open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fürerçilik

**Fürerçilik** və ya **fürer prinsipi** () — Nasist Almaniyasının siyasi sisteminin bir növ qeyri-rəsmi əsas prinsipi. Burada fürerin sözü bütün yazılı qanunlardan üstündür. Dövlət siyasəti, qərarlar və bürokratiya bu prinsipə əməl etməlidir.

Real siyasi istifadədə fürerçilik vojdizmdir və əsasən hər hansı bir diktatura praktikasına, o cümlədən demək olar ki, hər hansı bir siyasi partiyanın sıralarına aid edilir və müvafiq olaraq, siyasi faşizmin bütün əlamətlərinə malikdir. Məsələn, nasist təbliğatı Adolf Hitlerin şəxsiyyətinə pərəstişkarlığı "komitələrin, bürokratların və parlamentlərin çətinliklərinə qalib gələn yeganə qəhrəman lider" kimi geniş şəkildə ucaltmışdır. Eyni şeyi Mussolininin böyüklüyünü tərifləyən İtaliya təbliğatı və SSRİ-də Stalinin şəxsiyyətinə pərəstişin aşılanması ilə məşğul olan sovet təbliğatı etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Koonz, Claudia (2003) *The Nazi Conscience*, Belknap. 
* Leiser, Erwin (1975) *Nazi Cinema*, New York: Macmillan. 
* Mitcham, Samuel W. (1996) *Why Hitler? The Genesis of the Nazi Reich*, Westport, Connecticut: Praeger. 
* Nicholas, Lynn H. (2006) *Cruel World: The Children of Europe in the Nazi Web*, New York: Vintage. 

## Xarici keçidlər

* BBC historical article
* Bearers of a Common Fate?
* The Political System of the Third Reich
Şakir Zümrə

**Şakir Zümrə** (d. 1885, Varna - ö. 16 iyun 1966) Türkiyə Respublikasının ilk sənayeçisi, İstiqlaliyyət müharibəsi dövründə Türkiyənin ilk şəxsi "aviasiya bombası" fabrikinin yaradıcısı və hüquqşünas.

İlk türk aviasiya bombası sənayesinin yaradıcısı Şakir Zümrədir.

## Həyatı

İbtidai təhsilini Varnada başa vurduqdan sonra Cenevrəyə getmişdir. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra 1908-ci ildə Cenevrədə hüquq fakültəsini bitirmişdir.

Birinci Dünya müharibəsi illərində o Varnadan seçilən türk millət vəkili olaraq Bolqarıstan parlamentindəki 17 türk nümayəndəsindən biri kimi parlamentə daxil olmuşdur. O, marşal Fevzi Çaxmaqın yaxın qohumudur. Elə həmin illərdə Sofiyada polkovnik-leytenant hərbi rütbəsi ilə Türkiyə Hərbi Attaşesi vəzifəsini icra edən Mustafa Kamalla tanış olmuş və onunla yaxın dostluq münasibətləri yaratmışdır. İstiqlaliyyət müharibəsini dəstəkləmək üçün xaricdən Anadoluya silah və sursat göndərməklə yanaşı, Türkiyəyə müharibə sənayesində istifadə oluna biləcək usta və texniki işçilərin tapılmasında da köməklik göstərmişdir. Bu mühüm xidmətlərinə görə o, ağ zolaqlı İstiqlal medalı ilə təltif edilmişdir.

İstiqlaliyyət müharibəsindən sonra Türkiyəyə qayıdan Şakir Zümrə Atatürkün icazəsi ilə Türkiyə müdafiə sənayesinin ilk şəxsi sektor fabrikini yaratmışdır. İlk istehsal edilmiş olan məhsullar Bolqarıstandan gətirilən əcnəbi texniki işçilər tərəfindən həyata keçirildiyi halda, 1930-cu illərdən etibarən bolqar texniki işçiləri zamanla yetişdirilmiş olan türk işçilər əvəz etmişdirlər.

Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin və Türkiyə Quru Qoşunlarının ehtiyacı olan ilk silah və sursatlar, ilk türk sualtı bombaları Şakir Zümrənin fabrikində istehsal edilmişdir. Bu fabrikdə 100 kq, 300 kq, 500 kq və 1000 kq-lıq təyyarə bombaları və müxtəlif yandırıcı bombalar kütləvi formada istehsal olunmuşdur. Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin tələb etdiyi müxtəlif ölçülü su bombaları və döyüş sursatları da fabrikin kütləvi istehsal etdiyi məhsullar arasında olmuşdur. İlk türk sualtı su bombaları da bu fabrikdə istehsal edilmişdir.

Şakir Zümrənin fabriki təkcə daxili ehtiyacları istehsal etməklə kifayətlənməmiş, 1937-ci ildə istehsal etmiş olduğu silah və sursatları xaricə, hətta Yunanıstana ixrac etmişdir.

İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda ABŞ-ın verdiyi silah dəstəyinə görə Şakir Zümrə Fabrikləri silah və sursat istehsalını dayandıraraq Türkiyədə böyük bir ad çıxarmış olacaq "Şakir Zümrə" markalı sobalar istehsal etməyə başlamışdır. O, Türkiyənin 2-ci ən böyük iqtisadi konqresi olan və sənayeçilərə verilən hüquqların yaxşılaşdırılması məqsədilə keçirilmiş olan “1948 Türkiyə İqtisadiyyat Konqresi”nin iştirakçıları arasında olmuşdur.

Şakir Zümrənin 1966-cı ildəki vəfatından sonra yalnız daha 4 il fəaliyyətini davam etdirə bilən fabrik 1970-ci ildə bağlanmış və bununla da böyük bir sənaye potensialı itirilmişdir.

## İstinadlar
Dafina Zegiri

**Dafina Zegiri Nuşi** (; ) — Avropa və bir çox yerlərdə çıxış etmiş Kosovo-Alban orkestr, kamera və xor musiqisi bəstəkarı.
## Həyatı
Dafina Zegiri 1997-2002-ci illərdə Priştinada Prenko Yakob Konservatoriyasında təhsil alıb. Priştina Universitetində Mendi Mengjiqi ilə bəstəkarlıq ixtisası üzrə təhsil alan Dafina 2007-ci ildə oranı bitirib. O, magistratura təhsilini Skopyedəki Müqəddəs Kiril və Mefodi Universitetində alıb və 2011-ci ildə buranı bitirib.

2009-cu ildə Zegiri "Musiqidə Kosovo Qadınları" və *NEO MUSICA* təşkilatını qurdu və *Fondazione Adkins Chiti: Donne in Musica* Beynəlxalq Şərəf Komitəsinin üzvü oldu (həmçinin YUNESKO-nun Beynəlxalq Musiqi Şurasının üzvüdür).

Vokal kompozisiyalarına *Paşko Vas* (2001), *Odiseya* (2008), *Atmosferlər* (2005) mətni əsasında "Mənim Anam" kimi qarışıq xor üçün əsərləri də daxildir. Fərdi kompozisiyalarına messo-soprano və piano üçün *Sən gəldiyin zaman* (2002), mətninin Bayram Kərimiyə aid tenor və piano üçün yazdığı*O Dismal Bird* (2009) əsərləri də daxildir. Skopyedə  təhsil aldıqdan müəyyən müddət sonra ərsəyə gətirdiyi əsərləri sırasına  simfonik orkestr üçün *Variasiyalar* (2011), solo viola üçün *Disappear* (2011), skripka və orkestr üçün *Memento* (2010), fleyta, skripka, gitara və piano üçün *Story of Mary* (2010), fleyta, qoboy, soprano saksofon və violonçel üçün *All In* (2009) əsərləri daxildir.

Dafina Zegirinin əsərləri 2011-ci ildə *Makedoniya Musiqi Festivalı Günləri* və 2010-cu ildə Priştinada *DAM Festivallarında* ifa olunub. 2010-cu ilin sentyabrında Londonda, *1830-2030 Britaniya Muzeyi Ticarət və Səyahət layihəsi* zamanı solo skripka üçün *Dream* (2007), digər əsərlər isə oktyabrda *Wilton Music Hall-da* ifa edilmişdir. 2009-cu ildə "Xor və orkestr üçün Atmosfer" Musiqidə Qadınlar üçün Beynəlxalq Alyansın *Teodor Front* mükafatını qazandı. 2012-ci ilin əvvəlində *Kosovo Şopen Festivalının Bəstəkarlar* müsabiqəsində ikinci yerin qalibi onun fortepiano üçün yazılmış "Variasiyalar" adlı əsəri oldu. 2012-ci ilin aprelində Kosovo Mədəniyyət Nazirliyinin təşkil etdiyi müsabiqədə onun əsəri *Përreth* (Ətraf) kamera musiqisi kateqoriyasında mükafat qazandı.

Zegiri musiqilərini ifa edən məşhur solist və ansambllar arasında: Piter Şeppard Skaerved, Steffen Şlaymaxer, David Gayayar, Jan Jak Ballet, Anne Klet, Ann Moro, Hege Uoldeland, Viktor Manuel, Yevangelina Reyes Kvartet, Visar Kutsi, Neritan Xisao, Lorents Radovan, Marisa Xatibi, Arian Paço, Gesim Belegosta, Mialtin Jeja, Anina Voerle, Bit Kermanşah, Skopye Musiqi Məktəbi və Akademiyası ansamblı yer almışlar.

## İstinadlar
Faiq Sadıqov

**Faiq Nurəhməd oğlu Sadıqov** (*tam adı:Sadıqov Faiq Nurəhməd oğlu;*) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti

## Həyatı və təhsili
Sadıqov Faiq Nurəhməd oğlu 1956-cı il avqustun 19-da Ağdaş rayonunun Ləki qəsəbəsində anadan olub. 1963-73 illərdə Ləki qəsəbə 6 saylı orta məktəbdə, 1973-1978-ci illərdə BDU-nun jurnalistika fakültəsində təhsil alıb. 1978-ci ildə  Azərbaycan KP MK-nın göndərişi ilə Azərbaycan Televiziya və Radio  Verilişləri Komitəsinin Yevlax Radio Verilişləri Redaksiyasında redaktor kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1991-94-ci illərdə "Ədalət" qəzetinin Qarabağ bölgəsi üzrə cəbhə müxbiri işləyib. Birinci Qarabağ müharibəsinin ən qaynar nöqtələrindən hazırladığı xəbərlər və digər janrlarda hazırladığı materiallar “Ədalət” qəzetində və digər nəşrlərdə davamlı olaraq dərc edilib. 1996-cı ildə yenidən dövlət televiziyasına qayıdıb. Televiziyanın  İnformasiya proqramları studiyasında ən mühüm ictimai-siyasi hadisələr, o cümlədən dövlət başçısının müxtəlif tədbirləri, səfərləri və görüşləri barədə video-materialların efirə hazırlanmasında redactor kimi fəaliyyət göstərib. Televiziyanın xüsusi müxbiri kimi Prezidentlər Heydər Əliyevi və İlham Əliyevi Fransa, Böyük Britaniya, Çin, Rusiya, Bolqarıstan, Latviya, Sloveniya, Xorvatiya və digər ölkələrə səfərlərində müşaiyət edib.

Ailəlidir. İki övladı var.

## Kitabları
Birinci Qarabağ müharibəsindən bəhs edən "Qarabağan xəbər var.." kitabının müəllifidir.

## Təltifləri
* Müxtəlif dövrlərdə "Dan ulduzu", "Zərdabi" və "Qızıl Qələm" ("Ədalət" qəzetinin kollektivi ilə birlikdə) ədəbi mükafatlarına layiq görülüb.  
* Prezident İlham Əliyevin 10 noyabr 2011-ci il tarixli  Sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.

## İstinadlar
Bir rumka daha

**Bir rumka daha** (, ) — danimarkalı rejissor Tomas Vinterberqin 2020-ci ildə ekranlara çıxan filmi. 

## Süjet
Qırx yaşlarında olan dörd məktəb müəllimi hər gün bir az spirtli içki içməyin onları daha yaradıcı edə biləcəyi fikrini sınaqdan keçirməyə qərar verir. Bununla belə, çox içirlər və hər şey öz axarından çıxır. 

## Rollarda
* Mads Mikkelsen — Martin
* Thomas Bo Larsen — Tommy
* Magnus Millang — Nikolaj
* Lars Ranthe — Peter
* Maria Bonnevie — Anika
* Helene Reingaard Neumann — Amalie
* Susse Wold — Direktor
* Magnus Sjørup — Jonas
* Silas Cornelius Van — Kasper
* Albert Rudbeck Lindhardt — Sebastian
* Martin Greis-Rosenthal — Overtjener
* Frederik Winther Rasmussen — Malthe
* Aksel Vedsegaard — Jason

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Qeyd-şərtsiz kapitulyasiya

**Qeyd-şərtsiz kapitulyasiya** — təslim olan tərəfə heç bir zəmanət, arxayınlıq və vəd verilmədiyi təslimiyyət. Çox vaxt tamamilə məhv edilmə təhdidi ilə tələb olunur.

Yalnız qeyd-şərtsiz kapitulyasiyanın məqbul olduğunu elan etmək daha zəif rəqibə psixoloji təzyiq göstərir, lakin bu, həm də düşmənçilik müddətini uzada bilər. Tərəf adətən yalnız öz rəqibləri üzərində əhəmiyyətli üstünlüyə malik olduğu halda, qələbənin qaçılmaz olduğu düşünüldükdə qeyd-şərtsiz kapitulyasiyanı tələb edir.

Müasir dövrdə qeyd-şərtsiz kapitulyasiya daha çox beynəlxalq hüququn təmin etdiyi təminatları əhatə edir. Bəzi hallarda kapitulyasiya həqiqətən qeyd-şərtsiz qəbul edilir, digər hallarda isə şərtlər təklif edilir və qəbul edilir, lakin qüvvələrin simvolik məqsədlər üçün "qeyd-şərtsiz kapitulyasiya"ya tabe olduğu elan edilir. Bu cür təslimiyyət təslim edən tərəf tərəfindən qeyri-rəsmi olaraq razılaşdırılmış təminatların gözlənilməsi ilə də qəbul edilə bilər.

## Nümunələr
### Bəni-Qureyzə
Müsəlmanların çox az itki verərək taktiki cəhətdən rəqiblərinə qalib gəldiyi Xəndək döyüşündən sonra müsəlmanları məğlub etmək cəhdləri uğursuzluğa düçar olmuş, islam regionda nüfuz sahibinə çevrilmişdir. Nəticədə müsəlman ordusu Bəni-Qureyzə qəbiləsinin məhəlləsini mühasirəyə almış və onların qeyd-şərtsiz kapitulyasiyasına səbəb olmuşdur. İslamı qəbul edən bir neçə kişidən başqa bütün kişilər edam edilmiş, qadınlar və uşaqlar isə köləyə çevrilmişdir.

### Əfqanıstan müharibəsi
15 avqust 2021-ci ildə Əfqanıstan İslam Respublikası hökuməti və Əfqanıstan Milli Təhlükəsizlik Qüvvələri "Taliban"a qeyd-şərtsiz kapitulyasiya olmuşdular. Qeyd-şərtsiz kapitulyasiya münaqişəyə son qoymuş, "Taliban"a Əfqanıstanı ələ keçirməyə və ölkədə öz hökumətini qurmağa imkan vermişdir.

### Qarabağ münaqişəsi
2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri və Ermənistan Silahlı Qüvvələri arasında Dağlıq Qarabağda baş tutmuş İkinci Qarabağ müharibəsində bütün döyüş əməliyyatlarını dayandıran atəşkəs bəyanatı bəzi hallarda kimi təsnif edilmişdir. 2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycan və Dağlıq Qarabağdakı erməni qüvvələri arasında döyüşlər baş tutmuşdur. Bir gün çəkən döyüşlərin nəticəsində Dağlıq Qarabağ Respublikası qeyd-şərtsiz kapitulyasiya etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* German Surrender Documents of WWII (US Historical Documents)
Sualtı qayıq (film)

***Sualtı qayıq*** (, , ) — Volfqanq Petersenin ssenaristliyi və rejissorluğu, Günter Rohrbaxın prodüserliyi ilə 1981-ci ildə çəkilmiş Qərbi Almaniya müharibə filmi. Filmin baş rollarını Yurgen Proxnov, Herbert Grönemayer və Klaus Vennemann oynayır. Film həm teatr buraxılışı (1981), həm də miniserial (1985) kimi nümayiş etdirilmişdir. Bundan başqa, bir neçə fərqli ev videosu versiyaları, həmçinin Petersenin nəzarət etdiyi rejissor versiyası (1997) buraxılmışdır.

Lothar-Günter Buxheymin Almaniya sualtı qayığı "''U-96''"da yaşadığı təcrübələrinə əsaslanan 1973-cü ildə yazdığı romanın adaptasiyasıdır. Filmin hadisələri İkinci Dünya müharibəsində cərəyan edir, mövzusu "*U-96*" və onun ekipajının Atlantika döyüşündə təhlükəli patrulu haqqındadır. Film həm döyüş həyəcanını, həm də nəticəsiz ovun yorğunluğunu təsvir edir, "U-boat"larda xidmət edənləri öz yoldaşları və ölkələri üçün əllərindən gələni etmək arzusu ilə adi insanlar kimi göstərir.

İstehsal prosesinə 1979-cu ildə start verilmişdir. 1976-cı ildə film üçün bir neçə ABŞ rejissorunun işə götürülməsi nəzərdən keçirilmişdir və film inkişaf cəhənnəminə düşmüşdür. İstehsal zamanı Buxheymin 1941-ci ildə patrulu zamanı əsl "*U-96*"nın kapitanı, müharibə zamanı Almaniyanın ən yaxşı sualtı qayıqlarından biri olan Henrix Lemann-Villenbrok və "*U-219*"un keçmiş birinci zabiti Hans-Yoaxim Kruq məsləhətçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Petersenin məqsədlərindən biri tamaşaçıları "müharibənin nə olduğunu" göstərən "ağılların kənarına səyahət"ə aparmaq idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Dostum, mənim maşınım haradadır?

**Dostum, mənim maşınım haradadır?** () — 2000-ci ildə ekranlara çıxan ABŞ komediya filmi. 

## Süjet
İki dost, Cessi və Çester, dəlisov bir əyləncə gecəsinin səhəri çaşqın halda oyanır və nə baş verdiyini xatırlamaqda çətinlik çəkirlər. Onlar avtomobillərinin yoxa çıxdığını öyrənəndə axtarışa çıxmağa başlayırlar.

## Rollarda
* Eşton Kutçer
* Seann William Scott
* Kristi Svenson
* Jennifer Garner
* Marla Sokoloff
* David Herman

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Sualtı qayıq (roman)

**"Sualtı qayıq"** (, , ) — Lothar-Günter Buxheym tərəfindən 1973-cü ildə yazılmış, onun "U-boat" sualtı qayıqlarında müharibə müxbiri kimi təcrübələrinə əsaslanan avtobioqrafik alman romanı. Buxheym İkinci Dünya müharibəsi zamanı "U-96" və "U-309" sualtı qayıqlarında keçirdiyi vaxtları qeydə almışdır. Buxheymin tarixi dram kitabı 1973-cü ildə "Piper Verlag" tərəfindən nəşr olunmuş, kitab milyonlarla tirajla satılmış və 18 dilə tərcümə edilmişdir. Roman Almaniya sualtı qayığında ağır və çətin sualtı döyüş həyatını təsvir edir.

## 1981 film

Kitab 1981-ci ildə Volfqanq Petersenin ssenari müəllifi və rejissoru olduğu, baş rollarda Yurgen Proxnov, Herbert Grönemayer və Klaus Vennemannın oynadığı "Sualtı qayıq" döyüş filminin əsasını təşkil edirdi. Film romanın məzmununa bəzi dəyişikliklər etmişdir.

## İstinadlar
Tranzaksiya

**Transaksiya** – pul vəsaitləri ilə həyata keçirilən əməliyyatlara deyilir: köçürmə, çıxarma və ya hesaba qoyma. Yəni bank hesabından istifadə ilə bağlı hər hansısa bir proses. Bu söz ingilis dilindən götürülüb (transaction) və "iş, müqavilə, razılaşma" deməkdir.

## İstinadlar
Yurev mağarası

**Yurev mağarası** — Tatarıstan Respublikasının ən məşhur mağaralarından biri. Kama Tamaqı rayonunda, Tenişevo yaşayış məntəqəsinin cənub-şərqində yerləşir. Mağara Boqorodskie dağları ərazisinə daxildir. 1986-cı ildən regional əhəmiyyətli təbiət abidəsi hesab olunur. Yurev mağarası Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyində III dərəcə ilə qeydiyyata düşmüşdür.

## Ümumi məlumat
Mağaranı ilk dəfə A. V. Stupişinım 1953-cü ildə tədqiq etmişdir. Mağaranın ölçüləri: uzunluq — 20 metr; sahə — 58 m².  1971-ci ildə Kazandan olan həvəskar speleloqlar mağara daxilində yeni keçidlər aşkar etmiş və mağaranın uzunluğu təxminən 360 metr olmuşdur.

2008-2009-cu illərdə həyata keçirilən yeni ölçmə işləri nəticəsində mağaranın uzunluğu artıq 507 metr olmuşdur.

2010-cu ildə yenidən mağarada tədqiqat işləri aparılmış və mağaranın daxilində yeni ərazilər aşkar edilmişdir. Yekun olaraq Yurev mağarası Orta Volqada uzunluğuna görə ikinci mağara hesab olunur. Mağaranın uzunluğu 2010-cu ilin ölçmələrinə görə 990 metr olmuşdur.

### Geologiyası
Mağara yağış və qar sularının vertikal hərəkəti nəticəsində meydana gəlmişdir. Mağaranın formalaşmasında həmçinin tektonik proseslər də rol oynamışdır.

Əsasən gips tərkibli süxurlardan təşkil olunan mağarada dərinliyi 4 metr olan quyulara və stalaktitləri xatırladan çıxıntılara rast gəlinir. Bu formaların meydana gəlməsi gipsin suda həll olması ilə əlaqəlidir.

### Turizm
Yurev mağarası Tatarıstanın yeganə turistlər üçün açıq olan mağarasıdır. Turistlərin cəlb olunması üşün mağarada bir çox tədbirlər görülmüşdür. Turistlərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi ilə 50 milyon rubl xərclənmişdir. Əlavə olaraq 30 milyon rubl da idarə etmə mərkəzinə sərf edilmişdir.

## İstinadlar
Bahirə Bediş Morova Aydilək

**Bahirə Bediş Morova Aydilek** () ― türk rəssam və siyasətçi,Türkiyə Böyük Millət Məclisinə seçilən ilk 18 qadın millət vəkilindən (deputat) biri. O, Türkiyənin 5-ci parlamentində Konya seçki dairəsinin millət vəkili kimi fəaliyyət göstərib.

## Erkən həyatı
Bahirə Bediş Aydilək 1897-ci ildə Osmanlı imperiyasında, Bosniya vilayətində anadan olub. Atası Salonikidən Bosniyaya köçüb gəlmiş yəhudi əsilli Hasbi əfəndi, anası isə Əsma xanımdır. Lozanna müqaviləsindən sonra Aydilək və ailəsi İstanbula köçmüş və çətin günlərdən keçmişdir. Onun atası ticarətlə məşğul olur, Aydilək də çəkdiyi rəsmləri İstanbulun zənginlərinə sataraq evə kömək edirdi.

Aydilək Boluda ibtidai və orta məktəbi bitirmiş və bundan sonra oradakı rəssamlıq məktəbində rəsm müəllimi kimi işləmişdir.
O 1927-ci ildə görmə problemləri səbəbi ilə işini tərk etmiş, Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) və Bolu halkevində işləmişdir. 1930-cu ildə Bolu Bələdiyyə Məclisinə üzv seçilmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
1934-cü ildə Aydilək, Mustafa Kamal Atatürk ilə tanış olmuş və Atatürk ona "rəssam" mənasını verən "Bediz" (sonralar "Bediş" kimi yazılmağa başlamışdır) adını vermişdir.

1935-ci il fevralın 8-də keçirilən parlament seçkiləri zamanı Aydilək 1352 səs ilə CHP-nin Konya ilindən millət vəkili kimi parlamentə daxil olmuşdur. O, Türkiyənin V parlamentinin Gömrük və İnhisar Əncümənində işləmişdir.

Deputat olduğu müddətdə o, Beyşehir gölü ətrafında suvarma kanalı layihələrinin tikintisini, eləcə də Konyanın Ankaraya bağlı dəmir yolu şəbəkəsinə qoşulmasını, kəndlilər üçün əmək qanununu, dövlət məmurlarının səlahiyyətlərindən sui-istifadəyə görə cəzaların verilməsini və s. müdafiə edərək öz seçki dairəsinə xüsusi xidmət etmişdir. Aydilək 1935-ci ildə İstanbulda keçirilən 12-ci Beynəlxalq Qadınlar Qurultayında iştirak edib. O 1939-cu il parlament seçkilərin namizəd göstərilməmiş və onun siyasi karyerası 5-ci parlamentdəki fəaliyyəti ilə yekunlaşmışdır.

Aydiləkin ölüm tarixi dəqiq bilinmir, amma mənbələrdə Atatürkün ölüm günü ilə eyni gündə, 10 noyabrda vəfat etdiyi qeyd edilir.

## İstinadlar
Ocean Waves

**Okean dalğaları** (, , digər adı ilə *I Can Hear the Sea*) — Studio Ghibli-nin 1993-cü ildə ekranlara çıxan anime filmi. 

## Süjet
Taku Morisaki qatar stansiyasında doğma şəhəri Koçiyə qayıdarkən yolda məktəb günlərində yaşadığı sevgi üçbucağını xatırlayır. 

## Səsləndirənlər
 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
*
*
*
*
*
*''Ocean Waves'' at Nausicaa.net
Çiy (film)

**Çiy** (, ) — 2016-cı ildə ekranlara çıxan Fransa–Belçika istehsalı qorxu-dram filmi. 

## Süjet
Həyatı boyu vegetarian olan Castin, yeni daxil olduğu baytarlıq məktəbində çiy ət yemək məcburiyyətində qalır. Bu təcrübə onun ətə olan baxışını tamamilə dəyişir. 

## Rollarda
* Garance Marillier — Justine
* Ella Rumpf — Alexia
* Rabah Naït Oufella — Adrien
* Laurent Lucas — Ata
* Joana Preiss — Ana
* Bouli Lanners — Şofer
* Marion Vernoux — Tibb bacısı
* Jean-Louis Sbille — Professor

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Herluf Bidstrup

**Herluf Bidstrup** () — Danimarka karikaturaçı rəssamı. "Xalqlar arasında sülhü möhkəmlətməyə görə" Beynəlxalq Lenin mükafatı laureatı (1964). Kopenhagendə Rəssamlıq Akademiyasında oxumuşdur (1931–1935). "Sosial-demokraten" (1936-cı ildən), "Land oq folk" (1945-ciildən) qəzetlərində siyasi karikaturaları, məişətə aid yumoristik və satirik rəsmləri dərc olunmuşdur. Bir sıra ölkələrə həsr olunmuş rəsmlər seriyası var. Azərbaycanda olmuşdur; yaradıcılığında "Bakı və bakılılar " mövzusu da əksini tapmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Херлуф Бидструп. Гениальный художник-карикатурист
Əziz xatirələr

**Əziz xatirələr** () — 2006-cı ildə ekranlara çıxan ABŞ filmi. Senarisi Conatan Reymondun qısa hekayəsindən götürülən filmin rejissoru Kelli Rayhartdır.

## Süjet
Uzun müddətdir yolları kəsişməyən iki dost Oreqon meşələrində düşərgə etmək fikri ilə yenidən bir araya gəlir — onlar birlikdə vaxt keçirərək söhbət edir, həyat hekayələrini bölüşürlər. 

## Rollarda
* Will Oldham
* Daniel London 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
*
*''The New York Times'' review by Dennis Lim
*''Old Joy: Northwest Passages'' by Ed Halter at The Criterion Collection
* 2006 Reichardt interview at *Reverse Shot*
Yabanı (film)

**Yabanı** () — kanadalı rejissor Jan Mark-Vallenin 2014-cü ildə real hadisələr əsasında çəkdiyi bioqrafik-macəra filmi. 

## Süjet
Həyatının çöküşündə olan Şeril ABŞ-nin bir ucundan digərinə, təkbaşına 1700 kilometrlik yürüyüşə başlayır. 

## Rollarda
* Riz Uizerspun

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Günü

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Günü** — 24 oktyabr 1945-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının yaradılmasına həsr edilmiş illik anım günüdür. 1947-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məqsəd və nailiyyətlərini dünya xalqlarına elan etmək və onların dəstəyini qazanmaq məqsədilə 24 oktyabr tarixini Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinin ildönümü olaraq elan etdi.
1971-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası başqa bir qətnamə (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 2782 saylı Qətnaməsi) qəbul edərək, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Gününün beynəlxalq qeyd olunacağını və beynəlxalq bayram olduğunu bildirdi və Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv olan dövlətlərə bu günün dövlət bayramı olaraq qeyd edilməsini tövsiyə etdi.

## Anma
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Günü ənənəvi olaraq bütün dünyada təşkilatın nailiyyətləri, məqsəd və hədəflərinə dair görüşlər, müzakirələr və sərgilərlə qeyd olunur. 1971-ci ildə Baş Assambleya üzv dövlətlərə 24 oktyabr tarixini dövlət bayramı kimi qeyd etməyi tövsiyə etmişdi.
1951-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Günündə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Poçt İdarəsi Nyu-York şəhərində yerləşən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Qərargahında ABŞ dolları ilə buraxılan ilk BMT poçt markasını buraxdı.
1948-ci ildən bəri Amerika Birləşmiş Ştatlarında Prezident hər il Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Günü ilə bağlı bəyanat verir.

## İstinadlar
Liparis bifolia

*  — Liparis loeselii bitki növünün sinonimi.
*  — Liparis cogniauxiana bitki növünün sinonimi.
Yalnız sevənlər sağ qalır

**Yalnız sevənlər sağ qalır** () — amerikalı rejissor Cim Carmuşun 2013-cü ildə ekranlara çıxan komediya-dram janrındakı filmi. 

## Süjet
Adam və İv əsrlər boyu musiqidə, ədəbiyyatda və bir-birlərinin yanında təskinlik tapan iki ölməz vampirlərdir. Bir gün ikisinin kövrək dünyası İvin kiçik bacısının qəfil gəlişi ilə puç olma təhlükəsi altına düşür. 

## Rollarda
* Tilda Swinton — Eve
* Tom Hiddlston — Adam
* Mia Wasikowska — Ava
* Anton Yelçin — Ian
* Jeffrey Wright — Dr. Watson
* Slimane Dazi — Bilal
* John Hurt — Christopher Marlowe
* Yasmin Hamdan — Yasmine
* White Hills — özləri

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Arxada iz qoyma

**Arxada iz qoyma** () — amerikalı rejissor Debra Qranikin 2018-ci ildə ekranlara çıxan dram filmi.

## Süjet
Ata və qızı xeyli müddətdir ki, Portlend yaxınlığındakı təbiət qoruğunda dinc və təcrid olunmuş həyat sürür. Bu həyat tərzi onlardan biri kiçik bir səhv edənə qədər davam edir. 

## Rollarda
* Ben Foster
* Thomasin Harcourt McKenzie

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Kollektivizm

**Kollektivizm** () — kollektivin əhəmiyyətini və dəyərini vurğulayan hər hansı doktrinanı və ya digər sosial mövqeyi xarakterizə edən kollektiv sosial-psixoloji termin.

Fəlsəfi nöqteyi-nəzərdən — kollektivin və ya qrupun (cəmiyyətin, dövlətin, millətin və ya sinfin) maraqlarının fərdin mənafeyindən üstünlüyü, cəmiyyətin maraqlarının şəxsi, könüllü maraqlar üzərində üstünlüyünün tanınması.

Bunun əksi isə fərdiyyətçilikdir .

## İstinadlar
Sivas Ulu Məscidi

**Sivas Ulu Məscidi** — Türkiyənin Sivas şəhərinin Mərkəz rayonunda yerləşən tarixi məscid. 

## Tarixi
1196–1197-ci illərdə Kılıç Arslanın ölkəni 11 oğlu arasında bölüşdürdükdən sonra Sivas ilə Aksaray arasındakı bölgəyə Qutbəddin Məlikşah hakim olmuşdur. Həmin dövrdə məscidi Qızıl Arslan bin İbrahim tikdirib.
Məscid 1212-ci ildə I İzzəddin Keykavus tərəfindən təmir edilmiş, minarəsi isə 1213-cü ildə tikilmişdir. 1955-ci ildə Sivas Qubernatorluğu tərəfindən bərpa edilərkən həm tikinti, həm də təmir kitabələri tapıldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mustafa Paşa Məscidi

**Mustafa Paşa Məscidi** — Şimali Makedoniyanın paytaxtı Skopyedə yerləşən keçmiş Osmanlı məscidi.

## Yerləşmə yeri
Məscid Skopye qəsrinin aşağı hissəsində, qalanın qarşısındakı yolun o biri tərəfində yerləşir. Məscidin altındakı ərazi Skopyenin ən məşhur yerlərindən biri olan tarixi Türk bazarıdır. Qala, məscid və bazarın yerləşdiyi bu ərazi şəhərin tarixi hissəsidir. 

## Tarixi
Skopye Türk bazarının bir qədər yuxarısında yerləşən məscid 1492-ci ildə Yavuz Sultan Səlimin vəziri Mustafa Paşa tərəfindən tikilib. Paşanın adına məscidin girişindəki kitabədə rast gəlinir. Mustafa Paşa, II. Bayezid və Yavuz Sultan Səlimin vəziri oldu. O, dövründə öz vəzifəsində çox faydalı olmuş dövlət xadimidir.
Məscid müasir dövrə qədər özünəməxsus quruluşunu və möhtəşəmliyini qoruyub saxlamışdır. Tarixi dövrdə məscidə heç bir əlavə edilməmiş, indiki quruluşu olduğu kimi saxlanılmışdır.
1963-cü ildə baş verən zəlzələdə zədələnmiş və 1968-ci ildə yenidən ibadət üçün açılmışdır. 2006-cı ildən 5 ildir ki, TİKA tərəfindən bərpa işləri aparılır.

## Qalereya

Şəkil:Skopje - Mustapha Pascha Moschee.jpg|Mustafa Paşa məscidinin tarixi görüntüsü
Şəkil:Die große Mosche in Üsküp - Albert Reich.JPG
Şəkil:Interior of Mustafa Pasa Mosque - Old Town (Carsija) - Skopje - Macedonia - 01.jpg
Şəkil:MUSTAFA PASHA`s MOSQUE - detail of the wooden door of the entrance.jpg
Şəkil:Door detail from Mustafa Pasha´s Mosque 3.JPG
Şəkil:Mustafa Pasa Dzamija (21).jpg
Şəkil:Grave tomb in the backyard of Mustafa Pasha`s Mosque.JPG


## İstinadlar
Dana (oğuz türkü)

**Dana** — oğuz türk döyüşçüsü, Urmiya hakimi, Rəvvadi hökmdarı Vəhsudanın müttəfiqi.

## Fəaliyyəti
Səlcuq axınları dövründə Azərbaycana yürüş edən oğuz türkləri Rəvvadi hökmdarı Vəhsudan tərəfindən dostca qarşılanmışdır. Vəhsudan oğuz türkü bir qızla evlənmişdir. Oğuzlar əlaqələrinin olduğu müsəlman əmirlərinə qız verməkdə problem görmürdülər. Burada qız üçün başlıq almaq ənənəsi də rol oynayırdı. Bu oğuzların liderləri Dana, Boğa, Göy Daş və Mənsur idi. Onlar ya Vəhsudanın istəyi ilə, ya da Vəhsudanla ittifaqlarını pozaraq qarətə başlamışdılar (Oğuz-Həzbani münaqişəsi)

Oğuz-Həzbani münaqişəsində Vəhsudan Həzbanilərin lideri Əbul-Heycanın tərəfinə keçmişdir. Bundan sonra oğuzlar Azərbaycanı tərk etməyə məcbur edilmişdir. Sadəcə Dananın başçılığındakı bir qrup İran Azərbaycanında qalmışdır. Ehtimal ki, Vəhsudanın evləndiyi qız da Dananın yaxın bir qohumudur. Vəhsudanın şairi Qətran Təbrizinin "oğuzların padşahı" adlandırdığı şəxs də Dana ola bilər. Bu oğuzlar Urmiyada məskən tutmuşdular.

1037-1038-ci illərdə Dananın buyruğunda Azərbaycanda (Urmiyada) qalmış oğuz türkləri ermənilərə hücum etmişdir. Ermənilərin bir çoxu öldürülmüş, əsir və qənimət alınmışdır. Oğuzlar at üstündə böyük yayları ilə yaxşı ox atdıqları, davamlı olaraq manevr etdikləri üçün ermənilər onlarla döyüşə bilmirdi. Daha sonra yenə Həzbanilərlə münaqişə baş vermişdir. 

Oğuzların Urmiyada məskunlaşması ona görə idi ki, Vəhsudan oğuz bəyinin, ola bilsin ki Dananın yaxın qohumunu (bacısını və ya qızını) almışdır və Urmiya dirlik olaraq oğuz bəyinə verilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* Əkbər N. Nəcəf. Səlcuqlu dövlətləri və atabəyləri tarixi (Oğuzların ortaya çıxmasından — XIV əsrə qədər). Bakı: Qanun, 2010.
Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Soveti

**Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Soveti** — 1921–1946-cı illərdə Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ali icraedici və sərəncamverici orqanı, Naxçıvan MSSR hökuməti.

## Haqqında
Naxçıvan Diyar İnqilab Komitəsinin qərarı ilə 1921-ci ilin sentyabr ayında Naxçıvan SSR Xalq Komissarları Soveti yaradılmış və 1923-cü il fevralın 27-dən 1924-cü ilin fevralın 9-dək Naxçıvan Diyar İcraiyyə Komitəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Soveti muxtar respublikanın komissarlıqlarını və onların tabeliyindəki qurumların işini əlaqələndirir, fəaliyyətinə rəhbərlik edirdi. Xalq Komissarları Soveti muxtar respublika Sovetlər Qurultayının, qurultaylararası dövrlərdə isə Naxçıvan MSSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi (1938-ci ildən Naxçıvan MSSR Ali Soveti) qarşısında məsul olur və ona hesabat verirdi.

Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 28 mart 1946-cı il tarixli Fərmanı ilə qurum Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti adlandırılmışdır. Həmin qurum da öz növbəsində Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin 1990-cı il 17 noyabr tarixli Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Soveti, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin 3 dekabr 1990-cı il tarixli Qərarı ilə isə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti adlandırılmışdır.

### Tərkibi
Xalq Komissarları Sovetinin tərkibinə Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri, onun müavinləri, eləcə də xalq komissarları daxil idi.

Naxçıvan MSSR-in 1926-cı il Konstitusiyasına əsasən Xalq Komissarları Sovetinin tərkibinə XKS sədri və müavinlərindən savayı 9 nəfər daxil idi:

* Xalq daxili işlər komissarı;
* Xalq ədliyyə komissarı;
* Xalq əmək komissarı;
* Xalq ictimai təminat komissarı;
* Xalq maarif komissarı;
* Xalq əkinçilik komissarı;
* Xalq səhiyyə komissarı;
* Xalq fəhlə-kəndli müfəttişliyi komissarı;
* Xalq Təsərrüfatı Şurasının sədri.

Sonrakı illərdə Xalq Komissarları Sovetinin tərkibi genişləndirilmiş, yeni komissarlıqlar yaradılmış, Xalq Əmək Komissarlığı, Xalq Fəhlə-Kəndli Müfəttişliyi Komissarlığı və Xalq Təsərrüfatı Şurası ləğv edilmişdir. Muxtar respublikanın 1937-ci il Konstitusiyasına əsasən Xalq Komissarları Sovetinin tərkibinə XKS sədri və müavinlərindən başqa aşağıdakı vəzifələri tutan şəxslər daxil idi:

* Xalq yeyinti sənayesi komissarı;
* Xalq torpaq komissarı;
* Xalq maliyyə komissarı;
* Xalq ticarət komissarı;
* Xalq daxili işlər komissarı;
* Xalq ədliyyə komissarı;
* Xalq səhiyyə komissarı;
* Xalq maarif komissarı;
* Xalq yerli sənaye komissarı;
* Xalq kommunal təsərrüfatı komissarı;
* Xalq ictimai təminat komissarı;
* Dövlət Plan Komissiyasının sədri;
* Yol İdarəsinin rəisi;
* İncəsənət İşləri İdarəsinin rəisi;
* SSRİ Xalq Tədarük Komissarlığının müvəkkili.

## İstinadlar
Aşpaz (film)

**Aşpaz** () — Con Favronun 2014-cü ildə ekranlara çıxan komediya-dram filmi. 

## Süjet
Bir tənqidçi ilə aralarında yaranan mübahisədən sonra tanınmış aşpaz restorandakı işindən ayrılır. Oğlunu və dostunu da yanına alıb səyyar yeməkxana açır. O, yolda bişirir, səyahət edir, ləzzətli yeməklərini müxtəlif şəhərlərin sakinlərinə gətirir. 

## Rollarda
* Jon Favreau
* Emjay Anthony
* Con Leguizamo
* Sofía Vergara
* Bobby Cannavale 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Təhlükə zonası

**Təhlükə zonası** () — 2008-ci il ABŞ istehsalı müharibə-triller filmi. Film doqquz "Oskar" mükafatına namizəd olub və altı kateqoriya üzrə qalib gəlib. 

## Süjet
ABŞ ordusunun qulluqçusu serjant Vilyam Ceyms İraqda həyatı bahasına başa gələ biləcək zərərsizləşdirmə missiyasındadır — hər an partlamağa hazır olan minaların əhatəsindədir. 

## Rollarda
 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* 
**[https://www.tcm.com/tcmdb/title/665471/enwp The Hurt Locker]* at the TCM Movie Database 
* 
*
Sivrihisar Ulu Məscidi

**Sivrihisar Ulu Məscidi** — Əskişəhərin Sivrihisar rayonunda yerləşən məscid. 1232-ci ildə tikilmiş məscid 1274-cü ildə bərpa olunaraq indiki formasını almışdır. 1440-cı ildə məscidə minarə əlavə edilmişdir. Dörd girişi olan məscidin damını altmış yeddi taxta sütun daşıyır. UNESCO məscidi 2016-cı ildə Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edib.

## Qalereya

Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 2041.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidi çöl tərəfi
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1011.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin girişince
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1013.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidi təməl daşları
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1014.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin girişi
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1114.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin girişi
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 2054.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin daxili görünüşü
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 2055.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin daxili görünüşü
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1127.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidi Daxili
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1131.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin içi balkonlu
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 2047.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidi Daxili
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1183.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin damı və balkonu
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1180.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin nərdivanı
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1175.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin Minbər tərəfi
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1148.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin Minbər tərəfi
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1120.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidi Minbər detalı
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1165.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin Minbər qapıları detalı
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1169.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin Minbər qapıları detalı
Şəkil:Sivrihisar Ulu Camii 1178.jpg|Sivrihisar Ulu Məscidinin daxili taxta işləri


## İstinadlar
Eprilin qonaqlığı

**Eprilin qonaqlığı** () — amerikalı rejissor Piter Hedcesin 2003-cü ildə ekranlara çıxan komediya-dram janrındakı filmi. 

## Süjet
Epril sevgilisi ilə Nyu-Yorkda valideynlərindən uzaqda yaşayan qəribə bir qızdır. O, Şükran günü ərəfəsində anasının xərçəng xəstəliyinə tutulduğunu eşidir və ailəsini öz mənzilinə qonaq çağırmaq qərarına gəlir. Ancaq Epril hind toyuğu bişirməkdə mahir deyil, ona görə də qonşularının köməyinə müraciət edir.

## Rollarda
* Katie Holmes — April Burns
* Derek Luke — Bobby
* Oliver Platt — Jim Burns
* Patricia Clarkson — Joy Burns
* Elison Pill — Beth Burns
* John Gallagher Jr. — Timmy Burns
* Alice Drummond — Grandma Dottie
* Sean Hayes — Wayne
* Isiah Whitlock Jr. — Eugene
* Lillias White — Evette
* Leila Danette — Woman in Stairwell
* Sisqó — Latrell
* Adrian Martinez — Man in Mohair Sweater
* Armando Riesco — Tyrone

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Almaniya federal hökuməti

**Federal Kabinet** () və ya Almaniya Konstitusiyasına görə, **Federal hökumət** () — Almaniya Federativ Respublikasının əsas icraedici orqanıdır. Federal kansler və kabinet nazirlərindən ibarətdir. Nazirlər Kabinetinin təşkilinin əsasları, habelə onun seçilməsi və təyin edilməsi üsulu, vəzifədən azad edilmə qaydası Konstitusiyanın (*Grundgesetz*) 62–69-cu maddələrində müəyyən edilmişdir.

## Kabinet
Almaniyanın hazırkı və 24-cü kabineti 8 dekabr 2021-ci il tarixindən etibarən fəaliyyət göstərir. Hazırda aşağıdakı nazirlərdən ibarətdir:

## İstinadlar
Çılğınlıq (film)

**Çılğınlıq** () — Yucin Kotlyarenkonun rejissorluğu ilə 2020-ci ildə ekranlara çıxan ABŞ filmi. 

## Süjet
Kurtun sosial media məşhurluğuna olan aclığı onu ağlasığmaz bir hərəkətə sürükləyir. O, sərnişinlərini qətlə yetirən və bunu canlı olaraq yayımlayan sürücüyə çevrilir. 

## Rollarda
* Joe Keery — Kurt Kunkle
* Sasheer Zamata — Jessie Adams
* David Arquette — Kris Kunkle
* Kyle Mooney — Miles Manderville
* Mischa Barton — London Sachs
* Sunny Kim — DJ uNo
* Frankie Grande — Richard Venti
* Josh Ovalle — Bobby BaseCamp
* Lala Kent — Kendra Sheraton
* John DeLuca — Mario Papazian
* Jessalyn Gilsig — Andrea Archer
* Mohammad Tiregar — khaby 

## İstinadlar
*  

## Xarici keçidlər
*
Yüksələn ay krallığı

**Yüksələn ay krallığı** () — amerikalı rejissor Ves Andersonun 2012-ci ildə ekranlara çıxan komediya-dram janrındakı filmi.

## Süjet
1965-ci ildə Yeni İngiltərə yaxınlığındakı bir adada on iki yaşlı iki uşaq bir-birinə aşiq olur və birlikdə vəhşi təbiətə qaçırlar.&nbsp;Səlahiyyətlilər onları tapmağa çalışarkən, təhlükəli bir fırtına dinc ada icmasına yaxınlaşır və hər şeyi qarışıqlığa salır.

## Rollarda

## İstinadlar
*  

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
* 
* ''Moonrise Kingdom: Awakenings'' – an essay by Geoffrey O’Brien at The Criterion Collection
İto Sukeyuki

## Həyatı

Hazırda Kaqoşima şəhərinin bir hissəsi olan Satsuma Domenində *[[samuray]]* oğlu olaraq anadan olan İto Sakamoto Ryoma və Mutsu Munemitsu ilə birlikdə Kobe Dəniz Təlim Mərkəzində dəniz mühəndisliyi və topçuluq üzrə təhsil almışdır.  O, Satsuma domeninin donanmasının üzvü kimi İngiltərə-Satsuma müharibəsində iştirak etmişdir.  Boşin müharibəsindən əvvəl İto artıq Edoya köçmüş və üstün dənizçilik bacarıqlarü Tokuqava Şoqunluğunu devirməyə çalışan qüvvələrin xidmətinə girmişdi.  O, Edodakı Satsuma Domen iqamətgahının yandırılması zamanı ordan qaçmış və sonradan Boşin müharibəsinin bir çox dəniz döyüşlərində vuruşmadur. 

Meyci islahatlaından sonra İto leytenant rütbəsi almış və 1877-ci ildən *Nisşinə* komandirlik edərək, Yaponiya İmperator Dəniz Qüvvələrində xidmət etmişdir.  1882-ci ildə kapitan rütbəsinə yüksəldi, o, Yaponiya İmperator Donanmasının bir çox döyüş gəmilərində, xüsusən də *Ryūjo*, *Fusō* və *Hiei* kimi pioner dövrlərində xidmət etdi. 1885-ci ildə Yokosuka Dəniz Arsenalına məsul şəxs təyin edildi. Həmin il o, Böyük Britaniyaya səfər etdi və *Nanivanı* Yaponiyaya qaytardı.

15 iyun 1886-cı ildə o, kontr-admiral rütbəsinə yüksəldi və Yaponiya İmperator Dəniz Qüvvələri Akademiyasının komendantı oldu. 12 dekabr 1892-ci ildə isə o, vitse-admiral rütbəsinə yüksəldi və Yokosuka Dəniz Dairəsinin komendantı oldu. 20 may 1893-cü ildə Hazırlıq Donanmasının baş komandanı oldu.

1894-cü ildə Birinci Çin-Yapon Müharibəsinin başlaması ilə o, Birləşmiş Donanmanın ilk Baş Komandanı oldu və admiral Dinq Ruçanqın başçılıq etdiyi Çin İmperiyasının Beiyanq Donanmasına qarşı bir neçə dəniz döyüşlərində iştirak edərək qalib gəldi, xüsusən də Sarı dənizdə baş vermiş döyüşlərdə. 

11 may 1895-ci ildə İto Yaponiya İmperator Dəniz Qüvvələri Baş Qərargahının rəisi oldu. 1898-ci ildə və 5 avqust 1898-ci ildə *kazoku* peerage sistemi ilə *shishaku* ( viskont ) tituluna layiq görüldü. 28 sentyabr 1898-ci ildə tam admiral rütbəsinə yüksəldi.

Rus-Yapon müharibəsi zamanı o, Hərbi Dəniz Qüvvələri Baş Qərargahının rəisi vəzifəsini davam etdirmişdir.  Müharibədən sonra o, 31 yanvar 1905-ci ildə marşal admiral oldu və zadəgan titulu 1907-ci ildə *hakuşaku* ( qraf ) tituluna layiq görüldü.  Eyni zamanda o, Qızıl Çərpələng (1-ci dərəcəli) ordeni və Xrizantema Ali Ordeninin Böyük Kordonu ilə təltif edilmişdir.

İto siyasətə qətiyyən maraq göstərmədiyini iddia etsə də, lakin müasirləri tərəfindən qeyri-rəsmi olaraq *janrlardan* biri kimi qəbul edilir. 

İto 1914-cü ildə vəfat etmişdir.  Onun məzarı Tokionun Şinaqava şəhərindəki Kaian-ji məbədindədir.
Partiya (dəqiqləşdirmə)

**[[Partiya]]** — öz namizədlərini siyasi vəzifələrə təyin etmək yolu ilə dövlət siyasətinə təsir etməyə çalışan siyasi təşkilat.
:Siyasi partiyaların siyahıları

**Partiya** həmçinin bu mənaları ifadə edə bilər:

* Partiya siyahısı
* Partiyasız — bitərəf siyasətçi.
* Partiya qızılı
Aya Dimitri kilsəsi

**Aya Dimitri kilsəsi** — Bizans dövrünə aid kilsə. Şəhərin qoruyucusu olan Selanikli Müqəddəs Demetriyə həsr edilmişdir.
Erkən Xristianlıq dövrünə aid əhəmiyyətli bir abidə olan bina 1491-1912-ci illər arasında məscid kimi fəaliyyət göstərmişdir.
1917-ci ildə yandıqdan sonra yenidən qurulan və 1949-cu ildə ibadət üçün açılan kilsənin zirzəmisi muzeyə çevrilib.
Bina 1988-ci ildən YUNESKO-nun Dünya İrs Siyahısındadır.

## Muzey
Kilsənin zirzəmisi muzey kimi nəzərdə tutulub. V əsrdə eyni yerdə tikilmiş kilsənin xarabalıqları, kilsənin tarixinə aid sənədlər, VII əsrdə yanğından sonra tikilmiş binanın heykəlləri, məscid olduğu dövrlərdəki kitabəsi, bərpasına dair sənədlər muzeydə nümayiş etdirilir.

## Qalereya

Şəkil:Базилика Св. Димитрия - panoramio.jpg|Profil
Şəkil:Church of Agios Dimitrios, Thessaloniki - panoramio.jpg|Arxaya yaxından görünüş, üçlü apsislə
Şəkil:ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 2.jpg|Daxili
Şəkil:Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκης. Αναθηματική ψηφιδωτή παράσταση του 7ου αιώνα στο βορειοανατολικό πεσσό του ναού.jpg|Müqəddəs George (əvvəllər Müqəddəs Demetrius kimi tanınıb) uşaqlarla birlikdə: dağılmadan xilas olan bir neçə mozaikadan biri
Şəkil:Meister der Demetrius-Kirche in Saloniki 002.jpg|Eparx və yepiskop arasında Müqəddəs Demetrius mozaikası (7-ci)
Şəkil:Интерьер Базилики Св. Димитрия - panoramio.jpg|İkonostaz
Şəkil:Ікона святого Димитрія Солунського.jpg|Müqəddəs Nestor nişanı
Şəkil:GR-thessaloniki-demetrius-schrein.jpg|Müqəddəs Demetriusun Reliktləri
Şəkil:Interno della Basilica di S. Demetrio di Tessalonica - panoramio.jpg|Nəfdə baş hərflər
Şəkil:20160520 107 thessaloniki.jpg|Bizans Mədəniyyəti Muzeyində Müqəddəs Demetri kilsəsindən tağ və dayaqlar (5-6-cı)
Şəkil:St Demetrius, Thessalonica Capitals in nave - Texier Charles - 1864.jpg|
Şəkil:St Demetrius, Thessalonica Capitals in nave & pilaster capitals - Texier Charles - 1864.jpg|


## İstinadlar
Şəhidlik Məscidi

** Şəhidlik Məscidi** — Almaniyanın Berlin şəhərində yerləşən məscid. Dörd mərtəbəli binada 1500 nəfər ibadət edə bilər. Kompleksə mədəniyyət mərkəzi, məlumat və görüş mərkəzi də daxildir. Məscid Türk-İslam Dəyanət İşləri Birliyi tərəfindən idarə olunur.
Məscid adını 1866-cı ildə diplomatik qəbiristanlıq kimi təşkil edilən türk qəbiristanlığından almışdır. Məsciddə Camal Əzmi bəyin, Bahəddin Şakirin və Cahangir bəy Kazımbəylinin də məzarları var.

## Tarixi
1999-cu ildə təməli qoyulan məscidin tikintisi 2005-ci ildə başa çatdırılıb. Məscid Hilmi Şenalp tərəfindən Osmanlı memarlıq üslubunda tikilmişdir.
Məscid 2010-cu ildə dörd yanğına məruz qalmışdı. 2011-ci ildə cinayəti törədən şəxs tutuldu və ona iki il doqquz ay həbs cəzası verildi.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
[thumb|Məscidin daxili görünüşü; [mehrab və minbər görünür.]]
Məscid XVI-XVII əsrlərə aid Osmanlı memarlığı əsasında tikilib. Məscidlərin hündürlüyü 37,1 metr olan iki minarəsi və 21,3 metr hündürlüyündə əsas günbəzi var.

## İstinadlar
Sirli dəri

**Sirli dəri** () — Qreq Arakinin 2004-cü ildə ekranlara çıxan dram filmi.

## Süjet
Uşaq yaşlarında eyni şəxs tərəfindən cinsi istismara məruz qalmış gənclərin yolları nəhayət kəsişir — biri fahişəlik edir, digərinin isə yadplanetlilərlə bağlı narahtlıqları var.

## Rollarda
* Cozef Qordon-Levitt
* Brady Corbet
* Michelle Trachtenberg
* Jeff Licon
* Mary Lynn Rajskub
* Elizabet Şu
* Bill Sage

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ''Mysterious Skin'' script
* Interview with Gregg Araki about ''Mysterious Skin'' in *Ion* magazine
Qahirə döyüşü (1517)

**Qahirə döyüşü** – 1517-ci ilin yanvar ayında Sultan II Tumanbəyin hərbi qüvvələrinin Osmanlı hakimiyyəti altında olan Qahirəni Osmanlı işğalından xilas etmək cəhdidir. Məmlüklər ilk hücum zamanı müvəffəqiyyət qazansalar da, Osmanlı ordusuna əlavə qüvvələrin köməyə gəlməsi ilə Qahirə küçələrində dörd gündən çox davam edən dağıdıcı toqquşmalar nəticəsində məğlub olaraq şəhərə nəzarəti yenidən itirmişdirlər. Daha müqavimət göstərə bilməyəcəyini başa düşən Sultan Tumanbəy isə Gizaya çəkilmişdir. İki aylıq təqiblərdən sonra isə o, mart ayının 30-da tutulmuş və aprel ayının 13-də isə Qahirədə edam edilmişdir.

## Mənbə

* 
* T.C. Gnkur. ATASE (1990). *TSK tarihi, cilt III, kısım II, Yavuz Sultan Selim ve Mısır Seferi eki.* Ankara: Genelkurmay basımevi. ss. 121-123.
Misli görülməmiş

**Misli görülməmiş** () — Mark Forsterin rejissorluğu ilə 2006-cı ildə ekranlara çıxan komediya-dram janrındakı ABŞ filmi. 

## Süjet
Herold Krik işindən tutmuş münasibətlərinə, taleyinə kimi həyatında mövcud olan hər şeyi idarə edə bilən birinin olduğunu eşitməyə başlayır.

## Rollarda
* Will Ferrell
* Maggie Gyllenhaal
* Emma Thompson
* Dastin Hoffman
* Kuin Latifa

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Stomatoloq

**Stomatoloq** — tibb sahəsi olan stomatologiyada ixtisaslaşan səhiyyə işçisidir. Diş həkiminin köməkçi komandası ağız sağlamlığı xidmətlərinin təmin edilməsinə kömək edir. Stomatoloji komandaya stomatoloq köməkçiləri, diş gigiyenistləri, diş texnikləri və bəzən diş terapevtləri daxildir.

## İstinadlar
Frankenvini

**Frankenvini** () — amerikalı rejissor Tim Börtonun 2012-ci ildə ekranlara çıxan stop-motion texnikası ilə hazırlanmış qorxu-komediya janrındakı animasiya filmi.

## Süjet
1950-ci illərdə Viktor Frankenşteyn adlı gənc bir oğlan qəfildən tələf olan itini elmi təcrübə vasitəsilə həyata qaytarır.

## Səsləndirənlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
* 
*
Macəra diyarı

**Macəra diyarı** () — Qreq Mottolanın 2009-cu ildə ekranlara çıxan filmi. 

## Süjet
1987-ci ilin yayında, kolleci təzəcə başa vuran Ceyms, arzusunda olduğu Avropa səyahətinə çıxmağa həyəcanlanır. Ancaq valideynləri ona maddi dəstək verə bilmir və nəticədə planları qəfil dayandırılır. Ceyms pul qazanmaq niyyəti ilə yerli əyləncə parkında işə düzəlir. Əvvəlcə o, qarşıda darıxdırıcı bir yay olacağını güman edirdi. İşdə tanış olduğu həmkarı Emə aşiq olacağını heç ağlına da gətirməzdi.

## Rollarda
* Cessi Ayzenberq
* Kristen Stüart
* Martin Starr
* Kristen Wiig
* Bill Hader 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Genista dracunculoides

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Qafqaz və Rusiya ərazilərində təbii arealına rast gəlinir.

## Azrəbaycanda yayılması
Mərkəzi və Cənubi Kiçik Qafqazda təbii halda yayılmışdır.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir.VU D2. 

## Bitdiyi yer
Quru dağ yamaclarında rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda  arealı geniş deyildir. 

## Bioloji xüsusiyyətləri
25-30 sm hündürlüyündə alçaqboylu koldur. Yarpaqları ensiz olub lansetşəkillidir. Yarpaqları 15-20 sm uzunluğunda olub, eni 1,5-3 sm-dir. Zoğlarının üzəri sıx tüklüdür. Çiçəkləri salxımvarı çiçək qrupunda toplanmışdır. Ləçəkləri sarı olub tüklüdür. Bitkinin paxla meyvəsi uzunsov olub ensiz və tüksüzdür. May ayında çiçəkləyir iyul ayının sonlarında meyvə verir

## Çoxalması
Təbiətdə toxum yolu ilə çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. 

## Becərilməsi
Azərbaycanda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qorunma tədbiri yoxdur.
Zəruri qoruma tədbirləri: Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə olunur.

## Təbii yayılması
Cənubi Qаfqаzın şərq və cənubundа, оrtа mеşə qurşаqlаrının, quru və gilli yаmаclаrındа təsаdüf оlunur.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 50 sm, şаxəli, yаrpаqlаrı sıx tükcüklə, ucu iti, nеştərvаri olan örtülü kоldur. Budаqlаrı  çılpаq, sеyrək tükcüklü, çоx hаldа tikаnlıdır. Kiçik yаrpаqlаrı növbəli, qаrşılıqlı və qönçəvаridir. Yаrpаqlаrı sаdə, bəzi növlərdə üç bölümlüdür. Çiçəkləri qısа sаplаqlı, sаlxımvаri çiçək qrupundа tоplаnmışdır. Ləçəkləri sаrıdır. Pаxlаsı uzunsоv və еnsizdir. Mаy аyındа çiçəkləyir, mеyvələri аvqustdа yеtişir. Tоxumlа çоxаldılır.

## Еkоlоgiyаsı
Bu bitkiyə dаğ qurşаqlаrının quru və gilli yаmаclаrındа təsаdüf оlunur. 

## Аzərbаycаndа yаyılmаsı
Kiçik Qаfqаzın mərkəzi və cənub hissəsindi yаyılmışdır.

## İstifаdəsi
Quru sаhələrin yаşıllаşdırılmаsındа geniş istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qunma Şüşə Sənəti Muzeyi

– Yaponiyanın Qunma prefekturasının Şibukava şəhərində yerləşən incəsənət muzeyi. Muzey modern üslubda hazırlanmış şüşə sənəti əsərlərinə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Qunma Şüşə Sənəti Muzeyi 1998-ci ildə açılmışdır. 2003-cü ilin iyulunda yenidənqurma işlərindən sonra yenidən açılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Haruna dağının ətəyində yerləşən muzey meşə ilə əhatə olunmuşdur və yaxınlıqda kiçik çay axır. Burada Fransanın Nansi bölgəsindən olan Emil Qalle və Daum qardaşları kimi şüşə sənətkarlarının əsərləri sərgilənir. Muzeyin girişində Emil Qallenin emalatxanasındakı darvazanın replikası yerləşir. Muzeydə modern insənətin və Nansi məktəbinin tarixi haqqında məlumatlar təqdim olunur.

Modern mebel sənətçisi Jak Mojerel tərəfindən yaradılmış, ginkqo motivli mebellər muzey eksponatları arasındadır. Muzeyin Emil Qalleyə həsr olunmuş bölməsində onun Yaponiya rəssamı Hokusaydan təsirlənərək yapon və fransız incəsənətini birləşdirməsi faktı vurğulanır. Emil Qallenin şagirdləri olmuş Daum qardaşlarının "Qış mənzərəsi" seriyasına daxil olan əsərləri üçün də ayrı bölmə mövcuddur. Muzeyin çıxışında Emil Qallenin məşhur əsəri "Şəlalə mənzərəli lampa" əsəri sərgilənir.

Muzeydə şüşə sənəti ilə bağlı vorkşoblar keçilir və ziyarətçilər şüşədən öz əsərlərini yarada bilirlər. Muzeyin mağazasında müxtəlif şüşə sənəti əsərləri satılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*