open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Troodos

**Troodos** () — Kipr adasının ən böyük dağ silsiləsi. Ən yüksək nöqtə Olimbos dağıdır (1952 m).

Troodos dağları Kiprin qərb hissəsindədir. Dağ kurortları, mənzərəli dağ kəndləri,  Bizans monastırları və kilsələri ilə məşhurdur. Onlardan ən məşhuru 11 əsrdə qurulan Kikkos monastırıdır. 
## İqlim
Troodos dağ silsiləsinin, ümumiyyətlə Kiprdə olduğu kimi Aralıq dənizidir - quru isti yay və sərin və nəmli qış. Troodosdakı hündürlük və dağlıq ərazi sayəsində Kiprə maksimum yağış miqdarı düşür. Bəzi illərdə bu miqdar ildə 1000 mm-dən çox olur. Qar hər qışda müşahidə edilir. Olimbos zirvəsinin ətrafında qar örtüyü ilin 3-4 ay davam edir. 1991-2005-ci illər arasında müşahidə dövründə bölgədə qeydə alınan minimum temperatur −10,2 ° C, maksimum isə 35,4 ° C olmuşdur.

## Təbiət
Troodos dağlarının təbiəti, çox sayda endemik bitkiyə sahib böyük meşələrin və zəngin floranın olması ilə xarakterizə olunur. Məsələn: Kipr sidri. Nadir heyvanlardan endemik Kipr dağ qoyunları olan muflon xüsusilə maraqlıdır. Son illərdə onun ovlanması hökumət tərəfindən qadağan edilmişdir. Dağların meşə zonasında tülkü və dovşan vardır.

## İqtisadiyyat
Bölgənin iqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatına əsaslanır (meyvə və üzüm yetişdirmək və şərab hazırlamaq). Mis filizi məhdud miqyasda çıxarılır və bu fəaliyyət burada ən qədim dövrlərdə həyata keçirilir. O dövrdə Kipr mis hasilatı üçün o qədər əhəmiyyətli bir yerdə idi ki, hətta bu metalın latın adı (Latın cuprum) adanın adından götürülüb.
## Mədəni irs
Silsilədə terləşən doqquz kilsə və bir monastır UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edilmişdir:
Kakopetria kəndindəki Damın altındakı Müqəddəs Nikolas Kilsəsi (), Laqudera kəndindəki Panaqia tu Araka kilsəsi () və s. Bundan əlavə Panaqiya tu Sinti Monastırı () 1997-ci ildə uğurlu bərpa və mirasın qorunub saxlanmasına görə Europa Nostra mükafatını almışdır.

Troodos dağlarında Kiprin ən zəngin və ən məşhur monastırlarından biri olan Kikkos monastırı yerləşir.

## İstinadlar
Demokratik Monteneqro

**Demonratik Monteneqro** () — mərkəzçi və Monteneqroda universal partiya. Hazırda partiyanın 2016-cı ildə seçilmiş 8 millət vəkili var. İndiki lideri və qurucusu Alexa Beçiçdir.

## Tarix
Demonratik Monteneqro 2015-ci ildə Sosialist Xalq Partiyası fraksiyasının bölünməsi və Monteneqro Parlamentində iki millət vəkili ilə təmsil olunan yeni bir siyasi partiyanın qurulması ilə formalaşır.

2016-cı ilin oktyabr ayında keçirilən parlament seçkilərində Demokratlar millət vəkil sayını 2-dən 8-ə qaldırır və həmin il keçirilən yerli seçkilərdən sonra partiya Budva və Kotor bələdiyyələrinin bələdiyyə başçıları vəzifələrini ələ keçirməyi bacarır. 2017-ci ilin may ayında Hersev Novi şəhərində keçirilmiş yerli seçkilərdə partiya 34 yerdən 9-u qazanır və yerli hökuməti quran müxalifət koalisiyasına rəhbərlik edir.

2018-ci ilin martında demokratlar, Demokratik Cəbhə, Sosialist Xalq Partiyası, Birləşmiş Reformasiya Fəaliyyəti kimi müstəqil namizəd Mladen Bojanicin 2018-ci ilin aprel ayında keçirilən prezident seçkilərində Monteneqro prezidentliyinə namizədliyini dəstəkləməyə qərar verir. Seçkilərdə Bojaniç səslərin 33,40 % -i toplayaraq Mila Cukanoviçdən sonra ikinci yeri tutur.

2018-ci il yerli seçkilərində demokratlar bir sıra bələdiyyələrdə Birləşmiş Fəaliyyət Reformu ilə seçki koalisiyası qurur. Seçkilərdən sonra demokratlar yalnız Beranedə yerli hakimiyyətin bir hissəsi olur. Demokratik Cəbhə və Sosialist Xalq Partiyası seçkidən sonra koalisiya qurur. Bələdiyyələrin qalan hissəsində partiya müxalifət olaraq qalır.

2020-ci ilin iyulunda Demokratik Monteneqro, Demos, Yeni Sol və PUPInin yanında liberal siyasətçi Vladimir Pavicevic, bəzi müstəqil namizədlərlə birlikdə "Sülh, bizim millətimizdir" (Mir je naša nacija) koalisiyasına qoşulmağa qərar verir. Demonratik Monteneqro Partiyası 2020-ci ilin avqust ayında keçirilən parlament seçkilərində bu birlik altında iştirak edir.

## İstinadlar
Monika Krimadi

**Monika Krimadi** ( ) — Albaniya siyasətçisi, parlament üzvü və Sosialist İnteqrasiya Hərəkatı Partiyasının aparıcı üzvü. Albaniya prezidenti İlir Metanın həyat yoldaşıdır. Monika Kremadi Albaniyanın birinci xanımı vəzifəsindən imtina edərək əvəzinə rolu böyük qızı Boraya həvalə etmişdir.

## Təhsili
Monika Krimadi 9 aprel 1974-cü ildə Tiranada anadan olub, orta məktəbi orada bitirib. 1992-ci ildən Tirana Universitetinin Təbiət Elmləri fakültəsində üzvi kimyaçı kimi təhsil almışdır. 1999-cu ildə Qarmiş-Partenkirhendə Corc Marşal adına Avropa Təhlükəsizlik Məsələlərini Araşdırma Mərkəzində oxuyur. 2000–2002-ci illərdə Tirana Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsində oxumuş, işin idarəedilməsi üzrə magistr dərəcəsi almışdır. Təhsilini aspiranturada davam etdirmişdir.

## Siyasi karyerası
Krimadi siyasi karyerasına 1991-ci ildə FRESSH-in (Albaniya Sosialist Partiyasının gənclər təşkilatı) qurucularından biri olanda başlayır. 1992-ci ilin yanvar ayında Rəyasət Heyətinin üzvü seçilir və həmin ilin may ayında I və II FRESSH Konqreslərinin Baş katibi seçilir. 2002-ci ilin aprel ayına qədər FRESSH-in prezidenti vəzifəsində çalışır. 1995–2000-ci illərdə Beynəlxalq Sosialist Gənclər Birliyinin vitse-prezidenti seçilir. Krimadi 1991-ci ilin dekabrından 2004-cü ilin sentyabrına qədər Sosialist Partiyasının üzvü olur. Bu müddət ərzində 2001–2005-ci illərdə Albaniya Xalq Məclisinin deputatı olur. İki dəfə Tirana bələdiyyə məclisinə seçilir və oradan Avropa Şurasındakı nümayəndə heyətinin katibi təyin olunur. 2004-cü ilin sentyabrında Albaniya Sosialist Partiyasından ayrılaraq Sosialist İnteqrasiya Hərəkatını qurur. Monica Krimadi bu gün Sosialist İnteqrasiya Hərəkatının Tirana şöbəsinin baş katibidir.

## Şəxsi həyat
Siyasətçi İlir Meta ilə evlidir, üç övladı var: Bora, Besar və Era.

## Televiziya
Monika Krimadi 2005-ci ildə Kënga Magjike alban musiqi yarışmasında Mailinda Bregu ilə duet oxumuşdur və oradakı münsiflərdən biri olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Profilet e Kryesise se Lsi — LSI
Rebeka Koha

**Rebeka Koha** ( ) — 58 kq-a qədər çəki dərəcəsində çıxış edən, Latviya ağır atletika üzrə idmançısı. İki qat Avropa çempionu (2018 və 2019). Dünya və Avropa çempionatlarının medalçısı. Rio-de-Janeyrodakı 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı. Rebeka Koha hal-hazırda 59 kq çəki dərəcəsində ağır atletikanın təkanla və birdən qaldırma üzrə Dünya və Avropa rekordlarının sahibidir. 
## Karyerası
Rebeka Koha 19 may 1998-ci ildə Latviyanın Ventspils şəhərində anadan olmuşdur. 12 yaşında ağır atletika ilə məşğul olmağa başlamışdır. Hal-hazırda Riqa Stradins Universitetinin tələbəsidir.

Gənclər arasında Avropa və Dünya çempionudur.

2014-cü ildə böyüklər arasında ilk debütunu etmişdir. 2014 Avropa çempionatında 48 kq-a qədər çəki dərəcəsində 7-ci olmuşdur.

Rio-de-Janeyrodakı Olimpiya Oyunlarının iştirakçısıdır. 53 kq-a qədər olan kateqoriyada Rebeka Koha yarışın bürünc mükafatçısı Yun Jin Heeyə yalnız 2 kq uduzaraq dördüncü olur. 2016-cı ildəki Yay Olimpiya Oyunlarında 53 kq çəkidə dördüncü olması ilə əlaqədar 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında çıxışından sonraLatviyanın İlin Yüksələn Ulduzu olaraq seçilir.

2018-ci il noyabr ayının əvvəlində Aşqabadda 59 kq-a qədər çəki dərəcəsində Dünya Çempionatında 227 kq çəki qaldıraraq bürünc medal qazanır. Eyni zamanda təkanlıa qaldırmada da (103 kq) bürünc medal əldə edir.

2019-cu ildə Avropa çempionatında Rebeka qitə çempionatındakı ən yüksək nailiyyətini yenidən təkrarlayır və 221 kq çəki qaldıraraq qızıl medal qazanır. Digər ikin nominasiyada da iki qızıl medal əldə edir. 
## Şəxsi həyatı
2020-ci ilin yazında, Rebeka Koha Qətər diskatma üzrə idmançısı Moaz Mohammed İbrahim ilə nişanlandığını elan etmişdir.

2020-ci ilin iyul ayında o, İnstaqram səhifəsində islamı qəbul etdiyini elan edir. Bu yazıdan sonra əvvəllər yayımladığı bütün fotoları silir və onların yerinə hicablı dörd yeni şəkil yayımlayır.
## Mənbə
* Rebeka Koha 
## İstinadlar
Ekoloji faşizm

**Ekoloji faşizm** — avtoritar bir hökumətin fərdlərin öz maraqlarını təbiətin təbii vəhdətinə qurban etmələrini tələb edən nəzəri siyasi modeldir.

## Tarixi

## İdeoloji əsasları

## Həmçinin bax
* Ekoloji terror
Merefo-Xerson körpüsü

**Merefo-Xerson körpüsü** — Ukraynanın Dnepr şəhərində Dnepr çayı üzərindəki dəmir yolu körpüsü. Şəhərin ikinci ən köhnə körpüsüdür. Bədii ekspresivliyi, görkəmli texniki keyfiyyətləri, zamanla sınaqdan keçirildiyi üçün memarlıq abidəsi kimi dövlət qorumasına alınmışdır. İnşa edildiyi dövrdə Avropadakı ən uzun dəmir-beton tağlı körpü olmuşdur. 

Layihəsi 1912-ci ildə hazırlanmış, körpünün inşası 1914-1916-cı illərdə həyata keçirilmişdir. Akademik Q. Perederi tərəfindən dizayn edilmiş metal bir körpünün 22 dayağı quraşdırılır, lakin aralıqların inşasına başlamağa vaxt olmur. Körpünün inşası 1917-ci il inqilabı ilə dayanır və yalnız 1929-cu ildə inşasını başa çatdırmaq qərarı nəhayət yetişir. O zaman gediş-gəliş üçün açıq olan Lotsmanskaya - Apostolovo dəmir yolu xəttini sol sahil ilə birləşdirmək lazım dəlir.

Yeni körpü layihəsinin müəllifi N. Kolokov olur. Baş inşaat mühəndisi dəmir yolu körpülərinin tikintisinə texniki nəzarət etdiyinə görə Qırmızı Ulduz ordeni ilə təltif edilmiş Sovet mühəndisi Makar Aleksandroviç Kienya olmuşdur. 

24 oktyabr 1932-ci il tarixdə saat 15: 30-da son kubmetr beton döşənməsi ilə tikinti başa çatdırılmışdır. Dnepr üzərindəki nadir körpü 21 dekabr 1932-ci ildə istismara verilmişdir. Körpü bir il dörd aya qurulmuşdur.

Böyük Vətən müharibəsinin başlanğıcından bəri Merefo-Xerson körpüsü, "qonşusu" - Amur körpüsü kimi, ən vacib strateji obyektə çevrilmişdir. Şəhərin inadkar bir müdafiəsindən sonra Krivoroj-Zaporojski magistral yolunda şəhər uğrunda vuruşan Sovet bölmələri körpüdən keçərək geri çəkilmişlər. Körpü geri çəkilmədən sonra məhv edilir. Körpü sonradan nasistlər tərəfindən bərpa edilir, bundan sonra tank qrupu ilə şəhəri çətinliklə ələ keçirən general-polkovnik fon Kleistin adını alır. General-polkovnik özü "öz" körpüsünün açılışına gəlir.

Geri çəkilmə zamanı nasistlər körpünü tamamilə dağıdır, yalnız dəmir-beton tağların xarabalıqlarını qalır. E. Teterukun rəhbərliyi altında "Dneproqiprotrans" qrupu tərəfindən hazırlanan layihəyə əsasən bərpa edilir. Körpünün bərpasına təxminən 50 milyon rubl və 30.000 kubmetr yüksək keyfiyyətli beton hesabına başa gəlir. İnşaat zamanı tikinti texnologiyasının təkmilləşdirilməsi üçün N. Molokanov Stalin mükafatı alır.

Sağ sahildə körpü Monastır adasını keçir.
## Mənbə
* Мост на городском сайте
## İstinadlar
Qafqaz durnası

**Qafqaz durnası** və ya **Anadolu durnası** (lat. Grus grus archibaldi) — ayrıca quş növü olmayıb boz durnanın yarımnövlərindən biridir. Qafqaz durnalarının digər boz durnalardan başlıca xüsusiyyəti baş hissəsində digər durnalarda olan iri qırmızı xalın olmamasıdır. Çoxalma populyasiyasının çoxu Anadolunun yüksək dağlıq göllərində olan bu yarımnöv buna görə Anadolu durnası da adlanır.

Qafqaz durnalarının dəqiq sayı da məlum deyil. 2000-ci illərdə saylarının 200 ətrafı çoxalan cütlük olduğu qeyd olunur. Hazırkı təxminlər isə saylarının daha da az olduğu yönündədir: Türkiyədə 30–40 cüt, İranda 3–4 cüt, Gürcüstanda 20 cütdən az, Ermənistanda 2 cüt, Azərbaycanda isə məlum deyil Başqa bir mənbəyə görə ümumi sayı cəmi 90–95 cütdür

## İstinadlar
Qaşıq

**Qaşıq** — yemək yeyən zaman istifadə olunan mətbəx ləvazimatı. Yarım kürəvari şəklə sahibdir. Sulu, yaxud dənəli yeməkləri yeyilməsində istifadə olunur. Deşikli qaşıqlardan maye olmayan, yaxud mayedə həll olunmayan hissəcikləri, ya da köpüyü yığmaq üçün istifadə olunur.

## Yeməklərin servisində istifadə olunması
Salat, qızardımış kartof kimi iri dənəli qidaların servis olunmasında iki qaşıq maşa kimi istifadə olunur. Qaşıqlardan biri baş, işarət və üzük barmaqları ilə, digəri isə balaca, orta və üzük barmaqları ilə tutulur.

## Şəkillər

18-03-25-Küchenutensil-DSCF1429.jpg| 
18-03-25-Küchenutensil-DSCF1431.jpg| 
Spoonful of cereal.jpg| 
Soup Spoon.jpg| 


## İstinadlar
Akkor (aktiv müdafiə sistemi)

AKKOR, Altay tankını və digər ağır zirehli nəqliyyat vasitələrini ətraf mühitin təhlükələrindən mudauəy üçün ASELSAN tərəfindən inkişaf etdirilən aktiv müdafiə sistemidir. Modul sistemi sayəsində bütün ağır zirehli nəqliyyat vasitələrinə tətbiq olunan sistem, nəqliyyat vasitələrini raketlərdən və idarəolunan tank əleyhinə raketlərdən mühafizə edir.
Sarab (aktiv müdafiə sistemi)

Sarab Aktiv Müdafiə Sistemi, Suriya Elmi İşlər və Tədqiqat Mərkəzi (SSRC) tərəfindən hazırlanmış və Suriya Ordusunun T-55, T-62 və T-72 tanklarının əks görüntü istiqamətindəki düşmənin tank əleyhinə idarə olunan raketlərindən müdafiə məqsədi ilə hazırlanmış aktiv müdafiə sistemidir.

Suriya kəşfiyyatı Azad Suriya Ordusundan 18 ədəd TOW almışdır; bu raketlər SSRC tərəfindən əks tədbir proqramını inkişaf etdirmək üçün istifadə edilmişdir. Yaranan soft-kill sistemi, ATGM-lərə qarşı 80% effektli olan güclü infraqırmızı tıxanma işıqlarını özündə birləşdirmişdir.

Bu, Suriyadakı vətəndaş müharibəsi zamanı Suriya tankların itkilərini əhəmiyyətli dərəcədə azaltdı. Hal-hazırda Sarab (Mirage) sisteminin üç versiyası mövcuddur:

*Sarab-1, 2016-cı ilin əvvəlində təqdim edilmişdir. Tankın qülləsinə quraşdırılmış çoxsaylı İQ yayındırıcılarından istifadə edərək tankın ön qövsünü örtmüş və 6 saat işləyə bilirdi.
*Sarab-2, 2016-cı ilin sonunda xidmətə qəbul edy. Qoruyucu bir örtüyə malik idi və daha az güc sərf edirdi, yəni 10 saata qədər davamlı işləyə bilirdi.
*Sarab-3 2017-ci ildə təqdim edilmişdir. Əvvəlki variantlardan fərqli olaraq əlavə IR yayındırıcılarından istifadə edərək tam 360 dərəcəlik müdafiə təmin etmişdir.

## İstinadlar
Nikolas Tulp

**Nikolas Tulp** (; ) — Hollandiyalı cərrah və Amsterdam bələdiyyə başçısı.  1611-1614-cü illərdə Leydendə tibb təhsili alıb. Amsterdama qayıtdıqdan sonra hörmətli həkim oldu və 1617-ci ildə Eve Eqbertsdoxter van der Vux ilə evləndi. İddialı bir gənc, Tulp soyadını götürdü və adını Nikolas (Klasın tam forması) olaraq dəyişdirdi. Siyasi karyerasına  şəhər xəzinədarı kimi başladı və 1622-ci ildə Amsterdamda hakim heyəti üzvü oldu.

## İstinadlar
Elektro-optika

**Elektro-optika** — elektrik sahəsinin təsirilə materialın optik xüsusiyyətlərinin dəyişməsini öyrənən elm və texnika sahəsi. İşığın müxtəlif xüsusi materiallarla yayılması və qarşılıqlı təsiri ilə işləyən komponentləri, cihazları (məsələn, lazerlər, LED-lər, dalğaötürənlər və s.) və sistemləri əhatə edən elektrik mühəndisliyi, elektronika mühəndisliyi, materialşünaslıq və materiallar fizikasının bir hissəsidir. Bu mahiyyət etibarilə bu gün insanlar arasında fotonika kimi təsvir olunanla eynidir. Yalnız "elektro-optik effekt" ilə əlaqəli deyil. Beləliklə, materialların elektromaqnit (optik) və elektrik (elektron) vəziyyətləri arasındakı qarşılıqlı əlaqəyə aiddir.

## Elektro-optik cihazlar
Elektro-optik effekt dedikdə, optik aktiv materialın işıqla qarşılıqlı təsiri nəticəsində öz optik xüsusiyyətlərini dəyişməsi başa düşülür. Bu dəyişiklik, adətən, sadəcə mühitin sındırma əmsalında yox, həm də ikiqat şüasınmada da baş verir. Kerr elementində ikiqat şüasınmada baş verən dəyişiklik optik elektrik sahəsinin kvadratı ilə mütənasibdir və material, adətən, mayedir. Pokkels elementində isə ikiqat şüasınmadakı dəyişiklik elektrik sahəsindən xətti asılı olur və material, adətən, kristaldır. Kristal olmayan bərk elektro-optik materiallar aşağı istehsal xərcləri səbəbindən böyük maraq doğurur. Bu üzvi, polimer əsaslı materiallar eyni zamanda üzvi EO materialı, plastik EO materialı və ya polimer EO materialı kimi də məşhurdur. Onlar polimer qəfəsdə qeyri-xətti optik xromoforlardan ibarətdir. Qeyri-xətti optik xromoforlar Pokkels effekti yarada bilər.

## Mənbə
N.M. Qocayev. Ümumi fizika kursu. Optika, IV cild.

Friedman, Edward (2004). *Photonics Rules of Thumb: Optics, Electro-optics, Fiber Optics, and Lasers*. McGraw-Hill Professional.
Radioelektron mübarizə

Elektron əks tədbir ( abr: ECM) bir elektrik və ya elektron cihazdır. Radar, sonar, infraqırmızı (IR) və ya lazer kimi digər aşkarlama sistemlərini aldatmaq üçün hazırlanmışdır. Düşmənə yönəlmiş hədəfləmə məlumatlarını inkar etmək üçün həm hücum, həm də müdafiə məqsədilə istifadə edilə bilər.

right|thumb|250px|AN/ALQ-184 Elektron Hücum Podunun yoxlanılması.

Sistem düşmənə bir çox ayrı hədəfi göstərə bilər, real hədəfi yoxa çıxmış və ya təsadüfi hərəkət edən kimi göstərədə bilər. Təyyarələri idarə olunan raketlərdən müdafiə etmək üçün effektiv formada istifadə olunur. Əksər hərbi hava qüvvələri təyyarələrini hücumdan qorumaq üçün ECM müdafiə sistemlərindən istifadə edirlər.
Sergey Kravçenko

**Sergey Sergeyoviç Kravçenko** (ukr. Сергій Сергійович Кравченко , ) — Ukraynalı keçmiş peşəkar futbolçu, mövqeyi yarımüdafiəçi olub.

## Karyerası

### İlk İllər
Sergey futbola Donetskin "Olimpik-UOR" uşaq futbol məktəbində başlayıb. Daha sonra Donetskin "Donbas" klubunda futbol ilə məşğul olub. 2002-ci ilsə "Şaxtyor Donetsk" klubuna dəvət olunur. Ancaq bu klubun əsas heyətində forma geyinmir və 3 il klubun ikinci və üçuncu komandalarında çıxış edir.

### Qarabağ Ağdam
2005-ci ildə "Qarabağ" klubuna dəvət olunur. Qarabağda aylıq 600 dollar maaş ilə 6 aylıq müqavilə imzalayır. Qarabağda meydanda olduğu 12 oyunda 3 qol vurur. Qarabağda keçirdiyi 6 aylıq dövr əzrində özunu yaxşı tərəfdən göstərən futbolçu "Xəzər Lənkəran" və "Bakı" klublarından dəvət alır. Ancaq bu təklifləri rədd edən futbolçu Ukraynanın "Vorskla" klubuna keçir.

### Vorskla
2006-cı ildə "Vorskla"nın oyuçusu olan futbolçu burada 2009-cu ilə kimi çıxış edir. "Vorskla"da 80 oyunda iştirak edərək 14 qol vurur.

### Dinamo Kiyev
2009-cu ildə "Dinamo Kiyev" klubuna keçir və burada 12 oyunda 2 qol vurur.

### Dnepr
2010-cu ildə 700 min avroya "Dnepr" klubuna transfer olunur. Burada 7 il oynayır və meydanda olduğu 117 oyunda 7 qol vurur. "Dnepr" ilə UEFA Avro Liqasının finalına qədər yüksəlir.

2017-cı ildə maliyyə problemlərinə görə "Dnepr"in dağılmasından sonra, "Dnepr"in əsasında yaradılmış "Dnepr-1" klubuna qoşulur və burada 74 oyuna 10 qol vurur.

### Çernomorets
2021-ci ildən Odessanı təmsil edən "Çernomorets" klubunun oyunçusudur.

## Maraqlı Faktlar
Qarabağda oynayarkən Azərbaycan yığmasında oynamaq təklifi alır. Ancaq Ukrayna millisində oynayacağını deyərək bu təklifdən imtina edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəbiqə Nazimqızı

**Rəbiqə Nazim qızı Zeynalova** () — azərbaycanlı şair, tərcüməçi, esseist.

## Həyatı
Rəbiqə Nazimqızı 1979-cu il noyabrın 5-də Bakı şəhərində anadan olub. 263 saylı Bakı şəhər tam orta məktəbindən məzun olub.

## Təhsili
1995–1999-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsində təhsil alıb. 2006–2008-ci illərdə həmin fakültənin magistratura pilləsini ədəbiyyat ixtisası üzə bitirib.

## Fəaliyyəti
1998-ci ildən qəzet, jurnal, sayt və onlayn televiziyalarda müxbir, tərcüməçi və redaktor kimi çalışıb. 2006-cı ildən etibarən Rəbiqə Nazimqızı imzası ilə şeirlər yazmağa başlayıb. Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzində dil mütəxxəsisi vəzifəsində fəaliyyət göstərib.

## Şeir kitabları
2008-ci ildə "Sənə qədər" adlı şeirlər kitabı çap olunub.

2013-cü ildə "Yazıçı" nəşriyyatında "Epizodik sevgilər" adlı şeirlər kitabı çapdan çıxıb. 

2020-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzində "Çətirlərin qiyamı" adlı kitabı nəşr olunub.  

## Tərcümələri
2014-cü ildə onun tərcüməsində "Rixard Vaqner. Mənim həyatım" memuarı (Qismət Rüstəmovla birlikdə);

2015-ci ildə "ATV Kitab" layihəsi çərçivəsində Avqust Strindberqin "Tənha" romanı onun tərcüməsində "Parlaq İmzalar" nəşriyyatında nəşr olunub.

Prezident İlham Əliyevin 24 avqust 2007-ci il tarixli sərəncamına əsasən, çap olunan 150 cildlik "Dünya ədəbiyyatı kitabxanası" (DƏK) seriyasından Romen Rollanın "Seçilmiş əsərləri" (2016) və Elias Kanettinin "Korlaşma" əsəri (2018) onun tərcüməsində işıq üzü görüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://rabiga-nazimqizi.blogspot.com/
Maşa

**Maşa** - obyektləri qavrayıb yerini dəyişdirmək və ya çevirmək üçün istifadə olunan əşya. Ocaqdakı közləri dəyişdirmək, yemək bişirmək və ya yemək servis etmək kimi fərqli məqsədlərlə istifadə oluna bilir. Materialı və formaları istifadə məqsədindən asılı olaraq dəyişir.
SACLOS

**SACLOS** ( ) termini ikinci nəsil raket başlığı sistemidir. Bu sistemdə, raket atıldıqdan sonra operator hədəf vurulana qədər hədəfi işarələməyə davam edir. Bu iş üçün elektron işarələmə sistemləri istifadə olunur.

SACLOS-da iki növ işləmə sistemi mövcuddur:

## Kabel və ya radio SACLOS-u
Nişangah hədəfin yeri ilə və raketin marşrutunu hesablayır. Raket atıldıqdan sonra sistem hədəfdəki vəziyyəti və raketin dəqiq marşrutunu hesablamağa davam edir. Əgər raketin marşrutu hədəf yolundan çıxarsa, sistem raketə yeni bir uçuş marşrutu verir və onu düzəldir.

Bu düzəlişi edərkən sistem radio siqnallarından və ya bir kabeldən (simdən) faydalanır. Radio siqnallarının istifadəsinin mənfi tərəfi budur ki, düşmən qarışdırma siqnalları yaradan jammer cihazları istifadə edərək raketi hədəfdən kənar bir nöqtəyə yönəldir. Simli sistemin maksimum diapazonu məhduddur.

## Şüa başlıqlı SACLOS
Şüa başlıqlı SACLOS sistemində, nişangah nizamı hədəfin yaydığı radiasiyanı izləyir. Bu sistemdə üç fərqli yol izlənilir. Əvvəlcə raketin içindəki sensorlar operator tərəfindən göndərilən hədəf şüasını izləyir. İkincisi, raketin burnundakı qəbuledicilər hədəfdən dönən radar siqnallarını izləyir. Üçüncüsü, raket hədəfin yaydığı şüaları izləyir. Raketin içindəki elektron sxemlər şüanı mərkəzləşdirərək hərəkət edirlər.

SACLOS sisteminin ilkin olduğu dövrlərdə ən çox istifadə edilən metod radar siqnalları idi. Çünki, hər halda, təyyarə raketin radar siqnalını tutacaqdı. Bununla birlikdə, şüa ilə idarə olunan raketlər düz bir uçuş yolu ilə hərəkət etdiyinə görə, yüksək sürətli hədəflərə qarşı, məsələn, təyyarələrə qarşı effektiv deyildilər. Bu səbəbdən bir çox zenit raketləri düz bir şüa kursunu izləmək əvəzinə öz hədəf istiqamətini izləyir.

Günümüzün inkişaf etmiş şüalandırma sistemlərində raket istifadə edən şəxs bunun üçün lazer şüasından istifadə edir. Hədəf lazerlə işarələndikdən sonra atılan raketin başlığındakı qəbuledicilər hədəfdəki lazer şüasını izləyirlər. Bu sistem yarımeffekli radar hədəfləmə sisteminə oxşar olduğu üçün yarımeffekli lazer hədəflənmə də adlanır.
Real Madrid Futbol Klubunun baş məşqçiləri

**[[Real Madrid FK|Real Madrid Futbol Klubu]]** — İspaniyanın Madrid şəhərində yerləşən və La Liqada çıxış edən peşəkar bir futbol klubudur. Bu xronoloji siyahı ilk peşəkar baş məşqçisinin təyin olunduğu 1910-cu ildən bu günə qədər Real Madridin əsas komandasının baş məşqçisi vəzifəsini tutanların hamısını əhatə edir. Hər bir məşqçinin kluba gəliş tarixinə və klubun ümumi rəqabət rekorduna (qazandığı, heç-heçə etdiyi və məğlub olduğu matçlar baxımından), qazandığı uğurlar, titullar və himayəsində olduğu müddətdə qazandığı əhəmiyyətli nailiyyətlər daxildir.

Real Madridin ilk peşəkar baş məşqçisi irlandiyalı Artur Conson idi. Klubun qurucularından biri və idarə edicilərindən olan Adolfo Melendez tərəfindən komandaya cəlb edilmiş və komandanı on mövsüm çalışdırmış, bir İspaniya Kuboku qazanmışdı.

Qazanılan kuboklar baxımından Real Madridin ən uğurlu baş məşqçisi 15 illik məşqçiliyi dövründə 9 La Liqa, iki Kral Kuboku, iki Avropa Kuboku və bir Qitələrarası Kubok qazanan Miqel Munyosdur. O, eyni zamanda klubun ən uzun müddət işləyən baş məşqçisidir.

## Baş məşqçilərin siyahısı
Məşqçilərin tam siyahısı aşağıdakı cədvəldə göstərilir:

## Kuboklar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Siqnal qarışdırıcı

**Jammer:**
Jammer-Siqnal kəsici (siqnal qarışdırıcı, siqnal pozucu) , qarşılıqlı sistemdə aradakı əlaqəni pozmaq üçün yaradılmış cihaz. Müasir texnikada alıcını (əksəriyyətlə radio) hədəfləyən qüvvətli bir ötürücü.

Siqnalın daşınma şəkli ən sıx elektromexaniki dalğa olmaq üzrə səs, işıq (UV-dən IR-yə qədər) də ola bilər. Alıcının həssas olduğu bant aralığında yüksək gücdə siqnalı qəbul edərək alıcının giriş nötəsinin bütün bant üçün təzyiqlənməsini təmin edir və alıcını “karlaşdırar”. Siqnal boğucu, alıcıda seçicilik və həssaslıq xüsusiyyətlərini hədəf alır. Q faktoru yüksək alıcılar bu cür maneə törətmələrə qarşı daha müqavimətlidirlər.

Əsasən aşağıdakı yerlərdə tətbiq olunur:

* İctimaiyyətdə yüksək səslə radio-tv dinləmələrinə maneə törətmək.
* Kino, konsert, teatr kimi cib telefonlarının istifadəsinin qadağan olunduğu mühitlərdə nizamı təmin etmək üçün.
* Uzaqdan idarə edilən alətlərin işinə maneə törədilməsi.
* Uzaqdan idarə edilən bombaların əvvəlcədən atılması ya da bloklanması.
* Binanın xaricində istifadə edilərək elektronik sipər olaraq istifadə edilməsi (iç ünsiyyətin gizlənməsi) .
* Təhlükəsizlik kameralarına maneə törədilməsi (lazer ya da elektromexanik sahə ilə).
* Polislərin sürət radarına maneə törətmək.
* Əsgəri ya da vətəndaş radarları maneə törətmə (Hərbi mühitlərdə qarşı tərəfin ünsiyyətinə maneə törətmək.)
* Mikrofonlara maneə törətmək (səs ilə).
Q faktoru

Radiolar müəyyən bir elektromaqnit spektrini dinləmək üçün hazırlanmışdır. Radionun keyfiyyətini seçicilik və həssaslıq amillərinə görə qiymətləndirmək mümkündür, buna Q faktoru deyilir.

Bu tezlik diapazonundakı radio qəbulediciləri keyfiyyətinə və xüsusiyyətlərinə görə bir çox fərqli modelə bölünə bilər. Həssaslıq və seçicilik bu tip radiolarda keyfiyyət göstəriciləridir Band (Metr) Tezlik diapazonu (kHz)

   120             2300 -  2495
    90             3200 -  3400
    75             3900 -  4000
    60             4750 -  5060
    49             5730 -  6295
    41             6890 -  6990
    41             7100 -  7600
    31             9250 -  9990
    25            11500 - 12160
    22            13570 - 13870
    19            15030 - 15800
    16            17480 - 17900
    17            18900 - 19020
    13            21450 - 21750
    11            25670 - 26100
MILAN

**MILAN** ( ), dizaynı 1962-ci ildə başlayan ikinci nəsil tank əleyhinə idarə olunan raket layihəsidir. Effektiv məsafəsi 75–2000 metr arasındadır. Nişançı mənzili daxilindəki hədəfə silahın optik mənzərəsindəki çox həssas kıl ilə nişan alaraq tətiyə basaraq silahın üzərinə qoyulmuş idarə olunan raketi atır. Raket silahı tərk etdikdən sonra, hədəf yer dəyişdirsə də, şüanı hədəfin üstündə saxladığınız müddət ərzində raket silah sistemi tərəfindən idarə olunur və hədəfi 100% müvəffəqiyyətlə məhv edir. Bu gün TSK inventarında da mövcuddur.

## İstinadlar
Lazerli məsafəölçən

**Lazerli məsafəölçən** — obyektə qədərki məsafəni təyin etmək üçün lazer şüasından istifadə edən cihaz. Lazerli məsafəölçənlər əsasən obyektə doğru dar bir şüa içərisində bir lazer impulsunu göndərir və impuls tərəfindən alınan müddəti hədəfi əks etdirəcək şəkildə ölçərək və göndərənə geri qaytararaq uçuş vaxtı prinsipi ilə işləyirlər. İşığın yüksək sürətinə görə bu texnika üçbucaqlanma və digər üsullarla tez-tez istifadə olunan yüksək dəqiqlikli submillimetr ölçmələri üçün uyğun deyildir.
Məsafə ölçmə cihazı

**Məsafə ölçmə cihazı** — bir obyektə olan məsafəni təyin edən bir cihaz.

## Həmçinin bax
* ACOG

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Range-Finding in the Army. How to use range-finders to get results: the erect and inverted types,'' Popular Science monthly, February 1919, page 118–120, Scanned by Google Books
* "Distance calculator — Calculates the exact distance between places" http://www.tripstance.com
* "Rangefinder Comparison — A National Forest Service document" http://www.fs.fed.us/eng/pubs/html/98241307/98241307.html#Intro
* "Light Pulse Generator for rangefinder testing" https://web.archive.org/web/20110711162313/http://bnc.helpserve.com/index.php?_m=downloads&_a=downloadfile&downloaditemid=96
Osman Taka rəqsi

**Osman Taka Rəqsi** (;  ) Albaniya və Yunanıstanda yayılmış rəqs. Albaniyada əsasən Çameriya albanları arasında yayılıb. Rəqs XIX əsrdə yaşamış və Osmanlı imperiyasına qarşı döyuşmuş Çameriya albanı Osman Takanın adını daşıyır.

## Tarixi
Osman Taka rəqsi XIX əsrdə yaşamış və 1887-ci ildə edam edilmiş albaniyalı rəqqas Osman Osman Rəsul Takanın adı ilə bağldır. Osmanlı imperiyasına qarşı qalxan üsyanda iştirak edən Osman Rəsul Taka 1887-ci ildə Yanina şəhərində həbs edilir və haqqında ölum cəzası qərarı qəbul edilir. Burada edam edilməmişdən öncə son arzusunu deməsi istənəndə, o rəqs etmək istəyir. Onun rəqsi o qədər gözəl olur ki, Osmanlı İmperiyasının jandarmları onun rəqsinə heyran olur və onu edam etmirlər. Amma o bir neçə gündən sonra o, Osmanlı imperiyasına qarşı döyuşdə öldurulur. Digər bir versiyaya görə isə o döyuşdə yox, Konsipol şəhərində həbs olunur və edam edilir.

Yunanıstanda rəqsə "Osmantakas" ya da "Samantakas" deyilir və əsasən Epir ərazisində rəqs olunur.

## Rəqs etmə qaydası
thumb| Osman Taka rəqsinin musiqi notları

Rəqs skripka, buben və klarnet instrumental alətlərinin müşayiəti ilə oynanılır. Rəqs cərgə ilə oynanılan rəqsdir. Əvvəlcə rəqqasənin incə bir templə və nazlı addımlarla irəliləməsi ilə başlayır, rəqqasə hər addımını yarım metr atır. Sonra rəqqas oğlan irəliləyir və rəqqasənin qarşısında diz çökərək onun belini tağlayır və sinəsini yuxarıya doğru uzadıb arxaya doğru əyilərək bir körpü meydana gətirir. Digər rəqqasələr daha sonra aparıcı rəqqasın mədəsinə doğru irəliləyib qarnının üstündə rəqs edirlər. Rəqqasələr bir-birlərini əllərdən tutur, dirsəklərini 90 dərəcə yuxarı əyirlər.

## İstinadlar
Lazer hədəf təyinedici

Lazer hədəf təyinatçısı bir hədəfi təyin etmək üçün istifadə olunan lazer işığı mənbəyidir. Lazer təyinedicilər sırasıyla Paveway seriyası bombaları, AGM-114 Hellfire və ya M712 Copperhead mərmiləri kimi lazerlə idarə olunan bombalar, raketlər və ya həssas artilleriya sursatlarının hədəflənməsini təmin edir.

Hədəf bir təyinedici tərəfindən qeyd edildikdə, şüa görünmür və davamlı parlamır. Bunun əvəzinə bir sıra lazer işığının kodlanmış impulsları atılır. Bu siqnallar hədəfdən göyə sıçrayır və burada lazerlə idarə olunan döyüş sursatında axtaran tərəfindən aşkar edilir və sursat özünü əks olunan siqnalın mərkəzinə doğru yönləndirir. Hədəfdə olan insanlar lazer aşkarlama avadanlığına sahib olmadıqca və ya onlara doğru yaxınlaşan təyyarələrin səsini eşitmədikləri halda, işarələnib-işarələnmədiklərini müəyyənləşdirmək onlar üçün olduqca çətindir. Lazer təyinatçılar ən yaxşı atmosfer şəraitində işləyirlər. Bulud örtüyü, yağış və ya tüstü, mövcud ərazi məlumatları vasitəsilə bir simulyasiyaya çatmazsa, hədəflərin etibarlı təyinatını çətinləşdirə və ya qeyri-mümkün edə bilər.
Tava kosi

**Tava Kosi** (alban. Tavë kosi) Albaniyada olan milli yemək. Albaniyanın Elbasan şəhərində daha çox məşhurdur.

## Tarixi
Yeməyin tarixi haqqında Albaniyada belə bir əhvalat danışırlar ki, 1452-ci ildə Osmanlı sultanı II Mehmed Albaniyanın Kruya şəhərini mühasirəyə almağa gəlir. Osmanlı sultanı Kruya yaxınlığında düşərgə qurur. Burada yerli alban aşpaz köhnəlmiş qoyun ətini ədviyyatlar qataraq keçi südundən alınmış qatıqda bişirərək sultana verir. Alban aşpazın köhnə qoyun ətinin iyini itirmək üçun qatıq və ədviyyat əlavə etməklə hazırladığı bu yemək sultanın çox xoşuna gəlir. Sonralar sultanın düşərgə saldığı yerdə Elbasan şəhəri yaranır və alban aşpazın hazırladığı bu yemək isə "Elbasan güvəci" adını alır. Kruyer şəhərinin mühasirəsini bitirdikdən sorna sultan geri döndukdə bu yemək Osmanlı imperiyasının digər ərazilərindədə yayılır.

## Hazırlanması
Tava Kosininin tərkibində qoyun əti, düyü , qatıq və yumurta olur. Bütun bu qarışığı Ru (buğda unu və yağdan ibarət olur) adlı məhlulda bişirirlər.

Tava Kosi hazırlamaq üçun lazım olan ərzaqlar:

* quzu: 500 qr
* qatıq: 1 litr
* Düyü: 1/2 fincan
* yumurta: 3 ədəd
* kərə yağı: 100 qr
* un: 2 xörək qaşığı

## Digər formaları və adları
Qoyun ətinin toyuq əti ilə əvəz edilmiş formasıda var və*Tave Kosi me mish Pule* adlanır .

Türkiyə və Yunanıstanda *Elbasan tava* ( və ya *Tava e Elbasanit*) adı ilə də məşhurdur.

## İstinadlar
Nəsrin Sipahi

**Nəsrin Sipahi** (l)Krım Türkü səs sənətçisidir.

## Həyatı
Nəsrin Sipahi 29 noyabr 1934-cü ildə İstanbul Yeşilköy-də doğulmuşdur.İstanbul doğumlu Krım tatarı kökənli Adilə-Yunus Akçan-nın qızıdır. Yeşilköy İbtidai məktəbi və Bakırköy Orta məktəbinu bitirdikdən sonra Sənət Məktəbinin Moda və "Biçki-Dikiş" kursuna getmişdir. İngilis dilini öyrənmək üçün Amerika məktəbində oxudu. Qardaşları Nihad Akçan və Çetin Akçan tanınmış teatr sənətçiləridir.

## Karyera
Gənc yaşlarında musiqidəki istedadını dərk edən sənətçi, İstanbul Bələdiyyəsi Konservatoriyasında oxuyarkən Harbiyədəki İstanbul radiosunun qarşısında olan bəstəkar evində Şerif İçlidən dərs almağa başladı. Əvvəlcə janrı qərb musiqisi olsa da, nəhayət türk musiqisini oxumağa başladı. 1953-cü ildə, o dövrdə əsas musiqi tədris mərkəzi sayılan Ankara Radiosuna daxil oldu. 1960-cı ildə radiodan istefa etdi və Ankarada səhnə ifaçısı kimi işə başladı. Türkiyədəki konsertlərindən sonra bir çox xarici ölkədə də çıxış etdi. Sovet İttifaqında 1971-ci il qastrol səfərində türk dilindən əlavə Azərbaycan, rus və erməni dillərində də mahnı oxudu. Amerika Birləşmiş Ştatları, Almaniya, Fransa, Kanada, Avstraliya, Fas, Tunis, Suriya, Misir Kipr və İspaniyada konsert verdi. Dörd yüzə yaxın single çıxardı. O 1965-ci ildə bir filmdə də oynadı: "Kalbimdeki Serseri" . 1974-cü ildə Fənərbaxça futbol klubunun o dövrkü futbolçuları ilə birlikdə bilinən ilk marşı, sözləri Fecri Ebcioğluya məxsus olan "Yaşa Fenerbahçe"-ni oxumuşdur.O musiqiyə verdiyi töhfəyə görə 2016-cı il Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Xüsusi Mükafatına layiq görülmüşdür. Nəsrin Sipahi, 9 fevral 2017 tarixində Prezident Kompleksində təşkil edilən mərasimdə mükafatını 12-ci Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan-dan aldı.

## Albomları
1970-ci il və sonrası
* 1970: (?):La Chanson D'Amour En Turquie
* 1970: Suat Sayın
* 1970: Ve İkinci Dünyası
* 1970: Yusuf Nalkesen'in Eserleri
* 1970: Nesrin Sipahi
* 1970: Avni Anıl'ın Eserleri
* 1971: Bir Bahar Akşamı
* 1972: Türk Sanat Müziğinden Seçmeler
* 1973: Ve Türk Sanat Müziğinin 12 Pırlantası
* 1973: Osman Nihat Akın'ın Seçme Eserleri
* 1983: Aşk Mevsime Bakmaz
* 1991: Nesrin Sipahi and The Kudsi Erguner Ensemble – Sharki (Love Songs Of Istanbul)
* 2009: Nesrin Sipahi'den Türküler

## İstinadlar
Layella sindromu

**Layella sindromu** — nadir hallarda rast gəlinən, lakin çox ağır keçən allergik reaksiyasıdır.

*[[Xəstəlik|Xəstəliy]]in aparıcı əlaməti* — II dərəcəli yanığın kliniki mənzərəsini xatırladan, dəri təbəqələrinin bir sıra zədələnməsidir: hiperemik (qızarmış) dəri fonunda çox böyük şəffaf yaxud qanlı suluqların əmələ gəlməsi. 

Dəri dəyişikliklərindən başqa xəstə güclü intoksikasiya və ürək-damar, tənəffüs sistemi tərəfindən pozulmalara məruz qalır.
Belə ağır reaksiyalar müxtəlif dərman preparatlarının tətbiqindən sonra baş verə bilər, lakin ən çox Layella sindromunun inkişafı sulfanilamid preparatlarının, yaxud antibiotiklərin qəbulundan sonra qeydə alınır.

Layella sindromu zamanı xəstə mütləq xəstəxana şəraitində intensiv terapiya şöbəsində kompleks müalicə almalıdır (Diaqnoz təsdiqindən dərhal sonra).
Həkim yardımı mərhələsində xəstənin sorğu sual nəticəsində, Layella sindromu termiki zədələnmədən ayırd edilərək, xəstənin təcili hospitallaşması həyata keçirilir.

## Həkimə qədər yardım
Həkimə qədər yardım:
# Zədələnmiş dəri üzərinə quru aseptik sarğı qoymaq.
# Xəstəyə qoruyucu vəziyyət verib, zədələnmiş yerlərə güclü mexaniki təsiri istisna etmək.
# Xəstəyə antihistamin preparatı vermək.
# Dərin ürək-damar və tənəffüs çatışmazlığı zamanı ürək-ciyər reanimasiyası tədbirlərini tətbiq etmək.

## Həmçinin bax
* Dəri;
* Zədə;
* Sarğı;
* Sindrom;
* Yanıq.

## İstinadlar
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Nin)

**Müqəddəs Nikolay Kilsəsi** () ― Xorvatiyada, Zadar şəhərindən 1 mil məsafədə, Zaton və Nin qəsəbələri arasında yeləşən, 11-ci əsrin sonları və ya erkən 12-ci əsrə aid pre-roman stilində inşa edilmiş Roma-Katolik kilsəsi. Kilsə libuniyalıların tərixə qədərki türbəsinin üstündəki torpaq piramida məzarı üzərində inşa edilmişdir.

Kilsə, bütün Dalmatiyada erkən roman memarlığının mövcud olan yeganə nümunəsidir. Müqəddəs Nikolaya həsr edilmişdir.

## Təsvir

Müqəddəs Nikolay kilsəsi qala şəklində inşa edilmişdir. Kilsənin günbəz şəkilli tağı 16-cı və ya 17-ci əsrlərdə Yüz İllik Xorvatiya-Osmanlı müharibəsi dövründə gözətçi yeri olaraq tikilən 8 kiçik qüllə üzərində yüksəlmiş dairəvi kəsikli tağlarla möhkəmləndirilmişdir. Kilsə kiçik daşlardan tikilib və hamar fasada malikdir. Tikili çox kiçik ölçülərə malikdir: uzunluğu 5,9 metr, eni 5,7metr, hündürlüyü isə 6 metrdir.

## 1603-cü ildə Priulun ziyarəti
Müqəddəs Nikolay kilsəsi 1603-cü ildə, qlaqol əlifbasında yazılmış vəftiz və nikahların səliqəli qalmış qeydlərini aşkar etmiş Priul trəfindən ziyarət edilmişdir. Onun səfəri zamanı kilsə 28 üzvlü *Müqəddəs Ruh Qardaşlığı-*nın səlahiyyətində idi. Priul, qardaşlığa yerli yepiskop tərəfindən təsdiqlənməli olan qaydaları yazmağı əmr etdi.

## İstifadəsi
Kilsə inşa ediləndən bəri burada hər il 6 dekabrda Müqəddəs Nikolay günü qeyd olunmuşdur. Son zamanlarda kilsədə 25 Aprel tarixində Müqəddəs Mark günü qeyd olunur.

## İstinadlar
Girne dağları

**Girne dağları** və ya **Kiriniya** () — Kipr adasında yerləşən dağ silsiləsi.

Girne dağları adanın şimal sahili boyunca uzanan bir dağ silsiləsidir. Geoloji baxımdan dağlar əhəng daşından, qismən mərmərdən ibarətdir. Ən yüksək nöqtə Kiparisovunon dağıdır (1024 m). Şərq hissəsi daha genişdir (25–30 km), qərb hissəsi daha dardır (təxminən 15 km), lakin daha yüksəkdir. Dağların şərq davamı Karpaz yarımadasında yerləşən Karpaz dağlarıdır. Silsilənin qərb hissəsi "Beşbarmaq" mənasını verən alçaq (740 m) Pentadaktilos dağlarının (Yunan Πενταδάκτυλοδάκτυλ) adından götürülmüşdür. Maraqlıdır ki, türk dilində də silsilə Beşbarmak dağları adlanır. Sahildəki dağların ətəyində Şimali Kiprin turizm paytaxtı sayılan Girne şəhəri yerləşir.

Dağ silsiləsinin ərazisi Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti tərəfindən idarə olunur.

Slsilənin yamaclarında və zirvələrində qədim tikililərin xarabalıqları ilə yanaşı orta əsr qalaları (Müqəddəs Hilarion Qalası, Buffavento, Kantara) vardır.

## Geologiya
Bu dağlar Afrika və Avrasiya plitələrinin toqquşması ilə Perm dövründən Orta Miosenədək bir sıra çöküntü formasiyasından ibarətdir. Troodos dağlarının hündürlüyünün yalnız yarısı olsa da, Girne dağları möhkəmdir və Mesaoriya düzənliyindən birdən yüksəlir.

## Boyalı bayraq

Şimali Kipr bayrağı Girne dağlarının cənub yamacında təsvir edilmişdir. 425 metr enində və 250 metr hündürlüyündə olduğu və gecə işıqlandığı bildirilir.
Bayraq mübahisəli sayılır, buna 22 oktyabr 2009-cu il tarixdə Antiqoni Papadopoulounun Avropa Parlamentinə verdiyi sualı sübut edir: "Fəlakətli ekoloji ziyana əlavə olaraq belə bir bayrağın mövcudluğuna necə icazə verə bilər? kimyəvi maddələrin istifadəsi iqtisadi böhran dövründə elektrik enerjisinin absurd israfı da daxil olmaqla maddələr və ətraf mühitin istismarı? Türkiyə qoşulma danışıqlarının müvafiq hissəsini açmaq istəyini doğrultmaq üçün ətraf mühitə kifayət qədər hörmət göstərirmi? "

## Qalereya

File:KyreniaMountainRange.jpg
File:Kyrenia from St Hilarion.jpg
File:Besparmaklar.jpg
Şəkil:On the Mountain Road above Kyrenia.jpg


## İstinadlar
İsteriya xəstəliyi

**İsterik tutmalar** epilepsiya tutmasına çox oxşardır. Adətən o, gündüz vaxtı insanların çox olduğu yerlərdə baş verir. Bu cür isteriyaya tutulan xəstə hansısa psixi zədəyə yaxud cüzi bir hadisəyə cavab reaksiyası verir.

Tutma xəstənin yıxılmasından başlayır, lakin o yıxıldıqda çalışır ki, zədələnməsin. Tutma zamanı şüur itmir, qıcolmalar çox ehtimal qəribə xarakter daşıyır, xəstə başqalarının diqqətini öz hərəkətləri ilə cəlb etməyə çalışır. Xəstə bədənini çox əyərək təkcə peysər və dabanları ilə yerə toxunur. Gözləri bağlı olur, kimsə onları açmaq istəyəndə, o müqavimət göstərərək göz bəbəklərini axıdır. Bəbəklərin işığa reaksiyasını yoxlamaq çətin olur, imkan olduqda bir qayda olaraq, reaksiya normal olur.

Tutma zamanı xəstə dodaqlarını və dilini bərk dişləyir, hətta bəzən qan çıxana qədər, lakin epilepsiya tutmuş xəstələrdən fərqli olaraq, dilin ucunu dişləyir. Xəstənin ağzından bol tüpürcək axır, lakin o epilepsiyadakı kimi çəhrayı olmur. İsteriyaya tutulmuşun üzü göyərmir.
 
Tutmanın tonik mərhələsindən sonra bəzi hallarda, klonik qıcolmalar başlayır, lakin epilepsiya qıcolmalarından fərqli olaraq qarışıq yaxud müəyyən məqsədə yönəldilmiş olur. Çox vaxt xəstələr paltarını cırır, yaxud saçını yolur, başını yerə vururlar, ağlayır, zarıldayır, dişlərini qıcayırlar. İsteriyaya tutulmuş xəstələr tutmadan sonra koma vəziyyətinə düşmür, onlarda tutmadan sonrakı yuxu olmur və bir qayda olaraq, onlar baş verəni anlayırlar.

Təxirəsalınmaz yardımın effektiv olmasının əsas vacib şərtlərindən biri epilepsiya tutmasının ona oxşar olan isteriya tutmalarından ayırd edilməsidir. Diaqnoz kliniki əlamətlər və elektroensefaloqramma vasitəsi ilə müayinə nəticələri əsasında qoyulur.

## İsteriya xəstəliyi zamanı ilk yardım
İsteriya xəstəliyi zamanı ilk yardım:
Tutma zamanı xəstəni yumşaq bir yerə uzatmaq lazımdır və yaxasında olan düymələri açmaq lazımdır. Onun ətrafında vurnuxmaq lazım deyil, belə hərəkətlər xəstəni daha da coşdurur. Xəstənin yanında artıq adamlar olmamalıdır və onu tez özünə gətirmək üçün xəstəyə naşatır spirti ilə isladılmış pambıq iylətmək yaxud onu gicgahlarına sürtmək lazımdır. Xəstə sakit olandan sonra, yanındakılar özlərini elə aparmalıdırlar ki, ciddi heç nə baş verməyib. Xəstəni inandırmaq lazımdır ki, onu narahat edən dəyişikliklər təhlükəli deyil. Xəstəni tam sakit etmək üçün ona hər hansı bir sedativ dərman vermək lazımdır.

## Həmçinin bax
* Epilepsiya;
* İnsan;
* Yuxu;
* Dərman;
* Tüpürcək.
* Akineziya

## İstinadlar
Real Madrid FK prezidentlərinin siyahısı

**Real Madrid Futbol Klubu** — İspaniyanın Madrid şəhərində yerləşən və İspaniyanın ən böyük futbol liqası olan La Liqada çempionat yarandığından bəri mübarizə aparan bir futbol klubudur.

Yarandığı gündən bəri klubun 16 fərqli prezidenti olub. Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət olan klub Real Madrid FK-nın üzvlərinə məxsusdur və səsvermə yolu ilə prezident seçilir. Oyunçular və işçilərlə rəsmi olaraq müqavilələr imzalamaq da daxil olmaqla klubun ümumi rəhbərliyində prezidentin məsuliyyəti var. İspaniyada prezidentin rəqib komandanın prezidenti ilə birlikdə əsas komandanın iştirak etdiyi oyunları izləməsi adətdir.

Yarandığı gündən bəri Real Madrid, əksər Avropa futbol klublarından fərqli olaraq yalnız cəmiyyətlər adlanan üzvlərinə (hamısı ispanlardan ibarət olan) məxsusdur və onlar tərəfindən idarə olunur.

Santyaqo Bernabeu klubun ən uzun müddət işləyən prezidenti olaraq qalır (35 ilə yaxın, 1943–1978-ci illərdə). Bundan əlavə, Bernabeunun prezidentliyi dövründə klub ən çox kubok qazandı (32). 2000-ci ilin iyul ayında keçmiş futbolçusu Alfredo Di Stefano klubun fəxri prezidenti təyin edildi (ölümünə qədər).

## Prezidentlərin siyahısı

## Fəxri prezidentlərin siyahısı
} Fransisko Xento
|align=center|2016
|}

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bağırsaq keçməzliyi

**Bağırsaq keçməzliyi** — bağırsaqların bu, yaxud digər səviyyəsində kənar edilə bilməyən maneə əmələ gələrək, onun içindəkilərin irəliləməsini pozaraq əmələ gəlir.

Bağırsaq keçməzliyinin iki əsas forması ayırd edilir:
* *dinamik*;
* *mexaniki*.

*Dinamik bağırsaq keçməzliyi* bağırsaqların iflici yaxud spazması nəticəsində bağırsaqlarda irəlilədilmə pozulduqda inkişaf edir.
*Mexaniki bağırsaq keçməzliyi*n öz növbəsində iki növü ayırd edilir:
* *obturasion*;
* *stranqulyasion*.

*Birinci halda* maneə bağırsağın içində yerləşərək bacanı tıxaclayır (şiş, qurd yumağı) və bağırsaq keçməzliyinə səbəb olur. *Stranqulyasion keçilməzliyi* zamanı bağırsaq bacanı xaricdən və müxtəlif cərrahi əməliyyatlardan sonra əmələ gələn yapışmaların (bitişik yerləri) sıxılıb əzilməsi nəticəsində baş verir.

## Əlamətləri
Ən çox təsadüf edilən bağırsaq keçməzliyinin əlamətlərindən qarın nahiyəsində bərk tutma şəkilli ağrıları qeyd etmək olar. Stranqulyasion keçilməzliyində ağrılar daimi olub, tutma şəkilli xarakter daşıyaraq, qəflətən başlayır. Ağrıların dözülməz səviyyəsində qarında "tərpənməni" müşahidə etmək olar. Obturasion keçməzliyində ağrılar elə intensiv olmayaraq, tədricən inkişaf edir.

Xəstələrdə çox vaxt qusma olur. Ən əvvəl qusuntu kütləsində qida qalıqları, sonralar isə qusuntu öd tərkibli olur (çirkli sarı rəngli, nəcis qoxulu maye). Bağırsaqlardan yellərin (bağırsaqdan çıxan yel), nəcisin və ifrazatın çıxmasının dayanması ən vacib əlamətlərdəndir. Sonralar qarın nahiyəsində köpmə inkişaf edir və tez bir zamanda xəstənin ümumi vəziyyəti pisləşir, ağız nahiyəsi və dili quruyur, taxikardiya qeyd edilir.

Bağırsaq keçməzliyinə ilkin şübhələrdə, həkimə qədər heç bir müalicəvi tədbir və prosedurun (müalicənin hər hansı bir prosesi) yerinə yetirilməsi qəti qadağandır. Xəstə təcili xəstəxananın cərrahiyə şöbəsinə çatdırılmalıdır.

## Həmçinin bax
* Bağırsaqlar;
* Taxikardiya;
* Ağrı;
* Qarın;
* İfrazat.

## İstinadlar
Tatlısu

**Tatlısu** (), **Akantu** ()  — qismən tanınmış Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin ərazisindəki Kipr adasında bir kənd (beynəlxalq birliyin rəyinə görə - Kipr Respublikası ərazisində yerləşir). İnzibati baxımdan Gazimagus rayonu daxilində bələdiyyə statusuna malikdir. 1383-cü ildən bəri adı çəkilir. 
## Coğrafiyası
Kənd adanın şimal-şərq hissəsində, bölgənin şimal hissəsində, Girne silsiləsinin şimal ətəklərində, dəniz səviyyəsindən 352 metr yüksəklikdə yerləşir. Akantu mahalın inzibati mərkəzi olan Famagustadan təxminən 28 kilometr şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhali
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına görə, Akantu əhalisi 1379 nəfər olmuşdur. Bunlardan kişilər 62,2 %, qadınlar 37,8 % olmuşdur. 
## Nəqliyyat
Ən yaxın mülki hava limanı Ercan Beynəlxalq Hava Limanıdır. 
## Tarix
İndiki Akantu ilə əlaqələndirilə bilən ilk yaşayış məntəqəsi Akantudan 2 mil şimal-qərbdə, Kupes bölgəsində idi. Akantu 7-ci və 10-cu əsrlər arasında kənddən axan çayın dənizə qovuşduğu yerdə qurulmuşdur. Kiprdəki Məmlük ərəblərinin basqınlarından sonra sahil əraziləri tərk edilir və kənd indiki yerinə köçür. Yerli ənənəyə görə Akantu adı, ərəb dənizçilərinin tutmağa çalışdığı gözəl qadın Antuzanı qoruduğu deyilən ərazidə böyüyən tikanlı kolun adından gəlir.

1680-1687/88 arasında Osmanlı hakimiyyətinə qarşı Boyacıoğlu Mehmet Ağanın rəhbərlik etdiyi qiyamı yatırmaq üçün Kiprə gələn Çifitoğlu Əhməd Paşanın komandanlığı altında Osmanlı qoşunlarının eniş yeri olmuşdur. General Lui Palma di Çesnola 1877-ci ildə kəndin hallum istehsalına güvəndiyini yazırdı. Hər il kəndin ətrafındakı mağaralarda təxminən 2 milyon hallum istehsal edilirdi və Smirna, Port-Səid və İsgəndəriyyə kimi xarici şəhərlərə ixrac edilirdi.

## İstinadlar
Ana Koloviç Lesoska

**Ana Koloviç Lesoska** () — 2011-ci ildən bəri nəsli kəsilməkdə olan Balkan vaşaqı da daxil olmaqla, nəsli kəsilməkdə olan növlərin qorunması üçün Mavrovski Milli Parkında hidroelektrik enerjisi üçün bəndlərin inşasına qarşı çıxan bir makedoniyalı bioloq. O, Şimali Makedoniya hökumətini milli parkda daha bənd tikintisini dayandırmağa razı salmağı bacarmış, bu da Dünya Bankı və Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankından (AYİB) kreditlərin vereilməsinin dayandırılmasına səbəb olmuşdur. 
Biyoloq Ana Koloviç Lesoska 2010-cu ildə Mavrovoda su elektrik stansiyalarının inşası planlarını öyrənir. Bunlara 33 metr hündürlüyündə Başkov-Most və 70 metr hündürlüyündə Lukovo-Polyus bəndinin inşası daxil olduğunu müəyyən edir. "Eko-Svest" Makedoniya Ətraf Tədqiqat Mərkəzinin icraçı direktoru olaraq, digər qeyri-hökumət təşkilatları və fəalları ilə əməkdaşlıq edərək "Mavrovonu Xilas et" kampaniyasını başladır. 2011-ci ilin noyabr ayında Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankına, Başkov-Most layihəsi üçün lazımi ekoloji qiymətləndirmədən borc təsdiq etdiklərini izah edərək şikayət verdir. AYİB-ın direktorlar şurasında təmsilçiləri olan ölkələrin səfirlərini maliyyələşməyə son qoymağa çağırır. Lesoska, hökuməti AYİB və Dünya Bankını layihələri bağlamağa çağıran bir vəsatət qaldırır və təxminən 100.000 imza toplayır. 
2013-cü ildə Ana Kolovic, Avropadakı vəhşi yaşamın və təbii yaşayış yerlərinin qorunması haqqında Bern Konvensiyasına şikayət edərək, Boskov-Most hidroelektrik layihəsinin "vaşaqın varlığına mənfi təsir göstərə biləcəyini" izah edir. 2015-ci ilin dekabrında Bern Konvensiyası AYİB və Dünya Bankını maliyyələşdirməni dayandırması haqqınnda təzyiq edir. Dünya Bankı dərhal maliyyəni geri çəkir və ertəsi ilin may ayında Boskov-Most layihəsinin ekoloji icazəsinin ləğvi üçün məhkəmə qərarı verilir. AYİB 2017-ci ilin yanvar ayında maliyyələşdirməni ləğv edir.

Bu nailiyyətlərin nəzərə alınaraq 2019-cu ilin aprelində Ana Koloviç Lesoska dünyadakı altı ekoloq arasında Qoldman Mükafatına layiq görülür. O, Şimali Makedoniya tarixində ilk belə mükafat alan şəxs olur.

## İstinadlar