open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ağalar Abdullayev

**Ağalar Bəhman oğlu Abdullayev** () — Azərbaycan rəssamı.

## Həyatı
1944-cü ilə qədər Bakı incəsənət kollecində təhsil almışdır. 1948-1954-cü illərdə V.İ.Surikov adına Moskva Dövlət Akademik İncəsənət İnstitutunda (MDAİİ) təhsil almış, rəssamın müəllimi V.P Yefanov idi. MDAİİ-ni bitirdikdən sonra çəkdiyi "Tətildə ilk səhər"  Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində saxlanılır.

Xüsusən portret janrında əsərlər çəkmişdir.

1945-ci ildə Bakıda keçirilmiş respublika sənət sərgisində Böyük Vətən müharibəsi qəhrəmanlarına həsr olunmuş "Qəhrəmanlıq hekayəsi" adlı bir sıra əsərləri uğurla təqdim etmişdir.

1945-ci ildən bəri sərgilərdə iştirak etmişdir.

Rəssamın incə və lirik qabiliyyəti onun "Görüş", "Çoban ailəsi", "Dağlıq yerdə kolxoz",və s. əsərlərində görünür.

Böyük Vətən müharibəsi mövzusunda "Qəhrəman ömrü" (1944) mövzusunda bir sıra çəkilişlərin müəllifidir.

1957-ci ildə "Qoyunların kəsilməsi", "Çoban ailəsi" (1957-ci ildən bu rəsm Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində saxlanılır) "Qatarı gözləyərkən" (1958-1959), "Hündür dağda kolxoz", "Kolxozda uşaq bağçası" və s. əsərlər çəkmişdir.

1957-ci ildə Hindistana səfər etmişdir.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan rəssamlarının siyahısı

## İstinadlar
Frederik Bazil

**Frederik Bazil** (; ) — fransız rəssamı, impressionizmin yaradıcılarından biri.

## Əsərləri

* *La Robe rose*, (1864) – 147 x 110&nbsp;cm, Musée d'Orsay, Paris
* *Atelier de la rue Furstenberg*, – 80 x 65&nbsp;cm, Musée Fabre, Montpellier
* *Aigues-Mortes*, – 46 x 55&nbsp;cm, Musée Fabre, Montpellier
* *Autportrait*, (1865) – 109x72 cm, Art Institute of Chicago
* *Réunion de Famille*, (1867) – 152 x 230&nbsp;cm, Musée d'Orsay, Paris
* *Le Pécheur à l'épervier*, (1868) – 134 x 83&nbsp;cm, Fondation Rau pour le tiers-monde, Zürich
* *Vue de village*, (1868) – 130 x 89&nbsp;cm, Musée Fabre, Montpellier
* *Scène d'été*, (1869) – 158 x 158&nbsp;cm, Cambridge, Harvard University
* *La Toilette*, (1870) – 132 x 127&nbsp;cm., Musée Fabre, Montpellier
* *L'Atelier de la rue Condamine*, (1870) – 98 x 128.5&nbsp;cm, Musée d'Orsay, Paris
* *Paysage au bord du Lez*, (1870) – 137.8 x 202.5&nbsp;cm, The Minneapolis Institute of Arts, Minneapolis
## Qalereya

Fayl:Bazille, Frédéric - Self Portrait.jpeg|
Fayl:Frédéric Bazille - The Pink Dress - Google Art Project.jpg|
Fayl:Renoir by Bazille.jpg|
Fayl:Frédéric Bazille - The Little Gardener - Google Art Project.jpg|
Fayl:Frédéric Bazille - Nature morte avec du poisson.jpg| 
Fayl:Bazille, Frédéric - Aigues-Mortes.jpeg|
Fayl:Frédéric Bazille 001.jpg|
Fayl:Bazille-Nature morte au héron.JPG|
Fayl:Bazille, Frédéric ~ View of the Village, 1868.jpg|
Fayl:Bazille - Pêcheur à l'épervier.jpg|
Fayl:Bazille, Frederic — Flowers — 1868.jpg|
Fayl:Frédéric Bazille - Portrait de Paul Verlaine comme une Troubadour.jpg|
Fayl:Bazille,_Frédéric_~_Summer_Scene,_1869,_Oil_on_canvas_Fogg_Art_Museum,_Cambridge,_Massachusetts.jpg|
Fayl:Bazille, Frédéric - Portrait of Edmond Maitre.jpeg|
Qocalmısan (mahnı)

**Qocalmısan** — Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin Məktub albomuna daxil olan mahnısı.

## Mahnı haqqında
Mahnının sözləri, bəstəsi və aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.

## Mahnı sözləri
Mən dəhşətə gəlmişəm, ondan tutulub dilim,
Sən ki, gən qalmışdın yaddaşımda 17 yaşında,
Mən qocalırdım, sənsə cavan idin xəyalımda,
Uzun telli, ağ bədənli, incə belli...
Soyuyub sən demə əllərin,
Sən demə qocalıbmışsan sən də.
Şəhvətə gətirmir daha gözlərin,
Qocalmısan gözəlim...


## Həmçinin bax
* Məktub

## İstinadlar
Yorğun (mahnı)

**Yorğun** - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin Məktub albomuna daxil olan mahnısı.

## Mahnı haqqında
Mahnının sözləri, bəstəsi və aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.

## Mahnı sözləri
Uzaqdan ölümün səsi gəlir,
Mənsə, ona tərəf qaçmaqda.
Ulduzlar, ay qaranlıq saçır,
Mən elə hey yalan danışmaqda.
Tapdanmış bütün müqəddəslər,
Ədalət ölümü sevən yazarda.
Dinmədi, bitməz bu həsrət,
Od tutub yanacaq məzarda.
Yorğunam durğunluğumdan,
Kar oldum yalnızlığımdan,
Lal oldum susqunluğumdan,
Doymuşam haqsızlığımdan.
Çirkin vücudunda yuyundum sədaqətimdən
İyrənc yalanlarla dolu saxta təbəssümünlә
Yalanlar da belә iyrənib bəraətindən
Pak olmuş bütün çirkablar təkəbbürünlə.
Yorğun körpənin dinmək bilməyən göz yaşlarıyam.
Cəsədsiz qanlı kəfənəm, simasız baş daşıyam.
Allah küsmüş dirilərə, bezmiş ey fani insan.
Mən qibləgahsız, peyğəmbərlərin qarğışıyam.
Çirkin vücudunda yuyundum sədaqətimdən.
Yalanlar da belә iyrənib bəraətindən.
Yorğun körpənin dinmək bilməyən göz yaşlarıyam.
Mən saxta müqəddəslər tanrısıyam.
İllər sonra gözlərim gözünə baxıb, güləndə,
Qəlbinin içində gizli-gizli sızlayacaqsan.
Onda yenidən qayıdıb bir də ötən günlərə,
Mənsiz həyatına bil ki, ağlayacaqsan.


## Həmçinin bax
* Məktub

## İstinadlar
Üsyan (mahnı)

**Üsyan** - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin Məktub albomuna daxil olan mahnısı.

## Mahnı haqqında
Mahnının sözləri, bəstəsi və aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.

## Mahnı sözləri
Bezdim yalanlardan,
Doydum olanlardan,
Çox sınadım, dəyişmədin,
Qaçdım ikiüzlü insanlardan.
O an heç görmədin,nə mən bildirmədim,
Nə sən bir kəlmə dinmədin,
Nə də mən səni dindirmədim.
Yağmurlardan, rüzgarlardan,
Ummadım mədət, ummam
Nə səndən, nə bu dünyadan...


## Həmçinin bax
* Məktub

## İstinadlar
Sultan Rəşad türbəsi

**Sultan Rəşad türbəsi** — İstanbulun Əyyubsultan ilçəsində yerləşən XX əsrə aid türbə.

## Haqqında
35-ci Osmanlı sultanı olan Sultan Mehmed Rəşad 3 iyul 1918-ci ildə vəfat etdi və vəsiyyətinə uyğun olaraq daha əvvəl öz adına inşa etdirdiyi türbəyə dəfn olundu. Türbənin memarı Memar Kəmaləddin Əfəndidir. Bəzi mənbələrdə inşaatın 1912-ci ildə bitdiyi söylənsə də, türbənin içindəki bir xəttat yazısında 1914-cü il qeyd edilib. İstanbulda inşa olunan sonuncu Osmanlı türbəsi olan bu türbə eyni zamanda, şəhər mərkəzindən kənarda yerləşən yeganə sultan türbəsi olaraq digərlərindən fərqlənir. Türbənin yanında yenə sultanın istəyilə məktəb binası da inşa edilmişdir.

Neoklassik üsluba uyğun olan türbə səkkizbucaqlı formasında olub, 10 pillə üzərində inşa edilmişdir. Türbənin hər üzündə yuxarıda 2, aşağıda 1 olmaqla ümumilikdə 14 pəncərəsi var. Giriş qapısının üzərində xəttat Ömər Vasfi Əfəndi tərəfindən Sad surəsinin 50-ci ayəsi işlənmişdir. Türbənin daxili interyeri isə klassik Osmanlı türbələrində olduğu kimi çinilərlə örtülmüşdür. Türbənin daxilində Sultan Rəşadın, xanımlarından Kamurəs xanımın və oğlu Nəcməddin Əfəndinin məzarları yerləşir. Türbənin həyətindəki kiçik məzarlıqda isə aşağıdakı şəxslər dəfn edilib:

* Sultan Rəşadın oğlu Ziyaəddin Əfəndinin övladları Mehmed Nazim Əfəndi, Ömər Fövzi Əfəndi, Mehrimah Sultan və Lütfiyə Sultan
* Sultan Rəşadın oğlu Ömər Hilmi Əfəndinin qızı Əminə Müqbilə Sultan və onun Sultan Muradın nəslindən olan əri Əli Vasib Əfəndi
* Sultan Rəşadın bəzi xidmətkarları.

## Mənbə
* Recep Akakuş, Eyyüb Sultan ve Mukaddes Emanetler, İstanbul 1973, s. 234-237; 
* Gönül Öney, Türk Çini Sanatı, İstanbul 1976, s. 105; 
* Yavuz Yıldırım, Mimar Kemalettin ve Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi, Ankara 1981, s. 136-141; 
* Oktay Aslanapa, Osmanlı Devri Mimârisi, İstanbul 1986, s. 472; 
* Tahsin Ömer Tahaoğlu, İstanbul’da Osmanlı Türbelerinin Tipolojisi (doktora tezi, 1988), İÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü; Yıldız Demiriz, Eyüp’te Türbeler, Ankara 1989, s. 75-77; 
* a.mlf., “Mehmed V Türbesi”, DBİst.A, V, 349; 
* Hakkı Önkal, Osmanlı Hanedan Türbeleri, Ankara 1992, s. 282-284; 
* Mehmet Nermi Haskan, Eyüp Tarihi, İstanbul 1993, I, 260-262.
* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/eyup-sultan-v-mehmet-resat-turbesi/
Sultan Əbdülməcid türbəsi

**Sultan Əbdülməcid türbəsi** — İstanbulun Fateh ilçəsində yerləşən Yavuz Sultan Səlim külliyəsinə aid türbə.

## Haqqında

31-ci Osmanlı sultanı olan Sultan Əbdülməcid atası kimi vərəm xəstəliyinə tutulmuş və 25 iyun 1861-ci ildə İhlamur qəsrində vəfat etmişdi. Cənazəsi ulu babası Yavuz Sultan Səlim külliyəsinin arxa həyətində daha əvvəl övladlarının dəfn olunduğu türbədə basdırıldı. Türbənin kitabəsi olmadığından memarının kim olduğu və inşa prosesinin bitmə tarixi bilinmir. Ancaq ehtimal olunur ki, türbənin memarı o illərdə sarayın baş memarı olan erməni əsilli Karpet Balyan idi və inşa prosesi 1855-ci ilin ortalarında başlamışdı.

Nisbətən alçaq bir təpəlik üzərində yüksələn türbə səkkizbucaqlı formada olub, əsasən kəsmə daşdan inşa olunmuşdur. Türbənin hər üzündə 2 olmaqla ümumilikdə 15 pəncərəsi var. Giriş qapısının üzərində xəttat Hulusi Əfəndi tərəfindən 1910-cu ildə Sad surəsinin 50-ci ayəsi işlənmişdir. Xarici görünüş etibarilə İstanbuldakı digər sultan türbələrindən öz sadəliyi ilə fərqlənən Sultan Əbdülməcid türbəsinin daxili interyeri Quran ayələri ilə bəzədilmişdir. Türbənin bu qədər sadə görünüşlü olmasının səbəbi isə daha çox bir şahzadə türbəsi olaraq inşa edilməsidir.

Mərhum sultanın övladları tərəfindən türbəyə bəxş edilən qiymətli hədiyyələr isə bu gün türbədə deyil. Belə ki, türbədəki möhtəşəm çıl-çıraq Qalata mövləvi xanəgahındakı divan ədəbiyyatı muzeyində, sultanın məzar sandığının üzərindəki gümüş örtük Türk və İslam əsərləri muzeyində, yenə məzar sandığının başına taxılan cəvahirlərlə bəzədilmiş fəs isə Topqapı saray muzeyində qorunur. Bu əsərlərin türbədən alınması isə oğurluq hallarına qarşı alınmış tədbirdir.

Türbənin daxilində Sultan Əbdülməcidlə yanaşı 1855-ci ildə vəfat edən övladları Səfiyəddin Əfəndi və Əbdüssəməd Əfəndi ilə 1876-cı ildə vəfat edən oğlu Burhanəddin Əfəndinin də məzarları yerləşir.

## Mənbə

* http://www.hayalleme.com/sultan-abdlmecid-trbesi/ 
* http://www.degisti.com/index.php/archives/19037
Ansel Adams

**Ansel Adams** () — ABŞ fotoqrafı.

## Həyatı
Ansel Adams 20 fevral 1902-ci ildə San-Fransiskoda anadan olmuşdur. Yalnız ağ-qara tonununda rəsm çəkmək üçün gur işıqdan istifadə etmişdir.

## Albomları
* *My Camera in Yosemite Valley* (Yosemite Vadisi'ni Görüntülerken, 1949)
* *Portfolio Two: The National Parks* (Albüm İki: Ulusal Parklar, 1950)
* *This is the Amerikan Earth* (İşte Amerikan Toprağı, 1960)
* *Ansel Adams, Images* (Ansel Adams, Görüntüler, 1923–1974)

## Əsərləri

### Əsas fotoları
* *Monolith, The Face of Half Dome*, 1927.
* *Rose and Driftwood*, 1932.
* *Clearing Winter Storm*, 1940.
* *Moonrise over Hernandez, New Mexico*, 1941.
* *Ice on Ellery Lake, Sierra Nevada*, 1941.
* *Georgia O'Keeffe and Orville Cox at Canyon de Chelly*
* *Aspens, New Mexico*, 1958.

### Foto kitabları
* *Ansel Adams: The Spirit of Wild Places*, 2005. ISBN 1-59764-069-7
* *America's Wilderness*, 1997. ISBN 1-56138-744-4
* *California*, 1997. ISBN 0-8212-2369-0
* *Yosemite*, 1995. ISBN 0-8212-2196-5
* *The National Park Photographs*, 1995. ISBN 0-89660-056-4
* *Photographs of the Southwest*, 1994. ISBN 0-8212-0699-0
* *Ansel Adams: In Color*, 1993. ISBN 0-8212-1980-4
* *Our Current National Parks*, 1992.
* *Ansel Adams: Classic Images*, 1986. ISBN 0-8212-1629-5
* *Polaroid Land Photography*, 1978. ISBN 0-8212-0729-6
* *These We Inherit: The Parklands of America*, Nancy Newhall ile , 1962.
* *This is the American Earth*, Nancy Newhall ile, 1960. ISBN 0-8212-2182-5
* *Born Free and Equal*, 1944. Spotted Dog Press

**Tekniki kitabları**
* *The Camera*, 1995. ISBN 0-8212-2184-1
* *The Negative*, 1995. ISBN 0-8212-2186-8
* *The Print*, 1995. ISBN 0-8212-2187-6
* *Examples: The Making of 40 Photographs* ISBN 0–8212–1750-X

## Əsərləri

Fayl:North Palisade from Windy Point.jpg
Fayl:Manzanar portrait Toyo Miyatake 00100u.jpg
Fayl:Ansel Adams - National Archives 79-AAB-01.jpg
Fayl:Manzanar calisthenics 0016u.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Saytı
* Rəsmləri
* Biografiyası 
* Rəsmi Saytı
Sultan Əbdülhəmid türbəsi

**Sultan Əbdülhəmid türbəsi** — İstanbulun Fateh ilçəsində yerləşən XVIII əsrə aid türbə.

## Haqqında
27-ci Osmanlı sultanı olan Sultan I Əbdülhəmid 1776–1777-ci illərdə İstanbulun Eminönü səmtində böyük bir imarət inşa etdirmişdir. Məktəb, xeyriyyə binası, çeşmə və türbədən ibarət olan bu imarətin bütün strukturu ikinci məşrutiyyət illərində dağıdılmış, yalnız türbəyə toxunulmamışdır. Sultan Əbdülhəmid 1789-cu ildə vəfat etdiyi zaman məhz bu türbəyə dəfn olunmuşdur. Sultan Əbdülhəmid burada öz adına bir məscid inşa etdirmək istəsə də, yaxınlıqdakı Yeni məscidin kölgəsində qalmasından çəkinmişdir.

Türbənin memarı dövrün saray memarı olan Mehmed Tahir ağadır. Kvadrat planlı olan türbənin daxili ümumilikdə 26 pəncərə ilə işıqlandırılır. Aşağı mərtəbədəki pəncərələr kvadrat, yuxarıdakılar isə dairəvidir. Tamamilə mərmərdən inşa olunan türbənin həyət qapısı üzərində Ənkəbut surəsinin 57-ci ayəsi, türbənin öz giriş qapısı üzərində isə xəttat Mehmed Əmin Əfəndi tərəfindən Fəcr surəsinin 27,28,29 və 30-cu ayələri işlənmişdir. Barokko üslubunda inşa olunmuş türbədə Osmanlı mənsublarının məzarları ilə yanaşı Qədəmi-Şərif də ziyarət olunur. Türbə 2009-cu ildə restavrasiya edilmiş və ziyarətə açılmışdır.

Türbənin daxilində I Əbdülhəmid və oğlu IV Mustafa ilə yanaşı aşağıdakı şəxslər dəfn edilmişdir:

* Sultan Əbdülhəmidin oğlu Şahzadə Əhməd (d. 8 dekabr 1776 — ö. 18 dekabr 1778)
* Sultan Əbdülhəmidin oğlu Şahzadə Süleyman (d. 13 mart 1779 — ö. 19 yanvar 1786)
* Sultan Əbdülhəmidin oğlu Şahzadə Mehmed (d. 20 sentyabr 1782 — ö. 23 oktyabr 1784)
* Sultan Əbdülhəmidin oğlu Şahzadə Murad (d. 22 oktyabr 1783 — ö. 21 yanvar 1786)
* Şahzadə Əbdülməcid
* Şahzadə Bəyazid
* Sultan Əbdülməcidin oğlu Şahzadə Mehmed Rüşdü (d. 31 mart 1852 - ö. 5 dekabr 1852)
* Sultan Əbdülhəmidin qızı Eynişah Sultan (d. 9 iyul 1780 — ö. 28 iyul 1780)
* Sultan Əbdülhəmidin qızı Rabiyə Sultan (d. 20 mart 1780 — ö. 28 iyun 1780)
* Sultan Əbdülhəmidin qızı Məlikşah Sultan (d. 28 yanvar 1781 — ö. 24 dekabr 1781)
* Mevhibə Sultan
* Sultan Əbdülhəmidin qızı Fatma Sultan (d. 12 dekabr 1782 — ö. 11 yanvar 1786)
* Sultan Əbdülhəmidin qızı Aləmşah Sultan (d. 11 oktyabr 1784 — ö. 10 mart 1786)
* Sultan Əbdülhəmidin qızı Əminə Sultan (d. 4 fevral 1788 — ö. 9 mart 1791)
* Sultan Əbdülhəmidin qızı Saliha Sultan (d. 27 noyabr 1786 — ö. 10 aprel 1788)
* Rabiyə Sultan
* Sultan Mustafanın qızı Əminə Sultan (d. 6 may 1808 — ö. 9 noyabr 1808)
* Sultan Əbdülhəmidin xanımı Ruhşah Sultan (ö. 1808)
* Sultan Əbdülhəmidin xanımı Xədicə Sultan (ö. 1807)
* Sultan Əbdülhəmidin xanımı Binnaz Sultan (ö. iyun 1823)
* Sultan Əbdülhəmidin xanımı Mötəbər Sultan (ö. 16 may 1837)
* Sultan Mustafanın xanımı Şevkinur Sultan (ö. 1812)
* Sultan Mustafanın xanımı Səyyarə Sultan (ö. 1817)

## Mənbə
* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/eminonu-sultan-i-abdulhamit-turbesi/ 
* http://www.degisti.com/index.php/archives/19832
Yağmur (mahnı)

**Yağmur** — Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin Məktub albomuna daxil olan mahnısı.

## Mahnı haqqında
Mahnının sözləri, bəstəsi və aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.

## Mahnı sözləri
Bahar yağmurudur dünya,
Gizlicə ağlayır guya səssizliyə...
Rüzgarların sevişdiyi buludlar damlayır indi sənsizliyə
Dur, vur, al içimdəki səssizliklərimi
Dindir bezmiş qoca yalnızlıqlarımı
Tutun gövdəmə al sonsuzluqlarımı
Kök sal köksüzlüklərimə
Uzan ölümü səsləyən zülmətlərimə
Silkələ köksümdəki sənsizliklərimi
Toxun qanadlarıma, geri al ölümsüzlüyünü.


## Həmçinin bax
* Məktub

## İstinadlar
Adəm körpüsü

thumb|Adəm körpüsü: kosmosdan çəkiliş thumb|Adəm körpüsü: təyyarədən görünüş
thumb|Aazdəm körpüsü: xəritə
**Adəm körpüsü** (, ) — Hind okeanında, Hindistan və Şri-Lanka arasında 48 kilometrlik mərcan adaları və saydan ibarət olan ensiz xətt.

Dəniz dibinin geoloji cəhətdən nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəlməsi, Ramnad burnu yaxınlığından, Ramesvaram adasından başlayaraq Mannar adasına qədər uzanır. Səmadan kiçik adalar kimi görünür, lakin onun böyük hissəsi 1 və 1,25 m dərinliyində sualtı dayazlıqlardan ibarətdir. Bu sırada yerləşən Pamban keçidindən kiçik gəmilər istifadə edilə bilər. Körpü zəncirinə paralel olaraq bərə keçidi var.

Ərəb və portuqal xəritələrindəki təsvirlərə görə Ramasetu XV əsrin sonılarına qədər gəmilərin keçidi üçün əlverişli olmuşdur. Ancaq zəlzələ və fırtınalar səbəbindən keçid bağlanmışdır.

Brahmanlar Adəm körpüsünü *[[Rama]] körpüsü* və ya *Nali körpüsü* adlandırırlar. Ramayana eposuna görə körpü imperator Ramanın əmri ilə inşa edilmişdir. Əfsanəyə görə tikinti işləri Vişvakarmanın oğlu Nalının rəhbərliyi altında, üstəlik vanara ordusunun dəstəyi ilə inşa edilmişdir. Bu körpü ilə Ramanın ordusu Şri-Lankada yerləşən iblis Ravannın ordusu ilə vuruşmaq məqsədi ilə hərəkət etmişdir. Səbəb isə Ramanın sevgilisi Situnun oğurlanması olur. 

Müsəlmanların əfsanəsinə görə Adəm Cənnətdən qovularkən Şri-Lankada yerləşən Adəm dağına atılır. Əfsanəyə görə Həvva isə bu zaman Ciddə ətrafı ərazilərdə olur. Adəm (əlehisallam) onun yanına getmək məqsədi ilə bu quru yolu, keçiddən istifadə etmişdir.

Hal-hazırda Hindistan hökuməti Hindistan və Şri-Lanka arasında boğazın dərinləşdirilməsi üçün bir layihə hazırlamışlar. Bu ada ətrafına 30 saatlıq naviqasiya (təxminən 400 km) qənaət edəcək. Layihənin müxalifləri isə Ramasetin ölkənin tarixi irsi kimi qorunmalı olduğunu bəhanə edərək buna qarşı çıxırlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* When Megaengineering Disturbs Ram: The Sethusamudram Ship Canal Project / Michiel van Dijk and Virginie Mamadouh // Engineering Earth. The Impacts of Megaengineering Projects. In 3 volumes. Vol. 1 / Ed. Stanley D. Brunn. — Springer, 2011. — e-ISBN 978-90-481-9920-4. — DOI 10.1007/978-90-481-9920-4. — Ch. 18. — P. 297.
* Physical Geography // Ceylon. A General Description of the Island, Historical, Physical, Statistical. In 2 vols. Vol. 1. — Asian Educational Services, 1994 (reprint, first published in 1876). — Ch. IV. — Pp. 58—61.

## Mənbə
* Мост Рамы — удивительное творение природы или древний мегалит. По следам Рамаяны // 2012
* Rama körpüsü // 22 iyun 2012.
Hellsunnet

**Hellsunnet boğazı** (, ) - Hinnyoya adası ilə materik arasında yerləşən ensiz boğaz. Boğazın cənub hissəsi Nurlann, şimal hissəsi isə Troms kommunasına daxildir.

Hellsunnetboğazı artıq 1000 ildir ki insanlar tərəfindən istifadə edilir. Keçid Vikinqlər dönəmindən məlumdur.

Hellsunn körpüsü Hinyoya adasını materiklə birləşdirir. Buradan E10 avtomagistralı keçir. Bu yol həmçinin *Kral Olaf yolu* () olaraq adlandırılır. Harstaddan Narvik hava limanına gedən yol buradan keçir.
## İstinadlar
Enes Batur: xəyalmı gerçəkmi? (film, 2018)

**Enes Batur: xəyalmı gerçəkmi?** — Rejissor Kamil Çətinin, Enes Batur, Ənvər Sülük və Büşra Nur Qaraxanın ssenarisi əsasında 2018-ci ildə ekranlaşdırdığı komediya filmi. Film 11 həftə kinoteatrlarda nümayişdə olmuş, 1,4 milyon nəfər tərəfindən izlənilmiş və bu müddət ərzində 17 milyon Türk lirəsi əldə etmişdir. Film bir uşağın özünü inkişaf etdirərək dünya ulduzu olmasından bəhs edir. Bu inkişafda onun xarakter dəyişiklikləri, etdiyi seçimlər və psixologiyası əsas yer tutur. Saf xarakter dünya ulduzu olduqdan sonra bu yaxşı xüsusiyyətlərini itirir.

## Məzmun
Personajın adı Enes Baturdur. Enesin atası polis, anası tibb bacısı olduğundan o, davamlı tənha qalır. Ailəsi tərəfindən sevgi görmədiyindən özünə qapalı uşaqdır. Atası o, altı yaşında olarkən ona kompüter alır və filmin əsas hissəsi buradan başlayır. Məktəb illərində digər uşaqlarla müqayisədə daha çox sızanağı vardır və uşaqlar onu sevmir. Bu vəziyyətdə o uşaqlıqdan xəyal qurmuşdur. O hər kəs tərəfindən sevilən insan olmaq istəmişdir.

Atası bu işin ona keçici olduğunu deyər və onu universitet imtahanlarına hazırlaşdırır. Ətrafında olan hər kəs ona universitetə qəbul olmağın daha uğurlu olacağını deyər. Enesin böyük seçim etməsi vacibdir. Ya xəyallarına qoşulub Youtuber olacaq ya da universitet imtahanlarına hazırlaşacaq...

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Kamil Çətin
Ssenarist: Enes Batur, Ənvər Sülük, Büşra Nur Qaraxan
Operator: Əli Əkiçi, Qədir Qaya
Prodüser: Ərdəm QaraxanRəssam:	Cenk Erol

## Rollarda
Enes Batur
Uras Bənlioğlu
Baturay Anar
Başaq Qaraxan
Ceyda Düvənçi
Bəkir Ağsoy
Kərəm Fırtına 
Reynmen (Yusuf Aktaş)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycanda işıq böhranı

**2018-ci il Azərbaycanda kütləvi elektrik kəsilməsi** — iyulun 2-dən 3-nə keçən gecə Mingəçevir şəhərində fəaliyyət göstərən Azərbaycanın ən böyük elektrik stansiyası olan Azərbaycan İstilik Elektrik Stansiyasının 6-cı enerji blokunda partlayış nəticəsində baş verib. Ərazidə baş vermiş qəza yanğınla nəticələnib. Dərhal hadisə yerinə Fövqaladə Hallar Nazirliyinin yanğınsöndürmə texnikası və canlı qüvvə cəlb edilib, yanğın 20 dəqiqə ərzində söndürülüb. Hava şəraitinin kəskin dərəcədə dəyişməsi, temperaturun yüksək həddə çatması nəticəsində əhalinin elektrik enerjisindən həddən artıq istifadə etməsi ilə əlaqədar Mingəçevir İES-in yarımstansiyasında cərəyan transformatoru sıradan çıxıb.

Hadisə Azərbaycanda Sovet İttifaqının 1991-ci ilin dağılmasından bəri ən kütləvi elektrik kəsilməsidir.

Bakıda elektrik enerjisinin verilişinin yenidən kəsilməsi Bakı metropoliteninin işinə mənfi təsir edib, qatarlar tuneldə qalıb, sərnişinlər təxliyə olunub.

## Reaksiyalar
Gecə saat 02:22-də president.az saytında Prezidentin Mətbuat Xidmətinin bu məzmunda məlumatı dərc edilmişdir:

Prezident İlham Əliyev hadisədən dərhal sonra "Azərbaycan İstilik Elektrik Stansiyası" MMC-nin yarımstansiyalarından birində baş vermiş qəzanın araşdırılması ilə əlaqədar nazir və hökumət adamlarından ibarət Dövlət Komissiyasının yaradılması haqqında sərəncam imzalayıb.

İqtisadçı Natiq Cəfərli deyir ki, bütün ölkədə elektrik təchizatının kəsilməsi hər şeydən əvvəl, təhlükəsizlik məsələsidir. Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabana görə, Azərbaycan üzrə elektrik gücün 46 faizi Abşeronda toplansa da, Mingəçevirdə qəza olanda Bakıda işıq sönür və bu enerji düzgün paylanmaması ilə əlaqədardır.

Sosial şəbəkələrdə ən çox verilən suallardan biri də ölkəyə elektrik enerjisinin verilməsinin bir əldən asılı olmaması, bir qəza ilə ölkənin tam olaraq işıqsız qalmaması üçün hansı tədbirlərin görülməsinin vacibliyi barədə olub.

## İstinadlar
Zeytun rəngi

**Zeytun rəngi** – sarı boya və ya bir qədər qara rəng qarışdıraraq əldə edilə bilər. Zeytun rəngi silahlı qüvvələrdə, xüsusilə də İkinci Dünya müharibəsi dövründə ABŞ Ordusu tərəfindən uniforma və avadanlıq üçün kamuflyaj rəngləri kimi istifadə edilmişdir.İkinci Dünya müharibəsi dövründə ABŞ Silahlı Qüvvələri və hərbi nəqliyyat vasitələri üçün standart döyüş forması rəngli zeytun rəngi idi.  İlk dəfə olaraq, 1892-ci ildən başlayaraq İngilislər zeytun rəngi adını istifadə etməyə başlayıblar. Möhkəm rəng olaraq, hətta hələ də ABŞ hərbi birləşmələri rəngləmə və aksesuarlar üçün istifadə olunur olsa da, birdən çox rəngli kamuflyaj sistemi kimi kamuflyaj üçün effektiv deyil (məs., ABŞ Ordusu Mübarizə Uniforması, Tigerstripe, MARPAT, Multicam və s.). İsrail, Hindistan, Kuba, Venesuela və Avstriyanın qoşunları bərk rəngli zeytun paltarları geyirlər.

## İstinadlar
Sultan Mustafa türbəsi

**Sultan Mustafa türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XVIII əsrdə inşa olunan Laləli külliyəsinə aid türbə.

## Haqqında
Fateh rayonunun Laləli səmtində yerləşən bu türbə 26-cı Osmanlı sultanı III Mustafa tərəfindən 1759–1763-cü illərdə inşa olunan Laləli külliyəsinin strukturuna aiddir. Türbənin memarı dövrün saray memarı Mehmed Tahir ağadır. Tamamilə mərmərlə örütülü olan türbə onbucaqlı formasında olub, barokko üslubunda inşa edilmişdir. Türbənin həyət qapısı üzərində Ənkəbut surəsinin 57-ci ayəsi, türbənin öz giriş qapısı üzərində isə xəttat Mehmed Əmin Əfəndi tərəfindən Fəcr surəsinin 27,28,29 və 30-cu ayələri işlənmişdir. Türbədə Osmanlı mənsublarının məzarları ilə yanaşı Qədəmi-Şərif də ziyarət olunur.

Türbənin daxilində III Mustafa və oğlu III Səlim ilə yanaşı aşağıdakı şəxslər dəfn edilmişdir:

* Sultan Mustafanın xanımı Eynülhəyat Sultan (ö. 21 iyul 1764)
* Sultan Mustafanın xanımı Adilşah Sultan
* Sultan Mustafanın oğlu Şahzadə Mehmed (d. 10 yanvar 1767 — ö. 12 oktyabr 1772)
* Sultan Mustafanın qızı Hibətullah Sultan (d. 14 mart 1759 — ö. 7 iyun 1762)
* Sultan Mustafanın qızı Mehrimah Sultan (d. 5 fevral 1762 — ö. 6 oktyabr 1762)
* Sultan Mustafanın qızı Mehrişah Sultan (d. 9 yanvar 1763 — ö. 21 fevral 1769)
* Sultan Mustafanın qızı Fatma Sultan (d. 9 yanvar 1770 — ö. 26 may 1772)
* Sultan Mustafanın qızı Şah Sultanın qızı Şərifə Həvva xanım Sultan (ö. 1780)
* Sultan Səlimin xanımı Safizər Sultan (ö. 30 may 1792)
* Sultan Səlimin xanımı Təbisəfa Sultan (ö. 15 mart 1855)
* Sultan Səlimin xanımı Nurişəms Sultan (ö. may 1826)
* Sultan Səlimin xanımı Hüsnümah Sultan (ö. 1814)

## Mənbə
* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/laleli-sultan-iii-mustafa-turbesi/
Validə Turxan Sultan türbəsi

**Validə Turxan Sultan türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XVII əsrdə inşa olunan Yeni Məscid külliyəsinə aid türbə.

## Tarixi
Türbə 1663-cü ildə memar Mustafa ağa tərəfindən inşa olunmuşdur. Osmanlı sultanlarından beşi bu türbədə dəfn olunmuşdur. Safiyə Sultanın 1598-ci ildə inşasına başladığı Yeni Məscid külliyəsi Xədicə Turxan Sultan tərəfindən tamamlanmışdı. Külliyənin cənub cəbhəsində yerləşən türbə memarlıq xüsusiyyətləri baxımından Sultan Əhməd türbəsinə bənzəyir. Kvadrat planlı olan türbənin daxili interyeri çini və xəttatlıq işləmələriylə bəzədilmişdir.

Türbədə aşağıdakı şəxslər dəfn edilmişdir:

* Validə Turxan Xədicə Sultan
* IV Mehmed
* II Mustafa
* III Əhməd
* I Mahmud
* III Osman
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Mehmed (d. 1 mart 1697 — ö. iyun 1703)
* Sultan Mehmedin qızı Fatma Sultan (d. 1680 — ö. 6 dekabr 1700)
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Əbdülməlik (d. 12 dekabr 1709 — ö. 7 mart 1711)
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Mustafa
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Murad (d. yanvar 1706 — ö. 5 aprel 1708)
* Sultan Əhmədin qızı Sabiha Sultan (d. 26 noyabr 1726 — ö. 3 dekabr 1726)
* Sultan Əhmədin qızı Ruqiyə Sultan (d. 2 may 1707 — ö. 4 may 1708)
* Sultan Əhmədin qızı Nailə Sultan (d. 1722 — ö. 10 dekabr 1726)
* Sultan Əhmədin qızı Ümmügülsüm Sultan
* Sultan Əhmədin qızı Zübeydə Sultan
* Sultan Əhmədin xanımı Zeynəb Sultan
* Sultan Mustafanın oğlu Şahzadə Süleyman (d. 25 dekabr 1697 — ö. 25 dekabr 1697)
* Sultan Mustafanın oğlu Şahzadə Əli
* Sultan Mustafanın oğlu Şahzadə Mehmed (d. 22 noyabr 1698 — ö. 5 iyun 1703)
* Sultan Mustafanın oğlu Şahzadə Həsən (d. 27 mart 1699 — ö. may 1733)
* Sultan Mustafanın qızı Əmətullah Sultan
* Sultan Mustafanın qızı Fatma Sultan (d. 8 oktyabr 1699 — ö. 20 may 1700)
* Validə Şevkəfza Sultan
* Validə Salehə Sultan
* Tirimüjgan Sultan
* Gülcamal Qadınəfəndi

və Osmanlı sülaləsinə mənsub 20 nəfər daha

## İstinadlar
Tamara xanım

**Tamara xanım** (; əsl adı və familyası — **Tamara Artyomovna Petrosyan**, ) — özbək sovet rəqqasəsi, müğənni, özbək peşəkar rəqsinin yaradıcılarından biri, SSRİ xalq artisti (1956).

## Həyatı
Tamara xanım 1906-cı ildə Fərqanə şəhərində anadan olmuşdur.

Səhnə fəaliyyətinə 1919-cu ildən başlamışdır. 1936-cı ildən Özbəkistan Dövlət Filarmoniyasında dollar, 1941-ci ildən həmçinin bədii rəhbər, baletmeyster kimi fəaliyyət göstərmişdir. Repertuarına ərəb, türk, əfqan, hind, gürcü, Azərbaycan, erməni və s. xalqların rəqsləri daxil olmuşdur. Tamara xanım mahnı-rəqs miniatürü janrını yaratmış, ifa etdiyi rəqslərin əksəriyyətinin quruluşunu vermişdir. Xarici ölkələrdə qastrolda olmuşdur.

Tamara xanım 1991-ci ildə Daşkənd şəhərində vəfat etmişdir. 1994-cü ildə həmin şəhərdə ev-muzeyi yaradılıb.

## Xarici keçidlər
* Биография в Энциклопедии фонда "Хайазг"
* Народный танец — одна из основных форм танцевальной эстрады, Библиотека по истории танцев
* Певица Дружбы Народов, ZOOM Central Asia 
* Тамара Ханум. Биографический банк данных "Личности",

## İstinadlar
Sultan Süleyman türbəsi

**Sultan Süleyman türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XVI əsrdə inşa olunan Süleymaniyyə külliyəsinə aid türbə.

## Haqqında

Osmanlı memarlığının ən gözəl nümunəsi olan Süleymaniyyə külliyəsi 1550-1558-ci illərdə inşa olunmuşdur. Külliyə məscid, mədrəsə, darül-hədis, 2 türbə (**Sultan Süleyman türbəsi** və Xürrəm Sultan türbəsi), darüş-şəfa və imarətdən ibarətdir. Külliyənin açılışı 15 oktyabr 1557-ci ildə baş tutdu. Külliyəyə aid olan türbənin inşası isə 1566-cı ildə Memar Sənan tərəfindən tamamlanmışdı. Türbəyə ilk dəfn olunan şəxs 10-cu Osmanlı sultanı Sultan Süleyman oldu. 7 sentyabr 1566-cı ildə davam edən Zigetvar səfəri əsnasında vəfat edən Sultan Süleymanın cənazəsi ordudan gizli şəkildə yarıldı və daxili orqanları sultan çadırının içində qazılan məzarda basdırıldı. Mumyalanan bədəni isə İstanbula göndərildi. Daxili orqanların dəfn olunduğu yerə sonrakı illərdə türbə inşa edildi. Ancaq sonrakı illərdə baxımsız qaldı və kilsəyə çevrildi.

Sultan Süleyman türbəsi Memar Sənanın fərqli əsərlərindən biridir. Səkkizbucaqlı formada olan türbə kəsmə daşdan inşa olunub. Türbənin giriş qapısı üzərinə Məkkədən gətirilən qara daş yerləşdirilmişdir. Daxili isə çinilərlə bəzədilmişdir. Türbədə dəfn edilənlər bunlardır:

* I Süleyman 
* I Süleymanın qızı Mehrimah Sultan
*Sultan İbrahimin qızı Bəyxan Sultan
* II Süleyman 
* Validə Saliha Dilaşub Sultan
* II Əhməd
* II Əhmədin xanımı Rabiyə Sultan
* II Əhmədin qızı Asiyə Sultan
*II Mustafanın qızı Safiyə Sultan

## Mənbə

* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/suleymaniye-kanuni-sultan-suleyman-turbesi/
Alfred Stiqlitz

**Alfred Stiqlitz** (; ) — foto sənətinin müstəqil bir sənət kimi təsdiqinə böyük töhfə verən və onun estetikasının formalaşmasına təsir göstərən bir Amerika fotoqrafı.

## Bioqrafiya

Manhettenda böyüyüb. 1881-ci ildə alman yəhudisi olan atası ailəsi ilə birlikdə Almaniyaya döndü. 1882-ci ildən Alfred Berlin Texniki Universitetinde oxumuş, fotoqrafiya ilə
maraqlanaraq səyahət etmişdir. Amerika Birləşmiş Ştatlara qayıtdıqdan sonra foto sənətə dair jurnallar nəşr etdi. 1902-ci ildə Nyu-York Milli İncəsənət Klubunda böyük bir uğur qazanan fotoşəkillər sərgisi təşkil etdi. Onun əsərləri ABŞ-nin aparıcı muzeylərinin kolleksiyalarına daxil edilmiş və məşhur rəssamların rəsmləri ilə yanaşı sərgilənməyə başlayan ilk fotoqrafdır. Edvard Steyhen, Klarens Vayt, Elvin Leqdon  daxil olan "Photo-Secession" qrupunu yaratı və idarə etdi. 1905-1917-ci illərdə 5-ci prospektdə 291 foto qalereya rejissoru idi. O, Amerika ictimaiyyətinə mühafizəkar zövqləri ilə tanınan Pol Sezan, Anri Matiss, Pablo Pikasso, Marsel Düşan və digərləri ilə tanış olan Avropanın ən yeni sənətini təqdim etdi. Britannika Ensiklopediyası sözlərinə görə, Stiqlitz təkcə ölkəsini XX əsrin sənət dünyasına itələdi. 1907-ci ildə o, "The Steerage" adlı bir fotoşəkil çəkdirdi - erkən fotoqrafik modernizmin ən məşhur və
əhəmiyyətli əsərlərindən biri. Eyni zamanda onun işi və üslubu yeni fotoşəkilləri xüsusən Pol Strand və F / 64 qrupunun nümayəndələri
tərəfindən tənqid edilib. 1916-cı ildə daimi əlaqə saxlayan O'Keeffe, 1924-cü ildə ər və
arvad oldu. O O'Keeffe təxminən 300 fotoşəkil
yaratdı. O, dost idi və Ansel Adams ilə əməkdaşlıq etdi.

## Mənbə
#http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119255674
#https://tools.wmflabs.org/wikidata-externalid-url/?p=345&url_prefix=https://www.imdb.com/&id=nm1066636
#http://explore.rkd.nl/en/explore/artists/96775
#http://d-nb.info/gnd/118798847/
#http://bigenc.ru/text/4166444
#http://www.britannica.com/eb/article-9069689/Alfred-Stieglitz

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*American Masters. Alfred Stieglitz 
*Fotoqrafiya ustaları səhifəsi 
*Online şəkillər 
*Corc O'Keeff fotoşəkilləri, Stiqlitz işləri  
*Bədii fotoqrafiya klassikası Alfred Stiqlitz
Nüşabə Babayeva-Vəkilova

**Nüşabə Rəşid qızı Babayeva-Vəkilova** — Azərbaycan alimi, Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent. Azərbaycanın xalq şairi Vaqif Səmədoğlunun həyat yoldaşı, Səməd Vurğun Muzeyinin sabiq rəhbəri (2015–2022), Vaqif Səmədoğlu Mərkəzinin təsisçisi və rəhbəri (2019-cu ildən).

## Həyatı və fəaliyyəti
Nüşabə Babayeva-Vəkilova Bakıda anadan olmuşdur. O, 190 nömrəli məktəbdə təhsil almış, daha sonra ADU-nun (indiki Bakı Dövlət Universiteti) şərqşünaslıq fakültəsinin fars bölməsini bitirmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda fəaliyyətə başlamışdır.
1978–1981-ci illərdə AMEA Şərqşünaslıq İnstitutunun əyani aspiranturasında təhsil almış, "Cənubi Azərbaycan maarifçilərinin ictimai-siyasi baxışları" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi (fəlsəfə doktoru) elmi dərəcəsini qazanmışdır. O, "Cənubi Azərbaycan maarifçiləri" adlı monoqrafiyanın müəllifidir.
1985–1987-ci illərdə Nüşabə Babayeva-Vəkilova Əfqanıstanda tərcüməçi kimi çalışmış, 1981–2000-ci illərdə isə əmək fəaliyyətini AMEA Şərqşünaslıq İnstitutunda davam etdirmişdir. 2000–2015-ci illər ərzində Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti olmuşdur.
Nüşabə Babayeva-Vəkilova şair, dramaturq və ictimai xadim Vaqif Səmədoğlunun həyat yoldaşıdır. O, Vaqif Səmədoğlunun "Mən burdayam, İlahi…" (1996; 2005), "Uzaq yaşıl ada" (1999; 2006), "Sandığ şeirləri" (2016), "Poemalar" (2022) şeirlər toplusunun, iki cildlik "Dramaturgiya" (2014), aforizmlər kitabının (2013) və "[Gürzəçöl yazıları]" (pritçalar) (2016) nəşrlərinin tərtibatçısı və redaktorudur. Onun tərtib etdiyi şeirlər kitabları fransız (2017), polyak (2018) və serb (2022) dillərində də çap olunmuşdur. Həmçinin o, Vaqif Səmədoğlu haqqında materiallardan ibarət "Şair və Zaman" (2010) kitabını hazırlayıb nəşr etdirmişdir. 2022-ci ildə müəllifi olduğu "Mən sənin yuxunam" adlı xatirə kitabı işıq üzü görmüşdür.
2015–2022-ci illərdə Nüşabə Babayeva-Vəkilova Səməd Vurğunun Ev Muzeyinin direktoru olmuşdur. Bu müddətdə muzeydə Xalq yazıçısı Yusif Səmədoğlunun, Xalq şairi Vaqif Səmədoğlunun ekspozisiyalarını, həmçinin Xavər Vəkilova və Aybəniz Vəkilovanın guşələrini yaratmış, muzey fondunu yeni eksponatlarla zənginləşdirmişdir. O, Qazax şəhərindəki "Poeziya evi"nin təkmilləşdirilməsi işində də iştirak etmişdir.
Nüşabə Babayeva-Vəkilova Vaqif Səmədoğlu medalı və Nizami Gəncəvi medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Naş qolos

**Naş qolos** — gündəlik ədəbi, ictimai-siyasi, menşevik qəzeti.

## Tarixi
1-ci nömrəsi 1918-ci il yanvarın 6-da, sonuncu (59-cu) nömrəsi həmin ilin martında Bakıda çıxmışdır. Qəzet redaksiya heyəti tərəfindən buraxılırdı. Erməni-daşnak silahlı dəstələrinin Bakıda Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi Mart soyqırımı (1918) günlərində "Naş qolos" şəhərdəki vəziyyəti təsvir edərək yazmışdı: "Hər yerdə meyitlər qıc olmuş, eybəcər hala salınmışdır. Təzəpir məscidinin yanında ağır mənzərə var. Məscid atəşdən zərər çəkmişdir. İbadətgahın təhqir olunması geniş kütlələrin qəlbini göynədir, meyitlər onları daha çox narahat edir. Nifrət və təhqir zəhərinin necə dərinliyə işlədiyi hiss olunur. Bu düşmənçiliyi aradan qaldırmaq, bu nifrətin qəzəbli intiqam hissinə çevrilməsinin qarşısını almaq üçün çox iş görmək lazım gələcək" ("Naş qolos", 24 mart, 1918-ci il).

## Həmçinin bax
* Azərbaycan mətbuatı
* Molot (qəzet)

## İstinadlar
İnsan (dram)

**İnsan dramı** — Səməd Vurğunun 1945-ci ildə yazdığı və həmin ildə tamaşaya qoyulan "İnsan" fəlsəfi dramında şair gələcək həyatı , romantik vüsətlə əks etdirmiş., müharibəni odu-alovu içərisində insan zəkasının qüdrətini göstərmişdir. Səməd Vurğun məqalələrinin birində yazırdı : " mən "İnsan" adlı beş pərtəli böyük mənzum dramı üzərində işləyirəm. İnsan mənim dördüncü mənzum dramımdır. Bu əsər üzərində işləmək mənə zövq verir. Çünki tarixi mövzularda yazdığım əvvəlki üç əsərimdən fərqli olaraq burada mən ilk dəfə öz müasirlərimi obrazlarına müraciət etmişəm və onların nəvələrini göstərməyə çalışmışam. Səməd Vurğun- un "İnsan" dramı bu günumüzlə səsləşən səhnə əsəridir.

## İstinadlar
Yusif Rzayev

**Rzayev Yusif Məmməd oğlu** () — əməkdar jurnalist, "525-ci qəzet"in baş redaktorunun müavini.

## Həyatı
1968-ci il yanvar ayının 12-də Ağcabədi rayonunun Rəncbərlər kəndində anadan olub. 1975-ci ildə Rəncbərlər kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə gedib, 1985-ci ildə S.Bayramov adına Ağdam şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirib. 1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 1987-1989-cu illərdə Moskva vilayətində hərbi xidmətdə olub. 1993-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib.

Jurnalist kimi əmək fəaliyytəinə 1990-cı ilin avqust ayıdan "Ədalət" qəzetində müxbir kimi başlayıb. Sonralar "Müxalifət" qəzetində müxbir, şöbə müdiri, "Respublika" qəzetində baş redaktor vəzifələrində işləyib. 1992-ci ilin noyabrında təsis edilən və nəşrə başlayan "525-ci qəzet"in ilk redaktoru olub.

Hazırda "525-ci qəzet"in" baş redaktorunun müavinidir. Bu illər ərzində Azərbaycanın müxtəlif mətbuat orqanlarında müxtəlif yazılarla çıxış edib.
Azərbaycan Mətbuat Şurasının "Ali Media Mükafatına" layıq görülüb. 

2015-ci ildə Azərbaycan Prezidentinin sərancamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adı ilə təltif edilib.

Ailəlidir. İki övladı var.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı

**Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı** — Azərbaycan Respublikasında incəsənətin rəssamlıq sahəsində böyük yaradıcılıq uğurları qazanmış incəsənət xadimlərinə verilən fəxri ad. Xalq rəssamı adı, adətən, əvvəl Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi və ya Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı fəxri adlarına layiq görülmüş sənətkarlara verilir.

## Döş nişanı

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamlarının siyahısı
* Azərbaycan SSR xalq rəssamlarının siyahısı

## İstinadlar
Anson arxipelaqı

**Anson arxipelaqı** () — Sakit okaenda, Yaponiya ilə Havay adaları arasında sahəni əhtə edən edir. Qrupa Ueyk rifi, Minamitori və bir neçə Kabus ada daxildir. Kabus adalar:
* Los Hardines (Los Jardines) — Marşall adalarından şərqdə, iki kabus ada. Adalar 1528-ci ildə Alavaro de Saavedra və 1542-ci ildə isə Lopes de Vilyalobes ziyarət etmişdir
* Nakanotorişima, həmçinin Qanqnes adı ilə () tanınır. — kabus ada  koordinartlarında XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərindəki xəritələrdə təsvir edilirdi 
* Roka de Oro (Roca de Oro) və
* Roka de Plata (Roca de Plata)..

Arxipelaq 1740—1744-cü illərdə dövrü dünya səyahətinə çıxarkən ispanlardan bölgə dənizlərinin xəritəsini əldə edən Corc Ansionun şərəfinə adlandırılmışdır. 
## İstinadlar
Prabhu Deva

**Prabhu Deva** () — Hindistanlı aktyor, xoreoqraf, rejissor və prodüser Tamil, Teluqu və Hind dillərində film sənayesində iştirak edir.

## Bioqrafiya
Atası Cənubi Hindistanlı xoreoqraf Muqur Sundar və qardaşları xoreoqraf Radju Sundaram və Naqendra Prasaddir. Prabhudeva ilk dəfə 1986-cı ildə Tamil filmi Mouna Ragamda "Panivizhum Iravu" mahnısı üçün musiqi salonunda ekrana çıxdı. Bir aktyor kimi, İndhu (1994) filmində debüt etdi. Melodrama "Dreams" ona Milli Film Mükafatını gətirdi. Prabhudeva Teluqu, Kannada, Hindi və Malayalam filmlərində oynadı. Və 2005-ci ildə ilk rejissorluq layihəsi "The Unspent Bride 2"ni nümayiş etdirdi. Bir il bundan əvvəl "Yağmur" filmində ən yaxşı xoreoqrafiya üzrə Nandi mükafatına, həmçinin Filmfare Awards və "Həyatın məqsədi" filmində xoreoqrafiya üzrə Milli Film Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Şəxsi həyat
O, Ramlatha evləndi, sonra o adını Lathaya dəyişdirdi. Cütün üç oğlu vardı: böyük Vişal 2008-ci ildə xərçəngdən öldü. 2010-cu ildə Latha məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək aktrisa Nayantara ilə yaşayan ərinin ailəsinə qayıtmasını tələb etdi. 2012-ci ildə Nayantara əlaqələrin kəsilməsini açıqladı.

## Filmoqrafiya
### Bir rejissor olaraq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

# http://dff.nic.in/2011/44th_nff_1997.pdf 
# http://www.idlebrain.com/news/functions/filmfareawards2006.html
# http://www.idlebrain.com/news/2000march20/nandiawards2004.html
# http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1028660.cms
# http://dff.nic.in/2011/52nd_nff_2005.pdf 
# https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Actor-Prabhu-Devas-son-Vishal-dead/articleshow/3794648.cms
# http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-07/news-interviews/28249293_1_nayanthara-prabhu-deva-latha 
# http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-28/news-interviews/30673544_1_prabhu-deva-prabhu-and-nayan-source 
# http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-09/news-interviews/#32589117_1_shruti-haasan-prabhu-dheva-rowdy-rathore
Böyük Nikobar

**Böyük Nikobar** (, ) — Nikobar adaları arxipelaqının ən böyük adası. Adanın sahəsi 1045&nbsp;km²-dir, bu isə arxipelaq ərtazisinin yarıdan çoxu deməkdir. Ada Sumatra adasından 100&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Coğrafiyası
Ərazisinin 85 % cəngəlliklərlə örtülüdür. Burada eyni adlı biosfer qoruğu yerləşir. Burada olan bir çox bitki və heyvan növləri ancaq Nikobar adalaerında və Böyük Nikobar adasında müşahisdə edilir.

Adanın ən cənub nöqtəsi İndira burnudur. Bura həm də Hindistanın ən cənub nöqtəsidir. Ən hündür zirvəsi Tuler dağıdır (642 M).

2004-cü il Hind okeanında zəlzələ və sunami hadisəsi zamanı ciddi zərər görmüşdür.

## Əhalisi
Adada 9439 nəfər yaşayır (2001). Burada yerli əhali olan Şompenlər yaşayır. 2001-ci il məlumatına görə sayları 300 nəfərdir.

## Mənbə
* "Nicobar completely devastated" — from rediff.com
* Great Nicobar Biosphere Reserve

## İstinadlar
Vaqif Vəliyev

* Vaqif Vəliyev (ədəbiyyatşünas) — azərbaycanlı ədəbiyyatşünas, 1962-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri doktoru (1972), professor (1976).
* Vaqif Vəliyev — Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (1993)

## Həmçinin bax
* Vaqif
* Vəliyev
Mürşüd Məmmədov

* Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
* Mürşüd Məmmədov (həkim)

### Digər
*Mürşüd Məmmədli

## Həmçinin bax
* Mürşüd
* Məmmədov
Xürrəm Sultan türbəsi

**Xürrəm Sultan türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XVI əsrdə inşa olunan Süleymaniyyə külliyəsinə aid türbə.

## Haqqında
Türbə, Fateh rayonundakı Süleymaniyə külliyəsinin həyətində 1558-ci ildə Memar Sənan tərəfindən inşa edilmişdir. Xürrəm Sultan Sultan Süleyman Qanuninin xanımlarından, Sultan Səlimin isə anası idi. Türbə kəsmə daşdan inşa olunub. Türbədə aşağıdakı şəxslər dəfn edilmişdir:

* Sultan Süleymanın xanımı Xürrəm Sultan (d. 1504 — ö. 15 aprel 1558)
* Sultan Səlimin oğlu Şahzadə Mehmed (ö. 1572)
*Sultan Səlimin oğlu Şahzadə Abdullah (ö. 1568)
* Yavuz Sultan Səlimin qızı Xədicə Sultanın qızı Xanım Sultan (ö. 1582)

## Mənbə
* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/suleymaniye-haseki-hurrem-sultan-kulliyesi/
Yavuz Sultan Səlim türbəsi

**Yavuz Sultan Səlim türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən Yavuz Sultan Səlim külliyəsinə aid türbə.

## Haqqında
Türbə Sultan Süleyman tərəfindən 1520-ci ildə atasının xatirəsinə inşa edilmişdir. 1516-1522-ci illərdə inşa olunan Yavuz Sultan Səlim külliyəsinə aid bu türbənin memarı dövrün saray memarı Əcəm Əlidir. Türbədə yalnız Yavuz Sultan Səlim dəfn edilmişdir.

## Mənbə

* https://www.turbe.gen.tr/yavuz-sultan-selim-turbesi.html
* http://www.camilerveturbeler.com/turbeler/yavuz-sultan-selim-han-turbesi.html
Olqa Boznanska

**Olqa Boznanska** (, 15 aprel 1865, Krakov — 26 oktyabr 1940, Paris)  — polşalı rəssam.

## Həyatı və işi
Olqa Boznanska dəmir yolu mühəndisinin ailəsində anadan olmuşdur; atası polyak idi və anası bir fransız qadın idi. O, uşaqlıqdan rəsm çəkib, sənətşünaslardan Anton Piotrovski və
Kazimir Poxvalskiydən dərs alıb. 1886-cı ildən 1990-cı ilə kimi Münhendə yaşayıb. Boznanska əsasən portretləri, natamam həyatlarını, mənzərələrini və janr səhnələrini boyadı. 1890-cı illərdə təhsilini bitirdikdən sonra gənc sənətkar öz əsərlərini - Münhen, Varşava, Berlin, Vyana şəhərlərində nümayiş etdirməyə başladı. Vyana sərgisində "Rəssam Paul Naumens portreti" adlı rəsm üçün Boznanska qızıl medal qazandı. 1896-cı ildə Paris Gözəl Sənətlər Cəmiyyətinin mükafatını aldı. 1898-ci ildə Boznanska, Polşa rəssamları "İncəsənət" Birliyinə qatıldı. Eyni ildə Parisə getdi. 1900-cü ildə Londona yeni qalereyada sərgidə qızıl medal qazandı və Paris
Dünya Sərgisində mükafata layiq görüldü. Həmin il Boznanska uzun illərdir sıx əlaqədə olan sənətçi Jozef Çaykovski ilə ayrıldı. 1901-ci ildə Pittsburqda Boznanska əsərlərinin sərgisi keçirildi. 1907-ci ildə Karnegi Mellon Universiteti tərəfindən gümüş medal qazandı. 1912-ci ildə Boznanska, Klod Mone və Pyer-Ogüst Renuar ilə birlikdə, Pittsburqdakı bir sərgidə Fransanı təmsil edir. 1932-ci ildə sənətçi son dəfə Krakovda oldu. 1937-ci ildə Parisdəki Dünya Sərgisində, Qran-priyə layiq görüldü. 1938-ci il Venesiya Biennalesinin
iştirakçısıdır. Montmorensi qəbiristanlığında
basdırıldı.
## Seçilmiş əsərləri

## Mükafatları
Fəxri Legion ordeni (1912)

## Mənbə
#https://web.archive.org/web/20060412103038/http://webart.omikron.com.pl/paint/authors/BOZN_OL/
#http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Boznanska/Boznanska_bio.htm
Hannes Halldorsson

**Hannes Halldorsson** () — İslandiyalı kinorejissor, Qarabağ Futbol Klubunda keçmişdə və İslandiya millisində çıxış edən professional qapıçıdır.

## Klub karyerası

### İslandiyada
Hannes İslandiyada Leyknir Reykyavik, *Afturelding*, Styarnan, Fram və KR Reykyavik klublarında çıxış edib.

### Avropada
28 mart 2012-ci ildə Norveç klubu olan Brannın heyətində icarə əsasında qısamüddətli iştirak etdi.

2013-cü ilin dekabrında Hannes Xorvatiya millisi ilə oynanacaq Dünya Kuboku play-off mərhələsinə hazırlaşmaq məqsədilə Sandnes Ulf klubunda çıxış etməyə başladı.

6 iyul 2015-ci ildə Hollandiya klubu N. E. K ictimaiyyətə Hanneslə 2 illik müqavilə imzalandığını elan etdi.

3 iyul 2018-ci ildə Halldorsson Qarabağla iki illik müqavilə imzaladı. "Qarabağ"la iki illik müqavilə bağlayıb. O, cari mövsümdə cəmi 8 oyunda (4 Premyer Liqa, 4 avrokubok) meydanda olub. Təcrübəli qapıçı mövsüm başa çatmamış 2019-cu ildə Ağdam təmsilçisi ilə yollarını ayırıb. Hannes Halldorsson karyerasını "Valur" klubunda davam etdirəcək. Onunla 2022-ci ilədək müqavilə bağlanılıb. Sözləşməyə əsəsən, Halldorsson klubun aşağı yaş qrupları üzrə komandalarında qapıçılar üzrə məşqçi kimi də fəaliyyət göstərəcək.

## Beynəlxalq karyerası

Hannes millidə debütünü 2011-ci ildə etdi. Millidə 2014 FİFA Dünya Kubokunun təsnifat mərhələsində gözəl çıxışından sonra komandanın əsas qapıçısı hesab edilməyə başlandı.

Hannes milliylə ilk böyük turnirinə 2016-cı ildə, UEFA AVRO 2016 çərçivəsində çıxdı. O, Avropa Çempionatında ilk dəfə F qrupundakı Macarıstan millisi ilə oynanılan oyunda iştirak etdi.

2018-ci ilin mayında Hannes İslandiyanın 23 nəfərlik yekun heyətinə seçildi.16 iyun 2018-ci ildə isə Hannes Argentina millisi ilə oyunda Lionel Messinin penaltisini dəf edir.1–1 hesabı ilə yekunlaşan matçda Hannes oyunun adamı seçildi.

## Karyera statistikası

### Millidə

## Şəxsi həyatı
Hannes futbol oynamadığı vaxtlar rejissor olaraq müxtəlif işlər görmüşdür. O, İslandiyanın 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində tanıtım videosunu çəkmişdir. Sagafilm şirkəti ona futbolçuluq karyerasını bitirdikdən sonra rejissorluq işi təklif edəcəyi barədə söz verib.

Hannes Coca Cola-nın 2018 FİFA Dünya Kuboku üçün ərsəyə gətirdiyi reklam videosuna rejissorluq etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İndira burnu

**İndira burnu**, **Piqlamion** () — Böyük Nikobar adasının cənubunda yerləşən burun. Hindistanın ən cənub nöqtəsidir. 

Burun Hindistanın baş naziri İndira Qandinin şərəfinə adlandırılmışdır. Buna qədər isə Piqlamion adlandırılırdı. Sumatra adasından şimal-qərbdə yerləşir.

Burunun sahilində 35 metrlik mayak inşa edilmişdir. 2004-cü il Hind okeanında zəlzələ və sunami hadisəsi zamanı burunun sahili okean dibinə gömülmüş və mayak yarıya qədər suytun altında qalmışdır. Bəzi mütəxəsislər oean sahilinin bərpa olunacağını iddia edirlər.
## İstinadlar

## Mənbə
* İndira burnu
* 2004-cü il sunamisindən sonrakı foto
Dondra burnu

**Dondra burnu** (, ) — Şri-Lanka adasının cənub qutaracağı. Burundan bir qədər aralıda Dondra şəhəri yerləşir. Burunda 1889-cu ildə açılışı edilmiş mayak vardır
## İstinadlar
Keçmiş (mahnı)

**Keçmiş** - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin Məktub albomuna daxil olan mahnısı.

## Mahnı haqqında
Mahnının sözləri, bəstəsi və aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.

## Mahnı sözləri
Mən ötən illərdən qalmış, 
Elə solmuş, saralmış dəli yarpağam indi.
Mən sınıq yelkənəm çayda,
Gəmisindən ayrılmış, məni rüzgarlar almış
Mən unudulmuş tarixəm,
Gələcəkdən xəbərsiz, dünənində durmayan.
Mən gələcəyəm əsərsiz,
Məni sonlar gözləsin, sabahında olmayan keçmişəm.
Mən sahil qucağında, sən isti yatağında,
Gözlədi bizi illər, barışmadı dalğalarımız.
Mən illərin yoxsulu, illər sənin ovsunun,
Görmədi bizi həsrət, dinmədi ağrılarımız.


## Həmçinin bax
* Məktub

## İstinadlar