Qravitasiya sahəsi

**Qravitasiya sahəsi** — qravitasiyanın mövcud olduğu fiziki sahə.

Qravitasiya sahəsində sınaq cisminə təsir edən qüvvənin bu cismin nisbəti ilə ölçülən fiziki kəmiyyət qravitasiya sahəsinin intensivliyi və ya sərbəst düşmə təcili adlanır. Qravitasiya sahəsinin intensivliyi – qravitasiya sahəsində cismə təsir edən cazibə qüvvəsinin onun kütləsinə olan nisbətinə deyilir: g = F\m və ya g =GM/R2.Qravitasiya sahəsinin intensivliyi -bu sahəni yaradan cismin (burada Yerin) kütləsi ilə düz, onun mərkəzindən olan məsafənin kvadratı ilə tərs mütənasibdir. Qravitasiya sahəsinin intensivliyi vektorial kəmiyyətdir və hər yerdə onu yaradan cismin mərkəzinə doğru yönəlir.Sərbəstdüşmə təcili-bəzən qravitasiya sahəsinin intensivliyi də adlanır və Yer səthində cisimlərin havasız fəzada düşmə təcilidir. Yer qütblərdə bir qədər basıqdır və qravitasiya sahəsinin intensivliyi 9,83N\kq, ekvatorda 9,79N\kq-dır və ortalama g = 9,81N\kq götürülür. Yer səthindən h hündürlüyündə qravitasiya sahəsinin intensivliyi, gh=GM\(R+h)2 ilə hesablanır.Bu təcil cismin kütləsindən asılı deyil və 9,81N\kq və ya g = 9,81m\san2. Yer ayrı-seçkilik qoymadan bütün cisimlrə eyni sürət artırma imkanı verir. Ay səthində Ayın yaratdığı qravitastya sahəsinin intensivliyi Yer səthində Yerin yaratdığı sahənin intensivliyindən təqribən altı dəfə kiçikdir .

Fizikada gravitasiya sahəsi kütləvi bir cismin öz ətrafındakı yerə uzanan təsirini izah etmək üçün başqa bir kütləvi orqan üzərində bir qüvvə çıxaran bir modeldir.  Beləliklə, bir çəkisi sahə qravitasiya hadisələrini izah etmək üçün istifadə olunur və kiloqramda (N / kq) yeni tonlarla ölçülür. Orijinal konsepsiyasında çəkisi kütlə kütlələri arasında bir qüvvə idi. Isaak Nyuton'tan sonra, Pierre-Simon Laplace bir cür yerin radiasiya sahəsi və ya maye kimi model çəkməyə cəhd göstərdi və 19-cu əsrdən etibarən çəkisi üçün şərhlər bir nöqtə cəlb deyil, bir sahədə model baxımından tədris edilmişdir.

Bir sahə modelində, bir-birinə cəlb edən iki hissəcikdən daha çox, hissəciklər spacetime onların kütləsi vasitəsilə təhrif edirlər və bu təhrif bir "güc" kimi qəbul edilən və ölçülür. Belə bir modeldə maddə uzaq məsafənin əyriliyinə cavab olaraq müəyyən yollarla hərəkət etdiyini, ya da yerçəkən qüvvə olmadığını, ya da cazibə qüsursuz bir qüvvə olduğunu bildirir. 

## Klassik mexanika
Klassik mexanikada fizikada olduğu kimi, qravitasiya sahəsi fiziki bir miqdardır . Qravitasiya sahəsi Nyutonun universal qravitasiya qanunu ilə müəyyənləşdirilə bilər. Bu şəkildə müəyyən edilən kütləsi M bir hissəsi ətrafında qravitasiya sahəsi birbaşa hissəcik istiqamətində işarə edən bir vektorun hər nöqtəsindən ibarət olan bir vektor sahəsidir. Hər bir nöqtədə sahənin böyüklüyü universal qanunun tətbiqi ilə hesablanır və məkanda həmin nöqtədə hər hansı bir obyektdə vahid kütləə görə qüvvəni təmsil edir. Kuvvet sahəsində mühafizəkar olduğundan, güc sahələri ilə əlaqəli kosmosda hər bir nöqtədə bir kütlə kütləsinə görə bir skalyar potensial enerjisi var; bu, cazibə potensialı adlanır.  Qravitasiya sahəsi tənliyidir. 

\mathbf{g}=\frac{\mathbf{F}}{m}=-\frac{\mathrm{d}^2\mathbf{R}}{\mathrm{d}t^2}=-GM\frac{\mathbf{\hat R}}{\left|\mathbf{R}\right|^2}=-\nabla\Phi

burada **F** - qravitasiya qüvvəsi, **m** - test hissəciklərinin kütləsi, **R** - test parçacığının mövqeyi, **R - R** istiqamətində vahid vektor, **t** - vaxt, **G -** qravitasiya sabitidir və **∇ - del** operatorudur.
## İstinadlar