open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
II Xəlilullah

**II Xəlilullah** () — Şirvanşahlar dövlətinin qırx birinci, Şirvanşah II İbrahimin oğlu.

## Fəaliyyəti
II Şeyx İbrahim (Şeyxşah) h.930 (1524)-cu ildə öldükdən sonra Şirvanı onun böyük oğlu, II Xəlilüllah da adlandırılan Sultan Xəlil idarə etməyə başladı. O, Şah İsmayılın qızı Pərixan xanımla evlənməklə, onun himayəsinə nail oldu. Münəccimbaşının təbirincə, *"qardaşlarından heç biri onun əleyhinə çıxa bilmədi"*.

O, mənbələrdə ağıllı və bacarıqlı, dəbdəbəli səfərləri, şərab və əyləncəni sevən hökmdar kimi səciyyələndirilir. Onun alim və şairlərlə ünsiyyəti sevməsi, son dərəcə səxavətli olması və bir o qədər də qəddar olması qeyd edilir. Şirvanşahın Təbriz sarayı ilə əlaqələri daha da möhkəmləndi.

### Səfəvilərlə münasibətlər
Şah İsmayıl h.930 (1524)-cu ildə öldükdən sonra Şirvanşaha münasibət dəyişdi. Şah İsmayılın səfəvi taxtına çıxan gənc oğlu və varisi I Təhmasib bacısının əri olmasına baxmayaraq, Xəlilüllahdan şübhələnməyə başladı. Şah Təhmasib Xəlilüllaha etibar eləmir, Şirvanşahlar dövlətini özünə tabe etdirməyə, sülaləni aradan qaldırmağa hazırlaşırdı. Şərəf xan Bidlisinin məlumatına görə Şah Təhmasib h.939 (1532-33)-cu ildə Şirvanın idarə olunmasını qardaşı Əlqas Mirzəyə tapşırdı. Bədr xan Ustaclını isə ona qəyyum təyin etdi. Şahın Şirvanşaha inamsızlığı sonuncunun şaha xəyanət edən və Təbrizi tutan türk sultanı Süleyman Qaziyə qoşulmuş Biye Piş Gilan hakimi, Əmire-Dibac adlandırılan Sultan Müzəffərə sığınacaq verməsindən sonra daha da dərinləşdi.

Sultan Azərbaycanı tərk edəndən sonra Əmire-Dibac qızılbaşlarla vuruşmada məğlub edilərək Gilandan qovuldu və dəniz yolu ilə Şirvana qaçaraq, Şirvanşahın himayəsinə sığındı. Şirvanşah onun bağışlanmasını şahdan iltimas edəcəyini vəd etdi. Lakin Xəlilüllah tezliklə öldü və öz vədinə əməl edə bilmədi. Təhmasib öz adamlarını Şirvana göndərərək, Əmire-Dibacı gətirmələrini əmr etdi. Şirvan əmirləri buna mane ola bilmədilər. Şahın adamları onu yaxalayıb Təbrizə gətirdilər. Şərəfxan Bitlisinin məlumatına görə, *"Onu (şahın) əmri ilə taxta qəfəsə saldılar, (qəfəsi) cümə məscidinin minarəsindən asaraq, neft töküb yandırdılar"*.

### Osmanlı ilə münasibətlər
1534-cü ildə İraqeyn yürüşü zamanı Sultan Süleyman Ərzincanda olarkən ona səfir göndərmişdir və Osmanlı vassalı olmağı qəbul etmişdir.

## Ailəsi
Osmanlı mənbələri Şirvanşahın Məhəmməd Mirzə adlı oğlu olduğunu və Sultan Süleyman tərəfindən Təbrizə vali təyin edildiyini bildirirlər.

## Ölümü
Şirvanşah Şirvanda 12 ilə yaxın hökmranlıq sürərək h.942-ci il cəmadiyüləvvəl ayının 9-da, cümə günü (6 noyabr 1535-ci il) vərəsə qoyub getmədən öldü.. II Xəlilüllahın bütün hakimiyyəti illərində – h.930-942 (1524-1535)-ci illər – Şamaxıda onun adından gümüş sikkələr kəsilmişdir.

## Həmçinin bax
* Şirvanşahlar dövləti
* Dərbəndilər

## İstinadlar
II Fərrux Yasar

**II Fərrux Yasar** – Şirvanşahlar dövlətinin qırx ikinci, Şirvanşah II İbrahimin oğlu.

## Fəaliyyəti
Bu şirvanşah adından kəsilmiş sikkə tapılana kimi elm aləminə bəlli deyildi. 1934-cü ildə Salyandan Bakıya II Şeyx İbrahim və II Xəlilülahın adından Şamaxıda kəsilmiş 906 gümüş Şirvanşah sikkəsindən ibarət dəfinə gətirilmişdir. Onların arasında h.934 (1527/8)-cü ildə Y. A. Paxomovun fikrincə, *"başqa mənbələrdən məlum olmayan"*' II Fərrux Yasarın adından kəsilmiş bir sikkə də var idi, lakin Fərrux Yasar ibn Şeyxşahın adı Şahruxun atası kimi, Həsən bəy Rumlu və Münəccimbaşıda – *"Şahrux ibn Sultan Fərrux ibn Şeyxşah"*, Cənnabidə – *"Şahrux ibn Fərrux Mirzə"*, Şərəf xan Bidlisidə -*"Şahrux ibn Fərrux Yasar"* – çəkilir. Beləliklə, yazılı mənbələrə görə, Fərrux Yasar, yaxud Sultan Fərrux Şeyxşahın oğlu, II Xəlilüllahın qardaşı və Şahruxun atasıdır.

Fərrux Yasarın adı çəkilən h.934 (1527/8)-cü ilə aid eynilə belə bir sikkə 1935-ci ildə Bakıda tapılmış, II Xəlilüllah və Şahrux adından Şamaxıda kəsilən xırda gümüş Şirvanşah sikkələri dəfinəsində (459 nüsxə) aşkara çıxarılmışdır. Numizmatik məlumatlar göstərir ki, II Fərrux Yasar h.934 (1527/8)-cü ildə Şirvanda hakimlik edən və Şamaxıda sikkə zərb etdirən qardaşı Şirvanşah II Xəlilüllahla eyni vaxtda pul kəsdirmişdir. Ehtimal ki, həmin vaxt Şah İsmayılın ölümündən istifadə edən Fərrux Yasar hakimiyyəti qardaşı Şirvanşah II Xəlilüllahdan qəsb etmişdir.

Münəccimbaşının əsərində buna işarə edilir. O, xəbər verir ki, *"Şah İsmayılın qızına evlənən Sultan Xəlil ibn Şeyxşah onun himayəsinə nail oldu. Qardaşlarından heç biri onun əleyhinə çıxa bilmədi"*. Göründüyü kimi, II Fərrux Yasar h.934 (1527/8)-cü ildə bir neçə aylığa hakimiyyəti qardaşı II Xəlilüllahdan tutub almış və bu müddət ərzində öz adından sikkə zərb etdirə bilmişdir. Ehtimal ki, Xəlilüllah tərəfindən qovulduqdan sonra, onu Müzəffər Mirzə adlandıran Hürşahın məlumatına görə, Fərrux Yasar Dağıstana, qohumu olan *"Şamxal ölkəsi"*nə qaçmış və onun himayəsində yaşamışdır. Orada onun Şahrux adında oğlu doğulmuşdur. Özündən sonra vərəsəsi olmayan II Xəlilüllah öldükdən sonra Şirvan feodalları Şahruxu Şamaxıya gətirərək Şirvanşahlar taxtına oturtmuşlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Şirvanşahlar dövləti
* Dərbəndilər
* Azərbaycan tarixi
Qulam Axundov

**Qulam Bağır oğlu Axundov ** Şəfiqə Axundovanın atası

## Həyatı
Qulam Axundov Şəkidə anadan olub. Qulam Axundov Bağır oğlu dövrünün tanınmış ziyalısı və dövlət işçisi olub. Belə ki, 1917–1920-ci illərdə Şəki qəzasının 1-ci katibi vəzifəsində çalışıb.
Şəki şəhərində adına küçə var.

## Mənbə
http://www.icmal.az/%C5%9E%C9%99fiq%C9%99_Axundova_H%C9%99yat_m%C9%99n%C9%99_a%C4%9F%C4%B1r_z%C9%99rb%C9%99_vurdu-161181.html

## Həmçinin bax
Ağa Məsih Şirvani

**Ağa Məsih Şirvani** () — XVIII əsr Azərbaycan şairi və maarifpərvəri. Sultan Məcid Qənizadənin ulu babası

## Həyatı
Ağa Məsih Şirvani Şamaxı yaxınlığında yerləşən Dədəgünəş kəndində doğulmuşdur. Müasirlərindən Nişat Şirvani və Mirzə Hüseyn Zülali ilə dostluq etmişdir. Məsih Şirvani Zülalini özünə ustad seçmişdir. Deyişmələrindən yalnız "Verir" rədifli şeiri dövrümüzədək gəlib çatmışdır. Qəzəl, müəşşər və müxəmməslərində Məhəmməd Füzuli və Nişat Şirvaninin təsiri duyulur. Aşıq ədəbiyyatının təsiri ilə qoşmalar yazmışdır. Ağa Məsih Şirvaninin yaradıcılığında tarixi mənzumələr əhəmiyyətli yer tutur. Bizə gəlib çatmayan "Şahnamə" adlı əsəri Fətəli xana həsr olunmuşdur. Əhməd xan Şahsevənin 1749-cu ildə Şirvana basqınından bəhs edən mənzumələri XVIII əsr Azərbaycan ictimai siyasi həyatından bəhs edir. Azərbaycan şairlərindən Molla Pənah Vaqif, Qasım bəy Zakir və Mirzə Ələkbər Sabir Ağa Məsih Şirvaninin şeirlərinə bənzətmələr yazmışdılar. Mirzə Fətəli Axundov, Salman Mümtaz, Zülali Ağa Məsih Şirvaninin ədəbi irsini yükək qiymətləndirmişdir.

## Xarici keçidlər
* Şair haqqında məlumat
* Ağa Məsih Şirvaninin Fəth Əli xana həsr etdiyi "Şahnamə" poeması

## Mənbə
* Araslı H. XVII-XVIII əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi (Ali məktəblər üçün dərslik). Bakı: "Azərbaycan Universiteti" nəşriyyatı, 1956, s. 245-254.
* Salman Mümtaz. Ağa Məsih Şirvani "Azərbaycan ədəbiyyatının qaynaqları". Bakı: 1986
Əbdi Şirvani

**Əbdi Şirvani**  — Azərbaycan şairi

## Həyatı
Gözəl xəttat və natiq idi.qəzəl yazan şairdir.bəzilərin fikrincə, şair sofi idi və 975-ci ildə Təbrizdə vəfat etmişdir.

## Xarici keçidlər
*http://www.arannews.ir/az/news/hl01l90rwi.aspx
Sisanna Baca

**Sisanna Baca** () — məşhur Perulu müğənni; Peru Mədəniyyət naziri (2011-dən).

Sisanna Baca 2002-ci ildə "Lamento Negro" albomu ilə Latın Gremmi mükafatını alıb.

O, 2011-ci ildə – 67 yaşında Peru Mədəniyyət naziri təyin olunub. Ölkənin İspaniyanın əsarətindən çıxıb müstəqillik qazandığı vaxtdan – 1821-ci ildən bəri ilk qaradərili naziri olmuşdur.

## İstinadlar
Ətiqi Şirvani

**Ətiqi Şirvani**  — Azərbaycan şairi

## Həyatı
Bəktaşılardan idi.
جائی كه لطف او در امید باز كرد               معصـوم انفعــال كشـد از گناهكــار

## Xarici keçidlər
*http://www.arannews.ir/az/news/hl01l90rwi.aspx
İsmayıl Siracəddin Şirvani

**İsmayıl Şirvani** tam adı **Mövlana Şeyx Hacı İsmayıl əl-Kürdəmiri əş-Şirvani**, həmçinin **İsmayıl Kürdəmiri** və ya **İsmayıl Siracəddin Şirvani** (1782, Kürdəmir, Bölükət mahalı, Şirvan Xanlığı — 1848, Amasya, Osmanlı imperiyası) — İslam din xadimi, sufi Nəqşibəndiya ordeninin ruhani lideri. Xalidiyyə təriqətinin ağsaqqalı, Qafqazdakı müridizm hərəkatının və Nəqşibəndi təriqətinin banisi.

Nəqşibəndiyyə təriqətinin şeyxlərinin qızıl varislik silsiləsində 31-ci mənəvi halqadır.

## Həyatı
1782 ildə Azərbaycanın Şamaxı qəzasına bağlı Kürdəmirdə dünyaya gələn İsmayıl, Məhəmməd Nuri Əfəndidən dərs alır. 1848-ci ildə vəba xəstəliyi səbəbindən İsmayıl Siracəddin Ramazan ayının 17-ci günündə vəfat edərək Şamlar qəbiristanlığında dəfn edilir.

## Ailəsi
Oğlu Əhməd Xulusi Əfəndi Şirvanzadə 1874-də İstanbul qazısı olmuş, digər oğlu Şirvanzadə Rüşdü Paşa sədrəzəm olmuşdur.

Rəşid Mahmudov və Ağarəsul Məmmədovun ulu babasıdır.

## Səcərə

## Xəlifələri
# Şeyx Şamil
# Mir Həmzə Nigari
# Şeyx Mahmud əfəndi Almalı
# Mövlana Hacı Mahmud baba
# Şeyx Əməd Ağdaşi

## Tələbələri
Tələbələrindən bəziləri bunlardır:
* Şeyx İbrahim əfəndi,
* Şeyx Cəmaləddin Qumuqi,
* Şeyx Məhəmməd Yaraqi,
* Xas Məhəmməd,
* Qazı Məhəmməd.

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda təsəvvüf
* Xəlvətilik

## Mənbə
* Məhəmməd Məhəmmədcəlil, Fariz Xəlilli, Mövlanə İsmayıl Siracəddin Şirvani. Həyatı, fəaliyyəti və ardıcılları. " Adiloğlu" nəşriyyatı Bakı-2003

## Xarici keçidlər
* http://www.rufai.net/index.php?topic=1067.0;wap2

* İsmayıl Siracəddin Şirvani 

* 32-й Шейх Исмаил Мухаммад аш-Ширвани

* Osmanlı baş vəzirinin atası olmuş kürdəmirli şeyx

* Исмаил Ширвани, как представитель суфизма в Азербайджане
Meysəmiyə

**Meysəmiyə** (/mejˈsæmiˈjæ/; Azərbaycan Türkcəsi: Meysəmiyə, *میثمیه*; Farsca: میثمیه) — Şərqi Azərbaycan ostanında kənddir.

2011-ci siyahıya alınmasına əsasən, əhalisi 135 nəfərdir. Əhalisinin əksəriyyətini Azərbaycan Türkləri təşkil edir.

## Etimologiyası
Kənd Meysəm Xana aid olduğu üçün bu kəndə **Meysəmiyə** adı verilmişdir. Əvvəlki adı **Hamamlı** olmuş və sonralar dəyişdirilərək **Meysəmiyə** adlandırılmışdır.

**Meysəmiyə** adı iki komponentə bölünür: ***Meysəm''' (xanın adı) v''ə "Yer, məkan, ölkə" məzmunu yaradan qeyri-məhsuldar polisemantik ***–iyə**' şəkilçisi.

## Tarixi
Kəndin tarixi E.ə. 1-ci minilliyə qayıdır.

## Mədəniyyəti

### Dil
Kənddə danışılan dil Azərbaycan Türkcəsidir.

### Xalıçılıq
Meysəmiyə orta əsrlərdən günümüzə qədər xalıçılıq mərkəzi kimi böyük şöhrət qazanmışdır. Bu günlərdə Meysəmiyə xalısı dünya bazarlarında çox istənilənlərdəndir və Avropadan ABŞ-yə kimi çox sayda müştəriləri vardır. Modern Meysəmiyə xalıları çeşidli dizayn və boyalarda olur. İran xalılarını bütün dünyada məşhur edən Meysəmiyə xalı tacirləri, İranın əyalətlərindən də xalı tədarük edib İstanbul bazarlarına Avropa və Amerika istehlakçıları üçün göndərirdilər.

### Yemək və şirnilər
Meysəmiyə şorbası bir özəl yeməkdir ki Təbrizdə də bişirilir.

## Turizm

Meysəmiyə kəndinin tarixi ən önəmli turizmsəl yerləri vardır, onlardan;

## Sənaye
Meysəmiyə İranın ən mühüm sənaye kəndlərindəndir. Bu kəndin məhsullarından içməli su, mərcimək, noxud və çoxlu başqa məhsulları ad aparmaq olar. Bu məhsulların çoxu xarici ölkərə sadir olmaqdadır.

## Mənbələr və ədəbiyyat
# Meysəmiyə tarixi. 2 cilddə. Təbriz.
# Məhəmmədzadə. M. İran Kəndləri. Tehran, 1918.
# Qaradağ Bölgəsi. Təbriz, 1993.
# Baghcha. N. Brief History of Meisamia. Berlin, 1983.

## Qaynaqlar
* İran kəndlərinin məlumatı
Əsgər atası

**"Əsgər atası"** () — rejissor Rezo Çxeidzenin filmi.

## Məzmun
1942-ci ilin yayı. Qoca gürcü kəndli Georgi Maxaraşvili (*[[Serqo Zakariadze]]*) öyrənir ki, tankçı oğlu müharibədə yaralanıb və hospitala düşüb. Bütün müharibə boyu gününü yaralı oğlunu tapmaq ümidi ilə keçirir. Bu fikirlə yola çıxan atanın başına yolda çox hadisələr gəlir. İş elə gətirir ki, oğul sağalır və yenidən cəbhəyə yola düşür. Bir müddət sonra Georgi özü də əsgər olur və döyüş yoldaşları ilə birlikdə Berlinə qədər gedib çıxır. Yalnız müharibənin sonlarında Georgi oğlu ilə qeyri-adi vəziyyətdə görüşə bilir. Oğul yaralı halda atasının qolları üstə həlak olur.

## Film haqqında
* Filmin rənglənmiş versiyasının ilk nümayişi Moskvada, ikinci nümayişi isə 2013-cü ildə Bakıda olmuşdu.

## Mükafatlar
* 1965-ci ildə Ən yaxşı kişi roluna görə Moskvada Serqo Zakariadzeyə mükafat
* 1965-ci ildə aktyor Serqo Zakariadzeyə Lenin Komsomolu mükafatı
* 1966-cı ildə Serqo Zakariadzeyə Lenin mükafatı
* 1966-cı ildə rejissor Rezo Çxeidzeyə "Kapitol Yupiteri" mükafatı
* 1970-ci ildə rejissor Rezo Çxeidzeyə Gürcüstan SSR-in Lenin Komsomolu mükafatı

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Suliko Jqenti
:**Quruluşçu rejissor:** Rezo Çxeidze
:**Operatorlar:** Lev Suxov, Arçil Filipaşvili
:**Rəssamlar:** Zurab Medzmariaşvili, Nika Kazbegi
:**Bəstəkar:** Sulxan Sinsadze
:**Səs operatoru:** D.Lomidze
:**İkinci rejissor:** Temo Mikadze
:**Montaj rejissoru:** V.Dolenko
:**Qrim rəssamı:** T.İvaşşenko
:**Geyim üzrə rəssam:** N.Mancqaladze
:**İkinci operator:** L.Namqalaşvili
:**Rejissor assistentləri:** E.Jqenti, K.Areşidze, M.Magiriya
:**Montaj üzrə assistent:** N.Şoşitayşvili
:**Operator assistentləri:** Q.Caparidze, K.Qvasaliya, M.Avaliani
:**Baş hərbi məsləhətçi:** İ.Vladimirov (general-leytenant)
:**Çalır:** Gürcüstan radio və televiziyasının simfonik orkestri
:**Dirijor:** L.Kiladze
:**Redaktorlar:** A.Maxaradze, M.Saralidze
:**Filmin direktoru:** Şota Laperadze

### Rollarda
:Serqo Zakariadze — Georgi Maxaraşvili
:Vladimir Privalsev — Nikiforov
:Aleksey Nazarov — Arkadi Yerşov
:Aleksandr Lebedev — Nikolay Nazarov
:Vladimir Kolokolsev — Qrişa
:Yura Drozdov — Borya
:İvan Kosıx — bayançalan
:Vitya Kosıx — Vasya
:Viktor Uralski — əlil matros
:Ketevan Boçorişvili — Mariya
:Vladimir Pisek — hospitalın qeydiyyatçısı
:Pyotr Lyubeşkin — general
:T.Sapojnikova — döyüşçü qız
:Nikolay Barmin — polkovnik
:İnna Vıxodseva — Vasyanın anası
:Romuald Vildan — cərrah
:B.Qoginava
:V.Jarikov
:V.Kulik
:Giya Kobaxidze — Qoderdzi Maxaraşvili
:İ.Kokraşvili
:Yelena Maksimova — ev sahibəsi
:Radner Muratov — leytenant
:V.Mizin
:İ.Nijaradze
:L.Zqvauri
:A.Starsev
:F.Stepun
:J.Kvitayşvili
:Aleksandra Denisova — müəllimə

## İstinadlar

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 491.

## Xarici keçidlər
* Əsgər atası filmi — 10 ən yaxşı sovet filmindən biri
Maykl Del

**Maykl Saul Del** (;), Dell Computer-in qurucu ortağı, icra heyəti başçısı (CEO) və ümumi müdiridir.

## İstinadlar
Rəşid Mahmudov (dövlət xadimi)

**Rəşid İsmayıl oğlu Mahmudov** () — Zaqatala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, görkəmli publisist, naşir və ictimai xadim.

## Həyatı
Rəşid Mahmudov 1929-cu il noyabrın 6-da İsmayıllı rayonunun Mican kəndində müəllim ailəsində anadan olub.

Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU-nun) jurnalistika şöbəsini, aspiranturanı, Ali Partiya Məktəbini bitirib. Keçmiş "Kommunist" qəzetində ədəbi işçi, şöbə müdiri, redaktor müavini, Azərbaycan KP MK-da mətbuat bölməsinin müdiri, inspektor, Zaqatala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, "Kommunist" qəzetinin redaktoru , "Azərbaycan kommunisti" – "Kommunist Azerbaydjana" jurnalının baş redaktoru, Azərbaycan Dövlət Mətbuat Komitəsinin sədri vəzifələrində işləyib. Respublika Jurnalistlər İttifaqına, "Kitab" Cəmiyyətinə rəhbərlik edib. Azərbaycan KP MK-nın üzvü, dörd çağırış respublika Ali Sovetinin deputatı, mədəniyyət daimi komissiyasının sədri seçilib. Respublikanın "Əməkdar jurnalisti" fəxri adına, "Qızıl qələm", "Üstad" ali jurnalistika mükafatlarına, bir sıra orden və medallara layiq görülüb.

1973-cü il iyulun 4-də Rəşid müəllim Zaqatala rayonuna işləməyə göndərilir. O, yeddi ilə yaxın bir müddətdə bu rayonda işləyir.

Rəşid Mahmudov Zaqatala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalış, Rəşid Mahmudovun 1988–1991-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mətbuat Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.
 
"Quran"ın Azərbaycan dilinə tərcüməsi və nəşri görkəmli publisist, naşir və ictimai xadim etmişdir.

## İstinadlar
Bart Gets an F

**Bart Gets an F** – Simpsonlar cizgi serialının ikinci mövsümünün ilk seriyasıdır. İlk dəfə 11 oktyabr 1990-cı ildə ABŞ-nin FOX televiziyasında yayımlanmışdır.

## İstinadlar
Microsoft Yaponiya

**Microsoft Yaponiya** (rəsmən **Microsoft Yaponia məhdud şirkəti** —  Nihon Maikurosofuto Kabushiki Kaisha) — ABŞ-nin Microsoft şirkətinin Yaponiyada olan ofisidir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Veb-saytı
Sikstin Madonnası

**Sikstin Madonnası** () — Rafael Santinin əsəri. İtalyan intibahının ən məşhur əsərlərindən biri. Drezden qalereyasında saxlanılır.

## Yaranma tarixi
Ölçülərinə görə çox nəhəng olan bu əsər Roma Papası II Yulinin sifarişi ilə Pyaçenzada yerləşən Müqəddəs Sikst kilsəsi üçün 1513–1514-cü illərdə yaradılıb. II Yuli bu əsəri fransız qoşunlarının İtaliyadan qovulmasının və Pyaçenzanın Papa vilayəti elan olunmasının şərəfinə sifariş etmişdir.

Portretdə əlində körpə olan Madonna, Papa Sikst, Müqəddəs Barbara və 2 mələk təsvir olunub.

## İstinadlar
24 Minutes

**"24 Minutes"** — "Simpsonlar" cizgi serialının on səkkizinci mövsümünün iyirmi birinci seriyasıdır. Məzmunu ABŞ-də yayımlanan 24 saat serialının parodiyasıdır. İlk dəfə 2007-ci il mayın 20-də efirə çıxmışdır.

## İstinadlar
Ancelo Doninin portreti

**Ancelo Doninin portreti** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1506-ci ildə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Ancelo Doninin portreti" əsəri hal-hazırda İtaliyada, Florensiya şəhərində saxlanılır.

## Tarixçə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səda - “Rafael Obrazın poeziyası” Rusiyada (14.09.2016)
Madonna qərənfillə

**Madonna qərənfillə** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1506-ci ildə yağlı boya ilə işlədiyi tablo. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Madonna qərənfillə" əsəri hal-hazırda Böyük Britaniyada, London milli qalereyasında saxlanılır.

## Əsərin təsviri
Miniatür rəsm əsərində müqəddəs Məryəm və körpə İsa təsvir edilib. Kompozisiya etibarilə əsər Leonardo Da Vinçinin «Madonna Benua» əsərini təkrarlayır. Kardinal dəyişiklik işıq qammasının işlənməsində özünü göstərir. Fiqurlar zəif işıqlanmış interyerdə təsvir olunur. 
Arxa planda arka pəncərədən görünən xarabalıq İsanın doğuluşu ilə bütprərəst dünyanın məhvinin gəldiyini simvolizə edir. Madonna və körpə əllərində tutduqları qərənfil gələcəkdə İsanın qanının töküləçəyini və isanın əzablarını ifadə edir.

## Rəsm əsərinin taleyi barəsində
1991-ci ilə qədər belə hesab edilirdi ki, bu əsər orijinal deyil Rafaelin rəsmindən sadəcə bir kopyadır. Lakin 1991-ci ildə sənəntşünas Nikolas Penni elm aləminə sübut etdiki bu rəsm kopya deyil məhz orijinaldır. Lakin son dövrlərdə onun fikrini şübhə altına alan bir neçə yazı dərç olunmuşdur.
Rəsm əsəri uzun illər Qercoq Nortumberlendə aid olmuşdur. 2004-cü ildə o əsəri satışa çıxardıqda London milli qalereyası sonuncu orijinal Rafael rəsminin ölkəni tərk etməsinin qarşısını almaqcün həyəcan təbəli çalmışdır. Sponsurların sayəsində rəsm əsəri qalereya tərəfindən qercoqdan 35 mly. funt sterlinqə alınmışdır.

## Xarici keçidlər

* "Madonna qərənfillə" London milli qalareyası rəsmi saytı
* "Madonna qərənfillə"
Assassin's Creed: Altaïr's Chronicles

**Assassin's Creed: Altaïr's Chronicles** () - Assassin's Creed oyununda Əltairin həyatından olan hadisələrdən qabaq baş vermiş hadisələr haqqında Android, iOS, Nintendo DS, WebOS və Windows Phone 7 platformaları üçün buraxılmış oyun. Oyun 5 fevral 2008-ci ildə ABŞ-də satışa çıxmışdır.

## Mənbə
* Creed — Altaïr’s Chronicles for iPhone, iPod touch, and iPad on the iTunes App Store
*  Altair's Chronicles oyunu nəşr edən Gameloft-un saytında
Müqəddəs Kanigiani ailəsi (Rafael)

**Müqəddəs Kanigiani Ailəsi** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1507-1508-ci illərdə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Müqəddəs Kanigiani Ailəsi" əsəri hal-hazırda Almaniyada, Münhen şəhərində saxlanılır.

## İstinadlar
Gənc qadının portreti (La Muta)

**Gənc qadının porterti** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1507–1508-ci illərdə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Gənc qadının porterti" əsəri hal-hazırda İtaliyada Urbino
şəhərində saxlanılır.

## İstinadlar
Kolonna Madonna

**Kolonna Madonna** — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafel əsəri 1508-ci ildə, yaradıcılığının Florensiya dövrünün sonuna yaxın işləmişdir. Kolonna Madonna əsəri hal-hazırda Almaniyada Berlin şəhərində saxlanılır.

## İstinadlar
Aqil Hacıyev

**Aqil Cəfər Xəndan oğlu Hacıyev** () — klassik rus ədəbiyyatı kafedrasının müdiri (1984), professor (1984).

## Həyatı
Aqil Hacıyev 10 avqust 1947-ci ildə Şuşa şəhərində Azərbaycan ədəbiyyatşünası, tənqidçisi, şair və tərcüməçi, filologiya elmləri doktoru, professor Cəfər Xəndanın ailəsində anadan olmuşdur. Hacıyev 1954–1965-ci illərdə Bakı şəhərində 6 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1965–1970-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində təhsil almışdır.

## Elmi dərəcə və elmi adları
Aqil Hacıyev 1970–1973-cü illərdə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin aspirantı olmuşdur. Belə ki, MDU-nin Rus ədəbiyyatı tarixi kafedrasına məqsədli aspiranturaya göndərilmişdir. O, 1973-cü ildə "*A.S.Puşkinin "Ərzuruma səyahət əsəri*" və "*XIX əsrin 20–30-cu illərinin rus oçerki*" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi, 1981-ci ildə isə dosent elmi adını almışdır. Hacıyev 1982-ci ildə "Tiflisdə "*XX əsr rus ədəbiyatında Şərq*" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 1984-cü ildə professor elmi adını alıb.

## Əmək fəaliyyəti
Aqil Hacıyev 1973–1976-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Rus ədəbiyyatı tarixi kafedrasının çalışıb. Burada 1973–1976-cı illərdə müəllim, 1976–1981-ci illərdə baş müəllim, 1981–1984-cü illərdə klassik rus ədəbiyyatı kafedrasının dosenti vəzifələrində çalışıb. O, 1982–1984-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Təbiət fakültələri üçün rus dili kafedrasının müdiri, 1984-cü ildən klassik rus ədəbiyyatı kafedrsının müdiri, 1990–1992-ci illərdə isə həmin universitetin Filologiya fakültəsinin dekanı vəzifələrində çalışıb.

## İştirak etdiyi konfranslar, kurslar, treninqlər

## Çap olunmuş əsərləri

### Kitabları

### Metodik göstəriş və proqramlar

### Məqalələri
* Aqil Hacıyev 1973–2018-ci illər ərzində çap olunmuş 350-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.

## Mükafatları
* 30 oktyabr 2009-cu ildə Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni.
* 2006-cı ildə Azərbaycanın pilot məktəblərinin 5 və 6-cı sinifləri üçün rus dili və ədəbiyyatı proqramları və dərslikləri (Dünya bankının qrantı).

## İstinadlar
Lətif İmanov

** Lətif Muxtar oğlu İmanov** () — fizik, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1976), pedaqoq, Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi (1979).

## Həyatı
Lətif İmanov 15 sentyabr 1922-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 4 saylı Şuşa şəhər məktəbində almışdır. 1944-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsini Fizika ixtisası üzrə bitirmişdir.

## Əmək fəaliyyəti
Lətif İmanov əmək fəaliyyətinə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda başlamışdır. O, əvvəlcə kiçik elmi içşi, 1944-cü ildən
1954-cü ilə qədər isə böyük elmi işçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1954–1980-ci illər ərzində laboratoriya rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir.

Lətif İmanov keçmiş SSRİ EA Spektroskopiya Elmi Şurasının üzvü olmuşdur. O, həmçinin Radiospektroskopiya problemi üzrə Respublika Elmi Şurasının sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Lətif İmanov 1954-cü ildə fizika üzrə fəlsəfə doktoru, 1964-cü ildə fizika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. O, həmçinin 1966-cı ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. 1968-ci ildə AEA-nın müxbir üzvü olan Lətif İmanov 1976-cı ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir.

Radiospektroskopiya üzrə tanınmış alim olan Lətif İmanov elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətləri olan molekulyar qaz radiospektroskopiyası, dielektrik relaksasiya, elektron-paramaqnit rezonans və nüvə maqnit rezonans spektroskopiyası sahələri üzrə əsaslı elmi nəticələr əldə etmişdir. Alimin rəhbərliyi ilə mürəkkəb qaz readiospektrometr qurğuları yaradılmış, müxtəlif molekulların və onların izotop formalarının mikrodalğa spektrləri öyrənilmiş, spirt və merkaptan molekullarının yeni dönmə izomerləri aşkar edilmişdir.

İmanovun yaratdığı ölçü qurğuları vasitəsilə üzvi maye və bərk maddələrin tədqiqi sahəsində uğurlar qazanmış, şüşələrin elektron-paramaqnit rezonans spektrini və elektrik xassələrini öyrənmişdir. Alim 150-dən çox məqalənin müəllifidir, onlardan 10-u müəlliflik şəhadətnaməsidir. Bu məqalələr xarici və respublika jurnallarında çap olunmuşdur. Lətif İmnanovun rəhbərliyi ilə 1 elmlər doktoru və 10 fəlsəfə doktoru yetişdirilmişdir.

## Pedaqoji fəaliyyəti
Lətif İmanov elmi tədqiqat işi ilə paralel olaraq pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olmuşdur. O, Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin tələbələrinə radiofizikadan və fiziki elektronikadan mühazirələr oxumuşdur.

## Mükafatları
Lətif İmanov 1979-cu ildə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Ölümü
Lətif İmanov 12 mart 1980-ci ildə ürək xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* AkademikLətif İmanovun 100 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
Top

**Top** — kürə şəklindədir. Futbolda "meşin yumru" olaraq da xatırlanır. Bir çox idmanda istifadə edilir: Futbol, Voleybol, Basketbol, Tennis, Qolf, Beysbol, Reqbi və Stolüstü tennis kimi.

## Qalereya

Fayl:Basketball.jpeg|Basketbol
Fayl:Volleyball.jpg|Voleybol
Fayl:Wilson American football.jpg|Amerikan futbolu
Fayl:Billiards balls.jpg|Bilyard
Fayl:Tennis_ball_01.jpg|Tennis
Fayl:Baseball (crop).jpg|Beyzbol


## Mənbə
* İngiliscə Vikipediya
Oyaq sevgi

**Oyaq sevgi** () — fransız akademik rəssamı Vilyam Buqronun 1890 – cı ildə işlədiyi rəsm əsəri.

## İstinadlar
Bakirə zanbaqlar arasında

**"Bakirə zanbaqlar arasında"** () — fransız akademik rəssamı Vilyam Buqronun 1899-cu ildə işlədiyi rəsm əsəri. Əsərdə zanbaqlar arasında öz taxtında əyləşmiş Məryəm ana təsvir olunmuşdur. O, qucağında balaca İsanı tutmuşdur. Arxa fon isə tamamilə güllərlə örtülmüş şəkildə təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Bakirə mələklərin əhatəsində

**"Bakirə mələklərin əhatəsində"** () — fransız akademik rəssamı Vilyam Buqronun 1898-ci ildə işlədiyi rəsm əsəri. Əsərdə buludların üzərində dayanmış iyirmi bir mələyin əhatəsində öz taxtında ayaq üstə daynaraq qucağında körpə tutmuş Məryəm təsvir edilmişdir. Məryəm ananın qabağında diz çökmüş mələklər əllərində  büxurdanlar tutmuşlar.

## İstinadlar
Dell

**Dell** () — ABŞ-nin transmilli informasiya texnologiyaları şirkəti. 1984-cü ildə Maykl Dell tərəfindən yaradılmış şirkətin mərkəzi ofisi ABŞ-nin Texas ştatında yerləşir.

Dell şirkəti 2013-cü ildə Fortune 500 jurnalının böyük şirkətlər siyahısında 51-ci, 2012-ci ildə HP və Lenovodan sonra dünyada 3-cü böyük kompüter istehsalçısı olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* "Dell"in rəsmi veb-saytı
Eniş

**Eniş** (, ) — fransız akademik rəssamı Vilyam Buqro tərəfindən 1881 - ci ildə işlənmiş rəsm əsəri. Əsərdə suya enən Aurora təsvir edilmişdir. Bu səbəbdən də əsər bəzən *"Auroranın enişi"* də adlandırılır. "Eniş" əsəri hazırda İngiltərənin Birmingerm İncəsənət Muzeyində saxlanılmaqdadır.

## İstinadlar
Flora və Zefir

**"Flora və Zefir"** () — fransız akademik rəssamı Vilyam Buqro tərəfindən 1875-ci ildə işlənmiş rəsm əsəri. Əsərdə yunan mifologiyasından Flora və Zefir təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Müqəddəs ayinlə bağlı mübahisə

**Müqəddəs ayinlə bağlı mübahisə** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Bu əsər 1509-1510-cu illərə, rəssamın yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir. "Müqəddəs ayinlə bağlı mübahisə" əsəri hal-hazırda Vatikanda saxlanılır.

## İstinadlar
Madonna örtüklə (Rafael)

**Madonna örtüklə ** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri.

Rafel əsəri 1509-1510-ci illərdə, yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir.Madonna örtüklə əsəri hal-hazırda Fransada Kantili şəhərində saxlanılır.

## İstinadlar
Mavi taclı Madonna

**Mavi taclı Madonna** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafel əsəri 1512-1518-ci illərdə, yaradıcılığının Roma dövründə çəkmişdir. Əsər hal-hazırda Fransada, Paris şəhərindəki Luvr muzeyində saxlanılır.

**Mavi taclı Madonna** əsərini Rafael Santi öz şagirdi Gianfrancesco Penni ilə birlikdə işləmişdir. Luvr muzeyində əsərin adı iki şəkildə göstərilmişdir: *Bakirə qız körpə Sent Con ilə* və *Bakirə qız Göy Diadema ilə*.

## Əsərin tarixi

Əsər XVI əsrə kimi Chateauneuf qalereyasında, Paris şəhərində saxlanılırdı. Tablonun ilk sahibi Markiz de la Valliere olmuşdur.

## İstinadlar

 

## Xarici keçidlər

* http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/r/raphael/5roma/5/01holyfa.html
Tək (film, 2001)

**Tək** (The One) – 2001-ci ildə istehsal edilən baş rolda Cet Li və Karla Qucinoun oynadığı döyüş filmi.Filmin rejisoru və ssenaristləri Ceyms Vong və Glen Morqandır. Film kassalarda 72 milyon dollara qədər gəlir gətirmişdir. Linin ilk dəfə bu film də Ceyson Stethemlə birlikdə rol almışdır və daha sonra 2007-ci il də çəkilmiş Müharibə filmində birlikdə rol aldılar.

## Məzmun
Qautanın tunelləri adı verilən bir texnologiya sayəsində insanlar paralel kainatlar gedə bilərlər. Günahları böyük olan məhbusları başqa kainata aparan MVA, yəni, Multi-Verse Authorities adlı yerdə polislər bir kainatdan digərinə gedə bilir və onlar kainatlarda həbsxanalar yaradır, ora məhbusları aparırlar. Yu Lav(Cet Li) adlı qatil ardıcıl qətillər törətməyə başlayır. Onun məqsədi digər Yu Lav adlı insanları öldürmək və dünyada yeganə Yu Lav adında insan olaraq qeyri adi bir gücə sahib olmaqdır. Güclü döyüşçü olduğundan polislər onu çətinliklə tutmuşdular. Artıq yeganə Yu Lav o idi. Onun məhkəməsinin olduğu  vaxt bir qadın bomba partladır və bu vaxt Yu qaçır.

Yu 123 fərqli kainatdakı Yu Lavları öldürüb. Yu Lavın axırıncı istəyi Qabriel adlı adamı aradan qaldırmaqdır. Qabriel polisdir lakin çətinlikdədir və Yu Lavın gələcəyini eşidəndə vəziyyəti daha da ağırlaşır. Ancaq bu vaxt iki polis Yunu axtarır. Bunlardan  biri: 54 yaşında, Yunun köhnə həmkarı, beşinci səviyyəyə çatmış ABŞ-nin Gizli xidmədində işləmiş və daha sonra MVA -ya transfer edilmişdir. Bundan sonra o tam 6 il Yu Lavın axtarışlarında iştirak etmiş Xüsusi agent Harri Roydecker (Derloy Lindo) və onun yeni həmkarı, üçüncü səviyyəli, 28 yaşında Beta universitetində sonra MVA-ya keçmiş Beverli Hillis polisi olan, döyüş sənətləri təhsili almış, lakin Yu Lav adlı qatilin yanın da elə də güclü olmayan Evan Funç(Ceyson Seton).

Artıq hər şey bir-birinə qarışıb. Yu Qabrielin arvadənı və köhnə həmkarı olan Harrini öldürüb.Evan və Qabriel ortaq olub intiqam almağı planlaşdırıllar...

## Rollarda

## Maraqlı faktlar
*Cet Li və Ceyson Steton birlik də daha sonra Müharibə filmində də bir araya gəlirlər.
*T.K. xəstəxananı tərk etməyə hazırlaşarkən TV-də "Final Destination" (2000) filmi gedirdi və elə bu filmində rejisoru Ceyms Vonq idi.
*Corey Yuen filmin iş heyətində iştirak etmişdir,lakin adı çəkilməmişdir.
*Cet Linin ilk elmi fantastika filmi
*Cet Linin final səhnəsində özünün özünə qarşı olduğu səhnəsində üzü görünməyən dublyoru.
*Filmdə pis Cet Linin döyüş tərzi Xinq yi çen idi. Lakin yaxşı Cet Li Baqua zanq Kunq Fu-sundan istifadə edir.

## Səhvlər
*Filmin başlanğıcında fərqli 123 kainatın olduğu deyilir. Məhkəmədə Yunun 123 insanı öldürdüyü deyilir ancaq bir adam yaşayır. Bu o deməkdir ki, o, 121 adam öldürüb.
*123 adamdan əlavə Yu 5 gözətçi də öldürüb.
*Filmin sonunda itin saç şəkli və bəzi xarici görünüşündən itin başqa it olduğu aydın olur.
*Qanlı duş səhnəsində operatorun kölgəsi.

## Xarici keçidlər
*
Dünyada yalnız

**Dünyada yalnız** (,) - fransız akademik rəssamı Vilyam Buqro tərəfindən işlənmiş əsər. Əsər rəssamın yaradıcılığının ilk dövrlərinə aid edilir. Tədqiqatçı Teo Van Qoq əsərin 1867 - ci ildən əvvəl çəkildiyini bildirmişdir.

Əsərdə əlində violonçel tutaraq Parisdə, Sena çayının sahilində durmuş qız təsvir edilmişdir. Qız daha çox sol tərəfdən və qəmli sima ilə görünməkdədir. Qızın arxasında isə Paris Məryəm Ana kilsəsi və Royal Pont körpüsü görünməkdədir.

## İstinadlar
Call and Response: The Remix Album

***Call and Response: The Remix Album*** — Maroon 5 qrupunun remiks albomu. Albom Songs About Jane və It Won't Be Soon Before Long albomlardan remikslənmiş mahnılardan ibarətdir.

## Treklər
Tor körpüləri

**Tor körpü releləri** və ya qısaca **Tor körpüləri** - Torun bloklandığı ərazidə Tor Körpü Relesi (ing. *Tor Bridge Relay*) vasitəsilə şəbəkəyə daxil olmağa imkan verir. Tor Körpü Releləri (ing. *Tor Bridge Relays*) və ya sadəcə "Körpülər" (*Bridges*) elə relelərdir ki, onların Tor şəbəkəsində hamıya görünən siyahıları yoxdur. Buna görə də əgər onların sayəsində hətta müəyyən ərazidə bloklansa belə, Tor şəbəkəsinə yenidən qoşulma imkanı verir. Buna görə də bu körpülər internetdə bloklanmaya və internet senzuraya qarşı etibarlı vasitə sayılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tor Körpü Relelərinin rəsmi veb səhifəsi

## Həmçinin bax
* Tor
* İnternet senzura
* Tor Brauzer Bandl
Halden həbsxanası

**"Halden" həbsxanası** () — Norveçdə həbsxana; dünyanın "ən humanist və lüks" həbsxanası sayılır.

Norveçin paytaxtı Oslo yaxınlığında yerləşən "Halden" həbsxanası 252 məhbus üçün nəzərdə tutulmuşdur. Həbsxananın ətrafında 6 metr hündürlüyündə hasar var. Layihə  müəllifləri beton-blok inşaatından imtina edərək ağacla üzlənmiş ikimərtəbəli kərpic korpuslar tikiblər.

Bu həbsxanada hər məhbusun vanna otaqlı əlahiddə kamerası var və bu kameralar üç ulduzlu otel otaqlarına bənzəyir. Kameralarda DVD pleyerlər, internetə qoşulmuş kompüter də var. Hər 12 məhbus üçün ayrıca qonaq otağı da nəzərdə tutulub.

Həbsxana nəzarətçilərinin yarısı qadınlardır. Üstəlik, nəzarətçilərə silah verilməyib və onlar çox vaxt məhbuslarla birlikdə nahar edir, idmanla məşğul olurlar.

## Mənbə
* Ən qəddar qatil üçün ən lüks həbsxana
Your-Freedom

**Your-Freedom** (Azərbaycanca *Sizin-Azadlıq*) proqramı istifadəçilərin internetə anonim şəkildə daxil olmağını təmin edir. O, bunun üçün istifadəçilərin sorğularını əvvəlcə "Your-Freedom" serverlərindən göndərir və bu serverlərdən geri çatdırır. "Your-Freedom" veb brauzerlə işləyir, lakin onu elə nizamlamaq olur ki, kompüterdəki digər internetə daxil olan proqramlarla, məsələn SMS və ya ani mesajlaşma proqramları ilə də işləsin.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Your-Freedom proqramının veb səhifəsi

## Həmçinin bax
* İnternet senzura
Alba Madonna

**Alba Madonna** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafael əsəri 1511-cu ildə çəkmişdir. Əsər Rafael Santinin  yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir. Kardinalın portreti əsəri hal-hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarının,Vaşinqton şəhərində saxlanılır.
GPass

**GPass** (tam adı: Global Pass) – internet senzura əleyhinə proqramdır, "SOCKS" tunnellərindən istifadə etməklə internetdə məlumat əldə edərkən istifadəçilərin kimliyini qoruyur və işlədilən ərazidə adi halda bloklanmış məzmuna giriş əldə etməyə imkan yaradır. "GPass"-in quraşdırılması kifayət qədər asandır, onu sadəcə endirmək tələb olunur. GPass-ın istifadəsi pulsuzdur.

## Skype və GPass
GPass həmçinin ani mesajlaşma və İP üzərindən zəng etmə proqramı Skype-dan istifadə zamanı daha geniş tətbiq olunur. Belə ki, daim Skype-da anonimliyin təmin olunması məsələsi istifadəçilər tərəfindən müzakirə olunduğundan Skype-dan istifadə zamanı anonimliyi qorumaq üçün GPass-dan istifadə olunur.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Gpass-ın rəsmi veb-səhifəsi 

## Həmçinin bax
* Skype
* İnternet senzura
GTunnel

**GTunnel** — internet senzuradan yayınmaq üçün istifadə olunan proqram. O yerli HTTP və ya SOCKS proksilərini yaradır və bu proksidən istifadə etməklə məlumatları istifadəçilərin kompüterindən GTunnel server fermasına, sonra isə ümumi internetə göndərir. Bu o deməkdir ki, GTunnel veb sessiyaları kodlaşdırır və onu istifadəçilərin ərazisində onlayn kontentin izlənməsinin qarşısını alan filtrasiyadan yayındırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gardennetworks.org

## Həmçinin bax
* İnternet senzura
Barnett Nyuman

**Barnett Nyuman** () (29 yanvar, 1905 - 4 iyul, 1970) - Məşhur amerikan rəssam, abstrakt ekspressionizm cərəyanı və Rəngli Sahə rəssamlığının nümayəndəsi.

## Əsərləri


Fayl:Barnett Nyuman - Onement 1 (1948).jpeg|*Onement 1* (1948), Müasir İncəsənət Muzeyi ( ABŞ, Nyu-York)
Fayl:Kim qırmızıdan qorxdu Sarı və mavi (1966, Barnett Nyuman).jpg|*Kim qırmızıdan qorxdu? Sarı və mavi?* (1966)
Fayl:Alovun səsi (1967, Barnett Nyuman).jpg|*[[Alovun səsi]]* (1967), Kanada Milli Qalereyası,  Kanada, Ottava



## Həmçinin bax
* Alovun səsi
Zeytun turşusu

## Hazırlanma qaydası

Zeytun həm kal, həm də yetişmiş duzlanır. Kal zeytun dərilir (təxminən noyabr ayında) və saf-çürük edilir. Acılığı yox etmək üçün qələvi məhluluna (10 litr suya 175-200 qram natrium, ya da kalium qələvisi) qoyulur. Bu məhlulda zeytun ancaq üç günədək qala bilər. bundan sonra zeytun məhluldan çıxarılıb axar su altında yuyulur və hər gün dəyişmək şərtilə bir neçə gün təmiz suda saxlanır. Qələvinin tamam yox olmasını bilmək üçün zeytunun biri kəsilir və içinə fenolftalein (apteklərdə satılan purgen dərmanından istifadə etmək olar) sürtülür. Zeytunun içi qızarmırsa, deməli, qələvi təmizlənmişdir. Bundan sonra zeytunun üstünə duzlu su (1 litr qaynadılmış soyuq suya 50 qram duz) tökülüb turşumağa qoyulur. Turşuma vaxtı əmələ gələn qazın yaxşı çıxması üçün zeytun olan qabın qapağında deşik açılır və ora rezin borucuq keçirilir, ya da qapaqda bir neçə deşik açılır. Turşuma 15-20 gün çəkir. Bundan sonra zeytun hazır olur.

## Mənbə
* Evdarlıq, Azərbaycan dövlət nəşriyyatı. Bakı-1990. səh.242.

## Xarici keçidlər
* Zeytun turşusu
Göyərçin (kənd)

**Göyərçin kəndi** — Qаrаqоyunlu elinin kəndlərindən biri.

## Tarixi
Göyərçin kəndi Qafqaz və Zaqafqaziya diyarı idarəsinin dəyişdirilməsi haqqında 1867-ci il 9 dekabr tarixli çar fərmanı əsasında yaradılmış Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasına aid olmuşdur. 1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi daxilində mövcud olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Qazax qəzasında hərbi inqilab komitəsi yaradıldı. Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan (1920, 29 noyabr) sonra Qazax qəzası ərazisinin 44,5%-i, o cümlədən 1874-cü il inzibati bölgüsünə görə Azasu, Qaradaş, Qılınc kənd, Uzuntala, Baranin, Qalaçı, Kötikənd, Qoşqotan Külpi, Yeni Dilican, Köhnə Dilican, Karvansara, Qaraqoyunlu, Polad-Ayrım, Xaştar, Başkənd, Küləli, Mixaylovsk, Tatlıkənd, Tovuzqala kəndləri Ermənistanın tərkibində qaldı. Qazax qəzasının Azərbaycanın tərkibində qalan torpaqlarında Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy, Şamxor rayonları, Ermənistana verilmiş torpaqlarda isə Karvansara (İcevan), Çəmbərək (Krasnoselsk), Şəmşəddil, Dilican rayonları yaradıldı.

## Əhalisi
Göyərçin kəndi Qаrаqоyunlu elinin kəndlərindən biri olaraq Ermənistan SSR İcevan (Karvansara) rayonunda, rayon mərkəzindən 16&nbsp;km cənub-şərqdə azərbaycanlılar yaşamış kənddir. Azərbaycanlı əhalisi 1897-ci ildə 257, 1926-cı ildə 271, 1931-ci ildə 205, 1939-cu ildə 237 nəfər olub. 1950-ci ildə yaxınlıqdakı Salah kəndi ilə birləşdirilmişdir, əhalisi də oraya köçürülmüşdür.

Kəndin məşhur tayfaları aşağıdakılardır: Göyalılar, Məmmədalılar, Dəmirli, Abdullalı. Kənd əhalisinin əsasən Qazax, Şəmkir, Tovuz və Goranboyun Tap Qaraqoyunlu kəndi ilə qohumluq əlaqələri vardır. Güman ki, əhali həmin ərazilərlə mütəmadi gediş-gəliş əlaqələri olub.

### Görkəmli şəxsiyyətləri
*Qocayev Niftalı Mehralı oğlu — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
*Misir Mərdanov - riyaziyyatçı, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Azərbaycanın təhsil naziri

## İstinadlar
Tavuş mərzi

**Tovuz mərzi** () — Ermənistan Respublikasının 10 mərzindən biri. Ölkənin şimal-şərqində Azərbaycan və Gürcüstanla sərhəddə yerləşir. Tarixi Qazax qəzasının tərkibində olmuşdur.

Mərkəzi İcevan şəhəri olan mərz şimaldan Gürcüstan, cənubdan Geğarkunik (Göyçə mahalı), cənub-qərbdən Kotayk (Dərəçiçək mahalının ərazisi), qərbdən Loru (Dağlıq Borçalı və Pəmbək mahalı) mərzləri ilə, şərqdən isə Azərbaycan rayonları olan Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy ilə əhatələnib.

Keçmiş İcevan, Dilican, Şəmşəddin və Noyemberyan rayonlarını əhatə edir. Azərbaycanlılar yaşamış Qaraqoyunlu mahalının bir hissəsi bu ərazidə yerləşir. Qaraqoyunlu mahalının digər hissəsi isə Göyçə mahalının Krasnoselsk rayonu (indiki Çəmbərək rayonu) ərazisində yerləşir.

## Etimologiyası
1995-ci ildən sonra əraziyə, ermənilər tərəfindən tarixi saxtalaşdırmaq üçün verilmiş ad. Ərazinin əsl adı Tavus adlanmışdır. Ərazi adını həmin ərazidə yerləşən Tavus qalanın adından götürmüşdür. Qalanı əraziyə eramızın 3-cü əsrində köç edən hunlar tikmişlər. Qala qədim türkcədən tərcümədə dağ üstündə qala mənasını verir "Tau ust qala" (Tukustak-Taukustka-Tauustkala). Qala yerli əhali tərəfindən yerli ləhçədə Tauusqala (Touusqala) adlanır. Rəsmi sənədlərdə 1965-ci ilədək Tavus adlandırılmışdır (Rusça:Тауз). Sonradan yanlış olaraq Tovuz quşu adının təsiri ilə Tovuz adlandırılmışdır (Görünür ermənilərin təsiridə az olmayıb, ərazinin erməni mənbələrındə keçən adının Тузкатак(Тучкатак) ikinci hissəsini "katak" onlar quş mənasında yozurlar).
.

## Ərazisi
Tavuş marzının ərazisi əsasən dağlıq və meşəliklərdən ibarətdir. Tavuşun çox hissəsi dəniz səviyyəsindən 800–1000 metr hündürlükdə yerləşir. Tavuş həmçinin çoxlu çayları və su mənbələri ilə tanınır. Regionun ən böyük çayı Ağstafaçaydır. Bundan başqa Tavuşda çoxlu bulaqlar və göllər də var.

## Yaşayış məntəqələri
Tavuş marzının ərazisi 2,704 km²-dir. 2002-ci il siyasıya alınmasının nəticələrinə görə Tavuşun əhalisi 121.963 nəfər olub. Əhalisinin sayına görə Tavuş Ermənistan marzları arasında ən aşağı yerlərdən birini, 10-cu yeri tutur. Regionun ən böyük şəhərləri Karvansaray (regionun inzibati mərkəzi), Dilican, Barana və Tovuzqala (Berd) şəhərləridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı 

## Həmçinin bax
* Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü
Gölkənd (Qaraqoyunlu)

**Gölkənd kəndi** — Qaraqoyunlu elinin (dərəsinin) kəndlərindən biri.

## Haqqında
Gölkənd kəndi Qaraqoyunlu elinin kəndlərindən biri olaraq Ermənistan SSR-in Mixaylovka – Çəmbərək (Krasnoselo-Qırmızıkənd) rayonunda, rayon mərkəzindən 16 km şimal-qərbdə, Tərsəçay sahilində meşə ilə örtülü səfalı bir yerdə azərbaycanlılar yaşamış kənddir. Kəndin azərbaycanlı əhalisi 1831-ci ildə 357, 1886-cı ildə 2157, 1914-cü ildə 1866, 1922-ci ildə 1015, 1931-ci ildə 1279, 1959-cu ildə 1123, 1979-cu ildə 2022 nəfər olub. Gölkənd kəndindəki son azərbaycanlılar 1988-ci ildə faciəli olaylar zamanı kənddən bütünlüklə qovulmuş və orada ermənilər məskunlaşdırılmışdır. Kəndin adı 1991-ci ildə "Ayqut" olaraq dəyişdirilmişdir. Hazırda Göyçə mahalının da daxil olduğu Geğarkunik marzına daxildir.

Gölkənd Qaraqoyunlu dərəsinin ən böyük və möhtəşəm kəndlərindən biri olub. Adından da məlum olduğu kimi, bu kənd öz adını burada olan təbii göllərdən almışdır. Gölkənddə Uzungöl, Göygöl, Çatalgöl, Tağılar gölü adlı dörd göl var idi.

Qərbi Azərbaycanda "Kiçik akademiya" adını almış orta məktəb məhz Gölkənd orta məktəbi olmuşdur. Gölkənd orta məktəbinin məzunlarından iyirmidən çox elmlər doktoru, yüzdən çox elmlər namizədi fəxri ada layiq görülənlər var.

## Tarixi
Gölkənd kəndi Qafqaz və Zaqafqaziya diyarı idarəsinin dəyişdirilməsi haqqında 1867-ci il 9 dekabr tarixli çar fərmanı əsasında yaradılmış Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasına aid olmuşdur. 1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi daxilində mövcud olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Qazax qəzasında hərbi inqilab komitəsi yaradıldı. Ermənistanda Sovet hökuməti qurulduqdan (1920, 29 noyabr) sonra Qazax qəzası ərazisinin 44,5%-i, o cümlədən 1874-cü il inzibati bölgüsünə görə Azasu, Qaradaş, Qılınc kənd, Uzuntala, Baranin, Qalaçı, Kötikənd, Qoşqotan Külpi, Yeni Dilican, Köhnə Dilican, Karvansara, Qaraqoyunlu, Polad-Ayrım, Xaştar, Başkənd, Küləli, Mixaylovsk, Tatlıkənd, Tovuzqala kəndləri Ermənistanın tərkibində qaldı. Qazax qəzasının Azərbaycanın tərkibində qalan torpaqlarında Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy, Şəmkir rayonları, Ermənistana verilmiş torpaqlarda isə Karvansara (İcevan), Çəmbərək (Krasnoselo), Şəmşəddil, Dilican rayonları yaradıldı.

Elektrik işığı ilə ən tez təmin olan kənd Çaykənd və Gölkənd olmuşdur. 1951–1953-cü illərdə həmin kəndlərdə tikilmiş xırda su-elektrik stansiyası vasitəsilə evlərə elektrik işığı verilmişdi.

Qaraqoyunlu dərəsində ən böyük kənd Gölkənd olmuşdur.

## Əhalisi
23 fevral 1988-ci ildə ermənilər Dilicanda Gölkənddən olan bir neçə nəfər azərbaycanlını döyüb və yaraladılar.

## İstinadlar
Parnas (freska)

**Parnas** () —İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri.Rafel əsəri 1511-cu ildə çəkmişdir.Əsər Rafael Santinin  yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir.Parnas əsəri hal-hazırda Vatikanda saxlanılır.

## Əsərin tarixi

## Fraqmentlər

Fayl:Raffael 073.jpg|Statius, Taliya, Klio, Evterpa və Calliope
Fayl:Raffael 074.jpg|Erato, Ludovico Ariosto və Giovanni Boccaccio
Fayl:Raffael 075.jpg|Dante Aligyeri, Homer və Vergili
Fayl:Raffael 076.jpg|Sappho
Fayl:Raffael 077.jpg|Terpsixora
Fayl:Raphaël - Le Parnasse (détail Apollon).jpg|Apollo
Flavio Emanuel Lopez

**Flavio Emanuel Lopez Paixão** () — Portuqaliya futbolçusu, hücumçu-yarımmüdafiəçi. Lopez 2011-ci ilin avqust ayında Təbrizin Traktor Sazi klubuna qoşulmuşdur. O Tirəxtura gələndən öncə Şotlandiyanın Həmilton Akademikal futbol klubunda oynamışdır.
Flavio Lopez Traktor Sazi klubunda uçun oynadığı birinci rəsmi oyunda klubun tarixində ən önəmli qolu vurmuşdur. 9 sentyabr 2011-ci ildə Flavionun qolu ilə Traktor Sazi Tehranda İstiqlal klubunu 2–3 hesabı ilə məğlub edib və ilk dövrədə birinci sıraya yüksəldi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Flavio Paixão (90minut.pl)
* Flavio Paixão (transfermarkt.co.uk)
Polad Ayrım

**Polad** (Polad Ayrım, 1991-ci ildən *XAÇARDZAN*) - azərbaycanlılar yaşamış kənd.

## Haqqında

Ermənistan SSR-in İcevan (Karvansara) rayonunda, Polad çayının mənbəyi yaxınlığında, rayon mərkəzindən 18&nbsp;km cənub-qərbdə azərbaycanlılar yaşamış kənd.

Azərbaycanlı əhalisi 1905-ci ildə 567, 1914-cü ildə 381, 1931-ci ildə 452 nəfər olub. 1988-ci ildə faciəli olaylar zamanı azərbaycanlılar kənddən bütünlüklə qovulmuşlar.

Kənd əhalisinin soyu Türk kökənli Ayrımlardan gəlməkdədir.

## Tarixi

Polad kəndi Qafqaz və Zaqafqaziya diyarı idarəsinin dəyişdirilməsi haqqında 1867-ci il 9 dekabr tarixli çar fərmanı əsasında yaradılmış Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasına aid olmuşdur.Kənd Quşçu Ayrım kəndindən köçüb gələnlər tərəfindən salınmışdır. 1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi daxilində mövcud olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Qazax qəzasında hərbi inqilab komitəsi yaradıldı. Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan (1920, 29 noyabr) sonra Qazax qəzası ərazisinin 44,5%-i, o cümlədən 1874-cü il inzibati bölgüsünə görə Azasu, Qaradaş, Qılınc kənd, Uzuntala, Baranin, Qalaçı, Kötikənd, Qoşqotan Külpi, Yeni Dilican, Köhnə Dilican, Karvansara, Qaraqoyunlu, Polad-Ayrım, Xaştar, Başkənd, Küləli, Mixaylovsk, Tatlıkənd, Tovuzqala kəndləri Ermənistanın tərkibində qaldı. Qazax qəzasının Azərbaycanın tərkibində qalan torpaqlarında Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy, Şamxor rayonları, Ermənistana verilmiş torpaqlarda isə Karvansara (İcevan), Çəmbərək (Krasnoselsk), Şəmşəddil, Dilican rayonları yaradıldı.

## Görkəmli şəxsiyyətləri

*Müsrəddin Tağıyev - Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi (1998), müəllim.

## İstinadlar
Nikkolini-Cauper Madonna

** Nikkolini-Cauper Madonna** () —İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafel əsəri 1508-ci ildə çəkmişdir. Əsər Rafael Santinin yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir. Nikkolini-Cauper Madonna əsəri hal-hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarının,Vaşinqton şəhərində saxlanılır. Əsərin digər adı **Böyük Cauper Madonnası** hesab olunur.

## İstinadlar