open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salyan kazarması

**Salyan kazarması** — Bakıda XX əsrin əvvəllərində Salyan 206-cı atıcı alayı üçün tikilmiş kazarma. Kazarma kompleksi uzun müddət və hazırda Cənubi Qafqazda şəhər içində olan ən böyük hərbi qurğu sayılır.

## Tarixi
20-ci əsrin əvvəllərində Bakının kənarında, Şamaxı bazarının arxasında Salyan 206-cı motoatıcı alayı üçün şərq memarlığı elementlərinə malik 2 və 3 mərtəbəli kazarmalar, həmçinin zabitlər üçün evlər tikilib. 1909-cu ildə kazarmanın yanında Müqəddəs Jen-Mironosiç adına alay kilsəsi tikilmişdir. 1911-ci ildə Rusiya çarı II Nikolayın əmri ilə 206-cı Salyan alayı üçün tikilmiş şəhərcik çarın oğlu Alekseyin adı ilə "Aleksey kazarmaları" adlandırıldı. 1920-ci ilin aprel işğalından sonra isə bu şəhərciyə "Qızıl Şərq" (Krasnıy Vostok) adı verildi. Amma bu şəhərcik yaddaşlarda daha çox "Salyan kazarmaları" adı ilə qalıb və bu gün də bu ad altında tanınmaqdadır.

Lenin adına Birinci Beynəlxalq Atıcı Alayı və "Qızıl Şərq" atıcı alayı 1936-cı ildə Serqo Orconikidze adına 77-ci Azərbaycan Qırmızı Bayraqlı dağatıcı Diviziyasının tərkibinə daxil oldu.

1933-cü ildə Salyan kazarmasının yanında Serqo Orconikidze adına Bakı Piyada Məktəbi üçün binalar tikildi. 1941-ci ilin dekabrında 77-ci dağatıcı diviziya Kerç-Feodosiya desant əməliyyatı ilə Böyük Vətən müharibəsinə qoşuldu. Müharibə illərində Salyan kazarmasında müxtəlif hərbi məktəblər, kurslar, texnikumlar yerləşirdi.

Müharibədən sonra 295-ci Xerson motoatıcı diviziyasının alayları Salyan kazarmasında yerləşdirilmişdi. 1960–1979-cu illərdə Salyan kazarmasında 80-ci paraşüt-desant alayı da yerləşirdi. Müharibədən sonrakı dövrdə köhnə Salyan kazarmasının yanında yeni kazarmalar, zabit ailələri üçün evlər tikilmişdir.

1980-ci illərin sonunda Salyan kazarmasında 135-ci motoatıcı alayı, eləcə də kadrlaşdırılmış 139-cu motoatıcı alayı, 1090-cı artilleriya alayı, 1056-cı zenit-artilleriya alayı və 295-ci motoatıcı Xerson diviziyasının digər hissələri yerləşirdi.

1990-cı ilin yanvarında Bakıda baş vermiş qanlı yanvar hadisələri zamanı Salyan kazarması əsas qarşıdurma mərkəzlərindən birinə çevrilmişdi.

SSRİ-nin dağılmasından sonra Salyan kazarması Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin tabeliyinə verilib. Orada Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyi və Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin Təlim və Tədris Mərkəzi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Salyan kazarmaları"nın tarixinə bir nəzər
* Bakı şəhərin Müqəddəs Mürr-daşıyan Zənənlər kafedral kilsəsi (keçmiş Əlahəzrət İmperatorun varisi vəliəhdin 206-cı salyan piada alayın Arxangel Mixail alay kilsəsi)
Xüsusi münasibətlər

**Xüsusi münasibətlər** () — Böyük Britaniya və ABŞ, yaxud onların siyasi liderləri arasında siyasi, sosial, diplomatik, mədəni, iqtisadi, hüquqi, ekoloji, dini, hərbi və tarixi əlaqələri təsvir etmək üçün istifadə olunan termindir. Termin ilk dəfə 1946-cı ildə Böyük Britaniyanın keçmiş baş naziri Uinston Çörçillin çıxışında istifadə edildikdən sonra məşhurlaşmışdır. Hər iki ölkə XX və XXI əsrlərdə Birinci Dünya müharibəsi, IBirinci Dünya müharibəsi, Koreya müharibəsi, Soyuq müharibə, Körfəz müharibəsi və terrora qarşı müharibə də daxil olmaqla bir çox münaqişələr zamanı yaxın müttəfiq olublar.

Hər iki hökumətin bir çox digər dövlətlərlə də yaxın əlaqələri olmasına baxmayaraq, Böyük Britaniya və ABŞ arasında ticarət və kommersiya, hərbi planlaşdırma, hərbi əməliyyatların icrası, nüvə silahı texnologiyası və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi sahəsində əməkdaşlığın səviyyəsi böyük dünya gücləri arasında "analoqu olmayan" kimi təsvir edilmişdir. Marqaret Tetçer və Ronald Reyqan kimi Britaniya və Amerika hökumət başçıları, eləcə də Toni Bleyr, Bill Klinton və Corc Buş arasında sıx əlaqələr qeyd olunub. Diplomatik səviyyədə xüsusiyyətlərə münasibətlərin "xüsusi", tez-tez və yüksək profilli siyasi səfərlər və diplomatik iş səviyyəsində geniş məlumat mübadiləsi kimi təkrarlanan ictimai təmsilçilik daxildir.

Bəzi tənqidçilər "xüsusi münasibətlər"in mövcudluğunu inkar edir və bunu mif adlandırırlar. 1956-cı il Süveyş böhranı zamanı ABŞ prezidenti D. Eyzenhauer İngiltərənin Misirə hücumu səbəbiylə funt sterlinqi müflis etməklə təhdid etmişdi. Tetçer 1983-cü ildə ABŞ-ın Qrenadaya hücumuna qarşı çıxmış və Reyqan əvvəlcə 1982-ci il Folklend müharibəsinə qarşı uğursuz təzyiq etmişdi . ABŞ-ın keçmiş prezidenti Barak Obama Almaniya kansleri Angela Merkeli özünün "ən yaxın beynəlxalq partnyoru" hesab etmiş və bildirmişdi ki, Böyük Britaniya Avropa İttifaqından çıxacağı təqdirdə ABŞ-la istənilən ticarət sazişində "növbənin arxasında" olacaq. Həmçinin o, Baş nazir David Kameronu 2011-ci ildə Liviyaya hərbi müdaxilə zamanı "bir sıra başqa şeylərə diqqəti yayındırdığına" görə ittiham etmişdi.

Donald Trampın ABŞ prezidenti seçilməsindən sonra baş nazirlər Tereza Mey və Boris Consonun başçılıq etdiyi Britaniya hökuməti Tramp administrasiyası ilə "yeni xüsusi münasibətlər" qurmağa çalışdı. Tramp iddia etdi ki, Tereza Meylə onun münasibəti "ən yüksək səviyyəli xüsusi" münasibətdir. Tramp Consonu da baş nazir kimi təriflədi və Consonla onun arasında aparılan müqayisələri qeyd etdi, 2019-cu il seçkiləri zamanı onu dəstəklədi və ona "Britaniyanın Trampı" kimi istinad etdi.

## İstinadlar
İnqrid qərbə gedir

**İnqrid qərbə gedir** () — 2017-ci ildə ekranlara çıxan ABŞ qara komediya filmi.

## Süjet
İnqrid obsessiv şəkildə stalk etdiyi Instagram influenserinin toyuna qatılıb ona bibər spreyi ilə hücum edəndə saxlanılaraq ruhi xəstəxanaya yerləşdirilmişdi. O, buradan çıxanda vəfat etmiş anasından 60 min dollar miras qaldığını öyrənir. İnqrid pulu götürür və Instagram-da xoşuna gələn bir influenserin yaşadığı Los-Anceles şəhərinə yola düşür. İnqrid onun ən yaxın dostu olmaq üçün hər şey edəcək.

## Rollarda
* Obri Plaza
* Elizabet Olsen

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Bottoms

**Bottoms** — 2023-cü ildə ekranlara çıxan ABŞ satirik-komediya filmi.

## Süjet
Populyar olmayan ən yaxşı kuir dostlar Picey və Cozi qızlarla tanış olmaq və bakirəliklərini itirmək üçün orta məktəbdə özünümüdafiə klubu yaradırlar.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official MGM website
*
Murat Yakın

**Murat Yakın** (, tələffüz **Yakın** ; 15 sentyabr 1974, Bazel, İsveçrə) isveçrəli futbolçu (müdafiəçi) və məşqçidir. O, bir sıra İsveçrə klublarını çalışdırıb, 2014/15 mövsümündə isə Moskva Spartakına başçılıq edib. İsveçrə millisinin baş məşqçisidir.

## Karyerası
İsveçrədə anadan olub. Kiçik qardaşı Hakan kimi o da peşəkar futbolçu olub. O, daha çox İsveçrənin Grasshopper və "Bazel" klublarında oynadığı çıxışlarla tanınır. O, 10 il İsveçrə millisində oynayıb və Avro 2004-də iştirak edib.

Futbolçu karyerasını başa vurduqdan sonra məşqçi kimi fəaliyyət göstərir. 2009–2011-ci illərdə o, Thun klubunu idarə edib. Onun rəhbərliyi altında klub 2009-cu ildə Çağırış Liqa Kubokunu qazanaraq əhəmiyyətli bir uğur əldə etdi.

15 oktyabr 2012-ci ildə o, Heiko Vogeli əvəz edərək Bazelə rəhbərlik etdi. 17 may 2014-cü ildə qarşılıqlı razılaşma əsasında 2015-ci ilin yayına qədər qüvvədə olan müqaviləni pozaraq klubdan ayrıldı. Yakının "Bazel"in baş məşqçisi olduğu iki mövsüm ərzində komanda ardıcıl iki dəfə İsveçrə çempionu olub, həm də Avropa Liqasının yarımfinalına yüksəlib.

30 may 2014-cü ildə İtaliyanın "La Gazzetta dello Sport" nəşri Yakının Moskva "Spartak"ının baş məşqçisi vəzifəsinə təyin olunduğunu elan etdi. Lakin "Spartak"ın idarə heyətinin üzvü Cevan Çeloyants bu məlumatı təkzib etdi. 2014-cü ilin may ayında Spartak tərəfindən heç bir qərar verilmədi. İsveçrənin "Blick" qəzetinin yazdığına görə, "Spartak" məşqçiyə illik 2–2,5 milyon İsveçrə frankı (1,6–2 milyon avro) maaş təklif edib. İyunun 16-da "Spartak" üçün tikilməkdə olan "Otkrıtiye Arena" stadionunda Murat Yakının klubun baş məşqçisi kimi rəsmi təqdimatı baş tutdu.

Avqustun 1-də Yakının rəhbərliyi altında "Spartak"ın ilk rəsmi oyunu baş tutub. Bu görüşdə "Spartak" səfərdə Rubin üzərində 4:0 hesabı ilə qalib gəlib. İsveçrəli mütəxəssisin rəhbərliyi altında "Spartak" çempionatda 6-cı yeri tutmaqla növbəti mövsüm üçün avrokuboklara vəsiqə qazana bilməyib. Komanda qeyri-bərabər oyun nümayiş etdirdi, stabil heyət yox idi. 30 may 2015-ci ildə Yakının rəhbərliyi altında "Spartak"ın son oyunu baş tutdu. Oyundan əvvəl "Spartak"ın idarə heyəti mövsümün sonunda Yakının istefaya göndəriləcəyini açıqlamışdı. Qarşılaşma Amkar-la 3:3 hesabı ilə heç-heçə başa çatıb.

9 avqust 2021-ci ildə İsveçrə millisinin baş məşqçisi təyin edildi. Seçmə qrupda İtaliya millisini qabaqlayaraq Qətərdə keçiriləcək dünya çempionatına vəsiqə qazanmağı bacardı.

## Nailiyyətlər
**<big>Oyunçu kimi</big>**

; "Qrasshopper"

* İsveçrə çempionu: 1994/95, 1995/96
* İsveçrə kubokunun qalibi: 1993/94

; "Ştutqart"

* Kuboklar Kubokunun finalçısı: 1997/98

; "Bazel"

* İsveçrə çempionu: 2001/02, 2003/04, 2004/05
* İsveçrə kubokunun qalibi: 2001/02, 2002/03
* Watch Kuboku Qalibi: 2003

**<big>Məşqçi kimi</big>**

; "Lusern"

* İsveçrə kubokunun finalçısı: 2011/12

; "Bazel"

* İsveçrə çempionu: 2012/13, 2013/14
* İsveçrə kubokunun qalibi: 2012/13
* Kubokun qalibi: 2013

## Məşqçilik karyerası
*15 iyun 2024-cü il tarixinə olan məlumatlar*

## İstinad
Önləyicilər

**Önləyicilər** () — 2018-ci ildə ekranlara çıxan ABŞ seks-komediya filmi.

## Süjet
Üç valideyn qızlarının məzuniyyət gecəsində bakirəliyini itirmək planlarını pozmağa çalışır.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Endo Şusaku Ədəbiyyat Muzeyi

– Yaponiyanın Naqasaki şəhərində yerləşən ədəbiyyat muzeyi. Yaponiya romançısı Şusaku Endonun həyat və yaradıcılığına həsr olunmuşdur.

## Tarixi

Şusaku Endonun 1996-cı ildəki ölümündən sonra həyat yoldaşı Cunko Endo və digər ailə üzvləri yazıçı üçün muzeyin açılması ideyası ilə çıxış etmişdirlər. Muzey 2000-ci ilin mayında açılmışdır. Muzeyin ilkin adı "Sonome Qəsəbə Endo Şusaku Ədəbiyyat Muzeyi" olsa da, 2005-ci ildə "Naqasaki Şəhər Endo Şusaku Ədəbiyyat Muzeyi" olaraq adlandırılmışdır.

Muzeydə yazıçının bir sıra nəşr olunmamış əsərləri kəşf olunmuşdur. 2020-ci ildə muzey Endonun "Kölgəyə" adlı romanının əlyazmasını kəşf etdiyini açıqlamışdır. 2022-ci ildə muzeydə yazıçının nəşr olunmamış 3 pyesinin əlyazması aşkarlanmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Şusaku Endo xristianlar mövzusunda yazdığı "Səssizlik" və "İsanın həyatı" romanlarına görə tanınır. Bu səbəbdən muzey Yaponiyada xristianlığın vətəni hesab olunan Naqasaki şəhərinin Sotome rayonunda, Sumonada dənizinin sahilində yaradılmışdır. Bu ərazi keçmişdə xristian kəndi olmuşdur və "Səssizlik" romanındakı bəzi hadisələr burada baş verir.

Muzeydə Endonun həyat və yaradıcılığından bəhs edən 25.000-dən çox eksponat sərgilənir. Muzeyin sərgi otağında yazıçının əlyazmaları, ləvazimatları, iş masası nümayiş etdirilir. Əsas sərgi "Uşaqlıq", "Kollec illəri", "Fransada təhsil", "Yazıçı yolu", "Həyat və yaradıcılığının kuliminasiyası" kimi bölmələrə ayrılır. Giriş zalının interyeri kilsəni xatırladacaq formada dizayn edilmişdir.

2023-cü ildə muzeydə yazıçının 100 illiyi qeyd olunmuş, "Səssizlik" romanının film adaptasiyasının rejissoru Martin Skorseze kimi şəxslərin mesajları daimi sərgiyə əlavə olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Koxt

***Koxt*** — Azərbaycan Respublikası ərazisində olmuş qədim tarixi toponim, Qafqaz Albaniyası və Böyük Ermənistanın tərkibində olmuş tarixi Arsak vilayətinin on iki əyalətindən (havar) biri.

## Coğrafiyası

Koxt havarı Arsak vilayətinin şimal ərazisini əhatə edirdi. Havar, qərbdə Arsak vilayətinin Parisos havarı, şimal-qərbdə Uti vilayətinin Girdman havarı, şimalda Utik vilayətinin Sakasena havarı ilə, şərqdə Uti vilayətinin Uti-Arancaq havarı ilə, cənub-şərqdə Arsak vilayətinin Mets-Kuank havarı, cənubdan isə Arsak vilayətinin Vaykunik havarı ilə sərhədlənirdi.

Murovdağın şimal yamaclarını əhatə edən Koxt havarı ərazisi Şəmkir çayı hövzəsi boyunca uzanaraq Şəmkir şəhərinə qədər çatır, qərbdə isə Tovuzçaya qədər davam edirdi.

Mənbələrdə qeyd edilən tarixi *Getaşen* (hazırda Göygöl rayonunun Çaykənd kəndinin ərazisi) və *Koxt* yaşayış məntəqələri bu havarın ərazisində yerləşirdi.

Havar ərazisindən Şəmkirçay və Gəncəçay axırdı.

## İstinadlar
Təyin yolu

**Təyin yolu** — farmakologiya və toksikologiyada dərmanın, mayenin, zəhərin və ya digər maddənin orqanizmə daxil olması üsuludur.

Dərmanların orqanizmə yeridilmə yollarının vahid təsnifatı olmasa da, əsasən, yerli (lokal) və sistem xarakterli olmaqla iki qrupa bölünür.

## Yerli təyin yolları
Dərman maddələrinin orqanizmə yerli təyini yollarına aşağıdakılar aiddir:

* Epidermal (dəriüstü, perkutan)
* İntrakutan (dəriiçi, dəridaxili)
* Konyuktiva üzərinə
* İntranazal (burundaxili)
* İntrabukkal (ağıziçi, yanaqdaxili)
* İntratekal (subaraxnoidal)
* İntravaginal
* İntrarektal
* İntraplevral
* İntraperitoneal
* İntrakardial
* İntrauterin (uşaqlığın divarına — miometriuma inyeksiya)
* İntraartikulyar (oynaqiçi).

### Epidermal yol
Epidermal yolla dərman maddələri məhlul, suspenziya, məlhəm, krem və s. formada, əsasən, dəri xəstəliklərinin müalicəsi məqsədilə təyin olunur.

### İntrakutan yol
Dərman maddələri dəri içinə, adətən, müxtəlif allergik və ya bakterioloji sınaqların aparılması məqsədilə təyin olunur. Bu yolla, həmçinin, yerli anestetiklər də təyin oluna bilər.

### Konyuktiva üzərinə
Konyuktiva üzərinə oftalmologiya təcrübəsində istifadə olunan dərman maddələri (oftalmik preparatlar) təyin olunur.

### İntranazal yol
İntranazal yolla, əsasən, yerli təsir almaq məqsədilə iltihabəleyhinə, antibakterial, vazokonstriktiv təsirli maddələr, yerli anestetiklər təyin olunur.

### İntrabukkal yol
Bukkal yolla dərman maddələri, əsasən, ağızın selikli qişası və diş ətinin müxtəlif mənşəli xəstəliklərinin müalicəsində təyin olunur.

## Sistem təyin yolları
Dərman maddələrinin orqanizmə sistem təyini yollarına aşağıdakılar aiddir:

* Enteral
* Parenteral
* Transdermal
* İnhalyasyon.

### Enteral yol
Enteral yolla dərman maddələri həzm kanalına təyin olunur. Bu məqsədlə dərman maddələri orqanizmə ağızdan (oral, per os), sublinqual (dilaltı), bukkal və rektal yolla yeridilir.

### Parenteral yol

Dərmanların parenteral qəbul yollarına dərialtı, əzələiçi, venadaxili inyeksiya və infuziyalar, arteriyadaxili və sümük iliyinə (döş sümüyünə) olan inyeksiyalar aid edilir.

### Transdermal yol
Transdermal yolla dərinin üstünə qoyulduqda oradan orqanizmə sorula bilən dərman maddələri təyin olunur.

### İnhalyasyon yol
İnhalyasyon qəbulda dərman maddələri orqanizmə inhalyasiya şəklində (tənəffüs havası ilə) təyin olunur.

## İstinadlar


## Ədəbiyyat siyahısı

# *Musa Qəniyev*. "Farmokologiya (dərslik)", (2 cilddə, I hissə). "TƏBİB" Nəşriyyatı, X nəşr. Bakı, 2019. S. 78–88.
# *Vəli Əsmətov, Musa Qəniyev, Gülnarə Qasımova*. "Farmakologiya (Tibb Universiteti tələbələri üçün dərs vəsaiti)". I Nəşr. Bakı, 2023. S. 7–16.
Şahmat fiqurları

**Şahmat fiqurları** — şahmat oyununda istifadə olunan simvollardır. İki oyunçunun fiqurlarını bir-birindən fərqləndirmək üçün fiqurlar iki rəngdə olur: tünd və açıq (adətən ağ və qara). Hər oyunçunun başlanğıcda 16 fiquru olur.
* 1 Şah
* 1 Vəzir
* 2 Top
* 2 Fil
* 2 At
* 8 Piyada

## Fiqurların hərəkəti

## Adlar
Fiqurların adları ilə nəzərdə tutulan simvollar dildən asılı olaraq dəyişir. Məsələn, bir çox dillərdə ingilis dilində "cəngavər" kimi tanınan fiqur tez-tez "at", İngiliscə "yepiskop" isə yepiskopun müasir hərəkət tərzini uyğunlaşdıran, lakin yeni adını deyil, fərqli dillərdə tez-tez "fil" kimi tərcümə olunur.

## Unicode simvolları

Unicode kodlaşdırmasında şahmat fiqurlarını təmsil edən xüsusi simvollar var.

## İstinadlar
Duzlu göl (Bakı)

**Duzlu göl** və ya **Qızılı göl** – Bakının Suraxanı rayonunda, Zığ–Hövsan avtomagistralının yaxınlığında yerləşən göl. Göldə çimmək qadağan olunsa da, gölü şəfa mənbəyi hesab edən insanlar yayda gölə axın etməyə davam edirlər.

## Xüsusiyyətlər
Gölün suyu duzlu və yodla zəngin olduğu üçün hər il minlərlə insan göldə çimməyə gəlir. Xüsusilə, dəri xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlar şəfa tapmaq üçün göldə çimirlər. Ziyarətçilər gölün dibindən yığılmış palçığı bədənlərinə sürtürlər, daha sonra günəş vannası qəbul edirlər.

Gölü əsasən yaşlılar və Bakıya gələn turistlər ziyarət edirlər. Ruslar, ərəblər, Rusiya azərbaycanlıları göldə çimməyə gəlirlər. Gölün ətrafında 1993-cü ildən Zəngilan, Füzuli və Qubadlıdan olan məcburi köçkün ailələri yaşayır. Onlar gölün ətrafında tikdikləri duş, yeməkxana kimi obyektlərindən qazanc əldə edirlər.

### Çimmək qadağası
Göl suyunun bakterioloji vəziyyəti pis olduğu üçün və göldə antisanitariya şəraiti hökm sürdüyü üçün 2006-cı ildə baş dövlət sanitar həkiminin müavini tərəfindən imzalanan 25 saylı qərara əsasən göldə çimmək qadağan olunub. Gölün yodlu-bromlu suyunun antropogen təsirə məruz qalmışdır. Buna baxmayaraq, gölə giriş məhdudlaşdırılmadığı üçün insanlar göldə çimməyə davam edirlər. Bəzi şəxslər göldə çimdikdən sonra yeni dəri xəstəliklərinə yoluxduqlarını iddia edirlər.

### Yodlu göl
Duzlu gölün 200–300 metr yaxınlığında Yodlu göl yerləşir. Bəzi ziyarətçilər Yodlu gölün Duzlu göldən daha müalicəvi olduğunu düşündükləri üçün bu göldə çimməyə üstünlük verirlər. İnsanlar bədənlərinə, ağrıyan nahiyələrə yodlu palçıq çəkirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Duzlu göldən fotoreportaj
Bricerton (teleserial, 2020)

**Bricerton** () — Kris Van Düsen tərəfindən Netflix üçün yaradılmış ABŞ tarixi romantika strim-serialı. Yazıçı Culiya Kuinin eyni adlı romanlar seriyası əsasında çəkilən Bricerton, Shondaland tərəfindən Netflix üçün istehsal edilmiş ilk teleserialdır. Serialda hadisələr 1800-cü illərdə, alternativ Regentlik dövründə, III Georqun hakimiyyəti zamanı baş verir. Serialda qara dərili kimi təqdim edilən kraliça Şarlottanın irsinə hörmət olaraq irqi bərabərliyi təmin edən kral, Afrika mənşəli bir çox adamlara zadəgan titulları vermişdir. Əsas diqqət mərkəzində olan hadisələr, London yüksək cəmiyyətində  zadəgan və torpaq sahibi ailələrindən olan evlilik yaşına çatmış şəxslər sosial mövsümlər zamanı təşkil edilən ballarda (o cümlədən Kraliça Şarlotta balında) iştirakıdır.

Serialın ilk mövsümü 25 dekabr 2020-ci ildə təqdim edilmişdir. İkinci mövsümün premyerası isə 25 mart 2022-ci ildə baş tutmuşdur. Üçüncü mövsümün birinci hissəsi 16 may 2024-cü ildə, ikinci hissəsi isə 13 iyun 2024-cü ildə təqdim olunmuşdur. 2021-ci ilin aprelində serialın dördüncü mövsümünün çəkiləcəyi elan edilmişdir. 2023-cü ilin mayında, Netflix tərəfindən Kraliça Şarlottanın həyatından bəhs edən Kraliça Şarlotta: Bricerton hekayəsi miniserialı təqdim edilmişdir.

Rejissor, quruluşçu rejissor və reəssam işi, o cümlədən aktyor performanslarına görə müsbət qiymətləndirilmiş Bricerton serialı, iki dəfə Praym-taym Emmi mükafatı və Meyk-ap rəssamları və saç stilistləri Gildiyasının mükafatını qazanmış, müxtəlif nominasiyalarda Praym-taym Emmi mükafatı, Ekran Aktyorları Gildiyası Mükafatı, Peyk mükafatı, NAACP mükafatına namizəd göstərilmişdir. Bəstəkar Kris Bauersin serial üçün yazdığı musiqi, Vizual media üçün ən yaxşı musiqi nominasiyasında Qremmi mükafatı qazanmışdır.

## Məzmunu

Serialda hadisələr alternativ Londonda Regentlik dövründə baş verir. Əsas qəhrəmanlar olan Bricerton ailəsindən dörd bacı və dörd qardaş - Entoni, Benedikt, Kolin, Qreqori, Dafne, Eloiza, Françeska və Hiakinf - dostlar və rəqiblərlə dolu London ali cəmiyyətində öz sevgilərini axtarırlar. Culi Endryus tərəfindən kadr arxası səsləndirilən anonim və qalmaqllı felyeton yazıçısı Ledi Uisildaun isə Londonun bütün sirrlərinə malik qeybətçidir.

Romanlar seriyasından fərqli olaraq, serialda hadisələr alternativ Londonda baş verir; irqi bərabərliyin bərqərar olduğu bu reallıqda rəngli adamlar cəmiyyətin bərabərhüquqlu üzvü kimi çıxış edir, bəziləri isə zadəgan titulu daşıyırlar. Serialın yaradıcısı olan Kris Van Düsen tarixi şəxsiyyət olan Kraliça Şarlottanın mümkün afrikan kökləri haqqında elmi debatlardan ilhamlanaraq, *"serialı alternativ reallığa əsaslanırmışdır...burada kraliçanın afrikan kökləri nəinki qəbul edilmiş fakt, həmçinin rəngli dərililərin cəmiyyətdə yerini və hüquqlarını təmin edən faktordur."*.
## İstinadlar
Tokio "Göyqurşağı" Kanalizasiya Muzeyi

– Yaponiyanın paytaxtı Tokioda yerləşən kanalizasiya muzeyi.

## Tarixi
Muzey 1997-ci ildə Tokionun Koto rayonunda yerləşən Ariake Su Təmizləmə Mərkəzində açılmışdır. 2013-cü ildə aparılmış yenidənqurma işlərindən sonra yenidən açılışı keçirilmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Muzey Tokio Metropolitan Hökumətinin Kanalizasiya Bürosu tərəfindən nəzarət olunan kanalizasiya sistemi haqqında məlumat verir. Burada kanalizasiya borularının, nasos stansiyalarının, su təmizləmə mərkəzinin reproduksiyaları nümayiş etdirilir.

Muzey 6 əsas bölmədən ibarətdir: "Göyqurşağı kinoteatrı", "Yer-kunun evi", "Giriş və kanalizasiya meydanı", "Kanalizasiya borusu", "Su təmizləmə mərkəzi". "Göyqurşağı" kinoteatrında kanalizasiya sistemi və kanalizasiya işçilərinin həyatı haqqında videomateriallar nümayiş etdirilir. "Giriş və kanalizasiya meydanı" bölməsində ziyarətçilər optik illüziya ilə işləyən interaktiv alət qarşısında dayanananda öz hərəkətləri ilə kanalizasiya axınının istiqamətinə təsir göstərə bilirlər. Bu bölmədə kanalizasiya ilə bağlı tədbirlər keçirilir. "Yer-kunun evi" bölməsində tualet düyməsinə basandan sonra su axınının hərəkətini şüşə ilə əhatə olunmuş yeraltı borulardan müşahidə etmək mümkündür. "Kanalizasiya borusu" bölməsində xarab olmuş real kanalizasiya borusu nümayiş etdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Lokal anestetik

**Lokal anestetiklər** və ya **yerli anestetiklər** — afferent (qalxan) sinir sisteminə təsir göstərməklə bədənin müəyyən nahiyəsində hissiyyatın müvəqqəti itməsinə səbəb olan dərman preparatlarıdır. Ümumi anestetiklərdən fərqli olaraq yerli təsirlidir və şüur itkisi olmur. Yerli anestetiklərdən cərrahi əməliyyatlar zamanı və stomatologiya təcrübəsində anesteziyada geniş tətbiq olunur.

## Quruluşu
Lokal anestetiklər quruluşuna görə 3 hissədən ibarətdir:

* Hidrofil hissə – karbon radikalları olan hissə
* Ara hissə – iki və üç karbonlu spirt və ya karboksilli turşu qrupu
* Lipofil hissə – aromatik qrup

Ara zəncir lipofil hissə ilə efir və ya amid rabitəsilə bağlanır.

## Təsnifatı

### Lipofil hissənin aromatik qruplarına görə
* Benzoy turşusu olanlar
** Kokain
* Paraaminobenzoy turşusu olanlar
** Prokain (Novokain)
** Dikain (Tetrakain)
* Anilin törəmələri
** Lidokain (Lidokain)
** Etidokain (Duranest)
** Mepivakain (Karbokain)
** Bupivakain (Markain)
* Metaminobenzoy turşusu olanlar

### Tərkibindəki rabitənin növünə görə
* Efir rabitəsi olanlar
** Kokain
** Dikain
** Prokain
* Amid rabitəsi olanlar
** Lidokain
** Bupivakain
** Prilokain
** Kartikain (Ultrakain, artikain)
** Dibukain (Sovkain, nuperkain)
** Mepivakain
** Etidokain
** Trimekain
* Digər kimyəvi qruplardan olanlar
** Benzokain (Anestezin, etilaminbenzoat)
** Butilaminobenzoat
** Butesin pikrat
** Siklometikain sulfat
** Ortoform
** Kapsaisin

### İstifadəsinə görə

* Səthi və ya terminal anesteziyada istifadə olunan preparatlar
** Lidokain
** Dikain
** Dibukain
** Kokain
** Mepivakain
** Benzokain
** Piromekain
* İnfiltrasion və ya regional anesteziyada istifadə olunan preparatlar
** Lidokain
** Bupivakain hidroxlorid
** Levobupivakain
** Mepivakain
** Etidokain
** Prilokain
** Kartikain
** Prokain
** Xlorprokain
* Onurğa beyni anesteziyasında (spinal, intratekal anesteziya) istifadə olunan preparatlar
** Lidokain
** Levobupivakain
** Dibukain
** Kartikain
** Prokain

## İstinadlar
BluTV

**BluTV** internet vasitəsilə axın mediası və istəyə bağlı video xidmətləri təklif edən türk media təminatçısıdır. 2015-ci ildə Doğan Holding tərkibində Aydın Doğan Yalçındağ tərəfindən təsis edilmiş və daha sonra Warner Bros. Discovery tərəfindən satın alınmışdır. Kompüterlər, mobil cihazlar və smart TV-lər vasitəsilə əldə edilə bilən platforma, canlı TV yayımları, filmlər, seriallar, idman, həyat tərzi və böyüklər üçün janrları daxil olmaqla müxtəlif yerli və beynəlxalq məzmun təklif edir. 19 Yanvar 2021-ci ildə Discovery Inc. BluTV-nin 35% payını əldə etmişdir.

28 Dekabr 2023-cü ildə Warner Bros. Discovery BluTV-ni tamamilə əldə etmişdir.

## Orijinal istehsallar
BluTV-nin ilk orijinal veb serialı *Masum* olub, 2017-ci ildə yayımlanmışdır. BluTV-nin digər orijinal istehsalları bunlardır:
* *Sıfır Bir* (2016–2019) (Moved from YouTube)
* *Çalınmış Hayatlar* (2017)
* *Masum* (2017)
* *Sahipli* (2017)
* *7 Yüz* (2017)
* *140journos: Parayı Vuranlar* (2018)
* *Boom by İbrahim Selim* (2020–2021)
* *Bartu Ben* (2018)
* *Yaşamayanlar* (2018)
* *Dudullu Postası* (2018)
* *Bozkır* (2018–bu günə qədər | Tətilə çıxmış)
* *Behzat Ç.* (2019) (Moved from Star TV)
* *Aynen Aynen* (2019–bu günə qədər | Tətilə çıxmış) (Moved from YouTube)
* *Pavyon* (2019–)
* *Yarım Kalan Aşklar* (2020)
* *Ankara Havası* (2020)
* *Sokağın Çocukları* (2020–2024)
* *Alef* (2020–)
* *Çıplak* (2020– | Tətilə çıxmış)
* *Saygı* (2020–2021 | Status unknown)
* *Bonkis* (2021–2022)
* *Yeşilçam* (2021)
* *Doğu* (2021– | Tətilə çıxmış)
* *Hiç* (2021)
* *Acans* (2021)
* *Börü 2039* (2021– | Tətilə çıxmış)
* *İlk ve Son* (2021– | Tətilə çıxmış)
* *Saklı* (2021) 
* *Şokopop Yeşilçam 101* (2021)
* *Düğün* (2021)
* *Podacto Stüdyo* (2021)
* *Şamanın Yolunda* (2021)
* *Karsu'nun Odası* (2021)
* *Dün Dündür* (2021)
* *Bizden Olur mu?* (2022)
* *Çekiç ve Gül: Bir Behzat Ç. Hikayesi* (2022– | Tətilə çıxmış)
* *Yalnızım Mesut Bey!* (2022–)
* *Kıyma* (2022–2023)
* *Oyun* (2022– | Tətilə çıxmış)
* *40* (2022–)
* *Liderlik Sırları* (2022)
* *İnsanlar İkiye Ayrılır* (2022 | Feature film)
* *Operasyon* (2022)
* *Ben Bu Boşluğu Nasıl* (2023)
* *Sen, Ben, O!* (2023)
* *Deneme Çekimi* (2023)
* *Prens* (2023– | Tətilə çıxmış)
* *Magarsus* (2023– | Tətilə çıxmış)
* *Mor Işıklar* (Gəlir)

### Orijinal lisenziyalı məzmun
* *My Dead Ex*
* *Riverdale* (2017–)
* *The Magicians*
* *Killing Eve* (2018–)
* *Euphoria* (2019–)
* *MacGyver* (2016–)
* *T@gged (TV serialı)*
* *Confess*
* *Superstition*
* *Light as a Feather*
* *Shadowhunters* (2016–2019)
* *[[Game of Thrones]]* (2011–2019)
* *Chernobyl* (2019)
* *The Sopranos* (1999–2007)
* *Sex and the City* (1998–2004)
* *House of the Dragon* (2022–)
* *Succession* (2018–2023)

### Yalnız BluTV-də
* *The Last of Us* (2023–)
* *The Handmaid's Tale* (2017–)
* *Six Feet Under* (2001–2005)
* *Normal People* (2020–)
* *Gomorrah* (2014–2021)
* *Efsane T* (2020)
* *Çıplak* (2020–)
* *Ramy* (2019–)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Üzən şəhər

***Üzən şəhər*** () — Fransa yazıçısı, fantastı Jül Vernin 1871-ci ildə nəşr olunmuş macəra romanı. Nəşr olunduğu dövrdə roman "80 gün dünya ətrafında" əsəri kimi populyarlıq qazandı. Romanın İngiltərədə və ABŞ-də ilk nəşrləri 1874-cü ildə işıq üzü görüb. Jül Ferat roman üçün orijinal illüstrasiyalar çəkmişdir. Əsər Jül Vernin "Great Eastern" (Böyük şərqi) adlı gəmidə qardaşı Pol və ailəsi ilə birgə Amerikaya etdikləri səyahət xatirələrinə əsaslanır.

## Süjet

Əsərdə zalım əri ilə birgə "Great Eastern (Böyük Şərq)" gəmisinin göyərtəsində səyahət edən və əsl sevdiyini gəmidə görən qadın və onların macəralarından bəhs olunur.

## İstinadlar
Sait Çətinoğlu

**Əli Sait Çətinoğlu** () — Türkiyə alimi, Ankara Azad Universitet Müstəqil Təşəbbüsünün professoru. O, "Amnesty International" təşkilatında Türkiyə üzrə ilk nümayəndə və koordinatorlardan biri olmuşdur. Onun maraq dairələri arasında "Gənc türklər" və kamalizm, Erməni soyqırımı, 1934-cü ildə Frakiyada yəhudilərə qarşı qətliamlar, "Vətəndaş, türkcə danış!" və s. aiddir. Çətinoğlu Türkiyə Milli Arxivlərinin araşdırmalarına əsaslanan orijinal məqalələr dərc etmişdir.

Çetinoğlu İstanbulda Belge Press tərəfindən nəşr olunan *Malta Sənədləri* və *İqtisadi və Mədəni Soyqırım, 1942-1944* kitabları, *Zaven Patriarxının Qatillərinin Siyahısı: Soyqırım Faillərinin Bioqrafiyaları* (Peri Nəşriyyatı), *İttihatçılıqdan Kamalizmə qədər kitabların* müəllifidir. *: Türkiyədəki azlıqlar* Fikrət Başkaya (Özgur Universiteti) ilə birgə müəllifdir. O, həmçinin Özgür Universiteti tərəfindən nəşr olunan “Anlayışlar lüğəti” və “Rəsmi ideologiya lüğəti”nin həmmüəllifidir. O, Özgür Universitetində, İnsan Hüquqlarını Müdafiə Assosiasiyasında və Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatında insan hüquqları sahəsində çalışıb. 24 aprel 2010-cu ildə Ankarada “Tarixdən əvvəlki və sonrakı dövrlərdə 1915: inkar və qarşıdurma” adlı konfransa ev sahibliyi edən Ankara Fikir Azadlığı Təşəbbüsünün təşkilatçı üzvüdür  O, türk tarixini təqdim edən broşürlər nəşr edən Türkiyənin Azad Universitetlər sisteminin qurucusudur.

24 aprel 2013-cü ildə Çəetinoğlu 9 türkiyəli ziyalı ilə birlikdə Erməni Soyqırımı memorialını ziyarət etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Turkish Intellectuals Who Have Recognized The Armenian Genocide: Sait Çetinoglu
İbn Fəzlullah Öməri

**İbn Fəzlullah Öməri** () — ərəb alimi, coğrafiyaçısı, tarixçisi və ensiklopedisti.

1301-ci ildə Dəməşqdə anadan olmuşdur. Təhsilini Misirdə almışdır. Misir sultanının katibi vəzifəsini öz varisi kimi atasından almışdır. Məmlük dövlətinin arxivlərinə giriş imkanı var idi. Onun əsərlərində təqdim olunan məlumatların çoxuna heç bir müəllifdə rast gəlinmir.

## İstinadlar
Nikifor Qriqora

**Nikifor Qriqora** (; ) — Bizans filosofu, ilahiyyatçısı, tarixçisi, astronomu, yazıçısı.

## Bioqrafiya və yaradıcılığın eskizi
Kiçik Asiyada Bizans mülklərinin qalıqları üçün olduqca çətin bir dövrdə, təxminən 1293-cü ildə Pont Herakleyasında anadan olmuşdur. Sistemli türk hücumları 1269-cu ildən sonra Konstantipoldan Herakleya yolu yenidən piyada xristianlar üçün təhlükəli hala gətirmişdi. 1280-ci ilə qədər Herakleya ətrafı köçəri türklərin və türkmənlərin qoşunları tərəfindən işğal edildi. Yunan əhalisi şəhərin divarlarına sığınmaq məcburiyyətində qalmış, Konstantinopol ilə əlaqə yalnız dəniz yolu ilə təmin edilirdi. Təxminən 1313-cü ildə Nikiforos daha təhlükəsiz Konstantinopola köçmüşdür.

## İstinadlar
Nerses Palianents

**Nerses Palianents** (), həmçinin **Nerses Palients** (; ) — erməni tarixçisi, Erməni Həvari kilsəsinin, sonralar Erməni Katolik Kilsəsinin kilsə rəhbəri. Bir çox tədqiqatçılar onu erməni və Roma kilsələri arasındakı parçalanmanın günahkarı hesab edirlər (1198-ci ildə birləşmədən sonra).

## Həyatı
Kilikiyada, Sis şəhərində anadan olmuşdur. Kilsə təlimindən sonra kahin təyin edilmişdir. Artıq 1330-cu ilə qədər Urmiya yepiskopu idi. 1336-cı ildə Həvari kilsəsini tərk edərək erməni katoliklərinə qoşulmuşdur. Kilikiyaya qayıtmış və katolikliyi təbliğ etməyə başlamışdır. 1338-ci ildə təbliğat fəaliyyətinə görə ölkədən qovulmuşdur. 1338-ci ildə Papa XII Benedikt tərəfindən Manazkert arxiyepiskopu təyin edilmişdir. 1341-ci ildə XII Benedikt üçün erməni kilsəsinin 117 "yanlış təsəvvürü"nün siyahısını yazmışdır. Nerses orada xüsusilə Vardan Aygektsinin "İmanın kökü" əsərini sərt tənqid etmiş və onu "xüsusilə təhlükəli kitab" adlandırmışdır. Bütün əsərləri və tərcümələri İrəvan (Matenadaran) və Venesiyada (Santa-Ladzaro) saxlanılır.

## İstinadlar
Kustiparnes

***Kustiparnes*** — Azərbaycan Respublikası ərazisində olmuş qədim tarixi toponim, Qafqaz Albaniyası və Böyük Ermənistanın tərkibində olmuş tarixi Arsak vilayətinin on iki əyalətindən (havar) biri.

## Coğrafiyası

Kustiparnes havarı Arsak vilayətinin şimal-qərb hissəsində yerləşirdi. Havar, şimal-qərbdə Sünik vilayətinin Sotk havarı, şimalda Uti vilayətinin Girdman havarı, şərqdə isə Arsak vilayətinin Koxt havarı ilə sərhədlənirdi.

Müxtəlif tarixi dövrlərdə Kustiparnes gah Girdman havarının tərkibinə daxil olmuş, gah da ayrıca inzibati vahid olmuşdur.

Mərkəzi qədim Parisos şəhəri (xarabalıqları Gədəbəy rayonunun Qalakənd kəndi yaxınlığında yerləşir) olan Kustiparnes  havarı ərazisində məşhur Girdman qalası (İsmayıllı rayonu ərazisindəki Girdiman qalası ilə qarışdırılmamalıdır) yerləşirdi.

## İstinadlar
Mehmed Gərmiyanoğlu

**Mehmed Gərmiyanoğlu Çaxşadan** — 1340–1361-ci illərdə Germiyan bəyi. O, Kula və Angiri Katalon Şərq Kompaniyasından geri almışdır.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Varlık, Mustafa Çetin (1996). "Germiyanoğulları". TDV Encyclopedia of Islam, Vol. 14 (Gelibolu – Haddesenâ) (in Turkish). Istanbul: Turkiye Diyanet Foundation, Centre for Islamic Studies. pp. 33–35. .
Allopatiya

**Allopatiya** (yunan dilində ἄλλος və πάϑος sözlərindən götürülüb digər, əzab və xəstəlik mənalarını verir) — naturopatlar, homeopatlar və alternativ tibb üzvləri tərəfindən farmakoterapiya və digər klassik tibb üsullarını izah etmək üçün istifadə olunan termindir. Termin homeopatiyanın banisi Hahneman tərəfindən irəli sürülmüşdür.

## Terminin istifadə sahələri
.Simptomatik terapiya zamanı müalicənin xarici təzahürlərin aradan qaldırılmasından daha çox patologiya proseslərinin aradan qaldırılmasına yönləndirildiyinə görə, müasir tibdə bu termin demək olar ki, istifadə olunmur. Klassik tibdə isə bu termin yalnız homeopatik və adi ('allopatik', 'ortodoks') dərman vasitələrinin klinik sınaqlarının nəticələrini müqayisə edərkən istifadə olunur.
Bu termini daha dəqiq ifadə etmək istəsək “sübutlara əsaslanan tibb” termini ilə əvəz edə bilərik. Bu terminin prinsipi diqqətlə sınaqdan keçirilmiş, faydası zərərindən çox olan vasitələrlə müalicə etməyə əsaslanır. Klassik təbabəti homeopatiyadan fərqləndirən də məhz bu prinsipdir. Klassik tibb homeopatiyadan fərqli olaraq müalicəyə başlayarkən fayda və risk balansını nəzərə alır, effektivliyi sübut edilmiş dərmanlardan istifadə edir.
"Allopatiya" termini dərman müalicəsi üsullarını və klassik təbabətin elmi prinsiplərini təyin etmək üçün alternativ təbabətin və homeopatiyanın istifadəçiləri tərəfindən kifayət qədər geniş istifadə olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Ayçi Prefektura Kanalizasiya Elmi Muzeyi

– Yaponiyanın Ayçi prefekturasının İnazava şəhərində yerləşən kanalizasiya muzeyi.

## Tarixi
Muzey 15 aprel 2000-ci ildə insanları kanalizasiya sistemləri barədə məlumatlandırmaq məqsədilə açılmışdır. 2017-ci ildəki sponsorluq razılaşmasına əsasən muzeyin rəsmi adı Metawater Ayçi Kanalizasiya Elmi Muzeyidir.

## Xüsusiyyətlər
Muzeyin mövzusu "bax, toxun, təsdiqlə"dir. Ziyarətçilər muzey eksponatları ilə interaksiyaya girərək kanalizasiya sistemləri haqqında məlumatlanırlar.

Muzey ikimərtəbəlidir. Birinci mərtəbədə kanalizasiya sisteminin iş prinsipini göstərən bölmələr yerləşir. Birinci bölmədə suyun Yer üzündəki dövranını əks etdirən xüsusi eksponat quraşdırılıb. İkinci bölmədə şəhərlərin güclü yağışdan qorunmasını, tualet suyunun borulardan axması göstərilir. Üçüncü bölmədə çirkli suyun hara getdiyi nümayiş etdirilir. Dördüncü bölmə çirkli suyu təmizləyən sistemlər haqqındadır. Beşinci bölmədə Ayçi prefekturasında quraşdırılmış kanalizasiya qapaqları dizaynları sərgilənir. Altıncı bölmə virtual studiyadır. Ziyarətçilər planşet skanerləri ilə tapşırıqları yerinə yetirir və kanalizasiya sistemi haqqında məlumatlanırlar.

Muzeyin ikinci mərtəbəsində xüsusi sərgi zalı, kitabxana və "Su teatrı" yerləşir. Muzey kitabxanasında 3100 kitab və 45 DVD saxlanılır. Muzeyin açıq hava hissəsində oyun meydançası və biotop yerləşir.

Muzeyin rəsmi talismanı Eppi adlı antropomorfik canlıdır. O, *[[Epistylis]]* adlı mikroorqanizmdir. Bu canlı çirkli suda olan çirklə qidalandığı üçün muzeyin talismanı seçilib.

## Qalereya

Aichi Prefecture Sewage Science Museum-02.jpg
Aichi Prefecture Sewage Science Museum-03.jpg
Aichi Prefecture Sewage Science Museum-04.jpg
Aichi Prefecture Sewage Science Museum-05.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Osaka Şəhər Kanalizasiya Elmi Muzeyi

– Yaponiyanın Osaka şəhərində yerləşən kanalizasiya muzeyi.

## Tarixi
Muzey 29 aprel 1995-ci ildə Osaka şəhərində müasir kanalizasiya sisteminin 100 illiyini qeyd etmək məqsədilə keçmiş Ebie kanalizasiya suları təmizləmə qurğusunun ərazisində açılmışdır. Muzey 2018-ci ilin martında müvəqqəti olaraq bağlanmış, 1 aprel 2022-ci ildə yenidən açılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Osaka şəhərinin kanalizasiya sisteminə həsr olunmuş muzey Yodo çayının mənsəbinin yaxınlığında yerləşir. Ümumi sahəsi 3.544 m2 təşkil edir. Hər il muzey 100.000-ə yaxın ziyarətçi qəbul edir. Muzeyə giriş pulsuzdur.

### Mərtəbələr
Muzey altı yuxarı mərtəbədən və bir yeraltı mərtəbədən ibarətdir. Birinci mərtəbədə açıq akvarium quraşdırılmışdır. Yeraltı mərtəbədə ziyarətçilər qədim kanalizasiya sistemləri haqqında məlumatlana, Osakanın "yeraltı çayına aparan ralli yarışı"nda iştirak edə və "Kanalizasiya boruları labirinti"nə dırmaşa bilirlər. Burada *"Underground Explorer"* attraksionu və dünyanın müxtəlif yeraltı məkanlarına (Paris metrosu və s.) aparan 4D audiovizual kapsul yerləşir.

Yuxarı mərtəbələrdə suyun əhəmiyyəti və kanalizasiya sisteminin elmi əsası haqqında sərgilər yerləşir, bu mövzularda fəaliyyətlər keçirilir. Üçüncü mərtəbə tullantı sularının təmizlənməsi üçün nəzərdə tutulmuş yüksək texnologiyalara həsr olunmuşdur və burada Mayşima lil mərkəzi yerləşir. Ziyarətçilər bu mərtəbədə su və kanalizasiya kitabxanasına baş çəkirlər, kanalizasiya haqqında kvizlər həll edirlər.

Dördüncü mərtəbə suyun axıdılması mexanikasına həsr olunmuşdur. Burada müxtəlif intenstivlikli yağış simulyasiyaları, fırtına zamanı şəhəri qorumaq üçün kanalizasiyaya qulluq videooyunu və Osakanın kanalizasiya sistemini kəşf etməyə kömək edən interaktiv sərgi yerləşir. Burada ziyarətçilər nəhəng tualetin içinə girə bilirlər.

Beşinci mərtəbədə "Su möcüzlər ölkəsi" adlı hissə yerləşir. Burada suyun xüsusiyyətləri və su ilə ətraf mühit arasındakı qarşılıqlı əlaqə haqqında məlumatlar verilir. Bu mərtəbədə yerləşən "Su teatrı"nda 12 dəqiqəlik 3D film nümayiş etdirilir. Altıncı mərtəbədə termostatik botanika bağı yerləşir. Bağdakı bananlar, pomidorlar, ananaslar, xiyarlar və digər digər bitkilər su təmizləmə prosesi zamanı əldə olunan su və ayrılan istilik ilə yetişdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Elçin Rəhmanov

**Elçin Rəhmanov** () — azərbaycanlı futbolçu və məşqçi. O, Azərbaycan millisində çıxış edib. Hal-hazırda Qarabağ FK-nın məşqçisidir. Ələkbər (Əli) Rəhmanovun oğludur.
## İstinadlar
Oqtay Abdullayev

**Oqtay Seydəli oğlu Abdullayev** (20 mart 1955) — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş SSRİ futbolçusu. Məşqçi. Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi (2015).

## Klub karyerası
Oqtay Abdullayev 20 mart 1955-ci ildə anadan olub. Peşəkar futbolçu karyerasına 1977-ci ildə, Futbol üzrə SSRİ ikinci liqasında çıxış edən "Araz-Naxçıvan" klubunda start verib. 1979-cu ildə respublikanın əsas komandası olan "Neftçi" klubuna cəlb edilib. 1979–1981-ci illər ərzində Bakı təmsilçisinin heyətində ümumilikdə 25 oyuna çıxıb və 1 qol vurub.

## Məşqçi karyerası
2001-ci ildə "Neftçi" komandasına baş məşqçi təyin olunub. Klub onun rəhbərliyi altında Yüksək Dəstəni ikinci yerdə bitirib, ölkə Kubokunun finalında isə "Şəfa"ya məğlub olub.

## Nailiyyətləri

### Məşqçi kimi
**Neftçi**
* Azərbaycan çempionatının gümüş mükafatçısı: 2000/2001
* Azərbaycan Kuboku finalçısı: 2000/2001

### Dövlət mükafatları
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi: 2015

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Oqtay Abdullayev ''Sport-strana.ru'' saytında
Volnat-Krik (Arizona)

**Volnat-Krik** () — ABŞ-nin Arizona ştatında Mohave qraflığında qeyri-korporativ icma və siyahıyaalma tərəfindən təyin edilmiş yerdir (CDP).  2020-ci il siyahıyaalınmasına əsasən əhalinin sayı 571 nəfər idi.

## İstinadlar
Dawn FM

***Dawn FM*** — kanadalı müğənni-mahnı yazarı The Weeknd-in beşinci studiya albomu. 7 yanvar 2022-ci ildə XO və Republic Records vasitəsilə ərsəyə gətirilib. Albomda Cim Kerrinin rəvayəti, Tyler, the Creator və Lil Ueynin qonaq vokalları və Quincy Jones və Cosh Safdie-nin danışıq çıxışları var. Albomun icraçı prodüserləri olaraq, the Weeknd, Max Martin və Oneohtrix Point Never Oscar Holter, Calvin Harris və Swedish House Mafia kimi bir sıra digər prodüserləri işə götürmüşdür.

The Weeknd albomun məzmununu Araf halı kimi təsvir edib - "tunelin sonundakı işığa" doğru səyahət, onun dördüncü studiya albomu "After Hours" (2020)-nin davamı əhəmiyyətini daşıyır. Musiqi baxımından "Dawn FM" 1980-ci illərin yeni dalğası, funk və elektron rəqs musiqisi üslublarından güclü şəkildə ilhamlanan rəqs-pop və sint-pop mahnılarını özündə cəmləşdirən yüksək səviyyəli rekorddur. Albom onun istehsalını və melodiyalarını tərif edən musiqi tənqidçiləri tərəfindən geniş rəğbət qazandı.

Dörd sinql - "Take My Breath", "Sacrifice", "Out of Time" və "Less than Zero" albomu dəstəklədi və "Take My Breath" ABŞ Billboard Hot 100-də altıncı sıraya yüksəldi. "Dawn FM" 10-dan çox ölkədə, o cümlədən müğənni və mahnı yazıçısının anavətəni Kanada, Avstraliya, İrlandiya, Hollandiya, Yeni Zelandiya və Böyük Britaniyada bir nömrəyə çıxdı; bu vaxt ABŞ Billboard 200 siyahısında ikinci yerdə debüt etdi. Həm *After Hours*, həm də "Dawn FM"*-ə* daha çox dəstəkləmək üçün, the Weeknd After Hours til Dawn Turuna başladı.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
After Hours (The Weeknd albomu)

**After Hours** — kanadalı müğənni-bəstəkar The Weeknd-in dördüncü studiya albomu. 20 mart 2020-ci ildə "XO və Republic Records" tərəfindən buraxılıb. Əsasən Weeknd tərəfindən yaradılan bu albom üzərində DaHeala, Illangelo, Max Martin, Metro Boomin və OPN daxil olmaqla müxtəlif prodüserlər çalışıblar. Onların əksəriyyəti The Weeknd ilə əvvəllər birlikdə işləmişlər. Albomun standart nəşrində heç bir duet yoxdur, lakin lüks buraxılışda Ariana Grande, remikslər buraxılışında isə Chrommatics və Lil Uzi Vert -dən qonaq çıxışları var. Məzmun olaraq, After Hours tənhalıq, özünə nifrət və azad olmağı araşdırır.

Albom buraxılmazdan əvvəl The Weeknd təsdiqlədi ki, "After Hours" stilistik baxımdan sələfi "Starboy" (2016) ilə ziddiyyət təşkil edəcək. Musiqi jurnalistləri bu albomu Weeknd üçün bədii ixtira kimi qeyd etdilər. Albomun adı 1985-ci ildə eyniadlı filmdən götürülüb.

"After Hours" dörd sinql tərəfindən dəstəklənir: "Heartless", "Blinding Lights", "In Your Eyes" və "Save Your Tears", bunlardan üçü Billboard Hot 100 -də bir nömrəyə çıxıb. Başlıq treki tanıtım sinqlı olaraq buraxılıb. Albom müsbət rəylər alıb; bəzi tənqidçilər bunu Weeknd-in ən yaxşı işi adlandırdılar. Albom the Weeknd-in ABŞ-da dördüncü bir nömrəli albomu olaraq Billboard 200-ün zirvəsində debüt etdi və ardıcıl dörd həftə ərzində zirvədə qaldı. "After Hours" həm də Kanada və Böyük Britaniya da daxil olmaqla, 20 digər ölkədə ən yüksək pillədə qərarlaşmışdı. 2022-ci ilin dekabr ayından etibarən albom Amerika Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası tərəfindən üçqat platin sertifikatına layiq görülüb. COVID-19 pandemiyasının səbəb olduğu tur ləngimələri səbəbindən Weeknd beşinci studiya albomu olan "Dawn FM"-i 2022-ci ilin əvvəlində  tura başlamadan əvvəl tamamladı.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Antitoksik zərdab

**Antitoksik zərdab** — bakterial toksinləri zərərsizləşdirən, orqanizmi zəhərləyən bakterial infeksiyaların qarşısının alınması və müalicəsi üçün istifadə edilən dərmandır.

## Alınması
Zərdablar heyvanların artan dozalarla öldürülmüş mikroorqanizmlər və anatoksinlərlə immunizasiya edilməsi nəticəsində əldə edilir. Heyvanın bədənində əsas immunitet yarandıqdan sonra, artıq canlı mikroorqanizmlər və toksinlər istifadə edilərək daha güclü və spesifik antitellər yaranır. Atların proteini daha az anafilaktogenik olduğuna və daha çox miqdarda antitel hazırlaya bildiyinə görə əsasən atlar bu məqsədlə istifadə olunur.

## Botulizm
Botulizmə qarşı olan antitoksin zərdabları almaq üçün botulizm xəstəliyinə tutulmuş yetişkinlərin antikorlarından istifadə edilir və bu, ən effektiv müalicə üsulu hesab edilir. Toksinin hər bir növü üçün (bunların yeddi növü vardır. Ən geniş yayılmış növləri A, B və E-dir.) xüsusi bir zərdab istifadə olunur. Botulizmin naməlum toksinlərdən əmələ gəlməsi zamanı A, B və E monovalentlərinin qarışığından olan zərdablardan istifadə edilir. Əgər toksinin növü məlumdursa müvafiq tipli zərdab tətbiq edilir. Zərdab yalnız bir dəfə olmaqla orqanizmə yeridilir.

## İstinadlar
Diopter

**Diopter** (yunan dilində olan διοπτρον sözündən götürülüb obyektə, hədəfə tuşlamaq mənasını verir, rus dilində qısa şəkildə дптр kimi yazılır.) — linzaların və digər ox-simmetrik optik sistemlərin optik gücünün ölçü vahidi 1/metrə bərabərdir. 1 diopter fokus məsafəsi 1 metr olan linzanın və ya sferik güzgünün optik gücünə bərabərdir.
Diopteri müəyyən etmək üçün Beynəlxalq vahidlər sistemindən olan metr kəmiyyətindən istifadə olunsa da Diopter özü bu sistemin kəmiyyəti hesab edilmir. Rusiya Federasiyasında isə diopteriyanın optika sahəsində geniş istifadəsinə icazə verilir. Beynəlxalq Qanunverici Metrologiya Təşkilatı öz tövsiyələrində diopteri ölçü vahidlərinə aid edir və qeyd edir ki, "bu vahidlər milli qaydalarla müəyyən edilmiş tarixədək müvəqqəti istifadə edilə bilər, lakin onlar istifadə edilmədikcə tətbiq olunmamalıdır".
Rusiya Federasiyasında tətbiqinə icazə verilən ölçü vahidləri haqqında Əsasnaməyə uyğun olaraq, "diopter" ölçü vahidinin adı və işarəsinin Beynəlxalq Vahidlər Sistemi prefiksləri ilə birlikdə istifadəsinə icazə verilmir.
Optik güc diopterlə ifadə edildikdə metrlə ifadə olunan əsas fokus məsafəsinin tərsi kimi hesablanır, belə ki, 1 diopter 1 m əsas fokus məsafəsinə, 2 diopter 0,5 m fokus məsafəsinə, 0,5 diopter isə 2 m fokus məsafəsinə uyğun gəlir. Şüaları yığan linzaların optik gücü müsbət, şüaları səpələyən linzaların optik gücü isə mənfi hesab edilir. Eynək və kontakt linzaların optik gücünü təyin etmək üçün də diopterdən istifadə olunur. Yaxındangörmə üçün səpələyici linzalar ( mənfi diopterə bərabər), uzaqdangörmə üçün isə yığan linzalar (müsbət diopterə bərabər) istifadə olunur.
Kamera vasitəsi ilə əldə edilən ən böyük kamera fokuslama diapazonu (2008ci ilə qədər hesablanan) 200 diopterdir.

Göz bülluru ikitərəfli qabarıq linzadan ibarətdir. Həmin qabarıqlıqlar dəyişkən formaya malikdirlər və bu da onların akkomodasiya qabiliyyətini təmin edir. Gənc insan gözünün optik sisteminin akkomodasiya qabiliyyəti təxminən 18 diopterə bərabərdir. Yaşla əlaqədar olaraq bu qabiliyyət tədricən azalaraq 60-65 yaşına çatanda demək olar ki, itir. Büllurun qabarıqlığını dəyişdirmə qabiliyyətinin azalması və ya itirilməsi zamanı görmə kəskinliyini artırmaq üçün xarici linzadan (məsələn, eynəkdən) istifadə etmək olar. Bu vasitə ilə linzanın optik gücü büllurun optik gücündəki çatışmazlığı kompensasiya edir. Görmə kəskinliyinin ölçülməsi üçün isə diopterdən istifadə etmək olmaz.

## İstinadlar
Naqoya Şəhər Kanalizasiya Elmi Muzeyi

– Yaponiyanın Ayçi prefekturasının Naqoya şəhərində yerləşən kanalizasiya muzeyi.

## Tarixi
Muzey 1989-cu ilin iyulunda Naqoya şəhərinin 100 illiyi münasibətilə yaradılmışdır. 2012-ci ildə Naqoya şəhərinin kanalizasiya sisteminin 100 illiyi ilə əlaqədar olaraq yenidən açılmışdır. 2019-cu ilin iyulunda muzeyin 30 illiyi münasibətilə yenidənqurma işləri aparılmışdır. 2020-ci ildə *"[[Metawater]]"* şirkəti ilə imzalanan müqaviləyə əsasən muzey rəsmi olaraq "Metawater Naqoya Kanalizasiya Elmi Muzeyi" adlanmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzey kanalizasiya sistemlərinin iş prinsipinə həsr olunmuşdur və beş bölmədən ibarətdir. Muzeyin girişində suyun dövranına həsr olunmuş hissədə ziyarətçilər "su damcısına çevrilərək" virtual səyahətə çıxa bilərlər. Gündəlik həyata həsr olunmuş bölmədə suyun istifadə etdikdən sonra hara getdiyi izah olunur. Kanalizasiya təmizləmə bölməsində suyun təmizlənmə prosesi göstərilir. "Təbii fəlakətlərə hazırlıq" bölməsində Naqoya şəhərinin təhlükə xəritəsi və drenaj simulyasiya oyunu yerləşir. "Kanalizasiya borularının qulluğu" və "Naqoya kanalizasiya sisteminin tarixi və gələcəyi" muzeyin digər bölmələridir. Muzeyin teatrında su haqqında videomateriallar nümayiş olunur.

Muzeyin açıq hava sərgisində Yaponiyada quraşdırılmış kanalizasiya qapaqları sərgilənir. Akvarium guşəsində Kiso çayında yaşayan canlılar haqqında məlumatlar verilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*