open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ukrayna Dövlət Film Agentliyi

**Ukrayna Dövlət Film Agentliyi** () —  Ukraynada teatr və kinoya dəstək və yardım göstərmək üçün yaradılmış Ukrayna hökumət orqanı. Agentlik Ukraynada film istehsalı üçün dövlət tənzimləyicisidir.

## Tarixi
Kino sahəsindəki ilk Ukrayna dövlət qurumu, 1918-ci ilin avqustunda Pavel Skoropadskiyin Ukraynada hakimiyyətə gəlişindən və kinonun ukraynlaşdırılmasına dair bir fərman verdikdən sonra yaradılan "Ukraynfilm" idi.

Sovet İttifaqı 13 mart 1922-ci ildə ÜmumUkrayna Film Komitəsinin bazasında Ukrayna Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsini – ÜmumUkrayna Foto və Film İdarəsini yaratdı. Bu dövlət təşkilatı 1922-1930-cu illər arasında Ukrayna və Krım kinostudiyaları, film paylanması, kino sənayesi, film təhsili və kino mətbuatı da daxil olmaqla bütün kinematoqrafiya sənayesini birləşdirdi.

1930-cu illərin əvvəllərində ÜmumUkrayna Foto və Film İdarəsi ləğv edildikdən sonra yerində daha az muxtar bir təşkilat, "Ukrayna Kinosu 1930-1940-cı illər" dövlət tresti yaradıldı. Onun davamçısı daha sonra Ukrayna SSR Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinə çevrildi.

5 avqust 1988-ci ildə Ukrayna SSR Ali Soveti Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsini ləğv etdi, Ukrayna praktik olaraq kinonun inkişafı üçün məsul bir dövlət orqanı olmadan qaldı. Müstəqillik qazandıqdan sonra Yuriy İlyenko, 13 may 1993-cü ilə qədər mövcud olan 1991-ci ilin avqust ayında Ukrayna Kinematoqrafiya Dövlət Fondunu yaradaraq oxşar bir quruluşu bərpa etməyə çalışdı.

Komitə fəaliyyətini yalnız 2005-ci ildə Ukrayna Nazirlər Kabinetinin 22 noyabr 2005-ci il tarixli qərarından sonra bərpa etdi. Anna Çmil yeni Dövlət Film Agentliyinin ilk rəhbəri oldu.

Agentlik 1991-ci ildə quruldu və Ukraynanın Milli Kino Fondu adlandı. 2006-cı ildə adını Dövlət Kino İşləri Agentliyi olaraq dəyişdirdi və 2011-ci ildə agentlik hal-hazırkı adını aldı. Agentliyə 2014-cü ildən bəri Filipp İlenko rəhbərlik edir.

Ukrayna Mədəniyyət Nazirliyinin 6 oktyabr 2015-ci il tarixində təqdim etdiyi Ukrayna mədəniyyətinin inkişafı üçün Uzunmüddətli strategiya layihəsinə görə, gələcəkdə Ukrayna Dövlət Kinoteatrının Kino İnstitutuna çevrilməsi planlaşdırılır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dominik Kola

**Dominik Kola** (; )— fransız politoloq, Parisdəki Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun Siyasi Elmlər üzrə adyunkt-professoru.

## Həyatı

### Təhsili
Dominik Kola 1967-ci ildə Sorbonnadan fəlsəfə dərəcəsini (DES), ardından 1972-ci ildə Paris I Universitetində siyasət elmi dərəcəsi almışdır.

1980-ci ildən bəri D. Kola siyasi elmlər namizədidir. Doktorluq dissertasiyasını "Lenin inqilabi partiyası nəzəriyyəsi və onun siyasi nəticələri" mövzusunda yazmışdır.

## Fəaliyyəti
* 1970–1981-ci illərdə Orta Təhsil Fəlsəfəsi professoru, Saint-Quentin Texniki Məktəbi, daha sonra Lisey, Thiais-də Qiyam Apolliner.
* 1990–1995-ci illərdə Paris IX Universitetində professor.
* 1995-ci ildən IET Paris-də Siyasi Elmlər professoru. Elen Karrera d’Ankosanın yerinə DEA və PhD daxil olan Sovet və Şərqi Avropada aspiranturanın direktoru vəzifəsini icra etdi.
* 1994–1996-cı illərdə Moskva və Sankt-Peterburqda Fransız Universitet Kollecində müəllim.
* Beynəlxalq Tədqiqat və Tədqiqat Mərkəzində, FNSP-CNRS-də elmi işçi.
* Cahiers Anatolya Lerua-Bolye direktoru.
* Moskvada Fransız-Rusiya Sosial və İnsan Elmləri Mərkəzinin Elmi Şurasının üzvü.
* CEFRES Elmi Şurasının üzvü (Praqa).
* EHESS Elmi Şurasının üzvü (2000–2004).
* 27 may 2007-ci ildə Sankt-Peterburq Avropa Universitetində seminar keçirimişdir

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Гофман А. Б.* Предисловие // *Кола Д.* Политическая социология. М.: Весь мир; Инфра-М, 2001.

## Xarici keçidlər
* Публикация в журнале "НЛО" 2007, № 87
* Baxış-icmal. Dominik Kola. Siyasi Sosiologiya
*  SciencesPo Universitetin saytı
* Baxış-icmal. Yeni kitab
* Dəlilik və Sistem Məqaləsi
Sosial Elmlər Ali Məktəbi

**Sosial Elmlər Ali Məktəbi** (, qıs. **EHESS**) — həm də davamlı təhsil verən bir sosial elm sahəsindəki Fransız tədqiqat institutu. Məktəb Bordo, Lion, Marsel, Tuluza şəhərlərində yerləşir, qərargahı Parisdədir.

2018-ci ildən bəri, EHESS və Ali İqtisadiyyat Məktəbitarix və sosiologiya üzrə iki qat magistr proqramı təqdim edir.

## Tarixi
1942-ci ilin əvvəlində Nyu-Yorkda Klod Levi-Stros, Qüstav Koen, Anri Fosiyon, Jak Mariten və Jan Batist Perren və başqaları Aleksandr Koyrenin rəhbərliyi altında Azad Ali Tədqiqatlar Məktəbini () — ABŞ-da mühacirətdə olan fransız dilli tədqiqatçıların universitetini qurdular. 1947-ci ildə məktəb ləğv edildi və müəllimlərin bir hissəsi Parisə qayıtdı. Praktiki Ali Tədqiqatlar Məktəbinin (1868-ci ildə qurulmuş) 6-cı hissəsini — "İqtisadi və Sosial Elmlər" yaratdılar. Əvvəlcə bölməyə Lusen Fevr və 1956-cı ildə ölümündən sonra Frenan Brodel rəhbərlik edirdi. 1972-ci ildə onun yerinə Jak Le Qoff vəzifəyə təyin olundu.

1975-ci ildə 6-cı bölmə Praktiki Ali Tədqiqatlar Məktəbindən ayrıldı və "établissement public" (EPSCP) statusu alaraq () adlandırıldı.

1984-cü ildə Məktəb böyük bir təhsil müəssisəsinə çevrildi — pedaqoji və elmi, inzibati və maliyyə muxtariyyətinə sahib bir qurum. Eyni status, məsələn, Fransa Kollecinə, Ali Tədqiqatlar üçün Təcrübə Məktəbinə və ya Milli Nizamnamə Məktəbinə verilir.

Məktəb Paris Universiteti Dərnəyinin üzvlərindən biri idi (, 2005–2010).

## Müasir quruluşu
* İdarəetmə (Paris)
* Centre d’histoire et d’archéologie des mondes chrétiens et musulmans médiévaux (Lion)
* Centre de la Vieille Charité (Marsel)
* Centre d’Anthropologie (Tuluza)
* Groupe de recherche en économie mathématique et quantitative (Tuluza)
* Centre d’analyse et d’intervention sociologiques (Bordo)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* ''Bertran Şavo'' Sosial Elmlərdə Ətraflı Tədqiqatlar Məktəbi: Fransa CIA tərəfindən maliyyələşdirilən Sosial Elmlər
Çəkicbaşlı köpəkbalığı

**Çəkicbaşlı köpəkbalığı** (akula) — başları yan tərəflərə (sağa və sola) uzanmış köpək balığı növü. Kəllələrinin quruluşundan digər növlərdən asanlıqla ayırd edilə bilir. Əsasən çox dərin olmayan isti sularda rast gəlinir. İlin isti vaxtlarında soyuq sularda da rast gəlinə bilir.

## Bədən quruluşu
Çəkicbaşlı köpəkbalıqlarının rəngi açıq bozdan yaşılımtıl rəngə qədər dəyişir. Digər köpəkbalıqlarına nisbətən kiçik ağıza sahibdir. Balıqlardan fərqli olaraq heç bir köpəkbalığı növündə, eləcə də çəkicbaşlı köpəkbalığının bədəni pulcuqlar yoxdur, hamardır. Belində və yanlarında (sağda və solda) olmaqla 3 böyük üzgəci və növündən asılı olaraq bir neçə kiçik üzgəci var. .

Əsas dayaq sistemini sümüklər deyil, qığırdaq təşkil etdiyindən fosillərində, əsasən, dişlər tapılır. 

## Qidalanma
Çəkicbaşlı köpəkbalıqları gündüz sürü şəklində, gecələr isə tək ovlanırlar. Balıqlar qidalanmasının əsasını təşkil edir.

## Həmçinin bax

* Köpəkbalığı
* Zebrli akula
Komiklər xoru

**Komiklər xoru** — qədim dövrlərdə xüsusi mənsəb sahibləri tərəfindən təşkil edilən və geniş nüfuz qazanan xor. 
## Haqqında
Komiklər xoru dramatik tamaşada o qədər müstəqil əhəmiyyətə malik olmuşdur ki, onun təşkili və maddi cəhətdən təminatı, mühüm ictimai bir vəzifə olmaq etibarilə, yüksək səlahiyyətli şəxs olan dioqquz arxontdan birinə tapşırılırdı. İbtidai xoru təşkil etmək ictimai vəzifəsi "Liturgiya" adlanırdı ki, buraya da təşkilatçı və varlı haminin öz eli və əhalisinin qonaqlıq xərclərini ödəmək və s. daxil idi. Xoreqik liturgiyanın təşkili tapşırılan müəyyən yüksək şəxsiyyətlərlə yanaşı, ikinci bir şəxs də diqqəti cəlb edir ki, bu da dramatik yarışın keçirilməsinə cavabdeh olan Arxont — Arxont şahdır. Yarışda antaqonist müəllif və xoreqləri də müəyyən edən və seçən odur. Xorun hamisinə - onu seçən, ona pul verən, "xoreqə" gəlincə - o lirik aqona (difiramb), ya dramatik aqona (faciə, komediya, satira, dram) rəhbərlik etməli idi.

Birinci halda, yarış üçün xoreq də, xorun bütün üzvləri də filalar (əyalət, nəsil, qəbilə, tayfalar) üzrə seçilir və onların qələbəsi filanın qələbəsi hesab olunurdu. Burada xorun qəbiləvi səciyyəsi hələ də özünü mühafizə edib saxlayırdı. "Xoreq" kəlməsinə gəlincə, sözün özü də göstərir ki, əvvələn, "xoreq" xorun idarəçisi - aparıcısı olmuş, yalnız müəyyən dövrdən sonra onun təminatçısına çevrilmişdir. Digər tərəfdən, onun vəzifəsi Arxont - şahın vəzifəsinə uyğun gəlir. Buradan da qalib başçı — totemdən, şah—kahin, şah-arxont, xoreq —xor aparıcısı, korifey vəzifələrinin necə ayrılığını başa düşmək çətin deyil. 
Tarixən bu vəzifələr bir şəxsin əlində cəmlənmiş, sonrada gedən proseslər nəticəsində ayrılmışdır, vəzifələr tam olaraq bölünmüşdür. Başqa sözlə desək, vəzifənin bir hissəsi aktyora ötürüləndə, digər hissələr də müvafiq sahələrin mənsublarına ötürülmüşdür. Öz növbəsində, korifey — xoreq vəzifələrinin müəyyən hissələrini aktyora (Protaqonistə) və dram müəllifinə - şairə vermişdir. Müəllif əvvəl özü həm aktyor, həm də xor müəllimi rolunu yerinə yetirmişdir. Sonradan isə təlim xüsusi şəxcə — didaskala həvalə edilmişdir.

Son tədqiqatlara gəldikdə isə, qeyd etmək lazımdır ki, aktyor özü əvvəllər xorun aparıcısı olmuşdur. Əvvəllər aktyor xorla bərabər çıxar və proloq deyərmiş. Xor - aktyorun məiyyəti imiş.

## Ədəbiyyat
* 
*
Çindəki məscidlərin siyahısı

[right|thumb|[Çinın ən qədim məscidi. Sian]]
Bu, Çindəki görkəmli məscidlərin siyahısıdır. Məscid İslam dininin tərəfdarları üçün ibadət yeridir. Çində ilk məscid 627-ci ildə Tan sülaləsi dövründə inşa edilən Quançjoudakı Xuayşen məscidi idi. 2014-cü ildə Çində 39.135 məscid var idi, bunlardan 25.000-i şimal-qərb muxtar bölgəsi olan Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonundadır, 500 müsəlmana bir məscidin düşməsi kimi yüksək sıxlıq var ölkədə.

Çində məscidlərə *Tsin Çjen Si* ("Saf həqiqət məbədi") deyilir, bu ad da Çin yəhudiləri tərəfindən sinaqoqlar üçün istifadə olunurdu. Digər adlara Xui Xui Tan(), Xui Xui Si (, "Xui xalqının məbədi"), Li Bai Si (, "İbadət məbədi"), Cjen Tzyao Si (, "Həqiqi tədris məbədi") və ya Qinq Jinq Si (清净寺, "Saf və təmiz məbəd") daxildir.

Tzin sülaləsi dövründə Hueylər məscidlərinin girişində üzərində "Huáng Dì Wàn Suì, Wàn Suì, Wàn Wàn Suì" (皇帝 萬歲 ， 萬歲 ， 萬 萬歲),"İmperator, sonsuza qədər yaşasın." yazılmış bir lövhə qoyulmuşdu. Vansui, çin dilində əbədi mənasını verən "on min il" deməkdir. Çinə səyahət edən qərblilər bu lövhələrin Yunnan və Ninbo məscidlərində olduğunu qeyd etdilər.

Əksər məscidlərin bir-biri ilə müəyyən oxşar cəhətləri vardır, lakin digər bölgələrdə olduğu kimi Çin İslam memarlığı ilə, yerli memarlığı öz üslubunda əks etdirir. Çin məbədləri xatırladan gözəl məscidləri ilə məşhurdur. Lakin Çinin qərbində məscidlər hündür, incə minarələri, əyri tağları və günbəz formalı damları ilə yanaşı bənzərsiz çox qatlı portalları ilə İran və Orta Asiyadakı məscidlərə də bənzəyir. Çinli Hueylərin məscidlərini inşa etdikləri Çinin şimal-qərbində,şərq və qərb üslublarının birləşməsi vardır. Məscidlər səddi olan həyətlərdə,miniatür qübbələri və minarələri olan sütunlu keçidlərdə quraşdırılmış Buddist üslublu damlara malikdir.

Hueylər məscidlərinin memarlıq tərzi məzhəblərinə görə dəyişir. Çin mədəniyyətindən təsirlənən ənənəvi Qedimu Hənəfi sünniləri Çin məbədlərinə bənzəyən məscidlər tikirlər. İslahatçı modernist olan İhevani, məscidlərini Orta Şərq ərəb tərzi məscidlərinə bənzəyir.
## Məscidlərin siyahısı

## Həmçinin bax
* Çində İslam

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* məscidlər,Müsəlman Azlıqların Tədqiqat və Araşdırmalar İnstitutunun qalereyası 
* Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonundakı İslam arxitekturası 
* Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonundakı İslam arxitekturası
Ennan Alimov

**Ennan Alimov** () — krım tatar yazıçısı və rəssamı.

## Həyatı
Ennan Memut oğlu Alimov 1912-ci ildə Köprülüköy kəndində anadan olub. 9 illik kənd məktəbini bitirdikdən sonra tütün fabrikində işləyib. 1933-cü ildə N.Samokişinin sənət studiyasına daxil olaraq 1936-cı ildə buranı bitirib. 1937-ci ildən studiya Krım Sənət Məktəbinə çevrilir və 16 iyul 1938-ci ildən etibarən 1941-ci ilin sentyabrına qədər Ennan Alimov buranın direktoru olur. İkinci Dünya müharibəsi başladıqdan sonra cəbhəyə gedir. 1941-ci ildə baş leytenant rütbəsində Donbasda gedən döyüşlərdə dünyasını dəyişib.

Ennan Alimovun rəsmləri dövrümüzə qədər gəlib çatmayıb. "Baqıdjı kıızlar" ("Üzümçü qızlar"), "Ormanda tan" ("Meşədə şəfəq"), "Kaytarma oynaqan kıız" ("Haytarma oynayan qız") rəsmlərinin reproduksiyaları 1933-1936-cı illərdə "Yaş kuvet" ("Cavan güc") və "Komsomolskaya pravda" qəzetlərində yayımlanıb.

1936-1941-ci illərdə onun "Doğma kəndim", "Qurqur qanad çalır", və "Balıqçılar" adlı hekayələri işıq üzü görüb. "Qurqur qanad çalır" hekayəsində baş rol üçün prototip onun sevgilisi Əminə Smedlyayeva olub. Alimovun "Mənim Vətənim" və "Şəfəqi qarşılayarkən" şeirləri "Literaturnit Krım" qəzetində çap edilib.

## Həmçinin bax
* Riza Fazıl
* Yusif İsa Halim
* Həmdi Giraybəy

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Эннан Алимов служил литературе и искусству! / Ennan Alimov ədəbiyyata və incəsənətə xidmət edib!
Həmdi Giraybəy

**Həmdi Giraybəy** (, əsl adı: Əbuləfət Lətifov; ) — krım tatar şair və tarixçi.

## Həyatı
Həmdi Giraybəy 13 sentyabr 1901-ci ildə Yeni kale kəndində ilahiyyatçı ailəsində anadan olub. Qarasubazar ibtidai məktəbini bitirdikdən sonra Ağməsciddə yerləşən rüşdiyyə məktəbində orta təhsil alıb. 1921-ci ildə Krım Dövlət Universitetindin İşçi fakültəsinə daxil olub, lakin tezliklə maddi çatışmazlıq ucbatından təhsilini dayandırmalı olub. Millətlərin İşləri üzrə Xalq Komissarlığında işləyib. 1918–1923-cü illərdə özünün ən yaxşı əsərlərini yaradıb. Əsərləri "Yannı Çolpan" və "İleri" krımtatar jurnallarında çap edilib. 1923-cü ildə Krım MSSR-nın görkəmli xadimi Vəli İbrahimovun dəstəyi ilə Türkiyəyə təhsil almağa göndərilir. İstanbul universitetində fəlsəfə fakültəsində təhsil alıb. "Krım tarixi" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib. 1926-cı ildə Krıma geri dönüb. Yeni Əlifba Cəmiyyətinin bölgə şurasında işləməyə başlayır. Simferopol 9 illik nümunəvi 13 nömrəli krımtatar məktəbində "türk-tatar dili" dərsini deyir.

1928-ci ildə krım tatar milli partiyası olan Milli Firqə işinə görə həba edilib. Millətçilikdə və casusluqda ittiham edilib. 17 dekabr 1928-ci ildə Dövlət Siyasi İdarəsinin Məhkəmə kollegiyası tərəfindən yüksək cəzaya güllələnməyə məhkum edilib. 13 sentyabr 1930-cu ildə Butır həbsxanasında güllələnib. 1991-ci ildə günahsız olduğu sübutə yetirildiyi üçün ölümündən sonra bəraət alıb.

## Həmçinin bax
* Riza Fazıl
* Ennan Alimov
* Yusif İsa Halim

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Амди Гирайбай – расстрелянный поэт / Həmdi Giraybəy — güllələnmiş şair
Yellow Submarine

***Yellow Submarine*** — Böyük Britaniyanın "The Beatles" rok qrupunun studiya albomu.

## Mahnı siyahısı

# "Yellow Submarine" – 2:42
# "Only a Northern Song"  – 3:27
# "All Together Now" – 2:13
# "Hey Bulldog" – 3:14
# "It's All Too Much" – 6:28
# "All You Need is Love" – 3:52
# "Pepperland" – 2:23
# "Sea of Time" – 3:00
# "Sea of Holes" – 2:20
# "Sea of Monsters" – 3:39
# "March of the Meanies" – 2:22
# "Pepperland Laid Waste" – 2:15
# "Yellow Submarine in Pepperland" – 2:10

## Xarici keçidlər

* *[https://www.discogs.com/The-Beatles-Yellow-Submarine/master/54565 Yellow Submarine]* Discogs.com saytında
Gender sosiologiyası

**Gender sosiologiyası** — cəmiyyətdə baş verən genişmiqyaslı sosial-iqtisadi və siyasi dəyişikliklər ailə strukturunda və ictimai münasibətlər sistemində kişi və qadın arasındakı münasibətlərin dəyişilməsinə gətirib çıxarır. Gender münasibətlərinin araşdırılması bir sıra sosial və humanitar, həmçinin sosialogiyanın ayrılmaz tərkib hissəsi olmuşdur. Azərbaycanda genderologiyanın bütünlükdə institutsionalizasiyası prosesi gedir.

## Cins və gender
Sosiologiyada gender anlayışı əsaslardan biridir. Sosiologiyada cinsi araşdırmanı, yəni sosial münasibətlər və proseslər kontekstində fərqləndirmək üçün elmi dövriyyəyə daxil olan "cins" (latıncadan gender — «cins») anlayışından istifadə etmək adətdir, seksoloq Con Mani (1921-2006) sosial tədqiqatlar zamanı marginal qrupların (transvestitlər, transseksuallar) müasir cəmiyyətdəki rolları. Cinsiyyət sosial cinsdir.

Struktur sosiologiya nöqteyi-nəzərindən və Emil Durkhaym ənənəsinə tam uyğun olaraq cinsiyyət özü sosial bir fenomendir, bu səbəbdən "cins" termininin istifadəsi pleonazmdır. Ancaq istifadəsi, geniş bir müzakirəyə gəldikdə, cinsiyyət məsələsinə sosioloji yanaşmadan bəhs etdiyimizi vurğulamaq üçündür.

"Cinsiyyət" anlayışı (latınca sexus, "seks", "yarı", "bölünmə") daha geniş şəkildə istifadə edilə bilər və anatomik fərqlər və əlamətləri əhatə edir. "Cinsiyyət" anlayışı ümumiyyətlə sosiologiyanın özü və ya sosial psixologiya sahəsində istifadə olunur.

Boris Bim-Bad və Sergey Qavrova görə

Bu gün qadınların və kişilərin oynadığı cinsiyyət rollarının tərkibində müşahidə olunan dəyişikliklərin əsasən sosial-mədəni şərtlənməsinə baxmayaraq, bu dəyişikliklərin ehtimalı da sosiobioloji olaraq müəyyən edilir, çünki bir kişi yalnız kişi hormonlarına deyil, həm də qadın hormonlarına və qadında kişi hormonu var

## Gender sosiologiyasının tarixi
Tomas Laker, yalnız kişi cinsinin mövcud olduğuna inanırdı və qadın onun az inkişaf etmiş forması sayılırdı.

Qalen, kişi və qadın bədənlərinin oxşar olduğunu söylədi. Yalnız bəzilərinin orqanları xaricində, bəzilərinin içində. İntereksuallıq — kişi və qadın cinslərinin birləşməsidir, yəni cinsiyyət orqanlarının və bədənin funksiyalarının müxtəlif mutasiyalarıdır, buna həm germa, həm də psevdo-hermafroditlər kimi fenomen də daxil ola bilər.

1968-ci ildə cinsiyyət anlayışı Robert Stoller tərəfindən təqdim edildi. Beləliklə, Stoller sələflərindən fərqli olaraq cinsi əlaqəni bioloji cins və cinsi sosial seks kimi ayırd etdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*  
* *[[Pyer Burdye|Бурдье П.]]* Мужское господство / Бурдье П. Социальное пространство. Поля и практики. М., СПб, 2005 г. ISBN 5-89329-761-X.
* *[[Aleksandr Duqin|Дугин А. Г.]]* «Социология пола (Структурная социология)» // «Структурная социология» М., 2010.
* Мужская гендерная общность: закономерности и специфика развития. Монография / под ред. Г. Г. Силасте, И. Ю. Зая. М., 2013. 194 с. ISBN 978-5-91146-832-3

## Xarici keçidlər
* X-gender Gender tədqiqatları üzrə populyar elmi mənbə. Cinsiyyətin sosial aspektləri, cinsiyyət psixologiyası və fiziologiyası
* Gender Museum Qadın Tarixi Muzeyi, Qadın və Cinsi Hərəkat Tarixi
Sergey Cikiya

**Sergey Cikiya** (; ) — gürcü şərqşünası və gürcü türkologiyasının banisi. 200-dən çox yazılı tədqiqat və məqaləsi olan Cikia, Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının üzvüdür.

## Həyatı
Cikiya Tiflis Universitetinin dilçilik fakültəsini bitirib. 1927-ci ildə Türkologiya mütəxəssisi olmaq üçün Türkiyəyə gəlmiş və İstanbul Ədəbiyyat Fakültəsində Türk Dili və Ədəbiyyatı bölməsində iki illik təhsil alıb. Universitetdə Fuad Köprülü, Ali Ekrəm, Hulûsi bəy və Orxan Şaiq Gökyay kimi müəllimlərdən dərs alıb. İstanbuldakı arxivlərdə türk dili və tarixi mənbələr üzərində işləyib. Türk dili üzərində etdiyi çalışmalara 1929-1936-cı illər arasında Rusiyadakı Türkologiya dairələrində davam edib. 1936-cı ildə Tiflis Universiteti Şərq Dilləri Bölməsinin müdiri seçilən Cikia, universitetdə türkologiya fənni tədris edən ilk akademik olub. 1945-1953-cü illər arasında Tiflis Universiteti Şərq Elmləri Fakültəsinin ilk dekanlığını yaradıb. 1960-cı ildə ölümünə qədər George Sereteli Şərqşünaslıq İnstitutunun Türkologiya şöbəsinin müdiri olub.

## Fəaliyyəti
Sergey Cikiya türk filologiyası, türk dillərinin dialektologiyası, türk dili tarixi, türkcə tarixi mənbələr, Türk-Gürcü münasibətləri və türk dilinin Şərqi Anadolu ve Azərbaycan ləhcələri üzərində çalışmışdır. Övliya Çələbinin "Səyahətnamə" əsərində gürcücə, meqrelcə və lazca mətnləri araşdırmışdır. 1595-ci ilə aid olan Dəftər-i Müfəssəl-i Vilayət-i Gürcüstanı orijinal mətni, gürcü dilinə tərcüməsi, təhlili və izahları ilə Gürcistan Vilayeti Büyük Defteri adı altında nəşr etdirmişdir. Həmçinin Laz-Türk münasibətlərini də araşdırmışdır. Azərbaycandakı məktəblər üçün gürcü dərsliklərini tərtib edən Cikiya, gürcü-türk lüğətləri hazırlamışdır. Cikiya, Gürcüstan və Sankt-Peterburqda nəşr olunan türkcə oxu mətnlərinin müəllifidir..

## Xatirəsi
Tiflisdə bir küçəyə Sergey Çikiyanın adı verilmişdir. Sergey Çikianın həyatından bəhs edən "Gürcüstan Türkologiyasının Qurucusu: Sergey Cikiya" kitabı İa Duduçava tərəfindən yazılmış və İlyas Üstüner tərəfindən türk dilinə tərcümə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gürcüstan Bioqrafik Lüğətində Cikiya sərgisi
TON 618

TON 618, Tazılar bürcündə Qalaktikanın Şimal Qütbünün yaxınlığında yerləşən, super parlaq bir radio-yüksək səsli kvazardır. Kütləsi 66 milyard günəş kütləsi olan ultramassiv qara dəlik kvazarla əlaqələndirilir.

## Hekayəsi

Obyekt, 1957-ci ildə Samanyolu müstəvisinin xaricində yerləşən zəif mavi ulduzların (əsasən ağ cırtdanlar) bir tədqiqatı çərçivəsində aşkar edilmişdir. Kvazar konsepsiyası yalnız 1963-cü ildə formalaşmışdır, buna görə də kəşf edildiyi anda obyektin təbiəti qaranlıq qalmışdır. Meksikadakı Tonantzintla Rəsədxanasında 70 santimetrlik Schmidt teleskopu ilə çəkilmiş fotoşəkillərdə obyekt “618” olaraq təyin edilmiş və “mütləq bənövşəyi” kimi təsvir edilmişdir.

1970-ci ildə Boloniyadakı Radio Astronomiya İnstitutu TON 618-dən radio emissiya aşkarladı və bundan sonra obyekt kvazar olaraq təyin olundu. McDonald Rəsədxanasında Marie-Helene Ulrich, TON 618-i müşahidə edərkən kvazara xas olan emissiya xətlərini qeyd etdi. Qırmızıya sürüşmə (z) 2.2-ni keçdi, yəni TON 618 çox uzaq bir obyekt idi və o zaman (1976) ən parlaq kvazarlardan biri idi.

## Super çəkili qara dəlik

Kvazar TON 618-in, qalaktikanın mərkəzində nəhəng bir qara dəlik ətrafında dövr edən isti qazın bir yığılma diskinə sahib olduğu düşünülür. Kvazarın 3,18 gigaparsek və ya 10,37 milyard işıq ili uzaqda olduğu təxmin edilir. Kvazarın mərkəzində yerləşdiyi qalaktika, kvazarın özünün parlaqlığı səbəbindən dünyadan görünmür. Kvazarın mütləq ulduz böyüklüyü -30,7, parlaqlığı 4 × 1040 vattdır, bu da günəşdən 140 trilyon dəfə çoxdur.

TON 618 spektrindəki emissiya xətləri qeyri-adi dərəcədə genişdir, yəni yığılma diskindəki qaz çox yüksək sürətlə, təxminən 7000 km/s sürətlə hərəkət edir. Qara dəliyin kütləsi 66 milyard günəş kütləsidir.
Hava-hava raketi

Hava-hava raketləri (air-to-air missile; AAM) təyyarə və helikopterlər tərəfindən digər uçan nəqliyyat vasitələrini məhv etmək üçün istifadə olunan silahlardır. Bu silahlar istiyə və ya hədəfə göndərilən və əks olunan radar və lazer siqnalları və ya hədəfdən çıxan radar siqnalları ilə idarə olunurlar.

## Tarixi inkişaf
Bu sahədə ilkin tədqiqatlara İkinci Dünya müharibəsi zamanı Alman mühəndisləri tərəfindən başlanılmışdır. Böyük müttəfiq bombardmançı birləşmələrini məhv etmək üçün hazırlanmış Ruhrstal X-4 raketi müharibənin sonlarına doğru ortaya çıxdı. Ruhrstal X-4, tellə idarə olunan bir raket idi və raket buraxıldığı təyyarənin pilotu tərəfindən idarə olunurdu. Almanların bu ilk əsərləri müharibənin sonunda bir çox layihə ilə birlikdə ABŞ və Rusiya tərəfindən ələ keçirildi. Əvvəlcə mövcud nəzəriyyələrlə hava-hava raket tədqiqatlarına başlayan mühəndislər, o dövrlərin favoriti olan radardan istifadə edərək bir raket inkişaf etdirməyə çalışırdılar. Bununla birlikdə, radarların həcm baxımından ölçüsü bəzi çətinliklər yaradırdı. O zaman ABŞ-dən Dr. William B. Mcclean adlı bir alim meydana gəldi. Evinin qarajında ​​təkbaşına təcrübələr aparan Mclean, bir gün idarəolunan raketlərin mövcud problemlərini həll edəcək bir ixtiraya imza atdı. Təyyarə mühərriklərində əmələ gələn istiliyi müəyyənləşdirən və izləyən sadə bir mexanizm icad edən Mclean, Donanma Sursat Test Stansiyasındakı (NOTS/Naval Ordnance Test Station) mühəndis həmkarları ilə birlikdə Local Project 612 adı altında inkişaf etdirməyə başladı. Bu sistemin əsas hissəsi Fotovoltaik hücrə (Photovoltaic cell) adlanan kiçik bir elektron detektor idi. Bu detektor elektromaqnit spektrində yaranan qısa dalğa zonasının infraqırmızı radiasiya şüalarının tullantılarını (emisiya) aşkar edə (yəni bu zonanın temperaturu) bilirdi. Bu axtarıcı uzun müddət yanlış bilinən bir reaktiv mühərrik tərəfindən buraxılan isti işlənmiş qazları deyil, tam əksi isti bir metal tərəfindən yayılan infraqırmızı şüaları, yəni bir reaktiv və ya porşenli mühərrik egzozunda qızdırılan metal hissələrini axtarırdı. AIM-9 Sidewinder raketinin ilk təməlləri Local Project 612 ilə atılmışdır. Bu gün müasir idarə olunan AAM raketlərindən birinin qiyməti 200–600 min dollar arasında dəyişir.
AIM-9 Sidewinder

**AIM-9 Sidewinder**, bir çox müasir təyyarənin istifadə etdiyi istiliklə idarə olunan Amerikanın hava-hava döyüş raketi sistemidir (AAM). Effektiv bir partlayıcı başlığa və infraqırmızı idarəetmə sisteminə malikdir. Vahidinin qiyməti 90.000 dollardır.

## Sidewinder raketinin konstruksiyası

AIM-9M Sidewinder, əsasən 12,7 sm borucuq formalı bir borunun içərisinə yerləşdirilmiş yüksək texnologiya məhsullarından ibarət olan hissələrdən ibarətdir, 287 sm uzunluğunda AIM-9 borusunun ön tərəfində BSU-32 qanadcıqları vardır. Uzunluğu 38 sm-dir. Arxadakı quyruq hissəsinin qanad uzunluğu 63 sm-dir. 88 kq ağırlığında olan Sidewinder raketinin burnunda, bu raketin beyni olan WGU-4A/b Başlıq Nəzarəti Bölməsi axtarıcısı yerləşir. Burada infraqırmızı enerji yayan mənbələri aşkarlayan bir sensor mövcuddur. Maqnezium florid şəffaf şüşə səthinin arxasında yerləşən indium-antimonid (InSb) detektoru və Joule-Thompson kriozat soyuducusunun olduğu bu baş hissədə bir hədəf tapıldıqda, məlumat siqnal işləyiciyə göndərilir və daha sonra bu məlumat ötürülür raketin istiqamət qanadcıqlarına və raketin hərəkəti üzrə istiqamət əmrləri verilir. Bu sistemin ən ölümcül tərəfi iki fərqli dalğa boyunda işləyə bilməsidir. Başqa sözlə, bu baş hissə həm qısa, həm də orta dalğa uzunluğunda olan infraqırmızı şüaları aşkar edə bilər. Raket mühərriklərinin qarşısında bir WDU-17 döyüş başlığı bölməsi var. Buradakı 12 kq başlıq proximity probkasını daşıyır. DSU-15/B Aktiv optik Hədəf Dedektoru, lazer detektoru üzükləri vasitəsi ilə bir hədəf qaçırıldığı zaman özünü məhv edərək qəlpələrin aktivləşdirilməsini təmin edir.

## Türk Hava Qüvvələri və AIM-9

AIM-9 Sidewinder raketi 1960-cı illərdə ilk dəfə Türk Hava Qüvvələri inventarına qəbul edilmişdir. Sidewinder-in ilk modeli AIM-9B raketi, o dövrün ən inkişaf etmiş təyyarəsi sayılan və Türk Hava Qüvvələri inventarına təzə daxil olmuş F-5A və F-104G təyyarələrində istifadə üçün satın alınmışdır. Daha sonra AIM-9P raketi F-4 Phantom təyyarəsinin alınması nəticəsində arsenala daxil olmuşdur. AIM-9L/M Sidewinder raketinin gəlişi isə F-16-ların seçilməsi və aviasiya donanmalarında missiyalarına başlaması ilə olmuşdur. Türk F-16-ları AIM-9 raket modellərinin L/M/S variantlarını daşıyırlar. Türk Hava Qüvvələrinin inventarında B modelindən 210, M modelindən 500, L modelindən 640, S modelindən 310 və P modelindən 750+ AIM-9 Sidewinder raketinin olduğu təxmin edilir. Türkiyə həmçinin F-16C və D modellərində istifadə edilməsi məqsədi ilə F-16 CCIP çərçivəsində 35,7 milyon dollara başa gələcək 127 ədəd AIM-9X və 22 ədəd AIM-9X Captive təlim raketləri modelini almışdır.
Xuan Alberto Skyaffino

**Xuan Alberto ''"Pepe"'' Skyaffino Villano** (; ) ― hücumameyilli yarımmüdafiəçi və ya hücumçu mövqeyində oynamış İtaliya və Uruqvay oyunçusu. Yüksək bacarıqlı və yaradıcı oyunu ilə seçilən Skyaffino klub səviyyəsində Uruqvayın "Penyarol" və İtaliyanın "Milan" və "Roma" klublarında çıxış etmişdir. Milli komanda səviyyəsində o, Uruqvay millisinin heyətində 1950 FİFA Dünya Kubokunun qalibi olmuş və 1954 FİFA Dünya Kubokunda iştirak etmişdir, daha sonra o, İtaliya milli komandasının şərəfini qorumuşdur.

BFTSF-nın keçirdiyi sorğuya əsasən, o, bütün dövrlərin ən yaxşı Uruqvay futbolçusu və iyirminci əsrin ən yaxşı 17-ci futbolçusu seçilmişdir.

## Klub karyerası
Doğma Uruqvay çempionatında çıxış edən "Penyarol"da keçirtdiyi səkkiz uğurlu ildən sonra Skyaffino 1954-cü ilin sentyabr ayında Seria A təmsilçisi "Milan" klubuna o vaxt üçün rekord məbləğ olan 52 milyon lirə qiymətinə transfer olundu. O, "Milan"ın heyətində 171 oyun 60 qol vurmuş və 1958 Çempionlar Kuboku finalında oynamışdır, hansında ki italyan klubu "Real Madrid"ə 2–3 hesabı ilə (əlavə vaxt) məğlub oldu. Nils Lidholm və Qunnar Nordal kimi xarici ulduzların üstünlük təşkil etdiyi "Milan" klubunun ən vacib hücumçularından biri idi. Skyaffino klubla birgə 1955, 1957 və 1959 İtaliya çempionatı mövsümlərinin qalibi oldu. Skyaffino "Roma" klubuna keçid etdiyindən "Milan"dan ayrıldı. Paytaxt klubunda o, iki mövsüm keçirdikdən sonra oyunçu karyerasını başa vurdu.

## Milli komanda karyerası
Skyaffino iki ölkənin milli komandalarında oynamışdır. Əvvəlcə 1946–1954-cü illərdə çıxış etdiyi Uruqvay komandası ilə, daha sonra 1954-1954-cü illərdə İtaliya milli komandası ilə. Onun babası Genuya əyalətindən liquriyalı idi.

Uruqvayın heyətində o, 21 oyuna 9 qol vurdu, İtaliya forması ilə isə cəmi dörd oyun keçirtdi. Skyaffino Uruqvayın 1950 Dünya Kubokunda qələbəsində fəal iştirak etmişdir; Marakana stadionunda Braziliyaya qarşı keçirilən final oyununda o, bir qolun müəllifi oldu. 1954 FİFA Dünya Kubokunda isə o, komandası ilə 4-cü yeri tuta bildi.

## Ölümü
Xuan Alberto Skyaffino 13 noyabr 2002-ci ildə vəfat etmişdir. O, Montevideo şəhərinin Sementerio del Buseo qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.

## Nailiyyətləri

### Klub
**[[Penyarol FK|Penyarol]]**

* Uruqvay Primera Divizyonu (Uruqvay çempionatı): 1949, 1951, 1953, 1954

**[[Milan FK|Milan]]**

* Seria A: 1954–55, 1956–57, 1958–59
* Latın Kuboku: 1956

**[[Roma FK|Roma]]**

* Yarmarkalar Kuboku: 1961

### Milli komanda səviyyəsində
**[[Uruqvay milli futbol komandası|Uruqvay]]**

* FİFA Dünya Kuboku: 1950

### Fərdi
* FİFA Dünya Kuboku Ulduz Heyəti: 1950
* BFTSF 20-ci əsrin ən yaxşı Uruqvay futbolçusu 
* BFTSF 20-ci əsrin ən yaxşı Cənubi Amerika futbolçusu (6-cı yer)
* BFTSF 20-ci əsrin ən yaxşı futbolçusu (17-ci yer)
* World Soccer: bütün zamanların ən böyük 100 oyunçusu
* Milan FK Şöhrət Zalı
* BFTSF əfsanələri
* FİFA Dünya Kuboku Gümüş Topu (2-ci ən yaxşı oyunçu):1950
* Latın Kubokunun ən yaxşı bombardiri: 1956

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* BFTSF saytında Xuan Alberto Skyaffino
Bitki mühafizəsi

**Bitki mühafizəsi** — bitkilərin və onların məhsullarının ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarından qorunması məqsədilə elmi cəhətdən əsaslandırılmış kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsi.

Bitki mühafizəsi aşağıdakılarla təmin edilir:

bitkilərin ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarının kütləvi çoxalmasının və yayılmasının qarşısının alınmasına, məhsul itkisinə yol verilməməsinə, ekoloji təmiz bitkiçilik məhsullarının əldə edilməsinə, ətraf mühitin, əhalinin sağlamlığının, xeyirli fauna və floranın pestisidlərin zərərli təsirindən qorunmasına yönəldilmiş bitki mühafizəsi üzrə tədbirlər sisteminin həyata keçirilməsi, karantin və digər xüsusi təhlükəli ziyanverici obyektlərin təsdiq edilməsi və ləğvi üzrə məqsədli dövlət proqramlarının yerinə yetirilməsi;

bitki mühafizəsi sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və elmi tədqiqatların təşkil, bitki mühafizə vasitələrinin istehsal və onların istifadəsinə nəzarətin təmin edilməsi üzrə Azərbaycan Respublikasının vahid dövlət siyasətinin formalaşdırılması;

bitki mühafizəsi haqqında qanunvericiliyə dövlət orqanları, bələdiyyələr və ictimai təşkilatlar, mülkiyyət formasından və tabeliyindən asılı olmayaraq müəssisələr, icarələr, təşkilatlar, digər təsərrüfat subyektləri, torpaqdan istifadə edən vətəndaşlar, habelə vəzifəli şəxslər tərəfindən riayət edilməsi.

Aqrotexniki üsulla Bitki mühafizəsi zamanı kənd təsərrüfatı bitkilərinin böyümə və inkişafı üçün əlverişli şərait yaradılır, xəstəlik törədicilərinin və zərərvericilərinin inkişafının qarşısı alınır. Bu tədbirlərə düzgün növbəli əkin, alaq otlarının məhv edilməsi, bitki əkilən torpağın keyfiyyətlə becərilməsi, mineral və üzvi gübrələrin normada tətbiqi, bitki qalıqlarının məhv edilməsi, xəstəlik və zərərvericilərə qarşı davamlı sortlardan, sağlam əkin materialından və sair istifadə edilməsi aiddir.

Son vaxtlar zərərvericilərə qarşı mübarizədə kompleks üsullardan, o cümlədən faydalı entomofaqları qorumaqla, onların təbii ehtiyatını artırmaqla və biol. mübarizəyə geniş yer verilməklə, kimyəvi mübarizənin minimuma endirilməsi qarşıya məqsəd qoyulmuşdur.

## Ədəbiyyat
* Məmmədova S. R.; Xəlilov B. B. Kənd təsərrüfatı entomologiyası 1986., Cəfərov İ. H. Kənd təsərrüfatı fitopatologiyası. B.2001.
Braun Maykl Stüart

**Braun Maykl Stüart** () — məşhur Amerika həkimi və biokimyaçısı. İrsi hiperkolesterolemiya reseptorunun kəşfi ilə əlaqədar tədqiqat aparmaq üçün Joseph Goldstein ilə birlikdə 1985-ci ildə Tibb və Fiziologiya üzrə Nobel Mükafatını aldı. 1977 ildən Texas Universitetinin Tibb Məktəbi nəzdindəki Genetik Xəstəliklər Mərkəzinin direktorudur.

## Həyatı
13 aprel 1941-ci il tarixində Bruklində anadan olub.

1962-ci ildə Pensilvania Universitetinə qəbul olur və 1966-cı ildə həmin universitetin tibb fakültəsini bitirir. O vaxtdan bəri Southwestern Medical Center-də xolesterol metabolizması sahəsində işləyir. Dünyanın aparıcı bioloji və tibbi jurnallarında çoxsaylı məqalələrin müəllifidir. 1985-ci ildə aşağı sıxlıqlı lipoprotein reseptorunun kəşfinə görə Nobel mükafatını almışdır

## İstinadlar
Albert Bassermann

**Bassermann Albert** () – Alman teatr və kino aktyoru.

## Həyatı
7 sentyabr 1867-ci ildə Manheymdə anadan olub.

1889-cu il tarixindən səhnə fəaliyyətinə başlamışdır. Sonra dörd il Meiningen Teatrında çalışdı və daha sonra Berlinə köçdü. Orada 1899-cu ildən Otto Brahm Teatrında, 1904-cü ildən Alman Teatrında, 1909-cu ildən Lessing Teatrında işləyir. 1909–1915-ci illərdə Berlindəki Deutsche Teatrında Max Reinhardt ilə birlikdə çalışdı. Bir aktyor kimi şöhrəti və etibarlılığı o qədər güclü idi ki, 1911-ci ildə İffland üzüyünü aldı.

Filmlərdə rol alan ilk Alman teatr aktyorlarından biri kimi tanınırdı. 1913-cü ildə Digər filmində rol aldı, bundan sonra səssiz film dövrünün ən böyük Alman rejissorları ilə çalışdı. Səhnədə tez-tez oynadığı bir aktrisa olan həyat yoldaşı Elsa da yəhudi idi, buna görə 1933-cü ildə nasistlər Almaniyada hakimiyyətə gəldikdə, Bassermanın işinə böyük hörmət edən Adolf Hitler şəxsən onu boşanmağa dəvət etdi, Basserman imtina etdi və 1933-cü ildə həyat yoldaşı ilə Almaniyadan İsveçrəyə mühacirət edildi.

15 may 1952-ci il tarixində Sürixdə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Makarova Q.V. Aktёrskoe iskusstvo Qermanii. M., 2000.
I Ferqus

**I Böyük Ferqus** (, ) və ya **Ferqus mak Erk** (; ) — Dal Riada kralı (498–501).

## Həyatı
I Böyük Ferqus Erk mak Exdaxın oğlu idi. I Böyük Ferqus xələfi oğlu Domanqart olmuşdur.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Jorj Batay

**Jorj Batay** () — Sosial həyatın irrasional tərəflərinin öyrənilməsi və dərk olunması ilə məşğul olan fransız filosofu, sosioloqu, sənət nəzəriyyəçisi.

## Həyatı
10 sentyabr 1897-ci ildə Fransanın cənubundakı kiçik əyalət Biyomda şəhərində dünyaya göz açmışdır.

Uşaqlıqda dini təhsil almadan, 1914-cü ildə Katolikliyi qəbul etdi və keşiş olmağa hazırlaşdı. Bir müddət seminariyada oxudu, amma məzun olmadı. Daha sonra inancdan məyus oldu və 1920-ci illərin əvvəllərində özünü ateist kimi göstərdi.

1918-ci ildə Batay məzun olduğu Parisdəki Milli Xartiya Məktəbinə daxil oldu. 1922-ci ildə uzun illər kurator işlədiyi Milli Kitabxanaya daxil oldu. 1920-ci illərdə Batay Lev Shestov ilə sıx təmasda idi. Sonra Boris Souvarinin Demokratik Kommunist Dərnəyinə daxil oldu.

1931-ci ildən etibarən Batay, Ali Tədqiqatlar Məktəbində Alexander Koyrenin din tarixi seminarına qatıldı və 1930-cu illərdə Batay, Alexander Kozhevin, Raymond Aron, Andre Breton, Maurice Merleau-Ponty və başqaları kimi görkəmli şəxsiyyətlərlə fəal əməkdaşlıq etdiyi seminarların fəal iştirakçısı idi. 1935-ci ildə Jak Lakanın təşkil etdiyi bir psixoanalitik tədqiqat qrupunun işində iştirak etdi.

9 iyul 1962-ci il tarixində Parisdə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* "Ədəbiyyat və şər" ("La litterature et le mal", 1957)
* Batayın ədəbiyyatşünaslıq, "Daxili təcrübə" ("L’experience interieure", 1943),
* "Erosun göz yaşları" ("Les larmes d’Eros", 1961)

## Ədəbiyyat
* Leiris M. A propos de G. Bataille. P., 1988;
* Surya M. G. Bataille: an intellectual biography. L., 2002;
* Fokin S. Filosof-vne-sebə. J. Vatay. SPb., 2002.

## İstinadlar
Dmitri Belyayev

**Belyayev Dmitri Konstantinoviç** () — rus bioloqu, Genetika İnstitutunun direktoru.

## Həyatı
Dmitri Belyayev 1938-ci ildə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun zootexnik fakültəsini bitirmişdir.

SSRİ Elmlər Akademiyasının Genetika İnstitutunda 1958-ci ildən direktor müavini, 1959-cu ildən direktor, 1961-ci ildən isə Novosibirsk Dövlət Universitetində kafedra müdiri olmuşdur.

## Mükafatları
* 1941–1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbə uğrunda medalı ilə təltif olunmuşdur.
* Qırmızı Ulduz Ordeni 11.01.1944
* II dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni 05.11.1944
* 1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbə uğrunda medalı ilə təltif olunub 09.05.1945

## Əsərləri
* Destabiliziruöhiy otbor kak faktor izmençivosti pri domestikaüii jivotnıx // Priroda. 1979. № 2;
* Problemı i perspektivı issledovaniy po qenetike i seleküii jivotnıx // Qenetika. 1987. № 6.

## İstinadlar
Yevgeni Belyayev

**Belyayev Yevgeni Aleksandroviç** () — Tarix elmləri doktoru, Birləşmiş Ərəb Əmirliyi Elmlər Akademiyasının fəxri üzvüdür.

## Həyatı
Yevgeni Belyayev 1922-ci ildə Moskva Şərqşünaslıq İnstitutunu bitirmişdir. 

1924-cü ildən bu institutda, sonralar isə SSRİ Xarici Dillər İnstitutunda və SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin Ali diplomatik məktəbində dərs demişdir. 

1945-1955-ci illərdə Moskva Şərqşünaslıq İnstitutunda yaxın və Orta Şərq ölkələrinin tarixi kafedrasının müdiri olmuşdur. 

1951-ci ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun elmi işçisidir.

## Əsərləri
* Müsəlman təriqətləri (tarixi oçerklər). B., 1958; 
* Arabı, islam i arabskiy xalifat v rannee srednevekovğe. M., 1965; 
* Arabs, Islam and the Arab caliphate in the early middle ages. L.,1969. N.Y., 1969.

## İstinadlar
MinikaGO

**Minika GO** - 20 yanvar 2012-ci il tarixində Turkuvaz Medya Grubunun nəzdində yaradılmış bir uşaq kanalıdır. Qardaş kanalı Minika Çocukdur. Köhnə adı Minika. Kanalın yaş həddi 7-14 yaş arasındadır. Kanal loqosunu 1 fevral 2020-ci ildə dəyişdirdi. 

## İstinadlar
Ayazkəndi (Pərsabad)

**Ayazkəndi** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 98 nəfər yaşayır (18 ailə).

## İstinadlar
Batıray Omarla

**Batıray Omarla** () — Dağıstan şairi, XIX əsrdə yaşamış lirik, dargin ədəbiyyatının qurucularından biri.

## Həyatı
Omarla (tərcümədə - *Ömərin oğlu*) Batıray 1831-çi ildə Dargin rayonunun Urax kəndində (Dağıstan Respublikasının indi Sergokalinsky rayonu), darginets milliyyətində anadan olmuşdur.

Şairin atası Ömər sağlamlığı və cəsarəti ilə seçilirdi. Bir sıra hallar Öməri yerli xana Nöker kimi xidmət etməyə məcbur etdi. Nöker Ömərə xidmət etmək uzun sürmədi, döyüşlərdən birində ağır yaralandı və tezliklə aldığı yaradan öldü.

Şair yaradıçılığında Dörd və ya səkkiz misralı şeirlər qoşmuş, onlardan yalnız bir hissəsi dövrümüzədək gəlib çatmışdır. Şeirləri ilk dəfə 1928-ci ildə toplanaraq çap edilmişdir. Batıray şeirlərində kənd adamlarının, xalq qəhrəmanlarının obrazını yaratmış, dağlı qadınlarını müdafiə etmişdir. 

Dargin Dövlət Teatrına Batırayın adı verilmişdir.

Omarla 1910-cu ildə Urax kəndində vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* Daluyti. Buynaksk, 1928; 
* Pesni, M., 1959; 
* Nazmurti. Maxaçkala, 1964.

## İstinadlar
Kuzen nikahı

**Kuzen nikahı** ( — əmioğlu, xalaoğlu, dayıoğlu, bibioğlu) — nikah formalarından biri. Qəbilə quruluşu dövründə dual təşkilatla əlaqədar idi. Kuzen nikahının iki əsas forması: əmioğlu ilə əmiqızı, xalaoğlu ilə xalaqızı arasındakı nikah **ortakuzen**, dayıoğlu ilə bibiqızı, bibioğlu ilə dayıqızı arasındakı nikah isə **krosskuzen** nikah adlanır. Kuzen nikahı irsiyyət və sağlamlıq üçün çox zərərlidir.

Kroskuzen nikahı tayfa quruluşu ailələrinə xasdır. Çünki o, iki ekzoqam tayfanın qarşılıqlı nikahına şərait yaradır. Tayfa münasibətləri dağıldıqdan sonra bu qalıq adəti kimi bu gün də mövcuddur. Xalaqızına nisbətən (tuareqlər), əmiqızı ilə olan ortokuzen nikahlar da tez-tez yaranır (ərəblər, malaqasilər, bantular, Dağıstan və Orta Asiya xalqları). Çünki o, əmlakı böyük ailə və ya patronomiya daxilində saxlamağa imkan yaradır. Azərbaycanda da belə hallara rast gəlinir.

## İstinadlar
Facebook Messenger

**Facebook Messenger**, yaxud sadəcə **Messenger** — Facebook-un yaratdığı və inkişaf etdirdiyi yazılı, səsli və görüntülü xəbərləşmə servisi. Messenger Facebook istifadəçilərinə həm əsas sayt, həm də mobil tətbiq üzərindən əlaqə qurmaq üçün şərait yaradır. Günümüzdə 5 milyarddan çox insan Messenger istifadə edir.

## Xüsusiyyətləri
* Mesajlaşma
* Etiket (Sticker) yollama
* Səs göndərmə
* Şəkil və video göndərmə
* Canlı görüşmə
* Söhbət qrupu yaratma
* Hekayə bölümü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Meggi Smit

Dama **Marqaret Natali (Meggi) Smit** (, ) — britaniyalı aktrisa. Komediya və dram filmlərində öz xasiyyətli rolları ilə tanınır. O, 70 il ərzində səhnələrdə və ekranlarda çalışıb və Britaniyanın ən tanınan və məhsuldar aktrisalarından biri olub.

Yeddi dəfə "BAFTA" mükafatının, iki dəfə isə "Oskar" mükafatının (1970, 1979) qalibi. 4 dəfə "Emmi" mükafatını qazanıb (2003, 2011, 2012, 2016).
Harri Potter filmlər seriyasında Minerva Makqonaqall və Daunton Abbatlığı teleserialında Vayolet Krouli rollarına görə dünyada daha çox tanınır. 27 sentyabr 2024-cü ildə vəfat edib.

## Həyatı
Marqaret Natali Smit 28 dekabr 1934-cü ildə Esseksin İlford şəhərində anadan olub. Atası Nataniel Smit (1902-1991) Oksford Universitetinin professoru idi, anası Marqaret Hatton (1896-1977) Qlazqoda katibə işləyib. O, Oksfordda oxuyub, oradada ilk dəfə səhnədə çıxış edib.   Onun ilk peşəkar teatr rolu 1952-ci ildə ** Vayola rolu olub.

## Filmoqrafiya
* Furqondakı xanım (film, 2015)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Maggie Smith at Emmys.com
Qızıl qətliamı

**Qızıl qətliamı** və ya **Qızıl qırğını** — 1933-cü ilin iyun ayında Şərqi Türkistan İslam Respublikasının uyğur və qırğız döyüşçülərinin yeni şəhər olan Yarkənddən Qaşqara doğru geri çəkilən hanlılardan ibarət Çin əsgərləri və huey əsgərlərinə hücum etməmək haqda müqaviləni pozduqları zaman baş vermişdir. Təxminən 800 huey və Çin əsgəri öldürülmüşdür.

Huey və çinlilər Qızıl qırğınının intiqamını almaq üçün ertəsi il Qaşqar döyüşündə (1934-cü il) bir neçə min uyğur və qırğızı qətlə yetirmişdilər.

## İstinadlar
AIM-54 Phoenix

**AIM-54 Phoenix** ― ABŞ tərəfindən hazırlanan radar başlıqlı uzun mənzilli hava-hava raketidir.

AİM-54 döyüş raketindən yalnız F-14 Tomcat müharibə təyyarələri istifadə edir. Mənzili təxminən 184&nbsp;km-dir. Bu gün yalnız İran İslam Respublikasının Hava Qüvvələri tərəfindən istifadə olunur. Əsas məqsədi Sovet İttifaqının səsdən sürətli reaktiv təyyarələrinin (Su-27, Mig-29, Su-33) və qanadlı raketlərinin qarşısını almaqdır.

## Tekniki xüsusiyyətləri
* İstehsalçı firma: Hughes aviasiya-Raytheon Company
* İstehsalçı ölkə: ABŞ
* Tipi: Uzun Mənzilli Hava-Hava
* Xidmətə qəbulu: 1974
* Başlıq sistemi: Yarı Aktiv Radar və Aktiv Radar
* Döyüş başlığı: 60&nbsp;kg yüksək patlayıcı
* Maksimum Effektiv Mənzili: 184&nbsp;km
* Maksimum Effektiv Hündürlüyü: 33,000 m
* Sürəti: 5 mach
* İtələmə növü: Qatı Yanacaqlı Raket Mühərriki
* Uzunluq: 3,9m
* Daimetr: 380&nbsp;mm
* Ağırlıq: 454&nbsp;kg
* Qanad eni: 900mm
* Qiyməti: $477,131 ABŞ dolları

## Versiyaları

* *AIM-54A* 
* *AIM-54C* 
* *AIM-54 ECCM*

## İstifadə edən ölkələr

*  (Xidmətdən çıxarılıb 30 sentyabr 2004)
*
Raytheon Company

**Raytheon** — əsasən müdafiə, silah və hərbi sahələrdə iş görən bir Amerika şirkətidir. Dünyadakı raket istehsalının əksəriyyətinə sahibdir.

Firma 1922-ci ildə qurulmuş və 1959-cu ildə mövcud adını almışdır. Dünyada təxminən 63 min işçisi var və illik gəliri təxminən 25 milyard ABŞ dollarıdır. Raytheon şirkətinin gəlirlərinin 90% -i hərbi müqavilələrdən gəlir və 2012-ci ildəki statistik məlumatlara əsasən firma dünyanın beşinci ən böyük hərbi podratçısıdır. Gəlir baxımından ABŞ-də dördüncü ən böyük müdafiə sənayesi firmasıdır.

H.A.A.R.P. (High Frequency Active Aurora Research Program () layihəsi üçün elmi tədqiqat patentinə sahibdir.

## İstinadlar
CWTS Leiden Ranking

**CWTS Leiden Ranking** — Niderlandda yerləşən Leyden Universitetinin Elm və Texnoloji Tədqiqatlar Mərkəzi tərəfindən illik təqdim olunan dünyanın nüfuzlu ali təhsil müəssisələrinin reytinqlərindən biri.

Müxtəlif sahələr üzrə dünyanın ən nüfuzlu bibliometrik reytinq göstəricilərindən biri olan "CWTS Leiden Ranking" çoxsaylı ali təhsil müəssisələri, biznes subyektləri o cümlədən ictimai sferada fəaliyyət göstərən qurumlar tərəfindən mötəbər mənbə kimi qəbul olunur.

## Metodologiya
Hesabatların hazırlanmasında Klarivayt Analitiks şirkətinin və "Web of Science" saytının məlumat bazasından istifadə olunur. Burada ölçülən meyarlar sırasına hər bir elmi subyekt üzrə dərc edilən məqalə sayı, dərc olunan jurnalların göstəriciləri (milli sıralaması, istinad sayı, təsir faktoru və s.) və sıralamaya daxil edilən institutların tədqiqat potensialı daxildir.

## İstinadlar
Ərzincan Binali Yıldırım Universiteti

**Erzincan Binali Yıldırım Universiteti** — 2006-ci ildə Türkiyənin Erzincan şəhərində qurulmuş dövlət universiteti.

## Fakültələr
Erzincan Binali Yıldırım Universitetində başlıca 12 fakültə vardır.

## Xarici əlaqələri
Qafqaz Universitetlər Birliyinin üzvüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Erzincan Binali Yıldırım Universiteti
* Erzincan Binali Yıldırım University Library
Sosiologiyada riyazi metodlar

**Sosiologiyada riyazi metodlar** —  statistik məlumatların təhlili metodları və ictimai hadisələrin və proseslərin riyazi modelləşdirmə metodları.

Kompüter sosiologiyası, sosiologiyada nəzəri, empirik və praktik problemləri həll etmək üçün kompüter texnologiyalarının imkanlarından istifadədir.

Sosial sistemlərin kompüter nəzəriyyəsi, süni intellektə sahib süni sosial agent kimi qəbul edilən və həqiqətən də kompüter dövründə fəaliyyət göstərən sosial agentlərin xüsusiyyətlərinin və münasibətlərinin simulyasiya modelləşdirməsidir.

## Növləri
Sosiologiyada və digər sosial elmlərdə istifadə olunan riyazi metodların növləri arasında bunlar var:

* sosial şəbəkələrin təhlili,
* riyaziyyat modelləşdirmə

## Xarici keçidlər
* Metodologiya, Metodlar, Riyazi Modellər Jurnalı
* Davıdov A. A. "Sosial fraqmentlər" nəzəriyyəsi: ümumi sosioloji nəzəriyyə?
* Plotinski Yu.M. Sosial proseslərin modelləri
* Каныгин Г. В. Конструируя конструктивизм
* Статистические методы в социологии
* Журнал «Социология 4М» — Социология: методология, методы и математическое моделирование
Şəhərin sosiologiyası

**Şəhərin sosiologiyası** — şəhər həyatının müxtəlif aspektlərini tədqiq edən sosiologiyanın bir qolu. Şəhər sosiologiyası şəhəri bir icma növü kimi araşdırır (icmaların təsnifatı, bir növdən digərinə keçid və s.); şəhər həyatının xüsusiyyətlərini (istirahət, kütləvi mədəniyyət, ünsiyyət), şəhərin kiçik qruplarını və sosial qurumlarını, sosial-demoqrafik və irqi problemləri araşdırır.

## Tarixi
Şəhərin ilk sosioloji analizlərindən birini Maks Veber təklif etmişdir. Veber bütövlükdə şəhəri qonşularının cəmiyyətinə xas olan bir-biri ilə şəxsi tanışlığından məhrum olduğu qədər böyük olan bir-birinə bitişik evlərdən ibarət bir kənd kimi təyin edir.

Weberdən əlavə, böyük şəhərlərin cəmiyyətdəki rolunu Karl Büxher və Georq Zimmel kimi Alman sosioloqları da öyrənmişlər.

Marksizm klassikləri şəhər problemlərini kapitalist cəmiyyətdəki fəhlə sinfinin mövqeyinin araşdırılması kontekstində təqdim edirlər. Bu baxımdan sənaye və ya ticarət baxımından böyük şəhər, sinif mübarizəsinin ən cəmləşmiş şəkildə reallaşdığı yer olaraq görülür.

Bununla birlikdə, şəhər sosiologiyasının əsl çiçəklənməsi Çikaqo Məktəbinin alimlərinin işində idi. Onun çərçivəsində şəhərin xarakterik problemlərinin əsas tədqiqatçıları Robert Park, Ernst Bercess və Luis Virt idi. Çikaqo Məktəbinin əsərləri tətbiqi istiqamətliliyi ilə seçilirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Межотраслевой семинар «Социология городского и регионального развития» Института социологии РАН. Тезисы докладов семинара.
Xəlilkəndi (Pərsabad)

**Xəlilkəndi** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 56 nəfər yaşayır (10 ailə).

## İstinadlar
Əbdül Məcid

**Əbdül Məcid** və ya **Əbdülməcid** — kişi adı.

* I Əbdülməcid
* II Əbdülməcid
* Əbdül Məcid Təbib
* Əbdülməcid Təbbun