open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zadəgan məclis binası

**Zadəgan məclis binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina.

## Tarixi
Don atamanı Matvey İvanoviç Platov, hazırda Platov prospekti və Erman meydanı adlanan ərazilərın ortasında özz ailəsi üçün ev tikdirməyi qərara alır. Onun binanın rikintisini başa çatdırmaq istəyi yarımçıq qalır. Matvey İvanoviç Platov vəfat edir. Obun ölümündən sonra təməli qoyulan bina ilə birlikdə ərazi şəhər gimnaziyasına verir. Ancaq don ordu komandanlıı fərqli düşünürdü. Onlar bu ərazidə 1836-cı ildə taxtadan zadənların toplaşması üçün bina inşa edirlər.

1841-ci ildə Zsdəgan məclisinin təsisi qərara alınır. Bu zaman Platovun vaxtı ilə sahibləndiyi ərazidə bina tikmək qəralaşdırılır. 1850-ci ildə bura yeni bina, Zadəgan məclisi inşa edilir. Bu bina Novoçerkesskın əsas mədəni mərtəsinə çevrilir. Burada bir müddət sonra müsiqili gecələr, xeyriyyə konsertləri və digər yığıncaqlar keçirilir. Sonradan isə bina kitabxana kimi istifadə edilmişdir.  Taxtadan inşa edilən digər bina isə 1857-i ildə teatra həvalə edilir. Gimnaziya müəllimi A. Filonov «Don Oçerkləri» əsərində bina haqqında məlumat vermişdir: 

XIX əsrin sonları taxta bina tamamən sökülmüşdür. Kərpiç bina isə atıq 160 ildən artıqdır ki, öz mövcudluğunu qoruyur. 1990-cı ildə bina yanğından böyük zərər görmüşdür.

Oda məlumdur ki, Novoçerkessk şəhərində Okyabr inqilaqından oncə 60 min əhali yaşayırdı. Bu əhalinin 25 mini don kazakları idi. Zadəganlar isə 3 min təşkil edirdi. Şəhər Don kazaklarının paytaxtı idi

## Ədəbiyyat
* Филонов А. Год в Новочеркасском театре / Очерки Дона.- СПб., 1859.
* Новочеркасск: Справочная книжка с приложением плана города / Составитель Б. В. Краснов. - Новочеркасск: Издание Ф.М. Туникова, 1896.

## Mənbə
* Проспект Платовский, 54. Бывший дом Дворянского собрания
* В славном Новочеркасске возрождаются лучшие традиции

## İstinadlar
Quaptvaxt binası

**Quaptvaxt binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində yerləşən bina. Novoçerkassk şəhərində mövcudluğunu qoruyub saxlayan qədim binalardan biridir. Quaptvaxt 1856-cı ildə kazak atamanı Mixail Qriqoryeviç Xamutovun dönəmində inşa edilmişdir. Hazırda binada hərbi komendatura yerlşir. Zirzəmi isə yenə də quaptvaxt kimi istifadə edilir. Bir zamanlar binada inqilabçı Nikolay İvanoviç Kibalçik, gələcəkdə şair olan Mixail Vasilyeviç İsakov həbsdə saxlanılmışdır. Novoçerkassk Quaptvaxt binası haqqında Aleksey Nikolayeviç Tolstoyun "Əziyyətli gediş" romanında qeyd edilir:

## Təsviri
Böyük incəsənət qiyməti daşıyan gözəl bir bina. Quaptvaxt binası bir mərtəbədən ibarətdir. Binanın önündə iki kolonna vardır. Dişvarı karnizlərə sahibdir. Pəncərlər binanın sağ və solunda yerləşir. Sandrik seqmentləri ilə işlənmişdir. Binanın səthi geotermik təsvirli relyeflə işlənmişdir. Binanın künclərində belə pilyastrlar vardır. Binanın öxünəməxsus xüsusiyyəti fasadının mərkəzində lajanın olmasıdır.

## Həmçinin bax
* Əlillər binası (Novoçerkassk)

## İstinadlar
Rudi Van Dantsiq

**Rudi Van Dantsiq** () — Niderland balet artisti, xoreoqraf.

## Həyatı
Rəqs dərslərini S. Qaskelldən almışdır. 1952–59-cu illərdə onun "Balleri saytl" truppasında (1954-cü ildən Niderland baleti, Amsterdam) işləmişdir. 1959-cu ildə Niderland rəqs teatrının (Haaqa) yaradılmasında iştirak etmişdir. 1960-cı ildə Qaskellin truppasına qayıtmışdır; 1961-ci il də truppa Niderland Milli Baleti adını almışdır (1967–94-cü illərdə Dantsiq teatrın bədii rəhbəri, 1971–91-ci illərdə direktoru olmuşdur). "Balle Ramber" və Kral baletində (Böyük Britaniya); "Xarkness balle" və "Amerikan Balle Tietr"də (ABŞ), Paris operasında, Danimarka Kral Baletində, "Bat-Dor" (İsrail) və s. truppalardada tamaşalar hazırlamışdır.

## Fəaliyyəti
Xoreoqraf öz tamaşalarında klassik leksika ilə modern rəqsi, o cümlədən M. Qrehemin texnikasından istifadə etməklə birləşdirmişdir Tamaşaları: B. Bartokun musiqisi əsasın da "Ailə dairəsi" (1958), "Ölmüş gəncə heykəl" (1965, xoreoqrafa dünya şöhrəti gətirmişdir), Y. Burmanın musiqisi əsasında "Zamanın buxovları" (1970, xüsusi olaraq R. X. Nuriyev üçün) "Son dörd nəğmə" (R. Ştrausun musiqisinə, 1977), S. Barberin musiqisinə "Payız dumanı" (1984). H. Berliozun musiqisinə "Vətəndaşlar, silahsız" (1987), G. Kançelinin musiqisi əsasında "Mələklər göyləri amansızlıqla qırmızı edirlər" (1990) və s. Dantsiqin "İtkin düşmüş əsgərin xatirəsinə" (1991) kitabı 1992-ci ildə ekranlaşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rudi van Dantsiq teatr
* Rudi vam Dantsiqin həyatı
Yulii məzarı

**Yulii məzarı** () və ya **Mavzoley "M"** - Müqəddəs Pyotr bazilikasının altında yerləşən Vatikan nekropolunda məzardır. Məzarın tağı altında məşhur mozaika aşkarlanmışdır. Mozaikada Helios (Roma panteonunda Sol İnvuktus) öz təkərli arabasında təsvir edilib. Mozaikda tanrı panteist dünyagörüşü üçün ənənəvi olmayan üzüm yarpaqları arasında təsvir edilib ki, bu da İohannın İncili 15.1 təsvirinə uyğun gəlir. Mozaik, III əsrin sonları IV əsrin əvvəllərinə aid edilir. Bu məzardan aşkarlanmış digər mozaikalarda İona və kit, quzunu daşıyan yaxşı çoban (Kriofor mövzusu) və balıqçıların təsvir edilməsi məzarın xristiana məxsus olmasını ehtimal etməyə əsas vermişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Beckwith, John 1979. *Early Christian and Byzantine Art* (Yale University Press): 19
*Perler, Othmar 1953, *Die Mosaiken der Juliergruft im Vatikan* (Universitätsverlag): 34-36
*Weitzmann, Kurt, ed., *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/156533 Age of spirituality: late antique and early Christian art, third to seventh century]*, no. 467, 1979, Metropoliten muzeyi, New York, ISBN 9780870991790
Amar Pelos Dois

**Amar Pelos Dois** () — Portuqaliyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Salvador Sobral "Amar Pelos Dois" mahnısı ilə Portuqaliyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmiş və ölkəsinə Avroviziya tarixindəki ilk qalibiyyətini qazandırmışdır. Mahnı Salvadorun bacısı Luiza Sobral tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Din uçilişi binası (Novoçerrkassk)

**Din uçilişi binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində yerləşən bina. Novoçerkassk şəhərində mövcudluğunu qoruyub saxlayan qədim binalardan biridir. Bina Puşkinskaya küçəsi 26 ünvanında yerləşir. Şəhərin görməli yerlərindən biri olaraq, regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina XIX əsrin sonralarında inşa edilmişdir. Bina bu günə qədər mövcudluğunu qoruyub saxlanılmışdır. Binaya regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına 1992-ci ilin 12 dekabr tarixində Rostov vilayət deputatlar sovetlərinin №&nbsp;325 saylı qərarı ilə elan edilmişdir.

## Tarixi
1885-ci ildə Novoçerkassk şəhərində bir villa inşa edilir. Sonradan bina Din uçilişinin binasına çevrilir. İlk əvvəllər bina dul kazak qadını olan Anna Nikiforovna Borisovanın olmuşdur. Bir müddət sonra isə bknanın sahibəsi kazak Anna Mixaylovna Poxlebina olur. Bina təhsil ehtiyacları üçün istifadə edilirdi. Bina ilk dəfə olaraq dini təhsil məqsədi ilə istifadə iltizama alınır. Bu şəhərdə ilk uçiliş olur. Şəhərdə digər uçilişlərin meydana gəlməsi ilə bu uçilişində adı dəyişmişdir. Bir zamanlar Yuxarı Novoçerkassk, bir müddət sonra isə Birinci din uçilişi olaraq adlsnmağa başlanır. Burada Nikolayevsk kilsəsinində olan uşaqlar təhsil alırdı. Hər il uçilişdə 150 uşaq təhsil alırdı. Onlar binadan pulsuz istifadə edilirdi. Hər il binanın saxlanmasına 2450 rubl pul xərclənməlidir. XX əsrin əvvəllərində burada İkinci qızlar gimnaziyası yerləşir. Burada riyaziyyat, rus dili, əl işləri, oxu, rəssamlıq və s. fənlər təqdris edilir. 1930-cu ildə burada yeddi illik 15 nömrəli məktəb yerləşir. 1944-cü ildə isə binada 1 nömrəli məktəb yerləşirdi. 1949-cu ildən isə ancaq məktəb üçün istifadə edilir. 2015-ci ildən isə burada Psixo-pefaqoji, tibbi və sosial kömək mərkəzi "Parmoniya" mərkəzi.

## Təsviri
Bina kərpiç stilində inşa edilmişdir. İki mərtəbəli binadır.

## Həmçinin bax
* A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyası

## İstinadlar
City Lights

**City Lights** () — Belçikanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Blanş "City Lights" mahnısı ilə Belçikanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. Mahnının musiqisi və sözləri Belçikalı bəstəkar Pyerr Dumulinə aiddir.

## İstinadlar
Aparan körpü

**Aparan körpü** – avtomobildə dayaq rolu oynayan və qüvvəni sürətlər qutusundan aparan təkərlərə ötürən aqreqat. Aparan körpü kardan ötürməsindən və ya sürətlər qutusunun ikinci (aparılan) valından hərəkət alır və burucu momenti artıraraq, onu düz bucaq altında dəyişir (mühərriki uzununa müstəvidə yerləşən avtomobillərdə), hərəkətetdirici orqanlara (təkər, vərdənə, xizək) ötürür. Aparan körpü baş ötürücü, diferensial, yarımoxlar, tir, top və karterdən ibarətdir. Aparan körpülərin konstruksiyasındakı hərəkətetdirici orqanlar aparan-idarəolunan və idarəolunmayandır. Aparan körpü arxa və ya qabaqda ola bilər. Hər iki körpüsü aparan olan avtomobil tamintiqallı avtomobil adlanır.

## İstinadlar
Xəlfə İbrahimov

**Xəlfə İmamqulu oğlu İbrahimov** () — Azərbaycan Kommunist Partiyası Ağdaş Rayon, Bərdə Rayon, Qasım İsmayılov Rayon və Daşkəsən Rayon komitələrinin birinci, Şamaxı Rayon Komitəsinin ikinci katibi katibi, SSRİ Ali Sovetinin deputatı.

## Həyatı
İbrahimov Xəlfə 1919-cu ildə Şamaxı qəzasının Sündü kəndində doğulmuşdur. Kənd məktəbini bitirdikdən sonra, təhsilini Şamaxı Pedaqoji məktəbində davam etdirmişdir. Təzəcə müəllimlik edirdi ki, Böyük Vətən müharibəsi başlayır. O, cəbhəyə yollanır. Cəbhədə ağır döyüşlərdə şücaətlər göstərir.

Xəlfə İbrahimov istehsalatdan ayrılmamaqla təhsilini davam etdirmişdir. O, əvvəl Azərbaycan Dövlət Universitetini, sonra isə Azərbaycan KP MK yanında Ali Partiya məktəbini bitirmişdir.

Xəlfə İbrahimov 1980-ci il fevral ayının 24-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Anası Bahar xanımın məsləhəti ilə Şüvəlan qəsəbəsində — Mir Mövsüm Ağanın qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

### Ailəsi
Kürdəmir Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Elxan İbrahimovun babasıdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Müharibədən qayıtdıqdan sonra, Xəlfə İbrahimov Mərəzə rayon maşın-traktor stansiyasında hərbi işlər üzrə komissar, sonra isə rayon PK-nin katibi vəzifəsində çalışmışdır.

Xəlfə İbrahimov əvvəl – 1959–1960-cı illərdə Şamaxı rayon PK-nın ikinci katibi, sonralar isə Daşkəsən, Qasım İsmayılov, Bərdə və Ağdaş rayon PK-nın birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır.

X. İbrahimov Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəd və dəfələrlə Ali Sovetin deputatı seçilmişdir.

## Mükafatları, təltifləri və fəxri adları
O dövlətin bir çox ali mükafatlarına ("Lenin", "Oktyabr inqilabı", "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenlərinə, onlarla fəxri fərmanlara) layiq görülmüşdür.

# "Lenin" ordeni (1956)
# "Oktyabr inqilabı" ordeni
# "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

## Mənbə
* Seyfəddin Qəniyev. Qobustan. Bakı, "Nurlan", 2005.-720 səh.
*
Hərbi Dəftərxana binası (Novoçerkassk)

**Hərbi Dəftərxana binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində yerləşən bina. Novoçerkassk şəhərinin mərkəzində, Ataman küçəsi və Pulatov prospektində qərarlaşır. Bina 1844-cü ildə inşa edilmişdir. Rus klassizmi stilində inşa edilmişdir. Bina mövcudluğunu qoruyub saxlayan qədim binalardan biridir.
## Təsviri
Bina künçdə yerləşdiyindən onun hər iki üzü fasad sayılır. Bu fasadın əsas hissəsi Ataman küçəsinə baxır. Üç şərtəbəli bina şəhər ansamlı pozulmamaq şərti ilə işlənmişdir. Pəncərələrin kənaeları xüsusi elementlərlə işlənmişdir. Əsas girişin önündə dörd pəncərə vardır ki, onlarında yuxarı hissəsi üçkünc sirkul formasındadır. Bura isə qəsr daşları ilə işlənmişdir. Bina monumental işləmələrlə zənginləşdirmişdir. Ksrnizlər isə dişvari formaya malikdir.

## Tarixi
Don kazaklarının hərbi dəftərxanası 9 may 1806-cı ildə Çerkaskdan (hazırkı Staroçerxassk) Novoçerkassk şəhərinə köçürülür. Əsas karaulun önündə Kreşenski enişi qərarlaşır. O, meydana doğru qalxır. Müasir Hərbi Dəftərxana isə bu binaya onun tikilməsindən sonra 1844-cü ildə köçmüşdür.

30 noyabr 1943-cü ildə binada Novoçerkassk suvorov hərbi uçilişi yerləşirdi. Bu uçiliş 500 nəfər üçün nəzərdə tutulmuşdur. 1964-cü ilin yanvarından burada kişi hərbi uçilişi yerləşir. 1974-cü ildən isə burada kursantları ali təhsil proqramına öyrədirlər. Novoçerkassk ali hərbi komanda uçilişi Hərbi Dəftərxana binasını 2011-ci ildə tərk etmişdir. 
## İstinadlar
Nisə Rzayeva

**Nisə Heydər qızı Rzayeva** () — Azərbaycanın teatr və kino aktrisası, Mingəçevir Dövlət Dram Teatrının aktrisası Azərbaycanın SSR Əməkdar artisti, Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü(1965).

## Həyatı
N. H. Rzayeva 10 yanvar 1937-ci ildə anadan olmub, 1969-cu ildən Mingəçevir Dövlət Dram Teatrında aktrisa vəzifəsində çalıb və Nisə Rzayeva Mingəçevir Teatrının ilk aktyorlarından biri kimi bu vaxtadək teatrın səhnəsində 100-ə qədər rolun ifaçısı olmuşdur. Onun teatrımızın səhnəsində yaratdığı İ. Əfəndiyevin "Mahnı dağlarda qaldı" – Fəxrəndə xanım, H. Cavid "Ana" – Ana, M. Hüsüyn "Cavanşir" – Zibeydə xanım, G. Xuqayev "Andro və Sandro" – Marqo, Anar "Şəhərin yay günləri" – Dilarə, İ. Əfəndiyevin "Tənha iydə ağacı" – Xan nənə, P. Kilqas "Hakim Martinin səhəri" – İnqa, S. Vurğun "Fərhad və Şirin" – Şirin, İ. Əfəndiyev "Unuda bilmirəm" – Nərmin, N. Həsənzadə "Nabat xalanın çörəyi" – Nabat xala, S. S. Axundov "Eşq və İntiqam" – Yasəmən, S. Rəhman "Əliqulu evlənir" – Nazlı, Ə. Əmirli "Köhnə ev" – Zəhra, S. S. Axundov "Laçın Yuvası" – Pəricahan və.s rolları bu gün də teatrsevərlərin yaddaşındadır, mütəxəssislər tərəfindən müsbət qiymətləndirilmişdir.

Nisə Rzayeva şəhərimizin ictimai mədəni həyatında fəal iştirak edib. 1965-ildən Azərbaycan Teatr Xadimlər İttifaqının üzvüdür, Əmək vetranıdır, Azərbaycan Respublikası və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin, Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin, müxtəlif dövlət və ictimai təşkilatların, ayrı-ayrı rayonların Fəxri Fərmanlarına layiq görülmüş, Sosialist Əməyi yarışının iştirakçısıdır.

1982-ci ilin dekabr ayının 2-də Azərbaycan SSR Əməkdar artisti Fəxri adına 02.12.1982,

8 mart 2017-ci ildə 80 yaşında vəfat etmişdir. Mingəçevir şəhərində dəfn olunub.

## İstinadlar
Adıyaman (Talın)

**Adıyaman** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Talın rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən şimal-şərqdə yerləşir "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 12. XI.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Qarnhovit qoyulmuşdur.

## Toponimikası
Adyaman — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında (Martuni r-nunda) kənd adı . Mənbədə İrəvan əyalətinin Məzrə və Şirakel nahiyələrində Adıyaman iki kəndin adı kimi qeyd olunmuşdur. 1919-cu ildə kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1946-cı ildə kənd ermənicə Qarnhovit adlandırılmışdır. Türkcə mənbələrdə kəndin adı Adiyaman kimidir. Hələ XIX əsrin I yarısında bu kəndin Yuxarı Adyaman və Aşağı Adyaman məntəqələri yaranmışdır. XIX əsrdə Şərqi Türkiyədə Adiyaman (başqa adı Xisn Mansur) qalasının adı ilə mənşəcə eynidir. Toponimin mənası məlum deyil. Er.əv. VIII əsrdə Urartu çarlarının yazılarında indiki Ermənistan ərazisində Aydaman "ölkə" adı çəkilir. Həmin toponimin Adyaman adı ilə mənşəcə eyniliyi qeyd olunur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Bağçacıq (Talın)

**Bağçacıq** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talın rayonunda kənd.

## Tarixi
Alagöz dağının cənub-qərb ətəyində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Erm. SSR AS RH-nin 25.1.1978-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Particak qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 10 nəfər, 1873 - cü ildə 82 nəfər, 1886-cı ildə 93 nəfər, 1897-ci ildə 140
nəfər, 1904 - cü ildə 101 nəfər, 1914 - cü ildə 107 nəfər, 1916-cı ildə 152 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri -
azərbaycanlılar qırğınlarla tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Rostov kinoxronika studiya binası

**Hərbi Dəftərxana binası** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən bina. Bina Kranoarmeysk küçəsi ilə Ostrovski küçəsi arasında ev 94/92 qərarlaşır. Bina üç mərtəbədən ibarətdir. Kərpiçdən inşa edilmişdir. 1952-ci ildə Rostov kinoxronika studiya binası kimi inşa edilmişdir. Binanın layihə müəllifi Lev Leonidoviç Eberqdir.

## Arxitektur xüsusiyyətləri
Rostov kinoxronika studiya binası kərpiçdən ibarət olan üç mərtəbəlidir. Mərtəbər arasında karniz vardlr. Birinci mərtəbə təbii daşlarla işlənmişdir. Burada barayeflər Viktor Vasileviç Barinov tərəfindən işlənmişdir.

Əsas girişi Krasnoarmeysk küçəsinə baxır. Naliçniklər qəsr daşları ilə işlənmişdir.
Binanın planı Г-bənzər fordadadır. Dəhliz sisteminə malikdir. Üstəlik hər iki hissəsində işçi otaqları vardır. Şimal-qərb hissəsində baxış xalı yerləşir.

## Statusu
2014-cü ilin noyabrda bina dövlət qorumasına götürülmüşdür. Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bir necə ictimai hərakat binanın regional əhəmiyyət mədəni arxitektur abiidəsi siyahısına salınması ilə bağlı müraciət edəcəklərini bildirirlər.

## Satış və binanın çöküşü
2013-cü ildə kinoxronika studiya binası aktivləri ilə birlikdə satılmışdır. Ümum-Rusiya xalq cəbhəsi "Təmiz satımla" əldə edilən mülklərdən dövlət büccəsinə gəlir gəlməmişdir. Ümum-Rusiya xalq cəbhəsi bu tip binalar arasında Rostov kinoxronika studiya binasıda daxildir. Bu satışlardan dekabr ayında 53,8 mln rubl pul əldə edilmişdir.

İctimaiyyətin təzyiqlərinə baxmayaraq 21 fevral 2015-ci ildə binanın demontaj işləri gerçəkləşdirilmişdir. Rostov-na-Donu Tikinti departamentinin direktoru Andrey Dukina Rostov kinoxronika studiya binası yerində yeddi mərtəbəli binanın inşa ediləcəyini bildirmişdir.

## Həmçinin bax
* Hərbi Dəftərxana binası (Novoçerkassk)

## İstinadlar
Birinci Qılıcyataq

**Birinci Qılıcyataq** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Talin rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 16&nbsp;km məsafədə yerləşir. Kəndin digər adı Türk Qılıncyatağı (Qılıncyataq
türk) olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim Azərbaycan toponimiyasında fərqləndirici əlamət bildirən birinci sözü ilə Azərbaycan dilində «hündür bir yerin təpəsi», «dikdir, yolun başı» mənasında işlənən qılıc sözünün «payızda, qışda qoyun-quzu, mal-qara saxlanılan yer» mənasında işlənən yataq sözünə qoşulması ilə əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 12.XI.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Suser qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Dian

**Dian** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 15&nbsp;km cənub-şərqdə, Alagöz dağının cənub-qərb ətəyində yerləşir.

Fikrimizcə, Dian toponimi Diau adlı sülalənin adı əsasında yaranmışdır.
Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 32 nəfər, 1873 - cü ildə 216 nəfər, 1886-cı ildə 242 nəfər, 1897-ci ildə 304
nəfər, 1904 - cü ildə 272 nəfər, 1914 - cü ildə 290 nəfər, 1916-cı ildə 380 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

Kənd 1919 - cu ildə erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri - azərbaycanlılar qırğınlarla tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur.

Kəndə Türkiyənin Taron və Muş vilayətlərindən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Alimlər binası (Novoçerkassk)

**Alimlər binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində yerləşən bina. Novoçerkassk şəhərində mövcudluğunu qoruyub saxlayan qədim binalardan biridir. Bina Ataman küçəsi ünvanında yerləşir. Bina 1909-cu ildə inşa edilmişdir. Modern stilinə sahibdir. Binsnın layihə rəhbəri Cənubi Rusiya Dövlət Donsk Politexnik Universitetinin arxitektur kafedrasının müəllimi Q. M. Salnikova məxsusdur. Layihənin müəllifi 1911-ci ilə qədər burada yaşamışdır. Sonradan isə o, binanı universitet kitabxanasına icarəyə vermişdir. Özü isə digər əraziyə köçmüşdür.

Bir müddət sonra bina mədəni mərkəzə çevrilmişdir. Salnikovun binası sonradan Alimlər binası adını alır. Burada politexnik universitetinin müəlimmləri istirahət edir və işləyirlər.

1985–1993-cü ildə binada şəhər profsayuz komitəsi yerləşirdi. 1993-cü ildə isə binanı o zaman ki, şəhər icra başçısı N. İ. Prisyajnyuk kazaklara icarəyə vermişdir. 10 il müddətində binada atamanların Novoçerkassk idarəsi yerlışir. 2003-cü ildə yeni dairə atamanı A. P. Volkov idarəni Mədəniyyyət sarayına köçürmüşdür. Bundan sonra bina bir sahibdən digərinə keçirdi. Günbəgün binanın vəziyyəti pisləşirdi. 2004-cü ildə bina restavrasiya edilmişdir.

## Təsviri
Bina modern stilində inşa edilmişdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Əsas girişin üzərində eyvan vardır. Bina asimmetrik, qəliz komfiqurrasiyalı bir plana sahibdir. Binada yerləşən eyvan məhəccərlərlə işlənmişdir. Attik elrmentlərə sahibdir. İkinci məryəbə mandsar stilinə bənzər formadadır.

## İstinadlar
Düzkənd (Talın)

**Düzkənd** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Talın rayonunda kənd.1728-ci ildən məlumdur

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 7–8 km qərbdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim Azərbaycan dilində "düzən, çöl, düzənlik, düzəngah" mənasında işlənən düz sözü ilə türk dilində "şəhər, yaşayış məntəqəsi" mənasında işlənən kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3. I.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Baroj qoyulmuşdur.

## Əhalisi
1886-cı ildə ermənilər və kürdlər yerləşdirilmiş və azərbaycanlılar qovulmuşdur.

## İstinadlar
Karvansara (Talın)

**Karvansara** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Talın rayonu ərazisində
kənd.

## Tarixi
Alagöz dağının cənub ətəyində yerləşirdi. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim «dəvə dəstəsi» mənasında işlənən karvan sözü ilə türk dilində «ev, təsərrüfat tikilisi»
mənasında işlənən «saray» sözünün birləşməsindən əmələ gələn karvansara sözündən yaranıb «özgə yerlərdən gələn karvanların və yolçuların müvəqqəti qalması, qoşqu heyvanları və minik vəsaitinin saxlanması üçün böyük həyəti olan, xüsusi binası olan kənd» mənasını ifadə edir.

Relyef əsasında yaranan sadə quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 136 nəfər, 1886-cı ildə 155 nəfər, 1897-ci ildə 184 nəfər, 1908-ci ildə
140 nəfər, 1914 - cü ildə 148 nəfər, 1916-cı üdə 288 nəfər, 1918-ci ilin yanvarında 210 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-1919-cu illərdə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq yerli sakinləri - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından qırğınlarla deportasiya olunmuş və kənd xarabalığa çevlilmişdir.

1920-ci ildə kənd ləğv edilmişdir. İndi ölü kənddir.

## İstinadlar
Mastara

**Mastara** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim türk dilində «meşəsiz dağ», «dağın cənub tərəfi» mənasında işlənən mes sözü ilə dərə (tara) sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir.

Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
1828-1830 - cu illərdə Türkiyədən 138 erməni göçürülmüşdür. Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci il də 7 nəfər, 1897-ci ildə 18 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

XX əsrin əvvəllərində, 1905-1906-cı illərdə azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Şeyx Hacı

**Şeyx Hacı** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 17&nbsp;km məsafədə, Alagöz dağının qərb ətəyində yerləşir. Kəndin adı erməni mənbələrində Shacı formasında da göstərilir.

Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim Şeyx Hacı şəxs adı əsasında əmələ gəlib «Şeyx Hacıya mənsub kənd» mənasını ifadə
edir. Antropotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Şqarşik qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 19 nəfər, 1873 - cü ildə 233 nəfər, 1886-cı ildə 245 nəfər, 1897-ci ildə 338
nəfər, 1908-ci ildə 337 nəfər, 1914 - cü ildə 337 nəfər, 1916-cı ildə 311 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq yerli sakinləri - azərbaycanlılar qırğınlarla deportasiya olunmuş və kəndə Türkiyədən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Tlik

**Tlik** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talın rayonunda kənd.

## Tarixi
 
## Əhalisi
 
## İstinadlar
Nor Qyank

**Nor Qyank** - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Vedi (Ararat) rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Qrand-Otel (Rostov-na-Donu)

**Qrand-Otel** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən bina. Otel kimi istifadə edilən bina. 1911-ci ildə bina yanmışdır. 
right|thumb|Qrand-Otel|260 px
right|thumb|260 px

Qrand oteli tarixən Kuznesovun mehmanxası kimi tanınırdı. Bina XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. Bina Bolşaya Sadovaya küçəsi və Taqanroq prospektinin kəsişməsində yerləşir. Binanın ilk sahibi Levtunovski olmuşdur. Qırmızı kərpiçdən inşa edilmiş üç mərtəbəli bina.

Qrand-Otel uzun zaman Aleksandra və Aleksandr Petrovların gəlirli binasında yerləşir. Şəhərin əsas otellərindən biri olmuşdur.

Binanın önündə bağça olmuşdur. Bina elerktriklə təmin olunmuşdur. Burada restoran fəaliyyət göstərirdi. Üstəlik burada oxu zalı, telefon, duş və vanna belə vardır. İkinci və üçüncü mərtəbədə otaqlar vardı, onların ümumi sayı 60 idi. Otağın bir günlük qiyməti 1 rubl olmuşdur.

23 yanvar 1883-cü ildə oteldə binanın ilk sahibi Levtunovski ürək tutmasından vəfat etmişdir.

Rostovun kriminal təbəqəsi otelə göz dikmişdi. Burada Rusiyada «Sonka Zolotaya Ruçka» — Sofya Qofman binada olmuşdur. 20-ci illərdə Sofya Qofman Medika və Reyki dəstələrinin üzvləri tərəfindən öldürülmüşdür. Sovet ssenaristi və dramaturqu Nikolay Poqodin «Aristokratlar» əsərində əsas obrazı Sofya Qofman olaraq götürmüşdür.

16 mart 1911-cü ildə binanın sahibi «А. L. Şavqulidze və Ko» şirkəti olur və 11 iyul 1911-ci ildə binada yanğın olur. Onun söndürülməsinə 5 gün sərf edilmişdir. Bu zaman bina tamamən yanır. Mehmanxananın taleyi bununla da bitir.

Sovet dönəmində bu otelin yerində bir mərtəbəli bina inşa edilmişdir. Burada SSRİ ərazisində üçüncü olan fəhlə-kəndli istehlak cəmiyyətinin mağazası vardı.

Hazırda Qrand-Otel binasının yerində dörd mərtəbəli bina yerləşir. Burada çoxlu mağazalar vardır. 
## Ədəbiyyat
* Фима Жиганец «Блатной Ростов - 1930-е годы»;
* Статья «Ванька Медик, бандитский король Ростова-папы» с сайта http://rslovar.com;
* Статья «Ростовское на Дону Единое Потребительское Общество (Е.П.О.)» с сайта http://forum.fox-notes.ru;
* Статья «Дом Пустовойтова» с сайта www.rostovbereg.ru;
* Статья «Половину Ростова отстроил!» с сайта www.donvrem.dermartology.ru;
* Есаулов Г. В., Черницына В. А. «Архитектурная летопись Ростова-на-Дону»;
*Л. И. Усачёва, «Ростов-на-Дону в прошлом и настоящем»;
## Mənbə
* Qrand-Otel . 
## İstinadlar
Bakı-Sumqayıt yolunda qəza (2017)

**Bakı-Sumqayıt yolunda qəza** — 2017-ci il martın 9-da səhər saatlarında Bakı — Sumqayıt yolunda baş verən ağır qəza. Qəza nəticəsində Sumqayıt Dövlət Universitetinin 16 tələbəsi yaralanmış, 6 tələbəsi isə vəfat etmişdir.

## Qəzanın təfərrüatları

### Qəza zamanı həlak olanlar
# İbrahim Vüqar oğlu Quliyev (d. 1996)
# İbrahim Xəqani oğlu Nəsibov (d. 1996)
# Rəşad Füzuli oğlu Canıyev (d. 1997)
# Roza Eynulla qızı Muradova (d. 1997)
# Çinarə Azər qızı Quliyeva (d. 1996)
# Lalə Nəsirzadə (d. 1999)

### Qəza zamanı yarananlar
# Orxan Xəqani oğlu Babayev
# Mina Mirzəyeva
# Nicat Faiq oğlu Qocayev
# Aytən Əliyulla qızı Cəfərova
# Oqtay Etibar oğlu Əsgərli
# Xavər Məlik qızı Fərzəliyeva
# Samir Məhəd oğlu Tağıyev
# Əfsər Əli oğlu Cəbiyev
# Bəybala Vüqar oğlu Manafov
# Təranə Şair qızı Kərimova
# İlahə Cəmil qızı Musayev

## Rəsmi məlumat
Qəza ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətindən 9 mart 2017-ci il tarixində verilən rəsmi məlumatda belə deyilir:

Martın 9-da saat 08 radələrində Abşeron rayonu ərazisində Sumqayıt şəhər sakini Namiq Hüseynovun idarə etdiyi "Ford" markalı mikroavtobus yolun hərəkət hissəsində dayanmış həmyerlisi Elvin Şəmistanlıya məxsus "ZİL" markalı yük avtomobilinin arxa hissəsinə çırpılıb.

Nəticədə mikroavtobusda olan sərnişinlərdən 5 nəfər ölüb, müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alan 18 nəfər Sumqayıt şəhər Təcili Tibbi Yardım xəstəxanasına, 3 nəfər isə Bakı şəhər Kliniki Tibbi Mərkəzə yerləşdiriliblər.

Faktla bağlı DİN-in Baş İstintaq və Təhqiqat İdarəsinə bilavasitə tabe olan Yol-nəqliyyat hadisələrinə dair işlər üzrə İstintaq və Təhqiqat Şöbəsində Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 263.3-cü (yol hərəkəti və nəqliyyat vasitələrinin istismarı qaydalarının pozulması ehtiyatsızlıqdan iki və daha çox şəxsin ölümünə səbəb olduqda) maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb. Mikroavtobusun sürücüsü Namiq Hüseynov şübhəli şəxs qismində məsuliyyətə cəlb olunub.

Hazırda cinayət işi üzrə zəruri və təxirəsalınmaz istintaq tədbirləri həyata keçirilir.

## İstinadlar
Azad Cabbarov

**Cabbarov Azad Vaqif oğlu** () — Naxçıvan Muxtar Respublikasının sabiq gənclər və idman naziri, Naxçıvan Muxtar Respublikası Futbol Federasiyasının sabiq sədri

## Həyatı və təhsili
Cabbarov Azad Vaqif oğlu 14 aprel 1981-ci ildə Lənkəran rayonunun Şovu kəndində anadan olmuşdur. 1998–2002-ci illərdə "Naxçıvan" Universitetinin hüquq fakültəsinin hüquqşünaslıq ixtisasını bitirmişdir. 2002-ci ildə N saylı hərbi hissədə hərbi xidmətdə olmuşdur. 2006–2010-cu illərdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin hüquqşünaslıq ixtisası üzrə təhsil almışdır. 2010–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi ixtisasını bitirmişdir. 2008-ci il oktyabrın 6-dan 11-dək Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası "Azərbaycan Respublikasında gənclər siyasəti" proqramı üzrə qısamüddətli ixtisasartırma kursunda iştirak etmişdir.

## Fəaliyyəti
2004–2007-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Xüsusi təyinatlı əməliyyat taqımında polis vəzifəsində çalışmışdır. 2007–2008-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidmətinin Qarışıq Rejimli Cəzaçəkmə Müəssisəsinin Əməliyyat şöbəsində inspektor-əməliyyat müvəkkili və şöbə rəisi vəzifəsində işləmişdir.

2008–2009-cu ilərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Aparatının Dövlət quruculuğu, ərazi idarəetmə orqanları, deputatlarla və daimi komissiyalarla iş şöbəsində baş məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır. 2009–2011-ci il tarixinədək Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyində nazir müavini vəzifəsində çalışmışdır. 2011-ci il aprel–iyul aylarında Naxçıvan Muxtar Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyində nazir müavini olmuşdur. 1 iyul 2011-ci il tarixindən 13 iyul 2021-ci il tarixinədək Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman naziri vəzifəsində çalışıb. 18 iyun 2019-cu il tarixində keçirilən iclasda Naxçıvan Muxtar Respublikası Futbol Federasiyasının sədri seçilib.

### Siyasi fəaliyyəti
2003-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan Muxtar Respublikası təşkilatının Heydər Əliyev adına Gənclər Birliyinin sədridir. YAP Gənclər Birliyinin İdarə Heyətinin və YAP Naxçıvan MR Təşkilatının İdarə Heyətinin üzvüdür.

### İdman sahəsində fəaliyyəti
Milli Olimpiya Komitəsinin İdarə Heyətinin üzvüdür. Kikboksinq və budo idman növləri üzrə yüksək nailiyyətlər əldə etmişdir.

## Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.

## Mükafatları
1 fevral 2019-cu ildə Azərbaycan Gəncləri Günü münasibətilə və dövlət gənclər siyasətinin həyata keçirilməsində, gənclər hərəkatının formalaşmasında səmərəli fəaliyyətinə görə, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Rm (Unix)

**rm (remove)** - Unix komandası. rm obyektləri (faylları, kataloqları, linkləri) silmək üçün istifadə olunan komandadır.
Ən çox istifadə olunan variantları: 
* rm heç bir əlavə atribut istifadə edilmədikdə kataloqlaru silmir. Kataloqları silmək üçün əlavə olaraq **-r (rm -r)** atributundən istifadə olunur. 
* **-i** silmədən əvvəl istifadəçinin təsdiq etməsini soruşur. 
* **-f** istənilən faylı istifadəçi təsdiq etmədən silir.   

## İstinadlar

## Həmçinin Bax
* Unix utilitlərinin siyahısı
Kamensk Diyarşünaslıq Muzeyi

**Kamensk Diyarşunaslıq Muzeyi** —  Rostov vilayətinin Kamensk-Şaxtinski şəhərində yerləşən diyarşunaslıq muzeyi

Muzeyin adresi:  Rostov vilayəti, Kamensk-Şaxtinski ş, Marl Marks, 56.

## Tarixi və təsviri
Kamensk Diyarşunaslıq Muzeyi Böyük Vətən müharibəsi və əmək veteranlarının səyi ilə yaradılmışdır. Muzey 1969-cu ildə təşkil edilmişdir. Muzey iki mərtəbəli, kərpiçdən inşa edilən binada yerləşir. Yerləşdiyi binanın özü də tarixi abidədir. Muzeyin ekspozisiya zalının sahəsi 290 m² təşkil edir. Muzeydə iyirmi üç min tarixi və mədəni irs predmeti vardır. Əsas fondu isə iyirmi bir min dörd yüz eksponat təşkil edir. Bu ekponatlar ekspozisiya zalınfa nümayiş etdirilir.

Muzeyin əsas göstəriş mövzusu Kamensk-Şaxtinski şəhərinin çox əsrlik tarixidir.

Muzeyin bütün ekspozisiyası aşağıdakı mövzudadır: "Don diyarının təbiəti", "Faydalı qazıntılar", "Ekologiya", "Arxeologiya", "Diyarın tarixi", "Donda kazakçılığın yaranması". Ekspozisiya zalında ksponadlar tarixi ardıcıllıqla düzülmüşdür. Burada daş binanın inşasından (1761) tutmuş 1953-cü ildə vilayət mərkəzinin inşasına, kimya sənayesinin qurulmasından ekoloji problemin yaranmasına qədər hər şey öz əksini tapmışdır. "Don diyarının təbiəti" ekspozisiya zalında vilayətdə yaşayan heyvanların müqəvvalarını belə görmək mümkündür. Burada sığın, samur, vaşaq, siçan, ilan və digər canlılar vardır. 
Muzeydə tematik ekskursiya təşkil edilir: "Donda kazakçılığın yaranma tarixi"; "Kamensk stansiyasının yaranması və XIX-əsrin əvvəlləri XX əsrdə inkişafı."; "Don kazaklarının XVIII-əsrdən XX əsrə qədər ki müharibələrdə fəaliyyəti"; "Kamensk və kamensklıların Böyük Vətən müharibəsində"; "Don diyarının təbiəti"; "Arxeologiya və poleontologiya". Burada aşağıdakı mövzuda mühazirələr oxunur: "Xalq düşüncələri", "Don diyarının təbiəti", "Kanens-Şaxtinski şəhərinin səhifələri", "Provaslav kilsəsi və kilsə bayramlarının diyar tarixi" və s.

Kamensk Diyarşunaslıq Muzeyi qeyri kommersiya təşkilatı formatında işləyir. 
Muzeyin direktoru İrina Vasilevna Yorçenkodur. Muzey birinci günlər xaric hər gün 9:00-dan 18:00 qədər fəaliyyət göstərir
## Mənbə
* Каменский музей краеведения
* Каменский музей краеведения (Россия)
* Каменский музей краеведения
Oktyabrsk Rayonu Xalq Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

**Oktyabrsk rayonu xalq tarix-diyarşunaslıq muzeyi** —  Rostov vilayətinin Oktyabrsk rayonunda yerləşən diyarşunaslıq muzeyi

Muzeyin adresi: 346480, Rostov vilayəti, Oktyabrsk r, Kamenolomni q, Şosseynı x, ev 10-v
## Tarixi və təsviri
9 may 1967-ci ildə Kommunist Partiyası icrayə kimitəsinin və Rostov vilayəti Oktyabr rayonu rayspolkomunun səyi ilə Kamenolomni qəsəbəsində, hərbi şöhrət muzeyi təsis edilmişdir. Muzey dəmiryolçuların Mədəniyyət evində yerləşən otaqların birində yerləşirdi. Bu dövrdə muzeyə əsasən pionerlər təşlif buyururdu. İlk əvvəllər muzeyin direktoru Q. N. Suvorov olmuşdur. Suvorov muzeyə 10 il müddətində (1967-ci ildən 1977-ci ilə qədər) rəhbərlik etmişdir. O, muzeyə çoxlu sayda eksponatların daxil olmasında böyük paya sahibdir.

Sonradan qəsəbədə muzey üçün bina edilmişdir. 1978-ci ildə Q. N. Suvorovun ölümündən bina nəzarətsiz qalır. Bununla da muzey nəzarətsiz qalır. Eksponatların və sənədlərin bir qismi itirilir.

1987-ci ildə muzey yenidən fəaliyyətini bərpa edir. Onun direktoru Prisuxin Timofey Petroviç təyin edilir. Muzeyin bərpasında ona keçmiş hərbi polkovnik İ. N. Kasyanov köməklik edir. 1987-ci ilin mayında muzeyin eksponat sayı iki dəfə artmışdır. 1996-cı ildə muzey üçün yeni bina ayrılmışdır.

Hazırda muzey iki zala sığışdırılmışdır. Hərbi və əmək zalları. Burada 860 eksponat saxlanılır.

Muzeyə toplanan kolleksiyalar:
* «Məktub mənbələri» Böyük Vətən müharibəsində 1941-1945 Oktyabr rayonu ilə əlaqəli cəbhə məktubları və materialları.
* «Fotoqrafiya»  müharibəyə qədərki və sovet hakimiyyəti dönəmində çəkilmiş fotoqalereyalar.
* «Numizmatika» kolleksiyası orden və medallar, Böyük Vətən müharibəsi və digər dövrlərə aid metal eksponatlar.
* «Tarixi eksponadlar» burada əsasən Don kazaklarına aid eksponatlar saxlanılır.
* «Silahlar» Böyük Vətən müharibəsi dönəminə aid olan və Oktyabrsk rayonu ərazisində aşkarlanmış silah-sursatlar.
* «Təsvirlər» müxtəlif rəssamların əsərləri sərginəlir.

1992-ci ildı Rusiya Federasiyası Mədəniyyət Nazirliyinin  göstərişi ilə muzey "Xalq muzeyi" statusu alır. Bundan sonra "Oktyabrsk rayonu xalq tarix-diyarşunaslıq muzeyi" adlandırılır.

Muzeyin öz vəssaiti ilə axtarış və gənclərin hərbi-vətənpərvərlik mövzusundə tədbirlər keçirilir.   
## Mənbə
* Народный историко-краеведческий музей Октябрьского (сельского) района
* Музей
* Народный историко-краеведческий музей Октябрьского (сельского) района
Çertkov Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

**Çertkov tarix-diyarşunaslıq muzeyi** —  Rostov vilayətinin Çertkov rayonu, Çertkov qəsəbəsində yerləşən diyarşunaslıq muzeyi

Muzeyin adresi: 346000, Rostov vilayəti, Çertkov r, Çertkov q, Pionerski x, ev 27
## Tarixi və təsviri
Rostov vilayətinin Çertkov rayonu, Çertkov qəsəbəsində yerləşən diyarşunaslıq muzeyi Çertov rayon ispolkomu, Xalq deputatlar sovetinin 1983-cü il 21 sentyabr №368 saylı əmri ilə təsis edilmişdir. Muzey Pionerski xiyabanı ev 27-də yerləşirdi. 
Hazırda muzey qeyri kommersiya təşkilatı olaraq fəaliyyət göstərir. Muzey yerli buccənin hesabına fəaliyyətdədir. Rayon mülkiyyətindədir. Muzeyin direktoru Vladimir Filippoviç Olipirdir.

Muzeyin ekspozisiyası əsasən yerli əhali tərəfindən Çertkov rayonunda aparılan axtarış işləri zamanı toplanmışdır. Burada ümumilikdə 2706 ədəd eksponat toplanmışdır ki, onunda əsasını şəkillər, sənədlər, tarixi və mədəni əhəmiyyət daşıyan əşyalardan ibarətdir. Burada həm də rayonun sakinləri tərəfindən əldə etidən medal və ordenlər belə nümayiş etdirilir. Burada idmançıların kubok və medalları, şəkilləri belə görmək mümkündür. Rayonun təbiətşunaslıq bölməsində burada yaşayan heyvanların müqəvvaları vardır. Onlar arasında maral, samur və quşları görmək mümkündür.

Muzeyin əsas ekpozisiyası  Böyük Vətən müharibəsi dönəminə aiddir. Burada bu dövrə aid avtomat, ratsiya, silah üçün yeşiklər, hərbi dəbilqələr, silahlar, mina və digər predmetlər.

Çertkov tarix-diyarşunaslıq muzeyində nümayişlər təşkil edir. Burada gecə muzeyləri təşkil edir. Muzey əməkdaşları məktəblilərə mühazirələr oxuyur. İl ərzində muzeyi 3300 nəfər (2015) ziyarət edir.
## İstinadlar

## Mənbə
* Чертковский историко-краеведческий музей
* Чертковский историко-краеведческий музей
Salman Əlizadə

**Salman Əlizadə** (1 dekabr 1993; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.

## Həyatı
Salman Əlizadə 1993-cü il dekabrın 1-də Bakı şəhərində anadan olub.

## Karyerası
Salman Əlizadə 2010-cu ildə Sinqapurda baş tutan Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Salman Əlizadə yarım-final mərhələsində Sinqapur nümayəndəsi Mohd Həmid ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Salman Əlizadə rəqibinə 10:1 hesabı ilə qalib gəldi və Sinqapur Olimpiadasının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə isə onun rəqibi İrlandiya nümayəndəsi Ryan Burnet oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Salman Əlizadə rəqibinə 6:14 hesabı ilə məğlub oldu və Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

Salman Əlizadə 2011-ci ildə Avropa Çempionatının qalibi olub. 2 il sonra isə Salman Əlizadə Belarusda baş tutan Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.

Salman Əlizadə 2016-cı ildən İstanbul şəhərində yaşayır.

## İstinadlar
Fransis Mərraş

**Fransis bin Fətulla bin Nəsrulla Mərraş** (; ) ya **Fransis əl-Mərraş** ya **Fransis Mərraş əl-Hələbi** — şair, yazıçı və həkim Hələbdən.

Abdulla və Maryana Mərraşın qardaşı idi.

## Həyatı
1866-cı ildə tibb oxumaq üçün Parisə getdi. Gözlərinin pisləşən vəziyyəti onu təhsilini yarımçıq qoydurdu.

## Ən məşhur əsərləri
* "Ğabət-ül-ḥəqq" (1865)
* "Riḥlətü-Barīs" (1867)
* "Məşhəd-ül-əḥval" (1870)
* "Dürr-üṣ-ṣədəf fī ğəraʾib-iṣ-ṣüdəf" (1872)
* "Mirʾat-ül-ḥəsnaʾ" (1872)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ən yaxşı xarici filmlərə verilən Qızıl Qartal mükafatı (Rusiya)

**Ən yaxşı xarici filmlərə verilən Qızıl Qartal mükafatı** () — Motion Pictures Arts (*"Hərəkətli şəkilli incəsənət"*) və Rusiya Milli Elmlər Akademiyasının illik təqdim etdiyi iyirmi mükafat kateqoriyalarından biri. Bu Rusiya Elmlər Akademiyasının verdiyi illik Nika mükafatının müqabili kimi Nikita Mixalkov tərəfindən yaradılmış Qızıl Qartal mükafatlarından biridir. Qeyri-rusdilli filmlərə fərqlənmə kimi verilən Qızıl Qartal mükafatı yalnız kateqoriyadır. Hər il üç namizəd Akademiya tərəfindən seçilir. Mükafatın ilk laureatı 2002-ci ildə "Ameli" filmi olmuşdur. Mükafatın ən son laureatı isə 2016-cı ildə "Sağ qalmış" filmi olub. Ən çox nominasiya ilə günə 17–31 nominasiya olan Amerika Birləşmiş Ştatları birincidir. Digər ən çox nominasiya: Fransa (dörd), Böyük Britaniya (dörd) və Almaniya (iki).

## Nominasiyalar və mükafatlar
{| class="wikitable"
|-
! scope="col" | İşarə
! scope="col" | Mənası
|-
| 
| İcraedici istehsalçı
|-
| style="background:lightblue;"| 
| Qalibiyyət işarəsi
|-

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Karpenko adına Martınov Rayon Diyarşünaslıq Muzeyi

**Karpenko adına Martınov diyarşunaslıq muzeyi** —  Rostov vilayətinin Martınov rayonu, Martınovka xutorunda yerləşən diyarşunaslıq muzeyi

Muzeyin adresi: 346660, Rostov vilayəti, Martınov r, Martınovka x, Lenin k, ev 46
## Tarixi və təsviri
Rostov vilayətinin Martınov rayonu, Martınovka xutorunda yerləşən diyarşunaslıq muzeyi veteran və Böyük vətən müharibəsi iştirakçılarının xatirində təşkil edilmişdir. Rəsmi olaraq açılış tarixi 7 noyabr 1967-ci il qəbul edilir. Muzey uzun zaman rayon Mədəniyyət sarayında yerləşirdi. 
1992-ci ildə muzeydə oğurluq baş verir. Oğrular tapılmır. Bu zaman mühüm ekponatlar oğurlanmışdır. 199-cu ildə muzey Mərkəzi rayon kitabxanasına köçürülür. Bu zaman muzeyin eksponat sayı 1924 olmuşdur. Bu zaman eksponatlar aşağıdakı kimi çeşidlənmişdir: şəkillər (16 ədəd), əl işləri (20 ədəd), numizmatika nümunələri (50 ədəd), arxeoloji tapıntı (3 ədəd), etnoqrafik predmetlər (120 ədəd), foto (1300 ədəd), sənədlər (414 ədəd).

2004-cü ildə bina Böyük Martınovka kəndi, Lenin küçəsi ev 46 ünvanına köçürülmüşdür. Bu köhnə bir bina idi. 2005-ci ildə Martınovka qəsəbəsində doğulan yazıçı Vladimir Vasileviç Karpenko vəfat etdikdən sonra Martınov rayonu sakinlərinin müraciyyəti ilə  muzeyin anı onun şərəfinə adlandırılır. Bu qərar Martınov rayon deputatlarının qərarı ilə öz təstiqini tapır. 2008-ci ilin noyabrında «Martınov rayon diyarşunaslıq muzeyi»  «Karoenko adına Martınov diyarşunaslıq muzeyi» olaraq təyişdirildikdən sonra rayon buccəsi hesabına maliyyələşir. Üstəlik "Martınov rayon" mülkiyyətindədir.

Hazırda muzeydə böyük miqdarda eksponat sayı vardır. Muzeyin əsas ekponat fondu 3333 ədəddir. Üstəlik elmi-yarımçı eksponatların sayı isə 1439 ədəddir. Muzey ekponatların sayı yerli əhalinin köməyi sayəsində artmaqdadır. Muzeyin əsas eksponatlarının çeşid bölgüsü aşağıdakı kimidir: məktublar, əşyalar, numizmatik kolleksiyalar, silah kolleksiyası və silah ləvazimatları.
Muzey bazar və bazar ertəsi günləri xaric hər gün saat 8-00 - 17-00 arası açıq olur.

## Nənbə
* Мартыновский краеведческий музей имени Карпенко
* Мартыновский районный краеведческий музей им. В. В. Карпенко
Zimovnikovski Diyarşünaslıq Muzeyi

**Zimovnikov diyarşunaslıq muzeyi** —  Rostov vilayətinin Zimovnikovski rayonu yerləşən diyarşunaslıq muzeyi. 2000-ci illərdə təsis edilmişdir. Burada 5400 esponat vardır.

Muzeyin ünvanı: 346660, Rostov vilayəti, Zimovnikovski r, Tetrakov x, ev 105 v
## Tarixi və təsviri
Rostov vilayətinin Zimovski rayonu yerləşən diyarşunaslıq muzeyi 2000-ci ildə ildə təşkil edilmişdir. Muzey üçün ayrılmış bina 1943-ce ildə ildə inşa edilmişdir. Əvvəllər bu binada kitabxana və klub yerləşirdi. Muzeyin ilk eksponatları təbiət və tarix bölmələrindən ibarət olmuşdur. Muzeyin ilk direktoru İ. Y. Şkurdarlova olmuşdur. İlk əvvəllər hərbi ekementlərdən ibarət olmuşdur. İlk eksponatlar yerli əhali tərəfindən toplanmışdır. Zimovski rayon administrasiyasının ekologiya şöbəsinin köməyi ilə «Sal çayının Flora və Faunası» adlı ekspozisiya hazırlanmışdır. Burada bitki herbaisi belə vardır. Əsasən quşlar, sürünənlər, həşəratlar və sairələrinin müqəvvalarını belə görmək mümkündür. Muzeydə həm də arxioloji materiallar belə saxlanılır.

2012-ci ildə muzey Milli-mədəniyyət mərkəzinə köçürülmüşdür. Burada isə binanın ikinci mərtəbəsində qərarlaşır. Muzeyin fəaliyyəti dönəmində 5700 eksponat toplanmışdır. Bunlar əsasən arxioloji, paleontoloji, numizmatik koleksiyalar və incəsənət əsərlər qorunur. Burada ən böyük eksponat «Sovet mernusu» qoyun cinsinin müqəvvasıdır. Ən kiçik eksponat isə Qızıl Orda xanı olan Canıbəyin adına kəsilmiş iki qramlıq qızıl puldur.

## Mənbə
* Зимовниковский краеведческий музей
* МУК «Зимовниковский краеведческий музей»
Muzey bazar və bazar ertəsi günləri xaric hər gün saat 8-00 - 17-00 arası açıq olur.
Deva

**Deva** — Rumıniyanın qərbində şəhər. Hunedoara judetinin inzibati mərkəzidir.

## Əhalisi
Әhalisi 56,6 min (2011) nəfərdir; Hunedoara şəhər və şəhərətrafı ilə birlikdə əhalisi 250 mindən çox olan aqlomerasiya əmələ gətirir.

## Coğrafiyası
Mureş çayı dərəsinin solsahil hissəsində, Poyana Ruskedrının şimal yamacı ətəklərində yerləşir. Avtomobil və dəmiryolları qovşağıdır və  aeroportdur.

## Tarixi
Adı ilk dəfə 1269-cu ildə Transilvaniyadan Macarıstanın mərkəzi rayonlarına gedən ticarət yolunun üstündəki eyniadlı qalanın yanındakı məskən kimi qeyd olunur. 13–14-cü əsrlərdə Deva macarlar, vlaxlar və Almaniyadan gəlmələrlə (şəhərin almanca adı Dimrixdir [Diemrich]) məskunlaşdı. Y. Hunyadinin hakimiyyəti dövründə (15-ci əsrin ortaları) Transilvaniyanın mühüm inzibati və hərbi mərkəzinə çevrildi. 1550-ci illərdə Deva qalası dəfələrlə osmanlılar tərəfindən mühasirəyə alındı. Avstriya-Türkiyə müharibəsi (1683–99) “Dyalul Çetesi” (“Qala dağı”) arxeoloji abidəsi: Neolit, Tunc dövrü məskənlərinin Halştatın, dakların Singidava qalasının; orta əsrlər qalasının xarabalıqları; floristik təbiət qoruğu şəhərin hüdudlarında yerləşir.

## Memarlığı
Transilvaniya knyazları Betlenlərin Renessans üslubunda Maqna-Kuriya sarayı (16, 17–18-ci əsrlər; 1882-ci ildən Dakiya-Roma mədəniyyəti muzeyi dir); fransiskçilər monastırı (18 əsr),sinaqoq (1896), Reformasiya kilsəsi (1908–10), tarixi tikililər (18–20 əsrlər) Devanın memarlıq abidələridir. Dakların hökmdarı Desebala abidə qoyulmuşdur (20 əsrin 1-ci yarısı). Ekologiya və Turizm Universiteti (1990, özəl), İdman gimnastikası liseyi (məzunları – dünya və Olimpiya Oyunları çempionları N.Komeneç, E.Sabo və b.); estrada teatrı var.

## Sənayesi
Əlvan metallurgiya: “Minvest” dövlət holdinqinin mənzil-qərargahı və aparıcı müəssisəsi (mis, polimetal və s. filizlərin zamanı şəhər avstriyalılar tərəfindən tutuldu (1686). 1918-ci ilin dekabr ayından Rumıniyanın tərkibindədir. Dövlət tərəfindən mühafizə olunan saflaşdırılması fabriki); ağac emalı, poliqrafiya, yüngül, yeyinti (o cümlədən ət konservləri) sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir; tikinti materialları və konstruksi yaları istehsal olunur. İES var. Yaxınlığın da mis və polimetal filizlər, həmçinin qızıl, gümüş və s. hasil edilir.

## Qalereya

Ansamblul Cetatea medievală Deva 01.JPG|Deva qalasının təmir zamanı qalıqları
Deva 2011 - Magna Curia and Citadel.jpg|Maqna Kuria
Deva, kostel.jpg|Fransiska monastrının kilsəsi 1724-cü ildə inşa edilib.
Deva Prefecture 2011-5.jpg|Hunedoara prefekturası



## Həmçinin bax
* Rumıniya
* Transilvaniya

## Xarici keçidlər
* Deva şəhərinin rəsmi internet səhifəsi
* Deva Vikisəyahət

## İstinadlar
Jasmen Qriqoryan

**Jasmen** (*əsl adı*: Mariya İosifovna Qriqoryan; ) — sovet teatr aktrisası, Azərbaycan SSR  xalq artisti (1935), Ermənistan SSR xalq artisti (1963), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.

## Həyatı
Jasmen Qriqoryan -cü ildə Tiflisdə anadan olmuşdur.

Dörd çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

1920–1948-ci illərdə Bakıda fəaliyyət göstərən erməni teatrında işləmişdir. 1949-cu ildə teatr bağlandıqdan sonra o, Ermənistan SSR hökumətinin dəvəti ilə İrəvana köçmüşdür. Burada Sundukyan adına İrəvan dram teatrında çalışmışdır.

Jasmen Qriqoryan 18 yanvar 1978-ci ildə İrəvanda vəfat etmişdir.

## İstinadlar