İnternet milliyətçiliyi

**İnternet milliyyətçiliyi** (**kiber-milliyyətçilik**, **onlayn milliyyətçilik**) — öz fəaliyyətini internet üzərində quran milliyyətçilik. İnternet milliyyətçiliyinin müxtəlif aspektləri var ki, bu da təbliğatın bir hissəsi kimi hökumətə kömək edə bilər. Sosial bir fenomen olaraq, kiber-milliyyətçilik internetdə toplaşan milliyyətçi qruplardır. Onlar tez-tez digər ölkələrə qarşı təhqiredici hərəkətlər edir, məsələn, xakerlik və seçkilərə təsir göstərməyə çalışırlar. Bu fenomenə Yaponiya, Rusiya və Çin kimi bir çox ölkədə rast gəlmək olar.
## Zəmin
İnternet fiziki sərhədlər olmadan ünsiyyət qurmağı asanlaşdırır. Rəqəmsallaşdırma vasitəsilə müxtəlif ölkələrdə yaşayan insanlar əvvəlkindən daha yaxşı ünsiyyət qura bilirlər. Bir zamanlar homofillərin bir araya gəlməsinə mane olan fiziki sərhədlərin internetdə olmadığı, eyni düşüncəli insanların görüşməsinə və siyasi və ya sosial cəhətdən səfərbər olmasına imkan verdiyi nəzəriyyəsi irəli sürülür, halbuki internetdən əvvəl onlar bunu edə bilmirdilər. Digərləri isə bu fikrin idealist olduğunu iddia edirdilər. İnternetdəki istifadəçilər gözləniləndən fərqli olaraq bir-birlərinə qarşı güclü nifrət hissi keçirirlər.
## Kiber-müharibə
Kiber-milliyyətçilik hökumət siyasətinin bir hissəsidir. Hökumətlər internetdən insanları səfərbər etmək üçün təbliğatın bir hissəsi kimi istifadə edirlər. İnternet milliyyətçiliyi təşviq etmək və təkmilləşdirmək üçün müəyyən üstünlüklərə malikdir. Qəzetlər və televiziya kimi ənənəvi mediadan daha çox məlumatlılıq əldə edir. Üstəlik, internet fəaliyyəti təşkil etməyi asanlaşdırır.

## Ölkələrə görə
### Çin
Çində kiber-milliyyətçilik çox aktivdir. Çin milliyyətçiləri və Çin Kommunist Partiyası onlayn təşkil etmək və əlavə tərəfdarlar cəlb etmək üçün əllərində olan internet resurslarından istifadə edirlər. Çin kiber-milliyyətçiliyinin bu aspektində təcridçi baxış və ksenofobiya meyli də daim olaraq lağ edilir.

Digər Çin milliyyətçiləri interneti xakerlik, spam göndərmək və milliyyətçilərin anti-Çin hesab etdikləri ölkələrin, ilk növbədə Avropa İttifaqının, ABŞ və Yaponiyanın üzvlərinin texnoloji infrastrukturuna təsir etmək üçün istifadə edirlər. Bir çox Qərb müşahidəçiləri, eləcə də çinli dissidentlər hesab edirlər ki, kiber-milliyyətçilik və xakerlik cəhdləri Çin hökuməti tərəfindən dəstəklənir və ya təşkil edilir. Bununla belə, bəzi şəxslər və təşkilatlar öz ölkələrini müdafiə etmək üçün kiber təşəbbüslərini könüllü olaraq həyata keçirirlər. 2016-cı ildə gənc rəqəmsal milliyyətçilərdən ibarət Little Pink qrupu televiziya şousunda Tayvan bayrağını dalğalandırmasından sonra Tayvanlı müğənni Çou Szyunun sosial media hesabına hücum etdi.

Bir sıra kiber-milliyyətçi fəaliyyətlərin reaktiv və ya hadisələrə əsaslanan və Çinin milli maraqlarına zərər verən aktyorlar və ya vəziyyətlər tərəfindən məcbur edildiyi deyilir. Məsələn, ABŞ hər dəfə Çinə qarşı təhdid səviyyəsini yüksəldəndə anti-Amerika kiber milliyyətçi hərəkatlarda artım müşahidə olunur. Bu hərəkətlərə tez-tez kiberhücumlar, məsələn, Çen Şuybyanın hakimiyyətə yüksəlməsi ilə mübarizə aparmaq üçün nəzərdə tutulmuş Tayvan Blitz adlanan əməliyyatı həyata keçirən haker təşkilatı China Eagle Club-un işi daxildir.

### Yaponiya
Yaponiyada son vaxtlar kiber-milliyyətçilər (netto-uyoku) çox fəallaşıb. 2009-cu ildə kibermilliyyətçilərin bir hissəsi Cənubi Koreyanın yaxınlığında yerləşən Tsuşima adasında koreyalı turistlərə qarşı tədbirlər görüb. Rumi Sakamotoya görə, "Bu epizod Yaponiyanın son on ildə getdikcə daha səs-küylü tarixi revizionizm və neo-milliyyətçilik fonunda güc qazanmış yeni yerli milliyyətçiliyinin yalnız bir ifadəsidir." Keçmişdə bu cür hərəkətlər ictimai məlumatlılığı artırmazdı, lakin internet bu qrupların ictimaiyyətin diqqətini cəlb etmələrini asanlaşdırır.

### Rusiya
Rusiyada milliyyətçi qruplar internetdən ianə toplamaq, işə götürmək və təşkilatlanmaq üçün istifadə edirlər. Rusiya-Gürcüstan müharibəsindən sonra Facebook-da "Abxaziya Gürcüstan deyil" kimi qruplar və digər internet icmaları yarandı. Bir çox etnik ruslar Qafqaz regionundan gələn terrordan narahat olduqlarından, rus millətçiləri Qafqaz universitetlərində təhsil alan tələbələri doksinq edirdilər. Onlar həmçinin qara dərili gənclərin etnik rusları döydüyü təbliğat videoları yayırdılar.

Eyni zamanda, anti-Rusiya hökumətinin aktivist qrupları internetdə işə cəlb olunur. Bu halda kiber-milliyyətçilik Çeçenistan Respublikasına və etnik çeçen xalqına Vladimir Putinin dövründə Rusiya Federasiyası tərəfindən marginallaşmış hiss edən digər azlıq qrupları ilə birlikdə Rusiya dövlətinə qarşı dəstəyin qurulmasına kömək edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Kondo, R. and A.Tanizaki (2007) Netto-uyoku to sabukaru minshu-shugi [netto-uyoku and subcultural democracy]. Tokyo: San’ichi shobō
*