open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bru-Verne

**Bru-Verne** (, ) — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Eskyurol kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03043.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1175 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 699 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 510 nəfər iqtisadi fəal, 189 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 73.0%, 1999-cu ildə 70.0%) olmuşdur. Fəal 510 nəfərdən 468 nəfər (256 kişi və 212 qadın) işləyir, 42 nəfər işsizdir (18 kişi və 24 qadın). 189 hərəkətsiz 57 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 61 nəfər təqaüdçü, 71 digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Neoklassik üslubda Ejen Ruerin mavzoleyi.
* 1843—1855-ci illərdə  üçün tikilmiş bir neçə şato.
*  XII əsrə aid roman üslubunda kilsə. Tarixi abidə.
* Obter roman ibadətgahı. 1977-ci ildən tarixi abidə.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Şiretoko Milli Parkı

**Şiretoko Milli Parkı** ( *Shiretoko Kokuritsu Kōen*) — Yaponiyanın Hokkaydo adasının şimal-şərq ucundakı Şiretoko yarımadasının böyük hissəsini əhatə edir. "Shiretoko" sözü Aynu dilində "yerin çıxdığı yer" mənasını verir, "sir etok" sözündən götürülmüşdür.

Yaponiyanın ən ucqar bölgələrindən biri olan yarımadanın çox hissəsi yalnız piyada və ya qayıqla mümkündür. Şiretoko Yaponiyanın ən böyük qəhvəyi ayı əhalisinin evi kimi tanınır və Yaponiya Rusiya ölkələri arasında mübahisə mövzusu Kunaşiri adasının mənzərələri olmuşdur. Parkda Kamuişakka şəlaləsi adlı isti bulaq şəlaləsi var(カムイワッカの滝 Kamuiwakka-no-taki). Kamui wakka Aynu dilində "tanrıların suyu" deməkdir.

Parkın meşələri mülayim və subalp qarışıq meşələrdir; əsas ağac növlərinə Saxalin növü (Abies sachalinensis), Erman ağcaqayın (Erman tozağacı) və Monqol palıdları (Monqol palıdı) daxildir. Meşə hüdudlarından kənarda keçilməz Sibir cırtdan şamı (Alçaqboylu sidr şamı) kolları var. 2005-ci ildə YUNESKO, Rusiyanın Kuril adaları ilə birlikdə transsərhəd "Dünya İrsi Sülh Parkı" olaraq inkişaf etdirilməsini tövsiyə edərək ərazini Dünya İrsi təyin etdi. Şiretokonun təbii miras kimi siyahıya alınması yerli Aynular tərəfindən park ərazisindəki Aynu qəsəbəsinin uzun tarixinə zidd olaraq görüldü.

Şiretoko mərkəzi təbiət parkı Şaridədir. Ziyarət mərkəzi olaraq fəaliyyət göstərir və park, restoran və hədiyyə mağazası haqqında bir film daxildir.

Şiretoko Milli Parkı 1 iyun 1964-cü ildə qurulmuş və 2005-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Həmçinin bax

* Yaponiya milli parklarının siyahısı
* Talampaya Milli Parkı
* Aynu dili

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şiretoko Milli Parkı
* Şiretoko Milli Parkı
* Shiretoko Milli Parkı Vikivoyage-dən səyahət bələdçisi
Buse (Alye)

**Buse** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Varen-syur-Alye kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03034.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 556 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 321 nəfərdən (15-64 yaş) 237 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 84 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.8%, 1999-cu ildə 73.3%). Fəal 237 nəfərdən 221 nəfəri (122 kişi və 99 qadın), 16 nəfəri işsizdir (7 kişi və 9 qadın). 84 hərəkətsiz 27 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdçü, 35 digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Byoza

**Byoza** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Qanna kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03030.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 723 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 566 nəfər (15-64 yaş) arasında 409 nəfər iqtisadi cəhətdən, 157 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.3%, 1999-cu ildə bu 68.3%) idi. Fəal olan 409 nəfərdən 371 nəfəri (199 kişi və 172 qadın), 38 nəfəri işsizdir (14 kişi və 24 qadın). 157 hərəkətsiz 40 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 72 nəfər təqaüdçü, 45 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Sen-Simforyen kilsəsi (XII əsr)
* Fontnobl ferması (XV-XVIII əsrlər)
* Şato Versan (XIX əsr), 2007-ci ildən tarixi abidə
* Qədim Roma və Kelt daş sərhədi sütunu, 1946-cı ildən tarixi abidə
## Qalereya

Fayl:Château Biozat.JPG|Şato Versan
Fayl:Église Saint-Symphorien de Biozat 4.jpg|Sen-Simforyen kilsəsi

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Brüqea

**Brüqea** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Eskürol kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03044.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1311 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 835 nəfər (15-64 yaş) arasında 607 nəfər iqtisadi fəal, 228 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.7%, 1999-cu ildə 72.1%) olmuşdur. Fəaliyyət göstərən 607 nəfərdən 559 nəfər (286 kişi və 273 qadın), 48 nəfər işsiz (27 kişi və 21 qadın) idi. 228 hərəkətsiz 59 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 97 nəfər təqaüdçü, 72 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Sen-Marten kilsəsi (XI—XII əsrlər)
* Bryuqea kolleci. 1620-ci ildə əsası qoyulmuşdur.
* Bryuqea qalası (XV əsr, restavrasiya XVII əsr)
## Qalereya

Fayl:Bourg de Brugheas.jpg|Bryuqea
Fayl:Brugheas.Ancien collège.jpg|Kollec
Fayl:Saint Martin-Brugheas.jpg|Sen-Marten kilsəsi

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Məhəmmədqulu xan İrəvanlı

**Məhəmmədqulu xan** və ya **Məhəmmədqulu xan ibn Lələ bəy** (XVII əsr) — Keyxosrov xan Çərkəzin ardından 1654–1656-cı illərdə İrəvan əyalətinin qubernatoru (bəylərbəyi)  vəzifəsini icra edən Səfəvi məmuru.

Prof. Rudi Matteinin dediyinə görə o dövrdə olan baş vəziri Məhəmməd bəy (1654-1666) tərəfindən "hiylə qurma" zamanı, ikincisi düşmənlərindən yaxa qurtara bildiyi üçün, Məhəmmədqulu xan da ehtimal ki, vəzifəsini itirən məmurlardan biri idi.

## İstinadlar

## Mənbələr
*  
*
Allahverdi xan

* Allahverdi xan (gürcü) — əvvəlcə I Şah Abbasın sarayında zərgərbaşı, sonra qullarağası, Azərbaycan nağıllarının qəhrəmanı olan Vəzir Allahverdi xan.
* Allahverdi xan (erməni) — erməni əsilli Səfəvi hərbi zabiti. Xosrov xanın oğlu hesab olunur və İmamverdi bəy adlı bir qardaşı olub.

## Həmçinin bax
* Allahverdi (ad)
* Allahverdi kəndi
* Allahverdi xan körpüsü
Xosrov xan

*Xosrov xan Qaşqay — Qaşqay elxanı.
*Xosrov xan Armani — XVII əsrdə Səfəvi rəsmisi, hərbi sərkərdə və erməni əsilli qulam.
*II Xosrov xan (Ərdalan) — Ərdalan xanlığının hakimi.

## Həmçinin bax
*Xosrov
Mənsur xan

* Mənsur xan (Moğolustan xanı)
* Mənsur xan (qullar ağası) — Səfəvi hərbi komandiri.
* Mənsur Əli xan (1830-1884)

## Həmçinin bax
* Mənsur
Transpersonal psixologiya

**Transpersonal psixologiya**, insan ağlının transsendental və ya mənəvi cəhətlərini araşdıran psixologiya məktəbidir. Dini dəyişmə, fərqli şüur vəziyyətləri, trans (keçid) və digər mənəvi fəaliyyətləri araşdıran transpersonal psixologiya müasir psixologiya nəzəriyyələrini mistisizmin müxtəlif formaları ilə birləşdirmə cəhddir.

Transpersonal psixoloqlar transspersonal psixologiyanı psixoanaliz, funksionalizm və humanist psixologiya kimi digər psixoloji cərəyanların tamamlayıcısı kimi qəbul etmişlər. Karl Qustav Yunq və bir sıra digər psixoloqlar öz əsərlərində mənəvi və transpersonal aspektlər qeyd etmişdir. Bununla birlikdə transpersonal psixologiyaya insan psixikasının fərdi və inkişaf aspektlərinə dair tədqiqatlar aparan psixoloqlar tərəfindən laqeyd yanaşılmışdır.
137x137px|thumb|right|Uilyam Ceyms

## Transpersonal Psixologiyanın meydana gəlməsi
Tranpersonal psixologiyanın qurucuları olan şəxslər eyni zamanda psixologiya elminin də öncülləri hesab olunur. Həmin tədqiqatçılara misal olaraq Uilyam Ceyms, Ziqmund Freyd, Otto Rank, Karl Qustav Yunq, Abraham Maslau və Roberto Asocoli (Roberto Assagioli) kimi şəxslərin adlarını qeyd etmək mümkündür. Transpersonal termini ilk dəfə Uilyam Ceyms tərəfindən 1905-1906-cı illərdə Harvard Universitetində semestr dərsləri üçün tutduğu qeydlərdə istifadə edilmişdir. Bu psixologiya məktəbinin yaranmasında ən vacib amillərdən biri də 1960-cı illərdə Abraham Maslaunun humanistik cərəyan və insanın dərini təcrübə fəaliyyətlərinə dair olan tədqiqatlarıdır. Bundan sonra termindən humanistik cərəyanın  daxilində yerləşən fərqli bir psixoloji məktəbi üçün istifadə olunmağa başlandı.
[139x139px|thumb|right|[Ziqmund Freyd]]

## Mənbə
* Stanislav Grof, Geleceğin Psikolojisi, Ege Meta Yayınevi, 2002
* de:Nesip Mustafa Merter, Dokuz Yüz Katlı İnsan, Kaknüs Yayınları, 2007
* Mustafa Merter, Nefs Psikolojisi/ Rüyaların Dili Kaknüs Yayınları, 2014
* Prof. Robert Frager, Benötesi Psikoloji ve Manevi Rehberlik Üzerine Paylaşımlar, Kaknüs Yayınları, 2009
[147x147px|thumb|right|[Karl Qustav Yunq]]

## Xarici keçidlər
* The Association for Transpersonal Psychology (ATP)
* European Transpersonal Association
* International Journal of Transpersonal Studies Organ of the International Transpersonal Association
* Sofia University (formerly the Institute of Transpersonal Psychology)
* Journal of Transpersonal Research Organ of the European Transpersonal Association
* Transpersonal Psychology: A bibliography  The most complete bibliography regarding transpersonal psychology, compiled by Andre Lefebvre
* International Journal for Transformative Research
Akif Quliyev

* Akif Quliyev (tarixçi) — AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Numizmatika və Epiqrafika şöbəsinin müdiri, Şamaxı-Ağsu arxeoloji ekspedisiyasının rəisi, "arxeoloq.az" jurnalının baş redaktoru, "Azərbaycan Arxeoloqlar cəmiyyətinin" təsiscisi, Tarix üzrə fəlsəfə doktoru.
* Akif Quliyev (bioloq) — bioloq.

## Həmçinin bax
* Akif
* Quliyev
Cəmşid xan

**Cəmşid xan** () — XVII əsrdə Səfəvi hərbi komandiri və məmuru.

"Mənşəyi bəlli deyil", bir zamanlar Şirvan və Astarabad bəylərbəyi olan qulam Hacı Mənuçehr xanın oğlu hesab olunur. Cəmşid xan 1663-1667-ci illərdə şah qulam korpusunun (*qullar ağası*) komandiri vəzifəsində çalışmışdır. 1646-1656-cı illərdə Simnan, 1656-1664-cü illərdə Astarabad bəylərbəyi və 1663-cü ildən bir müddət sonra Qəndəhar bəylərbəyi vəzifələrini icra etdi.

Xüsusilə qullar ağasının yüksək vəzifəsi sayəsində Cəmşid xan Səfəvilər dövlətində böyük nüfuz qazandı, bu, sonradan baş vəzir Mirzə Məhəmməd Kərakinin (1661-1691) Cəmşid xanın gücündən istifadə etməsi ilə nüfuzuna təsir etdi. 1667-ci  ildə vəfat etdi.

## İstinadlar

## Mənbələr
*  
* 
* 
* 
*
Aleksandr Baryatinski

* Aleksandr Baryatinski (canişin) —  Rusiya hərbçisi, Qafqaz canişini.
* Aleksandr Baryatinski (knyaz) — rus əsilli dekabrist, knyaz.

## Həmçinin bax
* Aleksandr
* Baryatinski
Rekristallaşma

**Rekristallaşma** — qeyri-bərabər deformasiyaya uğramış mineralların, yaxud onların aqreqatlarının əsasında həmin tərkibli, ancaq miqyasca kiçik yeni kristalların yaranma prosesi. Belə kristallaşma maddənin ərinti halına keçmədən sülb halında baş verir.

## Mənbə
*
Reqolit

**Reqolit** — Ayın qırıntılardan ibarət olan ən üst səth qatı; Ay səthində ilkin süxurlara (tərkibinə görə bazalta yaxındır) çoxsaylı meteorit zərbələri nəticəsində əmələ gəlir. Qalınlığı bir neçə *sm*-dən 10 *m*-dək olur. Reqolit üst qatı tozvari olub, alt qatları isə dərinə getdikcə sıxlaşır. Sinonim: *Ay qruntu.*

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Noqay rayonu (Qaraçay-Çərkəz)

**Noqay rayonu** (, , , ) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Erken-Şaxar şəhəridir.
## Coğrafiyası
Noqay rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının şimal hissəsində yerləşir. Aşağıdakı ərazilərlə həmsərhəddir:şərqdə və qərbdə Adıqe-Xabl rayonu, cənubda Xabez rayonu, şimalda Stavropol diyarının Kaçube rayonu. Rayonun ərazisi 209,59  km²-dir (2013-cu ildən bəri). Bu isə Qaraçay-Çərkəz Respublikasının  1,47 % ərazisini əhatə edir.
## Tarixi
Müasir Noqay rayonunun tarixi sələfi, yəni əsasən Noqay yaşayış məntəqələrini birləşdirən inzibati-ərazi vahidi, 1935-1956-cı illərdə mövcud olmuş İkon-Xalq rayonu hesab olunur. 1980-ci illərin sonlarından bəri bölgədəki Noqay ictimaiyyətinin nümayəndələri İkon-Xalq rayonunu bərpa etmək və ya noqay əhalisinin sıx yaşadığı yaşayış məntəqələrini əhatə edəcək ayrı bir rayon təşkil etmək fikrini səsləndirirdiləri.

Bu istəklərin respublika səviyyəsində əməli şəkildə həyata keçirilməsi, 2005-ci ilin iyun ayında başqa bir "milli" rayonun - Abazinin rayonunun  təşkili ilə əlaqədar siyasi vəziyyətin gərginləşdiyi dövrdən başlayır. Bununla belə Qaraçay-Çərkəzin noqay əhalisi bir qayda olaraq müxtəlif elit qruplarla qarşıdurmada iştirak etməməyə çalışır. 5 iyun 2005-ci ildə Qaraçay-Çərkəz Xalq Məclisi Abazin və Noqay rayonlarının təşkili haqqında qətnamə qəbul edir.

8 oktyabr 2006-cı ildə rayonun təşkili ilə bağlı yerli referendum keçirildi. Həmin ilin noyabrında onun nəticələri Xalq Məclisi tərəfindən təsdiq edildi və 15 dekabr 2006-cı ildə parlament Noqay rayonunun təşkili haqqında qərarı qəbul edir. 12 oktyabr 2007-ci ildə Rusiya Federasiyası Qaraçay-Çərkəz Respublikasında mərkəzi Erken-Şaxar kəndində olan "Noqay" rayonunun təsisini təsdiq etdi. Bununla əlaqədar Elə həmin ilin noyabr ayında Qaraçay-Çərkəz Respublikası Konstitusiyasına müvafiq dəyişikliklər edilir.

2009-cu ilin dekabr ayında rayonun ilk büdcəsi qəbul edildi. 1 yanvar 2010-cu ildən bəri Noqay rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının tam hüquqlu bir subyektidir.

## Əhali
; Milli tərkib
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir:

; Cins tərkibi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat:

Kişilər — 7 392 nəf. (47,2 %). Qadınlar — 8 267 nəf. (52,8 %).

Əhalinin orta yaşı —  36,0 yaş. Kişilərin orta yaşı — 33,8 yaş. Qadınların orta yaşı — 37,9 yaş.
## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт Карачаево-Черкесской Республики
Urup rayonu

**Urup rayonu** (, , , ) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Preqradnaya qəsəbəsidir.
## Coğrafiyası
Urup rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının cənub-qərb hissəsində yerləşir. Rayonun ümumi sahəsi 2782.00 km²-dir.

Aşağıdakı ərazilərlə həmsərhəddir:şərqdə Zelençuk rayonu, qərbdə Krasnodar diyarının Mostovski, şimalda isə Labinski və Otradnenski rayonları,  cənubda qismən tanınmış Abxaziya Respublikası.

Rayonun ərazisi respublikanın dağlıq hissəsində yerləşir. Silsilələr və çay vadilərindən ibarətdir. Ərazinin iqliminə dağların təsiri böyükdür (sərin yay, nisbətən isti qış) olur. Rayon torpaqları dağ kənd təsərrüfatı zonasında yerləşir.

## Tarixi
Arxiv məlumatlara görə Urup rayonu əvvəllər Preqradnenski adlanırdı. Rayon 7 sentyabr 1938-ci ildə Qaraçay Muxtar Vilayətinin tərkibində təşkil olunmuşdur. Qaraçay xalqının deportasiyası ilə əlaqədar 12 oktyabr 1943-cü ildə Qaraçay Muxtar Vilayəti və Preqradnenski rayonu ləğv edilir. 1957-ci ilin yanvar ayında rayon yenidən təşkil olunur.

RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 9 yanvar 1957-ci il tarixli 721/3 qərarı ilə Krasnodar diyarından rayona aşağıdakılar yaşayış məntəqələri verildi: Psemyon, Yerşov ferması, Rojkao, Asiya və Podskalnı kəndləri, eləcə də indiki bir sıra qəsəbələr (Yuxarı Beskes, Nijni Beskes, Mostovaya Polyana, Tamski, Toçyonı).

Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 fevral 1960-cı il tarixli 713/10 fərmanı ilə Krasnodar diyarının Kurdjin kənd sovetliyi (Kurdjinovo, Predgornı və Tyoplı kəndlərindən ibarətdir) ayrıca Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin Preqradnenski rayonuna verilir.

## Əhali

; Urbanizasiya
Rayon ərazisində ümumi əhalinin 23,63 % şəhərlərdə yaşayır.

; Milli tərkib

; Cins tərkibi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat:

Kişilər — 11 498 nəf. (47,1 %. Qadınlar — 12 906 nəf. (52,9 %).

Əhalinin orta yaşı —  38,1 yaş. Kişilərin orta yaşı — 36,0 yaş. Qadınların orta yaşı — 39,9 yaş.

## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт Карачаево-Черкесской Республики
* Административно-территориальное деление КЧР
* Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО / налоговых инспекций ФНС / адресов
Relaksasiya

**Relaksasiya -** fiziki və fiziki-kimyəvi mühitdə statik tarazlığın bərpası prosesi. Diffuziya nəticəsində həll olmuş maddənin qeyri-bərabər paylanmış konsentrasiyasının və müxtəlif temperaturlu sahələrin temperaturunun bərabərləşməsi və b. relaksasiya təbiətlidir. Deformasiyaya uğramış, uzun müddət statik vəziyyətdə qalan süxurda relaksasiya get-gedə elastikliyini itirib ilkin ölçüsünü tam bərpa edə bilməməsi ilə özünü göstərən axarlıq xassəsilə bağlıdır.

## Həmçinin bax
* Diffuziya
* Deformasiya
* Temperatur

## Mənbə
*
Restit

**Restit** — qalıq anatektit süxur; tərkibcə prosesdə anatektik ərinməmiş kristallik qalıqdan: biotit ± hornblend + qranat ± kordiyerit + filiz mineralı + (bəzən) kvarsdan ibarət süxur. Anatektik temperaturda yenidən ərinməmiş metamorfik süxurlarla (amfibolitlər, mərmərlər, kvarsitlər və b.) birlikdə olur. Restit termini melanosom, kinsigit, skialit, relikt süxurlar anlayışlarına yaxındır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Resessiya (geologiya)

**Resessiya -** dənizin quru ilə əvəz olunmadığı hallarda çöküntütop­lanmada fasilə. Güclü dib axınlarına məruz qalan, dənizdibi sahələrdə müşahidə olunur. Bu zaman bütün çöküntülər, hətta dəniz dibi də yuyulmaya məruz qalır. Belə sahələrdə çöküntülərin toplanmasına şərait yaranmır.

## Həmçinin bax
* Dəniz
* Çöküntülər
* Dəniz dibi

## İstinadlar

## Mənbə
*
İbrahim ibn Mərzban

* İbrahim ibn Mərzban (I Mərzbanın oğlu)
* İbrahim ibn Mərzban (II Mərzbanın oğlu)

## Həmçinin bax
* İbrahim (ad)
* Mərzban
* Mərzban ibn Məhəmməd
Orta Açaluk

**Orta Açaluk** (, ) — İnquşetiya Respublikasının Malqobek rayonunda yerləşən kənd.

## Coğrafiyası
Kənd rayon mərkəzindən 28 km cənub-şərqdə — Malqobek şəhərindən və Maqas şəhərindən 30 km şimal-qərbdə (yol boyu məsafədə), Açaluk çayının dağlıq vadisində yerləşir. Çay kəndin qərbindən başlayır, Yuxarı Açaluk kəndindən keçir, sonra şimal-şərqə, Orta Açaluk kəndinə, oradan isə Aşağı Açaluk kəndinə istiqamətlənir, Sunja silsiləsindən keçərək Alxançurt vadisinə tökülür. Orta Açaluk kəndindən bir az şimalda, bu çayın sağ qolu olan Mavi Daş adlı kiçik bir çay axır. Kəndin şərqində, Sunjenski silsiləsinin yamacında Alxançurt kanalı çəkilmişdir.

Orta Açaluk kəndinin yerləşdiyi Sunja silsiləsinin qərbdən şərqə doğru hündürlüyü azalır. Kəndin şimal-qərbində Babalo zirvəsi (818.1 m), şərqdə — Albaskina dağı (777.9 m) yerləşir. Kənd regional R-296 Mozdok — Çermen — Vladiqafqaz magistral yolu boyunca yerləşir.

Ən yaxın yaşayış məntəqələri: cənub-qərbdə — Yuxarı Açaluk kəndi, şimal-qərbdə — Qeyrbek-Yurt, şimal-şərqdə — Aşağı Açaluk və cənub-şərqdə — Pliyevo və Qarabulaq şəhəri.

## Tarixi
1874-cü ildə kəndlə bağlı bunlar qeyd olunmuşdu: "Çayın yanında, Moskva poçt stansiyasının yolunda yerləşir. 220 ev, 1064 sakin (562 kişi və 502 qadın) qeydiyyata alınıb. Kəndin yerli sakinləri olan inquşlar sünni müsəlmanlardır.

1925-ci ilə qədər Orta Açaluk kəndi Şimali Qafqazdakı İnquş muxtar vilayətinin Açaluk bölgəsinin Orta Açaluk kənd məclisini təşkil etmişdi. Kənd 271 həyətdən ibarət idi, 1321 nəfər insan yaşayırdı (677 kişi və 644 qadın). Kənddə bir su quyusu, bir kitabxana (bir oxu zalı), iki kiçik sənaye müəssisəsi, bir dövlət (kooperativ) satış mərkəzi, 2 partiya təşkilatı var idi. Kənddə bir bazar xidmət göstərirdi.

1944–1957-ci illərdə çeçenlərin və inquşların sürgün edilməsi və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi zamanı kənd Asalık (Orta Asalık) adlandırıldı. 1958-ci ildə yer əvvəlki adına qaytarıldı.

1 yanvar 1990-cı il tarixindən etibarən Orta Açaluk Aşağı Açaluk kəndi ilə birlikdə Açaluk kənd sovetinin tərkibində idi (Yuxarı Açaluk üçün ayrıca Yuxarı Açaluk kənd soveti yaradılmışdı). Bu tarixdə Orta Açalukda 2028 nəfərin yaşadığı qeyd edilir.

## Əhalisi

### Əhalinin sayı

### Əhalinin milli tərkibi
2010-cu ildə aparılan siyahıya almaya görə Orta Açalukun milli tərkibi belədir::

## İstinadlar
Gürcüstan Prokurorluğu

Gürcüstan Konstitusiyasında müəyyənləşdirildiyi kimi, 2017 və 2018-ci illərdə düzəliş edilmiş, Prokurorluğa Gürcüstan Parlamenti tərəfindən 6 il müddətinə seçilən Baş prokuror (გენერალური პროკურორი) rəhbərlik edir. Baş prokurorun namizədliyi, Parlamentə birbaşa hesabat verən və ədliyyə nazirindən, vəkillərdən, hakimlərdən və qanunla müəyyən edilmiş Parlament üzvlərindən ibarət olan Prokurorlar Şurası (.აპროკურორო საბჭო) tərəfindən irəli sürülür. Şura Prokurorluğun müstəqilliyini, şəffaflığını və səmərəliliyini təmin etməkdir.

## Gürcüstan Prokurorluğu rəhbərlərinin siyahısı

### Gürcüstanın Baş Prokuroru
* Vaxtanq Razmade, 1991–1992
* Vazha Abakelia, 1992
* Tedo Ninidze, 1992–1993
* Jamlet Babilashvili, 1993–2001
* Gia Meparişvili, 1993–2001
* Nugzar Qabrichidze, 30 noyabr 2001 – 14 yanvar 2004
* İrakli Okruaşvili, 14 yanvar 2004 – 7 iyun 2004
* Zurab Adeishvili, 10 iyun 2004 – 26 aprel 2007
* Zurab Bibilashvili, 26 aprel 2007 – 31 yanvar 2008
* Eka Tkeşelaşvili, 31 yanvar 2008 – 11 noyabr 2008

### Gürcüstanın Baş Prokuroru
* Mamuka Gvaramia, 11 noyabr 2008 – 28 sentyabr 2009
* Murtaz Zodelava, 28 sentyabr 2009 – 8 oktyabr 2012
* Archil Kbilashvili, 8 oktyabr 2012 – 7 noyabr 2013
* Otar Partskhaladze, 7 noyabr 2013 – 30 dekabr 2013
* İrakli Şotadze, aktyor, 30 dekabr 2013 – 21 yanvar 2014
* Giorgi Badashvili, 21 yanvar 2014 – 19 noyabr 2015
* İrakli Shotadze, 19 noyabr 2015 – 31 may 2018
* Mamuka Vasadze, aktyor, 31 may 2018 – 16 iyul 2018

### Gürcüstanın Baş Prokuroru
* Şalva Tadumadze, 16 iyul 2018 — indiki

## Həmçinin bax
* Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyi
* Gürcüstan Konstitusiyası
* Gürcüstan parlamenti

## Xarici keçidlər
* Gürcüstan Prokurorluğu
* Gürcüstan Prokurorlar Şurası
Babuqent

**Babuqent** () — Kabarda-Balkariya Respublikasının Çerek rayonunda yerləşən kənd.

## Coğrafiyası

## Tarixi
## Əhalisi

### Əhalinin sayı
### Əhalinin milli tərkibi

## İstinadlar
Cəfərqulu xan (Undiladze)

**Cəfərqulu xan**, həmçinin **Cəfərqulu bəy** adı ilə də tanınan 1664 və ya 1666-cı illərdə II Şah Abbasın (1642–1666) dövründə Astarabad bəylərbəyi vəzifəsini icra edən gürcü mənşəli Səfəvi məmuru.

Undiladze nəslinin üzvü olan Cəfərqulu xan məşhur Səfəvi hərbi və siyasi lideri İmamqulu xanın nəvəsi, qızlarından biri və onun əri Davudun (bir müddət Dəştistan bəylərbəyi) oğlu idi. Undiladze ailəsi I Şah Səfinin hakimiyyətinin ilk illərində (1629–1642) demək olar ki, tamamilə məhv edilmiş olsa da, Səfəvi saray elitaları arasındakı ailənin varisliyi Cəfərqulu xan tərəfindən təmin edildi.

## Mənbələr
* 
*
Aslamas bəy

**Aslamas bəy** (; ) — **Aslan xan** kimi də tanınan Səfəvi məmuru və gürcü mənşəli hərbi komandir.

1693-1695-ci illərdə Şah qulam korpusunun (*qullar ağası*) komandiri və 1694-1695-ci illərdə və ya 1696-1697-ci illərdə Qəndəhar bəylərbəyi vəzifəsində çalışmışdır. Orbeliani ailəsindən olan Aslamas Şuştərin keçmiş qubernatoru (bəylərbəyi) Vaxuşti xanın ikinci oğlu idi. Aslamasın oğlu Məhəmmədəli xan 1722-ci ildə qısa müddət artilleriya komandiri vəzifəsini icra etdi. 1740-cı ildə vəfat edən Aslamasın eyni adda olan nəvəsi sonradan Nadir şah Əfşarın dövründə (1736-1747) Gürcüstanın (*Qorcestan*) bəylərbəyi kimi xidmət etdi.

## Mənbələr
* 
*  
*
Şanlar

**Şanlar** və ya **şan xalqı** — Cənub-Şərqi Asiyada yaşayan etnik qrupdur. Şanlar, əsasən, Birmanın (Myanma) Şan əyalətində yaşayırlar. Eyni zamanda Mandalay regionunun Kaçin və Kayin əyalətlərinin bir hissəsində və Çinin qonşu bölgələrində (Day xalqı), Laosun Assam regionunda (Ahom xalqı) və Taylandda da  yaşayırlar. 1935-ci ildən bəri Myanmada etibarlı siyahıyaalma aparılmasa da, şanların sayının 4-6 milyon olduğu təxmin edilir.
alt=|left|thumb|Şan bayrağı
"Şan" Myanmanın içərisindəki bütün Tay etnik mənşəli insanlar üçün ümumi bir termindir.  Şan əyalətinin paytaxtı təxminən 390.000 nəfər əhalisi olan, Myanmanın beşinci böyük şəhəri Tauncidir. Digər böyük şəhərlərə Hsipav, Laşio, Kenqtunq və Taçileik daxildir.

## Qruplar

### Əsas qruplar
Şan xalqının əsas qrupları bunlardır:

# **Tay Yay** və **Şan Proper** - bu günədək şan xalqının tay dilində bildiyi ən böyük qrup
#**Tay Lü** - ənənəvi əraziləri Sişuanqbanna (Çin) və şərqi əyalətlər
#**Tay Xuen** və ya **Tay Xün** - Tay Yayın Kenqtunq bölgəsində əksəriyyəti təşkil edən alt qrupu. Kenqtunq rayonunun keçmiş hakim ailəsi bu qrupa aid idi.
#

### Digər tay-şan qrupları
Şan (dəqiqləşdirmə)

**[[Şan]]** — Lixtenşteynin ən iri yaşayış məntəqəsi.

**Şan** həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* Şan (Myanma) — Myanmada ştat
* Şanlar — Cənub-Şərqi Asiyada yaşayan etnik qrup
* Şan dili — Şan xalqının doğma dili
* Arı şanı — arı məhsulu.

## Həmçinin bax
* San (dəqiqləşdirmə)
Kaşxatau

** Kaşxatau ** () - Rusiyanın subyekti olan Kabarda-Balkariya Respublikasında yerləşən şəhər tipli qəsəbə. Çerek rayonunun inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiyası
Kənd Çerek rayonunun mərkəzi hissəsində, Çerek çayının sol sahilində, Nalçik şəhərindən 35&nbsp;km cənubda yerləşir. Respublika əhəmiyyətli Urban-Uştulu yolu kəndi Nalçik ilə birləşdirən yerdən keçir.

Qəsəbənin sahəsi 39&nbsp;km²-dir.

Bu yaşayış yerləri ilə həmsərhəddir: cənubda Babuqent, şimal-qərbdə Qerpeqej, şimalda Auşiqer, şimal-şərqdə Zaraqij və şərqdə Jemtala.

Kənd dağ ətəyində, respublikanın dağ zonasına keçiddə yerləşir. Ərazisi hündürlük ərazidir. Kəndin qərb hissəsindən yuxarıda meşəli bir silsilə uzanır. Çerek çay vadisində yerləşən şərq hissəsi daha az hündürdür və dağətəyi düzənliyi təmsil edir. Qərblə şərq arasındakı hündürlük fərqi 400 metrdir. Orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 847 metr-dir. Kəndin ən yüksək nöqtələri Kaşxatau və Sılla-Sırt dağlardır.

Hidroqrafik şəbəkə, əsasən, kəndin ətrrafından axan Çerek çayı və onun kiçik çayları ilə təmsil olunur. Şəhər qəsəbəsi ərazisində kiçik bir su elektrik stansiyası var.

İqlimi rütubətli və mülayim isti və qışı sərindir. Orta illik havanın temperaturu təqribən 9,0&nbsp;°C-dir, iyulda ortalama + 20.0&nbsp;°C-dən yanvarda ortalama -3.0&nbsp;°C arasında dəyişir. İlk mənfi temperatur oktyabrın ortalarında başlayıb aprel ayında sona çatır. Orta illik yağıntının miqdarı təxminən 800&nbsp;mm-dir. Yağıntıların əsas düşmə vaxtı may-iyul ayları arasındadır. Yazda temperaturun qəfil dəyişməsi ilə əlaqədar dağlardan güclü külək əsir.

## Tarixi
Qəsəbənin dəqiq tarixi məlum deyil. 19-cu əsrin sonlarında Kaşxatau dağətəyində yerləşən nadir balkar kəndlərindən biri idi və inzibati cəhətdən Xulamo Balkar Cəmiyyətinin tabeliyində idi.

1920-ci ildə Kaşxatau kəndində  kənd soveti yaradıldı.

1944-cü ildə balkarlar Orta Asiyaya sürgün edildi və kənd tərk edilmiş vəziyyətdə qaldı. RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 29 may 1944-cü il tarixli 621/3 nömrəli qərarı ilə Xulamo-Besengiyevski rayonu Sovetski rayonu adlandırıldı və rayon mərkəzi Kaşxatau kəndi Sovetskoye adlandırıldı.

1957-ci ildə, Balkarlar SSRİ Ali Soveti tərəfindən əfv edildi və əvvəlki yaşayış yerlərinə qayıtmalarına icazə verildi.

1964-cü ildə kənd şəhər tipli qəsəbə statusunu aldı.

RSFSR Silahlı Qüvvələri Rəyasət Heyətinin 16 dekabr 1991-ci il tarixli fərmanı ilə kənd əvvəlki adı - Kaşxatau qaytarıldı. Toponim balkar dilindən "keçəl dağ" kimi tərcümə olunur (həqiqətən kədnin üstündə çox da yaşıllıq olmayan bir təpə var).

## Əhalisi
### Əhalinin sayı

### Əhalinin milli tərkibi

;

## İstinadlar
Vaxuşti xan

**Vaxuşti xan** (d. 1667/69) — Səfəvi məmuru və gürcü Orbeliani qəbiləsindən olan, 1632-ci ilin sentyabrından 1667 və ya 1669-cu ilədək (vəfatına qədər) Şuştərin qubernatoru (bəylərbəyi).

Nəsilləri Şuştərdə Nadir şah (1736-11747) dövrünə qədər tərəqqiyə davam etdi. 

Vaxuşti gürcü zadəgan Aslamazın oğlu idi və Otar (Zu əl-Faqar) və Qorcasbi (Mənsur) adlı ən azı iki başqa qardaşı da var idi ki, onlar da yüksək vəzifələr tutmuşdular.  Aleksandr Orbelianinin (1802-1869) dediyinə görə Keyxosrov adlı daha bir qardaşı vardı.  Şah Navaz xanın (V Vaxtanq ) xanımı Rodamın yaxın qohumu idi .

Vaxuştinin ikinci oğlu Aslamas (Aslan adı ilə də tanınır) 1693-1695-ci illərdə şah qulam korpusunun (*qullar ağası*) komandiri  və 1694-95,  ya da 1696–1697-ci illərdə  Qəndəhar bəylərbəyi vəzifələrində çalışmışdır.

## İstinadlar

## Mənbələr
* 
*  
* 
*
Dolidze Semyon Vissarionoviç

**Dolidze Semyon Vissarionoviç** (6.2.1903, Kutaisi quberniyasının Ozurgeti şəhərində,17.6.1983, Tbilisi) - gürcü rejissoru, ssenarist. SSRİ xalq artisti (1965). SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1950). 1925-ci ildə Tbilisi Universitetinin tarix-filologiya fakultəsini bitirmişdir. Gürcüstan Dövlət Kino Sənayesi Birliyində kinoxronika şöbəsi yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. 1957-76-cı illərdə Gürcüstan Kinematoqrafçılar İttifaqının sədri işləmişdir. 1941-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü. Gürcüstan SSR-nin 4-cü çağırış deputatı.

Kinoda ilk işi qısametrajlı “Torpağa həmlə” (1929) sənədli filmi olmuşdur. “Mənim nənəm” (1929, G.D.Mdivani və K.A.Mikaberidze ilə birgə) filminin ssenarisinin yaradılmasında iştirak etmişdir.1932-ci ildə “Uçqunlar ölkəsində” (ssenari müəllifi Dolidze) filmini çəkmişdir. Ən yaxşı filmləri: “Axırıncı səlibçilər” (1934), “Dariko” (1937), “Curpayın qalxanı” (1941, D.Rondeli ilə birgə), “Cırcırama” (1954), “Eterinin mahnısı” (1957), “Fatimə” (1959), “Sonuncu və birinci gün” (1960), “Paliastomi” (1963), “Keçmişlə görüş” (1967, ssenari müəllifi Dolidze) “Şəhər erkən oyanır” (1968), “Semiramidanın bağları” (1971), “Sübh çağı qaçış” (1975) və s.

1980-cı ildə Dolidze “O insandırmı?” (İ.Çavçavadzenin əsəri üzrə, K.S.Dolidze ilə), 1983-cü ildə “Kukaraça” (N.V.Dumbadzenin əsəri üzrə, K.S.Dolidze ilə birlikdə, Ümumittifaq kinofestivalının mükafatı) filmlərini çəkmişdir. “Qartal yuvası” (1947) pyesinin, həmçinin hekayə və şeirlərin müəllifidir.

1983-cü ilin 17 iyulunda Tbilisi şəhərəndə dünyasını dəyişmiş (digər mənbələrə görə - 17 iyun). Didube panteonunda dəfn edilmiş.

### Mükafatları
Gürcüstan SSR-nin əməkdar incəsənət xadimi (1941); Şimali Osetiyanın əməkdar incəsənət xadimi; Gürcüstan SSR-nın əməkdar artisti (1958); SSRİ xalq artisti (1965); Birinci dərəcəli Stalin mükafatı (1950) — “Curpayın qalxanı” filminə görə (1944); 2 dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (01.02.1939; 1950); "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı.

## Mənbə

## Xarici keçidlər

* 
* https://web.archive.org/web/20070316054151/http://mediateka.km.ru/cinema_2001/Encyclop.asp?Topic=topic_segida_p1618
* Семён Долидзе на сайте Кино-Театр. Ру

## İstinadlar
Büsse

**Byusse** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Varen-syur-Alye kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03045.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 849 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 547 yaşda olan (15-64 yaş arasında) 422 nəfər iqtisadi fəal, 125 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 77.1%, 1999-cu ildə 71.3%). Fəal olan 422 nəfərdən 391 nəfəri (215 kişi və 176 qadın), 31 nəfəri işsizdir (17 kişi və 14 qadın). 125 hərəkətsiz 34 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 50 nəfər təqaüdçü, 41 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Büsyer-le-Min

**Büsyer-le-Min** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Burbon-l'Arşambo kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Mulen.

INSEE kodu — 03046.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1078nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 597 nəfər (15-64 yaş) arasında 364 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 233 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 61.0%, 1999-cu ildə 61.2%). Fəal olan 364 nəfərdən 300 nəfəri (164 kişi və 136 qadın), 64 nəfəri işsiz (34 kişi və 30 qadın) idi. 233 hərəkətsiz 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 101 nəfər təqaüdçü, 90 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* XII—XIV əsrlərə aid Sen-Moris kilsəsi
* XIII əsrə aid Kondemin qalası, 1928-ci ildə tarixi abidələr siyahısına daxil edilmişdir.

## Tanınmış şəxslər

* Lui Qann (1862—1923) — bəstəkar.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Otar Pasasiya

**Otar Pasasiya** (; ) — 20 avqust 1993-cü ildən 1995-ci il oktyabrın 5-dək Gürcüstanın baş naziri vəzifəsini icra edən gürcü siyasətçi.

Keçmiş kommunist bürokratı və müəssisə meneceri olan Pasasiya vətəndaş müharibəsi və iqtisadi böhran illərində Gürcüstanın dövlət başçısı kimi Eduard Şevardnadze ilə birlikdə Gürcüstan kabinetinə rəhbərlik edirdi. Baş nazir təyin edilməsi 1992-ci ildə hərbi çevrilişlə endirilən prezident Zviad Qamsaxurdiya tərəfdarlarını sakitləşdirmək cəhdi idi, çünki Pasasiya Qamsaxurdiyanın əsas sosyal bazasını təşkil edən Zuqdidindən idi. 1995-ci ildən 1999-cu ilə qədər Gürcüstan parlamentində millət vəkili vəzifəsini tutsa da, o zamandan bəri siyasətdə heç bir rol oynamayıb.

## Həyatı və karyerası
Pasasiya Gürcüstan SSR Zuqdidi rayonunun İnqiri kəndində, Ambako Pasasiya və Luba Pasasiya ailəsində anadan olmuşdur. Leninqrad Texnologiya İnstitutunda mühəndis kimi təhsil alan Otar Pasasiya 1955-ci ildən 1965-ci ildə vəzifəsindən azad olunana qədər yerli Kommunist Partiyası Komitəsinin birinci katibi kimi fəaliyyət göstərərək, Zuqdidi şəhərində kommunist partiyasının funksioneri oldu. Sovet İttifaqının son illərində, 1989–1990-cı illərdə Sovet Xalq Deputatı seçildi və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görüldü.

## Müstəqil Gürcüstandakı siyasi karyerası
1992-ci ildə Eduard Şevardnadze — Prezident Zviad Qamsaxurdiyanın zorla devirilməsindən qısa müddət sonra Gürcüstanın Dövlət Başçısı olmuş veteran sovet siyasətçisi — Pasasiyanı Zuqdidi rayon administrasiyasının başçısı təyin etdi. Zuqdidi Qamsaxurdia sadiqlərinin — tez-tez əllərinə silah alaraq yeni rejimə və onun intizamsız hərbçilərinə müqavimətlərini davam etdirən "Zviadistlər"-in — əsas güc bazası idi. Şevardnadzenin yerli icma ilə geniş əlaqələri olan Pasasiyanı Zuqdidiyə təyin etməsi Qamsaxurdiyanın tərəfdarlarını sakitləşdirmək cəhdi idi.

5 avqust 1993-cü ildə Tengiz Siqua hökumətinin dağılmasından sonra Şevardnadze Passassyanı yeni baş nazir vəzifəsinə namizəd göstərdi. 20 avqust 1993-cü ildə parlamentdə təsdiqini aldı. 7 sentyabr 1993-cü ildə kabineti dəyişdirərək vəzifəsini qorudu. Pasasiyanın hakimiyyətdə olduğu iki il getdikcə xaotik siyasi mühit, şiddətli güc mübarizələri, Abxaziyadakı separatçı müharibədəki hərbi geriləmə, Rusiya ilə hərbi müqavilələr, Qamsaxurdia tərəfdar qüvvələri ilə genişmiqyaslı vətəndaş müharibəsi və mübahisəli iqtisadi və ciddi iqtisadi böhranla yadda qaldı. O, islahatlar aparmadı və onun iqtisadi inkişafa, məsələn, özəlləşdirməyə konservativ baxışı var idi. Pasasiya 5 oktyabr 1995-ci ildə Zuqdidinin partiyasız bir namizədi kimi iştirak etdiyi və növbəti dörd il üçün majoritar yer qazandığı parlament seçkilərində iştirak etmək üçün istefa verdi.

## İstinadlar
Nikoloz Lekişvili

**Nikoloz "Niko" Lekişvili** (; ) — gürcü siyasətçi, keçmiş dövlət naziri (Gürcüstan) və Tbilisi meri, Gürcüstan parlamentinin üzvüdür.

## Həyatı
Lekişvili 20 aprel 1947-ci ildə Gürcüstanın Tbilisi şəhərində anadan olub. 1971-ci ildə Gürcüstan Politexnik İnstitutunu İstilik və Enerji Mühəndisliyi (Yüksək Temperatur Fiziki) ixtisasını bitirib. 1971-ci ildən 1972-ci ilə qədər Yüksək Temperatur Fizikası falültəsində elmi işçi və böyük elmi işçi kimi eyni institutda işləməyə başlamışdır. 1972–1973-cü illərdə Tbilisi şəhər komsomol komitəsinin təlimatçısı olmuşdur. 1973–1974-cü illərdə Tiflisdə Pervomayski rayon komsomol komitəsinin katibi, daha sonra birinci katibi olmuşdur. 1974-cü ildən 1977-ci ilə qədər Tbilisi Şəhər Komsomol Komitəsinin katibi və birinci katibi vəzifələrində çalışmışdır. 1977-ci ildən 1990-cı ilə qədər Gürcüstan Kommunist Partiyası və Sovet hökumət orqanlarında rəhbər vəzifələr tutmuş, Pervomayski Rayon Partiya Komitəsinin ikinci və birinci katibi, daha sonra 1977–1989-cu illərdə rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. 1989-cu ildən 1990-cı ilədək Partiya Komitəsinin ikinci və birinci katibi vəzifəsini tutmuşdur. Hökumət fəaliyyəti dövründə 1988-ci ildə Moskva İqtisad Akademiyasını da bitirmişdir.

1990-cı ilin sonlarında Lekişvili Galo G. M.-ni təsis etdi. Co Ltd, 1991-ci ildə yenidən qurulmuş və Coca Cola Bottlers, Georgia-da birləşdirilmiş Kavkasioni Co Ltd ilə birləşdi. 1994-cü ildə Lekişvili ailəsi şirkət rəhbərliyini ələ aldı.

## Siyasi karyerası
1990-cı ildə Lekişvili Tbilisi şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri seçildi və 1990–1991-ci illərdə Gürcüstan Ali Şurası sədrinin müavini vəzifəsini icra etdi. 1992-ci ilin yanvar ayından noyabr ayına qədər Gürcüstan Nazirlər Kabinetinin dövlət müşaviri vəzifəsində çalışmışdır. Sonra 1992-ci il parlament seçkiləri zamanı Gürcüstan parlamentinə deputat seçildi, 1995-ci ilin noyabr ayına qədər millət vəkili oldu. Sentyabrdan 1993-cü ilin oktyabrına qədər Gürcüstanın Baş nazirinin nümayəndəsi idi. 1993-cü ilin oktyabrında Tiflis meri təyin edildi. 8 dekabr 1995-ci ildə Prezident Eduard Şevardnadze tərəfindən Gürcüstanın Baş naziri təyin edildi.. Hökumətin iqtisadi siyasət və Abxaziya məsələsi ilə bağlı tənqidləri nəticəsində Lekişvili 26 iyul 1998-ci ildə istefa verdi. Lekişvili daha sonra yenidən parlamentə seçildi və Regional Siyasət və Yerli İdarəetmə Komitəsinin üzvü oldu. 1999-cu ildən parlamentdəki çoxluq koalisiyasının və Gürcüstan vətəndaşları ittifaqının liderlərindən biridir. 2004-cü ilin sonuna qədər parlamentin İqtisadi siyasət komitəsinə rəhbərlik etmişdir. 2004-cü ildə Qızılgül inqilabından sonra Lekişvili parlamenti tərk etmişdir.

Lekişvili ailəlidir və iki qızı var.

## İstinadlar
Dmanisi (tarixi ərazi)

**Dmanisi** — Tbilisidən 85&nbsp;km cənub-şərqdə, Maşavera və Pinezauri çaylarının qovuşduğu yerdə arxeoloji abidə. 1936-37-ci illərdə ilk qazıntılar aparılmış (L.V.Musxelişvili), 1960-cı ildən davam etdirilmişdir (V.V.Caparidze, D.D.Kopaliani və b.). Erkən Paleolit dövrü göl çöküntülərindən daş əmək alətləri ilə yanaşı, 1991-2002-ci illərdə *Homo ergaster*/*[[Homo erectus]]* və *[[Homo habilis]]*/*Homo rudolfensis* (1,8-1,7 mln. il əvvəl) cizgiləri olan 5 kəllə aşkar edilmişdir. Son Tunc və Erkən Dəmir dövrünə aid tapıntılar da var.

VI-VII əsrlərdə kənd dairəsinin mərkəzi olan Dmanisidə yepiskop kafedrası yerləşirdi. IX əsrdə ərəblər, XI əsrdə isə səlcuqlar tərəfindən tutulmuşdu. X-XI əsrlərdə şəhərə çevrilmiş, XI-XIII əsrlərdə çiçəklənmə dövrünü yaşamışdır. 1123-cü ildə Qurucu David şəhəri işğal etmişdi (bu zaman sonuncu səlcuqi hökmdarı Sultan Səncər [1118 -57] hakimiyyətdə idi). Teymurun yürüşü zamanı dağıdılmış, XIV əsrin sonu XV əsrin əvvəllərində tənəzzülə uğramış, kəndə çevrilmişdir.

XVIII əsrdə ləzgilərin basqınlarından sonra tərk edilmişdir. Dmanisinin möhkəmləndirilmiş hissəsinin sahəsi 13 hektardır, onun cənub-qərbində içqala və saray tikililəri (XIII əsr) yerləşir. Şəhərdə hamamlar, yeraltı yol, kirəmit damlı və kərpic döşəməli evlər, kilsə, məscid, mədrəsə və s. qalıqları, çörəkbişirmə sobaları, dulus, dəmir və şüşə emalatxanaları, məzarlıqlar tədqiq edilmişdir. 1244-cü ildən burada zərbxana mövcud olmuşdur. Şəhərdən cənubdakı müsəlman və xristian qəbirlərindən ibarət məzarlıq (torpaq və daş qəbirlər; XII-XIV əsrlər) Son Tunc və Erkən Dəmir dövrü qəbirlərinin üzərində yerləşir. Tapıntılara sikkələr, şüşə qablar və bilərziklər, yerli və gətirilmə saxsı qablar, monoxrom və polixrom şirli qablar, gildən sferokonuslar, çoxsaylı kitabə və relyeflər, gümüş və qızıl bəzək əşyalarından ibarət dəfinə aiddir. Şəhər yerində qala darvazalarının və daş döşənmiş küçələrin, minarəli məscid və mədrəsələrin, anbarlar və s.-nin qalıqları var.

## Mənbə

## İstinadlar
Zelençuk rayonu

**Zelençuk rayonu** (, , , ) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Zelençuk qəsəbəsidir.
## Coğrafiyası
Urup rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının cənub-qərb hissəsində yerləşir. Rayonun ümumi sahəsi 2930,72 km²-dir. Aşağıdakı ərazilərlə həmsərhəddir:şərqdə Qaraçay rayonu, qərbdə Urup rayonu, şimalda Krasnodar diyarı, Xabez rayonu.
## Tarixi
1922-ci ildə müasir Zelençuk rayonunun ərazisi Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin tərkibinə daxil olur. 1926-cı ildə Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayəti Qaraçay Muxtar Vilayəti və Çərkəz Milli dairəsinə (1928-ci ildən - Çərkəz Muxtar Vilayətinə) bölünür. Batalpaş rayonu Şimali Qafqaz diyarının Armavir dairəsinə verilir. 
1931-ci ildə Batalpaş rayonu ləğv edildi. Onun bir neçə kənd soveti Çərkəz Muxtar Dairəsinə birləşdirildi. Qaraçay Muxtar Vilayətinə isə Zelaçuk və Kardonikski kənd sovetlikləri birləşdirilir. İspravnenski və Frolovski kənd sovetlıikləri əvvəlcə Şimali Qafqaz diyarının Otradnenski rayonuna, ardından isə Udobnenski rayonuna birləşdirilir.

1931-ci ildə Qaraçay Muxtar Vilayətinin bir hissəsi olaraq mərkəzi Zelençuk kəndi olan Zelençuk rayonu təşkil olunur. 1938-ci ildə İspravnenski və Frolovski kənd sovetlikləri Udobnenski rayonundan Çərkəz Muxtar Dairəsinin yeni yaradılan Kirovski rayonuna birləşdirilir.
1943-cü ildə Qaraçay Muxtar Vilayətinin ləğvi və qaraçayların sürgün edilməsi ilə əlaqədar Zelençuk rayonu, bütün yaşayış məntəqələri ilə birlikdə Stavropol diyarına birləşdirilir.

12 yanvar 1957-ci ildə Çərkəz Muxtar Vilayəti Stavropol diyarının bir hissəsi olaraq Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinə çevrildi. Bu zaman Stavropol diyarının Zelençuk, Qaraçay və Ust-Cequtinski rayonları muxtar vilayətə birləşdiridi.

1 fevral 1963-cü ildə mövcud olan 6 kənd rayonlarının yerində təşkil edilir: Adıge-Xabl (mərkəzi Adıge-Xabl auılu), Zelençuk (mərkəzi Zelençuk aulu), Qaraçaevsk (mərkəzi Qaraçevsk şəhəri), Maloqaraçaevsk (mərkəzi Üçkeken aulu); Prikubanski (mərkəzi Ust-Çequtinski aulu), Xabez (mərkəzi Xabez aulu)

12 yanvar 1965-ci ildə Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərara alır:

* Urup rayonunu təşkil edilsin - mərkəzi Pregradnaya auludur;
* Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin Urup sənaye rayonu ləğv edilsin;
* Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətinin Adıge-Xabl, Zelençuk, Qaraçay, Maloqaraçaevsk, Prikubanski və Xabez kənd rayonları inzibati rayonlara çevrilsin.

## Əhali

; Milli tərkib

; Cins tərkibi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat:

Kişilər — 25 082 nəf. (48,4 %). Qadınlar — 26 698 nəf. (51,6 %).

Əhalinin orta yaşı —  37,4 yaş. Kişilərin orta yaşı — 35,0 yaş. Qadınların orta yaşı — 39,7 yaş.

## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт Карачаево-Черкесской Республики
* Административно-территориальное деление КЧР
* Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО / налоговых инспекций ФНС / адресов
* Газета «Зеленчукская Правда»
Çezare Cennari

**Çezare Cennari** () — Barokko dövrünün italyan rəssamı idi. Onun "Müqəddəs Mariya Maqdalena*"* əsəri Pinacoteca Civica di Cento adlı qalereyada yerləşir.

Daha sonrakı işlərində Çezare "Guercinesque" idiomlarından əl çəkərək, onun əvəzinə Sent Ceyms və Sen Jermen saray aksentinə keçdi.

## Həyatı
O, Çento şəhərində, Erkole Cennarinin ailəsində anadan olmuşdur. O, "Qverçino" ləqəbli dayısı Covanni Françesko Barbyerinin Bolonyadakı studiyasında təhsil almışdır. Çezarenin əmisi Benedetto Cennari və onun qardaşı II Benedetto Cennari (1633–1715) həmçinin Qverçinonun əhatəsində rəssam kimi fəaliyyət göstərirdilər. Çezare və kiçik Benedetto Qverçinonun studiyasının varisləri idilər.

O, Françeska Ripa ilə evlənmişdir və Canfrançesko və Filippo adlı iki oğlu var idi. Onun şagirdlərinin arasında Erkole Qaetano Bertuzzini qeyd etmək olar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Behbud bəy Çərkəz

**Behbud bəy** olaraq da bilinən **Behbud xan Çərkəz**  I Şah Abbasın (1588-1629) dövründə xidmət edən çərkəz mənşəli Səfəvi məmuru və qulam.

1606-cı ildə Qoxlan, 1620-ci ildə Qaskar və 1620-1629-cu illərdə Astrabad bəylərbəyliyini idarə etdi.

1615-ci ildə Behbud xan Çərkəz vəliəhd Məhəmməd Baqir Mirzəni I Abbasın əmri ilə öldürdü.

## Mənbələr
* 
*  
*
Yusif ağa Çərkəz

**Yusif Ağa** (v.1632) — I Şah Abbas (1588-1629) dövründə böyük nüfuz və güc sahibi olmuş çərkəz mənşəli Səfəvi qulamı və saray mənsubu (qapıqulu).

## Tərcümeyi-hal
Yusif saray ağası olduğu üçün  ona sarayda xidmət edən  ağalar arasında çox yayılmış olan Ağa (eyni zamanda *Aqa* yazılmış) adı verildi.  I Şah Abbas-ın hərəmində böyük nüfuz qazandı.  1629-cu ildə təyin olunduğu "ov ustası" (*mir şekār-başı*) olmaqdan əlavə,  şah hərəm qulamlarının ustası olmaqla yanaşı, həm də İsfahanın erməni icmasının maraqlarının nümayəndəsi  və əslində I Şah Səfi hakimiyyəti (1629-1642) özündən onun ailəsini təmizləyənə qədər Səfəvi hərəmində ən güclü insan idi. 

Yusuf Ağa paytaxtdakı erməni icmasının nəzarətçisi olduğundan, Səfəvilərin bürokratik və kommersiya orqanındakı ermənilərin çox yüksəlişi ilə əlaqələndirilmişdir.  Onun mövqeyi Səfəvi ipək istehsalı və becərilməsinin mərkəzi nöqtəsinə çevirdi, çünki nəinki onu satan tacirlərin nümayəndəsi idi, eyni zamanda öz qohumu Qazaq xan Çərkəz də Şirvanın bəylərbəyi idi, biri də yaxın adamları olan Mənuçöhr xan Səfəvi ipəyinin əsas istehsal mərkəzlərindən olan Gilanı idarə edirdi. 

"Ov ustası" olmaqla, saray və paytaxt erməniləri arasında əlaqə (və ya əlaqə) rolunu oynadı və şikayətlərini və istəklərini şaha təqdim etdi.  Ermənilər o dövrdə imperiya daxilində güclü və zəngin bir qrupa çevrildikləri üçün vacib hesab etdikləri səbəbləri bol şəkildə maliyyələşdirməyə hazır idilər. 1632-ci ildə Səfinin hakimiyyəti dövründə edam edildiyi zaman onun əlində 450.000-dən (tümən) artıq pul tapıldı. 

## Qeyd




## İstinadlar

## Mənbələr
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
*
Fərhad bəy Çərkəz

**Fərhad bəy Çərkəz** (vəfatı 1614) I Şah Abbasın (1588-1629) Səfəvi sarayında sevilən çərkəz. Qulam sıralarından yüksələrək 1614-cü ildə saray intriqasından sonra edam olunana qədər şah sarayında yüksək mövqe qazandı.

## Tərcümeyi-hal
Fərhad bəy karyerasına Səfəvi sarayında adi ovçu (*quşçu*) kimi , 1614-cü ildə "ov ustası" (*mir şekar-başi*) vəzifəsinə gətirilənə qədər  başlamışdı.  Qısa müddətdən sonra, Şah Abbasın çərkəz arvadlarından biri, vəliəhd Məhəmməd Baqir Mirzənin anası ilə təxribatçı münasibət qurmaqda şübhəli bilinirdi.    Bu şübhəyə əsaslanaraq, Şah Abbas eyni ildə Fərhad bəyi atasına və imperiya şahına sədaqətini göstərmək üçün şahzadəyə təhvil verdi, Fərhad bəy Çərkəzin edam edilməsi və əmlakının müsadirə edilməsi üçün dərhal əmr verdi.  O dövrdə Şah düşərgəsi Qarabağda yerləşirdi.  Qısa müddət sonra tac şahzadəsinin populyarlığından qorxaraq Şah Abbas vəliəhdi öldürmək üçün başqa bir çərkəz olan Behbud bəy Çərkəzə əmr verdi.

## İstinadlar

## Mənbələr
*  
* 
*