open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hari Mata Hari

**Hari Mata Hari** — 1985-ci ildə Sarayevoda yaradılmış Bosniya pop-rok qrupu. Qrup 2006 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Lejla" mahnısı ilə iştirak etmiş və 3-cü yeri tutmuşdur. Bu nəticə Bosniya və Herseqovinanın bu günə qədər bu müsabiqədəki ən yaxşı nəticəsidir.

## Albomlar
*1984 – Zlatne kočije - Hari Vareşanoviçin solo albomu
*1985 – Skini haljinu
*1985 – U tvojoj kosi
*1986 – Ne bi te odbranila ni cijela Jugoslavija
*1988 – Ja te volim najviše na svijetu
*1989 – Volio bi' da te ne volim
*1990 – Strah me da te volim
*1991 – Rođena si samo za mene
*1994 – Ostaj mi zbogom ljubavi
*1998 – Ja nemam snage da te ne volim
*2001 – Baš ti lijepo stoje suze
*2002 – Ružmarin
*2004 – Zakon jačega
*2009 – Sreća
*2016 – Ćilim
Egey regionu

## Ərazisi
* İzmir ili
* Manisa ili
* Kütahya ili
* Uşak ili
* Afyonkarahisar ili
* Aydın ili
* Dənizli ili
* Muğla ili

## İstinadlar
Cənub-şərqi Anadolu regionu

## Şəhərlər

* Adıyaman ili 
* Batman ili 
* Diyarbakır ili 
* Qaziantep ili 
* Kilis ili 
* Mardin ili 
* Şanlıurfa ili 
* Siirt ili 
* Şırnak ili

## Ziyarət yerləri


Rumkale Gaziantep boats.jpg|Rumkale, Qaziantep
Göbeklitepe Building C 5325.jpg|Göbekli Təpə, Şanlıurfa
00 1376 Nemrut Dağı - Provinz Adiyaman, Türkei.jpg|Nəmrud dağı, Adıyaman


## Üstəlik
Cənub qütbü

**Cənub qütbü** — Yer kürəsinin ən cənub nöqtəsidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Şimal qütbü
*Amundsenin Cənub qütbünə ekspedisiyası
Aralıq dənizi regionu

**Aralıq dənizi regionu** () – Türkiyənin yeddi coğrafi regionundan biri. Anadolunun cənubunda Aralıq Dənizi sahili boyu uzanır. Eni 120–180&nbsp;km arasında dəyişir. Qərb və şimal qərbində Egey Dənizi Bölgəsi, şimalında Daxili Anadolu Bölgəsi, şərqində Cənub-şərqi Anadolu Bölgəsi, cənubunda isə Aralıq Dənizi yerləşir. Cənub-şərqdən Suriya ilə qonşudur. Türkiyənin başqa bölgələrində olduğu kimi Aralıq Dənizi Bölgəsində də region sərhədləri ilə idarəetmə orqanları olan rayonların sərhədləri tamam olaraq üst-üstə düşmür.

## Ümumi məlumat
### Ənlər
*Karstik Ərazinin ən yaygın olduğu bölgə.
*Gölün ən çox olduğu bölgə.
*Bananın yetişdirildiyi **tək** bölgə.

### Bölümlər
Antalya Bölümü(Teke Yöresi, Göller Yöresi, Antalya Yöresi)
Adana Bölümü(Çukurova-Toroslar Yöresi, Taşeli-Mut Yöresi, Hatay-Kahramanmaraş Yöresi)

## Coğrafiya
Ən yüksək dağ : Demirkazık Təpəsi (3756m)

### Axar sular:
Seyhan, Ceyhan, Asi çayı, Göksu, Manavgat, Aksu, Köprüçayı, Dalaman Çayı, Eşen

## Bölgə vilayətləri

* Adana ili 
* Afyonkarahisar ilinin Başmakçı, Dinar və Dazkırı ilçeleri 
* Antalya ili
* Burdur ili 
* Dənizli ilinin Acıpayam, Çameli, Bozkurt, Beyağaç ilçələri
* Hatay ili
* Osmaniyə ili
* İsparta ili 
* Mersin ili
* Kilis ili 
* Qəhrəmanmaraş ili; (Afşin və Elbistan ilçələri hariç) 
* Karaman ili'nin mərkəz ilçə və Ayrancı ilçələrinin bazı bölmələri
* Konya ilinin Halkapınar, Yalıhüyük, Seydişehir, Derebucak, Başyayla, Sarıveliler və Ermenek ilçələri 
* Muğla ilinın Ortaca ilçesi
Rza Darablı

**Rza Darablı** (orijinal adı: *Rza Nəcəfəli (Nəcəfqulu) oğlu Hüseynov*; 1883 – 23 mart 1942) — Azərbaycan aktyoru, rejissor, Azərbaycan SSR-in əməkdar artisti (1933).

## Həyatı
Rza Darablı 1883-cü ildə Bakıda doğulub. Əvvəlcə mədrəsədə, sonra türk-rus məktəbində təhsil alıb. Savadını ölkə xaricində ali məktəbdə davam etdirməyə çalışıb, lakin buna nail ola bilməyib. Mədəniyyətin müxtəlif sahələrinə maraq göstərib. 1911-ci ildən ara-sıra "Nicat" mədəni-maarif cəmiyyətinin truppasında epizodik, sözsüz surətlər oynayıb, üç il sonra isə müntəzəm şəkildə teatr tamaşalarında iştirak edib. Azərbaycanın ilk parodiyaçı aktyorlarından sayılır.

Rza Darablı "Nicat", "Səfa", "Zülfüqar bəy və Üzeyir bəy Hacıbəyov qardaşlarının müdiriyyəti" truppalarında dram, faciə, komediya, opera və operetta tamaşalarında maraqlı rollar oynayıb. Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Şah Abbas və Xurşid Banu" operasındakı Məstavər obrazının ifaçısı olub. 1919-cü ildən bugünkü Milli Dram Teatrının truppasında aparıcı aktyorlardan biri kimi çıxışlar edib. 1925–1928-ci illərdə Moskvada Mərkəzi Teatr Sənəti Texnikumunda təhsil alıb və yenidən doğma kollektivə qayıdıb.

Komediya və dram aktyoru Rza Darablının yaradıcılığını iki dövrə ayırmaq olar: 1919-cu ilə qədərki dövr və ondan sonrakı illərdəki fəaliyyəti.

Birinci dövrdəki əsas rolları: Vəli, Hambal ("Arşın mal alan" və "Məşədi İbad", Üzeyir bəy Hacıbəyov), Qacar, Həmzə bəy, İblis ("Ağa Məhəmməd şah Qacar", "Dağılan tifaq" və "Pəri cadu", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Məşədi Oruc və Şeyx Nəsrulla ("Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə), Şamdan bəy, Şah Təhmasib ("Dilin bəlası" və "Nadir şah", Nəriman Nərimanov), Tofiq bəy, Mustafa paşa, Haris ("Bakı müharibəsi", "Ədirnə fəthi" və "Trablis müharibəsi", Cəfər Cabbarlı), İsmayıl bəy və İbrahim ("Keçmişdə qaçaqlar", Nəcəf bəy Vəzirov).

Teatr dövlət statusu alandan sonra Rza Darablı daha uğurla Ənvər bəy, Belokurov, Yanardağ, İbad ("Yulduz, yaxud Trablis müharibəsi", "Yaşar", "Od gəlini" və "Almaz", Cəfər Cabbarlı), İbn Yəmin və İblis, Şeyx Sənan, Knyaz ("İblis", "Şeyx Sənan" və "Knyaz", Hüseyn Cavid), Qəhtan ("Dəmirçi Gavə", Şəmsəddin Sami), Mixail Petroviç ("Qaçaq Kərəm", Vano Mçedaşvili), Əlimərdan ("Eşq və intiqam", Süleyman Sani Axundov), Arsini ("Nei qülləsinin sirri", Aleksandr Düma), Dərviş Abbas ("Molla İbrahimxəlil kimyagər", Mirzə Fətəli Axundzadə), Ursus ("Gülən adam", Viktor Hüqo), Şpigelberq ("Qaçaqlar", Fridrix Şiller), Qapral Barbaru ("İntervensiya", Lev Slavin), Mironov ("Özgə uşağı", Vasili Şkvarkin), Usta Bəhlul ("Şahnamə", Canan), Məhkəmə sədri ("Dubrovski", Aleksandr Puşkin), Molla Ağabala ("Toy", Sabit Rəhman) rollarını ifa edib.

1940-cı il oktyabrın 24-də Pyer Bomarşenin "Fiqaronun toyu" komediyasında oynadığı Antonio rolu Rza Darablının teatrda son səhnə obrazıdır.

Səhnə fəaliyyəti ilə yanaşı, Bakı Teatr Məktəbində dərs deyib, filmlərə çəkilib.

Rza Darablı 23 mart 1942-ci ildə Bakıda vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Qız qalası əfsanəsi (film, 1923) (tammetrajlı bədii film) — rol: Əyan
# Kəndlilər (film, 1939)
# Səbuhi (film, 1941)
# Sovqat (film, 1942)

## Xarici keçidlər
Anna Qurbanova

**Anna Qurbanova** () — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Anna Qurbanova Azərbaycanı 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. 2003-cü ildə Budapeşt şəhərində (Macarıstan) baş tutan Dünya Çempionatının nəticələrinə əsasən əslində Dinarə Gimatova olimpiya lisenziyasına sahib olsa da, avqustda Patras şəhərində (Yunanıstan) təlim-məşq toplanışları zamanı Dinarə Gimatovanın ayağı burxuldu və yığmanın məşqçiləri onu 17 yaşlı Anna Qurbanova ilə əvəzlədi.

Anna Qurbanova Afina Olimpiadasında avqustun 26-da mübarizə apardı. Anna Qurbanova təsnifat mərhələsinin birinci günündə halqa ilə proqramda 22.775 bal, top ilə proqramda isə 23.525 bal topladı. Təsnifat mərhələsinin birinci günündən sonra Anna Qurbanova 46.300 balla 14-cü pillədə qərarlaşdı. Təsnifat mərhələsinin növbəti günündə Anna Qurbanova gürzlərlə proqramda 22.800 bal, iplə proqramda isə 23.200 bal topladı. Ümumi nəticədə Anna Qurbanova turniri 92.300 balla 24 gimnast sırasında 14-cü pillədə başa vurdu.

Karyerası ərzində Anna Qurbanova birinci uğurlarına isə 2007-ci ildə imza atdı. Həmin ilin iyununda Azərbaycanda baş tutan Avropa Çempionatında Aliyə Qarayeva, Anna Qurbanova və Dinarə Gimatovadan ibarət Azərbaycan yığması turnirinin nəticələrinə əsasən bürünc medalların sahibi oldu. Sentyabrda isə Aliyə Qarayeva, Anna Qurbanova və Dinarə Gimatovadan ibarət Azərbaycan yığması bu səfər Yunanıstanın Patras şəhərində baş tutan Dünya Çempionatının bürünc medallarına sahib oldu. Həmin Dünya Çempionatını Anna Qurbanova 15-ci pillədə başa vurdu. Bu nəticələrə əsasən Anna Qurbanova olimpiya lisenziyası üçün tələb olunan pillədə qərarlaşsa da, bir Milli Olimpiya Komitəsini olimpiada da ancaq 2 idmançı təmsil edə bilərdi. Belə olan halda 6-cı pillənin sahibi Aliyə Qarayeva və 14-cü pillənin sahibi Dinarə Gimatova olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

2008-ci ildə olimpiadada çıxış eləməyən Anna Qurbanova 2009-cu ildə Avropa və Dünya Çempionatlarında növbəti uğurlarına imza atdı. Mayda Azərbaycanda baş tutan Avropa Çempionatında Aliyə Qarayeva, Anna Qurbanova və Zeynəb Cavadlıdan ibarət Azərbaycan yığması turnirin gümüş medallarına sahib oldu. Fərdi turnirlərdə isə Anna Qurbanova topla proqramda 27.850 bal topladı və Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vurdu. Sentyabrda Yaponiyanın İse şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında Aliyə Qarayeva, Anna Qurbanova və Zeynəb Cavadlıdan ibarət Azərbaycan yığması növbəti dəfə Dünya Çempionatını bürünc medalla başa vurdu.

Karyerası ərzində bir sıra beynəlxalq turnirlərdə də medallara sahib olan Anna Qurbanova 2010-cu ilin sentyabrında Rusiyada baş tutan Dünya Çempionatında Aliyə Qarayeva və Samirə Mustafayevanın da olduğu Azərbaycan yığması ilə birgə turniri bürünc medalla başa vurdu. Ardıcıl üç Dünya Çempionatında bürünc medala sahib olan Anna Qurbanova 2011-ci ildə 25 yaşında idmanla vidalaşdı.

## İstinadlar
Havay adaları

**Havay adaları** (, həmçinin **Sendviç adaları** adı ilə tanınır) – 24 adadan və atolldan, eyni zamanda Sakit okeanın şimalında (19°-29° şimal enliklərində) yerləşən çox sayda xırda adalardan ibarət arxipelaq. Vulkanik mənşəlidir. Arxipelaq öz adını ən böyük adası olan Havayinin adından almışdır.

Adaların böyük hissəsi ABŞ-nin 50-ci ştatını təşkil edir. Paytaxtı Honolulu şəhəridir. Honolulu həmçinin adanın ən böyük şəhəridir. Adalar 3600&nbsp;km məsafəni əhatə edir. Adalar tropik siklonun təsiri altındadır və may ayından oktyabradək daha çox yağıntı müşahidə olunur. Amma günəşli saatlar bu yağışları hiss etdirmir. Ada dünyanın ən küləkli yerlərindən biri sayılsa da, havanın temperaturu yayda +24–31, qışda isə +18–21 dərəcə arası dəyişir. Adada pul vahidi ABŞ dollarıdır.

## Turizm
Havay adalarının saysız-hesabsız çimərliklərində dincəlmək, günəşdə qaralmaq olar. Adalarda dincələnlərin istirahətini rəngarəng etmək üçün pullu çimərliklər də fəaliyyət göstərir. Havay adalarının ən yaxşı çimərlikləri Oahu adasında yerləşən Hannauma Bay Beach, Lanikai Beach, Kailua Beach Park, Maui adasında isə Kapalua Bay Beach, Kaanapali Beach, Kauaidə Poipu Beach və Böyük adada Hapuna və Mauna Kea Beach-dir. Tətil müddətində serfinqlə məşğul olmaq istəyənlərə xüsusi dərslər keçilir. Havay, Kauai, Lanai, Maui, Molokay, Oahu adalarında il ərzində 50 milyon turist dincəlir. Adalarda rəsmi dil ingilis dilidir. Amma məişət dili olaraq yerli əhali daha çox havay dilindən istifadə edir. Dünyanın ən böyük istirahət mərkəzlərindən biri sayılan bu adalarda turistlərin daha çox diqqətini çəkən 4169 m hündürlüyü olan aktiv Mauna-Loa və Kilauea 1247 m vulkanlarıdır.

## Mənbə
* Zamanın dayandığı yer
Hacıməmməd Qafqazlı

**Hacıməmməd Ələkbər oğlu Quliyev (Qafqazlı)** () — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).

## Həyatı
1898-ci ildə Lənkəranda şair ailəsində doğulan Hacıməmməd Qafqazlı əvvəlcə mollaxanada oxuyub, 9 yaşından isə 7-ci rus-müsəlman məktəbində təhsilini davam etdirib. 14 yaşından Orucov qardaşlarının mətbəəsində mürəttib kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Sənətə, teatra olan hədsiz marağı həmin dövrdə Seyid Hüseyn, Nəriman Nərimanov və bir sıra tanınmış maarifçilərlə, ziyalılarla yaxından tanışlığına səbəb olub. Məhz bu maraqla 1920-ci ildə Maştağada ilk fəhlə-kəndli klubu yaradıb və klubun nəzdində dram dərnəyi təşkil edib. Burada Azərbaycan dramaturqlarının əsərlərini tamaşaya qoyaraq, rejissor kimi fəaliyyət göstərib. İstedadını görən Abbas Mirzə Şərifzadə təkidlə onu Milli Dram Teatrına dəvət edib. Dəvəti qəbul edən aktyor o vaxtdan ömrünün sonuna qədər bu teatrda çalışıb. İlk rolu isə Hüseyn Cavidin "Uçurum" pyesində olub. Bundan sonra teatrın səhnəsində 200-dən artıq müxtəlif səpkili obrazlar yaradıb, teatr sahəsindəki xidmətlərinə görə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" (1943) fəxri adına layiq görülüb.

H. Qafqazlı teatrda çalışmaqla bərabər "Fətəli xan", "Bir məhəllədən iki nəfər", "Yeddi oğul istərəm…", "Şərikli çörək" və s. filmlərdə çəkilib. Aktyorun son ekran işi "Mosfilm"in istehsal etdiyi "Tehran-43" filmi olub. Teatr aləminə gəldiyi gündən H. Qafqazlı dramaturq Cəfər Cabbarlı ilə yaxın dost olub.

Hacıməmməd Qafqazlı 1982-ci ilin sentyabrında 84 yaşında vəfat edib.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 17 iyun 1943
* "Əmək igidliyinə görə" medalı — 22 iyul 1949

## Filmoqrafiya
* Arşın mal alan (film, 1965)
* Bir məhəllədən iki nəfər (film, 1957)
* Bir nömrəli… (film, 1980)
* Biri vardı, biri yoxdu... (film, 1967)
* Bismillah (film, 1925)
* Fətəli xan (film, 1947)
* Xoşbəxtlik qayğıları (film, 1976)
* Kölgələr sürünür (film, 1958)
* Qanun naminə (film, 1968)
* Qəribə adam (film, 1979)
* Qız qalası əfsanəsi (film, 1923) (tammetrajlı bədii film)
* Qızmar günəş altında (film, 1957)
* Səbuhi (film, 1941)
* Şərikli çörək (film, 1969)
* Torpaq. Dəniz. Od. Səma (film, 1967)
* Yeddi oğul istərəm... (film, 1970)

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 51.
Sofiya Jozeffi

**Sofiya Jozeffi** (; tam adı Sofiya Lvovna Lipkina (); 1906, Klintsı-1997, Hyuston, ABŞ) — Sovet sirk və kino aktrisası.

## Həyatı
Sofiya Jozeffi sirk artistləri ailəsində doğulmuşdur. Uşaq yaşlarından ailəsi ilə birgə sirk şoularında iştirak etmişdir. 1923-1934-cü illərdə Azərbaycan SSR və Gürcüstan SSR-də 10-a qədər filmə çəkilmişdir. Bunlardan ən məşhurları "Qız qalası əfsanəsi" və "Savur-məzar" filmləridir.

1930-cu illərin əvvəllərində Sofiya Lipkina-Jozeffi onu filmlərə çəkən rejissor Vaxnyanski ilə ailə həyatı qurmuşdur. 1992-ci ildə qızı ilə birlikdə ABŞ-yə mühacirət etmişdir.

Sonrakı aktrisalıq fəaliyyəti haqqında heç bir məlumat yoxdur.

1997-ci ildə dünyasını dəyişmiş, Texasdakı Hyuston şəhərində dəfn edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Qız qalası əfsanəsi (film, 1923) (tammetrajlı bədii film) — Cəvahir və Gülnar

## Mənbə
* София Жозеффи
Kiril qrafikası

**Kiril qrafikası**, köhnə mənbələrdə **Kirill** () — bir çox dillərin əlifbalarının qrafiki təsviri.

Kiril əlifbası aşağıdakı slavyan dillərində istifadə olunur:
*belarus dili
*bolqar dili
*makedon dili
*rusin dili
*rus dili
*serb dili
*ukrayna dili
*çernoqor dili

Bu əlifba həmçinin keçmiş Sovet İttifaqında 100-dən artıq xalqın əlifbasının tərtib olunmasında istifadə edilmişdir. Hazırda Rusiyada yaşayan əksər xalqlar və müstəqillik qazanmış bəzi keçmiş Sovet respublikaları bu əlifbadan istifadə etməkdədirlər. Həmin ölkələr aşağıdakılardır:
*Qazaxıstan
*Qırğızıstan
*Moldova
*Tacikistan

## Əlifbalar müqayisəsi




***Š**=**Ť** və **Ž**=**Ď**.
***Ķķ**=**Ⱪⱪ** və **Ḩḩ**=**Ⱨⱨ**
*Uzun səslər: **Â, Ê, Î, Ô, Û.**
*Yarı səslər: **Ă, Ĕ, Ĭ, Ŏ, Ŭ** (*Qırtlaq hərfləri*).
***Ṫ** hərfi əlifbada olmayan T-D səsidir (Ərəbcə:**ط**). Yalnız Ərəb və Osmanlıca tərcümələrində istifadə edilər.
***Ż** hərfi əlifbada olmayan Z-S səsidir (Ərəbcə:**ظ**). Yalnız Ərəb və Osmanlıca tərcümələrində istifadə edilər.
***ٯ** = **ق** (Qırtlaq K hərfi) və ya **ڨ** (Qırtlaq G hərfi).

## Tarixi

Kiril qrafikası Dunay Bolqar Dövləti dövründə yaradılmışdı. Bəzi müasir araşdırmaçıların inandığı fərziyyəyə görə, erkən Kiril qrafikası Preslav Ədəbi Məktəbində yaradılmışdı.

## İstinadlar
Məcid Şamxalov

**Məcid Baba oğlu Şamxalov** () — Azərbaycan dramaturqu, 1959-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1949).

## Həyatı
Məcid Şamxalov 1907-ci il mayın 2-də Şuşa qəzasının Gülablı kəndində anadan olmuşdur. Digər versiyaya görə isə, Cənubi Azərbaycanın Sərab şəhərində doğulmuş, uşaqlıqda valideynləri ilə Ağdama köçmüşdü.

İbtidai təhsilini kənddə almış, 1918-ci ildə ailəliklə köçmüşlər. Burada S. S. Axundovun rus-tatar məktəbini bitirmişdir.

M. F. Axundov adına Dövlət Teatr Texnikumunda təhsil aldıqdan sonra (1924–1926) taleyini milli səhnəyə bağlayır, Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında aktyor işləyir. İlk ədəbi-ictimai fəaliyyəti "Damğa" tənqid-təbliğ teatrında rejissorluğu dövründə kiçik həcmli əsərlər yazması ilə başlanır. Onun ilk əsəri "Mənzər" 1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında çap olunmuşdur. Gənc məzhəkəçilərin respublika müsabiqəsində I yeri tutduğuna görə "Qızıl medal"a layiq görülmüşdür. Xidmətlərinə görə SSRİ medalları ilə təltif olunmuşdur.

Məcid Şamxalov 1984-cü il oktyabrın 13-də Bakıda vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 21 iyul 1949
* "Əmək igidliyinə görə" medalı — 22 iyul 1949

## Əsərləri
* Mənzər (pyes). Bakı: Birləşmiş nəşriyyat, 1957, 16 səh.
* Qayınana (komediya). Bakı: Azərnəşr, 1964, 52 səh.
* Qayınana (komediya). Bakı: Azərnəşr, 1974, 61 səh.
* Qayınana (pyeslər). Bakı: Yazıçı, 1980, 117 səh.

## Filmoqrafiya
* Qız qalası əfsanəsi (film, 1923) (tammetrajlı bədii film)
* Lətif (film, 1930) — traktorçu
* Məhəbbət oyunu (film, 1935)
* Bakılılar (film, 1938)
* Qara daşlar (film, 1956)
* Qayınana (film, 1978)

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 50–53.

## İstinadlar
Rüstəm Kazımov

**Rüstəm Kazımov** — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1931).

## Həyatı
Rüstəm Kazımov 1879-cu ildə Bakıda kasıb ailədə doğulub. Mollaxanada qısa müddət təhsil alıb. Şirin səsi olduğuna görə məhərrəmlik təziyələrində göstərilən şəbih tamaşalarında iştirak edib. 1890-cı ilin əvvəllərində Bakıda Həbib bəy Mahmudbəyovun və Sultanməcid Qənizadənin təşkil etdikləri tamaşalarda epizodik rollar oynayıb. Sonralar "Müsəlman Artistləri Cəmiyyəti" truppasında, Cahangir Zeynalovun "Ev teatrı"nda aktyorluq edib. 1901–1919-cu illərdə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin yaratdığı truppada, "Həmiyyət" teatr qrupunda, "Nicat", "Səfa" mədəni-maarif cəmiyyətlərinin teatr dəstələrində, "Türk Aktyorları İttifaqı"nda, "Zülfüqar bəy və Üzeyir bəy Hacıbəyov qardaşlarının müdiriyyəti"ndə əsas aktyorlardan olub.

Bugünkü Akademik Milli Dram Teatrı dövlət təsisatına keçəndə onun truppasına daxil olub, 1925-ci ilə qədər bu kollektivdə çalışıb. 1921-ci ilin noyabr ayında Bakı Azad Tənqid və Təbliğ Teatrı (sonralar Türk İşçi Teatrı adlanıb) yaradılanda onun aktyor heyətinə götürülüb. Dörd il hər iki teatrda işləyən aktyor 1925-ci ildən İşçi Teatrında aktyorluq edib. 1931-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülüb. Bu teatr 1933-cü il yanvarın 4-də Gəncəyə köçəndə Rüstəm Kazımov da doğma kollektivdən ayrılmayıb.

1943-cü ildə Gəncədə vəfat edib.

## Yaradıcılığı
Rüstəm Kazımov Azərbaycanın ilk peşəkar aktyorlarından sayılır. Faciə və komediyalarda, opera və operettalarda çıxış etsə də, yaradıcılığının əsasını dramatik obrazlar təşkil edir.

O müxtəlif truppalarda və MDT-da Hacı Salman ("Hacı Qəmbər", Nəcəf bəy Vəzirov), Ərəb və quldur ("Əmir Əbül Üla", Hüseyn Bədrəddin və Məhəmməd Rüfət), Zabit və Zöhhak ("Dəmirçi Gavə", Şəmsəddin Sami), döyüşçü ("Otello", Uilyam Şekspir), Roller ("Qaçaqlar", Fridrix Şiller), İrakli, Əbdül ("Ağa Məhəmməd şah Qacar" və "Dağılan tifaq", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Hacı Həsən ağa, Qurban ("Ölülər" və "Anamın kitabı", Cəlil Məmmədquluzadə), Osvald ("Kral Lir", Uilyam Şekspir), Cinner, Kamal paşa ("Ulduz, yaxud Trablis müharibəsi" və "Ədirnə fəthi", Cəfər Cabbarlı), Naçalnik, Xan ("Hacı Qara" və "Lənkəran xanının vəziri", Mirzə Fətəli Axundzadə), Oğuz ("Şeyx Sənan", Hüseyn Cavid) rollarını oynayıb.

## Filmoqrafiya
# Qız qalası əfsanəsi (film, 1923) (tammetrajlı bədii film)
# Hacı Qara (film, 1929)
# Sevil (film, 1929) — Rüstəm bəy.
# Qızıl kol (film, 1930) — Süleyman.
# Lətif (film, 1930)
# Səbuhi (film, 1941)

## İstinadlar
Henrik İbsen

**Henrik Yohan İbsen** () — görkəmli norveç dramaturqu. Müasir realist dramaturgiyanın inkişafına misilsiz töhfələr vermiş bu yazıçını çox vaxt "müasir dramaturgiyanın atası" adlandırırlar.

## Həyatı
Henrik İbsen 1828-ci ildə zəngin tacir ailəsində anadan olub. Onun ailəsi 1836-cı ildə müflisləşib. İbsen 1844-cü idən başlayaraq əczaçı işləyib. Əczaçı işlədiyi dövrdə o özünün ilk şerlərini və 1848-ci ildə Avropada baş vermiş inqilabi hadisələri özündə əks etdirən "Katalina" (1850) dramını qələmə alıb. 1850-ci ildə İbsenin "Qəhrəmanlıq kurqanı" adlı pyesi Kristianiyada (indiki Oslo) tamaşaya qoyulub. 1852–1857-ci illərdə Bergendə Norveçin ilk milli teatrına, 1857–1862-ci illərdə isə Kristianiyada Norveç teatrına rəhbərlik edib.

1864–1891-ci ilərdə Roma, Drezden və Münhendə yaşayıb. İbsen 1862-ci ildə yazdığı "Məhəbbət komediyası"nda o dövrün norveç məmurlarının satirik obrazını, 1864-cü ildə qələmə aldığı "Taxt-tac uğrunda savaş" adlı tarixi dramında isə mütərəqqi tarixi missiyanı həyata keçirən qəhrəman obrazını yaradıb.

1860-cı illərin sonu, 1870-ci illərin əvvəllərində sosial-siyasi baxışlarında formalaşan kəskin ziddiyyətlər fonunda İbsen köhnə dünyanın dağılması, "insan ruhunun inqilabı və intibahı" həsrətində olur. Roma imperatoru Flavi Klavdi Yulian haqqında "İmperator və qalliyalı" dramında (1873) İbsen insanın ruhani və cismani təbiətinin birləşməsi haqqında fikirlərini oxucuya çatdırır və bu hadisənin tezliklə baş verəcəyini israr edir.

Dramaturqun yaradıcılığının son illəri pyeslərində qələmə aldığı psixoloji mənzərlərin olduqca mürəkkəbləşməsi ilə xarakterizə edilir. Yaradıcılığının belə mürəkkəb psixoloji mərhələyə qədəm qoyması ilə İbsen yaratdığı qəhrəmanlarına qarşı daha kəskin mövqe tutur. Belə əsərlərə misal kimi onun "Memar Solnes" (1892), "Yon Qabriel Borkman" (1896) pyeslərini göstərmək olar.

Onun ən məşhur əsərləri "Oyuncaq ev", "Kabuslar" və musiqisi dahi norveç bəstəkarı Edvard Qriq tərəfindən yazılmış Per Günt dramları sayılır.

## Əsərləri
* Katilina (1850)
* Qəbir hövzəsi (1850)
* Solhauq bayramı (1855)
* Olaf Lilyekrans (1856)
* Vikinqlər Helqelandda (1858)
* Məhəbbət Komediyası (1862)
* Brend (1866)
* Per Günt (1867)
* İmperator və Qalliyalı (1873)
* Cəmiyyətin Əsasları (1877)
* Oyuncaq Ev (1879)
* Kabuslar (1881)
* Xalq Düşməni (1882)
* Vəhşi Ördək (1884)
* Rosmersholm (1886)
* Hedda Gabler (1890)
* Yon Gabriel Borkman(1896)
* Biz Ölülər Oyananda (1899)

## İstinadlar
Şəhriyar (ad)

**Şəhriyar** — Azərbaycanda daha çox işlədilən ad və təxəllüs.

* Şəhriyar — Azərbaycan və İran şairi.
* Şəhriyar Məmmədyarov — Azərbaycan qrossmeysteri.
* Şəhriyar Sədiq Əfşar — ABŞ azərbaycanlılarından olan fizik
* Şəhriyar Cəfərov — Xoreoqraf
* Şəhriyar Məcidzadə — Etatist qəzetinin təsisçisi, Milli Fikir Mərkəzinin sədri.
* Şəhriyar Şirvani — XIX əsr Azərbaycan şairi.

## Həmçinin bax
* Şəhriyar (dəqiqləşdirmə)
Yakov Tolçan

**Yakov Moiseyeviç Tolçan** (; ) — SSRİ operatoru, rejissor.

## Həyatı
1954-cü ildə Ümumittifaq Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirmişdir. Kinoda 1924-cü ildən fəaliyyət göstərir. Rejissor, operator kimi bədii və sənədli filmlər çəkmişdir. Həmçinin 1931–1957-ci illər ərzində Ümumittifaq Kinematoqrafiya İnstitutunda dərs demişdir. D.Vertovun "Dünyanın altıncı hissəsi" və s. filmlərinin çəkilişində iştirak etmişdir. "Vip üzərindən körpü" (1928), "Günəş Qərbdən doğur" (1933) və s. filmləri çəkmişdir.

## Filmoqrafiya
# Azərbaycana səyahət (film, 1924) (sənədli Film)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Толчан Яков Моисеевич
* ТОЛЧАН Яков Моисеевич
Pavel Blyaxin

**Pavel Andreyeviç Blyaxin** (25 dekabr 1886, Saratov, Rusiya - 19 iyun 1961, Moskva, Rusiya) — Ssenari müəllifi.

## Həyatı
1905-1907-ci illər inqilabının iştirakçısı olmuş və Bakıda inqilabi fəaliyyət göstərmişdir. 20-ci illərdə Bakı xalq maarif şöbəsinin müdiri işləmiş, ədəbi fəaliyyətə 1919-cu ildən başlamışdır. Əsasən inqilabi əsərlərin müəllifidir. Kinoda 1923-cü ildən fəaliyyət göstərmişdir. Orden və medallarla təltif olunmuşdur.

## Adlar və mükafatlar
*"Lenin" ordeni laureatı

## Filmoqrafiya
### Ssenari müəllifi olduğu filmlər
*Bismillah (film, 1925) (Tammetrajlı bədii film)

## Mənbə
*Бляхин Павел Андреевич

## Xarici keçidlər
*Бляхин Павел Андреевич 
*БЛЯХИН Павел Андреевич
*Павел Бляхин
Mirseyfəddin Kirmanşahlı

**Mirseyfəddin Kirmanşahlı** (1892, Kirmanşah-1933, Tehran, İran) — azərbaycanlı aktyor, rejissor, tərcüməçi və dramaturq.

## Həyatı
1892-ci ildə Tehran yaxınlığındakı Kirmanşahda doğulmuşdur. 1908-ci ildə Rusiyaya gəlmişdir.

İlk təhsilini Tiflisdə almış, sonra Moskva Teatr Texnikumunda oxumuşdur. Yaradıcılıq fəaliyyətinə Tiflisin Azərbaycan teatrında başlamışdır. Burada o, C. Məmmədquluzadənin "Ölülər"ində İsgəndəri, M. F. Axundovun "Hacı Qara"sında Heydər bəyi, Ş. Saminin "Dəmirçi Gavə"sində Gavə, N. Qoqolun "Müfəttiş"ində bələdiyyə rəisini və başqa rolları böyük ustalıqla ifa etmişdir. Onun gözəl səsi, hərəkətləri böyük səhnə mədəniyyəti tamaşaçılarda rəğbət hissi ilə qarşılanırdı. O, rejissor kimi bu teatrda E. Molyerin, "Jorj Danden", H. Cavidin "Uçurum", C. Cabbarlının "Aydın", F. Şillerin "Qaçaqlar", N. Vəzirovun "Hacı Qənbər", Şekspirin "Hamlet" əsərlərini böyük ustalıqla tamaşaya qoymuşdu. 1919-cu ildə Ş. Kirmanşahlı Tiflisdəki Azərbaycan teatrının kollektivi ilə İstanbulda böyük müvəffəqiyyətlə çıxış etmişdi.

Mirseyfəddin Kirmanşahlı Bakı və Tiflis teatrlarında uzun müddət aktyor, rejissor, tərcüməçi və dramaturq işləmişdir. O, həm də "Bismillah" və "Gilan qızı" filmlərində çəkilmiş və mətbuat səhifələrində teatr sənəti haqqında çoxsaylı məqalələrlə çıxış etmişdir. 1919-cu ildə Tbilisi Azərbaycan Teatrı truppasının aktyorları ilə birlikdə İstanbulda qastrolda olmuşdur. Kirmanşahlı 1920-ci illərdə həmçinin Bakı Azad Tənqid-Təbliğ Teatrında, Azərbaycan Dram Teatrında aktyor və rejissor kimi fəaliyyət göstərmiş, Bakı Teatr Texnikumunda dərs demişdir. Kirmanşahlının tamaşaları kütləvi səhnələrin dolğunluğu, aktyor oyununun təbiiliyi ilə fərqlənmişdir. O, 1930-cu ildə İrana qayıdır. Təbrizdə teatr truppasına rəhbərlik edir, İran teatr səhnələrində Ü. Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyasını "Leyli və Məcnun" operasını, M. F. Axundovun "Lənkəran xanının vəziri", Ə. Haqverdiyevin "Pəri cadu" və başqa əsərləri tamaşaya qoyur. Tehranda "Dramaturji Studiya" açaraq burada səhnə ustalığından dərs keçirdi. Onun yaradıcılığı İran və Cənubi Azərbaycan teatrı tarixində əhəmiyyətli yer tutur. Kirmanşahlı mütərəqqi ictimai görüşləri və siyasi əqidəsinə görə polis tərəfindən aramsız təqib olunduğundan 1933-cü ildə Tehranda intihar etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Bismillah (film, 1925) — rol: bəy (tammetrajlı bədii film)
# Gilan qızı (film, 1928) (tammetrajlı bədii film)

## İstinadlar
Arxalıq

**Arxalıq** — Qafqaz xalqları arasında və İranda milli kişi və qadın geyiminin bir hissəsidir. Arxalıq beşmetdən (qədim türk üst paltarı, sonralar kazaklar (rus hərbi dəstələri) da geyinirdi) əmələ gəlib.

Arxalıq bütün Azərbaycanda ən geniş yayılmış geyimlərindən hesab edilir. Arxalıqlar müxtəlif olur.

## Xarici görünüşü
Arxalıq uzun, beli ensiz gödəkcədir. Arxalıq da çəpkən kimi astarlı və belə qədər bədənə kip biçilir. Arxalığa beldən aşağı hissədə büzmə, yaxıd qırçınlı müxtəlif endə ətək tikilir. Bəzi arxalıqlar gen və düz biçilir, yan hissədə isə çapığı olur. Arxalıqların qollarının da biçimləri müxtəlif olur. Bəziləri düz və uzun olub, dirsəkdən aşağı əlçəklə qurtaran qondarma qol şəklində tikilir. Arxalıqların üçüncü forması lelüfər qolludur. Dirsəyə qədər düz olan lelüfər qol, dirsəkdən aşağı zanbaq formalı açıq biçilir. Qolun ağzında arxalığın parçasından iki barmaq endə qırçın də əlavə edilir. Arxalıqların yaxası açıq olur. Əksər hallarda arxalıqlar döşdən aşağı belə qədər düymələnir. Bəzi arxalıqların yaxası düymələnmir. Arxalıqlar ipək, atlaz, mahud, kişmir, məxmər, tirmə və müxtəlif zərli xara parçalardan tikilir, sarıma və cürbəcür baftalarla bəzədilir.

Kişi arxalığı biryanlı (qarmaqcıq ilə düymələnən) və ya ikiyanlı (düymə ilə düymələnən) ola bilər. Soyuq havada kişilər arxalığın üstündən çuxa da geyirlər.

Qadın arxalığı rəngarəng və naxışlı olur; uzun ensiz qolları ələ çatınca genəlir. Bu növ arxalıq bəzən qaytan və bafta ilə, qızılı naxış ilə, qıraqları xəz ilə bəzənir.

1920-ci illərədək arxalıqlar el arasında daha geniş işlənməkdə idi. Arxalığın qabaq tərəfi pencək kimi açıq olur. Onu düymə və ilgəklə bağlayırlar. Habelə bellərinə "beyləm şal" (mətanət nişanəsi) bağlayırlar.

## İstinadlar
Arkadi Yalovoy

**Arkadi Yalovoy** (; 1894, Yekaterinodar, Rusiya imperiyası) — SSRİ kinooperatoru.

## Həyatı
Arkadi Yalovoy 1894 -cü ildə Yekaterinodar şəhərində dünyaya gəlib. Riqa Politexnikumunda təhsil alıb. 1922-ci ildən Mərkəzi Əmək İnstitutundakı kinofotolaboratoriyanın müdiri olub. ÜDKİ-də dərs deyib.
 
## Filmoqrafiya
# Bismillah (film, 1925) (tammetrajlı bədii film) — operator, ikinci rejissor.
# Dördüncü Bakı yarmarkası (film, 1925) (qısametrajlı sənədli film)
# Nəriman Nərimanovun dəfni (film, 1925) (qısametrajlı sənədli film)
# Şaxsey-vaxsey (film, 1925) (qısametrajlı sənədli film)

## Mənbə
* Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 12.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 812.
Pyotr Kirillov

**Pyotr Klavdiyeviç Kirillov** (17 may 1895, Sankt-Peterburq, (Rusiya)-14 yanvar 1942, Sankt-Peterburq, (Rusiya)). **Aktyor.**

## Həyatı
1917-1919-cu illərdə teatrda çalışmışdır. 1919-1921-ci illərdə Qırmızı Orduda xidmət etmiş, 1922-ci ildə Petroqrad Ekran İncəsənəti Texnikumunu bitirmişdir. 1917-ci ildən müxtəlif teatrlarda çalışmışdır. Bununla yanaşı Bakı, Düşənbə, Leninqrad və Odessa kinostudiyalarında filmlərə çəkilmişdir.

## Filmoqrafiya
#Əvəz-əvəzə (film, 1925) (tammetrajlı bədii film)
#Müxtəlif sahillərdə (film, 1926) (tammetrajlı bədii film)

## Xarici keçidlər
*Петр Кириллов 
*КИРИЛЛОВ Петр Клавдиевич
Manila

**Manila** (, [majˈnilaʔ]) ― Filippinin paytaxtı və əhalisinə görə ikinci ən böyük şəhəri. 2019-cu ilədək dünyanın ən sıx məskunlaşmış şəhəri olmuşdur. Şəhər 18 iyun 1949-cu ildə "Manila Şəhərinin Yenidən Baxılmış Nizamnaməsi" adlı 409 saylı Respublika Qanununun qəbul edilməsi ilə muxtarlıq almışdır. Manila Metro Manila bölgəsindəki bələdiyyələrdən biri olan şəhər, ölkənin ən böyük adası olan Luzonda Manila Körfəzinin şərq sahilində yerləşir.

Manila 10 milyondan çox insanın yaşadığı bir metropoliten sahəsi olan inkişaf etməkdə olan bir mərkəzdir. Metro Manila Milli Paytaxtı Ərazisi (NCR) olaraq da bilinən 17 şəhər və bələdiyyədən ibarət olan Manila şəhərinin bir hissəsidir.

Manila, 1,5 milyondan çox sakini olan Filippinlərin ikinci ən məşhur şəhəridir. Yalnız ölkənin keçmiş paytaxtı olan Quezon City bundan daha populyardır.

## Etimologiya
Şəhərin Filippin dilindəki adı olan *Maynilà*, "indiqo (bitki cinsi) olan yer" mənasını verən *may-nilà* ifadəsindən gəlir. *Nilà* Sanskrit dilindəki *nīla* () indiqo və əlavə olaraq bu təbii boyanın çıxarıla biləcəyi bir neçə bitki növünə aid edilir.

Köhnəlmiş, qeyri-dəqiq bir fərziyyə isə şəhərin adının "*may nilad*" ("niladın olduğu yer") sözündən qaynaqlandığını iddia edir. Məşhur bir yanlış fərziyyəyəyə görə nilad sözü Pasiq çayının sahilində böyüyən su sümbülünə (*Eichhornia crassipes*) aiddir. Bununla birlikdə, bu bitki növü yaxın zamanlarda Cənubi Amerikadan Filippinlərə gətirilmişdir və bu səbəbdən Manila toponiminin mənşəyi ola bilməz.

Manila, Qloballaşma və Dünya Şəhərləri Tədqiqat Qrupu və Şəbəkəsinin (GaWC) üzvü olaraq "Gamma" olaraq qlobal şəhərlər siyahısına daxil edilmişdir.

## Qardaş şəhərlər
*  Los-Anceles, Amerika Birləşmiş Ştatları
*  Sakramento, Amerika Birləşmiş Ştatları
*  San-Fransisko, Amerika Birləşmiş Ştatları
*  Honolulu, Amerika Birləşmiş Ştatları
*  Maui, Amerika Birləşmiş Ştatları
*  Santa-Barbara, Amerika Birləşmiş Ştatları
*  Monreal, Kanada
*  Vinnipeq, Kanada
*  Pekin, Çin Xalq Respublikası
*  Şanxay, Çin Xalq Respublikası
*  Kartahena, Kolumbiya
*  Yeni Dehli, Hindistan
*  Hayfa, İsrail
*  Osaka, Yaponiya
*  Yokohama, Yaponiya
*  Madrid, İspaniya
*  Taybey, Tayvan
*  Banqkok, Tayland

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kəraçi

**Kəraçi** — Pakistanda şəhər.

## Tarixi

## Qardaş şəhərlər
*  Şanxay, Çin Xalq Respublikası
*  Port-Lui, Mavriki

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İvan Tartakovski

**İvan Tartakovski** ― Azərbaycanın Gəncə şəhərində anadan olub. Rejissor, operator, ssenarist kimi XX əsrin 20–40-cı illərində Azərbaycan kinosunda 20-dən çox bədii və sənədli filmdə işləmişdir.

## Həyatı
İvan Tartakovski Gəncədə doğulub. Rejissor və operator kimi Azərbaycan kinosunda 20-dən çox film çəkmişdir. Əsas fəaliyyət illəri 1925–1941-ci illər arasıdır. Rejissor olaraq "Atəşpərəstlər məbədi", "Malyariya", "Yüksək məhsul uğrunda" və s. sənədli filmləri, operator kimi "Müxtəlif sahillərdə", "Balıqçılar", "Hacı Qara", "Qızıl kol", "Lətif" bədii filmlərini çəkmişdir. Eyni zamanda "Müxtəlif sahillərdə", "Altıncı hiss", "Yüksək məhsul uğrunda" filmlərinin ssenarisini yazıb.

## Filmoqrafiya
***Operator kimi***
# 1 may 1925-ci il (film, 1925) (qısametrajlı sənədli film)
# 1925-ci ildə Bakı neftçilərinin istirahəti (film, 1925) (qısametrajlı sənədli film)
# Atəşpərəstlər məbədi (film, 1925) (sənədli film)
# Azərbaycan Mədən Fəhlələri Həmkarlar İttifaqının IX qurultayı (film, 1925) (qısametrajlı sənədli film)
# Funtikovun mühakiməsi (film, 1925) (qısametrajlı sənədli film)
# Həyat uğrunda mübarizə (film, 1926) (tammetrajlı sənədli film)
# Müxtəlif sahillərdə (film, 1926) (tammetrajlı bədii film)
# Balıqçılar (film, 1927) (qısametrajlı bədii film)
# Oktyabrın on illiyi (film, 1927) (tammetrajlı sənədli film)
# Hacı Qara (film, 1929) (tammetrajlı bədii film)
# Qızıl kol (film, 1930) (tammetrajlı bədii film)
# Lətif (film, 1930) (tammetrajlı bədii film)
# Bizim əkinimiz (film, 1931) (tammetrajlı sənədli film)
# Gözlərinizi qoruyun (film, 1931) (qısametrajlı sənədli film)
# Malyariya (film, 1934) (tammetrajlı sənədli film)

***Rejissor kimi***
# Atəşpərəstlər məbədi (film, 1925) (sənədli film)
# Malyariya (film, 1934) (tammetrajlı sənədli film)

***Ssenarist kimi***
# Müxtəlif sahillərdə (film, 1926) (tammetrajlı bədii film)
# Altıncı hiss (film, 1935) (tammetrajlı bədii film)
# Yüksək məhsul uğrunda (film, 1936) (qısametrajlı sənədli film)

## İstinadlar
Shake It Up Şekerim

**Shake It Up Şekerim** — 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Türkiyə müğənnisi Kənan Doğulu tərəfindən ifa edilmiş mahnı.
Cənubi Park

**South Park** () — Trey Parker və Mett Stoun tərəfindən yaradılmış ABŞ istehsalı sitkom cizgi-serialı. Brayan Qreden tərəfindən quruluş verilmiş serial Comedy Central üçün nəzərdə tutulub. Cizgi filmində Kolorado ştatının South Park adlı kiçik qəsəbəsində yaşayan dörd uşaqdan ibarət bir qrupun macəralarından bəhs olunur. Serial Amerika mədəniyyətini, amerikan həyat tərzini ələ salır, müxtəlif tabuları tənqid edir.

## Baş personajlar və ailələri

### Marş ailəsi
*Sten Marş - 4 əsas personajdan biri. Katolik.
**Klonu
**Obiri kainatdan Sten
*Şelli Marş - Stenın 13-yaşlı bacı. Katolik.
*Rendi Marş - Stenın atasi, geoloq. Katolik.
**Roy - 2-ci sezonun 12-ci seriyada Stenın ögəy atasi.
*Şeron Marş - Stenın anası. Katolik.
*Marvin Marş - Stenın babası. Katolik.
*Marvin Marşın babası (adı söylənmir) - 1-ci sezonun 6-cı seriyada Marvinnən danışmaq üçün cəhənnəmədən çıxır .
*Jimbo Kern - Rendinin ögəy qardaşı.

### Broflovski ailəsi
*Kayl Broflovski - 4 baş personajlarindan biri. Yəhudi.
*Ayk Broflovski - Kaylın Kanadadan ögəy qardaşı. 2-ci sezonun 4-cü seriyadan Yəhudi.
*Jerald Broflovski - Kaylın atası. Yəhudi.
*Şeyla Broflovski - Kayın anası. Yəhudi.

### Kartman ailəsi
*Erik Kartman - 4 baş personajlarindan biri. Katolik.
**Obiri kainatdan Kartman.
**Gələcəktən Kartman.
*Lien Kartman - Erikin anası.
*Jek Tenorman - 9-cu sezonun 6-cı seriyada Kartman Jek onun atası olduğunu bildi.
**Skot Tenorman - 9-cu sezonun 6-cı seriyada Kartman Skot onun qardaşı olduğunu bildi.

### MakKormik ailəsi
*Kenni Makkormik - 4 baş personajlardan biri. Katolik.
*Kevin Makkormik - Kininin qardaşı. Katolik.
*Stuart Makkormik - Keninin atası. İşsiz alkaqolik. Katolik.
*Misis Makkormik - Keninin anası. İşsiz alkaqolik. Katolik.

## Xarici keçidlər
*South Park Studios
*South Park Files - Bölümler haqqında bilgi 
*CNBC-e Forum Sayfası
*Janina Köppel'in South Park Karakteri Yaratma Editörü
*Kendi karakterini yarat
ICANN

**Təyin Olunmuş Adlar və Nömrələr üzrə İnternet Korporasiyası** () – 1998-ci ildə ABŞ Ticarət Nazirliyi tərəfindən yaradılmış qeyri-kommersiya qurumu. Üst səviyyə domen (TLD) adlarının verilməsinə nəzarət edir, İnternetin ünvan fəzasına, protokolların parametrlərinin müəyyənləşdirilməsinə, domen adları sisteminə və kök serverləri sisteminə cavabdehlik daşıyır. ICANN yaradılmamışdan öncə bu məsələləri bir-biri ilə bağlı olmayan bir neçə agentlik həll edirdi.

ICANN tərəfindən 1999-cu ildə UDRP (domenlər haqqında mübahisələri araşdıran vahid siyasət) qəbul edilmişdir. Buradakı sənədlər vasitəsilə bəd niyyətlə domen adların qeydiyyatı məsələlərinə baxmaq məqsədini daşıyan məhkəmə xaricində mübahisələrinin nizama salınması sistemi yaradılmışdır.

Göstərilən sənədlərin qüvvəyə minməsi anından başlayaraq, domenlərlə bağlı mübahisələri araşdıran bir neçə mərkəz akkpeditə edilmişdir. Baxılan mübahisələrin 90%-i Arbitraj-vasitəçi mərkəz – Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatı və Milli Arbitraj Forumu kimi təşkilatların payına düşür.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ICANN web-site
* ICANN Litigation
* ICANN Wiki
* ICANNWatch
* Independent ICANN news blog / Lextext 
* Site advocating the return of public representation in ICANN
* Domain Roundtable Conference — Annual Domain Industry Conference
* CircleID: Community discussions involving ICANN and Internet Governance
* Coalition For ICANN Transparency
* DailyChanges.com — a Free ICANN Registrar Statistics site
* 
*
İnformasiya cəmiyyəti

**İnformasiya cəmiyyəti** — əhalinin böyük hissəsinin müasir informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə informasiyanın, ən əsası isə onun ali forması olan biliyin istehsalı, saxlanması, emalı və ötürülməsi ilə məşğul olduğu cəmiyyət. İnformasiya cəmiyyəti IC postsənaye cəmiyyətinin bir konsepsiyasıdır. Bu, istehsalatın əsas məhsulunu informasiya və bilik təşkil edən sivilizasiyanın inkişafının yeni tarixi fazasıdır.

İnformasiya cəmiyyətinə xas olan münasibətlər informasiyalaşdırma prosesinin uğurlu başa çatdırılması nəticəsində formalaşır.

İC-nin fərqləndirici cəhəti:
* Cəmiyyətin həyatında informasiya və biliyin rolunun artması;
* daxili məhsulların axınında informasiya kommunikasiyalarının, məhsullarının və xidmətlərinin payının artması;
* insanların effektiv informasiya qarşılıqlı əlaqələrini, dünya informasiya resurslarına müraciətlərini təmin edən və onların informasiya məhsullarına və xidmətlərinə olan tələbatlarını təmin edən qlobal informasiya fəzasının yaradılmasıır.

## İC-nin xarakterik xüsusiyyətləri
Mənbə:
*informasiya böhranı aradan qalxır, informasiya axını və informasiya “aclığı” arasındakı ziddiyyət həll olunur;
*informasiyanın başqa resurslardan üstünlüyü təmin edilmiş olur;
*bütün bəşəri sivilizasiya üçün qlobal informasiya mühiti yaranır; 
*informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından istifadə kütləvi hal alır, sosial və iqtisadi fəaliyyətin yeni formaları yaranır; 
*informasiya əmtəəyə çevrilir, informasiya və bilik bazarı yaradılır və inkişaf edir; 
*inkişafın əsas forması kimi informasiya iqtisadiyyatı formalaşır;
*İKT vasitəsilə hər bir insanın, bütün sivilizasiyaların informasiya resurslarına sərbəst çıxışı reallaşır;
*təhsil sisteminin təkmilləşməsi, beynəlxalq, milli və regional səviyyədə informasiya mübadiləsi sistemlərinin imkanlarının genişlənməsi hesabına peşə və ümumi mədəniyyət səviyyəsi artır; 

İC-nin də xarakterik xüsusiyyətləri ilə yanaşı təhlükəli meylləri vardır. Bunları aşağıdakı kimi vermək olar: 
*cəmiyyətə kütləvi informasiya vasitələrinin təsiri artır;
*informasiya texnologiyaları təşkilatların və insanların şəxsi həyatına dağıdıcı təsirlər edə bilər; 
*informasiya bolluğunda daha dəqiq və keyfiyyətli informasiyanın seçim çətinliyi yaranır;
*insanların böyük əksəriyyətində yeni cəmiyyətə uyğunlaşmaq çətinliklər yaradır. 

## Mənbə

## Həmçinin bax
* İnformatika
* İnternet
* Elektron elm
İvan Frolov

**İvan Sergeyeviç Frolov** () — sovet kinooperatoru, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1960).

## Həyatı
30 may 1890-cı ildə Moskva quberniyasının Dmitrov qəzasında anadan olub. 1906-cı ildən kino fəaliyyətinə başlayıb.

XX əsrin əvvəllərində Moskva və Peterburqda müxtəlif şəxsi kinostudiyalarda, 1918–1927-ci illərdə "Lenfilm" kinostudiyasında, 1927-ci ildən "Azərbaycanfilm" kinooperator kimi fəaliyyət göstərib.

24 may 1960-cı ildə "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülüb, "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilib.

1969-cu ildə Bakıda vəfat edib.

## Filmoqrafiya

### Operatoru olduğu filmlər
* Gilan qızı (film, 1928) (tammetrajlı bədii film)
* Sevil (film, 1929) (tammetrajlı bədii film)
* İlk komsomol buruğu (film, 1930) (tammetrajlı bədii film)
* Almaz (film, 1936) (tammetrajlı bədii film) — quruluşçu operator

### Rejissoru olduğu filmlər
* İlk komsomol buruğu (film, 1930) (tammetrajlı bədii film)

## İstinadlar

## Mənbə
*
Aleksandr Qonçarski

**Aleksandr Qonçarski** — rəssam.

## Filmoqrafiya

### Rəssam olduğu filmlər
# Gilan qızı (film, 1928) (tammetrajlı bədii film)
# Hacı Qara (film, 1929) (tammetrajlı bədii film)
# Sevil (film, 1929) (tammetrajlı bədii film)
# Vulkan üzərində ev (film, 1929) (tammetrajlı bədii film)
# İlk komsomol buruğu (film, 1930) (tammetrajlı bədii film)
# Lətif (film, 1930) (tammetrajlı bədii film)
Bakı Soveti (film, 1928)

***Bakı Soveti*** qısametrajlı sənədli filmi 1928-ci ildə Azdövlətkinoda istehsal edilmişdir. Film Bakı Sovetinin fəaliyyətindən, şəhərin qayğılarından və şəhər zəhmətkeşlərinə göstərilən hərtərəfli xidmətdən danışır.

## Məzmun
Film Bakı şəhər Sovetinin fəaliyyətindən, şəhərin qayğılarından və şəhər zəhmətkeşlərinə göstərilən hərtərəfli xidmətdən danışır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1928-ci ilin Azərbaycan filmləri
1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Balıqçılıq sənayesi (film, 1928)

***Balıqçılıq sənayesi*** qısametrajlı sənədli filmi 1928-ci ildə Azdövlətkinoda istehsal edilmişdir. Kinolent Azərbaycanda balıqçılıq vətəgələrinin və balıq kombinatlarının inkişaf etdirilməsindən söhbət açır.

## Məzmun
Kinolent Azərbaycanda balıqçılıq vətəgələrinin və balıq kombinatlarının inkişaf etdirilməsindən söhbət açır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1928-ci ilin Azərbaycan filmləri
1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Bizim əsas yolumuz (film, 1928)

***Bizim əsas yolumuz*** tammetrajlı sənədli filmi rejissor Aleksandr Makovski tərəfindən 1928-ci ildə çəkilmişdir. Azdövlətkinoda istehsal edilmişdir. Kinolent Bakı istehlak kooperasiyasının əldə etdiyi nailiyyətlərdən söz açır.

## Məzmun
Kinolent Bakı istehlak kooperasiyasının əldə etdiyi nailiyyətlərdən söz açır. Burada kooperativin ticarət, istehsalat və mədəni-maarif işi göstərilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1928-ci ilin Azərbaycan filmləri
1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Nardaran (Siyəzən)

**Nardaran** — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun Beşdam kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Siyəzən rayonunun Zarat kənd Sovetinin Nardaran kəndi Beşdam kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi Şıx Aladınlı kəndinin qışlaq yeri olmuş­dur. Sonralar həmin kənddən çıxmış ailələr bu qışlaq yerində məskən salmış və kənd də Şıx Aladınlı adlanmışdır. Tədqiqatçılara görə, yaşayış məntəqəsinin adı fars dilin­dəki nar (ikihürgüclü erkək dəvə) və daran (yer, məkan) komponentlərindən düzəlib, "dəvə saxlanılan, dəvə yetişdirilən yer" mənasındadır. Etnoqrafik materiallar da yaşayış məntəqələrində əhalinin keçmişdə dəvəçiliklə geniş məşğul olduğunu sübut edir. Xalq etimologiyasına əsaslanan bəzi tədqiqatçılar oykonimi "nar bitkisinin çox olduğu yer" və ya atəşpərəstliklə əlaqədar "od olan yer" kimi izah edirlər.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Samur–Dəvəçi ovalığında yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 54 nəfərdir (2009-cu il).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Molyer

**Jan Batist Poklen** və ya sadəcə **Molyer** (; ) - böyük fransız komediya yazarı, Fransa və Qərbi Avropa ədəbiyyatında klassik komediya janrının banisi.

## Həyatı

Fransız dramaturqu, aktyor, teatr xadimi Jan Batist Molyer 1622-ci ildə Parisdə saray xidmətçisi Jan Poklenin ailəsində doğulmuşdur. 1639-cu ildə Klermon kollecini bitirmişdir. Dünyagörüşünə fransız materialist filosofu P.Qassendinin təlimi güclü təsir göstərmişdir. Gənc yaşlarında həyatını teatrla bağlamış, 1643-cü ildə "Parlaq teatr" truppasını yaratmışdır. Lakin Parisdə müvəffəqiyyət qazanmayan truppa 12 il (1645-1658) əyalət şəhərlərini gəzib dolaşmış, yalnız 1659-cu ildə xoşbəxt bir təsadüf nəticəsində paytaxta qayıda bilmişdir. Bu müddət ərzində Molyer xalq həyatını dərindən öyrənmiş, gələcək əsərləri üçün zəngin material toplamışdır. Yaradıcılığa truppası üçün xalq farsları səpgisində yazdığı şən əhval-ruhiyyəli komediyalarla ("Barbulyanın qısqanclığı", "Uçan təbib") başlamışdır.

Dünya dramaturgiyasının şah əsərləri sayılan "Tartüf", "Kişilərə ibrət dərsi", "Qadınlara ibrət dərsi", "İstəksiz nikah", "Zorən təbib", "Mizantrop" və s. komediyalarının bir çoxu Azərbaycanda da səhnəyə qoyulmuşdur. Bir sıra əsərləri ekranlaşdırılmışdır. Bu komediyalarda feodal-dvoryan təbəqələri kəskin satira atəşinə tutulur.

"Xəsis", "Skapenin kələkləri", "Jorj Danden və yaxud aldadılmış ər", "Sqanarel", "Tartüf", "Don Juan və yaxud daş qonaq" və bir çox digər əsərləri onun şah əsərləridir.

Aktyorluq və ədəbi yaradıcılığın vəhdəti prinsipinə axıradək sadiq qalan Molyer səhnədə xəstə halda Arqan rolunu ifa etdiyi "Zorən xəstə" komediyasının tamaşasından bir neçə saat sonra şiddətli öskürmə nəticəsində venalarının partlamasından vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Per Günt

**Per Günt** - norveç dramaturqu Henrik İbsen və norveç bəstəkarı Edvard Qriqin məşhur dram əsəri.

İbsen bu əsəri 1867-ci ildə tamamlamış və 24 fevral 1876-cı ildə səhnəyə qoymuşdur. Bu əsərə böyük uğur gətirən səbəblərdən biri tanınmış norveç bəstəkarı Edvard Qriqin əsərə bəstələdiyi musiqi olmuşdur. İbsen Per Günt dramını İtaliyada qələmə almışdır. Əsər ilk dəfə 1867-ci ilin 14 noyabr tarixində Kopenhagendə nəşr edilir. Əsərin tezliklə böyük uğur əldə etməsinə digər səbəb kimi İbsenin bundan bir az öncə qələmə aldığı Brənd dramını göstərirlər.

İbsenin sonrakı əsərlərindən fərqli olaraq Per Günt nəzm formasında yazılmışdır. Buna səbəb əsərin tamaşa üçün deyil, sadəcə bir yazılı ədəbiyyat nümunəsi kimi təqdim edilməsi idi. Əsərdə səhnələrin bir-birini sürətlə əvəzləməsi (əsərin bir pərdəsində isə hadisələrin tamamilə qaranlıqda cərəyan etməsi) əsərin səhnəyə qoyuluşunu mürəkkəbləşdirir. Bu əsəri İbsenin digər dram əsərlərindən fərqləndirən ən mühüm cəhətlərdən biri də Per Güntun realistik faciədən çox mistik-fantastik xarakter daşımasıdır.

Əsər 1876-cı ildə tamaşaya qoyularaq, bəstəkarın adını bütün Avropada məşhurlaşdırmışdır. Əsərdə Per Günt əsər qəhrəmanı olsa da, özü uydurulmuş personaj deyil. Çünki 1867-cı ildə bu əsəri yazan İbsen, Norveçdəki Qudbrand vadisində yaşamış Per Lauritsen adlı şəxsdən ilhamlanaraq bu personajı yaratmışdır. Dramda Per mənfi surət kimi heç bir əxlaqi, mənəvi sədd bilməyən eqoist kimi verilmişdir. Ona qarşı isə daxili təmizliyi, məhəbbəti tərənnüm edən Solveyq obrazı durmuşdur.

Əsərdə gənc kəndli Per Güntün həyat macəralarından söhbət açılır. Eyni zamanda əsərdə xalq həyatı və təbiət mənzərələri lirik və fantastik səhnələrlə uzlaşdırılmış şəkildə təsvir olunur. Əsərdə Per Günt , onun anası Oze, sevgilisi Solveyq kimi real insanlarla yanaşı, nağıl və əfsanə personajları da iştirak edir. 2 süita olmaqla 9 nömrədən ibarət olan əsərin birinci süitasında 4 nömrə - "Səhər" , "Ozenin ölümü" , "Anitranın rəqsi" və " Dağ kralının mağarasında" musiqi nömrələri verilir.

II süitada " İnqridin şikayəti" , "Ərəb rəqsi", "Per Güntün vətənə qayıtması", "Solveyqin mahnısı" öz əksini tapır.
İpəkçilik (film, 1928)

## Məzmun
Tammetrajlı elmi-istehsalat filmi Nuxa (indiki Şəki) rayonunda ən yaxşı baramaaçan fabrikdə çəkilmişdir. Burada ipək sapı istehsalının mürəkkəb texnoloji prosesi lentə alınmışdır.

## Film haqqında
Film saxlanılmayıb.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 30.