Bandha (Yoqa)

**Bandha**, Hatha Yoqada bir kriya(fiziki praktika) olaraq, bədənin enerji axışını bağlamağa yönəlmiş daxili mudra növüdür."Bədən kilidi" olaraq təsvir edilir, məqsəd isə həyati enerjinin bədəndə saxlanılmasıdır. Bandha sözü, lüğəvi olaraq,"bağ","qapalı vəziyyət" və ya "tutmaq" mənasında istifadə olunur.

## Maha Bandha
"Böyük kilid" digər üç Bandhanın birləşməsidir, yəni:

* Mula Bandha — Perineum əzələlərin sıxılması.

* Uddiyana Bandha — Qarın əzələlərinin qabırğa qəfəsini sıxaraq içəriyə doğru çəkməsi.

* Jalandhara Bandha — Çənənin döşə yaxınlaşdırılması.

Aştanqa Yoqada bu üç Bandha, yoqanın praktikası üçün vacib olan üç əsas prinsipdən biri sayılır.

## Mula Bandha
Ənənəvi yoqa sistemində əsas bandha olaraq qəbul edilir. Mula Bandhanın tarixdəki ilk yazılı qeydiyyatı 12-ci əsrə aid Shaiva Natha mətnlərində, xüsusilə Gorakşasatakada yer alır və burada bu praktika, nəfəsin idarə olunması və Kundalini tanrısının oyandırılması məqsədilə tətbiq olunan bir yoqi texnikası olaraq müəyyən edilir.

### Etimologiya
Mula Bandha sözü Muladan götürülür. Hansı ki, müxtəlif mənalarda istifadə olunur: kök, əsas, başlanğıc, təməl, mənşə və ya səbəb.

### Təsvir
Gorakşasataka Mula Bandhanı belə təsvir edir:
Apana nəfəsi, sıxılma yolu ilə aşağıdan yuxarıya doğru yönəldilir. Bu praktika Mula Bandha, yəni "kök kilidi" adlandırılır. Apana yuxarıya doğru hərəkət edərək atəş kürəsinə çatdıqdan sonra, külək tərəfindən alov pərvərən olunur və Nəticədə, atəş və apana, təbiətcə isti olan prana ilə qarşılaşır. Bu, prananın bədəndə yaratdığı alov nəticəsində Kundalini enerjisini qızdıraraq oyandırır. Kundalini, çubuqla vurulmuş ilan kimi, qıvrılır və düzəlir. Sonra isə ilan yuvasına daxil olduğu kimi, Brahma nadiyə daxil olur. Buna görə də, yoqilər Mula Bandha praktikasını müntəzəm olaraq davam etdirməlidir.

İyenqar Mula Bandhanı belə təsvir edir:"Bədənin anusdan başlayaraq, bel bölgəsinə qədər olan hissəsinin sıxılaraq yuxarıya doğru çəkilməsi və sütun istiqamətində qalxması."Burada xüsusi olaraq qeyd olunur ki, sıxılan əzələ sfinkter əzələsi, nə də sidik ifrazını dayandıran əzələdir, əksinə hər ikisi arasında bərabər məsafədə olan əzələdir.

Maehle bunu "kök kilidi" olaraq təsvir edir və əlavə olaraq qeyd edir ki:Buradakı "kök " ifadəsi, sütunun kökünü, çanaq döşəməsini və daha dəqiq desək, çanaq döşəməsinin mərkəzində yerləşən perineumu nəzərdə tutur. Perineum, anus ilə cinsiyyət orqanları arasında olan əzələ bölgəsidir. Pubo-koksigeal(PC) əzələsini, sümükdən quyruq sümüyünə qədər uzanan və yüngülcə sıxaraq, bədəndəki prananı daxilində saxlayan bir enerji möhürü yaradır. Bu enerjinin sütunun alt hissəsindən axmasının qarşısını alır. Mula Bandha, prananı mərkəzi kanal olan sushunaya yönləndirir ki, bu kanal da sütunun nazik ekvivalentini təşkil edir.

Mula Bandha, ənənəvi yoqa təcrübəsində əsas bandha olaraq qəbul edilir. İyenqar Mula Bandhanın funksionallığını "kumbhaka praktikasında bağlanmalı olan təhlükəsizlik ventili" kimi müqayisə edir. O, Mula Bandha ilə əlaqəli pranaların enerjisini belə təsvir edir:"Apana Vayu (aşağı qarındakı prana), aşağıya doğru axan və Mula Bandha vasitəsilə yuxarıya yönləndirilərək Prana Vayu ilə birləşən pranadır. Prana Vayu isə döş bölgəsində yerləşir."
İyenqar bildirir ki,"Mula Bandha ilkin olaraq antara kumbhakada (nəfəs saxlanıldıqdan sonra) həyata keçirilməlidir. Aşağı qarındakı bölgə, navel ilə anus arasındakı ərazi, sütuna doğru sıxılır və yuxarıya doğru, diafraqmaya doğru çəkilir."O, əlavə edir ki,"Mula Bandha praktikasını tətbiq edərkən, yoqi yaradılışın əsil mulasına çatmağa çalışır."

## Uddiyana Bandha
Həmçinin "qarın kilidi" və ya "yuxarıya doğru qaldıran kilid" olaraq adlandırılır. Hatha yoqada təsvir edilən və tətbiq edilən qarın bandhasıdır. Xüsusilə nauli təmizlənmə metodunda. Bu Bandha, bütün hava nəfəsi çıxarıldıqdan sonra, nəfəs tutulub qarının rib qəfəsinin altına doğru çəkilməsini, yalançı bir nəfəs alaraq təkrarlanmasını və bir fasilə sonrası qarının sərbəst buraxılmasını əhatə edir. Bu proses bir neçə dəfə təkrarlanır və nəfəs alaraq normal tənəffüsə davam edilir.

## Jalandhara Bandha
Hatha Yoqada təsvir edilən və tətbiq edilən çənə bandhasıdır.

### Etimologiya
Jalandhara Bandha Sanskritdən gəlir:"tor" və "tutmaq" anlamına gəlir.

### Təsvir
Bu bandha, boynu uzadaraq və sternumu (sinə sümüyü) yuxarı qaldıraraq həyata keçirilir. Sonra baş aşağı salınaraq çənə döşə yaxınlaşdırılır. Bu zaman dil damağa basılır.

## Həmçinin bax
* Pranayama

## İstinadlar