open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Həmdullah Sübhi Tanrıövər

**Həmdullah Sübhi Tanrıövər** () — Türk ədəbiyyatçı, yazar, pedaqoq, millət vəkili, siyasətçi.

## Həyatı
"Türk Ocaqları"na uzun müddət başçılıq edib, Antalya millət vəkili olub. Mətbuat və İstihbarat Ümumi Müdirliyi və Milli Təhsil naziri vəzifələrində çalışıb, Türkiyənin Rumıniyada Böyükelçisi olub. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə yaxın dostluq münasibətləri olub.

## Fəaliyyəti
Həmdullah Sübhi bəy Ocaq qurulduğu zaman Tibbiyyəli tələbələrin Müvəqqəti İdarə Heyəti üzvlüyünə namizəd göstərdiyi 20 nəfərlik siyahıya daxil idi; lakin o zamanlar (1911) Həmdullah bəyi lazımi səviyyədə tanıyanlar az olduğundan Müvəqqəti İdarə Heyəti üzvlüyünə seçilə bilməmişdi. Ocaq qurulub, Divan Yolunun Mərcan ağa məscidinə yaxın hissəsində özünəməxsus bir neçə otaq da təmin etdikdən sonra Həmdullah bəy öz ifadəsinə görə, Akçuraoğlu Yusufun vasitəsilə 25 yanvar 1328-ci ildə (1912) 776-cı nömrə ilə Ocağa üzv yazıldıqdan sonra, çox tez gerçək yerinə yüksəldi; yəni idarə heyəti başqanı oldu. Həmdullah bəyin Ocağa alındığı zaman idarə heyətində başkan Əhməd Fərid bəy, ikinci başqan Akçuraoğlu Yusuf idi. Ümumi katib bu gün Bükrəş elçisi olan Hüseyn Rağib bəydi.

Həmdullah bəyin ocağa girməsini təqibən toplanan qurultayın seçimində başkanlığa Həmdullah Sübhi bəy keçdi, ikinci başkanlıqda yenə Akçuraoğlu Yusuf qaldı.

Həmdullah bəy, Ankarada Mərkəz Heyəti binasının təməl daşı qoyularkən (21 mart, 1927) söylədiyi qüvvətli və gözəl nitqində ilk daxil olduğu zaman "Türk ocağı" binasının halını belə təsvir etmişdir:

## İstinadlar
Anatoli Kuleşov

**Anatoli Niloviç Kuleşov** (; təvvəlüdü 1959-cu il, Əli Bayramlı, Azərbaycan SSR) — Belarusun dövlət və ictimai xadimi, milis general-leytenantı. 2009-cu il iyunun 2-dən 2012-ci il mayın 11-dək Belarusun daxili işlər naziri olmuşdur.

## Həyatı
1977-1979-cu illərdə Silahlı Qüvvələrdə xidmət etmişdir.

Milis idarəsində 1980-ci ildən Minskdə binaların, obyektlərin, Dövlət Bankı müəssisələrin mühafizəsi alayının milisioneri kimi xidmətə başlamışdır.

1986-cı ildə SSRİ DİN-in Minsk ali məktəbini, 1992-ci ildə SSRİ DİN Akademiyasını (indiki Belarus Respublikası DİN-in Akademiyası). Hüquq-mühafizə fəaliyyətinin təşkili, hüquqşünaslıq ixtisası üzrə təhsil.alıb.

SSRİ DİN-in Minsk ali məktəbini bitirdikdən sonra Minskin Lenin rayonunun yetkinlik yaşına çatmayanların işləri üzrə müvəkkili işlədi. 1992-ci ilin noyabrından kriminal milis şöbəsinə rəhbərlik edib.

1995-ci ilin mart ayında Minsk şəhəri Daxili İşlər İdarəsinin cinayət axtarışı idarəsinin rəis müavini təyin edilib.

1996-cı ildən 1998-ci ilədək paytaxtın Zavodskoy rayonunun daxili işlərinə idarə edilməsinə rəhbərlik etmişdir. 1998-dən 2001-dək Frunzen rayonunun Rayon Daxili İşlər İdarəsinə rəhbərlik edib.

2003-cü ilin iyununda Kuleşova "milis general-mayoru" xüsusi rütbəsi verilmişdir. 2 iyul 2003-cü il 281 saylı prezident fərmanı ilə Minsk şəhəri daxili işlər idarəsinin rəisi təyin edildi. 29 avqust 2008-ci ildə Belarusun ictimai təhlükəsizlik milisinin rəisi və daxili işlər nazirinin müavini təyin olundu.

2008-ci il dekabrın 5-də daxili işlər nazirinin birinci müavini və Belarus Respublikası DİN kriminal milisi təyin olunmuşdur.

2009-cu il aprelin 6-da daxili işlər nazirinin vəzifəsini müvəqqəti icra edirdi, bu hadisə daxili işlər naziri Vladimir Naumovun səhhətinə görə istefasından sonra baş verdi).

2 iyun 2009-cu ildə Belarus Respublikasının Prezidenti A.Lukaşenko general-mayor Anatoli Niloviç Kuleşova 280 saylı Fərmanı İlə milis nazirinin birinci müavini vəzifəsindən azad etməklə ölkənin daxili işlər naziri təyin etdi.

2011-ci il fevralın 22-də Prezident fərmanı ilə milis general-mayoru Kuleşova növbəti milis general-leytenantı xüsusi rütbəsi verildi.

## Xarici keçidlər
* Биография на сайте МВД Белоруссии  *(rusca)*
* Биография Кулешова Анатолия Ниловича (*rusca)*

## İstinadlar
Bromic adası

**Bromic adası** — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

## Yerləşməsi
Bromic adası arxipelaqın mərkəzində yerləşir. Adadan 3 km şimal-şərqdə Nansen adası, cənubunda yerləşən Nyukom boğazının digər hissəsində (800 m) Pritçett adası, cənub-şərqində Sadko boğazının digər hissəsində (2,5 km aralıda) Brays adası yerləşir.

## Təsviri
Ada bərabər olmayan oval formaya malikdir. Stoq burnu ilə (şimal-qərb) Mur boğazı (cənub-şərq) arasında məsafə 10 kilometrdən çoxdur. Böyük hissəsi buzla örtülüdür. Buzdan azad olan hissələrdə qayalıqlar müşahidə edilir. Maksimal hündürlüyü 392 metrdir.

## Xəritə
* Xəritə
Abdulla Battal Taymas

**Abdulla Battal Taymas** (1883–1969) — Kazan türklərinin liderlərindəndir.

1925-ci ildə Türkiyəyə gedib. 1927-ci ildə Mətbuat Ümumi müdirliyində rusca tərcüməçi olaraq çalışıb. Qəzet və jurnallarda Kazan Türkləri və digər tarixi mövzularda çoxlu sayda məqalələr, əsərlər yazıb çap etdirb. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə yaxın dostluq münasibətində olub.

## İstinadlar
Ruben Stepanyan

**Ruben Qerasimoviç Stepanyan** (29 dekabr 1902, Bakı — 8 mart 1984, Moskva) —  erməni sovet bəstəkarı və dirijoru. 1961-ci ildə Ermənistan SSR-in əməkdar incəsənət xadimi adını qazanmışdır.

## Həyatı
29 dekabr 1902-də Bakıda anadan olub. 1931-ci ildə İrəvan konservatoriyasını bitirmişdir. 1929—1935-ci illərdə İrəvanın Respublika radiosunun Kamera orkestrinin bədii rəhbəri və təşkilatçısı olmuşdur.

1930—1956-cı illərdə A.Spendiarovun adına musiqi məktəbin müəllimi idi.

1931—1940-cı illərdə R.Melikyanın adına simli kvartetin artisti olmuşdur.

1937—1965-ci illərdə A.Spendiarov adına erməni opera və balet teatrının dirijoru idi.

8 mart 1984-cü ildə Moskvada vəfat etdi.

## Mükafatlar və adları
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni
* Ermənistan SSR-in əməkdar incəsənət xadimi

## Yaradıcılığı

### Opera dirijorluğu
* "Riqoletto" (1940)
*  "Sevilya bərbəri" (1943)
*  Donisetinin "Don Pasku ale" (1953)
*  Tiqranyanın "Anuş" (1956)
*  "Faust" (1958)
*  Spendiarovun "Almast" (1959)
* Qevorkyanın "Kostyor" uşaq operası (1959)

### Balet dirijorluğu
* Ter-Qevondyanın "Anait" (1940)
*  "Qu gölü" (1940)
*  "Raymonda" (1941)
*  Yegiazaryanın "Sevan" (1955)
* Oqanesyanın "Mərmər" (1957)
*  Xaqaqosryanın "Sona" (1958)

## Ədəbiyyat
* *Будагян А. Г.* Степанян Р. Г. // Музыкальная энциклопедия / под ред. Ю. В. Келдыша. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор, 1981. — Т. 5.
Apollonov adası

**Apollonov adası** — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

## Yerləşməsi
Apollonov adası arxipelaqın şimalında yerləşir. Ada Payer adasında yerləşən Ostrıy Nos burnundan şimaldadır. Apollon adasından 1,3 km şimal-şərqdə Stoliçka adası, 800 metr şimalda isə Milovzorov rifi yerləşir. Dairəvi formaya malikdir. Diamerti 500 metrdir. Mərkəzində qaya vardır.

## Xəritə
* Xəritə
Tural Qürbətov

**Tural Allahverdi oğlu Qürbətov** () — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Bakı klubunda hücumçu kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçu. O, bir müddət Azərbaycan U-19 milli futbol komandasında çıxış etmişdir.

## Klub karyerası
Tural Bakı klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 2011-ci ildə Tural əsas komanda ilə debüt etmişdir. O, iki il ərzində həm klubun əvəzedici, həm də əsas komandası ilə oyunlarda iştirak etmişdir. 2013-cü ildə Tural Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Lokomotiv-Biləcəri klubuna icarəyə verilmişdir. 2014-cü ilin yanvar ayında, qış transfer pəncərəsi zamanı yenidən Bakı klubuna geri dönmüşdür.

### Çempionat
Mövsümlər üzrə Azərbaycan çempionatında çıxışların statistikası:

### Kubok
«Bakı» və «Lokomotiv-Biləcəri» klublarının oyunçusu olaraq Azərbaycan Kubokunda iki oyun keçirmişdir.

## Milli komanda

### U-19
Tural Azərbaycan U-19 milli futbol komandası ilə debütünü 6 oktyabr 2011-ci ildə U-19 Avropa Çempionatının seçmə mərhələsində İsveç millisinə qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Bakıda keçirilən görüşdə Azərbaycan millisi rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Uğurları
* 2012-ci il - Bakı klubu ilə Azərbaycan Kubokunun qalibi olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Профиль игрока на официальном сайте ФК «Баку» 
* Статистика игрока на int.soccerway.com

## Tarixçə
* Профиль игрока на сайте ПФЛ - Профессиональной Футбольной Лиги Азербайджана
* Tural Gurbatov on footballdatabase.eu
Məqsəd İsayev

**Məqsəd Müzəffər oğlu İsayev** () — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Qəbələ klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu. O, bir müddət Azərbaycan U-19 milli futbol komandasında çıxış etmişdir.

## Bioqrafiyası
Məqsəd İsayev 1994-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. Məqsəd 9 yaşı olarkən Əli Abuzərovun rəhbərliyi altında Bakı olimpiya idman liseyində futbolla məşğul olmağa başlamışdır. O, beş il bu liseydə təhsil almışdır. Məqsəd Tiflisdə yerləşən rus-gürcü müasir humanitar universitetinin idarəetməsinin fakultəsinin tələbəsi olmuşdur.

## Klub karyerası

### Çempionat
Məqsəd İsayev Neftçi Bakı klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, peşəkar karyerasına 2009-cu ildə Neftçi klubunun gənclərdən ibarət U-17 millisində başlamışdır. İki il burada çıxış etdikdən sonra Neftçi Bakı klubunun əvəzedici komandasına keçmişdir. 
Məqsəd 2013-cü ildən Neftçi Bakı klubunun əsas heyətinin oyunçusudur.

### Kubok
O, Neftçi Bakı klubu ilə Azərbaycan Kubokunda bir oyunda iştirak etmişdir.

## Milli komanda

### U-17
Məqsəd İsayev Azərbaycan U-17 millisi ilə debütünü 22 oktyabr 2010-cu ildə Avropa Çempionatının təsnifat mərhələsində Portuqaliya millisinə qarşı oyunda etmişdir.

### U-19
Məqsəd İsayev Azərbaycan U-19 milli futbol komandası ilə debütünü 28 oktyabr 2012-ci ildə Avropa Çempionatının təsnifat mərhələsində Gürcüstan millisinə qarşı oyunda etmişdir. Xorvatiyanın Zapreşiç şəhərində keçirilən görüşdə Azərbaycan millisi rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

## Uğurları
Neftçi Bakı klubunun heyətində 2013 Futbol üzrə Azərbaycan Superkubokunun finalçısı olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Состав ФК Нефтчи на официальном сайте клуба 
* Профиль игрока на сайте ПФЛ - Профессиональной Футбольной Лиги Азербайджана
*https://www.transfermarkt.com.tr/maqsad-isayev/profil/spieler/161492
*https://www.sabah.com.tr/canli-skor/oyuncu/maqsad-isayev/neftchi/uefa-avrupa-ligi/uefa-avrupa-ligi-16-17
*https://www.worldfootball.net/player_summary/maqsad-isayev/
* Maksad | Instagram
*Maksad | Facebook

## Tarixçə
* Информация игрока - Магсад Исаев (Музаффар) 
* Профиль игрока на сайте int.soccerway.com
* Mäqsäd Isayev Profile
Tural Axundov

**Tural Möhsüm oğlu Axundov** (1 avqust 1988-ci ildə Bakıda anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Sumqayıt klubunda müdafiəçi kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçu. O, bir müddət Azərbaycan U-21 milli futbol komandasında çıxış etmişdir.

## Klub karyerası

### Çempionat
Tural Axundov öz peşəkar futbolçu karyerasına 2009-cu ildə Muğan klubunda start vermişdir. İki mövsüm bu klubda çıxış etdikdən sonra Axundov 2011-ci ildə Rəvan klubuna transfer olmuşdur. Uzun müddət bu klubda kapitan sarğısını daşımışdır. 2013-cü ilin yay ayında Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Simurq klubu ilə bir illik müqavilə imzalamışdır. 2014-cü ilin noyabrında Zaqatala klubunun rəhbərliyi 2017-ci ilin iyun ayının sonuna qədər futbolçuyla müqaviləni uzatmışdır. Lakin Tural klub ilə iki mövsüm və 63 oyun keçirdikdən sonra klubu tərk etmişdir.

2015-ci ilin iyununda keçmiş futbolçuların seleksiya yığımları zamanı Gəncə təmsilçisi olan Kəpəz klubunun heyətinə cəlb edilir. O, klub ilə debütünü 9 avqust 2015-ci ildə çempionatın ilk turunda Neftçi Bakı klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, çıxdığı ilk görşüdəcə klubun kapitanı olmağı bacarmışdır.

### Kubok
Axundov Azərbaycan Kubokunda aşağıdakı oyunlara çıxmışdır:

## Milli karyerası

### U-21
Tural 2009-2010-cu illər aralığında Azərbaycan U-21 milli futbol komandası ilə üç oyuna çıxmışdır. O, Avropa Çempionatının təsnifat mərhələsində Avstriya, Şotlandiya və Belarus millilərinə qarşı oyunlarda iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Профиль игрока на сайте ПФЛ — Профессиональной Футбольной Лиги Азербайджана

## Tarixçə
* T. Axundov profile on soccerway.com
* Профиль игрока на сайте ПФК «Симург»
Azad Kərimov

**Azad Azər oğlu Kərimov** () — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Kəpəz klubunda müdafiəçi kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçu. O, bir müddət Azərbaycan U-21 milli futbol komandasında çıxış etmişdir.

## Klub karyerası
Azad Kərimov öz peşəkar futbolçu karyerasına 2011-ci ildə Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Lokomotiv-Biləcəri klubunda start vermişdir. 2012-ci ildə Kərimov Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Bakı klubuna transfer olmuşdur. O, əvvəlcə əvəzedicilər klubunda çıxış etsə də, 2014-cü ildə əsas komandaya dəvət almışdır.

### Çempionat
Mövsümlər Azərbaycan çempionatında statistikası aşağıdakı kimidir:

### Kubok
Mövsümlər Azərbaycan Kubokunda statistikası aşağıdakı kimidir:

## Milli karyerası
2014-cü il avqustun 17-dən 20-dək Bakıda keçirilən Azərbaycan millisinin tədris-təlim məşqi zamanı olimpiya yığmasında iştirak etmişdir.

## Uğurları
* "Bakı" klubunun tərkibində 2012/2013 mövsümündə əvəzedicilər arasında Azərbaycanın çempionu olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Профиль игрока на сайте Профессиональной Футбольной Лиги Азербайджана 
* 

## Tarixçə
* player profile on soccerpunter.com
Nağıl dünyasının sakini. Əlisəttar Atakişiyev (film, 2015)

**Nağıl dünyasının sakini. Əlisəttar Atakişiyev** — rejissor Elvin Vəlimətovun 2015-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.

## Məzmun
Filmdə kinorejissor, operator, ssenarist və rəssam, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi Əlisəttar Atakişiyevin xatirəsinə həsr olunur.

## Film haqqında
Filmdə "Bir ailə", "Arşın mal alan", "Fətəli xan", "Doğma xalqıma", "O olmasın, bu olsun", "Uzaq sahillərdə", "Bir qalanın sirri", "Bizim küçə", "Sehrli xalat", "İstintaq davam edir", "Qərib cinlər diyarında" filmlərinin kadrlarından istifadə edilmişdir.

## Səhvlər
* *Xronoloji:* Filmdə "Arşın mal alan" filminin ekranlara 1944-ci ildə çıxdığı deyilir. Əslində isə həmin film 1945-ci ildə ekranlara çıxmışdı.
* *Xronoloji:* Filmdə "Uzaq sahillərdə" filminin ekranlara 1957-ci ildə çıxdığı deyilir. Əslində isə həmin film 1958-ci ildə ekranlara çıxmışdı.
* *Xronoloji:* Filmdə "Bir qalanın sirri" filminin ekranlara 1958-ci ildə çıxdığı deyilir. Əslində isə həmin film 1959-ci ildə ekranlara çıxmışdı.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Müəllif:** Sevda Ağazadə
:**Rejissor:** Elvin Vəlimətov
:**Operator:** Elşən Bədəlov
:**Montaj:** Rəşad Rəhimov, Araz Əjdərov
:**Videomateriallar:** Cavid Babayev
:**Rejissor assistentləri:** Samir Məlikov, Mikayıl Əjdəroğlu
:**İnzibatçı:** Etibar Almazov
:**Mətni oxuyan:** Sevda Ağazadə (titrlərdə yoxdur)
:**Musiqi tərtibatı:** Əliabbas Qasımov
:**Redaktor:** Səyavuş Məmmədov

### Rollarda
:Kazım Bağırov
:Ceyhun Əliyev
:Əliyula Əliyev
:Ənvərpaşa Vəliyev
:Yusif Vəliyev
:Əliheydər Abbaslı

### Filmdə iştirak edənlər
:Əlisəttar Atakişiyev (arxiv; kinorejissor, operator, ssenarist, rəssam)
:Rasim İsmayılov (şəkil; kinorejissor, operator, ssenarist)
:Rafiz İsmayılov (şəkil; kino rəssamı)

## Xarici keçid
* Filmi izlə
Elmixan Məmmədov

**Elmixan Məmmədov** (9 yanvar 1994-cü ildə Tovuzda anadan olub) — Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Turan Tovuz klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçu. O, bir müddət Azərbaycan U-17 milli futbol komandasında çıxış etmişdir.

## Bioqrafiyası
Elmixan Məmmədov 1994-cü ildə Tovuz şəhərində anadan olmuşdur. O, Turan Tovuz klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Azərbaycan Dövlət Bədən tərbiyəsi və İdman Akademiyasının məzunu olmuşdur.

## Klub karyerası
Elmixan Məmmədov öz peşəkar futbolçu karyerasına 2010-cu ildə Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Turan Tovuz klubunda başlamışdır. O, Tovuz təmsilçisi ilə birlikdə Premyer Liqada üç mövsüm iştirak etdi. 2013–14 mövsümünün sonunda toplanılan xallar əsasında klub Birinci Diviziona endi, lakin digərlərindən fərqli olaraq, Elmixan klubu tərk etmədi.

### Çempionat
Mövsümlər üzrə Azərbaycan çempionatında statistikası aşağıdakı kimidir:

### Кубок
Mövsümlər üzrə Azərbaycan Kubokunda statistikası aşağıdakı kimidir:

## Milli karyerası
2010-cu ildə Elmixan Azərbaycan U-17 millisi ilə *Moldova Futbol Federasiyası Kuboku* turnirində iştirak etmək üçün milliyə dəvət almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Профиль игрока на сайте footballdatabase.eu 
* 

## Tarixçə
* Футболист Elmikhan Mammadov
Yamin Ağakərimzadə

**Yamin Vüqar oğlu Ağakərimzadə** () — Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Rəvan klubunda müdafiəçi kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası

### Çempionat
Yamin Ağakərimzadə Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Rəvan klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, 2012-ci ildən bu klubda çıxış edir. Debüt mövsümündə Yamin Bakı təmsilçisinin əvəzedicilər dəstəsində çıxış etmişdir. 2013-cü ildən isə klubun əsas yığmasında mübarizə aparır.

Yamin Rəvan klubu ilə debütünü 15 dekabr 2013-cü ildə Topaz Premyer Liqasının XVII turu çərçivəsində Xəzər-Lənkəran klubuna qarşı oyunda etmişdir.

Mövsümlər Azərbaycan çempionatı statistikası aşağıdakı kimidir:

### Kubok
Yamin Rəvan klubu ilə Azərbaycan Kubokunda bir oyuna çıxmışdır.

## Maraqlı fakt
Yamin Premyer Liqada debütünü Rəvan klubu ilə 20 aprel 2014-cü ildə *Yevlax* klubuna qarşı oyunda etmiş və 85-ci dəqiqədə qolla yadda qalmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Состав ФК «Ряван» на официальном сайте клуба 
* 

## Tarixçə
* Информация игрока — Ямин Агакеримзаде на сайте premierleague.az 
* Diniyevin ilk tapıntısı
Xılxına livası

**Xılxına livası** — 1727cü ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətində inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Xılxına idi.

Xılxına livası (Xılxına şəhəri, Xılxına, Həsənsu, Tavus, Axıncı, Əsrik nahiyəsi, Qaraqaya, Türkənlər, Yuxarı Zəyəm, Aşağı Zəyəm nahiyələrinə bölünürdü.

## Həmçinin bax
* Qazax sultanlığı
* Axıstabad mahalı

## İstinadlar
Gəncə-Qarabağ əyaləti

**Gəncə-Qarabağ əyaləti** () — Osmanlı İmperiyası tərkibində Cənubi Qafqazda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Gəncə şəhəri idi.

## Gəncə-Qarabağ əyaləti (1588-1606)
1593-cü il tarixli icmal dəftəri qeydlərinə görə *Gəncə-Qarabağ əyaləti* 7 sancağa bölünürdü. Gəncə sancağı, Bərdə sancağı, Xaçın sancağı, Axıstabad sancağı, Dizaq sancağı, Həkəri sancağı, Vərəndə sancağı. Sancaqlar öz növbəsində nahiyələrə bölünürdü.

## Gəncə-Qarabağ əyaləti bəylərbəyləri
* Çərkəz Heydər paşa (1588-1590 Oktyabr)
* Davud paşa (Oktyabr 1590-1594 Aprel)
* Mahmud paşa (Aprel 1594-1596)
* Mustafa paşa (1598)
* Osman paşa (1596-1600)
* Məhəmməd paşa (1606)

## Osmanlılar ikinci Gəncə-Qarabağ əyaləti (1727-1734)
Gəncə-Qarabağ əyaləti 8 livaya (sancağa) bölünürdü. 
*Gəncə livası,  
*Bərdə livası,  
*Xılxına livası, 
*Bərgüşad livası, 
*Çuləndər livası, 
*Arazbar livası, 
*Qarabağ livası, 
*Bərgüşad livası əvvəl İrəvan əyalətinin tərkibində olmuş, sonra isə Gəncə-Qarabağ əyalətinə verildi.
Gəncə-Qarabağ əyaləti 1344 kənd və məzradan ibarət idi*.*

## Osmanlılar ikinci Gəncə-Qarabağ əyaləti bəylərbəyləri
* Məhəmməd Paşa (1724-15 iyun 1725)

## Qəzaları
* Gəncə qəzası

## İstinadlar
Bərgüşad livası

**Bərgüşad sancağı**— 1727 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətində inzibati–ərazi vahidi.  İnzibati mərkəzi Bərgüşad idi.

Bərgüşad livası dörd nahiyəyə bölünürdü. Bərgüşad nahiyəsi ,Zans nahiyəsi, Dizaq nahiyəsi, Keştasf nahiyəsi

Osmanlılar Bərgüşad sancağını nahiyyələrə bölmüşdülər. Bunlardan biri Bərgüşad nahiyəsi idi. Osmanlı dövründə (1724-1834) Bərgüşad nahiyəsinin başçısı Məhəmmədşərif bəy idi. Onun başçılığı haqqında Sultan III Əhmədin fərmanı:

Liva-ik (Bergüşat) 

Sabıka Revan Seraskeri olan Vezir Ahmed Paşa tarafından Hılhına sancağı tevcih olunan Mehmed Şerif Bey hizmetde bulunduğu ecilden hala, Gence ve Şirvan caniblerine serasker olan Vezir Elhac Mustafa Paşa tarafından Bergüşat sancağı tevcih olunup zabt-u muhafazası içün irsal olunduğunu, vezir-i müşarun –ileyh kaimesiyle ilam ve Devlet-i Aliyye tarafından dahi tevcihini reca itmekle liva-i mezbur, muma-ileyh Mehmed Şerif Beye verilmişdir,  (28 S 138).

Məhəmmədşərif bəy 1732-ci ildə vəfat etdi. Onun yerinə Əli bəy təyin edildi. Onun təyinatı ilə bağlı Sultan III Əhmədin fərmanı:

Mutasarrıfı Mehmed Şerif fevt olmağla, iki seneden beri Devlet-i Aliyye-ye izhar-itaat ve Kızılbaş ile ceng idüp sünniyyül-mezheb olan Bergüşatlı Aliye mirlivalık ile Gence Seraskeri Vezir Mustafa Paşanın iltimasıyla verilmişdir,  (22 Ca 138).
## Mənbə

## Həmçinin bax

* Bərgüşad nahiyəsi
* Bərgüşad mahalı

## İstinadlar

* Ənvər Çingizoğlu. Bərgüşad mahalı. Bakı: "Soy" dərgisi №5 (37), 2010, səh, 107-125.
Nataliya Alekseyevna

**Nataliya Alekseyevna** (Rusca: *Наталья Алексеевна*; ) — Rusiya imperatoru I Pavelin ilk xanımıdır.

## İstinadlar
Konstantin Pavloviç

**Konstantin Pavloviç** () () — Rusiya imperatoru I Pavelin və Mariya Feodorovnanın ikinci oğludur.

## İstinadlar
Davud paşa (Qarabağ)

**Davud paşa** ― Osmanlı dönəmində Gəncə bəylərbəyi, Şirvan bəylərbəyi

Davud Paşa Yeniçəri silahdar ağası olup Zilhiccə 998-də (Oktyabr 1590) Gəncə bəylərbəyi və Şaban 1002-də (Aprel-May 1594) Van, Zilqədə 1003-də (Temmuz 1595) Şirvan, 1004 də (1596) Şehrizor valisi olub sonra vəfat etti.

## İstinadlar
Şyonau adası

**Şyonau adası**  —  Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. 
## Yerləşməsi
Şyonau adası arxipelaqın cənub-şərqində yerləşir. Ada Koldevey adasında yerləşən burnundan şimaldadır. 100 metr uzunluğa malik qayadır. Ada Çexiyanın şimalında yerləşən şəhərin şərəfinə adlandırılmışdır. Şəhər Frans-İosif Torpağını kəşf edən Yulius Paymerin doğa şəhəridir.
## Xəritə
*Xəritə
Mariya Pavlovna

**Mariya Pavlovna** (Rusca: *Мария Павловна*) () — Rusiya imperatoru I Pavelin və Mariya Feodorovnanın üçüncü qızıdır.

## İstinadlar
Yekaterina Pavlovna

**Yekaterina Pavlovna** (Rusca: *Екатерина Павловна*) (d. 10 may 1788 - ö. 9 yanvar 1819) — Rusiya imperatoru I Pavelin və Mariya Feodorovnanın dördüncü qızıdır.
## Həyatı
Yekaterina Pavlovna, I Pavelin 4-cu qızı olaraq 1788-ci ildə Çarski Selo sarayında anadan oldu. O, nənəsi Böyük Yekaterinanın adını daşıyırdı. Həyat dolu və gözəl olaraq təsvir edilən Yekaterinanın xoşbəxt uşaqlığı olub və təhsili anasının xüsusi diqqəti ilə izlənirdi. Bu səbəbdən Yekaterina yaxşı təhsil almışdı və ədəbi kitablar oxuyub, müxtəlif məşhur insanlarla tanış olmaqla daha da irəliləyirdi. Ailəsində əsasən Katya olaraq çağırılan Yekaterinanın qardaş və bacıları ilə, əsasəndə çar Aleksandrla əlaqəsi yaxşı idi. O həyatının sonuna kimi ən səmimi əlaqələrini onunla saxlamışdı. Onun Aleksanderin ən sevimli bacısı və şərtsiz Aleksandrın həyatındakı ən dəyərli insanlardan biri olduğu deyilirdi. Onun Yekaterinaya yazdığı məktublarda "Mən səninəm, qəlbim və ruhum, ömrümün sonuna kimi", "Düşünürəm ki səni hər keçən gün daha da çox sevirəm", "səni məndən daha çox sevmək imkansızdır" kimi cümlələrə rast gəlinir. Pavel və Mariyanın arasında Yekaterinanın doğumundan sonra konfliktlər mövcud olsa da, o daha sonra anasının ən sevimli qızına çevrilir.
## Birinci evliliyi
Napoleon müharibələri hələ davam edərkən, uşağı olmayan Napoleon istəkli ancaq qoca həyatı yoldaşı Jozefina Boharnedən boşanıb kral ailələrindən birinin üzvü ilə evlənmək,bununla da taxta daha layiqli şahzadə istəyirdi. Boşanma 1810-da olmasa da, Napoleon yeni həyat yoldaşı axtarışında idi. Daha sonra o Yekaterina ilə evlənmək qərarına gəldi — bu yolla Rusiya ilə əlaqələri gücləndirmək də mümkün idi. Məsələ 1808-ci ildə Talleyrandın başcılığı altında Erfurtda, fransızlar və ruslar arasında baş verən iclasda elan edildi. Dul qalan imperatriçə Mariya Feodorovna qızını öz bacısı oğlu Oldenburq hersoqu Corcla evləndirməyi qərara aldı. Bununla da Yekaterina özündən təxmini 20 yaş böyük Napoleonla evlənməyəcəkdi.
## Nəsili

## Mənbə
Hüseyn bin Abdulla

**Hüseyn bin Abdulla** (; 28 iyun 1994) — İordaniya Haşimilər Krallığının vəliəhdi, taxt-tacın birinci varisi, kral II Abdulla və kraliça Rania əl-Abdullanın böyük oğlu. 2004-cü ildə ögey əmisi Həmzə bin Hüseyni varislik siyahısında əvəz etmiş və 2009-cu ildə vəliəhd titulu almışdır. Yetkinlik yaşına çatandan sonra bir neçə dəfə kral naibi kimi öz atasını əvəz etmişdir.

## Həyatı
Hüseyn bin Abdulla 28 iyun 1994-cü ildə İordaniyanın paytaxtı Amman şəhərində doğulub. Məhəmməd peyğəmbərin nəslindən gələn 42-ci şəxsdir. 2 iyul 2009-cu ildə vəliəhd elan edilib. 2016-cı ildə Corctaun Universitetində beynəlxalq tarix və iqtisadiyyat fakültəsindən məzun olub. Hazırda Sandhörst Kral Hərbi Akademiyasında təhsil alır. Ərəb və ingilis dillərini mükəmməl, fransız dilini yaxşı dərəcədə bilir.

İordaniya ordusunda baş leytenant rütbəsindədir.

## Xarici keçidlər
* Hüseyn bin Abdullanın rəsk saytı
* kralının rəsmi saytı

## İstinadlar
Kinoya böyük sevgilərlə... Hüseyn Seyidzadə (film, 2012)

**Kinoya böyük sevgilərlə... Hüseyn Seyidzadə** — rejissor Elvin Vəlimətovun 2012-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.

## Məzmun
Filmdə görkəmli kinorejissor, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi Hüseyn Seyidzadənin 100 illik yubileyinə həsr olunur.

## Film haqqında
Filmdə "Doğma xalqıma", "O olmasın, bu olsun", "Koroğlu", "Yenilməz batalyon", "Dəli Kür", "Qayınana" filmlərinin kadrlarından həsr olunur.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Müəllif:** Sevda Ağazadə
:**Rejissor:** Elvin Vəlimətov
:**Operator:** Zaur Haşımov, Səfər Səfərov
:**Montaj:** Rəşad Rəhimov, Araz Əjdərov
:**Qrafika:** Vəfa Bağırova
:**Müxbir:** Zakir Musayev
:**Videomateriallar:** Fuad Əhmədov
:**İnzibatçı:** Etibar Almazov
:**Mətni oxuyan:** Sevda Ağazadə (titrlərdə yoxdur)
:**Rejissor assistenti:** Cavid Babayev
:**Redaktor:** Səyavuş Məmmədov

### Filmdə iştirak edənlər
:Hüseyn Seyidzadə (arxiv; kinorejissor)
:Rafiz İsmayılov (xalq rəssamı)
:Fuad Poladov (aktyor, xalq artisti)
:Tamilla Ağamirova (Rusiyanın xalq artisti)
:Aydın Kazımzadə (əməkdar incəsənət xadimi)
:Dilarə Seyidzadə (Hüseyn Seyidzadənin qardaşı qızı)

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Gəncə sancağı

**Gəncə sancağı** — 1593 cü ilOsmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətində inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Gəncə idi.

Gəncə, Gəncə aranı nahiyəsi, Şəmkir aranı nahiyəsi, Zəyəm aranı nahiyəsi, Kürəkbasan aranı nahiyəsi, Gəncə dağıstanı nahiyəsi, Sonqur dağıstanı nahiyəsi, Şütür nahiyəsi, Danqı nahiyəsi, Yaylaq, Tavus nahiyəsi, Dəmirçihəsənli-Qazax nahiyələri)
## Mənbə

«Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri»

## Həmçinin bax

* Çuləndər

## İstinadlar
Aleksandr Averin

**Aleksandr Dmitriyeviç Averin** 11 aprel 1954-cü il təvəllüdlü  təqaüdçü Sovet velosipedçisidir. O, Azərbaycan velosiped məktəbinin yetirməsi,  SSRİ-nin əməkdar idman ustası, SSRİ çempionatları və kubokunun 6 qat qalibidi.

## Həyatı
1976-cı ildə SSRİ yığma komandasının heyətində Monreal Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edib, və 17-ci yeri tutmuşdu.

1978-ci ildə SSRİ yığma komandasının heyətində Dünya Turunun qalibi olub.

1980-ci ildə Averin  mövsümündə yarışıb, lakin Moskva Olimpiadaları üçün seçilməyib.

1978-80-ci illərdə Tour de l'Avenir-də 1978 və 1979-cu illərdə xalların təsnifatını qazanaraq, 1979-cu ildə ikinci yerə yüksəlib.

1977 və 1979-cu illərdə Tour de France-ın Şərqi Avropadakı ekvivalentini 1977-ci ildə 21-ci və 1979-cu ildə 28-də bitirib. 1977-ci ildə Averin də Küba turunda ikinci yeri tutub.

Onun oğlu Maksim Averin də velosipedçidi və Ukraynanı təmsil edib.

2011-ci ildə Trofeo Edildə ikinci yerə layiq görulub.

## İstinadlar
Aleksandr Popov

**Aleksandr Stepanoviç Popov** (; ) — rus fiziki və elektrotexniki, professor, mülki müşavir (1901), fəxri mühəndis-elektrik (1899), radionun ixtiraçılarından biri.

## Həyatı

## Xatirəsi
1945-ci ildə SSRİ MEA radionun kəşf olunmasının 50 illiyi münasibətilə A.S.Popov adına Qızıl medal təsis etmişdir. Hər il may ayının 7-si radioelektronika sahəsində görkəmli nailiyyətlər əldə etmiş alimlər bu medalla təltif edilirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anna Pavlovna

**Anna Pavlovna** (Rusca: *Анна Павловна*) (d. 18 yanvar 1795 — ö. 1 mart 1865) — Rusiya imperatoru I Pavelin və Mariya Feodorovnanın beşinci qızıdır.

## Mənbə
Mixail Pavloviç

**Mixail Pavloviç** (Rusca: *Михаи́л Павлович*) (d. 8 fevral 1798 - ö. 9 sentyabr 1849) — Rusiya imperatoru I Pavelin və Mariya Feodorovnanın son övladıdır.

## Mənbə
Atmosferin təmizlənməsi

**Qaztəmizləyən və toztutan qurğular -**  texnoloji və sanitar qurğulara bölünür. 
* Texnoloji təmizləyici qurğular texnoloji prosesə qoşularaq tikinti və cihazlardır . 
* Sanitar təmizləyici qurğular isə zərərli texnoloji və ventilyaşiya tullantılarının qarşısım alan tikinti qurğu və cihazlardır.

## Qazların texnoloji təmizlənməsi metodu
Qazlann texnolorji təmizlənməsi metodları onların maye və ya bətkuducularla qarşılıqlı əlaqə proseslərinə , həmçinin zəhərli qalıqlann yüksək temperatur şəraitində və ya katalizatorların təsirilə toksik olmayan birləşmələrə çevirən kimyəvi proseslərə əsaslanır. Azot oksidlərinin bərpası katalitik metodu azot turşusu alman bir neçə sistemdə istifadə olunur. Bu zaman palladili alyuminium oksidi əsasında katalizatorlardan istifadə edilir. Sənaye tullantılarının kükürd anhidridindən təmizləmə metodlanndan aşağıdakıları göstərmək olar.

## Amonyak metodu
**Amonyak metodu** - bu metodla qazları SO2 - dən təmizlə¬məklə amonium - sulfid və amonium — bisulfat alınır. Bunlardan da satış məhsulu kimi istifadə olunur, yaxud turşu ilə parçalanaraq yüksək konsentrasiyalı SO2- və münasib duzlar əmələ gəlir.

## Kükürd anhidridini neytrallaşdırma metodu
**Kükürd anhidridini neytrallaşdırma metodu** - ilə eyni vaxtda sulfid və sulfatlar alınaraq qazlardan yüksək təmizlənmə dərəcəsini təmin edir.

## Katalitik metod
**Katalitik metodlar** - katalizatorların iştirakı ilə kükürd anhidri- dinin oksidləşməsinə əsaslanır, bu zaman duru sulfat turşusu alnır. Göstərilən kükürd anhidridindən təmizləmə metodları yerli şərait, uducuların mövcudluğu və alman məhsullara olan tələbatı nəzərə alaraq seçilməlidir.

## Qazlardan tozu təmizləmək üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
Qazlardan tozu təmizləmək üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
# Tozçökdürən kameralar və siklonlar
# Qazları yaş halda təmizləyən cihazlar
# Məsaməli süzgəclər
# Elektrik sücgəcləri 
Mərkəzdənqaçma tipli enersiya cihazlarından ən geniş yayılan siklonlardır. Praktikada müxtəlif siklonlardan istifadə olunur. Çoxlu həcmdə qazların təmizlənməsi üçün nisbətən kiçik diametirli siklon qrupları, yəni batareyalı siklonlar qoyulur. Onlar bir korpusda birləşən çoxlu miqdarda paralel düzülən siklon elementlərindən ibarət olub ümumi qazgətirmə - qazötürmə kollektoruna və tozlan toplayan ümumi bunkerə malik olur. Sənaye qazlarım asılı hissəciklərdən təmizləmək üçün yaş üsul ən sadə və effektiv üsullardan hesab olunur, son illər bu üsul dünyada ən geniş yayılmışdır.Qazlann yaş təmizləmə cihazları yüksək effektli olmaqla yanaşı, həm də quru təmizləmə cihazlarına nisbətən ucuz başa gəlir.

## Xarici keçid
* Atmosferin çirklənməsi və parnik effekti 

## Həmçinin bax
* Atmosfer

## İstinad
Shift klavişi

**Shift klavişi**(Shift key,клавиша Shift, üst karakter tuşu)-başqa klavişlərin adi qiymətini dəyişən klaviş; bunun üçün hərf, yaxud rəqəm klavişini basarkən Shift klavişini basıb-saxlamaq gərəkdir. Shift klavişindən həmçinin standart olmayan simvolları almaq, yaxud xüsusi funksiyaları çalışdırmaq üçün istifadə olunur. Məsələn, IBM PC-uyumlu kompüterlərdə Shift + funksional klaviş kombinasiyası təkcə funksional klavişin özünü basdıqda çalışdırılan komandadan başqa komandanı göstərə bilər. İlk PC/XT klaviaturasında Shift klavişi yuxarıya yönəli oxla (⇧) qeyd olunub. Başqa IBM klaviaturalarına həmin klaviş həm oxla, həm də Shift sözüylə qeyd oluna bilər. Shift düyməsinə aid klaviatura simvolu (ISO / IEC 9995 beynəlxalq standart seriyasında Level 2 Select düyməsi olaraq adlandırılan) ISO / IEC 9995–7-də simvol 1, ISO 7000-də "Avadanlıqlarda istifadə üçün qrafik simvollar" ISO-7000–251 simvolunun yönlü variant kimidir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 774 s.
Yeddi seqmentli indikator

**Yeddi seqmentli indikator** (ing. seven-segment, rus. семисегментный индикатор, türk. yedi segmentli gösterge) — 0-dan 9-dək onluq rəqəmləri göstərə bilən işıq diodu, yaxud maye-kristal indikator. Yeddi seqment dedikdə düzbucaq formalı 8 rəqəmini əmələ gətirən üç üfüqi və dörd şaquli cizgi nəzərdə tutulur. Seqmentlər A-dan G-dək hərflərlə işarə olunur; onluq nöqtəni (decimal point, DP) göstərən səkkizinci seqment kəsr ədədləri əks etdirmək üçün nəzərdə tutulub. Bəzən yeddi seqmentli indikatorda hərflər də göstərilir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 771 s.

## Xarici keçidlər
* http://www.uize.com/examples/seven-segment-display.html
* https://circuitdigest.com/microcontroller-projects/0-99-counter-using-avr-atmega32
Cessur

**Cessur** — Banqladeşin cənub-qərbində, Khulna vilayətində şəhər.

## Əhalisi
Əhalisi 260,8 min (2010).

## Coğrafiyası
Bhayrab çayı sahilində yerləşir. Dəmiryol stansiyası. Aeroport.

## Memarlığı
Şəhər Kəlkətədən Dəkkəyə gedən yolun üstündə ticarət mərkəzi kimi inkişaf etmişdir. Politexnik institut; Cessur dairə məktəbi (1838; ölkənin qədim və ən nüfuzlu dövlət məktəblərindən biri), Racşahi Universitetinin 4 kolleci və s. var. Kütləvi kitabxana (1854; Banqladeşdə ilk kitabxanalardan biri) fəaliyyət göstərir.

## Sənayesi
Cessur mühüm sənaye mərkəzidir. 6 kimya zavodu (plastik kütlə istehsalı), 4 poladəritmə zavodu; toxuculuq və diyircəkli qələm istehsal edən fabriklər; yeyinti sənayesi (yağ, çəltiktəmizləyən) müəssisələri; ədva istehsalı, buz hazırlayan 2 zavod və s. fəaliyyət göstərir. Kustar istehsal – toxuculuq, bambukdan məmulatlar, tikiş, zərgərlik, dəmirçilik, dulusçuluq sənəti inkişaf etmişdir. Cessur kənd təsərrüfatı rayonunun (düyü, şəkər qamışı, xurma və s. ticarəti) ticarət-paylaşdırıcı mərkəzidir. Banqladeş Hərbi-Hava Akademiyası Cessur yaxınlığındadır.

## Həmçinin bax
* Dəkkə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cessur rəsmi internet səhifəsi
Adilə Sultan

**Adilə Sultan** () — 30-cu Osmanlı sultanı II Mahmudun qızı.

## Həyatı
23 may 1826 tarixində İstanbulda dünyaya gələn Adilə Sultanın anası Zərnigar Sultandır. *Adil* ləqəbi ilə şeirlər yazan atası II Mahmud yeni dünya gələn qızına öz ləqəbinə uyğun ad qoydu. Hələ 4 yaşındaykən anası vəfat etmiş, sonrakı illərdə atasının bir digər xanımı olan Nevfidan Sultanın himayəsində böyümüşdür. 13 yaşında isə atası vəfat etmiş, təhsil və tərbiyəsi ilə böyük qardaşı Sultan Əbdülməcid maraqlanmışdır. 28 aprel 1845 tarixində gələcəkdə sədrəzəmliyə qədər yüksələn Mehmed Əli Paşa ilə nikahlandı və ertəsi ilin fevral ayında bir həftə davam edən möhtəşəm bir toy mərasimi ilə evləndi. Adilə Sultanın toy mərasimi XIX əsrdə Osmanlı sarayında yaşanan ən maraqlı hadisələrdən biri oldu. Belə ki, Osmanlı tarixində ilk dəfə möhtəşəm hava balonları uçuruldu. Hal-hazırda Memar Sənan Universitetinin yerləşdiyi Beyoğlu səmtindəki Neşətabad Sarayı, evləndikdən sonra Adilə Sultana hədiyyə edildi.

Nikahın ardından cütlüyün ard-arda 4 övladı dünyaya gəldi: Xeyriyyə, Siddiqə, Aliyə və İsmayıl. Ancaq bunlardan üçü körpə yaşında bilinməyən səbəblərlə vəfat etdi. Ardından bütün ömrünü böyük qızı Xeyriyyəyə və dinə yönəldən Adilə Sultan 1865-ci ildə qızını Paşazadə Rza bəylə evləndirdi. Ancaq çox keçmədən 1869-cu ildə əri Mehmed Əli Paşanı, ardından yeganə övladını itirdi. Ömrünün sonuna qədər təqribən 30 il boyunca hər Ramazan ayında Əyyub Sultan türbəsinə qapanan Adilə Sultanın Bəyoğlundakı sarayı dövrün din xadimləri və alimlərinin görüş yerinə çevrilmişdi.

II Əbdülhəmidin qızı Ayşə Sultan öz xatirələrində qeyd edir ki, *"Böyük bibimiz Adilə Sultan tez-tez Ulduz sarayını ziyarət edər, atam Sultan Əbdülhəmid bibisini sarayın qapısında qarşılayardı. Onu qəbul otağındakı öz taxtına əyləşdirər, özü isə yandakı kiçik taxcada oturardı. O illərdə ailənin ən yaşlı üzvü olan bibisinin qəhvəsini şəxsən özü təqdim edərdi. Ardından mən və qardaş-bacılarım sırayla otağa çağırılar və bir-bir yaşlı Adilə Sultanın əlini öpərdik. Bir neçə saat davam edən ziyarətin ardından Sultan Əbdülhəmid bibisini arabasına qədər müşayiət edib yola salardı."*

Ömrünün son Ramazan ayında da yenə Əyyub Sultan türbəsinə qapanan Adilə Sultan sonuncu gün köşkünə gəldi. Ancaq ertəsi gün Ramazan bayramının ilk günü otağından çıxmadığını görən xidmətçiləri otağa daxil oldular və yaşlı sultanın vəfat etdiyini gördülər (12 fevral 1899). Ardından cənazəsi yoldaşının və övladlarının da dəfn edildiyi Əyyub Sultan məscidi yaxınlığındakı ailə türbəsində torpağa verildi.

Adilə Sultanın dini mövzuda yazdığı şeirləri minacat, nət, mərsiyə və böyük din xadimlərinə yazdığı məthiyələrdən ibarətdir. Bundan başqa atası, əri, qızı və qardaşları üçün yazdığı mənzum şeirlərdən ibarət bir divanı da var. Bundan başqa bir çox xeyir işləri də görmüşdü: Qalata Mevlevihanesində və Ərəb məscidində şadırvan, Gül məscid yaxınlığında məktəb, uzun illər qız məktəbi olaraq fəaliyyət göstərən Kadilli sarayı, Haliç sahillərindəki Qadınlar kitabxanası və bu kimi başqa əsərlər ona aiddir.

## Mənbə
Fırlatma zolağı

**Fırlatma zolağı **(scroll bar,полоса прокрутки, kaydırma çubuğu)-qrafik istifadəçi interfeyslərində: pəncərənin sağ, yaxud aşağı qırağında yerləşən və pəncərəyə yerləşməyən sənədi fırlatmaq üçün nəzərdə tutulmuş şaquli, yaxud üfüqi zolaq. Fırlatma zolağının üç aktiv zonası olur; məsələn, mətn redaktorlarında şaquli fırlatma zolağının üzərində ox olan iki fırlatma düyməsi var ki, onların köməyilə sənədi bir sətir aşağıya, yaxud yuxarıya hərəkət etdirmək olur və sənədin lazım olan yerinə keçmək üçün fırlatma boksu var; siçanın göstəricisini fırlatma boksunun yuxarısında, yaxud aşağısında çıqqıldatmaq sənədi bir ekran yuxarıya, yaxud aşağıya hərəkət etdirir.

## Ədəbiyyat
*

## Xarici keçidlər
* https://stackoverflow.com/questions/3296644/hiding-the-scrollbar-on-an-html-page/25561646
FM-radio

**FM-radio** — radio yayımında daşıyıcı dalğaların tezlik modulyasiyası (FM) ilə ötürülməsi üsuludur.

26 dekabr 1933-cü ildə Edvin Houard Armstronq (Edwin Howard Armstrong) tezlikli modulyasiya prinsipi əsasında qurulmuş **[[FM-radio]]nu** patentləşdirmişdir. Bu radio efirdə yaranan küyü aradan götürməyə və daha yaxşı rabitə keyfiyyətini əldə etməyə imkan verirdi.

## Ədəbiyyat
Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Tək sənədli interfeys

**Tək sənədli interfeys**(SDI (Single-Document Interface,однодокументный интерфейс,tek belgeli arabirim)-tətbiqi proqramların qrafik interfeysinin ayrı-ayrı pəncərələr şəklində təşkili üsulu. Bu interfeysdə aktiv pəncərənin menyunu, yaxud alətlər zolağını özündə saxlayan “fon” və ya “ana” pəncərəsi olmur; bu elementlər (menyu, alətlər zolağı) hər bir pəncərənin özündə olur. Birdən artıq sənədi eyni vaxtda redaktə etməyə imkan verən belə tətbiqi proqramlar (məsələn, mətn prosessorları) istifadəçidə elə təəssürat yarada bilər ki, sanki proqramın bir deyil, bir neçə kopyası başladılıb.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı,754 s.
Çarlz Entoni

**Çarlz Entoni Riçard Hoar** (Charles Antony Richard Hoare; ) — informatika və hesablama texnikası sahəsində ixtisaslaşmış britaniyalı alim.

## Həyatı
Çarlz Entoni 11 yanvar 1934-cü ildə anadan olmuşdur. "Sürətli çeşidləmə" (Quicksort) alqoritminin müəllifi olan Hoar proqramlaşdırma dillərinin yaradılması və təsviri sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərə görə 1980-ci ildə Türinq mükafatına layiq görülmüşdür.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Artur Con Robin Qorell Milner

**Artur Con Robin Qorell Milner** (; ) — hesablama sistemləri nəzəriyyəsi sahəsində ixtisaslaşmış britaniyalı alim.

## Həyatı
13 yanvar 1934-cü ildə anadan olmuşdur.

1991-ci ildə o, LCF (Logic for Computable Functions) teoremlərin avtomatik isbatının aparılma sistemini, bu sistem üçün ML funksional proqramlaşdırma dilini və CCS (Calculus of Communicating Systems) qarşılıqlı təsirdə olan sistemlər üçün hesablamalar nəzəriyyəsini yaratdığına görə Türinq mükafatına layiq görülmüşdür. 2010-cu ildə "Milner CiteSeer" layihəsində ən çox istinad edilən müəlliflər siyahısında Milner 25-ci yeri tuturdu.

## Ədəbiyyat
Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Bitki qamçılıları

**** () —  aləminin  tipinə aid protozoy sinfi.

## Quruluşu
Onların uzunluğu 3–5 mkm ilə 400 mkm arasında və daha böyük ölçüdə dəyişir. Forması ovalvari, sapvari, çöpvari və ya yarpağabənzərdir. Bədənin səthində çıxıntılar və tikanlar ola bilər. Əksəriyyətində xarici örtük pellikuladan ibarətdir, ancaq psevdopod əmələ gətirən və formasını dəyişə bilən növlərdə bədən xaricdən yalnız plazmatik membranla örtülmüşdür. Sitoplazmanın ekto və endoplazmaya bölünməsi əksər növlərdə kifayət qədər aydın ifadə olunmuşdur.

## Həyat tərzi
Bitki qamçılılarının bir çox növlərində işığa həssas orqanoid- qamçının əsasında yerləşən stiqma vardır. Rəngli qamçılılar işıqda fotosintez prosesi həyata keçirirlər (avtotrof), rəngsizlər isə xırda ibtidailər və bakteriyaların hesabına faqositoz yolu ilə saprofit şəkildə qidalanırlar (heterotrof orqanizmlər). Bitki qamçılılarının bəzi növləri eyni zamanda həm fotosintez prosesini həyata keçirir, həm də saprofit üsulla qidalana bilirlər (miksotrof orqanizmlər). Əsasən bir nüvəli orqanizmlərdir. Çoxalma – qeyri-cinsi yolladır, ancaq bir sıra növlərdə cinsi proses də məlumdur (məs: Polytoma uvella və ya kolonial Stephanosphaera, Volvox və b.). Bitki qamçılıları girdə və ya ovalvarı formada sakitlik mərhələsi (sista) əmələ gətirirlər. Bu zaman onlar xaricdən qalın qabıqla örtülürlər. Qabığın üzərində bəzən qabırğacıqlar, tikancıqlar və b. törəmələr olur. Yaşıl növlərdə sistada xloroplast olur, onlar növə məxsus rəngi və stiqmanı saxlayırlar. Həyat siklində sistalar müntəzəm olaraq, xüsusən əlverişsiz şəraitdə əmələ gəlir.

* Bitki qamçılıları 10 dəstəni özündə birləşdirir. Volvoksid və xrizomonadid dəstələrinin nümayəndələri Azərbaycanın torpaqlarında tapılmışdır. Euglena viridis və Volvoks cinsinin növləri isə respublikanın su hövzələrində geniş yayılmışdır.

## Ədəbiyyat
# Azərbaycanın heyvanlar aləmi. I cild. Bakı, Elm, 2002, 268 s

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alma ballıcası

**Alma ballıcası** () — buğumayaqlılar tipinin bərabərqanadlılar dəstəsinin psillidlər (ballıcalar) fəsiləsinə aid olan növ.

## Xarici quruluşu
Yetkin ballıcanın bir cüt şəffaf qanadları vardır. Baş və döşü sarımtıl-yaşıl, qarıncığı, bığcığı və ayaqları sarıdır. Bığcıqları 10 buğumludur. Bədəninin uzunluğu 2,5 mm-dir. Sürfəsi yastıdır, ayaqları qısadır, bədəni tünd qəhvəyi, gözləri isə kəskin qırmızıdır. Nimfası göyümtül-yaşıldır. Yumurtası uzunsov ovalvari olub, saplaqvaridir, rəngi narıncıdır və uzunluğu 0,4 mm-dir.

## Həyat tərzi
Alma ballıcası yumurta mərhələsində qışlayır. Yazda yumurtalardan sarı rəngli sürfələr çıxır. Sürfələr tumurcuqlarla qidalanır. Sürfələrin inkişafı 29–38 günə başa çatır. Yetkin fərdlər mayalanmadan sonra zoğların dərin yerlərinə tumurcuqların içərisinə yumurtalar qoyur. İl ərzində bir neçə nəsil verir.

## Yayılması
Şimali Amerika, Mərkəzi Avropa, Şimali Avropa, Pribaltika və Leninqrad vilayəti, Kişinyov, Dnepropetrovsk, Volqoqrad, Kiev, Xarkov, Voronej, Samarada yayılıb. Azərbaycanın meyvəçiliklə məşğul olan bütün rayonlarında təsadüf edilir.

## Ədəbiyyat
* S. R. Məmmədova, B. B. Xəlilov. Kənd təsərrüfatı entomologiyası. Bakı: 1986, −206 s.
* N. H. Səmədov taxıl böcəkləri və onlarla mübarizə tədbirləri. Bakı: 1964.

## Həmçinin bax
* Zeytun ballıcası
* Psillidlər

## Xarici keçidlər
* Psylla mali Schmidber. — Яблонная медяница
* Яблонная медяница (Psylla mali)
* Листоблошка яблонная (Psylla mali Schmdbg.) Джерело: http://collectedpapers.com.ua/ru/atlas_pests/psylla-mali-schmdbg

## İstinadlar
Kronos yarımadası

**Kronos yarımadası** () — Kamçatkanın dörd iri yarımadasından biri. Sakit okean sahillərində, Petropavlovsk-Kamçatski şəhərindən şimalda yerləşir.

Yarımada ərazisi və onun ətraf ərazisi Kronos Dövlət Təbiət Qoruğu ərazisinə daxildir. Qoruğun ən görməli yer Tyuevski buzlağıdır.
kronos yarımadası Şipunski yarımadasından şimalda yerləşir. Şimalında Kronos körfəzi, cənubunda isə Kamçatka körfəzi yerləşir.
Yarımada ətrafı və ərazimdə yerləşən coğrafi obyektlər: Olqa körfəzi, Olqa burnu, Tyuşevka çayı, Vıdrovaya çayı, Kozlova çayı, Kazlova burnu, Kronos burnu, Kamenistaya burnu, Bolşaya Çamka, və Malaya Çamka çayı. Yarımadadan şimalda Storoj çayı və Storoj gökü yerləşir.

Ən hündür nöqtəai Aley dağıdır 1313 metrdir. Digər zirvə isə Noçleq dağıdır (691 m).

Yarımadadan qərbdə yerləşir: Kraşeninnikov vulkanı, Kronos sopkası, Kronos gölü, Şmidt vulkanı, Qamçen və Kizimen vulkanları.

## İstinadlar
Multipleksor

**Multipleksor ** (, ) - giriş siqnalları çoxluğundan bir çıxış siqnalını seçmək üçün qurğu; eləcə də bir neçə müxtəlif verilənlər axınını bir ümumi rabitə xəttinə yönəldən qurğu. Multipleksorlardan çoxlu sayda rabitə xəttini az sayda porta və ya tərsinə, çoxlu sayda portu az sayda rabitə xəttinə qoşmaq üçün istifadə olunur.

## Ədəbiyyat

*İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Niklaus Virt

**Niklaus Virt** (; ) — məşhur isveçrəli alim, kompüter elmləri üzrə professor, Pascal, Modula-1, Oberon proqramlaşdırma dillərinin müəllifi. 15 fevral 1934-cü ildə anadan olmuşdur. O, Swiss Academy of Engineering (İsveçrə), U. S. Academy of Engineering (ABŞ), BerlinBrandenburg Academy (Almaniya) Milli Akademiyalarının üzvüdür. Müxtəlif sayda adlara və titullara layiq görülən məşhur alim 1984-cü ildə EYLER, ALGOL-W, MODULA və PASCAL proqramlaşdırma dillərini yaratdığına görə Türinq mükafatına layiq görülmüşdür.

## Ədəbiyyat
Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Çuğundur bağacığı

**Çuğundur bağacığı**-() buğumayaqlılar tipinin yarımsərtqanadlılar dəstəsinin ot bağacıqları fəsiləsinə aid olan növ

## Xarici quruluşu
Çuğundur bağacığı çox da iri olmayan həşəratdır. Alabəzək rənglidir. Yetkin fərdlərin uzunluğu 3–5&nbsp;mm-dir. Rəngləri tutqun sarımtıldır. Qanadüstlüyünün nəhayəti qırmızı qəhvəyidir. Yumurtası ovalvarı olmaqla, təzə qoyulan zaman parlaq sarımtıl, sonralar isə narıncı-sarımtıl olur. Sürfəsinin gözləri qırmızı olub, özü yaşıl rəngdədir və qarıncığın kürəyə yaxın hissəsində qara rəngli ləkə vardır. Uzunluğu 3,3&nbsp;mm-dir. Çuğundur bağacığı müxtəlif bitkilərlə qidalanır.

## Həyat tərzi
Yumurtası qışlayır. Yumurtasını bir sıra bitkilərin, o cümlədən yonca, unluca, müxtəlif yovşan növlərinin və s. gövdələri və yarpaq saplaqları daxilinə qoyur. Yazda qışlamış yumurtalardan sürfələr çıxmağa başlayır. Sürfələr müxtəlif çoxillik paxlalı bitkilərlə qidalanır. İnkişafı təxminən bir ay çəkir. Bu müddət ərzində 5 dəfə qabıq dəyişir. Yetkin bağacıqlar müxtəlif istiqamətlərə uçaraq kənd təsərrüfatı bitkilərini, o cümlədən yeni çuğundur sahələrini yoluxdurur. Yeni sahələrdə zərərverici sürətlə qidalanır bir azdan sonra dişi fərdlər gövdələrə, yarpaq damarlarına və saplaqlara yumurta qoyur. Yumurtalar bir-birindən azacıq aralı, topa halında qoyulur. Bu sürfələrin inkişafı kimi gedir. Çuğundur bağacığı ildə 2-4 nəsil verir. Çuğundur bağacığının yetkinləri və sürfələri qidalanarkən bitki hüceyrələrinə fermentlər buraxır və nəticədə bitki soluxur. Onun yarpaqları bükülür, əksər hallarda isə cücərtilər tamamilə məhv olaraq sıradan çıxır.

## Yayılması
Cənubi Avropa, Şimali Afrika, Türkiyə, Monqolustan, Çin, keçmiş SSRİnin cənubu, Latviya, Qafqaz, Ural, Sibir və Uzaq Şərqdə (Amur vilayəti, Xabarovsk diyarı və Primorsk diyarı), Orta Asiya və Qazaxıstanda yayılıb.. Azərbaycanda çuğundur əkilən sahələrdə yayılıb.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov. Kənd təsərrüfatı entomologiyası. Bakı: 1986, səh 201
* C.A.Hidayətov.  Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər),-42 səh.

## Xarici keçidlər
* Свекольный клоп (Polymerus cognatus)
* Polymerus (Poeciloscytus) cognatus Fieb. - Свекловичный клоп, серый (коричневый) свекловичный клоп, бурый свекловичный клопик
* Свекловичный клоп (Polymerus cognatus)
* Буряковий клоп – Polymerus cognatus Fieb.

## Həmçinin bax