open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yunan tipli sahil

**Yunan tipli sahil** (, ) — yer qabığının faylarla differensial yerdəyişməsi nəticəsində formalaşan girintili-çıxıntılı sahil. Çökmüş sahələr körfəzlərə, onları ayıran adalar, yarımadalar isə qalxma sahələrinə müvafiq gəlir.

## Həmçinin bax
* Abxaziya
* Laqunlu sahil
* Dağətəyi

## İstinadlar
Bağanıs

* Bağanis (Loru) — Yelizavetpol (Gəncə) Qazax Şəmşəddin qəzasında, indi Barana (Noemberyan) rayonunda kənd.
* Bağanis Ayrım — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Relyefin düzəlməsi

**Relyefin düzəlməsi** (, ) — qalxma sahələrində denu-dasiya və enmə sahələrində akkumulyasiya proseslərinin birgə təsiri nəticəsində relyefin kontrastlığının azalması.

## Həmçinin bax
* Relyef
* Coğrafiya
* Vulkan

## İstinadlar
Şamaxı zəlzələsi (2019)

**Şamaxı zəlzələsi** — 2019-ci ilin 5 fevral tarixində, yerli vaxtla saat 23:19-da Azərbaycannın Pirqulu stansiyasından 7 km cənubda Ağsu ərazisində 4,4 bal gücündə zəlzələ 10 km dərinlikdə qeydə alınıb. Zəlzələ episentrdə 5 bala yaxın, ətraf rayonlarda 4,3 bala qədər hiss olunub. Ardından 5,3 bal gücündə zəlzələ yerli vaxtla saat 23:31-də Pirqulu stansiyasından 10 km cənub-qərbdə İsmayıllı ərazisində qeydə alınıb. Yeraltı təkanların ocağı 8 km dərinlikdə yerləşib.

Zəlzələ episentrdə 6 bal, ətraf rayonlarda 5,3 bala qədər hiss olunub.
Bu zəlzələ Şamaxıda dağıntılara səbəb olub. Bir neçə evdə uçqunlar olub, 6 nəfər yaralanıb. Təcili yardım stansiyasına 20-yə yaxın müraciət olub. Daha çox dağıntı rayonun Qəleybuğurd, Qızmeydan və Nağaraxana kəndlərində qeydə alınıb.

## İstinadlar
Relyefin alçalan inkişafı

**Relyefin alçalan inkişafı** (, ) — denudasiya proseslərinin tektonik qalxmadan üstün olduğu şəraitdə baş verir. Relyefin alçalan inkişafı üçün mütləq və nisbi yüksəkliyin azalması, yamacların hamarlanması və peneplenin əmələ gəlməsi səciyyəvidir.

## Həmçinin bax
* Avtoxton
* Laqunlu sahil
* Dağətəyi

## İstinadlar
İlqar Abbaszadə

**İlqar Abbaszadə** — Professor.

## Həyat və fəaliyyəti
1954-cü ildə Bakıda anadan olub. 1971-ci ildə 134 nömrəli məktəbdə orta təhsilini bitirərək Moskva Dövlət Universitetinə qəbul olunub. 1977-ci ildə orada biofizika və molekulyar kimya ixtisasına yiyələnib. Vətənə dönərək Bakı Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsində biofizika və biokimya fənnlərindən dərs deməyə başlayıb. Eyni zamanda universitetin aspiranturasında təhsilini davam etdirib, biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə sahib olub. ABŞ-yə gələnədək BDU-da müəllim, az sonra baş müəllim vəzifəsində çalışıb.

1991-ci ildə onu İlinois ştatındakı Şimali İlinois Universitetinə dəvət ediblər. 4 ay orada çalışdıqdan sonra, daha bir dəvətlə Şimali Karolina ştatına gəlir və Çapel Hil Universitetinin elmi lobaratoriyasında işə başlayır. Burada o, "Nobel" mükafatı laureatı Sancarla bir yerdə işləyir. Deyir ki:

İlqar Abbaszadə 1993-cü ildə Miçiqan ştatına gəlir, Ann Arbor şəhərindəki Miçiqan Universitetinin tibb fakültəsində biokimyadan dərs deyir və elmi araşdırmalar aparır. 1994-cü ildə məşhur Standford Universitetinə dəvət alır, 1996-cı ilədək orada tədqiqatlarını davam etdirərək, molekulyar biologiya fənnini tədris edir. Və elmi axtarışlardan ayrılaraq biznes sahəsində fəaliyyətə başlayır. Bu günədək o, bir sıra məşhur biotexnologiya üzrə şirkətlərdə biznesin idarə olunması üzrə müxtəlif vəzifələrdə işləyib. *"Genscript — CPBU", "ALLSTAR ADVİSORY, INC", "BECHMAN COULTER", "PROMEGA CORPORATION", "LIFE TECHNOLOGIES", "AGILENT TECHNOLOGIES"* şirkətləri bu sıradadır. Arada Çikaqo Universitetində biznesin idarə olunması ixtisası üzrə (MBA) magistr dərəcəsinə yiyələnib. Hazırda Kaliforniya şatatında *"Fiji Film İrvine Scientific"* şirkətində satış və marketinq deportamentinin rəhbəri vəzifəsində çalışır.

### Ailəsi
Ailəlidir, 4 övladı var. Ekiz qızları Nərgiz və Nigar birinci, qızı Lina, oğlu Mikayıl isə ikinci nikahdandılar. Yoldaşı Oksana Abbaszadə məşhur "Paul Mitçell" kosmetika şirkətində kurslar keçib, hazırda özəl biznesi var.

Xalq yazıçısı Hüseyn Abbaszadənin oğludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sky Living Loves

**«Sky Living Loves»** — «British Sky Broadcasting» şirkətinin sahibləndiyi Böyük Britaniya telekanalı. Telekanal yayımına 5 iyul 2010-cu ildə başlamış, 21 fevral 2012-ci ildə isə yayımını dayandırmışdır. Telekanal «Sky Living» və «Sky Livingit» telekanalları ilə əməkdaşlıq etmişdir.

## Tarixi
1 iyul 2010-cu ildə «Living +2» kanalının əvəzinə «Sky Living Loves» kanalının yaradılması barədə «Sky» və «Virgin Media» arasında razılıq əldə olunmuşdur. 5 iyul 2010-cu ildə saat 15:00-da telekanal yayımına start vermişdir. Telekanal «Sky Living»-də yaxın zamanlarda yayımlanan komediya və dram verilişlərini yenidən nümayiş etdirirdi. Tamaşaçılar yenidən seriallara baxmaq imkanını əldə edirdilər.

25 oktyabr 2010-cu ildə telekanal 2011-ci ilin əvvəlinə kimi «Sky Living» telekanalı ilə rebrendinq edəcəyini açıqlamışdır. Telekanal Sky-da EPG mövqeyini «Sky1»-dən sonra və «Sky Atlantic»-dən əvvəl olmaqla, 112-dən 107-ə kimi dəyişməyi bacarmışdır. Bunun nəticəsi kimi «Living Loves» adını **«Sky Living Loves»** olaraq rebrendinq etmişdir.

5 sentyabr 2011-ci ildə «Sky Living Loves» telekanalı 24 saatlıq efir rejiminə keçmişdir. Əvvəllər isə telekanal 15:00-dan 02:00-a kimi yayımlanırdı.

2011-ci ilin noyabr ayında «Sky Living Loves» kanalı 24 yanvar 2012-ci ildə «Sky» şirkətinin kanalları yenidən quracağını açıqlayaraq, yayımını dayandıracağını bildirmişdir. Bununla bərabər, telekanalın bağlanması 21 fevral 2012-ci ilə kimi təxirə salınmışdır. Telekanalda yayımlanan son proqram *Partiya müharibələri* serialının müəyyən bir epizodu olmuşdur.

«Sky Living Loves» telekanalının EPG üzərindən yayım hüququ «Sky Arts 2» telekanalına verilmişdir.

## Verilişləri
* *[[Army Wives]]*
* *[[Charmed]]*
* *[[Chuck (serial)|Chuck]]*
* *[[Cougar Town]]*
* **
* *[[Drop Dead Diva]]*
* *[[Eleventh Hour (serial)|Eleventh Hour]]*
* *[[Ghost Whisperer]]*
* *[[Grey's Anatomy]]*
* *[[Medium (serial)|Medium]]*
* *[[Private Practice (serial)|Private Practice]]*
* *[[The L Word]]*
* *[[MVP (serial)|Trophy Wives]]*

## Keçmiş loqolar

Fayl:Living Loves.png|«Living Loves» loqosu (2010-2011)


## İstinadlar
TRT Arabi

**TRT Arabi** () — Türkiyədəki və Yaxın Şərqdəki ərəb dilli auditoriyaya, gündə 24 saat olmaqla müxtəlif mövzular, hadisələr və xəbərlərin yayımlanmasını təmin edən TRT-nin (Türkiyə Radio və Televiziya Qurumu) ərəb dilli kanalıdır. Türkiyədə 4 aprel 2010-cu ildə fəaliyyətə başlamışdır.  

Kanalın direktoru olan Turan Kaçlakji 2015-ci ilin mart ayında vəzifəyə təyin olunmuşdur. 

## Həmçinin bax
* Türkiyə Radio və Televiziya Qurumu 

## Xarici keçidlər
* TRT Arabi Rəsmi Sayt <br /

## İstinadlar
Tumatar (Urmiya)

**Tumatar** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 685 nəfər yaşayır (189  ailə).

## İstinadlar
Halyas döyüşü

**Halyas döyüşü** — 1877–1878 Rusiya-Osmanlı müharibəsi gedişatında baş tutan döyüş. Ərzurumun Halyas düzənliyində baş tutan döyüş Osmanlıların qələbəsi ilə başa çatmışdır.

## Döyüş öncəsi vəziyyət

## Döyüşün gedişatı

## Döyüşün nəticəsi

## Mənbə
Polsat Sport 3

**«Polsat Sport 3»** — «Cyfrowy Polsat» şirkətinin sahibləndiyi Polşa idman telekanalı. Telekanal Polşada yayımlanan ilk idman kanalıdır. Telekanal 30 may 2011-ci ildə saat 07:00-da yayıma başlamışdır.

## Tarixi
25 oktyabr 2010-cu ildə *146-cı Cyfrowy Polsat* kanalında telekanalın test yayımı baş tutmuşdur. 25 may 2011-ci ildə stansiya *ikinci multipleksdə* yerli rəqəmsal televiziya üçün test yayıma başlamışdır. 30 may 2011-ci ildə müntəzəm yayım saatı olan 07:00-da telekanal əsas yayıma başladı. Lakin rəqəmsal peyk platforması istifadəçiləri telekanalı izləyə bilmirdi. 11 avqust 2011-ci ildə telekanal *Cyfrowy Polsat* istifadəçilərinə təqdim edilmişdir. 4 noyabr 2011-ci ildə telekanal rəsmi olaraq, *Telewizji na Kartę* və *n* platformasına əlavə edilmişdir. 1 noyabr 2012-ci ildə «Polsat Sport News» ilk reklamını yayımlamışdır. Telekanal 07:00-da yayıma başlayır və 01:15-də bitirir.

2 yanvar 2017-ci ildə «Polsat Sport News» telekanalı ikinci rəqəmsal dünyəvi multipleksdə «Super Polsat» ilə əvəzlənmişdir.

«Polsat Sport News» telekanalı peyk imtiyazları əsasında HD keyfiyyətdə yayıma başlamışdır. Kanal Peyk platformalarında, eləcə də kabel və IPTV şəbəkələrində mövcud olacaq və telekanalın proqramı «Polsat Sport News»-da yayımlanan proqramların təkrarı olacaq.

## Loqo tarixi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Official sports site on Polsat
Fərman

**Fərman**, hökümdarın möhürünü daşıyan yazılı əmr. Farsca buyurmaq, əmr etmək mənasına gələn *fərman* (  ) sözündən yaranmışdır.

Elxanilər, Qızıl Orda və Kırım xanlığında *yarlıq* sözü, Qaraqoyunlu ilə Ağqoyunlularda *sözümüz*, Böyük Səlcuq, Anadolu Səlcuqlularında *pərvanə*, Məmlüklərdə *mevkii* sözü işlədilməkdə idi.

## Həmçinin bax

* Sərəncam

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Almasirah

**Almasirah**  ( *Əl-Masirah*, Jurnal deməkdir) Ansarullah hərəkatının (Husilər) təsis etdiyi və sahibi olduğu Yəmən telekanalıdır.   

## İstinadlar
Type 61

**Type 61** (yaponca: 61式戦車 Romanizasiya: Roku-ichi Shiki sensha), Mitsubishi Heavy Industries tərəfindən istehsal edilmiş olan Yaponiya əsas döyüş tankıdır. Tank 1950-ci illərdə yeni qurulmuş Yaponiya Quru Özünümüdafiə Qüvvələri üçün əvvəllər Müttəfiq Qoşunları Ali Hərbi Rəhbərliyi tərəfindən verilmiş olan M4A3E8 Sherman və M24 Chaffee tanklarının yerini alması məqsədiylə yaradılmışdır.  1961-1975-ci illər arasında cəmi 560 ədəd istehsal edilmişdir və yerini Type 74 tanklarına vermişdir.

## Xüsusiyyətləri

Növü: Əsas döyüş tankı

Mənşəyi: 

Xidmət müddəti: 1961-2000

İstifadəçilər:  

İstehsalçı: Mitsubishi Heavy Industries

Konstruksiya tarixi: 1955-1960

İstehsal müddəti: 1961-1975

İstehsal sayı: 560

Variantları:Type 67 AVLB,
Type 70 ARV

## Performans

Çəkisi: 35 ton

Uzunluq: 8.19 / 6.03 m

Eni: 2.95 m

Hündürlük: 2.49 m

Ekipaj: 4 nəfər

Zireh: 55–114&nbsp;mm qalınlıqda tökmə polad

Əsas silahı: 90&nbsp;mm-lik L/52 topu

Köməkçi silahları: piyadalara qarşı 7.62&nbsp;mm-lik Browning M1919A4 pulemyotu və hava hücumlarına qarşı 12.7&nbsp;mm-lik M2 Browning pulemyotu

Mühərrik: Mitsubishi 12HM21WT V12 (dizel)

At gücü: 570

Asqı tipi: Burulma çubuğu

Döyüş radiusu (Hərəkət ehtiyatı): 200&nbsp;km

Maksimal sürət: 45&nbsp;km/saat

## İstinadlar
KS-172

**Novator KS-172** Rusiya istehsalı olan hava-hava tipli AWACS qatili kimi nəzərdə tutulmuş raket sistemi olub, 400&nbsp;km məsafəyə qədər olan hədəfləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Raket, **K-100**, **Izdeliye 172** (layihə 172), **AAM-L** (**RVV-L**), **KS-172**, **KS-1**, **172S-1** və **R-172** kimi müxtəlif adlara sahib olmuşdur. Xarici görünüşünə görə 9K37 Buk yerdən havaya atılan raket sisteminə (SAM) bənzəyir, ancaq inkişaf etdirilməsi 1990-cı illərdə maliyyə çətinliyi səbəbindən baş tutmamışdır. Yalnız Hindistanın Su-30MKI təyyarələri üçün yeni nəsil raketlər istehsal etmək istəməsindən sonra, Rusiya ilə Hindistan arasında bir müqavilə imzalanmış və bundan sonra layihəyə yenidən başlanılmışdır. Bu raket indiyə kimi istehsal edilmiş olan ən böyük hava-hava tipli raketdir.

Uzunluğu: 7.4 m

Diametri:0.51 m

Başlanğıc ağırlığı: 750 kq

Döyüş hissəsinin çəkisi: 50 kq

İdarəetmə sistemi: inertial naviqasiya sistemi + aktiv radar izləməli

Sürəti: 4000&nbsp;km/saat (3.3 Mach)

Manevrə qabiliyyəti: 12G

Hədəfi məhvetmə hündürlüyü: 3 – 30000 m

Hədəfi məhvetmə uzaqlığı: 400&nbsp;km

İstifadə edə biləcək təyyarələr: MiQ-31, Su-27, Su-30, Su-30MKI, Su-35, Su-35BM, PAK FA T-50

## İstifadə edən ölkələr
Pell-Siti (Alabama)

**Pell City**, ABŞ-nin Alabama əyalətində yerləşən şəhər. Şəhərin Əhalisi 26 noyabr 2009-cu il, ümumi əhalinin siyahıyaalınmasına görə 12,463 nəfərdir.

## Əhali

### 2010-cu il siyahıyaalma
15 mart 2010-cu ildə keçirilən şəhər əhalisinin məlumatına görə, siyahıda 12,463 nəfər olub. Əhalinin 64.0% ağ, 33.0%, afro-amerika, 0.1%-i yerli amerikalılar, 1.2% - i asiya, 0.6%-i digər xalqlardan ibarətdir.

### 2000-ci il siyahıyaalma
1 aprel 2000-ci ildə keçirilən şəhər əhalisinin məlumatına görə, siyahıda 9,565 insan qeydə alınıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Type 74

**Type 74** (yaponca: 74式戦車 Romanizasiya: nana-yon-shiki-sensha), Mitsubishi Heavy Industries tərəfindən istehsal olunan Yaponiyaya məxsus əsas döyüş tankıdır. Tank, Yapon Quru Özünümüdafiə Qüvvələri üçün köhnəlmiş Type 61 tanklarının yerini alması məqsədilə yaradılmış olub, bir sıra müasir texnologiyaların ən yaxşı xüsusiyyətlərini özündə birləşdirərək, ABŞ istehsalı olan M60 və ya Almaniya istehsalı olan Leopard 1 tankları ilə eyni sinifdə öz yerini almışdır. Hal-hazırda öz yerini Type 90 tanklarına vermişdir.

## Xüsusiyyətləri

Növü: Əsas döyüş tankı

Mənşəyi: 

Xidmət tarixi: 1975-hal-hazırkı dövr

İstifadəçilər: 

Konstruksiya: Mitsubishi Heavy Industries

Konstruksiya tarixi: 1962

İstehsalçı: Mitsubishi Heavy Industries

Vahidinin qiyməti: 5.4 milyon US$

İstehsal müddəti: 1975-1988

Çəkisi: 38 ton

Uzunluq: 9.41 m

Eni: 3.18 m

Hündürlük: 2.25 m

Ekipaj: 4 nəfər

Zireh: 189–195&nbsp;mm

Əsas silahı: 105&nbsp;mm-lik çapa malik olan top

Köməkçi silahları: piyadalara qarşı 7.62&nbsp;mm-lik Type 74 pulemyotu və hava hücumlarına qarşı 12.7&nbsp;mm-lik M2HB pulemyotu

Mühərrik: Mitsubishi 10ZF Model 21 21.5 L V10 (dizel)

At gücü: 750 (560&nbsp;kW)

Asqı tipi: Hidropnömatik

Döyüş radiusu (Hərəkət ehtiyatı): 300&nbsp;km

Maksimum sürət: 53&nbsp;km/saat

## Modelləri

Type 74 birinci model (74式戦車 初期生産型)

Type 74 model B (74式戦車 B型)

Type 74 model C (74式戦車 C型)

Type 74 model D (74式戦車 D型)

Type 74 model E (74式戦車 E型)

Type 74 model F (74式戦車 F型)

Type 74 model G/Kai (74式戦車 G型/改)

Type 87 özüyeriyən zenit-raket kompleksi (87式自走高射機関砲)

Type 78 zirehli xilasetmə maşını (78式戦車回収車)

Type 91 zirehli körpü maşını (tankların və digər ağır döyüş texnikalarının və piyadaların çayların və digər su maneələrinin üzərindən keçməsi üçün istifadə edilir) (91式戦車橋)
Talaqie TV

**«Talaqie TV»** () — Ərəb dilində yayımlanan, qərargahı Dəməşq şəhəri olan Suriya telekanalı. Telekanal 6 oktyabr 2012-ci ildən bəri yayımlanır. İnformasiya Nazirliyi və RTV 20 may 2013-cü ildə rəsmi olaraq milli, siyasət, sosial və iqtisadi məsələlərin əhatəsini təmin edən «Talaqie TV» peyk telekanalının yayımına başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*Talaqie TV live stream  
* 
* 
*
Galatasaray TV

**"Galatasaray TV"** ( *GSTV*) — "Qalatasaray" İK-nun sahibləndiyi Türkiyə özəl telekanalı. Telekanalda idman matçlarının (basketbol, voleybol, su polosu, gənc futbol komansaları, avarçəkmə və atüstü idman) birbaşa efirləri və Qalatasarayın mədəni tarixi (Qalatasaray liseyi, Qalatasaray Universiteti) haqda verilişlər yayımlanır.

"Galatasaray TV" 15 noyabr 2006-cı ildə "Doğan Holding" şirkəti ilə imzalanan bir müqavilə çərçivəsində təsis edilmişdir. 28 may 2009-cu ildə "Doğan Holding" ilə imzalanan müqavilə ləğv edilmişdir. Türksat 3A, D-Smart və KabloTV üzərindən etdiyi yayımları sonlandıran telekanal hal-hazırda sadəcə Digiturk platformasında, Galatasaray.org, Youtube və Dailymotion saytlarından yayım edir. Əlavə olaraq, telekanal "GS Radyo" ilə birlikdə ortaq yayımlar edir.

## Yayım
"Galatasaray TV" telekanalının "Qalatasaray" PFK-nın Türk Telekom Arena stadionunda bir studiyası var. Birbaşa efirlər matçların yayımı ilə hər həftə gerçəkləşir. 17 avqust 2010-cu ildə "GSTV" 3G birbaşa efirlərin yayımına start verildiyini açıqlamışdır. Azarkeşlər bu efirlərə zəng edib, debatlara qoşula bilərlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Həşt-Behişt

* Həşt-Behişt (Təbriz) — Uzun Həsənin əmri ilə 1478-ci ildə tikilməsinə başlanılmış və 1484-cü ildə tikintisi sona çatmışdır.
* Həşt-Behişt (İsfahan) — Səfəvi hökmdarı Süleyman şahın əmri ilə 1669-cu ildə tikilib
* Həşt-Behişt (Bitlisi) — İdris Bitlisi tərəfindən yazılmış kitab.
* Həşt-Behişt (Dəhləvi) — Əmir Xosrov Dəhləvi tərəfindən yazılmış kitab.
Emin Əfəndi

**Emin Əfəndi** (15 noyabr 1978, Bakı) — azərbaycanlı prodüser və televiziya aparıcısı. Ölkənin ilk rep qrupu Dəyirmanın yaradıcısı və prodüseri, müxtəlif dövrdə isə "H.O.S.T." qrupunun prodüseri olub. Hazırda isə Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti Miri Yusifin prodüseridir.

## Həyatı
Emin Əfəndi 15 noyabr 1978-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlıq, gənclik illəri Bakının “Vasmoy” adlanan “8 KM” qəsəbəsində keçib. 1996-cı ildə Nizami Rayonunda yerləşən 210 nömrəli məktəbi bitirib. Elə həmin il də Azərbaycan Memarlıq və İnşaat universitetinə daxil olub.

## Karyerası
Peşəkar karyerasına ilk dəfə ANS ÇM radiosunda müxtəlif proqramlarda prodüser kimi başlayıb. 2001-ci ildə isə ölkəyə səs salan "De Gəlsin"  meyxana verilişinin aparıcısı olub.  Daha sonra Space TV-də yayımlanan “Çardaq” verilişinin prodüseri və aparıcısı olub. Müxtəlif illərdə futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun finallarının açılış və bağlanış mərasimlərinin təşkilatçısı olub. 2011-ci ildə Azərbaycanda keçirilən Boks üzrə Dünya Çempionatının açılış və bağlanış mərasiminin baş prodüseri olub. 2014-cü ildə justfootball.com saytının və “justfootball” internet üzərində yayımlanan ilk futbol verilişinin layihə rəhbəri olub. 
ATV telekanalında yayımlanan “Böyük Səhnə” verilişində münsif heyətində yer alıb.

2023-cü ildən etibarən ASAN Radio və Azxəbər.com-un dəstəyi ilə  “Danışır Əfəndi” həftəlik verilişinin layihə rəhbəri, müəllifidir.

Vitali Kliçko, Roberto Karlos, Demis Russos kimi məşhur ulduzların qonağı olduğu “Bizim kimi” verilişinin layihə rəhbəri və aparıcısı olub. 
2022-ci ildə “Radio Enerjidə yayımlanan “Səhərin Şərhi” verilişi ilə futbol üzrə ilk səhər radio şousunun layihə rəhbəri olub.

## İstinadlar
Həşt-Behişt (Təbriz)

**Həşt-Behişt** —1478-ci ildə tikintisinə başlanılmış və 1483-84-cü illərdə Sultan Yaqub dövründə tikintisi başa çatmış Ağqoyunlu memarlığına aid saray. Həşt-behişt saray kompleksində kitabxana, məscid, şəfa evi, cıdır meydanı və xiyaban inşa edilmişdi.  Saray kompleksinin fərqli xüsusiyyəti onun ərazi baxımından böyük olan bağ daxilində yerləşməsidir.

## İstinadlar
ABŞ Yaşıl Partiyası

**ABŞ Yaşıl Partiyası** (abbr. *ABŞ YP*, , abbr. *GPUS*) — ABŞ siyasi partiyaların yaşıl federasiyası.

## İstinadlar
Acıçay körpüsü

**Acıçay körpüsü** Təbriz şəhərinin şimal-qərb bölgəsində yerləşən və Acıçayın üzərində olan tarixi körpüdür.

## Haqqında
Bu körpü Təbrizi Cənubi Azərbaycanın şimal-qərb regionları, Türkiyə və Rusiya ilə birləşdirmək üçün istifadə edilmişdir. Bu körpü tarixi İpək yolunun şərq və qərb hissələrini birləşdirən əsas element olmuşdur.

Körpü 16 aşırımdan ibarətdir. Uzunluğu 105 metr, eni isə 5 metrdir. Körpü dəfələrlə müxtəlif şəxslər tərəfindən restavrasiya olunduğuna görə vahid memarlıq üslubu yoxdur. 16 aşırımdan 3-ü yarım dairəvi formada olsa da, yerdə qalan aşırımlar ziq-zaq formasındadır.

## Restavrasiyalar
Tarixin müəyyən dövrlərində körpü dəfələrlə restavrasiya olunmuş və ya dağılmışdır. Körpü həm təbii fəlakətlərə görə, həm də müharibələr zamanı dağılmışdır. Körpünün sonuncu restavrasiyası Abbas Mirzənin hakimiyyəti illərində baş vermişdir. Bu zaman körpünü memar Hacı Seyid Hüseyn Tacir restavrasiya etmişdir.

Körpü sonuncu dəfə İran Mədəni İrsi Təşkilatı tərəfindən əsaslı restavrasiya edilmiş və İranın milli irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Şəkillər

Açı çay körpüsü təmirdə.jpg|Körpü təmir olunan zaman
Açı çay körpüsü kənardan.jpg|
Acı çay körpüsü müasir dövrdə.jpg|Müasir dövrdə körpünün görünüşü


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qeza (Böyük Macar knyazı)

**Qeza** – (, ) təqribən 970-ci illərin əvvəllərindən hakimiyyətdə olan böyük macar knyazı. O, Taksoniya knyazının oğlu idi. Qeza Şərqi Ortadoks macarların rəhbərinin qızı ilə evlənmişdi. Taxta çıxdıqdan sonra o, Müqəddəs Roma imperiyası ilə sülh bağlamağa nail olmuşdur. Qeza, Qərbi Avropadan gələn xristian missionlerləri dəstəkləyən ilk macar monarxı idi. Vaftiz edilsə də bütpərəst inancına sadiq qalmaqda davam edirdi. İlk macar kralı I Stefan Qezanın oğludur.
## Həyatı
Qeza Taksoniya və Macar knyazının böyük oğlu idi. Anonim mənbədə göstərilir ki, Qezanın anası “Kumanların torpağından” gəlmişdi. Kumanlar dedikdə müəllif görünür ki xəzər, peçeneq  və ya volqa bulqarlarını nəzərdə tutmuşdur. Qeza adının əsl forması ehtimal olunur ki, “**Gyeücsa**” və ya “**Gyeusa**” şəklində idi və türkcə titul olan yabqu sözündən götürülmüşdü. Qeza atasının təkidilə  Macar tayfa ittifqanın rəhbəri Dyulanın qızı olan Saroltla evlənir və xristianlığı qəbul edir.
## Hakimiyyəti

Atasının ölümündən sonra o, 972-ci ildə taxta keçir. Mənbələr Qezanı qəddar bir başçı kimi qələmə almışdır. Hakimiyyətə gəldikdən sonra Qeza daxildə mərkəzləşdirilmə siyasəti həyata keçirir. Pal Engel yazır  "*<big>Qeza öz ətrafındakı adamlara qarşı “böyük miqyaslı təmizləmə” işləri apardı. Bu zaman Arpad sülaləsinin üzvlərini də istisna etmədi</big>*."  Bu “təmizləmə”dən sadəcə cənubi Transdunayın lideri Koppani yaxasını qurtara bilmişdi. Onun hakimiyyəti illərində paytaxt Esterqom şəhəri oldu.
Xarici siyasətdə Qeza Müqəddəs Roma İmperiyası ilə sülh bağlamaq qərarına gəlir. İlk dəfə I Otto tərəfindən Bruno adlı bir rahib 972-ci ildə macar sarayına göndərilmişdi. Lakin bu dostluq çox uzun sürmədi. Tezliklə Roma imperiyası daxilində konfliktlərdən istifadə edən Qeza, I Ottonun ölümü ilə Bavariyaya hücum edərək buranı tutur. O cümlədən 983-cü ildə Melk qəsrini ələ keçirir. Lakin 991-ci ildə bavarlar macar ordusunu şəhərdən çıxararaq Vyana meşələrinə qədər sıxışdırırlar. Bundan əlavə, o, IV Bavariyalı Henri  ilə 996-cı ildə sülh müqaviləsi imzaladı. Sülhə əsasən macarlar Layta çayının şərqində torpaqlardan imtina etdilər, Qeza oğlu I Stefan ilə IV Henrynin bacısı arasında nikah bağlanmasına razılılq verdi.
Bu evlilikdən sonra Qeza macar tayfa rəhbələrini bir araya toplayaraq taxt-tacı öz oğluna verməsi haqqında and içdi.
## Xristianlığı qəbul etməsi
Mənbələrdə göstərilir ki, macarların paqanizmdən xristianlığa keçişi məhz Qezanın hakimiyyəti illərində baş vermişdir. Qeza o cümlədən, macarların ilk xristian hökmdarı hesab edilir. Xaç suyuna salındıqdan sonra o "Stefan" adını götürdü. Buna baxmayaraq, Qezanın hələ də paqan adət-ənənələri ilə yaşaması xristianlığı tam qəbul etmədiyinin sübutudur. Kristo da daxil olmaqda bir sıra tarixçilərin fikrincə, Vespremdəki ilk Katolik yepiskopluğu məhz Qezanın vaxtında inşa edilmişdir. Lakin bu məsələyə dair fikir ayrılıqları mövcuddur. Qezanın oğlu I Stefanın hakimiyyəti illərində qeydə alınan bir mənbə də onun Benedikt Pannonhalma monastrının da qurucusu olduğu bildirilir.
## İstinadlar
Saatlı (Urmiya)

**Saatlı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 77 nəfər yaşayır (29 ailə).

## İstinadlar
Geokratik dövrlər

**Geokratik dövrlər** — (, ) (yun. "qe" yer, quru və kratos-qüvvə, hakimiyyət) – Yerin tarixində quru sahəsinin kifayət qədər genişləndiyi dövr. Adətən Geokratik dövrlər qalxmalar nəticəsində yer səthinin müəyyən sahələrinin dənizdən azad olmasına səbəb olan tektonik sikllərin ikinci yarısına uyğun gəlir. Talassokratik dövrlərin əksinədir.

## Həmçinin bax
* Eroziya fazası
* Fiordlar
* Geoloji proseslər

## İstinadlar
Geoxronoloji cədvəl

**Geoxronoloji cədvəl** ) — yerin tarixinin bölündüyü şərti dövrlərinin (era, dövr, epoxa və əsrlər) müəyyən ardıcıllıqla göstərən cədvəl. Geoxronoloji və geostratiqrafik şkala adətən bir cədvəldə verilir.

## Həmçinin bax
* Nano morfostrukturlar
* Nanorelyef

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Geoizobat

**Geoizobat** ( – bərabər,  (batos) dərinlik) — planda Yer səthindən müəyyən horizonta qədər olan bərabər dərinlik xətti. Bu, müxtəlif xəritələr və qeydlər şəklində çəkilmiş xətlər toplusudur.

## Həmçinin bax
* Nano morfostrukturlar
* Nanorelyef

## İstinadlar
Geomorfogenez

**Geomorfogenez** (, ) — yer səthi relyef formalarının onların inkişaf tarixi ilə əlaqədar yaranması.

## Həmçinin bax
* Nano morfostrukturlar
* Eroziya fazası
* Fiordlar
* Geoloji proseslər
* Nanorelyef

## İstinadlar
CANTV

**CANTV** (BVC:) Venesuelada dövlət telefon və internet provayderidir. Ölkədə 1930-cu ildə qurulan ilk telefon xidməti müəssisələrindən biri idi. Venesuelada ən böyük telekommunikasiya provayderi, 1991-ci ildə özəlləşdirildi və 2007-ci ildə Ugo Çavez tərəfindən yenidən milliləşdirildi.

Cantv şirkətinin müştəri bazası 9 may 2008-ci il tarixinə 10,1 milyon mobil abunəçi idi, 5,2 milyon sabit telefoniya abunəçisinə və 1,000,000 genişzolaqlı abunəçiyə sahibdir.

## Başlanğıcı
1930-cu ildə Gomez hökuməti "Ministerio de Fomento", Felix A. Guerreroya federal dairədə və ittifaq dövlətlərində telefon şəbəkəsinin qurulması və fəaliyyət göstərməsi üçün imtiyaz verdi Bu şirkətin səhmdarı anuel Perez Abascal, təşəbbüskar və vəkil olan Alfredo Damiron ilə 20 iyun 1930-cu ildə Venesuela Compañía Anonima Nacional Telefonosu (CANTV) şirkətini qeydiyyatdan keçirdi.

## Həmçinin bax
* Venesuela
* Telekommunikasiya
* Telekommunikasiya tarixi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cantv (Korporativ sayt, virtual ofis)
* Cantv.net (Portal)
* Movilnet
* Caveguías 
* Forbes Global 2000 (2007)
* *Venezuelanalysis.com* , 15 mart 2010, Venesuela-nın CANTV: 21-ci əsrdə "sotsialist" bir telekommunikasiya şirkəti nə gözləyir?
CBS Reality

**CBS Reality** — Bütün Avropa, Yaxın Şərq və Afrikada yayımlanan Amerika telekanalı. CBS Corporation-a daxildir.

14 sentyabr 2009-cu ildə CBS, CBS Studios International, 2009-cu ildə Böyük Britaniyada 6 CBS markalı kanal açmaq üçün Chellomedia ilə birgə müəssisə yaradıldığını elan etdi. Yeni kanallar, Zone Romantica, Zone Thriller, Zone Horror, Zone Reality, Zone Horror +1 və Zone Reality +1-i əvəz etməi idi. 1 oktyabr 2009-cu il tarixində elan edildi ki, CBS Reality, CBS Reality +1, CBS Drama və CBS Action bu kanaları əvəz edəcək: Zone Reality, Zone Reality +1, Zone Romantica və Zone Thriller-i. 5 aprel 2010-cu ildə Zone Horror və Zone Horror + rebrendinq olundu və müvafiq olaraq 1 Horror Channel və Horror Channel +1-ə çevrildi.

1 avqust 2012-ci ildə Chellomedia, Zone Reality-in Avropa versiyasını CBS Reality olaraq adlandırdığını açıqladı. Avropada, CBS Reality 3 dekabr 2012-ci ildə Zone Reality-ni əvəz etmişdir.

2 aprel 2014-cü il tarixindən etibarən, CBS Reality Birləşmiş Krallığın Freeview rəqəmsal televiziya şəbəkəsində mövcuddur. CBS Reality +1, YouView (TalkTalk Plus TV) -də 27 iyul 2014-cü ildə efirə çıxmağa başladı, lakin növbəti ilin 2 iyun tarixində ləğv edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*CBS Europe
*Chello Zone
Geokratik hərəkətlər

**Geokratik hərəkətlər** — (, ) yer qabığının hərəkəti nəticəsində okean dibinin həcminin dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq okean səviyyəsinin dəyişilməsinə deyilir. Geokratik hərəkətlər quruda transqressiya və reqressiyaya səbəb olur.

## Həmçinin bax
* Eroziya fazası
* Fiordlar
* Geoloji proseslər

## İstinadlar
TRT Spor

**TRT Spor** — TRT tərəfindən yaradılan idman kanalıdır. 2010-cu ildə TRT 3-ün bağlanması planlaşdırılırdı və bu kanal TRT Spor ilə əvəzləndi, lakin TRT-nin 3-cü  kanalının televiziya verilişləri səbəbiylə başqa bir kanala ehtiyac yarandı.

## Yayınladığı tədbirlər

* İtaliya Kuboku
* Qadınlar Basketbol Super Liqası
* Əfəler Liqi
* Dünya Kuboku
* Yay Olimpiya Oyunları

## TRT Spor HD

8 dekabr 2014-cü ildə yayımına başlayan TRT Spor HD, TRT Spor və TRT 3-Spor kanalları HD görüntü keyfiyyəti ilə eyni vaxtda yayımlanır.  Türksat 3A 11054 V 30000 3/4 frekans, Eutelsat 7A 10762 V 30000 5/6 frekans, D-Smart 86-cı kanal, Digiturk 86-cı kanal, Filbox 74-cü kanal, CableTV 222-ci kanal və Tivibu 93-cü kanal, Turkcell TV + 70-ci kanaldan izləmək mümkündür. Loqodan  HD  sözü artıq çıxarılıb

## Loqolar

Fayl:TRT Spor logo (2021).svg|Bu loqo 8 dekabr 2014
Fayl:TRT 3 Spor logo (2022).svg|TRT 3 və TRT Spor birgə loqosu.
Fayl:TRT Spor logo (2022).svg|8 Yanvar 2022


## İstindalar


## Xarici keçidlər

*   
*    
*
Boomerang (Türkiyə)

**«Boomerang»** — «Turner Broadcasting System Europe» şirkətinin sahibləndiyi və uşaqlar üçün yayımlanan Türkiyə telekanalı.

## Tarixçə
13 aprel 2016-cı ildə «Turner Broadcasting System Europe» şirkəti 23 aprel 2016-cı ildə Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü səbəbilə, «Boomerang» telekanalının Türkiyədə yayımına başlayacağını açıqlamışdır. Telekanal Türkiyədə həmin tarixdə yayıma başlayan ilk telekanal olmuşdur. HD kanalı Türkiyədə yalnız «Tivibu» və «D-Smart» operatorlarında yayımlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Oko (Moskva)

**OKO** ( —  Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzində yerləşən, 16 nömrəli binalar kompleksi. Kompleks iki tikilidən ibarətdir: 16A və 16B.

*OKO* - sözü *"Birləşmiş kristalların əsası"* mənasının qısaltmasıdır.

Cənubi qüllə kompleksi hündürlüyünə görə tikilib qurtaran binalar arasında Avropada ikinci yerdədir.
Həm yaşayış, həm də ofis yerləri təxminən eyni ölçüdə binalarda yerləşdirilib: ofislərə 122493 m², mənzil üçün 122507 m² yer ayrılmışdır.

## 16A göydələni
Göydələnlərdən biri - Cənubi qüllə 354 metr və 85 mərtəbədən ibarətdir. Hər iki binanın hazırda yeraltı mərtəbələri mövcuddur. 
## 16B göydələni
Şimali qüllə 49 mərtəbəli və 245 metr hündürlüyündədir. 
16B nömrəli tikilidə üçulduzlu hotel
, 330 otaq  və 3740 avtomobil üçün dayanacaq yeri göydələn yerləşdirilmişdir. Otel 22 mərtəbədən ibarət və 79 metr yüksəkiyindədir.
## Qalereya

File:North_OKO_12th_September_2012.JPG|Şimali qüllə 12 sentyabr 2012.
File:South_OKO_12th_12th_September_2012.JPG|Cənubi qüllə 12 sentyabr 2012.
File:OKO Tower, Sep2014.jpg|2 noyabr 2014
File:Wikitrip to Moscow International Business Center 2016-03-22 019.JPG|22 mart 2016.
File:OKO Towers 2016.jpg|22 mart 2016.
File:Oko Tower1.jpg|7 may 2016.
File:OKO Towers.jpg|20 iyun 2016.


## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz
* Federasiya (kompleks)

## İstinadlar
Fenerbahçe TV

**«Fenerbahçe TV»** — «Fənərbaxça İdman Klubu» təsisinin sahibləndiyi və qərargahı İstanbul şəhərində yerləşən Türkiyə idman telekanalı. Telekanal Türkiyə ərazisində yayımlanan ilk idman telekanalıdır. Telekanal 2003-cü ildən peyk, peyk şəbəkəsi xidmətləri və kabel xidməti ilə yayımlanmağa başlamışdır.

Günlük yayımlanan proqramlara *Live News*, *Futbolun Zirvesi* (prezident Aziz Yıldırım ilə yayımlanan canlı proqram), *2F1B*, *Biz Bir Aileyiz* (atletlərin ailə həyatları haqqında), *Cafe Fener* (gündəlik atletlərin yaşayışı haqqında), *Eko Fener* (gündəlik iqtisadi xəbərlər haqqında), *Endüstriyel Spor* ("sənaye" idmanı haqqında), *Filede Fener* (voleybol haqqında), *Potada Fener* (basketbol haqqında), *Genç Kramponlar* (gənc komandalar haqqında), *Maç Kaç Kaç*, *Maça Doğru*, *Maç Başlıyor*, *Maçın Ardından*, *Maçın Öyküsü* (bütün beş proqram həftəlik futbol oyunları haqqında), *Nostalji Futbol* (keçmiş vacib oyunlar haqqında), *Yaşayan Efsaneler* (yaşayan əfsanəvi idmançılar haqqında) və s. misal göstərmək olar.

Televiziyanın canlı proqramına gündəlik xəbərlər, qadın basketbolu, kişi və qadın voleybolu, gənclərin futbolu, atletika, boks, avarçəkmə və yelkənli idman növlərində keçirilən yarışlar və yarış öncəsi xəbərlər daxildir.

## Şərhçilər
*Halit Kıvanç
*İhsan Topaloğlu
*Yasir Kaya
*Fatih Demirkol
*Hande Karakadıoğlu
*İpek Ustaoğlu
*Pelin Karabay
*Aydın Arslanca
*Serkan Yetkin
*Tunç Seven
*Kıvanç Özkök
*Aylin Üstündağ
*Dilşad Terzioğlu
*Aslı Duru
*Serhan Hayat
*Kamer Yılmaz
*Barış Yalçınsoy
*Ömer Yılmaz
*Turhan Seven

## Xidmətlər
*Peyk
**Türksat 4A 12345 V 30000  3/4
**Digiturk : Channel 76
**D-Smart : Channel 83
*Kabel
**Teledünya : Channel 139

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Oko

*Oko (Moskva) — Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzində yerləşən, 16 nömrəli binalar kompleksi.
*Morskie Oko — Polşanın cənubunda, Malopolski voyevodluğunda yerləşən göl.
Əyyublu

* Əyyublu (Tovuz) — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd. 
* Əyyublu (Urmiya) — 

## Həmçinin bax
* Əyyub (ad)
Rayon (Almaniya)

**Rayon** (, Şimali Reyn — Vestfaliyada və Şlezviq-Qolşteyndə) və ya **torpaq rayonları** (, geri qalan torpaqlarda) — inzibati ərazi bölgüsü vahidi icmalara bölünmüşdür ().

Rayon nümayəndələri kraystaq (*Kreistag*) adlanır, onlar əhali tərəfindən seçilir. Rayon nümayəndələri — deputatlardan (*Kreistagsabgeordnete* — Aşağı Saksoniyada, Brandenburqda, Qessendə və Şlezviq-Qolşteyndə), kraystaq üzvlərindən (*Kreistagsmitglieder* — Meklenburq-Qabağı Pomeraniyada, Şimali Reyn-Vestfaliyada, Reynland-Pfaltsda, Saarda və Türinqiyada) və ya kraystaqlardan (*Kreisrat* — Baden-Vütemberqdə, Bavariyada və Saksoniyada), peşəkar olmayan üzvlərdən (*Ehrenamtliche Mitglieder*, Saksoniya-Anxaltda) ibarətdir.

## Tarixi
XIX əsr əvvəllərində Fridrix fon Ştayn kənd yerlərində özünüidarə modelini tətbiq etməyə çalışdı. Onun təklifləri 1980-ci illərdə, Prussiya Vestfaliya vilayətləri (1886) və Reyn vilayəti (1887) bölgələrə bölündükdə həyata keçirilmişdir.

Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində Almaniyanın ərazisində təxminən 1000 rayon mövcud idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Almaniya rayonlar assosiasiyasının veb-saytı
* Dritte Verordnung über den Neuaufbau des Reiches v. 28. Nov. 1938
Cinemax

**Cinemax** — ABŞ kabel və peyk ödənişli teleşəbəkəsi. Telekanalın sahibi «WarnerMedia» mülkü olan «HBO» teleşəbəkəsidir. «Cinemax» əsasən bədii filmlər, sənədli filmlər və özünün istehsal etdiyi teleserialları yayımlayır. Teleşəbəkənin baş qəargahı ABŞ-nin Nyu-York ştatının eyniadlı şəhərində yerləşir.

Teleşəbəkə 1 avqust 1980-ci ildə təsis edilmişdir. 2015-ci ilin iyul ayında «Cinemax» teleşəbəkəsinin ABŞ-də təqribən 21.325.000 abunəçisi (ümumi telekanalların 18.3%-i) var idi və ən azından ölkədəki ödənişli televiziya xidmətinə sahib 20.785.000 abunəçinin (ümumi telekanalların 17.9%-i) əsas «Cinemax» teleşəbəkəsini izləmə imkanına malik idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Maarif (qəzet)

**“Maarif” qəzeti** — "hüquqi, elmi-metodik maarifləndirmə mərkəzi" ittifaqının azərbaycandilli milli məktəblərin müəllimlərinin aylıq jurnalı-qəzeti.
## Haqqında
“Maarif” qəzeti 2001-ci ilin yanvar ayından Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdə çap olunur. İlk əvvəllər dörd səhifəlik olub. Bu gün  ayda bir dəfə olmaqla, 60 səhifə çap olunur. 14 bölmədən ibarətdir.
Qəzetdə Azərbaycanın tarixinə, mədəniyyətinə, təhsilinə, milli-mənəvi dəyərlərinə, gürcü ziyalıları haqqında, Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızın milli-mədəni hüquqları mövzularına üstünlük verilir.
## Redaktorlar
Baş redaktoru Ələddin Qarabağlıdır,baş redaktorların müavinləri Həmid Alıyev,Zakir Məmmədov,redaktor Nemət İsgəndərov,katib Şəfəq
### “Maarif”jurnalı-qəzetinin fəxri üzvəri
# Şüayip Özcan – Türkiyə
# Safüra Kadjametova – Krım
# Qəmər Mürşüdlü – Azərbaycan
# Şəmsəddin Kuzəci – İraq
# Ekrim Damka – Kosovo
# İlya İvanov – Çuvaşıstan
# Domira Feyzova – Tatarıstan
# Cahit Ali Osman – Yunanıstan
# Dosay Kenzhetayev – Qazaxıstan

### Redaksiyasi heyəti
* Şürəddin Məmmədli – filologiya elmləri doktoru,professor
* Fərhad Xubanov – pedoqoji elmlər doktoru,professor
* Novruz Bayramov – pedoqoji elmlər doktoru,professor
* Kərəm Məmmədov – Tarix üzrə fəlsəfə doktoru
* Vano Osadze – Tarix elmlər doktoru,professor
* Leyla Aşurova – pedoqoji elmlər doktoru,
* Tamaz Kandelaki – fəlsəfə elmləri doktoru,professor
* Əsəd Əliyev – tarix elmlər doktoru,professor
* Bəhram Əliyev – Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru,professor
* Hidayət Hüseynov – riyaziyyat elmləri doktoru,professor
* Xanlar Məmmədov – riyaziyyat elmləri doktoru,professor
* Sərdar Yusibov – təhsil elmləri doktoru
* Avtandil Musayev – professor

### Redaksiya üzvləri
*Yəhya Yıldız - Ankara
*Fərman Qulamoğlu - Laqodexi
*Alı Abdullayev - Saqareco
*Zabit Hüseynov - Qardabani
*Səyyad Xəlilov - Marneuli
*Aslan Çırpanlı - Dmanisi
*Ələddin Danaçiyev - Zəlyə
*Ayna Qarayeva- Ağbulaq
*Bəhram İsayev- Rustavi
*Dədəkişi Musayev-Cəlilabad
*Xəqani Hüseynov - Moskva
*Əziz Abbasov - Telavi
*Ziyatxan Sərdarov - Bolnisi

## İstinadlar
Kosmos (peyk)

**Kosmos**  (rus. Космос)  Sovet İttifaqı və sonradan Rusiya tərəfindən idarə olunan çox sayda peykə verilən bir təyinatdır.
Kosmos1, ilk kosmik  gəmi , 16 Mart 1962-ci ildə fəaliyyətə  başladı.
## Tarixi
Yer üzündə ilk sovet peykləri  Sputnik,  Polyot (1963-cü ildən), Elektron (1964-cü ildə), Proton (1965-ci ildə) və Molniya (1965-ci ildə) adlandırılmışdır, lakin bir  çoxu 16 Mart 1962-ci ildə **Kosmos-1** dən sonra Kosmos adlandırılmışdır. 
Layihə, insanlı kosmik gəmi və peyklərin elmi tədqiqat və hərbi məqsədlər üçün pilotsuz yoxlanılmasını əhatə edirdi. 
Kosmik gəmi tək bir proqram olmayıb, demək olar ki, bütün Sovet və Rusiya hərbi peykləri, habelə bir sıra elmi peyklərdən ibarətdir, hansılar ki,  başlanğıcdan dərhal sonra orbitə çatdıqdan sonra uğursuzluqla nəticələnib.  
Kosmik  gəmilərə optik kəşfiyyat peykləri,  rabitə peykləri,  erkən xəbərdarlıq mərmi müdafiə etmə kosmik peykləri , nüvə enerjisiylə radar kəşfiyyat  peykləri, anti-peyk silahları və hədəfləri, naviqasiya peykləri və texnologiya nümayişləri daxildir. Dnepropetrovsk Sputnik, Bion və Meteor peykləri kimi bəzi elmi kosmik peyklərə Kosmos təyinatları verilmişdir.   

Daha sonra Kosmos təsvirlərinə təyin edilmiş 152 kosmos vasitəsi üçün idarəetmə sistemləri **Elmi İstehsal Müəssisəsi** (Xarkov) tərəfindən hazırlanmış və istehsal edilmişdir. 
 
**2014-cü ilin** yanvar ayından etibarən, **2490** Kosmos peykinə start verildi.
## İstinadlar
Type 90

**Mitsubishi Type 90** (yaponca: 90式戦車 Romanizasiya: Kyu-maru-Shiki-sensha) Yaponiya mənşəli əsas döyüş tankı olun, Mitsubishi şirkəti tərəfindən istehsal edilir və Type 61 tanklarını əvəz etmişdir. Ayrıca olaraq bəzi Type 74 tankları da, bu tankla dəyişdirilmişdir.

SSRİ T-72 tanklarını istifadəyə verdikdən sonra, yaponlar əllərində olan tankların müdafiəyə yetmədiyini düşünmüşlər və beləliklə, yeni bir tank layihəsi üzərində çalışmağa başlamışdırlar. Sonda Leopard 2A4 modelinə oxşayan Mitsubishi Type 90 tankları ortaya çıxmışdır. Tank digər Qərb tankları ilə müqayisədə yüngül sayıla biləcək bir ağırlığa malikdir (50 ton). 1982-ci ildə testlərinə başlanılmış tank ancaq 1989-cu ildə xidmətə qəbul edilmişdir.

Tank, Leopard 2 və M1 Abrams tanklarında olduğu kimi Almaniya istehsalı Rheinmetall L44 adlı 120&nbsp;mm-lik topdan istifadə edir.

## Xüsusiyyətləri

Növü: Əsas döyüş tankı

Mənşəyi: 

Xidmətdədir: 1989 – günümüz

Konstruksiya tarixi: 1976-1982

İstehsalçı: Mitsubishi

İstehsal sayı: 341

Uzunluq: 9,8 m

Eni: 3,4 m

Hündürlük: 2,3 m

Ekipaj: 3 (sürücü, silahçı, tank komandiri)

Zireh: 3-cü nəsil kompozit zireh

Əsas silahı: 120mm-lik top

Köməkçi silahları: piyadalara qarşı 7.62&nbsp;mm-lik pulemyot, hava hücumlarına qarşı 12.7&nbsp;mm-lik pulemyot
 
Mühərrik: dizel V-10 Mitsubishi

At gücü: 1.500 (1,120&nbsp;kW)

Boş çəkisi: 50 ton

Döyüş radiusu (Hərəkət ehtiyatı) :350&nbsp;km

Maksimal sürət: 70&nbsp;km/saat (yolda)

## Qalereya


Fayl:Type90TankRecovery.jpg|300px|Type 90 TKR
BelKA

**BelKA** (rus. БелКА  Abreviatura **Белорусский космический аппарат**  ) Belarus Milli Elmlər Akademiyası tərəfindən sifariş edilən uzaqdan idarə olunan Belorusiya kosmik aparatı Rusiyanın Raket və Kosmos Korporasiyası "Enerji" şirkəti tərəfindən "Victoria" universal kosmik platformasına əsaslanaraq yaradılmışdır.
Başlanğıc 26 iyul 2006-cı ildə Baykonur da  baş verib və raket daşıyıcısı Dnepr vasitəsinin qəzası səbəbindən uğursuzluqla nəticələnmişdir.
İkinci Belarusiya Distant Məsafədən zondlama peyki (**БелКА-2**)  2012-ci ildə buraxılmışdır.

Gələcəkdə, Birlik dövlətinin (Rusiya ve Belarusiya Birlik Dövləti) maraqları əsnasında istifadə üçün bir peyk qrupu qurulması planlaşdırılır.
## BelKA  Yaradılma tarixi
İlk Belarusiya peykinin layihəsi 2003-cü ildə qoyuldu.
"BelKa" kosmis aparatı Belarusiya-Rusiya Distant Məsafədən zondlama qrupunun bir elementi kimi planlaşdırılrdı. Bura daxil olan məlumatlar Fövqəladə Hallar Nazirliyi , Təbii Sərvətlər və Ekologiya Nazirliyi, Nəqliyyat Nazirliyi və digər aidiyyəti orqanlar üçün zəruridir.
## İstinadlar
Federal Şura (Avstriya)

**Federal Şura** ( — bundesrat') — Avstriya parlamentinin yuxarı palatası — Federal Məclis.

Koğuşda 62 yer var. Deputatlar Avstriya torpaqları (parlamentləri) tərəfindən seçilir. Torpaqları əhaliyə görə fərqli sayda millət vəkili (3-dən 12-dək) təmsil olunur.

Bundesratın deputatının səlahiyyət müddəti seçilmiş parlamentin səlahiyyət müddəti ilə bağlı 4 ildən 6 ilə qədərdir.

## 2005-ci ildə Federal Şuranın tərkibi
* Avstriya Xalq Partiyası (Österreichische Volkspartei) — 26 deputat;
* Avstriyanın Sosial Demokratik Partiyası (Sozialdemokratische Partei Österreichs) — 29;
* Avstriya Azadlıq Partiyası (Freiheitliche Partei Österreichs) — 3 (seçki nəticələrinə görə, 2005-ci ilin aprel ayında Avstriyanın Gələcəyi üçün İttifaqın formalaşması ilə, fraksiya bölünmüş;)
* "Yaşıl" (Die Grünen — Die Grüne Alternativ (Grüne)) — 4;

## 2010-cu ilin oktyabrında Bundesratın tərkibi
* Avstriya Xalq Partiyası (Österreichische Volkspartei) — 27 deputat;
* Avstriyanın Sosial Demokratik Partiyası (Sozialdemokratische Partei Österreichs) — 22;
* Avstriya Azadlıq Partiyası (Freiheitliche Partei Österreichs) — 7
* Yaşıl (Die Grünen — Die Grüne Alternativ (Grüne)) — 3;
* (Die Liste Fritz Dinkhauser (FRITZ)) — 1
* (Die Freiheitlichen in Kärnten (FPK)) — 2

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
CCTV-9

**"CCTV-9 Documentary"** () —  Çində yerləşən sənədli film telekanalı. Kanalın iki versiyası var - Çin və ingilis dilində. Çin Mərkəzi Televiziyası tərəfindən istehsal edilib. Kanal 24 saat bütün dünyaya yayım edir.

## Tarixi
"CCTV-9 Documentary" kanalı yayıma 1 yanvar 2011-ci ildə başlamışdır. CCTV-9 Çində ilk ixtisaslaşmış beynəlxalq (bütün dünyada yayımlanan) sənədli kanaldır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Devid Hardinq

**Devid Hardinq** () — İnvestisiyaların idarə olunması üzrə Vinton Qrup-un yaradıcısı və rəhbəridir.

## Həyatı
1961-ci ilin avqustunda İngiltərədə, London şəhərində anadan olmuşdur. Kembric Universitetində təbiət elmləri üzrə təhsil almışdır.

## İstinadlar
Dost TV

**"Dost TV"** — Türkiyə özəl telekanalı. Telekanal 2005-ci ildə Ankara şəhərində təsis edilib və dini mövzuları əhatə edən verilişlər, filmlər və teleseriallar yayımlayır.

## İstinadlar

## Xarici istinadlar
*
Radio Kanada

"Radio Kanada" » (ingilis dilində:Radio Canada International, qısaldılmış şəkildə:RCI) — Kanada Televiziya və Radio Verilişləri Korporasiyasına (Canadian Broadcasting Corporation,qısaldılmış şəkildə: CBC) (məxsus beynəlxalq radio stansiyadır. Xarici ölkələr üçün nəzərdə tutulan verilişlərdə Kanadada baş verən hadisələrə daha çox diqqət yetirilir. Beynəlxalq aləmdə Kanada haqqında çox az bəhs olunduğundan "Radio Kanada" bu boşluğu aradan qaldırmağa çalışır..
## Tarixi
"Radio Kanada" 25 fevral 1945-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. 1961-ci ildə Qərbi Avropa ölkələri üçün nəzərdə tutulan italiya, niderland, danimarka, isveç və norveç dillərində verilişlər dayandırıldı (Fin dilində verilişlər hələ 1955-ci ildə dayandırılmışdı). Radiostansiya 1970-ci ilədək "CBC International Service" adı ilə məlum olmuşdur. Daha əvvəllər bu radiostansiya "Kanadanın səsi" ("Voice of Canada") adlandırılmışdır. 1991-ci ildə Şərqi Avropa ölkələrində yayımlanan alman, polyak, çex, slovakiya və macar dillərində verilişlər dayandırıldı.

2012-ci ilin iyununda, radiostansiya fəaliyyətə başladıqdan 67 il sonra qısa dalğalı verilişlər dayandırıldı və hazırda 1990-cı ildən 14 dildə fəaliyyət göstərən "Radio Kanada"nın verilişlərinə internetdə 5 dildə qulaq asmaq mümkündür.
## Xarici dildə verilişlər

## Xarici keçid
* 
* http://www.rcinet.ca/russian/    -    русская страница Международного Канадского радио RCI

## İstinadlar
Tiger 131

**Tiger 131** Nasist Almaniyası ilə İkinci dünya müharibəsi zamanı Şimali Afrika kampaniyası zamanı Tunisdə Böyük Britaniya ordusuna məxsus 48-ci Tank Alayı tərəfindən ələ keçirilmişdir. Tank hal-hazırda Bovington tank muzeyində nümayiş olunur.

## Alman xidmətində

Müttəfiqlər tərəfindən Tiger adı ilə tanınan tanka almanlar Panzerkampfwagen VI, Tiger I (H1), Sd.Kfz 181 adı vermişdilər. Tankın qülləsi A. Wegmann tərəfindən istehsal edilərkən, gövdəsi də Kasseldə, Henschel şirkəti tərəfindən istehsal edilirdi.  Tankın 250122 şassi nömrəsi ilə 1943-cü ilin yanvar və ya fevral aylarında istehsalı tamamlanmışdır. Tunisə 1943-cü ilin 12 mart-16 aprel tarixləri arasında göndərilmişdir. Tankın tank qülləsində yazılmış nömrəsi 131 olmuşdur. Şimali Afrika kampaniyası zamanı Tunisdə olan Vermaxtın 504 nömrəli Schwere Heerespanzerabteilung'un (Almaniya ağır tank taboru) əvvəlcə 1 nömrəli qolunun, sonra isə 3 nömrəli qolunun tərkibinə daxil edilmişdir.

## Ələ keçirilməsi

Müttəfiq qüvvələrinin Tunis üzərinə önəmli hesab ediləcək bir hücuma başlayacağı xəbərini alan almanlar, 20/21 aprel gecəsində sürpriz bir hücuma başladılar.
Djebel Caffa adlı təpənin şimal yamacında olan bir keçiddə daxil olmaqla, dörd bir tərəfdən ingilislərin 48-ci tank alayının üzərinə hücuma keçdilər. İki ədəd Tiger (bu iki tankdan biri 131 nömrəli tankdır) tankı və bir neçə Panzer 4 tankının daxil olduğu hücum qüvvəsi bu keçiddən istifadə edərək ingilis mövqeləri üzərinə hücuma keçdilər. Günəşin çıxması ilə tankları hiss edən ingilis birliyi tabeliyində olan 4 ədəd Churchill tankı ilə əks hücuma keçir. Churchill tankları piyadaları qorumaq məqsədilə yaradılmışdı və onun əsas silahı Tiger tanklarına demək olar ki, heç bir xətər yetirə bilmirdi. Ancaq 131 nömrəli tankın qarşılaşdığı bu Churchill tankında 6 funtluk əsas silah var idi. 
Tiger 131 bu tanklardan 3 zərbə  aldı. İlk zərbə tankın tank qülləsinə dəyib, sıyrıldı və tankın qülləsini döndərən mexanizmi sıradan çıxardı. Sürücü ilə bərabər qabaq pulemyotçunu da, bu zərbə öldürdü. İkinci zərbə tankın lüləsinin yuxarı-aşağı hərəkət etdirən mexanizmaya və radioəlaqə sisteminə deyərək onları sıradan çıxardı və beləliklə tank tamamilə müdafiəsiz qaldı. Üçüncü zərbə isə top yükləyicisinin olduğu bölgəyə dəydi və beləliklə tankın ekipajı yaralıları ilə bərabər tankı tərk etdilər. Tank hələ də, hərəkət etmək qabiliyyətinə malik olsa da, atəş açmaq qabiliyyətinə malik deyildi və böyük ölçüdə zədələnməmişdi. Tank, Djebel Caffa təpəsinə yenidən hakimiyyəti ələ keçirən ingilislər tərəfindən araşdırma aparmaq məqsədilə götürüldü. Tiger 131 tankı ingilislərin əlinə keçən birinci çox ciddi zədə görməmiş Tiger tankı idi.

## İstinadlar
Miksteyp

**Miksteyp** () — adətən bir audio kasetə yığılan musiqi parçaların qarışıq toplusu. Hip-hop və R&B mədəniyyətində sənətçilərin özləri tərəfindən pulsuz olaraq buraxılan alboma da miksteyp deyilir.

## İstinadlar
Radio Lüksemburq

**"Radio Lüksemburq"** (ingilis dilində:Radio Luxembourg) — 1933–1992-ci illərdə Lüksemburqdan Britaniya adalarına (Böyük Britaniya və İrlandiya) verilişləri yayımlanan ingilis dilli kommersiya radio stansiyası.

## Radio stansiya haqqında
Verilişləri Avropada geniş əraziləri əhatə edirdi və 1950–1970-ci illərdə öz musiqi proqramları ilə məşhurlaşmış və rok-n-roll musiqisinin məşhurlaşmasında mühüm rol oynamışdır.

## Tarixi
Radio stansiya 1933-cü ildə fəaliyyətə başlamışdır. Lüksemburqdan Britaniyaya ingilis dilində verilişlərin yayımlanması o zamanlar Avropada fəaliyyət göstərən ən güclü ötürücü nəticəsində mümkün olmuşdur. Uzun illər o, Böyük Britaniyada yeganə kommersiya tipli musiqi radio stansiyası olmuşdur. Mühafizəkar "Bİ-bi-si"dən fərqli olaraq "Radio Lüksemburq" insanların xoşladığı musiqilərin məkanına çevrilmiş, ətrafına xeyli dinləyici toplamışdır. Britaniya hökuməti "Bi-bi-si"nin dinləyicilərinin əksəriyyətini əz tərəfinə çəkən bu radio stansiyanı dəfələrlə bağlamaq üçün diplomatik vasitələrdən istifadə etmiş, "Radio Lüksemburq"un verilişləri on illər boyu böyük Britaniyada nəşr olunmamışdır..

## Ədəbiyyat

## Литература
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  "Radio Luxembourg shifted from from family-oriented programmes to targeting teenagers listening to radios in their bedrooms."
*  "The first Beatles' single, "Love Me Do," was released soon after the marriage, on October 5, 1962. "The first time I heard 'Love Me Do' on the radio, I went shivery all over," recalled George Harrison. He'd stayed up all night to hear the record broadcast on Radio Luxembourg, a popular outlet for new pop songs at the time. The record received decent airtime …"

## Xarici keçid
* Официальный вебсайт об истории Радио Люксембург

## İstinadlar
Limits (mahnı)

**Limits** () — Avstriyanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Paenda "Limits" mahnısı ilə Avstriyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı ifaçının özü tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sərhədsiz Reportyorlar

**Sərhədsiz reportyorlar** () — Fransanın Paris şəhərində yerləşən beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatıdır.

## Həmçinin bax
* İnternet senzurası

## İstinadlar