open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çertyoj

**Çertyoj** - Texniki sənəd. İnformasiyanın kağız üzərində, müəyyən miqyasa uyğun olaraq, qrafik obrazlar - nöqtə, düz və əyri xətt parçaları, simvollar, şərti işarələr və s. vasitəsi ilə təsviri. Bu təsvirlər Dövlət standartının normalarına uyğun olmalıdır. 

## DUİST
**Azərbaycanca "Mühəndis-texniki sistemlərinin idarə sənədi"** (*[[Rus dili|rus.]] Документ по управлению инженерно-техническими системами*) - 
Normativləri təyin edən qaydalar toplusudr. İlk dəfə SSRİ Standartı üzrə qruplaşdırılmış, daha sonra qruplaşdırılmanın adı dəyşərək "Konstruktor Sənədlərinin Vahid Sistemi" (KSVS) olaraq yenidən adlandırılmışdır.

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Standartlarına əsasən, çertyojun standartları aşağıda qeyd edilmişdir. 
* 2.301.68 (Vərəqin Formatları) 
* 2.302.68 (Miqyas) 
* 2.303.68 (Xəttlər) 
* 2.304.81 (Şriflər) 
* 2.305.68 (Proyeksiyalar
* 2.306.68 (Kəsiklər, görünüşlər)
* 2.307-2011 (köhnə 2.307.68) (Ölçülər)
* 2.308.79 (Səthin pürüssüzlüyünün işarəsi)
* 2.309.73 (Qaynaq tikişlərinin göstərilməsi)

## İstinadlar
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası - X cild. səh. 321. Bakı - 1987
Tarın sədaları. Mansurovlar (film, 2013)

**Tarın sədaları. Mansurovlar** — Mansurovlar nəsli haqqında 2013-cü ildə çəkilmiş sənədli film.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Rejissor:** Arzu Urşan
:**Direktor və ssenari müəllifi:** Arzu Urşan 
:**Operator:** Yuri Yarmolin 
:**Bəstəkar:** Eldar Mansurov 
:**Prodüser:** Əli-Səttar Quliyev

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Manon Lesko (opera)

**Manon Leska** () — Cakomo Puççininin İllika Luici və Marko Praqinin librettosu əsasında yazmış olduğu 4 pərdəli opera. Sayca Cakomo Puççininin on iki operasından ikincisi sayılır. Librettosu Antuan Fransua Prevonun eyniadlı romanı əsnasında yazılmışdır. Əsərin ilk premyerası 1 fevral 1893-cü ildə Turində olmuşdur.

Operadakı hadisələr XVIII əsrdə, Fransa və onun Amerikadakı müstəmləkələrindən birində baş verir.

## Personajlar

## ''I Pərdə''
Fransanın şimalında yerləşən Amyen şəhərinin poçtunun həyəti. Manon bura qardaşı kral qvardiyasının serjantı Lesko ilə birlikdə gəlir. Burada təsadüfən Manon tələbə de Qrie ilə tanış olur. Manon deyir ki, onun ailəsi onu monastra göndərmişdir və qardaşı ona bu yolçuluqda yoldaşlıq edir. De Qriedə Manona qarşı ehtiraslı eşq oyanır. Manonanı, qoca və varlı mülkədar Geront özünə arvad almaq fikrindəbir. O, hesab edir ki, onun varı qarşısında Manon buna razı olacaq. Lakin Maon de Qrie aşiqdir. Onlar de Qrienin tələbə yoldaşı Edmon vasitəsilə qoca mülkədarın planından xəbər tuturlar və
Gerontun Manonu aparmaq üçün kirayələdiyi ekipajla qaçırlar.

## ''II Pərdə''
Gerontun malikanəsi. Manon yoxsul həyatına dözməyib, qardaşının təkidi ilə Geronta razı olur. Lakin daim de Qrieyə olan eşqini düşünmür. Qoca Geront yataq otağına daxil olaraq ounla maraqlanır. Sonra gedir. qəfildən de Qrie peyda olur. Onlar hər şeyi unudub bir-dirinin qucağına atılırlar. Qoca Geront bunu görür. Manon ona gülür, qoca oranı tərk edərək məkirli bir qisas plan qurur. De Qrie Manona onunla qaçmağı xahiş edir. Manon özü ilə zinyət əşyalarını götürərək onunla qaçır. Manonu qoca Gerontun bir sözü daim narahat edir: "Xəzinədar əgər istəsə kraliçanı pozğun və oğru kimi qələmə verə bilər". Budur Manon yaxalanaraq həbs edilir. O, oğurluqda günahlandırılır.

## ''III Pərdə''
Fransanın Havr şəhərində amerika müstəmləkəsinə yola salınmaq üçün hazırlıq görülür. Gəminin əsas sərnişinləri, səfillik, oğruluq və əyyaşlık üstündə tutulmuş qadın dustaqlardır. Bunların içərisində Manon Leska da vardır. De Qrie və serjant Lesko gözətçiləri pulla alıb Manonun qaçışını təşkil edirlərsə, plan baş tutmur. Gəmi qadınlarla yola düşər düşməz de Qrie kapitana onu da göyərtəyə götürməsini yalvarır və gəmi kapitanı razılaşır.

## ''IV Pərdə''
Sürgün həyatı dəhşət və zülm içində keçir. Bundan əlavə koloniya rəisinin oğlu zorla Manonaya yiyələnmək istəyir. Bunu görən de Qrie onu öldürmək məcburiyyətində qalır. Onlar ac-suz çöllərə düşürlər. Manona de Qrienin qoları üstündə canını tapşırır: "Mənim suçumu zaman udacaq, cinayətim unudulacaq. Amma eşqim heç zaman ölməyəcək".

## Xarici keçidlər
* [Notlar və Audiolar](http://imslp.org/wiki/Manon_Lescaut_(Puccini,_Giacomo))
* Qısa məzmun 
* Lesko operasının librettosu 
* Cari tamaşalar
İv Sen Loran (film)

***İv Sen Loran*** () 2014-cü ildə, Cəlil Lespertin rejissorluğu, Jak Fieşi, Ceremi Gez və Mari-Pyer Hasterin həmmüəllifliyi ilə çəkilmiş fransız bioqrafiya filmi. Filmdə ikonik dizayner İv San Loranın 1958-ci ildən sonrakı həyatından bəhs olunur. Filmdə Pyer Niney, Gilyom Qalen, Şarlotta Le-Bon, Laura Smet, Mari de Vilpen, Ksavye Lafit, Nikolay Kinski rol almışdır. Film 64-cü Berlin Beynəlxalq Film Festivalında, yeni bərpa olunmuş Zoo Plast çərçivəsində xüsusi baxışla təqdim olunmuş, təqdimata, filmin çəkiliş heyəti və Pyer Berje qatılmışdır.

## Məzmunu

Film İv Sen Loranın 1958-ci ildən sonrakı həyatı haqqındadır. Filmdə İv Sen Loran və onun biznes və həyat partnyoru Pyer Berjenin fransız moda industriyasında fəaliyyətindən, bütün çətinliklərinə baxmayaraq birlikdə qalmalarından və bir-birini sevmələrindən bəhs olunur. Filmdə açıq homoseksual səhnələr də yer alır.

## Rollarda

* Pyer Niney — İv Sen Loran
* Gilyom Qalen — Pyer Berje
* Şarlotta Le-Bon — Viktoriya Dotreleu
* Laura Smet — Lulu de la Falyez
* Mari de Vilpen — Betti Katrua
* Ksavye Lafit — Jak de Başe
* Nikolay Kinski — Karl Lagerfeld
* Ruben Alves —  Fernando Sánchez
* Marianna Basler — Lusyeb San Loran
* Astrid Vetnoll — İvon De Peyerimhoff
* Anna Alvaro — Mari-Luis Busqet
* Mişel Qarsiya — Raymonde Zehnaker
* Patris Tibod — Kristian Dior
* Amira Kasar — Anna-Mari Munoz
* Aleksandr Steycer — Jan-Pyer Debord
* Jan-Eduard Bodziak — Bernard Buffet

## İstehalı

2013-cü ilin mart ayında “The Weinstein Company” filmin ABŞ-da distribütorluq haqqlarını əldə etdiyini elan etdi, “Entertainment One” isə  Birləşmiş Krallıq, Avstraliya, Beneluks ölkələri və Kanadada distribütorluq haqqını aldı.

### Çəkilişlər

Filmin əsas çəkilişləri 2013-cü ilin iyun ayında başlamışdır. Filmin çəkilişlərinin bir hissəsində Berje özü də iştirak edərək, *“San Loranın 1976-cı ildəki məşhur Opéra Ballets Russes kolleksiyasının yenidən yaradılması və sərginin keçirildiyi orijinal məkan olan Vestin otelinin (əvvəlki İnterKontinental oteli) düzənlənməsi üçün podium modellərini çəkiliş meydanına cəlb etmişdir."* Berjenin fondu film çəkilişləri üçün *“arxivdən 77 vintaj gecə geyimini vermiş, həmçinin Lespertə [[Paris]]də, Marso Avenyudakı mənzil-qərargahda çəkiliş etməyə icazə vermişdir."* Berje filmi dəyərləndirərkən qeyd edir ki, *“Lespertin filmi Lorens Benyamin tərəfindən yazılmış İv San Loranın bioqrafiyasına və dizanynerinin demonlarının göstərilməsi üçün Berje tərəfindən yazılmış “İvə məktublar” kitabındakı xatirələrə”* istinad edilmişdir. Berje deyir: *“orda bəzi detallar var ki, mənim xoşuma gəlmir, lakin ümumilikdə bu bir əhəmiyyət kəsb eləmir. Çünki, filmi bir bütöv halında qəbul eləmək lazımdı.”* 

## Qəbulu
### Tənqidçilərin mövqeyi

İv Sen Loran filmi müxtəlif rəylər almışdır. Rotten Tomatoes saytı 50 tənqidçinin rəyinə əsasən filmə 5.4/10 bal və 47% müsbət rəy vermişdir. Metacritic isə altı tənqidçinin rəyinə əsasən filmə 47/100 bal (“qarışıq və ya müsbət” rəyli) vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yeddi Ulu Ozan

**Yeddi Ulu Ozan** — Ələvilikdə söylədikləri deyişlərlə Ələvi inancını xalqa başa salan və yaradıcılıqları yaşadıqları dövrdən bu günə şifahi və yazılı ədəbiyyat yolu ilə çatdırılan kimisi hökmdar-şair, kimisi xalqdan, kimisi də Əhli Beyt nəslindən gələn şəxslər.

## Etimologiya

Yeddi Ulu Ozan Ələvilik, 12 İmamlara bağlılıq və dövrün siyasi problemləri haqqında xalqı maarifləndirən şəxslərdir. Onlar o dövrdə geniş yayılmış ərəb və fars dillərini bilmələrinə baxmayaraq əsərlərini xalqın anladığı türk dilində yaradırdılar. İnanca görə həm Ələvilik inancı uğrunda apardıqları mübarizə və qatlaşdıqları zülm, həm də ədəbi əsərlərinin insanları cəzb etmə xarakteri səbəbilə onlardan sonra gələn ozanlar Yeddi Ulu Ozandan təsirlənmişdir. Sadalanan bu səbəblərdən başqa bəzilərinin Əhli Beyt nəslindən gəlməyi də bu ozanların bu gün qədər Yeddi Ulular olaraq adlandırılmasına səbəb olmuşdur.

Demək olar ki, cəm evlərində oxunan deyişlərin hamısı bu ozanlara aiddir. Müqəddəs bir əmanət kimi nəsildən nəsilə keçən bu deyişlərin özünəməxsus ədəbi quruluşu və Ulu Ozanların lazım gəldikdə ölümdən çəkinməmələri onları xalq gözündə ululaşdırmışdır. Yeddi Ulular haqqında  daha çox Türkiyə, Azərbaycan, Bolqarıstan, Makedoniya, Suriya və İranda, eləcə də keçmiş SSRİ-də araşdırmalar aparılmış, məqalələr nəşr olunmuşdur.

## Yeddi Ulu Ozan hesab edilən şairlər
Yeddi Ulu Ozan:

# İmadəddin Nəsimi (1369, Şamaxı - 1417, Hələb)
# Yəmini (XV əsrin sonu - XVI əsrin əvvəli)
# Məhəmməd Füzuli (1494, Kərbəla - 1556, Kərbəla)
# Şah İsmayıl Xətai (17 iyul 1487, Ərdəbil - 23 may 1524, Sərab yaxınlığında)
# Virani (XVI əsrin sonu - XVII əsrin əvvəli)
# Pir Sultan Abdal (XVI əsr, Sivas - 1547-1590 aralığı, Sivas)
# Qul Himmət (XVI əsrdə yaşayıb)

## Şəkillər


Şəkil:USSR stamp I.Nasimi 1973 4k.jpg|SSRİ poçt markası (1973)
Şəkil:Fuzûlî.jpg|Məhəmməd Füzuli
Şəkil:Shah Ismail Hatayi.jpg|Şah İsmayıl Xətai


## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Ələvilik
* Bəktaşilik
* Ozan
Saral

;Gürcüstan kəndləri
* Yuxarı Saral — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli diyarı Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Aşağı Saral — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli diyarı Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Sarallar — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli diyarı Bolnisi bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

;İran kəndləri
* Yuxarı Saral (Əlmehdi) — Qərbi Azərbaycan ostanının, Nəqədə şəhristanının, Məhəmmədyar bəxşinin, Əlmehdi dehestanında kənd.
* Aşağı Saral (Əlmehdi) — Qərbi Azərbaycan ostanının, Nəqədə şəhristanının, Məhəmmədyar bəxşinin, Əlmehdi dehestanında kənd.

;Ermənistan kəndləri
* Saral (Hamamlı) — Ermənistan Respublikasının Loru mərzinin Saral bələdiyyəsində kənd.

;Digər
* Saral — Qəbələ rayonu ərazisində dağ silsiləsi.
* Saralçay — Qəbələ rayonu ərazisində çay.
Göstərmələr

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.

## Ümumi məlumat
Göstərmələrin çox nazik, uzunsov, bəzən də enli yarpaqşəkilli bədəni vardır. Baş hissəsi iri deyildir və proqnatik tipdədir. Bığcıqları sapşəkilli və ya qılşəkillidir, bəzən də çoxbuğumlu olur. Ağız orqanları gəmiricidir. Ayaqları eyni ölçüdədir, pəncələri demək olar ki, 5 buğumludur. Qanadları adətən olmur, olanda da ön qanadlar arxa qanadlara nisbətən qısa olur. Qarın hissəssi 10 buğumludur, qurtaracağında bir buğumlu serqi və dişilərdə isə yumurtaqoyan vardır. Göstərmələr bitki ilə qidalanırlar. Ən çox otluq sahələrdə, həmçinin kolluqlarda rast gəlinir və yavaş hərəkət edirlər. Yaşadıqları bitkilərin rənginə uyğun olaraq, yaşıl, qonur və ya boz rəngdə olurlar. Rəng və quruluşlarına görə bitkilərin müəyyən hissələrinə oxşayırlar ki, bununla da öz döşmənlərindən mühafizə olunurlar. Həmçinin kateleptik vəziyyətinə düşərək hərəkətsiz olmaq xüsusiyyətinə də malikdirlər.

*Sceptrophasma bituberculatum* (Redtenbacher, 1889) Azərbaycanda yayılmış yeganə növdür. Rəngi bozdur. Şoranotu, yovşan kollarında tez-tez nəzərə çarpır, ətraf bitkilərin fonuna tamamilə uyğun gəlir. Uzunluğu 50–80 mm-ə çatır.

## Təsnifatı
 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Oxlokratiya

**Oxlokratiya** ( – kütlə,  – hakimiyyət) — qara camaatın hakimiyyətidir.

## Haqqında
Oxlokratiya dövlət idarəetmə formalarından biridir, Polibiyə görə demokratiyanın təhrif olunmuş, eybəcərləşdirilmiş formasıdır, rəzil ehtiraslarla ağlına gələni edən, zorakılıq və qanunsuzluğa əsaslanan qaraguruhun hökmranlığıdır, dövlətin ən pis formasıdır. Aristotelin fikrincə, ""yaxşıların" hakimiyyətdən kənarlaşdırılması və onu qara camaatın əvəzləməsi ölkədə sabitliyi pozur, dövlətdə xaosun artmasına səbəb olur. Oxlokratiya haqqında C. Boden nifrətlə danışır, onu demokratiya adı altında, nifaqın və vətəndaş müharibəsinin səbəbkarı sanırdı. Kütlənin psixologiyası və onun idarəçiliyinin ağır nəticələri barədə Q. Tard və Q. Leben də yazmışlar. "Kütlənin hökmranlığı" ideyası sosialist ideyasının həyata keçirildiyi vaxtlarda daha çox səslənməyə başladı. İ. A. İlin oxlokratiyanın ayaq açıb yeriməsini xalqın hüquqi şüurunun və sosial sisteminin pozulması ilə bağlayırdı. O, öz tarixi təcəssümünü 1789-cu il Fransa inqilabında, 1871-ci il Paris Kommunasında, XX əsrin əvvəllərində Rusiyada- sovet hakimiyyətinin ilk dövrlərində tapmışdır. Belə vəziyyət ən çox dövlətin "qarışıq dövrlərində" meydana gəlir, o zaman ki, köhnə normalar, institutlat, həyat sistemi pozulur və onların yeniləri ilə əvəzlənməsi mümkün olmur. Tarixdən o da məlumdur ki, oxlokratiyanın ömrü uzun olmur.

## Həmçinin bax
* Populizm

## Mənbə
* Politologiya. İzahlı lüğət. Bakı,2007. səh.233.
Say Yes (Mişel Vilyamsın mahnısı)

***"Say Yes"*** ABŞ müğənnisi Mişel Vilyamsın keçmiş "Destiny's Child" qrupunun üzvləri Beyonse və Kelli Roulandla birgə ifa etdiyi mahnıdır. Mahnıda xor tərəfindən ifa olunan *"when Jesus say yes, nobody can say no"* sözləri məşhur Nigeriya ilahisindən götürülmüşdür.

2005-ci ildə "Destiny's Child" qrupunun dağılmasından sonra "Say Yes" mahnısı hər üç qrup üzvünü bir gə iştirakı ilə ifa edilmiş və ekranlaşdırılmış ilk musiqi əsəridir.

"Say Yes" mahnısının klipi rəsmən 18 iyun 2014-cü ildə təqdim edilmişdir.

## Fon
Orijinalda *"When Jesus Says Yes"* adlanan Nigeriya mahnısı əsasında yazılmış "Say Yes" mahnısının prodüseri Harmoni Samuelsdir. Vilyams mahnının demo versiyasını keçmiş qrup üzvləri Beyonse Noulz və Kelli Roulanda göndərir və sonradan onlar mahnıda qonaq ifaçı kimi iştiraka razılaşırlar. "Rap-up Magazine" jurnalına verdiyi müsahibədə Beyonse mahnıda qonaq ifaçı kimi qərar verməsindən danışır və deyir: *"Bu mahnı o qədər ilhamlandırıcıdır ki…bu cür mahnılar çox azdır və mən bu mahnının bir hissəsi olmaqdan fəxr edirəm."*

## Hit-paradlarda
"Say Yes" BK hit-paradlarında 106-cı yerdə debüt etmişdir. Çıxışının ilk həftəsində Fransada mahnı 151-ci yerdə debüt etmişdir. "Say Yes" Vilyamsın Fransa hit-paradına daxil olan ilk solo sinqlıdır. ABŞ-də "Billboard Gospel Songs" hit-paradında mahnı beşinci yerdə, "Gospel Digital Songs chart" hit-paradında isə birinci yerdə debüt etmişdir.

## Klipi
"Say Yes" mahnısının klipi 20 may 2014-cü ildə Metyu A. Çerrinin rejissorluğu ilə çəkilmişdir. Yüksək əhval-ruhiyyəli və müsbət enerji aşılayan klip ağır ikonoqrafik simvollar olmadan çəkilmişdir. Beyonse dəbli apostolik geyimdədir və onun görünüşü mahnının ümumi məzmununa uyğundur, o klipdə 90 saniyə görünür; Kelli Rouland isə Beyonsedən sonra görünür. Klipi ilk dəfə izləyərkən keçmiş "Destiny's Child" üzvlərinin ayrılıqda çəkildiyi düşüncəsi yaransa da, sonda "DC" üzvləri Vilyams, Noulz və Rouland bir araya gələrək mahnını birlikdə tamamlayırlar.

Vilyamsın klipi ilk dəfə "Good Morning America" verlişində yayımlanmış və bu verilişdə o, klipin çəkilişlərinin "çox şən" olduğunu danışmışdır. *"Hərdən rejissor və ya istehsal assissantı deyirdi ki, "OK, qızlar qayıdın bura. Çünki, biz nə vaxt birlikdə oluruq, keçmiş günlərimizi və gəncliyimizi xatırlayaraq, gülümsəyir və xatirələrimizi yada salırıq"* deyə Vilyams qeyd edir. *"Bu, gözəl anlar idi."*

## Hit-parad göstəriciləri

## İstinadlar
Filippin qadın milli voleybol komandası

**Filippin qadın milli voleybol komandası** — Filippini qadın voleybolunda təmsil edən əsas milli komanda. Filippin Voleybol Federasiyası milli komandaya nəzarət edir. Federasiya Asiya Voleybol Konfederasiyasının tabeliyindədir.

## Tarixi
Fillippin voleybolda elə də güclü komandalardan deyil. Buna komandanın qazandığı nəticələr baxaraq da inanmaq olar. Belə ki, milli komandanın ən böyük uğuru 1974-cü ildə keçirilən dünya çempionatına vəsiqə qazanmalarıdır. Həmin turnirdə də komanda yalnız 18-ci yeri tuta bilmişdi. Asiya və Okeaniya çempionatında səkkiz dəfə final mərhələsinə yüksələ bilən milli komandanın ən böyük uğuru 1983-cü ildə qazandığı beşincilikdir. Qitə miqyaslı olimpiada olan Asiya Oyunlarında isə yalnız keçmişdə yaxşı nəticələr qazana bilmişdir. Belə ki, milli komanda bu turnirə 1982-ci ildən bəri yüksələ bilmir. Halbuki 1962 və 1966-cı illərdə həmin turnirin yarımfinalına yüksələ bilmişdilər. Filippin millisi Yay Olimpiya Oyunlarına isə ümumiyyətlə lisenziya qazana bilməmişdir.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı|Dünya Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Asiya və Okeaniya çempionatı|Asiya və Okeaniya Çempionatı]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Asiya Oyunlarında voleybol|Asiya Oyunları]]

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Filippin Voleybol Federasiyasının Rəsmi Saytı
Yeni Zelandiya qadın milli voleybol komandası

**Yeni Zelandiya qadın milli voleybol komandası** — Yeni Zelandiyanın ən güclü qadın voleybolçularının toplaşdığı milli komanda. Ölkə Okeaniyada yerləşsə də, Yeni Zelandiya voleybolda Asiyada oynayır. Yəni, Yeni Zelandiya Voleybol Federasiyası Asiya Voleybol Konfederasiyasının tabeliyindədir. Bunun əsas səbəbi isə, voleybolda regionlara görə bölünmədə Asiya və Okeaniya qitələrinin birlikdə bir regionu təmsil etməsidir.

## Tarixi
Yeni Zelandiyada voleybol istənilən səviyyədə inkişaf etməmişdir. Komandanın qatıldığı ən önəmli beynəlxalq səviyyəli turnir Asiya və Okeaniya çempionatıdır. Bu yarışlarda da ən yaxşı nəticəsi 1987-ci ildə qazandıqları dördüncülükdür. Son üç çempionatın isə ümumiyyətlə final mərhələsinə yüksələ bilməmişdilər.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası Asiya və Okeaniya çempionatı|Asiya və Okeaniya Çempionatı]]

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Yeni Zelandiya Voleybol Federasiyasının Rəsmi Saytı
Uniya

**Uniya** ( – birlik, təşkilat) — dövlətlər arasında ittifaqın, birliyin növü.

## Haqqında
Uniyanın personal və real növləri mövcuddur. Personal uniyada iki və daha çox monarxiya quruluşlu dövlətlərin bir dövlətin tərkibində birləşir, lakin hər biri özünün hakimiyyət və idarəetmə orqanlarını saxlayır. Məsələn, Millətlər Birliyinin üzvü olan 54 ölkədən 15-i şəxsi uniya münasibəti vəziyyətindədir, yəni Böyük Britaniya və və Şimali İrlandiya krallıqlarına birləşmişlər və özlərinin monarxları yoxdur. (Avstraliya, Yeni Zelandiya, Kanada, Barbadas, Yamayka və b.) İngilis kraliçası eyni zamanda bu ölkələrin hər birinin kraliçasıdır. Lakin həmin ölkələrdə onun funksiyasını əsasən hər bir ölkənin hökuməti tərəfindən namizədliyi təqdim olunmuş və kraliça tərəfindən təsdiqlənmiş general-qubernator yerinə yetirir. Real uniya öz dövlət başçısı, öz pul sistemi, birləşmiş ordusu və digər xarici siyasəti həyata keçirən vacib dövlət orqanları olan monarxiya quruluşlu dövlətlərin daha sıx birliyidir.

## Həmçinin bax
* Brest Uniyası (1596)

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Alberto Alesina and Enrico Spolaore. 2003. The Size of Nations. MIT Press.
Qriloblattidlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.

## Ümumi məlumat
İlk dəfə olaraq 1914-cü ildə Qərbi Kanadada tapılmışdır. Tapılandan sonra da bu həşəratın təsnifat yeri entomoloqlar arasında böyük maraq doğurmuşdur. Beləki, onlar bəzi əlamətlərinə görə düzqanadlılar dəstəsindən sisəklərə, bəzi əlamətlərinə görə də tarakankimilərə oxşayırlar. Ayaqlarının quruluşuna, buğumlu serqisinə və s. əlamətlərinə görə tarakankimilərə yaxın olduğu halda, yumurtaqoyanına, başının quruluşuna və s. əlamətlərinə görə də sisəklərə yaxındırlar. Odur ki, bunların hər ikisinin adına uyğun olaraq Grylloblatta adı verilərək bir dəstə kimi qəbul edilmişdir.

## Təsnifatı
* Grylloblattidae
** Galloisiana
** Grylloblatta
** Grylloblattina
** Namkungia 
 	 	 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Özbəkistan qadın milli voleybol komandası

**Özbəkistan qadın milli voleybol komandası** — Özbəkistanı qadın voleybolunda beynəlxalq arenada təmsil edən milli komanda. Komandaya Özbəkistan Voleybol Federasiyası nəzarət edir. Özbəkistan Mərkəzi Asiya ölkəsi olduğu üçün federasiyası Asiya Voleybol Konfederasiyasının tabeliyindədir.

## Tarixi
Özbəkistan SSRİ-nin tərkibindən çıxıb yalnız 1991-ci ildə müstəqil olduğundan ölkənin idman sahəsində irəliləməsi bir qədər gec oldu. Buna qədər isə bütün idman növlərində olduğu kimi voleybolda da Özbəkistanın oyunçuları Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının komandalarında oynayırdı. Müstəqillik illərindən sonra da Özbəkistan voleybolçuları heç də öz milli komandalarını seçmirdilər. Ölkənin yetişdirdiyi ən güclü voleybolçulardan bəlkə də ən birinci Polina Rəhimovanın bu ölkə vətəndaşı olması ilə Azərbaycan milli komandasını seçməsi bunun bariz nümunələrindəndir.

Özbəkistanın iştirak edə bildiyi ən böyük turnir Asiya və Okeaniya çempionatıdır. Bu turnirin də yalnız dörd dəfə final mərhələsinə yüksələ bilən milli komandanın iki dəfə tutduğu altıncılıqdan başqa uğuru yoxdur. Komanda 2007 və 2009-cu illərdə müvafiq olaraq 13-cü və 12-ci yerləri tuta bilsə də, 2011 və 2013-cü illərdə final mərhələsinə belə yüksələ bilməyiblər. Bütün bunlarla belə önəmli gələcək vəd edən Özbəkistan qadın voleybolu FIVB reytinq siyahısında ilk 55-likdədir.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası Asiya və Okeaniya çempionatı|Asiya və Okeaniya Çempionatı]]

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Özbəkistan Voleybol Federasiyasının "FİVB"nın Rəsmi Saytında
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında futbol

Futbol turniri ilk dəfə 1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oynanılıb. Üç klub arasında yalnız iki görüş təşkil olunub. Komandaların heç biri medallarla mükafatlandırılmayıb. Bu yarışlarda Böyük Britaniya, Fransa və Belçika futbol komandaları iştirak edib.  Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin keçmiş olimpiyadalar haqqında verdiyi məlumata görə, Böyük Britaniya qızıl, Fransa  gümüş , Belçika komandası isə  bürünc medalın sahibi olub. Futbol matçları Parisdə  Vélodrome de Vincennes stadionunda keçirilib.

## Medal cədvəli

## Yekun medal sıralaması

## Kişilərin futbol turnirinin nəticələri

----

## Xarici keçidlər
*Oyunlar haqqında hesabat
Veto

**Veto** — (lat.- **veto** — qadağan edirəm)

## Haqqında
Veto — müasir dövlətlərdə hər hansı hakimiyyət orqanlarının qərarını dayandıran və ya onun qüvvəyə minməsinə yol verməyən hüquqi aktdır. Mütləq və nisbi vetolar fərqləndirilir. Dövlət başçısının parlament tərəfindən qəbul edilmiş qanunu dayandırmaq hüququ olduğu halda o, mütləq veto, dövlət başçısı qanunun qüvvəyə minməsini dayandırdıqda o, nisbi veto sayılır. Bu zaman parlamentə ikinci dəfə səs verməklə bu qanunu qəbul etməyə icazə verilir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 110-cu maddəsində də bu hal öz hüquqi əksini tapmışdır. Müasir dövrdə veto anlayışının digər bir izahı hər hansı bir qanunun qəbul edilməsinə maneçilik törədən yekdilliyin olmamasıdır. (Məsələn, BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvünün veto hüququ vardır). Qədim Romada respublika dövründə xalq tribunları veto hüququndan istifadə etmək hüququna malik idilər. Onlar Roma senatının və ya konsulların plebeylərin mənafeyinə aid hər hansı bir qanununu qadağan edə bilərdilər. Qanunun fəaliyyətini dayandırmaq üçün xalq tribununun veto deməsi kifayət idi.

## Mənbə
* Politologiya. İzahlı lüğət. Bakı,2007. səh.341.
* Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, Bakı,2002.
* Y. Həsənov. Qədim Roma tarixi. Bakı,1975.
Dilguşa

**Dilguşa** — İranın İlam ostanının Məlikşahi şəhristanının Gəçi bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 3,931 nəfər və 676 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Dehluran

**Dehluran_دهلران_دیلرو** — İranın İlam ostanının şəhərlərindən və Dehluran şəhristanının mərkəzidir. 2011-ci ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 27,602 nəfərdən və 5,787 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Pirojki

**Pirojok** () və ya **pirojki** (() — içliklə doldurulmuş kiçik ölçülü çörək və ya xəmir məmulatı. ümumiyyətlə Rusiya və Şərqi Avropa mətbəxinə məxsusdur. Pirojol məşhur küçə yeməyi və rahatlıq qidasıdır. Onlar xüsusilə böyük etnik rus icmalarının yaşadığı ölkələrdə məşhurdur.

Bu, maya ilə, mayasız və ya qata-qat xəmirdən hazırlanır və ya sobada bişirilir, ya da yağda qızardılır. Bişmiş pirojoklar adətən "qayıq" formalı (uzunsov və uc hissələri iti) və ya oval olur, qızardılmış pirojoklar isə oval-yastı və ya "aypara" formasında hazırlanır. İçliyin çəkisi pirojokun ümumi kütləsinin 20–25 faizini təşkil etməlidir. Bu nisbət xüsusilə kələm, kəsmik və marmelad ilə doldurulmuş qızardılmış pirojoklar üçün tətbiq olunur. Digər növ içliklərdə bu nisbət 25–35 faiz arasında dəyişir. Standart pirojokun ümumi çəkisi, qaydalara görə, 100 qramadək olur.

*Pirojki* sözü rus dilində "*[[piroq]]*" sözünün kiçiltmə formasıdır.

## Terminologiyası

"Pirojki" (, ) sözü rus dilindən gəlir və vurğu son hecada yerləşir: [pʲɪrɐʂˈkʲi]. Tək formada olan "pirojok" () sözü "piroq" () sözünün kiçildilmiş formasıdır və tam ölçülü "piroq", yəni böyük piroq mənasını verir. Bu söz qədim rus dilindəki "pirъ" () sözündən yaranmışdır.

Digər slavyan dillərində onun oxşar formaları mövcuddur: belarus dilində pirajki (піражкі) və ukrayn dilində "pırijki" (пиріжки).

## Mədəniyyətdə
Darra Qoldşteynin fikrinə görə, pirojok "Rus həyatında olduğu qədər ədəbiyyatda da hər yerdə mövcuddur. Küçə küncləri daşıyıcı sobadan təzəcə çıxmış pirojları satan satıcılarla doludur; kafelərdə isə şorba ilə yanaşı ət pirojları da təqdim olunur [...] Onların kiçik qohumları olan pirojkilar cib ölçüsündə və oval formalıdır. Bütün bunlar müxtəlif xəmirlərdən — maya, qum və ya lay xəmirdən — hazırlanır və içliyə ən uyğun olanı seçilir". O, pirojokun ədəbiyyatda yerinə Nikolay Qoqolun "*[[Dikanka yaxınlığında fermada axşamlar]]*" əsərini nümunə göstərmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Бутейкис Н. Г., Кенгис Р. П. Пирожки печёные. Пирожки жареные // Приготовление мучных кондитерских изделий. — М.: Экономика, 1965. — С. 179—181, 193—194. — 252 с. — 45 000 экз.
* Пирожки // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1959. — Т. VI. — Стб. 1049—1053. — 581 с.
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
AMEA-nın müxbir üzvlərinin siyahısı

**AMEA-nın müxbir üzvlərinin siyahısı** — aşağıda AMEA-nın müxbir üzvlərinin siyahısı göstərilib.

1949-cu ildən bu yana ümumi olaraq 383 nəfər AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir. Onlardan 143 nəfəri sonradan AMEA-nın həqiqi üzvü seçilə bilmişdir.

Hazırda AMEA-nın 85 müxbir üzvü var.

## AMEA-nın müxbir üzvü seçilmiş şəxslərin siyahısı

## Həmçinin bax
* AMEA-nın həqiqi üzvlərinin siyahısı

## İstinadlar
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq

Fransanın Paris şəhərində baş tutmuş 1900 Yay Olimpiya Oyunlarında kamandan oxatma üzrə 6 növdə Olimpiya yarışları keçirilmişdir. Bu yarışlarda 3 ölkədən ümumilikdə 153 iştirakçı mübarizə aparmışdır. Kamandan oxatma yarışları Olimpiyadanın proqramına birinci dəfə idi salınmışdı. Altı növün hər birində kişilər mübarizə aparıb. Kamandan oxatma yarışlarında yalnız Fransa, Belçika və Hollandiyanın olimpiyadaçıları mübarizə aparıb. Hollandiyalı iştirakçılardan hər hansı birinin adı və medal qazanması barədə məlumat yoxdur. Kamandan oxatma yarışlarında iştirak edən ən gənc idmançı 24, ən yaşlı idmançı isə 50 yaşında idi.

## Medal cədvəli

## Yekun medal sıralaması

## İştirakçı ölkələr
Bu yarışlarda 3 ölkədən ümumilikdə 153 olimpiyadaçı iştirak etmişdir.
*  Belçika (18)
*  Fransa (129)
*  Niderland (6)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq
İvan Rakitiç

**İvan Rakitiç** — peşəkar karyerasına İsveçrənin Bazel klubunda başlayıb. Daha sonra Almaniyanın Şalke klubuna keçib. İspaniyanın Sevilya klubunda məşhurlaşıb. Bir neçə titul qazandıqdan sonra Barselonaya transfer olub. Hazırda Xorvatiyanın Hayduk Split futbol klubunda çıxış edir. O, əslən isveçrəli olsa da, Xorvatiya millisində oynayıb.

İvan Rakitiç İsveçrənin Rheinfelden şəhərində 1988-ci ildə anadan olub.

## İstinadlar
Zorapterlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.

## Ümumi məlumat
Bu dəstənin nümayəndələri kiçik həşəratlar olub, elmə son vaxtlar (1913) italiyalı entomoloq Filippo Silvestri tərəfindən məlum edilmişdir. Başda təsbeh şəkilli bığcıqları vardır. Ağız orqanları gəmiricidir. Göz və gözcük bəzilərində inkişaf etmiş, bəzilərində isə inkişaf etməmişdir. Serqisi qısa və bir buğumludur. Zorapterlər üçün dimorfizim xarakterik olub, həm qanadlı, həm də qanadsız formaları vardır. Qanadsız formaların əksəriyyəti 3&nbsp;mm uzunluqdadır, göz və gözcüklərdən məhrumdur. Qanadlı formalarda ön qanadlar arxa qanadlara nisbətən uzundur. Onlar ağac qabıqlarının altında, bitki qalıqları arasında və s. yerlərdə yaşayır, gizli həyat tərzi keçirirlər. Ancaq tropik və subtropik zonada yayılmışlar. Göbələk sporları və gənələrlə qidalanırlar.

## Təsnifatı
* *Zorotypidae*
** *Xenozorotypus* Engel et Grimaldi, 2002 
** *Zorotypus* Silvestri, 1913 
 	 	 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nika

* Nika (mifologiya) — Yunan mifologiyasında titan, zəfər, qələbə ilahəsi, Pallant və Stiks qızı, Qısqancın, Qüvvətin, Gücün bacısı.
* Nika mükafatı — Rusiyanın film mükafatı.
* Nika — İranın Mazandaran ostanında şəhər.
Stüartlar

**Stüartlar sülaləsi** (; ) — İngiltərə, Şotlandiya, İrlandiya və Böyük Britaniya krallığında hökmran olmuş monarx ailəsi.

Ailənin adı banisi olan Volter Fitzalanın əlində tutduğu və Şotlandiya siyasi tarixindəki ən yüksək vəzifə olan *Şotlandiya Yüksək Vəkili* () ünvanından alınmışdır. Sülaləyə mənsub ilk monarx 1371-ci ildə Şotlandiya kralı olan II Robert oldu. Onun şəcərəsindən olan Şotlandiya kralı IV Ceymsin 1503-cü ildə İngiltərə kralı VII Henri Tüdorun qızı Marqaritayla evlənməsiylə iki krallıq arasında qohumluq əlaqəsi yaradıldı və onların gələcəkdə birləşdirilməsinə yol açdı. Belə ki, Marqaritanın qardaşı qızı olan I Elizabetin 1603-cü ildə geridə varis qoymadan vəfat etməsinin ardından, taxt-tac Marqaritanın nəticəsi olan Şotlandiya kralı VI Ceyms sahibləndi. Beləliklə, Şotlandiya, İngiltərə və İrlandiya eyni monarxın hakimiyyəti altında birləşdi və 1714-cü ildə kraliça Anna Stüartın vəfatınadək hər krallıq da Stüartların hakimiyyəti altında qaldı.

Kraliça Anna Stüartın geridə rəsmi varis qoymadan 1714-cü ildə vəfat etməsiylə, taxt-tac Hannover sülaləsinin əlinə keçdi. Üstəlik, taxta çıxarılan I Georq da VI Ceymsin qızı Bohemiya kraliçası Yelizavetanın nəvəsi idi.

Taxtdan devrilməsinin ardından Fransaya qaçan II Ceymsin şəcərəsindən olanlar uzun illər taxt iddialarını davam etdirsələr də, 1807-ci ildə ailənin bu qolunda kişi şəcərəsinin soyu kəsildi. Yakobitizm hərəkatı olaraq bilinən bu taxt iddiaları da bu tarixdən etibarən sona çatdı.

## Monarxların siyahısı

### Şotlandiya kralları

### İngiltərə, Şotlandiya və İrlandiya kralları

## Mənbə

* 
* 
* 

## İstinadlar
Mantofazmidlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.

## Ümumi məlumat
Mantofazmidlər – 2002-ci ildə kəşf edilmiş Afrika mənşəli yırtıcı həşəratlardır. Əvvəllər yeni dəstə kimi qeyd edilmiş, lakin 2006-cı ildə mitoxondrial DNT-nin araşdırılması nəticəsində oxşarlıqlarına əsasən yüyrəksisəklərlə  birgə Notoptera  dəstəsində birləşdirilmişlər. Yarımdəstənin hətta yetkin nümayəndələrinin qanadlardan məhrum olması onların təyinini xeyli çətinləşdirir. Mantofazmidlər dəvədəlləyi və çöpcüyün hibridini xatırladır. İlk nümunələr Namibiyada (Mantophasma zephyrum) və Tanzaniyada (M. subsolanum) tapılmış qədim muzey eksponatlarına, yaşı 45 mln. il hesablanan Baltika kəhrəbasının içərisinə gömülmüş inklüzlara (Raptophasma kerneggeri) görə təyin edilmişdir. "Qladiatorların" canlı nüsxələri 2002-ci ildə Namibiyada beynəlxalq ekspedisiya zamanı tapılmışdır. Tyrannophasma gladiator Brandberq düzənliyində, Mantophasma zephyrum isə Eronqo dağında əldə edilmişdir.

Mantofazmidlərə mövsümi yağışların yağdığı quru yaşayış yerlərində rast gəlinir. Onlar adətən ot topalarının və kolluq bitkiliyinin içərisində məskunlaşırlar. Növlərin əksəriyyəti gecə həyat tərzi keçirir. Namibiya növlərinin bəziləri gündüzlər daha fəal olur. Bəzi növlər qaya süxurlarının çatlarında gizlənirlər.

## Təsnifatı
**Austrophasmatidae*
**Mantophasmatidae*
**Tanzaniophasmatidae*
 	 	 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Şapele 50 metr

Şapele 50 metr yarışları 1900 Yay Olimpiya Oyunlarının kamandan oxatma yarışlarının proqramına daxil idi. Ümumilikdə üç ölkənin olimpiyadaçıları mübarizə aparıb. Beşinci və altıncı yerləri tutmuş iştirakçıların nəticələri və adları məlum deyil.

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
Şapele 50 metr
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Şapele 33 metr

Şapele 33 metr yarışları 1900 Yay Olimpiya Oyunlarının kamandan oxatma yarışlarının proqramına daxil idi. Yalnız ilk üç yeri tutmuş iştirakçılar məlumdur.

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
Şapele 33 metr
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Sur la Erş

Sur la Erş yarışları 1900 Yay Olimpiya Oyunlarının kamandan oxatma yarışlarının proqramına daxil idi. Ümumilikdə 129 iştirakçı mübarizə aparmışdır. Onlardan yalnız üç iştirakçının nəticələri məlumdur.

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
Sur la Erş
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Kordon Dore 50 metr

Kordon Dore 50 metr yarışları 1900 Yay Olimpiya Oyunlarının kamandan oxatma yarışlarının proqramına daxil idi. Ümumilikdə 3 üç ölkənin olimpiyadaçıları mübarizə aparıb. Təsnifat mərhələsi əvvəlcə keçirilib. Sonra isə səkkiz idmançının iştirakı ilə final mərhələsi təşkil olunub.

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
Kordon Dore 50 metr
Afrika Voleybol Konfederasiyası

**Afrika Voleybol Konfederasiyası** — Afrikada voleybola nəzarət edən qurum. 53 Afrika ölkə federasiyası tabeliyindədir. Mərkəzi Misirin paytaxtı Qahirədə yerləşir. Prezidenti də həmin ölkədən Əmr Əl Vanidir. Qeyd edək ki, Afrika Voleybol Konfederasiyasının voleybol turnirləri izləyici sayına görə ən geridə olan turnirlər sayılır.

## Təşkil etdiyi turnirlər

### Milli komandalar üçün
* Kişilərarası Afrika çempionatı
* Qadınlararası Afrika çempionatı
* Gənc oğlanlararası Afrika çempionatı
* Gənc qızlararası Afrika çempionatı
* Yeniyetmə oğlanlararası Afrika çempionatı
* Yeniyetmə qızlararası Afrika çempionatı
* Oğlan uşaqlarıarası Afrika çempionatı
* Qız uşaqlarıarası Afrika çempionatı

### Klublar üçün
* Kişilər Çempionlar Liqası
* Qadınlar Çempionlar Liqası

## Federasiyalar
Kanton

**Kanton** aşağıdakı mənalarda işlənə bilər:

## Coğrafiya
* **Kanton** — bəzi ölkələrdə inzibati-ərazi vahidi:
** İsveçrə kantonları — 1-ci dərəcəli inzibati bölgü vahidi;
** Lüksemburq kantonları — 2-ci dərəcəli inzibati bölgü vahidi;
** Fransa kantonları — 3-cü dərəcəli inzibati bölgü vahidi;
** Bosniya və Herseqovina kantonları — 1-ci dərəcəli inzibati bölgü vahidi;
** Boliviya kantonları — 3-cü dərəcəli inzibati bölgü vahidi;
** Ekvador kantonları — 2-ci dərəcəli inzibati bölgü vahidi;
** Kosta-Rika kantonları — 2-ci dərəcəli inzibati bölgü vahidi;
** 1920-1930-cu illərdə RSFSR-in bəzi muxtar respublikalarında və vilayətlərində də kantonlar mövcud olmuşdur.
* **Kanton** — Çinin Quançjou şəhərinin Avropa dillərindəki köhnə adı.
* Kanton — Kiribatidə Feniks arxipelaqında atoll.
* Kanton — ABŞ-nin Minnesota ştatında şəhər.
* Kanton — ABŞ-nin Minnesota ştatında taunşip.
* Kanton — ABŞ-nin Ohayo ştatında şəhər.

## Digər
**Kanton** — veksillologiyada bayrağın yuxarı sol hissəsinə verilən ad.

## Həmçinin bax
* Kanto
AMEA prezidentlərinin siyahısı

**AMEA prezidentləri** — 1945-ci il martın 31-də akademiyanın həqiqi üzvlərinin ilk ümumi iclasında ilk prezident Mir Əsədulla Mirqasımov seçilmişdir. AMEA-nın sonuncu prezidenti – 2022-ci ildən akademik İsa Həbibbəylidir.

## Tarixi
SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin 1945-ci il 23 yanvar tarixli qərarı ilə filial Azərbaycan EA-na çevrildi. Bu vaxt akademiyanın 4 bölməsi, 16 elmi-tədqiqat institutu, elmi-tədqiqat şöbəsi, 3 muzeyi, mərkəzi elmi kitabxanası, Naxçıvan, Gəncə, Xankəndi və Qubada elmi bazaları var idi. Həmin il Azərbaycan EA-na 15 həqiqi üzv seçildi. Onun ilk heyətində Ü. Hacıbəyov, S. Vurğun, M. İbrahimov, Y. Məmmədəliyev, M. Qaşqay, A. A. Qrossheym, S. Dadaşov, İ. Q. Yesman, M. Mirqasımov, Ş. Əzizbəyov, Ə. Əlizadə, M. Topçubaşov, M. Hüseynov, H. Hüseynov və İ. İ. Şirokoqorov daxil oldu. 1945-ci il martın 31-də akademiyanın həqiqi üzvlərinin ilk ümumi iclasında Mir Əsədulla Mirqasımov prezident seçildi. Sonrakı illərdə Yusif Məmmədəliyev (1947–1950, 1958–1961), Musa Əliyev (1950–1958), Zahid Xəlilov (1961–1967), Rüstəm İsmayılov (1967–1970), Həsən Abdullayev (1970–1983), Eldar Salayev (1983–1997), Fəraməz Maqsudov (1997–2000), Mahmud Kərimov (2001–2013) Akademiyanın prezidenti olmuşlar.

Aşağıdakı siyahıda Azərbaycan Elmlər Akademiyasının yarandığı gündən bu günə kimi bütün prezidentlərinin siyahısı verilmişdir.

Akademik Akif Əlizadə AMEA-nın – 2013-cü ildən — 2019-cu ilədək prezidenti olmuşdur.

## Siyahı

## İstinadlar
Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı

**Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı** — ikinci çempionat istisna olmaqla hər iki ildən bir Afrika qadın milli komandaları iştirakı ilə, son vaxtlar 6 komanda ilə Afrika Voleybol Konfederasiyası tərəfindən təşkil edilən qitə miqyaslı turnir. Turnirin ən uğurlu komandası son çempion dır. Onlar bu turnirin nə az, nə çox düz 8 dəfə qalibi olmuşlar. İlk Afrika çempionatı isə 1976-cı ildə təşkil edilmişdir. Həmin turnirin qalibi  yığması olmuşdur.

## Turnirin arxivi

## Medal reytinqi




## Həmçinin bax
*Voleybol üzrə kişilərarası Afrika çempionatı

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt
Publi Korneli Tasit

**Tasit Korneli** () — Roma tarixçisi.

## Həyatı
Qədim Roma tarixçisi Tasit Korneli 58-ci ildə Şimali İtaliyada Roma əyaləti olan Qalliya Narbonda varlı süvari ailəsində anadan olmuş, mükəmməl təhsil almışdır. Müasiri olmuş üç Roma imperatorunun üçü də ona himayədarlıq etmiş, o, ən yüksək dövlət vəzifələrinə təyin edilmişdir. Gənc yaşlarında təhsilini səssizcə davam etdirdiyindən "Səssiz" — "Tasit" ləqəbini almışdır. Ən yaxın dostu Plinus olmuşdur Tasit Korneli 69–96-cı illərdə Romanı idarə edən Flavilərlə dostluq etmiş, bu sülalənin nümayəndəsi, 69–79-cu illərdə Poma imperiyasını idarə edən Vespasian Tasit Kornelini senata üzv təyin etmiş, Dominisian (81–96) isə onu pretor təyin etmişdir. 77-ci ildə general Aqrikolanın qızı ilə evlənmişdir. 89–93 illərində hətta bəzi legionların generalı təyin olunmuşdur Böyük natiqlik qabiliyyəti olan Tasit Korneli 93-cü ildən sonra senatın üzvü kimi imperator Dominisianın repressiyalarından canını güclə qurtarmışdır. Tasit 96-cı ildə Romada baş vermiş dövlət çevrilişini alqışlamış, hakimiyyətə gələn Antonilər sülaləsinin (96–192) əsasını qoyan imperator Nerva (96–98) onu konsul təyin etmiş, Trayanın zamanında (98–117) isə məhkəmə natiqi kimi şöhrətlənmişdir. Tasit Korneli imperatorların çoxunu damğalamış, qaynatası, o zaman Roma imperiyasının Böyük Britaniyada valisi olan Yuli Aqrikolanı isə tərifləmiş, onu özünün ideal dövlət başçısı kimi səciyyələndirmişdir. Tasit ömrünün sonlarına yaxın siyasi həyatdan çəkilib yaradıcılıqla məşğul olmuş, bir-birinin ardınca "Aqrikolanın həyatı", "Germanların mənşəyi və məskəni", "Natiqlər haqqında dialoq", "Tarix" (14 kitab) və "Annallar" (16 kitab) kimi əsərlərini yazmışdır. Sonuncu iki əsərdən yalnız dörd kitab və kiçik fraqmentlər qalmışdır, Amma bu əsərlər Tasiti antik tarixçilərin zirvəsinə yüksəltmişdir. Hər iki əsərin mərkəzində despot imperatorlarla müti senatın münasibətlərinin təsviri durur. Tasit Korneli həm plebeylərə, həm də orduya, xüsusilə sıravi döyüşçülərə yaramaz və alçaq sürü kimi, bütün bəla və fəlakətlərin səbəbi kimi qiyamların daşıyıcısı kimi baxırdı. Onun fikrincə, bütün çevrilişlər guya azadlıq, dinclik və təhlükəsizlik xatirinə edilir, Amma çoxlu insan qırğınına səbəb olan növbəti çevrilişdən sonra məlum azadlıq və firavanlıq şüarları ilə repressiyalar tələb olunur. Bu da öz növbəsində yeni qiyam və çevrilişlərə səbəb olur, beləliklə, tarix adlanan zəncirvari reaksiya aramsız davam edir.

## Əsərləri
* Aqrikolanın həyatı,
* Germanların mənşəyi və məskəni,
* Natiqlər haqqında dialoq,
* Tarix,
* Annallar.

## Mənbə
* Əlisa Nicat. Dünya tarixçiləri, Bakı, 1998, səh.34–35
* Y. Həsənov. Qədim Roma tarixi. Bakı, 1975.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Katö Kiyomasa

**Katö Kiyomasa ([[yapon dili|yapon]]加藤 清正)** (d. 25 iyul 1561 – ö. 2 avqust 1611) — yapon sərkərdəsi.

XVI əsrin sonu Yaponiyanı idarə edən üç feodal hakimdən ikincisinə, qohumu Toyotomi Hideyösiyə xidmət edib. Hideyösinin Yaponiyanı birləşdirmək üçün apardığı müharibələrdə iştirak edib.
İmcın müharibəsi vaxtı yaponların avanqardına başçılıq edir. İkinci yürüş vaxtı (1597–98) Ulsanda yapon qoşunlarına başçılıq edir.

1600 ildə Seqiqahara döyüşündə Katö Yaponiyanı birləşdirən üçüncü feodal hakim İeyasu Tokuqavanın tərəfində vuruşur. Sonralar Hideyösinin oğlu Hideyörinin tərəfinə keçir.

## Mənbə
* Böyük Sovet Ensiklopediyası, Kato Kiyömasa
Voleybol üzrə kişilərarası Afrika çempionatı

**Voleybol üzrə kişilərarası Afrika çempionatı** — Afrika Voleybol Konfederasiyasının təşkilatçılığı keçirilən qitə çempionatı. Afrika çempionatı ilk 5 turnirdən sonra hər 2 ildən bir təşkil edilir. 19 dəfə təşkil edilən çempionata 5 dəfə Tunis ev sahibiliyi etmişdir. Onlar həm də ən çox qalib gələn komandadırlar. Səkkiz dəfə qitə çempionatının qalibi olmuşlar. Ən yaxın izləyiciləri isə son çempion dir. Misir isə düz yeddi dəfə turniri çempionluqla başa vurmuşdur. Bu 2 Aralıq dənizi ölkəsindən başqa Kamerun və Əlcəzair milliləri də hərəyə 2 dəfə turnirin qızıl medallarını qazanmışlar.

## Turnirin arxivi

## Medal reytinqi




## Həmçinin bax
*Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt
Moris Allays

**Moris Allays** () (d. 31 may 1911, Paris, Fransa – ö. 9 oktyabr 2010, St.Kloud, Fransa) — fransız iqtisadçı. İqtisadiyyat və fizika sahəsindəki işləri ilə tanınır. 1988-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Moris Allays Parisdə anadan olub. Moris Allays Yüksək Təhsil Məktəbində () müəllimlik etmişdir.
 
## Elmi işləri
Moris Allays iqtisadiyyat elminin *[[qərar nəzəriyyəsi]]* və *[[monetarizm]]* sahələrindəki işləri ilə tanınır. Ən çox bilinən kəşfi gözlənən fayda qaydasına bağladığı və yenilikçi tənqidi modelləşdirdiyi Allays paradoksudur.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Moris Allays haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Moris Allays haqqında faktlar
* Moris Allaysın İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı 

## İstinadlar
Frederik Passi

**Frederik Passi** (; ) — Fransız iqtisadçı. Barışa doğru mübarizəni fəal dəstəkləmiş, ilk Nobel Sülh Mükafatına (1901) Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatının qurucusu Anri Dünanla birgə layiq görülmüşlər.

## Həyatı
Fransız Dövlət Şurası'nda nəzarətçi olaraq çalışdıqdan (1846-1849) sonra yazıları və konferanslarıyla müxtəlif iqtisadi islahatların reallaşdırılmasını müdafiə etməyə başladı. Bir çox xeyriyyə işinin təşkilatçılığında vəzifələndi. Yaxından tanıdığı ingilis iqtisadçılar Riçard Kobden və Con Braytın liberal fikirləri istiqamətində sərbəst ticarətin aktivlərindən oldu. Krım müharibəsi(1853-1856) əsnasında sülhün təmin edilməsi üçün cəhdlər etdi. 1867-ci ildə "Le Temps" jurnalında yayımlanan çağırışıyla Fransa və Prussiya krallığı arasındakı müharibənin qabağını aldı. Həmin il, sonradan Fransa Beynəlxalq Rəyçilər Dərnəyi olaraq bilinən Beynəlxalq Sülh Birliyini qurdu. Fransız-Alman müharibəsindən (1870-1871) sonra, Alsas-Lorrayna tərəfsizlik statusu verilərək müstəqilliyinin tanınmasını təklif etdi. 1881-ci ildə Fransız Nümayəndələr Palatasının bir üzvü olaraq, Fransa və Hollandiya arasındakı Fransız Quyanası - Surinam sərhədindəki  anlaşılmazlıqla bağlı hakim təyin olundu.Beynəlxalq Parlamentlər Birliyinin qurulmasında(1889) iştirak etdi.

## İstinadlar
İbrahim Ləmbəranski

**İbrahim Ləmbəranski** ()— sabiq Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu Bakı şəhər Sabunçu rayon prokuroru., Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyinin müşaviri

## Həyatı
İbrahim Ləmbəranski 21 sentyabr 1972-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1989-cu ildə Bakı şəhər 6 №li orta məktəbi bitirib və həmin ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olub. 1994-cü ildə oranı bitirmişdir.
Ailəlidir, üç övladı var.

## Fəaliyyəti
1995-ci ildə Bakı şəhəri Əzizbəyov (Xəzər) rayon prokurorluğunun böyük müstəntiqi vəzifəsi üzrə stajor təyin edilmiş və 1996–2001-ci illərdə həmin rayon prokurorluğunun böyük müstəntiqi vəzifəsində işləmişdir.
2001–2006-cı illərdə Bakı şəhəri Binəqədi rayon prokurorluğunun böyük müstəntiqi, 2006–2007-ci illərdə Bakı şəhər prokurorluğunun İstintaq idarəsinin böyük müstəntiqi vəzifəsində işləmişdir.
2007–2016-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Ağır cinayətlərə dair işlər üzrə İstintaq idarəsinin xüsusilə mühüm işlər üzrə böyük müstəntiqi vəzifəsində işləmişdir.
2016-cı ildən 2020-ci ilin iyun ayınadək Bakı şəhər Pirallahı rayon prokuroru, 2020-ci ilin iyun ayından Bakı şəhər Sabunçu rayon prokuroru vəzifəsində işləyir.
Baş ədliyyə müşaviri xüsusi rütbəsindədir.
Səmərəli işə, o cümlədən, ağır və xüsusilə ağır cinayət hadisələrinin açılmasında ölkəmizdə ictimai rezonansa səbəb olan bir sıra cinayət işlərinin müvəffəqiyyətlə aparılmasına görə Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun rəhbərliyi tərəfindən dəfələrlə təşəkkür, qiymətli hədiyyə və s. xidməti qaydada həvəsləndirilmişir.
Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Ağır cinayətlərə dair işlər üzrə istintaq idarəsinin xüsusilə mühüm işlər üzrə böyük müstəntiqi dövrdə Quba hadisələri, "NİDA"çıların işi, Leyla Yunus, Rauf Mirqədirovun işi kimi bir çox siyasi motivli cinayət işlərinin istintaqına rəhbərlik etmişdir.
2006-cı ildən Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının üzvüdür.
Azərbaycan və rus dillərini mükəmməl bilir.
Bitərəfdir, siyasi partiyaların üzvü olmamışdır.

2025-ci ilin iyununda Sabunçu rayon prokuroru vəzifəsindən azad edilmişdir. 2025-ci ilin oktyabrında Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyinin rəis müavini təyin olunmuşdur.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 01 oktyabr 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
* Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun 21 sentyabr 2022-ci il tarixli əmri ilə "Azərbaycan Prokurorluğunun 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə təltif edilmişdir.
* Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun "Fəxri işçisi" döş nişanı və "Fəxri Fərman" ilə təltif edilmişdir.
* Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin 17 avqust 2023-cü il tarixli əmri ilə "Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Lənbəranskilər
Qısabığcıqlılar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.

## Ümumi məlumat
Bu yarımdəstənin bığcıqları adından məlum olduğu kimi qısadır və 3 buğumludur. Üçüncü buğum formasına görə başqa buğumlardan fərqlənir. Sürfələrində baş inkişaf etməmişdir, belə ki, baş kapsulu güclü reduksiya olunmuşdur. Pupları yalançı baramada və ya onsuz olur. Yetkin mərhələlərində qanadlar enlidir və güclüdür. İnsan və heyvanların həyatında mühüm rol oynayan və böyük təsərrüfat əhəmiyyəti olan çoxlu növləri vardır.

## Təsnifatı
* Muscomorpha 
** Acartophthalmidae, Acroceridae, Agromyzidae, Anthomyiidae, Anthomyzidae, Apioceridae, Asilidae, Asteiidae. Atelestidae. Aulacigastridae, Bombyliidae, Braulidae, Calliphoridae, Camillidae, Campichoetidae, Canaceidae, Carnidae, Chamaemyiidae, Chloropidae, Chyromyidae, Clusiidae,Coelopidae, Conopidae, Cryptochetidae, Curtonotidae, Cypselosomatidae, Diastatidae, Diopsidae, Dolichopodidae, Drosophilidae, Dryomyzidae, Empididae, Ephydridae, Fanniidae, Heleomyzidae, Hilarimorphidae, Hippoboscidae, Hybotidae, Lauxaniidae, Lonchaeidae, Lonchopteridae, Micropezidae, Microphoridae, Milichiidae, Muscidae, Mydidae, Nemestrinidae, Neriidae, Odiniidae, Oestridae, Otitidae, Pallopteridae, Periscelididae, Phoridae, Piophilidae, Pipunculidae, Platypezidae, Platystomatidae, Psilidae, Pyrgotidae, Rhinophoridae, Richardidae, Ropalomeridae, Sarcophagidae, Scathophagidae, Scenopinidae, Sciomyzidae, Sepsidae, Sphaeroceridae, Strongylophthalmyiidae, Syrphidae, Tachinidae, Tanypezidae, Tephritidae, Tethinidae, Therevidae,Vermileonidae 	 
* Stratiomyomorpha
** Stratiomyidae, Xylomyidae 
* Tabanomorpha 
** Athericidae, Pelecorhynchidae, Rhagionidae, Tabanidae, Vermilconidae 	 
* Xylophagomorpha
** Pantophthalmidae, Xylophagidae 

## İstinadlar

## Həmçinin bax