open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tahir Zahidov

**Tahir Zahidov** (10 fevral 1979) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

## Karyerası
Tahir Zahidov 1994-cü ildə Birləşmiş Ştatlarda, 1995-ci ildə isə Macarıstanda baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatlarının qalibi oldu. 1995-ci ildə Praqa şəhərində (Çexiya) Dünya Çempionatını 20-ci pillədə başa vuran Tahir Zahidov 1996-cı ildə Budapeşt şəhərində (Macarıstan) Avropa Çempionatını 8-ci pillədə başa vurdu.

Tahir Zahidov 1996-cı ilin iyulunda Azərbaycanı Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. İyulun 20-də mübarizə aparan Tahir Zahidov 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə 1992-ci il Barselona Olimpiadasının qalibi olan Almaniya nümayəndəsi Oleq Kurçenxo ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə rəqibinə 0:10 hesabı ilə məğlub olan Tahir Zahidov, mübarizəni təsəlliverici qrupda davam etdi. Təsəlliverici qrupun birinci görüşündə onun rəqibi Yəmən nümayəndəsi Abdulla Al-İzani oldu. Rəqibinə 11:0 hesabı ilə qalib gələn Tahir Zahidov, qrupun növbəti mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi İtaliya nümayəndəsi Francesco Kostantino oldu. Bu görüşdə rəqibinə 0:5 hesabı ilə məğlub olan Tahir Zahidov, Atlanta Olimpiadasıı 14-cü pillədə başa vurdu.

Olimpiadadan sonra Tahir Zahidov 1996-cı ildə Polşada gənclər arasında Dünya Çempionatını altıncı pillədə başa vurdu.

1997-ci ildə isə Tahir Zahidov İstanbul şəhərində gənclər arasında Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib olsa da, həmin il Finlandiyada baş tutan gənclər arasında Dünya Çempinatını dördüncü pillədə başa vurdu.

1998-ci ildə Albaniyada baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatında dördüncü pillədə qərarlaşan Tahir Zahidov 1999-cu ildə Budapeşt şəhərində (Macarıstan) gənclər arasında Avropa Çempionatının qızıl, Buxarest şəhərində (Rumıniya) gənclər arasında Dünya Çempionatının isə gümüş medalına sahib oldu. 1999-cu ildə idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Pasarel adası

**Pasarel adası** (, ‘Ostrov Pasarel’ \'os-trov pa-sa-'rel\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarında yerləşən, İngilis boğazının qərb tərəfində yerləşən Aitço adaları arxipelaqına daxil olan buzlaqsız adadır. Ada Barrientos adasından 900 m şimal-qərbdə, Siyerra adasından 1.35&nbsp;km şimal-şərqdə və Emeline adasından 650 m cənub-şərqdə yerləşmişdir. Adanın uzunluğu 450 m, eni 260 metrdir. Ada 19-cu əsrdə *ağ sənayeçilər* tərəfindən kəşf edilmişdir.

Pasarel adası Bolqarıstanın qərbində yerləşən Dolni Pasarel şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Ada  koordinatlarında yerləşmişdir. 2009-cu ildə Bolqarıstan xəritəçəkmələrinə əsasən göstərilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2010. ISBN 978-954-92032-9-5 (First edition 2009. ISBN 978-954-92032-6-4)

## Həmçinin bax
* 60° S cənub enliyindəki Antarktida adalarının siyahısı
* ATEK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Pasarel Island. SCAR
Xorxe adası

**Xorxe adası** — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarında yerləşən, İngilis boğazının qərb tərəfində yerləşən Aitço adaları arxipelaqına daxil olan buzlaqsız adadır. Adanın uzunluğu 420 m, eni 300 m, səthinin sahəsi isə 13 hektardır. Ada 19-cu əsrdə *ağ sənayeçilər* tərəfindən kəşf edilmişdir.

Xorxe adası *Lautaro* gəmisinin kapitanı, 1949-cu ildə Çili Antarktida Ekspedisiya heyətində yer alan *Kapitan Xose Duarte*nin oğlunun adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Ada Barrientos adasından 2.4 km şimal-qərbdə, Bilyana adasından 100 m şimalda, Riksa adalarından 500 m şimal-şərqdə, Okol qayasından 1.96 km cənubda və Robert adasının Fort Vilyam burnundan cənubda yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Çili xəritəsinə 1971-ci ildə Argentina xəritəsinə 1980-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2010. ISBN 978-954-92032-9-5 (First edition 2009. ISBN 978-954-92032-6-4)

## Həmçinin bax
* 60° S cənub enliyindəki Antarktida adalarının siyahısı
* ATEK

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Ədalət Məmmədov (boksçu)

**Ədalət Məmmədov** () — Azərbaycanı təmsil etmiş boksçu.

## Karyerası
Ədalət Məmmədov 1993-cü ildə Tampere şəhərində (Finlandiya) baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Ədalət Məmmədov turnirin 1/8 final mərhələsində Finlandiya nümayəndəsi Miya Kihlstroma qalib gəlsə də, 1/4 final mərhələsində ABŞ nümayəndəsi Co-El Sota məğlub oldu və Dünya Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu.

Daha sonra Ədalət Məmmədov 1996-cı ildə Vayle şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Ədalət Məmmədov turnirin 1/8 final mərhələsində Bolqarıstan nümayəndəsi Svilen Rusinova qalib gəlsə də, 1/4 final mərhələsində Ukrayna nümayəndəsi Vladimir Kliçkoya məğlub oldu və Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu.

Ədalət Məmmədov həm də Azərbaycanı 1996-cı ilin avqustunda Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Ədalət Məmmədov 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə Çexiya nümayəndəsi Petr Horaçeh ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə rəqibinə vaxtından əvvəl qalib gələn Ədalət Məmmədov turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Fransa nümayəndəsi Xose Blocus oldu. Bu görüşdə də Ədalət Məmmədov rəqibinə vaxtından əvvəl qalib gəldi və olimpiadanın 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Nigeriya nümayəndəsi Dunca Dohivari oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Ədalət Məmmədov rəqibinə məğlub oldu və Atlanta Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.

Ədalət Məmmədov 30 mart 2003-cü ildə, 28 yaşında ikən ürək çatışmazlığından vəfat edib..

## Nəticələri

## İstinadlar
Una pikləri

**Una pikləri** () — Antarktik yarımadasında, Lemeir boğazı keçidində yerləşən iki bazalt qaya. Zirvələri buzla örtülü olan bu qayaların digər adı **Unanın döşləridir**. Əksər naviqasiya xəritələrində bu addan istifadə olunmur. Zirvələr Böyük Britaniyanın Antarktika ərazilərinə aiddir. Una piklərinin digər alternativ adı -Renard burnudur ().

Una Folklend adalarından olan gənc qız idi. Məhz britaniyalıların ekspedisiyası zamanı o araşdırmaçılara xidmət etmiş və kollektivdə olan yeganə qadın idi. Buna görə də, bu iki qayanı onun şərəfinə belə adlandırmışlar.
## Mənbə
* Greg Landreth. Una’s Tits // The American Alpine Journal 1998. P. 131—139.

## İstinadlar
II Vilhelm Torpağı

**II Vilhelm Torpağı** () — Antarktidanın təbii ərazi bölgüsünə daxil olan hissə. 87°43' və 91°54' şərq uzunluqları arasında yerləşir. Sahillərini Deyvis dənizi yuyur.

Buzlaq qatının qalınlığı cənub hissədə 2000 metri keçir. Buz qatından yalnız sahildə yerləşən sönmüş vulkan olan Qaussberq azad olur. Vulkanın hündürlüyü 369 metr təşkil edir.

II Vilhelm Torpağı 1902-ci ilin fevralında alman ekspedisiyasının rəhbəri Erix fon Driqal tərəfindən kəşf edilmişdir. Ərazi Almaniya imperatoru II Vilhelmin şərəfinə adlandırılmışdır.

II Vilhelm Torpağına rəsmi olaraq Avstraliya iddia edir. Ancaq Antarktida haqqında konvensiyaya görə ərazi iddiaları dondurulmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* II Vilhelm Torpağı
Elxan Məmmədov (qılıncoynadan)

**Elxan Məmmədov** (1 avqust 1969) — Azərbaycanı təmsil edən qılıncoynadan.

## Karyerası
Elxan Məmmədov Azərbaycanı 1996-cı ildə Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Elxan Məmmədov 1/16 final mərhələsində Ukrayna nümayəndəsi Vladimir Kalyujni ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Elxan Məmmədov rəqibinə 5:15 hesabı ilə məğlub oldu və Atlanta Olimpiadasını 40-cı pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsi

**Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsi** (AETK) — 1958-ci ildə yaradılmışdır və Elm üzrə Beynəlxalq Şuranın (İCSU - İnternational Council for Sciense) bölmələrarası Komitəsidir. Onun funksiyası Antarktidada Yer kürəsi sistemində Antarktidanın rolunu müəyyən etməklə yüksək keyfiyyətli elmi tədqiqatlar barədə təşəbbüs irəli sürmək, inkişafa nail olmaq və bu tədqiqatları əlaqələndirməkdir.

Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsinin idarəetmə orqanı iki ildə bir dəfə çağrılan Nümayəndələr Yığıncağıdır. Bu yığıncaqda:

1) Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsinin maliyyə məsələsi həll olunur, siyasəti və strategiyası formalaşdırılır.
2) Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsinin İcraiyyə Şurası (İŞ) seçilir.
3) Elmi tədqiqatların Proqramı qəbul edilir.

Bu funksiyalardan əlavə Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsi Antarktida Sazişin məsləhət Yığıncaqlarında daim iştirak edir və obyektiv elmi tövsiyələr verir.

Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsinin İcraiyyə Şurası Skott Qütb Tədqiqatları İnstitutunda (Kembric) yerləşən Katibliyin vasitəsilə gündəlik işlərə rəhbərlik edir. İcraiyyə Şurasının üzvləri Prezident, 4 vitse-prezidenti, İcraçı direktor və keçmiş Prezidentdən ibarət olur. Katiblik İcraçı direktordan, İçraçı mütəxəssisdən və Administrativ köməkçidən ibarətdir.

Antarktida Elmi Tədqiqatlar Komitəsi eyni zamanda Antarktida məsələlərinə diqqəti cəlb etmək üçün Nümayəndələr Yığıncağı ərəfəsində Açıq Elmi Konfrans da keçirilir. Konfransa hazırlıq Daimi Elmi Qrupların yığıncaqlarında həyata keçirilir. Bu qruplar sonradan nümayəndələr tərəfindən qəbul edilməli olan Elmi Proqramı da hazırlayırlar.

Təşkilatın işi onun internet səhifəsində işıqlandırılır. (http://www.scar.org)/
## Mənbə
* Гусев А.М. В снегах Антарктиды. М. 1961
Andrus (vulkan)

**Andrus** — Antarktidanın Meri Berd Torpağı rayonunda yerləşən vulkan.

Andrus vulkanının hündürlüyü 2978 metr təşkil edir. Üç kraterdən ibarətdir. Ümumi sahəsi 252 km² təşkil edir. Traxitdən təşkil olunmuşdur. 4,5 kilometrlik kaldera əmələ gətirmişdir. Zəif fəaliyyət 1977-ci ildə Kauffman dağında müşahidə edilmişdir.

Vulkan amerikan eksoedisiyasının leytenantı, Berd qütb stansiyasının həkimi və rəyisi Karl Andrusun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Volcano Live — John Search
* Mountain-forecast.com
Robert adası

**Robert adası** və ya **Mitçells adası** və ya **Polotsk adası** və ya **Roberts adası** — Uzunluğu 18 kilometr, eni 13 kilometr olan adadır. Ada Cənubi Şetland adalarındakı Qrinviç adası ilə Nelson adası arasında yerləşmişdir. Robert adası  koordinatlarında yerləşmişdir. Səthinin sahəsi 132 kvadrat kilometrdir. "Robert adası" adına 1821-ci ildə təsadüf edilmişdir və  indi də beynəlxalq söz kimi istifadə edilir.

## Xəritə
* South Shetland Islands. Scale 1:200000 topographic map No. 5657. DOS 610 – W 62 60. Tolworth, UK, 1968.
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica.  Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR), 1993–2016.

## Həmçinin bax
* 60° S cənub enliyindəki Antarktida adalarının siyahısı
* ATEK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Antarktida tarixi

**Antarktida** — Yerin ən cənub materiki və qitəsi. Antarktida tamamilə Cənub yarımkürəsində yerləşir və Cənub okeanı ilə əhatə olunub. Ərazisi 14,4 milyon kv.km-dir ki, bu da Antarktidanı Yerin ərazisinə görə 5-ci ən böyük materiki edir. Bu ölçüsünə görə o Avstraliyadan təxminən iki dəfə böyükdür.

## Tarixi
Antarktidanın mövcud olması barədə ilk fikirləri e.ə. 350-ci ildə qədim yunanlar söyləmişlər. Qədim yunanlara Arktikanın (Arktos — şimal) olması məlum idi və onlar belə bir mülahizə irəli sürüdülər ki, müvazinətin pozulmaması üçün onun cənubunda da soyuq iqlimə malik başqa bir məkan olmalıdır. Ehtimal olunur ki, Antarktidanın buz sahilləri ilə ilk dəfə olaraq müasir polineziyalıların — maorilərin əcdadları — Yeni Zelandiya adalarının qədim sakinləri tanış olmuşlar.

Antarktida materikinin olması barədə ingilis A. Dalpimlya hələ 1770-ci ildə çap etdirdiyi məqalədə bəhs etmişdir. O öz fikrini elmi cəhətdən belə əsaslandırmağa çalışırdı ki, şimal və cənub yarımkürələrində su və quru ərazilərin bərabərşəkilli paylanması cənub qütbündə hansısa bir ərazinin olmasını zərurətə çevirir.

1773-cü ilin yanvar ayında ingilis dəniz səyyahı Ceyms Kuk ilk dəfə olaraq iki yelkənli gəmidə (462 ton su tutumu olan "Rezolyuşen" — Kapitan C. Kuk və 336 ton su tutumu olan "Advenger" — kapitan T. Fyurno) Cənub Qütb dairəsini keçərək rekord enliyə — 71°10′-ə qədər getmiş və burada üzən böyük aysberqə rast gəlmişdi.

Antarktida dənizini ilk keçənlər suiti ovuna çıxan səyyahlar olmuşlar. Onlar Antarktida materikinə yaxınlaşsalar da materikin yaxınlığındakı buzlaq adalarını, onların forma və ölçülərini tam öyrənmişlər. Sonralar bu səyyahların çoxunun adı Antarktida materikində müxtəlif yerlərə verilmişdir. (Kerqelen, Palmer, Bisko, Uedell, Kemp və s.).

XIX əsrin 40-cı illərində suiti ovu onların sayının kəskin surətdə azalmasına səbəb olmuş və ovçu-səyahətçilər risk etməyin mənasız olduğunu düçünərək 30 ilə yaxın bir müddətə (1840-cı və 1870-ci illərdə) Antarktida sahillərinə səyahət etməmişlər.

## Mənbə
* *Саватюгин Л. М., Преображенская М. А.* Карта Антарктиды: имена и судьбы / под ред. д-ра экон. наук, канд. геогр. наук М. В. Слипенчука. — СПб.: Географ, 2014. — 352 с.: ил. — (Полярные истории)
* Ivanov, L. General Geography and History of Livingston Island. In: *Bulgarian Antarctic Research: A Synthesis*. Eds. C. Pimpirev and N. Chipev. Sofia: St. Kliment Ohridski University Press, 2015.

## İstinadlar
Aleksandr Benniqsen

**Aleksandr Adamoviç Benniqsen** (; ) — rus əsilli fransız şərqşünası, sovetoloqu.

## Həyatı
Aleksandr Adamoviç Benniqsen 20 mart 1913-cü ildə Sankt Peterburqda (Leninqrad) Baltık əsilli bir Alman ailəsində dünyaya gəlmişdi. Rus çarının atlı mühafiz birliyində polkovnik olan atası, 1917 oktyabr Bolşeviklərin iqtidarı ələ keçirmələriylə baş verən vətəndaş müharibəsinin ikinci ilində arvadı ilə oğlu Alexandrı İstanbula gətirib yerləşdirdi və özü təkrar birliyinə döndü. Ancaq qırmızıların qalibiyyəti üzərinə o da İstanbula gəldi. Bir müddət sonra 1922-ci ildə ailə böyüklərinin olduğu, o dönəmdə hələ müstəqil olan Estoniyanın paytaxtı Tallinə köç etdilər və iki il burada qaldıqdan sonra 1924-cü ildə Parisə gedərək oraya yerləşdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İngilis boğazı

**İngilis boğazı** — 17 kilometr uzunluğu və 2 kilometr eni olan, Antarktidanın Cənubi Şetland adalarında Robert adası ilə Qrinviç adası arasında yerləşən geniş boğazdır. Cənub-şərqdən, şimal-qərbdən və cənubdan Santa Kruz burnu və Edvards burnu, şimaldan isə Fort Vilyam burnu və Okol qayası, Aitço adaları ilə əhatə olunmuşdur. Adı 1822-ci ildə təsadüf edilmişdir və indi də beynəlxalq söz kimi istifadə edilir.

## Yerləşməsi
İngilis boğazı  koordinatlarında yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1821, 1822 və 1968-ci ildə, Çili xəritəsinə 1971-ci ildə Argentina xəritəsinə 1980-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2010. ISBN 978-954-92032-9-5 (First edition 2009. ISBN 978-954-92032-6-4)

## Həmçinin bax
* 60° S cənub enliyindəki Antarktida adalarının siyahısı
* ATEK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* English Strait.
Mikalvi buxtası

thumb|Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi.
thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
**Mikalvi buxtası** — 1.9&nbsp;km uzunluğu olan və Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən 1.35&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Kermen yarımadasından şimal-qərbdə, Edvards burnu ilə Zahari burnunun arasında yerləşmişdir. Avren qayaları buxtanın dərinliklərində yerləşir. Ərazi 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Buxta Çili Antarktida ekspedisiyaların birində iştirak edən *kapitan Mikalvi*nin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Mikalvi buxtası  koordinatlarında yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Çili xəritəsinə 1971-ci ildə Argentina xəritəsinə 1980-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Kruni buxtası

**Kruni buxtası** (, ‘Zaliv Kruni’ \'za-liv 'kru-ni\) — 900 m uzunluğu olan və Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən 1.15 km şərqdə yerləşmişdir. Qaliçe qayasından, Somovit burnundan şimalda, Kitçen burnundan cənubda yerləşmişdir.

Buxta şimal-şərqi Bolqarıstanda yerləşən qədim Frakiya şəhəri olan Kruninin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Kruni buxtası  koordinatlarında yerləşmişdir. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4 (Updated second edition 2010.  ISBN 978-954-92032-9-5)
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR), 1993–2016.

## Həmçinin bax
* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Kruni Cove.
Antarktida gölləri

thumb
Antarktidada yüzlərlə müxtəlif mənşəli göllərə və sututarlar rast gəlinir. Bu göllər ilin 8-10 ayı 1-2 m qalınlığında buz bağlayır. Göllərdə buz təbəqəsi günəş şüalarının keçməsinin qarşısını aldığından, soyuq temperaturlara uyğunlaşan sualtı bitkilərin, üzən fitplanktonların zəif inkişafı müşahidə edilir.

Antarktida gölləri buzlaqların qırılması və çəkiməsi, lakin az miqdarda göl çalaları isə Yer qabığının fəaliyyəti nəticəsində formalaşır.

Hazırda Mərkəzi Antarktidada radar və seysmik tədqiqatların köməyi ilə 67 buzlaqaltı göl açılmışdır. Rusiyanın Vostok Atlantik stansiyası altında Cənub Qütbündən 480&nbsp;km aralı məsafədə eyni adlı, xüsusən iri buzlaqaltı hövzə aşkar edilmişdir. Ölçülərinə görə Vostok gölü Oneqa, Çad və Nikaraqua kimi göllərdən geri qalmır. Gölün hövzəsinin maksimum uzunluğu 230&nbsp;km, sahəsi - 14&nbsp;min&nbsp;kv.&nbsp;kilometrdir. Bu yerdə buzlağın qalınlığı 3750&nbsp;m, buz altındakı su qatı isə 670&nbsp;m-dir. Tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, Vostok gölünün maksimum dərinliyi 1200&nbsp;m-ə çatır. 

Antarktidada, Kanada ilə Kammonvilt buzlaqları arasında, Viktoriya Torpağında şirinsulu Friksel gölü, Cənub qitəsinin Viktoriya Torpağında, Rayt vadisində Vanda gölü, Don-Juan gölü yerləşir.

## Bəzi Antarktida gölləri
*90°E
*Don-Juan
*Elsuort
*Friksel
*Hocson
*Radok
*Sovetskaya
*Vanda
*Villans
*Vostok

## İstinadlar
Eyts Sahili

**Eyts Sahili** () — Keyp burnu və Froqnır nöqtəsi arasındakı Qərbi Antarktida sahillərinin Elsuort Torpağında yterləşən bir hissəsi.
Qərbində Meri Berd Torpağında Valqrin Sahili, şərqində Brayn Sahili var. Eyts Sahili Tarston Adası, Abbot Buz sahəsi və içindəki Şermen, Karpentr, Dastin, Conson, McNamara, Farell və Dendtlr adaları ilə həmsərhəddir.

Eyts Sahili, qərbindəki böyük bölgə Meri Berd Torpağı kimi, hər hansı bir ölkə tərəfindən haqq iddia edilən bir yer deyil. Eyts Sahilinin 450&nbsp;km şimalında, Piter I Adası isə Norveç tərəfindən haqq iddia edilən bir bölgədir.

Eyts Sahilinin uzunluğu təxminən 500 kilometrdir. Sahil fevral 1940-cı ildə ABŞ Antarktida Proqramı üzvləri tərəfindən "USS Bear" gəmisindən edilən uçuşlarda görülmüşdür. Bu araşdırmalardan və ABŞ Dəniz Qüvvələri hava fotoşəkillərindən 1960-1966-ci illərdə ABŞ Geoloji Araşdırmalar Təşkilatı tərəfindən Eyts Sahili ətraflı olaraq xəritəyə alınmışdır. Eyts Sahili adı Antarktik Adları Məsləhət Komitəsi tərəfindən 1830-cu il Kəşf yürüşünün bir üzvü olan amerikalı geoloq Ceyms Eytsə istinadən verilmişdir. Ceyms Eyts, Antarktikadakı ilk amerikalı elm adamıdır. Antarktida bölgəsində, Cənubi Şetlend Adalarındakı araşdırmasında bir ağac gövdəsində olan ilk fosili kəşf etmişdir.

## Həmçinin baxın
* Elsuort Torpağı

## İstinadlar
Çilinin Antarktika Bölgəsi

**Çili Antarktida Dövlət Ərazisi** (), Çilinin Antarktidada haqq iddia etdiyi bölgəsidir. Bu ərazi Birləşmiş Krallıq və Argentinanın Antarktidadakı əraziləri ilə həmsərhəddir. Ərazi, mərkəzi Punta Arenasda olan "XII Region"un idarəsi altındadır.
Çili bu ərazidə haqq sahibi iddialarını, elmi dəlillərə əsaslanaraq isbat etmişdir.

Çili, 6 noyabr 1940-cı ildə 53°Qərb-dən 90°Qərb-ə olan ərazinin Antarktida sahəsində haqq iddialarını elan etmişdir (Decreto Supremo No. 1747).

## Çili bazaları
**Baha Duse**
**Kanas Montalva bazası* (yalnız yayda istifadədə olur)
**Baha Hages**
**Doktor Quillermo Menn bazası* (yalnız yayda istifadədə olur)
**Baha Parayso**
**Prezident Qabriel Qonzales Videla bazası* (1957) (davamlı istifadədə olur)
**Adeleyd Adası**
**Teneynt Luis Karvahal bazası* (1985) (yalnız yayda istifadədə olur)
**Ardli Adası**
**Culio Ripamonti bazası* (yalnız yayda istifadədə olur)
**Aveyn Adası**
**Komadoro Qeseleyq bazası* (1963) (yalnız yayda istifadədə olur)
**Disepşn Adası**
**Kabo Qutieres Vargas bazası* (tərkedilmiş)
**Prezident Pedro Aquierra Kerda bazası* (1955) (tərkedilmiş)
**Domer Adası**
**Yelko bazası* (1962) (yalnız yayda istifadədə olur)
**Grinviç Adası**
**Kapitan Arturo Prat bazası* (1947) (davamlı istifadədə olur)
**Livingston Adası**
**Şirreff bazası* (yalnız yayda istifadədə olur)
**King Georgiya Adası**
**Prezident Eduardo Frey Montalva bazası* (davamlı istifadədə olur)
**Professor Culio Eskudero bazası* (davamlı istifadədə olur)
**Robert Adası**
**Teniente Luis bazası* (yalnız yayda istifadədə olur)
**Maunt Elsuort**
**Antonio Hunes bazası* (yalnız yayda istifadədə olur)
**Patriot Hills bazası* (yalnız yayda istifadədə olur)
**[[Antarktik yarımadası|Antarktika yarımadası]]**
**General Bernardo Higgins bazası* (1948) (davamlı istifadədə olur)

## Qalereya

Fayl:Base Pedro Aguirre Cerda1.JPG|*Pedro Aquerra Kerda bazası* (hazırda bağlıdır), **Desepşen Adası**, 1958.
Fayl:Lientur en Copper Mine.JPG|*Çilili patrul Lientur Cuper Maynda*, **Robert Adası**, 1958.
Fayl:Villa Las Estrellas en invierno.jpg| *Panoramik görüntü paytaxt* **Villa Las Estrellas**da (qışda görüntülənib).
Fayl:Correos de Chile in Antarctica.jpg|Çilinin **[[Antarktika]]**dakı ofisi.


## Həmçinin bax
* Meri Berd Torpağı
* I Pyotr adası
* Folklend adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Gobierno Regional Magallanes y Antártica Chilena Rəsmi sayt
*  Gobernación Provincia de Antártica Chilena ORəsmi sayt
*  Chilean Antarctic Institute Rəsmi sayt
*  http://www.mardechile.cl/index.php?option=com_content&task=view&id=474&Itemid=31 Çili dəniz sənədi
*  Municipality of Cape Horn
Saypl dağı

**Saypl dağı** () — Antarktida ərazisində yerləşən eyni adlı adada sönmüş vulkan. Vulkan adanın şimal-qərbində qərarlaşır.  Vuknanın hündürlüyü 3110 metr təşkil edir. Bu göstərici ilə adalar adalar arasında 15-ci yerdədir.

Vulkanın yaşı Erebus vulkanı ilə eyni olması düşünülür. Kalderanın ölçüsü 4*5&nbsp;km-dir

Hazırda vulkan bütünlüklə buzla örtülüdür.

Vulkan ada kimi öz adınl amerikalı antarktika araşdırmaçısı Pol Sayplın şərəfinə adlandırılmışdır.

## Maraqlı fakt
* 2016-cı il məlumatına görə dağa rəsmi olaraq heç kəs çıxmamışdır. Bu zirvə dünyanın fəth olunmanış ən hündür dağıdır.

## Mənbə
* USGS GNIS: Mount Siple
* Volcano Live
## İstinadlar
Sidli dağı

**Sidli** () — Antarktidanın Meri Berd Torpağı ərazisində yerləşən, qitənin hündürlüyünə görə 5-ci (və ya 6-cı) dağı.

## Tarix
Müxtəlif məlumatlara görə dağın hündürlüyü 4181 m və ya 4285 metr təşkil edir. Sidli yeddi ən hündür vulkan zirvəsi arasında adı çəkilir. Zirvə Eqzekyutiv-Kommitti silsiləsində yerləşir. Kalderasının diametri 5 kilometrdir. Vulkanın cavan olması. 25 km aralıda eyni xüsusiyyətə malik olan vulkan mövcuddur. Bu vulkanın hündürlüyü isə 3292 metr təşkil edir. Antarktidanın ən hündür vulkanı olmasına baxmayaraq Sidli insanlar arasında az tanınlr. Səbəb isə onun olduqca sərt iqlimdə yerləşməsidir. Sidli dağı 18 noyabr 1934-cü ildə kontr-admiral Riçard Berd tərəfindən aşkarlanmışdır. O, dağı ekspedisiyanı maliyyələşdirən Bilyam Horlikin qızı Mebell E. Sidlinin şərəfinə adlandırmışdır. Dağın zirvəsinə ilk dəfə 11 yanvar 1990-cı ildə Yeni Zelandiya vətəndaşı Bill Aktinson çıxmışdır. 2011-ci ildə amerikan-rus-rumın-italyan ekspedisiyası dağda olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Erebus— Antarktida ərazisində hündürlüyünə görə ikinci zirvə

## İstinadlar

## Mənbə
* Sidli 
* Didli 
* Sidli 
* *Mario Trimeri*. Mountsidley-antartica.com
Paulet (vulkan)

**Paulet vulkanı** — Antarktida ərazisində yerləşən vulkan. Vulkan Antarktik yarımadasında şərqdə yerləşən Paulet adasında yerləşir. Vulkanın hündürlüyü 353 metr təşkil edir. Vulkanın krateri adanın cənubunda qərarlaşır. Ola bilsin ki, vulkan min il öncəyə qədər aktiv olmuşdur. Adada vulkanın yeraltı istiliyi səbəbindən il boyu buz qatından azad olur. Vulkanik ada pinqivinlərin müvəqqəti istirahət yeridir. 
## Mənbə
* Volcano Live

## İstinadlar
Qırmızı təhlükə

**Qırmızı təhlükə** ( ; ) — Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) tərəfindən ilk olaraq 1919–1920-ci illərdə siyasi fəallara və sosialistlərə qarşı başladılmış antikomunist təbliğat. İkinci dünya müharibəsindən sonrakı 1947–1957-ci illərdə də ABŞ daxilində və xaricində federal hökuməti devirmək istəyən komunistlərə qarşı silah kimi istifadə olunmuşdur.

## Birinci Qırmızı təhlükə
Birinci Qırmızı təhlükə, 1917-ci ildə Rusiyada gerçəkləşdirilmiş oktyabr inqilabından sonra dünya üzərində sosializm tərəfdarlarının artmasından sonra başladılmışdır. Əslində Qırmızı təhlükə termini ABŞ hökumət rəsmilərinin kommunizmə olan qorxularını ifadə etməkdə idi. 1920-ci illərdə anarxist, kommunist və digər radikal sol qrupların təxmini sayı 150.000 civarında dəyişirdi. Bu göstərici XX əsrin 20-ci illəri Amerikasının əhalisinin 1%-nə bərabər idi.

ABŞ rəsmiləri ölkə daxilində kommunizmin yayılmasından qorxurdu və 1919-cu ildə başlamış fəhlə tətilləri bu narahatlığı daha da artırırdı. Boston polisi, yüz minlərlə metal və kömür mədənçisi tətillərə başladı. ABŞ baş verən əmək tətillərinin arxasında ölkədəki kommunist təşkilat və dərnəklərin dayandığını düşünürdü. 1920-ci ildə başladılan kommunistlərə qarşı insan ovu zamanı 6.000 ətrafında siyasi fəal, ABŞ-nin Qırmızı təhlükə təbliğatı əsasında həbs olunmuşdur. 1920–1930-cu illərdə ABŞ-də antikommunist təbliğatı ilə məşğul olan mədəni cərəyan formalaşmışdı.

## İkinci Qırmızı təhlükə
İkinci Qırmızı təhlükə İkinci dünya müharibəsindən sonrakı illərdə SSRİ-nin artan nüfuzuna və yenə kommunizm təhlükəsinə qarşı ABŞ-də başladılmışdı. Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının müharibədə qazandığı uğurlar, kommunizmin yüksəlişi, Şərqi Avropada və Çində kommunist yönümlü siyasi partiyaların hakimiyyətə gəlməsi kimi faktorlar ABŞ hökumətini ciddi narahat edirdi. İkinci Qırmızı təhlükə *MakKartizm* adı ilə də tanınmışdır. 1940-cı illərdə Amerikada müxtəlif vəzifələrdə çalışan bəzi məmurlar *kommunist şübhəsi* ilə işdən çıxarılırdı. ABŞ rəsmilərinin əsas ehtiyat etdiyi məqamlardan biri, ölkə daxilində fəaliyyət göstərən kommunist qrup və dərnəklərin sovetlər tərəfindən əməkdaşlığa cəlb edilməsi idi. Bu səbəbdən ölkə daxilində olan kommunistlərin fəaliyyəti uzun müddət gizli şəkildə izlənilmişdir.

## İstinadlar
Don-Juan gölü

**Don Juan gölü** () — Antarktidanın Viktoriya Torpağı, Rayt vadisində yerləşən kiçik göl. Dünyanın ən duzlu gölü statusuna namizəddir.

## Tarixi
Göl 1961-ci ildə helikopter pilotları Don Ro (Don Roe) və Con Hiki (John Hickey) tərəfindən aşkarlanmışdır. Göldə onların şərəfinə adlandırılmışdır. Kəşf zamanı havada -30&nbsp;°C olmasına baxmayaraq  göl donmamışdır. 1977-ci ildə gölün sahəsi 0,25&nbsp;km² təşkil edirdi. Gölün sahəsi 1995-ci ildə isə 0,03&nbsp;km², dərinliyi isə 0,1 metrə qədər azalmışdır. Qrunt sularınln səthə çıxdığı yer olaraq düşünülür. Quru və sərt iqlimdə yerləşməsi və güclü küləklər gölə böyük təsir göstərir. Don-Juan gölü ətrafda -53&nbsp;°C şaxta olduğu zaman belə donmur. −51,8&nbsp;°C temperaturada suyun tərkibi 413 q/l CaCl və 29q/l NaCl təşkil edir.

Duzluluq 40,2 % təşkil edir. Halbuki Ölü dənizdə suyun duzluğu 33,8 %. təşkil edir.

Don-Juan gölünün araşdırılması nəticəsində suyun güclü azotlaşmaya məruz qaldığı müəyyənləşmişdir.  Göldə heç bir canlı aşkarlanmamışdır. Bu tip göllər Marsda belə aşkarlana bilər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Установлен новый небиологический способ получения парникового газа  
* Research in Antarctica reveals non-organic mechanism for production of important greenhouse gas
* Ginness. Dünya rekordları 2005. — М.: ООО «Astral mətbəsi», 2004. — 57
Seymur (Antarktida)

**Seymur adası** ()) — Trimiti yarımadasından şərqdə yerləşən ada. Ada 20&nbsp;km uzunluğa və 9&nbsp;km enə malikdir. Ən yaxın adalar Snou-Hill və Ceyms-Rossdur.

## Tarixi
Ada ilk dəfə 6 yanvar 1843-ci ildə Ceyms Ross tərəfindən Antarktikaya Terror və Erebus gəmilərində səyahət zamanı aşkarlanmışdır. Ceyms Ross Seymur burnu adlandırdığı coğrafi obyekti kontr-admiral Corc Frensis Seymurun şərəfinə adlandırmışdır.

Adanın ilk araşdırmalar norveçli Karl Anton Larsen tərəfindən həyata keçirilmişdir (1892—1893 və 1893—1894). O, ilk dəfə bu coğrafi obyektin burun deyil ada olmasını müəyyən etmişdir.  

1969 ildən ada da il boyu Argentinaya məxsus olan Marambio qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. Antarktida tarixində ilk eniş-uçuş zolağı məhz burada inşa edilmişdir. Bu səbəbdən bəzən «Antarktikanın giriş qapısı» () olaraq adlandırılır. Bazada il boyu 45 nəfər işləyir. Yay ayları bazada elmi işçilərin sayı 180 nəfərə çatır. Stansiya Antarktidada yerləşən bir çox stansiyaların bazası rolunu oynayır. Elmi işçilərdən başqa daimi sakiləri yoxdur.

## Geoloji quruluşu və paleontoloji əhəmiyyəti

Seymur adası Antarktida ərazisində yeganə yerdir ki, burada qayalıqların yaşı 120-dən 40 mln il  arasında dəyişir. Bu qayalar dinozavrların 65 milyon il öncə məhv olmasına şahidlik etmişdir. Ada da ilk geoloji araşdırmalar 1902-ci ildə İsveç Antarktika ekspedisiyası zamanı Otto Nordenşeld tərəfindən hətata keçirilmişdir. Nordenleşd adada həhəng pinqivinlərin sümüklərini aşkarlayır. Bu pinqivinlər 2 metr hündürlüyə və 135 kq çəkiyə malik olmuşdur. Bir müddət sonra adada dəniz ulduzu, Yengəclər, molyusk və mərcanların qalıqları aşkarlanır. Ən maraqlı tapıntı dəniz tısbağası olmuşdur. Bu tısbağalar 40-45 mln il öncə yaşamış və Volkswagen Käfer avtomobilinin ölçülərinə malik olmuşdur.

1981—1982 illərdə aparılan geoloji qazıntılar zamanı üçüncü dövrə aid olan kisəlilərin qalıqları aşkarlanmışdır. Burada hazırda nəsli kəsilmiş Palaeeudyptes klekowskii pinqvini növünün qalıqları tapılmışdır.

## İqlim

Adanın yay ayları orta temperaturu −1.5°С, qışda isə −15°С təşkil edir. Ancaq güçkü küləklər temperaturu -60&nbsp;°C qədər endirə bilər. Maksimal temperaturu +17,4 °С-dir. Antarktika ərazisində müşahidə aparılan ərazilər arasın naksimal temperatur isə Siqni adasıda (Cənubi Orkney adaları  (23 mart 2015)) müşahidə edilmişdir.  
## İstinadlar
 

## Mənbə
*
Seymur

**Seymur** — kişi adı.

;Bu adı olan tanınmışlar
* Seymur Məmmədov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Seymur Baycan —  yazıçı, publisist.

;Digər
* Seymur (Antarktida) — Trimiti yarımadasından şərqdə yerləşən ada.
Ədalət Məmmədov

* Ədalət Məti oğlu Məmmədov (1949) — azərbaycanlı sənətçi.
* Ədalət Eyvaz oğlu Məmmədov (1959) — azərbaycanlı memar.
* Ədalət Aydın oğlu Məmmədov (1974-2003) — azərbaycanlı boksçu.

## Həmçinin bax
* Ədalət
* Məmmədov
Elxan Məmmədov

* Elxan Məmmədov (1969) — azərbaycanlı qılıncoynadan.
* Elxan Səlhab oğlu Məmmədov (1979) — azərbaycanlı futbol rəsmisi.
* Elxan Əbülfəz oğlu Məmmmədov (1982) — azərbaycanlı cüdoçu.

## Həmçinin bax
* Elxan
* Məmmədov
Paulet

* Paulet (vulkan) — Antarktida ərazisində yerləşən vulkan.
* Paulet adası — Antarktida ərazisində yerləşən vulkanik ada.
Fil adası

**Fil adası** (), Antarktida sahillərində, Cənubi Şetland adalarınındə yerləşən buzlarla örtülü bir adadır.

## Yerləşmə
Koordinatları 61°08'C, 55°07'Q-dir. Cənubi Georgiyanın 1290 km cənub-qərbində, Folklend adalarının 940 km cənubunda və Horn Burnunun 890 km cənub-şərqində yerləşir.

Şərqdən qərbə doğru uzanan adanın ən yüksək nöqtəsi, "Pardo Beli" adlanan 852 metr hündürlükdə olan təpədir..

## Flora və Fauna
Adada əhəmiyyətli bir flora və ya özünə məxsus bir faunası yoxdur. Fil Adasında pinqvinlər və dəniz ayıları tapmaq olar. Balina ovu və meteorologiya fəaliyyəti üçün uyğun bir nöqtədə yerləşməsinə baxmayaraq, etibarlı bir limanının olmamasından ötrü qalıcı olaraq insan məskunlaşması mümkün olmamışdır.

## Coğrafiyası
Adanın havası əsasən dumanlı və qarlı olur. Küləyin sürəti saatda 180 km-ə qədər çata bilir.

## Adanın kəşfi
Ada, Ernest Şelktonun səyahəti zamanı gəmisi Enduransı itirməsindən sonra 1916-cı ildə uzun müddət adamları ilə birlikdə bu adada sığınacaq tapmışlar. Şelktonun adamları adanın (Elephant Island) adının başına bir "H" hərfi əlavə edərək, sondakı "T" hərfini isə oxumadan, "Hell-of-an-Island" (Cəhənnəmi Ada) şəklində tələffüz etdikləri deyilir.

## Ədəbiyyat
* *Antarctica* Sydney: Reader's Digest, 1985.
* Child, Jack *Antarctica and South American Geopolitics: Frozen Lebensraum* New York: Praeger Publishers, 1988.
* Furse, Chris *Elephant Island — An Antarctic Expedition* Shrewsbury: Anthony Nelson Ltd, 7 St John's Hill, Shrewsbury SY1 1JE, England, .
* Mericq, Luis *Antarctica: Chile's Claim*. Washington: National Defense University, 1987.
* Pinochet de la Barra, Oscar *La Antarctica Chilena* Santiago: Editorial Andrés Bello, 1976.
* Stewart, Andrew *Antarctica: An Encyclopedia* London: McFarland and Co., 1990 (2 volumes).
* Frank Worsley *Shackleton's Boat Journey* W.W. Norton & Co., 1933.

## Həmçinin baxın
* Ernest Şelkton

## İstinadlar

## Qalereya

Fayl:LaunchingTheJamesCaird2.jpg
Fayl:AllSafeAllWell.jpg
Fayl:Elephant_island_party.jpg
Zahari burnu

**Zahari burnu** (Nos Zahari \'nos za-'ha-ri\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən cənub-qərbdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Mikalvi buxtasından şimal-qərbdə yerləşmişdir. Buzlaqlardan azad olan burnun səthinin sahəsi 21 hektardır.

Burun Bolqarıstan yazıçısı və tarixşünası Zahari Stoyanovun (1850–1889) adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Neqra burnundan 6.8&nbsp;km cənub-şərqdə, Beron burnundan 1.8&nbsp;km cənub-şərqdə, Edvards burnundan 2&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Antarktika pinqvini

**Antarktika pinqvini** () — Antarktika pinqvinləri cinsininə daxil olan pinqivin növü.

## Areal
Bu növün yayılma arealı Antarktidanın Cənubi Amerikaya yaxın hissəsi, Cənubi Georgiya Buve və Balleni adalarıdır. Onlar hətta Folklend adalarına qədər gələ bilirlər. Onlara hətta Antarktikanın sularında üzən aysberqlərin üzərində belə rast gəlinir. Onların ümumi sayı 6,5–7,5 milyon baş olması düşünülür.

## Xüsusiyyətləri
Yetkin antarktika pinqvinləri 60–70 sm, çəkiləri isə 4,5 kq təşkil edir. Bel hissəsi və başı boz (demək olar ki qarayaya çalır) olur. Ön hissəsi ağ rəngdədir. Boğaz və qulaq hussəsindən qara zolaq keçir. Pinqivinlər yuvanı təbiət daşları üzərində qurur. Dişi və erkək 35 gün ərzində yumurtaya növbəli şəkildə baxır. Balalar artıq 50–60 günlüyündə dənizə çıxır. Yetkin pinqivinlər dənizin 250 metr dərinliyinə enə bilir. Qida əldə etmək məqsədi ilə yumurta qoyduğu yerdən 1000 km uzağa üzə bilir. Əsasən kril və kiçik balıqlarla qidalanır.

## Qalereya

Fayl:Antarctic, antarctic penguin (js) 46.jpg
Fayl:Penguinu.jpg
Fayl:Antarctic, antarctic penguin (js) 47.jpg


## Maraqlı fakt
* 2006-cı ilin iyun-iyul ayları Rio-de-Janeyro sahillərində çoxlu sayda Antarktika pinqivini müşahidə edilmişdir
* Alimlərin fikrinə görə XXI əsrin sonlarına buzların əriməsi səbəbindən pinüivinlərin 60 % məhv ola bilər.

## Mənbə
* Pinqivinlər haqqında məlumat
* 70south.com: Antarktika pinqivini 
* Penguin World: Antarktika pinqivini

## İstinadlar
Tsepina buxtası

**Tsepina buxtası** (, ‘Zaliv Tsepina’ \'za-liv 'tse-pi-na\) — 1 km uzunluğu olan və Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən 850 m şərqdə yerləşmişdir. Qaliçe qayasından, Somovit burnundan cənubda, Batuliya burnundan cənubda yerləşmişdir.

Buxta cənubi Bolqarıstanda yerləşən orta əsr qalası olan Tsepinanın adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Kruni buxtası  koordinatlarında yerləşmişdir. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4 (Updated second edition 2010.  ISBN 978-954-92032-9-5)
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR), 1993–2016.

## Həmçinin bax
* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Tsepina Cove.
Paulet adası

**Paulet adası** — Antarktida ərazisində yerləşən vulkanik ada. Ada Britaniya ekspedisiyası (1839—1843) zamanı kəşf edilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Ada vulkandan axan lavanın sayəsində formalaşmışdlr. Geotermal isti adanın böyük qisminin buzdan azad olmasına səbəb olur. Aparılan marfoloji tətqiqatlar onu göstərir ki vulkan 1000 il öncəyə qədər püskürmüşdür.

## Tarix
Paulet adası Britaniya ekspedisiyası (1839—1843) zamanı Ceyms Klark Ross tərəfindən Britaniya Kral hərbi-dəniz donanmasının kapitanı Corc Pauletin şərəfinə adlandırılmışdır. 1903-cü ildə Otto Nordenşeldin gəmisi ada yaxınlığıda buzlar arasında dağılaraq batmışdır.

## Mühüm ornitoloji ərazi
Ada BirdLife International beynəlxalq təşkilatı tərəfindən mühüm ornitoloji ərazi kimi qeydə alınmışdır. Burada il ərzində 100000 cüt Adeli pinqvini yumurta qoyaraq bala çıxardır. Üstəlik İmperator balkanı, qar fırtınaquşu və dominikan qağayısı yumurta qoyur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Paulet adası haqqında məruzə
Alkatraz həbsxanasından qaçış (iyun, 1962)

**Alkatraz həbsxanasından qaçış** — 1962-ci ilin iyun ayının 11-i 4 məhbus — Frenk Morriz, Enqlin qardaşları və Alen Vestin həbsxanadan qaçması hadisəsi. Frenk Morriz və Enqlin qardaşlarının qaçış planı uğurla alınsa da, Alen Vest həbsdən qaça bilmir. 1962-ci ildən indiyə kimi 3 məhbus — Frenk Morriz və Enqlin qardaşlarını görən olmayıb. FTB uzun müddət davam edən istintaqın nəticəsində həbsxana qaçaqlarının San Fransisko Körfəzində batdığı qərarına gəlib.

Ancaq bu gün də yüksək səviyyədə qorunan bu həbsxanadan qaçan 3 nəfərin taleyi müəmmalı olaraq qalır.

## Populyar mədəniyyətdə
* ''Alkatrazdan qaçış'' (film)

## İstinadlar
Smirnenski burnu

**Smirnenski burnu** (, ‘Nos Smirnenski’ \'nos 'smir-nen-ski\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən şərqdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Burun Nelson boğazından 1.1&nbsp;km aralıda, Qarinya buxtasından şiaml-qərbdə yerləşmişdir.

Burun Perelik burnundan 1.2&nbsp;km şimal-qərbdə, Batuliya burnundan 4.4&nbsp;km şimal-qərbdə, Treklyano burnundan 1.42&nbsp;km şərqdə, Uqarçin burnundan 4.7&nbsp;km şərqdə, Nevell burnundan isə 8.11&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşmişdir.

Burun Bolqarıstanlı yazıçı Xristo Smirnenskinin (1898–1923) adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Smirnenski Point.
Broun (vulkan)

**Broun piki** — Antarktidanın Balleni adaları qrupuna daxil olan Struc adasında yerləşən vulkan. Vulkan Viktoriya Torpağı sahilindən bir qədər aralıda yerləşir. Ada ilk dəfə 1839-cu ildə aşkarlanmışdır. Adanı Con Balleni ekspedisiyanı maliyyələşdirən tacir Braunun şərəfinə adlandırmışdır. Zirvənin ikinci adı olan «Rassel piki»  Ceyms Klark Rossun ekspedisiyası ilə bağlıdır. Vulkanın aktivliyi barədə son məlumat ABŞ aviasiyasına aiddir. Son zamanlar avtivlik müşahiə edilmir. Vulkan faktiki araşdırılmamışdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Volcano Live
Beslen adası

**Beslen adası** (, ‘Ostrov Beslen’ \'os-trov 'bes-len\) — Cənubi Şetland adalarının Lou adaları arxipelaq qrupuna daxil olan adasıdır. Ada qayalardan təşkil olunmuşdur. Adanın uzunluğu 90 m, şərq-qərb istiqamətində eni 240 metrdir.

Ada Cənub-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Beslen şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Beslen adası  koordinatlarında yerləşmişdir. Ada Kape Valleysdən 1.67 km şimal-şərqdə, Prisad adasından isə 840 m şimalda yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* South Shetland Islands: Smith and Low Islands. Scale 1:150000 topographic map No. 13677. British Antarctic Survey, 2009.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR), 1993–2016.

## Həmçinin bax
* 60° S cənub enliyindəki Antarktida adalarının siyahısı
* ATEK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Beslen Island.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
I Pyotr adası (vulkan)

**I Pyotr adası (vulkan)** — Antarktida ərazisində yerləşən vulkan. Antarktik yarımadasından cənub-qərbdə yerləşən I Pyotr adasında yerləşir. Elsuort Torpağının qarşı tərəfində yerləşir. Vulkanın hündürlüyü 1640 metrdir. Araşdırılmış materiallar onu göstərir ki, son püskürmə 10 000 il öncəyə aiddir. Hazırda vulkan fəal deyil.

## Xarici keçidlər
* Volcano Live
* Dünya vulkanlarının kataloqu 

## İstinadlar
Smilets burnu

**Smilets burnu** (, ‘Nos Smilets’ \'nos smi-'lets\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Nelson adası sahillərindən 500 m şimal-qərbdə yerləşən qayalardan ibarət burundur. Burun Holl buxtasından cənub-qərbdə yerləşmişdir. Ada 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Burun 1292-1298-ci illərdə Bolqarıstan çarı olan Smiletsin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Harmoni burnundan 5.24&nbsp;km şimal-şərqdə, Retamales burnundan isə 2.85&nbsp;km cənub-qəbdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Livingston Island to King George Island.   Scale 1:200000.  Admiralty Nautical Chart 1776.  Taunton: UK Hydrographic Office, 1968.
* South Shetland Islands. Scale 1:200000 topographic map No. 3373. DOS 610 - W 62 58. Tolworth, UK, 1968.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Smilets Point. 
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Antarktika vulkanlarının siyahısı

Antarktika ərazisində yerləşən fəalliyyətdə olan və olmayan vulkanlar.

## Mənbə
* Volcano World Web site
W. E. LeMasurier. Volcanoes of the Antarctic Plate and Southern Oceans / Thomson, J. W. (eds.). — American Geophysical Union, 1990. — 512 с. — ISBN 0-87590-172-7.
Qrinviç adası

**Qrinviç adası** (), həmçinin **Berezina adası** kimi tanınır — Cənubi Şetland adaları qrupuna daxil olan ada. Livinqston adası ilə Robert adası arasında yerləşir. Quru sahəsinin ümumi sahəsi 142,7 km² təşkil edir.

## Tarix
AdV 19 fevral 1819-cu ildə britaniya briqası olan *Villiamsın* kapitanı Viliyams Smit tərəfindən kəşf edilmişdir. İlk dəfə kartoraqfik xəritəsini Edvard Bransfild 1820-ci ilin yanvarında tərtib etmişdir. Birinci Rus Antarktika ekspedisiyası zamanı Faddey Bellinshauzen tərəfindən 1812-ci ildəki hadisələrlə əlaqədar Berezina adlandırmışdır.

XIX əsrin sonlarından ХХ əsrin birinci yarısına qədər ovçuları balina və suitikimilərə görə özünə cəlb edirdi. Adaya rəsmi olaraq Böyük Britaniya və Argentina iddia edirdi. Üstəlik Rusiya və ABŞ tərəfindən belə ərazi iddiası mövcud olmuşdur. 1961-ci ildə imzalanan müqaviləyə əsasən Cənubi Şetland adaları rəsmən heç bir ölkəyə mənsub deyil.

6 fevral 1947-ci ildən adada Çiliyə məxsus olan qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. 1957–1959 və 1963–1964 illər ərzində adaya britaniya ekspedisiyalar təşkil edtmişdir. 1990-cı ilin martında Ekvador antarktika proqramı çərçivəsində stansiya fəaliyyətə başlamışdır. 2004–2005 illərdə adanı Bolqarstan Antarktika ekspedisiyası tətqiq etmişdir.

## Təbiət

Ada vulkan məşhəllidir. Onun ərazisinin böyük hissəsi buzla örtülü qaqayalıqlardan ibarətdir. Adanın ən hündür nöqtəsi cənub-şərqdə yerləşən Momçil dağıdır (625 m.).

İqlimi antarktik sərindir. Bitki örtüyü olduqca kasıbdır. Əsasən antarktik tundra bitkilərini müşahidə etmək olar. Adada çoxlu sayda dəniz quşları yuva qurur.

## Əhali
Adada daimi yaşayış yoxdur.

## İstinadlar
Antarktika Andı

**Antarktika Andı** — Antarktidanın qərb hissəsindən keçən dağ sistemi. Antarktik yarımadasından başlayaraq Meri Berd Torpağının sahil ərazisindən küçərək VII Eduard yarımadasına qədər uzanır. Silsilənin ən hündür zirvəsi Markem dağıdır (4572 m)

Silsilənin böyük qismi buzla örtülüdür. And dağlarının davamını təşkil edir. And dağları ilə eyni geomorfoloji xüsusiyyətə malikdir. Dağ sisteminin zirvələri vulkanik xüsusiyyət daşıyır.

## Mənbə
* Alpinizm, ''İvan İosifoviç Antonovun redaktədi altında'', hissə 1, başlıq 3
Bricmen

**Bricmen** () — yaşayışı olmayan ada. Adanın ölçüləri 0,9 x 0,6 km-dir. Vaterloo adasından 37 km şərqdə yerləşir. Cənubi Şetland adaları qrupuna daxildir.

## Geologiya
Ada öz növbəsində stratovulkan olaraq 240 metr hündürlüyə malikdir. Ada yuyun dibindən yuxarıya qalxır. Sahilləri sıldırımlıdır. Bu səbəbdən buraya yan almaq mümkünsüzdur. XIX əsrdə aktivlik olması barədə verilən məlumat öz təstiqini tapmamışdır. Bu səhvən Pinqvin adasında baş vermiş püskürmə ilə səhv salınmışdır.

## Tarixi
Adaya bu adı onu ilk dəfə kəşf edən Edvard Bransfild tərəfindən 20 yanvar 1820-ci ildə britaniya donanmasının kapitanı Çarlz Bricmenin şərəfinə verilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Website with a picture of Bridgeman Island
* Website with another picture of Bridgeman island

## İstinadlar