Komotini hadisələri

**Komotini hadisələri** və ya **Gümülcinə hadisələri** () — 29 yanvar 1990-cı ildə Yunanıstanın şimalındakı Komotini regionunda yerli yunan xristianlar və etnik türk azlıq nümayəndələri arasında baş vermiş kütləvi zorakılıq halı. Hadisələr etnik türk millət vəkili Sadiq Əhmədin Yunanıstan məhkəməsi tərəfindən mühakimə olunaraq həbs edilməsi ilə bağlı başlamışdır. 400 mağaza talan edilmiş, iki türkdilli qəzetin ofisi qarət olunmuşdur. Toqquşmalar bir etnik yunanın bir müsəlman tərəfindən öldürülməsindən sonra başlamışdır. Hadisələr zamanı türklərdən itki olmamışdır.

## Zəmin
Avropa Şurası tərəfindən Qərbi Frakiyada yaşayan müsəlman azlığın bir hissəsi kimi tanınan türklərin sayı fərqli hesablamalara görə, 50,000 ilə 130,000 arasında dəyişir. "Türk azlığı" ifadəsi Yunanıstan hökuməti tərəfindən "müsəlman yunanlar" ifadəsini işlətməklə rəsmi olaraq rədd edilir. Türklərə qarşı ayrı-seçkilik ABŞ və Avropa Parlamenti tərəfindən tənqid edilmişdir. 26 yanvar 1990-cı ildə Yunanıstan məhkəməsi 2 türk liderini siyasi təşkilatlarında "türk" sözünü işlətdiklərinə görə həbs etmişdir. Yunanıstandakı türklər öz dini liderini (müfti) seçə bilmirlər.

"Human Rights Watch"a görə, Yunanıstanda türk azlığının dini, təhsil və dil hüquqları pozulmuşdur.

## Hadisələr
Hadisələr Komotinidə, türk əsilli 1,500 Yunanısyan vətəndaşının məscidin yaxınlığında toplaşaraq 1982-ci ildə Ali Məhkəmənin "türk" sözünün istifadəsini məhdudlaşdıran qərarına etiraz olaraq "biz türklərik" şüarları səsləndirməsi ilə başlamışdır. Yerli radiostansiyalardan birində saxta xəbərin yayımlanmasından sonra təşkil olunmuş yunan dəstələri türk azlığın 400-ə yaxın mağazasını zədələmiş və talan etmiş, həmçinin müfti vəzifəsini icra edən azlıq üzvlərindən bəzilərini döymüşdülər. Polis zorakılıq hallarına müdaxilə etməmişdi. Beynəlxalq əks-sədadan sonra 12 yunan müsəlmanlara aid binalara hücum etdikləri üçün həbs edilmişdir.

"Helsinki Watch" tərəfindən istinad edilən bir şahidə görə, yunan dəstələri vəhşicəsinə ora-bura qaçan, pəncərələri sındıran, insanları döyən və maşınları dağıdan təxminən 40–50 nəfərdən ibarət id. O, yunan milliyətçilərinin qarşısını almaq üçün heç bir səy göstərmədən izdihamın arxasından polis maşınının gəldiyini görmüşdür. Xarici müşahidəçilər yunanlara aid dükanlara toxunulmadığını, həqiqətən də bu mağazaların bir çoxunun pəncərələrində Yunanıstan bayraqlarının asıldığını gördüklərini bildirmiş, iğtişaşların əvvəlcədən planlaşdırılması ehtimalının olduğunu və polisin izdihamı dayandırmaq üçün müdaxilə etmədiyini əlavə etmişdilər.

## Nəticə
Baş verən hadisələr, həmçinin Türkiyənin Komotinidəki konsulunun "persona non qrata" elan edilməsi və Yunanıstan hakimiyyətinə zədələnmiş mağazalar üçün təzminat tələbi ilə yazdığı məktubda azlığı "qohumlarımız" adlandırdığı üçün ölkədən qovulması Yunanıstan və Türkiyə arasında gərginliyi artırmışdı. Türkiyə buna cavab olaraq Yunanıstanın İstanbuldakı konsulunu ölkədən xaric etmişdi.

Hadisələrdən iki gün sonra Yunanıstan parlamentinin üzvü Mariya Damanaki başda olmaqla sol koalisiyası olan "Sinaspizmos"dan bir qrup şəhərin dağıdılmış dükanlarına baş çəkdiyi zaman bəzi yunan milliyətçilərinin şifahi hücumuna məruz qalmışdılar. Onlar bələdiyyə binasında yerli siyasətçilərlə görüşərkən qəzəbli kütlə Damanakini xain adlandıraraq etiraz etmək üçün binanın önündə toplaşmışdı. Qrup belə şəraitdə azlıq nümayəndələri ilə görüşə bilməmiş, polisin nəzarəti altında bələdiyyə binasını tərk etməli olmuşdur.

1991-ci ildə türklər seçdikləri müftinin Yunanıstan hökuməti tərəfindən işdən çıxarılmasına etiraz etmiş, beləliklə gərginlik yenidənartmışdır. Bu zaman 13 nəfərin yaralandığı və Komotini məscidinin bombalandığı bildirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* UNHCR: Chronology for Muslims in Greece