Hapi (Nil tanrısı)

**Hapi (Nil tanrısı)** — Hapi qədim Misir dinində Nil çayının illik daşqınlarının tanrısı idi. Daşqın nəticəsində çayın sahillərində misirlilərə məhsul yetişdirmək imkanı verən zəngin lil (münbit torpaq) əmələ gəlib. Hapi misirlilər arasında geniş qeyd olunurdu. Hapinin bəzi titulları "Balıqların və Bataqlıq quşlarının Rəbbi" və "Bitki gətirən çayın Rəbbi" idi. Hapi adətən böyük qarnı və böyük sallanan sinəsi olan, bel paltarı geyən və təntənəli saxta saqqallı androqin fiqur kimi təsvir edilir.
 
## Mifologiya
Nil çayının illik daşqını bəzən Hapinin gəlişi adlanırdı. Bu daşqın başqa bir səhra ərazisində münbit torpaq təmin etdiyi üçün Hapi məhsuldarlığı simvollaşdırdı. Zəngin və qidalı məhsul gətirdiyi deyildiyi üçün böyük qadın döşləri var idi. Bərəkətli təbiətinə görə o, bəzən “tanrıların atası”  hesab olunurdu və kosmosun, dünyanın və ya kainatın tarazlığını qorumağa kömək edən qayğıkeş ata hesab olunurdu. Onun Asvan yaxınlığında Nil çayının ehtimal olunan mənbəyində bir mağarada yaşadığına inanılırdı. Hapi kultu əsasən Elefantin adlı Birinci Kataraktada yerləşirdi. Onun kahinləri illik daşqın üçün lazım olan sabit axını təmin etmək üçün ayinlərdə iştirak edirdilər. Elefantində daşqın səviyyəsini proqnozlaşdırmaq üçün ölçmə aləti olan rəsmi nilometrə diqqətlə nəzarət edilirdi və kahinlər onun nəzarətində dərindən maraqlanırdılar.
Hapi Nil çayının özünün deyil, daşqın tanrısının tanrısı hesab olunurdu. O, həmçinin "Geb dostu", yerin Misir tanrısı və "Neper ağası", taxıl tanrısı hesab olunurdu.

## İkonoqrafiya
Hapi kişi olmasına və yalançı saqqal saxlamasına baxmayaraq, o, Nil çayının məhsuldarlığını simvolizə edən sarkma sinəsi və böyük qarnı ilə təsvir edilmişdir. Ona adətən suyu simvolizə edən mavi və ya yaşıl dəridə verilirdi. Digər atributlar təsvirlərin mövcud olduğu Misir bölgəsindən asılı olaraq dəyişirdi. Aşağı Misirdə papirus bitkiləri ilə bəzədilib, bölgədə mövcud olan qurbağalar və onun simvolları ilə müşayiət olunurdu. Yuxarı Misirdə Nil çayında daha çox rast gəlinən lotus və timsahlar olduğu halda, bunlar bölgənin və Hapi ilə əlaqəli olanların simvolları idi. Hapi tez-tez yemək təklifləri daşıyan və ya amforadan su tökən təsvir edilmişdir, həm də çox nadir hallarda begemot kimi təsvir edilmişdir. On doqquzuncu sülalə dövründə Hapi tez-tez hər biri Yuxarı və Aşağı Misiri təmsil edən iki bitkinin uzun gövdəsini tutan və bir-birinə bağlayan, ölkənin iki yarısını simvolik olaraq "birlik" mənasını verən bir heroqlif ətrafında birləşdirən bir cüt fiqur kimi təsvir edilmişdir. Bu simvolik təsvir çox vaxt fironun oturmuş heykəllərinin altında həkk olunurdu. Misir tarixçisi Əl-Məqrizi (1364-1442) özünün “Əl-Hütat əl-Maqrisiya” (“Macrisian planları”) əsərində canlı bakirə qızların hər il “Nil gəlinləri” (“El-Nilin oyanışı”) kimi qurban verildiyini bildirir. ) və bu, tarixən gec qəbul edilib.  , lakin bu iddia Bassam Əl-Şamma kimi bəzi misirşünaslar tərəfindən mübahisələndirilir.

## Qalereya

File:Upper part of a statue of the Nile God Hapi, granite. From Faiyum, Egypt, 12th Dynasty, c. 1800 BCE. Neues Museum.jpg|Nil Tanrısı Hapi heykəlinin yuxarı hissəsi. Faiyumdan, Misir, 12-ci sülalə, c. 1800-cü il. Neues Muzeyi, Berlin
File:Limestone slab showing the Nile flood god Hapy. 12th Dynasty. From the foundations of the temple of Thutmose III, Koptos, Egypt. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|Nil Tanrısı Hapini göstərən əhəngdaşı lövhəsi. 12-ci sülalə. Misir, Koptosda III Tutmos məbədinin təməlindən. Petrie Misir Arxeologiya Muzeyi, London
File:5 EGP reverse.jpg|Hapi is featured on the Egyptian pound|£E5 notu.
File:Hapy tying.svg|Hapi, shown as an iconographic pair of genii symbolically tying together Upper Egypt|yuxarı və aşağı Misir


## İstinadlar

## Xarici keçidlər