open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lakierovların binası

**Lakierovların binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina tarixi və mədəni bina olaraq yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina İvan Alekseyeviç Varvasinin mülkiyyətində olmuşdur. Bina 1830-cu illərdə inşa edilmişdir. Bina Qreçeskaya 42 ünvanında yerləşir. Bina klassizm stilinə stilinə sahibdir

## Tarixi
XIX əarin əvvəllərindı inşa edilən bina kərpiç stilinə malik olmuşdur. Bina İvan Alekseyeviç Varvasinin mülkiyyətində idi. I Aleksadrın Taqanroqu ziyarəti zamanı burafa at tövləsi vardı. Onlar şəhər vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Burada kazaklata aid leyb qvardiya yerləşirdi. Bu binanın sahibləri baxımından zəngin tarixi vardı. O müxtəlif zamanlarda tanınmış Taqanroq ailələrinin mülkiyyətində olmuşdur.

XIX əsrin ikinci yarısında binaya binaya Rostov qəzasında dəftərxana müəllimi, kollec məsləhətçisi Mark Nikolay Varvasinin mülkiyyətinə çevrilmişdir. 1836-cı ildə bina Varvasi Sofi Dmitrievna Alferaki ilə nişanlanmışdır. Varvasi ailəsində iki qız uşağı böyüyürdü: Aleksandra və Yelena. Aleksandra yunan kralının əyanına ərə getmişdi. Yelena isə rus heraldikasının banisi Aleksandr Borisoviç Lakierə ərə getmişdir. Onun kitabı 1854-cü ildə çıxır. Bu əməyinə görə Demidov mükafatı alır.

1 yanvar 1960-cı il məlumatına görə bina 903 kvadrat sajen ərazini əhatə edirdi. Aleksabdr Lakier 1870-ci ildə, həyat yoldaşı olan Yelena isə 1915-ci ildə həlak olmuşdur. Aleksandr və Yelebanın beş uşaqları olmuşdur: oğlanları Mark, İvan və qızları Sofiya, Aleksandra və Yelena.

1918-ci ildə burada Qırmıxı orduya aid əsgər yataqxanası yerləşirdi. 1920-ci illərdə həyətində "Qalvanoelement" fabriki yerləşirdi. Hazırda isə yaşayış binası kimi istifadə edilir. 1992-ci ildən yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

## Təsviri
İki mərtəbəli bina müxtəlif dekor elementləri ilə bəzədilmişdir. İlk əvvəl kəpiç stilində inşa edilsə də, 1972-ci ildə klassizm stilinə uyğunlaşdırılmışdır.

## Həmçinin bax
*Lakier binası (Taqanroq)
*Lakierovun ikinci binası (Taqanroq)

## İstinadlar
Azərbaycan–Uels münasibətləri

**Azərbaycan–Uels münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Uels arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Beynəlxalq görüşlər
Uels Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla nizamlanması ilə bağlı bir rəsmi görüşə ev sahibliyi etmişdir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Ermənistan Prezidenti Serj Sarkisyanla 4 sentyabr 2014-cü ildə Nyu-Portda görüşmüşdür.

## Mədəni əlaqələr
### Poçt markaları


Stamps of Azerbaijan, 1998-508.jpg|1998
Stamps of Azerbaijan, 1998-509.jpg|1998



## İdman sahəsində əməkdaşlıq
### Futbol qarşılaşmaları

## Həmçinin bax
*Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətləri

## İstinadlar
Azərbaycan–Şimali İrlandiya münasibətləri

**Azərbaycan–Şimali İrlandiya münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Şimali İrlandiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## İdman sahəsində əməkdaşlıq

### Futbol qarşılaşmaları

## Həmçinin bax
* Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətləri
* Azərbaycan–İrlandiya münasibətləri

## İstinadlar
Azərbaycan–İngiltərə münasibətləri

**Azərbaycan–İngiltərə münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə İngiltərə arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## İdman sahəsində əməkdaşlıq

### Futbol qarşılaşmaları


Stamp of Azerbaijan 427.jpg|UEFA Avropa Kuboku 1996-ya həsr olunmuş Azərbaycan poçt markası (1996)
Stamp of Azerbaijan 424.jpg|UEFA Avropa Kuboku 1996-nın İngiltərə–İsveçrə matçına həsr olunmuş Azərbaycan poçt markası (1996)
Stamps of Azerbaijan, 1997-496.jpg|İngiltərə millisinə həsr olunmuş Azərbaycan poçt markası (1997)

### 1985 FİFA Dünya Gənclər Çempionatı
1985-ci ildə SSRİ-də təşkil olunmuş FİFA Dünya Gənclər Çempionatının "D" qrupunun oyunları Azərbaycanda keçirilmişdir ki, İngiltərənin gənclər millisi də həmin qrupda yer almışdır. Onlar qrup mərhələsinin hər üç oyununu Bakıda keçirmişlər. Lakin üç oyundan yalnız ilk qarşılaşmada Paraqvayla 2:2 hesablı bərabərlik əldə etmiş, sonrakı iki matçda isə Çinə 0:2, Meksikaya da 0:1 hesabları ilə məğlub olaraq, qrup mərhələsini sonuncu pillədə başa vurub, mübarizəni dayandırmışlar.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətləri

## İstinadlar
Zolotaryovun binası (Taqanroq)

**Zolotaryovun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina tarixi və mədəni bina olaraq yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina 1860-cı illərdə inşa edilmişdir. Bina İtalyanski xiyabanı 20 ünvanında yerləşir.
## Tarixi
XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilən bina eklektika stilinə malik olmuşdur. Taqanroq şəhəri İtalyanski xiyabanı, ev 20 ünvanında yerləşir. Bina bir mərtəbədən iibarətdir. On illiklər boyu çoxlu sayda mülkiyyət sahibinin mültiyyətində olmuş sabid dəyişdirmişdir. 1860-cı illərdə bina yunan Dmitri Papanaqoitiyə məxsus olmuşdur. 1873 - 1880 illərdə bina Hacıyev adlı birisinin mülkiyyəti olmuşdur. 1880-ci ildə binanı Yelena Çanqli-Çaykina satın almışdır. Onun qohumları binaya 1890-cı ilin ortalarına qədər sahib olmuşdur. Növbəti sahiblər haqqında məlumatlar yoxdur. 1890-cı ilin ortalarında isə binanı I gildiya taciri Fedoe Pavloviç Sifneonun vərəsələri alır. Digər məlumata görə isə binada 1890-1898-ci illərdə N. Q. Divaris yaşamışdır.   
XX əsrin əvvəllərində binanın sahibi Aleksandr Seqeeviç Zolotaryov olur. Bu şəxs haqqında məlumat olduqca azdır. O, 1869-cu ildə anadan olmuşdur. Peşəsi vəkil olsa da «Taqanroqski vestnik» qəzetində çalışırdı. 1911-ci ildə dəb jurnallarının kontoru yerləşirdi. Burada tikiş kursları təşkil edilirdi.

1912-ci ildə bina kollec asessoru Aleksey Nikolayeviç Beklemişevə kirayəyə verilmişdir. 1915-ci ildə binanıın qiyməti 12 min rubl qiymətləndirilirdi. 1920-ci illərdə binada dövlət müəsissəsi yerləşirdi.

## Təsviri
Binanın daş fasadı lepka elementləri ilə bəzədilmişdir. O zamanında avropa sayağı stilə uyğundur. Bina eklektika stilində inşa edilsə də borokko,  klassizm və roman arxitekturası elementləri müşahidə edilir.


File:Таганрог Итальянский 20 фото 023.jpg
File:Таганрог Итальянский 20 фото 026.jpg
File:ТАГАНРОГ, пер. Итальянский, 20, фото DSC06296.JPG

## İstinadlar
Səadət İshaki Cağatay

**Səadət İshaki Cağatay** () — Türkiyə türkoloqu, professor, Filologiya elmləri doltoru.

## Həyatı
Səadət İshaki 1907-ci ildə Rusiya imperiyasının Kazan şəhərində anadan olmuşdu. Məşhur tatar yazıçı-publisisti, ictimai xadimi Qayaz İshakinin qızıdır. Berlin universitetində fəlsəfə və türkologiya təhsili almış, dövrün məşhur alman filosoflarının mühazirələrini dinləmişdi. 1925-ci ildə Həmdullah Sübhi Tanrıövərin yardımı ilə Türkiyə vətəndaşlığını qəbul etmişdi.

Səadət İshaki Cağatay 1989-cu ildə Ankarada vəfat edib.

## Əsərləri
* Denominale Verbbildungen in den Türkspachen (Dissertation), Roma, 1953
* Türk Lehçeleri Örnekleri VIII. yüzyıldan XVIII. yüzyıla kadar Yazı Dili, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Yayınları, Ankara, 1977, 3. baskı, 370 sayfa
* Altun Yaruk'tan İki Parça, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1945
* Kazakça Metinler, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1961

## İstinadlar
Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasındakı Roma papalarının məzarlarının siyahısı

Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasındakı  Papa məzarları V-XVII əsrlərdə taxtda olmuş Papalara aid olmuşdur. XVI-XVII əsrlərdə köhnə bazilikanın tədricən sökülməsi zamanı, 846-cı ildə sarasinlərin Roma talanı zamanı dağıdılmış məzarlar istisna olmaqla həmin abidələrin əksəriyyəti dağıdılmışdır. Papaların qalıqları isə köhnə bazilikanın yerində inşa edilmiş yeni bazilikaya, o cümlədən Romanın digər kilsələrinə köçürülmüşdür. 

## Tarix
Qədim Roma katakombalarının daşınması, XIV əsrdə Lateran bazilikasında baş vermiş iki yanğınvə Müqəddəs Pyotr bazilikasında həyata keçirilən yenidənqurma işləri papaların məzarlarının təxminən yarısının məhv olmasına səbəb olmuşdur. Buna görə də, yeni Müqəddəs Pyotr bazilikasının əsas memarı olan Donato Bramante *“Mastro Ruinante”* adlandırılmışdır.

Baxmayaraq ki, ilkin bazilikanın inşasına I Konstantinin hakimiyyəti dövründə başlanmış və IV əsrdə inşaat işləri tamamlanmışdır, I Lev (440-461) Konstantin bazilikasında dəfn edilmiş ilk Papa olmuşdur. Əsrlər ərzində bazilikanın atriumu, kapellaları və nefləri Papaların məzarları ilə doldurulmuş, müxtəlif illərdə parılan inşaat işləri ilə əlaqədar isə məzarların yerləri tez-tez dəyişdirilmişdir. İlkin qəbirlərdən dövrümüzə çatmış yeganə qalıqlar bir neçə sarkofaq və heykəltəraşlıq elementləridir. Ehtimal edilir ki, Konstantin bazilikasının sökülməsinin təşəbbüskarı olmuş Papa II Yuli, Mikelancelo tərəfindən özü üçün hazırlanmış “nəhəng” abidə üçün yer yaratmaq istəyirdi.

Orijinal məzarların yerləşməsi və görünüşü haqqında çox az məlumat vardır: ən dəyərli məlumatlardan biri kilsə kanoniki və tarixçi Cakomo Qrimaldinin (atası Genuya senatoru Cirolamo Qrimaldi-Kavalleroni) sökülmə ərəfəsində olan məzarları çəkdiyi təsvirlərdir; Qrimaldinin təsvirlərində əksəri üç hissəli olan erkən məzarların formaları və mürəkkəbliyi görünür. Bir neçə məhv edilmiş Papa məzarı isə Alfonsa Sikkoniyanın əsərlərində ətraflı təsvir edilmişdir. 

Lakin, heç də bütün Roma Papaları Romada dəfn edilməmişdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: *[[Roma Papalarının saxlanmış məzararının siyahısı]]*

## Papa məzarları

:*Qismən saxlanılmış, köçürülmüş və ya yenidən inşa edilmiş məzarlar rəngli fonda göstərilmişdir.*.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* Reardon, Wendy J. 2004. *The Deaths of the Popes*. Macfarland & Company, Inc. ISBN 978-0-7864-1527-4
Tacir Kudrinin binası

**Tacir Kudrinin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina tarixi və mədəni bina olaraq yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina XIX əsrdə inşa edilmişdir. Bina Şmidt küçəsi 10 ünvanında yerləşir. Bina bir çox mənbələrdə Kudrinlərin binası olaraq keçərlidir. Bəzi mənbələrdə isə Remilərlə əlaqələndirilir.

## Tarixi
XIX əsrdə inşa edilmişdir. Taqanroq şəhəri Şmidt keçəsi, ev 10 ünvanında yerləşir. Bina Dyupon de Laryunun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Binanın sahibi II gildiya taciri Yakob Kudrin idi. Onun həyat yoldaşı Dominika Avsentevna idi. 1930-cu ilə olan məlumata görə onların üç uşağı vardı: üç oğlan və dörd qız. Yakov Kurdinin ölümündən sonra mülkiyyətin idarəsi onun oğlu Qavrilə keçir. Onların ailəsi metal detalların satışı ilə məşğul olurdu. Bu ailənin taxtan anbarları vardı. Sonucda Qavril Kurdin iqtisadiyyat məhkəməsində fəaliyyət göstərirdi. Bu da məlumdur ki, Kurdinlər ailəsi Taqanroqdakı işlərini yarımçıq saxlayaraq Xarkova yollanmışdır. Ancaq Qavrilin qardaşlarından biri xarkovda hüquqşunaslıq fakültəsini bitirdikdən sonra yenidən Taqanroqa qayıdır. Anton Yakovloviç Kurdin 1864-cü ildə Ksaveriya İosifovna Yablunovskaya ilə evlənmişdir. 1910-cu ildə Anton Yakovloviç vəfat etdikdən sonra binanın sahibi Nina Kudrina və Avqustina Popova olur. Bu da məlumdur ki, 1910-cu ildə binada iqtisadiyyat uçilişinin müəllimi Yevgeni Mixayloviç Qarşin yaşamışdır.

1992-ci ildə bina tarixi arxitektur abidə elan edilmişdir.. 2003-cü il məlumatına görə binada "Korablik" uşaq bağçası yerləşir.

## Təsviri
Bina Taqanroq şəhəri Şmidt küçəsi ev 10 ünvanında yerləşir. Bina bir mərtəbədən ibarətdir. Üstəlik zirzəmiyə sahibdir. Bina klassizş stilində inşa edilmişdir. Binanın fasadında iki kolonna və iki yarım kolonna vardır. Zirzəmisinin pəncərələri belə vardır. Restovrasiya zamanı bəzi elementlər binafan çıxarılmışdlr.


Fayl:Таганрог Шмидта 10 фото 003.jpg


## İstinadlar
Bayram Nuruzadə

**Bayram Nuruzadə** (29 mart 1996-ci ildə Azərbaycanda anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Sumqayıt" FK klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası

### Sumqayıt
Nuruzadə Sumqayıt FK akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Nuruzadə əsas komanda ilə debütünü 20 dekabr 2013-cü ildə etmişdir. O, 84-cü dəqiqədə Xəzər-Lənkəran FK klubu ilə qarşılaşmada Aqşin Muxtaroğlunu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Sumqayıt Azərbaycan Premyer Liqası görüşündə Xəzər-Lənkərana 4-3 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Azərbaycan Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Sumgayit profile  at PFL
Sertan Taşkın

**Sertan Taşkın** () — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Zirə FK klubunda və Azərbaycan milli futbol komandasının müdafiəçisi kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu. Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqası və Azərbaycan Kubokunun qızıl medallarının sahibidir.

## Klub karyerası

### İnter Bakı
Taşkın İnter Bakı PİK akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Taşkın əsas komanda ilə debütünü 28 may 2015-ci ildə etmişdir. O, Sumqayıt FK klubu ilə qarşılaşmada 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Həmin görüşdə İnter Azərbaycan Premyer Liqası görüşündə Sumqayıta 3-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur. Keşlə FK ilə UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsi çərçivəsində 2 rəsmi matçda meydanda olub.

## Milli komanda
Azərbaycan milli futbol komandasının da şərəfini qoruyan Sertan, U19 və U21 millimizin də əsas üzvlərindən biri olub. O, Azərbaycan Milli Futbol Komandasının 19 yaşlılardan ibarət seçməsində 2 rəsmi oyun keçirib.

U21 millimizin heyətində isə 12 rəsmi matçda meydanda olub.

2021-ci ildən Azərbaycanın milli futbol komandasının əsas heyətinə çağırılanlardan biri oldu. 2022-ci ildə Qətərdə keçiriləcək Futbol üzrə Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi çərçivəsində 2 rəsmi oyunda meydana çıxıb.
Ümumilikdə isə əsas milli komandanın heyətində 7 qarşılaşma üçün heyətə cəlb edilib.

## Uğurları
2014/15-ci il futbol mövsümündə hazırkı  Keşlə FK, ovaxtkı İnter Bakı FK ilə Azərbaycan Premyer Liqasının qızıl medallarının sahibi olmuşdur. 2017/18-ci il futbol mövsümündə isə həmin komandanın heyətində futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun qalibi olub.

### Klub
 

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Azərbaycan Superkuboku görüşləri daxildir.

## Xarici keçidlər
## İstinadlar

*İnter Baku profile at PFL
Mahder Assefa

**Mahder Assefa** (d. 5 oktyabr 1987, Əddis-Əbəbə) — aktrisası.
## Filmoqrafiya
* Sahib (2012)
* Üçbucaq (2013)
Seyidlər (Meğri)

**Seyidlər kəndi**, **Vardanazor** (Vartanazur) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonu ərazisində kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. XIX əsrin əvəllərində kəndin adı
Vardanazor kimi rəsmiləşdirilimişdir.

Toponim seyidlər tayfa adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 36 nəfər, 1873cü üdə 316 nəfər, 1886-cı ildə 480 nəfər, 1897-ci ildə 506
nəfər, 1904 - cü ildə 439 nəfər, 1914 - cü ildə 1053 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalmış, qırğınlarla sakinləri deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk edən azərbaycanlılardan sağ qalanlar ata-baba yurdlarına qayıda bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 177 nəfər, 1926-cı ildə 180 nəfər, 1931-ci ildə 243 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1988-ci ilin noyabr ayında Ermənistan dövləti kəndin sakinlərini - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya etmişdir. İndi burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Kuris

**Kuris** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Qudemnis

**Qudemnis** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi
Ermənistan Milli Statistika Xidməti kəndin əhalisinin 2001-ci il siyahıyaalınmasında 66 nəfər, 2010-cu ildə 39 nəfər olduğunu bildirmişdir.

## İstinadlar
Vağravar

**Vağravar** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonunda kənd.

## Tarixi
Vahravar kəndi Vahravar çayının adı ilə adlanmışdır. XX əsrin 30-cu illərində kollektivləşmə ilə əlaqədar olaraq kənd ləğv edilmişdir

## Əhalisi

## İstinadlar
Bazarçay (Sisyan)

**Bazarçay** — Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 24 km şimal-şərqdə, Bazarçayın yuxarı axarında, düzənlikdə yerləşir.
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim bazar türk tayfasının adı ilə çay sözünün birləşməsindən əmələ gəlib. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1886-cı ildə 469 nəfər, 1897-ci ildə 631 nəfər, 1908-ci ildə 635 nəfər azərbaycanlı
yaşamışdır.

1918-ci ildən sonra xaricdən köçürülən ermənilər bu kənddə yerləşdirilərək azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur. 1926-cı ildə burada ermənilərdən başqa 3 nəfər azərbaycanlı da yaşamışdır.

1929-cu ildə onlar da qovulmuşdur. İndi yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Məzrə (Sisyan)

**Məzrə** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10–11 km qərbdə yerləşir. 1590-cı il tarixli "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim fars dilində "əkin sahəsi" mənasını bildirən məzrə sözündən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan quruluşca sadə toponimdir. Ərəb dilində məzrə "düzən yerdə əkin yeri","suvarıla bilən əkin yeri" (sonralar məzrə əsasında yaranmış məntəqə) sözündəndir. Azərbaycanda Ordubad, Qubadlı və Cəbrayıl rayonlarında Məzrə kənd adları ilə mə’naca eynidir.

## Əhalisi
1590-cı ildə kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1828-ci ilə kimi burada azərbaycanlılar yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828-ci illərdə Xoy və Salmasdan köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Kərçivan

**Kərçivan** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin adı türkcədir. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Kartsa, Batum əyalətində Karç-Xal, Azərbaycanda Qərçə (İsmayıllı rayonu) toponimləri ilə mə’naca eynidir.

## Əhalisi
XIX əsrin əvvəllərindən əhalisi qarışıq kəndlərdəndir.

## İstinadlar
Saybalı (Sisyan)

**Saybalı** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonu
ərazisində kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 25 km cənubda yerləşir.

Toponim qədim türk dilində "vulkan mənşəli daşlıq", "düzənlik, düzəngah, səhra" mənasında işlənən
say sözü ilə "sığınacaq, şəhər, qala" mənasında işlənən balıq (balık, baluq) sözü əsasında formalaşmışdır. Saybalı toponimin ikinci komponenti olan "balı" sözünün sonunda "q" samiti düşmüşdür. M. Kaşğari arqu tayfasının yaşadığı şəhərin adının da Balu olduğunu qeyd edir və təbii ki, M. Kaşğarinin adını çəkdiyi Balu toponimi "balıq" sözündən əmələ gəlmişdir. Saybalı toponimi relyef əsasında yaranan toponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 10. IX. 1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Sarnakunk qoyulmuşdur.

## Əhalisi
XIX–XX əsrlərdə yaşayış məntəqəsi kimi qeydə alınsa da, əhalisi haqqında məlumat verilmir. Ermənilər buraya 1924–1925-ci illərdə İran və Türkiyədən köçürülmüşdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Murğuz (Zəngəzur)

**Murğuz** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 31 km cənubda, Sofulu kəndinin yaxınlığında yerləşir. 1590-cı il tarixli "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə Muxris, 1728-ci il tarixli "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Mahrus, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Murqus, erməni mənbələrində Murxuz formasında qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim türk dilində "təpə" mənasında işlənən mar sözünün fonetik variantı olan mur sözü ilə ğuz (oğuz etnonimi ərəb mənbələrində adı) etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. XIX əsrdə Zəngəzur qəzasında yaşamış Sofulu tayfasının qışlaqlarından (bax: Acıbac) birinin adı idi. Mənbədə Murxus kimidir (yenə orada). Əsli:Murquz. XIX əsrdi Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında Murquztəpə, Azərbaycanda Murquzdağ [Qazax rayonu] və Murquztala (Zaqatala rayonu) kənd adları ilə mə'naca eynidir. Azərbaycan dilinin dialektlərində murquz- (sucaq yerdə bitən qarğıya bənzər bitki adı) sözündəndir.

## Əhalisi
Kənddə 1886-cı ildə 138 nəfər, 1897-ci ildə 60 nəfər, 1908-ci ildə 170 nəfər, 1914-cü ildə 190 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənisoyqırımına məruz qalaraq deportasiya edilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalanları öz evlərinə dönə bilmişdir. 1922-ci ildə əhalinin bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmış, Burada 1922-ci ildə 101 nəfər, 1926-cı ildə 164 nəfər, 1931-ci ildə 177 nəfər, 1987-ci ildə 826 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin sonlarında kəndin sakinləri Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Təzəkənd (Sisyan)

**Təzəkənd** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
Şəki kəndinin yaxınlığında yerləşirdi. "Yeni" mənasında işlənən təzə və yaşayış məntəqəsi bildirən kənd sözləri əsasında yaranmışdır. Mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 61 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

XX əsrin əvvəllərində, 1905–1906-cı illərdə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq tarixi torpaqlarından deportasiya olunmuş və kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Şvanidzor

**Şvanidzor**, **Astazur** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Tulus (Sisyan)

**Tulus** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 7 km cənub-şərqdə yerləşir. 1590-cı ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə qeyd edilmişdir. Kəndin adı təhrif edilərək erməni mənbələrində Tolors kimi verilir.

## Toponimi
Toponim qədim türk tayfalarından olan tolos, teles etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
728-ci ilə aid mənbədə adı çəkilir. Həmin mənbədə dеyilir ki, kənddə cəmi 2 xristian ailəsi yaşayır Qədim türkmənşəli Tulus tayfasının adındandır. XIII əsr tarixçisi Rəşid-əd-Din monqolların tərkibində  tulas adlı tayfa olduğunu qеyd еdir. Tatarıstanda tolos, qaraqalpaqlarda tolos tayfası vardır

## Əhalisi
Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 24 nəfər, 1873-cü ildə 142 nəfər, 1886-cı ildə 176
nəfər, 1897-ci ildə 263 nəfər, 1914-cü ildə 390 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşdur. 1926-cı ildə
ermənilərdən başqa iki nəfər azərbaycanlı da yaşamışdır. İndi burada yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Uz

**Uz** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 2 km məsafədə yerləşir.

1850-ci il tarixli "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə, 1728-ci il tarixli "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim uz qədim türk tayfasının adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Ermənistan prezidentinin 19. IV.1991-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Uyts qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə ermənilərdən başqa, 1886-cı ildə 8 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Sonradan azərbaycanlılar qovulmuşdur.

## İstinadlar
Şalat

**Şalat** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 19&nbsp;km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Şələt formasında qeyd edilmişdir.

Toponim türk dilində şala ağacını bildirən şala (şal formasında da işlənmişdir) sözünə qədim türk dilində cəmlik bildirən -t şəkilçisinin artırılması yolu ilə əmələ gəlmişdir. Azərbaycan dilində «qalın meşə» mənasında işlənən şellix sözü ilə şal, şala eyniköklü sözlərdir. Fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir. Kəndin adı dəyişdirilib Şaqat qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Şamb

**Şamb**, **Şamkəndi**, **Şamkənd** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 22 km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Şamkəndi kimi qeyd edilmişdir.

Toponimin ilkin forması "Şam"dır. Toponimin sonundakı "b" samiti sonradan artırılaraq erməni dilində "qarğı, qamış" mənasını verən şamb formasına uyğunlaşdırılmışdır. Toponim "ağac" mənasında işlənən şam sözündən əmələ gəlmişdir. Fitotoponimdir. Qurluşca sadə toponimdir.

## İstinadlar
Bnunis

**Bnunis** və ya **Bununis** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
İlk dəfə 1468-ci ildən məlumdurXIX əsrin ortalarına aid mənbədə Pulnis kimi qeyd olunmuşdur Görünür ki, bunlar müxtəlif kənd adlarıdır. Bununis fars dilində bune *ev*, *bina*, *yer* (145, 42) və ərəbcə naus (əsli yunanca naos) *məbəd,* Sasanilər dövründə zərdüşt ölülərinin qəbirləri üzərində tikilən tikinti sözlərindən ibarətdir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Borisovka (Sisian)

**Borisovka** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
A. M. Ştrom binası

**A. M. Ştrom binası** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən bina. Tarixi və mədəni əhəmiyyət daşıyan bina. Yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina Bolşoy Sadovnaya küçəsi 89 ünvanında yerləşir. Binanın layihə müəllifi Leonid Fyodoroviç Eberq olmuşdur.

## Tarixi
XX əsrdə inşa edilmişdir. Rostov-ba-Donu şəhəri Bolşoy Sadovnaya keçəsi, ev 89 ünvanında yerləşir. Binanın layihə müəllifi Leonid Fyodoroviç Eberq 1910-cu illərdə hələ profesional fəaliyyətə yenicə qoşulmuşdu. 1911-ci ildə Leonid Fyodoroviç Eberq Moskva uçilişini bitirmişdi. O, Rostov-na-Donu şəhər rəhbərliyi tərəfindən əsas aparıcı tikinti idarəsinə qəbul edilir. Elə bu zaman o, Rostov-na-Donu şəhərinin imkanlı şəxsi olan bankir Aleksandr Mixayloviç Ştrom ilə tanış olmuşdur. Aleksandr Mixayloviç Ştrom bu ərəfədə gəlirli bina inşası üçün arxitektor axtarırdı. Nəhayətdə onun seçimi Leonid Fyodoroviç Eberq. Gənc arxitektor beş mərtəbəli binanın layihələndirilməsi və inşası üzərində işləyirdi. Bu tikili gəlirli bina təyinatlı olmalı idi. O, binanın layihəsi üzərində düüz iki il işləmişdir. Nəhayətdə binanın inşasına başlamışdır. Binanın inşasına bankdan alınan kreditlər tam önənmişdir. Binanın fasadında vaxtı ilə memorial lövhə olmuşdur. Burada binanın Romanovlar sülaləsinin hakimiyyətdə olmasının 300 illiyi mübasibəti ilə inşa edilməsi vurğulayırdı. Bu lövhə 1950-ci illərə qədər qalmışdır. Ştromun binasının inşasından sonra Leonid Fyodoroviç Eberq Rostov-na-Donu şəhərində yeni gəlirli binaların inşası təklifləri almışdır.

## İstinadlar
Brnakot

**Brnakot**, **Pirnaqut**, **Pirnaut** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

1727-ci ildə İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı olub. Sonralar Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında olmuşdur.

## Tarixi
Mənbələrə görə kənddə 5 türk və 8 erməni ailəsinin yaşadığı qeyd olunur. XIX əsrin 80-ci illərinə aid mənbədə Pirnaut kimi göstərilir. 1829-cu ildən etibarən İrandan ermənilər köçürülməyə başlanmış və türklər sıxışdırılmışlar. Ermənilər Prnakot deyirlər

## Əhalisi

## İstinadlar
Şəki (Zəngəzur)

**Şəki** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi

Rayon mərkəzindən 6&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə qeyd edilmişdir.

Toponim kimmerlərin tərkibində gələn sak əsasında əmələ gəlmişdir. Şəki sak // saka etnoniminin fonetik variantıdır. Albaniya dövründə Səhl ibn Sumbat Şəki hakimi deyə keçir .

Q. Qeybullayev saka türk etnoniminin həm də şaka formasında olduğu göstərir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 148 nəfər, 1873 - cü ildə 445 nəfər, 1886-cı ildə 657 nəfər, 1897-ci ildə
1191 nəfər, 1908-ci ildə 1605 nəfər, 1914 - cü ildə 1584 nəfər nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ilin avqust ayında azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq
deportasiya, edilmişdir.

Xaricdən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalanlar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 282 nəfər, 12 erməni, 1926-cı ildə 385 nəfər azərbaycanlı, 407 nəfər erməni, 1931-ci ildə 557 nəfər azərbaycanlı, 510 nəfər erməni yaşamışdır.

1988-ci ilin noyabr ayında azərbaycanlılar tamamilə deportasiya olunmuşdur. İndi burada təkcə ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Şinadağ

**Şinadağ** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 35&nbsp;km məsafədə yerləşir. Kəndin adı erməni mənbələrində Şnatağ, Şenatağ
formalarında da qeyd edilir.

Toponim qədim türk dilində «tikinti, tikili, qəsəbə, kənd, oba, yurd» mənasında işlənən şen
sözünün qədim forması olan şin sözü ilə Azərbaycan dilində «yerin hündür, dik, yamaclı və zirvəli hissəsi» mənasında işlənən dağ sözünün qədim fonetik forması olan tağ sözü əsasında əmələ gəlmişdir. «Kənd, oba, yurd, tikili, yaşayış məntəqəsi» mənasında işlənən şen sözü öz izini Azərbaycan dilində «abad yaşayış yeri, ümumiyyətlə məskun yer, məntəqə», «qəsəbə» mənasında işlənən şenlik sözündə və «adam az olan, əhalisi az olan» mənasında işlənən şenliksiz sözündə saxlamışdır. Bu söz həm də şin, şın formasında toponimlərin tərkibində (Çavanşin, Buvırşın, Sarığşın, Şin, Şinçay) işlənməkdədir.

Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 2. III. 1940-cı il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Lernaşen (Dağkəndi)
qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Ceyhun Həsənov (general-leytenant)

**Ceyhun Əkbər oğlu Həsənov** () — Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirinin müavini və Penitensiar xidmətin rəisi (2016–2023), ədliyyə general-leytenantı.

## Həyatı
Həsənov Ceyhun Əkbər oğlu 5 dekabr 1962-ci ildə Salyan rayonunda anadan olmuşdur. 1981–1983-cü illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmət keçmişdir.

1994-cü ildə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Polis Akademiyasını bitirmişdir. 1984–2004-cü illərdə daxili işlər orqanlarında müxtəlif məsul və rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.

2004–2016-cı illərdə Daxili İşlər Nazirliyinin Nəqliyyatda Baş Polis idarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10.06.2016-cı il tarixli 2103 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirinin müavini — Penitensiar xidmətin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Ədliyyə general-leytenantıdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10.07.2023-cü il tarixli 3957 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirinin müavini — Penitensiar xidmətin rəisi vəzifəsindən azad olunub.

Daxili işlər orqanlarında uzun illər ərzində qüsursuz xidmətinə görə Daxili İşlər naziri tərəfindən dəfələrlə müxtəlif təltiflərə layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 01.07.2009-cu il tarixli 364 nömrəli Sərəncamı ilə Qanunçuluğun qorunmasında, cinayətkarlıqla mübarizədə igidlik və şücaət göstərdiyinə görə "İgidliyə" görə medalı ilə təltif olunmuşdur.

Ailəlidir, üç övladı var.

## İstinadlar
Kiyev qurucularının heykəli

**Kiyev qurucularının heykəli** 1982-ci ildə Kiyevin qurucularının şərəfinə ucaldılmış abidə. 

Heykəldə Kiyevin qurucuları Xoriv, Kiy, Şek və onların bacıları Lıbed təsvir olunmuşdur. Heykəltəraş Vasili Boroday, memar isə Nikolay Feşenkodur. Heykəl Dnepr çayının sahilində, Dnepr metro stansiyasının yaxınlığında yerləşir. Kiyev qurucularının şərəfinə daha bir heykəl 2002-ci ildə Kiyevdə Maydan Nezalejnostidə ucaldıldı. 23 fevral 2010-cu ildə heykəlin yenidənbərpası məqsədilə demontaj olundu. Onun açılış mərasimi Kiyev günündə 20 may 2010-cu ildə oldu.

## Həmçinin
Bu heykəl 1991-1996-cı illərdə Ukraynada dövriyyədə olmuş Karbovaneslər üzərində göstərilmişdir. 1-5000 nominallı banknotlarda heykəl təsvir olunmuşdur. 1991-ci ildə olmuş banknotlarda isə, Lıbedin təsviri var idi.
Baqdasarovların binası

**Baqdasarovların binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina mədəni və tarixi bina olaraq yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Bina Turqenevski xiyabanı ev 7 ünvanında yerləşir.. Baqdasarov qardaşlarının vəsaiti hesabına inşa edilmişdir.

## Tarixi
XIX əsrdə inşa edilmişdir. Taqanroq şəhəri Turqenevski xiyabanı ev 7 ünvanında yerləşir. Binanın yerləşdiyi ərazidə vaxtı ilə arxitektur tikili olmuşdur. Bu tikilinin qiyməti 1000 rubl olaraq qiymətləndirilirdi. Bu tikili tacir Sofi Luçkaya məxsus olmuşdur. Sonradan tikili dağıdılmışdır. Nəhayətdə 1898-ci ildə Melkon və Qriqorieviç Baqdarov qardaşlarının hesabına bina işa edilmişdir. Onun ümumi qiyməti 3000 rubl olaraq qiymətləndirilirdi. Donradan isə binanın qiymətində artım müşahidə edilmişdir. Hətta müəyyən dövrlərdə 24 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi. Bu Otyabr inqilabına qədər davam etmişdir.

Bina bir necə mərtəbəli idi. Yuxarı mərtəbələr iarəyə verilirdi. XX əsrin əvvəllərində binanın sahibi tacir İvan Vasileviç Kaferi olmuşdur. Onun Çexov küçəsində kolbasa zavodu vardı. Onun biznesinin əsası ingilis biskvitlərinin hazırlanması və satışı olmuşdur. Onun Aleksandrovski küçəsi 1 və 3 evi olmasına baxmayaraq Turqenev xiyabanında belə ev almışdlr. İvan Kaferinin həyat yoldaşını Anastasiya Vasilevna adlanırdı. Onların nikahından üç övladları vardı: Vasili, İvan və Paraskev. Binanın otaqları yaşayış mənxilləri kimi icarəyə verilirdi. Üstəlik kolbasa mağazası ona gəlir gətirirdi. Binada yaşayan məşhur kirakeşlərdən Mixail Markoviç İlşteynin adını çəkmək olar.
Binada Valintina Abramovna Qovberq yaşamışdır. O, qaraçı romanslarınln və rus mahnılarının məşhur idaçıdı olmuşdur. O, bu binada 1940-cı illərdə yaşamışdır. O, burada bacısı, Taqanroqda ən məşhur vəkillərdən biri olan Yakov Borisoviçin həyat yildaşı olmuşdur.

1920-ci illərdə binanın sağ hissəsində Oreşko ailəsi yaşayırdı: ər Fedor Vasileviç və onun həyat yoldaşı Raisa Konstantinovna. Sinradan onların övladları olmuşdur: Olqa və Vera. Fedor mühasibatçı olmuşdur. Qızı Vera saatsaz, Olqa isə tarix və incəsəmətlə maraqkanırdı. Stalin represiyaları dönəmində o böyük əziyyətlər çəkmişdir. Oreşko ailəsi evsiz heyvsnlara tardım baxımından seçilirdi.

1930-cu illərdə mənzillərin birində skripkaçı Mixail Steşenko yaşamışdır.

## Həmçinin bax
* Tretyakovun binaları (Taqanroq)
## İstinadlar
Donald Tusk

**Donald Tusk** (; ) — Avropa İttifaqı Şurasının keçmiş prezidenti. (01.12.2014-30.11.2019) Polşanın baş naziri (2007-2014)

## Həyatı

## İstinadlar
Papanaqioti binası

**Papanaqioti binası**— Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitekur bina. Bina Taqanroq şəhəri İtalyanski xiyabanı ev 18 ünvanında yerləşir. 1992-ci ilin 18 dekabr tarixli № 301 qərarı ilə regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
XIX əsrin ikimxi yarısında Taüanroq şəhəri İyalyanski küçəsi ev 18 ünvanın iki mərtəbəli villa inşa edilmişdir. 1860-cı illərdə bina yunan əsilli Dmitri Papanaqiotinin vərəsələrinə mənsub olmuşdur. 1880-ci illərdə vərədələr binanı Yelena Çanqli-Çanykinskiyə satmışdır. . Bu soyad təmsilçiləri binaya 1890-cı illərə qədər dahib olmuşlar. Sonradan binaya I gildiya taciri Pavloviç Sifneo sahiblənmişdir. O, ağ çiyərində olan soyuqdəyşədən 71 yaşında həyatını itirmişdir. Tacir Xumsomale İvanovna ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların Aristid adlı bir oğlan uşağı vardı. Fyodr Pavloviçin qardaşı taxıl ticarət ilə məşğul olurdu. Onların ikisi də Taqanroqda çörək ticarətində çalışırdılar.

1915-ci ildə binanın qiyməti 12000 rubl olaraq qiymətləndirilirdi. Sovet hakimiyyəti illərində isə bina milliləşdirilmişdir.

## Təsviri
Ev 18 ünvanında yerləşən bina iki mərtəbədən ibarət olaraq kərpiçdən inşa edilmişdir. Bina yarımzirzəmiyə sahibdir. Fasadında beş pəncərəyə sahibdir. Binanın mərkəzi üçkünc dekor vardır. Binanın mərtəbələr arası karnızlərlə bəzədilmişdir. Pəncərələrin kənarlatı düzbucaqlıdır. Pəncərələrin aşağı hissələri qəsr daşları ilə işlənmişdir. Binanın girişi həyətə açılır.

Hazırda bu yaşayış binasının sağ hissəsində metal darvaza vardır ki, onunda ətrafında daş dirəklər vardır. 1992-ci ilin 18 dekabr tarixli № 301 qərarı ilə regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Рыбалкин А.А. Итальянский переулок // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 370. — ISBN 978-5-88040-064-5.
* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А., 2012. ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1–4. СПб., 1809–1812.

## Mənbə
* Таганрог. Итальянский переулок. д. 18 

## İstinadlar
Snuker

**Snuker** *(snooker)*, əsasən İngiltərədə populyar olan bilyard növü. 22 bilyard şarı'nın olduqu stolda 1 açılış və əsas şar olan Ağ, 15 qırmızı və 6 digər rəng (Sarı, Yaşıl, Qəhvəyi, Göy, Çəhrayı, Qara) şar mövcuddur. Oyunda məqsəd oyunun qaydalarına uyğun şəkildə şarları dəliklərə göndərərək xal qazanmaqdan və hədəf şarları, rəqibin qaydalara uyğun olaraq digər şarlara toxundura bilməməsi üçün gizlədərək xal toplamaqdan ibarətdir. Oyunun sonunda xal tablosuna baxılır və qalib müəyyən olunur.

## Tarixi

Snuker oyunu 19-cu əsr'in ikinci yarısı oynanılmaqa başlanmışdır. O zamanlarda bilyard Hindistan'da olan Britaniya ordusunda populyar idi. Snukerə bənzəyən *Blek Pool* oyununda dəyişikliklər ideyasını təklif edən Britaniya Ordusu zabiti, polkovnik **Neville Francis Fitzgerald Chamberlain** oldu. Beləliklə 15 qırmızı topa Sarı, Yaşıl,  Çəhrayı və Qara rəng əlavə olundu. Digər iki rəng isə sonradan əlavə edildi.

1885-ci ildə Britaniya bilyard çempionu *Con Roberts* Hindistan'a gəldi və Polkovnik Chamberlain ilə tanış oldu. Polkovnik ona oyunun qaydalarını öyrətdi və *Roberts* İngiltərəyə qayıdaraq oyunu tanıtan ilk şəxs oldu. 
1916-cı ildən Snuker turnirləri keçirilməyə başladı. İlk dəfə Snuker üzrə Dünya Çempionatı isə 1927-ci ildə keçirildi. İlk Çempion Coe Deyvis oldu və 1946-cı ildə karyerasını başa vuranadək təşkil olunan bütün turnirləri sadəcə özü qazandı.

1970'lərdə Snuker üzrə Dünya Çempionatı artıq televiziyalarda nümayiş olunurdu. 1980'lərin sonuna yaxın daha da populyarlaşan bu oyunun ***Dünya Sıralaması*** cədvəli ilk dəfə 1977-ci ildə açıqlandı. Oyun getdikcə pul qazandıran oyuna çevrilməyə başladı və yaxşı oyunçular milyoner olmaqa başladılar. Buna misal olaraq *Stephen Hendry*ni göstərmək olar. Stephen  2005-ci ilə qədər təxminən ₤8 milyon mükafat qazandı.
Taqanroq hərb-tarix muzeyi

**Taqanroq hərb-tarix muzeyi** — Taqanroq şəhərində ilk qeyri dövlət muzeyi. Muzey rayonun mərkəzində, əsrarəngiz bir ərazidə, dəniz sahilinə yaxın bir ərazidə yerləşir.  
## Muzeyn tarixi
Muzeyin tarixi 2004-cü ilin 9 mayından başlayır. Onun əsası Avto-Retro Taqanroq klubu tərəfindən qoyulmişdur. Son dövrlərdə bir necə avto və moto texnikalar əldə edilmişdir. 2008-ci ildən muzey həebi istiqamət alır. 6 may 2010-cu ildə muzeyin daimi ekspozisiyası açılır. Bir müddət sonra burada minlərlə eksponat toplanmışdır. 2012-ci ilin iyulunda muzeyə rəsmi olaraq  «Taqanroq hərb-tarix muzeyi» adı verilir.

Muzeydə hərb-tarixi klubu təşkil edilmişdir. Onlar eksponatların bərpasını təşkil edirlər.  
25 oktyabr 2014-cü ildə muzeyin yerləşdiyi üç mərtəbəli bina tamamən yanmışdır.

Muzeyə yardım etmək məqsədi ilə 2014-cü ilin noyabrında şəhər sarayında konsert, 2 dekabrda isə Taqanroq gənclər mərkəzində  Nonna Malıqin gənclər teatrının tamaşası baş tutmuşdur.

## Muzey ekspozisiyası

### Avtomobil və mototexnika
* ГАЗ_АА «Polutorka» yük maşını
* ГАЗ-67Б, ГАЗ_АА «Kozlik» yüngül zirehli avtomobil
* БА-64 zirehli avtomobil
* Opel P4 avtomobil
* Opel Olympia avtomobil
* ТИЗ-АМ-600 motosikl
* ИМЗ_М-72 motosikl
* BMW R12 motosikl
* Victoria Aero motosikl
* NSU 251OSL motosikl

### Silah maketləri
*  Şpaqin tapança-plemyot (ППШ-41)]]
*  Sudaev tapança-plemyot (ППС-42, ППС-43)]]
*  Özü dolduran Tokarev tüfəngi 
*  Timson plemyotu
*  Mosin tüfəngi 
*  Naqana sistemli revolver 
*  ТТ-30, ТТ-33 tapançaları
*  Makarov tapançası 
*  ВЯ-23 aviasiya silahı
*  ДП-27 Deqtyaryov piyada plemyotu
*  ДТ Deqtyaryov tank plemyotu
*  ПТРД tank əleyhinə Deqtyaryova silahı 
*  ПТРС tank əleyhinə Simonov silahı
*  MG-34 plemyot
*  MP-40 tapança-plemyot
*  Mauser 98k tüfəngi
*  Mauser C96 tapançası
*  Walther P38 tapançası
*  Parabellum tapançası

### Digər eksponatlar
Hərbi sursatların maketləri, soyuq silahlar, hərbi geymlər, sənətlər, cəbhə ilə əlaqəli əşyalar və digır eksponatlar.

### Qalereya

Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция.jpg
Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 2.jpg
Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 3.jpg
Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 4.jpg
Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 5.jpg
şəkil:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 6.jpg
Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 7.jpg
Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 8.jpg
Fayl:Таганрогский военно-исторический музей - экспозиция 9.jpg


## Mənbə
* Taqanroq hərbi-tarix muzeyinin rəsmi saytı
Lukinlərin evi

**Lukinlərin evi** () — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitekur bina. Bina Taqanroq şəhəri Anton Qluşko küçəsi ev 15 ünvanında yerləşir.  
## Tarixi
Tarixi mənbələr onu göstərirki, Anton Qluşko ev 15 ünvanında yerləşən bina hələ 1827-ci ildən mövcuddur. Bilinməyən səbəblərdən bina tamamən dağıdılmışdır. Onun yerində yeni bina isə 1910-cu illərdə inşa edilmişdir. Bu binanın ilk sahibləri Lukinlər ailəsi olmuşdur. Ev iki mərtəbədən ibarət idi. Statistik məlumatlara görə binanın qiyməti 28 min rulb olaraq göstərilirdi.

Vasili Pavloviç Lukin XIX əsrin sonları Dənizçilik məktəbi binasının sahibi olmuşdur. Üstəlik «Naviqasiya» kitabının müəllifi idi. Bu kitan dənizçilərin stolüstü kitabına çevrilmişdi. XX əsrin əvvəllərində isə Şəhər Dumanın üzvü və Don topaq bankının idarə heyətinin müavini olmuşdur. İşləri ilə əlaqədar olaraq tez-tez Sankt-Peterburqda olurdu. 1919-cu ildə Kiyev şəhərində vəfat etmişdir. Onun həyat yoldaşı Sofya Andreevna Lukin 1908-ci ildə «Kaplya malaka» adlı uşaq mətbəxi cəmiyyətini qurmuşdu. 1914-cü ildə şəhərdə ilk dəfə olaraq uşaq bağçası açmışdır. Onun özü ilə uçilişdə dərs deyirdi. Onların ailəsində bir necə uşaq vardı. Onların qızları Vera Vasilyevna 1892-ci ildə anadan olmuşdu. O, Ksintaris ilə evlənmişdi. Oğlanları Konstantin Vasilyeviç Lukin Sankt-Peterburqda elektrotexnika instutunda oxumuşdu. 1921—ci ildə isə Yevgeniya Nikolayevna Qrekova ilə evlənmişdir. Ailənin son beşiyi isə Boris Nikolayeviç Lukin olmuşdur.

Evin üçüncü mərtəbəsinin inşası dəqiq nə zaman aparıldığı bilinmir. Bununla belə taqanroq qəzetlərinin birindı 1918-ci ilin noyabr ayında Freydelin emalatxanasınln satıldığı vurğulanır. Bu emalatxana isə evin üçüncü mərtəbəsində yerləşirdi. Ev bu ailəyə 1925-ci ilə qədər məxsus olmuşdur. 1933-cü ildə binada Şəhər muzeyinin eksponatları yerləşdirilmişdi. 1992-ci ildən isə tarixi abidə kimi qorunur. 

File:Residential house, Taganrog.jpg
File:Г.Таганрог Жилой дом.jpg
File:Таганрог Глушко 15 фото 015.jpg
File:Таганрог Глушко 15 фото 017.jpg


## İstinadlar
Jan Anuy

**Jan Anuyl** (, ) — fransız dramaturqu.

## Həyatı
Sorbonna Universitenin hüquq fakültəsini bitirmiş, reklam agentliyində işləmişdir. "Çamadansız müsafir" (1937) pyesi ilə məşhurlaşmışdır. "Çəhrayı pyeslər" (istehzalı-lirik komediyalar: "Oğruların rəqs gecəsi", 1938; "Sanlisdə görüş", 1941), "tikanlı pyeslər" ("Zavallı Bitos", 1956) və s. silsilə dramları var. "Ürkək qız" (1938), "Antiqona" (1943), "Torağay" (1953), "Dəlisov və ya məftun irticaçı" (1959), "Mağara" (1961) pyeslərində insani ləyaqətləri və əxlaqi görüşləri uğrunda mübarizə aparan insanlardan bəhs etmişdir. Dövrünün sosial-fəlsəfi problemlərini dərindən dərk edən Anuyl pyesləri süjet təbiiliyi, emosionallığı, yumoru ilə seçilir. "Medeya" əsəri Azərbaycan səhnəsində tamaşaya qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Qulaqlı kirpi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Xarici görünüşü
Tikanlı zirehi gövdənin bel hissəsini tutaraq böyürlərə girir.Təpəsində “keçəli” yoxdur. İynələrində uzununa yastıqlardan başqa köndələn yastıqlarda vardır. Bədənin alt tərəfi və böyürlərin böyük hissəsi nisbətən gödək və yumuşaq tüklərlə örtülmüşdür. Uzun qulaqları səciyyəvidir. iynələrin rəngi nisbətən açıq olub müxtəlif, ancaq çox vaxt kürənvari qum rəngində olur. Böyürləri və bədənin alt tərəfi qonurumtul-boz və ya ağdır.

## Arealı
Cinsin arealı cənub–şərqi Avropanı, Ön, Mərkəzi və Cənubi Asiyanı, Şimali Afrikanı əhatə edir. 5 növündən Qafqazda biri yaşayır.

## Təsnifatı
Cinsə 6 növ daxildir:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Azərbaycan ərazisində yalnız bir növünə rastlamaq mümkündür — Adi qulaqlı kirpi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İqtisadi göstəricilər

thumb
**İqtisadi göstəricilər (indiqatorlar)** (Economic indicators) - Ölkədə iqtisadi vəziyyəti əks etdirən və maliyyə və iqtisadi meyilləri təhlil etmək, qiymətləndirmək və proqnozlaşdırmaq üçün istifadə olunan statistik göstəricilər. Məsələn: 
* ÜDM-in artım sürəti, 
* İstehlak qiymətləri indeksi, 
* Tədiyyə balansının saldosu, 
* İşsizlik səviyyəsi və s.
**Ümumi daxili məhsul (Gross Domestic Product)** — bir il ərzində iqtisadiyyatda (ölkə daxilində) istehsal olunan bütün mal və xidmətlərin məcmu bazar qiymətidir.** **

**İstehlak qiymətləri indeksi —**  ümumi qiymət səviyyəsini müəyyən edən əsas ölçüdür. Bu ölçüdən istifadə etməklə inflyasiya dərəcəsini tapmaq mümkündür. İstehlak qiymətləri indeksi alıcıların istehlak səbətinə daxil olan məhsul və xidmətlərin (ərzaq, tibbi xidmətlər, nəqliyyat, sığorta xərcləri, kommunal xərclər və s.) ümumi qiymət səviyyəsinin dəyişməsini göstərir.

**Tədiyə balansı saldosu** **—**   Tədiyyə balansı ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin mədaxil və məxaric formasında valyuta ilə ifadə olunmuş dəyəridir.  Başqa sözlə, tədiyə balansı beynəlxalq iqtisadi əməliyyatların həyata keçirilməsi nəticəsində milli iqtisadiyyata daxil olan və xaricə çıxarılan valyuta vəsaitləri arasında nisbəti müəyyən edir. Tədiyə balansı ölkə rezidentlərinin müəyyən dövr ərzində qeyri-rezidentlərlə apardığı iqtisadi əməliyyatların məcmusunu əks etdirən statistik hesabat sistemidir.Tədiyyə balansının saldosu isə tədiyyə balansındakı mədaxil və məxaric fərqinə bərabər olur.

## Mənbə:
Dallaporte binası (Taqanroq)

**Dallaporte binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitekur bina. Bina Taqanroq şəhəri İtalyanski xiyabanı ev 9 ünvanında yerləşir.

## Tarixi
İki mərtəbədən ibarət, Taqanroq şəhəri İtalyanski xiyabanı ev 9 ünvanında yerləşən bina ХIХ əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. Bina Don qoşunlarının mayoru A. İ. Yeqorovun vəsaiti hesabına tikilmişdir. Bina sonradan I gildiya taciri İvan Pavloviç Dalaportenin həyat yoldaşı Yekaterina Yeqorovnanın xahişi ilə binanaya mətbəx əlavə edilir və ikinci mərtəbə artırılmışdır.

Dallapoetenin ailəsində 1834-cü ildə oğul övladı doğulmuşdur. Oğlunun adı Panaqi idi. İvan Pavloviç Dallaporte 70 yaşında ikən 1870-ci ildə həyatını itirmişdir.

ХХ əsrin əvvəllərində Dallaportenin vərəsələri bu iki mərtəbəli binanı Taqanroq şəhərinin fəxri sakini Minaya Yeqoroviç Sinodi-Popova və Konstantin Nikolayeviçin həyat yoldaşı Yelena Semenovna Averino tərəfindən satın alınmışdır. 1921-ci ildə Yelena Semenovna 78 yaşında infaktdan vəfat etmişdir. Bu zaman binanın qiyməti 26 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi.

Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. Birinci mərtəbədə gözəllik salonu, ikinci məryəbədə isə yaşayış mənzilləri yerləşir.

## Təsviri
İki mərtəbəli İtalyanski xiyabanı, ev 9 ünvanında yerləşən binanın ikinci mərtəbəsində beş, birinci mərtəbədə isə altı pəncərəyə sahibdir. Bina yarımzirzəmiyə sahibdir ki, onunda mərkəzi hissəsində pəncərə vardır. Mərtəbələr arasında düz xətli karniz vardır. Sol hissəsində metaldan darvaza vardır.

2010-cu ildə binanın qarşısında abina ucaldılmışdır.

## Həmçinin bax
* Drevitsk binası

## Ədəbiyyat
* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А., 2012. ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1–4. СПб., 1809–1812.

## Mənbə
* Таганрог. Итальянский переулок. д. 9 

## İstinadlar