open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əsəd bəy Vəzir

**Əsəd bəy Qasım bəy oğlu  Vəzirov** — şair, həkim, Mirzə Camal Cavanşir Qarabağinin qardaşı oğlu.

## Həyatı
Əsəd bəy Qasım bəy oğlu 1824-cü ildə Cavanşir-Dizaq mahalının Hacılı camaatına bağlı Mirzəcamallı obasında anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Bir neçə dil bilirdi. Mülkədar olmaqla yanaşı həkimliklə məşğul idi. Yayı Şuşa şəhərində, qışı doğma kəndlərində keçirirdi. "Dizaq şairləri" məclisinin üzvü idi. Dostu Mir Mehdi Xəzani ilə bədiyələşərdi. Xəzani qoşqularının birində ona yazırdı:


Demə xəlqə mən əsrdə loğmanam, 
Həm bəyəm, təbibəm, çox ali şanam.
İki versə on beş manat almanam,
On altının mənə nə layiqi var.


Məhəmməd ağa Müctəhidzadə "Riyazün-aşiqin" adlı əsərində ondan hərtərəfli bəhs edib. Mir Möhsün Nəvvab isə onu tanımadığını yazıb. Sonra qeyd edib ki, bəs Bəhram bəy Fədai dedi: "mənim atamdır". Əsəd bəy Aşıq Pəri Maralyanlı ilə deyişib.

Əsəd bəy  1873-cü ildə vəfat edib.

Əsəd bəy Qasım bəy Zakirin nəvəsi ilə, Əli bəy Fuladovun qızı Tutu xanımla yaşam qurmuşdu. Səməd bəy, Bəhram bəy, İsfəndiyar bəy, Baxış bəy adlı oğulları, Şirin xanım adlı qızı vardı.

## Yaradıcılığı

O gündən ki, didarini görmüşəm,
Həsrətindən yanar cismü can, Pəri.
Dolanar başıma səri-zülfündə,
Könül mürğü tutub aşiyan, Pəri.

İştiyaqın çəkər neçə kimsənə,
Amma heç birisi bənzəməs mənə.
Canü dildən mütaləyəm mən sənə,
İnanmırsan, eylə imtahan, Pəri.

Gəl gör fəraqində mən natəvanam,
Əfsürdə xatırəm, şikəstə canəm,
Əsəd deyər, sənə bəndəfərmanəm,
Sənsən mənə soltan, Pəri, xan Pəri.


## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. "Soy" dərgisinin özəl nəşri, Bakı, 2004.

## Həmçinin bax
* Dağlıq Qarabağ
Əmir Ağaxan sultan Müqəddəm

**Əmir Ağaxan sultan Müqəddəm** - Qızılbaş sərkərdəsi, vilayət hakimi, elbəyi

## Həyatı
Əmir Ağaxan sultan  XVI yüzilin sonu, XVII yüzilin önlərində yaşamışdı. Otuziki elinin Müqəddəm oymağındandır. Arazbar qəzasının Xanarxı kəndinə doğulmuşdu. I Şah Abbas Qarabağda olarkən Otuziki elinin başçısı Əmir Ağaxan sultan Müqəddəmi Marağaya hakim təyin edib, oranı basqınçı kürdlərdən təmizləməsini istədi. Əmir Ağaxan sultan Müqəddəm doğma oymağı ilə Marağaya köçdü. Oranı kürdlərdən təmizləyəndən sonra özü Marağaya hakim, oymağı isə vilayətin axar-baxarlı yurdlarına sakin oldi. Şah bütün oymağı çobanbəyi, çöpbaşı vergilərindən azad etdi.

Əmir Ağaxan sultanın Hüseynqulu xan adlı oğlu vardı. Onun soyu Rza şah Pəhləvinin hakimiyyətinə qədər Marağanı idarə etdi.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Müqəddəm eli, "Soy" dərgisi, 5 (25), 2008.
*Ənvər Çingizoğlu, Marağa xanlığı, Bakı, "Şuşa", 2011,-səh.218. 
* Ənvər Çingizoğlu. Otuziki eli. "Soy" dərgisi, 1 (4) Bakı, 2004.

## Həmçinin bax
* Dağlıq Qarabağ
*Müqəddəm eli
Hacı Qiyasəddin ağa Dizaği

**Hacı Qiyasəddin ağa Dizaği** - Qarabağ bəylərindən, qurucu, xeyriyyəçi

## Həyatı
Hacı Qiyasəddin ağa 1633-cü ildə Dizaq mahalının Qarğabazarı kəndində dünyaya gəlmişdi.

Kəndlərinin kədxudası olmuşdu. Qurucu və xeyrxah adam olub.

O, hicri-qəməri 1095-ci (miladi 1683/84) ildə doğma kəndlərində məscid tikdirmişdi.

Həmin məbəd Hacı Qiyasəddin məscidi adlanır. Tarixi abidə kimi qorunur.

Hacı Qiyasəddin ağanın Məhəmməd ağa adlı oğlu vardı.

## Həmçinin bax
Aldebaran

**Aldebaran** (α Tau) — Ərəbcə "davamçı" deməkdir. Pleyada ulduzunu təqib edir. Buğa bürcündə ən parlaq ulduz. 1-ci ulduz ölçülüdür. Azərbaycan səmasında payızda və qışda görünür. Parlaqlığı Günəşinkindən 150 dəfə çox, Günəşdən məsafəsi 21 parsekdir.

## İstinadlar
Mirzə Məhəmmədəli ağa Veysəlli-Otuziki

**Mirzə Məhəmmədəli ağa Veysəlli-Otuziki** — Nadir şah Qırxlı-Avşarın münşisi, Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir in xarici işlər vaziri, şair Mirzə Məmmədqulu  Təbibin ulu babası.

## Həyatı

Mirzə Məhəmmədəli ağa Məhəmmədxan ağa oğlu 1700-cü ildə Otuziki elinin Veysəlli oymağinda doğulmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı. O, öncə Osmanlı ordusunda qulluq etmiş, sonra ordudan qaçıb Nadirqulu xan Qırxlı-Avşarın dəstəsinə qoşulmuşdu. Nadirqulu xan özünü şah elan edəndən sonra onun divanında münşi vəzifəsində xidmət etmişdi. Təzkirəçi Məhəmməd ağa Müctəhidzadə yazır: "Qəfranpənah Mirzə Məhəmmədəli isə cənnətməkan, nadiri-zəman Nadir şahın hüzurunda xass dəbir və münşilərdən imiş ki, bəvasiteyi-təğyiri-zəman və inqilabi dövran İran torpağından qəti-əlaqə edib Qarabağa təşrif gətirib Veysəlli nam qəryəsində təəhhül etmiş..." Müəllif Mirzə Məhəmmədəli ağanı gəlmə kimi göstərir. Halbuki, onun atası Məhəmmədxan ağa, anası Ümmülbanu xanım əslən və nəslən Veysəlli oymağından idilər. 

Nadir şahın qətlindən sonra Qarabağa dönən Mirzə Məhəmmədəli ağa Pənahəli xanın divanxanasında münşi (xarici işlər yazışmalarına nəzarət edirdi) kimi çalışmışdı.

Mirzə Məhəmmədəli ağanın Qayıb bəy adlı oğlu vardı.

## Mənbə

*Ənvər Çingizoğlu. Məhəmmədxan ağanın törəmələri. "Soy" dərgisi, 1 (4), 2005.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*Mirzə Məhəmmədəli ağa Veysəlli-Otuziki
Abdulla Paşa Canızadə

**Kərbəlayı Abdulla Canı oğlu** () — şair, kimyagər.

## Həyatı
Kərbəlayı Abdulla Canı oğlu 1782-ci ildə Şuşa şəhəridə doğulmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Mədrəsə yoldaşlarından Mirzə Əzizin adı bəllidir. Şair idi. Öz adıyla rəvan təbli şeirlər yazırdı. Onun haqqında Mir Möhsün Nəvvab, Məhəmməd ağa Müctəhidzadə, Firidun bəy Köçərli öz əsərlərində söhbət açmışlar.

Təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab yazır: "Kərbəlayı Abdulla Canı oğludur və Qarabağın Şuşa qalasında sakin idi. Kəsbkarlıq da edərdi. Ağıllı bir adam idi və dövrünün ariflərindən hesab olunurdu. 1255-ci ildə (miladi 1839) sağ idi və təxminən 50 yaşı vardı. Bəzi qəribə elmlərlə maraqlanırdı. Eşitdiyimə görə, kimyanı məşq edirdi. O vaxtlar artıq səriştəsi də var idi".

Kərbəlayı Abdulla Canızadə Aşıq Səfi Valehlə yazışırdı. Kərbəlayı Abdulla 1840-cı ildə vəfat edib.

Kərbəlayı Abdulla Səfiyyə ilə ailə qurmuşdu. Əbdürrəhim, Əbdüləzim və Mehrəli adlı oğulları vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Canızadələr. "Soy" dərgisi, 9 (17) Bakı, 2008.
Məlik Namazəli bəy Pirəhmədli-Dizaği

**Məlik Namazəli bəy Şəmil bəy oğlu Pirəhmədli** () — Qarabağ bəylərindən biri, Xırdapara-Dizaq mahalının naibi, məlik.

## Həyatı
Məlik Namazəli bəy Şəmil bəy oğlu 1735-ci ildə Qarabağın Dizaq nahiyəsinin Pirəhmədli kəndində dünyaya göz açmışdı. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Xanlığın ictimai-siyasi yaşamında fəal iştirak etmişdi. İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşir onu yeni yaranmış Xırdapara-Dizaq mahalına naib, məlik təyin etmişdi. Savaş zamanı mahalın piyada tüfəngçilərinə başçılıq edirdi. Onun törəmələri Məliknamazəliyev soyadını daşıyırlar.

Məlik Namazəli bəyin Rəhim bəy adlı oğlu vardı.

## Mənbə
 
* M.İ. Əmrahov, Ə. Çingizoğlu, H.İ.Həsənov. Qarabağ xanlığı. Bakı: Mütərcim, 2008, 220.səh.

## Həmçinin bax
Abxazlar

**Abxazlar** — Şimali Qafqazda xalq. Dilləri abxaz dilidir.

Abxazlar (özlərini apsua adlandırırlar) – abxaz-adıge xalqlarından biri, Abxaziyanın əsas əhalisi. Abxaziyada sayları 91,2 min nəfərdir (1995). Rusiyada və Türkiyədə, həmçinin ərəb ölkələrində də yaşayırlar. Ümumi sayları 140 mindən çoxdur (2000). Abxaz dilində danışırlar. Abxazların əcdadları Qafqazın Qara dəniz sahillərinin qədim sakinlərindən olmuşlar. Bəzi mülahizələrə görə, Abxazların etnogenezində e.ə. 3–2-ci minilliklərdə Kiçik Asiyadan bu əraziyə gəlmiş əhali qrupları iştirak etmişlər. Əkinçilik, bağçılıq və maldarlıqla məşğuldurlar. Dindarları müsəlman və xristiandırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Veronikanın Saçları (bürc)

**Veronikanın Saçları** (işarəsi **Com** (lat. Coma Berenices)) — göyün Şimal yarımkürəsində bürc. Misir çariçası II Veronikanın Afroditaya qurban edilmiş saçları ilə adlandırılmışdır. Ən parlaq ulduzu 4,4 vizual ulduz ölçülüdür (β-dır). Qalaktikanın Şimal qütbü Veronikanın Saçlarındadır. Azərbaycanda qışda, yazda və yayda görünür.
Mahmud bəy Vəlibəyov

**Mahmud bəy Həsənəli  bəy oğlu Vəlibəyov** () — Sankt-Peterburq Universitetinin məzunu, notarius.

## Həyatı

Mahmud bəy Həsənəli bəy oğlu Vəlibəyov 1884-cü ildə Cavanşir qəzasının Xocalı kəndində anadan olmuşdu. Şuşa şəhər real məktəbini, sonra gimnaziyanı bitirmişdi. 1908-ci ildə Sankt-Peterburq Universitetinin hüquq fakultəsinə daxil olmuşdu. 1914-cü ildə buranı tamamladiqdan sonra, Azərbaycana qayıtmış və Bakı şəhərində notarius vəzifəsində iş fəaliyyəyinə başlamışdı. Azərbaycanın ilk notariusudur. Mahmud bəy 1946-cı ildə vəfat edib.

## Ailəsi

Mahmud bəy Məhbubə xanım Mirzə Kərim bəy qızı Hacıyeva ilə ailə qurmuşdu. Həsənəli bəy, Hüseyn bəy, Vəli bəy, Rüstəm bəy adlı oğulları vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Vəlibəyovlar, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №2, səh. 3-19.

## İstinadlar
Dostluq

**Dostluq** — qarşılıqlı inam və qayğı üzərində qurulan şəxslərarası münasibət. Dostluqlar bizim şəxsi inkişafımıza əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə biləcək ən mühüm komponentlərdir. Dostluqlar şəxsiyyətimizi, dünyaya baxışımızı və gələcəyimizi köklü şəkildə formalaşdıra bilən transformativ əlaqələrdir. Dostların təqdim etdiyi təcrübələr, məsləhətlər və imkanlar qərarlarımıza təsir edə və bizi müəyyən istiqamətlərə yönəldə bilər. Dostlar bizim güclü, zəif tərəflərimizi və potensialımızı əks etdirən güzgü rolunu oynayır. Dostluq həyatımızı müxtəlif yollarla formalaşdıra və zənginləşdirə bilən güclü qüvvədir.

Dostluq fərdlərə emosional dəstək verməkdə əsas rol oynayır. Dostlar həyatın çətin anlarında ilk müraciət etdiyimiz insanlardır. Əsl dostluq ehtiyaca və ya mənfəətə əsaslanmır. Əsl dostluğun təməlində bir-birinə olan səmimi qayğı və şəfqət dayanır.

## Xarici keçidlər
İndiqo (dəqiqləşdirmə)

*İndiqo (mətbəə) — çap şirkəti
*İndiqo (rəng) — 
*İndiqo (kristal) — 
*İndiqo uşaqlar —
Mirzə Salah bəy Zöhrabbəyov

**Mirzə Salah bəy Hacı Nəcəf bəy oğlu Zöhrabbəyov** () — görkəmli pedaqoq, Fransada, Rusiyada oxumuş ziyalı.

## Həyatı
Mirzə Salah bəy Hacı Nəcəf bəy oğlu 1859-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Fransaya yollanmış, burada 12 il təhsil aldıqdan sonra o, Rusiyaya gəlir və Sankt-Peterburq şəhərində təhsilini davam etdirmişdi. İnqilabdan əvvəl Şuşaya qayıdır, öz vəsaitinə məktəb tikdirir və həmin məktəbdə  rus dili dərsini deməyə başlayır. Bu tədris fənni üçün Mirzə Salah bəy Zöhrabbəyov "Azərbaycanlılar üçün rus dilinin tədrisi" dərslik vəsaitini yazmışdır. Bir müddət Şuşa real məktəbində müəllim işləmişdi. O, Firidun bəy Köçərli  birlikdə "Təlimati-lisani-türki" dərsliyini tərtib etmişdi.

Sovet hakimiyyəti gəldikdən sonra o, öz xoşu ilə Şuşadakı, Vladiqafqazdakı evlərini və şəxsi banklarını onlara  təhvil verib,  öz məktəbində müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmişdi.

Mirzə Salah Zöhrabbəyov 1940-cı ildə vəfat edib.

## Yaradıcılığı

Mirzə Salah bəy Zöhrabbəyov şair idi. Tegin təxəllüsü ilə şeir yazırdı.

## Ailəsi
Mirzə Salah Zöhrabbəyovun Cəmil bəy, Zöhrab bəy adlı oğulları, Səkinə xanım, Firuzə xanım, Hümay xanım adlı qızları vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu. Zöhrabbəyovlar. "Soy" dərgisi, 9 (17) 2008.
*Ənvər Çingizoğlu, Qarabağda maarif,	Bakı:	Zərdabi LTD,	2013,	288 səh.

## Həmçinin bax
*Zöhrabbəyovlar

## İstinadlar
Əliş bəy Gülməmmədbəyov

**Əliş bəy Abbas bəy oğlu Gülməmmədbəyov** — Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasının məzunu, Şuşa şəhər dumasının üzvü.

## Həyatı
Əliş bəy Abbas bəy oğlu 1878-ci ildə Şuşa şəhərində Merdinli məhəlləsində anadan olmuşdu. İlk təhsilini Şuşa real məktəbində almışdı. Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasında təhsilini davam etdirmişdi. Şuşaya qayıtdıqdan sonra Şuşa Şəhər Dumasına üzv seçilmiş və Duma komissiyalarından birinə rəhbərlik etmişdir.

İmperator II Nikolay tərəfindən "Xidmətlərinə görə" (За усердие) medalı və digər mükafatlara layiq görülmüşdü. Azərbaycan Demokratik Respublikasının fəal tərəfdarlarından olub. Əliş bəy 1920-ci ildə vəfat edib.

Əliş bəyin İskəndər bəy adlı oğlu, Zümrüd xanım adlı qızı vardı.

## İstinadlar
İbrahim bəy Azər

**İbrahim bəy Əli bəy oğlu Fuladov** (və ya Poladov) (1836 – 1885) — şair, quberniya katibi, Qasım bəy Zakirin nəvəsi. Abdulla bəy Asinin böyük qardaşı.

## Həyatı
İbrahim bəy Əli bəy oğlu 1836-cı ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. 

### Təhsili
Atasını erkən yaşlarda itirdiyindən babası Qasım bəy Zakirin himayəsində böyümüşdü. İbtidai təhsilini molla yanında, daha sonrakı təhsilini mədrəsədə almışdır. Mədrəsədəki təhsilinə daha sonra qəza məktəbində davam etdirmişdir. Rus və fars dillərini bilmişdir.

## Fəaliyyəti
Təhsilini tamamladıqdan sonra bir müddət mədrəsədə çalışmış, daha sonra isə dövlət qulluğunda işləməyə başlamışdır. Dövlət qulluğundakı fəaliyyəti boyunca qəza idarəsində II dərəcəli dəftərxana xidmətçisi, dilmanc, polis pristavı vəzifələrində çalışmışdır.  Quberniya katibi çini almışdı. İbrahim bəy şair idi. *Azər* təxəllüsü ilə şeirlər yazan İbrahim bəyin yaradacılığının böyük hissəsi dövrümüzə gəlib çatmamışdır. Lakin şeiriyyatının əsasən, əruz vəznində olan şeirlərdən ibarət olduğu məlumdur. Onun şeirləri ilk dəfə Firudin bəy Köçərli tərəfindən  "Azərbaycan ədəbiyyatı" və "Poetik məclislər" kitablarında yayımlanmışdır. 

İbrahim bəy, Mir Möhsün Nəvvab tərəfindən təşkil edilən və Şuşa ziyalılarının aktiv iştirak etdiyi Məclisi Fəramüşanın üzvlərindən biri olmuşdur. 

İbrahim bəy Əli bəy oğlu Fuladov 1885-ci ildə elə doğulduği Şuşa şəhərində vəvat etmişdir.

## Ailəsi

İbrahim bəyin atası Əli bəy Qasım bəy Zakirin oğlu olmuşdur. İbrahim bəyin Əliş bəy, Xosrov bəy adlı oğlanları vardı. Bundan başqa, o dönəmin bir digər məşhur şairi Abdulla bəy Asi, İbrahim bəyin böyük qardaşıdır. Bundan başqa, İbrahim bəyin bir digər qardaş Xudadat bəy Poladov da şair olmuşdur. Anasının adı Nənuş xanım olmuşdur.

Fuladov və ya Poladov deyə adlandırılan ailə Qarabağ xanları nəslinin nümayəndələridirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Poladovlar
* Dağlıq Qarabağ
* Şuşa

## Xarici keçidlər
Mirzə Məhəmməd Katib

**Mirzə Məhəmməd bəy Məşədi Bayram bəy oğlu Allahquliyev** () — şair.

## Həyatı
Mirzə Məhəmməd bəy Məşədi Bayram bəy oğlu 1827-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Şair idi. Katib təxəllüsü ilə xoştəb şeirlər yazırdı. Şuşada fəaliyyət göstərən "Məclisi-Fərəmuşan" şairlər yığnağının üzvü idi. O, ərəb, fars dillərini kamil bilməklə, rus və erməni dillərini də tamam-kamal öyrənmişdi. Onun haqqında Mir Möhsün Nəvvab, Məhəmməd ağa Müctəhidzadə, Firidun bəy Köçərli öz əsərlərində söhbət açmışlar. Salman Mümtaz Katibi kamil sənətkar kimi oxuculara təqdim etmişdi.

Mirzə Məhəmməd Katib 1889-cu ildə vəfat edib.

## Yaradıcılığı

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Allahqulu ağanın törəməsi, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, № 6, səh.9–14.

## Həmçinin bax
Mirzə Məhəmməd bəy Dizaği

**Mirzə Məhəmməd bəy Kərbəlayı İsmayıl bəy oğlu** () — Qarabağ atlı alayının süvarisi, mahal mirzəsi, kədxuda.

## Həyatı
Mirzə Məhəmməd bəy Kərbəlayı İsmayıl bəy oğlu 1803-cü ildə Qarabağın Xırdapara-Dizaq mahalının Xatınbulaq kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini molla yanında almışdır. Sonra  Şuşa şəhərində  mədrəsə də təhsilini  davam etdirmişdir. Mahal naibi Məlik Həsən bəy Sultanovun göstərişi ilə mirzə təyin edilmişdir. Atası Kərbəlayı İsmayıl bəy vəfat edəndən sonra kəndlərinə kədxuda vəzifəsinə keçirilmişdir. Mahalın savadlı, sayılan adamlarından idi.

Mirzə Məhəmməd bəy 1829-cu ildə Qarabağ atlı alayına göndərilmiş, bir müddət burda xidmət etmişdir. Göstərdiyi şücaətə görə, medalla təltif olunmuşdur.

Mirzə Məhəmməd bəy Nisə xanımla ailə qurmuşdur. Səfərəli bəy, İbrahim bəy, Baxşalı bəy, Əhməd bəy adlı oğulları, Mina xanım adlı qızı vardı.

## İstinadlar
Dəmirli (Borçalı)

**Dəmirli** — Gürcüstanın Bolnisi rayonunda kənd.

## Təhsil
İlk məktəb 1932-ci ildə yaradilib. Baza məktəbi (2006-cı ildə 9 sinifdə 66 şagird) fəaliyyətdədir.

## Tanınmış şəxsləri
Əlövsət Osmanlı - fizika riyaziyyat elmləri namizədi.

## Məşhurları
* Əlövsət Osmanlı - Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi.

## Coğrafi mövqeyi
Dəmirli kəndi Gədi çayının sol sahilində, rayon mərkəzindən 21&nbsp;km qərbdə, dəniz səviyyəsindən 800 m hündürlükdə yerləşir.

## Əhalisi
1918-ci ildə 109 nəfər, 1926-cı ildə 20 ailədə 109 nəfər, 2002-ci ildə 95 ailədə 359 nəfər, 2006-cı ildə 96 ailədə 350 nəfər,2016-cı il 77 ailə 308 nəfər.

## şəkillər

## Mənbə

## Həmçinin bax
İncəoğlu

**İncəoğlu** - Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeçiliyində kənd.

## Tarixi
  
İncəoğlu kəndinin təxminən 250-300 illik bir tarixi var. Kəndin yaranma tarixi dəqiq məlum deyil. Deyilənlərə görə, kəndin əsasını
qoyan, bu yerlərdə ilk dəfə məskən salan vaxtilə Qazax rayonunun İncə dərəsinin Aslanbəyli kəndindən gəlmiş İncə kişi olub. Məhz elə ona görə kəndin adı İncəoğlu olub (İncə kişinin törəmələri: Nəbi – Daşdəmir – Emin – Mənsur). İncə kişidən sonra kəndin ilk sakinləri olan törəmələr İncə kişinin şərəfinə kəndin adını “İncəoğlu” qoyublar. Deyilənlərə görə, İncə kişi təxminən XVІІ əsrin sonunda, XVІІІ əsrin əvvəllərində yaşamışdır.İncə kişi kəndə gələndə burada gürcülər yaşayırmışlar. Sonralar gürcülər buradan köçüb getmişlər və yavaş-yavaş buralarda biz, yəni türklər məskunlaşmağa başlamışıq.

## Fiziki-coğrafi mövqeyi
Hacı bəy Sultanov

**Hacı bəy Mirzə Zeynal bəy oğlu Sultanov** () — Çar ordusunun polkovniki, Aşqabadın general-qubernatoru.

## Həyatı
Hacı bəy Mirzə Zeynal bəy oğlu 1847-ci ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Saracıq kəndində anadan olmuşdur.

İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa qəza məktəbində oxumuşdu. Rus ordusunda hərbi xidmətə başlamış, polkovnik rütbəsinədək yüksəlmişdi.

Son xidmət yeri Türküstan Hərbi Dairəsi olmuşdu və orada Aşqabadın general-qubernatoru vəzifəsini icra etmişdi.

Hacı bəy Sultanov doğma kəndində olarkən 1920-ci ildə bolşeviklər tərəfindən öldürülmüşdü.

Hacı bəyin Məhəmməd bəy adlı oğlu vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qarabağ hərbçiləri, Bakı:Təknur, 2011,-312 səh.
*Ənvər Çingizoğlu, Sultanovlar: Saracıq bəyləri, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №8, səh.25–35.

## Həmçinin bax
Vərəndə sahəsi

**Vərəndə sahəsi** — Şuşa qəzasının sahələrindən biri.

## Tarixi
Qarabağ xanlığı 1822-ci ildə ləğv edildi. Rusların 42-yeger alayının komandiri polkovnik Reut Şuşa şəhərində yerləşdi. Bu zamandan Qarabağ Rusiyanın inzibati-ərazi bölgüsünə daxil edildi. 1840-cı ildə qədim mahallar yenidən formalaşdı. Şuşa qəza statusunu aldı. Şuşa qəzasına Vərəndə, Cavanşir, Kəbirli, Muğru və Zəngəzur sahələri aid edildi. Sahəni murov, rus dilində uçaskovıy zasidatel-idarə edirdi. Vərəndə sahəsinin murovlari: Avət Mamikanov, Kavalyev, Əhməd bəy Cavanşir və başqaları.

Vərəndə sahəsi 1867-ci ildə ləğv oludu. Bu sahənin oba və kəndləri Cəbrayıl, Şuşa qəzaları arasında paylandı.

## Həmçinin bax
*Vərəndə mahalı

## İstinadlar
Fətulla bəy Kərimbəyov

**Fətulla bəy Kərbəlayı Abbas bəy oğlu Kərimbəyov** — Kiyev universitetinin məzunu, notarius, sahibkar.

## Həyatı
Fətulla bəy Kərimbəyov 1869-cu ildə Cəbrayıl qəzasının Kərimbəyli kəndində anadan olmuşdu. Qarğabazar kəndindəki rus-tatar məktəbinin 3-cü sinifini, Cəbrayıl kəndindəki məktəbin 5-ci sinifini, Şuşa şəhəri real məktəbin 7-ci sinifini bitirmişdi. Bakıda gimnaziyada oxuyandan sonra Kiyev şəhərinə yollanıb universitetə qəbul olur. Universiteti tamamlayandan sonra Bakı şəhərinə dönmüşdü. Uzun illər şəhər notariusunun rəisi vəzifəsində çalışmışdı. Bakı şəhərində 40 mənzillik üçmərtəbəli, 60 mənzillik ikimərtəbəli evlər tikdirmişdi. 60 mənzilli ev köhnə Ketsxoveli küçəsindəki Şəhər polisi ilə üzbəüz olan binadır.

Fətulla bəy repressiya illərində Stavrapol şəhərinə köçmüşdü. Orda vəfat edib.

Fətulla bəyin Vəli bəy adlı oğlu vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Kərimbəyovların bir qolu. III yazı. "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №2, səh.12-21.

## Həmçinin bax
* Kərimbəyovlar
Kəlbəli xan Müsahib-Gəncəvi

**Kəlbəli xan Müsahib-Gəncəvi** — şair, Qacar elinin Ziyadoğlu oymağının başçısı, Qarabağ bəylərbəyi, Kaxetiya hakimi, elçi, Cavad xanın babası.

## Həyatı
Kəlbəli xan Uğurlu xan oğlu Gəncə şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. II Şah Abbas Səfəvinin (1642–1666) yaxınları cərgəsində idi. Onun göndərişi ilə İstanbula, Osmanlı sarayına elçi getmişdi.

Şah Sultan Hüseyn Səfəvinin hakimiyyətinin ilk illərində Qarabağın bəylərbəyi, 1694-cü ildən 1702-ci ilədək Kaxetiyanın hakimi olmuşdu.

Kəlbəli xanın Uğurlu xan, Həsənəli xan, Hüseyhqulu xan, Rzaqulu xan, Məhəmmədqulu xan, Şahverdi xan adlı oğulları vardı.

Kəlbəli xan şair idi. Müsahıb təxəllüsü ilə şeir yazırdı.

## Yaradıcılığı

Müsahib, eşq yolunda o könül yıxan,
Sevgini öyrənməlisən sən uşaqdan.
Ana hirslənsə belə öz uşağına,
Uşaq qaçar yenə ana qucağına. (Sətri tərcümə)


## Mənbə
* 

## Həmçinin Bax
Uğurlu xan Ziyadi-Gəncəvi

**Uğurlu xan Ziyadi-Gəncəvi** — şair, Qacar elinin Ziyadoğlu oymağının başçısı, Qarabağ bəylərbəyi, Cavad xanın ulu babası.

## Həyatı
Kəlbəli xan Uğurlu xan oğlu Gəncə şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. Bir müddət müqəddəs Qum şəhərində darğa vəzifəsini aparmışdı. Orda Əbdürrəzzaq Fəyyaz-Lahicidən ali elmləri əxz etmişdi. Uğurlu xan Ziyadoğlu-Qacar 1664-cü ildə qardaşı Murtuzaqulu xanın vəfatından sonra Qarabağa bəylərbəyi təyin edildi. Uğurlu xan 1666-cı ildə vəfat edib.

Uğurlu xanın Abbasqulu xan, Kəlbəli xan, Rzaqulu xan adlı oğulları vardı.

Uğurlu xan şair idi. Ziyadi təxəllüsü ilə şeir yazırdı. O, şairləri himayə edir, onların dolanışığını təmin edirdi. Ədəbiyyatşünas Firudin bəy Köçərli yazır: "Divanında yazılmış bir tərcibənddən belə məlum olur ki, Qövsi Uğurlu xan Ziyad oğlunun əsrində onun təhti-himayəsində mürəffəhhal güzəran edirmiş. Bununla belə vətəni-məlufunu unutmayıb, hər dəm onu yad edərmiş. Uğurlu xan isə Gəncə xanlarından Şahverdi xanın qardaşı və məşhur Cavad xanın əmisi olduğu rəvayət olunur ki, hicrətin 1180-1190-cı illərində xanlıq edərmiş".

Ziyadi Gəncəvi Qövsi Təbrizi ilə dost idi. Qövsi ona həsr etdiyi tərcibəndində yazırdı:


Uğurlu xan Ziyad oğlu Müsahib ruzigarında
ki, biz onun qulu, ol bəndeyi-Süleymandır.


## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
Əmirgunə xan Ağcaqoyunlu-Qacar

**Əmirgunə xan Gülabi xan oğlu Ağcaqoyunlu-Qacar** — Çuxursəəd bəylərbəyi.

## Həyatı

Əmirgunə xan Gülabi xan oğlu Çuxur Səəd   əyalətinin İrəvan mərkəzi olan şəhərində doğulmuşdu. Mükəmməl saray təhsili aimışdı.1605-ci ildən, Qızılbaşların İrəvanı osmanlılardan geri almağı tarixindən Çuxur Səəd bəylərbəyi təyin olunmuşdu. Səfəvi-Osmanlı savaşlarında iştirak etmişdi.

Əmirgunə xan Ağcaqoyunlu-Qacar1625-ci ildə vəfat edib.

## Ailəsi
Əmirgunə xanın Təhmasibqulu xan, Abbasqulu xan adlı oğulları vardı.

## Fəaliyyəti

Əmirgunə xanq urucu, xeyriyyəçi bir şəxs idi. Tarixçi Zəkəriyyə yazır: "Əmirgunə xan İrəvana sahib olan kimi quruculuq işlərinə başladı, şenlik yaratdı, qala tikdi, saray ucaltdı, bağ-bağça saldırdı, arxlar çəkdirib, şəhərin suyunu artırdı. Onun hakimiyyət illəri Çuxur Səədin çiçəkləndiyi dövr olmuşdu.Tarixçi Kanakersi də yazır: "Şah Abbas İrəvanı alandan sonra Əmirgunə xanı ora hakim təyin edir. O, hakimiyyətə başlayan təki xeyirxah əməllərlə məşğul olur, tikinti-abadlıq işləri aparır, vergiləri azaldır, kisə-kisə çörək bişirtdirib, İrəvanın inşasında çalışanlara paylayır, beləcə yaşayıb, şəhər və kəndləri abadlaşdırır".

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Qacarlar
* Çuxursəəd
Regionşünaslıq

**Regionşünaslıq** — coğrafi, milli və mədəni bölgələrə aid fənnlərarası araşdırma sahəsi.

Regionşünaslıq ölkəşünaslıq ilə bağlı sahədi, halbuki, onlar bir-birindən fərqləndirilir. Regionşünaslığın yanaşması daha geniş olur.

## Tarixi

Regionşünaslıq () ABŞ universitetlərində Soyuq müharibənin başlanğıcı zamanı tədris olunmağa başlamışdı. O zaman, ABŞ qlobal güc olduğuna görə, orda dünyanın makro bölgələrə maraq böyük idi. Beləliklə, bu fənnin yayımlaması ABŞ-ın xarici siyasətinə təsiri var idi. Buna görə bəziləri, onu Soyuq müharibənin aləti kimi tənqid edirlər.

## İstinadlar
Zəkəriyyə bəy Aslanov

**Zəkəriyyə bəy Mirzə Mehdiqulu bəy oğlu Aslanov** () — Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasının məzunu, pedaqoq.

## Həyatı
Zəkəriyyə bəy Mirzə Mehdiqulu bəy oğlu 1858-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Şuşa şəhər məktəbini bitirmiş və Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasına daxil olmuşdu. Seminariyanı tamamladiqdan sonra Şuşa qəzasının Gülablı və Ağdam Zemstvo məktəbində müəllim işləmişdi. Sonradan Bakı şəhərinə köçmüş, 1912–1915-ci illərdə 4-cü rus-müsəlman məktəbində dərs demişdi.
 
Zəkəriyyə bəy 1906–1907-ci illərdə çağrılan Qafqaz müəllımləri qurultayında iştirak etmişdi.

Zəkəriyyə bəy Aslanov həm də xeyriyyəçiliklə məşğul idi. Maarifçi-demokratik səciyyəli "Dəbistan" jurnalı maddi çətinliklə üzləşəndə onun nəşrini davam etdirmək üçün ona köməklik göstərənlər arasında Z. Aslanov da vardı.

Zəkəriyyə bəy Aslanov həvəskar aktyor idi. Müəllim işlədiyi dönəmdə Azərbaycan teatr sənətinin təbliğatçılarından birinə çevrilmişdi. O, Ağdam Zemstvo məktəbində çalışarkən müəllim yoldaşları ilə Şuşa şəhər məktəbinin kasıb şagirdlərinin nəfinə təşkil etdikləri tamaşalardan 152 manat 40 qəpik əldə etmişdilər.

O, "Dağılan tifaq", "Nadanlıq", Nadir şah", "Müsibəti Fəxrəddin", "Gavə" pyeslərinin tamaşaya qoyulmasında yaxından iştirak etmişdi. Obyektiv səbəblər teatrlara mane olurdusa da, Z. Aslanovun və onun həvəckar dostlarının Azərbaycan teatrını inkişaf etdirmək səyini qıra bilmirdi. Zəkəriyyə bəy Aslanov Süleyman Sani Axundov, Nəcəf bəy Vəzirov, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Nəriman Nərimanov, Mirzə Muxtar Məmmədov, Əbdüləli bəy Vəlibəyov, Həbib bəy Mahmudbəyov, Sultan Məcid Qənizadə, Əbdürrəhim Rzayev, Mirzə Ələkbər Axundov, Zərgər Aslan, Muxtar Hüseynov, Nəcəfqulu bəy Vəliyev, Əbülfət Vəli, Bədəl bəy Bədəlbəyli, Dərya bəy Aslanov, Rəsul bəy Tahirov və başqaları o dövrdə Azərbaycan teatrında həvəskar aktyor kimi müxtəlif rollarda çıxış edən ziyalılar idi. N. Nərimanov Z. Aslanovun aktyorluq qabiliyyətinə yüksək qiymət vermişdi. O, Səfərəli bəy Vəlibəyovla dostluq edirdi.

## Ailəsi
Zəkəriyyə bəy Əzizə xanım Şıxhəsən bəy qızı Vəlibəyova ilə ailə qurmuşdu. Əmir bəy, Teymur bəy, Nadir bəy adlı oğulları, Sona xanım və Mina xanım adli qızları vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Aslanovlar, "Soy", 10(30), Bakı, 2009;
* Ənvər Çingizoğlu, Qarabağda maarif,	Bakı:	Zərdabi LTD,	2013,	288 səh.

## Həmçinin bax
* Aslanovlar
Mirzə Məmmədhəsən bəy Vəliyev

**Mirzə Məmmədhəsən bəy Hacı Həsənəli bəy oğlu Vəliyev** — quberniya katibi, məmur, aktyor Əbülfət Vəlinin, şair Nəcəfqulu bəy Şeydanin ataları.

## Həyatı
Mirzə Məmmədhəsən bəy Hacı Həsənəli bəy oğlu 1820-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa qəza məktəbində oxumuşdu. Dövlət idarələrində məmur işləmişdi, quberniya katibi mülki çinini almışdı. Hökumət tərəfindən medalla təltif olunmuşdu.

Tarixçi Baharlı onun haqqinda yazır:"O cümlədən birisi bizim əmimiz Mirzə Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev. Belə ki, neçə il bundan əqdəm Şirvanda Rus dövləti seyidlərin şəcərələrin yığıb yetişdirdi. O vaxt heç bir dəftərxana mirzələri bacarmayıbdır ki, o şəcərələri rusca tərcümə edələr. Çünki o şəcərələr təmamən ərəb kəlməsi ilə olur. Mirzə Məhəmmədhəsən iki gün iki gecədə tamamın ərəbdən rusca tərcümə edib və bu ahvalı içəri dövləta məlum ediblər. Bu baradə mərhum əmim üçün artıq hörmət olmuşdu. Və bir hörmətli medal dövlətdən iltifat olunmuşdu". Mirzə Məmmədhəsən bəy Vəliyev Şuşa şəhərinin ədəbi mühitində mühüm rol oynamışdı.

## Ailəsi
Mirzə Məmmədhəsən bəyin Nəcəfqulu bəy, Məmmədtağı bəy, Əbülfət bəy adlı oğulları vardı.

## Mənbə
*''' Ənvər Çingizoğlu, Baharlı oymağı, "Soy" dərgisi, 6 (14) 2008.
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi: Baharlılar.(I kitab. Bakı, 2013) 
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi: Baharlılar.(Ensiklopedik məlumat kitabı) (II kitab. Bakı, 2013)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Mirzə Vəli bəy ocağı (sələfləri, xələfləri). Bakı, 2015
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Xanlar xanı Bayram xan (sələfləri, xələfləri). Bakı, 2015
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Mirzə Vəli bəy və onun nəslinin tanınmış övladları. "Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri" (Doqquzuncu buraxılış). Bakı, 2014
## Həmçinin bax

*Baharlı oymağı
* Vəliyevlər
Məhəmməd Xinaluqi

**Məhəmməd Xinaluqi** — XV əsrdə yaşamış xınalıqlı tarixçi-alim.

## Əsərləri
1456-cı ildə Məhəmməd Xinaluqi Şirvanın, Dərbəndin və bir sıra ləzgi kəndlərinin tarixinə aid əsər yazmışdır. Lakin həmin kitabın əsli günümüzə qədər gəlib çatmamışdır. Bu kitabın ərəbcə nüsxəsi akademik A. Berje tərəfindən Rusiyanın İmperator kitabxanasına təqdim edilmişdir. Hazırda həmin nüsxə kitabxanada saxlanılır.

## İstinadlar
Molla Əli Qarabaği

**Molla Əli Molla Kəlbəli oğlu** () — şair, xəttat, müəllim. Şuşa şəhərindəki Mərdinli məscidinin axundu.

## Həyatı
Molla Əli Molla Kəlbəli oğlu 1811-ci ildə Şuşa şəhərində dünyaya gəlmişdi. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra Təbriz şəhərində mədrəsədə təhsilini davam etdirmişdi. Təhsilini tamamlayandan sonra doğma yurduna dönmüş, Şuşa şəhərində "Cümə məscidi"nin nəzdindəki mədrəsədə uşaqlara dərs demişdi. O, Qarabağda "Kor xəlifə" ayaması ilə tanınırdı.

Molla Əli gözəl xəttat idi. Bir çox xəttləri yazmaqdə tay-tuşu tapılmazdı. Mirzə Kazım isimli bir şagirdi onun yazılarını toplayıb, "İnşai-Mirzə Kazım" adlı kitab çap etdirmişdi. Bu kitab mədrəsələrdə hüsn-xətt örnəyi kimi öyrədilirdi.

Molla Əli Qarabaği muğamat həvəskarı idi. Kar xəlifə kimi tanınan bu ünlü ruhani XIX  yüzilin ortasında  yeni musiqi məktəbi açmışdı. O, burada tələbələrə muğam oxumağı, tar və kamança çalmağı öyrədirdi. Kor Xəlifənin vəfatından sonra musiqi məktəbi də öz fəaliyyətini dayandırır.

Molla Əli 1875-ci ildə Şuşa şəhərindəki Merdinli məscidinin öxundu idi. O, 1893-cü ildə vəfat edib. Mirzə Əlinin Salah, Süleyman adlı oğulları vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu. Adlı kişinin övladları. "Soy" dərgisi,  1 (19) 2008.

## Həmçinin Bax
*Azərbaycan ədəbiyyatı
Məmməd Cuvarlinski

**Məmməd bəy İsmayıl bəy oğlu Cuvarlinski** () — Azərbaycan SSRnin təhsil naziri (Maarif komissarı), partiya və dövlət xadimi, repressiya qurbanı.

## Həyatı
Məmməd bəy İsmayıl bəy oğlu 1902-ci ildə Cəbrayıl qəzasının Cuvarlı kəndində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini Qarğabazar kənd məktəbində almışdı. Bir müddət kəndlərində təsərrüfatla məşğul olmuşdu. Sonra Bakı şəhərinə köçmüş, müxtəlif yerlərdə fəhlə işləmişdi. Azərbaycanda sovetləşmədən sonra qulluqçu olmuş, 14 il partiya işində çalışmışdı. II dərəcəli sovet partiya məktəbini, ÜİK(b)P MK yanında partiya işçiləri üçün kursu, qiyabi olaraq Pedoqoji texnikumunu bitirmişdi.

Məmməd Cuvarlinski Azərbaycan SSR-nin maarif komissarı olmuşdi. AZK(b)P Nuxa (Şəki) Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalışmışdı. AZK(b)P MK-nin üzvü idi. M. Bağırov 1937-ci ildə Azərbaycan SSR Sovetlər qurultayında partiya qrupundan çıxış edərək Azərbaycan SSR Konstitutisiyasında düzəlişlər edən Cuvarlinskini millətçi adlandırmışdı. Martın 17-də MK-nin bürosu, 19-da isə plenumu Mir Cəfər Bağırovun təklifi ilə Məmməd Cuvarlinskini MK-nın bürosundan, 29-da isə partiya işindən xaric etdilər. M. Cuvarlinski Moskvaya şikayət üçün yollandı. M. Bağırov onu qabaqlayıb həbs etdi. Onu Bakıya, M. Bağırovun kabinetinə gətirdilər. Məmməd Cuvarlinski 13 oktyabr 1937-ci ildə güllələndi.

Hal-hazırda 52 saylı orta məktəbə Məmməd İsmayıl oğlu Cuvarlinskinin adı verilib. Qeyd edək ki, məktəb 1966-cı ildən bəri fəaliyyət göstərir.

Məmməd Cuvarlinskinin Şura xanım adlı qızı vardı.

## İstinadlar

## Mənbə
* ''' Ənvər Çingizoğlu, Cuvarlinskilər, "Soy" dərgisi, 5 (25), 2009, səh.17–21.

## Həmçinin bax
Hadisə

**Hadisə** və ya **olay** — təbiətdə baş verən bütün dəyişikliklərə deyilir. Fəsillərin əmələ gəlməsi, Günəşin çıxması və batması, Şimşək, Günəş və Ay tutulmaları, suyun donması və buxarlanması, buzun əriməsi, suyun daşması, bitkinin böyüməsi çiçəklənməsi, heyvanların çoxalması, yazda həşəratların və quşların görünməsi təbiət hadisələridir.

## Mənbə


## Həmçinin bax
* Təbiət elmləri
Qasım bəy Hacılı-Cavanşir

**Qasım bəy Məhəmmədxan bəy oğlu Hacılı-Cavanşir** – mahal naibi, məmur, şair Əsəd bəy Vəzirin atası, şair Qasım bəy Zakirin qaynatası.

## Həyatı

Qasım bəy Məhəmmədxan bəy oğlu 1784-cü ildə Qarabağın Cavanşir-Dizaq mahalının Şərifbəyli obasında anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa şəhərində mədrəsədə təhsilini davam etdirmişdi. İbrahimxəlil xan və Mehdiqulu xanın hakimiyyətləri dönəminə Cavanşir-Dizaq mahalının naibi, Cavanşir elinin minbaşısı olmuşdu. Onun naibliyi dönəmində Rus-İran savaşları baş vermişdi. Bu savaşlarda Qasım bəy Cavanşir elinin başında qəhrəmanlıq göstərmişdi. 

Xanlıq ləğv olunandan sonra Qasım bəy rus üsul-idarəsində məmur işləmişdi. II Rus-İran savaşları başlayanda Qasım bəy İrana Mehdiqulu xanın yanına qaçmış, qardaşı Mirzə Camalın tutulmasını eşidib, geri dönmüşdü. Rus hakimiyyəti onu bağışlamış, mülkünü və vəzifəsini qaytarmışdı. O, XIV klas mülki çinini daşıyırdı. Onun törəmələri Vəzirov soyadını daşıyırlar. 

Qasım bəy Xeyrənsə xanımla ailə qurmuşdu. Abdulla bəy, Əsəd bəy, İbrahim bəy, Nəsir bəy adlı oğulları, Mahşərəf xanım və Şəhribanu xanım adlı qızları vardı.

## Mənbə

*Ənvər Çingizoğluş Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
Həsən bəy Hadi

**Həsən bəy Rzaqulu bəy oğlu Əlibəyov** () — şair.

## Həyatı
Həsən bəy Rzaqulu bəy oğlu 1835-ci ildə Şuşa şəhərində dünyaya gəlmişdi. İbtidai təhsilini Mirzə Kərim bəy Hacı Mirzə Məhəmməd bəy oğlundan almışdı. Ticarətlə məşğul idi. Əsasən Qaryagin (indiki Füzuli) şəhərindəki bazarda dükan işlədirdi. 1900-cü ildə Qaryagin (indiki Füzuli) şəhərində vəfat etdi. Bərdə şəhərində İmamzadə gorgahında dəfn edildi.

Həsən bəy şair idi. Hadi təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab öz ünlü əsəri "Təzkireyi-Nəvvab"da deyirdi: "Ağa Həsən bəy Rzaqulu bəy oğlu Qarabağın Şuşa əhalisindən, Hacıyusifli məhəlləsındəndir. Şuşada da anadan olub. Özünün dediyinə görə indi 65 yaşi var. Düz əxlaqlı, qarasifət, qaragöz bir kişi idi. Təxəllüsü Hadi, alverlə məşğuldu, həcvlər, satiralar, qəzəllər və pərakəndə şerləri var". Həsən bəy Hadi "Əkinçi" qəzetinin redaktoru Həsən bəy Zərdabi ilə çəkişirdi. Qəzetin aşura sataşmalarına həcvlərlə cavab verirdi. Seyid Əzim Şirvani onu Həsən bəy Zərdabiyə görə tənqid etmişdi.

## Yaradıcılığı

### Qəzəllər
* Könül nə zülfünə bel bağlayaydı, xürrəm olaydı

* Şəbi-zülmati-zülfündə fəğanü ahü zarım var

### Həcvləri
* Ey edən fisqini aləmdə nümayan Həsən!

* Ey bizi həcv qılan şairi-dövran Əzim

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Mirzə Hüseyn bəy Çakər

**Hacı Mirzə Hüseyn bəy Mirzə Kərim bəy oğlu Münşizadə** (1863-1932) — şair.

## Həyatı

Hacı Mirzə Hüseyn bəy Mirzə Kərim bəy oğlu 1863-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Cavanşir-Dizaq mahalının Hacılı camaatındandır. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsə də təhsilini davam etdirmişdi. Şərq dillərini bilirdi.

Hacı Mirzə Hüseyn bəy Şuşada yaranan "Qarabağ məclisi"nin üzvü idi. Bu təşkilatın üzvləri erməni slahlılarına qarşı mübarizə aparırdilar. 1908-ci ilin mart ayının 23-də Hacı Mirzə Hüseyn bəy Münşizadə polis tərəfindən saxlanıldı. Məhkəmədən sonra Həştərxan quberniyasına sürgün edildi.

Hacı Mirzə Hüseyn bəy Münşizadə şair idi. Çakər təxəllüsü ilə ürəkaçan şeirlər yazırdı. Təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab öz ünlü əsəri "Təzkireyi-Nəvvab"da yazir: "Mirzə Hüseyn bəy Çakər ibn Mirzə Kərim bəy ibn Hacı Məhəmməd Qarabağin Şuşa əhlindən, Qurdlar məhəlləsindəndir. Şuşada anadan olub. 30 yaşı var. Farsca savadı var. Peşəsi tacirlikdir. Təxəllüsü Çakərdir".

Hacı Mirzə Hüseyn bəy Münşizadə şair kimi tanınsa da, daha çox vətənpərvər kimi tarixin yaddaşında yaşayır.

## Yaradıcılığı

## İstinadlar

## Mənbə

*Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
*Münşizadələr
* Hacılı camaatı

## Xarici keçidlər
İbn Həkim Xinaluqi

**İbn-Həkim Əl-Xinaluqi** və ya **Həkim ibn İbrahim ibn Həkim əl-Xınalıqi Dərbəndi** — XII əsrin ən məşhur xınalıqlı tanınmış müsəlman qanunşünası, hüquqşünası, müəllimi və alimi; şafi məzhəbinə mənsub fəqih idi.

Əslən indiki Quba rayonunun Xınalıq kəndindən olan alim fəziləti, abidliyi, salehliyi və nəcibliyi ilə tanınmışdı.

Xınalıqlıların və bütün şahdağlıların fəxr etdiyi İbn-Həkim Əl-Xinaluqi XI əsrdə Bağdadda Nizamiyyə mədrəsəsində təhsil almış, Əbu Hamid Qəzzalinin tələbəsi olmuş, İmam Müvəffəq ibn Əbdülkərim əl-Hərəvidən də dərs almışdır. Bir çox hədisçidən hədis dinləmiş, dinlədiyi hədisləri qeyd etmişdi. Uzun müddət Buxarada yaşayıb yaratmış hüquq və fəlsəfə elmlərinin bilicisi olmuşdur.

Böyük Şərq alimlərindən (X. Təbrizi, əl-Qəzali və b.) dərs almış, hüquq, hədis, dini və dünyəvi mədəniyyət bilicisi kimi şöhrət qazanmışdı. Buxarada müəllim işləmiş və yüzlərlə gəncin elmi, fikri oyanışında misilsiz rol oynamışdır. Quba qəzasının əhatəsindəki üç qədim yaşayış bölgəsinin (Qrız, Xınalıq, Dərbənd) adını təxəllüsündə birləşdirən Qubalı alimin yaradıcılığı Cənubi Dağıstan və Şimali Azərbaycanla daha çox bağlı olmuşdur.

O, görkəmli alim İbrahim Qrızinin oğludur. 1144-cü ildə vəfat etmişdir.

Xınalıqlı Həkim ibn İbrahim əd-Dərbəndi də şəhərdə Qəzzalidən fıqh dərsi almış, hədisləri dinləmişdir. O, uzun müddət Buxarada yaşamış və 1143/4-cü ildə orada vəfat etmişdir.

Başqa bir mənbəyə görə isə, o, ömrünün son iki ilini Buxarada yaşamış və hicri 538-ci il şəvval ayının 12-si (17 aprel 1144) orada vəfat etmişdi.

## İstinadlar
Elnur Nəsirov, Orta əsrlərdə yaşamış Azərbaycanlı Alimlər, Bakı 2011. https://ia600709.us.archive.org/27/items/Azeri-Alimleri/Orta%20Esrlerde%20Yasamis%20Azerbaycanli%20Alimler%20ELNUR%20NASIROV.pdf

## Xarici keçidlər
*HƏKIM ƏL-XINALIQI DƏRBƏNDI KIMDIR?
Həbib xan Şəkinski

**Həbib xan Süleyman xan oğlu Şəkinski** — Çar Rusiyasında polis pristavı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Zəngəzur qəzasının rəisi.

## Həyatı
Həbib xan Şəkinski 1880-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini molla yanında almış, sonra Şuşa real məktəbini bitirmişdi.

Çar Rusiyası dövründə Zəngəzur qəzasının Dığ nahiyəsində polis pristavı işləmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Zəngəzur qəza rəisini əvəz etmişdir. Zəngəzurun Akara, Muradxanlı, Novruzlar kəndləri Həbib xan Şəkinskiyə məxsus olmuşdur.

O, 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.

## Ailəsi
Şəki xanı Səlim xanın və Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın nəvəsinin nəvəsidir. Süleyman xan Şəkinskinin oğlu Həsən ağanın oğlu Süleyman xanın oğludur.

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin əmisi qızı Ağca (Həcər) xanım Mirzə Kərim bəy qızı Hacıyeva ilə ailə həyatı qurmuşdu. Süleyman adlı oğlu, Barat xanım və Səriyyə xanım adlı qızları var idi.

Barat Şəkinskayanın atasıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Süleyman xan Şəkinski
*Barat Şəkinskaya

## Xarici keçidlər
Baş Göynük

**Baş Göynük** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun eyniadlı inzibati ərazi dairəsində kənd. Şəki rayonunun ən böyük yaşayış məntəqəsidir.
## Tarixi
Şin çayının (Əyri-çayın qolu) sol sahilində, Qoçumırıq silsiləsinin Şimal qərb ətəyindədir. Toponim cox vaxt Köynük variantında da işlənir. XIX əsrin əvvəllərində Göynük adlı kənddən bir qrup ailə ayrılaraq 10&nbsp;km. Aşağıda düzənlik sahədə yeni məntəqə (Aşağı Göynük) yaratdıqdan sonra toponimin əvvəlinə baş sözü əlavə edilmişdır. Ehtimal edilir ki, Göynük yaşayış məntəqəsini orta əsrlərdə Kiçik Asiyada adı çəkilən Göynük mahalından və ya eyniadlı qaladan gəlmiş ailələr salmışlar. Oykonim "yuxarıda yerləşən Göynük kəndi" deməkdir. Göynük/göyrük Azərbaycan toponimiyasında "yaşıl sahə, otlu sahə" mənasını ifadə edir. Köynük variantı isə "kənd, el, məskun yer" mənasını bildirir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Baş Göynük kəndi Şəki rayonunun şimal-qərb hissəsində yerləşir. Kənd Böyük Qafqaz dağlarının ətəyində yerləşdiyi üçün sərt qışı və mülayim isti yayı ilə fərqlənir. Azərbaycanın ən çox selli çaylarından biri olan Şin çayı da bu kəndin ərazisindən keçir. Bu çayın uzunluğu 36&nbsp;km-dir.

## Əhalisi
•Böyük Qafqaz dağlarının ətəklərində yerləşən Baş Göynük kəndi əhali sarıdan monoetnik quruluşa sahibdir. Belə ki, kənd camaatının mütləq əksəriyyəti müxtəlif Oğuz tayfalarından ibarət etnik Azərbaycan Türkləridir. Baş Göynük kəndinin ərazisi Azərbaycan tarixindəki ən qədim Türk-Oğuz məskənlərindən biridir.

•2009-cu il siyahıya alınmasında əhalinin sayı 13260 nəfər təşkil edib.

•2024-cü ilə olan qeyri-rəsmi məlumatlara görə Baş Göynük kəndində 20.000 nəfərədək insan yaşayır.

### Görkəmli şəxsiyyətləri
* İbrahim Məmmədov — kimya elmləri doktoru, professor;
* Aşıq Camal — aşıq;
* Gülarə Köylü qızı (Qədirbəyova) — XX əsrin əvvəllərində nəşr olunan "Şərq qadını" jurnalının ilk redaktoru, məşhur maarifpərvər, ictimai xadim;
* Yaqub Mahmudov — sabiq millət vəkili, AMEA-nın Tarix İnstitutunun sabiq direktoru, AMEA-nın həqiqi üzvü, tarix elmləri doktoru, professor;
* Qərib Calalov — AMEA-nın müxbir üzvü, texnika elmləri doktoru, professor;
* Fərman İsmayılov — fəlsəfə elmləri doktoru, professor;
* Musa İslamov — filologiya elmləri doktoru, professor;
* Ziya Hacızadə — geologiya-mineralogiya elmləri namizədi;
* Baba Babazadə — ədəbiyyatşünas;
* Abid Şərifov — Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin sabiq müavini.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin böyük əksəriyyəti kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Maldarlıq və əkinçiliyin yaxşı inkişaf etməsinə baxmayaraq yararlı torpaq sahələrinin kənddən uzaqda olması (10–15&nbsp;km) maddi və vaxt itkisinə yol açır. Sovet İttifaqı dövründə Baş Göynük əsasən tütünçülük və baramaçılıq üzrə ixtisaslaşmış təsərrüfata malik idi və Şəki rayonunda bu sahələr üzrə əsas yeri tuturdu.

Meyvəçilik təsərrüfatda kiçik paya malik olsa da, qoz və fındıq bağları əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etmişdir. Kəndin meşələri cır meyvə ağacları ilə zəngindir.

Kəndin böyük turizm potensialı vardır. Yaşıl meşələr, uca dağlar, çaylar, bulaqlar, mülayim iqlim və s. turizm üçün böyük imkanlar açır.

## Din
Kənddə Baş Göynük kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Hacılı camaatı

**Hacılı camaatı**  — Cavanşir elinin böyük qollarından biridir. XVIII yüzildə Yağləvənd oymağının Gecəgözlü, Seyidəhmədli qolları, elin digər oymağı Köçərlinin bir budağı olan  Mahmudlunun birləşməsi nəticəsində yaranıb. Bu camaat Qarabağ xanlığının yaranmasında fəal iştirak edib.

XIX yüzildə Hacılı camaatına Gecəgözlü, Seyidəhmədli, Mahmudlu, Aybasanlı, Mirzəcamallı, Şıxılı, Comərdli və Sarılar obaları daxil idi.

XIX yüzilin ortasında Mahmudlu obasının yeni qolları meydana gəldi. Bunlar Hüseynbəyli və Ələsgərli obaları idilər. Aybasanlı obasından isə Qorqan şenliyi əmələ gəldi.

Hacılı camaatı Rus-İran savaşlarında fəal iştirak etmişdi. Bu camaatdan xeyli tanınmış şəxs çıxıb.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Hacılılar, Bakı, “Soy” dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
* Hacılar oymağı
* Qarabağ xanlığı
* Azərbaycan xanlıqları
* Mahmudlu oymağı
Ağdaban qətliamı

**Ağdaban faciəsi** — 1992-ci il aprel ayının 8-də Kəlbəcərin işğalından təqribən bir il əvvəl ermənilər tərəfindən Kəlbəcərin sonrakı dövrdə işğalına şərait yaratmaq məqsədilə rayonun Ağdaban kəndində törədilmiş soyqırım hadisəsi. Erməni separatçıları tərəfindən törədilmiş qırğın nəticəsində Kəlbəcər rayonunun 130 evdən ibarət Ağdaban kəndi tamamilə yandırılmışdır. Kəndin 779 nəfər dinc sakininə müxtəlif növ işgəncələr verilmiş, 67 nəfər isə amansızlıqla qətlə yetirilmişdir. Bundan əlavə, 2 nəfər itkin düşmüş, 12 nəfər isə ağır bədən xəsarətləri almışdır.

## Tarixi
1992-ci il aprel ayının 7-dən 8-nə keçən gecə ermənilər Ağdaban yalındakı gözətçi məntəqəsinə qalxıb, burada keşik çəkən 3 nəfəri qətlə yetirdilər. Onlar kəndin üst yanındakı bənd-bərələrə dolub səhər saat 6-da silahlardan atəş açmağa başladırlar. Ermənilər planlı surətdə hərəkət edirdilər. Evləri kimlər qarət edəcək, mal-qaranı kimlər aparacaq, əliyalın insanları kimlər əsir götürəcək, müqavimət göstərənləri kimlər qətlə yetirəcək əvvəlcədən müəyyənləşdirilmişdi. Belə bir vəziyyətdə 1992-ci il aprel ayının 8-də Ağdərə rayonunun Çapar kəndi istiqamətindən Çayqovuşan və Ağdaban kəndlərinə ermənilər hücum etdi.

Ağdaban qırğınının səhərisi-aprel ayının 9-da camaat hər yerdən rayon mərkəzinə toplaşdı. "Kəlbəcərin müdafiəsinə fövqəladə yardım komitəsi" yaradıldı. Əhalinin qəti tələbi ilə bu komitəyə rəhbərlik etmək bu sətirləri yazana tapşırıldı. Komitə qısa müddət ərzində böyük tədbirlər həyata keçirdi. Orduya kömək xeyli artırıldı. Əhalidə müdafiə olunacağına ümid yarandı. Rayon əhalisinin ciddi təkidi ilə Kəlbəcərə göndərilən polkovnik Zaur Rzayev briqada komandiri və hərbi komendant təyin edildi.

## Nəticəsi
Kəlbəcər rayonunun 130 evdən ibarət Ağdaban kəndi erməni qüvvələri tərəfindən tamamilə yandırılmış, kəndin 779 nəfər sakininə işgəncələr verilmişdir. 67 nəfər qətlə yetirilmiş, 8 nəfər 90-100 yaşlı qoca, 2 azyaşlı uşaq və 7 qadın diri-diri odda yandırılmış, 2 nəfər itkin düşmüş, 12 nəfərə ağır bədən xəsarəti yetirilmişdir. Ermənilər tərəfindən tarix, memarlıq və mədəniyyət abidələri dağıdılmış, müqəddəs ziyarətgah və məzarlıqlar təhqir olunmuş və məhv edilmişdir. Bundan başqa, Azərbaycanın klassik aşıq şeirinin ustadı Aşıq Qurban və onun oğlu olmuş ifaçı və yaradıcı aşıq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Aşıq Şəmşirin evi, zəngin arxivi və əlyazmaları yandırılmış və talan olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Qurbanmurad Nəfəsov
* Xocalı soyqırımı
* Malıbəyli və Quşçular qətliamı
* Başlıbel faciəsi

## İstinadlar

## Mənbə
* AĞDABAN FACİƏSİ — YouTube saytı
* Səda - Ardaban qətliamından 24 il keçir (07.04.2016) — YouTube saytı
* Bu gün Ağdaban faciəsindən 24 il ötür — YouTube saytı
* Ağdaban faciəsi — **agdaban.org** saytı

## Xarici keçidlər
IEG Mainz

**IEG Mainz** (Institut für Europäische Geschichte) — Almaniyanın Maynts şəhərində yerləşən tədqiqat mərkəzidir. Tədqiqat səmtləri 15–20-ci əsrlərdə Avropa xalqlarının tarixi, mədəniyyətinin inkişafı, əsas siyasi və dini cərəyanların tarixidir. İnstituta müdirlik edən Prof. Dr. Dingellə Prof. Dr. Haynts Duxxardtdır.
Rzaqulu bəy Vəzirov

**Rzaqulu bəy Mirzə Camal bəy oğlu Vəzirov** () — tarixçi, məmur, Mirzə Camal Cavanşir Qarabağinin oğlu.

## Həyatı
Rzaqulu bəy Mirzə Camal bəy oğlu1814-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Cavanşir-Dizaq mahalının Hacılı camaatındandır. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə təhsilini davam etdirmişdi. Şuşa qəza məktəbində rus dilini öyrənmişdi. Şuşa qəzasının Çıləbörd sahəsidə murov yardımçısı, sonra murov vəzifələrində çalışmışdı. 1842-ci ildə praporşik rütbəsi almışdı. O, Mirzə Fətəli Axundovla dost idi və onunla yazışırdılar. Rzaqulu bəy 1875-ci ildə vəfat edib.

Rzaqulu bəy Hacı Ağalar xan Qasım bəy oğlu Sarıcalı-Cavanşirin qızı Dürnisə bəyimlə ailə qurmuşdu. Həşim bəy, Məhəmmədşəfi (Məmiş) bəy, Camal bəy adlı oğulları, Nənəxanım xanım, Güllü xanım və Züleyxa xanım adlı qızları vardı.

## Fəaliyyəti
Rzaqulu bəy Vəzirov Azərbaycan tarixini və ədəbiyyatını gözəl bilirdi. Bu sahələrdə qələmini işlətmişdi. Bioqraf kimi də çalışmışdı. Onun qələmindən "Dəftəre vəqaye və keyfiyyəte hökumət və istiqlale xəvanin məğfurun, mərhumun Pənah xan, İbrahim xan dər vilayəte Qərabağ" adlı tarixi əsər, "Müqəddimati keyfiyyəti bəzi əhvalat və sərgüzəştü Axund Molla Əlipənah Vaqif təxəllüs" və Müqəddimati-sərgüzəştü Qasım bəy Zakir təxəllüs" adlı bioqrafik əsərlər çıxıb.

Rzaqulu bəy Vəzirovun tarixi dərindən bilməsində təəccüblü heç nə yoxdur. Onun ilkin mənbəyi görkəmli tarixçi olan atası Mirzə Camal Cavanşir idi. Qocaman tarixçi oğlunu bu sahədə qələm çalmağa həvəsləndirirdi. Rzaqulu bəy atasının "İran tarixi" adlı əsərini redaktə etmiş, üzünü köçürmək üçün katiblərə təqdim etmişdi.

## Mənbə
* Rzaqulu Vəzirov. Əsərləri, "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2005, 88 səh. 
* Ənvər Çingizoğlu, Hacılılar, Bakı, “Soy” dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
Məhəmmədtağı mirzə Qovanlı-Qacar

**Məhəmmədtağı mirzə Fətəli şah oğlu Qovanlı-Qacar** (1789-1853)—şair, Fətəli şah Qacarın oğlu, vali, Qacar şahzadəsi.

## Həyatı

Məhəmmədtağı mirzə Fətəli şah oğlu 1789-cu ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. Hüsaməddövlə ləqəbini daşıyırdı. O, 1826-cı ildən 1829-cu ilədək Kerman əyalətinin, 1831-ci ildən 1834-cü ilədək Borucird vilayətinin valisi olmuşdu. 1834-cü ildə tutulub Təbrizə gətirilmişdi. Ordan Ərdəbil zindanına göndərilmişdi. 1848-ci ilədək zindanda qalmışdı.

Məhəmmədtağı mirzə Qovanlı-Qacar şair idi. Şövkət təxəllüsü ilə fars dilində şeirlər yazırdı.

## Ailəsi

Fətəli şah öx xanımı Ağabəyim ağa (Ağabacı) nın xətrinə onun bacısı qizi Mahçəbəyim ağa Hüseynqulu xan qızı Xoylunu oğlu Məhəmmədtağı mirzəyə aldı. O Hacı İbrahim Şirazinin, Əhməd xəlifə Sultaninin qızları və bir türkmən qızı ilə də evlənmişdi. Əbülfət mirzə, Övrəngzeyb mirzə, Əmir Teymur mirzə, Əbülhəsən mirzə, Həbibulla mirzə, Əlimurad mirzə adlı oğulları, Cahansultan xanım adlı qızı vardı.

#### Oğlanları
*Abolfath Mirza
* Shoja ol-Molk Mirza
* Aurangzeb Mirza
* Abusaid Mirza
* Tahmoures Mirza
* Amir Teymur Mirza
* Mohammad Safi Mirza
* Alamgir Mirza
* Jalal od-Din Mirza
* Sanjar Mirza
* Darab Mirza
* Amir Sheikh Mirza
* Eshaq Mirza
* Kamran Mirza
* Amir Hossein Mirza
* Haidar Mirza

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Qacarlar