open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dalton qanunları

**Dalton qanunları** — qazların xassələrinə aid fiziki qanunauyğunluqları təsvir edən üç qanun.

## Haqqında

Con Daltonun 1801,1802 və 1803-cü illərdə kəşf etdiyi bu qanunlar onun fiziki atomistikasının mahiyyətini təşkil etmiş və *Daltonun kimyəvi atomistikasının* əsası olmuşdur. Dalton qanunlarının müasir ifadələri xronoloji ardıcılıqla verilmişdir. Parsial təzyiqlər qanunu:qaz qarışıqlarının təzyiqi onların parsial təzyiqlərinin cəminə bərabərdir(qarışığı təşkil edən hər bir qazın ayrılıqda qarışığın həcmini tutduğu zaman göstərdiyi təzyiqə parsial təzyiq deyilir). Qızdırılma zamanı qazların bərabər (müntəzəm) genişlənmə qanunu: sabit təzyiqdə bütün qazlar temperaturun yüksəlməsi ilə eyni dərəcədə genişlənir. Qazların mayelər tərəfindən udulması qanunu: verilən mayedə sabit temperaturda qaz qarışığı komponentinin həll olunması onun parsial təzyiqi ilə mütənasibdir və qarışığın təzyiqindən və başqa komponentlərin təbiətindən asılı deyil;bu qanun *Henri qanununa* mühüm əlavədir.  Dalton qanunları real qazların xassələrinin ideal xassələrinə yaxın olduğu və qazın həll olunmasının zəif olduğu şəraitdə ödənir.

## Mənbə
*
ABŞ Hind-Sakit okean Komandanlığı

Amerika Birləşmiş Ştatları Hind-Sakit okean Komandanlığı (ing: United States Indo-Pacific Command (USINDOPACOM)) Birləşmiş Ştatlar Müdafiə Nazirliyinin 11 Vahid Döyüş Komandanlığından biridir. Birləşmiş Ştatların Sakit Okean Komandanlığı (USPACOM) olaraq 1 yanvar 1947-ci ildə qurulmuşdur, 30 may 2018-ci ildə hal-hazırkı adını almışdır. Onun əməliyyat sahəsi ABŞ-nin qərb sahili ilə Hindistanın qərb sahilləri də daxil olmaqla Hind-Sakit okean bölgəsini əhatə edir. Mərkəzi Havay əyalətində yerləşən Aiea şəhərindəki H. M. Smith bazasında yerləşir.

## İstinadlar
Henrik Dam

**Henrik Dam** () — Danimarka boikimyaçısı, Nobel mükafatı laueratı.

## Həyatı
Karl Peter Henrik Dam 21 fevral 1895-ci ildə Kopenhagendə anadan olmuşdur.

### Ölümü
24 aprel 1976-cı ildə Kopenhagendə vəfat edib.

## İstinadlar
Avropa Müttəfiq Qüvvələri Ali Qərargah Komandanlığı

**ABŞ Müttəfiq Qüvvələri Ali Qərargah Komandanlığı** (SHAPE - Supreme Headquarters Allied Powers Europe) — Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının Müttəfiq Əməliyyat Komandanlığının (ACO) qərargahıdır. 1967-ci ildən Belçikanın Mons şəhərinin şimalında yerləşən Kastau şəhərində yerləşir. Bununla birlikdə, əvvəllər 1953-cü ildən Fransadakı Versalın yanında *Rocquencourt*da yerləşirdi. 1951-ci ildən 2003-cü ilə qədər SHAPE Müttəfiq Avropa Komandanlığının (ACE) qərargahı idi. 2003-cü ildən bu yana Müttəfiq Əməliyyatlar Hərəkatının mərkəzi olub və dünyadakı bütün NATO əməliyyatlarına nəzarət edir

2003-cü ildə fəaliyyətinin coğrafi əhatəsi genişlənsə də, SHAPE hüquqi səbəblərə görə Avropaya istinad edərək ənənəvi adını qorumuşdur. O dövrdə Atlantik Müttəfiq Komandanlığının tarixən bir hissəsi olan NATO-nun Lissabondakı ACO (Müttəfiq Əməliyyat Komandanlığı) komandanlığı yenidən birləşdirildi. Müttəfiq Əməliyyatlar Hərəkatının Komandiri, eyni zamanda “Avropa Müttəfiq Ali Komandiri” (SACEUR) titulunu qorumuşdur və eyni zamanda ABŞ Avropa Komandanlığı Komandanı kimi vəzifə icra edən ABŞ dörd ulduzlu generalı və ya bayraq komandiri kimi qalmağa da davam edir.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Atlantika Müttəfiq Ali Komandanlığı
Müstəcib Ülküsal

**Müstəcib Ülküsal** () — Krım tatar ictimai xadimi, "Emel" jurnalının yaradıcısı və naşiri.

## Həyatı
XIX əsrin ortalarında əcdadlarının Krımdan köçdüyü Rumıniyanın Dobruca əyalətində anadan olmuşdur.

1917-ci ildə Krımda Krım Tatar hökumətinin qurulduğunu öyrənəndə, dostları ilə Krıma gəlmiş və Foti Sala (indiki Qolubinka) kəndində müəllim işləməyə başlamışdır. Döyüşlər Krıma yaxınlaşdıqda, Avropaya qayıtmalı olur və Rumıniya və Bolqarıstanda yaşayır. Buxarest Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir, hüquqşünas kimi işləyirdi.

"Tonquç" ("İlkin") mədəniyyət mərkəzini yaradır, 1930-cu ildə dostları ilə birlikdə "Emel" ("Həmlə") jurnalını nəşr etməyə başladı.

1941-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Türkiyəyə köçdü. 1941-ci ilin aprel ayında Türkiyə vətəndaşlığını alır və ömrünün sonuna qədər burada yaşayır.

1942-ci ildə o, Cəfər Seyidəhməd ilə Berlinə gələrək, Krımda Milli Krım Tatar hökumətinin yaradılmasını israr edir, lakin onun bu təklifi anlayışla qarşılanmadığından Türkiyəyə qayıdır. Daha sonra türk mətbuatında Krım tatarlarının deportasiyası və kommunist rejimli ölkələrdə (Rumıniya, Bolqarıstan) onlara qarşı edilən repressiyalar barədə məqalələr dərc edir.

1960-cı ilin noyabr ayında bir qrup Krım tatarının təşəbbüsü ilə müharibədən əvvəlki nəşrin davamı olaraq "Emel" jurnalı Ankarada nəşr olunmağa başladı. Müstəcib Ülküsalın məqalələri qəzetdə nəşr olunurdu. 1976-cı ildə təqaüdə çıxdı.

10 yanvar 1996-cı ildə İstanbulda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://qha.com.ua/ru/obschestvo/v-krimu-podvedeni-itogi-konkursa-im-mustedjiba-ulkyusala/93330/ (недоступная&#x20;ссылка)
* https://ru.krymr.com/a/26992591.html
Olimpiko

**Olimpiko** — İtaliyanın paytaxtı Romada ən əsas və ən böyük stadionudur. Olimpiko UEFA Avro 2021-ə ev sahibliyi etmək hüququ qazanıb. Stadion həmçinin 1968 və 1980-ci illlərdə keçirilən UEFA Avropa Çempionatlarına ev sahibliyi edib. Olimpiko İtaliyanın ən məşhur və ən qədim stadionlarından biri sayılır.
Ben-10 Kainata qarşı (film, 2020)

**Ben 10 Versus the Universe: The Movie** — 2020-ci ilin payızında Cartoon Network-də yayımlanmış bir filmdir. İlk dəfə 19 fevral 2020-ci ildə elan edildi.

Film Ben 10 (2016) seriyasının 5-ci mövsümünün bir hissəsidir.

## Mövzu
Məsələ Benin keçmişindən bir partlayış ətrafında cəmləşməsidir. Tennizon komandası və planet yer ikiqat artır və Beni günün qorunması üçün ulduzlararası olmağa məcbur edir. Bu vaxt, Quin və Maks Baba Benin yoxluğunda dünyanı xilas etmək üçün bir araya gəlirlər. Ancaq qəhrəmanımız pis adamlar tərəfindən qarışıqdır, buna görə Ben dünyanı xilas etmək üçün dünyaya qayıtmaq üçün bir yol tapmalıdır.

## Azərbaycanca səsləndirənlər

## Obrazlar
* **Vilqaks** 
* **İnferno**
* **Zs'Skayr**
* **Pisccissli**
* **Sightralı** 
* **Tetraks**

## Istifadə Edilən Əcnəbilər

### Ben Tərəfindən:
* * Omni-Naut Jetray * * (ilk çıxışı) *
* * Omni-Naut İstilik partlayışı * * (ilk çıkışı) *
* * Omni-Naut Humunqozavr * * (ilk çıxışı) *
* * Omni-Naut Şok Qaya * * (ilk çıkışı) *
* * İldırım Topu *
* * Dörd Qol *
* * Almaz Baş *
* * Uey Biq * * (ilk çıkışı) *
* * Yapışqan Hüceyrə * * (ilk çıkışı) *

### Kevin Tərəfindən:
* * Xarabanı Çək *
* * İsti Atış *
* * Tələsin *
* * Qaranlıq maddə *
* * Çarpma Çənəsi *
* * Vəhşi tikan *
* * Tullantı Tankı *
* * Dörd yumruq *
* * Çəkmə ayağı *
* * Almaz Yumruğu *

### Vilgax Tərəfindən:
* * AntiVilgax *
* * Alien V *

## Neytrallar

* **Incursean** 
* **Tetrax**

## Televiziya
**Ben 10 Versus of the Universe The Movie ** filminin 10 oktyabr 2020-ci il tarixində Cartoon Network ndə dünya səviyyəsində yayımlanması planlaşdırılır.

## İstinadlar
ABŞ Şimal Komandanlığı

**Birləşmiş Ştatların Şimal Komandanlığ**ı () Birləşmiş Ştatlar Müdafiə Nazirliyinin 11 Vahid Döyüş Komandanlığından biridir. 1 oktyabr 2002-ci il tarixində yeni Vahid Döyüş Komandanlığı planına əsasən qurulmuşdur və əməliyyat sahəsi başda ABŞ-dəki hərbi olmayan rəsmilərə hərbi dəstək verməklə Kontinental ABŞ, Puerto-Riko, Kanada, Meksika və Baham adaları daxil olmaqla Şimali Amerikanı əhatə edir. Mərkəzi Kolorado əyalətində yerləşən, Kolorado Sprinqs şəhərindəki Peterson Hərbi Hava Qüvvələri bazasında yerləşir.

## İstinadlar
Kontinental ABŞ

**Kontinental ABŞ**, ya da **Conus** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Şimali Amerika qitəsində yerləşən 48 əyaləti və paytaxt Washington D.C.-ni əhatə edən (7.825.268 km²) regionunun adıdır. Alyaska regionu digər 48 ştata bitişik olmadığı üçün bəzən bu tərifdə yer alır və bəzən bu tərifdən kənarda saxlanılır. Havay əyaləti Böyük Okeanda yerləşən bir ada olduğundan həmişə Kontinental ABŞ anlayışından kənarda qalır.

## İstinadlar
Maria Pedraza

**Maria Pedraza** (*;* ) — İspaniya aktrisa, model və balerinası. Əsasən *[[Pul soyğunu]]nda* Alison Parker və *[[Seçilmişlər (serial, 2018)|Seçilmişlər]]* serialında Marina Osuna rolunu canlandırmaqla tanınmışdır.

## Həyatı
Maria Pedraza 26 yanvar 1996-cı ildə İspaniyanın Madrid şəhərində anadan oldu. 8 yaşında Nacional de Danza Mariemma-da klassik rəqs təhsili almağa başladı. Konservaturiyada rəqs dərslərinə davam edərək, 18 yaşına qədər aktrisalıq dərsləri də aldı.

## Karyerası
Aktrisa olaraq ikinci layihəsi, İngiltərənin İspaniyadakı səfirinin qızı Alison Parkeri məşhur Atresmedia serialı olan La casa de papeldə canlandırdı. Daha sonra Netflix tərəfidən alınması, aktrisaya həm milli həm də beynəlxalq tanınma gətirdi. Həmin il, RTVE tərəfindən rəqəmsal platforma olan "Playz" platforması üçün istehsal olunan və Alba Ruiz Alonso və Cristina Romeronun rollarını canlandıran interaktiv internet serialı olan *Si fueras tú* ("Sən olsaydın") heyətinin bir hissəsi idi.

2018-ci ilin əvvəlində Maria Pedrazanın, La Casa de Papel aktyor heyəti Miguel Herrán və Jaime Lorente ilə birlikdə Netflixin ikinci Elite adlı orijinal İspan serialında yer alacağı açıqlandı. Elite 2018-in Oktybar ayında ilk baxışa verildi. Daha sonra Atresmedia, aktrisanın Plano a Plano tərəfindən istehsal olunan Tpy Boy-un qəhrəmanı olacağı təsdiqləndi. 2018-in Sentyabr və Oktyabr aylarının arasında, Jota Linaresve Netflix üçün Kimsəsiz Adaya Düşsən Yanında Kimi Aparardın-da aktrisa olaraq seçildi. Film Malaga Festivalının XXII nəşrində təqdim edildi və premyerası 12 aprel 2019 tarixində edildi.

## Filimoqrafiya

### Film

### Televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yuxarı Oslan rayonu

**Yuxarı Oslan** () — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Respublikanın qərbində, Volqa çayının sağ sahilində yerləşir. Kazan aqlomerasiyasına daxil edilmişdir.

Kama Tamaqı, Apas, Kaybiç, Zelenodol rayonları ilə, Kuybışev su anbarı boyunca Layış rayonu ilə həmsərhəddir.

İnzibati mərkəzi Yuxarı Oslan kəndidir.

## Coğrafiyası
Yuxarı Oslan rayonu Volqa dağlarının şimal-şərq hissəsində (ərazisi Uslonski dağları və Yuryevy dağları adlanır), Sviya və Volqanın aşağı axınları arasında yerləşir.

Ən böyük çay Sviyadır. Digər böyük çayları (ümumi uzunluğu ən azı 15 km): Sulitsa Klyançayka və Çanqara, Biya (Sviyanının qolu).

Təbii və iqlim şəraiti ilə rayon mülayim iqlimi ilə xarakterizə olunur. Torpaq və bitki örtüyü meşənin çölə keçməsi səbəbindən rəngarəngdir. Torpaq örtüyü əsasən gilli suxurlardan ibarətdir. Relyefi əsasən təpəli-düzənlikdir. Qayalar və çay vadiləri, çoxlu yarğanlar və dərələrədir. Əsas suxurları: əhəng daşı, gil, dolomit, qum və qumdaşı. Rayon ərazisi 1373,9 km²-dir.

## Tarixi
1920-ci ilə qədər bu rayon Kazan vilayətinin Sviyajski qəsasının tərkibinə daxil idi. 1920–1927-ci illərdə Sviyajski kantonu olaraq mövcud olmuşdur. 1927–1931-ci illərdə Sviyajski və Tenkov rayonlarının ərazisinə daxil olur.

Tenkov və Sviyajski rayonlarını birləşdirərək 20 oktyabr 1931-ci ildə Yuxarı Oslan rayonu qurulur.

1 fevral 1963-cü ildə ərazinin Zelenodol rayonuna verilməsi ilə ləğv edilir və 12 yanvar 1965-ci ildə yenidən bərpa edilir.

## Əhalisi
Əhalisinin böyük əksəriyyətini ruslar təşkil edir. Yerdə qalanları: 24,9-i tatarlar və 6,2 %-i çuvaşlar.

; Urbanizasiya Şəhər şəraitində (İnnopolis şəhəri) rayon əhalisinin 2,51 % -i yaşayır.

## Yerli özünü idarəetmə
Yuxarı Oslan rayonu ərazisinə 1 şəhər və 19 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 74 yaşayış məntəqəsi daxildir.

## Təhsil
Rayonda təxminən 3 min uşağın təhsil aldığı 35 ümumtəhsil məktəbi vardır. 17 uşaq bağçasında və körpələr evində 500-dən çox uşaq tərbiyə olunur. Yuxarı Oslan da gənclər idman məktəbi var.

## Mədəniyyət
Rayonda 19 mədəniyyət evi, 16 kənd klubu, mərkəzi kitabxana və 28 filial vardır.

## Tanınmış şəxsləri
Kafil Əmirov (1949) — Tatarıstan Respublikasının prokuroru

Vladimir Belokurov (1904–1973) — teatr və kino aktyoru, SSRİ xalq artisti (1965)

Semyon Konovalov — (1920–1989) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Mənbə
* Yuxarı Oslan rayonunun rəsmi saytı 

## İstinadlar
Biektau rayonu

**Biektau rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayonlardan biri.

Respublikanın şimal-qərbində yerləşir. Respublikanın Əntə, Arça, Pitrəç rayonları və Mari El Respublikası (Volski və Morkinski rayonları) ilə həmsərhəddir.

İnzibati mərkəzi Biektau qəsəbəsidir.
## Tarixi
1920-ci ilə qədər rayon Kazan və Layış qəzalarının, 1920-1930-cu illərdə Arça və Layiş kantonlarının, 1930-1935-ci illərdə Kazan, Pitrəç, Dubyaz və Arça rayonlarının ərazisinə daxil olur.

Rayon 10 fevral 1935-ci ildə yaranmışdır. 10 Fevral 1963-cü ildə ərazisi Arça və Zelenodol rayonlarına verilməsi ilə ləğv edilir. 12 yanvar 1965-ci ildə keçmiş Dubyaz rayonunun ərazisi daxil olmaqla bərpa edilir.

## Yerli özünü idarəetmə
Biektau rayonunda bələdiyyə islahatı zamanı 25 kənd inzibati vahidliyi qurulur.

2007-ci ildə Konstantinovskoye kənd yaşayış məntəqəsi ləğv edilir və Belyankino, Konstantinovka, Samosırovo, Çebaksa kəndləri Kazan şəhərinin tərkibinə daxil olur.

2007-ci ildən bəri Biektau rayonnunda, 25 kənd inzibati vahidliyi vardır ki, buraya da ümumilikdə 123 yaşayış məntəqəsi daxildir.
## Nəqliyyat
"Qərbi Avropa - Qərbi Çin" nəqliyyat dəhlizinin (Yoşkar-Ola - Şali (M-7) hissəsinin) magistral yolunun rayon ərazisində inşa edilməsi planlaşdırılır.
## KİV
Rayonda “Vısokoqorskie Vesti” – “Biektau” regional qəzeti buraxılır. Qəzet rus və tatar dillərində nəşr edilir.

## Tanınmış şəxsləri
Aleksey Axmanov (1897-1949) - Sovet hərbi rəhbəri, tank qüvvələrinin general-leytenantı (1944). Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1945).

Abdulxay Qayumoviç Vaxitov (1918-1978) - Tatar Sovet dramaturqu, şair, librettist.

Kərimulla Xakimoviç İbatullin (1928-2011) - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Bulat Rustəmoviç Latıpov  - proqramçı, KİTAB şirkətinin həmtəsisçisi və eyni adlı onlayn kitabxananın sahibi.

Alexander Matveeviç Ponyatov (1892-1980) - maqnit səs və video qeydləri, televiziya və radio yayımı sahəsində bir sıra yeniliklər təqdim edən Rusiya və Amerika elektrik mühəndisi. Onun rəhbərliyi altında qurulan Ampex şirkət 1956-cı ildə ilk kommersiya məqsədli videomaqintofonlar istehsal etmişdir.

Ruzalia apa - Tatar müğənnisi.

## İstinadlar
UEFA Avro 2000 (seçmə mərhələsi, 4-cü qrup)

UEFA Avro 2000-in seçmə mərhələsinin 4-cü qrupunda Fransa, Ukrayna, Rusiya, İslandiya, Ermənistan və Andorra milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Fransa millisi qazanmışdır. 2-ci yeri tutan Ukrayna millisi final mərhələsinə vəsiqə qazanmaq uğrunda Sloveniya millisi ilə pley-off oyunu oynamışdır.

## 4-cü qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Valeri Karpin — 6 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 2000 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 2000 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Kəraimlər milli rəmzləri

**Kəraimlər milli rəmzləri** — kəraim xalqının rəmzləri. O cümlədən, milli bayraqları, gerbi və senek ilə kalka damğaları.

## Bayraq

**Kəraimlər milli bayrağı** üç bərabər həttən ibarət düzbucaq formadadır. Yuxarı hətti mavidir, orta hətt ağdır, aşağı hətt isə sarıdır. Mavi rəng göyün, ağ xeyirin, sarı isə günəşin və odun rəmzidir.

## Gerb
Heraldik tirin formasında olan **kəraimlər milli gerbində** ikiboynuzlu mizraq (*senek*), kalkan, qava divarı və qazzanın ənənəvi qeyimi olan papaq ilə tallit var. Kəraimlərin milli rənqləri işlənilir: qala divarların arxa planı şəkildə göy işlənilib, silahın arxa planı ağdır, tirin isə sarı rəngdir.

Bu gerb Trakayda kəraim kenasanın girişində və Vilnüs kenasanın mizində yerləşdirilib. 2008-ci ildə senek kəraimlərin rəmzi olaraq, Litvanın Panevej qəzasının Panevej rayonuda yerləşən Nauyamestis mesteçkonun gerbinə əlavə olunub. O, həmçinin Litva və Polşa kəraimlərinin rəsmi saytlarında işlənilir.

Təxminən 1929-cu ildə, kəraim əsilli Polşalı rəssam Lidiya Şole (1896–1943) qaxan (qaxan və ya qaxam kəraimlərin ruhani başçısıdır) üçün gerb hazırlayıb. Az sonra, bu gerb Reç Pospolitanın kəraimlərinin rəmzi olaraq qəbul olunub.

## Senek ilə kalkanın mübahisəli mənşəyi
Senekin mənşəyi ilə əlaqədar müxtəlif fikirlər mövcuddur. O cümlədən, onun qədim kəraim rəmzi olub-olmaması və onun Krım tatarlarının damğası olması haqqında.

### Senek ilə kalkanın qədim kəraim rəmzi olub-olmaması ilə bağlı dəlillər
Olmasını təsdiqləyən dəlillər:

Bu rəmzlərin Çufutqalanın Böyük qapı adlı şərqi qülləsində olması.

Yelyaşeviçin fikrinə görə, senek ilə kalka Çufutqalanın qədim ivrit dilindəki adında ilk hərflərindən gəlir: .

Olmamasını təsdiqləyən dəlillər:

Orta qapının tikilişi zamanı kəraimlər bir azlıq olaraq, öz rəmzlərini ora yerləşdirə bilmirdi.

Bu rəmzlər sadə, bəsit şəkildə kəsilmiş. O dövrdə kəraimlərin yaradıcılığı daha mürəkkəb xarakteri daşıyırdı.

Bertye-Delaqard Yelyaşeviçi təndiq edərək, Çufutqalanın adı daha gec olmasını və onun adı yəhudilər qayası kimi yox, qala kimi tərcümə olduğunu qeyd edirdi.

## İstinadlar
Kayler Li

**Kayler Li Vest** (qızlıq soyadı: **Potts**; ; ) — ABŞ akstrisası, müğənnisi və fotomodeli. Daha çox «*[[Qrey anatomiyası (teleserial, 2005)|Qrey anatomiyası]]*» teleserialındakı Leksi Qrey və «*[[Supergörl (teleserial, 2015)|Süpergörl]]*» teleserialındakı Aleks Denvers rolları ilə tanınır.

## Həyatı
Kayler Li Vest (qızlıq soyadı ilə Potts) 10 aprel 1982-ci il tarixində, ABŞ-nin Şimali Karolina ştatında yerləşən Şarlott şəhərində, İvonn Norton və Robert Pottsun ailəsində anadan olmuşdur.

Li Virciya ştatında yerləşən Verciniya-Biç şəhərində böyümüşdür. Linin 8 səkkiz yaşı olanda ailəsinin biznesi müflisləşmiş, 4 il sonra isə onların evliliyi sona çatmışdır. O. anası və böyük qardaşı Kristofer Keyman Li ilə birlikdə Mayami şəhərinə köçür. Onun anası Robert Potts ilə yenidən evlənir. Li uzun illərdi ki, atasından ayrı yaşayırdı.

Li modellik karyerasına başlayanda səkkizinci sinifdə oxuyurdu. O, çox keçməmiş yerli televiziya reklamlarında və yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulmuş teleproqramlarda iştirak edir. Li 1999-cu ildə ailəsi ilə birlikdə Los-Anceles şəhərinə köçür ki, aktrisalıq karyerasına start versin. O, 16 yaşında Kaliforniya Orta Məktəb Ustalıq İmtahanını keçir.

## Karyerası
Li aktrisalıq karyerasına erkən başlamışdır. O, 15 yaşında, 1997-ci ildə «*[[Kikboks akademiyası (film, 1997)|Kikboks akademiyası]]*» filmində qardaşı ilə birlikdə rol almışdır. Bu, onun debüt filmi idi. O, 2001-ci ildə «*[[Başqa bir yeniyetmə kinosu deyil (film, 2001)|Başqa bir yeniyetmə kinosu deyil]]*» komediya filminin baş rolunu canlandırmışdır. Li həmçinin, Merilin Mensonun «*[[Tainted Love]]*» klipində iştirak etmişdir. Li «Maxim» jurnalının "2002-ci ilin ən seksi qadınları" başlıqlı siyahısında 65-ci yeri tutmuşdur.

Şonda Rayms 2007-ci ildə Lini «*[[Qrey anatomiyası (teleserial, 2005)|Qrey anatomiyası»]]*» teleserialının əsas aktrisası kimi işə götürmüşdür.

## Şəxsi həyatı
Kayler Li 20 iyul 2002-ci ildə, Alyaska ştatında aktyor Natan Vest ilə evlənmişdir. Cütlük əvvəllər «*[[Yeddinci cənnət (teleserial, 1996)|Yeddinci cənnət]]*» teleserialında birlikdə çalışmışdır. Onların üç övladı var: oğulları Noa Vayld ( dekabr 2003-cü il), qızları Teylin Li ( sentyabr 2006-cı il) və Anniston Key ( 7 may 2009-cu il).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
UEFA Avro 2000 (seçmə mərhələsi, 7-ci qrup)

UEFA Avro 2000-in seçmə mərhələsinin 7-ci qrupunda Rumıniya, Portuqaliya, Slovakiya, Macarıstan, Azərbaycan və Lixtenşteyn milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Rumıniya millisi və 9 qrupdakı oyunların nəticələrinə görə qruplarında 2-ci yeri tutan komandalar arasında ən yaxşı göstəricilərə sahib Portuqaliya millisi qazanmışdır.

## 7-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Juan Vieyra Pintu — 8 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 2000 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 2000 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Çuprəle rayonu

**Çuprəle rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın qərbində yerləşir.

İnzibati mərkəzi Köhnə Çuprəle kəndidir.
## Coğrafiyası
Respublikanın Bua rayonu, Çuvaşıstan Respublikası (Şemurşinski rayonu) və Ulyanov vilayəti (Surski, Mainski, Tsilninski rayonları) ilə həmsərhəddir.

Rayon mərkəzindən Qazana qədər olan məsafə 200&nbsp;km-dir. Çipmunks dəmir yolu stansiyasına qədər olan məsafə 45&nbsp;km-dir.

Ən böyük çayı Bezdnadır (Suranın bir qolu). Digər böyük çayları (ümumi uzunluğu 25&nbsp;km-dən az deyil):

Sura hövzəsi - Böyük Yakla, Abamza.
Sviyaqi hövzəsi - Tsilna, Malaya Tsilna, Bolşaya Buğa, Buqurna, Timersyanka.
## Əhalisi
; milli tərkib
Rayon əhalisi milliyyət baxımından qarışıqdır: tatarlar 16 231 nəfər (58%), çuvaşlar 11651 nəfər (41%), ruslar - 177 nəfər. (0,6%), digərləri - 44 nəfər.

## Təhsil
Rayonda 24 ümumtəhsil məktəbi və 8 natamam orta məktəb var ki, burada 4610 şagird təhsil alır. Burada 753 müəllim və tərbiyəçi çalışır. 90 nömrəli peşə məktəbi Çuprəle rayonu üçün kadr hazırlığını həyata keçirir. Bölgədə 600-dən çox uşağın müxtəlif idman növləri (hokkey, futbol, xizək, milli güləş, boks, voleybol, basketbol) ilə məşğul olması üçün idman məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Mədəniyyət
Rayonda 49 mədəniyyət mərkəzi, o cümlədən regional mədəniyyət mərkəzi və 3 avtoklub, 24 kənd mədəniyyət mərkəzi, 21 klub, 32 kitabxana, iki muzey və musiqi məktəbi fəaliyyət göstərir.
## Tanınmış şəxsləri
Abdreev Şakirzyanoviç Əhmədqerey - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Mirqarifza Əzizov - Tatar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Sovetinin sədri (1950-1957).

Usman Əliyev - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Zərif Əlimov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Ziatdin Arslanov  - Şöhrət Ordeni.

Pyotr Vasilyeviç Dementiyev - iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ Aviasiya Sənayesi naziri.

Lazar Derqunov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Alexandr Mokşin - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Sayfixan Xabibulloviç Nafiev - keçmiş prokuror və Tatarıstan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədri.

Sergey Nemasev - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Konstantin Prokopyeviş Prokopyev, - etnoqraf, din xadimi, müəllim.

Ravil Nizamutdinov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Abdulla Sabirzyanov - Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Semen Artemieviç Uqanin, (1924, Mataki kəndi - 1959) - Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

Nurrula Fazlaev - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Qazinur Qarifzyanoviç Xayrullin - Rusiya Qəhrəmanı.

İsmaqil Hakimov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Pyotr Sergeyeviç Yuxvitov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## İstinadlar
Durusu gölü

**Durusu** və ya **Terkos** () — Türkiyədə, İstanbul şəhərindən 45&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşən su hövzəsi. Gölün maksimal dərinliyi 11 metr, eni 1–2&nbsp;km, səthinin sahəsi isə 30,4&nbsp;km²-dir. Göl suyunda 27 balıq növü mövcuddur.

## Ümumi məlumat
Gölün sahil xətti son 1000 ildə çox dəyişilmiş və dəyişməyə davam edir. Durusu əvvəlcə Şərqi Frakyada strateji əhəmiyyətli bir yerdə yerləşən körfəz idi. Bu bölgə süquta uğramaqda olan Bizans imperiyasının son məntəqələrindən biri idi. Körfəzdə zaman-zaman Genuya dəniz quldurları sığınırdılar. Yaxınlıqda olan qalanın qalıqları buna sübutdur. Lakin çayın və dəniz axınlarının gətirdiyi allüvial qumun Durusu çayının deltasına toplanmasına səbəb oldu. 1855-ci ildə fransız mühəndisləri limanı gölə çevirməyi və suyundan böyüyən İstanbul əhalisi üçün istifadə etməyi təklif etdilər.

Osmanlı İmperiyası zamanı gölün ətrafında Durusu mahalı var idi.

1971-ci ildə dənizdən duzlu su axınının limana daxil olmasının qarşısını almaq məqsədi ilə Terkos adlanan su anbarı inşa olundu. Məhs bununla axının tənzimlənməsinə imkan yaradıldı. Məhs bu su hövzəsi İstanbulun əsas su mənbəsi hesab olurdu.

Göldə suyun səviyyəsi Qara dənizin səviyyəsinə nisbətən + 4,5 ilə −1 m arasında dəyişir. Su sahəsi də 25 ilə 30.4&nbsp;km² (maksimum) arasında dəyişir. Göl sahilləri meşələrlə əhatə olunmuşdur. Yaxınlıqda Durusu kəndi yerləşir. Yay aylarında bu ərazi şəhər əhalisinin istirahət məkanına çevrilir.

Son onilliklərdə göldə şirin su flora və faunası əmələ gəlmişdir ki, bu da qum tirəsinin tədricən eroziyaya məruz qalmasına səbəb olur. İcazə ilə göl suyunda balıq tutmaq və su quşlarını ovlamaq olar.

«İstanbul» kanalının ehtimal olunan marşrutlarından biridə Durusu gölündən keçməklə Qara və Mərmərə dənizini birləşdirəcək.

## İstinadlar
Almaz qırqovulu

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Vətəni Şərqi Asiyadır. 1828-ci ildə İngiltərəyə gətirilərək iqlimə uyğunlaşdırılmışdır və hazırda burada da təbiətdə yaşayırlar.
Erkək fərdləri dünyanın ən gözəl quşlarından hesab biridir. Parıldayan göy və yaşıl lələkləri qara, ağ, qırmızı və sarı rənglərə münasib biçimdə qarışmışdır. Ağ-qara zolaqlı quyruğu qırqovulun bədənindən uzundur. Dişi fərdləri erkəkdən fərqli olaraq o qədər də rəngarəng deyil.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
ABŞ Cənub Komandanlığı

**Amerika Birləşmiş Ştatları Cənub Komandanlığı** () — Birləşmiş Ştatlar Müdafiə Nazirliyinin 11 Vahid Döyüş Komandanlığından biridir. 6 iyun 1963-cü ildə qurulmuşdur və əməliyyat sahəsi Mərkəzi və Cənubi Amerika ilə Karib dənizi hövzəsini əhatə edir. Mərkəzi Florida əyalətində yerləşən Doral şəhərində yerləşir.

## İstinadlar
Doral (Florida)

**Doral** — ABŞ-nin Florida ştatındakı Mayami dairəsində yerləşən şəhərdir. 26 noyabr 2009 tarixində şəhərin əhalisinin 54116, metropoliya əhalisinin isə 5.422.000 nəfər olduğu bildirilmişdir. 6 iyun 1963-cü ildə qurulmuş və əməliyyat sahəsi Mərkəzi və Cənubi Amerika ilə Karib dənizi hövzəsini əhatə edən və Birləşmiş Ştatlar Müdafiə Nazirliyinin 11 Vahid Döyüş Komandanlığından biri olan ABŞ Cənub Komandanlığının () mərkəzi Doral şəhərində yerləşir.

## Demoqrafiya
### 2010 siyahıyaalınması
15 mart 2010-cu ildə aparılmış siyahıyaalmaya əsasən, şəhərin əhalisinin 29,358 nəfərdən, 3.105 evdən və 2.855 ailədən ibarət olduğu müəyyən edilmişdir. Şəhər əhalisinin bölgüsünün 97,84% ağ, 0,10% Afro-Amerikalı, 0,25% yerli amerikalılar, 0,05% Asiya mənşəlilər, 0,45% isə digər qruplardan ibarət olduğu müəyyən edilmişdir.

### 2000 siyahıyaalınması
1 aprel 2000-ci il tarixdə aparılmış siyahıyaalmaya əsasən, şəhər əhalisinin 8261 nəfərdən, 3.047 evdən və 2.404 ailədən ibarət olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Şəhərin əhalisinin bölgüsündə 97,84% ağ, 0,10% Afro-Amerikalı, 0,25% yerli amerikalı, 0,05% Asiya mənşəli, 0.45% isə digər qruplardan ibarət olduğu olduğu müəyyən edilmişdir.

## İstinadlar
Kotlin (proqramlaşdırma dili)

**Kotlin** — JVM ilə işləyən və JavaScript mənbəyinə daxil edilə bilən bir statik tipli bir proqramlaşdırma dilidir. Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən JetBrains proqramçıları tərəfindən hazırlanmışdır. Adı Kotlin adasından gəlir. Java ilə uyğun bir sintaksis olmasa da, Kotlin Java kodu ilə işləmək üçün hazırlanmışdır. Həmçinin Kotlin, Apple'ın Swift dilinə bənzəyir.

## Sintaksisi
### Əsas giriş
C, C ++, Java və Go kimi, Kotlin proqramına giriş nöqtəsi hər hansı bir əmr sətiri arqumentlərini ehtiva edən bir sıra ötürülə bilən "ana" adlı bir funksiyadır. (Kotlin 1.3-dən bəri bütün versiyalar bu istəyə bağlıdır). Kotlin sənədinin ən üst səviyyəsində yalnız idxal və bəyannamələr mövcud ola bilər. Buna görə fərdi bir faylın "işlədilməsi" yalnız bir giriş nöqtəsi olduqda məna kəsb edir, hansı ki, "array strings" tipli args adlı bir dəlil ilə əsas deyilən bir funksiya olmalıdır. args, proqramın Python-da sys.argv-a bənzər şəkildə çağırıldığı əmr satırı arqumentlərini ehtiva edəcəkdir; Proqramınızın əmr sətiri dəlillərini qəbul etməsi lazım deyilsə və Kotlin 1.3 istifadə edirsinizsə onda, buraxıla bilər.

#### Hello, World

```kotlin
// Hello, World! example
fun main() {
    val scope = "World"
    println("Hello, $scope!")
}

fun main(args: Array<String>) {
    for (arg in args) {
        println(arg)
    }
}
```


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Naxçıvan Xalça Kombinatı

**Naxçıvan Xalça Kombinatı** — yüngül sənaye müəssisəsi.

## Haqqında

Azərbaycan Respublikası "Xalq üçün mallar" Dövlət konserinə daxildir. Tikintisinə 1979-cu ildə başlanmışdır. Ümumi sahəsi 50000 m², istehsal sahəsi 3000 m²,yadımçı bina və tikililərin  sahəsi isə 10000 m²-ə yaxındır. Layihə  gücü ildə 2,5 mln. m² xalça və xalça məlumatları istehsalı olacaq kombinatda üçnönvbəli iş rejimində 2500 nəfərdən artıq fəhlə və qulluqçunun çalışması nəzərdə tutulur. Kombinat, əsasən, iki fabrikdən — əyirici (sahəsi 15000) və toxucu (sahəsi 15000) fabrikdən ibarətdir. 1998-ci ilin yanvar ayında Boyxana,hazırlayıcı, aparat-darayıcı, əyirici sexlərindən ibarət əyirici fabrik istifadəyə verilmişdir. Naxçıvan Muxtar Respublikasının blokada vəziyyətilə əlaqədar toxucu fabrikinin tikintisi hələlik tamamlanmamışdır.

## Mənbə
*
Nəmrud gölü

**Nəmrud gölü** () — Türkiyənin şərqində, Ermənistan yaylasında, Nəmrud vulkanının kalderinin cənub-qərbində yerləşən şirin sulu krater gölü. Göl dəniz səviyyəsindən 2247 metr yüksəklikdə yerləşir. Ümumi sahəsi 12 km², ən dərin yeri 176 metrdir. Göl suyunun həcmi — 1,26 km³-dir.

## Gölün yaranması
Təxminən 270 min il əvvəl Nəmrud-Dağ stratovulkananın növbəti püskürməsi nəticəsində onun konusunun tədricən çökməsinə və kalderin meydana gəlməsinə səbəb oldu. Kalderin cənub-qərb hissəsi digərlərindən daha erkən dağıldı və buna görə cənub-qərb hissəsindəki kalderanın dərinliyi ən böyükdür. Məhs bu ərazidə Nəmrud gölü formalaşmışdır.

Göl əsasən qar suyu ilə (Nəmrud-Dağ vulkanı ilin 4 ayı qarla örtülür), həmçinin kalderanın dibində yerləşən bir neçə isti bulaqla qidalanır. Sonradan Nəmrudda baş vermiş kiçik püskürmələr nəticəsində lava axını Nəmrud gölünün şimal hissəsinə özündə ayırmış və Ilı gölü formalaşmışdır. 

## Coğrafiyası
Nəmrud gölü hazırda şirin su gölüdür. Lakin alimlərin fikrincə, vulkanik proseslərin təsiri ilə Van gölü kimi Nəmrud da tədricən duzlu gölə çevriləcək. Suyun kimyəvi tərkibinin dəyişməsinə səbəb Nəmrud dağının vulkanik fəaliyyəti, həmçinin gölün axarsız olmasıdır. Eləcə də Nəmrud gölü ilə Van gölü suları arasında əlaqənin olması fərziyyəsi var. Van gölünün duzlu suyu (22 ‰ qədər) Nəmrud gölünə axır.

Gölün termal bulaqlarla qidalanması nəticəsində o qış aylarında donmur. Bütün qış boyu su səthinin temperaturunu  8 °C-dən yuxarı olur. Əksər termal mənbələr gölün dərin hissəsində yerləşir və nəticədə gölün dibi daha yüksək temperatura malikdir. Alimlərin hesablamalarına görə yayda göldəki suyun temperaturu 68 m dərinlikdə minimum 3,61 ° C-yə qədər azalır və sonra 150 metr dərinliyə kimi  4.60 ° C-yə kimi yüksəlməyə başlayır.

2007-ci ilin yayında gölün şərq sahilində yeni isti bulaq meydana gəlmişdir.

Fitoplankton baxımdan göl suyu çox zəngindir. 1986-cı ildə göl suyuna aynalı çəki balığı buraxılmış və qısa zamanda artaraq balıqçılıq üçün uyğun duruma gəlib çatmışdır.

## Ədəbiyyat

* Матвеев С. Н. Турция (Азиатская часть — Анатолия). Физико-географическое описание, Издательство Академии Наук СССР, Москва — Ленинград, 1946
*  Bulletin of the Mineral Research and Exploration, Mineral Research and Exploration Institute of Turkey, 1966

## Həmçinin bax
* Akdoğan gölü
## İstinadlar
Kinoşünaslıq

**Kinoşünaslıq** — kino sənətinin tarixini, kinematoqrafiyanın xüsusiyyətlərini, kino sənətinin komediya, dram, sənədli film, tarixi film və s. kimi müxtəlif növlərini öyrənən peşədir.

Kinoşünaslıq üç yerə bölünür: Kino tarixi, kino tənqidi və kino nəzəriyyəsi.

## Tarixi
Kino yarandığı tarixdən (1895) günümüzə qədər istehsal olunmuş filmlərin tarixini öyrənir.

## Tənqidi
Filmlərin və film mühitinin təhlili və qiymətləndirilməsidir.

## Nəzəriyyəsi
Kinonun mahiyyətini, konseptual əsasını öyrənməyə xidmət edir, digər sənət növləri ilə əlaqəsini, bəhs etdiyi həyat hadisələrini, insanlara təsirini aydınlaşdırır.

## Həmçinin bax
* Ədəbi tənqid

## İstinadlar
Abbasqulu Nadirov

**Abbasqulu Nadirov** () — təsərrüfat rəhbəri, Ordubad Rayon Komitəsinin birinci katibi (1946–1949).

## Həyatı
Nadirov Abbasqulu Allahverdi oğlu 1904-cü ildə Şərur rayonunun Cəlilkənd kəndində anadan olmuşdur.

Əlixanlılar tayfasına məxsus Nadir şah nəslindəndir. Abbasqulu bəy Şadlinskinin "Qırmızı tabor" dəstəsində Şərur-Dərələyəzin daşnak quldurlarından təmizlənməsində yaxından iştirak etmişdir.

1919-cu ildə kənddəki rus-tatar məktəbini bitirmiş, əmək fəaliyyətinə Baş Noraşen kəndində əmək komitəsində mücavir kimi başlamış, 1924–30-cu illərdə Ermənistan SSR Dövlət Siyasi İdarəsində (DTK)) ekspeditor, 1930–1932-ci illərdə Dəmirçi kənd Sovetinin sədri, 1932–1936-cı illərdə Naxçıvan MSSR MİK-də təlimatçı, Naxçıvan rayon İK-də şöbə müdiri, Noraşen rayon İK-də sədr müavini, Naxçıvan MSSR Ət tədarükü kontorunun rəisi, Şahbuz rayon Partiya Komitəsində bölmə müdiri, Noraşen rayon Partiya Komitəsində şöbə müdiri, birinci katib (1942–1946), Ordubad rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi (1946–1949), Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsində təlimatçı, Noraşen rayon kənd təsərrüfatü şöbəsinin müdiri, Qarxun kənd kolxozunun sədri, rayon kolxozlararası tikinti idarəsinin rəisi, kommunal təsərrüfat şöbəsinin müdiri, rayon ZDS İK-də plan komissiyasının sədri, evlər idarəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1967-ci ildən respublika əhəmiyyətli təqaüdçü olmuşdur.

Xidmətlərinə görə Qırmızı Əmək Bayrağı, II dərəcəli "Böyük Vətən müharibəsi" ordenləri, "Qafqazın müdafiəsinə görə", Lenin yubiley, "Almaniya üzərində qələbə", "Rəşadətli əməyə görə" medalları ilə təltif edilmişdir.

ÜİK(b)P-nin üzvü olmuşdur.

1981-ci ildə vəfat etmişdir.

## Təltif və mükafatları
Xidmətlərinə görə Qırmızı Əmək Bayrağı, II dərəcəli "Böyük Vətən müharibəsi" ordenləri, "Qafqazın müdafiəsinə görə", Lenin yubiley, "Almaniya üzərində qələbə", "Rəşadətli əməyə görə" medalları ilə təltif edilmişdir.

## Mənbə
*
Əsgəri

*Ordu - hərbiyyə ilə əlaqədar olan termin 
*İmam Əsgəri - On iki imam şiəliyindəki İmam, İmam Mehdi əleyhissalamın atasıdır. 
*Əsgəri Məhəmməd - Türk divan şairi
ABŞ Afrika Komandanlığı

**Amerika Birləşmiş Ştatlarının Afrika Komandanlığı** və ya qısa adı ilə **AFRICOM** — ABŞ-dakı Corc U. Buş hökumətinin əmri ilə Afrikada mülki və hərbi əməliyyatlar təşkil etmək məqsədilə 2007-ci ildə qurulmuş Pentaqon bölməsinin adıdır, Amerika Birləşmiş Ştatları Afrika Komandanlığı ( və ya qısaca *AFRICOM*) adı altında tanınır.

## İstinadlar


## Əlavə ədəbiyyat

* "AFRICOM Arrives", *Jane's Defence Weekly*, 1 October 2008
* 
*Al-Kassimi, K. (2017). The U.S informal empire: US African Command (AFRICOM) expanding the US economic-frontier by discursively securitizing Africa using exceptional speech acts. African Journal of Political Science and International Relations, 11(11), 301-316.
*Forest, James JF, and Rebecca Crispin. "AFRICOM: troubled infancy, promising future." Contemporary Security Policy 30, no. 1 (2009): 5-27. https://www.offiziere.ch/wp-content/uploads/13523260902759753.pdf
*http://library.rumsfeld.com/doclib/sp/3910/2006-02-06%20to%20Gen%20Pete%20Pace%20re%20Unified%20Command%20Plan.pdf - earliest Rumsfeld memo ("snowflake") at Rumsfeld.com identifiable re Africa command organization in 2006.

## Xarici keçidlər

*  and March 2010 posture statement
* United States Army Africa official website
* Africa Interactive Map from the United States Army Africa
* APCN (Africa Partner Country Network)
* &nbsp;, U.S. Senate Committee on Armed Services testimony.
* &nbsp; by Sean McFate in *[http://usacac.army.mil/CAC/milreview/index.asp Military Review]*, January–February 2008
* ''Africa’s Security Challenges and Rising Strategic Significance'', *Strategic Insights*, January 2007
* &nbsp;, United States Department of Defense, 2 February 2007
* "Blood Oil" by Sebastian Junger in *Vanity Fair (magazine)*, February 2007. Retrieved 28 January 2007
* "Africa Command: 'Follow the oil'" in *World War 4 Report*, 16 February 2007
* The Americans Have Landed, *Esquire (magazine)*, 27 June 2007. Retrieved 2007-08-10.
* Does Africa need Africom?
* ResistAFRICOM website
* Secret US Military Documents Reveal a Constellation of American Military Bases Across Africa
* Maps of Operation Enduring Freedom
* Trans-Sahara Counterterrorism Initiative Details of the operation by Global Security.
Hərbiyyə

*Ordu - Silahdan da istifadə etməklə, güc tətbiqi ilə ölkəni müdafiə edən səlahiyyətli orqan
*Quru qoşunları - Bir dövlətin bütün hərbi qüvvələri
Fasil-Gebbi

**Fasil-Gebbi** və ya **Kral tikilisi** ( — *Fasil Ghebbi*) — Efiopiyanın Qondar şəhərindəki qala dağıntılarıdır. 17-ci əsrdə İmperator Fasiledes (Fasil) tərəfindən qurulmuşdu və Efiopiya imperatorlarının evi idi. Unikal memarlığı Nubiya üslubları da daxil olmaqla müxtəlif təsirləri nümayiş etdirir. Ərazi 1979-cu ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. *Gebbi* amhar dilində bir tikili və ya əlavə üçün istifadə olunur.

Kompleksə Fasiledes qalası, I İyasu sarayı, III Devit salonu, ziyafət salonu, tövlələr, İmperatriçə Mentevab qalası, bir dəftərxana, kitabxana və üç kilsə daxildir.

## Tarix
Fasil-Gebbinin mənşəyinə, Efiopiya imperatorlarının əmlaklarını gəzib kəndlilərin məhsullarından yayınmaq və çadırlarda məskunlaşmaq kimi köhnə ənənələrində rast gəlmək olar. Bu əlaqəni əks etdirərək məntəqə tez-tez *katama* ("düşərgə" və ya "möhkəmləndirilmiş qəsəbə") və ya I Baida Məryəmin *Kral salnaməsindəki* imperiya düşərgəsinə tətbiq olunan *makkababya* adı ilə anılır.

İmperator Fasiledes bu köçərilik ənənəsini pozdu və Qondar şəhərini özünün paytaxtı olaraq qurdu. Şəhərin nisbi-daimi olması onu tarixən əhəmiyyətli edir. İmperator paytaxtda *Fasil Qemb* və ya *Fasiledes* qalasının inşa edilməsini əmr etdi. *Fasil Qemb* ətrafındakı bölgə çox sayda qapıları olan bir divarla əhatə olundu.

Sonrakı imperatorlar da öz tikililərini inşa etdilər və bunlardan əksəriyyəti bu gün ya təmamilə, ya da qismən sağ qalmışdır. 1950-ci illərin sonlarında Fasil-Gebbini ziyarət edən Tomas Pakenham saraylar arasındakı qalıqların imperiya şəhərinin pavilyonları və köşklərinin dağıntıları olduğunu müşahidə etdi. Orijinal binalar islam və hind memarlıq üslublarından təsirlənmiş, sonrakı tikililərdə isə Yezuitlər ordeni tərəfindən Barokko üslubu təqdim edilmişdir.

## Təsviri
Fasil-Gebbi təxminən 70.000 kvadrat metr ərazini əhatə edir. Ərazi cənubdan Qondarın imperiya elanlarının verildiyi, qoşunların təqdim edildiyi, cinayətkarların edam edildiyi bazar yeri olan və hal-hazırda şəhər parkı kimi fəaliyyət göstərən Adababaya qədər uzanır.

Fasil-Gebbi on iki qapısı olan bir istehkam divarı ilə əhatə olunmuşdur.

## Yerüstü lazer tədqiqatı ilə 3D sənədlər
Zamani Layihəsi, Qondarın mərkəzindəki Fasil-Gebbiyi yerüstü 3D lazer skaneri ilə sənədləşdirdi. Sənədləşdirilmiş strukturlara İmperator Fasiledes qalası, Bakaffa qalası, III Devit zalı, İmperator İyasu qalası, Kral Kitabxanası, dəftərxana və Kral Arxiv binası daxildir.

## Qalereya

Fayl:ET Gondar asv2018-02 img07 Fasil Ghebbi.jpg|*Fasil Qemb'in* yan girişi
Fayl:ET Gondar asv2018-02 img11 Fasil Ghebbi.jpg|Fasiledes Sarayının daxili
Fayl:ET Gondar asv2018-02 img10 Fasil Ghebbi.jpg|İyasu Sarayı
Fayl:ET Gondar asv2018-02 img18 Fasil Ghebbi.jpg|İyasu Sarayı
Fayl:ET Gondar asv2018-02 img08 Fasil Ghebbi.jpg|Kral kitabxana binası
Fayl:ET Gondar asv2018-02 img09 Fasil Ghebbi.jpg|Kral arxiv binası


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.zamaniproject.org saytında 3D görüntülər
*
Əbləkim Qafarov

**Əbləkim Səlim oğlu Qafarov** (, ; ) — sovet hərbi, partiya, dövlət və təsərrüfat lideri. General-leytenant hərbi rütbəsini qazanmışdır.

Evpatoriya qəzasının Çaygöz kəndində anadan olmuşdur. Milliyyətcə krım tatarlarından idi.

N.K. Krupskaya adına uşaq evində böyümüşdür. 1926-cı ildə Karatöbe kəndində kənd təsərrüfatı məktəbini bitirmişdir, bundan sonra Krım MSSR-nın Evpatoriya komsomolunun katibi olmuş və partiya vəzifələrində çalışmışdır.

24 yaşında, Orjonikidzenin şəxsi istəyi ilə Saq bromzavodun direktoru təyin edildi (1931-1934). Eyni zamanda 1930-1935-ci illərdə Ümumittifaq Mühəndislik və Sənaye Akademiyasında oxuyaraq fərqlənmə diplomu qazandı.

1935-1938-ci illərdə SSRİ Kimya Sənayesi Nazirliyinin Ximsoltrest idarəçisi idi. 1938-ci il avqustun 14-dən 1940-cı il oktyabrın 10-dək Sovet Nəzarəti Komissiyasının bürosunun səlahiyyətli katibi və sədr müavini olmuşdur, 1940-cı ildən SSRİ Dövlət Nəzarət Xalq Komissarlığının baş nəzarətçisi vəzifəsinə keçdi.

20 iyun 1941-ci ildə Xalq Komissarları Soveti yanında dövlət ştat komissiyası sədrinin müavini təyin edildi. 1942-ci ildən Ümumittifaq Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi kadrlar şöbəsi müdirinin müavini oldu, aviasiya və metallurgiya ilə əlaqəli işlərlə məşğul idi.

İki "Lenin", "Qırmızı Əmək Bayrağı" və I dərəcli "Vətən müharibəsi" ordenləri ilə təltif edilmişdir.

1956-cı ildən sonra Krım tatarlarının Krıma qaytarılması hərəkatında iştirak edir.

5 fevral 1976-cı ildə Moskvada vəfat etdi. Danilov müsəlman qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Simferopolda bir küçə onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Крымские татары во Второй мировой войне
* http://www.ndkt.org/yu.-osmanov-ob-amethane-sultane.html
* «Опаленные крылья»: Голос Крыма
* Кем был мой дед Абляким Гафаров?
* Мы помним: Крымские татары в Великой Отечественной войне
Atlantika Müttəfiq Ali Komandanlığı

Atlantik Müttəfiq Ali Komandanlığı (ing: Supreme Allied Commander Atlantic (SACLANT)) - 
Avropa Müttəfiq Qüvvələri Ali Qərargah Komandanlığı ilə birlikdə NATO-nun iki yüksək komandanlığından biridir. Komandanlığın missiya sahəsi Arktikadan Xərçəng Tropikinə qədər ərazini əhatə etmişdir.

## Komandirləri

## İstinadlar
Virciniya Biç

**Virciniya Biç**, **Verciniya-Biç**, **Virqiniya-Biç** ( ) — ABŞ-nin Virciniya ştatında yerləşən bir şəhərdir. Virginia Beach City heç bir dairədən asılı olmayan müstəqil bir şəhərdir. South Hampton Roads (Cənubi Hampton Yolları) bölgəsində, Chesapeake körfəzinin Atlantik Okeanı ilə qovuşduğu yerdə yerləşir.

Onun şəhər daxilində əhalisi (2010-cu il Əhali siyahıyaalmasına görə) 437994 nəfərdir. Əhalisi ilə ABŞ-nin 39-cu ən böyük şəhəridir. 1.288.1&nbsp;km² ərazidə inşa edilmişdir. Lakin bu şəhərlə əlaqəli şəhərləşmiş şəhərətrafı zonaları ilə metropoliya Virciniya Siti əhalisi (2010 siyahıyaalma məlumatlarına görə) 1,672.319 nəfərdir.

Əksəriyyəti şəhərətrafı olsa da, Virjiniyada ən sıx şəhərdir və millətin ən sıx yaşadığı 44-cü şəhəridir. Hampton Roads metropol ərazisinə daxildir. "Amerikanın Birinci Bölgəsi" olaraq bilinən bu bölgəyə ayrıca müstəqil şəhərlər Chesapeake, Hampton, Newport News, Norfolk, Portsmouth və Suffolk'un yanı sıra Hampton Roads'un digər kiçik şəhərləri, bölgələri və qəsəbələri də daxildir.

Virginia Beach, millərlə çimərliyi və yüzlərlə oteli, motel və okean kənarında restoranları olan bir kurort şəhəridir. Hər il şəhər Şərq Sahili Sörf Çempionatına və çimərlik futbolu turniri olan Şimali Amerika Qum Futbolu Çempionatına ev sahibliyi edir. eyni zamanda bir neçə əyalət parkı, uzun müddət qorunan bir neçə çimərlik ərazisi, hərbi bazalar, bir sıra iri şirkətlər, Virginia Wesleyan Universiteti və Regent Universiteti, Pat Robertson'un Christian Broadcasting televiziya yayım studiyalarının beynəlxalq mərkəzi və saytı varŞəbəkə (CBN), Edgar Cayce Araşdırma və Maarifləndirmə Dərnəyi və çoxsaylı tarixi yerlər. .Chesapeake Körfəzi ilə Atlantik Okeanının qovuşduğu nöqtənin yaxınlığında, Cape Henry, 26 aprel 1607-ci ildə Jamestown'da məskunlaşan İngilis kolonistlərinin ilk eniş yeri idi

## Qalereya

Fayl:Virginia beach from space.jpg |Virginia Beach peykdən
Fayl:VirginiaBeach.jpg|Virginia Beach - plyaj
Fayl:Fort Story lighthouses.jpg |Virginia Beach - Fort Story dəniz fənərləri 
Fayl:VirginiaBeachAquario.jpg|Virginia Beach - akvarium


## İstinadlar
Mərcani məscidi

**Mərcani məscidi** — Rusiyanın daxilində muxtar dövlət olan Tatarıstanın paytaxtı Kazanda yerləşən məscid. Həmçinin əl-Mərcani, Marcani və Mərdcan deyə tələffüz edilir. Məscid 1766-1770-ci ildə Rusiya imperiyası imperatriçası Katerinanın və yerli şəhər əhalisinin ianələri hesanbına tikilmişdir.
Məscid hal-hazırda Mərcani adlandırılır. Məscidə Mərcani adı burada 1850-ci ildən imam kimi işləyən Şəhabətdin Mərcaninin adından götürmüşdür.

## Haqqında
Əvvəllər kafedral məscid idi. 1766-1770-ci illərdə rus çariçası II Yekaterina tərəfindən şəhərin müsəlman əhalisinə ərmağan edilmişdir. Rusiya imperiyasının müsəlman əhaliyə qarşı etdiyi zülümlərdən sonra tikilməsinə icazə verilən ilk məsciddir. Kazandakı ən qədim məscid olan Mərcani məscidi Sovet hakimiyyəti dövündən də salamat çıxmağı bacarmışdır.
Ənənəvi tatar orta əsrlər memeari üslubu ilə barokka stilində inşa edilmişdir. Memarının Vasili Kaftırev olduğuna inanılır. Qaban gölü sahilində Kazanın qədim taatr məhəlləsində yerləşir. Məscid iki mərtəbəli və iki salonludur. Məscidin daxili Peterburq barokkosu üslübunda tikilmişdir. 1861-ci ildə İ.G.Yunusov əlavə binanı və pilləkənləri inşa etmişdir. 1863-cü ildə isə mehrab uzatmasını və yeni məscidin əlavəsii tikdi. Bu dövrdən sonra məscid Yusunovun məscidi adlandırılmışdır. 1885-ci ildə tacir Z.Osmanov minarənin yenilənməsini həyata keçirmişdir. 1887-ci ildə isə tacirlərdən V.İzzətullin və M. Valişin minarəyə malkon terrasını əlavə edilər.
1850-ci ildən etibarən imam olaraq işləyən tatar elm adamı Şəhabətdin Mərcanidən sonra məscidin indiki adı onun adıyla anılır.

Məsciddə minarə və kiçik memarlıq elementləri, ağ rəngli divarlar, yaşıl çatılar, yaxşı gecə memarlıq işıqlandırmaları ilə zərif ipuçları var. Mərtəbə - xidmət. İkinci mərtəbədəki namaz otaqlarında tağlar və divarlar mavi, yaşıl, qızıl rəngli və çiçək mövzularının zərli naxışları olan ləkəli qəliblərlə bəzədilib.

Qazan xanlığı dövrünün Məhəmməd-Qəli bəyin məzar daşı da məsciddə saxlanılır.

## İstinadlar
Yardyam məscidi

**Yardyam məscidi** () — 1996-1997-ci illərdə Tatar Hilal Vəqfi tərəfindən inşa edilmiş və Moskvada yerləşən məscid.

## Tarixi
Moskvanın Otradnoye bölgəsində olan Yardyam məscidi İnam Şiə məscidi, ortodoks kilsəsi və sinaqoqun yer aldığı kompleksdə ucaldılmışdır. 1996-cı ildə Tatar Hilal Vəqfinin təşəbbüsü ilə inşaatı başlayan məscid 14 sentyabr 2007-ci ildə açıldı. Eyni yerdə məscidə bağlı 200-250 tələbənin təhsil gördüyü mədrəsə, halal ət mağazası və dini kitab mağazası da olan məscid 2.000 nəfərlikdir.

## Qrafiki
Yardyam məscidinin memarlıq görünüşü hər biri 41.5 m hündürlükdə, diametri 26 metr olan günbəzdən ibarət iki minarə, binada üç salon - mərkəzi, zirzəmi və qalereyalar var. Məscidin ümumi sahəsi 2 hektardır və iki min nəfər üçün nəzərdə tutulmuşdur, tətil günlərində on minə yaxın tutur.

Sünni Yardyam məscidinin ərazisinin tamamilə abadlaşdırılması 1997-ci ilin sentyabrında rəsmi açılışı ilə başa çatdı. Bina gündəlik beş vaxt namaz qılır - namaz, cümə xütbələri və digər xidmətlər. Uzun illər Yardyam Rusiya müsəlmanlarının pulu ilə tikilən yeganə özünü idarə edən məscid idi. Bu gün Yardyam Moskva Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin tabeçiliyində deyil, Rusiya Müftilər Şurasına aiddir.

28 Noyabr 2016 tarixində Müsəlman lider Rinat Alyautdinov məscidin əsas imamı oldu. Təyinat barədə qərarı Yardların təsisçisi Rəşit Bayazitov vermişdir.

## Ənənələr və tətillər
Dəfələrlə məsciddə tətilin təşkili digər dinlərin nümayəndələri və ya adi sakinlər tərəfindən birmənalı qarşılanmadı. Paytaxtın digər məscidləri ilə yanaşı Yardyam da Qurban Bayramını qeyd edir. Beləliklə, 2010-cu ilin noyabr ayında Yardyamda qurbanlıq qoyunların satılması xalqın etirazına səbəb oldu.  2017-ci ildə qurbanların yalnız şəhərətrafı ərazilərdə təşkil edilməsinə icazə verildi. 2015-ci ilin iyul ayında Uraza-Bayram bayramının şərəfinə Altufevskoye Şosse hissəsindən Otradnaya qədər olan zolağı bağladılar, Prospekt Mira stansiyasını bir neçə saat bağladılar, eyni nəqliyyat məhdudiyyəti 2017-ci ilin sentyabrında Qurban Bayramı üçün də tətbiq edilmişdir.

## İstinadlar