open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andermann sindromu

**Andermann sindromu** — Həmçinin "Charlevoix" xəstəliyi və ya "KCC3 aksonopatiyası" kimi də tanınan, nadir görülən neyrodegenerativ genetik pozuntu.

## Mahiyyəti

Bu sindrom, əsasən sinir sisteminətəsir edir və əzələləri idarə edən sinirlərə zərər verir. Andermann sindromu, tez-tez "corpus callosum agenezi" (beynin iki yarımkürəsini birləşdirən strukturun inkişaf etməməsi) ilə əlaqələndirilir. Andermann sindromu, əsasən sinir sistemini təsir edən və avtosom-resessiv şəkildə irsi keçən nadir bir genetik pozuntudur. Bu sindrom, SLC12A6 genindəki mutasiyalar nəticəsində yaranır. Bu gen, sinir hüceyrələrinin normal fəaliyyəti üçün vacib olan bir proteinin sintezində iştirak edir. Andermann sindromu, əsasən uşaqlarda müşahidə edilir və ciddi nevroloji simptomlarla xarakterizə olunur. İlk dəfə 1972-ci ildə Kanadalı həkim Frederik Andermann və həmkarları tərəfindən təsvir edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Reobatrachus silus

**Reobatrachus silus** — həmçinin *"qarınında bala daşıyan qurbağa"* kimi tanınan, Avstraliyaya məxsus, nəsli kəsilmiş bir qurbağa növü.

## Tarix
Bu növ ilk dəfə 1972-ci ildə alim Mike Tyler tərəfindən kəşf edilmişdir. Reobatrachus silus, digər qurbağalardan olduqca fərqli olan unikal reproduktiv sistemi ilə tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paramount+

**Paramount+** — *Paramount Global* şirkətinə məxsus abunə əsaslı yüksək keyfiyyətli internet yayım platformasıdır. ABŞ-da əvvəllər *CBS All Access*, Avstraliyada isə *10 All Access* adı ilə fəaliyyət göstərib. Xidmət ilk dəfə 2014-cü ildə istifadəyə verilib və əsasən CBS, Nickelodeon, MTV, Comedy Central, BET, *Showtime*, *Smithsonian Channel* və ''Paramount Pictures'' kimi tanınmış studiyaların arxivlərindən ibarət məzmun təqdim edir.

Başlanğıcda yalnız *CBS* telekanalının yerli filiallarının canlı yayımını və arxiv verilişlərini təqdim edən platforma, 2016-cı ildən etibarən orijinal serial və spin-off şoular istehsal etməyə başlayıb. İlk orijinal layihələr arasında *Yaxşı döyüş*, *Böyük qardaş* və *Ulduz yolu: Kəşf* kimi məşhur seriallar var idi.

2018-ci ildə Avstraliyada *10 All Access* adı ilə təqdim olunaraq yerli *Network 10* kanalının məzmununu da əlavə etdi. 2019-cu ildə *CBS* və *Viacom*un birləşməsindən sonra *MTV*, *Nickelodeon* və digər Viacom brendlərinin məzmunları da platformaya daxil edildi.

2021-ci il martın 4-də platforma yenidən brendləşərək *Paramount+* adını aldı və fəaliyyət sahəsini Avstraliya, Latın Amerikası və Avropaya genişləndirdi. Xidmət eyni zamanda *CBS News 24/7*, *CBS Sports HQ*, *BET+* və reklam dəstəkləyən pulsuz platforma olan *Pluto TV* ilə birgə çalışır.

Hazırda *Paramount+* 79 milyon ödənişli istifadəçi ilə dünyanın ən populyar yayımlama platformalarından biri sayılır.

2019-cu ildə CBS ilə Viacom-un birləşməsindən sonra, Comedy Central, MTV, Nickelodeon və digər Viacom brendlərinə aid məzmunlar platformaya əlavə olundu. Nəticədə, 2021-ci il martın 4-də xidmət yenidən brendləşdirilərək Paramount+ adını aldı. Yeni ad Paramount Pictures kinostudiyasından götürülmüşdü və platforma digər Paramount brendləri ilə yanaşı fəaliyyət göstərən vahid yayım xidmətinə çevrildi. Brendləşmədən sonra Paramount+ Avstraliya, Latın Amerikası və Avropa ölkələrinə genişləndi.

Paramount+ eyni zamanda CBS-in xəbər və idman bölmələrinə aid rəqəmsal platformalar olan CBS News 24/7 və CBS Sports HQ, eləcə də BET və Tyler Perry Studios tərəfindən idarə olunan BET+ yayım xidmətinin “bacı platforması” sayılır. Bundan əlavə, Paramount+ reklam dəstəkləyən, pulsuz televiziya yayım xidməti olan Pluto TV ilə də əlaqəlidir. Pluto TV, Viacom-un CBS ilə birləşməsini başa çatdırmasından 9 ay əvvəl satın alınmışdı.

## İstinadlar
Eugene Goostman

**Eugene Goostman** — bəzi mənbələrə görə Turing testini keçmiş sayılan bir çatbotdur. Bu test, kompüterin insanla ayırd edilə bilməyəcək şəkildə ünsiyyət qurma qabiliyyətini qiymətləndirir. Goostman 2001-ci ildə Sankt-Peterburqda üç proqramçı — rusiyalı Vladimir Veselov, ukraynalı Eugene Demçenko və rusiyalı Sergey Ulasen tərəfindən hazırlanmışdır.

Goostman, qrammatik səhvləri və ümumi bilik çatışmazlıqlarını bağışlamağa meyilli olunsun deyə, 13 yaşlı ukraynalı oğlan obrazında təqdim edilir. Bot yaradıldığı vaxtdan bəri bir çox Turing testi müsabiqəsində iştirak etmiş, 2005 və 2008-ci illərdə Loebner mükafatı müsabiqəsində ikinci yeri tutmuşdur. 2012-ci ilin iyun ayında Alan Tyuringin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbirdə keçirilən müsabiqədə Goostman 29% hakimi inandıraraq qalib gəlmişdir.

## Tənqidlər

Kevin Uorvikin iddiası tənqid edilmişdir. 1991-ci ildə "PC Therapist" adlı çatbot 10 hakimdən 5-ni (50%) aldatmış, 2011-ci ildə Cleverbot Techniche festivalında 59,3% iştirakçını aldatmışdır.

Gary Markus qeyd etmişdir ki, Goostmanın "uğuru" sadəcə ağıllı kodlaşdırmadan ibarətdir və bu, həqiqi süni intellekt deyil. Imperial College Londondan Murray Shanahan isə bu testin elmi əhəmiyyətini və real AI araşdırmalarını gözdən saldığını bildirmişdir.
## İstinadlar
X Karl

**X** **Karl** () () — Fransa kralı. 

## Ailəsi
16 noyabr 1773-cü ildə Sardiniya kralı III Viktor Amadeyin qızı Mariya Tereza ilə evləndi. Cütlüyün 4 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız ikisi yetkinlik yaşına çata bildi.

* Luiz Antoni, Anqulem hersoqu
* Sofiya (1776-1783)
* Karl Ferdinand, Berri hersoqu
* Mariya (1783)

## Qalereya

Fayl:Le comte d'Artois et sa sœur Madame Clotilde.jpg|Bacısı Klotilda ilə birlikdə, 1763
Fayl:Lejeune LF Charles X 1825.jpg|X Karlın Parisə daxil olması, 1825
Fayl:Coronation of Charles X of France by François Gérard, circa 1827.jpg|X Karlın tacqoyma mərasimi
Fayl:Bourbonska grobnica NG6.jpg|X Karlın və oğlunun məzar yeri


## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Artz, Frederick Binkerd. *France Under the Bourbon Restoration, 1814–1830* (1931). online free
* Artz, Frederick B. *Reaction and Revolution 1814–1832* (1938), covers Europe. 
* Brown, Bradford C. "France, 1830 Revolution."  in by Immanuel Ness, ed., *The International Encyclopedia of Revolution and Protest* (2009): 1–8.
* Frederking, Bettina. "'Il ne faut pas être le roi de deux peuples': strategies of national reconciliation in Restoration France." *French History* 22.4 (2008): 446–468. in English
* Rader, Daniel L. *The Journalists and the July Revolution in France: The Role of the Political Press in the Overthrow of the Bourbon Restoration, 1827–1830* (Springer, 2013).
* Weiner, Margery. *The French Exiles, 1789–1815* (Morrow, 1961).
* Wolf, John B. *France 1814–1919: the Rise of a Liberal Democratic Society* (1940) pp 1–58.

### İstinadlar
Səkkiz üzlü minarə

**Səkkiz üzlü minarə** — 1880-ci illərdə tikilmiş tarix-memarlıq abidəsi, minarə. Azərbaycanın Şəki şəhərində yerləşir.

Sovet işğalından sonra məscidin binası dağıdılıb. Minarəsinə isə toxunulmayıb. 

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə minarə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında

Səkkiz üzlü minarə Şəki şəhərinin Yuxarı Baş məhəlləsində, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsində yerləşir. Ehtimallara görə bu minarə vaxtilə ərazidə yerləşən Cümə məscidinə aid olub. Minarənin üstündəki qeyddə onun 1880-ci illərdə inşa olunduğu göstərilib. Minarəyə bitişik başdaşında burada alim Mustafa Əfəndinin dəfn olunduğu qeyd olunub. Minarənin özü qırmızı kərpicdən, sökülmüş məcid binasının özülü isə çay daşındandır. Minarənin kərpic kənarları basılma romblarla naxışlanıb.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Bu dövrdə ərazidə olan məscid dağıdılsa də Səkkiz üzlü minarə məscidin binasından ayrı tikildiyi üçün salamat qalıb. Hazırda məscid binasının ancaq özülü qalıb.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra Səkkiz üzlü minarə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Donald Trampın birinci kabineti

**Donald Trampın birinci kabineti** — 2017-ci il yanvarın 20-dən 2021-ci il yanvarın 20-dək birinci prezidentliyi dövründə Amerika Birləşmiş Ştatlarına rəhbərlik edən ABŞ-ın 45-ci prezidenti Donald Trampın administrasiyası.
Prezidentin Birləşmiş Ştatların Konstitusiyasının Təyinatlar maddəsinə əsasən, ABŞ Senatına təsdiq üçün kabinet üzvlərini təqdim etmək səlahiyyəti var.

## Seçkilər
8 noyabr 2016-cı ildə keçirilən prezident seçkilərində Tramp tələb olunan minimum 270 səslə 538 seçki kollegiyasından 306-da qalib gəldi  və onun 20 yanvar 2017-ci ildə hakimiyyətə seçilməsini təmin etdi.

Donald Trampın prezidentlik müddəti başa çatdıqdan və ABŞ-ın 46-cı prezidenti Co Baydenin administrasiyasının gəlişindən sonra 2021-ci il yanvarın 20-də ləğv edilib.

20 yanvar 2025-ci ildə Tramp 2024-cü il prezident seçkilərində qalib gəldikdən sonra onun İkinci kabineti işə başladı.

## Kabinet
Birləşmiş Ştatlar Prezidentinin kabinetinin bütün daimi üzvləri, icra departamentlərinin rəhbərləri kimi, vəzifəyə başlamazdan əvvəl Prezident tərəfindən təyin edildikdən sonra Birləşmiş Ştatlar Senatının məsləhətini və razılığını tələb etməlidirlər. Vitse-prezident vəzifəsi müstəsnadır, çünki o, Birləşmiş Ştatların Konstitusiyasına uyğun olaraq vəzifəyə seçilməyi tələb edir. Bəzi kabinet üzvlərinə rütbə verilsə də, Ağ Ev aparatının rəhbəri, Milli Təhlükəsizlik müşaviri və Ağ Evin mətbuat katibi kimi Prezidentin İcra Aparatında olan qeyri-kabinet üzvləri konstitusiya ilə yaradılmış vəzifələrə malik deyillər və onların əksəriyyəti təyin olunmaq üçün ABŞ Senatın təsdiqini tələb etmir.

### Kabinetin tərkibi
}
| **Russell Vought**

| colspan="2" | 
|}

## Həmçinin bax

* ABŞ prezidentlərinin siyahısı
* Donald Trampın ikinci kabineti
* Barak Obamanın Kabineti
* Co Baydenin kabineti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*List of Cabinet and Cabinet Level Officers at White House website
Padalka simptomu

**Padalka simptomu** — qarın yatalağı və paratif xəstəlikləri, yalançı vərəm, bağırsaq yersiniozu, bağırsaq vərəmi və kampilobakterioz üçün diaqnostik əhəmiyyəti olan klinik əlamət.

## Etimologiyası
Simptom ukraynalı infeksion xəstəliklər üzrə mütəxəssis, professor Boris Yakoviç Padalkanın şərəfinə adlandırılmışdır. Alim bu əlaməti ilk dəfə qarın yatalağında təsvir etmişdir. Sonradan bəzi digər yoluxucu xəstəliklərdə də bənzər simptom aşkar edilmişdir.

## Simptomun təsviri
Qarın yatalağının patogenezində salmonellalar nazik bağırsağın selikaltı limfa düyünlərində və Peyer yastıqcıqlarına daxil olaraq limfadenit törədir. Bağırsağın və müsariqənin limfa vəzlərində iri retikulyar tifoz hüceyrələr bir yerə toplanaraq tifoz qranulomalar əmələ gətirir. Nəticədə, palpasiya zamanı sağ qalça çuxuru ağrılı olur, qurultu və perkutor səsin kütləşməsi (qısalması) qeyd edilir. Sağlam qarının perkussiyası zamanı isə boşluq üzərində səs (timpanit) qeyd olunur. Bu simptom qarın yatalağının patoqnomonik deyil, dəstəkləyici diaqnostik əlamətlərinə aid edilir.

Bəzi alimlər şigelloz zamanı sol qalça çuxurunda da Padalka sindromunun ola bildiyini qeyd edirlər.

## Mənbə

* Інфекційні хвороби (підручник) (red. О.&nbsp;А.&nbsp;Голубовської).&nbsp;— Kiyev: ВСВ «Медицина».&nbsp;— 2012.&nbsp;— S. 778&nbsp;— 12 s. (О.&nbsp;А.&nbsp;Голубовська, М.&nbsp;А.&nbsp;Андрейчин, А.&nbsp;В.&nbsp;Шкурба və b.) .

## İstinadlar
Elmi cəhalət sosiologiyası

**Elmi cəhalət sosiologiyası** () — elmi cəhalətin, yəni mövcud olmayan, gizlədilən və ya nəzərə alınmayan elmi biliklərin sosial mənşəyini və funksiyalarını öyrənən sosioloji sahə. Bu istiqamət elmin yalnız bilik hasil edən deyil, eyni zamanda müəyyən biliksizlik və ya cəhalət formalarını da istehsal edən sosial praktik olduğunu irəli sürür.

Ənənəvi baxışlara görə, cəhalət mənfi məna daşıyır və yalnız aradan qaldırılmalı bir boşluq kimi görülürdü. Lakin müasir yanaşmalar cəhaləti yalnız mənfi hal kimi deyil, həm də tədqiqat prosesində istiqamətləndirici və faydalı potensiala malik fenomen kimi qiymətləndirir. Mattias Qross bu sahənin öncül araşdırmaçılarından biri kimi qeyd edir: “Yeni bilik – eyni zamanda daha çox cəhalət deməkdir.”

## Tarixi
Elmi cəhalət sosiologiyası 1970-ci illərin sonları və 1980-ci illərin əvvəllərində elmi biliyin sosiologiyasının bir parçası kimi formalaşmağa başlamışdır. Ənənəvi elmin sosioloji tədqiqatları əsasən elmi biliklərin necə formalaşdığına fokuslanarkən, elmi cəhalət sosiologiyası diqqəti elmdə nələrin bilmədiyimizə, nələrin görünmədiyinə və hansı səbəblərlə susdurulduğuna yönəldir. Bu yanaşmanın əsasını Robert Proktor və Londa Şibinqer kimi tədqiqatçılar qoymuşdur. Onlar tərəfindən “**aqnotologiya**” — yəni cəhalətin istehsalı və yayılması elmi kimi tanınan yeni bir sahə də meydana çıxmışdır.

## Növləri
Tədqiqatçılar cəhaləti fərqli növlərə ayırırlar:

### Spesifik cəhalət
Spesifik cəhalət — elm adamlarının hələ bilmədikləri, lakin nəyinsə öyrənilməsi üçün bilməli olduqları sahələri ifadə edir. Bu, elmi planlaşdırma və istiqamətlənmədə əsas rol oynayır. Məsələn, ilkin araşdırmaların aparılmalı olduğu sahələr bu kontekstdə müəyyənləşdirilir.

### Aktiv və latent cəhalət
* **Aktiv bilməməzlik (non-knowledge)** – elm daxilində nəzərə alınan, ya məqsədli, ya da qeyri-ixtiyari şəkildə qəbul olunan cəhalətdir.
* **Latent bilməməzlik** – 
hələ nəzərə alınmayan və ya tanınmayan cəhalət növüdür. Bu, klassik anlamda "bilməmək" kimi qəbul edilir və daha sonra aktiv cəhalətə çevrilə bilər.

## Həmçinin bax
* Elmi spekulyasiya
* Risk cəmiyyəti
* Epistemik ədalət

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* Gerd Gigerenzer and Garcia-Retamero, Rocio. Cassandra's Regret: The Psychology of Not Wanting to Know (March 2017), *Psychological Review,* 2017, Vol. 124, No. 2, 179–196. Paper proposes a regret theory of deliberate ignorance. &nbsp; A summary discussion of the paper on the website of the *American Psychological Association (APA).*
Elm tarixinin sosiologiyası

**Elm tarixinin sosiologiyası** — elmin təkamülünü, elmi nəzəriyyələrin formalaşmasını və dəyişməsini yalnız daxili məntiq və nəzəri əsaslar üzərindən deyil, eyni zamanda sosial kontekst, tarixi şərtlər, institusional strukturlar və mədəniyyətlərlə qarşılıqlı əlaqədə izah etməyə çalışan çoxşaxəli tədqiqat sahəsi. Bu yanaşma həm elmin obyektiv tərəfini qəbul edir, həm də onun sosial olaraq necə formalaşdığını araşdırır.

## Tarixi
Elm tarixinin sosiologiyası XIX əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində formalaşmağa başlamışdır. Ənənəvi elm tarixi elmi müstəqil və obyektiv bilik sahəsi kimi təqdim edirdisə, bu yeni yanaşma sosial təsirlərin, siyasi rejimlərin, dini və iqtisadi faktorların elmin inkişafına təsirini ön plana çəkmişdir.

1950-60-cı illərdə bu sahəyə maraq artdı. Bu dövrdə Robert Merton kimi sosioloqlar elmin sosial normativlərini, Tomas Kun isə elmi inqilabları və paradiqmaların dəyişməsini təhlil edərək elmin inkişafının xətti olmadığını sübut etdilər. Kunun 1962-ci ildə nəşr olunan *The Structure of Scientific Revolutions* əsəri bu sahədə dönüş nöqtəsi hesab olunur.

Robert Merton elmi fəaliyyətin müəyyən sosial normalar üzərində qurulduğunu (universalizm, kommunalizm, deinteresslik, təşkil olunmuş skeptisizm) irəli sürdü. O, elmi institutların strukturunu və onların cəmiyyətlə qarşılıqlı münasibətlərini araşdıraraq elmin sosial tərəflərini təhlil etdi.

Tomas Kun elmi inkişafa ardıcıl yığılma kimi deyil, elmi inqilablarla müşahidə olunan qəfil dəyişikliklər kimi yanaşdı. O, normal elm dövrlərinin zamanla paradiqma böhranlarına və yeni nəzəri quruluşlara keçməsi ilə başa çatdığını vurğuladı. Devid Blur və Barri Barns kimi alimlərin təmsil etdiyi bu məktəb elmi biliklərin təkcə doğru olması ilə deyil, sosial kontekstlərlə izah edilməsini müdafiə etdi. Bu yanaşma sosial konstruktivizm ilə sıx bağlıdır və biliklərin həmişə sosial olaraq formalaşdığına diqqət çəkir.

## Həmçinin bax
* Elm sosiologiyası
* Sosial konstruktivizm
* Elmi biliyin sosiologiyası
* Bilik sosiologiyası
* Elmi inqilab
* Fəlsəfə tarixi

## İstinadlar
Topqarağac məscidi

**Topqarağac məscidi** — 1899-1902-ci illərdə tikilmiş tarix-memarlıq abidəsi, məscid. Azərbaycanın Şəki şəhərində yerləşir.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə minarə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Topqarağac məscidi 1899-1902-ci illərdə Şəki şəhərinin Topqarağac məhəlləsində tikilib. İç sahəsi 24x12 metr, eyvanının sahəsi isə 24x4.5 metrdir. Məscid biçmiş kərpic və çaylaq daşından tikilib.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Bu dövrdə Topqarağac məscidi də ibadətə bağlanıb. Məscidin binasından anbar və tikiş sexi kimi istifadə olunub.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscidin həm özü həm də nəzdində mədrəsə fəaliyyət göstərməyə başlayıb.Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. 2018-ci ildə məscid ibadətə bağlanıb.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Körfəz müharibəsi sindromu

**Körfəz müharibəsi sindromu** — 1990-1991-ci illərdə Körfəz müharibəsində iştirak edən hərbi veteranlarda müşahidə edilən xroniki və çoxsimptomlu bir pozuntu. Bu sindrom, yorğunluq, əzələ ağrıları, kognitiv problemlər, yuxusuzluq, dəri səpkiləri və ishal kimi müxtəlif simptomlarla xarakterizə olunur. Təxminən 697,000 ABŞ veteranından 250,000-i bu xəstəlikdən əziyyət çəkir.

## Mahiyyəti

Bu sindrom, müxtəlif fiziki və psixoloji simptomlarla xarakterizə olunur və müharibə zamanı məruz qalınan kimyəvi maddələr, stress, zəhərli maddələr və digər amillərlə əlaqələndirilir. Körfəz müharibəsi sindromu, ilk dəfə 1990-cı illərin əvvəllərində müşahidə edilmişdir və hələ də tam olaraq başa düşülməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Arqonne Milli Laboratoriyası

**Arqonne Milli Laboratoriyası** (ingiliscə: *Argonne National Laboratory*) — Amerika Birləşmiş Ştatlarına məxsus elmi-tədqiqat müəssisəsi. Laboratoriya ABŞ Energetika Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərir və idarəçiliyi Çikaqo Universiteti tərəfindən həyata keçirilir. Laboratoriya ABŞ-ın Orta Qərbində ən böyük milli laboratoriyadır.

## Tarix
Arqonne Milli Laboratoriyası 1946-cı ildə təsis edilmişdir. 1940–1950-ci illərdə laboratoriya nüvə enerjisi, kimya və fizika sahələrində mühüm araşdırmalara imza atdı.

## Mənbələr


## Xarici bağlantılar
* *Arqon Milli Laboratoriyası, 1946-96* . Jack M. Holl, Richard G. Hewlett, Ruth R. Harris. , 1997. 
* *Nüvə fizikası: giriş* . S. B. Patel. New Age International Ltd., 1991.  .
* *Arqonda Nüvə Kimyası İşinin Xülasəsi*, Martin H. Studier, Argonne Milli Laboratoriya Hesabatı, 13 İyun 1949-cu il.
Teremin

**Teremin** — təmassız çalınan musiqi alətidir.

## Təsviri
Tereminin üzərində yerləşdirilmiş iki metal antenadan ibarətdir. Bu antenalar ətraflarında elektro-maqnit sahəsi yaradır və ifaçının əl hərəkətlərinə uyğun səsə dalğaları yaradır. Yaranan səs dalğaları səsucaldıcılar vasitəsilə gücləndirilir və auditoriyaya çatdırılır. Əllərin uzaqlıq və pozisiyasına görə teremində çıxan səslər də dəyişir.

## Adlandırılması
Teremin adını ixtiraçısı rus alimi Leon Teremindən götürür.

## Tarixi

## İfaçılar
* Cimmi Peyg (Page) (1944 — yaşayır)
* Eric Ross (1948 — yaşayır)
* Pekkanini (1952 — yaşayır)

## İstinadlar
Əfqan tazısı

**Əfqan tazısı** — Qalın və ipək kimi xarakterik xəzi və ucunda halqalı burulmuş quyruğu ilə tanınan bir tazı növü. Bu irq, əslən Əfqanıstanın soyuq dağlıq ərazilərindən gəlir.

## Təsvir
Əfqan tazısı, 61–74 sm boyunda və 20–27 kq çəkidə olur. Xəzi istənilən rəngdə ola bilər, lakin ağ işarələr, xüsusilə başda, arzuolunmaz hesab olunur. Çoxlu fərdlərdə qara üz maskası var. Bu irqin uzun və incə toxumalı xəzi, xüsusi qulluq və baxım tələb edir. Onların yüksək omba sümükləri və quyruğun ucundakı kiçik halqa, irqin xarakterik xüsusiyyətlərindəndir. Əfqan tazısının temperamentinə gəldikdə, onlar adətən təntənəli və ləyaqətli olsalar da, oyun zamanı şən və əyləncəli ola bilərlər. Bu irq, digər tazılar kimi, yüksək ov instinktinə malikdir və kiçik heyvanları öldürə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Amerika Staffordşir teryeri

**Amerika Staffordşir teryeri** — Qısa tüklü, orta ölçülü it cinsi. Bu cins "Amerika Kennel Klubu" (AKC) tərəfindən tanınsa da, "Birləşmiş Kennel Klubu" (UKC) tərəfindən tanınmır. UKC, Amerika Staffordşir Teryerlərini "Amerika Pit Bull Teryeri" cinsi altında qeydiyyata alır.

## Təsvir
AKC-nin 10 iyun 1936-cı ildə təsdiq etdiyi irq standartına görə, "Amerika Staffordşir Teryeri öz ölçüsünə görə böyük güc təsiri bağışlamalıdır. Bu, yaxşı qurulmuş, əzələli, lakin çevik və zərif, ətrafına qarşı həssas bir it olmalıdır. O, qısa ayaqlı olmalıdır. Onun cəsarəti məşhurdur." Başı orta uzunluqda, geniş kəlləli, aydın bir dayanacaq və yanaqlarda qabarıq əzələlər olmalıdır. Qulaqları başın yuxarı hissəsində yerləşməli və kəsilmiş, ya da təbii ola bilər, lakin təbii qulaqlara üstünlük verilir. Boy və çəki mütənasib olmalıdır. Erkəklərin boyu 46–48 sm, dişilərin boyu isə 43–46 sm olmalıdır. Burnu həmişə qara olmalıdır. Bir çox xəz rəngləri qəbul edilir, lakin qəhvəyi və ya qara-qəhvəyi rəngli itlər və 80%-dən çox ağ rəngə malik olan itlərə üstünlük verilmir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Taudactylus diurnus

**Taudactylus diurnus** — Avstraliyanın bəzi regionlarına xas kiçik bir qurbağa növü.

## Xüsusiyyətlər
Bu növ incə bədəni, hamar dərisi və təbii mühitində gizlənə bilməyə imkan verən fərqli rəngi ilə səciyyələnirdi. Növün dorsum rəngi krem rəngindən solğun qəhvəyə qədər dəyişir, üzərində zəif tədər xətlər mövcud idi. Qarın hissəsi ağarı yaxud solğun krem rəngində idi. Yetkin qurbağalar adətən 25-30 mm uzunluqda olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Afrikanis

**Afrikanis** — Cənubi Afrikada yayılmış yerli it növü. Bu orta ölçülü, qısa tüklü it, xüsusilə burnunun ön hissəsindəki fərqli qara ləkə ilə tanınır.

## Xüsusiyyətlər
Afrikanis itləri, adətən, yerli növlərə xas olan regional fərqliliklərə malikdirlər. Bu fərqlilik, təcrid olunma və məhdud dərəcədə qəsdən yetişdirmə nəticəsində yaranıb. Bəzi müasir müəlliflər Afrikanisi "paria köpəyi" kimi təsvir edirlər, lakin bu təsnifat uyğun deyil, çünki "paria köpəyi" adətən sahibsiz və sərbəst gəzən köpəklərə aiddir. Afrikanis isə insanlar tərəfindən qorunub saxlanılan və məhdud insan müdaxiləsi ilə yetişdirilən bir yerli növdür. Orta ölçülü, yüngül bədən quruluşuna malik, uzun və incə burunlu, adətən qısa tüklü bir köpəkdir. Onun görünüşü "Qreyhaund", "Teryer" və "Dinqo" arasında bir qarışıq kimi təsvir edilir. Demək olar ki, istənilən rəngdə və ya rəng kombinasiyasında ola bilər, ləkin açıq qəhvəyi, qəhvəyi, "brindle" və müxtəlif ağ işarələri olan qara rənglər daha çox yayılmışdır. Xüsusilə primitiv bir xüsusiyyət olaraq, quyruğun xarici tərəfində yerləşən qara ləkə diqqət çəkir. Bu ləkə, vəhşi canavarlarda quyruq vəzisinin yerləşdiyi yerdə olur. 50 ilə 62 santimetr arasında boya malikdir. Yerli növ olmasına baxmayaraq, görünüşdə kiçik fərqliliklər ola bilər. Lakin Afrikanis, tanınabilən bir forma üçün davamlı şəkildə yetişdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pseudophryne corroboree

**Pseudophryne corroboree** — daha çox Corroboree qurbağası olaraq tanınan, Avstraliyaya xas olan kiçik bir qurbağa növü.

## Xüsusiyyətlər
Bu qurbağa parlaq sarı və qara zolaqlarla bəzənmiş unikal xarici görünüşə malikdir. Zolaqların naxışı hər bir fərdə fərqlidir və onun kamuflyaj üçün deyil, potensial yırtıcılara toksik olduğunu siqnal vermək üçün olduğunu göstərir. Yetkin fərdlərin uzunluğu adətən 2,5-3,0 santimetr arasındadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Southern Corroboree Frog (Frogs of Australia)
* Southern corroboree frog (Zoos Victoria)
* Northern corroboree frog (Tidbinbilla Nature Reserve)
* Project Corroboree homepage (Amphibian Research Centre)
* Corroboree frog (Includes a good picture of frogs' underbellies)
* Recovery Plan for the Southern Corroboree Frog NSW National Parks & Wildlife Service, July 2001 
* Southern Corroboree Frog (Threatened Species Profile) NSW National Parks & Wildlife Service, 1999
Sylvirana faber

**Sylvirana faber** — Ranidae fəsiləsinə aid olan qurbağa növü.

## Xüsusiyyətlər
Bu növ Çinə xas olub, daha çox subtopik və tropik mühitlərdə rast gəlinir. Sylvirana faber orta ölçülü qurbağa olub, dəri nümunələri parlaq qəhvəyi-boz tonlarla xarakterikdir. Onun bədənı şəkilli və incədir, uzun ayaqları su mühitində rahat hərəkət etməsini təmin edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kişand

**Kişand** — gümüşü və qara rəngli tükləri və qıvrılmış quyruğu olan orta ölçülü bir it növü. Bu irq, alman şpitsləri ilə yaxın qohumluğa malikdir.

Kişand əvvəllər Hollandiya Barj iti kimi tanınırdı, çünki tez-tez Hollandiyanın kanallarında və çaylarında gəzən barjalarda görülürdü. Keşhond, Fransa inqilabından əvvəlki illərdə Hollandiyada baş verən siyasi qarışıqlıq zamanı Patriot fraksiyasının simvolu idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kerri mavi teryeri

**Kerri mavi teryeri** (irlandca: *An Brocaire Gorm*) — İrlandiya mənşəli it növü. Əvvəlcə siçovul, dovşan, porsuq, tülkü, samur, maral və hətta canavar kimi zərərvericiləri nəzarət altında saxlamaq üçün yetişdirilən bu irq, zamanla mal-qara və qoyun otarmaq kimi müxtəlif işlər üçün istifadə olunan ümumi iş itinə çevrildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Amerika Eskimo iti

**Amerika Eskimo iti** — Almaniya itlərindən törəmiş it cinsi. Bu irq, "Spitz" fəsiləsinin bir üzvüdür. İrqin əcdadları Alman spitzləri olsa da, Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Almaniyaya qarşı olan mənfi münasibət səbəbilə onun adı "Amerika Eskimo İti" olaraq dəyişdirilmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Amerika Eskimo İtləri adətən ağ rəngdə olur, lakin AKC tərəfindən ağ və biskvit rəngləri də qəbul edilir. Onların ikiqat xəzi var. Boyun və çiyinlərində  qalın, düz tükləri var. Quyruğu qalın tüklüdür və belinin üstündə qıvrılır. Kiçik və orta ölçülü itlərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Portuqaliya su iti

**Portuqaliya su iti** (Portuqalca: *cão de água*) – Portuqaliyanın Algarve bölgəsindən yayılmış bir it növü. Bu irq, balıqçıların şəbəkələrinə balıqları yönləndirmək, itmiş ləvazimatları və ya zədələnmiş şəbəkələri geri gətirmək, gəmidən gəmiyə və ya gəmidən sahilə kuryer kimi çıxış etmək üçün istifadə edilirdi.

## Xüsusiyyətlər
Bu irqin ən yaxın qohumları arasında Standart Pudel də var. Pudellər və digər su itləri kimi, Portuqaliya su itləri də ağıllıdır, qıvrım tüklərə, üzgəcləşmiş pəncələrə sahibdir və tükləri tökülmür. Kvadratdik formaya malik deyil. Yəni uzunluğu, hündürlüyündən bir qədər uzundur. Gözləri qara və ya müxtəlif çalarlarda qəhvəyi ola bilər, tükləri isə qara, qəhvəyi, qara-ağ və ya qəhvəyi-ağ rəngdə olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Amerika su spanyeli

**Amerika su spanyeli** — ABŞ-yə aid spanyel növü.

## Görünüş
Məhdud populyarlığı onun inkişafını məhdudlaşdırdı və nəticədə irq 19-cu əsrdən bəri nisbətən dəyişməz qaldı. Onlar orta ölçülü itlərdir və qıvrıq qəhvəyi, çəhrayı və ya şokolad rəngli xəzə malikdirlər. İrqin orta boyu 38–46 sm, çəkisi isə 11–20 kq arasındadır. Onlar İrlandiya Su Spanyellərinə bənzər xüsusiyyətlərə malikdirlər, lakin İrlandiya irqi daha böyükdür (53–61 sm, 25–29 kq). Amerika Su Spanyelininin xəzi iki fərqli nümunədə ola bilər: ya sıx qıvrımlı, ya da "marcel nümunəsi" adlanan dalğalı formada. İş və sərgi xətləri bəzi digər spanyel irqlərində olduğu kimi fərqlənməyib və hər ikisi eyni görünür.
Xəzin xarici təbəqəsi kobud olub, suyu uzaqlaşdırır və iti kollardan qoruyur. Daxili təbəqə isə iti isti saxlamaq üçün izolyasiya təmin edir. Xəzin yağlı bir hissi var və bu, "it qoxusu" yaradır. İrq standartına görə, gözlərin rəngi xəzin rəngi ilə uyğun olmalı və heç vaxt sarı olmamalıdır. Kəlləsi genişdir və uzun, enli qulaqlara sahibdir. Quyruq adətən kəsilmir.

## Həmçinin bax
* Amerika meşəcüllütü
* Amerika porsuğu
* Amerika qurbağası
* Amerika sərt xəzli pişiyi
* Amerika tülkü tazısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anaxyrus baxteri

**Anaxyrus baxteri** — həmçinin **Baxter qurbağası** kimi tanınan, Şimali Amerikanın endemik qurbağa növü. Bu növ yalnız ABŞ-ın Vayominq ştatında, əsasən də Laramie çölündə yayılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Vayominq qurbağası kiçik və orta ölçülü bir qurbağadır. Böyüklərinin uzunluğu 50-60 mm arasında dəyişir. Onların dərisi kobud teksturaya malikdir və əsasən qəhvəyi, boz və ya yaşıl çalarlarda olur. Çox vaxt dərinin üzərində tünd ləkələr müşahidə edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Artois tazısı

**Artois tazısı** və ya "**Chien d'Artois**" — Şimali Fransada sürü ovçusu kimi yetişdirilmiş, orta ölçülü it növü. Qoxu itidir.

## Xüsusiyyətlər
Orta ölçülü, əzələli bir itdir və boyu 53–58 sm, çəkisi isə 28–30 kq arasındadır. Onlar kvadrat formalı burun və uzun, aşağı sallanan qulaqlara malikdir. Quyruqları uzundur və "oraq" formasında yuxarıya doğru qalxır. Xəzi qısa və adətən tünd çəhrayı trikolor (üç rəngli) olur, "toyuq və ya porsuq rənginə bənzəyir". Qoxu iti olan Artois, güclü sürü instinktinə malik kiçik bir ovçudur. Onlar kiçik ov heyvanları, həmçinin maral və çöl donuzu ovunda istifadə edilmişdir. Bir çox ov itləri kimi, onların da yüksək və melodik səsi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Barak tazısı

**Barak tazısı** (Bosniya,  / Босански оштродлаки гонич) — Bosniyada inkişaf etdirilən ov iti növü. Bu irq qoxu itidir və əvvəlcə böyük ov heyvanlarını ovlamaq üçün istifadə edilirdi.

## Görünüş
Ən diqqətçəkən xüsusiyyəti onun qaba, sərt və tüklü xəzidir. Xəz rəngi sarımtıl (buğda rəngi və ya qırmızı) və ya boz rəngdə ola bilər, tez-tez başında ağ bir ləkə və digər ağ işarələr müşahidə edilir. Standartlara görə, bədən uzunluğu hündürlükdən 10% çox olmalıdır. Bu nisbət, Barak Tazısını bölgədəki digər tazılardan fərqləndirmək üçün verilir. Hündürlüyü 43–55 sm, çəkisi isə 16–27 kq arasındadır. İt adətən quyruğunu yuxarıya doğru əyri şəkildə daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Komplement çatışmazlığı

**Komplement çatışmazlığı** (ing. *Complement Deficiency*) – immun sisteminin mühüm bir hissəsi olan komplement sistemində zədələnmə  və ya funksional çatışmazlıq nəticəsində yaranan bir qrup immunoloji pozğunluq. Komplement sistemi, infeksiyalarla mübarizə, iltihabi proseslərin tənzimlənməsi və immun komplekslərinin təmizlənməsində mühüm rol oynayır. Komplement çatışmazlığı olan insanlar tez-tez təkrarlanan infeksiyalar, autoimmun xəstəliklər və digər immunoloji problemlərlə üzləşirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Refleks simpatik distrofiya

**Kompleks regional ağrı sindromu** *(KRAS Tip 1 və Tip 2)* — bəzən **Refleks Simpatik Distrofiya (RSD)** və ya **Refleks Nevrovaskulyar Distrofiya (RND)** kimi tanınan, nadir və şiddətli bir nevrovaskulyar və disavtonom pozuntu növü.

Bu sindrom xroniki ağrı, nevrovaskulyar və nevropatik simptomlara səbəb olur. Simptomlar geniş müxtəliflik göstərsə də, ənənəvi təzahürü fiziki travma və ya nevrotrop virus infeksiyasından sonra gözlənilən bərpa müddətindən daha uzun müddət davam edən şiddətli ağrı ilə xarakterizə olunur və sonradan zədələnməyən bölgələrə yayıla bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Uyğunluq

**Uyğunluq** və ya *induktiv ümumiləşdirmələrin təsadüfü* () — müxtəlif elmi və ya biliyə əsaslanan tədqiqat sahələrindən gələn induksiya nəticələrinin bir-birini təsdiqləməsi və üst-üstə düşməsi halı. Bu anlayışa görə, əgər fərqli metodologiyalar və ya sahələr eyni nəticəyə gətirib çıxarırsa, həmin nəticənin doğruluğu daha yüksək ehtimalla qəbul edilə bilər.

Uyğunluq anlayışı elmi biliklərin etibarlılığını qiymətləndirmək və müxtəlif sahələr arasında əlaqə qurmaq üçün fəlsəfi və metodoloji baxımdan mühüm əhəmiyyətə malikdir.

## Tarixi
Uyğunluq anlayışını ilk dəfə olaraq Uilyam Yuell (William Whewell) XIX əsrdə elmin fəlsəfəsinə daxil etmişdir. O, bu anlayışı *induktiv ümumiləşdirmələrin üst-üstə düşməsi* () kimi təqdim etmiş və göstərmişdir ki, fərqli müşahidələrdən və eksperimentlərdən gələn nəticələrin uyğunluğu elmi nəzəriyyələrin doğruluğunun əsas göstəricilərindən biridir.

XX əsrdə bu anlayış Karl Popper, Ernest Neql, Tomas Kun və Edvard Osborn Vilson kimi filosof və alimlər tərəfindən daha da inkişaf etdirilmişdir. Edvard Osborn Vilson 1998-ci ildə çap etdirdiyi *Consilience: The Unity of Knowledge* adlı kitabında uyğunluq prinsipini humanitar və təbiət elmləri arasında birləşdirici konsepsiya kimi təqdim etmişdir.

## Uyğunluğun fəlsəfi əhəmiyyəti
Elmin fəlsəfəsində uyğunluq obyektivlik və etibarlılıq məsələlərində mühüm yer tutur. Obyektiv və təkrarolunan nəticələr əldə etmək üçün bir çox sahənin eyni mövzuya fərqli baxış bucağından yanaşması və bu baxışların bir-biri ilə uyğun gəlməsi, elmi biliklərin sarsılmaz təməllərini möhkəmləndirir. Karl Popper bu cür uyğunluğu elmi nəzəriyyənin daha səmərəli şəkildə falsifikasiya edilə bilməsi ilə əlaqələndirir. Tomas Kun isə uyğunluğu elmi inqilabların və paradiqma dəyişikliyinin əlamətlərindən biri kimi görür. Amerikalı bioloq və filosof Edvard Vilson uyğunluq anlayışını genişləndirərək onun yalnız təbiət elmlərində deyil, həm də sosial elmlər və humanitar sahələrdə tətbiq oluna biləcəyini göstərmişdir. Onun 1998-ci ildə nəşr etdirdiyi *Consilience: The Unity of Knowledge* (*Uyğunluq: Biliklərin birliyi*) adlı əsəri bu konsepsiyanın mərkəzi mənbələrindən biridir. Vilsona görə, bütün bilik sahələri nəticə etibarilə bir-birinə inteqrasiya edilə bilər.

## Tənqidi
Uyğunluq anlayışı hər nə qədər elmi biliklərin birləşdirilməsi baxımından cazibədar görünsə də, bəzi tənqidlərə də məruz qalmışdır:

* Postmodernizm və bilik sosiologiyası bu cür universal uyğunluq axtarışlarını ideoloji hegemonluq vasitəsi kimi qəbul edir.
* Müxtəlif sahələrin özünəməxsus metodoloji əsaslarının olduğunu və onların eyni nəticəyə gəlmələrinin bəzən qeyri-mümkünlüyünü iddia edənlər var.
* Bəzi tədqiqatçılar uyğunluğun süni şəkildə qurulmasının yanlış nəticələrə səbəb ola biləcəyini vurğulayırlar.

## Həmçinin bax
* Elmin fəlsəfəsi
* İnduksiya
* Səbəbsəllik
* Təkamül nəzəriyyəsi
* Falsifikasiya
* Elmi metod

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* A conversation with Edward O. Wilson
* William Whewell in the ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''
Əli Təbrizi

**Əli Təbrizi** ( 14-cü əsrin sonu/15-ci əsrin əvvəli; farsca : علی تبریزی ) Osmanlı sultanı I Mehmedin (h. 1413–1421) Bursadakı ( Yeşil Türbe )   adı ilə tanınan) məqbərəsinin qapılarını düzəldən Azərbaycanlı  memar ustası idi ). Əli Təbrizlı Hacı Əhməd adlı memarın oğlu idi. O, türbələrin inşası üçün  Osmanlı  baş memarı Hacı İvaz Paşa tərəfindən I Mehmed Külliyesini tikmək üçün Bursaya dəvət olunmuş bir sıra Azərbaycanlı sənətkarlardan biri idi. O, türbə kompleksindən tapılan digər qapı və pərdələri, həmçinin Amasiyadakı Bəyazid Paşa məscidinin qapılarını da oymuş ola bilər. Bu məlumat  bu qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Xiaomi Mi Band 2

**Xiaomi Mi Band 2** — 2016-cı ildə Xiaomi tərəfindən istehsal olunan, ikinci nəsil geyilə bilən fəaliyyət izləyici cihazıdır.
 Sələfindən fərqli olaraq, Xiaomi Mi Band 2 OLED ekran və kapasitiv düymə ilə təchiz edilib.

2017-ci ilin sentyabrında Xiaomi Mi Band 2-nin "Mi Band — HRX Edition" adlı ultra ucuz versiyası buraxılmışdı.

## Xüsusiyyətləri

### Ümumi göstəriciləri
* Bluetooth versiyası: V4.0 BLE (Çin versiyası), V4.2 BLE (Beynəlxalq versiya)
* Suya davamlılıq reytinqi: IP67
* Rəngi: Qara
* Uyğunluğu: Android 4.4 + / iOS 7.0 +
* Dil seçimi: İngilis / Çin / Çoxdilli
* Ümumi uzunluğu: 235 mm
* Tənzimlənən uzunluğu: 155–210 mm
* Ölçüsü (U x G x Y): 40,3 x 15,7×10,5 mm
* Çəkisi: 7,0 q

### Batareya göstəricisi
* Batareya növü: Litium Polimer
* Akkumulyatorun tutumu: 70 mah
* Batareyanın ömrü: 10–30 gün
* Giriş cərəyanı: 45 mA (TYP), 65 mA (MAX)
* Giriş gərginliyi: DC 5V

### Materialı
* Ön Ekran Materialı: Makrolon polikarbonat
* Korpus materialı: TPsiV Termoplastik kopoliester
* Bant materialı: Termoplastik elastomer
* Bant bağlama materialı: plastik

## İstinadlar
Xiaomi Mi Band 3

**Xiaomi Mi Band 3** — Xiaomi tərəfindən istehsal olunan, üçüncü nəsil geyilə bilən fəaliyyət izləyici cihazıdır.

31 may 2018-ci ildə kapasitiv OLED displeylə bərabər istehsal olunmuşdu.

## Xüsusiyyətləri
* Ekranı: 0,78 düym OLED, tək nöqtəli sensor ekran ;
* Qətnaməsi: 128 × 80 piksel;
* Düyməsi: kapasitiv ;
* Qoşulması: Bluetooth versiyası 4.2 BLE; Bəzi modellərdə NFC ; [ 2 ]
* Ölçüsü: 46,9 × 17,9 × 12 mm ;
* Çəkisi: 20 q;
* Korpusu: plastik + ərintisi;
* Batareyanın tutumu: 110 mah batareyanın 20 günlük ömrü üçün;
* Sensorları: akselerometr, optik ürək dərəcəsi monitoru ;
* Suya davamlığı: 50 metrə qədər, 5 atmosfer

## İstinadlar
Xiaomi Mi Smart Band 4

**Xiaomi Mi Band 4** — Xiaomi tərəfindən istehsal olunan, dördüncü nəsil geyilə bilən fəaliyyət izləyici cihazıdır. 16 iyun 2019-cu ildə Çində, 26 iyun 2019-cu ildə Avropada və 19 sentyabr 2019-cu ildə Hindistanda satışa çıxarılmışdır. 
sələfindən 39,9% böyükdür və ürək dərəcəsinin monitorinqində 4AM2 xüsusiyyətlərinə malikdir.

## Xüsusiyyətləri
* Ekranı: 0,95 düym AMOLED, tam rəngli sensor ekran ;
* Rəng dərinliyi : 24 bit;
* Ekran parlaqlığı: 400 nit -ə qədər ;
* Qətnaməsi: 120 x 240;
* Düyməsi: Tək toxunma düyməsi (oyan, geri qayıt);
* Qoşulması: Bluetooth versiyası 5.0 BLE; Bəzi modellərdə NFC ;
* Kütləsi: 22,1 q ;
* RAM-ı: 512 KB ;
* Yaddaşı: 16 MB :
* Batareyası: LiPo, 135 mAh, batareyanın ömrü 20 gün;
* Sensorları: akselerometr, giroskop, PPG ürək dərəcəsi sensoru, kapasitiv yaxınlıq sensoru ;
* Suya davamlığı: 50 metrə qədər, 5 atmosfer

## Həmçinin bax
* Xiaomi
* Xiaomi Mi Band
* Xiaomi Mi Band 2
* Xiaomi Mi Band 3

## İstinadlar
Lişan Didan

**Lişan Didan** (ivr. השפה שלנו) Güneyi Azərbaycanda Urmiya gölü ətrafındakı yaşayış məntəqələrində təxminən 2700 il əvvəl inkişaf etmiş yəhudi-assur dilidir. Dil ilk növbədə bölgədəki bir çox xalqların dili olan aramey dilinə əsaslanır.

Bu gün dünyada təxminən 20.000 Lişan Didan dilli yəhudi olduğu təxmin edilir.

Lişan Didan danışanlar fars deyillər. Onlar özlərinə Asur Yəhudiləri deyirlər, Qacarlar dövründə isə türk yəhudiləri sayılırdılar.

Lişan Didanın natiqləri Azərbaycan bölgəsinə gələn ilk yəhudilərdir. Dağ yəhudiləri bu bölgəyə cəmi 2500 il əvvəl gəliblər, 200 il sonra.
Basset tazısı

**Basset tazısı** — Tazı ailəsinə aid qısa ayaqlı it növü. Basset, dovşan ovu üçün yetişdirilən bir qoxu itidir. Onların qoxu hissi və yerdən qoxu alma qabiliyyəti yalnız "Bloodhound"dan geri qalır.

## Xüsusiyyətlər
Bassetlər böyük, qısa, möhkəm və uzundur, uzun belinin üzərində yuxarı qaldırılmış qılınc şəkilli quyruğa malikdirlər. Yetkin bir itin çəkisi 20–35 kq  arasında dəyişir. Bu irq, ölçüsünə nisbətən, digər bütün irqlərdən daha ağır sümüklərə malikdir. Bu irq, əcdadı olan "Bloodhound" kimi, sallanan dəri quruluşuna malikdir, bu da üz ifadəsinə kədərli görünüş verir. Bu, bir çox insan üçün irqin cazibəsini artırır. Boyun ətrafındakı boş və elastik dəri "dewlap" adlanır. Xəzi qısadır, qara, ağ və qəhvəyi üçrəngli və ya qəhvəyi və ağ ikirəngli ola bilər, lakin bir çox digər rənglər də mümkündür. Üzdə qara bir maska var, bu maska gözlər ətrafına və qulaqlara qədər uzanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Biver teryeri

**Biver teryeri** — Almaniya mənşəli miniatür dekorativ it növü olub, "resessiv piebald" geni daşıyan iki Yorkşir teryerinin cütləşməsi nəticəsində yaranmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Biver teryeri kiçik bir it növüdür və ana növü olan Yorkşir teryerinə bənzəyir. Onun incə, düz və ipək kimi yumşaq tükləri var. Yorkşirdən fərqli olaraq, Biver teryerlərinin quyruğu ənənəvi olaraq kəsilmir və onlar iki üçrəngli kombinasiyada olur: ağ, mavi və qara və ya ağ, qara və qızılı/qəhvəyi. Bu rənglənmə "resessiv piebald" geni ilə əlaqədardır. Biever teryerlərinin çəkisi 1.8–3.6, boyu isə 18–28 sm arasında dəyişir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bask çoban iti

**Bask çoban iti** (*[[Bask dili|Baskca]]*: *Euskal Artzain Txakurra*, ) — Tarixi Bask bölgəsində yayılmış ənənəvi İspaniya çoban iti növü. Bu, Bask bölgəsinə  aid beş it növündən biridir – digərləri "Erbi Txakur", "Pachón de Vitoria", "Villano de Las Encartaciones" və "Villanuco de Las Encartaciones"dir. Bask çoban iti eyni zamanda Bask bölgəsinə aid 14 heyvan növündən biridir.

## Xüsusiyyətlər
Hər iki növün bir çox ortaq xüsusiyyəti var. Bədən güclü və düzbucaqlı formadadır, adətən boyundan 10-20% daha uzundur. Gözlər oval və ya qəhvəyi, bəzən də kəhribar rəngdə ola bilər. Qulaqlar orta ölçüdə, üçbucaq formasında və ya asıq, ya da qatlanmış ola bilər. "Gorbeiakoa" növünün yumşaq və hamar tükləri orta uzunluqdadır. Üz və ayaqların ön hissəsində daha qısa, arxa hissələrdə isə bir qədər daha uzundur. Rəngi ya qırmızı, ya da açıq qəhvəyi ola bilər. Əgər qırmızıdırsa, burun hissəsində tündləşmə tez-tez müşahidə edilir. Erkəklərin boyu 47-61 sm, çəkisi isə 18-36 kq arasında dəyişir. Dişilər bir qədər kiçik olur, çəkisi 17-29 kq arasındadır. "Iletsua" növünün tükləri "Gorbeiakoa" ilə müqayisədə daha kobud və sərtdir. Orta uzunluqda olan tüklər, ayaqların ön hissəsində bir qədər daha qısadır. Rəngi ya darçın, ya da açıq qəhvəyi ola bilər. Erkəklərin boyu 47-63 sm, çəkisi 18-33 kq, dişilərin boyu isə 46-58 sm, çəkisi 30 kq-a qədər ola bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Portal: Euskal Artzain Txakurra
* Баскская пастушья овчарка в Америке
FİFA Klublararası Dünya Kuboku 2025

**2025 FİFA Klublararası Dünya Kuboku,** FIFA tərəfindən təşkil edilən klublar arasında beynəlxalq futbol yarışmasının 21-ci və genişləndirilmiş FIFA Klublararası Dünya Kubokunun birinci turniridir. Turnir 2025-ci il iyunun 14-dən iyulun 13-dək ABŞ-də keçirilib. O, əvvəlki 17 turnirlərdəki 7 seçmə komandadan (6 qitə çempionu və ev sahibi) 32 komandatadək genişlənən bir formatda keçirilir.

2025-ci ildəki genişlənməyə aşağıdakılar daxildir: 2021-ci ildən 2024-cü ilə qədər hər bir konfederasiya üçün ən yaxşı klub turnirlərinin qalibləri; Okeaniya konfederasiyasından 2021–2024-cü illər arasında ən yüksək reytinqi olan klub; üstəgəl dörd illik dövr üçün klub sıralaması ilə müəyyən ediləcək əlavə komandalar. "Mançester Siti" 2023-cü ildə köhnə formatda keçirilən son turnirdə özünün ilk titulunu qazanaraq turnirə hazırkı çempion kimi daxil olur.

Genişləndirilmiş turnir formatı 2019-cu ilin martında elan edilmişdi və əvvəlcə onu Çində keçirmək planlaşdırılırdı, lakin sonradan 2021-ci ildə COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar olaraq turnir təxirə salınmışdı. FİFA 2023-cü ilin fevralında konfederasiyalar arasında yerlərin ayrılmasını təsdiqlədi və dörd ay sonra ABŞ-ı ev sahibi ölkəsi elan etdi. FIFA Qitələrarası Kuboku köhnə formatın çox oxşar versiyasından istifadə etməklə illik turnir kimi təsis edilib.

Turnirin genişləndirilməsi FIFPRO oyunçular həmkarlar ittifaqı və Dünya Liqaları Forumu tərəfindən matçların sıxlığına və oyunçuların rifahına gözlənilən təsirinə görə tənqidlə qarşılandı. Turnirdə dinamik qiymətlərin istifadəsi də tənqid olundu və satışların aşağı olması müəyyən matçlar üçün qiymətlərin azaldılması ilə nəticələndi. Qlobal yayım hüquqları, matçların yayım hüququnu digər televiziya yayımçılarına satan (sublisenziya) axın yayım onlayn platforması olan DAZN-ə məxsusdur. Həmrəylik ödənişləri və daxil olduqları konfederasiyalara uyğun olaraq hər bir komanda üçün məbləğ də daxil olmaqla, ümumilikdə bir milyard ABŞ dolları mükafat fondu 32 iştirakçı komanda arasında bölüşdürüləcək.

Final 13 iyul 2025-ci ildə İst Ratenforddakı, Nyu Cersi ştatı, "MetLife" stadionunda keciriləcək

## İstinadlar
Berqamasko çoban iti

**Berqamasko çoban iti** (*[[İtalyan dili|italyanca]]: Cane da Pastore Bergamasco*) — İtaliyaya aid olan çoban iti növü. Bu növ, "Alpi e Prealpi Bergamasche" bölgəsində yaranmış və həm qoyun, həm də mal-qara sürülərini idarə etmək üçün istifadə edilmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Orta ölçüdə, möhkəm bir itdir. Bədən quruluşu baxımından yaxşı nisbətlərə malikdir və yan tərəfdən baxıldıqda təxminən kvadrat formadadır. Bədənin uzunluğu, çiyin hündürlüyü ilə təxminən eynidir. Erkəklərin hündürlüyü 58-62 sm, çəkisi isə təxminən 32-38 kq arasındadır. Dişilər isə təxminən 4 sm daha kiçik olur və orta hesabla 6 kq daha yüngüldür. Bu növün ən diqqətçəkən xüsusiyyəti, bədənin hər tərəfini örtən uzun və qalın tüküdür. Xüsusilə bədənin arxa hissəsində tüklər uzun və dolaşmış buxaq şəklindədir ki, bu da pis hava şəraitindən yaxşı qorunma təmin edir. Bədənin ön hissəsində tüklər daha qaba və keçi tükünə bənzər dalğalı halqa şəklindədir. Baş hissəsində isə tüklər daha incədir. Tüklərin rəngi bozun müxtəlif çalarlarında ola bilər – çox açıqdan tutmuş mat qara rəngə qədər. Bəzi hallarda "isabella" və ya qəhvəyi çalarlara da icazə verilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tibet teryeri

**Tibet teryeri** — Tibetdən olan orta ölçülü it cinsi. Adına baxmayaraq, teryer qrupuna aid deyil. Bu cinsə "teryer" adı Avropa səyyahları tərəfindən, məlum teryer növlərinə bənzədiyi üçün verilmişdir.

## Tarix
2000 il boyunca Tibet monastırlarında yetişdirilib saxlanılmışdır. Tarixən bu itlər uğur simvolu, maskot, gözətçi iti, mal-qara idarəçisi və yoldaş kimi istifadə edilirdi. Həmçinin dağ yamaclarına düşən əşyaları geri gətirmək üçün də istifadə olunurdular. İngiltərədən olan Doktor Aqnes Qreyq, 1922-ci ildə ilk Tibet Teryerini Avropaya gətirdi. Tibetdə bir xəstə üzərində uğurlu əməliyyat etdikdən sonra ona "Bunti" adlı qızılı-ağ rəngli bir balaca dişi it hədiyyə edildi. Daha sonra "Rajah" adlı bir erkək it əldə edən Aqnes, bu cinsi yetişdirməyə başladı. İlk balalar 1924-cü ildə dünyaya gəldi və "Lhasa Teryeri" kimi qeydiyyata alındı. 1930-cu ildə "Hindistan Kennel Klubu" bu cinsin adını "Tibet Teryeri" olaraq dəyişdi. ABŞ-a ilk Tibet Teryerləri 1956-cı ildə Doktor Henri və Alis Mörfi cütlüyü tərəfindən gətirilmişdi. 1973-cü ildə "Amerikan Kennel Klubu" (AKC) bu cinsi tanıdı və "İdmançı Olmayan İtlər" qrupuna daxil etdi. Tibet Teryerləri "Şitsu", "Lhasa Apso", "Tibet Spanyeli" və "Polşa Ovalıq Çoban İti" kimi növlərin inkişafına töhfə vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Transilvaniya tazısı

**Transilvaniya tazısı** — Həmçinin Transilvaniya qoxu tazısı və ya Macar tazısı kimi tanınır. Əsasən ov üçün istifadə edilən Macarıstan mənşəli qoxu tazısı (ovun yerini qoxusu ilə təqib edib tapan itlər) növüdür.

## Təsvir
Boya görə iki növü var, lakin FCI standartı yalnız uzun ayaqlı növü təsvir edir. Qısa ayaqlı növün boyu 46-51 sm, uzun ayaqlı növün boyu isə 56-66 sm arasında dəyişir. Qısa ayaqlı növün çəkisi 22-25 kq, uzun ayaqlı növün çəkisi isə 30-35 kq arasındadır. Başı uzun, lakin iti deyil və qırışıqsızdır. Qulaqları orta ölçülü, asıq və yumru ucludur. Bədəni nisbətən uzun, lakin kvadratikdir. Sinəsi geniş və uzun, quyruğu isə aşağıdadır və ov zamanı adətən bel səviyyəsində qıvrılır. Tükləri qısa, düz və bədənə yaxın oturur, uzun ayaqlı növün tükləri bir qədər daha uzundur. Qısa ayaqlı növ adətən tünd qırmızı və qəhvəyi rəngdə, uzun ayaqlı növ isə qara və qəhvəyi rəngdə olur. Transilvaniya tazısı, yayları isti, qışları qarlı keçən kontinental iqlimə uyğunlaşmışdır və böyük dözümlülük, həmçinin kəskin və etibarlı qoxu alma qabiliyyəti ilə seçilir. Bu cins adətən itaətkar, yaxşı xasiyyətli, uşaqlara tolerant və asan öyrədiləndir. "Pack hound" olduğu üçün digər itlərlə çox yaxşı yola gedir. Təsvirlərə görə, bu cins ehtiyatlı, bir qədər şübhəli və daxili təfəkkürə malikdir. Ov zamanı isə cəsarət və yaxşı oriyentasiya qabiliyyəti nümayiş etdirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Epizotik ulserativ sindrom

**Epizotik ulserativ sindrom** — balıqlarda görülən ciddi bir xəstəlik. Bu xəstəlik əsasən dərinin və əzələlərin zədələnməsi ilə xarakterizə olunur. Xəstəliyin əsas törədicisi "''Aphanomyces invadans''" adlı göbələkdir. Epizotik Ulserativ Sindrom xüsusilə tropik və subtropik bölgələrdə yayılmışdır və balıqçılıq sənayesi üçün böyük təhlükə yaradır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hipermobil spektrum pozğunluğu

**Hipermobil spektrum pozğunluğu** (ing. **Hypermobility Spectrum Disorder**, **HSD**) — birləşdirici toxumaların həddindən artıq elastik olması nəticəsində oynaq və digər orqan sistemlərində müxtəlif simptomların ortaya çıxması ilə xarakterizə olunan bir vəziyyət.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər