open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarxanbəyli

**Sarxanbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Moranlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarix
1927-ci ildə çap edilmiş kitabda təsvir olunub ki, 146 ailədən ibarət üç kənddən ibarət bir Sarxanbəyli kənd inzibati ərazisində birləşmiş Muğanın ən yaşlı sakinləri olan sarxanbəylilər diqqətəlayiqdir. Muğanın şərq hissəsi, daha dəqiqi Əlibayramlı dairəsi, Lenin kanalının aşağı axarında və onun şimalında sarxanbəylilərin daimi yaşayış yeri hesab edilməlidir. Sarxanbəylilər bütün məlumatlara görə Salyan qəzasında ilişib qalmış şahsevən tayfalarından biridir və Qızılbaşyurdnan ilə iqtisadi əlaqələrini kəsmişdir. Vaxtilə Muğan çölünə gələn şahsevən tayfaları arasında sarxanbəylilərin də adı çəkilir.

Tarixi bir məlumata görə, Yünsür paşa Şahqulu paşa oğlu adlı bir el başçısı Anadoludan, Osmanlı dövlətindən eldöndülük edərək Qızılbaşlar məmləkətinə sığınmışdı. Özü ilə oğul–övladlarını, qohum–əqrabalarını da gətirmişdi. Onları Muğan düzündə yerləşdirmişdilər. Yünsür paşanın Allahqulu paşa adlı qardaşı, Sarıxan bəy, Bidalı bəy, Qoca bəy adlı nəvələri ilə məiyyəti Qurd bəyin də Polad bəy, Dəmir bəy, Quzat bəy adlı xidmətçiləri vardı.

## Oymaqlar
* Sarıxan bəydən Bədr xan və sarıxanbəylilər törəmişlər.
* Bidali bəydən məstalıbəyli, qaraqasımlı, alıbabalı, novruzalıbəyli oymaqları yaranmışdır.
* Qoca bəydən Qocabəylilər əmələ gəlmişdir.
* Qurd bəydən isə göstərilən kimi poladlı, dəmirçili, quzatlı tayfaları meydana çıxıb.

Bir versiyaya görə, Yünsür paşanın Qoca bəy, Bəndalı bəy, Polad bəy, Dəmir bəy, Sarıxan bəy, Novruzəli bəy adlı oğulları vardı. Novruzəlibəyli tayfasından olan 2008-ci ildə 98 yaşlı Hüseynxan bəy Nəcəfqulu xan oğluna görə, Qoca bəy, Novruzalı bəy, Sarıxan bəy, Dəmir bəy, Bəndalı bəy, Polad bəy qardaşdırlar.

* Qoca bəyin törəməsi muradlı, udulu, xəlifəlidir.
* Bəndalı bəyin uruğu alıbabalılar, bəybağlılar, xələflilərdir.
* Polad bəydən şıxlı, abıbəyli, quzatlı, yurdçu, dursunxocalı, təklə, yekəli qolları yaranıb.
* Dəmir bəyin törəməsi dəmirçili, inanlı, hacıxocalı, ərəblidir.
* Sarıxanbəyin comalağı sarıxanbəylilər, əcirli, milli–xəlifəli, balabəyli, bəydili, homunlu, zərgər oymaqlarıdır.
* Novruzəli bəyin nəvələri isə novruzəlibəylilər, geyikli və pireyvatlılardılar.

Sonrakı dönəmdə isə Şahsevən elinə qalış, sarvanlar, cilovdarlı, talışmikayıllı, qəhrəmanbəyli, muğanlı–heydər, rzabəyli, cahanxanımlı, bəybağlı və gamışçı oymaqları qoşulublar. Başqa bir versiyaya görə, inanlı oymağının qolları: pireyvatlı, kəlaş, korabbaslı, geyikli, yurtçu, dursunxocalıdır.

Bəydili oymağının qolları isə əcirli, hacıxocalı, yeddioymaq, ərəbli, çaxırlı, qubadlıdır.

Biz XVIII yüzil mənbələrini araşdırarkən Korabbaslı oymağının Yaycı elindən törəndiyinə dair bilgi tapdıq. Bu kimi qaynaqlar sübut edir ki, yuxarıda göstərilən bölgülər şərtidir, dəqiq deyildir, doğru məxəzlərə söykənməyib.

## İstinadlar
Suqovuşan (Sabirabad)

**Suqovuşan** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Kürkəndi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Muğan düzündədir. Oykonim su və qovuşan (“qovuşmaq” felinin feli–sifət forması) sözlərindən əmələ gəlib, Araz çayının Kür çayı ilə qovuşduğu yerin adı ilə bağlıdır. Coğrafi ad kəndin fiziki–coğrafi mövqeyini əks etdirir. XVI əsrə aid mənbələrdə bu kəndin adı Qovuşan kimi qeyd olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Suqovuşan qurultayı

## İstinadlar
Qəfərli

**Qəfərli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Qaralar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Sabirabad rayonunun Qaralar kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Qəfərli kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rüstəmli (Sabirabad)

**Rüstəmli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Nizami kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Ulacalı

**Ulacalı** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Ulacalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Etimologiya
Azərbaycan ərazisində çoxlu toponimlər mövcuddur, güman edildiyi kimi, belə toponimlər (etnotoponimlər) Abdal, Abad, Abadkənd, Bazar, Bayan, Baltalı, Bostançı, Qurt, Cağatay, Duvannı, Qalaqayın, Qaracalar, Qarğalı, Kərki, Qurqulu, Qılıçlı, Ulucalar, Danaçı və Yaycı kimi əks etdirən bəzi türk boylarının adları mövcuddur. Bu etnotoponimləri aşağıdakı türk etnikləri ilə əlaqələndirmək olar: abdal, avat, bazar, bayan, balta, boston, qurt, çağatay, duvan, kain/qain, qarac, kərki, kirgil, kiliç,  olco, tana, yayci və s.

"Ulacalı" toponimin əsası, yəqin ki, *Oljo* etnonimi ilə tanış ola bilərsiniz, məsələn, qırğız tayfasının adı kimi *Oljo*, *Oljoboy*, *Oljoçu*.

## Coğrafiyası və iqlimi
Ulacalı kəndi əsasən dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşmişdir. Bütün ərazisi düzənlikdir. Bitki örtüyünün say müxtəlifliyi çox deyil. Xarakterik meşələr Tuqay meşələridir. Burdakı ağaclar yarımsəhra və quru çöl iqliminə uyğun olan palıd, ağcaqayın və söyüd ağaclarıdır. Kollardan isə yovşan və dəvətikanı üstünlük təşkil edir.

Heyvanlar aləmi isə Tuqay meşələrinin heyvanları ilə məhdudlaşır. Bu heyvanların demək olar ki nəsli kəsilmişdir. Bura tülkü, qaban, cüyür, dələ, canavar aiddir.

İqlim yarımsəhra və quru çöl iqlimidir. Yayda orta temperatur +37,7 dərəcə olur. Yağıntılar az–az və bol miqdarda düşür. Hər yağıntı zamanı tıxminən 55–65&nbsp;mm yağıntı olur. Qış fəslində orta temperatur +4,7 dərəcə olur. Yağıntılar yayda olduğu kimi yenə də çox kasad, lakin bol olur. Küləklər əsasən isti cənub–qərb küləkləridir.

## Görkəmli şəxslər
Böyük Vətən Müharibəsi illərində(1941-1945)Ulacalı kəndindən 58 nəfər döyüslərdə həlak olmuşdur.
* Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidləri:
* Əhmədov Daşqın Qonsur oğlu
* Əhədov Cavid Abduləhəd oğlu
* Mövludov Rafiq İsrəfil oğlu
* Dostiyev Aydın Əlisoltan oğlu
* Aslanov Fəqani Məhərrəm oğlu
* Qeyri-döyüş şəraitində həlak olanlar:
* Nəsirov Natiq Firudin oğlu
* Məmmədov Vüsal Güloğlan oğlu
* Mehdiyev Fəhmin Daşqın oğlu
*
* Aqşin Ağayev — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Antiterror əməliyyatı şəhidi:
* Muradov Əzizbəy Etibar oğlu
* Məmməd Nəsirov (1939–) — Tibb elmləri doktoru, professor, 91-lər hərəkatının üzvü.

## Din
Kənddə Ulacalı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Xankeçən

**Xankeçən** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Azadkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarix
Tarixi mənbələrdən Elxani hökmdarı Hülaku xanın xanımlarından biri Yenguçin xatunun (Yasnuçin sözünün dəyişilmiş forması) dəsdəyi ilə tikilmiş Kür çayı üzərindəki körpünün adı ilə bağlı yaşayış yeri.

Yesunçin xatunun oğlu Abaqa xan 1266-cı ildə döyüşmək üçün Qızıl Orda hökmdarı Bərkə xanı Kür çayının qarşı sahilindəki 300 minlik ordusunun seyr edərkən, bu sahilin savaş üçün daha uyğun olduğunu bildirmiş, atasının Kür çayı üzərində yenicə bişmiş kərpicdən inşa etdirdiyi (indiki Sabirabad rayonu ərazisindəki Xankeçən kəndi yaxınlığında) körpünü dağıtdırmış və qarşı tərəfdən uzun müddət Qızıl Orda ordusunu dayandırmış və Bərkə xan ordusunu daha şimala çevirərək Kaxeti üzərinə səfər edərkən qızdırmadan qəfil ölmüş və bu səbəbindən döyüşün baş tutması ləngimişdir.

## İstinadlar
Xəlfəli (Sabirabad)

**Xəlfəli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Şəhriyar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Yerli əhalinin əksəriyyəti tərəkəmələrdir. Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev-Baharlının 1923-cü ildə yazdığı *"Azərbaycan: Coğrafi–təbii, etnoqrafik və iqtisadi mülahizat*” adlı kitabda Xəlfəli barədə söz açılır. Müəllifin iddiasına görə bu kəndin formalaşdıran Şahsevən tayfalarıdır. Onlar Şah Abbasın hakimiyyətə gəlişindən sonra İrandan Şimali Azərbaycana köçüblər. Azərbaycanın bir çox yerlərində bu tayfa özünə məntəqə qurub. Məsələn, günümüzdə İmişli rayonunun Xəlfəli kəndi ilə Sabirabadın bu kəndi demək olar eyni tayfalar, qan qohumlarıdır. Şuşanın Xəlfəli kəndində yaşayanların bu kənddə yaşayanlarla əlaqəli olmasını ağsaqqallar söyləsələr də, hələ ki bu faktı təsdiq edəcək materaial yoxdur ( çox güman ki araşdırmanın ciddi aparılmaması ucbatından).
Kənddə oturaq həyat əsasən Sovet ittifaqı qurulandan, daha dəqiqi kolxozlaşma başlayandan sonraya təsadüf edir. Kolxoz sistemi yaranandan sonra əhalinin tərəkəmə həyat tərzinə son qoyulur.

Bu kəndin ərazisində 19-cu ərsin ortalarından 20-ci əsrin 20-30cu illərinədək "malokan"lar yaşayıb. Daha sonra onlar kənddən müxtəlif səbəbdən uzaqlaşıblar. Bu gün kənddə bir nəfər də "malokan" yaşamır, onları xatırladan heç bir işarə də qalmayıb.

1952-cü ildə Cəlilabad rayonun İranla sərhəd kəndlərində yaşayan bəzi tayfalar Xəlfəliyə köçürülüb. Təxmini hesablamalara görə onlar indi kəndin 30 faizini təşkil edir.

1988-ci ildə Özbəkstandan qovlanan Məhzəti türkləri də Xəlfəliyə pənah gətirib. Əvvəlki illərdə onların sayı çox olsa da, hazırda kənddə təqribən 20 belə ailə yaşayır.

1977-ci ilədək kənddə 9 illik orta məktəb, ondan sonra isə 11 illik tam təhsilli orta məktəb fəaliyyətdədir. Klub, məişət evi, kitabxana, stadion kimi mədəniyyət obyektləri Sovet İttifaqının dağlması ilə fəaliyyətin dayandırıb, bu gün belə obyetlər kənddə ancaq xatirə formasında yaşayır. Mərkəzi Seçki Komissiyasının məlumatına görə Xəlfəlidə 1205 seçici var. Bu rəqəmə əsasən kənd əhalisinin sayının 1500-dən artıq olduğunu demək olar.

Məhzəti türk azlığını istisna olmaqla kənd şiə inanclıdır.

Əhali əsasən əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur.

Qarabağ müharibəsindəki döyüşlərdə kənd 3 şəhid verib. Atəşkəs dövründə kənddən daha 2 əsgər həyatını ön xəttə itirib. Hazırda kənddəki orta məktəb Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən ( N 197, 14 aprel 1993 tarixli) ilk şəhid Teymur Nurullayevin adını daşıyır.

https://www.infocenter.gov.az/page/voters/?s=64&sm=2

## Şəxslər
* Ağacan Rəsulov — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## İstinadlar
Yaxa Dəllək

**Yaxa Dəllək** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Minbaşı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Surra (Sabirabad)

**Surra** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Surra kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Bəzi tarixi mənbələrə görə kəndin əhalisi vaxtı ilə Salyan rayonunun Surra kəndindən köçüb buraya gəlmişlər. Surralılar da Kür vadisində yaşayan qədim sakinlərdəndir. Bəzi tədqiqatçıların fikrinə görə kəndin adı XIII əsirdə Qərbi Türkistandan Azərbaycana köçürülmüş Sorsor və ya Sursur tayfalarının adından götürülmüşdür. Lakin Azərbaycan ərazisində bir sıra Sorsor və ya Sursur kəndlərinin adları olması bu faktı təkzib edir.

## Mədəniyyəti
Kəndin tarixi qədim dövrə təsadüf edir. Kəndin ərazisində tarixi e.ə. VI–I əsrlərə aid olan Surra yaşayış yeri mövcud olmuşdur. Surra yaşayış yerinin qalıqları 3 ha sahədə tapılmışdır. XX əsrdə aparılan meliorasiya işləri zamanı qədim yaşayış yerləri əkin sahələrinə çevrilərkən buldozerlər ərazidəki tarixi tapıntıların böyük qismini məhv etmişdir. Arxeoloji qazıntılar zamanı Surra kəndinin ərazisindən enolit dövrünə aid müxtəlif tapıntılar, eramızdan əvvəl VI əsrə aid küp qəbirlər, I–III əsrə aid küp qəbirlərdən tapılmış antropomorf və VII əsrə aid zoomorf gil əşyalar, həmçinin nekropollar aşkar edilmişdir. Bu nekropollar “Bud Təpəsi” adlanan yerdədir.

## Coğrafiyası və iqlimi

Kənd Kür çayının sol sahilində yerləşir.

Kəndin iqlimi: yayı – isti, küləksiz; qışı isə sakit və mülayim xarakterlidir. Hazırda kəndin ərazisi 1890 ha-dır.

## Əhalisi
Əhalisi bütünlüklə azərbaycanlılar və şiə müsəlmanlarıdır. Əhalinin sayı isə 1300 nəfərdən (300 ailədən) ibarətdir. Əhali sadə və mehriban adamlardır.

### Tanınmış şəxsləri
* Araz Budaqov (Araz Məhəmməd oğlu Budaqov) — Azərbaycanlı terapevt–həkim, müəllim, SSRİ səhiyyə əlaçısı, Azərbaycan SSR-in Sabirabad rayonunun Surra Kənd Zəhmətkeş Deputatları Sovetinin deputatı, Tibb İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Sabirabad rayon Komitəsinin sədri.
* Oqtay Əliyev (Oqtay Ərəstun oğlu Əliyev) — Azərbaycanlı rəssam.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əksəriyyəti əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur. Kənddəki təsərrüfatların sayı 300-dən artıqdır.

## Təhsil

Kəndin şəhidi Şəfi Babayevin adını daşıyan tam orta məktəb fəaliyyət göstərir. Kənddə uşaq bağçası da var.

## Din
Kənddə Surra kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəfi Babayev adına Surra kənd tam orta məktəbinin rəsmi Facebook səhifəsi

## Həmçinin bax
Yuxarı Axtaçı

**Yuxarı Axtaçı** (əvvəlki adları: **Axtaçı Şaumyan**; **Axtaçı**) — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Qasımbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kür çayının qırağında yerləşir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli 428 saylı Qərarı ilə Sabirabad rayonunun Axtaçı Şaumyan kəndi Axtaçı kəndi, 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Sabirabad rayonunun Qasımbəyli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Axtaçı kəndi Yuxan Axtaçı kəndi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 302 nəfərdir.

## İstinadlar
Zalqaraağac

**Zalqaraağac** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Çöl Beşdəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 889 nəfərdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Zəngənə (Sabirabad)

**Zəngənə** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Cavad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Əhalisi 5214 nəfərdir.

## Əhalisi
Qiyasəddin Qeybullayevə görə, kəndin əhalisi kürd mənşəli zəngənə tayfasına mənsub olmuşdur.

## İstinadlar
Çiçəkli (Sabirabad)

**Çiçəkli**— Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Muğan Gəncəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Əhalisi 1424 nəfərdir (2009).

## Tarixi
Kənd Muğan düzündədir. Keçmiş adı Təzəkənd(təzə salınan kənd) olmuşdur. Sonradan ərazidə dövlət tərəfindən evlər tikilmiş, Yardımlı, Astrxanbazar(indiki Cəlilabad) və Qərbi Azərbaycan ərazisindən deportasiya edilmiş əhali kənddəki adı çəkilən evlərdə məskunlaşdırılmış və təzə salınan kənd mənasını verən Təzəkənd adını almışdır. Evlər tikilən ərəfədə yerli əhali tərəfindən həmin ərazi ,  "Ağ evlər" (evlər ağ əhənglə rəngləndirildiyi üçün) adlandırılmışdır. Rəmzi məna daşıyır. 

## İstinadlar
Çöl Ağaməmmədli

**Çöl Ağaməmmədli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Əliləmbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Muğan düzündədir. Yaşayış məntəqəsini İmişli rayonunun Ağaməmmədli kəndindən ayrılmış ailələr salmışlar. Oykonim çöl (bayır, əsas kənddən aralı) və
Ağaməmmədli (əvvəlki yaşayış yerinin adı) komponentlərindən düzəlib.
"kənardakı Ağaməmmədli kəndi" deməkdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Çöl Beşdəli

**Çöl Beşdəli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Çöl Beşdəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Muğan düzündədir. Oykonim çöl və Beşdəli (etnotoponim) komponentlərindən düzəlib, "kənarda olan Beşdəli kəndi" deməkdir. Burada çöl komponenti yaşayış məntəqəsini rayonun ərazisindəki Beşdəli adlı kənddən fərqləndirməyə xidmət edir.

## Məşhur həmyerliləri
Yavər Camalov (1949–2018) — Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Sənayesi naziri.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yenikənd (Sabirabad)

**Yenikənd** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Quruzma kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Coğrafi vəziyyəti
Sabirabad rayonunda Kür çayının sol sahilində yerləşir, Kovlar və Qəzli kəndləri ilə həmsərhəddir. Tuğay meşələrinin bir hissəsi də Yenikənd kəndi ərazisindədir. Bu meşələrdə  canavar, çaqqal, dovşan və s. heyvanlar yaşamışlar. Amma hal–hazırda bu meşələrdə ancaq çaqqal və vəhşi dovşanlar qalmışdır.

Kəndin ortasından Val arxı keçir. Bu arx Kür çayından çəkilib və kəndin suvarma sistemində çox əhəmiyyətli yerə sahibdir.

## Əhali
Əhalisi 2016 nəfərdir.

## Tarixi

## Təhsil
Kəndin mərkəzi hissəsində Afət Ağarəhimov adına Yenikənd kənd orta məktəbi vardır.

## İqtisadiyyatı
Kənddə 10-a yaxın mağaza, bir yeməkxana və bazar fəaliyyət göstərir. Kənd əhalisi əsasən əkinçiliklə və maldarlıqla məşğul olur.

## İstinadlar
Yolçubəyli

**Yolçubəyli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Yolçubəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Yolçubəyli Azərbaycan Respublikasi Sabirabad rayonu ərazisində kənd yaşayış məntəqəsidir. Rayon mərkəzindən 7&nbsp;km qərbdə Kür çayının Şirvan sahilində Sabirabad–Kürdəmir (köhnə Tiflis hərbi yol) yolunun üstündə yerləşir. Ərazisinin ümumi sahəsi 2500 ha (əkin sahələriylə birgə), əhalisinin sayı 4000 nəfərə yaxın olan Yolçubəyli kəndi həm də üç kəndin (Yolçubəyli, Türkədi, Narlıq )icra nümayəndəliyidir.

Arxiv sənədlərində Yolçubəylinin rəsmən yaşayış məntəqəsi kimi qeyd edilməsi 1770–1800-cü illərə təsadüf edilirsə də, yaşlı insanların deməsinə istinadən kənd ərazisində oturaq əhalinin məskunlaşdığı 400 ilə yaxındır. Buna kənd qəbirstanlığında olan qədim baş daşları da sübut ola bilər (nəzərə alınsa ki, hazırkı qəbiristanlıq ilkin qəbiristanlıq deyil buna şübhə qalmaz). Yolçubəyli adının toponomikası haqda əsasən iki fərziyyə mövcuddur ki, bunlardan biri bu ərazilərdə yaşamış Qasım, Əsgər, Yolçu bəy qardaşların adlarıyla əlaqələndilir. Belə ki, kəndlə Kürün əks sahilində Qasımbəyli və Əsgərbəyli kəndləri yerləşir. İkinci fikir həqiqətə daha yaxındır: bu ərazilər ta qədimdən Şamaxı əhalisinin mal qaranı otarmaq üçün istifadə etdikləri yaylaq yerləri olub, adamlar Şamaxı ilə Kür qırağında yerləşən bu otlu–alaflı bərəkətli torpaqlar arasında gedib gəlmiş, daima yollarda olmuş, bir sözlə yolçuluq etmişlər və bu yolçuların içərisindən bərəkətli torpaqlar sayəsində mal qarası həddən çox artan bəylər yetişmiş ki, onlar da get–gəl çətinliyini aradan qaldırmaq üçün oturaq düşərgə salmaq, bir məntəqə yaratmaq məcburiyyətində qalmış və Yolçubəylidə yerləşən binələrində birdəfəlik məskunlaşmışlar. Çox güman ki, bu oturaqlığı vacib edən səbəblərdən biri də Şamaxıda tez–tez baş verən zəlzələ və sellər olmuşdur. Təsadüfi deyil ki, kənd əhalisinin əksəriyyəti qədim Şamaxıdan və Qarabağdan gəlmiş adamların törəmələridirlər və indi də çoxlarının Şamaxının ayrı–ayrı kənd və məntəqələrində qohumları yaşayanlar var.

Yolçubəyli kəndində hazırda üç böyük məscid, bir tam orta və bir ibtidai məktəb, təzə istifadəyə verilmiş xəstəxana, poçt məntəqəsi, su təmizləmə qurğusu, üç böyük mağaza və 650-dən çox fərdi yaşayış evi var. Kənd əhalisinin əsas gəlir mənbəyi həyətyanı sahələrində yetişdirdikləri meyvələrin realizasiyası və heyvandarlıqdır. Lakin bu heç də əhalinin dolanışıq göstəricisi deyil. Belə ki, Yolçubəyli sakinləri, özlərinin dili ilə desək, çox zirək, fərasətli, gözüaçıq, çörəyini daşdan da olsa çıxaran bir camaatdır ki, bu kəndin cavanları Rusiyanın bir neçə, Ukraynanın və Belarusun bəzi şəhərlərində özlərinə hörmət qazanmış, iş qurmuşlar. Və həmin işlər hesabina kəndin ümumi rifahını və öz yaşayış səviyyələrini şəhər səviyyəsinə uyğunlaşdıra bilmişlər.

## İstinadlar
Çöl Dəllək

**Çöl Dəllək** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Nizami kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Əhalisi 365 nəfərdir (2009).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Çığırğan

**Çığırğan** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Azadkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Çığırğan sözünün kökü Kür çayının qarşı tərəfindəki insanlara çığıraraq səslənən sakinlərə verilən ad.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şıx Salahlı

**Şıx Salahlı** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Şıx Salahlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Şıxlar (Sabirabad)

**Şıxlar** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Ulacalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Şəhriyar (Sabirabad)

**Şəhriyar** (əvvəlki adı: **Aleksandrovka**) — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Şəhriyar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Sabirabad rayonunun Aleksandrovka kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aleksandrovka kəndi Şəhriyar kəndi, Aleksandrovka kənd inzibati ərazi dairəsi Şəhriyar kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əsgərbəyli

**Əsgərbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Qasımbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Təhsil

Kənddə tam orta məktəb yerləşir. Məktəb şəhid Murad Hüseynovun adını daşıyır.

## Din
Kənddə "İmam Əli" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Kəlbəli xan Seyyid

**Kəlbəli xan Seyyid** (1832-1887) — Rampurun nəvvabı (1865-1887), Seyyidlər sülaləsindən.

## Həyatı
Kəlbəli xan Yusifəli xan oğlu 1832-ci ildə Rampurda anadan olmuşdu. Atasından sonra Rampurda taxta çıxıb.

Kəlbəli xan şərq dillərinin əksəriyyətini bilirdi. Ərəb, fars ədəbiyyatına bələdliyi vardı.

## Həmçinin Bax
*Hindistan

## İstinadlar
Göydərə

*Göydərə (Qobustan) — Azərbaycanın Qobustan rayonunda kənd.
*Göydərə (Culfa) — Azərbaycanın Culfa rayonunda kənd.
*Göydərə (Kəlbəcər) — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunda kənd.
*Göydərə (Lerik) — Azərbaycanın Lerik rayonunda kənd.
*Göydərə (Miyanə)
Əhmədabad (Sabirabad)

**Əhmədabad** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Əhmədabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Muğan düzündədir.

## Etimologiyası
Oykonim "Əhmədin saldığı kənd, Əhmədə aid kənd" mənasındadır.
## Əhalisi
Əhalisi 2460 nəfərdir (2009).

## İstinadlar
Nərimankənd

*Nərimankənd (Biləsuvar) — Azərbaycanın Biləsuvar rayonunda kənd (əvvəlki: Nərimanovka).
*Nərimankənd (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.
*Nərimankənd (Qobustan) — Azərbaycanın Qobustan rayonunda kənd.
*Nərimankənd (Sabirabad) —Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
Təklə

*Təklə (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
*Təklə (Masallı) — Azərbaycanın Masallı rayonunda kənd.
*Təklə (Qobustan) — Azərbaycanın Qobustan rayonunda kənd.
*Təklə (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
*Təklə (Kürdəmir) — Azərbaycanın Kürdəmir rayonunda kənd.
*Təklə (Goranboy) — Azərbaycanın Goranboy rayonunda kənd.
*Ağtəklə — Gürcüstanda kənd.

## Həmçinin bax
*Təhlə
Dərəkənd

;Azərbaycanda
*Dərəkənd (Xocavənd) — Azərbaycanın Xocavənd rayonunda kənd.
*Dərəkənd (Qobustan) — Azərbaycanın Qobustan rayonunda kənd.
*Dərəkənd (Şərur) — Azərbaycanın Şərur rayonunda kənd.

;Ermənistanda
*Dərəkənd (Pəmbək) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasının Pəmbək bölgəsində, indi Quqark rayonunda kənd.
*Dərəkənd məhəlləsi — İrəvan şəhərin məhəlləsi
***Dərəkənd** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonu ərazisində kənd.
***Dərəkənd** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonun ərazisində kənd
***Dərəkənd** — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunda kənd.
***Dərəkənd** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, Ağin (Ani) rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
*Dərə (dəqiqləşdirmə)
Bəklə

**Bəklə** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Nabur kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qobustan rayonu Qozluçay hövzəsi qarşısında yerləşir. Kəndin adı ilə bağlı bir neçə fikirlər vardır. Tarixçi Nürəddin Bəndəliyev öz Dağlıq Şirvanın  toponimləri kitabında Kitabi Dədə Qorqudun qəhrəmanlarından biri Bəkilin adına işarə edir. Bundan başqa qədim türkdilli xalqlardan birinin adı Bəkli olmuşdur. Bəklə türk dilində gözlə deməkdir. 
* Kənd 1999-cu ildə yaranmışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 291 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Qobustan rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qobustan Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çuxanlı (Qobustan)

**Çuxanlı** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Çuxanlı Qobustan rayonunun kiçik kəndlərindən biridir. Bu kənd öz zəhmətkeşliyi ilə seçilir. Çuxanlı Qobustan rayonunun Təklə inzibati ərazi vahidində kənd. Acıçayın mənbə hissəsində, dağlıq ərazidədir. Çuxanlı tayfasının adı ilə bağlıdır. Etnotoponimdir.

## Toponimikası
Kənd Acıçayın mənbə hissəsində, dağlıq ərazidədir. Çuxanlı tayfasının adı ilə bağlıdır. Etnotoponimdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 850 nəfər əhali yaşayır.Azərbaycanlı tərəkəmələrdən (türkmənlərdən) ibarətdir. 1066-cı ildən etibarən Şirvana gəlmiş oğuzların törəmələridir. 24 oğuz tayfasının hansına mənsub olmaları tam araşdırılmayıb. İkinci dünya müharibəsinə qədər köç həyatı sürmüşlər. Bu səbəbdəndir ki, kənd əhaləsi eyni adlı 2 kənddə məskunlaşıb. Salyan Çuxanlısında Qışlaqda qalan Çuxanlılar, Qobustan Çuxanlısında isə yazlaqda qalan çuxanlılar məskunlaşıblar. Müsəlmandırlar. Məşhur Şirvan aşığı Aşıq Bəylər, Azərbaycan ordusunun bir neçə generalı və yüksək rütbəli zabiti bu tayfadan çıxıb. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dərəkənd (Qobustan)

**Dərəkənd** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Dərəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Mərəzəli Dərəkənd olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi keçmiş Mərəzə (indiki Nəriman kəndi) kəndindən köçmüş ailələrin Zəngidərə çayının (Pirsaat çayının qolu) dərəsində məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim dərə (çökək) və kənd (yaşayış məntəqəsi) komponentlərindən düzəlib, "dərədə yerləşən kənd" deməkdir.

## Tarixi
Kəndin XIX əsrdə salınması haqqında məlumat var.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 426 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ərəbşahverdi (Qobustan)

**Ərəbşahverdi** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Qurbançı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd dağətəyi ərazidədir. Ərəbşahverdi XIX əsrdə ərəb mənşəli böyük tayfalardan birinin adı idi. 1870-ci ildə 250 ailədən ibarət olan bu tayfa sonralar üç hissəyə parçalanmışdı. İki hissədən ibarət olan ərəbşahverdi tayfasının 70 ailəlik bir hissəsi həmin illərdə Göyçay qəzasına köçərək indiki Ərəbşahverdi kəndinin əsasını qoymuşdu.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 649 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar
Ərəbqədim (Qobustan)

**Ərəbqədim** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Ərəbqədim kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Keçmiş adı Köhnə Ərəb olmuşdur. XIX əsrdə Şirvanda yaşamış 205 ailədən ibarət ərəbqədim tayfasının adı ilə adlandırılmışdır. Etnotoponimdir.

## Tarixi
Muğan və Şirvanda yaşayan ərəblərin (xüsusən də köçəri ərəblərin) məşğuliyyəti dəvəçilik idi. Dəvəçilik peşəsi təxminən 1200 il əvvəl Ərəbistan yarımadasından bura köçən ərəblərin mirası kimi qalmışdı (Bünyadov, 2007:223). 1880-ci illərdə dəvəçilik təsərrüfatı ölkənin şərq hissəsində geniş yayılmışdı. Məsələn, Qəbristan mahalında yaşayan ərəb tayfalarında 1300-dən çox dəvə var idi. Ərəblər dəvəni əti ilə yanaşı yunundan müxtəlif məişət əşyaları hazırlamaq üçün istifadə edirdi. Buna baxmayaraq ərəblər üçün dəvələr əsasən nəqliyyat vasitəsi kimi vacib idi. Şamaxı və Göyçay uyezdlərində yaşayan Ərəb Şahverdi, Ərəb Cəbirli, Ərəb Şam və Ərəb Qədim tayfalarında dəvə ilə yük daşıma ticarəti (çarvadarlıq) geniş yayılmışdı. Bu tayfalardan olan ərəblər dəvələrlə Bakı quberniyasından Zaqafqaziyanın müxtəlif yerlərinə yük daşıyırdı. Azərbaycanın daxilində xüsusən duz və neft dəvələrlə daşınırdı. Göyçay ərəbləri bu malları Zaqafqaziya dəmir yolunun Ucar stansiyasında, Qəbristan ərəbləri isə bu malları Bakı quberniyasında alaraq digər regionlarda satırdı. Maraqlısı odur ki, ərəblər puldan istifadə etmirdi və satdıqları mal əvəzində düyü, fındıq, meyvə götürürdü.

Dəvəçilikdən başqa Azərbaycanın bəzi ərəb kəndlərinin sakinləri (məsələn, Ərəb Şahverdi) atçılıqla məşğul olurdular. Bir sıra kəndlərdə suvarma əkinçiliyi inkişaf etdirilmiş, həm də çəltikçilik vacib sahə olmuşdu. Xüsusilə, Ərəb Şamlı kəndinin sakinlərinin Pirsaat çayı yaxınlığında müəyyən əraziləri var idi və burada onlar çəltikçiliklə məşğul olurdu. Oturaq ərəb kəndlərində isə kiçik üzüm bağları salınmışdı. Xüsusən oturaq ərəb kəndlərində bəzi sənətkarlıq sahələri geniş yayılmışdı. Göyçayın Ərəb Cəbirli kənd sakinləri kömürdən istifadə edirdi. Bu kəndin sakinləri əldə edilən kömürü Bakının mis və dəmir tökmə müəssisələrinə satırdılar. Ərəb tayfalarının bir ortaq xüsusiyyəti də hər birində yun məhsullarının (kilim, xalça) geniş istifadə olunması idi. Bu xalçalardan ən məşhuru Ərəb Qədim xalçası idi. Qobustan rayonunun Ərəbqədim kəndində xalçaçılıq ənənəsi indi də qalır. Təəssüf ki, Azərbaycan ərəblərinin ailə həyatı və mədəniyyətini xarakterizə edən heç bir material yoxdur (Volkova, 1983:49).

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəngidərə çayının (Pirsaat çayının qolu) sol sahilindən 4&nbsp;km aralıda yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1439 nəfər əhali yaşayır.

## Tanınmışları
* Mehman Dəmirli (1964) — Hüquq elmləri doktoru, professor.
* İlqar Məmmədov (1971) — Riyaziyyat üzrə elmlər doktoru, AMEA-nın professoru, laboratoriya rəhbəri.

## Din
Kənddə Ərəbqədim kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bədəlli

**Bədəlli** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Bədəlli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin əsl adı Bədəl kəndi olub. Bu adın verilmə səbəbi isə, Yekəxana deyilən ərazidə bir tayfa yaşayıb. Tayfanın ağsaqqalı Seydi kişi can dostu olan Məşədiqabuldan onun sözünü yerə saldığına görə inciyir. Seydi kişi öz tayfasıyla bərabər Yekəxana kəndini tərk etməyi qərara alır. Kəndi tərk edərkən kimsəsi olmaya Bədəl adlı bir şəxs Seydi kişiyə məndə sizinlə gəlirəm deyir və kəndi tərk edirlər. Yeni düşərgələrini qurduqdan sonra, Seydi kişi Bədəli yanına çağırıb deyir. Mənim adımı yaşadacaq oğlum, qızım var səninsə yoxdu. Kəndin adı sənin adın olacaq qoy adın əbədi yaşasın.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Pirsaatçayın sol sahilindən 6&nbsp;km. aralı, Mərəzə yaylasında yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 634 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Göydərə (Qobustan)

**Göydərə** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Ərəbqədim kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd coğrafi mövqeyinə görə il boyu başı qarlı Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub-şərq ətəyindəki Gicəki dağı (Gicəki d., 1047 m) zirvəsinin qərbində  yerləşir. Göydərə kəndi insan sağlamlığı üçün vacib olan son dərəcə rütubətsiz və əlverişli quru iqlim şəraitinə malikdir. Kəndin dəmyə torpaqlara və geniş otlaq sahələri var.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 518 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmış şəxsləri
* İlqar Məmmədov (1971) — Riyaziyyat üzrə elmlər doktoru, AMEA-nın professoru, laboratoriya rəhbəri.
* Telman Güləliyev — Biologiya elmləri namizədi.
* Ağaseyid Camalov — Cərrah.
* Vəli Vəliyev — İqtisad elmləri namizədi.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik və heyvandarlıq təşkil edir.

## Din
Kənddə Göydərə kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ərəbşalbaş

**Ərəbşalbaş** (əvvəlki adı: **Ərəbcəbirli**) — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Ərəbşalbaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Ərəbşalbaş kəndi Leninabad kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Ərəbşalbaş kənd Soveti yaradılmışdır.

## Tarixi
Kənd 1853-cü ildə yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Ərəbcəbirli olmuşdur. 1853-cü ildə 50 ailədən ibarət olmuş ərəbcəbirli tayfası Şalbaş adlı xəzinə torpağında məskunlaşdığına görə belə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində, Sündü yaylasında yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 4195 nəfər əhali yaşayır.

## Din
Kənddə "Hacı Gülmalı" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qobustan Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Nardaran (Qobustan)

**Nardaran** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Ərəbqədim kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası

## Tarixi
Burada olan köhnə qəbiristanlıq isə XV–XIX əsrdən qalıb. Kənd dağətəyi ərazidədir.

## İqtisadiyyatı
Əhali maldarlıq, heyvandarlıqla məşğul olur. Nardaran kəndində elektrik enerjisi olsa da, yanacaq kimi kənd əhalisi gərmədən (heyvanların peyinin qurudulmuş forması) istifadə edir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 116 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nərimankənd (Qobustan)

**Nərimankənd** (tarixi adları: *Mərəzə* və *Molokan Mərəzəsi*) — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 25 aprel 2008-ci il tarixli 592-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Qobustan rayonunun Nərimankənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Nərimankənd kəndi Qobustan qəsəbəsi ilə birləşdirilmiş, Nərimankənd kəndi və Nərimankənd kənd inzibati ərazi dairəsi Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrindən çıxarılmışdır.

## Toponimikası
Kənd Dağətəyi ərazidədir. Nərimankənd kəndinin keçmiş adı ilk öncə Mərəzə, sonra isə Molokan Mərəzəsi olmuşdur. Kəndin əsası XIX əsrdə əraziyə köçən rus (konkret olaraq molokan) ailələri tərəfindən "Mərəzə" adıyla qoyulmuşdu. Lakin qonşuluqdakı müsəlman azərbaycanlıların yaşadığı digər Mərəzə kəndi (indiki Qobustan şəhəri) ilə səhv salınmaması üçün, bu iki kənd Molokan Mərəzəsi və Müsəlman Mərəzəsi adları ilə fərqləndirilmişdilər. İndiki Nərimankənd ərazisi də məhz Molokan Mərəzəsi idi.

Sovet dövründə, kollektivləşmə illərində Molokan Mərəzəsi kəndinin adı dövlət xadimi Nəriman Nərimanovun şərəfinə Nərimankənd olaraq dəyişdirilmişdi. Memorial toponimdir.

Eyni zamanda, Müsəlman Mərəzəsi kəndi böyüyərək şəhər statusu alıb, Qobustan rayonunun inzibati mərkəzi statusunu qazanmışdı.

Molokan Mərəzəsi kəndinin də artıq "Nərimankənd kəndi" adlanmasına görə, beləlikcə Qobustan rayonunda "Mərəzə" adını daşıyan yeganə yaşayış məntəqəsi olaraq qalmasına görə Müsəlman Mərəzəsinin də adı qısaldıldı və "Mərəzə şəhəri" olaraq rəsmiləşdirildi.

2008-ci ildə isə rəsmi qərara əsasən Qobustan rayonunun inzibati mərkəzi olan Mərəzə şəhərinin adı rəsmi olaraq Qobustan şəhəri olaraq dəyişdirildi; lakin bu dəyişikliklərə baxmayaraq, şəhər xalq arasında bu günədək hələ də "Mərəzə" adıyla tanınır.

## Geologiyası
Kəndin ərazisində Nərimankənd mağaraları yerləşir.

## İstinadlar
Qaracüzlü

**Qaracüzlü** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Qurbançı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Əsl adı Qaraqozludur. XIX əsrdə Qozlu çayının sahilində maldarlıqla məşğul olan 13 ailədən ibarət kiçik elin adıdır. Sonralar Qaraqozlu adı qoz sözünün dialektlərdə həm də cöüzlcövüz formasında tələffüzünə görə Qaracövüzlü/Qaracüzlü şəklinə düşmüşdür.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 215 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Poladlı (Qobustan)

**Poladlı** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Poladlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd Pirsaat çayının sahilində, Ləngəbiz silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim şahsevənlərin poladlı tayfasmın adı ilə bağlı olub, etnotoponimdir. Poladlılar əsasən Qarabağda yaşayırdılar. XIX əsrin əvvəllərində 800 alaçıqdan ibarət poladlıların şıxlı, əbubəyli, quzatlı, yurdçu, dursunxocalı təklə və yekoli tirələri haqqında məlumat verilir. Kəlamların tərkibində poladlı tirəsinin olması, keçmişdə Qarabağdakı Polad Ayrım adlı ərazidən bir qrup ailənin Qazax r-nunun ərazisinə köçməsi haqqında da məlumat var.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1552 nəfər əhali yaşayır.
 
### Tanınmış şəxsləri
* Xalid Mecdunov.
* Mirdamət Bağıyev (1986) — Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şıxzahırlı

**Şıxzahırlı** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Şıxzahırlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 4 dekabr 2001-ci il tarixli 228-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Qobustan rayonunun Şıxzahırlı kəndi Dərəkənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Şıxzahırlı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin adını Şeyx Zahir şəxs adı ilə bağlılığı güman edilir. 1917-ci il kəndin adı Şıxcəyirli kimi qeydə alınmışdır. Şamaxı rayonunda Cəyirli kəndinin olması bu variantın doğruluğunu göstərir.

Digər bir iddiaya görə kəndin adı Şeyx Zahir adlı şəxsin adı ilə bağlansa da buna heç bir sübut yoxdur. Kənd sakinləri söyləyirlər ki şəcərələrində və keçmişlərində belə adda şəxs olmamışdır. Kənd müxtəlif tayfaların birləşib elatlaşması nəticəsində bundan 150 il əvvəl yaranıb. Şıxzərli adında Şamaxıda bir küçə də olmuşdur. Həmçinin Qobustan rayonu Sündü kəndi yaxınlığında yerləşən Şıxzərli yurdu var. Arxivlərdə Şirvan xanlığı dağılanda Qəbristan mahalında Şıx zahirli  çul və Şıx zahirli şəkər adlı obaların adları çəkilir.

## Tarixi
  
### Tarixi abidələri
Şıxzərli kurqanı kəndin yaxınlığında yerləşir. Tarixi ilk orta əsrlərə gedib çıxır. Kurqanın albanlara aid olduğu güman edilir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

Şıxzərli palçıq vulkanı Bakıdan 120&nbsp;km şimal-qərbdə, Şıxzahırlı kəndinin əsas girişində yerləşir. Ardıcıl olaraq 6–7 ildən bir aktivləşir və püskürmə baş verir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi vaxtilə köçəri və yarım köçəri həyat tərzi keçirib. İndi də bu ənənəni davam etdirənlər var. Etnik olaraq azərbaycanlılardır. Kəndin bir çox adlı sanlı aşıq, muğam üzrə ustad yetirmələri vardır.

2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1658 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmış şəxsləri
* Musaxan Güləliyev.
* Aşıq Abbas Musaxanoğlu.
* Aşıq Mahmud Ələsgəroğlu.
* Aşıq Əvəzxan Xankişiyev.
* Altay Niftaliyev – Tarzən.
* Zabit Nəbizadə (1965) — Xanəndə.
* Abuzər Güləliyev.
* Aşıq Əvəz Fərmanoğlu (1938–2014) — Aşıq.
* Aşıq Vüqar Mahmudoğlu (1970–2018) — Aşıq.
* Aşıq Rza Qobustanlı.
* Aşıq İslam Rza oğlu (1978–2013) — Aşıq.
* Abgül Mirzəliyev.
* Aşıq Ağaxan Talışxan oğlu.
* Mirağa Niftəliyev.
* Elbrus Niftəliyev.
* Anar Niftəliyev.

## Din
Kənddə Şıxzahırlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Təklə Mirzəbaba

**Təklə Mirzəbaba** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Təklə Mirzəbaba kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Leninabad kənd Sovetinin Təklə Mirzəbaba kəndi Ərəbşalbaş kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Etnooykonimdir. XIX əsrdə Cavad qəzasında Həramidə yaşamış 110 ailədən ibarət təklə tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmış yaşayış məntəqələrindəndir. Mirzəbaba bu tayfanın başçısının adıdır.

## Tarixi
Kənd əhalisi XX əsrdə 101 ailə olmaqla Cavad qəzasından köçmüşdür. Mənşəcə sırf türk təkəli tayfasının Azərbaycandakı qalıqlarıdır. Təkəlilər–Oğuz tayfasının bir qoludur.

"Kitabi–Dədə Qorqud" yarandığı dövrün adətənənələri, köçəri həyat tərzi və s. haqqında tarixietnoqrofik məlumatla zəngindir. Bu köçərilərdən biri də Oğuz tayfasının Təkəli tirəsidir. Tərəkəmə təkləlilər tarixi zərurət üzündən gündoğanda və günbatanda məskunlaşmış, Bu tayfalar dünyanın bir çox ölkələrində, Antalyadan tutmuş Çinədək olan ərazilərdə özlərinə yurd-yuva qurublar. Təklə sözünün mənası "tək" "tənha", söz birləşmələrindən meydana gəlib. Təklələr əvvəllər oğuz tayfa ittifaqına daxil olub, Türkiyə ərazisində yaşayıblar. Dünyanın ən tanınmış istirahət mərkəzlərindən olan Türkiyənin Antaliya və Fethiyə arasındakı sahil boyu torpaqları Təklə eli kimi tanınır. 1514-ci ildə başlayan Osmanlı–Səfəvi müharibələri qısa fasilələrlə yuz il dəvam etmişdir. Bu dövrdə İran Azərbaycanına Səlcuq tayfaları ilə bərabər təklə tayfası da gəlmişdir. Beləliklə Təklə tayfasının bir hissəsi Cənubi Azərbaycan ərazisində yaşamağa başlayır. Azərbaycan xalqının etnogenezinin formalaşmasında iştirak edən Təklə tayfası igid, qorxmaz bir tayfa olub. Təkləlilər tayfasının Azərbaycana gəlməsi tarixini 15-ci əsrdən etibarən başlayıbdır. Onlar turk tayfaları arasında əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynamışlar. Təklələr zamanla tirələrə bölünür və bu tirələrdən biridə Eyvazalı tirəsidir.

Təkəlilər tayfasının adı ilə səsləşən onomastik vahidlər bu gün də özünü qoruyub saxlamaqdadır. Azərbaycanın Bərdə rayonunda Türkmən, Xızı rayonunda Təkəli kəndi, Gürcüstanın Borçalı bölgəsində Marneuli rayonunda Təkəli kəndi, Qardabani rayonunda Ağ Təklə,  Qara Təklə kəndləri və Ermənistanın Dərəçiçək bölgəsində Təkəli kəndi buna misal ola bilər.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin yamacında yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 2000 nəfərdən çoxdur. 

## İqtisadiyytaı
Kənd əhalisinin əksəriyyəti əkinçilik və maldarlıqla məşğul olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qobustan Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Təklə (Qobustan)

**Təklə** (əvvəlki adı: **Leninabad**) — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Leninabad kəndi Təklə kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Şahsevən tayfa birliyinə daxil olan təkləlilər kəndi özlərinə mənsub qışlaq yerində salmışlar. Sovet hakimiyyəti illərində qoyunçuluq sovxozu yaradılanda məntəqə Leninabad adlandırıldı. 1991-ci ildə kəndin köhnə Təklə adı bərpa olundu. Oykonim Səlcuqların təklə tayfasının adı ilə bağlıdır. Əvvəllər Türkiyədə yaşamış təklə tayfası Qazı xanın başçılığı ilə 1540-cı Təklə Mirzəbaba ildə I Təhmasibin (1524–1576) itaətini qəbul etmiş şahsevənlərin tərkibinə daxil olunmuşdu. XIX əsr mənbələrinə görə, təklələr Mil və Qarabağ düzlərində 14 tirə və müxtəlif nəsillərdən ibarət idilər. Sonralar onlar bir neçə qola ayrılmışdılar. Azərbaycan ərazisində təklə etnonimi vasitəsilə yaranmış oronimlər də mövcuddur: Təklə dərəsi (Masallı rayonu), Təklə dağı, Təklə təpəsi (Cəlilabad rayonu) və s.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Acıdərə çayının sahilində yerləşir.

## Əhalisi
Kənddə 300-dən artıq ev var və kənddə 2000-dən artıq əhali yaşayır.

## Din
Kənddə Təklə kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qobustan Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Təsi

**Təsi** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Yekəxana kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 31 mart 1995-ci il tarixli, 1008 saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Bədəlli kənd inzibati ərazi vahidinin Təsi kəndi Yekəxana kənd inzibati ərazi vahidi tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Yerli məlumata görə, Təsi kəndin əsasını qoymuş şəxsin adıdır. Bəzi mənbələrə görə, təsi monqol tayfalarından birinin adıdır. Monqolustan ərazisində Təsi adlı çay da vardır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 386 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yekəxana (Qobustan)

**Yekəxana** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Yekəxana kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 31 mart 1995-ci il tarixli, 1008 saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Yekəxana kəndi Bədəlli kənd inzibati ərazi vahidindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Yekəxana kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kənd keçmişdə İbrahimbəy də adlanmışdır. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Pirsaat çayı yaxınlığında yaşamış yekəxana tayfasına məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmış və bu tayfanın adı ilə adlandırılmışdır, İbrahimbəy bu ailələrin başçısı olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Mərəzə yastanında yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1088 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sədəfli

**Sədəfli** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Bədəlli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Sədəf Yekəxanası olmuşdur. Tədqiqatçıların ehtimalma görə, oykonim kəndin ilk sakinlərindən olan Sədəf adlı şəxsin adı ilə bağlıdır.

## Tarixi

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 335 nəfər əhali yaşayır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Mərəzə platosunda, Qarpızlı yaylasının yamacında yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aytala (Gədəbəy)

**Aytala** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Düzyurd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Şəmkir çayının sol sahilində, Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Bəzi mənbələrdə Aytala şəklində qeydə alınmışdar. Kənd 1935-ci ildə r-nun Musayal kəndinin ərazisi əlverişsiz olduğu üçün xeyli ailənin Ayıtalası adlı yerə köçməsi nəticəsində yaranmışdır. 1970-ci ildən kəndin adı əhali arasında və yerli rəsmi sənədlərdə Talakənd şəklində işlənir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 336 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çay Rəsullu

**Çay Rəsullu** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Çay Rəsullu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Axınca çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini 19-cu əsrin birinci yarısında Abşerondan və  Şamaxı şəhərindən gələn köçkünlər  yaratmışlar. İlk əsası Alı adlı bir qoca və onun beş oğlu tərəfindən qoyulan Cay Rəsullu və Bəydəmirli  kəndləri sonralar ətraf kəndlərin məskunlaşmasında böyük rol oynamışlar. Oykonim çay və Rəsullu (etnotoponim) komponentlərindən düzəlib, "çay kənarındakı Rəsullu kəndi" mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 927 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmış şəxsləri
* Mərhum İsmayılov Fərhad — Görkəmli ziyalı.
* Mərhum Paşayev Ziyad Qəhrəman — Görkəmli ziyalı.  
* Mərhum Qəhrəmanov İlyas — Müxtəlif yüksək vəzifələrdə işləmiş ziyalı.
* Şair Cəfər. 
* Habil Şınıxlı — Görkəmli musiqiçi, bəstəkar.
* Quliyev Cahangir — Ustad aşıq.
* Quliyev Qəzənfər.
* Nazim Bəydəmirli — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III çağırış deputatı. İqtisad elmləri namizədi.
* Sənan Quliyev — Ustad aşıq.
* Xaliq Azadi Məmmədov.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Sonalar

**Sonalar** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Hacılar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Yerli məlumata görə, Tovuz r-nundakı Bozalqanlı kəndindən gəlmiş Süleyman və onun arvadı Sona salmışdır. Kəndin adı ərinin ölümündən sonra el arasında nüfuzlu xalq təbibi kimi tanınan Sonanın adı ilə bağlıdır. Oykonim “sonagillər” mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 305 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Sarıhəsənli

**Sarıhəsənli** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 954-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Sarıhəsənli kəndi Şəkərbəy kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Əmiraslanlı kəndi mərkəz olmaqla, Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini təqribən XVIII əsrin sonu, XIX əsrin əvvəllərində Qarabağdan (Tərtərçay boyundan) gəlmiş Sarı Həsən adlı şəxs saldığına görə belə adlanmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 360 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax