Gürcüstanda prezident seçkiləri (2018)

**2018-ci il Gürcüstan Respublikası prezidenti seçkiləri** — Gürcüstanda prezident seçkisi.
Gürcüstan Respublikası Prezidenti postuna keçirilməsi nəzərdə tutulan rəsmi ümumilli seçkidir. 2018-ci ilin oktyabr ayının 28-də keçirilib.

## Seçki
Gürcüstan prezidenti ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında, beş il müddətinə gizli səsvermə yolu ilə seçilir. Seçkilərin keçirildiyi gün seçkidən ən az 60 gün əvvəl Gürcüstan Baş Naziri tərəfindən təyin edilir.

Gürcüstan vətəndaşı 35 yaşından etibarən Gürcüstanın prezidenti namizədi ola bilər. Eyni zamanda, Gürcüstanda ən azı beş il, son üç ildə isə seçkilərin keçirilməsi üçün yaşamaq lazımdır. Eyni şəxs yalnız iki dəfə Gürcüstanın prezidenti seçilə bilər. Seçkidə iştirakçıların yarısından çoxunun səs vermiş Gürcüstan prezidentliyinə namizəddir.

5 yanvar 2018-ci ildə Gürcüstanın Mərkəzi Seçki Komissiyası 2018-ci il prezident seçkiləri üçün dövlət tərəfindən ayrılmış vəsaitlərin paylanmasının və istifadəsinin müəyyənləşdirilməsi haqqında qətnamə qəbul etmişdir. Ümumi seçkilər üçün 39,136,784 lari ayrılmış, seçki fəaliyyətləri üzrə birbaşa 28,272 634 lari, seçkilərdə vəzifəli şəxslərin hazırlanması və yenidənqurulması üçün 1,002,300 lari və seçki subyektlərinin seçilməsi üçün 2,242,850 lari sərf olunacaq.

### Fəaliyyət
Saat 10.00 radələrində seçicilərin sayı 6,15% (215 329 seçici) təşkil edib. Saat 12.00 radələrində seçicilərin sayı 15,95%, (558 755 seçici) idi.

### Müşahidəçilər
Seçki subyektlərinin 82 904 nümayəndəsi, 73 yerli müşahidə təşkilatının 22 032 müşahidəçisi və 58 beynəlxalq təşkilatın 1163 beynəlxalq müşahidəçisi prezident seçkisini müşahidə edəcəklər. Seçki prosesini 125 media təşkilatının 1957 jurnalisti əhatə etmişdir. Akkreditə olunmuş KİV-lər arasında 31 beynəlxalq və 94 yerli media təşkilatı var.

## Namizədlər
Vətəndaşların Siyasi Birliyi tərəfindən təqdim olunan Prezident Namizədi və Gürcüstan prezidentinin seçkilər üçün seçicilərin təşəbbüs qrupu 28 oktyabr 2018-ci il tarixində seçicilərin imzası ilə ən azı 25 923 (seçicilərin ümumi sayının 0,75%) tərəfindən təsdiq edilməlidir. Ümumi 46 namizəd 2018 seçkilərində prezidentliyə səs vermək arzusunu ifadə etdi. MSK yalnız 25 namizəd qeydə almış, onlardan 19-sı siyasi partiya və 6 təşəbbüs qrupu tərəfindən təqdim olunmuşdur.

### Gürcü Arzusu Partiyasının namizədi
2018-ci ilin əvvəlində "Gürcü arzusu", baş nazir Georgi Kvirikaşvili, Səhiyyə naziri Davit Sergeenko və parlamentin lideri Arçil Talakvadze tərəfindən prezidentliyə namizəd göstərildi. Davit Sergeenko bu məlumatı təkzib edərək, prezidentliyə namizəd adını nəzərə almadı. Giorgi Kvirikaşvili də 20 yanvarda eyni şeyi etdi:

Fevralın 5-də Arçil Talakvadze jurnalistlərə bildirib ki, hələlik bu məsələ ilə bağlı məsləhətləşmələr aparmayıb. Onun sözlərinə görə, Gürcü Arzusu Partiyasının prezidentliyə namizədi yazda açıqlanacaq.

Martın 3-də "Rustavi 2" telekanalının verdiyi məlumata görə, Gürcü Arzusu Partiyasının namizədi ədliyyə naziri Tea Tsulukiani ola bilər. Televiziya şirkətinin məlumatına görə, bu barədə Arçil Talakvadzəyə məlumat verdilər. O, qadın namizədlərin seçkilərdə iştirak etmək üçün bərabər şansa malik olduğunu söylədi:

Martın 5-də həmin Rustavi 2 telekanalında Gürcü Arzusu Partiyasının iki əsas namizədi — Gürcüstanın ədliyyə naziri Tea Tsulukiani və qeyri-partiyadan olan millət vəkili Salome Zurabişvili haqqında məlumat verildi.

Apreldə Gürcü Arzusu Partiyasında əhəmiyyətli dəyişikliklər edildi. Partiyaya qayıdan onun təsisçisi Bidzina İvanişvili partiyanın siyasi məclis yığıncağında Gürcü Arzusu Partiyasının sədri seçilib.

İyulun 13-də "İmedi" televiziyası Gürcü Arzusu Partiyasının prezident seçkilərində namizədi olmadığını və partiyanın müstəqil millət vəkili Salome Zurabişviliyə dəstək verəcəyini bildirdi.

Partiyanın sədri Bidzina İvanişvili iyulun 24-də "Gürcüstanın prezident seçkilərində qalib gəlmək üçün mübarizə aparmaq üçün artıq konstitusiyada əksəriyyəti olan "Gürcü Arzusu" demokratiyasını inkişaf etdirmək üçün daha yaxşı olardı" dedi. İvanişvili bəzi partiya üzvlərinin mövqeyini paylaşmadığını da əlavə etdi.

Avqustun 5-də evinin həyətində keçirilən brifinqdə Salome Zurabişvili gələcək prezident seçkilərində iştirak edəcəyini təsdiqləyib. Onun müstəqil namizəd statusuna baxmayaraq, Gürcü Arzusu Partiyasının komandası onu dəstəkləyəcək.

6 avqustda "Gürcü Arzusu" siyasi məclis yığıncağı, partiyanın prezidentliyə namizəd göstərməyəcəyini və müstəqil namizədin dəstək olacağına qərar verdi. Sentyabrın 9-da partiya Gürcüstanın prezident seçkilərində müstəqil namizəd Salome Zurabişvili üçün dəstək elan edib. Gürcüstan parlamentinin spikeri İrakli Kobahidze partiya mərkəzində keçirilən brifinqdə bildirib.

### Birləşmiş Müxalifətin namizədi
15 iyul 2018-ci ildə 10 müxalifət partiyasının prezident seçkiləri üçün birləşməyi qərara aldıqları təsdiq edildi. Onlar "Güc Birlikdədir" adlı koalisiya formalaşdırdılar. İttifaqa aşağıdakı partiyalara qoşuldu: Vahid Milli Hərəkat, Yeni Gürcüstan, Xalq ümün Dövlət, Milli Demokrat Partiyası, Xristian Mühafizəkar Partiya, Avropalı Demokratlar, Azadlıq Hərəkatı. 19 iyulda Qriqol Vaşadze onların prezidentliyə namizədi kimi təqdim edildi.

### "Avropalı Gürcüstan" partiyasının namizədi
2018-ci il iyulun 21-də "Avropalı Gürcüstan" Davit Bakradzeni öz namizədi elan edib. Partiya, Kutaisi İdman Sarayında prezidentliyə namizəd göstərdi.

## Nəticə

## Qiymətləndirilmə
Beynəlxalq Ədalətli Seçkilər və Demokratiya Cəmiyyətinə (ISFED) görə, seçkilər müxtəlif prosessual pozuntular fonunda, lakin əhəmiyyətli pozuntular olmadan keçirilib.

Beynəlxalq Ədalətli Seçkilər və Demokratiya Cəmiyyəti prezident seçkilərinin nəticələrini yekunlaşdırdı və seçkilərin əhəmiyyətli pozuntuları olmadan keçirildiyini qeyd etdi.

Təşkilata görə səsvermə günündə müxtəlif prosedur pozuntuları müşahidə olundu və nəticədə DSK-lara 61 şikayət verildi. Bu pozuntulara daxildir: kiminsə əvəzinə başqa kimsənin səs verməsi, sənədlərin olmaması, qeyd proseduru pozuntuları ilə bağlı səs prosedurları, icazəsiz şəxslərin daxil olması.

## İstinadlar