Feminist biznes

**Feminist biznes** və ya *Feminist bizneslər* () — feminist hərəkatında iştirak edən aktivistlər tərəfindən yaradılmış şirkətlər. Bu kateqoriyaya feminist kitab mağazaları, feminist kredit ittifaqları, feminist nəşriyyatlar, feminist poçt sifariş kataloqları və feminist restoranlar daxildir. Bu bizneslər 1970-ci, 1980-ci və 1990-cı illərdə feminizmin ikinci və üçüncü dalğasının bir hissəsi kimi çiçəkləndi. Feminist sahibkarlar məqsədlərini inkişaf etdirmək üçün Feminist İqtisadi Alyans kimi təşkilatlar qurdular. Bu kateqoriyaya feminist kitab mağazaları, feminist kredit ittifaqları, feminist nəşriyyatlar, feminist poçt sifariş kataloqları və feminist restoranlar daxildir. Bu bizneslər 1970-ci, 1980-ci və 1990-cı illərdə feminizmin ikinci və üçüncü dalğasının bir hissəsi kimi çiçəkləndi. Feminist sahibkarlar məqsədlərini inkişaf etdirmək üçün Feminist İqtisadi Alyans kimi təşkilatlar qurdular.

Feminist sahibkarlar üç əsas məqsədləri var idi:

# Öz ideologiyalarını biznesləri vasitəsilə yaymaq,
# Qadınlar və feministlər üçün ictimai məkanlar yaratmaq,
# Qadınların maliyyə baxımından kişilərdən asılı olmadan işləyə bilməsi üçün iş yerləri təmin etmək.

Bu bizneslər bu gün də mövcuddur, lakin bəzi feminist bizneslərin, xüsusilə də qadınlara aid kitab mağazalarının sayı 2000-ci ildən bəri kəskin şəkildə azalmışdır. Həmçinin bizneslərin bir çoxu əsas məqsəd kimi mənfəət əldə etməyi yox, xidmət göstərməyi əsas götürürdü. Feminist səhiyyə mərkəzləri də bu yanaşma ilə yaradılmış və kollektiv idarəetmə modeli ilə fəaliyyət göstərmişdir. Barlar və 1970-ci illərin qadın musiqi mədəniyyəti qadınların bir araya gəlməsi üçün platformalar rolunu oynayırdı.

## Feminist kitab mağazaları
Feminist kitab mağazaları ikinci dalğa feminizmin bir hissəsi kimi yaranmış və 1980-ci illərdə geniş yayılmışdır. 1983-cü ildə Şimali Amerikada təxminən 100 feminist kitab mağazası fəaliyyət göstərirdi və illik 400 milyon dollar gəlir əldə edirdi. Lakin XXI əsrdə müstəqil kitab mağazalarının sayı azalmışdır. 2016-cı ildə dünyada 20-dən az feminist kitab mağazasının qaldığı güman edilirdi. *Antigone Books* (Tulon, Arizona) ən qədim feminist kitab mağazalarından biri kimi fəaliyyətini davam etdirir. Bu kitab mağazaları feminist tədbirlər təşkil edir və feminizmlə yanaşı, qəribə nəzəriyyələr, heyvan haqları və müxtəlif mədəniyyətlər haqqında kitablar satır. Məşhur feminist kitab mağazalarına Amazon Bookstore Cooperative və Silver Moon Bookshop daxildir.

## Feminist İqtisadi Alyans
1975-ci ilin Şükran Günü zamanı Feminist İqtisadi Alyansın (FEA) qurucu qadınları Detroytdə konfrans keçirərək qadınların maliyyə problemlərini müzakirə etdilər. Alyansın iki aparıcı üzvü Syuzen Osborne və Linda Maslanko idi. Onlar FEA-nın məqsədini və gələcəyini ictimaiyyətə izah edirdilər. Alyans yeni feminist kredit ittifaqlarını dəstəkləmək və qadınların iqtisadi cəhətdən müstəqil olması üçün imkanlar yaratmaq məqsədilə yaradılmışdır.

FEA qadınların müstəqilliyini təmin etmək üçün feminist kredit ittifaqları və feminist biznesləri təşviq edir və onlara dəstək göstərirdi. Alyansın əsas ideyası böyük və təcrübəli kredit ittifaqlarının yeni yaranan feminist kredit ittifaqlarına tədqiqat, resurs və məsləhət baxımından kömək etməsi idi.

## Feminist kredit ittifaqları
1970-ci illərdə feminist hərəkatın ikinci dalğası zamanı qadınlar maliyyə sahəsində gender bərabərsizliyinə qarşı mübarizə aparmaq üçün öz qeyri-kommersiya maliyyə qurumlarını yaratdılar. Syuzen Osbornun rəhbərliyi altında yaradılan feminist kredit ittifaqları qadınlara öz pullarını idarə etmək, pul yığmaq və ehtiyacı olan digər qadınlara dəstək vermək üçün təhlükəsiz bir mühit təqdim edirdi. 1974-cü ildə qəbul edilən Bərabər Kredit İmkanları Aktına baxmayaraq, bir çox qadın, xüsusilə də boşanmış, aztəminatlı və ya sosial yardım alan qadınlar, kredit almaqda çətinlik çəkirdilər.

Feminist kredit ittifaqları qadınlara əngəlsiz kredit almaq, pul yığmaq və maliyyə idarəetməsi təlimləri almaq imkanı verirdi. Bu sistem çərçivəsində qadınlar evli olub-olmamasından asılı olmayaraq, fərdi keyfiyyətlərinə görə qiymətləndirilirdi və artıq kişi imza atmağa ehtiyac olmadan öz pullarına tam nəzarət edə bilirdilər. Feminist kredit ittifaqları digər kredit ittifaqlarından fərqli qaydalarla idarə olunmurdu, onlar da rəsmi qanunlarla tənzimlənirdi.

## Müasir dövrdə feminist bizneslər
Bu gün feminist bizneslər əvvəlki illərdən fərqli görünür. Dünyada qadınlar tərəfindən yaradılan yüzlərlə şirkət var və onların məqsədi yalnız pul qazanmaq deyil, eyni zamanda cəmiyyətə təsir göstərmək və qadınları gücləndirməkdir. Məşhur feminist sahibkar Tori Berç, "Tory Burch Foundation" (2009) adlı təşkilatını quraraq qadın sahibkarları dəstəkləməyə başlamışdır.

Digər feminist biznes liderlərindən biri  Meqqi O'Kerroll "The Women's Organisation" təşkilatını qurmuşdur. Bu təşkilat Böyük Britaniyanın ən böyük qadın sahibkarlıq agentliyidir və 70,000-dən çox qadını dəstəkləyərək 4,000-dən çox biznes yaratmağa kömək etmişdir.

## Həmçinin bax
* Kənd təsərrüfatının feminizasiyası

## İstinadlar