open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nəzakət Teymurova

**Nəzakət Teymurova** () — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, Azərbaycanın xalq artisti, prezident mükafatçısı.

## Həyatı
Nəzakət Teymurova 4 iyul 1972-ci ildə Ağdam rayonunun Əlimədədli kəndində dünyaya gəlib. Orta məktəbin 8-ci sinfini bitirdikdən sonra Bakı Baza Energetika Texnikumuna daxil olub. Oradan müsabiqə yolu ilə Asəf Zeynallı adına Musiqi məktəbinə daxil olub və 1991–1995-ci illərdə Nəriman Əliyevin sinfində oxuyub.

1995-ci ildə ali təhsil almaq üçün Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olub, xalq artisti professor Arif Babayevdən dərs alıb. Elə həmin ildən də Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solistidir. İlk rolu "Leyli və Məcnun"-da Leyli olub. "Aşıq Qərib"də Şahsənəm, "Gəlin Qayası"nda Gülbahar, "Natavan"da Xanəndə qız, "Vaqif"də Xanəndə qız, "Koroğlu"da Xanəndə qız rolları ilə çıxış edib.

Opera solisti kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, Nəzakət Teymurova həm də muğam, xalq və bəstəkar mahnılarını da yüksək professionallıqla ifa edir. Dövlət səviyyəli tədbirlərdə, yubileylərdə tez-tez çıxış edir. Sənətçi Almaniya, ABŞ, Koreya, Yaponiya, Macarıstan, Fransa, Türkiyə, İran, İsveçrədə konsert proqramları ilə çıxış edərək milli muğam sənətini ləyaqətlə təmsil etmişdir. Hazırda Opera və Balet Teatrının solistidir, Milli Konservatoriyada və Musiqi Kollecində muğam dərsi deyir.

2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti, 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti adlarına layiq görülüb. 2011-ci ilin avqust ayında Özbəkistanın Səmərqənd şəhərində keçirilən "Şərq təranələri" VIII Beynəlxalq musiqi festivalında YUNESKO-nun "Ən gözəl səs" xüsusi mükafatını alıb. 2012-ci ilin fevral ayinda Nəzakət Teymurovanın Azərbaycan musiqisi toplusundan ibarət yeni diski İtaliyada işıq üzü görüb. 9 may 2012-ci ildə 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə və 1 may 2017-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Albomları

# Qal, sənə qurban
# Unuda bilmirəm

## Filmoqrafiya
# Güllələnmiş heykəllər (film, 2002)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mənsum İbrahimov, Təyyar Bayramov, Aygün Bayramova, Nəzakət Teymurova — Qarabağ Qarabağ Şikəstəsi https://www.youtube.com/watch?v=y_bbmIrU2Js
* Nəzakət Teymurova — Segah təsnifi (Rəşad İbrahimov — Tar, Təbriz Yusubov — Kamança) https://www.youtube.com/watch?v=kjEKx8Vp1dE
* Nəzakət Teymurovanın rəsmi saytı 
* "Leyli və Məcnun" 109
Aydın Həsəni

**Aydın Həsəni** — Azərbaycan kinoprodüseri.

## Həyatı
Azərbaycan Televiziyası Telefilm Yaradıcılıq Birliyi istehsalat şöbəsinin rəhbəri, kinotarixçi və kinematoqrafdır. 120-dən çox televiziya sənədli və bədii filmini ərsəyə gətirib.

## Filmoqrafiya
# Abbas Səhhət (film, 2007) (qısametrajlı sənədli film) (AzTV) — direktor
# Balaş və Mədinə (film, 2003)
# Bəxtiyar Vahabzadə (film, 2003)
# Bir ocağın nuru (film, 2001)
# Böyük sınaq (film, 2003)
# Çay daşı (film, 2001)
# Cümhuriyyət generalları (film, 2006)
# Dədə Qorqud axtarışında (film, 2000)
# Dönüş (film, 1999)
# Duz gölü (film, 2001)
# Əbədi zirvə (film, 1998)
# Əhməd Bakıxanov (film, 2003)
# Firəngiz Əlizadə. Lüsern-99 (film, 1999)
# Girdiman (film, 2003)
# Haradasan, Mübubət? (film, 2002)
# İşıq (film, 2000)
# Kamil (film, 1997)
# Qax abidələri (film, 2001)
# Qəmbər Hüseynli (film, 2007)
# Qüdsi (film, 2007)
# Lahıc (film, 2004)
# Məhəbbətin hökmü (film, 1998)
# Məmməd Aslan (film, 2003)
# Mötəbər insanlarımız (film, 2003)
# Muğanın Sarvanı (film, 2002)
# Müsafir (film, 2001)
# Nəfəs alətləri (film, 2004)
# Olqa (film, 2001)
# Ömürdən qalan izlər (film, 2001)
# Rəhilə Həsənova (film, 2000)
# Səhhət Veys 30 il sonra (film, 2001)
# Səhnəmizin Yaşarı (film, 1996)
# Sənsiz (film, 1998)
# Səsin Məcnunu (film, 2002)
# Şuşa (film, 2001)
# Susmasın fəvvarələr (film, 2002)
# Tanrı payım, telli sazım (film, 2007)
# Teymur Əmi (film, 2002)
# Türk dünyası qitədən qitəyə (film, 2002)
# Usta Vaqif (film, 2006)
# Vurğun ocağı (film, 2003)
# Yay yağışları (film, 1999)
# Yeraltı şəhərin izi ilə (film, 2004)
# Zəlimxan dastanı (film, 2007)

## İstinadlar
Cabir Abdullayev

**Cabir Əli oğlu Abdullayev** () — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2007).

## Həyatı
Cabir Abdullayev Ağdamda anadan olmuşdur .

C. Abdullayev 2001-ci ildə Bakı Musiqi Akademiyasının muğam fakültəsini bitirmişdir. Bakı "Azərneftyağ" zavodunun nəzdində fəaliyyət göstərən xalq çalğı alətləri ansamblının solisti olmuşdur.

Azərbaycanda keçirilən bir çox mədəniyyət tədbirlərində, habelə 2004-cü ildə Avstriyada keçirilən Mədəniyyət Günlərində Azərbaycan incəsənət ustaları ilə birgə uğurla çıxış etmişdir.

Hazırda Azərbaycan Dövlət "Muğam" Teatrının solistidir. Teatrda hazırlanan bir sıra tamaşalarında iştirak edir.

## Filmoqrafiya
* Güllələnmiş heykəllər (film, 2002)

## İstinadlar
Sevil Xəlilova

**Sevil Xəlilova** — Akademik Milli Dram Teatrının aktrisası, Azərbaycanın Əməkdar Artisti.

## Həyatı

Sevil Rza qızı Xəlilova 10 yanvar 1953-cü ildə Bakıda anadan olub. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nəzdindəki "kino aktyoru" kursunun axşam şöbəsində (1969-1970), 1970-ci ildə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olub. Hələ tələbə ikən Akademik Milli Dram Teatrında N.Hikmətin "Şöhrət və ya unudulan adam" psixoloji dramını tamaşaya hazırlayan H.Salayevin dəvəti ilə bu əsərdə Professorun qızı rolunu ifa edib.  Aktrisa 1974-cü ildən təyinatla Akademik Milli Dram Teatrında işləməyə göndərilib. Ötən illər ərzində milli və dünya klassiklərinin, müasir Azərbaycan və əcnəbi dramaturqların əsərlərinin tamaşalarında oynayıb.    S.Dağlı "Kölgələr pıçıldaşır" Çeşmə, Anar "Şəhərin yay günləri" Qumru, C.Məmmədquluzadə "Dəli yığıncağı" Zəvvar, S.Rəhman "Əliqulu evlənir" Humay, B.Vahabzadə "Kimdir haqlı?" Məlahət, İ.Əfəndiyev "Büllur sarayda" Səadət,  Anar "Təhminə və Zaur" Mədinə, B.Brext "Üç quruşluq opera" Kitti, S Rəhman "Nişanlı qız" Zərifə, S.Vurğun "Vaqif" Gülnar, J.Rasin "Fedra" Enona, Elçin "Poçt şöbəsində xəyal" Züleyxa, Ə. Əmirli "Köhnə ev" Mələk,  X. Qoca "Hərənin öz payı" Xədicə xala, H.Cavid "Afət" İlçay, Mir Cəlal "Dirilən adam" Telli, C.Məmmədquluzadə "Ölülər" Məşədi Orucun anası, İ.Şıxlı "Ölüləri qəbristanlıqda basdırın" Güləndam, A.Şaiq "Eloğlu" Cəvahir xanım  və s.

Aktrisa Azərbaycan Dövlət Televiziyasının hazırladığı tamaşalarda da maraqlı obrazlar yaradıb. Bunlardan İ.Əfəndiyevin "Atayevlər ailəsində" Mehrican,  M.F.Axundov "Hacı Qara" Sona, Ə.Məmmədxanlının "Şərqin səhəri" Nataşa, A.Məmmədovun "Kişilər" Səlimə, R.Kaşkauasın "Yağışlı gecə" Auşra, Anarın "Ötən ilin son gecəsi" Gülarə, R.Qasımovanın "Yollar görüşəndə" Rahidə, A.Qəhrəmanovun "Müsabiqə" Sevinc  və s.

Sevil Xəlilova teatr sənətindəki xidmətlərinə görə   1986-cı il iyun ayının 23-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti, 24 dekabr 2002-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına  layiq görülmüşdür.

28 noyabr 2011-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Atayevlər ailəsi (film, 1978)
# Mehmanxana sahibəsi (film, 1978)
# Ötən ilin son gecəsi (film, 1978)
# Yollar görüşəndə... (film, 1979)
# Kişilər (film, 1979)
# Yad qızı (film, 1990)
# Güllələnmiş heykəllər (film, 2002)
# Biz qayıdacağıq (film, 2007)

## Xarici keçidlər
* Aktrisa Sevil Xəlilova 58 yaşında vəfat edib
Fransis Ley

**Fransis Ley** (; ) — fransız bəstəkarı, "Sevginin tarixi" (1970, ABŞ) filminə görə 1970-ci il musiqi nominasiyasında Oskar mükafatının laureatı.

## Həyatı
26 aprel 1932-ci ildə anadan olub. Estrada müğənnilərini müşahidə etməklə musiqi karyerasına başlayıb. 1960-cı illərin əvvəllərində kino bəstəkarı kimi tanınmağa başlayıb. Klod Leluşla uzun müddət və məhsuldar əməkdaşlığı olub. Edit Piaf, Julyett Qreko, İv Montan, Mirey Matye, Conni Halidey üçün mahnılar yazıb. Bu mahnıları həmçinin Tom Cons, Frenk Sinatra və Ella Fitzgerald oxuyub. Mahnılarının bəzilərini ("Sur notre étoile", "La Rose Bleue") özü ifadə edib.

## Filmoqrafiya
# Kişi və qadın (film, 1966) / Un homme et une femme

## İstinadlar
Kamal Sunal

**Əli Kamal Sunal** ( ) — Türkiyənin məşhur teatr və kino aktyoru. Komediya janrında filmləri ilə məşhur olmuşdur. Xalq arasında əsasən **Şaban** adı ilə tanınır. Yaradıcılıq fəaliyyəti dövründə 82 filmdə oynamışdır.

## Şəxsiyyəti
Sənətkar öz profilinin, oynadığı obrazlara görə fərqli olduğunu bu sözlərlə bildirir:
 

## Həyatı
Əli Kamal Sunal 1944-cü il noyabr ayının 11-də İstanbulda anadan olmuşdur. Türk teatr oyunçusu, komediya oyunçusu, film sənətkarı və yazıçı.
Türk film sənətinin böyük komediya oyunçusu və film oyunçularından biri olaraq qəbul edilən Kamal Sunal, oynadığı rollarla türk film sənətinə yeni bir canlanma gətirdi. Oynadığı filmlərdə əsasən, saf, şanslı, təmiz qəlbli xarekterləri canlandırmışdır. Filmlərinin çəkilişindən illər sonra belə böyük bir maraqla izlənmişdir.

## Gənclik illəri
İstanbul Kiçikbazar səmtində doğulan aktyorun atası Mustafa Sunal, anası Səimə Sunaldır. Kamal Sunalın Cəmil Sunal və Çingiz Sunal adında iki qardaşı vardır.

Sənətkar ibtidai məktəbi Memar Sənan məktəbində oxudu. Vəfa litseyindən məzun oldu. Yüksək təhsilinə Marmara Universiteti Jurnalistika fakültəsində başladı. Tədris ilndə Emayataş Fabrikində işləmiş, ayrıca elektrikçidə şagirdlik etmişdir. Vəfa Litseyindəki fəlsəfə müəllimi Müşfiq Kəntər ilə tanışlığının Kamal Sunalın karyerasında xüsusi yeri vardır.

## Filmoqrafiya

Həyatı Boyunca 82 filmdə rol Almışdır. ilk filmi **Yardımçı** Rolunda Şirin dillim 1972-ci ildə Başlamışdır. 1974-cü ildə Salako filmində Baş Rol Oynamışdır. Әn son filmi 1999-cu ildə Təbliğat filmi olmuşdur. 1977-ci ildə Qapıçılar kralı Rolunda Qızıl Portağal Mükafatına layiq Görülmüşdür.










## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* sinematurk
Cahid Berkay

**Cahid Berkay** () — türk kino bəstəkarı.

## Həyatı
12 may 1946-cı ildə İsparta, Uluborluda anadan olmuşdur.

## Diskoqrafiya

### Albomları
* 1975: *Teşekkür Ederim Babaanne / Teşekkür Ederim Babaanne (Enstrümantal)*
* 1997: *Film Müzikleri Vol. 1*
* 1999: *Film Müzikleri Vol. 2*
* 2001: *Film Müzikleri Vol. 3*
* 2005: *Sinema Bir Mucizedir Film Müziği*
* 2007: *Toprak* (Cahit Berkay and Grup Zan)
* 2009: *Yağmurdan Sonra*
* 2012: *Arda Kalan* (feat. Derya Petek)

### Digərləri
* 1966: *Ararım / Bahçelere Geldi Bahar* (Selçuk Alagöz)
* 1967: *Konya Kabağı / Bahçelerde Börülce* (Rana Alagöz)
* 1980: *Günlerimiz* (Zülfü Livaneli)
* 1990: *Yiyin Efendiler* (Cem Karaca, Cahit Berkay, Uğur Dikmen)
* 1992: *Nerde Kalmıştık?* (Cem Karaca, Cahit Berkay, Uğur Dikmen)
* 1999: *Bindik Bir Alamete…* (Cem Karaca, Cahit Berkay, Uğur Dikmen)
* 2002: *Gitarın Asi Çocukları* (Toplama albüm, "Dörde Özlem")
* 2002: *Yüreğimdeki Barış Şarkıları* (Toplama albüm, "Rüya")
* 2008: *Rock Sınıfı* (Toplama albüm, Replikas ile "İlk Çağda Anadolu Uygarlıkları")
* 2008: *Uzay Heparı Sonsuza* (Toplama albüm, 4 Yüz ile "Masum Değiliz")

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İslam Rzayev

**Rzayev İslam Tapdıq oğlu** () — Azərbaycanlı müğənni, xanəndə və pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1989).

## Həyatı
İslam Rzayev 11 noyabr 1934-cü ildə Füzuli rayonunun Sərdarlı kəndində dünyaya gəlmişdir. Qarabağ xanəndəlik məktəbinin layiqli davamçılarından biri olmuşdur. Onun səsini ilk dəyərləndirən Seyid Şuşinski olmuşdur. Peşəkar musiqi təhsilini Bakıda Asəf Zeynallı adına Azərbaycan Dövlət Musiqi Texnikumunda almış (1951–1956), Seyid Şuşinskinin sinfində muğam dəstgahlarını mükəmməl öyrənmişdir. Həmçinin Zülfü Adıgözəlovdan və Həqiqət Rzayevadan muğam dərsləri almış, sənətini təkmilləşdirmişdir. Daha sonra 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirmişdir.

1958-ci ildən ömrünün sonunadək Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının solisti kimi fəaliyyətə göstərib. Pedaqoji işlə də məşğul olmuş, yetirdiyi tələbələr xanəndəlik məktəbinin layiqli davamçıları kimi tanınmışlar. İslam Rzayevin təşəbbüsü ilə 1989-cu ildə Bakıda ilk Dövlət Muğam Teatrı yaradılmışdır. Həyatının sonunadək Muğam Teatrının bədii rəhbəri vəzifəsində çalışıb.

Onun oxuduğu "Çahargah", "Bayatı-Kürd", "Mahur–Hindi", "Rast" muğam dəstgahları AzTV-nin fonduna daxil edilmişdir. Bir sıra mahnılar da bəstələmiş, onlardan "Gəl inad etmə", "Dağlar başı", "Almadərən" mahnıları geniş yayılmışdır. Öz yaradıcılığında bəstəkar əsərlərinə də müraciət etmiş, Cahangir Cahangirovun "Nəsimi", "Aşıq Alı" və s. kantatalarında solo partiyanı ifa etmişdir.

70-dən artıq qastrol səfərlərində olmuş, Fransa, İngiltərə, İran, İraq, Əlcəzair, Türkiyə, İsrail, Kolumbiya, Peru, Kuba, Yaponiya, Hindistan, Nepal kimi ölkələrdə Azərbaycan mədəniyyətini təmsil etmişdir.

Xanəndə 26 yanvar 2008-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

## Xatirəsi
2025-ci ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Xalq artisti İslam Rzayevin anadan olmasının 90 illiyinə həsr olunan tədbir keçirilib.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR əməkdar artisti — 1967
* Azərbaycan SSR xalq artisti — 1989
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002
* "Şöhrət" ordeni — 10 noyabr 2004

## Filmoqrafiya
# Azərbaycan elləri (film, 1976)
# Bakı bağları. Türkan (film, 2007)
# "Hacı Mail" nağılı... (film, 2005)
# Havalansın Xanın səsi (film, 2001)
# Sevil (film, 1970)
# Şur (film, 1967)
# Yenilməz batalyon (film, 1965)
# Yorulmamışam. Rövşən Behcət (film, 2007)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İslam Rzayevin doğum günüdür
Andrey Petrov (bəstəkar)

**Andrey Pavloviç Petrov** () — məşhur sovet-rus kino bəstəkarı.

## Həyatı
Andrey Pavloviç Petrov 2 sentyabr 1930-cu ildə Sankt-Peterburqda anadan olub. Rusiyanın tanınmış bəstəkarıdır. 15 fevral 2006-cı ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Amfibiya adam (film, 1961)
# Otuz üç (film, 1965)
# Avtomobildən qorun (film, 1966)
# Qocalar-quldurlar (film, 1971)
# İşdə məhəbbət macərası (film, 1977)
# Qaraqulaq ağ Bim (film, 1977)
# İki nəfərlik vağzal (film, 1982)
# Öncəgörmə (film, 1993)

## İstinadlar
Canəli Əkbərov

**Canəli Xanəli oğlu Əkbərov** () — Azərbaycan xanəndəsi, professor (2008), Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1992).

## Həyatı
Əkbərov Canəli Xanəli oğlu 10 mart 1940-cı ildə Lənkəran rayonunun Tükəvilə kəndində anadan olmuşdur. Muğam sənətini atasından öyrənmiş, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası yanında muğam məktəbində təhsil almışdır. O, 1963–1964-cü illərdə Seyid Şuşinskinin, 1969–1972-ci illərdə isə Xan Şuşinskinin tələbəsi olmuşdur. 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbini bitirmişdir.

Canəli Əkbərov 1965-ci ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının, 1976-cı ildən isə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur.

Xanəndə bu teatr səhnəsində muğam operalarında bir sıra yadda qalan obrazlar: Məcnun və İbn-Səlam (Ü.Hacıbəyov – "Leyli və Məcnun"), Şah İsmayıl (M.Maqomayev – "Şah İsmayıl"), Aşıq qərib (Z.Hacıbəyov – "Aşıq Qərib") obrazlarını yaratmışdır. Canəli Əkbərov xarici ölkələrdə — Almaniyada, Malidə, Avstriyada və s. ölkələrdə dəfələrlə qastrol səfərlərində olmuşdur.

Səmərqənddə keçirilən Şərq musiqi simpoziumunda və Kuybışevdə Şərq xalqlarının musiqi festivalında böyük nailiyyət əldə etmişdir. Canəli Əkbərov ifa etdiyi bütün muğamlar dəsgahlar vallara və disklərə yazılmışdır. Canəli Əkbərov muğam müəllimi kimi gənc xanəndələr nəslini yetişdirmiş, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində "Muğam sənəti" kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Canəli Əkbərov 22 oktyabr 2021-ci ildə vəfat etmişdir. Ustad sənətkar İkinci Fəxri Xiyaban'da dəfn edilib.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 18 noyabr 1992
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 17 may 1989
* "Şərəf" ordeni — 4 mart 2010
* "Şöhrət" ordeni — 9 mart 2000
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002
* 1-ci dərəcəli "Əmək" ordeni — 9 mart 2020
* "Sənətkar" medalı (Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı) — 10 mart 2015

## Filmoqrafiya
* Havalansın Xanın səsi (film, 2001)
* Mənsuriyyə sorağında (film, 2002)
* Zəlimxan dastanı (film, 2007)
* Biz qayıdacağıq (film, 2007)
* Muğamat var olan yerdə… (film, 2009)
* Sevda yolu. Canəli Əkbərov (film, 2010)
*İki xan arasında bir can (sənədli film)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Abdullayeva, S. Xalq artisti Canəli Əkbərovun 75 yaşı qeyd olunub: [Müslüm Maqomayev adına Dövlət Flarmoniyasında] //525-ci qəzet.- 2015.- 10 aprel. — S.7.
* Aydınoğlu, T. Yarım əsr milli musiqimizin xidmətində //Xalq qəzeti.- 2015.- 11 aprel.- S.7.
* Hüseynov, F. Sənətin 75-ci zirvəsində: Xalq artisti Canəli Əkbərovun yubileyi qeyd olundu: [Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında] //Mədəniyyət.- 2015.- 10 aprel. — S.5.
* Musaqızı, L. Uşaqlığı nağılvari keçən xanəndə //Kaspi.- 2015.- 17 aprel.- S.21.
Ziya Yusifzadə

**Ziya Məmmədiyyə oğlu Yusifzadə** () — Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Heydər Əliyev adına Akademiyasının rəisi, Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin 7-ci sədri (1980–1988).

## Həyatı

Ziya Yusifzadə 15 fevral 1929-cu ildə Nuxada (indiki Şəki) ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1945-ci ildə Zaqatalada orta məktəbi qızıl medalla bitirmişdir. 1952-ci ildə Moskva Dövlət Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunu ingilis dili ixtisası üzrə bitirmişdir. 1952–1956-cı illərdə Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyində və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində məsul vəzifələrdə işləmişdir.

1956-cı ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinə həqiqi hərbi xidmətə qəbul olunmuşdur. 1972–1976-cı illərdə DTK-nın əks-kəşfiyyat şöbəsinin rəisi, 1976-cı ildən DTK sədrinin I müavini vəzifəsində çalışmışdır. 18 iyun 1980 – 11 avqust 1988-ci il tarixlərində Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. 1977-ci ildə general-mayor, 1984-cü ildə general-leytenant hərbi rütbəsi almışdır.

1988–1992-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində Millətlərarası münasibətlər şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmiş, 1992-ci ilin avqust ayında öz xahişi ilə təqaüdə çıxmışdır.

Böyük həyat və əməliyyat təcrübəsi nəzərə alınaraq, 1999-cu il iyunun 28-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin Sərəncamı ilə hərbi qulluğa bərpa olunaraq Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Akademiyasına rəis təyin edilmişdi.

Bir neçə çağırış Bakı Sovetinin, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. 1970–1988-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin (MK) üzvlüyünə namizəd, MK üzvü, MK-nın büro üzvlüyünə namizəd, 1980–1988-ci illərdə MK-nın büro üzvü olmuşdur.

Dörd xarici dil bilirdi.

SSRİ Dövlət təhlükəsizlik orqanlarının və Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin fəxri əməkdaşı idi.

29 sentyabr 2015-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. 30 sentyabr 2015-ci ildə MTN-nin Mədəniyyət Mərkəzində vida mərasimi keçirildikdən sonra, mərhum II Fəxri xiyabanda dəfn olunmuş, yas mərasimi Təzəpir məscidində keçirilmişdir.

## Ailəsi
Ziya Yusifzadə yazıçı, dramaturq Məmmədiyyə Yusifzadənin oğludur.

## Mükafatları
Xüsusi xidmət orqanlarında xidmət etdiyi 45 ilə yaxın bir müddətdə Azərbaycan Respublikasının, SSRİ-nin və xarici dövlətlərin 40-dan yuxarı orden və medalları, o cümlədən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Azərbaycan Bayrağı" (2004) və "Şöhrət" ordenləri (2009) ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Təmiz söhbət — Ziya Yusifzadə (26.03.1999) — YouTube saytı.
* **[https://www.az24saat.org/ziya-yusifzad%C9%99nin-ucuncu-ildonumudur-157210.html Ziya Yusifzadənin üçüncü ildönümüdür]  — az24saat.org saytı**
Namiq Abbasov (siyasətçi)

**Namiq Rəşid oğlu Abbasov** () — Azərbaycanın sabiq milli təhlükəsizlik naziri (1995–2004) və nazir səlahiyyətlərinin müvəqqəti icraçısı (iyun–iyul 1993, sentyabr 1994 – mart 1995), general-polkovnik (2002), Azərbaycanın Özbəkistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2004–2012).

## Həyatı
Namiq Rəşid oğlu Abbasov 22 fevral 1940-cı ildə Naxçıvan MSSR-in Ordubad şəhərində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirmişdir. 2 övladı var.

Namiq Abbasov 84 yaşında 27 mart 2024-cü ildə vəfat edib, Nardəran kənd qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Fəaliyyəti
1962–1976-cı illərdə "Abşeron" qəzetində şöbə müdiri, məsul katib, direktor müavini və sonra direktor vəzifələrində çalışmışdır.

1970-ci ildən partiya işinə keçmiş, Abşeron Rayon Partiya Komitəsində şöbə müdiri, sonra isə ikinci katibi vəzifəsində işləmişdir.

1977-ci ildən təhlükəsizlik orqanlarında fəaliyyətə başlamışdır. 1979-cu ildə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin Ali Məktəbininin ikiillik rəhbər heyət hazırlığı kursunu bitirmişdir.

1979–1982-ci illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsinin 2-ci şöbəsinin (əks-kəşfiyyat) rəis müavini vəzifəsində, 1982–1984-cü illərdə həmin 2-ci şöbənin rəisi vəzifəsində, 1984–1986-cı illərdə isə Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi sədrinin kadrlar üzrə müavini — kadrlar şöbəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.

1986–1988-ci illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi sədrinin birinci müavini vəzifəsində işləmişdir.

1988–1992-ci illər arası SSRİ xarici kəşfiyyatında fəaliyyət göstərib.

1992–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası milli təhlükəsizlik nazirinin müavini və birinci müavini olmuşdur.

15 may 1994-cü ildə ona general-mayor ali rütbəsi verilmişdir.

17 iyun 1993-cü ildən 3 iyul 1993-cü ilədək, həmçinin 22 sentyabr 1994-cü ildən 22 mart 1995-ci ilədək Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik naziri vəzifəsini müvəqqəti icra etmişdir. 22 mart 1995-ci ildən Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik naziritəyin edilmiş və 23 iyul 2004 ilədək bu vəzifədə işləmişdir.

27 dekabr 1995-ci il tarixli Fərmanla ona general-leytenant ali hərbi rütbəsi, 15 yanvar 2002-ci il tarixli Fərmanla general-polkovnik ali hərbi rütbəsi verilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 dekabr 1998-ci il tarixli 40 nömrəli Fərmanı ilə o "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.

2004–2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsində çalışmış, sonra isə pensiyaya çıxmışdır.

## İstinadlar
Tələt Qasımov (xanəndə)

**Tələt Qasımov** (21 iyun 1933, Bakı, Azərbaycan SSR, ZSFSR, SSRİ – 28 iyul 2013, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2006).

## Həyatı
Qasımov Tələt Məmmədağa oğlu 21 iyun 1933-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Erkən yaşlarından musiqiyə həvəs göstərərək, əvvəlcə dini musiqiyə çox meyil etmiş və mərsiyəxan olmuşdur. Sonradan isə xanəndəlik sənətinə gəlmişdir.

O, Zülfi Adıgözəlov, Hacıbaba Hüseynov kimi ustad sənətkarlardan muğamın sirrlərini dərindən mənimsəyərək, onların ənənələrini davam etdirmişdir. İllər keçdikcə, xanəndə kimi sənətini təkmilləşdirən Tələt Qasımov öz dəst-xətti ilə tanınmışdır. Tələt Qasımovun repertuarı zəngindir.

O, bir çox muğamları və təsnifləri məharətlə və xüsusi şövqlə ifa edir. Onun ifasında “Rast”, “Şur”, “Seygah-Zabul” muğam-dəstgahları , “Şüştər” təsnifləri AzTR Fondunda saxlanılır. Tələt Qasımov Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solistidir.

Muğam sənətinin mahir ifaçılarından biri olan Tələt Qasımovun milli musiqi mədəniyyətimizin inkişafında müstəsna xidmətləri vardır. Ustad sənətkarlardan dərs alan T.Qasımov muğam ifaçılığı ənənələrini ömrünün sonunadək müvəffəqiyyətlə davam etdirmişdi. "Rast", "Zabul segah", "Şur", "Hümayun" muğamlarını, habelə Azərbaycan xalq mahnılarını özünəməxsus tərzdə ifa edən sənətkar musiqisevərlərin məhəbbətini qazanmışdır.

O, uzun illər "Azərkonsert" Birliyinin solisti olmuş, musiqi mədəniyyətimizi dünyanın müxtəlif ölkələrində–Türkiyədə, İranda, Almaniyada, Rusiyada, Misirdə, Əlcəzairdə, Tunisdə, Mərakeşdə ləyaqətlə təmsil etmişdir.

Ustad sənətkarın ifa etdiyi muğamlar musiqi mədəniyyəti salnaməsinə daxil olmuşdur.

Tələt Qasımov Azərbaycan Respublikasının Xalq artistidir.

O, 2013-cü il iyulun 28-də ürək tutmasından vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* mugamradio.az
Rəhilə Həsənova

**Rəhilə Həsənova** (10 noyabr 1951 -10 avqust 2024) — azərbaycanlı bəstəkar. Öz instrumental əsərlərində sufi rituallarını və Azərbaycan xalq musiqisinin qədim laylarını dirçəltmişdir.

## Əsərləri
;Balet
* Kos-kosa balet-pantomima

; Opera
* "Mahnılı nağıllar" uşaq Operası (1996) — libretto müəllifindir
* "Cavidi dəstgah" xor operası (2000–2001) — qiraətçi, xor, solistlər və 5 zərb aləti üçün

; Simfonik əsərlər
* Simli kvartet, tenor və bas üçün "Dərviş" (1992);
* Simli, nəfəsli, vokal kvartetlər və piano üçün "Mərsiyə" (1993);
* 15 alət üçün "Səma" (19194);
* Simfonik orkestr üçün "Gecə" (1997);

; Digər instrumental əsərlər
* Piano üçün: sonata (1990); "A la meyxana" fantaziyası (1996); "Jasmin ləçəkləri" 7 miniatür (1998);
* 2 piano və 2 saksofon üçün "Dəniz" (1998);
* Kontrabas üçün solo-sonata (1990);
* Orqan üçün "Qəsidə" simfoniyası (1991); "Səhra" fantaziyası (1997);
* Klarnet üçün solo-sonata (1994);
* Gitara üçün solo-sonata (1995);
* 3 saylı simli Kvartet (1995);
* 9 müxtəlif alət üçün "Pirəbədil" (1996);
* Fleyta üçün solo-sonata (1997);
* 4 fleyta və zərb alətləri üçün Mərasim-"Maral oyunu" (1999);
* 8 violonçel və 4 kontrabas üçün "Müğfil" (2001).

; "Maral" teatr tamaşasına musiqi /H. Cavidin əsəri əsasında/ (1999);

; Məqalələr
* Kak na pervom uroke /Q. Qarayev/. "Şərqi" jurnalı, № 2, 1999; Zapax Rodinı. "Şərqi", № 4, 1999;
* Edinstvennıy i nepovtorimıy /X. Mirzəzadə/. "Şərqi", № 1, 2000;
* Mono-dialoq /rəssam E. Məmmədovun xatirəsinə/. "Şərqi", № 2, 2001;
* Otveth samomu sebe. "Şərqi", № 3, 2001;
* Voznesennıy na krılhcx vetra /R. Behbudov/. "Azərbaycan-İrs" jurnalı, № 4, 2001.

## İstinadlar
Cəfər Vəliyev

**Cəfər Cəbrayıl oğlu Vəliyev** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR daxili işlər naziri (1978–1987), Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri (1992–2000) general-leytenant.

## Həyatı
Cəfər Vəliyev 1930-cu il noyabrın 12-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1953-cü ildə Leninqrad Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1953-cü ildən etibarən Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində başlayan Cəfər Vəliyev 1960-cı ilədək burada mədəniyyət şöbəsində böyük məsləhətçi, referent, sədr müavininin köməkçisi və şöbə müdirinin müavini, 1960–1962-ci illərdə Azərbaycan KP MK inzibati orqanlar şöbəsi müdirinin müavini işləmişdir.

1962–1971-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prokurorunun birinci müavini, 1971–1978-ci illərdə Azərbaycan KP MK-nin inzibati orqanlar şöbəsinin müdiri, 1978–1987-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər naziri, 1987–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti yanında Xalq Təsərrüfatını İdarəetmə İnstitutunda kafedra müdiri, 1992–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri, 2000–2005-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası İqtisad Məhkəməsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.

Respublikamızın ictimai həyatında yaxından iştirak edən Cəfər Vəliyev bir neçə çağırış Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Cəfər Vəliyev dövlət işləri ilə yanaşı, elmi-pedaqoji sahədəki fəaliyyətini uğurlu şəkildə əlaqələndirmişdir. O, hüquq elmi ilə bağlı müxtəlif məqalələrin, kitab və monoqrafiyanın müəllifi idi.

Hüquq elmləri namizədi (1963), professor (1993), Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyasının hüquq doktoru (1991), Azərbaycanın əməkdar hüquşünası (1990), daxili xidmət general-leytenantıdır. Cəfər Vəliyev bir müddət özəl sektorda, "Messenat Holdinq Şirkətlər qrupu"nun prezidenti vəzifəsində çalışmışdır.

Cəfər Vəliyevin Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 noyabr 2000-ci il tarixli Fərmanı ilə "Şöhrət", 11 noyabr 2005-ci il tarixli Sərəncamı ilə "İstiqlal" ordenləri ilə təltif edilmişdir. Həmçinin SSRİ, Polşa, Çexoslovakiya, Monqolustan və Kubanın orden və medalları ilə də təltif edilmişdir.

Azərbaycanın əməkdar hüquqşünası, general-leytenant, professor Cəfər Cəbrayıl oğlu Vəliyev 2012-ci il iyunun ayının 1-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aynur Sofiyeva

**Aynur Sofiyeva** () — Azərbaycan şahmatçısı, beynəlxalq qrosmeyster (1991), ikinci çağırış Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı, Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini, 2002–2007-ci illərdə Azərbaycan Şahmat Federasiyasının prezidenti.

## Həyatı
Sofiyeva Aynur Məmmədiyyə qızı 19 iyul 1970-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Qax şəhərində anadan olmuşdur. 1977-ci ildə Qax şəhərindəki 1 nömrəli məktəbin ikinci(birbaşa) sinfinə daxil olmuş, 1986-cı ildə həmin məktəbi qızıl medalla bitirmişdir.

1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1991-ci ildə ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. 1997–2001-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində hüquqşünas ixtisası da almışdır.

1998–2000-ci illərdə Azərbaycan Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində aparıcı, daha sonra baş hüquq məsləhətçisi vəzifələrində çalışmışdır. İkinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. 1974-cü ildən idmanın şahmat növü ilə məşğul olur. 6 yaşında gənclər arasında rayon çempionu, 14 yaşında qızlar arasında, 15 yaşında qadınlar arasında Azərbaycan çempionu, 16 yaşında qızlar arasında SSRİ çempionu adını qazanmışdır. 20 yaşında tələbələr arasında dünya çempionu (2 qızıl medal), həmin ildə 20 yaşadək qızlar arasında dünya çempionatının gümüş medalçısı, 1993-cü ildə Azərbaycan komandasının tərkibində 26 yaşadək gənclər arasında dünya çempionatında gümüş medal qazanmış, bir çox beynəlxalq turnirlərin qalibi olmuşdur.1990-cı ildə Azərbaycanın ilk beynəlxalq qrosmeysteri, Islam dünyasında isə qadınlar arasında ilk beynəlxalq qrosmeyster adını qazanmışdır. 2002–2007-ci il tarixlərində Azərbaycan Şahmat Federasiyasının Prezidenti olmuşdur.

2007-ci ilin mart ayından etibarən Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədrinin müavini vəzifəsində çalışır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.

2025-ci ildə Türkiyənin “TRT Avaz” telekanalı tərəfindən hazırlanan "Üzlər" sənədli layihəsinin birinci bölümü Aynur Sofiyevaya həsr olunub. "Şahmat taxtasının şahzadəsi" adlı bu bölümdə Aynur Sofiyevanın uşaqlıq illərindən başlayaraq, dünya miqyasında tanınan bir şahmat ustası və sahəsi üzrə liderlik mövqeyinə qədər yüksələn həyat yolu əks etdirilib.

## Ailəsi
Futbolçu Yunis Hüseynov ilə ailəlidir, 2 övladı var.

## Filmoqrafiya
# Ən gənc (film, 1987)
# Heydər Əliyev. Dünyaya pəncərə (film, 2006)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* FIDE Chess Profile
* Ainur Sofieva. Chess-DB.com  
* Ainur Sofieva. Chessgames.com 
* Ainur Sofieva. 365Chess.com 
* Sofieva, Ainur. OlimpBase.org 
* " FACE-vizit"in qonağı: AYNUR SOFİYEVA
* Trend News müsahibə
* Ağ-qara dünyanın atlı şahzadəsi
Vladimir Dudniçenko

**Vladimir Dudniçenko** — Azərbaycan kinoprodüseri. Əməkdar incəsənət xadimi.

## Həyatı
Vladimir Dudniçenko kinostudiyada əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə başlayıb. Kinoda ilk işi 1979-cu ildə çəkilmiş "Babək" filmi olub. Daha sonralar "Yol əhvalatı", "Qoca palıdın nağılı", "Yay gününün xəzan yarpaqları", "Dairə", "Təxribat", "Nə gözəldir bu dünya..", "Küçələrə su səpmişəm", "Girov", "İstanbul reysi", "Dərvişin qeydləri" filmlərinin rejissoru olub.

## Filmoqrafiya
# Yol əhvalatı (film, 1980)
# Qoca palıdın nağılı (film, 1984)
# Yay gününün xəzan yarpaqları (film, 1986)
# Dairə (film, 1989)
# Təxribat (film, 1989)
# Nə gözəldir bu dünya..(film, 1999)
# Küçələrə su səpmişəm (film, 2004)
# Girov (film, 2005)
# Unudulmuş qəhrəman (film, 2005)
# Heydər Əliyev. Dünyaya pəncərə (film, 2006)
# Heydər Əliyev. Vətənin keşiyində (film, 2007)
# Dərvişin qeydləri (film, 2013)
# Bakı gecələri (film, 2015)

## İstinadlar
Emil Babayev

**Emil Babayev** () — Rejissor

## Həyatı
Babayev Emil İlqar oğlu 1 may 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1994–1998-ci illərdə Q. Hüseynli adına musiqi texnikumunu oxuyub. 1999-cu ildə isə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Kinorejissorluq fakültəsinə daxil olub. 2003-cü ildə isə oranı bitirib.2002-ci ildən 2006-cı ilədək Lider TV(Azərbaycan redaksiyasi-Rejissor), 2006–2009 ilədək Azərbaycan televiziyasında (AzTV) Müəllif proqramları və xüsusi layihələr departamentində-Rejissor,2009–2011 ilədək ANS tv də Baş rejissor,2011–2012 illər arasında İnteraz tvdə Baş rejissor kimi fəaliyyət göstərib.2012 −2016-cı illərdə Azad Azərbaycan (ATV) televiziyasının "Bətənim" yaradıcılıq birliyinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərib.2016–2018-ci illərdə SOY prodakşında quruluşçu rejissor olaraq calışıb.2019-cu ildən 2024-cü ilə qədər Azərbaycan televiziyasında Qrup rəhbəri və quruluşçu rejissor olaraq bir cox layihələr edib. Evlidir iki övladı var.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Cahangir Zülfüqarov

**Cahangir Zülfüqarov** () — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2012), A.Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla teatrının musiqi hissə müdiri.

## Həyatı

Cahangir Oqtay oğlu Zülfüqarov 31 oktyabr 1955-ci ildə  Bakı şəhərində anadan olub. Bülbül adına musiqi məktəbini bitirərək, Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında xalq artist Cövdət Hacıyevin kursunda təhsil alıb (1979-1984). Təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətində redaktor işləyib. Cahangir Zülfüqarov 1986-cı ildən Respublika bəstəkarlar ittifaqının üzvüdür. 1986-ci ildən bu günə qədər Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla teatrında misiqi hissə müdiri vəzifəsində işləyir. Teatrda işlədiyi müddətdə burada azərbaycan və rus truppalarında hazırlanan Aleksandr Ostrovskinin "Qar qız", Kamal Aslanovun "Şərq nağılı", "Göy saqqal", Həsənağa Hüseynovun "Saz əhvalatı", Bertolt Brextin "Kuraj ana", Mirzə Fətəli Axundovun "Parisi dağıdanlar", Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin "Qızıl xoruz", Namiq Ağayevin "Oxay və Əhməd", Rəhman Əlizadənin "Damdabaca", "Tıq-tıq xanım", "Maymaq", "Dəcəl çəpişlər belə-belə işlər", Ələkbər Hüseynovun "Səadət quşu" və "Möcüzəli tamaşa", Tofiq Ağayevin "Qoçaq Əhməd", Xanımana Əlibəylinin "Ləpələrin nağılı", Nicat Kazımovun "Ələddin", Şarl Perronun "Qırmızı papaq", Cani Rodarinin "Çipollino" və sair tamaşalara musiqi bəstələyib. Eləcə də animasiya filmlərinə, sənədli filmlərə, “Romeo və Cülyetta” (1999), “Otello” (2000) şou-filmlərinə musiqilər, mahnı və romanslar (1990 – 2001) bəstələyib. Müxtəlif musiqi janrlarında əsərləri var.

Axırıncı işlərindən biri onun "Qala" filminə bəstələdiyi musiqidir. 9 may 2012-ci il tarixdə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə və 10 may 2019-cu ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
* Bəstəkar Oqtay Zülfüqarovun oğludur.

## Filmoqrafiya
# Bəşəriyyətin beşiyi (film, 2011)
# İthaf (film, 1990)
# Qala (film, 2008)
# Qısa monoloqlar (film, 2003)
# Pirə qayıdan yol (film, 1994)
# Azərbaycan mətbəxi: Dadsonrası dad (film, 2015)
# Xeyirlə şərin rəqsi (film, 2015)

## İstinadlar
Həsən Merac

**Həsən Merac** – milli azadlıq hərəkatı fəalı, "Sabir" Yazarlar Ocağının başqanı, şair-publisist.

## Həyatı
Həsən Merac 1953-cü il oktyabrın 10-da Naxçıvan Muxtar Respublikasında anadan olub. Bakı Dövlət Universitetini və Moskva Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirib.

1978-ci ildən Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında və "Azkinovideo" Birliyində redaktor kimi çalışıb. "Tanıtım" qəzetində, həmçinin digər bəzi nəşrlərə baş redaktorluq edib. Milli Məclisin aparatında çalışıb.

2000-ci ildə "Sabir" Yazarlar Ocağını yaradıb və ömrünün sonuna qədər onun başqanı olub.

1990-cı ilin ortalarından mətbuatda şeirləri vaxtaşırı çap olunub. "Qobustan", "Ulduz", "Azərbaycan" və başqa dərgilərlə əməkdaşlıq edib, Rusiya, Ukrayna və Çexoslovakiyada şeirlər toplusu işıq üzü görüb.

"Şairlər qərib olur bu yer üzündə" adlı şeir kitabı 1993-cü ildə nəşr olunub.

2000-ci ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvü və VHP-nin İcra Aparatının əməkdaşı olub. 

2001-ci ildə “Sabir” Yazarlar Ocağını təsis edib, ömrünün sonuna kimi ocağın başqanı olub. 

2010-cu il 25 yanvarda vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Karvan (film, 1995)

## Kitabları
* "Şairlər qərib olur bu yer üzündə" (şeirlər). 1993.

## Mənbə
* Şair Həsən Merac vəfat edib *
Macar dili

**Macar dili** (magyar). Fin-uqor (uqor qolu) dillərindən biridir. Macarıstanda və ona qonşu ölkələrdə (keçmiş Yuqoslaviya, Avstriya, Rumıniya) yayılmışdır. 15 milyondan çox daşıyıcısı vardır. Macar Respublikasının rəsmi dövlət dilidir. Yazısı latın əlifbası əsasında tərtib olunmuşdur.

## İstinadlar
Nelya Nəzirova

**Nelya (Nailə) Məhəmməd qızı Nəzirova**  — baletmeyster, rəqs quruluşçusu, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan SSR və SSRİ dövlət mükafatları laureatı (1974, 1980).

## Həyatı
1956-cı ildə Bakı xoreoqrafiya məktəbini (Qəmər Almaszadə, Tatyana Amiraqo yetirməsi), 1969-cu ildə isə Moskvadakı GİTİS-in (Dövlət Teatr İncəsənəti İnstitutu) baletmeyster bölməsini bitirib.. Fikrət Əmirovun ölümündən sonra köçüb Fransaya və orada ermənikökənli sovet, fransız müğənnisi Jak Duvalyan ilə evlənib.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR dövlət mükafatı — 1974
* Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi — 27 noyabr 1979
* SSRİ dövlət mükafatı — 1980
*Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü

## Quruluş verdiyi baletlər
* Günəşə doğru (1967) - musiqi: Lokşin
* Leyli və Məcnun (balet) (1969) - musiqi: Qara Qarayev
* Nəsimi dastanı (1973) - musiqi Fikrət Əmirov
* Xəzəri fəth edənlər (1975) - musiqi Fikrət Əmirov
* İlham (balet) (1977) - musiqi: Leonid Vaynşteyn
* Min bir gecə (balet) (1979) - musiqi Fikrət Əmirov
* Simfonik eskiz - musiqi: Sergey Prokofyev

## Filmoqrafiya
# Şir evdən getdi (film, 1977)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Min bir gecə (balet)
* Leyli və Məcnun (balet)
İntiqam Mehdizadə

**İntiqam Mehdizadə** () — yazıçı-publisist, jurnalist, ssenarist.

## Həyatı
İntiqam Mehdizadə 1945-ci ildə İsmayıllı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. Üç il "Azərbaycan gəncləri" qəzetində işləyəndən sonra, 1973-cü ildə Azərbaycan SSR  Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində redaktor vəzifəsinə təyin olunub. Burada böyük redaktor, şöbə müdiri, baş redaktor vəzifələrinə qədər yüksəlib. "Gənclik və idman" redaksiyasına rəhbərlik edib.

5 kitab müəllifidir. "Karvanın sarvanı" adlı irihəcmli məqalələr toplusu "Ozan" nəşriyyatında çapa hazırlanır.Respublika Mətbuat Fondunun "Dan Ulduzu", Jurnalistlər Birliyinin H.B.Zərdabi adına və "Qızıl qələm" mükafatları laureatıdır.

Hal-hazırda Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin mətbuat katibi vəzifəsində çalışmaqla, həm də tələbələrə ssenari yaradıcılığı, ekran dramaturgiyası, ədəbi iş fənlərindən dərs deyir.

Evlidir, iki övladı, dörd nəvəsi var.

## Filmoqrafiya
#Lahıc (film, 2004)

## İstinadlar
Erməni dili

**Erməni dili** ( — *Hayeren) —* Hind-Avropa dillərinə daxil olan və ayrı qrupa aid olan dil. Ermənistan Respublikasının dövlət dilidir.

## Erməni dilinin tarixi
Ermənicə yazı dilinin inkişaf dövrü 3 dövrə ayrılır:
* 1. Qədim Ermənicə, Qrabar (V–XI əsr),
* 2. Orta Ermənicə (XII–XVI əsr),
* 3. Yeni Ermənicə aşxarabar (XVII əsrdən dövrümüzə qədər)
Yeni Ermənicə 2 böyük qola ayrılır: Qərbi ermənicə ve Şərqi ermənicə. Şərqi ermənicə Ermənistan Respublikasının rəsmi dilidir. Bundan başqa İranda və Hindistanda yaşayan ermənilərin ədəbiyyat dilidir. Qərbi ermənicə isə Diasporanın, Türkiyədə və dünyanın başqa yerlərində yaşayan ermənilərin istifadə etdiyi dildir. Erməni dilinin 60-a yaxın şivəsi vardır. Ədəbi erməni dilinin Şərq və Qərb qolları bir-birindən çox da ayrılmayıb və başa düşülür.

## Erməni əlifbası
Erməni əlifbasında 39 hərf var. Bunlardan 8-i sait, 30-u samit, biri isə (ev/yev) qoşasəslisinin işarəsidir.

## Erməni dilinin qrammatikası
Əski erməni dilində Hind-Avropa dillərinin qrammatika quruluşu saxlanılıb. Qrabarın qrammatika şəkli Hind-Avropa dillərinin morfoloji sisteminin bir üst dərəcəsidir. Əski erməni dili quruluş şəkli ilə klassik Hind-Avropa bükümlü dilini təmsil edir. Səsli sistemdə erməni dili yerini dəyişdirmə qanununa görə konsonantizmi (samit səslərin quruluş sistemi) təşkil edir. Kiçik erməni şivələrində samit dəyişmələrdə, bəzi samit nəfəslilərdə Hind-Avropa konsonantizmi qorunub. Erməni dili Hind-Avropa dillərinin dəyişik inkişaf mərhələsindəki xüsusiyyətləri əks etdirir.

## İstinadlar
Asif Rüstəmov

**Rüstəmov Asif Tofiq oğlu** () — Azərbaycan rejissoru.

## Həyatı
Asif Rüstəmov 20 oktyabr 1975-ci ildə anadan olub. Futurologiya İnstitutunda (1992–1995), ADMİU-da (2000–2004), AVANTİ kurslarında təhsil alıb (2003–2004). Azərbaycanfilm kinostudiyasında (2002–2004), Lider TV-də (2004–2005), ButaFilm-də (2005), İctimai TV-də (2005–2006) çalışıb. Kinoatelye 24K studiyasının təsisçisidir.

Asif Rüstəmovun "Axınla aşağı" bədii filmi ABŞ-nin Los-Anceles şəhərində keçirilən SEEfest Film Festivalında "Ən yaxşı tammetrajlı debüt film" mükafatına layiq görülmüşdür. Bir sıra filmlərin ssenari müəllifi, rejissoru və kreativ prodüsseridir.

## Filmoqrafiya
# Ovsunçu (film, 2002)
# Labirint (film, 2003)
# Mən kitabımı başlayıram (film, 2006)
# Ev (film, 2007)
# Düyün (film, 2008)
# Yalançılar (film, 2008)
# Arxası qibləyə (film, 2009)
# Teatral həyat (film, 2009)
# Axınla aşağı (film, 2014)
# Yoxdu belə söhbət (film, 2018) 
# Nar bağı (film, 2017)
# Suğra və oğulları (film, 2021)
# Mərmər soyuğu (film, 2022)
# Şövkət (film, 2025)

## İstinadlar
Sadıq İbrahimov

**Sadıq Əliabbas oğlu İbrahimov** () — aktyor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2000).

## Həyatı
İbrahimov Sadıq Əliabbas oğlu 23 dekabr 1945-ci ildə doğulmuşdur. 1970-ci ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirmişdir. 1970-ci ildən Akademik Milli Dram Teatrına artist heyətinə qəbul edilmişdir.

Sadıq İbrahimov 28 oktyabr 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

Sadıq İbrahimov 20 avqust 2010-cu ildə ürək çatışmazlığından vəfat edib.

## Əsas rolları
# Antoni və Kleopatra (V. Şekspir) — Prokuley
# Hacı Qara (M. F. Axundov) — Bədəl
# Mahnı dağlarda qaldı (İ. Əfəndiyev) — Qüdrət
# İnsan (S. Vurğun) — alman zabiti
# Kəndçi qızı (M. İbrahimov) — Rəşid
# Dəli yığıncağı (C. Məmmədquluzadə) — Hacı İslam
# Fitnə (A. Şaiq) — Bəxtiyar
# Maqbet (V. Şekspir) — yaralı əsgər
# İblis (H. Cavid) — kiçik zabit
# Torpağa sancılan qılınc (N. Xəzri) — Dəmirgüc
# Lənkəran xanının vəziri (M. F. Axundov) — xan
# Kərgədan buynuzu (M. İbrahimbəyov) — Nəcəfov
# Şah Edip (Sofokl) — Fesey
# Ulduz, yaxud Ədirnə fəthi (C. Cabbarlı) — Kamil Paşa
# Skapenin kələkləri (J. B. Molyer) — Arqant
# Xurşidbanu Natəvan (İ. Əfəndiyev) — Hidayət
# Ölülər (C. Məmmədquluzadə) — Hacı Baxşəli
# Mesenat (Ə. Əmirli) — Mirzə Abuturov

## Filmoqrafiya
# Qatır Məmməd (film, 1974) — rol: Səlim
# Ömrün ilk anı (film) — rol: neftçi Qurban
# Mehmanxana sahibəsi (film, 1978) — rol: Fabrisio
# Sarıköynəklə Valehin nağılı (film, 1980)
# Ölüm növbəsi (film, 2009)

## İstinadlar

## Mənbə
* Sadıq İbrahimov
Hüsniyyə Mürvətova

**Mürvətova Hüsniyyə Vaqif qızı** () — azərbaycanlı teatr, kino və dublyaj aktrisası, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti (2002).

## Həyatı
Hüsniyyə Mürvətova Sumqayıt şəhərində orta məktəbi bitirdikdən sonra Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında aktrisa kimi çalışmağa başlamışdır. 1990-cı ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutuna daxil olmuş və 1994-cü ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 1994–1997-ci illərdə "İlham" miniatür teatrında çalışmışdır. 1997-ci ildən Bakı Bələdiyyə Teatrının aktrisasıdır.

2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 9 may 2024-cü ildə və 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

2000-ci ildə ailə həyatı quran aktrisa 6 ildən sonra boşanır. Hazırda Orxan adlı bir oğlu var. Atası şair Vaqif Mürvətov (Vaqif Tacı Ələzli)  2021-ci ildə vəfat edib. Hüsniyyə Mürvətova atasının o tamaşada olarkən vəfat etdiyini açıqlayıb.

## Əsas rolları
**Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı**

**Bakı Bələdiyyə Teatrı**

## Filmoqrafiya

2025 ,,Mən ,lalə və Şerlok Homs,,

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
“Yolun düşsə, bu dünyaya bir də gəl” - Vaqif Tacı Ələzlinin xatirəsinə
Elman Hüseynov

**Elman Süleyman oğlu Hüseynov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Hüseynov Elman Süleyman oğlu 28 fevral 1952-ci ildə Tərtər rayonunun Azad Qaraqoyunlu (İlxıçılar) kəndində doğulmuşdur. 1958–1968-ci illərdə Azad Qaraqoyunlu kənd orta məktəbində orta təhsil almışdır. 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitunun hidro-meliorasiya fakültəsinə qəbul olmuş, 1973-cü ildə mühəndis ixtisası alaraq təhsilini başa vurmuşdur. 1973–1975-ci illərdə Gürcüstanın Axalkalaki şəhərində leytenant rütbəsində zabit kimi xidmət etmişdir.

1980–1982-ci illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsil almışdır. 1982–1985-ci illərdə Tərtər rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri, 1985–1988-ci illərdə Tərtər rayon Xalq Deputatları İcraiyyə Komitəsi sədrinin birinci müavini, 1988–1990-cı illərdə Tərtərçay hidroqovşağı İstismar İdarəsinin rəisi, sonra isə rayon Partiya Komitəsində təlimatçı vəzifələrində çalışmışdır. Dəfələrlə rayon sovetinə deputat seçilmişdir.

Nazirlər Kabineti nəzdində Xalq Təsərüffatını İdarəetmə İnstitunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

Evli idi. Üç övladı yadigar qalıb.

## Döyüşlərdə iştirakı
1991-ci ildə yüksək dövlət vəzifələrində işləməsinə baxmayaraq könüllü olaraq Tərtərin müdafiəsi üçün tabor yaradılması ilə bağlı Müdafiə Nazirliyinə müraciət etmiş, 1991-ci ilin sentyabrında Tərtər özünümüdafiə qərargahının rəisi, 1991-ci ilin noyabrında Tərtər ərazi özünümüdafiə batalyonunun komandiri təyin olunmuşdur. Ağdərə rayonunun və ətraf yaşayış məntəqələrinin düşməndən azad olunmasında fəal iştirak etmişdir. Şəxsi rəhbərliyi altında keçirilmiş döyüş əməliyyatları nəticəsində düşmənin xeyli canlı qüvvəsi və texnikası məhv edilmişdir.

Döyüşlərdə iki dəfə yaralanmışdır. 1993-cü il yanvarın 14-də Vəng yüksəkliyi uğrunda gedən döyüşdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

Tərtər rayonunun Qaraqoyunlu kəndində dəfn edilib.

## Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 yanvar 1995-ci il tarixli 262 saylı fərmanı ilə mayor Elman Süleyman oğlu Hüseynov ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

*  (15 yanvar 1995) — "Qızıl Ulduz" medalı (ölümündən sonra)

## İrsi və xatirəsi
Tərtər rayonunda və Bakı şəhərində adına küçə var. Bundan əlavə qəhrəmanın büstü qoyulub və qəhrəmanın adına muzey var.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 120.
*  Hüseynov Elman 
*  Elman Hüseynov 
* Tofiq Yusif "Ölümlə üz-üzə", Hüquq Ədəbiyyatı-2008. ("Əbədiyaşarlıq" oçerki) səh.20–21.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Milli Qəhrəmanlar
Səfa Mirzəhəsənov

**Hüseyn-Səfa Qvaməddin oğlu Mirzəhəsənov** — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (2021-ci ildən).

## Həyatı
Hüseyn-Səfa Mirzəhəsənov 27 iyun 1959-cu il Balakən rayonunda anadan olmuşdur.

## Mükafatlar
* Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti, Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 30 aprel 2014-cü il, 6 may 2015-ci il, 6 may 2016-cı il, 1 may 2017-ci il, 9 may 2018-ci il, 10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci il.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 7 may 2021-ci il

## Filmoqrafiya
# Zirzəmi (film, 1990)
# Nə gözəldir bu dünya... (film, 1999)

## İstinadlar
İbrahim Səfərov (kino xadimi)

**İbrahim Mahmud oğlu Səfərov** — film direktoru, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2000).

## Fəaliyyəti
Azərbaycan kinosunda bir neçə filmdə direktor kimi çalışmışdır.

## Ad
*Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (18 dekabr 2000)

## Filmoqrafiya
# Fitnə (film, 1970)(cizgi filmi)
# Tülkü həccə gedir (film, 1971)(cizgi filmi)
# Nəğməkar torpaq (film, 1981)(tammetrajlı musiqili film)
# Ordubad (film, 1991)(qısametrajlı sənədli film)
# 9 dəqiqə (film, 1999) (qısametrajlı sənədli film)

## İstinadlar