open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rostislav Pevtsov

**Rostislav Pevtsov** (15 aprel 1987) — Azərbaycanı təmsil edən triatlonçu.

## Karyerası
Rostislav Pevtsov 2002-ci ildən idmanla məşğuldur. Şəxsi məşqçisi Lev Medvedevdir.

Rostislav Pevtsov 2015-ci ilin iyununda Birinci Avropa Oyunlarında mübarizə apardı. Finalda 1 saat 48 dəqiqə 4 saniyə nəticə göstərən Rostislav Pevtsov Birinci Avropa Oyunlarının bürünc medalın sahibi oldu. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli Sərəncamına əsasən I Avropa Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Rostislav Pevtsov "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.

Rostislav Pevtsov Azərbaycanı 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Bununla da o, Azərbaycanı Olimpiya Oyunlarında təmsil edən birinci triatlonçu olaraq tarixə düşdü. Finalda Rostislav Pevtsov 1 saat 52 dəqiqə 6 saniyə nəticə göstərdi və olimpiadanı 38-ci pillədə başa vurdu.

Daha sonra Rostislav Pevtsov Azərbaycanı 2021-ci ildə Yaponiyanda baş tutan XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Finalda 1 saat 50 dəqiqə 46 saniyə nəticə göstərən Rostislav Pevtsov olimpiadanı 40-cı pillədə başa vurdu.

Rostislav Pevtsov 2024-cü ilin mayında Dünya Triatlonu tərəfindən açıqlanan reytinq cədvəlində 52-ci pillədə qərarlaşaraq Paris Olimpiadasına lisenziyanın sahib oldu.

## İstinadlar
Vanna (müğənni)

**Ivana Vrdoljak-Vanna** () – daha çox səhnə adı ilə tanınan **Vanna**, xorvat pop müğənnisidir.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* *Electro Team* (1992, with Electro Team)
* *Second To None* (1994, with Electro Team)
* *Anno Domini 1996* (1996, with Electro Team)
* *I to sam ja* (1997)
* *Ispod istog neba* (1998)
* *24 sata* (2000)
* *U Lisinskom* (2001)
* *Hrabra kao prije* (2003)
* *Ledeno doba* (2007)
* *Sjaj* (2010)
* *Izmiješane boje (2019)*

### Sinqllar

## İstinadlar
Oleq Stepko

**Oleq Sergeyeviç Stepko** () — Ukraynaı, Azərbaycanı və Rusiya təmsil edən idman gimnastı, Avropa Çempionatının və Avropa Oyunlarının qalibi.

## Karyerası
Oleq Stepko 2010-ci ildə Sinqapurda baş tutan Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarını 2 qızıl və 2 gümüş medalla başa vurdu. 2012-ci ildə isə Oleq Stepko Ukraynanı London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Komanda turnirində Oleq Stepko olimpiadanı beşinci pillədə başa vurdu.

2013-cü aprelində Oleq Stepko Rusiyada baş tutan Avropa Çempionatında parallel qollarda turnirin qızıl medalına sahib oldu. Həmin ilin iyulunda isə Oleq Stepko Rusiyanın Kazan şəhərində baş tutan Universiada Oyunlarını bir gümüş və bir bürünc medalla başa vurdu.

2014-cü ildə Azərbaycan Gimnastika Federasiyası (AGF) tərəfindən Oleq Stepko Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb edildi. 2015-ci ilin iyununda Oleq Stepko Birinci Avropa Oyunlarının 1 qızıl, 2 gümüş və 2 bürünc medalına sahib oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli Sərəncamına əsasən Birinci Avropa Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Oleq Sergeyeviç Stepko "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.

2015-ci ildə Oleq Stepko həm də Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında parallel qollarda turniri bürünc medalla başa vurdu və olimpiya lisenziyasına sahib oldu. Bu medal həm də Azərbaycan idmanında idman gimnastlarının Dünya Çempionatında sahib olduğu birinci medal idi.

Oleq Stepko Azərbaycanı 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Ümumi nəticədə Oleq Stepko təsnifat mərhələsini 86.208 balla 20-ci pillədə başa vurdu və olimpiadanın final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində isə Oleq Stepko 78.082 balla olimpiadanı 22-ci pillədə başa vurdu.

Daha sonra Oleq Stepko 2017-ci ildə Azərbaycan yığmasından imtina etdi və Rusiya yığmasının heyətində beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmağa başladı.

## İstinadlar
Rəşidə Cons

**Rəşidə Cons**(; ) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Amerikanın 16 şəhərində "On the Run" adlı konsert turnesinə hazırlaşan Cey-Zi və Beyonse birgə filmə çəkiliblər. "Run" — cütlüyün turnesinə dəstək filmidir. XXI əsrin Bonni və Klaydı kimi görünən ifaçılarla birgə videoda Çon Penn, Ceyk Cillenhol, Bleyk Layvli, Emmi Rossam, Don Çidl, Gilyermo Dias, o cümlədən Kidada və Rəşidə Cons bacıları görünüblər.

## Filmoqrafiya

### Film

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağır atletika Olimpiya oyunlarında

Yay Olimpiya oyunlarında ağır atletika üzrə yarışlar ilk dəfə 1896-cı ildə Afinada yay Olimpiya oyunlarında salındı və o vaxtdan 1900, 1908 və 1912- ci illər dəki yarışlar istisna olmaqla, sonrakı Oyunlar proqramına qoşuldu.  Əvvəlcə yarışlarda kişi atletlər idi, 2000- ci ildə Sidneydə keçirilən yay olimpiya oyunlarına qadın atletlərdə qoşuldular. Bu idman növündə mükafatların 15 dəsti oynanırlar.

## Yarışlar
1896 və 1904-cü il Yay Olimpiya oyunlarında çəki kateqoriyaları  üzrə  deyil, və ayrı-ayrı tapşırıqlarda medallar oynanılırdı:

* 1896 cı il — iki əllə təkan ,bir əllə təkan ;
* 1904 cü il —iki əllə təkan , hantellərdə İdmanın müxtəlif növləri üzrə yarış.
1920-ci il Yay Olimpiya oyunlarından  idmançı çəki kateqoriyaları üzrə (görə) bölünmüşdür,  hər kateqoriya vətapşırıqların cəmi  üzrə  mükafatların bir dəstini oynayır:

* 1920 ci il — üçnövlülük (bir əllə sıçrayış,bir əllə təkan,iki əllə təkan);
* 1924 cü il— beşnövçülük (bir əllə sıçrayış,bir əllə təkan ,iki əllə sıxma gücü, iki əllə sıçrayış,iki əllə təkan );
* 1928-1972 ci illər — üçnövlülük (sıxma gücü, sıçrayış, təkan);
* 1976-dan indyə kimi — iki məşqli yarış (sıçrayış, təkan).

## Çəki kateqoriyaları

### Kişilər

### Qadınlar





## Rekordlar
Yeni çəki kateqoriyalarının tətbiqindən sonra 2000-ci ildən bütün kateqoriyalar üçün "olimpiya standartları" yaradılmışdı,  idmançıların çəki dərəcələrində dəyişikliklərdən sonra  rekordları təzədən yazmamaq və yenidən əvvəlki çıxışların nəticələri də nəzərə alınmalıdır.

### Kişilər

### Qadınlar

## Medal hesabı

## Ölkələr




## Həmçinin bax
* Ağır atletika  üzrə Olimpiya oyunları mükafatçılarının siyahısı (kişilər)
* Ağır atletika  üzrə Olimpiya oyunları mükafatçılarının siyahısı (qadınlar)

## İstinadlar

*  Ağır atletika Olimpiya oyunlarında
Hindustan

**Hindustan** ( *Hindustān*,  *Hindostān*   — Hind + stan) — Asiyanın cənubunda yerləşən yarımada. Sahəsi  2 milyon km² yaxındır. Şimal sərhəddi Hind çayının deltasından Qanq çayının deltasına qədər uzanır.. Bəzən yarımadanın ərazisinə bütün platonu və dağları aid edirlər.. Yarımada Hindistannın böyük hissəsi, Pakistan və Banqladeşin bir hissəsi özündə birləşdirir.
Qərbdən Ərəbistan dənizi, şərqdən Benqal körfəzi, cənubdan isə Lakkadiv dənizi onun sahillərini yuyur. Yarımadadan cənub-şərqində böyük Şri-Lanka adası yerləşir. Yarımada Hindistan yarımqitəsinin və Hindistan tavasının cənubunda yerləşir.

Yarımadanın cənub nöqtəsi Komorin burnudur.

## Geologiyası
Cənub hissələri allyuvial çökəkliklər yerləşir. Malabar və Koromandel sahillərini buna misal çəkmək olar. Əsas çayları: Narbada, Tapti, Mahanadi, Qodavari və Qrişna.

## Adlanması
Farslar yarımadanı və bütün bölgəni Hindustan adlandırmışlar, bu səbəbdən avropa dillərinə bu çür keçmişdir. XIX əsrdən avropalılar Himalay dağlarından Vindhya massivinə qədər əraziyə bu adı şamil etmişlər. İngilislər yarımadanı Cənubi Hindistan adlandırırlar. Rusların adladırdığı İndostan termini isə artıq arxaikləşmişdir.

## İstinadlar
Karpaz yarımadası

**Karpaz** (, ) — Kipr adasının şimalında yerləşən yarımada. Yarımada de-fakto Şimali Kipr Türk Respublikasınin ərazisində yerləşir.

Yarımada dar və uzun quru parçası olaraq Aralıq dənizinin içərilərinə doğru şimal-şərq istiqamətdə uzanır. Yarımadanın sonunda Həvvari Andrey burnu yerləşir. Yarımadada Kireniya sıra dağları yerləşirki, oda yarmadaya pereoentukulyar istiqamətdə yerləşir.  Ən hündür nöqtəsi — 364 metrdir. Yarımadanın cənub və şimal sahillərində gözəl çimərliklər vardır. 2000-ci illərdən Barfa şəhəri yaxınlığında kotejlərlə zəngin olan qəsəbə salınmışdır. Buda turistlərin bölgəyə axınını sürətləndirmişdir.

Yarımadanın əsas sakinləri Kipirli Türklərdir, az miqdarda yunanlar və digər az saylı xalqlarda vardır. Ən iri yaşayış məntəqəsi karpazdır.

Yarımada afrika qulanı ilə məşhurdur, bununla belə papulasiyanın tükənmə təhlükəsi qarşısındasır. Bu canlıların qorunması üçün türklər tərəfindən müntəzəm kompaniyalar təşkil edilir.

Yarımadanın əsas gözəl tikilisi Həvvari Andrey kilsəsidir. 1974-ci ildə baş vermiş məlum hadisələrfən sonra bölgə Şimali Kipr Türk Respublikasınin ərazisində yerləşir. Bundan əlavə yarımadada orta əsrlərə aid olan və Bizans stilinə xas Kilsədə öz mövcudluğunu qoruyub saxlayır.

## İstinadlar
Fitil (kinojurnal)

**Fitil** — yumoristik kinojurnal.

## Haqqında
L.İ.Brejnev Bakı şəhərinə "Lenin" ordeni təqdim edərkən söylədiyi nitqində xalq təşəbbüsünün, mətbuatın, o cümlədən də "Fitil" satirik kinojurnalının tənqidi çıxışlarının nöqsanlara qarşı mübarizədə mühüm rol oynadığını göstərmişdir.

Leonid Qayday 1981-1988-ci illərdə "Fitil" kinojurnalı üçün müxtəlif süjetlər çəkmişdir.

## Baş redaktorları
RSFSR Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin sədri Sergey Mixalkov 1962-ci ildən "Fitil" satirik jurnalının baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır.

## Həmçinin bax

* Mozalan (kinojurnal)

## İstinadlar
Leyçjoubandao yarımadası

**Leyçjoubandao** (*Leyçjou*, ) — Çinin cənubunda Quandun vilayəti ərazisində yerləşir. Yarımadan Haynan adasından Haynan boğazı vastəsi ilə ayrılır. Qərbdə Bakbo körfəzi, şərqdə isə Cənubi Çin dənizi onun sahillərini yuyur. Uzunluğu 135 km, eni isə 70 km təşkil edir. Yarımadanın relyefi əsasən alcaq təpəliklərdir və ən hündür nöqtəsi 272 metrdir. Florası əsasən savanna, Tropik və Manqrov meşələrdən ibarətdir. Yarımada Pələnglərin təbii halda yaşadığı ərazidir. Əsas şəhərləri — Çjanszyan və Syoyven.

## İstinadlar
Paşaeli yarımadası

**Paşaeli** (Bosfor yarımadası; ) — Türkiyənin avropa hissəsində Qara dəniz və Mərmərə dənizi arasında yerləşir. Şərqində Bosfor boğazı yerləşir. Balkan yarımadasının şərq qutaracağını təşkil edir.

Yarımadanın uzunluğu 100 km, eni — 60 km. Ərazisi əsasən təpəli düzənliklərdən ibarətdir və ən hündür nöqtəsi İstranca dağıdır (484 m). Yarımada qurusubtropik iqlimə malik olaraq nadir Palıd və Fıstıq və Həmişəyaşıl bitkilər üstünlük təşkil edən meşələrə malikdir. Bölgədə Qarğıdalı, Şəkər çuğunduru, Tütün və sitrus bitkiləri əkilir. Yarımada İstanbulun şimal-şərqində yerləşir.

## Mənbə
* http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_geo/3800/Paşaeli
* Çatalca Yarımadası
MARF

**MARF (Modular Audio Recognition Framework)** — Java dilində yazılmış səs, danışıq, mətn və NLP alqoritmlərinin toplusundan ibarət açıq kodlu, modulyar tədqiqat freymvorkudur. MARF modulyar olduğu üçün yeni alqoritmlər əlavə edilə, mövcud freymvork genişləndirilə bilər.

## İstinadlar
Fandom (veb-sayt)

**Fandom** – vikiləri pulsuz host etmək üçün yaradılmış xidmət. Fandom açıq kodlu proqram təminatı olan Mediaviki əsasında qurulub və yüz minlərlə vikidən ibarətdir. Vikiyanın əsası Cimmi Ueyls tərəfindən qoyulmuşdur. 2016-cı ilə kimi **Wikia** adlanmışdır.

## İstinadlar
IVR

**IVR** () — səs tonları vasitəsilə zənglərin marşrutlaşdırması funksiyasını yerinə yetirən sistemi. Bu sistem vasitəsilə zəng-mərkəzinə zəng edən müştəri telefonun klaviaturasında uyğun düymələri daxil edərək interaktiv sorğuda iştirak edir. IVR səsləndirilməsi — zəng-mərkəzinin əsas xidmətidir. Musiqi müşayiətinin düzgün seçilmiş uyğunluğu, diktorun və istifadə edilən leksikanın səsləri təşkilatın zəng xidmətinin düzgün qurulmasının əsasını təşkil edir. IVR-sistemin köməyi ilə yerinə yetirilən marşrutlaşdırma — operatorların və şirkətin xidmətlərinin düzgün istiqamətləndirilməsini təmin edir.

Sadə IVR nümunələri:
*Salam! Siz "x"-şirkətinə zəng etmisiniz. Əgər tariflər və qoşulma şərtləri haqqında məlumat almaq istəyirsinizsə — 1 düyməsinə, öz ödəniş detallarınızı dəqiqləşdirmək istəyirsinizsə — 2 düyməsinə, öz hesabınızın vəziyyəti haqqında məlumat almaq istəyirsinizsə, — 3 düyməsinə basın. Əgər faks göndərmək istəyirsinizsə — sadəcə öz faks aparatınızda START düyməsinə basın. Təşəkkürlər!*
*Salam. Daxili nömrəni bilirsinizsə, yığın əks halda operatorun cavabını gözləyin*

## İstinadlar
Kilikiya yarımadası

**Kilikiya yarımadası** — Türkiyə ərazisində Kiçik Asiya yarımadasının cənubunda Kilikiya dənizinin akvatoriyasına daxil olan Mersin və Antalya körfəzləri (100 km) arasında yerləşir.

Yarımadanın şimalı Tavr dağlarının hündürlükləri və cənubu isə alçaq dağları ilə hüdudlanır. Ən hündür nöqtəsi 2257 metrdir. Karst məşhəlli təbiət abidələrinə rast gəlinir. Ərazidə Makvis, Enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələr üstünlük təşkil edir.

## Mənbə
* Kilikiya Yarımadası
Kamran Həsənli

**Kamran Həsənli** () — azərbaycanlı aktyor, şoumen, aparıcı. Azərbaycanın ikinci prezidenti Əbülfəz Elçibəyin milli məsələlər üzrə müşaviri olub.

## Həyatı
Kamran Həsənli 11 sentyabr, 1963-cü ildə Azərbaycanın Bakı Şəhərində anadan olub. İlk təhsilini Bülbül adına musiqi məktəbində alıb. Məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olub. İlk peşə fəaliyyətinə Naxçıvan Musiqi Kollecində müəllim kimi başlayıb.

6 mart 2023-cü il tarixində Azərbaycan Yüksəliş Partiyası Başqanının Qafqaz ölkələri və xalqları ilə iş üzrə müavini təyin olunub. Partiya buraxılanadək bu postu tutub.

## Jurnalist fəaliyyəti
2000-ci ildən etibarən televiziya aparıcısı kimi Musiqili meydan, Sizin saat kimi bir çox layihələrdə iştirak edib. Həmçinin, ANS televiziyasında da bir çox maraqlı layihələrin aparıcısı olub. Toylar kralı‚ Bağlama, Şənbə Kamran Həsənli ilə, Günəbaxan, Bazar səhəri verlişlərində aparıcı kimi tamaşaçıların görüşünə gəlib. Eyni zamanda ANS TV-də Axşam-Axşam verlişinin aparıcısı işləyib.

## Filmoqrafiya
* Qış nağılı 1
* Qış nağılı 2

## İstinadlar
Likiya yarımadası

**Likiya yarımadası** — Türkiyə ərazisində, Kiçik Asiya yarımadasının cənub-qərbində yerləşir. Yarımada Aralıq dənizinin akvatorriyasına daxil olan Antalya körfəzi ilə Fəthiyə körfəzi arasında (75&nbsp;km) yerləşir.

Yarımadanın böyük hissəsini Qərbi Tavr dağları tutur (Elmalı, Bedağ və Teke silsiləsi). Ən hündür zirvəsi 3086 m təşkil edir. Dağlar sərt enişlər əmələ gətirir. Yarımadanın mərkəzi hissəsi çoxlu sayda göllər və şoranlıqlar vardır. Sahilləri parçalı və buxtalarla zəngindir. Dəniz sahilində makvis, yuxarı qalxdıqca isə enli və iynə yarpaqlı meşələr bir-birini əvəzləyir. Ərazi dağalar arası düzlərdən və yarımsəhralardan ibarətdir.

## Mənbə
*Böyük Sovet ensiklopediyası
Dropbox

**"Dropbox"** — istifadəçilərə bulud serverlərdə öz məlumatlarını saxlamağa və onları internetdə başqa istifadəçilərlə bölüşməyə imkan yaradan bir xidmət növü. Bu xidmət vasitəsilə faylları internet vasitəsilə saxlamaq və sinxronlaşdırmaq, həmçinin digər istifadəçilərlə mübadilə etmək mümkündür.

## Yaradıcıları
“Dropbox” xidmətinin baniləri iki gənc amerikalı - Dryu Hyuston və İran mənşəli Amerika vətəndaşı Araş Firdovsi hesab edilir. 

Drew Houston.jpg|Dryu Hyuston
Arash Ferdowsi 2014 (cropped).jpg|Araş Firdovsi


## Fəaliyyəti
“Dropbox” istifadəçiyə müştərinin köməyi və ya brauzer vasitəsilə veb-interfeysdən istifadə etməklə silinmiş serverlərdə faylları yerləşdirməyə imkan verir. Kompüterdə “Dropbox”un müştəri proqram təminatının quraşdırılması vaxtı sinxronlaşdırılan qovluq yaradılır. Hərçənd texnologiyanın əsas aksenti sinxronlaşdırmaya və informasiya mübadiləsinə hazırlanır, “Dropbox” yükləmələrin tarixini aparır ki, serverdən faylların silinməsindən sonra bunu bərpa etmək imkanı olsun. Həmçinin faylların son 30 gün müddətində dəyişiklik tarixi, bundan başqa “Pack-Rat” fayllarının dəyişikliyinin müddət məhduduyyəti olmayan tarixi funksiyası əlçatandır.

Faylların dəyişikliyi tarixi fayllarla tutulan yerə qənaət etmək üçün delta-kodlaşdırma prinsipi üzrə aparılır. Dəyişiklik tarixində yalnız başqa faylın bir versiyasının fərqi yazılır. Müştəri vasitəsilə yüklənmiş faylların həcminə məhdudiyyət qoyulmayıb, amma veb-interfeys vasitəsilə yüklənmiş fayllar 300 MB həcm ilə məhdudlaşdırılıb.

Xidmət məlumatların saxlanılması üçün ilkin 3 GB-a qədər yeri pulsuz təklif edir. Bunu yeni istifadəçiləri dəvət edərək 16 GB-a qədər pulsuz artırmaq olar və ya tapşırıqların (mobil telefona “Dropbox” əlavəsinin quraşdırılması və s.) icrasından, sonra bir neçə GB almaq olar. Həmçinin 100 GB və ya daha çox artırmaq mümkündür.

Hazırda “Dropbox” Windows, Mac OS və Linux platformalarını, eləcə də mobil platformaları (iPhone, iPad, Android, BlackBerry, Symbian və Bada) dəstəkləyir.

## Dünyanın ən innovativ şirkətlərinin ilk onluğunda
“Dropbox” dünyanın 50 ən innovativ şirkətindən biri seçilib. “Fast Company” jurnalının bu reytinqə həsr olunmuş 2014-cü il buraxılışında ilk onluqda “Google”, “Bloomberg”, “Netflix”, “Nike” kimi yenilikləri günbəgün dəyişən və adları dildən düşməyən nəhənglərin adı ilə yanaşı “Dropbox”un da adı var. Brendin siyahıya düşməsinə səbəb uğurlu təşəbbüsləri ilə bağlı adının çox hallanması olub.

Bir sözlə, “Dropbox” hazırda dünyanın ən böyük “bulud” fayl saxlanclarından biridir. Lakin onun yaradıcıları əldə edilmiş uğurla kifayətlənmək istəmirlər və artıq xidmət üçün eyni anda bir neçə təkmilləşdirmə hazırlayırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Naqasaki yarımadası

**Naqasaki yarımadası**  — Yaponiyanın Kyuşu adasının şimal-qərbində yerləşir. Naqasaki prefekturasının cənubunda qərar tutur. Yarımada qərbdən cənuba istiqamətlənir. Burada Nomo və Vaki buurnuları vardır. Digər adı **Nomo yarımadası** . İnaibati cəhətdən Naqasaki şəhəri ərazisinə daxildir.

## İstinadlar
Şamaxı Ensiklopediyası

**Şamaxı Ensiklopediyası** — Şamaxının millət vəkili Elxan Süleymanovun təşəbbüsü ilə hazırlanmış ensiklopediya. Ensiklopediya **www.elkhan-suleymanov.az** saytının layihəsidir.

## Haqqında
Ensiklopediya Şamaxının təbiətindən, tarixindən, ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və mədəni həyatından bəhs edir. Burada Azərbaycanın bu qədim diyarına həsr olunmuş oçerklərlə yanaşı, rayonun bütün inzibati-ərazi vahidləri, fiziki-coğrafi obyektləri, geoloji quruluşu, yeraltı və yerüstü təbii sərvətləri haqqında da məqalələr verilib. Şamaxı ensiklopediyasına bu bölgənin tarix boyu xalqımıza bəxş etdiyi görkəmli şəxsiyyətlərin – dövlət, ictimai və siyasi xadimlərin, sərkərdələrin, xalq, müharibə və əmək qəhrəmanlarının, alim və mütəfəkkirlərin, şair, yazıçı, memar, rəssam, musiqiçi, aktyor və digər sənət adamlarının həyat və fəaliyyətindən, yaradıcılığından bəhs edən tərcümeyi-halları daxil edilib.

Elmi redaksiya şurasının təsdiq etdiyi prinsiplər əsasında həmçinin, Azərbaycan Respublikasının fəxri adlarına layiq görülmüş digər tanınmış şəxslər haqqında da məqalələr verilib.

## Təqdimatı
2015-ci il may ayının 15-də Şamaxı şəhər İncəsənət Təhsil Mərkəzində "Şamaxı ensiklopediyası" (www.shamakhi-encyclopedia.az) saytının təqdimatı olub. Tədbirdə rayon rəhbərliyi, alim və ziyalılar, ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.

2015-ci il oktyabr ayının 26-da Şamaxı şəhərində "Şamaxı ensiklopediyası" kitabının təqdimatı keçirilib.

## Yaradıcı heyəti
Ensiklopediyanın yaradıcı heyətinin rəhbəri siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Fuad Babayevdir.

## Seriyaları
* Şamaxı ensiklopediyası [Mətn] /ideya müəl. və naşir E. Süleymanov ; baş red. F. Babayev. Bakı: [Şərq-Qərb], 2015. 430 s.

## Həmçinin bax
* Naxçıvan Ensiklopediyası
* Göyçay Ensiklopediyası

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
* shamakhi-encyclopedia.az
Alışqan

**Alışqan** — kibritin ixtirasından əvvəl icad olunmuş alov yaradan polad alətdir.

## Yaranması
Bu, köhnə çaxmaqdaşlı silahlarda qayaya vuraraq qığılcım yaradaraq barıt vurmaq üçün istifadə olunan alət idi. Alışqanı alovlandırarkən qığılcımları alovlandırmaq üçün ağac gövdələrindən çıxarılan və qurudulmuş, asanlıqla alovlanan  maddələrdən istifadə edilmişdir. Göyərtə, sol əlin baş barmağı və şəhadət barmağı arasında sıxılaraq daşın üstünə qoyulur. Sağ əlində tutulan alışqan daşa dəyəndə yaranan qığılcımla alovlandı. Daha sonra isə pambıq iplik fitillərindən istifadə olunmağa başladı. Çaxmaq daş, və ya fitil dərisindən hazırlanmış ağzı büzməli torbada saxlanılırdı.
Hal-hazırda alışqan əsasən siqaret yandırmaq üçün istifadə olunur. Bundan əlavə, butan tipli alovlanma üçün istifadə olunan alətlərə alışqan da deyilir. Əvvəlcə benzin, sonra qaz alışqanları əvəzinə maqnit alışqanlarının istifadəsi adi hala çevrildi. Kibrit qutusundan çox kiçik və zərif hazırlanmış alışqanlar da çox istifadə edilməkdədir.
## İcad olunması
İlk alışqanlar  XVII əsrdə icad edilmiş və barıt alovlandırmaq üçün odlu silahlarda istifadə edilmişdir. 1662-ci ildə türk səyyah  Evliya Çelebi Osmanlı diplomatik missiyasının üzvü olaraq Vyananı ziyarət etdi və burada istehsal olunan alışqanlara heyran qaldı. İlk alışqanlardan biri 1823-cü ildə alman kimyaçı Yoqann Volfqanq Döbereyner tərəfindən icad edildi və Döbereyner lampası kimi tanındı.
## Qalereya

100 Yen lighter.JPG|Alışqan
Feuerzeuge1.jpg|Alışqan növləri
Zippo-Slim-1968-Lit.jpg|Zippo


## İstinadlar
Hüseyn Cavid prospekti (Bakı)

**Hüseyn Cavid prospekti** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda prospekt. Prospekt Azərbaycan şairi, yazıçı və dramaturqu Hüseyn Cavidin adını daşıyır. Hüseyn Cavid prospekti Mətbuat prospekti və Zahid Xəlilov küçəsinə paraleldir.

## Haqqında
Prospektin əvvəlki adı *Nərimanov prospekti* olmuşdur.

Prospektdə Akademiya bağı və onun qarşısında Hüseyn Cavid bağı yerləşir. Bakı şəhərinin görməli yerlərindən hesab edilir.

## Kəsişdiyi küçələr
Hüseyn Cavid prospekti Space TV-nin yaxınlığındakı dairədən başlayır və Həsən Məcidov küçəsi ilə kəsişmədə bitir.

* Seyfəddin Dağlı küçəsi
* Ayna Sultanova küçəsi
* Məmməd Rahim küçəsi
* Bəxtiyar Vahabzadə küçəsi
* Lətif İmanov küçəsi
* Mehdi Məmmədov küçəsi
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsi

## Mühüm ünvanlar
* № ? — Respublika İncəsənət Gimnaziyası
* № ? — Space TV
* № ? — Nikoil Bank
* № ? — 225 saylı orta məktəb
* № ? — 5 saylı uşaq poliklinikası
* № ? — Azərbaycan Texniki Universiteti
* № ? — AMEA
* № ? — AMEA-nın Fizika İnstitutu
* № ? — AMEA Mərkəzi Elmi Kitabxana
* № ? — Elmlər Akademiyası metrostansiyası

## Ədəbiyyat
#

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hüseyn Cavid Prospekti, Bakü, Azerbaycan
Amiş

Qəribə geyimləri ilə bərabər modernizmi və texnologiyanı rədd edən Amişlər əcnəbilər üçün maraq obyekti olmaqla yanaşı istər Amerikada, istərsə də dünyada bir çox insan onların varlığından xəbərsizdir. Amişlərin əcdadları 1500-cü illərdə ən başda İsveçrə olmaqla, bir çox Avropa ölkələrində yaşamışdır. Amişlər adlarını "Jacob Amman"-dan (topluluğun banisi) almışdır. Amişlərin dini Xristian dini olmaqla bərabər Protestanlıq məzhəbinə daha yaxındır və Anavaptist (revaptister-təkrar xaç suyuna salınma) qoluna mənsubdurlar. Anavaptistlər dövlət və kilsə bağlantısını rədd edərək ayrıca bir qol müəyyənləşmişdirlər.

İlk Amişlər 1700-cü illərdə Pensilvaniya ştatında məskunlaşmışdılar. Daha sonra buradan bütün Amerikada məskən salıblar. Amişlər dini düşüncələrdən irəli gələn "Sadə həyat" anlayışı ilə yaşamlarını davam etdirirlər.

Bu gün Amişlərin sayı Amerikada 150.000 və ya 200.000 arasındadır və əksəriyyəti Ohio, Pensilvaniya , İndiana və Lowa ştatlarında yaşayırlar.

Amişlər daha çox əkinçiliklə məşğul olur lakin dülgər, faytonçu və açarçılıq kimi peşə nüvləri ilə məşğul olanlarda var.	

Evlərində isə qaz lampası və XIX əsrdə istifadə edilən ev alətləri istifadə edilir. Həmçinin Amişlər İncil tərs olacağına inandıqları üçün foto çəkdirmirlər. Ev xanımları isə ailənin ehtiyacı olan geyimləri əllərində tikirlər.

Amiş topluluğundan olan uşaqlar sadəcə 8-ci sinifə qədər məktəbə gedirlər, bundan sonra onlar ənənəvi sənətlərə (əkinçilik, maldarlıq, dülgərlik) yiyələnir və o istiqamətdə təhsil alırlar. 1972-ci ilə qədər Amerikada Amişlərin təhsili yarıda qoyması qadağan idi, lakin elə həmin ildə Amerikan Konstitusiya məhkəməsi icbari təhsilin insan haqqları və konstitusiyaya zidd olduğuna dair qanun qəbul olunması ilə Amişlərə bu məsələdə heç bir maneə qalmadı.

XVIII əsrin şərtlərində yaşamaqlarına baxmayaraq Amişlərin uzunömürlülük əmsalı bir xeyli çoxdur, bu əmsal kişilər üçün 74.3, qadınlar üçün 79.9. Bu ortalama uzunluq Amerikanın ortalama həyat uzunluğu ilə eynilik təşkil edir. Amiş topluluğunda infarkt öndə gələn ölüm səbəbləri arasındadır.

## Xarici keçidlər
İzu yarımadası

— Yaponiyanın Honşu adasında, Sakit okean sahillərində yerləşən yarımada. Yarımadanın ərazisində Fuci-Hakone-İzu Milli Parkı yerləşir. Əvvəllər İzu vilayətinin ərazisində yerləşirdi, hazırda isə Şizuoka prefekturası ərazisinə daxildir. Tokiodan Humazuya gedən avtomobil yolu yarımadanın qərbindən keçir və 103&nbsp;km təşkil edir

Yarımada tokioluların əsas istirahət yeri hesab edilir. Burada idman kompleksləri vardır. Yarımada Yaponiyada vasabi yetişdirilən əsas mərkəz sayılır. Yerli mətbəxtə vasabi tamı verən müxtəlif yemək çeşidləri vardır.
Atsumi yarımadası

**Atsumi**  (Atsumi-hanto) — Yaponiyanın Aiçi prefekturası ərazisində yerləşir. Honşu adasının şərq hissəsində Sakit okeanının sahillərində qərar tutur. Əsas şəhərləri Tahara və Toehasi.

## Mənbə
* *Japan:An Illustrated Encyclopedia*. Kodansha (1993)
Mixail Frolov

**Frolov Mixail Fyodoroviç** (5 yanvar 1910. Şamaxı rayonu, Hilmilli — 13 yanvar 1981, Bakı) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (23.10.1943; 23.02.1961-ci ildə təqdim olunmuşdur), baş serjant.

## Həyatı
Böyük Vətən müһaribəsinə qədər Şamaxı rayonunda mexanizator işləmişdir.

1941-ci ildə Sovet Ordusuna çağırılmışdır.

1941-43-cü illərdə tank qoşunları tərkibində Kursk və Ukrayna uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Dnepr çayının keçilməsində qəһrəmanlıq göstərmişdir.

1944-cü ildə ordudan buraxılmışdır.

## Mükafatları
Qırmızı Ulduz ordeni və medallarla təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Simabara yarımadası

**Simabara yarımadası**  — yarımada Yaponiyanın Naqasaki prefekturası ərazisində, Naqasaki şəhərindən şərqdə yerləşir. Kyuşu adasının ərazisinə daxildir. Yarımadanın şimal-şərq qutaracağında Simbara şəhəri yerləşir.

Yarımada Simbara üsyanı ilə tanınır. Bu üsyanın nəticəsində Yaponiya qapalı (1639) ölkəyə çevrilir. Ancaq Holland və Çin gəmiləri adalara yan ala bilərdilər. Onlarda az sayda buraxılırdı.

## İstinadlar
Sil kanyonu

thumbnail
**Sil kanyonu** () — İspaniyanın Qalisiya bölgəsində, Sil çayı boyunca yerləşən kiçik kanyon. Kanyon Sil çayının Minyo çayına tökülən hissəsinin 50&nbsp;km-lik hissəsini təşkil edir. Kanyonun mənzərəsi Qalisiyada ən gözəl mənzərələrdən biri hesab olunur. Yaxınlığında Noqueyra de Ramuin, Parade de Sil kimi yaşayış məskənləri yerləşir. Kanyon 5961,49 hektar ərazini əhatə edir.

Bəzi yerlərdə hündürlüyü 150 metrə çatır. Coğrafi quruluşu sayəsində burada Aralıq dənizinə bənzər iqlim hakimdir. Bu səbəbdən Aralıq dənizi iqlimində yetişən bitkilər də burada bitə bilir. Roma dövründən burada zeytun yetişdirilir və şərab istehsal edilir.

Kanyon ərazisində 2000-dən çox heyvan növü yaşayır. Əhəmiyyətinə görə kanyon Natura 2000 yeri təyin olunmuşdur. 40 növ ciddi şəkildə qorunmaqdadır.

## Qalereya

Roblido.jpg
Río Sil, desde el mirador de los Balcones de Madrid - WLE Spain 2015 (1).jpg
Río Sil - WLE Spain 2015 (1).jpg
Figueiredo 2.jpg
Ermida sobre a Ribeira Sacra.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ribeira Sacra e Canón do Sil Galisiyada turizm
* El Cañon del Sil  paradadesil.es
Karlos

**Karlos** — ad və soyad.

* Karlos Marin — ispaniyalı bariton və İl Divo qrupunun üzvü.
* Karlos Alazraki — ABŞ aktyoru. 
* Karlos Alberto Parreyra — Braziliyalı futbol mütəxəssisi
* Karlos Qon — Braziliya-Fransa-Livanlı bir iş adamı
* Karlos Mensia — ABŞ aktyoru.
* Karlos Slim Xel — meksikalı biznesmen
* Karlos Xuan Finley — sarı sətəlcəm araşdırmalarını edən kubalı elm adamı.
* Karlos Kavai — 
* Karlos Kayzer — 
* Karlos Kirina — 
* Karlos Maçado — 

## Həmçinin bax
* Karl
Rudar Plevlya FK

**Rudar Plevlya FK** () və ya qısaca **"Rudar"** — Monteneqronun Plevlya şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu. Monteneqro çempionatında çıxış edir. Klub Şariç qardaşları — Darko və Duşko tərəfindən idarə olunur.

2006-cı ildə Monteneqro çempionatının qurulmasından bu yana bu liqada çıxış edir və 2009-10 mövsümündə ilk dəfə çempion ola bilmişdir. 3 dəfə Monteneqro Kubokunu qazanmaqla bu tituala ən çox sahib çıxan klubdur. Monteneqro Kubokunda bununla yanaşı 1 dəfə finalçı, 2 dəfə yarımfinalçı olmuşdur.

## Tarixi
"Rudar" 1920-ci ildə *"Breznik"* adı ilə qurulmuşdur. 1923-cü ildə adı *"Sancak"* olmuşdur. Komanda şəhərdə yerləşən 48-ci Piyada Alayı tərəfindən dəstəklənmişdir. İkinci dünya müharibəsindən sonra adı *"Yedinstovo"* olmuşdur 1947-ci ildə baş məşqçi Velimir Yakiçin şərəfinə yenidən ad dəyişdirilmişdir. Həmin ilk klub Yuqoslaviya Kubokunun 1/4 finalına qədər çatmış, amma *"Sarayevo"* klubu tərəfindən 2:3 məğlub edilmişdir. 1955-ci ildə klub indiki adını almışdır.

## Stadion

"Rudar" ev oyunlarını Qradski stadionunda keçirir. Çoxməqsədli stadion olub həndbol, tennis, basketbol yarışları üçün də istifadə olunur. 1948-ci ildə tikilmişdir və 1985-ci ildə bərpa olunmuşdur.

## Uğurları
*  Monteneqro çempionatı: 2
** 2009-10, 2014-15
*  Monteneqro Kuboku: 3
** 2006-07, 2009-10, 2010-11

## Avropa

### Keçirdiyi oyunlar

### Statistika

## Monteneqro

## Heyət

## Bütün baş məşqçilər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA profili
Mədinə (Göyçə)

**Mədinə** — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, indiki Qaranlıq (Martuni) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10 km cənub-şərqdə, Əyriçayın yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim ərəb dilində "şəhər" mənasında işlənən mədinə sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranıb. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 208 nəfər, 1886-cı ildə 296 nəfər, 1897-ci ildə 346 nəfər, 1908-ci ildə
429 nəfər, 1914-cü ildə 752 nəfər, 1916-cı ildə 736 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq qırğınlarla qovulmuşlar. İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalan kənd sakinləri geri dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə burada 85 nəfər azərbaycanlı yaşamış, 1923–1924-cü illərdə kəndə ermənilər köçürülmüşdür. 1926-cı ildə ermənilərdən başqa, 61 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
 
Kəndin yerli sakinləri olan azərbaycanlılar 1930-cu illərdə sıxışdırılaraq tarixi-etnik
torpaqlarından deportasiya olunmuş və kəndə Türkiyə və İrandan gələn ermənilər yerləşdirilmişdir.
İndi ermənilər yaşayır.

### Tanınmışları
* Əli Həsənov (jurnalist) — jurnаlist, Krasnoselo Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi (1960–1969), Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı (VI və VII çağırış)

## Həmçinin bax
* Karvansara (Göyçə)

## Ədəbiyyat
*1. Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-оğuz yurdu "Еrmənistаn"", Bаkı, "Sаbаh", 1994.
*3. Cəfər Qiyаsi, İbrаhim Bоzyеl, "Еrməni mənəvi tеrrоru", Bаkı, "Kitаb klubu", 2007.
*4. Əlisаhib Ərоğul, "Еrməni-dаşnаq fаşizmi və Аzərbycаn", Bаkı, "Təhsil", 2007.
*6. Həbib Rəhimоğlu, "Silinməz аdlаr, sаğаlmаz yаrаlаr", Bаkı,

## İstinadlar
Şiretoko yarımadası

**Siretoko yarımadası**  — Yaponiyanın Hokkaydo (ada)sının şərqində yerləşir. Yarımada öz adını Aynu xalqının dilindən tərcümədə «Dünyanın sonu» () mənasını verir. Yarımadanın şərq qutaracağından Rusiyanın Kunaşir adası görsənir. Yaxşı qorunmuş ətraf mühit (Siretoko milli parkı) sayəsində ərazi 2005-ci ildə UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Bundan əlavə ərazini genişləndirilməsi təklif edilərək Kuril adalarınında parka qatılaraq Rus-Yapon müştərək parkının yaradılması təklif edilmişdir. Yarımadanın uzunluğu 70&nbsp;km, eni 25&nbsp;km, sahəsi isə 1,230&nbsp;km² təşkil edir.

## Mənbə
* Siretoko yarımadası
Ağır atletika üzrə Olimpiya oyunları mükafatçılarının siyahısı (kişilər)

Ağır atletika üzrə olimpiya medalçılarının tam siyahısı 1896-cı ildən 2008-ci ilə qədər

## Müasir proqram

### Ən yüngül çəki
* −56 kq (1948–1968)
* 52–56 kq (1972–1992)
* 54–59 kq (1996)
* −56 kq (2000-)

### Yarımyüngül çəki
* −60 kq (1920–1936)
* 56–60 kq (1948–1992)
* 59–64 kq (1996)
* 56–62 kq (2000-)

### Yüngül çəki
* 60–67,5 kq (1920–1992)
* 64–70 kq (1996)
* 62–69 kq (2000-)

## İstinadlar
İordaniya dinarı

**İordaniya dinarı** (*JOD*, qeyri-rəsmi *JD*) — İordaniyanın pul vahidi.

## Mənbə
* İordaniya sikkələri 
* İordaniya sikkələri
Dövlət xadimi

**Dövlət xadimi** — Dövlət hakimiyyətinin siyasi xadimi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ракитянский Н. М. Личность политика: теория и методология психологического портретирования
Siyasi hakimiyyət

**Siyasi hakimiyyət** — bir nəfərin və ya elitanın vətəndaşların və cəmiyyətin davranışını milli maraqlardan irəli gələrək idarə etmə imkanları.

Bu anlayış bir qayda olaraq "dövlət hakmiyyəti" anlayışı ilə bir anlamda işlənir.

## İstinadlar
Əli Həsənov (siyasətçi, 1924)

**Əli Həsənov** (Həsənov Əli Ələsgər oğlu; ) — jurnalist, partiya və dövlət işçisi, Sov. İKP üzvü (1943), Krasnoselo Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi (1960–1969), Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı (VI və VII çağırış)

## Həyatı
Əli Həsənov 1920-ci ildə Ermənistan SSR Göyçə mahalının Martuni rayonunun (Aşağı Qaranlıq rayonu) Mədinə kəndində anadan olmuşdur. 1940-cı ildən Qarabağlar rayonunda pedaqoji fəaliyyətə başlamış, Böyük Vətən müharibəsinin ilk illərində Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmiş, ordudan qayıtdıqdan sonra Qarabağlar rayonu Sovetinin İcraiyyə Komitəsində, rayon partiya komitəsində məsul vəzifələrdə çalışmış, rayon qəzetinin redaktoru, rayon partiya komitəsi təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri olmuşdur.

1949-cu ildən Əli Həsənov İrəvan şəhərinə gəlmiş, 1960-cı ilədək "Sovet Ermənistanı" qəzeti redaksiyasında əvvəlcə partiya həyatı şöbəsinin müdiri, sonra redaktor müavini vəzifəsində işləmişdir. 1960-cı ildə rəhbər partiya işinə irəli çəkilərək Ermənistan KP Krasnoselo rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1969-cu ilədək bu vəzifədə çalışmışdır.

1969–1971-ci illərdə о Ermənistan KP MK kənd təsərrüfatı şöbəsi müdirinin müavini vəzifəsində işləmişdir. 1961-ci ildən 1966-cı ilədək Əli Həsənov Ermənistan KP MK üzvlüyünə namizəd, 6 və 7-ci çağırış Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı, 1967–1970-ci illərdə isə Ermənistan SSR Ali Soveti sədrinin müavini seçilmişdir.

Sonralar Əli Həsənov Azərbaycan SSR-ə köçmüş və omrünün sonunadək burada rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.

Əli Həsənov 1971-ci ildən Azərbaycan SSR Xalq Nəzarəti Komitəsi Şöbəsinin müdir müavini işlədiyi dövrdə 1977-ci ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Şərəf nişanı" ordeni — iki dəfə
* 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni

## İstinadlar
Nosuke yarımadası

**Nosuke yarımadası** () — Yaponiyanın Hokkaydo (ada)sının şimal-şərqində yerləşir. Faktiki olaraq qumdan ibarət olan və qırmaq quruluşuna malik burundur. Yarımada Soya isti cərəyanının və buxtaya çökmə suxurlar tökən Tohoro-Qava və Syumbesu-Qava çaylarının fəaliyyəti nəticəsində meydana gəlmişdir. Nemuro (prefektura)sı Sibetsu ərazisinə daxildir. Yarımadada Enitarausu və Nakasibetsu kimi kiçik balıqçı kəndləri vardır. Yarımadanı Rusiyanın Kunaşir adasından Xəyanət boğazı ayırır..

## İstinadlar
Mitsubishi A6M

**Mitsubishi A6M** ( Rei Shiki Kanjō Sentōki) təyyarə gəmiləri üçün hazırlanmış, II. Dünya Müharibəsində Yaponlar tərəfindən çox effektiv şəkildə istifadə edilmiş altdan tək qanadlı, tək pilotlu, yüngül qırıcı təyyarə. 1940 ilə 1945 illəri arası Yapon İmperiyası Dəniz Qüvvələrinə xidmət etmişlər. Möhtəşəm manevr qabiliyyətləri və uçuş məsafəsinin yüksək olması səbəbindən II. Dünya Müharibəsinin ən məşhur təyyarələrindən biri olmuşdur. Avqust 1945-ci ilə qədər 10.500-dən çox "A6m Zero" istehsal olunmuşdur.
Miura yarımadası

**Miura yarımadası** () — Yaponiyanın Kanaqava prefekturası ərazisində yerləşir. Tokio və İokoqama şəhərlərindən cənubda qərar tutur. Tokio və Saqami körfəzlərini ayırır. Yarımadada Yokosuka, Miura, Hayama, Dzusi və Kamakura şəhərləri vardır. Yarımada turisləri özünə cəlb edir. Şərqində ABŞ hərbi-dəniz bazası yerləşir. Hansı ki, Yaponiya özünümüdafiə qüvvələri təmərküzləşmişdir.
Mərdəkan qalası

*Dairəvi Mərdəkan qalası — Mərdəkan qəsəbəsində qədim tarixə malik dairəvi formada qala.
*Dördkünc Mərdəkan qalası — Mərdəkan qəsəbəsində qədim tarixə malik dörd künc formada qala.
Təhmasib

**Təhmasib** () — Azərbaycan kişi adı, soyadı və təxəllüsü.

* I Təhmasib — Səfəvilər dövlətinin 2-ci şahı və Şah l İsmayılın oğlu.
* II Şah Təhmasib — Səfəvilər dövlətinin 10-cu şahı.
* Təhmasib Əjdərov — Azərbaycan və Ukrayna alimi.

;Bu soyadı olan tanınmış şəxslər
* Rza Təhmasib — Azərbaycan kinorejissoru, aktyor və pedaqoq.
* Məmmədhüseyn Təhmasib — ədəbiyyatşünas, folklorşünas, dramaturq, ssenarist, tərcüməçi.

;Bu təxəllüsü olan tanınmış şəxslər
* Xəlil Təhmasibi — İslam fədailəri təşkilatının üzvü.

;Yaşayış məntəqələri
* Təhmasib kəndi (Çaldıran)

## Həmçinin bax
* Təhmasibi
* Təhmasibli
Rza (ad)

**Rza** — kişi adı, təxəllüs.

* Rza — Əli ibn Musa
* Rza Təhmasib — Azərbaycan kinorejissoru, aktyor və pedaqoq.
* Rza Bəraheni — roman yazıçısı və şair. 
* Rza Hüseyni Nassab — Hamburqda İslam Mərkəzi müdiri 
* Rza Xodadadi — rəssam, heykəltaraş, akademik və tədqiqatçı,
* Rza şah Pəhləvi — İran şahı (1925-1941), pəhləvilər sülaləsinin banisi.
* Rza Əfqanlı — Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
* Rza Xudiyev — Aktyor
* Rza Darablı — Azərbaycanın əməkdar artisti (1933).
* Rza Radməniş — Hezbe Tudeye İranın birinci katibi 
* Rza Bədəlov —

;Bu təxəllüsü olan tanınmış şəxslər
* Rəsul Rza — Azərbaycan şairi, ictimai xadim, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
* Nazim Rza — kino, televiziya rejissoru, kinodramaturq, Beynəlxalq və Ümumittifaq kinofestivallarının laureatı 
* Xəlil Rza Ulutürk — Azərbaycan şairi, ictimai xadim,

## Həmçinin bax
* Rzayev
* Rzazadə
* Rzalı
* Rzasoy
Kitamasuura yarımadası

**Kitamasuura yarımadası**  — Yaponiyanın Kyuşu adasının şimal-qərbində yerləşir. Naqasaki prefekturasının şimalı və Saqa prefekturasının qərbi onun ərazisinə daxildir. Qərbdən şimala doğru istiqamətlənmişdir. İnzibati cəhətdən Saqa prefekturasının İmari şəhəri və Naqasaki prefekturasının Hirado, Sasebo və Masuura şəhərlərinin ərazisinə daxildir.

## İstinadlar
Çin azərbaycanlıları

**Çin azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Çində yaşayan hissəsinin adı.

2013-cü ildə Azərbaycanda keçirilən prezident seçkilərində Azərbaycanın Pekindəki səfirliyində yaradılmış məntəqə üzrə adları seçici siyahısında olan 280 seçicidən 267-si (95 faiz) səsvermədə iştirak etmişdir.
## Çin azərbaycanlılarının fəaliyyəti
2009-cu ildə Çində yaşayan azərbaycanlılar İsrailin apardığı hərbi əməliyyatlar nəticəsində dünyadan təcrid olunmuş fələstinlilər üçün 9 min dollar ianə toplayıb.

2012-ci ildə Çində yaşayan azərbaycanlılar Ramil Səfərovun əfv edilməsini qeyd etmək üçün işlədikləri restoranda heç kəsdən hesab almayıb.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan-Çin münasibətləri
## İstinadlar

## Xarixi keçidlər
*
Con Pirpont Morqan

**Con Pirpont Morqan**(; ) — Amerika biznesmeni.

## Həyatı
Con Pirpont Morqan (1837–1913) "hava satıcısı" kimi tanınmış bu şəxs, məşhur maliyyəçi, Corc Pibodinin ortağı Cunius Spenser Morqanın ailəsində doğulmuşdur. Morqanların vaxtilə Yamayka qubernatoru olmuş ingilis dəniz qulduru Henri Morqanın nəslindən olması da maraqlı tarixi faktdır.

Bu baxımdan biz də bu nömrədə kiçik araşdırma aparmaqla mövzunu praktiki baxımdan tədqiq etməyi məqsədəuyğun hesab etdik. Keçmiş dövrün tanınmış maliyyəçilərindən Con Morqanın və Con Rokfellerin yazı xətti nümunələrini seçilməsi isə "maliyyə istedadı" anlayışının müxtəlif aspektlərinin işıqlandırılıması arzusundan irəli gəlirdi. Belə ki, onların hər birinin istedadı özünəməxsusluğu ilə seçilir və psixoloji keyfiyyətlərin xüsusi kombinasiyası ilə təcəssüm olunur.

Sadalanan şəxsiyyətlər ABŞ-də yaşamış və fəaliyyət göstərmişlər. Burada məhz belə bir
sual meydana çıxır: "Görəsən, dünyanın digər ölkələrində istedadlı maliyyəçilər olmamışdırmı?"
Təbii ki, olmuşdur. Lakin XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində ABŞ öz imkanlarının
spektrlərini səfərbər edib reallaşdırmağı bacaran xüsusi iqtisadi mühitə malik idi.

Karyera nərdivanının əsas hadisələrini və başlıca bioqrafik mərhələlərini nəzərə almadan
görkəmli maliyyəçilərin istedadı haqda danışmaq yersizdir. Burada həmçinin, şəxsiyyətin
formalaşdığı ailə mühiti də maraq doğurur.

Con Morqan tez-tez xəstələnən, cılız uşaq idi. Elə böyüyəndən sonra da sağlamlığı əvvəlkindən fərqlənmirdi. O, bir neçə xroniki xəstəlikdən (dəri-zöhrəvi, sətəlcəm, artrit, yüngül formalı
epilepsiya) əziyyət çəkirdi. Ata Morqan övladına mülayim rəftarı ilə seçilməyib, onu ciddi
tərbiyə etsə də, oğlunun Almaniyanın Gettingen universitetində təhsil alması üçün imkanları-
nı əsirgəməmişdi. Con Morqan işgüzar karyerasına da atasının himayəsində, onun tövsiyəsi ilə
Nyu-Yorkun nüfuzlu "Şerman" şirkətinin "Dunkan" bankında kiçik mühasib kimi başlamışdı.

İşgüzar sahədə ilk addımlarını atasından götürdüyü borcla, Mərkəzi Miçiqan Dəmiryolu Şirkətindən alınmış səhmlərdən birini sataraq, 100 % gəlir əldə etməklə atmışdır. Con Morqan maliyyə spekulyasiyası texnikalarını hərtərəfli şəkildə mənimsəmişdir. Vətəndaş müharibəsi illərində Morqan artıq qiymətli kağızlarla deyil, silahla spekulyasilar həyata keçirir, valyuta bazarında qızılla maliyyə fırıldaqçılığı edirdi. Maraqlısı isə odur ki, bu zaman onun nüfuzuna xələl gəlmir, əksinə, onu qeyri-adi zəka sahibi hesab edirdilər.

Tədricən iri inhisarçıya çevrilən Morqan, şirkətlərin birləşdirilməsi əməliyyatları ilə də
məşğul olurdu. Polad istehsalı, elektrik enerjisi (közərən elektrik lampasının ixtiraçısı Tomas Edisonla əməkdaşlıq etmişdir), çap biznesi və bank investisiyası da onun fəaliyyət
sahəsinə daxil idi.

1913-cü ildə ABŞ Senatı anti-inhisar kampaniyası çərçivəsində Morqanın fəaliyyətini
araşdırmağa başlayır. Bu, iş adamının dərin stress keçirməsi, xroniki xəstəliklərinin
kəskinləşməsi və sonda ölümü ilə nəticələnir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mikayıl Bağırov

**Mikayıl Kazım oğlu** **Bağırov **() — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Bağırov Mikayıl Kazım oğlu 1934-cü ildə Azərbaycanın Naxçıvan MR Şərur rayonu Daşarx kəndində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə "Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirdikdən sonra, 1960-cı ilə qədər "Qaradağneft" NQÇİ-də operatordan sahə rəisinə qədər müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1960-cı ildən AzETNÇi-nun "Neft hasilatı texnologiyası" laboratoriyasında mühəndis, 1966–1975-ci illərdə isə bu laboratoriyanın elmi işçisi, rəhbəri olmuşdur. 1963–1966-cı illərdə bu institutun aspirantı olub. 1966-cı ildə "Layların hidravlik parçalanması məslələrinin (ünsürlərinin) tədqiqi" mövzusunda namizdəlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1971–1975-ci və 1982–1985-ci illərdə Əlcəzair şəhəri Neft və Kimya İnstitutunda pedaqoq işləmiş və eyni zamanda öz elmi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1975–1992-ci illərdə "Neft quyularının hasilatının intensivləşdirilməsi", "Quyuların əsaslı və cari təmiri" laboratoriyalarının rəhbəri olmuşdur. 1992–2002-ci illərdə "Azneftqaz Detli"də direktor vəzifəsində işləmişdir. 1998-ci ildə "Neft-qaz hasilatını intensivləşdirilməsi üsullarının səmərəliliyinin artırılması" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 2002-ci ildən bu bu günə qədər Bağırov M.K. "Geofizika və mühəndis geologiyası" institutunun baş elmi işçisi və eyni zamanda ADNA Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" kafedrasının professorudur.

Mikayıl Bağırov 29 dekabr 2017-ci ildə 83 yaşında vəfat edib.

## Elmi fəaliyyəti

Bağırov M.K. neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində tanınmış alimdir.

Elmi tədqiqatların sahəsi: neft yataqlarının işlənilməsi; istismar olunan quyuların məhsuldarlığının artırılması; layın neftverimi; hidravlik parçalanmanın yeni texnika və texnologiyasının yaradılması; süzülən suyun və qumun təcrid olunma məsələləri.

O Beynəlxalq Şərq akademiyasının akademiki olmuşdur.

Bağırov M.K. 130-dan artıq elmi məqalənin, 7 moqorafiyanın müəllifidir. İxtiralara görə 40 müəllifilik şahadətnaməsi və patentləri var. 5 elmlər namizadi hazırlamışdır.

## İstinadlar
Qazaxıstan Respublikasının paytaxtı

Qazaxıstan Respublikasının paytaxtı — Astana şəhəridir. Hər il Qazaxıstanda 6 iyul paytaxt günü kimi qeyd edilir. 

## Qazaxıstan paytaxtlarının xronologiyası
1916-1920-ci illərdə Qazaxıstanın (Alaş muxtariyyəti) o zaman Alaş-kala adlanan Semey şəhəri olub. 

Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının tərkibində yaranan Qırğız MSSR paytaxtı 1920-ci ildən Orenburq şəhəri olub.

1925-ci ildə respublika Qazax MSSR adını alır və paytaxt Ak-meşet şəhərinə köçürülür və çəhərin adı Qızılorda adlanır.

1929-cu ildə paytaxt Alma-Ata şəhərinə köçürülür.

1936-cı ildə Qazaxıstan MSSR RSFSR tərkibindən çıxarılır və Qazaxıstan Sovet Sosialist Respublikası adını alır.

1929-cu ildən 1936-cı ilədək Alma-Ata Qazaxıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının, 1936-1991-ci illərdə isə  Qazaxıstan Sovet Sosialist Respublikasının,  1991-ci ildən 1997-ci ilədək isə Qazaxıstan Respublikasının paytaxtı olub. 

Rəsmi şəkildə Astana Qazaxıstanən paytaxtı 10 dekabr 1997-ci ildə elan edilib. Şəhərin pyataxt kimi beynəlxalq elanı isə  10 iyun 1998-ci ildə baş verir.

## İstinadlar
Gürcüstanda UNESCO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

**Gürcüstanda UNESCO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı** Gürcütanda yerləşən mədəni və ya təbiət miraslarının UNESCO-un Dünya İrsi siyahısına və ya müvəqqəti irs siyahısına düşənlərdən ibarətdir.

## Siyahı

## İlkin siyahı
Cədvəldə obyektlər ilkin siyahıya əlavə olunduqları qaydada yerləşdirilir. Bu siyahıda Gürcüstanın hökuməti tərəfindən Dünya İrs Siyahısına yazılmaq üçün namizəd kimi təklif olunan xüsusiyyətlər var.

## İstinadlar
Qalisiya sarışını

**Qalisiya sarışını** (; ) — İspaniyanın Qalisiya bölgəsinə xas olan inək cinsi. Adını yer aldığı bölgədən və rəngindən alan bu cins sarı və qırmızı rənglə yanaşı başqa rənglərdə də ola bilir.

Çəkisi 450-500 kq olub, orta ölçülüdür. Qalisiya sarışını əsasən ətinə görə saxlanılır. Südü isə ənənəvi Tetilla pendirinin hazırlanmasında istifadə olunur. Bu cins ilk dəfə 1933-cü ildə qeydə alınmışdır. 1900-cu illərdə simmental, İsveçrə qəhvəyisi və cənub Devons cinslərinin cütləşdirilməsi ilə yarandığı güman olunur.

## Qalereya

Fayl:Xato.JPG
Fayl:20100516 Vacas Vilarromarís, Oroso-3.jpg
Fayl:Rumiando.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İspaniyadakı inək cinsləri
Araş Firdovsi

[thumbnail|Araş Firdovsi, [2014-cü il.]]
**Araş Firdovsi** (; d. 7 oktyabr 1985, Overland Park, Kanzas, ABŞ) — Dryu Hyuston ilə birlikdə "Dropbox" xidmətinin banisi.

Araş Firdovsi Massaçusets Texnologiya İnstitutunu bitirib. O, məhz orada daha sonra onunla birlikdə "Dropbox" xidmətinin həmtəsisçisi olacaq Dryu Hyuston ilə tanış olub.

## Həmçinin bax
*Dropbox

## İstinadlar
Miçiqan gölü

**Miçiqan gölü** () — ABŞ ərazisidə yerləşən Böyük göllər qrupuna daxil olan tək göldür. Yuxarı göldən cənubda yerləşir. Huron gölü və Makinak boğazı  ilə birləşir. Huron və Miçiqan gölləri eyni hidroloji sistemə malik olsalar da, ayrı göllər hesab edilir.

## Coğrafiyası
Miçiqan gölünün sahəsi —  57 750&nbsp;km² (Böyük göllər qrupuna daxil göllərin sahəsinin ⅓ təşkil edir), uzunluğu 500&nbsp;km, eni 190&nbsp;km təşkil edir. Dəniz səviyəsindən hündürlüyü 177 m, ən dərin yeri 281 metrdir. İlin dörd ayı buzla örtülü olur. Adaları -Biver, Şimali Manitu, Cənubi Manitu.

Gölün birbaşa Miçiqan, İndiana, İllinoys və Viskonsin ştatlarına çıxışı vardır. Sahillərində  Çikaqo, Evanston və Hayland-Park (İllinoys), Qrin-Bey (Viskonsin), Qeri və Hemmond (İndiana) yerləşir.

## Etimologiyası və tarixi
Miçiqan gölü adını Miçiqan ştatından deyil tam tərsi ştat adını bu göldən alır. Göl öz adını *mishigami* sözündən götürmüşdür, Ociba dilində «*böyük su*» mənasını kəsb edir. Gölü ilk görən avropalı 1634-cü ildə fransız Jan Nikole olmuşdur.

## Mənbə
* EPA's Great Lakes Atlas
* Great Lakes Coast Watch
* Michigan DNR map of Lake Michigan
* Official Michigan DNR Freshwater Fishing Regulations 
* Bathymetry of Lake Michigan
* Bibliography on Michigan lighthouses
* Interactive map of lighthouses in area (northern Lake Michigan)
* Interactive map of lighthouses in area (southern Lake Michigan)
* Terry Pepper on lighthouses of the western Great Lakes
* Wagner, John L., Beacons Shining in the Night