open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikado sinematoqrafının binası

**Mikado sinematoqrafının binası** və ya **Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının binası** — 1916-cı ildə Əliheydər Kərimov tərəfindən əvvəllər məhsul anbarı kimi sitifadə edilmiş bina çin-yapon üslubunda təmir edilərək sinematoqraf kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. 1917-ci ildə Bakıda ilk dəfə bu teatrda orta məktəb şagirdlərinə elmi-təhsil mövzulu kinematoqrafik seans keçirilib. Binada müxtəlif dövrlərdə "Pel Mel" teatrı, Bakı azad tənqid-təbliğat teatrı, Bakı işçi teatrı fəaliyyət göstərib. 1937-ci ildən binada Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrı fəaliyyət göstərir.

## Tarixi

XIX əsrin sonlarında milyonçu Hacı Haşım bəy Kərimov Molokanskaya 7 (indiki Xaqani küçəsi) ünvanında yerləşən ərazidə məhsul ehtiyatını saxlamaq üçün anbar tikdirir. Hacı Haşım bəyin oğlu Əliheydər Kərimov Çin və Yaponiyaya səyahət etdikdən sonra Bakıya qayıdır və gördüyü binalardan təsirlənərək anbarın yerləşdiyi yerdə şərq üslubunda bina tikdirir. Bu binada 26 dekabr 1916-cı ildən Mikado sinematoqrafı fəaliyyət göstərməyə başlayıb. 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə binada "Pelmel" klub teatrı fəaliyyət göstərib. Burada əsasən rus və digər millətlərin teatr və musiqi həvəskarları, əcnəbi truppalar çıxış ediblər.

Aprel işğalından sonra 1920-ci ildən 29 aprel 1923-cü ilə qədər binada Bakı azad tənqid-təbliğat teatrı fəaliyyət göstərib. Bu teatrın əsas vəzifəsi fəhlələr və kasıblar arasında bolşevik təbliğatı aparmaq olmuşdur. Sonradan 1923-cü ildə teatr Bakı İşçi Teatrı adını alır. Bu zaman teatr truppasının heyəti Odessa, Moskva və İrkutskdan gələn aktyorlarla tamamlanır. 1928-ci ilə qədər binanın şərq üslublu görüntüsü tamamilə dəyişdirilir və ona müəyyən hissələr əlavə edilir. Lakin bu rekostruksiyadan sonra bina daha çox bir zavoda və ya həbsxanaya bənzəməyə başlayır bu isə yerli sakinlərin etirazına səbəb olur.

24 yanvar 1937-ci ildə AzSSR Xalq Komissarları Şurasının qərarı ilə Bakı İşçi Teatrının adı Azərbaycan Dövlət Rus Dram teatrına dəyişdirilir. İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra 1945-ci ildə bina təmir edilir. 11 iyun 1956-cı ildə isə teatrın adı Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrı olur. 1960-cı illərdə bəlli olur ki bina bu vəziyyətə çox tab gətirə bilməz buna görə də 1962–1964-cü illərdə İvan Sarkisov və Xanım Rəhmanovanın rəhbərliyi ilə bina əsaslı şəkildə rekonstruksiya edilir. Sonradan 1980-ci illərdə eləcə də 2000-ci illərdə bina müəyyən dəyişikliklərə məruz qalıb.

## Şəkilləri


Mikado teatrının yerində olan anbar (Xaqani küçəsi).jpg|Mikado sinematoqrafından əvvəl ərazidə mövcud olmuş anbar
Государственный Свободный Сатир-Агиттеатр.jpg|Bakı azad tənqid-təbliğat teatrı 1920-1924-cü illər
Bakı İşçi Teatrı (1932).jpg|Bakı İşçi Teatrı 1932-ci il
Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrı (1970-cı illər).jpg|Rus Dram Teatrı 1970-ci illər
Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrı (2008).jpg |Rus Dram Teatrı 2008-ci il


## Həmçinin bax
* Xaqani küçəsi
* İsmailiyyə Sarayı
* Fenomen sinematoqrafının binası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əvvəl anbar, kazino, sonra isə teatr binası — Rus Dram Teatrının tarixi
Fəxrülmülk

**Fəxrülmülk** və ya **Əbül-Fəth Əli ibn Nizamülmülk əl-Tusi** (; ) — Börkiyaruq dönəmində Böyük Səlcuq İmperiyası vəziri, keçmiş vəzir Nizamülmülkün oğlu.

## Həyatı
Fəxrülmülk I Məlikşah dönəmində Böyük Səlcuq İmperiyası vəziri olan Nizamülmülkün ən böyük oğludur. 1042–43-cü illərdə anadan olmuşdur. Çağrı Bəyə xidmət etmişdir. Börkiyaruq taxta çıxan zaman paytaxt İsfahan şəhərinə getmək üçün yola çıxdı. Ancaq yolda Türkan xatunun adamları tərəfindən tutuldu və bir müddət sonra onların əlindən qaçaraq Həmədana getdi. Həmədanı idarə edən Börkiyaruqun əmisi Tacüddövlə Əbu Səid Tutuş idi. Tutuş Fəxrülmülkü vəzir təyin etdi və sonra Tutuş ilə Börkiyaruq arasında olan müharibədə Tutuşun məğlub olmasına görə əsir oldu. Lakin, bir müddət keçdikdən sonra buraxıldı. Vəzir olan qardaşı Müəyyidülmülkü vəzirlikdən azad edilməsi üçün fəaliyyət göstərdi. I Məlikşahın həyat yoldaşı Zübeydə Xatunu Müəyyidülmülkün əleyhinə olaraq məlumatlandırdı və Börkiyaruqa hədiyyələr verərək qardaşını vəzirlikdən azad etdirib həbs etdirdi və bu hadisədən sonra 1095-ci ilin fevral ayında Börkiyaruqun vəziri təyin olundu. Bir il bu vəzifədə qaldıqdan sonra 1096–97-ci illərdə vəzirlikdən azad edildi. Sabiq vəzir olan Fəxrülmülk bundan sonra Nişapurda həyatını davam etdirdi.

## Öldürülməsi
Fəxrülmülk Əhməd Səncər tərəfindən 1106-cı ildə vəzirliyə gətirildikdən bir müddət sonra eyni il içərisində bir batini fədaisi tərəfindən qətlə yetirildi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Mənbə
* Aydın TANERİ, ‚Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nda Vezirlik‛, AÜTAD, C. V/8, İstanbul 1967, s. 75–187.

## Xarici keçidlər
Düşmənlə yataqda (film, 1991)

**«Düşmənlə yataqda»** () —  1991-ci ilin psixoloji triller filmi. Rejissoru Cozef Ruben olan və baş rollarda Culiya Roberts və Patrik Berginin çəkildiyi ABŞ filmi.

## Məzmun
Lora və Martin dördüncü ildir ki, evlidirlər.  Xoşbəxt və şanslı həyat yoldaşlarına bənzəyirlər. Ancaq xarici əmin amanlıqın arxasında heç xoşbəxt bir münasibət dayanmır.  Martin uzun illərdir ki, Loranı kiçik qanun pozuntularına görə döyərək cəzalandırır, buna, həm qonşusuna Loranı qısqanmağı, həm Loranın pedantik tələblərə tam riayət etməməsi və s. səbəb olur. Neçə illər dözüb heç nə edə bilməyən Lora, bir gün dənizə çıxan zaman öz ölümünü saxtalaşdıraraq evdən qaçır. O, Ayova ştatında bir şəhərcikdə məskunlaşaraq həyatını təzə adla, təzə səhifə ilə başlayır. Martin Loranı dəfn etdikdən bir müddət sonra çoxsaylı səbəblərə görə Loranın sağ olduğunu anlayaraq  onun axtarışına başlayır.

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Qazancı (İğdır)

**Kadıqışlaq** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kənd 1901-ci ildən bəri eyni adı daşıyır. 1919-cu ilin avqustunda ermeni daşnaq qüvvələrinin basqınına uğrayır. O zamanlar kişiləri öldürülən, qadınlarının namusuna toxunulan İğdırın 21 kəndindən biridir. 1920-ci ilin 11 noyabrdan 12-sinə keçən gecə 11-ci briqada komandanlığı ermənilərə qarşı hücuma keçmiş və elə həmin günün səhər saatlarında İğdır bələdiyyə binasına Türkiyə bayrağı sancılmışdır. Bu olaylardan sonra 14 noyabr 1920-ci il tarixində 15-ci korpus komandanı Kazım Qarabəkir Paşanın başçılığı altında Türkiyə ordusu erməniləri Araz çayının qüzeyinə qovmuşdur. 3 dekabr 1920-ci ildə imzalanan Gümrü müqaviləsi ilə İğdır və ətrafı Türkiyə torpağı olması təsdiqlənmişdir.

## Coğrafiyası
İğdırdan 12&nbsp;km uzaqlıqdadır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 608 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Qıpçaq (Bostanabad)

**Qıpçaq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 193 nəfər yaşayır (37 ailə).

## İstinadlar
Üzümçü (dəqiqləşdirmə)

* Üzümçü (Qobustan) — Azərbaycanın Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. 
* Üzümçü (Bostanabad) — Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Həmçinin bax
* Üzümlü
* Üzümçülük
Asma (İğdır)

**Asma** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kənd 1901-ci ildə Asma olaraq qeyd edilir. 1914-ci il qeydlərində Osma Qışlağı olaraq qeyd edilir

## Coğrafiyası
İğdırdan 33&nbsp;km uzaqlıqdadır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 211 nəfər kürd yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
* Asma Köyü Kaya Yerleşim Alanı
Qaragüney (İğdır)

**Qaragüney** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Əvvəllər bir qəsəbə olan kənd 2000-ci ildən sonra kənd statusu almışdır.

## Coğrafiyası
İğdırdan 39&nbsp;km uzaqlıqdadır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 65 nəfər kürd yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Şirin Kükü

thumb|250px|Şirin Kükü

**Şirin Kükü** - Qəzvin bölgəsinin yerli və ənənəvi yeməklərindən biri.

## Lazım olan ərzaqlar

* 500 qram qaynadılmış kartof
* 4 ədəd yumurta
* 30 qram dilimlənmiş badam
* 30 qram dilimlənmiş püstə
* 15 qram zirinc
* Lazım olan miqdarda əridilmiş zəfəran
* 1 çay qaşığı qabartma tozu
* 3 yemək qaşığı qatıq
* 1 stəkan şəkər tozu
* 4 yemək qaşığı gülab
* 100 qram yağ
* Yarım stəkan su
* Lazım olan miqdarda duz və istiot

## Hazırlanma qaydası
Öncədən qaynadılmış kartofların qabıqlarını soyub, rəndələyin. Sonra yumurtaları başqa bir qaba sındırıb, hamar olana qədər çəngəl ilə qarışdırıb, kartofa əlavə edin.
Kartofa az miqdarda duz və istiot əlavə edin . Sonra qatıq və qabartma tozunu üzərinə töküb, qaşıqla maddələri tamamilə əmilənə kimi qarışdırın.
Kükü şərbətini hazırlamaq üçün balaca bir qazana su tökün, şəkər, zəfəran və gül suyunu əlavə edib, orta istilikdə qaynadın.
Sonra şərbətə püstə və badam dilimlərini və zirinci əlavə edin. Tonqal üstünə bir tava qoyub, istilənmək üçün içinə bir az zeytun yağı tökün.
Sonra kükü maddələrini tavanın hər yerinə yaydırıb və bir qaşığın arxası ilə düzəldin. Kükünün bir yanı qonur olduqda, başqa yanının qonur olması üçün onu çevirin. Sonra şərbət maddələrini kükünün üzərinə tökün ki, qızardıldığı zaman şərbət kükü qırıntılarına girsin. Tavanın qapağını tərləməməsi üçün bağlamayın, odunu çox aşağı salın ki, kükü yavaş bişsin. Kükünü xiyar, pomidor, bibər və Limon ilə də süfrəyə verə bilərsiniz.

## İstinadlar
Şor Şirin

* 
*
Qavaqtəpə (İğdır)

**Qavaqtəpə** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd. 

## Tarixi
Əvvəllər Suveren kəndinə bağlı idi. 2012-ci ildə kənd statusu almışdır.

## Coğrafiyası
İğdırdan 39 km uzaqlıqdadır. İqdır-Şərqi Bəyazid arasındakı yolun üzərindədir.

## Əhalisi

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Rəngkarlıq Muzeyi

**XX–XXI Əsrlər Azərbaycan Rəngkarlığı Muzeyi** və ya sadəcə **Rəngkarlıq Muzeyi** – Azərbaycanın Bakı şəhərində yerləşən incəsənət muzeyi.

## Tarixi
Rəngkarlıq Muzeyi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən təşkil olunmuş və açılışı 2015-ci ilin iyununda baş tutmuşdur. Açılışda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva iştirak etmişdirlər. 2018-ci ilin əvvəlində muzey YARAT Müasir İncəsənət Məkanının səlahiyyətinə verilmişdir.

## Sərgi və eksponatlar
Muzeydə həm tanınmış, həm də nisbətən az tanınan rəssamların Milli Rəsm Qalereyası və Müasir İncəsənət Muzeyi kimi dövlət kolleksiyalarından götürülmüş əsərləri təqdim edilir. Muzeydə Mikayıl Abdullayev, Rasim Babayev, Səttar Bəhlulzadə, Gennadi Brijatyuk, Nadir Əbdürrəhmanov, Kamal Əhməd, Ucal Haqverdiyev, Cavad Mircavadov, Böyükağa Mirzəzadə, Əşrəf Murad, Toğrul Nərimanbəyov, Nadir Qasımov, Eldar Qurban, Maral Rəhmanzadə, Altay Sadıqzadə, Oqtay Sadıqzadə, Tahir Salahov, Xalidə Səfərova, Mahmud Tağıyev, Tağı Tağıyev, Fərhad Xəlilov və Qəyyur Yunus kimi rəssamların əsərləri sərgilənmişdir.

Muzeydə müxtəlif mövzulara həsr olunmuş sərgilər təşkil olunur. Muzeydə "Əmək, istirahət və xəyallar: 1960–1980-ci illər Azərbaycan ustadlarının gözləri ilə" (may 2018 –  yanvar 2019), "Danışır Bakı: 1900–1940-cı illər" (aprel–oktyabr 2019), kimi sərgilər baş tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* YARAT Müasir İncəsənət Məkanı
Ralf Bakşi

**Ralf Bakşi** (d. 29 oktyabr 1938) — Krımçak kökənli amerikalı film rejissoru.
## Fəaliyyəti
1972-ci ildən 1994-cü ilə qədər beşini özünün yazdığı doqquz filmə rejissorluq etmişdir. Altı animasiya filmində kiçik səsləndirmələr ilə kameo etmişdir. Bakşi 1957 və 1968-ci illər arasında animasiya seriyalarında çalışmışdır. 1972-ci il tarixli "Fritz the Cat" ilə ilk dəfə rejissorluq etdi. "Fritz the Cat" Amerika Kino Filmləri Birliyindən "X sertifikatı" alan ilk animasiya filmi olmuşdur. Ardından Bakşi daha çox film istehsal edə bilmək üçün "Heavy Traffic", "Coonskin" ve "Hey Good Looking" adlı filmlərə rejissorluq etdi.

Bakşi bundan əlavə, fantaziya janrındakı "Wizards", "Lord of Rings" və "Fire and Ice" adlı filmlərə rejissorluq etmişdir. Bakşinin son filmi Bred Pitt, Qabriel Bryne və Kim Basingerin oynadığı, 19922-ci ildə ekranlara gələn "Xəyal Dünyası"dır.

## Filmoqrafiyası

## Həmçinin bax
* Krımçaqlar
## İstinadlar
Seyidnafe Seyidvəliyev

**Seyidnafe Seyidvəliyev** (d. 29 may 1919 — ö. 13 mart 1983) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı və İkinci Dünya müharibəsi zamanı Qırmızı Ordunun hərbçisi. Çox sayda düşmən tankını məhv etməsinə, müharibə veteranı və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı elan edilməsinə baxmayaraq, Krım tatarı olduğuna görə 1946-cı ildə Mərkəzi Asiyaya sürgün edilmişdir.

## Həyatının erkən dövrü
Seyidvəliyev 29 may 1919-cu ildə Krımın Tav-Qıpçak kəndində Krım tatarı olan ailədə anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra kollektiv təsərrüfatda işləməyə başlamış və 1939-cu ildə orduya çağırılmışdır. O, Odessa hərbi bölgəsində xidmətə başlamışdır.

## İkinci Dünya müharibəsi
Qırmızı Orduya qatıldıqdan sonra Seyidvəliyev kiçik komandirlər məktəbinə qatılmış və Sovet İttifaqına alman hücumu başladıqdan sonra dərhal döyüşlərə göndərilmişdir. Müharibənin əvvəlində o, kürç ətrafındakı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Habelə, o, Sevastapol, Odessa, Stalinqrad, Kursk, Bryansk, Qomel, Polşa, Prussiya və Baltik döyüşlərində də iştirak etmişdir.

1942-ci ildə Stalinqrad uğrunda olan döyüşlərdə yaralanmış və iki ay xəstəxanada müalicə almışdır. 25 iyun 1944-cü ildə Belarusun işğal edilmiş Qomel regionu uğrunda baş tutmuş döyüşlərdə fərqlənmişdir. Alman əks-hücumlarının dəf edilməsində və müdafiə xəttinin yarılmasında xüsusilə seçilən Seyidvəliyev almanların iki tankı ilə yanaşı, onlarla atəş nöqtəsini də məhv etməyi bacarmışdır. Onun alayı Minsk bölgəsinə göndərilən zaman 40 alman tankı üzərinə hücuma keçilmiş və bir həftə boyunca davam edən döyüşlərdə Seyidvəliyev 15 tankı məhv etmişdir. Belarusdakı bu fəaliyyətinə görə "Qırmızı Bayraq" ordeninə layiq görülmüş və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına namizəd göstərildi. Onun bu namizədliyi 1944-cü ilin may ayında Krım tatarlarının deportasiyası ilə təxminən eyni vaxta düşmüşdü. Onun namizədlik vərəqəsində milliyyəti Krım tatarı əvəzinə sadəcə tatar olaraq göstərilmişdi. Buna görə də, 25 sentyabr 1944-cü ildə o, Ali Sovetin qərarı ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı elan edildi. O, bunu öyrənən zaman Polşanın Ostrela bölgəsi uğrunda döyüşlərdə iştirak edirdi. O, Şərqi Avropa uğrunda olan döyüşlərdə iştirak etməyi davam etdirdi və 1945-ci ilin qışında Şərqi Prussiyaya çatdı. Bundan sonra Baltik dənizi sahillərinə çatdı və 1946-cı ildə ordudan tərxis edildi.

## Müharibədən sonra və sürgün
1946-cı ildə tərxis edildikdən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olmasına və böyük nüfuza malik olmasına baxmayaraq, sadəcə Krım tatarı odluğuna görə Mərkəzi Asiyaya sürgün edildi. Tacikistana gətirilən Seyidvəliyev burada şüşə fabrikasında çalışmış və müəllimlik etmişdir. Tacikistanın Leninabad şəhərində 1983-cü ilin 13 martında vəfat edən Seyidvəliyev Krım tatarlarının öz vətənlərinə geri qayıtma haqqının verilməsini görə bilmədi. Sürgündə olarkən Krım tatarlarının hüquqlarının bərpası uğrunda olan hərəkatın iştirakçısı olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Əbdürrəhim Rəşidov
* Əmir Çalbaş

## İstinadlar
Ayşə Seyidmuradova

**Ayşə Seyidmuradova** (; ) — Krım tatarı olan insan hüquqları müdafiəçisi və aktivisti.

## Həyatı
1937-ci ilin 11 fevralında Krımın Acı Eli kəndində Krım tatarı olan ailədə dünyaya gəlmişdir. O, uşaq yaşlarında ikən onun ailəsi və mənsub olduğu millət Mərkəzi Asiyaya deportasiya edilmişdir. Uşaq olsa da, bu deportasiyadan sağ qurtula bilən Seyidmuradova bundan sonra həyatına "xüsusi məskun" kimi davam etmişdir. Akademik göstəricilərinin çox yüksək olmasına baxmayaraq, deportasiyaya məruz qalmış millətin üzvü olmasına görə Səmərqənd Dövlət Universitetinə qəbul edilməmişdir. Etnik mənsubiyyətinə görə bu cür münasibətlə qarşılaşan Seyidmuradova bundan sonra Krım tatarları haqları müdafiəçisinə çevrilir və hərəkatın üzvü olur. Krım tatarlarına tətbiq edilmiş bəzi məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasına və Sovet rəhbərliyi ilə görüşməyə nail olduqdan sonra, o, Moskvada öz fəaliyyətinə davam etmişdir. Bu dövrdə onun fəaliyyətinin əsas istiqaməti Krım tatarlarına öz vətənlərinə — Krıma geri dönməyə icazə verilməsi idi. Bu haqq Krım tatarları ilə eyni dövrdə deportasiyaya məruz qalmış bir çox xalqa artıq verilmişdi.

Dəfələrlə Sovet hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həbs edilən Seyidmuradova təzyiqlərin davam edəcəyi təqdirdə özünü Qırmızı Meydanda yandıracağı ilə dövləti hədələdi. Onun fəaliyyəti bir digər insan haqları müdafiəçisi olan Andrey Saxarovun və amerikalı senatorun diqqətini çəkdi. Senator ona Sovet İttifaqından ABŞ-yə miqrasiya etmək üçün olan çətin prosesdə yardım etdi. Krım tatarlarının vətənlərinə geri dönməsinə icazə verilməsi ilə nəticələnən uzun siyasi döyüşlərdən sonra o, ABŞ prezidenti Ronald Reyqanla görüşmüş və bir çox insan haqları konfranslarında iştirak etmişdir.

## Mükafatları
İnsan haqları sahəsindəki fəaliyyətinə görə Ukraynanın "Cəsarət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Əbdürrəhim Rəşidov

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## İstinadlar
Mollaqasım (Bostanabad)

**Mollaqasım** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 70 nəfər yaşayır (21 ailə).

## İstinadlar
Fəyaz Bənihəmməd

**Fəyaz Rəşid Əhməd Həsən əl-Qədi Bənihəmməd** (, ; ) ―  11 sentyabr 2001-ci il terror aktları çərçivəsində Yunayted Hava Yolları reys 175-i qaçıran beş nəfərdən biri.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində anadan olan Bənihəmməd Visa Express proqramını istifadə edərək ABŞ turist vizasını almışdır.

Bənihəmməd 2001-ci ilin iyun ayında ABŞ-yə gəldi. 11 sentyabr 2001-ci ildə Bənihəmməd Yunayted Hava Yolları reys 175-ə mindi və təyyarənin qaçırılmasında iştirak etdi ki, o,Dünya Ticarət Mərkəzinin cənub qülləsinə dəysin.

## Ləqəbləri
Həm Bənihəmmədin özü, həm də media onu təsvir etmək üçün "Fəyaz Əhməd", "Bənihəmməd Fəyaz Əbu-Dabi Bənihəmməd", "Fəyaz Rəşid Əhməd", "Rəşid Əhməd Həsən əl-Qədi", " Əbu-Dabi  Bənihəmməd Əhməd Fəyaz" və s. kimi digər ləqəblərindən istifadə edirdi.

## Hücumlar

Fəyaz Bənihəmməd həm özünün həm də Mohand əl-Şəhri Yunayted Hava Yolları reys 175 uçuşu üçün 27 və ya 29 avqust tarixlərində bir tərəfli birinci sinif biletlərini VISA kartı ilə Mustafa əl-Havsəvdən $4464.50 qiymətinə aldı. Hər ikisinin ünvanını Mail Boxes Etc., Delrey Biç kimi qeyd etmişdir. Bu poçt ünvanı eyni uçuş üçün biletlərini bir gün sonra alan Həmzə və Əhməd əl-Həmdinin poçt ünvanları ilə üst-üstə düşmürdü, lakin hər iki qrup eyni telefon nömrəsini qeyd etmişdilər.

8-10 sentyabr tarixləri arasında Milner hotelində qalan Bənihəmməd zəif ingilis dili billiyini əsas gətirərək hotel işçisindən otaq üçün qeyd kartının doldurmasını istədi. 10 sentyabr 2001-ci ildə digər dörd təyyarə qaçıranlarla birgə Bostondaki Milner hotelinin otağında qaldı.

11 sentyabrda Bənihəmməd 175-ci reys təyyarəsinə daxil oldu və Şehrinin yanındaki 2A nömrəli oturacaqda əyləşdi. Uçuş başlayandan təxminən yarım saat sonra təyyarə qaçırıldı və daha sonra Dünya Ticarət Mərkəzinin cənub qülləsinə çırpıldı.

## Sonraki hadisələr
Hücumlardan sonra ABC News tərəfindən eyni adda birinin Laklend Hava Qüvvələri bazasındakı Xarici Dillər Hərbi İnstitutuna gəlib-getdiyini bildirildi. Bu iddianın Bənihəmmədin istifadə etdiyi saxta ünvandan peydə olduğu ehtimal olunur.

## Həmçinin bax

* 11 sentyabr terror aktları icraçılarının siyahısı

## İstinadlar
Əliabad-i Ülya (Həştrud)

**Əliabad-i Ülya** () və ya **Yuxarı Əliabad** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 885 nəfər yaşayır (204 ailə).

## İstinadlar
Çin operası

**Çin operası** (Çin: 戏曲/戲曲; Pinyin: xìqǔ) Çində populyar bir dram və musiqili teatr növüdür. Çinin müxtəlif regionlarında operalar var ki, bunlardan bəziləri yüz illər əvvələ aiddir. Bunlara Pekin operası və Kunqu daxildir.

## Tarixi

Ümumiyyətlə Çində bilinən ilk opera truppasının Tang sülaləsinin imperatoru Xuanzong (712-755) dövründə qurulduğu qəbul edilir. “Armud bağı” (梨园/梨園; Rom: líyuán) adlanan bu truppa, imperatorun şəxsi zövqü üçün çıxış edirdi. Bu gün də opera müğənnilərinə “Armud Bağçasının Tələbələri” (梨园 弟子/梨園 弟子, Rom: líyuán dìzi) deyilir. Yuan sülaləsi (1279-1368) dövrünün forumu olan *Zaju*da (雜劇, zájù) “Dan” (旦, dàn, qadın personaj), “Sheng” (生, shēng, kişi personaj), “Hua” (花, huā, rənglənmiş üz) və “Çou” (丑, chŏu, təlxək) kimi Çin operasının dəyişməz rolları meydana çıxdı. Ming sülaləsi və Qing sülaləsinin erkən dövründə Wu regionunun operası olan Kunqu ən populyar opera forması oldu. Çin operasının günümüzə qədər gəlib çatmış 368 müxtəlif forması var. Bunlardan ən yaxşı tanınanı Pekin operasıdır. Pekin operası XIX əsrin ortalarında indiki formasını əldə etmiş və Tzin sülaləsi (1644-1911) dövründə ictimaiyyət tərəfindən bəyənilmişdir.

Çin Respublikası dövründə (1912 - 1949) qərb formaları Çinə daxil olmağa başlamışdır. Xüsusilə 1919-cu ildəki Dörd May Hərəkatından sonra Çində qərbin teatr əsərləri səhnəyə qoyulmuşdur və Çin yazıçıları bu üslubu təqlid etməyə başlamışdırlar.

Çin operasının inkişafı Çin Xalq Respublikasının birincisi dövründə dəstəkləmişdir. Lakin, Mədəni inqilab dövründə opera truppalarının əksəriyyəti dağılmış; Qərb əsərləri ilə yanaşı bir çox tarixi Çin operaları da qadağan edilmişdir. Mədəni inqilabdan sonra Çin operasında təkrar bir yenilənmə başlanmışdır; səhnədə və televiziyada populyar bir əyləncə növü olmağa davam etmişdir.
UNESCO-nun xoşməramlı səfirləri

**UNESCO-nun xoşməramlı səfirləri** , istedad və ya şöhrətlərini UNESCO ideallarını yaymaq üçün istifadə edən, xüsusən də medianın diqqətini çəkən, UNESCO-nun məşhur vəkilləridir (diplomatik səfirlər deyillər). Vəkilin digər ixtisas kateqoriyalarına UNESCO-nun Sülh Sənətçisi, UNESCO-nun İdman Çempionu və UNESCO-nun Xüsusi Elçisi də daxildir.

## Hazırkı siyahı
Aşağıda, dəstəklədikləri layihə və fəaliyyətləri ilə yanaşı UNESCO-nun xoşməramlı səfirlərinin siyahısı verilmişdir.

## Keçmiş səfirlər

## Həmçinin bax
* UNESCO

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UNESCO.org: UNESCO-nun xoşməramlı səfirlərinin məcmuəsi 
* BBC News: BMT-nin xoşməramlı səyyadları
Silahdar Yusif Paşa

**Silahdar Yusif Paşa** () — Sultan İbrahim səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət göstərən Osmanlı dövlət xadimi.

## Həyatı
1604-cü ildə indiki Xorvatiyanın Vrana şəhərində doğulmuşdur. Ancaq valideynlərinin ölümündən sonra bölgədəki Osmanlı sancaqbəyi tərəfindən dəvşirilərək İstanbula göndərilmişdir. Burada bölük ağası olan erməni Mustafa ağanın xidmətinə verildi. Ancaq sahibinin qətlə yetirilməsinin ardından saraya alınaraq Əndərunda təhsil almağa başladı. Burada adı dəyişdirilərək Yusif oldu. 1643-cü ildə silahdar ağası, ardından vəzir-i sani (ikinci vəzir) dərəcəsi ilə padşah müsahibi oldu. 1644-cü ilin martından kaptan-ı dərya təyin edildi və Krit adasına səfərə göndərildi. Krit sərdarı olaraq səfərə çıxan Yusif Paşa adanın mühüm qalalarından olan Hanya qalasını fəth etdi. Fəthin ardından Sultan İbrahimin azyaşlı qızı Fatma Sultanla nişanlandı. Ancaq getdikcə nüfuzunun artması dövrün sədrəzəmi Sultanzadə Mehmed Paşanı narahat etdi və sədrəzəmin təhrikləriylə Yusif Paşa 22 yanvar 1646-cı ilə edam edildi. Məzarı Səlimiyə yolu üzərində dəfn edilmişdir. Əhməd bəy adlı bir oğlunun olduğu və öz yanına dəfn edildiyi bilinir.

## Mənbə
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVİİ. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (6. Baskı 2011) ) say.391–393

## İstinadlar
Musiqili

Musiqili, musiqinin, rəqsin və dialoqların hadisələrlə birləşdirildiyi, özünəməxsus, sadə bir süjetə sahib olan emosional və əyləncəli bir səhnə şousu, oyun və ya filmdir.
Musiqili filmlərdə dialoqların əvəzinə və ya dialoqlarla bir yerdə musiqi və mahnılar süjetin irəliləməsinə yardım edir. 

Janrın əsas məqsədi emosional təsiri gücləndirmək və tamaşaçıya hekayəni həm vizual həm də audial baxımdan dolğun şəkildə çatdırmaqdır. 
## Həmçinin bax

*Musiqili film

*Müzikl
Mezraa (İğdır)

**Mezraa** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kənd 1901-ci il qaynaqlarında Xarabemezra olaraq qeyd edilir. Kənd 1928-ci ildən bəri eyni adı daşıyır.

## Coğrafiyası
İğdırdan 28&nbsp;km uzaqlıqdadır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 90 kürd yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Veyd-Caylz

Wade-Giles (Sadələşdirilmiş Çincə: 威妥玛拼音 və ya 韦氏拼音; Ənənəvi Çincə: 威妥瑪拼音; pinyin: wēituǒmǎ pīnyīn) Pekində istifadə olunan Mandarin formasına əsaslanan Çin romanizasiya sistemidir. XIX əsrin ortalarında Thomas Wade tərəfindən yaradılmış bir sistem əsasında inkişaf etdirilmiş və Herbert Giles tərəfindən 1892-ci ildə çıxarılmış Çincə-ingiliscə lüğəti ilə tamamlanmışdır.

Wade-Giles, 20-ci əsrin çox hissəsində İngilis dilində danışan ölkələrdə Çin dilinin əsas transliterasiya sistemi idi və Çin haqqında 1979-cu ildən əvvəl nəşr olunan bir çox istinad kitablarında istifadə edilmişdir. XIX əsrdə məşhur olan Nanjing əsaslı romanizasiya sistemlərini böyük ölçüdə əvəz etmişdir. Bu gün, əsasən pinyin sistemi bu sistemi əvəz etmişdir, lakin hələ də Çin Respublikasında (Tayvan) istifadə olunur.

## Wade-Giles ilə yazılmış xüsusi adların Pinyin qarşılıqları

* Peking = Beijing
* Nanking = Nanjing
* Tientsin = Tianjin
* Shantung = Shandong
* Shansi = Shanxi
* Shensi = Shaanxi
* Sinkiang = Xinjiang
* Kansu = Gansu
* Ho-pei = Hebei
* Fukien, Fu-chien = Fujian
* Kwangsi = Guangxi
* Kwangtung = Guangdong
* Kung fu = Gongfu
* K'ung-fu-tzu = Kong Fu Zi Konfutsi)
* Lao-tzu = Lao-tszı
* Sun-tzu = Sun Zi
* Hsia = Sya sülaləsi
* Chou = Çjou sülaləsi
* Ch'in = Qin sülaləsi
* Chin = Jin sülaləsi
* T'ang = Tan sülaləsi
* Sung = Sun imperiyası
* Ch'ing = Qing sülaləsi
* Yang-tse = Yangzi
* I-Ching = Yi Jing
* Tao-te-ching = Dao De Jing
* Tao = Dao
* Tien = Tian
* Mao Tse-Tung = Mao Zedong
* pei = bei
* tung = dong
* hsi = xi
* chung = zhong
Kunqu

**Kunqu** (Çin: 崑曲; pinyin: Kūnqǔ; Wade-Giles: k'un-ch'ü) Kunju, Kun operası və ya Kunqu Operası adı ilə də tanınır. Çin operasının günümüzə qədər gələn ən qədim formasıdır. Kunshan melodiyasından götürülmüşdür. XVI-XVIII əsrlərdə Çin teatrında üstünlük təşkil etmişdir.

Təxminən 600 illik tarixi olan Kunqu yüzlərlə operanın “müəllimi” və ya “anası” sayılır; Buraya Pekin operası da daxildir.

Kunqu, 2001-ci ildə UNESCO tərəfindən Bəşəriyyətin Şifahi İrsinin Şah əsərlərindən biri elan edilmişdir.
Nişanqaya (İğdır)

**Nişanqaya** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kənd 1928-ci il qaynaqlarında Kellohamo olaraq keçməkdədir. Kəndin güneyində andezitdən formalaşan böyük bir qaya vardır. Kənd adını 1960-cı ildə bu qayadan almışdır.

## Coğrafiyası
İğdırdan 13&nbsp;km uzaqlıqdadır.

## Əhalisi

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Fatma Sultan (Sultan İbrahimin qızı)

**Fatma Sultan** (d. sentyabr 1642 - ö. 1682) — Sultan İbrahimin qızı.

## Həyatı
Fatma Sultan 1642-ci ilin sentyabrında dünyaya gəlmişdir. Atası Sultan İbrahimUşaqlıq illəri nənəsi Kösəm Sultanın himayəsində keçmişdir. 1645-ci ilin yanvarında hələ 3 yaşında ikən Silahdar Yusif Paşayla nişanlandı. Bunda məqsəd paşanı saraya və sultana daha yaxın saxlamaq idi. Buna baxmayaraq dövrün sədrəzəmi ilə girişdiyi mübarizədə məğlub edilən Yusif Paşa 22 yanvar 1646-cı ildə edam edildi. Paşanın edamından bir ay sonra kiçik sultan bu dəfə kaptan-ı dərya Fazil Paşayla evləndirildi. Ancaq bu nikah da tamamlanmadı və Fatma Sultan gəlin köçmədən əri 1657-ci ildə vəfat etdi.

Fatma Sultanın geri qalan həyatı ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur. Ancaq ögey qardaşı IV Mehmedin səltənətində 1682-ci ildə vəfat etdiyi bilinir.

## Mənbə

* Mustafa Çağatay Uluçay (2011). Padişahların kadınları ve kızları. Ankara, Ötüken. pp.&nbsp;63–65.
* Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. pp.&nbsp;260–262.
* Uluçay 1992, p.&nbsp;101.
Pınarbaşı (İğdır)

**Pınarbaşı** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kənd 1901-ci il qaynaqlarında **Sıçanlı** olaraq qeyd edilir. 2008-ci ildə kəndin adı Pınarbaşı olaraq dəyişdirilmişdir.

## Coğrafiyası
İğdırdan 39&nbsp;km uzaqlıqdadır. Güngörməz Dərəsi adlı vadi üzərində yerləşir.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 110 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Xoşxəbər (İğdır)

**Xoşxəbər** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan bir bəldə. 

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 617 erməni yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerel-Net
* Hoşhaber Belediyesi
* Beldenin Koordinatları
Yuxarıçarıqçı (İğdır)

**Aşağıçarıqçı** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kəndin adı Yıva boyu qəbiləsindən olan Yaruk (Caruk/Çaruk) bəyin adından gəlir. 1928-ci ildən eyni adı daşıyır.

## Coğrafiyası
İğdırdan 13&nbsp;km uzaqlıqdadır. Kəndin qüzeyində Küllük, Bayraqtutan ve Çalpala; şərqində Quzugüdən, Oba və Yaycı; güneyində isə Aşağıçarıqçı kəndləri yer alır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 205 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
MIDI Klaviatura

**<big>Ümumi</big>**

**MIDI klaviatura və ya MİDİ klaviatura**, müxtəlif düymələrə, təkərlərə və sürgülərə sahib olan, digər musiqi cihazlarına və ya kompüterlərə USB və ya MIDI 5 pinli kabel üzərindən siqnallar və əmrlər göndərmək üçün istifadə olunan piyano üslublu bir elektron musiqi klaviaturasıdır. MIDI klaviaturaların yerli səs modulları olmadığına görə səsləri özləri çıxara bilmir, lakin bəzi MIDI klaviatura modellərində həm MIDI nəzarətçi, həm də səs modulu mövcuddur ki, bu da onların müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərməsinə imkan verir. İfaçının basdığı klavişlər və ya düymələr haqqında MIDI məlumatları modelləşdirmə sintezi və ya analoq bir aparat vasitəsilə səs yarada bilən bir qəbuledici cihaza göndərilir. Qəbul edən cihaz ola bilər:

* Kompüter
* DrumPad
* Audio İnterfeys və s.

## Klavişlərin ölçüsü və sayı
MIDI klaviaturaları özünə xas üstünlükləri və çatışmazlıqları olmaqla geniş ölçü və düymə sayı müxtəlifliklərinə malikdir.

### Saylarına görə əsas növləri

* **25 düyməli** : ümumiyyətlə mövcud olan ən kiçik MIDI klaviaturasıdır. Portativ və yüngül olmasına baxmayaraq yalnız basslines kimi bir əlli piano hissələrini ifa etmək üçün uygundur;
* **49 düymə** : iki əlli fortepiano hissələrini effektiv ifa etmək üçün ən kiçik MIDI klaviatura ölçüsü hesab olunur;
* **61 düyməli** : iki əlli piano hissələrinin çalınması üçün ən ideal ölçü sayılır;
* **88 düyməli** : tam düymə diapazonu. Akustik piyano ilə eyni açar sayımına malikdir. Lakin MIDI klavişlər arasında ən az portativ və ən ağırıdır.

## Xarici keçidlər

* MIDI Klaviatura Sınırları, Michael Schreiber'in interaktiv bir animasiyası, Wolfram nümayişləri Layihəsi, 2007.
* MIDI niyə vacibdir (midi.org)
Oba (İğdır)

**Oba** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
13 sentyabr 1919-cu ildə ermənilər tərəfindən öldürülən azərbaycan türklərinin toplu halda basdırıldığı çuxurların bir qismi 1986-cı ildə kənddə aparılan qazıntılar zamanı aşkarlanmışdır. Bu quyularda ermeni daşnaq qüvvələrin tərəfindən öldürülən 90 azərbaycan türkünün skeletləri tapılmışdır. Qərb Cəphəsi Komandanı Kazım Qarabəkir Paşanın 1919-cu ili  sentyabrında Heyət-i Təmsiliyəyə yolladığı teleqramda bunlar bildirilir:

1920-ci ilin 11 noyabrdan 12-sinə keçən gecə 11-ci briqada komandanlığı ermənilərə qarşı hücuma keçmiş və elə həmin günün səhər saatlarında İğdır bələdiyyə binasına Türkiyə bayrağı sancılmışdır. Bu olaylardan sonra 14 noyabr 1920-ci il tarixində 15-ci korpus komandanı Kazım Qarabəkir Paşanın başçılığı altında Türkiyə ordusu erməniləri Araz çayının qüzeyinə qovmuşdur. 3 dekabr 1920-ci ildə imzalanan Gümrü müqaviləsi ilə İğdır və ətrafı Türkiyə torpağı olması təsdiqlənmişdir.

Oba kəndi 1928-ci ildən bəri eyni adla kənd statusunu sürdürməkdədir. 12 sentyabr 2001-ci ildə "Oba Kənd Şəhidlik Abidəsi" İğdır valiliyinin vəsaiti hesabına qoyulmuşdur. 13 sentyabr 2005-ci ildə isə abidə valilik tərəfindən yenilənmişdir.

## Coğrafiyası
İğdırdan 13&nbsp;km uzaqlıqdadır. Kəndin qərbində Yaycı; qüzeyində Qasımcan, Hakmehmet və Quzugüdən; şərqində isə İğdır il mərkəzi və Enginalan kəndləri yer alır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 448 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Enginalan (İğdır)

**Enginalan** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kənd 1901 və 1928-ci il mənbələrində ermənicədə "kurqan" anlamına gələn **Pulur** şəklində keçməkdədir.

## Coğrafiyası
İğdırdan 8&nbsp;km uzaqlıqdadır.
## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 1463 erməni yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
34-cü küçə (Manhetten)

**34-cü küçə** () ― Nyu-York şəhəri Manhetten borosunun mərkəzi Midtaun hissəsində yerləşən iki tərəfli küçə; adanı şərqdən qərbə keçən əsas magistral yollardan biri. Küçə qərbdən Vest Sayd Hayveydən şərqdəki FDR magistralına qədər uzanır. Küçə, qərbdəki Nyu-Cersi ştatı ilə şərqdəki Kuins arasında birləşdirici nəqliyyat arteriyası kimi xidmət edir, oradan o, Nyu-Cersiyə aparan Linkoln tunelinə və Lonq-Aylendə istiqamətlənən Kuins — Midtaun tunelinə keçir. Küçə Midtaunun cənub sərhədi sayılır.

34-cü küçədə Empayr Steyt Bildinq, Meysis Herald Skver və Ceykob Ceyvits Konqres Mərkəzi daxil olmaqla bir neçə görkəmli bina yerləşir. Pensilvaniya stansiyası kimi digər obyektlər 34-cü küçədən bir məhəllədə yerləşirlər. Küçədə M34 / M34A avtobus xətləri ilə fəaliyyət göstərir və həmçinin bir neçə metro stansiyası var.

## Tarixi
Küçə 1811-ci il baş planına uyğun olaraq düzəldilib. Ona əsasən, şərqdən qərbə uzanan 15 küçəsi 30 metr enində, qalanları isə 18 metr olmalı idi. 2010-cu ilin aprel ayında Nyu-York Şəhər Nəqliyyat Departamenti 34-cü küçədə ekspres avtobusun fəaliyyətə buraxılmasını təklif etdi.

Xüsusi avtobus zolaqları yaratmaq üçün, küçə yolunun Altıncı və Beşinci prospektlər istiqamətində birtərəfli olması lazım idi, prospektlər arasında isə piyada sahəsi yaranmalı idi. Sonda küçədə ikitərəfli yolun olduğu kimi qalmasına qərar verildi.

## İstinadlar
Among Us

***Among Us*** — Innersloth tərəfindən inkişaf etdirilmiş və 15 iyun 2018 tarixində təqdim edilmiş videooyun. Onlayn oyundur və oyunda 2 rol – *Crewmate* (Məsum) və *Impostor* (Qatil) var. *Crewmate* oyunçuların məqsədi, *Impostorlar* onları öldürmədən *Impostorları* müəyyən edərək onları oyundan kənarlaşdırmaqdır və verilən tapşırıqları yerinə yetirməkdir.

### Oynayış
Oyun 4-15 oyunçu ilə oynanıla bilən onlayn oyundur. Oyunda 4 xəritə var: *The Skeld* (Kosmik gəmi), *MiraHQ* (qərargah binası), *Polus* (planetar baza) və The Airship (dirijabl) . Oyunda ekipaj üzvlərinin məqsədi saxtakarlar onları öldürmədən onları tapmaq və oyundan kənarlaşdırmaq və yaxud oyundakı *tapşırıqları* yerinə yetirməkdir. Tapşırıqlara asteroidləri yox etmək, kabelləri birləşdirmək, mühərrikləri işə salmaq və s. kimi şeylər aiddir. Saxtakarlar sabotaj edə bilərlər (reaktoru söndürmək, işıqları söndürmək, qapıları bağlamaq vəs.). Saxtakarların oyunu qazana bilməsi üçün sabotajlar uğurlu olmalı və ya ekipaj üzvlərinin sayı saxtakarların sayına bərabər olmalıdı. Oyunçular oyundan kənarlaşdırıldıqda onlar ruh olaraq oyuna davam edə: ekipaj üzvüdürsə tapşırıqları yerinə yetirərək, saxtakardırsa sabotaj edərək qazana bilərlər. Oyunda ruhlar sadəcə digər ruhları görə bilir, həmçinin onlar divarlardan belə keçə bilirlər.

## İstinadlar
Cartoon Network (Hindistan)

**Cartoon Network Hindistan** — AT&T-nin rəhbərliyi ilə Warner Media beynəlxalq yayım şəbəkəsi altında yayımlanan Hindistanın rəqəmsal peyk və kabel televiziya kanalı. 1 may 1995-ci il tarixində yayıma başlayan telekanal, Hindistanda fəaliyyət göstərən ilk uşaq telekanalıdır. Kanalın baş qərargahı Mumbay, Maharaştradır.

2020-ci ilin oktyabr ayına kimi CN tamaşaçı statistikasına görə Hindistanda yeddinci sırada, ən çox izlənən uşaq kanalı olmuşdur.

## Tarixçə

Cartoon Network Hindistanda 1 may 1995-ci ildə fəaliyyətə başlamış ilk uşaq telekanalıdır. Yayım ilk öncə, Turner Classic Movies-in səhər 05:30-dan axşam 05:30-a kimi (sonralar, 09:00) yayımlanan proqramlarından ibarət idi. CN 1 iyul 2001-ci ildə 24 saatlıq bir kanal kimi yayımına davam etmişdir.

Orijinal yayım *[[Ayı Yoqi Şou]]*, *[[Top Ket]]*, *[[Çaxmaqdaşlar]]* və *[[Skubi-Du]]* kimi Hanna-Barbera cizgi filmlərindən ibarət idi. Kanal sürətlə inkişaf etməyə başladı və 1996-cı ildə ilk dəfə MGM cizgi filmlərini (*[[Tom və Cerri]]*, *[[Drupi]]* və *[[Spayk və Tayk]]*) yayımladı və (Time Warner-in Turneri 1996-cı ildə satın aldıqdan sonra) Warner Bros. şoularını 1997-ci ildə (Looney Tunes və digər Looney Tunes ilə əlaqəli cizgi filmləri) yayımlamağa başladı. 1998-ci ildə Cartoon Network ilk orijinal şouları olan *Space Ghost Coast to Cost* və *The Moxy Show*-u yayımladı.

Növbəti 2000-ci ildə, "Güclü Qızlar", "Mayk, Lyu və Oq" və "Cəsur it" də daxil olmaqla daha çox CN-in orijinalları təqdim edildi. DC animasiya kainatı serialının premyerasına 2000-ci illərdə "Betmen (2000)" ilə başlayan Yeni "Betmenin Macəraları (2000)", "Betmenin İntiqamı (2001)", "Supermen (2001)" və "Ədalət Birliyi (2002)" ilə başladı.

2001-ci ildə "Böyük Şəhərdəki Qoyunlar", "Time Squad" və "Samurai Cek" kimi cizgi filmləri Hindistanda premyeraya başladılar. 1 iyul 2001-ci ildə CN 24 saatlıq bir kanal oldu.

.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Oba (dəqiqləşdirmə)

* Oba
* Oba adası
* Oba (İğdır)
* Oba (film, 2005)
* OBA Market

## Həmçinin bax
* Ob (dəqiqləşdirmə)
Üçüncü prospekt (Manhetten)

**Üçüncü prospekt** () — Manhetten borosunun İst Sayd rayonunda və Cənubi Bronksda yerləşən küçə. Üçüncü prospekt Aşağı Manhettendaki Kuper Skverdən başlayır, eyniadlı körpüyə qədər davam edir, Cənubi Bronksu keçir və Fordem Roud magistral yolu ilə kəsişmədə bitir. Üçüncü prospekt, Cənubi Bronksun sosial-mədəni nüvəsi olan "Hab"ı təşkil edən dörd küçədənbiridir.

1960-cı ilin iyul ayından Kuper Skverdən 24-cü küçəyə qədər Üçüncü prospekt ikitərəfli yoldan ibarətdir. Sonra Üçüncü prospekt körpüsünə qədər küçədəki yol hərəkətı birtərəfli olur və cənubdan şimala yönəlir. Körpüdə hərəkət də birtərəflidir, ancaq şimaldan cənuba yönəlir. Bronksda prospekt bütövlüklə ikitərəflidir.

19-cu əsrdə Üçüncü prospekt boyunca estakada dəmir yolu tikildi. O, 1878–1955-ci illərdə Manhettendə və 1973-cü ilə qədər Bronksda fəaliyyət göstərmişdir. 20-ci əsrin ortalarında aktivistlər prospektin adını Bueri () qoymağı təklif etdilər. Bununla birlikdə, küçə heç vaxt Bueri rayonunun bir hissəsi deyildi və təklif geniş dəstək tapmadı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Dəmir (II) sulfat

**Dəmir(II) sulfat ** FeSO4 (dəmir kuporosu) - qeyri-üzvi birləşmə, sulfat turşusunun dəmir duzu.
## Fiziki xassələri
Dəmir (II) sulfat - susuz maddədir, rəngsiz, qeyri-şəffaf, olduqca higroskopikdir. Kristallohidratları higroskopikdir,şəffaf açıq mavi-yaşıl kristallardır, FeSO4•4Н2О tetrahidrat (rosenit) yaşıl, FeSO4•4Н2О monohidrat (smolnokit)rəngsizdir. Güclü büzücü dəmir dadı var.

## Alınması
Parçalanma temperaturu 	680 °C –dən yuxarı
Dəmir (II) sulfatı durulaşdırılmış sulfat turşusunun dəmir ilə reaksiya zamanı almaq olar:

: Fe{} + H2SO4 -> FeSO4 + H2 ^

Digər bir üsul, piritin oksidləşdirici yanmasıdır.
: FeS2{} + 3 O2 -> FeSO4{} + SO2
Sənayedə ilmenitdən titan oksid istehsalında yan məhsul kimi alınır.

## Kimyəvi xassələri

100 q suda 26,6 q susuz FeSO4  20 0C- də, 54,4 q FeSO4  56 0C –də həll olunur.
Dəmir (II) sulfat məhlulları oksigeninin təsiri ilə tədricən oksidləşir və dəmir (III) sulfata çevrilir.
: 12 FeSO4{} + 3 O2{} + 6 H2O -> 4 Fe2(SO4)3{} + 4 Fe(OH)3 v

480 0C-dən yuxarı temperaturda parçalanır.

:4 FeSO4 -> 2Fe2O3{} + 4SO2{} + O2

## Tətbiqi
Mürəkkəb istehsalında, boyanmada (yunun qara rəngə boyanmasında) dəmir kuporosu istifadə olunur. Tibdə dəmir çatışmazlığı anemiyasının müalicəsi və qarşısının alınması üçün dərman vasitəsi kimi tətbiq edilir. Kənd təsərrüfatında bağ ağaclarının püskürtülməsində istifadə olunur. 

## İstinadlar

# Волков А. И., Жарский И. М. Большой химический справочник. Современная школа, 2005. — 608 с.
# Лидин Р. А. Справочник школьника. Химия. — М: 2003.
Yeddinci prospekt (Manhetten)

**Yeddinci prospekt** () — Manhetten borosunun Vest Sayd rayonunda yerləşən küçə. Yeddinci prospekt Varik və Klarkson küçələrinin kəsişməsindəki Qrinviç Villicdə başlayır, Mərkəzi Parkın cənub sərhədi olan 59-cu küçə ilə məhdudlaşır və şimaldan parkın sərhədi olan 110-cu küçə boyunca davam edir və Harlem çayı üzərindəki Makomba dambasında bitir. Mərkəzi Parkın cənubundan küçədəki yol hərəkəti bir tərəflidir və şimaldan cənuba yönəlib, parkın şimalından isə ikitərəflidir.

Yeddinci prospekt və Brodveyin kəsişməsində Tayms-skver yerləşir.

Prospektin şimal hissəsinə **Adam Kleyton Pauell kiçiyin Bulvarı** () adı verilib.

## Tarixi
Yeddinci prospekt 1811 Manhettenin baş planına uyğun olaraq inşa edilmişdir.

Əvvəlcə küçənin cənub sərhədi 11-cü küçə sayılırdı. 1911-ci ildə Nyu-York Şəhər Büdcə Komissiyası küçənin genişləndirilməsinə qərar verdi. İşlər 1914-cü ildə tamamlandı: prospekt Varik küçəsinə qədər uzandı, sonuncu isə genişləndirildi. Prospektin uzanması Midtaun və Traybeka rayonları arasında nəqliyyat əlaqələrini yaxşılaşdırdı. İşlər zamanı, Bedford küçəsində yerləşən və 1840-cı ilə aid metodist kilsəsi də daxil olmaqla bir çox bina söküldü. Prospektin uzanması ilə eyni vaxtda onun altından yeni metro xətti çəkildi. Onun çəkilməsi 1918-ci ildə tamamlandı.

1954-cü ilin iyun ayından etibarən Yeddinci prospektdə yol hərəkəti birtərəflidir və cənuba doğru istiqamətlənib. Küçənin Times-skver şimalındakı hissəsi 1957-ci ilin martına qədər ikitərəfli idi.

## İstinadlar
Casio

**Casio** () — Yaponiyanın tanınmış eletronika şirkətidir. Şikətin mərkəzi Şibuya, Tokio,Yaponiyadadır. Casionun tanınmış məhsulları: Kalkulyator, rəqəmsal kamera, rəqəmsal saat, mobil telefon, rəqəmsal musiqi aləti və s. 1946-cı ildə Tokioda qurulmuşdur və 1957-ci ildə ilk dəfə dünyada tamamilə elektriklə çalışan kalkulyatoru bazara çıxarmışdır. Casio ilk dəfə 1980–1990-cı illərdə msiqiçilər üçün ev elektron klaviaturaları inkişaf etdirmişdir.

## İstinadlar
Maqnezium xlorid

**Maqnezium xlorid (MgCl<sub>2</sub>)** – qeyri-üzvi birləşmədi, xlorid turşusunun maqnezium duzu.

## Fiziki xassələri
Magnezium xlorid – susuz duzdur, hiqroskopik heksoqonal
Rəngsiz kristallar şəklində kristallaşır. Acı dadı var.
## Alınması
Susuz maqnezium xloridi maqneziumun birbaşa xlorlanması nəticəsində almaq olar:
::\mathsf{Mg + Cl_2 \rightarrow MgCl_2}
Magnezium xloridi əsası oksidlərin xlorid turşusu ilə reaksiyası zamanı almaq olar:

::\mathsf{2MgO + 2Cl_2 \rightarrow 2MgCl_2 + O_2}
::\mathsf{MgO + C + Cl_2 \rightarrow MgCl_2 + CO}

## Kimyəvi xassələri
Magnezium xlorid suda yaxşı həll olunur, piridində, spirtlərdə, asetonda zəif həll olunur. 
Magnezium xlorid qələvilər və ammonyak məhlulu ilə reaksiya girir:

::\mathsf{MgCl_2 + 2NaOH \rightarrow Mg(OH)_2\downarrow +\, 2NaCl}
Magnezium xloridə natrium karbonat əlavə edildikdə, əsası maqnezium karbonatın  çöküntüsü əmələ gəlir:
::\mathsf{5MgCl_2 + 5Na_2CO_3 + 2H_2O \rightarrow Mg(OH)_2\cdot 3MgCO_3\downarrow + \, Mg(HCO_3)_2 + \, 10NaCl}

::\mathsf{MgCl_2 + 2NaHCO_3  \rightarrow MgCO_3\downarrow +\, 2NaCl +\, H_2O  + CO_2\uparrow}
*
::\mathsf{2MgCl_2 + LiAlH_4  \rightarrow MgH_2 +\, LiCl +\, AlCl_3}

::\mathsf{MgCl_2 \cdot 6H_2O \xrightarrow{120^\circ C} MgCl_2 \cdot 4H_2O + 2H_2O}
::\mathsf{MgCl_2 \cdot 4H_2O \xrightarrow{150^\circ C} MgCl_2 \cdot 2H_2O + 2H_2O}
::\mathsf{MgCl_2 \cdot 2H_2O \xrightarrow{240^\circ C} MgCl_2 \cdot H_2O + H_2O}
::\mathsf{MgCl_2 \cdot H_2O \xrightarrow{>300^\circ C} MgOHCl + HCl}
::\mathsf{2MgOHCl \xrightarrow{>400^\circ C} Mg_2OCl_2 + H_2O}

## Tətbiqi
Maqnezium xlorid əsasən  maqnezium istehsalında istifadə olunur. Həm çinin buz və qarın əriməsi üçün tətbiq olunur. Qarla təmasda olduqda onu tez bir zamanda əridir.
Magnezium xlorid qida sənayesində çox istifadə olunur. E 511 qida qatqısı kimi qeyd olunur. 
## İstinadlar
# Рабинович В.А., Хавин З.Я. Краткий химический справочник. - Л.: Химия, 1977. - С. 78
# Третьяков Ю.Д., Мартыненко Л.И., Григорьев А.Н., Цивадзе А.Ю. Неорганическая химия. Химия элементов. — М.: Химия, 2001.Т. 1. 472 с.
Varşava müqaviləsi (1970)

**Varşava müqaviləsi** () — AFR (Qərbi Almaniya) ilə Polşa Xalq Respublikası arasında müqavilə. Alman Kansleri Villi Brandt və Polşa Baş naziri Yozef Tsirakeviç tərəfindən 7 dekabr 1970-ci ildə Varşavadakı Prezident Sarayında imzalanmış və 17 may 1972-ci ildə Almaniya bundestaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir.

Müqavilədə hər iki tərəf zorakılığa əl atmamağa və 1945-ci ilin avqust ayında Potsdam konfransında Müttəfiq güclər tərəfindən qurulan Oder-Neyse boyunca mövcud sərhədi tanımağı özlərinə borc bildilər. Almaniya ilə sərhəd Polşa üçün olduqca həssas bir mövzu idi, çünki Alman hökumətinin keçmiş şərq ərazilərinin bir hissəsini geri almağa çalışacağından narahat idi. Polşa nöqteyi-nəzərindən bu bölgələrin köçürülməsi 1939-cu ildə Sovet İttifaqına birləşdirilən Kerzon xəttinin şərqindəki keçmiş Polşa əraziləri üçün kompensasiya hesab olunurdu.

## Haqqında
Almaniyada Brandt, siyasətini milli maraqlara xəyanət kimi xarakterizə edən müxalifətçi mühafizəkar blok XDİ / XSİ tərəfindən sərt bir şəkildə tənqid olundu. İmzalanarkən, müqavilə Polşanın FRG ilə sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsi məsələsində son nöqtə sayılmadı, çünki bu müqavilənin IV maddəsində bu razılaşmanın əvvəlki müqavilələrin müddəalarını ləğv etmədiyi xüsusən Potsdam müqaviləsi. Beləliklə, bu Müqavilənin müddəaları, Potsdam Sazişində göstərildiyi kimi, İkinci Dünya müharibəsində Almaniya ilə Müttəfiqlər arasındakı son sülh müqaviləsi əsasında dəyişdirilə bilər.

Varşava müqaviləsi, Brandtın yürütdüyü və hakim Alman Sosial Demokrat Partiyası tərəfindən dəstəklənən "Şərq siyasətində" mühüm bir element idi. 1990-cı ildə Almaniya ilə bağlı Son Həll müqaviləsinin və həmin il 14 noyabrda sərhəddə Alman-Polşa Müqaviləsinin imzalanmasından sonra yenidən birləşmiş Almaniya ilə Polşa arasındakı sərhədlərlə bağlı bütün suallar qaldırıldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Müqavilənin mətni (PDF fayl, )
Kompozit zirehlər

thumb|Plasan Sand Cat light (5t) Kompozit zirehli maşın

**Kompozit zirehlər** müasir dövrdə metal kimi klassik materialların bir çox xüsusiyyətləri inkişaf etməkdə olan texnologiyanın ehtiyacları üçün yetərli deyildir, buna görə də üstün xüsusiyyətlərə malik kompozit materiallar istehsal edilməyə başlanılmış və bu baxımdan sürətli bir inkişaf prosesi başlanmışdır. Klassik materiallarla müqayisədə kompozit materialların ən qabarıq xüsusiyyətləri yüngüllük və davamlılıqdır. Tədqiqat və inkişaf nəticəsində bu materialların çəkilmə və zərbə gücünü artırmaq; Yorğunluğu, kimyəvi müqaviməti və elektrik xüsusiyyətlərini yaxşılaşdırmaq mümkün olmuşdur və kompozit materiallar aviasiya, dəniz nəqliyyatı vasitələri, avtomobil sənayesi, maşınqayırma, inşaat, hərbi və kosmik texnologiyalarda geniş tətbiq olunmağa başlanmışdır.

## Kompozit Zireh
Kompozit materiallar ümumiyyətlə bir və ya daha çox növ lif, müxtəlif sərt hissəciklərin qətranlar və ya metal/keramika matrisləri ilə müxtəlif yollarla işlənərək əldə edilir. Bu məqsəd üçün istifadə olunan liflər şüşə karbon, keramika, aramid və qarışıq liflər ola bilər. Bəzən lif əvəzinə liflərdən hazırlanmış keçə və ya parçadan istifadə olunur. Beləliklə, dözümlülük daha da artdıqca istehsalda praktiklik də təmin olunur.

### Üstünlükləri
Kompozit materialların əsas üstünlükləri; fiziki xüsusiyyətlərinin tənzimlənə bilməsi, yüngüllükləri, ağırlıqlarına nisbətən yüksək müqavimət qabiliyyəti, uzun yorğunluq ömrü, kimyəvi müqavimət və mürəkkəb formaların istehsalıdır.

Kompozit materialların istehsalında qatrandan başqa metal matrislərdən də istifadə olunur. Alüminium-qrafit, maqnezium-qrafit metal matrisləri nümunə olaraq verilə bilər. Kompozit materialların yumşaq poladdan daha davamlı, titandan sərt və alüminiumdan daha yüngül olanlarının yaradılmasına baxmayaraq, bu sahədəki tədqiqatlar davam etdirilir və bu materialların gələcəkdə daha geniş istifadə ediləcək çox əhəmiyyətli mühəndis materialları olacağı görünür.

### Çatışmazlıqları
Bu üstünlüklərdən əlavə, kompozit materialların bəzi mənfi cəhətləri də mövcuddur. Bu çatışmazlıqların əsas hissəsi dizayn, təhlil və standart hissələrin istehsalındakı çətinliklərdir.