open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Həsən Saka

**Həsən Hüsnü Saka** () — Sabiq millət vəkili, baş nazir.

İlk və orta təhsilini Trabzon İbtidai Məktəbi və Rüştiyesinə tamamladıqdan sonra İstanbul Mercan İdadisinə məzun oldu. Mülküyə Məktəbini 1908-ci ildə bitirdi. Divan-ı Muhasebatta dövlət xidmətinə girdi. 1909-cu ildə təhsil üçün Fransaya göndərildi. 1912-ci ilin noyabrında Paris Siyasi Biliklər Məktəbi diplomatiya şöbəsinə məzun olaraq yurda döndü, köhnə vəzifəsində işə başladı. 1915-ci ilin aprel ayında Maliyyə nəzarəti varidat Ümumi Müdirliyi dividendlər vergisi Apellyasiya Komissiyası 1. Mümeyyizliğine təyin edildi. 1916-cı ilin oktyabrında Eskişehir Region İqtisad direktoru oldu. 4 sentyabr 1918-ci ildə Mülküyə Məktəbi İqtisad müəllimi boynuna götürdü. Osmanlı Mebusan Məclisinin son dövründə Trabzon millət vəkili seçilərək dağılmasına qədər vəzifə etdi.

28 yanvar 1921-ci ildə TBMM' nin I. Dövründə Trabzon Millət vəkili seçilərək Məclisə girdi. 19 may 1921-ci ildə Maliyyə vəkili oldu, 22 aprel 1922-ci ildə istefa surətiylə vəzifədən ayrıldı. 11 may 1922-ci ildə İqtisad Vəkilliyinə seçildi. II. Dövr seçkilərində təkrar Trabzondan Millət vəkili seçildi. 24 sentyabrda İqtisad vəkilliyinə təyin edildi. 30 oktyabr 1923-cü ildə qurulan ilk Respublika kabinetində İqtisad vəkilliyinə qorudu. 6 mart 1924-cü ildə II. İsmət Paşa Kabinəsində Ticarət Vəkilliynə gətirildi. 3 mart 1925-ci ildə III. İsmət Paşa Kabinetində Maliyyə vəkilliyinə təyin edildi. 13 iyul 1926-cı ildə vəzifəsindən istefa verdi. 1 noyabr 1926-cı ildə TBMM Prezident vəkilliyinə seçildi. Bu vəzifəsini III. və IV. Dövrlərdə də qorudu. V. Dövrdə yenidən Trabzon Millət vəkili seçilərək 1 mart 1935-ci ildə yenidən prezident vəkili oldu. 1 noyabr 1935-ci ildə Prezident vəkilliyinə ayrıldı. 24 oktyabr 1936-cı ildə İstanbuldan Ankaraya nəql edilən Siyasal Bilgiler Məktəbi Ümumi İqtisad Profesörlüğünü boynuna götürdü.

VI, VII və VIII. Dövrlərdə də Trabzondan millət vəkili seçilərək 13 sentyabr 1944-cü ildə II. Saraçoğlu kabinetində Xarici İşlər Nazirliyinə gətirildi. Rəcəb Peker Kabinesində də eyni vəzifəni qorudu. 9 sentyabr 1947-ci ildə kabinetdə istifasıyla vəzifəsi sona çatdı. 10 sentyabr 1947-ci ildə Baş nazirliyə təyin edildi. 10 iyun 1948-ci ildə II. Kabinetində qurdu, 9 yanvar 1949-cu ildə Baş nazirlikdən çəkildi. Məclisdə CHP Qrup Başçısı olaraq qanunvericilik vəzifəsini davam etdirdi. IX. Dövrdə son olaraq Trabzondan millət vəkili seçildi, 1954-cü il seçkiləriylə siyasətdən çəkildi.

29 iyul 1960-cı ildə İstanbulda vəfat etdi, Zəncirliquyu Qəbiristanlığında dəfn edildi.

## İstinadlar
Əməvilər

**Əməvilər** () və ya **Bəni Üməyyə** ‏() — əsası I Müaviyə tərəfindən 661-ci ildə qoyulan müsəlman dövlətinə başçılıq etmiş sülalə. Süfyani və Mərvani Əməviləri VIII əsrin ortalarına qədər Əməvilər xilafətini idarə etmişlər. Əməvilər xilafəti ordusu indiki Cəbəlüttariq boğazını keçərək Avropaya girdi, müasir İspaniya torpaqlarına daxil olub yürüşü davam etdirdi. Hökumət 750-ci ildə Əbu Müslim Xorasaninin qiyamı nəticəsində Əməvilər sülaləsini əvəz edən Abbasilər tərəfindən hakimiyyətdən devrilmiş. Sülalənin banisi Əbdşəms ibn Əbdmanafın oğlu və Əbdülmütəllibin əmisi oğlu Üməyya ibn Əbd Şəms olmuşdur. I Müaviyə Əli İbn Əbu Talib ilə razılaşaraq Rəşidi xilafəti'nin başına xəlifə olaraq Müaviyə keçmişdir. Əməvilər dövründə İslam mədəniyyəti, Elmi və Texnikası sürətlə inkişaf etmişdir. Əməvilər xilafəti dövrünün ən böyük ölkəsi idi.

## Şəcərəsi

## Əməvilər xəlifə siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Düyün

**Düyün** — hər cür iplərin birləşdirilməsi, bərkidilməsi və bağlanması üsulu. Düyünlər müxtəlif olur. Adi və tez açılan düyünlər və qəliz düyünlər. Adi düyünlərdən gündəlik həyatda (ayaqqabı və başqa geyimlərin bağlanması, paltar qurudulması zivələrində və sairə) istifadə olunur. Qəliz düyünlər bağlamaq üçün müəyyən vərdişlər və peşəkarlıq gərəkdir. Belə düyünlər əsasən yelkənli dənizçilikdə, balıqçılıqda, dağ və paraşüt idman növlərində, kaskadörluqda və b. istifadə olunur.

## İstinadlar
Beton

**Beton** (frans. béton) — təbii daşın tikintidə yaratdığı çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün istifadə olunan süni daş material.

Beton adətən sement və müəyyən nisbətdə başqa materialların (qum,çınqıl, xırda çay daşı, keramzit) qarışığından əmələ gəlir. Betondan əsasən bütöv iri həndəsi və təzyiqə davamlı konstruksiyalarda (körpülərin, yolların və başqa qəliz inşaat işlərində) istifadə olunur. Beton konstruksialar ya inşaat yerinə hazır vəziyətdə, ya da məhlul kimi çatdırılır. İkinci halda maye beton, tikintinin planına uyğun, əvvəlcədən hazırlanmış qəliblərə, xüsusi kompressorlarla vurulur və qurumaq üçün dincə qoyulur.

## İstinadlar
Çınqıl

**Çınqıl**, **çaydaşı** və ya **qənbər** — dənizin, çayların və göllərin dalğalarının təsiri altında aşılanaraq yumru, hamar forma almış müxtəlif dağ süxurlarının qırıntıları, xırda daş. Çay daşları adətən daha iri olur. 10–20 sm qədər. Dəniz daşları daha yastı və kiçik. Əsasən yol tikintisində və beton istehsalında istifadə olunur.

## Həmçin bax
* Qum
Tuf

**Tuf** — vulkanik küldən yaranan, maqma mənşəli dağ süxuru. Adətən qeyri-vulkanik qarışıqda olur. Çox yaxşı inşaat materialıdır. Qırmızı, çəhrayi, bənövşəyi, narıncı rəngdə olur. Bu materialın ən üstün keyfiyətlərindən biri asan emal olunmasıdır.

Azərbaycan ərazisində bir çox qədim tikililərdə istifadə olunub. Məsələn: Pir Hüseyin türbəsi (İrəvan), Müqəddəs İohann kilsəsi (Gəncə), Əskipara monastırı, Qızılburun yaşayış yeri, Kültəpə (Babək) və bir çox başqa.

## Geomorfolji termin
**Tuf** (, ) /ital.tufo/ – müxtəlif mənşəli süxurlar qrupu. Əhəngli /travertin/, silisiumlu /vul-kanik/ və b. növləri var.

## İstinadlar
Riçard Attenboro

**Lord Riçard Attenboro** (; ) — Aktyor və xeyriyyəçi, "Çelsi"nin ömürlük prezidenti hesab olunurdu.

## Həyatı
1983-cü ildə prodüserliyi və rejissorluğunu etdiyi "Qandi" filmi ilə 2 Oskar mükafatı qazanan məşhur aktyor ayrıca 4 İngilis Film və Televiziya Sənətləri Akademiyasının (BAFTA) və 4 "Qızıl qlobus" mükafatı sahibi idi.

Lord Riçard 24 avqust 2014-cü ildə 90 yaşında vəfat edib.

2008-ci ildə iflic keçirən və həyatını əlil arabasında davam etdirən Atenburq həyat yoldaşı aktrisa Şeila Sim ilə bir qocalar evində yaşayırdı.

## Lord Riçard və [[Çelsi FK]]
"Brayton qayaları" filminin çəkilişləri zamanı gənc aktyordan fiziki formada olmaq tələb olunur. Buna görə də Riçard bir neçə həftə London komandasının düşərgəsində məşq edir. Bu müddət ərzində aktyor klubun futbolçuları ilə dostlaşır. Beləcə, Attenbor "Çelsi"nin çılğın fanatı olur.

Riçard 1970-ci illərdə komandanın direktoru vəzifəsində çalışır. 1980-ci illərdə isə o, "Stemford Bric"i developerlərin hücumundan qoruyur.

O, "Çelsi"nin rəsmi xeyriyyə fondu olan "Help A London Child"in də qurucusudur. Lord Riçard Attenbora nəinki "Çelsi"nin, rəqib komandanın azarkeşləri də böyük sayğı və hörmət bəsləyirdi.

## İstinadlar
Robert Mandell

**Robert Mandell** (; ) — kanadalı iqtisadçı.

Vankuver şəhərindəki Britaniya Kolumbiya Universitetinin məzunudur. Robert Mendell 1956-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir. 1999-cu ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1974-cü ildən Kolumbiya Universitetində iqtisadiyyat bölməsində professor olaraq işləyir.

## Əsərləri
* A Theory of Optimum Currency Areas (1961)
* Inflation and Growth in China (1996)
* Building the New Europe (1992)
* Debts, Deficits and Economic Performance (1991)
* Global Disequilibrium (1990)
* Monetary Theory: Interest, Inflation and Growth in the World Economy (1983)
* Man and Economics and International Economics (1968)
* The International Monetary System (Conflict and Reform) (1965)

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Robert Mendell haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Robert Mendell haqqında faktlar
* Robert Mendellin şəkilləri
* Robert Mendellin müsahibəsi
* Robert Mendellin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
Sement

**Sement** ( – ovulmuş daş) və ya **ağ sement** — süni qeyri-orqanik bərkidici tikinti materialı. Əsas inşaat materiallarından biri. Su, su məhlulları və başqa maye ilə qarışdırıldıqda, tədricən bərkiyib daşa dönən elastik kütlə əmələ gətirir. Əsasən beton istehsalı və tikinti məhlullarında istifadə olunur.  Sementin xüsusiyətlərindən biri rutubətdə daha da bərkiməsidir. Bu onu prinsipial olaraq başqa, ancaq havada bərkiyən mineral bərkidici maddələrdən (gips, əhəng) fərqləndirir.

## İstinadlar
Əhəng

**Əhəng** — əhəng daşı və təbaşir kimi karbonat dağ süxurlarının, müəyyən dərəcədə yandırılması nəticəsində əmələ gəlir. Kimyəvi tərkibinə görə, o demək olar ki tamamilə, əsasən СаО(Bax Kimya-7-ci sinif 2015)tərkibli sərbəst kalsium və maqnezium oksidlərindən ibarətdir. Tikintidə, eləcə də müxtəlif kimyəvi maddələrin alınması üçün istifadə olunur.

Əvvəllər bir çox yerdə kustar üsullarla istehsal edilirdi, evlərin interyerinin və eksteryerinin rənglənməsi, ağacların dezinfeksiyası və bəzi dərman məhlulları üçün istifadə olunurdu.

Azərbaycanda Bakı yaxınlığındakı Suraxanı kəndində tarixən əhəng istehsalı ilə məşğul olublar. Bunun üçün yerin təkindən çıxan odun bişirdiyi əhəng daşı və təbaşirdən istifadə edirdilər.
Təbaşir

**Tabaşir** — ovulan, ağ, bəzən sarımtıl yaxud bozumtul orqanik mənşəli əhəng daşı. Əsasən protozoyların (əsasən foraminifer) kiçicik, diametri 0,095-dən — 0,0047-dək mm diametrdə, balıqqulağılarından ibarətdir. Daha yaxın araşdırmalardan sonra məlum oldu ki balıqqulağıları əsasən *Textularia* və *Rotalia* və nisbətən daha az *Globigerinaya* aiddir. Təbaşir dövrünə aid, dərin dəniz çöküntüsü sayılır. Təbaşirin ən yaxın bənzəri qlobigerin lildir, lakin təbaşir adətən tamamilə foraminifer baluqqulağılarından ibarət deyil; onun daxilində tez tez xırda ovulmuş, lakin kristalik karbonat əhəngi tapırlar. Əsasən yazmaq üçün və tikintidə istifadə olunur.
Ceyms Hekman

**Ceyms Hekman** () () — amerikalı iqtisadçı. 2000-ci ildə Deniel Makfaddenlə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Ceyms Hekman 19 aprel 1944-cü ildə Çikaqo şəhərində Con Ceykob Hekman və Bernays İrina Medli cütlüyünün övladı kimi anadan olub.

Ceyms Hekman Kolarado Kollecində riyaziyyat üzrə məzun olduqdan sonra, 1971-ci ildə Prinston Universitetində doktorluq dərəcəsinə yüksəldi.

Ceyms Hekman 1973-cü ildə Çikaqo Universitetində keçməzdən əvvəl Kolumbiya Universitetində köməkçi dosent olaraq işləmişdi.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Ceyms Hekman haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Ceyms Hekman haqqında faktlar
* Ceyms Hekmanın İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Elman Araslı

**Elman Araslı** () — şərqşünas alim, filologiya elmləri doktoru, professor, diplomat, Azərbaycanın Səudiyyə Ərəbistanı və İordaniyadakı keçmiş səfiri, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatındakı (İƏT) nümayəndəsi.

## Həyatı
Elman Araslı Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb.

SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda ərəb filologiyası üzrə aspiranturanı bitirmişdir. 1961-ci ildə Moskva Dövlət Universitetində namizədlik dissertasiyasını müdafiə edir. Misirdə SSRİ Ticarət nümayəndəliyində işləyir, SSRİ-nin Bağdaddakı Mədəniyyət Mərkəzinin Baş direktoru olur, burada səfirliyin birinci katibi kimi ilk dəfə olaraq diplomatik fəaliyyətə başlayır, diplomatik nomenklaturaya daxil olur.

65 ölkədə nümayəndəliyi, filialları olan Sovet Dostluq Cəmiyyəti adlandırılan (SSOD) nüfuzlu qurumda beş il Yaxın və Orta Şərq ölkələri şöbəsinə rəhbərlik edir, “RSFSR-in əməkdar mədəniyyət işçisi” fəxri adına layiq görülür. 1980-1984-cü illərdə SSRİ-nin İordaniya, Yəmən səfirliyində çalışır, həm də Sovet Mədəniyyət Mərkəzinin baş direktoru vəzifəsini daşıyır.

Elman Araslı Azərbaycanın Səudiyyə Ərəbistanı və İordaniyada səfiri kimi xidmət edib, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında daimi nümayəndə olub.

22 avqust 2014-cü ildə vəfat etmiş, 23 avqustda dəfn olunmuşdur.

## Ailəsi
Elman Araslı filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan EA-nın akademiki, ədəbiyyatçı, tənqidçi Həmid Araslının oğludur.

Gəncənin məşhur din xadimi və dövrünün tanınmış maarifçi ziyalılarından olmuş Məmmədtağı Araszadənin nəvəsidir.

1989-cu ildə SSRİ-nin dağılmasından sonra Moskvada yaradılan Rusiya-Azərbaycan Dostluğu Cəmiyyətinin sədr müavini Elvira Araslının həyat yoldaşıdır.

## Kitabları
* "Yarım əsr Yaxın Şərqdə", 630 səh..

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* Hacı Nərimanoğlu, "ELMAN ARASLI-80: Diplomat ömrü", "Xalq qəzeti", 18.07.2013.

## Xarici keçidlər
*
Nizə

thumbnail|Nizə ilə silahlanmış qədim döyüşçü
**Nizə**, **mizraq** və ya **cida** — qədim atıcı, deşici və kəsici soyuq silah. Müxtəlif uzunluqda olur. Qısa və yüngül nizələr məsafədən atmaq, nisbətən ağır və uzun nizələr yaxın döyüş üçün istifadə olunurdu. Nizədən həm piyada, həm də at belində yararlanırdılar.

## Həmçin bax
*Sarissa
Deniel Makfadden

**Deniel Makfadden** () () — amerikalı iqtisadçı. 2000-ci ildə Ceyms Hekmanla birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Deniel Makfaddenin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmə səbəbini İsveç Kral Elmlər Akademiyası bu şəkildə ifadə etmişdi: "Deniel Makfadden kəsikli seçkilərin analizi üçün nəzəriyyə və metodlar təkmilləşdirdiyinə görə təltif olunur". Deniel Makfadden hələ də Berkli Kaliforniya Universitetində iqtisadiyyat professoru olaraq işləyir.

## Həyatı
Deniel Makfadden 29 iyul 1937-ci ildə Relic şəhərində anadan olub. 19 yaşında olarkən Minnesota Universitetindən fizika ixtisası üzrə məzun oldu və 5 il sonra iqtisadiyyat üzrə doktorluq dərəcəsinə yüksəldi. Minnesota Universitetində olarkən elmi rəhbəri Leonid Qurvitsdi. Leonid Qurvits də 2007-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdü.

Deniel Makfadden 1964-cü ildə Berkli Kaliforniya Universitetində işləməyə başladı. 1977-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutuna keçdi, lakin 1991-ci ildə yenidən Berkli Kaliforniya Universitetinə geri döndü. 1975-ci ildə Con Beyts Klark, 1986-cı ildə isə Friş medalına layiq görülmüşdür. 1981-ci ildə ABŞ Beynəlxalq Elmlər Akademiyasına üzv seçilmişdir.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Deniel Makfadden haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Deniel Makfadden haqqında faktlar
* Deniel Makfaddenin şəkilləri
* Deniel Makfaddenin müsahibəsi
* Deniel Makfaddenin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Sapand

thumbnail|
**Sapand** -bir ucunda, barmağa keçirmək üçün ilgək olan, ipdən  atıcı soyuq silah və ov vasitəsi.

Sapand ipinin ortasındakı enliyə daş yerləşdirilərək, ipin bir ucunda olan ilgək barmağa keçirilir, o biri ucunda olan düyün isə, həmin əlin barmaqları ilə sıxılaraq, başın üzərində, üfüqi müstəvidə, ya da, əgər döyüş sıx səfli cərgədə baş verirsə, yandan şaquli müstəvidə fırladılır. Lazımı fırlanma sürəti yığılandan sonra, ipin düyünlü ucu buraxılır. Daş ətalət qanununa tabe olaraq atılır.
Şotlandiya Milli Partiyası

**Şotlandiya Milli Partiyası** (; , qısa **SNP** kimi tanınır) – Şotlandiyada mövcud olan siyasi partiya.

2015-ci ildən etibarən, Böyük Britaniyada 3-cü, Şotlandiyada isə ən böyük partiyadır.

## Tarixi
2014-cü ildə Şotlandiyanın müstəqilliyi üzrə referendum zamanı, Şotlandiyanın 32 vilayətinin hamısında səslərin hesablanmasının nəticələrinə görə, müstəqilliyin lehinə 45% seçicilərin faizi səs verib. Müstəqilliyin tərəfdarları yalnız Qlazqo, Dandi, Qərbi Dambartonşir və Şimali Lanarkşir vilayətlərində qalib gəliblər. 20 Noyabr 2014-cü ildə, Milli Partiyanın başçısı Aleks Salmondun rəsmən istefasından sonra, Nikola Stercen Şotlandiya hökuməti başçısı vəzifəsində ilk qadın olmuşdur.

2015-ci ildə Şotlandiya Milli Partiyası Böyük Britaniya parlament seçkilərində Şotlandiyada 59 yerdən 56-nı qazanıb, Leyboristlər və Liberal Demokratları sıxışdırmışdır.

## İştirak etdiyi seçkilər

## Hökumətdə və parlamentdə təmsilçiliyi

## Himni

## Bayrağı və emblemi

## Partiya qərargahı
1934-cü ildə yaradılan və Şotlandiya siyasi tarixində mühüm yer tutan partiyalardan olan Şotlandiya Milli Partiyası partiyasının mənzil qərargahı Edinburq şəhərində yerləşir.

## Üzvləri və rəhbərləri
* Aleks Salmond
* Nikola Stercen
* Humza Yousaf
* Con Suinni

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Örvin

**Örvin** (, ) — Böyük Britaniyada, Şotlandiya (Şotlandiya Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) vilayətində şəhər.

## İstinadlar
Eyr şəhəri

**Eyr** (, ) — Böyük Britaniyada, Şotlandiya (Şotlandiya Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) vilayətində şəhər.
Brüsselləşdirmə

**Brüsselləşdirmə** (, ) — şəhərsalmada tarixi tikililərin  kütləvi sökülməsi və əvəzində müasir binaların inşası ilə müşayiət olunan şəhərlərin rekonstruksiyasına nizamsız yanaşma.

Termin 1960-1970 illərdə Brüsselin tarixi hissəsinin kütləvi uçurulması ilə əlaqədar alman  Allgemeine Zeitung qəzetində işlənib.

## İstinadlar
Bat (İngiltərə)

**Bat** ( — Böyük Britaniyada, İngiltərədə (İngiltərə Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) şəhər.

## İstinadlar
Etibar Cəbrayıloğlu

**İsmayılov Etibar Cəbrayıl oğlu** () — Azərbaycanın tanınmış jurnalisti və köşə yazarı.

## Həyatı
Etibar Cəbrayıloğlu 1967-ci il dekabrın 11-də Lənkəran şəhərində anadan olub. 1985-ci ildə Həzi Aslanov adına şəhər 3 saylı orta məktəbi bitirib. Bir müddət N. B. Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrında yardım heyətinin aktyoru, rejissor assistenti kimi çalışıb. Teatrın komsomol təşkilatının katibi olub.1986–1988-ci illərdə Qazaxıstan şəhərində hərbi xidmətdə olub.
1991–96-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində pedaqoq-təşkilatçı ixtisası üzrə təhsil alıb.

## Jurnalist fəaliyyəti
1991-ci ildən mətbuat sahəsində fəaliyyət göstərir. Qeyri-leqal çap olunan "Çeşmə" qəzeti ilə fəal əməkdaşlıq edib. "Elin səsi" qəzetində müxbir, "Lənkəran" qəzetində redaktor müavini olub.1996-cı ildən Bakıya köçdükdən sonra "Press-fakt" qəzetində müxbir, şöbə müdiri, "Bu gün" qəzetində baş redaktor müavini, "Yeni Müsavat" qəzetində informasiya şöbəsinin müdiri, "Yeni Yüzil" və "Cümhuriyyət" qəzetlərində baş redaktor müavini, "Politika" qəzetində baş redaktor, "Üç nöqtə" qəzetində şöbə redaktoru, "Hesabat" jurnalında koordinator, "Gün səhər" qəzetində şöbə redaktoru, baş redaktor müavini, "Biz+" jurnalında baş redaktor müavini, "Haqqın nuru" qəzetində baş redaktor müavini vəzifələrində çalışıb. Vaxtilə 1990-cı illərdə "Yasamaldan məktublar" adlı silsilə köşə yazıları ilə oxucuların rəğbətini qazanmışdır.

2007-ci ildən "Ədalət" qəzeti ilə əməkdaşlıq edir. Qəzetin şöbə müdiri, köşə yazarı olub.

2010-cu ildən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsində çalışır. O, hazırda QMİ-nin sektor müdiri vəzifəsində işləyir

2011-ci ildə Amerika-Azərbaycan Təhsil Şurasının proqramı ilə ABŞ-də təcrübə keçib.

Hazırda "Hetrik-news","Ədalət", qəzetləri, Modern.az,"Reytinq.az","Bakıvaxtı.az","Aztoday.az" və "Qol.az" saytları ilə sıx əməkdaşlıq edir.

2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin "Azərbaycan mətbuat işçilərinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında" 2013-cü il 22 iyul tarixli 3011 saylı Sərəncamı əsasında KİV əməkdaşları üçün inşa edilmiş binada mənzillə təmin olunub.

## Mükafatları
Azərbaycan mətbuatında səmərəli fəaliyyəti və publisistik yazılarına görə "Həsən bəy Zərdabi", "Qızıl Media açarı"(II-ci dərəcə) mükafatlarına layiq görülüb.

2025-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Fərmanı ilə təsis edilən “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)” yubiley medalı ilə təltif edilib.

## Ailəsi
Ailəlidir, 1 oğlu,1 qızı və 2 nəvəsi var

İdman jurnalisti Hüseyn Cəbrayıloğlunun qardaşıdır.

## İstinadlar
NATO baş katibi

**NATO baş katibi** — Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) ən yüksək vəzifəli şəxsidir. Təşkilatın işinin ümumi əlaqələndirilməsini yerinə yetirir, həmçinin Şimali Atlantika Şurasına sədrlik edir.

Ənənəvi olaraq, baş katib vəzifəsini avropalılar daşıyır. Bu struktur ABŞ-nin təsirini balanslaşdırmağa yönəlmişdir, belə ki, NATO-nun ən yüksək hərbi vəzifəsi sayılan Avropa Müttəfiq Qüvvələri baş komandanını ABŞ təyin edir. Baş katib NATO-ya üzv ölkələrin konsensusu əsasında 4 il müddətinə seçilir. Lakin üzv ölkələrin razılığı əsasında baş katibdən 1 il və ya daha artıq müddətə vəzifədə qalması xahiş oluna bilər.

Hal-hazırda NATO baş katibi vəzifəsini Danimarkanın keçmiş baş naziri Anders Foq Rasmussen tutur. 28 mart 2014-cü ildə Şimali Atlantika Şurası, 1 oktyabr 2014-cü il tarixdən vəzifələrinin icrasına başlamaqla, Norveçin keçmiş baş naziri Yens Stoltenberqi NATO-nun növbəti baş katibi seçdi.

## NATO baş katibləri

## Qeydlər

## İstinadlar
Hökmdar-çoban (opera)

**“Hökmdar-çoban”**  ( (К. 208)) — Mosartın XVIII əsrin mahir opera yazarı Pietro Metastasionun librettosu əsasında yazmış olduğu iki pərdəli opera. Operanın ilk premyerası 23 aprel, 1775 ci ildə Zalsburqda oynanılmışdır.

Bu opera 1775 ci ildə Avstriyanın  imperatriçası Mariya Terezanın kiçik oğlu knyaz Maksimillian Fransın Zalsburqa rəsmi bir ziyarəti üçün sifariş edilmişdir.

## Süjet
Makedoniyalı İsgəndər öyrənir ki, hökmdar Sindoninin oğlu Aminta sadə çoban həyatı sürür, əmr verir ki, taxt səltənətini ona qaytararaq Tamiri ilə evləndirmək istəyir. Lakin Tamiri adlı-sanlı finikiyalı Agenoraya aşiqdir. Aminta isə öz növbəsində finikiyalı bir çobanın qızını - Elizanı sevir. Makedoniyalı İsgəndərin iradəsi bu dörd sevgilini bədbəxt etmiş olur. Sonunda Tamiri və Elizanın yalvarmasından sonra onların eşqindən duyğulanan İsgəndər öz hökmünü ləğv edir.

## Personajlar

## I Pərdə
### Ariyalar
* №.1 Uvertüra
* *Intendo amico rio (Aminta)*
* №.2 Aria. Alla selva, al prato (Eliza)
* *Recitativo-Compagne amene (Aminta)*
* *Recitativi accompagnato-Ditelo voi pastori (Aminta)*
* №.3 Aria. Aer tranquillo (Aminta)
* *Recitativo-Perdono amici Dei (Aminta, Agenor, İsgəndər)*
* №.4 Aria. Si spande al sole in faccia (İsgəndər)
* *Recitataivo-Agenore T’arresta (Tamiri, Agenor)*
* №.5 Aria. Per me rispondete (Agenor)
* *Recitativo-No-voi non siete, o Dei (Tamiri)*
* №.6 Aria. Di tante sue procelle (Tamiri)
* *Recitativo-Dove t’afretti, Elisa (Eliza, Aminta, Agenor)*
* *Recitativo accompagnato-Perdona Elisa (Aminta, Eliza)*
* №.7 Duetto. Vanne, vanne a regnar ben mio (Eliza, Aminta)

## II Pərdə
### Ariyalar
* *Recitativo-Questa del campo Greco (Eliza, Agenor)*
* №.8 Aria. Barbaro! oh Dio mi vedi divisa dal mio ben (Eliza)
* *Recitativo-La bella Elisa (Aminta, Agenor, İsgəndər)*
* №.9 Aria. Se vincendo vi rendo felici (İsgəndər)
* *Recitativo-Oime! declina il sol (İsgəndər, Agenor)*
* №.10 Rondeaux. L’amero, saro costante (Aminta)
* *Recitativo-Uscite, alfine uscite (Agenor, Eliza, Tamiri)*
* №.11 Aria. Se tu di me fai dono (Tamiri)
* *Recitativo-Misero cor!* No.12 Aria (Agenor)
* №.13 Aria. Voi che fausti ognor donate (İsgəndər)
* *Recitativo-Ola! che piu si tarda (İsgəndər, Tamiri, Agenor, Eliza, Aminta)*
* №.14-Coro. Viva, viva l’invitto duce (hamı)

## Həmçinin bax
Ciyər kababı

250 px|right|thumb|Qaraciyər kababı
**Ciyər kababı** – Azərbaycan və Türkiyə mətbəxində ciyərdən hazırlanan kabab növü.

## Haqqında
Ciyər kəbabı həm şişdə, həm də boşqabda servis edilə bilər. Türkiyənin hansısa bölgəsi üçün spesifik xörək deyil, lakin Qaziantep və Diyarbəkir şəhərlərində daha çox bişirilir. Qaziantepdə ciyər kababı lavaşda servis edilir, üzərinə nanə, bibər əlavə olunur. Diyarbəkirdə səhər yeməyi hesab olunur.

## Hazırlanması
Ciyər kababının hazırlanmasında qoyun qaraciyərindən, sumaqdan və duzdan istifadə olunur.

Qaraciyər pərdələrdən azad edilib kub formalı tikəciklərə, eyni zamanda da qoyun quyruğu tikəciklərə doğranır, növbə ilə şişə taxılır. Manqalda qızartmazdan əvvəl kababa duzlu su səpilir. Hazır olduqda bunun yanında süfrəyə göyərti və sumaq verilir.

## İstinadlar
Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu (Azərbaycan)

**Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu** — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olan elmi təşkilatdır. Direktoru aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru, professor Əlövsət Quliyevdir..

## Tarixi
Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu 1945-ci ildə keçmiş SSRİ EA Azərbaycan filialının Torpaqşünaslıq sektoru əsasında yaradılmışdır.

## Rəhbərlər
İnstituta aşağıda adları çəkilən görkəmli alimlər rəhbərlik etmişlər:
* prof. V. R. Smirnov-Loqinov;
* akad. C . M. Hüseynov, V. R. Volobuyev;
* EA-nın müxbir üzvləri: S. Ə. Əliyev, M. M. Salayev;
* akad. Q. Ş. Məmmədov;
* akad. M. P. Babayev.
İnstitutda bir neçə elmi məktəb yaradılmışdır:
# akad. H. Ə. Əliyev — torpaqların coğrafiyası, ekologiyası;
# V. R. Volobuyev — torpaqların meliorasiyası və energetikası;
# C. M. Hüseynov- aqrokimya; M. M. Salayev — torpaqların genezisi, diaqnostikası;
# Q. Ş. Məmmədovun rəhbərliyi altında elmi istiqamətlər — torpaqların aqroekologiyası və ekoloji monitorinqi sahələrində mühüm nəticələr əldə edilmişdir.
# M. R. Babayev tərəfindən antropogen torpaq əmələgəlmə prosesi-nin elmi-nəzəri əsasları işlənilmişdir
# Ə. G. Quliyev-torpaqların təkrar şorlaşmasına qarşı tədbirlər, meliorasiiyası, rekultivasiyası,

## Fəaliyyət istiqamətləri
* Torpaqların genezisi, Beynəlxalq standartlara uyğun müasir nomenklaturası, təsnifatı, suvarılan torpaqlara antropogen təsirin nəzəri əsaslarının işlənməsi və torpaqların deqradasiyası;
* Torpaq proseslərinin idarə olunmasının elmi əsasları;
* Azərbaycanda Dövlət torpaq kadastrının elmi əsaslarla aparılması, torpaqların ekoloji münbitlik modelləri əsasında rayonlaşdırılması və Respublikada keçirilən torpaq islahatının elmi təhlili;
* Torpaqların mineraloji tərkibinin, bioloji fəallığının, humusluq vəziyyətinin tədqiqi və münbitliyin bərpasının ekoloji və aqrokimyəviəsasları;
* Aqrokimyanın ekoloji problemləri;
* Torpaqların aqrofiziki, optik və istilik xassələri bankının tərtibi;
* Respublika torpaqları üçün avtomatlaşdırılmış informasiya sisteminin yaradılması, aqroekoloji sistemin əsas göstəricilərinin müqayisəli təhlili və Azərbaycan torpaqlarının elektron xəritələrinin tərtibi;
* Respublika torpaqlarının meliorativ səciyyəsi, duzluluq dərəcəsi və kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığı arasında əlaqənin tədqiqi.

## Laboratoriyalar
* Torpaqların genezisi, coğrafiyası və kartoqrafiyası laboratoriyası;
* Torpaq örtüyünün strukturası laboratoriyası;
* Torpaqların aqroekologiyası və bonitirovkası laboratoriyası;
* Torpaqların mineralogiyası və kimyası laboratoriyası;
* Torpaqların biologiyası laboratoriyası;
* Torpaq coğrafi informasiya sistemləri laboratoriyası;
* Torpaq fizikası laboratoriyası;
* Torpaq meliorasiyası laboratoriyası;
* Torpaqların rekultivasiyası laboratoriyası;
* Mineral gübrələr laboratoriyası;
* Mikroelementlər və mikrogübrələr laboratoriyası;
* Üzvü gübrələr laboratoriyası;
* Torpaq proseslərinin dinamikası laboratoriyası;
* Torpaq-aqrokimyəvi tədqiqatlar və kütləvi analizlər laboratoriyası;
* Ucar Dayaq Məntəqəsi.

## Xarici keçidlər
* Аzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

## İstinadlar
Ağ Qarğa (Miri Yusif albom)

## Albom haqqında
**"Ağ Qarğa"** – Miri Yusifin beşinci solo albomudur.
## Mahnıların siyahısı

## Albomdan çıxan videolar
## Həmçinin bax
Miri Yusif
Miri Yusif diskoqrafiya

## Mənbə
*Rəsmi səhifəsi
Tehran bazarı

**Tehran bazarı** ( — baзār-e tehrān), Böyük bazar ( — bāzār-е bozorq) — Tehranın ən böyük bazarı, dünyada ən böyük qapalı bazarlardan biri. Eyni adlı rayonda 12-ci şəhər dairəsində, 3 km² ərazidə yerləşir. Onun keçidlərinin ümumi uzunluğu 10 km-dən çoxdur. Mahiyyətinə görə bazar Tehranın tarixi mərkəzidir. Tehranda yeni mağazaların və ticarət mərkəzlərinin yaranmasına baxmayaraq, bazar yenə də özünə şəhər əhalisini və ziyarətçiləri cəlb edir.
Ataol Bəhramoğlu

**Ataol Bəhrəmoğlu** () — şair, yazıçı, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas.

## Həyatı
Ataol Bəhramoğlu 13 aprel 1942-ci ildə İstanbulda anadan olub. Əslən Azərbaycandan olan atası Hikmət Bəhramoğlunun şərəfinə şeirlərini "Bəhramoğlu" imzasıyla yazıb, amma onun ilk imzası atasının boya-başa çatdığı Gorus bölgəsinin şərəfinə Ataol Gorus olub.

## İstinadlar
Çorsu bazarı (Daşkənd)

**Çorsu bazarı** ()— Özbəkistanın paytaxtı Daşkəndin mərkəzində qədim şəhər adlanan yerdə yerləşən  və Orta Asiyanın ən böyük bazarlarından biri. Mavi rəngli qübbəli bina və ona bitişik ərazilərdə bütün gündəlik ehtiyac malları satılır.

Çorsu bazarı Kukeldaş mədrəsəsinin yaxınlığında, Daşkənd metropoliteninin Çorsu stansiyasında küçə boyunca yerləşir. Çorsu sözü fars dilindən gəlmə olub “ yolların kəsişməsi” və ya “dörd axın” mənasını verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*CHORSU BAZAAR, THE HEART OF TASHKENT OLD CITY
*Chorsu Bazaar, Tashkent
Pınar Kür

**Pınar Kür** () — yazıçı.

## Həyatı
Pınar Kür 15 aprel 1943-cü ildə Bursada dünyaya gəlib. Yazıçı Həvva Pınar Kür əslən azərbaycanlıdır. Azərbaycandan olan atası Bəhram Kür Türkiyədə fransız dili və riyaziyyat dərslərini tədris edərkən Pınarın anası İsmət xanımla ailə həyatı qurur. Yazıçı Pınar Kür həmçinin Parisin Sarbonn Universitetinin məzunudur.

## İstinadlar
Səbahəttin Ərbuğa

**Səbahəttin Ərbuğa** () — keçmiş Türkiyə futbolçusu.

## Həyatı
Səbahəttin Ərbuğa 1954-cü ildə Qarsda anadan olub. Əslən Qars azərbaycanlısıdır. Veteran "Fənərbaxça"lı 1954-cü ildə Qarsda anadan olub. "Fənərbaxça", Altay klublarında forma geyən Ərbuğa 1975–1980-ci illərdə futbol üzrə Türkiyə milli komandasının şərəfini qoruyub.

## İstinadlar
Çağla Şikel

**Çağla Şikel** () — Aktrisa, model.

## Həyatı
Çağla Şikel 1979-cu ildə İstanbulda Qarslı bir azərbaycanlının ailəsində dünyaya gəlib. Anası Adanalı olduğundan o ərazilərdə o qədər də yaşamayıblar. Sənətçi hazırda türk kino və serial biznesinin uğurlu simalarından sayılır.

## İstinadlar
Mövhumat

**Mövhumat** və ya **batil inanc** (ərəb fəhm — fal, ovsun) yaxud xurafat — qorxu, psixi pozuntular və sosial bərabərsizlikdən yaranan, heç bir duyma orqanı ilə sezilməyən, başqa sözlə, maddi mənada mövcud olmayan proseslərə, qüvvələrə, şəxslərə inam. Mövhumat məişət səviyyəsində, ilk baxışda heç bir məntiqi mənası olmayan hərəkətlərlə müşayiət olunan müxtəlif ayinlərin yerinə yetirilməsi, təkrar olunan sözlərin ifadə edilməsi ilə səciyyələnir.
Altun Əsr bazarı

**Altun Əsr bazarı** () — ölçülərinə görə Aşqabadın və Türkmənistanın ən böyük, Mərkəzi Asiyanın 5-ci bazarı. Aşqabadın Çoğanlı yaşayış massivində yerləşir. Ahal vilayəti xalça gölü formasında 154 ha ərazidə inşa edilib. Bazarın mərkəzində hündür saatlı qülləsi yerləşir. Bazar ərazisində 2155 dükan var. Əvvəllər onun yerində Aşqabadın "Bit bazarı" yerləşirdi.

## Mənbə
*Новый рынок «Алтын асыр» станет символом благополучия Туркменистана
Gülüstan ticarət mərkəzi (Aşqabad)

thumbnail
**Gülüstan Dövlət ticarət mərkəzi** yaxud **Rus bazarı** () — Aşqabadın mərkəzi şəhər bazarı, şəhərin ən böyük bazarlarından biri. Şəhərin mərkəzində yerləşir. Yeni dükanların və ticarət mərkəzlərinin yaranmasına baxmayaraq, bazar şəhər əhalisi və ziyarətçiləri yenə cəlb edir.

## Mənbə
*-Туристические «караваны» Великого Шелкового пути идут в Туркменистан
Duyğu orqanları

**Duyğu orqanları** — insanın maddi dünya ilə kontaktı, ancaq bu beş duyğu orqanı vasitəsilə baş verir: 
#Gözlər — *görmə *
#Qulaqlar — *eşitmə*
#Dil — *dadbilmə*
#Burun — *iybilmə*
#Dəri — *toxunma* və ya *lamisə*

Bunun xaricində istənilən duyğu maddi dünya xaricində baş verən proseslərdir. Yəni psixi proseslərin nəticəsidir.
Vilyam Petti

**Vilyam Petti** (; ) — ingilis iqtisadçısı, xırda sənətkar ailəsində doğulmuş, Leyden,Paris, Oksford universitetlərində tibb təhsili almış, 1647-ci ildə surət çıxaran maşın icaq etmiş, 1649-cu ildə fizika elmləri doktoru, 1651-ci ildə isə anatomiya və musiqi professoru olmuşdur. 1659-cu ildə İngiltərədə II Karlın məsləhətçisi seçildi.

## Həyatı
Burjuaziyanın mənafeyinə xidmət edən Petti menkartilistlərdən fərqli olaraq, var-dövlətin mənbəyini tədavüldə deyil, istehsalda görürdü. O, izafi dəyərin yaranma mənbəyini izah etməyə çalışaraq, ümumi izafi dəyər kimi rentanı göstərirdi. Rentanın növləri kimi torpaq rentası, pul rentası və diferensial rentanı fərqləndirirdi. O, hesab edirdi ki, əmək haqqının yüksəldilməsi kapitalistə ziyandır və əmək haqqı fəhlənin minimum yaşayışını təmin etməlidir. O, burjuaziya cəmiyyətini təbii və əbədi hesab edirdi.

Vilyam Pettinin əsərləri içərisində 1662-ci ildə nəşr olunmuş "Vergilər və rüsumlar haqqında traktat" kitabı xüsusi qeyd olunur. Sonrakı illərdə alimin "Siyasi hesab"(1690), "Mütəfəkkirin dastanı(1691), "İrlandiyanın siyasi anatomiyası" (1691), "Pulların müxtəlifliyi"(1695), kitabları nəşr olunmuşdur. Onun iqtisad elminə daha böyük töhfəsi isə milli sərvətin və vergiqoyma üçün lazımi bazanın müəyyən edilməsi yolu ilə milli gəlirin qiymətləndirilməsinə xidmət edən "Siyasi hesab" adlı əsəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vilyam Pettinin bioqrafiyası
Hippokrat maskası

**Hippokrat maskası** (lat. facies Hippocratica) — qarın boşluğu orqanlarının ağır xəstəliyi, orqanizmin tükənməsi, xroniki yuxusuzluğun əlamətidir.

Ölümün yaxınlaşdığını bildirən əlamətlərdən biri hesab olunur.Əsas əlamətləri: batıq gözlər,solmuş yanaqlar, soyuq tərlə örtülmüş göyümtül-solğun dəri.

## İstinadlar
II Vaçenin Sasanilərə qarşı üsyanı

**II Vaçenin Sasanilərə qarşı üsyanı** — 457-463-cü illərdə alban hökmdarı II Vaçenin  zərdüştlükdən vaz keçərək başlatdığı Sasanilərə qarşı üsyanıdır.
Macarıstanın təhsil sistemi

**Macarıstanda təhsil** — keçmiş Şərq Blokundakı təhsil sisteminin getdikcə Avropa Birliyinə inteqrasiyası şəklində formalaşıb və hazırda Avropa Birliyi standartlarına əsasən fəaliyyət göstərir.

## Məktəbəqədər təhsil

## Məktəb təhsili

## Ali təhsil

Macarıstanda ilk universitet 1367-ci ildə yaradılmışdır və ali təhsilin tarixi təxminən 650 ildir. Macarıstanda bakalavr təhsili 3 il (bəzi mühəndislik sahələrində 3.5 il), Magistr təhsili isə 2 il davam edir. Tibb təhsili 6 il, Diş Həkimliyi və Əczaçılıq isə 5 ildir.

### Tanınmış universitetlər
* Budapeşt Beynəlxalq Biznes Məktəbi
* MET 
* Andraşi Universiteti 
* Korvinus Universiteti 
* Sent İştvan Universiteti 
* ELTE
* Budapeşt Texnologiya və İqtisadiyyat Universiteti 
* Mərkəzi Avropa Universiteti
* Mərkəzi Avropa Universitetinin Biznes Məktəbi 
* Obuda Universiteti.
* Debreçen Universiteti
* Dunauyvaroş Universiteti 
* Peç Universiteti 
* Mişkolç Universiteti 
* Zeqed Universiteti
* Kapoşvar Universiteti

### Peşə məktəbləri

## İstinadlar
Böyük Şərq Konfransı

**Böyük Şərq Konfransı** — Amerika Birləşmiş Ştatlarında universitet komandalarının mübarizə apardığı idman liqasl. Komandaların mübarizə apardığı idman növləri fərqli olsa da, hər universitet fərqli idman növü liqalarında həmişə eyni komandalar ilə mübarizə aparırlar. 17 böyük prestijli universitet bu konfransda iştirak edir. Bunlardan 16-sı daimi üzv 1-i müddətli üzvdür. Konfransda iştirak edən komandalar ABŞ-nin şimal  cənub və orta-qərb hissəsindən iştirak edən komandalardır.

## Mənbə
* İngiliscə Vikipediya tərcümə
Kamran Əliyev (hüquqşünas)

**Kamran Bayram oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru (2020-ci ildən), Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının vitse prezidenti, I dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri (2021).

## Həyatı və fəaliyyəti
Kamran Bayram oğlu Əliyev 1965-ci ilin noyabr ayının 18-də Balakən şəhərində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə Rusiya Federasiyasının İrkutsk Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra təyinatla prokurorluq orqanlarına işə qəbul olunaraq Rusiya Federasiyasının Zabaykalye Nəqliyyat Prokurorluğunun Çita Nəqliyyat prokurorluğunun müstəntiqi vəzifəsi üzrə stajoru təyin edilmişdir. Daha sonra həmin prokurorluqda və Zabaykalye Nəqliyyat Prokurorluğunda böyük müstəntiq vəzifəsində işləmişdir.

1990–1993-cü illərdə keçmiş SSRİ Baş Prokurorluğunun Elmi-Tədqiqat İnstitutunda əyani şöbə üzrə aspirantura təhsili almış, paralel olaraq həmin müəssisədə elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. 1993-cü ildə həmin İnstitutda dissertasiya işini müdafiə edərək hüquq elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

Daha sonra köçürülmə qaydasında Azərbaycan Respublikası Prokurorluğu orqanlarına işə qəbul olunmaqla Kadrlar idarəsinin prokuroru, Elm-Tədris Mərkəzinin rəisi, Baş Prokurorluğun istintaq və ağır cinayətlərə dair işlər üzrə istintaq idarələrində müstəntiq və böyük müstəntiq, Baş prokurorun köməkçisi və böyük köməkçisi, Baş Prokurorluğun Dövlət İttihamının müdafiəsi idarəsinin rəisi, 2007-ci ildən isə Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 avqust 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavini — Baş prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin rəisi təyin edilmişdir.

Kamran Əliyev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 may 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycanın Baş prokuroru təyin edilmişdir. 1 may 2025-ci ildə yenidən baş prokuror təyin olunmuşdur.

23 noyabr 2021-ci ildən I dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri (ədliyyə general-polkovniki) ali xüsusi rütbəsindədir. Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu Kollegiyasının sədri, hüquq elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur. Eyni zamanda Azərbaycan Korrupsiyaya qarşı mübarizə Komissiyasının üzvüdür.

Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının vitse prezidentidir. Avropa Şurasının Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Aparan Dövlətlər Qrupunda (GRECO) Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvüdür, habelə ölkəmizin Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya üzrə Antikorrupsiya Şəbəkəsinin İstanbul Fəaliyyət Planı üzrə İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatında (OECD) Milli Koordinatorudur.

İngilis və rus dillərini sərbəst bilir. Ailəlidir, iki övladı, dörd nəvəsi var.

## Təltifləri
* "Azərbaycan Bayrağı" ordeni — 27 sentyabr 2008
* 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 28 sentyabr 2018
* 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 19 noyabr 2025

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu
Çılpaq məmurlar

**Çılpaq məmurlar** (*çin sadələşdirilmiş heroqliflərlə*裸体官员, *pinyin* luŏtĭ guānyuán) — ailəsi ölkə hüdudlarından kənarda yaşayan, əmlakı da xaricdə yerləşən və ailə üzvlərinin adına qeydiyyata alınmış dövlət qulluqçularını bildirən Çin neologizmi. ÇXR İctimai Elmlər Akademiyasının qiymətləndirməsinə görə, çinli məmurların təxminən 40%-nin ailəsi və uşaqları Çinin qitədə olan ərazisindən kənarda yaşayır.

Əmlakın xaricə köçürülməsi və ailənin də ölkə hüdudlarından kənarda yaşaması məmurun mütləq rüşvətxor olmasının göstəricisi olmasa da, ÇXR hökuməti belə məmurları rüşvətə daha çox meyilli hesab edərək, onlara bəzi yüksək vəzifələri (məsələn, bəzi idarələrin rəisi və rəis müavini vəzifələri) tutmağa qadağan edir.

ÇXR-nın Kommersiya Nazirliyinin məlumatlarına görə, 1978–2003-cü illərdə Çindən qaçmış dörd min rüşvətxor məmur ölkədən 50 milyard dollara yaxın vəsait çıxara bilmişlər. Onların əksəriyyəti əvvəlcə ailəsini xaricə göndərir, daha sonra pulları köçürür və özləri dəölkəni tərk edirdilər.

## İstinadlar
Blanmanje

**Blanmanje** (fransızca *blanc*- ağ, *manger*- yemək) — soyuq desert, badam və ya inək südündən, şəkər və jelatindən hazırlanan soyuq desert.
Hans Ferdinand Helmolt

**Hans Ferdinand Helmolt** (;  8 iyul 1865 –  19 mart 1929) — alman əsilli tarixçi və publisist.
## Həyatı
Hans Ferdinand Helmolt 8 iyul, 1865-ci ildə Alman Konfederasiyasına daxil olan Saksoniya krallığının paytaxtı olan Drezden şəhərində anadan olmuşdur.

## Əsərləri
*1. *Weltgeschichte (). Veröffentlicht von Bibliographisches Insitut, Leipzig und Wien, 1899-1907*
:*Erster Band. Allgemeines, Die Vorgeschichte, Amerika, Der stille Ozean. 1904 
:*Zweiter Band. Ostasien und Ozeanien. Der Indische Ozean.  // Volume II. Oceania, Eastern Asia, and The Indian Ocean. 1904. 
:*Dritter Band. Westasien und Afrika. 1901  // Volume III. Western Asia — Africa. 1903 
:*Vierter Band. Die Randländer des Mittelmeers.  // Volume IV. The Mediterranean nations. 1902. 
:*Fünfter Band. Südosteuropa und Osteuropa. 1905  // Volume V. South–Eastern and Eastern Europe. 1907 
:*Sechste Band. Mitteleuropa und Nordeuropa. 1906 
:*Siebenter Band. Westeuropa, Erster Teil. 1900 
:*Achte Band. Westeuropa. 2 Teil. Der Atlantische Ozean.  // Western Europe. The Atlantic ocean. 1907 
:*Neunte Band. Nachträge. Quellenkunde. Generalregister. 1907 
*2. *Die geheime Vorgeschichte des Weltkrieges: aufgrund urkundlichen stoffes übersichtlich dargestellt ([[Azərbaycan dili|azərbaycanca]]: Dünya müharibəsinin gizli tarixi: sənədli materiallara əsasən dəqiq təsviri). Veröffentlicht von K. F. Koehler, Leipzig, 1914.* 
*3. *[https://archive.org/details/geschichtedesdr01helmgoog Geschichte des Dreibundes] ([[Azərbaycan dili|azərbaycanca]]: [[Üçlər ittifaqı]] tarixi). Veröffentlicht von Dr. Sally Rabinowitz Verlag, Leipzig, 1914.* 
*4 *Das Buch vom Kriege ([[Azərbaycan dili|azərbaycanca]]: Müharibələr kitabı). Veröffentlicht von Deutsche Bibliothek, Berlin, 1915.* 
*5. *Das Ehrenbuch des deutschen Volkes ([[Azərbaycan dili|azərbaycanca]]: Alman xalqının şərəf kitabı). Veröffentlicht von Wilhelm Andermann Verlag, Leipzig, 1923.* 
*6. *Friedrich der Große und sein Preußen ([[Azərbaycan dili|azərbaycanca]]: Böyük Fridrix və onun Prusiyası) // Auflage: Menschen, Völker, Zeiten- Kulturgeschichte in Einzeldarstellungen. Band 7, herausgegeben von Max kemmerich. Veröffentlicht von Karl König, Wien, 1925.* 
*7. *Hindenburg. Das Leben eines Deutschen ([[Azərbaycan dili|azərbaycanca]]: [[Paul fon Hindenburq|Hindenburq]]. Almanların həyatı.). Veröffentlicht von Wilhelm Schille, Neufeld & Henius Karlsruhe, Berlin, 1926.* 

## Mənbə
*Herbert Helbig: Helmolt, Hans Ferdinand. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 8, Duncker & Humblot, Berlin 1969, ISBN 3-428-00189-3, S. 502 f. (Digitalisat).

## İstinadlar
Şəmkir SES

**Şəmkir SES** (tam adı: **Şəmkir su-elektrik stansiyası**) — Cənubi Qafqazda Azərbaycana məxsus 1982-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə inşa edilmiş, Yenikənd SES ilə birlikdə kaskad yaradan ölkənin ikinci böyük su-elektrik stansiyası. Şəmkir SES Kür çayının üzərində, Şəmkir şəhərinin yaxınlığında yerləşir.

Şəmkir SES-in tikintisi SSRİ respublika rəhbərləri sırasında öz işgüzarlığı və siyasi uzaqgörənliyi ilə seçilən Heydər Əliyevin dəstəyi ilə reallaşmağa başlayıb. 1982-ci il dekabr ayının 22-də Heydər Əliyevin xeyir-duası ilə SES-in ilk bloku işə salınıb. Bir müddət sonra ikinci blok da işə düşüb. Beləliklə, ölkənin enerji sisteminə 380 meqavatlıq dəyərli bir obyekt qoşulmuş oldu.

Kür çayının üstündə əzəmətlə ucalan Şəmkir SES-də ötən illər ərzində təxminən 25 milyard kilovat-saat ucuz və keyfiyyətli elektrik enerjisi istehsal edilərək Azərbaycan energetika sisteminə ötürülmüşdür ki, bu da azı 700 milyon manat civarında əmtəə məhsulu deməkdir.  Heydər Əliyevin stansiyanın inzibati binasının həyətində mərmər lövhəyə həkk olunan *"Mən fəxr edirəm ki, vaxtilə Kür çayı üzərində Şəmkir su-elektrik stansiyasının təməlini qoydum və onu qurub-yaratdım"* kəlamı burada çalışan hər bir energetikin qürur mənbəyinə çevrilib.

## Texniki göstəriciləri
2 hidroaqreqata (hər biri 190 Mvt) malik olan Şəmkir SES-in müəyyən olunmuş gücü 380 Mvt, orta illik elektrik enerjisi istehsalı 56 milyon kvt/saat-dır. Bəndinin hündürlüyü 70 m, uzunluğu 4500 m-dir. Bənd Şəmkir su anbarını əmələ gətirmişdir.

### Təmiri
40 il əvvəl tikilən Şəmkir SES-in hidroaqreqatlarında təmir-bərpa işləri aparılıb və 2 saylı hidroaqreqatın ehtiyat hissələri dəyişdirilib, 330 kilovoltluq blok avtotransformatoru əsaslı təmir olunub. Bununla "itirilmiş" güc bərpa olunaraq dayanıqlılıq və etibarlılıq artırılıb.

Hazırda əsas diqqət Şəmkir SES-in su tullayıcı qurğusuna yönəlib. Çünki 1983-cü ildə stansiya istismara veriləndən sonra su tullayıcı qurğuda heç bir təmir işləri aparılmayıb. Ona görə də bu qurğunun döşəməsində, tavanında, orta aşrımında, çıxış başlıq hissəsində, istinad divarlarında aşınmalar və çatlar əmələ gəlsə də, qurğuda su sızmalarının qarşısını almaq üçün yerli və xaricdən dəvət edilən mütəxəssislərin iştirakı ilə layihə hazırlanıb və əsaslı təmir işləri aparılır. Planlaşdırılan işlər çərçivəsində Şəmkir SES-in açıq paylayıcı qurğusunun, təsirlənmə və SCADA dispetçer idarəetmə sistemlərinin, tezliyin, o cümlədən aktiv gücün avtomatik tənzimlənməsinin yenidən qurulması planlaşdırılıb.

## Həmçinin bax
* Şəmkir su anbarı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Çoson krallığı

**Çoson krallığı** — 1392-1897-ci illərdə mövcud olmuş Koreya dövlətdir.

## Tarixi

## Haqqında çəkilmiş teleseriallar və filmlər
*Çosonun silahlısı (teleserial, 2014)
*Tale of the nine tailed(teleserial,2019)
*Love in the Moonlight (teleserial)
*Arang and magistrate 

## Həmçinin bax
*Koreya tarixi

## İstinadlar
Sərsəng SES

**Sərsəng SES** (tam adı: **Sərsəng su-elektrik stansiyası**) — Azərbaycana məxsus 1976-cı ildə Tərtərçayın üzərində Ağdərə rayonu ərazisində inşa edilmiş su-elektrik stansiyası.

## Texniki göstəriciləri
Hər birinin gücü 25 MVt olan 2 ədəd turbindən ibarət su-elektrik stansiyası mövcuddur. Hər bir turbinin su buraxma qabiliyyəti 30 m³/san olmaqla SES-dən cəmi 60 m³ su buraxıla bilər. Bundan əlavə suvarma məqsədilə çaya su buraxmaq üçün SES işləmədiyi hallarda anbarın bəndində 6 ədəd siyirtmə quraşdırılmışdır. Bu siyirtmələr vasitəsilə hər biri 5 m³/san olmaqla Tərtər çayına cəmi 30 m³/san su buraxmaq olur. Eləcə də su anbarı dolduğu hallarda qəza sutullayıcısı vasitəsilə 740 m³/san miqdarında daşqın suları Tərtər çayına axıtmaq nəzərdə tutulmuşdur. Bəndinin hündürlüyü 125 m, uzunluğu 600 m-dir. Bənd Sərsəng su anbarını əmələ gətirmişdir.

### Vəziyyəti

Sərsəng Azərbaycanda bəndinin hündürlüyünə görə ən hündür bəndli su anbarlarından biridir. Sərsəng su anbarı ərazilərin işğalından öncə respublikanın 7 rayonunun (Ağdərə, Tərtər, Ağdam, Bərdə, Goranboy, Yevlax və Ağcabədi) 100 min hektara yaxın torpaq sahəsini suvarma suyu ilə təmin edirdi. Ərazilərin işğalından (1993) sonra anbarın suyunun istifadəsinin mümkün olmaması nəticəsində kənd təsərrüfatı bitkilərinə suvarma suyunun verilməməsi respublikanın bu regionuna əvəz olunmaz zərər vurmuşdur.

1993–2023-cü illərdə işğal dövründə 30 il ərzində anbara və onun qurğularına uzun müddətdir ki, yetərli kompleks texniki xidmət göstərilmədiyi üçün anbarın texniki təhlükəsizlik baxımından qənaətbəxş olmadığı ehtimal olunur. Sərsəng su anbarı işğal olunmuş ərazidə yerləşdiyindən onun bəndinin qəza və ya təxribat nəticəsində dağılması anbardan aşağıda yerləşən yaşayış məntəqələri üçün ciddi təhlükə yaradır:

Tərtər rayonunun bir çox kəndləri (Çaylı, Seydimli, Hacıqərvənd, Zolkəran, Düyərlı, Sarıcalı, Ələsgərli, Bayandur, Buruc, İrəvanlı, Güləbatlı, Hacallı, Yenidaşkənd, Qapanlı, Şatırlı, Qasımbəyli, Zümürxaç, İmamqulubəyli, Dilənçilər, Muğanlı) tam olaraq, bir neçəsi isə (Şıxarx qəsəbəsi, Suqovuşan, Həsənqaya, Səhləbad, Körpüsındıran, Qazaxlar, Soyulan, Darğalar, Nəzirli) qismən suyun altında qala bilər.

## Həmçinin bax
* Sərsəng su anbarı

## İstinadlar

* Photogallery — Serseng HPP
* Sərsəng SES-də 
* Azərbaycanın çayları, gölləri və su anbarları 
* КЛЕЩЕВНИКОВ ВАЛЕРИЙ КУЗЬМИЧ -Начальник сектора шеф-надзора за изготовлением и монтажом гидротурбинного оборудования — Участвовал в проектах по гидротурбинам и гидрозатворам Тертерская ГЭС (Азербайджан)
* Проектная деятельность — Запорожгидросталь 13.6 …. Тертерская ГЭС-1 Водоприемник (Азербайджан). 

## Xarici keçidlər
* Ermənistandan növbəti təhdid: Sərsəng su anbarı partladıla bilər
* Сарсангское водохранилище: климатическое оружие в руках армян
* "Сарсанг – угроза экологического террора" 
* Сарсангское водохранилище: источник жизни и очаг опасности