open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valloris

**Buyon** () — Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Qrass dairəsi, Qrass-1 kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Kurseqel kantonunun (Qrass dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi 13,04 км², əhalisi  30 610 ч nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 26 595 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 2039,5 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 27 411 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 26 595 nəfər.Əhali sayının dinamikası:
ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:32000
ScaleMajor = unit:year increment:8000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:10774 width:15 text:10774 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:12880 width:15 text:12880 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:17182 width:15 text:17182 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:21205 width:15 text:21205 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:24325 width:15  text:24325 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:25773 width:15  text:25773 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:30610 width:15  text:30610 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:26595 width:15  text:26595 textcolor:black  fontsize:8px


## Qaleriya

Fayl:Baie de Golfe Juan.JPG|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Baie_de_Golfe_Juan.JPG| Qolf Juan dənizi
Fayl:Eglise st pierre Golfe juan.jpg|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Eglise_st_pierre_Golfe_juan.jpg| Müqəddəs Petra kilsəsi-Qolf Juan dənizi yanında
Fayl:Rue Lascaris Vallauris.JPG|link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Rue_Lascaris_Vallauris.JPG| Orta əsrlər küçəsi 


## Xarici keçidlər

* 

## İstinadlar
Venanson

**Venanson** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Turret-Levans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Sen-Marten-Vezyubi kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi 17,98 km², əhalisi 142 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 152 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 8,5 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 154 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 568 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:160
ScaleMajor = unit:year increment:40 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:10 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:91 width:15 text:91 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:103 width:15 text:103 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:84 width:15 text:84 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:106 width:15 text:106 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:95 width:15  text:95 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:123 width:15  text:123 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:142 width:15  text:142 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:152 width:15  text:152 textcolor:black  fontsize:8px


## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli (15 yaşdan 64 yaşa qədər) 93 nəfərdən 59-u iqtisadi fəal, 34-ü qeyri-fəal (fəaliyyət səviyyəsi 63,4%, 1999-cu ildə - 54,9%) olub. 59 nəfər fəal əmək qabiliyyətli sakindən 55 nəfəri (29 kişi və 26 qadın) işləyir, 4 nəfəri işsiz kimi qeydiyyata alınıb (2 kişi və 2 qadın). 34 nəfər əmək qabiliyyətli qeyri-fəal vətəndaşlardan 1 nəfəri şagird və ya tələbə, 26 nəfəri pensiyaçı, daha 7 nəfəri isə digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub.

2010-cu il ərzində kommunada 75 vergi tutulan təsərrüfat var idi ki, onların da 136,0 nəfəri yaşayırdı. Eyni zamanda, orta gəlir vergi ödəyicisi başına 17 min 574 avro olub.

## İstinadlar
Ortaq Dəyərlər İttifaqı

**Ortaq Dəyərlər İttifaqı** (ODİ; , AfSV) — Nyu-Yorkda yerləşən 501(c)(3) qeyri-kommersiya çətir təşkilat, Gülən hərəkatının və ya "Hizmet"in əsas hissəsi.

## Məqsədlər və strukturu
Ortaq Dəyərlər İttifaqı Türkiyə din xadimi Fəthullah Güləndən ilhamlanmışdır. Onların bəyan etdiyi məqsəd "ABŞ ətrafında ictimai xidmət, təhsil və dinlərarası dialoqun təşviqinə həsr olunmuş vətəndaş, mədəniyyət və xidmət təşkilatları üçün səs kimi xidmət etməkdir". Təşkilatın prezidenti Alp Aslandoğandır.

## Ərdoğanla qarşıdurma
2014-cü ildə ODİ bir bəyanat yayaraq Türkiyənin o zamankı Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təşkilat üzvləri ilə bağlı "qanunlara tabe olan vətəndaşlara qarşı siyasi motivli təzyiq cəhdlərini", o cümlədən Gülənə qarşı hüquqi iş açaraq onun ekstradisiyasını tələb etməsini qınamışdır. Onlar həmçinin, Ərdoğanı Türkiyənin ABŞ ilə strateji əlaqələrindən istifadə etməkdə ittiham etmişdilər.

2016-cı ildə Türkiyə Prezidenti Ərdoğan və Türkiyə hökumətinin digər üzvləri Türkiyədə çevriliş cəhdində Fətullah Gülən və onun hərəkatını günahlandırmışdılar. ODİ həm çevrilişi, həm də bu çevrilişdə iştirakda ittihamları pisləyərək cəhd günü bəyanat yaymışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
La-Trinite (Dənizkənarı Alplar)

**La-Trinite** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Nitsa-7 kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Nitsa-13 kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi 91,77 km², əhalisi — 9925 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 10085 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 676,8 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 10230 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 10085 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:10500
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:3625 width:15 text:3625 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:4787 width:15 text:4787 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:7068 width:15 text:7068 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:8279 width:15 text:8279 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:10197 width:15  text:10197 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:10046 width:15  text:10046 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:9925 width:15  text:9925 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:10085 width:15  text:10085 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Sen-Loran-dü-Var

**Sen-Loran-dü-Var** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Qrass dairəsi, Qrass-1 kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Sent-Oban kantonunun (Qrass dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi 10,11 km², əhalisi 30 076 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 29 343  nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 2902,4 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 29 942 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 29 343 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:32000
ScaleMajor = unit:year increment:6000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:1500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1 
   from:0 till:8186 width:15 text:8&nbsp;186 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1 
   from:0 till:10156 width:15 text:10&nbsp;156 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1 
   from:0 till:15503 width:15 text:15&nbsp;503 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1 
   from:0 till:20678 width:15 text:20&nbsp;678 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1 
   from:0 till:24426 width:15  text:24&nbsp;426 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1 
   from:0 till:27141 width:15  text:27&nbsp;141 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1 
   from:0 till:30076 width:15  text:30&nbsp;076 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1 
   from:0 till:29343 width:15  text:29&nbsp;343 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Turret-Levans

**Turret-Levans** ( () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Turrent-Levans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Levens kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 16,5 km², əhalisi — 4639 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 4786 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 290,1 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 4731 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 4786 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:5000
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:250 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:2035 width:15 text:2035 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:2650 width:15 text:2650 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:2644 width:15 text:2644 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:3004 width:15 text:3004 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:3412 width:15  text:3412 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:4116 width:15  text:4116 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:4639 width:15  text:4639 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:4786 width:15  text:4786 textcolor:black  fontsize:8px


## Qalereya

L'église Sainte-Rosalie de Tourrette-Levens.JPG|Kilsə


## İstinadlar
Peşmərgə Roj

**Peşmərgə Roj** və ya **Rojava Peşmərgəsi** — Suriyada Kürd Milli Şurasının hərbi qanadı. Onlar KDP tərəfdarıdır və əmrləri İraq Kürdüstanının prezidenti Bərzanidən alırlar.

## Tarixi
Kürd Milli Şurası lideri iddia etmişdir ki, PYD-nin silahlı qanadı olan YPG və YPJ-nin artan hərbi gücünə cavab olaraq onlar özünün hərbiləşdirilmiş qanadı olan Peşmərgə Roju yaratmışdılar. İbrahim Bironun iddialarına görə, Rojava Peşmərgəsi daha çox suriyalı kürd qaçqınlar və Kürdüstan regionunda Suriya Ordusunun fərariləri arasından toplanır. General-mayor Bəhcət Taymasın rəhbərliyi altında Peşmərgə və Zəravani tərəfindən təlim keçmiş Roj Peşmərgə 2016-cı ilin iyun ayına qədər 3,000, 2018-ci ilin dekabrına qədər isə 5,000 döyüşçüyə malik idi. Onların əsas məqsədi kürd ərazilərinin müdafiəsi və İslam Dövləti ilə mübarizədir.

## İstinadlar
Zərəvani

**Zərəvani** (, **'), həmçinin **Zəravani*' — [[Kürdüstan Regional Hökuməti]] tərəfindən idarə olunan hərbiləşdirilmiş [[polis]] qüvvəsi. Bəziləri tərəfindən [[jandarmeriya]] kimi təsvir edilir.

== Qalmaqallar ==
2008-ci ilin iyununda "Zərəvani"lər kürd jurnalistin oğurlanması iddiasından sonra "[[Amnesty International]]"ın kampaniyasının mövzusu olmuşdular. Kanadanın "*McLeans.ca''" saytına görə, "Zərəvani"lər hakim Kürdüstan Demokratik Partiyasına sadiq hesab olunurlar. General-mayor Əziz Vaisiyə görə, partiya üzvlüyünə icazə verilsə də, "Zərəvani" daxilində bütün siyasi fəaliyyətlər qadağandır.

## Həmçinin bax
* Peşmərgə

## İstinadlar
Asayiş (Kürdüstan regionu)

**Asayiş** (, ) — İraq Kürdüstanında təhlükəsizlik təşkilatı və regionda fəaliyyət göstərən əsas kəşfiyyat orqanı. Təşkilat 1993-cü ilin sentyabrında təsis edilmişdir. Bu, adətən "kəşfiyyat orqanı",  "təhlükəsizlik qüvvəsi", "təhlükəsizlik xidməti", "təhlükəsizlik", "gizli xidmət", "məxfi polis" və ya sadəcə "kürd polisi"  adlanır. "Asayiş" İraqın Kürdüstan regionunda fəaliyyət göstərən istintaq silahları və kəşfiyyat toplayıcıları "Parastin u Zanyari" ilə koordinasiya edir və məlumatları paylaşır.

Qurum Kürdüstan Parlamentinin və Kürdüstan Regional Hökumətinin komandanlığı altında fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Peşmərgə
* Asayiş (Rojava)

## İstinadlar
Parastin u Zanyari

**"Parastin u Zanyari"** (, ) — İraq Kürdüstanında Kürdüstan Regional Hökumətinə məxsus dövlət qurumu və əsas istintaq orqanı. Təşkilat Kürdüstan Demokratik Partiyasının (KDP) kəşfiyyat xidməti ("*Pastin*" adlanır) və Kürdüstan Vətən İttifaqının (KVİ) kəşfiyyat xidmətini ("*Zanyari*" adlanır) birləşdirdikdən sonra yaradılan dövlət qurumudur. "Parastin" ilk dəfə 1968-ci ildə KDP tərəfindən yaradılmışdır. "Parastin u Zanyari" bəzən "Kürd Kəşfiyyat Xidməti" olaraq da adlandırılır. Agentliyin əsas funksiyası Kürdüstan regionunun həm daxili, həm də xarici təhlükəsizliyi ilə bağlı cinayətlərin araşdırılmasıdır. Agentliyin rəsmi olaraq həbs etmək və ya həbs etmək səlahiyyəti yoxdur, lakin kəşfiyyat məlumatlarını regiondakı bir sıra cinayətlər, o cümlədən terrorizmlə bağlı yurisdiksiyaya malik olan Kürdüstanın təhlükəsizlik xidməti "Asayiş" ilə bölüşür. 

KDP və KVİ tərəfindən qurulub maliyyələşdirilsə də, rəsmi olaraq Kürdüstan Regional Hökumətinin komandanlığı altında fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
La-Tur (Dənizkənarı Alplar)

**La-Tur** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Vans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Villar-syur-Var kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 36,7 km², əhalisi — 408 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 537 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 14,6 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 501 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 537 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:550
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:25 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:190 width:15 text:190 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:170 width:15 text:170 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:176 width:15 text:176 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:148 width:15 text:148 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:286 width:15  text:286 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:300 width:15  text:300 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:408 width:15  text:408 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:537 width:15  text:537 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Qamışlı iğtişaşları (2004)

**2004-cü il Qamışlı iğtişaşları** — Suriya kürdlərinin 2004-cü ilin martında şimal-şərqdəki Qamışlı şəhərində üsyanı, Suriya Ərəb Silahlı Qüvvələri tərəfindən kürdlərə qarşı törədilən qətliam.

"Ərəb kəməri" proqramı çərçivəsində Qamışlıya məskunlaşan ərəblərlə kürd sakinlər arasında onilliklər ərzində münasibətlər gərgin idi. 2004-cü ilin martında xaotik futbol matçı zamanı ərəb və kürd tamaşaçıları arasında toqquşma baş vermişdir. BƏƏS Partiyasının yerli ofisi kürd nümayişçilər tərəfindən yandırılmışdır. Onlar 2003-cü ildə Firdovsi meydanında heykəlin yıxılmasını əks etdirərək Qamışlı şəhərində Hafiz Əsədin heykəlini yıxmışdılar.

Suriya Ordusu cəld cavab vermiş, əraziyə tanklar və helikopterlər tərəfindən dəstəklənən qoşunların yerləşdirilmiş və geniş dağıdıcı əməliyyatların başladılmışdır. Təhlükəsizlik qüvvələrinin şəhərə nəzarəti bərpa etməsi nəticəsində azı 30 kürd həlak olmuş, 160 nəfər yaralanmışdır. Təzyiqlər nəticəsində minlərlə suriyalı kürd İraq Kürdüstanına qaçmışdır.

## Həmçinin bax
* Suriya kürdləri

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Sospel

**Sospel** (, ) —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Kont kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Sospel kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 62,39 km², əhalisi — 3440 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 3568 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 57,2 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 3537 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 3568 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:4000
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:250 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:2321 width:15 text:2321 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:2582 width:15 text:2582 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:1828 width:15 text:1828 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:2171 width:15 text:2171 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:2592 width:15  text:2592 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:2885 width:15  text:2885 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:3440 width:15  text:3440 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:3568 width:15  text:3568 textcolor:black  fontsize:8px


## Qalereya

Sospel_Bridge_1.jpg|Körpü
Sospel-la-Bevera-3.jpg|Bevera çayı
Maison galis sospel.jpg|
Maison romane sospel.jpg|Qədimi şəhər
Sospel-Bar.JPG|
Sospel-Kirche-Nacht.JPG|
Sospel.jpg|Sen-Nikolya meydanı


## İstinadlar
İldırımiyyə

**İldırımiyyə** —  Azərbaycan hakimiyyəti uğrunda siyasi mübarizə zamanı bütün Azərbaycan və Cənubi Rusiyada gələcək bolşevik hökumətlərini müdafiə etmək məqsədilə Azərbaycan bolşevikləri tərəfindən qurulmuş müstəqil Müsəlman Fəhlə Qırmızı Ordusu. Ordu adını onun qurucusu azərbaycanlı bolşevik Çingiz İldırımdan alıb. Qoşun kəndli və fəhlələrdən ibarət olmuşdur. İlk İldırımiyyə 1918-ci ilin iyununda Petroqrad və Şimalda qurulur.

Qurulduqdan sonra 2000 azərbaycanlıdan ibarət İldırımiyyə ordusu Rusiyada vətəndaş müharibəsi zamanı Həştərxanda Ağ Orduya qarşı vuruşmuş, lakin 1918-ci ilin mart hadisələrində bolşeviklərin tərəfində olan erməni daşnaklarının azərbaycanlıların qırğınlarına cəlb olunduğu üçün bolşeviklər qısa zamanda azərbaycanlılar və ordu arasında dəstəyini itirmişdir.

## İstinadlar
Seksual razılıq yaşı

**Seksual razılıq yaşı** (razılıq yaşı) — cinayət hüququnda şəxsin başqa şəxslə cinsi əlaqəyə girmək üçün məlumatlı razılıq verməyə qadir olduğu hesab edilən yaş. Əksər hallarda, yetkin şəxs bu yaşdan kiçik biri ilə cinsi əlaqədə olarsa, qanuni olaraq məsuliyyət daşıyır.

Bu cinayətə görə cəzalar qanundan, yaşlı tərəfin yaşından və şəriklər arasındakı yaş fərqindən asılı olaraq dəyişir.

Bəzi ölkələrin qanunlarında yetkin şəxsin özündən kiçik bir şəxs (müəllimlər, həkimlər, məşqçilər, hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları, ailə üzvləri) üzərində səlahiyyət sahibi olduğu vəziyyətlərdə seksual razılıq yaşı anlayışı da var.

Cinsi razılıq yaşı yetkinlik yaşı və ya insanın evlənə biləcəyi yaş (nikah yaşı) ilə qarışdırılmamalıdır.

Seksual razılıq yaşı qanundan asılı olaraq geniş şəkildə dəyişə bilər, baxmayaraq ki, əksər ölkələrdə bu yaş 14–18 yaş arasındadır. Ancaq seksual razılıq yaşı heç bir yaşdan 20 yaşa qədər ola bilər. Xüsusi məna cinsi əlaqənin növü və tərəfdaşların cinsi ilə müəyyən edilə bilər.

## Müxtəlif ölkələrdə seksual razılıq yaşı

## İstinadlar
Cabir əl-Əhməd əs-Sabah

**Cabir III əl-Əhməd əl-Cabir əs-Sabah** (; ) — Küveytin 3-cü əmiri (1977-ci ildən).

## Bioqrafiya
Küveyt şəhərində anadan olub. Küveyti 18-ci əsrdən idarə edən Əl Sabah sülaləsinə, 1921–1950-ci illərdə Küveyti idarə edən Şeyx Əhməd əl-Cabir əs-Sabahın üçüncü oğlu .

O, ilk təhsilini əl-Mübaryakiyyə, əl-Əhmedia və əl-Şərqiyyə məktəblərində alıb, daha sonra din, ingilis, ərəb və elmlər üzrə özəl təhsil alıb.

* 1949–1959-cu illərdə Əhmədi rayonunda ictimai xidmətlər üzrə direktor vəzifəsində çalışıb.
* 1959–1961-ci illərdə — hökumətdə maliyyə və sənaye şöbəsinin müdiri olub.
* 1961–1965-ci illərdə müstəqil Küveytin ilk maliyyə və sənaye naziri olub. Onun rəhbərliyi altında neft gəlirləri ilə qidalanan kiçik qəbilə dövləti dünyanın ən böyük kapital qazanmalarından birinə malik müasir, şəhər dövlətinə çevrildi. İlk milli valyuta dövriyyəyə buraxıldı — Küveyt dinarı .
* 1963–1965-ci illərdə o, həm də baş nazirin müavini olub.
* 1965–1977-ci illərdə Küveytin baş naziri olub.

1966-cı ilin mayında əmirin fərmanı ilə taxt-tacın varisi təyin edildi. 31 dekabr 1977-ci ildə əmisi oğlu Küveytin 12-ci əmiri III Sabahın xərçəng xəstəliyindən vəfat etməsindən sonra taxta çıxdı .

1990-cı il avqustun 2-də İraq qoşunları ölkəni işğal etdikdə o, Dahrandakı lüks hoteldə iqamətgahı ilə sürgündə olan hökumətə rəhbərlik etdiyi Səudiyyə Ərəbistanına qaçdı. 1991-ci il martın 15-də BMT-nin himayəsi altında beynəlxalq hərbi koalisiya tərəfindən ölkəni azad etdikdən sonra qayıdıb və yenidən taxt-taca oturub.

1999-cu ildə onun təklifi ilə qadınlara səs vermək və dövlət vəzifələrində işləmək imkanı verən seçki qanununa dəyişiklik təşəbbüsü irəli sürülüb. Qanun layihəsi Milli Assambleya tərəfindən rədd edilmiş və parlament qadınlara siyasi hüquqlar verən 2005-ci ilə qədər bir daha təqdim edilməmişdir.

O , Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının, Gələcək Nəsillər Fondunun yaradılmasına, Şimali və Cənubi Yəmənin birləşməsinə töhfə verib.

2000-ci ilin sentyabrında insult keçirdikdən sonra müalicə üçün 4 ay Böyük Britaniyaya getdi və 15 yanvar 2001-ci ildə oradan qayıtdı. Qayıdandan düz 5 il sonra, 15 yanvar 2006-cı ildə beyin qanamasından vəfat etdi. Onun yerinə vəliəhd şahzadə Saad əl-Abdullah əl-Salem əs-Sabah keçdi. Hökumət fəaliyyətləri 3 saatlıq dayandırdı və 40 günlük matəm elan etdi .

Şeyxin 40-a yaxın arvadı və 70 uşağı olmuşdur . Uşaqlarının (eləcə də arvadlarının) dəqiq sayı məlum deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İraqda beynəlxalq koalisiya qüvvələri

**İraqda beynəlxalq koalisiyası** (orijinalda: ) — Amerika Birləşmiş Ştatların təşəbbüsü ilə yaradılmış və ABŞ-ın 2003-cü ildə İraqa müdaxiləsini (İraq müharibəsi) həm siyasi, həm də silahlı qüvvələr ilə dəstəkləyən dövlətlərin alyansı.

Koalisiyanın adı C. Buşun İraqın da daxil olduğu "şər oxu" ifadəsinin əksidir. Koalisiyaya daxil olan dövlətlərin dəqiq sayı məlum deyil — bəziləri bunu ictimailəşdirmək istəmir, bəziləri bunu inkar edir.

## Koalisiya üzvləri
2004-cü il prezident seçkiləri ərəfəsində teledebat zamanı Buşun rəqibi Con Kerri deyib ki, Buş administrasiyası İraq müharibəsindən əvvəl yalnız iki ölkənin — Böyük Britaniya və Avstraliyanın dəstəyini ala bilərək geniş *beynəlxalq koalisiya* yarada bilmir. Buna cavab olaraq Buş "Siz Polşanı unutmusunuz" ifadəsini səsləndirdi, bu da Kerrinin arqumentini təkzib etmək əvəzinə, əslində təsdiqlədi.

ABŞ-ın məlumatına, koalisiyanın yaradılması zamanı onun tərkibinə 49 dövlət daxil idi: Avstraliya, Azərbaycan, Albaniya, Anqola, Əfqanıstan, Bolqarıstan, Birləşmiş Krallıq, Macarıstan , Honduras, Gürcüstan, Danimarka, Dominikan Respublikası, İslandiya, İspaniya, İtaliya, Qazaxıstan, Kolumbiya, Kosta Rika, Cənubi Koreya, Küveyt, Latviya, Lithull adaları, Mikroneziya, Monqolustan, Hollandiya, Nikaraqua, Palau, Panama, Polşa, Portuqaliya, Ruanda, Rumıniya, El Salvador, Şimali Makedoniya, Sinqapur, Slovakiya, Solomon adaları, ABŞ, Tonqa, Türkiyə, Uqanda, Uqanda, Ukrayna, Filippin Respublikası, Estoniya, Efiopiya, Yaponiya .

## İstinadlar
Niyaldağ silsiləsi

**Niyaldağ silsiləsi** — Böyük Qafqazın cənub hissəsində, Azərbaycanın İsmayıllı rayonu ərazisində yerləşən dağ silsiləsi.

## Təsviri
Niyaldağ silsiləsi Baş Qafqaz silsiləsi ilə paraleldir. Silsilənin hündürlüyü 2100 m-ə çatır. Sıra Göyçay, Girdimançay və Ağsu çaylarının qolları ilə parçalanır. Ərazinin landşaftı meşəlik və dağ-çəməndir.

Silsiləsi təbaşir və paleogen dövrlərinin çökmə çöküntülərindən ibarətdir.

## İstinadlar
C vizası

**C vizası** () — müəyyən istisnalar olmaqla, başqa ölkəyə gedən yolda Birləşmiş Ştatlar vasitəsilə birbaşa və davamlı tranzitlə səyahət edən şəxslər üçün nəzərdə tutulmuş qeyri-immiqrant viza kateqoriyası. Bu istisnalara Vizadan İmtina Proqramının əhatə etdiyi şəxslərin tranzit səyahətləri və ABŞ-ın Dövlətlərarası Vizadan İmtina Müqaviləsi olan ölkələrin vətəndaşlarının səyahətləri daxildir.

## Viza növləri

### C-1
**C-1 vizası** Birləşmiş Ştatlar vasitəsilə ərizəçinin istədiyi ölkəyə dərhal və davamlı tranzit üçün verilir. Viza alanlar statusun uzadılması və ya dəyişdirilməsi üçün uyğun deyil və tranzit və xarici təyinat ölkəsinə daxil olmaq üçün kifayət qədər vəsaitə malik olmalıdırlar. Maksimum qalma — 29 gün

## İstinadlar
Ex gratia

** Ex gratia** (hərdən - ex-gratia) — ən çox hüquqi kontekstlərdə istifadə olunan latın ifadəsi (hərfən - *lütflə*, *mərhəmətlə*). Bir şey əvəzsiz ediləndə könüllü olaraq, mərhəmətlə, xoş niyyətlə edilir. Belə ödənişləri həyata keçirən hüquqi və ya fiziki şəxs heç bir hüquqi məsuliyyət daşımır.

Təşkilatlar, hökumətlər və sığortalılar tərəfindən fiziki şəxslərə ödənişlər sığortadan fərqlidir. Sığorta vəziyyətində ödənişlər etmək öhdəliyi var, ex gratia ödəniş isə ödəyicinin xoş niyyətini ifadə edir. Əmlakın itirilməsi və ya zədələnməsi və ya personalın ixtisarı zamanı istifadə oluna bilər. Belə ödənişlərin vergiyə cəlb edilməsinin özəllikləri var, xüsusən ABŞ-da onlar federal və ştat vergilərinə, Böyük Britaniyada isə 30 min funt-sterlinqə qədər vergiyə cəlb edilmirlər.

Dövlətlərdən ex gratia ödənişlərinin bəzi nümunələri:

* 1988-ci ildə ABŞ Fars körfəzi üzərində vurulmuş təyyarənin sərnişinlərinin yaxınlarına təzminat təklif etdi. 1996-cı ildə ümumi kompensasiya 61,8 milyon dollar idi.
* Birləşmiş Ştatlar 1999-cu ildə Belqradda Çin səfirliyinin bombalanması zamanı həlak olanların və yaralananların ailələrinə 4,5 milyon dollar ödəyib.
* 2003-cü ilin sonunda Ukrayna 2001-ci ildə Qara dəniz üzərində həlak olan sərnişinlərin yaxınlarına 15,3 milyon dollar ödəyib.

## İstinadlar
Niyaldağ aşırımı

**Niyaldağ aşırımı** — Niyaldağ silsiləsində, Azərbaycanın İsmayıllı rayonunun Lahıc və Basqal kəndləri arasında yerləşir.
Aşırımın hündürlüyü 1920 m-ə çatır. Aşırından cığır yolu keçir.
Aşırımın yaxınlığında Şirvanşahlar dövləti dövrünə aid istehkamlar var.

## İstinadlar
Samolit aşırımı

**Samolit aşırımı** — Baş Qafqaz silsiləsində yerləşən dağ keçidi. Aşırımın hündürlüyü 3260 m (digər mənbələrə görə 3240,4 m) təşkil edir. Böyük Samolit dağıının cənub-qərbində, Azərbaycan Respublikası (Zaqatala rayonu) və Rusiya Federasiyası (Dağıstan Respublikası) sərhədində yerləşir.

Aşırımın şimal yamacının qırışıqlarında Samolit gölləri qrupunun ən böyük olanı Samolit gölü yerləşir.

## İstinadlar
Aleksandr Novikov (siyasətçi)

**Aleksandr İvanoviç Novikov** (, ) — Rus zemstvo xadimi, yerli ibtidai xalq təhsilinin ideoloqu və təşkilatçısı, xeyriyyəçi, publisist, fantastika yazıçısı. Ömrünün son illərində Sosialist İnqilabçılar Partiyasının üzvü, 1905–1906-cı illər inqilabi hərəkatının iştirakçısı olmuşdur. 1902–1904-cü illərdə Bakı Şəhər Dumasının sədri idi.

## Bioqrafiya
22 aprel 1861-ci ildə İvan Petroviç Novikov və Olqa Alekseyevna Novikovun ailəsində, Moskva yaxınlığındakı Nova Aleksandrovka kəndində doğulmuşdur.

## İstinadlar
Zərifə Əliyeva (gəmi-bərə)

**Zərifə Əliyeva** – 2022-ci ildə istismara verilmiş və Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinə məxsus olan Ro-Pax tipli gəmi-bərə. Gəmi alim və həkim Zərifə Əliyevanın şərəfinə adlandırılmışdır.

## Tarixi
Gəmi-bərə Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin sifarişi ilə Bakı Gəmiqayırma Zavodunda inşa olunmuşdur. Tikilib istismara verilməsi 3 ilə başa gəlmişdir. Gəmi-bərə 28 aprel 2022-ci ildə istismara verilmişdir. İstismara verilmə mərasimində Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev iştirak etmişdir. İlk səfəri 5 may 2022-ci ildə Qazaxıstanın Kurık limanına olmuşdur.

Gəmi istismarda olduğu ilk il ərzində 163 səfər həyata keçirmiş, 148 vaqon, 1061 ədəd minik avtomobili, 5595 ədəd yük avtomobili/TIR, 5616 nəfər sərnişin daşımışdır. Səfərlər Aktau-Ələt, Ələt-Aktau, Türkmənbaşı-Ələt, Ələt-Türkmənbaşı, Kurık-Ələt, Ələt-Kurık istiqamətləri üzrə həyata keçirilmişdir. Almaniya prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer 2023-cü ilin iyununda gəmini ziyarət etmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Gəmi-bərənin layihəsi 2021-ci ildə istismara verilən Ro-Pax tipli "Azərbaycan" gəmi-bərəsi ilə eynidir. Otuz nəfərlik heyət üzvünün idarə etdiyi gəmi-bərə ilə eyni vaxtda 100 sərnişin, sistern tipli 56 vaqon və ya 50 yük avtomobili/TIR daşımaq mümkündür. Gəminin uzunluğu 154,5 metr, eni 17,7 metr, bortunun hündürlüyü 7,5 metr, sürəti isə 14 uzeldir. "Azərbaycan" və "Zərifə Əliyeva" gəmi-bərələri bu göstəricilərinə görə Xəzər hövzəsində istismar olunan digər gəmi-bərələrdən daha öndədir. Gəmidə yük lifti, helikopter meydançası, dalğalı havada gəminin sabitləşdirilməsi sistemi, dartıcı lokomotivlər vardır.

Gəmi-bərədə akademik Zərifə Əliyevanın elmi axtarışlarını, qazandığı uğurları, insanlara münasibətini, həyat və fəaliyyətini əks etdirən guşə yaradılmışdır. Guşədə onun haqqında foto və video məlumatlar, kitablar toplanmışdır.

## Populyar mədəniyyətdə
28 aprel 2023-cü ildə Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 165 illik yubileyinə həsr olunmuş iki poçt markasının birində "Zərifə Əliyeva" gəmi-bərəsi təsvir olunmuşdur.

## Qalereya

Ilham Aliyev attended the ceremony of launching the “Zarifa Aliyeva” ferry boat 03.jpg|İlham Əliyev istismara verilmə mərasimində.
Ilham Aliyev attended the ceremony of launching the “Zarifa Aliyeva” ferry boat 16.jpg|Zərifə Əliyevaya həsr olunmuş guşə.
Ilham Aliyev attended the ceremony of launching the “Zarifa Aliyeva” ferry boat 15.jpg|Göyərtə.
Ilham Aliyev attended the ceremony of launching the “Zarifa Aliyeva” ferry boat 22.jpg|Kabin.
Ilham Aliyev attended the ceremony of launching the “Zarifa Aliyeva” ferry boat 20.jpg|Yataq otağı.


## İstinadlar
Qulamrza

**Qulamrza** — ad.

* Qulamrza Əzhəri — İranın baş naziri və generalı.
* Qulamrza Ağazadə
* Qulamrza Təxti — olimpiya oyunları çempionu (Melbrun, 1956)
* Qulamrza Səbri Təbrizi — Azərbaycan əsilli şair, filosof, ədəbiyyatşünas və tərcüməçi
* Qulamrza Həsəni — Şiə İslam teoloqu.
Qustavo

**Qustavo** — ad.

* Qustavo Tsuboy — Braziliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
* Qustavo Dias Ordas — Meksika siyasətçisi
* Qustavo Viera — Liverpul Montevideo klubunda hücumçu.
* Qustavo Adolfo Bekker
* Qustavo Enrike Zlokkovik Silva — Çimərlik futbolu mütəxəssisi.
* Qustavo Lima — Braziliyalı müğənni, musiqiçi və söz yazıçısı.
Ryoko

**Ryoko** — ad.

* Ryoko Uno — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Ryoko Hirosue — Yaponiyalı aktrisa və müğənni.
* Ryoko Takara — Yaponiya qadın futbolçusu.
Rəfiqə

**Rəfiqə** — Azərbaycanlı adı.

* Rəfiqə Şabanova — Azərbaycan əməkdar bədən tərbiyəsi və idman ustası (1982).
* Rəfiqə Axundova — Azərbaycan balet artisti, baletmeyster.
* Rəfiqə Hüseynzadə — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Ekologiya üzrə vitse-prezidenti (2011–2023).
* Rəfiqə Qazıyeva — Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin katibi (1980–1991)
* Rəfiqə Mustafayeva — professor, Beynəlxalq Pedaqoji Akademiyanın həqiqi üzvü
* Rəfiqə Nuray — Azərbaycan şairi.
* Rəfiqə Əzimova — tədqiqatçı alim, fəlsəfə araşdırmaçısı, sosioloq.
* Rəfiqə Qurbanova — azərbaycanlı alim, kimya üzrə elmlər doktoru.
* Rəfiqə Əliyeva — kimya elmləri doktoru, professor,
JavaScript mühərriki

**JavaScript mühərriki** — JavaScript kodunu icra edən proqram komponenti. İlk JavaScript mühərrikləri sadəcə interpretator idi, lakin bütün müvafiq müasir mühərriklər təkmilləşdirilmiş performans üçün JIT kompilyasiyasından istifadə edir.

JavaScript mühərrikləri adətən veb-brauzer tərtibatçıları tərəfindən hazırlanır və hər bir brauzerdə mövcud olur. Brauzerdə JavaScript mühərriki Document Object Model vasitəsilə render mühərriki ilə birgə işləyir.

JavaScript mühərriklərinin istifadəsi brauzerlərlə məhdudlaşmır. Məsələn, V8 mühərriki Node.js və Deno iş mühiti sistemlərinin əsas komponentidir.

ECMAScript JavaScript-in standartlaşdırılmış spesifikasiyası olduğundan, ECMAScript mühərriki bu mühərriklər üçün başqa bir addır. WebAssembly-in gəlişi ilə bəzi mühərriklər bu kodu adi JavaScript kodu ilə eyni sandbox-da icra edə bilər.

## Tarixi
İlk JavaScript mühərriki Brendan Eyx tərəfindən 1995-ci ildə Netscape Navigator veb-brauzeri üçün yaradılmışdır. Bu, Eyxin icad etdiyi yeni yaranan dil üçün ilkin interpretator idi. Daha sonra bu, hələ də Firefox brauzeri tərəfindən istifadə edilən SpiderMonkey mühərrikinə çevrildi.

İlk müasir JavaScript mühərriki Google tərəfindən Chrome brauzeri üçün yaradılmış V8 idi. V8 2008-ci ildə Chrome-un bir hissəsi kimi debüt etdi və onun performansı mövcud mühərriklərdən daha yaxşı idi. Əsas yenilik icra müddətlərini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilən JIT kompilyasiyası idi.

Digər brauzerlər rəqabət aparmaq üçün interpretatorlarını əsaslı inkişaf etdirməli idilər. Apple, 30% daha yaxşı performansa malik olan Safari brauzeri üçün Nitro mühərrikini inkişaf etdirdi. Mozilla öz SpiderMonkey mühərrikini təkmilləşdirmək üçün Nitro-nun hissələrini istifadə edirdi.

2017-ci ildən bu mühərriklər WebAssembly üçün dəstək əlavə edib. Bu, səhifə skriptlərinin performans baxımından kritik hissələri üçün əvvəlcədən tərtib edilmiş icra sənədlərindən istifadə etməyə imkan verir.
## Məşhur mühərriklər
* Google-un V8 mühərriki ən çox istifadə edilən JavaScript mühərrikidir. Google Chrome və bir çox digər Chromium əsaslı brauzerlər, CEF, Electron və ya Chromium-u istifadə edən hər hansı digər freymvork ilə qurulmuş proqramlar ondan istifadə edir. Node.js və Deno iş mühitləri də V8 istifadə edir.
* SpiderMonkey Firefox və onun forklarında istifadə üçün Mozilla tərəfindən hazırlanmışdır. GNOME Shell onu uzantı dəstəyi üçün istifadə edir.
* JavaScriptCore Apple-ın Safari brauzeri üçün hazırladığı mühərrikdir. Digər WebKit əsaslı brauzerlər və Bun iş mühiti də ondan istifadə edir. KDE-dən KJS onun inkişafı üçün başlanğıc nöqtəsi idi.
* Chakra Internet Explorer brauzerinin mühərrikidir. O, həmçinin Microsoft tərəfindən orijinal Edge brauzeri üçün hazırlanmışdır, lakin Edge daha sonra Chromium əsaslı brauzer kimi yenidən quruldu və hal-hazırda V8 istifadə edir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsraildəki ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Elm, Təhsil və Mədəniyyət üzrə ixtisaslaşmış qurumunun (UNESCO) Ümumdünya irsi obyektləri, 1972-ci ildə qurulan UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısında təsvir edildiyi kimi mədəni və ya təbii irs üçün vacib yerlərdir. Mədəni irs, abidələrdən (memarlıq əsərləri, monumental heykəllər və ya yazılar kimi), binalardan və ərazilərdən (o cümlədən arxeoloji sahələr) ibarətdir. Təbii irs, elmi-tədqiqat, konservasiya və ya təbii estetika baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edən fiziki və bioloji birləşmələr, geoloji və fizioqrafik birləşmələr (o cümlədən təhlükə altında olan flora və faunanın yaşayış yerləri) kimi müəyyən edilir.

İsrail dövləti 6 oktyabr 1999-cu ildə konvensiyanı ratifikasiya edərək, mədəni və təbii obyektlərini siyahıya daxil etmək hüququ qazanıb. Ölkədəki doqquz ərazinin  hamısı mədənidir. Ən erkən daxiletmələr 2001-ci ildə Masada qalası və qədim Əkka şəhəri idi. Siyahıya son daxil edilən ərazilər, 2014-cü ildə daxil edilmiş Beyt Quvrin-Mareşa Milli Parkındakı mağaralar şəbəkəsidir. Bundan əlavə, İsrail Nazirlər Kabineti 18 obyekti öz ilkin siyahısına daxil edib, onlar gələcəkdə bu əraziləri Ümumdünya İrsi obyektləri kimi təqdim etmək niyyətindədirlər. Onlardan 14-ü 2000-ci ildə siyahıya alınıb. Rəsmi siyahıdan fərqli olaraq, ilkin siyahıda bir neçə təbii və qarışıq irs obyektləri vardır. 

Fələstin dövləti ilə münaqişəsi səbəbindən İsrailin YUNESKO ilə münasibətləri bir o qədər qənatbəxş deyil. Bu,fələstinli jurnalist Ramzi Baroud tərəfindən "ekzistensial döyüş" kimi təsvir edilmişdir. YUNESKO, *Qüdsün Qədim şəhəri və onun divarları* ərazisinə heç bir ölkəni təyin etməməsinə baxmayaraq, 2011-ci ildən Fələstinin Şərqi Qüdsdəki mülkiyyətini tanıyır. Elə həmin il Fələstin konvensiyanı ratifikasiya etdi. 2019-cu ildə YUNESKO-dan ayrılan İsrail bu qərara etiraz etdi. Qədim Yerihada yerləşən Tell es-Sultan şəhərinin Fələstin ərazisi kimi daxil edilməsi İsrail Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən "Fələstinlilərin YUNESKO-dan kinli şəkildə istifadə etməsi və onu siyasiləşdirməsi" kimi tənqid edilib. Mütəxəssislər, İsrail Nazirlər Kabinetinin YUNESKO-nu siyasiləşdirən kabinet olduğunu bildirir. İsrailin irs təşkilatı olan Əmək Şaveh isə Yerihanın, İsrailin iddia etdiyi hissəsinin siyahıya alınmadığını vurğulayıb.
## Dünya irsi əraziləri
UNESCO-nun irsi obyektləri on meyar altında siyahıya alınır; hər bir giriş meyarlardan ən azı birinə cavab verməlidir. i-dən vi-yə qədər olan meyarlar mədəni, vii-dən x-ə qədər isə təbiidir.

## İlkin siyahıdakı ərazilərin siyahısı
Üzv dövlətlər Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmiş ərazilərə əlavə olaraq namizədlik üçün düşünə biləcəkləri yerlərin siyahısını da təqdim edə bilərlər. Ümumdünya irsi siyahısına namizəd olan ərazi yalnız əvvəlcədən siyahıda göstərildiyi təqdirdə qəbul edilir. 2015-ci ilə qədər İsrail dövləti ilkin siyahısında 18 ərazini qeyd edib. Ərazilər, ilkin siyahıya daxil olduqları illə yanaşı bunlardır:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [[YUNESKO]-nun Ümumdünya İrsi Mərkəzi - İsrail]
Saorj

**Saorj** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Kont kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Brey-syur-Ruaya kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 86,78 km², əhalisi — 431 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 444 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 5,1 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 446 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 444 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:550
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:25 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:520 width:15 text:520 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:508 width:15 text:508 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:330 width:15 text:330 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:322 width:15 text:322 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:362 width:15  text:362 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:396 width:15  text:396 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:431 width:15  text:431 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:444 width:15  text:444 textcolor:black  fontsize:8px


## Qalereya

Saorge, vue depuis le monastère franciscain.jpg|
Saorge - Vue d'ensemble -02.JPG|
Saorge, monastère franciscain, église, décoration 17e siècle.jpg|Kilsə
Saorge - Chapelle des Pénitents rouges -02.JPG|
Lone de Saorge au pont de la Bendola 0557.JPG|
Viaduc de Saorge01.jpg|
Saorge - Château de Malmorte -01.JPG|
Saorge - Mairie.JPG|


## İstinadlar
Sen-Jan-Kap-Ferra

**Sen-Jan-Kap-Ferra** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Bosoley kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Vilfranş-syur-Mer kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 2,48 km², əhalisi —  2172 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 1889 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı  761,7 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 2014 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 1889 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:2500
ScaleMajor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:125 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:2416 width:15 text:2416 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:2356 width:15 text:2356 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:2268 width:15 text:2268 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:2215 width:15 text:2215 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:2248 width:15  text:2248 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:1895 width:15  text:1895 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:2172 width:15  text:2172 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:1889 width:15  text:1889 textcolor:black  fontsize:8px


## Qalereya

Cap Ferrat, Rade de Villefranche, Nice.JPG|
Saint-jean.JPG|Port
Villa Ephrussi de Rothschild BW 2011-06-10 11-49-03.JPG|Villa Efrussi-de-Rotşild


## İstinadlar
Villa Efrussi-de-Rotşild

thumb|280px|<center>Villaya (cənub fasadı) və fransız bağına mənzərə
**Villa Efrussi-de-Rotşild** () — 1905-1912-ci illərdə baronessa Beatris Rotşild tərəfindən Kot d'Azurdakı Sen-Jan-Kap-Ferra burnunda tikilmiş Ephrussi ailəsinin villası.

1905-ci ildə Beatris atasının ölümündən sonra Sen-Jan-Kap-Ferra burnunda 7 hektar torpaq sahəsi aldı və xəyal etdiyi villanı tikməyə başladı. Tikinti 7 il davam etdi, tikinti zamanı Beatris 20-yə yaxın memar dəyişdirdi. 1912-ci ildə Beatris İl-de-Frans ( — «fransız adası») adlı Villa Efrussi-de-Rotşild ilk qonaqlarını qəbul etdi. Kolleksiyaya olan sevgisi ilə tanınan o, villanı XV—XVIII əsrlərə aid orijinal sənət əşyaları ilə bəzəyib.

1934-cü ildə Beatrisin ölümündən sonra villa və onun müxtəlif fransız mülklərindən topladığı bütün sənət əşyaları sahibinin vəsiyyəti ilə Fransa İncəsənət Akademiyasına təhvil verildi. Hazırda villa muzeydir və ziyarətçilər üçün açıqdır.

## İstinadlar
Sarkis Qalstyan

**Sarkis Qalstyan** — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Erməni siyasətçi.

## Həyatı
Sarkis Qalstyan Birinci Qarabağ müharibəsində separatçılar tərəfində iştirak etmişdir. Həmin vaxtdan o, uzun illər Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasında müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Qaltsyan bir müddətdə Şuşada yerləşən "Avan Plaza" hotelinin (indiki "Qarabağ" hoteli) direktoru, 1990-cı illərdə isə ictimai diplomatiyanı təbliğ edən və Bakıya tez-tez gələn fəal olmuşdur. Müharibədən sonra DQR tərkibində Şuşa inzibati ərazi dairəsi başçısının müavini olmuşdur. O, sonradan DQR-nin Hərbi Vətənpərvərlik və Təhsil Nazirliyinə təyin olunmuşdur. Araik Arutyunyanın seçkiqabağı kampaniyası zamanı Şuşa və Kərkicahanda yerləşən qərargahlarda məsul şəxs olmuşdur.

19 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycan regionda lokal DQR silahlı qüvvələrinə qarşı hərbi hücuma başlamışdır. Növbəti gün DQR hakimiyyəti Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanlığının atəşkəslə bağlı təklifini qəbul etdiklərini bildirmişdir. 20 sentyabr 2023-cü ildə, Azərbaycan vaxtı ilə saat 13:00-da əldə olunmuş atəşkəs razılaşmasına görə, DQR özünü buraxmalı idi.

Qalstyan DQR-nin keçmiş dövlət naziri Samvel Şahramanyanın sərəncamı ilə 28 sentyabrda DQR prezident administrasiyası rəhbərinin müavini təyin edilmişdir. DQR buraxıldıqdan sonra Qalstyan orada ən yüksək vəzifəli şəxs kimi qalmışdır. Oktyabrda bir neçə müstəqil mənbələr Qalstyanın Azərbaycan Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərmək məqsədilə Xankəndi şəhərinin komendantı təyin edildiyini bildirmişdilər. Ermənistan jurnalisti Tatul Akopyan və Qalstyanın qohumları bu məsələyə şübhə ilə yanaşdıqlarını qeyd etmişdilər. O, özü bu iddianı təkzib etmişdir. Qalstyanın ailə üzvləri belə xəbərləri yayanları məhkəməyə verəcəklərini bildirmişdilər. Qalstyan qeyd etmişdir ki, Azərbaycan hökuməti ona heç nə tapşırmamışdır və o, qurum özünü buraxana qədər aparat rəhbərinin müavini vəzifəsini yerinə yetirir. Sonradan polis general-mayoru Sərdar Səfərov Xankəndiyə komendant təyin edilmişdir.

## Şəxsi həyatı
Sarkis Qalstyan DQR parlamentinin deputatı David Qalstyanın əmisidir. DQR-nin keçmiş prezidenti Bako Saakyanın onun xaç atası olduğu bildirilmişdir. Hal-hazırda həyat yoldaşı ilə birlikdə Xankəndi şəhərində yaşayır.

## İstinadlar
Sen-Blez (Dənizkənarı Alplar)

**Sen-Blez** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Turret-Levans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Levens kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 8,04  km², əhalisi — 925 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 988 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı  122,9 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 977 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 988 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:1000
ScaleMajor = unit:year increment:200 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:156 width:15 text:156 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:190 width:15 text:190 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:210 width:15 text:210 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:339 width:15 text:339 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:640 width:15  text:640 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:892 width:15  text:892 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:925 width:15  text:925 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:988 width:15  text:988 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar