VLAN

**VLAN** ( qısaldılmış forması) —  Lokal olaraq bir qrup cihazı eyni şəbəkəyə daxil edən virtual yerli şəbəkə. VLAN eyni fiziki şəbəkə infrastrukturu üzərində bir-birindən ayrılmış şəbəkələrin qurulmasına imkan verir, bununla da yayım domenlərinin (broadcast domain) sayını azaldır və şəbəkə idarəçiliyini asanlaşdırır.
## Ümumi məlumat
LAN (Lokal şəbəkə) ümumiyyətlə bir fiziki mühitdə yerləşən cihazların bir-biri ilə əlaqəsini təmin edir. VLAN isə bu əlaqəni lokal olaraq bölməyə imkan verir ki, bu da müxtəlif istifadəçi qruplarını və ya bölmələri bir-birindən ayırmağa kömək edir.

VLAN şəbəkələri bir-birindən lokal olaraq ayıraraq, müxtəlif istifadəçi və qurum qrupları üçün ayrıca alt şəbəkələr yaradır. VLAN-lar fərqli portlara təyin oluna bilər və bir-biri ilə əlaqə yaratmaq üçün routerə ehtiyac duyurlar.

Windowsda VLAN dəstəyi Hyper-Vnin bir hissəsi (virtual maşınlar yaratmağa ehtiyac yoxdur) və ya Linuxda interfeys bağlantısına bənzər "NIC Teaming"in (həmçinin LBFO adlanır) bir hissəsi kimi təmin edilir.

## Növləri
Əsas (Basic) VLAN – Hər VLAN-a unikal identifikator (VLAN ID) təyin olunur və portlar bir dəfə konfiqurasiya edildikdən sonra dəyişdirilə bilməz. Genişləndirilmiş (Extended) VLAN – Prioritet yönləndirmə (priority-based routing), trunking və spanning tree kimi əlavə xüsusiyyətlər təklif edir.
Etiketli (Tagged) VLAN – IEEE 802.1Q standartı ilə VLAN-lar yaradaraq məlumat çərçivələrinə xüsusi etiketlər əlavə edir ki, bu da onların düzgün interfeysə yönləndirilməsini təmin edir.

IEEE 802.1aq|Shortest Path Bridging (IEEE 802.1aq) VLAN-lar üçün 4096 limitinə qarşı 16 milyona qədər miqyaslanma təklif edir.

### Üstünlükləri
* Şəbəkənin seqmentləşdirilməsi – Şəbəkəni istifadəçi qrupları əsasında bölmək imkanı yaradır.
* Mərkəzləşdirilmiş idarəetmə – VLAN-ların idarə olunması daha rahatdır və fiziki kabel dəyişikliklərinə ehtiyac qalmır.
* Performansın artırılması – Trafikin loqik bölünməsi sayəsində bant genişliyi optimallaşdırılır.
* Təhlükəsizliyin artırılması – VLAN-lar arasında məlumat ötürmək üçün marşrutlaşdırıcıdan istifadə tələb olunur ki, bu da əlavə təhlükəsizlik qatını təmin edir.
* İnfrastruktur xərclərinin azaldılması – VLAN-lar xüsusi kabellər çəkmədən fərqli istifadəçi qruplarını ayırmağa imkan verir.

### Çatışmazlıqları
* Hər cihazın ayrıca konfiqurasiyası tələb olunur.
* Yeni cihazlar əlavə edildikdə VLAN konfiqurasiyasının yenilənməsi lazımdır.
* VLAN-ların diaqnostikası çətin ola bilər.
* Bəzi şəbəkə avadanlıqları VLAN-ları dəstəkləməyə bilər.

### İstifadə olunma şərtləri
* Müxtəlif departamentlərin və ya ofislərin trafikini ayırmaq üçün.
* Qonaq və daxili işçi şəbəkəsini bir-birindən ayırmaq üçün.
* Eyni şəbəkədə fərqli qurğuların birgə işləməsini təmin etmək üçün.
* Qoşulmuş bir neçə şəbəkə açarlarını (switch) idarə etmək üçün.
* Şəbəkə təhlükəsizliyini artırmaq və icazəsiz girişlərin qarşısını almaq üçün.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Эндрю Таненбаум, 2003, «Computer Networks», Pearson Education International, New Jersey.

## Xarici keçidlər
* RFC3069 VLAN Aggregation for Efficient IP Address Allocation
* IEEE’s 802.1Q standard 1998 version  (2003 version )(2005 version )
*  Cisco’s Overview of Routing between Virtual LANs 
* Cisco’s ''Bridging Between IEEE 802.1Q VLANs '' white paper
* University of California’s VLAN Information
* Виртуальная реальность или что такое vlan