Moris Deni

**Moris Deni** (; ) — Fransız rəssam, incəsənət nəzəriyyəçisi və simvolizmin mühüm nümayəndələrindən biri. O, Nabi qrupunun əsas üzvlərindən biri kimi tanınır və sənətə ruhani və dekorativ yanaşması ilə fərqlənirdi. Deni həm rənglərin harmoniyasını, həm də mənəvi məzmunu ön plana çıxaran sənət anlayışı ilə XX əsrin modernizm cərəyanlarına təsir göstərib.
## Həyatı
Moris Deni 1870-ci ildə Fransanın Qrinvill şəhərində anadan olub. O, gənc yaşlarında incəsənətə böyük maraq göstərib və "Ecole des Beaux-Arts" və "Académie Julian" kimi məşhur incəsənət məktəblərində təhsil alıb. Deni burada Pol Serüzye və digər gənc sənətçilərlə tanış olaraq Nabi qrupunun yaranmasında mühüm rol oynayıb.

## Nabi qrupu və yaradıcılığı
Deni Nabi qrupunun fəal üzvlərindən biri kimi, incəsənətdə formaların və rənglərin simvolik mənalarını araşdırıb. O, 1890-cı illərdə “Sənət əsəri dekorativ olmalıdır” fikrini müdafiə edərək, modernizm yanaşmaların inkişafına təkan verib. Onun rəsmlərində tez-tez dini mövzular, gündəlik həyat səhnələri və təbiət təsvirləri yer alırdı.

## İncəsənət nəzəriyyəsi və dini təsiri
Deni, incəsənətin yalnız vizual ifadə vasitəsi olmadığını, həm də mənəvi bir dəyər daşımalı olduğunu vurğulayıb. O, orta əsr freskalarından və intibah dövrü incəsənətindən ilham alaraq, monumental və dekorativ incəsənətə xüsusi diqqət yetirib. Onun "İncəsənət yalnız reallığı əks etdirmək deyil, həm də ruhu qidalandırmaq üçündür" ifadəsi, onun incəsənət fəlsəfəsini əks etdirən əsas fikirlərdən biri olub.

## Ölümü və irsi
Moris Deni XX əsrin əvvəllərində həm rəssam, həm də incəsənət nəzəriyyəçisi kimi fəaliyyətini davam etdirib. O, həmçinin dini sənətin bərpası ilə məşğul olmuş və bir çox kilsə freskalarını bəzəyib. Denis 1943-cü ildə vəfat etsə də, onun incəsənətə gətirdiyi dekorativ və ruhani yanaşma müasir incəsənət dünyasında hələ də təsirini saxlayır.

Deni, Nabi qrupunun əsas simalarından biri kimi incəsənət tarixində mühüm yer tutur. Onun dekorativ incəsənətə və mənəvi dəyərlərə olan marağı, simvolizmin inkişafına və modernist hərəkatların formalaşmasına böyük təsir göstərib. Bu gün onun əsərləri muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda qorunaraq, onun irsini yaşadır.
## Qalereya


'Bacchus and Ariadne' by Maurice Denis, 1907, Hermitage.JPG|"Dionis və Ariadna", 1907, Ermitaj
Saint-Germain-en-Laye (Yvelines) - Musée départemental Maurice-Denis « Le Prieuré » - "Galatée" ou "La poursuite" (Maurice Denis, 1870-1943) (48313379562).jpg|“Galatea və ya Pursuit”, 1908, Moris Deninin “Priorat” ev-muzeyi, Sen-Jermen-an-Le
Maurice Denis - The Story of Psyche - Third panel.jpg|“Psixeyanın tarixi” seriyasından rəsm əsəri
MauriceDenis-LaPrincesseDansLaTour.JPG|"Qüllədəki şahzadə", 1914, Moris Deninin “Priorat” ev-muzeyi
Saint-Germain-en-Laye (Yvelines) - Musée départemental Maurice-Denis « Le Prieuré » - "Soir sur la terrasse" (Maurice Denis, 1870-1943) (48313263096).jpg|Terrasda axşam, 1921
1901 Denis Frühstück anagoria.JPG|"Səhər yeməyi", 1901
Maurice Denis Homage to Cezanne 1900.jpg|"Sezana hörmət" 1900
DegaS par mauriCe denis 1507158.jpg|Edqar Deqanın portreti 
Saint-Germain-en-Laye (Yvelines) - Musée départemental Maurice-Denis « Le Prieuré » - "La vocation des Apôtres" (Maurice Denis, 1870-1943) (48320818922).jpg|"Həvarilərin çağırışı", 1906
Maurice Denis-The Sacred Spring at Guidel-Hermitage Museum.jpg|"Gideldə müqəddəs bulaq" 1905, 
Maurice denis, la messa, 1890 ca.JPG|İbadət, 1890
The green Christ, 1890, Maurice Denis (2).jpg|Yaşıl İsa, 1890



## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* Russell T. Clement, *Four French Symbolists: A Sourcebook on Pierre Puvis de Chavannes, Gustave Moreau, Odilon Redon, and Maurice Denis,* Greenwood Press, 1996,  and 
* Frèches-Thory, Claire, and Perucchi-Petri, Ursula, ed.: *Die Nabis: Propheten der Moderne*, Kunsthaus Zürich & Grand Palais, Paris & Prestel, Munich 1993  (German), (French)
* :en:Paul Jamot, *Maurice Denis,* 1945, ASIN B000XY26Y6
* Jean-Jacques Leveque, *Maurice Denis,* 2006,  & 
* Diane Goullard – *Maurice Denis (1870–1943). Leçons de l'Italie, d’après son journal* (Français) | *Lessons from Italy, based on his Journal* (English) http://www.frenchandenglish.com/wp-content/uploads/2011/08/ASUMasters042109.pdf; https://silc.asu.edu/news/school-awards-radke-prize-translation#:~:text=After%20Radke's%20death,%20her%20sister%20and%20several%20friends,of%20Maurice%20Denis's%20journal%20from%20French%20into%20English.

## Xarici keçidlər
* Musee Maurice Denis official site (in French)
* ''Pierre Bonnard, the Graphic Art'', an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Denis (see index)
* Diane Goullard – ''Maurice Denis (1870–1943).  Leçons de l’Italie, d’après son journal'' (Français) | ''Lessons from Italy, based on his Journal'' (English)