open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frenk Miller

**Frenk Miller** () — amerikalı komiks rəssamı və yazıçısı. Onun müəllifi olduğu komikslərə "*Daredevil: Born Again*", "*The Dark Knight Returns*", "*Batman: Year One*", "*Sin City*" və "*300*" daxildir. Miller noir və manqa üslublu komiksləri ilə tanınır.

## Həyatı
Miller 27 yanvar 1957-ci ildə ABŞ-nin Merilend ştatında anadan olub. Uşaqkən həyatını komikslərin içində keçirib. Vaxtının çoxunu qorxu romanları və komikslər oxumağa sərf edirdi. Komiks yazmağa başlayanda vəziyyəti o qədər də ürəkaçan deyildi.

## Karyerası
İlk hekayəsi 1977-ci ildə "*Alatoran bölgəsi*" (The Twilight Zone) adlı komiks jurnalında yayımlandı. 1979-cu ildə "*Darevil*"i yazmağa başlayanda diqqətləri öz üzərinə çəkdi. "*Darevil*"ə münasibət müxtəlif cür oldu. Belə ki, onun çəkmək tərzi digərlərinə bənzəyirdi: Uil Eysner, Yapon fiqurları, Alfred Hiçkok filmləri, Bernard Kriqneyşteyn, karate filmləri, Quido Krepaks və Moyebius kimi Avropa yazıçıları.

1985–1986 illərdə yazdığı "*Elektra Assassin*" komiksində həmin dövrdə ABŞ-də normadan şiddət əks etdirmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Semyon Nadson

**Semyon Yakovleviç Nadson** (; d. 14 dekabr, 1862, Peterburq – ö. 19 yanvar 1887, Yalta, Ukrayna) — rus şairi.

## Həyatı

Semyon Nadson 14 dekabr 1862-ci ildə Rusiya imperiyasının Peterburq şəhərində anadan olmuşdur.

Semyon Nadson 19 yanvar 1887-ci ildə Ukraynanın Yalta şəhərində vərəmdən vəfat etmiş və Rusiya imperiyasının Peterburq şəhərində dəfn olunmuşdur.

## Yaradıcılığı
Semyon Nadsonun yaradıcılığı xalqçılığın böhranı dövründə qabaqcıl gənclərin əhvali-ruhiyyəsini əks etdirmiş, poeziyasında bədbinlik, vətəndaşlıq kədəri ifadə olunmuşdur. Şeirlərində mövcud ictimai quruluşa, ədalətsizliyə qarşı barışmazlığa çağırsa da, həyatda fəal inqilabi münasibət bəsləyə bilməmişdir. Poeziyasındakı dərin səmimiyyət, şəxsi taleyi şeirlərinin geniş yayılmasına səbəb olmuşdur. S.V.Raxmaninov və başqaları onların bir çoxuna musiqi bəstələtmişdir.

Bəzi şeirlərini ("İstiqbal bizimdir", "Danışma", "İrəli" və s.) Abbas Səhhət Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

## Kitabları
*Надсон С.Я. Полное собрание стихотворений / Вступ. ст. Г.Бялого. — Л.: Сов. писатель, 1962. — 505 с. Тираж 30 000 экз.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı, 1983. səh.147

## Xarici keçidlər
Əzim Qeyçisaz

**Əzim Qeyçisaz** () İran alpinisti. O, 8000 metrdən hündür bütün zirvələri fəth edən yeganə iranlı alpinistdir.

## Həyatı
Əzim Qeyçisaz 1981-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
2002-ci ildən aktiv peşəkar alpinizmlə məşğuldur. 2016-cı ildə oksigen və Hi-porterlər olmadan ikinci dəfə Everest zirvəsinə qalxmağı bacarmışdır. 2017-ci ilin may ayının 19-da yerli vaxtla 12:12-də Lhotze zirvəsinə qalxmışdır. Bununla da o, dünyadakı 8000 metrdən hündür 14 zirvənin hamısına dırmana ilk iranlı alpinist olmuşdur.

## Uğurla çıxış etdiyi zirvələrin siyahısı
Əzim Qeyçisazın uğurla dırmandığı zirvələr:

* Marbl Vall (6400 m, 2002)
* Gaşerbrum I (7800, 2003)
* Diran (2004, 5500)
* Spantik (2004)
* Everest ((8,848m) oksigen ilə)
* Ağrı ((5,137m) 2005)
* Noşaq ((7,492m) 2006)
* Broud pik ((8,051m) 2008)
* pobeda ((7,439m) 2009)
* Dhaulagiri ((8,167m) bu zirvəyə çıxış edən ilk iranlı dağçıdır, 2010)
* Nanga Parbat (2010)
* Kançencaqra (bu zirvəyə çıxış edən ilk iranlı dağçıdır, 2011)
* Gaşerbrum II (2011)
* Gaşerbrum I (2011)
* Annapurna (bu zirvəni fəth edən ilk iranlı alpinistdir, 2012)
* Çoqori (2012)
* Manaslu (2012)
* Ço-Oyu ((8,188) bu zirvəyə çıxış edən ilk iranlı dağçıdır, 2013)
* Şishapangma (bu zirvəni fəth edən ilk iranlı alpinistdir, 2014)
* Everest ((8,848m) ikinci dəfə, oksigensiz, 2016)
* Lhotze (2017)

## İstinadlar
Teofil

**Antióxiyalı Teofíl** (yun. Θεόφιλος Αντιοχείας; d. ? - ö. 180 və ya 181) — II yüzillikdə yaşayan xristian apologeti, Antioxiyanın episkopu (169-cu ildən), xristian kilsəsinin müqəddəsi. Qnostiklər, markionçular kimi çeşidli xristian hereslərinə (küfrlərinə) qarşı mübarizə aparmışdır. Suriyalı idi.

## Apologetikası
Teofilin dünyagörüşü Tatiana yaxın idi. O da hesab edirdi ki, yunanlar özlərinə aid edən hər bir yaxşı şeyi yəhudilərdən alıblar. Sonradan aldıqlarına yenilik gətirməklə onların mahiyyətlərini dəyişdiriblər.

Sonra Teofil xristianlara şamil edilən ateizm ittihamları bütpərəstlərə qaytarır. İstər Epikur olsun, istərsə də Platon ya Sokrat, onların heç biri əsl imana arxalanmayıblar. Ona görə də onların müdrikliyi əslində aldadıcıdır. Çünki müdriklik imandan başlamalıdır. Bu fikri əsaslandırmaq üçün Teofil, "Ad Autolicum" (Avtólika ünvanlanmış üç kitab) adlı *apologiyasında* skeptik mövqedə duran Avtolik adlı bir bütpərəstə 3 sual verir: 
*Hansı xəstə həkimə tabe olub, onun dediklərini icra etməsə, müalicə oluna bilər?  
*Sükançıya tabe olmadan gəmidə üzmək mümkündürmü? 
*Müəlliminin dediklərinə etibar etməyən adam alim ola bilərmi? .

İmana üstünlük verən Teofil əqli dəlilləri, sağlam düşüncəni də inkar etmir. O hesab edirdi ki, dünyanı müşahidə edən adamlar, Tanrının varlığını öz ağılları ilə dərk edə bilərlər. Məsələ bundardır ki, insan öz ruhunu görə bilməz. Onun haqqında biliyi, yalnız bədənin hərəkətini duyarkən, əldə edə bilər. Bunun kimi, Tanrını da gözlə görmək olmaz, lakin onun varlığını hiss etmək olar.

Teofilin fikrincə, kralları da insanların çoxu görmür, ancaq onların qanunlarını yerinə yetirirlər. Öz əsərində Teofil bu cür analogiyaları çox gətirir və onun bəzi fikirləri gələcəkdə bir çox xristian teoloqları tərəfindən təkrar səslənmişdir.

## Mənbə
*

## Ədəbiyyat
* 
* *Майоров Г. Г.* Формирование средневековой философии (латинская патристика). М.: Мысль, 1979. С. 68-70.
*Catholic Encyclopedia 1913.

## Həmçinin bax
*Apologetika
*Yustin
*Tatian
*Afinoqor
*İrineus Lionlu
*İppolit
*Klement
*Origen

## İstinadlar
Əli (film, 2001)

**Əli** () — ABŞ-lı boksçu Məhəmməd Əlinin həyatını izah etdiyi 2001-ci il Columbia Pictures istehsalı dram filmi. Məhəmməd Əlini Vill Smitin müvəffəqiyyətli bir şəkildə oynadığı filmin rejissorluğunu Maykl Mann edir. Əsgərlik zamanı gəldiyində Vyetnam müharibəsinə getməyib mənim onlarla bir problemim yox deyən və buna görə Çempionluq ünvanına əl qoyulan və boksdan uzaqlaşdırılan Əlinin həyatından kesitleri izah edilir. Film bir çox budaqda mükafat qazanmış olub, MTV Film Mükafatlarında Vill Smit Ən Yaxşı Kişi Oyunçu olaraq mükafat qazanmışdır.

## Həmçinin bax
* Məhəmməd Əli
* Mən Əliyəm (film, 2014)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ƏLİ
Brabus

**Brabus** — xüsusilə Mercedesin orijinal modifiye və mühərrik xidmətidir. Normal Mercedes marka avtomobilləri fabrik çıxışından götürüb faralar iç aksesuarlar mühərrik neon xenon alt parçalar kənarlar egzoz və daha bir çox aksesuar əlavə edən firmadır. Diqqət çəkən xüsusiyyətlərdən biri də həm sisfarı həm uzun fara həm də LED gündüz sürüş lampalarından ibarət olan işıqlandırma moduludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi Web saytı
Kappadokiyalı kilsə ataları

**Kappadokiyalı [[Kilsə Ataları]]** — Müqəddəs Üçlük ehkamını təkmilləşdirən və sistemləşdirən Kappadokiyalı olan kilsə atalarının ümumiləşmiş adıdır.
IV yüzillikdədə Xristianlıq artıq bütpərəstlik üzərində tam qələbə çalmışdır və Roma imperiyasının rəsmi dövlət dininə çevrilmişdir. Arianlıqla Atanasiosun ardıcılları  arasında gedən çəkişmələr zamanı Roma imperiatorları çeşidli dövrlərdə öz siyasi maraqlarını rəhbər tutaraq bu iki cərəyanı dəstəkləyirdilər. 

Ancaq sonda Atanasiosun ardıcılları, yəni Atanın oğulla bir mahiyyətə malik olması doktrinası tərəfdarları qalib gəlmişdilər. Məhz bu cərəyan dövlət tərəfindən tanınmış və imperiyanın rəsmi Kilsəsini təşkil etmişdi. Bütpərəstlərlə birlikdə bütün başqa xristian cərəyanları və təriqətləri qadağan olunmuş, onların tərəfdarları isə təqiblərə məruz qalmışdılar. 

Bu proseslərlə bərabər, rəsmi xristian Kilsəsinin ideologiyası da yaranmaqda idi. Dini ehkamların sabitləşməsi, onların fəlsəfi əsaslarının işlənməsi, sistemləşdirilməsi işi imperiyanın həm Şərqində, həm də Qərbində gedirdi. Şərqdə bu işi İsgəndəriyyəli Atanasios, Qeysəriyyəli Basilios, Nazianzlı Qreqorios, Nissalı Qreqorios və Yohannes Xrisostomos adlı kilsə ataları etmişdilər. Onlara *“kappadokiya ataları”* deyirdilər. Qərbdə isə bu iş Mediolanlı Ambrosius, Stridonlu Hiyeronimus, Avqustinus və Gregorius Dialogus tərəfindən aparılmışdır. Bu dövrün patristikasına neoplatonizm ideyaları çox böyük təsir göstrəmişdir.

*Kappadokiyalı kilsə ataları* üçdür:

Василий Великий.jpg|Basil Qeysəriyyəli
Sv Gr Bogoslov Simonopetra kr18v.jpg|Qreqor Nazianzen 
Gregory of Nyssa.jpg|Nissalı Qriqori

Onların təlimi II Ekumenik kilsə məclisində qəbul edilmişdir.

## Mənbə
*Aydın Əlizadə&#x20;(2007). *[http://www.ebooks.az/view/shUNpGOw.pdf Xristianlıq: tarix və fəlsəfə]*.&#x20;Bakı: Əbilov, Zeynalov və qardaşlar,&#x20;s. 73-74. ISBN 5-87459-013-7. 2016 tarixində arxivləşdirilib. 2016-08-16 tarixində istifadə olunub.

## Ədəbiyyat
*Aydın Əlizadə&#x20;(2007). *[http://www.ebooks.az/view/shUNpGOw.pdf Xristianlıq: tarix və fəlsəfə]*.&#x20;Bakı: Əbilov, Zeynalov və qardaşlar,&#x20;s. 73-74. ISBN 5-87459-013-7. 2016 tarixində arxivləşdirilib. 2016-08-16 tarixində istifadə olunub. 
*Kарташев А. В. Вселенские Соборы. I Вселенский собор в Никее 325 г. Великие каппадокийцы  
*Иоанн Мейендорф. Введение в святоотеческое богословие. Каппадокийский синтез
Züheyr ibn Qain

**Züheyr ibn Qain** və ya **Zühəyr ibn Qəyn** () — Kərbəla döyüşündə iştirak edən İmam Hüseynin səhabilərindən biridir. Züheyr, Ömər bin Səd tərəfindən göndərilən I Yezidin dəstəsinə qarşı vuruşmuş və qəhrəmanlıqla döyüşərək vəfat etmişdir. Ərəb yazıçısı Əli Hüseyn Cəlalinin "Kərbəla və Aşurə" kitabında qeyd etdiyinə görə, Züheyr bu döyüşdə düşmən dəstəsindən 120 nəfər öldürmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pamflet

**Pamflet** () — həcmcə böyük olmayan, konkret, əsasən, sosial-siyasi ifşa xarakterli publisistik əsər. Pamflet termini qədim yunan-latın sözü olub "pan" və ya "pam" sözündən olub, "vsyo" yəni "phleqo" - "yandırıram", "alovlandırıram" sözündən götürülmüşdür.

Pamfletdə yaramaz ictimai quruluş, ayrı-ayrı şəxslərin, yaxud müəyyən siyasi partiyanın, qrupun, müəssisənin cinayətkar fəaliyyəti və s. kəskin satira atəşinə tutulur. Pamfletə yaxın publisistik əsərlər hələ antik dövrdən məlum olsa da, janr kimi renessans dövründə formalaşmışdır (Rotterdamlı Erazm, U. fon Hutten, Fransua Rable və başqaları).

Karl Marks, Vladimir İliç Lenin siyasi pamfletin klassik nümunələrini yaratmışlar. Maksim Qorkinin, Vladimir Mayakovskinin, İlya Erenburqun faşizm və imperalizmi ifşa edən pamfletləri məşhurdur.

Satirik publisistikanın bu janrı ən az öyrənilmiş olsa da, bu sahədə ilk tədqiqatlar 1920-1930 illərdə meydana çıxmışdır. Pamflet hadisələri satirik təsvir üsulları və obrazlı təsvir vasitələrinin köməyi ilə əks etdirilir. Buradan da belə məntiqi sual meydana çıxır: əgər pamfletin əksetdirmə üsulu varsa, bu janrın özü hadisələri əksetdirmə üsuluna çevrilə bilər? Məhz bu mənada pamfletin həm janr, həm də üsul kimi müəyyənləşdirilməsi məntiqsiz görünür. Pamfletdəki obraz ümumiləşdirmənin miqyasına, siyasi əhəmiyyətinə görə daha geniş plana malikdir, çünki əsas məqsəd təkcə şəxsiyyəti ifşa etmək deyil, həmçinin onu meydana çıxaran qüvvələri bu əsas üzərində mühakimə etməkdir.

## Mənbə
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı, 1983. səh.444

## Ədəbiyyat
* Володарский В.М. «Игра в кегли» — анонимный памфлет эпохи Реформации // Феномены истории: К 70-летию Всеволода Львовича Керова: Сб. ст./ РУДН. — М., 1996. С.107-115. 
* Шамин С. М. ПОЛЬСКИЙ ПОЛИТИЧЕСКИЙ ПАМФЛЕТ В РОССИИ XVII СТОЛЕТИЯ: ПАРОДИЙНАЯ ПЕРЕДЕЛКА МОЛИТВЫ «ОТЧЕ НАШ» ИЗ ДЕЛА С КУРАНТАМИ 1672 г. //Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2011. № 1(43). С. 107—111.
* Шамин С. М. Памфлет «Рассечение Европы» из дела с курантами 1672 г.//Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2011. № 3 (45). С. 134—135.
* Davies M., Icon líbellorum or a critical History of Pamphlets, L., 1715
* Oldys W., History of tne Origin of Pamphlets, в кн.: Morgan J., Phoenix Britannicus, L., 1732
* Blakey R., History of political Literature from the earliest Times, 2 vv., L., 1855
* Waugh A., The Pamphlet Library, 4 vv., L., 1897—1898
* Hunt R.N.C., Some Pamphlets of the Revolt of the Netherlands against Spain, «English historical Review», 1929, July
* Aiméras H., d’, Les pamphlets sous la régence de Marie de Medicis, «Revue politique et littéraire», 1930, I/III.

## Həmçinin bax
* Satira
* Publisistika
Peyrəv Süleymani

**Peyrəv Süleymani** (tam adı: *Atacan Süleymani*; ) — tacik sovet şairi.

## Həyatı
Peyrəv Süleymani 15 aprel 1899-cu ildə Buxarada anadan olub.

Peyrəv Süleymani 9 iyun 1933-cü ildə Səmərqənddə vəfat edib.

## Yaradıcılığı
Yaradıcılığa aşiqanə şeirlərlə başlamışdır. İnqilabın, sosializm quruculuöunun, qadın azadlığının, Şərq xalqlarının milli azadlıq mübarizəsinin tərənnümü yaradıcılığının əsas mövzuları olmuşdur.

Bəzi şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.

## Kitabları
* Ədəbiyyat gülləri, 1931
* Şeirlər, 1932
* Divan, 1971

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı, 1983. səh.493-494
*Очерк истории таджикской советской литературы, М., 1961, с. 48—53, 88—91; Табаров С., Пайрав Сулаймони, Душанбе, 1962.

## İstinadlar
James Cameron’s Avatar: The Game

**James Cameron’s Avatar: The Game** () - Ubisoft Montreal videooyun şirkəti tərəfindən 2009-cu ildə yaradılan macəra oyunudur. Bu oyun Avatar filminin çıxış tarixinə 17 gün qalmış (17 dekabr) nümayiş etdirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Fləş-yaddaş

**Fləş yaddaş** — enerji kəsildiyində belə məlumatları saxlaya bilən və elektronik olaraq silinib yenidən yazıla bilən yaddaş növü.
## Xarici keçidlər
Farah (Prince of Persia)

**Farah** () - Prince of Persia oyun seriyasının qəhrəmanıdır. Farah personajı Prince of Persia: The Sands of Time və Prince of Persia: The Two Thrones seriyalarında peyda olur. Farah Prince of Persia seriyasında Şahzadə personajının uzunqulağının adı olur və bu ad keçmiş seriyalardakı Farah personajına hörmət olaraq xatırlanmışdır.

## Xarakteristika
Farah Hind maxaracasının qızıdır. Fara nəinki cazibədar xarakterə malikdir, o cümlədən, ox atmaq və akrobatik hərəkətlər üzrə ustadır. Atası Zaman adasında gəzinti zamanı "Sehrli medalyon" tapır və qızı Faraha bəxş edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Farah (Prince of Persia) 
*Prince of Persia
Şahmat (roman)

***Şahmat*** () — 1942-ci ildə Braziliyada sürgündə olan alman yazıçı Stefan Sveyq tərəfindən yazılmış roman. Roman ilk əvvəl 1942-ci ildə Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresdə 250 nüsxə ilə buraxılmışdır. İngiliscə versiyası isə 1944-cü ildə Nyu-Yorkda nəşr olunmuşdur. Almaniyada kitabın 1.200.000 nüsxəsi satılmışdır.

## Məzmun

Hekayə Nyu-Yorkdan Buenos-Ayresə gedən gəmidə baş verir. Bir qrup sərnişin şahmat üzrə dünya çempionu Mirko Çentoviçi təşkil etdikləri oyuna dəvət edirlər. İlk oyunu gözləndiyi kimi şahmat çempionu qazanır. Cavab oyununda yenə az qala Çentoviç qalib gələcək ikən Doktor B. adında sərnişin oyuna qatılır və oyun heç-heçə bitir. Sərnişinlər Çentoviç ilə Doktor B. arasında bir müsabiqə təşkil edirlər. Müsabiqə başlamamışdan əvvəl Doktor B. şahmatı necə öyrəndiyini hekayəyi danışana söyləyir. Sən demə Doktor B. alman gestaposu tərəfindən həbs olunur. Onu gestapoya gətirirlər. Gestapoda olarkən divardan asılmış paltonun cibində olan şahmat kitabını oğurlayır. Kitabdakı bütün şahmat oyunlarını və taktikaları şahmat taxtası olmadan öz təfəkküründə oynamağa başlayır. Şahmat onu gestapoda dəli olmaqdan xilas edir. Amma bütün oyunları əzbərlədikdən sonra kitabı oğurlamazdan əvvəlki vəziyyətinə düşür. Buna görə başında yeni oyunlar icad edir və şizofrenik tərzdə əsəb krizi keçirənə qədər öz-özünə oynayır. Sonda həbsxanadan buraxılır. Gəmidəki müsabiqənin ilk oyununda Doktor B. qələbə çalır. Doktor B. şahmat çempionunun bütün həmlələrini əzbərləyir, Çentoviçin bütün gedişlərini əvvəlcədən hesablayır. İkinci oyunda Çentoviç qarşısındakı rəqibin əsəbləşdiyi görüb yavaş oynamağa başlayır və Doktor B. buna dözməyincə oyun yarımçıq qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*PushkinPress.com  — Stefan Sveyqin romanlarının ingiliscə nəşrləri
*Legamus.eu — Romanın audiokitab versiyası (alman dilində)
Pikadilli meydanı

**Pikadilli meydanı** () — Londonun mərkəzində yerləşən meydan. Şəhərin mərkəzində yerləşdiyi üçün turistlərin sevimli məkanlarından və Böyük Britaniyanın, həmçinin dünyanın ən məşhur meydanlarından biridir.

## İstinadlar
Satira

Satira () — müəllifin hadisə və adamlara gülüş və qınaq yaradan münasibətinin daha sərt obrazıdır. Bədii gülüşün bir növüdür.

Satiranın yumordan fərqi onun açıq tənqid, rəqib və düşmən sözü kimi deyilə bilməsi, öz obyektini ifşa niyyəti daşımasıdır. Satirik obraz sosial məzmun daşıyır, yazıçının siyasi və əxlaqi,
dini əqidəsinin əks qütbünü göstərən bir obraz olur. Satirik obraz romanda bir və ya bir neçə surət də, bütün bir hekayə də, dramda personaj da, şeirlə yazılmış əsər də olur.

Satiraya ən gözəl misal S.Ə.Şirvanini " Köpəyə ehsan" şeiri sayıla bilər. Harınlamış bəy öz sevimli itini kənd qəbiristanında basdırır. Kənd camaatı narazılıqla mollaya müraciət edir. Bəy mollanın ağzını yummaq üçün ona bir toğlu göndərir. Tamahkar molla toğlunu görən kimi fikrini dəyişib deyir:

İt demə, ol dəxi bizim birimiz!
Belə ölmüşlərə fəda dirimiz!

Seyid Əzim mollanın öz dili ilə onun əqidəsinin və rəyinin alına və satıla bildiyini göstərir. Satiradan ədəbi və ictimai mübarizələrdə geniş istifadə edilməsi onun ciddi sosial məzmun daşımasına səbəb olmuşdur. Məsələn, XIX–XX əsrlərdə Azərbaycan maarifçiləri mürtəce ruhaniyyəti, feodal dərəbəyiliyini, maarif və məktəbin düşmənlərini, cəhaləti satirik əsərlər – şeir, felyeton, hekayə və s. formada tənqid etmişlər. Ona görə XIX əsr Azərbaycan satirik ədəbiyyatının qızıl dövrü sayılır. Q.B.Zakir, S.Ə.Şirvani, M.Ə.Sabir satirik poeziyanın böyük ustaları olmuşlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Yumor
* Həcv
* İroniya
Həcv

**Həcv** – satiranın şəxsi məzmun daşıyan və ancaq şeirlə yazılan bir növüdür. 

Klassik sənət ənənəsinə görə şair və aşıqlar özlərinin sənət və şəxsiyyətlərinə təhqiramiz münasibət hiss etdikləri zaman həmin hadisəyə və hadisənin səbəbkarına ünvanlanmış vulqar sözlərlə dolu şeir qoşurlar ki, bu da “həcv” adlanır. Həcvlərdə etik çərçivə gözlənilmədiyindən həcv qoşan aşıq və ya şair qarşı tərəfi aşağılamaq üçün vulqar ifadələrdən, söyüş və təhqirlərdən istifadə etməkdən də çəkinmir.

## İstinadlar
Vladimir Dal

**Vladimir İvanoviç Dal** (;  ) — məşhur rus dilşünası, yazıçısı, lüğətçisi, etnoqrafı 

## Həyatı

Ən azı 12 dil, həmçinin türk dillərini də bilirdi. O ilk türkoloqlardan biri sayılır.

4 oktyabr 1872-ci ildə Moskvada vəfat edib və Vaqankovskom qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Yaradıcılığı

### Kitabları
* "Rus dilinin izahatlı lüğəti", 4 cilddə. (1863–1866-cı illər)

## Kəlamları
* "Mədəniyyət – işlədilmə, becərmə, üzərində çalışmadır, bu əqli və əxlaqi savaddır".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bhangarh Rajasthan

**Bhangarh** — Tərk edilmiş Bhangarh şəhərinin "lənət hekayəsi"

Bhangarh Rajasthanda kimsəsiz bir qəsəbədir. Kral Madho Singhin, böyük moğol generalının oğlu Amber Man Singh tərəfindən 1613-cü ildə qurulmuşdur.

Yerli sakinlərə görə Bhangarha aid bütün qəsəbələrdə sirli bir dağıntı reallaşır.

Orada bir ev tikildiyi zaman kəndlilər damın çökdüyünü iddia edirlər və gecə oraya gedənlərin geri gəlmədiyini bildirirlər.
Bhangarha giriş qanuni olaraq günəşin doğuşu və batışı arasında qadağandır. ASI (Hindistan Arxeoloji Səth Araşdırması) tərəfindən yerləşdirilən lövhədə qeyd edilib:

"Gün doğumundan əvvəl və gün batımından sonra Bhangarh sərhədləri daxilinə girmək qəti qadağandır."

Əfsanəyə görə, Bhangarh bu şəhərin inşasını etdirərkən, Guru Balı Nath tərəfindən lənətlənmiş "sizin sarayın kölgələri mənə toxunduğu an şəhər artıq məhv olacaq…" -demişdi. Ayrıca hər kəsin burada öləcəyini və ruhlarının sonsuza qədər orada həbs olacağını söyləmişdi.
Bu lənətdən sonra şəhərin inşası dayandırıldı və hələ də şəhərin lənətli olduğuna inanılmaqdadır.
Pifaqorçuluq

Hissi obrazlar vasitəsilə  əldə edilən bilikdən anlayışlardan istifadə edən  intellektual biliyə kecidin əsas mərhələlərindən biri  Yunanlar üçün Pifaqorçuluq təlimi olmuşdur.
Bu təlimin yaradıcısı b.e.ə 6cı əsrin ikinci yarısında yaşamiş Qədim Yunan filosofu Pifaqor idi. O, hesab edirdi ki, " Ədəd " bütün mövcudatın başlanğıcıdır. O, hesab sırası ilk 4 rəqəmi hesab etmişdir,10 rəqəmi isə idealdır.Pifaqor ədələrin qarşılıqlı münasibətini də tədqiq etmişdir.Pifaqor ilk dəfə əsaslandırmışdır ki, düzbucaqlı üçbucaqda hipotenuzun kvadratı katetlərin kvadratları cəminə bərabərdir.(Pifaqor Teoremi)
Pifaqora Görə Din və Əxlaq cəmiyyəti nizamlamağın əsas atributlarıdır.Pifaqor göstərirdi ki, bədən öləndən sonra Ruh onu tərk edir,başqa bədənə keçir və yenidən yerə qayıdır.O deyirdi ki,ruh ilk dəfə olaraq hədsiz dərəcədə xoşbəxt ölkədə  Ali ruhda yaşayır,sonra zindana ,yəni insanın bədəninə keçir və yerə enir.Ruhun bu dünyadakı davranışı onun bədən öləndən sonrakı taleyini müəyyənləşdirir.
Cartoon Network (Türkiyə)

**Cartoon Network (Türkiyə)** — beynəlxalq cizgi filmi kanalı olan Cartoon Network-un Türkiyə-də yayımlanan qoludur. 28 Yanvar 2008-ci ildə şifrəsiz yayıma başlamışdır.

Kanaldakı proqramların Türkcə giriş-çıxış mövzularını Rza Karaağaçlı dilə gətirir.

## Tarixçə

Sentyabr 2007-ci ildən sonra təxminən 3 ay içərisində Doğan Holdinq Media quruluşu Cartoon Network-un Türkiyədə nəşr lisenziyasını almış bir sıra xətt seriallarının dublajını etmiş və 2008-ci ildə kanalın açılışında Cartoon Network (Avropa) tərəfindən təmin etmişdir. 28 Yanvar 2008 günü "Benim kanalım Türkçe, Cartoon Network Türkiyede!" şüarıyla Türkcə versiyası nəşrini başlatmışdır.

3 aprel 2011-ci ildə Kanalın Facebook səhifəsi açılmışdır.

Kanal 4 Aprel 2011 tarixində səhər saat 6:00-da loqo və açılışında dəyişdirilmi huşdir. Bu loqonun dəyişməsində Cartoon Network loqosu 11 dəfə hoppandı. Sonra Hero 108 xətt serialıyla yayıma başladı.

1 İyun 2011-ci ildə digər Cartoon Network kanallarındakı kimi proqramlarının yeni hissələrini nəşr əsnasında bildirməyə başlamışdır.

16 Fevral 2012 tarixində rəsmi sayta "Mobil" bölməsi əlavə olundu və bu bölmədən bəzi cizgi filmlərinin oyunları Apple-nin saytından endirilə bilmək hüququna sahib oldu.

15 noyabr 2013-cü ildə bəzi məlumatlara görə Türkiyədə Cartoon Network-u %28,5 şagird izləmişdir.

Cartoon Network (Türkiyə), Cartoon Network (Avropa) saytına 13.03.2013 tarixindən etibarən (Cartoon Network Avropaya) daxil olmuş olub veb saytı artıq Avropa saytlarıyla birə-bir eynidir. 14 İyul 2014-ü 15 İyula bağlayan gecə, peyk Türksat 2A peykindən Türksat 4A uydusuna alınacaq amma təxirə salınmışdır. 18 Sentyabr 2014 günü kanalın peykini dəyişmişdir.

## Proqramlar

## Efir

### Peyk məlumatları

Peyk:        Türksat 4A

Tezlik:        11977

Simvol Ölçüsü:  27500

Polarizasiya:     H

### Kabel TV Məlumatları

Digitürk:      169. Kanal

D-Smart:        120. Kanal

Kablo TV:       457. Kanal

Tivibu:          121. Kanal

Turkcell TV+:    112. Kanal

## Loqolar


Cartoon Network logo 1992.svg|Reklamlarda, cizgi seriallarının sonunda bu loqo görülə bilər.
Cartoon Network 2004 logo.svg|Türkiyədə ilk dəfə olaraq bu loqo istifadə olunmuşdur. Loqo 28 yanvar 2008-dən 4 aprel 2011 tarixinə qədər istifadə olundu.
Cartoon Network 2010 logo.svg|Kanalın 2-ci loqosudur. 4 aprel 2011-ci ildən 22 yanvar 2015-ci ilə qədər bu loqonun original şəkli istifadə olunmuş, 22 yanvar 2015-ci ildən 6 yanvar 2016-cı ilə qədər şəffaf halı istifadə olunmuş və 6 yanvar 2016-cı ildən 14 may 2018-ci ilə qədər təkrar loqo köhnə halına gətirilmiş, 14 may 2018-dən etibaren loqo eyni qalmış amma yuxarı sola daşınmıştır.
Cartoon_Network_2010_logo_variant.png|2011 ili etibariylə istifadə edilən original loqoya bənzəyən bir loqodur. Cizgi seriallar başlamadan əvvəl görülür.


## Həmçinin bax
* Cartoon Network
* Cartoon Network Studios

## Xarici Keçidlər

cartoonnetwork.com.tr

## İstinadlar
Fransız ədəbiyyatı

**Fransız ədəbiyyatı** () – zəngin tarixi, dərin fəlsəfi fikirləri və müxtəlif janrları ilə dünya ədəbiyyatında xüsusi bir yer tutur. Bu ədəbiyyatın inkişafı Orta əsrlərdən başlayaraq müasir dövrə qədər geniş bir dövrü əhatə edir.

## Dövrlər və yazarlar

Fransız ədəbiyyatının bəzi mühüm dövrləri və yazarları aşağıdakılardır:

;Orta Əsrlər (12-15-ci əsrlər)

	•	“Roland nəğməsi” (“La Chanson de Roland”): Fransız epik poeziyasının əsas nümunələrindən biridir.

	•	Mariya de Frans (Marie de France): Orta əsrlərin məşhur hekayə yazarı.

İntibah (Rönesans) Dövrü (16-cı əsr)

	•	Fransua Rable (François Rabelais): “Qarqantüa və Pantaqrüel” əsərləri ilə tanınır.

	•	Mişel de Monten (Michel de Montaigne): “Essais” adlı əsərləri ilə modern esse janrını yaradan şəxsdir.

;Klassik dövr (17-ci əsr)

	•	Molyer (Molière): Teatr dünyasında komediyanın ustası (“Tartüf”, “Xəsis”).

	•	Jan Rasin (Jean Racine) və Pyer Kornel (Pierre Corneille): Tragediya janrının ustaları.

	•	Jan de Lafonten (Jean de La Fontaine): Heyvanlarla bağlı məşhur təmsillər yazmışdır.

;Maarifçilik Dövrü (18-ci əsr)

	•	Volter (Voltaire): “Kandid (“Candide”)) əsəri ilə tanınır.

	•	Jan-Jak Russo (Jean-Jacques Rousseau): Fəlsəfi və sosial mövzularla məşğul olmuşdur (“Elm və mədəniyyət haqqında mühakimələr”).

	•	Monteskyö (Montesquieu): “Qanunların ruhu” əsəri ilə maarifçilik düşüncəsinə töhfə vermişdir.

;Romantizm (19-cu əsr, başlanğıcı)

	•	Viktor Hüqo (Victor Hugo): “Səfillər” və “Paris Notr-Dam” əsərləri ilə dünya şöhrəti qazanmışdır.

	•	Alfred de Müsse (Musset) və Alfonso de Lamartin (Alphonse de Lamartine): Romantik poeziya və nəsr.

;Realizm və Naturalizm (19-cu əsr, ortası və sonu)

	•	Onore de Balzak (Honoré de Balzac): “İnsani komediya” adlı məşhur roman seriyası.

	•	Qustav Flober (Gustave Flaubert): “Madam Bovari” əsəri ilə tanınır.

	•	Emil Zolya (Émile Zola): Naturalizm cərəyanının banisi.

;Simvolizm və Modernizm (20-ci əsrin əvvəlləri)

	•	Şarl Bodler (Charles Baudelaire): “Şər çiçəkləri” əsəri simvolizmin əsas təməlidir.

	•	Marsel Prust (Marcel Proust): “İtirilmiş zamanın axtarışında” roman seriyası ilə tanınır.

	•	Jan-Pol Sartr (Jean-Paul Sartre) və Alber Kamü (Albert Camus): Ekzistensializm fəlsəfəsinin ədəbiyyatdakı təmsilçiləri.

;Müasir Fransız Ədəbiyyatı (20-21-ci əsr)

	•	Marqerit Düras (Marguerite Duras): “Hiroşima, sevgilim” əsəri ilə tanınır.

	•	Mişel Uelbek (Michel Houellebecq): Müasir dövrün mübahisəli, lakin tanınmış yazıçılarından biridir.

	•	Anni Erno (Annie Ernaux): Avtobioqrafik romanları ilə Nobel mükafatı laureatı (2022).

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rus ədəbiyyatı

**Rus ədəbiyyatı** () – Rus şair və yazıçıların Rusiya, eləcə də dünya mədəniyyətinə bəxş etdikləri ədəbi-mədəni fikrin ən yaxşı nümunələri.
İspan ədəbiyyatı

**İspan ədəbiyyatı** () – İspaniya və İspan dilində yazılmış zəngin və çoxşaxəli bir ədəbiyyatdır. Bu ədəbiyyatın tarixi qədim dövrlərdən müasir dövrə qədər geniş bir dövrü əhatə edir. Həm yerli ənənələr, həm də ərəb, yəhudi və digər mədəni təsirlər İspan ədəbiyyatının inkişafında mühüm rol oynamışdır.

;1. Orta əsrlər (10–15-ci əsrlər)

	•	“El Cantar de Mio Cid”: Bu epik poema İspan ədəbiyyatının ən qədim nümunələrindən biridir. XII əsrdə yazılmışdır və milli qəhrəman Rodriqo Dias de Vivardan (Rodrigo Díaz de Vivar/El Cid) bəhs edir.

	•	Ərəb və yəhudi təsiri ilə yazılmış əsərlər, xüsusilə Andalus bölgəsində inkişaf edən mədəniyyətin nəticəsidir.

;2. Renessans və Qızıl Dövr (16–17-ci əsrlər)

	•	Migel de Servantes (Miguel de Cervantes) – “Don Kixot”: Dünya ədəbiyyatının ilk romanlarından biri hesab olunur və Qızıl Dövrün ən əhəmiyyətli əsəridir.

	•	Lope de Veqa (Lope de Vega): Təxminən 1500 pyes yazmış bu dramaturq İspan teatrının ustadlarından biridir.

	•	Luis de Qonqora (Luis de Góngora) və Fransisko de Kevedo (Francisco de Quevedo): Şeir sahəsində barokko üslubunun öncülləri sayılır.

;3. Romantizm və Realizm (19-cu əsr)

	•	Romantizm dövründə Qustavo Adolfo Bekker (Gustavo Adolfo Bécquer) kimi şairlər diqqət çəkir. Onun “Rimas” adlı şeir toplusu bu dövrün əsas nümunələrindəndir.

	•	Realizm cərəyanında isə Benito Peres Qaldos (Benito Pérez Galdós) və Emiliya Pardo Basan (Emilia Pardo Bazán) kimi yazıçılar ön plandadır.

;4. 20-ci əsr və 98-ci nəsil

	•	Federiko Qarsiya Lorka (Federico García Lorca): Şeir və teatrda müasir İspan ədəbiyyatının simvoludur. Onun “Bernarda Albanın evi” (La casa de Bernarda Alba) əsəri məşhurdur.

	•	98 Nəsli (Generación del 98): Migel de Unamuno (Miguel de Unamuno), Antonio Maçado (Machado) və Pio Baroxa (Pío Baroja) kimi yazıçılar bu nəsilə daxildir. Onlar İspaniyanın milli və mənəvi dəyərlərini sorğulayan əsərlər yazıblar.

;5. Müasir İspan ədəbiyyatı

	•	Carlos Ruiz Zafón: Onun “Külək kölgəsi” (La Sombra del Viento) romanı müasir İspan ədəbiyyatının beynəlxalq səviyyədə tanınan əsərlərindən biridir.

	•	Javier Marías və Arturo Pérez-Reverte kimi yazıçılar da müasir dövrdə böyük nüfuz qazanıblar.

İspan ədəbiyyatı, dərin fəlsəfi düşüncələri, güclü emosional təsiri və zəngin dil gözəlliyi ilə seçilir.

## Həmçinin bax

* İngilis ədəbiyyatı
* Fransız ədəbiyyatı
* İtalyan ədəbiyyatı
* Portuqal ədəbiyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rehmat Aziz Chitrali

**Rehmat Aziz Çitrali** (Urduca: رحمت عزیز چترالی,  Pakistan şairi, filosofu, siyasətçisi.

## Xarici keçidlər
Khowar academy
Xalq Cəbhəsi (Ukrayna)

**«Xalq Cəbhəsi»** — Ukrayna siyasi partiyası, 31 mart 2014-cü ildə qeydiyyata alınıb.  "Batkivşina" partiyasının siyasi şurasından rəhbərliklə fikir ayrılığına görə Arseni Yasenyuk və Aleksandr Turçinov başda olmaqla bir qrup siyasətçinin çıxmasından sonra yaranıb..

## İstinadlar
Sultanı öldürmək (roman)

**Sultanı öldürmək** - Türkiyə yazıçısı Ahmet Ümit tərəfindən 2012-ci ildə yazılmış krimanal roman. Roman cinayət, məhəbbət və tarix üslublarını özündə birləşdirir.

## Hekayə

Hadisələr XV əsr Osmanlısından bəhs edir. Osmanlı padşahı və Konstantinopolun fatehi Fateh Sultan Mehmet öz qüdrətinin zirvəsindədir. Konstantinopol fəth olunmuşdur, sultanın adı bütün dünyaya yayılmışdır. 49 yaşında hakimiyyətinin ən qüdrətli dövrünü yaşayan sultan müxtəlif xalqlardan, müxtəlif dinlərdən olan insanlardan yeni xalq qurmaq istəyi ilə alışıb yanır. Lakin qəflətən sultan öldürülür. Hakimiyyət uğrunda iki şahzadə mübarizəyə qalxır. Saray iki yerə ayrılır. Xalq isə bundan xəbərsizdir...

## Obrazlar

## Xarici keçidlər
* kitab.antoloju.com 
* Hknkr.com
Elen Parmelen

**Elen Parmelen** (; d. 19 avqust 1915, Nansi, Fransa – ö. 5 fevral 1998, Paris, Fransa) — fransız qadın yazıçı

## Həyatı
Elen Parmelen 19 avqust 1915-ci ildə Fransanın Nansi şəhərində anadan olub.

1957-ci ildə Azərbaycanda olmuşdur.

5 fevral 1998-ci ildə Fransanın Paris şəhərində vəfat edib.

## Yaradıcılığı
1944–1956-cı illərdə "Humanite" qəzetində əməkdaşlıq etmişdir.

"2078 nömrəli əsgər" (1953) sənədli povesti Vyetnamda müstəmləkəçilik müharibəsi əleyhinə mübarizədən bəhs edir.

"Leonar özgə aləmdə" (1957), "Məşhur əsgər" (1962), "Əyləncəli şeylər" (1967), "Qara əda" (1970) və s. sosial mövzulu romanların müəllifidir. İncəsənətə dair əsərləri də var.

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı, 1983. səh.469

## İstinadlar
Metro 2033 (roman)

**Metro 2033** () — Rusiya yazıçısı Dmitri Qluxovski tərəfindən 2005-ci ildə yazılmış fantastik roman. Roman 2005-ci ildə Rusiyada, 18 mart 2010-cu ildə isə ABŞ-də nəşr olunmuşdur. Roman əsasında videooyun hazırlanmışdır. Dmitri Qluxovski daha sonra romanın davamı olan "Metro 2034" kitabını yazmışdır.

## Hekayə
Hadisələr 2033-cü ildə baş verir. Nüvə müharibələrindən sonra dünya radiasiya ilə örtülüb, şəhərlər mutasiyaya uğramış heyvan sürüləri ilə doludur. İnsanlar dünyanın ən böyük metrosu — Moskva metrosunda sağ qalmağa çalışırlar. Romanın baş qəhrəmanı Artyomun stansiyası olan VDNÇ digər mutantların əksinə ağıllı olan, insanların zehinlərini oxuya bilən və onları toxunmadan öldürə bilən qəribə mutantların — Qaradərililərin təhlükəsi altındadır. Artyomun ögey atası Suxoyun keçmiş dostu cəsur Hanter Qaradərililərin sirrini açmaq üçün hər kəsin getməyə qorxduğu VDNÇ stansiyasının şimalındakı tunelləri öyrənməyə gedir. Hanter Artyoma geri qayıtmayacağı təqdirdə polisə müraciət etməsini deyir. Hanter günlərlə qayıtmayınca Artyom onu axtarmağa qərar verir. Kitab metro tunellərində və ancaq qaz maskası ilə çıxmağın mümkün olduğu xarici dünyada Artyomun stansiyasını xilas etmək üçün nasistlərlə, sovetlərlə və mutantlarla mübarizəsindən bəhs edir. Kitab oxuyucunu heyrətləndirəcək gözlənilməz bir sonluğa malikdir.

## Obrazlar

## Fəsillər
Roman 20 fəsildən ibarətdir:

## Videooyun

Metro 2033 romanı əsasında videooyun hazırlanmışdır. 4A Games firması tərəfindan 2010-cu ilin martında buraxılmışıdır. Yazıçı Dmitri Qluxovski də oyunun hazırlanmasında kömək göstərmişdir.

## Qəbul
2010-cu ildə 500.000 nüsxəsi satılmışdır. 2 milyon insan kitab hələ çıxmamışdan əvvəl rəsmi saytından oxumuşdur. Roman 20-dən çox ölkədə 30 dilə tərcümə olundu. 2007-ci ildə "Eurocon" müasbiqəsində Avropa Elmi Fantastika Cəmiyyəti tərəfindən Təşviq Mükafatına layiq görüldü.

## Tərcümə və nəşr
Kitab 20-dən çox ölkədə 30 dilə tərcümə olunub. Əsər 2013-cü ildə Elçin İbrahimov tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş və Hədəf nəşriyyatı tərəfindən çap edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı 
* Rəsmi facebook səhifəsi 
* Rəsmi vk səhifəsi
Ukrayna Ali Radası

## Mənbə
* Ukrayna Ali Radasının rəsmi saytı
*  V çağırış Ukrayna Ali Radası, xəbərlər
* V çağırış Ukrayna Ali Radasında və yerli şuralarda yaranan koalisiyalar
* А. Михайлик. Эпизоды парламентской хроники — "Auditoriya" jurnalı
* Ukrayna Ali Radası deputatlarının fəaliyyətinin monitorinqi
15 yaşlı kapitan (roman)

**15 yaşlı kapitan** (Un capitaine de quinze ans) - Fransa yazıçısı Jül Vern tərəfindən 1878-ci ildə yazılmış uşaq romanı. Romanda afrikalı kölə ticarətindən söhbət açılır.

## Obrazlar
* Dick Sand (baş qəhrəman)
* Aktion
* Alveş
* Austin
* Bat
* Kauzin Benedikt
* Koymbra
* Dinqo
* Halima
* Harris
* Herkule
* Hovik
* Kapitan Hall
* İbn Hamis
* Moyna
* Moini Lounqqa
* Munito
* Nan
* Negoro
* Tipo-Tipo
* Tom
* Samuel Vernon
* Cek Ueldon
* Ceyms-V. Ueldon
* Misis Ueldon
Nyu-York Polis Departamenti

New York Şəhəri bələdiyyəsinə bağlı polis təşkilatıdır. 1845-də London Metropol Polisinin şəklində yaradıldı.
Hal-hazırda aşağı yuxarı 37.000 polis məmurundan ibarətdir, beləcə NYPD Birləşmiş Dövlətlərinin ən böyük polis təşkilatıdır; 13.619 məmurdan ibarət olan Çikaqo Polis Təşkilatı ilə 9.500 məmurdan ibarət olan Los-Anceles Polis Departamenti tərəfindən izlənilər.
Qərargahı 1 Police Plaza ünvanında yerləşir.

## Həmçinin bax
* Nyu York (ştat) 
* LAPD

## Xarici keçidlər
Pell-Mell

**Pell-Mell** () — inzibati dairə, Vestminster borosunda yerləşən, Sant-Ceyms məhəlləsinə aid Londonun mərkəzi küçələrindən biri.
Robert Şiller

**Robert Şiller** (; d. 29 mart 1946) — amerikalı iqtisadçı. 2013-cü ildə aktiv varlıq qiymətlərinin emprik analizi mövzusundakı tədqiqatlarına görə Lars Piter Hansen və Eqini Fema ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Robert Şiller haqqında faktlar.
* Robert Şillerin şəkilləri.
* Robert Şillerin müsahibəsi.
* Robert Şillerin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı.
Jan Tirol

**Jan Tirol** (; d. 9 avqust 1953) — fransız iqtisadçı. 2014-cü ildə Böyük firmaların bazar gücü və idarəetməsi mövzusundakı tədqiqatlarına görə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Araşdırdığı sahələr arasında sənayenin təşkili, böyük firmaların idarə edilməsi, oyunlar nəzəriyyəsi, maliyyə, bank işi və iqtisadiyyat psixologiyası əsas yerləri tutur. 
## Təhsili
Jan Tirol 1976-cı ildə Fransa Politexnik Məktəbindən və daha sonra 1978-ci ildə Paris Yol və Körpü Milli Məktəbindən mühəndislik diplomu almışdır. 1978-ci ildə Paris-Dofin Universitetində doktorluq dərəcəsinə yüksəlmiş və daha sonra 1981-ci ildə ABŞ-də, Massaçusets Texnologiya İnstitutunda *İqtisadi nəzəriyyə üzrə esselər* () adlı bir doktorluq dissertasiyası müdafiə  edərək doktorluq dərəcəsi qazanmışdır.

## İşlədiyi yerlər
1981-ci ildə ABŞ-də Massaçusets Texnologiya İnstitutunda doktorluq aldıqdan sonra 1984-cü ilə qədər Paris Yol və Körpü Milli Məktəbində, Fransada araşdırmaçı olaraq çalışmışdır. 1984-1991-ci illərdə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda iqtisad professoru vəzifəsini yerinə yetirmişdir və bu gün də həmin universitetdə "qonaq professor" olaraq fəaliyyət göstərməkdədir. 1994-1996-cı illərdə Politexnik məktəbində () iqtisad professoru olaraq çalışmışdır. Jan Jak Laffont ilə birlikdə Tuluzada yeni bir "İqtisad məktəbi" qurma layihəsi üzərində birlikdə işlər görmüş və bu yeni *Tuluza İqtisad məktəbini* qurmuşdur.

1992-ci ildən günümüzə qədər Tuluza Universitetində çalışır. 1995-ci ildə Ekonometrika Cəmiyyətinə, 2002-ci ildə isə Avropa İqtisadiyyat Cəmiyyətinə sədrlik etmişdir. O, həmçinin Fransa Baş Nazirliyi İqtisadi Analiz Şurasının üzvüdür.

## Əsərləri
* 1986: Dynamic Models of Oligopoly (with D. Fudenberg).
* 1988: The Theory of Industrial Organization, MIT Press. Description and chapter-preview links.
* 1991: Game Theory (with D. Fudenberg), MIT Press.
* 1991: A Theory of Incentives in Regulation and Procurement (with J.J. Laffont), MIT Press,1993. Description & chapter- preview links.
* 1994: The Prudential Regulation of Banks (with M.Dewatripont), MIT Press.
* 1999: Competition in Telecommunications, MIT Press.
* 2002: Financial Crises, Liquidity and the International Monetary System, Princeton University Press.
* 2005: The Theory of Corporate Finance, Princeton University Press,. Description. Association of American Publishers 2006 Award for Excellence.
* 2010: Balancing the Banks (with Mathias Dewatripont and Jean-Charles Rochet), Princeton University Press, 2010.
* 2011: Inside and Outside Liquidity (with Bengt Holmström), MIT Press, 2011.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
## Xarici keçidlər
* Jan Tirol haqqında faktlar.
* Jan Tirolun şəkilləri.
* Jan Tirolun müsahibəsi.
* Jan Tirolun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı.

## İstinadlar
Dauninq-strit

**Dauninq-strit** () — inzibati dairə, Vestminster borosunda yerləşən, Londonun kiçik, lakin mühüm əhəmiyyətə malik küçələrindən biri. Burada 200 ildən artıqdır ki, Britaniya baş nazirinin iqamətgahı yerləşir.

Küçə 1680-ci ildə onu salmış ingilis siyasi xadimi, diplomat baronet Corc Dauninqin şərəfinə adlandırılmışdır. Hökumət üzvlərinin bütün iqamətgahları küçənin bir tərəfində yerləşir. Yalnız xarici işlər nazirliyi qarşı binada yerləşir. Ev 10-da ənənəyə əsasən xəzinədar birinci lord, indi isə onun əvəzedicisi, baş nazir, ev 11-də isə xəzinədar ikinci lord, hazırda onun əvəzedicisi, maliyyə naziri yaşayır.
Mercedes-Benz W124

**Mercedes-Benz W124** — Mercedes-Benz E sinfinin ən çox istehsal olunan modellərindən biridir. Avtomobil 11 il ərzində 2,562,143 sayda istehsal olunub.

1985-ci ildən istehsalı başlayan W124 özündən əvvəlki əvvəlki E-klass (W123) modelinin davamçısıdır. Avtomobil 2.0–6.0 Litr həcmli benzin və 2.0–3.0 Litr həcmli dizel mühərrikləri ilə təchiz olunmuşdur. W124 az sayda Brabusda istehsal edilmişdir. Brabus modelinin mühərriki V12 7.3L həcmindədir. 1993-cü ildə avtomobilin kuzovunda kiçik dəyişikliklər olur. Bu dəyişikliklər əsasən radiator barmaqlığında, işıqlarda və yük hissəsi qapağında göstərib.

**''Benzin'' yanacaqlı Mühərriklərin göstəriciləri**
Stridonlu İyeronim

**Eusébios Sofrónius İyerónim** (; ; ) — latın atalarından ən tanınmış kilsə atalarından biri, kilsə yazarı, Müqəddəs kitabın latın dilinə çevirəni, rahibi. Həm Katolik, həm də Ortodoks kilsəsinin müqəddəsidir.

Stridon şəhərində anadan olmuşdur. Öz təhsilini Romada almışdır və orada da 366-cı ildə Xristianlığı qəbul etmişdir. 382–385-ci illərdə İyeronim papa Damasusun katibi olmuşdur.

Yeronim öz dövrünün ən savadlı adamlarından biri idi. O, 180-dən çox əsərin yazarı olmuşdur. Bir çox Biblinın kitablarına şərhlər yazmışdır. Əksər hallarda o, təvilləri, alleqoriyaları rədd edərək Müqəddəs Kitabı hərfi mənada izah edirdi.

İyeronim ən böyük işi onun tərəfindən Əhdi-Ətiqin qədim yəhudi dilindən latın dilinə tərcüməsi və onun redaktə edilməsi olmuşdur. Tərcümə zamanı o Əhdi-Ətiqin "Septuaginta" adlanan yunan dilinə tərcüməsindən də istifadə etmişdir. Eyni zamanda o Əhdi-Cədidi də yunancadan latıncaya çevirmişdir. Bu tərcümlər bir yerə yığılıb "Vulqata" adlandırılmış və Trident kilsə məclisi tərəfindən (1545 ildə) Müqəddəs kitab kimi qəbul edilmişdir. Bundan sonra Roma imperiyasının qərbində Bibliyanın yunan tərcümələrinə ehtiyac qalmamışdı və kilsə dili latın olmuşdur.

Katolik kilsəsində Yeronim tərcüməçilərin himayəçisidir. Onun ölüm günü 30 sentyabr Beynalxalq tərcüməçilər federasiyası tərəfindən 1991-ci ildən başlayaraq *Ümumdünya tərcüməçilərin günü* kimi qeyd olunur.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* St. Jerome – Catholic Online.
* St Jerome (Hieronymus) of Stridonium Orthodox synaxarion.
* Произведения Иеронима и статья о нём.
Karol Laythay

**Karol Laythay** (d. 7 dekabr 1886 – ö. 1945) — macar film rejissoru. 

## Həyatı
Karol Avstriya-Macarıstan ərazində yerləşən Marosvasarhelidə (hal-hazırda Rumıniyanın Transilvaniya bölgəsində yerləşən Tırgu- Mureş şəhəri) doğulmuşdur. Film karyerasına 1916-cı ildə başlamışdır. Karol 1916-1944-cü illər ərzində 17 filmə rejissorluq etmiş, həmçinin, 1916-1920-ci illər ərzində 13 filmdə rol almışdır. Karol Laythay 1945-ci ildə vəfat etmişdir.

## Rejissor
*Drakulanın ölümü

## Xarici keçidlər
*
Ştern (jurnal)

**"Ştern"** () — Almaniyada nəşr olunan jurnal.
thumb
## Tarixi
1948-ci ildə jurnalist Henri Nannen tərəfindən təsis olunmuşdur.

## Fəaliyyəti
Hər həftənin 4-cü günü satışa çıxarılır. 300 min abunəçisi olan 800 min tirajlı “Ştern” 3.70 avroya satılır.

Jurnalın 200 işçisi, 50 redaktoru var.

Jurnal Fransa, İspaniya və İstanbulda yayımlanır; eyni zamanda London, Roma, Paris, Moskva, Vaşinqton, Sinqapur və başqa ölkələrin paytaxtlarında müxbir postları fəaliyyətdədir.

## Hitlerin gündəlikləri

"Hitlerin gündəlikləri" adlı hadisə jurnalın tarixindəki ən maraqlı hadisələrdən biridir. XX əsrin 80-ci illərində Konrat Kulyamadlı şəxs jurnalın əməkdaşlarından birinə özündə nasional-sosialistlərin lideri Adolf Hitlerin gündəliklərinin olduğunu söyləmişdi. O, jurnalın əməkdaşını inandırmışdı ki, gündəlikləri Hitlerin təyyarəçisindən götürüb. Bunu İsveçrədə olan bir nəfər də təsdiqləmişdi. Jurnalist bu xəbəri redaksiyaya sevinclə çatdırandan sonra gündəliklər çap olunmağa başladı.

Bir müddət sonra isə mütəxəssis və oxucuların müdaxiləsi ilə aparılan araşdırma nəticəsində məlum olur ki, gündəliklər saxtadır. Hadisə alman jurnalistikasına böyük zərbə olur; o mənada ki, oxucuların inamını sarsıdır.

Bu hadisədən sonra "Ştern"in redaksiyasında ciddi dəyişikliklər və ixtisarlar olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Suzanna Tamaro

**Suzanna Tamaro** — italyan yazıçısı. İtaliyanın Triest şəhərində 1957-ci ilin 12 dekabrında anadan olub. Uşaqlığında bir çox çətinliklərlə üzləşib. Suzanna 1972-ci ildə zəlzələyə şahid olur, 1979-cu ildə ölümcül xəstəliyə tutulur. Yazıçılığa 1981-ci ildə başlamışdır.

Suzanna Tamaro ilk əsərləri o qədər də maraq görməmişdir. Onu tanıdan ilk əsər “Tək bir səs üçün” kitabı olmuşdur. Daha sonra yazdığı "Ürəyinin götürdüyü yerə get" romanı aylarla İtaliyada ən çox satılan kitablardan biri olmuşdur. Romanları əsasən məktub və ya gündəlik şəklindədir. Hadisələri bir nəfərin ağzından danışır. Əsərləri matəm xarakterlidir. Romanlarının qəhrəmanları əsasən ölüm ayağına gəlmiş obrazlardır.

## Əsərləri

### Roman

* *Sehrli Çənbər* (1994)
* *Ürəyinin götürdüyü yerə get* (1994)
* *Ağlı bir qarış havada* (1989)
* *Daha çox alov, daha çox duman* (2002)
* *Ürəyimin səsini dinlə* (2007)
* *Dünyanın Ruhu* (1997)
* *Sonsuza qədər*
* *Luisito - Bir sevgi hekayəsi* (2008)
* *Hər mələk qorxuncdur* (2013)

### Hekayə

* *Tək səs üçün* (1998)
* *Cavab ver mənə* (2001)

### Uşaq kitabları

* *Kitablardan qorxan uşaq* (2000) 
* *Tobia və Mələk* (2000) 
* *Gombul ürək* (1999)

### Gündəlik

* *Əziz Matilda, insanın gəzməsini dörd gözlə gözləyirəm* (2000)
* *Evə doğru* (2000)

## Xarici keçidlər
Henri Nannen

**Henri Nannen** (; ) — Almaniyalı jurnalist və naşir.

## Həyatı
1948-ci ildə "Ştern" jurnalını təsis etmişdir.

## İstinadlar
Alessandro Borikko

**Alessandro Barikko** (25 yanvar 1958, Torino) — italyan yazıçı, dramaturq, jurnalist, esseist, rejissor, ədəbi və musiqi tənqidçisi. Yazıçının romanları bir çox dünya dilərinə tərcümə olunub.
## Həyatı

Alessandro Borikko 25 yanvar 1958-ci ildə Turində anadan olub. 

Canni Vattimonun yanında fəlsəfə dərəcəsi aldıqdan və konservatoriyada fortepiano təhsilini başa vurduqdan sonra Barikko musiqi tənqidi ilə bağlı iki esse dərc etdirib. Bu esselər Qioaçino Rossini haqqında "Dahinin uçuşu. Rossininin musiqili teatrında" (Il genio in fuga. Sul teatro musicale di Rossini, 1988) və musiqi ilə müasirlik arasındakı əlaqə haqqında "L'anima di Hegel e le mucche del Wisconsin" (Heqelin Ruhu və Viskonsin İnəkləri) əsərləridir. Daha sonra o, "La Repubblica" və "La Stampa" qəzetlərində musiqi tənqidçisi kimi çalışıb və "Rai 3" televiziya kanalında tok-şou aparıcısı olub.

Barikko ədəbi debütünü 1991-ci ildə "Qəzəb qəsrləri" romanı ilə etdi. 1993-cü ildə o, Turində yaradıcı yazı məktəbinin həmtəsisçilərindən biri oldu və Skuola Holden məktəbinə J.D. Salinqerin "Çovdarda Tutucu" romanının qəhrəmanı Holden Kolfildin adını verdi. On ildən çox mövcudluğundan sonra məktəb indi ssenari yazmaqdan jurnalistikaya, video oyun süjetinin hazırlanmasından roman və qısa hekayələrə qədər hekayə danışma texnikaları üzrə geniş kurslar təklif edir. Görkəmli yazıçılar məktəbdə müəllim kimi çalışıblar.

Sonrakı illərdə Barikko bütün Avropada geniş tanındı və kitabları İtaliya və Fransada bestseller siyahılarında birinci yeri tutdu. 1993-cü ildə Barikko "Dəniz-Okean" romanına görə Viareqqio mükafatını qazandı. Onun "1900" teatr monoloqunun film adaptasiyası geniş rəğbət qazandı. 1998-ci ildə "Oskar" mükafatı laureatı rejissor Cüzeppe Tornatore tərəfindən "Pianoçunun Əfsanəsi" (1994) bədii filmi çəkildi.

Alessandro Borikko həmçinin Fransanın "Air" qrupu ilə də işləyib. Onların birgə buraxılışı olan "City Reading"də Barickonun fransız duetinin musiqisinə həsr olunmuş "City" romanının oxunması yer alır. 2003-cü ildə Barikko Turindən Romaya köçüb və hazırda orada partnyoru, pianoçu Qloriya Kampanerlə birlikdə yaşayır.

2022-ci ilin yanvar ayında o, ona leykemiya diaqnozu qoyulduğunu və müalicə aldığını açıqlayıb. 

2007-ci ildə müəllifin eyniadlı romanı əsasında lentə alınmış, baş rollarda Maykl Pitt və Kira Naytlinin çəkildiyi "İpək" filmi, film nümayiş olunub. Kitabın fransız nəşrini rəssam Rebekka Dautremer illüstrasiya edib. 2008-ci ildə Barikko Bethovenin Doqquzuncu Simfoniyasına həsr olunmuş "Mühazirə 21" filmi ilə rejissorluq debütünü edib.

## Əsərləri
* "Qəzəb qəsrləri" (1991)
* "Min doqquz yüz" (1994)
* "İpək" (1996)
* "Şəhər" (1999)
* "Homer, İlliada" (2004)
* "Yarımçıq xəyal" (2005)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Alessandro Baricco at the Berlin International Literature Festival 2002/03
* Алессандро Барикко на сайте The Electronic Literary Database (ELDb)
* Море-океан. Итальянский сайт о творчестве писателя
* 
* *[[:ru:Карась, Елена Юрьевна|Карась, Алёна]]*. Восстание чувств: В Театре Елены Камбуровой тоже сыграли «1900»] [: о «бариккомании» на московских сценах] // :ru:Российская газета. 2008. 14 мая. № 4658
Con Börcer

**Con Börcer** () — ingilis yazıçısı və incəsənət tənqidçisi. "G" adlı romanı 1972-ci ildə Buker mükafatını qazanmışdır.

## Karyerası
Con Börcer karyerasına rəssam olaraq başladı. 1940-cı illərin sonlarında Londonda bir çox sərgiyə qatıldı. 1948–1955-ci illəri arasında incəsənət tənqidçisi olmuş və rəsm dərsləri vermişdir.

Con Börcer ən məşhur ingilis tənqidçilərindən biridir. Filmlər və sənədli filmlər üçün senarilər də yazmaqdadır. Roman yazmaqlada məşğuldur. İlk romanı "Zamanımızın bir rəssamı" (A Painter of our Time) 1958-ci ildə çap olundu.

## Kitabları
* "Şanslı adam" (A Fortunate Man)
* "İncəsənət və inqilab" (Art and Revolution)
* "Görmə tərzləri" (Ways of Seeing)
* "Yeddinci adam" (A Seventh Man)
* "Pikassonun uğuru və uğursuzluğu" (The Success and Failure of Picasso)
* "G"
* "Və Üzlərimiz, Ürəyimiz, Şəkillər qədər qısa" (And Our Faces, My Heart, Brief as Photos)
* "Fotokopiyalar" (Photocopies)
* "Toya" (To the Wedding)
* "Kral" (King)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt