open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İsaxan Aşurov

**İsaxan Qara oğlu Aşurov** () — Azərbaycan hüquqşünası. 1996-cı ildən etibarən vəkil kimi fəaliyyət göstərmiş, çoxsaylı siyasi məhbusların və vicdan məhbusu hesab edilən şəxslərin hüquqlarını müdafiə etmişdir.

## Həyatı

İsaxan Qara oğlu Aşurov 1 avqust 1955-ci ildə Gürcüstanın Bolnisi rayonunun Talaveri kəndində anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Talaveri kənd orta məktəbini bitirmiş, həmin il S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuş və 1977-ci ildə ali təhsilini başa vurmuşdur.

1977–1981-ci illərdə Qazax rayon polis şöbəsində müstəntiq, 1981–1984-cü illərdə Tovuz rayon polis şöbəsində müstəntiq, 1984–1989-cu illərdə isə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Baş İstintaq Qrupunun istintaq briqadasında müstəntiq vəzifəsində çalışmışdır. 1989–1991-ci illərdə Tovuz rayon polis şöbəsinin istintaq bölməsinin rəisi, 1991–1992-ci illərdə Göyçay rayon polis şöbəsinin baş müstəntiqi, 1992–1993-cü illərdə isə Qazax rayon polis şöbəsinin rəisi vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1996-cı ildən etibarən vəkil kimi çalışmış, Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının üzvü olmuşdur.

Aşurov 2003-cü il prezident seçkilərindən sonra 15–16 oktyabr hadisələri zamanı həbs olunmuş müxalifət fəallarının hüquqlarını müdafiə etmişdir. O həmçinin, bir sıra siyasi məhbusların müdafiəsini həyata keçirmişdir. Bunlar sırasında 2007-ci ildə həbs olunmuş jurnalist Eynulla Fətullayev,) 2007-ci ildə həbs edilmiş yazıçı Rafiq Tağı, 2010-cu ildə həbs olunmuş bloger Adnan Hacızadə və 2005-ci ildə həbs edilmiş sabiq iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev də olmuşdur.

O, Müsavat Partiyasının Məclisinin üzvü olmuş və partiyanın Hüquq və Ədalət Komitəsinə rəhbərlik etmişdir. Eyni zamanda, Müstəqil Hüquqşünaslar Liqasının sədri vəzifəsini icra etmişdir. 7 oktyabr 2003-cü il tarixində, prezident seçkiləri ərəfəsində, Müsavat Partiyasının sədri İsa Qəmbərin seçicilərlə görüşü üçün Masallıya gedərkən, Biləsuvar yaxınlığında polis əməkdaşları tərəfindən avtomobildən zorla çıxarılmış və ağır şəkildə döyülmüşdür.

O, uzun sürən xəstəlikdən sonra 22 iyun 2012-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında vəfat etmişdir. 28 iyun tarixində doğulduğu Talaveri kəndində dəfn olunmuşdur.

Ailəli olmuş, dörd övladı qalmışdır.

## Xatirəsi

23 iyun 2012-ci ildə Sülh və Demokratiya İnstitutu tərəfindən insan hüquqları və demokratiya uğrunda mübarizə aparan şəxslərə təqdim edilən "İsaxan Aşurov Mükafatı" təsis edilmişdir. 2013-cü ildə bu mükafat həbsdə olan "*[[Tolışi Sədo]]*" qəzetinin baş redaktoru Hilal Məmmədova, 2014-cü ildə isə Müsavat Partiyası sədrinin həbsdə olan müşaviri Yadigar Sadıqova təqdim olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tanınmış vəkil İsaxan Aşurov vəfat edib
Abdulla bəy Vəlizadə

**Abdulla bəy Vəlizadə** (*Məşədi Abış bəy*; ) — şair, Baharlı tayfasının nümayəndəsi. Məşədi Əsədulla bəy Vəliyevin oğlu.

## Həyatı
Abdulla bəy 1841-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Fars və rus dillərini bilmişdir.

Atası Məşədi Əsədulla bəy Hacı Həsənəli bəy oğlu Vəliyev Şuşada tacir kimi tanınmışdır. Anasının adı Əzəd xanımdır. Məhəmmədəli bəy Vəlizadənin kiçik qardaşıdır.

Təhsilini Şuşada alan Abdulla bəy Mir Möhsün Nəvvabın təşkil etdiyi "Məclisi-fəramuşan"ın fəal üzvü olmuş, klassik üslubda şeirlər yazmışdır.

Abdulla bəy Vəlizadə "Məclisi-fəramuşan"ın üzvü olarkən bir neçə şairlə dostluq etmiş, onlarla şeirləşmişdir. O, "Məclisi-fəramuşan"ın üzvü Həsənəli xan Qaradaği, Fatma xanım Kəminə kimi şairlərlə də şeirləşmişdir.

Şuşa şəhərində yaşayan və Abdulla bəy Vəlizadənin müasiri olan Mirzə Xosrov Axundov "Ömürdən səhifələr" (Bakı, 1992) adlı əsərində, 1944-cü ildə Mir Möhsün Nəvvabın xatirəsinə yazdığı "Şuşanın çayı" adlı şeirində Abdulla bəyin adını bir neçə yerdə ehtiramla yad etmişdir. "Poetik məclislər" (Bakı, 1987) kitabına Abdulla bəyin iki qəzəli salınmış, haqqında qısa məlumat verilmişdir.

Abdulla bəy Vəlizadə təxminən 1912-ci ildə Şuşa şəhərində vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Abdulla bəyin Hüseynqulu bəy, Xanlar bəy, Həsənqulu bəy, Abbasqulu bəy, Cabbar bəy, Vəli Vəlizadə adlı 6 oğlu, Sənubər adlı 1 qızı olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Baharlı tayfasının şair oğlu

## Mənbə
* '''Ənvər Çingizoğlu, Baharlı oymağı, "Soy" dərgisi, 6 (14), Bakı, 2008, səh.22–79.
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi: Baharlılar.(I kitab. Bakı, 2013)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi: Baharlılar.(Ensiklopedik məlumat kitabı) (II kitab. Bakı, 2013)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Mirzə Vəli bəy ocağı (sələfləri, xələfləri). Bakı, 2015
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Xanlar xanı Bayram xan (sələfləri, xələfləri). Bakı, 2015
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Əlişəkər bəy nəslinin tarixi şəxsiyyətləri. Bakı, 2015
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Mirzə Vəli bəy və onun nəslinin tanınmış övladları. "Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri" (Doqquzuncu buraxılış). Bakı, 2014
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı), "Baharlı tayfasının şair oğlu". Bütöv Azərbaycan qəzeti,

## Həmçinin bax
* Baharlı oymağı
* Vəliyevlər

## Yaradıcılığı
Dağıstan Yusifov

**Yusifov Dağıstan Eynal oğlu** () — Azərbaycan alimi.

## Həyatı
Yusifov Dağıstan Eynal oğlu 1942-ci ildə anadan olmuş, 1959-cu ildə Qafan rayon Gığı orta məktəbi bitirmiş. 1960-cı ildə Qafan şəhərində Dağ mədən texnikomuna qəbul olmuş, 1962-ci ildə həmin texnikomu bitirərək həmin şəhərdə Dağ mədən axtarış idarəsində texnik mühəndis vəzifəsində çalışmışdır.

1964–1969-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin "Geoloji Coğrafiya fakültəsinin" coğrafiya müəllimi, coğrafiyaşünas ixtisası üzrə təhsil almışdır Kənd təsərrüfatı elmləri namizədi Dağıstan Eynal oğlu Yusifov 1970-ci ildən AEAda işləyir.

O, 1983-cü ildən AEA-nın Rəyasət Heyətinin qərarı əsasən Torpaqşünaslıq və aqrokimya İnstitutundan AEA-nın nəzdində yaradılmış "Məhsuldar qüvvələr və təbii sərvəti öyrənən komissiyaya keçirildi.

1989-cu ildə həmin komissiyada yaradılmış torpaq və bitkiçilik şöbəsinə şöbə müdiri seçilib.

2003-cü ildən həmin komissiya bağlandıqdan sonra AMEAnın Rəyasət Heyətinin qərarı əsasında İqtisadiyyat İnstitutunda a.e.i. vəzifəsində çalışır. 41 il müddət ərzində 131 məqalə və tezisləri, 10 monoqrafiya, 4 metodik vəsait çap edərək ölkə iqtisadiyyatının regionlarda düzgün və səmərəli istifadəsində yaxından köməklik edir.

D. Yusifov Respublikanın aktual problemləri barədə müntəzəm olaraq dövrü mətbuatda, həmçinin beynəlxalq elmi konfranslarda çıxış edir. Şöbədə müzakirə olunan Dissertasiya işini oxuyub, öz elmi fikirlərini tövsiyə edir.

Ailəlidir 4 övladı var. Dağıstan Eynal oğlu Yusifov 2018-ci il oktyabrın 6-sı 76 yaşında ürək tutmasından vəfat edib.

## Mənbə
* Ağadadaş Qafarov, Akif Əsgərov. "Elmə həsr olunmuş ömür", Bütöv Azərbaycan qəzeti, № 20(152), 9–13 iyun 2012-ci il.

## İstinadlar
Yusifov Dağıstan Eynal oğlu
İsrafil Abbaslı

**Abbaslı İsrafil İsmayıl oğlu** () — AMEA Folklor İnstitutunun Azərbaycan folkloru şöbəsinin müdiri (2003–2013), filologiya elmləri doktoru (1986), professor (1998).

## Həyatının erkən dövrü
Abbaslı İsrafil İsmayıl oğlu 1938-ci il fevralın 1-də İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. 

### Təhsili
1944–1954-cü illərdə İrəvan Azərbaycan orta məktəbində təhsil almış, orta təhsili tamamladıqdan sonra 1955–1960–cı illərdə İrəvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsində ali təhsil almışdır. 1960-cı ildə Bakı şəhərinə gəlmiş və 1961-ci ilin avqustundan əmək fəaliyyətinə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda başlamışdır. 

## Fəaliyyəti
1987-cı ildən Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Folklor şöbəsinin müdiri, 1997-ci ildən Ədəbiyyat İnstitutu Folklor EMM-nin Azərbaycan folkloru şöbəsinin müdiri, 2003-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Folklor İnstitutunun Azərbaycan folkloru şöbəsinin müdiri idi. 1966-cı ildə namizədlik, 1986-cı ildə doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmiş, 1998-ci ildə Folklorşünaslıq ixtisası üzrə professor elmi adını almışdır. Abbaslı uzun illər SSRİ EA Dil və Ədəbiyyat bölməsindəki Folklor Surasının üzvü kimi fəaliyyət göstərmiş, əksər Ümumittifaq və Beynəlxalq müşavirələrdə iştirak etmişdir. O, altı cildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi"nin I cildi və ASE-nin III, VI, VII, VIII, IX, X cildlərinin əsas müəlliflərindəndir. Beynəlxalq indekslə çap olunan "Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatına dair tədqiqlər" məcmuəsində çap edilmiş bir sıra problem araşdırmaların müəllifidir. Beş cildlik "Azərbaycan dastanları"nın, iyirmi cildlik "Azərbaycan klassik ədəbiyyatı kitabxanası"nın I kitabı, əlli cildlik "Dünya uşaq ədəbiyyatı" seriyasının III kitabı, "Azərbaycan ədəbiyyatı inciləri" seriyasının "Dastanlar" cildinin, "Azərbaycan folklorunun ilkin nəşrləri" seriyasının və s. nəşrə hazırlanmasında yaxından iştirak etmiş, əksəriyyətinin redaktoru, tərtibçisi, ön sözün, lüğət və şərhlərin müəllifi olmuşdur. Çoxcildli "Azərbaycan folkloru antologiyası"nın I (Naxçıvan folkloru ), II (Borçalı folkloru) və "Qarabağ folkloru"nun tərtibçisi, ikicildlik "Dədə Qorqud Ensiklopediyası"nın redaktorlarından biri, "Koroğlu" eposunun (rus və Azərbaycan dillərində) tərtibçilərindəndir. Azərbaycan folklorunun toplanması, nəşri və araşdırılması problemlərinə həsr olunan Şəki, Quba, Bakı və Lənkəran regional folklor müşavirələrinin hazırlanıb keçirilməsində də yaxından iştirak etmiş, həmçinin onun redaktəsi ilə müşavirələrin ilk kitabı elmi ictimaiyyətə çatdırılmışdır.

## Seçilmiş elmi əsərləri
Nəşr edilmiş bəzi əsərləri bunlardır:
* 
* 
* 
* 
* 
## Kitabları
* Abbaslı İ. Folklorşünaslıq axtarışları. II cilddə, 2-ci c., Bakı: Nurlan, 2009, 512 s.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
## Xarici keçidlər
* http://www.folklorinstitutu.com/azeb_folkloru_sobesi.htm
Denni O'Donohyu

**Denni O'Donohyu** () — müğənni.

## Həyatı
İrlandiyanın paytaxtı Dublində anadan olmuşdur. Əslən yunandır. Babaları vaxtı ilə Yunanıstandan köç edib İrlandiyaya gəlmişdir və ondan sonrakı nəsillər də həyatlarını burada yaşamağa üstünlük vermişdir. Denninin isə hələ uşaq yaşlarından musiqiyə böyük həvəsi var idi. 6 yaşında olarkən atası onu musiqi məktəbinə yazdırır. Musiqi məktəbində oxuyurkən bir sıra musiqi yarışlarında mükafat qazanır və musiqiyə olan bu böyük sevgisi onu 1996-cı ildə qrup yaratmağa vadar edir. O, Mark Sheehan və 2 digər dostu ilə "MyTown" adlı pop qrupu yaradır. Bu qrupun fəaliyyəti cəmi 5 il olur. Bu 5 il ərzində "MyTown" qrupu cəmi 2 albom buraxır. 2001-ci ildə artıq "MyTown" dağıldıqdan sonra o, dostu "Mark Sheehan"ı yanına alır və 2001-ci ildə The Script rok qrupunu yaradır. Bu qrup çox uğurlu olur və 5 studiya albomu çıxarda bilir. The Script qrupu hələ də fəaliyyətdədir.

Denni O'Donohyu müğənnilikdən başqa həm də model olaraq bir sıra reklamlar və başqa tədbirlərdə iştirak etməkdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kuula

**Kuula**- Estoniyanın 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı. 120 xalla 6-cı olub. Mahnını Ott Lepland oxumuşdur.

## İstinadlar
Manisa Tarzanı

**Manisa Tarzanı** (rəsmi qeydlərə görə **Ahmeddin Carlak** ya da öz ifadəsi ilə **Əhməd Bədəvi**() (d. 1899 Səmərra, Osmanlı İmperiyası - ö. 31 may 1963, Manisa, Türkiyə) — Kərküklü türkman. Türkiyə Qurtuluş Savaşında döyüşdüyü üçün "İstiqlal ordeni" ilə təltif olunmuşdur. Həyatını Manisanın bütün Türkiyəyə nümunə olacaq şəkildə yaşıllaşdırılmasına həsr etmiş və minlərlə ağac əkmişdir. Spil dağında yaşayan və Manisa küçələrində yalnız şort ilə gəzən Ahmeddin Carlaka cammat 1934-cü ilin istehsalı olan "Tarzan" filmi ekranlara çıxandan sonra "Manisa Tarzanı" adını vermişlər. 1963-cü ildə vəfat etdikdən sonra Manisa əhalisinə bir əfsanəyə çevrilmiş, ildə bir çox heykəli tikilmişdir. Hər il ölüm ildönümü 31 may günündə Manisada xatirəsi üçün mərasimlər keçirilir.

## Mənbə
* http://www.agaclar.net/index.php?id=2108
* *"Onlar Hep Oradaydı"* yazıçı: Sunay Akın
Ağdamar adası

**Ağdamar adası** (Akdamar, Ahtamar, Ağtamar, Axtamar) — Türkiyənin Van və Bitlis illəri arasında olan Van gölünün içində yer alan ən böyük adadır.

## Həmçinin bax
* Ağdamar kilsəsi

## İstinadlar
Baster

*[[Qvadelupa|Fransa Qvadelupası]] inzibati mərkəzi [[Bas-Ter]] şəhəri ilə qarışdırmamalı*
**Baster** (, keçmiş *Sent-Kristofer*) — Sent-Kits adasının cənub hissəsində yerləşən şəhər, Sent-Kits və Nevis dövlətinin paytaxtı. Vest-Hindin ən qədim şəhərlərindən biri, 1627-ci ildə əsası qoyulub. Əhalisi
11 min nəfər (2003).
 
1867-ci ildə baş vermiş yanğından ciddi zərər çəkmişdir. O zaman cəmi bir neçə bina salamat qalmışdı. Şəhərin mərkəzi fontanı olan balaca ictimai parkdır, Müstəqillik meydanı adlanır. 1790-cı ildə bura qul bazarı kimi istifadə edilirdi.

Təsərüffatından yeyinti sənayesi inkişaf etmişdir (şəkər, içkilər). Tarixi əşyalar saxlanan sent-Kristofer_Xeritic_Sisayeti muzeyi vardır. Kilsə, Sənətkarlıq Evi, Meymunların tədqiqi mərkəzi, botanka bağı vardır.

## İstinadlar
Ceymstaun (Müqəddəs Yelena adası)

**Ceymstaun** (, ) — Müqəddəs Yelena adası, Dirçəliş və Kristian-da-Kunya Britaniya dəniz ərazisinin paytaxtı, şəhər, liman.

## Mənbə
* 
* Ceymstaunun şəkilləri
* Ceymstaunun rəsmi saytdan şəkilləri
Di Kaffari

**Denis "Di" Kaffari** () (1973-cü il təvəllüdlü)-Malta əsilli Britaniyalı qadın yaxtaçı və 2006-cı ildə ilk qadın-yaxtaçı olmuşdur ki köməksiz və durmadan qərbə doğru nəhəng küləklərə qarşı yelkən gəmiylə səfər etmiş və buna görə Britaniya imperiyası ordeninə(MBE)layiq görülmüşdü. İkinci dəfə isə şərqə doğru istiqamət alan Kaffari, hər iki istiqamətdə köməksiz və durmadan dünyanı dövr etmiş ilk qadın-yaxtaçı olmuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Britaniyalı qadın dünyanı dövr edib rekord vurdu
Kastris

**Kastri** —  Sent-Lüsiya dövlətinin paytaxtı və iqtisadi mərkəzi. Adanın şimal-qərbində, Port-Kastri körfəzinin kənarında və Viqi yarımadasında yerləşir. Burada adanın üçdə biri yaşayır, xarici ticarət əlaqələrinin  80 % keçir və əsas təşkilatlar və müəssisələr yerləşir. Əhalisi 60 200 nəfər (2003).

Fransızlar tərəfindən XVIII əsrdə salınıb, üç dəfə 1785, 1812 və 1948 illərdə güclü yanğından zərər çəkib, ona görə də tarixi binaları yoxdur.

Turizm inkişaf edib.

## İstinadlar
Deyanira

[thumb|[РQvido Reni. "Deyaniranın oğurlanması". Luvr]]

**Deyanira** (, )&nbsp;— Qədim yunan mifologiyasında Kalidon padşahı (və ya plevronlu) Oyneyin və Alfeyanın (və ya Dionisin) qızı, Meleaqrın bacısı, Heraklın arvadı, Heraklidlərin anası.

## Deyanira və Meleaqr
Deyanira kiçik yaşlarından silah işlətməyi və araba sürməyi bilirdi. Onu döyüşçü adlandırılar. Meleaqrın ölümündən sonra, onun bütün bacıları kədərdən sesarka toyuğuna çevrilmişdilər. Yalnız Deyanira və o biri bacı olan Qorqa Dionisin müdaxiləsi nəticəsində insan simasını saxlamışdılar.

## Herakl və Deyanira
Seberin ardınca Ölülər diyarına enən Herakl orada Meleaqra rast gəlmiş və Meleaqr ondan Deyaniranı almasını istəmişdi. Yerə qayıdan Herakl Oyneyin yanına gələrək ondan qızı Deyaniranı istədi. Lakin Kalidonda ona rəqib olan çay tanrısı Axeloy ortaya çıxdı. Oyney qərara gəldi ki, Deyaniranı mübarizədə qələbə çalan alacaq.

Onlar arasındakı çarpışmada Axeloy hiylə işlədərək ilanan və öküzə çevrilirdi. Lakin Herakl öküz cildində olan Axeloyun buynuzunu sındırdıqda o, məğlub oldu. Nəticədə Oyney qızını Herakla verdi.

Oyneyin saraını tərk edən Herakl və Deyanira çoxlu səyahət etdilər. Feodomantın driopları Herakla hecum edən zaman, Deyanira onunla bərabər çarpışdı və sinəsindən yaralandı.

Onun Herakldan üç oğlu - Hill, Ktesipp, Qlen və Onit (Diodora görə üç: Hill, Qleney və Qodit) və qızı Makariya oldu.

## Ness və Deyanira
Herakl bir dəfə Even çayının qırağına gəldi. Burada səyahətçiləri kentavr Ness iti axan çaydan pul alaraq keçiridi. Ness Deyaniranı o biri sahilə keçirməyi təklif etdi və Herakl onu Nessin belinə qoydu. Özü isə çayı üzərək keçdi, lakin sahilə çıxan kimi Deyaniranın köməyə səsləyən harayını eşitdi. Onun gözəlliyinin əsiri olmuş kentavr onu oğurlamaq və zorlamaq istəyirdi. Herakl Nessi ölümcül oxla yaraladı. Can verən və qisas almaq istəyən kentavr Deyaniraya onun qanını toplamağı və saxlamağı tövsiyə etdi, bu qan guya Deyanitay Heraklın məhəbbətini qorumağa yardım etməli idi.

Bir gün Heraklın Exaliyada əsir aldığı İola ilə evlənəcəyini eşidən Deyanira Nessin qanını bir xitona batırdı və onu Herakla yolladı. Lakin Heraklın lerney hidrasının ödü ilə qarışdırılmış oxu ilə öldürülən Nessin qanı zəhər kimi təsir etdi və Herakl böyük əzab içərisində həlak oldu. Ərinin ölümümün səbəkarı olduğunu öyrənə Deyanira özünü ya qılıncla; və ya asaraq intihar etdi. O, Traxin yaxınlığında öldü, məzarı Eta dağı ətəyindəki Herakleyanın yaxınlığında idi; həmçinin Arqosda başqa bir məzarı da onunku kim göstərirdilər.

Sofoklun "Traxinlilər" və Senekanın "Herkules Etada" əsərinin baş obrazırıdır. Ovidi Deyaniranın Herakla məktubunu yazmışdı (Heroidlər IX).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cənubi Tarava

**Cənubi Tarava** () və ya **Teinainano şəhər şurası** () — Mikroneziyada yerləşən Tarava atolunda olan Kiribati dövlətinin paytaxtı. Əhalisi — 40 311 nəfər (2005-ci il). Əhali sıxlığı — 2578 nəf/km².

## Mənbə
* Fotoşəkillər 

## İstinadlar
Perl

**Perl** — yuxarı səviyyəli, dinamik proqramlaşdırma dilidir. Perl 1987-ci ildə Lari Vall tərəfindən Unix script dili kimi yaradılmışdır. Perl 6 özündə C, Shell Script, AWK, Sed kimi müxtəlif dillərin xüsusiyyətlərini cəmləşdirir. Perl Vebdə CGİ proqramlaşdırma dili kimi istifadə olunur. Bundan başqa Perl qrafik proqramlaşdırma, sistem proqramlaşdırma, şəbəkə proqramlaşdırmasında, bioinformatikada və digər sahələrdə istifadə olunur.

## Sintaksisi
"Salam Dunya" proqramı aşağıdakı kimi yazıla bilər:

```perl
print "Salam Dunya!\n"
```

`n` ilə yeni sətrə keçmək təmin olunur.

## Tiplər

## İstinadlar
Lisp

**Lisp** — proqramlaşdırma dili 1958-ci ildə yaradılmışdır. Lisp, ikinci qədim yüksək səviyyəli dildir (ilk yüksək səviyyəli dil Fortran). Fortran kimi Lispdə də yarandığı gündən bugünə kimi bir çox dəyişikliklər edilmişdir. Lisp adı – **Li**st **Pr**ocessing (siyahıların emalı) sözlərindən götürülmüşdür.

## Proqram nümunələri

1959-cu ildə süni intellekt məsələlərinin həlli üçün LISP (LISt Processing language – “siyahıların emalı dili”) dili meydana çıxmışdır. Bu dilin müəllifi amerikalı riyaziyyatçı Con Makkartidir (John McCarthy).

Faktorial funksyanın hesablanmasını təsvir edək (rekursiyadan təyin olunur):


```lisp
(defun factorial (n &optional (res 1))
  (if (= n 1)
      res
      (factorial (1- n) (* n res))))

(print (factorial 10000))
(sb-ext:quit)
!
```


## Mənbə
* Patrick Winston and Berthold Horn, Lisp, Addison Wesley; 3 edition (January 1, 1989), ISBN 0-201-08319-1
* Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Fortran

**Fortran**- əsasən ədədi üsullar və elmi hesablamalar üçün istifadə edilən proqramlaşdırma dilidir. Fortran 1950-ci illərdə İBM tərəfindən elmi hesablamalar üçün San-Xosedə yaradılmışdır. Fortran dilinin ilk versiyalarında adı FORTRAN 77 kimi idi. Hal-hazırda rəsmi standartı Fortran şəklindədir (böyük hərflərdən kiçik hərflərə keçilib, rəqəmlər atılıb).

## İstinadlar
Teylor Lotner

**Taylor Lautner** (ing.: Taylor Daniel Lautner, 11 fevral, 1992, Qrand Rapids, ABŞ) — Amerika aktyoru.

## Çəkildiyi filmlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şokolad (film, 2000)

**Şokolad**()-İoann Harrisin eyni adlı romanından kinoya uyğunlaşdırılan 2000-ci il İngilis / Amerikan ortaq istehsalı film.Mühafizəkar bir Fransız qəsəbəsinə gələn gənc bir ana ilə altı yaşındakı qızından və onların şokolad dükanından bəhs edir.

## Xarici keçidlər
*
Antiokiya Texniki Universiteti

**Tecnológico de Antioquia** — Tecnológico de Antioquia Universiteti İnstitutu (**TdeA**) kimidə tanınan, Kolumbiyanın Antioquia bölgəsində bir akademik ali təhsil qurumudur ki, texniki təhsil xidmətləri, texnologiya və peşəkar təmin edir. Qərargahı Medellin şəhərində yerləşir. Hazırda Kolumbiyanın ən yaxşı kolleclərindən biri hesab olunur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Tecnológico de Antioquia 
* TdeA-tv
* Tecnológico de Antioquia on Twitter
XSLT

**XSLT** (Extensible Stylesheet Language Transformations) – XML əsasında yaradılan və XML sənədlərin çevrilməsi üçün istifadə olunur. XSLT əsasən iki müxtəlif XML schemanın çevrilməsində və ya XML verilənlərin HTML və PDF-ə çevrilməsində istifadə olunur. XSLT W3C tərəfindən yaradılıb, son versiyası XSLT 2.0 olsa da, XSLT 1.0 bu gün də geniş istifadə olunur.

## XSLT nümunə
XML verilən:

```xml
<?xml version="1.0"?>
  <telebeler>
  <telebe nik="YM1">
    <ad>Yusif</ad>
    <soyad>Mammadaliyev</soyad>
  </telebe>
  <telebe nik="HA1">
    <ad>Huseyn</ad>
    <soyad>Aliyev</soyad>
  </telebe>
</telebeler>
```


Aşağıdakı şablon ilə XML-dən yeni struktura malik XML-ə çevrilmə edəcəyik:


```xml
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<xsl:stylesheet xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/XSL/Transform" version="1.0">
  <xsl:output method="xml" indent="yes"/>

  <xsl:template match="/telebeler">
    <yeni>
      <xsl:apply-templates select="telebe"/>
    </yeni>
  </xsl:template>

  <xsl:template match="telebe">
    <ad nik="{@nik}">
      <xsl:value-of select="ad" />
    </ad>
  </xsl:template>

</xsl:stylesheet>
```


Yeni struktur XML:


```xml
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<yeni>
  <ad nik="YM1">Yusif</ad>
  <ad nik="HA1">Huseyn</ad>
</yeni>
```

## Xarici keçidlər
Almaniya azərbaycanlıları

**Almaniya azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Almaniyada yaşayan hissəsinin adı. Bu ölkədə yaşayan azərbaycanlılar əsasən Türkiyə və İrandan, qismən Azərbaycan və digər dövlətlərdən buraya miqrasiya etmişdirlər. 2008-ci ilə olan qeyri-rəsmi təxminlərə əsasən Almaniyada 200,000 nəfər etnik azərbaycanlı yaşayır və onlardan 14,000-17,000 nəfəri bu ölkənin paytaxtı Berlin şəhərində məskunlaşmışdır.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
*Cümhuriyyət tələbələri
*Azərbaycan legionu
Cygwin

**Cygwin** ( ) — Windows əməliyyat sistemləri üçün azad və açıq kodlu Unix ailəsinin simulatorudur. Başqa sözlə Unixdə (Linuxda) etdiklərinizi, Windows mühitində etməyə imkan yaradır. Cygwin 1995-ci ildə yaradılmışdır. Bir çox GNU, Unix, Linux proqramları Cygwinə daxil edilmişdir. Misal olaraq, KDE, GNOME, Apache və s göstərmək olar.  

## Xüsusiyyətləri
Cygwində aşağıdakı paketləri yükləmək olar. 

*Shell mühitləri: bash, dash, ksh, tcsh, zsh
*Mətin utilitləri: grep, sed, diff, patch, awk
*Terminallar: mintty, rxvt, screen
*Redaktorlar: emacs, joe, mined, nano, vim
*Uzaqdan giriş: ssh, rsh, telnet
*Proqramlaşdırma dilləri: C, C++, Objective-C, Fortran, Perl, Python, Ruby, Tcl, Ada, CLISP, Scheme, OCaml, Proloq
*Serverlər: Apache, BIND, PostgreSQL, Pure-FTPd, OpenSSH, telnetd, exim, UW IMAP
*və s.

## İstinadlar
Əng sümüyü

**Əng sümüyü** —çüt sümükdür, kəllənin üz hissəsinin mərkəzində yerləşir

## İstinadlar
İspaniya azərbaycanlıları

**İspaniya azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun İspaniyada yaşayan hissəsinin adı. Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin (DAK-ın) bütün dünyada yaşayan azərbaycanlıların sayına dair 2006-cı ildə yayınladığı məlumatlara əsasən İspaniyada 14,000 nəfər etnik azərbaycanlı yaşayır.
 
## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi: Xaricdəki təşkilatlar :İspaniyadakı təşkilatlar
*Azadlıq Radiosu :İspaniyada azərbaycanlılar əsasən Barselona, Madrid və Ali-Kante şəhərlərində yaşayırlar---yayınlanma tarixi: 05.01.2007.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
İv Arnold

**İv Arnold** () — ABŞ fotoqrafı və fotojurnalisti., Magnum Photos agentliyinin ilk qadın üzvü(1957).

## Həyatı
Fotolarının əsas qəhrəmanlarının kubalı balıqçılar, afrikalı qaçqınlarla yanaşı, Hollivudun məşhur ulduzları və dünyanın aparıcı siyasətçilərinin də olduğu bir fotoqraf.
Müharibədən sonrakı dövrlərdə rəsmi olmasa da fotojurnalistikanın əsas simalarından biri sayılırdı. Haqlı olaraq xəbər fotojurnalistikasının yaradıcılarından hesab olunur. Evenın Merlin Monro ilə xüsusi bağlılığı var idi. Hətta onun portretlərindən ibarət bütöv bir albom nəşr etdirmişdi. Fotoqraf ulduzları ən gözlənilməz anlarda çəkdiyi fotolarla təccübləndirirdi. Bununla bərabər onun Yohanessburqun gecəqondularından, Havananın bordellərindən və hətta Moskvanın ruhi xəstəxanalarından etdiyi fotoreportajları da var.

Eva Koen Filadelfiyada 1912-ci ilin aprelində dünyaya gəlib. 16 yaşında Nyu-Yorka köçüb və orada fotolaboratoriyada işə düzəlib. 1948-ci ildə dizayner Arnoldla ailə həyatı qurub. Eva, Harper’s Bazaar adlı jurnalın art-direktoru olan Aleksey Brodoviçin yanında fotoqraf sənətini öyrənib. 1961-ci ildə ailəsi ilə birlikdə İngiltərəyə köçüb. Qısa müddətdə ailənin dağılmasına baxmayaraq, daha amerikaya qayıtmayıb.

Müsahibələrinin birində o, belə deyirdi: "Məndə bir çox süjetlər təkrarlanırdı. Mən kasıb idim – və mən yoxsulluğu göstərmək istiyirdim. Məni siyasət maraqlandırırdı, məndə onun həyatımıza necə təsir etdiyini görmək istiyirdim. Və nəhayət, mən qadınam və başqa qadınlar haqqında daha çox şey bilmək istiyirdim".

Eva 1957-ci ildən Magnum Photos agentliyinin ilk qadın üzvüdür. Bir çox fəxri ad və mükafatlara layiq görülüb. Ən son 2010-cu ildə Sony World Photography Awards müsabiqəsinin fəxri mükafatını qazanıb.

## Albomları
§ The Unretouched Woman, 1976.

§ Flashback: The 50’s, 1978.

§ In China, 1980.

§ In America, 1983.

§ Marilyn for Ever, 1987.

§ Marilyn Monroe: An Appreciation, 1987.

§ All in a Day’s Work, 1989.

§ The Great British, 1991.

§ In Retrospect, 1995.

§ Film Journal, 2002.

§ Handbook, 2004

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.magnumphotos.com
* http://theonlinephotographer.typepad.com
SSH

**SSH** (Secure Shell – Təklükəsiz Shell) – təhlükəli şəbəkədə təhlükəsiz kanal yaratmaq üçün istifadə edilən şəbəkə protokoludur. İki əsas versiyası mövcuddur : SSH-1 və SSH-2. Server və klient hissələrdə uyğun olaraq SSH server və SSH client proqramları çalışır. Ən məşhur tətbiqlərindən biri Unix (Linux) tipli əməliyyatlar sistemində shell istifadəçiyə təhlükəsiz qoşulmaqdır. telnet və digər təhlükəli protokolları əvəz etmək üçün yaradılmışdır. SSH şifrləmə istifadə edərək təhlükəli şəbəkədən (məsələn İnternetdən) məlumatın gizli və bütöv ötürülməsini təmin edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SSH bir web
Corctaun (Kayman adaları)

**Corctaun** - Karib dənizində Böyük Britaniyanın Kayman adaları ərazisinin paytaxtı. Şəhərin əhalisi 35,600 nəfərdən ibarətdir və Böyük Kaymanın ən iri şəhəridir.

Şəhər Kayman adalarınınən iri maliyyə mərkəzidir, orada 600 bank təşkilatı yerləşir. Burada həmçinin iri dəniz gəmilərinə xidmət göstərən məntəqə, yek gəmiləri üçün dok və bir neçə ticarət mərkəzi vardır. Şəhərdə  Ouen Roberts adına beynəlxalq aeroport yerləşir.


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kayman adaları
Bash

**Bash** (Bourne Again Shell) — Unix üçün yazılmış shelldir. 1988-ci ildə Brian Fox tərəfindən yazılmağa başlamış və 1989-cu ildə beta versiya buraxılmışdır. Hal-hazırda Linux və macOS əməliyyat sistemlərində susmaya görə istifadə edilən shelldir. Bash istifadəçi tərəfindən mətn şəklində verilən komandaları emal edir. Bash ilə shell skriptlər də yazmaq mümkündür.

## Nümunə

```html4strict
echo "Hello World!"
```


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi vebsaytı
Dili

**Dili**   — Şərqi Timorun paytaxtı və ən iri şəhəri. Kiçik Zond adalarının ən şərqində yerləşən Timor adasının şimali hissəsində yerləşir. Dili Şərqi Timorun iri portu və kommersiya mərkəzidir. Əhalisi 150 min nəfərdir. Burada milli qəhrəman Nikolau Lobatu adını daşıyan Komor aeroportu yerləşir.
Tsvana dili

**Tsvana dili** və ya **Setsvana dili**-Afrikanın cənubunda 4.5 milyon nəfər tərəfindən  danışılan bir dildir.

## İstinadlar
Yunanıstan azərbaycanlıları

**Yunanıstan azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Yunanıstanda yaşayan hissəsinin adı.

## Say
DAK-ın 2006-cı ildə yaımladığı məlumata əsasən Yunanıstandakı Azərbaycan diasporunun sayı 13 min nəfərdir. 10–24 may 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən bu ölkədə rəsmən qeydiyyatda olan (de-yuri) Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 126 nəfərdir.

## İstinadlar
Lada

**LADA** ("Lada") — "AvtoVAZ" ASC tərəfindən istehsal edilən avtomobil markaları.

## Xarici keçidlər
* Lada korporativ vebsaytı
Venda dili

**Venda dili** - *Tshivenḓa* və ya *Luvenḓa* kimidə tanınan Bantu dillərindəndir və Cənubi Afrikanın 11 rəsmi dövlət
dilindən biridir.

300px|thumbnail|right|Dilin danışıldığı yerlər

## İstinadlar
Dəliçoban

**Dəliçoban** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinlərini etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 2,173 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi. Kənd Dərbənd şəhərindən 32 şimal-qərbdə Ulluçay sahilində yerləşir.

## Tanınmış şəxsləri

* Camal — aşıq. XIX əsrin - XX əsrin əvvəllərinin məşhur şairi.

* Qırım xan — aşıq. XIX əsrin - XX əsrin əvvəllərinin məşhur şairi.

* Elxan — aşıq.

* Nurməhəmməd — aşıq.

* Ağaşərin — aşıq.

* Əbdülqədir — aşıq.

## Mənbə
СЕЛО У ЖЕЛЕЗНОЙ ДОРОГИ
Qaborone

**Qaborone** () — Botsvana Respublikasının ən böyük şəhəri, paytaxtı, ölkənin sənaye-ticarət və mədəniyyət mərkəzi.

## Coğrafiyası və iqlimi



 
## Qardaş şəhərlər
*  Burbank, Kaliforniya, ABŞ
*  Zhejiang, Çin
*  Västerås, İsveç

## Şəkillər

Fayl:Gaberone aerial.jpg
Fayl:Gaborone, Botswana.jpg

Fayl:Gaborone Airport.jpg
Fayl:Kgale Hill 2.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bərəkəy

**Bərəkəy** və ya **Bərkəy** - Rusiyanın Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda kənd.

Dərbənd şəhərindən 32&nbsp;km şimal-qərb tərəfdə, Uluçay (rusca Ulluçay) çayının sağ sahili boyunca yerləşir.

Kənd əhalisi 2010-cu ilin nəticələrinə əsasən 3028 nəfərdən ibarətdir.

Kənd əhalisi azərbaycanlılardan (konkret olaraq azərbaycanlıların subetnik qrupu olan tərəkəmələrdən) ibarətdir, lakin kənddə az sayda dargilər və tabasaranlılar da vardır.

Kəndin adı türk mənşəlidir; ehtimal edilir ki, adın mənşəyi Altun Orda ulusunun xanı Bərkə xanla əlaqədardır.

## Mənbə

* Журнал научных публикаций аспирантов и докторантов : Этнокультурный потенциал дагестанских азербайджанцев и пути его использования в преемственности межпоколенных отношений (на примере субэтнической группы терекеменцы)
* "Кумыкский мир"-Научные и научно-популярные публикации по истории, культуре и современным проблемам кумыкского народа. (**kumukia.ru**) :Шихалиев Девлет-Мирза :Часть 3. Заселение Кумыкской плоскости II---Размещено: 12.11.2005.
Vəlikənd

**Vəlikənd** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonundakı kəndlərdən biridir. Kənd sakinlərinin mütləq əksəriyyəti etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 3,755 nəfər yaşayırdı və onların 3,735 nəfəri etnik azərbaycanlılar idi.
## İstinadlar
Mütərcim (jurnal)

***«Mütərcim» ədəbi, elmi, tərcümə jurnalı***

1996-cı ildən nəşr olunur. İldə 4 dəfə buraxılır.

**Təsisçilər:** Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, Bakı Slavyan Universiteti və «Mütərcim» Tərcümə Mərkəzi

Jurnal əsasən dünya ədəbiyyatı korifeylərinin əsərlərinin orijinaldan Azərbaycan dilinə, Azərbaycan yazarlarının əsərlərinin xarici dillərə tərcümələrini, həmçinin bədii tərcümə işinin aktual problemləri, tərcüməçilik işi, tərcümə sənəti, tərcümə nəzəriyyəsi və tarixi, ədəbiyyatşünaslıq və s. mövzuda respublikamızın tanınmış mütəxəssislərinin elmi məqalələrini öz səhifələrində işıqlandırır.

Jurnalda «Bədii tərcümə», «Elmi-filoloji tərcümələr», «Tərcümə problemləri», «Tərcümə təriximizdən», «Tərcümə örnəklərimiz», «Ədəbiyyatşünaslıq», «Tarixdə türklər», «Nəsr», «Poeziya», «Ədəbi birliklər və dərnəklər» və s. rubrikalar fəaliyyət göstərir.
Dərgi V.Şekspirin «Hamlet», «Kral Lir», «Maqbet»; F.Nitsşenin «Zərdüşt belə demişdir»; A.Kamünün «Taun»; E.Heminqueyin «Yağış altında pişik»; B.Poulsenin «Fil sümüyündən qüllə»; X.Kortasarın «Qorxulu yuxular»; O.Uayldın «Fövqaladə fişəng»; J.P.Sartrın «Divar», «Ədəbiyyat nədir»; E.A.Ponun «Morq küçəsində qətl»; G.Mopassanın «Cehiz»; C.Stüartın «Məhəbbət»; A.Miskeviçin «Pan Tadueş»; F.M.Dostoyevskinin «Karamazov qardaşları», «Gülməli adamın yuxusu», «Atalar və oğullar»; Y.Haşekin «Qoçaq əsgər Şveykin sərgüzəştləri»; A.K. Doylun «Ledi Frensis Karfaksın yoxa çıxması, «Masqreyvlər ailəsinin ritualı»; G.Hegelin «Müsəlmanlıq»; E.Kolduelin «Kristi Tökerin ölümü»; S.Dalinin «Sürrealizm mənəm»; M.Acinin «Qıpçaq çölünün yovşanı»; U.S.Moemin «Həyati hadislər», «Edvard Barnardın dönüklüyü», «Neyl Makadam»; R.Şeklinin «Mütləq silah»; H.Beytsin «Fransa üzərində küləklər»; Q.Qrinin «Canlılar yaşayan otaq»; Ə.Nəvainin «İnsan ürəyi yeyən hind»; T.Hüseynin «Əli və övladları»; C.Bayron, K.Simonov, A.Morua, Y.Yevtuşenko, N.Rubtsov, V.Şimborska, A.S.Puşkin, M.Y.Lermontov, Lonqfellou, A.Opi, C.Kits, U.Vüdsövs, B.Posternak, V.Mayakovski, S.Yeseninin şeirləri və s. kimi dünya ədəbiyyatı korifeylərinin əsərlərinin orijinaldan tərcümələrini öz səhifələrində işıqlandırmışdır.

Jurnal S.Məmmədzadə, S.Mustafa, S.İsgəndərov, E.Borçalı, M.Hacıyev, A.Qasımova, A.Abbasov, H.Orucov, M.Qocayev, Q.Əhmədov, M.Hacıyev və s. peşəkar tərcüməçilərlə sıx əməkdaşlıq edir.

«Mütərcim» jurnalı 2003-ci ildə keçirilmiş IV Bakı Kitab Bayramında «İlin tərcümə jurnalı» nominasiyasının qalibi olmuşdur.
Jurnalın baş redaktoru: filologiya elmləri doktoru, professor Telman Vəlixanlı

*Redaktorlar: Əliş Mirzallı, Etimad Başkeçid
*Məsul katib: Fəttah Fəttayev
*Texniki redaktor: Mətanət Qaraxanlı
*Korrektor: Sabirə İsrafilova
*Jurnalın redaksiya heyəti: Akif Abbasov, Kamal Abdulla, Zeydulla Ağayev, Anar, Nizami Cəfərov, Ramiz Əkbər, Maqsud Hacıyev, İlyas Həmidov, Qorxmaz Quliyev, Məmməd Qocayev, Lidiya Qranovskaya, Rüstəm Kamal, Səfər Kəlbixanlı, Səyavuş Məmmədzadə, Əlisa Nicat, Rafiq Novruzov, Ağarəhim Rəhimov, Sabir Rüstəmxanlı, Oqtay Səmədov, Fəridə Vəlixanova, Fəxrəddin Yadigar, Cavanşir Yusifli

## Mənbə
* «Mütərcim» ədəbi, elmi, tərcümə jurnalı 
## Xarici keçidlər

*
Dar-əs-Salam

**Dar-əs-Salam** (; , *Dār as-Salām* — *Sülh evi*) — Tanzaniyanın ən iri şəhəri və iqtisadi mərkəzi. Dar əs Salam regionunun mərkəzi. Əhalisi 2,5 milyon nəfərdir (2003).

Afrika qitəsinin şərq hissəsində, Hind okeanı sahində yerləşi. Afrikanın və Tanzaniyanın ən iri portlarından sayılır. Ölkənin keçmiş paytaxtı olsa da orada hal-hazıradək mərkəzi hakimiyyət orqanları yerləşir.

## İstinadlar
Yuxarı Calğan

**Yuxarı Calğan** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinləri etnik tatlardan ibarətdir.

1886-cı ildə yuxarı və aşağı Calğanın toplam əhalisi 53 evdə 137 nəfəri kişilər, 134 nəfər isə qadınlar olmaqla 271 nəfər sünni islam etiqadlı tat əhalidən ibarət idi.

2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 746 nəfər tat yaşamaqda idi. Etiqad baxımından kənd əhalisi sünni müsəlmanlardan ibarətdir.

## Mənbə
*Единый школьный портал Министерства образования и науки Республики Дагестан: средняя школа села Верхний Джалган Дербентского района : История образования села Джалган.
Zidyan-Qazmalar

**Zidyan-Qazmalar** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinlərini etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 942 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi.
## Əhalisi
Əhalisi 978 nəfərdir: 
## Mənbə
* Топографические карты K-39-61 — 1 : 100 000
* ВСТРЕЧА В ЗИДЬЯНЕ 
* Администрация Дербентского района
Qala (Dərbənd)

**Qala** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kənd. Sakinləri etnik azərbaycanlılar, darginlər, ağullar, tabasaranlılar və ləzgilərdən ibarətdir. 2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 1,610 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi. 
## Mənbə
* КАЛА — ЭТО КРЕПОСТЬ
Mitəhi

**Mitəhi** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinləri etnik tatlardan ibarətdir.

## Tarixi
Mitəhi yaşayış məntəqəsinin yaranması Dərbənd ətrafında Sasanilərin müdafiə divarının qurulması – Dağ barı tikintisi ilə bağlıdır. Bu yaşayış məntəqəsinin yaranma tarixi eramızın VI əsrinə təsadüf edir. Tarixi mənbələrdə mitəhilərin İran mənşəli olduğunu göstərən toponimik və dil faktları verilir. Dağ divarı boyunca yerləşən kəndlərdə fars substratının ümumilliyi geniş olaraq görünür.

## Əhalisi

Elmi ədəbiyyatda bu kəndlərin əhalisi azərbaycanlı hesab olunur. Sakinlərin özləri Azərbaycan dilini öz ana dili hesab edirlər.

Əhalinin 2002-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıyaalınması zamanı kənddə 552 nəfər tat yaşadığı müəyyən edilib.

## Həmçinin bax
*Mitəhililər

## Mənbə
* ЛЮДИ НА ГОРЕ
* Топографические карты K-39-61 — 1 : 100 000
* Администрация Дербентского района

## İstinadlar
Muğartı

**Muğartı** - Rusiyanın Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda kənd.

Dərbənd şəhərindən 33&nbsp;km cənub-qərb tərəfdə, *Muğartıçay* (*Qamışçayın* hövzəsinə bağlı) boyunca yerləşir.

2017-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, kənd əhalisini 1742 nəfər təşkil edir, və kənd əhalisi əsasən azərbaycanlılardan ibarətdir.

## Mənbə

* МУГАРТЫНСКИЕ ВСТРЕЧИ 
* Топографические карты K-39-XIX — 1 : 200 000
* Топографические карты K-39-73 — 1 : 100 000
* Администрация Дербентского района
Cəmikənd

**Cəmikənd** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinlərini etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 
## Əhalisi
1886-cı ildə kənd əhalisi 159 evdə 366 nəfəri kişilər, 321 nəfər isə qadınlar olmaqla 687 nəfər sünni islam etiqadlı Azərbaycan tatarından ibarət idi.

2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 2.337 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi.

## Mənbə
* Topoqrafik xəritə K-39-XIII — 1 : 200 000
* Topoqrafik xəritə K-39-61 — 1 : 100 000

## Ədəbiyyat
* Дагестанская АССР: Административно-территориальное деление. — Махачкала: Дагестанское кн. изд-во, 1966.
* Дагестанская АССР: Административно-территориальное деление. — Махачкала: Дагестанское кн. изд-во, 1980.
Sabnova

**Sabnova** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonundakı kənd. Kənd Dərbənd şəhərindən 7&nbsp;km şimal-qərb tərəfdə, *Sabnovaçay* (rusca Suxodol) *çayının* sağ sahili boyunca, *[[Açıqsırt dağı]]<nowiki/>nın* ətəklərində yerləşir.

Kəndin 2017-ci ilin nəticələrinə əsasən 4286 nəfərlik əhalisi vardır. Sakinlərin mütləq əksəriyyəti etnik azərbaycanlılardan ibarətdir, həmçinin tabasaranlı və dargi əhalisi də var.

2010-cu ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 3,820 nəfər yaşayırdı, və onların 3,612 nəfərini (94%) etnik azərbaycanlılar, 67 nəfərini (1,8%) tabasaranlılar, 43 nəfərini (1,1%) dargilər, 98 nəfərini (2,5%) isə digər millətlərin nümayəndələri təşkil edirdilər.

## Mənbə

*Единый школьный портал Министерства образования и науки Республики Дагестан: средняя школа села Сабнова Дербентского района : История села Сабновы 
## İstinadlar
Albantəpə yaşayış yeri

**Albantəpə yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Axura kəndinin qərbində yerləşən, antik dövrə aid qədim yaşayış yeri.

## Haqqında
Yaşayış yeri hər tərəfdən dağlarla əhatələnmiş dərədə yerləşən ümumi dağ sistemindən ayrılmış uzunsov təpə üzərindədir. Abidədə 1979-cu ildə aparılmış arxeoloji qazıntılar nəticəsində 1,5 m dərinlikdə mədəni təbəqə aşkar edilmiş, daş divar qalıqları, torpağa basdırılmış iki küp tapılmışdır. 6–7 sm qalınlığında kül təbəqəsi ilə örtülmüş mədəni təbəqədə küp və qazan tipli gil qab qırıqları, osteoloji qalıqlar (it, at, qoyun, keçi və qaramal sümükləri), bitki qalıqları (taxıl, şaftalı və ərik dənələri), dəmirdən hazırlanmış metal əşyalar (oraq, bıçaq, ox və nizə ucluqlar), şüşə qab parçaları və sair əldə edilmişdir.

## İstinadlar
Araz (arxeoloji ekspedisiya)

**''"Araz"'' Arxeoloji – Etnoqrafik Ekspedisiyası** – AMEA Tarix İnstitutunun Naxçıvan şəhəri yaxınlığında, Araz çayı üzərində SES tikintisi zamanı su altında qalacaq arxeoloji abidələri tədqiq etmək məqsədilə 1968-ci ildə təşkil etdiyi kompleks ekspedisiya.

## Fəaliyyəti
Üç dəstədən ibarət olan ekspedisiya hazırda su altında qalmış, böyük tarixi əhəmiyyəti olan Xarabaşəhər, Astabad, Bulqan, Təzəkənd, Qaraçuq, Qızılburun, Qaraxanbəyli, Böyükdüz, Şahtaxtı və digər abidələri tədqiq etmişdir.

Azərbaycan mütəfəkkiri Nəiminin vətəni olan Astabad şəhərində, habelə, XIX əsrin əvvəllərində Qacarlar sülaləsindən olan Azərbaycan hakimi Abbas Mirzənin tikdirdiyi Abbasabad qalasında, Ölənşəhr və Muncuqtəpə yaşayış yerlərində qazıntılar aparılmışdır.

Astabad şəhər qalıqlarında aparılmış arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində şəhərin tarixinə dair bir sıra məsələlər aydınlaşdırılmış və onun yaşayış məskənləri, istehsal mərkəzi aşkara çıxarılmışdır.

Xarabaşəhərin Naxçıvan şəhərindən səkkiz km cənubda yerləşən Qaraçuq kəndi yaxınlığındakı qalıqlarında aparılan tədqiqatlar nəticəsində yaşayış evləri, son orta əsrlərin (XIV – XVII əsrlər) təsərrüfat həyatı və mədəniyyətinə aid zəngin faktlar aşkar edilmiş, dəmirçixana, 20 kvadratmetrlik emalatxana, dəmir ərintisi nəticəsində alınmış dəmir pasası, istehsalı başa çatdırılmamış kərənti, oraq, balta, dəhrə və digər əmək alətlərinin hissələri tapılmışdır.

Ekspedisiya II Kültəpə yaşayış yerində də tədqiqat işləri aparmış, e.ə. II – I minilliyin əvvəllərinə aid mədəni təbəqələrdən qala divarının bünövrəsi, tikinti qalıqları, sadə və boyalı keramika, daş və sümük alətlər aşkar olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Mingəçevir arxeoloji ekspedisiyası
Rükəl

**Rükəl** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinləri etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 2017-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 3,026 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi.
## Mənbə
* Топографические карты K-39-XIX — 1 : 200 000
* В СЕЛЕ ОТМЕННЫХ КОВРОВЩИЦ
Tahir Budaqov

**Tahir Yaqub oğlu Budaqov** () — Bakı şəhəri Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2026-cı ildən), Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin sabiq sədri (2015–2026), YAP sədrinin müavini – Mərkəzi Aparatın rəhbəri.

## Həyatı
Tahir Yaqub oğlu Budaqov 1965-ci il yanvarın 1-də Azərbaycan Respublikası Naxçıvan MR-in Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur.1981-ci ildə Naxçıvan şəhər 3 saylı orta məktəbini qızıl medalla, 1987-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1987–1989-cu illərdə kliniki ordinaturada, 1989–1992-ci illərdə aspiranturada təhsilini davam etdirmişdir. Tibb elmləri namizədidir (1992). 1997–1999-cu illərdə Əlillərin Bərpa Mərkəzinin baş həkimi işləmişdir.

1999–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi nazirinin müavini, 2006–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasında şöbə müdirinin müavini, 2009–2015-ci illərdə isə Bakı şəhəri Nizami Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 avqust 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

3-cü dərəcə dövlət müşaviridir. 1993-cü ildən YAP-ın, 1999-cu ildən 2021-ci ilədək YAP Siyasi Şurasının üzvü olmuşdur. "SOS Uşaq Kəndləri — Azərbaycan" Assosiasiyasının idarə heyətinin sədridir. 18 noyabr 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Əməkdar dövlət qulluqçusu" fəxri adı verilmişdir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib. Həmin gün YAP Sədrinin qərarı ilə YAP Sədrinin Müavini və YAP Mərkəz Aparatının rəhbəri təyin olunmuşdur.

31 dekabr 2024-cü ildə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 fevral 2026-cı il tarixli sərəncamına əsasən o, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin sədri vəzifəsindən azad edilmiş, Prezidentin digər sərəncamı ilə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## Ailəsi
Evlidir, 3 övladı var.

## İstinadlar
Qaradağlı (Dərbənd)

**Qaradağlı** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinləri etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 779 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi. Əhali sünni məzhəbinfə etiqad edirlər.

## Mənbə
* Topoqrafik xəritə K-39-XIII — 1 : 200 000
* Topoqrafik xəritə K-39–61 — 1 : 100 000
* Администрация Дербентского района
Bilhədi

**Bilhədi** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinləri etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 610 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi. Etiqad baxımından kənd əhalisi sünni müsəlmanlardan ibarətdir.
## Mənbə
* ООШ Бильгади (Дербентский район) " Главная страница
Padar (Dərbənd)

**Padar** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda monoetnik kənd, sakinləri etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. Kəndin əski adı **Atabəy**dir.

1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik tatarlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 633 nəfər əhali yaşayırdı.

2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınması zamanı kənddə 2,120 nəfər azərbaycanlı yaşamaqda idi. Kəndin dəqiq salınma tarixi məlum olmasa da buradakı qəbristanlıqda yerləşən ən qədim məzar daşı 1400-cü ilə aiddir.

## Mənbə
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ərəblər (Dərbənd)

**Ərəblər** və ya **Ərəbli** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kənd.
## Əhalisi
; Milli tərkibi
2003-cü ilin sonlarına olan məlumat:
* ləzgilər — 948 nəf. (45,5 %)
* tabasaranlılar — 700 nəf. (33,6 %)
* azərbaycanlılar — 239 nəf. (11,5 %)
* darginlər — 76 nəf. (3,6 %)
* ağullar — 67 nəf. (3,2 %)
* qumuklar — 20 nəf. (1,0 %)
* ruslar — 10 nəf. (0,5 %)
* digərləri — 24 nəf. (1,2 %)
Etiqad baxımından kənd əhalisi şiə və sünni müsəlmanlardan ibarətdir.
2010_cüilini sonlarına olan məlumat:
*ləzgilər _ 733nəf. (33,7℅)
*Azərbaycanlılar _ 680nəf. (31,3℅)
*tabasaranlılar _ 602nəf. (27,7℅)
*Ağullar _ 69nəf. (3,2℅)
*darginlər _ 52nəf. (2,4℅)
*digərlər _ 38nəf. (1,7℅)

## Mənbə
* Сайт СШ с. Араблинское 

## İstinadlar
Xəzər (Dərbənd)

**Xəzər** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kəndlərdən biridir. 2002-ci il siyahıya alınmasına əsasən 3,490 nəfər əhali yaşamaış, onlardan 1,420 nəfərini azərbaycanlılar təşkil etmişdir. Kənd 1969-cu ildə salınmışdır.

## Mənbə
* Хазарская СОШ 
* В совхозе имени Карла Маркса Дербентского района выращивают африканских креветок
Gecux

**Gecux** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kəndlərdən biridir. 2002-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıya alınması zamanı kənddə 6,367 nəfər yaşayırdı və onların 4,585 nəfəri etnik azərbaycanlılar idi.

## İstinadlar
Nüğdi

**Nüğdi** - Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kəndlərdən biridir.

1886-cı ildə kənd əhalisi 116 evdə 254 nəfəri kişilər, 239 nəfər isə qadınlar olmaqla 493 nəfər əhali yaşayırdı. Onlardan 114 evdə 247 nəfəri kişilər, 236 nəfər isə qadınlar olmaqla 483 nəfərini yəhudilər, 2 evdə 7 nəfəri kişilər, 3 nəfər isə qadınlar olmaqla 10 nəfərini isə sünni islam etiqadlı Azərbaycan tatarları təşkil edirdi.

2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 450 təsərrüfatda 1,700 nəfər əhali yaşamışdır. Kəndin etnik tərkibi əsasən azərbaycanlılardan, qismən ləzgilərdən və az sayda dağ yəhudilərindən ibarətdir.

## Mənbə
*Официальный сайт селения Нюгди, Дербентский района. 
*Общественно-политический еженедельник "**ЧЕРНОВИК**" : статья---Наш Шахсей-Вахсей ---Автор статьи: Марко Шахбанов, дата публикации:2 Февраля 2007 года.
Rubas

**Rubas** (keçmişdə **Xoşmənzil** adlanırdı) – Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kənd. 2002-ci il əhali siyahıyaalınmasına əsasən sakinlərinin sayı 3.326 nəfər olmuşdur.  "Ləzgi federal milli-mədəni muxtariyyatı" ictimai təşkilatının mənbə göstərmədən təqdim etdiyi qeyri-rəsmi məlumata əsasən tərkib baxımından kənd əhalisini azərbaycanlılar, tabasaranlılar və ləzgilər təşkil edir.

## İstinadlar
Səlik

**Səlik** və ya **Sellik** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kəndlərdən biridir.

1886-cı ildə kənd əhalisi 34 evdə 70 nəfəri kişilər, 54 nəfər isə qadınlar olmaqla 124 nəfər şiə islam inanclı Azərbaycan tatarından ibarət idi.

2021-ci il əhali siyahıyaalınmasına əsasən kənddə yaşayan sakinlərin sayı 1,591 nəfər olub. Etnik tərkibinə əsasən kənd əhalisi əsasən tabasaranlılardan və azərbaycanlılardan, qismən darginlərdən ibarətdir.

Bu kəndin ilk əhalisi olan tərəkəmələr Quba ərazisindən köçüb gəlmədirlər.

## İstinadlar
Tcl

**Tcl** (tikl və ya ti-si-el şəklində tələffüz olunur) — Con Osterhut tərəfindən yaradılan Skriptləşdirmə dilidir. Çox vaxt tk ilə birlikdə istifadə olunur və Tcl/tk adlanır.

Tcldə klassik "Hello World" nümunəsi:


```tcl
puts "Hello, world!"
```


## Xüsusiyyətləri
* Bütün operatorlar komandadır.
* Bütün tiplər sətir kimi maninuplyasiya edilə bilər.
* Cross platformdur.
* С, C++, Java və Tcl ilə genişləndirilə bilər (Tcl üçün yeni xüsusiyyətlər əlavə edilə bilər).
## İstinadlar

## Xarici keçidlər