İkibaşlı qartal

[thumb|[Böyük Səlcuq İmperiyasının gerbi.]]
**İkibaşlı qartal** Avrasiyada bir çox fərqli mədəniyyətin qəbul etdiyi tarixi bir simvoldur. Bu gün Albaniya, Monteneqro və Serbiya dövlətlərinin rəsmi bayrağında və bir çox ölkələrdə bəzi şəhərlərin və bəzi təşkilatların Emblem və gerblərində hələ də ikibaşlı qartal motivi mövcuddur.

## Mənşə
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Seal%20Lugalanda%20Louvre%20AO13219.jpg|alt=|thumb| Kralı Lugalanda'ya ait möhür (e.ə. 2400), möhürün ortasında ikibaşlı qartal görünür]]
[thumb|[Ninurta və Anzu]]
Qədim dövrlərdə Şumer və Xetlərdə  bu simvola rast gəlinir. Şumerlərdəki Lagaş şəhərinin simvolu ikibaşlı qartaldır. Onlardan; Akad, Assuriya, Sasanlar, Bizanslara və Türklərin mədəniyətinə axır. Eyni zamanda: Xetlərdə, Böyük Krallığın dövründə: Xattusa, Alacahöyük və Yazılıqaya bölgəsindəki

qabartmalarda yenə də ikibaşlı qartal görülür.

Mesopotamiyada Şumer ədəbiyyatının araşdırılması, ikibaşlı qartalın yaranmasına aydınlıq gətirə bilər.

Şumerlərin göy gürültüsü quşu "İmduqud"  və bunun morfologiyası xüsusi maraq doğurur.

Bu göy gurultusu quşu Ningirsu ya da Ninurta adlanır.

ikibaşlı qartal ilə bənzərişi gözə çarpır və Şumer ədəbiyyatının öyrənilməsiylə, bəlkə də  qabartma və ikibaşlı qartal arasında əlaqə var.

## Tarix
[thumb|[Çingiz xan dövrünə aid ikibaşlı qartal və Oz Damga |alt=|left]]
İlk olaraq Şumer və Xetlərdə  bu simvol qullanılırdı. Həmçinin Orta Asiyada Tengriçiliyə görə, qartal yerlə göy arasında polad qapını tutur. İnsanları göy və yer səyahətlərində müşayiət edən varlıqlar quş şəklindədir. Qartal quşlar arasındakı ululuq və yüksəklik sirridir. Buna görə də Türklər qılınc gövdəsində ikibaşlı qartal fiqurundan istifadə etdilər.

Şumerlərin qullandığı ikibaşlı qartal Sonralar bütün Orta Asiyaya yayıldı. Anadoluya da axan ikibaşlı qartal simvolu Anadolu Türk mədəniyyətləri tərəfindən sevildi və istifadə edildi. Bu simvolun bir çox mənası vardı. Orta Asiyada  ikibaşlı qartal nəzərlik, tilism, işıq və günəşin simvolu kimi işlənirdi. Sikkələrdə bəzi hökmdarlar emblem və gerb kimi istifadə olunurdu, digər hökmdarlarda isə hakimiyyəti dəstəkləyən və gücləndirən bir motiv kimi istifadə olunurdu. Artuqlular sikkələrində və Anadolu Səlcuqlu binalarında istifadə olunan ikibaşlıt qartal simvolu divarlarda, məscidlərdə və mədrəsələrdə, saraylarda; Qoruma və hökmranlıq simvolu və pis qüvvələrdən qoruyucu kimi istifadə edilmişdir.
[thumb|İkibaşlı qartalın [Səlcuqlular|Səlcuqlu versiyası, Divriği böyük məscidi]]
Tunc dövrünü qutulduqdan sonra, ikibaşlı qartal motivinin yenidən görünməsindən əvvəl iki min ildən çox bir boşluq var. Şərqi Roma İmperiyasınsa ilk görünməsi, 10-cu əsrə aid bir ipək çarxda meydana gəlmişdir, Ancaq, ehtimal ki, İslami İspaniyada istehsal edilmişdir; 10 və ya 11-ci əsrdən bənzər nümunələr də Bolqarıstandan və Fransadan vardır.

## Həmçinin bax

* Öksökö

## İstinadlar


## Qalereya

Şəkil:Peter kapısı üzerindeki çift başlı kartal.JPG
Şəkil:The Hittites - The Double-Headed Eagle of Eyuk.png|Xetlərdə ikibaşlı qartal
Şəkil:AT-13767 Double-headed eagle on Neue Burg, Vienna - by Hu - 5863-2.jpg|Neue Burg, Vienna
Şəkil:Grand Forks Masonic Center - Kem Temple Grand Forks, North Dakota - Scottish Rite Double Headed Eagle.jpg
Şəkil:Anonymous Diamond double-headed eagle.jpg
Şəkil:Double headed eagle jar 01.JPG
Şəkil:Poland Cross pendant with double-headed eagle.jpg
Şəkil:Flag of the Seljuk.png
Şəkil:Flag of Albania.svg
Şəkil:Byzantine Palaiologos Eagle.svg
Şəkil:Arms of the Holy Roman Empire (after 1433).svg
Şəkil:Sassanid plate of eagle with two heads.jpg|Sasanilərə aid İkibaşlı Qartal