Nyctibiidae

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

**Çobanaldadanlar**, həmçinin **çobanquşu** — gecə quşları və qurbağaburunlarla əlaqəli olan quşlar qrupu. Bəzən onların qəmli səslərindən ilhamlanaraq "poor-me-ones" adlandırılırlar. Bu fəsilənin yeddi növü və iki cinsi vardır və əsasən tropik Mərkəzi və Cənubi Amerikada yayılmışdır. Fosil sübutlar göstərir ki, "*Nyctibiidae*" paleogen dövründə Avropada da mövcud olmuşlar.

## Xüsusiyyətləri
"*Nyctibiidae*", gecə fəallığı olan, həşəratla qidalanan quşlardır və həqiqi gecə quşlarının ağzında olan tüklərdən fərqli olaraq, ağzında tüklər yoxdur. Onlar, budaqlarda dayanaraq ov edirlər. Gündüzləri, ağac kollarının üzərində dik dayanaraq, ətraflarına uyğunlaşan və gizlənən plumajları ilə möhkəm bir şəkildə tündləşir və kollarla birləşirlər. "*Nyctibiidae*" ləkəli yumurtalarını, birbaşa kolların üzərinə qoyurlar.

"*Nyctibiidae*", görünüşcə çox bənzər olan fəsilədir. Bütün növlər bir-birinə çox oxşar xüsusiyyətlərə malikdir. Adətən 21–58 sm uzunluğunda olurlar. "*Nyctibiidae*", gecə quşlarına bənzəsələr də, eyni zamanda Avstraliyanın qurbağaburunlarına da bənzəyirlər, lakin qurbağaburunları daha iri və ağır burna malikdir. "*Nyctibiidae*" böyük başları, geniş və iri qanadları və böyük gözləri vardır. Gözləri, gecə görmə qabiliyyətinə uyğunlaşmışdır və gecə zamanı işıq qaynaqlarına qarşı əks olunan işığı göstərirlər. Tükləri onlara mükəmməl şəkildə kamuflyaj olmağa imkan yaradır. Ona görə də, gündüzləri demək olar ki, görünməz olurlar.

## Taksonomiya
"*Nyctibiidae*" təkamül dövründə daha geniş yayılma göstərdiyi görünür, çünki eosen dövrünə aid fosil qalıqları Almaniyada tapılmışdır. "*Paraprefica*" cinsinin tam skeleti Almaniyada tapılmışdır və bu fosil, müasir "*Nyctibiidae*"a bənzər baş və ayaq xüsusiyyətləri mövcud olduğuna görə, onların müasir "*Nyctibiidae*" erkən yaxın qohumu olduğunu göstərir. Bu fosilin yalnız qədim fosilləri mövcud olduğuna görə, fəsilənin qlobal yayılmasının daralmış və ya əvvəlcə Avropada olduğu və indi Amerikada yayıldığı hələ də məlum deyil. 1996-cı ildə aparılan bir tədqiqat, "*Nyctibiidae*" monofiletik bir qrup olduğunu təsdiq etdi, amma bununla yanaşı, əvvəlki fərziyyə olan yağlı quşlarla yaxın əlaqə olduğu fikrini dəstəkləmədi. Bu tədqiqat, həmçinin, növlər arasında böyük genetik fərqlər olduğunu aşkar etdi ki, bu da fəsilənin çox qədim olduğunu göstərir. Şimal "*Nyctibiidae*"su və adi "*Nyctibiidae*" əvvəllər eyni növ hesab edilirdi, amma indi bunlar öz fərqli səsləri ilə ayırd edilir.

### Növləri
"*Nyctibiidae*" fəsiləsi iki cinsə bölünən yeddi növü əhatə edir:

* Nyctibiidae
** Nyctibiinae
*** *Phyllaemulor*
**** *Phyllaemulor bracteatus*
*** *Nyctibius*
**** *Nyctibius grandis*
**** *Nyctibius aethereus*
**** *Nyctibius jamaicensis*
**** *Nyctibius griseus*
**** *Nyctibius maculosus*
**** *Nyctibius leucopterus*

2018-ci ilə qədər bütün "*Nyctibiidae*" yalnız "*Nyctibius*" cinsinə aid edilirdi, lakin həmin ildə edilən bir araşdırma, qızıl "*Nyctibiidae*" ilə digər növlər arasında dərindən genetik fərqlərin olduğunu aşkar etdi və buna görə də yeni cins "*Phyllaemulor*" təsis olundu.

## Davranış
"*Nyctibiidae*" neotropik bölgədə yayılmışdır. Onlar Meksikadan Argentinaya qədər yayılır, ən böyük müxtəliflik isə Amazon hövzəsindədir. Onlar həmçinin Yamayka və Tabaqo kimi Karib adası dövlətlərində də mövcuddur. "*Nyctibiidae*" adətən çox yer dəyişməzlər, amma bəzi növlər gəmi ilə səyahət edərək digər ərazilərə də köç edə bilirlər. Onlar əsasən rütubətli meşələrdə yaşayır, lakin bəziləri daha quru meşələrdə də görülə bilər. "*Nyctibiidae*" əsasən gecə fəallığı olan quşlardır və gündüzləri nadir hallarda uçurlar. Gündüzləri, budaqlarda yarı bağlı gözlərlə dayanır və tükləri sayəsində onları kollardan seçmək olmur. Təhlükə hiss etdikdə, "dondurulmuş" vəziyyətə keçir və beləliklə daha da yaxşı gizlənirlər. Budaqlarda donmuş vəziyyətdə dayandıqda onları görmək çox çətindir.

"*Nyctibiidae*" axşam və gecə saatlarında uçan həşəratlarla qidalanırlar. Onlar, "flycatcher" kimi budaqlarda dayanar və zaman-zaman uçub, keçən həşəratları ovlayarlar. Əsasən böcəklər, güvə, çəyirtkələr və termitlər ilə qidalanırlar. Bir dəfə, şimal "*Nyctibiidae*"sunun mədəsində kiçik bir quş tapılmışdır. "*Nyctibiidae*" monoqamdırlar və hər iki valideyn yumurtanı inkubasiya etmək və balanı böyütmək üzrə məsuliyyət daşıyır. Onlar heç bir yuva qurmurlar, əksinə yumurtanı bir budağın üstündə və ya çürümüş bir kolun üstündə qoyurlar. Yumurtalar ağ rəngdə olur və üzərində bənövşəyi və qəhvəyi ləkələr vardır. İnkubasiya əsasən bir valideyn tərəfindən, çox vaxt erkək, gündüzlər edilir və digər valideyn gecə vaxtı növbə tutur. Yumurtalar təxminən bir ay sonra çıxır və balalar təxminən iki ay müddətində yuvasında qalır.

Tək başına olan və ya nəsli təhlükə altında olan bir "*Nyctibiidae*" həm özünü, həm də yuvasını gizlətmək üçün donmuş vəziyyətə keçir. Əgər bu müdafiə strategiyası uğursuz olarsa, "*Nyctibiidae*"s, ağız və gözlərini açaraq düşməni qorxutmağa çalışır və ya təhlükədən uzaqlaşmaq üçün uçur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax