open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vesli Mitçell

**Vesli Kler Mitçell** (; ) — ABŞ iqtisadçısı və statistiki, Harvard məktəbinin nümayəndəsi.

## Həyatı
Vesli Kler Mitçell 5 avqust 1874-cü il tarixində ABŞ-nin İllinoys ştatında yerləşən Raşvill şəhərində anadan olmuşdur. O, 1909–1912-ci illərdə Kaliforniya Universitetinin, 1914–1919 və 1922–1944-cü illərdə isə Kolumbiya Universitetinin professoru olmuşdur. Mitçell 1920–1945-ci illərdə Milli İqtisadi Tədqiqatlar Bürosuna başçılıq etmişdir. Onun üçün təsviri-statistik metod, iqtisadi proseslərə empirik yanaşma, kapitalizmin obyektiv iqtisadi qanunlarını nəzərə almamaq xarakterikdir. Mitçell iqtisadi sikllərin tədqiqatçısı kimi tanınmış Mitçell kapitalist iqtisadiyyatının böhransız inkişafının mümkünlüyünü sübut etməyə çalışmışdır. O, 1929–1933-cü illər iqtisadi böhranından sonra "tənzimlənən kapitalizm" nəzəriyyəçilərindən biri olmuşdur. Mitçell 29 oktyabr 1948-ci il tarixində, 74 yaşında ABŞ-nin Nyu-York şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* Fiorito, Luca, and Massimiliano Vatiero. "Wesley Clair Mitchell and the 'Illiberal Reformers' A Documentary Note." *History of Political Economy* 53.1 (2021): 35–56. online 
* Ginzberg, Eli. "Wesley Clair Mitchell" *History of Political Economy* (1997) 29#3 pp 371–390. Reproduces autobiographical essay written in 1931 but never published.
* 
*  Morgan compares Mitchell's approach to business cycles with both earlier and later approaches.
* Rutherford, Malcolm. "Institutional Economies at Columbia University." *History of Political Economy* 36.1 (2004): 31–78 online.
* 

## Xarici keçidlər
* History of Economic Thought: Wesley Clair Mitchell
*  S. Fabricant: The Founding of the NBER
* Finding aid to the Wesley Clair Mitchell papers at Columbia University
Mitropolit

**Mitropolit** ( və ya ** – metropoliyadan olan adam) — bir sıra xristian kilsələrində, o cümlədən pravoslav kilsəsində patriarxdan sonra ali ruhani rütbə.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Herbermann, Charles, ed. (1913). "[Metropolitan](https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Metropolitan)" . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.
* ''Правительственная иерархия епископской степени'': Прот. В. Цыпин. ''Церковное право''. М., 1994.
Tiflopsixologiya

**Tiflopsixologiya** — kor və zəifgörən uşaqların psixi inkişaflarının qanunauyğunlarını öyrənən xüsusi psixologiyanın bir sahəsidir. Tiflopsixologiyanın tədqiqat obyekti -kor və zəifgörən şəxslərdir. Tiflopsixologiya görmə pozulmaları olan şəxslərin xüsusiyyətlərini və qanunauyğunluqlarının ,informasiya qıtlığının çatışmazlığını təmin edən kompensator proseslərin formalaşmasını, görmə qüsurunun psixi inkişafa təsirini və görmə qüsuru olan uşaqların inkişaflarının yaş aspektlərini öyrənir. Tiflopsixologiyanın  bir elm kimi ayrılması və inkişafı korların xüsusi məktəblərdə təliminin təşkili ilə bağlıdır. İlk dəfə belə məktəb 1784-cü ildə Parisin Qayu şəhərində açılmışdır. Korların psixologiyası ilə fransız psixologiyasının materialist istiqamətinin banisi D.Didro tərəfindən öyrənilmişdir.
## İstinadlar
Disforiya

**Disforiya** — əhval-ruhiyyənin acıqlı, kədərli, hər şeydən narazı halda enməsidir. Belə vəziyyət keçirən xəstə olduqca tez əsəbləşir, ən cüzi səbəbdən özündən çıxaraq ətrafdakıları təhqir edir, gərginlik yarada bilir. Onların qəfləti aqressiv hərəkətlətinin qarşısını almaq məqsədilə lazımi tədbirlər görülməli, ilk növbədə xəstəxana şəraitində tibbi nəzarət təşkil olunmalıdır. Disforiya halı epilepsiya zamanı, kəllə travması keçirmiş alkoqoliklərdə və bir sıra başqa xəstəliklərdə təsadüf edilir.
## İstinadlar
Yeni Uzen hadisələri (1989)

**Yeni Uzen hadisələri** və ya **Yeni Uzen soyqırımı** — 17-28 iyun 1989-cu ildə Qazaxıstan SSR-in Yeni Uzen şəhərində Qazax qrupları ilə Şimali Qafqazdan olan insanlar arasında millətlərarası toqquşmalar.

Üsyan, güclü sosial narazılıq, geniş yayılmış xuliqanlıq, gənclərin üsyanı, anti-sovet təbliğatı və əsasən Qafqazdan olan insanlara qarşı yönəlmiş cəmiyyətlərarası toqquşmaların elementlərini özündə birləşdirdi. Ölənlərin dəqiq sayı məlum deyil (4-dən 200 nəfərə qədər rəqəmlər deyilir). Üsyanın arxivləri qismən məhv edildi, qismən təsnif edildi. Üsyan xüsusi təyinatlılar tərəfindən yatırıldı.

## Tarixi
1989-cu il iyunun 16-da Yeni Uzen şəhərində rəqs meydançasında bir qrup Qazax gənci ilə Qafqazdan olan insanlar arasında dava düşdü. Üsyan iyunun 17-də başladı.

19 iyun tarixində Qazaxıstan SSR Ali Soveti şəhərdə komendant saatı tətbiq etdi. Toqquşmaları yatırmaq üçün zirehli personal daşıyıcıları, tanklar, döyüş helikopterləri və digər hərbi texnika cəlb edildi. Yalnız dördüncü gün iğtişaşları yatırmaq mümkün oldu. Bu hadisələr nəticəsində bir neçə nəfər vəfat etdi.

Diqqətəlayiq haldır ki, 1989-cu ildə Yeni Uzendəki qazaxların payı ilk dəfə yarıdan çox keçərək 50,6% (24,6 min) təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* "Nazarbayevin düz 20 illik idarəçiliyində uğurla unudulmuş Janaozendəki qiyam" — Азаттык radiosu
* «Janaozen qiyamının səbəbləri 20 illik sükutdan sonra da aktual olaraq qalır. " — Азаттык radiosu
Esxin

**Esxin** (; ) —  Afina siyasi xadimi vә natiqi. Makedoniya tәrәfdarlarının lideri. 

E.ә. 346-cı ildә Demosfelә birlikdә Afina üçün olduqca ağır vә әlverişsiz Filokrat sülhünün bağlanmasında iştirak etmişdir. Esxin ilә Demosfen arasında sülh mәsәlәlәrilә bağlı kәskin fikir ayrılığı dәrin düşmәnçiliyә çevrildi. E.ә. 345 vә 343-cü illәrdә Esxin Demosfenin xәyanәtlә bağlı ittihamlarından özünü müdafiә etdi. Makedoniyanın yunan şәhәrlәri üzәrindә hegemonluğu bәrqәrar edildikdәn sonra Esxin Demosfenә qarşı bir sıra ağır ittihamlar irәli sürdü. Lakin Demosfen özünә bәraәt qazandırmağa nail oldu. Böyük mәblәğdә cәrimәdәn yayınmaq mәqsәdilә Rodosa qaçan Esxin burada natiqliyin tәdrisi ilә mәşğul idi.

## Həyatı
Afinada anadan olmuşdur, valideynləri varlı olmasa da hörmətli insanlar idi. Atası Atromet yazı müəllimi idi, anası Qlaukotea kasıblar üçün dini ayinlərdə kömək edirdi. Əvvəlcə Esxin məktəbdə atasının köməkçisi idi, sonra özünü aktyorluqda sınadı.

Bir neçə hərbi kampaniyada iştirak etdi, özünü əla təşkilatçı və natiq kimi göstərdi. Öz növbəsində, Esxin Demosfenə qarşı bir neçə ciddi ittiham irəli sürdü (üçüncü çıxış), lakin bu dəfə Demosfen qalib gəldi. Böyük bir cərimə ödəməmək üçün Esxin Rodosda sürgün edildi, ritorika məktəbi açdı və daha sonra Samosa köçərək orada yetmiş dörd yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Mətnlər və tərcümələr
* *Эсхин*. Речи против Ктесифонта (III). / Пер. К. Нейлисова. СПб., 1887. 119 стр.
* *Оратор Эсхин*. Речь II. / Пер. и примеч. Курс проф. Н. И. Новосадского. М., 1912. 86, 79 стр.
* *Эсхин*. Речи. / Пер. Л. М. Глускиной (III), Н. И. Новосадского (II), Э. Д. Фролова (I). // Вестник древней истории. 1962. № 3-4.
* *Эсхин*. О предательском посольстве (II). / Пер. С. Ошерова. Против Ктесифонта о венке (III). / Пер. С. Ошерова, М. Гаспарова. // Ораторы Греции. М., 1985. С. 127—210.
* В серии «Loeb classical library» сочинения изданы под № 106.
* В серии «Collection Budé» сочинения опубликованы в 2 томах: Eschine. Discours:
** Tome I: Contre Timarque. — Sur l’Ambassade infidèle. Texte établi et traduit par G. de Budé et V. Martin. 5e tirage 2002. XXIX, 307 p. ISBN 978-2-251-00113-5
** Tome II: Contre Ctésiphon. — Lettres. Texte établi et traduit par G. de Budé et V. Martin. Index. 5e tirage 2002. 276 p. ISBN 978-2-251-00114-2

## Xarici keçidlər
* Греческие тексты и английские переводы речей
* Схолии к Эсхину и Исократу (1852)
* Речи и письма в Викитеке
* Против Тимарха. Пер. Э. Д. Фролова.
* Эсхин. Против Ктесифонта о венке

## Ədəbiyyat
*
Loeb Classical Library

thumb|200px|<center>Loeb Classical Library seriyasındakı Senekanın "Mübahisələr" toplusunun üz qabığı

**Loeb Classical Library** (*"Lyobov seriyası"*) —  hal-hazırda Harvard University Press tərəfindən nəşr olunan, qədim Yunan və Latın ədəbiyyatının ən məşhur əsərlərini təqdim edən bir kitab seriyası. Bu seriyanın məqsədi antik mətnləri mümkün olan ən geniş auditoriyaya təqdim etməkdir. Hər bir kitabda ingilis dilinə paralel tərcüməsi olan orijinal Yunan və ya Latın mətni vardır.

"Lyobov seriyası"-nda nəşr olunan kitabların görünüşünün özəlliyi, yunan müəlliflərin əsərlərinin yaşıl örtük altında, Latın kitablarının qırmızı bir kitab altında nəşr edilməsidir.

Seriya, alman əsilli amerikalı bankir (yəhudi əsilli) Ceyms Lyob (1867-1933) tərəfindən düşünülmüş və maliyyələşdirilmişdir. Kitabxananın birinci cildi 1912-ci ildə nəşr olundu.

2014-cü ilin sentyabr ayında kitabxananın 520 cilddən ibarət rəqəmsal seriyası nəhayət tamamlandı.

2021-ci ilin yanvar ayına olan məlumata görə, cəmi 546 cild nəşr edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Harvard University Press —seriyanın rəsmi saytı (tam kataloq, serialın tarixi və yeni nəşrlər haqqında məlumatlar) Harvard Universiteti Press portalında.
* The Loeb Classical Library — seriyanın rəsmi rəqəmsal kitabxanası.
Collection Budé

***Collection Budé*** və ya ***Collection des Universités de France*** — VI əsrə qədər (İmperator Yustiniandan əvvəl) Yunan və Roma klassik ədəbiyyatını özündə birləşdirən kitab seriyası. Seriya, *Les Belles Lettres* tərəfindən nəşr olunan və Qiyom Büde Cəmiyyətinin sponsorluğu ilə nəşr olunan fransız humanist Qiyom Büdenin adını daşıyır.

## Təsnifatı
Seriyadakı hər kitabda giriş, qeydlər və tənqid, fransızca bir başlıq səhifəsi var. Bəzi cildlərdə tam şərhlər var. Qədim Yunan ədəbiyyatının cildlərində Afinanın simvolu olan sarı örtüklü xarabaçılı təsvir edilmişdir. Kapitoli canavarının təsviri ilə qırmızı rəngli latın cildləri. "Classiques en poche" (Cib Klassikləri) adlı yeni seriya tələbələrə yönəlib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kitab siyahısı (ing.): Greek series (by genre), Latin series (by genre)
* fransız dilində Qu’est-ce qu’un «Budé»?
Kapitoli canavarı

**Kapitoli canavarı** () — bürünc heykəl iki körpə  — Romul və Remi əmizdirən bir canavarın Roma şəhərinin əfsanəvi qurucularını təsvir edir.

Kapitoli muzeylərində saxlanılan heykəlin tarixçəsi mübahisəlidir. Uzun müddət canavar obrazı qədim etruskların əsəri hesab olunurdu və stilistik xüsusiyyətlərinə görə eramızdan əvvəl V əsrə aid edilir. XXI əsrdə edilən ən yeni tanışlıq — tökmə texnologiyası, daxilolmaların radiokarbon analizi və digərləri — Yüksək Orta əsrlər dövrünü (eramızın XI -XIII əsrləri) göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kapitoli muzeylərinin saytları
Mitçell dağı

**Mitçell dağı** () — Appalaç dağlarında ən yüksək zirvə. Hündürlüyü 2,037 metrdir. İynəyarpaqlı meşələr və çəmənliklər var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mount Mitchell State Park
* Mount Mitchell Current Weather Conditions
Qışlaq-i Sümüklüheydər (Pərsabad)

**Qışlaq-i Sümüklüheydər** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 21 nəfər yaşayır (5 ailə).

## İstinadlar
Miftahəddin Ağmolla

**Miftahəddin Ağmolla** (, , ; ) — başqırd şairi, maarifçi.

## Həyatı
Miftahəddin Ağmolla 26 dekabr 1831-ci ildə tarixində Rusiya imperiyasının Tuksanbayevo kəndində (indiki Başqırdıstanda) anadan olmuşdur. O, mədrəsə təhsili almış, müəllimlik etmişdir. Ağmolla "Türki" dilində yazmışdır. Onun qazax dilində də şeirləri var. Ağmolla şeirlərində zəhmətkeşlərin arzu və istəklərinin, ədalət və humanizm ideyalarını tərənnüm etmiş, xalqı maarifə çağırmış, bay və mollaları satira atəşinə tutmuşdur. O, kəskin sosial-tənqidi şeirlərinə görə təqib olunmuş, dörd il Troitsk həbsxanasında saxlanılmışdır. Ağmolla çarizmin əlaltıları tərəfindən öldürülmüşdür. O, 20 oktyabr 1895-ci il tarixində Sırostan kəndində vəfat etmiş, Miassda dəfn edilmişdir.

## İrsi
Ağmollanın əsərləri yalnız ölümündən sonra, 1904-cü ildə toplu halında çap olunmuşdur. 1911–1916-cı illərdə Orenburq quberniyasının Troitsk şəhərində şairin adı ilə "*Ağmolla*" satirik jurnalı nəşr edilmişdir. Onun anadan olmasının 150 illiyi qeyd olunmuş, 1981-ci ildə Miassda qəbirüstü abidəsi qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Вильданов А. Х., Кунафин Г. С. Башкирские просветители-демократы XIX в. М., 1981.
* Шакуров Р. З. Звезда поэзии. Уфа, 1981.
* Вильданов Ә. Х. Аҡмулла — яҡтылыҡ йырсыһы. Өфө, 1981.

## Xarici keçidlər
* 
* Шакуров Р. З. Акмулла // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — 
* Мифтахетдин Акмулла — жизнь и творчество
* 
*
Damğan döyüşü (1063)

**Damğan döyüşü** — Səlcuqlu Vətəndaş müharibəsi dövründə 1063-cü ildə baş vermiş döyüşdür. 

## Arxa plan
Oğuz türklərindən olan Səlcuqlular XI əsrdə Səlcuqlu imperiyasının əsasını qoydular. İmperiyanın əsasını qoyan Toğrul övladı olmadan vəfat etdi və taxt-tac onun qardaşı Çağrı bəyin oğlu Alp Arslana keçdi. Sultan Toğrulun ölümündən sonra Səlcuqlu şahzadəsi Qutalmış yeni sultan olmağı arzulayırdı, çünki Toğrulun övladı yoxdu və Qutalmış sülalənin yaşayan ən yaşlı üzvü idi. 

Qutalmışın taxta olan iddiası atası üzərindən idi. Belə ki, Qutalmışın atası Arslan Yabqu Səlcuqun ən böyük oğlu idi. Arslan Mahmud Qəznəvi tərəfindən ələ keçirilmiş və həbsdə öldürülmüşdü. Nəticədə Toğrul sultan olmuşdu.

## Əvvəldə baş vermiş hadisələr
Toğrul 4 sentyabr 1063-cü ildə vəfat etdi. Toğrulun ölümü xəbərlərinin yayılmasından sonra həm Qutalmış, həm də Alp Arslan (Süleymanın böyük qardaşı) paytaxt olan Reyə doğru taxtı ələ keçirmək üçün yürüşə başladılar. Qutalmış qalası olan Girduxun paytaxta daha yaxın olmasına görə daha üstün mövqedə idi. Alp Arslanın mülkləri isə daha şərqdə yerləşirdi. Lakin əvvəllər Süleymanı dəstəkləyən Sultan Toğrulun vəziri Əl-Kunduri Qutalmışdan qorxduğuna görə (keçmişdə Süleymanı dəstəklədiyinə görə) Alp Arslanı dəstəkləməyə başladı. Buna baxmayaraq, Qutalmış və qardaşı Rəsulun qüvvələri Əl-Kundurinin qüvvələrini rahatlıqla məğlub etdilər və 1063-cü il 15 noyabrda Reyi mühasirəyə aldılar. Qutalmış Alp Arslanın qüvvələri yaxınlaşdığına görə mühasirəni ləğv etməyə məcbur oldu. Şərqə hərəkət edən Qutalmış Alp Arslanın avanqard qüvvələrinin komandanı olan Hacib Ərdəmi Damğana yaxın olan Dihinemekdə məğlub etdi.

## Döyüş
Alp Arslanın əsas ordusu Qutalmışın 15 km şərqində idi. Qutalmış Alp Arslanın ordusunun yolunu dərənin yönünü dəyişdirməklə kəsməyə çalışdı. Lakin Alp Arslan ordusunu yenicə yaranmış bataqlıq ərazidən keçirməyə nail oldu. İki Səlcuqlu ordusu qarşı-qarşıya gəldiyi zaman Qutalmışın qüvvələri qaçmağa başladılar. Rəsul, həmçinin Qutalmışın oğlu Süleyman (daha sonralar Rum Səlcuqlu Sultanlığının əsasını qoyacaq) əsir götürüldülər. Qutalmış qaçmağı bacardı. Öz qalası olan Girduxa nizamlı formada geri çəkilərək qüvvələrini yenidən cəmləşdirmək fikrində idi. Lakin 7 dekabr 1063-cü ildə təpəlik bir ərazidə atdan yıxıldı və vəfat etdi.

## Nəticə
Qutalmışın oğlu Süleyman əsir götürülsə də, Alp Arslan onu bağışladı və sürgünə göndərdi. Lakin sonradan onun özünü sübut etmk üçün şansları oldu, çünki Böyük Səlcuqlu imperiyasından daha uzun müddət yaşayan Rum Səlcuqlu Sultanlığının əsasını qoydu.

## İstinadlar
Səlcuqluların döyüşlərinin siyahısı

Bu Səlcuqlu imperiyasının tərəf olduğu döyüşlərin natamam siyahısıdır.

## Siyahı

(Döyüşlər sütunundakı rəng döyüşün baş verdiyi müasir ölkəni göstərir.)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Moskva Bəyannaməsi (2008)

**Dağlıq Qarabağ Bəyannaməsində** (və ya **Azərbaycan Respublikası, Ermənistan və Rusiya Federasiyasının Bəyannaməsi**) 2008-ci il noyabrın 2-də Moskva vilayətindəki Meyendorf qəsrində imzalanmış bəyannamə. Bəyannamədə Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri “məsləhətləşməyə töhfə vermək və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüququn prinsipləri və normaları əsasında və qəbul olunmuş qərar və sənədlər çərçivəsində siyasi həlli yolu ilə Cənubi Qafqazda daha sağlam vəziyyətin yaradılması və regional sabitliyin və təhlükəsizliyin bərqərar edilməsi" niyyətlərini bəyan ediblər.

29 noyabr 2007-ci il tarixli Madrid prinsipləri və sonrakı müzakirələr fonunda ATƏT-in Minsk qrupunun vasitəçilik səylərinin davam etdirilməsinin vacibliyi bir daha təsdiqləndi.

Tərəflər “bütün aspektləri və mərhələləri üçün hüquqi məcburi beynəlxalq təminatla müşayiət edilməli olan sülh yolu ilə nizamlanmaya nail olmaq” barədə razılığa gəliblər.

ATƏT-in Minsk qrupunun rusiyalı həmsədri Yuri Merzlyakovun sözlərinə görə, bəyannamənin əsas dəyəri ondan ibarətdir ki, bu, 1994-cü ildən bəri Qarabağ münaqişəsinin həllində razılaşdırılan və “birbaşa iki münaqişə tərəfi arasında bağlanan ilk bəyanatdır."

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Bəyannamənin mətni (rus dilində)
YG Entertainment

***YG Entertainment*** (Koreya:Tələffüz : / waɪ dʒiː ɛntə'teɪnmənt /) Cənubi Koreyanın səsyazma şirkəti və istedad agentliyidir. Şirkət 1996-cı ildə **Yang Hyun Suk** tərəfindən qurulmuşdur . Şirkət səsyazma şirkəti, istedad axtarış agentliyi, musiqi istehsalı, tədbir və konsert təşkilatı və musiqi nəşriyyatı şirkəti kimi fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, şirkətin golf sahəsini idarə edən agentlik və kosmetik marka üçün geyim xətti olan ayrı bir ictimai şirkət olan YG PLUS çərçivəsində bir neçə törəmə müəssisəsi fəaliyyət göstərir.

## Sənətkarlar
YG Entertainment altında olan bütün musiqi sənətçiləri və aktyorlar birlikdə olaraq YG Ailəsi(YG Family) və YG Səhnəsi(YG Stage) olaraq tanınırlar.

### Səs yazan sənətçilər

### Müstəqil sənətkarlar

### Oyuncular

## Keçmiş sənətçilər və aktyorlar
### Keçmiş sənətçilər

### Keçmiş aktyor və aktrisalar

### Keçmiş istedadlar
* Yoo Byung-jae (2015–2019)
* Ahn Young-mi (2015–2020)

## İstinadlar
Pərviz Nəsibov

**Pərviz Paşa oğlu Nəsibov** () — Azərbaycan əsilli Ukrayna yunan-Roma güləşçisi, Tokio və Paris Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı.

## Həyatı
Pərviz Paşa oğlu Nəsibov 1998-ci il avqustun 18-də Ağstafa rayonunun Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. Altı yaşına qədər doğma kəndində yaşamış və burada idmanda ilk addımlarını atmışdır. Muğanlı kəndində bir il sərbəst güləş bölməsinə qatılmışdır. Ancaq 2004-cü ildə atası Ukraynanın Nikolayevə şəhərinə köçmüş və ailəsini də özü ilə aparmışdır. Nikolayevdə də Pərviz güləşmə məşğul olmağı davam etdirmiş, lakin burada o, yunan-Roma üslubunu seçmişdir.

2017-ci ilin mart ayında İranın Abadan şəhərində baş tutan Dünya Kubokunda, milli komandası 6-cı yerdə qərarlaşsa da, o, bütün döyüşləri məğlubiyyətsiz keçirən yeganə ukraynalı güləşçi olub. 2017-ci ilin iyul ayında Almaniyanın Dortmund şəhərində finalda gürcü Georgi Kurtanidzeni məğlub edərək yeniyetmələr arasında Avropa çempionu adını qazanıb.

2018-ci ilin sentyabr ayında SlovakiyanınTrnavaa şəhərində keçirilən gənclər arasında Dünya Çempionatının bürünc medalçısı olub. 2021-ci ilin may ayında Sofiyada keçirilən dünya lisenziya turnirində Tokio Olimpiya Oyunlarına vəsiqə qazanıb, lakin Nəsibovun sözlərinə görə bundan sonra özünə qarşı lazımi diqqət görməyib.

## İdman nəticələri
* Yeniyetmələr arasında Avropa çempionatı 2014 — ;
* Yeniyetmə Dünya Çempionatı 2014 — ;
* Yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatı 2015 — ;
* Yeniyetmələr arasında Avropa çempionatı 2015 — ;
* Yeniyetmə Dünya Çempionatı 2015 — ;
* Yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatı 2016 — ;
* Sərbəst Güləş üzrə Ukrayna Çempionatı 2016 — ;
* Yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatı 2017 — ;
* Yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatı 2017 — ;

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Борец сборной Украины Парвиз Насибов: Ни один соотечественник не пришел встретить меня — ИНТЕРВЬЮ + ФОТО
Zou Zinyuan

**Zou Zinyuan** (pinyin *Zōu Jìngyuán*, d. 3 yanvar 1998, Sıçuan, Çin) - Çinli gimnast, Olimpiya çempionu, üçqat dünya çempionu, iki qat çempion və Asiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı.

## Bioqrafiya
Zou Zinyuan 3 yanvar 1998-ci ildə Sıçuanın Yibin rayonunda anadan olmuşdur. Gimnastika dərslərinə üç yaşında başlamışdır.

2017-ci ildə Zou Dnüya Kuboku üçün Çin millisində ilk oyununa çıxdı və mövsümün əsas başlanğıcında özünü parlaq şəkildə göstərdi. Gənc gimnast, bu tip proqram üzrə dünya çempionu və Olimpiya Oyunlarının qalibi Oleq Vernyayevi, habelə 2016 Olimpiadasının bürünc mükafatçısı David Belyavskini qabaqlayaraq, qızıl medal qazandı.

2018-ci ildə Çinli gimnast mövsümün əsas başlanğıcında yenidən uğurla çıxış etdi: Asiya Oyunlarında Zou çoxnövçülükdə və qeyri-bərabər çubuqlarda məşqlərdə qalib gəldi və at üzərində məşqlərdə gümüş qazandı. Bir neçə ay sonra, çinlilər qeyri-bərabər barlarda dünya titulunu müdafiə etdilər və komanda çempionluğunu qazandılar.

2019 Dünya Çempionatında Zou çoxnövçülükdə komandada gümüş medal qazandı. Fərdi aparatlardakı yarışlarda, at üzərində məşqdə qaliblərin xəttinin kənarında qalaraq və qeyri-bərabər çubuqlarda finalçılar arasında olmayaraq kürsüyə qalxa bilmədi.

2020-ci ildə Tokioda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında çıxış edən Zou Zinyuan 3 avqust 2021-ci ildə qalib gələrək qızıl medal qazandı. Həmçinin, digər matçlarda komanda halında bürünc medal qazandı. 

## Ən yüksək nəticələr

### Dünya çempionatları

* Qızıl - 2017 Dünya Çempionatı (Monreal, Kanada) (bərabər olmayan çubuqlar)
* Qızıl - 2018 Dünya Çempionatı (Doha, Qətər) (çoxnövçülük komandası)
*Qızıl - 2018 Dünya Kuboku (Doha, Qətər) (bərabər olmayan çubuqlar)
* Gümüş - 2019 Dünya Çempionatı (Ştutqart, Almaniya) (çoxnövçülük komandası)
* Qızıl - 2020 Yay Olimpiya Oyunları (Tokio, Yaponiya) (paralel barlar)
*Bürünc - 2020 Yay Olimpiya Oyunları (Tokio, Yaponiya) (gimnastika komandası)

## Qeydlər (redaktə)

## Xarici keçidlər

* Beynəlxalq Gimnastika Federasiyasının rəsmi saytındakı profili )
Trisomiya-X sindromu

**Trisomiya-X sindromu** — 1959 cu ildə R. Yakobs tərəfindən təsvir edilmişdir. Xəstəliyin başlıca xüsusiyyəti hüceyrə nüvəsində qoşa cinsi xromatinin və kariotipdə üç və daha çox X-xromosomun olmasıdır. Xəstəliyin 75%-də ağıl zəifliyi, 25-40% hallarda isə cinsi infantilizmə rast gəlinir. Qadınlarda X-trisomiya xəstəliyi şizofreniyaya bənzər və psixopatabənzər əlamətlərdə özünü büruzə verir. Bəzi xəstələrdə bədən quruluşuna aid qüsurlar: epikant, çeçələ barmaqların klinodaktiliyası, boyun həddindən artıq uca olması qeyd edilir. Bir sıra klinik əlamətləri Şereşevski-Terner sindromunu xatırladır. Dəqiq diaqnoz sitogenetik müayinə nəticəsində qoyulur.

## İstinadlar
Rubinsteyn-Teybi sindromu

**Rubinsteyn-Teybi sindromu** — 1963-cü ildə ilk dəfə Amerika həkimləri Y. Rubinsteyn və N. Teybi təsvir etmişdirlər. Xəstəlik ağıl zəifliyi olan uşaqlar arasında 0 ,15% hallarda rast gəlinir. Başlıca klinik əlamətləri bunlardır: sifətin anomaliyası, əyri, quş dimdiyinə bənzər burun, əks monqoloid tipli göz yarıqları, çəpgözlük, ptoz, başın kiçik olması, müxtəlif dərəcəli ağıl zəifliyi. Belə uşaqlar boyca balaca, alınları kiçik, yarıyadək tüklə örtülür. Ayaq baş barmaqlarının axırıncı falaqansının enli olması da spesifik əlamətlərdən sayılır. Anomaliya bəzən digər barmaqları da əhatə edir. Bir sıra hallarda daxili orqanların (ürəyin, sidik-cinsiyyət, tənəffüs sisteminin) qüsurları aşkar olunur. Əksər xəstələrdə çəpgözlük, qlaukoma, nistaqm, görmə sinirinin atrofiyası qeyd olunur. 20–25% hallarda cəngolma tutmaları, autoaqressiv hərəkətlər və digər affektiv əlamətlər müşahidə olunur. Xəstəliyin autosom-resessiv verilməsi güman edilir.

## İstinadlar
De-Lanqe sindromu

**De-Lanqe sindromu** — ilk dəfə 1933-cü ildə Hollandiya həkimi De-Lanqe tərəfindən təsvir edilmişdir. Sindromun başlıca cəhətləri bunlardır: xəstələr boyca kiçik, arıq olub özünəməxsus sifətləri ilə diqqəti cəlb edir. Qaşları həddindən artıq tüklü, burunları qısa, burun deşikləri bir qədər yuxarıda yerləşir. Kəllə həcmcə kiçik, braxisefal quruluşa malik olur. Əlləri kiçik, şəhadət barmaqları qısa, çəçələ barmaqları içəri doğru əyilir, bəzən bir barmaqları çatmır. Bədənin digər hissələrinin (onurğa sütunu, köks qəfəsi) və daxili orqanların (böyrəklərin) anomaliyası da tez-tez təsadüf edilir. Xəstələrin 80%-də imbesillik və ya ağır ağıl zəifliyi nəzərə çarpır. Bəzi xəstələrdə cəngolma tutmaları da müşahidə edilir. Xəstəliyin səbəbinin irsi amillərlə bağlılığı şübhə doğurmur, lakin hansı xromosomlarla əlaqədar olması dəqiqləşdirilməmişdir. Müalicə simptomatik olaraq aparılır. Sedativ və cəngolma əleyhinə maddələrdən, nootroplardan, hormonal preparatlardan istifadə olunur.

## İstinadlar
Kamil Məmmədov (dövlət xadimi)

**Kamil Seyid oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan-sovet mühəndisi və dövlət xadimi. O, 1972–1985-ci illərdə isə yeyinti sənaye naziri olmuş, 1976, 1980 və 1985-ci illərdə isə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Həyatı
Kamil Seyid oğlu Məmmədov 18 avqust 1931-ci ildə Qəbələ (keçmiş Qutqaşen) şəhərində anadan olmuşdur.

1951-ci ildə orada orta məktəbi əla medalla qurtararaq Leninqrad Texnologiya İnstitutuna daxil olmuş, bu təhsil müəssisəsini mühəndis-mexanik ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
Kamil Məmmədov 1956–1958-ci illərdə Azərbaycan SSR Ərzaq məhsulları sənayesi nazirliyində baş mexanik, 1959–1962-ci illərdə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Komitəsində texniki şöbənin müdiri, 1962–1964-cü illərdə isə Bakı biskvit fabrikində baş mühəndis kimi çalışmışdır. O, 1964–1969-cu illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Kabinetində şöbə müdirinin müavini, 1970–1971-ci illərdə Ət-süd sənayesi nazirinin müavini, 1971–1972-ci illərdə Yeyinti sənayesi nazirinin müavini, 1972–1985-ci illərdə isə Yeyinti sənaye naziri vəzifələrində işləmişdir. Məmmədov daha sonra 1985–1991-ci illərdə Azərbaycan SSR Aqrar Sənaye Komitəsinin 1-ci müavini — Respublika naziri (1985–1989), 1991–1992-ci illərdə Kənd təsərrüfatı nazirinin 1-ci müavini, 1993–1994-cü illərdə Yeyinti-sənaye şirkətinin vitse – prezidenti kimi çalışmışdır. O, 1994–1996-cı illərdə Taxıl məhsulları Dövlət şirkətinin prezidenti, 1996–1999-cu illərdə Taxıl Agentliyinin prezidenti olmuş, 1976,1980 və 1985-ci illərdə isə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Fəaliyyət göstərdiyi dövrdə Gəncə, Bərdə, Salyan, Ağdam çörək zavodları, Naxçıvan mineral sular zavodu, Zaqatala, Şəki və Qəbələ tütün-fermentasiya zavodları, Bakı maya kombinatı, Bakı tütün fabriki, Əli-Bayramlı hidrogenizasiya zavodu, Bakı çay və biskvit fabriklərinin filialları tikilmişdir. Gəncə və Əli-Bayramlı yağ-piy kombinatlarının yenidənqurma işləri aparılmışdır.

Zaqatala, Şəki, Qəbələ və Bərdədə yaşayış binaları, Yevlax, Balakən və Qəbələdə uşaq bağçaları, Qəbələdə stadion, Qəbələ və Bakıda istirahət zonaları, uşaq xəstəxanası tikilib istifadəyə verilmişdir.

Azərbaycanda emal sənaye müəssisələrinin istehsalat gücünün artırılması məqsədilə geniş yenidənqurma işlərinin aparılmasında, yeni müəssisələrin tikilməsində, 1994–1996-cı illərdə əhalinin çörəklə təminatında yaranmış olduqca ağır vəziyyətin sabitləşdirilməsi işində xüsusi rolu olmuşdur.

## Təltifləri
* Məmmədov "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi — 20.12.1991
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 26.07.2011

## Kitabları
* "Yaşadıqlarım". Bakı. 2015.
* "Müraciət". Bakı. 2019.

## İstinadlar
Litoterapiya

**Litioterapiya** — farmokoterapiyanın bir növüdür. Litium duzlarının psixotrop xassəyə malik olmasını ilk dəfə Avstriya psixatrı Kade(1949) müəyyən etmişdir. Bu preparat, əsasən, affektiv pozuntular zamanı-maniakal və hipomanikal vəziyyətləri aradan qaldırmaq, bəzi hallarda isə profilaktika məqsədilə tətbiq  edilir. Başlıca olaraq, litium karbonat və oksibutiratdan istifadə edilir. Sutkalıq doza 300-600 mq-dan(profilaktika məqsədilə)1800-2400 mq-dəkdir(müalicə məqsədilə). Litium duzları ilə müalicə zamanı müntəzəm olaraq qanda onun miqdarı yoxlanmalıdır. Litiumun miqdarı 1 2&nbsp;mmol/1-dən çox olarsa, müalicəni dayandırmaq tələb edilir Xəstələr ürəkbulanma, öyümə, qusma, ümumi zəiflik və qarın ağrısından şikayətləndikdə litiumun qəbulu dayandırılmalı, qanın müayinəsi aparılmalıdır. Bir sıra hallarda vegetativ, allergik dermatid, ürək ritminin pozulması, endokrin əlamətlər diabetəbənzər hal müşahidə edilə bilər ki, bunlar da daha ciddi ağırlaşmaların olduğunu göstərir.

## İstinadlar
Qışlaq-i Tülkülügülmuradi (Pərsabad)

**Qışlaq-i Tülkülügülmuradi** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 40 nəfər yaşayır (8 ailə).

## İstinadlar
Kriptomneziya

**Kriptomneziya**— (*kryptos –* *yunan* sözü olub, gizli deməkdir.) başqasının başına gələn hadisələri, onlara məxsus xidmətləri öz adına çıxmaqla xarakterizə olunan yaddaş pozuntusudur. Xəstələr bildikləri, eşitdikləri hadisələrin kimə məxsus olduğunu, nə vaxt baş verdiyini unudaraq onları öz adına çıxır, keçmişdəki hadisələri isə təzə baş vermiş hadisə kimi qələmə verirlər. Başqa sözlə, *kriptomneziyalarda* məlumatın mənbəyi və vaxtı unudulur. Bunun üçün şəxs həmin hadisələri öz başına gələn hadisə kimi yadına salır. Xəstələrin bunu qəsdən və müəyyən məqsəd üçün etmədikləri söhbət əsnasında asanlıqla aydın olur.

## İstinadlar
Lais qəsri

**Lais qəsri** (Estonian: *Laiuse ordulinnus*, German: *Burg Lais*) Livoniya ordeni qalası. 

Qala indi bərbad vəziyyətdədir. Laiuse qalası Estoniyada odlu silahla mübarizə üçün tikilmiş ilk qaladı. Qalanın ən qədim hissəsi, ehtimal ki, 14 -cü əsrin sonlarında Livoniya ordeni ilə tikilmişdir. İlk dəfə 1406 -cı ildə qeyd edilib. 1558 -ci ildə Livoniya müharibəsi zamanı qala rus qoşunları tərəfindən fəth edildi və çox zərər gördü. Buna baxmayaraq, qala sonradan həm Polşa, həm də İsveç hökmdarları tərəfindən istifadədə idi. Böyük Şimal Müharibəsi zamanı, 1700-1701 -ci illərdə, Narva döyüşündən sonra İsveç kralı XII Karl burada qışlaqlarını qurdu. Beş ay ərzində Laiuse İsveç İmperiyasının inzibati mərkəzi idi

## Həmçinin bax
* Estoniyada qalaların siyahısı

## Qaleriya

Laiuse linnus 2.jpg|
Laiuse linnus 6.jpg|
Laiuse linnus 4.jpg|
Laiuse varemed.jpg|
Laiuse linnus 3.jpg|
Kumite

**Kumite** () — kata və kihonla birlikdə karate təliminin üç əsas hissəsindən biridir. Kumite şəxsin kihon və katadan öyrəndiyi üsullardan istifadə edərək rəqibə qarşı məşqdə istifadə etdiyi fəndlərdən ibarət olan karatenin bir hissəsidir.

Kumite müəyyən bir texnikanı və ya bir bacarığı inkişaf etdirmək üçün istifadə edilə (məsələn, rəqiblə olan məsafəni təsirli şəkildə təyin etmək və tənzimləmək) və ya rəqabətdə edilə bilər.

## İstinadlar
Koreya yarımadasında Enerji İnkşafı Təşkilatı

**Koreya yarımadasında Enerji İnkşafı Təşkilatı** — () . KEDO-nun əsas fəaliyyəti Şimali Koreyada yüngül su reaktorlarının qurulmasına yönəlib. 1994-cü il ABŞ ilə Şimali Koreya arasında *Çərçivə razılaşmasının* yerinə yetirilməsi məqsədilə yaradılmışdır. 1995-ci il martın 15-də fəaliyyətə başlamışdır. Üzvləri ABŞ, Yaponiya və Cənubi Koreya.

## İstinadlar
Cənub-Şərqi Avropa

**Cənub-Şərqi Avropa ölkələri** — regiona Ukrayna, Rumıniya, Moldova, Albaniya, Şimali Makedoniya, Bolqarıstan, Serbiya, Monteneqro, Kosova, Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina ölkələri və Türkiyənin Şərqi Trakiya bölgəsi daxildir. Regionun ərazisinin və əhalisinin təxminən yarısı Ukraynanın payına düşür. Bu qrup ölkələrin İCM (*iqtisadi coğrafi mövqeyi*)-nin başlıca xüsusiyyətini *Adriatik, Qara və Azov də- nizləri* ilə əhatə olunması müəyyən edir. Dunay çayının Serbiya, Monteneqro, Bolqarıstan və Rumıniyanın, *Dnepr çayının* Ukraynanın, *Dnestr çayının* isə Moldova ərazisindən keçməsi bu ölkələrin daxili bölgələrini *Qara dənizlə* birləşdirir. Regionda əhalinin təbii artımı Avropanın bütün regionlarından çoxdur. Xüsusilə Albaniya yüksək təbii artımı ilə fərqlənir. Əhalinin milli tərkibində slavyan xalqları üstünlük təşkil edir. Region ölkələri həm əhalisinin sıxlığına, həm də *urbanizasiya səviyyəsinə* görə Mərkəzi Avropadan xeyli geridə qalır. Ən iri şəhərləri Buxarest, Kiyev, Xarkov, Odessa, Dnepropetrovskdur. Ukrayna inkişaf etmiş *sənaye-aqrar ölkədir*. Sənayenin aparıcı sahələri yanacaq-energetika (daş kömür, AES, SES, İES), qara metallurgiya (Donetsk, Dnepr- yanı, Azovsahili), maşınqayırma (metallurgiya, *mədən avadanlığı*, energetika və elektrotexnika, gəmiqayırma), *kimya, yeyinti sənayesidir*. Ukraynanın kömür, dəmir filizi və manqan yataqlarının Donetsk və Dneprboyu kimi yaxın ərazidə toplanması qara metallurgiyanın inkişafına əlverişli şərait yaratmışdır. Bu regionda ən iri dəmir filizi yatağı Ukraynadadır (Krivoy Roq).

## Həmçinin bax
* Boyan mədəniyyəti

## İstinadlar
Kretinizm

**Kretinizm** — Hipotireoz-qalxanvari vəzin patalogiyası nəticəsində meydana çıxır. Bu xəstəliyin başlıca əlaməti ona tutalan adamın özünəməxsus görkəmidir. Boyca kiçik, sifətləri kobud, bəzən üz dəriləri sarımtıl-torpaq rəngində, daima quru, tükləri cod, tezsınan,burunları yəhərvari, əl və ayaq pəncələri enli və qısa olur. Emosional cəhətcə süst və biganə görünən belə uşaqlar heç nəyə maraq göstərmir, uzun müddət hərəkətsiz vəziyyətdə, oturaraq mənasız ətrafı seyr etməyi xoşlayırlar. Digər əlamətlərdən endokrinopatiyanı yaddaş pozuntularını, affektiv reaksiyalarla müşayiət olunan emosiya və bəzi nevroloji əlamətləri ,dəri hissiyatının azalması, başağrılarını göstərmək olar. Xəstəliyin polietioloji xarakterli olması və ona görə də bir neçə klinik variantlarda rast gəlinməsini təsdiq edən elmi dəlillər vardır. Bu səbəblərdən biri ananın qalxanvari vəzisinin hüceyrə elementlərinin autoantitellərə çevrilərək döldə autoimmun patalogiyaya səbəb olmasıdır.

## İstinadlar
Kokona Hiraki

**Kokona Hiraki** (; ) — Yaponiya skeytbordinqçisi, 2019-cu ildə Boysedə keçirilən X Oyunlarının gümüş medalçısıdır. 2020 Yay Olimpiya Oyunlarında Yaponiyanı təmsil edərək 12 yaşında gümüş medal qazanmışdır.

## Həyatı
Kokona Hiraki 26 avqust 2008-ci ildə Yaponiyanın Hokkaydo şəhərində anadan olmuşdur. Tomakomayda yaşamışdır. 5 yaşında skeytbordinqçiliyə başladı və Sapporoya köçərək burada məşqlərə davam etdi. 2018-ci ildə qatıldığı Yapon Skeytbordinq Çempionatında 4-cü yeri tutdu. İlk qələbəsini 10 yanvar 2019-cu ildə eyni turnirdə əldə etdi. 2019-cu ildə Aydahonun Boyse şəhərində keçirilən X Oyunlarında iştirak etmişdir. Bu oyunlarda ilk dəfə ölkə hüdudlarından kənara çıxan Kokona gümüş medal almışdır. 

2020 Yay Olimpiya Oyunlarının seçim turunda iştirak edən Kokona Hiraki dünya sıralamasına əlavə edildi və üçüncü yer tutaraq 12 yaşında Olimpiya oyunlarında iştirak hüququnu qazandı. 12 yaş 11 aylıq olan Kokona Yaponiya komandasının ən gənc idmançısı kimi bildirilir.

4 avqust 2021-ci ildə 2020 Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar üzrə park skeytbordinqində iştirak edən Kokona 59.04 xal toplayaraq gümüş medal qazandı. Skeytbordinqdə 13 yaşında qızıl medal qazanan Nişiya Kabukinin rekordunu təzələyən Kokona Hiraki 12 yaşında medalçı olaraq Yaponiya komandasının ən gənc medalçılarından biri oldu.

## İstinadlar
Uşu Sanda

**Uşu Sanda, Sanda, sanşou, [[Çin Xalq Respublikası|Çin]] [[Boks|boksu]], [[Çin Xalq Respublikası|Çin]] [[Kikboksinq|kikboksinqi]]** — Kunq-fuya (Uşuya) aid idman növü. Kikboksinqə çox bənzəyir. Lakin sandanı adi kikboksinqdən fərqləndirən fəndlər var: güləş, yıxma və boğma (boğma fəndini ancaq peşəkar uşu sandaçılar istifadə edə bilər). 2013-cü ildən bəri Uşu Sanda yarışları "Uşu" adı ilə İslam həmrəyliyi oyunlarında keçirilir.
Kamil Məmmədov

* Kamil Məmmədov (dövlət xadimi) (d. 1931) — Azərbaycan-sovet mühəndisi və dövlət xadimi, yeyinti sənayesi naziri (1972–1985), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.
* Kamil Məmmədov (hərbçi) (d. 1942) — General.

## Həmçinin bax
* Kamil
* Məmmədov
Sarıqışlaq (Pərsabad)

**Sarıqışlaq** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 189 nəfər yaşayır (33 ailə).

## İstinadlar
Manna dili

**[[Manna]] dili** və ya **[[Manna]] [[Türk dilləri|türkcə]]si** — Azərbaycanda (Güney Azərbaycanda) mövcud olmuş Manna Yanzuluğunun rəsmi dövlət dili. Manna dilinin hansı dil ailəsinə aid olduğu dəqiq bilinmir. Lakin, Manna yanzularının (krallarının) adlarının və Manna toponimlərinin türk sözü kimi yozulduğuna görə, Manna dilinin türk dili olduğunu azdan-çoxdan əminliklə demək olar.

## İstinadlar
Əbdürrəhmanlı

* Aşağı Əbdürrəhmanlı — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Yuxarı Əbdürrəhmanlı — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
İçiyo Hiquçi

**İçiyo Hiquçi** (; ) – Yaponiya yazıçısı və şairəsi. **Natsuko Hiquçi** əsl adıdır. Tokioda doğulmuş və həyatının böyük qismini orada keçirmişdir.

## Həyatı
2 may 1872-ci ildə şəhər bələdiyyəsinin məmurunun ikinci qızı kimi Tokio şəhərində anadan olmuşdur. İçiyo öz "samuray nəsli" ilə fəxr etsə də, atası Noriyoşi əslində Kay əyalətindən olan təhsilli bir kəndlinin oğlu idi. Noriyoşi 1857-ci ildə Ayame Furuya ilə evlənmiş və samuray rütbəsinə çatmaq üçün Tokioya köçmüşdür. Cütlük 10 il boyunca işləyərək hədəflərinə çatmaq üçün gərgin əmək sərf etmiş, hətta Ayame İnaba Dayzenin xidmətçilərindən biri olmuşdur. Noriyoşi 1867-ci ildə samuray olsa da, 1868-ci ildə klan sistemi ləğv olunmuş və Noriyoşi ailəsini dolandırmaq üçün başqa iş axtarmağa məcbur olmuşdur. Dördüncü övladı Natsuko 1872-ci ildə doğulanda 42 yaşı var idi.

Noriyoşi Natsukonu çox sevmiş və həyat yoldaşının narazıçılığına baxmayaraq onu oxumağa cəsarətləndirmişdir. Natsukonu bir buddist rahibi tərəfindən idarə olunan özəl məktəbə göndərmiş, daha sonra isə 1881-ci ildə Honqodan Şitayaya köçdükdən sonra Seikay məktəbinə qoymuşdur. Natsuko oxumağı çox sevsə də, 3 il sonra anası Taki uğurlu evliliyinin olmayacağından narahat olaraq onu məktəbdən çıxarmışdır. Lakin sonda qızının Tokioda ən prestijli poeziya məktəbi olan Haqinoyaya daxil olmasına icazə vermişdir. Burada şairə Utako Nakacimanın başçılığı altında dərslər alan Hiquçi daxil olduğu il şairlik müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.

1887-ci ildə atası işini itimiş və elə həmin il böyük qardaşı Sentaro ölmüşdür. Ailə Şibaya köçmüş və Noriyoşi qalan kapitalını da itirmişdir. 1889-cu ildə isə xəstələnərək ölmüşdür. Ailəsinə kömək etmək üçün Natsuko Haqinoyada köməkçi olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Xəlil Sultan

**Xəlil Sultan bin Miranşah** () — Əmir Teymurun böyük oğlu Miranşahın oğludur və Teymurilər dövlətinin ikinci hökmdarıdır. 1405–1409 arası Teymurilər Sultanı olmuşdur. Əmir Teymurun ölümündən sonra xələf olaraq ordunun dəstəyi ilə Səmərqənddə taxta çıxdı. Lakin eyni zamanda Teymurun oğlu Heratda taxta çıxmışdı. 1409-cu ildə Şahrux Mirzə Səmərqəndə yürüş etdi və Xəlil Sultanın arvadını əsir götürdü. Bundan sonra Xəlil Sultan təslim oldu və taxtdan endirildi. Taxtdan endirilən Xəlil Sultan Şahrux Mirzə tərəfindən Rey qubernatoru təyin olundu . Həyatını Rey qubernatoru olaraq 1411-ci ildə itirdi və ölümündən sonra arvadı da intihar etdi.

## Ailəsi

### Xanımları

* Cahan Sultan ağa — Əmir Teymurun bacısı Sevinc Qutluq ağanın nəvəsidir. 1397-ci ildə evlənmişdir.
* Şadmülk ağa (ö. 1411) — 1404-cü ildə gizlicə evlənmişdir. Babası Əmir Teymur onun öldürülməsini əmr etsə də, artıq hamilə olması və Saraymülk ağanın araya girməsiylə xilas oldu.
* *Adı bilinməyən bir xanım*

### Oğulları

* Əli mirzə — anasının adı bilinmir.
* Məhəmməd Bahadur mirzə — Cahan Sultan ağadan doğulub.
* Bərkul mirzə — Cahan Sultan ağadan doğulub.
* Məhəmməd Bayqara mirzə — Şadmülk ağadan doğulub.

### Qızları

* Çiçək ağa — Cahan Sultan ağadan doğulub.
* Şirinbəy ağa — Cahan Sultan ağadan doğulub.
* Sarayməlik ağa — Şadmülk ağadan doğulub.
* Sultan Bədiəlmülk ağa — Şadmülk ağadan doğulub. Məhəmməd Uluqbəylə evlənmişdir.

## İstinadlar
Diogen sindromu

**Diogen sindromu** —  məişət tullantılarının yığılması və özünü cəmiyyətdən təcrid etmək davranışları ilə özünü göstərən bir narahatlıqdır. Adını filosof Diogendən alan bu narahatlığa əsasən yaşlılarda rast gəlinir. Diogen cəmiyyətin normalarını qəbul etməyib, küçələrdə yatıb-qalxmış, dilənmiş, sadəliyi həyat nəzəriyyəsi olaraq qəbul etmişdir. Adı çəkilən problemdən əziyyət çəkən şəxslər də özlərini təcrid edir, xarici görünüşlərinə diqqət ayırmır və məişət tullantılarını atmayıb, əksinə toplayırlar. Bir növ obsessiv-kompulsiv pozuntu olaraq da hesab edilir, lakin bir çox ədəbiyyatlarda Diogen sindromu adi toplama komplulsiyalarından fərqlənir çünki Diogen sindromunda obsessiv tərəf yoxdur və ya rast gəlinən deyil.

## Səbəbi
Həyatının uzun illərini birlikdə keçirdiyi baxıcı(falçı deyil) və ya həyat yoldaşının ölümündən sonra şəxsin travmatik təcrübəyə verdiyi reaksiya kimi qəbul edilir. Konkret bir səbəb göstərilməməyi ilə bərabər risk faktoru olaraq beyninin frontal korteksi zədələnən şəxslərdə də bu sindrom müşahidə olunur.

## Göstəriciləri
* Bədəndən kəskin pis qoxunun gəlməsi, dəridə qızartılar, saçların yuyulmamış olmağı, dırnaqların kəsilməmiş olmağı, qeyri-sağlam qidalanma və bir sıra başqa şəxsi gigiyena qaydalarına əməl etməmək.
* Atılmayan məişət tullantılarının evdə yığılması, gəmirici və həşəratların evi məskən etməsi, çürümüş yemək qoxuları.
* Məişət tullantılarının yığılması ilə ortaya çıxan dağınıqlıq.
* Tibbi və sosial yardımı rədd etmək.
* Mövcud yaşayış formasını normal qəbul etmək.

## Növləri
İki növü vardır:

# Əlavə əqli problemin olmadığı birinci növ;
# Əlavə əqli problemlər ilə müşahidə edilən ikinci növ.

## Risk faktorları
* Yaşlanma
* Sevimli şəxsin vəfatı ilə gələn yalqızlıq
* Özünə qapanma və sosial izolyasiya meylləri olanlar
* Alkoqollu içkilər və narkotik maddələrə aludəçilik
* Beynin qərar qəbul etmədən cavabdeh mərkəzi – frontal korteksin zədələnməsi.

## Müalicə yanaşmaları
Problemin səbəbi kimi müalicəsi ilə də bağlı konkret fikirlər mövcud deyil, lakin içki və narkotik məhrumiyyətlərinin səbəb olduğu Diogen sindromu zamanı qrup psixoterapiyaları və ya sosial dəstək qruplarının önəmi vurğulanır. Şəxsin öz həyat keyfiyyətlərini norma olaraq qəbul etməsi müalicəni çətinləşdirməkdən də ziyadə mümkünsüz hala gətirə bilər, təəssüf ki, davranışlar özünə kök saldığı üçün xəstələrin sağalmasında dalğalanmalar müşahidə olunur və simptomlarda tez-tez geri dönmələr görünür. Adətən müalicə alan xəstə buraxıldıqdan bir müddət sonra yenidən problem geri qayıdır .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Laplas tənliyi

**Laplas tənliyi** riyaziyyatda və fizikada ikitərtibli xüsusi törəməli diferensial tənlikdir. Xüsusiyyətləri ilk dəfə Pyer Simon Laplas tərəfindən tətqiq edildiyinə görə onun adını daşıyır. Tənliyin yazılışı aşağıdakı kimidir:

: \nabla^2\! f = 0  \qquad\mbox{və ya}\qquad \Delta f = 0,
Burada  \Delta = \nabla \cdot \nabla = \nabla^2 Laplas operatoru, \nabla \cdot divergensiya operatoru, \nabla qradiyent operatoru və f (x, y, z) isə iki dəfə diferensiallana bilən həqiqi qiymətli funksiyadır. Belə ki, Laplas operatoru skalyar bir funksiyanı başqa skalyar funksiyaya inkas etdirir. Sağ tərəfdə h(x, y, z) funksiyası təyin olunarsa, onda Laplas tənliyi aşağıdakı kimi verilir:
:\Delta f = h.
Buna Puasson tənliyi, Laplas tənliyinin ümumiləşdirilməsi deyilir. Laplas və Poisson tənlikləri eliptik xüsusi törəməli diferensial tənliklərin ən sadə nümunələridir. Laplas tənliyi, həmçiin Helmholtz tənliyinin xüsusi bir haldır. Laplas tənliyinin həllərinin ümumi nəzəriyyəsi potensial nəzəriyyə olaraq bilinir. Laplas tənliyinin həlli fizikanın bir çox sahələrində, xüsusən elektrostatikada, qravitasiya və maye dinamikasında mühüm əhəmiyyət daşıyan harmonik funksiyalardır. İstilik keçiriciliyinin öyrənilməsində Laplas tənliyi sabit vəziyyətli istilik tənliyidir. Ümumiyyətlə, Laplas tənliyi tarazlıq vəziyyətlərini və ya zamandan açıq şəkildə asılı olmayan vəziyyətləri təsvir edir.
## Müxtəlif koordinat sistemlərində formaları
Karteziyan koordinant sistemində,

:  \nabla^2 f = \frac{\partial^2 f}{\partial x^2 } + \frac{\partial^2 f}{\partial y^2 } + \frac{\partial^2 f}{\partial z^2 } = 0.


Slindirik koordinat sistemində,

:\nabla^2 f=\frac{1}{r} \frac{\partial}{\partial r} \left( r \frac{\partial f}{\partial r} \right) + \frac{1}{r^2} \frac{\partial^2 f}{\partial \phi^2} + \frac{\partial^2 f}{\partial z^2} =0.

Sferik koordinat sistemində,

: \nabla^2 f = \frac{1}{r^2}\frac{\partial}{\partial r} \left(r^2 \frac{\partial f}{\partial r}\right) + \frac{1}{r^2 \sin\theta} \frac{\partial}{\partial \theta} \left(\sin\theta \frac{\partial f}{\partial \theta}\right) + \frac{1}{r^2 \sin^2\theta} \frac{\partial^2 f}{\partial \varphi^2} =0.

Daha ümumi olaraq, əyrixətli koordinat sistemində,

:  \nabla^2 f =\frac{\partial}{\partial \xi^j}\left(\frac{\partial f}{\partial \xi^k}g^{kj}\right) + \frac{\partial f}{\partial \xi^j} g^{jm}\Gamma^n_{mn} =0,
və ya 
:  \nabla^2 f = \frac{1}{\sqrt} \frac{\partial}{\partial \xi^i}\!\left(\sqrtg^{ij} \frac{\partial f}{\partial \xi^j}\right) =0, \qquad (g=\det\{g_{ij}\}).

## Həmçinin bax
* Pyer Simon Laplas
* Laplasın şeytanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Laplace Equation (particular solutions and boundary value problems) at EqWorld: The World of Mathematical Equations.
* Example initial-boundary value problems using Laplace's equation from exampleproblems.com.
* 
* Find out how boundary value problems governed by Laplace's equation may be solved numerically by boundary element method
Bohay

**Bohay** () — Koreyanın şimalında Şimal-Cənub dövlətləri dövründə mövcud olmuş dövlət. 698-ci ildə Kral Go tərəfindən qurulmuş,926-cı ildə Kidanlar tərəfindən süquta uğradılmış və torpaqları Liao və Koquryo krallıqları arasında bölüşdürülmüşdür.

## Film və Seriallar
"Dae Jo-yeong" (TV seriyaları) 2006
## Mənbə
* A.Nərgiz .Asiya və Afrika ölkələrinin Orta Əsrlər Tarixi.2010
II Əbu Bəkr

**II Nüsrətəddin Əbu Bəkr** —  Atabəylər imperiyasının hökmdarlığına iddiaçı. Azərbaycanın VII böyük atabəyi və sultanı. Sultan Xamuşun oğlu, Sultan Özbəkin nəvəsi. Həyatı haqqında çox şey bilinmir.
Polad (ad)

**Polad** — Kişi adı.

* Polad Bülbüloğlu — Azərbaycan bəstəkarı və müğənnisi.
* Polad Siracov — Quantanamo həbs düşərgəsində cəza çəkmiş yeganə Azərbaycan vətəndaşı.
* Polad Həşimov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Ebru Polad — Türkiyə musiqiçisi.

## Həmçinin bax
* Polad (dəqiqləşdirmə)
Cümə məscidi (Neftçala)

**Xıllı Cümə məscidi** — Neftçala rayon Xıllı qəsəbəsində yerləşən abidə, rayonda tarixi-epiqrafik abidələr sırasında ən önəmli yerlərdən birini tutur. Məscidin əsası 1903-cü ildə Şeyx Əzizin oğlu Şeyx Ağababa Axundzadə tərəfindən qoyulmuşdur.

## Haqqında
Məscidin əsası Şeyx Əzizin oğlu Şeyx Ağababa Axundzadə tərəfindən qoyulmuş came-məscidi Məhəmməd peyğəmbərin qızı Həzrəti Fatimeyi Zəhra xanımın adını daşıyır. Məscidin ön tərəfindəki ərəbdilli kitabə (0,60x0,39m) deyilənləri bir daha sübut edir. Kitabə belədir:
 1321 miladi təqvimlə 1903-cü ilə uyğundur.

## Repressiya dövrü
Xıllı məscidi 30cu illərdə digər məbədlər kimi repressiyaya məruz qalmışdır. Bununla bağlı el arasında rəvayətə çevrilən əhvalatlar bu gün də yaddaşlardadır.
 Deyilənə görə, bu sözdən sonra Mehmanovlar məscidin tikintisində 10–15 gün fəhlə kimi işləyiblər.

70-ci illərin sonunda Sovet hökümətinin siyasəti nəticəsində xalqdan alınan məscidin pəncərələri sökülüb, daşla hörüldükdən sonra taxıl anbarı kimi istifadəyə verilib. Yalnız 1989-cu ildə məscid axund Əlqəmənin rəhbərliyi altında və qəsəbə camaatının yardımı ilə yenidən açılıb və 1989-cu ildə fəaliyyətə başlayıb.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Xıllı Cümə məscidi memarlıq üslubuna görə başqalarından fərqlənir. Minbərin ətrafı xurma ləçəyinin ornamenti ilə bəzədilmişdir ki, məhz bu da dövrün memarlığında nəbati bəzək üslubundan istifadə edilməsindən xəbər verir.
Çiy kərpicdən hazırlanmış məscidin giriş qapısının portalında ərəbcə kitabə yazılıb. Taxta qapı üzərində qabartma üsulu ilə həkk edilmiş kitabənin məzmunu belədir: 
Məscidin ümumi uzunluğu (36m) pəncərələrin sayına, eni isə (18m) tənböləninə uyğundur. Bu cəhətdən də onu həndəsi formalı abidə hesab etmək olar. Məscidin içərisində ikinci mərtəbə hesab olunan şəbüstər (qadınlar üçün ibadət yeri) inşa edilmişdir. Məscidin sol tərəfindən minarə inşa olunmuşdur ki, bunun üçün 25.000 kərpicdən istifadə edilmişdir. Bu minarənin hündürlüyü 25 metrdir.
Məscidin daxilində minbər və mehrab vardır. Minbərin üstündə iki sətirlik ərəbdilli kitabənin ərəbcə(0,32x0,18m) məzmunu belədir: 
Bunu da qeyd edək ki, Xıllı məscidi bundan da əvvəl kərpicdən tikilmiş köhnə məscidin yerində tikilmişdir. Məscid dini nöqteyi nəzərdən çox doğru tikilmişdir. Pəncərənin sayı gündəlik namazların rükətlərinin bildirir. Bu quruluş Axund Molla Ağababa Axundzadənin təklifi ilə tikilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Pappataçi qızdırması

**Pappataçi qızdırması**, **mığmığa qızdırması** və ya **üçgünlük qızdırma** — mığmığaların sancması nəticəsində virusların orqanizmə keçməsindən törəyən xəstəlik.

## Simptomlar
Xəstəlik inkubasiya dövründən sonra (3–6 gün) kəskin başlayır, temperatur yüksəlir (3–5 gün), başağrısı, gözü hərəkət etdirdikdə, baldır əzələlərində, bel-oma nahiyəsində ağrı olur. Xəstəlik başlayandan 24–26 saat sonra xəstənin qanında virus tapılır.

## Yayılması
Pappataçi qızdırması isti ölkələrdə, yəni Afrika, Asiya, Amerika, Avropanın Aralıq dənizi sahillərində geniş yayılmışdır. Krımda, Moldovada, Mərkəzi Asiya və Qafqazda rast gəlmək olur. Xəstəlik mığmığaları qırmaqla ləğv edilir.

## İstinadlar