open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çömçəbaşı bəzəmə

**Çömçəbaşı bəzəmə** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda, əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Çömçəbaşı bəzəmə ilaxır çərşənbələrdə və Novruz bayramları günlərində uşaqların, yeniyetmələrin oynadıqları oyunlardan biridir.

## Oyunun qaydaları
Oyun iştirakçıları sanama üsulu ilə iki dəstəyə ayrılırlar. Hər dəstənin püşk atma yolu ilə seçilmiş başçısı olur. Adi bir çömçənin başını rəngli parçalarla bəzəyir və başından zınqırov asırlar. püşk atma atılır. Püşk hansı dəstəyə düşərsə, oyunu həmin dəstə başlayır. Növbə ilə oyunçuların gözləri dəsmalla bağlanılır. Digər dəstənin oyunçusu çömçəni əlinə alıb çəkilmiş dairənin içərisində o tərəf, bu tərəfə qaçır. Gözübağlı zınqırov səsləndirəni tutmağa çalışır. Zınqırov on dəfə səsləndirilir. Əgər bu on dəfə də gözübağlı çömçəgəzdirəni tuta bilməsə, gözlərini açır və ona on lopux vurulur. Əgər tuta bilsə, gözübağlı çömçəgəzdirənə on dəfə lopux vurulur. Həm də dəstələr yerini dəyişməli olur. Beləcə oyun davam edir.

## Mənbə
* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.58.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qurşaqtutma

**Qurşaqtutma**  -  Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda,  əsasən  uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat

Novruz bayramı və digər el şənliklərində keçirilən qurşaqyapışma yarışı keçirilir. Zorxana idman oyunlarından güləşmə yarışının ən qədim ənənəvi adılarından biridir. Tamaşa ünsürləri ilə zəngin olan bu güləş növündə olan oyun və yaxud da yarış, adətən Novruz bayramı və digər el şənliklərində oynanılır. Adi günlərdə kiçik yaşlı uşaqlar arasında oyun halında keçirilir.

## Oyunun  qaydaları

Müxtəlif şənlik, bayram və yığıncaqlarda pəhləvanlar qoşa zurnanın cəsarət, güc, döyüşkənlik aşılayan zil səsi, zərb alətlərinin gur sədası altında meydana gəlir, igid cavanları güləşə çağırırlar:


Mənəm nərlərin nəri,
Ay oğlan.
Mənəm ərlərin əri,
Ay oğlan.
Əl qolunu çatdadaram,
Ay oğlan.
Bağrını partladıram,
Ay oğlan.


Pəhləvanların ənənəvi salamlaşması və özlərini təqdim etməsi mərasimindən sonra “Cəngi" sədaları altında yarış başlanır. Pəhləvanlar beldən aşağı müxtəlif fəndlər işlədib bir-birinin qurşağından yapışır, biri digərini yıxmağa çalışır. Qalibə müxtəlif hədiyyələr verilir.

## Mənbə

* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.128.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Mərəköçdü

**Mərəköçdü** () — Azərbaycanda daşla oynanılan strategiya oyunu. Hər bir oyunçu 3 mərə (oyuq) və 21 daşla oyuna başlayır.

## Tarixi
Mərəköçdü oyunun tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Metin Anda görə oyun Asiya mənşəlidir. 1979-cu ildə "Beynəlxalq Mədəniyyət Jurnalı"nda Türkiyədə manqala, Azərbaycanda mərəköçdü adlandırılan oyunun mətni verilmişdir.

## Oyunun  qaydaları

Bu oyunu iki və ya dörd uşaq oynayır. Dairə şəklində hər uşağa üç mərə düzəldirlər. Hərə 21 balaca daş götürür, daşları iki-iki saymaqla mərə-mərə paylayıb yığır. Say belədir:

 
- Dana, dana, 
Qır dana, 
İki öküz, 
Bir dana.


Hər mərəyə yeddi daş yığırlar. Qürrə atıb oyuna başlayırlar. Püşk düşən uşaq daşlardan mərənin içində birini saxlayır. Qalanlarını mərələrə paylayır. Adamın sayına görə daş udmaq olar. Müqabil tərəfin mərələrində bir və ya üç daş varsa, oyunçunun paylayan daşı da bir və ya üç daşlı mərələrdə qurtarır, deməli, daşlar cütləşirsə o, həmin daşları udmuş olur. 

İlk udulmuş daşa metrik deyirlər. Hansı uşaq başqa bir uşaqdan yeddi və ya çox daş udsa, daşlar və bir mərə onun olur, o birinin mərəsi və daşları azalır. Belə-belə hər kəsin bütün mərələri boşaldıqda o, sıradan çıxır.

## Oxşar oyunlar
*Manqala. Anadolu türklərində 12 və ya 14 oyuqlu strateji oyun. 
*Doqquz Qorqol/Qumalaq. Mərkəzi Asiya xalqlarında 9 oyuqlu strateji oyun. 2020-ci ildə manqala ilə birlikdə Türkiyə, Qazaxıstan və Qırğızıstanın UNESCO-da qeyri-maddi mədəni irsi olmuşdur.
## İstinadlar
Noxud çuxuru

**Noxud çuxuru** —  Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən  uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat

Novruz bayramı və digər el şənliklərində uşaqlar tərəfindən oynanılan oyunlardan biridir. Bu maraqlı oyun ev şəraitində keçirilir.

## Oyunun  qaydaları

Böyük bir sini təmiz və narın qumla doldurulub, üzəri hamarlanır.  Sinini dövrəsi boyunca bir- birinin yanında, qumun üstündə kiçik çuxurlar qazılır... Hər çuxura yeddi ədəd noxud salınır. Oyunçular cüt-cüt  noxudları çuxurlara salarkən belə bir şeir deyirlər:


Tay cütüm (birinci cüt)
Taylar cütüm (ikinci cüt)
Alaca mətək( üçüncü cüt)
Dalınca kötək (bir tək)


Oyunda üç və üçdən artıq oyunçu iştirak edə bilər. Oyunçulardan biri payına düşən çuxurlardan birinin noxudlarını saat əqrəbi istiqaməti üzrə qonşu çuxurlara bir- bir salır. Növbə ilə ikinci və üçüncü oyunçunu da bunu təkrar edir. Kimin axırıncı noxudu oyunçuların çuxurundakı tək sayda (1,3,5) olan noxudların üzərinə düşürsə, o oyunu udmuş hesab olur. Bu qayda ilə oyun davam edir.

## Mənbə

* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.140.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Püşk

**Püşk (çöp)** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda, əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Novruz bayramı günlərində oynanılan oyunlarda başçı və oyunçuları təyin etmək vasitəsi. Püşk üçün çöp, dəmir pul, aşıq və s. nəsnələrdən, eləcə də sözdən istifadə olunur.

## Oyunun qaydaları
Uşaqlar məhəllə, həyət meydançalarına toplaşırlar. Müəyyən bir oyun, misal üçün, gizlən qaç oyunu oynamaq istəyirlər. Bəs oyunu kim başlamalı, gözlərini kim yummalı, gizlənənləri kim tapmalıdır? Bunun üçün çoxsaylı nümunələrdən oxumaqla həmin oyunçunu müəyyənləşdirirlər:


Motal-motal,
Tərsə motal.
Yağ atar,
Qaymaq tutar.
Ağ quşum,
Ağ arçınım.
Göy quşum,
Göyərçinim.
Qarğa qara,
Durna hara…
Çilmə çilik,
Bircə əmlik.
Qəmbər çarıq,
Biz də varıq.
Əmrəqulu
Yoxdu pulu.
Vur nağara,
Çıx qırağa.


Oyunçuların sayı qədər bu püşkatma söyləməsi deyilir. "Çıx qırağa" hansı oyunçuya deyilirsə, o, gizlənənlər sırasına keçir. Sona qalan gözlərini yumub təyin olunmuş mərədə durur.

## Mənbə
* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.154.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Papaqqapdı

**Papaqqapdı** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Papaqqapdı ilaxır çərşənbə və novruz günlərində uşaqların və yeniyetmələrin oynadıqları oyunlardan biridir.

## Oyunun qaydaları
Oyunçuların hamısının başında papaq olmaqla çəkilmiş dairənin içərisində dairəvi şəkildə otururlar. Püşklə seçilmiş başçı əlində çubuq dairənin ortasında dayanır. O, papaqsız olur. Başçı çubuğu yerə vurub oyunçuları qorxudur. Onlar əl çala-çala:


Tağı-tağı tağbatağ
Başında yoxdu papaq.


Sözlərini beş dəfə təkrar deyirlər. Bu vaxt başçı oyunçulardan birinin papağını qapıb öz başına qoyur. Papağı götürlmüş oyunçu da sağ tərəfində oturan yoldaşının papağını qapıb öz başına qoyur. Belə-belə papaqqapma dövrə sona çatana qədər davam edir. Oyun bu yolla dörd-beş dəfə təkrar olunur. Papaqsız qalan oyunçu başçını əvəz eləyir. İndi o, dairənin içində hərlənib oyunçulardan kiminsə papağını qapmağa çalışır. Oyunçulardan yenə:


Tağı-tağı tağbatağ
Başında yoxdu papaq.


Deyib onu ələ salırlar. Bu sözlər papaqsızın papaq qapmasına qədər təkrar olunur. Oyun beləcə davam edir. Oyunçuların dəyirman daşının hərlənməsi istiqamətində papaq qapıb oyunu davam etdikləri üçün bəzi yerlərdə bu oyuna "Dəyirman oyunu" adı da verilib.

## İstinadlar
Say saymaq

**Say saymaq**  –  Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən  uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat

Novruz bayramı günlərində eləcə də digər günlərdə uşaqların oynadıqları oyunlardan biridir.

## Oyunun  qaydaları

Uşaqlar oyuna başçı seçirlər. Başçı uşaqlarıcərgəyə düzür, müəyyən say rəqəmi seçir. Əsasən 15, 25, 35, 45, 55, 65, 75, 85, 95 rəqəmlərin götürürlər. Uşaqlardan bir-bir bu rəqəmləri tez-tez söyləmək tələb edilir. Çaşana hamı bir yerdə:


Maymaq, a maymaq,
Bilmədin saymaq!


- deyir, onu utandırırlar.
Gözbağlıca

**Gözbağlıca oyunu ** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda, əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Gözbağlıca Novruz bayramı günlərində geniş yayılmış xalq oyunlarından biridir.

## Oyunun qaydaları
Oyunda iki dəstə olur. Başçılar seçilir, növbə ilə oyunçuların gözünü yaylıqla bağlayıb meydana buraxırlar. Kimsə qıraqda daş çıqqıldadır, səs çıxarıb qaçır. Gözübağlı başlayır daşla səs çıqqıldadanı axtarmağa. Böyük əziyyətlə daşı daşa vuranı tutur. İndi də ələ keçən oyunçunun gözünü bağlayırlar. Bir başqası başlayır oyun daşlarını bir-birinə vurmağa "Gözbağlıca" oyunu bu sayaq davam edir.

## Mənbə
* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.88.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fincan-fincan

**Fincan-fincan** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda, əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Novruz bayramlarında eləcə də el şənliklərində xalq arasında yayılan maraqlı məişət oyunlarından biri də "Fincan-fincan oyunudur. Bu oyun bəzən məhəllələrarası, çayxanalarda, bəzən də toy gecələrində oynanılır.

Fincan-fincan oyunu Azərbaycanın bəzi bölgələrində "Üzük-üzük", "Üzük gizlətdi", "Gül oyunu" adları ilə də tanınır.

## Oyunun qaydaları
Oyunda iştirakçıların sayına görə məcməyi, siniyə düzülən üzüqoylu fincanlardan birinin altında üzük gizlədir. Bir dəstə o biri dəstəyə onu tapmağı təklif edir. Üzük tapılmadıqda iştirakçı "cərimə" olunur. Oyuna yığılan cavanlar çay içir, cürbəcür çərəzlər yeyirlər. Oyun zamanı məzəli əhvalatlar, nağıl deyir, aşıq, dərviş oxudurlar. Çox zaman oyun gecəyarısına qədər davam edir.

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
O. Henri

**O. Henri** (; 11 sentyabr 1862, ABŞ - 5 iyun 1910, ABŞ) — Amerika hekayə yazıçısı.

## Həyatı

Dünya şöhrətli amerikan yazıçı O. Henri 1862-ci ildə Şimali Karolinada doğulmuşdur. Öz yazdığı əsərlərini O. Henri təxəllüsü ilə çap etdirmişdir. Əsl adı Uiliam Sidney Porter (William Sydney Porter) olan yazıçı dünyada qısa hekayə yazan yazıçıların ən məşhur isimlərindən biri kimi tanınır.

Çox az təhsil alan O. Henri aptekdə işləmiş, bank kassirliyi daxil olmaqla müxtəlif işlərdə çalışdıqdan sonra, işlədiyi bankdan pul mənimsəməkdə günahlandırılaraq üç ildən artıq həbsdə yatmışdır. İlk hekayələrini də müxtəlif imzalar altında elə o həbsxanada qələmə almışdır.

Həbsdən çıxdıqdan sonra O. Henri "The Rolling Stone" (Avara) adlı həftəlik satirik jurnalının baş redaktoru vəzifəsində işləmişdir.
Yazıçı həyatının son səkkiz ilində iki yüzdən çox hekayə yazmışdır.

O. Henrinin zarafatcıl və canlı üslubda qələmə aldığı əsərləri böyük insan kütlələrinin bəyənməsinisinə səbəb olmuş və bu işdə o, çoxlu müvəffəqiyyət qazanmışdır.

Ustalıqla qurduğu və insanı həyəcanlandıran süjeti, incə yumoru və adamın üzünə sanki şillə vururmuş kimi sona çatan gözlənilməz sonluqlarıyla bitən hekayələri, qısa novella sahəsində O. Henriyə xas bir "tərz" meydana gətirmiş və bu bir çox yazıçıya ilham mənbəyi olmuşdur.

Maraqlı süjet xətti və incə yumoru ilə seçilən əsərlərində Amerikan həyat tərzinin burjua cəmiyyətinin sosial ziddiyyət və mənəvi eybəcərlikləri əksini tapmışdır.

Yazıçının "Kral və kələm" romanından əlavə hekayələrini topladığı əsas kitabları bunlardır: "Qərbin ürəyi", "Dörd Milyon" (Four Million), "Yanan Çıraq" (The Trimmed Lamp), "Şəhərin səsi" (The Voice of the City), Seçmələr (Options), Fırılananlar (Whirligigs), Altılıqlar və Yeddiliklər (Sixes and Sevens).

Əsərləri dəfələrlə ekranlaşdırılmışdır.

O. Henri 1910-cu ildə Nyu Yorkda vəfat etmişdir.

## Kitabları

* Kral və kələm (roman)
* Qərbin ürəyi (hekayələr)
*Sonuncu yarpaq (hekayələr)
* Dörd Milyon (hekayələr)
* Yanan Çıraq (hekayələr)
* Şəhərin səsi (hekayələr)
* Seçmələr (hekayələr)
* Fırılananlar (hekayələr)
* Altılıqlar və Yeddiliklər (hekayələr)

## Filmoqrafiya

# İşgüzar adamlar (film, 1962)

## Xarici keçidlər
Təkləmə

**Təkləmə** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Təkləmə ilaxır çərşənbə və Novruz bayramı günlərində eləcə də digər günlərdə icra olunan uşaq oyunlarından biridir.

## Oyunun qaydaları
Oyunun keçirilmə qaydası belədir: məhəllə uşaqları meydançaya, məhəllə həyətlərinə toplaşıb iki dəstəyə bölünür. Hər dəstənin başçısı oxuyur. Dəstə üzvləri əl çalır. Birinci dəstənin başçısı oxuyur.


Çərək, mərək,
Bizdən sizə
Kim gərək?


İkinci dəstənin başçısı cavab verir:


Ölçüsü çərək olmaz,
Pəyəsi mərək olmaz,
Bizim dəstə güclüdür,
Sizlərdən gərək olmaz.


Birinci dəstənin başçısı.


Novruz gələr, yaz olar,
Göldə ördək, qaz olar,
Sizdən ikisini allıq,
Bizim dəstə çoxalar,
Sizin dəstə az olar.


İkinci dəstənin ayaq tərəfindən iki uşaq ayrılıb birinci dəstəyə qoşulur. Bu vaxt növbə ikinci dəstənin başçısına çatır. O, oxuyur:


Tonqalda közümüz var,
Danışdıq, sözümüz var,
Bizim, sizin dəstənin
Üçündə gözümüz var.


İndi birinci dəstədən üç uşaq ayrılıb ikinci dəstəyə qoşulur. Nəğmələr bu şəkildə davam edir. Uşaqlar bu dəstədən o dəstəyə, o dəstədən bu dəstəyə qoşulur. Axırda başçılardan biri tək qalır. Uşaqların hamısı öz dəstəsinə toplamış başçı tək qalan dəstə başçısına deyir:


Hünərdə hünərin var,
Biz bülbülük, olma sar,
Gəl qoşul dəstəmizə,
Eyləməzsən yeri dar.


Dəstə, beləliklə əl çalır. Tək qalmış dəstəbaşçısı onlara qoşulur. Beləliklə, oyun qurtarır və yenidən başlanır.

## Mənbə
* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.183.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Valeri Leontyev

**Valeri Yakovleviç Leontyev** (; ) 1980-ci illərdə məşhur olmuş sovet və rus pop müğənnisi. O, 1996-cı ildə Rusiyanın xalq artisti adını alıb. Rus musiqisinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri sayılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.leontiev.ru
Leprikon 09

***Leprikon 09*** — Xorvatiyada çalışan azərbaycanlı musiqiçi Dj Sineddin birinci studiya albomudur. 1 dekabr 2012 tarixinə olan məlumatlara görə albomun 98000 nüsxəsi satılıb.

## Albom haqqında
Albomun təqdimatı 17 noyabr 2009-cu ildə olub. Albomun yazılışına 4 ay sərf olunmuşdur. Alboma Sineddin il ərzində yazdırdığı 9 mahnı daxil edilib. Disk E-Jay Studio Records leyblində yazılmışdır. Albomdan treklərdən 5-i remiks qalan 4-ü isə Dj Sineddin mahnılaridir. Bundan başqa alboma daha bir bonus-trek daxil olub. Albomun ilkin adı "Leprikon project 2009", daha sonra "Leprikon proj. 09" və sonda "Leprikon 09" -a dəyişdirilib.

## Trek siyahısı

## Satışlar
Məlumat 1 dekabr 2012 tarixinə görədir

## Xarici keçidlər
* Leprikon proj.09 haqqında məlumat FACEBOOK 

## Həmçinin bax
Patrik Züskind

**Patrik Züskind** (; ) — alman yazıçısı, dramaturqu və ssenaristi.
## Həyatı
Patrik Züskind 26 mart 1949-cı ildə Ambaxtda Ştarnberq gölünün yaxınlığında doğulub. Holtshausendə böyüyüb və ilk təhsilini orada alıb. Məktəbi bitirib və orduda xidməti başa vurduqdan sonra bir il "Aix-En-Provonce" leksiyalarında iştirak edib, öz biliklərini fransız dili və mədəniyyətinin öyrənilməsinə sərf edib.

Züskind sonralar ssenarilər yazmaqla pul qazanmağa başlayıb. O, rejissor Helmut Ditl ilə məşhur "Kir Royal", "Monako Frans" və "Rossini və ya kim kim ilə yatdı" adlı televiziya filimlərinə ssenari yazıb.

Teatr səhnəsində Züskind ilk nailiyyətini "Kontrabas"ı yazmaqla qazanıb. Sonra ona dünya şöhrəti gətirən "Ətriyyatçı" (1985) romanı, "Göyərçin" (1987) və "Cənab Zommerin tarixi" (1991) novellalarını yazıb.

Hal-hazırda gizli şəkildə fasilələrlə gah Münhendə, gah Fransada əsasən də Mansardanda yaşayır. Özünün gizli həyat tərzi ilə əlaqədar müsahibələri, rəsmi görüşləri təxirə saldığına görə alman mətbuatı onu "əyləncəli alman ədəbiyyatının kabusu" adlandırır.

2006-cı ildə "Ətriyyatçı" romanı ekranlaşdırılıb.

## Roman və povestləri

* Ətriyyatçı. Bir qatilin hekayəsi (Das Parfum), 1985
* Göyərçin (Die Taube), 1987
* Cənab Zommerin hekayəsi (Die Geschichte von Herrn Sommer), 1991

## Pyesləri

* Kontrabas (Der Kontrabass), 1981

## Ssenariləri

* Kir Royal (Kir Royal), 1986
* Monako Frans  (Monaco Franze), 1982
* Rozini və ya kim kim ilə yatdı (Rossini – oder die mörderische Frage, wer mit wem schlief), 1997

## Xarici keçidlər
* Ətriyyatçı (Bir qatilin tarixçəsi). Patrik Züskind (yüklə)
Adam Levin

**Adam Noah Levin** ( 18 mart, 1979) musiqiçi, mahnı sözləri yazan və gitarist. Pop-rok qrupu Maroon 5-ın vokalisti.

## Filmoqrafiya
* Yenidən başlayaq (2013)

## Sinqllar

## Həmçinin bax
* Maroon 5

## Xarici keçidlər
* Maroon 5 Resmi Web Sitesi
Broken Source

***Broken Source*** - Xorvatiyada çalışan azərbaycanlı musiqiçi Dj Sineddin ikinci studiya albomudur. 2011-ci ilin aprel ayında Xorvatiyada bürünc statusu alıb. 1 dekabr 2012 tarixinə olan məlumatlara görə albomun 72000 nüsxəsi satılıb.

## Albom haqqında
 
*Broken Source* albomunun təqdimatı 10 oktyabr 2010-cu ildə Bakı şəhərində Face klubda keçirildi. Albom 11 (10+1) trek daxil oldu. Dj Sinedd öz ikinci studiya albomu üzərində yenidən Ejay-Studio Records nişanı ilə çalışdı. Albomda Sineddin il ərzində yazdırdığı remikslər və 5 yeni mahnı yer alıb. Dj Sinedd öz rəsmi saytında avqust ayının 28-i yeni albomun trek-siyahısını və üzlüyünü nümayiş etdirdi.
Albom 10 oktyabr tarixində işıq üzü gördü və qısa bir zaman ərzində Azərbaycan dance chartinda ilk pilləyə qalxdı. Xorvatiya üzrə satışları 15 mini keçdiyinə görə bu ölkədə albom "gümüş status"unu, Avropa üzrə isə satışları 25 min nüsxəni keçdiyinə görə "bürünc statusu"nu alıb.

## Trek siyahısı

## Aldığı statuslar

Məlumat 1 dekabr 2012 tarixinə görədir.

## Mükafatarı

## Xarici keçidlər
*Broken Source haqqında məlumat Facebook
*Albom haqqında məqalə

## Həmçinin bax
Turnavurdu

**Turnavurdu** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Turnavurdu oyunu novruz bayramında, bayramqabağı günlərdə eləcə də digər günlərdə uşaqların oynadıqları oyunlardan biridir. Bu oyunu həm qızlar, həm də oğlanlar oynayırlar.

## Oyunun qaydaları
Uşaqlar iki bərabər dəstəyə ayrılırlar. Hər dəstənin başçısı olur. Dairəvi cızıq çəkirlər. Dəstələrdən birindəki adamların sayı qədər turna eşirlər. Başçılardan biri ovucuna bir şey alır, əllərini bərk yumub o biri başçıya uzadır. Başçı gizlədilmiş əşyanın hansı əldə olduğunu tapsa qalib gəlir, əlini yuman başçının dəstəsi turna çəkilən dairəvi cızığa girir. Kənarda qalan qalib dəstə cızıqdakı turnaları götürməyə çalışır. Götürə bilməsələr onları turna ilə vururlar. İçəridəkilər kənara çıxır, kənardakılar cızığın içərisinə girirlər. Burada oyun turnanı ələ keçirmək uğrunda mübarizədən ibarətdir. Turnanı ələ keçirənlər qalib sayılır.

## Mənbə
* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.187.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Yaylıqqaçırtdı

**Yaylıqqaçırtdı** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Yaylaqqaçırtdı oyunu Novruz bayramı günlərində və toy mərasimləri zamanı eləcə də digər günlərdə keçirilən milli atüstü oyunlardan biridir.

## Oyunun qaydaları
Oyunda atçapanlardan biri əlindəki ipək yaylığı yuxarı qaldıraraq meydançada dövrə vurur. Digərləri yaylığı ondan almağa çalışır. Qaliblərə gümüşlə bəzədilmiş yəhər mükafat verilir.

Oyunun digər adı "gərdəkqaçırtdı"dır. Xüsusən kəndlərdə toy günü gəlin gətirilərkən fayton yola düşdükdən sonra özünə güvənən igid atlılar faytonun arxasında dayanaraq müəyyən olunmuş vaxtda at sürməklə yarışa başlayırlar. Hansı atlı bəy evinin həyətinə birinci daxil olarsa qırmızı gərdəyi alıb gəlin gətirən faytonun qarşısına çıxar. Bəyin atası və ya qohum-əqrəbası qalib atlıya müxtəlif hədiyyələr verirdilər.

## Mənbə
* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.197.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Yelləncək

**Yelləncək** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər vaxtlarda,  əsasən  uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Yelləncək oyunu Novruz bayramı günlərində, ilaxır çərşənbələrdə, həmçinin yaz, yay və payız aylarında  ağac budağından kəndirlə asılan yelləncək. Bu mərasim oyununda, əsasən, gənc oğlan və qızlar  iştirak edirlər. İştirakçılar bir-bir yelləncəyə minib yellənirlər. Digər iştirakçılar isə halay, yallı məzmunlu oyunlar ifa edirlər.

Yelləncəyə minib yellənənlər Naxçıvanda "Kuflan", Qarabağda "Ucuncaq", Lənkəran bölgəsində "Küf", "Həlaçin", Bakıda "Quyhaquy", Qubada "Havaçağ", Şəkidə "Sulançıx", "Yörtməc", Zəngilanda "Sarımçax", Gəncədə "Səkmən" və sairə adlarla məlumdur.

## Oyunun  qaydaları
İştirakçılar bir-bir, iki-iki ağac budağından asılmış kəndir yelləncəyə qalxıb yellənir, deyişmə və bayatı şəklində müxtəlif mahnı oxuyur, ətrafdakılar isə əl çalıb şənlənir, halay və yallısayağı rəqs edirlər. Yelləncəkdə yellənən qızın ayaqlarına çubuqla asta-asta vurub xorla oxuyurlar:

Örpəyi çəhrayı qız,
Adaxlının adın de.
Saçları xurmayı qız,
Adaxlının adın de.
Qaşları sürməli qız,
Adaxlının adın de.
Yaylığı yellənən qız,
Adaxlının adın de.
Bura qonaq gələn qız,
Adaxlının adın de.
Ha yellənə-yellənə
Adaxlının adın de.

Yelləncəkdəki qızdan ta cavab almayınca onu yelləndirirlər. Qız cavab verdikdən sonra yelləncəyi saxlayıb yerə salır və bir başqası yelləncəyə minir. Oyun saatlarla davam edir.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
Yumurta döyüşdürmə

**Yumurta döyüşdürmə** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

Yumurta döyüşdürmə oyunu Novruz bayramının çərşənbələrindən başlamış oğlan uşaqları və cavanlar tərəfindən icra olunan oyun-əyləncələrdən biridir. Bəzi bölgələrdə hətta Böyük Çillənin gəlişi ilə bu oyun oynanılmağa başlayır.

Yumurta döyüşdürmə oyununda həm çiy – bişməmiş, həm də bişmiş, rənglərlə ala-bəzək boyanmış yumurtalardan istifadə olunur. Döyüşmədən əvvəl tərəflərin razılığı ilə yumurtalar dəyişdirilərək dişə vurub bərk-boşluğu yoxlanılır. Bu, "yumurtanı dadma" adlanır.

## Oyunun qaydaları
Bilinəndə ki, döyüşdürülən yumurtalardan biri diğərininkindən bərkdir, boş olan yumurtanın sahibi, ona:

— Əy, vurum, — deyir. "Əy, vurum" yumurtanın sivri tərəfindən azca aşağı nişan qoymaq deməkdir. Uşaqların daha çox sevdiyi, bu günlərdə yaşayan həmin adət əyləncəli bir səhnəyə çevrilir:

Daş, daş…
Baş yumurtam,
Baş, baş…
Həci dayını
Yandırdım.
Bir səbətlik
Yumurtasını sındırdım.
Daş, yumurtam
Daş, daş…


Kimin oyun yumurtası çox sınarsa, o da sınıqları yır-yığış eləyir, qalib qəhrəmanlar kimi sevinir. Bu oyunda hiylə və məharət qalib gəlir: "Sən tut, mən vurum", "Bunu mən tuturam, onu sən tut", "Gəl yumurtaları dəyişib, vuraq", "Gəl dadışaq", "Yox, sənin yumurtan ziyilidir" və s.

Döyüşmədə sındırılmış yumurtalarla oyun daha maraqlıdır. Döyüşmədə uduzulmuş sınıq yumurtaları sıraya düzürlər. Sonra buraya bir xoruz buraxırlar. Xoruz sıradakı hansı yumurtanı dimdikləyirsə, sahibi sıradakı bütün yumurtaları udmuş sayılır.

Bir oyun da bişmiş yumurtaları yoxuşdan üzüaşağı yuvarlamaqdır. Hansı yumurta daha uzağa yuvarlansa, sahibi qalib sayılır.

Yumurta döyüşdürmənin xüsusiyyətləri böyük Azərbaycan yazıçısı Cəlil Məmmədquluzadənin (1866–1932) bir felyetonunda da özünə yer almışdır. Felyetondakı həmin epizod belədir: "… məlumdur ki, uşaqlar yumurta döyüşdürəndə əvvəl bir dadırlar, yəni yumurtalarını dəyişdirib vururlar dişlərinə və sonra qaytarıb verirlər bir-birinə. Sonra başlayırlar oynamağa. Məsələn, Əli bunu qanır ki, yumurtası Vəlinin yumurtasından bərkdir. Əvvəl deyir:

— Tut!
Vəli deyir:
— Sən tut!
Vəli deyir:
Sən tut!


Axırda Əli tutur, çünki bilir ki, tutsa da, Vəlinin yumurtası sınacaq.

Vəli də işi duyub vurmur, çünki bilir ki, yumurtası boşdur, sınacaq Əli deyir:

— Vur!

Vəli vurmur. Əli yumurtasını yan tutur və deyir.

— Vur!

Vəli vurmur, çünki bilir ki, yumurtası sınacaq.

Əli yumurtanın künəsin tutur və deyir:

— Vur!

Vəli vurmur, bilir ki, yumurtası sınacaq. Sonra Əli hər yerdə Vəlini görəndə yumurtasını açıq tutub Vəliyə deyir:

— Bax, tutmuşam, haradan vuracaqsansa vur!

Çünki Əli bilir ki, Vəlinin yumurtası boşdur".

## Mənbə
* '''Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.200.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Novruz bayramı
Yer haqqında elmlər

**Yer haqqında elmlər** (**geoelmlər**) - Yer planetinin quruluşunu  (litosfer, hidrosfer, atmosfer), əhalisini, onun təsərrüfat fəaliyyətini və Yerətrafı kosmik məkanı öyrənən elmlər qrupudur.

Yerin öyrənilməsi Yer qrupundan olan digər planetlərin öyrənilməsini asanlaşdırır. Günəş sistemini öyrənən zondlar meydana gəldikdən sonra Yer haqqında elmlərə planetologiya elmi də əlavə olundu. Bu elm Ayı, planetləri, onların peyklərini, meteor və kometləri öyrənir.

Yer haqqında elmlərə daxildir: 
* təbiət elmləri: geologiya, fiziki coğrafiya və s. 
* ictimai elmlər: əhali coğrafiyaı, iqtisadi coğrafiya və s.

Yer bütün haqqında elmlər ümumi və regional sahələrə bölünürlər. Ümumi elm həmin elmin ümumi qanunauyğunluqlarını, regional elm isə həmin elmin dar bir sahəsini öyrənir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aydın Həmidov

**Həmidov Aydın Məcnun oğlu** () — 

## Həyatı
Aydın Həmidov 19 aprel 1958-ci ildə Şabran rayonunun (keçmiş Dəvəçi rayonun) Aygünlü kəndində anadan olmuşdur.

## Filmoqrafiya
# Kişi sözü (film, 1987)

## Həmçinin bax
Təkə (oyun)

**Təkə** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

## Ümumi məlumat
Novruz bayramı ərəfəsində keçirilən saya gəzisi şənliyində boynuna noxta və zınqırov taxılmış, uzunsaqqal erkək bir keçi ətrafında "təkəm, təkəm oyun eylər" sözlərilə başlayan oxuma ilə icra olunan oyunlardan biridir.

## Oyunun qaydaları
Bəzən oyunda heyvan əvəzinə "Təkəsaqqal Kosa" və yaxud keçi görkəmli, keçi maskalı bir oyunçu çıxış edir. Törəniş etibarilə qədim Azərbaycanda oynanılan əsatiri bir tamaşa, orada yaz fəslini təmsil etmiş "Keçi"–"təkə" surəti ilə bağlı olub qışın başlanması, onun şər qüvvələr tərəfindən öldürülməsi, yazın gəlişi isə, onun dirilməsi kimi qeyd edilmişdir. "Təkə oyunu" "Kos-kosa" mərasim tamaşası ilə yaxından səsləşir. Əslində onların adları da oxşar və bir-birinə bağlıdır. "Kosa" sözü bir çox türk dillərində və eləcə də yerli ləhcələrimizdə "keçi", "təkə" anlamında işlədilir.

## Mənbə
* *Abdulla B., Babayev T.* Novruz bayramı ensiklopediyası. Bakı, 2008, səh.183.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Təkə (personaj)
Optik cihazlar

**Optik cihazlar** — optik şüalanmanı çevirməklə görmə imkanlarını genişləndirən cihazlar. Geniş yayılmış optik cihazlara misal kimi persikop, mikroskop, teleskop və kameraları göstərmək olar.

## Təsvirin təkmilləşdirilməsi
İlk optik cihazlar uzaqdakı cisimlərin böyüdülmüş xəyalını almaq üçün istifadə edilən teleskoplar və çox kiçik obyektlərin təsvirini böyütmək üçün istifadə edilən mikroskoplar idi. Qaliley və van Levenhukun dövründən bəri, bu cihazlar çox təkmilləşdirilmiş və elektromaqnit spektrinin digər hissələrini də əhatə etməyə başlamışdır. Binokl daşınabilən yığcam cihazdır. Kamera optik cihazların bir növü hesab olunur, stenop və obskura kamerası belə cihazların çox sadə nümunələridir.

## Analiz
İşıq və ya optik materialların xassələrin analiz etmək üçün başqa bir optik cihazar sinfi tətbiq olunur. Onlara daxildir:

* İnterferometr — işıq dalğalarının interferensiya xassələrini ölçür
* Fotometr — işığın intensivliyini ölçür
* Polyarimetr — polyarlaşmış işığın dispersiyasını və ya polyarlaşma müstəvisinin fırlanmasını ölçür
* Reflektometr — səth və ya obyektin qaytarma qabiliyyətini ölçür
* Refraktometr — müxtəlif materialların sındırma əmsalını ölçür
* Spektrometr və ya monoxromator — kimyəvi analiz və ya material analizi məqsədilə optik spektrin bir hissəsini generasiya edir və ya ölçür
* Avtokollimator — bucaq sapmalarını ölçür
* Vertometr — kontakt linzaların, eynək və lupa linzalarının sındırma qüvvəsini təyin etmək üçün istifadə olunur

DNT sekvenserləri də optik cihazlar hesab edilə bilər, çünki onlar DNT zəncirinin xüsusi nukleotidinə qoşulmuş flüoroxrom tərəfindən buraxılan işığın rəngini və intensivliyini analiz edirlər.

Səth plazmon rezonansına əsaslanan cihazlar biomolekulyar qarşılıqlı təsirləri ölçmək və analiz etmək üçün refraktometriyadan istifadə edir.

## Həmçinin bax
* Abbe refraktometri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Özbəkistan əhalisi

MKİ-ə əsasən Özbəkistan Republikası əhalisinin sayına görə dünyada 239 ölkə arasında 44-cü yerdə dayanmaqdadır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 2005-ci ilə olan məlumatlarına əsasən Özbəkistanda 136 müxtəlif millətin nümayəndəsi yaşayır. Rəsmi təxminlərə əsasən daimi əhalinin 81.7 %-i özbəklərdən ibarətdir.

## Ümumi əhali
*1 iyul 2012-ci il tarixinə Özbəkistan Respublikasının əhalisi 29735.7 min nəfər olmuşdur.
*1 oktyabr 2012-ci il tarixinə Özbəkistan Respublikasının əhalisi 29874.6 min nəfər olmuşdur.
*1 yanvar 2013-ci il tarixinə Özbəkistan Respublikasının əhalisi 29994.6 min nəfər olmuşdur.

## Milli tərkib

## İstinadlar
Koreyalılar

**Koreyalılar** – dünyada sayları təxminən 76 milyon nəfərdir .

## Tarixi

Onların əcdadlarının Şimali Çindən və Monqolustandan gəldiyi ehtimal olunur.

## Mədəniyyəti

## Dilləri

## Sayları

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi

**Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi** — Azərbaycanın kosmik tədqiqat proqramlarını idarə edən dövlət qurumu. Agentlik 1974-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının tərkibində "Kaspiy" Elmi Mərkəzi kimi fəaliyyət göstərib. 1981-ci ildə "Kaspiy" Elmi Mərkəzinin bazasında Kosmik Kəşfiyyat Elmi İstehsalat Birliyi yaradılıb. Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi 1992-ci ildə Ayaz Mütəllibovun 580 saylı fərmanı ilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının "Kaspiy" Elmi Tədqiqat mərkəzinin yerinə təsis edilmişdir.

## Tarixi
Azərbaycan kosmik proqramı daha çox Sovet İttifaqı dövründə olduğu kimi beynəlxalq əməkdaşlıq yolu ilə həyata keçirilir. Bir neçə Azərbaycan zavodu Sovet İttifaqının kosmik layihələri üçün avadanlıq istehsal edirdi, lakin həmin müəssisələr indi köhnəlib. Proqrama həm milli, həm də digər xalqlarla iş birliyində bir sıra peyk missiyaları daxil edilmişdir.

2006-cı ildə Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyinə verilmişdir. 2009-cu ildə Azərbaycan kosmik sənayesi, İlham Əliyevin sərəncamından sonra kosmik sənayenin inkişafı üzrə dövlət proqramı çərçivəsində inkişaf etdi. Proqram çərçivəsində, 2013-cü ilədək VSAT (Çox Kiçik Apertur Terminalı) yığımı və istehsalı üçün təkliflər verilməsi planlaşdırıldı. 30 iyun 2014-cü ildə agentlik, Airbus ilə əməkdaşlıq edərək Azersky müşahidə peykini buraxdı.

## Layihələr
* Azerspace-1 (Azərkosmos ilə birlikdə)
* Azersky
* Azerspace-2 (Azərkosmos ilə birlikdə)

## Təşkilatlar
* Təbii Ehtiyatların Kosmik Tədqiqi İnstitutu
* Elmi Tədqiqat Aerokosmik İnformatika İnstitutu
* Ekologiya İnstitutu
* Kosmik Cihazqayırma Təcrübi Zavodu
* Cihazqayırma Xüsusi Dizayn Bürosu
* Xüsusi Dizayn-Texnoloji Bürosu (Lənkəran şəhərində)

## İstinadlar
Kassiterit

**Kassiterit** və ya **qalay 4-oksid** (SnO2) — dördvalentli qalayın oksigenli birləşməsi.Qalay 4-oksid suda həll olmur, təbiətdə kassiterit mineralı şəklində tapılır, turşu və qələvi məhlullarının təsirinə qarşı müstəsna dərəcədə davamlıdır, karbon, hidroken və s. ilə asan reduksiya olunur. Sənayedə qalayı oksigendə yandırmaqla alınır. İstiyədavamlı minalar və qurğuşun-qalay şirləri hazırlanmasında işlədilir.

## Qalereya

cassiterite09.jpg|Kassiteritli qalay filizinin kristalları
Cassiterite-113392.jpg
Cassiterite-167105.jpg
Cassiterite-228428.jpg
Cassiterite-Muscovite-Albite-260126.jpg


## İstinadlar
Adi zığ-zığ

**** () —  cinsinə aid heyvan növü.

Bədəninin uzunluğu 34 sm, kütləsi 160 q-dək olur. Lələkləri yumşaqdır. Rəngi qırmızımtıl-boz, quyruğu qaradır. Qanadının üzərində qara xallı mavi ləkə, başında qara ləkəli kəkili var. Avropada, Asiyada və Şimal-Qərbi Afrikada yayılmışdır. , Azərbaycanda Qafqaz meşələrində rast gəlinir. Payızda və qışda köçür. Ağacda düzəltdiyi yuvaya 5—7 ala-bəzək yumurta qoyur. 16—17 gün kürt yatır. Toxum, giləmeyvə, palıd qozası və cücülərlə qidalanır. Palıd qozasını qış üçün ehtiyat yığır. Ziyanverici cücüləri məhv etməklə fayda, xırda quşların yuvasını dağıtmaqla isə zərər verir.

## İstinadlar
Serial

**Serial** — bir neçə bir biri ilə bağlı və ya bağlı olmayan hissədən ibarət olan sənət əsəri.

## Növləri

* Teleserial
** Cizgi serial
** Sabun opera
** Tele novella
** Klassik serial
** Çoxseriyalı film
* Radioserial
** Radionovella
* Kitab seriyası
** Dilogiya
** Trilogiya
** Tetralogiya
** Felyeton romanı
* Rəssamlıqda
** Diptix
** Triptix
** Tetrapix
* Musiqidə
** Serializm
Dmitri Sıçyov

**Dmitri Sıçyov** (; ) — Rusiyanın Lokomotiv Moskva klubunun kapitanı, Rusiya milli komandasının hücumçusu.

## Gəncliyi
Dmitri Rusiyanın Perm şəhərində 1982-ci ildə anadan olub. Uşaqlıqda futbolla məşğul olmağa başlayıb. Bundan sonra 2000-ci ildə Fransanın "Marsel" klubuna yollanıb. Burada 2 il keçirən futbolçu əsasən əvəzedici heyətdə yer alıb. Daha sonra Rusiyaya qayıdıb və Spartak Moskva klubu ilə müqavilə imzalayıb. 2005-ci ildə klubu tərk edib və Lokomotiv Moskva klubunun heyətində çıxış etməyə başlayıb.

## Lokomotiv
Lokomotivə keçdikdən sonra tez bir zamanda əsas heyətin futbolçusu olub. Lokomitivdə oynadığı illər ərzində o 1 dəfə Rusiya çempionu, 1 dəfə kubok qalibi və bir dəfə Birlik Kubokunun qalibi olub. 2009-cu ildə D. Bilyaletdinovun gedişindən sonra komandada kapitan sarğısı ona həvalə edilib. Sonuncu 2009/10 mövsümündə 23 oyuna çıxıb və rəqib qapısına 13 dəfə yol tapıb. Hazırkı 2010/11 mövsümündə 18 oyunda meydana cıxıb və rəqib qapısından 4 top keçirib. Bundan başqa Avropa — Liqasının pley-off mərhələsində 1 qol vurub.

## Milli komanda
Dmitri Rusiya milli futbol komandasının şərəfini 2003-cü ildən qoruyur. 2004-cü ildə o "Avro 2004" turnirində meydana 2 oyunda çıxıb. Sonrakı illərdə komandanın lideri olub. "Avro 2008" turnirinin seçmə mərhələsində 8 oyunda meydana çıxıb və 1 qol vurub. 2008-ci ildə Avropa çempionatında çıxış edib və 3 oyunda meydana çıxıb. Sonda Rusiya yarışın bürünc medallarını qazanıb. Daha sonra Qus Xiddinkin dönəmində əsas heyətə düşə bilməyib. Hazırda milli komandaya dəvət alıb, lakin əsas heyətdə möhkəmlənə bilmir və oyuna əsasən əvəzetməyə çıxır.

## Oyundan kənar həyatı
* Dmitri ailəli deyil. Bir evli qardaşı var. Hazırda tək yaşayır.
* 2007-ci ildə Rusiyada "Naşa Raşə" ("Bizim Rusiya"), 2010-cu ildə isə "Ən yaxşı film" filmlərində çəkilib. Hər ikisində özünü oynayır.
* 2005-ci ildə komanda yoldaşı Diniyar ilə birlikdə "Russian Music Awards" — da çıxış edib. Burada o rep ifa etməyə başlayıb. Bundan sonra onun ifasına bir neçə remiks hazırlanıb. Belə remikslərdən birini həmyerlimiz Dj Sinedd hazırlayıb. Həmin trek onun Leprikon proj albomuna bonus trek kimi düşür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yol göstərən işıq

**Guiding light** adlı teleserial 1937-ci ildə “NBC” radiosunda efirə çıxıb. 1952-ci ildə isə teleserialın televiziya versiyası yaradılıb. Nümayiş olunduğu dövrdə teleserial 357 dəfə müxtəlif mükafatlara namizəd göstərilib, 94 dəfə mükafat alıb. Bu sırada nüfuzlu “Daytime Emmy Awards” mükafatı da var.

Bu serial ən uzunömürlü teleserial kimi Ginnesin rekordlar kitabına da düşüb. Serialda Kevin Beykon, Kalista Flokxart və Ceyms Erl Cons kimi aktyorlar çəkilib.

Serialın ssenari müəllifi keçmiş müəllimə İrna Vilipsdir.

Son illər teleserialın auditoriyasının azalması meyli müşahidə olunub. 2009-cu ilin aprelində reytinqin azalması səbəbindən teleserialın son bölümünün 18 sentyabrda nümayiş olunacağı bildirilib.

## Xarici keçidlər
* Ən uzunömürlü teleserial başa çatır
Aton

**Aton** Qədim Misirin Qədim dövrünə aid günəş tanrısı. Qədim Misirdə XVIII sülalənin hakimiyyəti dövründə sonradan özünü Exnaton adlandırmış firon IV Amenhotep tərəfindən hər şeyin başlağıcı kimi tək tanrı günəş tanrısı kimi tanılaraq qəbul edilmiş və ona e.ə. XIV əsrdə təxminən 20 il müddətinə Qədim Misirdə sitayiş edilmişdir.

"Tanrı uludur, birdir, təkdir. Ondan başqası yoxdur. Odur hər varlığı Yaradan. Bir ruhdur Tanrı, görünməyən bir ruh. Lap əzəldən var idi Tanrı. Heç bir şey yox ikən o vardı. Hər şeyi o yaratdı. Əzəldən bəri mövcud olan varlığı əbədiyyətə qədər sürəcək. Gizlidir Tanrı, kimsə görməyib onu. İnsanlara və yaratdıqlarına hər zaman sirr qalacaqdır".

Bu tərif firon Exnaton tərəfindən Aton üçün şeir olaraq yazılmışdır. 

Exnaton (e.ə. 1372 — e.ə.1354) atası III Amenhotepin ölümündən sonra 18-ci sülalənin 9-cu fironu olur. Bu dövrdə Misirdə hakim inanc baş tanrı hesab olunan Amona inam idi və Amon rahibləri hakimiyyətdə iradə sahibi idilər. Fironlar hər hansı bir işə başlarkən mütləq kahinlərin öncəgörmələrini və fikirlərini nəzərə alırdılar. Lakin bütün bunlara baxmayaraq hələ də tam bilinməyən səbəblərdən IV Amenhotep hakimiyyətinin ilk illərində digər yaradıcıları inkar edərək, yalnız Günəş tanrısı Atonu tək yaradıcı kimi qəbul edir və verdiyi qanunla xalqın da buna əməl etməsinin vacibliyini bildirir. Karnak məbədlərini bağlayaraq Amon kahinlərini vəzifədən uzaqlaşdıran Amenhotep e.ə. 1366-cı ildə Amona sitayişin güclü olduğu Fiva şəhərini tərk edir və indiki Tel əl-Amarna şəhərində yeni ibadət mərkəzi yaradır. Yeni inancın şərəfinə həmin mərkəzi Axetaton, yəni "Günəş üfüqü" adlandırır. Öz adı — Amenhotep "Amon məmnundur" mənasını verdiyi üçün onu dəyişdirərək Exnaton — "Günəşə sərfəli" qoyur. Firon Exnatonla yanaşı onun ailə üzvləri və saray əyanları da adlarını dəyişirlər və getdikcə Atona inam genişlənir.

## Həmçinin bax
Atonizm

## İstinadlar
Sten Marş

thumb|250px|Stenli Marş
**Sten Marş** () — Cənubi Park cizgi serialının 4 əsas personajından biri.

Dublaj - Trey Parker.

## Ailəsi
thumb|left|250px|Marş Ailəsi (Rendi, Şeron, Sten və Şelli)
*Sten Marş — 4 baş personajdan biri. Katolik.
**Klonu
**O biri kainatdan olan Sten
*Şelli Marş — Stenın 13-yaşlı bacı. Katolik.
*Rendi Marş — Stenın atası, geoloq. Katolik.
**Roy — 2-ci sezonun 12-ci seriyasında Stenın ögəy atası.
*Şeron Marş — Stenın anası. Katolik.
*Marvin Marş — Stenın babası.
*Marvin Marşın babası (adı söylənmir) — 1-ci sezonun 6-cı seriyasında Marvinnən danışmaq üçün cəhənnəmdən çıxır.
*Jimbo Kern — Rendinin ögəy qardaşı.

## Qəbulu və təsiri

Sten dəfələrlə din, homoseksuallıq, nifrət cinayətkarlığı, şəxsi azadlıqlar, valdeyinlik, qanunsuz immiqrasiya, səs vermə, alkoholizm, və iqlərarası münasibətlər kimi məsələlərnən bağlı öz nəzər nöqtəsini ifadə edib və serialın ən mübahisəli seriyalarda mərkəzi personajı idi. Onun şərhləri serialın yaradıcıları Parker ilə Stounun izləyən ictimaətinə ünvanlanan müddəları olduğu iddia olunur. *South Park and Philosophy: You Know, I Learned Something Today* adlı kitabdaki Şərqi Karolina Universitetin fəlsəfə professoru, Henri Ceykobinin inşasında Stenın hərəkətləri və fikirlərini Uilyam Kinqdon Kliffordun təlimi ilə müqayisə edir. Cənubi İllinoys Universitetin fəlsəfə professoru, Con S. Qrey Stenın *İmalə və pox* seriyasındaki (8 mövsüm, 8 seriya) məktəb maskotuna səs verməməyi qərarına öz inşasında siyasi fəlsəfəni və ikipartiyalı sisteminin iddia olunan tələlərini izah eləyəndə istinad verib. *South Park and Philosophy: Bigger, Longer, and More Penetrating* kitabındaki *Blame Canada! South Park and Contemporary Culture* və *Taking South Park Seriously* adlı iki inşalarda Stenın baxışlarını populyar fəlsəfə, dinşunaslıq və və siyasi konsepsiyaların nəzər nöqtələrindən təhlil olunur.

## İstinadlar
Qutqaşen sultanlığı

**Qutqaşen sultanlığı** və ya anaxronistik olaraq **Qəbələ sultanlığı** — XVIII əsrin ortalarında yaranmış kiçik feodal hökmdarlıqlarından biri. Şəki xanlığının tabeliyində olan Qutqaşen nahiyəsində yerləşmişdi. Nadir şahın ölümündən (1747) sonra müstəqil sultanlıq elan olunmuşdu, lakin kiçik bir ərazidə yerləşən Qutqaşen sultanlığının müstəqilliyi çox çəkmədi. Qutqaşenin yeni hakimi Kalbalı Sultan bir müddət Şəki və Ərəş feodallarının çəkişmələrindən istifadə edərək hakimiyyət başında qala bildi. Lakin feodal ara müharibələrindən birində həlak oldu. Bundan sonra Qutqaşen sultanlığı mahal kimi Şəki xanlığının tərkibinə daxil oldu. Mahalı Şəki xanları tərəfindən təyin olunan və yerli Qutqaşen sultanlarından olan naiblər idarə edirdi.

XVIII əsrin axırında qutqaşınlı Məhəmməd Şəfi sultan malikəsinin bir hissəsini şəkili Məhəmmədhəsən xana (1784-1796) satdı. Məhəmmədhəsən xan bu torpağa şəxsi kəndi olan Çaykənddən kəndlilər köçürdü.

* Hacı Səfi Sultan
* Kalbalı Sultan — 1779
* Hacı Nəsrulla

## Məşğuliyyəti
Qutqaşen sultanlığında əhali əsasən maldarlıq və kənd təsərrüfatı ilə məşğul idi.

## İstinadlar
Şəmşəddil sultanlığı

**Şəmşəddil sultanlığı** — bir çox Azərbaycan xanlıqları kimi Əfşarlar imperiyasının şahı Nadir şah Əfşarın ölümündən sonra yaranmışdır.

## Tarixi
Şəmşəddil 18-ci əsrin ortalarında (1747) yaranmış sultanlıq idi. Ərazisi 4200 verst (1 verst 1067 kvadrat metrə bərabərdir), əhalisi qızılbaş türk tayfalarından olan zülqədərlərdən ibarətdi. Mərkəzi Öksüzlü (Tovuz ərazisində) obasıydı. Şəmşəddil sultanlığına Zülqədərovlar başçılıq edirdilər. Zülqədərovlar əsasən Xılxına kəndində yaşayırdılar. Şəmşəddil sultanlığı zaman-zaman Gəncə xanlığına və Kartli Çarlığına tabe olsa da, daim müstəqillik uğrunda çarpışmışdı. Tarixdə Şəmsəddin sultanlığı (mahalı) da adlandırılan Şəmşəddil sultanlığı 1801-ci ildə Rusiyanın tərkibinə qatılmışdı. Şəmşəddilin ilk sultanı Sultan Allahverdi Zülqədər olub. O, 1747-1761-ci illərdə sultanlıq etmişdi. Şəmsəddilin ən qüdrətli sultanı Nəsib sultan olmuşdur (1797-1819).
## Sultanları
*Sultan Allahverdi Zülqədər (1747—1761)
*Əli sultan Şəmsəddinli (1761—1797)
*Nəsib sultan Şəmsəddinli (1797—1819)

## Həmçinin bax
*Şəmşəddil mahalı
*Qazax sultanlığı

## İstinadlar
Qaraçanlı

* Qaraçanlı (Laçın) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
* Orta Qaraçanlı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
* Aşağı Qaraçanlı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
* Baş Qaraçanlı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
* Mozqaraçanlı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
Hiksoslar

**Hiksoslar** Yaxın Şərqin köçəri maldar tayfaları. E.ə. XVII əsrdə Qədim Misiri istila edərək hökmranlığı ələ keçirmiş və e.ə. 1650-ci ildə öz hökmdar sülalələrini yaratmışlar. Tayfanın adı Qədim Misir dillərindəki Manefonun tərcüməsində *Hqa xAstwt* (  - yadelli hökmdar/yadelli ölkə hökmdarı)  "çoban hökmdarlar" və ya "çoban tayfaları"dır. Azərbaycan Türkü əsilli Türk yazıçısı Murad Bahadır Ağqoyunlu hiksos sözünün Oğuz sözünün təhrif olunmuş versiyası hesab edir. Hiksosların hökmranlıq dövrü Misirin ikinci orta dövrü adlandırılır. 18-ci sülalənin əsasını qoymuş I Ahmos hiksosları ölkədən qovaraq onların hökmranlığına son qoymuşdur.
Təxminən e.ə. 1750-ci ildə Misir Qərbi Asiya mənşəli qarışıq tayfa olan hiksoslar yaxud "yadelli torpaqların hökmdarları" tərəfindən işğal edlidi. Onların hərbi qələbələri bir qayda olaraq atlara və cəng arabalarına sahib olmaları faktı ilə əlaqələndirilir, lakin şübəhsiz ki, Misir xalqı arasındakı ixtilaf onların qələbəsini asanlaşdırıb. Onların hakimiyyəti Misir tarixinə əsaslı şəkildə təsir etmişdi. Hiksoslar misirliləri sadəcə yeni döyüş üsulları ilə tanış etməmişdilər, həmçinin yadelli tiran timsalında misirlilərin qəzəbinə səbəb olmaqla, onların aralarındakı fikir ayrılıqlarını unudaraq yenidən birləşmələrinə səbəb olmuşdular.
Təxminən e.ə. 17-ci əsrin sonlarında Cənubi (Yuxarı) Misirin hökmdarları hiksoslara qarşı üsyan başlatdı və sonradan bu üsyana bütün Misir qoşuldu. Təxminən e.ə. 1560-cı ilədək öldürülməmiş və qula çevrilməmiş sonuncu istilaçılar da ölkədən qovuldu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
Western Civilizations - Robert E. Lerner, Standish Meacham, Edward McNall Burns

## Xarici keçidlər
* Hiksoslar haqqında ədəbiyyat (rus dilində)
Yeni erməni müqaviməti

**Yeni erməni müqaviməti** – erməni terror qrupu. 

1977-ci ildən Belçika, Fransa, İsveçrə və İtaliyada Türkiyəyə qarşı bir sıra terror aktları törətmişdir. Qrupun fəaliyyəti barədə çox az məlumat mövcuddur. Bu qrupdan olan terrorçular həmçinin Britaniyaya, İsrailə və hətta SSRİ-yə qarşı da terror aktları törətmişlər. Bu təşkilatdan başqa heç bir erməni terror təşkilatı SSRİ-yə qarşı terror aktları həyata keçirməyib. “Yeni erməni müqaviməti” təşkilatı həmçinin SSRİ-yə qarşı mübarizə aparan “Birləşmiş milli partiyanı” və onun rəhbəri Paruyr Hayrikyanı da dəstəkləyirdi.

Qrupun son aksiyası 1983-cü ilin fevralında Belçikada türk turizm agentliyinə qarşı olub. Bundan sonra qrup heç bir terror aktı törətməyib və fəaliyyətini dayandırıb.

## Həmçinin bax

* Erməni terrorizmi

## Xarici keçidlər

* Новое армянское сопротивление 
* Terror təşkilatlarının siyahısı
Adımı Kalbine Yaz

***Adımı Kalbine Yaz*** - Tarkanın 29 iyul 2010 - cu ildə çıxardığı sayca səkkizinci studio albomudur. Alboma daxil olan mahnılar üzərində Tarkan, Sezen Aksu, Yıldız Tilbe, Ozan Çolakoğlu, Mithatcan, Günay Çoban və başqaları işləmişlər.

Son albomunun yayımlanmasından sonra çıxışı dəfələrlə təxirə salınmış bu albom uzun çalışmalardan sonra 2010 - cu ildə dinləyicilərə təqdim edilmişdir. Alboma daxil olan nmahnılar hamısı türk dilində ifa edilmişdir. Müğənni müsahibələrinin birində albomun ərsəyə gəlməsi üçün çox əmək sərf etdiyini qeyd etmişdir.

Albomun satşa çıxarılmasından əvvəl 11 may 2010 - cu il tarixində alboma daxil olan Sevdanın Son Vuruşu mahnısı promo sinql kimi satışa çıxarılmış və böyük uğur qazanmışdır. Ümumilikdə albom satışa çıxarıldığı iki ay müddətində  591.782 nüsxəylə satılmaqla böyük uğur qazanmışdır.

## Alboma daxil olan mahnılar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Tarkanın Rəsmi Saytı
*  Tarkan Deluxe
İttihamnamə

**İttihamnamə** — prosessual sənəd. İttihamnamədə iş üzrə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmuş şəxslərin ittihamının formulu və işin məhkəmə aidiyyətinə görə verilməsi üçün prokurora göndərilməsi haqqında müstəntiqin (təhqiqat aparan şəxsin) son qərarı şərh edilir və əsaslandırılır. Azərbaycanda ittihamnamə istintaq qurtardıqdan sonra tərtib edilir.

## Mənbə
*
İşığın qayıtması

**İşığın qayıtması** — iki mühitin (mühitlərdən heç olmasa biri şəffaf olmalıdır) sərhədinə düşdükdə işığın yayılma istiqamətinin dəyişməsi.

İşıq mənbəyi olmayan сisimlərin görünməsinə səbəb işığın onların səthindən qayıtmasıdır. Qaytarıcı səth kələ-kötürdürsə, diffuz səpilmə (bütün istiqamətlərdə səpilmə), hamardırsa, güzgü qayıtması baş verir.

## İşığın qayıtması qanunları
200px|θ<sub>i</sub> = θ<sub>r</sub>.<br />Düşmə bucağı qayıtma bucağına bərabərdir|thumb|right
:1. Düşən şüa, qayıdan şüa və düşmə nöqtəsinlə qaytarıcı səthə çəkilmiş perpendikulyar bir müstəvi (düşmə müstəvisi) üzərindədir.
:2. İşıqın qayıtma bucağı (qiymətcə) düşmə bucaqına bərabərdir.

İşıq mənbəyi güclü olduqda işığın qayıtması qanunları pozulur.
Qayıdan işığın intensivliyi işığın düşmə bucağından, polyarlaşmasından və mühitlərin sındırma əmsallarından asılıdır.
Sitramon

**Sitramon** — dərman.

Tərkibi aspirin, fenasetin, kofein, kakao, limon turşusu və şəkərdən ibarətdir. Başağrıları, nevralgiya və s. xəstəliklərdə tablet halında işlədilir.