Resident Evil 4

***Resident Evil 4*** — "*[[Capcom]]*" tərəfindən hazırlanmış survival horror janrına aid videooyun. İlk olaraq 2005-ci ildə "*Gamecube*" üçün satışa çıxarılıb. Bu oyunda oyunçular xüsusi agent olan Leon S. Kennedinin rolunu öz üzərinə götürürlər. Oyundakı başlıca məqsəd İspaniyanın kəndlərinin birində dini təriqət tərəfindən girov götürülüb saxlanmış ABŞ prezidentinin qızı Eşli Qremi tapıb xilas etməkdir. Əməliyyatın gedişində Leon cəsus Ada Vonq ilə əməkdaşlıq münasibətləri qurur. Tərəflər birgə fəaliyyət çərçivəsində parazitar mənşəli infeksion təsirə məruz qalmış şəxslərdən ibarət qeyri-qanuni silahlı birləşmələrə qarşı mübarizə aparırlar.

Müvafiq oyun məhsulunun tərtibat və hazırlanma prosesinin başlanğıc mərhələsi 1999-cu il tarixinə təsadüf etmişdir. İlkin mərhələdə layihənin reallaşdırılması üçün dörd müxtəlif konseptual təklif irəli sürülmüşdür. Təqdim edilmiş təkliflər arasında Hideki Kamiya tərəfindən tərtib edilmiş konsepsiya da yer almışdır. Seriyanın baş tərtibatçısı Şinci Mikaminin qənaətinə əsasən, sözügedən konsepsiya seriyaya daxil olan əvvəlki oyun məhsullarının fundamental xüsusiyyətlərindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənmişdir. Mikami və onun rəhbərlik etdiyi işçi qrupu tərəfindən həmin konsepsiya üzərində müvafiq işlər aparılmış və 2001-ci ildə "*[[Devil May Cry]]*" adlı yeni oyun məhsulu istehsal edilmişdir. "*Resident Evil 4*"ün istehsal prosesinə bilavasitə Şinci Mikaminin özü rəhbərlik etmişdir.

"*Resident Evil 4*" elektron-virtual məhsulu həm mütəxəssis ekspertlər, həm də istifadəçi kütləsi tərəfindən müsbət qiymətləndirmə göstəricilərinə nail olmuş kompüter-əyləncə proqramıdır. Adı çəkilən məhsul 2005-ci təqvim ilində "İlin oyunu" nominasiyası üzrə ali mükafata layiq görülmüşdür. Bundan əlavə, məhsul bütün dövrlər üzrə ən yüksək keyfiyyət göstəricilərinə malik elektron-virtual məhsullar siyahısına daxil edilmişdir. Qeyd olunan proqram təminatı müxtəlif texniki platformalar üzrə istifadəyə təqdim edilmişdir. 2022-ci ilin dekabr ayınadək məhsulun 12,3 milyon ədəd realizasiya göstəricisinə nail olunmuş və bu göstərici ilə ən yüksək kommersiya müvəffəqiyyəti əldə etmiş elektron-virtual məhsullar sırasına daxil olmuşdur.Məhsulun yenidən işlənmiş versiyası (ingilis dilində "remake" kimi qeyd olunur) 2023-cü il ərzində ictimaiyyətə təqdim edilmişdir.

## Gameplay
İstifadəçilərin oyun prosesi ərzində əsas personaj Leon S. Kennedinin idarə edilməsi üçüncü şəxs perspektivindən həyata keçirilir. Mövcud versiyada istifadəçilərə seriyada əvvəllər təqdim edilmiş oyunlardan fərqli oyun təcrübəsi təmin edilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, əvvəlki versiyalarda survival-horror elementlərinə xüsusi diqqət yetirildiyi halda, hazırkı versiyada sağqalma aspektindən daha çox silahlı qarşıdurmalar ön plana çıxarılmışdır. Oyunun təkmilləşdirilmiş xüsusiyyətlərindən biri kimi çiyin üzərindən müşahidə perspektivi qeyd edilməlidir. Personajın silahdan istifadə zamanı hədəfi nişan alması prosesində kamera çiyin üzərindən perspektivə keçid edərək qarşıda baş verən hadisələrin daha detallı müşahidəsinə imkan yaradır. Snayper tüfəngindən istifadə zamanı isə birinci şəxs perspektivinə keçid təmin edilərək, personajın vizual qavrayışı bilavasitə istifadəçiyə ötürülür.

Məxsusi olaraq qeyd edilməlidir ki, hazırkı oyun proqramında hədəflərin vizual identifikasiyası üçün tətbiq edilən və monitorda "+" işarəsi şəklində təzahür edən "crosshair" funksionallığı mövcud deyildir. Qeyd olunan funksiyanın əvəzləyicisi qismində, atəş açma vasitələri lazer hədəfgöstərici adlanan əlavə avadanlıqla təchiz edilmişdir. İstifadəçilərin döyüş əməliyyatları zamanı hərəkət və manevr imkanları əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilmişdir. Qarşı tərəfin aşağı və yuxarı ətraf orqanlarına yönəldilmiş atəş nəticəsində onların müvazinətinin pozulması və yerə sərilməsi halları müşahidə olunur. Bundan əlavə, istifadəçiyə qarşı tullanan balta və oraq tipli alətlərin qarşısının alınması və zərərsizləşdirilməsi imkanı da təmin edilmişdir.

"*Resident Evil 4*" oyununa əlavə funksional imkanlar inteqrasiya edilmişdir. Müvafiq idarəetmə mexanizmləri vasitəsilə istifadəçilər şaquli hərəkət konstruksiyalarına qalxma və təxliyyə məqsədilə pəncərə açıqlıqlarından keçid əməliyyatlarını həyata keçirmək səlahiyyətinə malikdirlər. İstifadəçilər düşmən qüvvələr tərəfindən həyata keçirilən təcavüz aktlarından müdafiə olunmaq məqsədilə qeyd edilən hərəkət əməliyyatlarından istifadə etmək hüququna malikdirlər ki, bu da onların fiziki toxunulmazlığının təmin edilməsinə xidmət edir. Əlavə olaraq, düşmən qüvvələrin müqavimət potensialının zəiflədiyi hallarda, istifadəçilərə "yekun zərərsizləşdirmə əməliyyatı"nı tətbiq etmək səlahiyyəti verilir. Bundan əlavə, virtual mühitdə "təcili reaksiya tələb edən hadisələr" adlanan xüsusi vəziyyətlər də nəzərdə tutulmuşdur. Bu hadisələr yüksək gərginlik anları və əsas rəqiblərlə qarşıdurma zamanı baş verir. Belə hallarda istifadəçi vizual interfeysdə təqdim olunan idarəetmə elementlərini aktivləşdirməklə müvafiq əməliyyatları icra etməlidir. Qeyd olunan hadisələrə yuxarıdan enən obyektlərdən təxliyyə və ya düşmən qüvvələrlə bilavasitə təmas şəraitində mübarizə kimi hallar aid edilə bilər.

Müvafiq prosesdə əsas qarşıduran tərəflər "*Los Ganados*" (Azərbaycan dilinə tərcümədə "Mal-qara") adı altında təsnif edilən və yüksək təhlükəlilik dərəcəsinə malik kənd əhalisidir. Qeyd olunan subyektlər ənənəvi "*Resident Evil*" zombilərindən fərqli olaraq, daha təkmilləşdirilmiş qabiliyyətlərə malikdirlər. "*Los Ganados*" kateqoriyalı elementlər təhlükəsizlik baxımından xüsusi risk daşıyıcılarıdır: hücumlardan yayınma qabiliyyətinə, elektrik mişarı və balta kimi təyinatlı alətlərdən istifadə səriştəsinə və qrup şəklində koordinasiya olunmuş fəaliyyət göstərmə potensialına malikdirlər. Qeyd edilən kənd sakinlərinin rəhbər şəxsləri müəyyən hallarda prosesdə iştirak edən tərəfi məğlub etmək məqsədilə deformasiyaya uğrayaraq anomal varlıqlara transformasiya olunurlar. Prosesdə iştirakçıların qarşılaşdığı müxtəlif təsnifatlı qarşıduran elementlərə aşağıdakılar aiddir: sürətli regenerasiya xüsusiyyətinə malik olan mutasiyaya uğramış humanoid "*Regeneradors*", troll tipli məxluq "*El Gigante*" və su mühitində məskunlaşmış nəhəng dəniz varlığı "*Del Lago*".

İstifadəçilərin əmlak idarəetməsi, mövcud oyun sistemində virtual portfel vasitəsilə həyata keçirilir. Yük tutumunun artırılması zərurəti yarandığı təqdirdə, istifadəçilər müvafiq təkmilləşdirmə əməliyyatlarını dəfələrlə icra edə bilərlər. İstifadəçilərin sərəncamında olan hücum və müdafiə vasitələri, eləcə də tibbi ləvazimatlar məhz bu virtual portfeldə saxlanılır, əhəmiyyətli artefaktlar, o cümlədən açarlar və qiymətli əşyalar isə xüsusi təyin edilmiş alternativ menyu bölməsində əks olunur. İstifadəçilər, həmçinin oyun məkanının müxtəlif nöqtələrində mövcud olan ticarət nümayəndələri ilə qarşılıqlı əməliyyatlar həyata keçirmək səlahiyyətinə malikdirlər. Ticarət nümayəndəsi tibbi təyinatlı aerozol preparatları və müxtəlif silah növlərinin satışını təmin edir, eyni zamanda silahların təkmilləşdirilməsi xidmətlərini təqdim edir. Bundan əlavə, ticarət nümayəndəsi Leon tərəfindən aşkar edilmiş qiymətli artefaktların alışını da həyata keçirir. Oyun sistemində mövcud olan hər bir silah növü müəyyən üstünlüklərə və məhdudiyyətlərə malikdir.

"*Capcom*" şirkəti ilk mərhələdə "PlayStation 2" platforması üçün nəzərdə tutulmuş əlavə kontentlərin implementasiyasını həyata keçirmişdir. Sonrakı mərhələdə həmin əlavələr oyunun "PC" və "Wii" platformaları üçün nəzərdə tutulmuş versiyalarına da inteqrasiya edilmişdir.Əsas kontentə edilən ən əhəmiyyətli əlavə "*Separate Ways*" adlı paralel süjet xəttinin daxil edilməsidir. Qeyd olunan əlavə kontentdə istifadəçilərə hadisələri Ada Vonq obrazının perspektivindən müşahidə etmək imkanı təqdim edilir. İstifadəçilər, həmçinin Ada Vonq və oyunun əsas antaqonistlərindən biri olan Albert Vesker arasındakı münasibətlər barədə ətraflı məlumat əldə etmək fürsətinə malik olurlar. Beş hissədən ibarət olan "*Ada's Report*" adlı sənədli materiallar toplusu onların qarşılıqlı əlaqələrini ətraflı şəkildə işıqlandırır. Bundan əlavə, oyunda aşağıdakı əlavə kontentlərin əldə edilməsi nəzərdə tutulmuşdur: "*The Mercenaries*" adlı mini-oyun; "*Assignment Ada*" adlı qısametrajlı ssenari (burada istifadəçilər Ada obrazını idarə edərək "Las Plaqas" adlı təhlükəli parazitin nümunələrinin əldə edilməsi tapşırığını yerinə yetirməlidirlər); əsas personajlar olan Leon və Eşli üçün alternativ görünüş paketləri; əlavə silahların əldə edilməsi imkanı; oyundaxili səhnələrin təkrar izlənilməsinə imkan verən xüsusi baxış interfeysi.

## Süjet
Amerika Birləşmiş Ştatları hökuməti tərəfindən 2004-cü il tarixində federal agent Leon S. Kennediyə Amerika Birləşmiş Ştatları Prezidentinin qızı Eşli Qremin xilas edilməsi barədə xüsusi tapşırıq verilir. Məlum olmuşdur ki, Prezidentin qızı İspaniya Krallığının ucqar yaşayış məntəqələrindən birində fəaliyyət göstərən qeyri-qanuni dini təriqət tərəfindən qanunsuz saxlanılır və girov qismində qeydə alınıb. Qeyd olunan tapşırığın icrası məqsədilə agent Leon S. Kennedi İspaniya Krallığı ərazisində yerləşən həmin yaşayış məntəqəsinə ezam edilir. Ezamiyyət yerinə gəldikdən sonra agent "Los İluminados" adlı qeyri-qanuni dini təriqətin üzvləri olan və zorakılıq əlamətləri nümayiş etdirən yerli sakinlərlə təmas qurur. O, araşdırma zamanı müəyyən edir ki, əvvəllər dinc həyat tərzi sürən həmin yaşayış məntəqəsinin sakinləri "Las Plaqas" adlı, mərkəzi sinir sisteminə təsir göstərən parazitar infeksiyaya yoluxduqdan sonra qeyri-adekvat və təcavüzkar davranış formaları nümayiş etdirməyə başlamışlar.

Qeyd olunan yaşayış məntəqəsində Eşlinin axtarışı zamanı Leonun qarşısı kənd rəhbəri vəzifəsini icra edən Bitores Mendes tərəfindən kəsilir. Leon adı çəkilən şəxs tərəfindən saxlanılaraq, Las Plaqas adlı preparatın məcburi yeridilməsinə məruz qalır. Həbsdə olduğu müddət ərzində Leon, əvvəllər Madrid şəhərində hüquq-mühafizə orqanlarında xidmət etmiş və "Los İluminados" dini təriqətində tədqiqatçı qismində fəaliyyət göstərmiş Luis Sera adlı digər məhbusla tanış olur. Hər iki şəxs azad olmaq üçün müvafiq tədbirlər planı hazırlamağa başlayırlar. Sonradan əldə edilmiş məlumata əsasən, Eşlinin kilsə binasında saxlanıldığı müəyyən edilir. Leon Eşlinin xilas edilməsi əməliyyatını həyata keçirir və müvafiq tapşırığın icrasına nail olur. Həmin ərazidə olduqları müddət ərzində, "Los İluminados" təşkilatının rəhbəri vəzifəsini icra edən Ozmund Saddler adlı şəxsin qeyri-qanuni fəaliyyəti və cinayətkar planları ifşa edilir. Aparılan araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilir ki, adı çəkilən şəxsin əsas məqsədi Eşlini "Las Plaqas" adlı bioloji agentlə yoluxdurmaq və onu daşıyıcıya çevirməklə, Amerika Birləşmiş Ştatları hökumətinin yüksək vəzifəli şəxsləri arasında yoluxucu infeksiyanın yayılmasını təmin etməkdən ibarət olmuşdur. Qeyd olunan fəaliyyətin həyata keçirilməsi vasitəsilə nəzərdə tutulan hədəf, ilkin mərhələdə ölkə ərazisində, sonrakı mərhələdə isə qlobal miqyasda hakimiyyətin ələ keçirilməsindən ibarət olmuşdur.

Leon Eşli ilə əməkdaşlıq çərçivəsində kənd inzibati rəhbəri cənab Mendesin zərərsizləşdirilməsi əməliyyatını müvəffəqiyyətlə həyata keçirir. Bundan sonra təhlükəsizlik tədbirləri nəzərə alınaraq, adı çəkilən şəxslər müvəqqəti sığınacaq qismində qala ərazisinə yerləşir. Qısa müddət sonra ərazidə təhlükəsizlik vəziyyəti pozulur. Qalanın qanuni sahibi və Saddler təşkilatının səlahiyyətli nümayəndəsi Ramon Salazar tərəfindən həyata keçirilən təxribat nəticəsində, İluminados qruplaşmasının silahlı dəstələri tərəfindən hücum əməliyyatı təşkil edilmişdir. Nəticədə Leon və Eşli ikilisi bir-birindən ayrı düşür. Paralel olaraq, Luis, Las Plaqas nümunəsini ehtiva edən preparat və müvafiq şəxslərin yoluxmasının qarşısını almaq məqsədilə dərman vasitələrinin axtarışı ilə məşğul olur. Müəyyən edilmiş iki ədəd preparat Leona təqdim edilsə də, təəssüflə qeyd edilməlidir ki, Saddler tərəfindən Luis barəsində ölümlə nəticələnən qəsd törədilir. Həmin vaxt ərzində Leon infeksiyaya qarşı dərman vasitələrini əldə etməyə müvəffəq olmuşdur. Qala ərazisində olduğu müddətdə Leon əvvəllər tanışlığı olan xanım Ada Vonq ilə təsadüfi görüş keçirir. Xanım Vonq öz səlahiyyətləri çərçivəsində yardım göstərməyi məqsədəuyğun hesab edir. Daha sonra Leon çoxsaylı düşmən qüvvələri ilə silahlı qarşıdurmaya cəlb edilmiş və Salazarın zərərsizləşdirilməsi əməliyyatını uğurla həyata keçirmişdir.

Məxfi agent Leon S. Kennedi Eşli Qremin xilas edilməsi məqsədilə tədqiqat obyektinin yerləşdiyi əraziyə ezam olunur. Aparılan əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində müəyyən edilir ki, iki il əvvəl helikopter qəzasında həlak olduğu ehtimal edilən, keçmiş təlim yoldaşı Cek Krauzer adı çəkilən vətəndaşın qaçırılmasında iştirak edib. Araşdırmalar nəticəsində aşkarlanır ki, Krauzer Saddlerin etimadını qazanaraq Las Plaqas adlı bioloji nümunəni ələ keçirməyi planlaşdırıb. Qeyd olunmalıdır ki, Krauzer və cəsus Ada Vonq Albert Vesker adlı şəxsin tapşırığı əsasında fəaliyyət göstərmiş və Las Plaqas nümunəsinin əldə edilməsi üzrə birgə əməliyyat həyata keçirmişlər. Saddler tərəfindən Krauzerə agent Kennedinin məhv edilməsi tapşırığı verilir. Baş vermiş silahlı qarşıdurmada agent Kennedi Krauzeri zərərsizləşdirmiş və Eşli Qremin azad edilməsi əməliyyatını davam etdirmişdir. Müvafiq olaraq, xüsusi radioterapevtik avadanlıq vasitəsilə hər iki şəxs orqanizmindən Las Plaqas nümunələri xaric edir. Əməliyyatın yekun mərhələsində agent Kennedi və Ada Vonqun birgə səyləri nəticəsində Saddler məhv edilir. Lakin Ada Vonq silah tətbiq etməklə agent Kennedini məcbur edərək Las Plaqas nümunəsini ələ keçirmiş və helikopter vasitəsilə ərazini tərk etmişdir. Agent Kennedi və Eşli Qrem su nəqliyyat vasitəsi (jetski) ilə yanğın baş vermiş adanı tərk etməyə müvəffəq olur.

## Həmçinin bax
* Resident Evil Village

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*