open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Litva Dil İnstitutu

**Litva Dil İnstitutu** () — Litvanın paytaxtı olan Vilnüs şəhərində yerləşən, dövlət tərəfindən dəstəklənən Litva dilinin araşdırmaları ilə məşğul olan qurum.

## Tarixi
İnstitutun mənşəyi 1930-cu ildə Litva dili lüğətinin yazılması ilə bağlıdır. 1939-cu ildə Antanas Smetona Kaunasda Litva Araşdırma İnstitutunun əsasını qoyub. İnstitutun məqsədləri arasında Litva dilini araşdırmaq, Litva dilində materialları yığmaq, onlara nəzarət etmək və Litva araşdırmalarını Litvada və xaricdə təmsil etmək var idi.

1941-ci ilin yanvarın 16-da Litva SSR Elmlər Akademiyası təsis olunub. Bundan təxminən eyni vaxtda ona tabe olan Litva Dil İnstitutunun əsası qoyulub. Üçüncü Reyx işğalı zamanında da institut öz fəaliyyətini davam edirdi.

II Dünya Müharibəsindən sonra institut 12 işçi ilə fəaliyyətini davam edirdi. 1952-ci ildə o, Litva Ədəbiyyat İnstitutu ilə biləşdirilib. Birləşdirilmiş institutun əvvəl 47, 1980-ci ildə isə 113 işçisi var idi. 1952-ci ildən bəri institutda doktorantura pilləsində təhsil verilməyə başladı. 1990-cı ildə institut bir müstəqil qurum kimi yenidən təsis olunub. Həmin ilin axırında institutun 95 işçisi, o cümlədən 63 araşdırmaçısı var idi. 1991-ci ildə o, dövlət araşdırma institutu statusunu əldə edib. Hazırda institutun 100 işçisi, o cümlədən 70 araşdırmaçısı var.

## Quruluşu
Litva Dil İnstitutunun yeddi şöbəsi var: Qrammatika şöbəsi, Leksikoqrafiya mərkəzi, Dil tarixi və dialektologiya şöbəsi, Sosiolinqvistika şöbəsi, Standart dil şöbəsi, Terminologiya şöbəsi və Onomastika şöbəsi.

## Fəaliyyəti
2006-cı ildə institut Avropa Terminologiya üçün Assosiasiyasının sponsorluğu ilə *Milli Dillərin Terminologiyası və Qloballaşma* adı altında beynəlxalq konfrans keçirib.

## İstinadlar
İnnfirtel

**İnnfirtel** (, hərfi mənası: «İnnin dörddə biri ») — Avstriyanın tarixi vilayəti. İnnfirtel vilayəti İnn çayının cənub-şərqində yerləşir. İnnfirtel Yuxarı Avstriya torpağının qərb hissəsidir. Şimal-qərbdən Almaniyanın Bavariya torpağı ilə həmsərhəddir. Vilayət Yuxarı Avstriya subreqionunun dörddə birini təşkil edir. Digər üç vilayət: Xausrukfirtel, Myulfirtel və Traunfirtel.

## Coğrafiyası və əhalisi
İnnfitel vilayəti özündə üç rayonu birləşdirir: Şerdinq, Rim-im-İnnkrays və Braunau-am-İnn. Zalsax, İnn, Dunay və Hausruk çayları bu vilayətin ərazisindən keçir. Vilayətin ümumi sahəsi 2250 km²-dir. Əhalinin ümumi sahəsi 215 min nəfərdir. Əhalisi Aşağı Bavariya dialektinə bənzər formada danışırlar. Əsas şəhərləri :Braunau-am-İnn, Şerdinq, Rim-im-İnnkrays, Mattoqofen, Althaym. Alp ön dağlarının ətəklərində yerləşən bu vilayət əsasən düzənlik relyefə malikdir. Qranit və daş kömür yataqları ilə zəngindir.

## Tarixi
Erkən orta əsrlərdə vilayət alman hersoqluğu olan Bavariyaya aid edilirdi. Ərazi *Innbaiern* adlanırdı. 1779-cu ildə baş vermiş Bavariya torpaqları hakimliyi müharibələrində İnnfrtel Avstriya hakimiyətinin əlinə keçdi. Napoleon müharibələri zamanı vilayət Şenbrunnsk müqaviləsinə əsasən 1809-cu ildən yenidən Bavariyaya verildi. Ancaq bu müqavilə Xausrukfirtelə şamil olunmurdu. 1816-cı ildən isə Vyana konqresinin qərarına əsasən vilayət Avstriya imperiyasına birləşdirildi.

## Tanınmış adamları
Adolf Hitler — Üçüncü Reyx zamanı alman dövlət və siyasət adamı, diktator. Anton Saylinqer — avstriya fiziki, fotonların köməyi ilə ilk dəfə olaraq kvat teleportasiyasını həyata keçirmişdir. Frans Qruber — məktəm müəllimi, kompozitor, populyar "Sakit gecə"  himninin müəllifi. Ernst Kaltenbrunner — Üçüncü Reyx zamanı tanınmış alman siyayətçisi.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Обзорная Карта (PDF-документ; 341&nbsp;kB)
* Классификация регионов в Верхней Австрии
* Культура, нравы и обычаи жителей Иннфиртеля, 1832
Yalıboylu tatarları

**Yalıboylu tatarları** və ya **Yalıboyu tatarları** — Krım tatarlarının 3 subetnik qruplarından biri. Krım tatarlarının deportasiyasına qədər Krım yarımadasının cənub sahili boyunca uzanan ərazilərdə yaşayıblar. 

## Həmçinin bax
* Krım tatarları
* Krım tatarlarının deportasiyası

## İstinadlar
UEFA Avro 1980 (seçmə mərhələsi, 3-cü qrup)

UEFA Avro 1980-nin seçmə mərhələsinin 3-cü qrupunda İspaniya, Kipr, Rumıniya və Yuqoslaviya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar.. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan İspaniya millisi qazanmışdır.

## 3-cü qrupun cədvəli


### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Santilyana — 5 top
*  Zlatko Vuyoviç — 5 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avro 1980 UEFA-nın rəsmi saytında 
* Avro 1980 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1980 (seçmə mərhələsi, 5-ci qrup)

UEFA Avro 1980-nin seçmə mərhələsinin 5-ci qrupunda Lüksemburq, Fransa, Çexoslovakiya və İsveç milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Çexoslovakiya millisi qazanmışdır.

## 5-ci qrupun cədvəli


### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı — yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Marian Masnı — 4 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avro 1980 UEFA-nın rəsmi saytında 
* Avro 1980 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Çerknisa gölü

**Çerknisa gölü** () — Sloveniyada, Notranska Kraska bölgəsinin Çerknisa icmasının ərazisindəki Karst yaylasında yerləşən göl. Karst sahəsi vaxtaşırı su ilə doldurulur, bu da yazda və ya yayın əvvəllərində karst dəlikləri vasitəsilə birləşir. Gölün ətrafında bir neçə yaşayış məntəqəsi var (xüsusən şimaldan və şərqdən), ən böyüyü 3 min əhalisi olan Çerknisa şəhəridir. Gölün təxminən 10 km qərbində Postojna karst mağarası ilə məşhur olan Postojna şəhəri vardır.

## Hidrologiya

yağıntılardan və yeraltı axınlardan su qalxdıqda sahədəki karst çuxurları dolur. Nəticədə göl əmələ gəlir. Yağışın və yeraltı su axınının sonrakı azalması suyun Karst mağaralarına axması, stalaqtit və stalaqmitlərin çoxalmasına səbəb olur. İllin müxtəlif dövrlərində, bölgədəki hava şəraitindən asılı olaraq, göl hövzəsi demək olar ki, tamamilə quru və tamamilə dolu ola bilər. Yayın əvvəlində bir qayda olaraq, göldə çox su yoxdur. Avqust ayında kəndlilər gölün keçmiş dibində çəmənlikləri biçir və otları heyvanlara yem kimi istifadə edirlər. Payızda göl xüsusən cənub-qərb tərəfdən yağış suları ilə doldurulur. Yazda isə qarın əriməsi ilə göl su ilə dolur. Tarixi dövrlərdə gölün heç vaxt şimal-şərq hissəsi qurumamışdır. Bu hissəsə gölün dibi karst yaylasının digər ərazilərindən fərqlənir.

Göldəki suyun səviyyəsinin hündürlüyü 7 m (dəniz səviyyəsindən 546-dan 553 m-ə qədər) dəyişir. Yüksək su ilə gölün ölçüsü 10x5 km və 30 km²-dir. Bu dövrlərdə ölkənin ən böyük gölü olur (ən böyük daimi gölü Boxinsko). Göldən axan suyun bir hissəsi Lyublyana çayının mənbələri şəklində səthə çıxır.

## Flora və fauna
Çerknisa gölündə qamışlar və cil kolları, həmçinin geniş nəm çəmənliklərin böyük sıxlıqları vardır. Şərq hissəsində isə bir bataqlıq qalıqları var.

Gölün faunasına insanın təsiri azdır. Göldə olan olan balıqlar səbəbindən nəsli kəsilməkdə olan Adi çivdimdik də daxil olmaqla bir çox quş növləri üçün vacib bir yuva yeri rolunu oynayır. Ümumilikdə göl zonasında Ağgöz qaraördək və Ağquyruq dəniz qartalı da daxil olmaqla 230 quş növü qeydə alınıb
.

## İstinadlar
SNP körpüsü (Bratislava)

**SNP körpüsü** () — Dunay çayı üzərində, Bratislavada bir körpü.

SNP körpüsü tək asma dirəkli yol körpüsü olaraq dizayn edilmişdir. Bu Bratislavanın Dunay çayında heç bir dəstəyi olmayan və şəhərdəki ən böyük körpüsüdür. 2001-ci ildə Slovakiyada "körpü binası" kateqoriyasında əsrin tikinti elan edilmişdir. Körpü Ümumdünya Uzun Qüllələr Federasiyasına aiddir və bu federasiyanın ən aşağı az hündürlüyü olan binasıdır. Bu siyahıda 28-ci yerdədir. Hündürlüyü 100 metrdən az olan yeganə binasıdır. Körpü gülləsi onun yeganə dayağıdır.
## Tarixi
Körpü 1967-1972-ci illərdə memarlar Cosef Lasko, Ladislav Kuşnir, İvan Slamen, Arpad Tesar və Cosef Zvarın layihəsinə əsasən «Dopstav Bratislava» və «Gutne montaj Ostrava» təşkilatları tərəfindən inşa edilmişdir. Körpü 26 avqust 1972-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Tikinti üçün Bratislavanın əhəmiyyətli bir hissəsi, xüsusən də Bratislava sakinləri tərəfindən narazılıqla qarşılanan demək olar ki, bütün yəhudi məhəlləsi məhv edilmişdir. Buna baxmayaraq Petrjalkanın böyük bir yaşayış bölgəsində nəqliyyat vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdı (və buna görə inkişaf sürətləndi). 2005-2006-cı illərdə güclü çirklənmə səbəbindən piyada və velosiped yollarının üzəri örtülmüşdür. 2006-cı ildə belə bir örtük dayaqlara da tətbiq edildi.
## Göstəriciləri
Polad körpü hündürlüyü 84.6 m olan bir dayaq üzərində asılıb. Körpünün ümumi uzunluğu 430.8 m, aralıqlar üçün düzülmə 74.8 + 303 + 54 m-dir. Körpünün çəkisi 7537 tondur. Torpaqdan yuxarıya qədər ümumi hündürlük 95 m, günbəzin diametri 32 m-dir. Qurğunun şüası iki hissəli, eni 12,6 m, hündürlüyü 4,6 m, uzunluğu 4,2 m olan konsollar onun hər iki tərəfindən asılmışdır. Beləliklə körpünün ümumi eni 21 m-dir. Körpüdə nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti üçün dörd zolaq var. Hər tərəfin altında piyada və velosiped yolları vardır. Səkilərin eni 3,2 metrdir. SNP Körpüsü 1972-ci ildə açıldıqdan dərhal sonra dünyada asma körpülər siyahısında 4-cü yeri tutdu. Bir dəstəkli və ya bir asma dirəyi olan asma körpülərin alt kateqoriyasında yenə də dünya lideri olaraq qalır. Bir meylli dəstəyi olan körpülər kateqoriyasında üçüncü yerdədir.
## Maraqlı fakt
Əsas cazibə əvvəllər 85 m yüksəklikdəki dirəyin üstündəki yerləşən UFO watch.taste.groove adlanan restorandır (əvvəllər "Bystrica" adlandırılan). O müşahidə göyərtəsinə bağlıdır. Qaldırıcı körpünün sol dəstəyində yerləşir, sağda isə 430 addımlı basğıc var. UFO şəhərin turistik cazibə hesab olunur, hər il onu 200 min ziyarətçi ziyarət edir. Körpünün içərisində köhnə şəhər və Petrzalkaya su verən su təchizatı sistemi var.

Körpünün işıqlandırılması əvvəllər körpünün kəməri üzərində yerləşən 3 min lampa tərəfindən həyata keçirilirdi. İndi bunun üçün 52 xüsusi lampadan istifadə edilir.

SNP körpüsü Riqada, Qərb Dvina çayı boyunca asma körpünün inşası üçün bir model olaraq xidmət etmişdir.

## İstinadlar
Bedia Güləryüz

**Bedia Güləryüz** () — türk rəssam.

İlk türk qadın rəssamlardan olan Bedia xanım, nəsillər boyu xəttatlıq ilə maraqlanan və məşğul olan bir ailədən gəlməsinə baxmayaraq, rəssamlıq sənətinə yönəlmiş və *İnas Sanayi-i Nefise Məktəbi*nə daxil olmuş, dizayn dərslərini Feyhaman Duran, sənət tarixini Əhməd Haşim və anatomiya dərslərini Nurəddin Əli Bəydən almışdır. Burada impressionizm ixtisası üzrə təhsil almış və bundan sonra Berlində, sonra isə Nyu-Yorkda ali təhsilini davam etdirmişdir. Berlində qaldığı müddət ərzində Artur Kampf ilə çalışan Güləryüz, Türkiyədə Gözəl Sənətlər Birliyinin son dövrlərində Nazlı Ecevit ilə birlikdə sərgilərdə iştirak etmişdir. Açıq hava rəssamı olan Bedia xanım əsərlərinə təbiətlə başlayıb və təbiətlə bitirmişdir. 49-cu Ankara Rəsm Sərgisinə "Boğaziçi Çubuqlu", "Köhnə İstanbul-Zeyrək", "Natürmort və Çiçəklər" adlı əsərləri ilə qatılmışdır.

## İstinadlar
Fazometr

**Fazometr** elektrik təchizatı sistemində (məsələn, üç fazalı) iki periodik dəyişən elektrik rəqsləri arasındakı faza dəyişmə bucağını ölçmək üçün nəzərdə tutulmuş elektrik ölçü **cihazıdır**.

## Fazometrlərin tətbiqi
Fazometr güc əmsalının - cosφ-nin müəyyən edilməsi üçün elektrik qurğularında tez-tez istifadə olunur  (elektrik qurğusuna xidmət edən personal tərəfindən cihazın adının düzgün bilinməməsi səbəbindən onu loru dildə "kosinusfimetr" də adlandırırlar).

Fazometrlər elektron və elektrotexniki aparat və cihazların hazırlanması, tənzimlənməsi və istismarında istifadə olunur.

## Fazometrin qoşulma sxemi
Fazometr cərəyan və gərginlik dövrəsinə qoşulur. Üç fazalı elektrik təchizatı sistemində cihazı üç fazaya gərginlik və cərəyana görə birləşdirmək lazımdır:

* gərginliyə görə - A, B, C fazalarına 
* cərəyana görə - A, B, C fazalarında cərəyan transformatorunun ikinci tərəf dolaqlarına

Həmçinin sadə qoşulma sxemi də mümkündür (cihazın konstruksiyasından asılı olaraq):

* gərginliyə görə - A, B, C fazalarına 
* cərəyana görə - A, B fazalarında cərəyan transformatorunun ikinci tərəf dolaqlarına

Bu vəziyyətdə üçüncü faza (C fazası) A və B cərəyan vektorlarının cəmlənməsi yolu ilə müəyyən edilir.

## Ədəbiyyat

*
Gözəlbağça

**Gözəlbağça** () — İzmir ilinin ilçəsi. Şəhər mərkəzində yerləşir. İlçənin şərqində Narlıdərə və Qarabağlar, qərbində və cənub-qərbində Urla, cənubunda Səfərihisar ilçələri, şimalında isə İzmir körfəzi yerləşir. Gözəlbağça 29 dekabr 1993-cü ildə Narlıbağçadan ayrılaraq müstəqil ilçəyə çevrilmişdir. On iki məhəllədən ibarət olan ilçənin sahəsi 77 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 33,725 nəfərdir. Balıqçılıq və kənd təsərrüfatı ilçə iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir.

## Əhalisi

## Bələdiyyə başçıları

## İstinadlar

## Həmçinin bax
2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 65-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi. 2020-ci ildə keçirilməli olan müsabiqə Avropa Yayım İttifaqının 18 mart 2020-ci il tarixində verilən qərara görə, müsabiqə 2021-ci ilədək təxirə salındı. 2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün seçilən təmsilçilər 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edə bilər, lakin, seçilən mahnılar 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində istifadə oluna bilməz.

## İştirakçı ölkələr
39 ölkə iştirakını təsdiqləmişdir.  

### 1-ci yarımfinal
18 may tarixində baş tutacaq yarımfinal mərhələsində 17 ölkə iştirak etdi. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Almaniya, İtaliya və Niderland səsvermədə iştirak edib.

*Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.*

### Final
Finalçılar:
* "Böyük Beşlik" ölkələri (Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, İspaniya və İtaliya);
* Ev sahibi ölkə (Niderland);
* Birinci yarımfinal mərhələsindən ilk onluğa daxil olan ölkələr;
* İkinci yarımfinal mərhələsindən ilk onluğa daxil olan ölkələr.

## Digər ölkələr
Aşağıdakı ölkələr aktiv Avropa Yayım İttifaqına üzv ölkələrdir. 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak etməyəcəklərini bildirdilər.

* – Andorra höküməti maliyyə problemlərini həll edib, növbəti illərdə yarışmaya qatılacaqlarını bildirdilər.
* - 2020 oktyabr tarixində Avropa Yayım İttifaqı tərəfindən təsdiqlənən qərara görə Ermənistan müsabiqədə iştirak etməli idi. Lakin, 5 mart 2021-ci ildə AMPTV bir çox səylərə baxmayaraq, ölkədə Paşinyan əleyhinə etirazlar və İkinci Qarabağ müharibəsi sonrası problemlər səbəbindən 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirakları qeyri-mümkün göründüyünü açıqlayaraq Ermənistanın yarışmadan çəkildiklərini təsdiqlədilər.

## İnsidentlər
### Belarusun mahnı təqdimatı
9 Mart tarixində Belarus televiziyası öz iştirakçısını və müsabiqə mahnısını təqdim etmişdi. "Ya Nauchu Tebya" adlanan mahnı Belarus xalqına qarşı təhdid sözlərindən ibarət idi və siyasi məqsəd daşıyırdı. Çoxlu şikayətlərdən sonra 11 Mart 2021 tarixində həmin mahnı sözlərini dəyişmək şərti ilə ləğv edildi və Avropa Yayım İttifaqı tərəfindən Belarusa yeni mahnı üçün vaxt verildi. 13 Mart 2021-ci ildə Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko sözləri dəyişdirmək əvəzinə yeni mahnı seçəcəklərini bildirdi. Onlara verilən vaxt ərzində Avropa Yayım İttifaqına mahnı təqdim olunmadı və Avropa Yayım İttifaqı Belarusu 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindən kənarlaşdırdı.

## İstinadlar
İzmir körfəzi

**İzmir körfəzi** () — Egey dənizinə daxil olan körfəz. Körfəzin cənub-şərq sahilində Türkiyənin ən çox məskunlaşdığı üçüncü şəhəri İzmir yerləşir. Geoloji cəhətdən İzmir çöküntüsünə aiddir. Körfəzdə bir çox ada vardır. Onlardan ən böyüyü Uzunada və Hekim adalarıdır. Urla yarımadası və Uzunada vastəsi ilə İzmir körfəzindən Gülbahçe körfəzi ilə ayrılmışdır. Türkiyənin ən böyük çaylarından olan Gediz şərqdən körfəzə tökülür.

Antik dövrdə Germeia körfəzi kimi tanınırdı.

Körfəzə giriş Yunanıstanın Lesbos adasından 30 kilometr cənubdandır.

Türkiyənin ikinci böyük limanı olan İzmir limanından əlavə olaraq başqa bir limanı da mövcuddur. Körfəzin ən əhəmiyyətli kiçik şəhəri Urladır.

## Fauna
Körfəzin şimal-şərq sahili adi monax suitisi üçün sığınacaqdır. Körfəzdə kefalkimilər, levrekkimilər, Sparus aurata, Mullus barbatus və kalmar tutulur. Bundan əlavə körfəzdə skat, qalxan balığı, eləcə də suiti və delfin kimi məməlilərə tez-tez rast gəlinir. Körfəzin şimalındakı İzmir Quş Cənnəti və cənubdakı Çakalburnu Laqoon quşların yetişdirmə yeridir. Körfəzdə 2019-cu ildə yeni bir növ hesab edilən boru qurdu aşkarlanmışdır.

## Tarixi
Körfəz ətrafında ilk yaşayış məskənlərinin neolit dövründə olduğu qəbul edilir. Ən məşhur yaşayış məskəni eramızdan əvvəl 3300-cü ildə Bayraklı ətrafında qurulmuş Smirni qədim şəhəridir.

Ankara döyüşündən sonra İzmirə gələn Əmir Teymur 1402-ci ilin dekabrında İzmir Liman Qalasını və ətrafını ələ keçirdi və qalanın məhv edilməsini əmr etdi.

Birinci Dünya müharibəsi dövründə, 1915-ci ilin mart ayında Sancakburnu qalası və Urlada, 1916-cı ilin mayında isə Uzunada ətrafında dəniz döyüşləri baş vermişdir.

## Çirklənmə
Körfəz ətrafında 200.000 insanın yaşadığı dövrdə tullantı sularının bura axıdılması heç bir aşkar problem yaratmamışdı. Bununla belə əhalisi 500.000-dək artması və sənayeləşmə ilə körfəz özünü yeniləmək qabiliyyəti itirdi. Çirklənmə artmağa başladı. Bu dövrdə çirklənmə nəzərə çarpdı və insanlar artıq dənizdə üzməkdən məhrum oldu. 1990-cı illərdə əhalisi 1,7 milyonu keçdikdə, çirklənmə səviyyəsi daha da artdı və balıqlarda ağır metal qalıqları tapıldı. 1992-ci ildə İZSU tərəfindən Böyük Kanal Layihəsi adlanan təmizlik və kanalizasiya sistemi qurulmağa başladı. Tullantı sularının körfəzə axıdılmasının qarşısı 2002-ci ilin oktyabrında qoyulmuş sistemlə alındı. 2010-cu illərdə körfəzdəki çirkliliyin aradan qaldırıldığı və dəniz həyatının normala qayıtdığı müşahidə edildi.

## İstinadlar
Karşıyaka

**Karşıyaka** () — İzmir ilinin ilçəsi. Şəhər mərkəzində yerləşir. İlçənin şərqində Bayraklı, şimal-şərqində Bornova, şimalında Menemen, qərbində Çiğli ilçələri, cənubunda isə İzmir körfəzi yerləşir. İlçənin sahəsi 51 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 349,290 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Latviya Xalq Cəbhəsi

**Latviya Xalq Cəbhəsi** () — 1988-1993 illərin arasında öncə Latviya SSR-də, sonra isə müstəqil Latviyada fəaliyyət göstərən siyasi qurum. O, əvvəl Perestroykayı dəstək etmək üçün yaradılıb, sonra isə Latviyanın SSRİ-dən müstəqilliyi üçün fəaliyyət göstərirdi.

## Mənşəyi
1940-cı ildə Latviya, Litva və Estoniya SSRİ tərəfindən işğal olunub. Bundan təxminən eyni zaman meşə qardaşları adı altında partizanların silahlı müqaviməti başlayıb.

1986-cı ildən başlayaraq latviyalılar konkret məqsədlərin ətrafında təşkil olmağa başlayıblar. Moskvaya qarşı ilk qələbələrindən biri Dauqavpils şəhərin yanında, Latviyanın əsas Dauqava çayının üzərində dördüncü hidroelektik dambasının quraşdırmasının dayandırması idi. Bu Ətraf Mühitin Müdafiə Klubunun yaradılmasını ilhamlandırıb. Klub Sovet rejiminə qarşı daha geniş şəkildə mübarizə aparmaq üçün ətraf mühitlə bağlı etirazları vasitə kimi sayırdı.

## Tarixi

1988-ci ildə Latviyada məqsədi demokratiya və müstəqillik olan qurumların arasında Latviya Xalq Cəbhəsi də var idi. Latviya Xalq Cəbhəsi oktyabrın 8-də təsis olunub və ondan təxminən eyni vaxtda, 1-2 oktyabrda Estoniya Xalq Cəbhəsinin, Litvada isə 22-23 oktyabrda *Sayudis* qurumunun təsisedici qurultayı keçirlib. Latviya Xalq Cəbhəsi Latviyada həmin il yaradılan qurumların arasında ən mötədil idi və beləliklə, çox sayda qeyri-latış azlıqların və kommunistlərin özündə birləşdirib. 250000 üzv yığaraq, qurum 1989-1990 illərin parlament seçkilərində iştrak edib, böyük çoxluq ilə qalib gəldilər. Beləliklə, onlar hökuməti əlinə alıb, 1990-cı ildə Latviyanın müstəqilləşmə prosesini başlayıb, onu 1991-ci ilin avqust ayında bitiriblər.

1993-cü ilin iyun ayında Latviyanın müstəqilliyi bərpasından sonra ilk parlament seçkiləri keçirilib. İqtisadi çətinliklərə və bəzi siyasətçilərin qurumdan çıxmasının nəticəsində, Xalq Cəbhəsi səslərin ancaq 2,62%-i yığıb, parlamentə keçməyib. Bundan sonra qurum özünü xristian demokrat partiyası kimi yenidən qurmağa cəhd edərək, adını Xristian Xalq Partiyası () qoyub. Halbuki, bu cəhd uğurlu olmayıb. Sonda, onlar Xristian Demokrat Birliyi () ilə birləşib, 1999-cu ilin oktyabrın 9-da keçirilən son qurultayında fəaliyyətini dayandırıb.

## İstinadlar
Müqəddəs Varvara kilsəsi (Bakı)

**Müqəddəs Varvara kilsəsi** və ya **İçərişəhər erməni kilsəsi** — Azərbaycanın Bakı şəhərində 1797-ci ildən 1990-cı ilə qədər mövcud olmuş kilsə. Kilsə İçərişəhərdə yerləşir. XIX əsrin II yarısında kilsənin qarşısındakı keçmiş Varvarevskaya küçəsi də (indiki H. Rzayeva küçəsi) bu kilsənin o dövrdəki adı ilə adlandırılmışdır. Kilsə bütpərəst ailəsində doğulub, daha sonra xristianlığı qəbul etdiyi üçün 306-cı ildə öldürülmüş və sonradan müqəddəslik almış Varvaranın şərəfinə ucaldılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Düz papaq

**Düz papaq** () — qarşısında kiçik sərt kənarlı yuvarlaq papaq. Papaq Şotlandiyada bannet (), Uelsdə day kep (), İrlandiyada paddi kep (), Yeni Zelandiyada çiz-katter (, ABŞ-də drayvinq kep () və Rusiyada kepka () kimi tanınır. Papaq adətən pambıq, yun və tviddən hazırlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qumarbaz (dəqiqləşdirmə)

**[[Qumar|Qumarbaz]]** və ya **qumarçı** — qumar oynayan şəxs. Həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* ''Qumarbaz'' (roman)
* ''Qumarbaz'' (film, 1993)

## İstinadlar
Karabağlar

**Karabağlar** () — İzmir ilinin ilçəsi. Şəhər mərkəzində yerləşir. İlçənin şimalında Konak, şərqində Buca və Qaziemir, cənubunda Menderes, qərbində Gözəlbağça və Səfərihisar, şimal-qərbində Balçova və Narlıdərə ilçələri yerləşir. İlçənin sahəsi 89 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 480,925 nəfərdir.

## İstinadlar
Bayraklı

**Bayraklı** () — İzmir ilinin ilçəsi. Şəhər mərkəzində yerləşir. İlçənin şimal-qərbində və şimalında Karşıyaka, şərqində və cənubunda Bornova, cənub-qərbində Konak ilçələri, qərbində isə İzmir körfəzi yerləşir. İlçənin sahəsi 30 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 312,264 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kozyatağı (İstanbul metropoliteni)

**Pegasus Kozyatağı metrostansiyası** () — İstanbul metropoliteninin M4 xəttində yerləşən bir metrostansiyasıdır. Stansiya D-100 şose yolunda Ataşəhər ilçəsində yerləşir. Stansiya 17 avqust 2012-ci ildə ictimai istifadəyə açılmışdır.

Stansiyaya *14Ks*, *14T*, *15 KB*, *16A*, *16B*, *16C*, *16F*, *16FK*, *16KH*, *16S*, *16U*, *16Y*, *16Z*, *17K*, *17P*, *19*, *19B*, *19FK*, *19H*, *19Z*, *21B*, *21C*, *21G*, *21K*, *21U*, *129L*, 129T, *130*, *130A*, *130Ş*, *251*, *252*, *319*, *500T*, *E-10* nömrəli avtobuslar vasitəsilə gəlmək mümkündür. Bununla yanaşı, *Harem-Qebze*, *Kadıköy-Kartal*, *Kadıköy-Uğur Mumcu* mikroavtobusları ilə də nəqliyyat mümkündür

## Fəaliyyət

### Yerləşməsi

### İstiqamətlər




## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kozyatağı metrostansiyasında səyahət videosu
İqtisadi imperializm

Müasir iqtisadiyyatda ***iqtisadi imperializm*** həyatın iqtisadiyyatdan kənar aspektlərinin, o cümlədən cinayət, qanun, ailə, qərəz, zövq, irrasional davranış, siyasət, sosiologiya, mədəniyyət, din, müharibə, elm və tədqiqatın iqtisadi analizidir. Bu terminin istifadəsi təqribən 1930-cu illərə təsadüf edir.  

Belə bir analizin ortaya çıxması, fiziki elmlərdə olduğu kimi standart statistik üsullar vasitəsilə təkzib olunan məna və nəticələrin sınanmasına imkan verən metoda istinad edir. Bu yanaşmada "davranışları maksimum vəziyyətə gətirməyin, sabit üstünlüklərin və qətiyyətlə tətbiq olunan bazar tarazlığının birgə fərziyyələri" mərkəzi mövqe tutur. Bütün bunların və diqqətin əsasən iqtisadi səmərəliliyə yönəlməsinin digər sosial elmlərdə nəzərə alınmaması və "iqtisadiyyata əvvəlcədən intizam aləmindən kənarda hesab edilən intellektual sahəni zəbt etməyə icazə verməsi" iddiaları irəli sürülmüşdür.   

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Psixologiyanın təsiri altındakı iqtisadi imperializm
Bostançı (İstanbul metropoliteni)

**Bostançı metrostansiyası** () — İstanbul metropoliteninin M4 xəttində yerləşən  metrostansiya. Stansiya Kadıköyün Bostançı səmtində D-100 şosesi üzərində yerləşir. Stansiya 17 avqust 2012 tarixində ictimai istifadəyə açılmışdır. Digərlərindən fərqli olaraq, bu stansiyada 2 platforma və 3 paralel rels yerləşir.

Stansiyanın asma mərtəbə səviyyəsi Bostancı qovşağının hər iki tərəfində cəmi beş çıxışa sahibdir.

## Fəaliyyət
### Yerləşməsi

### İstiqamətlər




## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Bostançı metrostansiyasında səyahət videosu
Qaziemir

**Qaziemir** () — İzmir ilinin ilçəsi. Şəhər mərkəzində yerləşir. İlçənin qərbində və şimalında Qarabağlar, şərqində Buca, cənubunda isə Menderes ilçeleri yerləşir. İlçənin sahəsi 70&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 137,808 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Atatürk Hava Limanı (İstanbul metropoliteni)

**Atatürk Hava Limanı metrostansiyası** () — İstanbul metropoliteninin M1 xəttində yerləşən metrostansiya. 20 dekabr 2002-ci ildə ictimai istifadəyə açılmışdır. Bu ad Atatürk Hava Limanına yaxın olduğu üçün verilmişdir. M1 metro xəttinin M1A qolunda yerləşir, tək terminalı mövcuddur.

29 oktyabr 2018-ci ildə Atatürk Beynəlxalq Hava Limanı kommersiya sərnişin axını üçün bağlanmış və şəhərin şimal-qərbində yeni bir hava limanı ilə əvəz olunduğundan stansiya artıq sərnişin axını qəbul etmir. Hava limanı kommersiya uçuşları, yük və ümumi aviasiya daxil olmaqla qalan vəzifələrini yerinə yetirməyə davam edir. Yeni hava limanını metro sisteminə birləşdiriləcək M11 xətti, ən tez 2021-ci ilə qədər işə düşəcəyi planlaşdırılır.

## Fəaliyyət
### Yerləşməsi

### İstiqamətlər




## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Atatürk Hava Limanı metrostansiyasının video
Evripid mağarası

**Evripid mağarası** () — Yunanıstanın Salamis adasının cənubundakı Peristeria kəndi yaxınlığındakı mağara. Evripid mağarası Saronic Körfəzinə baxan bir təpənin kənarında yerləşən on kiçik otağı ilə 47 metr dərinliyində dar bir mağardır. Bu yer qədim zamanlardan bəri məşhurdur. Dramaturq Evripidin faciələrini yazdığı yer olması ehtimalına görə mağaranın adı onun şərəfinə adlandırılmışdır. Qədim müəlliflər Filochor və Satir Evripidi cəmiyyətdən çəkinən, bir mağarada gizlənən mizantrop kimi təsvir edirdilər. İkinci əsr Roma müəllifi Aulus Gellius Afinaya gəldiyi zaman "pis və qaranlıq mağaranı" ziyarət etdiyini iddia edirdi.
## Arxeologiya
Qazıntılar 1990-cı illərdə Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyinin Paleoantropologiya şöbəsi ilə əməkdaşlıq edən Yannin Universitetinin (Epirus) tarixçisi, arxeologiya dosenti Yannos Q. Lososun rəhbərliyi altında aparılmışdır.

Tapıntılar Neolit dövrünə və ondan sonrakı dövrlərə aiddir. Bunlara daş alətlər və ox başlıqları daxildir. Miken dəfnləri, eramızdan əvvəl V əsrə aid qara şirdən hazırlanan çardaq keramikası, Roma dövrünün sikkələri və saxsı heykəlciklər; eləcə də Frank dövrünə aid zərgərlik əşyaları aşkarlanmışdır. Bu əşyalar bu yerin uzun müddət sığınacaq və ibadət yeri kimi istifadə edildiyini göstərir.

Ən diqqətəlayiq kəşf parçalanmış skif qalıqları olmuşdur. Eramızdan əvvəl V əsrin sonlarına təsadüf edən skifin üzərində ΕΥΡΙΠΠ sözü yazılmışdır. Bu hərflər açıq şəkildə "Evripid" adının bir hissəsidir. Losos həmçinin Evripid küçəsinin qarşı tərəfində, mağaradan təxminən 70 metr cənub-qərbdə yerləşən Dionisusun sadə bir ziyarətgahının qalıqlarını tapmışdır. Mərmər fallus və digər tapıntılar əsasında onu Yunan teatrının himayədarı olan Dionisusun ziyarətgahı kimi şərh etdi.
## Giriş
Mağara Peristeriya və Kolones qəsəbələri arasında yerləşir. Mağaraya Evripid küçəsindəki sahildən gələ bilərsiniz, sonra torpaq yol boyunca mağaranın girişinə təxminən 350 metr getmək lazımdır. Mağaraya giriş bu gün polad qapılar ilə bağlanıb.
## Mənbə
* The Cave of Euripides on Salamis , 1996 expedition report, Yannos Lolos
* Ακάμας: Σπήλαιο Ευριπίδη, G. Lolas (in Greek).
* Important Archaeological Sites, Aristotles' Lyceum And Cave Of Euripides, Found in Greece Archaeologists Say, Embassy of Greece, Washington, DC, 14 January 1997
* Clay pot points to Cave of Euripides, *New York Times*, January 13, 1997
Elenikon Böyükşəhər parkı

**Elenikon Böyükşəhər parkı** — Yunanıstanda Afinanın Elinikon adlı hissəsində inşası planlaşdırılan böyük şəhər parkı. Park Afinaya lazımi ekoloji dəstək verəcəkdir. Tamamlandıqdan sonra park Avropadakı ən böyük park olması planlaşdırılır.

Park keçmiş Elinikon Beynəlxalq Hava Limanının ərazisində qurulacaq və təxminən 200 hektar ərazini tutacaqdır. İnşaatın 2008-ci ildə başlaması və 2013-cü ilədək başa çatdırılması planlaşdırılırdı, lakin maliyyə böhranı səbəbindən planlar yəqin ki, qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınmışdır. Hökumət ərazinin istifadəsinin digər variantlarını nəzərdən keçirdiyinə görə torpaq sahəsinin bir hissəsini Qatar investorlarına satmaq üçün ilkin razılaşma imzalanmışdır.
## Park
2013-cü ildə Elinikon layihəsi çərçivəsində park üçün dizayn variantı təqdim edildi. Komandaya Foster & Partners, Charles Anderson Landscape Architecture, «ARUP» və Yunan dizayn məsləhətçilərinin böyük bir qrupu daxil idi. 2018-ci ildə layihəyə yenidən baxıldı və Yunanıstan hökumətinə yenidən təqdim edildi. 2005-ci ildə memarlar David Serero, Elena Fernandez və landşaft memarı Filippe Kuanenin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq komanda, keçmiş Elinikon hava limanının yerində paytaxt parkının dizaynına dair beynəlxalq müsabiqədə qalib gəldi. Müsabiqədə 300-dən çox memar komandası iştirak etmişdir.

Müsabiqə Beynəlxalq Memarlar İttifaqı, Yunanıstan Ətraf Mühit Nazirliyi və Afina Planlaşdırma və Ətraf Mühitin Qorunması Təşkilatı tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Bu layihə 2006 və 2007-ci illərdə planlaşdırma təşkilatları ilə birlikdə iki mərhələdə əlavə olaraq hazırlanmışdır.

Serero komandası Elenikon sahəsinin 530 hektar ərazisini abadlaşdırma və şəhərsalma strategiyasını hazırladı. Süjetdə təbii axan su sxemlərindən istifadə edərək Avropanın ən böyük dayanıqlı parkının dizaynında bir anlayış olaraq istifadə etdi. Ərazidəki parkın istifadə etdəcəyi suyun 80% -ə qədəri təbii yolla toplanır. Park Şimal-Cənub şirkəti tərəfindən 7 yaşıl dərə formasında dizayn edilmişdir. Bu da  "Softscapes" adlanır. 
Parkın sahəsi 400 hektar, daha 100 hektarı isə yaşayış və ofis obyektləri üçün istifadə ediləcəkdir. Tikinti başa çatdıqda London Hayd-parkını (250 hektar), eləcə də Nyu-York Sentral parkını (350 hektar) üstələyəcəkdir.

Elinikonda tikinti 2020-ci ildə başlayacaq və lüks evlər, otellər, kazinolar, marina, mağaza və ofisləri əhatə edəcəkdir.
## Xarici keçidlər
*The Hellenic Ministry of the Environment, Physical Planning and Public Works – Hellenikon Metropolitan Park
*Athens News Agency: News in English, 06-06-08 – 'Metropolitan Park' in southern Athens
*Arch'it Architetture / Iterae Architecture. Hellenikon Metropolitan Park
*http://www.orsa.gr
*http://www.serero.com
*https://web.archive.org/web/20101016045846/http://uia.com/
*http://www.o-l-m.net
## İstinadlar
Yunan çoban iti

**Yunan çoban iti** () — Bu Yunanıstanın dağlıq bölgələrində yetişdirilən və yerli çobanlar tərəfindən mal-qaranı qorumaq üçün istifadə edilən bir it cinsidir.

## Görünüşü
Yunan çoban itləri orta və böyük cinslər qrupuna aiddir. Güclü inkişaf etmiş əzələli bədənə malikdirlər. Bu köpəklər tək canavarla bacara bilirlər. 

Gözlər qəhvəyi, ovaldır və simmetrik olaraq yerləşmişdir. Görünüşü ümumiyyətlə sakit və ciddidir. Sinəsi geniş və dərin olub yaxşı əyilmiş qabırğa ilə, ağciyərləri və ürəyin yerləşməsi üçün kifayət qədər yer verir. Quyruğu qalın və uzundur.

Tükləri orta uzunluqlu və ya uzun olur. Bir az dalğalı, sıx bir kürkü ilə seçilir. Rəng qara, boz və ağ ola bilir. Bununla belə üzərlərində ağ və ya qara ləklər olur. Cins yüksək iş keyfiyyətləri və xüsusi bir xarici görünüş əldə etmək üçün yetişdirilmişdir. Buna görə bir tip rəng və naxışa sahib deyildir.

## Xarakteri
Yunan çoban itləri ilk növbədə bir xidmət itidir. Bu cins böyük dözümlülük və iddiasızlıq ilə fərqlənir. Bu sadiq, cəsarətli və qətiyyətli ilə bir sahibə xidmət edir. Yunan çoban itini güc və qəddarlığa əsaslanaraq tərbiyə etmək çətindir. Ardıcıl təlim və ciddiyyətə ehtiyac duyur. Şübhə, cəsarət və təcavüzkarlıq səbəbiylə Yunan çoban iti digər itlər və insanlarla zəif əlaqə saxlayır. Bu it sakit görünsə də təsərrüfatını nəyin bahasına olursa-olsun müdafiə etməyə tələsməyə hazırdır. Yunan çoban itləri bütün ərazini görə biləcəyi bir yerdə gözətçi durur. Bu cins itləri maksimal dərəcədə erkən zamanlarda sosiallaşdırmaq lazımdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yunan çoban iti
* Yunan çoban itinin standartı 

## Xarici keçidlər
Bosniya və Herseqovinanın incəsənəti

**Bosniya və Herseqovinanın** incəsənəti dedikdə — Bosniya və Herseqovinanın əyalətində tarixdən əvvəlki dövrlərdən bu günə qədər yaşayan xalqların (Boşnaklar, Serblər və Xorvatlar) incəsənəti nəzərdə tutulur.

## Qədim miras

### Ümumi məlumat

İndiki Bosniya və Herseqovinanın hüdudlarında bir çox mədəni təbəqə yaranmışdır. Onların görünüşü və itməsi müxtəlif xalqların ölkə ərazisinə köçü ilə əlaqədardır.
Vətən (kinoteatr)

**"Vətən" kinoteatrı** — Azərbaycanın Bakı şəhərində fəaliyyət göstərmiş kinoteatr. Kinoteatr Nizami küçəsi 77-də yerləşirdi.

## Tarixi

## İstinadlar
Mehmet Niyazi

**Mehmet Niyazi** (; ) — Osmanlı İmperiyasında anadan olub, Rumıniya və Krım Tatar şairi, jurnalist, məktəb müəllimi, alim və Rumın-Tatar mənşəli fəal. Krımtatar diasporu ilə doğma yurdları arasındakı əlaqələrin qorunmasında əhəmiyyətli rol oynadığı güman edilir. Daha çox Krımı (*Yaşıl Ada* və *Yaşıl Vətən*) təsvir edən lirik əsərləri tanınır.

## Həyatı
Aşçılar kəndində Krım tatarlarından olan köçkün müsəlman ailəsində anadan olub. Osmanlı imperiyasının təbəəsi və savadlı kəndlilər İsmayıl və Əzizənin ikinci oğlu idi. Niyazinin dünyaya gəlişi regionun Rumıniya krallığına birləşdirilməsi ilə nəticələnən 1877–1878-ci illər rus-türk müharibəsi dövrünə təsadüf etmişdir. Uşaqlıqda o tatar ədəbiyyatı və folkloru ilə tanış olmuş, Osmanlı dilini isə atasından öyrənmişdir. Məktəbi doğma kəndində bitirmişdir. Güman ki, o ilk ədəbi əsərlərini yeniyetmə illərində yaratmışdır. Həmin əsərlərdə Osmanlı leksikasının elementləri sezilməkdədir.

1889-cu ildə ailə Rumıniyanı tərk edərək Osmanlının paytaxtı İstanbula köçür. Burada Mehmet adi məktəbdə təhsil alır. Sonrakı illərdə Namiq Kamal və Abdulla Həmidin əsərlərindən təsirlənmişdir. O eyni zamanda fransız, ərəb və fars dillərini də öyrənir. 1898–1899-cu illərdə Rusiya Krımında məskunlaşmağa və məktəb müəllimi kimi karyera qurmağa çalışır. Amma hər iki xahişi hökumət tərəfindən rədd edilir.

1904-cü ildə atasının ölümündən sonra Niyazi Rumıniyaya geri qayıdaraq Konstansa tatar cəmiyyətinə qoşulur. Rumın ordusunun zabiti və Birinci Dünya müharibəsinin qəhrəmanı Kazım Abdulakimin bacısı Sefike Abdulakimlə evlənir. Onların dörd qız və iki oğlu övladı olmuşdur (uşaqlardan ikisi yeniyetmə yaşlarında vəfat etmişlər).

Niyazi 1906-cı ildə yerli tatar məktəbində müəllim təyin edilir, Osmanlı tarixini, Osmanlı dilini, poeziya və nəsri, fars ədəbiyyatı və kəlamları tədris edir. 1910–1914-cü illər aralığında bu tədris müəssisəsinin direktoru kimi çalışmışdır, 1916-cı ildən sonra isə Məcidiyyə şəhərinə köçür. Bu zaman yerli islam seminariyasının direktoru təyin olunur. 1909-cu ildə İstanbulda "Kader" nəşrlər evində nəşr edilən "Dobruca" jurnalının redaktoru olur. Orada öz qısa həcmli əsərlərini dərcc etməyə başlayır.

1918-ci ildə Kurultay Krım Xalq Respublikasını tanıdığını elan etdikdə Niyazi Simferopola köçür. Burada o, krım-tatar aktivistlərinə qoşulur, "Hak ses" qəzetini nəşr edir və bir müddət Krım təhsil nazirliyində çalışır. Qızıl Ordu Krıma daxil olduğu zaman o Rumıniyada gizlənir. Həmin vaxtdan Mehmet Niyazi ədəbi fəaliyyətə qədəm basır, onun ədəbi karyerasının ən məhsuldar dövrü başlayır. O, öz əsəlrərini krım-tatar dilində dərc etdirir (ərəb əlifbasında). İcma lideri olaraq krım qaçqınlarının İkinci Polşa Respunlikasının prometeizm siyasətindən ilham almağa çalışan yeni dalğasına təsir göstərir

Mehmet Niyazi arvadı Sefikenin ölümündən bir müddət sonra vərəmdən vəfat etmişdir. Yazıçı Məcidiyyədə dəfn edilmiş, mərasimdə xeyli sayda oxucusu iştirak etmişdir. Onun baş daşında krım möhürü təsvir edilib.

## İstinadlar
Azərbaycan (kinoteatr)

**"Azərbaycan" kinoteatrı** — Azərbaycanın Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən kinoteatr. Xurşidbanu Natəvanın heykəlinin arxasında yerləşir. Sovet dövründən istifadəyə verilmiş kinoteatr müstəqilliyin ilk on illiyində də fəaliyyətini davam etdirmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2000-ci il 10 avqust tarixli 383 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında dövlət əmlakının özəlləşdirilməsinin II Dövlət Proqramı”na uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının prezidentinin 23 avqust 2006-cı il 1635 saylı sərəncamı əsasında özəlləşdirilmişdir. 31 oktyabr 2011-ci ildən təmirə saxlanılaraq fəaliyyətini dayandırmışdır. 

2016-cı ilin dekabrından yeni təmirdən çıxmış və “CinemaPlus” premium kinoteatrlar şəbəkəsinin tərkibində Azərbaycan kinoteatrı tamamilə yenidən qurularaq fəaliyyətini bərpa etmişdir. Dünya stardartlarına cavab verən iki mərtəbəli kinoteatrın 3 zalı və 190 oturacaq yeri var. Zallar rahat və yüksək keyfiyyətli kreslolarla təchiz olunub.

Bundan əlavə, kinoteatrda birinci mərtəbədən ikinci mərtəbəyə qalxmaq üçün xüsusi liftlər quraşdırılıb. Onların köməyi ilə həm VİP zalın tamaşaçıları növbə gözləmədən zala daxil ola, həm də fiziki qüsurlu insanlar əlil arabaları ilə rahat şəkildə ikinci mərtəbəyə qalxa bilərlər. Həmçinin, əlil arabalı üçün zallarda xüsusi yerlər quraşdırılıb.

## Həmçinin bax
* Nizami (kinoteatr)
* Azərbaycan kinoteatrlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azerbaijan Cinema
* Bakının ilk müasir kinoteatrlarından olan “Azərbaycan” kinoteatrı
* Кинотеатр «Азербайджан» Часть I: Что было; Часть II: Что будет — OurBaku
* “Azərbaycan” kinoteatrı niyə sökülür
* "Azərbaycan" kinoteatrı nə vaxt bağlanacaq?
Yozef Filipoviç

**Yozef Filipoviç fon Filipsberq** (; ) — xorvat mənşəli Avstriya-Macarıstan hərbi rəisi, feldtseyxmeyster və baron.

## Həyatı
1836-cı ildə Avstriyada hərbi xidmətə başladı, Tulln an der Donau şəhərində hərbi mühəndislik məktəbində təhsil almışdır. 1839-cu ildə leytenant rütbəsi ilə təhsilini bitirdi. Təhsilini Vyanadakı Hərbi Coğrafiya İnstitutunda kartoqrafiya ixtisası üzrə davam etdirdi.

1848-ci il inqilabı baş verəndə Varajdin sərhəd keşikçi alayının mayoru rütbəsinə sahib idi. Macarıstanda qiyamın yatırılması zamanı Yosip Yelaçiçin başçılıq etdiyi qoşunda fərqlənmişdir. 1857-ci ildə polkovnik, sərhəd keşikçilərinin 5-ci alayının komandiri təyin olundu. 1859-cu ildə general-mayor rütbəsini aldı, briqada komandiri oldu. 1859-cu ildə İkinci İtalyan Müstəqillik Müharibəsi zamanı 6-cı ordu korpusunda döyüşdü, Solferino döyüşündə iştirak etdi. 1860-cı ildə ona baron irsi adı verildi.

1866-cı il Avstriya-Prussiya müharibəsi zamanı Bohemiyadakı döyüşlərdə iştirak etdi, ikinci ordu korpusunda ikinci dərəcəli general olan qraf Karl fon Tun-und-Hohenşteynin köməkçisi oldu.

Müharibədən sonra feldmarşal leytenant rütbəsini qazandı, ilk öncə Vyanada yerləşən diviziyanın, sonra da Tirol və Forarlberqdəki hərbi dairələrinin komandiri oldu. 1871-ci ildən Gizli Şuranın üzvü idi. 1872-ci ildə Brünnə təyin olundu. 1874-cü ilin yanvar ayında feldtseyxmeyster rütbəsinə layiq görüldü. Həmin ilin iyun ayında Bohemiyadakı hərbi dairənin komandiri təyin edildi.

1878-ci ilin iyul ayında Berlin konqresinin sonunda Bosniya və Herseqovina işğalında başçılıq etdi və nəticədə yaranan kondominiumunun hərbi qubernatoru təyin edildi.

1880-ci ildə Vyanaya qayıtdı, 1882-ci ildə Praqada qərargahı olan Bohemiya hərbi dairəsinin komandiri təyin edildi. 1882-ci ilin dekabr ayında orada yerləşən 8-ci ordu korpusunun komandir təyin edildi.

İosif Filippoviçin kiçik qardaşı Frans da Avstriya-Macarıstan İmperiyasının böyük hərbi komandirlərindən idi, feldtseyxmeyster idi. İqtisadçı alim Oygen Filipoviç onun əmisi oğlu idi.

## Ədəbiyyat

* *Constantin von Wurzbach*. Philippović von Philippsberg, Joseph Freiherr. // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. — Bd. 22. — : Verlag L. C. Zamarski, 1870.
* *Karl Sommeregger*. Philippovic von Philippsberg, Josef Freiherr. // Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). — Bd. 53. — : Duncker & Humblot, 1907.
* *R. Egger*. Philippovich von Philippsberg Josef Frh.. // Österreichisches Biographisches Lexikon 1815—1950 (ÖBL). — Bd. 8. — : Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1983. — ISBN 3-7001-0187-2
* Biographisches Lexikon zur Geschichte der böhmischen Länder. Herausgegeben im Auftrag des Collegium Carolinum (Institut) von Ferdinand Seibt, Hans Lemberg, Helmut Slapnicka, Bd. III. —  Oldenbourg Verlag, 2000

## İstinadlar
Fuente de Apolo (Madrid)

**Apollo bulağı** — (İspanca: Fuente de Apolo) Dörd fəsil də adlandırılan Apollo Bulağı, Madriddə (İspaniya) Manuel Alvarez'in Paseo del Prado bölgəsindəki monumental bir çeşmədir. 18-ci əsrdə Kral III Karl tərəfindən dəstəklənən şəhər islahatında Prado Hall adlanan yerin mərkəzini tutur. Ventura Rodríguez tərəfindən Paseo, eləcə də Cibeles və Neptuno üçün hazırlanan heykəltəraşlıq cəmiyyətinin bir hissəsidir. Hər üç mənbə İspan Neoklassizminin şah əsərləri hesab olunur.

## Tarixi
Fəvvarə 1780-ci ildə, III Karlın dövründə, stansiyaların fiqurlarına rəhbərlik edən Yunan Manuel Alvarez tərəfindən qurulmağa başlamışdır. Apollo heykəlinin qurulmasında 1802-ci ildə Alfonso Giraldo Berqaz da iştirak etmişdir. Heykəl bir il sonra, 1803-cü ildə, IV Karlın oğlu tac şahzadəsi don Fernandonun (gələcək Fernando VII) bağlantısını qeyd etmək üçün açıldı.

## Xüsusiyyətləri
Fəvvarə pilləkənləri olan mərkəzi bir gövdədən ibarətdir, müxtəlif ölçülü üç üst-üstə düşən qabıqlara su atan iki maska var. Fəvvarə heykəlləri dörd fəsli xəyali rəqəmlərlə təmsil edir, buna görə bulağın alternativ adıdır. Abidə III Karlın tanrısı, işığın və sənətin ilahiliyi, Carlosun xüsusiyyətləri ilə bitdi.

## İstinadlar
Stefan Sarkotiç

**Stefan Sarkotiç fon Lovçen** (, ; ) — xorvat mənşəli Avstriya-Macarıstan hərbi və siyasi xadimi, general-polkovnik (1917).

## Həyatı
Xorvatiyanın Otoçats şəhəri yaxınlığındakı Sinats kəndində, leytenant ailəsində anadan olmuşdur, Terezian Hərbi Akademiyasını və Baş qərargah akademiyasını bitirmişdir. Bosniyada, piyada alayında xidmət etmişdir. Sonra kəşfiyyatda xidmət etdi, Bolqarıstan, Serbiya, Rusiyada olmuşdur.

Sonra Sarkotiç Avstriya-Macarıstan ordusunda müxtəlif komandanlıq vəzifələrində xidmət etdi. Birinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə Sarkotiç 42-ci Honduran diviziyasının komandiri təyin edildi və Serbiya cəbhəsinə göndərildi. Ancaq 1914-cü ilin oktyabr ayında Vyanaya çağrıldı. 1914-cü ilin dekabrında Bosniya və Herseqovina və Dalmasiyada komandir təyin edildi. Eyni zamanda, 22 dekabr 1914-cü ildə Sarkotiç Bosniya və Herseqovinanın hərbi qubernatoru təyin edildi.

1915-ci ilin oktyabr ayında Sarkotiç Avstriya-Macar qoşunlarına başçılıq edərək Serbiya və Monteneqronun qoşunlarını məğlub etmişdir. O, Serbiya və Monteneqro ordularına qarşı bir sıra uğurlu əməliyyatlar həyata keçirtdi. Kotor körfəzi tərəfdən hərəkət edən Sarkotiç Lovçen dağında Monteneqronlara qarşı uğurlu döyüşlər aparmağı bacardı, buna görə Leopold ordeni ilə təltif edildi. Monteneqronun işğalına rəhbərlik edən məhz Sarkotiç idi. 13 yanvar 1916-cı ildə Monteneqronun paytaxtı Çetinyeni işğal etdi. Tezliklə Monteneqrin ordusu dəfələrlə üstün Avstriya qüvvələrinə təslim olmaq məcburiyyətində qaldı. 21 yanvar 1916-cı ildə serdar Yanko Vukotiç təslim aktını imzaladı. "Slavyan Spartası" tamamilə avstriyalılar tərəfindən işğal edildi.

1916-cı ildə Sarkotiç Zaqreb şəhərinin fəxri vətəndaşı titulunu aldı. Bosniya və Herseqovinanın lideri olaraq, bölgədəki islahatlara ehtiyac olduğunu başa düşdü, çünki mövcud vəziyyət Bosniyadakı Avstriya-Macarıstan hakimiyyəti üçün çox gərgin və təhlükəli idi. Bundan əlavə, xorvat vətənpərvəri olan Sarkotiç, qubernatorluğu dövründə Xorvatiya və Slavoniya Krallığını Bosniya və Herseqovina ilə birləşdirməyi təklif etdi. Ancaq onun təşəbbüsü heç vaxt həyata keçirilmədi. Avstriya-Macarıstan dağılandan sonra Sarkotiç istefa etdi və hakimiyyəti Slovenlər, Xorvatlar və Serblərin Xalq Veçasına təhvil verdi.

Sarkotiç karageorgiyeviçlərə qarşı idi və yeni qurulmuş Slovenlər, Xorvatlar və Serblər Dövlətinin krallığa çevrilməsini bəyənmədi. Buna görə Yuqoslaviya hakimiyyəti onu həbs etdi. Sərbəst buraxıldıqdan sonra Vyanaya getdi. Vyanada Sarkotiç Xorvatiya diasporu ilə əlaqə qurdu, "Xorvat Komitəsi" (müstəqil xorvat dövlətinin yaradılması üçün mübarizə aparan bir təşkilat) yaratdı və Yuqoslaviyanın hakim sülaləsinə qarşı çıxdı. Sarkotiç eyni zamanda atıcılıq imperiya dərnəyinin fəxri prezidenti vəzifəsini icra edirdi. 1939-cu ildə Vyanada vəfat etdi.

## İstinadlar
Atakule

**Atakule** () - Türkiyənin paytaxtı, Ankarada yerləşən 125 metrlik televiziya və baxış qülləsi. Qüllə şəhərin demək olar ki, hər yerindən görünür və qüllənin yuxarı hissəsindən bütün şəhəri quş baxışı ilə görmək mümkündür. Qüllənin içində 1,5 saat ərzində bir 360 dərəcə fırlanan bir restoran vardır. Həmçinin Türkiyənin ilk ticarət mərkəzlərindən biri də qüllənin altında yerləşir. 
## Yerləşməsi
Qüllə Ankara şəhərində Çankayanın ən yüksək bölgələrindən birində, Cinax və Çankaya prospektlərinin kəsişməsində yerləşir. Qüllə dəniz səviyyəsindən 118,2 metr yüksəkliyə qalxır.
## Tarixi
Qüllənin inşasına 1987-ci ildə başlanılmışdır və tikinti təxminən 3 il davam etmişdir. Layihənin müəllifi onu 1985-ci ildə hazırlamış türkiyəli memar Ragip Buluçdur. Qüllənin diametri 21 metr, çəkisi 9 min tondur. 1987-ci ildə Türkiyənin o zamankı prezidenti Turqut Özal təməl qoyma mərasimində və 13 oktyabr 1989-cu ildə qüllənin açılışında iştirak etmişdir.

Qüllənin adı müsabiqəyə əsaslanaraq xalq səsverməsi ilə seçilib.

2011-ci ildə Rəcəb Tayyib Ərdoğan bina üçün yeni işıqlandırmanın açılışında iştirak etmişdir. Qüllədə restoranlar fəaliyyət göstərir. Lakin qüllənin müşahidə bölməsi müvəqqəti bağlanıb.
### Ticarət mərkəzi
1989-cu ildə açılan qüllə altındakı Tansaş ticarət mərkəzi Ankarada birinci, Türkiyədə isə ikinci oldu. Ticarət mərkəzi botanika bağına baxır.

2012-ci ildə ticarət mərkəzinin bütün kirayəçiləri qovuldu və mağazalar bağlandı. 2014-cü ildə ticarət mərkəzinin dağıdılması başlandı, lakin qüllə üçün təhlükə yarana bilməsi səbəbindən dayandırıldı. Daha sonra söküntü işləri tamamən bitdi. Ticarət mərkəzini inkişaf etdirmək üçün bir layihə hazırlanır.
## Qalereya

Ankara asv2021-10 img10 Atakule.jpg
Cinnah Ve atakule - panoramio.jpg|
Ata-kule-012 ArM.jpg|
Ankara asv2021-10 img15 Atakule.jpg
Ankara asv2021-10 img17 Atakule.jpg

## Mənbə
* Rəsmi səhifə

## İstinadlar