open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Süldə

**Süldə xan** — türk və altay mifologiyasında döyüş tanrısıdır. **Züldə xan** da deyilir.  İnsanın qoruyucu ruhudur (iyəsidir). Onları başqa düşmən soyların zərərlərinə qarşı qoruyur. Onun tərəfindən qorunan insanlar güclü, düşüncəli və cəsur olarlar. Çox qüvvətli, ürküdücü tanrıdır. 

Çox qüvvətlidir. Orduları idarə etməkdə, döyüşləri qazanmaqda, düşməni məğlub etməkdə komandirlərə köməkçi olar. Qırmızı bayraqlıdır, sarı buğra kürəyində oturar. Sarı və ya ağ rəng ilə işarələrlər. Döyüşçüləri qoruyar. Qüvvəti simvollaşdırır. Döyüşçülərə və əsgərlərə qüvvət verər. Onların yenilməz olmalarını təmin edər. 

## Sulda
**Sulda (Süldə)** - türk, altay və monqol mifologiyasında hərəkətsiz ruh. İnsan ruhunun sabit, hərəkətsiz qismidir. Türklər **Sür** deyərlər.Bədəni tərk etdiyində insan ölər. Söz; sürmək, davam etmək kökündən gəlir. Eyni zamanda iz, işarə deməkdir. Zaman və davamlılıq mənaları var. Süld sözü monqolcada işarə və bayraq mənaları daşıyır. Tunguscada Sür/Sir axmaq, damlamaq kimi mənalar da ifadə edir.

## Mənbə
* Birtalan, Ágnes (2011). "The representation of the Mongolian shaman deity Dayan Deerh in invocations and in a Buddhist scroll painting". Études Mongoles & Sibériennes, Centrasiatiques & Tibétaines 42. doi:10.4000/emscat.1800.
* Heissig, Walther (1980). The Religions of Mongolia. U of California P. pp. 84–90. ISBN 9780520038578. Retrieved 19 August 2012.
* Charleux, Isabelle (2009). "Chinggis Khan: Ancestor, Buddha or Shaman?". Mongolian Studies 31: 207–58.
* Charleux, Isabelle (2010). "From ongon to icon". In Roberte Hamayon. Representing Power in Ancient Inner Asia: Legitimacy, Transmission and the Sacred. Isabelle Charleux, Grégory Delaplace, and Scott Pearce. Bellingham: Western Washington University. pp. 209–61.
A Xəbər

**A Haber** — "Çalık Holding" tərəfindən qurulmuş, Türkiyədə ilk dəfə HD yayımlanan xəbər kanalıdır. Kanalın rəhbərliyini Habertürk TV-nin keçmiş rəhbəri Erdoğan Aktaş üzərinə götürmüş, amma işdən çıxmağa qərar verdikdən sonra onun yerinə əvvəl köməkçisi olmuş Cengiz Er keçmişdir. Həm HD, həm də SD yayımlanır. TRT Türk-dən sonra 16:9 (geniş ekran) formatlı yayıma keçən ikinci xəbər kanalıdır. Kanal xəbər proqramlarından başqa futbol qarşılaşmalarını da yayımlayır. "Copa America 2011", "İtaliya Superkuboku" və "Ziraat Türkiyə Kuboku"nun yayım hüquqlarına malikdir.

## A Haber HD
A Haber ilə birlikdə yayıma başlayan HD kanal. Həmçinin ilk şifrəsiz HD xəbər kanalıdır. Peyk məlumatları:
* Türksat 4A: 12054, H, 27500, 5/6
* Digiturk: 32-ci kanal
* D-Smart: 35-ci kanal
* Teledünya: 56-cı kanal
* Tivibu: 35-ci kanal

## Qardaş kanallar
* ATV
* ATV Avrupa
* ATV HD
* A Spor
* A Spor HD
* Minika Çocuk
* Minika Go
* İzmir TV

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* A Haber | Web
* A Haber | Facebook
* A Haber | Canlı
Lacrimas Profundere

**Lacrimas Profundere** — Alman qotik metal qrupu, mənası (latın dilində "göz yaşı axıtmaq")

## Haqqında
"Lacrimas Profundere" qrupu Oliver Schmid və qardaşı Christopher Schmid tərəfindən 1993-cü ilin əvvəllərində quruldu. Lacrimas o illərdə doom metalı qotik elementlərlə birləşdirən nadir qruplardan idi. Daha sonra 1995-ci ildə (skripka və vokal)-a Anja Hötzendorfer qrupa qatıldı. Anja-nın klassik musiqi keçmişi olması qrupun musiqi quruluşuna olduqca təsir etmişdi. Klassik musiqi elementlərinə olduqca sıx bir şəkildə yer verərək ilk albomlarını 1995-ci ildə "… And The Wings Embraced Us"-u çıxartdılar. Albom çıxdıqdan sonra olduqca yaxşı reaksiyalar aldı və bu albomdan "Snow" sinqlı və "Deathophobia-Sampler IV" adlı compilation albomda çıxarıldı. İkinci albom üçün işləməyə başlayan qrup, İsveçli albom şirkəti "Witchhunt Records" ilə müqavilə imzalayaraq , 2. albomları olan "La Naissance D'Un Rêve" dinləyicilərin ixtiyarına verildi.

1999-cu ildə qrup məşhur Napalm Records albom şirkəti müqavilə imzalayaraq, "Memorandum" adlı albom çıxarıldı.
2001-ci ildə isə "Burning: A Wish" adlı albom çıxarıldı, bu albomda Oliver-in qardaşı Christopher Schmid bu albomdaki mahnılarda ağır vokal ilə oxuyaraq qrupun ilk ağır musiqilərdən ibarət albomu olmuşdur. Bu albomdan sonra qrup Avropa və Latın Amerikası ölkələrində konsertlər də çıxış etmişdir.

Lacrimas Profundere-nin daha sonrakı albomlar 2002-ci ildə "Fall, I Will Follow" və 2004-cü ildə "Ave End" albomları olmuşdur.

2007-ci ildə Kristofer Şmid konsertlərdəki stres və yorğunluqdan ötrü qrupdan ayrıldı, onun yerinə Rob Vitacca qrupa qatıldı.

## Qrup üzvləri

### İndiki üzvləri
* Julian Larre — vokal (indi)
* Oliver Nikolas Schmid — gitara (1993-indiyədək)
* Toni Berger — gitara (2005-indiyədək)
* Dominik Şolz — zərb alətləri (2007-indiyədək)

### Keçmiş üzvləri

##### Gitara
* Marko Prasşberger (1997–2002)
* Christian Freitsmiedl (2002–2005)
* Stefan Randelshofer (1996)
* Manuel Ehrlich (1995)

##### Bas
* Markus Lapper (1994–1999)
* Rico Galvagno (ex-Darkseed) (2000–2003)
* Daniel Lechner (2003–2007)
* Peter Kafka (2007)

##### Zərb alətləri
* Willi Wurm (ex-Darkseed) (1999–2005)
* Kristian Qreysberger Greisberger (1996)
* Stefan Eyreyner (1997–1998)
* Lorenz Gemaşer (1999)

##### Vokal
* Rob Vitacca
* Kristofer Şmid — vokal (2007)
* Kristian Steyner — sintezator (1996–2007)
* Anja Hötzendorfer — skripka, köməkçi vokal (1995–1996)
* Ursula Schmidhammer — harp (1997)
* Eva Stöger — fleyta, klaviatura (1995–1997)

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* 1995: …And the Wings Embraced Us
* 1997: La Naissance D'Un Rêve
* 1999: Memorandum
* 2001: Burning: A Wish
* 2002: Fall, I Will Follow
* 2002: La Naissance D'un Rêve, Re-Release (Sail Productions, Korea)
* 2004: Ave End
* 2006: Filthy Notes for Frozen Hearts
* 2008: Songs for the Last View
* 2010: The Grandiose Nowhere
* 2013: Antiadore
Ervand Sevortyan

**Ervand Sevortyan** () — Sovet türkoloqu, etimoloqu, pedaqoq, filologiya elmləri doktoru, professor, RSFSR-in əməkdar elm xadimi. Türk dillərinin etimoloji sözlükləri içində ən irihəcmli və ən əsaslı etimoloji sözlüyün müəllifidir.

## Həyatı
1901-ci ildə dünyaya göz açıb, 1930-cu ildə Simferopoldakı Krım Pedaqoji İnstitutunu bitirir. Daha sonra Moskva Dilçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutunda aspiranturanı başa vurub həmin institutda elmi işçi kimi çalışır, bir neçə il türk dilləri bölməsinin müdiri olub. Eyni zamanda pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub: Moskva Fəlsəfə, Ədəbiyyat və Tarix İnstitutunda, Moskva Şərqşünaslıq İnstitutunda, Moskva Dövlət Universitetində, Xarici Dillər İnstitunda dərs deyib. 1957-ci ildə "Azərbaycan ədəbi dilində affiksal (şəkilçi köməkliyi ilə) feildüzəltmə" mövzüsunda doktorluq işini müdafiə edir. 1958-ci ildə "Türk dillərinin etimoloji sözlüyü"nün (8 cilddə, 1978–2008) üzərində işlərə başlayır. Sözlüyün I cildinin dərc edilməsi, II–IV cildlərin çapa hazırlanması Sevortyan tərəfindən görülür, ölümündən sonra iş həmkarları tərəfindən davam etdirilir.

Türk Dil Qurumunun müxbir üzvü olub (1957).

## Əsərləri
* Türk dilinin qrammatikası ("Грамматика турецкого языка", 1947);
* Türk ədəbi dilinin fonetikası ("Фонетика турецкого литературного языка", 1955);
* Azərbaycan ədəbi dilində affiksal feildüzəltmə ("Аффиксы глаголообразования в азербайджанском литературном языке", 1957);
* Azərbaycan dilində affiksal feildüzəltmə ("Аффиксы глаголообразования в азербайджанском языке", 1962);
* Azərbaycan dilində affiksal ismi sözdüzəltmə ("Аффиксы именного словообразования в азербайджанском языке", 1966);
* Azərbaycan dilinin qrammatikası ("'''Грамматика азербайджанского языка"''', 1971, M. Şirəliyevlə birgə).

### Məqalələri
* Sovet türkologiyasının inkişafı tarixindən ('''Из истории развития советской тюркологии'''.// Известия АН СССР, ОЛЯ, 1955, том XIV, вып. 2)
* Müzakirəardı illərdə sovet türkologiyası ('''Советская тюркология в последискуссионные годы'''. // Известия АН СССР, ОЛЯ, 1953, том XII, вып.6)
* "Türk dillərinin tarixi öyrənilməsinin bəzi məsələlərinə dair" məqaləsi ("О некоторых вопросах исторического изучения тюркских языков", 1960)
* "Türk dillərinin çağdaş durumu və SSRİ-də tarixi öyrənilməsinin bəzi məsələləri" məqaləsi ("Современное состояние и некоторые вопросы исторического изучения тюркских языков в СССР", 1961)

## İstinadlar
Fyodor Bondarçuk

**Fyodor Bondarçuk** — () (d. 9 may 1967-ci il, Moskva, Rusiya) — SSRİ və Rusiya aktyoru, rejissor, kino və televiziya prodüseri, musiqi video direktoru, teleaparıcısı və teleakademik.

## Həyatı
Fyodor 1967-ci ildə mayın 9-u Moskvada doğulub. Sənətçi ailəsində doğulan Fyodorun atası sovet aktyoru, rejissor və ssenarist, SSRİ xalq artisti Sergey Bondarçuk və anası (Sovet və Rusiya aktrisası) İrina Skobseva olmuşdur. 1985-ci ildə məktəbi qurtarıb, rejissorluq fakültəsinə ümumrusiya dövlət kinematoqrafiya institutuna daxil oldu, və iki ilini donduraraq orduya getdi. İnstituta 1989-cu ildə qayıtdı, və dərhal Yuri Ozerovun çəkdiyi "Stalinqrad" (1989)-cu il filmində İvan adı rolunda yer aldı. Bu rol Fyodorun aktyor karyerasında ikinci oldu, çünki onun ilk debüt rol aldığı film olan "Boris Qodunov" filmində 1986-cı ildə kiçik rol ilə çıxış etmişdi. Bundan sonra Fyodor inustuta qayıdaraq inustutu uğurla başa vurduqdan sonra, onun uşaqlıq dostuları Stepan Mixalkov və Sergey Kojevnikovım ilə "Art Pictures" adlı Televiziya və film üçün çəkiliş, bundan başqa, müxtəlif TV proqramları, film və musiqi layihələr istehsalı ilə fəaliyyət göstərən şirkət qurdular.

## Qazandığı uğurlar
Fyodor Bondarçuk 2005-ci ildə çəkdiyi "9-cu bölük" — () adlı film Fyodor üçün çox uğurlu bir iş oldu. Fyodor bu filmdə xaxol əsgər rolunda yer almışdır. Filmin büdcəsi 9,5 milyon dollar təşkil etdi, filmdə təyyarənin (450 min dollar) partlayışı ən bahalı səhnə oldu. Bu filmin ardında Rusiyada bu film ilin ən yaxşı film statusu əldə etdi və bir sıra mükafatlar qazandı. Buda Fyodorun məşhurlaşmasında böyük nailiyyət oldu.

Bu uğurdan sonra Fyodorun 2013-cü il istehsalı olan Stalinqrad adlı filmi Fyodor üçün daha önəmli oldu. Bu film Fyodor Bondarçuk tərəfindən IMAX formatında, yüksək dərəcəli keyfiyyətlə çəkilmiş ilk Rus filmidir. Büdcəsi 30 000 000 $ dollar olan filmin, büdcə gəliri 66 130 000 $ dollar olmuşdur (2013-cü il 2 dekabr tarixinə əsasən). Bu film 2013-cü ildə film mükafat üçün "Ən Yaxşı Xarici Film" və "Oskar" mükafatı üçün Rusiya tərəfindən namizədliyini irəli sürülüb.

## Filmoqrafiya

### Çəkdiyi filmlər
* Dörd mövsüm (2014)
* Stalinqrad (2013)
* Yaşayan ada. Döyüş (2009)
* Yaşayan ada (2009)
* 9-cu bölük (2005)
* Sevirəm (1993)
* Yay səhərində yuxu (1989)
Onat Kutlar

**Onat Kutlar** () — türkiyəli şair, yazıçı, düşüncə adamı.

1959-cu ildə nəşr olunan " İshak" ilə 1960-cı ildə Türk Dil Qurumu mükafatını qazandı. Fetih Naciye görə İshak dünya ədəbiyyatında sehrli gerçəklik axınının ilk nümayəndələrindən biri olaraq dəyərləndirilməlidir.
İstanbul Universitetində Hüquq fakültəsini sonuncu imtahana girməyərək təhsilini yarımçıq qoydu və fəlsəfə təhsili almaq üçün Parisə getdi. Iki il sonra geri qayıtdı və "Doğan Kardeş" dərgisində işləməyə başladı. 1965-ci ildə Türk Sinamatek Dərnəyini və "Yeni Sinema" dərgisini yaratdı. 1965–1976-cı illərdə Türkiyəyə dünya kinosunun qapılarını açan Türk Sinamatek Dərnəyini idarə etdi. 1985-ci ildə Berlin Film Festivalında münsif oldu. 1994-cü ildə Fransa hökumətinin verdiyi "L'Ordre des Arts et des Lettres" mükafatına layiq görüldü. 30 dekabr 1994-cü ildə Mərmərə hotelində edilən bombalı hücum zamanı ağır yaralandı. 11 yanvar 1995-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Dəyər (fəlsəfə)

**Dəyər** bu və ya digər predmetin xassəsi, insanların arzu və tələbatlarının ödənilməsidir. İnsanın dəyərlər sisteminə xeyir və şər, xoşbəxtlik və bədbəxtlik, həyatın məqsədi və mənası haqqındakı təsəvvürləri də daxil ola bilər. Məsələn, "həyat" insanın başlıca dəyəridir. İnsanın dünyaya və özünə münasibəti sayəsində müəyyən dəyərlər ierarxiyası formalaşır ki, onun da zirvəsində bu və ya digər ictimai idealarda əks olunan mütləq dəyərlər durur. Insanın digər insanlarla münasibəti sabit, təkrar-təkrar qiymətləndirilməsi sosial, əxlaqi, dini, hüquqi və.s normalara çevrilir. Həmin normalar isə ayrı-ayrı fərdlərlə yanaşı, bütövlükdə cəmiyyətin gündəlik həyatını nizamlayır.

## Mənbə
"Fəlsəfə", Ağayar Şükürov
Adnan Yalım

**Adnan Yalım** () — türkiyəli rəssam.

## Həyatı
1957-ci ildə Nevşehdə doğulub. Atası müəllim olduğu üçün ibtidai və orta təhsilini müxtəlif bölgə və kəndlərdə almışdır. 1979-cu ildə İstanbul Dövlət İncəsənət Akademiyasına daxil olmuş, 1984-cü ildə magistr dərəcəsi ilə məzun olmuşdur.

Həmin il Parisə gedərək tədqiqat və araşdırmalarda iştirak etdi. Parisdən qayıtdıqdan sonra Malatya İnönü Universitetində məruzəçi olaraq işə başladı. 1989-cu ildə sənətində dərəcə aldı. 1990-cı ildə yenidən xaricə getdi və Paris, Amsterdam və Venesiyada tədqiqatlarda iştirak etmişdir. 

Sənətkarın 13 şəxsi və çoxsaylı ölkə və beynəlxalq səviyyədə sərgilərdə iştirak edib.

## Mənbə
http://tr.wikipedia.org/wiki/Adnan_Yal%C4%B1m
Konca Kuriş

**Konca Kuriş** (1960 – 20 iyun 1999) — Türk-müsəlman feminist yazıçı.

## Həyatı
Konca Kuriş evli və beş uşaq anası idi. 1998-ci ildə oğurlanmış, bundan sonra 20 iyun 1999-cu ildə 38 yaşında Konyada öldürülmüşdür.
İddialara əsasən Konca Kuriş “Türk Hizbullah” təşkilatının keçmiş üzvlərindən olub. Lakin sonra təşkilat əleyhinə çıxmış və  “Quran”ın  dogmatik şəkildə şərh olunmasını tənqid etmişdi. 1998-ci ildə yoxa çıxan Kuriş Hizbullah təşkilatının üzvləri tərəfindən 38 gün işgəncəyə məruz qalmış və öldürülərək dar bir məzarə basdırılmışdır. Qatillər yazıçıya edilən işgəncələri video lentə almışdır. Cəsədi 2000-ci ilin yanvar ayında Hizbullah sığınacaqlarına edilmiş əməliyyatlar zaman tapılmışdır. Türkiyə Hizbullah təşkilatı Konca Kurişin oğurlanılmasına, işgəncə edilməsinə və öldürülməsinə dair məsuliyyəti aşağıdakı cümlələri söyləyərək öz üzərinə götürmüşdür:
“ İslam düşməni və yalançı feminist olan Konca Kuriş Allaha və Qurani Kərimə qarşı çıxdığı üçün Hizbullah döyüşçüləri tərəfindən oğurlanaraq sorğulanmışdır. Dinsiz Türk Cumhuriyyətinin rəsmi din açıqlamalrı ilə təlimatları ilə paralel şəkildə hərəkət edən və Sionistlərin də istifadə etdiyi Konca Kuriş müsəlmanları şübhəyə salacaq fəaliyyətlərə təşəbbüs etdiyi üçün cəzalandırılmışdır”.

## Mənbə
http://tr.wikipedia.org/wiki/Konca_Kuri%C5%9F
Sabit Dönentayev

**Sabit Dönentayev** () (1894–23 may 1933) — qazax şairi, satira yazarı, esse yazarı və ictimai fiqur.

## Həyatı
1894-cü ildə indiki Pavlodar bölgəsində bir çoban ailəsində anadan olub. Qasım-Hacı mədrəsəsində təhsil alıb. Rus şairi Krılov, tatar şairi Abdulla Turkay və qazax şairi Abay Kunanbayoğlunun əsərlərinin təsiri ilə yaradıcılığa başlayıb. 1913-cü ildə Dönantayevin "Aykap" dərgisində ilk şeiri " Xəyalım" (qazaxca: "Қиялым") dərc olunub. İlk şeirlər kitabı olan "Alibek" 1915-ci ildə Ufa şəhərində nəşr edilib.

## Mənbə
http://tr.wikipedia.org/wiki/Sabit_D%C3%B6nentaev
İhan Egemen Darendelioğlu

**İhan Egemen Darendelioğlu** () — “Sarı basın kartı” sahibi, qəzet müxbiri, yazıçı, tarix tədqiqatçısı.

1921-ci ildə Mersinin Tarsus bölgəsinin Kürkçülər kəndində doğulub. İbtidai məktəbi elə o kəndə bitirib. Orta məktəbi isə Tarsusda Çukurovada bitirmişdir. Adana Oğlan liseyindən məzun olmuşdur. Ali təhsilini İstanbul Universitetində almış və Ədəbiyyat fakultəsinin Türkologiya şöbəsini bitirmişdir.  1948-ci ildə “ Yeni bozkurt” dərgisini nəş etməyə başlayır. 1950-ci ildə əsgərliyə getmiş, qayıtdıqdan sonra İstanbulda türk dili müəllimi işləmişdir. Sonra isə mətbuat həyatına qoşulmuşdur.

Bayeziddə “ Toprak” mətbəəsini yaratdı, 1954-cü ildə aylıq “ Ülkü” dərgisi nəşr olunmağa başladı. Bu icmal 1979-cu ildə Darendelioğlu öldürülənə qədər nəşr olunmuşdur. 19 oktyabr 1979-cu ildə maşınına mindiyi yerdə sui-qəsd nəticəsində öldürülüb.

## Əsərləri
•” Atatürk türk millətçilərinin qləmində” 1961.
• “ Türkiyədə kommunist hərəkatlar” Birinci və ikinci cild  1979.
• “ Türk millətçiləri tarixində böyük dava” 1976.
• “ Kommunist nədi? Kommunist kimdir? 1979.
• Ecevit Marksist Mi ? Marksistlerin Maşası Mı ! 
• Ecevit Marksist Mi ? 1979.
Necip Hablemitoğlu

**Necip Hablemitoğlu**  — Türkiyəli tarixçi və yazıçı.

Evinin qarşısında edilmiş sui-qəsd nəticəsində ölmüşdür. Sui-qəsdin günahkarları hələ də tapılmayıb. Lakin Ergenekon məhkəməsi müttəhimlərindən Osman Yıldırım ifadəsində Hablemitoğlunu Osman Gürbüzün öldürdüyünü və Veli Küçük ilə Muzaffer Tekinin sifarişi ilə edildiyini bəyan etdi.

Evli və iki qız atası olan Necip Hablemitoğlu Türkiyə xaricindəki türk toplumlarının yaxın tarixi ilə bağlı araşdırılmalar aparmışdır. Orta Avropa və Balkanlarda türk əsərləri, türk əsilli azlıqlar və türk şəhidlikləri mövzularında tədqiqatlar aparmış və bu mövzulardakı müxtəlif layihələrdə aktiv iştirak etmişdir. Tədqiqat sahəsinə dair çoxlu kitab və məqalə müəllifi olan Hablemitoğlu öldürüldüyü günə kimi Ankara Universitetində doktor dərəcəli müəllim kimi Atatürk prinsipləri və inqilab tarixi dərslərini keçmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
Əhməd Tanər Qışlalı

**Əhməd Tanər Qışlalı** (; ) — Türkiyə politoloqu, siyasətçisi (sabiq nazir), yazıçısı və təhsil qurumu üzvü.

## Həyatı
Atası Ziraat Bankı xəzinədarı Hüsnü bəy, anası isə Kilis Kemaliye ibtidai məktəb müəllimi olan Lütfiye xanımdır. Əhməd Tanər Kilis Kemaliye ibtidai məktəbindən sonra Kilis orta məktəbini və Kabataş oğlan Liseyini bitirib. Liseyi bitirdikdən sonra Ankara Universitetinin Siyasi Elmlər fakültəsinə daxil olmuş, oxuduğu müddətdə həm də "Yeni gün"-də idman jurnalistliyi etmişdir. 1962–1963-cü illərdə " Yeni gün" qəzetində yazı işləri şöbəsinin müdiri olmuşdur. Paris Universitetində konstitusiya və siyasət elmi çərçivəsində "Müasir Türkiyədə siyasi güclər" adlı elmi işini müdafiə edərək doktorluq dərəcəsi alıb. Fransada tanış olduğu Bordolu Nikole(Nilgün Kışlalı) ilə 1968-ci ildə evlənən Kışlalının bu evlilikdən iki qızı dünyaya gəlib.

Əsgərlikdən qayıtdıqda universitetə qəbul edilməmiş, Siyasi Elmlər fakültəsinə keçmişdir. 1972-ci ildə dosent adını almışdır. 1971–1977-ci illərdə " Yankı" dərgisində yazdığı yazıları ilə CHP başqanı Büllent Ecevitin diqqətini çəkmiş və 1977-ci ildə CHP siyahısında İzmir millət vəkili seçilmişdir. 1978-ci ildə Bülent Ecevit hökumətində mədəniyyət naziri olmuşdur. 12 sentyabr 1980-ci il hücumundan sonra Ankara Universitetində Telekommunikasiya fakültəsində siyasət dərsləri keçməyə başlayan Kışlalı 1988-ci ildə professor dərəcəsinə yüksəlmişdir. 1991-ci ildə "Cumhuriyyet" qəzetində "Həftəyə baxış" başlığı ilə köşə yazıları yazmağa başlamışdır. 1995-ci ildə yol qəzası nəticəsində həyat yoldaşını itirmiş və 1997-ci ildə ikinci dəfə ailə qurmuşdur. Nilufer Kışlalı ilə evliliyindən üçüncü qızı Nilhan Nur dünyaya gəlmişdir. Əhməd Tanər 1999-cu ildə 21 oktyabrda Ankarada evinin qarşısında edilmiş bombalı hücum nəticəsində vəfat etmişdir.
Ölümündən sonra 1999-cu ildə " Sertel Demokrasi" mükafatına layiq görülüb.
Muxtar Şaxanov

thumbnail
**Muxtar Şaxanov** (d.2 iyul 1942, Otrar, Qazaxıstan) — tanınmış qazax yazıçısı, hüquqşünası, Qazaxıstanın Qırğızıstandakı səfiri, Qazaxıstan Parlamentinin üzvü, "Zalyn" jurnalının baş redaktoru.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Qazaxıstan da, eləcə də dünyada Aral dənizinin mühafizəsi ilə bağlı ictimai məlumatlılığın artırılması ilə əlaqədar məqalələri ilə məşhurdur.

## Xarici keçidlər
*Mr. Mukhtar Shakhanov, Kazakh ambassador to Kyrgyzstan, Visit the Kansai Soka School System.
*To Remember Jeltoksan Lessons.
Mağcan Cumabayev

**Cumabayev Mağcan Beken oğlu** (, *Mаgjаn Bekenulı Jumаbаev*) (25 iyun 1893- 19 mart 1938) - Qazax ədəbiyyatının XX əsrin əvvəllindəki məşhur və önəmli şairlərindən biri. Müasir qazax ədəbiyyatının yaradıcılarından biridir.
	
## Bioqrafiyası
1905-1910-cu illərdə Mağcan Cumabayev Petropavl mədrəsəsində təhsil almış, ərəb, fars və türk dillərini öyrənmişdir. 1911-ci ildə isə Ufa mədrəsəsində təhsil almış, bu zaman müəllimlərindən biri Volqa tatarlarının klassik yazıçısı Galimcan İbrahimov olmuşdur. 1912-ci ildə qazax dilində olan şeirləri “Şolpan” adlı kitabda toplanaraq nəşr edilib, kitab ərəb əlifbası ilə yazılıb. Bu kitab qazax ziyalıları arasında məşhurluq qazanmışdır.
1917-ci ilin yay və qışı ərzində  qazax “ Alaş” partiyasının və Alaş Orda Qazaxıstan milli hökumətinin yaranmasında iştirak etmişdir.
Daha sonra Moskvada yaşamış və Lermontov, Koltsov, Balmont, İvanov, Mamin- Sibiriak, Maksim Qorki, Aleksandr Blok, Höte və digər şairlərin əsərlərini qazax dilinə tərcümə edib. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Qazaxıstana gəlmiş və orda müəllim kimi işləmişdir.
### Həbsi
Haqsız yerə Alaş Ordanın pan- türkçü üzvü olması və yapon cəsusluğunda ittiham edilərək 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilir. Məhkəməyə qədər Butyrka həbsxanasında saxlanılır, daha sonra Kareliya və Arxangelsk Əyalətinə göndərilir. 1934-cü ildə Maksim Qorki və Peşkovaya məktub yazır və onların köməyilə həbsdən vaxtından əvvəl azad edilir. Lakin yarım ildən sonra  Almatada yenidən həbs edilir və 1938-ci ildə 19 martda güllələnir.
## Xarici keçidlər
* Mağcan Cumabayoğlu
* Forum: M.Cumabayuğlı şiirleri
* M.Cumabay şiirleri

## Mənbə
http://en.wikipedia.org/wiki/Ma%C4%9Fjan_Jumabayev
Adaptive Multi-Rate

**AMR** (**Adaptive multi rate**)   — dəyişən sürətli kodlaşdırma. Danışıq diapazonundakı tezliklərin xüsusi olaraq nəzərdə tutulmuş siqnal səs fayllarının kodlaşdırılma standartı. ETSI (European Telecommunications Standards Institute) standartı. AMR - böyük həcmli şəbəkələrdə nitqin ötürülməsini təmin edir. AMR nitq kodlaşdırma/dekodlaşdırması müxtəlif tezlik sürət dəstlərinə malikdir. Şəraitdən və ya şəbəkənin yükləməsindən asılı olaraq müxtəlif rejimlərə keçməyə imkan verir. İstənilən şəraitdə səsin təmiz ötürülməsini təmin edir.

Aşağıda AMR kodekinin 14 rejimi göstərilmişdir, onlardan 8-ində tam sürət tam mümkündür (full rate, FR) və 6-sında tam sürətli kanal mövcuddur (half rate, HR):

## AMR-NB
AMR-NB (Adaptive multi rate narrow band)   — AMR-in ensiz zolaqlı variantı olan səsli kodek.  4,5-12,2 kbit/san-ə qədər  məlumat axınının sürət dəyişkənliyinə imkan verir.

## AMR-WB
AMR-WB (Adaptive multi rate wide band)   — AMR-ın genişzolaqlı variantı. G.722.2 standartı kimi məlumdur. Format 3G Partnership Project (3GPP) təşkilatı tərəfindən daxil edilmişdir.

## AMR-i dəstəkləyən proqram təminatı

C dilində AMR kodekinin icrası 3GPP TS 26.073-də  mümkündür. Azad icra əlavələri də mövcuddur: Library of OpenCORE Framework implementation, həmçinin başqa kitabxanalar (məsələn, AMR Codecs as Shared Libraries) və AMR (RetroCode, Amr2wav) formatının konverterləri (RetroCode, Amr2wav). Bu format dəstəyi müxtəlif kodeklərlə birlikdə (FFmpeg, ffdshow) mediapleyerlərə (QuickTime, RealPlayer, VLC media player, Media Player Classic, Mplayer) daxil edilmişdir. Nokia və bir sıra başqa firmaların mobil telefonlarında diktofonlar bu formatdan istifadə edir. Nokia firması tərəfindən Nokia telefonlarında saxlanmış diktofon qeydlərini FK-nizdə qulaq asmaq üçün Nokia multimedia pleyer utiliti buraxılmışdır. Həmçinin pulsuz pleyer və AMR fayllarının konverterini hazırlanmışdır - AMR Player.

## Mənbə
3GP

***.3GP** — multimedia fayl formatı, Üçüncü Nəsil Əməkdaşlıq layihəsiylə ( müəyyən edilən 3G UMTS multimedia xidmətləri üçün fəaliyyət göstərən fayl tipi. Müasir mobil telefonlar (3G texnologiyasından asılı olmayaraq) **.3GP** formatında audio və video baxış funksiyalarına malikdir.

3G2 (3GPP2-in fayl formatı) — 3G CDMA2000 multimedia xidmətləri üçün 3GPP2 müəyyən edilən multimedia fayl tipi. 3GP fayl formatına çox oxşardır, amma 3GP-la müqayisədə bəzi genişlənmələrə və məhdudiyyətlərə malikdir.

Bu format — ISO 14496–1 Media Format-ın sadələşdirilmiş versiyasıdır. QuickTime-də istifadə edilən MOV fayl tipinə oxşardır.

**3GP** videonu MPEG-4 və ya H.263 kimi saxlayır. Audio AMR-NB və ya AAC-LC formatlarında qeyd olunur.

3GP-da hazır videoçarxlar başqa formatlarda analoji video ilə müqayisədə kiçik ölçüyə malikdir. Ancaq, aşağı keyfiyyətlidir: məsələn, kadrların rəngli "kvadratlar" şəklində təsvir edilir.
Mənənələr

**Mənənə** — Qrup halında yaşayan cücülər.

Bitkilərin cavan zoğlarının və yarpaqlarının şirəsi ilə qidalandıqlarına görə zərərverici hesab olunurlar. Bunların şəkərli ifrazatından qida kimi istifadə edən bəzi qarışqa növləri, onların qorunmalarını, bir yerdən başqa yerə daşınmalarını və hətta qışlamalarını təmin edir. İldə bir neçə nəsil verdiklərindən intensiv çoxalırlar.

## Həmçinin bax
* Qızılgül mənənəsi
* Akasiya mənənəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Marina Svetayeva

**Marina Svetayeva** — (; ) Rus şairəsi, roman yazarı, tərcüməçi

## Həyatı
Marina Svetayeva 1892-ci ildə Moskvada doğulub. Atası filoloq, alim Moskva Universitetinin professoru, A.S.Puşkin adına Dövlət təsviri incəsənət muzeyinin yaradıcısı və ilk direktoru İvan Vladimiroviç Svetayev idi.

1941-ci ildə özünü Tatarıstan, Yelabuqa şəhərində asaraq intihar etmişdir.

## İstinadlar
İqtisadi inkişaf

**İqtisadi inkişaf** — iqtisadiyyat və istehsal qüvvələri, təhsil, elm və mədəniyyətin, insanların həyat səviyyəsinin müntəzəm olaraq keyfiyyət və struktur baxımından müsbət istiqamətdə dəyişməsi ilə xarakterizə olunan iqtisadi prosesdir. İqtisadi inkişaf həm də ictimai əlaqələrin inkişafını nəzərdə tutur və buna görə də tarixən formalaşmış texnoloji və maddi nemətlərin bölgüsünün müxtəlif sistemlərində bir-birindən fərqlənir.

Ölkənin iqtisadi inkişafının əsas göstəriciləri - əhalinin həyat səviyyəsi, iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyəti, ölkənin ümumi daxili məhsulu, ümumi milli məhsulu, adambaşına insan kapitalı və iqtisadi azadlıq indeksidir.

İqtisadiyyatın inkişafının əsas hərəkətverici qüvvəsi insan kapitalı və onun yaratdığı yeniliklərdir. İnsan kapitalı deyərkən, insanların təhsil, səhiyyə, elm, əmək şəraiti və həyat səviyyəsinin yüksəldilməsinə çəkilən xərclər nəzərdə tutulur.

## Xarici keçidlər

* Макконнелл К.Р., БРЮС. Л. 14 издание. ЭКОНОМИКС. Москва: Инфа-М, 2005
* Шумпетер Й.А. (1883—1954). Теория экономического развития
CV

**Curriculum vitae ** (,  — "həyatın axını", tərcümeyi-hal) qısaldılmış forması **CV** — bacarıqlar, iş təcrübəsi, təhsil və təqdim olunan yer üzrə digər lazımi məlumatları özündə saxlayan sənəd. Adətən, mahiyyətcə işəqəbulunma — namizədlik sənədi sayılır

Tərcümeyi-hal, yəni CV, xülasəsinin həcmi bir namizədin bacarıqları ilə müəyyənləşir.

## Strukturu
Xülasə adətən bir neçə bölmədən ibarətdir. Bu bölmələrin hər birində informasiya qısa və anlaşıqlı bir şəkildə yazılmalıdır. CV-ə heç bir qeyri-dəqiq informasiya daxil etmək olmaz. Xülasədə sizi maksimal xarakterizə edəcək məlumatlar yerləşdirilməlidir.

CV formasında olmalıdır:
* Ad və soyad;
* Doğum tarixi;
* Namizəd ilə əlaqə vasitələri — əlaqə nömrəsi və elektron poçt ünvanı;
* Təhsil — burada təhsil səviyyəsi (məktəb, kollec, bakalaviatura, magistratura, doktorantura və s.), təhsil müəssisələrinin adları, təhsil alınan zaman aralığı və ixtisas qeyd olunmalıdır;
* Sertifikat və diplomlar (nailiyyətlər);
* İş həyatı və könüllülük fəaliyyəti;
* Maraq və bacarıqlar (dil, kompüter və s.)
* Namizədi tövsiyə edə biləcək şəxslər və onların əlaqə nömrələri (referanslar).
* 
* 
* əks xronoloji sıra ilə (bir qayda olaraq, üç son iş yeri) ixtisas üzrə iş təcrübəsinin icmalı

Bəzən xülasədə həmçinin peşəkar assosiasiyalara, elmi nəşrlərə və müəllif patentlərinə üzvlük haqqında informasiyanı da daxil edirlər. Həmçinin xülasədə sizin həvəsləriniz (hobbi) haqqında informasiyanı daxil etmək olar. Daha yaxşı olar ki, bu aktiv həvəslər (məsələn, idman, turizm, rəqslər) olsun.
Xülasədə əmək haqqının arzu olunan səviyyəsi haqqında informasiyanı daxil etmək (qoşmaq) lazım deyil. Bunu xülasəyə müşayiət məktubunda göstərmək daha yaxşıdır. Burada xülasəyə istənilən əlavə izahları vermək olar.

Müxtəlif ölkələrdə xülasə və ya CV strukturu fərqli ola bilər. Son zamanlar müəyyən şablon üzrə doldurulan və işə qəbul agentliklərinin ixtisaslaşmış saytlarında yerləşdirilənlər internet-xülasə geniş yayılmışdır. Həmçinin "ağıllı" xülasənin tərtib edilməsini təklif edən peşəkar xidmətlər mövcuddur.

Daha biri forma, hələlik az yayılmış, video-xülasə formasıdır. Burada, qısa videoçarxı təşkil edilir və namizəd özü haqqında (öz bacarıqları və s.) danışır. İnternet-xülasə kimi bu forma CV-lər üçün ixtisaslaşmış saytlar mövcuddur.
On iki imam şiəliyi

**On iki imam şiəliyi** və ya **İsna əşəriyyə** () — İslam dinində, Şiəlikdə əqidə. On iki imam şiəliyi əqidəli məzhəblər On iki imam şiəliyi, İmamilik və ya Cəfərilik, Ələvilik, Nüseyrilər, Qələndərilik, Nemətullahiyyə, Qızılbaşlar, Bəktaşilik kimi məzhəblər daxildir. On iki imam şiəliyinin tərəfdarları 12 imamı Əli ibn Əbu Talibin soyundan kimi qəbul edir və İmam Mehdinin Allahın əmri ilə qeybə çəkilərək gələcəkdə zühur edəcəyinə inanırlar.

## Həmçinin bax
* Şiəlik
* On iki imam

## İstinadlar
Olqa Qryaznova

## Həyatı
Olqa Qryaznova 1984-cü ildə Bakıda yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. 1996-cı ildə o, ailəsi ilə birlikdə Almaniyaya mühacirət etmiş və orada incəsənət tarixi, slavyanşünaslıq və ədəbiyyat üzrə təhsil almışdır. Onun ilk romanı olan „Rus tozağacılarını sevən biridir“ kitabı 2002-ci ildə çap olunmuş və Almaniyanın ədəbiyyat tənqidçiləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

## İstinadlar
Jiar nad Hronom

**Jiar nad Hronom** (, 1955-ci ilə kimi Svätý Kríž [nad Hronom], , ) — Slovakiyada şəhər. Qron çayının sahilində, Vtaçnik və Ştyavnitske Vrhi dağ massivlərinin yamaclarında yerləşir. Əhalisi 20 min nəfərə yaxındır.
## Əhali

2001-ci ilə əsasən, şəhərdə 19.945 nəfər yaşayırdı.
Etnik mənsubiyyətinə görə:
* 94,27 % Slovaklar
* 1,97 % Qaraçılar
* 0,95 % Çexlər
* 0,69 % Macarlar

Dini mənsubiyyətinə görə:
* 62,07 % roma-katolikləri
* 25,54 % ateistlər
* 3,19 % yevangelistlər

### Jiar nad Hronomun bələdiyyə başçıları
* Marián Futák - iqtisadçı
* Jaroslav Cíger - baytar həkim
* Márius Hrmo - vəkil
* Ivan Černaj - fərdi sahibkar
* Peter Antal

## Təhsil
Jiarda 4 ibtidai və bir neçə əsas məktəb fəaliyyət göstərir.

### İbtidai məktəblərin siyahısı
* I ibtidai məktəb
* II ibtidai məktəb
* IV ibtidai məktəb
* Štefan Moyses kilsə məktəbi

### Orta məktəblərin siytahısı
* Milan Rúfus adına gimnaziya, Ul. J. Kollára 2
* Özəl Biznes Akademiyası
* Özəl Orta Texniki Kollec
* Biznes və xidmətlər üzrə Orta ixtisas Məktəbi

## Monumentlər və abidələr
* Şaşov qəsrinin qalıqları
* 1631-ci ildə inşa edilmiş Jiar renessans kostyolu 
* Ladomerskej Vieske kostyolu
* Jiarska Fara

## Partnyor şəhərlər
* Svitavı

## Qalereya

Fayl:Účko.JPG
Fayl:Ziar 01.JPG
Fayl:Žiar 03.JPG
Fayl:Žiar 04.JPG


## Xarici keçidlər

* Şəhərin rəsmi saytı
* Şaşov qəsri 
* Hivatalos oldal
* Alapinformációk
* Garamszentkereszt Szlovákia térképén
* Az általános iskola honlapja
* Sasvár vára  
* E-obce.sk

## İstinadlar
I Vaçaqan

**I Cəsur Vaçaqan** — sənədlərdə adı keçən ilk Arşaki Qafqaz Albaniyası çarı. Haqqında çox məlumat yoxdur və böyük ehtimalla Parfiya çarı VI Vağarş dövründə yaşamışdır. Onun hakimiyyət illərini dürüst demək çətindir lakin çarlar siyahısında olduğu dəqiqdir.

## İstinadlar
Mirhavan

**Mirhavan** — Qafqaz Albaniyası çarı. Onun hakimiyyət illərini dürüst demək çətindir lakin çarlar siyahısında olduğu dəqiqdir.

## İstinadlar
Nəstərən Saibi

**Nəstrən Saibi** () ( 19 fevral 1979, Tehran) — iranlı yazıçı, tərcüməçi və jurnalist.

## Həyatı
Tehranda anadan olmuşdur. Fizika üzrə təhsil almışdır. İranın bir çox qəzetində fəaliyyət göstərmişdir.

## Tərcümələr
# Qara Cümə elektron cuqqultu: CNet and The Verge.
# deşik Tur(Tor) ilə istifadəçilər ovçuluq etmək.
# Nanotexnologiya, Hindistanda yeni hakimiyyət səltənətində(فناوري نانو؛ عرصه جديد قدرت نمايي هند)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Etemad Newspaper, No. 1694, dated 3/20/87, page 12 (Technology)
* News Site, Wednesday, Persian date Khordad 17 1391(khabaronline)
* Department of Electrical and Computer Ghlm Journal, Persian date Dey 1380. page 124
* Nümunə translation. 
* Nümunə translation(əətmad qəzetesi).
Asay

**Asay** — Qafqaz Albaniyası çarı. Onun hakimiyyət illərini dürüst demək çətindir, lakin çarlar siyahısında olduğu dəqiqdir.

## Həyatı
Asay ondan əvvəlki hökmdarlar olan Mirhavan və ya Satoyun oğlu və ya kiçik qardaşı ola bilər. Vəliəhd şahzadə olduğu dövrə aid möhür Sasanilərin üslubunda hazırlanmışdır. Möhrün üzərində maral rəsmi var. Təqribən 405-415-ci illərdə çar olaraq hökm sürmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Khurshudyan E.Sh. Seal of Asay, Crown Prince of Aran. Commentationes Iranicae. Collection of Articles for the 90th Anniversary of Vladimir Aronovich Livshits. St. Petersburg: Nestor-Istoriya, 2013. Pp.&nbsp;191–201 (in Russian) [Хуршудян Э.Ш. Печать наследного принца Арана Асая. Commentationes Iranicae. Сборник статей к 90-летию Владимира Ароновича Лившица. СПб: Нестор-История, 2013. C. 191–201]
Qotik rok

**Qotik rok** () — rok musiqi üslubu.

1970-ci illərin sonlarında ortaya çıxmış bir rok növüdür. Qısaca qot rok olaraq da adlandırırlar. Qotik rokda çoxu rok növündə olduğu kimi elektro gitara, bass gitara, zərb alətləri, solo gitara istifadə edirlər; amma digər rok növlərindən özünü ayıran xüsusiyyəti isə əlavə olaraq zərb maşını və sintezator alətlərinin istifadə edilməsidir. Bu növün qruplarının %90-ı qadın vokalist istifadə edər.
Xoçkorik

**Xoçkorik** — Qafqaz Albaniyası naxararı. Yesuagenin qeyri-qanuni oğlu idi. Tsri şəhərinin valisi idi. III Vaçaqanla birlikdə müqəddəs Pantaleonun qəbrini aşkar etmişdir.
Yesuagen

**Yesuagen** (yaxud **Esuagen** və **Asuagen**) — Qafqaz Albaniyası çarı. Onun dövründə köhnə əlifbanın təkmilləşdirilməsi yolu ilə yeni Alban əlifbası yarandı. Bu barədə Moisey Kalankatlı, eləcə də V – VIII əsrlərin erməni müəllifləri Koryun, Movses Xorenli xəbər verirlər. II Yezdəgirdin bacısı ilə evlənmişdi. 444-cü ildə II Vaçe tərəfindən əvəz olundu.

## Ailəsi
Moisey Kalankatlının verdiyi məlumata görə çar Yesuagenin 4 övladı olmuşdur:
# II Vaçe — taxtda onu əvəz etmişdi
# Xoçkorik — qeyri-qanuni oğlu idi
# III Vaçaqan
# Adsız bir qız — Girdman knyazı Barzabod Mehrani ilə evlənmişdi.

## Yesuagenin nişanı
Yesuagenin monoqramı 1975-ci ildə fransız alim Filipp Ginyo tərəfindən yayımlanan Sasani şahlarının möhürlərinin arasında Mürtəzalı Hacıyev tərəfindən tapılmış, S. Y. Qasımova tərəfindən çar Yesuagenə aid olduğu təsdiqlənmişdir. Möhür ay ilahəsi ilə əlaqəlidir.

## İstinadlar
Böyük Oyun

* Böyük oyun — (), həmçinin **Kölgələr Turniri** olaraq da adlandırılır ( , Turniri Teney) — XIX əsrdən başlayaraq strateji bölgələrin böyük güclər tərəfindən paylaşılma mübarizəsini təsvir etmək üçün istifadə edilən addır.
* Böyük Oyun (Neftçi - Xəzər Lənkəran) — Neftçi PFK və Xəzər-Lənkəran FK arasında oynanmış Azərbaycan futbol derbisidir.
Heydər Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksi

**Heydər Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksi (İKK)** — Azərbaycan Respublikası paytaxtının memarlıq incilərindən və Azərbaycanda ən böyük qapalı idman mərkəzlərindən biri. 

## Haqqında
İdman-Konsert Kompleksinin (İKK) inşasına 1976-cı ildə Bakının Tbilisi prospektində Azərbaycan xalqının Ulu öndəri Heydər Əliyevin respublikaya rəhbərlik etdiyi dövrdə başlanmışdı. Kompleks 1990-cı ilin noyabr ayında istismara verilmişdir. 

Ümumi ərazisi 6,1 hektar olan kompleksin tikili sahəsi 3,5 hektardır. Kompleks 7,8 min tamaşaçı tutan baş meydandan, üç salonu, o cümlədən hokkey və buz üzərində fiqurlu konkisürmə, basketbol, bədii gimnastika və kulturizm məşğələləri üçün zalı olan məşq korpusundan ibarətdir. Bu nəhəng idman qurğusunun əsas zalının ölçüləri 70x40 metr, ümumi sahəsi 2800 kvadratmetr, tribunaların tamaşaçı tutumu 7800 nəfərdir. 

Burada, həmçinin, hər birinin sahəsi 650 kvadratmetr (37x17) olan gimnastika və trenajor zalları, eləcə də, 1600 kvadratmetrlik basketbol (35x45 metr) zalı var. Baş meydandan idmanın 16 növü üzrə yarışlar üçün, həmçinin konsert, kino, sirk tamaşaları, buz üzərində balet, ticarət-sənaye sərgiləri, kütləvi forumlar və müxtəlif teatrlaşdırılmış bədii tədbirlər üçün istifadə edilə bilər. Kompleksin direktoru Hüseynov Fikrət Akif oğludur.

İKK-də bədii gimnastika üzrə dünya kubokunun üç mərhələsi, iki Avropa çempionatı və bir dünya çempionatı keçirilib. Kompleksdə həmçinin 200-dən çox beynəlxalq sərgi, yerli və xarici ifaçıların iştirakı ilə konsert keçirilib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamına əsasən 2004-cü ilin mart ayında İdman-Konsert Kompleksinə Ümummilli lider Heydər Əliyevin adı verilib.

Gənclər və İdman Nazirliyinin qərarı ilə Heydər Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksi 2009-cu ilin yekunlarına görə ilin ən yaxşı idman qurğusu elan edilib.

Kompleksin struktur mühəndisi G.İ.Belidir.

2009-cu ildə kompleks qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınan Üçüncü Avroviziya Rəqs Müsabiqəsi üçün də seçilib.

Bakıda keçirilmiş I Avropa Oyunları ərəfəsində əvvəlcə 2014-15-ci illərdə yenidən qurulmuş, bu vaxt və 2017-ci ildə yenə Bakıda keçirilmiş IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında bir müddət **Heydər Əliyev adına İdman Arenası** adlandırılıb.

## Əlamətdar idman hadisələri
* Bədii gimnastika üzrə 23-cü və 25-ci Avropa çempionatları
* 2005-ci il Bədii Gimnastika üzrə Dünya çempionatı
* 2007-ci il Güləş üzrə Dünya Çempionatı
* 2007-ci il Taekvondo üzrə Avropa çempionatı
* 2011-ci il Boks üzrə dünya çempionatı
* 2015-ci il Avropa Oyunları (Cüdo, güləş, sambo)
* 2017-ci il İslam Həmrəyliyi Oyunları (Cüdo, güləş, sambo)
## Həmçinin bax

* Bakı Olimpiya İdman Kompleksi
* Bakı İdman Sarayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Heydər Əliyev adına İdman və Konsert Kompleksinin rəsmi saytı 
*
Fau-2

**“Fau-2”** (, qisas silahı;
digər adı — , aqreqat) — dünyada uzaq mənzilli ilk ballistik raket. Raket alman  konstruktor Verner fon Braun tərəfindən hazırlanmış və İkinci dünya müharibəsinin sonlarına yaxın Vermaxtın silah arsenalına alınmışdır. İlk dəfə Yerin kosmosdan şəklini çəkmişdi. Raket qəzaya məruz qaldı, lakin kamera olan qutunu çıxarmaq mümkün olmuşdu. 

Raketin ilk buraxılışı 1942-ci ilin martında, ilk hərbi məqsədli buraxılışı isə 8 sentyabr 1944-cü ildə baş tutmuşdur. Buraxılan döyüş raketlərinin sayı 3225 olub. O, əsasən mülki əhaliyə (2700-ə yaxın insan həlak olub, əsasən Böyük Britaniya ərazisi, xüsusən də sahəsinin irimiqyaslılığı ilə seçilən London şəhəri) qorxutmaq məqsədilə istifadə edilib. 

Raket birpilləli olub, maye yanacaqla işləyən raket mühərrikinə malik olmuş, şaquli şəkildə buraxılmış və trayektoriyanın aktiv hissəsində proqram mexanizmi və sürəti ölçmək üçün alətlərlə təchiz edilmiş avtonom giroskopik idarəetmə sistemi işə düşüb. Uçuş sürəti - 1,65 km / san (5940 km / saat), uçuşun uzunluq məsafəsi 320 km-ə çatmış, trayektoriya hündürlüyü - 80-90 km olmuşdur. Orta qiymət 119.600 reyxsmark olmuşdur. 

Müharibədən sonra ABŞ, SSRİ və digər ölkələrdə ilk ballistik raketlərin hazırlanması üçün "Fau-2"-dən nümunə kimi istifadə olunmuşdur.
Fort-Uort (Texas)

**Fort-Uort** (ing. Fort Worth) — ABŞ-nin Texas mərkəzi-şərq hissəsində yerləşən şəhər.

## İstinadlar
Torres-de-Santa-Krus

**Torres-de-Santa-Krus** () — əkiz qüllələr olan bir cüt göydələn. Göydələnlər Santa Kruz de Tenerife (Kanar adaları, İspaniya yerləşir). İlk göydələn 2004-cü ildə, ikincisi isə 2006-cı ildə inşa edilmişdir.

Hər bir göydələnin hündürlüyü 120 metrdir (damlarında yerləşdirilmiş antennaları nəzərə almadan); bu göstəricisinə görə əkiz qüllələr təkcə Kanar adalarının deyil, bütün İspaniyanın ən hündür əkiz qüllələridir. Yaşayış binaları arasında isə onlar hündürlüyünə görə İspaniyada üçüncü yerdədir.

## Binalar
Binaların sahəsi 41&nbsp;753 m²-dir, bundan 9613 m² — yerin altında,  — yerin üzərində yerləşir.

Bu binalar kompleksinin maraqlı özəlliklərindən biri odur ki, onlar müxtəlif vaxtlarda müxtəlif şirkətlər tərəfindən inşa edilmişdir. Birinci bina (2004-cü il) Ferrovial, ikinci bina (2006-cı il) isə Candesa şirkəti tərəfindən inşa olunmuşdur. Tikinti işləri Kanar adalarından olan memar Xulian Vallyadaresin layihəsi əsasında aparılmışdır.

Auditorio de Tenerifenin yaxınlığında yerləşən bu binalar şəhərin simvollarından biri hesab olunur.

## Rekordlar
* Torres-de-Santa-Krus əkiz binaları şəhərdə və bütün Kanar adalarında ən hündür göydələnlərdir.
* 2004-2010-cu illərdə - İspaniyada ən hündür yaşayış binaları olmuşlar, 2011-ci ildən bu göstəriciyə görə 3-cü yerdədirlər.
* İspaniyadakı ən hündür əkiz qüllələrdirlər (Puerta de Europa-dan 6 metr daha hündürdürlər)
* Bu əkiz qüllələr Kanar adalarında damında antennalar quraşdırılmış ilk binalardırlar.
* Eləcə də bu binalar İspaniyanın Piriney yaramadasından kənarda yerləşən yerləşən torpaqlarında ən hündür binalardırlar.
* Bu əkiz qüllələr Kanar adalarının İspaniyanın ən hündür göydələnləri siyahısına daxil olan ilk binalarıdır.

## Xarici keçidlər
* Las Torres Gemelas Tinerfeñas
God Is an Astronaut

**God is an Astronaut** — İrlandiyalı İnstrumental rok qrupu, üslubları  post-roku  icra edən  kollektividir. God is an Astronaut Post-rock üslubunun gəlmiş - getmiş ən məşhur qruplarından biri hesab edilir. Qrup 2002-ci ildə yarandı və şəxsi leyble studioları olan Revive Records-da  2002-ci ildə  ilk debüt "The End of the Beginning" adlı albomu buraxdı.

Albomdakı iki sinqllarına "The End of the Beginning" və "From Dust to the Beyond"-ə video klip çəkdilər, bu kliplər MTV UK-da və MTV-in başqa avropa şəbəkələrində nümayiş edilməyə başlandı. Buda qrup üçün tanınmaq üçün əlverişli bir hadisə oldu.
2005-ci ildə "All Is Violent, All Is Bright" — adlı albom, qrupun ikinci albomu oldu və üslublarına ambient, space rok və estetika əlavə etdərək bu albom qrup üçün tarixi uğuru əldə etdi. Bu albom qrupun İngiltərədə, MTV2 kanalın da 120- dəqlik  canlı şou ilə çıxış etdi.

2006-cı ildə qrup EP formatında "A Moment of Stillness" albomunu buraxdı.

2007-ci ilin aprelində qrupun üçüncü studio "Far From Refuge" adlı albomu buraxıldı. God Is an Astronaut-un rəsmi saytında albomu pulsuz edərək  yükləmə imkanı yaratdı. 2008-ci idlə qrup öz adını daşıyan "God is an Astronaut"  adlı albomu buraxdı.

2010-cu ildə qrup beşinci "Age of the Fifth Sun" adlı albomu buraxdı. Bundan üç il sonra qrup , növbəti albomları olan "Origins" adlı albomlarını 2013-cü ildə buraxdı.
## Qrup üzvləri
*Torsten Kinsella – vokal, gitara, klaviş (2002–indiyədək)
*Niels Kinsella – bas gitara, gitara, vizual effektlər (2002–indiyədək)
*Jamie Dean – klaviş, sintezator (2011–indiyədək)
*Gazz Carr – gitara (2012–indiyədək)
*Lloyd Hanney - zərb alətləri (2003–indiyədək)
## Diskoqrafiya
### Studio albomlar
*The End of the Beginning (2002)
*All Is Violent, All Is Bright (2005)
*A Moment of Stillness (2006)
*Far from Refuge (2007)
*God Is an Astronaut (2008)
*Age of the Fifth Sun (2010)
*Origins (2013)
* Helios | Erebus (2015)
* Epitaph (2018)
* Ghost Tapes #10 (2021)
### EP-lər
*A Moment of Stillness (2006)
### Sinqllar
*«The End of the Beginning» (2003)
*«From Dust to the Beyond» (2003)
*«Point Pleasant» (2003)
*«Coda» (2004)
*«Fragile» (2004)
*«Fire Flies and Empty Skies» (2005)
*«Beyond the Dying Light» (2006)
*«Tempus Horizon» (2006)
*«No Return» (2007)
*«Shining Through» (2009)
*«In the Distance Fading» (2010)
*«Spiral Code» (2013)
Memfis (Tennessi)

**Memfis** () — Amerikanın cənub-şərqindəki Tennessi ştatında yerləşən şəhər.

Memfis şəhərinin şəhər sərhədləri içindəki əhalisi 655,155 nəfər olub. Amerikanın 20-ci, Tennessi ştatının ən böyük şəhəridir.

## İstinadlar
Miluoki

**Miluoki** (ing. *Milwaukee*) — ABŞ-nin Viskonsin ştatında eyniadlı dairənin ən böyük şəhəri. Miçiqan gölü sahilində yerləşir. Əhalisi, 2005-ci ilin məlumatına görə, 579 min nəfərdir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Qoluey, İrlandiya
*  Moroqoro, Tanzaniya
*  Nuevitas, Kuba
*  Omsk, Rusiya
*  Karora, Venesuela
*  Tveriya, İsrail
*  Şverin, Almaniya
*  Belostok, Polşa
*  Manisa, Türkiyə
*  Kanpur, Hindistan

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* City Of Milwaukee website
* VISIT Milwaukee website, from the Greater Milwaukee Convention & Visitors Bureau
* Metro Milwaukee Chamber of Commerce
* Milwaukee Information from about.com
Neşvill

**Neşvill** () — ABŞ-nin Tennessi ştatının paytaxtı.

## Həmçinin bax
* Total Nonstop Action Wrestling

## İstinadlar
Albukerke

**Albukerke** () — ABŞ-nin Nyu-Meksiko ştatının ən böyük şəhəri. Şəhər ölkənin cənub-qərbində, quraq iqlimi və yüksək hündürlüyü ilə tanınan ərazidə yerləşir. Şəhərin şərqində Sandia dağları silsiləsi ucalır. Rio-Qrande çayı şəhərin bəzi bölgələrindən axır. Albukerkedə hər il oktyabr ayının əvvəllərində "*Albuquerque International Balloon Fiesta*" adlı hava şarları festivalı keçirilir.

## İstinadlar
Lonq-Biç (Kaliforniya)

**Lonq Biç** () — Sakit Okean'ın sahilində Los-Ancelesin 30 km cənubunda yerləşən, əhalisinə görə ABŞ-nin 38-ci, Kaliforniya ştatının 7-ci böyük şəhəri. Təxminən 500 min əhalisi olan şəhər dünyanın ən böyük limanlarından birinə və inkişaf etmiş neft sənayesinə sahibdir. Şəhərdə Təyyarə və Avtomobil hissələri istehsal edilir.

## Coğrafiyası
Lonq-Biç Los-Ancelesin məkəzindən təxminən 30 km uzaqlıqda yerləşir. Ümumi səhəsi **170,7&nbsp;km²**, quru sahəsi **130,5&nbsp;km²**, su sahəsi isə **40&nbsp;km²**-dir. 1964-cü ildə Təyyarə qəzasında ölmüş kosmonavt Teodor Friman və 1967-ci ildə Apollon 1'də baş verən yanğında ölən 3 kosmonavt Qas Qrissom, Edvard Vayt və Rocer Çaffinin adı verilmiş 4 süni ada mövcuddur.

## Qardaş şəhərlər
Lonq Biçin qardaş şəhərləri

* Soçi, 
* Sindao, 
* Mombasa, 
* Yokkaiti, 
* Pnompen, 

## Demoqrafiya
1 iyul 2015-ci il tarixli statistikaya görə əhalinin sayı 474,140 nəfərdir

## Şəkillər

SkylineofLongbeach.jpg|Lonq Biç - panoram
LongBeachLongView.jpg |Lonq Biç - Panorama
Long Beach, CA at night.jpg|Lonq Biç gecə vaxtı
LongBeachLongView.jpg  |Lonq Biç arxada liman
Long Beach Transit Gallery (formerly the Long Beach Transit Mall).jpg  |Lonq Biç - Metro Blue xətti


## İstinadlar
Şəmkir Olimpiya İdman Kompleksinin stadionu

**Şəmkir şəhər Olimpiya İdman Kompleksinin stadionu** — 2009-cu il mayın 25-də istifadəyə verilmiş Şəmkir Olimpiya İdman Kompleksində stadion. 2500 nəfərlik tamaşaçı tutumuna malikdir. 2009-cu ilin avqust ayından yenidən bərpaolunmuş və 2017-ci ildə fəaliyyətini dayandırmış Şəmkir FK ev oyunlarını bu stadionda keçirmişdir. 2013-cü ildə "Qala Şəmkir" adı ilə yaranmış Şəmkir PFK ev oyunlarını burada keçirir.

## İstinadlar
Luisvill (Kentukki)

**Luisvill** (ing. *Louisville*) — Amerika Birləşmiş Ştatların Kentukki ştatında ən böyük şəhər. Əfsanəvi boksçu Məhəmməd Əlinin doğma şəhəri.

## İstinadlar
Oklahoma-Siti

**Oklahoma-Siti** (ing. *Oklahoma City*) — ABŞ Oklahoma ştatın ən böyük şəhəri və paytaxtı.
Oklahoma Siti və tez -tez OKC olaraq qısaldılır, Oklahoma Siti əyalət mərkəzi, əhalisi baxımından Amerika Birləşmiş Ştatları şəhərləri arasında 26 -cı yerdədir və Cənubi Amerika Birləşmiş Ştatlarının 11-ci ən böyük şəhəridir. Əhalinin sayı 2010 -cu ilin siyahıyaalınmasından sonra artdı və 2020 -ci ilin İyul ayından etibarən 662,314 -ə çatdığı təxmin edilir. Oklahoma Siti metropoliteninin 1,396,445 əhalisi və Oklahoma Siti – Shawnee Kombinə Statistik Bölgəsinin 1,469,124 əhalisi olduğu üçün Oklahoma'nın ən böyük bələdiyyəsi halına gəldi. və əhaliyə görə metropoliten.

Oklahoma Siti şəhər məhdudiyyətləri, Kanada, Cleveland və Pottawatomie bölgələrinə qədər uzanır, baxmayaraq ki, əsas Oklahoma County bölgəsi xaricindəki ərazilərin çoxu şəhərətrafı yollar və ya qorunan kənd zonalarıdır (su hövzəsi). Şəhər, konsolidasiya edilmiş şəhər-mahallar da daxil olmaqla, ABŞ-nin səkkizinci ən böyük şəhəridir; Hyustondan sonra ikinci böyük şəhərdir, konsolidasiya edilmiş şəhərlər daxil deyil. Şəhər, eyni zamanda, Alyaskanın Juneau şəhərindən sonra ABŞ -ın əyalət paytaxtı şəhərləri arasında əraziyə görə ikinci ən böyük şəhərdir.

Oklahoma Siti, dünyanın ən böyük heyvandarlıq bazarlarından birinə malikdir. Neft, təbii qaz, neft məhsulları və əlaqədar sənayelər iqtisadiyyatın ən böyük sektorudur. Şəhər aktiv bir neft sahəsinin ortasındadır və neft kərpicləri kapitol ərazisinə nöqtə qoyur. Federal hökumət, Tinker Hava Qüvvələri Bazasında və ABŞ Nəqliyyat Departamentinin Mike Monroney Aeronavtika Mərkəzində (sırasıyla Federal Aviasiya İdarəsinin və Nəqliyyat Departamentinin Müəssisə Xidmət Mərkəzinin ofislərinə ev sahibliyi edir) çox sayda işçi çalışır.

Oklahoma Siti, cənubdan qonşu Texas və Meksikaya, şimaldan Wichita və Kanzas şəhərinə doğru gedən əsas yol koridorlarından biri olan I-35 Dəhlizindədir. Ştatın Frontier Country bölgəsində yerləşən şəhərin şimal -şərq hissəsi Cross Timbers adlanan ekoloji bölgədə yerləşir. Şəhər 1889 -cu il Land Runında quruldu və qurulduğu saat ərzində 10.000 -dən çox əhaliyə çevrildi. 19 aprel 1995 -ci ildə 168 adamın öldüyü Alfred P. Murrah Federal Binasının bombalanması, 11 sentyabr 2001 -ci ilə qədər ABŞ tarixində ən ölümcül terror hücumu və ən ölümcül daxili terror aktı idi. ABŞ tarixində.

## İstinadlar