open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yalmar Brantinq

**Yalmar Brantinq** (; ) — İsveçli dövlət xadimi və sosial demokratiyanın öncüllərindəndir. 1921-ci ildэ Norveçli diplomat Kristian Lanqe ilə birlikdə Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür. Üç dəfə İsveçin Baş naziri olmuşdur.

= Həyatı =
Stokholm və Uppsalada təhsil aldıqdan sonra, 1883-cü ildə radikal Tiden qəzetində işə başlamışdır. 1886-ci ildə Sosial demokratiyada yazmağa başlamışdır. 1889-ci ildə İsveç Sosial Demokrat Partiyası qurulduğunda, partiyanın əhəmiyyətli qurucuları arasında yer almışdır. Fəal Axel Daniyelssonun ölümündən sonra Sosial Demokrat Partiyanın spikeri olmuşdur. 1896-ci ildə parlamentin alt qanadına (Riksdag) seçilmiş və 1902-ci ilə qədər də burada tək Sosial Demokrat Partiya üzvü olaraq qalmışdır. 1907-ci ildə partiya lideri olmuş və 1917-ci ildə Liberal-Sosialist koalisiya hökumətində İqtisadiyyat naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir. Birinci Dünya müharibəsi baş verdiyində ölkəsinin tərəfsiz qalmasını müdafiə etmişdir. 1919-ci ildə ikinci Sosialist İnternasionalının başçılığını öhdəliyinə götürmüşdür. 1920-ci ildə İsveçin ilk sosial demokrat Baş naziri olmuş, lakin qısa bir müddət sonra müxalifət hökuməti götürmüşdür. sentyabr 1921-aprel 1923-cü illər arasında yenidən Baş nazirlik etmişdir. 1924-cü ilin oktyabrında üçüncü dəfə Baş nazir olmuş, lakin qısa müddət sonra xəstəliyi nəticəsində bu vəzifəni tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır.

## Həmçinin bax
* Nobel sülh mükafatı
* İsveç Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyası

## Xarici keçidlər
* Works by or about Hjalmar Branting
* Nobel Committee information on 1921 Laureates.

## İstinadlar
Ed Şiran

**Edvard Kristofer "Ed" Şiran** (; ) — ingilis müğənni, mahnı yazarı, musiqiçi.

## Həyatı
1991-ci ildə İngiltərədə Yorkşirdə anadan olmuş və Suffolk qraflığında böyümüşdü. O, 16 yaşında məktəbi atdı və növbəti 2008-ci ildə karyerasını davam etdirmək üçün Londona köçmüşdür. 2011-ci ilin başlığında Şiran *No. 5 Collaborations Project* adlı genişləndirilmiş minialbom buraxdı, hansı ki, Elton Conun və Ceymi Foksun diqqətini cəlb eləmişdi. Asylum Records ilə müqavilə imzalandıqdan sonra, onun debüt albomu + ("üstəgəl" kimi oxunur) 9 sentyabr 2011-ci ildə buraxıldı və o vaxtdan Böyük Britaniyada altı dəfə platin sertifikatını almışdı. 2012-də Şiran "Ənyaxşı solo kişi" və "Britaniyada ilin irələyişi" (il ərzində ən çox irəli gedən) nominasiyalarında Brit Awards mükafatlarını qazandı.

Xaricdə Şiran 2012-ci ildə başladı tanınmağa. ABŞ-də o, Teylor Sviftin "Red" adlı dördüncü studio albomunda qonaq gismində iştirak etmişdi. "The A Team" mahnısı 2013-cü ildə Qremmi mükafatının "İlin mahnısı" mükafatına nominasiya edilmişdir. Mərasimdə Ed mahnını Elton Conla ifa etmişdir. 2013-cü ilin sonunda o, Nyu-Yorkda 3 anşlaqla qarşılanan konsert verdi.

Onun ikinci studiya albomu x ("vurmaq" kimi oxunur) 23 iyun 2014-cü ildə buraxılıb. Albom Böyük Britaniya və ABŞ çartlarında bir nömrəyə yüksələ bilmişdi. 2015-ci ildə Edin *x* albomu Britaniya Musiqi Mükafatının "İlin albomu" nominasiyasında qalib olmuşdur. Onun Thinking Out Loud mahnısı 2016-cı ildə iki Qremmi Mükafatını (İlin Mahnısı və Ən yaxşı solo pop ifası nominasiyalarında) qazana bilmişdi.2015-ci ilin iyulunda öz dünya turnesi çərçivəsində Şiran Londonda Uembli stadionunda üç anşlaqla qarşılanan konsert vermişdi, bu onun solo konsertlər içərisində ən yaxşı nəticəsidi.

## Diskoqrafiya
* + (2011)
* x (2014)
* ÷ (2017)
* No.6 Collaborations Project (2019)
* = (2021)
* *−* (2023)
* Autumn Variations (2023)
* Play (2025)

## Turları
* + Tour (2011–13)
* x Tour (2014–15)
* Fusion Festival (Friday) (2015)

## İstinadlar
Nazikbarmaq gekkonlar

**Nazik barmaq gekkonlar** () — gekkonlar fəsiləsinə aid cins.

Bədəninin uzunluğu 8 sm-dir. Uzun barmaqlara sahibdirlər.

## Bədən quruluşu

## Komuflyaj bacarığı

## Klassifikasiya və yayıldığı ərazilər
Bu cinsə 35 növ daxildir:
*  Pakistan və İranın cənub-şərqində yayılıb.
* ; Pakistanın endemik canlısı, (2008)
* ; Pakistanın endemik canlısı, (1993)
* ; Pakistanın endemik canlısı, (1992)
* ; Pakistanın endemik canlısı, (2007)
* ; İranın endemik canlısı
*  İranın şimalı, şimal-qərbi Əfqanıstan, Azərbaycan, Türkmənistan, Gürcüstan, Özbəkistan, Qazaxıstan.
* ; Pakistanın endemik canlısı
* 
* ; Özbəkistan, Takikistan, Qırğızıstan, Türkmənistan, Əfqanıstan və İranda.
* ; Pakistanın endemik canlısı, (1993)
* ; İranın endemik canlısı
* ; Pakistanın endemik canlısı, (2010)
* ; Hindistan və Nepal
* ; Pakistanın endemik canlısı, (1988)
*  İran, Pakistan, Hindistan.
*  İranın endemik canlısı
* ; Pakistanın endemik canlısı, (1991)
* ; Hindistanın endemik canlısı
* ; İran, Əfqanıstan, Özbəkistan və Türkmənistan.
* ; Çinin endemik canlısı
* ; Pakistanın endemik canlısı
* ; Pakistanın endemik canlısı
* ; İranın endemik canlısı, (2010)
* ; Pakistanın endemik canlısı, (2001)
* ; Pakistanın endemik canlısı (Bəlucıstan), (1990)
* ; Pakistanın endemik canlısı, (1990)
*  Türkiyə, Misir, İsrail, Oman, Səudiyyə Ərəbistanı, Efiopiya, İraq, İran, Əfqanıstan, Pakistan, Küveyt (ABŞ Texas ştatına aparılmışdır).
* ; İranın endemik canlısı, (2007)
*  Hindistan, Pakistan, və Çinin qərbi.
*  Tibetin endemik canlısı (Çin)
*  Türkmənistan, İran və Əfqanıstan.
* ; Əfqanıstanın endemik canlısı, (1984)
* ; Pakistanın endemik canlısı,
* ; Əfqanıstan və Pakistan ərazilərində yayılmışdır.

*Cyrtopodion* cinsinə Aralıq dənizi nazik barmaq gekkonları (*Mediodactylus*) daxil edilib.

## İstinadlar

## Mənbə
DjVu, 48 Mb
Mehmet Polad

**Mehmet Polat** () — Türkiyə aktyoru.

## Həyatı
Mehmet Polad 1970-ci il yanvarın 14-də Diyarbakırda anadan olub. 1982-ci ildə konservatoriyanı bitirib. "Beləmi olacaqdı" () adlı serialda debüt edib. Sonra "Qurdlar vadisi", "Acı həyat" kimi seriallara çəkilib.
San-Paulu Universiteti

**San Paulu Universiteti** () — Braziliyanın San-Paulu şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
San-Paulu Universiteti 1934-cü ildə yaradılmışdır. Həmin dövrdə buraya Avropanın yalnız məşhur professorlarını işə götürürdülər.

## Fəaliyyəti
Hazırda bu universitet Braziliyanın ən tələbkar universitetidir. Burada hər il ABŞ-nin istənilən universiteti ilə müqayisədə daha çox elmlər doktoru yetişdirilir. Lakin Dünyanın ən zəngin universiteti olsa da, öz vəsaitlərindən səmərəli istifadə edə bilmir. Beynəlxalq elmi işçilər birliyi ilə az əməkdaşlıq edir. Fəaliyyəti əsasən ölkənin daxili tələbatının ödənilməsinə yönəlmişdir.

## Tədris
Tədris yalnız portuqal dilində aparılır.

## Kontingent
Tələbələrinin əksəriyyəti San-Paulu ştatının sakinləridir, yalnız 3%-i əcnəbilərdir. Müəllimlərinin əksəriyyəti isə həmin universitetin məzunlarıdır. Əcnəbilərə burada müəllimlik etmək və xarici dildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmək qadağan edilmişdir.

## Xarici əlaqələri
Liman Şəhərlərinin Universitet Liqasının üzvüdür.

## Reytinqi
CWUR 2015 reytinqində Braziliya üzrə 1-ci, Dünya üzrə isə 132-ci pillədə olmuşdur.

## Şəkilləri

Centro cultural da caixa economica federal.jpg|
Faculdade de Medicina de Ribeirão Preto 01.jpg|
Usp leste 002.jpg|
Cidade universitária da Universidade de São Paulo (USP).jpg|


## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
İPhone 6S

{| class="bordered infobox" söyle="font-size:90%; width:}px;" cellpadding=5
! style="background:#efefef; font-size:105%; text-align:center" | iPhone model siyahısı
|-
| 
iPhone (2007)
iPhone 3G (2008)
iPhone 3GS (2009)
iPhone 4 (2010)
iPhone 4S (2011)
iPhone 5 (2012)
iPhone 5C (2013)
iPhone 5S (2013)
iPhone 6 (2014)
iPhone 6 Plus (2014)
iPhone 6S (2015)
|-

**iPhone 6S** və **iPhone 6s Plus** — Apple şirkətinin istehsal etdiyi 9-cu nəsil ağıllı telefonudur. 

Apple şirkəti həmçinin öz məhsulu olan iPhone 6S və iPhone 6S Plus adlı yeni ağıllı telefonunu 9 sentyabr tarixində ABŞ-nin San Francisco əyalətində yerləşən **Bill Graham Civic Auditorium**da Amerika saatı ilə 10:00-da **"Hey Siri, give us a hint."** (*Hey Siri, Bizə bir ip ucu ver*) şüarı ilə tanıtdı.

## Dizayn
Dünya texnologiya nəhəngi olan şirkət hər dəfə olduğu kimi budəfədə öz ənənəsinə sadiq qalaraq iPhoneların "**S**" serialında çöl dizaynda heç bir dəyişiklik etmədən ağıllı telefonun iç qurğularını dahada təkmilləşdirərək mükəmməlləşdirdi.

## Təchizat
Yeni nəsil iPhone dünyada ilk dəfə olaraq **"3D Touch"** texnologiyası ilə mobil telefonlarda ekrana toxunma anlayışına yeni bir anlayış gətirdi.
Bu texnologiya ilə ekran yüngül toxunmalardan güclü sıxmalara qədər bütün barmaq hərəkətlərini anlaya biləcək.
Yeni **A9 prosessor** sayəsində çox daha sürətlənən yeni nəsil iPhone **12MP kamera** ilə də daha keyfiyyətli olan **4K video** çəkmə qabliyyətinə və **Live Photos** dəstəyinə də malikdir.

## Modellərin vaxt döngüsü

## Həmçinin bax

* iPhone
* iPhone 3G
* iPhone 3GS
* iPhone 4
* iPhone 4S
* iPhone 5
* iPhone 5S
* iPhone 6
* iPhone 6 Plus
* iPhone 6S

## İstinadlar
http://www.apple.com/tr/iphone-6s/specs/


## Xarici keçidlər
Sailor Moon Crystal seriyalarının siyahısı

**[[Sailor Moon Crystal]]**  — 2014-cü ildən şoco manqa seriyası olan *"[[Seylor Mun]]"* manqasının 20 illik yubileyi münasibətilə yayımlanan ONA seriyası. *[[Toei Animation]]* tərəfindən hazırlanan, Munehisa Sakai və Çiaki Konun rejissoru olduğu anime serialının ilk iki mövsümü 5 iyul 2014-cü ildən 18 iyul 2015-ci ilə kimi *[[Niconico]]* vasitəsilə bütün dünyada yayımlanmışdır və manqanın ilk 26 fəslini əhatə etmişdir. 2015-ci ilin sentyabrında *Toei Animation* üçüncü mövsümü istehsal etdiyini açıqlamışdır. Anime serialının üçüncü mövsümü *"Ölüm həvariləri"* adı ilə tanınır və manqadakı *"Sonsuzluq"* hekayəsinə əsaslanır. Üçüncü mövsümün ilk seriyası 6 mart 2016-cı ildə Tokiodakı *"Animate Ikebukuro"* mağazasında nümayiş etdirilmişdir. Üçüncü mövsüm 4 aprel 2016-cı ildən 27 iyun 2016-cı ilə kimi *Tokyo MX* kanalında yayımlanmışdır.
__TOC__

## Mövsümlər

## Seriyalar
### I mövsüm: ''Qaranlıq Krallıq'' (2014-2015)


### II mövsüm: ''Qara Ay'' (2015)


### III mövsüm: ''Ölüm həvariləri'' (2016)
}) 
|DirectedBy=
|WrittenBy=
|Aux3=
|OriginalAirDate=
|ShortSummary=
|LineColor=DDAAFF
}}

|}

## Media
### Yaponiya
King Records animenin DVD və Blu-ray formatında 13 cildini yayımlamışdır.

## İstinadlar
Uzunburun meymun

**Uzunburun meymun**, və ya **Kахаu** () — Əntərmeymunlar fəsiləsinin Nazik bədən meymunlar yarımfəsiləsinə aid növ. Kalimantan adası ərazisindəki meşələrdə yaşayırlar.

## Xariçi görünüşü

Uzunburun meymunları digər meymunlardan fərqləndirən əsas xüsusiyyət onların uzun burunlarıdır. Burunları xiyara bənzəyir, bu xüsusiyyət ancaq erkəklərə məxsusdur. Burnun yuxarı hissəsi sarı-qəhvəyi, aşağı hissəsi isə ağ xəzlə örtülü olur. Ayaqları, əlləri və quyruğu boz, tüksüz üzü isə qırmızı olur. Burnuları 66-75 sm olur. Quyruğu uzun olur. Erkəklər 16-22 kq arası çəkiyə malik olurlar.

## Xüsusiyyətləri

Burunlu meymunlar meşələrdə yaşayır. Onlar günlük aktiv həyat sürürlər. Gecələr və səhərlər dinçəlirlər. Günün ikinci yarısından daha da aktivləşirlər.

Onlar əsasən Tropik və Manqrov meşələrində yaşasalarda çox nadir hallarda sudan uzaqda yaşayırlar. 20 metr bir ağacdan digər ağaca atlana bilirlər. Bütün meymunlar arasıında ən yaxşı üzməyi bacarırlar. Manqar meşələrin icərisi ilə ayaq üstündə hərəkət edirlər. Onlar digər meymunlar arasında ən çox ayaq üstə hərəkət etməyi bacarır.  
Burunlu meymunlar 10-30 baş olmaqla qrup halında yaşayırlar. Bəzən bir erkək hərəmxana yarada bilir. Bəzi hallarda erkəklər öz qrupunu tərk edir, bəzən isə dişilər eyni addım ataraq başqa qrupa yerləşir. Qida tapmaq məqsədi ilə bir necə qrup bir necə qrupda birləşirlər.

İri burunları nə əhəmiyyət daşıdığı dəqiq bilinməsədə. Böyük ehtimal ki, bu dişiləri cəlb etmək məqsədi güdür.

## Qidalanması

Uzunburun meymunların əsas qidasını yarpaqlar və meyvələr təşkil edir. Bəzən isə onlar bitkilərin çiçəkləri ilə qidalanırlar.

## Çoxalması

Dişilər erkəkləri cəlb etmək məqsədi ilə ilk jestləri edirlər. Onlar dodaqlarını qabağa çıxarır, başını gah sağa gah sola çevirir. Bu addımlarla dişilər erkəkləri cəlb edir. Çütləşmədən 170 gün sonra bala dünyaya gəlir. Balalar böyükklərdən fərqli olaraq mavi rəngdə olurlar. Dişilər bir bala doğur. Ana öz balasını, 7 ay südlə bəsləyir. Dişi meymunlar yetkinlik yaşına 7 ilində çatır. Erkəklərdə isə bu daha sonraya təsadüf edir.

## Təhlükələr

Hal-hazırda Uzunburun meymunlar üçün əsas təhlükə meşələrin qırılmasıdır. Üstəlik bu növ qanunsuz ovlanmadan əziyyət çəkir. Onlar xüsusi qorunma altına alınmasına baxmayaraq, onların bir növ kimi tükənmə təhlükəsi vardır.

## Ədəbiyyat

* Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Klonazepam

**Klonazepam** — benzodiazepinlər qrupundan olan dərman preparatıdır. Qıcolmaların, panik pozulmaların, akatiziya kimi məlum olan davranış pozulmalarının müalicəsində istifadə olunur.

## İstinadlar
Həmmad ibn Buluqqin

**Həmmad ibn Buluqqin Ziri əs-Sanhaci əl-Bərbəri ** (?-1028) — Həmmadilər sülaləsi və dövlətinin qurucusu.

## Həyatı
Fatimi xəlifəsi Muiz-Lidinillaha tabi olaraq Mərkəzi Məğribdə Zirilər dövlətini quran Bərbəri Sanhacə qəbiləsinə mənsub Buluqqin b. Zirinin oğludur. Bir müddət Kayrəvanda fiqh təhsili gördü və cədəl kitablarını incələdi; ancaq cəsur və atılgan şəxsiylə daha çox əsgəri sahədə təmayüz etdi. Buluqqinin yerinə keçən Mənsurun dönəmində (984-996), Əbül-Bahar b. Zirinin Cəzayirdə istiqlalini elan etmə təşəbbüsünü əngəllədi; əsl şöhrətini isə Mənsurdan idarəni alan Badis b. Muiz dönəmində (996-1016) Sanhacə torpaqlarını təhdid edən Zənatəlilər qarşısındakı başarılarıyla qazandı. Badis tərəfindən “naibül-əmir” ünvanıyla ölkənin qərb kəsimində əmin-amanlığı qorumaqla vəzifələndirildi və ona Əşir bölgəsiylə zəbt edəcəyi yeni torpaqlar iqta olaraq verildi.

Həmmad, xanədan mənsubu Maksin və Zavi qardaşların üsyanlarını yatıraraq (1000) və Zənatəlilər qarşısında üst-üstə uğur qazanaraq Zab, Məsilə və civarını itaət altına aldı (1005). Ayrıca Badisin izniylə, ələ keçirdiyi torpaqlarda qurulub valiliyinə gətirildiyi yeni vilayətin idari mərkəzi olmaq üzrə Məsilə yaxınında torpağı əkin-biçinə əlverişli bir yerdə Kalatü-Bəni Həmmad deyilən müstahkəm və mükəmməl müdafiə və xəbərləşmə imkanlarına sahib şəhəri inşa etdi. Bir müddət sonra da əsl amacını gerçəkləşdirdi və Badisin Konstantin (Kustantinə, Kusantinə) torpaqlarının ona təslimi mövzusundakı əmrini dinləməyərək qardaşı İbrahimin dəstəyiylə Zirilərə qarşı müstəqilliyini elan edib Həmmadilər dövlətini qurdu (1015); arxasından da Fatimilərlə ilişkilərini pozub Abbasilərlə ittifaqa girdi. Bu gəlişmələr üzərinə Badis Kalatü-Bəni Hammadı mühasirə etdi; qala altı ay sonra düşmə nöqtəsinə gəldiysə də, Badisin anidən ölməsi üzərinə müdafiəni qaldırıldı (1016). Həmmad, iki il sonra da Badisin yerinə keçən oğlu Muiz tərəfindən məğlubiyyətə uğradıldı və barış istəmək məcburiyyətində qaldı. Ancaq Muiz onu bağışlayıb bütün Mərkəzi Məğribin hökmdarı olaraq tanıdı. Beləcə Zirilər biri Kalatü-Bəni Həmmadda, digəri Kayrəvanda olmaq üzrə rəsmən iki dövlətə ayrıldı. Həmmadın son illərində Abbasilər yerinə təkrar Fatimilərə yanaşdığı anlaşılır.

Qaynaqlarda Həmmad əl-Bərbərinin cəsur, qərarlı, comərd və zəki bir insan olduğu qeyd edilir.

## Həmçinin bax
* Buluqqin ibn Ziri

## İstinadlar
Həmmadilər sülaləsi

**Həmmadilər sülaləsi**— 1015–1152-ci illərdə hökmranlıq edən bərbəri əsilli süalalə.

## Tarixi
Sülalə adını qurucusu Həmmad ibn Buluqqin bin Ziridən alır. Fatımilərin 972-ci ildə geri çəkilməsindən sonra Məğribin idarəsi, yenə bu dövlətin himayəsində olmaq üzrə Bərbəri əsilli Sanhacə qəbiləsinə mənsub Ziri sülaləsinin əlinə keçdi. Ziriləri təhdid edən ilk təhlükə, Əndülüs əməvilərinə tabe olan zənatəlilərin başladığı üsyan oldu. Zirilər üsyanı yatırmaq üçün hərəkətə keçdilər; ancaq bu ilk zamanlarda gözlənən nəticəni verdisə də, bir müddət sonra hadisələr əks istiqamətdə cərəyan etməyə başladı və Ziri torpaqları parçalandı. Bu parçalanan torpaqların bir qismində zirilərin əqrabaları olan həmmadilər öz müstəqilliklərini elan etdilər. Zənatəlilərə qarşı verilən mücadələdə üst üstə qazandığı uğurlarla özünü göstərən Həmmad ibn Buluqqin ibn Ziri, Sultan Badis b. Muiz tərəfindən Zab və Məsiləni içinə alan bölgənin valiliyinə gətirildi; ayrıca müstahkəm bir idarə mərkəzi qurma istəyi də qəbul edildi. Bunun üzərinə Həmmad, Məsilənin şimal-şərqində Kalatü-Bəni Həmmad deyilən bir qala-şəhər qurdu və ardından da bir bahanəylə əsl niyətini açığa vuraraq müstəqilliyini elan etdi.

Həmmadilərin tarixini, biri mərkəzin Kalatü-Bəni Həmmad olduğu 1015–1067, digəri Bicayəyə köçürüldüyü 1067–1152-ci illər arası olmaq üzrə iki dönəmdə incələmək mümkündür. Bunların ilki güc və əzamət dönəmidir. Bu illərdə dövlətin sınırları qərbdə Tənəs və Şələf vadisinə, şərqdə Əvras dağları aşılaraq Təbissəyə, cənubda isə Varglanın ötələrinə çatdı. Dönəmin ən önəmli hökmdarı olan Həmmad əl-Bərbəri (1015–1028), Zirilərdən Sultan Muiz ibn Badis ilə bir andlaşma imzaladı və onun tərəfindən bütün Mərkəzi Məğribin hökmdarı olaraq tanındı. Həmmad Şiələrlə mücadələ edərək Malikiliyi hakim etdi. Bunun üzərinə Məğribdəki nüfuzlarının təhlikəyə düşdüyünü görən Fatimilər bölgədə yenidən hakimiyyət qurmak üçün Hilali ərəblərini Məğribə köç etdirdilər. Həmmad da Fatımilərlə ilişkilərinə son verib Abbasilərə itaət ərz etdi. Yerinə gəçən oğlu Qaid ibn Həmmad (1028–1054) atasının Muiz b. Badis ilə apardığı andlaşmanı pozdu; ancaq iki il sürən bir mücadələdən sonra tərəflər arasında təkrar andlaşma sağlandı. Muhsin b. Qaid doqquz aylıq bir hökmdarlıqdan sonra öldürüldü. Yerinə keçən Buluqqin ibn Məhəmməd bin Həmmad (1055–1062), Biskrə rəislərini ona itaət etdirdiyi kimi Mavritaniyadakı Zənatə qəbiləsi üzərinə yürüyüb Fas şəhrəni də ələ keçirdi (1062). Həmmadilər, Zənatə qəbiləsiylə apardıqları mücadələ sırasında Məğribə yeni yerləşmiş bir Ərəb qəbiləsi olan Bəni Hilalin Əsbəc və Adi qolundan böyük dəstək gördülər. Fəqət gedərək onların kuklaları halına gəldilər.

## Hökmdarları
* Həmmad ibn Buluqqin, 1014–1028
* əl-Qaid ibn Həmmad, 1028–1045
* Möhsün ibn Qaid, 1045–1046
* Buluggin ibn Muhammad ibn Hammad, 1046–1062
* ən-Nasir ibn Alnas ibn Hammad, 1062–1088
* al-Mansur ibn Nasir, 1088–1104
* Badis ibn Mansur, 1104
* Əbdüləziz ibn Mənsur, 1104–1121
* Yəhya ibn Əbdüləziz, 1121–1152

## Həmçinin bax
Abbadilər sülaləsi

**Abbadilər sülaləsi** — İşbiliyə mərkəz olmaq üzrə cənubi-qərbi Əndülüsdə hökm sürən bir ərəb xanədanı (1023–1091).

## Tarixi
İşbiliyə qazısı Əbülqasım Məhəmməd ibn Abbad, Əndülüs Əməvi xilafətinin son illərində müluküt-təvaifin ortaya çıxdığı sırada Abbadilərin istiqlalını elan etdi (1023). Xanədanın qurucusu Məhəmməd ibn Abbadın Hirədəki Lahmi kralları soyundan gələn ataları, Əndülüsün fəthindən dərhal sonra Hımstan İşbiliyəyə köç edərək orada yerləşmişdilər. Məhəmməd ibn Abbad başlanğıcda Malaqadakı Həmmudilərin hakimiyətini qəbul etsə də, bu durum çox davam etmədi. Bu dövrdə Abbadilərin ən təhlikəli rəqibləri Kortubadakı Cöhvərilər idi. Dövrü hqqında çox bilgi olmayan Məhəmməd ibn Abbad 1042-ci ildə öldü.

Məhəmməd ibn Abbadın oğlu Əbu Amr Abbad b. Məhəmməd, ərəblərin lideri sifətiylə Əndülüsdəki Bərbərilərə qarşı hərəkətə keçdi. İlk iş olarak Karmunədəki (Carmona) Məhəmməd ibn Abdullah əl-Birzali və oğlu İshaq ilə mücadiləyə girişdi. Daha sonra ölkəsini qərbə doğru genişlətmək üçün əsgəri hərəkata başladı. Onun bu uğurları Batalyəvs (Badajoz), Cəzirətülhadra (Algəciras), Qrnata və Malaqa hakimlərini birləşməyə sövq etdi. Bir müddət sonra Batalyəvstəki Əftasilər ilə Abbadilər arasında başlayan mücadilələr 1055-ci ilə qədər davam etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Artvin kərtənkələsi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Onların uzunluğu 64&nbsp;mm uzunluğa malik olsa da quyruğu isə dəfə böyükdür. Boğazın mərkəzində 14-23 pulcuq vardır. Bədənin mərkəzi ilə isə 35-48 pulcuq vardır. Yuxarı hissəsi qəhvəyi, zeytuni-boz rəngdə olur. Kiçik tünd-qəhvəyi nöqtələr üzərini örtür.

## Növün sostematikası
Altı mövcud yarımnövdən 5 Qafqaz ərazisində yayılmışdır:

*1. Lacerta derjugini silvatica Bartenjev et Reznikova, 1931 — Krasnodar vilayəti ərazisində yayılmışdır.
*2. Lacerta derjugini boehmei Bischoff, 1982 — Abxaziyada Kodor dərəsində, Qafqazın şimal-qərb ərazilərində.
*3. Lacerta derjugini abchasica Bischoff, 1982 — Abxaziyanın Qara dəniz sahilləri, Gürcüstanın qərb əraziləri.
*4. Lacerta derjugini barani Bischoff, 1982 — Acarıstanın dağlıq və Türkiyənin şimal-şərq əraziləri.
*5. Lacerta derjugini orlawae Bischoff, 1984 — Gürcüstanın cənub-şərqi, Azərbaycanın şimal-qərb əraziləri.

## Yayılması
Onlar əsasən dağlıq meşələrdə, yolların kənarlarında və bulaqların qıraqlarında yaşayırlar. Yaşayış məntəqələri yaxınlığında, əkin yerlərində yayılırlar. Onlara bəzən 1800–1900 m yüksəkliklərə qədər yayıla bilirlər. 1 ha ərazidə 30-40 başdan 200 başa qədər kərtənkələyə rast gəlmək olar. 
Onlar Krasnodar vilayəti, qərbi, şimal-şərqi Gürcüstan, şimal-qərbi Azərbaycan və Türkiyənin şimal-şərqi ərazilərində yayılmışdır.

## Qidalanması
Onlar kiçik böçəklər, qarışqalar, yağış qurdları və çoxayaqlılarla qidalanır. Qida mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Qışlama fevralın ortalarından aprel əvvəllərində bitir.

## Çoxalması
İyun ayının sonundan iyul ayının sonuna qədər yumurta qoyurlar. Bəzən isə iki dəfə yumurta qoyurlar. Krasnodar vilayəti ərazisində 4-6 yumurta, Cənubi Qafqazda isə 4-8 yumurta qoyur. Onların ölçüsü 5-7 x 9–11&nbsp;mm olur. Quyruqsuz bədəni 19–25&nbsp;mm uzunluğa malikdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Artvin kərtənkələsi

## Həmçinin bax
Cumanci

**Cumanci**() — Fantastik film.

## Süjet

Alan Perriş təsadüfən "Cumanci" adlı stolustü oyunu tapır, bu oyunun qaydalarını bilməyərək rəfiqəsinin gözü qarşısında cəngəlliyə düşür. İki balaca uşaq çox illər sonra həmin oyunu taparaq oynamağa başlayır və Alanı cəngəlliklərdən evinə qaytarırlar.

## Rollarda

* Robin Vilyams  — *Alan Perriş*
* Kirsten Danst — *Cudi Şeperd*

## Xarici keçidlər
Əbülhəsən əl-Həsən ibn Əli

**Əbülhəsən əl-Həsən ibn Əli** (1109–1171) — İfrikiyyədə hökm sürən Zirilər sülaləsi (Sanhacə) dövlətinin sonuncu hökmdarı.

## Həyatı
fevral 1109-cu ildə Susədə doğuldu. Atasının ölümü üzərinə taxta keçdiyində hələ on iki yaşındaydı. Bu səbəblə dövlətin idarəsi Sandal əl-Xadim adlı siyasətdən anlamayan cahil bir məmlükün əlinə keçdi. Qısa bir müddət sonra idarədə gəvşəmə və çözülmə meydana gəldi. Bu durumu fürsət bilən Norman Kralı II Rocer, Murabıt hökmdarı Əli ibn Yusif bin Taşfînin komandanlarından Əbu Abdullah İbn Meymunun Siciliyaya hücumundan Həsən ibn Əlini sorumlu tutaraq Zirilər xanədanının mərkəzi Mehdiyəyə əsgər göndərdi. Ancaq şəhəri ələ keçirməyə müvəffəq ola bilmədi (1122). Ertəsi il 300 gəmi və 1000 süvariylə Hasi adasına hücum edən və Dəymas qalasını alan Normanlar, Həsən ibn Əlinin göndərdiyi qüvvələr və onların yardımına gələn ötəki Ərəb və Bərbəri qəbilələr tərəfindən ağır bir məğlubiyyətə uğradıldı.

Həmmadi əmiri Yəhyanın komandanlarından Mutarrif ibn Həmdun ibn Əli 1135-ci ildə Məhdiyəyi dənizdən və qurudan mühasirə altına alınca zor durumda qalan Həsən ibn Əli, bölgədəki Bəni-Hilal qəbiləsinə mənsub ərəblərdən və Norman kralı II Rocerdən yardım istədi. Həmmadi mühasirəsi onların yardımı sayəsində başarısızlıkla sonuclandı. Həsən Həmmadiləri məğlubiyyətə uğradaraq bəzi gəmilərini ələ keçirdi. Bu vəsilə ilə Rocerlə bir saldırmazlık anlaşması imzaladı. Rocer 1137-ci ildə Cərbəni işğal etdikdən sonra bütün İfrikıyə sahillərini istila etdi. 1143-cü ildə Səfakusa hücum edən normanlar iki il sonra Karkənəyi işğal edib xalqını qılıncdan keçirdilər.

Həsən ibn Əli, kral Rocerə aralarındaki anlaşmanı xatırladınca da Rocer zirilərə tabe olmayan bölgələrə hücum etdiyini, anlaşmanın yürürlükdə olduğunu söylədi. Ancaq 1148-ci ildə yenidən Mehdiyəyə hücum etdi. Rocerin əmriylə yola çıxan Norman donanmasının komandanı Corci b. Mixail əl-Antaki, müsəlmanların zəiflərini və qıtlıq üzündən şəhərin müdafiəsiz buraxıldığını bildiyindən bu dəfə şəhəri işğala müvəffəq oldu (22 iyun 1148). Həsən ibn Əli ailəsi və əsgərləriylə birlikdə şəhəri tərk etdi. Beləcə İfrikıyədəki Zirilər xanədanı tarixə qarışmış oldu.

Mehdiyədən ayrıldıqdan sonra Maləka əmiri Muhriz ibn Ziyadın yanına gedən Həsən ibn Əli əs-Sanhaci, burada gözlədiyi ilgini görəməyincəyaxşı ilişkilər içində olduğu Fatimilərin hakimiyətindəki Misirə getmək istədi. Ancaq Corci tərəfindən sürəkli təqib edildiyi üçün əmizadəsi Yəhya ibn Əziz əl-Həmmadinin yanına Bicayəyə getdi. Müvahhidlərin qurucusu Əbdülmöminin Bicayəyi zəbtinə qədər orada qaldı (1152). Əbdülmömin ilə birlikdə İfrikiyə səfərinə qatıldı (1160) və daha sonra Mehdiyədə öldü.

## İstinadlar
Oliver və kompaniya

***Oliver və kompaniya*** () — Disney studiyası tərəfindən yaradılmış sayca 27-ci cizgi filmi. Filmdə pişiyi balası Oliver rolunu azyaşlı aktyor Coi Lourens səsləndirmişdir.

## Məzmun

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
*
"Nişanlı qız-oğlan" ziyarətgahı

**"Nişanlı qız-oğlan" ziyarətgahı** — Şəki rayonu ərazisində ziyarətgah. Baş Layısqı kəndi ilə Şin kəndi arasında yerləşir.

## Rəvayət
Kənd ağsaqqalarının rəvayətinə görə, bir zamanlar Nişanlı qız və oğlan qoşulub qaçarkən bu ərazidə öldürülmüşlər. Ondan sonra bu ərazi ziyarətgaha çevrilmişdir.

## Həmçinin bax
* Şin
* Baş Layısqı

## İstinadlar
Uzungöl

**Uzungöl** () — Türkiyənin Trabzon əyalətinin Çaykara ilçesində yerləşən göl. Uzungöl həmçinin gölün ətrafındakı kəndin adıdır. Göl Trabzon şəhər mərkəzindən *99km*, Çaykara ilçe mərkəzindən *19km* uzaqlıqdadır. Uzungöl yamaclardan düşən qayaların Haldizen dərəsinin qabağını kəsməsiylə yaranıb. Sıx meşələri, təbii gözəlliyi turistləri özünə cəlb etməkdədir.
## Coğrafiyası
Türkiyənin Soğanlı və Qaçqar sıradağlarının kəsişməsində yerləşir. İynəyarpaqlı meşələrin olması və yağışlı ərazidə olması ərazinin daim yaşıl görünməsinə şərait yaradır. Dəmirqapı dağları və Soğanlı dağlarında 60 dan çox endemik bitki növü var. Bu ərazidə *59 məməli heyvan*, *250 quş* növü yaşayır.
## Tarixi
Göl qayaların qoparaq Haldizən dərəsinin önünü kəsməsi nəticəsində yaranmışdır. İlk dəfə 1568-ci ildə rumca “ Saraho” adı altında mənbələrdə yer almışdır. Daimi yaşayış isə 1650-ci illərdən sonra başlamışdır. Məskunlaşma müsəlman olmayan 12 tayfa ilə başlayaraq, daha sonra müsəlmanların da yerləşməsi ilə 229 tayfaya çatmışdır. 1948-ci ildən tamamən Çaykara bölgəsinə aid edilmişdir. 1969-cu ildə 6360 qanunla nizamlanan Uzungöl bələdiyyəsi yaradılmışdır.
## Coğrafiyası
Uzungöl Trabzondan 99&nbsp;km, Çaykaradan 19&nbsp;km uzaqlıqdadır. Türkiyənin yağışı bol meşələrinə malik Soğanlı və Kaçuar sıra dağlarının birləşdiyi yerdədir. Bu bölgə eyni zamanda yer kürəsinin mülayim iqlim qurşağında yerləşən ən qədim meşələrinə ev sahibliyi edir. Bol yağış və mülayim iqlim sayəsində ilin bütün fəsillərində yaşıllıqdır. Ərazisindəki Dəmirqapı və Soğanlı dağlarında 60-dan çox endemik bitki növü tapılmışdır. Heyvanat aləmi də olduqca zəngindir. “Uzungöl ətraf mühit qoruğ”unda 59 ədəd məməli və 250 ədəd quş növü qeydə alınmışdır. Məməlilərdən boz ayı, canavar, çaqqal, tülkü, qaban, vaşaq, porsuq, su samuru, çəngəlbuynuzlu dağkeçisi və s. növlər yaşayır. Bitki örtüyü 125 yarımnöv, 311 cins və cəmi 658 ədəd bitki taksonundan ibarətdir. Uzungöl Qaradəniz iqliminə sahibdir. Bütün il leysan yağışlar yağır. 1998-2008-ci illər ərzində ən aşağı temperatur -12℃ olmuşdur.

## Əhalisi
Əhalinin sayı ildən ilə getdikcə azalır.

* 1985-ci il  -2942 nəfər
* 1997-ci il  -2797 nəfər
* 2007-ci il  -1588 nəfər

## İqtisadiyyatı
Kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq yalnız öz əhalisini qida ilə təmin edəcək səviyyədədir. Sənaye sektoru inkişaf etməmişdir. Lakin turizm sektoru yetərincə inkişaf etmiş və buna bağlı olaraq turizm və otelçilikdə çoxlu iş yerləri mövcuddur. Çoxsaylı otel, pansionat və istirahət kompleksləri ilboyu xidmət göstərir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Uzungöl
Melfi

**Melfi** () — İtaliyada kommuna.

## Tarix

## Şəkillər


Fayl:Castello Normanno-Svevo Melfi2-2.jpg|Castello Normanno-Svevo
Fayl:Bastioni cinta sud.png|Particolare della fortificazione
Fayl:Melfi Vista.jpg|Panorama
Fayl:Cattedrale Melfi.jpg|Katedral
Fayl:Giardini_palazzo_vescovile_Melfi.jpg|Giardini del palazzo vescovile


## İstinadlar
Ankuva

**Ankuva** (Assur dilində: Amkuva) və ya Hanikuil — antik Hett yaşayış məntəqəsi.

## Tarixi
Zippalandanın cənubunda yerləşir. Bəzi mənbələrə görə Ankuva Taha allahı ilə əlaqədar keçirilən dini mərasim yürüşlərinin keçirildiyi yer olmuşdur.

Ankuva şəhərinin Kattaha və ya Hanikkun tanrılarına sitayiş edilən müqəddəs məkan olduğu da iddia olunur. Kayseridə aşkar olunmuş Kültəpə adlı arxeoloji abidədə tapılmış bir Aşşur mətninə görə Ankuva şəhəri Sinhuttum və Kapitra əhalisi ilə birləşərək Hattilərə (bəzi türk mənbələrinə görə Hattilər və hetlər qohum xalqlardır) qarşı üsyan etmişlər.

Bu şəhərin harada yerləşməsi haqqında məlumatlar mübahisəlidir. R. L Gornu Ankuvanın Yozğadda yerləşən Alişar ilinin şimalında aşkar edilmiş Alişar təpəsi arxeoloji abidəsi, M. Popko isə Alaca təpəsindən 10 km cənub-qərbdəki Əskiyarıq olduğunu iddia etmişlər.. Alişar təpəsindən 13 km şimal-qərbdə yerləşən Çadır təpəsində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı əldə edilən maddi-mədəniyyət nümunələrinin tədqiqindən sonra Ankuvanın burada yerləşməsi barədə də iddialar meydana çıxmışdır.

## Xarici keçid
* TC Kültür Bakanlığı
* thy.com Kültepe hakkında bir makale
* Kultepe.org 
* 2011 yılı Kültepe Kazısı Raporu 
* Alaca Höyük Kazısı İnternet Sitesi 
* Photo gallery of Sphinx Gate and other Hittite structures at Alaca Höyük
* Images from Alacahöyük 
* 2011 yılı Alacahöyük kazı raporu

* Çadır Höyük Arkeoloji Projesi
* Yakın plan kroki

## İstinad
Şimla

**Şimla** (, ) — Hindistanın Himaçhal Pradeş vilayətinin paytaxtıdır. Şəhərin əhalisi 2011 il hesablanmasına əsasən 814,010 dur.

Şəhər Birləşmiş Krallıq dövründə yay paytaxtıydı.
## Tarix
## Din

## Şimlada təhsil almış tanınmışlar
Məhəmməd Ziyaülhaqq - Keçmiş Pakistan prezitendi.

Hamid Kərzai - Əfqanıstan prezitendi.

## Şəkillər

Fayl:A view of Shimla from above.jpg
Fayl:Shimla Himachal India (11).JPG
Fayl:Night view of Shimla.jpg
Fayl:Shimla snow.jpg
Fayl:Shimla Southern Side of Ridge.JPG
Fayl:A Simla Road in Winter.jpg
Fayl:Christ Church Shimla viewed from mall road.JPG
Fayl:Town Hall Shimla, at evening.JPG
Fayl:Shimla India Ridge.JPG
Fayl:Simla Panchayat Bhavan.jpg

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Carbondale, Amerika Birləşmiş Ştatları

## İstinadlar
Zolaqlı çılpaqgöz

**Zolaqlı çılpaqgöz** () — çılpaqgözlülər fəsiləsinə aid növ.

## Xariçi görünüş
Kiçik kərtənkələ olaraq 6 sm uzunluğa malikdir. Quyruğu 1,5 dəfə böyükdür. Dişilərlər erkəklərdən həcmcə böyük olur. Göz qapağları yoxdur.

## Həyat tərzi
Onlar əsasən dağlıq ərazilərdə qayaların üzərində, hündürlüyü 2100 m olan ərazilərdə yaşayırlar. Təklükə zamanı uçqunların altında gizlənirlər. Günlük aktiv həyat sürürlər. Əsasən Cücülərlə qidalanırlar. 4–5 yumurta qoyurlar. Yumurtanın həcmi 10–11,5 mm təşkil edir.

## Qorunma
Bu növ Azərbaycan Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir və qorunur.

## Yarımnövlər
Zolaqlı çılpaqgöz növü iki yarımnövə bölünür:
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Reptile Database
Ana sözü (qəzet)

**"Ana sözü"** () — Moldovada qaqauz dilində nəşr olunan ilk qəzet.

## Tarixi
İlk qaqauz qəzeti olan "Ana sözü" Todur Zanetin əməyi sayəsində işıq üzü görmüşdür. Qəzetin ilk nömrəsi 14 avqust 1988-ci ildə çap olunmuşdur. Bundan sonra Todur Zanet 1988-1994-cü illərdə bu qəzeti çıxarmışdır. O, 1999-cu ildən bu günədək qəzetin baş redaktorudur.

Qaqauziyada latın qrafikasına keçmək sahəsində ilk addımlar atılarkən, əvvəlcə "Ana sözü"nün səhifələrində alışdırma yazıları verilib, 1993-cu ilin sentyabr ayının 25-dən etibarən isə qəzet bütünlüklə latın qrafikasında çıxarmağa başlamışdır.

## Yubiley nömrələri
*500 - 1997-ci il
*600 - 29.03.2014

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
* Todur Zanet
Fred Rompelberq

**Fred Rompelberq** (; d. 30 oktyabr 1945, Maastrixt) — bir neçə dünya rekordu əldə edən keçmiş holland velosipedçi. Əldə etdiyi 11 dünya rekorduna və bir neçə rekordu qırmaq üçün apardığı cəhdlərə görə tanınır. 3 oktyabr 1995-ci ildə ABŞ-nin Yuta ştatının Bonnevil ərazisində velosipedi ilə 268.831&nbsp;km/saat sürət yığaraq dünya rekordu əldə etmişdir. Həmçinin dünyanın ən yaşlı peşəkar velosipedçisi idi. Onun bu rekordu heç kim tərəfindən hələ ki təkrarlanmayıb və Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. Əvvəlki rekord isə 1985-ci ildə 245&nbsp;km/saat sürət ilə Con Hovarda aid idi. O da bu rekordu Yuta ştatında əldə etmişdi.

Rompelberq 1971-ci ildə peşəkar velosipedçi olmuşdur və bu onu dünyada ən yaşlı peşəkar velosipedçi etmişdir.

Hazırda İspaniyanın Malyorka şəhərində həvəskar şəkildə velosiped idmanı ilə məşğul olur. Evlidir, iki qızı var.

## Uğurları
* 11 dünya rekordu
* 12 Avropa rekordu
* Velosiped yarışlarında 7 qələbə

## İstinadlar
Əli Cahangirov

**Əli Cahangirov (***Əli Dadaş oğlu Cahangirov***)**  — Azərbaycan Respublikasının aqrar siyasəti üzrə Dövlət müşaviri (1992–1995), iqtisad elmləri doktoru, professor.

## Həyatı

* Əli Dadaş oğlu Cahangirov 1934-cü ildə Saatlı rayonunun Əlisoltanlı kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə Əlisoltanlı kənd orta məktəbini, dörd il sonra isə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının iqtisadiyyat bölməsində aspirant olduğu vaxt Muğan-Salyan zonasında kənd təsərrüfatı istehsalının əsas inkişaf problemlərini tədqiq etmiş, 1959-cu ildə namizədlik, 
* 1972-ci ildə isə Tbilisi şəhərində doktorluq dissertasiyasını böyük müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. Elmi dairələrdə Əli Cahangirovun imzası yaxşı məlumdur. İqtisad elmləri doktoru, professor Əli Cahangirov 1962–1968-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və Təşkili İnstitutunda Elmi işlər üzrə direktor müavini, 1968–1972-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası MK-da məsul vəzifələrdə çalışmış, 
* 1972–1977-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsinin İqtisadiyyat İnstitutunda baş elmi işçi işləmişdir. 1977-ci ildən isə Moskvada Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda şöbə müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1984-cü ildən isə elmi işlər üzrə direktor müavini seçilmişdir. 
* 1981-ci ildən institut partiya təşkilatına rəhbərlik etmişdir. Əli Cahangirov Moskvada işlədiyi dövrdə Azərbaycan xalqının müstəqilliyi və firavanlığı üçün həmişə səylə çalışmışdır. Azərbaycanda işlədiyi illərdə respublika üçün 31 nəfər iqtisad elmləri namizədi hazırlamışdır. Ümumilikdə 31 nəfər elmlər namizədi, 4 nəfər elmlər doktoru hazırlamışdır. Moskvada işlədiyi dövrdə təkcə keçmiş SSR-də deyil, həmçinin Çexoslovakiyada, Bolqarıstanda, Polşada bir sıra kitabları, elmi məqalələri və metodik tövsiyələri çapdan çıxmışdır. Çexoslovakiyada, Macarıstanda, Monqolustanda, Bolqarıstanda, ADR-də, Polşada, Rumıniyada, Yuqoslaviyada aqrar siyasətin əsas istiqamətləri mövzusunda ardıcıl mühazirələr oxumuşdur. Əli Cahangirov 1991-ci ildə yenidən Azərbaycana qayıtmışdır. 
* 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezident Aparatında İqtisadiyyat məsələləri üzrə Dövlət Müşaviri vəzifəsində çalışmışdır. İqtisadiyyat üzrə görkəmli alim, gözəl insan, iqtisad elmlər doktoru, professor Əli Cahangirovun rəhbərliyi altında 35 nəfər iqtisad elmləri namizədi və elmlər doktoru hazırlamışdır. Böyük alim, qayğıkeş insan, elmlər doktoru, professor Əli Cahangirov uzun sürən xəstəlikdən sonra 27 dekabr 1996-cı ildə ömrünün 62-ci ilində vəfat etmişdir. Onun qəbri Bakı şəhərindədir.

## Ailəsi
3 övladı, 4 nəvəsi vardır.

## Ədəbiyyat
* "Aqrar iqtisadçı alimlər", kitab, Bakı-2012, "Şərq-Qərb" Nəşriyyat Evi.

## İstinadlar
Çılpaqgözlülər

**Çılpaqgözlülər** () — Uzunayaqlar fəsiləsinə aid cins.

## Məlumat
Çılpaqgözlülər əsasən kiçik ölçüyə malik olurlar. Onların ümumi uzunluğu 15 olur. Bədənləri yumru və yumşaq pulcuqlarla örtülü olurlar. Bu cinsə daxil olan kərtənkələlərin özünəməxsus xüsusiyyəti ondadır ki, onların göz qapaqları yoxdur. Bu xüsusiyyət oları ilanlara bənzədir.

Çılpaqgözlülər Cənubi Avropa, Cənubi Qafqaz, Önasiya, Mərkəzi Asiya və Pakistanın şərqi, Hindistanın qərbi kimi ərazilərdə yayılmışdır. Onlar əsasən otluqlarda və qumlu ərazilərdə yaşayırlar. Bu növə daxil olan kərtənkələlər yumurta qoymaqla çoxalırlar.

## Klassifikasiya
Əvvəllər bu cinsə 35 növ daxil edilirdi. Onlar Avrasiyadan Afrikaya Avstraliya və Okeaniya ərazilərinə kimi yayılmışdır. İ. Fun araşdırmaları nəticəsində müstəqil cins olan *Ablepharus* 9 növ qalmışdır..

**Növləri:**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Банников А. Г., Даревский И. С., Ищенко В. Г., Рустамов А. К., Щербак Н. Н. Определитель земноводных и пресмыкающихся фауны СССР. Учеб. пособие для студентов биол. специальностей пед. институтов. — М.: Просвещение, 1977 — С. 154.
* Жизнь животных в 7-ми т. / Гл. редактор В. Е. Соколов. Т. 5. Земноводные и пресмыкающиеся. / А. Г. Банников, И. С. Даревский, М. Н. Денисова и др.; под ред. А. Г. Банникова — 2-е изд., перераб. — М.: Просвещение, 1985. — С. 217.

## Xarici keçidlər

Çılpaqgözlülər (''Ablepharus'')
Martvili

**Martvili** () – Gürcüstanın şimal-qərbində, Sameqrelo-Yuxarı Svaneti bölgəsində yerləşən şəhər. Şəhərdə yaşayan 4.425 nəfər əhalinin (2014-cu il) böyük əksəriyyəti meqrellərdən ibarətdir. Martvili bələdiyyəsində yerləşir.

## İstinadlar
Homo naledi

***Homo naledi*** — CAR-ın Yohannesburq şəhərinin yaxınlığındaki Rayzinq-Star mağarasında tapılan qalıqların əsasında müəyyən edilmiş nəsli kəsilmiş Homo (İnsan cinsi) növü.

Bədən quruluşu ilə kiçik insanlar populyasiyasına bənzəyir. Lakin endokraniumun kiçik olması onu avstralopiteklərə bənzədir. Kəlləsinin quruluşu başqa hominidlərdən çox fərqlənir, müqayisə etdikdə daha çox Homo cinsinin erkən nümayəndələri Erektus, Homo habilis və Homo rudolfensislə oxşarlığlar tapmaq olar. Fosillərin 2.5 million yaşı olduğu təxmin olunur.

Naledi Soto dilində "ulduz" deməkdir.

## İstinadlar
Badis ibn Habus

**Badis ibn Habus** (?-1073) — İfrikiyyədə hökm sürən Zirilər sülaləsi (Sanhacə) dövlətinin hökmdarı.

## Həyatı
Atası Habbusun 1038-ci ildə  ölümü üzərinə Qranada hökmdarı oldu Bərbərilərlə bəzi yəhudilər qardaşı Buluqqini taxta keçirmək istədilərsə də, ərəblərlə vəzir Samuel b. Nağrilənin də (Nağzalə) içində olduğu bir qrup yəhudi Badisi tərcih etdi. Badis taxta keçər-keçməz çevrədəki digər müluküt-təvaif ilə uğraşmaq zorunda qaldı. Məriyyə hakimi Züheyr əl-Amiri, Bunt yaxınlarında meydana gələn savaşda Badis qarşısında məğlub oldu və vəziri İbn Abbas ilə birlikdə öldürüldü (1038). Hakimiyət sahəsini genişlətmək və bütün Əndülüsə hakim olmak istəyən Badis böyük bir orduyla İşbiliyə üzərinə yürüdü. Şəhərin hakimi Qazı Əbül-Qasım İbn Abbad aparılan savaşda məğlub oldu və öldürüldü (1042). Daha sonra İshaq b. Məhəmməd əl-Birzali, Məhəmməd b. Nuh əd-Dəmməri, Abdun b. Hizrun kimi Bərbəri rəislərini Cəzirətülhadra hakimi Məhəmməd b. Qasım əl-Hammudini xəlifə olaraq tanımaları üçün razı salan Badis onları da yanına alaraq İşbiliyə hakimi Mutazıd üzərinə yürüdü və şəhəri bir müddət mühasirə etdi (1047–1048). Bu hadisələrdən sonra Badisin şöhrəti artdı və çevrədəki hökmdarlar ondan çəkinməyə başladılar. 1057-ci ildə Malaqaya girərək son Hammudi hökmdarı Məhəmməd əl-Müstalini taxtından uzaqlaşdırdı, ancaq Abbadi hökmdarı Mutazıdın 1067-ci ildə Karmunəni zəbt etməsinə əngəl olmadı.

Vəziri Samuəl b. Nağrilənin ölümü (1056) üzərinə yerinə keçən oğlu Josəphin yəhudiləri önəmli məvkilərə gətirməsi və onlara gəniş imkanlar tanıması əhalinin təpkisinə və etirazına yol açdı. Josəph isə bu təpkiləri önəmsəmədiği gibi tasarruflarına karşı çıkan Badisin kardəşiylə aynı adı taşıyan oğlu Bulukkini öldürtməktən də çəkinmədi, hatta daha iləri gidip Badisə İspaniyada müstakil bir yəhudi dəvləti kurmak istədiğini söylədi. Nihayət Məriyyə hakimi İbn Sumadih ilə gizlicə habərləşip onu Gırnatayı ələ gəçirməyə təşvik ətməsi üzərinə Sanhacəlilər ayaklanıp vəziri öldürdülər və cəsədini şəhrin kapısına astılar (1066–1067).

Badis 1073 yılında Gırnatada öldü və ölkəsi iki torunu arasında taksim ədildi. Səyfüddəvlə Abdullah Gırnataya, Təmim də Malagaya hakim oldu.

Çox cəsur, mərt və yardım səvər bir insandı. İdarəsini güçləndirmək uğrunda kan dökməktən çəkinməzdi. Abbadi Hükümdarı Mutazıd tarafından öldürülən Bərbərilərin intikamını almak için Gırnatadaki bütün ərəbləri öldürmək istədiysə də vəziri Samuəl buna əngəl oldu. Ayrıca pək çok imar faaliyətində bulundu. Kalələri müstahkəm halə gətirdi və muhtəşəm saraylar yaptırdı.

## İstinadlar
Zilli Namazov

**Zilli Namazov** () — Azərbaycan kino aktyoru, ikinci rejissor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2019).

## Həyatı
1974-cü ildə İncəsənət institutunun kino-aktyor fakültəsində Adil İsgəndərovun kursunu bitirib,1976 ildən Azərbaycanfilmdə aktyor-rejissor kimi çalışır…Azərbaycanfilmin istehsal etdiyi 50-dən çox filmdə irili-xırdalı obrazlar yaradıb. Bundan əlavə "Belarusfilm","Mosfilm","İranfilm" və ABŞ-nın istehsal etdiyi filmlərdə çəkilib. Yaratdığı xarakterik obrazlarla tamaşıçıların qəlbinə yol tapan aktyor dublay olunan filmlərdə fəaliyyət göstərir. Gənc aktyorların formalaşmasında yaxından iştirak edir. Eyni zamanda görkəmli kino rejissoru Vaqif Mustafayevin çəldiyi filmlərində rejissor kimi işləyib. Hal-hazırda kino fəaliyyəti ilə yanaşı, televiziya sahəsində də, çalışır. Ailəlidir:oğlu İlkin Namazov da aktyor kimi çalışır.

Zilli Namazov 27 dekabr 2021-ci ildə Bakı şəhərində xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## Mükafatları
31 iyul 2019-cu ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# 777 №-li iş (film, 1992) (tammetrajlı bədii film)
# 777 №-li müəssisədə (film, 1988) (qısametrajlı bədii süjet-Mozalan № 129)
# Alman klinikasına şəxsi səfər (film, 1988) (tammetrajlı bədii film)-rol: Səlimov
# Bəlkə... (film, 1985)
# Bəyaz həyat (film, 2003)
# Bəyin oğurlanması (film, 1985)
# Bir ovuc torpaq (film, 2009)
# Bircəciyim (film, 1986)
# Birisigün, gecəyarısı... (film, 1981)
# Bumeranq (film, 1982)
# Dad (film, 1984)
# Dağıdılmış körpülər (film, 1996)
# Dalan (film, 2012)
# Dəvətnamə (film, 1989)
# Doğma sahillər (film, 1989)
# Əlavə iz (film, 1981)
# Gözlə məni (film, 1980)
# Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
# Hər şey yaxşılığa doğru
# Heydər Əliyev. Birinci film. General (film, 1996)
# Heydər Əliyev. İkinci film. Birinci (film, 1999)
# Heydər Əliyev. Üçüncü film. Moskva. Kreml (film, 1999)
# Heydər Əliyev. Dördüncü film. Lider (film, 1999)
# Heydər Əliyev. Beşinci film. Tale (film, 2000)
# Heydər Əliyev. Altıncı film. Əsl məhəbbət haqqında (film, 2001)
# Heydər Əliyev. Yeddinci film. Bir həsədin tarixi (film, 2002)
# Heydər Əliyev. Səkkizinci film. Professional (film, 2004)
# Heydər Əliyev. Doqquzuncu film. Patriot (film, 2004)
# Hücum (film, 1989)
# Xəbərdarlıq (film, 1985)
# Köhnə bərə (film, 1984)
# Qanlı zəmi (film, 1985)
# Qara "Volqa" (film, 1994)
# Qarabağ şikəstəsi (film, 1996)
# Qətl günü (film, 1990)
# Qəzəlxan (film, 1991)
# Qorxma, mən səninləyəm
# Mastika (film, 1986)
# Mühazirə (film, 1986)
# Nəğməkar torpaq (film, 1981)
# O dünyadan salam (film, 1991)
# Pəncərə (film, 1991)
# Sahilsiz gecə (film, 1989)
# Sizi dünyalar qədər sevirdim (film, 1985)
# Son döyüş (film, 1996)
# Sübut (film, 1982)
# Şahid qız (film, 1990)
# Şirbalanın məhəbbəti (film, 1991)
# Tək olanda qorxma... (teleserial, 2013)
# Tutuquşu (film, 1985)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)
# Üzü küləyə (film, 1977)
# Vərdiş (film, 1988)
# Vəssəlam-şüttəmam (film, 1990)
# "Yapon" və yaponiyalı (film, 1990)
# Yeni iş üsulu (film, 1989)
# Yoxlama (2006)
# Yol əhvalatı (film, 1980)
# Yük (film, 1995)
# Zirzəmi (film, 1990)

## İstinadlar
Xerox Alto

**Xerox Alto** — Qrafikli İstifadəçi İnterfeysi (GUI - Graphic User Interface) istifadə edən ilk kompüter.  1973–cü ildə Xerox Palo Alto Araşdırma mərkəzində inkişaf etdirilib. Bu kompüterin çox tanınmamasının əsas səbəbi onun ticari məqsədlə istehsal edilməməsi idi. Ondan sadəcə 2000 ədəd istehsal edilmiş, Xerox və başqa universitetlərdə istifadəyə verilmişdi.  Buna baxmayaraq, Xerox 1981–ci ildə Star adı altında xüsusi bir iş stansiyası ilə şərik bu kompüteri 16000$–a bazara təqdim etdi. Xerox Star və Apple Lisa kimi ilkin nümunələr çox baha olmağı səbəbi ilə çox satmadı.
Ellen Barkin

**Ellen Barkin** (; d. 16 aprel 1954, Bronks, Nyu-York) — Emmi mükafatı almış Qızıl Qlobus mükafatına namizəd olmuş ABŞ aktrisası.

Kimyəvi maddə satan ata və xəstəxana idarəçisi olan ananın övladı olan Barkin, yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Barkin, Manhetten liseyinin "Səhnə Sənətləri Fakültəsi"ndə təhsil almışdır. Daha sonra "Hunter Kolleci"ndə tarix və teatr təhsili alan sənətkar, antik tarix mövzusunda peşəkarlaşmaq istəyərkən aktyorluq təhsili almağa başlamışdır.
Trankvilizatorlar

**Trankvilizatorlar** (lat. tranquillo — sakitləşdirmək) — psixotrop dərman maddələrinə aiddirlər. Kiçik trankvilizatorlara adətən anksiolitiklər (həyəcan əleyhinə), böyük trankvilzatorlara antipisxotiklər (neyroleptiklər) aid olunur . Bu qrupdan olan dərman maddələri həyəcan, nevroz, depressiya və yuxu pozulmalarının müalicəsində istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Antidepressantlar

## İstinadlar
Elektromioqrafiya

**Elektromioqrafiya** qısa olaraq  **EMQ** — sinir  və eninəzolaqlı  əzələlərin elektrik potensiyallarının ölçülməsinə yönəlmiş  nevroloji müayinə metodudur. Boyun ve bel yırtığı, yan  amiotrofik skleroz , miopatiyalar ,miasteniya , neyropatiyalar , periferik  sinirlərin zədələnmələri zamanı tətbiq olunur.
Elektroneyromioqrafiyanın cüzi elektrik cərəyanla stimulyasiya zamanı:

1.Əzələlərin birbaşa oyanıqlığı qabiliyyəti öyrənilir;

2.Sinirin hərəki (efferent) hissəsinin (motoneyronlar və onların aksonları) vəziyyəti qiymətləndirilir;

3.Periferik sinirlərin hissi (afferent) liflərinin vəziyyəti qiymətləndirilir;

4.Sinir-əzələ sinapslarının ötürülmə qabiliyyəti qiymətləndirilir.

## İstinadlar
Voore

**Voore** - Estoniyada kənd. Əhalisinin sayına görə (320 nəfər) Yıgıva rayonunda ən böyük kənddir. Vooreda məktəb, qonaq evi və kitabxana var. 4-cü Vikmediya CEE görüşü Vooreda qonaq evində keçirilmişdir.

## İstinadlar
Ludhiana

**Ludhiana** — Pəncabda yerləşən iri şəhər.Vilayətin en böyük şəhəri olan Ludhianada 2011 siyahılanmağına görə
1,618,879 insan yaşayır. 310&nbsp;km²'lik ərazisi olan şəhərin 13&nbsp;km şimalından Sutlej çayı axır. Şimalı Hindistanın böyük ticarət şəhərlərindən biridir.

## Yerləşimi
Vilayətin paytaxtı Chandigarha 100&nbsp;km məsafədədir. Ölkənin paytaxtı Yeni Dehliye ise avtomobilyolu, dəmiryolu ve havayolu ilə gedilə bilir.

## İstinadlar
Boxum

**Boxum** () — Almaniyada şəhər. Əhalisinin sayına görə () Almaniyanın 16-cı ən böyük şəhəridir.

## Tarixi

## Əhali

## Coğrafiya

## İqtisadiyyat

## Ətraf mühit

## Rayonları

## Memarlıqı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## İdman

## Nəqliyyatı

## Tanınmış sakinləri

## Qalareya

## İstinadlar

## Qardaş şəhərlər
"Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı" ordeni (Rusiya Federasiyası)

**Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeni** — Rusiya Federasiyasının ali ordeni. Rusiya Federasiyası Prezidentinin 1 iyul 1998-ci il tarixli "Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeninin bərpası Barədə" 757 saylı fərmanı ilə bərpa olunub..

## Nizamnamə
Rusiya Federasiyasının Prezidenti Boris Yeltsinin1 iyul 1998-ci il tarixli "Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeninin bərpası Barədə" 757 saylı fərmanından çıxarış:
# Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeni Rusiya Federasiyasının ali dövlət mükafatı sayılır.
# Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeni ilə və digər vətəndaşlar Rusiya Federasiyasının görkəmli dövlət və ictimai xadimləri, Rusiyanın şöhrəti və əzəməti çiçəklənməsinə səbəb olan müstəsna xidmətlərinə görə təltif olunur.
# Xarici dövlətlərin başçıları və hökumət rəhbərləri Rusiya Federasiyası qarşısında görkəmli xidmətlərinə görə Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeni ilə təltif oluna bilər.
# Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeninin nişanı bu orden zəncirindən və ya rozetdə çiyin üzərində dolaşır. Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeninin nişanın zəncirində taxılmasına xüsusilə təntənəli hallarda yol verilir. Rozetdə çiyin üzərində onun Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeninin işarəsi sağ çiynə keçirilir. Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeninin ulduzu sinənin sol tərəfində, aşağıda orden kötükləri, orden özü solda yerləşir.
# Döyüş əməliyyatlarında fərqlənməyə görə nişanını və ulduz ordeni ilə təltif edilmiş Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı qılınclarla ilə verilir.
# Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı ordeninə lent gəzdirməkdə zaman bu tamasaya o, digər orden lentləri yuxarıda yerləşir.

## İstinadlar