open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dərələyəz silsiləsi

**Dərələyəz silsiləsi** — Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisindədir. Ermənistan ilə Naxçıvan sərhədi boyu qərb, şimal-qərbdən şərq istiqamətində uzanır. Arpaçay ilə Naxçıvançay arasında yerləşir. Bu silsilə Gəlinqaya (2800 m-ə yaxın) dağının qərb hissəsindən başlayaraq, Biçənək aşırımına qədər uzanır. Zəngəzur silsiləsilə birləşir. Uzunluğu 70&nbsp;km, ən hündür zirvəsi Küküdağdır (3120 m).

## Geoloji quruluşu
Silsilənin qərb hissəsi Paleozoy və Mezozoyun çökmə süxurlarından (əhəngdaşı, qumdaşı, kvarsit, şist və s.) ibarətdir. Daha çox üst təbaşir və trias sistemi fasiyaları üstünlük təşkil edir. Şərq hissəsi Paleogenin çökmə vulkanogen süxurlarından və Neogen lavalarından ibarətdir.

## Coğrafiyası

Silsilənin qərbində Gəlinqaya dağından cənuba doğru uzanan tirənin üzərində Qaraqurt (2500 m) zirvəsi ucalır. Hər iki dağın cənub-qərb yamacı Qarabağlar-Tənənəm maili düzənliyinə dik enir. Gəlinqaya dağı ilə Küküdağı arasında silsilənin yüksəkliyi 2500 m-ə qədərdir. Bu hissə Arpaçay ilə Cəhriçay arasında suayrıcı yaradır. Burada ən hündür zirvə Keşəltəpə dağıdır (2740 m). Silsilənin muxtar respublika ərazisinə daxil olan hissəsi mürəkkəb oroqrafik quruluşa malikdir. Bu mürəkkəblik relyefdə, xüsusilə Keçəltəpə dağından cənubda daha aydın nəzərə çarpır. Silsilədən Qaranquş, Cəhri, Qaraultəpə, Rəmlər və Buzqov qolları ayrılır. Dərələyəz silsiləsinin Cəhri çayından şimaldakı əsas hissəsi şərqə və cənub – qərbə doğru uzanır. Burada mütləq yüksəklik 2900–3110 m-dir (Sipər dağı – 3117 m, Keçəldağ – 3118 m, Küküdağ 3120 m). Silsilənin suayırıcısı bəzən ensiz, bəzən də geniş və hamardır. Dərələyəz silsiləsinin şimal – şərq qurtaracağı hündürlüyü 3087 m olan adsız zirvənin yaxınlığında Zəngəzur silsiləsi ilə birləşir. Cəhriçayından (Naxçıvançayın sağ qolu) qərdəki hissəsi qövs şəklində Araz çayına tərəf alçalır. Kükü dağı ilə Biçənək aşırımı arasında qalan bu hissə şimala doğru meyil etmişdir. Silsilə çox yerdə şaxələnmiş və çay dərələri ilə kəsilmişdir. Silsilənin şimal hissəsi Arpaçayın sol, cənubu isə Naxçıvançayın sağ qolları ilə parçalanmışdır. Әsasən, dağçöl və dağçəmən landşaftı inkişaf etmişdir. Yay otlaqları var.

## Mənbə
* 
* B.A.Budaqov. "Azərbaycan təbiyyəti". Bakı. 1988. s.17

## Xarici keçidlər
* [Dǝrǝlǝyǝz Sıra Dağları](http://www.getamap.net/maps/azerbaijan/azerbaijan_(general)/_daralayazsiradaglari/)

## Həmçinin bax
* Zəngəzur silsiləsi
Simlyansk Rayon Diyarşünaslıq Muzeyi

**Simlyansk rayon diyarşunaslıq muzeyi** — Rostov vilayəti Simlyansk rayonu, Simlyansk şəhərində yerləşən muzey. Muzeyin direktoru Qalina Alekseevna Sumsovadur.

## Muzeyin tarixi
Muzey 16 fevral 1998-ci ildə təşkil edilmişdir. Təşkil olunmasının ilkin dönəmində Simlyansk rayon hərbi və əmək şöhrəti istiqamətli bir muzey olmuşdur. Hazırda isə muzey rayonun tarixi, arxeoloji abidələri, yerli əhalinin həyatı və onların əldə etdiyi medalların toplanması isriqamətində fəal işlər görülür.

Muzey eksponatları altı kolleksiyada birləşdirilmişdir: "Arxeologiya", "Əşyavi mənbələr" (metal, ağac, keramika, parça, daş, plasmasda ibarət olan atələt və məmulatlar, zooloji və botanik materiallar, antropoloji kolleksiya), "Təsvir mənbələri" (təsvir, qrafika, ikona, skulptura), "Numizmatika" (dəmir pullar, orden, medal, jeton, işarə, markalar, kağız pullar), "Silahlar" (soyuq və odlu silahları), "Məktub mənbələri" (əlyazmalar və möhür sənədləri, nadir kitablar, şəkillər, açıqçalar).

2017-ci il məlumatına görə muzeydə 5437 ədəd predmet vardır. Burada Simlyansk stanisası, Simlyansk şəhəri, Simlyansk SES, Avrasiya çölü haqqında eksponatlar toplanmışdır. İl ərzində muzeyi 9 min insan ziyarət edir. Muzey hər il muzey gecəsi adlı təşkilati tədbirlər keçirir. Muzeydə davamlı olaraq sərgilər təşkil edilir.

## Adres
Muzeyin yerləşdiyi adres: Rostov vilayəti, Simlyamsk şəhəri, Çexov küçəsi, ev 15.

## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт музея
* ЦРКМ
Azərbaycan–Şimali Kipr münasibətləri

**Azərbaycan–Şimali Kipr münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Şimali Kipr Türk Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Azərbaycan Şimali Kipr Türk Respublikasının müstəqilliyini tanımadığı üçün bu iki ölkə arasında heç bir rəsmi siyasi əlaqə mövcud deyil.

## Tarixi
14 yanvar 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Şimali Kipr Türk Respublikasının ilk prezidenti olmuş Rauf Denktaşın vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı vermişdir.

## Diaspor
### Şimali Kipr azərbaycanlıları
2012-ci ildə Şimali Kipr Doğu Akdeniz Universitetində 500 nəfər azərbaycanlı tələbə təhsil almışdır. Həmin vaxt Universitetin Azərbaycanlı Tələbələr Cəmiyyətinin sədri Elçin Süleymanov olmuşdur.

Şimali Kiprdə azərbaycanlıların qurduğu ən böyük təşkilatlardan biri Şimali Kipr Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzidir. Həmin Mərkəzin sədri azərbaycanlı professor Fəxrəddin Məmmədovdur. O, həm də Yaxın Şərq Universitetinin prorektorudur.

Daha bir təşkilat isə Azərbaycan-Şimali Kipr Gəncləri Birliyidir.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan–Kipr münasibətləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İlham Əliyev Konyada Şimali Kipr Türk Respublikasının Prezidentini qəbul edib
* Şimali Kiprin Bakıdakı nümayəndəsi: “Tarixi həqiqətləri deməyimizi istəmirlər” - MÜSAHİBƏ + FOTO
Böyük çöküş

**Böyük Çöküş** () — nəzəriyyəsi Big Bangdən (Böyük Partlayış) sonra genişləyən kainatı getdikcə sürətlənərək içinə çökəcəyini irəli sürən nəzəriyyədir. Nəzəriyyəyə görə bu çöküş kainat bütün kütləsini itirib sonsuz sıxlıqdakı bir nöqtəyə çevrilənə qədər davam edəcək. Kainatın yaradılışı Big Bang adlandırılan böyük partlama ilə başlamışdır və o zamandan bəri kainat genişləyir. Alimlər kainatın kütləsinin kafi miqdara çatdığında, cazibə qüvvəsi səbəbi ilə bu genişləmənin dayanacağını və bunun kainatın öz içinə çökməyə, büzülməyə başlamasına səbəb olacağını bildirirlər.

Alimlər büzülən kainatın sonunda "Big Crunch" (Böyük Çöküş) deyilən çox yüksək temperatur və sıxılma ilə nəticələnəcəyini ifadə edirlər. Bu isə bildiyimiz bütün canlıların yox olması mənasını verir. Stanford Universitetində fizika professoru olan Renata Kallosh və Andrei Lindenin bu mövzu ilə bağlı şərhləri belədir:

"Kainatın aqibəti kiçilməyə və yox olmağa doğru gedir. Gördüyümüz və daha uzaqlardakı görə bilmədiyimiz hər şey protondan belə kiçik nöqtə şəklində kiçiləcək. Sanki Qara dəlik içindəsiniz… Bu enerjinin ən yaxşı tərifinin belə olduğunu tapdıq: mərhələ-mərhələ mənfi hala gələn bu quru enerji, kainatın tarazlığının dəyişməsinə səbəb olacaq və büzülüb çökəcək… Fiziklər Qara enerjinin mənfi enerjiyə çevriləcəyini və kainatın yaxın gələcəkdə büzüləcəyini bilirlər… Lakin bu gün görürük ki, biz bu hadisənin başlanğıcında deyilik, amma kainatımızın həyat sirkulasiyasının ortasında ola bilərik".

Big Crunch kimi ifadə edilən bu elmi fərziyyəyə Quranda belə işarə edilir:

O gün göyü yazılı səhifələrin büküldüyü kimi yenə əvvəlki halına qaytaracağıq. Biz vəd vermişik. Sözsüz ki, Biz onu yerinə yetirəcəyik. (Ənbiya Surəsi, 104)

Bir başqa ayədə isə göylərin bu vəziyyəti belə təsvir edilir:

Onlar Allahı layiqincə qiymətləndirmədilər. Halbuki Qiyamət günü yer bütünlüklə Onun Ovcunda olacaq, göylər isə Onun əli ilə büküləcəkdir. O, pakdır, müqəddəsdir və onların (Ona) qoşduqları şəriklərdən ucadır. (Zumər Surəsi, 67)

Big Crunch nəzəriyyəsinə görə başlanğıcda olduğu kimi əvvəl yavaşca, lakin getdikcə sürət qazanaraq kainat içinə çəkilməyə başlayacaq. Bütün bunların davamında isə kainat sonsuz sıxlıq və sonsuz istilikdə, sonsuz kiçiklikdə bir nöqtə halına gələcəkdir. Təsvir edilən bu elmi nəzəriyyə, Quran ayələri ilə paralellik təşkil edir.
Brüssel konfransı (1937)

**Brüssel Konfransı 1937-ci il** — Yaponiyanın Çinə təcavüzü ilə əlaqədar SSRİ, ABŞ, Çin, Belçika, Fransa, Portuqaliya, Niderland, İtaliya, Böyük Britaniya, Danimarka, İsveç, Meksika, Boliviya, Avstraliya, Cənubi Afrika İttifaqı, Kanada, Norveç, Hindistan və Yeni Zelandiya nümayəndələrinin noyabrın 3–24-də Brüsseldə keçirilmiş konfransıdır. Yaponiya və Almaniya Brüssel konfransında iştirakdan imtina etdilər. Konfransda Yaponiyaya qarşı iqtisadi tədbirlərin görülməsinə dair Çinin tələbini yalnız SSRİ müdafiə etdi. Yaponiyanın Vaşinqton konfransı (1921–1922) qərarlarını pozmasını qeyd etməklə kifayətlənən ABŞ, Böyük Britaniya və Fransanın Brüssel konfrasındakı mövqeyi üzündən, Yaponiyanın təcavüzkarlığının qarşısını almaq üçün, əslində, heç bir tədbir görmədi.

## İstinadlar
İncə Minarəli Mədrəsə

thumb|200px|İncə Minarəli Mədrəsə
**İnce Minareli Mədrəsə**, Konya ili, Selçuklu ilçesinde, Alaaddin Tepesi'nin batısındadır. Selçuklu Sultanı I İzzəddin Keykavus Devrinde Vəzir malik Ata Fahrettin Ali tarafından, hədis elmi öğretilmek olmaqla 663 H. (1264 M.)-ci ildə inşa etdirilmişdir.

## Xarici keçidlər

*İnce Minareli Mədrəsə fayl
Tacir Pançenkonun binası

**Tacir Pançenkonun binası** — Rostov vilayəti Konstantinovsk şəhəri ərazisində yerləşən tarixi memarlıq binası. Bina 1910-cu ildə inşa edilmişdir. Bina Eklektika stilinə sahibdir. İki mərtəbəli bina 2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarla memarlıq abidəsi elan edilmişdir.

Adres: 347250, Rostov vilsyəti, Konstantinovsk ş, Kartaşova küçəsi, 35

## Tarixi
ХIХ əsrin sonları XX əsrin əvvəlləri Rosrov vilayəti Konstatinov rayonu, Konstatinov şəhəri ərazisində çoxlu sayda eklektika stilində bina inşa edilmişdir. Bu stil əsasən borokko və rokoko elementləri ilə işlənmələrə sahiddir. Üstəlik burada renessans və modern stillərinə belə rast gəlmək mümkün idi. Eklektika stilində inşa edilən binalardan biridə Kartaşova küçəsi, ev 35 ünvanında yerləşən iki mərtəbədən ibarət olan iki mərtəbəli binadır. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir. Tikili 1910-cu ildə I gildiya taciri, kağız fabrikinin sahibi, Rostov-na-Donu şəhərinin fəxri sakinin nəvəsi İvan Stepanoviç Pançenkonun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Binada qızlar real gimnaziyası və aptek yerləşirdi.

İvan Stepanoviç Pançenko ictimai xadim olmuşdur. O, II Aleksandr abidəsinin inşası üzrə Rostov şəhər dumasının komitə üzvü, Nikolayevsk şəhər xəstəxanasının inşası üzrə komitənin üzvü, Rostov şəhər dumasının üzvü olmuşdur. Tacirin vəsaiti hesabına kilsə və xəstəxanalar inşa edilmişdir. Onun həyat yoldaşı Kapitolina Semenovna Yekaterina qızlar gimnaziyasını maliyyələşdirirdi.

Binanın birinci mərtəbəsində Valentinoviçin apteki yerləşirdi. Üstəlik burada ilkin tibbi yardım göstərilirdi. İkinci mərtəbədə isə qızlar gimnasiyası qərarlaşırdı.

İki mərtəbəli bina 2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarla regional əhəmiyyətli arxitektur abidə elan edilmişdir.

## Təsviri
Tacir Pançenkonun binası iki mərtəbədən ibarətdir. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir. Eklektika stilinə sahibdir. Mərtəbələr arasında karniz yerləşir. Pəncərələri yarımdairəvi formaya malikdir. Binada iki giriş vardır. Onlar iki küçəyəyə açılır. Binanın yerləşdiri mövqe küncvaridir. Belə ki, onun fasadları 25 oktyabr və Kartaşeva küçlərinə açılır.

## Mənbə
* Дом купца Паненко
* Архитектурная память Константиновска 

## İstinadlar
Sibyakov villası

**Sibyakov villası** — Rostov vilayəti Konstantinovsk şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina 190-cı ildə inşa edilmişdir. Bina modern stilinə sahibdir. Tikilidə uşaq incəsənət məktəbi yerləşir. Üç mərtəbəli bina  2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarla arxitektur abidə elan edilmişdir.

Adres: 347250, Rostov vilsyəti, Konstantinovsk ş, Lenin küçəsi, 8.

## Tarixi
Konstantinovsk şəhəri Lenin küçəsi kərpiçdən inşa edilmiş üç mərtəbəli bina. Tacir Nikolay İvanoviç Don çayının hündür bir kənarında villa inşa etdirməyi qərara alır. Bina 1906-cı ildə inşa edilir.  Nikolay İvanoviç Konstantinovka və Nikolayevskda manifaktura məhsullarının satışı ilə məşğul olurdu. Küçəyə açılan əsas girişdən ikinci mərtəbəyə pilləkən qalxırdı. Burada bilyard otağı, işçi otağı, qonaq otağı, uzun eyvan vardı. Üçüncü mərtəbədə isə yataq və hamam otaqları yerləşir. Bininci mərtəbəyə giriş isə binanın arxa hissəsində yerləşirdi. Burada mətbəx və qulluqçuların yaşadığı otaqlar vardı. Burada qulluqçular yaşayırdı.

1914-cü ildə Sibyakov Paris sərgisindən şəhərə avtomobil gətirir. Avtomobilin yerləşdirilməsi məqsədi ilə burada hətta qaraş belə quraşdırır.

Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. 60-cı illərdən binada uşaq incəsənət muzeyi yerləşir. Üç mərtəbəli bina  2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarla regional əhəmiyyətli arxitektur abidə elan edilmişdir.

## Təsviri
Üç mərtəbəli bina kənpiçdən inşa edilmişdir. Modern stilinə sahibdir. Simmetrik olmayan formaya malikdir. Binaya küçədən əsas girin onun sagında yerləşir. Bina yarım zirzəmiyə sahibdir. Əsas giriş üzərində talvar vardır. Binada kənar pəncərələr yoxdur.

Binanın inşası zamanı kərpiçlərin bir-birinin üzərinə qoyulmasında istifadə edilən qatqı qum, gil və toyuq yumurtasından hazırlanmışdı.

## Mənbə
* Особняк Сивякова
* Достопримечательности Константиновска
## İstinadlar
Antroponim

**Antroponim** (antropo… + yun. ονύμα – ad) – müxtəlif şəxs adlarının məcmusunu bildirən termin, insana aid hər hansı bir xüsusi ad. Şəxsin öz adını (Əhməd), atasının adını (Məmməd), soyadını (Həsənli), ləqəb (Kefli İsgəndər), təxəllüs (Abbas Səhhət) və s. əhatə edir. Dialektal, fərdi, ədəbi, poetik, topoantroponim, real, reprezentativ antroponimlərə ayrılır. Azərbaycan dilində antroponimin iki növü var: real və qeyri-adi antroponimlər. Cəmiyyətdə insanları bir-birindən fərqləndirmək məqsədi ilə istifadə olunan hər bir həqiqi ad real antroponimdir. Məs., Mərdan qaşqabaqlı bir sükutla budaqları aralayıb kolların qaranlıq diblərini, mağaraları nəzərdən keçirirdi (İ.Əfəndiyev). Yazılı ədəbiyyat və folklorda müəyyən bədii məqsədlərlə bağlı işlədilən antroponim qeyri-adi bədii antroponim adlanır. Məs., Ramazan nə qədər tələsirdisə, Cinayətov bir o qədər ağır tərpənirdi… (M.Cəlal). Antroponimlərdə xalqın özünəməxsus mədəniyyəti, məşğuliyyəti, etik və estetik görüşləri öz əksini tapmışdır.

## İstinadlar
Antroponozlar

**Antroponozlar** (antropo...+ yun. νόσος – xəstəlik) – yalnız insanların tutulduğu yoluxucu xəstəliklər. Antroponozlar bağırsaq (qarın yatalağı, dizenteriya, vəba), damcı (aerozollarla ötürülən; difteriya, skarlatina, göyös kürək, qızılca, qrip), qan (malyariya), dəri örtüyü infeksiyalarına (cüzam) bölünür. Bütün Antroponozlarda ətraf mühiti xəstəlik törədiciləri ilə yoluxduran yeganə mənbə insandır. 

## İstinadlar
İndeks

**İndeks**() – daha dolğun informasiyanın yerləşdiyi yeri göstərən açar sözlərin və ya onlarla əlaqəli verilənlərin siyahısı. Göstərici oxucuya kitabda lazım olan fraqmenti tapmağa yardım edir. O, kitabın bir hissəsi, yaxud çoxcildlik nəşrdə ayrıca cild ola bilər. Kitabda, adətən, aşağıdakı göstəricilər olur:
• ad göstəricisi,
• coğrafi göstərici,
• müəlliflər göstəricisi (əgər məqalələr müəlliflərin adlarına görə düzülməyibsə),
• sitatlar göstəricisi,
• atalar sözləri və zərbi-məsəllər göstəricisi,
• xronoloji göstərici,
• əsərlər göstəricisi (çoxcildlik üçün).
2. Obyektin yerləşmə yerinin göstəricisi; məsələn: kataloqun indeksi faylın diskdə yerləşmə yerini göstərir, yazının indeksi açar sahələrin yerləşmə yerini müəyyənləşdirir.
3. Şəhadət barmağı açılmış yumruğun piktoqramı.
4. Proqramlaşdırmada: mürəkkəb verilənlər strukturuna (məsələn, massivə) birbaşa erişməni təmin edən skalyar kəmiyyət. Belə indeks proqramçıya istədiyi elementi almaq üçün elementlər çoxluğunda ardıcıl axtarış aparmadan həmin elementin yerləşdiyi yeri hesablamağa və ya başqa yolla əldə etməyə imkan verir.

* adlar siyahısı;
* siyahı, cədvəl;
* iqtisadiyyatda hər hansı bir iqtisadi hadisənin ardıcıl dəyişməsini faizlə ifadə edən rəqəm;
* riyazi ifadələri bir-birindən fərqləndirmək üçün hərfi və ya ədədi göstərici;
* müəyyən dövr ərzində iqtisadi və sosial proseslərin göstəricilərinin dəyişməsini nisbi şəkildə səciyyələndirən iqtisadi və statistik göstərici;
* indeksləşdirmə: əmək haqqı indeksi;
* adlar, sərlövhələr və s. göstəricisi, siyahısı; hərflərdən, rəqəmlərdən, yaxud hər ikisinin qarışığından alınan şərti işarələr sistemi (məs., kitabxana – biblioqrafiya nəşriyyatı indeksi, kitab ticarəti indeksi, poçt indeksi və s.);
* statistikada statistik göstəricinin mövcud (hesabat) səviyyəsinin müqayisə üçün əsas qəbul edilmiş digər səviyyəsinə nisbəti kimi hesablanan nisbi kəmiyyətlər;
* riyazi ifadəyə daxil olan hərfin sağ tərəfində (adətən altında) yazılan rəqəm və ya hərf; Məsələn, A2 Xp.

## Həmçinin bax
* İndeksləşdirmə (iqtisadiyyat)

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
* Əliquliyev R.. Şükürlü S., Kazımova S. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Maryana Mərraş

**Maryana bint Fətulla bin Nəsrulla Mərraş** (; ) ya **Maryana əl-Mərraş** ya **Maryana Mərraş əl-Hələbiyyə** — Hələbdən yazıçı və şair.

Fransis və Abdulla Mərraşın bacısı idi.

## Həyatı
1870-ci ildən qəzetlərdə məqalə və şeirləri dərc edildi.

1893-cü ildə Beyrutda onun "Bintü-fikr" adlı şeir toplusu nəşr edildi. Mərraşın II Əbdülhəmidi tərifləyən bir şeir yazmağından sonra, Osmanlı hökuməti bu kitabın nəşr edilməyə icazə vermişdi.

## İstinadlar
Quğulu Park

**Quğulu Park** — Ankara şəhərinin Qavaqlıdərə məhəlləsində olan bir parkdır. Park, Tunalı Hilmi Prospekti, Atatürk Bulvarı və Polşa Caddəsi arasındadır. Parkın hovuzunda, qular, qazlar və ördəklər yer alır.

## Tarix
Qavaqlıdərədən arta qalan gölmə və ətraf ərazi 1958-ci ildə Ankara Bələdiyyəsi tərəfindən park halına salınmışdı. 1957-ci ildə Atatürk Bulvarının genişləndirilməsi üçün Polşa Səfirliyinə məxsus torpaq sahəsinin bir qismi alınmışdı, 1964-cü ildə Polşanın bu itkisini kompensasiya etmək məqsədiylə səfirlik torpaqlarına bitişik digər torpaqlardan və hətta Quğulu Parkın bir qismi bağışlanılmışdı.

Əvvəllər xalqdan çox maraq görməyən park Vədat Daloqayın bələdiyyə başçılığı (1973–77) əsnasında yenidən abadlaşdırılmış məşhur bir yer oldu. Parkın adı qurulduğu illərdə Vyana Bələdiyyəsi tərəfindən hədiyyə edilən ağ qu quşlarından (türkcə: kuğu) əmələ gəlib. Quğulu parkın qulanrından üçü daha sonra Seymənlər parkına köçürülmüşdür. Bu qular daha sonra müxtəlif vaxtlarda Quğulu Parka qayıtmaq üçün uçarkən yüksək binalara və ya ağaclara dəyib nəticədə ölmüşdü. Parkda hələ də olan qu quşları (Cygnus atratus) Çin Xalq Respublikası hökumətinin hədiyyələridir və Pekindən gətirilmişdirlər.

## İstinadlar

* Kuğulu Park , 2010, Ankara Büyükşehir Belediyesi
Vidadi Sevzixanov

**Sevzixanov Vidadi Sevzixan oğlu** () — "Qusar" qəzetinin baş redaktoru, Əməkdar jurnalist (2010).

## Həyatı
Vidadi Sevzixanov 1954-cü il martın 27-də Azərbaycan Respublikası Qusar rayonunun Həzrə (Yargun) kəndində anadan olmuşdur.

Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirdikdən sonra (1977) Qusar rayonunda Azərbaycan və ləzgi dillərində nəşr olunan "Qusar Kцlaр" qəzetində çalışır. 1999-cu ildən bu qəzetin baş redaktorudur.

Azərbaycan Respubliksı Prezidentinin 21 iyul 2010-cu il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar jurnalisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Qəhrəmanları rayonun sadə zəhmət adamları, elm, sənət, siyasət xadimləri olan azərbaycan, ləzgi və rus dillərində dərc olumuş oçerk, məqalə, portret və müsahibələrin, "Ömürlər, anlar" kitabının müəllifi, yerli yazarların onlarla kitabının tərtibçisi və redaktorudur.

Üç övladı, yeddi nəvəsi vardır.

## İstinadlar
Tacir Plotnikov binası

**Tacir Plotnikov binası** — Rostov vilayəti Konstantinovsk şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina 1912-ci ildə inşa edilmişdir. Bina eklektika stilinə sahibdir. Tikilidə mağazalar yerləşir. İki mərtəbəli bina 2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarla arxitektur abidə elan edilmişdir.

Adres: 347250, Rostov vilayəti, Konstantinovsk ş, Lenin küçəsi, 22.

## Tarixi
ХIХ əsrin sonları XX əsrin əvvəlləri Rosrov vilayəti Konstatinov rayonu, Konstatinov şəhəri ərazisində çoxlu sayda eklektika stilində bina inşa edilmişdir. Bu stil əsasən borokko və rokoko elementləri ilə işlənmələrə sahiddir. Üstəlik burada renessans və modern stillərinə belə rast gəlmək mümkün idi. 
Bina iki küçənin qovuşduğu ərazidə yerləşir: 25 Oktyabr və Lenin. Bina 1912-ci ildə varlı tacir Plotnikov inşa etdirmişdir. Bina 1908-1912 illər ərzində inşa etdirilmişdir. XX əsrdə burada parça, tekstil məmulatları, ikonalar və s satılırdı. Tacir parçadan anlayışı olan bir şəxsi mağazaya mümayəndə təyin etmişdir. Tacir tərəfindən tətbiq edilən qaydalar olduqca sərt idi. Əgər satıcı iki-üç alıcını əldən qaçırsa onda işdən çıxarılırdı.

Binada geniş əraziyə malik anbar vardır. Zurzəmidə yerləşən anbarla birlikdə saxlanc yerlərinin sahəsi mağazaların sahəsini keçir.

Vilayət rəhbərliyinin 2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarı ilə bina regional əhəmiyyətli arxitektur abidə elan edilmişdir.

## Təsviri
Tacir Plotnikovun binası iki mərtəbədən ibarətdir. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir. Eklektika stilinə sahibdir. Mərtəbələr arasında karniz yerləşir. Pəncərələri yarımdairəvi formaya malikdir.  Binada iki giriş vardır. Onlar iki küçəyəyə açılır. Binanın yerləşdiri mövqe küncvaridir.
Binanın zirzəmisi geniş məkana malik .

## Mənbə
* Торговый дом купца Плотникова
* Константиновск, Торговый дом Плотникова. 
* Константиновский район, г. Константиновск, Улица Ленина, 28
* Константиновский район, г. Константиновск
## İstinadlar
Vilyam Dampir

**Vilyam Dampir**  — ingilis dəniz səyyahı, pirat.

## Həyatı
Üç dəfə dünya səyahətinə çıxmışdır. Bir neçə il Tortyu adasında (VestHinddə) qalmış, Amerika sahillərindəki İspan şəhərlərinin və yaşayış yerlərinin qarətində iştirak etmişdi. 1678–91-ci illərdə Sakit okeanda, Cənubi Amerikanın qərb sahillərində piratçılıqla məşgul olmuşdur. 1691-ci ildə İngiltərəyə qayıtmış, 1697-ci ildə “Yeni dünya səyahəti” kitabını çap etdirmişdir.1699-cu ildə “Robak” gəmisində İngiltərədən çıxmış, Ümid burnundan keçərək,1699-cu ildə Avstraliyanın şimal qərb sahillərinə çatmış və şimala doğru hərəkət edərək özünün adlandırdığı Şark körfəzini, adalar qrupunu tədqiq etmişdir.

## Fəaliyyəti
1703–07-ci illərdə dəniz quldurluğu ilə məşğul olmuşdur. 1704-cü ildə Dampir öz matrosu A. Selkirki kimsəsiz adaya düşürmüşdür; sonralar Daniel Defo bu matrosun timsalında Robinzon Kruzo obrazını yaratmışdır. 1707-ci ildə “Yeni Hollandiyaya səyahət” kitabını nəşr etdirmişdir. 1708–11-ci illərdə V. Rocersin gəmisində Dampir şturman vəzifəsində dünya səyahətinə çıxır; Sakit okeanın cənublarının xəritəsini tərtib edir, Dünya okeanının müxtəlif məntəqələrində maqnit meylinin qiymətləri barədə məlumatlar toplayır, dəniz sularının duzluluğunu, hakim axınlar və küləklər arasındakı əlaqələri, Avstraliya, Yeni Qvineya və sairə adaların fauna və florasını öyrənir. Avstraliyanın şimal-qərbində ya, Sakit okeanın cənub qərbində və Malayya arxipelaqında bir neçə ada və körfəz Dampirin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Təltifləri

Aşağıdakı coğrafi yerlər / xüsusiyyətlər Vilyam Dampirin şərəfinə adlandırılıb:
* Dampir, şəhər və Qərbi Avstraliyanın əsas limanı;
* Dampir arxipelaqı, Qərbi Avstraliya;
* Dampir qraflığı, Yeni Cənubi Uelsin kadastr bölgüsü;
* Dampir adası, Qərbi Avstraliyada Dapmir arxipelaqında yerləşən ada, 1960-cı ildə yenidən Burrup yarımadası adlandırıldı.  
* Dampier ərazi bölgüsü, Qərbi Avstraliya-kadastr bölgüsü; 
* Dampir yarımadası, Qərbi Avstraliya 
* Dampir dağ silsiləsi, Zellandiyada sualtı qitə hissəsi 
* Dampir zirvəsi, Yeni Zellandiyanın üçüncü ən yüksək zirvəsi 
* Dampir yolu, İngiltərə, Bristol

## Kitabları
* Dünya ətrafında yeni səyahət (1697)
* Səyahətlər və təsvirləri (1699)
* Yeni Hollandiyaya səyahət (1703)
* Dünya ətrafında səyahətlərə yeni əlavələr (1705)
* Küləklərin səsi (1705)
* Kampiçi səyahətləri (1705)
* Yeni Hollandiyaya səyahətin davamı (1709)

## İstinadlar
Mixo Mosulişvili

**Mixo (Mixail) Anzoroviç Mosulişvili** (; ) — gürcü yazıçı və dramaturq.

## Həyatı
O, 1986-cı ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin geoloji-coğrafiya fakultetinin geoloq-mühəndis ixtisasını bitirmişdir.

Daha sonra o, geoloq kimi çalışmış və müxtəlif qəzetlərdə jurnalist kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Gürcü dilində bir neçə hekayələr, roman və pyesləri nəşr etmiş və Boris Akunin üç romanını tərcümə etmişdir. Gürcüstanda onun əsərləri televiziya, radio və teatrlarında təqdim olunmuşdur.

Bundan əlavə, onun bəzi bədii əsərləri latış, ingilis, alman, erməni və rus dillərinə tərcümə edilmişdir.

## Əsərləri
### Romanları

* *Mənim kızılgerdan*, Glosa Nəşriyyat, 2015
* *Laudakia Caucasia*, Ustari Nəşriyyat, 2014
* *Böyük o ayı*, Saunje Nəşriyyat, 2013
* *Can çay*, Intelekti Nəşriyyat, 2012
* *Helessa*, Ustari Nəşriyyat, 2012
* *Lütf daş*, Siesta Nəşriyyat, 2011
* *Vaja Pşavela*, Pegasi Nəşriyyat, 2011
* *Bendela*, Saari Nəşriyyat, 2003
* *Bir çəllək olmadan Uçuş*, Bakur Sulakauri Nəşriyyat, 2001
* *Şaquli ildə kosmik*, Merani Nəşriyyat, 1997
* *Bir Moonlit günü freskleri*, Merani Nəşriyyat, 1990
* *Meşə insan*, Mədəniyyət Nazirliyi kollegiyasının, 1988

### Drama

* *Ağ Qutan, və ya Henet*, 2017
* *Fore Mosulişvili*, 2016
* *Gyaur Kush*, 2015
* *Laudakia Caucasia*, 2013
* *Mənim kızılgerdan*, 2012
* *Vaja Pşavela, və ya naməlum*, 2012 
* *Müşahidə heyva* 2010 
* *Ölü ilə rəqs*, 2005
* *Ağ Qoşunların*, 1997
* *Destiny sərhəd*, 1995
* *Hörümçək*, 1990

## Xarici keçidlər
* Mixo Mosulišvili
* MOSULISHVILI MIKHO
* Mosulišvili, Mixo, 1962-

## İstinadlar
Trenyovun binası (Konstantinovsk)

**Trenyovun binası** — Rostov vilayəti Konstantinovsk şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina 1895-ci ildə inşa edilmişdir. Binada 1914–1916-cı illər ərzində rus dramaturqu, Talin mükafatı laureatı Konstantin Andreyeviç Trenyov yaşamışdır. Zirzəmiyə sahib tikili bir mərtəbədən ibarətdir.

Adres: 347250, Rostov vilayəti, Konstantinovsk ş, Tenyov xiyabanı, 9.

## Tarixi
Konstantinovsk Trenyov xiyabanı, ev 9 ünvanında yerləşən iki mərtəbəli kərpiçdən ibarət olan bina. Bu binada 1914–1916-cı illərdə sovet dramaturqu, Stalin mükafatı laureatı Konstantin Andreyeviç Trenyov yaşamışdır. K. А. Trenyov Xarkov quberniyası, Volçanski qəzası, Romaşkovo xutorunda, Andrey Kirilloviç Trenyovun ailəsində anadan olmuşdur. Bir müddətdən Andrey Kirilloviç Trenyakovun ailəsi Xarkovdan Don vilayətinə, Millerovo dəmiryolu stansiyası, Mokraya Juravka xutoruna köçür.
Konstantin Andreyeviç Zemnaya məktəbi, Dones dairə uçilişində, Xarkov torpaqşunaslıq uçilişində, Don ilahi seminariyası, Sankt-Peterburq ilahi akademiyası və Peterburq arxeologiya instutunda oxumuşdur. Trenyov arxeoloq, aqronom, tarixçi və yazıçı idi. O, "Donskaya reç" və "Donskaya jizn" adlı qəzetlərdə işlənmişdir. Konstantinovsk qəsəbəsində ezamiyyətdə olarkən Larisa İvanovna Sokolska ilə tanış olmuşdur.

Evlənən Trenyakov 1914–1916-cı illər ərazində Konstantonovskda İonna Sokolski məbədi yaxınlığında yaşamışdır. Pokrovski kilsəsində yerləşən dini məktəbdə tədris etmişdir. Binada vaxtı ilə kitabxana yerləşmişdir. Böyük Vətən müharibəsi zamanı bina yanğına məruz qalmışdır.

## Təsviri
Kərpiçdən inşa edilmiş bina İoanna Sokolski kilsəsi yaxınlığında yerləşir. Bina 1895-ci ildə inşa edilmişdir. A. K. Trenyovun 100 illiyi münasibətilə Rayon icraiyyə komitəsinin 1977-ci il 12 oktyabr 311 saylı qərarı ilə binanın fasadında memorial lövhə quraşdırılmışdır. Ağ mərmərdən ibarət olan lövhədə yazılır: "Bu binada 1914–1916-cı illərdə dahi yazıçı və dramaturq Konstantin Andreyeviç Trenyov işləmiş və yaşayışdır"

## Mənbə
* БИБЛИОТЕКА В ИСТОРИИ ГОРОДА 
* Иванова Л. А. Тренёвы и Тренёвка // ''Донской временник. Год 2006-й'': краеведческий альманах / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 2005.

## İstinadlar
Qazi Osman Paşa

**Qazi Osman Paşa** () — türk marşalı. Osmanlı Ordusunda hərbi vəzifəsi boyunca bir çox döyüşdə müvəffəqiyyətli nəticələr almış, Pləvne Muharabeleri'ndeki üstün müdafiə ardından Sultan II Əbdülhəmid tərəfindən "Qazi" ünvanına layiq görülmüş, o gündən bu günə *Qazi Osman Paşa* olaraq da xatırlanan Türk sərkərdəsidir.

## Həyatı
Yağcıoğulları ailəsinin bir fərdi olaraq 1832'de Tokatda doğulan Osman Paşa, Beşiktaşdakı hərbi məktəbə və Qülləli Əsgəri İdadisində oxudu. Kara Hərb Məktəbini iyirmi yaşında ikincilikle bitirdi və Hərb Akademiyasına girdi. Krım müharibəsinin çıxması üzərinə Tuna cəbhəsinə göndərildi. Burada dörd il qalaraq, leytenant rütbəsinə, döyüşün sonunda isə kapitan rütbəsinə qaldırdı. Ölümünün ardından Pləvnenin Savunması'nda Osmanlı birliklərinin komandirliyini edən Osman Paşa xatirəsinə "Pləvne Marşı" bəstələnmişdir.

## Mənbə
* Parry Melanie (ed.) (1997) "Osman Nuri Pasha" *Chambers Biographical Dictionary* (6th ed.) Larousse Kingfisher Chambers, New York, ISBN 0-550-16060-4 ;
* Dupuy, Trevor N.; Johnson, Curt; and Bongard, David L. (1992) "Osman Nuri Pasha" *Harper Encyclopedia of Military Biography* HarperCollins Publishers, New York, ISBN 0-06-270015-4 ;
* Herbert, Frederick William von (1895) ''The Defence of Plevna: 1877. Written by One who took part in it'' Longmans, Green, and Co., London; reprinted 1990 by Ministry of Culture, Ankara, ISBN 975-17-0604-1
Santyaqo Bueno

**Santyaqo İqnasio Bueno Ssiutto** (; 9 noyabr 1998, Montevideo, Uruqvay) — Sequnda Liqa təmsilçilərindən olan Barselona B klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Uruqvay futbolçusu.

## Bioqrafiya
Bueno peşəkar karyerasına paytaxt klubu olan *Penyarol* klubunda başlamışdır. Erkən illərində Santyaqo klubunda çıxış etdikdən sonra Penyarolun əsas komandasına qoşulmuşdur. Lakin bu klub ilə heç bir rəsmi oyuna çıxmamışdır. Bueno 2017-ci ilin əvvəllərində İspaniya klubu olan Barselona klubu ilə 2019-cu ilə qədər müqavilə imzalamışdır. Transferin dəyəri isə 1 milyon avro olmuşdur. 2018-ci ilin yanvar ayında Bueno *Peralada-Jirona B* klubuna icarəyə verilmişdir.

## Milli karyerası
2015-ci ildə Bueno Uruqvayın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Paraqvayda keçirilən Cənubi Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Bueno Boliviya, Çili, Kolumbiya, Braziliya, Paraqvay və iki dəfə Argentina və Ekvador milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır.

2017-ci ildə Bueno Uruqvayın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Ekvadorda keçirilən Cənubi Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Bueno Peru, Boliviya və iki dəfə Venesuela milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır.

2017-ci ildə Bueno Uruqvayın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Cənubi Koreyada keçirilən Dünya Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Bueno İtaliya, Yaponiya, CAR, Səudiyyə Ərəbistanı, Portuqaliya və Venesuela milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır. Santyaqo turnidə bir qolla yadda qalmışdır.

## Uğurları

### Milli komanda
 **[[Uruqvay milli futbol komandası|Uruqvay U-20]]**
*  Cənubi Amerika Gənclər Çempionatı — 2017

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Статистика на soccerway
Şimali Qafqaz Dəmiryol Tarixi Muzeyi

**Kaşar tarix və diyarşunaslıq muzeyi** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən Şimali Qafqaz dəmiryolları ilə əlaqəli texnika və digər ləvazimatların saxlandığı muzey. Muzey 1960-cı ildə təşkil edilmişdir. Bununla belə ekspozisiya meydançası isə 2003-cü ildə açılmışdır.

Şimali Qafqaz dəmiryolları tarix muzeyi Dəmiryolçuların mədəniyyət sarayında rayon vağzalının Rostov-Qlavnıy stansiyasında yerləşir. Ekspozisiya meydançarı isə Qnilov stansiyası, Portovaya küçəsi ərazisində yerləşir. Muzeyə şəhər nəqliyyatı ilə və ya elektrovaqonlarla getmək mümkündür.

Muzeyin ekspozisiyasında 60 ədəd texnika yerləşdirilmişdir. Onların sırasına 14 paravoz (onların hamısı işlək vəziyyətdədir), 2 köhnə sərnişin vaqon-salon, 1 ədəd 1869-cu ildə istehsal edilən sərnişin vaqonu (bu bütün Rusiya və MDB ölkələri arasında ən qədim vaqondur), 11 yük vaqonu, 7 elektrovoz, 5 teplovoz, 4 yol maşını, 2 dəmiryol kranı, 2 elektrovaqon (ayrıca vaqonlar), müharibə zamanı əldə edilən qənimətlər və qəza-bərpa işlərini həyata keçirən texnikalar.

Muzeyin ən qədim ekponatlarından biridə rum rəqəmləri ilə işarələnmiş və yaşı 125 yaşı olan cənlərdir. Sisterndə vaxtı ilə kimyavi məhlul aparılmışdır.

Muzey Rusiya dəmiryollarının tərkib hissəsinə daxil olan Şinali Qafqaz dəmiryolları idarəsinin balansındadır. Üstəlik dəmiryol işçilərinin köməyi ilə bərpa və restavrasiya işləri aparılır.

Eksponatların təmiri və bərpasında Tixoreskaya, Lixaya, Kamenolomni, Krasnodar, Rostov-na-Donu, Bataysk, Qafqazskaya, Mineralnıe Vodı, Novoçerkassk, Tuapse, Soçi, Timaşevskaya, Salsk və başqa stansiyaların əməkdaşları yardım edir.

**Muzeyin direktoru** və parovoz texnikasının əsas entuziasti — Vladimir Burakov.

**Gediş** — avtobus № 4, trolleybus № 12, maşrut taksisi № 4 və ya 8 — Mərkəzi bazardan məktəb № 77 qayanacağına qədər.

## Mənbə
* Страница на сайте РЖД
Vadim Xubanov

**Xubanov Vadim Ələddin oğlu** () — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı sədrinin müavini.

## Həyatı
Vadim Xubanov 1963-cü ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur. 1985-ci ildə D.Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə 1985-ci ildə SSRİ Dövlət Bankının Azərbaycan Respublikası kontorunun baş iqtisadçısı vəzifəsində başlamışdır.

1985-ci ildən 1987-ci ilədək ordu sıralarında həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.

1987-ci ildən SSRİ Dövlət Bankının Azərbaycan Respublikası kontorunun 26 Bakı komissarı adına rayon şöbəsində iqtisadçı, həmin ildən Mənzil-kommunal Təsərrüfatı və Sosial İnkişaf Bankında iqtisadçı, böyük iqtisadçı, I dərəcəli iqtisadçı işləmişdir. 1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Xarici Əlaqələr Bankında Kredit-plan şöbəsinin rəisi, 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Beynəlxalq Bankında İqtisadi təhlil, beynəlxalq əlaqələrin inkişafı müdiriyyətinin direktoru vəzifəsində işləmişdir. 1993-cü ildən Səhmdar-Kommersiya Beynəlxalq Bankı İdarə Heyəti sədrinin müavini, 1995-ci ildən isə İdarə Heyəti sədrinin birinci müavini işləmişdir.

1996-cı il iyunun 14-dən Azərbaycan Respublikası Milli Bankı İdarə Heyətinin üzvü, həmin ilin sentyabrın 24-dən isə İdarə Heyəti sədrinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. 2001-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə ikinci dəfə, 2006-cı ilin dekabr ayında üçüncü dəfə, 2012-ci ilin fevral ayında dördüncü dəfə, 2017-ci ilin mart ayında isə beşinci dəfə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

Hazırda Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvüdür, Azərbaycan Republikası Mərkəzi Bankı sədrinin müavini vəzifəsində çalışır.

## Təltifləri
2012-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikasında bank işinin inkişaf etdirilməsindəki xidmətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı var.

## İstinadlar
Uncharted: Drake’s Fortune

**Uncharted: Drake’s Fortune** — Naughty Dog tərəfindən hazırlanan və PlayStation 3 üçün Sony Computer Entertainment tərəfindən nəşr olunan 2007 aksiyon-macəra platforma videooyunu. Uncharted seriyasının ilk oyunudur. Döyüş-macəra və platforma elementlərini üçüncü-şəxs dünyagörüşüylə birləşdirən oyun, Ser Fransis Dreykin nəvəsi olduğunu iddia edən baş qəhrəmanın, yəni Neytan Dreykin, Eldoradonun itkin xəzinəsini jurnalist Elena Fişerin və ağıl müəllimi Viktor Sullivanın köməyiylə tapmağa çalışdığını göstərir.

Başlanğıcda E3 2006-cı ildə elan edilən oyun, hazırlanmağa başlanmasından təxminən iki il sonra, 2007-ci ilin axırlarında satışa çıxarıldı. 2007-ci ilin bayram mövsümündə PlayStation 3 üçün açar bir oyun olaraq görülən oyun tənqidçilər tərəfindən yaxşı qarşılandı. Bir çox insan oyunun Qrafiki nailiyyət, səs əvəzi, obrazları, hekayəsi, atmosferi, musiqisi və başqa elementləri, hər il yayda çıxarılan blokbaster filmlərinə bənzədiyini dedi, ancaq qrafiki yanlışlıqları, maşın hissələri, uzunluğu və çətinlik səviyəsi bir çox insan təfırindən yaxşı qarşılandı. Uncharted 2: Among Thieves başlıqlı bir ard oyun 2009-cu ildə satışa çıxarıldı, ondan sonra 2011-ci ildə Uncharted 3: Drake’s Deception satışa çıxarıldı. Uncharted 4: A Thief’s End adlı dördüncü və ən son oyun 2016-cı ilin May ayının 10-da satışa çıxarıldı. Dreykin Talehi PlayStation 4-də yenidən satışa 2015-ci ildə Uncharted: Neytan Dreykin Kolleksiyası'nın bir parçası olaraq yenidən satışa çıxarıldı. "Uncharted: Neytan Dreykin Kolleksiyası"nda  Uncharted 2: Among Thieves və Uncharted 3: Drake’s Deception-da "Uncharted: Neytan Dreykin Kolleksiyası"nda yerləşirdi.

## Mükafatlar

**Uncharted: Drake’s Fortune**, ilin PlayStation 3 oyununu seçən Kotaku və IGN kimi veb baxış saytlarından bir çox tərif aldı. Oyun, on həftə içində bir milyondan çox kopiya satdı və Avropanın ən çox satan *Platin Seriyalar* başlıqlarından biri oldu.

## Satışlar
Sony, E3 2009-cu ildə "Uncharted: Drake’s Fortune"nin dünya üzrə 2.6 milyondan çox kopiya satdığını və PlayStation 3 üçün bir hit olduğunu elan etdi.

## İstinadlar
Uncharted: Golden Abyss

**Uncharted: Golden Abyss** — döyüş-macəra platforma videooyunu, "Uncharted" seriyasının dördüncü oyunu. PlayStation Vita üçün satışa çıxarılan ilk portativ videooyunudur. Naughty Dog nəzarəti ilə SIE Bend Studio tərəfindən hazırlandı etdirildi. Oyun Yaponiyada 2011-ci ilin Dekabrın 17-də satışa çıxarıldı. 2012-ci ilin 14 Fevralında Şimali Amerikada, 22 Fevralında Avropada, 23 Fevralında Avstraliyada bazara sürüldü.

## Endiriləbilən Məzmun
"Xəzinə xəritəsi" endiriləbilən məzmunu (EBM), oyunçuların toplanabilən əşyaları asanlıqla tapmaqları üçün hər bir hissəyə xəzinə xəritəsi əlavə edir.

## Musiqisi

**Uncharted: Golden Abyss**-un musiqiləri Sony PlayStation'nın Klint Bayakyan tərəfindən bəstələndi və Neşvil'dəki Ocean Way Studios'da tam orkestr ilə yazılan ilk böyük videooyunu bəstəsi idi.

## Mükafatlar
**Uncharted: Golden Abyss** ilk mükafatını satışa çıxarılmadan əvvəl Gamescom 2011-ci ildə *Ən Yaxşı Mobil Oyun* adlı mükafatı aldı. Həmçinin *Computec Games Award*'da *Ən Çox Axtarılan Mobil Oyun* olaraq adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Solodovun binası (Rostov-na-Donu)

**Solodovun binası** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən bina. Bina XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Bina Rostov-na-Donu ərazisində regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. Solodovun binsının müasir ünvanı: Qazetnaya döngəsi, ev 17..

## Tarixi
1880-ci illərdə binsnın sağ qanadında aparılsn tikintinin hesabına binanın sahəsi genişlənmişdir. Bu hissəsin layihəsi memar Nikolay Aleksandroviç Doroşenko tərəfindən hazırlanmışdır. Binanın sahibi həm də un fabrikinin sahibi olan Solodov olmuşdur. Tikili fabrik binası ilə bir kompleksi təşkil edir. Üstəlik eyni ünvanda yerləşir. XX əsrin əvvəllərindən binanın sahibi olaraq Solodovun həyat yoldaşı Yekaterina Nikolayevna Solodova məxus olmuşdur. Bir müddət sonra bina "müəllimlər binası" olaraq adlandırılırdı. Burada böyük bir kitabxana olmuşdur. Ondan şagird və müəllimlər istifadə edirdi.

## Təsviri
Yaşayış binası eklektika stilində inşa edilmişdir. Pəncərələri yarımdairəvi formaya malikdir. Bina küncvari quruluşa malikdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Zirzəmi binanın mərkəzin hissəsinin altında yerləşir. Üzəri qara suvaqla üzlənmişdir. Birinci mərtəbədə yerləşən pəncərələr məhəccərlər ilə qorunur. Mərtəbələr arasında karnizlər vardır. Pəncərələrin kənarları isə qalın suvaqla bəzədilmişdir.

## Həmçinin bax
* Xatranovun villası (Rostov-na-Donu)
* Bostrikinlərin binası (Rostov-na-Donu)

## İstinadlar
Nomikosun binası (Taqanroq)

**Nomikosun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi, 53 ünvanında yerləşir. Regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir.
## Tarixi
Qreçeskaya küçəsi, ev 53 ünvanında yerləşən bina XIX əsrim dördüncü yarısında inşa edilmişdir. Bina II gildiya taciri Nikolay Mixayloviç Lombakonun ailəsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Onun həyat yoldaşı Pavlina Vasilivna olmuşdur. Onların çoxlu sayda uşaqları vardı. Onların ilk övladı 31 yanvar 1867-ci ildə doğulmuşdur. İlk oğlunun adı Vasili olmuşdur. Bir necə ildən sonra isə qızlatı Mariya doğulmuşdur.  
1866—1867-ci illərdə binanın mülk sahi sahibi dəyişir. Bu zaman bina Anton Fmitrievuç Nomikosun həyat yoldaşı Kalomir Vasilevnaya məxsus olmuşdur.

Anton və Kalomirin ailəsi çox uşaqlı olmuşdur. Oda məlumdur ki, onların Vasili, Kaliop, Yekaterina, Mixail, Yevangekiya və Aleksandra adlı övladları olmuşdur. Kalomira Nomikos binanın inşasına böyük diqqət ayrır. Onun əri şəhərdə makaron biznesi ilə məşğul idi. Üstəlik onun 1882-ci ildə inşa etdirdiyi un dəyirmanı vardı. Onun istehsal etdiyi məhsullar dəfələrlə mükafatlara layiq görülmüşdür

Anton Nikos 12 mart 1894-cü ildə həfat etmişdir. 1912-ci ildə binanı Panaqioto adlı birisi icarələmişdir. 1920-ci ildə isə binada peşəkar tibb məktəbi yerləşirdi.

Nomikosun binası 1925-ci illərə qədər Nomikosun vərəsələrinə məxsus olmuşdur. 1941-ci ildə tikili ictimai binaya keçmişdir. 1992-ci ildə regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir.

## Təsviri
Bina iki mərtəbədən ibarət edir. Tikili kərpiç stilinə sahibdir. Küçənin küncündə yerləşir. Mərtəbələr arasında karnizlər vardır. 
## İstinadlar
Paper

**Paper** () — İslandiyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Mahnını ifa edən müğənni Svala eyni zamanda mahnının island dilində olan versiyasını da ("Ég veit það") təqdim etmişdir. Mahnı Svala, Svalanın həyat yoldaşı Einar Eqilsson və eyni zamanda Lester Mendes, Lili Elise tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
In Too Deep

**In Too Deep** () — Serbiyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Tiyana Boqiçeviç "In Too Deep" mahnısı ilə Serbiyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən müsabiqədə təmsil etmişdir. Mahnı Borislav Milanov, Yoakim Persson, Yohan Alkenas və Lisa Dezmond tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Uncharted 2: Among Thieves

**Uncharted 2: Among Thieves** — Naughty Dog tərəfindən hazırlanan və Sony Computer Entertainment tərəfindən PlayStation 3 oyun konsolu üçün nəşr olunan bir döyüş-macəra üçüncü şəxs atıcı platforma videooyunu. ""nin davamı olan oyun, ilk olaraq 2008-ci ilin Dekabrın 1-də nümayiş olundu və elan edildi. Rəsmi olaraq Game Informer tərəfindən, 2009-cu ilin Yanvar ayında sayında elan edildi və 2009-cu ilin Oktyabr ayında satışa çıxarıldı.

Hekayə, dünyanı səyahət edərkən Neytan Dreykin yanında Kloyi Freyzer və köhnə yoldaşları Elena Fişer və Viktor Sullivan ilə birlikdə, möhtəşəm Cintimani Daşını və Shangri-La'nı Serb muzdlu əsgərlərinə qarşı bir yarışda tapmağa çalışır. Sujet, Marko Polonun Asiyaya səfərindən ilham alır.

Geniş miqyasda kritik bir müvəffəqiyyət qazanan **Uncharted 2: Among Thieves**,  ətraflı əşyaları, obraz dizaynı, povesti, qrafiki, texniki yeniliyi və oyun mexanikası üçün tərifləndi. Metacritic tərəfindən 2009-ci ilin ən kritik dərəcədə sevilən oyunu olaraq seçildi. Aşağıdakılardan hər biri üçün "İlin Oyunu" (və ya ekvivalenti) mükafatını qazandı: IGN, Eurogamer, Game Informer, Joystiq, Giant Bomb, AIAS, X-Play, Oyun Hazırlayanların Seçimi Mükafatları və 2009-ci ilin Spayk Video Oyun  Mükafatları. Bəziləri tərəfindən bütün zamanların ən yaxşı videooyunlarından biri olaraq qəbul edilməkdədir. Oyun, həmçinin dünya üzrə 6 milyondan çox kopiya satdı.

**Uncharted 2: Among Thieves**'nın ard oyunu olan, Uncharted 3: Drake’s Deception 2011-ci ilin noyabr ayında satışa çıxarıldı. Oyun, Uncharted: Neytan Dreyk'in Kolleksiyası'nın bir parçası olaraq serialın digər iki oyunu ilə birlikdə 2015-ci ilin Oktyabr ayında PlayStation 4 üçün yenidən nümayiş olundu.

## Mükafatlar
**Uncharted 2: Among Thieves** 200-dən çox "İlin Oyunu" mükafatına layiq görüldü və bu onu bütün zamanların ən yaxşı oyunu halına gətirdi.

## İstinadlar
Uncharted 3: Drake’s Deception

**Uncharted 3: Drake’s Deception** — Naughty Dog tərəfindən hazırlanıb Sony Computer Entertainment tərəfindən nəşr edilən, döyüş-macəra, platforma və üçüncü şəxs atıcı növlərindəki, yalnız PlayStation 3 üçün hazırlanan videooyunu. Uncharted seriyasının Uncharted 2: Quldurlar Arasında'dan sonra çıxan üçüncü oyun. Şimali Amerikada 2011-ci ilin Noyabrın 1-də, Avropada 2011-ci ilin Noyabrın 2-də, Avstraliyada isə 2011-ci ilin Noyabrın 3-də satışa çıxarılmışdır. Bəzi əlavələ məzmunlar ehtiva edən **"İlin Oyunu"** versiyası isə Şimali Amerikada 2012-ci ilin Avqustun 28-də, Avropada isə 2012-ci ilin Sentyabrın 21-də  satışa çıxarılmışdır.

**Uncharted 3** qəhrəmanı Neytan Dreyk'in və ağıl müəllimi Viktor Sullivan'ın əfsanəvi itkin şəhər olan Quranda bəhs edilən sütunlar İramını axtaran Rub əl-Xali səhrası kimi yerlərə dünya səviyyəsində səyahət etdiyini görür. Elena Fişer və Kloyi Freyzer də Uncharted 3-də geri dönürlər. Sujet, Tomas Edvard Lourensin arxeologiya günlərindən qaynaqlanmaqdadır. Naughty Dog'un ictimaiyyət strateqi Arne Meyer, "**Uncharted 3**'ün əsas mövzusunun 'yolu tapmaq'" olduğunu ifadə etdi.

**Uncharted 3: Drake’s Deception** tənqidçilər tərəfindən bəyənildi, baxılış ümumi veb saytında Metacritici %92-ə çatdı və 2011-ci ilin ən yaxşı videooyunlarından biri halına gəldi. **Uncharted 3**, rəy verənlər ssenari aktyorluq, qrafik, kino kimi sahələri çox sevdiklrəinə görə oyun "İlin Oyunu" mükafatı aldı, ancaq oyun texniki problemlərə, tək-oyuncu əlavələrinin qıtlığına və başqa səbəblərə görə tənqid olundu. Oyun satışa çıxarıldığı gündə dünya üzrə 3.8 milyon kopiya sövq etdi. Uncharted 3'ün dəvamı və son oyunu olan Uncharted 4: A Thief’s End, 2016-cı il mayın 10-da PlayStation 4 üçün xüsusi olaraq satışa çıxarıldı. 2015-ci il oktyabrın 7-də oyun digər iki sələfisi ilə *Uncharted: Neytan Dreyk'in Kolleksiyası*'nın bir hissəsi olaraq PlayStation 4 üçün satışa çıxarıldı.

## Mükafatlar
**Uncharted 3: Drake’s Deception** müxtəlif jurnallarda, sərgilərdə və oyun saytlarında çox sayda mükafat aldı. **Uncharted 3**, "İlin Oyunu" da daxil olmaq üzrə *2011 Spayk Video Oyun Mükafatlarında* səkkiz mükafata namizəd göstərildi və tənqidçilər tərəfindən iki qalibiyyətə görə səs aldı. Famitsu Oxucuların PlayStation 3 üçün təklif edilən ən yaxşı 50 əsəri olan **Uncharted 3**, üçüncü sırada iştirak etdi və siyahını yalnız ikinci sinifdəki ən müvəffəqiyyətli qərb oyunlarından biri etdi. **Uncharted 3**, *İnteraktiv Əsərlər Və Elimləri Akedemiyasında* 12 namizədlik, *Amerika Yazarlar Liqası Mükafatları* 2011-də bir namizədlik və 12 *İllik Oyun Hazırlayanların Seçimi Mükafatlarında* üç namizədlik göstərdi. **Uncharted 3** həm də, 8-ci İngilis Akademiya Video Oyunları Mükafatlarında altı namizədlik qazandı və Böyük Britaniyanın 2011-ci ildəki tək ictimayi səs istifadə edilən Oyun Mükafatı üçün namizədlik qazandı.

## İstinadlar
Den Syaopin

**Den Syaopin** (; ) — Çin Kommunist Partiyası Hərbi Şurasının sədri (1976–1989).

## İstinadlar
Bozdağ silsiləsi

**Bozdağ silsiləsi** – Azərbaycan Respublikasında dağ silsiləsi. Acınohur ön dağlığının (Böyük Qafqaz) cənub hissəsi. Qanıxçayın (Alazançay) mənsəb hissəsindən başlayıb cənub-şərq istiqamətində Girdimançayadək davam edir. Uzunluğu təqribən 150 km, hündürlüyü təqribən 500 m-dir.

## Geoloji quruluşu
Silsilə Mingəçevir su anbarının sağ sahili ilə qərbdən şərqə uzanır. O, Mingəçevir şəhərində Kür çayı tərəfindən kəsilərək, iki hissəyə ayrılmışdır.
Bozdağ silsiləsinə Qocaşen, Axar-Baxar, Arçandağ, Surxayxan silsilələri və Göy-çay tirəsi daxildir. Bozdağ silsiləsinin ən uca zirvəsi Babaeldağ ilə Qazanlı dağı arasında yerləşmiş 520 m-lik adsız zirvədir. Neogen və Antropogen sistemlərinin gil, qum, qumdaşı, konqlomerat və s. süxurlarından ibarətdir. Tikinti materialları var. Neft və qaz yataqları aşkar edilmişdir.

## Coğrafiyası
Bozdağ silsiləsi Əlicançay, Türyançay, Göyçay və Dəvəbatançay çaylarının dərələri ilə kəsilmişdir. Dərə və yarğanlarla parçalanmış cənub yamacları dik və sıldırımlıdır. Qocaşen-Göyçay silsiləsindən cənubda, Girdimançayın cənub axınında Qaraməryəm tirəsi uzanır. Tirənin cənub yamacı çox, şimal yamacı isə az meyillidir. Ən uca zirvəsi Çərmədin dağıdır (350 m). Girdimançay aşağı axında beşə qədər qola ayrılaraq tirəni ayrı-ayrı hissələrə parçalayır.

## Torpaq və bitki örtüyü
Silsilənin hər iki yamacında yararsız sahələr geniş yayılmışdır. Silsilədə (xüsusilə cənub yamacında) yararsız torpaq (bedlənd) sahələri çoxdur. İllik yağıntı təqrribən 450 mm-dir. Bitki örtüyü zəif inkişaf etmişdir. Yovşan, şoranotu, müxtəlif otlar, arid meşələrdə ardıc (arçan), yabanı püstə, nar, qaratikan və s. bitir. Yarımsəhra, quru çöl, arid meşə və kolluq landşaftı var. Bəzi yerlərindən qış otlağı kimi istifadə olunur. Şimal yamaclarında taxıl, üzüm, meyvə yetişdirilir. Arçandağda Türyançay Dövlət Təbiət Qoruğu yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə