open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qudula

**Qudula** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin 400 il yaşı var.

### Tarixi abidələri
* Kənddə orta əsrlərdə inşa edilmiş qala yeri qalıb.
* Kənddə 4000 il yaşı olan kurqandan qızıl sırğa - qurd fiquru tapılıb. Sırğanın üstündə palıd ipək qurdunun qızıl fiquru var. Sırğa Azərbaycan Xalçaçılıq Muzeyində saxlanılır.
* Kəndin ərazisində yaşı 1000 ildən çox olan Pir palıd adlı Şərq çinarı (Platanus orientalis L.) ağacı var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əyriçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. Ərazisi ağaclıqdır.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 911 nəfər təşkil edir ki, onun da 434 nəfəri kişi, 477 nəfəri isə qadındır.

## Din
Kənddə Qudula kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Öryət

**Öryət** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Çeşməli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəki rayonunun Şəki şəhər inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Oryat kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Toponimikası
Kəndin adı XIII əsrdə məskunlaşmış monqol əsilli oyrat tayfasıyla bağlıdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə XVIII əsrə aid tarixi abidələr və qoruq var.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 4.000 nəfərdən çoxdur.

## İstinadlar
Şəki (kənd)

**Şəki** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Şəki kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 2457 nəfər təşkil edir ki, onun da 1227 nəfəri kişi, 1230 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Şirinbulaq (Şəki)

**Şirinbulaq** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun eyniadlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 37&nbsp;km cənubda, Yevlax-Balakən  magistiral yolunun sağında (Yevlax istiqamətindən gələndə) 13&nbsp;km aralı Güllü dağın qoynunda yerləşir. Maldarlıq və əkinçilik kənd iqtisdiyyatının əsasını təşkil edir. Kəndin ağsaqqalarından biri olan Şövkət İsmayılovun sözlərinə görə kəndin əhalisi  əvvəl Dərəcənnət kəndi ərazisində məskunlaşıb. Sonradan isə Güllü dağa köçüblər. Təxminən 150-200 il bundan əvvəl indiki ərazidə məskunlaşıblar. Kənd əhalisinin əsasını Qaraqoyunlu tayfasına mənsub olan Bəbişdilər, Mammuddular, Qədirlilər, Musalılar, Əlləfərnlilər, Noruzalı uşağı, Hasanlılar, Ocaqverdi uşağı nəsilləri təşkil edir. Şirinbulaqda yerləşən qədim bulaqlar bu kəndin təxminən 17-cu əsrdən əvvəl burda salındığını sübut edir. Kəndin yuxarı hissəsində yerləşən  Yuxarı bulaq öz mənbəyini Güllü dağdakı kəhriz quyularından götürür. Agsaqqalın sözlərinə görə həmin quyuların qazılması 250-300 il bundan əvvəlki dövrə təsadüf edir. Kənddə olan digər qədim bulaq Hətəm bulağı öz mənbəyini Güllü  dağdan Sarıbulaq deyilən ərazidən götürür. Hətəm bulağı əvvəllər Qaraqoyunlu obası olan Hətəm obaya aid olub. 1950-ci illərdə Hətəm obası köçdükdən sonra bu bulaq  Şirinbulaq kəndinə  çəkilib. Sonralar əhalinin sayı artdıqca bu kənddə su  problemi olub.  2007-ci ildə  kənddə  2 ədəd yeni subartezian quyusu qazılıb və əhalinin suya olan tələbatı qismən ödənilib. Kənddə  kənd kitabxanası, Feldşer məntəqəsi, və  Ats fəaliyyət  göstərir. Şirinbulaq  kəndi  2000-ci ilə qədər  Aydınbulaq kənd inzibati ərazi vahidində olub.  2000-ci il iyulun 5-də   Heydər Əliyevin 904-IQ  saylı  fərmanı ilə  Şirinbulaq kəndi mərkəz olmaqla Şirinbulaq kənd ərazi vahidi yaradılıb. Kəndin ilk icra nümayəndəsi Tapdıq  Mövsüm oğlu Dostuyev olub.

## Mədəniyyəti
Kənddə 1 natamam orta məktəb fəaliyyət göstərir. Kənd əsas məktəbi 1957-ci ilə qədər  4 illk, 1957-ci ildən bu günə qədər  əsas məktəb kimi fəaliyyət göstərir. Hacıbəkirov Məmmədiyə, İsmət İsrafilov, Şubay Vəliyev, Nürəddin İsmayılov, Hənifə Cabbarova, Səfa Səlimova, Elmira Dostuyeva,Yolçu Səlimov Nürəddin İsmayılov,Zakir Dostuyev  məktəbin qocaman müəllimləridir. Hal-hazırda məktəbdə 106 şagird təhsil alır. Uzun müddət kənd məktəbinə İsmət müəllim rəhbərlik edib.Hal hazırda natamam orta məktəbin direktoru Zaur Səlimovdur

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 866 nəfər təşkil edir ki, onun da 415 nəfəri kişi, 451 nəfəri isə qadındır.

*Kənddəki evlərin sayı - 180
*Kənddəki əhalinin sayı - 932 nəfər

## İstinadlar
Sarıca (Şəki)

**Sarıca** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Qayabaşı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəki rayonunun Turan qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Sarıca qəsəbəsi Sarıca kəndi hesab edilmişdir.

## Tarixi
Sarıca kəndi 1930-cu ildə yaradılmışdır. Azərbaycan SSR-də mövcud olan Orconikidze adına taxılçılıq sovxozunun 3 nömrəli sovxozu kimi fəaliyyət göstərmişdir. Sovet təssərrüfat sistemi dağıldıqdan sonra Orconikidze taxılçılıq sovxozu ləvğ olunmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 45&nbsp;km Cənub-Qərbdə, Şəki yaylası ərazisində, Oğuz-Yevlax yolunun üstündə yerləşir. Kəndin yaxınlığndan Böyük Qafqaz çay sisteminə daxil olan Əlicançay keçir. Kəndin içməli suya olan təlabatı bu çay vasitəsilə təmin olunur.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 866 nəfər təşkil edir ki, onun da 424 nəfəri kişi, 442 nəfəri isə qadındır.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi kənd təsərrüfatının əkinçilik və maldarlıq sahəsi ilə məşğul olur. Azərbaycanın əsas taxılçılıq mərkəzlərindən biridir.

## Mədəniyyəti
Kənddə bir orta ümumtəhsil məktəbi, uşaq bağçası, ictimai tədbirlərin təşkili üçün mədəniyyət mərkəzi vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Youtube-da bax :Bir kəndin nağılı. Sarıcalı (film)
Şorsu (Şəki)

**Şorsu** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun eyniadlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Kəndin əhalisini azərbaycanlılar və azsaylı xalq olan rutullar təşkil edir.

Kəndin əhalisi 2159 nəfər təşkil edir ki, onun da 1068 nəfəri kişi,1091 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Təpəcənnət

**Təpəcənnət** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Cəfərabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 433 nəfər təşkil edir ki, onun da 208 nəfəri kişi, 225 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Turan (Şəki)

**Turan** (əvvəlki adı: **Orconikidze**) — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Turan qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəki rayonunun Orconikidze qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Orconikidze şəhər tipli qəsəbə Turan şəhər tipli qəsəbə, Orconikidze qəsəbə inzibati-ərazi vahidi Turan qəsəbə inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbənin əhalisi 2,150 nəfərdir

## Din
Qəsəbədə Turan qəsəbə məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Şəkilləri

Fayl:Babur İmperiyası (Pul a).JPG|2011-ci ildə Şəki rayonunun Turan qəsəbəsində tapılmış sikkələrdən aydın olur ki onların əksəriyyəti Hindistanda hakimiyyətdə olmus, Teymurilər sülaləsinin davamçısı baburilərdən Məhəmməd şahın (1719-1748) adından kəsilmişdir. Bu sikkələrin kəndə necə gəlib çıxması məlum deyil, amma ipək yolu vasitəsilə gəlməsini güman etmək olar.


## İstinadlar
Vərəzət

**Vərəzət** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Baş Zəyzid kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd dağətəyi ərazidədir. Şəki şəhərinin Gəncəli məhəlləsindən bu kəndə dağ yolu var. Bu yol Vərəzət yolundan çox, Zəyzid yolu kimi tanınır. Şəki şəhərinə yaxın olan Zəyzid əhli dağ yolu ilə gəlib-gediş üçün bu yolu istifadə edərdi. Hətta bu yol üzərində Hacı Həsən bulağı deyilən yer də var. XX əsrin 30-cu illərinə qədər qatır və uzunqulaqlarla yüklənən səbətlər, kisələri dolu zəyzidlilər çox vaxt bu bulaq ətrafında dincəlmək üçün dayanardı. Məhəllə camaatı həmin hissəyə Zəyzid məhlə də deyərdilər. Onların Karvansara bazarına gətirdikləri mallardan da alardılar. Zəyzid yolu boyunca Yellicə dağı və yaylası, Güllü təpə, Calğalıx (tut ağacları olan yer), Bulaqlıq, Hündürdərə, Taxlı dərə kimi yerlər vardır.

## Din

Kənddə Vərəzət kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.    

## Adının etimologiyası
Qiyasəddin Qeybullayev bu kəndin adını fars dilində “təpə, yüksəklik, dik, yoxuş” mənasında olan vərəzət sözü ilə eyniləşdirir. Bu kənd Orta Vərəzət kimi də tanınır. 

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 1790 nəfər təşkil edir ki, onun da 920 nəfəri kişi, 870 nəfəri isə qadındır.

## Abidələri
Bu kənddə son illərdə inşa edilmiş Vərəzət məscidi ilə yanaşı Çələngəz abidə kompleksindəki türk şəhidliyi kəndin tarixi yadigarlarıdır.

## Xarici keçidlər
Vərəzət kəndi - Albanyolu.az

## İstinadlar
Zunud

**Zunud kəndi** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun  Zunud bələdiyyəsinə aiddir.

## Coğrafiyası
Kənd şimal, qərb və şərq tərəfdən dağlarla əhatə olunub. Kəndin şimalında 1640 metr hündürlükdə zirvə yerləşib. Kəndin mərkəzindən Zunud çayı axır. Zunud çayı mənbəyini dağlardan götürür . Çayın mənsəbi isə Şin çayıdır.

Kəndin ərazisində İnçə-Zunud kənd tam orta məktəbi yerləşir. Kəndin mərkəzində Zunud kənd qəbirstanlğı yerləşib. Həmçinin kəndin cənubunda vaxtilə Şəkidəki 6 karvansaradan biri olmuş Zunud Karvansarası yerləşir.

## Tarixi
Zunud kənd ilə bağlı Rəşidəddinin (XIII əsr) əsərlərində çoxlu türk və monqol mənşəli etnonimlərin adı verilib. Verilmiş məlumat əsasında bir çox müasir toponimlərin yaranmasının mənşəyini aydınlaşdıra bilmişik, bu toponimlərdən biri Zunud toponimidir ki, onun əsasında sunit etnoniminin dayandığı qeyd edilib. Zunud kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Kənd bəzən Zunut da adlandırılır. Oykonimin XIII əsrdə monqolların tərkibində olmuş türkdilli sunnit tayfasının adından olması ehtimal edilir. Qeyd olunur ki, türk soylarından biri olan Sund və ya Zund tayfası Sündü ərazisini özlərinə yurd yeri seçmişlər.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 1600 nəfər təşkil edir. Kəndin əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir. Kənd Şəki -Qax yolunun üstündə yerləşir. Kəndin turizm imkanları var. Kənd 3 tərəfdən dağlarla əhatə olunur. Kəndi 2 hissəyə bölən Zunud çayı 4&nbsp;km uzunluğundadır. Çayın mənsəbi Şin çayına birləşir. Əhalinin məşğuliyyəti əsasən heyvandarlıq, bağçılıq və əkinçilikdir.

## Din
Vaxtilə Şəki ərazisində 6 karvansara olmuşdur. Onlardan biri də Zunud kəndininin aşağı hissəsində mövcud olmuşdur. Kəndin tarixi çox qədimdir. Kəndin qəbiristanlığı onun tarixinin göstəricisidir. Zunud kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Baqqal (kənd)

**Baqqal** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Biləcik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kəndin əhalisi 528 nəfər təşkil edir ki, onun da 267 nəfəri kişi, 261 nəfəri isə qadındır. Baqqal kəndi Şəki rayon mərkəzindən şimal-qərbdə yerləşir.

## Tarixi
1910-cu il üçün Yelizavetpol quberniyasının xatirə kitabçasında Bakxal kəndində 40 ev və 202 nəfər "tatar-sünni" sakini göstərilib. 1915-ci il üçün Qafqaz təqvimi buraxılışında Nuxa qəzasında adı Bakxal (mənbədə belə adlanır) olan, 177 nəfər əhalisi olan kənd göstərilib. 1921-ci ildə Azərbaycan kənd təsərrüfatı siyahıyaalmasının nəticələrinə görə Baxkal kəndində 194 nəfər (45 təsərrüfat), əsasən azərbaycanlı türklər (yəni azərbaycanlılar) yaşayırdı. Əhalisinin 99 nəfəri kişi və 95 nəfəri qadın olub.

## İstinadlar
Birinci Biləcik

**Birinci Biləcik** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Biləcik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Birinci Biləcik kəndi Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Keçmişdə Biləcik adlanan bu kənd XVIII-XIX əsrlərdə İran əsarətinə və çarizmə qarşı mübarizə mərkəzlərindən biri olmuşdur. Kollektivləşmə illərində buradan köçmüş ailələr indiki İkinci Biləcik kəndini saldıqdan sonra Birinci Biləcik adlandırılmışdır. Biləcik kəndinin ilk sakinləri mənşəcə Türkiyənin Biləcik mahalından çıxmış və orta əsrlərdə burada məskunlaşmış ailələr hesab olunurlar.1734 -cü ildə Biləcikdə Nadir şaha qarşı böyük üsyan olmuşdur.Üsyançılar iki dəfə Nadirin sərbazlarına qalib gəlmişlər.Lakin Bərdədə qərarlaşan Nadirin özünün Biləciyə yürüşə hazırlaşdığını eşidən biləcikli 300 ailə kəndi tərk edərək Car-Balakənə çəkilməyə məcbur olmuşlar.Bütün bu hadisə haqqında bu üsyanın şahidi Molla Məhəmməd Carinin "Car müharibəsi salnaməsi" adlı əsərdə oxumaq olar.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 1.399 nəfər təşkil edir.Kəndin əhalisi Azərbaycan türkləridir.Bəzi mənbələrdə bu kəndin 1570-ci illərdə Türkiyənin Biləcik vilayətindən gələnlər tərəfindən salındığı göstərilir.Türkiyəli tarixçilər isə əksinə Osmanlı dövlətini yaradan qayıların məhz Azərbaycandakı Biləcikdən gələrək Türkiyədə Biləcik şəhərinin əsasını qoyduğunu göstərirlər.Türkiyədəki Biləcik Osmanlı dövlətinin ilk paytaxtı olmuşdur.Bu gün Biləcik kəndinin əhalisinin dilində köhnə osmanlı şivəsinə aid sözlər hələ də işlədilməkdədir.

## İstinadlar
Köndələn

**Köndələn** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Aşağı Göynük kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kənd Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Kəndin adı "eninə istiqamətdə olan, əyri, tərs" mənasında olub, yerləşdiyi çökəkliyin adı ilə bağlıdır. Azərbaycan ərazisində köndələn komponenti geniş areala malikdir: Köndələnarx (Goyçay rayonu), Köndələn əkin yeri (Qəbələ rayonu), Köndələnyer (Oğuz, Füzüli rayonları), Köndələnyol (Qax rayonu), Köndələnçöl (Zaqatala rayonu) və s..

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 844 nəfər təşkil edir ki, onun da 431 nəfəri kişi, 413 nəfəri isə qadındır. .

## İstinadlar
Çöldonuzu

**Çöldonuzu** və ya **qaban** () — donuzlar fəsiləsindən gövşəməyən cütdırnaqlı məməli heyvan. Bədənin uzunluğu 130–175 sm, kütləsi 60–150 kq. Ayaqları qısa, nisbətən nazikdir. Qaban ölçüləri və proporsiyaları müxtəlifdir. Başı iri, pazşəkillidir. Baş bədənin 1/3 hissəsini təşkil edəcək qədər böyükdür. Başın ölçü və forması yeri qazmaq üçün əlverişlidir. Boyun əzələləri güclüdür. Gözləri xırdadır və nisbətən dərində yerləşir. Qulaqları uzun və enli, gözləri balaca. Bədəni qalın donuz tükülüdür, qışda o daha qalın və daşa uzun olur. Belində donuz tükü pipiyi əmələ gətirib, heyvan qızışanda pipik dik durur.

Kürək sümükləri arasındakı hissədə donqar əmələ gətirmişdir və demək olar ki, hərəkətsiz dərəcədə sərtdir.

Rəngi açıq bozdan tutmuş qarayadək olur. Bala donuzlar zolaqlı olurlar. Qar qabanların hərəkət etməylərinə maneçilik törədir, bu vəziyyətdə onlar yırtıcılar tərəfindən asanlıqla tutula bilərlər. Qar hətta yem axtarmasını da çətinləşdirir.

Alt çənə dişləri yuxarı çənə dişlərinə nisbətən daha uzundur.

Qabanların cüssələri xarici mühit faktorlarından asılıdır. Qidanın bol olduğu ərazilərdə yaşayan qabanlar qidanın az olduğu ərazilərdə yaşayan qabanlardan daha iri olurlar.

## Ümumi məlumat
Qaban sürü qurur. Yayda sürü gün batan vaxtdan gün çıxanacan otlamağa çıxırlar. Soyuqlar gələndə qabanlar günorta vaxtı fəallaşırlar. Yem axtararaq, meşə yanğınlarından qaçaraq, qabaq uzun məsafələrə gedə bilir. Hər şeyi yeyir. Bitkilərin köklərini, kök yumrusunu, meyvə gilələrini, qozu, bitkilərin yaşıl hissələrini, həşəratları, xırda heyvanları — molyuskları, balıqları, gəmiriciləri və quşları yeyir. Yemin 2/3 hissəsini torpaqda eşələməklə tapır. Yaşadığı ərazinin ölçüsü yemin miqdarından asılıdır. Yaşadığı əraziyə yatdığı və çimdiyi yerlər (suyla, ya da çirklə doldurulmuş çalalar) də daxildir. İsti olanda heyvan daha tez-tez yuyunur. Cütləşmə noyabr-yanvar aylarında yaranır. Erkəklər xırda qabanları sürüdən qovub, dişiləri təqib edirlər. Cütlüklərin yaradılması prosesi ildə iki dəfə olur. Hamiləlik dövrü 124–140 gün çəkir. Orta hesabla, 4–6 bala doğulur, bu rəqəm hərdən 12-yə də çatır. 2,5–3,5 ayadək ana bala donuzları əmizdirir.

Bir həftəlik donuzlar artıq özbaşına yem axtara bilərlər. Qabanın əsas düşməni canavardır. Qarlı qışda heyvanlar yırtıcının əlindən daha çox itki verir. Amma tək canavarlar çox nadir hallarda qoca qabanlara atılır, çünki bu, çox qorxuludur. Qaban ev donuzu növünün banisidir. Azərbaycanda ovçuluğun əsas obyektlərindən biridir.

## Nəsil artırma
Cütləşmə dövrü intisna olmaqla erkək qabanlar əksər hallarda tək gəzirlər. Dişilərə nisbətən daha böyük köpək dişlərinə görə erkəklər dişilərdən fərqlənir. Dişi qaban 2–7 arası balalaya bilir. Dişi qabanlar 6–8 ay içərisində cinsi yetişkənliyə çatır.

## Xəstəlik və parazitləri
Qabanlar 20-ə yaxın parazit qurda ev sahibliyi edir. Yoluxma və xəstəliyin artması isti dövrlərə (yaz-yaz ayları) təsadüf edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Vəhşi heyvanlar
Tanrıverdinin nağılı (film, 2008)

## Məzmun
Film Azərbaycan nağıllarının motivləri əsasında çəkilib.

## Film haqqında
Çəkilişlər Səngəçalda köhnə karvansarada, Umbakıda, Qala kəndində qum hamamında, məsciddə və Qobustanda aparılıb.

## Filmin heyəti
:**Ssenari müəllifi :** Şərif Qurbanəliyev
:**Quruluşçu rejissor :** Şərif Qurbanəliyev
:**Quruluşçu operator :**Əlövsət Aslanov
:**Quruluşçu rəssamlar :** Ağarəhim Əliyev-Anar Əsədov
:**Səs rejissoru :**İlqar Kazimi
:**Rejissorlar :** Akif Rüstəmov,Xədicə Qarayeva
:**Montaj :** Səbinə Vəliyeva Səbinə Qəmərlinski
:**Operatorlar :** Ramin Cəfərov,Vüqar Məmmədov 
:**Qrafika  :**Yusif Qabilov,Emil Ramazanov,Günel Hüseynova
:**Qrim üzrə rəssam:** İlqar Cəfərov 
**İşıqçılar:** Dadaş Abbasov,İsmayıl Umarov
:**Kostyumer  :**Gülxar Həsənova 
:**Əlbəsəçi:** Zaur Hüseynov
:**Pirotexnik :**Vaqif Qurbanov 
:**Dekor ustaları :** Səid Əbilov,Sərdar Həsənov,Kazım Rombei
:**Sürücülər:**Eldar Dadaşov,Aydın İmanov,Ağabala Mehdiyev
:**Prodüser :**Arif Məlikov

### Rollarda
:Yaşar Nuri-Nağılçı
:Ramil Zeynalov-Tanrıverdi
:Mətanət Atakişiyeva-Afət
:Kazım Abdullayev-Qara bəy
:Həcər Ağayeva-Şəms
:Füzuli Hüseynov-Süleyman 
:Səidə Quliyeva-Xanım
:Salman Bayramov-Səlim
:Tünzalə Əliyeva-Qız
:Əzizağa Əzizov-Div
:Ayan Babakişiyeva-Qəmər
:Xuraman Əliyeva-Quluqçu
:Nicat Rəhimov-Oğlan

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi. Dövlət Film Fondu. Kino-Bülleten. IV buraxılış. Bakı: Apostroff, 2011.

## Həmçinin bax
* Qaragülün nağılı (film, 2007)
Cəfərli (İmişli)

**Cəfərli** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Cəfərli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kənd Mil düzündədir. Yaşayış məntəqəsi sarıxanlı tayfasının cəfərli tirəsinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 6313 nəfərdir ki, onun da 3091 nəfəri kişi, 3222 nəfəri isə qadındır.

## Din
Kənddə "İmam Hüseyn" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Göbəktala

**Göbəktala** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Göbəktala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə İmişli rayonunun Göbəktala kəndi Rəsullu kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Göbəktala kənd Soveti yaradılmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1431 nəfərdir ki, onun da 729 nəfəri kişi, 702 nəfəri isə qadındır.

## Din
Kənddə "Həzrəti Əbülfəz" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İkinci Biləcik

**İkinci Biləcik** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Biləcik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Məlumatlara görə kəndin əsası XV əsrdə yaşamış Anadolu türkü tərəfindən qoyulmuşdur. 1734-cü ildə baş vermiş Biləcik üsyanı da bu kəndin adı ilə bağlıdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
İkinci Biləcik kəndi Şəki şəhərindən 24&nbsp;km şimal-qərbdədir. Kənddə Yaşı 500-ə yaxın olan iki palıd ağacı var və bunlar qırmızı kitaba salınmışdır. XIX əsrdə inşa olunmuş tarixi məsciddə vardır.Kənd Böyük Qafqazın cənubunda yerləşir. İqlimi əsasən qışı soyuq keçən mülayim isti iqlim tipidir.

## Əhalisi
İkinci Biləcik kəndinin əhalisi 1.300 nəfər təşkil edir və 310-a yaxın ev vardır.

## İqtisadiyyatı
Kənd əsasən fındıqçılıq və maldarlıqla məşğul olur. Şəki üzrə fındıqçılıqda birinci yerdə durur. Bunlardan başqa quşçuluq və taxılçılıq kəndin iqtisadiyyatında mühüm rol oynayır. İkinci Biləcik kəndində  böyük futbol meydançası fəaliyyət göstərir. Kəndin məktəbində 270 şagird təhsil alır.
 
## İnfrastruktur
Kənd 2024-cü ilin aprel ayından sürətli internetlə təmin olunmuşdur.

## İstinadlar
Hacıalmuradlı

**Hacıalmuradlı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Xəlfəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd əhalisinin sayı 2258 nəfərdir.

## İstinadlar
Hacırüstəmli

**Hacırüstəmli** (əvvəlki adı: **Suvorovka**) — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Hacırüstəmli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə İmişli rayonunun Suvorovka kəndi Poltavka kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Suvorovka kənd Soveti yaradılmışdır. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə İmişli rayonunun Suvorovka kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Suvorovka kəndi Hacırüstəmli kəndi, Suvorovka kənd inzibati-ərazi vahidi Hacırüstəmli kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mirili

**Mirili** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Qaravəlili kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə İmişli rayonunun Bəcirəvan kənd Sovetinin Mirili kəndi Qaravəlili kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Araz çayının sol sahilində, Mil düzündə yerləşir. Araz çayı boyunca Tuğay meşələri yerləşir, lakin bu meşələrin əksəriyyəti Sovet hakimiyyəti dövründə qırılmş və yerində əkin sahələri salınmışdır. Hazırda yalnız sahilboyunda qalmış meşələr isə intensiv qırılma nəticəsində məhv olmaq təhlükəsi qarşısında qalmışdır. İqlimi quraq keçən subtropik səhra iqlimidir.

Mirili kəndində torpaq tipləri Araz boyu ərazilərlə qismən ondan uzaqda bir-birindən fərqlənir. Araz boyu ərazilərdə qumsal, bu ərazilərdən 2–3&nbsp;km aralı isə şorangəli torpaqlardır. Topaq fondunun bir hissəsi şoranlaşmaya məruz qalmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1014 nəfərdir ki, onun da 509 nəfəri kişi, 505 nəfəri isə qadındır.  Əhali azərbaycanlılardan ibarətdir. Etiqad etdikləri din İslamdır.

## İqtisadiyyatı
Mirili kəndinin əhalisi əsasən kənd təsərrüfatının əkinçilik və heyvandarlıq sahələri ilə məşğuldur. İribuynuzlu heyvanlardan inək və camış, xırdaduynuzlu heyvanlardan isə qoyun saxlanılır. Əkinçilikdə dənli bitkilərdən buğda və az miqdarda arpa əkilir. Heyvandarlığın mövcud olması ilə əlaqədar olaraq yem bitkilərindən əsasən yonca əkilir və yonca əkinləri ən geniş sahə tutur. Pambıq təsərrüfatı son illər tənəzzülə uğramışdır, buna səbəb isə bu sahənin gəlirsiz olmasıdır. Halbuki əvvəl ən gəlirli sahə olan pambıqçılıq çox böyük sahələri əhatə etmişdi.

## Din
Kənddə Mirili kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Muradalılı

**Muradalılı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Muradalılı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Qaradonlu

**Qaradonlu** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Qaradonlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qaradonlu 1938-ci ilə qədər İmişli rayonunun mərkəzi olmuşdur. Həmin il rayon mərkəzi İmişli qəsəbəsinə köçürülmüşdür.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1289 nəfərdir ki, onun da 622 nəfəri kişi, 667 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Qaragüvəndikli

**Qaragüvəndikli** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Qaragüvəndikli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə İmişli rayonunun 1 May qəsəbə Sovetinin Aşağı Qaragüvəndli və Yuxarı Qaragüvəndli kəndləri faktiki birləşdiyinə görə həmin kəndlər Qaragüvəndli kəndi adlandırılmış, Qaragüvəndli kəndi 1 May qəsəbə Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Suvorovka kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yuxarı Qaralar

**Yuxarı Qaralar** (əvvəlki adı: **Qaralar**) — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Ölcələr kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə İmişli rayonunun Ölcələr kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qaralar kəndi Yuxarı Qaralar kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1255 nəfərdir ki, onun da 623 nəfəri kişi, 632 nəfəri isə qadındır.

## Din
Kənddə Qaralar kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaraqaşlı (İmişli)

**Qaraqaşlı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Qaraqaşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 3643 nəfərdir ki, onun da 1781 nəfəri kişi, 1862 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaravəlili (İmişli)

**Qaravəlili** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Qaravəlili kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə İmişli rayonunun Qaravəlili kəndi Bəcirəvan kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Qaravəlili kənd Soveti yaradılmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1020 nəfərdir ki, onun da 502 nəfəri kişi, 518 nəfəri isə qadındır.

### Tanınmış şəxsləri
* Bəhram Saffan oğlu Zahidov — AMEA-nın Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitunun direktorunun elmi işlər üzrə müavini, Hüquq elmləri doktoru, professor, Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Şamaxı, Sabirabad və Xəzər (Əzizbəyov) rayonlarının sabiq prokuroru.
* Zahidov Nazim Asəf oğlu (Nazim Zahid) — rus dili müəllimi, şair, Azərbaycan Yazıçılar birliyinin üzvü.

## Din
Kənddə "Şıxlar" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İmişli, Ümumi informasiya 

## Həmçinin bax
Soltanmuradlı

**Soltanmuradlı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Ölcələr kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd əhalisinin sayı 944 nəfərdir ki, onun da 464 nəfəri kişi, 480 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Xoşçobanlı (İmişli)

**Xoşçobanlı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Murğuzalılı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Din
Kənddə Xoşçobanlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1356 nəfərdir ki, onun da 708 nəfəri kişi, 648 nəfəri isə qadındır.

### Tanınmışları
* Rövşən Nicat (Əliyev Rövşən Aslan oğlu) — Rejissor, senarist, rəssam, bəstəkar, ifaçı.

## İstinadlar
Sarıxanlı (İmişli)

**Sarıxanlı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Sarıxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd əhalisinin sayı 15252 nəfərdir ki, onun da 7564 nəfəri kişi, 7688 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Yalavac

**Yalavac** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Rəsullu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd əhalisinin sayı 3148 nəfərdir ki, onun da 1590 nəfəri kişi, 1558 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Daunşiftinq

**Daunşiftinq** () — mexaniki sürət qutusuna malik avomobilin yüksək pillədən daha aşağı pilləyə keçirilməsi, həmçinin hər hansı prosesin yavaşıdılması və ya tormozlanması) —  jarqon termini, "ozün üçün həyat", "yad və özgə məqsədlərdən imtina" həyat filosofiyasını ifadə edir. Özünü *daunşifterlərə* aid edənlər daimi maddi kapitalın artımından , karyera imkanlarından imtina edib özü və ya ailəsi üçün həyatı seçməyə meyilli olurlar.

Klassik anlayışda **daunşiftinq** —  "yüksək gəlir və əsəb, gərginlik" və ya "ruhi, mənəvi sakitlik, komfort və daha aşağı gəlir" arasındakı seçimdir. Adətən insanlar biznesdən və ya gərgin işdən uzaqlaşarkən öz maraqları və ailələri üçün daha çox vaxt olması məqsədini güdürlər.
Çahar

**Çahar** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Qaradonlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd əhalisinin sayı 1173 nəfərdir ki, onun da 597 nəfəri kişi, 576 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Ölcələr

**Ölcələr** (əvvəlki adı: **Kuybışev**) — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Ölcələr kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə İmişli rayonunun Kuybışev kəndi Ölcələr kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 546 nəfərdir ki, onun da 281 nəfəri kişi, 265 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şahverdili

**Şahverdili** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Göbəktala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə İmişli rayonunun Rəsullu kənd Sovetinin Şahverdili kəndi Göbəktala kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Keçmiş adı Ərəbşahverdilli olmuşdur. Oykonim Şirvanda yaşamış eyni adlı ərəb tayfasının adı ilə bağlıdır.

## Tarixi
Kənd əvvəllər Araz çayı sahilində, Qaradonlu kəndi yaxınlığında idi. 1946-cı ildə Araz çayının daşması ilə əlaqədar olaraq kənd indiki yerində məskunlaşmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1433 nəfərdir ki, onun da 715 nəfəri kişi, 718 nəfəri isə qadındır.

## Din
Kənddə "Əhli–beyt" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xubyarlı (İmişli)

**Xubyarlı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Məzrəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Xubyarlı kəndinin adı 1902-ci il yanvar ayının 31-də Şamaxı şəhərində baş vermiş zəlzələdən köçən və gəlib həmin kənddə yerləşən 3 ailədən biri Xubyar bəyin adı ilə bağlıdır. Araz çayının sağ sahilində, Mil–Muğan su kanalı boyu, Bakı–Horadiz şose yolunun kənarında yerləşir.

## Toponimikası
İmişli rayonunun Məzrəli inzibati ərazi vahidində kənddir. Mil düzündədir. Tədqiqatçılara görə, oykonim özündə qəd. türkdilli bulqarların kuvyar tayfasının adını əks etdirir. Tarixi mənbələrin məlumatına görə, V əsrin sonu – VI əsrdə dəfələrlə Cənubi Qafqaz hücum etmiş bulqarların bir qismi bu ərazidə məskunlaşmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1132 nəfərdir ki, onun da 565 nəfəri kişi, 567 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Əliqulular

**Əliqulular** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Əliqulular kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
3201 nəfərdir.

### Şəxsiyyətləri
* Qəşəm Nəcəfzadə — Şair.
* Kəramət Böyükçöl — Yazıçı.
*Simarə İmanova — Xanəndə, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti.

## İstinadlar
Əlyetməzli

**Əlyetməzli** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Məmmədli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd əhalisinin sayı 569 nəfərdir ki, onun da 279 nəfəri kişi, 290 nəfəri isə qadındır.

## İstinadlar
Draqunov snayper tüfəngi

**Draqunov snayper tüfəngi** — Draqunovun 7.62 mm-lik snayper tüfəngi. Peyda olan, hərəkət edən, gizlənmiş tək hədəfləri məhv etmək üçün hazırlanmışdır. Tüfəng snayperin ştat silahıdır. Qarabag müharibəsində geniş istifadə olunmuşdur.

Silahdan atəş açmaq üçün adi, trasser, zirehdeşən-yandırıcı və snayper güllələrindən istifadə olunur. Atəş tək-tək açılır. Optik nişangah gecə infraqırmızı obyektlərə və pis görünən hədəflərə atəş açmaq üçün nəzərdə tutulub. Bundan əlavə gündüz hədəfi məhv etmək üçün də istifadə olunur. Gecə infraqırmızı obyektlərin şüaları nişangaha düşərək yaşıl rəngli işıqlı ləkə kimi görünür ki, bununla da həmin obyekti dəqiq nişan almaq olur.

## Xarakteristikası
* Atəş uzaqlığı — 1300 m., açıq nişangahla 1200 m.
* Kalibr — 7.62.
* Güllənin öldürücü gücünü saxlaması — 3800 m.
* Çəkisi bıçaq, optik nişangah və doldurulmamış halda — 4.3 kq.
* Xəzinənin (maqazinin) tutumu — 10 ədəd.
* Hədəfin optik böyüdülməsi — 4 dəfə.

7.62 mm-lik Draqunov snayper tüfəngi (SVD).

İstehsalçı ölkə: /

İstehsalçı firma: İjmaş

Növü: snayper tüfəngi

İstehsal tarixi: 1963 – davam edir

İstismar tarixi: 1963 – günümüzə

Boş olarkən ağırlığı: 4.3 kq

Dolu olarkən ağırlığı: 4.55 kq

Uzunluğu: 1225 mm

Açıq qundaq və birləşdirilmiş süngü bıçaqla birlikdə uzunluğu: 1370 mm

Yığılmış qundaqla birlikdə uzunluğu: 875 mm

Lülənin uzunluğu: 615 mm

Eni: 88 mm

Hündürlüyü: 230 mm

Lülənin kalibri — 7.62 mm

Giliz: 7,62×54 mm R

Atış tipi: Qaz dövriyyəsi

Nişangah məsafəsi – 1200 metr

Optik nişangahla: 1300 metr

Təsirli atəş məsafəsi – 800 metr

Güllənin zədələyici təsir məsafəsi – 3800 metr

Güllənin başlanğıc sürəti – 830 metr\saniyə

Atəş tezliyi – 30 atəş\dəqiqədə

Atəş rejimi – tək-tək

Daraqın tutumu – 10 ədəd

Nişangah – nizamlana bilən adi nişangah

Optik nişangahlar: PSO-1; 1PN51; 1PN58

## Dizaynı
Draqunov tüfəngi qaz-piston sisteminə malikdir. Maqazini 10 güllə saxlaya bilir. 7.62 mm ölçüsündə olan istənilən gülləni Draqunovda istifadə etmək mümkündür.

## İstifadəçilər
* 
* 
* 
* 
* : SVD-M modernizasiya variantı istifadə olunur.
* : Jandarm və Polis xüsusi təyinatlıları tərəfindən istifadə olunur.
* : 1000-dən çox snayper tüfəngi 2007-ci ildə alınıb.
* 
* 
* 
* : Norinco şirkəti tərəfindən Draqunovun oxşarı olan Type 79 istehsal olunur.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : Yerli imkanlarla modernizasiya olunmuş SWD-M istifadə olunur.
* : 7.62 TKIV Draqunov kimi tanınır.
* : Qara Qartal taboru tərəfindən istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Snayper
* Snayper tüfəngi
* İstiqlal snayper tüfəngi
* JNG-90

## İstinadlar
Hepatit

**Hepatit** ( , "qaraciyər") — qaraciyərin iltihabıdır və bir çox səbəbdən meydana gələ bilər. Adətən bu, viral infeksiyanın və ya spirtli içkilərin səbəb olduğu qaraciyərin zədələnməsinin nəticəsidir.

Hepatitin bir neçə fərqli növü var. Bəzi növlər heç bir ciddi problem olmadan keçir, digərləri isə uzun müddətli (xroniki) ola bilər və qaraciyərdə çapıqlar (sirroz), qaraciyər funksiyasının itirilməsi və bəzi hallarda qaraciyər xərçənginə səbəb ola bilər.

## Əlamətləri
* Əzələ və oynaq ağrısı
* Yüksək temperatur
* İştahsızlıq
* Tünd rəngli sidik
* Solğun, boz rəngli nəcis
* Qaşınan dəri
* Gözlərin və dərinin saralması (sarılıq)
* Ürək bulanması, qusma, ishal
* Mədə – bağırsaq şikayətləri
* Qarnın üst bölgəsində ağrı
* Yorğunluq.

Hepatit A-da 38 °C yüksək temperaturla yanaşı (influenzadakı kimi) oynaq ağrıları da əmələ gəlir. Temperatur, ümumiyyətlə sarılığın ilk bir neçə günündə normala dönür.

Xroniki hepatit, qaraciyərin funksiyaları dayanana qədər (qaraciyər çatışmazlığı) heç bir aşkar simptoma malik olmaya bilər və yalnız qan testləri zamanı aşkar edilə bilər.

Sonrakı mərhələlərdə sarılıq, ayaqlarda, topuqlarda və ayaqlarda şişkinlik, nəcisdə və ya qusuntu kütləsində qan ola bilər.

## Yoluxma səbəbləri

## Xəstəlikdən qorunma tədbirləri
Əsas qorunma tədbiri fərdi gigiyena qaydalarına riayət, əllərin tez-tez yuyulması
* Ülgüc, diş fırçası, sırğa, dırnaq qayçı kimi şəxsi əşyaları başqaları ilə paylaşmayın.
* Səhiyyə işçiləri iynə vurarkən və atarkən diqqətli olmalıdırlar.
* Hamilə qadınlar B və C tipli sarılıq mikroblarının olması üçün testdən keçməlidirlər.
* Ailədə sarılıq, siroz və ya qaraciyər xərçəngi olan bir xəstə (xüsusilə valideynlər, qardaşlar, həyat yoldaşları kimi yaxın qohumlar) varsa mütləq müayinə olunmalıdır.
Gigiyena və sağlamlıq qaydalarına riayət etmək, yoluxma riskini azalda bilər ancaq tamamilə maneə törədə bilməz.

## Həmçinin bax
* Qaraciyər
* Sarılıq
* Hepatit D
* Hepatit E
* Hepatit A
* Hepatit B
* Hepatit C

## İstinadlar
Hacısamlı nahiyəsi

**Hacısamlı nahiyəsi** – Qarabağ xanlığının bir bölgəsi.

İbrahimxəlil xan Cavanşirin baş vəziri olmuş, tarixçi Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği 1847-ci ildə Vorontsovun tapşırığı ilə yazılan Qarabağ xanlarının tarixinə dair "Qarabağnamə" əsərində yazırdı: "…Cavanşir, Otuziki, Kəbirli, Dəmirçi, Həsənli, Bərgüşad, Qaraçorlu, Hacı Samlı, Kolanı, və Qapan ellərinin bəyləri ilə Dizaq, Vərəndə, Çiləbörd, Talış və Xaçın mahallarının məlikləri də bir para vilayət xanları kimi dövlət, əzəmət, cəlal və bünövrə sahibi idilər."

Burada adı çəkilən Hacısamlı nahiyyəsinin ərazisi indiki Laçın rayonunun şimalından Qırqız dağının aşırımına qədər, indiki Kəlbəcər rayonunun sərhəddi boyunca böyük bir ərazini əhatə edir. Aranı və yaylağı olmaqla heyvandarlıq və əkinçilik üçün əlverişli bir ərazidir.

Pənahəli xan Qarabağlının razılığı ilə təməli qoyulan Hacısamlı bəyliyinin daha yaxşı inkişafı və şöhrətlənməsi 1880-ci illərdə özünü göstərmişdir. Belə ki, Hacısamlı nahiyəsində bəylik titulunu Bülövlük (Biləvlik) bəylərindən sonra Əlipaşa bəy qazanmışdır. Şuşa bəy komissiyasının 21 dekabr 1872-ci il 374 saylı protokolu 16 avqust 1877-ci ildə Qafqaz canişini M. Vorontsov tərəfindən təsdiq edilərək Əlipaşa bəy Sultanova bəylik titulu verilmişdir. Məhz Hacısamlı nahiyəsinin şöhrətlənməsi Əlipaşa bəy Sultanovun və Sultan bəy Sultanovun bəyliyi dövründə olmuşdur.

Hacısamlı nahiyyəsi yaşayış məskəni kimi qədim əsrlərdən, minilliklərdən xəbər verir. Hətta bu ərazidə xristanlıqdan əvvəllərə aid abidələr var.

## Mənbə
* Qarabağnamələr. II cilddə. I cild. Bakı: 1989, 1991, səh.146.
* Əli Əliyev. Laçın – Qədim Oğuz yurdu. Bakı: Avropa nəşriyyatı, 2009, səh.64–65.

## Həmçinin bax
* Hacısamlı camaatı
Cavanşir qəzası

**Cavanşir qəzası** () — Yelizavetpol quberniyasının bölgələrindən biridir.
Cavanşir qəzasının inzibati mərkəzi Yelizavetapol — Şuşa şəhərləri arsındakı Tərtər poçt stansiyası hesab olunurdu; Yelizavetapoldan 681/6 vers. məsafədə Tərtər çayının üzərində Bərdə kəndi yerləşmişdir. Bərdə Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olmuş, VII əsrdə ərəb istilalarına, 943 ildə Xəzərdən Kür çayı ilə keçərək gəlmiş ruslların, XIV əsrdə isə Teymurləngin dağıdıcı hücumları nəticəsində viran qoyulmuşdur. Şəhərdən yarı dağılmış qala divarları qalmışdır. Qəza 213 kəndi əhatə edirdi. Əhalinin əksəriyyəti əkinçilik və madarlıqla məşğul idi. Orta və düzən sahələrdə bağçılıq və ipəkçilik mühüm yer tuturdu. Əkin sahələrində əsasən buğda, arpa əkilirdi. Xüsusən düzən yerlərdə düyü və pampıqda əkilirdi.
Əhalisinin əksəriyyətini yerli azərbaycanlılar (rusların adlandırdığı tatarlar) (52041 nəfər), rusların gəlişindən sonra köçürülmə siyasəti nəticəsində az miqdarda ermənilər və ruslar təçkil etmişdir.

## Qəzanın tarixi
Qəza 1867-ci ildə Şuşa qəzasının Cavanşir sahəsinin ərazisində yaradıldı. Cavanşir qəzası Cəbrayıl qəzası kimi əvvəllər Qarabağ xanlığının tərkibinə daxil idi; 1869-cu ildə o, Şuşa qəzasından ayrılmışdır. Sonra bu qəzaya köhnə Çiləbörd sahəsinin ərazisi də əlavə edildi.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 72 719 nəfər (1897) olmuşdur.

## Əhatə etdiyi ərazilər
* Tərtər rayonu
* Bərdə rayonu
* Kəlbəcər rayonu
* Ağdərə rayonu

## Qəzanın nahiyələri

### Bərdə nahiyəsi
#Mirzalıbəyli
#I Əyricə
#Qafarlı
#Hacıbəyli
#Qaraqoyunlu
#Əhmədbəyli
#Ləkili (Cumalar)
#Şəmşilər
#Türkmən-Qayabaşı
#Güloğlular
#İmamqulubəyli
#Zümürxaç
#Bərdə
#Mollagülülər
#II Əyricə

### Kəranə nahiyəsi
1.Cəyirli
2.Şatırlı
3.Mirzəcəfərli
4.Qaradağlı-Kərimağa
5.1-ci Hacıəlili
6.Divanlı
7.Dilənçilər
8.Kürd Bоraki
9.Nəzirli
10.Kəranə
11.Saatlı
12.Məşədiimamqulular
13.Mirzəməmmədqulular
14.Bayramalılar
15.Bəhmənlər
16.Qaraqоyunlu-Salvar
17.Quşçular
18.1-Qarahacı
19.Həsənqaya
20.Mincivanlı
21.Cilоvdarlı
22.Çullu
* Həsənriz

Bu inzibati ərazi bölgüsü Qarabağ regionunun qəzalarında 1910-cu ildə yenidən həyata keçirilməyə başladı. 1910-cu ildə Cavanşir qəzasında 3 kənd şöbəsi yaradıldı. 
*Birinci şöbəyə bu kənd cəmiyyətləri
Bərdə, Qeranin, Dorbatli, Ayridcin, Xoruzlu, Qaramanlı, Yevlağ, Qaradağlı, Borsunlu,
Sarov, Talış, 
*ikinci şöbəyə bu kənd cəmiyyətləri Ağəli, Alpaut, Xan-Ərəb, Köçərli,
Nəmirli, Xan-Qaraqoyunlu, Səhləbad, Ləki, Şirvanlı, Marağalı, Mamırlı, Qılıçlı, 
*üçüncü şöbəyə bu kənd cəmiyyətləri Can-Yataq, Kasapet, Həsən-Riz, Dovşanlı, Kiçik-Qarabəy, Orlovo-Denisov, Minqrel, Boy-Əhmədli, Sırxavənd, Çırağlı, İmarət-Qərvənd,
Avaryan, Ayrım, Keşdağ, Asrik və Qoturlu daxil edildi (11, s.4)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Toppuzlu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. 

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sarağan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Arealı
Avrasiyanın mülayim iqlimi olan zonalarında, eləcə də Şimali Amerikanın şərqində yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1-4 m olan, qabığı xırda çatlı kol, bəzən ağacdır. Yarpaqları hamar, sadə, növbəli, uzunluğu 8-10 sm, eni 3-7 sm yumurtavari və ya yumru, alt hissədə boz-qonur rəngli, tüklüdür. Xırda, yaşımtıl-ağ rəngli çiçəkləri uzunluğu 20 sm çatan çoxsaylı, şaxəli süpürgəciklərdədir. Çiçəkləmədən sonra çiçək saplaqları uzanır və uzun, pırpızlaşmış qırmızımtıl tükcüklərlə örtülür. Meyvəsi tərs yumurtavari, quru meyvəyanlıqlı çəyirdəkdir. May-iyun aylarında çiçəkləyir, avqustsentyabr aylarında meyvə verir. Dekorativ bitki kimi, eləcə də sarı rəng almaq üçün xammal kimi istifadə etmək üçün becərirlər.

## Mənşəyi və yayılması
Sarağan kserofil coğrafi tipinin Aralıdənizi sinfinin Aralıq dənizi qrupuna aiddir. Aralıq dənizi, Balkan və Kiçik Asiya ölkələri, İran, Əfqanıstan, Hindistan, Çin, Himalay, Yaponiya və Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda sarağan Böyük və Kiçik Qafqazın bütün rayonlarında, Kür düzənliyində və Naxçıvanda arandan aşağı dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 900 m qədər) bitir.

## Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Kserofitdir, dağ-kserofit bitkilik tipində rast gəlir. Əsasən quru, daşlı və qayalı yamaclarda bitir. Aran yerlərdə qırmızı ardıcla birgə seyrək meşələr əmələ gətirir.

## Kimyəvi tərkibi
Sarağanın tərkibində C vitamini, flavonoid, antosian, karotinoid, qlükozidlər, eləcə də efir yağları, steroidlər və aşı maddələri vardır.

## Təsiri və tətbiqi
Farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Elmi və xalq təbabətində, eləcə də farmakologiyada geniş tətbiq edilir. Əsasən mədə-bağırsaq, qaraciyər, dəri, böyrək daşı, damar xəstəlikləri, habelə müxtəlif şişlər, stomatit, ishal, irinli yaralar, yanıqlar, revmatizm zamanı istifadə olunur. Antiseptik, antioksidant, ödqovucu, büzüşdürücü, yarasağaldıcı, iltihab proseslərinə qarşı təsirə malikdir.

## İstifadə olunan hissələri
Müalicə məqsədi ilə bitkinin yarpaqları, qabığı və budaqları istifadə edilir.

## İstifadə formaları
Cövhər, dəmləmə, məhlul və mazlar.

## Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi
Dekorativ, balverən, boyaq və efir yağlı bitkidir (yarpaqlarından alınan efir yağı ətriyyatda istifadə olunur).

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aşıq Abbas Piçənisli

**Aşıq Abbas Piçənisli** (XIX əsrin son rübü—XX əsrin birinci rübü) (— aşıq, XX əsrin əvvəllərində Zəngəzur mahalında daşnaksütyun və erməni terrorizmi hərəkatına qarşı mübarizənin fəal iştirakçısı.

## Həyat və yaradıcılığı
Aşıq Abbas Piçənislinin ata babası, XVII–XVII əsrlərdə Diyərbəkir vilayətindən köçüb gəlmiş tayfalar olmuşdur. Əsas məşğuliyyətlərindən biri misgərlik olduğuna görə onlara "misçilər" də deyiblər.

Aşıq Abbas Zəngəzur mahalının Hacısamlı nahiyəsinin, indiki Laçın rayonunun Piçənis kəndində anadan olmuşdur. Aşıq Abbas Piçənisli həm də Əlipaşa bəy Sultanov və Sultan bəy Sultanovun yaxın məsləhətçisi olmuş, məclislərinin başında əyləşmişdir.

## Mənbə
* QARA NAMAZOV, "Aşıqlar (Bioqrafik məlumat kitabı)". AMEA Folklor İnstitutu, 1-ci kitab, Bakı-2004, səh. 20;
* Eloğlu Səlahəddin, "Zəngəzur hadisələri", Bakı-1992.

## İstinadlar
Brilyant əl

**"Brilyant əl"** () — rejissor Leonid Qaydayın filmi.

## Məzmun

Kollektivdə ən ciddi işçilərdən olan Semyon Semyonoviç Qorbunkov (*[[Yuri Nikulin]]*) laynerdə xarici ölkələrdən birinə turist səfərinə gedir. Şərq ölkəsinə səfər zamanı o, təsadüfən sürüşərək qolunu əzir. Yıxılan zaman dediyi "Lənət şeytana" sözü, sən demə, qaçaqmalçıların parolu imiş. Beləliklə, onu tez gətirib qoluna gipslə qızıl və brilyantlar bağlayırlar. Bu zaman Semyon bir anlıq özünə gəlir və bu xəzinənin şahidi olur. Əsl qaçaqmalçı Geşa (*[[Andrey Mironov]]*) isə əslində, Qorbunkovun getdiyi gəmidə qonşu koyutdadır. Kontrabandaçılara hər şey aydın olandan sonra onlar elə bilirlər ki, Qorbunkovun qaçaqmaldan xəbəri yoxdur. Lakin Semyon Semyonoviç bütün olanları polisə xəbər verir.

## Film haqqında

:*Film sovet kinosu tarixində komediya janrında çəkilmiş ən məşhur ekran əsərlərindən biridir.

## Filmin heyəti

### Filmin üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifləri:** Moris Slobodskoy, Yakov Kostyukovski, Leonid Qayday
:**Rejissor:** Leonid Qayday
:**Operator:** İqor Çernıx
:**Rəssam:** Feliks Yasyukeviç
:**Bəstəkar:** Aleksandr Zasepin

### Rollarda

:Yuri Nikulin – *Semyon Semyonoviç Qorbunkov*
:Anatoli Papanov – *Lyolik*, *şefin köməkçisi*
:Andrey Mironov – *Geşa*
:Nina Qrebeşkova – *Nadya, Semyon Semyonoviçin arvadı*
:Nonna Mordyukova – *Varvara Plyüş*
:Svetlana Svetliçnaya – *Anna Sergeyevna*
:Stanislav Çekan – *Mixail İvanoviç*
:Vladimir Qulyayev – *Volodya*
:Yevgeniya Melnikova – *Mariya Nikolayevna*
:Andrey Fayt
:Nikolay Romanov – *şef*
:Qriqori Şpigel – *İstanbuldakı qaçaqmalçı*
:Leonid Kanevski – *İstanbuldakı qaçaqmalçı*
:Leonid Qayday – *sərxoş* (epizod)
:Maksim Nikulin – *suda gəzən oğlan*

## Mahnılar

;Uğursuzluq adası
İstehzalı "Uğursuzluq adası" () filmin nümayişindən sonra populyar oldu. O, gəmi göyərtəsində istirahət edərkən gitara çalanda seyr edərkən Kozodoyev tərəfindən filmdə səsləndirildi. Mahnı tematikdir, çünki Kozodoyevin film boyu yaşadığı uğursuzluğu göstərir. Mahnı Mironovun özü tərəfindən yazılmışdır. Bu nadir deyil, çünki o dövrün bir çox rus aktyoru yalnız rəqslərə deyil, həm də mahnı oxumağa sahib idi.

;Dovşan mahnısı
Metaforik "Dovşan mahnısı" () 1960-cı illərin sonlarında da populyar bir mahnı oldu. Gecə mifoloji ot "tryn-ot" toplayan və canavar və ya bayquş olsun, heç bir yırtıcıdan qorxmadıqlarını bildirən bir qrup fərdiləşdirilmiş dovşandan bəhs edir. Dovşan cəsarətlə "bizə əhəmiyyət vermir!" (), əslində "tryn otu" deməkdir. Mahnı restoranda böyük bir dozadan sonra baş qəhrəman Semyon Gorbunkov tərəfindən filmdə səsləndirildi. Bu səhnə daha sonra aktyor Yuri Nikulin ə həsr olunmuş poçt markası da təsvir edildi. Nikulinin özü tərəfindən yazılmışdır.

;Mənə kömək et
Bu filmdən üçüncü və son populyar mahnı "Mənə kömək et" () 1960-cı illərin film mahnılarını ifa etməsi ilə ən çox tanınan Sovet dövrünün müğənnisi Aida Vedishcheva nın ifasında. tango musiqisi üslubunda sevgi və ehtiras haqqında parodiya mahnısı səhnə zamanı arxa planda səslənir, çünki şefin əlaltıları tərəfindən işə götürülən femme fatale Gorbunkovu aldatmağa və narkotik almağa çalışır.

## Həmçinin bax
Turan (dəqiqləşdirmə)

**Yaşayış məntəqələri**
* Turan (Şəki) — Azərbaycanın Şəki rayonunda kənd.
* Turan (şəhər) — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Tıva Respublikasınana daxildir

**Digər**
* Turan — Tarixi baxımdan Orta Asiya və Mavərünnəhir adlanan bölgənin adı. Geniş mənada isə türklərin yaşadığı bütün əraziləri bildirir.
* Turan Tovuz — Azərbaycanın Tovuz rayonunun futbol klubu.
* Turan informasiya agentliyi — informasiya agentliyi.
* Turan Air — Azərbaycanda aviaşirkət
* Turan (veriliş) — Silsilə televiziya verilişi 
* Turan sevgisi (film) — film
* Uyuk Turan — abidə
* Turan İntellektual Oyunlar Klubu — intellektual oyunlar klubu.
* Turan (tank)

## Həmçinin bax
* Turan (ad)