open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herta Müller

**Herta Müller** (; ) — alman şairə və yazıçı, ictimai xadim, rəssam, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (2009).

## Həyatı
Herta Müller 1953-cü ildə Rumıniyada, alman icmasının ailəsində doğulub.

Orta və universitet təhsilini Rumıniyada alıb. Timişoara Universitetini bitirib, Rumıniya və alman ədəbiyyatı üzrə mütəxəssisdir. O, 1976-cı ildə zavodda tərcüməçi işləməyə başlayıb, amma gizli polislə əməkdaşlıqdan imtina etdiyi üçün iş yerini itirib. Uşaq bağçasında işləyib, fərdi şəkildə alman dili dərsi deyib. 1987-ci ildə əri, yazıçı Rixard Vaqnerlə birlikdə Almaniya Federativ Respublikasına köçüb. Universitetdə mühazirələr oxuyub. Hazırda Berlində yaşayır.

Xanım Müllerin yaradıcılığı çoxşaxəlidir. Həm şeir, həm də nəsr əsərləri və esselər yazır. Həmçinin tez-tez fotoqraf və rəssam kimi də çıxış edir.

Nobel mükafatından qabaq 1999-cu ildə Avstriya Frans Kafka Cəmiyyəti və Avstriyanın Klosternoyburq şəhər bələdiyyəsi tərəfindən təqdim edilən Frans Kafka mükafatına layiq görülüb. Rumıniyada senzuraya uğradığı üçün əsas əsərləri Almaniyada çap olunub. "Pasport", "Güzgüdə oturan İblis", "Aclıq və ipək" (esselər), "Tələdə" və sair topluların müəllifidir.

Onun 2009-cu ildə işıq üzü görmüş son əsəri "Nəfəs yelləncəyi" romanıdır. Əsərin qəhrəmanı Leopold Auberq adlı gəncdir. 1945-ci ildə 17 yaşı olarkən Novo-Qorlovkada sovet düşərgəsinə salınan bu cavan oğlan Stalinin göstərişi ilə Sovet İttifaqına deportasiya olunmuş 80 min Rumıniya almanından biridir. Əsərdə Leopold Auberqin timsalında o ağır illərin təsviri verilir.

Herta Müller 2009-cu ilin Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görüldü. İsveç Akademiyasının bununla bağlı açıqlamasında deyilir ki, Müller bu mükafata "şeirin gücündən və nəsrin açıqlığından istifadə edərək yoxsulların dünyasını təsvir edə bildiyi üçün" layiq görülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ədəbiyyat üzrə Nobel Herta Müllerə nəsib oldu 
* Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı Herta Müllerə verildi

## Həmçinin bax
Müqəddəs Yelisey Kilsəsi (Oğuz şəhəri)

**Müqəddəs Yelisey Kilsəsi** (, ) — keçmişdə Şərqi Pravoslav kilsəsi və Erməni Apostol Kilsəsi kimi fəaliyyət göstərmiş, hazırda Oğuz Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə ev sahibliyi edən tikili. Oğuz şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Kilsənin tikilməsi haqqında iki fərqli nəzəriyyə mövcuddur. Bir versiyaya görə, yepiskop Pyotr Silikov tərəfindən 1822-ci ildə tikilib, lakin yerli udi etnoqraf Mixail Bejanova görə kilsəni inşa edən əcdadı İosif Bejanov idi. Buna baxmayaraq iki nəzəriyyə də tarixi və kilsənin aidliyini Şərqi Pravoslav kilsəsi olaraq qəbul edir. Gürcü tədqiqatçı Roland Topçişvilinin araşdırmasına görə, sonradan kilsə erməni kilsəsinin tabeliyinə verildi və Silikovlar ailəsinin bəzi üzvləri erməniləşdi, ehtimal ki, fərqli nəzəriyyələrin üzə çıxmasına da bu səbəb olub. Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra kilsə fəaliyyətini dayandırıb.

## Muzey kimi
Oğuz Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi 19 fevral 1981-ci ildə kilsə binasında yaradılıb və hazırda 4441 eksponat saxlanılır. Fəaliyyətə başladığı ilk illərdə əsas fondda cəmi 200 eksponat vardı. Yerli ərazinin tarixi, mədəniyyəti, etnoqrafiyası və sənətkarlığının bir çox dəyərli nümunələri var. Bölgədə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı əldə edilən 168 maddi mədəniyyət nümunəsi də burada nümayiş etdirilir.

## Qalereya

Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (10).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (12).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (14).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (2).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (3).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (4).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (11).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (5).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (9).jpg


## Həmçinin bax

* Müqəddəs Yelisey bazilikası

## İstinadlar
Əhməd Davudoğlu

**Əhməd Davudoğlu** (türkcə: *Ahmet Davutoğlu*, ) — Tanınmış Türkiyə siyasi alimi, akademik və səfir. Sabiq xarici işlər naziri, köhnə Baş nazir Vəkili, Türkiyə Respublikasının Sabiq baş naziri.

## Həyatı
Boğaziçi Universiteti İqtisadiyyat və İdarəetmə Fakültəsi Siyasət Elmi və İqtisadiyyat fakültələrindən məzunu olmusdur. Boğaziçi Universiteti Kamu Yönetimi bölməsində yüksək lisenziya, Siyasət Elmi və Beynəlxalq Əlaqələr fakültəsində də doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Malayziya Beynəlxalq Islam Universitetində işə başlamışdür və universitetin siyasət elmi bölməsini qurmuş və başçılıq etmişdir. Dosentlik diplomunu almış və Mərmərə Universiteti Beynəlxalq Əlaqələr fakültəsində müəllim olmuşdur. Silahlı qüvvələr və Hərbi akademiyada dərs demişdir. Baş nazirin Baş müşaviri və səfir vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Professor olaraq Beykent Universitetində Beynəlxalq Əlaqələr Bölümü Başçılığı ilə bərabər eyni zamanda Marmara Universitetində dərs demişdir. Xarici siyasət mövzusunda çox sayda əsəri var. 60-cı Hökumətdə Xarici İşlər Naziri olmuşdur. 61-ci Hökumətdə yenidən eyni vəzifəyə təyin olunmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Əhməd Davudoğlu, 1984-cü ildən bəri Sare Davudoğlu ilə evlidir. Səfurə, Məmnunə, Mehmet, Həcər Bükə adlarında 4 uşağı vardır. 12 iyun 2011-ci ildə edilən ümumi seçkilər nəticəsində Konya 24-cü Dairəsindən AKP-dən Millət vəkili olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinə seçilmişdir. İngilis, Ərəb və Alman dillərini bilən Davudoğlu, eyni zamanda bir çox akademik əsəri olan bir alimdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Türkiyə Respublikası baş nazirliyi rəsmi internet saytı
Mətnsiz çəkilən Azərbaycan filmlərinin siyahısı

__NOTOC__

----

----

## A
**[[Arzular... Arzular... (film, 1988)]]* 
**[[Atası yandı (film, 1986) ]]* 
**[[Ay duman, gəl get... (film, 2002) ]]*

## B
**[[Bir axşam... (film, 1985) ]]* 
**[[Bir dəfə (film, 1990) ]]*

## Ç
**[[Çardaş (film, 1973) ]]*

## D
**[[Daş (film, 1977) ]]* 
**[[Dəniz (film, 1965) ]]*

## E
**[[Eksperiment (film, 1984) ]]*

## Ə
**[[Ədalət (film, 1971) ]]*

## G
**[[Günlərin bir günündə... (film, 1975) ]]* 
**[[Güzgü (film, 1990)(I) ]]*

## H
**[[Həmişə təmizlikdə (film, 1985) ]]*

## İ
**[[İbrət dərsi (film, 1984) ]]*

## K
**[[Karvan (film, 1995) ]]* 
**[[Kədərimiz... Vüqarımız...]]*
**[[Kirpi balası və alma (film, 1977) ]]*

## Q
**[[Qaravəlli (film, 1989) ]]* 
**[[Qıfılbəndin açması (film, 1982) ]]* 
**[[Qırmızılar, qaralar və başqaları (film, 1969) ]]*

## L
**[[Lağım (film, 1993) ]]*

## M
**[[Min birinci söz (film, 1997) ]]*

## N
**[[Nailə (film, 1994) ]]*

## Ö
**[[Ömür urası (film, 2007) ]]*

## R
**[[Raport veririk (film, 1930) ]]*

## S
**[[Seans (film, 1988) ]]* 
**[[Sizin düşməniniz (film, 1987) ]]* 
**[[Sözsüz mahnı (film, 1972) ]]* 
**[[Sözün çəkisi (film, 1980) ]]* 
**[[Su (film, 2003) ]]* 
**[[Subaylarınızdan görəsiniz (film, 1991) ]]* 
**[[Susmasın fəvvarələr (film, 2002) ]]* 
**[[Sürücünün aqibəti (film, 1973) ]]*

## Y
**[[Yeddi gözəl (film, 1982) ]]*

## Xarici keçidlər
Stratfor

**“Stratfor” Qlobal Məlumat Şirkəti** 1996-cı ildə ABŞ Texas ştatının Ostin şəhərində tanınmış politoloq Corc Fridman tərəfindən yaradılıb və bütün dünyada 2 milyonluq oxucu kütləsinə malikdir. “Stratfor” müstəqil, qeyri-siyasi və siyasi, iqtisadi, hərbi təhlilləri ilə tanınan qurumdur. Şirkətin məhsullarından ABŞ və xarici hökumətlər, qlobal korporasiyalar və fərdi şəxslər faydalanır.

## Mənbə

*APA “Stratfor”la əməkdaşlıq sazişi imzalayıb
Rockstar Games

**Rockstar Games** (**Rockstar NYC** kimi də məlumdur) — ABŞ-də yerləşən Take Two Interactive-də videooyunların yaradıcı bölməsidir. Grand Theft Auto və Manhunt seriyaları, Max Payne və Midnight Club kimi məşhur oyunların müəllifidir.
Rockstar Games müxtəlif studiyalardan ibarətdir. Bəziləri Take Two Interactive tərəfindən alınanlardan, digərləri isə daxilində yaradılıb Rockstar Games-ə verilənlərdən ibarətdir. Take Two Interactive bir çox studiyaları Rockstar Games tərkibinə versə də bəziləri müstəqil qalmış və ya 2K Games-in bir bölməsi olaraq fəaliyyətə başlamışlar.
Rockstar Games 1998-ci ildə Sem Hauzer, Den Hauzer, Terri Dinovan, Ceymi Kinq və Qeri Formen tərəfindən yaradılıb.
Rockstar Games-in mərkəzi ofisi Brodveydə yerləşir. Buradakı ofis ictimai əlaqələrlə, marketinqdən tutmuş oyunların yaradılmasına qədər məşğul olur.

## Rockstar studiyaları

## Rockstar üçün çalışan digər şirkətlər
* Bungie, Rockstar Games üçün *[[Oni]]* və populyar şuter *[[Halo]]nu* hazırlamışdır. Bungie Studios, Microsoft tərəfindən alınmazdan əvvəl "Halo", Mac və PC üçün Rockstar nəşrçi kimi buraxılmışdır.
* Capcom, Rockstar San Diego adı altında *[[Red Dead Revolver]]* oyunu hazırlamışdır. Capcom həmçinin Yaponiyada *[[Grand Theft Auto]]* seriyalarının nərşçisidir.
* Dubtitled və Mik Nyumann Grand Theft Auto seriyaları və *[[State of Emergency]]* üzərində işləyiblər.
* Digital Eclipse Software, Rockstar North ilə əməkdaşlıqla *[[Grand Theft Auto Advance]]* üzərində işləyiblər.
* Edge of Reality studiyası *[[Monster Truck Madness 64]]* oyunu üzərində çalışıblar.
* Opus, ASCII Entertainment ilə əməkdaşlıq edərək *[[Surfing H3O]]* oyununu hazırlayıblar.
* Pixelogic *[[The Italian Job]]* üzərində işləyiblər.
* Remedy Entertainment, *[[Max Payne]]* və *[[Max Payne 2]]* oyunlarını hazırlayıblar.
* Team Bondi, Rockstar Games üçün *[[L.A. Noire]]* oyununu hazırlayıblar.
* VIS Entertainment разрабатывали *[[State of Emergency]]*.
* Z-Axis, Rockstar Games üçün Thrasher presents Skate and Destroy oyununu hazırlayıblar.

## Oyunlar


## Filmlər
Populyar oyunlardan əlavə Rockstar həmçinin bir neçə filmin müəllifidir.

## Texnologiyalar
Rockstar Advanced Game Engine (RAGE), Rockstar Games tərəfindən yaradılmış oyun mühərrikidir. Rockstar tərəfindən Xbox 360, PlayStation 3, Microsoft Windows, və Wii üçün oyunların hazırlanmasında istifadə edilir.

Rockstar Social Club – yeni oyunlar üçün Rockstar tərəfindən hazırlanmış xüsusi veb-saytdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rockstar Games
* RockstarWatch
* Rockstar Games entry at MobyGames

### Studiyalar
* Rockstar Leeds
* Rockstar Lincoln
* Rockstar London
* Rockstar New England
* Rockstar North
* Rockstar San Diego
* Rockstar Toronto
* Rockstar Vancouver
Azərbaycan dram filmlərinin siyahısı

__NOTOC__

----

----

## A
* *[[Acılar bitməz (film, 2009)]] (tammetrajlı bədii film)
* *Axırıncı aşırım (film, 1971) (tammetrajlı bədii film)
* *[[Ailə (film)]] (tammetrajlı bədii film)*
* *[[Aktrisa (film, 2011)]] (tammetrajlı bədii film)

== B ==
* *Yaşananlar (tammetrajlı bədii film)
* *[[Buta (film, 2011)]] (tammetrajlı bədii film)

== Ö ==
* *Özgə ömür (film, 1987)*

== S ==
* *Susmuş vicdan (film, 2010)'' (bədii serial)
Turşu qovurma

## Tərkibi
* 3x3 sm həcmində doğranmış qoyun əti
* Baş soğan
* Şabalıd
* Albuxara
* Limon turşusu
* Sarıkök
* Duz, istiot

## Hazırlanması
Əti yuyub bişirin. Şabalıdı çərtib 5 dəqş qaynar suda bişirin. Sudan çıxarıb, qabığını soyun. Albuxarana 3–4 dəq. suda saxlayıb suyu boşaldın.
Baş soğanı həlqəli doğrayıb yağda "ölənədək" (şəffaf olanadək) qızardın. Əti əlavə edib qızardın. Soğan qızılı olmalıdır, ət də qızarılmalıdır.
Ayrı bir tavaya bir az yağ və ətin bulyonunu (bişirilmiş ətdən qalmış) töküb balaca odda şabalıdları qızardın. Eyni üsulla albuxaranı da qovurun. Bunları ətlə soğanın üstünə töküb astaca qarışdırın.

Fincana 0,5 ç.q. limon turşusu, bir az duz və 0,5 ç.q. sarıkök töküb 0,5 stəkan qaynar su əlavə edib qarışdırın. Əriyəndən sonra ətin üstünə töküb qarışdırın. 0,5–1 saat ərzində balaca odda xörək bişməlidir. Yaddan çıxmasın vaxtaşırı astaca qarışdırın.

## Mənbə
* Turşu qovurma
Rodos nəhəngi

**Rodos nəhəngi** — qədimdə "dünyanın yeddi möcüzəsi"ndən biri sayılan, 36 metr hündürlüyə malik olmuş nəhəng abidə.

E.ə. III əsrdə sərkərdə Demetri Rodos adasına hücum etmiş, lakin rodosluları məğlub edə bilməmişdi. Adanın uğurlu müdafiəsi şərəfinə rodoslular adada dünyanın ən böyük heykəlini qoymağı qərara aldılar.

## Tarixi (Rodos nəhəngi)

Abidənin yaradılması antik dövrün məşhur heykəltəraşı Lissipin şagirdi Xaresə həvalə olunmuşdur. Xares abidəni 12 il ərzində yaratmışdır. Heykəl 66 il mövcud olmuşdur.

Dənizlə şəhər darvazaları arasındakı bazar meydanında qoyulmuş 36 metrlik tunc heykəldə gənc oğlan təsvir olunmuşdu. Onun möhkəm ayaqları azacıq aralı, sağ əli gözlərinin üstündə idi. Başında günəş şüalarının rəmzi olan tac vardı. Bu, günəş Tanrısı Heliosun təsviri idi. Camaat onu öz himayəçisi hesab edirdi.

E.ə 225-ci ildə baş verən zəlzələ nəticəsində Rodos nəhənginin ayaqları sınmışdır. Heykəl dənizə yıxılmış və təxminən 1000 il sahildə bu vəziyyətdə qalmışdır. Tarixçi Strabonun məlumatına görə rodoslular "baxıcı" məsləhəti ilə onu qaldırmırlar. 653-cü ildə ərəb sərkərdəsi Müaviyyə adanı ələ keçirdikdən sonra nəhəngi bir yəhudiyə satır.

977-ci ildə heykəli hissələrə ayıraraq satmaq qərarına gəlmişlər. Qədim əlyazmalarda göstərilir ki, heykəlin hazırlandığı tuncun daşınması üçün 900 dəvə lazım olmuşdur.

Nyu-York buxtasındakı Azadlıq heykəlinin timsalında Rodos nəhənginin obrazı yaradılmışdır.

## İstinadlar Haqqında məlumatlar.

## Həmçinin bax
* Misir ehramları
* Halikarnas mavzoleyi
* Dünyanın yeddi möcüzəsi
* Semiramidanın asma bağları
* Olimpdə Zevsin heykəli
* Artemida məbədi
* İsgəndəriyyə mayakı

## Xarici keçidlər
* Oktay Talıstanlı. Qədim Şərqin möcüzələri. Bakı: "Adiloğlu", 2007.
Rağib Əl-İsfahani

**Ər-Rağib əl-İsfahani** () — Dilçi alim.

## Həyatı
425-ci h.q. (1108/1109-cu il) ilində vəfat edib.

## İstinadlar
Xuan Antonio Samaranç

**Xuan Antonio Samaranç**() — Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin 7-ci prezidenti, Beynəlxalq idman hərəkatı xadimi, ispan diplomatı və sənayeçisi, Avropa Otüstü Hokkey Federasiyasının (EHF) fəxri prezidenti..

## Həyatı
Xuan Antonio Samaranç 1966-cı ildən Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvü, 1974–1978-ci illərdə vitse-prezidenti, 1980–2001-ci illərdə isə prezidenti olub. O, tutduğu vəzifədən istefa verdikdən sonra ali olimpiya qurumuna fəxri prezident seçilib.

O, Polşa Respublikasının ali mükafatı — Böyük Komandor Xaçı ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Jak Roqqe

**Jak Roqqe**() — Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin 8-ci prezidenti (2001–2013).

## Həyatı
Jak Roqqe BOK-un 8-ci prezidentidir. O, 2001-ci ildə ispaniyalı Xuan Antonio Samarançı əvəzləyib. 2013-cü ildə onu bu postda Tomas Bax əvəz etmişdir.

İxtisasca həkim olan Jak Roqqe yelkən idmanı ilə peşəkar səviyyədə məşğul olub. O, 1968, 1972 və 1976-cı illərdə Olimpiya oyunlarının iştirakçısı olub. Bundan başqa, Jak Roqqe reqbi üzrə Belçika yığmasının şərəfini qoruyub.

## İstinadlar
Əhməd Şahidov

Əhməd Şair oğlu Şahidov — azərbaycanlı hüquq müdafiəçisi, Azərbaycan Demokratiya və İnsan Haqları İnstitutunun rəhbəri, Azərbaycanlı Əsir və Girovlarla bağlı Məlumat Mərkəzinin  koordinatoru.

## Həyatı
Əhməd Şahidov 1982-ci ildə Qax rayonunda anadan olub. 1999-cu ildə humanitar təmayüllü liseyi bitirib və həmin il Bakı Slavyan Universitetinin pedaqoji fakültəsinə daxil olub. 2003-cü ildə BSU-nun magistratura pilləsində təhsilini davam etdirib. 2005-ci ildə magistraturanı qırmızı diplomla bitirib, aspirant kimi elmi fəaliyyətə başlayıb.

2005–2008-ci illərdə Bakı Slavyan Universitetinin pedaqoji fakültəsinin Müasir rus dili kafedrasında aspirant kimi elmi tədqiqatlar aparıb. Üzərində çalışdığı dissertasiya işi "Rus və Azərbaycan dillərində hecanın fonetik quruluşu və sözün sillabik quruluşu (ikihecalı sözlərin materialları əsasında)" adlanır. Mövzuyla bağlı yerli və xarici elmi jurnallarda xeyli məqalələri dərc olunub.

23 iyun 2009-cu il tarixdə Bakı Slavyan Universitetinin D.02.071 Dissertasiya Şurasının iclasında namizədlik dissertasiyanın rəsmi müdafiəsi keçirilib. Yekdilliklə ona 10.02.03 – Slavyan dilləri (Rus dili) və 10.02.01 – Azərbaycan dili ixtisasları üzrə filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsinin verilməsi qərara alınıb.

Elmi fəaliyyəti ilə bərabər jurnalistika fəaliyyəti ilə də məşğul olub. İndiyə kimi yerli mətbuatda müxtəlif mövzularda məqalələri işıq üzü görüb. O, 2002-ci ildə "Qoroskop" qəzetinin müxbiri olub. Bundan başqa, 2005–2007-ci illərdə Rusiyada dərc olunan beynəlxalq "NRS" ("Novoe Russkoe Slovo") qəzetində 300-ə yaxın məqaləsi dərc olunub.

2009–2014-cü illərdə Rusiya Federasiyası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçiliyi Akademiyasının "Hüquq" fakültəsində "Dövlət hüququ" ixtisasında təhsil alıb.

2014-cü ilin İyun ayından Azərbaycan Demokratya və İnsan Haqları İnstitutunun rəhbəridir.

2018-ci ilin Dekabr ayından Azərbaycanlı Əsir və Girovlarla bağlı Məlumat Mərkəzinin koordinatoru vəzifəsində çalışır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Tərcümeyi-hal
Polis Akademiyası (Azərbaycan)

**Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Polis Akademiyası** — zabit kadrları və sıravi polis nəfərləri hazırlayan xüsusi ali məktəb.

## Tarixi
Polis Akademiyası sıravi milis nəfərləri və komandir kadrları hazırlayan bir məktəb kimi 1921-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq Daxili İşlər Komissarlığının qərarı ilə təsis olunmuş, 1936-cı ilədək Bakı şəhərində fəaliyyət göstərmiş, 1936-cı ildən isə Mərdəkan qəsəbəsinə köçürülmüşdür. 1957-ci ildə Bakı Milis Məktəbi SSRİ DİN-in Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbinə çevrildi. Təhsil müddəti iki il müəyyən edilmişdi və məktəbi qurtaranlara orta təhsilli hüquqşünas diplomu verilirdi.

1957–1961-ci illərdə məktəb əyani, qiyabi şöbələr və təkmilləşdirmə kursları vasitəsilə Gürcüstan, Dağıstan, Kabarda-Balkariya, Altay, İrkutsk, Krasnodar, Kuybışev, Novosibirsk, Kemerovo, Saratov və onlarca başqa şəhərlər və respublikalar üçün peşəkar kadrlar hazırlayırdı.
{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [ 50.168078, 40.487238 ]
      }
    }
  ]
}


Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 may 1992-ci il tarixli 782 saylı Fərmanı və Nazirlər Kabinetinin 9 iyun 1992-ci il tarixli 321 saylı qərarına əsasən Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbi zəminində Polis Akademiyası yaradıldı. Az bir müddət ərzində Akademiyaya I dərəcəli status verildi.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyi

## İstinadlar
Bakı Britaniya Məktəbi

**Bakı Britaniya Məktəbi** () — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
15 sentyabr 2007-ci ildə Bakı Britaniya Məktəbi öz qapısını 100-dən çox şagirdin üzünə açdı.

2007-ci il dekabr ayında məktəb ilk semester buraxılışını qeyd etdi.

20 mart 2008-ci ildə BSB (Bakı British School) ilk Novruz Bayramını məktəbin həyətində, şagirdlərin çıxışı ilə təntənəli şəkildə keçirtdi.

25 iyun 2008-ci il məktəb ilk yay buraxılışını qeyd etdi.

22 iyun 2009-cu il ilk son zəng qeyd edildi.

Bakı Britaniya Məktəbi 22 iyun 2009-cu ildə, məktəbin şagirdləri, muəllimləri, valideynləri, 25 məzunu və 200 dən çox qonağı ilə, Rus Dram Teatrında təntənəli şəkildə ilk son zəngini qeyd etdi.

## İbtidai təhsil
İbtidai təhsildə, şagirdlər SAT proqramları (standartlaşdırılan qiymətləndirmə testləri) götürürlər. Bu proqram 2-ci sinifdən 6-cı sinifə qədər hər il götürülür. Testin nəticələri şagirdlərin 1 ildə topladığı ümumi biliyin səviyyəsini göstərməyə imkan verir.

## Orta təhsil
Baku British School orta təhsil tələbələrini Kembric beynəlxalq ekspertiza imtahanları ilə Kembric IGCSE (orta təhsilin beynəlxalq ümumi şəhadətnaməsi) almaq üçün səkkiz fənnə hazırlaşdırır. Britaniya sistemi ilə Kembric IGCSE imtahanları 10-cu sinifdən başlayır və 13-cü sinifə qədər şans verilir. İmtahan kağızları Kembricdə yoxlanılıb, 1 aydan sonra yenidən Azərbaycana göndərilir.

İmtahanların hamısından uğurla keçən (səkkiz fəndən IGCSE alan) şagird Britaniyanın və dünyanın hər bir universitetinə qəbul ola bilər.

## Həmçinin bax
* Bakı Oksford Məktəbi
* Landau School
* Bakı Avropa Liseyi

## Mənbə
* Baku British School 

## Xarici keçidlər
* BSB
Nottinqem Trent Universiteti

**Nottinqem Trent Universiteti** () — İngiltərənin Nottinqem şəhərində yerləşən universitet.

## Tarixi
Nottinqem Trent Universiteti 1843-cü ildən mövcud olan bir neçə təhsil müəssisəsinin əsasında, 1992-ci ildə yaradılmışdır. Şəhərin mərkəzində və ətrafında yerləşən bir neçə universitet şəhərciyi var.

## Universitetin quruluşu
Universitet dörd kollecdən ibarətdir. Bu kolleclərə aşağıdakı fakültələr daxildir:
* Kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq və ətraf mühit fakültəsi
* Memarlıq, dizayn və tikinti mühiti fakültəsi
* İncəsənət və dizayn fakültəsi
* Sənətlər və humanitar elmlər fakültəsi
* Nottingem biznes məktəbi
* Təhsil fakültəsi
* Nottingem hüquq məktəbi
* Elm və texnologiya fakültəsi
* Sosial elmlər fakültəsi

Bu fakültələrdən bəzilərinə aşağıdakı ixtisaslar daxildir:

Nottingem biznes məktəbi – mühasibat və maliyyə, iqtisadiyyat, biznes və menecment, rəhbərlik, insan resurslarının idarə edilməsi, strateji menecment, beynəlxalq biznes, marketinq, pərakəndə satış, əməliyyatlar, informasiya menecmenti.

Sosial elmlər fakültəsi – kriminologiya, cinayətin azaldılması, sağlamlıq və sosial qayğı, siyasət, sosiologiya, sosial iş, ictimai sağlamlıq, təhlükəsizlik və ətraf mühit, psixologiya, kiberpsixologiya, sosial siyasət, gənclərə aid tədqiqatlar, gənclərə aid hüquqşünaslıq, karyera təhsili, yönəltmə, məsləhət vermə.

## Universitetin rəhbərliyi
Universitetin rektoru (*Chancellor*) Britaniyanın tanınmış media xadimi Maykl Parkinsondur (*Michael Parkinson*). O, universitetin yüksək səviyyəli tədbirlərdə əsas nümayəndəsidir. Universitet prorektor (*Vice chancellor*) Neyl Qorman (*Neil Gorman*) və Baş Menecment Qrupu tərəfindən idarə edilir. Ayrıca İdarəedicilər Şurası universitetin idarə olunmasına nəzarət edir.

## Reytinqi
"The Independent" qəzetinin apardığı sorğuya əsasən Nottingem Trent Universiteti Birləşmiş Krallığın 113 universiteti içərisində 52-ci yerdə, 1992-ci ildə və sonra yaranan (50-dən çox) uniersitetlər içərisində isə birinci yerdədir.
Məzunların işlə təmin edilməsi məsələsini universitet xüsusilə müvəffəqiyyətlə həll edir.

Ətraf mühitə qoruyucu münasibətinə görə NTU ölkə universitetləri içərisində birinci yerdədir. Universitet karbon tullantılarını azaltmaq, elektrik cərəyanından optimal istifadə etmək, müxtəlif yollarla ətraf mühiti qorumaq məqsədilə böyük proyektlər həyata keçirir. NTU bu sahədə gördüyü işlərə görə layiq görüldüyü "yaşıl universitet" adını qürurla daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bakı Oksford Məktəbi

**Bakı Oksford Məktəbi** () — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
1998-ci ildən fəaliyyət göstərir

## Fəaliyyəti
Bakı Oksford Məktəbi - Kembric Universitetinin imtahan mərkəzi və BMT yanında QHT-nın üzvüdür. Burada təhsil ingilis dilindədir. Təhsil müddəti 12 ildir. Məktəbi bitirənlərə aşağıdakı sənədlər verilir:
*Oksford Dil Mərkəzinin ingilis dilini bilmə səviyyəsi haqqında sertifikat
*Orta təhsil haqqında beynəlxalq attestat (İB və ya İQCSE)
*Azərbaycan Respublikasının orta təhsil haqqında attestatı

Məktəbin nəzdində Böyük Britaniya və digər ölkələrin universitetelərinə qəbul olunmaq üçün tələbələrin hazırlıq proqramı da fəaliyyət göstərir. Proqram Azərbaycanda təhsil üzrə Britaniya Şurasının dəstəyi ilə keçirilir. Qeyd edək ki, məktəbə qəbul olmaq istəyən şəxs ingilis dilindən test imtahanı verməlidir. Çünki burada təhsil ingilis dilindədəir. Əlavə dil olaraq isə şagirdin seçiminə görə ya fransız, ya da alman dili tədris olunur. İmtahandan keçə bilməyənlərə isə məktəb öz hazırlıq kurslarını təklif edir. "Baku Oksford School" 2002-ci ildə Təhsil Nazirliyi tərəfindən "İnnovasiyalar məktəbi " adına layiq görülüb. Məktəbdə rəssamlıq və rəqs studiyaları, 2 idman zalı, 2 kafeteriya, zəngin kitabxana, geniş futbol və oyun meydançaları fəaliyyət göstərir. Dərs müddəti saat 9:00-dan 16:00-dək davam edir. Bir faktı da qeyd edək ki, bu məktəbin məzunlarının əksəriyyəti təhsillərini xarici universitetlərdə davam etdirirlər.

## Həmçinin bax

* Landau School
* Bakı Britaniya Məktəbi
* Bakı Avropa Liseyi

## Xarici keçidlər
*http://www.bakuoxfordschool.com/
*http://www.hafta-ichi.com/newv/2009/10/01/read=42687
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu (Azərbaycan)

Azərbaycan Respublikasında əhalinin mənzilə olan tələbatını ödəmək, yaşayış şəraitini yaxşılaşdırmaq, mənzil tikintisinin səmərəli maliyyələşdirilmə mexanizmini yaratmaq, bu sahədə formalaşan təklifin alıcılıq qabiliyyətli real tələbə uyğunlaşmasını təmin etmək və ipoteka kreditləşməsinə yerli və xarici investorları cəlb etmək məqsədilə "Azərbaycan Respublikasında ipoteka kreditləri sisteminin yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 16 sentyabr tarixli 299 nömrəli Fərmanına uyğun olaraq Azərbaycan Mərkəzi Bankı nəzdində Azərbaycan İpoteka Fondu yaradılıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2015-ci il 27 oktyabr tarixli 661 nömrəli Fərmanına əsasən, Azərbaycan Mərkəzi Bankı nəzdində Azərbaycan İpoteka Fondunun yenidən təşkili yolu ilə səhmləri dövlətə məxsus "Azərbaycan İpoteka Fondu" ASC yaradılıb və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 22 iyun tarixli 940 nömrəli Fərmanı ilə Cəmiyyətin Nizamnaməsi təsdiq edilib.

Daha sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 25 dekabr tarixli 1760 nömrəli Fərmanı ilə "Azərbaycan İpoteka Fondu" ASC-nin və "Azərbaycan Respublikasının Kredit Zəmanət Fondu" ASC-nin birləşmə formasında yenidən təşkili yolu ilə "Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu" qeyri-kommersiya hüquqi şəxsi yaradılıb.

## İKZF-in tarixində mühüm hadisələr
* 16 sentyabr 2005-ci il – Azərbaycan İpoteka Fondunun yaradılması
* 22 dekabr 2005-ci il – Azərbaycan İpoteka Fondunun Əsasnaməsinin təsdiq edilməsi
* 1 mart 2006-cı il – İlk ipoteka kreditlərinin verilməsinə başlanılması
* 31 mart 2006-cı il – ilk ipoteka kreditinin verilməsi
* 16 may 2006-cı il — İlk yenidən maliyyələşdirmə əməliyyatının aparılması
* 16 iyun 2006-cı il — Regionda İlk ipoteka kreditinin verilməsi
* 20 noyabr 2006-cı il — İKZF-in kotirovka dərəcəsi 2% səviyyəsində təyin olunması
* 7 fevral 2007-ci il — 100-cü ipoteka kreditinin verilməsi
* 20 aprel 2007-ci il — İlk güzəştli ipoteka kreditinin verilməsi
* 4 may 2007-ci il — 1000-ci ipoteka kreditinin verilməsi
* 29 iyun 2007-ci il — İKZF-in Naxçıvan filialının rəsmi açılışı.

## Xarici keçidlər
*  Rəsmi Saytı
Bakı Banklararası Valyuta Birjası

**Bakı Banklararası Valyuta Birjası** (BBVB) — 1993–2014-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş və rəsmi olaraq 2022-ci ildə ləğv edilmiş Azərbaycan birjası. Azərbaycanda və Qafqaz regionunda ən iri birja təsisatı olmuşdur.

## Fəaliyyəti
1993-cü ilin 26 iyul tarixində Milli, Beynəlxalq, Əmanət, Sənaye-investisiya və Aqrosənaye bankları tərəfindən təsis edilmişdir. 2003-cü ilə qədər burada 2 mindən çox ticarət sessiyası keçirilmişdir, 2013-cü ilə qədər bu say 6,900-a çatmışdır. Bağlanmış valyuta əqdlərinin ümumi həcmi, təxminən 3 milyard dollar, manat ekvivalentində isə 12 trilyon manatdan çox olmuşdur. 1995-ci il martın 31-dən bu günədək BBVB-də Azərbaycan Milli Bankının kredit hərracları keçirilir və bu hərraclarda kommersiya bankları 900 milyard manat borc götürmüşlər. 1996–1999-cu illərdə dövlət istiqrazları üzrə hərracların həcmi 694,15 milyard manat təşkil etmişdir. BBVB-nın səyləri sayəsində Azərbaycanda bankların əksəriyyəti elektron hərraclarının iştirakçısı olmuş, ötən il iyulun 9-dan BEST sistemində 85 milyon dollar məbləğində əqdlər bağlayaraq, valyuta risklərini və qısamüddətli likvidliyi daha operativ və kompleks şəkildə idarə etmək imkanı qazanmışdır. BBVB və onun səhmdarlarının Azərbaycanda ilk dəfə reallaşdırdığı layihələr arasında Maliyyə Nazirliyinin Dövlət Qısamüddətli Emissiyalarının (DQİ) dövriyyəsinə xidmət göstərilməsi, səhmlərlə birinci birja ticarətlərinin təşkili, dövlət qiymətli kağızları ilə əməliyyatların uçotu üçün elektron depozitarinin yaradılması, listinq üzrə xüsusi Komissiyanın təsis edilməsi, birinci banklararası kredit hərracları, həmçinin universal ticarət-hesablama birja kompleksinin işə buraxılması var. Birja 2001-ci ildə BEST informasiya-ticarət sistemi işə buraxmışdır. Bu, Qafqazda ilk birja elektron ticarət sistemi olmuşdur.

## Strukturu
Rəhbəri Fərhad Əmirbəyov olmuşdur.

## Əməkdaşlıqlar
BBVB iri xarici maliyyə təsisatları ilə əməkdaşlıq etmişdir. Onların arasında İstanbul Fond Birjası, Moskva Banklararası Valyuta Birjası, Vyana Birjası və digərləri vardır. BBVB Dünya Birjalar Federasiyasının, Avropa-Asiya Birjalar Federasiyasının üzvü, habelə MDB Beynəlxalq Birjalar Federasiyasının həmtəsisçisidir.

## Ləğv edilməsi
2014-cü ildə Birja vergi orqanına müraciət edərək əməliyyatların həcminin az olması və gəlirlərinin xərclərini ödəməməsi səbəbindən ticarət fəaliyyətini könüllü şəkildə dayandırmışdır. 2022-ci ildə rəsmi olaraq ləğv olunmuşdur.

## Həmçinin bax

* Bakı Fond Birjası

## İstinadlar
Məmiş Abdullayev

**Məmiş Abdullayev Şahbaz oğlu** — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (24.03.1945)

## Həyatı

Məmiş Abdullayev Şahbaz oğlu 1923-cü ildə Kürdəmir rayonunun Muradxan kəndində dünyaya göz açmış, orta məktəbi qurtardıqdan sonra 1943-cü ilin iyununda hərbi qulluğa getmiş və I Belarus cəbhəsində hərbi əməliyyatlar aparan 48-ci ordu tərkibində olan 339-cu atıcı alayda pulemyotçu olmuşdur.

Serjant Məmiş Abdullayev 1944-cu ilin sentyabrının əvvəlində Polşa ərazisində düşmənə qarşı aparılan döyüşlərdə şəxsi qəhrəmanlıq göstərmiş və döyüşən hərbi hissənin hücumunu təmin etmişdir. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Məmiş Abdullayev Şahbaz oğlu
Mikayıl Ələkbərov

**Ələkbərov Mikayıl Məhəmməd oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

## Həyatı
Bakının indiki Abşeron rayonunun Saray kəndində dünyaya göz açmış və 1942-ci ildə orduda xidmətə könüllü getmişdir.

Hərbi əməliyyatlarda 1943-cü ilin aprelində 81-ci atıcı diviziyası (7-ci ordu) tərkibində kəşfiyyatçı kimi iştirak etmiş və həmin ilin sentyabrın sonunda Dneprin keçilməsində şəxsi igidliyi ilə fərqlənmişdir. Belə ki, kəşfiyyatçı Mikayıl çayı tez keçərək düşmən sahilindən onun müdafiə qüvvəsi haqqında məlumatı öz hissəsinə verməklə hücüm əməliyyatının qələbəsini təmin etmişdir.

Ukraynanın Dnepropetrovsk vilayətinin azad edilməsi uğrunda aparılan döyüşlərdə düşmənin 14 hücumunun dəf edilməsində iştirak edərək, ağır yaralanmış və iki həftə sonra aldığı ağır yaralardan həlak olmuşdur. 

Dnepropetrovskda Rudka kəndində dəfn edilmişdir. 

Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ölümdən 12 gün sonra 1943-cü ilin 26 oktayabrında verilmişdir. 

Saraydakı və Rudkadakı məktəblərə onun adı verilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
*Герои Советского Союза - сыны Азербайджана, Баку,1965
*Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Т.1. М., 1987
* "Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı" 3-cü cild, "Ə" hərfi. Bakı-2003. səh.479.

## Xarici keçidlər
*  9may.az. Qəhrəmanlar. 
* UKRAYNADA SOVET İTTİFAQI QƏHRƏMANI MİKAYIL ƏLƏKBƏROVUN ABİDƏSİNİN AÇILIŞI OLUB
Məstan Əliyev

**Əliyev Məstan Aslan oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
1918-ci ildə Tovuz rayonunun Əsrik Çırdaxan kəndində anadan olmuş və kənd məktəbində müəllim işləyən Məstan Əliyev 1939-cu ildə orduya xidmətə getmişdir. Müharibə başlandığı zamandan 47-ci ordunun tərkibində cəbhələrdə olmuş, Berlin ətrafında döyüşlərdə iştirak etmişdir. 1944-cü ildə 143-cü atıcı diviziyasına göndərilmişdir. Starşina Məstan Əliyevin uğurlu döyüşlərindən biri 1945-ci ilin 16 aprelində Oder çayının sol sahilində oldu. Bu döyüşdə onun bölməsi 72 əsgər və zabitini əsir götürdü, şəxsən özü isə 20 nəfərə qədərə faşist məhv etdi. Məstan Əliyev aprelin 23-də Berlin uğrunda döyüşlərin birində həlak oldu.

Ona Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 1945-ci il mayın 31-də verildi.

Almaniyada dəfn edilmişdir. Doğma kəndinin məktəbi onun adını daşıyır.

## İstinadlar
Səməd Abdullayev

**Səməd Abdullayev** (*Abdullayev Səməd Həmid oğlu*; ) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (17.11.1943).

## Həyatı
Səməd Abdullayev 1920-ci ildə Ağdaş rayonunun Qolqətı kəndində anadan olmuş və şəhərdəki Pedaqoji Texnikumunda təhsilini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə çağırılmış, tibbi xidmət üzrə təlim keçərək Şimali Qafqazda hərbi əməliyyatlar aparan 18-ci ordunun tərkibindəki 318-ci dağ-atıcı diviziyasında xidmətə başlamışdır.

Tibb xidmət starşinası Səməd Abdullayev, Kerç yarımadasına 1 noyabr 1943-cü il tarixdə desant çıxarılmasında iştirak etmiş, yaralı döyüşçülərə hərbi xidmətlə yanaşı düşmənə qarşı aparılan ağır əlbəyaxa döyüşdə bir neçə faşist əsgərini məhv etmiş və ağır döyüşlərin 5-ci günü həlak olmuşdur. Kerç şəhəri ətrafında dəfn edilmişdir.

Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 17 noyabr 1943-cü ildə verilmişdir.

Ağdaşın Qolqətı kənd məktəbinə qəhrəmanın adı verilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə

* 9may.az. Qəhrəmanlar. 
*Герои боёв за Крым. - Симферополь: Таврия, 1972.
*Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Т.1. М., 1987
*Золотые Звёзды Азербайджана. Баку, 1975
*Кузьмин М.К. Медики—Герои Советского Союза. М.,1970
*Сатрапинский Ф. Военные медики - Герои Советского Союза. Л., 1975
Qəzənfər Əkbərov

**Əkbərov Qəzənfər Qulam oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
1917-ci ildə Naxçıvanın Cəhri kəndində anadan olmuş, 1940-cı ildə Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunu bitirmiş, 1941-ci ildə Qoşadizə kənd məktəbinin müdiri işləmişdir. Faşist Almaniyası SSRİ-yə hücum etdikdən sonra Sovet Ordusuna səfərbər edilmiş, Tbilisi topçuluq məktəbində təhsil almışdır. Təhsilini başa vurduqdan sonra 1942-ci ildə Şimali Qafqaza göndərilmişdir. Döyüş yoluna Qafqaz dağlarının ətəklərindən başlayan Q. Q. Əkbərov topçu komandir kimi Ukraynanın, Belarusun alman faşistlərindən təmizlənməsində fəal iştirak etmişdir.

1944-cü il avqustun 3-də Belarusun Volojin şəhəri ətrafında gedən döyüşlərdə misilsiz qəhrəmanlıq göstərmişdir. Onun başçılığı altında üç nəfər topçu almanların beş ağır tankına qarşı qeyri-bərabər döyüşə girmişdilər. Bir neçə saat davam etmiş döyüşdə düşmənin 4 tankı, 60-dan artıq əsgər və zabiti məhv edilmişdi. Bu döyüşdə Q. Q. Əkbərov qəhrəmanlıqla həlak olsa da, düşmənin hücumunu dayandırmağa və beləliklə də öz döyüş yoldaşlarının mühasirəyə düşməsinin qarşısını almağa nail olmuşdu. Bu qəhrəmanlığına görə Q. Q. Əkbərov ölümündən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdü.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Q.Q.Əkbərovun xatirəsi əbədiləşdirilmişdir. Ona Cəhri kəndində abidə qoyulmuşdur. Adına küçə və məktəb vardır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, c. IV, 1980, səh.154.
* "Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı" 3-cü cild, "Ə" hərfi. Bakı-2003. səh.435.

## Xarici keçidlər
* 9may.az. Qəhrəmanlar.
Gəray Əsədov

**Əsədov Gəray Lətif oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
Gəray Lətif oğlu Əsədov Karyagin qəzasının (indiki Beyləqan rayonu) Şahsevən kəndində anadan olmuşdur. Kənddəki yeddiillik kənd məktəbini bitirdikdən sonra bir müddət kolxozun pambıq tarlalarında çalışmışdır.

1942-ci ildə hərbi xidmətə getmişdir. Mozdok şəhərinin yaxınlığındakı dağların ətəklərindən uzaq Rumıniyayadək şanlı döyüş yolu keçmiş Serjant Gəray Əsədov 27-ci ordunun tərkibində məşhur Kursk əməliyyatında döyüşmüş: Ukrayna, Moldaviya və Rumıniyanın azad edilməsinə fəal iştirak etmişdir.

1941-ci ilin payızında könüllü olaraq əsgərliyə yollanıb. Əvvəlcə Naxçıvanda yeni formalaşan diviziyanın tərkibində qısamüddətli kiçik komandirlər kursunu keçib. 1942-ci ilin yayınadək İranda sovet qoşun hissələrinin tərkibində xidmət edib və Qafqaz təhlükədə olduğu vaxtlarda döyüşlərə yollanıb. Avtomatçılar bölməsinin komandiri kimi ilk döyüşlərdən qorxmazlığı və cəsurluğu ilə fərqlənib. Onlarla düşməni məhv edib, əsir götürüb. Əlbəyaxa döyüşlər zamanı göstərdiyi şücaət onun şan-şöhrətini daha da artırıb.Xüsusilə Xuedin şəhəri uğrunda döyüşlərdə düşmən minomyotunun heyətini məhv edərək şəxsən özü minomyotun arxasına keçib və onun üzünü düşmən istiqamətinə çevirərək xeyli canlı düşmən qüvvəsini məhv edib.Həmin döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə Gəray Əsədov "Qırmızı Bayraq ordeni"nə layiq görülüb.1944-cü il oktyabr ayının 19-da isə Gəray Əsədov uzaq Rumıniyada qumbara ilə düşmənin bir neçə atəş nöqtəsini susdurub, qumbarası, gülləsi tükənəndə isə öz köksünü düşmənin dəzgah pulemyotunun qarşısına verərək əməliyyatın uğurla başa çatmasına zəmin yaradıb. Aleksandr Matrosovun qəhrəmanlığını təkrar edən həmyerlimizin adı əbədi olaraq Böyük Vətən müharibəsi tarixinə qızıl hərflərlə yazılıb. Ona ölümündən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.Məzarı Vətənimizdən uzaqlarda olsa da xalqımız igid oğlunun adını həmişə əziz tutur.

## Xatirəsi
Təhsil aldığı kənd məktəbinə və rayonun bir küçəsinə onun adı verilmişdir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Mayıl Alıcanov. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Gəray Əsədov. Bakı, "Gənclik", 1975 
* Gəray Əsədovun ev muzeyi. Kəpəz TV, 17.03.2014 Məmmədov Əhməd
Cəmil Əhmədov

**Əhmədov Cəmil Məhəmməd oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
Cəbrayılın mərkəzində dünyaya göz açmış və 1942-ci ildə orduda xidmətə getmişdir. Hərbi məktəbdə təhsilini başa vuraraq leytenant rütbəsi aldıqdan sonra Belorusiyanın azad edilməsi üzrə döyüşlərdə fəal iştirak etmişdir.

Qvardiya leytenantı Cəmil Əhmədovun komandir olduğu bölmə 1944-cü ilin 25 iyulunda Tremlya çayını hamıdan əvvəl keçərək, suyun içində döyüş mövqeyini digər hissələrin gəlməsinə qədər əldə saxlamış və əməliyyatın qələbəsini təmin etdiyinə görə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına təqdim edilmışdir.

Bundan iki ay sonra 1944-cü ilin 2 sentyabrında Polşa ərazisində həlak olmuş və Varşavada Sovet döyüşçülərinə aid qəbiristanlıq
da dəfn edilmişdir. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adı isə ona 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.

Cəbrayılda məktəb və bir küçə onun adını daşıyır.

* Yazıçı Sabir Əhmədovun qardaşıdır.

## Həmçinin bax
*Azərbaycanlı Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* 9may.az 
* 
* Победа у нас в крови. Джамиль Ахмедов

## Mənbə
* "Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı" 3-cü cild, "Ə" hərfi. Bakı-2003. səh.269.

## İstinadlar
Müseyib Bağırov

**Müseyib Bağırov** (tam adı: *Bağırov  Müseyib Bağır oğlu*; 30 iyun 1915 - 17 may 1981) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
Gəncə şəhərində dünyaya göz açmış, Bakı dənizçilik texnikumunu qurtarmış (1933) və 1941-ci ildə orduya xidmətə getmişdir. Hərbi məktəbi 1943-cü ildə bitirərək 4-cü ordu tərkibindəki 69-cu qvardiya atıcı diviziyasında bölmə komandiri olmuşdur.

Qvardiya baş leytenant M.Bağırov Paltava vilayətinin Zenkov şəhəri ətrafındakı döyüşlərdə şəxsi qəhrəmanlıq göstərmiş, düşmən səngərinə birinci girərək onlarla faşisti məhv etmiş və ağır yaralansa da döyüş meydanını tərk etmişdir. 1944-cü ilin 22 fevralında ona Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir. Kapitan M.Bağırov 1945-ci ilin oktyabrında hərbi xidmətdən 
tərxis edilərək Bakıda işləməyə başlamışdır.

## İstinadlar
Məhərrəm Dadaşov

**Dadaşov Məhərrəm** (tam adı: *Dadaşov Məhərrəm Əkbər oğlu;* ) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
1912-ci ildə Salyan rayonunun Beştalı kəndində anadan olmuşdur. 1941-ci ildə xidmətə traktorçu peşəsindən çağırılmışdır.
233-cü tank briqadasında xidmət edən baş serjant Məhərrəm Dadaşov 1942-ci ildən döyüş cəbhələrində olmuşdur. 1942-ci ilin oktyabrından 1943-cü ilin yanvarınadək 223-cü atıcı diviziyanın tərkibində döyüşmüşdür. Rumıniyanın Vasluy şəhəri ətrəfında 1944-cü ilin avqustunda aparılan döyüşdə fərqlənmişdir. Onun conrakı döyüşləri Çexoslovakiyada olmuşdur.
Baş serjant M. Dadaşovun tank heyəti avqustun 28-də düşmən ordusunun yerləşdiyi məntəqəyə daxil olaraq düşmənin 6 tank vuran topunu və bir neçə pulemyotunu şəxsi heyətləri ilə məhv etmişdir. Bu döyüşdə yaralanan M. Dadaşov tankını idarə etməkdə davam etmiş və tankın atəş nəqtələrinin mərmiləri qurtardıqdan sonra şəxsi silahla döyüşü davam etdirmişdir.
Cəsur tankçı M. Dadaşov aldığı yaralardan sentyabrın 17-də hospitalda vəfat etmişdir.
Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ona 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.

## Mənbə
 9 may.az. Qəhrəmanlar. 

## Həmçinin bax
* "Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı" 3-cü cild, "D" hərfi. Bakı-2003. səh.30.

## İstinadlar
Ağaşirin Cəfərov

**Cəfərov Ağaşirin Ağaməmməd oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
25 fevral 1906-cı ildə indiki Neftçala rayonunun Ballıcalı kəndində anadan olmuşdur.

1928-1930-cu illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir. Böyük Vətən Müharibəsinin ilk günlərindən  qələbə gününə kimi Qafqazdan başlayaraq Berlinədək döyüş yolu keçmiş, özünü bacarıqlı və igid komandir kimi tanıtmışdır. Döyüşlərdə üç dəfə yaralanmışdır.

Pulemyotçu kiçik serjant Ağaşirin Cəfərov 1942-ci ilin noyabrında Cənub cəbhəsində 51-ci ordu tərkibindəki 416-ci Azərbaycan Milli diviziyasında döyüşə başlamışdır. 1943-cü ilin oktyabrında Melitopol şəhəri yaxınlığındakı döyüşlərdə sərrast atəş ilə şəxsi igidlik göstərərək, düşmənin atəş nəqtələrini və 300-dən artıq canlı qüvvəsini məhv etmiş, döyüş üçün mühüm yüksəkliyin zəbt edilməsini təmin etmişdir. Taqanroq şəhəri uğrunda gedən vuruşlarda xüsusi igidliyinə görə 1943-cü ilin 1 noyabrında Sovet İttifaqı Qəhrəmanı kimi yüksək ada layiq görülmüşdür.

O, 416-cı diviziyada bu adı alan birinci qəhrəmandır.

Starşina Ağaşirin Cəfərov müharibə qurtardıqdan sonra öz kəndində kolxoz və kənd soveti sədri olmuş, sonra isə Bakıda Neft-qazma idarəsində işləmişdir.

3 may 1984-cü ildə vəfat etmişdir. Məzarı Neftçala şəhərindəki İsmilli aramgahındadır.

Neftçala rayonu Astanlı kənd tam orta məktəbi Ağaşirin Cəfərovun adını daşıyır. Neftçala şəhər parkında büstü və şəhərdə adına küçə vardır.

## Mənbə
* 9may.az. Qəhrəmanlar. 

## İstinadlar
Abbas Quliyev

**Quliyev Abbas Şahbaz oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
1916-cı ildə Naxçıvan qəzasının (indiki Babək) Şəkərabad kəndində anadan olmuşdur. 1930-cu ildə ibtidai məktəbi, sonra Bakı şəhərindəki
fabrik-zavod şagirdliyi məktəbini, 1936-cı ildə isə Pedaqofi məktəbi bitirib Naxçıvan Dövlət Dram Teatrında aktyorluq etmişdir. 1942-ci ildə Topçular Məktəbini bitirdikdən sonra cəbhəyə getmiş, Bryansk, "Mərkəz", 1 Belorusiya cəbhələri, Oryol, Belqorod, Poltava, Xarkov, Donbas şəhərləri, Dnepr, Visla, Oder çayları uğrunda döyüşlərdə, Varşavanın azad edilməsində fərqlənərək qvardiya kapitanı rütbəsinə qədər yüksəlmiş, 1945-ci ilin mart ayında Almaniyanın Noyştetin şəhəri yaxınlığında gedən döyüşlərdə ağır yaralanmış, müalicədən sonra 1945-ci il avqustun axırlarında 1I dərəcəli Vətən Müharibəsi əlili kimi tərxis olunmuşdur. Ona SSRİ MİK-nın 1934-cü il 16 aprel tarixli qərarı ilə təsis edilmiş 1945-ci il 21 fevral tarixli SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə Polşada Visla çayı uğrunda mübarizədə çətin və məsul əməliyyatın yerinə yetirilməsində şəxsi qəhrəmanlıq və cəsurluq göstərdiyinə, Vislanın qərb "sahilində geniş mövqe tutmaqda piyadalara bacarıqla və qətiyyətlə kömək göstərdiyinə görə Topçu batareyasının komandiri Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, Lenin, 1-ci dərəcəli Vətən Müharibəsi "Aleksandr Nevski", Qırmızı Bayraq ordenləri və "Qızıl Ulduz" medalı ilə təltif edilmişdir. 1945-ci ildən Naxçıvan Dövlət Dram Teatrının direktoru, 1946–1953-cü illərdə Naxçıvan MSSR Maarif nazirinin müavini, Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin katibi, 1953-cü ildən isə Naxçıvan şəhər ZDS İK-nın sədri, 1956–1971-ci illərdə Naxçıvan rayon ZDS-nın sədr müavini, sonra isə Naxçıvan rayon İcraiyyə Komitəsində şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. İttifaq əhəmiyyətli təqaüdçü olmuşdur.

IV, IX, X çağırış Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

1945-ci il fevralın 25-də Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. O vaxtlar "İzvestiya" qəzeti bu münasibətlə yazmışdı: "Naxçıvan teatrı A. Quliyevin şəxsində müvəqqəti də olsa səhnə xadimini itirsə də, Sovet Ordusu onun simasında bacarıqlı və fədakar zabit əldə etmişdi".

## İstinadlar

## Mənbə
*  9may.az. Qəhrəmanlar.
Mehdi Quliyev

**Quliyev Mehdi Nadir oğlu** — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
Quliyev Mehdi Nadir oğlu 5 may 1923-cü ildə Gədəbəy rayonunun Heriknaz kəndində anadan olub. 26 yanvar 1976-cı ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

M. Quliyev 1942-ci ildə Sovet Ordusu sıralarına çağrılmışdır.

Pulemyotçular dəstəsinin komandiri qvardiya serjantı M. Quliyev 1943-cü ilin 27 mayında 15-ci qvardiyaçı alayın tərkibində Krasnodar vilayətinin Krım rayonunun Qorişnı kəndi ətrafındakı döyüşlərdə düşmənin 10-a yaxın əks hücumunu dəfn edərək onun 150-dən çox əsgər zabitini, iki dəzgah pulemyotunu məhv etmişdir. Kerç yarımadasında Kırımın azad edilməsində igidlik göstərdiyinə görə 17 noyabr 1943-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Müharibədən sonra Polis (milis) polkovniki rütbəsinə qədər yüksəlmiş və uzun illər Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyinin İdarədənkənar Mühafizə İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.

2-ci dərəcəli Vətən müharibəsi, 2 Qirmizi Ulduz ordenləri və medallara təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  9may.az. Qəhrəmanlar.
Salahəddin Kazımov

**Kazımov Salahəddin Həsən oğlu** () — general-mayor, Azərbaycan SSR daxili işlər nazirinin müavini, Böyük Vətən müharibəsi illərində artilleriya diviziyası komandiri, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1943).

## Həyatı
Zaqatala rayonu Qass kəndində (indiki Dağlı bələdiyyəsinin tərkibində) dünyaya göz açmış və 1941-ci ildə hərbi xidmətə çağrılmışdır. 1942-ci ilin aprelindən Mərkəzi cəbhədə 13-cü ordu tərkibində, 62-ci artilleriya alayında batalyon komandiri vəzifəsində döyüş əməliyyatında başlamışdır.Milliyətcə saxurdur.

Baş leytenant S. Kazımov Desna, Dnepr və Pripyat çaylarının keçilməsi əməliyyatlarında fərqlənmişdir.

1943-cü ilin 22–23 sentyabrında Dnepr çayını keçərkən sərrast atəş ilə düşmənin atəş nöqtələrini məhv edərək alayın Dneprin sağ sahilinə keçməsini və hücüm əməliyyatının Çerniqov və Qomel istiqamətlərində genişlənməsini təmin etmiş və 1943-cü ilin 16 oktyabrında Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı almışdır.

Müharibədən sonrakı dövrdə Azərbaycanda Daxili İşlər Nazirliyi sistemində işləmiş və general-mayor rütbəsində nazir müavini vəzifəsinə yüksəlmişdir.

1978-ci il 29 iyunda iş yerində Azərbaycan SSR daxili işlər naziri Arif Heydərovla güllələnib. Qatil Şuşa həbsxanasının təsəfüratt hissəsinin rəisi kapitan Ziya Muradov 29 iyunda Bakıya gələrək, mülki geyimdə Daxili İşlər Nazirliyinin binasına daxil olur. Nazirin qəbul otağına gələrək, nazirin böyük referenti podpolkovnik Səfixanovu Makarov tipli tapança ilə öldürür və otağa daxil olaraq nazir Arif Heydərovu və onun müavini general Salahəddin Kazımovu qətlə yetirir. Daha sonra Z. Muradov özünü öldürür. S. Kazımov 3 gün sonra xəstəxanda vəfat etmişdir. Qəzetllər *"xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən faciəli surətdə həlak olmuşdur"* ifadəsi ilə çıxmışdır.

Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Salahəddin Kazımovun Bakı şəhərində yaşadığı Səməd Vurğun küçəsi 196 ünvanındakı binaya baralyefi vurulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  9may.az. Qəhrəmanlar.
Mirzə Vəliyev

**Vəliyev Mirzə Dövlət oğlu** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
Mirzə Vəliyev 1923-cü ildə Qusar rayonunun Yuxarı Ləgər kəndində anadan olmuşdur. Cəbhəyə könüllü getmişdir. Mirzə Vəliyevin döyüş yolu Şimali Qafqazdan başlamış və Ukrayna, Belarusiya, Rumıniya, Bolqarıstan və Macarıstandan keçmişdir. Topçular bölməsi komandiri baş serjant Mirzə Vəliyevin son döyüşü Macarıstan torpağında oldu. Faşist tanklarının və zirehli maşınlarının fasiləsiz hücumlarının qarşısını alan topçular döyüş meydanında misilsiz qəhrəmanlıqlar göstərdilər. Döyüş meydanına tüstü bürümüşdü. Mirzə Vəliyevin topçu bölməsi heyətinin hamısı həlak olmuşdu. Mirzə özü isə ağır yaralanmışdı. Mirzə bütün qüvvəsini toplayaraq sonuncu mərmini topa qoyaraq atəşi ilə düşmənin zirehli avtomobilini məhv etdisə də, özü də həlak oldu.

Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ona ölümündən sonra 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.

## İrsi
Qusar rayonu N.Nərimanov parkında və Yuxarı Ləgər kənd məktəbinin qarşısında büstü qoyulub.  Qusar rayonunda adına küçə vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  9may.az. Qəhrəmanlar.
Məmməd Məhərrəmov

**Məmməd Məhərrəmov** (tam adı: *Məhərrəmov Məmməd Əli oğlu*; 9 oktyabr 1919 - 5 may 1977) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı

Məhərrəmov Məmməd Əli oğlu Qasım İsmayılov rayonunun (indi Goranboy) Qarasuçu kəndində dünyaya göz açmış və 1939-cu ildə hərbi xidmətə çağırılmışdır. Cəbhədə döyüşlərə 1941-ci ildə 52-ci ordunun 254-cü atıcı diviziyasında bölmə komandiri vəzifəsində başlamışdır. Baş serjant M.Məhərrəmovun dəstəsi 1943-cü ilin 2 oktyabr gecəsi Kreşşatnik adlı yerdə Dnepr çayını birinci olaraq keçmiş və 15 gün müddətində düşmənin arxasında onun silah ambarını partlatmış, zəbt etdiyi kənddə düşmənin bir tankını və onlarla əsgərini məhv edərək, arxadan gələn hərbi hissələrin hucumunun genişlənməsini təmin etmişdir.

Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 1944-cü ilin 22 fevralında verilmişdir.

Leytenant M.Məhərrəmov 1945-ci ildə hərbi xidmətdən tərxis edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  9may.az. Qəhrəmanlar.