Taqanroq Aviasiya Muzeyi

**Taqanroq Aviasiya Muzeyi** (rus: Таганрогский музей авиационной техники) Rusiyadakı on bir aviasiya muzeyindən biridir və Cənubi Rusiyadakı yeganə aviasiya muzeyidir.

## Tarixi

1948-ci ildən Taqanroq-Mərkəzi aviabazasında, 325-ci Aviasiya Təmiri Zavodunda (325-ci ARP) yerləşir. Aviasiya Muzeyi hazırda ARP-yə məxsusdur.

An-12, An-72 nəqliyyat təyyarələrinin və İl-76, Tu-142, Su-25, Su-27, Mi-8 və Mi-24 helikopterlərinin, təyyarələrinin və onların hissələrinin təmiri və bərpası 325-ci ARP-də həyata keçirilir.

Bununla belə, 1990-cı illərin əvvəllərində 325-ci ARP-nin daha bir vəzifəsi var idi: bu vəzifə "Cəbhə Aviasiyasının Aviasiya Avadanlıqlarının məhv edilməsi üçün baza" yaratmaqdan ibarət idi. Bu, 1990-cı ildə imzalanmış Avropada adi silahlı qüvvələr haqqında Müqaviləyə əsasən baş vermişdir. Bu müqaviləyə əsasən, başqa şeylərlə yanaşı, SSRİ Hərbi Hava Qüvvələrinin, daha sonra isə Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinin bir çox döyüş təyyarələri zərərsizləşdirilməli idi. Təkcə Taqanroqda 300-ə yaxın qırıcı və qırıcı-bombardmançı metal qırıntılarına çevrildi.

Polkovnik-leytenant Vladimir Stoyanov və baza komandiri polkovnik Aleksandr Kornienko 4-cü Hərbi Hava Ordusunun komandanlığına sökülməyə daxil olan hər bir təyyarə növündən ən azı bir nümunəsini saxlamaq, onların mühərriklərini və hava sistemlərini çıxarmaq təklifi ilə müraciət ediblər. Vladimir Stoyanovun ideyasına görə, xilas edilən maşınlar Taqanroq Aviasiya Muzeyi üçün bazaya çevrilməli idi.

4-cü Hərbi Hava Qüvvələrinin komandiri Vladimir Sergeyeviç Mixaylov onların fikrini bəyənir. 23 aprel 1995-ci ildə o, MiG-21bis, MiG-23M, MiG-25BM və Su-22-ni istifadə proqramından xilas etməyi əmr edir. Tezliklə yeni təyyarələr alınır: Aero L-39 Albatros, Aero L-29 Delfin, Yak-38 və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Valentina Qrizodubovanın idarə etdiyi An-2.

Hazırda eksponatlara 12 növ təyyarə daxildir. Ən maraqlı eksponatlardan biri də MiQ-25BM-dir ki, onlardan yalnız 40 ədəd tikilmişdir və Taqanroqda nümayiş etdirilən təyyarə sağ qalmış yeganə nümunədir.

Ziyarətçilərin hər bir təyyarənin içərisinə daxil olmasına icazə verilir. İndi muzey sahibləri öz muzeyləri üçün Şəhər Statusunu əldə etməyi qarşılarına məqsəd qoyublar.

## Muzeyin iş rejimi

Muzey iş günləri həftəiçi saat 8:00-dan 14:00-a qədərdir. Muzey hökumətin mühafizə zonasında yerləşdiyinə görə (muzey 325-ci ARP-nin bir bölməsidir) muzeyin ziyarəti əvvəlcədən razılaşdırılmaqla həyata keçirilir. Ziyarətçilərə istənilən eksponatın kokpitində oturmaq və təyyarənin sükanını əllərində tutmaq imkanı verilir. Uşaqlar üçün adətən bələdçili turlar təşkil edilir. Muzeydə həmçinin təyyarə modelləşdirmələrinin həvəskarları üçün kolleksiya da mövcuddur: aviasiya texnikasının miniatür versiyaları.

Muzeyin heyətində indi 2 nəfər işçi var (bu işə başlayanda isə onlar dörd nəfər olmuşdular). Muzeyin kuratoru muzeyin gec-tez Şəhər Aviasiyası Muzeyi statusunu alacağına ümidini itirmir.

## Muzey kolleksiyası

Muzeyin eksponatları 12 növ təyyarədən ibarətdir.

### Təyyarələr

*An-2
*Be-12
*L-29
*L-39
*MiG-15 (UTI MiG-15). Bərpası 325-ci ARP tərəfindən həyata keçirilən MİQ-in bu bərpa olunmuş nüsxəsinin muzeyə təhvil verilməsi 2016-cı ilin noyabrında baş tutub; əvvəllər bu nüsxə Rostov klubunun "Gənc Pilot" adlı dəstəsinə məxsus idi.
*MiQ-19S
*MiG-21BIS
*MiQ-23 MLD
*MiQ-25 BM
*Su-17 MZ
*Su-22 UMP
*Tu-154M (burun hissəsi)
*Yak-38

### Helikopterlər

*Mi-2

### Təyyarə avadanlıqları

*Rusiya istehsalı olan aviasiya silahlarının kolleksiyası: silahlar, bombalar, raketlər və s.
*Altı növdən olan səkkiz katapultlu oturacaq nümunəsi (onların arasında bu gün nadir olan Su-7B və Be-12 təyyarələrinin katapultları var).
*Su-17M4 kokpitinin strukturu 
*Sovet aviasiya pilotları üçün müxtəlif uçuş avadanlıqları və daha artığı