open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Isolator

— Şimecinin rəssamlığı ilə Reki Kavahara tərəfindən yazılan ranobe seriyası. ASCII Media Works 2014-cü ilin iyunundan bu yana 4 cildini nəşr etmişdir. Naoki Koşimizunun rəssamlığı ilə hazırlanan manqa adaptasiyası *"[[Dengeki Daioh]]"* jurnalında nəşr olunur. Yen Press ranobe və manqanı Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırmışdır.

## Məzmun
2019-cu ilin avqustunda alimlər Yer kürəsinin kənarından gələn və onları böyük kataklizmdən xəbərdar edən siqnallar qəbul edirlər.

Bu hadisədən sonra müxtəlif Yerdənkənar həyat formaları insanlarla ünsiyyətə girməyə başlayırlar. Onlarla ünsiyyətdə olan şəxslər *Üçüncü göz* adlandırılırlar və müxtəlif güclər əldə edirlər. Bəziləri səs sürətində hərəkət etmək bacarığı qazanır, bəziləri poladı belə kəsən qılınc əldə edir.

Hadisələrin əsas diqqət mərkəzində 17 yaşlı dərrakəli oğlan Minoru Utsuqi və supergüclərə malik şəxslərə nəzarət edən təşkilatın üzvü Yumiko Azudur. Ögey bacısı ilə sakit həyat tərzi keçirən Minoriyə bir gün yadplanetlilər tərəfindən həmişə arzuladığı "kimsəsizlik" gücü verilir. Lakin tezliklə Minori ona verilən bu gücə görə qatılmaq istəmədiyi müharibəyə qoşularaq *İzolyator* olur.

## Personajlar
;

;

;

;

## Media
### Ranobe
Reki Kavahara ranobeni əvvəlcə 23 noyabr 2004-cü ildən 20 iyul 2009-cu ilə kimi onlayn şəkildə saytında yayımlamışdır və bu zaman kəsiyində 40 cild yazmışdır. Lakin peşəkar karyeraya başladıqdan sonra ranobeni yazmağı dayandırmışdır. 2014-cü ildə Reki Kavahara ranobeni nəşr etdirmək qərarına gəlmişdir. *ASCII Media Works* ranobenin 4 cildini nəşr etmişdir.

Ranobe seriyası 2014-cü ildə *[[Yen Press]]* tərəfindən Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırılmışdır.

#### Cild siyahısı

### Manqa
Naoki Koşimizunun rəssamlığı ilə hazırlanan manqa adaptasiyası *"Dengeki Daioh"* jurnalında nəşr olunur. İki cildi buraxılmışdır. *[[Yen Press]]* tərəfindən Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırılmışdır.

## Qəbul
Ranobe seriyasının ikinci cildi 2015-ci ilin birinci yarısında 50.472 nüsxə satmış və Yaponiyada ən yaxşı satan 49-cu ranobe olmuşdur.

*[[Anime News Network]]*-dan Rebekka Silverman ranobenin ilk cildini qiymətləndirərək personajların inandırıcı olduğunu və müəllifin əvvəlki əsərlərinə nisbətən daha yaxşı yazdığını bildirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Reki Kavaharanın Word Gear saytında.
*
Luzerna

**Luzerna** () — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 5755 nəfərdir. Ərazisi 116,832 km²-dir. Əhalinin sıxlığı 49,3 nəfər/km²-dir. Bələdiyyə 29 dekabr 1995-ci ildə yaradılmışdır.

## Həmçinin bax
*Santa Katarina bələdiyyələrinin siyahısı

## İstinadlar
Tokantins çayı

**Tokantins** () — Cənubi Amerikanın şərqindən keçən, Braziliyanın Qoyas, Tokantins, Marayan ştatları ərazisindən axan çay. Çayın uzunluğu 2850&nbsp;km təşkil edir.

Başlanğıcını Marayan və Almas çaylarının birləşməsindən götürür. Mənbə Serra-Dorada silsiləsinin şərq ətəklərində yerləşir. Braziliya öndağlığından Braziliya düzənliyinə keçir. Dağlıq ərazilərdə astanalar müşahidə edilir. Düzənlikdə 350&nbsp;km məsafədə naviqasiyaya yararlıdır. Ən böyük qolu Araquaya çayıdır. Əsasən yağışlarla qidalanır. Mart-aprel ayları gursululuq dövrüdür. Bu zaman suyun səviyyəsi 7–9 m qalxır. Orta su sərfiyyatı 16 300 m³/s-dir. Formal olaraq Tokantins-Araquaya çaylarını Amazona daxil etsələrdə ayrı sistemə malikdir. Hövzəsinin sahəsi 770 min. km² təşkil edir.

Suyunun gücündən istifadə edilir. 2016-cı ildə üzərində beş bənd inşa edilmişdir ki, nəticədə Tukurui və Serra-da-Meza SES formalaşmışdır. Sahilində yerləşən şəhərlər: Usuasu, Portu-Nasiunal, Pedru-Afonnsu, Palmas, Mirasena-du-Tokantins, Karolina, Tоkantinopolis, İmperantis, Maraba, Tukurui. Zəngin flora və faunaya malikdir.

## İstinadlar
Hüseyn bin Əli ət-Türki

**Hüseyn bin Əli ət-Türki** (1699-1740) — 1705-1881-ci illərdə Tunisi idarə edən Hüseyni sülaləsinin qurucusu, Tunis bəyliyinin bəyi (1705-1740).

## İstinadlar
Riu-Neqru (Amazon)

**Riu-Neqru** (, "Qara çay") — Amazon çayının ən böyük sol qollarından biri. Uzunluğu 2300&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 600 000&nbsp;km², su sərfiyyatı 30 000 m³/s təşkil edir.

Riu-Neqru Amazon hövzəsinə daxil olsa da, Riu-Neqruya daxil olan suların bir qismi digər hövzəyə daxil olan Orinokoya daxildir. Çayda çoxlu sayda astanalara rast gəlinir. 600&nbsp;km məsafədə çay naviqasiyaya yararlıdır (Manaus şəhərindən mənsəbə qədər).

## İstinadlar
III Qılınc Arslan

**III Qılınc Arslan** () — III Qılınc Arslanın yaşı çox az olduğundan türkmən bəyləri taxta I Keyxosrovu dəvət etdilər.

## İstinadlar
Dotan Regional Hava Limanı

**Dotan Regional Hava Limanı** () (BHNA:  **DHN**, BMAT: **KDHN**, FAA yer identifikatoru: **DHN**) - ABŞ-nin Alabama ştatın Deyl qraflığında ictimai hava limanı. Əsas hissəsi Hyuston qraflığında yerləşən Dotan şəhərindən  şimal qərbdə yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dotan Reginal Hava Limanı
* Aerial image as of January 1998 from USGS *The National Map*
* Wayback Machine (archived September 23, 2006)
* (PDF), effective July 21, 2016
* FAA Terminal Procedures for DHN, effective July 21, 2016

## Həmçinin bax
* Alabama hava limanlarının siyahısı
Şahzadə Mehmed

* Şahzadə Mehmed (I Süleymanın oğlu) — I Süleymanın Xürrəm Sultandan doğulan və Manisa sancaqbəyi olan oğlu.
* Şahzadə Mehmed (I Əhmədin oğlu) — 14-cü Osmanlı sultanı I Əhmədin oğlu.
* Şahzadə Mehmed (II Bəyazidin oğlu) — II Bəyazidin Fərahşad Xatundan doğulan oğludur. 1489-cu ildə Kəfə sancaqbəyi təyin edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Şahzadə
* Mehmed
Amvrosi Buçma

**Amvrosi Maksimilianoviç Buçma** (; ) — ukrayna sovet aktyoru, kinorejissor. Ukrayna SSR xalq artisti (1940). SSRİ xalq artisti (1944).

## Həyatı
Amvrosi Buçma 14 mart 1891-ci ildə Lvovda anadan olub. 1905-ci ildən Lvovdakı "Ruska besida" teatrının aktyoru olmuş, faciə, dram, vodevil, opera və operetta kimi müxtəlif janrlarda çıxış etmişdir. 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi zamanı Avstriya ordusuna çağırılmış, 1915-ci ildə Avstriya hərbi əsiri kimi Rusiyaya gətirilmişdir. 1917-ci ildən səhnə fəaliyyətinə qayıtmışdır. Kiyevdə Musiqili Dram İnstitutunda oxumuşdur. 1919-cu ildə "Yeni Lvov teatrı"nın rəhbəri olnuşdur. 1920-ci ildə İvan Franko adına teatrın yaradılmasında iştirak etmiş, 1921-ci ildə Çerkassı şəhərində İ. Franko adına Studiyanı yaratmışdır. 1922–1926 və 1930–1936-cı illərdə Kiyevdəki "Berezil" teatrının (1933-cü ildən Taras Şevçenko adına Xarkov teatrı) aktyoru olmuş, 1936-cı ildə yenidən İvan Franko adına Teatra qayıtmışdır. 1924-cü ildən kinoya çəkilmişdir. 1945–1948-ci illərdə Kiyev kinostudiyasının bədii rəhbəri işləmişdir. Kiyev Teatr Sənəti İnstitutunda dərs demişdir. Amvrosi Buçma 6 yanvar 1957-ci illərdə Kiyevdə vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* Ukrayna SSR əməkdar artisti (1932)
* Ukrayna SSR xalq artisti (1940)
* SSRİ xalq artisti (1944)
* Stalin mükafatı (1941, 1949)
* Lenin ordeni (07.04.1951)
* Üç dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

## Filmoqrafiya
* Taras Şevçenko (film, 1926) — Taras Şevçenko
* Arsenal (film, 1928) — eynəkli alman əsgəri
* Aleksandr Parxomenko (film, 1942) — Maqsud
* İvan Qroznı (film, 1945) — Aleksey Basmanov
* Yenilməz insanlar (film, 1945) — Taras
* Kəşfiyyatçının igidliyi (film, 1947) — aqronom Leşşuk

## Xarici keçidlər
* 
* Амвросий Бучма на Мистецькій сторінці 
* Амвросий Бучма. Судьба "умного Арлекина" 

## İstinadlar
Tapajos çayı

**Таpajos** () — Cənubi Amerika (Braziliya) ərazisindən axan iri çaylardan biri. Amazon çayının sol qolunu təşkil edir və ona Santaren şəhəri yaxınlığında tökülür. Çay Telis-Piris və Jurunea çayının birləşməsindən əmələ gəlir. Serra-dus-Parensis yüksəklikləri arasından axaraq Braziliya öndağlığına keçərək Amazon düzənliyinə keçir. Bu hissədə çayın eni 15 kilometrə qədər artır. Uzunluğu 2200&nbsp;km; sahəsinin hövzəsi 487 000&nbsp;km² təşkil edir.

Çay əsasən yağış suları ilə qidalanır. Noyabr-mart ayları gursululuq dövrüdür. Bu zaman səviyyə 7–8 m artır. 15 min su sərfiyyatına malikdir. Əsas qolu Jamanşin çayıdır.

Amazonas və Para ştatları ərazisindən axır. Sahilində İtaytuba, San-Martinyo, Santaren, Aveyru şəhərləri yerləşir. San-Luis şəhərinə qədər gəmiçilik üçün yararlıdır. Ən iri limanı Santarendir.

Sahilində Amazoniya milli parkı yerləşir. Çayın sahilində Cənubi Amerikanın əlçatmazlıq qütbü yerləşir.

## İstinadlar
Timbe-du-Sul

**Timbe-du-Sul** () — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 5136 nəfərdir. Ərazisi 333,426 km²-dir. Əhalinin sıxlığı 15,4 nəfər/km²-dir. Bələdiyyə 23 sentyabr 1967-ci ildə yaradılmışdır.

## Həmçinin bax
*Santa Katarina bələdiyyələrinin siyahısı

## İstinadlar
Maksim Tirli

**Tirli Maksim** (Μάξιμος Τύριος, lat. Cassius Maximus Tyrius; II yüzillik) — antik filosof, orta platonizmin nümayəndəsi. O, Romada istedadlı natiq kimi tanınmışdır. 

## Əsərləri
Maksimin qırxa qədər fəlsəfi nitqləri zamanımıza gəlib çatmışdır. Onlar əsasən dini-fəlfəsi və əxlaqi məzmunludur. ***“Platona görə Tanrı nədir”***, ***“Sokratın demonu”***, ***“Tanrıya yalvarmağın mənası var, ya yox?”***, ***“Hər şey taleyə tabedirsə, iradə azadlığı var, ya yox?”*** adlanan fəlsəfi nitqləri daha çox maraq kəsb edir. Burada din fəlsəfəsinin əsas problemləri olan *Tanrının varlığı*, *şərin təbiəti*, *azad iradə* və *tale* problemlərinə diqqət yetirilir. Bütün bu problemlər sonralar, yəni ortaəsr fəlsəfəsinin ən mübahisəli məsələlərinə çevrilmişdir.

## Tanrılara inanc haqqında düşüncələri
**“Tanrıya yalvarmağın mənası var, ya yox?”** nitqində Maksim demişdir ki, Tanrıdan nəsə istəyən insan istədiyi şeyə layiq olmalıdır. Əgər layiqdirsə, onda dua etməyin mənası yoxdur, çünki səbəb-nəticə qanununa görə istədiyi şeyi duasız da əldə edər. Layiq deyilsə, duaları etsə belə heç nə almaz. Heç olmasa ona görə ki, layiq olmayana nəsə vermək ədalətsizlikdir. Tanrı isə ədalətsiz ola bilməz. Dua etmək heç də istədiyin şeyə layiq olmaq demək deyil. Layiq olan təvazökar olar, yalvarmaqla heç kəsə əziyyət verməz. Əziyyət verən və həyasızlıq edən layiq olmayandır. Ona görə də, dua etməyən layiq olan adam dua edən layiq olmayandan yaxşıdır. Məsələn, Tanrı sərkərdə olsaydı və bir qul ondan əsgər olmaq istəyində olduğunu bildirsəydi, məgər o ona istədiyini verərdimi? Ordu yaşasın deyə əsgərliyə layiq olanı əsgər edər, qulu isə qul yerində qoyardı, hətta o ona nə qədər yalvarsaydı belə. Beləliklə, yalvarmağın mənası yoxdur.

Daha sonra Maksim Platona istinad edərək yazmışdır ki, tanrılar insanlara tale yazmışdırlarsa, onda onlara dua etməyin mənası yoxdur. Çünki, insan istəyi ilə tale dəyişməz. Hər şey *ümumi* və *fərdidən* ibarətdir. İnsan da kainatın tamlığında bir hissəcikdir. Tanrı isə taleyi *ümumi* üçün yazıbsa, *fərd* olan ayrıca insanın duasını təmin etməz. Çünki, fərdə görə o tamlığı pozmaz. Tanrı hər fərdin istədiyini təmin etsə, onda tamlıq pozular. Bir yerdə zəlzələdirsə, onun sakinlərinin duaları ilə ona son qoyulmaz, çünki o zəlzələ kainat tamlığının bir hissəsidir.

Əlbəttə ki, taledən başqa təsadüf də vardır. Ancaq, təsadüfün düzəni və düşüncəsi yoxdur. Çünki, öz ehtiraslarını təmin etmək üçün hökmdarlıq edən kralın düşünülmüş siyasəti yoxdursa, hər şey hərcmərclikdədirsə, onda kraldan nəyi diləmək olar? Beləliklə, təsadüf olsa belə tanrılara dua etməyin mənası yoxdur.

Dualar etməkdənsə insan öz işini möhkəm tutmalı, bacarıqlı olmalı, öz üzərində işləməlidir ki, istədiyinə layiq olsun. Belə olarsa, onda duasız da istənilən şeyi əldə edə bilər.

Maksimə görə Sokrat və Platon kimi filosoflar tanrılara ona görə müraciət etmirdilər ki, özləri üçün nəsə əldə etsinlər. Onların istəyi yalnız ərdəmli ruh, sakit həyat və ləyaqətli ölüm idi.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax:
* Orta platonizm

## İstinad
Flor-du-Sertao

**Flor-du-Sertao** () — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 1625 nəfərdir. Ərazisi 58,708 km²-dir. Əhalinin sıxlığı 27,7 nəfər/km²-dir. Bələdiyyə 29 sentyabr 1995-ci ildə yaradılmışdır.

## Həmçinin bax
* Santa Katarina bələdiyyələrinin siyahısı

## İstinadlar
Deskansu (Santa-Katarina)

**Pinheyro-Pretu** () — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir.
Telis-Piris

**Telis-Piris** — Cənubi Amerika ərazisindən axan çay.
Braziliyanın şimal-qərb hissəsindən axan çay. Çayın uzunluğu 1370&nbsp;km təşkil edir. Şərqdən qərbə doğru axır. Çoxlu sayda qollara malikdir. Jurunea çayı ilə birləşərək Tapajos çayını əmələ gətirir. O isə öz növbəsində Amazon çayının qolunu təşkil edir.

Bolsululuq dövrü oktyabrdan-maya qədər davam edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Teles Pires in the American Heritage Dictionary of the English (bartleby.com)  (outdated length)
*''Hidrovia Tapajos - Teles Pires'' - Regierungsdokument (portuguese)
Salentina yarımadası

**Salentina yarımadası** (, ) — İtaliya ərazisində, Apenin yarımadasının cənub-şərq qutaracağında yerləşən yarımada. Adriatik dənizi ilə İon dənizinin suları ilə yuyulur. Otranto boğazının akvatoriyasına daxildir.

Uzunluğu 150 km-dir. Hündürlüyü 300 metr olan düzənlikdən ibarətdir. Əsasən dolomitdən ibarətdir. Bitki örtüyü əsasən Aralıq dənizi zonasında bitən kolluqlardan ibarətdir. Əsasən üzümçülük və tütünçülükdən ibarət təsərrüfata malikdir. Əsas limanları: Brindizi, Taranto. Toronto şəhəri yaxınlığında Capo d'Otranto burnu yerləşir. Bura İtalyanın ən ucqar şərq nöqtəsidir. Albaniyanın Karaburun yarımadası arasında 80 km məsafə vardır.

## Xarici keçidlər
* Salentina.
* Salentina
*
CanSat

**CanSat** — kosmos texnologiyalarının tədrisi üçün istifadə olunan kiçik peyk cihazlarıdır. Hazırlanmasında istifadə olunan texnologiyalar minüatürləşdirilmiş peyklərdə istifadə olunan texnologiyalar ilə oxşarlıq təşkil edir. İndiyə kimi heç bir Cansat nə yerin orbitinə çıxarılıb, nə də ki atmosferdən kənara çıxıb.

Cansat yarışmalarında yükün (Cansat) həcminin standart soda dəmir qabının həcmində və çəkisinin 350 qramdan az olması tələb olunur. Cansatın antenaları xaricə quraşdırıla bilər, amma şərtlərə əsasən Cansat əsas roketdən ayrılmayana kimi ümumi diametr limiti (66mm) aşıla bilməz. Belə ki, antenalar yalnız ayrılışdan sonra açıla bilər.

Cansatlar müəyyən hündürlüyə kimi kiçik roketlərlə çıxarılır. Hündürlük yarışmaların şərtinə əsasən dəyişik olur. Cansatlara çox zaman əlavə olaraq onun buraxılışdan sonra yerə qayıdan zaman zərbə almasını azaltmaq üçün paraşüt də quraşdırılır ki bu həm də Cansatı yenidən istifadə etmək imkanı verir.

Cansatların kiçik ölçüsü və nisbi ucuzluğu imkan verir bu texnologiyadan kosmos sahəsinin tədrisi üçün istifadə edilsin.

## İstinadlar
Selsus

**Selsus** (yun. *Kέλσον*, lat. *Celsus*, II yüzilliyin ikinci yarısı) Roma filosofu, orta platonçuluğun təmsilçisi, Xristianlığın ən tanınmış antik tənqidçilərindən biri.  Onun haqqında zamanımıza çox az bilgi gəlib çatmışdır. Məlumdur ki, o imperator Markus Avreliusun dostu idi.

Selsus ***“Doğru söz”*** (yun. *Λόγος άληθής*) adlı kitabın müəllifi olmuşdur. Bu əsərin orijinal mətni zamanımıza çatmamışdır. Ancaq, Selsusla çəkişməyə girən xristian ilahiyyatçısı Origen onun fikirlərinə rəddiyələr yazaraq “Doğru sözün” bir çox fraqmentlərini özünün ***“[http://www.newadvent.org/fathers/0416.htm Selsusa qarşı]”*** (lat. *Contra Celsum*) əsərində vermişdir.

Selsus dini təlimləri öz düşüncəsinin dəlilləri baxımından təhlil edərək belə bir nəticəyə gəlmişdir ki, Xristianlıq heç də başqa dinlərdən fərqlənmir. Çünki, başqaları kimi xristianlar da öz ehkamlarına düşünmədən inanmağa çağırırlar. Onun fikrincə, İsa tanrı ola bilməz, çünki Tanrının xüsusiyyətləri başqadır. İsa tanrıdırsa, o yerə enə bilməz, çünki belə olarsa öz taxtını tərk etmiş olardı və dünya düzəni dağılardı.

Daha sonra Selsus yazırdı ki, İsa *Loqos* (Tanrı sözü, kəlamı) da ola bilməz, çünki Loqos insan ola bilməz, çünki o insanlıqdan daha uca olan *Tanrı sözüdür*. Onun fikrincə Xristianlığın bütpərəstliyi inkar etməsi müstəsna bir şey deyildir. Çünki, doğrudan da insanların düzəltdiyi təsvirlər və heykəllər heç də tanrılar deyildirlər. Hələ xristianlardan çox-çox qabaq Heraklit kimi filosoflar demişdilər ki, bütlərə tapınmaq divarlarla danışmağa bənzərdir. Son olaraq Selsus hesab etmişdir ki, Xristianlıq dövlət üçün təhlükədir.

## Mənbə
* .

## Həmçinin bax:
* Orta platonizm
* Porfirius
* İmperator Yulian
* Hipatia

## İstinadlar
Teon Smirnalı

**Smirnalı Teon** (yun. *Θέων 6 Σμνρναΐος*, ) da orta dövrün akademiklərindən (platonçularından) biri olmuşdur. O, ***"Platonun əsərlərini oxuyarkən riyazi predmetlərin icmalı"*** (yun. *Τα κατά μαθηματικόν χρήσιμα εις την Πλάτωνος ανάγνωσιν*) adlı əsərin müəllifi idi. Həmin kitaba latın dilində qısaldılmış olaraq "*Expositio"* deyilir. Bu kitab antik dövrün məktəblərində tədris edilmək üçün yazılmış və orada riyaziyyat, musiqi nəzəriyyəsi və astronomiya elmlərindən bilgilər verilmişdir. Mətni yazarkən Teon, keçmiş alimlərdən çoxlu istinadlar gətirmişdir.

Əsərin riyazi bölümündə Teon "bir" və "vahid" anlayışlarının fərqləndirilməsini zəruri bilirdi, çünki hər bir rəqəm "birlərin" cəmidir. "Vahid" isə hər bir çoxluq çeşidlərindən aralanmış təklikdə olan ideal başlanğıcdır ki, onu yalnız düşüncə ilə qavramaq mümkündür və onun bölünməsi imkansızdır. Daha sonra Teon tərəfindən rəqəmlərin tək və cüt, sadə və mürəkkəb və s. növləri araşdırılmışdır.

Əsərin musiqi bölümündə nəğmələrdə rəqəmlər ahənginə riayət edilməsinin vacibliyi vurğulanmış və bunun qaydaları açıqlanmışdır. Burada musiqi nəzəriyyəsinin əsas elementləri də araşdırılmışdır.

Astronomiya bölümündə Teon yerin kürə olmasına dair çoxlu dəlillər gətirmiş, planetlər və göy cisimləri haqqında öz zamanının təsəvvürlərini açıqlamışdır. Bu təsəvvürlər yuxarıda sözü keçən başqa yunan filosofların baxışlarına bənzər olmuşdur. Belə ki, Teon yerin kainatın mərkəzində olmasını iddia edirdi. Onun fikrincə planet və ulduzların çoxu hərəkət etmir. Bəziləri isə, günəş və ay kimi, yerin ətrafında fırlanır. Burada həm də günəşin və ayın tutulması kimi təbiət olaylarına da münasibət bildirilmişdir.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Orta platonizm

## İstinadlar
Rokas atolu

**Rokas atolu** () — Atlantik okeanın ərazisində Braziliyaya məxsus Riu-Qrandi-du-Norti ştatı ərazisində, Natal şəhərindən 260&nbsp;km şimal-şərqdə, Fernandu-di-Noronya arxipelaqından 145&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Coğrafiya

Atol vulkanik mənşəyə malikdir. Atlantik okeanın cənubunda yerləşən yeganə atoldur. Sahəsinə görə dünyanın ən böyük atollarından biridir.

Atoll ovalvari formaya malik olub, 3,7&nbsp;km uzunluğa, 2,5&nbsp;km enə malikdir. Daxilində yerləşın laqunun 6 metr dərinliyi vardır. Sahəsi 7,1&nbsp;km²-dir (laqun). Atolla daxil iki adanın sahəsi (Cemitério cənub-qərbdə, Farol Cay şimal-qərbdə) 0,36&nbsp;km² təşkil edir. Farol Cay adasında ən hündür nöqtə 6 metrdir. Əsasən mərcanlarla örtülüdür.
Hər iki adada ot, kol və bir necə palma bitir. Burada yengəc, hörümcək, əqrəb, böcək və dəniz quşları yayılmışdır. Sularında tısbağa, delfin və köpək balığını görmək olar.

Atoll qoruq ərazisidir. 2001-ci ildə UNESCO Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir. Yaşayış məntəqələrindən uzaqda yerləşməsi toxulnulmazlığına səbəb olmuşdur.

## Tarixi

Ata ilk dəfə 1503-cü ildə Gonçalo Coelho gəmisinin batması zamanı aşkarlanmışdır. Adada 1960-cı illərdən. Hərbi mayak fəaliyyət göstərir. Onun yaxınlığında isə tərk edilmiş mayak vardır (1933-cü ildə inşa efilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Sigep — Brazilian Commission of Geological and Palaeobiological Sites 
* UNESCO — World Heritage
* Further information
Topaz Premyer Liqası 2016-2017

26-cı Azərbaycan çempionatı.

## İştirakçı komandalar

## Oyunlar

## Yadda qalanlar
*İlk turun ilk oyununda Rəhim Həsənov AZAL FK-nun vurduğu təmiz qolu saymır.
*"Azersun Arena"da təmir işləri ilə əlaqədar olaraq "Qarabağ" ilk oyununu səfərdə keçirməli olur.
*"Qəbələ Şəhər stadionu"ndakı təmir işləri ilə əlaqədar olaraq "Qəbələ" ilk oyununu Dalğa Arenada keçirməli olur.
Aristarxus Samoslu

**Samoslu Aristarxus** (yun. *Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος*, ) — qədim yunan riyaziyyatçısısı, astronomu və filosofu. Peripatetik məktəbin təmsilçisi, Stratonun ən tanınmış öyrəncilərindən biri idi. İlk dəfə yerin günəşin ətrafında fırlandığını iddia etmiş, yerdən günəşlə aya qədər məsafəni ölçməyə cəhd etmişdir.

Aristarxus, İskəndəriyyədə yaşamışdır. O, astronomiya elmi ilə məşğul idi. ***"Günəş və ayın məsafələri və kəmiyyətləri"*** adlı kitabın müəllifi olmuşdur.

## Astronomik araşdırmaları

Aristarxus həndəsi yolla yerdən aya və günəşə qədər məsafəni, eləcə də kosmik cisimlərin ölçülərini ölçməyə çalışmışdır. Bunun üçün o, tamamilə doğru düşünmüşdür ki, yerdən ayın yarısı görüldükdə, o günəş və yerlə düzbucaqlı üçbucaq təşkil edir. Beləliklə, yer-günəş-ay üçbucağını həndəsi yolla izah edərək, Aristarxus belə nəticəyə gəlmişdir ki, ayın radiusu yerin radiusundan üç dəfə kiçikdir; yerdən günəşə qədər məsafə isə aya qədər olan məsafədən 18 dəfə çoxdur.

Bu nəticələr onu Aristotelin *yermərkəzçi* (geosentrik) sisteminin inkar edilməsinə gətirib çıxartmışdır. Aristarxusun fikrincə planetlərin hərəkəti ilə bağlı bütün çətinliklər onların *günəş ətrafında fırlanması* nəzəriyyəsini qəbul edəndən sonra aradan qalxır. Beləliklə o, *günəşmərkəzçilik* (heliosentrik) sistemini əsaslandırmağa çalışmışdır. Yer isə günəş ətrafında fırlanaraq, həm də öz oxu ətrafında fırlanır. Ancaq onun bu fikirləri qədim zamanlarda qəbul olunmamışdır. Sonralar Kopernik bu nəzəriyyəni yenidən dirçəldə bilmişdir.

Bu kimi fikirlərin irəli sürməsinə görə Aristarxusu tanrılara qarşı çıxmaqda ittiham etmişlər, buna görə də o, Afinanı tərk etməyə məcbur olmuşdur.

## Mənbə

## Qaynaqlar
* ''Аристарх Самосский''. О размерах и взаимных расстояниях Солнца и Луны (русский перевод включен в статью Веселовского, 1961) (рус.). Архивировано из первоисточника 18 августа 2011.

## Araşdırmalar
* *[[Боннар, Андре|Боннар А.]]* Греческая цивилизация. Гл. XII. Александрийская наука. Астрономия. Аристарх Самосский  (рус.)
* Aristarchus of Samos (The MacTutor History of Mathematics archive)   (англ.)
* The Moon’s Distance by Aristarchus  (англ.)
* Dennis Rawlins Contributions. Содержит краткое описание изысканий Денниса Роулинза о творчестве Аристарха Самосского  (англ.)
* Aristarchus and the Size of the Moon
* Gomez, A. G. (2013). Aristarchos of Samos, the Polymath. AuthorHouse. ISBN 9781496994233.
* Stahl, William (1970). "Aristarchus of Samos". Dictionary of Scientific Biography. 1. New York: Charles Scribner's Sons. pp.&nbsp;246–250. ISBN 0-684-10114-9.

## Həmçinin bax:
* Peripatetizm

## İstinadlar
UEFA Superkuboku oyunlarının siyahısı

**[[UEFA Superkuboku]]** — 1972-ci ildə əsası qoyulmuş hər il keçirilən futbol turniridir. Hazırda kubok uğrunda UEFA Çempionlar Liqası qalibi ilə UEFA Avropa Liqası qalibi qarşılaşır.

Kubok qarşılaşması 1972-ci ildən 1999-cu ilədək UEFA Kuboklar Kubokunu qazanan komanda ilə UEFA Çempionlar Liqasını qazanan komanda arasında keçirilirdi. UEFA Superkuboku sonuncu dəfə bu formatda 1999-cu ildə — "Mançester Yunayted" və "Latsio" komandaları arasında oynanılıb: "Latsio" "Mançester Yunayted" üzərində 1:0 hesabı ilə qələbə qazanıb. Qalib 1997-ci ilədək hər iştirakçı komandanın stadionunda bir dəfə oynanılmaqla iki oyunun nəticəsinə görə müəyyənləşirdi. 1998-ci ildən neytral stadionda bir oyun keçirilir. Superkubok oyunu 1998-ci ildən 2012-ci ilədək Monakodakı "II Lui" stadionunda keçirilib.

2000-ci ildən 2010-cu ilədək turnirdə UEFA Çempionlar Liqasının qalibi ilə UEFA Kubokunun qalibi qarşılaşıb. 2010-cu ildə UEFA Kubokunun adı UEFA Avropa Liqası olaraq dəyişdirildi. 2010-cu ildən bugünədək kubok uğrunda UEFA Çempionlar Liqasının qalibi ilə UEFA Avropa Liqasının qalibi qarşılaşır.

Ümumilikdə UEFA Superkubokunu 13 ölkədən 26 müxtəlif komanda qazanıb; turnir tarixinin ən uğurlu komandası, ümumi olaraq 6 dəfə çempionluq yaşayan İspaniyanın "Real Madrid" klubudur. "Kral klubu", həmçinin İspaniyanın digər təmsilçisi "Barselona" ilə birlikdə UEFA Superkubokunda ən çox iştirak etmiş *(9 dəfə)* komandadır. İspaniya turnirdə qələbə sayına görə birinci yeri tutur  — 17; ümumilikdə İspaniya klubları turnirdə 31 dəfə iştirak ediblər.

Turnirin ilk qalibi — 1972-ci ildə Şotlandiyanın "Reyncers" komandasını iki oyunluq sistemlə keçirilən görüşdə ümumi olaraq 6-3 hesabı ilə məğlub edən Niderlandın "Ayaks" klubu olmuşdur. Sonuncu çempion — 13 avqust 2025-ci ildə "Tottenhem Hotspur" üzərində qələbə qazanan "Pari Sen-Jermen" komandasıdır.

## Qaliblər

### Açar

### İki oyunluq sistemlə keçirilən görüşlər

### Bir oyunluq sistemlə keçirilən görüşlər

## Turnirdəki qələbə sayı

### Klub üzrə

### Ölkə üzrə

### Turnir üzrə

## Qeydlər


## İstinadlar
Savcı bəy

**Şahzadə Savcı Bəy** () — 3. Osmanlı padşahı I Muradın Füldanə Xatundan doğulan ən kiçik şahzadəsidir.

## Həyatı
Osmanlı ənənələrinə uyğun olaraq Bursada hakim təyin edilmişdir. Savcı bəyin dəlisov təbiəti və ətrafının təsirinə məruz qalması atasının gözündən qaçmadı və I Murad böyük oğlu Şahzadə Bəyazidə qardaşları haqqında məlumat toplamağı tapşırdı. Şahzadə Bəyazid verdiyi məlumatda ortancıl qardaşı Şahzadə Yaqubun çox səssiz və sakit olduğunu, kiçik qardaşı Şahzadə Savcı bəyin isə çox çılğın və dəlisov olduğunu qeyd edirdi.

## Savcı bəy üsyanı
I Murad 1373-cü ildə Bizans imperatoru VII İohann Paleoloqla birlikdə Candaroğulları bəyliyi üzərinə səfərə çıxdı. İmperatorun böyük oğlu Andronikos kiçik qardaşı Manuellə taxt mübarizəsinə başlamış, atasının Konstantinopolda olmamasından istifadə edərək özünü imperator elan etmişdir. Bu vaxt Ədirnədə taxt vəkili olan Savcı bəy də eyni anda üsyana başladı. Hələ 14 yaşında olan Savcı bəy öz adına xütbə oxudaraq özünü sultan elan etdi. I Murad xəbəri alan kimi böyük bir qoşunla geri döndü və oğlunun Bizans qoşunlarıyla birləşmiş qüvvələrini darmadağın etdi. Savcı bəy dərhal Dimetokaya qaçdı ancaq burada ələ keçirildi. Paytaxta gətirilən Savcı bəyin gözlərinə mil çəkildi və daha sonra edam edildi. Eyni aqibət imperatorun oğlu Andronikos üçün də baş tutdu. Ancaq tarixi mənbələrə görə, imperator oğluna daha mərhəmətli davrandı. Belə ki, Andronikosun gözlərinə qaynar sirkə töküldü və yarı kor vəziyyətə gətirildi.

## İstinadlar
Fernandu-di-Noronya

**Fernandu-di-Noronya** () — Vulkan məhşəlli adalardan ibarət olan və Braziliyanın əsas hissəsindən 350&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir. Arxipelaq 21 adadan ibarətdir. İnzibati cəhətdən Pernambuku ştatı ərazisinə daxildir.

## Coğrafiya

Arxipelaqın sahəsi 26&nbsp;km² təşkil edir, bunun 17&nbsp;km² sahə əsas adanın ərazisini təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 756 metrdir.

### Adalar

### Qayalar

## Təbiət və iqlimi
İqlimi tropikdir: yanvardan avqusta qədər yağış mönsümüdür. Avqustdan yanvara qədər isə quraq iqlim hakimdir. Ada ot, yabanı üzüm, kol və Atlantik meşəsi ilə örtülmüşdür. Heyvanlar aləmi tısbağa, delfin və dəniz quşlarından ibarətdir. Endemik canlıları — Elaenia ridleyana və Vireo gracilirostris.

2001-ci ildə Fernandu-di-Noronya arxipelaqı və Rokas atolu UNESCO Ümumdünya İrsi siyahısına daxildir.

## Tarixi
Arxipelaq 1501 və ya 1502-ci ildə portuqal ekspedisiya rəhbəri Qaşpar Lemuş və ya Qonzalo Koelu tərəfindən kəşf edilmişdir. Adalar ekspedisiyanı maliyyələşdirən yəhudi Fernandu-di-Noronyanın şərəfinə adlandırılmışdır. 1 iyun 2009-cü ildə Arxipelaqdan 650&nbsp;km şərqdə Airbus A330–203 sərnişin təyyarəsi qəzaya uğramışdır. Rio-de-Janeyrodan Parisə istiqamətlənən, Air France şirkətinə məxsus təyyarə pis hava səbəbindən qəzaya uğramışdır. Göyərtəsində olan 228 nəfrin hamısı həlak olmuşdur.

## Əhalisi
2009-ci ildə arxipelaqın əsas adasında 3 100 nəfər yaşayırdı. Digər adalar insanlar tərəfindən ziyarət edilsə də, daimi yaşayış yoxdur.

## Turizm
Turistlər arasında arxipelaq dayvinq və serfinq kimi idman növlərinə görə məşhurdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Fernandu-di-Noronya 
* Arxipelaq haqqında
Yelena Pavluxina

**Yelena Pavluxina** (1 mart 1989) — Ukraynanı və Azərbaycanı təmsil edən velosipedçi.

## Karyerası
Yelena Pavluxina 1999-cu ildən idmanla məşğuldur. Şəxsi məşqçisi Stanislav Solovyovdur.

2015 və 2016-cı illərdə Azərbaycan Çempionatlarının qızıl medallarına sahibi olan Yelena Pavluxina beynəlxalq turnirlərdə də bir sıra uğurlara imza atdı. Yelena Pavluxina 2015-ci ildə Birinci Avropa Oyunlarında mübarizə apardı.

Yelena Pavluxina 2016-cı ildə Azərbaycanı Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Avqustun 7-də fərdi turnirdə çıxış edən Yelena Pavluxina finiş həddinə 3 saat 58 dəqiqə 5 saniyəyə çatdı və nəticədə Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 68 velosipedçi sırasında 35-ci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Şahzadə Yaqub

**Şahzadə Yaqub** () — 3. Osmanlı padşahı I Muradın Füldanə Xatundan doğulan üçüncü oğludur.

## Həyatı
Kiçik yaşlarından etibarən mükəmməl təhsil almış, hərbi və siyasi həyata erkən yaşlarından başlamışdır. Atasının bütün səfərlərinə qatılmışdır. I Muradın son səfəri olan Kosova Meydan Müharibəsində böyük qardaşı Şahzadə Bəyazidlə birlikdə səfərə qatılmışdır. Döyüş əsnasında Serb hakimi Lazarın qüvvələrini məğlub edən Yaqub Çələbi qaçan düşmən qüvvələrinin ardından getdi və döyüş meydanından kənara çıxdı. Bu əsnada döyüş meydanını gəzən I Murad şəhid edilmiş, paşaların da təşviqi ilə Şahzadə Bəyazid gizlicə sultan elan edilmişdir. Ancaq Şahzadə Yaqubun səltənəti ələ almaq üçün taxt mübarizəsinə başlama ehtimalını önləmək üçün xəbərsiz şahzadənin edam qərarı verildi. Sultan otağına çağırılan Şahzadə Yaqub Çələbi heç nə izah edilmədən dərhal boğularaq öldürüldü. I Bəyazid qardaşının cənazəsini Bursaya gətirərək burda torpağa verdi.

## İstinadlar
Enneada

**Enneada** (yun. Ἐννεάς - doqquzluq) — Qədim Misir dinində doqquz əsas tanrıların birliyidir. Ən qədim zamanlarda Heliopol şəhərinin tanrıları idilər. Enneada tanrıları həm də Misirin ilk fironları hesab olunurlar.

Enneada tanrıları aşağıdakılardır:

Atum.svg|1. **[[Atum]] ([[Amon]], [[Ra]], [[Ptah]])** - ilk tanrıdır, qarışıqlıqdan (xaosdan) yaranmışdır.
Shu_with_feather.svg|2. **[[Şu]]** - hava
P1200378_Louvre_stele_Ousirour_detail_Tefnout_N2699_rwk.jpg|3. **[[Tefnut]]** - nəmlik
Geb_end_Nut01.jpg|4. **[[Nut]]** - yer və 5. **[[Geb]]** - göy tanrıcası
Standing Osiris.svg|6. **[[Osiris]]** - axirət dünyasının sahibi
Isis.svg|7. **[[İsida|İsis]]** - münbitliyin, verimliliyin tanrıcası
Set.svg|8. **[[Set]]** - təbii güçlərin təcəssümü, həyatverici güvvə; səhra fırnınasının, savaşın, ölümün tanrısı
Nepthys.svg|9. **[[Neftida|Neftis]]** - Osirisin bacısı, yeraltı dünyanın yanrıcası
Qədim Misir dinində Heliopolis ilahiyyatına görə, yaradılış bu şəkildə baş vermişdir: Xaosdan Atum çəxməş və özündən Şu və Tefnutu doğmuşdur. Onlardan yer tanrısı Geb və Göy tanrıcası Nut törəndi. Onlar da Osirisi, İsisi (İsidanı), Seti və Neftisi doğmuşdurlar.

Neoplatonçu filosof Porfirius müəllimi Plotinin fəlsəfəsini "Enneadalar" adlı əsərində açıqlamışdır.

## Mənbə
* Aydın Əlizadə. Qədim Misir ilahiyyatında dünyanın yaranması. "Dövlət və din" jurnalı 1(15), yanvar-fevral 2010.

## Xarici bağlantılar
* Гелиопольское сказание о сотворении мира (Из Книги познания творений Ра).

## Həmçinin bax
* Qədim Misir dini
Salsal qalası

**Salsal** — Dərələyəz mahalında qədim qala.

## Haqqında
Bu qala Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonunda Ələyəz, Hosdun, Həsənkənd, Erdərin, Horbadıq adlı kəndlərin əhatəsində, uca bir qayanın başında tikilmişdir. Strateji cəhətdən çox əhəmiyyətli yerdə tikilmiş bu qalanın içindən rayondakı kəndlərin, yolların, keçidlərin, aşırımların, gediş-gəliş cığırlarının əksəriyyətini nəzərdə saxlamaq, hücumların qarşısını almaq mümkündür.

Qala çox uca və sıldırım qayanın başında tikildiyi üçün ona üç tərəfdən çıxmaq çox çətindir. Qalanın iki qapısı vardır. Əsas yolu isə şərq tərəfdəki (Ələyəz kəndi tərəfdəki) yalın üstündədir. İkinci qapısı isə Erdərin və Horbalıq kəndləri tərəfdəndir. Bu, əsas qapıya nisbətən bir qədər balacadır. Bundan başqa, qalanın qərb (günbatan) tərəfində, Hosdun və Həsəndkənd səmtində divarın özülündə çıxış üçün gizli bir kiçik qapı da vardır ki, bu, daş ilə hörülmüşdür. Bu qapını yalnız qalanın içindən açmaq olar. Bunun üçün həmin daşı qalanın içindən bayır tərəfə itələməlisən. Bu daşın eni təxminən 60 sm, uzunluğu isə bir metrdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Riu-Qrandi (Parana)

**Riu-Qrandi** — Braziliyanın cənubundan axan çay. Öz başlangıçını Mantikeyradan Atlantik okeanın sahilinə yaxın ərazidən Minas-Jerays ştatından götürü. Uzunluğu 1230&nbsp;km-dir. Çay Braziliya öndağlığından axır. Yuxarı axarda astanalar müşahidə edilir. Paranaiba çayı ilə birləşərək Parana çayını əmələ gətirir. Əsasən yağış suları ilə qidalanır.

Elektrik enerjisi istehsalında istifadə edilir. İki SES 1,2 kVt enerji verir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Rio Grande at Wikimapia, Google terrain view, centered on the site of the photo above
Qurban Berdiyev

**Qurban Bekiyeviç Berdiyev** (; 25 avqust 1952-ci il, Aşqabad, Türkmənistan SSR, SSRİ) — sovet, Türkmənistan  futbolçusu, müdafiəçi, yarımmüdafiəçi, Rusiya futbol məşqçisi. SSRİ idman ustası (1980)

2024-cü il 22 iyunda Tovuzun "Turan" klubunun baş məşqçisi təyin olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Профиль Курбана Бердыева на официальном сайте ФК «Ростов».  // fc-rostov.ru
* Профиль Курбана Бердыева на официальном сайте ФК «Рубин».  // rubin-kazan.ru
* Профиль Курбана Бердыева, главного тренера ФК «Ростов» (Ростов-на-Дону). Статистика по турнирам, результаты матчей. // soccer.ru
* *Андрей Анфиногентов и Евгений Дзичковский из Казани*. Курбан Бердыев: «Успеть бы только завершить…» (часть 1). // sport-express.ru (5 ноября 2008 года)
* *Андрей Анфиногентов и Евгений Дзичковский из Казани*. Курбан Бердыев: «Успеть бы только завершить…» (часть 2). // sport-express.ru (5 ноября 2008 года)
* *Авторы: Тимур Журавель, Юрий Дудь*. Курбан Бердыев: «Я смотрю „Барселону“ и понимаю: это же баскетбол». // sports.ru (30 января 2012 года)
* *Александр Егоров*. Главный тренер «Рубина» Курбан Бердыев: «Этот год был кошмарным». // sovsport.ru (6 июня 2012 года)
* *Евгений Дзичковский из Казани*. Курбан Бердыев: «Конечно, хотел бы остаться…». — Главный тренер «Рубина» рассказал корреспонденту «СЭ» о скандальной истории с переходом Тёре, о своих отношениях с руководителями клуба и трансферных приоритетах нынешней зимой.  // football.sport-express.ru (13 декабря 2012 года)
Amelius

**Amelius** (yun. Ἀμέλιος, lat. Amelius; III yüzillik) — yeni-platonçuluğun Roma məktəbinin filosofu. O, Plotinin öyrəncisi idi və bir çox zamanımıza çatmayan kitabların müəllifi olmuşdur. Amelius Plotinin irəli sürdüyü bəzi anlayışları üçlükdə təsəvvür edirdi. Belə ki, Amelius Demiurqos (ikinci yaradıcı) kimi təsəvvür edilən Əqli üçlükdə görürdü. Üçlüyün birinci üzvü (hipostasisi) Əqlin özüdür. İkinci hipostasis birincini, üçüncü isə ikincini dərk edir. Bunlar da Platonun "Timeus"unda söhbət açılan üç krallardır (demiurqoslardır): Fanet (varlığın əsası), Uran (hər şeyin sahibi) və Kronos (hər şeyi görən tanrı).

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Neoplatonizm
Paranaiba çayı

**Paranaiba** — Braziliya ərazisindən axan, Parana çayının sağ qolunu təşkil edən çay. Mənbəyi Serra-da-Kanastra dağlarının şimal ətəklərindən başlayır. Uzunluğu 900&nbsp;km təşkil edir. Braziliya öndağlığından axdığından çoxlu sayda şəlalə və astanalar müşahidə edilir. Gursululuq dövrü yanvar-mart aylarına təsadüf edir.

## İstinadlar
Toz içində çiçək (film, 1959)

**Toz içində çiçək**  (, ) — rejissor Yaş Çopranın 1959-cu ildə çəkdiyi film.

## Məzmunu
Filmdə kollecin tələbələri Mina (*[[Mala Sinxa|Mala Sinha]]*) və Maheşin (*[[Racendra Kumar]]*) məhəbbətindən bəhs olunur.

## Rollarda
* Mala Sinha — Mina Khosla
* Racendra Kumar — Maheş Kapur
* Nanda — Malti
* Aşok Kumar — Caqdiş Çandra
* Manhoman Krişna — Abdul Rəşid
* Lila Çitnis — Qanqu Day
* Ceyzi İrani — Rameş, Maltinin oğlu
* Suşil Kumar — Rohan, Minanın oğlu
* Civan — Minanın dayısı

## Mükafatları
**Filmfare awards**

* Ən yaxşı kişi rolu — Manhoman Krişnaya
* Ən yaxşı qadın rolu nominasiyası — Mala Sinxaya
* Ən yaxşı lirika nominasiyası — Sahir Ludhianvi
* Ən yaxşı süjet — Muxram Şarma

## Həmçinin bax
Hindistan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid

Filmi izlə (azərbaycan dilində)
İriri

**İriri** () — Cənubi Amerikanın mərkəzi hissəsindən axan çay. Çay Şinqu çayıın sol qolunu təşkil edir. Mənbəyi Matu-Qrasu platosunda yerləşir. Əsasən şimal istiqamətində axır. Uzunluğu 1100 km-dir

Gursululuq dövrü apreldən maya qədər uzanır. Ancaq kiçik ölçülü gəmi və katerlər üçün yararlıdırlar.

## İstinadlar
Braziliya stadionlarının siyahısı

[thumb|[İsa Məsihin heykəli fonunda Marakana stadionu]]
**Braziliya stadionlarının siyahısı** — aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir. Bu siyahıya 30 mindən çox tamaşaçı tutumuna malik stadionlar daxil edilmişdir. Qalın şriflə fərqləndirilən stadionlar bu ölkədə keçirilmiş 2014 FİFA Dünya Kubokunda istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar
Rust (proqramlaşdırma dili)

**Rust** performansı, tip təhlükəsizliyini və paralelliyi vurğulayan çoxparadiqmalı, ümumi təyinatlı proqramlaşdırma dili. O, yaddaş təhlükəsizliyini təmin edir - bütün istinadların zibil toplayıcının istifadəsini və ya yaddaş üçün təhlükəsiz dillərdə mövcud olan istinadların hesablanmasına ehtiyac olmadan etibarlı yaddaşa işarə etməsini təmin edir. Eyni zamanda yaddaş təhlükəsizliyini təmin etmək və paralel məlumat yarışlarının qarşısını almaq üçün onun "yoxlayıcısı" kompilyasiya zamanı proqramdakı bütün istinadların obyekt ömrünü izləyir. Rust statik tiplər, dəyişməzlik, daha yüksək səviyyəli funksiyalar və cəbri məlumat növləri daxil olmaqla, funksional proqramlaşdırmadan ideyalar götürür. Sistem proqramlaşdırması üçün populyarlardır.

Proqram tərtibatçısı Qreydon Hoar 2006-cı ildə Mozilla Research-də işləyərkən şəxsi layihə kimi Rust-u yaratdı. Mozilla 2009-cu ildə layihəyə rəsmi sponsorluq etmişdir. 2015-ci ilin may ayında ilk stabil buraxılışdan bəri Rust Amazon, Discord, Dropbox, Facebook (Meta), Google,(Alphabet) və Microsoft kimi şirkətlər tərəfindən istifadə edilmişdir. 2022-ci ilin dekabrında o, Linux nüvəsinin inkişafında istifadə olunan C və Assembly dillərindən başqa ilk dil oldu.

Rust daha sonra yeni bir dil kimi böyüməsi ilə məşhurlaşdı və akademik proqramlaşdırma dilləri tədqiqatının mövzusu oldu.

## Tarixçə

### Mənşəyi (2006–2012)

Rust, 2006-cı ildə Mozilla Research əməkdaşı Qreydon Hoar tərəfindən yaradılan şəxsi layihədən yaranıb. Mozilla 2010-cu ildə Mozilla tərəfindən rəsmi olaraq elan edilən Servo adlı eksperimental brauzer mühərrikinin davam edən inkişafının bir hissəsi kimi 2009-cu ildə layihəyə sponsorluq etməyə başladı. Həmin il ərzində işOCaml-da yazılmış ilkin kompilyatordan Rust-da yazılmış LLVM əsasında self-hostinq kompilyatora keçdi. Yeni Rust kompilyatoru 2011-ci ildə özünü uğurla kompilyasiya etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tietе

**Тiete** () — Braziliya ərazisindən axan çay. Uzunluğu 1150 km təşkil edir.

Çayın mənbəyi 1120 metr hündürlükdə Serra-du-Mar zirvəsindən başlayır. Salepolis şəhəri yaxınlığında, Atlantik okean sahilindən 22&nbsp;km aralıda yerləşir. Çay San-Paulu ştatı ərazisindən axaraq Parana çayına tökülür.

Coğrafi xəritələrə çay ilk dfə 1748-ci ildə salınmışdır. Tupi dilində Tiet sözü  «*əsl çay*» mənasını verir.

Çayda gəmiçilik inkişaf etdirilmişdir. Turistlər üçün turlar təşkil edilir. 
## Qalereya

Fayl:Pollution Tietê river.JPG
Fayl:Rio tiete capital.jpg
Fayl:Nascente do rio Tietê 3.jpg


## İstinadlar
Mane Qarrinça adına Braziliya Milli Stadionu

**Mane Qarrinça adına Braziliya Milli Stadionu** () — "Marakana"dan sonra Braziliyanın ən böyük ikinci stadionudur. Paytaxtda - Brazilia şəhərində yerləşir. Braziliyanın məşhur futbolçularından biri olmuş Qarrinçanın adını daşıyır. Tamaşaçı tutumu 72,888 nəfərdir. "Brazilia" və "Legiao" klubları ev oyunlarını bu stadionda keçirirlər.

## Tarixi
Açılışı 10 mart 1974-cü ildə olmuşdur.

## Beynəlxalq matçlar
Bu stadionda bir sıra beynəlxalq futbol matçları keçirilmişdir.

### [[2013 FİFA Konfederasiyalar Kuboku]]

### [[2014 FİFA Dünya Kuboku]]

### [[2016 Yay Olimpiya Oyunları]]

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Official Website 
*Templos do Futebol
Plutarx (Afinalı)

**Afinalı Plutarx** (yun. Πλούταρχος ὁ Ἀθηναῖος, ) — antik filosof, neoplatonçuluğun Afina məktəbinin yaradıcısı.

Aristotelin və Platonun əsərlərinə şərhlər yazmış, ancaq oonlar dövrümüzə gəlib çatmamışdır. Onun yaradıcılığı haqqında yazan başqa yazarlara görə öz əsərlərində Plutarx Artistotel və Platonun fəlsəfələrini bir-birinə uyğunlaşdırmağa çalışmışdır.

Plutarx Plotinin və ümumiyyətlə yeni-platonizmin *Vahid-Əql-Ruh* üçlüyü haqqında təliminini təkmilləşdirmiş, onu Platonun *“Parmenides”* dialoqundakı hipotezlərinə ("Platon" məqaləsinə bax) uyğunlaşdırmışdır. Plotində bu üçlüyün maddə və dünya ilə necə bağlı olduğu dəqiq verilməmişdir. Buna görə də, Plutarx varlıq haqqında baxışlarında bu üçlüyü əsas götürərək ona maddənin *eidosunu* (yun. εἶδος – ideyasını) və özünü əlavə etmişdir. Bundan başqa Plutarx Platonun “Parmenides” dialoquna uyğun olaraq buraya başqa hipotezlər də əlavə etmişdir.

Plutapx həm də fantaziya haqqında fikirlər irəli sürmüşdür. O hesab edirdi ki, duyğularla duyulan şeylər bizim hisslərimizi, hisslər isə duyğulardan gələn təsəvvürlərimizi oyadır. Bu təsəvvürlərdə təkcə duyğularla hiss edilmiş şeylər deyil, həm də onların formaları və qəlibləri əks olunur. Duyğusal şeylər düşüncədə həkk olunan zaman orada fantaziya ortaya çıxır. Deməli, fantaziyalar tam mənada obrazlar deyil və onlar duyğu orqanları ilə də hiss edilmirlər.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Neoplatonizm

## İstinadlar
Morumbi stadionu

**Morumbi stadionu** () — "Marakana" və "Mane Qarrinça"dan sonra Braziliyanın ən böyük üçüncü stadionudur. San-Paulu şəhərində yerləşir. Tamaşaçı tutumu 67,052 nəfərdir. "San-Paulu" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 2 oktyabr 1960-cı ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*São Paulo Futebol Clube - Morumbi - History
*168 photos of Estádio do Morumbi
*Stadium images
Trindadi adası

**Trindadi** () — yaşayışı olmayan, Atlantik okeanda yerləşən, Braziliyaya məxsus ada. Təxmini olaraq Braziliyanın Viktoriya şəhərindən 1150 km şərqdə yerləşir.

## Coğrafiya
Ada 3 km enə və 6 km uzunluğa, 10,3 km² sahəyə malikdir. Trindadi-e-Martin-Vas arxipelaqının ən böyük adasıdır. Vulkanik məhşəllidir. Ada aktiv stratovulkandır. Ada XIX əsrə qədər meşələrlə örtülü olmuşdur. Hazırda isə adanın cənub hissəsi istisna olaraq səhra tiplidir.

## Tarix
Ada ilk dəfə 1502-ci ildə portuqal səyyah Vasqo da Qama tərəfindən işğal olunmuşdur. Braziliyanın müstəqilliyini elan olunmasına qədər ərazi Portuqaliyaya məxsus olmuşdur. 1890–1896-cı illər ərzində ada Böyük Britaniya tərəfindən işğal edilmişdi. Braziliya ilə anlaşmadan sonra geri qaytarılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Volcano Live — John Search
Arruda stadionu

**Arruda stadionu** () — Braziliyanın ən böyük dördüncü stadionudur. Resife şəhərində yerləşir. Tamaşaçı tutumu 60,044 nəfərdir. "Santa Kruz" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 4 iyun 1972-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Football Temples of the World
*Templos do Futebol
Nilton Santos adına Olimpik stadion

**Joao Avelanj adına Olimpik stadion** () — Braziliyanın ən böyük beşinci stadionudur. Rio-de-Janeyro şəhərində yerləşir. Braziliyalı sabiq FİFA prezidenti Joao Avelanjın adını daşıyır. Tamaşaçı tutumu 60,000 nəfərdir. "Botafoqo" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı ilk dəfə 2007-ci ildə olmuşdur. Olimpiya standardlarına uyğunlaşdırıldıqdan sonra 2016-cı ildə yenidən açılışı olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*Stadium 3D Original Project
Pita Taufatufa

**Pita Taufatufa** — Tonqa taekvondoçusu. Rio-de-Janeyroda keçirilən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində Tonqa millisinin bayrağını daşımışdır.

Açılış mərasimindən sonra məşhurlaşmışdır. Belə ki, onun zahiri görkəminə vurulan braziliyalı qadınlar Pita Taufatufaya heyran qalmışlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rio-2016 profili
Dino Ndlovu

**Dino Ndlovu** () — Cənubi Afrikalı futbolçu. Türkiyə 1-ci Liqasında "Sakaryaspor"un və Cənubi Afrika milli futbol komandasının heyətində çıxış edir.

## Klub karyerası

### Qarabağ

#### 2016–2017 mövsümü
Ndlovu mövsümü 15 qol ilə bitirdi. Futbolçu "Qarabağ" ilə Azərbaycan Premyer Liqası və Azərbaycan Kubokunun qalibi oldu.

#### 2017–2018 mövsümü

##### UEFA Çempionlar Liqası
Dino yeni mövsümdəki ilk matçına UEFA Çempionlar Liqası II təsnifat mərhələsinin birinci oyununda "Samtredia" qarşısında çıxdı. CAR-lı futbolçu "Qarabağ"ın 5–0 hesabı ilə qalib gəldiyi oyunda 37-ci və 45-ci (P) dəqiqələrdə 2 qol atdı. Digər qolu isə daha yadda qalan oldu. UEFA Çempionlar Liqası III təsnifat mərhələsinin ikinci oyununda "Şerif"ə qarşı keçirilən oyunda ilk qolu atan Dino yazılan tarixin baş rolundakı futbolçulardan biri oldu. "Qarabağ" rəqibinə 2–1 hesabı ilə qalib gəldi. Pley-off mərhələsinə yüksələn "Qarabağ"ın rəqibi Danimarkanın "Kopenhagen" klubu oldu. İkinci oyunda "Qarabağ"ın yeganə qolunu atan Dino Azərbaycan futbolundakı ilki gerçəkləşdirən klubun önəmli futbolçularından biri olduğunu göstərdi. "Qarabağ" UEFA Çempionlar Liqasında "Çelsi", "Atletiko Madrid" və "Roma" kimi nəhəng klublarla bir qrupa düşdü.

##### Azərbaycan Premyer Liqası
"Qarabağ" Azərbaycan Premyer Liqasının ilk turunda "Neftçi" ilə qarşılaşdı. Dino matçın 62-ci dəqiqəsində Mahir Mədətovun ötürməsindən sonra hesabı 3–0 edən qolu vurdu. Bu oyunda "Qarabağ" rəqibini 3–1 hesabı ilə məğlub etdi.

## İstinadlar
Mamare Tono

və ya əsl adı ilə  — Yaponiya ranobe və manqa yazıçısı. Ən tanınmış ranobeləri *"[[Log Horizon]]"* və *"[[Maoyu]]"* ranobeləridir. Hər iki ranobe əsasında animelər çəkilmişdir.  adlı manqanın da müəllifidir.

2015-ci ildə Tono Korporativ Vergi Qanununu pozduğuna görə vergidən qaçınma ilə təqsirləndirilmiş və Yaponiya hökumətinə 30 milyon yen borclanmışdır. Bir müddət sonra Mamare fanatlarından üzr istəmiş və rəsmi saytında vergilərini ödədiyini açıqlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Museyon

**İskəndəriyyə Museyonu** (Μουσεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας) — ellinizm dövrünün mədəniyyət,  tədris, və fəlsəfə mərkəzi. E.ə. III əsrdə peripatetik filosof *Falerli Demetriusun* təşəbbüsü ilə Misir hökmdarı I Ptolemeus tərəfindən elmi-mədəni mərkəz olan Museyonun və orada yerləşən məşhur İsgəndəriyyə kitabxanasının yaradılması təşəbbüsü ilə çıxış etmişdir. Museyonda məşhur kitabxana var idi. Bu kitabxanada qədim dünyanın elmi və fəlsəfi fikrini əks etdirən kitablar toplanmışdı.

E.ə. 48-ci ildə Yuli Sezar Misiri işğal edərkən İskəndəriyyə şəhərinə daxil oldu. Baş verən döyüşlər zamanı Museyonun böyük bir hissəsi məhv edilmişdir. Sonradan onu qismən dirçəldə bilsələr də, bu hadisədən bir neçə əsr sonra ikinci dəfə Museyon və orada yerləşən kitabxananı təəssübkeş xristianlar IV əsrdə darmadağın etmişdilər. Bundan sonra Museyonun və onun kitabxanasının fəaliyyətinə son qoyulmuşdur.

Orta əsrlərdə VII əsrdə Museyonun ərəblər tərəfindən yandırılması haqqında əfsanələr də yayılmışdır. Ancaq bu əfsanələr həqiqəti əks etdirmir, çünki o zaman kitabxana artıq mövcud deyildi.

## Mənbə
* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 154-155.