Agioqraf Nestor

**Agioqraf Nestor** (), həmçinin **Peçerskli Nestor** və ya **Kiyevli Nestor** () — XI əsrin sonu – XII əsrin əvvəllərində Kiyev Rus dövlətində yaşamış agioqraf, Kiyev-Peçersk monastırının rahibi. O, "*[[Peçerskli Feodosinin həyatı]]*", həmçinin "*Boris və Qlebin həyatları*"nın tərtibçisi olmuşdur. Ənənəvi olaraq, Nestor, həmçinin, Praqalı Kozmanın "*[[Çex salnaməsi]]*" və Qall Anonimin ""'Polşa knyazlarının və ya hökmdarlarının salnaməsi və əməlləri*" ilə birlikdə [[slavyanlar|slavyan]] tarixi və mədəniyyəti üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edən "*Keçmiş illərin povesti*"nin tərtibçilərindən biri hesab olunur. Buna baxmayaraq, "*Keçmiş illərin povesti*"nin bütün nüsxələrindən yalnız XVI əsrin [[Xlebnikov siyahısı|Xlebnikov nüsxəsi]]ndə onun müəllif kimi adı çəkilir. Bir sıra alimlər bu qeydi ikinci dərəcəli əlavə hesab edir və Nestorun salnamənin yazılmasında iştirak etməsi fikrini rədd edirlər.

Nestor [[Rus Pravoslav Kilsəsi]] tərəfindən müqəddəs kimi kanonlaşdırılmışdır. O, Peçerskli Agioqraf Nestor adı ilə [[Roma Katolik Kilsəsi]]nin müqəddəslər siyahısına daxil edilmişdir.

== Həyatı ==


Nestorun yazdığı "*Peçerskli Feodosinin həyatı*" əsərinə görə, agiograf Nestor Kiyev-Peçersk monastırında abbat Stefanın (1074–1078) dövründə rahib kəsilmiş və onun tərəfindən diakon rütbəsinə yüksəldilmişdir. Nestor orada bildirmişdir ki, Feodosinin həyatından əvvəl "*Boris və Qlebin həyatı*" əsərini yazmışdır.

[[Lavrenti salnamesi|Lavrenti nüsxəsind]]ə (1377) "*Keçmiş illərin povesti*" əsəri "keçmiş illərin hekayələri" kimi təsvir olunur, [[İpatyev salnaməsi|İpatyev nüsxəsi]]ndə (1420-ci illərin əvvəlləri) isə "illər" sözündən sonra "Peçersk monastırının Feodosiyev adlı rahibi" yazılmışdır. Burada Kiyev-Peçersk monastırının hansısa bir rahibi nəzərdə tutulurdu, alimlər isə bu şəxsin monastırın qurucularından biri olan [[Peçerskli Feodosi]] olduğunu hesab edirlər. Yalnız [[Xlebnikov siyahısı|Xlebnikov nüsxəsi]]ndə (1550-ci illərin sonu – 1560-cı illərin əvvəlləri) "Peçersk monastırının Feodosiyev altındakı rahibi Nestor" yazılmışdır. Bu siyahı 1550-ci illərin sonu — 1560-cı illərin əvvəllərində tərtib edilmişdir və 2–7-ci vərəqlərdə 1637-ci ildə Kiyev mitropoliti [[Pyotr Mogila]]nın əlyazma düzəlişləri var. Burada həmçinin, "Peçersk monastırının Feodosiyev altındakı rahibi" Nestorun adı başlıqda qeyd olunmuşdir. Agiograf Nestor XIII əsrdə Peçersk rahibi Polikarpın əsərlərində iki dəfə qeyd olunmuşdur. Bu məlumatlar Kiyev-Peçersk Paterikonunun tərkibində saxlanılmışdır. Polikarpın 1214–1226-cı illər arasında [[Peçerskli Akindin|arximandrit Akindin]]ə yazdığı məktubda "Salnaməni yazan Nestor" mətni ilə Nestor birbaşa salnamənin müəllifi kimi göstərilmişdir. Nestor ikinci dəfə Polikarpın Damian, Yeremya, Matfey və İsaak haqqında əsərində qeyd olunur. "Mübarək Nestor salnamədə mübarək atalar haqqında yazmışdır. Onlar Damian, Yeremya, Matfey və İsaak haqqındadır".

Lavrenti, [[Radzivill salnaməsi|Radzivill]] və Moskva-Akademik nüsxələrində "*Keçmiş illərin povesti*"nin mətni 1110-cu il məqaləsində kəsilir. Bundan sonra Kiyev Mixaylovski monastırının Vıdubıçidə yerləşən abbatı Silvestrin 1116-cı ildə knyaz [[II Vladimir Monomax]]ın dövründə salnamə yazdığına dair qeyd mövcuddur.

Alimlər "*Keçmiş illərin povesti*"nin mətni əsasında ehtimal edirlər ki, o, XI əsrin sonunda Nestor Kiyev-Peçersk monastırında yaşayırdı. 1096-cı ilə aid [[kumanlar|polovtsılar]]ın monastıra basqını haqqında məlumatda deyilir: "Və onlar Peçersk monastırına gəldilər, biz isə hücrələrimizdə, səhər namazından sonra istirahət edirdik". Alimlər ehtimal edirlər ki, bundan əlavə, Nestor, 1106-cı ildə hələ sağ idi. O yazmışdır ki, "xeyirxah ağsaqqal" Yan vəfat etmişdir, "ondan çox sözlər eşitmişdim və bunları salnamədə yazmışdım". Nestor haqqında, o cümlədən onun xarici görünüşü ilə bağlı daha etibarlı məlumat yoxdur.

== Kanonlaşdırılması ==


Nestorun həyatı yalnız 1661-ci ildə nəşr olunan erkən çap edilmiş Kiyev-Peçersk paterikində görünür. O, bu mənbədən Müqəddəs [[Rostovlu Dmitri]]nin "*Müqəddəslərin həyatları*" kitabına daxil edilmişdir. Nestora xidmət 1763-cü ildən əvvəl tərtib edilməmişdir.

[[Rus Pravoslav Kilsəsi]] tərəfindən Müqəddəs Salnaməçi Nestor kimi kanonlaşdırılmışdır. Onun anım günü [[Yuli təqvimi]]nə görə oktyabrın 27-dir. Onun qalıqları Kiyev-Peçersk lavrasına yaxın Antoniyev mağaralarındadır.

== Mirası ==
[[SSRİ]] və [[Ukrayna]]da Nestora həsr olunmuş poçt markaları buraxılmışdır.
[[Ukrayna Pravoslav Kilsəsi]] ([[Moskva Patriarxlığı]]) "Müqəddəs Salnaməçi Nestor" ordenini təsis etmişdir.

2006-cı ildə [[Ukrayna Milli Bankı]] Salnaməçi Nestora həsr olunmuş, nominal dəyəri 50 [[Ukrayna qrivnası|qrivna]] olan qızıl yubiley sikkəsi buraxmışdır. Salnaməçi Nestora abidələr [[Kiyev]]də, [[Vladimir (şəhər)|Vladimir]]də, [[Luqansk]]da (1994-cü ildə [[Maksim Qorki]] adına regional universal elmi kitabxananın binası yaxınlığında) və [[Borispil]]də (Kiyev vilayəti, 27 iyun 2017-ci ildə açılmışdır) qoyulmuşdur.
Kiyevdə Müqəddəs Nestor Salnaməçi adına iki kilsə inşa edilmişdir. Onlardan biri Promyışlennaya küçəsində (2010-cu ildə) və [[Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası]]nın Kiyev Hüquq Universitetinin ərazisində Dobroxotova küçəsində (2013-cü ildə).

Ukraynada 9 noyabr – Müqəddəs Salnaməçi Nestorun anım günü, 1997-ci ildən bəri [[Ukrayna Ədəbiyyatı və Dili Günü]] kimi qeyd olunur.

== Qalereya ==
<gallery widths="160" heights="160" perrow="5" class="center" style="center">
Fayl:1000 Nestor.jpg|[[Velikiy Novqorod]]da yerləşən "[[Rusiyanın minilliyi (abidə)|Rusiyanın 1000 illik yubileyi]]" abidəsində Salnaməçi Nestor.
Fayl:Нестор-летописец. 1885-1893.jpg|"Salnaməçi Nestor", [[Viktor Vasnetsov]], 1885–1893
Fayl:MAntokolsky Nestor.JPG|Salnaməçi Nestor, “*Keçmiş illərin nağılı*” kitabının müəllifi (heykəltəraş [[Mark Antokolski]])
Fayl:Stamp of USSR 1934.jpg|[[SSRİ]] [[poçt markası]], 1956, nominal 40 qəpik.
Fayl:USSRStampPostalHistory1978A.jpg|SSRİ poçt markası, 1978. Rusiyada salnamələrin göndərilməsi haqqında ilk qeyd. Salnaməçi Nestorun avtoportreti
Fayl:Stamp of Ukraine s218.jpg|[[Ukrayna]] poçt markası, 1998. Rahib-salnaməçi Nestor
Fayl:Nestor Chronical.jpg|[[Ukrayna Pravoslav Kilsəsi (Moskva Patriarxlığı)|Ukrayna Pravoslav Kilsəsi]] tərəfindən təsis edilmiş "Müqəddəs Salnaməçi Nestor" ordeni.
Fayl:Coin of Ukraine Nestor r.jpg|Ukrayna Milli Bankının Salnaməçi Nestora həsr olunmuş qızıl yubiley sikkəsi
Fayl:Борисполь памятник Нестору-летописцу.jpg|Ukraynanın Borispol şəhərində Salnaməçi Nestorun abidəsi
</gallery>

== Mənbə ==

=== Ədəbiyyat ===
* 
* 
* Житие преподобного Нестора летописца // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903–1916. — Т. II: Октябрь, День 27. — С. 579.
* Артамонов Ю. А., Шевченко Э. В. (иконография). Нестор, прп., Киево-Печерский // Православная энциклопедия. — М., 2018. — Т. XLIX : Непеин — Никодим. — С. 77–82. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 978-5-89572-056-1.
* 
* "Повесть временных лет" / Гиппиус А. А. // Перу — Полуприцеп [Электронный ресурс]. — 2014. — С. 496. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004–2017, т. 26). — ISBN 978-5-85270-363-7.
* Робинсон А. Н. Нестор // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1968. — Т. 5. Мурари — Припев.
* 
*  
* 
* *БутковП. Г.* [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/35866-butkov-p-g-otvet-na-novyy-vopros-o-nestore-letopistse-russkom-spb-1850 Ответ на новый вопрос о Несторе, летописце русском]. — СПб.: Тип. Эдуарда Праца, 1850.— 52 с.
* 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 

=== İstinadlar ===


== Xarici istinadlar ==

* [http://days.pravoslavie.ru/Life/life4600.htm Преподобный Нестор Летописец]  в *Православном календаре''
* Данные на сайте "Хронос" 
* Нестор Летописец— Православная-Летопись