open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cəngəllik kitabı 2

**Cəngəllik kitabı 2** () — 2003-cü ildə istehsal olunmuş cizgi filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Cəngəllik kitabı (film, 1994)

**Cəngəllik kitabı** () — 1994-cü ildə Stiven Sommers tərəfindən çəkilən filmdir. Filmin distribütori "Buena Vista Pictures" kinokompaniyasıdır. Bu film ingilis yazıçısı Redyard Kiplinqin «Cəngəlliklər kitabı» və «Cəngəlliklərin ikinci kitabı» əsasında hazırlanmışdır. 1967-ci ildə çəkilən Cəngəllik kitabı cizgi filminin remeykidir.
## Məzmunu

## Xarici keçidlər
*
Ceyn Mensfild hekayəsi

**Ceyn Mensfild hekayəsi** () — 1980-cı ildə Dik Lauri tərəfindən çəkilmiş ABŞ filmi. Film real hadisələr əsasında hazırlanmışdır.

## Xarici keçidlər
*
Gizlədilən (film, 1991)

**Gizlədilən** () – 1991-ci ildə istehsal olunmuş bədii filmdir. Filmin "Capitol Films", "Electra Films" studiyaları distribütorlik etmişdir.
  
## Xarici keçidlər
*
Kainatın ustaları (film)

**Kainatın ustaları** () – 1987-ci ildə istehsal olunmuş bədii filmdir. Filmin distribütori The Cannon Group kinokompaniyasıdır. 
  
## Xarici keçidlər
*
Barbar Konan (film, 2011)

**Barbar Konan** () – 2011-ci ildə istehsal olunmuş bədii filmdir. Filmin distribütori "Lionsgate" kinokompaniyasıdır. 
  
## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Conni Mnemonik (film)

**Conni-Mnemonik** () – 1995-ci ildə Robert Lonqo tərəfindən çəkilmiş kiberpank, döyüş filmi.    
  
## Xarici keçidlər
*
Qabağıalınmazlar 3

**Qabağıalınmazlar 3** () — 2014-cü ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Filmin distribütori "Lionsgate" kinokompaniyasıdır.

## Məzmun
Barni, Kristmas və komandanın digər üzvləri Konrad Stounbenks ilə üz-üzə gəlirlər, hansı ki, illər öncə Barni ilə Qarşısıalınmazlar komandasını təsis etmişdilər. Nəticədə Stounbenks amansız silah alverçisi olur və bununla da öldürülməsi Barniyə həvalə olan birinə çevrilir... Və ya, o özü belə hesab edirdi. Artıq bir dəfə ölümü aldatmış Stounbenks indi Qarşısıalınmazları öldürmək qərarı verir, lakin Barninin buna dair öz planı var.

## Rollarda

 
## Xarici keçidlər
*
Sahara (film, 1983)

**Sahara** () – 1983-cü ildə istehsal olunmuş bədii film. Filmin distribütori Metro-Goldwyn-Mayer kinokompaniyasıdır. 
  
## Xarici keçidlər
*
Düdən şəlaləsi

**Düdən Şəlalələri** — Türkiyənin Antalya vilayətində yerləşən şəlalələr qrupudur. Başlanğıcını Düdən çayından (cənubi Anadoluda böyük çaylarından biri) götürən şəlalə, Antalyadan 12 km şimal-şərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Gürcüstan kərtənkələsi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Xariçi görünüş
Daş kərtənkələlərinə daxil nisbətən iri növ sayılır. Uzunluğu 84&nbsp;mm təşkil etdiyi halda quyruğu iki dəfə böyükdür. Başı aşkarca sıxılmış formaya malikdir. Orta hesabla boğaz nahiyəsində 20-34 pulcuq vardır. Bədəni boyunca isə 38-58 pulcuqla örtülü olur.
 
Bədənin yuxarı hissəsi erkəklərdə parlaq-yaşıl, zeytunu-yaşıl və ya çoşqun, dişilərdə isə boz rəngdə olur. Bədən boyunca qara rəngli noqtələr vardır. Erkəklərin qarın nahiyəsi yaşıl-sarı, mavi və ya maviyə çalar rəngdə olur. Dişilərdə isə sarı və ya yaşımtıl olur.

## Yayıldığı ərazilər
Bu növə daxil olan kərtənkələlər Cənubi Qafqaz, İnquş və Çeçenistan, Dağıstan və Türkiyənin şimalında yayılmışdır.

Qafqaz ərazisində beş yarımnövü müəyyəndir:
* Lacerta rudis bischoffi Bohme et Budak, 1977 — Acarıstanda yayılmışdır.
* Lacerta rudis obscura Lantz et Cyren, 1936 — Dağlıq ərazilərdə, Gürcüstanın Kür çayı sahili boyunca və Borjomi dərəsi boyunca yayılıb.
* Lacerta rudis macromaculata Darevsky, 1967 — Kür, Axalkalakiçayı boyunca, Gürcüstan ərazisində yayılıb.
* Lacerta rudis svanetica Darevsky et Eiselt, 1980 — Qərbi Gürcüstan ərazisində yayılmışdır.
* Lacerta rudis chechenica Eiselt et Darevsky, 1991 — Gürcüstanın Böyük Qafqaz dağları boyunca Azərbaycanın şərqinə qədər, Çeçenistanın və Dağıstanın dağlıq ərazilərində.

## Qidalanması və yayılma xüsusiyyətləri
Qayalıqlar, çay sahilləri, meşəliklər və nadir hallarda ağaclarda yaşayırlar. Hündürlüyü 2000 metrə qədər olan ərazilərdə yayılmışdır. 1&nbsp;km məsafədə 17-23 baş kərtənkələyə rast gəlinir. Fevral-mart aylarından oktyabr-noyabr aylarına qədər aktiv olurlar.

Əsasən cücülər və onurğasızlarla qidalanırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İstanbul Beynəlxalq UNO muzeyi

**İstanbul Beynəlxalq UNO muzeyi** (İstanbul Uluslararası UFO Müzesi) Türkiyədə ilk olan Dünyadakı 4 UNO muzeyindən biridir. Muzey Sirius UNO Kosmos Elmləri Araşdırma Mərkəzi  və onun prezidenti Türk araşdırmaçı ufoloq Haktan Akdoğan tərəfindən 18 Yanvar 2001-ci ildə qurulub.2005-ci ildə muzeyin *Kapadokya* və *Denizli* şöbələri açılmışdır.

Muzey Türkiyənin İstanbul şəhərində Beyoğlu küçəsində yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Istanbul UFO Museum - Homepage
Şəki Hava Limanı

**Şəki Hava Limanı** - Azərbaycanın Şəki şəhərində yerləşir. 1932-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. 1997-ci ildən bəri normal vəziyyətdə olsa da, fəaliyyət göstərmir. 132 hektar sahəni əhatə edir və 4 təyyarəni eyni vaxtda qəbul etmək imkanı var. Aeroportun radiotexniki avadanlıqları saz vəziyyətdədir, uçuş-enmə zolağı, demək olar ki, 1600 metrdir. Şəki hava limanının fəaliyyətinin yenidən bərpası isə 2015-2018-ci ilin Dövlət Proqramında nəzərdə tutulmuşdu.

“Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nin 2018-2025-ci illər üçün strateji planında Şəki Hava Limanının tikintisi 2022-2023-cü illərdə proqnozlaşdırılıb.

## Həmçinin bax

* Quba Hava Limanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bu il Azərbaycanın Şəki rayonunda hava limanının yenidən qurulması planlaşdırılır
İberiya kərtənkələsi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Növün latın adı Avtriya zooloqu Eqida Şrayberin şərəfinə (1836–1913) adlandırılıb.

İri kərtənkələdir, quyruqsuz uzunluğu 13,5 sm, quyruğunun uzunluğu isə 38 sm təşkil edir. Bu növ parlaq rəngi ilə seçilir. Beli yaşıl olur və üzəri qara noqtələrlə örtülür. Başı və boynu parlaq göy rəngdədir. Dişilər qəhvəyi-yaşıl olur.

Qidasının əsasını cücülər, sürünənlər, bala quşlar və meyvələr təşkil edir. Bu növ qida axtararkən aktiv olur. Martdan sentyabra qədər aktiv həyat sürür. Çütləşmə aprel-may aylarını əhatə edir. İyunda 11–18 yumurta qoyurlar. Ərazilərini qorumasada, bəzi hallarda erkəklər savaşırlar. Erkəklər dişilər arasında çütləşmə bir qayda olaraq uzun çəkir.

Növ Potruqaliya və İspaniyada yayılmışdır. Əsasən 0–2100 arası yüksəkliklərdə rast gəlinir. Əsasən çay və bulaqların qıraqlarında, rütubətli yerlərdə və meşə kənarlarında yaşayır. Cənub arealında yaşayan kərtənkələlər su ilə bağlıdırlar.

Bu növ ətraf mühitün dəyişkənliyinə həsasdır. İsbaniyanın cənubunda bu növün meşə yanğınları səbəbindən tükənmə təhlükəsi vardır. Bir çox yayılma ərazisi qoruq elan edilmişdir. Bu növ II Bern konvensiyasına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Edwin N. Arnold & John A. Burton: Pareys Reptilien- und Amphibienführer Europas. Verlag Paul Parey, Hamburg/Berlin 1979. ISBN 3-490-00318-7
* Heinz Schröder: Lurche und Kriechtiere in Farben. Otto Maier Verlag, Ravensburg 1973. ISBN 3-473-46116-4

## Xarici keçidlər
* ARKive 
* Paulo Sá-Sousa, Rafael Marquez, Valentin Pérez-Mellado, Iñigo Martínez-Solano 2009. Lacerta schreiberi. In: IUCN 2013

## Həmçinin bax
Zadəgan pişiklər

**Zadəgan pişiklər** () — 1970-ci ildə istehsal olunmuş cizgi filmi. "Zadəgan pişiklər" cizgi filmi "Walt Disney Pictures" studiyası tərəfindən istehsal edilmiş Disneyin 20-ci klassik qısametrajlı cizgi filmi. Filmin ilk göstərilişi "Buena Vista Distribution" studiyasının distribüterliyi ilə 11 dekabr 1970-ci il tarixində ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində baş tutmuşdur. 
   
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ağbəniz və yeddi cırtdan (film, 1937)

**Ağbəniz və yeddi cırtdan** () — 1937-ci ildə istehsal olunmuş cizgi filmidir. "Ağbəniz və yeddi cırtdan" cizgi filmi "Walt Disney Pictures" studiyası tərəfindən istehsal edilmiş Disneyin ilk klassik qısametrajlı cizgi filmidir. Cizgi filmi Qrimm qardaşlarının eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmışdır.

## Xarici keçidlər
*
Əfqanıstan–Türkiyə münasibətləri

**Əfqanıstan–Türkiyə münasibətləri** — Əfqanıstan İslam Respublikası ilə Türkiyə Cümhuriyyəti arasında olan beynəlxalq səviyyədəki əlaqələr.

## Əlaqələrin tarixçəsi

Əfqanıstan Orta Asiyada türk coğrafiyasına yaxın olduğu üçün burada həmişə çox sayda türk qövmü yaşamışdır. İslamdan əvvəl Ağ Hunlar və Göytürklər kimi türk qövmlərinin hakimiyyəti altında olan bu bölgə İslamın yayılmasından sonra da Qəznəvilər dövləti, Böyük Səlcuq İmperiyası və Xarəzmşahlar kimi digər türk qövmlərinin hakimiyyəti altına keçmişdir. Bölgəyə türk təsiri Teymurilər dövləti və Babir İmperiyası dövründə də davam etmişdir.

Əfqanıstan XIX əsrin ortalarında Hindistanla birlikdə ingilis müstəmləkəsi olmuşdur. 9 avqust 1919-cu ildə Əmanullah Xanın başçılığı ilə müstəqillik qazanan ölkə hələ Qurtuluş savaşı vaxtında yeni yaranmaqda olan Türkiyə Cümhuriyyəti ilə əlaqələr qurmuşdur. 1 mart 1921-ci ildə türk və əfqan heyətləri Moskvada görüşlər keçirmiş, Türkiyə tərəfindən Yusuf Kamal Təngirşəng və Rıza Nur, Əfqanıstan tərəfindən isə general Mehmet Vəli Xanın iştirakı ilə **Türkiyə-Əfqanıstan İttifaq Andlaşması** imzalanmışdır. Keçmiş Mədinə mühafizi Fəxrəddin Paşa Kabilə ilk Türkiyə səfiri olaraq göndərilmişdir.

İkinci dünya müharibəsindən əvvəl Almaniya və İtaliyanın bölgədə artan təzyiqlərinə qarşı 7 iyul 1936-cı ildə Türkiyə, İran, Əfqanıstan və İraq Sadabat paktı imzalayaraq bölgənin əvvəlcə faşistlər, sonra da sovetlər tərəfindən işğal olunmasının qarşısını almışlar.

## Müasir dövrdəki əlaqələr
ABŞ-də 2001-ci ildə baş verən 11 sentyabr terror aktlarının Əfqanıstanda planlaşdırıldığı əsas gətirilərək ABŞ-nin başçılığı altında NATO qoşunları 7 oktyabr 2001-ci ildə Taliban tərəfindən idarə olunan Əfqanıstana qarşı əməliyyatlar həyata keçirməyə başladılar. 12 noyabr 2001-ci ildə Taliban gücləri Kabili NATO qüvvələrinə təslim edərək Əgqanıstanın cənubuna çəkildilər. Kabildə puştun kökənli Həmid Kərzainin rəhbərliyi ilə müvəqqəti hökumət quruldu. 2004-cü ildə keçirilmiş seçkilərdə qalib gələn Kərzai bu günə qədər Əfqanıstan dövlət başçısı olaraq fəaliyyət göstərir.

Əfqanistana qarşı əməliyyatlar keçirən NATO qoşunlarının tərkibində döyüşməsi üçün Türkiyə 260 nəfərlik bir bölüm göndərdi. Türkiyə ilə Əfqanıstan arasındakı əlaqələr 2001-ci ildən daha da inkişaf etməyə başladı. 4 aprel 2002-ci ildə ilk dəfə Türkiyəyə gələn Həmid Kərzai baş nazir Bülənt Əcəvit və prezident Əhməd Necdət Sezər ilə görüşlər keçirdi. 20 noyabr 2005-ci ildə baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan Əfqanıstana rəsmi səfərə yollandı və bununla da bu ölkəni ziyarət edən ilk Türkiyə baş naziri oldu.

Əfqanıstanda fəaliyyət göstərən Beynəlxalq Təhlükəsizliyə Yardım Qüvvətləri tərkibində (ISAF) hələ də 1.845 nəfərlik bir bölümü olan Türkiyə Kabil ətrafında təhlükəsizliyin təmin olunmasına və Vardak vilayətində həyata keçirilən layihələrin icrasına görə cavabdehdir. 16 mart 2012-ci ildə türk əsgərlərini daşıyan Sikorski vertolyotunun Kabilin Bağrami məhəlləsində bir evin üzərinə düşməsi ilə 9 zabit, 2 unter-zabit, 1 serjant-mayor, eləcə də evdə olan 6 nəfər həlak olmuşdur.

## İstinadlar
İzberbaş

**İzberbaş** (qum. *Йизбирбаш* (Yizbirbaş)*,* ) — Dağıstan Respublikasında şəhər. Xəzər dənizi ilə Qafqaz sıra dağları arasında yerləşir. Mahaçqala şəhərindən cənub istiqamətində 56 km uzaqlıqda yerləşir.

## Həmçinin bax
* "Oktyabr İnqilabı" kanalı

## İstinadlar
Mirvari kərtənkələsi

**Mirvari kərtənkələsi** və ya **Bəzənmiş kərtənkələ** () — Əsl kərtənkələlər fəsiləsinə daxil olan Timon cinsinə aid növ. Bəzən gözlü kərtənkələ adlandırırlar, bu ad ona zərindəki qara gözə bənzər ləkələrə görə verilmişdir.

İri kərtənkələdir. Ümumi uzunluğu 90 sm, erkəklərdə adətən 55–70 sm, disilərdə isə 45 sm uzunluğu olur. Avropada yaşıyan ən iri sürünənlərdən hesab edilir.

Bu növ kərtənkələ əsasən Pireney yarımadası və Fransanın cənubunda, kiçik arealla İtaliyanın şimal-qərbində yayılmışdır.

Kolluqlar, quru meşələr, həmçinin bağlar və üzümlüklərdə daha çox yayılmışdır. Əsasən Cücülər, kərtənkələlər, ilanlar, gəmiriçilər və quşlarla qidalanır. Bəzi hallarda şirəli giləmeyvələr və üzümlərlə qidalanırlar.

## Mətbəxdə istifadəsi
İspaniyanın Estremadura ərazisində bu növ kərtənkələdən xüsusi növ yemək hazırlanır. Bu ənənəvi qida *lagarto con tomate* adlanır. Kərtənkələnin ətli yeri yağda qızardılır sonra isə pamidor və soğanla bişirilir.

## İstinadlar
Albedo

**Albedo** ( *Albedo*- ağlıq)- səthin işıqqaytarma qabiliyyətini səciyyələndirən kəmiyyət. Səthindən əks olunan işıq selinin həmin səthə düşən selə nisbəti ilə ölçülür.

Günəş radiasiyanın müəyyən səthdən əks olunaraq geri qaytarılmasıdır. Albedo yer səthinin və yerə yaxın hava təbəqəsinin meteoroloji şəraitinin, o cümlədən iqlim şəraitinin formalaşmasında xüsusi rol oynayır. Albedonun və ya əks olunan radiasiyanın miqdarı səthin rəngindən asılıdır. Səth nə qədər çox olar. Günəşdən gələn radiasiya təqribən iki hissəyə ayrılır ki, onun bir hissəsi əks etdirilərək, geri qaytarılır, digər hissəsi isə səth tərəfindən udulur və səthin qızmasına sərf edilir. Bir planet kimi yerin albedosu təqribən 40%-dir. Qalan 60% radiasiya isə səth tərəfindən udulur.

Tünd rəngli qara torpaq və ya asfalt üzərinə düşən günəş radiasiyasının 85–90% udur, 10–15%-ni albedo şəklində geri qaytarır. Çəmənliyin albedosu 20–25%, güman ki 30–35%, buludlarınkı 50–75%, təzə yağmış qarın albedosu isə 80–90%-dir. Yer səthinin albedosunun müxtəlif olması, yerin istilik balansının formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Albedo coğrafi termik kimi iqlimşünaslıqda istifadə edilir və ərazilərin iqlim şəraitinin. O cümlədən ayrı-ayrı sahələrin mikroiqliminin öyrənilməsi zamanı onun kəmiyyəti ölçülür.

Astronomiyada isə albedonun beş növü müəyyənləşdirilmişdir və buna özü işıq saçmayan göy cisimlərinin xarakteristikası kimi baxılır: müstəvi albedo, sferik albedo, həndəsi albedo. Təsviri albedo. Görünən albedo.

## Növləri
Astoronomiyada albedonun beş növü vardır:
* müstəvi albedo
* sferik albedo
* həndəsi albedo
* təsviri albedo
* görünən albedo

## Xarici keçidlər
* Yansıtabilirlik

## İstinadlar
*
Amaliya Rodriqiş

**Amália Rebordão Rodrigues** ya da **Amália Rodriques** (23 iyun 1920 — y. 6–1999), Portuqaliyalı müğənni.

## Həyatı

## Albomlar
* *Perserguição*, 1945
* *Tendinha*, 1945
* *Fado do Ciúme*, 1945
* *Ai Mouraria*, 1945
* *Maria da Cruz*, 1945
* *Ai Mouraria*, 1951/52
* *Sabe-se Lá*, 1951/52
* *Novo Fado da Severa*, 1953
* *Uma Casa Portuguesa*, 1953
* *Primavera*, 1954
* *Tudo Isto é Fado*, 1955
* *Foi Deus*, 1956
* *Amália no Olympia*, 1957
* *Povo que Lavas no Rio*, 1963
* *Estranha Forma de Vida*, 1964
* *Amália Canta Luís de Camões*, 1965
* *Formiga Bossa Nossa*, 1969
* *Amália e Vinicius*, 1970 (Vinícius de Moraes ile)
* *Com que Voz*, 1970
* *Fado Português*, 1970
* *Oiça Lá ó Senhor Vinho*, 1971
* *Amália no Japão*, 1971
* *Cheira a Lisboa*, 1972
* *Amália no Canecão*, 1976
* *Cantigas da Boa Gente*, 1976
* *Lágrima*, 1983
* *Amália na Broadway*, 1984
* *O Melhor de Amália — Estranha Forma de Vid*a, 1985
* *O Melhor de Amália volume 2 — Tudo Isto é Fado*, 1985
* *Obsessão*, 1990
* *Abbey Road 1952' , 1992
* *Segredo'', 1997

## Xarici keçidlər

* IMDB saytında
Mövcud olmayan diyara qayıdış

**Piter Pen 2** () — 2002-ci ildə istehsal olunmuş cizgi filmi. 1953-cü ildə çəkilmiş Piter Pen cizgi filminin davamıdır. Digər adları "Mövcud olmayan diyara qayıdış" () və "Piter Pen 2: Mövcud olmayan diyara qayıdış" () kimi səslənir. Cizgi filmi ingilis yazıçısı Ceyms Metyu Barrinin "Piter və Vendi" () əsəri əsasında hazırlanmışdır. Cizgi filminin DVD göstərilişi 20 avqust 2002-ci il tarixində baş tutmuşdur.

## Xarici keçidlər
*
Alan Kürdi

**Aylan Kürdinin ölümü** — 3 yaşlı, kürd əsilli suriyalı bir uşağın Suriya böhranı ilə əlaqədar olaraq Türkiyədən Yunanıstana gedərkən Aralıq dənizində anası və qardaşı ilə birlikdə ölümü. Aylan Kürdi 2 sentyabr 2012-ci il tarixində ailəsi ilə birlikdə botla Türkiyənin Bodrum şəhərindən Yunan adalarından olan Kos adasına sadəcə 2.5 dəniz mili məsafəli bir yolda olarkən bot çevrilmişdir. Qayıqda olanlardan heç birinin əynində təhlükəsizlik jileti olmamışdır.

Kürdi Suriyanın şimalında yerləşən Kobani şəhərində doğulmuşdur. Ailəsi əvvəlcə Kanadanın Vankover şəhərinə getməyi planlaşdırmışdır. Lakin Kanada dövləti tərəfindən onların müraciəti rədd edilmişdir.

Aylanın sahilə çıxmış cəsədinin şəklini DHA müxbiri, türk jurnalist Nilufər Dəmir çəkmişdir.

Ailənin hər üç üzvü; ana Rihan, uşaqları; Aylan və Qalib kürdi 4 sentyabr 2015-ci il tarixində Türkiyədən Kobaniyə aparılaraq orada dəfn edilib.

## Aylan Kürdinin ölüsünün şəkilləri

Şəkil bir çox dünya saytlarının və qəzetlərinin gündəminə gəlmişdir.

## Şəklə reksiyalar

Şəkil yayımlandıqdan sonra 24 saat ərzində Qaçqın və Köçkünlərə Yardım Fonduna yardımda dalğalanma olmuş və yardımların sayı 15 dəfə artmışdır. Birləşmiş Krallığın Baş naziri Devid Kameron şəklin ona dərindən təsir etdiyini demiş və İngiltərə hökumətinin daha çox suriyalı qaçqın qəbul edəcəyini söyləmişdir.

## Suriya müharibəsindən qaçqınlar

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Tural Mustafayev

**Tural Mustafayev** () — Azərbaycan teatr rejissoru.

## Həyatı
Tural Mustafayev 28 avqust 1980–ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2000-2006-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rejissorluq fakültəsində təhsil alıb. Azərbaycan Dövlət Pantomima Teatrında, Gənc Tamaşaçılar Teatrında və Rus Dram Teatrında aktyor işləyib. “YUĞ” teatrının rejissoru olub. 2011-2017-ci illərdə Lənkəran Dövlət Dram Teatrının baş rejissoru olub. Bir sıra Beynəlxalq festivallarda iştirak edib.
 
## Quruluş verdiyi əsərlər
 
*Ə.Haqverdiyev “Yeyərsən qaz ətini, bilərsən ləzzətini”
*A.Puşkin “Qızıl xoruz”
*Ə.Haqverdiyev “Şah”
*M.F.Axundov “Lənkəran xanın vəziri”
*Xanım “Yeni il nağılı”
*E.Voyniç “Ovod”
*A.Nikolayi “Qızıl qəfəs” və başqaları.

6 may 2015-ci ildə və 6 may 2016-cı ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

*Aktrisa Almaz Mustafayevanın oğludur.

## Filmoqrafiya
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səda - Lənkəran teatrı Bakıda (20.04.2016)
* Bakı səhnəsində görünən "Ruhlar"
* Lənkəran Dövlət Dram Teatrı 126-cı mövsümünə başladı
Çak Berri

**Çak Berri** və ya **Çarlz Berri** (18 oktyabr 1926, Missuri - 18 mart 2017) ABŞ-lı rok əfsanəsi.

1940-cı illərdə Gibsonun elektrikli gitaranı ixtira etdikdən sonra rokda yeni bir dövr yarandı. Daha sonra rok Elektrogitara vasitəsilə bu günə çatdırıldı. Çak Berri də həmin dövrdə bir çox musiqiçinin diqqətini çəkmişdir. Bunların başında AC/DC kimi qruplar var ki, onların səhnədə sürüşə-sürüşə gəzməsi məhz Çak Berridən gəlmişdir.

## Studiya albomları
*After School Session (May 1957)
* One Dozen Berrys (Mart 1958)
* Chuck Berry Is on Top (İyul 1959)
* Rockin' at the Hops (İyul 1960)
* New Juke Box Hits (Mart 1961)
* Chuck Berry On Stage (Avqust 1963)
* Two Great Guitars (Avqust 1964)
* St. Louis to Liverpool (Noyabr 1964)
* Chuck Berry in London (Aprel 1965)
* Fresh Berry's (Noyabr 1965)
* Chuck Berry's Golden Hits (Mart 1967)
* Chuck Berry in Memphis (Sentyabr 1967)
* From St. Louie to Frisco (Noyabr 1968)
* Concerto in B. Goode (İyun 1969)
* Back Home (Noyabr 1970)
* San Francisco Dues (Sentyabr 1971)
* The London Chuck Berry Sessions (Oktyabr 1972)
* Bio (Avqust 1973)
* Chuck Berry (Fevral 1975)
* Rock It (1979)
Türkiyə kərtənkələsi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Kərtənkələnin orta uzunluğu 55 mm, quyruğu isə iki dəfə böyükdür.
Orta hesabla boğaz nahiyəsində 21–25 pulcuq vardır. Bədən nahiyəsində isə 47–56 pulcuq olur.
Yuxarı hissəsi erkəklərdə zeytunu-yaşıl, dişilərdə isə qəhvəyi rəngdə olur. Bədənində isə xırfa ləkələr vardır.

## Yayılması
Onlar əsasən Türkiyənin şimal-şərqində yayılmışdır. Buradan isə Acarıstanın cənubuna yayılmışdır. Onlar əsasən 900–1200 metr yüksəkliklərdə, dağ meşələrində, qayalıqlarda və çay kənarlarında yaşayırlar. 100–150 metr məsafədə 200 baş kərtənkələyə rast gəlmək olar. Cücülər və onurğasızlarla qidalanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Onsen

**Onsen** (yap.温泉), Yapon dilində isti bulaq deməkdir. Ancaq bu terminə ümumiyyətlə isti bulaq və ətrafındakı müəssisələri də aid etmək olar. Onsen Yapon ənənələrinə görə formalaşmış bir növ kurortdur. Vulkanik ölkə olduğundan onsenlər ölkənin bir çox yerində var. Onsenlər qədim vaxtlardan ictimai hamam kimi istifadə olunur. Hal-hazırda isə Yaponiya daxili (yerli) turizminin vacib bir hissəsidir. Buralarda yapon geyşaları çalışır.

Onsenlerin bir çox növü var. Açıq və ya bağlı, bələdiyyə tərəfindən ya da xüsusi olaraq bir hotelin hissəsi və ya pansion olaraq idarə edilən və sair. Sıxlıqla çöl sahələrdə etmələrinə baxmayaraq, böyük şəhərlərdə olanları da vardır. Yapon ailələrin və ya iş qruplarının şəhər həyatından uzaqlaşmaq və istirahət məqsədilə getdiyi yerlərdəndir. Yapon telekanalları tez-tez yerli onsenlər haqqda xüsusi proqramlar yayımlayırlar.

Xəritələrdə onsenlər ♨, 湯 ya da ゆ simvolları ilə göstərilr.

## Keçidlər
http://www.japan-guide.com/e/e2292.html
Xalid Ərgənc

**Xalid Ərgənc** (; 30 aprel 1970, İstanbul, Türkiyə)— Türkiyə aktyoru.

## Həyatı
Xalid Ərgənc Beşiktaş Atatürk Məktəbinin məzunudur. 1989-cu ildə İstanbul Texniki Universitetinin Gəmi İnşaatı və Dəniz Elmləri fakültəsində təhsil alarkən, təhsilini ikinci kursdan yarımçıq qoymuş, elə həmin il Memar Sinan Universitetinin Opera və Musiqili Teatr Aktyorluğu fakültəsinə daxil olmuşdur.

## Filmləri
* Kral uduzarsa
* Xoş sərsərilər
* Qara mələk
* Beləmi olacaq?
* Qürbətçilər
* Ölümün əl yazısı
* Olmayan yerdən eşq
* Babam, konfet və mən
* Qumluqdakı izlər
* Zeybək atəşi
* Azad
* Zərda
* İlk eşq
* Min bir gecə (teleserial)
* Möhtəşəm əsr

## Həmçinin bax
Forsaj 7

**Forsaj 7** () — rejissor Ceyms Vanın çəkdiyi, əsas rollarda Vin Dizel, Pol Uoker, Ceyson Steytem və Dueyn Consonun oynadığı döyüş filmi və detektiv janrında olan ABŞ filmi. Forsaj franşizasının yeddinci filmi. Eyni vaxtda iki sikvelin — "Forsaj 6" və "Forsaj 3: Tokio drifti" sikvellərinin davamıdır.

## Filmin heyəti

## Rollarda
* Vin Dizel
* Pol Volker
* Ceyson Stethem
* Mişel Rodriqes
* Dueyn Conson

## Səsləndirmə

## İstinadlar
İstanbuldakı göydələnlərin siyahısı

thumb|300px|right|Sabancı Qüllələri və İşbank Qülləsi 

thumb|300px|Tekfen Tower, Sapphire of İstanbul və Movenpick Oteli

[thumb|300px|right|Ləvənt bölgəsindəki göydələnlər, arxada soldan sağa sıra ilə [Istanbul Sapphire, Levent Loft, Tekfen Tower, İş Qüllələri, Kanyon, Metrocity. Öndəki yaşıl bölgə Zincirlikuyu Qəbiristanlığı, soldakı və ortadakı yerləşim bölgəsi Gültəpə (qismən). (sentyabr, 2011)]]

### İstanbulda tikintisi tamamlanmış göydələnlər

### İstanbulda tikintisi davam edən göydələnlər

## Həmçinin bax
*İstanbul
*Türkiyədəki göydələnlərin siyahısı
Gennadi Axramoviç

**Gennadi Axramoviç** (d. 23 fevral 1965, Qomel, Belorusiya SSR, SSRİ) — Belarusun Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2015-ci ildən)

## Həyatı
23 fevral 1965-ci ildə anadan olmuşdur.

O, alman və ispan dillərini bilir.

1986-1995-ci illərdə əvvəlcə SSRİ-nin, daha sonra isə Belarusun silahlı qüvvələrində xidmət etmişdir.

2003-2009-cu illərdə Belarusun Latviyanın Dauqavpils şəhərindəki baş konsulu olmuşdur.

## Səfir
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun 25 iyun 2015-ci il tarixində imzaladığı sərəncamla ölkəsinin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev onun etimadnaməsini 4 sentyabr 2015-ci il tarixində qəbul edib.

## Ailəsi
Ailəlidir, bir qızı var.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Посол Беларуси в Азербайджане. azerbaijan.mfa.gov.by
Sürət qatarı

**Sürət qatarı** — köhnə sistemli relslərdə sürət həddi 200-250 km/s (bəzı Avropa ölkələrində 190-250 km/s), təzə sistemli relslərdə isə 250 km/s və daha yüksək olan qatar.

## Şəkillər

TGV_double_decker_DSC00132.jpg
JR-Maglev-MLX01-2.jpg


## Xarici keçidlər
* Bakı-Sumqayıt qatarına bilet neçəyə olacaq?
Foça qalası

**Foça qalası** və ya **Beş qapılar qalası** — İzmirin Foça ilçəsindəki bir qaladır. XI və ya XII yüzüllükdə inşa edilmişdir. İzmirə 70&nbsp;km bir məsafədə yerləşən Foça, İzmirin şimalında Çandarlı və İzmir körfəzi arasında, üç tərəfi dənizlə əhatəli bir yarımada üzərində qurulmuşdur. Qarşısında yerləşən İncir, Oraq Fənər adaları Foçanı əsas bir liman durumuna gətirmişdir. Genuyalılar qalanı Bizanslılardan alaraq yenidən insa etmişdilər. 1455-ci ildə Foçanı alan Osmanlılar, 1538-1539-cu illər arasında qalanın divarlarını təmir etdilər. YUNESKO 2013-cü ildə qalanı Dünya İrsi siyahısına daxil etdi.

İzmirə 70&nbsp;km bir məsafədə yerləşən Foça, İzmirin şimalında Çandarlı və İzmir körfəzi arasında, üç tərəfi dənizlə əhatəli bir yarımada üzərində qurulmuşdur. Qarşısında yerləşən İncir, Oraq Fənər adaları Foçanı əsas bir liman durumuna gətirmişdir.

## Xarici keçidlər
İp Man

**İp Man** (, ; ) Çin döyüş sənəti ustası, uşu döyüş sənətini (Vin Çun stili) tədris etməyə başlamış ilk şəxs. Aktyor, döyüş ustası Brüs Linin müəllimi.

## Filmoqrafiya

* İp Man
* İp Man 2
* İp Man 3
* İp Man 4: Final
Aralıq kərtənkələsi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Onların uzunluğu 170&nbsp;mm, quyruğu isə 250&nbsp;mm çox olur. Çəkisi 70 q təşkil edir. Bədəni boyunca 42-56 pulcuq vardır. Bədəni boyunca mavi nöqtələr vardır. Quyruğu və arxa hissəsi həmişə yaşıl olur.

## Areal
Bu növə Türkiyənin şərqində, şimal-qərbi İran, Qafqazın Qara dəniz sahillərində yayılmışdır. Üstəlik onlara Azərbaycanın dağlıq rayonlarında da rast gəlinir.

Rusiyada isə iki bir-birindən aralıda yerləşən arealı vardır. Dağıstanın və Krasnodar diyarının qərb hissəsində yayılmışdır.

## Həyat tərzi
Aralıq kərtənkələsi arid meşələrdə, Palıd meşələrində, üstəlik üzümlüklərdə rast gəlinir. Onlara 2600 m yüksəkliklərə qədər yayılmışdır. Qışlama fevralın ikinci yarısına və ya aprel ayı ərzində bitir. Aprel ayında çütləşmə başlayırlar. Bir mövsüm ərzində iki dəfə olmaqla 9-18 yumurta qoyurlar. İri dişilər bəzən bir mövsüm ərzində 30 yumurta qoyur. Balalar iyunun əvvələri, ikinci yumurtadan çıxma avqustun əvvələrinə  təsadüf edilir. Balaların uzunluğu 29–35&nbsp;mm olur.

Aralıq kərtənkələsi Böçəklər, kəpənəklər, ikiqanadlılar, hörümçəklər, molyusklarla qidalanır. Bəzən onlar üzümlərlə qidalanır.

## Sayları
Arealın şimal hissəsində, Krosnadar diyarı və Dağıstan Respublikası ərazisində sayları nosbətən azdır. Şimali Ermənistan ərazisində isə 100&nbsp;mm məsafədə 8-14 baş, Gürcüstanda isə 1-1,5&nbsp;km məsafədə 30-40 baş kərtənkələyə rast gəlmək olar.

## İstinadlar

## Mənbə
* Sürünənlər 

## Həmçinin bax
Viola Devis

**Viola Devis** () — ABŞ əsilli aktrisa və prodüserdır.1965-ci ilin avqust ayında dünyaya gəlmişdir. "EGOT" (Oskar, Emmy, Grammy və Tony mükafatları) adına layiq görülən 19 sənətçidən biridir.

Ən çox səhnə performansları ilə tanınan Devis 2001-ci ildə "King Hadley II" filmindəki ikinci plan roluna görə ilk "Tony" və "Drama Desk" mükafatlarını qazandı. 2010-cu ildə "Fences" tamaşasındakı baş rola görə yenidən "Tony" Mükafatına layiq görülüb. 

## İstinadlar
Oktavia Spenser

**Oktavia Spenser** — ABŞ-lı aktrisa və yazıçı.1970-ci ilin may ayında anadan olmuşdur.

## Filmoqrafiya
* 

## İstinadlar
DreamWorks Pictures

**DreamsWorks Pictures** — dünyanın ən prestijli film studiyalarından biri hesab olunur. Əsasən, filmlər, video oyunları və televiziya verilişləri hazırlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kür kərtənkələsi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Elə də böyük olmayan daş kərtənkələsidir.  Bədənində 43-62 pulcuq vardır. Dişilər və erkəklər boz, qəhvəyi-boz rəndə olurlar. Bədənin bel nahiyəsində yaşıl rəng yoxdur. Çoxalma zamanı erkəklərdə boğaz, sinə hissəsi parlaq-sarı, narıncı-sarı rəngdə olur.

## Yayılması
Əsasən Kür çayının orta axarları boyunca, Gürcüstanın cənub hissəsi və Ermənistanın şimal hissələrini əhatə edir. Azərbaycan ərazisində kiçik və qapalı areala malikdir. Əsasən Azərbaycanın cənubunda Həkəri çayı boyunca yayılmışdı. Hal-hazırda isə areal kiçik olaraq müxtəlif ərazilərdə yayılmışdır. Bu növə daxil kərtənkələlər Kürün sahili boyunca yerləşən qayalıqlarda, 1100-1200 metr yüksəkliklərində yayılmışdır. 1 km maşrutda 40-55 baş kərtənkələyə daxildir. Qışlama Tiflis yaxınlığında mart, dağlıq ərazilərdə isə aprel ayının ortalarında bitir.

## Sistematika
Bu növ iki yarımnövə bölünür. Lacerta portschinskii portschinskii Kessler, 1878 növün əsas yarımnövüdür.   Lacerta portschinskii nigrita Bakradze, 1976 yarımnövü isə Kürün (Gürcüstan) Maşavera çayı, (Ermənistan) Debet çayı kimi qolları sahillərində yayılmdır. 

## Qidalanması və çoxalması
Cücülər və kiçik onurğasızlarla qidalanır. Böçəklər, İkiqanadlılar, Düzqanadlılar, Çoxayaqlılar və Kəpənəklər onun əsas qidasını təşkil edir. 

Yumurta qoymaqla çoxalırlar. 2-5 yumurta qoyurlar. Bu iyundan iyulun ortalarına qədər davam edir. Balalar iyulun ortalarından avqust ayının sonlarına qədər yumurtadan çıxırlar. Balaların uzunluğu 25-27 mm təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gənc qadının portreti (İrəvani)

**Gənc qadının portreti** və ya **Əyləşmiş qadın portreti** — Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvaninin çəkdiyi rəsm. Rəsm XIX əsrin 70-ci illərinə aiddir və Bakıda, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində saxlanılır. Portret “Populyar incəsənət ensiklopediyası”nda, rəssama aid məqalədə verilir.
## Təsviri
Portret sifəti azacıq qəmgin ifadəli gənc qadını təsvir edir. Üz cizgiləri düzdür, geniş, bir-biri ilə birləşən qara qaşlar böyük, ifadəli qonur gözlərə diqqəti çəkir. Dalğalı telləri çiyinlərinə qədər tökülən tünd şabalıdı saçları düz cərgədə hamar daranıb. Qadın ağ mərmər divarın yanında, xalça üzərində oturan vəziyyətdə təsvir edilib. Baş geyimi tirmə şaldır, tamamlayıcı element kimi saça sancaqla qızılgül bənd edilib.

Qadının üzərində qara işləmələrlə haşiyələnmiş və böyük dairəvi yaxalığı olan nazik sarın kofta var. Böyük və kiçik buta naxışı İrəvaninin koftanın üstündə çəkdiyi tirmə cübbənin qırmızı fonunu bəzəyir. Həmçinin geniş göy yubkanın (tuman) bükükləri gözəldir. İpəkdən üz çəkilmiş, böyük mütəkkənin materialı rəssam tərəfindən yaxşı ifadə edilib.

Materialın narıncı rənginin ağ cizgi elementləri ilə ahəngi də gözəldir. Vərəqin bütün aşağı hissəsi xalça ilə doldurulub. Xalçanın göy fonunun bitki naxışlarında oxra, yaşıl və ağ rənglərin üstünlüyü diqqət çəkir. Xalça növünün müəyyən edilməsi xalça rəsminin qarışıq ifadə edilmiş xarakterinə görə çətindir. Hər hansı perspektivsiz, tamamilə vertikal şəkildə, İrəvaninin digər əsərləri kimi döşəmə boyu yayılan xalça təsviri verilib. Tətbiq edilən texnika əsaslı surətdə və əsas etibarilə miniatür texnikası ilə oxşarlıq təşkil edir.

Mütəkkə həcminin və yubkanın büküklərinin təsvir üslubları gözə çarpan realizm elementləridir. Qadın üzü daha  böyük səylə təsvir edilib. O, çəhrayı-qəhvəyi və göy tonların az diqqət çəkən punktirləri ilə modelləşdirilib. Açıq-çəhrayı rəngli gülün üzərinə çəkilən yarımton həcmi yavaşca üzə çıxarır. Üzün xüsusi cazibədarlığı və canlılığı dodaq, burun, qaşlar və gözün ifadəli təqdim edilmiş cizgi elementlərinin zərif ümumi təsviri ilə verilir. Elementlərin ifadə edilməsində bu yanaşma Mirzə Qədim İrəvaninin müşahidə etmə qabiliyyəti və realistik istiqamətdə işləmə istəyini göstərir.

Tempera və akvarellə işlənilən rəsm dövrümüzə yaxşı qorunmuş şəkildə gəlib çatıb.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Миклашевская Н. М. Художники XIX в. Мирза Кадым Эривани и Мир Мохсун Навваб / Под ред. Полевого В. М. — Искусство Азербайджана. — Баку, 1954. — Т. IV.
İnna

**İnna** — qadın şəxs adı.

* İnna Rıskal — karyerasını başa vurmuş Azərbaycan voleybolçusu.
* İnna Çurikova — Rusiya aktrisası.
* İnna (müğənni) — Rumıniyalı müğənni.
Türkiyə milli parklarının siyahısı

** Türkiyədə milli parklar **  Türkiyədə Qorunan yerlərin 5/1-i Milli parklardır. Türkiyədə Milli Parkılar tam bir ərazinin 1%-ni əhatə edir.

## Milli parkların siyahısı

## Həmçinin bax
* Türkiyə göllərinin siyahısı
* Türkiyədə vulkanlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* General Directorate of Nature Conservation and National Parks
Bhopal

**Bhopal** — Orta Hindistanda şəhər. Madhya-Pradeş ştatının inzibati mərkəzi. Əhalisi 2006-cı ildə 1643 min nəfər olub. İki süni gölün sahillərində yerləşir. D.y. qovşağı. Aeroport. Şəhər haqqında ilk məlumatlar 11 əsrin əvvəllərinə aiddir; 18 əsrin birinci rübündən eyniadlı sultanlığın paytaxtı kimi tanınmışdır. Məscidlər (Tac ül-məscid,Came məscidi, Mirvari məscid); Dövlət arxeologiya muzeyi, İ. Qandi ad. Bəşəriyyət Milli Muzeyi fəaliyyət göstərir. Un-t (1970), tibb, mühəndislik, meşə təsərrüfatı kollecləri və s. var. Ağır energetika avadanlığı dövlət zavodu, kimya, pambıq parça, yeyinti sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir; metal emal edilir. Kustar üsulla parça və zər gərlik məmulatları istehsal olunur. “Yunion Karbayd” korporasiyasının pestisidlər istehsal edən zavodunda 1984 ildə zəhərli qaz sızması nəticəsində 3800-dən çox insan həlak olmuş, təqribən 200 min nəfər zərər çəkmişdir.  

## İstinad


## İstinadlar
Ergani

**Ergani** — Dəclənin sağ sahilində 10km uzaqlıqda və 1537 metr hündürlükdəki Zülküf dağının cənub ətəyində qurulmuş (Xalq arasında Zülküf Dağı, Zülküf Peyğənbər Dağı, Mövqə Dağı olaraq adlandırılmaqdadır.

Diyarbakırın əhəmiyyətli bölgəsindən biridir. Ergani, Diyarbakır ilinin ən böyük ilçəsidir. İlçə mərkəzinə bağlı 86 kənd var.
 
## İstinadlar
Füzuli Allahverdiyev

**Füzuli Allahverdiyev** () — futbolçu.

## Həyatı
1963-cü il yanvarın 1-də anadan olub.

1980-ninci ildən 2002-ci ilə kimi Kəpəz futbol komandasının əvəzedilməz futbolçusu olub.

Kəpəz komandasının tarixində yeganə futbolçudur ki 22-il oynayib.

Kəpəzlə 4-dəfə kubok, 3-dəfə cempion, 2-dəfə gümüş, 1-dəfə bürünc medallara sahib olub.

Hal hazirda Kəpəzdə köməkçi məşqiçi işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Allahverdiyev, Füzuli National football teams 
* Füzuli Allahverdiyev eu-football 
* Füzuli Allahverdiyev: Bütün istəyimiz komandanın qitəmiqyaslı turnirdə oynamasıdır
* “Kəpəz”ın qızıl dövrü: Kvaratsxeliya, Lıçkin… - Tarixin şəkli
Venesiya karnavalı

**Venesiya Karnavalı** – Venesiya, İtaliyada hər il keçirilən bir karnavaldır. Maskalı karnaval olaraq da bilinən Venesiya Karnavalı 40 gündür davam edir. 1268-ci ildən bəri qeyd olunan Venesiya Karnavalının təməli əslində Pagan mədəniyyətinin baharına təsadüf edir. Zamanla qadağan olunan karnaval 1979-cu ildən bəri hər il qeyd olunur. İlk dəfə görünməyə başladığı zaman sosial sinif ayrıseçkiliyini aradan qaldırmaq üçün istifadə olunan maskalar indi Venesiya Karnavalının bir hissəsidir. Karnavalın Venesiyadakı dövrü ən ağır günlərini keçirir.

Karnaval dövrü turistlərlə dolu olan Venesiyada ən sıxlıq dövrlərdən biridir, hətta ən sıxlıq olanıdır.

## Qalereya

Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 01.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 02.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 04.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 05.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 03.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 11.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 07.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 10.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 06.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 09.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of venice 2020 onderkokturk 08.jpg|Venesiya karnavalı 2020
Şəkil:Carnival of Venice. 2018-02-13 13-03-52.jpg
Şəkil:Carnival of Venice. 2018-02-13 13-10-50.jpg
Şəkil:Carnival of Venice. 2018-02-13 13-01-47.jpg
Şəkil:Carnevale a Verona, Italia.jpg
Şəkil:Carnival of Venice. 2018-02-13 12-01-15.jpg
Şəkil:Carnival of Venice. 2018-02-13 12-27-02.jpg


## İstinadlar
Oyrat xanlığı

**Oyrat xanlığı** — Oyratların qurduğu dövlət.

## Tarixi
1399-cu ildə Monqol imperiyasının süqutundan sonra Oyratlar Dörbən-Oyrat dövlətini qurdular. XVI–XVII əsrlərdə dörbətlər, ələtlər, xoşutlar və turqutlar Oyrat ittifaqının aparıcı tayfaları idilər.

## Həmçinin bax
* Cunqar xanlığı
* Kalmık xanlığı
Sanremo Musiqi Festivalı

**Sanremo Müsiqi Festivalı** (İtaliyanca: *Il Festival della Canzone Italiana di Sanremo*) — İtaliyada olan Sanremo şəhərində həyata keçirilən, yalnız festival üçün xüsusi olaraq bəstələnən mahnıların yarışdığı məşhur bir İtalyan musiqi festivalıdır. Əsasən *Festival di Sanremo* və İtaliya xaricində Sanremo Musiqi Festivalı olaraq tanınır. Festival Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə ilham qaynağı olmuşdur. Birinci Sanremo Musiqi Festivalı, 29 və 31 yanvar 1951-ci illər arasında, RAI-nin radio kanalı Rete Rossa üzərindən yayımlandı. Festivalın finalına Duo Fasano tərəfindən dəstəklənən Nilla Pizzi ilə Achille Togliani olmaqla yalnız iki adam qatıldı. 1955-ci ildən festival televiziyada canlı yayımlanmağa başladı.

1951-ci ildən 1976-cı ilə qədər festival Sanremo Casinoda reallaşdırıldı, ancaq 1977-ci ildən Ariston teatrında keçirilməyə başladı və Nuovo Mercato dei Fioriddə reallaşdırılan 1990 festivalı istisna olmaqla bütün festivallar burada reallaşdırıldı.

1953–1971-ci illərdə 1956-cı il istisna olmaqla bütün mahnılar yarışmanın bir müğənni yarışmasından çox bir söz yazarı yarışması olduğunu ifadə etmək üçün iki fərqli müğənni tərəfindən səsləndirilmiş, hər bir müğənni öz orkestrindən istifadə etmişdir. Festivalın bu dövründə mahnıların bir versiyasının bir İtalyan bir də beynəlxalq qonaq olan müğənni tərəfindən səsləndirilməsi bir ənənə halını almışdır.

Festival 1956–1966-cı illər arası, 1977, 2011, 2012 və 2013-cü illərdə İtaliyanın Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki nümayəndəsini seçmək üçün istifadə edilmişdir. Festival ayrıca Andrea Bocelli, Paola e Chiara, Giorgia, Laura Pausini, Eros Ramazzotti və Gigliola Cinquetti kimi bir çox məşhur İtalyan müğənninin karyerasının başlanğıcıdır.

## İstinadlar
Koramal

**Koramal** () — Koramallar fəsiləsinə aid cins. Zahiri görünüşləri ilə ilanları xatırlatdıqları üçün çox vaxt yanlış olaraq ilan kimi qəbul edilirlər.

Bağlarda və əkin sahələrində məskunlaşırlar. Çoxalma prosesini yumurta qoyma yolu ilə həyata keçirirlər. Böcəklər, qurdlar və ilbizlər kimi ziyanvericilərlə qidalanırlar. Kənd təsərrüfatı üçün faydalıdırlar. Təhlükə hiss etdikdə yüksək səslə fısıldama reaksiyası göstərirlər.

## Növləri
Bu cinsə 6 növ daxildir:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Cılız koramal Avropada, həmçinin Türkiyə, Əlcəzir və Tunis ərazilərində yayılmışdır. *A. cephallonica* növü cənubi Yunanıstanın emdemik növü sayılır. *A. incomptus* növü isə 2010-cu ildə*Ophisaurus* cinsinə daxil edilmişdir.

1758-ci ildə Karlos Linneaus *Koramal* cinsinə bir cox kərtənkələ və ilan növü daxil etmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Adi kərtənkələ

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Areal
Demək olar ki, bütün Avropa ərazisində, Rusiyanın avropa hissəsindən Monqolustanın şimal-qərb hissəsinə qədər yayılıb. Avropanın Pireney yarımadası, Türkiyənin avropa hissəsi, Böyük Britaniya ərazisi isə istisna olaraq yayılmamışdır. Onun şərq yayılmasının şərq sərhəddi Baykal önü, və Mərkəzi Asiyaya qədər gedib çıxır. Şimalda isə 60° yuxarıda demək olar ki, yayılmamışdır.

## Xüsusiyyətləri
Çütləşmə zamanı adi kərtənkələlər yaşıl rəngdə olur. Onların uzunluğu 25 sm, bəzi hallarda isə 35 sm uzunluğa malik olanlarınada rast gəlinir. Çütləşmə ərəfəsində erkəklər uca səsli fit verirlər. Təklükə zamanı quyruğunu atırlar. 3–4 həftədən sonra quyruq bərpa edirlər. Cücülər, puplar və bəzi hallarda öz törəmələrini də yeyirlər.

## Sistematika
Bu növün elmə 10 tatınmış yarımnövü vardır. Qərb yarımnövləri *Lacerta agilis agilis*, *Lacerta agilis argus* bel hissələri qırmızı və ya qəhvəyi qırmızı rəngdə olur. Şərq yarımnövləri  kiçik olur və erkəklər çütləşmə vaxtı bütünlüklə yaşıl olur.

## Qorunma statusu
Adi kərtənkələ növü Avropanın bir çox ərazilərdə qorunur. Rusiya ərazisində isə sayı kifayət qədər çoxdur. Estoniya (1998) və Latviyanın (2003) qırmızı kitabına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mixail Romm

**Mixail İliç Romm** (; ) — Sovet kinorejissoru. SSRİ xalq artisti (1950).

## Həyatı
Mixail Romm 1901-ci yanvarın 24-də Rusiyanın İrkutsk şəhərində anadan olub.
1925-ci ildə Ali Bədii-Texniki İnstitutunu bitirərək, heykəltaraş və tərcüməçi ixtisasına yiyələnib. 1930-cu illərdən kino sahəsində işləməyə başlayıb. Əvvəlcə ssenarilər yazır, sonra "Soyuzkino" (indiki "Mosfilm") studiyasında rejissor assistenti işləyib. 1933-cü ildə quruluşçu rejissor kimi fransız yazıçısı Gi de Mopassanın "Gonbul" hekayəsinin motivləri əsasında eyniadlı film çəkir. İlk ekran işi uğur qazanır və bundan sonra rejissor Orta Asiyada sovet hakimiyyətinin qurulması mövzusunda "On üçüncü" filmini lentə alır.

Mixail Romm daha çox Oktyabr inqilabı və Lenin haqqında filmləri ilə məşhurdur. "Lenin Oktyabrda", "Lenin 1918-ci ildə" filmləri vaxtilə sovet kinosunun şedevrləri sayılırdı.

1940–1950-ci illərdə rejissor antifaşizm mövzusuna müraciət edir və bir sıra filmlər çəkir. Bunlardan "Adi faşizm" sənədli, "217 № adam", "Gizli missiya", "Dante küçəsində qətl" və digər bədii filmləri o dövr sovet kinosunun ən seçilən ekran əsərləri idi. "Adi faşizm" sənədli filmi 1965-ci ildə Almaniyanın Leypsiq şəhərində keçirilən beynəlxalq kinofestivalda mükafat qazanır. Məhz bu film müəllif kinosunun yaranmasına bir təkan olur.

Rejissorun 1961-ci ildə çəkdiyi nüvə tədqiqatçıların həyatından bəhs edən "Bir ilin doqquz günü" filmi Bolqarıstanda keçirilən beynəlxalq kinofestivalda əsas mükafata layiq görülür. Filmdə əsasən elm adamları arasındakı psixoloji münasibətlər önə çəkilib.

Beynəlxalq festivallarda qazandığı müvəffəqiyyət Mixail Rommu yeni filmlər çəkməyə ruhlandırır. Ancaq xəstəlik və uzunmüddətli gərgin iş onu əldən salmışdı. Sənətkar 1971-ci ildə vəfat edir. Onun yarımçıq qalmış "Mən yenə də inanıram", "Dünya bu gün" filmləri ölümündən sonra sənət dostları tərəfindən çəkilib başa çatdırılır.

Sovet kinosunda özünəməxsus sənət məktəbi yaradan Mixail Rommun yetişdirmələri arasında Tengiz Abuladze, Georgi Çuxray, Andrey Tarkovski, Vasili Şukşin kimi görkəmli rejissorlar olub.

## İstinadlar
Lissabon Universiteti

**Lissabon Universiteti** () — Portuqaliyanın paytaxtı Lissabon şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Ölkəsinin ən böyük ali məktəbidir.

## Tarixi
Hazırda mövcud olan Lissabon Universiteti Lissabonun iki keçmiş dövlət ali məktəbinin birləşməsi nəticəsində yaradılmışdır. Belə ki, 1911-ci ildə yaradılmış Lissabon Universiteti ilə 1930-cu ildə yaradılmış Lissabon Texniki Universiteti birləşərək 2013-cü ildə yeni ali məktəb yaratmışlar. Qeyd edək ki, birləşmə prosesi 2011-ci ildə başladılmış və 31 dekabr 2012-ci ildə qanuniləşdirilmişdir. 2013-cü ildən yeni Lissabon Universiteti fəaliyyətə başlamışdır.
 
### Sələfləri
*Lissabon Universiteti (1911–2013)
*Lissabon Texniki Universiteti (1930–2013)

## Fakültələri
Universitetdə 8 fakültə fəaliyyət göstərir:
*Hüquq fakültəsi
*Fizika fakültəsi
*Tibb fakültəsi
*Ədəbiyyat fakültəsi
*Əczaçılıq fakültəsi
*İncəsənət fakültəsi
*Diş həkimliyi fakültəsi
*Psixologiya və təhsil fakültəsi

## Xarici əlaqələri
Liman Şəhərlərinin Universitet Liqasının üzvüdür.

## Reytinqi
2014 və 2015-ci illərdə "Academic Ranking of World Universities"dəki yeri 201-300-cü sıralar olmuşdur.

## Şəkilləri

Reitoria da Universidade de Lisboa 9292.jpg|
Raul Hestnes Fereira Faculdade de FarmáciaLisboa 3921.jpg|
Cantina Nova da Universidade de Lisboa 9319.jpg|
S7000236.JPG|Hüquq fakültəsi


## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
İp Man (film, 2008)

**"İp Man"** (, ) – Donni Yenin iştirakı ilə çəkilən və uşu döyüş sənətini (Vin Çun stili) tədris etməyə başlamış ilk şəxs olan İp Manın həyatından bəhs edən yarıbioqrafik döyüş filmi.
Dark Horse Comics

**Dark Horse Comics** — mərkəzi Amerika Birləşmiş Ştatlarının Oreqon ştatının Miluouki şəhərində yerləşən komiks nəşriyyatı. 1986-cı ildə Mayk Riçardson tərəfından qurulmuşdur.

## Xarici keçidlər
*
Qurgen Dalibaltayan

**Qurgen Harutyun oğlu Dalibaltayan** () — erməni əsilli SSRİ və Ermənistan hərbiçisi, Ermənistan ordusunun yaradıcılarından biri, "qəhramanı", Birinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycana qarşı hərbi əməliyyatların aktiv iştirakçısı, Ermənistan silahlı qüvvələrinin general-polkovniki.

## Həyatı
Bu soyad "Dəlibaltayan", azərbaycanlılardan oğurladıqları yüzlərlə soyadlardan biridir. Bu soyadın mənbəyi ermənilərin türkləri qətlə yetirdikləri Türkiyənin Qars vilayətində günahsız insanları işgəncə ilə, qadın, uşaq, qoca demədən işgəncə verib, balta ilə doğrayan bir nəslin nümayəndələrinə verilən "dəli baltalar" ləqəbindən götürülüb.

Müsahibələrinin birində baba qardaşının Göycə mahalında, Andranik Ozanyanın dəstəsində Şişqaya, Zod və digər kəndlərdə günahsız azərbaycanlıları qətlə yetirən dəstənin baş bilənlərindən olduğu ilə fəxr edən Dalibaltayan daim bu fikirləri erməni millətinə təlqin etmişdir. O zaman, Göycə mahalında 150 kənddən 30-u yerlə-yeksan edilmiş, sonrakı geriyə dönmək məqamında da həmin kəndlərdə yaşayan olmamışdı, yəni, əhali qalmamış, eləcə də Basarkeçər və Çəmbərək bölgəsinin 60-dan artıq kəndinin əhalisi amansız zülmün, xüsusilə də, terror əməliyyatının qurbanı olmuşdur.

Məhz bu terrorçuların davamçısı, onların əməllərini özünə soyad götürüb, daşıyıçısı olan Qurqen Harutyun oğlu Dalibaltayan SSRİ-də yüksək hərbi vəzifələrdə xidmət etmiş, XX əsrin 90-cı illərdə Ermənistana gələrək babasının etdiyi eyni hərəkətləri Şuşada etmişdir. Bunun nəticəsində Şuşada 195 nəfər Azərbaycan vətəndaşı xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilib, 165 nəfər yaralanıb, onlardan 150 nəfəri əlil olub, 552 körpə valideynlərini itirib, 20 mindən artıq əhali isə doğma yuvasını tərk edərək məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb. Əsir və girov götürülmüş 58 azərbaycanlının taleyi barədə bu günə qədər məlumat yoxdur.

Vəfatından sonra Ermənistan ictimayəti həmin cəlladı xalqın qəhrəmanı, igid oğlu, xilaskarı kimi dəfn edir. Bu dəfə erməlilər üçün balta igidlik rəmzinə çevriləcək.

1926-cı ildə Gürcüstanın Ninoçminda rayonunda anadan olmuş Dalibaltayan SSRİ ordusunda yüksək vəzifələr tutub. 1991–1993-cü illərdə Ermənistan ordusunun baş qəraragh rəisi və müdafiə nazirinin 1-ci müavini olan Dalibaltayan 1992-ci ildə Şuşanın alınması ilə nəticələnən "dağlarda toy" əməliyyatının planını cızanlardan biridir.

## İstinadlar
Endemik

thumb|Yalnız Azərbaycanda bitən Xəzər Zəfəranı (Crocus caspius)
**Endemik** ( — yerli) yerləşdiyi regionun ekoloji şərtləri üzündən yalnız müəyyən ərazidə yaşayan/yetişən, dünyanın başqa yerində yaşama/yetişmə ehtimalı olmayan heyvan və ya bitki. Endemik bitkilər və heyvanlar məhdud areala sahibdirlər, bu səbəbdən sayları da az olur, onlar nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlər kimi Qırmızı kitaba tez-tez yazılırlar.

Növlərin məhdud arealda yerləşmə xarakteristikası *endemizm* adlanır. Endemizimin inkişafına coğrafi izolyasiya və iqlim şəraiti kömək edir. Növ (və ya yarımnöv) üçün endemizm çox kiçik bir ərazi ilə son dərəcə məhdudlaşa bilər. Məsələn, qoyunboğanın arealı Menorka adasında (İspaniya) cəmi bir neçə kvadrat kilometr təşkil edir. Okean adaları, təcrid edilmiş dağ vadiləri endemik formalarla daha zəngindir. Xüsusilə Müqəddəs Yelena adasında floranın 85 %-i, Qalapaqos adalarında isə 97 %-i endemikdir. Baykal gölünün flora və faunasının 75%-i endemikdir. Azərbaycanda 240 endemik bitki növü mövcuddur (Eldar şamı, Lənkəran akasiyası və s.)  

## Paleoendemiklər
** Paleoendemiklər** yaşayış yerinin onlardan daha mütərəqqi qruplardan təcrid olması sayəsində həyatda qala bilən qədim taksonların nümayəndələridirlər.

Paleoendemiklərin ən parlaq nümayəndələri Avstraliyanın birdəlikli (*Monotremata*) və kisəli (*Metatheria*)  məməliləridir. Hazırda Avstraliyaya çoxlu sayda bitki və heyvan növlərinin gətirilməsi ilə əlaqədar digər endemik flora və fauna sıxışdırılır. Məsələn, Avstraliyaya  dovşanların və keçilərin gətirilməsi onun təbiətinə nisbətən böyük ziyan vurmuşdur.

Ən qədim qrupların nümayəndələri olan paleoendemiklər canlı qazıntılar adlanır və təkamül nəzəriyyəsi baxımından böyük maraq kəsb edir. Ən məşhur canlı qazıntılar bu balıqlardır: *Crossopterygii* aid olan latimeria (*Latimeria chalumnae*) və sürünən heyvanlara aid edilən və dimdikbaşlar (*Rhynchocephalia*) dəstəsindən olan tuatara (*Sphenodon punctatum*).

## Neoendemiklər
**Neoendemiklər** yeni təcrid olunmuş yerlərdə yaranan mütərəqqi gənc növlər və formalardır. Britaniya adalarının, Krımın, Baykalın endemikləri buraya aid edilir. Baykal gölünün ən tanınmış endemiki baykal suitisi (*Pusa sibirica*) sayılır.

## İstinadlar