İqbal Babayev

**İqbal Alıcan oğlu Babayev** () — Texnika elmləri doktoru, Professor, General-mayor (gömrük xidməti üzrə), Azərbaycan-Qırğızıstan İnkişaf Fondunun həmsədri, Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin sabiq müavini (2018-2022), "Azərbaycan Layihələrin İdarə Edilməsi Assosiasiyası"nın təsisçisi və prezidenti, 

## Həyatı
İqbal Alıcan oğlu Babayev 1964-cü ildə Yardımlı rayonunda anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Yardımlı qəsəbə 2 N-li orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirmişdir. 

1981–1986-cı illərdə Kiyev İnşaat və Memarlıq Milli Universitetinin (KİMMU) "İnformasiya texnologiyaları" fakültəsində təhsil almışdır. 1986–1990-cı ildə KİMMU-nun "İstehsal prosesslərinin avtomatlaşdırılması" kafedrasında müəllim işləmişdir. 1987-ci illərdə Dövlət İmtahan Attestasiya Komissiyasının qərarına əsasən KİMMU-da aspiranturaya daxil olmuş və eyni zamanda pedoqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Elmi işlərinin nəticələrinin tətbiqinə və səmərəliyinə görə 1989-cu ildə Kiyevdə "İlin ən yaxşı ixtiraçısı" adına və Kiyev şəhərinin rəhbərliyi tərəfindən məktəblərdə informatika fənninin tədrisinə görə "Ən yaxşı müəllimlik fəaliyyətinə" görə diplomuna layiq görülmüşdür.

...Hər birinin fəаliyyətinə, bugünkü gününə – əgər onlаr bundаn səmərəli istifаdə еdirlərsə – inаnın, mən öz doğmа övlаdımın nаiliyyəti kimi bахırаm (Heydər Əliyev, 2000) 

### Ailəsi
Evlidir, iki övladı var.

## Fəaliyyəti

### Elmi fəaliyyəti
1990-cı ildə Kiyevdə 05.13.07 — "Texnoloji Proseslərin Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sisitemi" ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş və texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

Elmi işi mürəkkəb texnoloji proseslərin modelləşdirilməsi, idarəedilməsi və mürəkkəb layihələrin və proseslərin idarəetmə alqoritminin obyekt-yönümlü üsullarla yazılışı ilə bağlı idi. Elmi işin nəticələri Ukraynanın Kiyev və Çerkassı şəhərlərində tətbiq edilmişdir.

Həmin ildən başlayaraq KİMMU-də "Layihələrin genetik modeli əsasında təşkilatların inkişaf proqramının idarə edilməsində innovasiya texnologiyaları" mövzusu üzrə doktorluq dissertasiyası üzərində işləmişdir. 2006-cı ildə KİMMU-də doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək texnika elmləri doktoru (Ukrayna), 2009-cu ildə ilsə Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasında yenidən attestasiya məqsədilə həmin doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək texnika elmləri doktoru (Azərbaycan) elmi dərəcəsi adlarını almışdır.

Dünyada tanınmış "Layihələrin genetik modeli", “Babayev’s STAR model” elmi istiqamətlərinin müəllifidir.

2012-ci ildə Ukraynada Kiyev İnşaat və Memarlıq Milli Universitetinin elmi şurasının qərarı ilə "Fəxri professor" adı verilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə professor elmi adı verilmişdir. 2014-cü ild Azərbaycan Texniki Universitetinin Professoru, 2022-ci ildən Azərbaycan İnşaat və Memarlıq Universitetinin Layihələrin İdarə Edilməsi kafedrasının müdiri vəzifəsində işləyir və Professorudur.

Bir çox beynəlxalq elmi jurnalların , "Управление Проектами и Программами" (Rusiya, Moskva), "Управление Проектами и развитие производства" (Ukrayna, Kiyev) və "Управление Проектами и программами" (Ukrayna, Odessa)  redaksiya heyətinin üzvüdür və eyni zamanda, "Information Technology Magazine" (Azərbaycan) və "Формула успеха" (Azərbaycan) jurnallarını təsis etmişdir. 100-dən çox elmi-metodiki işlərin müəllifidir. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq ibtidai sinif şagirdləri üçün "İnformatika" fənninin tədris metodikasını hazırlamış və məktəblilər üçün 8 azərbaycan və 8 rus dillərində İNFORMATİKA dərsliklərinin, tələbələr üçün isə 3 dərsliyin və 7 monoqrafiyanın müəllifidir. Ümumi redaktəsi altında Amerikanın PMI İnstitutuna məxsus olan PMBOK (Project Management Body of Knowledge) kitabının Azərbaycan nəşrinin elmi redaktorudur. 6 elmi əsərinə müəllif hüququ verilmişdir.

60-dan çox ölkədə beynəlxalq konfranslarda elmi məruzələri ilə çıxış etmişdir.

Layihələrin idarə edilməsi (Project Management) üzrə ali məktəblərdə tədris proqramlarının müəllifidir. Bu proqram əsasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında, Dövlət Neft Akademiyasında, Azərbaycan Texniki Universitetində, Azərbaycan İnşaat və Memarlıq Universitetində və Ukraynada Kiyev İnşaat və Memarlıq Milli Universitetində və Ukraynada digər universitetlərdə tələbələrə mühazirələr oxunur. Layihə Menecmenti üzrə Beynəlxalq dərəcəli 1-ci Assessor (Beynəlxalq aləmdə Project Management üzrə bilikləri qiymətləndirməyə hüququ olan şəxs) statusuna malikdir. İPMA Project Management "Level A" (Layihə Direktoru) beynəlxalq sertifikatını almışdır.

### Əmək fəaliyyəti
1991–2000-ci illərdədə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində Texnoloji proseslərin avtomatlaşdırılması və hesablama texnikası kafedrasında assistent, baş müəllim və dosent vəzifələrində işləmişdir. 1999-cu ildə dosent elmi rütbəsi almışdır.1992–2000-ci illərdə Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasında Kompüter əməliyyatları idarəsində şöbə müdiri vəzifəsində işləmişdir.

2000–2008-ci illərdə Mərkəzi Seçki Komissiyası nəzdində "Seçkilər" İnformasiya Mərkəzinin direktoru vəzifəsində işləmişdir. 2000-ci ildə "Seçkilər-Dövlət Avtomatlaşdırılmış İnformasiya Sistemi" layihəsini tətbiq etmişdir. Seçki texnologiyaları üzrə bir ixtiranın müəllifi, "Seçkilər — informasiya texnologiyaları güzgüsündə" kitabının müəllifidir.

2008-2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsində Statistika və İnformasiya Texnologiyaları Baş İdarəsinin rəisi, Fəaliyyətin Qiymətləndirilməsi və İnkişaf Proqramları Baş İdarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir. 

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 yanvar 2012-ci il tarixli 1973 nömrəli Sərəncamı İqbal Alıcan oğlu Babayevə "Gömrük xidməti general mayoru" ali xüsusi rütbə verilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 06 iyul 2018-ci il tarixli SərəncamıAzərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin müavini təyin edilmişdir.

30 oktyabr 2023-cü ildə Azərbaycan-Qırğızıstan İnkişaf Fondunun İdarə Heyətinin həmsədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Baş qərargah Bişkek şəhərində yerləşir.  

BMT-nin Asiya və Sakit Okean Regionunda Kağızsız Ticarət üzrə Ekspertlər Qrupunun üzvüdür. MDB ölkələri gömrük xidmətlərinin rəhbərləri şurasının İnformasiya Texnologiyaları üzrə işçi qrupunun rəhbəridir.
### İctimai fəaliyyəti
1999-cu ildə layihələrin idarə ediməsi üzrə ictimai təşkilatı təsis edərək "Layihələrin İdarə Ediməsi Azərbaycan Assosiasiyanın -AzPMA" Prezidenti seçilmişdir. AzPMA 2002-ci ildən etibarən 68 ölkəni özündə birləşdirən və İşveçrənin Sürix şəhərində qeydə alınan "Layihələrin İdarə Ediməsi Beynəlxalq Assosiasiyasının-İPMA" üzvüdür və Milli Assosiasiya statusunda İPMA-nı Azərbaycanda təmsil edir. "Project Management" üzrə beynəlxalq sertifikatlaşdırma şurasının Azərbaycan nümayəndəliyinin rəhbəridir və eyni zamanda beynəlxalq assosiasiyanın direktorlar şurasının üzv seçilmişdir. Azərbaycanda "Project Management" üzrə tədris mərkəzi yaratmış və 2000-dən çox gənc bu mərkəzdə təhsil almış, onlardan 270-ə yaxını mütəxəssis "Project Management" üzrə beynəlxalq dərəcəli sertifikat almışdırlar. 

## Əsərləri

### Monoqrafiyaları
# Layihələrin genetik modeli əsasında təşkilatların inkişaf proqramının idarə edilməsi – Kiyev ş.-170 səhifə.
# Layihələrin idarə edilməsinin metodologiyası – Bakı ş.- 300 səhifə.
# Layihələrin idarə edilməsi – Bakı ş. – 120 səhifə.
# Layihələrin idarə edilməsi üzrə peşəkar biliklərin əsasları – Bakı ş. – 110 səhifə.
# Layihələrin və proqramların idarə edilməsində kreativ texnologiyalar (həmmüəllif) – Kiyev ş. – 768 s.
# Layihə menecerinin yol xəritəsi — Bakı ş. — 192 s.
# Layihələrin İdarə Edilməsi - Bakı ş. - 400 s.

## Təltif və mükafatları
2004-cü ildə "Azərbaycanın tanınmış alimi" ("Famous scientists of Azerbaijan") beynəlxalq diploma layiq görülmüş, 2005-ci ildə "Азербайджан е-Content 2005" müsabiqəsini "е-Learning" layihəsinin qalibi olmuş, 2007-ci ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının "İlin ən yaxşı elmi işi" diplomuna layiq görülmüş, 2010-cu ildə "İnformasiya texnologiyaların inkişafının zənginləşdirilməsi üzrə" Milli İnternet Mükafatının qalibi elan olunmuş, 2011-ci ildə Azərbaycan Kütləvi İnformasiya Vasitələri İşçiləri Həmkarlar İttifaqının "Xalqın nüfuzlu ziyalısı" media mükafatına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 25.01.2011-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə medalı ilə və Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 3.02.2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə "Vətənə xidmətə görə" (3-cü dərəcəli) Ordenlə və 27.01.2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Vətənə xidmətə görə" (2-ci dərəcəli) Ordenlə təltif edilmişdir.

Ukrayna Prezidentinin Sərəncamına əsasən  2020-ci ildə “За працю i звитягу” (Əmək və şücayət) medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Rəsmi internet saytı
* http://www.ipma.az/
* 

## Xarici keçidlər
* https://www.facebook.com/ipma.az
* https://twitter.com/AzPma
* http://www.youtube.com/user/AzPMA

## İstinadlar