open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lev Karaxan

**Lev Mixayloviç Karaxan** (, ; ) — erməniəsilli SSRİ diplomatı. RSFSR və SSRİ xarici işlər komissarının müavini, Polşa, Çin və Türkiyədə RSFSR və SSRİ-nin diplomatik təmsilçisi olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Капица М. С.* Л. Карахан (1889–1937), в кн.: Видные советские коммунисты — участники китайской революции. — М., 1970.
* *Раскольников Ф. Ф.* На боевых постах. — М., 1964.
* Деятели СССР и революционного движения России. Энциклопедический словарь Гранат. — М., 1989.
* *Густерин П. В.* Советская дипломатия на мусульманском Востоке в 1917–1921 годах. — Саарбрюккен, 2014. — ISBN 978-3-659-17980-8.
* *Густерин П. В.* Советско-британские отношения между мировыми войнами. — Саарбрюккен. — 2014. — ISBN 978-3-659-55735-4.

## Xarici keçidlər
* Биография на www.hrono.ru
* Биография, БСЭ
* Биография на www.biografija.ru
* Encyclopædia Britannica
* Статья в Энциклопедии Томского Университета
Nikolay Kakurin

**Nikolay Yevgenieviç Kakurin** (; ) — Rusiya və SSRİ hərbçisi, tarixçisi və publisisti. 1922-ci ildə Buxara-Fərqanə ərazisindəki sovet hərbi birləşmələrinin komandanı kimi basmaçılara qarşı mübarizədə fəal iştirak etmişdi. Üçcildlik "*Vətəndaş müharibəsi tarixi*"nin əsas müəlliflərindən biridir. Həbsxanada ölmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Бойко О. Д.* Какурін Микола Євгенович  // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К.: Наукова думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 25. — ISBN 978-966-00-0692-8.
* *Науменко К. Е.* Какурін Микола Євгенович // Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ, Координаційне бюро енциклопедії сучасної України НАН України. — К., 2003–2016. — ISBN 944-02-3354-X.
* *Ненароков А.* Историк гражданской войны // "Военно-исторический журнал", 1965. — № 11. — С. 42–49
* Справочник по истории Украины. — 2-ое издание. — Kalininqrad, 2001

## Xarici keçidlər
* Биография Какурина Николая Евгеньевича
Lui Fişer

**Lui Fişer** (; ) — ABŞ tarixçisi, jurnalisti və publisisti. 1923–1937-ci illərdə müxtəlif ABŞ və Birləşmiş Krallıq qəzetlərinin Moskva təmsilçisi olmuşdu. SSRİ haqqında çoxsaylı kitabların, o cümlədən Lenin və Stalinin bioqrafiyalarının müəllifidir. 1965-ci ildə Tarix və Bioqrafiya üzrə Milli Kitab Mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Louis Fischer Papers at the Seeley G. Mudd Manuscript Library, Princeton University
* Biography at princeton.edu
Şıxməzid

İndiki Ağsu rayonunun ərazisində, Ağsu şəhərinin qərb hissəsində, Ağsuçayın sağ sahilində vaxtilə mövcud olmuşdur.

Getdikcə böyüyən Ağsu şəhərinə qarışmışdır.Əhalinin bir hissəsi isə yaxınlıqdakı Pirhəsənli kəndinə köçmüşdür. Şıxməzid oykonimi şeyx Məcid antroponimindən yaranmışdır.

Kənddə XVI əsrə aid Şeyx Məzid türbəsi (Şıxməzid xanəgahı) var.

Kənd Şirvan xanlığının Bölükət mahalının kəndi olmuşdur.

Şıxməzid məscidi XVI əsrin ikinci yarısında inşa edilib, ötən əsrin 30-cu illərində sovet rejimi tərəfindən həyata keçirilən “mədəni inqilab” tədbirləri çərçivəsində dağıdılıb.

Şıxməzid xanəgahıda bu kənddəmpvcud olmuşdur.

## Xarici keçidlər
İsa-Musa quşu (mif)

**İsa-Musa quşu** və ya **İsaq-Musaq quşu**— meşə bayquşcuğu ilə bağlı azərbaycanlılarda yayılmış mif. Mifin anadil quşları və Yapalaq quşu üçün versiyaları da vardır.

## Mifi
İsa və Musa adında iki qardaş çöldə öküzlərini (və ya inəklərini) otararkən yuxuya gedirlər və oyananda heyvanlarını tapa bilmirlər. Əzazil ağalarının (və ya ögey analarının) qorxusundan Allaha yalvarıb quşa çevrilmələrini istəyirlər. Arzuları yerinə yetir və quş şəklinə keçərək öküzləri axtarmağa başlayırlar. O zamandan bəri qardaşlar çöllərdə öküzləri axtarır və bir-birlərinə deyirlər: "*– İsa, tapdın? – Musa, yox.– Musa, tapdın? – İsa, yox.*"
 
Əli Vəliyev bu mifin əsasında yazdığı "İsa-Musa quşu" hekayəsini belə bitirir:

Digər bir rəvayətə görə quşlar İsa və Musa peyğəmbəri axtarırlar. Hava qaralandan səhər açılana kimi onlar İsa və Musa deyib çağırırlar. Süleyman Rəhimov "Şamo" romanında qeyd edir ki, xalq arasında quşların bir-birini axtardığı düşünülür.

### Paralel hekayələr
Mehdixan Vəkilovun "Mənim qardaşım" adlı xatirə-povestində danışılan hekayəyə görə İsa və Musa adlı anadil quşları anadan yetim qalan iki qardaşdır. Tale onları ayrı salmışdır və gecə onlar bir-birlərini axtarırlar.

İsmayıl Şıxlının "Dəli Kür" romanında isə anadillər peyğəmbərin danasını otaran iki qardaş kimi təsvir edilir. Dananı axtararkən qorxularından quşa çevrilirlər.

Ögey analarının öküzünü itirən qardaşların Yapalaq quşuna çevrilməsi ilə bağlı mif "Xalq ədəbiyyatı" kitabında verilmişdir.

## Analizi və istifadəsi
Azərbaycan əfsanə və nağıllarında quş donundan insan donuna girmə, pərilərin göyərçinə çevrilməsi halları vardır. İsa-Musa mifində isə müəyyən bir həddi aşmaq üçün don dəyişdirilir və ya çevrilmə hadisəsi baş verir. S.Neklyudov bu cür çevrilməni ruhun müxtəlif varlıqlar üzərində əks olunması kimi izah edir.

Azərbaycan dilində "İsa-Musa quşu" ifadəsi həm məcazi, həm də həqiqi mənası ilə işlədilir. Bu ifadə məcazi mənada bir-birini axtaran insanlar üçün istifadə edilir.

"İsa-Musa quşu" mifi əsasında Əli Vəliyev eyniadlı hekayəni yazmışdır. Mif həmçinin İlyas Əfəndiyevin "Sarıköynəklə Valehin nağılı" əsərində xatırlanır.

## İstinadlar
Fatma Sultan (II Bəyazidin qızı)

**Fatma Sultan**  — 8. Osmanlı sultanı II Bəyazidin qızı.

## Həyatı
Fatma Sultan 1468-ci ildə Amasyada dünyaya gəldi. Atası Fateh Sultan Mehmedin oğlu və o illərdə Amasya sancaqbəyi olan Şahzadə Bəyazid, anası isə onun kənizlərindən Nigar Xatundur. Uşaqlıq illəri Amasyada keçən Fatma Sultan 1482-ci ildə sonuncu Candaroğlu bəyi Qızıl Əhməd bəyin oğlu Mirzə Mehmed Paşayla evləndi. Bu evlilikdən Mehmed bəy adlı oğlu dünyaya gələn cütlük çox keçmədən boşandılar. Mirzə Mehmed Paşa daha sonra 1509-cu ildə onun qardaşı Şahzadə Abdullahın qızı Şahnisə Sultanla evləndi.

İkinci evliliyi isə 1489-cu ildə sədrəzəm Qoca Davud Paşanın oğlu Mustafa Paşa ilə baş tutsa da, paşanın 1503-cü ildə vəfatıyla dul qaldı. Ertəsi il Gözəlcə Həsən bəylə nigahlanan Fatma Sultanın bu nigahdan 3 övladı dünyaya gəldi.

O, son olaraq Hızır Ağa Mehmed Paşa ilə evləndi.

Qardaşı Şahzadə Qorqudun edamından sonra ögey qardaşı Sultan Səlimə küsən Fatma Sultan qalan ömrünü Bursada yaşadı. Cənazəsi vəsiyyətinə əsasən, Muradiyə külliyəsindəki Şahzadə Əhməd türbəsinə - qardaşlarının yanına dəfn edildi.

## Övladları

* **Candaroğlu Mehmed bəy** — 1509-cu ildə ögey dayısı Yavuz Sultan Səlimin qızı Gövhərxan Sultanla evlənmişdir. (ö. 1514)
* **Sultanzadə Mehmed Çələbi** — 1520-ci ildə ögey dayısı Şahzadə Aləmşahın qızı Ayşə Sultanla evlənmişdir.
* **Sultanzadə Hacı Əhməd bəy** (ö. oktyabr 1588)
* **... xanım Sultan** — xalası Ayşə Sultanın nəvəsi Sultanzadə Əhməd bəylə (Fatma xanım Sultanın oğlu) evləndi.

## Mənbə

* Türe, Fatma; Keşoğlu, Birsen Talay (July 12, 2011). *Women's Memory: The Problem of Sources*. Cambridge Scholars Publishing. p.&nbsp;63. ISBN 978-1-443-83265-6
* Majer, Hans Georg (2002). *Frauen, Bilder und Gelehrte: Studien zu Gesellschaft und Künsten im Osmanischen Reich, Volume 1*. Simurg. p.&nbsp;105. ISBN 978-9-757-17263-5
* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-9-753-29623-6

## İstinadlar
Şıxməzid xanəgahı

**Şıxməzid xanəgahı**– Ağsu rayonunun Şıxməzid kəndi ərazisində yerləşən XIV-XVII əsrlərə aid sufi xanəgahı.

## Tarixi
Ehtimal edilir ki, Şıxməzid xanəgahı xəlvəti şeyxlərindən Şeyx İzzəddin Türkmaniyə aiddir. Şıxməzid türbəsi yerli sakinlər tərəfindən “Narlı pir” adlandırılır. Şirvan xanlarının şəcərəsində ailənin bəzi üzvlərinin məhz Şıxməzid kəndində “Narlı pir” qəbiristanlığında dəfn edildiyi yazılır. Mənbələrdə Şeyx İzzəddinin qəbrinin üzərində narın bitdiyi və onun meyvələrindən, tikanlarından xəstəliklərin müalicəsində istifadə edildiyi qeyd olunur. Tarixi mənbələrdən Şeyx İzzəddinin Əmir Teymurla görüşdüyü də bəllidir. Şıxməzid xanəgahının qalıqları 2012-ci ildə Ağsu ekspedisiyası tərəfindən üzə çıxarılıb. Buradakı səhəng örtüklü müsəlman qəbirləri nadir rast gəlinən qəbir tiplərindəndir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

## Həmçinin bax
* Şıxməzid məscidi
* Şıxməzid türbəsi

## Xarici keçidlər
Sabir Adilov

**Sabir Rahimoviç Adilov** (; ) — Özbəkistan memarı, SSRİ xalq memarı (1981). O, Daşkəndin baş memarı (1970–1986) və onun memarlıq mərkəzinin müəlliflərindən biri (1966–1974) olmuşdur. Adilov 1975-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.

## Mükafatlar
* Özbəkistan SSR əməkdar inşaatçısı (1967).
* SSRİ xalq memarı (1981).
* SSRİ Dövlət mükafatı (1975) – Daşkənd mərkəzinin memarlıq-planlaşdırma həllinə görə.
* "Xalqlar dostluğu" ordeni.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Сабир Рахимович Адылов
Sergey Adyan

**Sergey İvanoviç Adyan** (, ; ) — erməni əsilli Rusiya riyaziyyatçı, Rusiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2000-ci ildən, 1991-ci ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü). Riyazi məntiq, alqoritmlər nəzəriyyəsi və onların cəbrə tətbiqi üzərində işləmişdir. Rusiya Federasiyasının Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.

## Müfakatlar
* SSRİ Elmlər Akademiyasının Pafnuti Çebışev mükafatı (1963).
* Rusiya Federasiyasının Dövlət mükafatı (1999).
* "Şərəf" ordeni (2011).
* "Riyaziyyata həsr olunmuş həyat" adlı "Dinastiya" fondu mükafatı (2014).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Профиль С. И. Адяна на официальном сайте РАН
* С. И. Адян к 75-летию со дня рождения
* Биография (англ.) в проекте Mac Tutor History of Mathematics archive
* Фотопортрет С. И. Адяна в галерее выдающихся учёных МГУ «Портрет интеллекта», созданной в 2005 г. к 250-летию университета (фото Сергея Новикова).
ABŞ uyğurları

**ABŞ uyğurları** — Uyğurların ABŞ-dəki tarixi 1960-cı illərdən az sayda mühacirin gəlişi ilə başlayır.20-ci əsrin sonlarında, bir sıra Sincan münaqişələrindən sonra, milyonlarla uyğur vətənləri Şərqi Türküstandan (Çin) Qazaxıstan, Türkiyə, Avropa, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya və digər ölkələrə və yerlərə qaçdı.2010-cu ildə ABŞ-dəki uyğur əhalisinin sayı 200 000-dən çox olduğu təxmin edilirdi, lakin Uyğur Amerika Assosiasiyası 2009-cu ilin iyulunda Çində repressiyalara görə 2010-cu illərdə daha çox insanın ABŞ-yə köçdüyünü bildirib.2022-ci ilə kimi Uyğur Amerika Assosiasiyası ABŞ-də təxminən 250.000 Uyğur olduğunu təxmin edir, Sürgündəki Şərqi Türkistan Hökuməti isə ABŞ-də 250.000 Uyğur olduğunu təxmin edir. ABŞ-də uyğurların ən çox yaşadığı Vaşinqton bölgəsində 130 mindən çox uyğurun, Virciniyada da daha çox uyğurun yaşadığı bildirilir.Los Anceles, Nyu York, San Fransisko və Hyustonda da azsaylı uyğurlar yaşayır .

2019-cu ilə gəlincə, Çin hökumətinin Birləşmiş Ştatlarda yaşayan uyğur etnik mənsubiyyətindən təxminən 250 000 insanın danışıq və hərəkətlərinə nəzarət etmək cəhdi ilə Birləşmiş Ştatlarda uyğurlara qarşı müntəzəm olaraq təzyiq və təhqirlər həyata keçirdiyi bildirilir. 2020-ci il Uyğur İnsan Haqları Siyasəti Aktının 8-ci bölməsi "Birləşmiş Ştatlarda təqib və ya hədə-qorxu ilə üzləşmiş ABŞ vətəndaşlarını və sakinlərini, o cümlədən ABŞ-də qanuni olaraq təhsil alan və ya müvəqqəti işləyən etnik uyğurlar və Çin vətəndaşlarını qorumaq səyləri haqqında hesabat tələb edir.

## Uyğur Amerikalılar
Uyğurların ABŞ-dəki tarixi 1960-cı illərdən az sayda mühacirin gəlişi ilə başlayır.20-ci əsrin sonlarında, bir sıra Sincan münaqişələrindən sonra, milyonlarla uyğur vətənləri Şərqi Türküstandan (Çin) Qazaxıstan, Türkiyə, Avropa, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya və digər ölkələrə və yerlərə qaçdı.2010-cu ildə ABŞ-dəki uyğur əhalisinin sayı 200 000-dən çox olduğu təxmin edilirdi, lakin Uyğur Amerika Assosiasiyası 2009-cu ilin iyulunda Çində repressiyalara görə 2010-cu illərdə daha çox insanın ABŞ-yə köçdüyünü bildirib.2022-ci ilə kimi Uyğur Amerika Assosiasiyası ABŞ-də təxminən 250.000 Uyğur olduğunu təxmin edir, Sürgündəki Şərqi Türkistan Hökuməti isə ABŞ-də 250.000 Uyğur olduğunu təxmin edir. ABŞ-də uyğurların ən çox yaşadığı Vaşinqton bölgəsində 130 mindən çox uyğurun, Virciniyada da daha çox uyğurun yaşadığı bildirilir.Los Anceles, Nyu York, San Fransisko və Hyustonda da azsaylı uyğurlar yaşayır .

2019-cu ilə gəlincə, Çin hökumətinin Birləşmiş Ştatlarda yaşayan uyğur etnik mənsubiyyətindən təxminən 250 000 insanın danışıq və hərəkətlərinə nəzarət etmək cəhdi ilə Birləşmiş Ştatlarda uyğurlara qarşı müntəzəm olaraq təzyiq və təhqirlər həyata keçirdiyi bildirilir. 2020-ci il Uyğur İnsan Haqları Siyasəti Aktının 8-ci bölməsi "Birləşmiş Ştatlarda təqib və ya hədə-qorxu ilə üzləşmiş ABŞ vətəndaşlarını və sakinlərini, o cümlədən ABŞ-də qanuni olaraq təhsil alan və ya müvəqqəti işləyən etnik uyğurlar və Çin vətəndaşlarını qorumaq səyləri haqqında hesabat tələb edir.

## İstinadlar
Utuqlu

Şamaxı r-nu ərazisində Pirsaat çayının sol tərəfındəki Çobançatladan dağının şərq tərəfındə Əhmədli (Kürdəmic) kəndinin torpaq sahəsindədir. Utuq çayı Gilgilçayın qoludur. Kəndin ərazisindən axdığından Utuq çayı adlanmışdır.19 əsr mənbələrindən məlum olur ki, Utuqlular tarixən Şirvanda heyvandarlıqla məşğul olaraq yaşamışlar. Bakı quberniyası Şamaxı qəzasında Kürdəmir sahəsində Utuqlu köçü (26 ailə, 91 nəfər ) qeydə alınmşdır. Bəzi türk dillərində isə Utuq suvarılan biçənək, otlaq, tarla anlamında da işlədilir.

1921 Göyçay qəzasının Ucar icmasına tabe idi. 112 ev var idi. 
## Xarici keçidlər
Adıge Dövlət Universiteti

**Adıge Dövlət Universiteti** (, АГУ) — Rusiya Federasiyasına bağlı Adıge Respublikasının Maykop şəhərində yerləşən universitet. Respublikada aparıcı təhsil və tədqiqat mərkəzidir.

## Tarixi
Adıge Dövlət Universiteti 1940-cı ildə ilk olaraq Maykop Müəllimlər İnstitutu kimi yaradılmışdır. 1952-ci ildə Adıge Pedaqoji İnstitutuna çevrilmiş, 1993-cü ildən isə müasir addan istifadə olunur. Universitet 2 institut, 10 fakültə və 52 şöbədən ibarətdir. Burada aşağıdakı ixtisaslar və istiqamətlər üzrə kadr hazırlığı həyata keçirilir: riyaziyyat, fizika, iqtisadiyyat, pedaqogika, filologiya və mədəniyyət, hüquqşünaslıq, tarix və s. Universitetəqədər hazırlıq şöbəsinin, Pedaqoji Kollecin və Respublika Fizika-Riyaziyyat Məktəbinin, eləcə də aspiranturanın köməyi ilə təmin edilir. Universitetdə Təkmilləşdirmə İnstitutu, aspirantura (16 ixtisas üzrə) və doktorantura fəaliyyət göstərir. Universitetdə humanitar və texniki kollec (Maykop), peşə təhsili mərkəzi, Rusiya Elmlər Akademiyasının Kabardin-Balkar Elmi Mərkəzinin Dağ Ərazilərinin Ekologiya İnstitutunun şöbəsi var. Beloreçensk, Yeysk, Novokubansk və s. şəhərlərdə filialları var. Təxminən 9 min tələbə burada təhsil alır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Адыгейский государственный университет (АГУ)
* федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего профессионального образования "Адыгейский государственный университет" (ГОУ ВПО "АГУ")
* МГГТК АГУ
* государственный университет (АГУ)  
* Адыгейский государственный университет
Spartak Məlikyan

**Spartak Seyranoviç Məlikyan** (; ) — Ermənistan Milli Məclisinin deputatı.

## Həyatı
Spartak Seyranoviç Məlikyan 2-ci illərdə yanvar 1968-ci ildə, Azərbaycan SSR-nin Daşkəsən rayonunun Çovdar kəndində anadan olmuşdur. Məlikyan 1986–1988-ci illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələrində xidmət etmişdir. O, 1991–1996-cı illərdə Primorski Dövlət Kənd Təsərrüfatı Akademiyasında baytar mühəndisi kimi təhsil almışdır. Məlikyan 1992–1997-ci illərdə həmin Akademiyanın İqtisadiyyat fakültəsində iqtisadçı olaraq təhsil almış, iqtisad elmləri namizədi olmuşdur. Bundan sonra o, 2003-2006-cı illərdə Moskva Ən Yeni Hüquq İnstitutunda hüquqşünas kimi təhsil almışdır. Məlikyan 1992–1994-cü illərdə "Ararat" özəl müəssisəsində baş mühasib işləmişdir. O, 1994–1995-ci illərdə "Spartak" MMC-nin (Ussuriysk) baş direktoru olmuşdur. Bundan sonra Məlikyan 1995–1996-cı illərdə "Antares" ASC-nin baş direktoru (Ussuriysk) kimi çalışmışdır. O, 1996–1998-ci illərdə Primorski Xeyriyyə Ərzaq Fondunun Ussuriysk filialının rəhbəri olmuşdur. Məlikyan 1998-2002-ci illərdə "Usuriysk GUM" ASC-yə rəhbərlik etmişdir. O, 2002-2003-cü illərdə "Zoocomplex" MMC-nin Direktorlar Şurasının sədri vəzifəsində olmuşdur. 2003-2007-ci illərdə şəxsi bizneslə məşğul olub. 2007-ci il 12-ci illərdə may Ermənistan Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. Ermənistan Respublikaçı Partiyasından olan Məlikyan İnsan Hüquqlarının Müdafiəsi və İctimaiyyətlə Əlaqələr Daimi Komissiyasının üzvü olmuşdur.

## İstinadlar
Ovanes İmastaser

**Ovanes İmastaser** və ya **Ovanes Sarkavaq** (; ) — erməni şairi, filosofu, ilahiyyatçısı, astronomu. O, erməni təqviminin islahatçısıdır.

Ovanes İmastaserin tərcümeyi-halı haqqında çox şey məlum deyil. Buna baxmayaraq, onun 1378-ci ildə köçürülmüş əlyazma bioqrafiyası tapılmışdır. Əlyazmanın müəllifi, ehtimal ki, XII əsrin ortalarında yaşamış, bioqrafiya üçün İmastaserin tələbələrindən materiallar toplamışdır. Rəvayətə görə, Ovanes İmastaser Ağpat monastırında yaşayırdı.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*  
* 
* Ованес Имастасер Саркаваг. Примечания и перевод Сурена Золяна.- Планета диаспор, № 16, 27 апреля 2000 г.
Nüvə silahına sahib olan ölkələrin siyahısı

Nüvə silahından uğurla istifadə edən səkkiz suveren dövlət var. Onlardan beşi nüvə silahının qarşısının alınması müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq nüvə silahına malik dövlətlər hesab edilir. Nüvə silahının alınması qaydası belədir: ABŞ, Rusiya (Sovet İttifaqının varisi), Böyük Britaniya, Fransa, Çin.

## Nüvə dövlətləri
Mövcud rəsmi məlumatlara görə, aşağıdakı dövlətlər nüvə silahına malikdir və ya malik idi (ilk nüvə sınağının keçirildiyi il və ya silaha malik olma müddətinə görə):

Bundan əlavə, NATO -ya üzv olan bir neçə dövlətin ( Almaniya, İtaliya, Türkiyə, Belçika, Hollandiya, Kanada ) və digər müttəfiqlərin (ehtimala görə, rəsmi olaraq inkar edilir - Yaponiya, Cənubi Koreya ) ərazisində ABŞ-nin nüvə silahı var. Bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, müəyyən şəraitdə bu dövlətlər ondan istifadə edə bilər  .

1994 -cü ildə Qazaxıstan, 1996 -cı ildə isə SSRİ dağılandan sonra ərazilərində SSRİ -nin nüvə silahlarının bir hissəsi olan Ukrayna və Belarus 1992 -ci ildə imzalanmış Lissabon protokoluna əsasən onu Rusiyaya verdilər. Cənubi Afrikanın özünün nüvə silahları var idi, lakin aparteid rejiminin sökülməsi səbəbindən 1990-cı illərin əvvəllərində könüllü olaraq ondan imtina etdi.

“Köhnə” nüvə dövlətlərinin (ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Çin və Rusiya) Nüvə Klubunun yeganə “qanuni” üzvləri kimi beynəlxalq hüquqi müstəvidə statusu “ Qeyri-müqavilə” nin müddəalarından irəli gəlir. 1968-ci il Nüvə Silahlarının Yayılması - bu sənədin IX maddəsinin 3-cü bəndində deyilir: *“Bu Müqavilənin məqsədləri üçün nüvə silahına malik dövlət yanvar ayına qədər nüvə silahını və ya digər nüvə partlayıcı qurğusunu istehsal etmiş və işə salmış dövlətdir. 1, 1967."* Bu baxımdan, BMT və bu beş "köhnə" nüvə dövləti (onlar həm də BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri kimi böyük güclərdir ) Nüvə Klubunun son dörd "gənc" (və bütün mümkün gələcək) üzvlərinin görünüşünü nəzərə alırlar. beynəlxalq qeyri-qanuni.

**Birləşmiş Ştatlar** 1945 -ci il iyulun 16 -da Alamogordo səhrasında (Nyu Meksiko) ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin təlim poliqonunda 20 kiloton məhsuldarlıqla ilk nüvə partlayışını həyata keçirdi. 1945-ci il avqustun 6 və 9-da Yaponiyanın Hiroşima və Naqasaki şəhərlərinə nüvə bombaları atıldı . İlk termonüvə sınağı (tarixdə ilk dəfə)1 noyabr 1952-ci ildə  Enivet atollunda həyata keçirildi.

Bundan əvvəl, müxtəlif illərdə aşağıdakı ölkələrdə hərbi nüvə proqramlarının olması və ya inkişafı haqqında məlumatlar da var idi:
Səbah (müğənni)

**Səbah** (, əsl adı ; ) — Livanın ən məşhur müğənnilərindən biri hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vasili Ajayev

**Vasili Nikolayeviç Ajayev** (; ) — SSRİ yazıçısı. O, "*[[Moskvadan uzaqda]]*" (1948; SSRİ Dövlət mükafatı, 1949) romanında İkinci Dünya müharibəsi illərində tayqada neft kəmərinin çəkilişində iştirak edən müharibə əsirlərinin zəhmətini azad insanların əmək şücaəti kimi təsvir etmişdir. 1930-cu illərin insanlarının, metro inşaatçılarının faciəli taleyindən bəhs edən "*Vaqon*" romanının (1955–1964, 1988-ci ildə çap olunub) müəllifidir.

## Müfakatlar
* I dərəcəli "Stalin" mükafatı (1949) – "*Moskvadan uzaqda*" romanına görə (1948).
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1965).

## Əsərləri
* "*[[Moskvadan uzaqda]]*", 1948
* "*Sonsuz tarix*", 1971
* "*Həyata ön söz*", 1972
* "*Vaqon*", 1988 ("*Dostluq xalqları*" jurnalı, 1988, № 6–8)

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Lahusen Thomas. How Life Writes the Book: Real Socialism and Socialist Realism in Stalin’s Russia. Ithaca, New York; London: Cornell University Press, 1997.

## Xarici keçidlər

* Василий Ажаев в библиотеке Александра Белоусенко
* Страница памяти на сайте жертв репрессий (материалы из архивно-следственного дела)
Mənsubiyyət (qrammatika)

**Mənsubiyyət kateqoriyası** — sahib şəxslə mənsub əşya arasındakı münasibəti bildirən ümumi qrammatik kateqoriya.

## Formalaşma üsulları
Müasir Azərbaycan dilində mənsubiyyət kateqoriyası iki üsulla ifadə edilir: morfoloji üsul, sintaktik üsul.
Morfoloji üsulda mənsubiyyət məfhumunun yaranması üçün həmişə iki sözün bir tərkib şəkildə işlənməsi şərt deyildir.
Sahib anlayışı verən subyekt (şəxs əvəzliyi) iştirak etmədən də
obyektlə-isimlə (mənsub əşya ilə) həmin məzmunu yaratmaq
mümkündür. Məsələn: Dərdimin, qəmimin səndin ortağı (B. Vahabzadə).

Sintaktik üsulla ifadə olunan mənsubiyyət kateqoriyasının iki tərəfi var. Birinci tərəf sahib şəxs, ikinci tərəf isə mənsub şəxs və ya əşyadan ibarət olur. Məsələn:
İndi kimə açım dərdimi bir-bir,
Kim mənim dərdimə yanar sən qədər?
(B. Vahabzadə).

Rus dilində mənsubiyyət kateqoriyası yalnız sintaktik üsulla yaranır. Çünki bu dildə mənsub əşya mənsubluq anlayışını bildirən qrammatik göstərici qəbul etmir. Məsələn, моя книга.

## Mənsubiyyət şəkilçiləri
Müasir ədəbi dilimizdə işlənən mənsubiyyət kateqoriyasının şəkli əlamətləri aşağıdakılardır:
Birinci şəxsin təki saitlə bitən isimlərdə -m (atam, nənəm), samitlə bitən isimlərdə -ım, -im, -um, -üm (yolum, gözüm).
Birinci şəxsin cəmi saitlə bitən isimlərdə -mız, -miz, -muz, -müz (atamız, nənəmiz), samitlə bitən isimlərdə -ımız, -imiz, -umuz, -ümüz (əlimiz, topumuz).
İkinci şəxsin təki saitlə bitən isimlərdə -n (atan, nənən), samitlə bitən isimlərdə -ın, -in, -un, -ün (əlin, topun).
İkinci şəxsin cəmi saitlə bitən isimlərdə -nız, -niz, -nuz, -nüz (atanız, nənəniz), samitlə bitən isimlərdə -ınız, -iniz, -unuz, -ünüz (yolunuz, gözünüz).
Üçüncü şəxsin təki və cəmi saitlə bitən isimlərdə -sı, -si, -su, -sü (nənəsi, atası), samitlə bitən isimlərdə -ı, -i, -u, -ü (topu, gözü).

## İstinadlar
Ajitasiya

**Ajitasiya** ( – həyəcan, təlaş;) — tez-tez narahatlıq və qorxu hissi ilə müşayiət olunan güclü emosional həyəcanla davam edən hərəki narahatlıq. Buna səbəb katatoniya sindromu, alkoqol deliriyası, melanxolik depressiyada ümidsizlik partlayışları, narahatedici depressiya, qarışıq depressiya və bəzi digər psixi pzountular ola bilər. Bu vəziyyətdə olan bir insan son dərəcə təlaşlı olur, yalnız sadə avtomatlaşdırılmış hərəkətləri yerinə yetirə bilir. Boşluq və düşüncəsizlik hissi yaranır, düşünmə qabiliyyəti pozulur, hadisələr arasında mürəkkəb səbəb-nəticə əlaqələri qurulur.

## İstinadlar
II Vonon

**II Vonon** — 51-ci ildə hökmranlıq etmiş Parfiya çarı. Arşakilər sülaləsindən idi.

II Vononun adı yalnız Korneli Tasit tərəfindən çəkilir. O, Vononun taxta çıxmazdan əvvəl Midiya hökmdarı olduğunu iddia edir, lakin onun arşakilərlə hansı qohumluq əlaqələrinə malik olduğunu dəqiqləşdirə bilməmişdir. İosif Flavi Vononun adını ümumiyyətlə çəkmir. Onun sözlərinə görə, II Qotarzın yerinə bilavasitə qardaşı I Vologez gəlmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Дибвойз Н. К. Политическая история Парфии / Пер. с англ., науч. ред. и библиографич. приложение В. П. Никонова. — СПб.: Филологический факультет СПбГУ, 2008. — 816 с. — (Историческая библиотека). — ISBN 978-5-8465-0638-1.[1] Архивная копия от 22 декабря 2015 на Wayback Machine
* Дьяконов М. М. Очерк истории Древнего Ирана. — М.: Издательство восточной литературы, 1961. — 444 с.
* Бокщанин, Анатолий Георгиевич. «Парфия и Рим. Возникновение системы политического дуализма в Передней Азии» Moskva. 1966.
*
Şizofrenik

**Şizofrenik** —  Alman psixoloji triller müəllifi Vulf Dornun 2010-cu ildə nəşr etdiyi sayca ikinci roman. Kitab ilk dəfə 2010-cu ildə "Wilhelm Heyne Verlag" nəşriyyatı tərəfindən "Kalte Stille" adı ilə nəşr olunub.

Psixiatr Yan Forstnerin nikahı uğursuz alınır. O, arvadından boşanandan sonra işini də itirir və doğulub boya-başa çatdığı Falenberqə qayıdır. Onun kiçik qardaşı 23 il əvvəl izsiz-tozsuz yoxa çıxmış, bundan az sonra isə atası dəhşətli avtomobil qəzasında ölmüşdü. Qardaşının qəfildən itməsi, onun taleyinin naməlum qalması, atasının isə qorxunc aqibəti Yana ağır psixoloji zərbə olur, başına gələn bu müəmmalı hadisələr onu rahat buraxmır. Yan bu kabuslardan qurtulmaq və yenidən normal həyata qayıtmaq istəyir. Amma klinikada bir xəstə intihar edəndən sonra Yan 23 ildir gizli qalmış dəhşətli sirri açmağa qərar verir və araşdırmalara başlayır ...

Vulf Dornun öz axıcılığı və sürətli tempi ilə  qeyri-adi bir roman yazaraq, yenidən "Şizofrenik" ilə oxucunu mükəmməl psixoloji macəraya sürükləyir.

## Qısa süjet
Psixiatr Yan Forstner klinikada baş verən hadisənin izinə düşməsi ilə onun mərhum atası və qardaşının sirli yox oluşu məsələsini də açacaqdır. Hadisələrin düyüm mərkəzi həm indi özünün, həm də əvvəllər atasının psixiatr kimi işlədiyi klinikadır. Prof.Dr.Raimund Flayşerin gənc yaşda aşiq olduğu qıza bənzəyən qızları klinikada istismar etməsi və qızın qəfil ölümü Yan Forstnerin atası Bernhard tərəfindən aşkar edilir. Fleischerin hadisələri ört-basdır etməsi və iş məsləkdaşı, dostu Bernhardı susdurmaq üçün Yan Forstnerin qardaşını qaçırır. Lakin heç bir şey planlaşdırdığı kimi alınmır, Bernhard və oğlunun aqibətlərinin ölümləri ilə sonlanır. 

## Personajlar

* **Yan Forstner -** əsas personaj, protaqonist
* **Sven Forstner** - Yanın qardaşı
* **Bernhard Forstner** - Yanın atası
* **Anjelika Forstnner** - Yanın anası
* **Raimund Flayşer** - Yana ikinci karyera şansı verərək Meşə xəstəxanasından iş təklif edmiş atasının keçmiş kolleqası 
* **Annabel Flayşer** - Flayşerin qızı
* **Anna Flayşer** - arvadı
* **Norbert Rauh** - psixatr
* **Aleksandra Marenburq** - Yanın ölümünə şahid olduğu qonşusu
* **Rudolf Marenburq** - Aleksandranın atası
* **Flora Marenburq** - Aleksandranın anası
* **Rufus** - it
* **Hartmut Vaqner**
* **Alfred Vaqner**
* **Andrea Kunert**
* **Konrad Fuhrmann**
* **Lutz Bissincer**
* **Ralf Steffens**
* **İeronim Libverk**
* **Sibille** - üzündə böüyk şişliklər olan ruhi xəstə
* **Dunya Koslovski** - Mandi
* **Natali Köppler** - psixoloji problemləri olan. daha sonra intihar edən qız
* **Karla Veller** - Natalinin ən yaxın rəfiqəsi
* **Hubert Amstner** - illər əvvəl yanlış anlaşılma səbəbindən manyak kimi tanınan, buna görə də müflisləşmiş kişi
* **Kröger** - polis komissarı
* **Karmen** - 
* **Volfqanq Hesse**
* **Paul Visnievski**
* **Cənab Kayser** - Yanın müəllimi
* **Karle Veller**
* **Eduard Peşke**
* **Laszinski**
* **Robert de Niron**
* **Karolin Noyhaus** - Flayşerin katibəsi
* **Klavdiya Lippert** - kök xəstə
* **Sabine** - tibb bacısı
* **Sikandar Mehra** - həkim
* **Konni**
* **Rebekka Ştaynfurt**
* **Edvina Sejinski** - tibb bacısı
* **Hans Auerin** - qəbirqazan

## İstinadlar
Tiştriya

**Tiştrya** və ya **Ruzahəng** — həyat verən yağışlar və məhsuldarlıqla əlaqəli zərdüşti xeyir tanrısının avesta dilində adı. Tiştriyanın adı pəhləvi və müasir fars dilində Tirdir. Avesta mətnlərində Tiştriyanın keçdiyi arxaik kontekstdən göründüyü kimi, ilahilik və konsepsiya, demək olar ki, Hind-İran mənşəlidir.

Zərdüşti dini təqvimində ayın 13-ü və ilin 4-cü ayı Tiştriya/Tirə həsr olunur və buna görə də varlığın adını daşıyır. Aylarının adlarını zərdüşti təqvimindən miras alan İran mülki təqvimində dördüncü aya Tir də deyilir.

## İstinadlar
Murad Bahadır Ağqoyunlu

**Murad Bahadır Ağqoyunlu** () — Azərbaycan Türkü əsilli Anadolu Türkü yazar, fikir adamı. Böyük Türk sülaləsi Ağqoyunluların nəslindəndir.

## Həyatı
Murat Bahadır Akkoyunlu 1958-ci ildə Trabzonda anadan olub.

İbtidai və orta məktəbi Bayburtda, lisey təhsilini Ankara Atatürk Liseyində, universiteti isə Ankara İqtisadiyyat və Ticarət Elmləri Akademiyasının (Qazi Universiteti) İqtisadiyyat fakültəsində oxuyub.

Ülküçülərlə 1971-ci ildə orta məktəbdə tanış olub. 1975-ci ildə mərhum Nəcməddin Ərbakana dəstək olan Akıncılarla görüşür. O, 2000-ci ilə qədər mərhum Nəcməddin Ərbakana dəstək verib. O, 1970-ci illərin terror dəhşətlərini, 1980-ci illərin keşməkeşli siyasətini, 1990-cı illərin dərin siyasi təlatümlərini yaşamış, şahidi olmuş, oxumuş və dinləmişdir.

2000-2004-cü illərdə Şəhid Muhsin Yazıcıoğlu bəy ilə siyasi mübarizəsini davam etdirib.

1987-ci ildə dövlət qulluğuna başlayıb. Dövlət Yem Sənayesi, Ankara Altındağ Bələdiyyəsi, Ərzincan Bələdiyyəsi və Energetika Nazirliyində məmur vəzifələrində çalışıb.

1996-2002-ci illərdə radiolarda xəbər-şərh verilişləri edib.

### Məşhur kitabları
* Qlobalistlərin edamı: Tam Siyasi Təhlil (*Küresel Çeteye İnfaz: Kökten Siyasi Çözümleme*), həmmüəllifi: Orxan Efe Özənç.

## İstinadlar
II Qotarz

**II Qotarz** (; ) — 38–51-ci illərdə fasilələrlə hökmranlıq etmiş Parfiya çarı. Arşakilər sülaləsindən idi. Çar I Vardan ilə hakimiyyəti bölüşmüş, 47-ci və ya 48-ci ildə onun ölümündən sonra təkbaşına hökmranlıq etməyə başlamışdır. Tasit və İosif II Qotarzı I Vardanın qardaşı və buna uyğun olaraq III Artabanın oğlu kimi göstərir, lakin bu, müasir tarixçilərə görə, hökmdarın Arşakilər sülaləsindən olmadığı mənasını verə bilər. II Qotarzın özünü Gev adlı bir şəxsin oğlu adlandırdığı yazısı qorunub saxlanılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
### Qədim
* İosif Flavi, *[[Yəhudilərin qədimliyi]]*
* Tasit Korneli, *[[Annallar (Tasit)|Annallar]]*

### Müasir
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Quruluş Osman (I mövsüm)

**Quruluş Osman serialının I mövsümü**, *[[Diriliş Ərtoğrul]]* serialının davamı *[[Quruluş Osman]]* serialının ilk mövsümüdür. Mövsüm çox reytinq yığsa da, tarixlə, demək olar ki, heç bir əlaqəsi olmamışdır. 

= Süjet xətti =
Ərtoğrul Qazinin Sultan Baybars və Berke Xanla Hülagü xana qarşı döyüşündən təxminən 15 il keçir. Ərtoğrul Qazi xəstələndi və Konyaya getdi, lakin getməmişdən əvvəl Kulucahisar tekfuru Yorqopolos ilə barışdı, lakin müqavilə imzalaya bilmədən Konyaya getdi. Dündar bəy isə müqavilə imzalayaraq öz nüfuzunu artırmaq istəyir, bu səbəbdən də təkfura hədiyyələr hazırlayaraq Qulucahisara doğru yola düşürlər. Prenses Sofiya, əri Yorqopolosun öldürülməsini təşkil etdi. Osman Qazi də sui-qəsdin qarşısını aldığı üçün onunla düşmənçilik etdi və adamlarını arxasınca göndərərək Osman Qazini pusquya saldı və Bamsı Beyrək oğlu Aybarsın ölümünə səbəb oldu. Osman Qazi yaralanaraq gölə düşüb. İki rahibə onu oradan çıxarır, sonra Osman özü gəlib Aybarsın cənazəsini Qayı Obasıya gətirir, Kayı Obası isə Aybarsın yasını tutur. Aybarsın nişanlısı Burçin Xatun Osman Qazini günahlandırır və ona nifrət etməyə başlayır. Bamsı Beyrək isə Osman Qazini günahlandırmır. Osman Qazi onları pusquya salanlarla təkfura sui-qəsd edənlərin eyni adamlar olduğunu və Kulucahisarda olduqlarını anlayır və bir gecə alpları ilə birlikdə Kulucahisara gedib təkfuru xəbərdar edir və təkfuru xəbərdar edir. Lakin Sofiyanın köməkçisi Helen Osmanla təkfuru görür və Sofiya deyir ki, Kalanozla birlikdə Tekfur Yorqopolosa tələ qurub öldürürlər və günahı Osman Qazini üzərinə atırlar. Osman Qazi isə təkfurun atıldığı otağa girir və orada özünü xilas edən rahibələri görür və təkfur onların öldürüldüyünü zənn edib onları dayandırmaq istəyir, lakin keşiş Markus onu yerə yıxır və onlar bir otaqda gizli kupe. Orada Şeyx Ədəbalının yadigarlarını tapırlar və məlum olur ki, o iki rahibədən biri Şeyx Ədəbalinin qızı Rəbiə Bala xatun, digəri onun dostu Qonca xatun, o keşiş isə Şeyxin şagirdi Dursun Fəqihdir. Osman Qazinin ən yaxın alplarından Qonur Alp şəhid olur. Nəticədə, günlər sonra Osman Qazi Qulucahisarı fəth edir.

## İstinadlar
İberiyalı Mitridat

**İberiyalı Mitridat** (, ; ) — Ermənistan çarı (35-42 və 47-51). Parnavazianilər sülaləsindən olmuş, İberiya çarı I Mitridatın böyük oğlu idi.

Mitridatın qızı Korneli Tasitin "*[[Annallar (Tasit)|Annallar]]*"ında, eləcə də bir çox sənət əsərlərində haqqında bəhs olunan çariça Zenobiyadır. Mitridat öz qardaşı oğlu Radamist tərəfindən taxtdan devrildikdən və öldürüldükdən sonra Zenobiya onun arvadı olmuş və daha sonra Radamist özü devrildikdə, əri tərəfindən ağır yaralanmışdır..

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* საქართველოს მეფეები, მ. ლორთქიფანიძის და რ. მეტრეველის რედაქციით, თბ., 2000.
Mitridat

**Mitridat** və ya **Mitradat** (,  adından; mənası – "Mitra tərəfindən bəxş edilmiş") — Kiçik Asiyanın müxtəlif dövlətlərində bir sıra qədim padşahların, sərkərdələrin və siyasətçilərin adı.

## Ermənistan çarları
* Mitridat
* İberiyalı Mitridat

## Parfiya çarları
* I Mitridat
* II Mitridat
* III Mitridat
* IV Mitridat

## Pont çarları
* I Mitridat Ktist
* II Mitridat
* III Mitridat
* IV Mitridat Filopatr
* V Mitridat Everget
* VI Mitridat Evpator

## Kommagen çarları
* I Mitridat Kallinik
* II Mitridat

## Bosfor çarları
* Perqamlı Mitridat
* VIII Mitridat

## İberiya çarları
* I Mitridat
* II Mitridat
* III Mitridat
I Vologez

**I Vologez** (; *Valaqaş*; ) — eramızdan əvvəl 51–78-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Parfiya çarı. Parfiya çarı II Vononun yunan konkubinasından olan oğlu idi və atasının ölümündən sonra, 51-ci ildə taxta çıxmışdır. Atropat Midiyasının hakimiyyətini qardaşı II Pakora verdikdən sonra o, digər qardaşı I Trdat üçün Ermənistanı işğal etmişdir. Bu, Roma ilə Parfiya arasında uzun illər müharibələrə səbəb olmuş (54–63) və Roma sərkərdəsi Korbulonun Ermənistanı fəth etməsi ilə nəticələnmişdir.

Vologezin gücü daki və sak tayfalarının hücumu, hirkanlıların üsyanı və oğlu II Vardanın taxta olan iddiaları ilə zəifləmişdir. İosif Flavi qeyd edir ki, onu şərq tayfalarının işğalından Adiabena vassal kralı xilas etmişdir. Trdatın Ermənistan çarı kimi tanınmasından sonra sülh bərpa olunmuş, lakin razılaşmaya görə, Trdat Romanın vassal kralı olmalı idi. O, imperator Neronun dövründə Romaya getmiş və ondan kral diademini təntənəli şəkildə almışdır. Həmin andan etibarən arşakunilər sülaləsi Ermənistanın yeni hakim sülaləsi olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

### Qədim
* Korneli Tasit, *[[Annallar (Tasit)|Annallar]]*

### Müasir
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
*
II Vardan

* II Vardan (Qafqaz Albaniyası çarı) — Qafqaz Albaniyasının XIII çarı.
* II Vardan (Parfiya çarı) — Parfiya hökmdarı.

## Həmçinin bax
* Vardan
Mino Rayola

**Mino Rayola** (, ) — İtalyan əsilli Niderland futbol agenti. O, bir çox tanınmış futbolçuların, o cümlədən, Pavel Nedved, Zlatan İbrahimoviç, Lorenzo İnsine, Mario Balotelli, Romelu Lukaku və Pol Poqbanın agenti olmuşdur.

## Erkən həyatı
Rayola 1967-ci ildə İtaliyanın cənubundakı Kampaniya əyalətinin Noçere-İnferyore şəhərində anadan olub. O, bir il sonra valideynləri ilə Hollandiyanın Haarlem şəhərinə köçmüşdür. Hollandiyada Rayolanın gənclik illəri atasının qurduğu pizzaçılar şəbəkəsində keçib., O, atasına yaxınlaşmaq üçün əvvəlcə qab-qacaq yuyurdu, sonra isə ofisiant kimi çalışırdı.

## Şəxsi həyatı və ölümü
Rayola ailəsi ilə birlikdə Monako knyazlığında yaşayırdı. O, yeddi dildə danışırdı: italyan, ingilis, alman, ispan, fransız, portuqal və holland.

2022-ci il aprelin 30-da Rayolanın ailəsi onun 54 yaşında dünyasını dəyişdiyini təsdiqləyən bəyanat yayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Topkapı (Fatih)

**Topkapı** (türkcə "Top Qapısı" mənasını verir) — Türkiyənin İstanbul şəhərində bir məhəllədir. Topqapı Fatih mahalına daxildir.

## Məkan
Topkapı Fatih raynonunun qərb ucunda, qədim şəhər divarları altında yerləşir.  Mərkəzi Topkapı prospektinin kənarında yerləşən Qara Əhməd Paşa Məscidi üzərində yerləşir və şimaldan Vətən Prospekti və cənubdan Turqut Özal Millət Prospekti ilə sərhəddir.

Topqapı , 1453-cü il mühasirəsi zamanı " Baziliya " kimi tanınan Osmanlı topunun şəhər divarlarında Müqəddəs Roman qapısı qarşısında yerləşdirildiyi yer olduğu üçün belə adlandırılıb. Qapı Sultan II Mehmedin yıxıldıqdan sonra şəhərə girdiyi nöqtə idi. Darvazanın adı bu xatirəyə dəyişdirilib və məhəllə öz adını ordan götürüb.

Topkapı, 1994-cü ildə Bayrampaşaya köçürülənə qədər İstanbulun şəhər divarının xaricində yerləşən əsas avtovağzalının yeri idi. Topkapı-Ulubatlı metrosu, M1 -də, divarın içərisində və divarın xaricində, T1 və T4 tramvay xətləri və Metrobüs arasında kəsişmə olan Topkapı stansiyası ilə xidmət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Karen Armstronq

**Karen Armstronq** () — dinə dair kitabları ilə tanınan İrlandiya katolik əsilli İngilis müəllifi və şərhçisidir. O, 14 noyabr 1944-cü ildə Worcestershire ştatının Wildmoor şəhərində anadan olub. Armstronq 2008-ci ilin fevralında 100.000 ABŞ dolları dəyərində TED Mükafatını alıb. 

## Kitabları

* Dar Qapıdan *(Through the Narrow Gate.)* 1982.
* Dünyanın Başlanması *(Beginning the World) 1983.*
* İlk Xristian: Müqəddəs Paulun Xristianlığa Təsiri *(The First Christian: Saint Paul's Impact on Christianity) 1983.*
* Od dilləri: Dini və Poetik Təcrübə Antologiyası *(Tongues of Fire: An Anthology of Religious and Poetic Experience) 1985.*
* Müqəddəs Müharibə: Səlib yürüşləri və onların bugünkü dünyaya təsiri. (*Holy War: The Crusades and their Impact on Today's World*.) 1988.
* Məhəmməd: Peyğəmbərin tərcümeyi-halı (*Muhammad: A Biography of the Prophet*.) 1991.
* On dördüncü əsrin ingilis mistikləri. (*The English Mystics of the Fourteenth Century.)* 1991.
* Sükutun sonu: Qadınlar və Kahinlik. (*The End of Silence: Women and the Priesthood*.) 1993.
* *Tanrının Tarixi. (A History of God.)* 1993.
* Tanrının Görünüşü: Dörd Orta əsr mistikləri və onların yazıları. *(Visions of God : Four Medieval Mystics and Their Writings.) 1994.*
* Başlanğıcda: Yaradılışın Yeni Təfsiri. *(In the Beginning: A New Interpretation of Genesis) 1996.*
* Yerusəlim: Bir Şəhər, Üç İnanc. *(Jerusalem: One City, Three Faiths.) 1996*
* İslam: Qısa Tarix. *(Islam: A Short History.)* 2000.
* Allah üçün döyüş: Yəhudilik, Xristianlıq və İslamda Fundamentalizm. *(The Battle for God: Fundamentalism in Judaism, Christianity and Islam.)* 2000.
* Budda. (*Buddha.)* 2004.
* Spiral pilləkən: Qaranlıqdan çıxmağım. (*The Spiral Staircase: My Climb Out Of Darkness*.) 2004.
* Mifin Qısa Tarixi. *(A Short History of Myth.)* 2005.
* Məhəmməd: Dövrümüz üçün Peyğəmbər. *(Muhammad: A Prophet For Our Time.)* 2006.
* Böyük Çevrilmə: Dini Adət-ənənələrimizin Başlanması. *(The Great Transformation: The Beginning of Our Religious Traditions.) 2006.*
* *Müqəddəs Kitab: Bioqrafiya. (The Bible: A Biography.) 2007.*
* *Allah üçün Dava. (The Case for God.) 2009.*
* *Şəfqətli Həyata On İki Addım.* *(Twelve Steps to a Compassionate Life.) 2010.*
* *Pakistana məktub. (A Letter to Pakistan.) 2011.*
* *Qan sahələri: Din və Zorakılıq Tarixi. (Fields of Blood: Religion and the History of Violence.) 2014.*
* *Müqəddəs Paul: Nifrət etməyi sevdiyimiz həvari. (St. Paul: The Apostle We Love to Hate.) 2015.* 
* *Müqəddəs Yazıların İtirilmiş Sənəti. (The Lost Art of Scripture.) 2019*
* *Din. (Religion). 2019.*

## Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş kitabları.

# Tanrının Tarixi.https://www.qanun.az/tanrinin-tarixi-karen-armstronq-565
# Mifin Qısa Tarixi.http://www.teaspress.az/az/products/non_fiction_literature1/227
Lublin kənd muzeyi

**Lublin Kənd Muzeyi** (polyak . Muzeum Wsi Lubelskiej) — Polşanın Lublin şəhərində yerləşən açıq səma altında muzeydir . Muzey Varşava xiyabanı, 96 ünvanında yerləşir . Muzeylərin Dövlət Reyestrində qeydiyyata alınıb . Muzeydə taxta memarlıq əşyaları qorunur, Lublin voyevodalığının maddi xalq mədəniyyəti obyektləri toplanır, xalq adət-ənənələri haqqında məlumatlar yayılır və müxtəlif etnoqrafik tədbirlər keçirilir.

## Tarix
1960-cı ildə Lublin muzeyində xalq memarlığı şöbəsi açıldı. 1970-ci il yanvarın 1-də bu şöbə "Lublin kənd muzeyi" adı altında müstəqil muzeyə çevrildi. Əvvəlcə açıq səma altında muzey Kalinovşiznanın Lublin dzelnitsasında yerləşirdi və 12 hektar ərazini tuturdu. 1975-ci ildə muzey Slavina rayonu yaxınlığında Varşavaya gedən yolun yaxınlığında 27 hektarlıq yeni bir sahəyə sahib oldu.

1976-cı ilin may ayında Zıqmuntov kəndindən külək dəyirmanının quraşdırılması ilə bağlı ilk iş başladı və bu, muzeyin ilk obyekti oldu. 1979-cu il sentyabrın 27-də muzeyin "Vıjını-Lübelske" adlı birinci bölməsinin açılışı oldu.

8 sentyabr 2002-ci ildə muzeyin ərazisində Matçina kəndindən 17-ci əsrə aid kilsə təqdis olundu.

2011-ci ildə kiçik şəhər sektorunda bələdiyyə binası, polis bölməsi, dondurma dükanı və yəhudi tzaddik evindən ibarət müharibədən əvvəlki xalq memarlığının obyektlərindən ekspozisiya quruldu.

## Ekspozisiya
Muzeydə Lublin Voyevodalığının müxtəlif ərazilərindən xalq memarlığı obyektləri təqdim olunur və onlar ciddi şəkildə coğrafi, etnoqrafik xüsusiyyətlərinə görə qruplaşdırılır və yeddi sektora bölünür: Vıjını-Lübelske, Rostoçye, Povisliye-Lübelske, Podlesye, Nadbujye, əmlak sektoru və kiçik şəhər sektoru.
Vinsent Paulun əmlakı

**Vinsent Paulun əmlakı** (pol. Dworek Wincentego Pola) — Lublin şəhərində yerləşir. Mülkdə şair və coğrafiyaşünas Vinsent Paulun bioqrafik muzeyi yerləşir ki, bu da Lublin muzeyinin bir bölməsidir.

## Tarixi
Muzeyin yerləşdiyi klassisizm üslubunda olan bina 18-ci əsrin sonlarında Lublin yaxınlığındakı Firleyuvtşizna mülkünün ərazisində inşa edilmiş və Larch Manor adlanırdı. 1804-1810-cu illərdə ev Vinsent Paulun atasına - Fransız Ksaver Paula məxsus idi, bundan sonra ailənin Lvova köçməsi ilə əlaqədar satıldı. 1860-cı ildə Lublin voyevodalığının vətəndaşları bu evi növbəti on yeddi il ərzində ona sahib olan Paul ailəsinə bağışladılar.

1969-cu ildə bina Lublin şəhərinin Kalinovşizna küçəsinə (ev 13) köçürüldü, burada açıq səma altında muzeyin yaradılması nəzərdə tutulurdu, onun ilk obyekti Vinsent Paulun evi idi.

2 dekabr 1972-ci ildə Vinsent Paulun ölümünün yüzilliyində onun bioqrafik muzeyi açılmışdır.

## Kolleksiyası
Muzeydə Vinsent Paulun əsərlərinin əlyazmaları, kitablarının nəşrləri və onun haqqında olan bioqrafik tədqiqatlar, eləcə də yazışmaları saxlanılır. Bundan əlavə, Paul ailəsinin sənədləri; şairin nəvəsi Juliusz Paulun rəsmləri; 19-cu əsr mebeli; 19-cu əsrin sonu və 20-ci əsrin əvvəllərinə aid açıqcalar toplusu; XIX-XX əsrlərin qəzetləri nümayiş etdirilir.

Vinsent Paul ölkənin ilk coğrafiya kafedrasını Yagellon Universitetində qurdu, ona görə də təəccüblü deyil ki, muzeydə qlobusların böyük kolleksiyası var - 110 eksponat, həmçinin xəritələr və digər coğrafi nəşrlər.
## Qalereya

Lublin Dworek Wincentego Pola1.jpg|Muzey binası
Dwór Wincentego Pola, wnętrze 2.jpg|Muzeyin interyeri
Dwór Wincentego Pola, wnętrze 3.jpg|Muzeyin interyeri
Dwór wPola 08.jpg|Muzeyin interyeri
Dwór wPola 11.jpg|Muzeyin kolleksiyasından olan qlobuslardan biri
Lublin Dworek Wincentego Pola4.jpg|Muzey binası
Lublin - Dworek Wincentego Pola, litografia według rysunku N. Ordy (1883).JPG|Əmlakı təsvir edən 1883-cü ilin litoqrafiyası


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Krakov qapısı (Lublin)

**Krakov qapısı** ( *Brama Krakowska* ) - Lublin şəhər divarında (indi fəaliyyət göstərməyən) orta əsrlərə aid kərpic qapısı, onun vasitəsilə köhnə şəhərə giriş paytaxt Krakov tərəfdən həyata keçirilirdi. Bu qapılardan keçəndə köhnə şəhərin əsas küçəsi - Krakov ətrafı başlayır.

Möhkəmlənmiş qapıların tikintisinə kral III Kazimirin göstərişi ilə 1341-ci il tatar basqınından sonra başlanmışdır. Şəhər divarının önünə bir xəndək çəkildi, onun vasitəsilə darvazaya körpü atıldı.

16-cı əsrin birinci yarısında istehkamlar memar Sebastyan Vlox tərəfindən təmir edilmişdir. Qapı 1673 və 1742-45-ci illərdə bərpa edilmişdir. 1782-ci ildə Domeniko Merlininin rəhbərliyi altında yenidən quruldular.

19-cu əsrin birinci yarısında darvazalar Məryəm və Müqəddəs Entonini (şəhərin səmavi hamisi) təsvir edən hörmət nişanları ilə bəzədilmişdir. 1950-ci illərdə darvaza nəzərdə tutulan orta əsr görünüşünə qayıtmaqla bərpa edilmişdir. İçəridə Lublin şəhərinin Tarix Muzeyi var.

## Qalereya

Brama_Krakowska_w_Lublinie_-_schody.jpg|Daxili pilləkən
Zegar wieżowy.jpg|Zəng mexanizmi
Brama Krakowska w Lublinie - Dzwony.jpg|Qədim zənglər


## İstinadlar
İosif Çexoviç adına Ədəbiyyat Muzeyi

**İosif Çexoviç adına Ədəbiyyat Muzeyi** () — Lublin şəhərində yerləşir və Lublin Muzeyinin bölməsidir. Muzeyin məqsədi əlyazmaların, çap nəşrlərinin, elmi tədqiqat materiallarının, həmçinin İosif Çexoviç və digər Lublin yazıçılarına aid əşyaların toplanması, qorunması, tədqiqi və populyarlaşdırılmasıdır.

## Tarixi
1957-ci ildə "Böyüklərin xatirəsini qoruyun" məqaləsində ("Mədəniyyət və həyat" jurnalı) Stanislav Fita və Lex Ludorovski Boleslav Prus, Henrik Senkeviç və İosif Çexoviç üçün muzeylərin yaradılmasına çağırdılar . Çexoviçin, Feliks Araşkeviçin, Konrad Belskinin dostları Vatslav Qralevski və Kazimir Andjey Yavorski ideyanı müsbət qarşıladılar və gələcək muzeyin fonduna şairə aid əşyalar və kitablar bağışladılar. Lublin höküməti də bu ideyanı dəstəklədi və 9 sentyabr 1968-ci ildə - şairin vəfatının 29-cu ildönümündə Narutoviç küçəsi 10 ünvanında İosif Çexoviç adına Ədəbiyyat Muzeyi açıldı.

1999-cu ildə muzey 30 ildən çox işlədiyi binadan köçdü və üç il müvəqqəti olaraq Vinsent Paul əmlakında yerləşdi. 9 sentyabr 2002-ci ildə muzey öz qapılarını hazırkı ünvanda - Ryabininovlar ailəsi tərəfindən şəhərə hədiyyə edilmiş Qızıl küçə, ev 3-də açdı.

## Kolleksiyası
Muzeyin ilk direktoru Yozef Zemba, muzeyin kolleksiyalarını digər yazıçılar, o cümlədən Konrad Belski, Vatslav Qralevski, Kazimir Andjey Yavorski, Anna Kamenska və Yana Spevak  haqqında materiallarla genişləndirməyə başladı. Bu gün muzeydə Frantsişka Arnştaynova, Antoni Madey, Vatslav Mrozovski, Yozef Nikodem Klosovski, Yozef Lobodovski, Stanislav Boyarçuk, Yan Potsek və qeyriləri  kimi Lublin yazıçılarına həsr olunmuş eksponatlar da var. Bundan əlavə, muzeydə digər polyak yazıçılarının əlyazmaları saxlanılır: Çeslav Miloş, Zbiqnev Herbert, Yeji Zaqurski, Yulian Tuvim, Konstant İldefons Qalçinski  və başqaları.

## İstinadlar
Qabbi Karter

**Qabbi Karter** (;) — ABŞ pornoaktrisa və erotik modeli.

## Bioqrafiya
Texasda doğulan Karter burada müxtəlif restoranlarda ofsiant olaraq işləmişdir. "Matrix Models" tərəfindən yayımlanan "SexyJobs" reklam çarxına cavab yazdıqdan sonra Kaliforniyaya köçdü və burada pornoaktrisa karyerasına 2019-cu ilin aprel ayında, 18 yaşı olarkən başladı.

İlk çəkilişi 2 apreldə "FTV Girls" vebsaytı üçün anal seks və "ExploitedCollegeGirls" üçün üçlü seks videosunda çəkilmişdir.

Aktrisa Jules Jordan Video, Deeper, Blacked, Tushy, Reality Kings, Mile High, Digital Sin, Bangbros, Mofos, Brazzers, Naughty America, New Sensations və Evil Angel kimi studiolarda çəkilişlərə qatılmışdır.

Ümumilikdə 220-dən çox videofilmdə yer almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər