Şarl Mişel

**Şarl Mişel** (; ) — 2019-cu ildən Avropa Şurasının prezidenti vəzifəsini icra edən belçikalı siyasətçi. O, 2014–2019-cu illərdə Belçikanın baş naziri olub.

2007-ci ildə inkişaf əməkdaşlığı naziri və 2011-ci ilin fevralında Frankofoniya liberal İslahatçılar Hərəkatının (İH) lideri seçilənə qədər bu vəzifədə qaldı. O, İH-ni Nümayəndələr Palatasında üçüncü ən böyük partiya olduqları 2014 federal seçkilərinə apardı. Koalisiya danışıqlarından sonra Mişel MR- N-VA – OVLD – CD&amp;amp;V hökumətinin baş naziri vəzifəsinə təsdiq edildi. O, 11 oktyabr 2014-cü ildə and içərək, 1841-ci ildə Jan-Baptist Notombdan sonra Belçikanın ən gənc baş naziri oldu.

2018-ci ilin dekabr ayında N-VA-nın kabinetdən çıxması ilə Miqrasiya üzrə Qlobal Sazişin idarə edilməsi ilə bağlı daxili fikir ayrılıqlarından sonra hökumət dağıldı. Mişel daha sonra istefa ərizəsi verdi və vəzifəsində müvəqqəti olaraq qaldı. Qısa müddət sonra 2019-cu il federal seçkilərində İH bir sıra yerləri itirdi, baxmayaraq ki, Mişel koalisiya danışıqları zamanı müvəqqəti baş nazir vəzifəsində qaldı. Federal seçkilərdən həftələr sonra, 2 iyul 2019-cu ildə Avropa Şurası Mişelin yeni prezidenti təyin edilməsinə səs verdi. O, 29 noyabr 2019-cu ildə keçirilən mərasimlə Donald Tuskdan vəzifəni qəbul edib və rəsmi olaraq 1 dekabr 2019-cu ildə səlahiyyətlərinə başlayıb. O, dövlət xidmətlərinin özəlləşdirilməsini, dövlət xərclərinin azaldılmasını, pensiya islahatını və əmək bazarının tənzimlənməsini özündə birləşdirən liberal iqtisadi siyasət həyata keçirir.

## Erkən həyat və təhsil
Şarl Mişel 21 dekabr 1975-ci ildə Valoniyanın Namür şəhərində anadan olub. O, keçmiş Avropa komissarı Lui Mişel və Martin Pyerin oğludur.

Mişel siyasi karyerasına 16 yaşında İH-na bağlı Jodon Gənc Liberal İslahatçılara qoşulduqda başladı. 1994-cü ildə 18 yaşında Vallon Brabantda əyalət məclisinə seçildi. O, 1998-ci ildə Brüssel Azad Universitetində və Amsterdam Universitetində hüquq fakültəsini bitirib, sonra Brüssel Vəkillər Kollegiyasında vəkil olub. O, doğma fransız dilindən əlavə holland və ingilis dillərini mükəmməl bilir.

## Erkən siyasi karyera
Universiteti bitirdikdən qısa müddət sonra, atası Belçikanın Daxili İşlər Naziri olarkən, Mişel liberal İH-nın qalası olan Vallon Brabantı təmsil edərək 1999-cu ildə (23 yaşında) federal Nümayəndələr Palatasına seçildi.

2000-ci ildə o, 25 yaşında Valon Hökumətində Daxili İşlər Naziri oldu və beləliklə o Belçika tarixində ən gənc regional nazir oldu. Eyni zamanda onun atası milli səviyyədə daxili işlər naziri olub. Yerli səviyyədə o, 2000-ci ildə Vavrda şəhər şurasına seçilib, 2006-cı ildə isə şəhərin meri olub.

2007-ci ilin dekabrında Mişel III Verhofstadt Hökumətində, daha sonra Leterme I, Van Rompuy I və Leterme II hökumətlərində İnkişaf Əməkdaşlıq Naziri vəzifəsində çalışıb.

2009-cu il regional seçkilərindəki zəif nəticələrdən sonra Mişel İH lideri Didye Reyndersin istefasını tələb edən qrupun bir hissəsi idi. Partiya 2010-cu il federal seçkilərində daha zəif nəticələr aldıqdan sonra Reynders istefa verdi və Mişel onun yerinə namizədliyini elan etdi. 2011-ci ilin yanvarında İH-nın prezidenti seçildi və kabinetdən istefa verdi.

## Belçikanın baş naziri
2014-cü il federal seçkilərindən sonra Mişel sonrakı koalisiya danışıqlarında həmyaradıcı oldu. Əvvəlcə CD&amp;amp;V lideri Kris Pitersin baş nazir olacağı gözlənilirdi. Bununla belə, CD&V də Marianne Tissenin Avropa komissarı təyin edilməsində təkid etdi və İH ən mühüm iki siyasi postun bir partiya tərəfindən tutulmasına icazə verməkdən imtina etdi.

Nəhayət, tərəflər baş nazirliyin ya İH, ya da OVLD-yə gedəcəyini başa düşərək Tisseni Avropa komissarı təyin etməyə razılaşdılar. Mişel həmyaradıcı kimi xidmət etdiyi üçün növbəti hökumətə rəhbərlik etmək üçün tez bir zamanda digər partiyaların daxili dəstəyini qazandı. 7 oktyabr 2014-cü ildə dörd partiya arasında yeni hökumətin formalaşdırılması üçün ümumi razılıq əldə edildi, Mişel Baş nazir, Piters isə Baş nazirin dörd müavinindən biri kimi təklif edildi. Mişel 1841-ci ildə Jan-Batist Notombdan sonra 173 il sonra Belçikanın ən gənc baş naziri oldu və baş nazir olan ikinci frankofon liberal oldu.

2016-cı il yanvarın 1-dən "vergi dəyişikliyi" qüvvəyə minməyə başladı. Bu, sosial sığorta haqlarının azaldılması yolu ilə ən aşağı gəlir əldə edənlərin evə getmə haqqının artırılmasını əhatə edir. Gözlənilən artım 1500 avro qazanan işçi üçün xalis 80 avro, 2100 avro qazananlar üçün 70 avro, 2800 avro qazananlar üçün 60 avro təşkil edirdi. Maliyyə naziri İohan Van Overtveldt deyir ki, "vergi dəyişikliyi vergi endirimi olacaq", baxmayaraq ki, elektrik enerjisi üçün əlavə dəyər vergisi 6%-dən standart dərəcə olan 21%-ə yüksələcək və alkoqol, dizel, tütün və sərinləşdirici içkilər üçün aksiz rüsumları artacaq. Pensiya (əvvəllər işsizlərin pensiyalarını azaldan Bakel qanunu) və əmək hüququ (Piters qanunu, iş vaxtından artıq işdən, part-taym müqavilələrdən və çevik iş saatlarından istifadəni tənzimləməni ləğv edən) sahəsində də liberal istiqamət qəbul edilmişdir.

2018-ci ilin dekabrında Miqrasiya üzrə Qlobal Sazişin imzalanıb-imzalanmayacağı ilə bağlı siyasi böhran yarandı. Mişelin ilk olaraq Sazişi dəstəkləyən koalisiya partnyoru N-VA, ona qarşı çıxmaq üçün kursu dəyişdi, digər üç partiya isə onu dəstəkləməyə davam etdi. Mişel daha sonra CD&V, İH və OVLD-nin kompaktı dəstəklədiyi bir azlıq hökumətinin formalaşdığını elan etdi. Dekabrın 18-də o, hökumətinin istefasını krala təqdim etdi. Kral partiya liderləri ilə məsləhətləşdikdən sonra dekabrın 21-də Mişelin istefasını qəbul etdi. O, 2019-cu il federal seçkiləri və ondan sonrakı koalisiya danışıqları zamanı müvəqqəti baş nazir vəzifəsində qaldı.

## Avropa Şurasının prezidenti

2 iyul 2019-cu ildə Mişel Avropa İttifaqının ən yüksək rəhbər vəzifələrindən biri olan Avropa Şurasının prezidenti seçildi.

20 iyul 2020-ci ildə Mişel, COVID-19 pandemiyasından zərər çəkmiş üzv dövlətləri dəstəkləmək üçün Yeni Nəsil Aİ-nin bərpa paketi və Aİ-nin 2021–2027 büdcəsi ilə bağlı tarixi razılaşma elan etdi.

2020-ci ilin avqustunda Mişel 1974-cü ilin iyul ayından Kiprin şimal hissəsini nəzarətdə saxlayan Türkiyə ilə münaqişələrində Yunanıstan və Kiprə "tam həmrəylik" bildirdi. Türkiyə və Yunanıstan arasında Egey mübahisəsi Ankaranın Aralıq dənizinin şərqində mübahisəli ərazilərdə qaz kəşfiyyatını bərpa etməsi ilə kəskinləşdi.

27 sentyabr 2020-ci ildə Mişel Dağlıq Qarabağın mübahisəli bölgəsində hərbi əməliyyatların genişlənməsindən dərin narahatlığını ifadə edib və Ermənistan və Azərbaycanı döyüşləri dərhal dayandırmağa və sülh yolu ilə həllə doğru irəliləməyə çağırıb.

Fransa-ABŞ və Fransa-Avstraliya münasibətləri 2021-ci ilin sentyabrında ABŞ, Böyük Britaniya və Avstraliya arasında AUKUS müdafiə paktının pozulması səbəbindən bir müddət gərginlik yaşadı. Təhlükəsizlik paktı Hind-Sakit okean regionunda Çin gücünə qarşı yönəlib. Razılaşmanın bir hissəsi olaraq, ABŞ Avstraliyaya nüvə enerjisi ilə işləyən sualtı qayıqlar verməyə razılaşdı. AUKUS-a daxil olduqdan sonra Avstraliya hökuməti Fransa ilə şərti olaraq işləyən sualtı qayıqların təmin edilməsi üçün Fransa ilə bağladığı müqaviləni ləğv etdi. Von der Leyen Fransaya qarşı münasibəti "qəbuledilməz" adlandırdı və izahat tələb etdi. Aİ də Fransaya münasibəti "qəbuledilməz" adlandırıb və izahat tələb edib. Mişel ABŞ-ın "şəffaflıq və sədaqət çatışmazlığını" pisləyib.

Onun fəaliyyəti dövründə baş nazir və müxtəlif Aİ ölkələrinin diplomatları da daxil olmaqla, Mişel administrasiyasına qədər daxili narazılıqlar olub. Onun prezident kimi məsul olduğu Aİ sammitləri yaxşı təşkil olunmadığı üçün tənqid edilib. O, vəzifədə olduğu müddətdə sələfləri kimi həll yönümlü qalmaq əvəzinə Avropa Komissiyasının qərarlarına məhəl qoymadı. "Sofagate" kimi tanınan diplomatik fauxpas, komissiya sədri Ursula von der Leyen və Mişel arasında gərgin iş münasibətlərinin simvolu kimi təsvir edilmişdir.

Rusiyanın 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya hücumundan sonra Rusiyaya qarşı sanksiyalara, sanksiyaların təsirini kompensasiya etməməsi üçün 630 milyard dollar valyuta ehtiyatı saxlayan Rusiya Mərkəzi Bankının aktivlərinin dondurulması da daxildir. Mayın 5-də Şarl Mişel dedi: "Mən tamamilə əminəm ki, bu, təkcə aktivləri dondurmaq üçün deyil, həm də onun müsadirə edilməsinə imkan yaratmaq, Ukraynanın yenidən qurulması üçün əlçatan etmək üçün son dərəcə vacibdir".

### Gürcüstanda böhran

2020-ci ildə Gürcüstanda keçirilən parlament seçkilərindən sonra Gürcüstan siyasi böhran yaşadı. Hakim "Gürcü Arzusu" partiyası qalib hesab edildi, lakin müxalifət partiyaları seçkinin qanun pozuntuları və pozuntularla keçdiyini bildirib, seçkilərin nəticələrini boykot edib və parlamentə daxil olmaqdan imtina ediblər. Gürcüstan hakimiyyəti müxalif siyasətçi, müxalif Vahid Milli Hərəkatın (VHM) sədri Nika Melianı həbs etdikdən sonra ölkənin baş naziri istefa verib və kütləvi küçə etirazları başlayıb.

2021-ci ilin martında Mişel Gürcüstana səfər edib və baş nazir İrakli Qaribaşvili ilə müxalifət arasında danışıqlarda iştirak edib. Mişel və Aİ-nin Ali Nümayəndəsi Josef Borel, isveçli diplomat Kristian Danielsonu ölkədəki siyasi böhran danışıqlarında vasitəçilik etmək üçün Aİ-nin nümayəndəsi təyin etdilər. Mişel həmçinin həmin ayın sonunda Brüsseldə Gürcüstanın baş naziri İrakli Qaribaşvili ilə görüşdü və Mişel və Aİ-nin vasitəçiliyi ilə bir neçə həftəlik vasitəçilikdən sonra saziş imzalandıqdan sonra 2021-ci ilin aprelində Tbilisidə siyasi liderlərlə görüşdü. Müqavilə beynəlxalq ictimaiyyət və Avropa-Gürcüstan İnstitutu kimi yerli vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları tərəfindən müvəffəqiyyət kimi qarşılandı və Mişel sazişin Gürcüstanı "Avro-Atlantik gələcəyə" aparan "həqiqətən Avropa ruhunda" olduğunu qeyd edib. Daha sonra Tbilisinin ən böyük müxalifət partiyası razılaşmanı qəbul etmədi və hakim partiya ondan çıxdı.

## Şəxsi həyatı
Mişel və həyat yoldaşı Ameli Derbrenxeyn Mişelin iki övladı var. COVID-19 pandemiyası fonunda, cütlük Belçikaya qayıtdıqdan sonra karantindən qaçmaq üçün 2020-ci ilin avqustunda Fransada baş tutmalı olan toylarını təxirə saldılar. 2021-ci ilin oktyabrında Mişelin sözçüsü cütlüyün 2021-ci ilin yayında kiçik bir şənliklə gizli şəkildə evləndiyini təsdiqlədi.

Mişelin də əvvəlki münasibətdən bir oğlu var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*