open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phyllopteryx taeniolatus

**Phyllopteryx taeniolatus** (adi dəniz əjdahası) — Syngnathiformes dəstəsinə aid olan bir balıq.

## Yayılması və yaşayış yeri
Hyllopteryx taeniolatus Avstraliya və şərqi Hind okeanı, şimali Cənub okeanı və cənub-qərb Sakit okeanın sahil sularına endemikdir. Ümumiyyətlə, Avstraliya qitəsinin bütün cənub sahilində, o cümlədən Tasmaniya və digər adalarda tapıla bilər. Nyu Cənubi Uelsdəki Port Stephens-dən Qərbi Avstraliyadakı Geraldton-a qədər, həmçinin Cənubi Avstraliya və Böyük Avstraliya körfəzi sahillərində müşahidə edilə bilər.

Hyllopteryx taeniolatus təxminən 10 m (33 fut) ilə 30 m (98 fut) dərinlikdəki sahil sularında yaşayır. Qayalıq rifləri, dəniz yosunu yataqları, dəniz otu çəmənlikləri və dəniz yosunu ilə örtülü strukturlarla əlaqələndirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pangshura sylhetensis

**Pangshura sylhetensis** — Geoemydidae fəsiləsinə aid bir tısbağa növü. 
Hindistanın (Assam) Brahmaputra-Meqna hövzəsində və Banqladeşin şərq hissələrində rast gəlinir.

## Yayılma
Pangshura sylhetensis Banqladeşin şimal-şərq və cənub-şərq hissələrində, Hindistanın Assam əyalətində və mümkün qədər Butanda yayılıb. O, tropik dağ meşələrində, sürətli axan çaylarda və bəlkə də kiçik çaylarda yaşayır. Oxbov göllərində (çayın burulğanlarında əmələ gələn aypara formasındakı göllər) də yaşadığı güman edilir, lakin qabıq quruluşu tez axan sularda yaşamağa uyğunlaşdığını göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ceyn Lyuson

**Ceyn Lyuson** (qızlıq soyadı **Voqan**; ) — əksər hallarda "eksantrik qadın" kimi tanınan Ledi Lyuson.

## Rəvayət
Rəvayətə görə, Lyuson 1700-cü ildə — İngiltərə, Şotlandiya və İrlandiya hökmdarları III Uilyam və Meri II-nin dövründə — Londonun Strand bölgəsindəki Esseks küçəsində anadan olmuşdur. Gənc yaşlarında varlı bir tacirlə evlənmiş və 26 yaşında həyat yoldaşı vəfat etmişdir. Bu evlilikdən bir qızı olmuşdur. Qızı ailə qurduqdan sonra Lyuson bir neçə evlənmək təklifini rədd etmiş və ömrünün qalan hissəsini Londonun Klerkenuell bölgəsində yerləşən Coldbath Square-də "eksentrik" bir dul qadın kimi keçirmişdir. Böyük sərvətinə baxmayaraq, nadir hallarda evini tərk etmiş və heç bir qonağın gəlməsinə icazə verməmişdir.

Lyuson öz dövründə uzunömürlülüyü və qeyri-adi dəb seçimləri ilə tanınırdı. Guya 116 yaşına qədər yaşamış və bu müddət ərzində daim I Corcun (1714–1727) hakimiyyəti dövrünə aid geyim tərzinə sadiq qalmışdı. O, həmçinin qızıl başlıqlı əsa ilə gəzirdi. Məhz bu fərqli üslubuna görə insanlar onu "Ledi Lyuson" adlandırırdılar. Hətta onun haqqında belə bir iddia da var idi ki, 87 yaşında əvvəlki dişlərini heç vaxt itirmədiyi halda "iki yeni diş" çıxarmışdır.

Lyuson qeyri-adi xurafatçılığı və soyuqlama qorxusu ilə tanınırdı. Bu qorxu o həddə çatmışdı ki, yalnız bir çay fincanından istifadə edir, evində suyun istifadəsinə qadağa qoyur və yuyunmaq əvəzinə isə bədəninə donuz piyi sürtürdü. O, pəncərələrin sınıb mikrobların evə daxil ola biləcəyindən ehtiyat edərək onların yuyulmasına da icazə vermirdi. Hətta deyilirdi ki, ölümünə yaxın vaxtlarda pəncərələr o qədər çirkli olmuşdu ki, artıq içəriyə işıq belə keçmirdi.

Ömrünün sonlarına yaxın Lyuson guya heç bir xidmətçi saxlamamış, yalnız iki qoca it və bir pişiklə birlikdə yaşamışdır. O, 1816-cı il mayın 28-də Londonun Klerkenuell bölgəsində, Coldbath Square-də vəfat etmiş və iyunun 3-də Londonun İslinqton bölgəsində yerləşən Bunhill Fields qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## İrsi
Təxmin edilir ki, Lyuson Çarlz Dikkensin "Böyük Ümidlər" (*Great Expectations*) romanındakı eksentrik subay qadın Miss Havişem obrazının yaradılmasında ilham mənbəyi olmuş bir neçə şəxsdən biri olmuşdur.

Lyusonun Coldbath Square-də 90 il yaşadığına dair iddialar mövcuddur, lakin bu məlumat yerli vergi kitablarında (*Rate Books*) təsdiqlənmir. Həmin sənədlərə əsasən, o, orada təxminən 1770-ci ildən etibarən yaşamışdır.

## İstinadlar
Global Village (Dubay)

**Global Village** (ərəb. القرية العالمية) — Dubay şəhərində mədəni məkan. Burada dünyanın hər bir ölkəsinin mədəniyyətini və adət-ənənələrini nümayiş etdirən müxtəlif pavilyonlar var. Global Village insanların müxtəlif ölkələrin və bölgələrin mədəniyyətinə baxa biləcəyi bir yerdir.

Hər bir ölkə öz ərazisində pavilyonu ucaldır və ziyarətçilərə öz xalqının məişəti və mədəni ənənələri ilə tanış edir, etnik atributları, geyimləri, malları və suvenirləri nümayiş etdirir və təklif edir.

## Tarixi

1997-ci ildə açılan Global Village əvvəlcə Körfəz sahilində, sonra Oud Meta rayonunda, sonra Dubay Festival şəhərciyində yerləşirdi və yalnız bundan sonra Dubayland layihəsinin ərazisində daimi yer aldı. 

Hər il oktyabr ayından aprel ayına qədər milyonlarla insan, həm yerli həm də Birləşmiş Ərəb Əmirliklərininin qonaqları buranı ziyarət edir. Global Village Şərqin əsas turizm məkanı kimi BƏƏ-nin həyatında mühüm rol oynayır.

## Təsviri
Global Village-da hər kəs üçün bir şey var — ailə əyləncə və orijinal alış-veriş yarmarkaları, kafe və restoranlar, gecə mədəni əyləncə yerləri, dəbdəbəli pavilyonlar, yeməkxanalar, şou attraksionlar, konsertlər, karnavallar və s.

İnsanlar bura gələndə özlərini bir növ dünya səyahətinə çıxmış kimi hiss edir. Bütün ölkələrin pavilyonları əl işləri, məişət əşyaları, bəzək əşyaları, zərgərlik məmulatları, xalçalar, qab-qacaq, şah əsərlərini təqdim edir və etnik kimliklərini və bənzərsizliyini çatdırmağa çalışır.

Əyləncəli yerlər arasında ən böyük sualtı ekranlı işıq və səs şouları olan fəvvarələr, uşaqlar üçün müxtəlif tədbirlər və seminarlara ev sahibliyi edən interaktiv uşaq teatrı, Super Loop – peşəkar kaskadyorların maraqlı çıxışları ilə genişmiqyaslı kaskadyor şousu, Dubay Mədəniyyət nazirliyi tərəfindən təşkil edilən Əmirliyin mədəniyyətini və sənətkarlığını nümayiş etdirən Live Our Heritage Festivalı və dünyanın ən məşhur memarlıq simvollarını təsvir edən körpülər.

### Pavilyonu olan ölkələr və qitələr:
Avropa, Amerika, Afrika, Türkiyə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt, Livan, Mərakeş, Oman, Pakistan, Fələstin, Qətər, Rusiya, Banqladeş, Cənubi Koreya, Bəhreyn, Şri Lanka, Suriya, Tayland, Əfqanıstan, Misir, Çin, Hindistan, İran, İraq, Yəmən, Səudiyyə Ərəbistanı, Yaponiya.

## Həmçinin bax

* Gələcəyin Muzeyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official Website of Global Village Dubai
Korobka İvanoviç

**Korobka Nikolay İvanoviç** () — ukraynalı hüquq müdafiəçisi, ictimai-siyasi xadim, Ukrayna Ali Radasının I çağırış xalq deputatı (1990-1994).
## Həyatı
Korobka İvanoviç 1937-ci il yanvarın 17-də Soçi şəhərində ukraynalı fəhlə ailəsində anadan olub. O, 1954-cü ildə Dnepropetrovsk Dövlət Universitetinə daxil olmuş və 1959-cu ildə mühəndis-geoloq ixtisası almışdır. 1959-cu ildən petroqrafiya mühəndisi, "Krivbassgeologiya" trestinin Lenin adına Geoloji Kəşfiyyat Partiyasının böyük neft-qrafik mühəndisi olmuşdur. 1968-ci ildən isə Mineral Ehtiyatlar İnstitutunun Dnepropetrovsk qrupunun aspirantı olub. 1971-ci ildə Krivoy Roq Mədən Kollecində müəllim kimi çalışıb. 1974-cü ildən Şimal mədən və emalı zavodunda (Krivoy Roq) işləyib. Burada filizin orta hesablanması üzrə böyük usta geoloq, Pervomayski mədən idarəsinin filiz ortalaşdırılması üzrə mədən ustası, 1975-ci ildən mədən idarəsinin baş geoloqu vəzifələrində çalışmışdır. 1983-cü ildən Ukrçermetgeologiya İdarəsinin Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutunun Şimali Krivoy Roq geoloji kəşfiyyat ekspedisiyasının baş geoloqu işləmişdir. 1985-ci ildən Krivoy Roq Elmi Tədqiqat Mədən İnstitutunda baş mühəndis, elmi işçi kimi çalışmışdır.

Korobka İvanoviçin 4 övladı var. O, 2021-ci il martın 30-da Krivoy Roq şəhərində vəfat edib.

## Siyasi və ictimai fəaliyyəti
Korobka İvanoviç Ukrayna SSR Ali Radasının 12-ci çağırış xalq deputatı olub. O, 93 saylı Ternovski seçki dairəsindən seçilib Radaya seçilib, sonradan, Ukrayna Ali Radasının 1-ci çağırış xalq deputatı, ekologiya və təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə komissiyasının üzvü olub. Həmçinin, Xalq Şurasının da üzvü idi.

2002-ci ilin aprelində o, Dnepropetrovsk vilayətinin 31 saylı seçki dairəsi üzrə Ukrayna xalq deputatlığına namizəd olub, özünün namizədliyini irəli sürüb. Seçkidə 1,11% xal toplayıb (15 ərizəçi arasında 12-ci yer).

1994-cü ilin martında seçicilər tərəfindən irəli sürülmüş Dnepropetrovsk vilayətinin 91 saylı Ternovski seçki dairəsi üzrə Ukrayna xalq deputatlığına namizəd olmuşdur. 1-ci turda 12,91% (17 namizəd arasında 1-ci yer); 2-ci turda isə 34,88% (2 ərizəçidən 2-ci yer) səs toplamışdı.

1995-ci ilə qədər "Yaşıl dünya" ekoloji assosiasiyasının sədri olub.

Krivoy Roqdakı "Prosvita", "Luç Prosveşçeniya" qəzetləri, Narodnıy Rux kamerası və Krivoy Roq Şəhər İnsan Hüquqları Cəmiyyətinin yaradıcılarından biri olub. *DocuDays* insan haqları filmləri festivalının nümayişini təşkil edib.
Ukrayna Zabitlər İttifaqının və bütün çağırışların Xalq Deputatları Assosiasiyasının fəaliyyətində iştirak edib.

2004-2005-ci illər, 31 saylı Ternovski seçki dairəsində Ukrayna prezidentliyinə namizəd Viktor Yuşşenkonun etibarlı adamı olub.

2008-ci ildə İnsan Hüquqları üzrə Ukrayna Helsinki İttifaqının idarə heyətinin üzvü seçilib.

2010-2011-ci illərdə "Krivoy Roq Şəhər İnsan Hüquqları Cəmiyyəti” QHT-nin sədri olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Пам’яті Миколи Коробка.
Firidun Fərruxzad

**Firidun Fərruxzad** (; ) — iranlı müğənni və teleaparıcı. Füruğ Fərruxzadın qardaşı idi. 1992-ci ildə Bonnda qətlə yetirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anfisa Vistinqauzen

**Anfisa Vladimirovna Vistinqauzen** (2011-ci ilə qədər Medvedyeva soyadını daşıyıb, ; ) — Rusiya teatr və kino aktrisası.
## Həyatı
Anfisa Vistinqauzen 27 sentyabr 1999-cu ildə Moskvada Vladimir Medvedev və Lyudmila Vistinqauzenin ailəsində anadan olub.

Orada 648 nömrəli məktəbi bitirib, uşaqlıqdan musiqi məktəbinin iki şöbəsində, fortepiano və vokalda oxuyub. Vokal layihələrində iştirak edib. Anfisa Vistinqauzen həmçinin Vortex müasir rəqs məktəbində təhsil alıb.

2005-2010-cu illərdə çəkilmiş filmlərdə titrlərdə o, Anfisa Medvedyeva, 2011-ci ildən - Anfisa Vistinqauzen kimi göstərilir. O, anasının soyadını səhnə adı kimi götüürüb.

Anfisa Vistinqauzenin kino debütü 2010-cu ildə Qoşa Kutsenkonun iştirakı ilə "Təzminat" dramında baş tutub. Bu filmdə Anfisa ögey bacılar tərəfindən fidyə müqabilində qaçırılan baş qəhrəmanın qızı Nadya rolunu oynayıb. Film Birinci Kanalda nümayiş etdirilib. Bundan əvvəl, 2005-ci ildən Anfisa əsasən epizodik rollarda və Yeralaşda rol alıb. 2012-ci ildə Anfisa Svetlana İvanova ilə birlikdə "Nağıl. Bəli" bədii filmində rol aldıqdan sonra məşhurlaşıb. Onun ikinci məşhurluğu isə STS telekanalında "Qapalı məktəb" mistik serialında tələbə Lilia Skvortsova rolunu oynadığı zaman gəlib. Anfisa Vistinqauzenin qəhrəmanı Loqos internat məktəbində on üç yaşlı vunderkind uşaq olub.

2010-cu ildən 2013-cü ilə qədər Anfisa Vistinqauzen "ZORRO" və "Musiqinin Səsi" musiqili filmlərində gənc Luiza rolunu oynayıb. 2016-cı ildən o, realiti-şounun on altı yaşlı iştirakçısı Nadya rolunu oynayan "Ada" serialında rol alır. Hazırda Anfisa Vistinqauzenin hesabında 20-dən çox film rolu var.

Anfisa Vistinqauzen 2017-ci ildən Sergey Gerasimov adına Ümum-Rusiya Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda təhsil alır. O, Vladimir Qrammatikovun emalatxanasında aktyor sənətinin sirlərini öyrənir.

7 oktyabr 2019-cu il - 26 noyabr 2019-cu il və 6 aprel 2020-ci il tarixlərində Yunna rolunda o, "Karusel" telekanalında ətraf mühitin mühafizəsi, təbii ehtiyatlardan qənaətlə istifadə və köhnə əşyaların təkrar emalı haqqında olan "Yaşıl Layihə" televiziya şousunun aparıcılığını edib.
## Peşəkar fəaliyyəti
### Səhnə Əyləncə Teatrı
* 2010—2011 — "ZORRO" muzikli — gənc Luiza;
* 2011-2012 — "Musiqinin Səsi" muzikli — gənc Luiza.
### Səsləndirməsi
* 2020-2023 — "Nağıl Patrulu" — Alyonka (3-cü mövsümdən), Şirin / Lord;
* 2021 — "Koşey. "Başlanğıc" - kadr arxasında səs;
* 2021 — "Musiqili Patrul. Nağıl Mahnıları" - səsləndirmə.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Анфиса Вистингаузен на сайте Афиша
* Анфиса Вистингаузен на сайте Ruskino.ru
* Анфиса Вистингаузен на сайте russacters.ru
* Профиль в журнале Вокруг ТВ
* Анфиса Вистингаузен примерила на себя роль демоницы. Вечерняя Москва.
Artur Berkut

**Artur Berkut** (əsl adı: Artur Vyaçeslavoviç Mixeyev , ) — rusiyalı rok və ağır metal müğənnisi. O, "Autograph", "Mavrik" və "Aria" kimi tanınmış musiqi qruplarında vokalist kimi çıxış etmişdir.

## Həyatı
Artur Berkut 24 may 1962-ci ildə Xarkov şəhərində, Moskva sirkinin truppasında çalışan bir ailədə anadan olmuşdur. 1984-cü ildən etibarən "Berkut" (qızıl qartal) səhnə adı ilə çıxış edir.

Artur Berkut, Rusiyanın rok və ağır metal səhnəsində özünəməxsus yeri olan bir sənətkardır. Onun vokal bacarıqları və musiqiyə olan bağlılığı, onu həm yerli, həm də beynəlxalq musiqi arenasında tanınan bir şəxsiyyətə çevirmişdir.

## Karyerası
1982-ci ildə Berkut, Sovet İttifaqının qabaqcıl art rok qruplarından biri olan "Autograph" qrupuna qoşuldu. 1989-cu ildə qrup ABŞ-də turneyə çıxır. Lakin 1990-cı ildə, elə turne zamanı, "Autograph" qrupr dağılır. Bundan sonra Berkut ABŞ-də qalır və müxtəlif musiqi layihələrində iştirak edir.

1997-ci ildə Berkut Rusiyaya qayıdır və "Master" qrupunun Avropa turnesində sesion vokalist kimi iştirak edir. Daha sonra Sergey Mavrin ilə birlikdə "Mavrik" adlı layihədə çalışır. Bu layihə çərçivəsində "Skitalets" (1997) və "Himicheskiy Son" (2001) albomlarında vokalist kimi çıxış edir. Lakin 2001-ci ildə Berkut layihədən ayrılır.

2002-ci ilin noyabrında Berkut, Rusiyanın tanınmış ağır metal qrupu olan "Aria" qrupuna qoşulur və qruipda Valeri Kipelovu əvəz edir. Onun iştirakı ilə qrup "Kreşçenie Oqnyom" (2003) və "Armageddon" (2006) albomlarını buraxır. Bu albomlar Rusiyada böyük uğur qazandı və Berkutun vokal ifası pərəstişkarlar tərəfindən müsbət qarşılandı.

2011-ci ildə Berkut "Aria" qrupundan ayrılır və onun yerinə Mixail Jitnyakov gətirilir. Ayrılma səbəbi rəsmi olaraq açıqlanmasa da, bəzi mənbələrdə canlı ifalarla bağlı narazılıqların olduğu qeyd olunur.

"Aria"dan ayrıldıqdan sonra Berkut öz adını daşıyan "Artur Berkut" adlı qrup yaratdı. Bu qrupla birlikdə "Stritreiser" (2023) və "Poka smert ne razluchit nas" (2023) albomlarını buraxdı. Bu albomlarda Berkut vokal ifaları ilə yanaşı, bəzi mahnıların bəstəkarı kimi də çıxış etmişdir.

Berkut, musiqi karyerası boyunca müxtəlif sənətçilərlə əməkdaşlıq etmişdir. O, "Moralny Kodeks", Vladimir Presnyakov, Valeriy Syutkin və Garik Sukachev kimi tanınmış musiqiçilərlə birgə layihələrdə iştirak etmişdir. Bu əməkdaşlıqlar onun musiqi üslubunun zənginləşməsinə və fərqli janrlarda təcrübə qazanmasına şərait yaratmışdır.

## Diskoqrafiya
**"Autograph"** **qrupu ilə:**

* Avtoqraf" (1986)
* "Kamenniy kray" (1989)
* "Tear Down the Borders" (1989)

**"Mavrik" qrupu ilə:**

* "Skitalets" (1997)
* "Ximiçeskiy Son" (2001)

**"Aria" qrupu ilə:**

* "Kreşçenie Oqnyom" (2003)
* "Armageddon" (2006)

**Solo**:

* "Poka smert ne razluçit nas" (2002)
* "Syuta tyomu veçnoy" (2016)
* "Tvoe vtoroye ya" (2019)
* "Stritreiser" (2023)
* 

## İstinadlar
Malaxto

**Malaxto** () — yaşıl lobyaya qoz və göyərti əlavə edilmiş gürcü mətbəxinin yeməyi. Adətən malaxto soyuq qəlyanaltı kimi süfrəyə verilir.
## Hazırlanması
Bişirmədən əvvəl lobya soyuq suda yuyulur, sərt sapı ayrılır. Təmizlənmiş lobya 40-50 dəqiqə aşağı istilikdə qaynadılır. Qoz, 1 diş sarımsaq və göyərti (keşniş, reyhan) ət maşınında çəkilir, sonra alınan kütləni lobya ilə qarışdırılır. Daha ləzzətli olması üçün yeməyi təqdim etməzdən əvvəl ona yetişməmiş üzümün suyu əlavə olunur.

Yemək soyuq halda verilir, ona görə bişdikdən sonra 15 dəqiqə soyumağa qoyulur. Əsasən malaxto cadi ilə süfrəyə verilir.
## İstinadlar
İranın Baş naziri

**İranın Baş naziri** () — 1907-ci ildən 1989-cu ilə qədər mövcud olmuş dövlət vəzifəsi. Bu vəzifə Qacarlar və Pəhləvilər sülalələri dövründə, həmçinin 1979-cu il İslam İnqilabından sonra İslam Respublikasında fəaliyyət göstərmişdir. 1989-cu ildə konstitusiya dəyişiklikləri nəticəsində baş nazir vəzifəsi ləğv edilmişdir.

## Tarix

### Qacarlar dövrü
1907-ci il konstitusiya inqilabı nəticəsində Qacarlar dövründə baş nazir vəzifəsi yaradıldı. İlk baş nazir Mirzə Nəsrulla xan olmuşdur. 1923-cü ildə sonuncu baş nazir Rza xan idi. O, 1925-ci ildə Qacarlar sülaləsini devirdi və özünü şah elan etdi.

### Pəhləvi dövrü
1925-ci ildə Rza şah Məhəmmədəli Füruğini baş nazir təyin etdi. 1941-ci ildə taxta çıxan Məhəmməd Rza Pəhləvi onu yenidən bu vəzifəyə qaytardı. 1953-cü ildə baş nazir Məhəmməd Musəddiq dövlət çevrilişinə cəhd etdi, lakin devrildi. 1979-cu il İslam İnqilabına qədər son baş nazir Şapur Bəxtiyar olmuşdur.

### İslam Respublikası dövrü
1979-cu ildə Ruhullah Xomeyni Mehdi Bazərganı müvəqqəti hökumətə baş nazir təyin etdi. Lakin həmin ilin noyabrında baş verən ABŞ səfirliyindəki girov böhranı nəticəsində hökumət istefa verdi.

1980-ci ilin yanvarında prezident seçilən Əbülhəsən Banisədr parlamentin təzyiqi ilə Məhəmmədəli Rəcaini baş nazir təyin etdi. Rəcai 1981-ci ildə prezident oldu, baş nazir postuna Məhəmməd Cavad Bəhünər gəldi. Hər ikisi 30 avqust 1981-ci ildə sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.

Oktyabrda prezident seçilən Əli Xamenei baş nazir vəzifəsinə sağçı Əli Əkbər Vilayətini təklif etdi, lakin parlamentdə çoxluğa sahib olan solçular Mir Hüseyn Musəvini irəli sürdülər. Ruhullah Xomeyninin müdaxiləsi ilə Musəvi baş nazir təyin edildi və 1989-cu ilə qədər vəzifədə qaldı. Həmin il konstitusiyaya edilən dəyişikliklərlə baş nazir vəzifəsi ləğv edildi.

## Baş nazirlərin siyahısı (1907–1989)
* Mirzə Nəsrulla xan
* Məhəmmədəli Füruği
* Məhəmməd Musəddiq
* Şapur Bəxtiyar
* Mehdi Bazərgan
* Məhəmmədəli Rəcai
* Məhəmməd Cavad Bəhünər
* Mir Hüseyn Musəvi

## Ədəbiyyat
* Abdürrəfiq Həqiqət, *İran vəzirləri: Büzürgmehrdən Əmir Kəbirə qədər*
* Məhəmməd Tağı Bahar, *İranın siyasi partiyalarının qısa tarixi*, Əmirkəbir, 1978
* Əli Rza Övsəti, *Son üç əsrdə İran*, I və II cildlər, Paktab Nəşriyyatı, Tehran, 2003

## Xarici keçidlər
* İranın baş nazirləri – WorldStatesmen.org
Nenad Zoniç

**Nenad Zoniç** (; ) — Serbiya hərbi xadimi, Serbiya Silahlı Qüvvələrinin briqada generalı, hazırda 63-cü Paraşüt Briqadasının komandiri. Keçmişdə Serbiya Silahlı Qüvvələrinin Xüsusi Briqadasının qərargah rəisi vəzifəsini icra etmişdir.

## Həyatı
1990-cı ildə Belqrad Hərbi Gimnaziyasını, 1994-cü ildə isə Yuqoslaviya Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasını (piyada fakültəsi) bitirmişdir. 2011-ci ildə komanda-qərargah heyətinin ixtisasartırma kurslarını, 2018-ci ildə isə Paris Hərbi Məktəbinin general qərargah kurslarını tamamlamışdır.

1994-cü ildən Yuqoslaviya Silahlı Qüvvələrində, sonradan isə Serbiya Silahlı Qüvvələri sıralarında xidmət etmişdir. O, vaxtının böyük hissəsini 63-cü Paraşüt Briqadasında keçirmişdir.

Yuqoslaviya Federativ Respublikası Silahlı Qüvvələrində və Serbiya və Monteneqro Silahlı Qüvvələrində 63-cü Paraşüt Briqadasında Paraşüt diversiya-kəşfiyyat taqımının komandiri, Axtarış-xilasetmə xidməti taqımının komandiri, Təhlükəsizlik orqanlarında referent, Hərbi polis məsələləri üzrə referat rəhbəri vəzifələrini tutmuşdur.

63-cü Paraşüt Briqadasının 63-cü Paraşüt Batalyonuna çevrilərək Serbiya Silahlı Qüvvələrinin Xüsusi Briqadasına daxil edilməsindən sonra Nenad Zoniç yeni briqadada Əməliyyat məsələləri və təlim qrupunda (63-cü batalyon) paraşütlə tullanma üzrə 1-ci dərəcəli referent və təlimatçı, 63-cü batalyonun komandir müavini, 63-cü batalyonun komandiri (podpolkovnik rütbəsində) vəzifələrini tutmuşdur.

Quru Qoşunları Komandanlığının əməliyyat mərkəzinin rəis müavini
Xüsusi Briqadanın qərargah rəisi
21 dekabr 2019-cu ildə Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiçin fərmanı və Serbiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının sərəncamına əsasən 63-cü Paraşüt Batalyonu əvvəlki formasını bərpa edərək yenidən 63-cü Paraşüt Briqadasına çevrilmişdir. Bu andan etibarən və hazırkı dövrə qədər briqada generalı Zoniç 63-cü Paraşüt Briqadasının komandiridir. 2021-ci il aprelin 5-də briqada generalı rütbəsinə yüksəlmişdir.

Nenad Zoniçin qardaşı döyüş əməliyyatlarında iştirakçı olmuş və hərbi vəzifəsini yerinə yetirərkən həlak olmuşdur.

## Mükafatları

Nenad Zoniç aşağıdakı orden və medallarla təltif edilmişdir:

* III dərəcəli "Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində xidmətlərə görə" ordeni (1999)
* "Sülhməramlı əməliyyatlarda iştirakına görə" xatirə medalı (2007)
* "32 illik səylə xidmətə görə" xatirə medalı (2014)
* "Belqrad-2014 Hərbi Paradında iştirakçı" xatirə medalı (2015)
* "Yuqoslaviya Federativ Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatlarında iştirakçı" medalı (2015)
* "Serbiya Silahlı Qüvvələrinin yubiley" medalı (2015)
* "Serbiya Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatlarında iştirakçı" medalı (2016)
* "Səylə xidmətə görə" gümüş medalı (2016)
* "NATO təcavüzündən Vətənin müdafiəsinin 20 illiyi" xatirə medalı (2019)

## Rütbələri

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Ryoko Kui

– yapon manqaka. 2014–2023-cü illərdə "Enterbrain" nəşriyyatının "Harta" jurnalında nəşr olunmuş "Delicious in Dungeon" manqa seriyasının müəllifi kimi tanınır.

## Karyerası
Ryoko Kui yaradıcılığına "Pixiv" və Comitia üçün işlər hazırlamaqla başlamışdır. 2008–2012-ci illərdə öz şəxsi bloqunda  adlı veb-komiks seriyasını yayımlamışdır. O, saytındakı fentezi manqasını öz hesabına nəşr etdirərək Comitia tədbirində nümayiş etdirmişdir. "East Press" nəşriyyatından bir redaktor onun manqasını nəşr etdirmək istəsə də, manqanın yaxşı satılmayacağını düşünüb qısa hekayələr toplusu kimi nəşr etdirməyə qərar vermişdir. Kui 2011-ci ildə  adlı qısa hekayələr toplusu ilə manqaka kimi debütünü gerçəkləşdirmişdir. 2012-ci ildə  adlı işi buraxılmışdır. Manqa redaktoru Masaru Hiroi onun "Pixiv"də əriştəni burnu ilə yeyən oğlandan bəhs edən  manqasını gördükdən sonra onunla email vasitəsilə əlaqə saxlamış və manqa çəkməyi təklif etmişdir.

Kui 2013-cü ildə "Terrarium in Drawer" manqasına görə Yaponiya Media İncəsənəti Festivalının Manqa bölməsi üzrə Mükəmməllik Mükafatının qalibi olmuşdur. 2014-cü ildə ilk uzun işi olan "Delicious in Dungeon" manqa seriyası serializasiya olunmağa başlamışdır. Kui bu manqasına görə 2015-ci ildə Comic Natalie Mükafatının qalibi olmuşdur. 2024-cü ildə manqa seriyasının anime serialı adaptasiyası çəkilmiş və Kui animenin istehsal prosesində yaxından iştirak etmişdir.

## Üslubu və şəxsi həyatı
Kui bir müsahibəsində özünü əjdahalarla assosiasiya etdiyini bildirmiş və əsərlərinin çoxunda əjdaha mövzusundan istifadə etmişdir. O, yeməklərlə arasının yaxşı olmadığını və uşaqlıqdan yemək seçdiyini bildirmişdir. Kui insanların qarşısında yemək yeməkdən və yemək yeyən insanları görməkdən nifrət etdiyi üçün yeməyini tualetdə yeyirdi.

Kui videooyunların və stolüstü oyunların fanatıdır. O, balaca olanda atasının necə "Wizardry" oynadığını izləmişdir. İlk oyun konsolu valideynlərinin bir lotereyada udduqları Famicom olmuşdur. Lakin imtahanlara hazırlaşdığı üçün oyunlardan uzaqlaşmışdır. O, təkrar oyun oynamağa "Delicious in Dungeon" manqası üçün araşdırma apararkən başlamış və rol oyunları ilə tanış olmuşdur. O, "Disco Elysium" kimi yuxarıdan aşağı prespektivə, həyəcanlı hekayəyə və ağır mətnlərə malik olan, eləcə də, oyunçuların seçimlərinin böyük təsirə malik olan oyunları bəyəndiyini qeyd etmişdir. "Papers, Please" onun ilk indi oyun təcrübəsi olmuşdur. O, "Gorogoa" və "Superliminal" kimi indi pazl oyunlarını bəyənir. Kui öz bloqunda "", "", "Baldur's Gate 3", "" kimi videooyunların fanartlarını çəkmişdir.

## Biblioqrafiya

### Manqalar

*  
*  
*  
* 

### Artbuklar

* "Daydream Hour", "Harta" jurnalı cild 37, 12 avqust 2016, 
* "Daydream Hour 2", "Harta" jurnalı cild 41, 15 avqust 2017, 
* "Daydream Hour 3", "Harta" jurnalı cild 74, 15 may 2020, 
* "Daydream Hour 4", "Harta" jurnalı cild 81, 15 fevral 2021, 
* "Daydream Hour 5", "Harta" jurnalı cild 96, 12 avqust 2022, 
* , 15 yanvar 2024, 

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ryoko Kuinin şəxsi bloqu
Teodor Qılıbov

**Teodor (Todor) Xristov Qılıbov** (; ) — Bolqarıstan stenoqrafı, Bolqarıstan stenoqrafiyasının nəzəriyyə və metodikasının işləyicisi. Onun rəhbərliyi ilə standart bolqar yazı maşını klaviaturası yaradılmışdır. O, Bolqarıstan Xalq Məclisinin stenoqrafiya rəhbəri, Sofiya Universitetinin tarix-filologiya fakültəsinin müəllimi olmuşdur.

## Həyatı
Teodor Qılıbov 25 fevral 1870-ci ildə Osmanlı imperiyasının paytaxtı olan Konstantinopol (indiki İstanbul) şəhərində anadan olmuşdur. O, 1885-ci ildə Kaloferdə gimnaziyanı bitirmişdir. Qılıbov ali təhsil aldıqdan sonra stenoqraf kimi çalışmışdır. O, 1899–1924-cü illərdə Bolqarıstan Xalq Məclisində stenoqrafiya bürosunun və stenoqrafiya şöbəsinin rəhbəri olmuşdur. Qılıbov Azad Universitetdə stenoqrafiya üzrə mühazirələr oxumuşdur. O, Xalq Təhsili Nazirliyində stenoqrafiya müəllimlərinin imtahanlarını qəbul edən imtahan komissiyasının sədri olmuşdur. Qılıbov Bolqarıstan Stenoqrafiya İnstitutunun yaradılması təşəbbüskarı olmuş və onun direktoru təyin edilmişdir. O, "Qabelsberqer" və "Bırzopis" bolqar stenoqrafiya cəmiyyətlərinin sədri idi. Qılıbov 1907-ci ildən İspaniya Stenoqrafiya Federasiyasının fəxri üzvü, "Qabelsberqer" Beynəlxalq Stenoqrafiya Cəmiyyətinin fəxri üzvü olmuşdur. O, 13 mart 1923-cü ildən 1927-ci ilə qədər Sofiya Universitetinin tarix-filologiya fakültəsində stenoqrafiya (nitqlərin yazılması, stenoqrafiya tarixi və metodikası) üzrə dosent kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Qılıbov 1893-cü və 1906–1907-ci illərdə "*Bırzopis*" jurnalının redaktoru və müəlliflərindən biri olmuşdur. O, 1903-cü ildə Bolqarıstan Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən nəşr olunan "*Ümumi bolqar stenoqrafik yazı təlimatı*"nın () yaradıcılarından biri olmuşdur. Qılıbov 1924–1926-cı illərdə "*Stenoqrafsko spisanie*" jurnalında, 1933-cü ildə isə "*Bolqarıstan Stenoqrafiya İnstitutunun büllenteni*"ndə işləmişdir. O, "*İlk stenoqrafiya təlimatı*" kitabının müəllifidir.

Qılıbov həmçinin, standart bolqar yazı maşını klaviaturasının işləyicisi kimi tanınır, bu klaviatura bəzən erqonomiklik baxımından Dvorak klaviaturasına bərabər hesab olunur. Bu klaviaturanın hazırlanması 1907-ci ilə aiddir. Qılıbov bolqar dilində 10 min sözü hərflərin tezliyi baxımından təhlil edərək, on barmaqla çap üçün standartlaşdırılmış Bolqarıstan klaviaturasını (BDS) hazırlamışdır.

 ы у е и ш щ к с д з ц
 я а о ж г ь т н в м ч
 ю й ъ э ф х п р л б

Bu klaviatura sayəsində bolqarlar beynəlxalq yazı yarışlarında müntəzəm olaraq qalib gəlir, dəqiqədə 1000-dən çox simvol çap edirdilər.

Teodor Qılıbov 4 mart 1935-ci ildə Sofiyada vəfat etmişdir. 23 mart 2017-ci ildən Antarktidada yerləşən I Aleksandr Torpağında bir silsilə onun adını daşıyır.

## İstinadlar
Meybi Beybi (müğənni)

**Meybi Beybi** (əsl adı: Viktoriya Vladimirovna Lysyuk , ) — Belarus əsilli rusiyalı pop və rep müğənnisi. O, "Frendzona" qrupunun keçmiş üzvü və solo karyerası ilə tanınır.

## Həyatı
Viktoriya Lysyuk 27 sentyabr 1995-ci ildə Belarusun Jabinaka şəhərində anadan olmuşdur. O, Rusiyada təhsil almış və Sankt-Peterburq Dövlət Nəqliyyat Universitetini bitirmişdir. Musiqi karyerasına 2012-ci ildə başlamış və əvvəlcə rok qrupunda çıxış etmişdir.

Meybi Beybi, 2020-ci ildə verdiyi bir müsahibədə biseksual olduğunu bildirmişdir.

O, TikTok platformasında 4 milyon, Instagramda isə 800,000-dən çox izləyiciyə malikdir.

## Karyerası
Meybi Beybi, "Frendzona" adlı musiqi qrupunun solisti olmuşdur. Bu qrupla birlikdə bir neçə albom və sinql buraxmışdır.

2018-ci ildən etibarən solo karyerasına başlamış və "Butyloçka", "Askorbinka", "Tamagoçi" (Alena Şvets ilə), "Ne ispravlyus" (Dora ilə) və "Barbisaiz" (Dora ilə) kimi mahnılarla tanınmışdır.

13 iyun 2018-ci ildə Meybi Beybi "Askorbin turşusu" mahnısı ilə ilk solo sinqlını izləyicilərə təqdim edir. 4 mart 2019-cu ildə bu mahnının yenilənmiş versiyası ("Askorbin turşusu 2.0") və onun üçün videonu təqdim edir.

2022-ci ilin aprel ayında, "Friendzone" qrupunun dağılmasından sonra "Maybeland" adlı ilk tammetrajlı albom üzərində iş elan edir.

2023-cü il noyabrın 17-də o, "Shawty" adlı ikinci studiya albomunu buraxır.

Onun musiqi tərzi pop, EDM və rep janrlarının qarışığını əhatə edir və gənc dinləyicilər arasında populyarlıq qazanmışdır. Meybi Beybi, musiqi karyerası boyunca müxtəlif sənətçilərlə əməkdaşlıq etmiş və bir sıra uğurlu layihələrdə iştirak etmişdir. Onun musiqi tərzi və fərqli imici, onu Rusiya və Belarus musiqi səhnəsində tanınan bir sima etmişdir.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* Maybeland (2022)
* Shawty (2023)

### Mini albomlar
* Tolko esli v şyoçku (2018)

### Seçilmiş Sinqlər
* "Butyloçka" (2018)
* "Askorbinka" (2018)
* "Tamagoçi" (2019)
* "Ne ispravlyus" (2020)
* "Barbisaiz" (2021)
* "Shipuaka!" (2022)
* "Zayka" (2023)
* "Heartbreak" (2024)
* "Oops!" (2025)
* "Lady Slay" (2025)
* "Klub" (2025)

## İstinadlar
Gürcüstan Təsviri Sənətlər Muzeyi

**Gürcüstan Təsviri Sənətlər Muzeyi** () — Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində, Rustaveli prospektində yerləşən özəl incəsənət muzeyi. Muzeydə Gürcüstanın ən böyük telekommunikasiya şirkəti "MagtiCom"un qurucuları olan Corc (Cia) Coxtaberidze və Manana Şevardnadzenin ailəsinə məxsus sənət əsərləri kolleksiyası nümayiş etdirilir.

## Tarixi

Corc (Cia) Coxtaberidze və həyat yoldaşı Manana Şevardnadze 1990-cı illərdə sənət əsərləri toplamağa başlamışlar. Uğurlu sahibkarlıq fəaliyyətindən sonra Coxtaberidze şəxsi kolleksiyası üçün sənət əsərləri almağa başlamışdır. Tezliklə o, kolleksiyasının düzgün saxlanılmadan və ictimai sərgilər olmadan dünyaya səpələnəcəyi halda əbədi itirilə biləcəyini anlamışdır. Əsərlərin böyük hissəsi Sovet İttifaqı dövründə yaradılmışdı və buna görə də hələ dünyada geniş tanınmamışdı. Beləliklə, Coxtaberidze gürcü sənətini toplamaq, bərpa etmək və qorumaq ideyası ilə çıxış etmişdir. Əvvəlcə yeni muzey binası tikmək niyyəti yox idi. Kolleksiyaçının planı bütün rəsmləri Gürcüstanın dövlət muzeylərinə ötürmək idi, lakin SSRİ-nin dağılması və sonrakı iqtisadi və vətəndaş qeyri-sabitliyi səbəbindən dövlət muzeyləri ağır vəziyyətə düşdü və bütün əsərləri qəbul edə bilməmişdi.

Gürcüstanın ən böyük telekommunikasiya şirkətinin rəhbəri olan Coxtaberidze, Gürcüstan Təsviri Sənətlər Muzeyi və Sənət Evi olacaq bina kompleksi tikmək qərarına gəlmişdir. Tikinti prosesinə 2013-cü ildə başlanılmış və bu, Gürcüstanda sənət sərgiləri üçün xüsusi olaraq inşa edilən yeganə bina olmuşdur. Muzey rəsmi olaraq 26 sentyabr 2018-ci ildə açılmış, ziyarətçilər üçün isə həmin ilin 2 oktyabr tarixində açılmışdır.

## Kolleksiyası
Muzeyin kolleksiyasında son 70 ildə 80-dən çox rəssam tərəfindən yaradılmış 3500-dən çox sənət əsəri, o cümlədən Sergey Paracanovun əsərləri saxlanılır. Onlar muzeyin üçüncü, dördüncü və beşinci mərtəbələrində 31 zalda və 3 pilləkən qəfəsində müasir tələblərə cavab verən işıqlandırma, temperatur və kondisionerlə daimi nümayiş etdirilir. Zallar sahəsi 7000 m²-dir. Muzeyin ekspozisiyası mərtəbələrdə xronoloji ardıcıllıqla düzülüb. Burada həmçinin ayrı-ayrı rəssamların əsərlərindən ibarət xronoloji sərgi təşkil olunub, rəssamın müxtəlif inkişaf dövrlərini əks etdirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ოფიციალური საიტი
İrma Çremoşnik

**İrma Çremoşnik** (; ) — Sloveniya-Yuqoslaviya arxeoloqu və filoloqu. O, Bosniya və Herseqovinada qədim Roma yaşayış məntəqələrinin qazıntıları ilə tanınmışdır.

## Həyatı
İrma Çremoşnik indiki Rumıniyanın Arad şəhərində, Sloveniya tarixçisi Qreqor Çremoşnikin ailəsində anadan olmuşdur. O, Sarayevoda böyümüşdür. Çremoşnikin atası burada Bosniya və Herseqovina Milli Muzeyində işləyirdi. Sarayevoda məktəb və gimnaziyanı bitirdikdən sonra o, Makedoniyaya köçmüşdür. Onun atası burada Skopye Universitetinin fəlsəfə fakültəsində orta əsr tarixi dərs deyirdi. Çremoşnik bu universitetə daxil olaraq klassik filologiya təhsili almışdır. Universiteti bitirdikdən sonra 1940–1941-ci illərdə Tetovoda, 1941-ci ildə Skopyedə, 1941–1942-ci illərdə isə Nişdə məktəbdə müəllimlik etmişdir.

Çremoşnik 1944–1947-ci illərdə Belqrad İncəsənət Muzeyində kurator, daha sonra Bosniya və Herseqovina Milli Muzeyində işləmişdir. Lyublyana Universitetinin fəlsəfə fakültəsində arxeologiya təhsili almış və 1952-ci ildə burada doktorluq dərəcəsi qazanmışdır. 1976-cı ildə təqaüdə çıxana qədər Milli Muzeydə çalışmışdır. 29 iyun 1990-cı ildə Slanoda vəfat etmiş və Lyublyanada dəfn olunmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Çremoşnik müasir Bosniya və Herseqovina ərazisində, xüsusilə Vişiçi kəndi (Çaplina obşinası) və Panik (Bileça obşinası) ərazisində qədim Roma villalarının və Roma yaşayış məntəqələrinin bir sıra arxeoloji qazıntılarına rəhbərlik etmişdir. Vişeqrad obşinasında yerləşən Muşiçi və Bielyina obşinasında yerləşən Batkoviçdə slavyan yaşayış məntəqələrinin qazıntılarında iştirak etmişdir. Bunlar Bosniya və Herseqovinada ən qədim slavyan yaşayış məntəqələri kimi tanınır. Çremoşnikin tanınmış əsərlərindən biri 1984-cü ildə nəşr olunan "*Roma dövrünün mozaikaları və divar rəsmləri*" () əsəridir. O həmçinin, atasının əsərlərinin redaktə edilməsində və nəşrində iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Ambloplites cavifrons

**Ambloplites cavifrons** — Günəbaxan balıqları fəsiləsinə (Centrarchidae) aid olan şirin su balığı növü. Bu növ yalnız ABŞ-nin şərqində, Virciniya və Şimali Karolina ştatlarında yayılmışdır.

## Yayılması

"Ambloplites cavifrons" balıqları ABŞ-nin Atlantik sahilində yerləşən Virciniya və Şimali Karolina ştatlarının bir neçə çay sistemində yayılmışdır. Onların yayılma arealı Çovan, Roanoke, Tar, Neuse və Keyp Fear çay sistemlərini əhatə edir, lakin Roanoke sisteminin yuxarı hissələrindən tamamilə yox olmuşdur. Tarixi olaraq, idman balıqçılığı məqsədi ilə orta Nyu River və Yames River çay sistemlərinə təqdim edilmişdir, lakin bu cəhdlər davamlı populyasiya yaratmaqla nəticələnməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xyrauchen texanus

**Xyrauchen texanus** (*Razorback çəkisi*) — ABŞ-nin cənub-qərbində və keçmişdə Şimali Qərbi Meksikada çaylar və göllərdə rast gəlinən balıq növü.

## Təsvir

"Xyrauchen texanus" ən çox başı ilə bel üzgəci arasındakı kəskin kənarlı qabarıqlığı ilə tanınır, bu onun ümumi adına və alternativ adı olan "qozbel çəki"yə səbəb olmuşdur. Bu balıq 91 sm (3 fut) uzunluğa və 6 kq (13,2 funt) çəkiyə qədər çıxa bilər. Adi uzunluğu 50 sm (1,6 fut) təşkil edir. Balığın üst tərəfi zeytun-qəhvəyi ilə qara rəngdədir, alt tərəfi isə daha açıq sarı rəngdədir. Yetkin razorbacklər digər çəkilərdən asanlıqla predorsal kəlmə ilə fərqlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lazar Dokiç

**Lazar Dokiç** (; ) — Serbiya həkimi, anatomu, pedaqoqu və siyasətçisi. O, Serbiya krallığının təhsil naziri, sonra baş naziri olmuş, kral Aleksandr Obrenoviçin müəllimi kimi çalışmışdır. Dokiç Serbiya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının fəxri akademiki (15 noyabr 1892-ci ildən), Serbiya Elmi Cəmiyyətinin üzvü (25 yanvar 1870-ci ildən) olmuşdur.

## Həyatı
Lazar Dokiç 27 sentyabr 1845-ci ildə Serbiyanın paytaxtı olan Belqrad şəhərində anadan olmuşdur. O, Belqradda ibtidai məktəb və gimnaziyanı bitirdikdən sonra Vyana və Praqada tibb təhsili almış, Serbiyaya qayıdaraq on beş il Ujitse şəhərində rayon həkimi kimi çalışmışdır.

Serbiya–Osmanlı müharibəsi zamanı Dokiç Serbiya ordusunun Şumadiya korpusunda hərbi həkim kimi xidmət etmişdir. Müharibədən sonra Lazar Dokić Belqrad Universitetində anatomiya, zoologiya və fiziologiya professoru təyin edilmişdir. O, 1883-cü ildə kral ailəsinin şəxsi həkimi və gənc vəliəhd şahzadə Aleksandr Obrenoviçin tərbiyəçisi olmuşdur. Obrenoviçlərin sadiq tərəfdarı kimi tanınan Dokiç 1889-cu ildə Dövlət Şurasının sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

1 aprel 1893-cü ildə on altı yaşlı şahzadə, ordu və hökumət üzvlərinin dəstəyi ilə, Serbiya konstitusiyasını pozaraq, özünü yetkin elan etmiş və yeni Serbiya kralı elan edilmişdir. Bu çevriliş nəticəsində regentlik və nazirlər kabineti süqut etmişdir. Gənc hökmdar Lazar Dokiçi baş nazir təyin etmişdir. Buna baxmayaraq, "*[[Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti]]*"nə görə, Dokiç siyasətlə xüsusilə maraqlanmırdı:

Dokiç Xalq Radikal Partiyasının üzvü olduğuna görə onun formalaşdırdığı nazirlər kabineti, Serbiya Hərb Nazirliyi istisna olmaqla, tamamilə radikal idi. Cəmi iki ay sonra Dokiç xəstələnmiş və onun yoxluğunda kral nazirlərlə münaqişəyə girmişdir. Nəticədə hərbi nazir Draqutin Franasoviç istefa vermişdir. Onun yerinə Sava Qruiç gəlmişdir və o, Dokiçin ayrılmasından (5 dekabr 1893) sonra üçüncü dəfə kabinetə rəhbərlik etmişdir. Lazar Dokiç 13 dekabr 1893-cü ildə Opatiyada vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Epinephelus morio

**Epinephelus morio** — "Serranidae" fəsiləsinə aid olan "Epinephelinae" yarımfəsiləsinin dəniz şüaüzgəcli balıqlarından bir növü. Bu fəsiləyə "anthias" və "dəniz xallıları" da daxildir. Bu balığa qərb Atlantik okeanında rast gəlinir.

## Yayılması

"Epinephelus morio"-nun tipik yayılma sahəsi qərb Atlantikin sahil bölgələridir. Bu, Braziliyanın cənubundan ABŞ-də Şimali Karolinaya qədər uzanır və Meksika körfəzi ilə Bermudu da əhatə edir. Bu balıq geniş kontinental şelfləri olan ərazilərdə yaşayır və neritik növ hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sphecotheres vieilloti

**Sphecotheres vieilloti** (*Avstralasiya əncir quşu*) — Həmçinin "yaşıl əncir quşu" kimi tanınan (Timor əncir quşu ilə qarışdırılmamalıdır), şimalı və şərqi Avstraliya, cənubi Yeni Qvineya və Kay adalarında geniş meşəli yaşayış yerlərində yaşayan orta ölçülü quş növü. Bu quş öz yayılma sahəsinin böyük hissəsində çoxsaylıdır və bir çox qorunan ərazilərdə rast gəlinir. Nəticə etibarilə, "BirdLife International" və "IUCN" tərəfindən "ən az narahatlıq doğuran" kateqoriyasında qiymətləndirilir.

## Taksonomiya və sistematika

"Sphecotheres vieilloti" əvvəllər "yaşıl əncir quşu"nun yarımnövü hesab olunur və sadəcə "əncir quşu" adlandırılırdı. Bu ad hələ də Avstraliyada geniş istifadə olunur, çünki Avstralasiya əncir quşu burada yeganə əncir quşu növüdür. Avstralasiya əncir quşu yaşıl əncir quşundan əsasən ölçülər, lələk rəngi və biocoğrafiya fərqlərinə görə ayrılmışdır. Bundan əlavə, Avstralasiya əncir quşu bəzən iki ayrı növə bölünür: şimaldakı "sarı əncir quşu" (Sphecotheres vieilloti flaviventris) və "yaşıl və ya cənub əncir quşu" (Sphecotheres vieilloti vieilloti). Lakin bu iki növ bir-biri ilə təmasda olduqları yerlərdə geniş şəkildə qarışır, bu da onların tək bir bioloji növ olduğu fikrini dəstəkləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anhinga novaehollandiae

**Anhinga novaehollandiae** (*Avstraliya ilanquşu*) — Anhingidae fəsiləsinə aid olan quş növü. Bu quş Avstraliya, İndoneziya və Papua-Yeni Qvineyada yaşayır.

## Etimologiya

Avstraliya ilanquşunun qalıqları Avstraliyanın müxtəlif Pleistosen təbəqələrində tapılmışdır.
Bu növ üçün "ilanquşu", "dələquşu", "iynədimdik" və "ilanquşu" kimi ümumi adlar da istifadə olunur. Avstraliyanın cənub-qərbində yaşayan Noongar xalqı onu "mimal" adlandırır. Con Qould isə bu quşu "Yeni Holland ilanquşu" və ya "Yeni Holland şeytan-quşu" kimi də adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rhipidura dryas

**Rhipidura dryas** (*Arafura yelpikquyruğu*) — Bəzən "meşə yelpikquyruğu" adlandırılan, Kiçik Zond adaları, Avstraliyanın şimal sahilləri (Kimberlidən Keyp-York yarımadasının qərb hissəsinə qədər), Şimal Ərazisinin Top End bölgəsi və cənubi Yeni Qvineya ərazilərində yaşayan quş növü. Bu növ, qırmızı yelpikquyruq (Rhipidura rufifrons) ilə oxşar olsa da, taksonomik olaraq ondan ayrılmışdır. Coğrafi yayılma arealları bir-birindən fərqlidir, yalnız şərqi Molukka adalarında kiçik bir üst-üstə düşmə var. Arafura yelpikquyruğu qırmızı yelpikquyruqdan daha solğun rənglərə malikdir və qırmızı rəng daha məhduddur.

## Yarımnövlər

Bu növün iki yarımnövü var:
* "R. d. streptophora" (Ogilvie-Grant, 1911) – Yeni Qvineyanın cənub mərkəzi sahilləri.
* "R. d. dryas" (Gould, 1843) – Şimal-şərqi Qərbi Avstraliyadan şimal-qərbi Kvinslendə qədər və Avstraliyanın şimal-qərb, mərkəzi şimal sahillərindəki adalarda.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dicrurus andamanensis

**Dicrurus andamanensis** (*Andaman dronqosu*) — "Dicruridae" fəsiləsinə aid quş növü.

## Yarımnövlər və yayılması
"Dicrurus andamanensis" Benqal körfəzində yerləşən Andaman adalarına endemikdir. Əvvəllər qara dronqonun (Dicrurus macrocercus) yarımnövü kimi təsnif edilsə də, son genetik tədqiqatlar onun ayrı bir növ olduğunu təsdiqləmişdir. Dr. S. Krişnan tərəfindən 2015-ci ildə "Avian Biology Research" jurnalında dərc olunan DNT təhlili bu təsnifatı təsdiqlədi.

## Həmçinin bax
* Dicrurus aeneus
* Dicrurus annectens
* Dicrurus forficatus

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Albaniyada dinsizlik

**Albaniyada dinsizlik** — Albaniya cəmiyyətində qeyri-dindarlıq, dinsizlik, ateizm və aqnostisizm elementləri. Albaniyada islam və xristianlıq kimi dominant dinlərlə yanaşı, bu elementlər də mövcuddur. Albanların əksəriyyəti sekulyar həyat tərzi sürür və dini düşüncələrin onların həyat tərzini formalaşdırmasını və ya şərtləndirməsini rədd edir.

## Tarixi

Albanlarda qeyri-dindarlıq Osmanlı imperiyasının son dövründə alban milliyyətçiliyinin yüksəlişi kontekstində artan antiklerikalizm və sekulyarlaşma dövründən sonra ortaya çıxmışdır. Bu dövrdə bəzi müəlliflər dinə qarşı təhqiramiz ifadələr işlətmişdir, lakin dini tərk etməyi açıq şəkildə müdafiə edən ilk şəxs 1934-cü ildə İsmət Toto olmuşdur. Bundan sonra 1935-ci ildə Anastas Plasarinin əsərləri ərsəyə gətirilmişdir.

1946-cı ildən etibarən Albaniyada kommunist hakimiyyəti dövründə din əvvəlcə məhdudlaşdırılmış, sonra 1967-ci ildə Ənvər Xocanın dövlət ateizmini qəbul etməsi ilə ictimai dini təcrübə qadağan edilmişdir. Buna baxmayaraq, bəzi individual təcrübələr davam etdirilmişdir. Bu vəziyyət 1985-ci ildə məhdudiyyətlərin yumşaldılması və 1990-cı ildə Ramiz Aliya dövründə tamamilə ləğv edilməsinə qədər davam etmişdir. BMTİP-nin sorğusu göstərmişdir ki, albanların böyük əksəriyyəti milliyyətçiliyin, dinsizliyin və kommunist hakimiyyəti dövründə dinin qadağan edilməsinin dini tolerantlığın əsasını qurmağa kömək etdiyini qəbul edir.

### XXI əsrdə
Hal-hazırda qeyri-dini əhalinin sayına dair təxminlər çox fərqlidir. Özünü ateist kimi tanıdan əhalinin sayı 2,5%-dən 8%-ə, hətta 9%-ə qədər dəyişir, digər təxminlər isə qeyri-dindarlığın 39% (9% "ateist", 30% "qeyri-dini") olduğunu, 61%-nin dinin həyatları üçün "vacib" olmadığını və 72%-nin dini təcrübələrdə iştirak etmək istəmədiyini bildirmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, özünü müsəlman və ya xristian kimi tanıdan bir çox alban yalnız az sayda dini təcrübəyə riayət edir və ya ümumiyyətlə riayət etmir. 2008-ci, 2009-cu və 2015-ci illərdə aparılan sorğular Albaniyanı dünyada ən az dindar 20-ci ölkə kimi göstərmişdir və əhalinin 39%-i dindar olmuşdur.

Albaniyada dini kimlik adətən ailə tarixi ilə ötürülür, nəinki həqiqi təcrübə ilə. Geniş yayılmış dini təcrübənin olmamasına baxmayaraq, sorğularda xarici ateistlərə qarşı müəyyən antipatiya aşkarlanmışdır və açıq şəkildə ateist olduğunu bəyan edən bir çox ictimai xadimlərin olmağına baxmayaraq, ateistlərə qarşı mənfi ictimai müzakirələrdən şikayətlər də olmuşdur.

## İstinadlar
Myrmothera berlepschi

**Myrmothera berlepschi** (*Amazon antpittası*) — "Grallariidae" fəsiləsinə aid quş növü. Bu növ Boliviya, Braziliya və Peruda yayılıb.

## Taksonomiya və sistematika

Amazon antpittası ilk dəfə 1903-cü ildə "Grallaria berlepschi" kimi təsvir edilmişdir. Daha sonra "Hylopezus" cinsinə, daha sonra isə "Myrmothera" cinsinə daxil edilmişdir. Bu növün iki yarımnövü mövcuddur: nominal yarımnöv "Myrmothera berlepschi berlepschi" (Hellmayr, 1903) və "Myrmothera berlepschi yessupi" (Carriker, 1930).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Skopye saat qülləsi

**Skopye saat qülləsi** — Şimali Makedoniyanın paytaxtı Skopye şəhərində saat qülləsi. Sultan Murad məscidi məscidinin şimalında, lakin onun tərkibində yerləşən altı mərtəbəli saat qülləsidir. 1566–1572-ci illər arasında tikilmişdir. Bu, Osmanlı dövlətinin ərazisində ilk saat qülləsi olmuşdur. Saatın mexanizmi Osmanlı imperiyası tərəfindən işğal olunan Macarıstanın Sigetvar şəhərindəki saat qülləsindən gətirilmişdir. Qüllə əvvəlki orta əsr müdafiə qülləsinin təməli üzərində inşa edilmişdir. Əvvəllər taxtadan olmuşdur, lakin sonradan kərpiclə yenidən tikilmişdir.

## Tarixi
Məlumatlara görə, qüllə 1566–1572-ci illər arasında inşa edilmişdir, saat isə işğal olunmuş Macarıstanın Sigetvar şəhərindən gətirilmişdir. Onun aşağı kərpic hissəsi, əslində, Müqəddəs Sürətli Georgi monastırını qoruyan səddin tərkibindəki dörd qüllədən birinin qalığıdır. 1689-cu ildə şəhərdə baş verən yanğında qüllə ciddi zərər görmüşdür, lakin 1904-cü ilə qədər ilkin formada qalmışdır. Həmin il vali Hafiz Paşanın əmri ilə qüllə yenidən təmir edilərək indiki formasına və 37 metr hündürlüyünə çatdırılmışdır. 1963-cü il zəlzələsində saat qülləsi böyük zərər görmüş və saat mexanizmi itirilmişdir. Sonradan qüllənin binasının bərpa olunmağına baxmayaraq, saat mexanizmi yenilənməmişdir. Yeni saatlar 26 2008-ci ildə Çair bələdiyyəsinin rekonstruksiya layihəsi çərçivəsində qülləyə əlavə edilmişdir.

## Memarlığı
Qüllənin görünüşü və məqsədi haqqında ən çox məlumat məşhur səyyahların qeydlərindən əldə edilir. Belə ki, Fransa səyyahı səyyah Filip Düfren-Kane qeyd etmişdir:

Hacı Xəlfəyə görə isə bu saat qülləsi xristianların bütün qüllələri arasında ən böyüyü olmuş, saat gündüz və gecə saatları çalmışdır. Zəng səsi "iki saat məsafədə" eşidilirdi.

Övliya Çələbi və Hacı Xəlfənin qeydlərindən görünür ki, qüllənin ilkin forması altıbucaqlı təmələ malik olmuş, üst hissəsi taxta konstruksiyadan tikilmişdir. 1904-cü ildə yenidən qurulduqdan sonra taxta konstruksiya dəyişdirilərək bina tamamilə kərpicdən inşa edilmişdir. Qüllənin dibindən saatların yerləşdiyi zirvəyə qədər 105 pillə aparır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Саат кулата на разгледница од 1927 година
* Саат-кула Скопје
Rasbora

**Rasbora** — "Danionidae" fəsiləsinə aid balıq cinsi. Onlar Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyanın, həmçinin Çinin cənub-şərqinin şirin su məskənlərində yaşayırlar. Tək bir növ, "R. gerlachi", yalnız köhnə bir nümunədən məlumdur və iddiaya görə Afrika (Kamerun) mənşəlidir, lakin bu mənbə şübhəli hesab edilir.

## Taksonomiya

Bir neçə Rasbora növü müntəzəm olaraq akvariumlarda saxlanılır. "Rasbora" ümumi ingilis dilində ad kimi istifadə olunur və bu ad həm Rasbora cinsinə, həm də "Brevibora", "Boraras", "Megarasbora", "Metzia", "Microdevario", "Microrasbora", "Rasboroides", "Rasbosoma", "Sawbwa", "Trigonopoma" və "Trigonostigma" cinslərinə aid olan bir neçə növ üçün istifadə edilir. Keçmişdə bu yaxın cinslərin bəziləri Rasbora cinsinə daxil edilirdi. 2007-ci ildə aparılan təhlildə Rasbora cinsinin monofiletik qrup olmadığı müəyyən edildi. Lakin "Boraras" və "Trigonostigma" cinsləri monofiletik hesab edildi.
"FishBase"-ə görə, bu cinsdə 84 tanınmış növ var. Bu, "Catalog of Fishes" tərəfindən qəbul edilən təsnifatdan bir qədər fərqlənir, çünki orada bəzi növlər gənc sinonimlər kimi qəbul edilir və aşağıda siyahıya alınmayan bir neçə digər növ etibarlı növlər kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Astrochelys yniphora

**Astrochelys yniphora** — kritik təhlükə altında olan bir tısbağa növü. Qeyri-qanuni ev heyvanı ticarəti üçün ovlanması səbəbindən ciddi təhlükə ilə üz-üzədir.

## Yaşayış yeri
Yalnız Madaqaskarda rast gəlinir. Bu növ angonoka, kotan tısbağası, Madaqaskar tısbağası və Madaqaskar bucaqlı tısbağası adları ilə də tanınır. Təbiətdə 400-dən az fərdin qaldığı ehtimal edilir. Bu tısbağa yalnız Madaqaskarın şimal-qərbindəki Baly körfəzi bölgəsinin quru meşələrində, Soalala şəhəri yaxınlığında (Baie de Baly Milli Parkı da daxil olmaqla) tapılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gümüş dollar (balıq)

**Gümüş dollar balığı**  adətən Metynnis cinsinə aid olan bir neçə tropik balıq növünə verilən ümumi ad.

## Xarakteristikası
Gümüş dollar balığı sakit və qrup halında yaşayan bir növdür və əsasən suyun orta və yuxarı səviyyələrində üzür. Onların orta ömür müddəti 10 ildən azdır, lakin akvarium şəraitində daha uzun müddət yaşaya bilərlər. Yumurtalarını substrata yapışdırmadan suya səpələyən bentosik kürütökmə üsulu ilə çoxalırlar. Yetkin fərdlər təxminən 2000 yumurta qoyurlar. Bu proses isti, yumşaq su və aşağı işıqlandırma şəraitində baş verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Chaunacidae

**Chaunacidae** — Lophiiformes dəstəsinə aid olan monofiletik Chaunacoidei yarımdəstəsinin tək fəsiləsi.

## Taksonomiya
Dəniz qurbağaları ilk dəfə 1863-cü ildə amerikalı bioloq Theodore Gill tərəfindən ayrı bir ailə, Chaunacidae kimi təqdim edilmişdir. Charles Tate Regan bu ailəni 1912-ci ildə Lophiodea yarımdəstəsinin Antennariformes bölməsinə daxil etmişdir. 1981-ci ildə Theodore Wells Pietsch III Reganın 1912-ci ildəki qruplaşdırmalarının monofiliyasının təsdiqlənmədiyini müəyyən etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər