open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elliott Erls

**Elliott Erls** (; ) — Amerikalı qrafik dizayner, rəssamı və tək nəfərlik orkestr ifaçısı. O, Krenbruk İncəsənət Akademiyasında rezident rəssam və aspirantura qrafik dizayn şöbəsinin müdiridir.

## Həyatı
Elliott Erls Ohayo ştatının Sinsinnati şəhərindəki yezuit oğlanlar üçün nəzərdə tutulmuş Müqəddəs Xavier liseyində oxuyub və orada atletika ilə məşğul olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1988-ci ildə Roçester Texnologiya İnstitutuna (RIT) daxil olub və oranı bitirib. Daha sonra Erls aspirantura üçün Krenbruk İncəsənət Akademiyasına daxil olub. O, 1993-cü ildə orada magistr dərəcəsi alıb.

Elliott Erls 2015-ci ilin dekabr ayında "Studio Practice" adlı YouTube kanalını yaratdı. "Studio Practice" epizodları "rəssam və dizayner studiyasını canlandıran məsələlərə" yönəlmişdir. Epizodlar incəsənətlə bağlı konseptual məsələlərin animasiya, qrafika və eskiz komediyası ilə qarışığıdır. "Studio Practice"in diqqətəlayiq epizodlarına 30-cu bölüm "Müasir incəsənətdə elektron musiqi sintezatoru kimi tənqidi vasitə" daxildir. 30-cu bölümdə Elliott Erls özünün "ADSR (Hücum, Çürümə, Davamlılıq, Buraxılış) Sənət Əsərlərinin Qiymətləndirilməsi üçün metodu"nu təqdim edir. Elliott Erls ADSR Metod metaforik olaraq "sənət əsərini bir növ [sintezator] dalğa forması kimi başa düşür" və incəsənət və dizayn əsərlərinin tənqidi qiymətləndirilməsi üçün metod təqdim edir.

15 dekabr 2016-cı ildə "Studio Practice"in 30-cu bölümündə Earls özünün ADSR "ADSR (Hücum, Çürümə, Davamlılıq, Buraxılış) Sənət Əsərlərinin Qiymətləndirilməsi üçün metodu"nu təsvir etdi. ASDR səs sintezinə bir yanaşmadır. Elliott Erls ADSR Metodunda incəsənət və dizayn əsərləri dalğa forması modeli vasitəsilə qiymətləndirilə (tənqidi şəkildə qiymətləndirilə) bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Con Henri Şvarts

**Con Henri Şvarts** (; ) — Amerikalı nəzəri fizik. O, Yoitiro Nambu, Holqer Beç Nielsen, Joel Şerk, Qabriel Venesiano, Maykl Qrin, Edvard Vitten və Leonard Susskind ilə birlikdə Sim nəzəriyyəsinin banilərindən biri hesab olunur. 
## Həyatı
Con Şvarts 1941-ci ildə Massaçusets ştatının Şimali Adams şəhərində anadan olub. O, Harvard Universitetində riyaziyyat (1962-ci ildə bakalavr dərəcəsi ilə məzun olub) və Kaliforniya Universitetində nəzəri fizika (1966-cı ildə doktorluq dərəcəsi ilə məzun olub) üzrə təhsil alıb. Onun elmi rəhbəri Ceffri Qiu olub. 1966-cı ildən 1972-ci ilə qədər Şvarts Prinston Universitetində baş müəllim işləyib. Daha sonra Kaliforniya Texnologiya İnstitutuna (Kaltex) köçüb və hazırda Harold Braun adına Nəzəri Fizika Professorluğuna malikdir. 

Uzun illər Con Şvarts sim nəzəriyyəsini kvant cazibəsi nəzəriyyəsi üçün uyğun namizəd etməyə çalışan çox azsaylı fiziklərdən biri olub. Maykl Qrinlə birlikdə I Tip sim nəzəriyyəsində anomaliya ləğv mexanizmi üzərində apardığı iş, sonradan Qrin-Şvarts mexanizmi adlandırılan, 1984-cü ildə sözdə ilk sim inqilabına səbəb olub və bu da sim nəzəriyyəsinin nəzəri fizikanın əsas axınının bir hissəsinə çevrilməsinə əhəmiyyətli dərəcədə töhfə verib.

Şvarts ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvüdür (1997). O, 1987-ci ildə MakArtur təqaüdçüsü olmuş, 1989-cu ildə Beynəlxalq Nəzəri Fizika Mərkəzindən Dirak medalı ilə təltif olunmuş və 2002-ci ildə Amerika Fizika Cəmiyyətindən Riyazi Fizika sahəsindəki nailiyyətlərinə görə Danni Heineman mükafatı almışdır.
## Əsərləri
* Green, M., John H. Schwarz, and :en:E. Witten. Superstring Theory. Vol. 1, Introduction. Cambridge Monographs on Mathematical Physics. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1988. .
* Superstring Theory. Vol. 2, Loop Amplitutes, Anomalies and Phenomenology. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1988. .
* Becker, Katrin, :en:Melanie Becker, and John H. Schwarz. String theory and M-theory: A modern introduction. Cambridge University Press, 2006. .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Oral history interview transcript with John Schwarz on 7 July 2020, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives
*  (July 14. 2008 lecture)
*  (July 15, 2008 lecture)
*  
* 
*
Culian Şvinqer

**Culian Seymur Şvinqer** (; ) — Amerikalı fizik fizik, Riçard Feynman və Şiniçiro Tomonaqa ilə birlikdə 1965-ci ildə "elementar hissəciklər fizikası üçün dərin nəticələrə səbəb olan kvant elektrodinamikasında fundamental işlərinə görə" Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı. 

Şvinqer nüvə fizikası, atom fizikası, hissəciklər fizikası, statistik mexanika, klassik elektrodinamika, kvant sahə nəzəriyyəsi və ümumi nisbilik nəzəriyyəsi kimi nəzəri fizika sahələrinə əhəmiyyətli töhfələr vermişdir.

ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (1949) və Amerika Fizika Cəmiyyətinin (1941) üzvü olub.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Mehra, Jagdish, and Milton, Kimball A. (2000) *Climbing the Mountain: the scientific biography of Julian Schwinger*. Oxford University Press.
*  Revised version published as (2007) "Julian Schwinger: From Nuclear Physics and Quantum Electrodynamics to Source Theory and Beyond," *Physics in Perspective* **9**: 70–114.
* 
* Ng, Y. Jack, ed. (1996) *Julian Schwinger: The Physicist, the Teacher, and the Man*. Singapore: World Scientific. .
* 

## Xarici keçidlər

* Информация с сайта Нобелевского комитета
* Julian Schwinger and the Source Theory
* Краткая биография на официальном сайте Университета Пердью
* Архивные фотографии
Nəzəri fəlsəfə

Müasir fəlsəfənin **nəzəri fəlsəfə** və praktik fəlsəfə olaraq bölünməsi Aristotelin təbii fəlsəfə və moral fəlsəfə kateqoriyalarından yaranmışdır. Birinin obyekti nəzəriyyə, digəri isə praktikadır.

## Ümumi baxış
Danimarkada, Finlandiyada, Almaniyada, Niderlandda, İsveçdə, və Amerika Birləşmiş Ştatlarında nəzəri və praktik fəlsəfə kursları ayrı-ayrılıqda tədris olunur və ayrıca diplomlar verilir. Digər ölkələr də oxşar sxemdən istifadə edə bilər – məsələn, bəzi Şotlandiya universitetləri fəlsəfəni məntiq, metafizika və etik kateqoriyalarına ayırır – lakin dünya üzrə əksər universitetlərdə fəlsəfə tək bir predmet kimi tədris olunur. Bəzi İsveç universitetlərində isə, məsələn, Södertörns Högskolada, fəlsəfə vahid predmet kimi öyrədilir.

Nəzəri fəlsəfə bəzən analitik fəlsəfə ilə qarışdırılır, lakin analitik fəlsəfə fəlsəfi bir cərəyan olub müəyyən ideyaları və metodları əhatə edir, bütün fəlsəfi mövzularla məşğul olur, nəzəri fəlsəfə isə tədris planı kontekstində fəlsəfi sualları iki ayrı kateqoriyaya ayırmaq üsuludur.

## Nəzəri fəlsəfənin predmetləri
*Epistemologiya
*Məntiq
*Riyaziyyat fəlsəfəsi
*Elmin fəlsəfəsi
*Dil fəlsəfəsi
*Ağıl fəlsəfəsi
*Metafizika
**Ontologiya

## İstinadlar
Mark Ceykobs

**Mark Ceykobs** (; ) — Amerikalı modelyer, "Marc Jacobs" brendinin yaradıcısı. O, 1997-ci ildən 2013-cü ilə qədər Louis Vuitton moda evinin bədii rəhbərliyini icra etmişdir. "İncəsənət və ədəbiyyat" ordeni kavaleri (2010).

## Həyatı
Mark Ceykobs 9 aprel 1963-cü ildə Nyu-Yorkda yəhudi ailəsində anadan olub. Onun atası o uşaq olarkən vəfat etdiyinə görə, anası və nənəsi tərəfindən böyüdülüb. Mark Ceykobs modaya və sənətə olan marağını gənc yaşlarından nümayiş etdirirdi. O, uşaqlıqdan toxuculuq və tikiş sənətinə maraq göstərib. Nənəsi ona ilk tikiş dərslərini keçib və bu, onun moda dünyasına olan sevgisini daha da gücləndirib.

Mark Ceykobs ABŞ-ın ən nüfuzlu moda məktəblərindən biri olan "Parson’s School of Design"də təhsil alıb. Mark Ceykobs oxuduğu müddətdə ilk kolleksiyasını yaradaraq "Perry Ellis" Gənc Dizayner Mükafatını qazandı. Bu uğur, onun moda dünyasında tanınmasına səbəb oldu.

Mark Ceykobsun ilk böyük işi 1984-cü ildə "Reuben Thomas" şirkəti ilə oldu. Burada "Sketchbook" adlı kolleksiya üzərində çalışdı. Daha sonra Robert Duffi ilə əməkdaşlıq edərək "Marc Jacobs International" brendini yaratdı.

* 1986-cı ildə, öz adını daşıyan ilk moda kolleksiyasını təqdim etdi.
* 1987-ci ildə "Perry Ellis Mükafatı"nı qazandı və bunu alan ən gənc dizayner oldu.
* 1992-ci ildə "Grunge" üslubunu modaya gətirən dizayner kimi tanındı.

### Louis Vuitton Dövrü
Mark Ceykobs 1997-ci ildə Louis Vuittonun yaradıcı direktoru oldu və brend üçün ilk hazır geyim kolleksiyasını hazırladı. Onun rəhbərliyi altında Louis Vuittonun klassik dizaynı modern üslubla birləşdirildi və lüks brend daha geniş auditoriyaya çatdı.' 
* "Stephen Sprouse" ilə əməkdaşlıq edərək məşhur graffiti çantalarını dizayn etdi.
* 2003-cü ildə Takaşi Murakami ilə birlikdə rəngli monoqram kolleksiyasını yaratdı.
* Riçard Prins və Yayoi Kusama kimi sənətçilərlə əməkdaşlıq etdi və brendi daha yaradıcı hala gətirdi.

Mark Ceykobs Louis Vuittonun dəbdəbəli, lakin daha yenilikçi və dinamik brendə çevrilməsində mühüm rol oynadı. 2013-cü ildə isə Louis Vuittondan ayrıldı və öz brendinə fokuslandı. В результате фирма Джейкобса выплатила денежную компенсацию сыну шведа

### Mark Ceykobs brendi
Mark Ceykobs öz adına məxsus "Marc Jacobs" brendi ilə müasir modaya yön verən kolleksiyalar hazırladı. Onun dizaynları özünəməxsus, cəsarətli və şəhər estetikasını əks etdirən tərzi ilə seçilir.

Brendin əsas xəttləri bunlardır:
* Marc Jacobs Collection – Lüks geyim və aksessuarlar
* Marc by Marc Jacobs – Daha gənc və sərfəli moda xətti (sonradan bağlandı)
* Marc Jacobs Beauty – Kosmetika və parfümeriya

Mark Ceykobsun geyim və aksesuar dizaynları pop mədəniyyətinin böyük bir hissəsinə çevrildi. Xüsusilə həddindən artıq böyük sviterlər, qrafik köynəklər və unikal ayaqqabılar onun imzasına çevrildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Marc Jacobs, 16 years with Louis Vuitton – Photo-Gallery
Daşrat Patel

**Daşrat Patel** (; ) — Hindistanlı dizayner və heykəltəraş. O, 1961-ci ildən 1981-ci ilə qədər Əhmədabaddakı Milli Dizayn İnstitutunun (NID) ilk müəllimlərindən biri olub.

O, 1981-ci ildə Hindistan hökuməti tərəfindən Padma Şri ordeninə, ardınca 2011-ci ildə ölümündən sonra Padma Bhuşan ordeninə layiq görülmüşdür.
## Həyatı

Daşrat Patel 1927-ci ildə Qücərat ştatının Sojitra şəhərində anadan olub. O, Çennai şəhərindəki Dövlət Təsviri İncəsənət Kollecində (1949–53) təsviri incəsənət təhsili almışdır. Ddaha sonra Parisdəki "École des Beaux-Arts"da (1953–1955) aspirantura təhsili aldığı müddətdə rəsm, heykəltəraşlıq və keramika üzrə bakalavr dərəcəsinə yiyələnib.

O, müxtəlif incəsənət sahələrində rəssam, keramikaçı, qrafik dizayner, sənaye dizaynı və sərgi dizaynı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Karyerasının əvvəlində o, 1950-ci illərdə Mumbaydakı "Bhulabhai Desai İnstitutu"nda sərgilər təşkil edib. O, Əhmədabaddakı Milli Dizayn İnstitutunda dizayner və Sənaye Dizaynı üzrə müəllim kimi çalışmış, həmçinin institutda keramika şöbəsini yaratmışdır. 1981-ci ildə Milli Dizayn İnstitutundan ayrılmış və Varanasi yaxınlığındakı Sevapuridə Kənd Dizayn Məktəbini qurmuşdur.

O, qısa sürən xəstəlikdən sonra 1 dekabr 2010-cu ildə 83 yaşında Əhmədabadda vəfat etmişdir.

Ömrünün son on ilində əsasən Mumbay yaxınlığındakı Əlibaqda çalışmışdır və hazırda onun çoxsahəli əsərlərinin yerləşdiyi Daşrat Patel Muzeyi burada yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*"Dashrath Patel Profile, Interview and Artworks"
*Dashrath Patel Museum, website
*Works by Dashrath Patel
*National Institute of Design
Edvard Fella

**Edvard Fella** (; ) — Amerikalı qrafik dizayneri, rəssamı və müəllimi. O, 1993-cü ildə OutWest şriftini yaratmışdır.

## Həyatı

Edvard Fella 1938-ci ildə Miçiqan ştatının Detroyt şəhərində orta təbəqə ailəsində anadan olub. Detroytdakı Kass Texniki Liseyində oxuyub və orada hərf, illüstrasiya, yapışdırma və digər kommersiya sənəti texnikalarını öyrənib. O, 1957-ci ildə ordan məzun olub və kommersiya qrafika sənayesinə daxil olub.

Edvard Fella 1957-ci ildən 1987-ci ilə qədər 30 il kommersiya rəssamı olub. Bu müddət ərzində yaratdığı əsərlərin əksəriyyəti avtomobil və səhiyyə posterləri olub. Fellaya qəribə illüstrasiya tərzinə görə "zinq kralı" adı verilib. Fella 1993-cü ildə OutWest şriftini yaratması ilə məşhur olub.

Onun əsərləri Kuper-Hyuitt, Milli Dizayn Muzeyi, Brauer İncəsənət Muzeyi və Müasir İncəsənət Muzeyinin kolleksiyalarında saxlanılır. O, 2007-ci il AIGA Medalı ilə təltif olunub. O, həmçinin 1997-ci ildə Chrysler Mükafatı laureatı olub. Kurt Kloninqer Fellanı "əl ilə çəkilmiş tipoqrafiyanın müasir ustası" adlandırıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Təfsirüt-Təbəri

**Təfsirüt-Təbəri** () və ya **Cəmiul-Bəyan ən Təvili-Əyil-Quran** () — Təbərinin Quran təfsiri. Əsərin digər adları bunlardır: "*Cəmiul-bəyan fi təfsiril-Quran*" və "*Təfsiru İbn Cərir*".

## Əsər
Təbəri əsərdə təfsir etdiyi ayəyə "əl-qövlü fi təvili-qövlihi təalə" ifadəsi başlamış və sonra ayənin təfsirini vermişdir.

Təbərinin tələbələrindən olan Əbu Bəkr Əhməd ibn Kamilin bildirdiyinə görə, müəllif onlara bu təfsiri hicri 270-ci (883) ildə yazdırmışdır. İsmayıl Cərrahoğlu isə əsərin bu tarixdən əvvəl yazıldığı deyir. Əbu Bəkr ibn Bəliyə Təbərinin bu əsəri tələbələrinə hicri 283–290-cı (896–903) illər arasında yazdırdığını demişdir. İsmayıl Cərrahoğluna bildirdiyinə görə, bunların başqa bir tələbə qrupu olduğu güman edilir.

Əsər əvvəl Məhəmməd peyğəmbərdən gələn xəbərlərə, sonra səhabə və tabiin görüşlərinə əsaslanır. Əsərdə Səid ibn Cübeyr, Mücahid, İkrimə, Qətadə, Həsən əl-Bəsri, İbn Cüreyc, Süddi, Əbdürrəzzaq, Fərra, Əbu Ubeydə, Əli, Təlhə və bir çox şəxsin nəql və təfsirlərindən bəhrələnilmiş, Kisai, Fərra, Əhfəş, Əbu Əli əl-Qutrub kimi Bəsrə və Kufə dilçilərinin görüşlərinə yer verilmişdir. Əsərdə həmçinin tarix kitablarından da bəhrələnərək Vəhb ibn Münəbbih, İbn İshaq və digər şəxslərdən nəqllər vardır. Məhəmməd ibn Saib əl-Kəlbi, Muqatil ibn Süleyman və Vəqidinin rəvayətlərindən istifadə etməmişdir. Bunun səbəbi onların hədis tənqidçiləri tərəfindən tənqid edilmələridir.

Əsər fars, ingilis, fransız dillinə tərcümə edilmiş, müxtəlif tarix (1983, 1987 və s.) və yerlərdə (Oksford, Paris və s.) dəfələrlə nəşr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Antonio Banfi

**Antonio Banfi** () — italyan filosofu və siyasətçisi. O, həmçinin tənqidi rasionalizm adlanan italyan fəlsəfi məktəbinin qurucusu kimi tanınır.

Marburqdakı neokantçılardan və şəxsən tanıdığı Edmund Husserldən təsirlənsə də, Banfi idealizmdən uzaqlaşdı və bunun əvəzinə marksizmə, xüsusən də tarixi materializmə diqqət yetirdi. Banfi 1947-ci ildə İtaliya Kommunist Partiyasına qoşuldu. 1948-ci ildə və yenidən 1953-cü ildə İtaliya Senatına seçildi.

## Həyatı və karyerası

Liberal ənənələrə malik intellektual katolik ailəsində anadan olan Banfi gəncliyini atasının Texniki İnstitutun rektoru olduğu Mantuada keçirdi. 1904-cü ildən 1908-ci ilə qədər Milan Universitetində ədəbiyyat təhsili aldı, sonra təqaüdlə Berlindəki Fridrix Vilhelm Universitetində təhsil almağa getdi. 1911-ci ildə müəllimlik vəzifəsini tutmaq üçün İtaliyaya qayıtdı.

1916-cı ildə Bolonya şəhər meriyasında keçirilən vətəndaş mərasimində qrafinya Daria Malaguzzi Valeri ilə evləndi. Birinci Dünya müharibəsi zamanı artıq hərbi xidmətdən tərxis olunduqdan sonra özünü müəllimliyə həsr etdi, lakin cəbhəyə çağırılan müəllim çatışmazlığı səbəbindən müəllimlik vəzifəsindən əlavə digər vəzifələri də yerinə yetirməyə məcbur oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aconitum ochroleucum

*  — Aconitum lycoctonum bitki növünün sinonimi.
*  — Aconitum orientale bitki növünün sinonimi.
*  — Aconitum anthora subsp. anthora bitki yarımnövünün sinonimi.
Karl Fridrix Bardt

**Karl Fridrix Bardt** ( [kaʁl ˈfʁiːdʁɪç ˈbaːɐ̯t]; ) — qeyri-ənənəvi alman protestant bibliya alimi, ilahiyyatçı və polemist. Dövründə mübahisəli olan Bardt, bəzən "şıltaq körpə" və alman təhsilinin ən əxlaqsız personajlarından biri hesab olunur.

## Həyatı

### Erkən həyatı və təhsili (1741–1768)
Bardt 25 Avqust 1741-ci ildə Yuxarı Lusatiyanın Bischofsverda şəhərində anadan olub, burada atası yerli kilsənin pastoru olub. Böyük Bardt daha sonra Leypsiqdə professor, kanon və baş müfəttiş olub. O, ilk təhsilini məşhur Pforta məktəbində alsa da, bəzi şərhçilər onun təhsilinin kobud şəkildə laqeyd edildiyini aşkar ediblər.

On altı yaşında Leypsiq Universitetinə daxil oldu və orada o dövrdə ilahiyyat fakültəsinin rəhbəri olan Xristian Avqust Kruziusun rəhbərliyi altında təhsil aldı. Uşaq, təhsilinin monotonluğunu zarafatlarla dəyişdirdi ki, bu da onun qeyri-sabit xarakterini, o cümlədən Dr. Faustun "Höllenzwang"ının (alm.) köməyi ilə əhval-ruhiyyəni qaldırmaq cəhdini ortaya qoydu.

Məzun olduqdan sonra o, bir müddət atasının köməkçisi kimi Müqəddəs Kitab təfsiri üzrə mühazirələr oxudu və sonra Müqəddəs Pyotr kilsəsində katexist (Kateçet) oldu. O, natiq və populyar bir vaiz olduğunu sübut etdi və universitetə Müqəddəs Kitab filologiyası üzrə qonaq professor (extraordinarius) kimi qayıtdı. O, məşhur bir ibadət kitabı olan "Təklikdə Xristian"ı nəşr etdirdi, lakin 1768-ci ildə qeyri-qanuni davranışına görə vəzifələrindən istefa verməli və Leypsiqdən ayrılmalı oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Suriyada İslam Dövləti

**Suriyada İslam Dövləti**  () — Yarımhərbiləşdirilmiş terrorçu bölmə Hüceyrələr 2018-ci il oktyabrın 15-də İD-i İraq və Suriyadan kənara çıxarmaq üçün suriyalı yaraqlılar tərəfindən İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə sədaqət andı içdikdən sonra yaradılıb.

## Hekayə
Qrup 2018-ci ilin oktyabrında İslam Dövlətinin rəsmi mediası tərəfindən yayılan və yaradıldığını elan edən videoda bir neçə üzvü Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə beyət etdikdən sonra yaradılıb.

“Suriya İslam Dövləti” terror təşkilatının əsas liderlərindən olan Əbu Nuradin Rüstəmov Türkiyədə saxlanılıb.

## Terrorçu qrup kimi təyin edilməsi
Aşağıdakı ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar Suriyada İslam Dövləti   terror qruplaşması hesab edir. 

 

## İstinadlar
Aleksandr Beyn (filosof)

**Aleksandr Beyn** (; ) — Britaniya empirizm məktəbinin üzvü olan Şotland filosofu və təhsil xadimi, psixologiya, dilçilik, məntiq, əxlaq fəlsəfəsi və təhsil islahatı sahələrində qabaqcıl və yenilikçidir. O, psixologiya və analitik fəlsəfənin ilk jurnalı olan Mind jurnalını təsis etmiş və elmi metodun psixologiyaya tətbiqində aparıcı şəxs olmuşdur. Beyn Aberdin Universitetində Məntiq üzrə ilk Regius kafedrasının müdiri və Məntiq professoru olmuş, eyni zamanda əxlaq fəlsəfəsi və İngilis ədəbiyyatı üzrə professor vəzifələrini tutmuş və iki dəfə Aberdin Universitetinin Lord Rektoru seçilmişdir.

## Erkən həyatı və təhsili

Aleksandr Beyn Şotlandiyanın şimalında, Aberdində toxucu və veteran əsgər Corc Beyn və Marqaret Polun ailəsində anadan olmuşdur. On bir yaşında məktəbi tərk edərək toxucu kimi işləməyə başlamışdır, buna görə də onu Weevir, rex filosophorum kimi təsvir edirlər. O, həmçinin Aberdin Mexanika İnstitutunda və Aberdin İctimai Kitabxanasında mühazirələrdə iştirak etmişdir.

1836-cı ildə o, Marischal Kollecinə daxil oldu və burada riyaziyyat professoru Con Kruikşank, kimya professoru Tomas Klark və təbiət fəlsəfəsi professoru Uilyam Naytın təsiri altına düşdü. Bakalavr dərəcəsinin sonunda 1840-cı ilin sentyabrında nəşr olunan "Elektrotip və Daqerreotip" adlı ilk məqaləsi ilə "Vestminster Review" jurnalına yazıçı kimi qatıldı. Bu, onun Con Stüart Mill ilə əlaqəsinin başlanğıcı idi və bu, ömürlük dostluğa səbəb oldu. O, "Mavi Lent" və "Boz Riyazi Təqaüd" mükafatlarına layiq görüldü. Kollecdəki karyerası və təhsili, xüsusən də idrak fəlsəfəsi, riyaziyyat və fizika sahələrində fərqləndi və ən yüksək dərəcələrlə sənət magistri dərəcəsi ilə məzun oldu.

1841-ci ildə Bain səhhətindəki problemlər səbəbindən akademik vəzifələrini yerinə yetirə bilməyən Əxlaqi Fəlsəfə professoru Dr. Qlennini əvəz etdi. O, ardıcıl üç semestr oxumağa davam etdi və bu müddət ərzində Vestminster üçün yazmağa davam etdi, həmçinin Con Stüart Millə "Məntiq Sistemi" (1842) əsərinin əlyazmasının yenidən işlənməsində kömək etdi. 1843-cü ildə o, kitabın ilk rəyini "London and Westminster"-ə təqdim etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* William L. Davidson, Professor Bain, an obituary from *Mind* (Jan. 1904)
* Moral Science: A Compendium of Ethics by Alexander Bain
* 
* 
* 
* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry on Alexander Bain
Conatan Barns

**Conatan Barns** (; ) — Aristotelizm və antik fəlsəfə üzrə ingilis alimidir.

## Təhsili və karyerası

26 dekabr 1942-ci ildə anadan olan Barns, London Şəhər Məktəbində və Oksforddakı Balliol Kollecində təhsil almışdır. O, Cenevrə Universitetinə köçməzdən əvvəl 25 il Oksford Universitetində dərs demiş və 1994-cü ildən 2002-ci ilə qədər orada Antik fəlsəfə professoru vəzifəsində çalışmışdır. 1987-ci ildən Britaniya Akademiyasının üzvü olan Barns, qədim yunan fəlsəfəsindəki təcrübəsi ilə tanınır və Aristotel və Sokratdan əvvəlki mütəfəkkirlər haqqında əhəmiyyətli əsərləri redaktə etmişdir. O, 2012-ci ildə Humboldt Universitetindən fəxri doktorluq dərəcəsi almış və Paris-Sorbon Universitetində dərs dedikdən sonra 2006-cı ildə təqaüdə çıxmışdır.

## Fəlsəfi baxışları

Barns elmi metod haqqında müasir anlayışımızın "tamamilə Aristotelçi" olduğunu düşünür. O, Aristotel ənənəsini pozduqlarını düşünən empiristlər Frensis Bekon və Con Lokku təkzib etmək üçün bu məqamı vurğulayır. O, iddia edir ki, Aristotelə qarşı "qəzəbli" ittihamlar Aristotelin öz əsərlərini kifayət qədər diqqətlə oxumayan və onu varislərinin qüsurlarına görə tənqid edən adamlar tərəfindən irəli sürülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Bibliography
* Photo
Alen Badyu

**Alen Badyu** ( [alɛ̃ badju]; ) — fransız filosofu, əvvəllər Paris Ali Normal Məktəbində Fəlsəfə kafedrasının müdiri və Jil Delöz, Mişel Fuko və Jan-Fransua Liotar ilə birlikdə VIII Paris Universitetinin Fəlsəfə fakültəsinin təsisçisidir. Badiunun işi riyaziyyatın fəlsəfi tətbiqləri, xüsusən də çoxluqlar nəzəriyyəsi və kateqoriya nəzəriyyəsi ilə sıx bağlıdır. Badiunun "Varlıq və Hadisə" layihəsi müharibədən sonrakı Fransız düşüncəsinə xas olan linqvistik relativizmin rədd edilməsi ilə müəyyən edilən mövcudluq, həqiqət, hadisə və subyekt anlayışlarını nəzərdən keçirir. Həmyaşıdlarından fərqli olaraq, Badiu universalizm və həqiqət ideyasına inanır. Onun işi müxtəlif laqeydlik anlayışlarının geniş tətbiqi ilə diqqət çəkir. Badiu bir sıra siyasi təşkilatlarda iştirak edib və müntəzəm olaraq siyasi hadisələrə şərhlər verib. Badiu kommunizmin siyasi qüvvə kimi qayıtmasını müdafiə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Alain Badiou Bibliography at Lacan Dot Com
* Alain Badiou Archive at MidEastDilemma.com
* Plato, Badiou and I: an Experiment in Writerly Happiness *Cordite Poetry Review*
Qubalılar məscidi

**Qubalılar məscidi** — XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində Bakının Bayır şəhər adlanan ərazisində mövcud olmuş məhəllə məscidlərindən biri. Məscidin adı bir sıra ədəbi, publisistik və bioqrafik mənbələrdə çəkilir. Sovet dövründə dini obyektlərə qarşı aparılan siyasət nəticəsində məscidin fəaliyyəti dayandırılmış, sonradan isə sökülüb.

## Tarixi

Mövcud mənbələrə görə, Qubalılar məscidi XX əsrin əvvəllərinə qədər fəaliyyət göstərmiş və əsasən Bayır şəhər ərazisinin sakinlərinə xidmət etmişdir. Məscidin adı xüsusilə din xadimi Şeyx Qəni Axund Badkubeyinin fəaliyyəti ilə bağlı mənbələrdə qeyd olunur.  Bildirilir ki, o, 1915-ci ildə Bakıya qayıtdıqdan sonra Mirməhəmməd Kərim Bakuvi tərəfindən Bayır şəhərdə yerləşən Qubalılar məscidinə axund təyin edilmişdir.

Məscidin adı həmçinin Azərbaycan ziyalılarının həyat və fəaliyyətinə dair yazılarda da çəkilir.

## Sökülməsi

Sovet hakimiyyəti illərində Azərbaycanda dini obyektlərin bağlanması, onların klub, anbar və uşaq bağçası kimi dünyəvi məqsədlərlə istifadə olunması geniş yayılmışdı. Yazıçı Həsən Abbaszadənin "Burulğanlar" romanında Qubalılar məscidinin uşaq bağçası tikintisi məqsədilə söküldüyü qeyd olunur. Əsərdə bu hadisə sovet ideologiyasının dinə münasibətinin və xalqın mənəvi dəyərlərinin tapdanmasının simvolu kimi təqdim edilir.

Ədəbi mənbədə təsvir olunan bu hadisə sovet dövründə Bakıda bir çox məhəllə məscidlərinin oxşar aqibət yaşaması ilə ümumi tarixi kontekstə uyğun gəlir.

## Adın mənşəyi

“Qubalılar” adının məscidin yerləşdiyi məhəllədə Quba bölgəsindən olan sakinlərin məskunlaşması ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilir. XX əsrin əvvəllərində Bakıda məhəllə məscidlərinin tez-tez həmin ərazidə yaşayan icmaların adı ilə qeyri-rəsmi şəkildə adlandırılması geniş yayılmışdı. Lakin məscidin adının mənşəyi ilə bağlı arxiv sənədləri günümüzədək aşkar edilməmişdir.

## Tənqid

“Molla Nəsrəddin” jurnalının 1925-26-cı il tarixli saylarında maştağalı Şeyx Hüseyn, bakılı Şeyx Qəni ağa, salyanlı Mir Əşrəf ağanın və başqa alimlərin Nəcəf, Kərbəla şəhərləri ilə rabitəsi tənqid edilir. Hətta jurnalın 1926-cı il mart tarixli 12-ci sayında Şeyx Qəninin Ramazan ayı ilə bağlı Nəcəf alimlərinin rəyini öyrənmək cəhdi karikatura vasitəsi ilə məsxərəyə qoyulub. Karikaturada radio aparatı vasitəsi ilə rabitə qurmağa çalışan alim təsvir edilib və bu sözlər yazılıb: “Qubalılar məscidində Şeyx Qəni təzə tikdirdiyi radio ilə ramazan ayında kəmyek olub-olmadığını xəbər alır”.

## Mənbələrdə

Qubalılar məscidi aşağıdakı mənbələrdə qeyd olunur:

Şeyx Qəni Axund Badkubeyinin bioqrafiyasına dair publisistik və elmi məqalələrdə Bayır şəhərdə yerləşən məscid kimi ;

Həsən Abbaszadənin sovet dövründə dini məkanların taleyini əks etdirən bədii əsərində .

## Əhəmiyyəti

Qubalılar məscidi Bakının Bayır şəhər hissəsində mövcud olmuş məhəllə məscidlərinin tipik nümunəsi hesab olunur. Onun tarixi Azərbaycan cəmiyyətində dini həyatın sovet dövründə üzləşdiyi məhdudiyyətləri və mədəni irsin itkilərini anlamaq baxımından əhəmiyyətlidir.

## Həmçinin bax

* Hacı Cavad məscidi
* Hacı Əbdürrəhim bəy Qulubəyov məscidi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səhih İbn Xuzeymə

**Səhih İbn Xuzeymə** () — İbn Xuzeymənin müəllifi olduğu hədislə bağlı qələmə alınmış əsər.

## Əsər
Əsərin tam adı "*Müxtəsərül-müxtəsər minəl-müsnəd ənin-nəbi səllallahu əleyhi və səlləm bi-nəqlil-ədl ənil-ədl mövsulən ileyhi səllallahü əleyhi və səlləm min qeyri-qət fil-isnad və lə cərh fi nəqilil-əxbərilləti nəzküruhə bi-məşiətillahi Təalə*"dir. Əsəri ilk dəfə "əs-Səhih" adlandıran (çox güman ki) Munziri olmuşdur. Əsərin adından onun daha genişhəcmli başqa bir əsərin müxtəsəri olduğu məlum olur. Mustafa İşığa görə, əsərin bəzi hissələrində "Kitabül-Kəbir"ə (cild I, 249, 290, 312, 342), "Kitabüt-Tövhid"ə, "əl-Müxtəsər"ə və "əl-Kəbir"ə edilən eyhamlar bunu sübut edir.

Müəllif əsərini kitab və bablara (hissələrə) bölmüşdür. Müəllif hədislərin əldə etdiyi bütün sənədləri təqdim etmiş, ehtiyac duyduğu yerlərdə rical haqqında məlumatlar vermiş və ləfz (söz) fərqliliklərinə eyham vuraraq paradoks təşkil edən məqamları uzlaşdırmağa çalışmışdır. Müəllif həmçinin bablara ayırdığı əsərinin bab başlıqlarında fiqhi görüşlərinə də yer vermiş, hədislərdəki ixtilaflarla bağlı həll yollarına da yer vermişdir. Müəllifin əsərin bab başlıqlarında hədislərin varid səbəblərinə toxunması əsərə fiqhül-hədis görünüşü qazandırmışdır.

Yalnız 1/4-i dövrümüzə qədər gəlib çatan əsəri M. Mustafa əl-Əzəmi "*Səhih İbn Xuzeymə"* adı ilə nəşr etdirmişdir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Munziri

**Əbu Məhəmməd Zəkiyyəddin Əbdüləzim ibn Əbdülqəvi ibn Abdillah əl-Munziri** (; ) — hədis hafizi.

## Bioqrafiyası
Hicri 581-ci (1185) ildə Qahirədə (Fustat) doğulub. Əslən suriyalıdır. Əvvəl Hənbəli olub. Daha sonra müəllimlərinin təsirinə düşərək Şafiiliyi mənimsəyib.

İskəndəriyyə, Qəzza, Dəməşq, Qüds və başqa yerlərə dəfələrlə elmi səyahətlər edib. Cəmmaili, İbn əl-Müfəddəl, Əbül-Yum əl-Kindi, İbn Şas, İbn Qudamə, Fəxrəddin ibn Teymiyyə, Yaqut əl-Həməvi və başqa alimlərin elmindən bəhrələnib. 600-ə yaxın mühəddis, fəqih və şairdən (bir çoxu qadındır) əsərlərini rəvayət etmə hüququ (icazət) əldə edib.

Həccə gedib və 20 ilə yaxın mədrəsələrdə müdərrislik (müəllimlik) edib. İbn Xəllikan, İzzəddin Əhməd əl-Hüseyni, Əli Yunini, İbn Dəqiqulid və başqaları ona tələbəlik ediblər. Tələbələri arasında müəllimləri və müasirləri olan alimlər də var idi.

Munziri hicri 656-cı (1258) ildə Qahirədə vəfat etmişdir.

O, "ət-Tərğib vət-Tərhib", "Müxtəsəru Səhihi-Müslüm", "Müxtəsəru Sünəni-Əbi Davud", "Şərhül-Ərbəin" və başqa əsərlərin müəllifidir.

## İstinadlar
Enoturizm

**Enoturizm və ya şərab turizmi** — şərab istehsal edilən ərazilərə səyahət edərək müxtəlif növ şərabların dadmaq, şərabən istehsal prosesi ilə yaxından tanış olmaq və buna bənzər fəaliyyəti əhatə edən turizm növü. Aqroturizmin bir oqluu hesab olunan ecoturizm şərab istehsalın, yerli icmanın gəlirlərinin artırmaqda olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyır. Enoturizm çərçivəsində üzüm sahələri və ya şərabçlıq favrikləri ziyarət olunur, üzüm yığımı və ya şərba hazırlnaması prosesinin müxtəli fmərhələri ilə əyani tanış olmaq mümkündür.

## Üzüm seçimi
Şərabçılğın iskişafı üçün biomüxtəlifliyin qrounması, isthsal prosesinin ıtraf mühitə mənfi təsirinin azaldırmasl, ənənəlrin qorunmas ilə birlikdə aqroekoloji təcrübəyə əsaslanaraq dayanıqlı istehsala keçid etmək olduqca önəmlidir.

## Tarixi

## Nümunələr
Avropada İtaliya və Fransa enoturizm sahəsində olduqca öndədir və hətta Avropa ölkəlrini belə qabaqlayırlar.

Azərbaycanda

Azərbaycan şərabçılıq Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu və Şamaxı rayonlarında inkiaf edib. Odur ki, bu rayonların enoturizm potensialını böyük olaraq qiymətləndirilri.

## İstinadlar
Ət-Tərğib vət-Tərhib

**Ət-Tərğib vət-Tərhib** () — Munzirinin hədislə bağlı qələmə aldığı irihəcmli əsəri.

## Əsər
Əsər özündə "Kütübi-Sittə", "Muvatta", "Səhihi-İbn Hibban", "Səhih İbn Xuzeymə", "Müsnəd İmam Əhməd", "Müsnədi-Əbu Yalə", "əl-Müstədrək", "əl-Mucəmül-kəbir", "əl-Mucəmül-əvsat" və "əl-Mucəmüs-sağir"dən ixlas, elm, namaz, zöhd, cəhənnəm, cənnət, ədəb, alım-satım kimi mövzularda edilib-edilməməsi lazım olan əməllərlə bağlı seçilmiş hədisləri ehtiva edir. Seçilmiş hədislər 25 bölmə olub, hədislərin sənədlərində səhabələrdən başqa heç kim qeyd edilməmişdir.

Əsərdə səhih, həsən və etibarlı zəiflikdəki rəvayətlər "عن" hərfi ilə göstərilmiş, lakin hədisin ayrıca sağlamlıq dərəcəsi qeyd edilməmişdir. Zəif rəvayətlər də "عن" hərfi ilə işaralənmiş, həmçinin rəvayətin sonunda bu tip hədislərin nə dərəcədə etibarlı olduğunu bildirmək üçün məvkuf, mürsəl, münqəti və qərib kimi qeydlər edilmişdir. Mövzu (uydurma), çox zəif və zəif hədislər isə "ruviyə" ifadəsi ilə göstərilmişdir.

Əsər özünəməxsus bir metodla tərdib edilmişdir. Hədislərin etibarlılıq dərəcəsi göstərilmiş, az istifadə olunan bəzi sözlərin açıqlaması verilmişdir. Əsər özündə tərğib və tərhib mövzusunda mükərrərləri ilə birlikdə 5472 hədis ehtiva edir. Bu əsərə hədis sahəsində şöhrət qazandırmış xüsusiyyətlərdəndir.

Əsərə müxtəlif şərh və ixtisarlar edilmişdir. Bunlardan biri İbn Həcər əl-Əsqəlaninin etdiyi ixtisardır. Burada 855 səhih hədis cəmlənmişdir.

Əsər müxtəlif tarixlərdə (1982, 1991, və s.) və yerlərdə (Dəməşq, Dehli və s.) nəşr edilmiş və bir heyət tərəfindən türk dilinə (İstanbul 1984-1986) tərcümə edilmişdir.

## Həmçinin bax

* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Musa Əzimov

**Musa Alı oğlu Əzimov** (20 dekabr 1914, Dağ Kəsəmən, Qazax rayonu – 25 iyun 1992, Bakı) — Azərbaycanlı riyaziyyatçı alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, dosent.

## Həyatı və Fəaliyyəti
Musa Əzimov 20 dekabr 1914-cü ildə Qazax rayonunun Dağ-Kəsəmən kəndində anadan olmuşdur. 1933-cü ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş, 1937-ci ildə həmin fakültəni I dərəcəli diplomla bitirərək riyaziyyatçı və riyaziyyat müəllimi ixtisasına yiyələnmişdir.

1935–1937-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun “Riyaziyyat” kafedrasında böyük laborant vəzifəsində çalışmışdır. 1938-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiranturasına daxil olmuş, eyni zamanda həmin universitetin “Diferensial tənliklər” kafedrasında assistent kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Musa Əzimov 1946-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində riyaziyyat müəllimi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1948-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində “Bir sıra xətti diferensial tənliklər sistemi üçün Koşi məsələsi haqqında” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 26 mart 1949-cu ildə Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

28 yanvar 1950-ci ildə Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə “Riyazi analiz” kafedrası üzrə dosent elmi adına layiq görülmüşdür. 1974-cü ildə “Bir sıra elastiklik nəzəriyyəsinin məsələləri üçün əks olunma üsulunun tətbiqi” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

### Əmək fəaliyyəti
Musa Əzimov müxtəlif illərdə aşağıdakı vəzifələrdə çalışmışdır:
* 1946–1950 — Azərbaycan Dövlət Universitetində müəllim, dosent və kafedra müdiri
* 1950–1957 — H. Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunda “Riyazi analiz” kafedrasının dosenti və müdiri
* 1957–1959 — H. Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunda kafedra müdiri
* 1959–1963 — V.İ.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda “Riyazi analiz” kafedrasının müdiri
* 1963–1976 — RDYNMİ-nin Bakı filialında dosent
* 1976–1977 — Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda böyük elmi işçi
* 1977-ci ildən — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda dosent

### Elmi irsi
Musa Əzimov 40-dan çox elmi məqalənin və dərs vəsaitinin müəllifidir. Onun elmi araşdırmaları əsasən riyazi analiz, diferensial tənliklər və elastiklik nəzəriyyəsinə həsr olunmuşdur.

### Təltifləri
Musa Əzimov aşağıdakı orden və medallarla təltif edilmişdir:
* I dərəcəli “Vətən müharibəsi” ordeni
* “Qırmızı ulduz” ordeni
* “Qafqaz uğrunda” medalı
* “Budapeşt uğrunda” medalı
* “Vyana uğrunda” medalı
* “Cəsurluğa görə” medalı

### Vəfatı
Musa Əzimov 25 iyun 1992-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycan riyaziyyatçıları  : Musa Əzimov - Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu
Deftech Azerbaijan

**DefTech Azerbaijan LLC** — hərbi dron istehsalçısı olan Azərbaycan şirkəti. 2021-ci ildə yaradılmışdır. Şirkət pilotsuz uçuş aparatları (PUA) və mobil sursatlar üzrə ixtisaslaşıb.

## Tarixi
Şirkət 2021-ci ildə təsis olunub. Şirkət yüksək texnologiyalar sahəsində ikili təyinatlı tədqiqat, araşdırma və istehsal fəaliyyətləri həyata keçirir. Əsas fəaliyyət istiqamətləri pilotsuz uçuş aparatları (PUA) sistemlərinin, taktiki döyüş-uçuş simulyatorlarının hazırlanması, proqram təminatının işlənməsi və texniki xidmətlərin göstərilməsidir.

Şirkət telemetriya, kommunikasiya və robototexnika sahələrində ixtisaslaşmış Türkiyə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Slovakiya, Pakistan və digər ölkələrin şirkətləri ilə əməkdaşlıq edir. Şirkət həmçinin PUA sistemləri üzrə tədqiqat işləri aparır və bu sahədə texniki, diler və distribyutorluq xidmətləri göstərir.

"DefTech" özəl şirkət kimi Azərbaycan Müdafiə Sənaye Nazirliyi ilə əməkdaşlıq edir.

## Məhsullar
* Vtol Tandem Qanadlı PUA DT-101
* Tandem Qanadlı Silahlı PUA DT-001
* Tandem Qanadlı Zərbə Dronu F-1500
* Tandem Qanadlı Mobil Zərbə Dronu F-5000 F
* Mobil Uzun Müddətli Asqılı Sistem MT-100
* Dönən Qanadlı Silahlı Dron AD-G4

## Beynəlxalq və yerli nümayişlər
"DefTech" tərəfindən hazırlanmış hərbi təyinatlı məhsullar 2022-ci ildə Bakıda keçirilmiş "Teknofest Azərbaycan" və "ADEX-2022" beynəlxalq müdafiə sərgilərində nümayiş etdirilmişdir. Şirkətin məhsulları daha sonra Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində "IDEX 2023" və Türkiyədə "IDEF 2023" beynəlxalq sərgilərində təqdim olunmuşdur. Bakıda keçirilən "ADEX-2024" sərgisində də istehsal etdiyi məhsullar nümayiş olunmuşdur.

Şirkətin hazırladığı məhsullara tandem qanadlı və tandem VTOL tipli kəşfiyyat PUA-ları, kəşfiyyat və döyüş başlığı daşıyan benzin və elektrik mühərrikli zərbə dronları, həmçinin 82 mm-lik minaatan kvadrokopter daxildir. Bu məhsullar beynəlxalq müdafiə ixtisaslaşmış media qurumları tərəfindən işıqlandırılmış və regionda yerli dizaynlı pilotsuz sistemlərin inkişafı kimi qiymətləndirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "DefTech" rəsmi veb-saytı
Əl-Cəmius-Sağir

**əl-Cəmius-Sağir** () — Süyutinin özündə qısa hədisləri ehtiva edən əsəri. Əsər 1851-ci ildə Marsilyada fransız dilinə tərcümə edilmişdir.

## Əsər
Süyuti yetmiş bir hədis kitabını "*Cəmul-Cəvami*" adı altında cəmləməyə başlamış, fəqət işi sona çatdırmadan vəfat etmişdir. "Əl-Cəmus-Sağir" yarımçıq qalmış bu məcmuənin bir növ *müxtəsəridir*. Süyuti əsəri 28 Rəbiül-əvvəl hicri 907-ci (11 oktyabr 1501) ildə bitirmiş və əsəri "*əl-Cəmius-Sağir min hədisil-bəşirin-nəzir*" adlandırmışdır.

Əsərdə 10010 hədis əlifbası sırası ilə verilmiş olub, hədislər adətən sözün ilk iki hərfinə görə düzülmüşdür. Əsərdəki metodla bağlı olaraq hədislərin sənədinə yer verilməmişdir. Əsərdə qövlü hədislərə heç yer verilməmiş, feili-hədislərə isə çox kiçik bir hissə ayrılmışdır. Məhəmməd peyğəmbərin qadağan etdiyi şeylərə həsr olunmuş bölmədə isə "nəha" feili ilə başlayan hədislər nəql edilmişdir. Ümumiyyətlə bir və ya bir neçə cümləlik qısa hədislərdən ibarət olan əsərdə daha çox əqidə, ədəb, tibb, tərğib və tərhib, elm, dua, zikr, tövbə, istiğfar, şəmail və fəzail mövzuları ilə bağlı hədislərə yer verilmişdir. Hədislərin kim və hansı mənbələrdən rəvayət edildiyi hədislərin sonuna əlavə edilmiş bəzi rəmzlərlə bildirilmişdir. Süyuti mənbə göstərərkən çox bəhrələndiyi əsərləri bildirmək üçün rəmzlərdən istifadə edərkən, az bəhrələndiyi əsərlərin isə adını yazmışdır. Əsərin əsas mənbələri bunlardır: "Kütübi-Sittə", "Müsnəd İmam Əhməd", "Zəvaid", "əl-Müstədrək", "əl-Ədəbül-müfrəd", "ət-Tarixul-kəbir", "Səhihi-İbn Hibban", "əs-Sünən (Səid ibn Mənsur)", "əl-Müsənnəf (Əbdürrəzzaq və İbn Əbu Şeybə)", "Müsnədi-Əbu Yalə", "əs-Sünən (Darəqutni)", "Hilyətül-Övliya", "Müsnədül-firdovs", "əs-Sünənül-kübrə", "Şüabul-İman", "əl-Kamil", "əd-Duafə", "Tarixu Bağdad", "Kitabul-Elm", "Kitabüz-Zeyl", "əl-İləlül-mütənahiyə", "Kitabu Fəzlir-remy", "Kitabüt-Tibb", "Cəmiu bəyanil-elm", "əl-Mucəmül-kəbir", "əl-Mucəmül-əvsat", "əl-Mucəmüs-sağir".

Süyuti, yalançılıq və hədis uydurmaqda ittiham olunan şəxslərin rəvayətlərinə əsərində yer verməmiş, hədislərin səhihlik dərəcəsini fərqli bir metodla nümayiş etdirdiyini qeyd etmişdir. Buna görə də Buxari, Müslüm, İbn Hibban, Hakim və əl-Məqdisidən aldığı bütün hədisləri səhih hesab etmişdir.

Əsər ilk dəfə hicri 1286-cı (1869) ildə Qahirədə nəşr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Zeyn Qrey

**Zeyn Qrey** (; ) — amerikalı yazıçı. O, ədəbiyyat və incəsənətdə Vestern janrı ilə əlaqəli məşhur macəra romanları və hekayələri ilə tanınır; o, Amerika sərhədlərini idealizə etmişdi. "Bənövşəyi Müdrik Atlıları" (1912) onun ən çox satılan kitabı idi.

Çap olunmuş əsərlərinin uğuruna əlavə olaraq, kitablarının ikinci həyatı və filmlər və televiziya üçün uyğunlaşdırılmış davamlı təsiri var. Onun romanları və qısa hekayələri 112 filmə, iki televiziya bölümünə və Dik Pauellin Zane Grey Teatrına uyğunlaşdırılmışdır.

## Bioqrafiyası

### Erkən həyatı
Zeyn Qrey 31 yanvar 1872-ci ildə Ohayo ştatının Zeynsvill şəhərində anadan olub. Onun doğum adı Kraliça Viktoriyanın yas paltarlarının qəzetlərdə "pearl boz" kimi təsvir edilməsindən qaynaqlana bilər. O, 1673-cü ildə Amerika koloniyalarına gələn İngilis Kvaker immiqrant əcdadı Robert Zeyn olan Alis "Alli" Jozefin Zeyn və onun həyat yoldaşı, diş həkimi Luis M. Qreyin beş uşağının dördüncüsü idi. Ailəsi onun doğulduqdan sonra soyadlarının yazılışını "Grey" olaraq dəyişdirdi. Qrey daha sonra "Pearl" adını götürdü və ilk adı kimi "Zane"dən istifadə etdi.

Qrey, ata tərəfdən babası Benjamin Zeynin qayını Con Makintayr (Sara Zanenin əri) tərəfindən qurulan Zeynsvill şəhərində böyüdü. Makintayra torpaq sahəsini Qreyin ana tərəfdən ulu babası, ABŞ İstiqlal müharibəsi vətənpərvəri Ebenezer Zeyn vermişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Works by Zane Grey  at Freeread
*
Rauf Əmirov

**Rauf Xankişi oğlu Əmirov** (25 noyabr, 1956, Qusar) — Azərbaycanlı alim-riyaziyyatçı, riyaziyyat elmlər doktoru, professor, Türkiyə Sivas Cumhuriyyət Universitetinin  riyaziyyat fakültəsinin professoru (1997-ci ildən) və Fen fakültəsinin dekanı (2013-cü ildən).

## Həyatı və Fəaliyyəti
Rauf Əmirov 25 noyabr 1956-cı ildə Azərbaycan SSR-in Qusar rayonunun Zuxul kəndində anadan olmuşdur.  
1964–1972-ci illərdə Zuxul kənd səkkizillik məktəbində təhsil almışdır.  
1972–1974-cü illərdə Bakı şəhərində yerləşən 6 nömrəli internat məktəbində orta təhsilini davam etdirmişdir.

### Təhsili
1974–1979-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Riyaziyyat fakültəsində ali təhsil almışdır.  
1979–1981-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetində elmi-pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır.  
1981–1984-cü illərdə həmin universitetin Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin Riyazi analiz kafedrasında əyani aspiranturada təhsil almışdır.

### Elmi dərəcələr
1985-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Elmi şurasında akademik Mirabbas Qasımovun rəhbərliyi ilə “Kulomb sinqulyarlığına sahib Şturm–Liuvill tənlikləri üçün iki spektrə görə tərs məsələlər (01.01.01)” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.  

2007-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda professor Hidayət Hüseynovun məsləhətçiliyi ilə “Diferensial tənliklər üçün tərs məsələlər nəzəriyyəsinin bəzi problemləri (01.01.01)” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

### Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
Rauf Əmirov 1979–1980-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunda,  
1981–1984-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin Riyazi analiz kafedrasında,  
1985–1990-cı illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Ali riyaziyyat kafedrasında laborant və assistent,  
1990–1993-cü illərdə dosent vəzifələrində çalışmışdır.

1993–1996-cı illərdə Türkiyənin Sivas şəhərində yerləşən Cümhuriyyət Universitetində dosent kimi fəaliyyət göstərmişdir.  
1996-cı ildən etibarən Sivas Cumhuriyet Universitetində professor vəzifəsində çalışır.

### İnzibati fəaliyyəti
1997-ci ildən Sivas Cumhuriyet Universitetinin Fen Fakültəsi Riyaziyyat bölməsinin müdiri vəzifəsini icra edir.  
2002–2005-ci illərdə universitetin Fen Bilimleri İnstitutunun direktoru olmuşdur.  
2013-cü ildən etibarən Sivas Cumhuriyet Universitetinin Fen Fakültəsinin dekanıdır.

### Elmi irsi
Rauf Əmirov 80-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.  
Onun elmi rəhbərliyi ilə 11 nəfər fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi üzrə dissertasiya müdafiə etmişdir.

## İstinadlar
İohann Yakob Baxofen

**İohann Yakob Baxofen** (; ) — İsveçrəli antikvarçı, hüquqşünas, filoloq, antropoloqdur. 1841-ci ildən 1844-cü ilə qədər Bazel Universitetində Roma hüququ professoru olmuşdur.

Baxofen ən çox tarixdən əvvəlki matriarxiya və ya onun 1861-ci ildə yazdığı "Ana Hüququ: Qədim Dünyada matriarxiyanın dini və hüquqi xarakterinin araşdırılması" adlı əsas kitabının adı olan "Das Mutterrecht" ilə əlaqələndirilir. Baxofen analığın insan cəmiyyətinin, dininin, əxlaqının və ədəb-ərkanının mənbəyi olduğunu göstərən sənədlər toplayıb. O, ibtidai matriarxal din və ya Urreligion kontekstində arxaik "ana hüququ"nu irəli sürmüşdür.

Baxofen, 1950-ci illərdə Mariya Qimbutas tərəfindən irəli sürülən Köhnə Avropa mədəniyyəti və 1970-ci illərdəki feminizmdə feminist ilahiyyat və "matriarxatşünaslıq" sahəsi kimi 20-ci əsr matriarxat nəzəriyyələrinin mühüm sələfi oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Johann Jakob Bachofen Explorer of the Mother Right
Azərbaycanda saray və zadəgan qadınlarının siyahısı

**Azərbaycanda saray və zadəgan qadınlarının siyahısı** — Azərbaycan tarixində və mədəniyyətində adı bilinən və ya bilinməyən saray və zadəgan qadınlarının siyahısı.

## Siyahı

### İslamaqədərki dövr

### İslamdan sonrakı dövr

### Xanlıqlar dövrü

### Çar Rusiyası dövrü

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* Barthold, W. & Golden, P. (1978). "K̲h̲azar". In van Donzel, E.; Lewis, B.; Pellat, Ch. & Bosworth, C. E. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume IV: Iran–Kha. Leiden: E. J. Brill. pp. 1172–1181. doi:10.1163/1573–3912_islam_SIM_4267. OCLC 758278456.
* 
* Sara Aşurbəyli. Şirvanşahlar dövləti. Bakı, "Avrasiya press", 2006, 416 səh.
* 
* Molla Pənah Vaqif. Həyatı və yaradıcılığı (kollektiv). Sənətkarın elmi pasportu–31. Bakı, "Elm və təhsil", 2022, 342 səh.
* "Molla Pənah Vaqif: sələflər və xələflər – Erkən yeni dövr əlyazmaları və Azərbaycan mədəniyyətinin tarixi problemləri" mövzusunda XV ənənəvi respublika elmi-nəzəri konfransının materialları, (Bakı, 20 oktyabr 2017), 97 s.
Ət-Təfsir

**ət-Təfsir** () və ya **Təfsiru Süfyanis-Səvri** () — Süfyan əs-Səvrinin Quran təfsiri.

## Əsər
Bu əsər hicri I (VII) əsrə aid ilk sistemli təfsir olub, adətən, tabiin dövrü Məkkə müfəssirlərinin görüşlərini əks etdirir və "Təfsirüt-Təbəri"nin əsas mənbələrindən biridir. Dövrümüzə gəlib çatmış yeganə nüxsəsi Rampur Rza Kitabxanasında saxlanılır və İmtiyaz Əli Ərşi tərəfindən "*Təfsiru Süfyanis-Səvri*" adı altında nəşr olunmuşdur (Rampur 1965). Əsər 1983-cü ildə nəzərdən keçirilərək yenidən nəşr edilmişdir (Beyrut).

Bəsrəli tələbələrindən Əbu Hüzeyfə Musa ibn Məsud ən-Nehdinin rəvayətinə əsaslanan və çox güman ki, hicri III (IX) əsrə aid olan nüxsə itmişdir. Bəqərə surəsi ilə başlayıb Tur surəsi ilə bitir. Məhəmməd və Duhan surələri də yoxdur. Surələrin tərtibatı Osman müshəfinə uyğundur. İlkin dövrün təfsirlərinə uyğun olaraq ayə sıraları gözlənilməmiş və bir çox ayə buraxılmışdır. Bu da Səvrinin başa düşülməsi çətin söz və ifadələr haqqında rəvayətə əsaslanan qısa izahlarla məhdudlaşdırılmış hərfi-təfsir anlayışı ilə əlaqələndirilə bilər. Belə ki, əsərdə bir-iki istisna olmaqla dil incəlikləri haqqında izahlar, şeirlə istişhad, fiqhi ya da etiqadi görüş və rəylər yoxdur.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Ceffri

**Ceffri** — ad.

* Ceffri Raş — avstraliyalı kino və teatr aktyoru.
* Ceffri Qoldstoun — Britaniyalı nəzəri fizik
* Ceffri Çarlz Lourens — Zənzibarın Baş Naziri əvəzi
* Ceffri Hinton — Britaniya-Kanada alimi
* Ceffri Saks — amerikalı iqtisadçı
* Ceffri Pfeffer — amerikalı təşkilat nəzəriyyəçisi
* Ceffri de Sent-Krua
Cercocebus

**Cercocebus** — Ağ gözlü manqabeylər, Cercocebus cinsinə aid olan Afrika Köhnə Dünya meymunlarıdır.

## Növləri
* Cercocebus agilis
* Cercocebus sanjei

## İstinadlar
Chalcopsitta

**Chalcopsitta** —

## Növləri
* Chalcopsitta atra
* Chalcopsitta duivenbodei
* Chalcopsitta fuscata

## İstinadlar
Coanna

**Coanna** — ad.

* Coanna Hiffernan — İrlandiya modeli
* Coanna Qeyns — Amerikalı interyer dekoratoru
* Coanna Kennan —
* Coanna Burk — britaniyalı tarixçi və akademik

## İstinadlar
Encephalartos

**Encephalartos** —

## Növləri
* Encephalartos aplanatus
* Encephalartos equatorialis
* Encephalartos woodii

## İstinadlar
Qabriel Sançes (xəzinədar)

**Qabriel Sançes** (; ) — II Ferdinandın sarayında kral xəzinədarı vəzifəsinə yüksəlmiş və Kristofer Kolumbun himayəçisi kimi fəaliyyət göstərmiş İspaniya siyasətçisi.

## Ailəsi
Qabriel Sançes yəhudi-araqonmənşəli konverso ailəsinə mənsub olmuş, bu ailə kral xəzinəsində əsas vəzifələr tutmuşdur. 1481-ci ildə qardaşının istefasından sonra Qabriel Sançes sarayda baş xəzinədar təyin olunmuşdur. Qardaşları inkvizitor Pedro Arbuesin qətlini planlaşdırmış və İtaliyaya qaçmışdılar. Bu əməllərə görə inkvizisiya şəhərin aparıcı konverso ailələrini, o cümlədən Luis de Santaxelin qohumları olan Santaxel ailəsini və Sançeslərin öz ailəsini təqib etmişdir. O, xəzinədar vəzifəsini 17 sentyabr 1505-ci il tarixində oğlu Luisə təhvil vermiş və qısa müddət sonra Seqoviyada vəfat etmişdir.

## Yazışmalar
Kristofer Kolumbun ona göndərdiyi məktublar onun Kolumbun müəssisəsinin uğurunda Luis de Santanxelə bənzər rol oynadığını göstərir, lakin Amerikaya səfərlər haqqında məktubların müəllifliyi şübhə doğurur.

## İstinadlar
Fernando Kolumb

**Fernando Kolumb** və ya **Kolon** (, ; ) — İspaniya yazıçısı, kosmoqrafı, Xristofor Kolumbun oğlu və onun bioqrafı.

Kristofer Kolumbun iki oğlu olmuşdur — qanuni oğlu Dieqo və qeyri-qanuni oğlu Fernando. Sonuncu İspaniyada Beatris Enrikes de-Arana ilə əlaqəsindən dünyaya gəlmişdir. Atasının ölümündən qısa müddət sonra hər ikisi çox varlı şəxslərə çevrilmiş və dövrünə görə böyük gəlirlər əldə etmişdilər.

Fernando Kolon imperator V Karlın rəğbətini qazanmış, onun bəzi mühüm tapşırıqlarını yerinə yetirmiş, lakin daha çox elmlə məşğul olmuş və Sevilyada özü tərəfindən tikdirilmiş mərmər sarayında böyük kitabxana toplamışdır. Orada həqiqi qrand kimi yaşamış və ildə 200 min frankadək gəlir əldə etmişdir.

Onun kitabxanası (12 min cild) Amerika qitəsinin kəşfi tarixinə aid qiymətli sənədlərlə zəngin olmuş, 1551-ci ildə Sevilya kafedralına keçmiş, lakin XIX əsrdə talan edilmişdir. Fernando tərəfindən həyatının son iki ilində yazılmış atasının həyat hekayəsi 1571-ci ildə Venesiyada nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar