Skandinav ölkələrinin iqlimi

[thumb|400x400px| [İsveç|İsveçin Lappland şəhərində Lapporten dağ keçidi. ]]

Skandinav ölkəlləri — Farer adaları, Qrenlandiya və Almaniyanı əhatə edən Danimarka, Finlandiya, İslandiya, Norveç və İsveçdən və onlarla əlaqəli ərazilərdən ibarət Şimali Avropadakı bölgə. İsveçin Stokholm şəhəri orta hesabla Skandinav ölkələrinin ən isti yayına sahibdir, iyul ayında ortalama maksimum temperatur 23 ° C (73 ° F); Kopenhagen, Oslo və Helsinki ortalama iyul ayının ortalama maksimum istiliyi 22 ° C (72 ° F) təşkil edir.

## Mövsümi şərtlər

### Qış
right|thumb|257x257px| Qış vaxtı skandinaviya
Danimarkada, yanvar ayı temperaturu   ilə   arasındadır.  Danimarkanın ən soyuq ayı, orta temperaturun  olduğu Fevral ayıdır.  Danimarka üçün gündə günəş işığının sayı gün ərzində yeddi səkkiz saata çatdıqda artır.  İslandiya qışı, eninin nə qədər yüksək olduğunu nəzərə alaraq ümumiyyətlə yumşaqdır. İslandiyanın sahilyanı ovalıqlarında yanvar ayının ortalama temperaturu təxminən  , mərkəzi İslandiyanın dağlıq əraziləri ümumiyyətlə  aşağı qalır. İslandiyada ən aşağı qış temperaturu   ilə    arasındadır, baxmayaraq İslandiyada indiyə qədər qeydə alınan ən aşağı temperatur  idi.  Norveçdə, sahil bölgələrində mülayim qışlar var, daxili qış daha soyuq olur. Midwinter zamanı, Norveçin cənub bölgələri gündə yalnız 5-6 saat günəş işığı alır, şimal isə azlıqda qalır.  Yanvar ayında Norveçdə orta istilik  ilə   arasındadır.  Qonşu Norveç kimi, Finlandiya Yanvar ayında istilik orta hesabla    ilə    dərəcə arasındadır.  Şimal qütb dairəsinin şimalındakı Fin bölgələri, qütb gecəsinin təbii fenomeninə görə günəşin artmasını nadir hallarda görür.  Yanvar və Fevral aylarında bu bölgədəki temperatur  çata bilər.  Fevral ayında Şimali Finlandiya gündə təxminən dörd-altı saat işığı görür.  

### Bahar
İslandiyada bahar isti və mülayim temperatur gətirir. May ayında orta temperatur  olasada,  bəzi yerlərdə     və  təşkil edir.  

### Yay
Danimarkanın ən isti ayı, orta temperatur .  İslandiyada, Avropanın digər yerlərində isti hava kütlələrindən isti havanın şimal enlərinə yönəldilməsi səbəbindən, yayın sonlarında cənubda zaman-zaman şimşək çaxır. Ayrıca Kanadadan gələn soyuq hava, okeanın üzərindən sürətlə istilənir, gurultular əmələ gətirir. Fəqət ildırım fırtınaları İslandiyada çox nadirdir və ildə beşdən az olur.  İyunda İslandiyanın orta gündəlik temperaturu    ilə     arasındadır.  Yay şəraiti Norveçdə yerindən asılı olaraq dəyişir. Norveç sahilləri daxili ərazilərə nisbətən daha sərin yaylara malikdir. Şimalda yerləşdiyinə görə, iyun-iyul aylarında şimalda Trondhimə qədər cənuba çatan demək olar ki, qaranlıq qalmır.  Yaz aylarında Şimal bölgələrində orta istilik   ilə  arasındadır, cənubda isə ümumiyyətlə   ilə    arasındadır.   Finlandiyada yay fəsli digər fəsillərdən daha çox yağışla qarşılaşır. Şimal Qütb dairəsinin şimalındakı Finlandiya, təbii fenomen Qütb gündüzləri səbəbiylə iyun və iyul aylarında günəşli günlər nadir hallarda görür.  Finlandiya Skandinav hissələrində yayda  ilə     arasındadır, cənubda isə temperatur  ilə   yaxındır.   Qrenlandiyada yay aylarında buz təbəqələri " buzlaq hərəkət " və ya "buzlaq zəlzələləri" kimi tanınan şeyləri tətikləyir.  

## Qlobal istiləşmə
right|thumb|482x482px| Helheim buzlaqının geri çəkilməsi, Qrenlandiya

### Effektlər
Qrenlandiya həm Skandinav bölgəsində, həm də dünyada iqlim dəyişikliyindən ən çox təsirlənən bölgələrdən biridir. " *Journal of Climate* " tərəfindən 2006-cı ilin iyul ayında aparılan bir araşdırmada, Qrenlandiyanın buz təbəqələrinin əriməsinin qlobal dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə töhfə verdiyini müəyyən etdi.  2000-ci ildən bu günə qədər olan temperatur uzun müddət sabit olan bir çox çox böyük buzlaqların əriməsinə səbəb oldu. Tədqiq olunan üç buzlaq: Jakobshavn Isbə, Helheim və Kangerdlugssuaq buzlaqları, Qrinland Buz Qatı hissəsinin 16% -dən çoxunu boşaltdı. 1950-1970-ci illərdəki peyk şəkilləri və hava fotoları buzlaqın ön hissəsinin on illər boyu eyni yerdə qaldığını göstərir. 2001-ci ildə buz təbəqəsi  geri çəkilərək sürətlə geri çəkilməyə başladı. Həm də gündə 20 m-dən 32 m-ə (105 fut) qədər sürətlənmişdir.  Qərbi Qrenlandiyanın Jakobshavn Isbræ buzlağı ümumiyyətlə dünyanın ən sürətli hərəkət edən buzlaqları hesab olunur və  dən çox sürətlə fasiləsiz hərəkət edir.  Buzlaqın buz dili 2000-ci ildə parçalanmağa başladı və 2003-cü ildə demək olar ki, tamamilə dağılmasına səbəb oldu, geri çəkilmə nisbəti isə  qədər artdı.   2005-ci ilin yayında Qrinlandın şərq mərkəzi sahilində Uunartoq Qeqertoq adası aşkar edildi. 2005-ci ilə qədər bir çox insan, Uunartoq Qeqertoqun həqiqətən Liverpool Torpağından bir yarımadaya sahib olduğunu güman edirdi, lakin əriyən buz rəfləri bunun yalnız buzlaq buzları ilə materiklə əlaqəli olduğunu ortaya qoydu.  

### Proqnozlaşdırılan təsirlər
Elm adamları, iqlim dəyişikliyinin indiki sürətinin davam etməsi lazım olduğu təqdirdə  olan Qrenlandiyanın buz təbəqəsini    buzlar əriyib qlobal dəniz səviyyəsinin  ə qalxmasına səbəb ola bilər. Bəzi iqlim mütəxəssisləri Qrenlandiyada hər il buz səviyyəsinin  azala biləcəyini təxmin etdilər.     

2008-ci il Ətraf Mühitin İnkişafı İndeksi, ölkə siyasətinin ekoloji göstəricilərinə görə ölkələri sıraladı. Siyahıda birinci Norveç 2-ci, İsveç 3-cü, Finlandiya 4-cü, İslandiya 11-ci, Danimarka isə 26-cı yerdədir.  

## Həmçinin bax

* İqlim 
* İqlim dəyişikliyi 
*İslandiyanın iqlimi
* Norveçin iqlimi 
* İsveçin iqlimi 
* Arktikanın iqlimi 
* Klimatologiya 
* Meteorologiya 

## İstinadlar