İslam İbrahimov (sənətşünas)

**İslam İbrahimov** (tam adı: **İslam İsmayıl oğlu İbrahimov**; ) — Azərbaycan sənətşünası, ədəbiyyatşünası, tənqidçisi, estetiki, tərcüməçisi, dramaturqu və pedaqoqu.

## Həyatı və fəaliyyəti
*İslam İbrahimov* 1922-ci il dekabrın 25-də Tiflis şəhərində anadan olub. Uşaq yaşlarında valideynlərini itirən İslam əvvəlcə Şəkər nənənin himayəsində, daha sonra isə Bakıda böyük qardaşı Əjdərin (sonralar Əməkdar hüquqşünas Əjdər İbrahimovun) yanında boya-başa çatıb.

Orta təhsil aldıqdan sonra 1939-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olub və 1944-cü ildə təhsilini başa vurub. Həmin il "Kommunist" qəzetində tərcüməçi kimi fəaliyyətə başlayıb.

1945-ci ilin sonlarında işdən azad edilərək Moskvaya göndərilib və burada SSRİ Komissarlar Sovetində Azərbaycan nəşri şöbəsinin redaktoru təyin edilib.

1949–1953-cü illərdə A. V. Lunaçarski adına Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunun aspiranturasının fəlsəfə-estetika şöbəsində təhsil alıb. Bir müddət Moskvada "Literaturnaya qazeta"da Azərbaycan üzrə müxbir işləyib və Azərbaycana qayıdıb.

Azərbaycana qayıtdıqdan sonra aşağıdakı vəzifələrdə çalışıb:

* Bakı kinostudiyasında ssenari şöbəsinin böyük redaktoru (1955–1958)
* Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında dramaturgiya üzrə məsləhətçi (1958–1959)
* "Azərbaycan" jurnalında tənqid şöbəsinin müdiri (1959–1965)

1961-ci ildə Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Moskvada keçirilən Şərqşünasların XXV beynəlxalq konqresində iştirak edib.

1965-ci ildən ömrünün sonuna qədər M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda pedaqoji fəaliyyət göstərib.

1954-cü ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olub.

## Yaradıcılığı
İlk yazıları 1944-cü ildə çap olunub. 1950-ci ildən etibarən dövri mətbuatda elmi-nəzəri və tənqidi yazılarla müntəzəm çıxış edib. Bu məqalələrin bir qismi **"Əsr və sənətkar"** (1966) kitabında toplanıb.

İ. İbrahimov tənqidçiliklə yanaşı, bədii yaradıcılıqla da məşğul olub. O;

* *"Bakının bir günü"* *(1967)* sənədli filminin ssenarisini
* C. Cabbarlı adına Kirovabad (indiki Gəncə) Dövlət Dram Teatrında səhnəyə qoyulmuş *"Anaların divanı"* *(1968)* faciəsini
* *"İşıqlı gecələr" ("İliç Buxtası", 1969)* kinossenarisini
* Azərbaycan radiosunda səsləndirilmiş *"İnsanlar – köçəri quşlar" (1970)* pyesini
* *"O, belə məğrur idi" (1974)* kinossenarisini
* *"Həftənin altıncı günü" (1974*) və *"Tələbələr" (1978)* pyeslərini
* Cəlil Məmmədquluzadənin hekayələri əsasında işlədiyi *"Quzu"* *(1985)* pyesini yazıb.

Tərcüməçi kimi Mark Tvenin hekayələrini, Cek Londonun *"Martin İden",* Səbahəddin Alinin *"Asfalt yol",* Mixail Bubennovun *"Ağcaqayın",* Layoş Meşterhazinin *"Prometey müəmması"* romanlarını, Tennessi Uilyamsın *"Şüşə heyvanxana"* pyesini, *"Hindistan və Pakistan"* hekayələrini, Çingiz Aytmatovun *"Qırmızı yaylıqlı qovağım mənim"* povestini, Vladimir Razumnının *"Həyatın estetikası"* kitabını və başqa əsərləri rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edib.

Bundan başqa, Məmməd Cəfər Cəfərovun *"Hüseyin Cavid"* monoqrafiyasını Azərbaycan dilindən rus dilinə, Nazim Hikmətin bir neçə pyesini isə türk dilindən rus və Azərbaycan dillərinə tərcümə edib.

## Əsərləri

### Kitabları
* *Əsr və sənətkar* (kitab). Bakı, Azərnəşr, 1966, səh. 188.
* *Marksist-Leninçi estetikanın əsasları* (5, 6, 7, 8, 9 – VI fəsil, səh. 190–225). Bakı, Maarif, 1979, 320 səh. (Həmmüəllif).

### Bədii əsərləri
* *Bakının bir günü* (1966) – "Bakı haqqında 10 dəqiqə" adı ilə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor Yalçın Əfəndiyev tərəfindən çəkilmiş sənədli filmin ssenarisi, həmmüəllif Nataliya Şneyer.
* *Anaların divanı* (3 pərdə, 9 şəkilli faciə, 1968) – Gəncə Dövlət Dram Teatrında rejissor Vaqif Şərifovun quruluşunda səhnəyə qoyulub, ilk tamaşası 11 oktyabrda oynanılıb. *Azərbaycan*, 1968, № 3, səh. 15–55.
* *İşıqlı gecələr* ("İliç Buxtası", kinossenari, 1969).
* *İnsanlar – köçəri quşlar* (pyes, 1970, Azərbaycan radiosunda radiotamaşa kimi hazırlanıb).
* *O, belə məğrur idi* (kinossenari, 1974).
* *Həftənin altıncı günü* (pyes, 1974).
* *Tələbələr* (pyes, 1978).
* *Quzu* (C. Məmmədquluzadənin hekayələri əsasında pyes, 1985).

### Tərcümələri
* *Назим Хикмет. Стихи*. Moskva, Гослитиздат, 1951 (tərcüməçi, tərtibçi və ön sözün müəlliflərindən biri).
* *Səbahəddin Əli. Asfalt yol* (roman). Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1951.
* *Mark Tvenin hekayələri*. Bakı, Azərnəşr, 1953.
* *Hindistan və Pakistan hekayələri*. Bakı, Azərnəşr, 1955 (tərcüməçilərdən biri).
* *Bubennov Mixail. Ağcaqayın* (roman). Bakı, Azərnəşr, 1956.
* *Nazim Hikmət. Şöhrət və ya unudulan adam* (pyes). *Azərbaycan* jurnal, 1961, № 11, səh. 26–53.
* *Cek London. Martin İden* (roman). Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1962.
* *Aytmatov Ç. Qırmızı yaylıqlı qovağım mənim* (povest). Bakı, Azərnəşr, 1962.
* *Nazim Hikmət. Əsərləri* (2 cilddə), II cild. Bakı, Azərnəşr, 1963 (tərcüməçilərdən biri).
* *Meşterhazi Layoş. Prometey müəmması* (roman). Bakı, Yazıçı, 1984.
* *Məmməd Cəfər. Hüseyn Cavid* (monoqrafiya). Bakı, Elm, 1982.
* *Razumnı Vladimir. Estetika və həyat* (monoqrafiya). Bakı, Gənclik, 1967.
* *Cəfərli T. Marksist-Leninçi etikanın əsas məsələləri* (dərslik). Bakı, Azərnəşr, 1970.
* *Uilyams Tennessi. Şüşə heyvanxana* (pyes). 1985-ci ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında Bəhram Osmanovun quruluşunda tamaşaya qoyulub.

### Haqqında yazılanlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mənbə

### İstinadlar

### Xarici keçidlər
# 
# 
#