open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amerika-Rusiya ticarət şirkəti

**Amerika-Rusiya ticarət şirkəti** (hərdən Rus Amerikası ticarət şirkəti), ARTŞ () — Amerika səhmdar şirkəti.

## Müəssisə
1852-ci ilin payızında   (digər mənbələrə görə — 1853-cü ildə ) bir qrup San-Fransisko taciri tərəfindən Rus Amerikasından (Alyaska bölgələri) Kaliforniyaya çatdırılan buzun satılması məqsədi ilə qurulmuşdur. Amerika Birləşmiş Ştatlarının bu bölgəsində çatışmazlıq və bu səbəbdən böyük mənfəət vəd etdi. Şirkət bir müddət "Buz" da adlandırıldı. ARTŞ yaradılmadan əvvəl buz Cənubi Amerikanın cənub ucundan böyük çətinliklərlə Kaliforniyaya nəql edildi.

Şirkətin ilk prezidenti Beverli Şyun Sanders  () (1808–1883) idi. Şirkəti qurmağa kömək edən Rus-Amerikan Şirkətinin (RAŞ) agenti Peter S. Kostromitinov və gələcəkdə Rusiyanın San-Fransiskodakı Konsulu Peter S. Kostromitinova görə, yeni şirkətin iş şərtləri "olduqca faydalı idi" "RAŞ üçün, sonuncudan bəri," kapital xərcləmədən və heç bir şey risk etmədən, təxmini hesablamalara görə, ona 2.50 dollardan çox olmayan bir ton üçün 25 dollar dəyirmi bir rəqəm aldı ".

## ARTŞ və Krım müharibəsi
Krım müharibəsi zamanı RAŞ rəhbərliyi, Sakit okean sahili boyunca nisbətən qorunmayan müstəmləkələrin və ticarət gəmilərinin İngilis Hudzon körfəzi şirkəti (hücumları Kanadanın qərbində, xüsusən də Vankuver Adasında) tərəfindən olacağından qorxurdu. Maraqlarını qorumaq üçün RAŞ uydurma şəkildə nəqliyyat aktivlərini ARTŞ-nə "satdı" və bu da təhlükəsiz şəkildə neytral bir Amerika bayrağı altında nəqliyyatı həyata keçirə bilər. Satış böyük ölçüdə farse olsa da, razılaşmanın ən real nəticəsi ARTŞ -nin Rusiya Amerikasındakı ixrac-idxal ticarəti üzərində nəzarəti əldə etməsi və bu vəziyyətin Şimali Amerikadakı RAŞ və Rusiya İmperiyasının təsirini azaltmağa kömək etməsi idi.

## Fəaliyyətlərin tamamlanması
ARTŞ-nin uğuru nisbətən qısa davam etdi. Dəmir yolunun gəlişi və şərqə doğru Syerra-Nevada silsiləsinə doğru genişlənməsi Kaliforniyalılara yeni, daha ucuz bir buz mənbəyi verdi. Biznesin şaxələndirilməsi, ARTŞ-nin digər kommersiya layihələri heç vaxt buz ticarəti qədər uğurlu olmadı və şirkət 1860-cı ildən sonra fəaliyyətini dayandırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Norman Saul. California-Alaska Trade, 1851–1867: The American Russian Commercial Company and the Russian America Company and the Sale/Purchase of Alaska. Journal of Russian American Studies. 1-10-2018
* ARCC: The American Russian Commercial Company
Zəngilan rayonunun abidələri

**Zəngilan rayonunun abidələri** — XIV əsrdə yaşamış məşhur coğrafiyaşünas və tarixçi Həmdullah Qəzvininin yazdığına görə, Zəngilanın əsası hicri tarixinin 15-ci ilində, yəni 636-cı (637) ildə qoyulub. Zəngilan rayonunun abidələri

## Tarixi-dini abidələri
#İmam Hüseyn məscidi (XVII əsr) – Zəngilan şəhəri
#Məscid (XIX əsr) – Zəngilan kəndi (İNV № 5287)
#Məscid (XIX əsr) – Malatkeşin kəndi (İNV № 5288)
#Məscid (XIX əsr) – Qırıq Muşlan kəndi (İNV № 5289)
#Məscid (XIX əsr) – Muşlan kəndi (İNV № 5292)
#Məscid (XIX əsr) – Rəzdərə kəndi
#Alban kilsəsi –Xanazor kəndi
#Alban kilsəsi – Yeməzli kəndi

## Ziyarətgahları
#Səkkizguşəli türbə (XIV əsr) – Məmmədbəyli kəndi (İNV № 391)
#Ziya Baba ocağı – Ağkənd kəndi
#Ağalı ocağı- Ağalı kəndi
#Babaylı ocağı (türbəsi)- Babaylı kəndi
#Bağır ağa piri- Məlikli kəndi
#Xanazur türbəsi – Bartaz kəndi
#Xanazor piri – Bartaz yaxınlığında
#Soltan Heydər piri – Bartaz dağında
#Günqışlaq piri – Günqışlaq kəndi
#İzzə piri – Hacıllı kəndi
#Hacallı (Hacıallı) günbəzi – Hacıllı kəndi
#Buqakar piri – Leyfaz kəndi
#Məlikli Hacı Mir Məhəmməd ocağı – Məlikli kəndi
#Mirəli ağa ocağı- Zəngilan şəhəri
#Veysin piri – Pirveyis kəndi
#Seyid Musa ocağı – Sobu kəndi
#Qaradağlı piri – Şəfibəyli kəndi
#Yal piri – Vejnəli kəndi
#Yel piri – Vejnəli kəndi
#Alçalı pir-Vejnəli kəndi
#Soltan ocağı – Yeməzli kəndi
#Şəhid Məhəmməd yeri – Yeməzli kəndi
#Dəvəcüneyt piri – Zəngilan şəhəri
#Məmməd bəyin türbəsi – Məmmədbəyli kəndi
#Dağdağan piri- Malatkeşin kəndi
#Dairəvi türbə (günbəz)- Hacıalılar kəndi
#Əli barmaq basan ziyarətgahı- Bartaz kəndi
#Günəş abidə piri- Dərə Gilətağ kəndi
#Qanlı zəmi piri- Qazançı kəndi
#Rəzdərə piri- Rəzdərə kəndi
#Seyid Baxşalı ağa ocağı- Məmmədbəyli kəndi
#Seyid Əli ağa ocağı (gümbəzi)- Sobu kəndi
#Seyid Gülzar ocağı- Şamlı kəndi
#Seyid Həsən ağa ocağı- Muğamlı və Genlik kəndləri
#Seyid Hüseyn ağa ocağı- Qıraq Müşlan kəndi

## Tarixi memarlıq abidələri
#Şərifan abidələri (IX–XVI əsrlər) – Şərifan kəndi (İNV № 1824)
#Şəhri Şərifan yaşayış yeri (orta əsrlər) – Hacallı kəndi (İNV № 6060)
#Ağca Aşıq yaşayış yeri (orta əsrlər) – Qumlaq kəndi (İNV № 6061)
#Qız qalası (orta əsrlər) – Qumlaq kəndi (İNV № 6062)
#Qəsr qalası (orta əsrlər) – Oxuçuçayın Araza töküldüyü yerdə (İNV № 6063)
#Sərdabə (XIII əsr) – Şərikan kəndi
#Sərdabə (XIV əsr) – Yenikənd kəndi
#Hacallı dairəvi bürcü (XIV əsr) – Hacallı kəndi (İNV № 5291)
#Körpü (XIX əsr) – Hacallı kəndi (İNV №5290)
#Hacalı qülləsi (XIV əsr) – Məmmədbəyli kəndi (İNV № 1825)
#Nekropol (e.ə VI–IV əsrlər) – Quyudərə
#Xəştab kəndi (İNV № 1826)
#Küp qəbirlər (b.e.ə. IV–II əsrlər) – Ye məzli kəndi
#Koroğlu daşı (VII–VIII əsrlər) – Ağ oyuq düzü
#Bartaz Qız qalası (XIV əsr) – Bartaz kəndi
#Şərifan sər da bəsi (XII əsr) – Şərifan kəndi
#Tağlı körpüsü (XVI əsr) – Sobu kəndi
#Yəhya ibn Məhəm məd əl-Hoca məqbərəsi – Məmmədbəyli kəndi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 

## Həmçinin bax
* Zəngilan
* Zəngilan rayonu
* Zəngilanın azad edilməsi
* Zəngilan Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Syerra-Nevada (ABŞ)

**Syerra-Nevada** ( — "qarlı dağlar") — Şimali Amerikanın qərbindəki Cordillera'da, demək olar ki, bütün Kaliforniya şərqindən keçən bir dağ silsiləsi. Sırtın adı İspan mənşəlidir, hərfi mənasında "qarlı dağlar" mənasını verir — Pedro Fontun () 1776-cı ildə Xuan Bautista de Ansanın ikinci səfəri zamanı onları adlandırdı.

## Tarixi

Bu dağlarda ən erkən məskunlaşanlar şərq yamacındakı Payyut () Hindistan tayfaları və qərb yamacındakı Syerra-Mivok () idi. Hal-hazırda dərələr, qəbilələr arasındakı ticarət dövrünə gedən obsidian (magmatik qaya, amorf şüşəli kütlə) ilə hazırlanmış ox ucluqları ilə doludur. Bu qəbilələr arasında ərazilər uğrunda atışmalarda ifadə edilən bir rəqabət də mövcud idi.

Avropa-Amerika dağ sisteminin kəşfiyyatı 1840-cı illərdə başlamışdır. Leytenant Con Frimont, 1844-cü ilin qışında yoldaşı Kit Karson ilə birlikdə Taxo gölünü görən ilk ağdərili oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Feature Detail Report for: Sierra Nevada
Davud Məmmədsoy

**Davud Məmmədsoy** (d. 4 noyabr 1995) — Azərbaycanlı cüdoçu.

## Həyatı
Davud Məmmədsoy 4 noyabr 1995-ci ildə Şabran rayonunda anadan olub. Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının məzunudur. 2018-2019-cu illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 

## Karyerası

### Erkən illəri
Davud Məmmədsoy karyerasına 6 yaşında taekvondo idman növü ilə başlamışdır. 2 il taekvondo ilə məşğul olduqdan sonra cüdo ilə məşğul olmağa başlamışdır. 

### Peşəkar fəaliyyəti
Professional karyerasına 2011-ci ildə yeni yetmələrin respublika çempionluğu ilə başlayıb. 

2013-cü ildə 55 kg-da gənclər arası respublika yarışında 3-cü yer tutmuşdur. Polşada keçirilən Avropa Kubokunda 3-cü, Kiyevdə keçirilən Avropa Kubokunda 2-ci yer tutmuşdur. Avropa çempionatında isə birinci yer tutmuşdur. 

2014-cü ildə Miamidə keçirilən dünya çempionatında 60 kg çəki dərəcəsində 5 ci yer tutmuşdur. 

2014-cü ildə 60 kg-da respublika çempionatında 3-cü yer tutmuşdur. Yunanıstanda keçirilən Avropa kubokunda 3-cü yer, İtaliyada 1-ci yer, Avstriya 2-ci yer, Çexiya 1-ci yerə layiq görülmüşdür. 

2014-cü ildə böyüklər arasında keçirilən respublika çempionatında 60 kg çəki dərəcəsində 1-ci yer tutmuşdur. 2015-ci ildə Italiyada keçirilən Avropa kubokunda 1-ci, Slovakiyada keçirilən Avropa çempionatıda 2-ci, 2016-cı ildə böyüklər arasında Grand Prix Mongoliada 3-cü, Grand Slam Russiada 3-cü yerləri tutmuşdur.

2014-cü ildən, 2015-ci ilə qədər gənclərin dünya reytinqinə başçılıq etmişdir. 2021-ci ildə İsraildə keçirilən Grand Slam turnirinin qalibi olmuşdur. 

2016-2020 aldığı zədələrdən 4 dəfə əməliyyat keçirtmişdir.

## İstinadlar
Miduey (film, 2019)

## Süjet xətti

Film, İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsində Amerika Birləşmiş Ştatları və Yaponiya İmperatorluğu arasında olan Miduey müharibəsindən bəhs edir. Film, müharibənin gedişatını dəyişdirən əsgərlərin qəhrəmanlıq hekayəsinə hədəflənir. Miduey müharibəsi, İkinci Dünya müharibəsi üçün bir qırılma nöqtəsi kimi qəbul edilir. Liderlərin və əsgərlərin, instinktləri və cəsarətləri ilə apardıqları mübarizə, Pasifik cəphəsində müharibənin gedişatının müttəfiqlərin xeyrinə dəyişməsinə səbəb olur.

## İstinadlar
Tomris (film, 2019)

Bu film türk massagetlərin və onların kraliçası Tomrisin və farsların şahı Kirin savaşıdır. Bu film Herodotun yazdığı tarıxə dayanaraq düzəlibdir. Bu film dünyanın ən yaxşı və ən güclü kralı olan Böyük Kiri təhqir edir. Bəzi beynəlxalq mediaya görə, bu xəbər həqiqətə uyğun deyil. Herodota görə türk kraliçası Kiri öldürüb.

## Süjet xətti

Əhəmənilər imperiyasının yüksəlişi fonunda Böyük çöldə köçəri tayfalar arasında torpaqlar uğrunda çəkişmələr gedir. Massaget tayfasına qüdrətli və qorxmaz Sparqap başçılıq edir. Oğlan övladı həsrətində olsa da, sevimli həyat yoldaşı Bopay onun üçün bir qız övladı dünyaya gətirir və özü də qanaxmadan vəfat edir. Bopayın vəsiyyəti ilə qıza Tomris adını qoyurlar. Sparqap onu əsl döyüşçü ruhunda böyüdür, qılınc oynatmağı, at çapmağı, döyüş fəndlərini öyrədir. Ancaq massagetlərdən olan xainlər - Kavaz və Kurtun düşmən xarəzmlərlə gizli sövdələşməyə gedərək, tayfa başçısına sui-qəsd edərək onu aradan qaldırırlar. Sparqap və ailəsi bir gecənin içində qanına qəltan edilir. Yalnız Tomris sağ çıxır. Meşədə sığınacaq tapan Tomris böyüyüb atasının intiqamını almağa and içir. Atasının intiqamını alandan sonra qonşu tayfa başçısının oğlu ilə evlənir. İllər keçdikdən sonra onun ərini və bir oğlunu Böyük Kir hiylə yolu ilə aradan qaldırır. Bundan sonra baş verən müharibədə saklar böyük itkilərlə farsları məğlub edə bilirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Kristof Jozef Mari Dabire

**Kristof Jozef Mari Dabire** (; ) — siyasətçi, Burkina-Fasonun keçmiş Baş naziri.

## Fəaliyyəti
Dabire Tomas Sankara rəhbərliyində İqtisadiyyat və Planlaşdırma Nazirliyində Əməkdaşlıq baş direktoru olduğu 1984–1988-ci illərdə İqtisadiyyat və Planlaşdırma Nazirliyində Tədqiqatlar və Layihələr Direktoru vəzifəsində çalışıb. Bu vəzifəni 1992-ci ilə qədər tutdu.

1992-ci ildə Dabire 2000-ci ilə qədər çalışdığı Burkina-Fasonun Orta, Ali Təhsil və Elmi Araşdırmalar şöbəsində 1997-ci ilə qədər məsul olduğu Səhiyyə Departamentini idarə etdi. Bu müddət ərzində Burkina Faso Milli Məclisində kreslo qazandı. 2002-ci ildə Milli Məclisə yenidən seçildikdən sonra Dabire 2007-ci ilə qədər daha beş il müddətə vəzifəsini icra etdi. 21 yanvar 2019-cu ildə Baş nazir vəzifəsinə təyin edildi və üç gün sonra vəzifəsinə başladı.

8 dekabr 2021-ci ildə artan təhlükəsizlik böhranı fonunda Burkina-Fasonun Prezidenti Rok Kabore Dabireni Baş nazir vəzifəsindən azad etdi. Prezidentin fərmanında deyilirdi ki, səlahiyyət müddəti başa çatan hökumət üzvləri yeni hökumət qurulana qədər ölkəni idarə edəcəklər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Siyasi ideologiyaların siyahısı

## Anarxizm
* Anarxizm
* Anarxo-kapitalizm
* Anarxo-kommunizm
* Anarxo-sindikalizm
* Anarxo-feminizm

## Dinçilik
* İslamizm

## Feminizm
* Feminizm

## Kommunizm
* Kommunizm

### Marksizm
* Marksizm

### Sol kommunizm
* Muxtariyyət

### Leninizm
* Leninizm
* Maoizm
* Stalinizm

## Liberalizm
* Liberalizm

### Ümumi
* Klassik liberalizm
* Neoliberalizm
* Sosial liberalizm
* Milli liberalizm

### Libertarianizm
* Anarxo-kapitalizm
* Minarxism

### Radikalizm
* Radikalizm

### Digər
* Liberal Atatürkçülük

## Mərkəzçilik
* Mərkəzçilik

## Milliyyətçilik
* Milliyyətçilik

### Ümumi
* Romantik milliyyətçilik

### Faşizm
* Faşizm
* Neofaşizm
* Nasional sosializm
* Neonasizm

### Digər
* Sionizm
* Ərəb milliyyətçiliyi
* Türkiyə milliyyətçiliyi
* Atatürkçülük
* Turançılıq
* Ülküçülük

## Mühafizəkarlıq
* Müharizəkarlıq

### Digər
* Monarxism

## Sosializm
* Sosializm

### Digər
* Sosial-demokratiya
* Demokratik sosializm

## İstinadlar
Hostel (film, 2005)

**Hostel** () — rejissoru Eli Roth olan 2005-ci ildə çəkilmiş film.

## Süjet xətti

Kollec məzunu olan iki Amerikalı macəraçı Paxton və Josh bel çantalarını da götürərək Avropaya səyahətə çıxırlar. Yolda İslandiyalı Oli ilə qarşılaşırlar. Bratislava kənarındakı bir tələbə yataqxanasında qalmağa başlayırlar. Filmdə bu hosteldə baş verən hadisələrdən danışılır.

## İstinadlar
Hostel 2 (film, 2007)

**Hostel 2** () — Eli Rothun rejissoruluğu ilə Hostel filminin davamı olaraq 2007-ci ildə çəkilmiş film.

## Süjet xətti

## İstinadlar
Hostel 3 (film, 2011)

**Hostel 3** () — film.

## Süjet xətti

Toy axşamını Las-Veqasda keçirmək bir çox zəngin amerikalılar arasında bir adət halını alıb. Ancaq “kazino paytaxtında” heç də bütün qonaqlıqlar şən, kef məclisi şəklində keçmir. Subaylığın daşını atmağa hazırlaşan bəy üç dostu ilə Las-Veqasa yollanır. Orada dostlar son dərəcə ehtiraslı iki qadının müşayiəti ilə xüsusi şənliyə dəvət olunurlar. Həmin şənlikdə də qumar oynanılır, ancaq oynanılan pullar yox insan həyatlarıdır.

## İstinadlar
Tərtər əməliyyatı

**Tərtər əməliyyatı** (aprel-may 1994) — Birinci Qarabağ müharibəsinin son mərhələsi. Döyüşlər əsasən Tərtər və qismən Ağdam rayonları ərazisində aparılmışdır.

## Öncəki vəziyyət
1994-cü ilin aprelində erməni hərbçiləri genişmiqyaslı bir hərbi əməliyyat planlaşdırır. Plan Azərbaycan ordusunun Tərtər şəhəri ərazisindəki müdafiəsini qırmaq, bu yaşayış məntəqəsi ilə yanaşı Bərdə və Yevlax şəhərlərini ardıcıl olaraq ələ keçirmək olur. Bununlada Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsini respublikanın qalan hissəsindən ayırmaq planlaşdırılır.

Erməni komandanlığının hesablamalarına görə, Bərdə və Yevlax şəhərlərinin ələ keçirilməsiylə yeni bir qaçqın axını, geniş bir ərazinin işğalı ilə Azərbaycanda vəziyyətin pisləşməsinə, ölkə rəhbərliyində dəyişikliyə və müharibənin sonda erməni tərəfinin şərtləri ilə baş çatmasına səbəb olacaqdı. 
## Əməliyyatın gedişi
Hücum 1994-cü ilin 10 aprel gecəsi başlayır. Hücumlar Ağdərə rayonu ərazisindən Tərtər şəhərinə, habelə bu yaşayış məntəqəsinin qərb və cənub istiqamətindən olmaqla, üç fərqli əməliyyat istiqamətində edilir. Əsas sektorda 83-cü motoatıcı briqada və Xankəndi səyyar alayından 2 minə qədər hərbçisi və 30 zirehli texnikası (17 tank daxil olmaqla) iştirak edir. Əməliyyatlar top və raket atəşi ilə dəstəklənərək edilir.

16 aprel - 6 may tarixlərində erməni komandanlığı itkilərindən asılı olmayaraq 5-ci motoatıcı briqadasını və ayrı-ayrı Tigran Mets motorlu tüfəng taburunu döyüşə gətirərək cəbhə xəttini pozmaq üçün 5 dəfə həmlə edir. Azərbaycan ordusunun hissələrini geri çəkilməyə məcbur qalır. Buna baxmayaraq yalnız Ağdamın şimalında və Tərtərin qərbində bir neçə yaşayış məntəqəsi olan məhdud ərazilər erməni birləşmələrinin nəzarəti altına keçir. Üstəlik 28 zirehli texnika ermənilər tərəfindən ələ keçirilir - 8 tank, 5 piyadaların döyüş maşını, 15 zirehli personal daşıyıcısı.

Qəfil hücum və davamlı olaraq əlavə qüvvələrin gətirilməsinə baxmayaraq, Ermənistan qoşunları Azərbaycan ordusunun döyüş birləşmələrinin parçalanmasına, əməliyyat məkanına daxil olmasına və ikinci eşelon qüvvələrinin döyüşə girməsi üçün şərait yaratmasına nail ola bilmirlər. Tərtərin möhkəmləndirilmiş ərazisinə güvənən Azərbaycan komandanlığı, sərt bir müdafiə təşkil edir. Üstəlik əks hücumlarlar zamanı top, hücum təyyarələri və düşmən qüvvə qruplaşmasına qarşı döyüş helikopterləri ilə kütləvi atəş effekti əldə edir. Azərbaycan qoşunları əsas müdafiə mövqelərini qorumağı bacarır, ermənilərin bəzi taktiki nailiyyətlərin qarşısı alır və ya qismən ləğv edir.

## Nəticəsi
Ağır döyüşlər zamanı erməni qoşunları ağır itkilərə məruz qalır, onların hücum qrupu gücünü itirir və irəliləyə bilmir. Azərbaycan qoşunları da ağır itkilər verir. Üstəlik aktiv döyüş əməliyyatları apara bilmir. Beləliklə hər iki tərəfin mövcud mövqelərdə möhkəmlənməsi və irəliləyə bilməməsi cəbhədə bir tarazlıq vəziyyəti yaradır.
Tərtər əməliyyatı Birinci Qarabağ müharibəsinin son böyük döyüşü olur və tezliklə münaqişə tərəfləri atəşkəs razılaşmasını imzalamaq məcburiyyətində qalır.

## İstinadlar
Radaqast

**Radaqast** ― Con Ronald Ruel Tolkinin "Hobbit" və "Üzüklərin hökmdarı" romanlarında bəhs olunan 5 sehrbazdan biri. Radaqast Qandalfın sirdaşı və müttəfiqidir. Radaqast heyvan və bitkilərlə çox güclü bağa sahibdir. Şəfalı bitkilər və əsas quşlar olmaqla heyvanlar haqqında elmlərin müdrik bilicisidir. Həm də heyvanların dilini bilir.

## İstinadlar
Dəmir yumruq (abidə)

**Dəmir yumruq** — Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsində qoyulmuş abidə. Abidə 2021-ci ildə qoyulub. Hadrut qəsəbəsində yerləşən zəfər şəhidlərinin xatirə kompleksinin qarşısında yerləşən abidənin üzərində əsgər təsviri və Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin arsenalında yer alan pilotsuz uçuş aparatları əks olunub.

"Dəmir yumruq" Azərbaycan Ordusunun işğal altında olan torpaqların azad edilməsi uğrunda başlatdığı döyüş əməliyyatlarının adı olub.

"Plener Group" tərəfindən hazırlanmışdır.Layihənin memarı gənc memar Gülər Elxan qızıdır.Yumruq üzərində işləyən rəssamlar: Elxan Əliyev, Azər Məmmədov, Fərid Nəcəfov. Layihənin təşkilatçısı Cavid Əhmədovdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hadrutda "Dəmir yumruq" abidəsi ucaldıldı — FOTOLAR
* Hadrut (Ağoğlan) "Dəmir Yumruq" abidəsi
* İşğaldan azad edilmiş Ağoğlan ) Hadrut ) qəsəbəsində "Dəmir yumruq" abidəsi qoyulub
* Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsində "Dəmir Yumruq" abidəsi ucaldılıb
Giorgi Eristavi

**Giorgi Eristavi** () — gürcü yazıçısı, rejissor, aktyor, ictimai xadim. Gürcü ədəbiyyatında tənqidi realizmin banisidir.

Yaradıcılığının başlanğıcı üçün səciyyəvi olan romantizmdən uzaqlaşaraq, dövrünün məişət və adətlərini təsvir etmişdir. Yaratdığı yeni realist teatr gürcü mədəniyyətinin zənginləşməsi, professional realist dramaturgiyanın inkişafında mühüm rol oynamışdır. Komediyalarında tənəzzülə uğramış zadəganlıq, çar məmurları, yeni meydana gələn ticarət burjuaziyası ifşa olunmuşdur. Rus və Qərbi Avropa klassiklərindən tərcümələr etmişdir.

## İstinadlar
Ülvi Camal Erkin

**Ülvi Camal Erkin** () — türk bəstəkar, pianoçu, dirijor və pedaqoq.

Piano çalmağı uşaq olarkən anasından öyrənmişdir. 1960–70-ci illərdə Ankara Konservatoriyası orkestrinin və Opera Teatrının dirijoru olmuşdur. 1971-ci ildə Dövlət sənətkarı adını almışdır. Parisdə başladığı "İki dans" adlı əsərini Ankarada tamamlamış, premyerası 1931-ci ildə Rəyasəti-Cumhur Filarmoniyasında olmuşdur. Ankara Dövlət Konservatoriyasında fortepino bölməsinin rəhbəri, 1949–57-ci illərdə isə rektoru vəzifələrində çalışmışdır. Bəstəkar Necil Kazım Akseslə birlikdə "Karmen", "Aida", "Fidelio" kimi bir çox məşhur opera əsərini türk opera repertuarına daxil edərək, səhnəyə qoymuşdur. Bəstəkarların 1943-cü il müsabiqəsində iki konsertlə çıxış etmiş, "Fortepiano üçün konsert"i mükafata layiq görülmüşdür. Müasir musiqinin ifadə vasitələrindən istifadə edən Erkin 2 simfoniyanın, violin, fortepiano ilə orkestr üçün konsertlərin, caz kvarteti, orkkestr üçün rapsodiya və digər əsərlərin müəllifidir. Milli cəhətləri müasir bəstəkarlıq texnikası vasitələri ilə ustalıqla uzlaşdırırdı. Çox vaxt əsərlərinin ifaçısı kimi çıxış edirdi. 1963-cü ildə Bakıda konsertlər vermişdir.

## İstinadlar
Mashin Sentai Kiramager

**'Mashin Sentai Kiramager** (yap. 魔進戦隊キラメイジャー, tərcüməsi: Maşın Eskadra Kiramager, oxunuşu: Maşin Sentai Kirameija) - Əsas 5 nəfərdən ibarət olan "*[[Super Sentai]]*" seriyasının 44-cü serialıdır.

Serialın mövzusu qiymətli daşlar və maşınlara əsaslanır.

## Obrazlar
**Superqəhrəmanlar**

**Müttəfiqlər**

**Supercanilər**
Zaman puldur, səmərəlilik həyatdır

***"Zaman puldur, səmərəlilik həyatdır"***, Çin xalq Respublikasının islahat və açılışının ilk mərhələsində Şençjen Şekou Sənaye Bölgəsinin inşası zamanı irəli sürülmüş təbliğat şüarıdır. Bu şüar 1981-ci ilin martında Şekou İnşaat komandiri-komandanı Yuan Geng tərəfindən irəli sürülmüş və Den Syaopin ilk dəfə 1984-cü ilin yanvarında Şenjen şəhərinə baxış keçirdiyi zaman təsdiqlənmişdir. İslahat və açılışda bu şüar "İdealogiyanın əsarətini qıran ilk bahar gurultusu" olaraq bilinəndən bəri ölkədə yayılmışdır. 1 oktyabr 1984-cü ildə, Çin Xalq Respublikasının qurulmasının 35-ci ildönümü münasibətilə keçirilən milli mərasimdə, şüar Tiananmen Meydanında Şekou Sənaye Bölgəsi tərəfinfən ortaya çıxdı.

## Tarixi
1978-ci ilin dekabrında Çin Kommunist Partiyası XI Mərkəzi Komitəsinin Üçüncü Plenar iclasını keçirdi. Den Syaopin partiya sədri və baş nazir Hua Guofengi həqiqi ali lider olaraq dəyişdirərək islahat və açılışa başladı. 31 yanvar 1979-cu ildə Şençjen Şekou Sənaye Bölgəsi rəsmi olaraq quruldu və Çinin xarici dünyaya açılan ilk təcrübə zonası oldu. Yuan Geng, Şekou İnşaat Baş İdarəsinin komandiri vəzifəsində çalışmış və "Şekou Modeli" ni yaratmışdır.
1981-ci ilin mart ayının bir günü, Yuan Geng Honkonqdan Şekouya qayıqla üzdü və gəmiyə 6 şüar yazdı:

"Zaman puldur, səmərəlilik həyatdır, müştərilər imperatordur, təhlükəsizlik qanundur, hər şey idarə olunur və hamı məsuliyyət daşıyır"

Yuan Geng dərhal şüarın yaxşı olduğunu düşünən China Merchants Group'un idarəedici direktoru Liang Hongkun və China Merchants Information Room'un yapon tərcüməçisi Li Bingshengə göstərdi. Sonrakı sənaye bölgəsi kadr iclasında Yuan Geng əksər iştirakçılar tərəfindən təsdiqlənən bu 6 şüarı oxudu, lakin bəzi iştirakçılar Kommunist Partiyasının müştərilərə "imperator" kimi yanaşdığına qəbul etməyib "müştərilər imperatordurlar" deyilməsinə etiraz etdilər. "Mükəmməl deyil, biz Kommunist Partiyayıq , müştərinin imperator olduğunu necə deyə bilərik? ". Buna görə şüar " Zaman puldur, səmərəlilik həyatdır " olaraq dəyişdirildi və ilk dəfə Şekouda qəbul edildi.
Ancaq sonra bu şüar Yuan Geng tərəfindən tənqid olundu və "cəmiyyətin və kapitalın soyadı" ilə bağlı mübahisələrin mərkəzinə çevrildi. Bəzi insanlar Yuan Geni "kapitalist pul tələb edir", "kapitalist bərpa" və s. deyərək tənqid etdilər. Bundan sonra "Zaman puldur, səmərəlilik həyatdır" nəhəng şüarı Şekou Sənaye Bölgəsində aradan qaldırıldı.
1984-cü ilin yanvarında Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Məşvərət Komitəsinin direktoru Den Syaopin ilk dəfə Şençjeni ziyarət etdi. " Şençjen sürəti" və "Zaman puldur, səmərəlilik həyatdır" şüarlarını təsdiqlədi.

## İzləmə
1988-ci ildə "Şekou Narahatlığı" mediada yayıldı və yeni dövrdə gənclərin ideoloji işi ilə bağlı geniş bir müzakirə başlandı.
20 avqust 2012-ci il tarixində, Şençjen Qəzet Qrupu " Şençjendə Ən Təsirli On Konsepsiya" seçim fəaliyyətinə başladı. "Zaman puldur, səmərəlilik həyatdır" Şençjendəki ən təsirli konsepsiya olaraq qiymətləndirildi və Şençjendə ən təsirli konsepsiya olaraq qəbul edildi.
2018, "zaman puldur, səmərəlilik həyatdır" Çin kollecinə qəbul imtahanında " Milli Həcm III" inşa mövzusundan biri oldu.

## İstinadlar
Sarutahiko

– Amaterasunun Niniqini Yerə hökmranlıq etməsi üçün göndərməsindən öncə cənnətlə Yeri əlaqələndirən Uçan körpünün qoruyucusu.  tituluna malikdir. Sarutahiko incəsənətdə uzun saqqala malik nəhəng kimi təsvir olunur. Bədənindən işıqlar çıxır və daş-qaşlı nizə daşıyır. Yolların və keçidlərin tanrısı hesab olunur. Niniqiyə qarşı olan son Yer tanrılarından olan Sarutahiko körpünü tərk etməyi rədd etmişdir.

Cənnət tanrılarının heç biri (ən azından kişi olanlar) ona qarşı gəlməyə cürət edə bilmirlər. Lakin sonda şəfəq ilahəsi Uzume önə çıxaraq onunla qarşılaşacağını bildirir və körpüyə inamla irəliləyir. Körpüyə çatanda rəqs edərək gözəllik və zərifliyini güclü tanrıya nümayiş etdirir. Uzumenin gözəlliyindən təsirlənən Sarutahiko onun tələbinə qulaq verərək Niniqiyə sadiq olmağı qəbul edir. Əvəzində isə onunla evlənmək istədiyini bildirir və Uzume təklifi qəbul edir. Onların xoşbəxt evliliyi olur.

Bu iki tanrının məzarlarına həsr olunmuş şinto məbədi Mie prefekturasının Tsubaki Day məbədində yerləşir. 2000 yaşı olduğu irəli sürülən bu məbəd hələ də ayaqdadır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Şençjen sürəti

**Şençjen sürəti** — Çində sürətli inkişaf sürətini təsvir etmək üçün istifadə olunur. Bu ilk öncə Şençjen Beynəlxalq Ticarət Binasının “üç gün və bir bina” nın inşaat sürətindən qaynaqlanır. İslahat və açılışdan sonra Şençjen  Xüsusi İqtisadi Bölgəsinin sürətli inkişafı üçün metafor kimi istifadə edilmişdir. Daha çox bilinən şüarlar arasında "zaman puldur, səmərəlilik həyatdır" şüarı yer alır.
 
## Tarix
1979-cu ildən bəri Şençjen, kiçik bir balıqçı kəndindən Çində adambaşına gəlir səviyyəsinin ən yüksək olduğu dünyanın ən vacib texnoloji mərkəzlərindən birinə çevrildi. 1984 və 1992-ci illərdə, o vaxt Çinin öndə gedən lideri və "İslahat və Açılışın Baş Memarı" olan Den Syaopin, "Şençjen  sürətini" və Xüsusi iqtisadi zonaların inkişaf modelini təsdiqləmək üçün Şençjenə yoxlama turları təşkil etdi. Bu xüsusi yanaşma “Çin Xüsusiyyətləri ilə Sosializm” olaraq bilinir. Den Syaopin bu yeni iqtisadi metoddan 1982-ci ilin sentyabrında Çin Kommunist Partiyasının On ikinci Milli Konqresindəki açılış nitqi zamanı danışdı:

*"Modernləşdirmə proqramımızı həyata keçirərkən Çin həqiqətlərindən çıxış etməliyik. Həm inqilabda, həm də inşaatda xarici ölkələrdən də öyrənməli və təcrübələrindən istifadə etməliyik, ancaq xarici təcrübənin mexaniki tətbiqi və xarici modellərin kopyalanması bizi heç yerə aparmayacaq. Bu baxımdan çox dərs keçdik. [[Marksizm]]in universal həqiqətlərini Çinin konkret reallıqları ilə birləşdirməli, öz yolumuzu alovlandırmalı və Çin xüsusiyyətlərinə sahib bir sosializm qurmalıyıq - uzun tariximizi nəzərdən keçirdikdən sonra əldə etdiyimiz əsas nəticə budur."*

Çin İnşaat Üçüncü Mühəndislik Bürosunun bir şirkəti 1982-ci ilin oktyabrından 1985-ci ilin dekabrınadək olan 37 ay ərzində Şençjen  Beynəlxalq Ticarət Mərkəzinin tikintisi zamanı bir mərtəbəli bina inşa etmək üçün üç günlik bir rekord etdi. O zaman  Çin Dünya Ticarət Mərkəzinin tikinti prosesi Şençjen  şəhərsalma quruluşunun tipik bir nümunəsi olaraq bildirildi və geniş şəkildə tanıdldı. O zaman KİV-lər Şençjen-dən bəhs etdikdə, istifadə etdikləri lüğətə "Şençjen  Sürəti" və "Üç gün və bir mərtəbə" daxil  olunurdu.

## Digər amillər
Şençjen  Beynəlxalq Ticarət Binasının yüksək sürətli tikintisi bəzi təbii amillərdən faydalanır. Məsələn, Şençjendə iqlimə görə betonun qatılaşma müddəti Çin ərazisində bir çox şəhərdən daha qısadır. İnsan amilləri də var. Məsələn, tikinti zamanı qatılığı sürətləndirən bir qatılaşdırıcı maddə əlavə olunur, buna görə beton töküldükdən sonra daha sürətli qatıla bilər. Bundan əlavə, tikintidə çoxmərtəbəli döşəmə lövhəsindən istifadə edilmişdir. Yenidən qurulmaq üçün alt təbəqənin tamamlanmasını gözləmək və lövhəni götürmək lazım deyil, bu da çox vaxta qənaət edir.  
## İstinadlar
Uşaq oğurluğu (film, 2017)

## Süjet xətti

ABŞ-də hər 40 saniyədə bir uşaq itir. Korli də bu hadisənin qurbanı olub. O, naməlum şəxslərin onun balaca oğlunu maşına mindirərək uzaqlaşdığını görür və onların arxasınca düşür. Onun heç nəyi yoxdur - telefonunu itirib, kömək də çağıra bilmir. Polis isə məsələyə biganə yanaşır. Holli analıq instikti və intuisiyasına güvənərək oğlunu qaçıranlarla mübarizə apararaq bir çox çətinliklərdən sonra oğlunu xilas edə bilir. Holli oğlunu xilas etməklə yanaşı, beynəlxalq uşaq oğurluğu ilə məşğul olan cinayətkar dəstənin də, ifşasına nail olur.

## Rollarda
* Helli Berri — *Karla Dayson*
* Lyu Templ — *Terri*
* Seyc Korrea — *Frenki Dayson*
* Kris Makrinn — *Marqo*
* Kristofer Berri — *Saqqallı kişi*
* Kertis Bedford — *Del*
* Endi Vaqner — *Dekan*
* Malea Rouz — *Kler*
* Alan Abeyta — *Parkda gəzən kişi*
* Dena Qure — *şerifin köməkçisi*
* Ceyson Uinston Corc — *Devid*

## Çəkilişlər

Filmin çəkilişləri 27 oktyabr 2014-cü ildə Luiziana ştatının Nyu Orlean şəhərində başlamışdır. Çəkilişlər noyabr ayının ortalarında Slaydelldə aparılmışdır. Film çəkilişləri həmin ilin dekabr ayının 7-də başa çatmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
3 nindza (film)

**3 nindza**, rejissoru Jon Turteltaub olan 1992-ci ildə çəkilmiş bir Amerika döyüş sənəti və komediya filmi. Baş rollarda Victor Wong, Michael Treanor, Max Elliott Slade və Chad Power iştirak etmişdir. Filmdə söhbət babalarından döyüş sənətlərini öyrənən üç uşaqdan gedir.

## İstinadlar
UEFA Avro 2020 statistikası

Aşağıdakı məqalədə 11 iyun - 11 iyul 2021-ci il tarixləri arasında Avropada baş tutacaq UEFA Avro 2020-nin statistikaları öz əksini tapmışdır. Penaltilər zamanı vurulan qollar sayılmır və penaltilər seriyasında qərar verilən matçlar heç-heçə sayılır.

## Bombardirlər

26 iyun 2021-ci il tarixinə qədər 38 qarşılaşmada 101 qol vurulub (hər matça ortalama 2.66 qol). **Qalın hərf** ilə vurğulanan oyunçular hələ də yarışmada aktivdirlər.

**5 qol**
* **[[Kriştiano Ronaldo]]**

**3 qol**
* **[[Romelu Lukaku]]**
* **[[Corcinyo Veynaldum]]**
* **[[Emil Forsberq]]**
* **[[Patrik Şik]]**
* Robert Levandovski

**2 qol**
* **[[İvan Perişiç]]**
* **[[Kasper Dolberq]]**
* **[[Yoakim Möhle]]**
* **[[Yussuf Poulsen]]**
* **[[Rahim Sterlinq]]**
* **[[Kərim Benzema]]**
* **[[Kay Haverts]]**
* **[[Çiro İmmobile]]**
* **[[Manuel Lokatelli]]**
* **[[Matteo Pessina]]**
* **[[Memfis Depay]]**
* **[[Denzel Dumfris]]**
* **[[Cerdan Şakiri]]**
* **[[Roman Yaremçuk]]**
* **[[Andrey Yarmolenko]]**

**1 qol**
* Marko Arnautoviç
* Kristof Baumqartner
* Mixael Qreqoriç
* Saşa Kalayciç
* Ştefan Layner
* **[[Kevin De Bruyne]]**
* **[[Torqan Hazard]]**
* **[[Toma Münye]]**
* **[[Luka Modriç]]**
* **[[Nikola Vlaşiç]]**
* **[[Martin Bretueyt]]**
* **[[Andreas Kristensen]]**
* **[[Mikkel Damsqor]]**
* Yoel Pohyanpalo
* **[[Antuan Qrizman]]**
* **[[Leon Qoretzka]]**
* **[[Robin Qosens]]**
* Attila Fiola
* Andraş Şefer
* Adam Salai
* **[[Federiko Kyeza]]**
* **[[Lorenzo İnsine]]**
* **[[Vaut Veqhorst]]**
* Ezcan Alioskiy
* Qoran Pandev
* Karol Linetti
* **[[Rafael Gerreyro]]**
* **[[Dioqo Jota]]**
* Artyom Dzyuba
* Aleksey Mirançuk
* Kallum Makqreqor
* Milan Şkrinyar
* **[[Emerik Lyaport]]**
* **[[Alvaro Morata]]**
* **[[Pablo Sarabiya]]**
* **[[Ferran Torres]]**
* **[[Viktor Klasson]]**
* **[[Brel Embolo]]**
* **[[Haris Seferoviç]]**
* İrfan Kahveçi
* Kiffer Mur
* Aaron Remzi
* Konnor Roberts

**1 avtoqol**
* Lukaş Qradetskiy (Belçikaya qarşı)
* **[[Mats Hummels]]** (Fransaya qarşı)
* Voyçex Şesni (Slovakiyaya qarşı)
* **[[Ruben Diaş]]** (Almaniyaya qarşı)
* **[[Rafael Gerreyro]]** (Almaniyaya qarşı)
* Martin Dubravka (İspaniyaya qarşı)
* Yuray Kuçka (İspaniyaya qarşı)
* Merih Demiral (İtaliyaya qarşı)

## İstinadlar
Polaroid (film, 2019)

**Polaroid**, The Ring və Final Destination filmlərinin üslubunda çəkilmiş və köhnə bir Polaroid fotoaparatına rast gəlmiş bir kollec tələbəsi olan və kollecdə hamı tərəfindən uzaqlaşdırılan Bird Fitcher haqqında danışır. Bird çox vaxt keçmədən kameranın qorxulu bir sirrə malik olduğunu öyrənir: bu kamera ilə şəkili çəkilən adam üstündən çox vaxt keçməmiş faciəli və şiddətli bir formada ölür. Qız və dostları onların hamısı ölməmişdən əvvəl sehrli Polaroidin sirrini müəyyənləşdirməlidirlər, lakin bunun üçün onlara əlavə olaraq bir gün də vaxt lazımdır. Baş rollarda Kathryn Prescott, Samantha Logan, Tyler Young, və Javier Botet iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Çin Milli Kosmik Agentliyi

Çin Milli Kosmik Agentliyi ing: China National Space Administration (CNSA), Çincə: 国家 航天 局; pinyin: [Guó Jiā Háng Tiān Jú] Çinin milli kosmik proqramından məsul olan kosmik agentlikdir. Kosmik fəaliyyətlərin planlaşdırılması və inkişafı üçün nəzərdə tutulmuşdur. CNSA və Çin Aerokosmik Korporasiyası (CASC), Çinin Aerokosmik Sənayesi Nazirliyi tərəfindən tənzimlənən kosmik tədqiqatın inkişaf layihələrinin həyata keçirilməsindən məsul orqanlar hesab olunurlar.

## Şöbələr

CNSA-nın nəzdində dörd bölmə mövcuddur, bunlar aşağıdakılardır:
* Ümumi Planlaşdırma Şöbəsi
* Sistem mühəndisliyi şöbəsi
* Elm, Texnologiya və Keyfiyyətə Nəzarət şöbəsi
* Xarici İşlər Departamenti

## İstinadlar
Çin Xalq Respublikasının vitse-prezidenti

**[[Çin Xalq Respublikası]]nın [[vitse-prezident]]** (sadələşdirilmiş Çin dili: 中华人民共和国 副主席; ənənəvi Çin dili: 中華人民共和國 副主席; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Fùzhǔxí), Çin Xalq Respublikası hökumətində yüksək vəzifə sayılır.

## Tarixi
"Çin Xalq Respublikasının vitse-prezidenti" 1954-cü ildə Birinci Ümumdünya Xalq Konqresindən bəri qurulmuşdur və birinci vitse-prezident Zhu De idi. Mədəni İnqilabın başlamasından sonra o zamankı prezident Liu Şaoqi gücünü itirdi və istefa etdi. O dövrdə, iki sədr müavinləri Soong Çing Ling və Dong Bivu, Konstitusiyanın müddəalarına uyğun olaraq Sədr kimi müvəffəq ola bilmədi, ancaq səlahiyyətləri yalnız öz adlarına bölüşdülər. 1975-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiya "Çin Xalq Respublikasının Prezidenti" və "Sədr müavini" vəzifələrinin ləğv edilməsinə qərar verdi. 1982-ci ildə qəbul edilmiş 2 Avqust Konstitusiyası bərpa edildi. 2018-ci ildə, 13-cü Ümumdünya Xalq Konqresi yenidən seçki məhdudiyyətlərini ləğv etmək üçün konstitusiya dəyişikliyini qəbul etdi, lakin heç bir gücü artırmadı.

## Seçim və səlahiyyətlər
Büro 1982 konstitusiyası ilə yaradılmışdır. Rəsmi olaraq, vitse-prezident, Konstitusiyanın 62-ci maddəsinə uyğun olaraq Ümumçin Xalq Nümayəndələri Məclisi tərəfindən seçilir. Təcrübədə bu seçki tək namizədli seçkilər kateqoriyasına aiddir. Namizəd, nəzəri olaraq vitse-prezidenti geri çağırma gücünə sahib olan Ümumdünya Xalq Konqresi Rəyasət Heyəti tərəfindən tövsiyə olunur. Qanuna görə, sədr müavini 45 yaş və ya daha böyük Çin vətəndaşı olmalıdır. 2018-ci ilin mart ayından əvvəl, o, iki müddətdən çox xidmət edə bilməz, bu müddət beş il olan Ümumçin Xalq Nümayəndələri Məclisinin bir iclasına bərabərdir.
Vitse-prezidentin vəzifələrinə Prezidentə kömək etmək və istefa etməsi və ya vəzifəsində ölməsi halında onu əvəz etmək daxildir. Əslində vitse-prezident vəzifəsi daha çox təntənəlidir. Vitse-prezidentlər Zeng Qinghong, Hu Jintao və Xi Jinping, Siyasi Büronun Daimi Komitəsinin və ölkənin əsas qərar qəbul edən orqanları olan Mərkəzi Katibliyin üzvləri- bu üç şəxs eyni zamanda partiya işlərindən məsul birinci dərəcəli Katibliyin katibi vəzifəsini icra edirdi.
Vitse-prezident xarici əlaqələrdə böyük rol oynaya bilər. Məsələn, vitse-prezident ümumiyyətlə Kommunist Partiyasının siyasət koordinasiya orqanı olan Xarici İşlər Aparıcı Qrupunda oturur. Vitse-prezident, həmçinin Honkonq və Makao İşləri üzrə Mərkəzi Koordinasiya Qrupunda iştirak edir. Bu səbəbdən, vitse-prezidentin Konstitusiyada müəyyənləşdirilən maddi səlahiyyətlərə malik olmasına baxmayaraq, ofis buna əhəmiyyət və nüfuz daşıyır. Büro sahibləri hamısı eyni dərəcədə siyasi nüfuza sahib olan şəxslərdir.

Vitse-prezident Li Yuançao 2017-ci ilə qədər Çin Kommunist Partiyası Siyasi Bürosunun üzvü idi, Daimi Komitənin üzvü deyildi. Xələfi Vang Qişan, Daimi Komitənin təqaüdçü üzvü idi.

## İstinadlar
Rima Vladimir

**Rima Vladimir** — Ay torpağında geoloji quruluşlu bir bölgənin adı.

## Xarici keçidlər
*[https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/5086 Rima Vladimir]*, *Planetary Nomenclature* qəzeti, *[[Amerika Birləşmiş Ştatları Geoloji Tədqiqat Qurumu]]*
Moment maqnitud şkalası

**Moment maqnitud şkalası** () — zəlzələ əsnasında yaranan enerjini ölçməyə yarayan sistem. Bu şkala 1979-cu ildə Thomas C. Hanks və Hiroo Kanamori tərəfindən yaradılıb və Rixter şkalasının yerini alıb . Moment maqnitud (**<math>M_\mathrm{w}</math>**) ölçüsüz bir rəqəmdir və riyazi formulu aşağıdakı kimidir:

M_\mathrm{w} = {2 \over 3}\left(\log_{10} \frac{M_0}{\mathrm{N}\cdot \mathrm{m}} - 9.1\right) = {2 \over 3}\left(\log_{10} \frac{M_0}{\mathrm{dyn}\cdot \mathrm{cm}} - 16.1\right)

Düsturdakı M_0 seysmik momentdir və istinad moment olaraq nyuton metr ([N · m]) istifadə edilir. 

Loqarifm bir miqyas olan moment maqnitud şkalasında ​1 vahid artım, alınan enerjinin 101.5 = 31.6 dəfə artmasına bərabərdir. Eynilə, 2 vahid artım, alınan enerjinin 103 = 1000 qat artması deməkdir.

Yuxarıda göstərilən düsturdakı sabitlər elə seçilmişdir ki moment maqnitud şkalasının Rixter şkalası (Richter), *M*L kimi digər şkalalarla yaxın dəyərlər verir.

## İstinadlar
Juan Manuel

**Juan Manuel** () () — Portuqaliya kralı III Juan və Avstriyalı Ketrinin yetkinlik yaşına çatan yeganə oğlu, Portuqaliya infantı.

## Həyatı
Juan Manuel 3 iyun 1537-ci ildə Evora sarayında dünyaya gəldi. Atası Portuqaliya kralı III Juan, anası isə Kastiliyalı Yuanna və Habsburqlu Filipin ən kiçik qızı Ketrin idi. Özündən öncə dünyaya gələn 4 qardaşı körpə yaşlarında vəfat etdiyi üçün hələ 2 yaşında ikən 1539-cu ildə Portuqaliya taxtının vəliəhdi — infant elan edildi. Bununla yanaşı səhhəti olduqca zəif idi. Yaxın qohumluq əlaqələri olan İspaniya və Portuqaliya monarx ailələri arasında baş tutan evliliklər gənc infantın zəif səhhətinin başlıca səbəbi olaraq görülür.

11 yanvar 1552-ci ildə Juan Manuel həm dayısı, həm də bibisi qızı olan Avstriyalı Yuanna ilə evləndirildi. Ancaq çox keçmədən 2 yanvar 1554-cü ildə Juan Manuel vəfat etdi. Onun ölüm səbəbi vərəm və ya diabet olaraq göstərilir. Ölümündən cəmi 18 gün sonra hamilə olan xanımı bir oğul övladı — gələcəkdə Portuqaliya kralı olan Sebastiyanı dünyaya gətirdi.

## Mənbə
* Liss, Peggy K. (10 November 2015). *Isabel the Queen: Life and Times*. University of Pennsylvania Press. p. 11. ISBN 9780812293203

## İstinadlar
Çində iş prosesi autsorsinqi

Ticarət Nazirliyinin hesabatına görə 2016-cı ildə daxili və ixrac bazarları üçün İT və digər xarici xidmətlər də daxil olmaqla Çində iş prosesi autsorsinqi 1 trilyon yuanı (təqribən 145 milyard dollar) keçmidir.

## Tarixi
Autsorsinq sənayesi 2000-ci illərdə Çində kiçik miqyasdan başlayaraq sürətlə böyüdü.İT sənayesi məsləhətçisi olan IDC, 2006-cı ildə İT xidmətlərinin xarici qaynaqlanması illik 30% artarkən, bazar həcminin 2005-ci ilin sonunda 586 milyon dollar olduğunu təxmin etdi. İT xidmətlərinin əksəriyyəti daha sonra Yaponiyada cəmləşmiş dəniz müştəriləri olan yerli şirkətlərə təklif edildi.
Xinhuaya görə 2016-cı ilədək "Bulud hesablamalar, böyük məlumatlar, əşyaların interneti və mobil İnternet" tərəfindən idarə olunan autsorsinq hər il təxminən 20% sürətlə böyüyürdü.

## İT xidmətləri
2015-ci ildə ixrac bazarlarına təqdim edilən autsorsinq xidmət mənbəyinin 87 milyard ABŞ dolları məbləğini İT ilə əlaqəli xidmətlər təşkil etmişdir.
Çində yerləşən ən böyük İT autsorsinq şirkətlərinə ChinaSoft və Pactera daxildir. ABŞ-da yerləşən, lakin Çin mərkəzli ən böyük xarici şirkətlərdən biri VXI Globaldır. ChinaSoft isə Huawei tərəfindən dəstəklənir. Pactera, 2012-ci ildə iki sənaye lideri olan VanceInfo və HiSoftun birləşməsi ilə meydana gəldi.VXI Global, 2016-cı ildə özəl kapital şirkəti olan Carlyle Group tərəfindən təqribən 1 milyard ABŞ dollarına alınıb.

## Rəsm
Minlərlə rəsm əsərinin kütləvi istehsalı və ya xarici sənətkarların təlimatı əsasında orijinal əsərlərin icrası Çinə təhvil verilir. Sənət dünyasının ən yüksək nöqtəsində, Çinə autsorsinq xidməti 2006-cı ildə Pekində bir studiya açan bir Amerika portret rəssamı Kehinde Viley tərəfindən tətbiq olunmuşdur. Vileyin 4 ilə 10 köməkçisi arasında rəsmləri üçün fırça vuruşları edir.
2007-ci ildə büdcəsi məhdud olanların yağlı boya şəkillərinə keçməsinə icazə verməsini təklif edən bir sənət bloqqeri ilə Çinə autsorsinq xidmətinin edilməsi incəsənət işçilərinə motivasiya olmuşdur.

## Qlobal rəqabət
Çin Xalq Respublikası Ticarət Nazirliyinin 2017-ci ilin mart ayında verdiyi bir xəbərə görə, Çin qlobal bazar payının% 33'ünü alaraq dünyanın ikinci ən böyük autsorsinq sənayesinə sahibdir.

## İstinadlar
9 mahnı

**9 manhnı** () — 2004-cü il ingilis romantik-dram filmi.

## Mövzu
Film gənc cütlüyün - ingilis iqlimşünas Mat və amerikalı tələbə Lisanın 12 ay ərzində keçən sevgi sərgüzəştlərindən bəhs edir. Filmin hekayəsi Antarktidayada işləyən Matın baxış bucağından nəql olunur. Ortaq maraq dairələri musiqi olan ikili tez-tez rok konsertlərinə gedir. Əlavə olaraq bir neçə səyahət də təsvir olunur. Lisa Miladda Amerikaya qayıdanda sevgiləri də bitir.

Hər konsertdən sonra açıq seks səhnəsi göstərilir.

## Akyorlar və rollar
Marqo Stilley - Lİsa

Mat

## Doqquz mahnı

## Tənqidlər
Rus dilinin islahat öncəsi orfoqrafiyası

**Rus dilinin islahat öncəsi orfoqrafiyası** (**inqilabdan əvvəlki orfoqrafiya**; nadir hallarda **ənənəvi orfoqrafiya**) — 1918-ci ildəki islahatından əvvəl qüvvədə olan və sonralar Rusiyadakı ağ hökumətlərin ərazilərində və Ağ mühacirət nəşrlərində qorunan rus dilinin yazılışı. Rus islahatı öncəsi yazımının başlanğıcı I Pyotr dövründə mülki ssenarinin tətbiqi hesab edilə bilər.

İslahatqabağı imla qaydasında ümumiyyətlə qəbul edilmiş vahid norma yox idi (1956-cı il Sovet kodeksi kimi). 1917 inqilabından əvvəl (1870-1910) son 50 ildə və ya daha çox yazım, XIX əsrin ilk üçdə birinin və xüsusilə XVIII əsrin yazımından daha çox dərəcədə normallaşdırıldı. Rusların islahat öncəsi yazılışına dair ən nüfuzlu (o vaxt nəşr olunan mətbuatda tam şəkildə müşahidə olunmasa da) dərsliklər və qaydalar dəsti Akademik Yakov Karloviç Qrotun adı ilə əlaqələndirilir. Dəqiq olaraq islahatlardan əvvəl yazımın mövcudluğunun son 50 illik yubileyinə istinad edirlər.

## İnqilabdan əvvəlki yazımla müasir yazım arasındakı fərqlər
### Əlifba
İnqilabdan əvvəl rus əlifbası 35 hərfdən ibarət idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*  (в пер.)
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Переводчик славянских языков, включая русский, из старых вариантов орфографии в новые и наоборот
* Русские классики XVIII — начала XX вв. в старой орфографии
* Ресурсы по дореволюционной орфографии
* О старой орфографии
* Вики-энциклопедия в дореволюционной орфографии
* Словарь дореволюционной орфографии
*.
Britiş Saut Afrika Kompani

**«Britaniya Cənubi Afrika şirkəti»** («bsac»,  (BSAC)) — İngilis ticarət şirkəti. 1889-cu ildə Sesil Rods, Alfred Beyt və Ceyms Hemilton tərəfindən quruldu

Öz ordusunu quran şirkət, Afrika qitəsindəki hal-hazırda Zimbabve və Zambiyada yer alan əraziləri birləşdirdi.

1923-cü ildə İngilis hökuməti şirkət tərəfindən ələ keçirilmiş torpaqlara "yarı öz-özünüidarə" statusu verdi, yəni əslində tacın nəzarətində olan 2 dövlət qurdu: Cənubi Rodeziya (Zimbabve) və Şimali Rodeziya (Zambiya). Bununla birlikdə, şirkət hər iki Rodeziyanın mineral ehtiyatları, dəmir yolları və kənd təsərrüfatı üzərində nəzarəti əlində saxladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* История компании
Venesiya şirkəti

**Venesiya şirkəti** () —  1583-cü ildə Aralıq dənizindəki Venesiya koloniyaları və ətrafındakı ticarəti inhisara almaq üçün qurulan bir İngilis ticarət şirkəti.

1592-ci ildə Kraliça I Yelizavetanın təsdiqi ilə Türk Şirkəti (1581) ilə Levantin Şirkətini qurdu.

## Yaranması
Venesiya şirkəti, 1583-cü ildə Tomas Kordell, Vilyam Harvey və Edvard Holmden tərəfindən 7 il müddətinə ticarət şirkəti olaraq qeydiyyata alındı. Vəziyyəti İngilis istehsalı olan malların, ümumiyyətlə yun parçaların şərq mallarına, xüsusən ədviyyatlara və ipək parçalara dəyişdirilməsi idi.

## Birləşdirilməsi
1592-ci ildə, Türk və Venesiya şirkətlərinin hər iki nizamnaməsinin bitməsindən sonra Kraliça I Yelizaveta, Osmanlı İmparatorluğu ilə ticarət və siyasi ittifaqları davam etdirməyə çalışdığı üçün hər iki şirkətin Levantin şirkətinə birləşdirilməsinə dair bir nizamnamə təsdiqlədi. Kordell və Paul Baining, Levantin şirkətinin quruluşundan sonra qatıldı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Andrews K.* Elizabethan Privateering, 1583—1603. Cambridge University Press, 1964.
* *Andrews K.* Trade, Plunder and Settlement: Maritime Enterprise and the Genesis of the British Empire, 1480—1630. Cambridge University Press, 1984.
* *Brenner R.* Merchants and Revolution: Commercial Change, Political Conflict, and London’s Overseas Traders, 1550—1653. Verso, 2003.
Rus-Amerika şirkəti

**Rus-Amerika şirkəti** (rus orf. ), RAŞ — Qriqori Şelixov və Nikolay Rezanov tərəfindən qurulan və İmperator I Pavelin 8 (19) 1799 tarixli fərmanı ilə təsdiqlənmiş yarı dövlət müstəmləkə ticarət şirkəti. 1867-ci ildə Alyaskanın ABŞ-yə satılmasından sonra fəaliyyətini rəsmən dayandırdı, lakin 1881-ci ilə qədər mövcud oldu və 1888-ci ilə qədər dividend verdi.

## Adı
Müəssisənin tam rəsmi adı İmperator Əlahəzrətinin, Rusiya Amerika Şirkətinin himayəsindədir (*Подъ Высочайшимъ Его Императорскаго Величества покровительствомъ Россійская Американская компанія*).

Amerikalılar və tarixçilər doğru qısaltmanın Rus-Amerikan Şirkəti olduğunu israr edirlər. Bu, arxiv məlumatları ilə təsdiqlənir və ən əsası, tamamilə rus olan şirkətin mahiyyətini əks etdirir - heç vaxt Amerika kapitalı olmayıb və məqsəd və vəzifələr yalnız Rusiya maraqlarına cavab verirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* *Тихменев П. А.* Историческое обозрение образования Российско-американской компании и действий её до настоящего времени. Ч. 1-2. — СПб., 1861—1863.
* *Окунь С. Б.* Российско-американская компания: исторический очерк. — М.; Л.: Гос. соц.-экон. изд-во, 1939. — 258 с.: ил.
* 
* *Ермолаев А. Н.* Российско-американская компания в Сибири и на Дальнем Востоке (1799—1871 гг.). Кемерово: Издательство «ИНТ», 2013. — 620 с.
* *Потапова Н. В.* Правовое регулирование деятельности Российско-американской компании на Курильских островах (1799—1867 гг.) / Н. В. Потапова // «Знание беспредельно…» : материалы XXXV Крашенинниковских чтений. — Петропавловск-Камчатский : ККНБ им. С. П. Крашенинникова, 2018. — С. 156—160.

## Xarici keçidlər
* Коллекция Геннадия В. Юдина: Документы Российско-американской компании. Материалы библиотеки Конгресса США
* «Бодрствуйте, други, отечеству в честь!» Б. Рябухин. Историческая выдержка в литературе
* История Русской Америки
Mandarin (məmur)

**Mandarin** ( – nazir, məmur,  – məsləhətçi) — portuqalların Çin imperiyasında, daha sonradan həm də Koreya və Vyetnamdakı məmurlara verdiyi ad. Ad ("nazir" mənasını verən *mandarim)* portuqal dili vasitəsilə sanskritdən (*mandari* – rəhbər, komandir) gəlib və müvafiq olaraq Çin dilindəki **quan** (官) sözünə uyğundur. Məşhur yanlış düşüncənin əksinə olaraq bu söz yalnız Mançjur sülaləsinin məmurlarını nəzərdə tutmurdu. Çində 1300 il ərzində sərt təhsil senzi mövcud olmuşdur. Mandarin təyin olunmaq üçün ağır imtahan prosedurundan keçmək tələb olunurdu.

## Tarixi
Çin imperiyasında dövlət xidməti Çjou sülaləsindən bəri mövcud idi, lakin o dövrdə ən yüksək hökumət postlarını əsasən monarxın yaxınları və ya zadəganların nümayəndələri tuturdu.

605-ci ildə Suy sülaləsi dövründə doqquz rütbəli sistemin Ketszüy sistemi ilə əvəzlənməsindən sonra mandarinlər təbəqəsinin meydana çıxması üçün zəmin yarandı və artıq Tan sülaləsi dövründə tamamilə formalaşdı. Mandarinlər Çində şenşi adlandırılan dövlət qulluqçuları təbəqəsinin yaradıcısı və özəyi oldular. Mandarinlər sonra qəza şəhərlərinə öz iqamətgahlarına – yamenlərə xidmətə göndərilirdilər.

Tzin sülaləsinin süqutundan sonra mandarinlərin əvəzinə müasir dövlət qulluqçuları meydana çıxdı.

## Mandarin dərəcələri
Tzin sülaləsi (1644-1912) dövründə hər biri 2 alt dərəcəyə malik olan 9 dərəcəyə bölünən hərbi və dövlət qulluqçuları var idi. Mülki təyinatlar Yasaq şəhərdəki ali katibdən (ən yüksək) ən aşağı dərəcə olan prefektura vergiyığanı, həbsxana gözətçisinin köməkçisi, polis komissarının müavini və vergi mütəxəssisinədək dəyişirdi. Hərbi təyinatlar isə feldmarşaldan və ya imperator mühafizəsinin kamergerindən üçüncü sinif çavuşa, onbaşıya və ya birinci və ya ikinci sinif sıravi əsgərədək dəyişirdi.

Tzin sülaləsi dövründə əyalət qubernatorları papaqlarının üstündə yaqut daş olan sancaq taxırdılar. Aşağı rütbəli məmurlar yaqut əvəzinə mərcan, sapfir, lazurit, ağ yəşim, qızıl və gümüşdən istifadə edirdilər.

## Maraqlı faktlar

* Ölüm cəzasına şərəfli bir alternativ olaraq ölümlə mükafatlandırmaq adəti var idi – ölümə məhkum edilmiş yüksək vəzifəli mandarinin xidmətləri nəzərə alınaraq imperatorun xüsusi bir lütfü olaraq intihar etməsinə icazə verilirdi. Lakin, çox vaxt məmurlar günahlarını düzəltmək və üzlərini itirməmək üçün öz təşəbbüsləri ilə intihar edirdilər.

## İstinadlar