open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikayıl Cəbrayılov

**Mikayıl Cəbrayılov** () — milis baş leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Mikayıl Cəbrayılov 27 aprel 1950-ci ildə Şəki rayonunun Oxud kəndində, ikinci dünya müharibəsində əfsanəvi partizan olan Fransa milli qəhrəmanı Əhmədiyyə Cəbrayılovun ("Armed Mişel") ailəsində doğulmuşdur. Orta təhsilini doğulduğu kənddə almağa başlayır. O, səkkizinci sinfə qədər doğulduğu kənddə oxumuş, sonra isə təhsilini Şəki şəhər 5 saylı fəhlə gənclər məktəbində davam etdirmişdir. 1971-ci ildə Şəki Şəhər Daxili İşlər Şöbəsində milis nəfəri vəzifəsinə qəbul edilir.

Daha sonra Milis məktəbinə daxil olur, 1978-ci ildə bu məktəbi bitirir, leytenant rütbəsi alır və sahə müvəkkili təyin edilir.

## Döyüşlərdə iştirakı
1990-cı ildə Mikayıl Cəbrayılov tabeliyində 4 milis işçisi Eyvaz,Nazim,Azər və Arzu Əliyevlə birlikdə Qarabağa ezam olunur. Onlar Cəmilli kəndini düşməndən müdafiə etməli idilər. Bir müddət sonra o Kosalara, əhali üçün ayrılmış taxılı gətirməyə gedir. Cəmilli-Kosalar arasındakı yolda erməni döyüşçülər onları pusquya salır və onların olduğu maşını atəşə tuturlar. Milis nəfəri Arzu Əliyev başından aldığı snayper gülləsindən yerindəcə Şəhid olur. Erməni döyüşçülərlə ölüm-dirim savaşına atılan Mikayıl Cəbrayılov çiynindən güllə yarası almasına baxmayaraq o təslim olmur son anadək vuruşaraq 1990-il 15 dekabrda döyüş yoldaşlarını və bir qrup kənd sakinini xilas edərkən qəhrəmancasına döyüş meydanında Şəhid olur.

## Ailəsi
Ailəli idi, dörd övladı var.

## Milli Qəhrəman

Azərbaycan Respublikası prezidenti Əbülfəz Eıçibəyin 6 iyun 1992-ci il tarixli 831 saylı fərmanı ilə Cəbrayılov Mikayıl Əhmədiyyə oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Şəki rayonunun Oxud kəndində dəfn edilmişdir.

Mikayılın adına Şəki şəhərində küçə var.

Həlak olduğu Mikayıllı kəndi onun adını daşıyır.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh.56–57.

## Xarici keçidlər
* Cəbrayılov Mikayıl Əhmədiyyə oğlu 

## İstinadlar
E.ə. 430

## Hadisələr

## Doğumlar
* Ksenofont (B.E.ə. 430-355 və ya E.ə. 354-cü illər) qədim yunan mütəfəkkiri.
* Arxitas (Tarentli)

## Vəfatlar
* Eleyalı Zenon (d.E.ə. 490 – ö.E.ə. 430) — qədim yunan filosofu
E.ə. 429

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Perikl - Qədim Yunanıstan dövlət xadimi, Afina demokratiyasının banilərindən biri, məşhur natiq və sərkərdə.
Xe Pinpin

**Xe Pinpin** () — 2009-cu ildə onun adı dünyanın ən balacaboy kişisi kimi "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na salınıb.

Onun boyu 73 santimetr idi. O, doğulandan sonra çəkisini cəmi 6,5 kiloqram artıra bilib – doğulanda çəkisi 500 qram olan Xe Pinpin sağ ikən 7 kiloqram idi. Həkimlər güman edirdilər ki, Pinpinin anomal inkişafının səbəbi skeletin inkişafını gecikdirən nadir xəstəlikdədir.

Xe Çinin Daxili Monqolustan muxtar regionunda məşhur idi. Amma qohumları qərara gəlmişdilər ki, onu bütün dünya tanımalıdır. Bunun üçün onlar "Ginnesin Rekordlar Kitabı"nın mütəxəssislərinə müraciət ediblər. Bütün dünyada məşhur olan Xe Pinpin "ulduz xəstəliyi"nə tutulmamışdı. O, əvvəlki kimi kafedə işləyir və fasilələr zamanı hansısa stolun altında dincəlirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
E.ə. 428

## Hadisələr

## Doğumlar
* Platon — Qədim yunan idealist filosofu, Sokratın tələbəsi, Aristotelin müəllimi.

## Vəfatlar
E.ə. 423

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Soqdian — e.ə. 424–423-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Əhəməni hökmdarı.

## İstinadlar
E.ə. 422

## Hadisələr
* 10 avqust – Süleyman peyğəmbər tərəfindən inşa olunmuş məbəd babil çarı Navuxodonosor tərəfindən yandırılmışdır.

## Doğumlar

## Vəfatlar
E.ə. 418

## Hadisələr
* Koalisiya (Arqos, Mantineya, Arkadiya, Afina) qoşunu Mantineya döyüşündə darmadağın edildi.

## Doğumlar

## Vəfatlar
Alpinizm

**Alpinizm** — dağlara dırmanmanı əhatə edən qeyri-olimpiya idman növüdür. Alpinizm eyni zamanda aktiv istirahəti əhatə edir.

18–19-cu əsrlərdə avropalı (ingilis və fransızlar başda olmaq üzrə) zənginlərin boş zamanlarını qiymətləndirmə və həyatlarının təkrarlananlarını yeni macəralarla bəzəmə axtarışı alpinizmin meydana gəlməsinə səbəb oldu. Bu idman növü XX əsrin əvvəllərindən digər xalqların da diqqətini çəkmişdır. Beynəlxalq bir idman halına gəlməsi isə, 1931-ci ildə, mərkəzi Cenevredə olan Beynəlxalq Alpinistlər Birliyinın qurulması ilə mümkün olmuşdur. Sonrakı illərdə, müəyyən texniki və təhlükəsizlik üsullarının inkişaf etdirilməsi ilə özünə xas intizamı və qanunları olan bir idman halına çevrilən alpinistlik, bir çox təbiət idmanının da önünü açmışdır.

Müasir dövrdə ən çox rəğbət görən təbiət idmanlarından biri olsa da, bu idmana əlavə oluna biləcək yeniliklərin azalması, yeni nəsillərin yeni təbiət idmanlarına daha çox maraq duyması səbəbi ilə, XX əsrin əvvəllərindəki məşhurluğunu itirməyə başlamışdır.

Hər il 8 avqustda bütün dünya Beynəlxalq alpinizm gününü qeyd edir. Yeni zirvələrə biganə qalmayan hər bir kəsin qeyd etdiyi bu bayram iki nəfərin – həkim Mişel Qabriel Pakkard (Michel Gabriel Paccard) və dağ bələdçisi Jak Balmatın (Jacques Balmat) sayəsində yaranmışdır. 1786-cı il məhz avqustun 8-də onlar Alp dağlarının ən yüksək nöqtəsi olan Monblan zirvəsinə uğurla qalxdılar. Bunlardan əvvəl "Avropanın hündür qütbü" kimi tanınan zirvəyə qalxmaq cəhdləri nəticəsiz olmuşdur.
Fitnes

thumb|right|260px

**Fitnes** — söz mənası olaraq "Sağlam və formada olmaq"dır. Bir çox məşqə söykənən bir idmandır.

Digər bütün idmanlardan fərqli olaraq təməldə əzələlərin tək-tək alətli ya da alətsiz işlədilməsiylə möhkəmləşdirilməsi və gücləndirilməsi məqsəd qoyular. Əsasən bütün idmanların təməlidir. Çünki hər idman budağında bədəndə ağırlıqlı istifadə edilən əzələ qrupları vardır. Bu əzələ qruplarına kondisyon qazandırılması üçün fitness məşqlərinə müraciət edilər.

Hər məqsədin məşq proqramı bir-birindən fərqlidir. Fitness idmanında bir standartdan söz edilə bilməz. Yəni, hər yaşın, hər həyat tərzinin və bədən tipinin bir-birindən fərqli olaraq bir mütəxəssis tərəfindən izlənilən iş şəkli olmalıdır. 16 yaşında bu İdmana başlaya bilərsiniz.
Bu idmanın bədən inkişaf etdirmədən iki fərqi tapılar: Əvvəlcə inkişaf etmək üçün deyil sağlamlıq üçün edilər. Ayrıca bir fitness məşqində kardiyovasküler iş (qaçmaq, pedal çevirmək kimi sizi təngnəfəs buraxacaq, kalori  verdirən və gümrahlıq təmin edici məşqlər) ağırlıq çalışması ilə birlikdə edilər. Bu səbəblə əzələlər çox böyüməz, yalnız möhkəmləşər və estetik bir görünüş götürər.
Tatarıstan Respublikasının Milli Himni

**[[Tatarıstan|Tatarıstan Respublikası]]<nowiki/>nın Milli Himni**  (tatarca: **Татарстан Җөмһүрияте Дәүләт гимны / Tatarstan Cömhüriyəte dəwlət gimnı**) - məşhur tatar bəstəkarı Rüstəm Yəxinin əsəridir. Respublikada 1993-cü il iyulun 14-ündə qəbul edilib.Himnin qeyri-rəsmi sözlərinin müəllifi - şair Ramazan Baytimerov.

## Mətn
21 fevral 2013-cü il Tatarstan Parlamenti Tatarstan Respublikasının Himninin mətnini bir səslə təsdiq etdi. Himnin son mətni Ramazan Baytimerovun **Doğma elim** Tatarca: **Tuğan yağım** şeirinə əsaslandırılmışdır, məlum olduğu kimi 1970-ci illərdə şeirlərin tamamlanmasında naməlum müəlliflər iştirak edirdilər. Baytimerov şeirləri vaxtında mahnının inşasına bəstəkar Rüstəm Yəxin ilham verdi, hansının ki, melodiyası 1993-cü ildə Tatarstanın dövlət himni oldu. Himnin yeni mətni rus dilində 8 misindən 8 sətirdən ibarətdir. Rus dilinə mətn rus şairi **Filipp Pirayev** (mənşəcə asuriyalı)  tərcümə etdi.

### Hazırkı rəsmi versiya

### 2013-cü ilədək qəbul olunmuş qeyri-rəsmi versiya
Bu versiya Tatarıstanın xalq şairi Ramazan Baytimerovun "Tuğan yağım" ("Doğan yaxam", yəni "Doğma elim") şeirinin əsasında qurulmuşdu.

## Tatarstan Respublikasının himninin birinci ifaçısı

Tatarıstan Respublikasının himni ilk dəfə 21-i fevral 2013-cü ildə, Tatarstan Respublikasının prezidenti Rüstəm Minnexanov, Tatarstan Respublikasının dövlət müşaviri (və Tatarıstanın ilk prezidenti) Mintimer Şəymiyev, Dövlət Şurasının sədri Fərid Məhəmmədşin və Tatarıstan Dövlət Şurasının deputatları, mədəniyyət və elm xadimlərinin iştirakında ifa edilib və dinlənilib. Himnin ilk ifaçıları:

***Vladimir Mixail oğlu Vasilyev**
***Rüstəm Asayev**
***Regina Vəliyeva**
***Rinata Bayqulova** 
***Gülnarə Qatina**
***M. Cəlil adına Tatar akademik dövlət opera-balet teatrının xoru**
***Tatarıstan Respublikası dövlət simfonik orkestri (dirijor A. Sladkovskiy)**

## Xarici keçidlər
Himnin musiqisi

## Həmçinin bax
* Tatarıstan
Tolqa Çandar

**Tolga Çandar** () Türk Xalq musiqisi sənətçisidir. ODTÜ 3. sinifdə yoldaşlarıyla birlikdə qurduğu Çağdaş Türkü qrupu olaraq Bekle Beni albomunu çıxardı. Delikanlıya albomundan sonra qrup dağıldı. Tolga Çandar albomlarına davam etdi.

## İstinadlar
Ağbulaq (Edilli, Xocavənd)

**Ağbulaq** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Edilli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1993-cü ildən 16 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Ağbulaq kəndi 16 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Kənd XIX əsrdə Cənubi Azərbaycanın Qaradağ əyalətindən köçüb gəlmiş ailələrin burada məskunlaşmasından yaranmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Ağkənd

;Azərbaycanda
* Ağkənd (Zəngilan) — Azərbaycanın Zəngilan rayonunda kənd.
* Ağkənd (Xocavənd) — Azərbaycanın Xocavənd rayonunda kənd.
* Ağkənd (Tərtər) — Azərbaycanın Tərtər rayonunda kənd. (əvvəlki *Təzəkənd*)

;Ermənistanda
* Ağkənd (Dərələyəz) — Dərələyəz mahalının Keşişkənd rayonunda kənd.
* Ağkənd (Qafan) — Zəngəzur mahalının Qafan rayonunda kənd.
* Ağkənd (Sisyan) — Zəngəzur mahalının Sisyan rayonunda kənd.

;İranda
* Ağkənd (Miyanə) — Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanının Kağızkonan bəxşində şəhər 
* Ağkənd (Kürdüstan) — 
* Ağkənd (Həmədan) — 
* Ağkənd (Sərab) — 
* Ağkənd (Zəncan) — 
* Ağkənd (Acırlı, İran) — 
* Ağkənd (İcrud) — 
* Ağkənd (Kəbudərahəng) — 
* Ağkənd (Kürdüstan) — 
* Ağkənd (Qaraağac, İran) — 
* Ağkənd (Mahnişan) — 
* Ağkənd (Marağa) — 
* Ağkənd (Səracu) —
* Ağkənd-i Ülya (Bicar) — 
* Ağkənd-i Barıq (Qoşaçay) —
* Ağkənd (Qoşaçay) —
** *(Ağkəndi* variantında) 
** Ağ Kəndi —  Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanında kənd 
** Ağkəndi (Kəleybər) — Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanında kənd 
**Türkiyədə**
* Akkent — Dənizli elinin Çal elçəsinə bağlı məhəllə

## Həmçinin bax
Ağkənd (Xocavənd)

**Ağkənd** (əvvəlki adı: **Spitakşen**, daha əvvəlki adı: **Ağkənd**) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Ağkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 

## Toponimikası
1828-ci ildə İranın Xoy əyalətindən gəlmə ermənilər burada məskunlaşdıqdan sonra kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Spitakşen (Ağkənd) adlandırılmış, 1992-ci ildən kəndin əvvəlki adı özünə qaytarılmışdır. 1917-ci ildə Gəncə və Şuşa qəzalarında da Ağkənd kəndləri qeydə alınmışdır. Keçən əsrdə Ermənistan ərazisində Ağkənd adlı 6 kənd olmuşdur.

## Tarixi
1926-cı ilin Qafqazın xəritəsində kəndin adı Ağkənd () kimi qeyd olunubdur.

Azərbaycan kənd təsərrüfatı üzrə 1921 il üçün siyahıyaalınmasında yaşayış məntəqəsi Ağkənd () adı ilə Şuşa qəzasının tərkibində göstərilir.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Spitakşen kəndi Ağkənd kəndi adlandırılmışdı. 1993-cü ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Ağkənd kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi antiterror əməliyyatı nəticəsində Ağkənd kəndi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Patrik Sueyzi

**Patrik Sueyzi** (; d. 18 avqust 1952 - ö. 14 sentyabr 2009) — Amerikalı aktyor, rəqqas və ifaçı-bəstəkar.

“Çirkin rəqslər” (1987) və “Ruh” (1990) filmlərindəki rollarına görə dünya şöhrəti qazanıb. “Ruh” filmi 5 nominasiya üzrə “Oskar” mükafatına namizəd göstərilmişdir. Bu filmdə Sueyzinin tərəf müqabilləri Demi Mur və Vupi Qoldberq olmuşdur. 1991-ci ildə "People" jurnalı onu "İlin Ən Seksual Kişisi" elan etmişdi.

2008-ci ilin martında Sueyzidə mədəaltı vəzinin xərçəngi aşkar edildi. Həmin ilin iyununda müsahibə verən aktyor həqiqətən də bu xəstəliklə mübarizə apardığını, amma həkimlərin bədbin proqnoz verdiklərini etiraf edib. Ağır xəstəliyə baxmayaraq, Sueyzi "Vəhşi" (*"The Beast"*) teleserialındakı rolunu tamamlayıb. 2009-cu ilin əvvəlində isə həyat yoldaşı ilə birlikdə memuarlar yazmağa başlayıb.

Patrik Sueyzi 2009-cu il sentyabrın 14-də Los-Ancelesdə 57 yaşında vəfat edib. Onun ölümü ilə bağlı rəsmi nümayəndəsi Annet Volfun bəyanatında bildirilir: “Patrik Sueyzi xəstəliklə 20 ay davam edən mübarizədən sonra ailə üzvlərinin yanında sakitcə vəfat edib”.

## Filmoqrafiya
* Ruh (film, 1990) / Ghost
* 11:14 (film, 2003)

## Mənbə
*“Ruh” öldü!
Kasnı kökləri

## Xalq təbabətində istifadəsi

Xalq təbabətində kasnının (gül növü) köklərindən sulu dəmləmə və bişirmə hazırlayıb xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərində mədənin həzm prosesini yaxşılaşdıran, iştahanı və maddələr mübadiləsini artıran vasitə kimi və həmçinin öd yolları xəstəliklərində (sarılıqda) ödqovucu dərman kimi qəbul edirlər. Kasnının köklərindən hazırlanmış dəmləmə və kasnı arağı şəkər xəstəliyində, eləcə də malyariyaya qarşı işlədilir.

## İstinad
Çəhrayı gülxətmi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Çəhrayı bəlğəmotunun hündürlüyü 2-2,5 metrə qədər çata bilir. Ağ, çəhrayı, bənövşəyi, sarı, qırmızı çiçəkləri ola bilər. Çiçəkləri xətli ya da ləkəli ola bilir. Geniş və yumru yarpaqları ürək formasındadır. Günəşli, küləksiz yerlərdə yaxşı inkişaf edir. Gilli və qida maddələrin tərəfindən zəngin, yaxşı gübrələnilmiş torpaqları sevir. ilıq iqlimlərdə, iyun-avqust sonuna qədər çiçəkli qalır.

## Xalq təbabətində istifadəsi
Xalq təbabətində bəlğəmotunun yarpaqlarından, çiçəklərindən və köklərindən dəmlənmiş çay öskürəyə qarşı və sinə ağrılarında sakitləşdirici vasitə kimi istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
Meşəlik əməköməcisi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Xalq təbabətində istifadəsi
Qurudulmuş əməköməcinin çiçəklərindən sulu dəmləmə hazırlayıb sinəyumşaldıcı öskürək dərmanı kimi tənəffüs yollarının iltihabını aradan qaldırmaq, mədə-bağırsaq xəstəliklərində mədənin selikli qişasını yumşaltmaq və köpmənin qarşısını almaq üçün işlədirlər.

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xruşşovka

**Xruşşov tərəfindən tikilmiş evlər** və ya **xruşşovka** — 1960-cı ilin əvvəli SSRİ dönəmində adını Nikita Xruşşovdan alan və Sovet hökumətinin göstərişləri ilə aşağı qiymətə inşa edilmişdir. Bunlar dəmir-beton və ya kərpicdən tikilmiş üç-beş mərtəbəli mənzillərdir.

## Tarixi
Ənənəvi hörgü çox səy tələb edirdi. Digər tərəfdən, fərdi layihələr ləng gedirdi və izdihamlı şəhərlərin tələbatını ödəyə bilmirdi. Genişmiqyaslı mənzil çatışmazlığını həll etmək üçün 1947–1951-ci illər arasında sovet memarları xərcləri azaltmaq və tikintinin tamamlanma müddətlərini azaltmaq üçün müxtəlif texnologiyaları qiymətləndirdilər. 1950-ci ilin yanvarında Xruşşovun rəhbərlik etdiyi sovet memarlarının qurultayında o, ucuz və sürətli texnologiyalardan istifadə edən sovet memarlarının məqsədlərini bəyan etdi.

Daha sonra Moskvada iki beton zavodu yaradıldı. (Presnenski, 1953; Xoroşevski, 1954) O dövrdə tikinti meydançalarında eksperimental layihələr yığılırdı və nəticədə yığma beton örtüklər daha yaxşı hesab olunurdu. İn situ və ya fərdi aşağı mərtəbəli binaların təşviqi kimi digər imkanlardan imtina edildi.

1956-cı ildən Moskvanın baş plançısı olan Vitali Laqutenko 1954–1961-ci illər arasında sürətli tikinti qrafiki əsasında betonla örtülmüş binaları və kütləvi sənayeləşmiş tikinti prosesini layihələndirmiş və sınaqdan keçirmişdir. 1961-ci ildə Laqutenkonun institutu Xruşşovkaya xas olan 5 mərtəbəli prefabrik binanın K-7 layihəsini nəşr etdi. 1961-ci ildən 1968-ci ilə qədər Moskvada 3.000.000 kvadratmetr torpaq sahəsi tikilmişdir. Daha sonra Moskvada yer darlığı səbəbindən 9–12 mərtəbəli binaların tikintisinə qərar verildi. Sonuncu beşmərtəbəli "Xruşşov" 1971-ci ildə tikilib. SSRİ-nin başqa torpaqlarında Xruşşovkaların tikintisi kommunizmin süqutuna qədər davam etdi. Bu tikililərin əksəriyyəti indi köhnəlib.

## Xarici keçidlər
Evsiz futbolçuların dünya çempionatı

Evsiz futbolçular arasında dünya çempionatı 2009-cu ildə 7-ci dəfə keçirilib. İtaliyanın Milan şəhərində başa çatan turnirdə Ukrayna yığması finalda Portuqaliya üzərində çətin qələbə qazanıb – 5:4. Dünya kubokunun yeni sahibi bununla da rəqibindən əvəz çıxıb. Məsələ ondadır ki, Ukrayna turnirdə yeganə məğlubiyyəti ikinci qrup mərhələsində məhz Portuqaliyada alıb (5:8).

Milana beş qitədən 48 komanda gəlib. Növbəti belə dünya çempionatı 2010-cu ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində keçiriləcək.

## Performans

## Mənbə
* Evsiz dünya çempionları
Daryuş İqbali

**Daryuş İqbali** - Müğənni

## Həyatı

1951-ci il fevralın 4-də İranın Şərqi Azərbaycan əyalətinin Miyana şəhərində mülkədar ailəsində anadan olub. Uşaqlıq illərini həmin şəhərdə keçirən Daryuş 9 yaşındaykən məktəbdə musiqi və tamaşa proqramlarında iştirak edib.

Orta təhsilini Tehranda davam etdirən müğənni 1971-ci ildən musiqi ilə ciddi şəkildə məşğul olmağa başlayıb. Həmin il o, «Be mən nəqu ke duset darəm» («Demə ki, sevirəm səni») mahnısı ilə məşhurlaşıb.

1975-ci ildə o, mahnılarında şah rejimini hədəfə aldığı üçün 9 ay həbsdə olub. İran mətbuatı ölkənin keçmiş təhlükəsizlik idarəsinin (SAVAK) diktəsi ilə həbsi Daryuşun «narkoman olmasıyla» əlaqələndirib. Sonralar təhlükəsizlik qüvvələri müğənninin siyasi məzmun daşıyan «Cəngəl» («Meşə»), «Pəriya», «Rəhai» («Qurtuluş») mahnılarına görə tutulduğunu etiraf edib.

İran İslam Respublikası bərqərar olmazdan (1979-cu il) az əvvəl ölkəni tərk edən müğənni əvvəlcə Böyük Britaniyada, bir müddət sonra isə ABŞ-də məskunlaşıb və musiqi fəaliyyətini davam etdirib.

Xaricdə yaşadığı son 30 ildə müğənni dəfələrlə dünyanın müxtəlif ölkələrində, o cümlədən də ABŞ, İngiltərə, Almaniya, Yaponiya və Kanadada çoxlu konsertlər verib.

Daryuş İran inqilabından əvvəl bir müddət narkotik maddələrə qurşandığına etiraf etsə də, sonralar narkomanlıqdan qurtardığını, bu bəlaya qarşı ictimai fəaliyyət aparıb. Bu fəaliyyətinə görə, bir neçə beynəlxalq mükafata da layiq görülüb.

Bu günə qədər çıxmış 25 albomda 200-dən çox mahnısı toplanan müğənni bir neçə bədii filmə də çəkilib.

## İstinad

## Xarici keçidlər
Axullu

**Axullu** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Axullu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1993-cü ildən 16 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Axullu kəndi 16 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Bəzi tədqiqatçılar bu sözü haxıllı etnoniminin təhrif forması hesab edirlər. Etnotoponimdir. Akullar (Axsullar), daha dəqiq olaraq ağullar, Dağıstanın cənubunda (Ağul və Qürah rayonlarında) yaşayan xalqın adıdır. Etnoqrafik cəhətdən ləzgilərə yaxındırlar. Dağıstanda Uxul kəndi həmçinin ərazidə *Ləzgisuyu* adlı obyektin olması bunu bir daha sübut edir. Axu (axul) Qafqaz xalqlarının (abxaz) dilində "təpə, yüksəklik" deməkdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
* Alban kilsəsi (IV–V əsr)
* Rzaqulubəy günbəzi (XIV əsr)
* Ərgüşən qalası

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Aşıq Əli Şairov

**Aşıq Əli Şairov** (*Şairov Əli Şamil oğlu*; ) — azərbaycanlı şair, aşıq.

## Həyatı
Aşıq Əli Şairov 1913-cü ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Şair Məmmədhüseynin nəticəsidir.

1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinə Daşkənddən səfərbər olunan 206 nəfərdən biri də Əli Şairov olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsində 124 nəfər həmkəndlisi kimi o da qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Onun sonuncu məktubu Port-Artur şəhərindən gəlmişdir.

## Yaradıcılığı
Əli Şairovun şeirlərindən məlum olur ki, o çox gözəl təbə malik, demək olar ki, haqq vergili şair və aşıq olmuşdur. Onun şəxsi sazı və əlyazmaları bu günə qədər qohumları tərəfindən saxlanılmaqdadır.

Aşıq Əli Şairovun yaradıcılığında klassik aşıq üslubunda deyişmə və dərdləşmələrinə də rast gəlinir. Bunlardan öz əmisi oğlu Aşıq Abbasəli Xəlilovla deyişməsini misal göstərmək olar. Müxtəlif janrlarda və dini mövzularda olan şeirlərindən o da məlum olur ki, Aşıq Əli Şairov dini dərindən mənimsəmişdir.

## Barəsində yazılanlar
* Xasay Zeynalovun 2001-ci ildə yazdığı "Göyçə mahalının tarixindən yarpaqlar" adlı əlyazmasında Aşıq Əli Şairovun 13 şeiri və 1 deyişməsi verilmişdir (səh.104–114).
* Məhəmməd Ələkbərlinin 2006-cı ildə "Nurlan" nəşriyyatında çap etdirdiyi "Durna qatarı-II" ədəbi toplusunda Aşıq Əli Şairovun 5 şeiri çap olunmuşdur (səh.122–125).

## İstinadlar

## Mənbə

* Qara Namazov. "Aşıqlar" (I kitab), Bakı, "Səda", 2004. səh.136–137.
* Araz Yaquboğlu, Daşkənd Aşıqları və Şairləri, Bakı-2008
* "Durna qatarı-2", Bakı-2006, səh.122–125.
Əmiranlar

**Əmiranlar** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Əmiranlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Əmiranlar kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.

Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazisindəki qeyri–qanuni erməni silahlı dəstələrinin üzvləri tərəfindən Azərbaycan Ordusunun Əmiranlar yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən mövqeləri mütəmadi olaraq müxtəlif çaplı atıcı silahlar və snayper tüfənglərindən atəşə tutulur.

19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə qayıtmışdır.

## Toponimikası
Əmirallar kənd adının əsli Əmiralılar olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini əmiralı nəslinə mənsub olan ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Bəzi tədqiqatçılar isə toponimi "əmir alanlar" kimi izah edirlər. Deyilənə görə, bura çatdırılan əmirlər, fərmanlar ərazidə elan olunur, həm də onun icrasına nəzarət edilirmiş. Bu səbəbdən kənd əmir alanlar, yaxud azacıq təhriflə əmrallar adlanıb. Əmiralılar (eymuralılar) etnonimdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xocavənd rayonunun mərkəzi olan Xocavənd şəhərindən 3 kilometr şimal–şərqdə, Ağdam–Füzuli şose yolu (Bəzirgan) kənarında, Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

Kənd əhalisinin sayı 700 nəfərdir. Kənddə əmirallar, bəhrəmlilər,  avşarlar,  avdallar və s. adlı tayfa, tirə və nəsillər vardır.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən taxılçılıq, heyvandarlıq, baramaçılıq, bostançılıq, bağçılıq və üzümçülüklə məşğul olur. 

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Arpagədik

**Arpagədik** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Çaylaqqala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1993-cü ildən 9 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Arpagədik kəndi 9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Arpagədik kəndi ilk dəfə adı Arpa şəklində XII əsrə aid mənbədə çəkilmışdır. Oykonim arpa (etn.) və gadik (dağın yastı yeri, dağarası yol) sözlərindən düzəlib. Kənd öz adını yaxınlığındakı yüksəkliyin adından almışdır. Mənbələrdə Qarabağ ərazisində Arpadöşü oroqrafik obyekti də qeydə alınmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Dolanlar

**Dolanlar** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Dolanlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 23 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Dolanlar kəndi 23 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Arqyuneş (Arguneş) olmuşdur. Kənd 1828-ci ildən sonra Şimali Farsdan köçmüş erməni ailələri tərəfindən yaradılmışdır. Arqyuneş ərazidəki dağın adıdır. Dolanar XIII əsrdə monqol basqınlarında iştirak etmiş dolan tayfasının adını əks etdirən eyniadlı soyaddır. Bu tayfanın adı qırğız və özbəklər arasında da geniş yayılmışdır [3].

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Dolanlar kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
İcma dağlıqdır, sahəsi 3085,1&nbsp;ha, bunun 739,54&nbsp;ha kənd təsərrüfatı, 2261,29&nbsp;ha meşə torpaqlarıdır.

## Əhalisi

## Tarix və mədəniyyət abidələri
Tarix-mədəniyyət abidələri: "Hənqət Eğtsi" kilsəsi (IX–X əsrlər), qəbiristanlıq (IX–X əsrlər), xaçkar (XII–XIII əsrlər).

## Təhsil
Kənddə 1 erməni məktəbi var.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Arpadüzü

**Arpadüzü** (əvvəlki adı: **Kolxozaşen**) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Arpadüzü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Kolxozaşen kəndi Arpadüzü kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Arpadüzü kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə Qarabağda həyata keçirilən lokal antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın nəzarətinə keçib.

## Toponimikası
1828-ci ildə İrandan köçürülmüş ermənilər yerləşdirildikdən sonra kəndin adı "Arbaduz" şəklini almışdır. 1939-cu ildən Kolxozaşen (Kilxoz kəndi) adlandırılmış, 1992-ci ildə isə dəyişdirilərək Arpadüzü kimi rəsmiləşdirilmişdir. Kənd öz adını ərazidəki "arpa əkilən duz, col" mənalı eyniadlı sahədən almışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qarakənd

**Qarakənd** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Qarakənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Qarakənd kəndi Rusiya Sülhməramlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 2023-cü il in sentyabrın 19–20-də keçirilən lokal antiterror əməliyyatları nəticəsində kənd Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçib.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Qızqaladır. Yerli sənədlərdə yaşayış məntəqəsinin adi indi də Qızqala şəklində yazılır. Həqiqətən kəndin ərazisindəki böyük qayalıqda Qız qalası adlanan qala xarabalıqları var. Kəndin indiki adı isə onun gəlmə ermənilar tərəfindən Karaşen (kar "qaya" və "şen" kənd) adlandırılmasına görə, şen sözünün kənd sözü ilə əvəz edilməsi nəticəsidir. 1933-cü ildə Gədəbəy rayonu ərazisində da Qarakənd adlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır.

## Tarixi
Hələ 1918–1920-ci illər Azərbaycan–Ermənistan müharibəsi (1918–1920) zamanı bu kənddə yaşayan ermənilər müsəlman əhalinin qətlə yetirilməsində iştirak ediblər. Bu barədə 1919-cu ilin yanvar ayının 3-də teleqram vuran Gəncə qubernatoru bildirir ki, Qarakənd erməniləri yanvar ayının birində Ağdam–Karyagino yolunda canlarını qurtarmaq üçün qaçan müsəlmanları qətlə yetiriblər. Birinci Qarabağ müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar olaraq kənddəki ermənilər silahlanır, kəndə Ermənistandan və digər ölkələrdən çoxlu sayda terrorçu və muzdlu əsgərlər gəlir. 1991-ci ildə bu kəndin səması üzərində ermənilər tərəfindən Mİ-8 N72 helikopteri vurulur. Azərbaycan tarixində Qarakənd faciəsi kimi adlandırılan bu hadisə zamanı Azərbaycanın çox sayda yüksək rütbəli dövlət məmuru qətlə yetirilir. Kəndi ermənilərdən azad etmək məqsədilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bir neçə dəfə hücuma keçir, lakin bunlar hər dəfə uğursuzluqla başa çatır. Sonuncu belə hücum 1994-cü ilin əvvəlində Qarakənd əməliyyatı zamanı həyata keçirilsə də, bu hücum da uğursuzluğa düçar olub.

### Tarixi abidələri
Qarakənd kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Avdur

**Avdur** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Mirikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Avdur kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü il tarixində Qarabağda həyata keçirilən lokal antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın nəzarətinə keçib.

## Toponimikası
Kənd bəzi mənbələrdə Avdur Takır kimi qeydə alınmışdır. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, kənd keçmiş Buğuz qalasının yerində salınmışdır. Ərazidə köhnə qəbiristanlıqların olması burada çox qədimdən insanların məskunlaşmasından xəbər verir. Kənd sonralar yerini dəyişərək bir qədər aşağıda salınmışdır.

Toponimi fars dilindəki ab (su) və duru (təmiz, saf) sözləriylə "təmiz sulu yer" mənasında açıqlayırlar və ya qədim türk dillərindəki "adur" (təpəlik yer, sıldırım) sözləri ilə əlaqələndirirlər.

Avdur Takır toponiminə gəlincə, ikinci komponent takır türk dillərində "gurultu", "uğultu" mənalarını ifadə edir. Məsələn, Moldovanın ərazisində Lunqa çayının sağ, Yalpuq çayının sol qolu Avdarma/Avdırma adlanır. Çayın kənarında qaqauzlar yaşayan eyniadlı yaşayış məntəqəsi də yerləşir. Qaqauz toponimikasında bu hidronim qıpçaq dilinin elementi kimi "bulanıq, çevrilmiş, qarışmış" mənalarında izah olunur. Xocavənd rayonu ərazisindəki Qaranlıq çayının adı da bu mənanı əks etdirir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi meşəlikdə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Azadlıq Prospekti metrostansiyası

**"Azadlıq Prospekti" metrostansiyası** — Bakı metrosunda stansiya.

## Xarakteristikası
"Azadlıq Prospekti" Azərbaycanda platforması sütunsuz olan ilk metrostansiyadır.

"Azadlıq Prospekti"nin digər stansiyalardan əsas fərqi də bundan ibarətdir. Stansiyanın yerləşdiyi yer layının süxurları əsasən əhəng daşından ibarət olduğundan platformanı sütunsuz inşa etmək mümkün olub. 15 metr dərinlikdə yerləşir.

Stansiyanın memarı Elbəy Qasımzadədir. Stansiyanın daxili sistemlərinin qurulmasında Türkiyə, Rusiya, Almaniya və digər ölkələrdən gətirilmiş avadanlıqlardan istifadə olunub.

Stansiya 30 dekabr 2009-cu ildə istifadəyə verilmişdir. Açılışında prezident İlham Əliyev iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər

* metro.gov.az

## İstinadlar
Yevgeniya Kanayeva

## Həyatı
Yevgeniya Kanayeva 2 aprel 1990-cı ildə Rusiya Federasiyasının Omsk şəhərində anadan olub.
Bilbilək

**Bilbilək** — Azərbaycan Respublikasının Qarabağ iqtisadi rayonunun Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Ehtimal edilir ki, bu keçmiş kəndin ərazisi hal-hazırda Xocavənd rayonunun Qırmızı Bazar qəsəbə inzibati ərazi dairəsinin tərkibinə daxil olunur.

Hal-hazırda, Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi bölgüsündə Xocavənd rayonunun tərkibində bu adda kənd qeyd olunmur, bu kəndin yaxınlığındakı başqa bir kəndə birləşdirildiyi və ya ümumiyyətlə ləğv edildiyi ehtimal edilir.

## Tarixi
Azərbaycan SSR-nin 1 yanvar 1961-ci və 1 oktyabr 1963-cü illər üçün tərtib olunmuş inzibati ərazi bölgülərində o vaxt mövcud olmuş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Martuni rayonunun Sxtoraşen kənd Sovetinin tərkibində Sxtoraşen (indiki Şıx Dursun), Mavas, Bilbilək kəndləri göstərilir. Hər iki halda Martuni rayonunun tərkibindəki Qırmızı Bazar qəsəbə Sovetinin tərkibində Qırmızı Bazardan başqa yaşayış məntəqəsi göstərilmir.

Azərbaycan SSR-nin 10 iyul 1968-ci və 1 yanvar 1977-ci illər üçün tərtib olunmuş inzibati ərazi bölgülərində rayonun tərkibində Sxtoraşen kənd Soveti artıq göstərilmir, həmçinin Bilbilək kəndi də göstərilmir, amma Sıxtoraşen və Mavas kəndləri isə artıq Qırmızı Bazar qəsəbə Sovetinin tərkibində göstərilirlər.

Qarabağ münaqişəsi başlayandan sonra Azərbaycan Respublikasının 26 noyabr 1991-ci il tarixli Qanunu ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ləğv olunması, Martuni rayonunun Xocavənd rayonu adlandırılması, Hadrut rayonunun ləğvi, ləğv edilmiş Hadrut rayonunun ərazisi isə Xocavənd rayonunun tərkibinə verilməsi qərara alındı. Bununla, vaxtılə mövcud olmuş Bilbilək kəndinin ərazisi hal-hazırda Xocavənd rayonunun Qırmızı Bazar qəsəbə inzibati ərazi dairəsinin ərazisində yerləşmiş olur, amma hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi bölgüsü təsnifatında Bilbilək adında kənd qeyd olunmur.

Birinci Qarabağ müharibəsinin nəticəsində keçmiş kəndin ərazisi 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. İkinci Qarabağ müharibəsinin və 2023-cü ilin sentyabrın 19–20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi lokal xarakterli antiterror əməliyyatı nəticəsində keçmiş kəndin ərazisi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.

## Həmçinin bax

* Ninqican

## İstinadlar
E.ə. 415

## Hadisələr

## Doğumlar
* Epaminond — qədim yunan sərkərdəsi və siyasi xadimi.

## Vəfatlar

## İstinadlar
Kalvin Kulic

**Con Kalvin Kulic** (; 4 iyul 1872, Plimut, Vermont, ABŞ — 5 yanvar 1933, Northempton, Massaçusets, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 30-cu prezidenti (1923–1929) və 29-cu vitse-prezidenti (1921–1923).
E.ə. 411

## Hadisələr
* Peloponnes müharibəsinin (E.ə.431-e.ə.404) gedişində afinalıların Abidos yaxınlığında qələbə qazanması.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 410

## Hadisələr
* E.ə. 55 və E.ə. 410 illəri arasında Britaniya adaları Roma İmperiyasına bağlı Britannia əyalətini təşkil.
* Peloponnes müharibəsinin (E.ə.431-e.ə.404) gedişində afinalıların Kizik yaxınlığında qələbə qazanması.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Xioslu Hippokrat
Pir Sultan Abdal

**Pir Sultan Abdal** () — XVI əsrdə yaşamış xalq şairi, ozan.

## Haqqında
Pir Sultanın əsl adı Heydərdir. Sivasın Ulduz mahalının Çırçır nahiyəsindəki Banaz kəndində doğulmuşdur. Bektaşi ocağının Piri idi. İctimai və inanc üsyanının başçısı olmuşdur. Bu hadisə, Sultan Süleyman Qanuni (1520–1566) və Şah I Təhmasib (1524–1576) zamanında olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Pir Sultan Abdal şeirləri
E.ə. 406

## Hadisələr
* Peloponnes müharibəsinin (e.ə.431-e.ə.404) gedişində əldə olan son vəsaitlə (Parfenonun qızıl və gümüş qab-qacağı) təchiz olunan Afina donanmasının Arqinus döyüşündə 70 düşmən trierini məhv edərək qələbə qazanması.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Evripid - yunan dramaturqu.
* Sofokl
E.ə. 408

## Hadisələr
* Olimpiya oyunlarına iki atlı döyüş arabalarının yarışları əlavə olunur.

## Doğumlar
* Knidli Evdoks ( E.ə. 408 –  E.ə. 355) — qədim yunan riyaziyyatçısı və astronomu;

## Vəfatlar
E.ə. 405

## Hadisələr
* Peloponnes müharibəsinin (E.ə.431-e.ə.404) gedişində baş verən Eqospotam döyüşündə Afina donanması tamamilə məhv edilmişdir.

## Doğumlar
* Evbul (siyasətçi)

## Vəfatlar
* Hellanik
* Kleofont (siyasətçi)

## İstinadlar
UEFA Avro 2012

**UEFA Avropa Kuboku 2012** — AVRO-2012-nin rəsmi loqosunda üç budaqlı gül gövdəsi əksini tapıb. Qırmızı-ağ rəngli sol budaq Polşanın bayrağını əks etdirir, sağ budaq Ukraynanın bayrağının göy-sarı rənglərindədir. Onların arasındakı budağın ətrafında sarı-ağ rəngli futbol topu təsvir olunub. Gövdə EURO-2012 yazılan zoğalı rəngli kökdən böyuyür. Avropa çempionatının şüarı isə "Birgə tarix yaradaq" sözləridir. 2009-cu ilin dekabrında Kiyevdə təqdim olunan şüar zoğalı rəngli qumaş parçası üzərində Polşa və Ukrayna dillərində ağ rəngli hərflərlə yazılıb.

## Seçmə mərhələ
Meydan sahibləri Polşa və Ukrayna birbaşa final mərhələsinə qatılır. Digər komandalar isə 9 qrupda 14 vəsiqə üçün mübarizə aparacaq. Bu isə o deməkdir ki, 6 qrupun hərəsində 6, 3 qrupun hər birində isə 5 yığma mübarizə aparacaq.

Qrup qalibləri birbaşa Avropa çempionatına yüksələcək. İkinci yerin sahiblərindən də biri eyni hüququ əldə etmiş olacaq. Qruplarda ikinci yeri tutan digər 8 yığma isə pley-off oyunlarında qalibi müəyyənləşdirəcək. Seçmə mərhələnin püşkatma mərasimi gələn 2010-cu il fevralın 7-də Polşanın Varşava şəhərində keçiriləcək.

### Səbətlər

2012-ci ildə Ukrayna və Polşada keçiriləcək Avropa çempionatının (AÇ) seçmə mərhələsinin püşkatması zamanı milli komandaların yer alacağı səbətlərin yekun tərkibi müəyyənləşib. Apasport.az saytının məlumatına görə, dünya çempionatının pley-off mərhələsi başa çatdıqdan sonra AÇ-2012-nin seçmə oyunlarında iştirak edəcək 51 kollektivin hər birinin potensial rəqibləri məlum olub. 2010-cu il fevralın 7-də Polşanın paytaxtı Varşavada atılacaq seçmə mərhələnin püşkü atılacaq. Həmin mərasimdə iştirakçılar 9 qrupa bölünəcək. A-F qruplarının hər birində 6, G-İ qruplarında isə 5 komanda mübarizə aparacaq. Püşkatma zamanı ilk 5 səbətdə 9, sonuncu səbətdə isə 6 yığma yer alacaq. Avropanın ən zəif 6 yığması da məhz 6 komandadan ibarət qruplara paylanacaq. Sonuncu səbətdə ən yüksək reytinqə malik Azərbaycan milli komandasının da 6 komandalı qrupa düşəcəyi dəqiqdir.

Qeyd edək ki, seçmə mərhələnin oyunları gələn ilin sentyabrında start götürəcək. 2011-ci ilin noyabrınadək davam edəcək yarışlar şənbə və əvvəlki kimi çərşənbə deyil, çərşənbə axşamları keçiriləcək. Qrup qalibləri və ikinci yerlər arasında ən yaxşı nəticə göstərən bir komanda birbaşa AÇ-2012-nin final mərhələsinə yüksələcək. İkinci yeri tutan digər 8 kollektiv isə pley-offda qarşılaşaraq, son dörd "xoşbəxt"i müəyyənləşdirəcək.

## Final mərhələsi
2012-ci ildə Polşa və Ukraynada keçiriləcəkdir.

Final mərhələsinə vəsiqə qazanmış ölkələr:
* Polşa
* Ukrayna

## Stadionlar
2012 Avropa Kubokunda 31 oyun oynanılacaq. 16 oyuna Ukrayna, 15 oyuna isə Polşa ev sahibliyi edəcək. Oyunların keçiriləcəyi şəhər və oyun sayısı belədir:
* Varşava: açılış oyunu daxil olmaqla 3 qrup oyunu, 2 dörddə bir final və bir yarı final(cəmi 6 oyun)
* Qdansk: 3 qrup oyunu
* Vroslav: 3 qrup oyunu
* Poznan: 3 qrup oyunu
* Kiyev: 3 qrup oyunu, 2 dörddə bir final və bir yarı final və final (cəmi 7 oyun)
* Lvov: 3 qrup oyunu
* Xarkov: 3 qrup oyunu
* Donetsk: 3 qrup oyunu




## İstinadlar
Sepahan FK

**Sepahan** — İranın futbol klubu.

## Tarixi

## Asiya kuboklarında iştirak

## Uğurları

* 2 dəfə ölkə çempionu - 2003, 2014/2015
* 3 dəfə ölkə kubokunun qalibi - 2004, 2006, 2007
* 1 dəfə Asiya Çempionlar Liqasının finalçısı - 2007
E.ə. 220

## Hadisələr
* Teoman xanın hakimiyyətə gəldiyi güman edilir.
* Hun İmperiyasının Teoman tərəfindən qurulduğu qəbul edilir.
* Böyük Çin səddi ilk dəfə Çin imperatoru Çin Şi-Xuandi tərəfindən cəmi on ilə tikilmişdir.
* Teoman tərəfindən Böyük Hun İmperatorluğu qurulmuşdur.
* III Antiox Molonun üsyanını yatırdıqdan sonra Azərbaycana soxuldu. Artabazan Sələvki ordusuna müqavimət göstərə bilmədi. Bağlanılan sülh müqaviləsinə görə Azərbaycan Sələvkilərdən asılı vəziyyətə düşdü.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Bizanslı Filon

## İstinadlar
E.ə. 200

## Hadisələr
* Türk və Moğol boylarını bir yerə toplayan Mete Çinə qalib gələrək, onu vergiyə bağlamışdır.
* Qədim Misirdə maliyyə amnistiyası olmuş, nəticədə vergi qiyamçıları həbsxanadan buraxılmış və vergi borcları bağışlanmışdır.
* Olimpiya oyunlarına oğlanlar (20 yaşa qədər) arasında pankration yarışları əlavə olunur.

## Doğumlar
* Yunan tarixçısı Polibi.

## Vəfatlar
* Bizanslı Filon – yunan mühəndisi və ixtiraçısı (d. e.ə. 260).
E.ə. 46

## Hadisələr
* Böyük Hun İmperatorluğu Şərqi və Qərbi Hunlar adı ilə iki yerə ayrılmışdır.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Gənc Kato
* Versinqetorik

## İstinadlar
E.ə. 2698

## Hadisələr
* Ən qədim masaj növü Çində "Konq-fu" adlı məşhur kitabda yazılıb.
* Ən qədim masaj növü haqqında Çində "Konq-fu" adlı məşhur kitabda yazılmışdır.

## Doğumlar

## Vəfatlar
E.ə. 9564

## Hadisələr
* Baş verən fəlakət nəticəsində Atlantida məhv olmuşdur.

## Doğumlar

## Vəfatlar
## İstinadlar
E.ə. 776

## Hadisələr
* Yunanıstanda ilk Olimpiya oyunları keçirilməyə başlanmışdır.

## Doğumlar

## Vəfatlar
E.ə. 123

## Hadisələr
* II Mitridat hakimiyyətə gəlmişdir.
* Romada Qay Qrakx xalq tribunu seçildi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 88

## Hadisələr
* II Mitridatın hakimiyyəti sona çatmışdır.

## Doğumlar

## Vəfatlar

* II Mitridat — Parfiyanın ən qüdrətli hökmdarı
E.ə. 330

## Hadisələr
* Əhəmənilər sülaləsi - (Bizim eradan əvvəl E.ə. 558 — E.ə. 330)-cu illərdə İranda iqtidarda olmuş xanədan.
* Əhəmənilər İmperiyası Makedoniyalı İskəndərin qoşunları tərəfindən dağıdılaraq, süquta yetirilmişdir.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* III Dara
* Evbul (siyasətçi)

## İstinadlar
Vassili

**Vassili** — Yunanıstanda neolit dövrünə aid kənd.

Fessaliyada çox qədim tarixi olan Vassili kəndini Yunan arxeoloqları 2009-cu ildə tapıblar. Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyinə istinadən verilən məlumata görə, kəndin tarixi bizim eradan əvvəl V minilliyə gedib çıxır. Arxeoloqlar taxtadan hazırlanan tikililər, çiy kərpiclər, keramik vazalar, sobalar, eləcə də daş alətlər tapıblar. Onların hamısı qədim neolit dövrünə aiddir. Vassili kəndi yaxınlığındakı qədim yaşayış məskəni təsadüfən tapılıb – qaz kəmərinin çəkilişi üçün qazıntı işləri aparılarkən. Arxeoloqlar müəyyən ediblər ki, Yunanıstanın mərkəzi hissəsində yerləşən və məhsuldar düzənliklərə malik olan Fessaliya qədim əkinçiləri özünə cəlb edirmiş: arxeoloqlar 19-cu əsrin ortalarından başlayaraq bu ərazidə dəfələrlə neolit dövrünə aid yaşayış məskənləri tapıblar. Güman edildiyinə görə, kənd yanğın nəticəsində məhv olub və sağ qalan əhali ərazini tərk edib. Yanğın nəticəsində torpaq evlər bişərək möhkəmlənib və bu da onların bizim dövrə qədər gəlib çatmasına səbəb olmuşdur. Tikililərin divarları torpaqla örtülən budaqlardan hazırlanırmış və dirəklərə söykənirmiş. Dam örtüyü də torpaqdan hazırlanırmış. Alimlər bizim eramızdan əvvəl birinci minilliyə aid qatlarda – neolit kəndinin ərazisində kiçik qəbiristanlıq da tapıblar.

## Mənbə
* Yunan arxeoloqları neolit dövrünün kəndini tapıblar
E.ə. 331

## Hadisələr
* 1 oktyabr – Assuriyanın qədim paytaxtı Nineviya yaxınlığındakı Qauqamela adlanan yerdə Ön və Orta Asiyanın bir çox xalqlarının taleyinə təsir göstərmiş döyüş olmuşdur.
* Qavqamela döyüşü — Şimali Mesopotamiyada Qavqamela çölündə Makedoniya qoşunları ilə III Dara qoşunları arasında həlledici döyüş baş verdi. Dara məğlub oldu. Əhəməni ordusunun tərkibində Azərbaycanda yaşayan alanlar, saklar və b. tayfalardan təşkil olunmuş hərbi dəstələr də vuruşmuşlar. III Dara öz yaxın adamı Bes tərəfindən öldürüldü. Əhəmənilər imperiyasına son qoyuldu.

## Doğumlar
* Kleanf – ellinizm dövrünün filosofu, stoa məktəbinin ardıcılı, Zenonun tanınmış öyrəncilərindən biri.

## Vəfatlar
* Statira

## İstinadlar
E.ə. 328

## Hadisələr
* Oksodat İskəndərin ümidlərini doğrultmadığından Atropatı öz taxtına qaytarmışdır.
* Makedoniyalı İsgəndər Atropatı Midiyanın Satrapı təyin etdi. O, İsgəndərin dərin hörmətini qazana bilmişdi. Atropat qızını İsgəndərin sərkərdəsi Perdikkiyə ərə vermişdi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 324

## Hadisələr
* Bariaks adlı bir nəfər özünü İran və Midiya hökmdarı elan edərək, işğalçılarla mübarizəyə qalxır. Atropat öz qüvvələri ilə qiyamı yatırır, Bariaksı əsir alaraq, onu və yoldaşlarını İskəndərə təhvil verir. İskəndər onları qətlə yetirmişdir.

## Doğumlar
* I Antiox Soter

## Vəfatlar
E.ə. 323

## Hadisələr
* İsgəndərin ölümündən sonra onun yaratdığı dövləti idarə etmək Atropatın kürəkəni Perdikkiyə həvalə edildi. Atropat Midiyanın Satrapı vəzifəsində qaldı. E.ə. 321-ci ildə Perdikkinin ölümündən sonra Midiya müstəqil dövlətə çevirildi. Azərbaycanın cənubunda Atropatena dövləti yarandı. Atropat yeni müstəqil dövlətin hökmdarı oldu.

## Doğumlar
* IV İsgəndər

## Vəfatlar
* 13 iyun — İskəndər öz dövlətinin ehtimal olunan paytaxtı Babilistanda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
E.ə. 115

## Hadisələr
* Ərəbistan yarmadasında Səbailərin hakimiyyəti sona çatmışdır.

## Doğumlar
* Mark Krass

## Vəfatlar
Herbert Huver

**Herbert Klark Huver** (; 10 avqust 1874, Vest Branç, Ayova, ABŞ — 20 oktyabr 1964, Nyu-York, Nyu-York ştatı, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 31-ci prezidenti (1929–1933).

## Həyatı
Alman əsilli ailədə dünyaya gəlmişdir. Atasının ilkin soyadı Huber olmuşdur. 1880-ci ildə, 6 yaşında ikən atasını, 10 yaşında isə anasını itirən Herbert Huver əvvəlcə 18 ay əmisi Allen Huverin, 1885-ci ilin noyabrından isə öz oğlu bir il əvvəl vəfat edən dayısı Con Mintornun yanında yaşayır.

1891-ci ildə o vaxt yeni yaradılmış Stenford Universitetinə qəbul olmuş və 1895-ci ildə geoloq-mühəndis ixtisası üzrə buranı bitirmişdir.

Sonralar ixtisası üzrə Avstraliyada və Çində işləmişdir.

1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə Londonda 120 000 ABŞ vətəndaşının Avropadan çıxarılmasının təşkili ilə məşğul olur. 1917-ci ildə ABŞ-nin müharibəyə qatılmasından sonra prezident Vudro Vilson tərəfindən ABŞ Ərzaq Xidmətinin rəhbəri təyin olunur.

1928-ci il prezident seçkilərində rəqibi Alfred Smit üzərində kəskin fərqlə qalib gələrək prezident seçildi. Hamı yaxşı menecer kimi tanınan Huverin prezidentliyindən daha böyük iqtisadi inkişaf gözlədiyi halda 1929-cu ilin oktyabrında Nyu-York Birjasında başlayan geriləmə və bunun ardından başlayan "Böyük Depressiya" ABŞ tarixində ən böyük iqtisadi itkilərlə müşahidə olunmuşdur. Bu proses Herbert Huverin imicinə ciddi zərər vurmaqla yanaşı, həm də 1932-ci il seçkilərində Franklin Delano Ruzveltə uduzması ilə nəticələndi.

Huver 1964-cü il oktyabrın 20-si saat 11:35-də, hakimiyyətdən getdikdən 31 il 7 ay sonra vəfat etmişdir. Bu göstərici ilə o, eks-prezident statusunda ən uzun müddət qalmış ABŞ prezidentidir. Onun üçün rəsmi dəfn mərasimi keçirilmiş və özündən 20 il əvvəl vəfat edən xanımı ilə birlikdə Vest-Brançda (Ayova) dəfn edilmişdir.

## Media