open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adele Noyhauzer

**Adele Noyhauzer** (  ) — Avstriyanın teatr və kino aktrisası, Avstriya Film Akademiyasının üzvü.

## Bioqrafiyası
17 yanvar 1959-cu ildə Afinada anadan olmuşdur. Dörd yaşında ailəsi ilə Yunanıstandan Avstriyanın paytaxtı olan Vyanaya köçür. Valideynlər boşandıqda, yunan əsilli atası Qeorq ilə yaşayır. On yaşında biləyindəki vena damarlarını kəsir. Sonra ailədən qaçır, daha bir neçə intihara cəhdlər edir.

Adele gənc yaşda aktrisa olmaq istəyir. 1976–1978-ci illərdə Krauss Teatr Məktəbində təhsil alır. İyirmi yaşında Almaniyaya köçür. Burada Münster, Essen, Mayns və bəzən Vyanada teatr səhnəsində çıxış etməyə başlayır. Eyni zamanda filmlərdə və televiziyalarda çıxış edir. 2008-ci ildə Adele Noyhauzer boğazındakı ağırlaşmalardan irəli gələrək səs bağından əməliyyat olunur.

2011-ci ildən bu günə qədər Avstriyanın ORF kanalında "Tatort" televiziya serialında rol alır. 2014-cü ildən bəri oğlu, gitaraçı Culian Pays ilə birlikdə *"Die letzten ihrer Art"*-ın ədəbi və musiqi səhnələşdirməsində iştirak etmişdir.

Adele Noyhauzer ictimai fəaliyyətlə də məşğul olur: o, həm də Plan International Deutschlandın Qəyyumlar Şurasının üzvüdür. 2016-cı ildə Tatortun digər iştirakçıları ilə birlikdə Weißer Ring dərnəyinin xeyriyyə ildönümü kampaniyasında iştirak etmişdir.

Adele Noyhauzer bir sıra mükafatlara layiq görülmüşdür. Romy mükafatını bir neçə dəfə almışdır: 2012, 2013 və 2014-cü illərdə — serialın ən populyar ifaçısı kimi; 2016 və 2017-ci illərdə — ən populyar aktrisa kimi.

## Filmoqrafiya
* 2016: "Tatort: Die Kunst des Krieges"
* 2009: Çöl çiçəyi
* 2009: "Polizeiruf 110"
* 2006: "Fred haradadır?"
* 2003: "Məktəbli qızlar"
* 2008–2011: "Həkimin gündəliyi"

## Ailəsi
Həyat yoldaşı, aktyor və rejissor Pol Zoltan ilə ayrıldıqdan sonra oğlu Yulian Pays ilə Vyanada yaşayır.

Nənəsi və babası rəssam olaraq çalışmışlar. Qardaşı Peter Marquant da rəssam olaraq onların izi ilə gedir.

## İstinadlar
Ziyarət (dəqiqləşdirmə)

* **[[Ziyarət]]** — İslamda zəvvarlıq.
* Ziyarət piri — Şahbuz rayonunda pir.
* Ziyarət (dağ, Daşkəsən) — Daşkəsən rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 2048 m. 
* Ziyarət (dağ, Göygöl) — Xanlar rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 2040 m. 
* Ziyarət (dağ, Xocavənd) — Xocavənd rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 2480 m. 
* Ziyarət (çay, Daşkəsən) — Daşkəsən rayonu ərazisində çay.
* Ziyarət (kitab) — Hamlet İsaxanlının şeirlər və "Ziyarət" adlı poemadan ibarət kitabı.
Melissanti

**Melissanti** (, **Yeva Kuqiya-Skandalaki** () təxəllüs ilə də tanınır; ) — Yunanıstan müəllimi, jurnalist və yazıçısı.

## Həyatı
Yeva Kuqiya-Skandalaki 1910-cu ildə Afinada anadan olmuşdur. Musiqi, rəsm, balet və klassik rəqs ilə məşğul olurdu.

1923-1924-cü illərdə İsveçrə sanatoriyasında vərəm xəstəliyindən müalicə alırdı.

Afinada yerləşən institutlarda fransız, alman və ingilis dillərini öyrənirdi. Sonra Afina liseylərində fransız dilindən dərslər keçirdi. Paralel olaraq qəzet və ədəbi jurnallar üçün tənqidi esselər yazırdı.

1932-ci ildə Yannis Skandalakis ilə evləndi.

1991-ci ildə vəfat etdi, lakin bəzi mənbələr onun ölümü 1990-cı ildə baş verdiyini iddia edirlər.

## Yaradıcılığı
Melissantinin ilk şeir toplusu olan "Phōnes entomou" ("Həşərat səslər"i) 1930-cu ildə nəşr olundu. Onun əsərləri dərc edilməyə davam etdi və ümumilikdə on şeir toplusu çap olundu. "Ta poiimata tis Melissanthis 1930-1974" ("Melissantinin şeirləri") adlı şeirlər toplusu yalnız 1976-cı ildə nəşr edilmişdir. O, Sikiaridio mükafatını qazanan "O mikros adhelfos" ("Kiçik qardaş") pyesini də yazmışdır. O, Robert Frost, Emili Dikinson və Rayner Mariya Rilkenin əsərlərini yunan dilinə tərcümə etmişdir. Onun erkən poeziyası dini mövzulardan ilham alır; sonrakı şeirləri ekzistensional anlayışların təsirləri altında yazılıb.

## Mükafatları

* "O gyrismos tou asotou" üçün Afina Akademiyası Mükafatı (1936)
* "Exomologisi" üçün Palamas fəxri mükafatı (1945)
* Şeir üzrə Dövlət Mükafatı (1965)
* Xidmətlərinə görə Qızıl Xaç ordeni (1965)

## Seçilmiş biblioqrafiya

* Phōnes entomou ("Həşərat səsləri") (1930)
* Mənfəətçilər ("Peyğəmbərliklər") (1931, 1940)
* O gyrismos tou asotou ("Azğının qayıdışı") (1935)
* Lyriki Exomologisi ("Lirik etiraflar") (1945)
* Antropino Şima ("İnsan obrazı") (1961)
* Siopis'ə ("Sükut maneəsi") (1965)
* Ta poiimata tis Melissanthis 1930-1974 ("Melissantinin şeirləri") (1976)

## İstinadlar
Yeni sol

**Yeni sol** () — 1960–1970-ci illərdə Qərb dünyasında vətəndaş və siyasi hüquqlar, feminizm, LGBT hüquqları, abort hüquqları, cinsiyyət rolları və narkotik siyasəti kimi geniş ictimai problemlərin təşviq üçün fəallardan ibarət olan geniş siyasi hərəkat.

## Şəxslər

### İlhamlar və təsirlər

* Alber Kamü
* Allen Qinzberq
* Andre Qorz
* Anri Lefevr
* Bertran Rassel
* Cek Keruak
* Çarlz Rayt Mills
* Emma Bonino
* Emma Qoldman
* Ernesto Çe Gevara
* Federika Montseni
* Fransesk Pi i Marqall
* Frantz Fanon
* Frida Kalo
* Herbert Markuze
* Xo Şi Min
* Jan Pol Sartr
* Klod Levi-Stross
* Qay Debord
* Lev Trotski
* Mahatma Qandi
* Malkolm X
* Mao Tszedun
* Marko Pannella
* Martin Lüter Kinq
* Norberto Bobbio
* Petra Kelli
* Pol Qudman
* Pyotr Kropotkin
* R. D. Leynq
* Rabindranat Taqor
* Roza Lüksemburq
* Teodor V. Adorno
* Tomas Peyn
* Vladimir Lenin

### Əsas şəxslər

* Abi Hoffman
* Aqnes Heller
* Alan Haber
* Ancela Davis
* Bill Ayers
* Bobbi Sil
* Cerri Rubin
* Çarlz Bettelheym
* Daniel Kon-Bendit
* Dəniz Gəzmiş
* Edvard Palmer Tompson
* Eldridc Kliver
* Frank Stilvell
* Fred Hampton
* Karl Oqlsbi
* Hampri Makvin
* Hyui Nyuton
* Marşall Berman
* Mari Bukçin
* Mario Savio
* Mark Rudd
* Matyu Stin
* Noam Çomski
* Perri Anderson
* Piter Vorsli
* Ralf Miliband
* Regis Debrey
* Revin Konnell
* Reymond Vilyams
* Ronald Radoş
* Rudi Dutşke
* Rudolf Bahro
* Stokli Karmaykl
* Styu Albert
* Tariq Əli
* Tom Heydn
* Tom Nairn

### Digər əlaqəli şəxslər

* Hovard Zinn
* Xose Muxika
* Kristofer Hitçens
* Manuela Karmena
* Sesar Çavez
* Todd Qitlin
* David Dellinger
* Joschka Fischer
* Michel Foucault
* Norman Fruchter
* Karl Hess
* Gabriel Kolko
* William Mandel
* Stuart Macintyre
* A. J. Muste
* Nicos Poulantzas
* Charles A. Reich
* Richard Sennett
* Charles Taylor
* Robert Kurz

## İstinadlar
Panagia Ekatontapiliani

thumb|Fasadı
**Panagia Ekatontapiliani** (sözbəsöz tərcümədə *100 qapılı kilsə* deməkdir) və ya **Panagia Katapoliani** — Yunanıstanın Paros adasında yerləşən Parikiya şəhərindəki tarixi bizans kilsə kompleksi. Kilsə kompleksində, iki ibadətgah və xaç şəklində olan baptisteriya ilə əhatə olunmuş əsas ibadətgah yerləşir.

Kilsə adının mənşəyi bəlli deyil, çünki onun yüz qapı və ya darvazası yoxdur. Bir nəzəriyyə əsasən bu "Katapoliani" ("Aşağı Şəhər kilsəsi") adının təhrif olunduğuna görədir, çünki o, Parikia şəhərinin aşağı hissəsinin dəniz sahilində yerləşir. 
thumb|197x197px|İnteryeri
Kilsə 326-cı ilə aid edilir. Ehtimal var ki, onun qədim xüsusiyyətləri, xristianlığın 391-ci ildə Roma İmperiyasının dövlət dini olaraq qəbul edilməsindən öncəki dövrə aid olunur. Kilsə, Roma imperatoru Böyük Konstantinin (hakimiyyət illəri 306–337) anası müqəddəs Yelena tərəfindən qurulduğu iddia olunur. Yelena bunu Müqəddəs Torpaqlara zəvvarlığı əsnasında, adada bir ibadətgahda ibadət etmək üçün dayandığı zaman etmişdir. Həmçinin, ərazidə sonradan aparılan tikinti işləri I Yustiniana bağlayırlar. Ərazi 18-ci əsrdə baş verən zəlzələ nəticəsində çox zərər gördü, lakin tədricən bərpa edildi. Ekatontapiliani Məryəm zəvvarları arasında Egeyin məşhur kilsəsi hesab olunur, ondan daha məşhuru qonşu Tinos adasında yerləşən Meqalohara kilsəsidir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*
Belqrad Avtovağzalı

**Belqrad Avtovağzalı** () — Serbiyada ən böyük sərnişin avtovağzal kompleksi. O cümlədən bir avtobus parkı və iki avtobus terminalına sahibdir. Belqrad dairəsinin Savski-Venac icmasında yerləşir.

Stansiyanın təməlinin rəsmi tarixi 3 mart 1966-cı ildir. Bununla belə avtovağzal təkcə Yuqoslaviyaya deyil, həm də Cənub-Şərqi Avropanın digər ölkələrinə nəql olunan böyük Lasta avtobus şirkətinin ehtiyacları üçün qurulmuşdur. Stansiya binasının özü ilə yanaşı sərnişinləri doldurmaq və boşaltmaq üçün 40 platforma, platformaya giriş yolları, 40 bilet kassası, çağrı mərkəzi, ictimai iaşə mərkəzi, avtobuslar üçün 100 dayanacaq yeri, iki avtomobil yuyucusu sexi və yanacaqdoldurma məntəqəsi qurulur.
Belqrad avtovağzalı nəqliyyat xidmətləri göstərir. Şəhərlərarası və beynəlxalq xətlər boyunca sərnişin daşıyır: Serbiyanın bütün əsas şəhərlərinə marşrutları mövcuddur. Maşrutlar bütün keçmiş Yuqoslaviya respublikalarının, Almaniya, Avstriya, Fransa, Hollandiya, Belçika, İsveçrə və digər 17 Avropa ölkələrini əhatə edir. Digər maşrutlar: Bolqarıstan, Yunanıstan, İtaliya, Macarıstan, Çexiya, Danimarka, İsveç və digərləri. Həmçinin müştərilərin xüsusi sifarişlərini də yerinə yetirir. Məsələn: ekskursiyalarla turistik səyahətlər, turlarının təşkili, idman komandalarınə idmançıların çatdırılması, kommersiya şirkətlərinin işçilərinin işgüzar görüşlərə və seminarlara daşınması.
Avtovağzalın xidmətlərindən istifadə etmək üçün müştərilər burada yerləşən bilet kassalarında bilet və kağız kuponları almalıdırlar. Alınan biletlər avtobusa minərkən nəzarətçiyə təqdim olunur. Tez-tez oğurluq və fırıldaqçılıq hallarına görə stansiyanın ərazisi tamamilə hasarlanıb. İçəridə yalnız bileti olan müştərilərə girişə icazə verilir. Yaxınlarını yola salanlar hasarın kənarında qalmalıdır. Bununla əlaqədar hər bir sərnişin kuponla birlikdə biletə əlavə olaraq, giriş nöqtəsində sikkə qəbul edəninə endirilməli olan əlavə bir metal sikkə bənzəri alır.

Hər gün təxminən 700 avtobusla 10 mindən çox sərnişin daşıyır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Belqrad Avtovağzalının rəsmi saytı
Draqan Nikoliç

**Draqan Nikoliç** (; ) — Serbiya teatr və kino aktyoru.

## Həyatı
Belqarad İncəsənət Universitetinin Drama Sənəti fakültəsini bitirmişdir. Filmlərdə çəkilməyi 1964-cü ildən başlamışdır. Jivoin Pavloviçin "Ölü və ağ olduğum zaman" (1967) adlı kinosunda rolu ona şöhrət gətirmişdir. 1969-cu ildə Atelye 212 teatr truppasına üzv oldu. Master və Margarita, Dib və digər tamaşalarda baş rollarda oynamışdır. Rejissor və ssenarist Jivko Nikoliç onun böyük qardaşıdır. Aktrisa Milena Draviç həyat yoldaşı idi.

## Seçilmiş filmoqrafiyası

## İstinadlar
Blackburn Skua

Blackburn Skua, İngiltərə mənşəli aviadaşıyıcı əsaslı Blackburn Aircraft tərəfindən istehsal edilən pike qırıcı bombardmançı döyüş təyyarəsi. Təyyarə 1930-cu illərin ortalarında hazırlanmış və Donanma Hava Qolu tərəfindən İkinci dünya müharibəsində istifadə edilmişdir. 1938-ci ilin mart ayında istismara verilmişdir. Ümumi olaraq 192 ədəd istehsal edilmişdir.

## Tekniki xüsusiyyətləri (Skua Mk. II)
*Mənbə:*
* **Ekipaj:** 2
* **Uzunluq:** 10.85 m
* **Qanad uzunluğu:** 14.08 m
* **Hündürlük:** 3.81 m
* **Qanad sahəsi:** 29.6 m²
* **Boş çəkisi:** 2,498 kg
* **Motor:** 1 × Bristol Perseus XII 9 silindr ulduz tipi
* **Silahlar:**
** 4 × .303 Browning M1919 pulemyotu
** 2 × .303 Lewis və ya Vickers K pulemyotu
** 1 × 230 kq bomba

## İstinadlar
Donanma Hava Qolu

**Donanma Hava Qolu** (İngilis dili: Fleet Air Arm (FAA)) - Kral Dəniz Qüvvələrinin aviasiya qoludur. 13 aprel 1912-ci ildə Krallıq Donanmasının Hava Xidməti adı ilə quruldu və 1937-ci ildə müasir adı ilə dəyişdirildi.

## İstinadlar
Browning M1919

Browning M1919, Browning şirkəti tərəfindən istehsal edilən Amerika Birləşmiş Ştatları pulemyotudur. Silah ABŞ və bir çox başqa ölkələr tərəfindən yüngül piyada, cütləşdirilmiş, quraşdırılmış, təyyarə və zenit pulemyotu kimi istifadə edilmişdir. Silahın konstruktoru John Browning olmuşdur. Bu odlu silah 1919-1945-ci illərdə istehsal edilmişdir.
Qayıdış qəsəbəsi

* 1 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 2 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 3 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 4 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 5 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 6 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 7 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 8 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 9 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 10 №-li Qayıdış qəsəbəsi 
* 11 №-li Qayıdış qəsəbəsi  

## Həmçinin bax
* Qayıdış
10 №-li Qayıdış qəsəbəsi

**10 №-li Qayıdış qəsəbəsi** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun 10 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Bala Bəhmənli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının bəzi şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 01.09.2004-cü il tarixli 727-IIQ nömrəli Qanunun  "Füzuli rayonu üzrə" hissəsinin birinci abzasına əsasən "*Füzuli rayon inzibati ərazi vahidi tərkibində faktik mövcud olan Haramı sahəsində yeni salınmış 10 №-li Qayıdış... qəsəbələri rayonun ərazi vahidləri siyahısına daxil*" edilmişdir.

Həmin hissənin üçüncü abzası ilə "*Mərkəzi 6 №-li Qayıdış qəsəbəsi olmaqla, 6 №-li Qayıdış, 7 №-li Qayıdış, 8 №-li Qayıdış, 9 №-li Qayıdış, 10 №-li Qayıdış və 11 №-li Qayıdış qəsəbələrindən ibarət İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi*" yaradılmışdır.

"Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 19.06.2009-cu il tarixli 837-IIIQ nömrəli Qanunun I hissəsinin doqquzuncu abzasına əsasən "*10 №-li Qayıdış qəsəbəsi İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin qəsəbə mərkəz olmaqla 10 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsi*" yaradılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbədə Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı evlərini tərk etmiş məcburi köçkünlər məskunlaşdırılıb.

## Təhsil
Qəsəbədə Uşaq bağçası fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Füzuli rayon bələdiyyələrinin siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu. Azərbaycan. — 2009. — 31 iyul. — S. 1.
* Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin birləşməsi yolu ilə yeni bələdiyyələrin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
*
Con Brauninq

**John Moses Browning** (), ABŞ-nin Yuta ştatında dünyaya gəlmiş silah konstruktoru və biznesmen.

1879-cu ildə Browning ilk tək atışlı tüfənginin patentini aldı. Daha sonra bazarda Winchester üçün tüfəng və ov tüfəngləri icad etdi. 1888-ci ildə daha çox ovçuları maraqlandıran bir ov tüfəngi hazırladı. Daha sonra Browning, diqqətini pulemyotlara yönləndirdi. Browning, 1915-ci ildə ətrafında Amerika ordusu üçün Browning pulemyotu hazırladı. Bu pulemyot I və İkinci Dünya müharibəsi dövründə istifadə edilmişdir. Browning öz pulemyotunun müxtəlif versiyalarını hazırladı, bunlardan bəziləri təyyarələrdə və gəmilərdə istifadə olundu.

128-dən çox silah hazırladı. O, tapança, tüfəng, nasoslu silah və pulemyot hazırlamışdır.

Colt üçün çoxlu silah hazırlayıb.

## İstinadlar
Browning

**Browning** — 1927ci ildə ABŞ-nin Yuta ştatında yaradılmış odlu silahlar istehsal edən şirkətdir.

Browning markası tapança və ağır pulemyot kimi odlu silahları ilə tanınır.

Browning Browning M1919A6, Amerikan ağır pulemyotudur. Onun diapazonu və atəş gücü MG 42 ilə müqayisədə daha aşağıdır, Ancaq bu silah ən azı MG 42 qədər düşmənlər üzərində təsirli olmuşdur. İkinci dünya müharibəsində Amerika Ordusu tərəfindən geniş istifadə edilmiş və Amerikanın ağır pulemyotçu bölmələri tərəfindən müharibənin bir çox hissəsində istifadə edilmişdir. M4 Sherman tanklarının gövdə hissələrinə də Brownings pulemyotları yerləşdirilmişdi. Müttəfiq qüvvələrinin ən uğurlu silahlarından biridir.

Bundan əlavə, Browning M1919A6 hava ilə soyudulan bir lüləyə malikdir.

## Odlu silahları

### Tapançalar
* Browning BDM
* Browning Hi-Power
* Browning Buck Mark
* Beretta Cheetah#Browning BDA 380 (Browning BDA)

### Ov [[tüfəng]]ləri
#### Yivli
* Browning X-Bolt
* Browning A-Bolt
* Browning BLR
* Browning BAR
* Browning BL-22
* Browning T-Bolt

#### Yivsiz
* Browning Auto-5
* Browning A-500r
* Browning A-500g
* Browning Cynergy
* Browning Citori
* Browning Superposed
* Browning Gold
Nasoslu silah

Nasoslu silah, istifadə edilmiş olan bir döyüş sursatının gilizini çıxarmaq və yeni bir döyüş sursatını atəş açmağa uyğunlaşdırmaq üçün bir irəli və geriyə hərəkət etdirmək mexanizmi ilə işləyən bir silahdır. Yenidən yükləmə zamanı tətiyin buraxılmasını tələb etmədiyindən, qurmalı silahdan və manivelalı silahlardan daha sürətlidir.
Lewis (yüngül pulemyot)

**Lewis** pulemyotu Amerika Birləşmiş Ştatları və İngiltərənin birlikdə istehsalı olan yüngül pulemyotdur. Silah müharibə zamanı Britaniya İmperiyası qoşunları tərəfindən geniş istifadə edildi və Koreya müharibəsinin sonuna qədər bir ayırıcı lülə soyutma ötürücüsü və üstə quraşdırılmış tambur maqazin ilə istifadə edilmişdir.

## Qısa məlumatlar
*Konstruktor: The Birmingham Small Arms Company Limited
*Konstruksiya tarixi: 1911
*İstehsalçı: The Birmingham Small Arms Company Limited
Savage Arms Co.
*İstehsal tarixi: 1913-1942
*Çəkisi: 13 kq
*Uzunluq: 1,280&nbsp;mm
*Lülə uzunluğu: 670&nbsp;mm
*Eni: 110&nbsp;mm
*Sursatları: .303 British.30-06 Springfield7.92×57mm Mauser
*Atış sürəti: 500-600 mərmi/dəqiqə
*Effektiv mənzili: 800 m
*Maksimum mənzili: 3200 m 
*Təchizat sistemi: 47-97 mərmilik tambur maqazin 
*Nişangah: Gez və arpacıq

## İstifadəçilər

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Nyufaundlend
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Tibet
*
*
Gürcüstan Hərbi Tarix Muzeyi

**Gürcüstan Hərbi Tarix Muzeyi** () — Gürcən Şalikişvili küçəsində yerləşən memarlıq abidəsi. 6 yanvar 2006-cı ildə açıldı, qabaqda kiçik miqyaslı bərpa işləri aparıldı. Con Şalikaşvilinin adını daşıyır.

Muzey Andronikashvili ailəsininin özünə məxsus bir bölgəsində, bir tərəfində bir meşə parkı ilə, digər tərəfdə bir yol ilə həmsərhəd olan bir binada yerləşmişdir. Binada müxtəlif illərdə yerli bir dəb muzeyi və sənət məktəbi yerləşirdi. Bina daş və kvadrat kərpicdən tikilib. Xarici sıvalı və ağardılmışmışdır. Ev qərbdən şərqə doğru bir yamacda dayanır. Küçənin tərəfindən bir mərtəbəli və həyət tərəfində iki mərtəbəlidir. Bu tərəfdən, ikinci mərtəbədə altı düzbucaqlı kərpic dirəklərə söykənən taxta örtülü bir eyvan var.

Muzey, cəmi 2700 eksponatın olduğu Gürcüstanın cənubunun tarixini əks etdirən materialı qoruyur. Söhbət 17-18-ci əsrlərdə gürcü xalqının vuruşduğu qəhrəmanlıq döyüələri, müstəqillik elan edilməsi (1918), gürcülərin 2-ci Dünya müharibəsində Polşa və Fransa ordularında iştirakı, 1992-1993-ci illərdə Abxaziya müharibəsindən gedir.  ABŞ-dən olan Şalikaşvili qardaşlarının şəxsi əşyaları, hərbi geyimləri, mükafatları, fotoşəkilləri və s. burada saxlanılır.

## Ədəbiyyat
*მარკოზაშვილი თ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, გვ. 50-51, თბ., 2013 წელი.
Milena Draviç

**Milena Draviç** (; ) — Yuqoslaviya və Serbiya teatr və kino aktrisası.

## Həyatı
Uşaq ikən Milena rəqs, xüsusən də baletlə məşğul idi və 1959-cu ildə filmlərdə debütünu etmişdir. Gənc aktrisanın ilk uğuru "*Lazımsız qadın"* (1962) filmində iştirak etdikdən sonra gəldi. 1971-ci ildən Atelye 212 adlı Belqrad teatrında oynamağa başladı, burada Vedekind, Horvat, İonesko, Duşan Kovaçeviç və digər məşhur dramaturqların pyeslərində rol aldı. Üç dəfə ailə qurmuşdu. Aktrisanın üçüncü əri serbiyalı aktyor Draqan Nikoliç oldu.

Yuqoslaviya və Serbiya kinosunun 78 yaşlı ulduzu 14 oktyabr 2018-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən vəfat etdi.

## Seçilmiş filmoqrafiya
* 1962: Lazımsız qadın/ Прекобројна (Branko Bauer; Pula kinofestivalında "*Qızıl arena*" mükafatı)
* 1962: Kozara / Козара (Velko Bulayiç)
* 1964: Destination Death (Volfqanq Ştaudte)
* 1965: İnsan quş deyil / Човек није тица (Duşan Makaveyev)
* 1965: Əsgər qızlar / Le Soldatesse (Valerio Zurlini)
* 1966: Поглед у зјеницу сунца (Velko Bulayiç)
* 1967: Hasanaginitsa
* 1969: Neretva döyüşü / Битка на Неретви (Velko Bulayiç)
* 1970: Anada adlı vəsvəsə / Touha zvaná Anada (Yan Kadar, Elmar Klos; Taormina Beynəxalq Kinofestivalın "Ən yaxşı qadın rolu" mükafatı)
* 1971: V. R. Orqanizmin sirləri / Мистерије организма (Duşan Makaveyev)
* 1973: Sutyeska / Сутјеска
* 1973: Mrduşi Donyada "Hamlet" tamaşası / Представа "Хамлета" у Мрдуши Доњој
* 1977: Xanım ilə qrup portreti / Gruppenbild mit Dame (Aleksandar Petroviç)
* 1980: Xüsusi müalicə / Посебан третман (Qoran Paskaleviç; Kann kinofestivalının "Ən yaxşı ikinci plan aktrisası" mükafatını qazandı)
* 1985: Kişilərlə asan deyil / Није лако са мушкарцима
* 1988: Günəşin qaranlıq tərəfi / Тамна страна Сунца
* 1992: Xoruz təpəli polis / Полицајац са Петловог брда
* 1997: Üç yay günü / Три летња дана
* 1998: Barıt çəni / Буре барута (Qoran Paskaleviç)
* 2001: Normal insanlar / Нормални људи (Oleq Novkoviç)
* 2002: Zona Zamfirova / Зона Замфирова
* 2008: Sevgi və digər caniliklər / Љубав и други злочини (Stefan Arseniyeviç)
* 2009: Müqəddəs Georgi ilanı öldürür / Свети Георгије убива аждаху

## Mükafatları
* Pavel Vuyisiçin mükafatı (1994)
* Janka Stokiçin teatr mükafatı (2004)

## İstinadlar
Siklononan

**Tsiklononan** (Cyclononane) — tsikloalkanlar sinfinin bir üzvüdür. Kimyəvi formulu — C9H18.

Təbiətdə neftin tərkibində rast gəlinir.

## Fiziki xassələri
Rəngsiz mayedir.

Ərimə temperaturu 9,7 -dən 11°С-yədək.

Qaynama temperaturu 170–178,44°С.

## Kimyəvi xassələri
20 °С-də tsiklononan xlorid alüminiumun təsirindən propiltsikloheksanla, 50 °С — də trimetiltsikloheksanla izomerləri alınır..

## Konformasiya



## Mənbə
* Бартон Д., Оллис У. Общая органическая химия, — М.: Химия, 1981, с. 74.
* Реутов O. А., Курц А. Л., Бутин К. П.. Органическая химия, с. 1843.
* "Химия нефти и газа", под ред. Проскурякова В. А. и Драбкина А. Е., Ленинград, "Химия", 1981, с. 137.
* Татевский В. М. Физико-химические свойства индивидуальных углеводородов, Москва, Гостопт, 1960, с. 30.
* Бюлер К., Пирсон Д. Органические синтезы. Часть 1 — М.: Мир, 1973, с. 54.
* Кнунянц И. Л. Краткая химическая энциклопедия, т. 1, М.: Советская энциклопедия, 1967, стлб. 285–286
* А. И. Рахимов, А. В. Мирошниченко. Циклоалканы. Волгоград 2011, с. 18–19.
* Крам Д., Хэммонд Дж. Органическая химия. Пер. с англ. М. А. Виноградовой, под ред. акад. А. Н. Несмеянова — М.: Мир, 1964, с. 132.
Ukraynanın Milli Botanika Bağı

**Nikolay Qrişko adına Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının botanika bağı** () — yeni botanika bağları və parklarının dizaynı və yaradılması ilə məşğul olan, müəssisə və təşkilatların abadlıq və fitodizaynın elmi əsaslarının inkişafını həyata keçirən elmi-tədqiqat mərkəzi. Sovetlər zamanı bağ «*[[Ukrayna Sovet Sosialist Respublikası|USSR]] Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Respublika Botanika Bağı»* adlanırdı ( Центральний республіканський ботанічний сад АН УРСР).

## Ümumi məlumat

Botanika bağı Ukraynanın təbiət qoruğu fonduna daxildir. Ərazi kompleks qorunan obyektlər sırasında daxil olub tarixi-mədəni və təbiət ərazisi hesab olunur.

Botanika bağının əsas vəzifələrindən biri təbiəti qoruma sahəsində araşdırmalar aparmaq, bitki genofondu və bioloji müxtəliflik üçün baza yaratmaq, eləcə də ekologiya və bitkilərdən istifadə sahələri üzrə fəaliyyətdir.

Botanika bağının ünvanı: 01014, Ukrayna, Kiev şəhəri, Timiryazevskaya küçəsi. Bağın direktoru Zaimenko Nataliya Vasilevnadır. O Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, professor, biologiya elmləri doktorudur.

Bitki müxtəlifliyinə, ərazinin böyüklüyünə, elmi araşdırmaların səviyyəsinə görə bağ Avropanın əsas botanika bağları arasında önəmli yer tutur. Botanika bağı daxilində 8 elmi şöbə, 13 min taksondan ibarət unikal kolleksiya fondu mövcuddur. Fond 220 ailəni və 1347 növü ahətə edir.

Botanika bağı daxilində XIX əsrdə inşa edilmiş baş məbəd yerləşir. 1798-1888-ci illərdə bağ ərazisində Zverinisa qəbirstanlığının bir hissəsi yerləşirdi.

1918-ci ildə yeni yaradılmış akademiyanın rəhbəri Vladimir İppolitoviç Lipski botanika bağının yaradılması ideyasını ilk dəfə irəli sürmüşdür. O ümumi strukturu, fəaliyyt istiqamətlərini və tikintinin planını işləyib hazırlamışdır.  Lipskidən sonra, 1935-ci ilin payızında Kiev şəhər sovetinin qərarı ilə botanika bağının tikintisinə sərancam verildi. Bu məqsədlə Zverines qəbirstanlığının ərazisindən 117 hektar ayrıldı.

## İstinadlar
Güneyli (Cəlilabad)

**Güneyli**, **Badamağac** (?-2015) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Ağdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
29 may 2015-ci ildə Cəlilabad rayonunun Ağdaş kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki **Badamağac** kəndi **Güneyli** kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti
Kövüzbulaq

**Kövüzbulaq** (əvvəlki adı: **Hovuzbulaq**) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Kövüzbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 27 mart 2001-ci il tarixli 110-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Hovuzbulaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Hovuzbulaq kəndi Kövüzbulaq kəndi, Hovuzbulaq kənd inzibati ərazi dairəsi Kövüzbulaq kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## Tarixi

## Əhalisi
 
## İqtisadiyyatı
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
İbrahim Əbdülqadir Meriçboyu

**A. Qədir** (Türkcədə **A. Kadir),** ya da **İbrahim Əbdülqadir Meriçboyu** () — 1940 nəslinin sosialist şairləri arasında olan bir türk şairidir. Tərcümə işləri ilə dünya poeziyasının tanınmasına öz töhfəsini verdi.

## Yaşayışı
Orta təhsilini Eyüp Orta məktəbində (1933) və Kuleli Hərbi Liseyində (1936) bitirdi . Türk Hərbi Akademiyasında son sinif tələbə ikən (1938), Nəzim Hikmətlə birlikdə həbs edildi; On ay həbs cəzası aldı. Həbsxanadan çıxdıqdan sonra hərbi xidmətə getdi. İstanbul Universiteti Hüquq Fakültəsinə daxil oldu (1941). 1943-də nəşr etdiyi "Təbliğ" adlı şeir kitabı qadağan oldı və yığdırıldı. İstanbulda bir sıra insanlarla birlikdə sürgün edildi. Sürgün müddətini Muğla, Balıkesir, Konya, Kırşehir və Adanada keçirdi. 1947 - ci ildə İstanbula qayıtdı və bir biskvit fabrikində işləməyə başladı. Buradan ayrıldıqdan sonra müxtəlif nəşrlərdə düzəltiçi (təshihatçı) və tərcüməçi kimi çalışdı. 1965-ci ildən sonra kitablarını özü nəşr etdirərək yazıçılıq yaşayışına davam etdirir.

Ankara Həbsxanasında Nəzim Hikmətlə birlikdə olan, A. Qədir bu şairin təsiri altında idi. Bu təsiri *Ses* ve *Yeni ədəbiyyat* jurnallarında dərc olunan şeirlərində aydın bir şəkildə görmək olar. Yurd sevgisini dilə gətirən ilk kitabı "Təbliğ"*də* döyüşə açıqca qarşı çıxarkən, yoxsul insanları gerçək bir baxışla əks etdirdi. Sürgündən qayıdarkən arada bir şeirlərini jurnallarda dərc etdirirdi. Əbdülbaqi Gölpınarlı İle barabar, Mövlanənin şeirlərini bugünkü dili ilə "Mövlana" adlı bir kitaba çevirib (1955).

Bu çox populyar kitab oldu və bir neçə dəfə ardıcıl olaraq nəşr edildi. 1958-ci ildə "İliada"nın Azra Erhat ilə birlikdə tərcüməsi A. Qədirin uğurlu bir tərcüməçi kimi tanınmasına səbəb oldu. İkinci kitabı "Xoş gəldin Xəlil İbrahim" (1959), dövrün poetik meyllərindən kənarda qalan şairin yolunu dəyişmədiyini göstərdi. Bunun ardınca "Dörd Pəncərə" (1962) və bütün şeirlərini topladığı "Mutlu Olmaq Varkən" (1968) yazısı izlədi. Tərcümə işlərini və köhnə şeirlərin sadələşdirilməsini davam etdirən A. Qədir, "Bugünün Diliylə Xəyyam" (1964), "Bugünün Diliylə Tofiq Fikrət" (1967) kitablarını nəşr etdirdi. 1970-ci ildə Azra Erhat ilə "Odisseya" tərcüməsi nəşr olundu. Tək və ya ortaq olan Avropa və Üçüncü Dünya ölkələrinin şairlərindən bir çox tərcüməsini 3 cilddə (1973–1980) "Dünya Xalqları və Demokratiya Şerləri" adı altında topladı. Ayrıca Brextdən etdiyi şeir çevirileriyle Paul Eluarddan Asim Bezirci ilə birlikdə çevirdiyi "Seçmə Şeirlər" (1961) böyük maraq gördü. Tərcümələrinə görə A. Qədir Habib Edip Törehan (1959), TDK Tərcümə (1961), Həsən Əli Ediz Ədəbi Tərcümə (1980) və Yazko Tərcümə (1983) mükafatlarını aldı. A. Qədirin "1938 Müharibə Məktəbi hadisəsi və Nəzim Hikmət" (1966) adlı yazısı da bir dövrün əhəmiyyətli bir hadisəsini işıqlandırması baxımından böyük maraq görmüş olan bir kitabdır. 1985-ci ilin martında yaşayışını itirən yazıçının məzarı Zincirliquyudadır.

## İstinadlar
Lyolnbreyn su anbarı

**Lyolnbreyn su anbarı** () — Avstriyanın ən böyük hidrotexniki qurğusu (bənd), eyniadlı su-elektrik stansiyasının bir hissəsidir.

1971–1977-ci illər arasında tikilib. Anbarın doldurulması zamanı bənddə bir neçə çat əmələ gəlir. Onu düzəltmək üçün on ildən çox vaxt lazım gəlir.

## Tarixi
Karintiyadakı Malta çayı üzərində bir bəndin inşası üçün planlar 1930-cu illərin sonlarında alman mühəndis şirkəti olan AEG tərəfindən hazırlanmışdır (sonradan Alpen-Elektrowerke AG kimi tanınır). Layihə İkinci Dünya müharibəsindən sonra Avstriya səlahiyyətliləri tərəfindən 1957-ci ildə başlayan və Österreichische Draukraftwerke şirkəti tərəfindən həyata keçirilən geniş kəşfiyyat işləri ilə davam etdirildi. Beton bəndin tikintisinə yalnız 1971-ci ildə başlamışdır.

Sement və digər tikinti materiallarını tikinti sahəsinə aparmaq üçün altı tunel inşa edilir. Bununla bağlı xüsusi yol çəkilir. Anbara 1,6 milyon kubmetr beton töküldü. 1978-ci ildə 400-ə yaxın quraşdırılmış ölçmə cihazı problemlər barədə məlumat verdi. Bəndin gövdəsindəki çatlaqlardan daxilə doğru suya axmağa başladı. 1992-ci ilə qədər sement, sintetik qatran və poliuretan enjeksiyaları ilə çatların bağlanması üçün kompleks işlər görüldü. Bu tədbirlər bənd tikintisinin dəyərini xeyli artırdı. 4 oktyabr 1993-cü ildə su anbarı lazımi səviyyəyə çatdı. Bütün 2500 nöqtə ölçmə sensoru quruluşun sabitliyini göstərdi. Su anbarının səthi dəniz səviyyəsindən 1902 metr yüksəklikdə yerləşir, lazım gəlsə 1750 metrə endirilə bilər.
Sonradan Lyolnbreyn su anbarında eyni adlı su-elektrik stansiyası tikilir. Su-elektrik stansiyası Verbund AG-nin törəmə şirkəti olan Verbund Hydro Power GmbH tərəfindən idarə olunur. Çaydakı bütün elektrik stansiyaları Reisek-Kreutzek su-elektrik stansiyasının bir hissəsidir.

Enerji sənayesi ilə yanaşı, bənd və su anbarı da turistik əhəmiyyət daşıyır. Bir dağ çayı olan Malta çayı 14.3 km uzunluğunda bir neçə gözəl şəlaləyə malikdir. Burada dağ restoranı və otel, elektrik stansiyaları və Hohe Tauern Milli Parkı ilə tanışlıq turları vardır.

Maraqlıdır ki, 1978-ci ildə çəkilmiş "Braziliyadan olan oğlanlar" filminin bəzi fraqmetləri burada lentə alınmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* АВСТРИЯ. ВЫСОКИЙ ТАУЭРН. 200-МЕТРОВАЯ ПЛОТИНА И ВОДОХРАНИЛИЩЕ КЕЛЬНБРЕЙН
* Malta. At the gateway to the Hohe Tauern National Park
North American A-27

**North American A-27** (Azərbaycanca: Şimali Amerika A-27), North American T-6 Texan döyüş təyyarəsinin hücum versiyasıdır, Taylandda yüngül hücum təyyarəsi kimi istifadə edilmişdir.
Qurmalı silah

Qurmalı silahı (Bolt action), qundağa bağlanma yerinin qarşısında, patron yatağının arxasında və tətiyin üstündə və tüfəngdən istifadə edən şəxsin əli tərəfdə (ümumiyyətlə sağda) yerləşən bir qurma qolu ilə atəş açmaq üçün hazırlanan odlu silah növüdür. İkinci dünya müharibəsi dövrünə qədər (İkinci Dünya müharibəsində müharibəyə qatılmış bütün ordular ABŞ-dən başqa əsasən Bolt Action silahlarına sahib idi və bu silahlardan başqa əsgərlərini pulemyot və tapança ilə silahlandırırdılar) ikidən artıq patron götürə bilən piyada tüfənglərində seçilən və düzəldilməsi mümkün olsa da, müasir dövrdə artıq ordularda az atış tutumuna ehtiyac duyan (məsələn, snayperlər) və ov ilə ovçunun mümkün qədər bərabər olmasını təmin edən ovçular tərəfindən sevilir. Yarım avtomatik yivli silahları dəqiq atış qabiliyyətinə malik olan şəkildə dizayn etmək də asan məsələ olmadığından, Bolt actionlar daha ucuz və daha yüksək vuruş dərəcələri olan modellər şəklində istehsal olunurlar. Bundan əlavə, bu sistemin çox xarizmatik və gözəl olduğunu düşünən mülki atıcılar (xüsusən ovçular) yarı avtomatik silahla yırtıcının ard-arda vurulmasının həm etikaya uyğun olmadığını, həm də əyləncəli olmadığını nəzərə alaraq bu sistemi seçirlər. Hal-hazırda Türkiyədə yarı avtomatik yivli ov tüfənglərinə daşıma sənədi verilmir, məhz buna görə yivli silahlar ilə ova çıxmaq istəyən şəxslər yalnız Bolt action modelləri ilə qanuni olaraq ova çıxa bilirlər.
Sabina Derflinger

**Sabina Derflinger** (  ) — Avstriyalı rejissor, ssenarist və prodüser; Avropa Film Akademiyasının üzvü.

## Bioqrafiyası
1963-cü ildə Avstriyanın Vels şəhərində anadan olmuşdur. 1991-ci ildə bir neçə il filmlərdə rejissor və prodüser kimi işlədikdən sonra Vyana Film Akademiyasında (ixtisas ədəbiyyatı və dramaturgiya) təhsil almağa başlamışdır. 1996-cı ildə təhsilini "Filmerzählungen zwischen Epik & Dramatik" diplom işi ilə uğurla başa vurmuşdur.

Sabina Derflinger bədii və sənədli filmlərdəki bir çox rolu ilə tanınır. Bu rollarına görə bir çox mükafatlara layiq görülmüşdür. Avstriyanın ORF kanalında yayımlanan "Tatort" cinayət serialını idarə edən ilk qadın oldu. Sonra eyni kanaldakı digər seriallarda rol alır. Son illərdə bir neçə televiziya kanalının diqqətini çəkmişdir.

2010-cu ildə Derflinger bir sıra filmlər buraxaraq Derflinger Film adlı öz istehsal şirkətini qurur. 2013-cü ildə Vyanada telenovela Em Famílianın bir neçə epizodunu çəkən Braziliyanın "Globo" televiziya şirkətinin köməkçi prodüseri kimi iştirak etmişdir.

2003-cü ildə aldığı mükafatlar: Kulturpreis des Landes Oberösterreich və Österreichischer Förderungspreis für Filmkunst.

## Filoqrafiya
Alman dilində adları:

## İstinadlar
North American B-25 Mitchell

**North American B-25 Mitchell** (North American NA-62), İkinci dünya müharibəsi dövründə ABŞ Silahlı Qüvvələrinin quru qoşunları, hərbi hava qüvvələri donanmasının hava qüvvələri tərəfindən Üçüncü Reyx və Yaponiyaya qarşı istifadə etdiyi cüt motorlu, North American Aviation tərəfindən istehsal olunan bombardmançı təyyarə.

Təyyarənin adı general *Billy Mitchell*dən gəlir. B-25 Mitchell, xüsusi bir insan adı daşıyan hava qüvvələrinin yeganə təyyarəsidir. Mitchell, Birləşmiş Ştatların hava qüvvələrinin qurulması və inkişafında mühüm xidmətləri olmuş öncül bir əsgərdir.

İstehsalı başa çatana qədər təxminən 10,000 B-25 səmaya qalxa bilmişdir. Bunların içərisində ondan ilhamlanaraq hazırlanmış bəzi versiyaları da vardır. Məsələn, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin istifadə etdiyi PBJ-1 bombardmançı təyyarəsi və Hərbi Hava Qüvvələrinin istifadə etdiyi F-10 fotoqrafik kəşfiyyat təyyarəsi kimi.

## Doolittle hücumu

Yaponiyanın Pearl Harbor hücumundan sonra, qisas hücumu olaraq planlaşdırılan “Doolittle Raid” (komandir: podpolkovnik Jimmy Doolittle) adlı hücumda istifadə edildi və daha çox B-25 adını buradan dünyaya tanıtdırmışdır.

## Empayr Steyt qəzası

28 iyul 1945-ci il, səhər saat 9:49-da bir ədəd B-25 Empayr Steyt Bildinq binasının şimal fasadına çırpılmışdır. 79 və 80-ci mərtəbələrə tuş gələn bu qəza nəticəsində 14 nəfər ölüb. Onlardan 11-i binada olanlar, qalanları təyyarənin ekipajı idi.
Serbiya Milli Kitabxanası

**Serbiya Milli Kitabxanası** () paytaxt Belqradda yerləşir. Serbiyanın ən böyük kitabxanası və ən qədim institutudur.

## Tarixi
1832-ci ilin fevral ayında ilk serb qəzetinin naşiri Dimitri Davidoviç şahzadə Miloş Obrenoviçə məktub göndərərək, kitabxananın təməlini qoyur. Elə həmin ilin noyabrında şahzadə vacib nüsxələri Milli Kitabxanaya göndərilməsini əmr etdi.

Birinci Dünya müharibəsi illərində kitabxana binası və kitab kolleksiyaları bombardman nəticəsində zərər gördülər, buna görə də qalan topluları qorumaq üçün onları Belqraddan Niş və Kraquyevats şəhərlərinə apardılar. Müharibə başa çatdıqdan sonra, 1919-cu il Milli Kitabxana və Çap haqqında akt və qanuna əsasən, kitabxana mərkəzi dövlət statusunu əldə etdi və Yuqoslaviya Krallığının hər yerindən nəşr olunan kitabların nüsxələrini almaq hüququnu qazandı

1941-ci ilin aprel ayında, Ox ölkələrinin Yuqoslaviyaya hücumundan sonra nasistlərin Belqradı bombardmanı zamanı  kitabxana binası tamamilə dağıldı və onunla birlikdə 500.000 nüsxə kitab toplusu, 1,424 kiril əlyazmaları və nizamnamələrinin qiymətsiz toplusu, qədim xəritələr toplusu və qravyuralar, 4000 jurnal kolleksiyası, 1800 qəzet başlıqları, türk sənədlərinin zəngin və bənzərsiz arxivi və çox sayda siyahılar və kataloqlar məhv olundu.

1944-cü ildə Belqradın azad edilməsindən sonra dəyişən sosial şəraitdə intensiv yenidənqurma dövrü başladı.

Hazırda Serbiya Milli Kitabxanası müasir milli kitabxanadır. Onun məqsədlərinə dünya məlumat axınlarına daxil olmaq, başqa ölkələrin Milli Kitabxanaları tərəfindən tanınması, həmçinin Serbiya cəmiyyətinin inkişafı üçün bir məlumat mənbəyi və hərəkətverici qüvvəyə çevrilmək daxildir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* 
*
Təzəkənd (Cəlilabad)

**Təzəkənd** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Təzəkənd kəndi Üçtəpə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Adın mənşəyi
*Oykonimin keçmiş adı Oğrukənd (Uyğurkənd) olmuşdur, Təzəkənd Yenikənd deməkdir.

## Toponimikası
Salyan düzündədir. Bəzi rəsmi sənədlərdə Oğrukənd kimi qeydə alınsa da, əslində yaşayış məntəqəsinin adı Oqurkənd (Uğurkənd adının təhrif olunmuş variantı) olmuşdur. Monqolların XIII əsrdə Yaxın Şərq və Cənubi Qafqaza yürüşlərində türkdilli uyğurlar da yaxından iştirak etmişlər. Sonralar onların əksəriyyəti İranda və Azərbaycanda məskunlaşdılar. Oykonim həmin tayfanın adını özündə əks etdirirdi. Keçən əsrdə rayonun ərazisində Təzəkənd adlanan iki yaşayış məntəqəsi olmuşdur.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2630 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
 
## Yol
31 iyul 2014-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cəlilabad rayonunun Alar–Təzəkənd–Üçtəpə–Əliqasımlı–Cəfərxanlı avtomobil yolunun tikintisinin davam etdirilməsi məqsədilə Sərəncam imzalamışdır. Həmin Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsinin dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin bölgüsündə kəndlərarası avtomobil yollarının tikintisi və yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin 7 milyon manatı Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinə ayrılmışdır.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti
Vəhşi göl

**Vəhşi göl** () — Sloveniyanın qərbindəki İdri-Xribove (Dinar dağları) dağ massivində İdriya icmasında yerləşən kiçik bir karst gölü.

Göl İdriya şəhərindən cənubda, dəniz səviyyəsindən 340 m yüksəklikdə yerləşir. 1967-ci ildə təbii bir abidə elan edilmişdir (). Qorunma zonasının sahəsi 4.44 hektardır. 1972-ci ildə göl Sloveniyanın təbiətdə ilk muzeyi olur. Göl nəhəng bir karst bulağıdır. Su yeraltı bir mağaradan meylli bir tuneldən axır. Mağarada 1957-ci ildən bəri dalğıc speleloqlar 426 m dəhlizi araşdırmışlar. 2001-ci ilin yayında dalğıclar mağaranın maksimum dərinliyi 160 m-ə çatan hissəsini tədqiq edtmişlər. İlin quraq mövsümündə suyun səviyyəsi aşağı düşür və göldən heç bir axın axmır. Leysan yağışları zamanı mənbənin gücü bir neçə on m³/s-ə çata bilər. Bu zaman mağaradan axan axın suyunun sürətlə axmasına səbəb ola biləcək gücədədir. Gölün adı da buradan götürülmüşdür ( — "vəhşi"). Suyun temperaturu 7 ° ilə 10 ° arasında dəyişir. Yalnız mənbənin təsirsiz olduğu dövrlərdə səth təbəqəsi 20 °-ə qədər qalxa bilər. Mağarada Avropa proteyası da daxil olmaqla çox sayda mağara heyvanı var. Gölün mühiti çox zəngin bir flora ilə xarakterizə olunur (150-dən çox növ). Bunlardan biri Flora Carniolica əsərində italyan-avstriyalı təbiətşünas Giovanni Antonio Scopoli tərəfindən təsvir edilən Sloveniya endemiki olan Primula carniolica bitkisidir. Adları yerli floraya daxil olan maraqlı bitkilər: Scopolia carniolica və Hacquetia epipactis.

Göldən Sloveniyanın ən qısa çayı axır (Ezernisa). Axar mənbədən 55 metr məsafədə İdriysa çayına axır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Batič, J.* (ur.). Divje jezero pri Idriji. Ljubljana, 1996.
* *Casati, L.*, *Morel, S.* Divje jezero – raziskave 2001. Naše jame 43, 37–47. Ljubljana, 2001.
Alessandro Safina

**Alessandro Safina** () — İtalyan tenor.

## Bioqrafiyası

### Erkən illəri
Alessandro Safina 14 oktyabr 1963-cü ildə İtaliyanın, Toskana regionunun Siena şəhərində doğulub. Çox kiçik yaşlarında mahnı oxumaq kimi istedadının olduğu ailəsi tərəfindən kəşf edilib. Alessandro musiqi təhsili almağa başladıqda sadəcə 9 yaşı olub və klassik musiqiyə maraq göstərməyə başlayıb. Valideynləri opera həvəskərı olduğundan klassik musiqini Alessandroya aşılaya bilib və bu sahədə ona dəstək olublar. Xüsusi istedadı Alessandronun cəmi 12 yaşında musiqi akademiyasına daxil olmasına səbəb olub.

### Karyerası
Artıq 17 yaşında Alessandro, Florensiyadakı professional Musiqi Konservatoriyası "di Luiza Cherubini"yə müraciət edib. Onun müraciəti qəbul edilib və qısa müddətdə Avropanın müxtəlif səhnələrində məşhur operaların aparıcı hissələrini ifa etməyə başlayıb. 1989-cu ildə, Mantovada italyan soprano Katia Riçiarelliyə həsr olunmuş "Concorso Lirico Internazionale" adlı müsabiqədədə birinci yerə layiq görülüb və opera sahəsində ilk mükafatını qazanıb. Bu mükafat onun parlaq karyerasının başlanğıcı olub.

## İstinadlar
Cənubi (qəsəbə)

**Cənubi** — Bakı şəhərinin Əzizbəyov rayonunun Şüvəlan qəsəbə inzibati ərazi vahidində qəsəbə. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bakı şəhərinin Əzizbəyov rayonunun Şüvəlan qəsəbə inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Cənubi qəsəbəsi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası
Qəsəbənin keçmiş adı Şüvəlan mayakı yanında qəsəbə olmuşdur. 1965-ci ildən Cənubi Azərbaycanın şərəfinə Cənubi adlandırılmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qaya (Xəzər)

**Qaya** və ya **Abşeron limanı yanında qəsəbə** — Bakının Əzizbəyov rayonunda qəsəbə. Keçmiş adı *Abşeron limanı yanında qəsəbə* olmuşdur. Qayalıq sahədə yerləşdiyindən 1973-cü ildən belə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Məmmədxanlı (Xaçmaz)

**Məmmədxanlı** (keçmiş *İlxıçı*) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun Qalağan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Məmmədxanlı kəndi Ərəb, Hacılar, Keymərəz, Qalağan və Sayad kəndləri ilə birlikdə Qalağan kənd bələdiyyəsinin idarəetməsi altındadır.

## Tarixi
Kənd Samur–Dəvəçi ovalığında yerləşir. Kəndin keçmiş adı **Məmmədxan İlxıçı** olmuşdur. Məmmədxan həmin kənddə məskunlaşmış ilxıçı tayfasına mənsub ailələrin başçısının adı olmuşdur. Kənd bəzi mənbələrdə **İlxıçı Məmmədxan** və ya **İlxıçı** kimi də adlandırılmışdır.

İlxıçı Səlcuq türklərinin tayfa adıdır. Bu türk tayfaları Osmanlı imperatorluğu dövründə doğma vətənləri Anadolunu tərk edərək Azərbaycana gəldilər və daimi olaraq burada qaldılar. Bu tayfalar (İlxıçı və Qaradağlı – Q.İ.) Azərbaycana köçdükləri vaxtdan öz qəbiləçilik təşkilatlarını unudaraq, başqa türk əhalisiylə qarışmışlar. Öz qəbilələri adıyla iz buraxdıqları oykonimlərdən başqa, onlardan bir iz qalmamışdır. M.Vəlili (Baharlı) şahsevən ilxıçı qəbilələrinin 1921-ci il məlumatına görə Quba qəzasında aşağıdakı kəndlərdə iz buraxdıqlarını qeyd edir. “Quba qəzasında – Qasımqışlaqlı (2), Xəlifələr, Ulduğ, Zərgərli, İlxıçı Həsən Əfəndi, İlxıçı Məmmədxan, İlxıçı Qaradağlı (2), Əhmədli (2), Xırdaoymaq”.

29 may 2015-ci il tarixli qanunla Qalağan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki **İlxıçı** kəndinin adı dəyişdirilərək **Məmmədxanlı** adlandırılmışdır.

## Kəndin adı ilə bağlı bəzi qeydlər
Xaçmaz rayonunda adında "ilxıçı" sözü işlənən bir neçə kənd olmuşdur ki, bu da müxtəlif mənbələrdə qarışıqlığa gətirib çıxarmışdır. Məsələn, Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğətində Xaçmaz rayonunun iki İlxıçı adlı kəndindən bəhs olunur. Həmin kitabda bu iki kəndin aid olduğu inzibati ərazi vahidləri səhv salınmış və indiki Məmmədxanlı kəndinin Niyazabad kənd i.ə.d.-in tərkibində olduğu qeyd olunmuşdur. Halbuki, Məmmədxanlı (keçmiş İlxıçı) kəndi Qalağan kənd i.ə.d.-in tərkibinə daxildir.

Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin üzvü R.Xəlilov Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi, Ağdam, Ağdaş, Astara, Bərdə, Cəlilabad, Gədəbəy, Göyçay, Xaçmaz, İsmayıllı, Kəlbəcər, Kürdəmir, Quba, Laçın, Tərtər, Ucar və Zaqatala rayonlarının bəzi kəndlərinin adlarının dəyişdirilməsi barədə qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı çıxışında bildirir:"Ölkəmizdə bir rayonun ərazisində bir neçə eyni adlı kənd mövcuddur. Bu da məktub alınması, poçt bağlamalarının aidiyyəti üzrə çatdırılması zamanı çaşqınlıq yaradır".Beləliklə, Xaçmaz rayonunda İlxıçı adlı bir neçə kənd olduğundan çaşqınlıqları aradan qaldırmaq məqsədilə Qalağan kənd i.ə.d.-dəki İlxıçı kəndinin adı dəyişdirildi. Hal-hazırda Xaçmaz rayonunun Niyazabad kənd i.ə.d-də **İlxıçı** və **İlxıçı Həsən Əfəndi** kəndləri mövcuddur. Lakin bu iki kəndlə bağlı da qarışıqlıqlar mövcuddur.

## İstinadlar
Şıxlar (Göyçay)

**Şıxlar**, **Cəyirli** (?-2005) — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun Çərəkə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
29 may 2015-ci ildə Çərəkə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki **Cəyirli** kəndi **Şıxlar** kəndi adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası
 
## Əhalisi
 
## Məşğuliyyəti
Kənd əhalisi əsasən heyvandarlıq, üzümçülük, taxılçılıq, pambıqçılıq və bağçılıqla məşğul olur.
  
## Həmçinin bax
* Çərəkə
* Çərəcə

## İstinadlar
Çiçəkli (Gədəbəy)

**Çiçəkli** (əvvəlki adı: **Arıqıran**) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Şahdağ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Arıqıran kəndi Çiçəkli kəndi və müvafiq olaraq Arıqıran kənd Soveti Çiçəkli kənd Soveti adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 118 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Benni Cin Edkins

**Benni Edkins** () — təqaüdə çıxmış Amerika Birləşmiş Ştatları Ordusunun əsgəri. 1966-cı ilin mart ayında Vyetnam müharibəsi zamanı etdiyi hərəkətlərə görə ABŞ ordusunun ən yüksək bəzəyi olan "Şərəf Medalı" ilə təltif olunur.

## Həyatı
9-12 mart 1966-cı il tarixlərində Edkins A Shau Döyüşü əsnasında Şimali Vyetnam Ordusu qüvvələrinə qarşı 38 saat davam edən döyüş döyüşündə özünü fərqləndirdi. Göstərilən hərəkət zamanı Edkins birinci dərəcəli çavuş A-102, 5-ci Xüsusi Qüvvələr Qrupu, 1-ci Xüsusi Təyinatlı dəstə ilə bir kəşfiyyat çavuşu kimi xidmət edirdi.

## Ölümü

2020-ci ilin mart ayında Edkins, COVID-19 ilə xəstəxanaya yerləşdirildi və reanimasiya şöbəsinə yerləşdirildi və tənəffüs çatışmazlığı yaşadıqdan sonra ventilyatorda yatdı. Virusun ağırlaşması səbəbindən 17 aprel 2020-ci ildə 86 yaşında öldü.

## İstinadlar
Məcd Əsəd

**Məcd Hafiz əl-Əsəd** (; ) — Suriyanın keçmiş lideri Hafiz Əsədin ortancıl oğlu.

## Həyatı
Məcd Əsəd 1966-cı ildə doğulub.

O, Suriyanın hazırkı lideri olan Bəşər Əsədin kiçik qardaşıdır. Suriyada elektrik mühəndisi olaraq çalışan Məcd Əsəd ağır baş ağrısı və zehni sağlamlıq problemləri ilə mübarizə aparırdı. 2009-cu ildə davam edən xəstəliklərinə görə 43 yaşında Dəməşqdə öldü. Suriyalı ərəb arvadı Ru'a Ayyoub (1976-cı il təvəllüdlü) ilə evlidir və övladı yoxdur.

## Ölümü
Məcd Əsəd 12 dekabr 2009-cu ildə, Şamda 43 yaşında çəkdiyi ruhi xəstəliklər səbəbindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar
North American X-10

North American X-10, Bell X-9 Shrikedən sonra əldə edilən uçuş məlumatlarından sonra davam edən test proqramı. Proqramın məqsədi pilotsuz uçuş texnologiyası, müasir döyüş raketi köməkçisi proqramı və texnologiyasını inkişaf etdirməkdir.

## Ümumi məlumat (X-10)

### Texniki məlumatlar
* Uzunluq: 20.15 m
* Qanad uzunluğu: 8.59 m
* Hündürlük: 4.40 m
* Qanad sahəsi: 425 ft² (m²)
* Boş çəkisi: 11,703 kg
* Dolu çəkisi: 15,876 kg
* Maksimum uçuş çəkisi: 19,187 kq
* Güc mənbəyi: 2x Westinghouse XJ40-WE-1 turbojet, 44.5 kN itələyicilərin hər biri,

### Performans
* Maks sürəti: 2,090 km/saat
* Mənzil: 1,316 km
* Servis tavanı: 13,720 m
* Dırmanma: 5,224 ft/min m/min