open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tihamə

**Тixama** () — qumlardan ibarət olan və Ərəbistan yarımadasının qərb, cənub-qərb sahillərini əhatə edən səhra. Səhra Qırmızı dəniz və Hiçaz, Asir dağları arasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Səudiyyə Ərəbistanı və Yəmən ərazisində yerləşir. Sahilboyu səhranın eni 5–70 km arasında dəyişir. Çayları şərqdən qərbə axır. Yağıntəlarla qidalanırlar. Daimi axara malik deyillər.

İqlimi turopikdir. İl ərzində 30 mm yağıntı düşür. Şimalda yağıntının miqdarı 150 mm qədər qalxır. İllik orta temperatur 22–24 °С, ən isti ay iyuldur. Maksimum temperatur 30 °C keçir. Qum fırtınaları müşahidə edilir. Sahilə yaxınlıq və şərqdən dağlarla əhatələnməsi ərazisində havanın rütubətini yüksəldir. Bu hall tənəffüsü olduqca cətinləşdirir.

## Tarix
XVII əsrdə hollandlar və ingilislər Moxedə kofe faktoriyası təşkil edirlər, fransızlar və portuqallar isə Tihaməda zorla möhkəmlənmək istəyirdilər. 1798–1801 illər ingilis ekspedisiyası başda general Vilson olmaqla əraziyə yönəlmişdir. O, imamla razılığa gəlmək niyyətində idi. Hədəf Yəmən ərazisində ingilis qüvvələrinin yerləşdirilməsi olmuşdur. Avropa ekspansiyası Yəmən feodallarə arasında separatçılıq meyllərini artırırdı

XIX əsrin əvvəllərində Yəmənin sahil rayonları vahhabilərin hücumuna məruz qalmışdır. 1818-ci ildə isə imamət Tihamənı itirmişdir. Birinci Dünya müharibəsi zamanı ingilislər Kamaran adası və Txamanı işgal etmişdir.
1919-cu ildə Yəhya ben Muhammed Həmid-ad-Din özünü kral elan edərək Türkiyəyə olan vassal asıllığından imtina edir. Yəhyanın dövləti dağlıq əraziləri əhatə edirdi. Bura Yəmən qəbilələrinin birləşdirmə hərəkatının mərkəzi rolunu oynayırdı.

1921-ci ildə Xodeyda şəhəri ingilislər tərəfindən Asir əmirliyinə verilir. Bu hadisə 1918–1928 illər ingilis-yəmən konflikti nəticəsində baş vermişdir. Nəticədə Dağlıq Yəmən blokadaya alınmışdır. Cənub rayonları ingilislər və yənlilər arasında toqquşma meydanı olmuşdur. 1925-ci ildə kral Yəhya Xdeyda şəhəri azad edilir.

## İstinadlar
Smok-Krik

**Smok-Krik** () — ABŞ-nin şimal-qərbində Nevadadan 97 km şimalda qərarlaşır. Piramid gölünün şimalında yerləşir. Yaxınlığından kontinental dəmir yolu keçir.

## Mənbə
* Geophysical Investigations of the Smoke Creek Desert and their Geologic Implications, Northwest Nevada and Northeast California
* Gravity, Magnetic, and Physical Property Data in the Smoke Creek Desert Area, Northwest Nevada
* Smoke Creek Desert 
* Nobles Trail
Çaydam

**Çaydam** () — tektonik düzənlik, Tibet öndağlığının şimal-şərqində qərarlaşır. Səhra hər tərəfdən dağlarla örtülüdür. Cənubdan Bokalıktaq və Burxan-Budda, şimal-şərqdən Nanşan, şimal-qərbdən isə Altıntaq dağları ilə əhatələnir.

Çaydam düzənliyi inzibati cəhətdən Xaysi-Monqol-Tibet muxtar rayonu ərazisində yerləşir.

## Xüsusiyyətləri
Çaydam düzənliyi 700 uzunluğa və 100–300&nbsp;km enə malikdir. Şimal-qərbi qum-gilli suxurlardan təşkil olunmuşdur. Burada hündürlük 2600—2900 metr olduğu halda cənub-şərqi aşağı nisbətən aşağıdır. Şoranlıqlar 1600&nbsp;km² əraziyə malikdir.

İqlimi kəskin kontinentaldır. Yanvar ayının orta temperaturu  −11 ; −15 °С, iyulun isə — 15 ; 18 °С  təşkil edir. İllik yağıntının miqdari 150&nbsp;mm təşkil edir. Bunun 25–50&nbsp;mm yayda düşür. Qışı adəti üzrə qarsız olur.

Bitki örtüyü əsasən yulğun və saksaul bitir. Bataqlaşmış və qrunt sularının yer səthinə yaxın olduğu hissələrdə qamış yayılmışdır.

Ərazidə neft və xörək duzu hasil edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çaydam düzənliyi
* Çaydam düzənliyi
Zair Azqur

**Zair İsaakoviç Azqur** (; ) — belorus heykəltəraşı. SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1958). SSRİ xalq rəssamı (1973). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1978).

## Həyat və yaradıcılığı
Zair Azqur 15 yanvar 1908-ci ildə Belorusun Molçanı kəndində anadan olub. 1925–1928-ci illərdə Leninqrad Rəssamlıq Akademiyasında, 1928–1929-cu illərdə Kiyev Rəssamlıq İnstitutunda 1929-cu ildə Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasında təhsil almışdır. Belorus incəsənətində sosialist realizminin görkəmli nümayəndələrindən biridir. Əsasən portret-büst janrında işləmişdir. "N.F.Qastello" (1942), "M.F.Selnitski" (1943), "F.E.Dzerjinski" əsərlərinin müəllifidir. 1973-cü ildə SSRİ xalq rəssamı adı ilə, 1978-ci ildə isə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ilə təltif olunmuşdur. Zair Azqur 18 fevral 1995-ci ildə Minsk şəhərində vəfat etmişdir.

## Təltif və mükatatları
* SSRİ xalq rəssamı (1973)
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1978)
* "Lenin" ordeni (1955, 1978)
* "Oktyabr inqilabı" ordeni (1971)
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni (1943)
* "Əmək veteranı" medalı (1982)
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı (1946)
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı (1945)
* Stalin mükafatı (1946, 1948)
Arxeoloji turizm

[thumb|[Beyrutun Mərkəz rayonunda Qədim Roma hamamı (Livan)]]
**Arxeoturizm** və ya **Arxeoloji turizm** — mədəni turizmin bir növü olub arxeologiyaya olan ictimai marağı təbliğ etmək və tarixi ərazilərin gələcək üçün qorunması məqsədini daşıyır.

Arxeoloji turizm arxeologiyanın ictimaiyyətdə təbliği, arxeoloji ərazilərə, muzeylərə, izahat mərkəzlərinə səfərlər, tarixi hadisələrin canlandırılması, yerli əhalinin qədim adətlərinin bərpası, festivallar və teatrlarla əlaqəli bütün məhsulları əhatə edir.

Arxeoloji turizm arxeoloji və mədəni irs ərazilərinin təbliği ilə yanaşı, həm də bu ərazilərə onlara zərər vura da bilər və buna görə də bəzən müdaxilə turizminə çevrilmək təhlükəsi yaranır. Arxeoloqlar hesab edirlər ki, turizm keçmişə baxışları və bilikləri təşviq edir. Lakin, arxeoloji obyektlər turizm qurumları tərəfindən idarə olunanda, bilet və suvenir satışlarından daxilolmalar daha böyük əhəmiyyət kəsb etməyə başlayır və sual yaranır ki, ərazini ictimaiyyətə açıq saxlamaqmı daha dəyərlidir, yoxsa qapalı saxlayıb dəyə biləcək zərərlərdən qorumaq. Arxeoloji materiallara vurulan zərər yalnız birbaşa dağıtma, yerdəyişmə, oğurlama şəklində deyil, bəzən də bilavasitə yollarla mümkün olur. Məsələn, düzgün planlaşdırılmamış yol, restoran, mağaza və otel tikintisi sürüşmələrə, sel basqınlarına və torpağın aşınmasına səbəb olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ArqueotuR  (2010) — arxeoloji turizmin təbliği və yerli inkişaf üçün institusional şəbəkə. Barselona Universiteti tərəfindən koordinasiya olunur.
Boydak Holding

**"Boydak Holding"** — Türkiyənin şirkətlər qrupu. Rəhbəri tanınmış iş adamı Mustafa Boydakdır.

1957-ci ildə qurulan "Boydak Holding" şirkətlər qrupu mebel, enerji, telekommunikasiya, tekstil, kimya və maliyyə sahələrində fəaliyyət göstərən 42 tanınmış şirkəti özündə birləşdirir.

Türkiyənin "İstikbal", "Bellona" və "Mondi" kimi tanınmış mebel markaları məhz "Boydak Holding" şirkətlər qrupuna daxildir.

Şirkətlər qrupunun illik gəliri 7 milyard dollardır.

## İstinadlar
Şahzadə Mustafa (II Mehmedin oğlu)

**Şahzadə Mustafa** () — 7-ci Osmanlı sultanı II Mehmedin oğlu, Osmanlı şahzadəsi.

## Həyatı
Şahzadə Mustafa 1450-ci ildə Ədirnədə dünyaya gəldi. Atası Sultan Muradın oğlu və o əsnada taxtdan endirilərək Manisaya göndərilən Mehmed Çələbi, anası isə onun xanımlarından Gülşah Xatundur. 1457-ci ildə Manisa sancaqbəyliyinə təyin edildi və anasıyla birlikdə Manisaya yollandı. 1466-cı ildə isə Qaraman əyalətinə göndərildi və ölümünədək bu vəzifədə qaldı. Üstəlik anası Gülşah Xatun da Qaramanoğlu İbrahim bəyin qızı idi. Bu səbəblə siyasi olaraq qarışıq olan bu bölgəni uzun müddət əmin-amanlıqla idarə edə bildi.

Ancaq bu vəzifədə ikən 1474-cü ildə Konyada anidən vəfat etdi. Ölüm səbəbi olaraq isə Şahzadə Mustafanın sədrəzəm Vəli Mahmud Paşanın xanımıyla yaşadığı gizli münasibətin Mahmud Paşa tərəfindən öyrənilməsi və paşanın Şahzadə Mustafanı zəhərlənməsi göstərilir. Oğlunun ölümündən sonra anası Gülşah Xatun II Mehmedin əmriylə Konyada qaldı. Şahzadə Mustafanın hərəmxanası və qızı Fərahşad Sultan isə İstanbula aparıldı və burada evləndirildi.

## Övladları
* Nərgizşah Sultan — uşaq yaşlarında vəfat etmişdir.
* Fərahşad Sultan (d. 1467) — 1480-ci ildə əmisi oğlu Şahzadə Abdullahla evləndirildi.
** *Şahzadə … (d. 1481 — ö. 1489) — Atasının vəfatından sonra [[İstanbul|İsta]][[İstanbul|nbul]]a gətirildi və babası [[II Bəyazid|Sultan Bəy]][[II Bəyazid|azid]]in himayəsində böyüdü.*
** *Eynişah Sultan (d. 1482) — Kürəkən Əhməd bəylə nigahlanmışdır. Cənazəsi [[Muradiyə külliyəsi|Muradiyə kül]][[Muradiyə külliyəsi|liyəsi]]ndə — nənəsi və atasının yanına dəfn edilmişdir.*
** *Şahnisə Sultan (d. 1484) — İlk evliliyi 1502-ci ildə əmisi [[Şahzadə Şahənşah|Şahzadə Şa]][[Şahzadə Şahənşah|hənşah]]ın oğlu Mehmedlə baş tutdu. Onun edamından sonra isə 1509-cu ildə bibisi [[Fatma Sultan (II Bəyazidin qızı)|Fatma]] [[Fatma Sultan (II Bəyazidin qızı)|Sultan]]dan boşanan, sonuncu [[Candaroğulları bəyliyi|Candaroğlu bəyi]] [[Candaroğlu Qızıl Əhməd bəy|Qızıl Əhm]][[Candaroğlu Qızıl Əhməd bəy|əd bəy]]in oğlu Mirzə Mehmed Paşayla nigahlandı. İkinci evliliyindən 3 oğlu dünyaya gəldi.*
*** *[[Şəmsi Əhməd Paşa|Sultanzadə Əhməd Paşa]]*
*** *Sultanzadə Mustafa Paşa*
*** *Sultanzadə Mehmed bəy — [[I Səlim|Yavuz Sultan Səlim]]in qızı [[Gövhərxan Sultan (I Səlimin qızı)|Gövhərxan Sultan]]la evlənmişdir.*

## Mənbə
* *Süreyya Mehmed Bey.* Sicill-i Osmani / ed. Nuri Akbayar. — Istanbul: Tarih Vakfi Yurt Yayınlar, 1996. — P. 19. — ISBN 975-333-049-5
* *Jorga Nicolae* Geschichte des Osmanischen (пер. Epçeli Nilüfer). — Стамбул: Yeditepe yayınevi. — С. 263–264. — ISBN 975-6480-19-x

## İstinadlar
Dünyanın ən böyük hotellərinin siyahısı

Bu, 1000 və ya daha artıq nömrəsi olan otellərin siyahısıdır.

## Dünyanın ən böyük otelləri

## Keçmişdə 1 000-dən artıq nömrəsi olmuş otellər

## Tikilməkdə olan ən böyük otellər

## İstinadlar
Epimenid

**Epimenid** (; ) —  qədim yunan keşişi və qabaqgörəni, fəlsəfidən əvvəlki ənənənin nümayəndəsi, epik şair.

## Həyatı
Epimenid e.ə. VII əsrdə Kritdə yerləşən Fest şəhərində anadan olmuşdur. O, sonra Knossda yaşamışdır. Qədim əfsanələrdə o, tanrıların sevimlisi və falçı kimi təsvir olunur. Aristotelə görə o, gələcəyi proqnozlaşdırmırdı, əksinə qaranlıq keçmişi izah edirdi. Onun xüsusi kosmoqonik təlimi haqqında məlumat verilir. Epimenidə görə, iki ilk prinsip var idi – Hava və Gecə. Kilon üsyanından sonra afinalılar e.ə. 596-cı ildə Kilon lənətindən təmizlənmək istəyəndə Epimenidi təmizləyici qurbanlar verməyə dəvət etmişdilər.

## İstinadlar
Seçura

**Seçura səhrası** (Peruan səhrası) — Perunun qərb sahilində, Cənubi Amerikanın şimal-qərbində yerləşən səhra. Səhra And dağları ilə Sakit okean arasında yerləşir. Şimaldan cənuba uzunluğu 150&nbsp;km, materikin daxilinə doğru isə eni 20–200&nbsp;km arasında dəyişir. Səhranın sahəsi 188 735&nbsp;km² təşkil edir. Əsasən qum və daşlıqlardan ibarətdir. Bir növ Atakama səhrasının şimal qutaracağını təşkil edir.

Seçura səhrasında dünyanın ən böyük fosforit yataqları vardır. Burada üstəlik nadir element və metallara rast gəlinir. Perunun beş iri şəhərindən ikisi yerləşir:Pyora və Ciklao.

## İqlim
Səhra ekstra arid regiona daxildir. Passatlar şimalda antisiklon effekti yaradır. İl ərzində 20–50&nbsp;mm yağıntı düşür. Yağıntı bir necə ildən bir düşür. Seçura dünyada olan ən sərin səhradır. Belə ki burada illik temperatur cəmi 22&nbsp;°C təşkil edir. Qışda cənub-qərb küləkləri temperaturu aşağı salır. Bu zaman dumanın qalınlığı 300–400 m ola bilir. 700-1000 metr yuxarı qalxan duman kölgə effekti yaradır.  
## Tarixi
Səhradan axan çayların böyük qisminin vadisində sivilizasiya izləri vardır. Burada Moçika mədəniyyəti geniş yayılmışdır. İstehsalat Balıq, Dəniz donuzcuğu, Yemiş və Yerfındığı üzərində qurulmuşdur. Təxmini 800—1300 illərdə çiçəklənən Tikan mədəniyyəti geniş yayılmışdır. Burada qızıl metallurgiyası ön pkanda gedirdi. Ərazi suvarılan əkinçiliyə əsaslanırdı.

Səhra öz adını Seçura şəhərindən almışdır. 1728-ci ildə şəhər Sunami nəticəsində tamamən dağıdılmışdır. 
Anomal El-Ninyo hadisəsi bölgədə fırtına effekti yaradır. 1998-ci ildə fırtına səhranın sahil ərazilərinin su altında qalmasına səbəb olmuşdur. Bundan sobra Peru ərazisində sahəsinə görə ikinci göl (145&nbsp;km uzunluğa, 30&nbsp;km enə, 3 m dərinliyə malikdir) əmələ gəlmişdir

## İstinadlar

## Mənbə
* Seçura səhrası
Ferekid

**Siroslu  Ferekid** ya da **Ferekides** (yun. Φερεκύδης, təxminən m. ö. 584 – 499) — qədim yunan düşünürü idi. Bəzi yazarlar onu Yeddi yunan müdriklərindən biri hesab edirdilər. O, finikiyalılardan elm öyrənmiş, sonra yunanların "yeddi müdriklərindən" biri olan Pittakın öyrəncisi olmuşdur. O, orfizmə çox yaxın idi. Ferekid "Beş kitab" (yun. Πεντέμυχος) adlanan əsərində öz teoqoniya və kosmologiyasını vermişdir. Onun əsərlərindən bəzi fraqmentləri günümüzə gəlib çatmışdır. Ferekid həm də Pifaqorun müəllimi olmuşdur.

"Beş kitab"da tanrıların və dünyanın yaranması təsəvvürləri Hesiodun "Teoqoniya"sından fərqlənir. Ferekid antik dünya təsəvvürlərini sadələşdirmək fikrinə düşmüşdür. Bunun üçün o, bir çox tanrıları bir-biri ilə eyniləşdirərək və adlarına yeni məzmun gətirərək onların sayını azaltmışdır. Bu da mifə əsaslanan yunan dünyagörüşünün böhrana uğramasının göstəricisi idi.

Hesioda görə hər şeyin başlanğıcında sularla eyniləşdirilən Qarışıqlıq (Xaos) durur. Feredid isə dünyanın başlanğıcını maddə ilə deyil, tanrılarla bağlayırdı. Belə ki, Zas (Zevs) – Xtonia (Qaia) – Kronos (zaman) üçlüyü əbədi olmuş, yaradılmamışdırlar. Burada Zevs həm də məhəbbət təcəssümü olan Erosla eyniləşdirilir. Onlar birlikdə vəhdət təşkil edən ilk tanrılardır. Bu üçlük hava, su və odu yaratmışdırlar. Sonra bu ünsürlərdən tanrılar, yarıtanrılar, demonlar və başqa mifoloji varlıqlar yaranmışdır. Qeyd edilən tanrılar, yarıtanrılar və demonlar ikinci dərəcəlidirlər. Bir zaman qara qüvvələr Zevsa qarşı üsyan etmiş, ancaq yenilərək tartarusa  atılmışdırlar. Zevs isə Olimpdə baş tanrı olaraq möhkəmlənmişdir.

Ferekid həm də ruhun ölməzliyini, onun bir bədəndən başqasına köçməsini iddia edirdi.

## Mənbə
* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 18-19.

## Ədəbiyyat
* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 18-19.
* Diogenes Laertius. Lives and Opinions of Eminent Philosophers / Translated by C. D. Yonge. London: Georg Bell & Sons, 1915.
* Kirk G., Raven J., Schofield M. The Presocratic Philosophers. Cambridge University Press, 2003.
* Cicero. Tusculan disputations / Translated by Andrew P. Peabody. Boston: Little, Brown, and Company, 1886.
* Фрагменты ранних греческих философов / Составитель А. В. Лебедев. Ч. 1: От эпических теокосмогоний до возникновения атомистики. М.: Наука, 1989.

## İstinadlar
Quaxira

**Quaxira** () —  Kolumbiyanın şimal qutaracağında Quaxira departamentində, ölkənin paytaxtı Boqotadan 610&nbsp;km şimalda yerləşən qumlu səhra. Səhranın həm də bir hissəsi Venesuelanın Quaxira yarımadası ərazisində yerləşir.  
Səhranın sahəsi 18 000&nbsp;km² təşkil edir. Ərazisində köklü xalq olan vayyo yaşayır. Onlar əsasən maldarlıqla məşğul olur və mirvari toplayırlar

Səhra ərazisində böyük Daş kömür ehtiyatı vardır.

Səhra ərazisinin bir hissəsi Makuira Milli Parkı () ərazisinə daxildir. Milli park 25 000 ha əraziyə malikdir. Milli park 1977-ci ildə bu statusu almışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Makuira Milli Parkı
Epixarm

**Epixarm**, **Epixarmus** (yun. Ἐπίχαρμος, təxminən E.ə. 540 – E.ə. 450) — qədim yunan mütəfəkkiri, fəlsəfəöncəsi dönəminin ən görkəmli nümayəndələrdən biri.

Pifaqorun mühazirələrində iştirak etməsinə baxmayaraq onu pifaqorçulara aid etmirlər. Bəzi tarixçilər onu “Yeddi yunan müdriklərin”dən biri hesab edirdilər.

Epixarmusun İtaliyanın cənubunda anadan olduğu güman edilir. O, çoxlu komediya janrında əsərlər yazmış, bu janrın yaradıcılarından biri hesab edilmişdir. Dövrümüzə onun “qnome”lər adlanan qısa müdrik ifadələri gəlib çatmışdır. Bundan başqa, onun təbiət və təbabət haqqında zamanımıza çatmayan əsərləri də olmuşdur.

Epixarmus hər şeyi ikilikdə (dualizmdə) təsəvvür edirdi. Onun təliminə görə maddi və düşüncə ilə qavranılan başlanğıclar vardır. Maddi başlanğıc od, hava, yer və sudan ibarətdir. Ona görə maddi başlanğıc dəyişkəndir. Düşüncə ilə qavranılan başlanğıc isə müxtəlif ideyalardır ki, onlar hər şeyin formasını təşkil edir. O başlanğıc dəyişkənliyə uğramır və hərəkətsizdir.

İnsan təbiəti də ikilidir. Bir tərəfdən onun maddi, başqa tərəfdən isə ilahi (onun ruhu) əsası vardır. İnsan diri ikən onlar birlikdədirlər, ölüm baş verən kimi isə ayrılırlar. Bədən məhv olur, ruh isə varlığını davam etdirir. Əslində isə insanın “Mən”ini təşkil edən ruhdur. Bədən isə onun zindanıdır. Ona görə də ruhu təkmilləşdirmək lazımdır ki, insan şəhvətlə dolu həyat sürməsin.

Qnomelərinin (qısa aforizmlər şəklində verilmiş müdrik ifadə) birində Epixarmus insan xasiyyətləri haqqında düşünür . Yalnız şər insanlar yoxdur, çünki hamıda həm yaxşı, həm də pis xüsusiyyətlər vardır. Sadəcə bəzi adamlarda pis cəhətlər yaxşıları üstələyir. Onlar naqis adamlardır. Başqalarında isə yaxşı cəhətlər daha çox olur. Onlar isə müsbət insanlardır. Beləliklə, ən yaxşı insan o kəsdir ki, onun yaxşı xüsusiyyətləri, mənfi xüsusiyyətlərini üstələsin.

Başqa bir qnomesində isə Epixarmus demişdir ki: “*Ölü olmaq qorxulu deyil. İnsanları ölmək anı qorxudur*” .

## Mənbə
* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 18-19.

## Ədəbiyyat
* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 18-19.
* Diogenes Laertius. Lives and Opinions of Eminent Philosophers / Translated by C. D. Yonge. London: Georg Bell & Sons, 1915.
* Маковельский А. О. Досократики. Минск: Харвест, 1999.
* Эпихарм. Гнома 165 // Душенко К. Мысли и изречения древних с указанием источника. M.: Эксмо, 2007.

## İstinadlar
Arturo (ağ ayı)

**Arturo** (d. 1985 – ö. 3 iyul 2016) — Argentinanın Mendosa şəhərində yerləşən Mendosa Zooloji Parkında yaşamış ağ ayı. Argentinada yaşayan yeganə ağ ayı statusunu daşıyırdı. 1985-ci ildə ABŞ-da anadan olmuş, 1993-cü ildə Argentinaya göndərilmişdir. Parkdakı tək yoldaşı olan Peluza adlı dişi ağ ayı 2012-ci ildə xərçəngdən ölmüşdür. Arturonun saxlanıldığı qəfəs onun üçün tamamilə uyğun deyildi: Argentinada havanın temperaturu 40 °C-yə çatırdı və qəfəsindəki su hovuzunun dərinliyi cəmi 50,8 sm idi. Heyvan hüquqları müdafiəçiləri Arturonu "dünyanın ən qəmgin heyvanı" adlandırmış və onun Kanadanın Vinnipeq şəhərində yerləşən Assiniboyne Zooloji Parkına transfer edilməsini təmin etmək üçün ərizə kampaniyası başlatmışdılar. Ərizə kampaniyası Ontario əyalətinin Hamilton şəhərindən olan Laura Moralez tərəfindən yaradılmışdır. Məsələyə diqqət çəkmək üçün *[[Twitter]]*-də *#Freearturo* () heşteqi ilə paylaşımlar edilmişdir. Ərizəni təqdim edənlər qeyd etmişdilər ki, 2012-ci ilin dekabrında Buenos-Ayresdə bir ağ ayı ifrat istidən ölmüşdür və Arturonun depresiyada olduğunu göstərən simptonlar var.

19 iyul 2014-cü ildə ərizəyə 400.000-dən çox imza çəkilmişdir və ərizə Nyut Qinqriç və Şer tərəfindən təsdiqlənmişdir. Assiniboyne Zooloji Parkı bildirmişdir ki, Arturonu məmnuniyyətlə qəbul edərdilər, lakin Argentina Arturonu transfer etməyə icazə vermədikcə nəsə etməyə hüquqları yoxdur.

24 iyul 2014-cü ildə Mendosa Zooloji Parkının direktoru Qustavo Pronotto *Associated Press*-ə verdiyi müsahibədə Arturonun Kanadaya göndərilmək üçün çox qoca olduğunu bildirmişdir. Sosial şəbəkələrdə (Facebook və Twitter) Arturonun Kanadaya göndərilməsi üçün kampaniyalar başladılmışdır.

Bütün cəhdlərə baxmayaraq Arturo 3 iyul 2016-cı ildə Mendosada ölmüşdür.

## İstinadlar
Şiniçi Moçizuki

— Yaponiya riyaziyyatçısı. Saylar nəzəriyyəsi, cəbr həndəsəsi, Hoca nəzəriyyəsi sahələri ilə məşğul olur.

## Təhsili
Eksteredə Fillips Akademiyasını bitirib.

16 yaşında Priston Universitetinə qəbul olunub, 22 yaşında fəlsəfə doktoru elmi adını alıb.

1992-ci ildə Kioto Universitetinə işə qəbul olunur və 2002-ci ildə professor vəızifəsinə seçilir.

## Nəşrləri
* Shinichi Mochizuki. Foundations of p-adic Teichmüller theory. http://books.google.com/books?id=JnMWs5BLTiEC 
* Shinichi Mochizuki. Proceedings of the International Congress of Mathematicians, Vol. II (Berlin, 1998). http://www.mathunion.org/ICM/ICM1998.2/ 

## Mənbə
* A Panoramic Overview of Inter-universal Teichmüller Theory
* Inter-universal Teichmuller Theory IV: Log-volume Computations and Set-theoretic Foundations
Rube

**Rube** (, ) — Fransanın şimalındakı keçmiş sənaye şəhəri. Belçika sərhədinin yaxınlığındadır.

Üçüncü böyük şəhər isə Nor-Pə-Dö-Kəle-Pikardiya regionunda yerləşən 95.866 əhalisi olan Rubedir. Rube xalqı müxtəlif etnik qruplardan ibarətdir.

## Xarici keçidlər

* Rube Səhər bələdiyyəsi rəsmi web saytı **(fr.)**
* Rube Turizm Ofisi rəsmi web saytı **(fr.)  (ing.) (nid.)**
Yer bucağı

**Yer bucağı** (elevasiya) — həqiqi üfüq üzərində izlənən obyektin (yer əşyası, uçan apparat, göy cisimləri və s.) bucaq hündürlüyüdür. Yer bucağı azimutla birgə obyektə istiqaməti təyin etmək üçün xidmət edir. Başqa ədəbiyyatda belə izah olunur: yer bucağı — şaquli müstəvidə hədəfə istiqaməti ilə onun üfüqi müstəviyə proyeksiyası arasındakı bucaqdır.

## İstinadlar
Muyunqum (Alma-ata dairsində səhra)

**Muyunqum** — elə də böyük olmaya qumlu massiv Qazaxıstanın Almatı vilayəti ərazisində yerləşir. Bu səhranı Canbul və Cənubi-Qazaxıstan vilayəti ərazisində yerləşən geniş əraziyə malik Muyunqum səhrası ilə səhv salmaq lazım deyildir. Kiçik Muyunqum Almatı şəhərinin 10 km şimalından İli çayının sahilinə qədər uzanır. Orta eni 2–5 km təşkik edir. Sahəsi 60 km²-dır. Qumlu massiv 500–600 metr hündürlüyə malikdir. Şərqindən Almatı-Kapçaqay avtomagistralı keçir. Bitki örtüyü kserofitdir. Kənarlarında Karaoy, Zareçnoe və Arna kimi yaşayış məntəqələri vardır.

## İstinadlar
Çaynikli ev

**Çaynikli ev** — Gəncə şəhərinin kənar qəsəbələrinin birində qeyri-adi bir ev. Onu fərqli edən divar və fasadının milli ornamentli çayniklər və digər çini qablarla hörülməsidir. Evin hörgülərində çayniklərin sayı çox olduğundan, bu qeyri-adi evə yerli sakinlər elə "Çaynikli ev" deyiblər.

Bu evin daxildən görünüşü adi olsa da, xarici görünüşü fərqlidir. Belə ki, onun inşasında minlərlə çaynikdən və digər çini qablardan istifadə edilib.

Tikilinin keçmiş sahibi Əli Əliyev 1970-1980-ci illərdə uzun müddət Gəncə Çini qablar zavodunda çalışıb. Elə həmin vaxt istehsal prosesinə yararsız sayılan məhsullardan səmərəli istifadə edərək bu evi tikib. 1985-ci ildə inşa edilən bu ev 1993-cü ildə başqasına satılıb. 1998-ci ildə həmin şəxs evi sataraq, buradan köçüb. Hazırda qeyri-adi tikilidə Mərdanovlar ailəsi yaşayır. Belə ki, evin hazırkı sahibi Təranə Ələsgərovanın mərhum həyat yoldaşı 1999-cu ildə onu alıb. Onun oğlu Ceyhun Mərdənov hazırda bu evdə anası və bacıları ilə birgə yaşayır.

Evin ərsəyə gəlməsində təqribən 5 minə yaxın çaynikdən və çini qabdan istifadə olunub. Çayniklə yanaşı kasa, gülab qabı, boşqab, güldan, duz qabları və digər çini qablardan istifadə edilərək tikilən bu evin inşası heç də asan olmayıb. Belə ki, qablar xüsusi nizamla düzülərək içlərinə sementlə qum qarışığı əlavə edilib ki, qablar ağırlıqdan sınmasın. Öz ideyası ilə inşa etdiyi evə Əli kişi xüsusi diqqət yetirib. Onun həyat yoldaşı günaşırı qabları yuyub, təmizləyirmiş. Heç kim bu evə toxunmurmuş. Lakin sonralar baxımsızlıqdan çoxu sınıb. Hazırda evin hasarı uçmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalıb.

## Həmçinin bax
*Butulkalı ev

## İstinadlar
İsgəndəriyyəli Appian

**[[İsgəndəriyyəli]] Appian** () (təx. 95, İsgəndəriyyə — 170, Roma) — milliyyətcə yunan olan Qədim Roma tarixçisi. Müxtəlif dövlət vəzifələrində çalışmışdır. Yunanca yazılmış *"Roma tarixi"*nin müəllifidir. Əsər Eneydən imperator Trayanın hakimiyyətinədək (II əsrin əvvəli) olan dövrü əhatə edirdi. Əsərin əvvəli 6–8 və 11–17-ci kitabları tam şəkildə, 1–5 və 9–10-cu kitabları isə fraqmentar şəkildə dövrümüzədək gəlib çatmışdır. Roma tarixinə aid ən mühüm mənbələrdən biri olan əsərdə qədim Azərbaycan tarixinə aid məlumatlar da var.

## Mənbə
* AME. I cild. Bakı 2009. səh 580.
İlan-qurbağa ev

**İlan-qurbağa ev** — Gəncə şəhərində qeyri-adi bir ev. Ona görə adlandırıblar ki, vaxtı ilə bu evin eyvanında ilan, qurbağa, əjdaha kimi heykəllər olub.

Girəcəyi məscidə bənzəyən bu evin eyvanında hələ də müxtəlif heykəllər var. Ev sahibi Səmayə Babayeva heykəlləri düzəltməyə 1990-cı illərdən başlayıb. Ancaq indi onların sayı əvvəlkindən azdır. Heykəllərdən bir çoxunun rəngi solduğundan onlar ev sahibi tərəfindən eyvandan götürülüb. Səmayə xanım ixtisasca heykəltaraş deyil. O, yalnız istedadı və həvəsi sayəsində bu heykəlləri yaradıb.

## Həmçinin bax
* Butulkalı ev
* Çaynikli ev

## İstinadlar
Gəncə Çini qablar zavodu

**Gəncə Çini qablar zavodu** — Gəncə şəhərində fəaliyyət göstərmiş çini istehsal müəssisəsi.

1970-ci illərin əvvəllərində açılan Gəncə Çini qablar zavodu 25 ildən çox müddətdə faəliyyət göstərib. Zavod istehsal etdiyi Şərq dəstləri, çay, şərbət, gülab dəsti, çaydan, kasa, piyalə və s. məhsullarla adından söz etdirməyi bacarıb. O vaxtlar çini qablara tələbat böyük olduğundan bu zavod sosialist ölkələrinə də çini qablar satırdı. Lakin Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra iqtisadiyyatın keçid dövründə müəssisə rəqabətə davam gətirə bilmir və 1996-cı ildə fəaliyyətini tamamilə dayandırmaq məcburiyyətində qalır.

1998-ci ildə Gəncə Çini qablar zavodu özəlləşdirilir. Hazırkı hüquqi varisi isə "Gəncə çini qablar" ASC-dir.

## İstinadlar
Sparks

**Sparks** – 1970-ci ildə Ron və Rassell Mael qardaşları tərəfindən yaradılan ABŞ rok qrupudu. Əvvəlki illərdə eksperimental pop rok, proto-pank, psixodeliya, proq elementləri ilə ifa edən Sparks qrupu sonra disko janrına keçib. Zaman-zaman qrup inkişafının istiqamətini radikal dəyişirdi, lakin musiqi tənqidçilər (xüsusilə britaniyalı) tərəfindən yüksək qiymətlər alırdı. Bu qrup bir sıra musiqiçilərə (Depeche Mode, New Order, Morrissey və s.) təsir gostərib və müasir musiqi tarixində ən nüfuzlu və yenilikçi qruplardan biri sayılır.

Sparks qrupunun yeddi sinqlı "UK Top 40" -a  daxil idi; bu sıradan birincisi ən yüksək yerə (#2) çatan "This Town Ain't Big Enough for Both of Us" sinqlı qrupun ən tanınan mahnısıdır.

## Diskoqrafiya
* *Halfnelson* (1972)
* *A Woofer in Tweeter's Clothing* (1973)
* ** (1974)
* *Propaganda* (1974)
* *Indiscreet* (1975)
* *Big Beat* (1976)
* *Introducing Sparks* (1977)
* *No. 1 in Heaven* (1979)
* *Terminal Jive* (1980)
* *Whomp That Sucker* (1981)
* *Angst in My Pants* (1982)
* *In Outer Space* (1983)
* *Pulling Rabbits Out of a Hat* (1984)
* *Music That You Can Dance To* (1986)
* *Interior Design* (1988)
* *Gratuitous Sax & Senseless Violins* (1994)
* *Plagiarism* (1977)
* *Balls* (2000)
* *Lil' Beethoven* (2002)
* *Hello Young Lovers* (2006)
* *Exotic Creatures of the Deep* (2008)
* *The Seduction of Ingmar Bergman* (2009)
* *Hippopotamus* (2017)
* *A Steady Drip, Drip, Drip* (2020)
* *[[The Girl Is Crying in Her Latte]]* (2023)
* *Mad!* (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aloe Muzeyi

**Aloe Muzeyi** — Arubada yerləşən muzeydir.

Muzey və fabrikin ətrafı insanda Arubada aloe istehsal prosesi ilə yanaşı, Arubada aloenin 160 illik becərilmə tarixi haqqında da təsəvvürlər yaradır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
* Aruba muzeylərinin siyahısı
Hermann Karsten

**Hermann Karsten** ( (6 noyabr 1817, Stralsund – 10 iyul 1908, Zoppot) — Almaniya botaniki.

## Həyatı

## İstinadlar
Azərbaycan Turizm Assosiasiyası

**Azərbaycan Turizm Assosiasiyası** (qısaca: **AzTA**)  — turizm sənayesi üzrə Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən aparıcı təşkilatlardan biri. Qurum ölkədəki turizm şirkətlərini birləşdirir, onların fəaliyyətini əlaqələndirir. İdarə Heyətinin sədri Əhməd Qurbanovdur.

2009-cu ildən fəaliyyətdə olan Assosiasiya hazırda Azərbaycanda turizm və otel sahəsində təlim və inkişaf həllərini təmin edən ən böyük qeyri-hökumət təşkilatlarından biridir. Bu quruma 100-dən çox turizm şirkəti və 80-dən çox mehmanxana kompleksi daxildir.

Ümumdünya Turizm Təşkilatının üzvüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qatar Modeli Muzeyi

**Qatar Modeli Muzeyi** — Arubanın San Nikolaas şəhərciyində yerləşən muzey. Muzey 1875-ci ildən bu günümüzə qədər adadakı qatarların hərəkətinin tarixini turistlərə nümayiş etdirir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Aruba muzeylərinin siyahısı
Tambax Muzeyi

**Tambax Muzeyi** — Keniyanın Tambax regionunda yerləşən muzeydir. Muzey keçmiş Rayon Komissarlığının iqamtgahına yerləşmişdir.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Keniya muzeylərinin siyahısı
Keniya muzeylərinin siyahısı

thumb|Nayrobi Muzeyinin görünüşü.

Bu məqaləyə **Keniya muzeylərinin siyahısı** daxil edilmişdir. Keniyadakı milli və əyalət muzeylərinin bir çoxu Keniya Milli Muzeyləri (NMK) tərəfindən yaradılmışdır.

## Muzeylər
* Abasuba İctimaiyyət Sülh Muzeyi, Mfanqano adası.
* Aeumbu İctimaiyyət Sülh Muzeyi, Embu yaxınlığında.
* Afrikan İrsi Panafrika Qalereyası, Nayrobi.
* Afrika İrsi Evi, Nayrobi Milli Parkında.
* Avqust 7-ci Memorial Parkı, Nayrobi.
* Akamba İctimaiyyət Sülh Muzeyi, Maçakos yaxınlığında.
* Keniya Boması
* Keniya İctimaiyyət Muzeyləri
* Fort Xesus Muzeyi, Mombasa
* Qarissa Muzeyi
* Gede Milli Abidəsi
* Hiraks Hill Site Muzeyi
* Cumba la Mtvana
* Kabarnet Muzeyi
* Kapenquria Muzeyi
* Karen Bliken Muzeyi, Nayrobi yaxınlığında
* Kariandusi Tarixdən Əvvəlki dövr Muzeyi
* Kenya Milli Arxivi, Nayrobi.
* Kenyatta Evi
* Kisumu Muzeyi
* Kitale Muzeyi
* Koobi Fora Tarixdən Əvvəlki dövr Muzeyi
* Krapf Xatirə Muzeyi
* Lamu Muzeyi
* Lari Xatirə Sülh Muzeyi, Kiambu Rayonu.
* Loiyanqalani Səhrası Muzeyi
* Malindi Muzeyi
* Meru Muzeyi
* Mnarani Ruins
* Nayrobi Botanika Bağçası, Nayrobi
* Nayrobi Qalereyası, Nayrobi.
* Nayrobi Milli Muzeyi, Nayrobi
* Nayrobi Dəmiryol Muzeyi, Nayrobi
* Nayrobi İlan Parkı, Nayrobi
* Narok Muzeyi
* Olorqesaili Tarixdən Əvvəlki dövr, Olorqesaili.
* Porini Assosiasiyası
* Rabai Muzeyi
* Seu-Seu İctimaiyyət Sülh Muzeyi.
* Siyu Fort
* Takva Ruins
* Tambax Muzeyi
* Timlix Ohinqa
* Afrika Muzeyinin inciləri
* Vacir Muzeyi

## Həmçinin bax
* Muzeylərin siyahısı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Museums in Kenya
Kisumu Muzeyi

**Kisumu Muzeyi** — Keniyanın Kisumu regionunda yerləşən muzeydir. Muzeyin eksponatları Qərb Keniyanın təbii və mədəni tarixində xüsusi diqqət yetirilən ekponatlardır. Muzeydə yerli flora və faunanın toplusunu, eləcə də *Luo* əhalisinin evlərini görmək mümkündür.

Muzeyin 1980-ci ildə açılışı olmuşdur.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Keniya muzeylərinin siyahısı
Narok Muzeyi

**Narok Muzeyi** — Keniyanın Narok regionunda yerləşən muzeydir. Muzeyin eksponatları Masailərin mədəni irsin, eləcə də digər Maa-danışıq mədəniyyətləri, o cümlədən Samburu, Nyemps və Ndorobo xalqlarının mədəniyyətini özündə əks etdirir.

## Həmçinin bax
* Keniya muzeylərinin siyahısı

## İstinadlar
Granville Island Hotel

**Granville Island Hotel** — Kanadanın Vankuver şəhərində yerləşən oteldir. Otel Qrannvill adasında yerləşir və "Vankuverin ən yaxşı saxlanılan sirlərindən biri" kimi göstərilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Official site
Aruba muzeylərinin siyahısı

Bu məqaləyə **Aruba muzeylərinin siyahısı** daxil edilmişdir. Hal-hazırda Arubada səkkiz muzey fəaliyyət göstərir.

## Muzeylər
* Aruba Milli Arxeologiya Muzeyi
* Aruba Tarixi Muzeyi
* Antiquedad Aruba Muzeyi
* Aloe Muzeyi
* A. van den Doel Bibl Muzeyi
* Müasir Qatar Muzeyi
* Aruba İdman Muzeyi

## Fəaliyyətini dayandırmış muzeylər
* Aruba Numizmatika Muzeyi

## Həmçinin bax
* Ölkələrinə görə muzeylərin siyahısı

## İstinadlar
HOREX Caucasus

**Qafqaz Beynəlxalq mehmanxana, restoran və supermarketlər üçün avadanlıq və ləvazimatlar sərgisi** (qısaca: **HOREX Caucasus**) — Hər il Azərbaycan Respublikasında keçirilən turizm sənayesi üzrə aparıcı tədbirlərdən biri. Bu sərgi Cənubi Qafqaz və Xəzər regionunun qonaqpərvərlik sənayesinin mühüm tədbiridir. Sərgi mehmanxana və restoran biznesinin mütəxəssisləri üçün ideal işgüzar platforma təmin etməklə, öz məhsul və xidmətlərini nümayiş etdirmək, turizm sənayesinin aparıcı nümayəndələri ilə fikir və təcrübə mübadiləsi aparmaq, habelə yeni işgüzar əlaqələrin qurulmasına münasib şərait yaradır. Təşkilatçısı "Caspian Event Organisers" şirkətidir.

## Tarixi və iştirakçıları
2016-cı ildə X yubiley sərgisi keçirilmişdir. 200-dən artıq şirkət iştirak etmişdir.

## Nüfuzu
Ölkədə mehmanxana, restoran, idman kompleksləri və biznes mərkəzlərinin intensiv tikintisi ilə əlaqədar bu sərginin keçirilməsi olduqca aktualdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Luan Namta Muzeyi

**Luan Namta Muzeyi** — **Louan Namta Əyaləti Muzeyi** kimi də tanınan, Laosun Luan Namta şəhərində yerləşən muzeydir. Daha çox antropoloji muzey kimi tanınan muzeydə yerli əhali ilə bağlı və etnik geyimlə bağlı çoxlu əşya toplanmışdır. Xamu bürünc təbillər, toxuculuq, keramika, əmək alətləri, məişət əşyaları, əl silahları və Buddizm ilə əlaqəli əşyalar muzeydə sərgilənir.

## İstinadlar
Sumqayıt (albom)

***Sumqayıt*** — "Yuxu" qrupunun ikinci studiya albomu. Uzelli Müzik vasitəsilə 1994-cü ildə yayımlanmışdır. Albom 11 mahnıdan, həmçinin 1 dəqiqəlik "Bayatı Şiraz" adlı giriş və çıxış instrumentalından ibarətdir.

## Mahnı siyahısı

## Heyət
* İbrahim Emin — bass gitara
* Cəsur Nemətov — vokal
* Namiq Nağdəliyev — gitara
* Çingiz Eyvazov — zərb alətləri
* Sezən Koroğlu () — klavişli alətlər
* İsmayıl Uzəlli () — prodüser

## Xarici keçidlər
* Albomun Uzelli Müzik səhifəsi
* Albomun Apple Music səhifəsi
* Albomun Spotify səhifəsi
Pataqoniya səhrası

**Pataqoniya səhrası** (Pataqoniya səhrası və ya Pataqoniya çölü) — qum və daşlıqdan ibarət olan, Cənubi Amerika ərazisində yerləşən səhra. Şimaldan Monte səhrası ilə sərhədlənir.

## Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri

Pataqoniya səhrası Atlantik okeanı boyunca 1600&nbsp;km məsafədə uzanır. Əsasən Pataqoniya platosu ərazisində 600—800 metr hündürlükləri arasında yerləşir. Səhranın cənubu And dağlarının şərq ətəkləri boyunca Argentina ərazisinə qədər uzanır. Səhranın sahəsi 400 000&nbsp;km² təşkil edir. Bu hissədə Cənubi Amerika ərazisinə hava axını hərəkət edir. Pataqoniya səhrası yeganə səhradır ki, okeanın sahilində olmaqla bərabər materikin şərqində yerləşir. Andlardan başlayan çaylar səhranı yararaq okeana tökülür. Yarımsəhra ərazisi 0 – 2000 m arasında yerləşir.

### Relyef

Pataqoniya özünəməxsus relyefə malikdir. Sıldırımlı qayalar və dərin kanyonlara malikdir. 2000 metrdən 100-150 metrə qədər pilləvari eniş müşahidə edilir. 1200-1500 metr hündürlüyə malik platolar dərin kanyonlarla parçalanmışdır. Səhranın ən dərin kanyonlarından biri Rio-Kolorado çayı əmələ gətirir.

### İqlim
İqlimi olduqca quraqdır. İllik yağıntının 200&nbsp;mm-dir. İllik orta temperatur 5 - 13,4&nbsp;°C, orta minimal temperatur 1,7 - 8&nbsp;°C, minimal temperatur -5,4 ; -24,5&nbsp;°C arasında dəyişir. İl boyu qərbdən quru soyuq küləklər əsir. Günlük aşağı temperatur -1°-3&nbsp;°C-dir. Qış ayları qar yağır. Şaxtalar hər ay müşahidə edilir.  aylarının orta temperaturu +3&nbsp;°C təşkil edir.

Soyuq Folklend cərəyanı Atlantik okeanından Pataqoniya səhrasına daxil olaraq aridliyi artırır. Rio-Kolorado rayonu ərazisində günlük temperatur 31&nbsp;°C-dir.

## Flora və Fauna

Nisbətən rütubətli ərazilərdə Qırtıckimilər, Stipa, Poa, Azorella kimi bitkilər bitir. Heyvanlar aləmi müxtəlifdir. Burada: Zaedyus pichiy, Dolichotinae, Ctenomys, çöl Laması (Pataqoniyanın yeganə cütdırnaqlısı), Argentina boz tülküsü, Puma, Lyncodon patagonicus kimi məməlilərinə rast gəlinir. Quşlardan isə Mağara bayquşu və Nandunu görmək olar.

## Həmçinin bax
* Səhra
* Böyük Səhra
* Atakama

## İstinadlar
Meliss

**Meliss** (, ) — qədim yunan filosofu, Elea məktəbinin təmsilçisi olmuşdur.

## Həyatı və təlimi
Samos şəhərində doğulmuşdur. Siyasi və hərbi xadim idi. Samos savaşında Sofoklusun komandanlığı altında olan afinalıların donanmasını dağıda bilmişdir. Ancaq sonra dəniz döyüşündə Periklesə yenilmişdir. Bu qələbədən sonra Perikles Samosu ala bilmişdir.

O da başqa eleaçılar kimi varlığı bir tamlıq kimi təsəvvür edərək hərəkətin varlığını və boşluqların mövcud olmasını inkar edirdi. Melissusa görə varlıq elə kainatdır və o zaman içində sonsuzdur. Deməli, sonsuzluq təkcə zamana deyil, həm də fəzaya aid edilir. Ehtimal olunur ki, Melissus ilk dəfə kainatın sonsuzluğu fikrini ortaya atmışdır. Həmçinin o qeyd etmişdir ki, tanrılar haqqında fikir yürütmək mümkün deyildir, çünki onlar dərk edilməzdir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* Diogenes Laertius.  / Translated by C. D. Yonge. London: Georg Bell & Sons, 1915.
* Физика // Аристотель. Сочинения в четырех томах / Том 3. Перевод В. П. Карпова: М. Мысль, 1981.

## Həmçinin bax
* Elea məktəbi

## İstinadlar
God Eater (anime)

— *[[Shift (şirkət)|Shift]]* şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş *"[[God Eater (videooyun seriyası)|God Eater]]"* videooyun seriyası əsasında *[[Ufotable]]* studiyası tərəfindən çəkilmiş anime serialı. 12 iyul 2015-ci ildən 26 mart 2016-cı ilə kimi yayımlanmışdır və 13 seriya davam etmişdir.

## Məzmun
Hadisələr 2071-ci ilin Yaponiyasında baş verir. Demək olar ki, bütün dünya Araqami adlandırılan müəmmalı bədheybətlər tərəfindən məhv edilmişdir. Ancaq bir neçə təşkilat güclü texnologiyalarının köməyi ilə Araqamilərə qarşı döyüşə bilir. Bu təşkilatlardan biri də Fenrirdir. Fenrir Araqamilərlə döyüşmək üçün Araqami hüceyrələrindən hazırlanmış Tanrı arkları adlı xüsusi silahlar istehsal edir. Bu silahlardan istifadə edib Araqamilərə qarşı döyüşən xüsusi şəxslər isə Tanrı yeyən adlandırılır. Tanrı arkları ancaq bir tipdə ola bilər: ya pulemyot, ya da bıçaq. Lakin tezliklə yeni tip Tanrı arkı kəşf edilir: bu tip həm pulemyot, həm də bıçaq ola bilir. Bu andan etibarən yeni tiplərə güvənərək Araqamiləri yox etmək üçün yeni plan başladılır.

## Personajlar
;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

## Yayım
28 sentyabr 2009-cu ildə *[[Ufotable]]* tərəfindən istehsal olunmuş prikvel OVA seriyası buraxılmışdır. Daha sonra Takayuki Hiraonun rejissorluğu və Keyta Şimizunun dizaynerliyi ilə *[[Ufotable]]* studiyası tərəfindən franşizin 5 illiyi münasibətilə anime serialı çəkilmişdir. Anime serialı 12 iyul 2015-ci ildə Tokyo MX, BS 11 və digər kanallar vasitəsilə yayımlanmağa başlamışdır. Anime *Daisuke* vasitəsilə bütün dünyada (Çin və Yaponiya istisna) yayımlamağa başlamışdır. Əslində anime serialının 5 iyul 2015-ci ildən yayımlanması planlaşdırılmış, lakin istehsal prosesində yaranan bəzi problemlərə görə yayım 1 həftə gecikmişdir və əvəzində *"God Eater Extra"* adlı qısa anime yayımlanmışdır. Doqquzuncu seriya yayımlandıqdan sonra böyük fasilə olmuş və qalan seriyalar 2016-cı ilin martında nümayiş etdirilmişdir. Animenin açılış mahnısı *Oldcodex* rok qrupu tərəfindən ifa olunan *"Feed A"*, bağlanış mahnısı isə Qo Şiina və Naomi tərəfindən ifa olunan *"Ruined Land"* mahnısı olmuşdur. *[[Ufotable]]* Tanrı arkı silahlarını animasiya etmək üçün əl ilə çəkilən animasiyadan istifadə etmişdir.

### Seriya siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Pişinas

**Pisçinas** (həmçinin **Las Pişinas**, ) — səhra Sardiniya adasının qərbində yerləşir. İnzibati cəhətdən İtaliyanın Arbus inzibati vahidliyində yerləşir. Səhra 5&nbsp;km² əraziyə malikdir. Pişinas səhərindən 88&nbsp;km şimalda yerləşir. Pisçinas digər Şimali Aralıq dənizi hövzəsi səhraları kimi (Akkona, Aqriate, Tabernas) Saxara səhrası üzərində formalaşan havanın təsiri ilə formalaşmışdır. Üstəlik səhranın inkişafında antropagen amillər mühüm rol oynamışdır.

## Relyef
Səhranın böyük hissəsi qum dyunlarından təşkil olunmuşdur. Dyunlar sahildən səhranın daxilinə 2&nbsp;km məsafədə yerləşir. Dyunların hündürlüyü 100 metrdir. Daim küləklərin təsiri dəyişikliklər müşahidə edilir.  
## Flora və fauna
Regionun florası: ardıc, Spartium junceum, südləyən, yulğun, qamış  və s.  Faunası: Sardiniya maralı, Aralıq dənizi tısbağası, buqələmun və dəniz tısbağası (Caretta caretta).

## Pisçinas çayı
Pisçinas çayı səhranın şimalından axır. Bulaqlardan qidalanır. Kabonatlı sular qırmızımtıl ləkələr müşahidə edilir. Bu səbəbdən Pisçinas «Qırmızı çay» adlandırılır.

## Qalereya

Şəkil:Piscinas, sand dunes.jpg|Dune della spiaggia di Piscinas
Şəkil:Piscinas, walking between dunes.jpg|Camminando tra le dune
Şəkil:Piscinas, mining trolley on the beach.jpg
Şəkil:Piscinas, mine trolleys.jpg
Şəkil:Piscinas, mine trolleys on the beach.jpg
Şəkil:Testudo hermanni boettgeri female var..jpg|
Tabernas (səhra)

**Тabernas** () — İspaniya ərazisində yerləşən səhra. Bəzən **Аlmeriya səhrası** adlanır. İnzibati cəhətdən Almeriyanın Tabernas inzibati vahidliyində yerləşir. Səhra 280&nbsp;km² sahəyə malikdir. 1989-ci ildə unikal relyefi və faunası ilə əlaqədar qoruq elan edilmişdir. 
## İqlimi
thumb|250px|left|Tabernas
Aralıq dənizindən güclü küləklər əsir. İllik yağıntının miqdarı 240&nbsp;mm təşkil edir. İllik orta temperatur 18&nbsp;°C-dir. İlin 300 günü günəş müşahidə edilir. Yayda temperatur 45&nbsp;°C qədər çatlr. Qış aylarının gecə radələrində 0&nbsp;°C qədər enə bilir.

Avropada ən çox günəşli günlərin burada müşahidə edilməsi ilə əlaqədar 1979-cu ildə Günəş enerjisindən istifadə sıbağı həyata keçirilmişdir.

## Geologiya və biologiyası
thumb|right|200 px

Ərazi əsasən qumluqlardan və çöküntülərdən ibarətdir. Mövsümü yağan yağışlar ərazini eroziyaya məruz qoyur. Nəticədə bendlendlər formalaşmışdır. Bitki örtüyü kasıb olsa da, burada Uzunqanadlar, Kirpi, Corvus monedula, Numenius, Alaudidae və d. canlılara rast gəlinmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* National Geographic Traveler 
* Desierto de Tabernas Natural Area
Mustafa Çələbi (I Mehmedin oğlu)

**Mustafa Çələbi** ya da **Kiçik Mustafa Çələbi** () — 5-ci Osmanlı padşahı I Mehmedin ikinci oğludur.

## Həyatı
Anasının kim olduğu məlum deyil. Eyni illərdə yaşayan İldırım Bəyazidin oğlu Mustafa Çələbi ilə qarışdırılmamalıdır. Gənclik illərini digər şahzadələr kimi sancaqlarda keçirmişdir. Atası I Mehmedin vəfatından sonra meydana gələn Şahzadə Böyük Mustafa üsyanı siyasi vəziyyəti dəyişmiş, bundan qorxan Mustafa Çələbi lələsi Şərabdar İlyas bəyin də təşviqi ilə Qaramanoğullarına sığındı.

Karaman və Gərmiyan bəyləri ilə birlikdə Həmid elindən hərəkətə keçən Kiçik Mustafa Bursanı mühasirəyə aldı. Bursa şəhərinin ağsaqqalları Kiçik Mustafanın lələsi Şərabdar İlyasa heyət göndərərək geri çəkilməyini məsləhət gördü. Məsləhətə riayət edən Kiçik Mustafa bu dəfə də İznikə yönəldi və 40 günlük mühasirədən sonra şəhəri ələ keçirdi. Kiçik Mustafa burada İbrahim Paşa sarayına çəkildi və özünü sultan elan etdi.

Bütün bu özbaşınalıqdan sonra II Murad 6 sentyabrda Konstantinopol mühasirəsini qaldırdı və Anadoluya keçdi. Şahzadənin lələsi Şərabdar İlyas bəy ələ alındı və 1423-cü ilin fevral ayında qoşunlar İznikə daxil oldu. Bu vaxt hamamda olan Kiçik Mustafa lələsi tərəfindən saraydan gizlicə qaçırıldı və II Murada təhvil verildi. Kiçik Mustafa boğularaq edam edildi. Cəsədi İznikdən kənarda bir əncir ağacından asıldı, daha sonra Bursaya aparıldı və burda Yaşıl Türbəyə dəfn olundu.

## İstinadlar
Şahzadə Bəyazid

* Şahzadə Bəyazid (I Süleymanın oğlu) — I Süleymanın oğlu.
* Şahzadə Bəyazid (I Əhmədin oğlu) — I Əhmədin oğlu.

## Həmçinin bax
* Şahzadə
* Bəyazid
Azərbaycan Superkuboku 1993

**Azərbaycan Superkuboku 1993** — futbol üzrə Azərbaycan Superkubokunun ilk mövsümü. 1993-cü ilin 21 fevral tarixində Sumqayıt şəhərində keçirilən matçda çempion "Neftçi" ilə kubokun qalibi "İnşaatçı" qarşılaşmış və matç "Neftçi" 4:1 hesablı qələbəsi ilə başa çatmışdır.

## Tarixi
Futbol üzrə Azərbaycan Superkuboku ilk dəfə "Səhər" qəzetinin təşəbbüsü ilə baş tutmuşdur. Bu Futbol üzrə Azərbaycan Çempionatının 1992-ci il mövsümünün ardından baş vermiş və "Səhər" qəzetinin Superkuboku təsis olunmuşdur. Beləliklə növbəti mövsüm də bu matçla start götürmüşdür. Ölkə çempionu "Neftçi" ölkə kubokun qalibi "İnşaatçı"nı 4:1 hesabı ilə darmadağın edərək ilk Superkubokun qalibi olmuşdur. Həmçinin bu turnirdə ilk qol, ilk dubl, ilk böyükhesablı nəticə də "Neftçi"nin aktivinə yazılmışdır.

## Oyunun nəticələri

|valign="top"|
|style="vertical-align:top; width:50%"|
}
|-
|DF || **5** ||Zöhrab Qədiyev (c) || 
|-
|MF || **6** ||Nəsimi Nuriyev
|-
|MF || **7** ||İlham Əliyev
|-
|MF || **8** ||Seyran Hüseynov || || 
|-
|MF || **9** ||Fikrət Hüseynov
|-
|MF || **10** ||Şahin Cəfərov
|-
|FW || **11**||İntiqam Rəhimov
|-
|colspan=3|**Əvəzetmələr:**
|-
|DF || **13** ||Abuzər İbrahimov || || 
|-
|DF || **14** ||Munis Abdullayev || || 
|-
|colspan=3|**Baş məşqçi:**
|-
|colspan=3| Məmmədəli Məmmədov
|}
|}

## İstinadlar

## Mənbə
* Barometr, yoxsa Superkubok? — LAYİHƏ. apasport.az, 30.07.2016 

## Həmçinin bax
* 1995 "Səhər" qəzetinin Superkuboku
Talak (səhra)

**Тalak** — Nigerin qərbində, həmçinin Əlcəzair və Mali ərazilərinin bir qismini əhatə edən səhra. Səhranın sahəsi 100.000 km². Talak Saxaranın tərkib hissəsidir. Bu ərazidə Niger çayının bəzi kiçik qolları axır. Əvvəllər məhv olmuş bitki və heyvan növlərinin qalıqlarına rast gəlinmişdir. Şərqindən transsaxara şossesi keçir.

## İstinadlar
Ölümə çarə yox (albom)

***Ölümə çarə yox*** — Yuxu qrupunun üçüncü və hal-hazırda sonuncu albomu. 27 aprel 2001-ci ildə ADA Müzik vasitəsilə yayımlanmışdır. Albomdakı "Ulu Tanrım" mahnısını Sevda Ələkbərzadə fərqli sözlərlə "Ulu vətən" adı altında ifa etmişdir.

## Mahnı siyahısı

## Heyət
* İbrahim Emin — bas-gitara
* Zaur Abdullayev — vokal, klaviş
* Namiq Nağdəliyev — gitara
* Çingiz Eyvazov — zərb alətləri

## İstinadlar
Mustafa Çələbi

* Mustafa Çələbi (I Bəyazidin oğlu) — 4-cü Osmanlı sultanı I Bəyazid ilə xanımı Dövlət Xatunun oğlu.
* Mustafa Çələbi (I Mehmedin oğlu) — 5-ci Osmanlı sultanı I Mehmedin oğlu.
*  (d. 1917 – ö. 2012) — Türkiyə siyasətçisi.

## Həmçinin bax
* Şahzadə Mustafa (dəqiqləşdirmə)
* Çələbi
Tarentli Arxit

**Tarentli Arxit** (yun. Ἀρχύτας ὁ Ταραντίνος, m. ö. 428 – 347) — yunan filosofu, pifaqorçular məktəbinin təmsilçisi, Filolausun öyrəncisi olmuşdur.

## Həyatı
Arxitas, siyasətlə məşğul olmuş və yüksək hərbi vəzifələrdə çalışmışdır. Arxitas Cənubi İtaliyaya gələn Platonu Siciliya hökmdarı II Dionusiusun qəzəbindən qoruya bilmişdir. Bundan sonra Platon onun yaxın dostu olmuşdur.

Onun zamanımıza yalnız fraqmentlərlə çatan ***"Riyazi elmlər"*** və ***"Söhbətlər"*** əsəri bilinməkdədir.

Arxitasın fəlsəfi fikirləri haqqında zamanımıza çox az bilgi çatmışdır. Məlumdur ki, o kainatın sonsuz olmasını iddia edirdi. Arxitas əsasən həndəsə elmində böyük uğurlar qazanmış, bir necə qanunlar kəşf etmiş, ilk dəfə mexanizmlərin həndəsi rəsmini vermişdir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
*  
* Diogenes Laertius. Lives and Opinions of Eminent Philosophers / Translated by C. D. Yonge. London: Georg Bell & Sons, 1915.

## Həmçinin bax
* Pifaqor
* Pifaqorçular məktəbi
* Neopifaqorçuluq

## İstinadlar
Şərqi Slovak Muzeyi

**Şərqi Slovak Muzeyi** () — Slovakiyanın Koşitse şəhərində yerləşən və Slovakiyanın ən qədim muzeylərindən biridir. Muzey 1872-ci ildə təsis olunmuşdur.

Yeni renessans dövrü tikilisi olan bina 20-ci əsrin əvvəlində ucaldılmışdır. Bu muzey Koşitse şəhərində öz ehtiyaclarını ödəyə bilən  ilk bina idi. Binanın fasadında Persey və Vulkan heykəltəraşlıq nümunələrini görmək olar.

Muzey 1741-ci ildə inşa edilən və daha sonra dağıdılmış taxta kilsənin üzərində tikilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The East Slovak Museum — Cassovia.info
* The East Slovak Museum — Muzeum.sk
Şeyx Obaid bin Tani Evi

**Şeyx Obaid bin Tani Evi** — Şeyx Obaid bin Taninin tarixi binaı və keçmiş iqamətgahı olan, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərində yerləşən muzeydir.

Muzey 1916-ci ildə dəniz daşlarından, gips və palçıqdan tikilmişdir. Hal-hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir. Ev Əl Şindağada yerləşən Şeyx Səid Əl Maktumun Evinin yaxınlığında yerləşmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*