open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şah plov

***Şah plov***
## Plovun yaranması
Plovun yaranma tarixçəsini Makedoniyalı İsgəndərlə bağlayırlar. Əslində isə bu yeməyin tarixi Makedoniyalı İsgəndərin dövründən də çox-çox əvvəllərə gedib çıxır.  *Plov* sözünə X əsr yazılarında rast  gəlmək mümkündür.Düyü qədim bitki hesab olunduğu üçün plov da qədim yeməklərdən hesab edilir. *Plov* yeməyi, təxminən XV əsrdən indiyədək Şərqdə  *Süfrələrin Şahı* adını daşıyır. Bu yemək ən qiymətli yeməklər sırasında olub. Şərq xalqları *plov*u toylarda, böyük bayramlarda, ən əziz qonaqlar gələndə süfrəyə qoyurlar. Dünya əhalisinin yarısından çoxu üçün düyü əsas qida məhsulu hesab olunur. Düyünün vətəni Asiyadır. Plov Orta Asiya xalqlarının milli yeməyi hesab olunur. Bu yeməyin tarixi bir neçə min illər əvvələ – Hindistana, Çinə və Hind-Çinə gedib çıxır. Orta Asiyada 2,5 min il bundan əvvəl düyüdən istifadə olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan mətbəxi
* Plov
* Südlü plov
## Xarici keçidlər
* Şah plov resepti 
* Azərbaycanı dünyaya tanıdan şah yeməyi 

## İstinadlar
Broun ağacı

**Broun ağacı** — 1990-ci illərdə populyar olan kompüter incəsənətinin formasıdır. Broun ağacı ağacabənzər strukturların riyazi modelidir. Broun ağacının kompüterdə düzəldilməsi üçün əvvəllər saatlarla vaxt sərf edilirdi, lakin bir neçə saniyədə Borun ağacını düzəltmək mümkün oldu. Broun ağacı əsas üç faktordan asılı olaraq müxtəlif formaya malik olur. Bu faktorlar aşağıdakılardan ibarətdir:
*Toxum vəziyyəti 
*İlk hissəcik vəziyyəti 
*Hərəkət edən alqoritm

## Həmçinin bax
*Broun hərəkəti
Azərbaycandakı diplomatik nümayəndəliklərin siyahısı

thumb|right|400px|Azərbaycanda yerləşən diplomatik nümayəndəliklər

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi
* Azərbaycan səfirliklərinin siyahısı
* Azərbaycandakı xarici səfirliklərin siyahısı

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi  
* Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi, Azərbaycanda Səfirliklərinin Siyahısı
Rezonans

**Rezonans** - sistemə təsir edən xarici qüvvənin dəyişmə tezliyi sistemin məxsusi rəqslərin tezliyinə bərabər olduqda icbari rəqslərin amplitudunun artaraq maksimum qiymət almasına deyilir. Rəqs amplitudunun maksimum qiyməti mühitin sürtünmə (müqavimət) qüvvəsindən də asılıdır. Müqavimət böyük olduqda rezonans hiss olunmaya bilər. Məsələn, havada sapdan asılmış yükün rəqslərinin amplitudu rezonansda artsa da maye mühitində artırmaq olmur. Hər bir sistemə məxsus məxsusi rəqs tezliyi var. 

Periodik təsir edən kiçik qüvvələr qurğuları, tikililəri dağıda bilər. Buna görə körpülərdən keçərkən ,binalarda nizamlı yeriş olmaz .

Rezonans anlayışı ilk dəfə 1602-ci ildə Qalileo Qaliley tərəfindən kəfgirin və musiqi simlərinin tədqiqinə həsr olunmuş əsərlərində öz əksini tapmışdır.

## Ədəbiyyat
* A.Mehrabov və b. Fizika kursu.
* X.Şirinov. Fizika.
Lanç qutusu (film, 2004)

**Lunch Box** () – 2004-cü ildə istehsal olunmuş Yaponiyanın erotik filmidir.

## Məzmun
Film 35 yaşlı cavan və lal Aikonun sevgi macəralarından danışılır.

## Rollarda

## Mükafat
*2004: Çəhrayı Qran Pri mükafatına layiq görülüb
*2004: Ən yaxşı aktrisa: Yumika Hayaşi
*2004: Ən yaxşı yeni aktrisa: Lemon Hanazava

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İlqar Abbasov (icra başçısı)

**İlqar Namaz oğlu Abbasov** () — Şirvan Şəhəri İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
İlqar Namaz oğlu Abbasov 1958-ci il fevral ayının 12-də anadan olub. Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu 1979-cu ildə sənaye və mülki tikinti ixtisası üzrə, 1993-cü ildə isə Bakı Sosial İdarə etmə və Politologiya institutunu bitirmişdir. Müxtəlif tikinti idarələrində çalışmış, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.

2004–2005-ci illərdə Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, 2005–2019-cu illərdə isə Bakı Şəhər Suraxanı Rayon İcra Hakimiyətinin başçısı vəzifələrində çalışıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 noyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Şirvan Şəhər İcra Hakimiyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Təhrif edilən cinayətkar (film, 1967)

**Təhrif edilən cinayətkar** (,  və ya ) – 1967-ci ildə istehsal olunmuş Yaponiyanın erotik filmidir. Film baş qəhrəmanları cinayətkar və nekrofiliya olan qadındır.

## Rollarda

## Maraqlı faktlar
*"Təhrif edilən cinayətkar" filmi dünya ölkələrində 3D formatında çəkilmiş ilk seks filmidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dişlək (film, 1966)

, () — 1966-cı ildə istehsal olunmuş Yaponiyanın Erotik filmidir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Arzu edin (film, 1964)

**Arzu edin** (, ) – 1964-cü ildə istehsal olunmuş Yaponiya erotik filmi. Bu film böyük büdcəyə malik olan ilk Yumşaq pornoqrafiya filmdir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qul dul qadın (film, 1967)

**Qul dul qadını** (, ) – 1967-ci ildə istehsal olunmuş Yaponiya Erotik filmidir. Baş rolda Noriko Tatsumi iştirak edir.

## Məzmun
Mitsukonun əri böyük borc ilə onu tərk edərək öləndə, o varlı kreditorunun Kitonun seksual qulu olur. Kitonun oğlu Kazuhiko başqa bir varlı qızla evlənməsi gözlənilirdi. Lakin Kazuhiko Mitsukonu sevir, Mitsuko da onu...

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Alaqaranlıq naharı (film, 1998)

**Alaqaranlıq naharı** () – 1998-ci ildə istehsal olunmuş Yaponiyanın Erotik filmidir.

## Məzmun
Filmdə cavan iki bacılardan və onları yanında işləməyə götürən kişidən danışılır. Böyük bacı tərəfindən kiçik bacı yoldan çıxır. Kiçik bacı daha çox seksual fikirlərdən fikirləşməyə başlayır...

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Twilight Dinner
Kral Şir

**Kral Şir** () — Volt Disney şirkəti tərəfindən 1994-cü ildə yaradılmış, Disney studiyası tərəfindən yaradılmış sayca 32-ci cizgi filmi. İlk çıxış tarixi 15 iyun 1994-cü ildə baş tutmuşdur.

## Məzmun

Simba, kral Mufasa ilə Sarabinin oğlu və padşahlığının varisidir. Mufasa Simbaya bir gün onun Afrika Savannasının kralı olacağını başa salır. Mufasanın qardaşı olan Skar isə taxtın varisi olmaq niyyətindədir. Mufasa, qardaşı Skarın qurduğu xain tələ nəticəsində ölür. Amma Skar bunun səbəbini Simbaya onun günahı olduğunu söyləyir və Simbanı qorxudaraq buradan uzaqlaşdırmağı bacarır. Bu zaman onu üç kaftar təqib etməyə başlayır, lakin heç bir uğur qazanmadan geri dönürlər. Artıq taxtın sahibi Skardır. Vicdan əzabı çəkən Simba uzaq yollara düşür. Meşədə yoldaş olduğu Timon və Pumba sayəsində "Hakuna Matata" (suahili dilində: Qayğısız yaşamaq) fəlsəfəsini öyrənir və dərdsiz, qayğısız bir həyat tərzi olan bu fəlsəfəni qəbul edir.

Artıq bir neçə müddət keçmiş, Simba böyümüşdür. Əvvəllər kral Mufasanın məsləhətçisi olan Rafiki onun böyüməsini hiss etməyə başlayır. Cunqlidə Pumbanı ovlamaq istəyən köhnə yoldaşı Nala ilə qarşılaşması sayəsində məsuliyyətlərini xatırlayır və həyat zəncirindəki yerini almaq üçün dərhal bir qərar verməsi lazım olduğunu başa düşür. Nala Simbaya Şərəf səhrasında () çoxlu bədbəxt hadisələrin baş verdiyini və taxtın Skar tərəfindən ələ keçirməyindən danışır.

Simba özünü atasının ölümündə günahkarlıq olduğunu zənn edir. Lakin Rafiki onu atasının ruhu ilə bağlatdırır. Bu zaman Simba başa düşür ki, atasını əmisi Skar öldürmüşdür. Bu səbəbdən dostları ilə birlikdə Skarın padşahlığı üzərinə hücum edir. Onlar arasında gedən uzunmüddətli mübarizədən sonra Simba Skara qalib gəlir. Skar qayadan aşağı düşən zaman ona Kaftarlar hücum edir. Bütün pis hadisələr sona yetmişdir. Artıq taxtda Simba krallıq edir. Simba ilə Nalanın bir qız övladları dünyaya gəlir.

## Mükafatlar

## Prayd səhrasının sülaləsi

## Maraqlı faktlar
* Cizgi filminin hekayəsi Vilyam Şekspirin "Hamlet" əsərindən ilhamlanmışdır.
* Skarın caynaqları digər personajlara nisbətən çox nəzərə çarpır.
* Mufasa Simbaya krallıq haqqında danışarkən ulduza baxırlar. Ulduza baxan zaman bütün ulduzlar düzülsə, "Mikki Maus"un şəkli alınır.
* Cizgi filminin orijinal rejissoru Corc Skribnerdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* Kral Şir Rusiyada
* Kral Şir  
* Rəsmi sayt 
* Müziklin Rəsmi sayt
* The Lion King WWW Archive

## Həmçinin bax
Ərdal Öz

**Ərdal Öz** (26 mart 1935 - 6 may 2006) — türk yazıçısı və naşiri.

## Həyatı
Ərdal Öz 1935-ci ildə Sivasın Yıldızeli bölgəsində doğulmuşdur. 1953-cü ildə Tokat Litseyini, 1969-cu ildə Ankara Üniversitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Türk Dil Qurumu Yayın Qolunda işə başlamış, Türk Sinematek Dərnəyinin Ankara şöbəsində çalışmışdır. 

12 mart 1971-ci il tarixindən etibarən üç dəfə həbs olunmuşdur. Məhkəmə istintaqı nəticəsində azad edilmişdir. Məhbədə olduğu müddətdə Dəniz Gəzmiş və Yusuf Aslan kimi inqilabçı gənclərlə tanış olmuş və onlar haqqında hekayələr yazmışdır.

"Cem Yayınevi"nin uşaq kitabları seriyasını redaktə etmişdir. 1980-ci ildə Can Yayınlarını yaratmışdır. 

Uzun müddət müalicə olunduğu xəstəxanada, ağciyər xərçəngi xəstəliyindən qurtula bilməyib 2006-cı il mayın 6-da saat 17:22-də vəfat etmişdir.

## Əsərləri
### Roman
* *Odalarda* (1960)
* *Yaralısın* (1974) 
* *Deniz Gezmiş anlatıyor* (1976) 
* *Gülünün solduğu akşam* (1986)
* *Odalarda* (Elden geçirilmiş - 1995)
* *Defterimde kuş sesleri* (2003)

### Hekayə
* *Yorgunlar* (1960) 
* *Qanayan* (1973) 
* *Havada qar səsi var* (Yorgunlar’dan dört öykü ile birlikte, 1987) 
* *Sular nə gözəlsə*(1997)
* *Cam qırıqları* (2001)

### Digər əsərləri
* *Ihlamurlar* (1994)
* *Allı turnam* (1998)

### Uşaq kitabları
* *Dedem Korkut öyküleri* (1979) 
* *Alçacıktan Kar Yağar* (1981)
* *Qırmızı şar* (1990)
* *Atam rəsm çəkdi*

## Mükafatları
* **Yaralısın** əsərinə görə 1975ci ildə Orhan Kemal Roman Armağanı
* **Sular nə gözəlsə** əsərinə görə 1998-ci ildə Sait Faik Öykü Armağanı
* **Cam qırıqları** əsərinə görə 2001-ci ildə Sedat Simavi Edebiyat Ödülü
Yeni Şvabiya

**Yeni Şvabiya** (almanca:**Schwabenland** və ya **Neuschwabenland**) - Antarktidada 20 dərəcə şərq uzunluğunda və 10 dərəcə qərb uzunluğunda yerləşən ərazidir. 19 yanvar 1939 və 8 may 1945-ci illərdə Üçüncü Reyxin tərkibində olub. Bu əraziyə 1938-ci ildən etibarən Norveç də sahib olmaq istəyir.

Yeni Şvabiya ərazisinə ilk dəfə almanlar səyahət etmişlər (1901-1903, 1911-1912).

## Mənbə
* *Summerhayes C., Beeching P.* Hitler’s Antarctic Base: the Myth and the Reality   // Polar Record. 43 (224). 1-21. (2007).
* *Schmitt S.* Die Mär von Hitlers Festung im ewigen Eis  // www.spiegel.de
* Almaniya Antarktika ekspedisiyası (1901—1903) 
* Almaniya Antarktika ekspedisiyası (1911—1912) 
* http://www.redstar.ru/2007/02/07_02/5_01.html 
* bazanın saytı 211
* В Антарктике нет следов присутствия нацистской Германии
Konsumerizm

**Konsumerizm** ( — istehlakçı) — daim artan miqdarda mal və xidmətlərin əldə edilməsini təşviq edən sosial və iqtisadi nizam. Sənaye inqilabı zamanı, xüsusən də XX əsrdə kütləvi istehsal həddindən israflı istehsala gətirib çıxardı və beləcə malların təklifi istehlak tələbini üstələdi, buna görə də istehsalçılar istehlak xərclərini manipulyasiya etmək üçün planlaşdırılmış köhnəlmənin tətbiqinə və reklamların istifadəsinə başladılar. 1899-cu ildə Torsteyn Veblenin nəşr etdiyi "Tənbəl sinif nəzəriyyəsi" adlı konsumerizmə aid kitabda XX əsrin əvvəllərində geniş yayılmış "asudə vaxt" ilə birlikdə ortaya çıxan geniş yayılmış dəyərlər və iqtisadi institutlar araşdırılır. Orada Veblen "bu asudə vaxt sinfinin fəaliyyətlərini və xərcləmə vərdişlərini açıq və dolayı istehlak və israf nöqtəti-nəzərindən araşdırır. Hər ikisi funksionallıq və ya yararlılıq ilə deyil status nümayişi ilə bağlıdır".

İqtisadiyyatda konsumerizm istehlaka cəmlənən iqtisadi siyasətə istinad edə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çəhrayı film

**Çəhrayı film** (, ) — Yapon Yumşaq pornoqrafiya janrlı teatr filmidir. Bu janrda çəkilən filmlər ilk dəfə 1960-cı illərdən başlayaraq çəkilmişdir. Xüsusilə, Yaponiyada bu janrın köməyi ilə "Çəhrayı film"lər çəkilməyə başlanmışdı. 1971–1982-ci illərdə Yaponiyada ikinci bir yeni dalğa Nikkatsu Roman pornoqrafiya filmləri çəkilmişdir. Bu janrdan hal-hazırda istifadə edilir. Bu janrın təsiri altında Nikkatsu Roman pornoqrafiya, Qızılgül filmi, Çəhrayı zorakı film, Güclü zorakı film kimi janrlar yaranmışdır.

## Həmçinin bax
* Alaqaranlıq naharı (film, 1998)
* Lanç qutusu (film, 2004)

## İstinadlar
Dinamika

**Dinamika** — fizikada hərəkəti, onu doğuran səbəbi nəzərə almaqla öyrənən bölmədir. **Mexanikanın səbəbiyyət prinsipi** — cismin başlanğıc vəziyyəti və sürəti onun sonrakı mexaniki hərəkətini və vəziyyətini müəyyənləşdirir müddəasından ibarətdir. **Ətalət** — cismə qüvvə təsir etmədikdə öz sükunət və ya bərabərsürətli hərəkət halını saxlama xassəsidir. **Kütlə** — cismin ətalət ölçüsüdür. Deməli, cismin sükunət və düzxətli bərabərsürətli hərəkət halı, Əbülhəsən Bəhmənyarın XII əsrdə dediyi kimi, xarici təsirə məruz qalmayan bütün cisimlərin təbii halıdır. **Qalileyin ətalət prinsipi** — cisim xarici təsirə məruz qalmazsa, ya sükunətdə qalar, ya da sabit sürətli hərəkətini davam etdirər. Dinamikanın üç qanunu klassik və ya Nyuton mexanikasının əsasını təşkil edir:
* Cismə başqa cisimlər təsir etmədikdə və ya ona edilən təsirlər bir-birini tarazlaşdırdıqda o sükunət və ya düzxətli bərabərsürətli hərəkət halını saxlayır.
* Cismin hərəkət təcili ona təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisi ilə düz, kütləsi ilə tərs mütənasib olub, əvəzləyici qüvvənin təsiri istiqamətində yönəlir: a=F/m və ya F=ma.
* İki cismin qarşılıqlı təsir qüvvəsi qiymətcə bərabər olub istiqamətcə əksdir, F1=-F2 .

Bu qanunlar Nyuton qanunları da adlanır. Bütün hərəkətlər müəyyən hesablama sisteminə görə öyrənilir. **Ətalət hesablama sistemi (ƏHS)**-dinamikanın birinci qanunu ödənilən hesablama sistemidir. Koordinat başlanğıcı Günəşin mərkəzində yerləşən hesablama sistemi ƏHS qəbul edilir. Bir hesablama sisteminə nəzərən sabit sürətlə hərəkət edən hesablama sistemi də ƏHS adlanır. Yer Günəşə nəzərən təcillə hərəkət etsə də bəzi hallarda Yerlə bağlı hesablama sistemi ƏHS kimi qəbul edilə bilər.

## Ədəbiyyat
* A. Mehrabov. Fizika kursu. Bakınəşr səh.29
* X. Şirinov . Fizika.
Akira Yamaoka

**Akira Yamaoka** () - yapon kompüter oyunları bəstəkarı, səs mühəndisi, gitarist və prodüser əsasən Silent Hill oyun seriyasındakı bəstələrinə görə tanınır.
San-Pedro-de-la-Pas

**San Pedro de la Paz** - Çili şəhəri. Ərazisi 112,5&nbsp;km². 80.447 nəfərdir (2002).

## İstinadlar
Talkauano

**Talcahuano** - Çili şəhəri. Ərazisi 92,3&nbsp;km². Əhalisi 171.383 nəfərdir (2002).

## İstinadlar

* Talcahuano
*  thno.info
* ASMAR - Astillero de Talcahuano
Koronel (Çili)

**Koronel** () — Çili şəhəri və kommunası. Biobionun səkkizinci bölgəsinin Konsepsion vilayətində yerləşir.

## İstinadlar
Lota

**Lota** — Çili şəhəri. Ərazisi 136 km². 49.089 nəfərdir (2002).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nizami Məmmədov (jurnalist)

**Məmmədov Nizami Şamil oğlu** () — Radio və televiziya diktoru, səs tembrinə görə  Azərbaycanın "Levitanı" adlandırılırdı. Jurnalist, filologiya elmləri namizədi.

## Həyatı
Məmmədov Nizami Şamil oğlu 1933-cü ilin mart ayının 21-də Bakıda dövlət qulluqçusu ailəsində anadan olmuşdur. İstedadlı jurnalist, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin diktoru, SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü (1960), filologiya elmləri namizədi (1974). S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika şö’bəsini (1956) və Bakı Ali Partiya Məktəbini (1971) bitirmişdir. 1951-ci ildən Azərbaycan radiosunda diktor işləməyə başlamış, 1958-ci ildən xarici ölkələrə radio yayımı redaksiyasında böyük redaktor vəzifəsində çalışmış, 1968-ci ildə Azərbaycan televiziyasında diktor tə’yin edilmişdir. O, Böyük Vətən müharibəsinə həsr olun: muş bədii və sənədli filmlərdə məşhur diktor, SSRİ xalq artisti, Ümumittifaq radiosunun diktoru Yuri Borisoviç Levitanı (1914-1983) dublyaj etmişdir. Çox çəkmədən respublikada bir diktor kimi məşhurlaşan Nizami Məmmədovu “Azərbaycanın Levitam” adlandırmışlar.

Nizami Məmmədov Azərbaycan radiosunda Gənclər üçün Verilişlər Redaksiyasında (1962-1964), Cənubi Azərbaycan redaksiyasında böyük redaktor işləmiş, televiziyaya yenidən diktor vəzifəsinə qayıtmış, 1971-ci ildən ömrünün sonunadək “Gənclik” redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır.
İste’dadlı jurnalist işlədiyi dövr ərzində “Tələbə klubu”, “Nəsillərə nümunə”, “Hünər”, “İlham”, “Sabahın ustaları”, “Məş’əl” silsilə verilişlərinin və “Zaqatala qızıl gülü” televiziya filminin ssenari müəllifi olmuşdur. Ruscadan azərbaycancaya və Azərbaycan dilindən rus dilinə tərcümələr etmişdir.

Ötən əsrin altmışıncı illərində Nizami Məmmədov Bolqarıstan-Azərbaycan əlaqələri ilə məşğul olmuş, Bolqarıstanın türkdilli yazıçıları barədə material toplamağa başlamış, “Azərbaycan-Bolqarıstan ədəbi əlaqələri” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Bolqarıstanın şair və yazıçılarına həsr olunmuş “Qızıl gül nəğməsi” (1974) kitabının müəllifidir. Bir sıra dövlət mükafatları, orden və medallarla təltif olunmuşdur.

Nizami Məmmədov 1974-cü il aprelin 20-ci Bakıda vəfat etmiş və Bakının dağüstü qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.

## İstinadlar
Maqindanao qətliamı

**Maqindanao qətliamı** () — 2009-cu ilin noyabrında Filippində 32 jurnalistin və bir o qədər də mülki insanın həyatına son qoymuş hadisə.
Koventri

**Koventri** — Böyük Britaniyada, İngiltərədə şəhər. Qərbi Midlends qraflığında yerləşir. Koventri şəhərində Yaquar Lend Rover avtomobil istehsalı şirkətinin mərkəzi qərargahı yerləşir. Koventri əhalisinin sayına görə Böyük Britaniyada 11-ci, İngiltərədə 9-cu, Qərbi Midlends qraflığında isə 2-ci böyük şəhərdir. Şəhər paytaxt Londondan 153 kilometr şimal-qərbdə yerləşir.

## İstinadlar
Kardiff

**Kardiff** — Uelsin paytaxtı.

= Etimologiya =

Caerdydd (Şəhərin Uels adı) daha əvvəlki Uels Caerdyf'den törəmişdir. -dyf'den -dydd'ye keçid, Uels f [v] və dd [ð] 'ın şifahi dəyişikliyini göstərir və bəlkə də xalq etimologiyası tərəfindən yönləndirilir (dydd,' gün 'üçün Uelsə, digər tərəfdən də diqqətə çarpan bir məna daşımaz). Bu səs dəyişməsi ehtimalla Orta əsrlərdə ilk ortaya çıxmışdı; Hər iki forma da Tudor dövründə güncelti. Caerdyf'in mənşəyi, "Taf'ın qalası" mənasını verən post-Roma Brythonic kelimelerindedir. Qala ehtimalla Romalılar tərəfindən qurulmuş olanı ifadə edər. Caer qala üçün Uelsə və -dyf, Cardiff Qalası tərəfindən axan çay Taf'ın (Taff) bir formasıdır; ⟨t⟩, ⟨d⟩'a ünsüz mutasiyası göstərir və səsli ikiliyi bir nəticəsi olaraq şövq göstərməkdədir. İtirilən) geniş iddianın bitməsi. 

Cardiff, Caerdyf'den törədilmişdir və Uels f [v], Taff (Uels Taf'tan) və Llandaff (Uels Llandaf'tan) da olduğu kimi ff / f / olaraq borc alınmışdır. İngiliscədə sait [ɨ] olmadığından, son səsli / ɪ / olaraq borc alındı.

Antik William Camden (1551–1623), Cardiff'in "Caer-Didi" dən ("Didius Qalası") türeyebileceğini qarşıya qoydu. Bu ad, sözdə Aulus Didius Gallus, o sırada yaxın bir il qubernatoru adına verildi. Roma qala qurulduğu zaman. Bəzi qaynaqlar bu nəzəriyyəni tekrarlamakla birlikdə, dil elmi səbəblərlə Professor Gwynedd Pierce kimi müasir alimlər tərəfindən rədd edildi.

## İstinadlar
Belfast

**Belfast** — Şimali İrlandiyanın paytaxtı və ən iri şəhəridir. Əhalisinin sayına görə, Belfast Böyük Britaniyada 17-ci, İrlandiya adasında ikinci ən böyük şəhərdir. Tarixən, Belfast İrland kətan sənayesi, tütün istehsalı və gəmiqayırma ("Linenopolis" ləqəbini qazananıb) mərkəzi olmuşdur: şəhərin əsas gəmiqayırma şirkəti olan Harland and Wolff tanınmış RMS Titaniki inşa etmişdi. Belfast Sənaye inqilabında açar rolunu oynamış və 20-ci əsrin ikinci yarısına qədər qlobal sənaye mərkəzi kimi özünəməxsus yerini qoruyub saxlamışdır. Belfast 20-ci əsrin əvvəllərində İrlandiyanın ən böyük şəhəri idi. Bu gün Belfast sənaye mərkəzi, eləcə də incəsənət, ali təhsil, hüquq və biznes mərkəzi olaraq qalır. Bu şəhər Şimali İrlandiyanın iqtisadi mühərrikidir.

Belfastda iki aeroport mövcuddur: Corc Best Şəhər Aeroportu (şəhərdə) və Belfast Beynəlxalq Aeroportu (şəhərin qərbindən 24 km məsafədə).

## İstinadlar
Paris Salonu

**Paris Salonu** () — 1725-ci ildə Fransanın paytaxtı Paris şəhərində açılmışdır. 1748 və 1890-cı illər arasında Paris Salonu dünyada ən məşhur əsərlərin sərgiləndiyi sərgi hesab olunurdu. 1881-ci ildə Fransa mədəniyyət qurumu tərəfindən sərgi yenidən təşkil edilmişdir.

## Şəkillər

Şəkil:Francois-Joseph Heim 001.jpg|1824-ci ildə salon
Şəkil:Edouard Dantan Un Coin du Salon en 1880.jpg|1880-ci ildə salon


## İstinadlar
Valid Məmmədli

**Məmmədov Valid Nizami oğlu** () — Heykəltəraş.

## Həyatı
Məmmədov Valid Nizami oğlu, 1960-cı ilin iyun ayının 28-də Bakıda məşhur diktor Nizami Məmmədovun ailəsində anadan olmuşdur. 
1980-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbinin heykəltaraşlıq fakultəsini bitirmişdir. 
1989-cu ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun, heykəltaraşlıq fakultəsini bitirmişdir.
1989-1992-ci illərdə SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının aspranturasında oxumuşdur, Moskva - Rusiya (SSRİ)  

1989-1992-ci illərdə SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının Rəssamlar Emalatxanasında heykəltaraş işləmişdir.
1992-2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının Rəssamlıq emalatxanasında heykəltaraş işləmişdir.
2008-2010-cu illərdə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi tərəfindən Əlif Sənət İstehsalları Dizayn və Tətbiqi Sənət Şirkətində Kasımpaşada ucaldılan Fateh Sultan Mehmetin Heykəli layihəsinin hazırlanması və tətbiq olunması mövzusunda iş müqaviləsi (Prof. Dr. Ömər Eldarovla birlikdə) 
1983-2010-cu illərdə Rusiya (Moskva, Sankt-Peterburq), Polşa, Almaniya, Ukraynada, Londonda keçirilən müxtəlif rəssamlıq və heykəltaraşlıq sərgilərində işlərini nümayiş etdirib
## Fərdi işləri
2009-cu il - Bakıda və Bərdədə Azərbaycanın Müstəqilliyi uğrunda həlak olmuş şəhidlərə abidə, Bakıda, Zaqatalada, Lənkəranda dekorativ heykəl kompleksləri.

Şah İsmayıl Xətai, Masallı - Azərbaycan (2006); Zərdüşt, Yuxu,  Azərbaycan, Zəvvar, Bremen məzhəkəçiləri
Ankarda Masal adası uşaqlar üçün əyləncə kompleksində ucaldılan heykəllərin yaradılmasında bir qrup heykəltaraşla müştərək iştirak etmişdir. 
Türkiyədə ucaldılacaq layihədə olan əsərləri – Fateh Sultan Mehmet (Prof. Dr. Ömər Eldrovla birlikdə), Memar Sinan, İkar 
1993–2010-cu illər - Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı
2010-cu il iyunun 22-də Bakıda vəfat etmiş və Bakıda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar
Arğac

**Arğac** - parçanın eni istiqamətində bir-birinə paralel saplar. Toxuma prosesində arğac sapları əriş saplarının arasından keçirilir. Tül pərdə, xalça, palaz və bir sıra trikotaj məmulatlarında da eninə saplar "arğac" adlanır.

## İstinad
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2011, t.2.
Rədd edilənlər salonu

**Rədd edilənlər salonu** () — əsasən Paris Salonunda sərgilənməkdən imtina edilən tabloların sərgiləndiyi salon. Salon rəssamların etirazlarından sonra 1863-cü ildə III Napoleonun göstərişi ilə yaradılmışdır.
Hantsvill (Alabama)

**Hantsvill** — ABŞ-nin Alabama ştatının Medison qraflığında şəhər..

## Qardaş şəhərlər
*  Taynan, Tayvan

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*City of Huntsville
*Convention and Visitors Bureau
*Other Media Recognition for Huntsville 
*USA Today article on Huntsville tornadoes
*NWS report
Xromistlər

**** () — bioloji aləm. Xromistlər polifiletik qrupdur. 1981-ci ildə Tomas Kavalir-Smit tərəfindən təklif edilmişdir. Əvvəllər protistlərin yarımaləmi hesab edilirdi.

Xromistlər 3 qrupa bölünür:
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sevinc (Gəncə)

**Sevinc** — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərinin inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Əhalisi
Sevinc qəsəbəsində 5 minə yaxın əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Mənbə
*  Gəncənin “Sevinc” qəsəbəsində yeni məktəb

## Həmçinin bax
Natəvan (Gəncə)

**Natəvan** — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun inzibati-ərazi dairəsində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 dekabr 2011-ci il tarixli, 270-IVQ saylı Qərarı ilə Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun Nətavan yaşayış məntəqəsinə qəsəbə statusu verilmiş, Nətavan qəsəbəsi mərkəz olmaqla Nətavan qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 22 may 2012-ci il tarixli, 361-IVQ saylı Qərarı ilə Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun Nətavan qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Nətavan qəsəbəsi Natəvan qəsəbəsi adlandırılmış və Nətavan qəsəbə inzibati ərazi dairəsi Natəvan qəsəbə inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi
Natəvan qəsəbəsində təxminən 4 min nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gülüstan (Gəncə)

**Gülüstan** — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərinin inzibati ərazi vahidində yerləşən qəsəbə.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sadıllı

**Sadıllı** — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 dekabr 2011-ci il tarixli, 270-IVQ saylı Qərarı ilə Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun Sadıllı yaşayış məntəqəsinə qəsəbə statusu verilmiş, Sadıllı qəsəbəsi mərkəz olmaqla Sadıllı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Tarixi
Qəsəbənin digər adı "Dos-84"-dür. Bu qəsəbədə 5 №-li xəstəxana, 17 №-li orta məktəb və Heydər Əliyev adına Gəncə şəhər stadionu yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yeni Gəncə

**Yeni Gəncə** — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərinin inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Tarixi
Həsən Həsənov tərəfindən 1979-cu ilin mart ayının 3-də Yeni Gəncə yaşayış massivində, Quru Qobu sahəsində Xatirə Parkı salınmışdır. Parkın ümumi sahəsi 400 hektardan çoxdur. Burada 350 mindən çox ağac və bəzək bitkisi əkilmişdir. Bu ağacların əksəriyyətini Şərq çinarı, şam, küknar, cökə, meyvə ağacları və müxtəlif bəzək bitkiləri təşkil edir. XIX əsrin ilk dekadasında bu parka Heydər Əliyevin adı verilmişdir. 2012-ci ilin mart ayında ərazidə olan "Novruz meydanı" tam təmir olunmuşdur. Orada bir neçə ağac növləri əkilmişdir.

## Əhalisi
XX əsrin 80-ci illərində istifadəyə verilən qəsəbəyə demək olar ki, Azərbaycanın hər yerindən ailələr köç etmişlər. Əsas yaşayış sakinləri Gəncə şəhəri ətrafında yerləşən Tovuz, Şəmkir, Qazax, Samux, Daşkəsən, Goranboy, Tərtər və Göygöl rayonlarının sakinləridirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* '''gencekitab.az''' saytı 

## Həmçinin bax
Britaniya Amerikası

**Britaniya Amerikası** ( və ya ) — köhnəlmiş coğrafi termin. Britaniya taxt-tacının indiki Amerika ərazisində nəzarət etdiyi əraziləri qeyd etmək üçün işlədilirdi.
Sərvər Ceparov

**Sərvər Ceparov** () — Özbəkistan futbolçusu.

## Həyatı

## Nailiyyətləri
* Asiyanın ən yaxşı futbolçusu (2) — 2008; 2011

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bahodir Nasimovun komanda yoldaşı ilin futbolçusu seçildi.
Viktorina Möran

**Viktorina Möran** () — fransız rəssamı. Eduard Manenin ən sevimli modeli kimi tanınmış olmasına baxmayaraq, onun özü də məşhur rəssam idi. Onun əsərləri nüfuzlu Paris İncəsənət Mərkəzində dəfələrlə sərgilənmişdir. 1876-cı ildə münsiflər heyəti onun əsərlərini qəbul etdi. Həmin münsiflər heyəti bu sərgidə Manenin rəsmlərini qəbul etməmişdi.

## Ədəbiyyatda Möran
İrlandiyalı yazıçı Corc Moore, "Mənim Ölü Həyatımın xatirələri" adlı yarı-avtobioqrafik romanda sənətçini canlandırmışdl. Debra Finerman tərəfindən yazılmış, tarixi roman Mademoiselle Victorinedə də Ondan ilhamlanmışdı. O, "Manet in Love" adlı bir filmdə də görüldü.

## Həyatı
Viktorina bir sənətkar ailəsində dünyaya gəldi. Atası bürünc ustası idi və anası bir qadın papaqçısı idi. O, Thomas Couture-in studiyasında on altı yaşında bir model kimi işləməyə başlamışdı. 1862-ci ildə Mane ilə görüşdü. İşlədikləri ilk iş "Street Singer" idi. Mane, ilk dəfə küçədə gitarasını daşıyan gənc Viktorinanı görüb dərhal rəsmini çəkmişdi.

Mane 1870-ci illərin əvvəllərinə qədər gənc qızdan model kimi istifadə etməyə davam etdi. Bu dövrdə sənət dərsləri almağa başlayan Victorina, təcrübəli rəssamdan uzaqlaşmışdı. Bunun səbəbi Manenin əksinə olaraq akademik tərzdə rəsmləri çəkməyi seçmişdi. Modelin Mane ilə son işi "Dəmir yolu" (1873) idi.

Rəssamın bir əsəri 2004-cü ildə tapılmış və Kolombes Tarix Muzeyində sərgilənmişdir.

## [[Eduard Mane]]nin tablolarında Möranın təsvirləri

Fayl:Straßensängerin (1862) - Edouard Manet (Museum of Fine Arts, Boston).jpg|
Fayl:Edouard Manet 047.jpg|\
Fayl:Manet, Edouard - Le Déjeuner sur l'Herbe (The Picnic) (1).jpg|
Fayl:Manet, Edouard - Olympia, 1863.jpg|
Fayl:Édouard Manet - Young Lady in 1866 - Google Art Project.jpg|
Fayl:Edouard Manet 021.jpg|
Ağqula

**Ağqula** - Manas dastanında adı çəkilən əfsanəvi at. Manas Xanın ən əhəmiyyətli və birinci sırada gələn atıdır. Fövqəladə xüsusiyyətləri vardır, çox görkəmli və ağıllıdır, sahibinə sadiqdir, döyüşlərdə onunla birlikdə düşmənə vəziyyəti anlayaraq və istəyərək hücum edir. Ehtiyac olduqda Manas Xana köməkçi olar.

## Etimologiya
Ağ və Kula sözlərinin mürəkkəb halıdır. Ak sözcüyü ağ rəngi ifadə edir. Kula, gövdəsi tünd sarı, quyruğu, qıç tükləri və yelesi qara olan at deməkdir. Kula sözcüyü mənşə olaraq anlamaq və yuxarı sıçramaq mənalarını da daşıyır.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Kiqali

**Kiqali** () — Ruandanın paytaxtı və ən böyük şəhəri. Əhalisi 2010-cu ilin hesablamalarına görə 1 029 384 nəfərdir. Sahəsi 730&nbsp;km² təşkil edir. Ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzi, əsas nəqliyyat qovşağıdır.

Şəhərin əsası 1907-ci ildə alman kolonistləri tərəfindən qoyulmuş və 1962-ci ildə ölkə müstəqillik əldə etdikdən sonra paytaxt statusu qazanmışdır. Ölkənin əvvəlki ənənəvi mərkəzi şəhəri Nyanza, kolonial paytaxtı isə Butare olsa da, müstəqillikdən sonra yeni paytaxt seçilərkən Kiqalinin ölkənin mərkəzi hissəsində yerləşməsi məhz onun seçilməsində həlledici rol oynamışdı.
Alanqova

**Alanqova** – türk və monqol mifologiyasında mifolojik personaj. **Alanguva, Alanhova, Alangova** da deyilir. Ay işığından hamilə qalmışdır. Gecə çadırının pəncərəsindən içəri parlaq bir ay girmiş, hamilə olmuşdur. Buyan Xanın qızıdır. Atasının 41-ci qızıdır. Anasını əgər qız doğsa öldürməklə təhdid edən atasından qorunmaq üçün kişi paltarı geyindirilmiş və elə böyüdülmüşdür. Çox güclüdür. Oğlunun adı Buzancardır. Atasından qorxduqları üçün hamilə qızı anası bir sala qoyub çaya buraxır. Uşağı çaya qoyma motivi, Şumer və Yaxın Şərq əfsanələrində də mövcuddur. Ancaq burada çaya buraxılan uşaq deyil, hamilə qadının özüdür. Alanqova tək gözü olan Duva olan biri ilə evlənir. Bu adamdan da 12 oğlu olar. Qardaşlarının ilk oğlunu öldürməsindən qorxan anası Buzancarı çayın kənarına aparıb suyu izləməsini və babasının yurduna dönməsini nəsihət edər. O da belə edərək yurduna geri dönər və daha sonra irəliləyən illərdə xaqan olar.

Monqol, türk, tibet xalqlarının ortaq qəhrəmanlıq dastanı "Qeser"in bəzi mətnlərində baş qəhrəmanın özü kimi göydən enmiş sevimli qadını Alanqoa adlanır.

XIII-XIV əsrə aid "Çinğiznamə"də Çingiz xanın anası Börtəçinə də Alanqoa adıyla qeyd edilir. Mifologiyada Alanqoa həm də bütün monqolların ümumi əcdadı sayılır.

## Etimologiya
(Al) kökündən gəlir. Alan (Alun) və Guva (Gova / Kuba) sözlərinin birləşmiş formasıdır. Monqol mənşəli bir sözdür. Quva maral deməkdir, ayrıca gözəllik mənası da vardır. Alan sözü işıq, nur mənalarına gəldiyi kimi meşəlik ərazini bildirir. İşığın maralı və ya İşıq gözəli kimi bir tərcümə təxminən olaraq mənasını ifadə edə bilər. Ala (qarışıq rəngli) sözü ilə də əlaqəlidir.

## Həmçinin bax
*Sarı qız

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) 

## İstinadlar

## Xarici keçidler
* Moğolların Gizli Tarihi – Cengiz Han'ın Soykütüğü, Tuncer Gülensoy  
* Alankova
Konakri

**Konakri** () — Qvineyanın paytaxtı və ən böyük şəhəri. Atlantik okeanı sahilində liman. Şəhər bir-biri ilə torpaq bənd vasitəsilə birləşdirilmiş Tombo adası və Kalum yarımadasını əhatə edir. Əhalisi 2008-ci ilin hesablamalarına görə 1 931 184 nəfərdir. Sahəsi 308&nbsp;km² təşkil edir.

## Tarixi
Şəhər 1884-cü ildə salınmış və 1904-1958-ci illərdə Fransız Qvineyasının inzibati mərkəzi olmuşdur. 1958-ci ildə ölkənin Fransadan müstəqillik qazanmasından sonra Konakri yeni dövlətin paytaxtı elan olunmuşdur. 1970-ci ildə Qvineya-Bisauda müstəmləkəçilik əleyhinə gedən mübarizəni yatırtmağa çalışan Portuqaliya ordusu üsyançılara yardım edən Qvineyanın paytaxtını 350 əsgərin iştirak etdiyi əməliyyat nəticəsində bir günlük ələ keçirmiş, 26 portuqalı əsirlikdən azad edərək, buradakı Qvineya-Bisau üsyançılarının infrastrukturunu məhv etmişdi.
Cənubi Georgiya və Cənubi Sendviç adaları

**Cənubi Georgiya və Cənubi Sendviç adaları** — cənubi Atlantikada adalar qrupu. Cənubi Georgiya 1775-ci ildən, Cənubi Sendviç adaları isə 1908-ci ildən Böyük Britaniyaya aiddir və Böyük Britaniyanın dəniz əraziləri statusuna malikdir. Aidiyyat məsələsi Argentina tərəfindən müvafiq sürətdə 1927 və 1938-ci illərdə mübahisə edilmişdir. .gs domenindən istifadə edilir.

## Coğrafiyası
Ərazisi ümumən 4 410 kv.km-dir, daimi sakinlərinin sayı 20 nəfərdir. Əraziyə ətraf adacıqlarla birlikdə Cənubi Georgiya adası, Cənubi Sendviç adaları arxipelaqı, Şaq qayaları və ayrıca yerləşən Qara qaya (*Blek-Rok*) daxildir.

## Cənubi Georgiya

Cənubi Georgiya — Atlantik okeanda yerləşən arxipelaq. Bir iri və çoxlu sayda kiçik adalardan ibarətdir. Arxipelaqın sahəsi 3756&nbsp;km²-dir. Paytaxtı Qryotviken.

Adalar 1675-ci ildə Antoni de la Roşe tərəfindən kəşf edilmişdir. Adaların ilk xəritəsini 1775-ci ildə Ceyms Kuk tərtib etmişdir. Cənub-qərb hissəsini Faddey Bellinshauzen və Mixail Lazarevin təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı tətqiq edilmişdir (Annenkov adası, Poryadin burnu.). XVIII və XIX əsrlərdə adalarda britaniyalı və amerikalı suiti ovçuları yaşayırdı.

Daimi yaşayış məntəqəsi Qryotvikendir. Üstəlik burada Kinq Eduard Poynt və Berd Aylend elmi satansiyaları yerləşir. Qryotviken ilk əvvəl balina ovu bazası rolunu oynasada, 1982 - 2001 illərdə hərbi baza olmuşdur. Adada Cənubigeorgiya muzeyi yerləşir. Mövsümdən asılı olaraq 20-50 nəfər arasında əhali yaşayır. Yayda müvəqqəti stansiyaların hesabına əhalinin sayı artır.

## Cənubi Sendviç adaları

Subantarktik qurşaqda yerləşən arxipelaq, Cənubi Georgiyadan cənub-şərqdə yerləşir. Arxipelaq çoxlu sayda kiçik adalardan ibarətdir. Arxipelaqın ümumi sahəsi 310&nbsp;km²-dir.

Arxipelaq Cənubi Sandviç novunun kənarı boyunca, Cənubi Antil silsiləsi üzərində uzanır. Əsasən vulkanik suxurlardan ibarətdir. Ən hündür nöqtəsi Monteqyo adasında yerləşən Belinda dağıdır (1372 m)

İqlimi subantarktikdir, daimi küləklər əsir, il boyu yağıntı əsir.

Adaların ilk dəfə kim tərəfindən kəşf edilməsi dəqiq deyil. 1775-ci ildə Ceyms Kuk adalarda  olmuşdur. Faddey Bellinshauzen və Mixail Lazarevin təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı dəqiq xəritələri tərtib olunmuşdur. Daimi qütb stansiyaları yoxdur.

## Şaq qayası

Elə də böyük olmayan qaya parçası. Folklend adaları ilə Cənubi Georgiya arasında yerləşir.

Belə bir əfsanə vardır ki, qızılla dolu ispan gəmisi qaya yaxınlığında qəzaya uğramışdır. Son ekspedisiyalar bunu təsdiq etməmişdir.

Ruh adası adlandırılan Avrora adasının koordinatları ilə üst-üstə düşür.

Qayanın sahəsi 0,02&nbsp;km² təşkil edir.

## Mənbə
* S. GEORGIA-04  — Cənubi Georgiyadan şəkillər, müəllif Vladimir Pçelin
* Cənubi Sandviç adalaraından şəkillər, müəllif Kristof Breşi
* Cənubi Georgiyada veb-kameralar
* Cənubi Georgiya və Sandviç adaları

## Həmçinin bax
Böyük Britaniyanın dəniz əraziləri

**Böyük Britaniyanın dəniz əraziləri** () — Böyük Britaniyanın suverenliyi altında olan, ancaq onun tərkib hissəsi olmayan on dörd ərazi.Britaniyanın nəzarətində olan karib dənizindəki ərazilərdə 1958-1962 ci illərdə Qərbi Hind adaları federasiyası mövcud olmuşdur.

## Həmçinin bax
Tisian Veçellio

**Tisian Veçellio** (; ) — İtalyan rəssam, XVI əsr Venesiya rəssamlıq məktəbinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri. Belluno yaxınlığında, Pyeve-di-Kadoredə (Venesiya respublikası) doğulmuşdur. Doğulduğu yerlə əlaqədar olaraq yaşamı boyunca tez-tez *da Kadore* deyə də xatırlanır.

## Yaradıcılığı

Müasirləri tərəfindən "Kiçik Ulduzlar arasında Günəş" ("The Sun Amidst Small Stars") (Dantenin "Cənnət"indən sonuncu misra) kimi adlanan Tisian universal İtalyan rəssamlarından biri olmuşdur. Məharətli rəssam çoxsaylı portretlərin, təbiət mənzərələrinin, mifik və dini mövzulu əsərlərin müəllifidir. Onun rəssamlıq metodikası, xüsusilə rənglərin istifadəsi nəinki İtalyan Renessans rəssamlarına, həmçinin qərb incəsənətinin görkəmli nümayəndələrinə də öz əsaslı təsirini göstərə bilmişdir.

Yaşadığı müddətcə rəssamlıq tərzində çox dəyişkənlik müşahidə olunsa da rənglərə olan marağını qorumuşdur. Baxmayaraq ki, onun püxtələşmiş işləri erkən dövrlərdəki kimi açıq, işıqlı tonlu işlərinə bənzəməsə də sərbəst fırça toxunuşu və zəriflik çalarları qərb rəssamlıq tarixi nümunələrində rastlanılmır.

## Bioqrafiya

### Erkən yaşları
Tisianın dəqiq doğum tarixi məlum deyildir. Qoca vaxtlarında İspaniya kralı II Filippə yazdığı məktubda 1474-cü ildə doğulduğunu iddia etsə də, bu ağlabatan deyil.

O, Qreqorio Veçellio və yoldaşı Lusiyanın oğlu idi. Atası Pieve de Cadore qəsrinin idarəedicisi idi və sahiblər üçün yerli mədənləri idarə edirdi. Qreqorio adlı-sanlı konsul və əsgər olub. Bir neçə qohumu, o cümlədən Tisianın babası notariat olmuş, dörd nəfərlik ailə Venesiya tərəfindən idarə olunan ərazidə yaxşıca kök salmışlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* A closer Look at the Madonna of the Rabbit multimedia feature, Musée du Louvre official site (English version)
* The Titian Foundation Images of 168 paintings by the artist.
* Titian's paintings
* Tiziano Vecellio at Web Gallery of Art
* Christies' sale blurb for the recently restored 'Mother and Child'
* Bell, Malcolm ''The early work of Titian'', at Internet Archive
* Titian at Panopticon Virtual Art Gallery
* How to Paint Like Titian James Fenton essay on Titian from *The New York Review of Books*
* Tiziano Vecellio — one of the greatest artists of all time
* Interactive high resolution scientific imagery of Titian's ''Portrait of a Woman with a Mirror'' from the C2RMF]
* Titian: general resources, his paintings, and pigments used, ColourLex
Taxt-tac əraziləri

**Taxt-tac əraziləri** () —  Böyük Britaniya əraziləri olsa da, Birləşmiş Krallığa daxil olmayan və Britaniya dəniz əraziləri sayılmayan ərazilər. Bura Cersi və Gernsi beylivikləri, həmçinin Men adası daxildir.

Hər bir taxt-tac ərazisi özünün avtomobil nömrəsinə (GBG — Gernsi, GBA — Olderni, GBJ — Cersi, GBM — Men), domenə (.gg — Gernsi, .je — Cersi, .im — Men) malikdir. Həmçinin ərazilər Ümumdünya Poçt İttifaqı tərəfindən ayrılan koda ISO 3166-2 (GGY — Gernsi, JEY — Cersi, IMN — Men) da malikdirlər. Bu kodlar 29 mart 2006-cı ildə Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı tərəfindən təsdiqlənib.
Seyid Lazım Ağa

**Seyid Lazım Ağa** — Azərbaycanın tanınmış seyidlərindən biri.
Seyid Lazım Ağa 1880-ci ildə Zəngəzur qəzasının Laçın nahiyəsinin Böyük Seyidlər kəndində doğulub, "Quranı-Hafiz" olub, böyük kəramət sahibi kimi Ağanın ailəsi Çəmənli kəndinə yüzbaşı Alı bəyin dəvəti ilə köçüb, bir müddətdən sonra Şıxbabalı kəndində yaşayıb. Seyid Lazım Ağa 4-cü imamımız Həzrəti-Əli ibn-Hüseyn Zeynülabidinin (659–713) nəslinə mənsub olub. 1914–1920-ci illərdə xalq qəhrəmanı Sultan bəy Əlipaşa bəy oğlunun müqavimət dəstəsində daşnak-erməni quldurlarına qarşı (A. Ozanyanın başçılığı ilə) döyüşmüşdür.

## Həyatı
Seyid Lazım Ağa 1880-ci ildə Laçın rayonunun Böyük Seyidlər kəndində anadan olub. Kiçik yaşlarında olarkən ailəsi ilə birlikdə Ağdam rayonuna köçmüşdülər.

Dini məktəb oxumasa da, Seyid Lazım Ağa Quranı əzbərdən bilmiş, çox mükəmməl Quran oxuyurmuş.

Seyid Lazım Ağa 1994-cü il yanvar ayının 3-ü cümə günü 115 yaşında Mingəçevir şəhərində vəfat edib. Məzarı Ağdam rayonunun Çəmənli kəndindədir.

Üç övladı var, Seyid Məhəmməd Ağa, Seyidə Humay xanım və Seyidə Pəri xanım.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Seyid Lazım Ağa kimdir?
Nizami (kinoteatr)

**"Nizami" kinoteatrı** və ya **Nizami Kino Mərkəzi** — Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən mədəniyyət obyekti.

## Tarixi
1934-cü ildə istifadəyə verilib.

## Yeni fəaliyyət dövrü
Kinoteatrın binası "Azərbaycanda kino sənətinin inkişaf etdirilməsi haqqında" Azərbaycan Prezidentinin Sərəncamına əsasən yenidən qurulmuşdur. Əsaslı təmirdən sonra 24 noyabr 2011-ci il tarixdə yenidən fəaliyyətə başlamışdır. Açılış Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən edilmişdir.

Yenidənqurmadan sonra kinoteatrın birinci mərtəbəsində 50 və 80 yerlik iki, ikinci mərtəbədə 500 nəfərlik böyük, beşinci mərtəbədə isə 24 nəfərlik VİP kinozalları yaradılmışdır. Binada Almaniyada, Yaponiyada və Böyük Britaniyada istehsal olunmuş ən müasir kinoqurğular, səs, işıq, havalandırma, yanğından mühafizə sistemləri quraşdırılmışdır.

Binanın birinci mərtəbədə ticarət köşkləri, ikinci mərtəbədə kafe, dördüncü mərtəbədə kafe-klub, mətbuat mərkəzi, beşinci və altıncı mərtəbələrdə isə müştərilərə milli və Avropa mətbəxinin nümunələrini təqdim edən 250 yerlik restoran, həmçinin inzibati otaqlar yaradılmışdır. Bu restoranın tavanı mövsümə uyğun olaraq mexaniki üsulla açılıb örtüləcəkdir.

2024-cü ildən Nizami Kino Mərkəzinin direktoru Əli-Səttar Quliyevdir.

## Qalereya

Nizami cinema.3.jpg
Nizami cinema.2.jpg
Nizami kinoteatrı.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Tarixi və müasir - Nizami Kino Mərkəzi
Allay xan

**Allay xan** — türk və altay mifologiyalarında vətən tanrısı. **Alay xan** və ya **Alıy xan** olaraq da tanınmaqdadır. Vətəni qoruyar. Nurlu bir görünüşü vardır. Yurduna xəyanət edənlərə xəstəlik və bəla gətirər. İlk Ata olan Elley ilə adında bir əlaqə vardır. Lakin eyni adam olduqlarını iddia etmək o qədər də mümkün görünməməkdədir. Arvadının adı da eynidir: Allay Xanım.

## Allay xanım
Vətən, digər variantda isə torpaq ilahəsi. Allay Xanın arvadıdır. **Aan Alay Xatun** olaraq da bilinər.

## Etimologiya
(Al/El) kökündən törəmişdir. Həmrəylik və birlikdəlik mənası daşıyır. Alay və almaq sözləriylə eyni kökdən gəlir. Halay sözü də ictimai birliyin simvolik bir təcəssümüdür və eyni söz kökündən gəlir.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Kordanizm

**Kordanizm** termini İranda elmi sübut almaq üçün bir sıra saxtakarlıqlar etməyə işarə edir.Bu termin Əli Kordan, İranın keçmiş daxili işlər nazirinin saxta fəxri doktoru hekayəsi  əsasında yaradılıb.

## İstinadlar
Buşehr AES

300 px|thumb|right| Buşir atom elektrik stansiyasının modeli
**Buşehr atom elektrik stansiyası**, İranın Buşehr şəhərinin cənub-şərqinin 17 kilometrlığında (11 mil) Heleyle və Bəndərqah balıqçılıq kəndləri arasında Fars körfəzi boyunca yerləşir. Zavod üç tektonik plitələr qovşağında yerləşir.

İranda və eyni zamanda Yaxın Şərqdə ilk Atom Elektrik Stansiyası olan Buşehrin inşaasına 1975-ci ildə Almaniyanın Siemens kompaniyasının Kraftwerk Union AG filialı tərəfindən başlayıb. Lakin 1979-cu ildə İranda İslam İnqilabı, daha sonra isə  İraqla silahlı münaqişənin baş verməsi nəticəsində tikinti dayandırılır və müqavilə pozulur. 1995-cı ilin yanvarın 8-də Buşir AES-nin birinci enerji blokunun tikintisinin başa çatdırılması barədə Rusiya ilə müqavilə bağlanılır, 1998-ci ildə isə Atomstroyeksport dövlət şirkəti tərəfindən bütün obyektin tikintisinin açar təslimi barədə saziş imzalanır.

## Sentyabr 2011 rəsmi açılış
Zavod 3 Sentyabr 2011 üzrə elektrik əlavə etməyi milli elektrik  şəbəkəyə başlamış və rəsmi açılış 12 sentyabr keçirilmişdir.

## Təhlükəsizlik
Rusiyanın dövlət nüvə enerji müəssisəsi ROSATOM illər uzunu təxirə salınan Buşir zavodununun tikintisini nəhayət bitirdikdən sonra iranlı işçilərə zavodu idarə etmək üçün təlimlər keçirlər. Onlar siniflərdə operator təlimləri keçirirlər. Bundan başqa onların bütün halları əhatə edən simulyatorları var. Bu simulyatorlar qərb standartlarına uyğun gəlir. Pilotların təlim keçdikləri aviasiya simulyatorları kimi, nüvə enerji operatorları da problemlər və gözlənilməz fövqəladə hallar zamanı gerçək həyatda təlafat və fəlakətə səbəb ola biləcək səhvlər etməmək üçün təlimlər keçirlər. ROSATOM, Çin və Hindistan kimi başqa sifarişçiləri ilə keçirdiyi proseduranı İrana da tətbiq edərək bir müddət Buşir zavoduna nəzarət edəcək. İranın üzv olduğu Beynəlxalq Atom Enerji Agentliyi zavodun fəaliyyətinə bir müddət nəzarət edəcək. Beynəlxalq Atom Enerji Agentliyi müfəttişlərdən ibarət qrupları ən yaxşı təcrübələrin həyata keçiriləcəyinə nəzarət etmək məqsədi ilə nüvə zavoduna göndərir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Fueling of the Bushehr Nuclear Power Plant  – Press televiziyası video
*Inside Iran's Nuclear Reactor  – slideshow by *[[Layf dərgisi]]*
*Buşehr atom elektrik stansiyası vikiməpiyada
Həlilə

**Həlilə** və ya **Heleyle** İranın cənubunda yerləşən Buşehr ostanının kəndlərindəndir ki Buşehr şəhərindən 20&nbsp;km  cənub-qərdə yerləşir. Buşehr atom elektrik stansiyası bu kəndin yaxınlığındadır. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu kənd 1986 nəfər və 468 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Heleyle kəndi
Buşehr

**Buşehr** () — İranın Buşehr ostanında yerləşən şəhər, Buşehr şəhristanının mərkəzi. Fars körfəzi sahilindəki şəhər, paytaxt Tehranın 1281 km. uzaqlıqındadır. İndiki vaxtda beynəlxalq böhrana səbəb olan Buşehr atom elektrik stansiyası bu şəhərin yaxınlığındadır.

## Əhalisi
Buşehr əhalisinin əksəriyyəti farslaşmış lurlar, qara dərililər, ərəblər, qaşqaylardan ibarətdir ki, buşehr dialektində danışırlar. Bununla belə az da olsa hələ də bu şəhərdə lurca, ərəbcə və qaşqayca danışanlar var.

## İqtisadiyyat
İranın ən əhəmiyyətli ixracat limanı olan Buşehrdə mədənçilik, konserv və balıq məhsulları sənayesi, — bütün İranda olduğu kimi-kilimcilik və enerji əhəmiyyətli sənaye qollarıdır. Şəhər İranın ən əhəmiyyətli balıqçılıq mərkəzidir. Şəhərdə İran Dəniz Qüvvələrinin əhəmiyyətli təsisləri də mövcuddur.

## Nəqliyyat
Şəhərdə əhəmiyyətli olan limanın xaricində, beynəlxalq bir hava limanı mövcuddur.

## İstinadlar
Şimal dənizi

**Şimal dənizi** (əvvəllər həmçinin *Alman dənizi*; , , , , , ) — Şimali Avropanın sahillərində Yutland və Skandinaviya yarımadaları ilə Britaniya adaları arasında yerləşən dayaz şelf dənizi. Atlantik okeanın bir hissəsi sayılır. Şərqdən Norveç və Danimarka, qərbdən Böyük Britaniya, cənubdan Almaniya, Niderland, Belçika və Fransa ilə əhatə olunmuşdur. Şimal Dənizi-Atlantik okeanının kənar dənizi. Skandinaviya, Yutlandiya yarımadaları, Böyük Britaniya, Oriney və Şetlend adaları arasındadır. Sahəsi 544 min kvadrat kilometrdir, maksimal dərinliyi 725 m, suyunun həcmi 42 min kub kilometrdir. Materikin dayazlığında yerləşir, Şimal Dənizinin 2/3 hissəsinin dərinliyi 100 metrdən azdır. Cənub hissəsində çoxlu çay(Doqger-Bank, dərinliyi 14–18 m və. s). Dənizin səthində suyun tempuraturu qışda 2–6C, yayda 12–19C-dir. Duzluluğu 25–35,3%-dir. Elba, Vezer, Reyn, Temza çayları Şimal Dənizinə tökülür. Yarımgünlük qabarmaları(hündürlüyü 0,6–7,6 m-dək)olur. Dənizin cənubunda kwlək qovmaları səviyyəni 3 m-dək yüksəldir, şişmələri isə −2,3 m-dək endirir. Qabarma və qovma küləklərin birgə təsiri nəticəsində fakətli daşqınlar olur, bu zaman sahil zonasının xeyli hissəsini su basır. Sahilə yaxın yerlər adətən dekabr-mart aylarında donur. Şimal Dənizi Qərbi Avropanın ən böyük balıqçılıq rayonlarından biridir(siyənək treska və s balıqlar ovlanır). Neft və qaz çıxarılır. Şimal Dənizi və Baltik dənizi sahilində yerləşən ölkələrdən Şimali və Cənubi Amerikaya gedən su yolu kimi də Şimal Dənizi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Mühüm limanlaı London, Antverpen, Rotterdam, Hamburq və.s şəhərlərdir.

## Həmçinin bax
* Alderton (Suffolk)

## Mənbə
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. 10-cu cild. 1987-ci il. Bakı

## İstinadlar
Pir Hüseyin türbəsi

*Pir Hüseyin xanəgahı — 
*Pir Hüseyin türbəsi (Hacıqabul) — Pirsaatçay xanəgahı ərazisində yerləşən türbə.
*Pir Hüseyin türbəsi (İrəvan) — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Zəngibasar mahalında, Zəngibasar rayonunun mərkəzi olan Uluxanlı qəsəbəsindən 14 km şimalda, İrəvan şəhəri yaxınlığında yerləşən Cəfərabad kəndində (indiki Arqavand) qırmızı tuf daşdan inşa edilmiş səkkiztilli türbə.