open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Feminist fəlsəfə

**Feminist fəlsəfə** — feminist nəzəriyyəni nəzərə alan və eyni zamanda feminizmin məsələləri və problemləri nəzərdən keçirilərkən fəlsəfi metodları tətbiq edən fəlsəfi bir yanaşma. Feminist fəlsəfə, feminist hərəkatı inkişaf etdirmək üçün fəlsəfi mətnləri və metodları yenidən nəzərdən keçirməklə yanaşı ənənəvi fəlsəfi anlayışları tənqid etmək və ya yenidən qiymətləndirməklə məşğuldur.

Feminist fəlsəfə aşağıdakı mövzu sahələrini əhatə edir:

* Feminist epistemologiya, elmi biliklərin quruluşunu və funksiyalarını şərh edir. Feminist epistemologiya ənənəvi fəlsəfi "bilik" və "rasionallıq" anlayışlarını obyektiv, ümumbəşəri və dəyərdən kənar kateqoriyalar kimi sınayır.
* Feminist etik, əxlaqı və etikanı araşdıran. Feminist etikaya görə ənənəvi fəlsəfədə obyektivliyə, rasionallığa və ümumbəşəriliyə vurğu etmək qadınların etik həqiqətlərini nəzərə almır .
* İdrak qabiliyyətinin, təfəkkürün, təfsirin, əzbərləmənin, biliyin və normativliyin insan həqiqətini necə formalaşdırmaq üçün sosial sifarişlər daxilində birləşdiyini araşdıran feminist fenomenologiya.
* Yaradanın mövzusu, qadın sənəti, normativ estetika kanonları və s. kimi estetik düşüncə suallarını araşdıran feminist estetika.
* Cinsiyyət, cinsiyyət və sosial quruluşların təbiətinin öyrənilməsinə yönəlmiş feminist metafizika.
* Disiplinlərarası akademik feminizmə köklənmiş feminist bir elm fəlsəfəsi, elmi biliklərin və onu əldə etmək üçün istifadə olunan metodologiyanın mənimsənilməsinin qərəzsiz olmadığını sual altına alır. Bu feminist yanaşmaya görə elm dəyər mühakimələrindən azad deyildir .

## İstinadlar
Real Madrid FK 2021/2022 mövsümü

**[[Real Madrid FK|Real Madrid Futbol Klubu]] 2021-22 mövsümü** — klubun mövcudluğunun 118-ci və İspaniya futbolunun ən yüksək divizionunda ardıcıl 91-ci mövsümüdür. Daxili çempionatla yanaşı Real Madrid bu mövsümdə də İspaniya Kral Kuboku, İspaniya Superkuboku və UEFA Çempionlar Liqasında da mübarizə aparacaq. Bu mövsüm 2004-05-ci ildən bəri yayda PSJ-yə gedən keçmiş kapitan Serxio Ramosun olmadığı ilk mövsümdür.

## Xülasə

### Mövsümün əvvəli

27 may 2021-ci ildə - 2020–21 mövsümünün bitməsindən sonra klubun baş məşqçisi Zinəddin Zidan Real Madriddən ayrılacağını açıqladı. Ertəsi gün, Real Madrid David Alabanın Bayern Münhendən pulsuz transfer edildiyini elan etdi. Alaba 5 illik müqavilə imzaladı. Karlo Ançelotti 1 iyun 2021-ci ildə yeni baş məşqçi təyin edildi. 16 iyun 2021-ci ildə klub Serxio Ramosun 16 illik çıxışdan sonra klubdan ayrılacağını açıqladı.

### Avqust

Mövsümün ilk oyununda 14 avqustda Alavesə qarşı 4-1 qazanıldı. Benzemanın dubl etdiyi qarşılaşmada digər qolları Naço və Vinisius vurdu. 20 avqustda Martin Ödeqor klubu tərk edərək Arsenala keçdi. Vinisiusun iki qolu və Qaret Beylin vurduğu qol, 22 avqustda Levante ilə 3:3 hesablı heç-heçə edən Real Madridə bir xal qazandırdı. Altı gün sonra Real Dani Karvaxalın vurduğu qol ilə Real Betis üzərində 1:0 hesablı qələbə ilə üç xalı təmin etdi. 31 avqustda Eduardo Kamavinqa Renndən transfer edildi.

### Sentyabr

Benzemadanın het-triki və Vinisius və Kamavinqanın qolları ilə Real Madrid 12 sentyabr 2021-ci ildə Santyaqo Bernabeu stadionunda, təxminən 18 ay sonra yeniləmədən sonra ilk oyununda Selta Viqo üzərində 5-2 hesablı qələbə qazandı. Üç gün sonra, Rodriqonun son dəqiqə qolu sayəsində Real 2021–22 UEFA Çempionlar Liqasına İnter Milan üzərində 1:0 hesablı qələbə ilə başladı. 19 sentyabr 2021-ci ildə Benzema və Vinisiusun son dəqiqə qolları ilə Real Madrid səfərdə Valensiya üzərində 1-2 hesablı qələbə qazandı.

## Heyət

*Son yenilənmə: 20 sentyabr 2021**Mənbə: [http://www.realmadrid.com/en/football/squad realmadrid.com]*

## Transferlər

### Gələnlər

### Klubdan ayrılanlar

### Yenilənən müqavilələr

## Mövsümöncəsi və yoldaşlıq oyunları

## Turnirlər

### Baxış

*Son yenilənmə: 20 sentyabr 2021*

### [[La Liqa]]

#### Liqa cədvəli

#### Nəticələrin xülasəsi

#### Tura görə nəticələr

#### Oyunlar

Liqa matçları 30 iyun 2020-ci ildə açıqlandı.

### [[İspaniya Kral Kuboku|Kral Kuboku]]

### [[İspaniya Superkuboku]]

### [[UEFA Çempionlar Liqası]]

#### Qrup mərhələsi

Qrup mərhələsinin püşkatma mərasimi 26 avqust 2020-ci il tarixində keçirildi.

## Statistika

## İstinadlar
Ümumdünya sərgisi (1851)

Bütün millətlərin sənaye işlərinin böyük sərgisi ()— 1 May — 15 oktyabr 1851-ci il tarixləri arasında Londonun Hyde Parkında təşkil edilən elm, sənaye, sənət və ticarət nailiyyətlərinin beynəlxalq sərgisidir. Sərgi sənaye inqilabı ideyalarının yayılmasında mühüm bir mərhələ oldu. Bir çox ölkənin iştirakı səbəbindən qısa müddətdə Ümumdünya sərgisi adını aldı. Bu ilk Ümumdünya sərgisində sənaye malları, müxtəlif sənətkarlıq məhsulları, maşın və mexanizmlər, son istehsal texnologiyalarının eksponatları və təsviri sənət əsərləri təqdim edildi.

## Sərgiyə Hazırlıq
Sərginin keçirilməsi təşəbbüsü Britaniya Krallığı İncəsənət Cəmiyyətinə məxsusdur. Layihə 1849-cu ildə ictimaiyyətə təqdim edildikdə, İngilis sənayeçilərinin və iş adamlarının cavabı müsbət oldu. Belə bir sərgiyə qlobal sərbəst ticarətin təşviqi üçün ideal bir fürsət kimi baxdılar.

## Sərginin nəticələri
6 milyona qədər insanın (İngiltərə əhalisinin üçdə biri) qatıldığı sərgi ətrafında həyəcan təşkilatçılara Albertopol'un qurulmasına gedən böyük gəlir gətirdi. Krallıq İncəsənət Cəmiyyəti, sərgidən toplanan vəsaiti istifadə edərək Cənubi Kensington Muzeyinin — gələcək Viktoriya və Albert Muzeyinin yaradılması üçün eksponatların əhəmiyyətli bir hissəsini əldə etdi. Ancaq belə bir möhtəşəm hadisənin nəticəsi tamamilə müsbət deyildi. Sərgi, sənaye, maşınqayırma və ticarət sahəsindəki uğurlarla yanaşı, qabaqcıl sənaye texnologiyası ilə ənənəvi sənət və sənətkarlıq arasında fəlakətli bir uyğunsuzluğu, istehsalçının və dizaynerin öz əməyinin məhsulundan getdikcə uzaqlaşmasını və nəticədə nümayiş etdirdi. , funksiyanın və istehsal texnologiyasının sənaye məhsullarının forması və dekoru ilə uyğunsuzluğu … İngilis məhsullarının dünya bazarındakı keyfiyyətindən narahat olan Şahzadə Albert, o dövrdə Parisdə olan Gottfried Semper'i yeni dizayn mütəxəssisləri yetişdirmək üçün bir proqram layihəsi və gələcək sənət və sənaye üçün bir sərgi planı hazırlamağa dəvət etdi. muzey

## Rus ekspozisiyası


Fayl:Crystal Palace from the northeast from Dickinson's Comprehensive Pictures of the Great Exhibition of 1851. 1854.jpg | Kristal Sarayın mənzərəsi 

Fayl:Crystal Palace - Queen Victoria opens the Great Exhibition.jpg | Kraliça Viktoriya Kristal Sarayda Dünya Sərgisini açır

Fayl: Crystal Palace - interior.jpg| Plandan Kristal Saray layihəsinin həyata keçirilməsinə cəmi 9 ay vaxt sərf edildi 

Fayl: Crystal Palace interior.jpg| Sərgi pavilyonları 

Fayl:GtExhib1851.jpg| Kristal Sarayda tam ölçülü ağaclar 

Fayl:Crystal Palace.PNG| Crystal Palace əsas giriş 

Fayl:Stoleshnitsa-polyteh.jpg|


## Həmçinin bax
* Leipzig sərgisi
* Şərq yarmarkası

## İstinadlar
Ramil Nabran

**Ramil Akif oğlu Şamilli** () — musiqiçi, Reper.

## Həyat və Yaradıcılığı
Ramil Akif oğlu Şamilli 8 noyabr 1977-ci ildə Bakıda anadan olub. Təxəllüsündə Nabran adı olması Ramilin Nabrandan olması deyil. Sadəcə 2005-ci ildə Nabran repi ona uğur gətirdiyi üçün sənətçi dostları tərəfindən bu təxəllüslə çağırılıb.

Ramil atasını 1978-ci ildə hələ 1 yaşı tam olmadan itirmişdir. 34 yaşında dünyasını dəyişən Akif Ağakərim oğlu şeiriyyatla, qəzəllərlə məşğul olduğundan bu istedad oğlu Ramilə də keçib.

Sovetskidə doğulan Ramil 2 yaşında Əhmədliyə köçmüş və uşaqlıq illərini Qaçaq Nəbi 4 ünvanında keçirmişdi. 261 saylı məktəbi bitirib. 31 saylı Texniki Peşə Məktəbində 3 il oxuyub.

1996–1999 Sərhəd Qoşunlarında xidmət edib.

Repə 1993-cü ildə başlasada ilk səs yazması 2000-ci ildə baş tutmuşdur. 2005-ci ildə Nabran adlı repi ona ilk uğurunu gətirmiş ve həmin ildə də Klan A Plan adlı alternativ rep qrupuna daxil olmuşdur.

İlk işləri MİR telekanalında, Savaş studiyasında çalışmışdır. Sonradan Klan A Plan qrupunun səs yazma studiyasında.

2010-cu ildə qrupun mərhun üzvü Ryder təxəllüsü altında çalışan Rüfət Əfəndiyevin 26 yaşında ölümündən sonra Ramil özünə qapanır və 2012-ci ildən artıq tək, solo fəaliyyətə başlayır.

Bu günə kimi bir çox hitlərin ərsə gəlməsində əli var. Replərindəki ruh yüksəkliyi kütlə arasında "özüylə yay gətirən insan" obrazını yaradıb.

TURAN sevgisinə və SOYDAŞ anlamına böyük sevgi ilə yanaşır.

İkinci bacarığı həvəskar rəssam dizaynerdi.

Ailəlidir. 2 övladı var.

## Dikoqrafiya

### Mahnıları

## İstinadlar
Sinxay inqilabı

**Sinxay inqilabı** və ya **1911 Çin İnqilabı** — Sin sülaləsinin hakimiyyətinə son qoydu və 1 yanvar 1912-ci ildə Çin Respublikasının qurulması ilə nəticələndi. İnqilab 2000 illik imperator hakimiyyətinin sonunu və Çinin ilk respublika dövrünün başlanğıcını qoydu.

## Mənşəyi
1842-ci ildə Birinci tiryək müharibəsində Qərbə ilk məğlubiyyətini yaşadıqdan sonra Sin imperator məhkəməsi Çinə xarici müdaxilələri dayandırmaq üçün mübarizəyə başladı. Ənənəvi idarəetmə metodlarını tənzimləmək və islah etmək səyləri uğursuzluqla nəticələnirdi. 1860-cı ildə İkinci tiryək müharibəsindəki məğlubiyyətdən sonra Sin, 1861-ci ildən etibarən Özünü Gücləndirmə Hərəkatı ilə müəyyən Qərb texnologiyalarını mənimsəyərək modernləşməyə çalışdı. Taypin (1851–64), Nian (1851–68), Yunnan (1856–68) və Dunqan (1862–77) üsyanlarına qarşı mübarizədə ənənəvi imperiya qoşunları özlərini səriştəsiz göstərdilər və idarəetmə yerli ordulara etibar edildi. 1895-ci ildə Çin Birinci Çin-Yapon müharibəsi zamanı növbəti məğlubiyyətə uğradı. Bu, ənənəvi Çin feodal cəmiyyətinin texnoloji və ticari inkişafında uğur qazandığı təqdirdə belə modernləşməli olduğunu göstərdi.

## İnqilabın təşkili

### Ekən qruplar
Bir çox inqilabçı və qrup, Han rəhbərliyini yenidən qurmaq üçün Sin hökumətini devirmək istəyirdi. Çin xaricində ən erkən inqilabi təşkilatlar, məsələn, Yeng Kuvanın 1890-cı ildə Honkonqda yaradılan Furen Ədəbi Dərnəyi quruldu. Bu dərnəyin ilk Çin manhualarından biri, sonradan "South China Morning Post"un əsas qurucularından olan, "Uzaq Şərqdəki vəziyyət" barədə siyasi satiranın müəllifi Tse Tsantay da daxil olmaqla 15 üzvü var idi.

Sun Yatsen inqilablar üçün vəsait toplamaq məqsədilə 1894-cü ildə Honoluluda Sinçjunxoy ("Çin cəmiyyətini canlandırma") cəmiyyətini qurdu. İki təşkilat 1894-cü ildə birləşdi.

### Tunmenhoy
Sun Yatsen Huasinhoy, Quanfuhoy və "Cin cəmiyyətini canlandırma" təşkilatlarını 1905-ci ilin yayında uğurla birləşdirdi və bununla da 1905-ci ilin avqust ayında Tokioda "Tunmenhoy" təşkilatını qurdu. Tokioda qurulmasına baxmayaraq, Çin daxilində və xaricində ona tabe olan təşkilatlar var idi. Sun Yatsen bu vahid qrupun rəhbəri idi. Tunmenhoy ilə işləyən digər inqilabçılar arasında Van Cinvey və Hu Hanmin var idi. Tunmenhoy qurulduqda üzvlərinin 90%-dən çoxu 17–26 yaş arasında idi.

## Respublikanın elanı

### Çin Respublikası elan edilməsi və dövlət bayrağının qəbul edilməsi

29 dekabr 1911-ci ildə Sun Yatsen ilk müvəqqəti prezident seçildi. 1 yanvar 1912-ci il tarixi Çin Respublikasının ilk günü olaraq qəbul edildi. 3 yanvar tarixində nümayəndələr Li Yuanhonu müvəqqəti sədr müavini kimi tövsiyə etdilər.

1911 inqilabında iştirak edən bir çox qruplar dövlət bayrağı qismində öz bayraqlarının qəbul edilməsini istəyirdilər. Vuçan üsyanı zamanı Vuçanın hərbi birləşmələri üzərində taicitu təsvir edilmiş doqquz ulduzlu bayrağı istifadə edirdilər. Müsabiqədə iştirak edənlər arasında Lu Haodonun "Mavi səmada ağ günəş" bayrağı da var idi. Sonda məclis "Beş millətin ittifaqı" bayrağını qəbul etdi.

## Həmçinin bax
* ''1911'' (film)

## İstinadlar
İsaak Hersoq

**İsaak Herzoq** (; ) — 2022-ci ildən İsrailin 11-ci prezidenti vəzifəsini icra edən israilli siyasətçi.

## İstinadlar
Adrenalina (Senit mahnısı)

**Adrenalina** — San-Marinonun 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı. Senhit 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində San-Marinonu "Adrenalina" mahnısı ilə təmsil etmişdir. İfaçı finalda münsif və SMS səsverməsi nəticəsində 26 ölkə arasında 22-ci pillədə qərarlaşmışdır.

## Xarici keçidlər
Senhit - Adrenalina - Official Music Video - Euovision 2021


## Həmçinin bax
*Senhit
*2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar
Çjantszyatsze Milli Meşə Parkı

**Çjantszyatsze Milli Meşə Parkı** (, Pinyin. *Húnán Zhāngjiājiè Guójiā Sēnlín Gōngyuán*) — Çinin Xunan əyalətinin Çjantszyatsze şəhərində yerləşən milli park.

## Tarixi
Çjantszyatsze Milli Meşə Parkı, 397,5 km²'lik Vulingyuan Mənzərə və Tarixi yerinin bir hissəsidir. Vulingyuan 1992-ci ildə UNESCO dünya irsi sahəsi olaraq olaraq tanındı. 2001-ci ildə Torpaq və Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən "Çjantszyatsze Qumdaşı Meşəsi Milli Geoparkı" adı ilə qorunmağa başlandı. 2004-cü ildə isə Çjantszyatsze geoparkı UNESCO Qlobal geopark siyahısına əlavə edildi.

2016-cı ilin avqust ayında Çində yerləşən şüşə körpülərdən biri Çjantszyatsze şüşə körpüsü milli meşə parkı içərisində ziyarətə açıldı. 6 metr genişliyində olan şüşə körpü, dəniz səviyyəsindən 1,430 metr, yerdən isə 300 metr yüksəklikdə və 430 metr uzunluğundadır. Şüşə körpü Tianmen dağı ətrafındakı uçurumda gəzmək imkanı təmin edir. Açılışdan on üç gün sonra, çox sayda ziyarətçi gəldiyi üçün körpü fəaliyyətini dayandırdı. 2016-cı il sentyabrın 30-u körpü yenidən fəaliyyətini bərpa etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çjantszyatsze

**Çjantszyatsze** (çincə. *张家界市*) — Çinin Xunan əyalətində yerləşən şəhər. Şəhər, şərqdə Çanqde və cənubda Huaihua, qərbdə Xiangxi Tujia ilə şimalda isə Hubei əyaləti ilə qonşudur. Şəhərə Zhangjiajie Hava limanı xidmət göstərir.

Çjantszyatszedə yerləşən Vulinqyuan Mənzərə və Tarixi Sahəsi 1992-ci ildə UNESCO Dünya İrsi Siyahısına daxil edilmişdir.

## Qardaş şəhərlər
*  Hadonq, Cənubi Koreya (2006)
*  Santa Fe, Nyu Meksiko, ABŞ (2009)
*  Naruto, Yaponiya (2011)

## İstinadlar
Yeddi nömrə (teleserial, 2000)

**Yeddi nömrə** () — 2000-2003-cü illərdə yayımlanmış türk komediya serialı. 

## Rollarda
* Şebnem Sönmez (Zeliha Ballıoğlu)
* Engin Alkan (Vahit Ballıoğlu)
* Olgun Şimşek (Sabit Ballıoğlu)
* Nuray Uslu (Rüya Uslu)
* Tuba Erdem (Armağan Erdem)
* Gülden Güney (Cansu Güney)
* Ayça Mutlugil (Ayten Mutlugil)
* Okan Selvi (Haydar Ballıoğlu)
* Volkan Girgin (Recep Ballıoğlu)
* Ruhi Sarı (Satılmış Ballıoğlu)
* Aşkın Şenol (Berat Çolağangiller)
* Sedef Pehlivanoğlu (Meryem)
* Özlem Türkad (Asiye)
* Ahu Türkpençe (Seher) 51-ci Bölüm
* Cenk Tunalı (Deniz "Qonaq")
* Taner Ertürkler (Evren)
* Çağlar Çorumlu (Yusuf Güdük)
* Ahmet Saraçoğlu (Mustafa)
* Atılgan Gümüş (Kunter "Qonaq")
* Binnur Kaya (Hürrem "Qonaq")
* Damla Özen (Fidan "Qonaq")
* Kaya Olgar (Korkut "Qonaq")
* Nami Esatgil (Proffesor "Qonaq")
* Dilşad Bozyiğit (Canan "Qonaq")
* Nihan Özcan (Ebru "Qonaq")
* Ayfer Çalgıcı (İclal "Qonaq")
* Arda Öziri (Adalet "Qonaq")
* Engin Karkın (Hüseyin)
* Demet Evgar (Yeliz "Qonaq")
* Ali Atay (Leo "Qonaq")
* Murat Ersan (Mustafa)
* Gürkan Uygun (Anıl "Qonaq") 51-ci Bölüm
* Ali Çoban (Ruh Hastası "Qonaq")
* Ercüment Doğan (Tombalak Hamdi)
* Orhan Eşkin 
* Ebru Gümüş  
* Sibel Nançin  
* Özcan Varaylı  
* Erkan Horzum (Çöpcu)
* Engin Yüksel (Zeki Gündüz "Qonaq")
* Yasemin Balık 
* Uğur Büyükakıncak 
* Volkan Aktan  
* Erol Kasapoğlu (Tüpgazcı "Qonaq")
* Firdevs Vüdül 
* Orhan Gürses  
* Tuncay Tarhan  
* Bülent Unat  
* Volkan Adıyaman  
* Ali Savaşçı  
* Murat Akdağ  
* Barış Hayta (Cenk "Qonaq")
* Selma Kutluğ (Makbule "Qonaq")
* Murat Orkun Çerçi
* Aktan Doğrar (Hüsam)
* Yıldırım Beyazıt (Aktyor) (Həkim)
* Muhlis Asan (Vefa Mundar)
* Cenap Küçüksu (Dişçi)
* Bülent Alkış (Mümtaz)
* Tayfun Sav (Patron)
* Bülent İnal  
* Mustafa Üstündağ (Kapkaççı "Qonaq")
* Nihan Okutucu (Özge)
* Emine Umar (Gülbeyaz)
* Saydam Yeniay (Bağlama Hocası İsmet)
* Ferit Yüksek (Komik Sevki)
* Nurettin Küçüksavcı  
* İlker Ayrık (Kapkaççı, Atakan "Qonaq")
* Serhan Alben (Sercan "Qonaq")
* Eylem Server Ünüvar  
* Toygun Ateş (Yavru Yâkup)
* Arda Kural (Bora "Qonaq")
* Ayfer Dinçer  
* Serdar Orçin  
* Şeyla Halis (Qonaq aktyor)
* Beyazıt Öztürk (Özü "Qonaq")
* Asuman Dabak (Rejissor "Qonaq")
* Ahmet Kaynak (Qonaq aktyor)
* Mert Yavuzcan (Qonaq aktyor)
* Ergül Coşkun (Qonaq aktyor)
* Engin Hepileri (Qonaq aktyor)
* Mihriban Er (Qonaq aktyor)
* Tümay Torun (Qonaq aktyor)
* Ayşen Tekin (Armağanın xalası)
* Emre Kınay
*Yurdaer Okur (Qonaq aktyor) 85-ci bölüm
Hanyu Shuiping Kaoshi

***Hanyu Shuiping Kaoshi*** (**HSK;** Çincə: 汉语水平考试**), Çin dili səviyyəsi imtahanı** olaraq tərcümə edilir, xarici tələbələr və xaricdəki Çinlilər üçün standart Çin (Mandarin Çin növü) dil biliklərinin standart imtahanıdır. İmtahan Çin Xalq Respublikası Təhsil Nazirliyinin bir qurumu olan Hanban tərəfindən aparılır.

## Tarixi
HSK imtahanı ilk dəfə ÇXR-də 1990-cı ildə keçirilmişdir. Bir il sonra bir neçə xarici ölkədə keçirildi. TOEFL-in Çin ekvivalenti olan bu imtahanın nüfuzu dünyada durmadan artır. 2005-ci ildə Beynəlxalq Çin Dili Öyrənmə Cəmiyyətinin Yeddinci Konqresinin İkinci Plenar iclasında, ÇXR Xaricdə Tanıtma üzrə Dövlət Departamentinin (Hanban) Baş Katibi Xu Ling HSK imtahanını sadələşdirmək və populyarlaşdırmaq üçün islahatlar aparmağa başladı. 2009-cu ildə yeni imtahanın qurulması başa çatdı və 2010-cu ilin martından etibarən dünyada yeni HSK imtahanı keçirilməyə başladı. 2009-cu ilin sonunda dünyanın 41 ölkəsində HSK ixtisas imtahanı üçün 106 imtahan mərkəzi fəaliyyət göstərirdi. 2010-cu ilin əvvəlinə qədər onu keçən əcnəbilərin ümumi sayı 1 milyonu keçdi. 2010-cu ildən bəri dünya Konfutsi İnstitutları sisteminə HSK imtahanını vermək hüququ verilmişdir.

## İmtahan strukturu
2010-cu ildən bəri HSK imtahanında altı çətinlik səviyyəsi var. Hər səviyənin əlavə alt səviyyələrə bölünməsi sistemi ləğv edilmişdir. Yeni sistem üzrə Çin universitetlərinə qəbul üçün minimum səviyyə yeni HSK-4 üçün 180 baldır. Bir qayda olaraq, bu dil və təbiət elmləri ixtisaslarına qəbul üçün tələb olunan səviyyədir.

### 2010-cu ildən sonra HSK imtahanı
2009-cu ilin sonunda ÇXR Xarici Ölkələrdə Çin Dilinin Tanıtılması üzrə Dövlət Departamenti (Hanban) HSK imtahanının yeni versiyasını hazırladı. Yeni nümunənin imtahanı xaricdə dilçilik, psixologiya, Çin dilinin tədris metodları və s. Daxil olmaqla bir sıra elmi fənlərdən mütəxəssislərin birgə işinin nəticəsi idi. Yeni HSK imtahanı, Avropadakı xarici dil bilik səviyyələrini qiymətləndirmək üçün bir sistem olan Dillər üçün Ümumi Avropa İstinad Çerçevesi (CEFR) ilə uyğundur.

#### Yazılı test

#### İmtahan nəticələri
İmtahandan müvəffəqiyyətlə keçəndən spnra səviyyə göstərilən bir sertifikat verilir.

## İmtahan mərkəzləri
Azərbaycan ərazisində aşağıdakı test mərkəzləri fəaliyyət göstərir:

## Həmçinin bax
* Tayvanda istifadə edilən Çin dili imtahanı

## Qaynaqlar
 

## Xarici keçidlər
* Rəsmi HSK Səhifəsi
* (Çin dilində) HSK-nın 2021 versiyası üçün söz siyahısının yayımlanması ilə bağlı xəbərlər (31 mart 2021)
* 2021 HSK söz siyahısı (Pleco'ya idxal edilə bilən mətn faylı)
* Bütün 6 HSK səviyyəsi üçün simvolların, sözlərin və səslərin tam siyahısı ilə əhatəli bir bələdçi
* Hanban'da rəsmi HSK veb saytı
* 
* İmtahan Mərkəzi: Yale-Çin Çin Dili Mərkəzi, Hong Kong Çin Universiteti
* HSK imtahanından keçmək 
* Pinyin və tərcüməsi olan bütün 5000 lüğət daxil olmaqla Ultimate HSK Guide
Tianmen dağı

**Tianmen dağı** və ya **Cənnət qapısı dağı** (Sadələşdirilmiş çincə. *天门山*; Ənənəvi Çin. *天門山*) — Çinin Xunan əyalətinin şimal-qərb hissəsində, Zhangjiajie şəhərinin Tianmen dağı Milli Parkı içərisində yerləşən dağ.

## Coğrafyası

Tianmen dağı 1519 metr yüksəklikdə yerləşir. Şəhərin mərkəzindən 8 km uzaqlıqdadır. Dağ Zhangjiajiedəki ikinci milli meşə parkıdır. 2005-ci ildə Fransa şirkətlərindən olan Poma, Zhangjiajie qatar stansiyasından dağın zirvəsinə kanat yolu inşa etdi. Tianmen dağı kanat yolu, ümumi 7,455 metr uzunluğunda və 1,279 metr yüksəklikdə hərəkət etməsi ilə turizmdə "dünyanın ən uzun sərnişin kanat yolu" olaraq bilinir. Turistlər dağın zirvəsindəki uçurum boyunca inşa edilmiş, şüşə zəminli bölmələrdə daxil olmaqla kilometrlərlə uzanan yollarda gəzə bilirlər. Ərazidə yerləşən 11 km-lik yolun sonu Tianmen mağarasında bitir. Digər adı "Cənnət qapısı" olan mağara, dünyanın ən yüksək təbii mağara ünvanına sahibdir.

Tianmenshan məbədi, əraziyə kanat yolu və ya yol ilə getmək olur. Buradakı orijinal məbəd isə Tang sülaləsi dövründə inşa edilmişdir, lakin XX yüzilliyin birinci yarısında dağıdılmışdır. Çin komunist inqilabının 1949-cu ilində Tang sülaləsi memarlığına uyğun yeni məbədin inşasına başladı. Mövcud məbəd 2 ha ərazini əhatə edir.

## Həmçinin bax
* Zhangjiajie

## İstinadlar
Tzyuçjayqou

**Tzyuçjayqou** (, "Doqquz möhkəmləndirilmiş kənd vadisi", tibetcə. *གཟི་རྩ་སྡེ་དགུ།*) — Çinin Sıçuan əyalətində yerləşən milli park.

## Tarixi
Tzyuçjayqou vadisi Tibet yaylasının kənarında yerləşən Min Dağlarının bir parçasıdır. 72.000 ha ərazini əhatə edir. Çox sayda şəlalələr, rəngli göllər və qarla örtülü zirvələri ilə məşhurdur. Yüksəkliyi 2.000 ilə 4.500 metr arasındadır.

Tzyuçjayqou vadisi 1992-ci ildə UNESCO dünya irsi siyahısına və 1997-ci ildə dünya biosfer ehtiyatına daxil edilmişdir.

Açıldığından bu vaxta qədər, turistlərin sayı günü-gündən artmağa başladı. 1984-cü ildə 5.000, 1991-ci ildə 170.000, 1995-ci ildə 160.000, 1997-ci ildə 200.000, 3.000 xarici daxil olmaqla 2002-ci ildə ziyarətçi sayı 1.190.000-ə qədər qalxdı. 2004-cü il etibarilə qoruq təxmini 7.000 ziyarətçini qarşılayır.


1 jiuzhaigou valley reed lake 2011.JPG
Mirror Lake Jiuzhaigou.jpg
Jiuzhaigou Waterfall.jpg


## Əhalisi
2003-cü ildə vadinin əhalisi 112 ailədən ibarət 1.000 nəfər idi. Parkın qorunması səbəbi ilə əhaliyə kənd təsərrüfatına icazə verilmədiyi üçün, yerli əhali dolanışıqlarını turizm ilə keçindirirlər.

## Həmçinin bax
* Çindəki milli parklar siyahısı
* Çindəki dünya irsləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* http://whc.unesco.org/sites/637.htm
Alipay

**Alipay** () — Alibaba Qrupuna daxil olan və dünyanın böyük ödəniş sistemlərindən biridir. 2004-cü ildə qurulub. Alibaba Qrupunun təklif etdiyi məhsulların ödənişi üçün qrup daxilində istifadə üçun yaradılıb, ancaq sonradan digər şirkətlərdə istifadə etməyə başlayıb və hal hazırda 930 mindən çox digər şirkət də bu ödəmə sistemindən istifadə edir. Bu yaxınlarda şirkət sifarişlərin birbaşa mobil telefondan ödənilməsi üçün bir sistem inkişaf etdirib və Çinin ən böyük mobil operatorlarından biri olan "China Unicom" ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıb. 2018-ci ilin dörduncu rübunun nəticələrinə əsasən Alipay sistemi, Çin ərazisindəki onlayn ödəmə bazarının 55,32 faizinə sahibdir.

## Tarixi
6 iyul 2009-cu il tarixinə qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərin sayı 200 milyonu, gündəlik dövriyyəsi isə 700 milyon yuanı keçib.

2010-cu ilin dekabr ayına qədər Alipay ödəmə sistemində 550 milyondan çox istifadəçi qeydiyyatdan kjeçir və hər gün təqribən ümumi məbləği 385 milyon dollar olan 8,5 milyon əməliyyat həyata keçirilir.

2011-ci ilin nəticələrinə görə Alipay payı elektron ödəmələr seqmentindəki ödəmə sistemi 50% -i keçir. Bu isə təxminən 46 milyard dollarlıq əməliyyat idi.

2013-cü ildə Alipay sistemi, dünyanın ən böyük mobil ödəmə prtalı olan PayPalı keçir.

2017-ci ildə, Çinli "Alibaba qrupun" online və mobil ödəniş sistemi Alipay, 450 milyon istifadəçiyə çataraq, dünyanın ən böyük online və mobil ödəniş sistemlərindən birinə çevrilir.

2017-ci ildə Avropada "BNP Paribas", "Barclays", "UniCredit" və "SIX Payment Services" ilə razılaşmalar vasitəsilə, 930 min ticari qurum Alibaba-nın mobil və onlayn ödəniş sisteminin Avropa şəbəkəsinə qatılmış olur. Ödəniş sisteminin istifadəçiləri Avropadakı satış nöqtələrində, telefonlarına gələn QR kodları skan etdirərək, satış əməliyyatını tamamlaya bilirlər.

## Tərəfdaşları
Alipay "Visa" və "MasterCard" ödəmə sistemləri, "China Post" poçt xidməti, "China Unicom" mobil operatoru, eləcə də böyük dünya və regional banklar da daxil olmaqla 65 maliyyə qurumu ilə əməkdaşlıq edir.

Həmçinin "Alipay"ın "Discovery" xüsusiyyəti vasitəsilə, Çin xaricinə səyahət edən Çin vətəndaşlarının alışveriş edə biləcəkləri yeri daha asan kəşf etməklərinə də şərait yaradılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sibir xariusu

**Sibir xariusu** () ― Qızılbalıqlar fasiləsinə, Xarius cinsinə aid olan, Nearktik və Palearktik ekozonlarında yaşamış şirinsu balığı növü. Boyu 76 sm-ə, ağırlığı isə 3,8 kiloqrama qədər ola bilir. Geniş və böyük kütək üzgəciylə diqqət çəkir. Tilov balıqçılığında populyardır.
Xarius

**Xarius** () ― Qızılbalıqlar fasiləsindən bir cins balıqlardır. Cinsi cəhətdən yetkin erkəklərdə dorsal üzgəcin arxa hissəsi, qatlandıqda yağ üzgəcinə, bəzən də kaudal üzgəclərin ölçüsünə çatır.

## Növləri
* Sibir kölgə balığı (*Thymallus arcticus*)
* *Thymallus brevirostris*
* *Thymallus nigrescens*
* *Thymallus svetovidovi*
* *Thymallus thymallus*
* *Thymallus tugarinae*
* *Thymallus yaluensis*

## İstinadlar
Azərbaycan Milli Mərkəzi

* Azərbaycan Milli Mərkəzi (Türkiyə) — 1924-cü ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə liderliyində İstanbulda yaşayan azərbaycanlı mühacirlər tərəfindən qurulan təşkilat.
* Azərbaycan Milli Mərkəzi (Azərbaycan) — Sovet dövründə müsavatçılardan və ittihadçılardan ibarət tərkiblə Bakıda gizli fəaliyyət göstərən təşkilat.
Qaziantep Universiteti

**Qaziantep Universiteti** — əsası 1973-cı ildə qoyulmuş və hazırda Türkiyənin Qaziantep şəhərində fəaliyyət göstərən universitet.

Qaziantep Universiteti fəaliyyətinə Orta Şərq Texniki Universitetinin Maşınqayırma fakültəsinin tərkibində başlamışdır. Universitet 1987-ci ildən etibarən "hüquqi şəxs" kimi müstəqil fəaliyyət göstərir.

2021-ci ildə açıqlanan məlumatda dünyanın ən yaxşı 3000 universiteti arasında 1655-ci yeri tutmuşdur..

## Qalereya
Faculty of science and literature.jpg|Ədəbiyyat fakültəsi
Gaziantep faculty of Law.jpg|Hüquq fakültəsi
Gaziantep University Faculty of Economics and Administrative Sciences.jpg|İqtisadiyyat fakültəsi
Gaziantep University Industrial Engineering.jpg|Sənaye mühəndisliyi
Gaziantep University Congress and Art Center.jpg|İncəsənət və Konqres Mərkəzi

## Xarici keçidlər

* Qaziantep Universiteti (English) (Turkish)

## İstinadlar
Yaşar Baxış

**Yaşar Baxış** (19 aprel 1966) — Azərbaycanlı rok-musiqiçisi, gitaraçı, səs rejissoru, bəstəkar və aranjimançıdır. 

## Həyatı
Yaşar Baxış 19 aprel 1966-cı ildə Bakı şəhərində xalq şairi Hafiz Baxış və həkim-nevropatoloq Elmira Rəsulovanın ailəsində doğulmuşdur. Ailəsi Yaşar Baxış doğulduqdan bir neçə ay sonra Sumqayıt şəhərinə köçmüşdür. Yaşar Baxış yeddi yaşında orta məktəbdən əlavə musiqi məktəbinin fortepiano şöbəsində oxumağa başlamışdır. 12 yaşında olarkən, tam şəkildə musiqi təhsilini bitirməmiş, onun fortepianoya olan marağını gitara əvəz edir. Məhz gitaraya olan marağı ona əvvəlcə Sumqayıtda, sonralar isə Bakıda uğur gətirir. Yaşar Baxış "Bez Qrima", "Papa Jack" rok-qruplarının yaradıcısıdır.

## Fəaliyyəti

## TV layihələri

## Mükafatları
* Siyahıda əksiklik var, tamamlamağa kömək edin. *

## Filmoqrafiya
* "Yaddaş" (bəstəkar)
* "Xoca" (bəstəkar)
* "Son nəfəsədək" (bəstəkar)

## Xarici keçidlər
* 
* 

## Həmçinin bax
Samuel Ferquson

**Samuel Ferquson** () — irland şairi, ser, İrlandiya Kral Akademiyasının prezidenti.

1832-ci ildə Dublin Triniti Kollecinin hüquq fakültəsini bitirmişdir və "Gənc İrlandiya" hərəkatına qoşulmuşdur. 1840-cı illərdən İrlandiya tarixi və arxeologiyası sahəsində tədqiqatlar aparmış, kelt mədəniyyətini öyrənmək üçün 1863-cü ildə İrlandiya, Böyük Britaniya və Fransa Bretanına səyahət etmişdir. 1867-ci ildə İrlandiya məhkəmə aktları mühafizinin köməkçisi olmuşdur. 1878-ci ildə rıtsar rütbəsinə yüksəlmişdir. Şair kimi ilk əsərini 1832-ci ildə yazıb. "Konqal" poeması və kelt folklor süjetləri əsasında yazdığı balladaları ilə geniş şöhrət qazanmışdır. Elmi əsərlərin, o cümlədən "İrlandiya, Uels və Şotlandiyada oqam kitabələri"nin müəllifidir.

## İstinadlar
Qurgen Antonyan

**Qurgen Gerasimoviç Antonyan** (; ) — ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor (1950), Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1973), V. İ. Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun erməni dili və ədəbiyyatı kafedrasının müdiri (1943–1974).

## Həyatı
Qurgen Gerasimoviç Antonyan 1911-ci il yanvarın 3-də bügünkü Tərtər rayonunun Qasapet kəndində anadan olmuşdur. 1933-cü ildə İrəvan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1934–1937-ci illərdə həmin universitetin aspiranturasında oxumuşdur. Elmi rəhbəri Arsen Terteryan olmuşdur. 1937–1974-cü illərdə Bakıda V. İ. Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda (indiki Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universiteti) çalışmışdır. 1943–1974-cü illərdə həmin institutun erməni dili və ədəbiyyatı kafedrasının müdiri olmuşdur. 1974–1984-cü illərdə Stepanakert Pedaqoji İnstitutunda çalışmışdır.

7 may 1984-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
Ədəbi fəaliyyəti əsasən iki qonşu xalq olan azərbaycanlılar və ermənilər arasındakı ədəbi əlaqələrin tarixinə ("Erməni və Azərbaycan xalqlarının ədəbi əlaqəsi", "Ədəbiyyatda erməni-Azərbaycan dostluğu" və s.), eləcə də Azərbaycanda yaşayıb-yaratmış və yaradan erməni yazıçılarının əsərlərinə aiddir.

## Əsərləri
* Արևմտահայ ռեալիստական արձակը (Erməni realist nəsri). Bakı, 1939;
* Նիզամին և հայ գրականությունը (Nizami və erməni xalqı). Bakı: Azərnəşr, 1947;
* Հայ և ադրբեջանական ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը XIX–XX դարերի գրականության մեջ (Erməni və Azərbaycan xalqları dostluğunun XIX–XX əsrlər ədəbiyyatında əksi). Bakı: Azərnəşr, 1950;
* Реакционное движение Шамиля и некоторые вопросы армянской общественной мысли XIX века. Баку, 1952;
* Erməni və Azərbaycan xalqlarının ədəbi əlaqəsi. Bakı: Azərnəşr, 1955;
* Սամեդ Վուրղուն (Səməd Vurğun). Bakı, 1958;
* Հայ-ադրբեջանական բարեկամությունը գրականության մեջ (Ədəbiyyatda erməni-Azərbaycan dostluğu). Yerevan: Haypetrat, 1962.

## İstinadlar
Qərb gölü

**Qərb gölü** (çincə. *西湖*) — Çinin Hanqzhou şəhərində göl. Göl üç cığır yolu ilə beş bölməyə ayrılmışdır. Göldə çox sayda məbəd, paqoda, bağça və süni adalar var.

Qərb gölü təbii gözəlliyi və tarixi əsərləri ilə Çin tarixi boyunca şair və rəssamları təsirləndirmiş və Çin bağça dizaynerləri üçün ən vacib ilham qaynağı olmuşdur. 2011-ci ildə UNESCO dünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Gölün köhnə adı Ulinshui olub. Daha sonra, göl tarixdə müxtəlif adlarla bilinirdi, ancaq ən çox bu adlardan istifadə olunurdu: Qiantanq (əvvəllər Hanqzhou şəhərinə "Qiantanq" deyilirdi) və Xihu (yəni "Qərb gölü". Hanqzhounun qərbində göl). "Xihu" adı ilk dəfə Bo Juyinin iki şeirində ortaya çıxdı. O vaxtdan bəri şairlər və yazıçılar çox vaxt bu addan istifadə etməyə başladılar və "Qiantanqhu" adı yavaş-yavaş unuduldu.

### Xihu cənub sahili təmir layihəsi
2002-ci ilin fevral ayından oktyabr ayına qədər, Xihu gölünün cənub sahilində əhaliyə açıq park inşa edildi. 2002-ci il oktyabrın 25-də, 78 il bundan öncə çökən Leifenq pagodasının yerində 71,7 m hündürlüyündə yeni paqoda tikildi.

## Təbiət

### Təbiət örtüyü
Xihu gölü ətrafında ilin fərqli zamanlarında çiçək açan müxtəlif bitkilər yetişir: sakura, ətirli osmantus və b.

### Osmantus
Osmantus Hanqzhou şəhərinin simvoludur. Gölün ətrafındakı parklarda müxtəlif növlərdə Osmantus yetişir. Çiçəklənmə dövrləri sentyabr ayının əvvəlindən noyabr ayının əvvəlinə qədər davam edər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* TRAVELZHEJIANG
* Ten Classic Scenes of West Lake in History 
* Official Travel Guide of West Lake
Yohannes Fabrisius

**Yohannes Fabrisius** () — alman astronomu.

İlk dəfə yeni teleskopla günəşin ləkələrini müşahidə edən alim. 29 yaşında vəfat etməsinə baxmayaraq, dünya elminə böyük töhfə verə bilmişdir və 1611-ci ildə "Günəşin ləkələri haqqında" əsərini yazmışdır.

## İstinadlar
Elşən Əzim

**Elşən Əzim** (*Elşən Baxşeyiş oğlu Əzimov*; ) — Azərbaycan şairi, yazıçısı və pedaqoqu; Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (2003) və Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi məsləhət şurasının üzvü. "Söz odası" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru.

## Həyatı
Elşən Əzim 28 avqust 1975-ci ildə Kəlbəcər rayonunun Zülfüqarlı kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 2002-ci ildə Gəncə Dövlət Universitetinin filologiya, 2008-ci ildə isə Bakı Slavyan Universitetinin Yaradıcılıq fakültəsini bitirib.

Milli Qəhrəman Şahlar Şükürov adına Kəlbəcər rayon 35 nömrəli Zülfüqarlı kənd tam orta məktəbinin direktorudur.

## Yaradıcılığı
2005-ci ildə Mingəçevir şəhərində "Sovqat" uşaq qəzetinin baş redaktoru işləmiş, 2011-ci ildə "Söz odası" ədəbi bədii qəzetini təsis etmişdir. Azərbaycan ədəbiyyatını Türkiyədə, Qırğızıstanda, Özbəkistanda müxtəlif tədbirlərdə təmsil etmişdir.

Şeirləri rus, belarus, bolqar, türk, qırğız, qazax, özbək dillərinə tərcümə olunaraq həmin ölkələrin mətbuatında və şeir antologiyalarında çap olunmuşdur. Eyni zamanda Özbək, Qırğız, Qazax dillərindən Azərbaycan dilinə şeirlər poemalar tərcümə edərək Azərbaycan mətbuatında yayımlamışdır.

2013-cü ildə Qırğızıstanın paytaxtı Bişkek şəhərində düzənlənən "Türkcənin Uluslararası Şeir Şöləni"nin iştirakçısı olub.

## Təltifləri
2013-cü ilin iyun ayında Türk Dünyası Yazarlarının Bakı Toplantısında Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi tərəfindən Türk Dünyasına Xidmət Ödülü ilə mükafatlandırılıb.

## Kitabları
* Könlümə yağan yağış, Bakı, "Şur", 2000
* Yuxu danışıram, Bakı, "Borçalı", 2006
* İllərin o tayı, Bakı, "Qanun", 2014

## İstinadlar
Nikos Sampson

**Nikos Sampson** (; ) — Kipr dövlət və siyasət adamı, EOKA-nın üzvü, soyqırım törədən, qatil, Kipr Respublikasının prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən.

## İstinadlar
Nizami Gəncəvinin heykəli (Kişinyov)

**Nizami Gəncəvinin heykəli** — görkəmli Azərbaycan şairi, Nizami Gəncəvinin Moldovanın paytaxtı Kişinyov şəhərində 2005-ci ildə qoyulmuş heykəli. Abidənin heykəltaraşı Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi Akif Əsgərov, memarı isə Moldovanın əməkdar memarı Semyon Şoyxetdir.

## Tarixi
Abidənin açılış mərasimi 2005-ci ildə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Moldovaya rəsmi səfəri çərçivəsində baş tutmuşdur. Abidənin qoyulması fikri Vüqar Novruzovun rəhbərlik etdiyi Moldova Azərbaycanlıları Konqresinə məxsusdur.

12 noyabr 2012-ci ildə əsaslı yenidənqurma və bərpadan sonra Nizami Gəncəvinin adını daşıyan parkın açılışı olub. Tədbirdə Moldovanın mədəniyyət naziri Boris Fokşa, Azərbaycan mədəniyyət və turizm nazirinin müavini Ədalət Vəliyev, Azərbaycanın Moldovadakı səfiri Namiq Əliyev, Moldovanın tanınmış ziyalıları çıxış ediblər.

## Həmçinin bax
* Nizami Gəncəvinin heykəli (Bakı)
* Nizami Gəncəvinin heykəli (Roma)
* Nizami Gəncəvinin heykəli (Sankt-Peterburq)

## İstinadlar
Şuman bəyannaməsi

**Şuman bəyannaməsi** və ya Şuman planı () — Fransa Xarici İşlər Naziri Robber Şumanın Fransa və Qərbi Almaniyanın metallurgiya, dəmir filizi və kömür mədən sənayesini birləşdirmək təklifidir.

Bu təklifin həyata keçirilməsi, Avropa Birliyinin sələfi olan Avropa Kömür və Polad Birliyinin (AKPB) yaradılmasına səbəb oldu.

Robert Şumanın Fransa hökuməti adından təklifini açıqladığı 9 May, hər il Avropa Günü kimi qeyd olunur və Şuman özü də Avropa Birliyinin qurucularından biri sayılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Avropa Şurası
*
* NATO

## Ədəbiyyat
* Шуман, Робер. *Для Европы*. Париж 1963
* Джут, Тони. *Große Illusion Europa*. München: Hanser, 1994.
* МакДугл, Уолтер. "Политическая экономия по сравнению национальным суверенитетом: французской конструкции для интеграции немецкой экономики после Версаля". *Журнал современной истории* 51, №. 1. (март, 1979): 4–23.
* Shore, Cris. "Изобретая народ Европы: Критический подход к европейскому сообществу культурной политики". *Человек* 28, №. 4. (декабрь, 1993): 779–800.
* Шор, Крис и Аннабель Блэк. "Европейские сообщества и строительство Европы". *Антропология Сегодня* 8, №. 3. (июнь, 1992): 10–11.
* Diebold, William. *The Schuman plan: a study in economic cooperation, 1950–1959* (Praeger, 1959).
* Hitchcock, William I. "France, the Western Alliance, and the Origins of the Schuman Plan, 1948–1950" *Diplomatic History* (1997) 21#4: 603–630. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-7709.00090
* Kaiser, Wolfram. *Christian democracy and the origins of European Union* (Cambridge UP, 2007).
* Lovett, A. W. "The United States and the Schuman Plan. a study in French diplomacy 1950–1952." *Historical Journal* 39#2 (1996): 425–455.
* McDougall, Walter. "Political Economy versus National Sovereignty: French Structures for German Economic Integration after Versailles." *The Journal of Modern History* 51#1 (1979): 4–23.
* Mahant, Edelgard Elsbeth. *Birthmarks of Europe: the origins of the European Community reconsidered* (Gower Publishing, 2004).
* Scheingold, Stuart A. *The rule of law in European integration: The path of the Schuman Plan* (Quid Pro Books, 2013).
* Shore, Cris. "Inventing the 'People's Europe': Critical Approaches to European Community 'Cultural Policy.'" *Man* 28, no. 4. (Dec., 1993): 779–800.
* Shore, Cris and Annabel Black. "The European Communities and the Construction of Europe." *Anthropology Today* 8, no. 3. (Jun., 1992): 10–11.
* Schuman, Robert. *Pour l'Europe* (Paris 1963).
* Vernon, Raymond. "The Schuman Plan: Sovereign Powers of the European Coal and Steel Community." *American Journal of International Law* 47.2 (1953): 183–202. in JSTOR

## Xarici keçidlər
Köhnə qitə "Avropa Günü"nü qeyd edi
Dərə Şahbuz yaşayış yeri

**Dərə Şahbuz** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri. Eneolit dövrünə aid yaşayış yeri rayonunun Külüs kəndindən şimalda, Külüsçayın sağ sahilində yerləşir.. 

Buradan aşkar olunan keramika məmulatı başlıca olaraq iki qrupa ayrılır. Birinci qrup qum qarışıq gildən, ikinci qrup isə saman qarışıq gildən hazırlanmış keramikalardır. Keramika nümunələri Qarğalartəpəsi və Şomutəpə abidələrindən aşkarlanan keramika ilə bənzərlik təşkil edir.

## İstinadlar
Sələsüz yaşayış yeri

**Sələsüz yaşayış yeri** — yaşayış yeri Naxçıvan Muxtar Respublikasında, Şahbuz rayonunun eyniadlı kəndindən şimalda, Sələsüz çayının sağ tərəfində yerləşən Eneolit dövrünə aid qədim yaşayış yeridir.Yaşayış yerindən aşkar olunan keramika məmulatı başlıca olaraq iki qrupa ayrılır. Birinci qrup qumqarışıq gildən, ikinci qrup isə saman qarışıq gildən hazırlanmış keramikalardır. Sələsüz yaşayış yerindən həmçinin daş ovuğu qatılmış keramika nümunəsidə aşkarlanmışdır. Araşdırmlara zamanı aşkarlanan saxsı və küpə qalıqları digər Eneolit dövrü abidələrinin tapıntıları ilə bənzərlik təşkil edir. Bu materiallar həmçinin Qarğalartəpəsi və Şomutəpə abidələrindəki keramika nümunələri ilə də bənzərlik təşkil edir.

## İstinadlar
Yumru Sürümçək yaşayış yeri

**Yumru Sürümçək** — yaşayış yeri Sirab kəndinin şimal-qərbində, Şorsu çayının sahilində yerləşir. Aşkar edilən keramika məmulatı saman qarışığı olan gildən hazırlanaraq qırmızı rəngdə bişirilmiş kasa və küpə tipli qablardan ibarətdir. Keramika məmulatının əksəriyyəti forma verməyən parçalardan ibarətdir.

## İstinadlar
Hayimə Xatun

**Hayimə Xatun** və ya **Hayimə Ana** () ― Osmanlı dövlətinin qurucusu Osman Qazinin nənəsi və Sunqur Təkin, Gündoğdu bəy, Ərtoğrul Qazi və Dündar bəyin anasıdır. Osmanlı İmperiyasının Dövlət Anası adına layiq görülmüş və tanınmışdır.

## Xatirəsi
Necdet Sakaoğlunun dediyinə görə, tarixçilər tərəfindən çox tədqiq edilməmiş Hayimə ananın xatirəsini Domaniç qəsəbəsinin sakinləri yaşatmışdırlar. Çarşamba kəndindəki bir qəbrin yerli xalq tərəfindən əsrlər boyu Hayimə Xatunun qəbri olaraq ziyarət edildiyini eşidən Osmanlı Sultanı II Əbdülhəmidin əmri ilə burada 1892-ci ildə bir türbə tikdirilmişdir. Digər tərəfdən, İdris-i Bitlisî Heşt Behişt adlı tarixində Osman Qazinin kiçik oğlu Ələddin Paşanın anası ilə birlikdə Biləcikdə yaşadığı yazılmışdır.

## Həyatı
Osmanlı sultanlarının qeyri-müsəlman cariyələrlə evlənmə ənənəsi hələ başlamadığından, Hayimə Xatunun türk olduğu iddia edilir. Başqa bir inanca görə, Hayimə Ana, Kaya Alpoğlu Süleyman şahın həyat yoldaşı, Ərtoğrul Qazinin anası və Osmanlı dövlətinin qurucusu Osman Qazinin nənəsidir. Əri Süleyman Şah Fəratı keçərkən boğulduqdan sonra Qayı qəbiləsinin başçılığını ələ keçirmiş Hayimə Ana, əvvəlcə Səlcuqlu Sultanı Əlaəddin Keykubadın əmri əsasında əvvəlcə Ankara, Karacadağ, sonra isə Domaniç və Söğütə yerləşmişdir. Ərtoğrul Qazi, "Dövlət Anası" olaraq da tanınan anası Hayimə Anayı hər il Çarşamba kəndində çadır qurduğu bir təpədə dəfn etdirmişdir. Sultan II Əbdülhəmid 1892-ci ildə Hayimə Ananın məzarı üzərində inşa edilən indiki türbəni inşa etdirmişdir. Çarşamba kəndində vəfat edən Hayimə Ananın məzarı başında anma mərasimi təşkil edilir. Hayimə Xatun türbəsi və Hayimə Ana heykəli Kütahyanın Domaniç mahalında görüləcək ən əhəmiyyətli yerlərdən biridir.
Sunqur Təkin

Sunqur Təkin bəy () Oğuzların Bozox qolunun Qayı nəslinin üzvüdür və Süleyman Şah (və ya Gündüz Alp) və Hayimə Xatunun dörd oğlundan ən böyüyüdür. Osmanlı imperiyasının qurucusu Osman Qazinin əmisidir. 1227-ci ildə Süleyman Şah Fəratda boğulduqdan sonra qardaşı Gündoğdu bəylə vətənləri Ahlata geri qayıdır. 1227-ci ildə Ögeday ordusunun sıralarına daxil olmuş və Ələddin Keyqubada məlumatlar ötürmüşdür.

## Həyatı

Sunqur Təkin Qazinin həyatı haqqında məlumat kifayət qədər çox deyildir. Əldə olan məlumatlara görə, o Ögeday Xanın ordusuna cəsus kimi daxil olmuş və onun haqqında məlumatlar əldə etmişdir. Uzun müddət geri qayıtmamış, buna görə də onun öldüyü düşünülmüşdür.

Uzun müddət sonra qəbiləyə geri qayıtmış və Qayı qəbiləsi iki yerə bölünmüşdür: Ərtoğrul Qazi və Dündar bəy Söğütə, Gündoğdu bəy və Sunqur Təkin isə Ahlata köçmüşdür.
Gündoğdu bəy

**Gündoğdu bəy** () — 1196-cı ildə Süleyman Şahın oğlu kimi anadan olub. Böyük qardaşı Sunqur Təkin, qardaşları Ərtoğrul Qazi və Dündar bəydir.

Süleyman Şah Fərat ətrafında boğulandan sonra qardaşı Ərtoğrul Qazi ilə fikir ayrılığı yaşamış və böyük qardaşı Sunqur Təkin başda olmaq şərti ilə qəbilənin əksəriyyəti məmləkətləri Ahlata geri qayıtmışdır.

## Həyatı
Gündoğdu bəyin həyatı haqqında kifayət qədər məlumatlar mövcud deyildir. Əldə olan məlumatlara görə, qardaşı Ərtoğrulla məmləkət iddiası aparmış və nəhayət, Ərtoğrul bəy, Dündar bəy və şərikləri Söğütə, Gündoğdu bəy, Sunqur Təkin bəy və qəbilənin əksəriyyəti isə Əhlata getmişdir.

## Qardaşları
Böyük qardaşı Sunqur Təkin, digər qardaşları isə Ərtoğrul Qazi və Dündar bəydir və Gündoğdu bəy özü Süleyman Şahın ikinci böyük oğludur.

## İstinadlar
Anton Mailyan

**Anton Sergeyeviç (Sarkisoviç) Mailyan** (; ) — erməni bəstəkarı, xormeyster, pedaqoq, ictimai xadim, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1930).

## Həyatı
Anton Sergeyeviç (Sarkisoviç) Mailyan 1880-ci il martın 28-də Tiflis şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Nersisyan məktəbində almışdır. İlk musiqi təhsilini Tbilisidəki Müəllimlər Seminariyasında Makar Yekmalyan, Xristofor Qara-Mirzə kimi bəstəkarlardan almışdır. 1900–1903-cü illərdə Rus Musiqi Cəmiyyətinin nəznindəki Tbilisi musiqi məktəbində N.D.Nikolayevin bəstəkarlıq sinfində oxumuşdur. Qısa müddət Tbilisidəki Müəllimlər Seminariyasında dərs demişdir. 1906-cı ildə Bakıya köçərək, burada yaşayıb yaratmışdır.

1918–1919-cu illərdə Tbilisidə musiqi dərsi vermişdir. 1920-ci ildə yenidən Bakıya qayıtmış və sosialist Bakısında fəaliyyət göstəmişdir. 1930-cu ildə "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülmüş, 17 aprel 1938-ci ildə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

20 aprel 1942-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti

Bakının neft rayonlarında ilk fəhlə xorları təşkil etmişdir. Anton Mailyan "Gülnaz nənənin nağılları" (, Qazaros Ağayanın əsəri üzrə, 1906), "Gözəl bahar" (1925), "Zizik" (, 1926), "Bəxt çəyirdəyi" (, 1926), "Dəcəl Mikiç" (, Hovannes Tumanyanın əsəri üzrə, 1926) uşaq operalarının, "Tmblaç Xaqan" (1929), "Molla Nəsrəddin" (1940) musiqi komediyalarının, vokal-simfonik, kamera-instrumental əsərlərin, dram tamaşalarına musiqinin və s. müəllifidir.

Onun Azərbaycan və erməni xalqlarının dostluğundan bəhs edən "Səfa" (1933) operası 1939-cu ildə Azərbaycan Opera və Balet Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur (libretto müəllifi M.S.Ordubadi, quruluşçu rejissor S.Dadaşov).

1910–1917-ci illərdə Bakıda erməni dilində çıxan "Teatr və musiqi" () jurnalının baş redaktoru olmuşdur.

## Ədəbiyyat
*  // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы. 10 ҹилддә. Баш редактор Ҹ.Б. Гулијев. VI ҹилд. сәһ. 303;
* [ՄԱՅԻԼՅԱՆ Անտոն Սարգսի](https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/200) // Հայկական Սովետական Հանրագիտարան. հ․ 7, էջ 200;
* Մանուկյան Մ., Անտոն Մայիլյան, Ե., 1965;
* Атаян Р. A., Армянские композиторы, Ер., 1956;
* Ерканян В.С., Армянская культура в 1800–1917 гг. / Пер. с арм. К.С. Худавердяна. Ер., 1985.

## İstinadlar
Dündar bəy

**Dündar bəy** () — Süleyman Şahın oğlu, Ərtoğrul Qazinin qardaşı və Osman Qazinin əmisi olmuşdur. 80 yaşına yaxın olarkən Osman Qazi tərəfindən şəxsən öldürülmüş və bu hadisə, Osmanlı imperiyasında idarəetmədə sülalə üzvlərinin nüfuz sahibi olmaq üçün bir-birlərini öldürmələrinin başlanğıcını qoymuşdur.

Dündar bəyin öldürülməsini bir çox Osmanlı tarixçisi müxtəlif şəkildə nəql etmişdir. Nəşridəki rəvayətə görə; Biləcikdə Təkfurun əyləncəsinə qatılan Osman Qaziyə, Təkfur əlini öpdürmək istəmiş və bunu edən Osman Qazi özünün qürurunun Təkfur tərəfindən alçaldıldığını düşünmüşdür. Bu alçaldıcı davranışı unutmayan Osman Qazi, bəyliyinin başçısı olduqdan təkfurdan intiqam almaq istəmiş və təkfura qarşı hərbi kampaniyaya başlamışdır. Dündar bəy isə Osman Qazinin bu səfərinə qarşı çıxaraq "Germiyanoğulları və ətrafdakı kafirlər onsuz da bizə qarşı düşməndir və bu təkfuru da bizə qarşı çevirsən, onda bizim yaşayış yerimiz olmayacaq" demişdir. Bu sözlər Osman Qazini qəzəbləndirmiş və Osman Qazi Dündar bəyi kamanının taxtası vuraraq öldürmüşdür.

Son dövr Osmanlı tarixçilərindən Xeyrullah Əfəndi isə hadisəni belə izah etmişdir: Dündar bəylə Osman Qazi arasında müntəzəm bir qarşıdurma yaşanmış və Dündar bəy istəmədən Osman Qazinin bəyliyini qəbul etməli olmuş və buna görə də mütəmadi şəkildə Osmana qarşı mövqe tutmuş, hətta Biləcik Təkfuru ilə də bu mövzuda razılığa gəlmiş və Osmana qarşı sui-qəsd hazırlamağa cəhd etmişdir. Onun bu cəhdi Osman Qazi tərəfindən öyrənilmiş və Dündar bəyin əfvi qəbul edilmədiyi üçün öldürüldüyünü bildirmişdir.

## İstinadlar
Alapayevsk qurbanları

**Alapayevsk qurbanları** (*Alapayevsk şа́xtasının qurbanları*) — Sovet höküməti nümayəndələri tərəfindən 18 iyul 1918-ci il gecəsi öldürülən Romanovlar sülaləsi üzvləri və onlara yaxın olan insanlar. Qətil hadisəsi çar ailəsinin edamının ertəsi günü, "Nijnyaya Selimskaya" mədəni yaxınlığında yerləşən Alapayevsk şəhərindən 18 km uzaqlıqda baş vermişdir, qurbanların cəsədləri mədən quyuların birinə atılmışdır. 8 iyun 2009-cu il tarixində Rusiya Baş Prokurorluğu Alapayevsk yaxınlığında öldürülənlərin hamısına bəraət qazandırdı.

Xaricdəki Rus Pravoslav Kilsəsi Alapayevsk yaxınlığında öldürülənlərin hamısını (F. Remez istisna olmaqla) övliyalar sırasına keçirdi. Rus Pravoslav Kilsəsi onlardan yalnız ikisini böyük knyaginya Yelizaveta Fyodorovnanı və rahibə Varvaranı müqəddəsləşdirdi.

Alapaevsk yaxınlığında öldürülənlərin siyahısına aşağıdakı şəxslər daxildir:

# böyük knyaginya *[[Yelizaveta (Hessen və Reyn şahzadəsi)|Yelizaveta Fyodorovna]]*;
# böyük knyaz *[[Sergey Mixayloviç]]*;
# imperator qanı knyazı *[[İoann Romanov]]*;
# imperator qanı knyazı ''Konstantin Konstantinoviç (kiçik)'';
# imperator qanı knyazı ''İqor ''*[[Konstantin Romanov|Konstantinoviç]]*;
# knyaz ''Vladimir Pavloviç Paley'' (böyük knyaz Pavel Aleksandroviçin Olqa Pistolkors ilə morqanatik nikahdan doğulmuş oğlu);
# *Fyodor Semyonoviç (Mixayloviç) Remez,* böyük knyaz Sergey Mixayloviçin müavini;
# Marfa və Məryəm monastırının bacıları Varvara (Yakovleva), zaviyənişin Yelizaveta Fyodorovna.

Bu yer yaxınlığında 1995-ci ildə Rus Kilsəsinin yeni şəhidləri və övliya adına monastır quruldu.

## İstinadlar
B-5 metrostansiyası (Bakı)

**B-5 metrostansiyası** — Bakı metrosunun Bənövşəyi xəttinin 6-cı stansiyası olacaq.

## Tarixi
Bakı Metropoliteni QSC-nin mətbuat xidməti və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsi rəisi Bəxtiyar Məmmədov bildirib ki, xəttin altıncı stansiyası (B-5) üzrə yer bəllidir və o istiqamətdə işlər B-4-də işlər qurtardıqdan sonra başlayacaq: *"B-5 stansiyası Xarici İşlər Nazirliyinin binasının arxa tərəfində yerləşəcək".*

## Həmçinin bax
* 8 Noyabr metrostansiyası
* B-4 (Cəlil Məmmədquluzadə) metrostansiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər