Türkofobiya

**Türkofobiya** (, , , ; "*[[:wiktionary:az:türk|türk]]*" və  – "*[[:wiktionary:az:qorxu|qorxu]]*" sözlərindən) və ya **Anti-türkçülük** (, , , ;  – "*[[:wiktionary:az:qarşı|qarşı]]*" və "*[[:wiktionary:az:türk|türk]]*" sözlərindən) — türkdilli xalqlara, onların mədəniyyətinə və tarixi irsinə qarşı düşmənlik, nifrət, ayrı-seçkilik və ya qərəz hisslərini və ifadələrini təsvir etmək üçün istifadə edilən termin, etnofobiyanın istiqaməti. Bunun əksi türkpərəstlikdir.

Türkofobiya həmişə türkdilli xalqlara yox, Balkan yarımadasında yaşayan müsəlmanlara, xüsusən də boşnaklar, albanlar, pomaklar və tobeşlərə, eləcə də türk diasporuna istiqamətləndirilir. Həmçinin, indiki dövrdə türkdilli xalqların nümayəndələri Yunanıstan, Almaniya, Belçika, Bolqarıstan, Çin, Polşa, Ermənistan, ABŞ, İsveç, Danimarka, Fransa, Avstriya, İran və Rusiya kimi ölkələrdə irqçi hücumlara məruz qalırlar.

İslamofobların türkləri hədəfləməsinin səbəbi Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın islamçı siyasətidir. Türkofobların əhəmiyyətli hissəsi xristiandır və xristian milliyətçiliyi fəlsəfəsini təqib edir. Türkofoblar Türkiyəni Avropa ölkəsi hesab etmir, İstanbul şəhərinin (tarixən Konstantinopol; ,  *Konstantinoupolis*. ) "gerçək sahibləri olan xristianlara geri qaytarılması"nı arzulayırlar.

Digər tərəfdən, türkofobiya türk milliyətçilər (türkçülük və ya turançılığın tərəfkeşləri) və apologetlər tərəfindən türkdilli xalqların tənqidinə qarşı propaqanda kimi istifadə edilir.

## Erkən tarixi

### XVI əsrdən əvvəl
Türkofobiyanın kökləri Hunların Avropaya gəlməsinə təsadüf edir. Hunların etnik zəmini tarixşünaslar arasında mübahisəli bir mövzu olmasına baxmayaraq, əksəriyyət onların türk mənşəli olduğuna inanır və onların gəlişi avropalılarda böyük qorxuya səbəb olmuşdur. Atilla avropalılar tərəfindən "**'" () adlandırılmışdır.

Türkofobiya daha sonrakı əsrlərdə də yaranmışdır. [[Böyük Səlcuq İmperiyası|Böyük Səlcuq imperiyası]]nın [[Kiçik Asiya|Anadoluya]] daxil olması və [[Bizans İmperiyası|Bizans imperiyası]]nın tənəzzül vəziyyəti [[Papa|Roma papası]] [[II Urban]]ın bütün [[Xristianlıq|xristian]] dünyasının türklərə qarşı bir müharibəyə qoşulmasına, yəni [[Birinci səlib yürüşü]]nə səbəb olmuşdur.

XV əsrdə [[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]]nın yüksəlişi [[Avropa]]da təşvişə səbəb olmuşdur. [[Konstantinopolun fəthi|Konstantinopol şəhərinin fəthi]] və [[Avropada Osmanlı müharibələri|Osmanlının Avropadakı müharibələri]] türkofobiyanın populyarlaşmasına gətirib çıxarmışdır. XV əsrin ortalarında Avropanın müxtəlif yerlərində Osmanlı imperiyasının məğlub edilməsi sadəcə tanrının köməyi ilə gerçəkləşə biləcəyi ideyasını yaymaq üçün "**'" () adlı kütləvi yığınacaqlar təşkil olunurdu. Vyana yepiskopu İohann Faber türklər barədəki fikirlərini belə qələmə vermişdir:

### XVI əsr

Osmanlı imperiyası qərbdəki torpaqlarını artırmasıyla Qərbi Avropa dövlətləri türklərlə tez-tez hərbi münaqişələrə yoluxurdular. Venesiya ilə gerçəkləşən Kipr müharibəsinin bir nəticəsi olaraq, Osmanlı imperiyası Kipr adasını fəth etmişdir. Famaqusta şəhərinə daxil olduqdan sonra Osmanlı ordusu şəhərin 20 minlik əhalisinə kütləvi şəkildə bir qırğın törətmişdir. Bu hadisə türklərin Avropadakı ad-sanına çox mənfi bir təsir göstərmişdir.

XVI əsrdə Avropada türklərlə əlaqədar təqribən 2.500-ə yaxın publikasiya nəşr edilmişdir. Bu publikasiyalar "qana susamış türk" imicini yaymağa çalışırdılar. 1480-ci ildən 1610-cu ilə qədər türklərin Avropaya olan təhdidi barədə 5.000-dən çox kitab nəşr edilmişdir.

Bu dövrdə Osmanlı imperiyası Balkan yarımadasına hücum etmiş, Vyana şəhərini mühasirəyə almışdı. Bu hadisə Avropada, xüsusən də Almaniyada kütləvi qorxuya səbəb olmuşdur. Almaniyada xristian reformasiyasının başçısı, Almaniya protestantlığının (lüteranlıq) banisi Martin Lüter bu vəziyyətdən istifadə edərək türklərin "Katolik kilsəsinin ürəyi – Roma şəhərindəki antixristlərlə birlikdə son günlərdə və vəhydə məhv olacaq iblisin nökərləri" olduğunu irəli sürmüşdür. O həmçinin, türklərin "qırmızı yəhudilər" olduğunu iddia etmişdi. Buna əsas olaraq, o, türklərdə və yəhudilərdə edilən kişi sünnəti, eləcə də digər adət-ənənələri göstərmişdir. Qırmızı metaforası türklərin daim müharibədə olan, qana susamış bir millət olması iddiası ilə bağlamışdır. Martin Lüter Osmanlı imperiyasının Avropada əldə etdiyi müvəffəqiyyətin tanrının bir cəzası olduğunu bəyan etmişdir.

1518-ci ildə o, 95 tezisini açıqlayarkən tanrının müharibə, xəstəlik və zəlzələ gətirdiyi kimi türkləri də xristianları cəzalandırmaq üçün göndərdiyini iddia etmişdir. O və onun pərəstişkarları Osmanlı–Habsburq müharibələrini "Məsih və antixrist arasında" və ya "tanrı və iblis" arasındakı müharibə olduğunu hesab edirdilər.

O dövrün bəzi ilahiyyatçılarının dediyinə görə, türk sözü "**'" () sözündən törəmişdir.

Bu neqativ imicin Avropa xalqı arasında yayılmasında "Canavar-türk" hekayələrinin də böyük rolu olmuşdur. Canavar-türkün bir [[canavar]]ın başına və quyruğuna malik olduğuna, ancaq insanabənzər adamyeyən bir məxluq olduğuna inanılırdı. Türklərin təsvir edilməsində hərbi güc və qəddarlıq amillərindən tez-tez istifadə edilirdi.

=== XVII–XVIII əsrlər ===
Bəzi [[Şərqşünaslıq|şərqşünaslar]]ın fikrinə görə, XVII–XVIII əslərin türk adət-ənənələrinə və xalqlarına neqativ yanaşan mənbələri türklərin "qeyri-dəqiq, lakin qəbul edilmiş" bir imicinin yaradaraq "[[Maarifçilik dövrü]]nün təbiət və hökumət ilə bağlı arqumentlərinə ideoloji bir silah kimi xidmət göstərmişdir". Buna baxmayaraq, bəzi müasir mənbələr [[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]]nın özündən asılı saldığı torpaqlarda [[xristian]]lara qəddarcasına davrandığını irəli sürür. Bu davranışlar arasında bir xristian ailəsinin ən azı bir uşağının [[Yeniçərilər]]ə qoşulması məcburiyyəti də var. Digər mənbələr təcavüz, məcburi dini dəyişmə, işgəncə, kütləvi qırğınlar və soyqırımlardan bəhs edir.

[[İsveç]]də türklər xristianlığın əzəli düşmənləri hesab edilirdilər. Şəhər kahini [[Yönşöpinq]]li [[Erland Driseli]]nin yazdığı "''Luna Turcica eller Turkeske måne, anwissjandes lika som uti en spegel det mahometiske vanskelige regementet, fördelter uti fyra qvarter eller böcker''" (Dörd kvartetə və ya kitaba bölünmüş təhlükəli Məhəmməd hakimiyyətini güzgü kimi göstərən türk ayparası) 1694-cü ildə nəşr olunmuşdur. İsveçli ruhanilər nitqlərində türklərin qəddarlığı və qana susamışlığı, onların fəth etdiyi əraziləri necə qarət və məhv etdiyi barədə moizə edirdilər. 1795-ci ildə İsveçdə nəşr olunan bir məktəbli kitabında [[İslam]] dini "fırıldaqçı [[Məhəmməd]]in uydurduğu, türklərin bu günə kimi qlobal bir şəkildə inandığı saxta din" kimi təsvir edilmişdir.

[[Volter]] və dövrün digər avropalı yazıçıları türkləri Avropanın irsini məhv edən müstəbidlər olaraq təsvir etmişdilər. [[Eduard Səid]] müəllifi olduğu "''[[Şərqşünaslıq (kitab)|Şərqşünaslıq]]''" kitabında yazmışdır:


[[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]]nın daxilində belə "türk" sözü [[Kiçik Asiya]]da yaşayan bisavad [[Yörüklər|yörük]] kəndlilərinə xitab etmək üçün istifadə olunurdu. Osmanlı imperiyasına daxil olan ərazilərdə istifadə olunan "''Etrak-i bi-idrak''" yanıltmacının mənası "cahil türk"dür və [[Uqtul əl-Türkə vələvkanə əbak]] .

== Müasir tarix ==
1960-cı illərdən əvvəl [[Türkiyə]]nin emiqrasiya dərəcəsi az idi. Buna baxmayaraq, 1961-ci ildə yeni konstitusiyanın qəbul edilməsindən sonra Türkiyə vətəndaşları xaricə köçməyə başladılar. Tədricən türklər bəzi qərb ölkələrində "əsas etnik azlıq" oldular, ancaq əvvəldən onlar ayrı-seçkiliyə məruz qalırdılar. Bəzi vaxtlarda ölkələrdə qəbul edilən immiqrantlara xoş qanunlar sadəcə türkiyəli işçiləri istisna idi.

Bəzi Avropa dillərində "türk" sözü "[[Barbarlar|barbar]]" və "[[kafir]]" sözləriylə bənzər məna əldə edib. Həmçinin, bu söz təhqiredici formada da istifadə edilir. Nəticədə, bu söz [[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ]]-də da bəzi neqativ mənalar kəsb edir.

=== Qafqaz ===

==== Ermənistan ====




[[Ermənistan]] və [[ermənilər]]in [[Türk xalqları|türklər]]lə olan münasibətlərinin qədim bir tarixi var. XVIII əsrdə ermənilərin [[İran]]dan, [[Türkiyə]]dən və digər ərazilərdən [[Erməni əhalisinin tarixi miqrasiyası|planlı sürətdə Cənubi Qafqaza köçürülməsiylə]] onlar [[azərbaycanlılar]]la qarşılıqlı əlaqəyə girdilər. 1828-ci ildə imzalanan [[Türkmənçay müqaviləsi]]nin nəticəsi olaraq, 40 minə yaxın erməni Azərbaycanın müxtəlif ərazilərində məskunlaşdırıldı. 1829-cu ildə bağlanan [[Ədirnə sülh müqaviləsi (1829)|Ədirnə sülhü]]nün şərtlərinə görə, Osmanlı İmperiyası ərazilərində yaşayan 90 minə yaxın erməni də Azərbaycanda yerləşdirildi.

Hal-hazırda ermənilərin [[Anadolu türkləri|Türkiyə türkləri]] və [[Azərbaycanlılar|Azərbaycan türkləri]] ilə olan münasibətləri gərgin vəziyyətdədir. Ermənilərin Türkiyə ilə olan münasibətləri [[Erməni soyqırımı]], Azərbaycan ilə olan münasibətləri isə [[Qarabağ münaqişəsi]]nə görə gərginləşib. Bu mübahisələrin təməli XX əsrin əvvəllərində qoyulub. 2007-ci ildə keçirilən bir sorğuda ermənilərin 78%-i Türkiyəni bir təhdid olaraq gördükləri aşkar olunub.

1905-ci ildə [[Azərbaycan]]ın müxtəlif ərazilərində türkofob hücumlar, qırğınlar gerçəkləşir. Fevral ayında erməni terror təşkilatları [[Bakı]], İrəvan, Zəngəzur, Qarabağ, Naxçıvan və digər yerlərdə [[azərbaycanlılar]]a qarşı kütləvi qırğınlara başlayırlar, 50 min nəfərdən artıq azərbaycanlı qətlə yetirilir. Dekabr ayının 26-da [[Umudlu (Ağdərə)|Umudlu]] kəndinin 500 nəfərlik sakini Avram Hampanın dəstəsi tərəfindən qətlə yetirilirlər.

1918-ci ildə daha böyükhəcmli hücumlar gerçəkləşir. [[İrəvan quberniyası]]nın 4 mahalında 199 Azərbaycan kəndi dağıdılır, 135 min nəfər azərbaycanlı evlərindən qovulur. Martın 17-də [[Urmiya]] şəhərində erməni terrorçuları 10 min nəfərdən artıq azərbaycanlını qətlə yetirirlər. Həmin tarixdən başlayaraq bir ay ərzində Urmiya, [[Salmas]], [[Xoy]], [[Maku]], [[Şərəfxana|Şərəfxan]] və digər yerlərdə 100 mindən artıq adam öldürülür. Martın 18-də [[Şamaxı qəzası]]nın 53 kəndində ermənilər 8 min azərbaycanlını qətlə yetirirlər. Həmin ayın sonuna qədər öldürülənlərin sayı 12 min nəfərə çatdırılır. Mart ayından aprelə kimi [[Bakı]] şəhərində ermənilər tərəfindən 18 min azərbaycanlı qətlə yetirilir. May ayında [[Quba qəzası]]nda 122 kənd dağıdılır, 2800 nəfər azərbaycanlı öldürülür. 1918-ci ilin yay və payız aylarında [[Zəngəzur qəzası]]nda 115 azərbaycanlı kəndi ermənilər tərəfindən dağıdılır, 7729 azərbaycanlı öldürülür.

[[Birinci Dünya müharibəsi]] zamanı erməni partiyaları olan [[Daşnaksütun]], [[Armenakan]] və [[Sosial Demokrat Hnçak partiyası|Hnçak]] partiyaları erməni gerilla döyüşçüləri ilə [[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]]nda yaşayan [[Şərqi Anadoluda ermənilərin türk-müsəlman əhaliyə qarşı soyqırımı|türk-müsəlman əhaliyə qarşı soyqırım]] törədmişdir. Əlavə olaraq, onlar [[Rusiya İmperator Ordusu]]nun ermənilərdən təşkil olunmuş hərbi vahidlərinə dəstək olmuşdular. "''[[The New York Times]]''" qəzetinin 14 noyabr 1922-ci il tarixli buraxılışında, müharibə zamanı 200.000-dən çox erməninin Osmanlı imperiyasına qarşı vuruşduğunu bildirir. Bu dövrdə üsyanlar nəticəsində etnik türklər və ermənilər arasında Şərqi Anadoluda və Qafqazda çıxan qarıdurmalarda 1.200.000-dən çox Azərbaycan və Anadolu türkü məcburi köçkün olmuşdur. Qafqazdan Anadoluya gələn təqribən 1.000.000 azərbaycanlıdan 130.000-i həlak olmuşdur. Erməni quldur dəstələri tərəfindən 2.500.000–3.000.000 türk öldürülmüşdür.

[[Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı|SSRİ]]-nin [[Cənubi Qafqaz]]ı işğal etməsilə türkofob hadisələr davam edir. 1920-ci ilin dekabr ayının 1-də Zəngəzur mahalının böyük hissəsi [[Moskva]] rəhbərliyinin qərarı ilə [[Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası|Ermənistan SSR]]-ə verilir. 1923-cü ilin iyul ayının 7-də Moskva rəhbərliyinin qərarı ilə [[Dağlıq Qarabağ]]a [[Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti|muxtar vilayət statusu]] verilir. Sentyabr ayında [[Xankəndi]] şəhərinin adı türkofob səbəblərə görə azərbaycanlıları kütləvi şəkildə qətlə yetirmiş [[Stepan Şaumyan]]ın şərəfinə "Stepanakert" olaraq dəyişdirilir.

1920-ci ildən 1922-ci ilə qədər [[Bahəddin Şakir]], [[Behbud xan Cavanşir]], [[Camal Əzmi]], [[Camal paşa|Cəmal paşa]], [[Fətəli xan Xoyski]], [[Həsən bəy Ağayev]], [[Səid Həlim Paşa]] və [[Tələt Paşa]] [[Nemezis əməliyyatı|"Nemezis" əməliyyatı]] çərçivəsində sui-qəsdə uğrayıb.



1948-ci ildən 1953-cü ilə qədər [[Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası|Ermənistan SSR]]-də yaşayan [[Azərbaycanlıların deportasiyası (1948–1953)|azərbaycanlıların deportasiyası]] gerçəkləşmişdir. Azərbaycanlıların indiki Ermənistan ərazisindəki yaşadıqları yaşayış məntəqələrindən köçürülməsi haqqında [[SSRİ Nazirlər Soveti]]nin 23 dekabr 1947-ci il tarixli qərarı ilə yerinə yetirilmişdir. Həmin qərarla Ermənistanın 22 rayonundan 100 min azərbaycanlının köçürülməsi nəzərdə tutulmuşdusa da, əslində, qərar zorakı üsullarla həyata keçirilmiş, 24 rayondan və [[İrəvan]] şəhərindən 150 minə yaxın artıq azərbaycanlı deportasiya edilmişdir.

Azərbaycanlılar ilə ermənilər arasındakı gərgin vəziyyət 1988-ci ildə yenidən güclənməyə başlanmışdı. 1988-ci il 13 fevralında ermənilər [[Xankəndi]] şəhərində Vilayət partiya komitəsinin binası qarşısında ilk mitinqi keçirirlər. 400-ə qədər adamın iştirak etdiyi mitinqə "[[Krunk]]" terrorçu təşkilatının sədri Arkadi Manuçarov rəhbərlik edirdi. Fevralın 19-da [[İrəvan]] şəhərində türkofob xarakterli mitinq keçirilir. Mitinqdə "''Ermənistanı türklərdən təmizləməli''" və "''Ermənistanda ancaq ermənilər yaşamalıdır''" tələbləri irəli sürümüşdür. Fevralın 20-də ermənilər Xankəndi şəhərində Vilayət partiya komitəsinin binası qarşısında 3 min nəfərin iştirak etdiyi növbəti mitinqlərini keçirirlər. Fevralın 22-dən başlayaraq [[Qarabağ]]da yaşayan etnik azərbaycanlılara türkofobiyaya əsaslanan hücumlar törədilir. 22 fevral tarixində [[Əsgəran]] qəsəbəsində azərbaycanlıların dinc yürüşü erməni silahlı dəstələri tərəfindən ağır atəşə məruz qalır və 2 nəfər öldürülür, 19 nəfər isə yaralanır. Sentyabr ayında Xankəndi şəhərində azərbaycanlılar yaşayan evlər yandırılır, insanlar döyülür və [[Şuşa]] şəhərinə göndərilir. Oktyabrın 4-də Xankəndi və [[Xocalı]] şəhərlərində azərbaycanlılara basqınlar edilir, onlar döyülür və köçüb getmələri tələb olunur. Noyabrın 24-də [[Qubadlı rayonu]]nun bir çox kəndinə basqınlar edilir, [[Eyvazlı (Qubadlı)|Eyvazlı kəndi]] tamamilə yandırılır. Noyabrın sonunda Vartan kəndində 12 azərbaycanlı diri-diri yandırılır və Ermənistanın [[Quqark rayonu]]nda 70 nəfər azərbaycanlı qətlə yetirilir.

1988-ci ilin dekabr ayının 8-də [[Ermənistan]]da [[Spitak zəlzələsi]]ndən zərər çəkənlərə yardım məqsədilə Azərbaycandan 80 peşəkar xilasedici, mexanikləşdirilmiş dəstə Spitaka yola düşür. Onlar bir neçə gün ərzində 63 nəfəri xilas edirlər. 1988-ci il dekabrın 10-da zəlzələ ilə əlaqədar olaraq [[Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası|Yuqoslaviya]]dan döndərilən təyyarə [[Belqrad]]-[[Ankara]]-[[İrəvan]] marşurutu ilə Ermənistana uçur. Ankaradan uçduğu üçün ermənilər onu [[Türkiyə]] təyyarəsi hesab edərək qəzaya uğradırlar. Təyyarənin 6 nəfərlik şəxsi heyəti həlak olur. Dekabrın 28-də Ermənistandan 250 mindən çox [[Azərbaycanlıların deportasiyası (1988–1989)|azərbaycanlının deportasiya edilməsi]] əsasən başa çatdırılır.



Növbəti il vəziyyət daha da gərginləşməyə başlayır. İyulun 6-da Xankəndi şəhəri yaxınlığındakı azərbaycanlılar yaşayan [[Kərkicahan]] qəsəbəsi yandırılır. Sentyabrın 16-da ermənilər [[Tbilisi|Tiflis]]-[[Bakı]] marşrutu ilə gedən avtobusu partladırlar, 5 nəfər ölür, 25 nəfər yaralanır. Sentyabrın 21-də [[Xankəndi]] şəhərində yaşayan azərbaycanlılar döyülərək şəhərdən qovulurlar. Oktyabrın 7-də erməni terrorçuları [[Şuşa]] şəhərini [[Ağdam]] yolu ilə bağlayan Xəlfəliçay üzərindəki körpü partladırlar. Cinayəti törətmiş Artur Amramyan həbs olunmuş və 1992-ci ilin aprel ayının 29-da 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir.

1990-cı ildə [[Qara Yanvar]] qırğınının baş verməsi isə vəziyyət son dərəcəyə çatır. Yanvarın 12-də ermənilərdən ibarət 500 nəfərlik silahlı dəstə [[Quşçu (Laçın)|Quşçu kəndi]]nə gələrək, kəndi dağıdır, onlarla dinc sakini öldürürlər. Yanvarın 18-də [[Ermənistan Silahlı Qüvvələri]] tərəfindən [[Naxçıvan Muxtar Respublikası]]nın [[Kərki]] kəndi işğal edilir. Fevralın 18-də erməni terrorçuları Şuşa-Bakı marşrutu ilə irəliləyən avtobusu partladırlar, 13 nəfər yaralanır. İyulun 11-də [[Tərtər]]dən [[Kəlbəcər]]ə gedən maşın karvanına ermənilər silahlı hücum edirlər. Bu hadisə nəticəsində 14 nəfər həlak olur, 35 nəfər yaralanır. Avqustun 20-də erməni hərbi dəstələri [[Bağanis Ayrım]] kəndini işğal edirlər və 5 nəfər kənd sakinini öz evlərində diri-diri yandırırlar.

1991-ci ilin noyabr ayının 20-də [[Xocavənd rayonu]]nun [[Qarakənd (Xocavənd)|Qarakənd kəndi]]nin yaxınlığında, [[Ağdam rayonu]]nun [[Mərzili]] kəndi ərazisində erməni hərbi dəstələri [[Qarakənd faciəsi|Azərbaycan hərbi helikopterini vururlar]]. Qəza nəticəsində 22 nəfər həlak olmuşdu. Dekabrın 29-u [[Kərkicahanın işğalı|Kərkicahan işğal edilir]] və 34 nəfər azərbaycanlı qətlə yetirilir.

1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə [[Ermənistan Silahlı Qüvvələri]] tərəfindən [[Rusiya]]nın [[366-cı motoatıcı alay]]ının iştirakı ilə [[Xocalı]] şəhərini işğal edərkən, [[Xocalı soyqırımı|etnik azərbaycanlılara qarşı soyqırım]] törədmişdir. Xocalı Ermənistan dəstələri tərəfindən zəbt olunduqdan sonra orada qalan mülki əhali deportasiya olundu. Girovların saxlanma şəraiti kəskin dərəcədə qeyri-qənaətbəxş olmuş, Xocalının saxlanılan sakinlərinə qarşı zorakılıq tətbiq edilmişdir. Xocalı sakinləri qanunsuz olaraq mülkiyyətlərindən məhrum edildi, onların əmlakı [[Xankəndi]] şəhərində və ətraf məntəqələrdə məskunlaşan şəxslər tərəfindən mənimsənildi. Xocalı soyqırımı nəticəsində 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca və qarı olmaqla, 613 Xocalı sakini qətlə yetirilib, 8 ailə tamamilə məhv edilib, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirib. Ermənilərin hücumu nəticəsində 76-sı uşaq olmaqla, 487 nəfər yaralanıb. 1.275 nəfər əsir götürülüb. Əsir götürülənlərdən 150 nəfərinin, o cümlədən 68 qadın və 26 uşağın taleyi bu günədək məlum deyil.

1988–1994-cü illərdə gerçəkləşən [[Qarabağ müharibəsi|hərbi münaqişə]]də 30,000 azərbaycanlı hərbçi, 763 azərbaycanlı mülki şəxs həlak olmuşdur.

==== Gürcüstan ====
[[İrqçilik və Dözülməzliyə qarşı Avropa Komissiyası]]nın 2015-ci ildə hazırladığı raporta əsasən, dini azlıqlara dözülməzlik və yüksələn gərginlik, eləcə də mənfur fikirlərin səsləndirilməsi və demoqrafik azlıqlara qarşı zorakılıq [[Gürcüstan]]da ciddi bir problemdir. [[Gürcüstan Konstitusiyası]]nın din azadlığını təmin etməsinə baxmayaraq, ümumi vəziyyət [[gürcülər]]in milli və [[Gürcü pravoslav kilsəsi|ortodoks]] identiklikliyi ilə səciyyələndirilir. Dini azlıqlar gürcü cəmiyyəti üçün adətən yad və potensial olaraq təhlükəli hesab edilir. Buna ən böyük dini azlıqların qonşu ölkələrdən olmaları da böyük təsir göstərir. [[Acarıstan Muxtar Respublikası|Acarıstan]]da yaşayan [[Sünnilər|sünni müsəlmanlar]] daha çox [[Anadolu türkləri|Türkiyə türkləri]], [[Kvemo-Kartli]]də yaşayan [[Şiəlik|şiə müsəlmanlar]] isə [[azərbaycanlılar]] ilə əlaqələndirilir. Gürcülərin bu dini azlıqların qonşu ölkələrlə əlaqələrinin olmasını güman etməsi, radikal milliyətçi gürcülərin onların Gürcüstan dövlətinə qarşı layəqətsiz olmalarını düşünmələrinə səbəb olur.

[[Gürcülər]] Türkiyədə yayılan [[Yeni Osmanlıçılıq]] ideologiyasına və [[Türk millətçiliyi|türk milliyətçiliyi]]nə, eləcə də [[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]] dövründə Türkiyənin bir parçası olmuş [[Batumi]] şəhərində təsirinə şübhə ilə baxır.

2019-cu ilin yanvar ayının 20-də – [[Qara Yanvar]] faciəsinin 29-cu ildönümündə [[Axalkalaki|Axılkələk şəhərind]]ə [[Qarabağ müharibəsi]] zamanı [[Horadiz]], [[Xocalı]] və [[Füzuli]] şəhərlərinə keçirilən basqınlarda iştirak etmiş, [[Xocalı soyqırımı]]nda çoxlu azərbaycanlı mülki şəxsi qətlə yetirmiş erməni müharibə cinayətkarı [[Mixail Avaqyan]]ın büstü yerləşdirilmişdir.

=== Balkan yarımadası ===

==== Bolqarıstan ====



1878-ci ildən əvvəl [[Anadolu türkləri|türklər]] [[Bolqarıstan əhalisi]]nin üçdə birini təşkil edirdi. 1876-cı ildə əldə edilən statistik məlumatlara, əkin ərazilərinin təxminən 70%-nə türklər sahib idi. Bu statistik göstəricilər 1923–1949-cu illərdə geriləmişdir. Bu dövrdə təqribən 200.000-dən çox türk [[Bolqarıstan]]ı tərk edərək [[Türkiyə]]yə köçmüşdür. 1949–1951-ci illərdə Bolqarıstan hökuməti ərazisində yaşayan 155.000 türkü deportasiya etmişdir.

1984-cü ildə Bolqarıstan hökuməti ölkədəki türklərin mədəni və etnik təsirini məhdudlaşdırmaq üçün [[bolqarlaşdırma]] siyasəti yürütdü. Bu dövrdə təxminən 800.000-ə yaxın türk [[Bolqarlar|bolqar]] adlarını mənimsəməyə vadar edildi. Həmçinin, türklərə [[müsəlman]] mərasimlərində iştirak etmək, ictimai yerlərdə [[türk dili]]ndə danışmaq və türk ənənəvi geyimləri geyinmək qadağa edilmişdi. Bu, [[İkinci Dünya müharibəsi]]ndən sonra gerçəkləşmiş ən böyük əhali köçünə səbəb olmuşdur. 1989-cu ilin iyun ayında Bolqarıstan–Türkiyə sərhədinin açılmasından sonra təqribən 350.000-dən çox türk Bolqarıstanı tərk edərək Türkiyəyə köçmüşdür. [[Todor Jivkov]]un devrilməsindən sonra 150.000-dən çox türk Bolqarıstana geri qayıtmışdır.

Keçmiş Bolqarıstan Baş Naziri [[Boyko Borisov]] türkofob meyilliliyə sahib olmaqla günahlandırılmışdır. 2009-cu ilin dekabr ayında o, milliyətçi [[Hücum (partiya)|Hücum]] (Атака) partiyası tərəfindən [[Bolqarıstan Milli Televiziyası]]nda türk dilindəki gündəlik xəbərlərin yayımlanmasının qadağa edilməsi barədə irəli sürülən referendumu dəstəkləmiş, ancaq daha sonra o bu mövqeyindən imtina etmişdir. O vaxtlar [[Türkiyə Baş nazirlərinin siyahısı|Türkiyənin Baş Naziri]] olan [[Rəcəb Tayyib Ərdoğan]] Bolqarıstan Baş Nazirinə "Bolqarıstanda artan antitürk münasibətlərin artmasından narahat olduğunu dilə gətirmişdir". Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi də "Bolqarıstanda artan nifrət ritorikası artmasından narahat olduğunu dilə gətirmişdir". İvan Dikovun hazırladığı bir raporta əsasən, "türk dilindəki xəbər proqramlarına görə sadəcə Hücum partiyası yox, xeyli bolqar hiddətlənib".

2009-cu ildə Borisov türklərə və [[qaraçılar]]a "pis insan materialları" deyə müraciət etmişdir. [[Avropa Sosialistləri Partiyası]]nın vitze-prezidenti [[Yan Marinus Viyersma]] Borisovun "[[Sağçılıq|sağçı]] [[populizm]] ilə ekstremizm arasındakı gözəgörünməz xətti keçdi"yini bildirib.

==== Yunanıstan ====
[[Konstantinopolun fəthi|Konstantinopol şəhərinin fəth edilməsi]], [[Devşirme]] qanunu, [[Pont Yunan soyqırımı]], [[İstanbul hadisələri]], [[Kipr Sülh Hərəkatı]] və [[Egey mübahisəsi]] kimi hadisələr [[Yunanıstan]]da türkofobiyanın artmasına səbəb olmuşdur.

[[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]]nın XV əsrdə regionu işğal etməsindən sonra [[Anadolu türkləri|türklər]] Yunanıstanın şimal-şərqində yerləşən [[Qərbi Frakiya]]ya köçmüş və [[Qərbi Frakiya türkləri|orada məskunlaşmışdılar]]. 1922-ci ildə türklər Qərbi Frakiya əhalisinin 84%-ni təşkil edirdi. İndiki dövrdə bu ədəd 20%–40% arasında dəyişir. Buna səbəb [[Yunanıstan]] hökumətinin türkofob siyasəti idi.

Türkiyə hökuməti tərəfindən irəli sürülən təxminlərə görə Qərbi Frakiyada təxminən 120.000-dən 130.000-ə qədər türk yaşayır. Buna baxmayaraq, Yunanıstan hökuməti ərazinin [[müsəlman]] əhalisinin müxtəlif etnik və dini zəminə malik olduğunu iddia edir. Yunanıstan hökumətinə görə, Qərbi Frakiyada yaşayan müsəlmanların çoxu [[pomaklar]] ([[Slavyanlar|slavyan]]) və [[qaraçılar]]dır, özünü etnik baxımdan türk olaraq görən [[Sünnilər|sünni müsəlman]]lar isə azlığı təşkil edirlər. Beləliklə, Yunanıstan hökuməti [[Türkiyə]]nin "türk icması" olaraq dəyərləndirdiyi Qərbi Frakiyanın müsəlman əhalisinə "müsəlman yunanlar" olaraq müraciət edir və müəyyən bir türk etnik azlığını rəsmi şəkildə tanımır. Yunanıstan məhkəmələri həmin icmanın üzvlərini təsvir edən zaman "türk" sözündən istifadə edilməsini qadağan edib. 1987-ci ildə [[Yunanıstan Ali Məhkəməsi]] 1986-cı ildə qəbul edilmiş Qərbi Frakiya Türk Assosiasiyaları İttifaqının ləğv olunması qərarını təsdiqləmişdir. Məhkəmə irəli sürdü ki, "türk" sözü spesifik bir şəkildə Türkiyə vətandaşları ilə əlaqələndirilir və hansısa bir Yunanıstan vətəndaşını təsvir edən zaman istifadə edilməməlidir.

==== Yuqoslaviya ====
[[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]]nın XX əsrin əvvəllərində süquta uğramasından sonra regionda yaşayan [[Anadolu türkləri|türklər]]in çoxu [[Türkiyə]]yə köçməli oldular ki, onlara "[[Mühacir (Türkiyə)|Mühacir]]"lər deyilirdi. Türkiyəyə köçməyən türklər regionda qalıb ya yerli əhali ilə evlilik mərasimləri təşkil etdilər, ya da ki, ayrı-seçkilik və etnik təmizləmədən qaçınmaq üçün özlərini [[Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası|yuqoslav]] və ya [[Albanlar|alban]] olaraq qələmə verdilər.

Tarixən — [[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı imperiyası]]nın XIX əsrdə hərbi yürüşlər boyunca ərazidə yaşayan və türk olmayan müsəlmanlar türk adlandırılmışdılar. Bu, dövrün ədəbiyyatında, xüsusən də [[İvan Majuraniç]] və [[II Pyotr Petroviç]]in əsərlərində tez-tez işlədilirdi. Əsası [[Maykl Sells]] tərəfindən qoyulan xristoslavyanizm dini ideologiyasına görə, "slavyanlar təbiət cəhətdən [[xristian]]dırlar və [[xristianlıq]]dan hər hansı başqa bir dinə etiqad slavyan irqinə bir xəyanətdir". Bu ideologiyaya görə, [[Xorvatlar|xorvat]] və [[Serblər|serb]] milliyətçiliyində olduğu kimi cənubi slavyan müsəlmanlar etnik baxımdan slavyan olaraq qiymətləndirilmirlər. [[İslam]] dininə etiqadlarından onlara "türk" deyə xitab edirlər.

=== Almaniya ===


Türklər "müasir [[Almaniya]]dakı ən əhəmiyyətli etnik azlıq qrupudur" və onlara qarşı ayrı-seçkilik, eləcə də zorakılığa tez-tez rast gəlinir. İctimai mühakimələrdə və populyar zarafatlarda türklər "mətbəx zövqlərində, geyimlərində, adlarında və hətta sağ qalmaq üslublarını təkmilləşdirmək bacarıqları baxımından mənasızcasına fərqli" olaraq təsvir olunurlar.

1990-cı ildən 1992-ci ilə qədər Almaniyadakı [[Ultrasağçılıq|ultrasağçı ekstremistlər]] tərəfindən törədilən zorakı əməllərin sayı kəskin şəkildə artmışdır. 25 noyabr 1992-ci ildə üç türk sakin [[Möln şəhəri]]ndə törədilən bir terror aktında həyatını itirmişdir. 29 may 1993-cü ildə [[Zolingen]] şəhərində yaşayan bir türk ailəsinin evi yandırılmışdır. Bu, Almaniyanın 1945-ci ildən sonrakı tarixində baş vermiş ən böyük [[Ksenofobiya|ksenofob]] insident idi. Almaniyada 23 il yaşamış beş türk bu hadisədə həyatını itirmiş, on dörd nəfər isə yaralanmışdı. Hadisə yerinə yaxın yaşayan şəxslər hadisəni törədənlərin "[[Hitler salamı|Nasist salamlaşması]]"nı səsləndirdiklərini bildiriblər. Almaniya əhalisinin əksəriyyəti bu hücum hadisəsini sərt şəkildə tənqid etmiş və qınamışdır.

2016-cı ilin aprel ayında [[Almaniya]]nın ikinci dövlət kanalı olan "[[ZDF]]" telekanalında yayımlanan "Neo Magazin Royal" verilişində Yan Bömermann türkləri, eləcə də [[Türkiyə prezidentlərinin siyahısı|Türkiyə Prezidenti]] [[Rəcəb Tayyib Ərdoğan]] təhqir edilmişdir. Buna görə kəskin mənfi reaksiyalar alan "ZDF" verilişi çox keçmədən dayandırmışdır.

Qreq Nisin fikrinə görə, "türklər həm qəhvəyi dərili, həm də [[müsəlman]] olduqlarından əksər mühafizəkar alman onlara vətəndaşlıq verilməsinə qarşıdır".

Türkiyə-Avropa Təhsil və Elmi Tədqiqatlar Vəqfinin () 2018-ci ilin sentyabr ayında keçirdiyi sorğuya əsasən, Almaniyada yaşayan və əslən Türkiyədən olanların 77%-i türkofobiyadan şikayətlənir. Tədqiqat nəticəsində, Almaniyada yaşayan etnik türklərin əksəriyyəti ölkədə türkofobiyanın [[islamofobiya]]nı geridə qoyduğunu və antitürkçülüyün kəskin şəkildə yüksəldiyini bildirib.



=== Kipr ===
[[Kipr (ada)|Kipr adası]] 1960-cı ildə öz dövlət müstəqilliyini elan etmişdir. [[London–Sürix müqavilələri]]nə əsasən, dövlət [[Kipr yunanları]] və [[Kipr türkləri]] tərəfindən ədalətli bir şəkildə idarə olunacaqdı, lakin 1963-cü ilin dekabr ayında "[[Qanlı milad]]" adı ilə tanınan hadisələr nəticəsində Kipr türkləri hökumətdə qovulmuş, Kipr yunanları isə türklərə qarşı hərbi kampaniyaya başlamışdır. Bu, 11 il davam edən etnik münaqişəyə səbəb olmuşdur.

Münaqişə nəticəsində Kipr türkləri daha çox itki almışdır və 25.000 Kipr türkü [[Məcburi köçkünlər|məcburi köçkün]] olmuşdur. Onlar təqribən on il, 1974-cü ildə gerçəkləşən [[Kipr Sülh Hərəkatı]]na qədər [[qaçqın]] kimi yaşamağa vadar olmuşdular. 1960-cı illərin axırlarında təqribən 60.000 Kipr türkü evlərini tərk etməyə məcbur edilmişdilər. Bu, Kipr türklərinin kütləvi şəkildə əsasən [[Birləşmiş Krallıq|Böyük Britaniya]]ya, eləcə də [[Türkiyə]], [[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ]], [[Kanada]] və [[Avstraliya]]ya köçməsinə səbəb olmuşdur.

=== Niderland ===
Niderland türkləri ölkədəki ən böyük ikinci etnik azlıqdır. [[Niderland]] hökumətinin türklərə qarşı apardığı siyasət [[Almaniya]] kimi digər [[Avropa]] ölkələrindən daha tərəqqipərvər olmasına baxmayaraq, "[[Human Rights Watch]]" təşkilatı Niderlandın rəsmi qanunvericilik orqanlarını ölkədə yaşayan etnik türklərin hüquqlarını pozduğuna görə qınamışdır. 2008-ci ildə [[İrqçilik və Dözülməzliyə qarşı Avropa Komissiyası]]nın hazırladığı hesabata əsasən, Niderlanddakı "azlıq qruplarının üzvlərinə qarşı damğalamadan və ayrı-seçkilik"dən xüsusən türk azlığı təsirlənmişdir. Hesabatda yazılanlara görə, "Niderlandda inteqrallama və etnik azlıqlarla əlaqədar olan digər mövzular barədə aparılan siyasi və ictimai müzakirələrin tonu kəskin şəkildə korlanmışdır".

[[Avropa Komissiyası]] tərəfindən dəstəklənən və beynəlxalq bir təşkilat olan [[İrqçiliyə qarşı Avropa Şəbəkəsi]]nin verdiyi məlumata görə, Niderlandda yaşayan bütün türklərin yarısı irqçiliyə əsaslanan ayrı-seçkiliyə məruz qalmışdır. Şəbəkə həmçinin bildirmişdir ki, ölkədə [[islamofobiya]] və [[antisemitizm]] kəskin şəkildə artmışdır. [[İrqçilik və Ksenofobiya üzrə Avropa Nəzarət Mərkəzi]] tərəfindən 2001-ci ildə hazırlanan hesabata əsasən, [[Hollandlar|niderlandlılar]]ın çoxu etnik azlıqlara qarşı neqativ düşüncələrə malikdir. Bu hesabatda niderlandlıların "etnik azlıq qrupları tərəfindən mədəni varlanma" yerinə "etnik azlıq qruplarının mədəni assimilyasiyası"nı dəstəklədiyini də bildirilmişdir.

=== SSRİ və Rusiya ===



[[Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı]]nda [[SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı]] ( ''NKVD'') və [[Qızıl Ordu]] [[İkinci Dünya müharibəsi]]ndə [[Türk xalqları|türkdilli xalqlar]]a qarşı etnik təmizləmə siyasəti yürütmüşdür. 1945-ci ilin iyun ayında [[SSRİ Xarici İşlər Nazirliyi|SSRİ Xarici İşlər Naziri]] [[Vyaçeslav Molotov]] [[Erməni milliyətçiliyi|erməni milliyətçiləri]]nin [[İrredentizm|irredentist]] ərazi iddialarına əsaslanaraq [[Türkiyə]]dən respublikanın üç rayonunu – [[Qars ili|Qars]], [[Ərdəhan ili|Ərdəhan]] və [[Artvin ili|Artvini]] SSRİ-yə verməsini tələb etmişdir. Əlavə olaraq, [[Moskva]] şəhərində yerləşən mərkəzi rəhbərlik ermənilərin Türkiyənin başqa rayonlarına olan ərazi iddialarını dəstəkləməyə hazırlaşırdı. SSRİ və Türkiyə arasında bir müharibənin gerçəkləşməsi gözlənilirdi. Buna görə də [[İosif Stalin]] sovet hökumətinin bu qərarına qarşı çıxacaq etnik türkləri [[Axısqa türklərinin deportasiyası|deportasiya etmək qərarı]]nı almışdır. Bu kampaniya çox pis şəkildə sənədləşdirilmişdi, ancaq sovet mənbələrinə əsasən, təqribən 115.000 etnik türk [[Mərkəzi Asiya]]ya, xüsusən də [[Özbəkistan]]a deportasiya edilmişdir. Buna baxmayaraq, deportasiya prosesinin ağır şərtlərinə görə deportasiya olanların çoxu yolda həyatını itirmişdir.

1989-cu ildə [[Axısqa türkləri|türklər]] və [[özbəklər]]in arasında gerçəkləşən [[Fərqanə hadisələri|etnik qarşıdurmalar]] nəticəsində 103 nəfər həlak olmuş, 1.000-dən çox insan isə yaralanmışdır. Təqribən 700-ə yaxın ev məhv olmuş, 90.000-dən çox [[Axısqa türkləri|Axısqa türkü]] Özbəkistandan qovulmuşdur. Türklərin çoxu bunu "ikinci deportasiya" hesab edir. Bu hadisələrdən sonra Özbəkistanda qalan Axısqa türkləri etnik ayrı-seçkiliyə məruz qaldıqlarını bildirirlər.

Türklərin bəziləri Axısqaya (indiki [[Mesxeti silsiləsi|Mesxeti]]) geri qayıtsalar da, onların evlərində məskunlaşmış [[ermənilər]] və [[gürcülər]] buna qarşıdırlar. Buna əlavə olaraq, bəzi gürcülər Axısqa türklərinin "aid olduqları yerə" – Türkiyəyə qayıtmalı olduğunu bildiriblər.

Müasir dövrdə [[Rusiya]]da yaşayan etnik türklər, əsasən də [[Krasnodar]] şəhərində yaşayan Axısqa türkləri [[insan hüquqları]] pozuntularına məruz qalırlar. Bu insan hüquqları pozuntularına vətəndaşlıqdan məhrumiyyət, eləcə də işə alınma və mülkə sahiblənməyə qoyulan qadağalar daxildir. 2004-cü ildən bəri Rusiyada yaşayan Axısqa türkləri [[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ]]-yə qaçqın olaraq köçürlər. Onlar hələ də [[Gürcüstan]]a tam repatriasiyadan məhrum edilirlər.

=== Mem ===
Bir çox qərb ölkəsində olan antitürkçülük hissi internetdə də təzahür olunur. Məsəlüçün, "" və "" terminləri internetdə türklərə, eləcə də türkdilli xalqlara qarşı istiqamətləndirilən təhqiredici sözlərdir.

"" Yuqoslaviya müharibələri zamanı serb milliyətçiləri tərəfindən hazırlanan bir propaqanda musiqi videosudur. Bu mahnı eyniadlı bir internet-memin yaranmasına səbəb olmuşdur. Mahnı həmçinin, "Karaciç, serblərinə öndərlik et" (,  ''Karaciçu, vodi Srbe svoye'') və "Tanrı serbdir və o, bizi müdafiə edəcək" (,  ''Boq ye Srbin i on se nas çuvati''), eləcə də "Serbiya güclüdür" () adlanır.

"" sözü ingilis dilindəki iki sözün – "" və "" () sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, [[Türkiyə]] vətəndaşlarını tarakanlara bənzədən təhqiredici bir sözdür. Əsasən [[Böyük Britaniya]], [[Yeni Zelandiya]] və [[Avstraliya]] kimi ingilisdilli ölkələrdə istifadə olunur.

== Türkofob deyimlər ==
Bir çox ölkədə türkdilli xalqlar ilə əlaqədar irqçi ifadə və məsəllər mövcuddur.

* [[Avstriya]]nın sahil ərazilərində uşaqlar "**'" () deyə yanıltmaclar səsləndirirlər.
* Almaniyada fırıldaqçı mənasını verən "**'" () deyimi var.
* [[Azərbaycan]] — Azərbaycan dili özü də türk dillərindən olsa da, bu dildə müəyyən sözlərin arqo mənaları danışıqda istisna edilərsə, "''türkün məsəl/məsəli''" və ya "''türkün sözü''" ifadəsindən istifadə edilir.
* [[Ermənistan]]da türk sözü əksər erməni tərəfindən təhqiredici bir söz kimi istifadə edilir. Məsəlüçün, hansısa bir şəxsin qəddar, düşmən, pis, sözanlamaz insan olduğunu bildirmək istəyəndə "**'" (), dağınıq və natəmiz bir evi nəzərdə tutduqda isə "**'" () ifadəsindən istifadə edirlər. Həmçinin, Ermənistan cəmiyyətində türklərə təhqiredici bir formada "Dacik" deyilir.
* [[Fransa]]da "**'" sözü əvvəllər "**'" () kimi ifadələr kobud və qəddar olan insanlara deyilirdi.
* [[İran]]da adətən [[farslar]] tərəfindən istifadə edilən "**'" ( *Türk-i xar*, ) sözü İran azərbaycanlılarına qarşı təhqiredici bir sözdür.
* İspaniyada əvvəllər "**'" sözü təhqiredici bir söz idi.
* [[İtaliya]]da "**'" () və "**'" () ifadələri tez-tez istifadə olunur. İtalyanlar bəzən bir təhlükənin olduğunu bildirmək üçün "**'" () deyimindən istifadə olunur. Həmçinin, "**'" () deyimindən də tez-tez istifadə olunur. Bu deyim [[Alman dili|alman]] () və [[Serb dili|serb]] dillərində () də mövcuddur.
* [[Kipr]] Respublikasında əsgərlərə addım atmaq təlimi verərkən "Ən yaxşı türk, ölü türkdür" (,  ''O kaliteros Turkos, eynay o nekros Turkos'') şüarından istifadə edilirdi. Bu şüardan istifadə 2008-ci ildə hökumət tərəfindən qadağan edilmişdir.
* [[Norveç]]də "**'" () şəklində olan bir deyim mövcuddur.
* Maltanın yerli əhalisində 1565-ci ildə reallaşan Maltanın böyük mühasirəsindən bəri türkofob deyimlər formalaşıb. Məsəlüçün, yağış zamanı günəş görünən zaman "**'" () deyimindən istifadə olunur, çünki bir türkün [[Xristianlıq|xristianlığı]] qəbul etməsi nadir bir hal olmuşdur. Bu hadisə zamanı "**'" () deyimindən də istifadə olunur. Bədbəxt bir hadisə nəticəsində "**'" () deyimindən də istifadə olunur.
* [[Rusiya]]da "**'" () şəklində olan bir deyim mövcuddur.

## Həmçinin bax
* Türkpərəstlik
* İslamofobiya
* Azərbaycanofobiya

## Qeydlər

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Avropa türkofobiya meyillərini yalançı demokratiya pərdəsi altında gizlədir — *[[Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi|AzərTAc]]* saytında.
* Avropa, türkofobiya və təhlükəli gələcək — *[[Türkiyə Radio Televiziya Qurumu|TRT Azərbaycan]]* saytında.
* Marco Türklere ders vermek istemiş!  — *[[Habertürk TV|HaberTürk]]* saytında.
* Turkey in the Eye of the Beholder:Tracking Perceptions on Turkey through Political Cartoons. Sinan Ərənsu və Yaşar Adanalı. — *[[Cənubi Danimarka Universiteti]] Hümanizm Fakültəsi* saytında.
* Representation of Turkishness in Hollywood . Əslixan Tokgöz. — *[[Braun Universiteti]]* saytında.
* Turkophobia: Its Social and Historical Roots. Bədrəddin Sabirzyan. — *Tatar qəzeti* saytında.
* The Unspeakable Turk political cartoons — *gutenberg.org* saytında.