open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nutsara Tomkom

**Nutsara Tomkom** () – 2016-cı ildən Fənərbaxçanın şərəfini qoruyan toppaylayıcısı.

## Karyerası
Nutsara karyerasına ölkəsinin Vatbangkhongnoy klubunda başlamışdır. Azərbaycandakı karyerası isə 2010-cu ilə təsadüf edir. Azərreyl Bakıya transferindən sonra voleybolçu uğurlu çıxışı ilə diqqət çəkməyə başlamışdır. Bu səbəbdən də klubu ilə yeni müqavilə imzalayıb 2011–12 mövsümünü də Azərreyldə keçirmişdir.

Tomkom 2012–13 mövsümünü də Bakıda keçirmişdir. Belə ki, o Azərreyli digər bir Bakı klubu İqtisadçıya dəyişmişdir. 2013-cü ildə dünyanın ən yaxşısı seçilmişdir. Burada Azərbaycan çempionatının gümüş medallarına da yiyələnən voleybolçu Azərbaycandakı legioner həyatını sonlandırmamağı qərara almışdır.

2013-cü ildə Rabitə Bakıya transfer olunan voleybolçu burada bir-birindən dəyərli təcrübələr qazanmışdır. Rabitədə karyerasında ilk dəfə olaraq Çempionlar Liqasının "dördlər finalı"nda oynayan voleybolçu komandası ilə birlikdə üçüncülük yaşaması ilə yanaşı bir şəxsi mükafat da qazanmışdır. Belə ki, tailandlı voleybolçu turnirin ən yaxşı toppaylayıcısı seçilmişdir.

**2007-ci ildən bəri oynadığı klublar**
*  IBSA Club Voleibol (2007–2008)
*  Federbrau (2008–2009)
*  Kanti Schaffhausen (2008–2010)
*  Chang (2010–2011)
*  Kathu Phuket VK (2010–2011)
*  Azərreyl Bakı (2010–2012)
*  Çanq (2011–2012)
*  İqtisadçı (2012–2013)
*  Rabitə Bakı (2013–2015)
*  Azərreyl (2015–2016)
*  Fənərbaxça QVK (2016–2018)

## Uğurları

### Şəxsi mükafatları
* *2007 "Asiya Klublar Çempionlar Liqası"nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2007 "Asiya çempionatı"nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2008 "Asiya Klublar Çempionlar Liqası"nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2009 "Asiya Klublar Çempionlar Liqası"nda "Ən Yaxşı Servisçi"*
* *2010 "Asiya çempionatı"nda "Ən Dəyərli Oyunçu"*
* *2010 "Asiya kuboku"nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2010–11 [[Voleybol üzrə Azərbaycan Superliqası|Azərbaycan Superliqası]]nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2011 "Asiya Klublar Çempionlar Liqası"nda "Ən Yaxşı Servisçi"*
* *2012 "Asiya Klublar Çempionlar Liqası"nda "Ən Yaxşı Servisçi"*
* *2012 "London yay olimpiya oyunları təsnifat mərhələsi"ndə "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2012 "FİVB Dünya Qranpirisi"ndə "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2012 "Asiya kuboku"nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2013 "Asiya çempionatı"nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*
* *2013–14 [[CEV Qadınlar Çempionlar Liqası|CEV Çempionlar Liqası]]nda "Ən Yaxşı Ötürücü"*

### Milli komanda ilə
* 2001 Asiya Çempionatı —  **Bürünc medal**
* 2007 Asiya Çempionatı —  **Bürünc medal**
* 2007 Asiya Kuboku —  **Bürünc medal**
* 2009 Asiya Çempionatı —  **Qızıl medal**
* 2010 Asiya Kuboku —  **Gümüş medal**
* 2012 Asiya Kuboku —  **Qızıl medal**
* 2013 Asiya Çempionatı —  **Qızıl medal**

### Klublar ilə
* 2009 Asiya Klublar Çempionlar Liqası —  "Federbrau" ilə
* 2010 Asiya Klublar Çempionlar Liqası —  "Federbrau" ilə
* 2010–11 Tailand liqası —  "Kathu Phuket VK" ilə
* 2010–11 CEV Çağırış Kuboku —  Azərreyl Bakı ilə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Sayt 
* "Nutsara Tomkom" CEV saytında  
* "Nutsara Tomkom" FIVB saytında
Jitomir vilayəti

**Jıtomır vilayəti** () — Ukraynada vilayət. Vilayətin mərkəzi Jitomir şəhəridir.

## Ümumi məlumat

1937-ci il sentyabrın 22-də təşkil edilib. Sahəsi 29,9 min km3, əhalisi 1979-cu il məlumatına görə 1597 min nəfərdir.

## Rayonları
2020-dən Jıtomır vilayəti 4 rayondan ibarətdir:

# Berdıçiv rayonu
# Jıtomır rayonu
# Korosten rayonu
# Zvyahel rayonu

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Tadaşi İmay

**Tadaşi İmay** () — yapon rejissoru, Beynəlxalq Sülh mükafatı laureatı (1951).

## Həyatı
Tadaşi İmay 1939-cu ildən kinoda fəaliyyət göstərirdi. Ən yaxşı filmləri: "Xalqın düşmənləri (film, 1949)", "Hər halda yaşayırıq (film, 1951)", "Gündüz çağı zülmət (film, 1956)", "Düyü (film, 1957)" , "Qisas (film, 1964)".

Tadaşi İmayın filmlərində Yaponiyanın ümumi ictimai problemləri - ağır, üzücü əmək, işsizlik və başqa məsələlər öz əksini tapmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Тадаси Имаи на сайте *Japanese Movie Database*.
Olimpiya (Qədim Yunanıstan)

**Olimpiya** () — Qədim Yunanıstanda Peloponnes yarımadasında yerləşən şəhər. Müasir dövrə qalıqları gəlib çatıb. Olimpiya şəhərində Yunanıstanın müqəddəs məbədi yerləşirdi və E.ə. 776-cı ildən başlayaraq uzun müddət Olimpiya oyunları keçirilirdi.

Burada E.ə. X əsrdən etibarən Zevsin məbədi yerləşirdi. Bu məbəddə dünyanın yeddi möcüzələrindən biri olan Zevsin heykəli də yerləşirdi.

Müasir Olimpiya oyunlarının məşəli ənənəyə görə Olimpiyada yandırılır.

1989-cü ildə Olimpiya şəhərinin arxeoloji ərazisi YUNESKO-nun maddi irs siyahısına daxil edilir.

## Xarici keçidlər
* Olimpiyanın YUNEKO-nin rəsmi saytında səhifəsi
QAZ-311055

**QAZ-311055** — Rusiya avtomobili.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Qorki Avtomobil Zavodu

## Xarici keçidlər
Kabuki

thumbnail|Kabuki rəqsi
**Kabuki** () — ənənəvi Yaponiya teatr sənəti. Mahnı ifa etməyin, musiqinin, rəqsin və dramın sintezini özündə əks etdirir. Kabuki sənət ustaları ağır qrimdən və yüksək rəmzli geyimlərdən istifadə edirlər.

“Kabuki” sözü yapon dilində üç heroqlifdən ibarətdir — 歌舞伎. Burada 歌舞 (*kabu*) simvolları “mahnı və rəqs”, 伎 (ki) işarəsi isə “ustalıq” mənasını daşıyır.

Kabuki janrı XVII əsrdə Edo dövründə xalq mahnıları və rəqslərinin əsasında yaranıb. Bu janrın yaranması Okuni adlı İdzumi Taysya məbədinin qulluqçusu ilə əlaqəlidir. Belə ki, Okuni 1603-cü ildə Kioto çayının qurumuş qolunda və şəhərin küçələrində ayini rəqslər ifa etməyə başlayır.

Müasir Yaponiyada kabuki ən məşhur teatr sənəti kimi tanınır. 2008-ci ildə isə kabuki  YUNESKO-nun mənəvi irsi siyahısına daxil edilir.

## Xarici keçidlər
* Kabuki teatrının YUNESKO-nun rəsmi saytında səhifəsi
İrçi Qazaq

**İrçi Qazaq** (; 1830 - 1879) — qumuq şairi.

## Həyatı

Qazaq Tatarxan oğlu Yırçı (1830, Tarkovsk qəzasının Müslüm (indiki Atlan) kəndi-1879). Doğum və ölüm ili dəqiq bəlli olmayan Qazaq gözəl yırlar-şeirlər söylədiyinə görə xalq arasında Yırçı Kazak kimi tanınmışdır (Azərbaycanda bu şairin adı İrçi Kazak, rus qaynaqlarında Kazak kimi yazılır.

Doğulduğu bölgədə xarakterik olan bir “işdə” - qız qaçır­ma­da (gəncliyində dostuna sevdiyi qızı qaçırmasına kömək edib­miş) iştirak etdiyinə görə həbs edilib Sibirə sürgünə göndərilir. Sibirdə olarkən vətən həsrətli, nisgilli və zəmanəsindən, mə­mur­ların özbaşınalığından, haqsızlıqdan, ədalətsizlikdən bəhs edən şeirlər yazmışdır. Vətənə döndükdən sonra da yazı üslu­buna sadiq qalmışdır. Onun şeirləri arasında aşiqanə, lirik nəğ­mələr olsa da, yaradıcılığının əsasını zəmanədən şikayət, düş­mənlərinin ona etdikləri pisliklər, məmurların isə haqsızlıqlara göz yummalarının tənqidi təşkil edir. Gözəl şeirləri ilə xalqının qəlbini ovsunlayan şairi düşmənləri, təxminən, 1879-cu ildə öl­dürtdürürlər.

Yırçı Kazakın ağrılı-acılı ömür yolu və zəmanədən narazılıq dolu şeirləri Sovet ideoloqlarının işinə yarayır. Hətta rəsmi və ciddi nəşr sayılan ensiklopediyalarda onun haqqında “...qumuq ədəbiyyatının banisi. Aşiqanə və fəlsəfi didaktik şeirlər yaz­mış­dır. Feodal sarayında kəniz olan sevgilisini qaçırmaqda dos­tuna kömək etdiyi üçün Sibirə sürgün edilmişdir... Sür­gün­dən qayıtdıqdan sonra bəyləri və knyazları ifşa edən şeirlər yazmışdır” kimi bilgi verilir.

Qumuq ədəbiyyatşünaslarının Yırçı Kazakın yaradıcılığına daha çox önəm vermələrinə səbəb orada haqsızlığa, zülmə, əda­lətsizliyə etiraz, insanları düzlüyə, doğruluğa, xeyirxahlığa, yardımsevərliyə çağırış notlarının güclü olmasıdır. Sovet döv­ründə tərbiyə almış ədəbiyyatşünaslar buna bir sinfi mübarizə motivi kimi baxmağa çalışmışlar.

Əslində Yırçı Kazak sinfi mübarizədən uzaq, cəmiyyətdəki nöqsanları, ayrı-ayrı adamların pis əməllərini kəskin tənqid edən, beləliklə, insanları tərbiyələndirməyə çalışan bir sənət­kardır. Çox vaxt Yırçı Kazakla Mahammat apendi Osmanovu qarşı-qarşıya qoymuşlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Ulduz Saat Qülləsi

**Ulduz Saat Qülləsi** - Ulduz Sarayı kompleksinə aid olan bir saat qülləsidir. II Əbdülhəmid tərəfindənn 1889-1890-cı illərdə tikilmişdir. İstanbulun Beşiktaş məhəlləsinin Ulduz səmtində, Ulduz Məscidi kompleksinin cənub-qərb tərəfində yerləşir.

## Tarixi
1890-cı ildə tikilmişdir. Şərqşünas və neogotik qarışığı olan bir dizaynı var. Küncləri qırıq bir kvadrat plan üzərində yüksələn, üç mərtəbəli qüllədir. İti və dilimli bir qübbə ilə örtülüdür. Örtük qisimində yenə dilimli kəmərli dam pəncərələri yerləşir.

## Memarlıq
Osmanlı və Neo-Gotiq stili 3 mərtəbəli və səkkizbucaqlı bir plana malikdir. İlk qatında 4 kitabə var. İkinci mərtəbədə bir termometr və barometr vardır. Ən üst mərtəbədə isə saat otağı var. 1993-cü ildə təmir  edilmişdir. Dekorativ damın üzərində bir kompas dairəsi var.

## Həmçinin bax
* http://www.degisti.com/index.php/archives/6495  
* http://www.byzantiumistanbul.com/detay.asp?detayid=812

## İstinadlar
QAZ-31105

**QAZ-31105** — Qorki Avtomobil Zavodu tərəfindən 2004–2009-cu illərdə istehsal edilmiş Volqa seriyasına mənsub avtomobil.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Qorki Avtomobil Zavodu

## Xarici keçidlər
Manay Alibekov

**Manay Alibekov** () — qumuq şairi.

## Həyatı
Manay Alibekov (1860, Tersk vilayətinin Yaxsay kəndi-1920). Onun soyadı Alibekzadə kimi də yazılır. Manayın peşəsi inşaat olmuşdur. Təhsil ala bilməsə də xalq şeiri ruhunda yazdığı əsərləri ona böyük uğur qazandırmışdır. "Yaxsaydakı qumuq qızlarının arzuları", "Hakimlərin işləri", "Starşina", "Mollalar" və s. şeirləri qumuq yazılı ədəbiyyatının inkişafına təkan vermişdir.

Çar məmurlarının və yerli bəylərin, varlıların xalqa etdikləri zülmü tənqid edən, eləcə də soydaşlarını elm öyrənməyə, maariflənməyə çağıran şeirləri Manayı sevdirmiş, Bəkir Çobanzadə onu "köy ve köylü şairi" adlandırmaqla, şeiri sadəcə sənət üçün deyil, xalqının dəyişilməsi, zamanla ayaqlaşmağa uyması üçün yazdığına görə onu təqdir etmişdir.

Şairi xalqının yaşamından bəhs edən şeirlərində olduqca zəngin etnoqrafik materialları var.

Mixail Kanbulatzadə onun şeirlərini toplayaraq ölümündən beş il sonra, yəni 1925-ci ildə Buynakskda kitab kimi çap etdirmişdir.

## İstinadlar
Nuevo sol

**Yeni (Nuevo) sol** () — Perunun valyutası.

Yeni Peru solu, (İspanca: nuevo sol peruano) Perunun milli pul vahdidir. S/. işarəsi ilə göstərilir. Yeni Peru solunun beynəlxalq kodu "PEN"dir. 1 yeni sol 100 sentimoya bərabərdir. Yeni solun çoxluğuna yeni soles, sentimonun çoxluğuna isə sentimos deyilir. Perunun milli pul vahidinə "Sol" yəni, ispanca "Günəş" adının verilməsi təsadüfi deyil, belə ki, bu perunun yerli xalqları üçün Günəşin müqəddəsliyi ilə bağlıdır. Peru valyutasının tarixi 1985-ci ildən başlanır.

**Ölkənin pul dövriyyəsi**

kağız pullar: 10, 20, 50, 100 və 200 sol; sikkələr 1, 2 və 5 sol; 1, 5, 10, 20, 50 sentimos.
Nikolay Mordvinov

**Nikolay Dmitriyeviç Mordvinov** (1901 - 1966) — sovet aktyoru, SSRİ xalq artisti (1949), Lenin mükafatı laureatı (1965), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1942,1949, 1951).

## Həyatı

Nikolay Mordvinov 1925-ci ildən SSRİ-nin müxtəlif teatrlarında, 1940-cı ildən isə Moskvada Mossovet adına teatrda işləmişdir.

## Filmoqrafiya

#Bakının işıqları (film, 1950), Lavrenti Beriya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Onuma Sittirak

**Onuma Sittirak** () — Tailand milli voleybol komandası voleybolçusu.

## Həyatı
Onuma Sittirak 1986-cı ildə Tailandın Surat Thani bölgəsində anadan olmuşdur.

## Karyerası
Voleybolçu karyerasına ölkəsinin Bankong Bank klubunda başlamışdı. Karyerasında ən böyük nailliyyətlərini ölkəsində Federbrau klubu ilə yaşamışdır. 2009, 2010 və 2011-ci illərdə bu komanda ilə Asiya Çempionlar liqasında çempionluqlar yaşamışdır. 2009 Asiya çempionatının ən dəyərli oyunçusu seçilmişdir. Həmçinin bu turnirin ən yaxşı zərbəçisi mükafatını da qazanmışdır.

2012-ci ildə İqtisadçı komandasına transfer olunan Sittirak bir müddət sonra Avropa adından söz etdirməyi bacarmışdır.

2013-cü ildə Yaponiyada keçirilən "Grand Champions Cup" un ən məhsuldar oyunçusu olmuşdu.

2013–14 mövsümündə İqtisadçıyla ilk Çempionlar Liqası təcrübəsini qazanan tailandlı turnirin son matçında Vakıfbanka qarşı keçirilən görüşdə mövsüm ərzindəki ən yaxşı oyununu nümayiş etdirmişdir.

Sittirak öz gözəlliyi ilə də digər voleyboçaldan fəqlənir. Hətta, o, 2004-cü ildə Asiya Çempionlar liqasının ən gözəli də seçilmişdir

## İstinadlar
Qrim

**Qrim** — rəssamlıqla bağlı bir sənət növüdür. Bu sənət aktyorun xarici görkəmini dəyişir. Onu ifa etdiyi obraza uyğunlaşdırır. Bu gün qrim sənəti inkişaf edərək özü də bir neçə növə, sahəyə ayrılıb. Qrim işinin spesifik tərəfləri müxtəlif faktorlara əsaslanır. Buraya tamaşanın janrı, rejissorun baxışları, aktyorun fiziki göstəriciləri, obrazın konsepsiyası və s. daxildir.

Teatrda qrimin xarakteri pyesin bədii xüsusiyyətlərindən asılı olur. Özündə qrim-rəssamlıq və tikiş metodunu birləşdirən bu sənət dərinin rənginin, üz cizgilərinin dəyişdirilməsindən tutmuş saç-saqqal, parik, bakenbardları da özündə tamamlayır. Teatrlarda bu günə kimi ənənəvi qrim materiallarından istifadə olunur.

## Postijor

Saç və hörüklərin düzəldilməsi ilə məşğul olan qrim ustaları postijor adlanır. Bu iş çoxlu səbir və səliqəlilik tələb edir. Onlar kiçik ilmələr vasitəsilə tüldən hazırlanmış xüsusi maketlər üzərində lazım olan ölçülərdə hörüklər, saqqal və s. hazırlayır. İlk olaraq tamaşada aktyorun obrazının eskizi hazırlanır. Bu eskiz əsasında qrimlər hazırlanır.

## İstinadlar
Yıldız parkı

**Ulduz Parkı** — Ulduz Qoruğu olaraq da bilinir, İstanbulun, Beşiktaş rayonunda yer alan tarixi park. Balmumcuda Ortaköyə uzanan Şkiv prospektinin şimal və şərq sərhədini, Ortaköy Beşiktaşa uzanan Çırağan prospektinin cənub sərhədini təşkil edir. Biri Şkiv prospektinə, digəri də Çırağan prospektinə iki ayrı qapısı olan Ulduz Parkının içində Malta köşkü və Çadır köşkü adı altında iki köşk vardır.

Osmanlı dövründə, xüsusilə 1600-cü illərin əvvəllərində ön plana çıxmağa başlamışdı. O zamanlar Kazancıoğlu Bağçası adını daşıyan və bu ailənin mülkü olan torpaqlar padşah IV Murad tərəfindən satın alınaraq qızı Qaya Sultana hədiyyə edilmişdir. Lalə Dövrü dövründə bəzəmə zövqünə söykənən təşkil edilən çırağan aləmləri zamanı müxtəlif əyləncələrə məkan olmuşdur. Divarın dəniz tərəfindəki közülük və içindəki Çadır və Malta Köşkləri isə İstanbul Bələdiyyəsinə verildi. Əvvəl Çırağan Sarayının arxa bağçası, sonra da 1877-ci ildə etibarən genişləndirilməsinə başlanan Ulduz Sarayının çöl hissəsi olan yaşıllıq, 1940-cı ildən sonra Ulduzz Parkı olaraq adlandırıldı.

1925-ci ildə bir İtalyan iş adamın verilən və bir kazino olaraq istifadə Şəalə köşkü, Atatürkün müdaxiləsilə həmin iş adamından alınmışdır. 1930-cu illərdə üç yerə bölünərək, təpə qisimindəki strukturlar Hərb Akademiyasına verildi (1978-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyinə buraxıldı), divarın arxasında şimal istiqamətində olan Şale köşkü Türkiyə Böyük Millət Məclisinə verildi.

1979-cu ildə Türkiyə Turing və Avtomobil Təşkilatı (TTOK) ilə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi arasında imzalanan bir müqaviləyə əsasən, Malta və Çadır köşklərinin təmiri birlikdə Yıldız Parkının bütün baxımı 15 illiyinə bu quruluşa buraxıldı. 1994-cü ildə razılaşmanın yenilənməməsi üzərinə istifadə haqqı təkrar İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinə keçdi.

## Mənbə
* http://www.istanbul.gov.tr/Default.aspx?pid=359 
* http://www.aksam.com.tr/yasam/yildiz-parki-bir-asir-oncesine-donuyor/haber-285176
Abdulla Məhəmmədov

**Abdulla Məhəmmədov** (, 5 aprel 1869 – 2 mart 1937) — qumuq şairi.

## Həyatı
Abdulla Məhəmmədov (Mahammadov) (1869, Tersk vilayətinin Yaxsay kəndi-1937). Kəndli ailəsində dünyaya göz açan Abdulla Mahammadov dərin təhsil görməmişdi. Həmin vaxt nəinki bölgədə, hətta Qafqazda belə tanınan mədrəsə onun doğulduğu kənddə fəaliyyət göstərirdi. Abdulla iti zəkası, fitri istedadı ilə yaşıdlarından seçilmiş, xalq arasında yaşayan yırları söyləyə-söyləyə özü də həmin janrda əsərlər yazmağa başlamışdır.

Bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra daim xalq arasında olan sadə insanlardan bacarıqla istifadə edərək onları öz təbliğatçılarına çevirirdilər.

1920–1930-cu illərdə kasıb ailədən çıxan, folklordan qaynaqlanaraq sadə şeirlər yazan, xalq arasında dolaşan qazax Cambul Cabayev, ləzgi Süleyman Stalski, avar Həmzət Sadasa kimi sənətkarları reklam edərək, onlardan bacarıqla yararlanırdılar. Qumuqlar arasında da Abdulla Mahammadov bu funksiyanı yerinə yetirirdi. O, kolxoz quruluşunu, sosializmin qələbəsini, bolşeviklərin hünərini tərənnüm edən, kapitalizmi, köhnəliyi, adət-ənənələri tənqid edən şeirlər yazırdı.

Şair qocalanda yazı-pozu öyrənmiş, şeirlərini qəzetlərə göndərmişdir. İlk şeiri 1925-ci ildə "Yoldaş" qəzetində çap olunmuşdur. 1934-cü ildə isə "Qulaq asın, görün, qoca nə deyir" adlı ilk şeirlər kitabı işıq üzü görmüşdür. Kitaba sosializm quruculuğundan, bolşeviklərin hünərinin tərənnümündən, Leninin, Stalinin tərifindən, qadın azadlığından, qumuq qadınlarının baş örtüyünü-çadradan, yaşmaqdan imtina etdiyindən, kolxozlaşmadan, Oktyabr inqilabının qumuq xalqına bəxş etdiyi "xoşbəxtlik"dən bəhs edən şeirləri daxil edilmişdir. Elə həmin il ona ləzgi Süleyman Stalski, avar Həmzət Sadasa ilə birlikdə Dağıstanın xalq şairi adı verilmişdir. SSRİ Yazıçılar İttifaqına üzv seçilən şairi 1935-ci ildə qoca vaxtında Moskvaya, Sovet Dağıstanının 15 illiyi münasibətilə keçirilən tədbirlərdə iştirak etməyə aparırlar. 1936-cı ildə isə onu Dağıstan Yazıçılar İttifaqının İdarə Heyətinə seçirlər.

Sonradan şairin şeirləri toplanaraq "Seçilmiş əsərləri" adı ilə çap olunmuşdur. Onun "Sovet quşları" şeiri zamanında daha məşhur olmuş və bir neçə dilə tərcümə edilmişdir.

"Dağıstan ədəbiyyatı antologiyası" kitabında Əhməd Cəmilin tərcüməsində şairin "Qadınlar, tarlaya çıxın" şeiri verilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Tailand qadın milli voleybol komandası

**Tailand qadın voleybol yığması** —  bu ölkənin ən populyar milli komandasıdır. Belə ki, dünyada voleybol populyarlığına görə basketbol və futboldan geri qalsa da Tailandda adı çəkilən idman növləri inkişaf etmədiyindən yerli xalqın bütün maraq dairəsi bu idman növünə çevrilib. Milli komandanın son illərdəki möhtəşəm çıxışları və 2013-cü ildə yaşanan Asiya çempionluğu yerli azərkeşləri çox sevindirib və onlar 2014-cü ildə keçiriləcək dünya çempionatında komandalarında daha böyük sensassiya gözləyirlər.

## Heyəti

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Tailand Voleybol Federasiyası Rəsmi Saytı
Maska

[thumbnail|7000 yaşı olan və bəlkə dünyanın ən qədim məlum olan maskası. [Paris muzeyi]]
**Maska** — tanınmamaq və ya müdəfiyə məqsədilə üzə geyinilən əşya. Maska öz forması ilə çox vaxt üz cizgilərini təkrarlayır, gözlər üçün və nadir hallarda ağız və burun üçün dəliklərə malik olur. Qədim zamanlarda maskalar pis ruhlardan qorunmaq üçün istifadı edilirdilər.

“Maska” sözü fransız dilində olan *masque* sözü vasitəsilə olan italyan sözü *maschera* və ya ispan sözü *máscara* sözlərindən törəmədir. Bu sözlər latın sözü olan *mascus*, *masca* (kabus) və ya ərəb sözü olan *maskharah* (təlxək) sözlərindən əmələ gəliblər.

Maskalar müxtəli materiallardan düzəldirirlər: ağac, metal, gips, parça, dəri və s.

## Həmçinin bax
* Komik maskalar
* Hannya

## İstinadlar
Hoplitlərin qaçışı

**[[Hoplit]]lərin qaçışı** və ya **Hoplitodrom** (, ) — Qədim dövrdə mövcud olan qaçış idman növü. Yunan dilindən tərcümədə Ὁπλιτόδρομος (Hoplitodrom) "əsgərlərin qaçışı" deməkdir. Hoplitlərin qaçışı Qədim Olimpiya oyunları və digər Yunan oyunlarının bir hissəsi idi.

Olimpiya oyunlarına bu idman növü üzrə yarlşlar 65-ci Olimpiyadadan etibarən (E.ə. 520-ci il) keçirilməyə başladı. Bu yarışın ilk qalibi Herai şəhərindən olan Damaret olur. İdmançılar lüt şəkildə yarışırdılar. Olimpiada zamanı idmançılar iki stadiya məsafəsinə əynində başı və ayaqları qoruyan dəbilqə, əlində qalxanla qaçmalıydılar. Sonralar isə ancaq qalxanla qaçırdılar. Hoplitlərin qaçışı ilə oyunlara son qoyulurdu.

## İstinadlar
Qurban Qurbanov (dramaturq)

**Qurbanov Qurban Əli oğlu** - Dramaturq, 1939-cu ildən Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
1912-ci ildə  Azərbaycanın  Naxçıvan Muxtar Respublikasının indiki  Kəngərli rayonunun  Qarabağlar kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini kənd orta məktəbində almışdır. 1924-1929-cu illərdə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunda təhsil almışdır. Sonra xalq maarif sahəsində müəllim, inspektor metodist işləmişdir. Naxçıvan Dövlət Teatrının direktoru olmuşdur. 1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində təhsilini davam etdirməyə göndərilmişdir. Ailə vəziyyətinə görə universitetin 3-cü kursundan çıxıb Naxçıvanda dil və ədəbiyyat müəllimi olmuşdur.

1944-cü ildə İkinci dünya müharibəsində itkin düşmüşdür.

## Yaradıcılığı
Ədəbi fəaliyyətə 20-ci illərdə başlamış ilk mətbu hekayələrini ("Bəzəkli Dərə","Güllər") 1927-ci ildə çap etdirmişdir. "İntiqam", "Qurtuluş","Ayrım","Xosrov və Şirin" və s. pyeslər yazmışdır.

## İstinadlar
Polo

**Polo** — top ilə komanda şəklində oynanılan atüstü idman növü. Oyunçular topu meydançada xüsusi polo taxtası vasitəsilə hərəkət etdirirlər.

Müasir polo oyununa bənzər qədim çövkən oyunu Şərqdə, o cümlədən də Azərbaycanda çox məşhur idi. XIX əsrdə Hindistandan İngiltərəyə gətirilən bu oyun getdikcə inkişaf etdirilmiş, yeni qaydalar əsasında Amerika və Avropa ölkələrində yayılmağa başlamışdır.
Məhz ingilislərin təşəbbüsü ilə çövkən oyunu *polo* adı altında ilk dəfə 1900-cü ildə Parisdə keçirilən II Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil edilmiş, beləliklə, Qərb sivilizasiyasında bu ad təsbit edilmişdir. Parisdə üç ölkənin 5 polo komandası iştirak etmişdir. Növbəti dəfə polo oyunu Olimpiya oyunlarının proqramına 1908-ci ildə Londonda, 1920-ci Antverpendə, 1924-cü Parisdə və 1936-cı ildə Berlində keçirilən Olimpiya oyunlarında oynanılmışdır.

2013-cü ildə Bakıda ilk dəfə olaraq polo üzrə dünya kuboku yarışları keçirildi. Binə atçılıq mərkəzində keçirilən yarışda Azərbaycanla yanaşı ABŞ, Argentina, Böyük Britaniya və digər ölkələrdən olan 8 komanda çempionluq uğrunda mübarizə aparırdı.
Polonun adı italyan səyyah Marko Polonun adı ilə bağlıdı. Belə ki, Polo Azərbaycana səfər edərkən insanların at üzərində oynadıqları bu oyunu görür və öz soyadı ilə bu oyunu adlandırır.

## Polo – Qədim İran Idman Növü

Polo (çövkən) dünyanın ən qədim komanda idman növlərindən biridir və kökləri qədim İrana aidir. Bu idman İranda çövkən adı ilə məşhur olub və onun tarixi hətta Əhəməni imperiyası dövrünə (e.ə. 600-cü illərə) qədər uzanır.  

### Çövkənin İran Tarixində Yeri

Tarixi mənbələr, o cümlədən Firdovsinin "Şahnamə" si və Yunan tarixçisi Ksenofonun əsərləri göstərir ki, çövkən qədim İranda təkcə idman deyil, həm də süvari döyüşçüləri üçün hərbi məşq idi.  
Sasanilər dövründə (224–651-ci illər) çövkən ən yüksək populyarlığına çatmışdı. Sasani şahları, məsələn, Bəhram Gur və Xosrov Pərviz də çövkən oyunçuları idilər.  
İslam dövründə də bu idman İran əsilzadələri və hərbçiləri arasında davam etdirilirdi, Səfəvilər dövründə də diqqət mərkəzində qalmışdı.

## Həmçinin bax
* Filüstü polo
* Su polosu

## İstinadlar
Azərbaycanın sərhədləri

**Azərbaycanın sərhədləri** — Azərbaycan Respublikasının dövlət ərazisinin (quru və su ərazisinin, yerin təkinin, dəniz və hava fəzasının) hüdudlarını müəyyən edən xətt və bu xətt üzrə keçən şaquli səthdir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhədi Azərbaycan Respublikasının dövlət suverenliyinin ərazi hüdududur. Azərbaycan Respublikasının sərhədinin uzunluğu 3360 km, o cümlədən quru sərhədlərinin 2648 km-dir və su sərhədlərinin uzunluğu 816 km-dir. Azərbaycan Respublikası şimalda Rusiya Federasiyası ilə 390 km, şimal-qərbdə Gürcüstan ilə 471 km, qərbdə və cənub-qərbdə Ermənistan ilə 1007 km, qərbdə Türkiyə ilə 15 km və cənubda iran 765 km ilə həmsərhəddir. Şərqdə sərhədlərin ümumi uzunluğu 713 km olan Xəzər dənizi yuyur.

Rusiya Federasiyası ilə sərhəd xətti Samurçay, Sudur silsiləsi və Baş Qafqaz silsiləsinin yal hissəsindən keçir. Gürcüstanla sərhədi, əsasən, Qanıxçay ilə Qabırrıçayın və Kür ilə Qabırrıçayın suayırıcısı təşkil edir. Ermənistanla sərhədi, əsasən, Murğuz, Şahdağ və Şərqi Göyçə silsilələri və Qarabağ yaylası ilə ayrılır. Türkiyə və İran ilə sərhədini çox yerdə Araz, Bolqarçay, Astaraçay və Talış dağları təşkil edir. Biləsuvardan Araz çayına qədər 50 km-lik məsafədəki sərhəd Muğan düzündən keçir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti

## Həmçinin bax
Muzdlu döyüşçü

**Muzdlu döyüşçü** — hər hansısa müharibəyə mənfəət əldə etmək üçün qatılan döyüşçü. Muzdlu döyüşçülər iştirak etdikləri döyüşlərin siyasi və ya iqtisadi nəticələri ilə maraqlanmayaraq onlara vəd edilən mükafatın əldə olunmasına maraqlı olurlar. Fərdi şəkildə muzdlu döyüşçülər olduğu kimi bu işlə qrup, tayfa və ya təşkilat formasında məşğul olma hallarıda tarixdə görülmüşdür.
Kondotyer

**Kondotyer** (, cəmdə *condottieri*) — Orta Əsrlərdə İntibah dövrü boyunca Vatikan dövləti başda olmaqla, italyan şəhər dövlətləri tərəfindən istifadə edilmiş muzdlu döyüşçülərə rəhbərlik edən şəxs.

## İstinadlar
Pyatsa dei Mirakoli

**Pyatsa dei Mirakoli** () — Pizada yerləşən meydan. Məşhur Piza qülləsi və içərisində yerləşən Piza Kafedralı bu şəhərdə yerləşir. Turizm baxımdan böyük əhəmiyyətə sahib olan Piza qülləsi İtaliyada turistlərin ən çox ziyarət etdiklərdən yerlərdən biri hesab olunur. Tikili 1987-ci ildə UNESCO tərəfindən Ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır.

## İstinadlar
Piza Respublikası

**Piza Respublikası** () — İtaliyanın Piza şəhərində XI - XV əsrlər ərzində mövcud olmuş şəhər dövləti.
Məmməd Məmmədov (iqtisadçı)

**Məmməd Məmmədov** (tam adı:*Məmmədov Məmməd Əhməd oğlu*) — Azərbaycanlı iqtisadçı; Azərbaycan Respublikası Əmanət Bankının Prezidenti (1985–1993), Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı (30.01.1991); Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin sədri (13.01.1993–13.03.2020)

## Həyatı
5 may 1941-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunda anadan olmuşdur. Orta təhsilini Tovuz rayonunda başa vurmuşdur. 1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Maliyyə-Kredit fakültəsinə daxil olmuş və 1965-ci ildə həmin universiteti bitirərək iqtisadçı ixtisası almışdır.

1966-cı ilin fevral ayından 1972-ci ilin noyabr ayınadək Bakı şəhəri Binəqədi rayon Əmanət bankının müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1972-ci ilin noyabr ayından 1985-ci ilin aprel ayınadək Bakı şəhəri Əmanət Bankının rəisi vəzifəsində işləmişdir.

1985-ci ilin aprel ayından 13 yanvar 1993-cü ilədək Azərbaycan Respublikası Əmanət Bankının (indiki Kapital Bank) Prezidenti vəzifəsində işləmişdir.

13 yanvar 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Şirkətinin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2 mart 1995-ci ildə Dövlət Aqrar İslahat Komissiyasının üzvü təyin edilib.

13 mart 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin sədri vəzifəsindən azad edilib.

## Ailəsi
Ailəlidir. İki oğlu, bir qızı və yeddi nəvəsi vardır. Hər üç övladı ali təhsil almışdır.

## Mükafatları
23 dekabr 1982-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetin Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

30 yanvar 1991-ci ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Prezidentinin 151 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı fəxri adı verilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 may 2011-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* İdarə heyətinin sədri: Məmmədov Məmməd Əhməd oğlu
Müqəddəs Yekaterina ordeni

thumbnail

**Müqəddəs Yekaterina ordeni** () — Rusiya imperiyasının ali ordeni. Orden 1714-cü ildən 1917-ci ilə qədər verilmişdir.

## İstinadlar
Bursa Böyükşəhər Bələdiyyəspor QVK

**Bursa Böyükşəhər Bələdiyəspor ** — Bursa şəhərində yerləşən "Bursa BB" idman klubunun qadın voleybol şöbəsidir.

## Tarixi
1980-ci il də qurulan komanda uzun illər amatör voleybol klubu kimi fəaliyyət göstərmişdir. Komanda 2012-ci ilə qədər Regional liqadan başlayaraq hər il öz dəstəsində ilk 3-ə girərək Türkiyənin 2-ci voleybol liqasına qədər gəlib çıxmışdır. Həmin il 2-ci liqanı da qalib bitirən  bursalılar 2012-13 sezonunda Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatında debüt etmişdir.

Bursa Böyükşəhər Bələdiyəspor debütdəcə sensassiya edə bilmişdir. Onlar liqanı Beşiktaşdan öndə beşinci yerdə bitirərək "pley-off"a çıxmışdırlar. "Pley-off"da isə liqanı dördüncü yerdə bitirən Fənərbaxça ilə qarşılaşmış və hər iki görüşdə məğlub olaraq çempionatda ilk dördə girə bilməmişdilər.

## Heyəti

**Texniki heyət**
* Baş məşqçi :  Emin İmen
* Köməkçi məşqçi :  Şahin Çatma
* Köməkçi məşqçi :  Serdar Şəntürk 
* Köməkçi məşqçi :  Hasan Kunter
* Statistika məşqçisi :  Haluk Korkmaz
* Masajist : Bahri Göçoğlu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt
Pasxa yumurtası (virtual)

**Pasxa yumurtası** () — videooyunlarda, vebsaytlarda, filmlərdə və s. tapıla bilən gizli özəllik, mesaj, sürpriz. "Pasxa yumurtası" termini 1970-ci illərin sonlarında, əsasən videooyun sənayesində yaranmışdır. O vaxtlar tərtibatçılar oyunun kodunda gizli mesajları, bonus səviyyələrini və zarafatları gizlətməyə başlamışdılar. Video oyunların populyarlığı artdıqca, pasxa yumurtaları üçün ov da artdı. Oyunçular, bu gizli qiymətli daşları üzə çıxarmağa qərar verərək, oyunun hər küncünü araşdırmaq üçün saysız-hesabsız vaxt sərf edərdilər.

## Kompüterdə
Kompüter proqramının sənədlərdə göstərilməmiş (təsvir olunmamış) gizli hissəsi. “Pasxa yumurtası”, adətən, qəribə hərəkətlər ardıcıllığı ilə aktivləşir. Məsələn, WinRAR proqramında menyudan “About WinRAR” bəndini seçib, açılan pəncərədə kitab qalağını çıqqıldatdıqda o, aşağı düşür və bir neçə dəfə qalxıb enir. WinRAR yazısını çıqqıldatdıqda dəniz dalğalanmağa başlayır, bir neçə dəfə çıqqıldatdıqda isə yelkən görünür. Bəzən “yumurtanı” görmək üçün çox mürəkkəb hərəkətlər etmək lazım gəlir və proqramın adi istifadəçisi onu heç zaman yerinə yetirməyəcək. “Pasxa yumurtaları” haqqında informasiya çox zaman İnternetdə yayımlanır. Bəzən “pasxa yumurtaları”na avadalıqlarda da rast gəlmək olur. Məsələn, Hewlett-Packard LaserJet 1100 printerinin alt qapağını açdıqda, interfeys lövhəsində işarələnmiş elementlərlə yanaşı, belə bir yazı da oxumaq olar: “This product is dedicated in memory of our good friend Ming-Zen Kuo” (“Bu məhsul bizim yaxşı dostumuz Min Zen Ko’nun xatirəsinə həsr olunub”).

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 251 s.

## Xarici keçidlər
Maarifçilik

**Maarifçilik** — bilik və mədəniyyətin ötürülməsi, yayılması ilə əlaqədar fəaliyyətdir. Maarifçilik elmi tutumlu və sistemli bir fikri cərəyan kimi XVIII əsrdə meydana çıxsa da, maarifçilik ideyaları çox qədimlərdən mövcud olmuş və bəşər mədəniyyətinin inkişafında müstəsna rol oynamışdır.

## Azərbaycanda maarifçilik
Orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatında da maarifçilik ideyalarının geniş yayıldığını görmək olar. Xüsusən dünya şöhrətli Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin ölməz poemalarında bu ideyalara böyük önəm verildiyinin şahidi olmaq mümkündür. Belə ki, «Xəmsə»yə daxil olan poemaların hamısında maarifçi hökmdar ideyasının qızıl xətlə keçdiyini aşkara çıxarmaq olar.

Məhz bu cür zəngin maarifçilik ənənələrinə malik olduğundandır ki, Azərbaycan ədəbi-fəlsəfi fikir yeni dövrdə maarifçilik hərəkatına yaxından qoşularaq bu ideyaların qızğın təbliğatçısına çevrildi.

XIX–XX əsr Azərbaycan maarifçiləri sırasına Həsən bəy Zərdabi, Qasım bəy Zakir, Seyid Əzim Şirvani, Mirzə Ələkbər Sabir, Cəlil Məmmədquluzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Səfərəli bəy Vəlibəyov, Aleksey Osipoviç Çernyayevski və başqaları aid edilir.

## Maarifçiliyin istiqamətləri
* Mədəni maarifçilik
* Psixoloji maarifçilik
* Pedaqoji maarifçilik
* Elmi maarifçilik

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* Maarifçi realizm
Nəriman Özsoy

**Neriman Özsoy** – Türkiyə Qadın Milli Voleybol Komandasının hücumçusu. Əslən bolqar olan oyunçu 2007-ci ildə milləşdirilmişdir.

## Karyerası
Neriman Özsoy karyerasına Əczacıbaşında başlamaşdır. A komandaya keçdikdən sonra Rusiyada oynamaq istəyən voleybolçu Uraloçkaya transfer olunmuş, komandasının icazəsi olmadığından daha sonra geri dönmüşdür. Karşıyakayla müqavilə imzaladıqdan sonra bir il bu komandada oynamış, növbəti mövsüm isə Eczacıbaşıya qayıtmışdır. Nerimanın doğma komandasına gəlişi daha uğurlu alınıb. Belə ki, voleybolçu bu səfər Eczacıda 2 dəfə Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatının qızıl medallarına yiyələnmişdir. Həmçinin  1 dəfə də Türkiyə kubokunun sahibi olmuşdur.

Eczacıbaşında üç il oynadıqdan sonra İtaliya klubu "Sirio Perugia"ya transfer olunmuşdur. Ancaq bu klubda bir oyun belə oynamadan Polşa komandası Atoma icarəyə verilmişdir. 2011-ci ildə Polşa voleybol çempionatında final oynamışdır.

Yarımil rus klubu Krasnodarın formasını tərlədən Neriman 2012-13 sezonunu Qalatasaray Daikində keçirmişdir. Burada Çempionlar Liqasının "dördlər final"ında oynayan voleyboçu Türkiyə çempionatında da üçüncülük yaşamışdır.

2012-ci ildə Türkiyə milli voleybol komandasıyla "Dünya Qranprisi"ndə bürünc qazanan Özsoy London Yay Olimpiya Oyunlarına iştirak etmişdir. Burada doqquzunculuq əldə edən Türkiyə milli komandasının əsas silahlarından biri də Neriman idi.

## Uğurları
### Milli komanda ilə
* 2012 Dünya Qranpirisi -  **Bürünc medal**

### Klublar ilə
* 2005–06 Türkiyə Voleybol Çempionatı -  "Əczacıbaşı" ilə
* 2007–08 Türkiyə Voleybol Çempionatı -  "Əczacıbaşı" ilə
* 2008–09 Türkiyə Voleybol Kuboku -  "Əczacıbaşı" ilə

## İstinadlar
Pasxa yumurtası

**Pasxa yumurtası** () — xüsusi olaraq rənglənən və Pasxa bayramına bağışlanan yumurta. Yumurta ənənəvi olaraq məhsuldarlıq və dirçəliş simvolu hesab edilir. Xristianlıqda Pasxa yumurtası ilk növbədə Müqəddəs qəbirin simvolu hesab edilir. Yumurta formasına görə qəbirin üstünü örtdükləri daşları xatırladır və yeni həyatın başlanğıcını xarakterizə edir. Həmçinin xristianlar üçün o Xristosun dirilməsini yada salır.[2]﻿[3]﻿

## Mənbə
* Яйцо  // Российский Этнографический Музей
* Игры и забавы с яйцами  // Российский Этнографический Музей
* Исторические особенности возникновения пасхальных яиц
* А. В. Амфитеатров. "Красное яичко"
* Пасхальная трапеза: как окрасить яица к Пасхе
* "Новое пасхальное яйцо": традиционная форма русского сувенира и современный дизайн 
* Писанки различнных областей Украины
* Оригинальные идеи пасхальных яиц
* Традиционные способы окраски Пасхальных яиц с помощью луковой шелухи
* История писанки

## İstinadlar
Yens Stoltenberq

**Yens Stoltenberq** (; ) — Norveç dövlət və siyasi xadimi, 2000–2001 və 2005–2013-cü illərdə Norveçin baş naziri, 1 oktyabr 2014-cü ildən NATO-nun baş katibi.

## Həyatı
Yens Stoltenberq Norveçdə tanınmış siyasətçi ailəsində dünyaya gəlmişdir. Onun atası, Turvald Stoltenberq 1979–1981-ci illərdə Norveçin müdafiə naziri, 1987–1989 və 1990–1993-cü illərdə isə xarici işlər naziri olmuşdur.

Yens karyerasına Norveçdə solçuların əsas mətbuat orqanı olan "Arbeiderbladet" qəzetində jurnalist kimi başlamışdır. 1985–1989-cu illərdə Norveç Fəhlə Partiyasının gənclər təşkilatına rəhbərlik etmişdir. 1993–1996-cı illərdə Qru Harlem Brundtland hökumətində ticarət və energetika naziri, 1996–1997-ci illərdə Turbyorn Yaqland hökumətində maliyyə naziri olmuşdur.

2000-ci ilin martında baş nazir vəzifəsini tutmuş, 10 sentyabr 2001-ci ildə keçirilən seçkilərdə onun partiyası 24% səslə öz tarixinin ən zəif nəticəsini göstərərək məğlub olmuşdur.

2002-ci ildə Norveç Fəhlə Partiyasının rəhbərliyində Turbyorn Yaqlandı əvəz etmiş və 12 sentyabr 2005-ci il seçkilərində qalib gələrək 17 oktyabr 2005-ci ildə yeni hökumətə rəhbərlik etməyə başlamışdır. 2009-cu il seçkilərində də yüksək nəticə göstərərək növbəti 4 il müddətində hakimiyyətdə qalmışdır. 2013-cü il seçkilərində Stoltenberqin partiyası parlamentdə üstünlüyü itirdi və onun hökuməti istefaya getdi.

28 mart 2014-cü ildə vəzifələrinin icrasına 1 oktyabr 2014-cü ildən başlamaqla NATO-nun növbəti baş katibi seçilmişdir.

## İstinadlar
Zəyəm bələdiyyəsi (Şəmkir)

**Zəyəm bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikası Şəmkir rayonunda bələdiyyə.

## Tarixi
1999-cu ildə yaradılmışdır.

## Tərkibi
* Zəyəm qəsəbəsi

## Əhalisi

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Şəhər-dövlət

**Şəhər-dövlət** — Bir bölgənin yalnız bir şəhərində hakimiyyətə sahib olan dövlətlər. Şəhər-dövlətlər əsasən daha böyük mədəni sivilizasiyaların bir parçası olub, lakin müstəqil şəkildə özünü idarə etmə hüquq olan ərazilərdən təşkil edilmişdir.

Qədim Yunanıstanda mövcud olmuş şəhər-dövlətlərə Afina, Sparta və Korinf polislərini misal göstərmək olar. Şəhər-dövlətlər təkcə Avropada mövcud olmamışdır. Finikiyanın qədim şəhərlərindən olan Tir və Sayda, eyni zamanda Böyük ipək yolunun üzərində yerləşən Səmərqənd və Buxara dönəminin nüfuzlu şəhər dövlətlərindən hesab olunurdu.

Orta Əsrlərdən etibarən Avropada dəniz respublikaları formasındakı şəhər-dövlətlər meydana çıxmağa başlamışdır ki, bu dövlətlər Avropanın siyasi-iqtisadi həyatında mühüm rol oynamağa başlamış, baş verən müharibələrdə aktiv rol almışdılar. Dəniz respublikalarının ən məşhurlarından Venesiya Respublikası və Piza Respublikasını göstərmək olar. Bu gün də Avropa və Asiyada şəhər-dövlətlər mövcuddur. Vatikan dünyanın ən kiçik şəhər dövləti hesab olunur. Monako və Sinqapur da eyni formada şəhər-dövlət formasında mövcud olan müstəqil dövlətlərdir.

## Əlavə ədəbiyyat
*  (в пер.)

## Xarici keçidlər

* Античный полис и восточные города-государства
Argentina şəhərləri

* Viedma
* Godoy Cruz
* Caseros
* Comodoro Rivadavia
* Las Heras
* Lomas de Zamora
* Mendoza
* Necochea
* Neuquen
* Plotter
* Rio Cuarto
* Rawson
* San Rafael
* San Juan
* Santa Fe
* Sapaev
* Tandil
* Trelew
* Ushuaia
* Cipolletti
Ettore Buqatti

**Ettore Buqatti** (d.15 sentyabr, 1881 - ö.21 avqust, 1947) — italyan avtomobil mühəndisi və dizayneri

## Həyatı
Ettore Buqatti 15 sentyabr 1881-ci ildə Milanda anadan olub. Uşaqkən onu Milanda incəsənət məktəbinə qoyurlar. Ettore burada rəssamlıq və arxitektura öyrənib.

Ettore Bugatti 1947-ci ildə 66 yaşında beyninə qan sızması nəticəsində Parisdə vəfat edib.

## Ailəsi
Buqattilər ailəsi İtaliyaya məşhur rəssam və arxitektorlar bəxş edib. Ettorenin qardaşı Rembrandt da məşhur rəssam olub.

Ettore 2 dəfə ailə həyatı qurub. 2 nikahdan onun 5 övladı dünyaya gəlib. Bunlardan ən məşhuru isə şübhəsiz Jan Buqatti olub. Jan 1909-cu ildə anadan olub və 1939-cu ildə avtomobil qəzasında həlak olub..

## Fəaliyyəti

14 yaşında ona hədiyyə edilən velosipedi modifikasiya etdikdə isə valideynləri onun mexanikaya olan həvəsini dəyərləndirirlər. 17 yaşında o, velosiped istehsal edən “Prinetti & Stucchi” şirkətinə işə düzəlir. Yaşı az olduğundan əmək müqaviləsinə atası imza atır. Sonra özünün bu şirkətdə hazırladığı nəqliyyat vasitəsində çempion olur. 1900-cü ildə italyan maliyyəçinin dəstəyi ilə hazırladığı “Bugatti Type 2” avtomobili ilə də o böyük uğur əldə edir.

Ettore sonrakı taleyini bütünlükdə Fransa ilə, daha doğrusu Fransanın Elzas bölgəsi ilə bağlayıb. Əvvəllər o, 2 avtomobil istehsalçısı ilə birgə layihələr həyata keçirməyə çalıçsa da, iş uğurlu alınmır. Başqası üçün işləməyi qəbul etməyən Ettore nəhayət 1909-cu ildə öz müəssisəsini qurmağa nail olur.

Üstün texniki göstəricilərə malik “Bugatti” avtomobilləri 1910-cu ildə Paris avtomobil sərgisində çox böyük uğur əldə edir. Gözəl dizayn, keyfiyyətli yığma və yüksək estetika modelə böyük uğur gətirir.

Ettorenin uğurunu zəhmli, tələbkar, lakin hər zaman ədalətli davranış nümayiş etdirən iş adamı olması ilə əlaqələndirirlər. Patron ləqəbli Ettore işçilərin ən xırda təkliflərini belə dəyərləndirirdi. Bununla da yanında çalışan mühəndisləri innovasiyalara həvəsləndirirdi.

37 il ərzində o, hər zaman avtomobil kolleksiyaçılarının diqqətini çəkəcək 7500 avtomobil istehsal etdi. Onun modelləri 10000 qələbəyə və 37 rekorda imza atıb. Ettore özü isə 37 müəlliflik şəhadətnaməsinə sahib idi.

Ettore bu sözləri özünə deviz seçmişdi: "Heç nə çox baha, heç nə də çox gözəl deyil". Ilk vaxtlar isə ona avtomobilin tormoz sisteminin zəif olduğunu bildirəndə, Ettorenin cavabı belə olub: "Mənim avtomobillərim getmək üçündür, dayanmaq üçün yox".

Ettore Buqattinin qurduğu şirkət hələ də fəaliyyətini davam etdirir.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*Bugatti
Sürücü (film)

**Sürücü** () — Nikolas Vendinq Refnin rejissorluğu ilə 2011-ci ildə çəkilmiş film. Ceyms Sallisin 2005-ci ildə yazıdığı eyniadlı kitab əsasında çəkilib, filmin ssenari müəllifi Hüseyn Aminidir. Baş rolda Rayan Qoslinq çəkilib.

## Film haqqında
* Rejissor Nikolas Vinding Refn şofer haqqında film çəksə də, o, heç avtomobillərlə yaxından maraqlanmır. Ümumiyyətlə, sürücülük vəsiqəsi belə yoxdur və səkkiz dəfə sürücülük imtahanından keçə bilməyib.
* "*[[Breaking Bad]]*" teleserialının fanatı olan rejissor, filmdə Brayan Krenstonun da rol almasını istəyib və onu çəkilişlərə dəvət edib. Brayan həmçinin "The X-Files" serialının 1998-ci ildə efirə gedən "Drive" epizodunda çəkilmişdi.
* Filmin sloqanı "Burada qocalara yer yoxdur" (2007) üçün istifadə edilən "Təmiz qaçışlar yoxdur" ilə eynidir.
* "**'" (2012) videooyununun yaradıcısı olan Conatan Soderstrom bu filmin ona ilham verdiyini demişdir
* Açılış kreditləri zamanı səslənən mahnı Kavinskinin "Nightcall" mahnısıdır. Bu, redaktor Met Nyuman tərəfindən təklif edilmişdir. Bu mahnıdan kostyum dizayneri Erin Benach, aktyor Brayan Krenston və bəstəkar Kliff Martinesin iştirak etdiyi "**'" (2011) filmində də istifadə edilmişdir.
* Filmdə "Taksi şoferi"nə (1976) çoxlu istinadlar edilmişdir. Bir nümunə, Sürücünün "Taksi sürücüsü" filmindəki Travis Bikl kimi tək oturaraq piroq yediyi səhnədir. Rejissor Nikolas Vinding Refn "Taksi sürücüsü" filminin rejissoru Martin Skorsezeyə güclü heyranlıq bəsləyir.
* Filmin əksər səhnələri "*Arri Alexa*" kamerasının köməyilə rəqəmsal formada lentə alınıb.
* Filmin çəkilişləri iki ay ərzində Los-Ancelesdə baş tutub.
* Müasir film olmasına baxmayaraq, 1980-ci illərin ab-havasına malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Kordova (Argentina)

**Kordova** () — Argentinada şəhər. Cordoba əyalətinin paytaxtı.

## Həmçinin bax
* Kordova Cümə məscidi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  www.cordoba.gov.ar
*  www.cordoba.net
* www.argerusa.com
MDY-Tranzistorlar

**MDY-Tranzistorlarda** () idarəedici elektrod cərəyan keçirən kanalın keçidə yaxın yerləşən qatından dielektrik qatı vasitəsilə izolə edilir. Ona görə  MDY-tranzistorları izolə olunmuş idarəedici elektrodlu tranzistorlar sırasına aid edilirlər.

MDY-Tranzistorlar MOY-Tranzistorlardan daha ümumi termindir: belə ki, bütün MOY-tranzistorlar MDY-tranzistorlardır, ancaq bütün MDY-tranzistorlar MOY-tranzistorlar deyil.

MDY-tranzistorlar silisiumdan hazırlanır, dielektrik kimi isə silisium oksidindən istifadə edilir.

MDY-tranzistorların iş prinsipi eninə yönəlmiş elektrik sahəsinin təsiri altında yarımkeçiricinin dielektriklə sərhəddə səthyanı qatının keçiriciliyinin dəyişməsinə əsaslanır. Yarımkeçiricinin səthyanı qatı  MDY-tranzistorlarda cərəyan keçirən kanal rolunu oynayır.

MDY-tranzistorlar ümumi halda dördelektrodlu cihazlardır. Dördüncü elektrod rolunu əsas yarımkeçirici lövhəyə birləşdirilən altlıq oynayır. Altlıq, adətən, 0 potensiala qoşulur.  MDY-tranzistorlar p və n kanallı olurlar.  MDY-tranzistorların üç qoşulma sxemi mövcuddur:
*ümumi mənsəb;
*ümumi idarəedici;
*ümumi mənbə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Amalfi Respublikası

** Amalfi Respublikası** və ya **Amalfi hersoqluğu** () - İtaliyanın Amalfi şəhərində 958-1037-ci illər ərzində mövcud olmuş şəhər dövləti.
Orta juz

[thumb|right|250px|XX əsrin əvvəlində səyyar jüzlərin yerləşmə sahələri. Ulu jüz (xəritədə şabalıdı rəngdə), [Orta jüz (narıncı), Kiçik jüz (yaşıl ).]]
**Orta jüz** () — Mərkəzi və şimal-şərqi Qazaxıstan ərazisində yaşamış qazax tayfaları.

XIX  əsrin axırı — XX əsrin əvvəli orta jüz qazaxlarının sayı təqribən 1 milyon 350 min nəfər idi. Çində və Monqolustanda yaşayan  kereyitlər, naymanlarla birlikdə bu say 1 milyon 500 min nəfərdən çox edir.

Orta jüzdən Abay Kunanbayulı, Bögenbay batır, Batır Bayan kimi şəxsiyyətlər çıxıb.

## Ədəbiyyat
* А. Т. Толеубаев, Ж. К. Касымбаев, М. К. Койгелдиниев, Е. Т. Калиева, Т. Т. Далаева, перевод с казахского языка С. Бакенова, Ф. Сугирбаева. — История Казахстана. Изд-во «Мектеп», 2006 г. — 240 с. ISBN 9965-33-628-8

## Mənbə
* Роды Среднего жуза на «Генеалогии казахов»
Müqəddəs Yekaterina monastırı

**Sinay monastırı və ya Müqəddəs Yekaterina monastırı** (, ) — Misirin Santa Katerina şəhərində yerləşən ortodoks monastırı. Rəsmi adı - **Allahgəzən Sinay dağının Müqəddəs monastırıdır** ().

## Tarixi
Bizans imperatoru I Yustinianın əmri ilə 548-565-ci illər arasında inşa edilmişdir. Fatimilər xilafəti dövründə monastırın ətrafında məscid inşa edilsə də, qibləyə istiqamətləndirilmədiyi üçün heç vaxt istifadə olunmamışdır.
## İncəsənət nümunələri
Monastırda yunan, ərəb, erməni, gürcü, ivrit, arami və Qafqaz Albaniyası dillərində əlyazmalar, 100-dən çox ikona və rəsm əsəri tapılıb. Bu əlyazmalardan biri də Qafqaz Albanlarının dilində yazılmış Sinay palimpsestidir.

## İkonalar

Fayl:Encaustic Virgin.jpg|İsa və Məryəm, VI əsr
Fayl:Spas vsederzhitel sinay.jpg|*[[İsa Məsih]]*in bilinən ilk ikonası
Fayl:Crucifixion Icon Sinai 13th century.jpg|Çarmıxa gərilmə, XIII əsr
Fayl:Holy Doors.jpg|Müqəddəs qapılar
Fayl:Mary & Child Icon Sinai 13th century.jpg|Madonna və körpə, XIII əsr
Fayl:Mikharkhangel.jpg|Mikayıl, XIII əsr
Fayl:Transfiguration of Christ Icon Sinai 12th century.jpg|Çevrilmə, XII əsr
Fayl:John VIII Palaiologos, Sinai.jpg|İmperator VIII İohann Paleoloq
Fayl:Icon of Saint Catherine.jpg|Müqəddəs Katerinanın ikonası
Rahib Məmmədov

**Rahib Gülmalı oğlu Məmmədov** () — Azərbaycanlı əsgər, "Qırmızı Ulduz" ordeni laureatı.

## Həyatı
Rahib Məmmədov 1967-ci il avqustun 25-də Ağdam rayonunun Mahrızlı kəndində anadan olub. O 1984-cü ildə Mahrızlı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra, Ağdam şəhərində yerləşən Kənd Təsəruffatının Elektrikləşdirilməsi və Mexanikləşdirilməsi Texnikumuna daxil olur. Texnikumda bir illik təhsildən sonra, 1985-ci ilin noyabr ayında hərbi xidmətə çağrılır. Hərbi xidmətini Gürcustan SSR-də, Batumi şəhəri yaxınlığındakı Xelvaçauri qəsəbəsində yerləşən Hərbi hissədə keçir.

## İgidliyi
Rahib Məmmədov 20 yaşında ikən, 1987-ci ildə hərbi xidmət keçdiyi Gürcüstanın Xobi rayonunun Çaladidi kəndində böyük fədakarlıq və qəhrəmanlıq göstərərək, təbii fəlakət zamanı 28 sakini seldən xilas edib və qəhrəmanlıqla həlak olmuşdur. Ölümündən sonra o, SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 22 iyul 1987-ci il tarixli Fərmanı ilə "Qırmızı Ulduz" ordeni ilə təltif edilmişdir.

R. Məmmədovun bu şücaəti Azərbaycan və Gürcüstan xalqları arasında dostluq münasibətlərinin timsalına çevrilib. Yerli sakinlər hələ də baş verən fəlakət zamanı azərbaycanlı əsgərin qəhrəmanlığından danışır, onun xatirəsini həmişə əziz tuturlar. R. Məmmədov həlak olan gün kənddə doğulmuş oğlan uşağını qəhrəmanın şərəfinə Rahib (Rahib Çanturiya) adlandırıblar.

## Xatirəsi
Bakının Xətai rayonunun Əhmədli yaşayış massivində Rahib Məmmədov adına küçə var.

Rahibin oxuduğu orta məktəbdə adına muzey yaradılmışdır. Muzeyə Sahib Məmmədov rəhbərlik edir.

Gürcüstanın Çaladidi kəndində abidəsi qoyulmuşdur. 2012-ci ildə abidə təmir edilmişdir. Abidə üzərində ingilis və gürcü dillərində həkk olunmuş mətndə deyilir:
*"1987-ci ildə baş vermiş sel daşqınları zamanı onlarla insanı həyatı bahasına xilas etmiş azərbaycanlı əsgər Rahib Məmmədovun işıqlı xatirəsinə minnətdarlıq duyğusu ilə"*.
1997-ci ildə Rahib Məmmədovun xatirəsinə Qardabani rayonunda beynəlxalq boks turniri keçirilmişdir.

## Filmoqrafiya
* Sabaha hava haqqında məlumat (film, 1987)
* Əbədiyyət yolu (film, 1987)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Qırmızı Ulduz" ordenli 20 yaşlı QƏHRƏMAN ƏSGƏR — RAHİB MƏMMƏDOV (1967–1987) zirve.info
* "Əbədiyyət yolu" sənədli filmi yenilənmiş versiyada nümayiş olunub
* 
* 28 gürcünü ölümün cəngindən alan azərbaycanlı qəhrəman