open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antonio Salyeri

**Antonio Salyeri** () — İtalyan əsilli Avstriya bəstəkarı, dirijor və pedaqoq.

## Həyatı
Volfqanq Amadey Motsartın ölümüylə bağlı şaiələr çox geniş yayılıb, araşdırmaçılar hələ də onun ölüm səbəbinin nə olduğunu söyləməkdə çətinlik çəkirlər. Ona ithaf olunmuş müxtəlif əsərlərdə — A.Puşkinin poemasında, Nikolay Rimski-Korsakovun "Mosart və Salyeri" operasında, M.Formanın "Amadey" pyesində və onun əsasında çəkilmiş eyni adlı filmdə Motsartın, guya italyan bəstəkarı Antonio Salyeri tərəfindən zəhərlənməsi barədə fikirlər var. Amma sonradan məlum olub ki, bu əhvalatı həqiqət yox, tarixdə mövcud olan, heç bir dəlillərlə sübut olunmamış fərziyyədən başqa bir şey deyil. Mosartın ölümü barədə rəsmi sənədlərdə "Hitziges Frieselfieber" ("kəskin miliar qızdırması", darı toxumu rəngində səpgiyə işarə olunur) kimi xəstəliyin əlamətləri təsvir yazılır. Ona görə də belə bir təsvir xəstəliyin səbəbini dəqiq müəyyənləşdirməkdə kifayət etmir. Səbəb kimi onlara fərziyyə irəli sürülmüşdür: trixinellyoz, zökəm, zəhərlənmə və nadir böyrək xəstəliyi. O dövr təbabətində adi hal almış xəstələrdən çoxlu miqdarda qan alma kimi müalicə metodu da ölümü sürətləndirə biləcək səbəb saylır. Ancaq ən çox qəbul olunmuş versiya onun kəskin revmatizmdən ölməsidi. Mosart uşaqlıqda da üç-dörd dəfə revmatimzin ağrılarından əziyyət çəkib. Bu da bilinir ki, revmatizmin vaxtaşırı təkrarlanan, hər tutmadan sonra şiddətli infeksiya və ürək klapanlarını zədələmək kimi ciddi fəsadları var.. Ancaq son araşdırmalara görə Volfqanq Amadey Mosartın ölümünə Antonio Salyeri yox, bakteriya səbəb olub…

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Alen Rob-Qriye

**Alen Rob-Qriye**(, ) — Fransa kinorejissoru, yazıçı.

## Həyatı
Alen Rob-Qriye 18 avqust 1922-ci ildə mühəndis ailəsində anadan olmuşdur. Yazıçı olmazdan öncə o, aqronom işləmişdir. Öz əsərlərində həmişə obyektivizmə əsaslanan Rob Qriye əsərlərində hər şeyin necə var elə – yazıçının müdaxiləsi olmadan verilməsinin tərəfdarı idi.
 
Yazıçıya şöhrət gətirən əsəri "Rezinlər" romanı olub. Bu, bizə yunan mifologiyasından məlum olan Edip əhvalatının çətinləşdirilmiş variantı idi. Onun məşhur əsərləri sırasına "İzləyən", Amerika tənqidçiləri tərəfindən şedevr sayılan "Qısqanclıq" romanları da daxildir.
 
Yazıçılıqdan əlavə Rob Qriye özünü kino sahəsində də sınamışdır. O, Alen Renenin "Keçən yay Marienbadedə" filminin ssenarisini işləmiş və buna görə "Oskar" mükafatını qazanmışdır.

## Filmləri
* Anjelika

## İstinadlar
Oleq Tabakov

**Oleq Pavloviç Tabakov** (, 17 avqust 1935, Saratov, RSFSR, SSRİ — 12 mart 2018, Moskva, Rusiya) — rus teatr və kino aktyoru, rejissor, SSRİ xalq artisti.

## Həyatı

Oleq Pavloviç Tabakov 17 avqust 1935-ci ildə anadan olub.

## Filmoqrafiya

# Baharın on yeddi anı (film, 1973)
# Alqışlar, alqışlar... (film, 1985)

## İstinadlar
Kubasar

**Kubasar** (?-?)—Qıpçaq sərkərdəsi.

## Həyatı
Çariça Tamaranın dayısı, gürcü ordusunun məşhur sərkərdəsi Kubasar da qıpçaq idi və çarlığın təhlükəsizliyinin təminatında önəmli rol oynamışdı. Məhz qıpçaqların köməyi ilə 1121-ci ildə gürcülər səlcuqlar üzərində Didqori (Böyük donuz) döyüşündə qələbə qazandı. Səlcuqlarla döyüşü udduqdan sonra IV David Xilafət işğalları nəticəsində yaradılmış Tiflis, Dmanisi və Ani əmirliklərini ləğv edərək onları öz çarlığına qatdı. Bununla yanaşı müsəlman dünyası ilə münasibətləri korlamamaq üçün gürcü çarları kəsdirdikləri sikkələrin üzərində Məhəmməd Peyğəmbərin adını zərb etdirir, Cümə namazlarına gələrək xütbələrə qulaq asırdılar. Tiflisdə isə donuz saxlamaq, ümumiyyətlə, qadağan olunmuşdu.

Çara hədsiz dərəcədə sadiq olan qıpçaqlardan fədakar, qoçaq və sədaqətli sərkərdə Kubasarı özünün ən etibarlı adamı saydı və onu dövlətin əmirsipəhsaları — birinci vəziri və çar ordusunun Ali baş komandanı təyin etmişdi. Loru mahalı birinci vəzir və sərkərdə Kubasara mülk olaraq verildi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qıpçaqlar
Tomsk

**Tomsk** () — Rusiyada şəhər. Tomsk vilayətinin mərkəzi.

Tomsk Sibir ərazisində yerləşən ən qədim tarixə malik şəhərlərdən biridir. 2014-cü ildə şəhərin əsasının qoyulmasının 410-cu ildönümü qeyd olunmuşdur. Şəhərdə tədris və elmi mərkəz olaraq fəaliyyət göstərən 7 dövlət universiteti yerləşir. Burada yerləşən Tomsk Dövlət Universiteti bütün Sibir ərazisində yaradılmış ilk ali təhsil müəssisəsi hesab olunur.

## Həmçinin bax
* Rubl abidəsi (Tomsk)
* Sibir 
* Tomsk vilayəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт муниципалитета города Томска
* Товики — томская городская вики
* Памятники Томска
* Томское краеведение
* ОЭЗ в г. Томске  Российские особые экономические зоны
* Томск. Фотографии 1965—1980 годов и современные
* Подробная карта Томской области
* Сайт города Томска
Slovenlər

**Slovenlər** () — Cənubi slavyan xalqı. Ümumi sayı 2 milyon nəfərə qədərdir. Sloveniyada (1,6 milyon nəf.), ABŞda (177 min nəf.), İtaliyada (95 min nəf.), Kanadada (29 min nəf.), Avstriyada (25 min nəf.), Almaniyada (22 min nəf. ), Avstraliyada (29 min nəf.), Xorvatiyada (13 min nəf.) və s. ölkələrdə yaşayırlar.

## Dilləri
Dilləri  sloveniya dilidir. Slvenlər geniş ərazidə yaşadıqlarından çox sayda dialektləri vardır. Dindarların əksəriyyəti  katoliklərdir, ancaq protestant, pravoslav və müsəlmanlar da vardır. Çox hissəsi  ateisdirlər.

## İstinadlar
Lotu Hikmət

**Hikmət Məmmədqulu oğlu Muxtarov** (; ) — ***Sabirabadlı Hikmət*** və ya ***Lotu Hikmət*** ləqəbli azərbaycanlı kriminal avtoritet, qanuni oğru.

## Həyatı və fəaliyyəti
Hikmət Muxtarov 1956-cı il noyabrın 3-də Sabirabad rayonunun Kürkəndi kəndində anadan olub. 1974-cü ildə Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil alarkən Bakı şəhər Prokurorluğunun müstəntiqinin oğlu ilə dalaşıb və üç il azadlıqdan məhrum edilib. Cəzasını Bakıda 5 saylı İslah Əmək Koloniyasında və Xələc düşərgəsində çəkib.

1981-ci ildə 7 il azadlıqdan məhrum edilib.

Dördüncü cəzalanma müddətində aclıq aksiyasına başlayıb və düşərgədəki bütün dustaqların ona qoşulması işinin üstünə 3 il əlavə olunması ilə nəticələnib.

"Böyük qardaş" ləqəbi ilə Novoçerkassk qapalı həbsxanasına göndərilib. Sankt-Peterburq "Kresti" kiçmanında və Vorkuta həbsxanalarında cəza çəkib.

1997-ci ildə Bakıda həbs olunub və iki gün sonra azadlığa buraxılıb.

2001-ci ildə 8 il azadlıqdan məhrum edilib. 1 il 3 aydan sonra əməlində cinayət tərkibi tapılmadığından həbsdən azad edilib.

"Lotu Hikmət" ləqəbli Hikmət Muxtarov, 2006-cı il aprel ayının 7-də Moskvadakı Leninqrad prospektinə qətlə yetirilib. Qatillər o ofisdən çıxıb avtomobilinə minmək istəyərkən ona avtomat və tapançadan atəş açıblar. 11 apreldə onun cəsədi təyyarə ilə Azərbaycana göndərilib və Kürkəndi kəndindəki qəbiristanlıqda dəfn edilib. Onun dəfn mərasimində 2 minə yaxın şəxs iştirak edib.

Hikmət Muxtarovun bir oğlu və bir qızı var.

## İstinadlar

## Mənbə
* http://www.dayaq.org/index.php?action=static_detail&static_id=60322 

## Xarici keçidlər
*
Don Vilson

**Don "Əjdaha" Vilson** (, ) – ABŞ idmançısı, aktyoru, prodüseri və ssenaristidir. Don Vilson idmanın Qodzyu-ryu Karate, Kikboks və "Ağ əjdaha" kimi tanınan "Pai Lum Kunq-fu" döyüş növləri ilə məşğul olub.

## Həyatı
Donald Qlen Vilson () 10 sentyabr 1954-cü ildə ABŞ-nin Florida ştatının Koko-Biç şəhərində anadan olmuşdur. Atası avropalı amerikalı, anası isə yapon əsilli olmuşlar. Uşaqlıqda amerikan futbolu, basketbol və yüngül atletika ilə məşğul olurdu. Məktəbdə dərsləri yaxşı oxuyurdu.

Məktəbi bitirdikdən sonra döyüş sənətləri ilə maraqlanırdı. Onun ən çox boksa marağı var idi. Əvvəlcə Karatenin Qodzyu-ryu növü ilə Sensey Çak Merrimanın başçılığı altında iki il məşğul olur. Daha sonra Vilson qardaşı Cim Vilsonun sayəsində "Ağ əjdaha" kimi tanınan "Pai Lum Tao Kunq-Fu" ilə məşğul olmağa başlayır. İlk yarışından sonra "Əjdaha" ləqəbi ilə tanınmağa başladı. Bundan əlavə digər iki ləqəbi ilə də tanınır: Don "Parıltılı" Vilson və Hoşino. "Hoşino" ləqəbi ilə Yaponiyada tanınır. Don Ulson Kikboks üzrə 5-ci dərəcəli Qara kəmərə sahibdir. İdman karyerasını bitirdikdən sonra "Pai Lim Tao Kunq-Fu" üzrə müəllim işləməyə başlamışdır.

Vilson kikboks yarışlarında 1974-2002-ci illərdə iştirak edib. 1991-ci ildə qələbədən sonra idman karyerasına fasilə verir. Bu müddətdə isə filmlərdə iştirak etməyə başlayır. 1999-cu ildə isə kikboksinq tarixində ilk dəfə olaraq 70 min dollar qazanmışdır. 2002-ci ildə isə son yarışmasında qələbə qazanır.

Don Vilson film və televiziyalarda tanınan Ketlin Kerridin adlı aktrisa ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların üç övladı vardır: Conatan, Drayden və Aubrianna.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*Don "The Dragon" Wilson Site 
*Interview with Don "The Dragon Wilson"
Moskva Dövlət Konservatoriyası

**Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyası** — Moskvanın ali musiqi təhsil müəssisəsi, Rusiyanın aparıcı universitetlərindən biri.

## Tarixi
1866-cı ildə Nikolay Rubinşteyn və Prince Nikolay Petrovitch Troubetzkoy tərəfindən yaradılıb. Konservatoriya 1860-cı ildə yaradılmış Rusiya Musiqi Cəmiyyətinin Moskva şəbəsinin musiqi sinifləri əsasında təşkil edilib.

## Zalları
* Konservatoriyanın Böyük Zalı
* Kiçik zal
* raxmaninov zalı (1890-cı ildə tikilib)
* Konfrans zalı
* N. Myaskov adına zal
* Rubinşteyn adına muzeydə oval və sərgi zalları

## Ədəbiyyat
* Московская консерватория 1866–1966. – М., 1966.

## Mənbə
* Moskva konservatoriyasının rəsmi saytı
* Moskva konservatoriyasının şəbəkə leybli
* Moskva konservatoriyasının qeyri-rəsmi şəbəkə portalı

## Həmçinin bax
Konservatoriya

**Konservatoriya** () — ali musiqi təhsil müəssisəsi. Musiqiçi, ifaçı və bəstəkar kadrları hazırlayır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Konservatoriyası
* Bakı Musiqi Akademiyası

## İstinadlar
Yalan

**Yalan** — bilə-bilə (yaxud bilməyərəkdən) ifadə olunmuş məlum həqiqətə uyğun olmayan iddia.

## Quran və hədislərdə yalan barədə
İslamda yalan böyük günahlardan hesab olunur.
*Əli ibn Əbu Talib: "Doğruluq – danışığın ilahi fitrətə uyğunluğu, yalan isə danışığın ilahi fitrətdən uzaqlaşmasıdır." "İman odur ki, insan onun ziyanına olmuş olsa belə, doğruluğu xeyrinə olan yalandan üstün tutsun."
*Cəfəri Sadiq: Üç nəfəri Allah-taala sorğu-sualsız Cəhənnəmə aparacaq: Yolunu azmış və zalım rəhbəri, yalan danışan taciri və zinakar qocanı."İnsan hər bir yalanı danışar və buna görə, gecə namazından məhrum olar."

### İslamda yalan danışmağa icazə verilən hallar
*Cəfəri Sadiq: "Barışıq yaradan yalançı deyil."

## İstinadlar
Xatirə Süleymanova

**Xatirə Bəylər qızı Süleymanova** () — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).

## Həyatı
Xatirə Süleymanova 1970-ci il sentyabrın 1-də Sumqayıt şəhərində anadan olub.

1977–1987-ci illərdə 20 saylı orta məktəbdə oxumuşdur.
1983–88-ci illərdə 2 saylı İncəsənət Musiqi Məktəbinin qarmon sinfində musiqi təhsili alıb.

1989–94-cü illərdə Əli bəy Hüseynzadə adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatr kollektivinin rejissoru ixtisasında təhsil alıb və 1994-cü ildə oranı bitirib.

1994-cü ildə Sumqayıt şəhər 11 saylı orta məktəbdinə musiqi müəllimi vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. 1995-ci ildə şəhər uşaq və yeniyetmələrin yaradıcılıq mərkəzinə metodiki şöbənin və incəsənət şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin ediblər.

1994–96-cı illərdə Sumqayıt şəhər 11 saylı məktəbin "Uşaqlar birliyi təşkilatı"nın rəhbəri, 1996–2002-ci illərdə Uşaq və Yeniyetmələrin Bədii şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

2005-ci ilin yanvar ayından H. Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında aktrisa işləyir.

24 iyul 2023-cü ildə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilmişdir.

## Yaradıcılığı
Aktrisa kimi fəaliyyət göstərən Xatirə xanıma uğur qazandıran rolları "Qarağaclar altında məhəbbət" tamaşasındakı Abbi rolu və "20 ildən sonra" tamaşasındakı İşıq obrazı olub. Teatrda işlədiyi dövrdə Abbi (Y. Onilin "Qarağaclar altında məhəbbət") Zaqs müdiri (Ə. Əmirli "Varlı qadın"), Əli Əmirlinin "20 ildən sonra" İşıq obrazı, Katya (B. Mirzəzadə "Qudalar"), Nunu (N. Dumbadze "Ağ bayraqlar"), Qaraçı qadın və Yasəmən (A. Şaiq "Qaraca qız"), Ana (A. Babayevin "Xilaskar"), Zülfiyyə (R. Tohidoğlu "Nakam arzular"), Gəlin (M. Atəş "Şərəfin sandığı"), Zivər xanım (C. Məmmədquluzadə "Anamın kitabı"), Böyük qız (Ə. Səmədli "Ölüm hökmü"), Elçinin "Qatil"ində kimya müəlliməsi kimi rollar oynayıb.

Bundan əlavə Xatirə Süleymanova "Qaynana" serialında "psixoloq", "Həyat varsa" serialının "Quş yuvası" bölümündə baş qəhrəmanın həyat yoldaşı, "Axsayan ayaq" bölümündə isə qaynana rollarını məharətlə oynayıb. Hazırda "Bir ailəm var" serialında "Şəfəq" obrazını canlandırır.

## Siyasi fəaliyyəti
1995-ci il parlament seçkilərində Xatirə Süleymanova Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının poporsional seçki üzrə vahid namizədlər siyahısında 19-cu sırada olmuşdur. ANAP proporsional seçkilərdə ümumi səslərin 0,90%-ni toplayaraq 8%-lik səs həddini keçə bilməmiş, Xatirə Süleymanova isə deputat seçilə bilməmişdir.

## Mükafatları
16 oktyabr 2018-ci ildə isə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Həyat varsa... (serial, 2012–2014)
# Bir ailəm var (teleserial, 2013)
# Ata ocağı (film, 2017) (bədii serial)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://news.milli.az/culture/321678.html
* http://news.day.az/culture/399114.html
Neologizm

**Neologizm** ( — yeni söz) — linqvistikada dildə yeni yaranan sözlərə deyilir. Məsələn: Helikopter, monitorinq, android, robot, kompüter, birja və s. Neologizm sözü "Yeni bir şey tapmaq", "törətmək", "gətirmək" mənalarını bildirir. Dildə yeni yaranan sözləri öyrənən elmə "Neologiya" deyilir. Yeni sözlərin yaranması daha çox elm və texnikanın inkişafı ilə bağlıdır.

## İstinadlar
Antonim

**Antonim** () — leksik mənalarına görə bir-birinin əksi olan sözlərə deyilir. Antonim qarşılıqlar köklərinə görə fərqli olmalıdır. Əsl antonimlik müxtəlif köklü sözlərin əksliyi şəklində tazahür edən leksik antonimlərdir. Məsələn: ağ - qara, dost - düşmən, gülmək – ağlamaq, oturub-durmaq. Ağıllı va ağılsız kimi sözlər bir-birinə əks mənalar versələr də, kökləri eyni olduğundan onları antonim adlandırmaq olmaz. Antonim qarşılıqlar da, sinonimlər kimi, eyni nitq hissəsinə mənsub olur yaxud (hər ikisi isim), gediş-gəliş (isim), acı-şirin (sifət) ağlağan-güləyən (sifət), uzun-qısa (sifət), yuxarı-aşağı(zərf), gecə-gündüz (zərf), oturmaq- durmaq(feil), gülmək - ağlamaq(feil), açmaq-bağlamaq (feil), az-çox (say). 

Nəzərə almaq lazımdır ki, frazeoloji söz birləşmələrinin antonimi də ancaq özü kimi frazeoloji birləşmə olmalıdır. Məsələn: dilotu yemək - ağza su alıb oturmaq.

## Sözlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dəniz iqlimi

thumb|300px|Dəniz iqlimi
 
**Dəniz iqlimi** — okeanın atmosferə təsiri çox olan şəraitdə yaranan iqlim. Dəniz iqlimi kontinental iqlimdən fərqli olaraq havanın gündəlik və illik temperatur fərqlərinin azlığı, yayda nisbi rütubətliyin çoxluğu, çox yağıntılı və buludlu olması ilə fərqlənr.

Dəniz iqlimində dəniz tərəfindən əsən küləklər üstünlük təşkil edir Dəniz iqliminin quruya təsiri, əsasən, atmosferin yer səthi boyu dövr etməsi nəticəsində yaranır. Dəniz iqlimi materiklərin içərilərinə doğru hərəkət etdikcə tədricən kontinental iqlimə keçir.

Eyni coğrfi enlikdə yerləşən quruya nisbətən okean üzərində havanın rütubətliyi və illik yağıntının miqdarı   daha çoxdur.

## İstinadlar
Omonim

1) Yazılışı deyilişi eyni olan sözlər omonim adlanır.

2) Vurğusuna görə mənası dəyişən sözlər omoqraf adlanır.

3) Ümumi və xüsusi sözlər;

4) Yazılışı və tələffüzü eyni, bir-birinə məcaz yolu ilə bənzəyən sözlər (belə sözlər çoxmənalı sözlər sayılır, omonimlərdə məcaz olmur).

## Omonim, Omofon, omoqraf, Omoform
* **Omonim** — deyilişi və yazılışı eyni olan, lakin leksik mənalarına görə fərqlənən sözlərdir.
* **Omofon** — səslənməsinə görə eyni olan, lakin yazılmasına görə fərqlənən sözlərdir.
* **Omoqraf** — yazılışına görə eyni olan, lakin səslənməsinə görə fərqlənən sözlərdir.
* **Omoform-deyilişi və yazılışı eyni, başlanğıc formaları fərqli olan sözlərdir.**

## Ədəbiyyat
* R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Keyt Hadson

**Keyt Hadson** () — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
1979-cu ilin aprel ayının 19-da, sənətçi ailəsində anadan olan Keyt Hadson, artıq 3 yaşındaykən "Vanity Fair" adlı jurnalın üz qabığına çəkilib. Anası aktrisa Qoldi Houn, atası isə müğənni Bill Hadson olan qızcığazın, gələcəkdə incəsənət yolunu seçməsi artıq məlum məsələ idi.

Valideynləri, Keyt 2 yaşındaykən boşanıblar. Ona görə də, Keyti anasının dostu olan Kurt Rassel tərbiyə edərək böyüdüb.
İllər sonra, müsahibələrin birində "Öz atam mənə sanki yad olub, mən Kurt Rasseli ata yerinə qoyuram" deyirdi. Uşaqlıqdan rəqsə böyük marağı olan Keyt, elə o zamanlardan ətrafdakıların diqqətini özünə yönəltməyə başladı. Anası onun aktrisa olmasına etiraz edirdi. Buna görə də, məktəbdə təhsilini başa vurduqdan sonra o, Nyu-Yorkda yerləşən universitetlərin birinə daxil olur, lakin buradakı təhsilini yarımçıq buraxır, çünki onun istəyi böyük ekran idi.

1998-ci ildə aktrisanın debütu reallaşdı, amma "Üzücü kədər" və "Rekoşet çayı" adlı filmlər ona məşhurluq gətirə bilmədi.

Bir müddət sonra 2000-ci ildə Keyt tamaşaçılar tərəfindən "Artıq məşhur" filminə görə sevilməyə başlayır. Kemeron Krouya məxsus olan bu lent çoxlu sınaqlardan keçdi. Sonda, bu lentdə ifa etdiyi, ikinci dərəcəli rola görə Keyt Oskara layiq görüldü. 2 il sonra, 2002-ci ildə ona "Hörümçək adam" filmində rol təklif olunur. Lakin o, daha dərin və mənalı filmlərə üstünlük verdiyi üçün rədd cavabı verib, Şekhar Kapura məxsus olan "4 lələk" filmində çəkilir. "Hörümçək adam" filmində isə Keytin yerinə Kirsten Danst lentə alınır.

"Hər gözəlin bir eybi var", deyimini əlində bayraq tutaraq, qulaqlarını gizlətməyə belə çalışmayan aktrisa, hər zaman sol əli ilə yazır.

Aktrisanı tamaşaçılara daha yaxın edən və gənclərin ürəyincə olan "Oğlandan 10 günə necə canı qurtarmaq olar" filmi isə, ən çox izlənilən lentlərdən biri olur.

Keyt Hadson və Metyu Mak Konaxi cütlüyu hələ uzun müddət insanların yaddaşına həkk olunacaq kimi görünür.

Bu lentdə Keyt, canlandırdığı jurnalist redaktorundan maraqlı bir tapşırıq alır. O kimi isə tapmalı, onu sevdirməli və 10 gün ərzində qadınların adətən etdiyi səhvləri etməli idi. 10 gün keçəndən sonra isə, oğlandan yaxa qurtarmalı və bu barədə məqalə çap etməli idi.

İki dəfə ailə həyatı quran aktrisa, elə ikisində də boşanmağa qərar verib. İlk dəfə 2000-ci il dekabrın 31-də müğənni ailəsindən olan Kris Robinsonla nikaha girir. Toy məclisində yalnız dost və yaxınlar iştirak edirdi. Bu xoşbəxt cütlük 3 il sonra o, boşanmağa qərar verir. Bu nikahdan onun Rayder adlı bir oğlu da var.

"O, mən və onun dostları" filmində Keytin sevgilisi rolunu canlandıran Ouen Uiolson, elə həyatda da sevgilisinə çevrildi. Onlar ailə qurdular, lakin bu nikah da uzun çəkmədi.

Maraqlı faktlardan biri də odur ki, "Doqquz" filmində baş rola görə Enn Xetuey və Siyenna Miller kimi məşhur aktrisalar mübarizələr aparsalar da sonda bu rol Keyt Hadsona verildi.

## İstinadlar
Anna və kral (film, 1999)

**Anna və Kral** () — 1999-cu ildə Endi Tennant tərəfindən çəkilən filmdir. Film ABŞ yazıçısı Marqaret Lendonun "Anna və Siamın Kralı" kitabı əsasında çəkilib. Filmin çəkilişi Malayziyada baş tutub. Bu film 2000-ci ildə Oskar mükafatının "Ən yaxşı kostyum" və "Ən yaxşı dekorasiya" kateqoriyaları üzrə və Qızıl Qlobus Mükafatının "Ən yaxşı mahnı" («How Can I Not Love You») və "Ən yaxşı saundtrek" kateqoriyaları üzrə nominasiyalara layiq görülmüşdür. Filmin icraedici prodüseri Pristsilla Condur.

## Məzmun
İngilis məktəb müəlliməsi Anna qərb tərəfindən daim sıxışdırılan Siama çatır. Ali məhkəmənin qərarı ilə Anna Kralın sarayına gəlir ki, onun 58 övladına ingilis dili və mədəniyyətdən dərs desin. Sonradan Anna başa düşür ki , kral Monqkutun qərblə münasibəti yaxşı deyil və bu səbəbdən Annaya qarşıdır. Lakin vaxt keçdikcə onların arasındakı münasibət dəyişir...

## Rollarda

## Maraqlı faktlar
*"Anna və kral" filmi Taylandda qadağan edilmişdir. Filmin çəkilişi Tailandda qadağan edildiyindən, Malayziyada baş tutmuşdur.
*Bay Lin (rolu: Taptim) bu kinoya görə saçlarını kəsmişdir. Saçlarını kəsməmişdən əvvəl saçlarının uzunluğu 90 sm olmuşdu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
ABŞ filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər

Filmi izlə (azərbaycan dilində)
*
Şeron Stoun

**Şeron Stoun** (; ) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
O, 10 mart 1958-ci ildə ABŞ-nin Pensilvaniya ştatında dünyaya göz açıb. Soyunmağı xüsusilə sevən xanım uşaqlıqdan qeyri-adi olub. O, 5 yaşında artıq 2-ci sinifdə, 15 yaşında isə universitetdə təhsil alırdı. Elə o yaşlarından Şeron modellik təklifi alır. Bu sahədə o qədər uğur əldə etməyən Şeron aktrisa olmaq arzusu ilə ABŞ-yə qayıdır və istəyinə nail olur. Bu minvalla Şeron bir çox məşhur aktyorlarla birgə saysız-hesabsız filmlərə çəkilir.

## Filmoqrafiya
* 1987: Polis Akademiyası 4
* 1988: Qanundan yüksəkdə
* 1989: "Motor" ləqəbli Cekson
* 1998: Qarışqa Zed

## İstinadlar
Korney Çukovski

**Nikolay Vasilyeviç Korneyçukov** () — rus yazıçısı.

## Həyatı

## Yaradıcılığı
Korney  Çukovski  bədii  tərcümənin (poetik  tərcümə  bədii  tərcümənin  ən çətin sahəsidir) yüksək sənətkarlıq proqramını belə təsəvvür edirdi: tərcüməçinin yaradıcılıq ilhamı yalnız o vaxt səmərəli ola bilər ki, o, orijinaldan ayrılmasın, amma hərfən, yəni sözbəsöz, kəlmə-kəlmə tərcümə üsulundan yaxasını qurtarsın, təbəssümü təbəssümlə, musiqini musiqiylə, səmimiliyi səmimiliklə təcəssüm etdirsin, fikrin kəskinliyini, hissin dərinliyini, obrazın parlaqlığını, rənglərin və səslərin füsunkarlığını, intonasiyanın ahəngdarlığını oxucuya çatdırsın.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Сказки К. И. Чуковского
* Отдав искусству жизнь без сдачи — сайт К. И. и Л. К. Чуковских
* Сообщество в Живом Журнале, посвященное семье Чуковских
* Корней Чуковский стихи в Антологии русской поэзии
* Чукоккала — Самое полное издание знаменитого альманаха
* Е. Чуковская «Тень будущего»
* И. Шевелев «Корней с тараканищем»
* М. Петровский «Крокодил в Петрограде»
* Рецензия на книгу Е. Ивановой «Чуковский и Жаботинский. История взаимоотношений в текстах и комментариях»
* рецензия на книгу И. Лукьяновой «Корней Чуковский».
* Корней (Николай) Иванович (Васильевич) Чуковский (Корнейчуков)
* Михаил Золотоносов. Не «дедушка Корней», а именно «белый волк»
* СССР ТВ К.Чуковский в гостях у детей (передача 1960 года) на портале советского телевидения
* Татьяна Ушакова Сказка К. Чуковского «Телефон» и её англоязычные читатели
Con Faulz

**Con Faulz**  (; ) — İngiltərə yazıçısı.

## Həyatı

## Yaradıcılığı
İngilis yazıçısı Con Faulz, "Fransız generalın qadını" adlı romanında, Çarlz adlı varlı bir zadəganın Sara adında bir xidmətçiyə bir anda aşiq olub, onun birdən-birə itməsindən sonra içindəki o haradan gəldiyi müəyyən olmayan böyük bir inamla illərcə bu əsrarəngiz qadının axtarmağa başlayır. Həyatda olduğunu belə bilmədən, şəhər – şəhər gəzərək, günlərlə, aylarla onu axtarır .
Nə olursa olsun Çarlzın içindəki inanc bitmir, çünki tək dayağı o idi. Təəssüf ki, görə bilmədiyi bir şeyə inanmışdı.

## Filmoqrafiya

#Kolleksiyaçı (film, 1965) / The Collector

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ferruçço Buzoni

**Ferruçço Buzoni** (Dante Michelangelo Benvenuto Ferruccio Busoni, ) — İtalyan bəstəkarı, yazıçı və pedaqoq.

## Həyatı
Musiqiçilər ailəsindəndir: atası Ferdinando Buzoni (əslən Korsikadandır) klarnetçalan, anası Anna Vays (Weiss) Avstriya pianoçusu idi. Pianoçu kimi sistemli təhsil almamışdır, kompozisiya və kontrapunkt dərslərini Oratsda (Avstriya) V. Mayerdən almışdır. Helsinkidə Musiqi İnstitutunda fortepianodan dərs demiş (1888–90), Moskva konserva toriyasının (fp. sinfi üzrə; 1890–91), Bostondakı Yeni ingilis konservatoriyasının professoru (1891–92) olmuşdur. 1894-cü ildən Berlində yaşamış, yeni və az səslənən musiqinin təbliği məqsədilə "Buzoni orkestr gecələri" (1902–09) təşkil etmişdir. 1913–14-cü illərdə Bolonyadakı Musiqi liseyinin, 1920-ci ildən Berlin İncəsənət Akademiyasının professoru (kompozisiya sinfi) olmuşdur.

## Fəaliyyəti
K. Vayl, P. Qreyncer, D. Mitropulos, N. Nabokov, E. Petri, L. Sirota və b. onun şagirdləri idi. Buzoni öz dövrünün orijinal virtuoz texnikaya malik böyük pianoçularından biridir. Onun İ. S. Bax, F. List və V. A. Motsartın əsərlərinin fortepiano transkripsiyaları məşhurdur. "Turandot", "Arlekin" (hər ikisi 1917), "Doktor Faust" operalarını (1916–24; şagirdi F. Yarnax tamamlamışdır, quruluş 1925), 2 fortepiano üçün Kontra punktur fantaziyanın (1922), fortepiano ilə orkestr üçün Konsertin (1904); "Musiqi sənətinin yeni estetikasının eskizi" (1907) kitabının və s. müəllifidir. Avanqardizm ideyalarını dəstəkləmişdir. 1949-cu ildən Bolsanoda (İtaliya) hər il pianoçuların Buzoni adına Beynəlxalq müsabiqəsi keçirilir.

## Həmçinin bax
* Volfqanq Amadey Motsart
* İohann Sebastyan Bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ferruccio IMSLP sitesi "Category:Busoni, Ferruccio" maddesinde parasiz partisyon notalari
Hamfri Marşal

**Hamfri Marşal** (; ) — amerikalı botanik.

## Mənbə
*American Philosophical Society: Humphry Marshall 
*USDA: Papers of Humphry Marshall
*Humphry Marshall Page
*Marshall Square Park
Vilyam Ayton

**Vilyam Ayton** (, ) — şotland botaniki və bağçısı.

## Əsərləri
* Hortus Kewensis (3 cilddə, London, 1789)

## Ədəbiyyat
* Taylor, George. Aiton, William. // Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Charles Scribner's Sons. 1970, 88–89. ISBN 0-684-10114-9.
* Aiton William (1731–1793)  Dictionary of National Biography, 1885–1900, Volume 01

## İstinadlar
* International Plant Name Index.

## Həmçinin bax
Andre Mişo

**Andre Mişo** (, 1746—1802) — XVIII əsrin ikinci yarısında fransız səyyahı və botaniki.
## Ədəbiyyat
* *H. Savage and E. J. Savage*, André and François-André Michaux, University Press of Virginia, 1986.
* The Proceedings of the André Michaux International Symposium, in *Castanea, The Journal of the Southern Appalachian Botanical Society*, Occasional Papers number 2, December 2004 (printed May 2006)
* *Régis Pluchet*, André Michaux : le laboureur et l'explorateur, in Hommes et Plantes, Hiver 2005, Paris.
* *Régis Pluchet*, François-André Michaux : l'homme des arbres, in Hommes et Plantes, Automne 2007, Paris.
* *Joseph Philippe François Deleuze*, Notice historique sur André Michaux, Annales du Muséum National d'Histoire Naturelle, tome 3, An XII (1804).
* *Brummitt R. K.; Powell C. E.* (1992). Authors of Plant Names. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-085-4.
* *Savage, Henry* (1959). Discovering America 1700—1875. Harper & Row, 70-73. ISBN 0-06-090740-1.

## Biblioqrafiya
* Histoire des Chênes de l'Amérique septentrionale, Paris, 1801.
* Flora boreali-americana, sistens caracteres plantarum quas in America septentrionali collegit et detexit Andreas Michaux, 1803. 
## İstinadlar
* Andre Mişonun işləri
Naoto Kan

**Naoto Kan** () — Yaponiya Baş Naziri (2010–2011).

## Həyatı
Doğulduğu tarix: 10 oktyabr 1946, Yamaquçi Prefekturası, Ube
*1970 — Tokio Texnologiyalar Universitetinin Fizika Fakültəsini bitirmişdir;
*1971 — Patent işləri üzrə vəkillik imtahanını keçmişdir;
*1980 — Nümayəndələr Palatasının üzvü;
*1993 — Xarici İşlər Komitəsinin Sədri, Nümayəndələr Palatası;
*1996 — Səhiyyə və Sosial Rifah Naziri
*1998 — Yaponiya Demokratik Partiyasının Prezidenti;
*1999 — Siyasi araşdırmalar komitəsinin sədri, Demokratik Partiyanın;
*2000 — Demokratik Partiyanın Baş katibi;
*2002 — Demokratik Partiyanın Prezidenti;
*2006 — Demokratik Partiyanın Vitse-Prezidenti;
*2008 — Büdcə komitəsi üzrə aparıcı Direktor, Nümayəndələr Palatası;
*2009 — Baş nazirin müavini, Milli Siyasət üzrə Dövlət Katibi, İqtisadi və Maliyyə
siyasəti üzrə Dövlət Naziri, Elm və Texnologiyalar siyasəti üzrə Dövlət Naziri
*2010 — Baş nazirin müavini, Maliyyə Naziri, Elm və Texnologiyalar siyasəti üzrə
Dövlət Naziri
*4 iyun, 2010 — Baş Nazir

## İstinadlar
Sergey Raxmaninov

**Sergey Vasilyeviç Raxmaninov** (; ) — məşhur rus bəstəkarı, pianoçusu və dirijoru.

## Həyatı
Sergey Vasilyeviç Raxmaninov 20 mart 1873-cü ildə Rusiyanın Novqorod şəhərində anadan olmuşdur. XX yüzilliy ən məşhur pianoçu və bəstəcilərindən biridir. Rus romantizminin son məşhur bəstəcisi adını daşıyır. Ölkəsindəki Bolşevnik dövründən sonra ABŞ-də köçmüş və ABŞ vətəndaşlığını almışdır.

### Erkən illəri
Sergey Raxmaninov Rusiyanın şimal-qərbində Novqorod şəhəri yaxınlığındakı Semyonovoda (əslən) Tatar ailəsinin beşinci uşağı olaraq 1 aprel 1873-cü ildə doğulmuşdur. Atası hərbçi, anası isə general qızı olaraq musiqi müəllimi olmuşlar. Oğullarını da bu sahə üzrə yetişdirmişlər.

## Həmçinin bax
* Lola Astanova
* Şəkil Etüdləri, Op. 33
* Piano və orkestr üçün konsert No.2 (Sergey Raxmaninov)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sergey Raxmaninov
Kvota

**Kvota** ( — “kvoata” latınca “yuot” sözündən götürülüb, mənası “nə qədər” deməkdir) fərdi, tarif, mövsümi, qlobal və digər faiz məhdudiyyətləri vasitəsilə idxalına icazə verilmiş malların fiziki həcm və ya dəyərinin maksimum hədlərini müəyyən edən kəmiyyət məhdudlaşdırılması tədbirləridir.

Fərdi kvotalar – idxalına icazə verilmiş malların ümumi miqdarının mal göndərən ölkələr üzrə paylanmasını nəzərdə tutur. 
Tarif kvotaları gömrük vergitutmasının daha əlverişli rejimində müəyyən həcmə idxala icarə verir. Bu həcmdən artıq idxal üçün daha az əlverişli rejim tətbiq edilir.
Mövsümü kvotalar ilin müəyyən fəsillərində ölkə daxilində istehsalın yüksək olduğu dövrlərdə tətbiq edilir. İdxalın müəyyən vaxt dövrü nəzərə alınmadan məhdudlaşdırılması konkretləşdirilməmiş kvotalar adlanır.
Qlobal kvotalar hər hansı malın müəyyən müddət ərzində və malgöndərən ölkələr arasında bölüşdürülmədən ümumi idxalının həcmini müəyyən edir. Belə yanaşma idxalçıya mal göndərən ölkəni seçmək azadlığı verir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Vəhşi Qərb

**Vəhşi Qərb** () və ya **Köhnə Qərb** (**) — Şimali Amerikada Amerika ekspansiyasının irəli dalğası ilə əlaqədər coğrafiyanı, tarixi, folkloru və mədəniyyəti əhatə edən konsepsiya. Bu, XVII əsrin əvvəllərində Avropanın müstəmləkə məskənləri ilə başlamış və son bir neçə bitişik Qərb ərazilərinin dövlət kimi qəbul edilməsi ilə sona çatmışdır. Bu kütləvi miqrasiya və məskunlaşma dövrü Luiziana satınalmasından sonra prezident Tomas Cefferson tərəfindən xüsusilə təşviq edilmişdir. Vəhşi Qərbin əfsanələri, tarixi hadisələri və folkloru ABŞ mədəniyyətinə o qədər daxil olmuşdur ki, bu konsepsiya və xüsusilə Vestern media janrı ABŞ-nin milli kimliyinin müəyyənedici xüsusiyyətlərindən birinə çevrilmişdir.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Kovboy
Daş Veysəlli

**Daş Veysəlli** — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun Minbaşılı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
* 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
* 20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Gəyan çölündədir. Oykonim daş (qayalıq, daşlıq) və Veysəlli (etnotoponim) komponentlərindən ibarət olub "daşlıq, qayalıq ərazidə olan Veysəlli kəndi" deməkdir. Oykonimin birinci komponenti kəndin relyefini təyin etməklə bərabər yaşayış məntəqəsini r-nun ərazisindəki Göyərçin Veysəlli kəndindən fərqləndirməyə də xidmət edir.

## Mədəniyyəti
* Qərib Ağa, Düldül pirləri bu kəndin ərazisində yerləşir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

## Həmçinin bax
* Cəbrayıl rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəbrayıl Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Proteksionizm

**Proteksionizm** — idxal olunan mallara görə tariflər, idxal kvotaları və başqa bir sıra dövlət tənzimləmələri ilə digər ölkələrdən idxalın məhdudlaşdırılmasına yönəlmiş iqtisadi siyasət.

## İstinadlar
İnteqrasiya

*İnteqrasiya Edilmiş Rəqəmsal Şəbəkə
*Siyasi inteqrasiya
*İqtisadi inteqrasiya
*Sosial inteqrasiya
*İnteqrasiya (informatika)
Podkast

**Podkast** (ing. *podcast*) və ya canlı yayımlanmayan translyasiya, rəqəmsal media faylları (audio və ya video) epizodik olaraq təqdim olunur və tez-tez veb-sindikasiya vasitəsilə endirilir. **Podkast** sözü iPod sözündəki *Pod* hissəciyi və vebkast (ing. *webcast*) sözünün ikinci hissəsinin birləşməsindən əmələ gəlib, bu da iPodların veb fidlərin populyarlaşması və innovasiyasındakı rolundan irəli gəlir.

**Podkastinq** (ing. *podcasting*) — səs (mp3 və s.) və ya video kimi media formatında materialların hazırlanma və İnternetdə yayılma prosesidir.

**Podkast terminal** və ya **podkast sayt** — media faylları yerləşdirmək, yaymaq və onlara abunə olmaq imkanı vermək üçün xüsusi hostinqə malik olan veb-sayt.

**Podkastçı** (ing. *podcaster*) — peşəkar və ya həvəskar formada podkastla məşğul olan (hazırlayan və yayan) şəxslər. azərbaycanca podkastlərdən pulp radiyosuna işarə etmək olar ki dunya və azərbaycan adəbiyat və musiqi sahəsində səsli faylar tolid edirlər.

## Azərbaycan dilində podkastlar
* AZ-YA+
* FilmAç
* Kinematoqrafçılar İttifaqının podkastı
* Kritikaparat ― ədəbiyyat podkastı
* PlagiArt Podcast
* Söhbət-söhbət

## Həmçinin bax
* iPod
* Yeni media

## İstinadlar
Mixail Romanov (böyük knyaz)

**Mixail Nikolayeviç Romanov** () — imperator I Nikolayın dördüncü və sonuncu oğlu, general-feldmarşal, Qafqaz canişini.

## Həyatı

Mixail Nikolayeviç Romanov Qafqaz canişini (6.12.1862-27.07.1881).

## İstinadlar
Nikolay Nikolayeviç

**Nikolay Nikolayeviç** ()—Qafqazın sonuncu canişini, Çar II Nikolay atsının əmisi oğlu.

## Həyatı
Nikolay Nikolayeviç 1915–1917-ci illərdə Qafqaz canişini olmuşdur.

## İstinadlar
Böyük knyaz

thumb|300 px|Böyük knyazlar: Svitoslav, Yaroslav və s.

**Böyük knyaz** — Orta əsrlərdə Rusiyada ən yüksək dövlət titulu Yalnız çarlara verilirdi.
Kükü

**Kükü** bu mənaları ifadə edə bilər:
;Yaşayış məntəqələri
* Kükü (Şahbuz) — Azərbaycannın Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunda kənd.
* Kükü abidələr kompleksi — Şahbuz rayonu ərazisində yerləşən arxeoloji abidələr kompleksi.

;Yeməklər
* Kükü (yemək) — yemək.
* Kükü plov — Azərbaycan plovunun geniş yayılmış növlərindən biri.
Murad bəy

**Murad bəy** (1750-1801) — Misir məmlüklərinin rəhbəri, süvari dəstəsinin komandiri. İbrahim bəylə birlikdə Misiri idarə ediblər. İbrahim kimi o da gürcü əsillidir.

Napoleonun ordusuna məğlub olandan sonra Murad Yuxarı Misirə qaçır və burada qısa müddət ərzində partizan müharibəsi aparır.

1800-cü ildə Murad Kleberlə sülh imzalayır və Qahirədəki qarnizona rəhbərlik etməyə razılıq verirsə də, onun yanına gedərkən yolda bubon taunu xəstəliyindən vəfat edir.
## Ədəbiyyat
* Chandler, David, *The Campaigns of Napoleon* New York, Macmillan, 1966.
* Xuan Koul, *Napoleon’s Egypt: Invading the Middle East* Palgrave Macmillan, 2007. [ISBN 1-4039-6431-9]
* Herold, J. Christopher, *Bonaparte in Egypt* - London, Hamish Hamilton, 1962. 
* Herold, J. Christopher, *The Age of Napoleon*. New York, American Heritage, 1963.
* Moorehead, Alan, *The Blue Nile* New York, Harper & Row, 1962.
Suriya Milli Şurası

**Suriya Milli Şurası** — Suriya müxalifətinin yaratdığı təşkilat

## Tarixi
15 sentyabr 2011-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində təsis edilmişdir. Həmin gün təşkilata Suriyada və ölkədən kənarda yaşayan 72 müxalifətçi üzv olmuşdur.

## Məqsədi

Şuranın əsas məqsədi Suriyadakı diktator rejimini qanuni üsullarla devirmək, demokratik dəyişikliklərə nail olmaqdır.

## Mənbə
*BƏŞƏR ƏSƏDİ DEVİRMƏK İSTƏYƏNLƏR SURİYA MİLLİ ŞURASI ADLI YENİ TƏŞKİLAT YARATDI. '''mediaforum.az''' 

## Həmçinin bax

* 2011-ci il Suriya iğtişaşları
Baskervillərin iti

**Baskervillər iti** () — Artur Konan Doylun Şerlok Holms haqqında əsərləri seriyasından detektiv povest. Povestin məzmunu macəra xarakterlidir.

Povest ilk dəfə 1901-ci ilin avqust ayından 1902-ci ilin aprel ayına kimi “Standart Magazine” aylıq jurnalında çap olunmuşdur.

## Məzmun

Dünyada illər boyu detektiv janrda mötəbər mövqe tutan Artur Konan Doylun “Baskervillərin iti” romanının süjet xəttini – varis Çarlz Baskervilin müəmmalı ölümü təşkil edir. Bu  cinayət barədə, İngiltərənin Devonşir qraflığının Qrimpen kilsəsinin həkimi Ceyms Mortimer Şerlok Holmsa xəbər verir. Məşhur xəfiyyə Şerlok Holms və onun dostu, həm də köməkçisi, doktor Uotson bu qətl hadisəsini tədqiq edirlər. Hadisələr – 1889-cu ilin sentyabr-oktyabr aylarında baş verir…

## Tərcümə və nəşr
*Artur Konan Doyl, Baskervillərin iti; “Macəra kitabxanası” seriyası; V cild, tərc.: Beydulla Musayev; Bakı, “Uşaqgəncnəşr”, 1958, 320 səh.
*Artur Konan Doyl, Baskervillərin iti Povest və hekayələr.; tərc.: B. Musayev; Bakı, Gənclik, 1980
*Artur Konan Doyl, Baskervillərin iti; tərc.: B. Musayev; uşaqlar üçün işləyən. R.İsmayılov; red. P. Allahverdiyeva; rəs. E. Cabbarov. - Bakı : Altun kitab, 2007, 2010. - 128 s. 
*Artur Konan Doyl, Baskervillərin iti; tərc: Samir Bulut; Bakı, Qanun Nəşriyyatı, 2014. 260 səh.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

*Baskervillərin iti (film, 1959)
*XX əsrin 100 kitabı (Le Monde)

## Xarici keçidlər
* Doyle, Arthur Conan, Sir, 1859—1930
* Baskervillərin iti
*
Müslüm Maqomayevin abidəsi (Moskva)

**Müslüm Maqomayevin abidəsi** — Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində Müslüm Maqomayev parkında görkəmli Azərbaycan müğənnisi və bəstəkarı Müslüm Maqomayevin xatirəsinə ucaldılmış abidə

Müslüm Maqomayevin abidəsinin daxil olduğu memarlıq-heykəltaraşlıq ansamblı Moskvada, Voznesenski və Yeliseyev döngələrinin kəsişdiyi yerdəki bağın cənub-şərq hissəsində, böyük musiqiçinin yaşadığı evin yaxınlığında ucaldılmışdır. Royal formasında cilalanmış qranitdən hazırlanmış abidə meydançasında - royalın qabaq divarı üzərində Maqomayevin ifa etdiyi ən məşhur mahnılardan biri olan *"Sən mənim melodiyamsan"* mahnısının sözləri və notları həkk edilmişdir. Müğənninin tunc heykəli qranit pyedestalda ucalır. Müəllifləri heykəltaraş, Rusiyanın xalq rəssamı Aleksandr Rukavişnikov və Rusiyanın əməkdar memarı İqor Voskresenski olan abidənin hündürlüyü 4,5 metrdən artıqdır.

## Açılışı

"Krokus" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin prezidenti Araz Ağalarovun təsis etdiyi Müslüm Maqomayevin Mədəni-Musiqi İrsi Fondunun dəstəyilə hazırlanmış abidənin təntənəli açılış mərasimi 15 sentyabr 2011-ci ildə olmuşdur. Açılış mərasimində Rusiyanın və Azərbaycanın rəsmi şəxsləri, ziyalılar, ictimaiyyət nümayəndələri iştirak etmişdir.

## Şəkilləri


Fayl:Unveiling of monument to Muslim Magomayev01.jpg|Açılış mərasimi
Fayl:Unveiling of monument to Muslim Magomayev02.jpg|Açılış mərasimi


## Mənbə

*MOSKVADA MÜSLÜM MAQOMAYEVİN ABİDƏSİ. '''mediaforum.az'''  

## İstinadlar



## Həmçinin bax
* Müslüm Maqomayev
* Müslüm Maqomayevin Mədəni-Musiqi İrsi Fondu
* Müslüm Maqomayev parkı (Moskva) 
* Müslüm Maqomayev parkı (Kiyev)
Müslüm Maqomayevin Mədəni-Musiqi İrsi Fondu

**Müslüm Maqomayevin Mədəni-Musiqi İrsi Fondu** — "Krokus" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin prezidenti Araz Ağalarovun təsis etdiyi fond.

## Gördüyü işlər

15 sentyabr 2011-ci ildə Müslüm Maqomayevin Mədəni-Musiqi İrsi Fondunun dəstəyilə hazırlanmış Müslüm Maqomayevin abidəsinin təntənəli açılış mərasimi olmuşdur.

## İstinadlar

 

## Həmçinin bax

* Müslüm Maqomayev
* Müslüm Maqomayevin abidəsi (Moskva)
Helle Torninq-Şmitt

**Helle Torninq-Şmitt** (; ) — Danimarka Sosial Demokrat Partiyasının lideri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Siçanlar

**Siçanlar** () — gəmiricilər dəstəsinə aid məməli heyvan fəsiləsi.

## Təsnifatı

### Yarımfəsilələri
* Deomyinae
* Gerbillinae
* Lophiomyinae
* Leimacomyinae
* Murinae
* Otomyinae

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Müqəddəs Lourens adası

**Müqqədəs Lourens adası** (, ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatı yaxınlığında yerləşən ada. Adada əsasən Sibir yupikləri yaşayır.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Sibir yupikləri
Keks

**Keks** — şirin un məmulatı. Adətən üzüm, qoz və müxtəlif giləmeyvələrlə bişirilir.

Kekslar müxtəlif formalarda bişirilir: Dördbucaq, yumru, halqavari, uzunsov və s.

## Tarixi
İlk keks reseptlərinə qədim Roma yazılarında rast gəlmək olar. O dövrün mətbəxində kekslar çovdar unu istifadə etməklə üzüm və qozla bişirilirdi.

Keks sözü orta əsrlərdə "meyvə" və "piroq" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır (Fructus, kechel). XV-ci əsrin sonlarında şəkər istehsalının inkişafı ilə əlaqədar keks müxtəlif ölkələrin mətbəxində yayılmağa başladı.

## Ədəbiyyat
* В. В. Похлебкин. Большая энциклопедия кулинарного искусства. Все рецепты В. В. Похлебкина,Центрполиграф, 2009 (rusca)
* Л. Ф. Захарова, Е. И. Толчинская. Путешествие в страну кулинарию. Архангельск, 1989 г. (rusca)
Ukrayna şəhərlərinin siyahısı

1 yanvar 2010 etibarilə Ukraynada 459 şəhər (ukraynca: мiсто) olmaqdadır. Bu şəhərlərdən Kiyev və Sevastopol xüsusi statuslu şəhər, 279-u rayon, 178-i oblast şəhəridir.

## Həmçinin bax
Kamandar Məcidov

**Kamandar Məcidov** (; ) — azərbaycanlı və belarusun güləşçi, yunan-roma güləşi üzrə 62 kq çəki dərəcəsində olimpiya oyunları, dünya, Avropa və SSRİ çempionu.

## Həyatı
1961-cü ildə Gürcüstanın Başkeçid rayonunda anadan olmuşdur. 1973-cü ildən güləş ilə məşğul olmağa başlamışdır. 1975-ci ildə Bakıya köçərək idman internatına qəbul olunmuşdur.

1983-cü ildə Minsk şəhərinə köçərək Belarusiya Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur. Həmin tarixdən Belarusiyanın adından çıxış etməyə başlamışdır. 1982-ci ildə Minskdə "Gənclərin Ümumittifaq yarışları-82"-nin qalib olmuş, 1983-də İvan Poddubnının xatirəsinə həsr olunmuş turnirinin qalibi olaraq SSRİ yığma komandasına daxil edilmişdir.

1985-ci ildə Avropa çempionatında qızıl medal qazanan K.Məcidov  "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalına və "SSRİ-nin əməkdar idman ustası" adına layiq görülmüşdür.

Hal-hazırda Minsk Dövlət Universitetinin fiziki hazırlıq kafedrasının müəllimidir. Güləş üzrə Belarusiya yığma komandasının məşqçisidir.

## Uğurları

## Mənbə
*Azərbaycanın ilk olimpiya çempionu Borçalıdandır

## Həmçinin bax
* Kamandar Olimpiya çempionudur (film, 1989)

## İstinadlar
Maltada təhsil

## Ali təhsil
Kiçik ölkə olduğu üçün Maltada cəmi bir universitet - Malta Universiteti vardır.

Malta Universiteti Mzida şəhərində yerləşir. 1592-ci ildə yaradılıb, çox sayda şöbələri və filiallları vardır. 9 minə qədər tələbə təhsil alır, onun minə qədəri xaricilərdir. Universitet kampusu təhlükəsizlik tələblərinə tam cavab verir. Təhsil haqqı digər ölkələrə nisbətən ucuzdur.

Universitetdə iqtisadiyyat, incəsənət, humanitar fənlər, mühəndislik, tibb, diplomatiya və s. ixtisslar üzrə bakalavr, magistr və doktorluq təhsili almaq olar.

## Ölkədə xarici universitetlər
Xarici ölkə universitetləri Maltada sərbəst şəkildə filiallarını aça və qeydiyyatdan keçirə bilərlər. Bu filiallarda təhsil ödənişli olur.

## Mənbə
* Malta Universiteti 
* Malta
* University of Malta

## İstinadlar
Malta Universiteti

**Malta Universiteti** (, ) — Maltanın Mzida şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi, Avropanın ən qocaman universitetlərindən biri. Universitetdə bakalavr, magiistr və elmlər doktoru elmi adını almaq olur (PhD).

## Tarixi
Əsası 1592-ci ildə qoyulmuşdur.

Universitetin çoxlu sayda şöbələri və filialları vardır.

Universitetdə 9 minə qədər tələbə təhsil alır, onun minə qədəri xaricilərdir. Təhsil haqqı digər ölkələrə nisbətən ucuzdur.

Universitet kampusu təhlükəsizlik tələblərinə tam cavab verir.

Universitetdə iqtisadiyyat, incəsənət, humanitar fənlər, mühəndislik, tibb, diplomatiya və s. ixtisslar üzrə bakalavr, magistr və doktorluq təhsili almaq olar.

## Xarici əlaqələri
Utrext Şəbəkəsinin üzvüdür.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Maltada təhsil
Çəngəl

right|thumb|300px|Çəngəllər.[thumb|300px|[Spork]]

**Çəngəl** və ya **çatal**— dəstəyə bitişik bir neçə dili ( ikidən dördə qədər) olan əksər hallarda dörddişli mətbəx ləvazimatı. Çəngəli yemək masasında ilk dəfə 1630-cu il 25 iyununda amerikalı Con Unitrop istifadə etmişdir.

Yemək yemək üçün istifadə olunur.

## Mənbə
* Çəngəlin tarixi
* Çəngəl haqqında

## Qeydlər

## Kitab
* *«The Evolution of Useful things»* (1992), Henry Petroski — история эволюции вилки (ISBN 0-679-74039-2)
Həzi Aslanov (dəqiqləşdirmə)

* **[[Həzi Aslanov]]** — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olmuş azərbaycanlı.
* Həzi Aslanov (polis) — İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə baş İdarəsinin rəisi, polis general-mayoru 
* Həzi Aslanov metrostansiyası — Bakıda metrostansiyası.
* Həzi Aslanov (qəsəbə, Ağstafa) — Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
* Həzi Aslanovun heykəli (Bakı, 1949) — Həzi Aslanovun qəbir üstü abidəsi. 
* Həzi Aslanov (qəsəbə, Xətai) — Xətai rayonunda yaşayış massivi.
İçəri Şəhər (dəqiqləşdirmə)

*İçəri Şəhər — Bakı şəhərinin tarixi mərkəzi.
*İçəri Şəhər — şərab növü.
*İçərişəhər metrostansiyası — Bakıda metrostansiya.
*İçərişəhər Cümə məscidi — İçərişəhərdə məscid

**Filmlər**
*İçəri şəhər — 1964-cü ildə çəkilmiş sənədli film.
*İçəri şəhər — 1978-ci ildə çəkilmiş qısametrajlı film.
*İçəri şəhər-əbədi nağıl — 1984-cü ildə çəkilmiş sənədli film.
*İçəri şəhər — 2015-ci ildə çəkilmiş bədii film.

## İstinadlar
Culfalar məscidi

**Culfalar məscidi** — XIX əsr-əsrdə Şuşanın Culfalar məhəlləsində tikdirilmişdir. Memarı Kərbəlayı Səfixan Qarabağidir. İki mərtəbəlidir. Qarabağlı Rızvan Memar Kərbalayi Səfixan Qarabaği. 

XIX əsrdə Şuşanın Culfalar məhəlləsində tikilmiş eyni adlı məscid də Kərbalayi Səfixanın yaradıcılıq ideyaları əsasında inşa edilmişdir. Məscidin ikinci mərtəbəsində qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş zal və həmin zala qalxmaq üçün ayrıca quraşdırılmış pilləkən və giriş qapısı var. Baş fasadın ümumi giriş qapısı üzərinə qoyulmuş pəncərələr qadınlar bölməsini lazımi qədər işıqlandırmağa kifayət edir. Sütunsuz dörd divarla əhatə olunmuş sadə formalı memarlıq və konstruksiya həllinə malik olan ümumi ibadət zalı baş fasad və mehrab tərəfdən qoyulmuş iki pəncərə vasitəsilə işıqlanır. Məscidin dam örtüyü adi yaşayış binalarında olduğu kimi dördbucaqlıdır. Qarşısında çox da geniş olmayan meydan var. Həmin meydan qarşıdan keçən şəhər küçəsi ilə məhdudlaşır. 

## Xarici keçidlər
* UNESCO Azərbaycan 
* Tarixi-dini abidələri
* http://sumgait.mctgov.az 
* Qarabağdakı ibadət evləri
* Culfalar məscidi
* Məscid və minarələr 

## Həmçinin bax
* Qarabağ
* Şuşa
* Məscid

## İstinadlar
Bitkiçilik

**Bitkiçilik** — bitkilərin ərzaq, heyvan yemi və dekorativ məqsədlər üçün yetişdirilməsi.

## Həmçinin bax
* Kənd təsərrüfatı
* Torpaqşünaslıq
Berinq boğazı tuneli

**Berinq boğazı tuneli** - Avrasiyanı Şimali Amerika ilə birləşdirəcək tunel.

Tunel Berinq boğazının dibindən keçərək ABŞ-ni Rusiya ilə birləşdirəcək. 22 avqust 2011 tarixində Rusiya tunelin inşasına dəstək verəcəyini bildirib. Nyu-Yorkdan başlayıb Asiya və Avropanı keçərək Londonda sona çatacaq bu nəqliyyat layihəsinin ümumi dəyərinin 60 milyard dollar olduğu bildirilir. 106 kilometr uzunluğunda tunelin inşası ilə qlobal nəqliyyatın yüzdə üçü buradan keçəcək və illik qazanc 7 milyard olacaq. Dünyanın ən uzun dəmir yolu xətti layihəsi olaraq təyin olunan tuneldən sərnişin və yük daşınması həyata keçiriləcək.

Rusiyanın şimalındakı Böyük Diomed adasından ABŞ-nin Kiçik Diomed adası arasında tikiləcək tunelin çatışmayan cəhəti Alyaskada dəmir yol xəttinin olmamasıdır.

Bu layihə 100 ildir ki, Rusiyanın gündəliyindədir. İlk dəfə 1905-ci ildə çar II Nikolay bu ideyanı irəli sürüb. I dünya müharibəsinin başlanması bu ideyanı həyata keçirməyə imkan verməyib. Avrasiyanı Şimali Amerika ilə birləşdirəcək bu layihə Şanxayda keçirilən World Expo 2010 Mədəniyyət Forumunda "Grand Prix" mükafatına layiq görülüb
.

## İstinadlar
Mamay məscidi

**Mamay məscidi** — XIX əsrdə Şuşanın Mamayı məhəlləsində tikilmişdir.

İki mərtəbəlidir. Şuşanın dördbucaqlı adi yaşayış binalarının dam örtüyünü xatırladan Mamay məscidinin dam örtüyündə azançı üçün "güldəstə" quraşdırılmışdır. Məscidin ibadət zalı dörd sütunla üç nefə ayrılır. Bu məsciddə pəncərələr binanın iki baş fasad və mehrab olan tərəfindən qoyulmuşdur. Mamayı məscidi vaxtilə poeziya evi olmuşdu

Şuşada tikilmiş məhəllə məscidlərinin üzərində bir, cümə məscidlərinin üzərində isə iki minarə var. Cümə məscidləri həcminə, memarlıq üslubuna, xarici və daxili divarlarına yazılan "Qurani Kərim" dən olan surə və ayələrinə görə məhəllə məscidlərindən fərqlənirlər.

Düzbucaqlı plandakı Şuşa məscidləri (XVIII-XIX əsrlər)̠ məhəllə meydanlarının ayrılmaz və ən başlıca komponentləri idilər. Müxtəlif cizgili enli tağları olan (Mərdinli məscidi, Quyuluq məscidi, Köçərli məscidi) və ya müstəvi səpkisində işlənmiş (Çöl Qala məscidi, Seyidli məscidi, Mamay məscidi) həcm-fəza eyvanı şəklində qurulan əsas girişin səmti meydanın planlaşdırılmasından və relyefindən asılı olurdu. Məscidlərin fəza təşkili əsasən iki tipə bölünürː birinci tipin fəza təşkili sütunlar üzərində tağbəndli və tağlı ibadət zalının üçnefli hissələnməyə malikdir, ikinci tip məscidlər isə yastı örtüklü bir bütöv həcm şəklində təqdim olunur. Şuşanın məhəllə məscidlərinin interyerində bütün memarlıq bəzəkvurma tsiklindən — polixrom divar boyakarlığından, Quran yazılarından, yapma bəzəklərindən istifadə olunur.
## Həmçinin bax
* Şuşa
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu

## Xarici keçidlər
* UNESCO Azərbaycan 
* Qarabağdakı ibadət evləri

## İstinadlar