open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bayer 04 FK

**"Bayer 04 Leverkuzen"** () tam adı ilə **"Bayer 04 Leverkuzen GmbH"** daha çox istifadə olunan adı ilə **"Bayer Leverkuzen"** və ya sadəcə **"Leverkuzen"** — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya əyalətindəki Leverkuzen şəhərində yerləşən peşəkar futbol klubu. Almaniyanın ən üst səviyyəli futbol liqası olan Bundesliqada mübarizə aparır.

1904-cü ildə eyniadlı əczaçılıq şirkətinin ("Bayer") Leverkuzendəki qərargahında çalışan işçilər tərəfindən təsis edilən "Bayer 04 Leverkuzen", əvvəllər "TSV Bayer 04 Leverkuzen" və "RTHC Bayer Leverkuzen" idman klublarının bir şöbəsi olmuşdur. Həmin idman klublarının üzvləri atletika, gimnastika, basketbol, sahə həndbolu, avarçəkmə, tennis və hokkey kimi müxtəlif idman növlərində iştirak edirlər. 1999-cu ildə futbol şöbəsi bu çoxşöbəli idman klubundan ayrılmışdır.

"Bayer Leverkuzen"in əsas rəngləri qırmızı və qaradır; bu rənglər həm oyun formalarında, həm də klubun loqosunda əks olunur. Klubun əsas rəqibləri "1. FC Köln", "Borussiya Münhenqladbax" və "Fortuna Düzeldorf"dur.

1979-cu ildə "Bundesliqa"ya yüksələn "Bayer Leverkuzen", ilk yüksək səviyyəli titulunu 1988-ci ildə "UEFA Kuboku"nu qazanaraq əldə etmişdir. Klub ilk yerli kubokunu isə 1993-cü ildə "DFB Pokal"ı qazanmaqla əldə etmişdir. 2002-ci ildə "Bayer Leverkuzen" üç turnirdə — o cümlədən "UEFA Çempionlar Liqası"nda — ikinci yeri tutaraq tarixində unikal bir mövsüm keçirmişdir. 30 ildən çox kuboksuz keçən müddətdən sonra, 2024-cü ildə klub həm ilk "Bundesliqa" çempionluğunu, həm də ikinci "DFB-Pokal" qələbəsini qazanmışdır. Bu nəticə ilə "Bayer Leverkuzen" məğlubiyyətsiz şəkildə çempionluq və "dubl" qazanan ilk (və yeganə) Alman komandası olmuş, həmçinin ardıcıl 51 məğlubiyyətsiz rəsmi oyunla Avropa rekordu müəyyənləşdirmişdir.

26 may 2025-ci ildə Erik Ten Haqın "Bayer"ə baş məşqçi təyinatı rəsmiləşib

## Tarix
Əsası 1904-cü ildə Bayer kimya şirkəti tərəfindən qoyulub.
## Uğurları
### [[Almaniya]]
* **[[Bundesliqa]]**
:  **Çempion (1)** — 2023-24
:  **İkinci (5)** — 1996-97, 1998-99, 1999-00 2001-02, 2010-11

* **[[2. Bundesliqa|2. Bundesliqa (şimal)]]**
:  **Çempion (1)** — 1978-79

* **[[DFB-Pokal]]**
:  **Çempion (2)** — 1992-93, 2023-24
:  **İkinci (3)** — 2001-02, 2008-09, 2019-20

* **DFL-Supercup**
:  **Çempion (1)** — 2024
:  **İkinci (1)** — 1993

### [[UEFA|Avropa]]
* **[[UEFA Çempionlar Liqası]]**
:  **İkinci (1)** — 2001-02

* **[[UEFA Avropa Liqası|UEFA Kuboku/UEFA Avropa Liqası]]**
:  **Çempion (1)** — 1987-88
: **İkinci (1)** — 2023-24

### Əsas qeydlər
* 1 iyul 1904: TuS Friedrich Bayer & Co 1904 Leverkusen kimi yaradılıb.
* 31 may 1907: Futbol komandası yaranıb.
* 1923: FV 1904 Leverkusen adlanıb.
* 1928: Box-Verein Wiesdorf və SV 04 Leverkusen qarışıb.
* 1935: SV Bayer 04 Leverkusen adlanıb.
* 1938: TuS Friedrich Bayer & Co 1904 Leverkusen  BSG 04 Leverkusen qarışıb.
* 1943: SV Bayer 04 Leverkusen adlanıb.
* 1945: SV 04 Leverkusen adlanıb.
* 1948: SV Bayer 04 Leverkusen adlanıb.
* 1974: TuS 04 Leverkusen  TSV Bayer 04 Leverkusen qarışıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
E.ə. 390

## Haqqında
* Kelt-qall tayfaları ilə romalıların ilk toqquşması

## Doğumlar
* Pamfil (rəssam)

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 334

## Hadisələr
* Qalliya ilə Roma arasında sülh müqaviləsinin imzalanması
* Makedoniyalı İsgəndərin makedoniyalı və yunanlardan ibarət 35 minlik ordusu Kiçik Asiyaya doğru hərəkətə başladı. Əhəməni şahı III Dara 40 minlik ordu ilə Qranik çayı yaxınlığında İsgəndəri qarşıladı, lakin məğlub oldu.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Elinor Ostrom

**Elinor Ostrom** (; ) — amerikalı siyasətçi, alim və iqtisadçı. "Xüsusilə ictimai malların, iqtisadi baxımdan nəzarət edilməsi və istifadəsinin analizi" mövzusunda apardığı tədqiqatlarına görə 2009-cu ildə Oliver Uilyamson ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını qazanan ilk qadın alimdir.

## Həyatı
Elinor Ostrom ABŞ-nin İndiana ştatında yaşamışdır. Həm İndiana Universitetində, həm də Arizona Dövlət Universitetində eyni zamanda dərs demişdir. İndiana Universitetində "seçkin professor" fəxri adı daşımaqdadır. Tempidə yerləşən Arizona Dövlət Universitetində Araşdırma Professoru və Kooperativ Fərqlilik etüd Mərkəzinin qurucu direktoru vəzifəsini icra etmişdir.

## Əsərləri
* 1990: "Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action".
* 1993: "Institutional Incentives and Sustainable Development: Infrastructure Policies in Perspective", Lari Şroder və Susan Uayni ilə birlikdə.
* 1994: Rules, Games, and Common Pool Resources Roy, Qerdner və Ceyms Uolker ilə birlikdə.
* 1995: "A Grammar of Institutions." American Political Science Review Cilt 89, no.3 səh.582–600. Sue E.S.Krauford ilə birlikdə.
* 1998: "A Behavioral Approach to the Rational Choice Theory of Collective Action: Presidential Address, American Political Science Association, 1997. "The American Political Science Review, Cild 92(1) səh.1–22.
* 2003: "Trust and Reciprocity: Interdisciplinary Lessons for Experimental Research", Volume VI in the Russell Sage Foundation Series on Trust, Ceyms Uolker ilə birlikdə.
* 2005: Understanding Institutional Diversity Ostrom, Elinor, Princeton, Princeton University Press. 2005.
* 2006: Understanding Knowledge as a Commons: From Theory to Practice, Şarlotta Hess ilə birlikdə.
* 2006: "Linking the Formal and Informal Economy: Concepts and Policies", Basudeb Guha-Khasnobis və Ravi Kanburla birlikdə.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Elinor Ostrom haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat.
* Elinor Ostrom haqqında faktlar.
* Elinor Ostromun şəkilləri.
* Elinor Ostromun müsahibəsi.
* Elinor Ostromun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı.

## İstinadlar
Patristika

**Patrístika** (latınca pater-ata sözündəndir) — kilsə atalarının VII yüzilliyə qədər yaratdığı fəlsəfəsi və ilahiyyatıdır. 

Patristika antik dövrdə quldarlıq quruluşunun böhranı zamanı qnostisizmlə, müxtəlif hereslərlə, bütpərəst dünyagörüşü ilə mübarizədə, və eyni zamanda antik dünyasının müxtəlif fəlsəfi-dini təlimləri ilə mürəkkəb münasibətlərə girərək yaranmışdır.

Patristika dövrü öz növbəsində bir neçə dövrə bölünür:

**1.** Apologetlərin fəaliyyəti dövrü (II - III əsrlər).  Xristianlığın təməl prinsiplərini bütpərəstlərin və yəhudilərin tənqidlərindən müdafiə edən xristian mütəfəkkirləridirlər. Onların fəaliyyət göstərdiyi sahə isə apologetika adlanır. Apologetika - dini təlimin əqlə əsaslanan dəlillərlə müdafiə edilməsidir.

Apologetləri iki hissəyə bölürlər: 

*Yunan dilində yazan şərq apologetləri; 
*Latın dilində yazan qərb apologetləri.

IV-cü əsrdə Romada Xristianlıq dövlət dini elan edildikdən sonra apologetikaya artıq ehtiyac qalmamışdır. Bundan sonra xristian teoloqları hereslərə qarşı rəddiyyələr yazırdılar.

**2.** Rəsmi xristian (kilsə) təliminin sistemləşdirilməsi dövrü (IV - V  əsrlər). O dövrdə müxtəlif xristian mütəfəkkirlərinin pərakəndə olan fəlsəfi fikirlərinin əvəzinə vahid dini konsepsiya meydana gəlmişdir. Bu işdə ən böyük nailiyyətləri Kappodokiyalı atalar əldə etmişdir.

**3.** Xristian ehkamlarının möhkəmlənməsi və sabitləşməsi dövrü (VI əsr) (*Leontius* şərqdə, *Boetsius* qərbdə).
Patristika dövrü VII əsrdə Yohannes Damaskenosun fəaliy-yətindən sonra başa çatmışdır. O, həm də sxolastikanın əsaslarını ifadə etmişdir. Bundan sonra xristian fəlsəfəsində sxolastika dövrü başlanmışdır.

Antik dövrünün fəlsəfəsindən fərqli olaraq, patristika dövrünün fəlsəfəsi teosentrik olub. Teosentrizmə görə hər bir mövcud olan şeyi təyin edən reallıq təbiət deyil, Tanrıdır.

Xristian fəlsəfi ontologiyasının əsasını yaradılış , idrak nəzəriyyəsinin əsasını isə vəhy amili təşkil edir. Bütün bu prinsiplər, ümumiyyətlə, təkcə Xristianlığa deyil, həm də Yəhudilik və İslama da aiddir.

## Mənbə
Aydın Əlizadə&#x20;(2007). *[http://www.ebooks.az/view/shUNpGOw.pdf Xristianlıq: tarix və fəlsəfə]*.&#x20;Bakı: Əbilov, Zeynalov və qardaşlar,&#x20;s. 18-19. ISBN 5-87459-013-7. 2016 tarixində arxivləşdirilib. 2016-08-16 tarixində istifadə olunub.

## Ədəbiyyat
*Aydın Əlizadə&#x20;(2007). *[http://www.ebooks.az/view/shUNpGOw.pdf Xristianlıq: tarix və fəlsəfə]*.&#x20;Bakı: Əbilov, Zeynalov və qardaşlar,&#x20;s. 18-19. ISBN 5-87459-013-7. 2016 tarixində arxivləşdirilib. 2016-08-16 tarixində istifadə olunub.
*Catholic Encyclopedia - Patrology
*Könül Bünyadzadə. Şərq və Qərb: ilahi vəhdətdən keçən özünüdərk, Bakı, Nurlan, 2006, http://www.felsefedunyasi.org/site/?name=kitab&dil=az&news_id=81
*Майоров Г. Г. Формирование средневековой философии: Латинская патристика. Москва: Мысль, 1979 г.
*Протопресвитер Иоанн Мейендорф. Введение в святоотеческое богословие.   Нью-Йорк, 1985 (2-е издание — Вильнюс; М., 1992, ISBN 5-900785-14-9; 3-е издание — Клин, 2001, ISBN 5-93313-018-4; 4-е издание — Минск, 2001). Пер. с англ. Ларисы Волохонской.

## İstinadlar
E.ə. 343

## Hadisələr
* Birinci Samnit müharibəsi (e.ə. 343-e.ə. 341) başlamışdır.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* II Nektanebo — Misirin otuzuncu sülaləsinin üçüncü və son fironudur.

## İstinadlar
E.ə. 327

## Hadisələr
* İkinci Samnit müharibəsinin (e.ə.327-e.ə.304) başlanması
* İsgəndərin Hindistana yürüşü. İsgəndər Xəzər dənizi sahillərini araşdırmaq üçün ekspedisiya göndərmişdi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 264

## Hadisələr
* Roma ilə Karfagen arasında I Pun müharibəsinin (e.ə. 264 - e.ə. 241) başlanması

## Doğumlar

## Vəfatlar
E.ə. 1800

## Hadisələr

* Şimali İtaliyada Tellamar mədəniyyətinin yayılması.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 204

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Roma şairi Qney Nevi
* IV Ptolemey — Qədim Misir fironu.

## İstinadlar
Gizem Karaca

**Gizem Karaca** () — Miss Turkey 2011 ikincisi, model və aktrisa. Aktrisa kimi debütü 2011-ci ildə "Eve Düşen Yıldırım" serialında baş rolu canlandırıb.

## Həyatı
Gizem Karaca 7 sentyabr 1992-ci ildə İstanbulda doğulmuşdur. Kiçik yaşlarından ailəsi ilə bərabər Amerikaya köçüb. İbtidai məktəbi ABŞ-də, orta məktəbi Kanadada bitirdikdən sonra, lise illərində Türkiyə'yə dönmüşdür. Daha sonra İstanbul Universitetinin fransız dili və ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olmuşdur. İngilis və orta səviyyədə fransız dillərini bilir.

## Karyerası
Universitet illərində çətin keçən dərslərdən qaçmaq üçün Miss Turkey 2011 gözəllik müsabiqəsinə qatılmağa qərar verir və ikinci yeri tutur. Müsabiqə bitdikdən dərhal sonra **Eve Düşen Yıldırım** adlı serial ilə aktrisa kimi debütünü edir. 2012-ci ildə **Emirin Yolu** adlı serialda da baş rol oynayır, lakin reytinqlərin aşağı düşməsi səbəbindən serialın çəkilişləri 13.bölümdən sonra dayandırılır. Bundan sonra Karaca ABŞ-yə gedir və bir müddət Nyu York Film Akademiyasında təhsil alır. 2013-cü ilin yayında **Benim hala umudum var** adlı serialda baş rol Umut Özden / Korkmaz obrazı ilə ekranlara geri dönür. 2014-cü ildə **Seni seviyorum adamım** adlı ilk sinema filmində oynayır. Film 21 noyabrda tamaşaçılara təqdim olundu. Aktrisa **Güzel Köylü** adlı serialda baş rol Gül Sümbül obrazını canlandırıb.

## Filmoqrafiyası

## Mükafat və nominasiyalar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsmət Əliyev

**İsmət Rəşid oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Respublikası daxili işlər nazirinin müavini, polis general-leytenantı. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Apellyasiya Şurasının Sədri.

## Həyatı
Əliyev İsmət Rəşid oğlu 1959-cu ildə Ermənistan Respublikasında Krasnoselsk rayonunun Əmirxeyir kəndində anadan olmuşdur. Ailəlidir, iki övladı var. 23 iyul 2015-ci ildə vəfat edən atası professor Rəşid Əliyev uzun illər Azərbaycan Texniki Universitetində İdman kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışıb.

## Təhsili
1981-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu, 2010-cu ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
* 1981-ci ildən Daxili İşlər orqanlarında xidmət edir.
* 1981–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Dövlət Avtomobil Müfəttişliyi İdarəsinin Təşkilati-analitik bölməsinin dövlət avtomobil müfəttişi;
* Baş dövlət avtomobil müfəttişi;
* Bölmə rəisi;
* Təbliğat və təşviqat şöbəsinin rəis müavini;
* İdarə rəisinin müavini;
* Dövlət yol polisi əməkdaşlarının hazırlanması üzrə Tədris Mərkəzinin rəisi;
* Dövlət Yol Polisi İdarəsinin rəis müavini;
* Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin rəis müavini;
* 2009–2014-cü illərdə isə DİN-in Baş Kadrlar İdarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.
* 2015-ci il 1 iyul tarixli 1310 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-leytenantı ali xüsusi rütbəsi verilmişdir.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2014-cü il 31 oktyabr tarixli 805 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası daxili işlər nazirinin müavini təyin olunmuşdur.

## Təltifləri
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2010-cu il 1 iyul tarixli 987 nömrəli Fərmanı ilə polis general-mayoru ali xüsusi rütbəsi verilmişdir.
* Cinayətkarlığa qarşı mübarizə işinin təşkilində, dövlətin Konstitusiya və dövlət quruluşunun müdafiəsində, əmin-amanlığın təmin edilməsində səmərəli fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2007-ci il 29 iyun tarixli 2280 nömrəli Sərəncamı ilə "Vətən Uğrunda" medalı,
* 2014-cü il 1 iyul tarixli 598 nömrəli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
* Azərbaycan polisinin yaranmasının 100 illik yubileyi münasibətilə və Azərbaycan Respublikasında ictimai təhlükəsizliyin və asayişin təmin edilməsində, cinayətkarlığa qarşı mübarizədə xüsusi xidmətlərinə, qarşılarında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə 29 iyun 2018-ci ildə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin saytında İsmət Əliyev haqqında səhifə. mia.gov.az 
* 
* 
*
Yucin Fama

**Yucin Fama** (; ) — amerikalı iqtisadçı. 2013-cü ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Xüsusilə portfel nəzəriyyəsi və varlıq qiymətləri mövzusunda olan tədqiqatları ilə tanınır. Yucin Fama çağdaş maliyyənin atası hesab olunur.

İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına varlıq qiymətləri mövzusundakı təcrübi analizlərlə bağlı tədqiqatlarına görə layiq görülmüşdür. Yucin Fama yeni məlumatların tez-tez daxil olduğunu söyləyərək, səhm qiymətlərini qısamüddətli dövrdə təxmin etmənin olduqca çətin olduğunu ifadə etmişdir.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Yucin Fama haqqında faktlar
* Yucin Famanın şəkilləri
* Yucin Famanın müsahibəsi
* Yucin Famanın İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Məsməxanım Qubadova

**Məsməxanım Məhəmməd-Həsən qızı Qubadova** -  sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan teatr tənqidçisi.

## Həyatı
Məsməxanım Qubadova 1946-cı il fevral ayının 13-də Salyan şəhərində dünyaya gəlmişdir. Orta təhsilini 2 saylı orta məktəbdə alan M.Qubadova 1963-cü ildə ailə həyatı qurduğu üçün Bakı şəhərinə köçmüşdür. 

1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna daxil olan M.Qubadova 1979-cu ildə oranı “ mədəni-maarif işçisi” ixtisası üzrə  bitirmiş, elə həmin ilin oktyabr ayından institutun “Mədəni-maarif” fakultəsinin dekanlığında laborant vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. 

1982-ci ildən institutun “Aktyorluq” kafedrasına böyük laborant vəzifəsinə keçirilən M.Qubadova 1988-ci ildən “Özfəaliyyət teatr kollektivlərinin rejissoru” kafedrasının həm böyük laborantı, həm də, saat hesabı müəllimi olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.

O, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun “Teatr, kino və televiziya” şöbəsinin dissertantı olaraq  “Azərbaycan teatrında romantizm.(Əli bəy Hüseynzadənin “Siyasəti-fürusət” əsərinin C.Cabbarlı və H.Cavid yaradıcılığına təsiri)” mövzusunda müdafiə edərək (2003-cü ildə) sənətşünaslıq üzrə alimlik dərəcəsi almışdır. M.Qubadova araşdırdığı mövzu ilə bağlı dövrü mətbuatda onlarla elmi məqalələrini çap etdirməklə yanaşı , həm də “Azərbaycanda maarifçiliyin inkişaf mərhələləri” (1996), “Əli bəy Hüseynzadənin Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında rolu”(1998),  “Dünya mədəniyyətinin inkişafında Şərqin rolu”(1998),“Azərbaycan teatrı tarixinə dair metodiki göstəriş”(2000), “Hüseyn Cavid dramaturgiyasının səhnə təccəssümü”(2002) kimi dərs vəsaitlərinin və “Azərbaycan teatrında romantizm.(Ə.Hüseynzadənin “Siyasəti-fürusət” əsərinin C.Cabbarlı və H.Cavid yaradıcılığına təsiri)” (2002), “Əli bəy Hüseynzadə və teatr”(2011) adlı monoqrafiyaların da müəllifidir.

Hal-hazırda “Teatrşünaslıq” kafedrasının baş müəllimi vəzifəsində çalışan M.Qubadova teatr tənqidi və teatrşünaslığın nəzəri problemlərinə dair axtarışlarını davam etdirməkdədir.

## Mənbə
*azteatr.musigi-dunya.az
Xaqani Quluzadə

**Xaqani Quluzadə** (tam adı:*Quluzadə Xaqani Zahid oğlu*; ) — Azərbaycan iş adamı, "Akkord Sənaye Tikinti İnvestisiya Korporasiyası" ASC-nin Direktorlar Şurasının sədri (2010–2013), "International Construction Company" (Qazaxıstan) şirkətinin təsisçisi və Direktorlar Şurasının sədri.

## Həyatı
Xaqani Quluzadə 6 avqust 1977-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Marneuli rayonunda ziyalı ailəsində anadan olub.

## Təhsil
2015-ci ildə London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində "Executive Global Master’s in Management" proqramını müvəffəqiyyətlə bitirərək magistr dərəcəsini qazanmışdır.

İqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur. 2003-cü ildə "Milli iqtisadiyyatın formalaşması prosesində dövlət investisiya siyasətinin prioritetləri" mövzusunda dissertasiyanı müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir.

"Maliyyə" ixtisası üzrə magistr dərəcəsiylə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini və Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir (hər ikisi fərqlənmə ilə).

1993-cü ildə Bakı şəhəri 2 saylı texniki-humanitar liseyini qızıl medalla bitirmişdir.

## Karyera
2010-cu ilin avqust ayından 2013-cü ilin oktyabr ayınadək "Akkord Sənaye Tikinti İnvestisiya Korporasiyası" ASC-nin Baş direktoru, Direktorlar Şurasının sədri vəzifəsini tutmuşdur.

"International Construction Company" (Qazaxıstan) şirkətinin təsisçisi və Direktorlar Şurasının sədridir.

Bundan əvvəl Azərbaycanın aparıcı banklarında Aktivlərin və passivlərin idarəetmə komitəsinin sədri, İdarə Heyəti sədrinin birinci müavini, həmçinin İdarə Heyətinin sədri kimi rəhbər vəzifələrdə fəaliyyət göstərmişdir. "Avro-istiqrazların" müvəffəqiyyətli yerləşdirilməsini həyata keçirən İşçi Qrupuna rəhbərlik etmişdir.

Beynəlxalq maliyyə institutları, investisiya fondları və aparıcı dünya bankları ilə zəngin iş təcrübəsi daxil olmaqla ümumilikdə 18 ilə yaxın idarəetmə təcrübəsinə malikdir.

Təcrübə sahələri: bank işi, maliyyə, investisiyalar, inşaat və sənaye.

Azərbaycan, türk, ingilis və rus dillərində sərbəst danışır.

## Şəxsi həyatı
Evlidir. Dörd övladı var.

## Maraq sahələri
1998-ci ildə "Qızıl əlcək" idman klubunu təsis etmişdir.

Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının həmtəsisçisidir.

## Mükafatları
2011-ci ilin iyun ayında Böyük Britaniyanın Oksford şəhərində və 2013-cü ildə London şəhərində Avropa Biznes Assambleyası tərəfindən iki dəfə "İlin Meneceri" mükafatına layiq görülmüşdür.

2013-cü ildə Azərbaycan Kütləvi İnformasiya Vasitələri Həmkarlar İttifaqı tərəfindən keçirilmiş rəy sorğusuna görə Xaqani Quluzadə "İlin adamı "ali media mükafatına layiq görülüb..

## İstinadlar
Məmməd Musayev

**Məmməd Musayev** — iqtisadi elmlər namizədi, Azərbaycan Sahibkarlar Konfederasiyasının Prezidenti

## Həyatı
Məmməd Qurban oğlu Musayev 1955-ci ildə Qazax rayonunda anadan olmuşdur. 1972-ci ildə orta məktəbi, 1976-cı ildə isə D. Bünyatzadə adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu fərqlənmə ilə bitirmişdir.

1976–1984-cü illərdə Dövlət Bankının Azərbaycan Respublikası Kontorunda müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışmış, 1984-cü ildən 1992-ci ilədək Dövlət Bankının Qaradağ şöbəsinin, Aqrar Sənaye Bankının Əməliyyat idarəsinin rəisi, 1992-ci ildən Respublika Səhmdar Kommersiya Aqrar Sənaye Bankının İdarə Heyətinin Sədri, 2001-ci ildən isə hal-hazıradək "Aqrarkredit" Səhmdar Kredit Təşkilatının İdarə Heyətinin Sədri vəzifəsində çalışır.

M. Q. Musayevin rəhbərliyi altında Kredit Təşkilatında "kənd təsərrüfatı sahələrinin kreditləşdirilməsinin standart şərtləri" və qaydaları hazırlanmış, kənd təsərrüfatında sahibkarlıq subyektlərinin kreditləşdirilməsi həyata keçirilir.

Onun təşəbbüsü ilə 1995-ci ildə Türkiyə Respublikasının ən böyük kənd təsərrüfatı bankı olan "Ziraat" Bankı və Aqrar Sənaye Bankının birgə təsisçiliyi ilə "Azər-Türk Bank" Birgə Səhmdar Kommersiya Bankı yaradılmışdır. Qardaş Türkiyə Respublikasının ən iri sığorta şirkətlərindən biri olan "Başak" Sığorta Şirkəti ilə birgə "Başak-İnam" Sığorta şirkəti də M. Musayevin təklifi ilə yaradılmışdır.

Hazırda onun rəhbərlik etdiyi "Aqrarkredit" Səhmdar Kredit Təşkilatı, "Kənd Təsərrüfatının Kreditləşdirilməsi üzrə Beynəlxalq Konfederasiya" (CİCA), Azərbaycan Sahibkarlar Konfederasiyası, Kənd Təsərrüfatı Kreditləri üzrə Avrasiya Assosiasiyası (EURACA), Sakit Okean Ölkələrinin Kənd Təsərrüfatı Kreditləri üzrə Beynəlxalq Təşkilat (APRAKA), Azərbaycan Banklar Assosiasiyası, Azərbaycan Mikro Maliyyə Assosiasiyası, "Bakı Banklararası Valyuta Birjası", Azərbaycan-Türkiyə İş Adamları Birliyinin (ATİB) üzvüdür.

M. Q. Musayev "Azər-Türk Bank" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Müşahidə Şurasının Sədri, Azərbaycan Banklar Assosiasiyasının Rəyasət Heyətinin üzvüdür.

Işlədiyi müddət ərzində regionlarda sosial-iqtisadi inkişafın təmin edilməsi üçün kənd yerlərində fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinə kreditlərin verilməsi və bununla yeni iş yerlərinin açılması, əhaliyə göstərilən maliyyə-kredit xidmətlərinin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və bu sahədə mövcud olan ən mütərəqqi üsulların tətbiq edilməsi istiqamətində xeyli işlər görmüşdür.

M. Q. Musayev 1987-ci ildə "Dövlət Bankı əlaçısı" fəxri adına, 1998-ci ildə isə iqtisadi elmlər namizədi alimlik dərəcəsi adına layiq görülmüşdür. O, Respublikanın elmi və dövrü mətbuatında mütəmadi olaraq çıxış edir.

27 yanvar 2025-ci il Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında sahibkarlığın inkişafı sahəsində uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib.

Ailəlidir, üç övladı var.
## Mükafatları
* 2025- ci ildə Azərbaycan Respublikasında sahibkarlığın inkişafı sahəsində uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Hüseyn Sözlü

**Hüseyn Sözlü** — "Tərəqqi" medalı laueratı

## Həyatı və fəaliyyəti
Hüseyn Sözlü 1965-ci ildə Ceyhan şəhərində anadan olmuşdur. 1990-cı ildə DSİACO şirkətində çalışmışdır.1992-ci ildə Ceyhan Ülkü Ocağının sədri olmuşdur. Türkiyənin Milliyyətci Hərəkat Partiyasının fəal üzvlərindəndir. 1999-cu ildə Ceyhan Bələdiyyəsinin sədri secilmişdir. Bələdiyyəyə rəhbərlik etdiyi dövrlərdə həyata kecirdiyi layihələrə görə yerli əhalinin rəğbətini qazanmışdır 2005-ci ildə İsgəndərun, Payas, Ceyhan Sarımazı, Mərsin-Toroslar, Lapseki şəhərlərinin bələdiyyə başcılarını və bu ölkədə fəaliyyət göstərən Azərbaycan dərnəklərinin üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətinin tərkibindəAzərbaycanda səfərdə olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev mayın 2-də Prezident Sarayında nümayəndə heyətini qəbul etmişdir. Məhz onun dəstəyi ilə 2006-cı il iyulun 13-də Ceyhanda Heydər Əliyevin adını daşıyan "Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı parkı" acılmışdır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan parkın təntənəli açılışında iştirak etmişlər.2011-ci il iyulun 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Şeirlərinə yazılmış mahnılar
* "Ana" (musiqisi Rəvan Qarayevindir)
* "Bayram axşamında" (musiqisi və sözləri Hüseyn Sözlünündür)

## Xarici keçidlər
http://diaspora.gov.az/index.php?options=content&id=543
Quram Marxuliya

**Quram Marxuliya** (; ) — Tarix elmləri doktoru, professor, AMEA–nın fəxri doktoru.

## Bioqrafiya

* Quram Rajdenoviç Marxuliya 1972-ci il Gürcüstan SSR–in tərkibinə daxil olan Abxaziya MSSR–də, Suxumi şəhərində anadan olmuşdur. Tarix elmləri doktoru, professordur.
* 1995–2007-ci ildə Ekvtime Takaişvili adına umumi Gürcüstan Tarix Cəmiyyətinin Gənclər təşkilatının sədri olmuşdur.
* 2003-cü ildə Suxumi Dovlət Universitetinin şöbə müdiri olmuşdur. 
* 2007-ci ildə "İberiya" Universiteti nəzdində Strateji Araşdırmalar İnstitutunun direktoru olmuşdur. Hal-hazırda "Hüquq və Politologiya" jurnalının redaktor müavini, "Macne" Suxumi Dövlət Universitetinin elmi jurnalının redaktoru və "Кавказ и мир" beynəlxalq jurnalının baş redaktorudur.

* 2011-ci il iyulun 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
* Azərbaycan MEA A. A. Bakıxanov adına Tarix Institutunun fəxri doktorudur.
Quram Marxuliy Azərbaycan alimləri ilə sıx əlaqə saxlayır. Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğində təkcə Gürcüstan Respublikasında deyil, İsraildə və başqa ölkələrdə fəal iştirak edir.

## Əsərləri
# Армяно–Грузинские взаимоотношения в 1918–1920 годах (С сокращениями). Автор: Гурам Мархулия. Научные редакторы: докторы исторических наук Гурам Майсурадзе и Зураб Папаскири. Тбилиси: Тбилисский государственный университет имени Иванэ Джавахишвили, 2007, 81 стр. ISBN 9789994003174
# "Dashnaksutun" and Its Politics in 1918–1920 Years. Author: Guram Markhulia. Tbilisi: Universal, 2010, 64 pages. ISBN 9789941171277
# Армяне в поисках Армении. Автор: Гурам Мархулия. Редактор: Доктор исторических наук, профессор – Б. Е. Кварацхелия. Тбилиси: Универсал, 2010, 295 стр. ISBN 9789941171727
# Многострадальная Армения: мифы и реальность. Авторы: Гурам Мархулиа, Шабнам Нуриева. Баку: 2011, 344 стр. ISBN 9789952443127

## Həmçnin bax
Otari Çaparidze

Mixail Masson

## İstinadlar
Nurəddin Aras

**Nüreddin Aras** () — "Tərəqqi" medalı laureatı (2006).

## Həyatı
Nüreddin Aras 1954-cü il martın 6-da İğdır şəhərində anadan olmuşdur. Nurəddin Aras əslən Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalındandır. 1914-cü ildə erməni zülmündən İğdıra köçən Aras ailəsi hazırda şəhərin ən böyük ailələrindən biridir. İlk, orta və lisey təhsilini İğdırda almışdır. Liseydən sora Almaniyaya getmiş və Hote İnstitutunda dil təhsili almışdır. Sonra Erlanqen Universitetinin İdman Akademiyasında təhsilini davam etmişdir.

İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsinin coğrafiya bolumundə təhsil almışdır.1980-ci ildə İğdırda coğrafiya müəllimi təyin olunmuşdur. 1999 və 2004-cü illərdə keçirilən seçkilərdə qalib gələrək 10 il İğdır Bələdiyyə sədri olmuşdur. 2011-ci ildə keçirilən Türkiyə Ümumi Seçkilərində Ədalət və İnkişaf Partiyasından II nömrəli millət vəkili namizədi olaraq göstərilmişdir.

Azərbaycanla münasibətə həmişə böyük önəm verən Nureddin Arasın təşəbbusu və dəstəyi ilə hər il Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar Avropa ölkələrində beynəlxalq konfrans keçirilir. Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılmasına qarşı cıxan Nureddin Aras İğdırın Azərbaycanla, xüsusilə blokada şəraitində olan Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə əlaqələrin genişlənməsində önəmli rol oynamışdır.

## Mükafatları
2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dunya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://diaspora.gov.az/index.php?options=content&id=569
Əşrəf Heybətov

**Əşrəf Nəzir oğlu Heybətov** () — YUNESKO Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Avropada Azərbaycan Mədəni Xadimləri Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq "Sülh səfiri", Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fəxri üzvü, "Dünya xalqları incəsənəti". Azərbaycanın xalq rəssamı (2018), RDA beynəlxalq təşkilatının, YUNESKO-nun Beynəlxalq Rəssamlar Federasiyasının üzvü.

## Həyatı və fəaliyyəti
18 fevral 1951-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur.

1979-cu ildə Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirmişdir.

Azərbaycanın xalq rəssamı, RDA beynəlxalq təşkilatının, YUNESKO-nun Beynəlxalq Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Almaniyada "Bakı" Mədəniyyət Cəmiyyətinin sədridir. Rusiya Federasiyası Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar rəssamıdır.

1991-ci ildən YUNESKO Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Avropada Azərbaycan Mədəni Xadimləri Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq "Sülh səfiri", Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fəxri üzvü, "Dünya xalqları incəsənəti" Beynəlxalq Assosiasiyasının mükafatı laureatıdır. Bundan başqa, Rusiya Federasiyası Rəssamlar İttifaqının və Rusiya Şərqşünaslıq Cəmiyyətinin üzvüdür.

"Azərbaycan-Almaniya" Dostluq Cəmiyyəti İdarə Heyətində təmsil olunur. Çingiz Aytmatov adına Beynəlxalq Fondun Avropa ölkələri üzrə Kuratoru, Almaniya Rəssamlar Birliyi, Beynəlxalq PDA ("Platforma, Dialoq, Avrasiya") təşkilatının, Qərbi Avropa Elm və Mədəniyyət Akademiyasının üzvüdür.

Hal-hazırda Almaniyanın Koblents şəhərində yaşayır.

2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur. 27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

Onun işlərinin əsas mövzusu Azərbaycan və bu diyarın xalqıdır. Əslən içərişəhərli olan Əşrəf Heybətov öz əsərlərinin çoxunda Bakının bu qədim hissəsindəki doğma dar küçələri təsvir etmişdir, lakin son vaxtlar ümumtürk miqyaslı mövzular onu daha çox maraqlandırır. Rəssam emosional hisslərini belə ifadə etmişdir:

*"Bakı Azərbaycanın ürəyi, Şuşa isə onun ruhudur".*

2023-cü ildə rəssamın "Bizim Şuşa" adlı albomu işıq üzü görüb.

## İstinadlar

## Mənbə
* diaspora.gov.az
* Azərbaycan Diasporu Ensiklopedik Məlumatlar Toplusu

## Xarici keçidlər
* Əşrəf Heybət yeni əsərini Novruz bayramına həsr edib
* В комплексе "Гала" открылась выставка Ашрафа Гейбатова
İsgəndər Xəlilov

**İsgəndər Xəlilov** — sahibkar, "Tərəqqi" medalı laureatı, Azərbaycan diasporunun nümayəndəsi.

## Həyatı və fəaliyyəti

1955-ci il dekabrın 9-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutu, 1984-cü ildə isə Moskva Hüquq Akademiyasını bitirmişdir. Bir müddət Bakı şəhərinin müəssisələrində ixtisası üzrə işləmişdir. 1988-ci ildən 1991-ci ilə qədər "LUKoyl" şirkəti prezidentinin məsləhətçisi olmuşdur. 1991-ci ildə "LUKoyl" — Azərbaycan" Neft Şirkətinin direktorlar şurasının sədri seçilmişdir. 1996-cı ildən 2000-ci ilə qədər "LUKoyl" - Türkiyə" nümayəndəliyi İdarə Heyətinin rəhbəri olmuşdur. 2000-ci ildə "Slavneft"in Neft-qaz şirkətində fəaliyyətə başlamışdır. "Slavneft"in İdarə Heyətinin üzvü, xarici iqtisadi fəaliyyət və inkişaf üzrə vitse-prezidenti olmuşdur. 2003-cü ilin fevralından "LUKoyl" Oversiz Holdinq LTD"-nin beynəlxalq fəaliyyət üzrə vitse-prezidenti işləmişdir. Geologiya mineralogiya elmləri doktorudur. Rusiya, MDB ölkələri və uzaq xarici ölkələrdəki neft biznesi ilə bağlı olan, peşəkar dairələrlə geniş işgüzar əlaqələrə malikdir.

2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Xarici keçidlər
http://diaspora.gov.az/index.php?options=content&id=550

## Mənbə
* Azərbaycan Diasporu Enskilopedik Məlumatlar Toplusu
Mərdan Feyzullayev

**Mərdan Əhmədiyyə oğlu Feyzullayev** () — Azərbaycan aktyoru, teatr rejissoru. "Tərəqqi" medalı laureatı.

## Həyatı və fəaliyyəti
Mərdan Feyzullayev 1959-cu ildə Şəki rayonunun Kiş kəndində anadan olmuşdur. O, 1979–1983-cü illərdə M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsində, 1984–1989-cu illərdə B. Şukin adına Moskva Ali Teatr İnstitutunun Rejissorluq fakültəsində təhsil alıb.

1983-cü ildə Şəki Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi işə başlayan M. Feyzullayev 1985–1989-cu illərdə həmin sənət ocağında quruluşçu rejissor, 1989–1998-ci illərdə isə baş rejissor vəzifəsində işləyib.

1999-cu ildən Moskvada yaşayan Mərdan Feyzullayev həm də Moskvada fəaliyyət gostərən "Dərviş" teat rının yaradıcısı və baş rejissoru idi. M.F.Axundovun "Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran" və Elçinin "Şekspir" əsərlərini rus dilində səhnəyə qoyub və hər iki tamaşa paytaxtda uğurla nümayiş etdirilib.2010-cu ildə noyabrın 4-də Rusiyanın ali mukafatı olan II dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" medalı ilə təltif olunub.2011-ci il iyulun 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə incəsənət sahəsindəki nailiyyətlərinə görə "Əməkdar artist" fəxri adına layiq gorulmuşdur. 13 avqust 2017-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir. Şəkidə dəfn olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçdilər
http://diaspora.gov.az/index.php?options=content&id=560

## Mənbə
* Azərbaycan Diasporu Ensiklopedik Məlumatlar Toplusu
Dram (ədəbi növ)

Drammatik əsərin başlıca xüsusiyyəti, əsərdə baş verən hadisələrin, surətlərin hərəkəti və danışığı yolu ilə canlandırılmasıdır.
Dramatik əsərlər səhnədə tamaşaya qoyulmaq üçün yazılır. Belə əsərlərdə iki tərkib hissəsi olur: remarka və surətlərin danışığı.

Dramatik növünün aşağıdakı janrları var:
* Faciə
* Komediya 
* Dram
Lars Piter Hansen

**Lars Piter Hansen** (; ) — amerikalı iqtisadçı. 2013-cü ildə aktiv varlıq qiymətlərinin emprik analizi mövzusundakı tədqiqatlarına görə Robert Şiller və Eqini Fema ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Xarici keçidlər
* Lars Piter Hansenin saytı
* Lars Piter Hansen haqqında faktlar.
* Lars Piter Hansenin şəkilləri.
* Lars Piter Hansenin müsahibəsi.
* Lars Piter Hansenin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı.

## İstinadlar
Xristofor Pisserides

**Xristofor Pisserides** (; ; ) — Kiprli iqtisadçı. Əməyin iqtisadiyyatı, makroiqtisadiyyat, iqtisadi artım və iqtisadi siyasət mövzularında tədqiqatlar aparmışdır. 2010-cu ildə *Qoşalaşdırma nəzəriyyəsi* ilə bağlı tədqiqatlarına görə Piter Daymond və Deyl Martinsenlə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Xristofor Pisserides 20 fevral 1948-ci ildə Kiprdə anadan olub. O, Böyük Britaniyanın Essex Universitetində 1970-ci ildə bakalavr, 1971-ci ildə isə magistr dərəcəsinə yüksəlmişdir. Xristofor Pisserides 1973-cü ildə elmi rəhbəri olan Miçio Morişimanın nəzarətində doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir. Hal-hazırda London İqtisadiyyat məktəbində işləyir.

## Mükafatları
* 2005 — İZA Əməyin İqtisadiyyatı mükafatı (), Deyl Martinsenlə birlikdə.
* 2010 — İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı, Piter Daymond və Deyl Martinsenlə birlikdə.

## Əsərləri
* 1979. "Job Matchings with State Employment Agencies and Random Search", Economic Journal 89(356), pp. 818–33.
* "Short-Run Equilibrium Dynamics of Unemployment Vacancies, and Real Wages," American Economic Review, (1985) 75(4), pp. 676–90. 
* 1986. "Unemployment and Vacancies in Britain." Economic Policy, 1(3), p p. 499–559.
* 1994. "Job Creation and Job Destruction in the Theory of Unemployment" (Deyl Martinsenlə birlikdə), Review of Economic Studies 61(3), pp. 397–415.
* 2000. Equilibrium Unemployment Theory, second edition, Cambridge, MA: MIT Press. Description and chapter-preview links.
* "Structural Change in a Multi-Sector Model of Growth" (L.R.Nqeylə birlikdə), American Economic Review, forthcoming.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Xristofor Pisserides haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat.
* Xristofor Pisserides haqqında faktlar.
* Xristofor Pisseridesin şəkilləri.
* Xristofor Pisseridesin müsahibəsi.
* Xristofor Pisseridesin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı.

## İstinadlar
Rəvayət

**Rəvayət** — bir hadisə, əhvalat haqqında nəsillərdən nəsillərə ağızda dolaşan, mövzusu çox zaman fövqəladə xarakter daşıyan qısa nağıl, hekayə.

Rəvayətlərdə uzaq və yaxın dövrün tarixi həqiqətləri özünəməxsusluğu qorumaqla bədii təfəkkürə məxsus konkretliyi qoruyub saxlayır. Rəvayətlər konkret bir hadisəni, faktı əhatə edir və ibrətamiz bir sonluqla bitir.

## Növləri
Rəvayətlər 2 cür olur:

* Tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı rəvayətlər. 
* Toponimlərlə (coğrafi ərazilərlə) bağlı rəvayətlər.

Tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı rəvayətlərə Nuh peğəmbər, Süleyman peyğəmbər, Astiaq, Tomris, Nadir şah, Makedoniyalı İsgəndər, Əmir Teymur və başqa ədəbi-tarixi şəxsiyyətlərin həyatına dair rəvayətləri misal göstərmək olar.

Toponimlərlə bağlı "Şuşa", "Qırxqız", "Bayandur", "Qız qalası", "Dadməlik dağı", "Qarı dağı", "Sınıq körpü", "Bibiheybət", "Şuşa", "Xatun arxı" rəvayətləri isə yer adları ilə bağlı yaranmış rəvayətlərdir.

Yazıçı və şairlərimiz yaradıcılığında bir çox hekayə, nağıl və poemalarda rəvayətlərdən yararlanmışlar. Cəfər Cabbarlı "Qız qalası", Mikayıl Müşfiq "Çoban", Səməd Vurğun "Aslan qayası" poemalarının, İlyas Əfəndiyev "Qarı dağı" hekayəsinin mövzusunu xalq rəvayətlərindən götürmüşdür.

Rəvayətlər nə vaxtsa həqiqətən baş vermiş, lakin ağızdan-ağıza keçərkən ilkin dəqiqliyini, təfərrüatını itirmiş söhbətlərdir. Buna görə də həmişə "rəvayətə görə", "deyilənə görə", "belə rəvayət edirlər ki" ifadələri ilə başlanır..

## Həmçinin bax
*Azərbaycan rəvayətləri

## İstinadlar
Torağay palçıq vulkanı

**Torağay palçıq vulkanı** — Azərbaycan Respublikasının ən böyük palçıq vulkanlarından biridir. Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Qobustan qəsəbəsindən 28&nbsp;km məsafədə yerləşir. Bu vulkan daha çox Çeyildağ qəsəbəsinə yaxındır və buradan da 12&nbsp;km məsafədə yerləşir. Onun kraterinin diametri təxminən 900 metrdir. Bu vulkan hələ də faliyyətdədir. Vulkan 402 metr hündürlüyə malikdir.

## Haqqında
Torağay palçıq vulkanı Azərbaycanın nəhəng və relyef baxımından yaraşıqlı və kəskin ifadə olunmuş vulkanlarından biridir. Mütləq hündürlüyü  olan bu vulkanın fəaliyyəti 1841-ci ildən başlayaraq qeydə alınır və sonuncu püskürmə 1988-ci ildə baş vermişdir, ən intensiv fəaliyyət dövrü isə dörd dəfə püskürdüyü 1984-1988-ci illərin payına düşür. Vulkan plio­sen-eopleystosen süxurlarından təşkil olunmuş eyniadlı antiklinalın şimal-şərq qanadının tavan hissəsini mürəkkəbləşdirən ümumqafqaz və antiqafqaz istiqamətli qırılmaların kəsişmə düyünündə yerləşir.

Vulkan ətraf relyefin hamarlanmış formaları fonunda kəskin surətdə seçilir və özlüyündə kəsik konus görünüşlü iri dəyirmi yüksəkliyə cavab verir. Onun yamacları zirvədən dabana doğru şaxələnən çoxsaylı radial yarğan və qobularla kəsik-kəsikdir. Sonuncular vulkanın dabanına doğru genişlənərək şaquli divarlar yaratmışlar. Konusun zirvəsində 5- hündürlüklü halqavari bəndlə haşiyələnmiş 500- diametrində krater yerləşir. Bənd cənub-qərb tərəfdən yarılmış və palçıq brekçiyasının əsas axım dilləri bu istiqamətə yönəl­mişdir. Kraterin səthində fəaliyyət göstərən salz və qrifonlar gözə çarpmır, lakin hündürlüyü  və bünövrəsinin diametri 6 m-ə çatan 5-6 pilpilənin (sopkanın) konusları hələ də qalmaqdadır. Vulkanın bünövrəsinin sahəsi 10 kv. km, palçıq brekçiyasının orta qalınlığı , püskürmə məhsulunun ümumi həcmi isə 350 mln. kub.m-ə çatır. 

## Həmçinin bax
* Qələndəraxtarma
* Böyük Kənizədağ palçıq vulkanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Torağay Palçıq Vulkanı / Toragay Mud Volcano / Грязевой вулкан Торагай - 400 m.
Torağay

* Torağaylar
* Torağay palçıq vulkanı — Abşeron ərazisində, Qobustanda palçıq vulkanı. Hündürlüyü 407 m.
* Şorca Torağay (Məlikan)
* Torağay (Məlikan)
* Turağayçay — Tərtər rayonu ərazisində çay.
Piter Daymond

**Piter Daymond** (; d. 29 aprel 1940) — amerikalı iqtisadçı. 2010-cu ildə *Qoşalaşdırma nəzəriyyəsi* ilə bağlı tədqiqatlarına görə Xristofor Pisserides və Deyl Martinsenlə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
## Həyatı
Piter Daymond 1960-cı ildə riyaziyyat üzrə təhsilini Yel Universitetində tamamlamışdır. O, 1963-cü ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir.

1964-1965-ci illərdə Berkli Kaliforniya Universitetində köməkçi dosent olaraq çalışmışdır. 1966-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda işə başlamazdan əvvəl dosent olmuşdur. 1970-ci ildə professor adını qazanmışdır. 1985-1986-ci illərdə İqtisadiyyat Departamentinin başçısı olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

1968-ci ildə Ekonometrika Cəmiyyətinin üzvlüyünə seçilmiş və daha sonra bu təşkilatın başçısı da olmuşdur. 2003-cü ildə Amerika İqtisadi Assosiasiyasının  başçısı olaraq fəaliyyətə başlamışdır. 1978-ci ildə Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasında üzv, 1984-cü ildə ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü və 1988-ci ildə Sosial Sığorta üzrə Milli Elmlər Akademiyasının qurucu üzvü olmuşdur. 2008-ci ildə Sosial Sığorta üzrə Milli Elmlər Akademiyası tərəfindən verilən Robert Bol adına Sosial Təhlükəsizlikdə Seçkin Müvəffəqiyyət Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
## Xarici keçidlər
* Piter Daymond haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat.
* Piter Daymond haqqında faktlar.
* Piter Daymondun şəkilləri.
* Piter Daymondun müsahibəsi.
* Piter Daymondun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı.

## İstinadlar
Ensizyarpaq canavargiləsi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Qafqaz, Türkiyə, İran, Əfqanıstan, Pakistan və Hindistanda təbii arealı vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Təbii halda Naxçıvan MR-də, 2000 m yüksəkliyində və Göyçay rayonunda rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU D2.

## Bitdiyi yer
Tək-tək və ya qrup şəklində quru daşlı yamaclarda fıstıq-vələs meşələrində, 1900–2500 m yüksəkliklərdə rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 1–2 (3) m olan budaqlı koldur. Budaqların qabığı bozdur; cavan zoğları qırmızımtıl-qonurdur. Yarpaqları dərili, xətvarı lansetvarı, hər iki ucu biz, uzunluğu 2,5–6 sm, eni 4–7 mm, çılpaq və ya seyrək tükcüklüdür. Çiçək qrupları başcıqlı və ya budaqların uclarında başcıq salxımlıdır; çiçəkləri çəhrayı və ya qonur, 4–12 ədəd, qısa çiçək saplaqlarında xırda, teztökülən, sıxtükcüklü, çiçəkaltlıqlıdır. Çiçəkyanlığı meyvələrdə qalan, üstdən sıx, xırda tükcüklüdür. Borucuğu silindrik, uzunluğu 6–8 mm, sonradan şarşəkilli qabarıq olub hissələri yumurtavarı, ucu biz, 2–3 dəfə borucuqdan qısadır. Yuxarı cərgənin erkək-ciklərinin tozluqları çiçək yanlığının borucuğundan çıxır. Yumurtalığı ipək tükcüklüdür. Dişicik ağzı başcıqlı, oturaqdır. Çəyirdəyi şarşəkilli, tüklü, narıncı və ya narıncı, qırmızıdır. May, iyun aylarında çiçəkləyir, iyul, avqust aylarında meyvə verir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni şəraitdə Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## Yarımnövləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nazikquyruq tıs-tıs

**** () —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Qafqaz, Cənub-Qərbi Asiya, Türkiyənin şimal-şərqi və Gürcüstan ərazisində təsvir olunmuşdur.

## Botaniki təsviri
Yastıqları çox sıx, kürəvari formalı olub, 10-15 (20) sm diametrində alçaq kolcuqdur. Yay yarpaqları açıq göyümtül, hamar, üç hissəli, neştərşəkilli- xətvari və ya xətvari-bizvari, cod, bünövrəsində uzunluğu 12-25 (30) mm və eni 1-2 mm, ucu biz, iynəli, çılpaq olub, kənarları xırda tükcüklüdür. Yaz yarpaqları qısa və bir az enlidir. Çiçək saplaqları yarpaqlardan çox uzun, hündürlüyü 10-20 sm, sadə, bəzən 1-2 yan budaqlı, çılpaq və ya bəzən qısa tükcüklüdür. Çiçəkləri çiçək qrupunda seyrək yerləşir. Sünbüllər arasındakı məsafə onların uzunluğundan çoxdur və ya uzunluğuna görə sünbüllərə bərabərdir. Sünbüllər 10-11 mm olub, bir çiçəklidir. Çiçəkaltlıqları çılpaq olub, üst çiçəkaltlığının uzunluğu 7-8 mm və neştərvari, iti, daxildə olanlardan uzun və ya onlara bərabər, ensiz haşiyəlidir. Daxili çiçəkaltlıqları kasacığın borucuğuna bərabər və ya bir az ondan uzun, enli, haşiyələnmiş, ucu bizdir. Kasacığın uzunluğu 8-10 mm, borucuğu tükcüklü, uzunluğu təxminən 7 mm-dir. Ləçəkləri çəhrayıdır. May-iyun aylarında  çiçəkləyir, avqust-sentyabrda toxumları yetişir. 

## Ekologiyası
Kserofitdir. İran-Turan coğrafi elementinə daxildir, aşağı və orta dağlıq qurşaqlarında 900-1800 m hündürlükdə, daşlı yamaclarda, qayalıqlarda və kirəcli torpaqlarda rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-nın Şərur və Sədərək rayonları ərazilərinin daşlı-çınqıllı yamaclarında rast gəlinmişdir.

## İstifadəsi
Yastıqvari formasına, bol çiçəkləməsinə və çiçəklərini uzun müddət saxlamasına, çox əlvan, parlaq, çəhrayı rəngdə olmasına görə dekorativ bitkilər kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Quraq ərazilərin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilə bilər.

## Ədəbiyyat
*Флора Азербайджана. т.7. 1957; 
*Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Kitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki forma¬siyaları. 1996; *Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.
## İstinadlar
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Illicium tenuifolium

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Qafqazda geniş yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Alçaq kolcuqdur. Yastıqcası çox möhkəm, diametri 10-20 sm (və daha çox), hündürlüyü 8-12 sm, bəzən yarımşarşəkillidir. Yay yarpaqları açıq-göyümtül, hamar, üç hissəli və ya xətvarı-bizvarı, cod, bünövrəsində uzunluğu 11-16 (25) mm və eni 1-1,5 mm, ucu biz, çılpaq, kənarları xırda tükcüklüdür. Yaz yarpaqları çox qısadır. Çiçək saplaqları 5-8 dəfə yarpaqlardan uzun, uzunluğu 15-25 sm, yuxarı tərəfində budaqlı, 2-5 və ya daha çox əyrili, bəzən sadədir. Çiçəkləri çiçək qrupunda seyrək yerləşmiş, sünbüllərin arasında məsafələri onların uzunluğundan çoxdur və ya ona bərabərdir. Sünbülləri birçiçəkli, uzunluğu 10-11 mm-dir. Çiçəkaltlıqları çılpaq, üst çiçək altlığının uzunluğu 4-5 mm, yumurtavarı-lansetvarı, içəri çiçəkaltlıqları üstdəkindən uzun, pərdəli, ucu qısadır. Kasacığın uzunluğu 9-10 mm, qıfvari olub, borucuğu tükcüklüdür. Kasacığın büküyü ağ, eni təxminən 3 mm, 10 qanadlı, çılpaq, qonur damarcıqlıdır. Ləçəkləri çəhrayıdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir, iyul-avqust aylarında meyvə verir. Təbiətdə, əsasən, toxum vasitəsilə çoxalır.

## Ekologiyası
Dağ ətəyində, quru, gilli və çınqıllı yamaclarda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın nadir növüdür. Kiçik Qafqazda (Gəncə yaxınlığında) təbii halda bitir. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

## İstifadəsi
Dağlıq sahələrin bərkidilməsində və quraq ərazilərin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilə bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sarı-qırmızı astrakanta

## Ümumi yayılması
Azərbaycan.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-də (Qapıca dağları) 1700–1800m yeksəklikdə təbii arealı vardır.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU C2a(i).

## Bitdiyi yer
Quru daşlı yamaclarda yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda təbii ehtiyatı çox deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə yarpağını tökən, çoxlu budaqları olan, 25 sm hündürlüyə qalxan koldur. Qalın tüklə örtülmüş yarpaqaltlıqlarının və yarpaqlarının ucu tikanlı oxlarla qurtarır. Tikanları 2–4,5 sm uzunluqda düz yuxarı qalxmış, yaxud meyillidir. Yarpaqcıqları 7–8 cüt olub, hər iki tərəf-dən ağtüklü, ellipsvari, yaxud uzunsov-ellipsvarı, küt, yaxud qısa ucludur.
Meyvəsi yumurtavarı, üzəri tüklü, 2–3 mm uzunluqda, yuxarı hissəsi qarmaqvarı əyilmiş, əsası çılpaqdır. Paxlası tüklüdür. İyulda çiçəkləyir, avqust-sentyabrda meyvəsi yetişir.

## Çoxalması
Təbiətdə toxum vasitəsilə çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətinin təsiridir.

## Becərilməsi
Becərilməsi haqqında məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

## Məlumat mənbələri
* Флора Азербайджана. т.5. 1954;
* Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I–III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Naxçıvan Muxtar Res-publikası florasının taksonomik spektri. 2008;
* Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması. 2011.
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.