open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hrant Dink

**Hrant Dink** (; ) — erməni əsilli Türkiyəli jurnalist, Aqos qəzetinin baş redaktoru. 2007-ci ilin 19 yanvar tarixində, yerli vaxtla saat 15:00 — də İstanbulda işlədiyi redaksiya binasının qarşısında sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür.

## Həyatı

Hrant Dink 1954-cü ildə Malatya şəhərində anadan olmuşdur. Atası və anası Sivas ilindən olan Hrant ailəsi 1961-ci ildə İstanbul şəhərinə köçmüşdür. Ailə daxili münaqişələr səbəbindən, Hrant ailəsi 1961-ci ildə dağılmışdır. Valideynlərinin ayrılması səbəbindən Hrant Dink və digər iki qardaşı ilə birlikdə *Gedikpaşa Erməni Uşaq Evinə* verilmişdir.

Hrant Dink gənclik illərində siyasətlə maraqlanırdı. Əsasən solcu qüvvələri müdafiə edən Hrant Kommunist Partiyası ilə əlaqə yaratmağa başladı. Orta təhsilini bitirdikdən sonra, Hrant İstanbul Universitetinə daxil olur. Ali təhsil aldığı müddətdə, uşaq evindən tanıdığı Rakel Yakbasan ilə ailə həyatı qurur.

Hrant Dink, qondarma erməni soyqırımının Türkiyə də tanınması, Türkiyə ilə Ermənistan arasında əlaqələrin yaxşılaşdırılması və Türkiyə ermənilərine daha çox imtiyazlar verilməsi üçün çox çalışıb.

## Məhkəmələr

## Öldürülməsi

## Dəfn mərasimi

## Həmçinin bax
Akaba körfəzi

**Akaba körfəzi** ya **Əqəbə körfəzi** (; ) — Qırmızı dənizin şimalında yer alan körfəz. İsraildə Eylat körfəzi adıyla bilinir. Qərbində Sinay yarımadası, şərqində Səudiyyə Ərəbistanı, şimalında isə İsrail və İordaniya yerləşir. Körfəzin sahəsi 239&nbsp;km², sahil xəttinin uzunluğu 180&nbsp;km, maksimal dərinliyi 1828 m, şəffalığı 50 m təşkil edir.
Şimalında üç əhəmiyyətli liman şəhəri, Taba (Misir), Eylat (İsrail) və Aqaba (İordaniya) var.

## Xarici keçidlər
* The Red Sea Marine Peace Park
Housaper

**Housaper** () - Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində 1915-ci ildən nəşr edilən erməni dilli qəzet.
Vakıflı

**Vakıflı** — Türkiyənin Samandağ bölgəsində yerləşən kənd. Vakıflı kəndi, Türkiyədə etnik mənsubiyyəti erməni olan yeganə kənddir. Musa dağının ətəklərində yerləşən kənd, Suriya sərhəddinə yaxındır. Kənd əhalisi cəmi 135 nəfərdir. Yerli əhali erməni dilinin qərb ləhçəsində danışması səbəbindən, şərq ermənilərini danışıq zamanı tam anlaya bilmirlər. Lakin ermənicə yalnız kiçik bir azlıq tərəfindən danışılmaqdadır və əksəriyyəti ana dili olaraq türk dilində danışır. Kənddə məktəb binası, tibb məntəqəsi və kilsə fəaliyyət göstərir.

## Məlumat
Kəndin tarixi haqqında tarixi mənbələrdə müxtəlif məlumatlar vardır. Osmanlı mənbələrində kəndin Sultan II Mahmuddan əvvəlki vəziyyəti haqqında məlumat verilir. XIX əsrin ortalarına qədər Vakıflı yoğunolu kəndinin biçənək ərazisi olmuşdur. II Mahmud taxta gəldikdən sonra kəndi və ətraf əraziləri Muhayil adlı qibtiyə vermişdir. Bununla da kənd vəqf torpağı olaraq adlandırılmış və bugünkü adını almışdır. Birinci Dünya müharibəsi zamanı kənd əhalisi döyüşlərdə iştirak etməmək və bitərəf qalmaq məqsədilə kəndi tərk etmişlər. Əhali bir müddət Suriya ilə sərhəddə yerləşən dağda yaşamışdır. Dağda vəziyyətin əlverişsiz olması səbəbindən 1915-ci ildə kənd əhalisi fransız və ingilis gəmiləri vasitəsilə Port-Səidə getmişdir. 1918-ci ilə kimi Port-Səiddə qalan vakıflılar burada onlar üçün ayrılmış kiçik düşərgədə yaşayırdılar. Müharibənin bitməsindən sonra əhali kəndinə qayıtmışdır. Müharibədən sonrakı 20 il fransız idarəçiliyi altında keçmişdir. 1939-cu ilin 23 iyun tarixində kənd Türkiyənin nəzarəti altına keçmişdir. Rəsmi məlumatara əsasən Vakıflı kəndi Ermənistandan kənarda etnik ermənilərin yaşadığı yeganə erməni kəndi hesab olunur.

## Muasir durum
Hal-hazırda kənddə Məryam Ana adlı kilsə fəaliyyət göstərir. Kilsənin keşişi vəfat etdiyindən gündəlik ibadətlər evlərdə icra edilir. Kənd əhalisinin əsas fəaliyyət sahəsi portağal bağlarında çalışmaqdır. İlin 9 ayı kənddə portağal yetişir. Vakıfıda məktəb binası olsa da, kənd əhalisinin sayı az olduğu üçün şagirdlər yaxınlığda yerləşən məktəbə gedirlər. Kənddə 38 evdə 135 nəfər yaşayır.

## İstinadlar
Erməni Katolik Kilsəsi

**Erməni Katolik Kilsəsi** () — mərkəzi Vatikanda yerləşən, Roma Papasına tabe kilsə. Erməni Qriqoryan Kilsəsindən ayrılmışdır və Qriqoryan kilsəsindən fərqli olaraq, Ermənistanda dövlət səviyyəsində təmsil olunmur. Kilsənin patriarxı Nerses Bedrosdur. Patriarx tərəfindən Papa hakimiyyəti rəsmən tanınır. Kilsənin ABŞ, Polşa, Fransa, Ermənistan və Argentina kimi ölkələrdə mərkəzləri fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Robert İnqlund

**Robert Enqlund** (, 6 iyun, 1947, Qlendeyl, Kaliforniya, ABŞ) - İsveç əsilli ABŞ aktyoru. Robert Enqlund İsveçdən olduğuna görə, onun adı İnqlund yox, Enqlund kimi tələffüz edilir. *[[Qarağac küçəsində qarabasma (film, 1984)|Qarağac küçəsində qarabasma]]* film seriyalarında Freddi Krüger rolu ilə məşhurlaşmışdır.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
* Robert Enqlundun Rəsmi saytı
*
Moskva riyazi papirusu

**Moskva Riyazi Papirusu ** — Moskva şəhərində A. S. Puşkin adına Təsviri İncəsənət Muzeyinda saxlanılan Qədim Misir riyazi papirusu, digər adı Qolenişşevin riyazi papirusu – məlum olan qədim riyazi mətnlərdən biri. Bizim eradan əvvəl 1850-ci ilə yaxın tərtib olunmuşdu və buna görə də öz qədimliyi ilə digər məşhur riyazi məsələlərin həllinə həsr olunmuş Rinda Papirusu adlanan (və ya Ahmes Papirusu) və bizim eradan əvvəl 1650-ci ilə yaxın yazılan Qədim Misir mətnindən üstündür. Beləliklə, Moskva Papirusu Rinda Papirusundan təxminən 200 yaş böyükdür.

## Həmçinin bax
* Qədim Misir

## İstinadlar
Freddi Krüger

**Frederik «Freddi» Çarlz Krüger** () — Qarağac küçəsində qarabasma film seriyaları üçün uydurulmuş obrazdır. Personajın müəllifi Ues Kreyvendir.

## Həyatı
Freddi Krüger yuxu monyakıdır. Onun kəsici əlləri, qorxunc üzü və çirkli şlyapası vardır. Onun üzündən onlarla uşaq qətlə yetirilmişdir. Onun anası Amanda Krüger rahibə olan zaman monyaklar tərəfindən təcavüzə məruz qalır. Bir müddət keçdikdən sonra onun övladı dünyaya gəlir. Oğlunun adı Freddi Krüger olur. Freddi böyüdükcə qəddarlaşır. Artıq yaşlanan zaman uşaqları "Qarağac" küçəsində oğurlayıb və öldürməyə başlayır. Freddinin arvadı Loretta ərinin monyak olduğunu başa düşür. Lakin bu zaman Freddi qızı Ketrinin gözləri qarşısında anasını öldürür. Polislər ondan şübhələnməyə başladıqdan sonra onu həbs edirlər. Ketrin yetimxanaya göndərilir. Freddinin anası isə məhkəmə zamanı xəstəxanada oğlunun bu hərkətlərinə dözməyərək ölür. Uşaqları ölmüş valideynlər qəzəblərini yatırda bilməyərək Freddini diri-diri yandırırlar. Bu zaman Freddinin yanına yuxu cinləri gəlir. Onlar Freddiyə təklif edirlər. Təklifə görə Freddi ruhun cinlərə verməli və bunun əvəzində yeni həyat qazanacaqdır. Bundan sonra Freddi yuxularda gəncləri öldürməyə başlayır. Gələcəkdə yuxudan həyata keçmək üçün doğulan uşağın içinə girməlidir.

## Filmlərdə
Freddi Krüger personajı ilk dəfə Qarağac küçəsində qarabasma adlı film seriyalarında peyda olmuşdur. Freddi "Qarağac" küçəsində gəncləri yuxuda öldürməyə başlayır. Nensi onu filmin birinci Qarağac küçəsində qarabasma seriyasında yandıraraq öldürür. Lakin filmin sonundan belə bir nəticə çıxır ki, Freddi Krüger hələ də sağ qalmış və qurbanlarını axtarmağa başlayır. Filmin ikinci hissəsi olan Qarağac küçəsində qarabasma 2 Nensi evi tərk etdikdən 5 il sonra bura başqaları köçür. Onlar Nensinin filmin birinci hissəisndə adı belə çəkilməyən "Nensinin gündəliyi"ni tapıb oxuyurlar. Həmin gündəlikdə Nensinin gecə dəhşətləri haqqında məlumat verilmişdir. Onlar bilmirlər ki, həmin yuxu monyanı hələ də sağdır və onları öldürmək üçün yeni planlar hazırlayır.

Filmin üçüncü hissəsində Qarağac küçəsində qarabasma 3 Freddi Krüger tərəfindən Nensi və atası öldürülür. İnsanların onu öldürməsinə baxmayaraq, Freddi hələ də yaşamağa davam edir. Filmin səkkizinci hissəsi olan Freddi Ceysona qarşı filmində Ceyson ilə dostluq etmyə başlayır. Lakin sonra Ceyson Burhis tərəfindən öldürülür. Buna baxmayaraq Freddi Krüger yenə də sağ qalır.

## Serial
*1988-1990: Freddinin qarabasmaları (serial)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Nightmare On Elm Street Companion
* 
* 
* 
* 
*
Massis (qəzet)

**Massis** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatının Pasadena şəhərində nəşr olunan ermənicə qəzet. Qəzet Hnçak təşkilatının rəsmi orqanı hesab olunur və 1980-cı ildən etibarən həftədə bir dəfə olmaqla nəşr edilir.
Nor Marmara

**Nor Marmara** () - İstanbul şəhərində gündəlik nəşr olunan qəzet. Qəzet 1940-cı ildən nəşr olunur. Nəşr dili ermənicə olan qəzet, Türkiyədə yaşayan ermənilərin gündəlik həyatlarını işıqlandırır.
New Line Cinema

**New Line Cinema** - Robert Şeye tərəfindən 1967-ci ildə əsası qoyulan film istehsal edən şirkətdir. "New Line Cinema" kinokompaniyası Qarağac küçəsində qarabasma filmindən sonra böyük müvəffəqiyyət əldə etmişdir. 2008-ci ildə krizisə görə Warner Bros. kompaniyasına qatılmışdır.

## Seçilmiş filmlər

## Xarici keçidlər
*www.newline.com New Line Cinema kompaniyasının rəsmi saytı
Paramount Pictures

**Paramount Pictures** — film istehsal edən şirkət. Əsası 1912-ci ildə ABŞ-də Adolf Tsukor tərəfindən qoyulmuşdur. İlk adı "Famous Players Film Company" olub.

## Seçilmiş filmlər

## Həmçinin bax
* ABŞ kinemotoqrafiyası

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Din Martin

**Din Martin** (; əsl adı **Dino Pol Kroçetti**, ; ) — italyan əsilli Amerika müğənnisi, aktyor, prodüser, teleulduz və komik. "Kul-cazın kralı" ləqəbini daşıyan Din Martin bir sıra mahnıların əsas ifaçısı kimi məşhurluq qazanmışdır. Onların arasında "Memories Are Made of This," "That's Amore," "Everybody Loves Somebody," "You're Nobody till Somebody Loves You," "Sway," "Volare," və "Ain't That a Kick in the Head?" mahnıları xüsusi yer tutur. Martin 40-dan artıq filmdə rol almışdır.

## Diskoqrafiya

## Xarici keçidlər

* 
* Dean Martin  at "The Biography Channel"
* Cleveland.com: Homegrown Heroes: Dean Martin Timeline 
* Dean Works the room at the Sands 
* Jerry Lewis interview
* Dean Martin biography/discography on The Interlude Era site 
* Radio interview with Deana Martin WSLR 
* Dean Martin Roasts Johnny Carson
* Dean Martin Roast Frank Sinatra
* Dean Martin Roasts Don Rickles
Şəmsi Rəhimov

**Rəhimov Şəmsi Nuru oğlu** () — Azərbaycanın dövlət xadimi, polkovnik. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Xüsusi İdarənin rəisi (8 yanvar — 29 sentyabr 1994).

## Həyatı
Rəhimov Şəmsi Nuru oğlu 1924-cü ildə Ermənistan SSR-in Qafan rayonunun Gövdəkli kəndində müəllim ailəsində anadan olub.

1942-ci ildə kənd orta məktəbinin 10-cu sinfindən Sovet Ordusu sıralarına çağrılıb.

1943–1945-ci illərdə ordu sıralarında vzvod komandiri, 1946–1949-cu illərdə Bakı və Gəncə hərbi hissələrində Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsininin əməliyyat işçisi, sonra rəhbər işçilərindən olub.

1962-ci ildə BDU-nun hüquq fakültəsini qiyabi yolla bitirmişdir. Birinci dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni və 14 medalla təltif edilmişdi.

1985-ci ildə istefaya çıxır və 1990-cı ilədək mülki vəzifələrdə işləyir.

1994-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Xüsusi İdarənin rəisi təyin edilir.

29 sentyabr 1994-cü ildə sui-qəsd nəticəsində qətlə yetirilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
*
Urta-Bulak

**Urta-Bulak** — Özbəkistan ərazisində təbii qaz yatağı. SSRİ dövründə aktiv surətdə istismar edilib.

1963-cü ildə Urta-Bulak yatağında təbii qaz partlayışı baş vermiş, alovu üç il (1064 gün) söndürmək mümkün olmamışdır.

## İstinadlar
Nensi Tompson

**Nensi Tompson** (26 iyul 1965, Sprinqvud, ABŞ) - "Qarağac küçəsindəki qarabasma" filminin seriyalarında oynayan uydurulmuş obrazdır. Filmin ilk seriyasında Nensi rolunu Hezer Lencenkemp canlandırır. Qarağac küçəsində qarabasma seriyasında isə onun rolunu Runi Mara canlandırır.
 
## Xarakteristika
Nensi Tompson 1428 nömrəli Qarağac küçəsində yaşayır. Yuxularında tez-tez Freddi Krügeri görür. Freddi Krüger isə yuxu monyakıdır. Nensi onu filmin birinci Qarağac küçəsində qarabasma seriyasında yandıraraq öldürür.

Filmin ikinci hissəsi olan Qarağac küçəsində qarabasma 2 seriyasında onun yalnız adı çəkilir. Filmin mövzusuna görə Nensi evi tərk etdikdən 5 il sonra bura başqaları köçür. Onlar Nensinin filmin birinci hissəsində adı belə çəkilməyən "Nensinin gündəliyi"ni tapıb oxuyurlar. Həmin gündəlikdə Nensinin gecə dəhşətləri haqqında məlumat verilmişdir.

Lakin Nensi atası kimi Filmin üçüncü hissəsi olan Qarağac küçəsində qarabasma 3 filmində Freddi Krüger tərəfindən öldürülür. Nensinin qəbri isə Qarağac küçəsində qarabasma 4 filmində meydana çıxır.

## Orijinal personajın iştirak etdiyi filmlər
*1984: Qarağac küçəsində qarabasma
*1987: Qarağac küçəsində qarabasma 3: Yuxu döyüşçüləri
*1994: Ues Kreyvenin yeni qarabasması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nensi Tompson
Qurban Süleymani

**Hacı Qurban Süleymani** () — Xorasan türklərinin tanınmış Baxşi (aşıq), dutar musiqiçisi və müğənnilərindənidir ki, Nişapurun Əliabad kəndində dünyaya gəlmişdir.

## Təltifləri
Fransanın Lion musiqi festivalında birinci yeri qazanmışdır.

## Həmçinin bax
* Baxşi
* Xorasan türkləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tehran Tayms 
* Press Tv 
* Hacı Qurban Süleymani
* Həmşəhri onlayn
Telekonfrans

**Telekonfrans** () – texniki vasitələrin köməyilə ərazicə paylanmış iştirakçılar arasında kommunikasiyanın həyata keçirildiyi tədbirin növüdür. Məsələn, telefon vasitəsilə konfrans, audiokonfrans, çat, poçt vasitəsilə konfrans, videokonfrans və s. Windows əməliyyat sistemində Microsoft NetMeeting proqramı vasitəsilə həyata keçirilir. Bu proqram uzaq məsafədə səs və video əlaqələrin təşkili, eləcə də İnternet vasitəsilə görüş və konfransların keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

**Telekonfrans rabitəsi** – rabitə sistemilə birləşdirilmiş və müxtəlif yerlərdə olan insanlara yığıncaqlar, konfranslar, məsləhətləşmələr və s. keçirməyə imkan verən audio-, video-, yaxud kompüter avadanlıqlarından kompleks istifadə texnologiyası. Telekonfranslar iki növə ayrılır: audiokonfranslar (səsin ötürülməsi vasitələrindən istifadə etməklə) və videokonfranslar (video-rabitə vasitələrindən istifadə etməklə). Telekonfranslardan çox zaman hökumət orqanları istifadə edir.

## İstinadlar
Soket

**Soket** () — informasiya əldə etmə və ötürmə imkanı olan  şəbəkə birləşməsinin sonlarından birinin modelidir. Tərkibinə görə soket bir çox əməliyyat sistemlərinə daxil edilmiş  tətbiqi proqram interfeysidir. Windows-da WinSock adı ilə məlumdur (winsock.pas). Soket üçün İP protokolu üzrə kompyuterlər arasında əlaqədə ünvan və portdan istifadə olunur (soket ünvan və portdan ibarət yuvadır). İnformasiya mübadiləsində iki soketdən istifadə olunur – göndərənin soketi və alanın soketi.

## Həmçinin bax
*478 soketi

## Xarici keçidlər
* [Client/Server Programming with TCP/IP Sockets](http://devmentor.org/articles/network/Socket%20Programming(v2).pdf)
* Beej's Guide to Network Programming
* Highly commented C++ Win32 Socket Server Class
Avoriaz Fantastik Film Festivalı

**Avoriaz Fantastik Film Festivalı** — fantastik filmlərə mükafat vermək üçün keçirilən festivaldır. Festivalda 1973-1993-cü illər arasında çəkilən Fantastik və Qorxu filmi janrında çəkilən filmlərə mükafat verilirdi. Festival Fransada yerləşir.

## Seçilmiş filmlər
*Texas qətliamı
*Hellovin
*Terminator
*Qarağac küçəsində qarabasma
*RoboKop

## Ədəbiyyat
*Капралов Георгий. Фантастика с опаленными крыльями: О кинофестивале «Авориаз» // Фантакрим MEGA, 1991, № 3 — с.28-31
Saturn mükafatı

**Saturn mükafatı** () — Elmi Fantastika, Fentezi və Qorxulu Filmlər Akademiyası () tərəfindən təsis edilmiş, elmi fantastika, fentezi və qorxu filmi janrında olan filmlərə, seriallara və ev buraxılışlarına verilən mükafatdır.

## İndiki nominasiyalar

#### Film nominasiyaları
* Ən yaxşı elmi fantastika filmi
* Ən yaxşı fantezi filmi
* Ən yaxşı qorxu filmi
* Ən yaxşı triller filmi
* Ən yaxşı döyüş və macəra filmi
* Ən Yaxşı Beynəlxalq Film
* Ən Yaxşı Animasiya Filmi
* Ən Yaxşı Kişi Oyunçu
* Ən Yaxşı Qadın oyunçu
* Ən Yaxşı Köməkçi Kişi Oyunçu
* Ən Yaxşı Köməkçi Qadın oyunçu
* Ən Yaxşı Gənc Oyunçu
* Ən Yaxşı Rejissor
* Ən yaxşı ssenari
* Ən yaxşı musiqi
* Ən Yaxşı Kostyum
* Ən yaxşı xüsusi effektlər

#### TV nominasiyaları
* Ən Yaxşı Serial
* Ən yaxşı televiziya aktyoru
* Ən yaxşı televiziya aktrisası
* Ən yaxşı televiziya köməkçi aktyoru
* Ən yaxşı televiziya köməkçi aktrisası

## Xarici keçidlər
* "Saturn Mükafatı" rəsmi sayt 

## Həmçinin bax
B filmləri

**B filmləri** – az büdcəli filmlərə verilən ad. Əsasən, belə filmlərdən 1960-cı illərdən başlayaraq, Avropa və Şimali Amerika ölkələrində uğurla istifadə edilmişdir. Müasir zamanda bu filmlərin sayı azdır.

## Xarici keçidlər
* The Biology of B-Movie Monsters 
* The Astounding B-Monster Archive
* Badmovies.org Interviews
* Rogue Cinema
* Search My Trash
Amanda Uiss

**Amanda Uiss** (; ) —amerikalı film və televiziya aktrisadır.

## Həyatı
Amanda Uiss 24 noyabr 1960-cı ildə Nyu-York şəhərinin Manhetten bölgəsində anadan olmuşdu. Yetkin yaşına çatdığı zaman bir sıra teatrlarda rollar ifa etməyə başlayır.. İlk seçilən rolu Qarağac küçəsində qarabasma filmində ifa etdiyi Tina rolu olur. Amanda Uiss bir sıra televiziya seriallarına çəkilmişdi. Hal-hazırda Los Ancelesdə yaşayır.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Nik Korri

**Nik Korri** (; ) — Kuba əsilli ABŞ aktyoru. Daha çox "Hyu Qarsiya" adı ilə məşhurdur. Film karyerasında ən uğurlu filmi Qarağac küçəsində qarabasma filmi olub.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* 
* ''Spiritual Warriors'' at IMDB
* ''Spiritual Warriors'' official website
Con Sekson

**Con Sekson** (əsl adı **Karmin Orikko**, ; ) — italyan əsilli ABŞ aktyoru. İlk dəfə döyüş filminə Brüs Li ilə çəkilmişdir. Ən yaxşı filmləri sırasıma Əjdahanın çıxışı və Qarağac küçəsində qarabasmaadlı filmləri daxildir.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər

* 
* [John Saxon bio](http://www.searchmytrash.com/articles/johnsaxon(3-10).shtml)
Jelatin

**Jelatin** (,  "dondurulmuş") — Jelatin qida, eləcə də, qeyri-ərzaq sənayesində geniş tətbiq olunan, toksik olmayan və bioloji parçalana bilən xüsusiyyətlərə malik, heyvanların birləşdirici toxumalarından alınan makromolekulyar birləşmədir. Ayrı-ayrı spiral zəncirlərin ümumi molekulyar ox ətrafında spiralvari şəkildə bağlandığı üç zəncirli quruluşa malik ağ və ya sarımtıl, şəffaf, parıltılı bərk maddədir. Jelatin kollagenin dönməz şəkildə hidrolizə edilmiş formasıdır, burada hidroliz protein liflərini daha kiçik peptidlərə azaldır; denaturasiyanın fiziki və kimyəvi üsullarından asılı olaraq, peptidlərin molekulyar çəkisi geniş diapazona düşür.

Jelatin kövrəkdir, təbəqə, lopa və ya toz şəklində ola bilir. İsti su, qliserin və sirkə turşusu kimi polyar həlledicilərdə həll olur, lakin spirt kimi üzvi həlledicilərdə həll olma başş vermir. Jelatin suda çəkisinin 5-10 qatını uda bilir və bu zaman gel əmələ gətirir. Jelatinin əmələ gətirdiyi gel yenidən qızdırılmaqla əridilə bilər və gərginlik altında artan özlülüyünə malikdir. Jelatin-su qarışığının özlülüyü jelatinin konsentrasiyası yüksək olduqda və qarışıq təxminən 4 °C (39 °F) temperaturda sərin saxlanıldıqda ən yüksək həddinə çatır.

Jelatinlər alındığı mənbədən asılı olaraq müxtəlif ərimə nöqtələrinə və gel əmələgətirmə temperaturlarına malikdir. Məsələn, balıqdan alınan jelatinin ərimə və gel əmələgətirmə nöqtəsi mal əti və ya donuz ətindən alınan jelatindən daha aşağıdır.

## Alınması
**Jelatin istehsalı üçün lazım olan məhsullar:**

* **Donuz dərisi**
* **İribuynuzlu heyvan dərisinin iç qatı.**
* **Sümük qırıntıları.**
## Tərkibi
Quru olduqda, jelatin 98-99% zülaldan ibarətdir, lakin tərkibində triptofan olmadığı və izolösin , treonin və metionin çatışmazlığı olduğu üçün qida baxımından tam olaraq protein hesab olunmur. Jelatinin amin turşusu tərkibi kollagenin tərkibi ilə eynidir. Hidrolizə edilmiş kollagenin tərkibində 19 amin turşusu var ki, bunlardan qlisin (Gly) 26-34%, prolin (Pro) 10-18% və hidroksiprolin (Hyp) 7-15%, birlikdə ümumi amin turşusu tərkibinin təxminən 50%-ni təşkil edir. Qlisin zəncirlərin sıx bağlanmasını təmin edir, prolin isə konformasiyanı məhdudlaşdırır. Bu da jelatinin gel əmələgətirmə xüsusiyyətləri üçün əhəmiyyətlidir. Jelatinin tərkibində yüksək miqdarda rast gəlinən digər amin turşuları isə 8-11% alanin (Ala), 8-9% arginin (Arg), 6-7% aspartik turşu (Asp) və 10-12% qlutamik turşusudur (Qlu).

## Tətbiq sahələri
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Göte mükafatı

**Göte mükafatı** () - yüksək prestijli Alman ədəbi mükafatdır (baxmayaraq ki, yazıçılar ilə məhdudlaşmır) ki hər üç ildən bir İohann Volfqanq Götenin doğum günü (28 avqust 1749), onun doğum yeri, Frankfurtda qaliblərə layiq görülür. İlkin bir illik mükafat idi, lakin üç illik oldu. 
## Laureatları

* 1927 - Ştefan Qeorqe, Almaniya
* 1928 - Albert Şveytser, Fransa
* 1929 - Leopold Ziqler, Almaniya
* 1930 - Ziqmund Freyd, Avstriya
* 1931 - Rikarda Hux, Almaniya
* 1932 - Qerhard Hoptmann, Almaniya
* 1933 - Hermann Ştehr, Almaniya
* 1934 - Hans Pfitsner, Almaniya
* 1935 - Hermann Steqemann, Almaniya
* 1936 - Qeorq Kolbe, Almaniya
* 1937 - Ervin Qido Kolbenheyer, Almaniya
* 1938 - Hans Karossa, Almaniya
* 1939 - Carl Boş, Almaniya
* 1940 - Aqnes Mieqel, Almaniya
* 1941 - Uilhelm Şafer, Almaniya
* 1942 - Rişard Kuhn, Almaniya
* 1945 - Maks Plank, Almaniya
* 1946 - Hermann Hesse, Almaniya
* 1947 - Karl Jaspers, Almaniya
* 1948 - Fritz von Unruh, Almaniya
* 1949 - Tomas Mann, Almaniya
* 1952 - Carl Zukmayer, Almaniya
* 1954 - Teodor Bruqş, Almaniya
* 1955 - Annett Kolb, Almaniya 
* 1958 - Carl Fredrix von UayzAker, Almaniya
* 1960 - Ernşt Bötler, Almaniya
* 1961 - Ualter Qropius, Almaniya
* 1964 - Benno Rayfenberq, Almaniya
* 1967 - Karlo Şmid, Almaniya 
* 1970 - Qiyorqi Lukaks, Macarıstan
* 1973 - Arno Şmit, Almaniya
* 1976 - İnqmar Berqman, İsveç
* 1979 - Raymond Aron, Fransa
* 1982 - Ernst Jünqer, Almaniya
* 1985 - Qolo Mann, Almaniya
* 1988 - Piter Ştayn, Almaniya 
* 1991 - Uislava Zimborska, Polşa
* 1994 - Ernst Qombriş, Böyük Britaniya
* 1997 - Hans Zender, Almaniya
* 1999 - Ziqfrid Lents, Almaniya
* 2002 - Marsel Rayş-Raniki, Almaniya
* 2005 - Amos Oz, İsrail
* 2008 - Pina Bavş, Almaniya
* 2011 - Adonis, Suriya

## Qaynaqlar
* List of award winners  at the official website of Frankfurt
İsmayıl xan Qaşqay

**Sövlətüddövlə İsmayıl xan Dərab xan oğlu Qaşqay** () — Qaşqay elinin elxanı.

## Həyatı
Hələ 1905–1911-ci illər Məşrutə inqilabını dəstəkləyən Qaşqaylar və onların rəhbəri Sövlətüddövlə böyük başarılar əldə etmiş, öz silahlı qüvvələri ilə xalq əncümənlərini və Şiraz əhalisini əksinqilabi qüvvələrin hücumundan müdafiə etmişlər. Qaşqaylar Birinci Dünya müharibəsi illərində ingilis müstəmləkəçilərinə qarşı üsyan edən Təngistan və Dəştistan mücahidlərinə, Fars əyalətinin demokrat təşkilatlarına da yardım göstərmiş, Sövlətüddövlənin rəhbərliyi altında Fars əyalətini ingilis işğalından xilas etmiş və hətta 1920-ci ildə İngiltərənin işğalçı qoşunlarının İran ərazisini tərk etməsində mühüm rol oynamış və bununla da İran deyilən məmləkətin xalqlarının mübarizəsi tarixində silinməz izlər buraxmışdır. Heç təsadüfi deyil ki, ingilislərin təhriki ilə Qaşqayların lideri, vətənpərvər qəhrəman Sövlətüddövlə ingilis nökəri Rza şah tərəfindən 1932-ci ildə Qəsri-Qacar zindanına salınaraq qətlə yetirilmişdir.

## Ailəsi
İsmayıl xan Sövlətüddövlə qaşqay elinin elxanı Darab xanın oğlu idi.

İsmayıl xan, Xədicə bibi adlı qadınla ailə qurmuşdu. Onların Məhəmmədnasir xan, Məlik Mənsur xan, Məhəmmədhüseyn xan, Xosrov xan adlı oğulları, Fərrux bibi və Mülki bibi adlı qızları var idi.

İsmayıl xan iranlı tarixşünas Kavə Bayatın babasıdır.

## İstinadlar
Sircan

**Sircan** *(, *Sīrjān)'', İranın Kerman ostanında şəhər.

## Coğrafiyası
Öz adını daşıyan Sircan şəhristanının idarə mərkəzi olan şəhərin 2006-cı ildə əhalisi 167.014 nəfərdir. Şəhər yerfıstığı məhsulu və kilimləriylə məşhurdur.

Şəhər İranın sürətlə böyüyən şəhərlərindən birisidir. Xüsusilə yeni qurulan Sircan Azad İqtisadi Bölgəsi şəhərin inkişafında önəmli bir yer qazandırmış və Sircan idxalat və ixracat mallarının depolandığı və ölkə sənayesinin dayanağı halına gələn ən önəmli mərkəzlərdən birinə dönmüşdür. Sircanın xüsusi iqtisadi bölgəsinin böyük milli bir layihə olaraq seçilməsindəki sebeb, bölgənin başda coğrafi vəziyyəti olmaq üzrə, sahib olduğu digər məsələlər də var. Ölkənin ən böyük dəniz limanı Bəndər Abbasa 300&nbsp;km məsafədə olan və Fars, Yəzd, Xorasan, Sistan və Bəlucistan və Hörmüzqan əyalətlərinin tam ortasında olan bu bölgə eyni zamanda Bəndər Abbas limanı yoluyla ölkəyə girən malların mübadiləsi və paylaşmasının aparıldığı önəmli bir kəsişmə nöqtəsində yerləşir.

## İstinadlar
Zərənd

**Zərənd** *([[Farsca]]:* **زرند**, *Zərənd)* — İranın Kirman ostanında şəhər.

Öz adını daşıyan Zərənd şəhristanının idarə mərkəzi olan şəhərin 2006-cı ildə əhalisi 54.745 nəfərdir. Kirman şəhərinin 75 km. şimal-qərbində yerləşən şəhər öz adını daşıyan Zərənd ovasında qurulmuşdur. Şəhər və çevrəsində 22 may 2005-ci il tarixində, Rixter cədvəlinə görə 6.4 şiddətində bir zəlzələ meydana gəlmiş və 250-yə yaxın insan həyatını itirmişdir.. Marsda bir kraterə bu şəhərin adı verilmişdir.

## İstinadlar
Miloş Obiliç

**Miloş Obiliç** (, ?-29.6.1389) —Serbiya knyazı.

## Həyatı
28 iyun 1389-cu ildə Xaçlı ordusu ilə Osmanlı ordusu Skopyenin şimalında Kosovo düzənliyində böyük bir meydan müharibəsində girişdilər. I Kosovo döyüşü olaraq adlandırılan bu müharibədə Osmanlı ordusu ilə Xristian Serb, Bosniya, Əflak (Valaxiya), Macar və Xorvat birləşmiş ordusu səkkiz saat davam edən bir vuruşmağa başladılar. Xristian ordusu sonunda böyük bir təxribata uğradı. Müharibə bitdikdən sonra və ya müharibə zamanı Sultan I Murad, Serb Miloš Obilić tərəfindən xəncərlənərək şəhid edildi. Beləcə I Murat hərb zamanı öldürülən tək Osmanlı sultanı oldu.

Bir ölüm-dirim mübarizəsi halına girmiş olan vuruşma və hökmdara sui-qəsd hadisəsi Türk / Osmanlı və xarici qaynaqlarda çox fərqli şəkillərdə izah edilər:
Bir çox Türkcə qaynaqda I Murad ənənəvi olaraq döyüş sahəsinin gəzərkən Serb despotu Lazar Xrebelyanoviçin kürəkəni olan yaralı Milosun xəncərinə hədəf olmuş; otağına aparılmış; amma qurtarıla bilməmiş ölmüşdür.

Feridun bəy "Münşəat" adlı əsərində Miloşun müsəlman olmaq istədiyi səbəbiylə I Murada yaxınlaşıb yanında saxladığı xəncərlə onu ürəyindən vurduğunu bildirir.

Dmitri Kantemir isə tarixində  I Muradın Kosovo döyüş meydanını gəzərkən yerdəki ölülərin çoxunun tüksüz cavanlar olmasının səbəbini soruşduğunu; vəzirin özünə Padşahım, onsuz da zəfər bundan ötəri bizim olmuşdur dediyini; I Muradın isə bu hərb meydanında öldürüldüyü haqqında əvvəlki gecə gördüyü bir yuxunu izah etməyə başladığını; bu sırada ətrafda yaralı olan bir Xristian əsgərin bu danışanlar kəslərin padşah və vəziri olduğunu anlayıb onlara hücum edib I Muradın qarınına xəncərini sapladığını nəql edir.

Xarici mənbələrdən xüsusilə Serb anlatımlarına görə, isə bir Serb əsilzadəsi olan Miloşun görüş tələb etdiyi; bunun qəbul edilib sərbəst məiyəti ilə birlikdə I Muradın otağında hüzuruna çıxdığı və onun üzərinə atılıb onu xəncərləyib öldürdüyü yazılar.

Bu hadisələ əlaqədar əldə olan zamanına aid tək bir yazılı sənəd isə, Bosniya Kralı I Tvrtkonun Florensiya Senatına göndərdiyi 20 oktyabr 1389-cu il tarixli bir məktubdur. Bu məktuba görə müharibənin əvvəllərində Serb ağır süvarilerinin bir hücumunda 12 şəxsiyyətlik bir qrup Osmanlı ordusunu yarmağı bacarmış və bu 12 soylu süvarilər biri I Muradı öldürmüşdür.

Bu qaynaq qarışıqlığı səbəbindən hələ sirrini qoruyan bu sui-qəsd hadisəsi necə olursa-olsun, Şahzadə Bəyazidin müharibə sahəsindən çağırılıb otağda Sultan elan edilib özünə beyət edilməsi; tutulub əsir düşən Serb despotu Lazarın və yaxınlarının '"qarşılığı-misl" olaraq öldürülməsi I Muradın müharibə tam olaraq bitmədən bir sui-qəsdə məruz qaldığını açıqca göstərməkdədir.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
*I Murad
Sirk (film, 1928)

**Sirk** () — rejissor Çarli Çaplinin filmi.

## Məzmun
Film Çarlinin qastrolda olan sirkdəki macəraları haqqında qəmli komediyadır. "Sirk" onun ən məşhur və uğurlu filmlərindəndir. Burada komik və lirik elementlər uyğunlaşdırılıb. Çarli Çaplinin satirik istedadı insanlara nələrin mane olduğunu görüntü ifadə vasitəsilə aşkar göstərir.

## Film haqqında
Filmdə Çaplini meymunların dişləməsi səhnəsi bədbəxt hadisə idi. Qəfəs təsadüfən açılmış və qəzəblənmiş heyvanlar aktyora hücum etmişdilər. Əvvəl Çarli şokda idi. Bunu filmdə görmək mümkündür. Lakin sonra o, qışqırır: "Çəkilişi saxlamayın".

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Çarli Çaplin
:**Rejissor:** Çarli Çaplin
:**Operator:** Roland Totero
:**Bəstəkar:** Günter Koçan (1969)
:**Prodüser:** Çarli Çaplin

### Rollarda
:Çarli Çaplin — avara
:Allan Qarsiya — sirkin sahibi
:Mirna Kennedi — sirk sahibinin qızı
:Harri Kroker — kəndirbaz Reks
:Corc Devis — foksçu
:Henri Berqman — qoca kloun
:Tayni Sendford
:Con Rend
:Stiv Merfi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* The Circus  *Charlie Chaplin Reviews* saytında
1812-ci il müharibəsi

**1812-ci il müharibəsi** () — Amerika Birləşmiş Ştatları ilə Böyük Britaniya arasında 1812–1814-cü illəri əhatə etmiş müharibə.

İkinci İstiqlal müharibəsidə adlandırılan müharibə Böyük Britaniyanın 1810-cu ildən artan siyasi təziqlərinin nəticəsində başlamışdır. Böyük Britaniyanın Amerika Birləşmiş Ştatlarının bəzi ştatlarında olan tərəfdarları vasitəsilə müharibəyə başlamışdır. Əsas məqsəd Şimali Amerikada əvvəlki tək ingilis ağalığı qurmaq idi. İki il davam edən müharibənin sonunda Böyük Britaniya məğlub olmuş və ABŞ-la imzaladığı müqavilədə bir daha onun ərazilərinə iddia etməyəcəyinə dair öhdəlik götürmüşdür.

## İstinadlar
Utilita

**Utilita** ( və ya ) — dar çərçivədə spesifik vəzifələr yerinə yetirən, aparat təminatını və operasiya sistemləri imkanlarını genişləndirən kompüter proqramı.

Utilita parametr, tənzimlənməni və quraşdırmanı təmin edir və ya onları yerinə yetirilməsini avtomatıaşdırır. Utilitalar çox zaman operasiya sistemləri tərkibinə daxil edilirlər.

## Funksiyaları
* aparat hissələrinin göstəricilərinin monitorinqi.
* aparat hissələrinin parametrlərinin idarə edilməsi.
* daxil/çıxış əmrlərinin yerinə yetirilməsinin düzgünlüyünə nəzarət.
* disk imkanlarının genişləndirilməsi.
* sistem imkanlarının incə şəkildə tənzimlənməsi — tviker.
Yeni Qvineya Ərazisi

**Yeni Qvineya Ərazisi** () — Birinci Dünya müharibəsində Almaniya İmperiyasının məğlubiyyətindən sonra Millətlər liqasının qərarı ilə Avstraliyanın idarə edilməsinə verilmiş mandat ərazisi.

Ona Almaniyanın Alman Yeni Qvineyası —  Yeni Qvineya adasının şimal-şərqi hissəsi, Bismark arxipelağı, Admiralteyst adası, Solomon adaları (arxipelaq), Buka adası və bir neçə kiçik ada daxildir.

Ərazi 1914-cü ildə Avstraliya tərəfindən zəbt edilib. 17 sentyabr 1914-cü ildə Alman Yeni Qvineyasının qubernatoru vəzifəsini icra edən şəxs kapitulyasiya haqqında akta imza atır. 9 may 1921-ci ilədək ərazi hərbi komendant tərəfindən idarə edilir. Həmin tarixdə isə mülki idarəçilik tətbiq edilir. Millətlər Liqası 17 dekabr 1920-ci ildə ərazi üzərində Avstraliyanın mandatı barəsəndə şərtlər hazırlayır və aprel 1921-ci ildə ərazi rəsmi surətdə ona verilir. İkinci dünya müharibəsi dövründə ərazi Yaponiya tərəfindən işğal edilir və ciddi döyüşlər gedir. 13 dekabr 1946-cı ildə ərazi Avstraliyanın idarəçiliyinə verilən BMT mandatlı torpaq  statusu alır.

1949-cu iləd qəbul edilmiş Papua və Yeni Qvineya həqqında Akta görə Yeni Qvineya Ərazisi və Avstraliya Pauası  Papua və Yeni Qvineya Ərazisi vahidinə çevrilir.

## İstinadlar
Xıdır Bəylərov

**Bəylərov Xıdır İbrahim oğlu** () — Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini (1962–1964), Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri (1965–1969), Laçın rayon Xalq Marifi şöbəsinin müdiri (1969–1976), Plan Komitəsinin sədri (1976–1987)

## Həyatı
Xıdır Bəylərov fevral 1926-cı ildə Laçın rayonunun Hoçaz kəndində anadan olub. müharibə illərində orta məktəbi və pedaqoji kursu bitirdikdən sonra 1943–1944-cü illərdə Mişni və Hoçaz kənd 7 illik orta məktəbində müəllim işləmiş, 1944-cü ildən 1950-ci illərin əvvəllərinə kimi Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

Ali təhsillidir Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakultəsini bitirmişdir.
## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Ordudan tərxis olunduqdan sonra Laçın rayon partiya komitəsində təlimatçı, sonra isə rayon soveti icraiyyə komitəsində katib işləmişdir.

1953–1956-cı illərdə Ali partiya məktəbinin müdavimi olmuş, təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurduqdan sonra Laçın rayon partiya komitəsində təşkilat şöbəsinin müdiri, 1958-ci ildən 1962-ci ilə qədər "Laçın" qəzetinin, sonra isə Laçın, Qubadlı, Zəngilan rayonları üzrə Azərbaycan SSR Mərkəzi Partiya Komitəsinin "Kənd həyatı" qəzetinin redaktoru işləmişdir. 1962–1964-cü illərdə Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini, 1965–1969-cu illərdə isə Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri işləmişdir.

1969–1976-cı illərdə Laçın rayon Xalq Marifi şöbəsinin müdiri, 1976–1987-ci illərdə Plan Komitəsinin sədri, eyni zamanda rayon icraiyyə Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində işləmişdir. 1987–2000-ci illərdə Əhalinin Sosial Müdafiə mərkəzi adlanan rayon İctimai Təminat Şöbəsinin müdiri olmuşdur.

## Mükafatları
Xıdır Bəylərov müxtəlif illərdə fəaliyyətinə görə orden və medallarla təltif edilmişdir.
## Kitabları
* "Yurd həsrəti"
* "Dağlar, a dağlar"
* "İnsan vətənsiz olmaz"
* "Qəlbimin harayı"
* "Ömür yollarım"

## İstinadlar
ATV (Peru)

**ATV (Peru)** və ya **andına də Radiodifusión y Television** — 1969-ci ildə Peruda qurulmuş bir televiziya kanalı. Lakin 1970-ci illərin əvvəlində müvəffəqiyyətsiz sınaqlar və sonrasında Peru 'dakı siyasi çalxantılar səbəbiylə kanal bağlandı. 1983-ci ildə isə yenidən quruldu.

Peruda ən çox izlənilən televiziya kanallarından biridir. ATV Noticias, Əl Deportivo, Hola a todos, Maqali Teve, Vidas Extreme, Smackdown kimi proqramları vardır. Ayrıca 2010 FİFA Dünya Kubokunın nəşr hüquqlarına malikdir.

## Xarici keçidlər
* ATV
Moraviya

**Moraviya** (, , ) — Çexiyanın tərkibində moravların yaşadığı tarixi əyalət.

## Tarixi

Bizim eradan əvvəl 400-cü ildə Moraviya ərazisini keltlər istila etdilər.
Moraviya Orta çağdan bəri krallıq idi.

Doqquzuncu əsrdə slovaklar, Böyük Moraviya hakimiyyətinin tərkibinə daxil oldular və xristianlığı qəbul etdilər. Böyük Moraviya krallığının yıxılmasınıdan sonra slovak torpaqları Macar krallığının hakimiyyətinə daxil oldu.

1526-cı ildə Moraviya Çexiya ilə birlikdə Habsburqlar sülaləsinin hakimiyyəti altına keçdi.

## Coğrafiyası
Moraviya ərazi bölünməsi  Bunlar: (*kraje* — *bölgələr*): Morav-Sileziya, Olomouç, Zlin, Cənubi Moraviya və Vısoçinanın bir hissəsi . Şimalda Moraviya həmsərhəddir Polşa ilə və çexiyanın Sileziya bir hissəsi ilə, şərqdə — Slovakiya ilə, cənubda — Avstriya ilə, qərbdə isə — с Bohemiyailə.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Böyük Moraviya
* Morav Slovakiyası
* Morav knyazlıqları
*Morava çayı

## Xarici keçidlər

* Великоморавия 
* Моравия
* Чехия подземная (преимущественно Моравия)
* Пещеры Моравского Карста (экскурсионная часть)
* Видеозарисовка о моравских пещерах
* Информационный портал об Оломоуце и Моравии
Fətullah mirzə Qovanlı-Qacar

**Fətullah mirzə Fətəli şah oğlu Qovanlı-Qacar** () — Qacar şahzadəsi, vali.

## Həyatı
Fətəli şahın оtuzbеşinci оğlu Fətullah mirzə (anası Fatimə xanım) 1811-ci ildə anadan оlmuşdu. Saray təhsili almışdı. Şüaəssəltənə ləqəbi almışdı. Zəncan və Həmədan əyalətlərinin valisi оlmuşdu.
Fətullah mirzə 1870-ci ildə vəfat еdib.

## Ailəsi
Fətullah mirzənin Şükuhəssəltənə xanım adlı qızı vardı.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
*Qacarlar
Mirzə Mülküm xan

**Mirzə Mülküm xan** () — erməni əsilli İran diplomatı, publisisti, siyasətçisi.

## Həyatı
Mirzə Mülküm xan 1833-cü ildə İsfahanda bir erməni ailəsində dünyaya göz açmışdır. Mülküm xan Fransada təhsil almış, İranda "*Fəramuşxanə*" adlı təşkilat qurmuşdur. "*Qanun*" qəzetini nəşr edən Mülküm xan müasir bir cəmiyyət qurmaq məqsədi güdürdü. Millətçilik onun təfəkküründə mərkəzi yer tutmurdu. Fəqət onun fəaliyyətləri fars millətçiliyinin inkişafı üçün ilham qaynağı olmuşdur.

Mirzə Mülküm xanın hədəfi İranda qərb cəmiyyətlərinin analoqu olan bir cəmiyyət qurmaq idi və millətçilik bu nəzəriyyənin sadəcə bir ünsürü idi. Mirzə Mülküm "*şeyx və vəzir*" formasında iki cür millətçilikdən, ənənəvi və müasir millətçilikdən danışırdı. Onun fikrinə görə ənənəvi millətçiliyin təməlini din təşkil edir və ənənəvi millətçiliyin siyasi və ictimai səviyyədə təmsilçisi molla və şeyxdir. Müasir millətçiliyin təməlini isə dil təşkil edir və təmsilçisi nazirdir. Nazir, müasir dövlətin qurulmasının təzahürüdür. Mirzə Mülkümə görə milli birlik din vasitəsilə qurula bilməz. İranda dini müxtəliflik həddən çoxdur və dini fərqliliklər milli birliyin qurulmasına mane təşkil edir. Milli birlik dil birliyi ilə mümkündür.1908-ci ildə Romada dünyanını dəyişib.

## İstinadlar
Sileziya

**Sileziya**(*Silesia*, *Schlesien*), Orta Avropada tarixi bir bölgədir. Almaniyanın şərqində Prusiyanın bir rayonu idi (1742 – 1945). 1945-ci ildə Sileziya bütövlükdə SSRİ Qızıl ordusu tərəfindən işğal edildi. Nasistlərin hardasa hamısını güc işlədərək Sileziyadan atdılar. Bunların çoxu da öldürüldü.
Sileziya Yuxarı və Orta Oder çayı ilə Yuxarı Vistül çayı boyunca və Südet dağları ilə Karpat dağları boyunca yerləşir. Bu gün böyük hissəsi  Polşa sərhədlərinin daxilində qalır. Mərkəzi Vroslavdır (qədim Breslav).

Sileziya üç bölgəyə ayrılır: Liegnitz, Breslav, Oppeln (1919 - 1938-ci illər arasında Oppeln 'Oberschlesien' olaraq adlandırıldı).

Sileziyanın ən yüksek nöqtəsi Südet dağlarında yerləşən Şneekoppedir.

## Əhali
### 1939-cu ildə böyük şəhərlər
Musiqi əsəri

**Musiqi əsəri** - bütün musiqi əsərləri, o cümlədən xalq mahnısı və musiqi improvizasiyası. Musiqi əsərlərinə daxili tamamlıq, forma və məzmunun fərdiliyi, not yazılışı xarakterikdir.

Musiqi əsəri anlayışı cəmiyyətə çox gec gəlib. O, not yazılışı və bəstəkar əsərlərindən sonra sistemləşdirildi. Musiqinin yekun nəticəyə gəlməsi fikri qəbul edildi. Müasir dövrdə bu anlayışı müxtəlif tərəfdən dəyişmək cəhdlərinə rast gəlinir.

## Mənbə
* Назайкинский Е. В. Логика музыкальной композиции.М., изд., "Музыкальный энциклопедический словарь", 1982.
* Чередниченко Т. В. Музыкальное произведение, М., изд., "Музыкальный энциклопедический словарь", 1982.
Saksoniya (krallıq)

**Saksoniya krallığı** (); bəzən **Saksen** — Almaniya İmperiyası tərkibində 1806-1918-ci illərdə mövcud olmuş dövlət.

## Tarixi
1806-cı ildən əvvəl Saksoniya Müqəddəs Roma İmperiyasının bir hissəsi idi. Napoleon Bonapart 1806-cı ildə ələ keçirdiyi Saksoniyanı bir krallıq halına gətirdi. Saksonya krallığı Napoleon devrilənə qədər onun ən yaxın mütffəqi oldu. Napoleondan sonra Saksoniya torpaqları qalib dövlətlər toplanan Vyana konqresində (1814-15) 40%-i Prussiyaya verildi. Krallığın geri qalan bölümü 1815-ci ildə Alman konfederasiyasına qoşuldu. 1817-ci ildə isə yeni Almaniya imperiyası tərkibinə qoşuldu. Almaniya I Dünya müharibəsində məğlub olandan sonra krallıq da ləğv olundu.

## Hakimiyyət
1831-ci il konstitusiyasına əsasən Saksoniya krallığı konstitusiyalı monarxiya idi. O başqa bir dövlətin hökmdarı ola bilməzdi. Nazirlərin razılığı olmadan kralın hər-hansı əmri keçərli sayılmırdı. Aşağıdakı nazirliklərdən ibarət idi:
* Ədalət nazirliyi
* İqtisadiyyat nazirliyi
* Daxili işlər nazirliyi
* Müharibə nazirliyi
* Din işləri nazirliyi
* Xarici işlər nazirliyi

## Kralları

* I Fridrix Avqust
* Antoni
* II Fridrix Avqust
* Con
* Albert
* Georq
* III Fridrix Avqust

## Ailə şəcərəsi

## Həmçinin bax
*Saksoniya

## İstinadlar
Müstəqilliyin Bərpası Günü (Azərbaycan)

**Müstəqilliyin Bərpası Günü** və ya köhnə adı ilə **Milli Müstəqillik Günü** — Azərbaycan tarixinin ən mühüm günlərindən biridir. 2021-ci ildən etibarən yeni adıyla "Müstəqilliyin Bərpası günü" (18 oktyabrda) kimi qeyd edilir.

XX əsrin sonlarında SSRİ-nin dağılması ilə yaranan tarixi şərait nəticəsində Azərbaycan dövləti öz müstəqilliyini ikinci dəfə  bərpa etmişdir. 1991-ci il oktyabrın 8-də Azərbaycan Ali Sovetinin işə başlayan növbədənkənar sessiyası dörd gün ərzində müzakirələr aparmışdır. Nəhayət, "Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpası haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 1991-ci il 30 avqust tarixli Bəyannaməsini əsas götürərək, 1991-ci il oktyabrın 18-də Ali Sovetin sessiyasında tarixi sənəd olan "Azərbaycan Respublikasının Dövlət müstəqilliyi haqqında" Konstitusiya Aktı qəbul edilmişdir.

Həmin vaxt sözügedən Konstitusiya Aktının lehinə Ali Sovetin 360 deputatından 231-i səs vermişdir, yerdə qalanlar ya sessiyaya qatılmayıb, ya da onun əleyhinə səs verməmişlər. 

Qeyd olunan Konstitusiya Aktının 2-ci maddəsində deyilir: "Azərbaycan Respublikası 1918-ci il mayın 28-dən 1920-ci il aprelin 28-dək mövcud olmuş Azərbaycan Respublikasının varisidir". Həmin Konstitusiya Aktı altı fəsil, otuz iki maddədən ibarətdir və Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktlarının Dövlət Reyestrinə daxil edilmişdir.

1991-ci il dekabrın 29-da ümumxalq referendumunda məsələ müzakirəyə çıxarılmışdır və əhalinin 95%-i səsvermədə iştirak edərək ölkənin müstəqilliyinə, suverenliyinə və istiqlaliyyətinə səs vermişdir.

Azərbaycanın müstəqilliyi bərpa olunduqdan sonra dövlət bayrağı, himni və gerbi haqqında da qanunlar qəbul edilmişdir.

## Tədbirlər
1996-cı ildə keçirilən beşinci ildönümü tədbiri bu bayramla bağlı keçirilən ilk böyük tədbir olmuşdur. 2001-ci ildə isə 10-cu ildönümü münasibətilə genişmiqyaslı bayram tədbirləri təşkil edilmişdir.

2017-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının paytaxtında ilk hərbi hissənin yaradılmasının 25 illiyi və müstəqilliyin bərpasının 26 illiyi münasibətilə hərbi parad keçirilmişdir. Tədbirdə Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbov və Azərbaycanın müdafiə naziri Zakir Həsənov iştirak etmişdir.

### Müstəqillik Günü ilə bağlı xatirə tədbirləri
Müstəqil Azərbaycanın ikinci hərbi paradı Azadlıq Meydanında 9 oktyabr 1992-ci ildə, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yaradılmasının birinci ildönümü və eyni zamanda müstəqilliyin bərpası ildönümü münasibətilə keçirilmişdir. 1998-ci ildə Heydər Əliyevin prezident andiçmə mərasimi Müstəqillik Gününün qeyd olunması ilə eyni vaxta təsadüf etmişdir.1999-cu ildə isə Naxçıvan Muxtar Respublikasının 75 illik yubileyi tədbirləri, yalnız altı gün sonra qeyd edilən Müstəqillik Günü ilə əlaqələndirilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Milli müstəqillik günlərinin siyahısı
* Respublika Günü (Azərbaycan)
IBM Global Financing

**IBM Global Financing** (və ya qısaca **IGF**) — IBM-in bir bölümüdür. Hazırda dünyanın ən böyük informasiya texnologiyaları maliyyələşdirmə şirkəti hesab olunur.

## Məqsədi
**IGF** özəlliklə IBM məhsullarını və xidmətlərini effektiv, ucuz və strateji yollarla müşətərilərə çatdırmaq üçün yaradılıb. Lakin müştərilər müxtəlif maliyyələşdirmə metodlarından istifadə edərək istədikləri həm IBM məhsullarına, həm də qeyri-IBM məhsullarına asanlıqla sahib ola bilirlər.

## Mahiyyəti
Müxtəlif təşkilatların IBM və qeyri-IBM məhsullarına (hardware, software və xidmətlərə) olan tələbatları yüksək olduğu halda onları dərhal ödəyib almağa büdcəsi yol vermədiyi üçün onlara müxtəlif növ maliyyələşdirmə imkanları təklif olunur ki, bu da IBM məhsullarını daha asan şərtlərlə əldə etməyə imkan verir. IBM-in bu cür maliyyələşməni yaratmaqda məqsədi müştəriləri kredit institutlarından borc götürməkdən, eləcə də digər vaxt və xərc tələb edən mərhələlərdən azad etməkdir. Bu məqsədlə şirkət kreditqabiliyyətli təşkilatlara şərait yaradır ki, onlar uzunmüddətli strategiyalarını və xərclərini müəyyənləşdirərək daha az risklə IBM məhsullarına sahib olsunlar. Bu əsasən 3 formada həyata keçirilir:
* IBM Project Financing™ (IBM layihələ maliyyələşdirilməsi);
* Lizinq və kredit;
* Xidmətlərin maliyyələşdirilməsi.
Bununla da IBM:
* Birdəfəlik böyük məbləğli ödəmələr əvəzinə periodik və daha az məbləğli ödəmələr təklif edir;
* Layihənin gəlirlərinə əsasən ödəmə planlarını müəyyən edir;
* ROI (return on income – gəlirə töhfə) artımı və ödəmə qabiliyyətli mexanizm yaradır;
* Sahiblik üçün bütün xərcləri azadldır;
* Strateji bizneslər üçün nağd ödəmə və kredit xətləri açaraq əməkdaşlığı asanlaşdırır;
* Layihələr üçün riski azaldır və bəzən hətta sıfra endirir

## Fəaliyyət miqyası
IGF-in aktivləri 36 milyard ABŞ dollarıdır və FORTUNE 100 siyahısında olan şirkətlərin 75 faizindən çoxu IGF-in müştərisidir. IGF-in müştəriləri arasında hətta 10 işçisi olan kiçik təşkilatlar da var. Hazırda 55-dən çox ölkədə fəaliyyət göstərməklə qlobal bazarda xərclərin azaldılması və texnologiyaların effektiv çatdırılmasına xidmət edir.

## Həmçinin bax
* IBM

## İstinadlar
Arabella - Qaranlıq mələyi (film, 1989)

**Arabella — Qaranlıq mələyi** () — 1989-cu ildə Stelvio Massi tərəfindən çəkilən İtaliya filmi.

## Məzmun
Filmdə Arabellanın macəralarından danışılır. Arabella çoxlu kişilərlə münasibət saxlayır. Bir gün yazıçı olan həyat yoldaşını dişləyir. Bu hadisədən sonra həyat yoldaşı paralic keçirir və onunla münasibət qura bilmir. Bu səbəbdən Arabella digər şəxslərlə münasibət qurmağa qərara gəlir. Bunun üçün müxtəlif klublara yollanmağa qərara alır. Arabella ilə maraqlanan iki polis müfəttişinin ölümündən sonra ittihamlar Arabellanın üzərinə düşür. Bu səbəbdən polislər onun izinə düşməyə qərar verirlər. Lakin onun izinə artıq polis qadın düşmüşdür...

## Xarici keçidlər
*
Dark Angel (musiqi qrupu)

**Dark Angel** () — 1981-1992 və 2002-2005-ci illərdə mövcud olmuş ABŞ musiqi qrupudur. "Dark Angel" musiqi qrupu 2013-cü ildə yenidən formalaşmışdı.

## Yaranma
"Dark Angel" musiqi qrupu 1981-ci ildə Kaliforniya ştatının Los Anceles Sahəsinə məxsus Dauni şəhərində formalaşmışdı. Musiqi heyətinin tərkibinə Cim Durkin (), Don Doti () və Rob Yan () daxil idi. Bu qrupun 1985-ci ildə "We Have Arrived" adlı albomu işıq üzü görür. Albomun treklərinin stilləri hevi-metal və spid-metal janrlarına bənzəyirdi. Albomda "Mercilles Death", "Falling From the Sky" və "No Tomorrow"  adlı trekləri böyük populyarlıq qazanmışdı. Arınca 1986-cı ildə "Darkness Descends" və 1989-cu ildə "Leave Scars " albomları işıq üzü görür. 1991-ci ildə çıxarılan "Time Does Not Heal" adlı albomu populyarlıq qazanmışdı. Alboma məşhur metal bəstəkarı, "Pantera", "Soundgarden" və "White Zombie" ləqəbləri ilə tanınan Terri Deyt prodüserlik etmişdir. Qrup heyəti bu albomun uğuru haqqında əfsanəvi "KNAC" adlı rok-radioda məlumat vermişlər. Lakin 1992-ci ildə musiqi rupunun "Combat Records" leyblı ilə kontraktı bitdiyinə görə albom çıxara bilmir. Bu səbəbdən musiqi qrupu həmin il "Best Of" və "Decade of Chaos" adlı yığmalar yazdırmağa məcbur olur. Musiqi qrupu 1992-ci ildə dağılır. 2002-ci ildə "Dark Angel" qrupunun heyət üzvləri birləşərək yenidən səhnəyə qayıdırlar. Yeni yaranan qrup 2002-2005-ci illər arası mövcud olur.

## Qrup üzvləri

;İndiki
*Jim Durkin – gitaralar 
*Eric Meyer – gitaralar 
*Gene Hoglan – baraban 
*Mike Gonzalez – bas 
*Ron Rinehart – vokal 

;Keçmiş üzvlər
*Mike Andrade – baraban 
*Rob Yahn – bas 
*Don Doty – vokallar 
*Jack Schwartz – baraban 
*Bob Gourley – baraban 
*Lee Rausch – baraban 
*Jim Drabos – vokallar 
*Brett Eriksen – gitaralar 
*Cris McCarthy – gitaralar 
*Danyael Williams – bas 

## Diskoqrafiya
;Albomlar
**[[We Have Arrived (album)|We Have Arrived]]* (1985)
**[[Darkness Descends]]* (1986)
**[[Leave Scars]]* (1989)
**[[Time Does Not Heal]]* (1991)

;Canlı
**[[Live Scars]]* (1990)

;Yığmalar
**Decade of Chaos: The Best of Dark Angel* (1992)

;Demo-lar
**Gonna Burn* (1983)
**Demo II* (1983)
**Live Demo* (1984)
**Live Demo From Berkeley* (1985)
**Atrocity Exhibition* (1992)

;Sinqllar
*"Merciless Death" (1985)
*"Act of Contrition" (1991)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dark Angel tarixi 
* Dark Angel Fan-Sayt Manuela
* Allmusic.com saytında Dark Angel 
* Time Does Not Heal resenziyası
* Musiqi Otaqlarının Yanında Qara Ləkə
Yuqoslaviya Federativ Respublikası

**Yuqoslaviya Federativ Respublikası** (qısaca **YFR**, eləcə də *Kiçik və ya Üçüncü [[Yuqoslaviya]]* da adlandırılır) Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası dağılandan sonra 27 aprel 1992-ci ildə yaradılmışdır və tərkibinə iki respublika daxil idi: Serbiya və Monteneqro.

"Birlik qüvvəsi" hərbi əməliyyatı zamanı 1999-cu ildə NATO qüvvələrinin bombardmanına məruz qalmışdır.

4 fevral 2003-cü ildə Yuqoslaviya Federativ Respublikasının adı Serbiya və Monteneqro olaraq dəyişdirilmiş, konfederasiya yaradılmış və iki respublika - həm Serbiya, həm də Monteneqro bərabər hüquqlar almışlar. Bundan sonra Podqoritsa da eynilə Belqrad kimi paytaxt funksiyalarını daşımağa başlamışdır. Belqrad ticarət paytaxtı, Podqoritsa isə məhkəmə paytaxtı kimi fəaliyyət göstərmişdir.

2006-cı ilin may ayında keçirilən referendumun nəticələrinə görə Monteneqro müstəqil dövlət statusu almış, bundan sonra federasiyanın fəaliyyətinə son qoyulmuşdur.