open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Molodyojnaya (Antarktika stansiyası)

**Мolodyojnaya** — Rusiya-Belarusa məxsus olan qütb stansiyası. 2006-ci ildən mövsümü stansiya kimi fəaliyyət göstərir. Stansiya ərazisində mövsümdə 15-20 nəfər işləyir.

## Tarixi
Stansiya Vladislav İosifoviç Qerboviç tərəfindən 1962-ci ilin fevralında Kosmonavtlar dənizi sahilində yerləşir. Uzun zaman Molodyojnaya stansiyası Sovet Antarktidasının paytaxtı rolunu oynayırdı. Bazada bir küçəyə düzülmüş onlarla tikili mövcud olmuşdur. Bu bazada eyni anda 150 nəfər yaşaya və işləyə bilərdi. Burada yaşayış komleksi, elmi-araşdırma laboratoriyası, yanacaq anbarı və aerodrom mövcuddur. Eniş zolağı İl-76 təyyarələrini sərbəst şəkildə qəbul edə bilir.

1990-cı illərdə stansiyada bir çox araşdırmalar aparılmışdır. 1999-cu ildə stansiya fəaliyyətini dayandırmışdır. 9 iyul tarixində isə Rusiya bayağı aşağı endirilmişdir. 2006-ci ildə Rusiya Antarktik ekspedisiyasının rəhbəri Valeri Lukin bəyan edir ki, əvvəllər fəaliyyətini dayandırmış Leninqradskaya, Ruskaya və Molodyojnaya stansiyaları fəaliyyətlərini bərpa edir. 2006-cı ildən stansiyada rus qütbçülər ilə yanaşı belarus ekspedisiyaçları da fəaliyyət gösyərir.  2013-cü ilin martına olan məlumata görə stansiyada 16 rusiya və 3 belarus qütbçüləri fəaliyyət göstərir.

## İqlim
Ən sotuq aylarda (iyul-avqust) temperatur — 19&nbsp;°C, yavarda isə 0&nbsp;°C təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Encyclopedia Astronautica 
* Molodyojnaya  
* Antarktidada yerləşən Rusiyaya məxsus olan qütb stansiyaları
Zeynəb Sevər

**Zeynəb Sevər** (; d. 9 iyul 1989, İstanbul, Türkiyə) — "2009 Miss Belçika" gözəli

Zeynəb Sevər Türkiyə millisinin qapıçısı Volkan Dəmirəl ilə 21 sentyabr 2010-cu ildə evlənmişdir. Cütlüyün 8 fevral 2014-cü ildə **Yade** adında bir qız övladı anadan olmuşdur.

Bir müddət səhnədən uzaq qalan Zeynəb 2016-cı ilin oktyabr ayında 6 illik fasilədən sonra İstanbul Moda Həftəsində çərçivəsində təşkil edilən dəfilədə yenidən podiuma çıxmışdır.

## İstinadlar
Alik Nəcəfov

**Alik Nəcəfov** (tam adı: *Alik Malik oğlu Nəcəfov*; ) — AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun "Funksiyalar nəzəriyyəsi" şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, Azərbaycan memarlıq və İnşaat Universitetinin "Ali riyaziyyat kafedrası"nın professoru, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.

## Həyatı
Alik Malik oğlu Nəcəfov 1957-ci il iyul ayının 1-də Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. 1964-cü ildə C. Cəbrayılbəyli adına 5 №-li məktəbin birinci sinfinə daxil olmuşdur. 1969–1974-cü illərdə S. M. Qənizadə adına 1 №-li orta məktəbdə oxumuş və bitimişdir. 1979-cu ildə Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin(indiki Bakı Dövlət Universiteti) Mexanika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1980–1983-cü illərdə Riyaziyyat İnstitutunun nəzdindəki Xüsusi Konstksiya Bürosunda riyaziyyatçı-proqramçı vəzifəsində, 1983-cü ildən indiyə qədər Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin "Ali riyaziyyat" kafedrasında baş lobarant vəzifəsindən professor vəzifəsinə kimi işləyir. 1996-cı ildə "Qarışıq törəmələri dominant olan funksiyların parametrli fəzası" mövzusunda namizədlik, 2008-ci ildə "Morri tipli fəzalardan olan funksiyaların diferensial və diferensial-fərq xassələrinin tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 2002-ci ildə AzMİU-nun "Ali riyaziyyat" kafedrasının dosenti, 2014-cü ildə professor elmi adını almışdır. 2001-ci ildən indiyə kimi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun aparıcı elmi işçisi vəzifəsində çalışır. 70-dən çox elmi əsərin, 1 dərs vəsaitinin və birneçə metodiki vəsaitlərin müəllifidir. "Proceedings of the Institute of Mathematics and Mechanics, NAS of Azerbaijan","Azerbaijan Journal of Mathematics", "Transactions of the Institute of Mathematics and Mechanics, NAS of Azerbaijan" jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdür.

## Elmi maraq dairələri
* Funksional fəzalarda daxilolma nəzəriyyəsi
* Xüsusi törəməli diferensial tənliklərin həllərinin varlığı, yeganəlik və hamarlılıq məsələsi
* Çoxdəyişənli funksiyaların yaxınlaşma nəzəriyyəsi
* Harmonik analiz
* Funksional analiz

## Əsas elmi nəticələri
• n-ölçülü oblastlarda təyin olunmuş funksiyalardan ibarət parametrli fəzalar qurulmuşdur.

• İnteqral göstərilişi üsulu ilə bu fəzalarda həm daxilolma, həm də interpolyasiya tipli teoremlər isbat olunmuşdur.

• Parametrli fəzalardan olan funksiyaların ümumiləşmiş qarışıq törmələrinin Hölder sinfinə daixl olması isbat olunmuşdur.

• Alınmış nəzəri nəticələr yüksək tərtibli(kəsr tərtibli) xüsusi törəməli diferensial tənliklərinin həllərinin varlığı, yeganəliyi və hamarlılıq məsələrinin öyrənilməsinə tətbiq olunmuşdur.

## İstinadlar
Qüdrət Əbdülsəlimzadə

**Qüdrət Əbdülsəlimzadə** () — alim, professor.

## Həyatı
O, Qərb və Bakı Biznes universitetlərində iqtisadiyyatdan dərs demişdir. Qüdrət Əbdülsəlimzadə 2016-cı ilin 13 oktyabr tarixində Bakı Biznes Universitetində dərs zamanı auditoriyada vəfat etmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
Qüdrət Əbdülsəlimzadə 1990-cı ildə 20 Yanvar şəhidlərinin dəfn komissiyasının sədri olmuşdur. 1992-1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlak Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.

O, Bakı Metropolitenində də rəhbər vəzifədə çalışmış və daha sonra pedoqoji fəaliyyətə keçmişdir.

## Kitabları
* "İqtisadi nəzəriyyə"
* "İqtisadiyyat"
* "İqtisadi fikir tarixi"
* "İqtisadi nəzəriyyə-ekonomiks"
* "Mikro-iqtisadiyyat"
* professor İnqilab Əlibəyovla bir yerdə yazdıqları "İqtisadi tarix".

## İstinadlar
Vrelo zirvəsi

**Vrelo zirvəsi** (, ‘Vrah Vrelo’ \'vr&h vre-'lo\) — Antarktidanın Qreyam Torpağının II Oskar sahilindən qərbdə yerləşən, 1250 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Aristotl dağlarının Parliçev silsiləsinə daxildir. Pequyo buzlağından cənubda, Melvill buzlağından şimalda yerləşmişdir.

Zirvə cənubi Bolqarıstanda yerləşən Vrelo şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Vrelo zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Madrid buz evindən 17.35&nbsp;km şimal-şərqdə, Rilets zirvəsindən 13.5&nbsp;km cənub-qərbdə, Meyhyu dağından 14.12&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map.  DOS 610 Series, Sheet W 65 62.  Directorate of Overseas Surveys, Tolworth, UK, 1976.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Antarktik yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Vrelo Peak.
Kral pinqvini

**Kral pinqvini** () — uçmaq bacarığı olmayan pinqvinlər fəsiləsinə aid quş növü.

## Ümumi xüsiyyətlər
Kral pinqvini imperator pinqvininə bənzəyir. Ancaq ölçü baxımındam ondan kiçik və parlaq rənglərə sahibdir. Bədənin uzunluğu 91 sm — 1 metr arasında dəyişir. İri fərdlər boz rəngli belə sahibdirlər. Balalar qonur rəngə sahil olurlar. Böyür nahiyəsi ağdır.

## Yayılması
Kral pinqvinləri Odlu Toppaq, Cənubi Georgiya, Cənubi Sandviç adaları, Prins-Eduard, Kroze, Kergelen, Herd, Makkuori adalarında yayılmışdır.

Kral pinqvinlərinin dünyada sayı 1 milyon başdır.

## Həyat tərzi

### Çoxalması

Kral pinqvinləri əsasən sərt quruluşlu suxurlar üzərində yuva qururlar. Çütləşməyə hazır olan erkək koloniyanın daxilinə gələrək başını yellədir. Bu onun boynunda olan narıncı ləkəni nümayiş etdirmək məqsədini gütür. Bəzən dişilər üstündə erkəklər mübarizə aparmalı olur. Dişini özünə cəlb ettdikdən sonra onlar arasında rəqs olur. Rəqs bitdikdən sonra dişi yerə uzannır. Erkək dişinin bel nahiyyəsinə minərək çütləşməni həyata keçirir. Çütləşmə anı 4–6 saniyə çəkir. Bu çür addımlar bir necə dəfə baş verir.
Yumurta dekabr-yanvar ayları qoyulur. Ancaq bir yumurta qoyur. Dişilər yumurtanı ayaqları altında gizlədir. Gec qoyulan yumuradan çıxan bala ölümə məhkumdur.

İnsanların əl catan bölgələrdə pinqvin ovunu həyata keçirmələri XVIII əsrdən başlayır. 1918-ci ildə bəzi koloniyalarda sayları olduqca azalmışdır. Nəslin kəsilmə ehtimalı çoxalırdı. Ancaq görülən tədbirlər sayəsində papulyasiya bərpa olunmuşdur.

### Ədəbiyyat
* 

## İstinadlar

## Mənbə
* Aptenodytes patagonicus
* King penguin videos, photos & sounds , the Internet Bird Collection
Qostun burnu

**Qostun burnu** (, ‘Nos Gostun’ \'nos go-'stun\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Snou adası sahillərindən şimalda yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Burun 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Burun Böyük Bolqar xanlığının qurucusu olan Kubrat xanın sələfi olan Qostun xanın adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Karpoş burnundan 2.5&nbsp;km şimal-qərbdə, Timblon burnundan 2.45&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Snou adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gostun Point.
Berende butası

thumb|Cənubi Şetland adalarında Qrinviç adasının yerləşməsi.
thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.

**Berende buxtası** (, ‘Zaliv Berende’ \'za-liv be-ren-'de\) — 3.3&nbsp;km uzunluğu olan və Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Qrinviç adası sahillərindən 1.15&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Pelişat burnundan cənubda yerləşmişdir.

Buxta qərbi Bolqarıstanda yerləşən Berende şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Berende buxtası  koordinatlarında yerləşmişdir. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4 (Updated second edition 2010.  ISBN 978-954-92032-9-5)
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR), 1993–2016.

## Həmçinin bax
* Qrinviç adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Muldava buzlağı

**Muldava buzlağı** (, ‘Lednik Muldava’ \'led-nik mul-'da-va\) — 4.4 km uzunluğu, 3.2 km eni olan və Antarktidanın Qreyam Torpağının Qreyam sahiliindən qərbdə yerləşən buzlaqdır. Buzlaq Lyuk buzlağından qərbdə, Nesla buzlağından şimal-şərqdə yerləşmişdir. Lisiya silsiləsinin şimal-qərb yamacını, Perçot dağının şimal yamacını əmələ gətirir. 

Buzlaq cənubi Bolqarıstanda yerləşən Muldava şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Muldava buzlağı  koordinatlarında yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map.  DOS 610 Series, Sheet W 64 60.  Directorate of Overseas Surveys, UK, 1978.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.
*Brabant Island to Argentine Islands.  Scale 1:250000 topographic map. British Antarctic Survey, 2008.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Qreyam Torpağı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Təsnif

**Təsnif** () — Azərbaycan milli musiqi janrı. Muğamdan əvvəl və ya sonra ifa edilir. Əvvəllər təsnifin mövzuları xalq ruhunu əks etdirən vətənpərvərlik təsnifləri idi. Daha sonra təsniflər klassik şeirlərdən istifadə edərək əsas olaraq sevgi mövzulara həsr olunmuşdur..

## Tarixi
Təsnif nəzəriyyəsi ilk dəfə XV əsrdə Əbdülqadir Marağayinin yazılarında qeyd edilir, lakin XIX əsrin sonuna qədər klassik Avaz və ya Radifi üstün tutaraq təsnif janrını ciddiyə alınmırdı. Qacar dövründə (1875–1925) vokal oxumə mədəniyyəti bir neçə kateqoriyaya bölünürdü: dini, xalq, məşhur, kübar və siyasi. Təsnif ilə yanaşı həmçinin sürud ( — himn), dini mahnılar və təranə ( — xalq mahnısı) mövcud olmuşdur.. "Təsnif" sözü klassik musiqi ilə müəllif mahnısı janrların birləşməyin ifadəsidi. O dövrdə müəyyən poetik və aristokrat dairələrdə məşhur idi. Murtuza Neydavud və Məhəmməd Əli-Əmir Cahid kimi bəstəkarlar klassik təsnifin musiqi irsini genişləndirmişdilər. Qacar dövrünün bəstəkarları, əhəmiyyətli üslub və tematik dəyişikliklərlə təsniflərində ənənəvi formaları birləşdirir. XIX əsrin fars poeziyasının xüsusiyyətlərindən biri fars dilinin kütləvi auditoriyaya çatdirilmaq üçün sadələşdirilməsi idi.

İranda Konstitusiya İnqilabının dövründə (1905–1911), siyasi mübarizə prosesində təsnif və təranə mühüm rol oynadı. Bu dövrün bir çox şairi qəzəl kimi sadə poetik formalarda, həm da sərbəst formalarda yazırdılar. Tasnif inqilabçı cəmiyyətlərdə və konsert zallarında qeyri-rəsmi görüşlərdə səslənirdi.

## Struktur
Təsnif — dəstgah şöbələri arasında (əvvəlkinə nəhayət vermək, "yekun vurmaq", sonrakına isə keçmək üçün) ifa olunan mahnı formasına bənzər (kuplet forması) dəqiq və sabit ölçülü nəğmə.

Azərbaycan aşıq şeirinin digər şəkilləri kimi bərabər hecalı və sabit qafiyə sisteminə malik olan təsniflər ədəbiyyatşünaslıqda ən az öyrənilmiş şeir şəkillərindən biridir. Sadə, aydın bir dilə sahib olan təsniflərdə hər misra 5 hecadan ibarət olur. Təsniflər, adətən, 3, 4, 5, 6 misralı olur, bəndlərin sayında isə məhdudiyyət yoxdur. XIII–XIV əsrlərdə yaşamış Yunis Əmrənin yaradıcılığında təsniflərin olması bu şeir şəklinin qədimliyindən xəbər verir.

Forma və məzmun xüsusiyətləri nəzərə alınmaqla təsniflərin saya, nəqəratlı və mürvəti formaları vardır. Nəqəratlı təsniflərdə şeirin ilk üç misrası həmqafiyə olur, son iki misra isə eyni misranın təkrarı üzərində qurulur. İfa zamanı da şeirin üç misrası əsas aşıq tərəfindən "Təsnif" üzərində oxunur, son iki misrada isə əsas aşıqla yanaşı, tərəf-müqabil aşıq tərəfindən nəqərat üstündə ayaq verilir. Mürvəti təsniflər aşıq ədəbiyyatında həm də "Təkərləmə təsnif" kimi tanınır. Şeirin birinci misrası 6, ikinci misrası 5 hecalıdır, qafiyə sistemi isə klassik yazılı ədəbiyyat nümunələri kimidir.

## İfaçılar
* Cabbar Qaryağdıoğlu
* Seyid Şuşinski
* Xan Şuşinski
* Əbülfət Əliyev
* Qulu Əsgərov
* Əlibaba Məmmədov

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan musiqisi
* Muğam

## Xarici keçidlər
* Bülbül və Azərbaycan xalq musiqisi
*
Ross şelf buzlağı

thumb|Antarktidanın ən iri şelf buzlaqları.

**Ross şelf buzlağı** — Antarktidada yerləşın ən iri şelf buzlağıdır.,əsasən Ross ərazisində, Ross dənizi içərilərinə doğru uzanmış, qərbdən Meri Berd Torpağı, şərqdən isə Viktoriya Torpağı ilə əhatələnən buzlaq sahəsidir. Buzlağın sahəsi 487 000&nbsp;km² təşkil edir. Şimaldan cənuba 850&nbsp;km, şərqdən qərbə isə 800&nbsp;km məsafədə izanır.

Buzlaq Ceyms Klark Rossun ekspedisiyası zamanı, 1841-ci ilin yanvarında aşkarlanmışdır. Buzlaq gəmilərin sahilə yan almasına imkan vermədiyindən *Viktoriyanın buzlaq səddi* olaraq adlandırılır. Daha sonra isə açılış edənin şərəfinə Ross sədd buzlağı olaraq adlandlrılır.

Buzlağın cənub-şərqinbdə 800 metr dərinlikdə Villans gölü yerləşir.

## Araşdırma tarixi

1831-ci ildə Ceyms Ross Şimal maqnit qütbünü fəth etdikdən sonra bir necə il ərzində Cənub qütbünə dəniz yolunu aşkarlamağa çalışırdı. 1841-ci ilin yanvarında İngiltərənin Erebus və «Terror» gəmisi xüsusi qorucularla Sakit okeandan ayrılan buzlaq səddini keçərək içərilərə daxil olur. Dörd gün burada üzdükdən sonra 11 yanvar tarixində ekspedisiya böyük buzlaq səddini aşkarlayırlar. Ross buzlağa baxarkən deyir: «Bəli, buradan keçmək Duvr qayalıqlarını keçməyə bərabərdir». Bir müddət sonra buzlaq ərazisində yerləşən bir çox coğrafi obyektlər Rossun adını alır. Burada ekspedisiyada iştirak edən gəmilərin şərəfinə iki vulkan adlandırılmışdır (Erebus vulkanı və Terror vulkanı).

İlk antarktik ekspedisiyalanın hədəfi cənub qütbünü kşf etmək olduğundan buzlaq əsas yol olaraq seçilmişdir. Robert Skott şelf buzlağını və onun əraz ərazilərində kifayət qədər tətqitat işləri apararaq əhəmiyyətli məlumatlar toplamışdır. Şelf buzlağpnfa yerləşən Balina buxtasında Roald Amundsenin ekspefisiyasına aid Framheym bazası olmuşdur. Amundsen və Skott 1911-ci ildə cənub qütbünə gedərkən buzlağı ötüb keçmək məcburiyyətində olmuşdur. Skottun ekspedisiyası geri qayıdarkən Ross şelf buzlağında həlaknolmuşdur. 
1929-1959-cu illərdə Ross buzlağında Amerikaya məxsus olan Litl-Amerika bazası fəaliyyət göstərmişdir. Hazırda isə buzlağın sərhəddində Mak-Merdo qütb stansiyası yerləşir.

Buzlaq haqüında 2006-cı ildə maraqlı fərziyyə irəli sürülmüşdür. Belə ki, buzlaq çatlaya bilər.

## Hərəkəti

Şelf buzlağı əsasən Transantarktika dağlarında yerləşən Birdmor buzlağından qidalanır. Buzlağın şərqində buzlağın axın sürəti ilə 800 m, qərb hissədə isı 1500 metr təşkil edir. Bu isə gün ərzində buzlağın 1,5 metrdən 3 metrə hərəkət etməsi deməkdir.

Buzlaq üçbucaq formaya malikdir. Buzlaq 600&nbsp;km məsafədə 15-50 metr hündürlüyə malikdir. Daxili hissədə buzlağın qalınlığı 150–200 m, sahilə yaxın hissədə isə buzlağın hündürlüyü 700 metrdir. Bəzən buzlaqdan iri aysberq parçaları ayrılır. Qeydə alınan ən iri aysberqin sahəsi 31 080&nbsp;km² olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* British Antarctic Survey
* Ross buzlağının şəkilləri
Dieqo Kosta

**Dieqo Kosta**- Braziliya əsilli ispan futbolçu.İspaniya millisinin və Atletiko Madridin heyətində çıxış edir.

## İstinadlar
Mak-Merdo (Antarktika stansiyası)

**Mak-Merdo** () — Antarktida ərazisində yerləşən yaşayış məntəqəsi, liman və araşdırma mərkəzi. Stansiya ABŞ Antarktika proqramına mənsub olsa da digər dövlətlərin araşdırma proqramlarını da həyata keçirir. Ross şelf buzlağının kənarında qərarlaşır. Stansiya Yeni Zelandiyanın ərazi iddiası irəli sürdüyü bölgədə yerləşir. Stansiyadan Yeni Zelandiyaya məsafə 3500&nbsp;km, Skott stansiyasına olan məsafə isə 5&nbsp;km-dir. Yayda əhalisinin sayı  1 258 nəfər (1996-cı il), qışda isə 150 nəfər (1999 il) təşkil edir. Ancaq hazırda stabsiyada 1300 nəfər yaşayır

## Xüsusiyyətləri
Stansiya yaxınlığında Robert Skottun düşərgəsi yerləşir. 1902-ci ildən Antarktidanın paytaxtı rolunu oynayır. Hazırda stansiya müasir elmi mərkəzdir. Burada 3 hava limanı, helikopterlərin eniş zolağı və 100-dən çox tikili mövcuddur. Üstəlik stansiyada cənub qütbünə yaxın mədəniyyət tikilisi olan Qar kilsəsi mövcuddur. 1960-72 illərdə materik ərazisində ilk və hələ ki yeganə atom stansiyası fəaliyyət göstərmişdir. Stansiyada yaranan nasazlıq səbəbindən fəaliyyəti dayandırılmış və reaktor San-Dieqoya göndərilmişdir. Stansiyanı yükləyən matroslar və işçilər sonucda ya xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkir ya da ölürdülər. Hazırda atom stansiyasının yerində bürüncdən xatirə lövhəsi yerləşdirilmişdir.

Bir müddət Antarktida tarixində ilk dəfə AFAN-TV adlı televiziya kanalı fəaliyyət göstərirdi.

## Son hadisələr
Stansiyanın daimi fəaliyyəti ekoloji çirklənməni artırması və Mak-Merdo — Cənub qütbü şossesi çəkilməsi böyük nararılıqlara səbəb olmuşdur.

Mak-Merdo Antarktida ərazisində yeganə yerdir ki, nümayiş keçirilmişdir. Nümayiş İraq müharibəsi ilə əlaqədar 15 fevral 2005-ci ildə stansiyanın 50 alimi və işçiləri tərəfindən təşkil edilmişdir.


Fayl:Mcmurdo118.jpg|Kosmosdan görünüş
Fayl:IcebreakerNasa.jpg|Stansiyaya yol açan buzqıran gəmi
Fayl:MV American Tern (T-AK-4729) 200601.jpg|
Fayl:Antarctica Christchurch to McMurdo.jpg|Airbus A319 "Skytraders" 


## İstinadlar

## Mənbə
*NSF page on McMurdo
*Virtual Tour - McMurdo Station Antarctica 
*Zimbio - McMurdo Station Antarctica
*Life and work at the McMurdo Station - from USA Today
*The Adventures of Sandwich Girl at McMurdo station 
*Phil Jacobsen
*bigblueglobe
*United States Antarctic Program
*Raytheon Polar Services 
*Big Dead Place 
*McMurdo Flights Disc Golf Course 
*Art of Antarctica (including the Mechanical Equipment Center Alternative Art Gallery, or MAAG)
Xuan Manuel Santos

**Xuan Manuel Santos** () - Kolumbiya Respublikasının 32-ci prezidenti, keçmiş *Milli Müdafiə* və *Xarici ticarət* naziri. Xuan Manuel Santos 2010-cu ilin 7 avqust tarixindən etibarən prezidentlik səlahiyyətlərini icra etməkdədir. Manuel Santos ölkəsində 60 ildən çox davam etməkdə olan vətəndaş müharibəsini yekunlaşdırılması üçün gördüyü işlərə görə 2016-cı ildə Nobel sülh mükafatını layiq görülmüşdür.

## Fəaliyyəti
1991-ci ildə prezident Sezar Qaviriya dövründə Xarici ticarət naziri olmuşdur. 1992-ci ildə dörd il müddətinə 7-ci Birləşmiş Millətlər Ticarət və İnkişaf Konfransı başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1999-cu ildə Latın Amerika və Karib (Latın Amerika Ölkələri İqtisadi Komissiyası) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Avropa İqtisadi Komissiyası başçısı vəzifəsinə təyin edildi və 2001-2002-ci illər ərzində Afrika Futbol Konfederasiyası direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

20 İyun 2010-cu il seçkilərində ikinci turdan sonra Xuan Manuel Santos rəsmən Kolumbiya prezidenti seçilmişdir. 7 avqust 2010-cu ildən artıq öz prezident fəaliyyətinə başlamışdır.

Manuel Santos ölkəsində 60 ildən çox davam etməkdə olan vətəndaş müharibəsini yekunlaşdırılması üçün gördüyü işlərə görə 2016-cı ildə Nobel sülh mükafatını layiq görülmüşdür.

## Ailəsi
Santos Kolumbiyanın yüksək təbəqəli ailələrindən birində dünyaya gəlmişdir. Onun böyük əmisi Eduardo Santos 1938-ci ildən 1942-ci ilə qədər Kolumbiya prezidenti və ölkənin öndə gedən qəzeti *"El Tiempo"*nun sahibi və idarəçisi idi. Atası Enrike Santos Castillo qəzetin redaktoru olaraq 50 il çalışmışdır. Əmisi oğlu Fransisko Santos ölkənin prezidenti olaraq Alvaro Uribenin iki dövr boyunca prezident köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır. Xuan Manuel Santos Mariya Klemensiya Rodriqez (Tutina) ilə evlidir. Martin, Mariya Antoniya və Esteban adlı üç uşaqları var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kolumbiya prezidenti
* Xuan Manuel Santon Nyu York times qəzetində
Bellinshauzen (Antarktika stansiyası)

«**Bellinshauzen**» — (SSRİ) Rusiyaya məxsus olan qütb stansiyası. Stansiya Kinq-Corc adasında yerləşir. Stansiya Antarktidanı kəşf etmiş Faddey Bellinshauzenin şərəfinə adlandırılmışdır. Stansiya 22 fevral 1968-ci ildə Sovet Antarktida ekspedisiyası zamanı inşa edilmişdir. Ekvatora ən yaxın Rusiyaya məxsus antarktik stansiyadır. 2015-ci ildə stansiyada il boyu 8 nəfər çalışır. Beş nəfər isə yayda mövsümü olaraq gəlir.
Stansiya yaxınlığında Çiliyə məxsus Frey stansiyası fəaliyyət göstərir.  
Stansiyada coğrafi, geoloji, qlyasiloji və bioloji araşdırmalar aparılır. 1970-ci illərdən burada radiostansiya fəaliyyət göstərir. Stansiyanın ereji təminatını üç dizel-generatoru təmin edir. Onların güçü 225 kVt-dır

2004-ci ildə Bellinshauzen stansiyası yaxınlığında provastav məzhəbinə aid olan Müqəddəs Üçlər kilsəsi inşa edilmişdir. Bu Antarktidada daim fəaliyyət göstərən yeganə kilsədir.   

2013-ci ildə stansiyanı amerikan rok-qrupu olan Metallca ziyarət etmişdir.

17 fevral 2016 ildə Mərkəzi və Cənubi Amerikaya səfər edən Rus Provaslav kilsəsinin patriarxı Kiril adanı zıyarət etmişdir 

## İqlim
thumb|150px|
Antarktik yarımadası və yaxınlıqda yerləşən adalar Antarktika ərazisində ən əlverişli bölgə hesab edilir. Qışda minimal temperatur -6,8°C, yayda isə maksimal temperatur +1,1°C təşkil edir. Rus qütbçüləri stansiyanı bəzən turizm zoması olaraq adlandırırlar. 2009—2010 illərdə ilk dəfə olaraq qar təbəqəsi əriməmişdir.

## Rabitə
Stasiyada əlaqə peyk antenləri ilə təmin edilir.
## Nəqliyyat
thumb|250px|Adanın xəritəsi
İl ərzində stansiyaya elmi avadanlıqlar iki dəfə gətirilir. Əsasən Akademik Fyodorov gəmisi ilə bölgəyə yük daşınır. İlin qalan vaxtları isə yüklər Çiliyə məxsus olan Teriente beynəlxalq hava limanı ilə gətirilir.  
## Qalereya

2005-02-25 Trinity Church at Bellingshaussen.jpg|Müqəddəs Üçlük kilsəsi
2005-02-25 Inside Trinity Church.jpg|Kilsənin daxili
Bellingshausen-at-night-4755.JPG|Stasiyada gecə
Russian Antarctic Base Bellinghausen.JPG|Bellinshauzen 2012 il


## İstinadlar


## Mənbə
* Antarktidada yerləşən Rusiyaya məxsus olan qütb stansiyaları

* Bellinshausen.com
İmperator pinqvinləri

**İmperator pinqvini** və ya **Böyük pinqvinlər** () — pinqvinlər fəsiləsinə daxil olan quş cinsi. Elmi adı yunancadan tərcümədə "qanadsız üzənlər" mənasını verir. Bu cinsə daxil olan növlər dünyada daha çox tanınır.  
İmperator pinqvinləri eyni fəsiləyə daxil digər cinslərdən tam fərqlənir. Onlar çəki və boy baxımından iri olur və yuva qurmurlar. Onlar yumurtanı ayaqları üzərində qarının sallanan dərisi altında saxlayırlar.

## Təkamül
İmperator pinqvinlərinə daxil olan növlərin DNK analizlərinin aparılması onu göstərmişdir ki, onların yaşı 40 miluon il öncəyə gedir. Bu cinsə daxil olan və Yeni Zelandiya ərazisində yayılan Ridqen pinqvini (*Aptenodytes ridgeni*) pliosen dövründə yaşamışdır

## Növləri
Cinsə üç növ daxil edilsə də yalnız iki növ günümüzdə yaşayır: İmperator pinqvini (*Aptenodytes forsteri*) və nisbətən kiçik olan kral pinqvini (*Aptenodytes patagonicus*).

## Ədəbiyyat
* *Е.А. Коблик*. Разнообразие птиц. Часть 1. М., Издательство Московского университета, 2001 ISBN 5-211-04072-4

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kersti Kalülayd

**Kersti Kalülayd** (; 30 dekabr 1969, Tartu) — 10 oktyabr 2016-cı ildən 10 oktyabr 2023-ci ilədək Estoniya Respublikasının 5-ci Prezidenti olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pitin əjdahası (film, 2016)

**Pitin əjdahası** () — 2016-cı ildə istehsal olunmuş ABŞ fentezi və macəra animasiya filmi.

## Xarici keçidlər
*
*
*

## Həmçinin bax
Mak-Merdo — Cənub qütbü şossesi

**Mak-Merdo — Cənub qütbü şosesi** () — Antarktidada yerləşən və uzunluğu 1450&nbsp;km olan, Amerikaya məxsus olan Mak-Merdo və Amundsen-Skott stansiyaları arasında yerləşir. Yol qarın müəyyən yerlədə kürüdülməsi yolu ilə çəkilmişdir. Hazırda məsafəni sürücülər qaz yerişi ilə maşınlarla 10 günə qət edirlər. Vaqonlar xüsusi xizəklərdə hərəkət edir. Bu vaqonlarda ayaq yolu və yataq otağı vardır.

Yolla bağlı tikinti işləri 2002-ci ilin sonları başlamışdır. Tikinti işləri 2006-cı ilin yayında başa çatmışdır. Mak-Merdo şelf buzlağı və Antarktida platosu düzən olduğundan 48 kilometrlik mədafə qısa vaxt ərzində inşa edilmişdir. Hündürlüyü 2000 metr olan sahələrdə çətinliklər yaranmışdır. Bəzi sahələr hər il yenidən qurulur. Ross şelf buzlağında da işlər ləng getmişdur. Səbəb isə bu buzlaqda hərəkətin daha sürətli olmasıdır. 

Layihənin qiyməti 12 mln $ olmuşdur. Yayda bəzən təyyarələrlə yük daşımalar mümkünsüz olduqda yüklər yolla daşınır. Yolla əsasən iri avadanlıqlar daşınır. Üstəlik Antaktida platosunun kənarında yerləşən italyan-fransız Konkordiya stansiyasına yüklərdə bu yolla daşınır. Hazırda isə yolla kabel xəttinin çəkilişi planlaşdırılır. Ancaq çat ərazilərində bunun necə ötürüləcəyi məlum olmadığında layihə reallaşdırılmır

7 fevral 2006-cı ildə yolla 110 ton yük daşınmışdır

## İstinadlar

## Mənbə
* ABŞ Cənub qütbünə yol çəkir 
* Запрос Конгрессу по бюджету NSF на 2007 год — см. стр. с 197 по 203
* Yolun sxemi
* USA’s Science-Driven "Ice Highway" Hitting Rough Sledding in Antarctica Online Insider, 13 декабря 2004
Sevinc

**Sevinc** sözü rifahın, uğurun və ya yaxşı bəxtin doğurduğu duyğuya aiddir. Adətən sıx, uzunmüddətli müsbət və xoşbəxtlik hissləri ilə əlaqələndirilir.

## Səbəblər
Sevincin səbəbləri müxtəlif mənbələrə aid edilmişdir. "Ağıl təmiz olduqda, sevinc heç vaxt tərk etməyən bir kölgə kimi gəlir." — Qautama Budda,

"[Sevinc] yaxşı həyatın, həm yaxşı gedən, həm də yaxşı yaşanan bir həyatın emosional ölçüsüdür." — Miroslav Volf

"Bu, həyatda əsl sevincdir, özünüz tərəfindən qüdrətli kimi tanınan bir məqsəd üçün istifadə olunmaq; qırıntılar yığınına atılmadan əvvəl tamamilə köhnəlmək; qızdırmalı eqoist kiçik bir parça, dünyanın sizi xoşbəxt etməyə həsr etməyəcəyindən şikayətlənən xəstəliklər və şikayətlər əvəzinə Təbiətin bir qüvvəsi olmaqdır." — George Bernard ShawArianna Huffington, sevinci təhrik edən şeylərin müdafiəçisi, sevincin tətiklənə biləcəyi yolları araşdırmışdır. Tədqiqatında o, sevincin dopamin kimi stimullaşdırıcı fəaliyyətlər zamanı beyindəki bəzi neyrokimyəvi maddələrin yaratdığı müsbət reaksiyalar nəticəsində yarandığını müəyyən etdi. Huffinqtona görə, müsbət neyrokimyəvi reaksiya doğura bilən fəaliyyətlər sevinc istehsalçılarıdır.

Inqrid Fetell Lee sevinc mənbələrini araşdırmışdır. O, "Sevincli: Fövqəladə Xoşbəxtlik Yaratmaq üçün Adi Şeylərin Təəccüblü Gücü" kitabını yazmış və bu mövzuda "Sevinc harada gizlənib və onu necə tapmaq olar" adlı TED məruzəsi ilə çıxış etmişdir.

## İstinadlar
Mak-Merdo şelf buzlağı

**Mak-Merdo şelf buzlağı** —  Ross şelf buzlağının tərkib hissəsini təşkil edən, Mak-Merdo boğazı və Ross adasının şimalında yerləşən buzlaq. Aparılan araşdırmalar Ross şelf buzlağının bu hissəsinin tap fərqli xüsusiyyətə malik olduğu göstərmişdir. Bu isə buzlağa müstəqil ad verilməsini mümkün edir. Buzlağı 1962-63-cü illərdə araşdıran A. Heyn buzlağın sərhədləri Ross adasından götürməyi təklif etmişdir. Ancaq *Antarktidanın ad məsələləri üzrə kosultasiya komitəsi * (US-ACAN) məsələyə baxmış və sərhədin Minndən başlamasını qeydə almışdır.

2010 ildə buzlağın 182 metrliyinə fotokamera edirilmiş və bu zaman burada alimlər Yanüzənlərin nümayyəndəsini aşkarlamışlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Mak-Merdo şelf buzlağı
Biqo dağı

**Biqo dağı** — Antarktidanın Qreyam Torpağının Qreyam sahiliindən qərbdə yerləşən, 1980 m hündürlüklü dağdır. Biqo dağı Perçot dağından cənub-qərbdə, Biqo körfəzindən qərbdə yerləşmişdir. Lisiya silsiləsinin bir hissəsidir.

Dağ 1908-10-cu illərdə Fransa Antarktik Ekspediyası zamanı kəşf olunmuşdur. Fransa Dəniz Liqasının üzvü, Jan-Martin Şarkonun yanında çalışan Kaleli Robert Biqonun adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map.  DOS 610 Series, Sheet W 64 60.  Directorate of Overseas Surveys, UK, 1978.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.
*Brabant Island to Argentine Islands.  Scale 1:250000 topographic map. British Antarctic Survey, 2008.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Qreyam Torpağı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Qreyam sahili

thumb|Antarktik yarımadasında Qreyam sahilinin yerləşməsi.

**Qreyam sahili** — Antarktidanın Qreyam Torpağından qərbdə yerləşən sahildir. Sahil Belluye burnundan cənub-qərbdə, Renard burnundan şimal-şərqdə yerləşmişdir. Sahillə burnular arasında 172&nbsp;km məsafə vardır.

Sahil Con Bisko tərəfindən ekspedisiyaya daxil edilən, Admirallığın Birinci Lordu adını daşıyan Ser Ceyms Qreyamın adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Qreyam sahili  koordinatlarında yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Series, Sheet W 65 64.  Directorate of Overseas Surveys, Tolworth, UK, 1971.
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Series, Sheet W 65 62.  Directorate of Overseas Surveys, Tolworth, UK, 1976.
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Series, Sheet W 66 64.  Directorate of Overseas Surveys, Tolworth, UK, 1976.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Qreyam Torpağı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Vartop burnu

**Vartop burnu** (, ‘Nos Vartop’ \'nos v&r-'top\) — Antarktidanın Antarktik yarımadasının Qreyam sahilinin Finayeus buxtası sahillərindən şimal-qərbdə yerləşən burundur.

Burun şimal-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Vartop şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Paraqon burnundan 3.85 km cənub-şərqdə, Eiykman burnundan 5.18 km cənub-şərqdə, Krasava burnundan 3.8 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1976-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory. Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Series, Sheet W 66 64. Directorate of Overseas Surveys, Tolworth, UK, 1976.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Qreyam sahili

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vartop Point.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Vostok

* Vostok (Antarktika stansiyası) — Rusiyanın antarktik elmi stansiyası. 
* Vostok (Astraxan) — Astraxanda kənd.
* Vostok (İşembay) — 
* Vostok-1 — 
* Vostok-6 — kosmosa buraxılan gəmi.
* Vostok gölü — Antarktidada, Rusiyanın Vostok stansiyasının altında yerləşən buzaltı göl. 
* **Severo-Vostok Burnu** — Çelyuskin burnunun digər adı.
Amundsen — Skott (aeroport)

**Amundsen — Skott** — hava limanı Amundsen - Skot qütb stansiyasında yerləşir.

Hava limanı buz üzərində üçüş-eniş zolağına sahibdir. Zolağın uzunluğu 3658 m təşkil edir. Hava limanı oktyabrdan fevrala qədər fəaliyyət göstərir. Hava limanı əsasən stansiyaya avadanlıqların daşınmasını həyata keçirilir. LC-130 Hercules təyyarələri xüsusi xizəklərlə təmin olunurlar. Bununla da eniş və uçuşun təminatına imkan verir. Hava limanı bəzən gün ərzində bir necə uçuş həyata keçirilir. Xüsusi ilə yüklər Mak-Merdo stansiyasından daşınır.

## Herkules təyyarələri
Herkules təyyarələri yük götürmə qabiliyyətinin yüksək olması baxmından stansiyada mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Onlar qar üzərinə eniş etməyə uyğunlaşdırılmışdır. Amundsen-Skott stansiyasının yenilənməsi zamanı bu təyyarələrlə 1000-dən çox uçuş həyata keçirilmişdir. Ancaq sərt havalar və ya fırtınalar zamanı uçuşlar zamanı yüklərin daşınması mümkünsüzləşir. Bu zaman yüklərin daşınmasını təmin etmək məqsədi ilə Mak-Merdo — Cənub qütbü şossesi inşa edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hava limanı haqqında məlumat
Maha Vaçiralonqkorn

**Maha Vaçıralonqkorn** (, d. 28 iyul 1952) —  Tailandın Çakri sülaləsindən olan şahzadə, Tailand kralı Pxumilon Adulyadetin yeganə oğlu, yaxın zamanlarda taxt-taca sahib olacağı gözlənilir.

## Tərcümeyi-halı
1972-ci ildən tam titulu — Somdet Pxra Boromma Orasatxirat Çao Fan MahaVaçıralonqkorn Sayam Makutraçakuman  .

## Tailand kralı
Atası kral Pxumilon Adulyadet yeganə oğlu kimi onu 28 dekabr 1972-ci il dekreti ilə özünün varisi elan etdi. O 1935-ci ildən sonra Tailandda anadan olan ilk Tailand kralı olacaqdır. Atası ABŞ-də, Ananda Mahidol isə (hakimiyyət illəri 1935—1946) Almaniyada anadan olub.

Atası Pxumpion Adulyadetin 13 oktyabr 2016-cı ildə vəfatından sonra onun kral olacağı gözlənilir.. Ancaq o kədərdən çıxmaq üçün bir qədər vaxt istəyib.

## Mənbə
* Tailand kral ailəsi və Çakri sülaləsi
* Crown Prince Maha Vajiralongkorn

## İstinadlar
Cavad Cahangirzadə

**Cavad Cahangirzadə** (; ) — İranın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016–2020).

## Həyatı
2016-cı ildən İranın Azərbaycandakı səfiri vəzifəsində çalışır.

## İstinadlar
Batır Niyazliyev

**Batır Niyazliyev** () — Türkmənistanın Rusiyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən); Türkmənistan xarici işlər nazirinin müavini; Türkmənistanın Qırğızıstandakı sabiq fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Fəaliyyəti
2016-cı ilin oktyabr ayında Türkmənistanın Rusiyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin olunub.

## İstinadlar
Braziliya Antarktikası

**Braziliya Antarktikası** () — Antarktikanın 60° paraleldən başlayaraq cənub qütbünə uzanan, 28° və 53° q.u arasında yerləşən bölgə.

1958-ci ilin aprelində Braziliyanın Xarici İşlər Nazirliyi Antarktidada 34°40′ - 53°20′ q.u  arasında yerləşən əraziyə iddia sürməsini açıq şəkildə planlaşdırır. Ancaq bu yalnız plan olaraq qalır.

Braziliya 16 may 1975-ci ildə Antarktida haqqında konvensiyanı imzalamaqla öz iddialarına zmin yaradır Ancaq 1986-ci ildə Braziliya Antarktikası *Braziliya maraq zonası* olaraq adlandırılır. Fərqli cəhət odur ki, Braziliya rəsmi olaraq ərazi iddiası irəli sürməmişdir. Braziliya Antarktidası ərazi olaraq Argentina Antarktikası və Böyük Britaniyanın Antarktika əraziləri ilə kəsişir.

Braziiiya hər il Antarktidadakı mövcudluğunu güçləndirir. 1984-cü ildən burada "Komandante Ferras" qütb stansiyası fəaliyyətə başlamışdır. 2008-ci ildə bölgəni Braziliya prezidenti Luis İnasui Lula da Silva ziyarət etmişdir. 2005-ci ilin fevralında Kraliça Mod Torpağını Norveç kraliçası Sonya ziyarət etməsinə baxmayaraq, kraliça rəsmi dövlət başçısı sayılmadığından Silvanın Antarktidada olmuş ilk dövlət başçısıdır. Prezidentin ziyarətindən bir ay öncə stansiyanı 13 braziliyalı deputatda ziyarət etmişdir. 2012-ci ildə stansiyada yanğın olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Braziliya Antarktikasının komitəsi
* Braziliya Antarktikası proqramı
Mirnı (Antarktika stansiyası)

**Mirnı stansiyası** — SSRİ, Rusiyaya məxsus olan qütb stansiyası. Stansiya Deyvis dənizi sahilində yerləşir. Stansiyanın adı Antarktidanın kəşfində iştirak etmiş «Mirnı» gəmisinin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Tarix
5 yanvar 1956-ci ildə "Ob" gəmisi Birinci Sovet Antarktik ekspedisiyası cərcivəsində Antarktida sahilində dayanırlar. 15 yanvar tarixində isə stansiyanın tikinti yeri seçilir. Burada 21 bina və hava limanı inşa edilir. Stansiya 13 fevral 1956-cı ildə açılır. Bu Sovetlər birliyinin Antarktidada yerləşən ilk qütb stansiyası olur.

## Xüsusiyyətləri
İlk əvvəllər Sovetlərə məxsus olan bütün Antarktik stansiyaların idarə olunması buradan idarə edilirdi. Üstəlik mərkəzi baza rolunu oynayırdı. Hazırda isə bu yükü "Novolazarevskaya" stansiyası yerinə yetirir. Stansiyanın rəhbəri Vladislav Qerboviç olmuşdur.

Stansiya il boyu fəaliyyət göstərir. Yayda stansiyada 160—200 nəfər, qışda isə 40—50 nəfəri qəbul etməyə imkan verir.
Ən yaxın məntəqə 678&nbsp;km aralıda yerləşən Deyvis (Avstraliya) stansiyasıdır.

Stansiya yaxınlığında Hauell adaları yerləşir. 1956-cı il İkinci Sovet Antarktika ekspedisiyası zamanı burada yerləşən bir çox adalara ad verilmişdir: Zıkov adası və Buromski adası.

Hətta Mirnıdan Vostok stasiyası yürüş təşkil edilmişdir. Hazırda isə Vistok stansiyasında təminat Proqres stansiyası ilə həyata keçirilir.

## İqlim şərtləri
Stansiyada orta illik temperatur -11&nbsp;°C təşkil edir. İlin 220 günü güçü 15&nbsp;m/s olan küləklər əsir.

## Xatirə
Bu elmi-araşdırma stansiyasının şərəfinə Lineska rayonu ərazisində Mirnı qəsəbəsi salınmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Antarktidada yerləşən qütb stansiyaları (xəritədə)

## Həmçinin bax
Zıkov adası

**Zıkov adası** — Antarktida sahillərində, Fulmar adası ilə Buromski adası arasında yerləşın ada. Ada Hasuell adaları ərazisinə daxildir.

Həqiqət sahilində, Mirnı stansiyasından 2&nbsp;km aralıda yerləşir.  Qışda ada ilə materik arasında olan boğaz donduğundan ora buz üzəri ilə sərbəst getmək olur. Yay ayları adaya ancaq su səqliyyatı ilə catmaq mümkündür.

## Adaların xüsusiyyəti
Ada bütünlüklə qalıqdan ibarətdir. Bu səbəbdən demək olar ki, torpaq qatına sahib deyildir.  представляет из себя скалу и практически не имеет грунта.

Arxipelaqa daxil olan adalarda, o cümlədən Zıkov adasında 12-15 növ canlı yaşayır. Üstəlik qış dönəmində bura böyük bir İmperator pinqvini koloniyası qışlayır. Adada Adeli pinqvini yumurta qoyur.

## Tarix
Adalar ilk dəfə 1911—1914-cü illərdə təşkil edilən Avstraliya Antarktika ekspedisiyası zamanı Duqlas Mouson tərəfindən kəşf edilmişdir.
Bu zaman adalar qrupu Hasuell adaları olaraq adlandırılmışdır.

Ətraflı olaraq İkinci Sovet Antarktika ekspedisiyası zamanı araşdırılmışdır. 

Ada tələbə və naviqator olan Evqeni Zıkovun şərəfinə adlandırılmışdır. O, Antarktidada 3 fevral 1957-ci ildə Ob gəmisinə sədd buzlağından iri buz parçası düşür nəticədə Evqeni Zıkov həlak olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Документальный фильм: «В Антарктике. 1957» — похороны Н. Буромского и Е. Зыков
* Şəkillər: «Antarktidanın sahilinə səyahət (Zıkov adasında qışlamaq)»
Nature

***Nature*** () — Britaniyada çap olunan, çağdaş dəqiq elmlərin bir çox sahəsini əhatə edən elmi jurnal. Science jurnalı ilə birlikdə dünyanın ən önəmli və vurucu elmi nəticələrinin nəşr edildiyi bir neçə jurnaldan biri sayılır.
## Haqqında
Çağdaş elmin bir çox böyük inqilabi elmi kəşf və araşdırmaları ilk dəfə Nature jurnalında dərc olunmuşdur:
* Watson və Crick tərəfindən 1953-də DNT quruluşunun kəşfi
** J. D. Watson and F. H. C. Crick (1953). "Molecular structure of Nucleic Acids: A structure for deoxyribose nucleic acid". *Nature*. **171** (4356): 737–738.
* İnsan DNT ardıcıllığının ilk dəfə çıxarılması - International Human Genome Sequencing Consortium (2001). "Initial sequencing and analysis of the human genome"
* İlk dəfə bir protein (miyoqlobin) strukturunun fəza quruluşunun çıxarılması - J. C. Kendrew, G. Bodo, H. M. Dintzis, R. G. Parrish, H. Wyckoff and D. C. Phillips (1958). "A three-dimensional model of the myoglobin molecule obtained by X-ray analysis".
*Plitələrin tektonikası - J. Tuzo Wilson (1966). "Did the Atlantic close and then re-open?"
* İlk məməli heyvanın genetik klonlaşdırılması (Dolli adlı məşhur qoyun) — I. Wilmut, A. E. Schnieke, J. McWhir, A. J. Kind and K. H. S. Campbell (1997). "Viable offspring derived from fetal and adult mammalian cells".
* Astronomiyada pulsarların kəşfi - A. Hewish, S. J. Bell, J. D. H. Pilkington, P. F. Scott & R. A. Collins (1968) "Observation of a Rapidly Pulsating Radio Source"
* Ozon dəliyi - J. C. Farman, B. G. Gardiner and J. D. Shanklin (1985). "Large losses of total ozone in Antarctica reveal seasonal ClOx/NOx interaction"
* Nüvə parçalanması -  L. Meitner and O. R. Frisch (1939). "Disintegration of uranium by neutrons: a new type of nuclear reaction".
* Atom neytronunun kəşfi - J. Chadwick (1932). "Possible existence of a neutron".
* Fizikada parçacıqların dalğa təbiətli olduğunun kəşfi - C. Davisson and L. H. Germer (1927). "The scattering of electrons by a single crystal of nickel"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Jurnalın rəsmi saytı
Kakabay Seyidov

**Kakabay Seyidov** () — Türkmənistanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən); Türkmənistan Dövlət İdman Komitəsinin sabiq sədri.

## Fəaliyyəti
2016-cı ilin sentyabr ayında Türkmənistan Dövlət İdman Komitəsinin sədri vəzifəsindən azad edilib və Türkmənistanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin olunub.

## İstinadlar
Stal Sayad

**Stal Sayad** () — ləzgi şair.

## Həyatı
Stal Sayad 1880-ci ildə anadan olub. Onun şerlərini xalq mahnılarından, xalq yaradıcılığından ayırmaq çətindir. Sayadın şerlərinin çoxu nakam məhəbbətə həsr olunsa da, onlarda yaşamaq uğrunda mübarizə, o dövrün ədalətsizliklərinə qarşı mübarizə var.

Həmkəndlisi kasıb rəncbərin oğlu Şıxrəhimlə Sayadın arasında böyük məhəbbət yaranır. Amma atası onu başqa kənddə yaşayan dövlətli adama verir. Qanunlara tabe olmaqdan başqa çarəsi olmayan Sayad çətin dövrdə başını aşağı əymir. Sayad ömrünün axırına kimi məhəbbətinə sadiq qalır. Onunla ömür yoldaşı olan adam onun ürəyinə yatmır.

Uşaq vaxtlarından anasını itirən Sayad həyatın bütün çətinliklərini yaşayır.

Şairirənin şerləri sadə, gözəl və rahat dildə yazılmışdır. Stal Sayadın irsi hələ tamam toplanılmayıb. Onun şerlərinin hamısı bizə məlum olmasa da, bir hissəsi mahnılara çevrilib xalq arasında ağızdan-ağıza keçir.

Stal Sayad 20 yaşı tamam olmamış vəfat edir.

Onun şerləri həmişə xalq arasında yaşayacaqır.
O, 1900-cü ildə vəfat edib.,

## İstinadlar
Gintama

— Hideaki Soraçi tərəfindən istehsal olunmuş və 8 dekabr 2003-cü ildən Shueisha nəşriyyatının *"[[Weekly Shōnen Jump]]"* jurnalında nəşr olunan manqa seriyası. Hadisələr Amanto adlı yadplanetlilər tərəfindən işğal edilmiş Edo dövrü Yaponiyasından bəhs edir. Hekayə samuray Qintoki Sakata və onun dostları Şinpaçi Şimura və Kaquranın baxış bucağından nəql olunur. Onlar pul qazanmaq üçün "Yorozuya" adlı "hər şeylə məşğul olan" müəssisə açıblar.

Manqa seriyası əsasında əvvəlcə *[[Sunrise (şirkət)|Sunrise]]* studiyası tərəfindən OVA seriyası çəkilmiş və 2005-ci ildə *[[Jump Festa]] 2006 Anime Tour* tədbirində nümayiş etdirilmişdir. Daha sonra 201 seriyalıq anime serialı adaptasiyası çəkilmiş və 4 fevral 2006-cı ildən 25 mart 2010-cu ilə kimi TV Tokyo vasitəsilə yayımlanmışdır. *"Gintama"* adlı sikvel anime serialı Yaponiyada 4 aprel 2011-ci ildən 26 mart 2012-ci ilə kimi nümayiş etdirilmiş, 4 oktyabr 2012-ci ildən 28 mart 2013-cü ilə kimi isə *"Gintama': Enchousen"* adlı başqa bir anime serialı yayımlanmışdır. Növbəti anime serialı *"Gintama°"* 8 aprel 2015-ci ildən 30 mart 2016-cı ilə kimi göstərilmişdir. İki anime filmi çəkilmişdir. Bundan əlavə, müxtəlif ranobe və videooyun adaptasiyaları istehsal olunmuşdur. 2017-ci ildə Yaponiyada *"[[Gümüş ruh (film, 2017)|Gümüş ruh]]"* adlı bədii filmin ekranlaşdırılması planlaşdırılır.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi ''Gintama'' Weekly Shonen Jump saytı  
* Rəsmi ''Gintama'' manqası saytı  
* Rəsmi TV Tokyo ''Gintama'' saytı 
* Rəsmi Sunrise ''Gintama'' saytı 
* Rəsmi Warner Brothers ''Gintama: Shinyaku Benizakura-Hen'' saytı  
* 
*
Aleksey Fatyanov

**Aleksey Fatyanov** () — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet.

## Karyerası
Aleksey Fatyanov 1993-cü ildə Manila şəhərində (Filippin) baş tutan Asiya Çempionatının qalibi oldu. 1995-ci ildə isə Aleksey Fatyanov İndoneziyada baş tutan Asiya Çempionatını gümüş medalla başa vurdu.

Aleksey Fatyanov Azərbaycanı 1996-cı ildə Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, uzunluğa tullanma turnirində 16.14 metr nəticə göstərdi və təsnifat mərhələsini 31-ci pillədə başa vuraraq mübarizəsini dayandırdı.

## İstinadlar
Aleksandr Syomin

**Aleksandr Vasilyeviç Syomin** (; ) — Müdafiəçi kimi çıxış etmiş Sovet futbolçusu.

## Karyerası

### Klub
Syomin SSRİ-in üç respublikasındakı komandalarda çıxış etmişdir: Azərbaycan "Neftçisi", erməni "Araratı" (35 oyun, 4 qol) və Qazaxıstan "Kayratı" (7 oyun, 0 qol). Cəmi 100-dən çox oyun keçirdi. Erməni komandasında 4 qol vurdu və bir avtoqola imza atdı.

### Milli komanda
Syomin milli komandada yalnız bir dəfə iştirak etmişdir. 16 iyun 1968-ci ildə SSRİ milli futbol komandasının tərkibində Avstriya ilə yoldaşlıq oyununda çıxış etmişdir. (Həmin oyunda o, kapitan idi.)

## Xarici keçidlər
* Profile
* 

## İstinadlar
Emin Cəbrayılov

**Emin Hafiz oğlu Cəbrayılov** (17 yanvar 1978) — Azərbaycanı təmsil edən suyatullanma üzrə idmançı.

## Həyatı
Emin Cəbrayılov 17 yanvar 1978-ci ildə anadan olub.

## Əmək fəaliyyəti
Emin Cəbrayılov Azərbaycanı 1996-cı ildə Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində keçirilən XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdikdə, 10 metrlik platformadan suyatullanma turnirində 294.94 xal toplayaraq, olimpidanı 27-ci pillədə başa vurub.

O, 1999-cu ildə Yeni Zenllandıyanın paytaxtı Velinqtonda keçirilən Düynya Kubokunda öz ölkəsini təmsil edərək, 247.77 xalla 21-ci yeri tutub.

Daha sonra o, Azərbaycanı 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Nəticədə o, platformadan tullanma turnirnində 334.74 xal toplayıb, olimpiadanı 26-cı pillədə başa vurub.

## İstinadlar