Oppenheymer (film)

***Oppenheymer*** () — amerikalı rejissor və ssenarist Kristofer Nolanın 2023-cü ildə çəkdiyi epik bioqrafik film. 

Kai Bird və Martin J. Şervinin 2005-ci ildə yazdıqları "Amerika Prometeyi" tərcümeyi-hal əsərinə əsaslanan film Manhetten layihəsinin bir hissəsi kimi ilk nüvə silahının hazırlanmasında əsas rol oynayan amerikalı nəzəri fizik Robert Oppenheymerin həyatından bəhs edir. Killian Mörfi Oppenheymer rolunda, Emili Blant Oppenheymerin həyat yoldaşı Ketrin "Kitti" Oppenheymer rolunda, Mett Deymon Manhetten layihəsinin hərbi rəhbəri general Lesli Qrovs rolunda və Robert Dauni ABŞ-nin Atom Enerji Komissiyasının yüksək səviyyəli üzvü Lyuis Strauss rolundadır. Ansamblın köməkçi heyətinə Florens Pyu, Coş Hartnet, Keysi Afflek, Rami Malek və Kennet Branaq daxildir.

Filmin premyerası 2023-cü il iyulun 11-də Parisdəki Grand Reksdə baş tutdu. Həmin ay kinoteatrlarda nümayiş olundu. Oppenheymer və Greta Gerviqin Barbi filminin ard-arda buraxılışları Barbenheimer mədəni fenomenini yaratdı və bu, tamaşaçıları hər iki filmə baxmağa sövq etdi. Oppenheymer filmi tənqidçilərdən və tamaşaçılardan ümumiyyətlə müsbət rəylər aldı. Bu, bütün zamanların ən çox gəlir gətirən bioqrafik film, ən çox gəlir gətirən İkinci Dünya müharibəsi filmi və üçüncü ən çox gəlir gətirən R reytinqli film oldu. Film 13 Oskar mükafatı nominasiyası (Ən yaxşı filmə görə Oskar mükafatı daxil olmaqla 7 qalibiyyət), 8 Tənqidçinin Seçimi Mükafatı və 5 Qızıl Qlobus da daxil olmaqla çoxsaylı mükafatlar aldı. Rəyçilər filmin tarixi dəqiqliyini xüsusilə qeyd etdilər.

## Məzmun
Film müxtəlif dövrlərdə cərəyan edir. Bir hekayə xətti amerikalı fizik Robert Oppenheymerin tələbəlik illərindən başlayaraq tərcümeyi-halını göstərir, ikincisində baş qəhrəman və digər personajlar bu tərcümeyi-halı təhlükəsizlik komitəsinin dinləmələrində təkrarlayır, burada nüvə sınaqları haqqında məlumatların sızmasının səbəbləri və Oppenheymerin SSRİ ilə mümkün əlaqələri də müzakirə olunur. Üçüncü hekayə xəttində Lyuis Straus, Senatda nazir kimi təsdiqlənməsi ilə bağlı dinləmələr zamanı Oppenheymer işi üzrə dinləmələrdə iştirakı ilə bağlı suallarla üzləşir.

1926-cı ildə 22 yaşlı doktorant Robert Oppenheymer Kembric Universitetində eksperimental kvant fizikası üzrə təhsil alır. Nils Borun məsləhəti ilə o, Göttingen Universitetinə nəzəri fizika üzrə təhsil almağa gedir və burada ABŞ-dən gəlmiş başqa bir alim - İsidor Ayzek Rabi ilə dostluq edir. Oppenheymer doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir, alman nəzəri fiziki Verner Heyzenberqin Avropada qalmaq təklifini rədd edir və vətəninə qayıdır. Berklidəki Kaliforniya Universitetində və Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda müəllim olur. Orada Oppenheymer Ketrin "Kitti" Püninqlə tanış olur və onunla evlənir, eyni zamanda 1944-cü ildə müəmmalı şəraitdə vəfat edən Cin Tetlokla münasibətə başlayır. Ketrin, Cin və Robertin kiçik qardaşı Frank ABŞ Kommunist Partiyası və fəhlə hərəkatı ilə əlaqəlidirlər.

1938-ci ildə məlum olur ki, alman alimləri atomu parçalamağa müvəffəq olublar və bununla da nüvə parçalanmasını kəşf ediblər. Oppenheymer başa düşür ki, bundan kütləvi qırğın silahları yaratmaq üçün istifadə edilə bilər. 1942-ci ildə, İkinci Dünya müharibəsi zamanı, Oppenheymer atom bombası hazırlamaq üçün Manhetten layihəsinin bir hissəsi olaraq Los Alamos Laboratoriyasının direktoru təyin edilir. Nasist Almaniyası alimlərinin bombanı daha əvvəl düzəldəcəyindən qorxaraq, o, İsidor Rabi, Hans Bete və Edvard Teller də daxil olmaqla, ən yaxşı alimlərdən ibarət komanda toplayır. Oppenheymer Çikaqo Universitetinin bütün fizikləri Enriko Fermi, Leo Szilard və David L. Hill ilə əməkdaşlıq edir.

Teller belə bir hipotez irəli sürür ki, nüvə partlayışı nəhayət atmosferi alovlandıracaq və dünyanı məhv edəcək nəzarətsiz zəncirvari reaksiyaya başlaya bilər. Oppenheymer bunu Albert Eynşteynə çatdırır, o, hesablamaları yenidən yoxlamağı və lazım gələrsə, layihəni dayandırmağı və nasistlərə proqramlarını bağlaya bilmələrini söyləməyi tövsiyə edir. Nəhayət, alimlər atmosferin alovlanma ehtimalının sıfır olduğuna qərar verirlər. Teller daha sonra partlayışın gücünü artırmaq üçün uran və plutonium əvəzinə deyteriumdan istifadə etməyi təklif edir, bununla da hidrogen bombası ideyasını qabaqcadan göstərir, lakin bu təşəbbüs rədd edilir. Teller ideyaları qəbul edilmədiyi üçün Los Alamosdan ayrılmaq qərarına gəlir, lakin Oppenheymer onu qalmağa inandırır.

1945-ci ildə Almaniyanın təslim olmasından sonra bəzi elm adamları atom bombasının aktuallığını şübhə altına alırlar. Bununla belə, Oppenheymer hesab edir ki, silah Sakit okeanda davam edən müharibəyə son qoyacaq. Triniti sınağı uğurlu oldu və prezident Trumen Xirosima və Naqasakiyə atom bombalarının atılmasını əmr etdi və Yaponiyanın təslim olmasına səbəb oldu. Oppenheymer çoxsaylı təriflər və mükafatlar alsa da, lakin yüz minlərlə insanın ölümünə görə peşmançılıq və gələcək qorxusu ilə əzab çəkir. O, Oval kabinetdə Trumen ilə görüşür və müharibə başa çatdıqdan sonra nüvə silahları üzərində işi dayandırmağı təklif edir. Prezident onu başa düşmür və nüvə zərbələrinə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Oppenheymeri ofisdən çıxardıqdan sonra Trumen köməkçilərinə “o ağlağan körpəni” bir daha içəri buraxmamağı əmr edir. 1947-ci ildə Oppenheymer Eynşteynlə yenidən görüşür və o, indi kəşfinin nəticələri ilə üzləşməli olacağını izah edir.

1954-cü ildə, makkartizm dövründə, Oppenheymerin təhlükəsizlik dinləmələri açılır. Formal olaraq bunlar, sadəcə olaraq, Atom Enerjisi Komissiyasının iclaslarıdır, burada alimin dövlət sirlərinə çıxışının saxlanması məsələsi həll edilir. Onlar əvvəlcədən müəyyən edilmiş nəticəsi olan məhkəməyə çevrilirlər: Oppenheymer illərdir hidrogen bombasının yaradılmasına və nüvə arsenallarının yığılmasına qarşı çıxıb, ölkəsini SSRİ ilə danışıqlara çağırıb. O, kommunistlərə rəğbət bəsləməkdə günahlandırılır, işini itirir və tədric edilir. Bu dinləmələrin arxasında Oppenheymeri bəyənməyən Komissiyanın sədri Lyuis Straus dayanır. O, Oppenheimeri dostluğuna və hörmətinə inandıraraq prosesdən uzaqlaşır, lakin 1959-cu ildə Straussun Ticarət Naziri vəzifəsinə təsdiq edilməli olduğu Senat Komitəsinin dinləmələrində fizik David Hill açıq şəkildə onu təqibləri təşkil etməkdə ittiham edir. Nəticədə, Strauss vəzifəni almır.

1963-cü ildə ABŞ prezidenti Lindon Conson siyasi bəraət əlaməti olaraq Oppenheymerə Enriko Fermi mükafatını təqdim edir. Finalda hadisələr 1947-ci ilə, Oppenheymer və Eynşteyn arasındakı söhbətə qayıdır. Birincisi, nüvə partlayışı nəticəsində dünyanın məhv olması ehtimalının müzakirə edildiyi əvvəlki iclası xatırladır və tutqun şəkildə deyir: “Məncə, bu belə də oldu”.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*