open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ermənistanın avtomobil yolları

**Ermənistanın avtomobil yolları** — respublikanın nəqliyyat sisteminin mühüm tərkib hissəsidir. İnkişaf etməmiş dəmir yolu şəbəkəsi ilə Ermənistanın yolları ölkənin sosial-iqtisadi inkişafında həlledici əhəmiyyətə malikdir. Ermənistanın avtomobil yollarının beynəlxalq daşımalarda da rolu əvəzsizdir.

Ermənistanda formalaşmış ümumi istifadədə olan avtomobil yolları şəbəkəsi 7637 km-dir ki, bunun da 96,7%-i bərk örtüklüdür. Respublika ərazisinin hər 1000 km²-ə 258 km yol düşür. 
## Şosselər
Müasir mənasında anladığımız ilk yollar Ermənistanda 19-cu əsrdə yaranıb. Ermənistanın paytaxtı İrəvandan dörd çoxzolaqlı “avtomagistral”  yol ayrılır - Ararat, Əştərək, Armavir və Göycə. 
İrəvan-Ararat hissəsindəki Meqri şossesi ikixətlidir: cənubda şəhərlərdən yan keçərək sürətli “avtomobil” var, şimaldan isə ona paralel köhnə marşrut. Ermənistanda qış üçün bağlı keçidlər yoxdur.

Ermənistanın ən çox trafikə malik əsas şosselər bunlardır: 
*  **М1**: İrəvan - Əştərək - Gümrü - Bavra (Gürcüstanla sərhəddə yol keçid məntəqəsi). Yolun uzunluğu 173,7 km-dir.
*  **М2**:İrəvan - Ararat - Qafan - Meğri - Aqarak (İranla sərhəddə yol keçid məntəqəsi). Yolun uzunluğu 384,3 km-dir. 
*  **М3**:İrəvan - Əştərək - Vanadzor - Qoqavan (Gürcüstanla sərhəddə yol keçid məntəqəsi). Marşrutun uzunluğu 183,7 km-dir. 
*  **М4**:İrəvan - Sevan - Azatamut. 
*  **М5**:Armavir - Uşakert (Türkiyə ilə bağlı sərhəddə fəaliyyətsiz yol keçid məntəqəsi). 
*  **М6**:Vanadzor - Baqrataşen (Gürcüstanla sərhəddə yol keçid məntəqəsi). 
*  **М7**:Vanadzor - Gümrü - Axurik (Türkiyə ilə bağlı sərhəddə fəaliyyətsiz yol keçid məntəqəsi). 
*  **М8**:Vanadzor - Dilican. 
*  **М9**:Talin - Qarakert - Vanand. 
*  **М10**:Sevan - Martuni - Eheqnadzor.  
*  **М11**:Azərbaycanla sərhəddə Martuni - Vardenis - Zod aşırımı. 
*  **М12**:Gorus – Tex Azərbaycanla sərhəd.
*  **М13**:Anqekakot - Şaqat - 1988-ci ildən bağlanıb, Naxçıvanla (Azərbaycan) sərhəd. 
*  **М14**:Sovaqyuq - Vardenis (Göyçə gölünün şərq sahilində magistral). 
*  **М15**:İrəvan dairəvi yolu.
*  **M16**:Axtanak - Azatamut. 
*  **M17**:Qafan - Şikahoh - Meqri.
Ermənistanda avtostopla gəzinti də məşhurdur.
## Əsas magistrallar
Son illərdə Ermənistanda bir neçə əsas yolun hissələri qarşıdan gələn nəqliyyatın ayrılmış zolaqları olan çoxzolaqlı magistral yollara çevrilib. Bu transformasiya ilə yolların bu hissələrinin nömrələnməsi dəyişmir. 
*  İrəvandan Əştərəkə qədərki seqment, 26 km. 
*  İrəvandan Ararata qədər seqment, 50 km. 
*  İrəvandan Sovaqyuxa qədər seqment, 72 km.
*  İrəvandan Armavirə qədər seqment, 44 km. 
## İstinadlar
Şuşanik Kurqinyan

**Şuşanik Kurqinyan** (; ) — erməni şairəsi. Erməni feminist və proletar ədəbiyyatının banilərindən biri.

## Bioqrafiya
Şuşanik Popolyan 1876-cı il avqustun 18-də Aleksandropolda (indiki Gümrü) usta ailəsində anadan olmuşdur. Yerli bir monastırda qızlar üçün ibtidai məktəbdə təhsil alır, rus gimnaziyasında oxuyur. 21 yaşında atasının dükanında işləyən Arşak Kurqinyanla evlənir. 1903-cü ildə əri ilə birlikdə Naxçıvan-na-Donuya köçür və Arşak burada öz mağazasını açır. 1905-ci il inqilabını böyük ruh yüksəkliyi ilə qarşılanır, fəhlə sinfinin mübarizəsini dəstəklənir.

1920-ci ildə Vladiqafqaza köçür və burada S. Şaumyan adına Erməni işçi klubunu təsis edir. 1921-ci ildə Gümrüyə qayıdır. 1925-ci ildə səhhətindəki problemlərə görə Xarkov və Moskvada müalicə olunur. Lakin müalicə ciddi nəticə verməyir və o, evinə qayıdır. 1926-cı ildə Aleksandropoldakı zəlzələdən sonra İrəvana köçür. 24 noyabr 1927-ci ildə ağır xəstəlikdən sonra vəfat edir. Komitas Panteonunda dəfn edilir.

Şair Avetik İsaakyan onun haqqında belə deyirdi: “Şuşanikdə sirli bir şey var idi - əsl Sibil, sehrbaz: hündürboy, arıq, əsəbi, gözlərində fosfor parıltısı olan, ailə qayğılarından tamamilə uzaqdır”. 
## Yaradıcılığı
1899-cu ildə Taraz jurnalında (Moda, № 30) çap olunmağa başlayır. 1905-1907-ci illər inqilabı zamanı o, proletariatın mübarizəsini tərənnüm edən çoxlu əsərlər yazır (“Azadlıq cingiltisi”, “Cəsarətlə irəli”, “İşçilər”, “Oraya get”, “Fəhlə nəğməsi” və s.). İnqilabın məğlubiyyətindən sonra o, irtica və tənəzzülə qarşı yönəlmiş bir sıra əsərlər yazır, inqilabçıları tərənnüm edir (“Kütləvi məzarlıqda”, “Həbsxana önündə”, “Qırmızı yürüş”). Kəskin şəkildə avtokratiyaya qarşı çıxış edir (“Qanlı taxtın altında od yansın”). “Xaçını uzaqlaşdır” əsərində o, gücün dayağı kimi xristianlığa qarşı çıxır. “Biz də birləşirik” əsərində qadınların azad edilməsinə çağırır. Kurqinyanın bəzi şeirləri məhəbbət və vətən həsrəti ilə doludur (“Payız nəğmələrindən”, “Alaqyaz yoxdur”).

Sovet mənbələrində Kurqinyanın 1917-ci il Oktyabr inqilabına münasibəti haqqında müxtəlif fikirlər söylənilir. Ədəbi Ensiklopediya (1931) iddia edir ki, o, bu inqilabı qəbul etməyib və buna görə də oktyabrdan sonrakı dövrdə nisbətən az yazıb. Eyni zamanda, Qısa Ədəbi Ensiklopediya (1966) iddia edir ki, o, 1920-ci illərdə Oktyabr inqilabının nailiyyətlərini tərənnüm edən bir sıra əsərlər yazıb. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sepdu

**Araviya** () və ya **Sepdu** (; "lələkli şahin"), — Qədim Misirdə inzibati rayon (nom). Araviya Aşağı Misirdə yerləşirdi və regionda sayca iyirminci nom idi. Misirşünaslıqda bu ad müxtəlif şəkildə oxunur və transliterasiya edilir. Bunlara "Sepcu", "Sepecu", "Sept" və "Sopdu" daxildir. Tədqiqatda bu nom adətən "L20" adlandırılır.

## İstinadlar
Kem-ur

**Atribis** (), **Kem-ur** () və ya **Ka-kem** (; "qara öküz") — Qədim Misirdə inzibati rayon (nom). Atribis Aşağı Misirdə yerləşirdi və regionda sayca onuncu nom idi. Misirşünaslıqda bu ad müxtəlif şəkildə oxunur və transliterasiya edilir. Bunlara "Kem-ur", "Ka-xem", "Ka-kam" və "Ka-kem" daxildir. Tədqiqatda bu nom adətən "L10" adlandırılır.

## İstinadlar
İmenti-xenti

**Bubastis** () və ya **İmet-xenti** (; "cənub şahzadəsi"), — Qədim Misirdə inzibati rayon (nom). Araviya Aşağı Misirdə yerləşirdi və regionda sayca on səkkizinci nom idi. Misirşünaslıqda bu ad müxtəlif şəkildə oxunur və transliterasiya edilir. Bunlara "İmti-xenti", "İm-xent", "Amti-xenti" və "Am-xent" daxildir. Tədqiqatda bu nom adətən "L18" adlandırılır.

## İstinadlar
Market adamı

– Yaponiya yazıçısı Sayaka Murata tərəfindən 2016-cı ildə nəşr olunmuş roman. Müəllifin sayca 10-cu romanıdır.

Murata bu əsərinə görə Yaponiyada Akutaqava mükafatına layiq görülmüşdür. Romanın Yaponiyada 1,5 milyondan çox nüsxəsi satılmış və 30-dan çox dilə tərcümə olunmuşdur.

## Məzmun
Romanın baş qəhrəmanı Keyko Furukura adlı qadındır. O, çox gənckən bir mağazada işləməyə başlayır. Furukura 36 yaşına çatmasına baxmayaraq, hələ də mağazadakı işləməyə davam edir və bakirədir, evlənməkdə maraqlı deyil. Buna görə də bacısı da daxil olmaqla bir çox şəxs onun anormal olduğunu düşünür və Furukura cəmiyyətin təzyiqləri ilə üzləşməli olur.

## Analiz
Sayaka Murata roman yazmaqdan əlavə Tokioda bir mağazada kassir kimi işlədiyi üçün əldə etdiyi təcrübələr əsasında romanı yazmışdır. Buna görə baş qəhrəmanla müəllif arasında bir çox oxşarlıq mövcuddur. Lakin Murata Keykonun o olmadığını, ondan fərqli olaraq Keykonun güclü iradəyə malik olduğunu və insanların nə düşündüyünü vecinə almadığını bildirmişdir: "O, mənim üçün qəhrəmandır". Roman Yaponiyadakı müasir problemlərə toxunur: uyğunlaşma təzyiqi, işçi azlığı, evliliklərin azalması, evli olmayan cütlüklərin çoxalması.

Romanın baş qəhrəmanı Banana Yoşimoto, Ameli və Han Qan kimi qadınlarla müqayisə olunur.

## Tərcümələr
Roman Sayaka Muratanın 10-cu romanı olsa da, ingilis və türk dillərinə tərcümə edilən ilk əsəridir. Türk dilinə ilk dəfə 2020-ci ildə Hüseyn Can Erkin tərəfindən "Kasiyer" () adı altında tərcümə olunub. Azərbaycan dilinə tərcümə olunmayıb.

## İstinadlar
Mərkəzi Bankın müstəqilliyi

**Mərkəzi Bankın müstəqilliyi** () — iqtisadi ədəbiyyatda mərkəzi bankın pul siyasətinin həyata keçirilməsində birbaşa siyasi və ya hökumət təsirindən azad olma dərəcəsini təsvir edən institusional xarakteristikası.

İqtisadi ədəbiyyatda mərkəzi bankın müstəqilliyinin vahid tərifi yoxdur. Mərkəzi bankın pul siyasəti alətlərini müstəqil şəkildə tətbiq etmək qabiliyyəti kimi müəyyən edilir. Hökumətin mərkəzi bankın pul siyasətinə təsirini məhdudlaşdıran qaydaların xarakterik xüsusiyyəti kimi. Hökumətin məhdud təsir göstərə biləcəyi seçilməmiş məmurlara pul siyasəti üçün səlahiyyət və məsuliyyətin verilməsi kimi.

## Mərkəzi bankın müstəqilliyinin formalarının təsnifatı

İqtisadçı Vittorio Qrilli (2012–13-cü illərdə İtaliyanın İqtisadiyyat Naziri) həmmüəlliflərlə birlikdə 1991-ci ildə mərkəzi bankın siyasi müstəqilliyi () və onun iqtisadi müstəqilliyi () konsepsiyalarını təklif etmişdir. Onlar öz orijinal işlərində siyasi müstəqilliyi mərkəzi bankın inflyasiya və ya iqtisadi fəallıq səviyyəsi kimi pul siyasətinin son məqsədini seçmək qabiliyyəti kimi müəyyən edirlər. Bu, mərkəzi bankın rəhbərliyinin təyin olunma üsulundan, mərkəzi bankla hökumət arasındakı münasibətlərin xarakterindən, habelə mərkəzi bankın rəsmi məsuliyyətindən (mandatından) asılıdır. Onların dərk etdiyi iqtisadi müstəqillik mərkəzi bankın məqsədlərinə çatmaq üçün alətləri seçmək qabiliyyətidir. O, mərkəzi bankdan onun borclanmasına (kreditlər və ya dövlət qiymətli kağızlarının alınması yolu ilə) hökumətin təsirinin dərəcəsi və mərkəzi bank tərəfindən idarə olunan alətlərin xarakteri ilə müəyyən edilir. Hökumət mərkəzi bankdan borc götürdüyü məbləği və şərtlərini müəyyən edə bilsə, bu, pul bazasının yaradılmasına təsir edir və mərkəzi bankın iqtisadi müstəqilliyini azaldır.

1994-cü ildə Mərkəzi bankın müstəqilliyi formalarının oxşar sadə təsnifatı Stenli Fişer (2005–2013-cü illərdə İsrail Bankının sədri və ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin sədr müavini 2014–2017) və Qay Debell (Avstraliya Ehtiyat Bankının gələcək sədr müavini) tərəfindən təklif edilmişdir. Onlar pul müstəqilliyinin iki formasını təsvir etdilər. Birincisi, dövlət qurumunun məqsəd müstəqilliyi idi ki, bu da mərkəzi bankın fiskal orqanların məqsədlərindən fərqli bir məqsədi olduğunu nəzərdə tutur. İkincisi, iqtisadi siyasət alətinin müstəqilliyidir (), bu o deməkdir ki, monetar orqanların öz məqsədlərinə çatmaq üçün müstəqil, yəni öz alətləri olmalıdır.

BVF-nin baş iqtisadçısı Tonny Lybeck onların tərifini pul siyasəti məqsədlərinin müstəqilliyini, əməliyyat müstəqilliyini və pul alətlərinin müstəqilliyini daxil etmək üçün genişləndirdi. Pul siyasətinin məqsədlərinin müstəqilliyi mərkəzi bankın öz son məqsədini müstəqil müəyyən etməsidir. Əməliyyat müstəqilliyi (və ya pul siyasətinin hədəf dəyişənlərinin seçimində müstəqillik ()) o deməkdir ki, mərkəzi bank pul siyasətinin son məqsədinə nail olmaq üçün istifadə olunacaq aralıq və əməliyyat məqsədləri siyahısını müstəqil şəkildə seçir. Pul alətlərinin müstəqilliyi və ya instrumental müstəqillik seçim və tətbiq azadlığını nəzərdə tutur

## İstinadlar
Neytral faiz dərəcəsi

**Neytral faiz dərəcəsi**, və ya **təbii faiz dərəcəsi** () — pul siyasətinin real faiz dərəcəsinin (mərkəzi bankın faiz dərəcəsi) dəyəri, bu zaman inflyasiya hədəfinə nail olmaq və istehsal güclərindən tam istifadə etmək (sıfır məhsul buraxılışı). Neytral faiz dərəcəsi əldə edildikdə, pul siyasəti iqtisadiyyata nə məhdudlaşdırıcı, nə də stimullaşdırıcı təsir göstərmir.

## Konsepsiyanın mənşəyi
Neytral faiz dərəcəsi ideyasının müəllifi 1898-ci ildə “Faiz dərəcəsi və qiymətlər” əsərində bunu dilə gətirən isveçli iqtisadçı Knut Uikseldir. İqtisadçı bunu kreditlər üzrə faiz dərəcəsinin əmtəə qiymətlərinə münasibətdə neytral olan, onların nə yüksəlməsinə, nə də azalmasına səbəb olmayan səviyyəsi kimi müəyyən edib. Wicksell bunu yalnız tələb və təkliflə müəyyən edilən faiz dərəcəsi kimi başa düşürdü.

## Konsepsiyanın C. M. Keyns tərəfindən hazırlanması
C.M. Keyns “Pul haqqında traktat”da (1930) Uikselin ideyasına əsaslanaraq, təbii faiz dərəcəsini əmanətlərin miqdarı ilə investisiyanın məbləği arasında bərabərliyin, yəni cəmiyyətin resurslarından tam istifadənin şərti kimi müəyyən etmişdir. Lakin sonralar “Məşğulluğun, faizin və pulun ümumi nəzəriyyəsi” (1936) əsərində o, səhv etdiyi qənaətinə gəlir. “Mən hər bir cəmiyyətdə bu tərifə əsasən, hər bir fərziyyəli məşğulluq səviyyəsi üçün fərqli təbii faiz dərəcəsinin olduğunu görməmişəm. Eyni şəkildə, hər bir faiz dərəcəsi üçün bir məşğulluq dərəcəsi var ki, onun üçün bu faiz dərəcəsi “təbii” dərəcədir, yəni sistemin həmin faiz dərəcəsində və bu nisbətdə tarazlıqda olması mənasında.  Beləliklə, təbii faiz dərəcəsindən danışmaq və ya yuxarıdakı tərifin məşğulluq səviyyəsindən asılı olmayaraq faiz dərəcəsi üçün unikal dəyər verəcəyini güman etmək səhv olardı. Sonra başa düşmədim ki, müəyyən şərtlər altında sistem part-time məşğulluqla tarazlıq vəziyyətində ola bilər.

## Neytral faiz dərəcəsinin əsas elmi tədqiqi
Məzənnənin kəmiyyət təhlili üzrə fundamental iş ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin iqtisadçıları Tomas Laubach və Con Villiamsın 2003-cü ildəki işidir. Burada müəlliflər neytral faiz dərəcəsini, potensial məhsulu və onun artım tempini qiymətləndiriblər. Neytral faiz dərəcəsi iqtisadi artımın funksiyası və iqtisadi artımdan başqa digər amilləri, məsələn, əhalinin artımındakı dəyişikliklər, vaxta üstünlük vermək, tənzimləmə və digər amilləri nəzərə alan müşahidə olunmayan dəyişən idi. Tədqiqatçıların fikrincə, 1960-2003-cü illərdə ABŞ-da neytral nisbət 1960-cı illərin ortalarında 4,5%-dən 1990-cı illərin əvvəllərində 1,25%-ə qədər əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi.

## İstinadlar
Fironların lənəti

**Fironların lənəti** — iddiaya görə, Qədim Misirin kraliyyət şəxslərinin məzarlarına və mumiyalarına toxunan insanın başına gələn lənət. Lənət əsasən 1922-ci ildə Tutanxamon türbəsinin açılmasından sonrakı bir neçə il ərzində baş verən ölümlərlə əlaqələndirilir. Bəzən lənət Misirdən kənarda qədim məzarların açılmasına da aid edilir: Səmərqənddə Əmir Teymurun məzarı (1941), Krakovda Böyük Kazimirin məzarı (1973), Alp dağlarında Ötzinin mumiyası (1991), Altay Respublikasında Ukok şahzadəsinin məzarı (1993). Lənətin sehrli mahiyyəti elmdə inkar edilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Tavennalı İsidora

**Tavennalı İsidora** və ya **Misirli İsidora** — xristianlıqda rahibə və müqəddəs, ilk müqəddəs dəlilərdən biri. Müqəddəslərin qarşısında hörmətlə qarşılanır, 10 mayda Pravoslav kilsəsində xatirəsi xatırlanır.

İsidoranın həyatı haqqında çox az məlumat olsa da, o, Müqəddəs Pavelin yazılarına nümunə olması ilə xatırlanır: "Hər biriniz bu dünyanın meyarlarına görə müdrik olduğuna inanırsınız, həqiqətən də müdrik olmaq üçün dəli olmalısınız". İsidoranın hekayəsi xristianlıqda bir insanın tanınması və ya izzətinin onun hərəkətlərinin, hətta şəxsiyyətinin naməlum olması və ya səhv başa düşülməsi mənasına gəlsə belə, tanrının insanın hərəkətlərini görməsi ilə müqayisədə ikinci dərəcəli olması idealını təsirli şəkildə vurğulayır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Житие преподобной Исидоры юродивой // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. IX: Май, День 10. — С. 300.

## Xarici keçidlər

* Исидора
Tavenna (Misir)

**Tavenna** və ya **Tavennisi** () — ilk kinovik monastır. Bu, VI əsrdə Müqəddəs Böyük Paxomi tərəfindən müasir Əl Rəhmaniyyə Kəbli kəndində qurulmuş bir icma idi. Yuxarı Misirdə Naq-Həmmadidən təxminən  şərqdə olan Xenoboskion yaxınlığında yerləşir.

## İstinadlar
Teben nekropolu

**Teben nekropolu** () — Nil çayının qərb sahilində, Qədim Misirin Teben şəhərinin qarşısında nekropol. Bura birinci aralıq dövründən başlayaraq, xüsusilə Yeni padşahlıq dövründə ritual dəfnlər üçün istifadə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Theban Mapping Project
Yuliya Malinova

**Yuliya Malinova**   —  Bolqarıstanlı qadın hüquqları müdafiəçisi. O, Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin həmtəsisçisi olub və iki dəfə onun sədri olub: 1908-ci ildən 1910-cu ilə və 1912-ci ildən 1926-cı ilə kimi.
## Bioqrafiya
Yuliya Yakovlevna Şnayder 1869-cu ildə rus yəhudi ailəsində anadan olub. O, Fransada (Paris) və İsveçrədə təhsil alıb, pravoslavlığı qəbul etdikdən və sonradan Bolqarıstanın baş naziri olmuş Demokratlar Partiyasının lideri vəkil Aleksandr Malinovla evləndikdən sonra Bolqarıstana köçüb. 1899-cu ildən o, müəllim, sosialist və yazıçı, sosialist Yanko Sakazovun həyat yoldaşı Anna Karima ilə birlikdə Jenski Qlas (Qadınların səsi) qəzetinin redaktoru olub. 1901-ci ildə Malinova və Kərimə Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin həmtəsisçiləri oldular, Karima onun ilk sədri seçilir. Bu birlik 1878-ci ildən başlayaraq Bolqarıstanda yaradılmış 27 yerli qadın təşkilatının çətiri idi. O, 1890-cı illərdə qadınların intellektual inkişafını və ictimai həyatda daha çox iştirakını təmin etmək üçün qadınların təhsilini və qızların universitet təhsilinə çıxışını məhdudlaşdıran tədbirlərə cavab olaraq qurulmuşdur. Şura məclislər təşkil edir və mətbuat orqanı kimi “Jenski Qlas” qəzetindən istifadə edirdi.

1908-ci ildə Malinova Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin sədri olur və onu Beynəlxalq Qadınlar Şurasının bir hissəsi edir. O, bu vəzifədə işlədiyi müddətdə cəmiyyətin bütün təbəqələrinin və siyasi əqidələrinin nümayəndələrinin cəmiyyəti kimi birliyin ideologiyasını dəstəkləmiş, müharibə dövründə problemlərlə məşğul olmuş, əsgər arvadlarını təşkil etmişdir.

1925-ci ildə o, əcnəbi olduğuna görə bolqar millətçilərinin hücumuna məruz qalıb. Malinova 1926-cı ildə birliyin sədri vəzifəsindən istefa verir və bu vəzifədə onu Dimitrana İvanova əvəz edir. Yuliya Malinova 1953-cü ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Vittorio Qrilli

**Vittorio Umberto Qrilli** (; ) — italyan iqtisadçı və siyasətçi, Monti hökumətində İqtisadiyyat və Maliyyə naziri (2012-2013).

## Bioqrafiyası
1986-1990-cı illərdə Yel Universitetində dosent olub.

1990-1994-cü illərdə Birkbekdə (London Universiteti) Maliyyə professoru.

1994-2000-ci illərdə Xəzinədarlıq, Büdcə və Maliyyə Planlaşdırma Nazirliyində.

2001-2002-ci illərdə Credit Suisse First Boston-un İtaliya investisiya bankçılığı bölməsinə rəhbərlik edib.

2002-2005-ci illərdə İtaliya İqtisadiyyat və Maliyyə Nazirliyinin mühasibat departamentinə, 2005-2011-ci illərdə həmin idarənin xəzinədarlıq şöbəsinə rəhbərlik edib.

O, Mario Monti hökumətində  29 noyabr 2011-ci ildən 11 iyul 2012-ci il tarixədək İqtisadiyyat və Maliyyə Nazirinin müavini, daha sonra 28 aprel 2013-cü ilə qədər İqtisadiyyat və Maliyyə Naziri vəzifələrində çalışıb.

2014-cü ildə o, JPMorgan-ın Londonda yerləşən Avropa, Yaxın Şərq və Afrikadakı əməliyyatlarının prezidenti seçildi (Korporativ və İnvestisiya Bankçılığı Emea)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ölülər dağı

**Ölülər dağı** () — Misirin Mətruh mühafəzində, Böyük Səhranın qərbindəki Sivə oazisində kiçik qayalı təpə. Konusvari formaya və 50 metr hündürlüyə malikdir. Ərazi yamaclarında oyulmuş qəbirlər var deyə bu cür adlandırılmışdır.

Nekropol Ptolemeylər sülaləsinə aiddir və onların çoxu yunan mənşəlidir. Buna baxmayaraq, burada Roma mənşəli və xristian məzarları da var. Bir çox məzarda tanrı Sobeki təsvir edən timsah yazıları var. Xalq ənənəsində məzarı Altkror dağına və Sivənin sonuncu padşahının xəzinələrinə aid edən kolonnadadan bəhs edilir. Nekropol qədim zamanlardan bəri talan edilmiş, həm də onlardan müharibələrdə yerli əhali tərəfindən qorunmaq üçün bir neçə dəfə istifadə edilmişdir. Birinci Dünya müharibəsi zamanı yazılar qoparılaraq oğurlanmışdır.

## İstinadlar
Assimilyasiya (dilçilik)

**Assimilyasiya və ya uyuşma** — səs uyuşması səslərin sonluq və başlanğıc mərhələlərinin əsasında baş verir. 

## Təsnifi
Bir səs başqa səsə təsir göstərir, onu öz məxrəcinə uyğunlaşdırır. Məsələn: şəhərli–şəhərri, anlamaq–annamax və s. Səsin başqa səsə təsirinin nəticəsinə görə uyuşma iki cür olur: tam uyuşma, natamam uyuşma. Tam uyuşmada bir səs o biri səsi öz məxrəcinə çevirir. Məsələn: sönməz–sömməz, çıxarlar–çıxallar və s. Natamam uyuşmada bir səs o biri səsə təsir edib onu öz məxrəcinə yaxınlaşdırır. Məsələn: qızlar–qızdar, qaçdı–qaşdı və s.
İstiqamətinə görə uyuşma iki cür olur: irəli uyuşma, geri uyuşma. İrəli uyuşmada əvvəl gələn səs sonrakı səsə təsir edir, öz məxrəcinə uyğunlaşdırır. Məsələn: bazarlıq–bazarrıx, gözlə–gözdə və s.

Geri uyuşmada sonra gələn səs əvvəlki səsə təsir edir, onu öz məxrəcinə uyğunlaşdırır. Məsələn: baxırlar–baxıllar, rusca-ruçca və s.
Uyuşma hadisəsi samitlərin bir-birinə təsiri zəminində baş verir. Bu baxımdan samitlərin əlamətinə görə səs uyuşmasının dörd tipini fərqləndirmək olar:

1. Samitlərin əmələgəlmə yerinə görə səs uyuşması. Məsələn: qanmaz–qammaz, yanmaz–yammaz və s.

2. Samitlərin əmələ gəlmə üsuluna görə səs uyuşması. Məsələn: getsə–gessə, dincdir–dinjdir və s.

3. Səs tellərinin iştirakına görə səs uyuşması. Məsələn: yazsa–yassa, südsüz–sütsüz və s.

4. Yumşaq damağın vəziyyətinə görə səs uyuşması. Məsələn: oğlanlar–oğlannar, səndən–sənnən və s.
## Həmçinin bax
* Assimilyasiya (sosiologiya)
* Assimilyasiya (biologiya)
*

## İstinadlar
Siamon

**I Siamon** və ya **Nekexeperra Setepenamon Siamon** — e.ə. 977–958-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş, XXI sülalədən olan Misir fironu. O, filistinlilərin Qəzza qalasını ələ keçirmiş, İsrail kralı Süleyman ilə əlaqələr qurmuşdur. Buna baxmayaraq, Misir yeni padşahlıq dövrü ilə müqayisədə son dərəcə zəif olaraq qalmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1.
* Von Beckerath J. Handbuch der ägyptischen Königsnamen. — München: Deutscher Kunstverlag, 1984. — 314 p. — (Münchner ägyptologische Studien). — ISBN 3422008322.

## Xarici keçidlər
Retrofuturizm

**Retrofuturizm** — keçmişin və ya indinin texnologiyalarına əsaslanaraq, real dünyada, bir qayda olaraq, istifadədən çıxmış və ya istifadədən çıxacaq gələcək dünyasını təsvir edən bədii ədəbiyyat janrı. Başqa sözlə, keçmişdən gələcəklə bağlı fikirlər.

Dövrlər dəyişdikcə bəşəriyyətin gələcəyi ilə bağlı təsəvvürü də müxtəlif cür dəyişir. Ən məşhur nümunə, Gələcəyə Qayıdış filminin gələcək təsviridir. Filmin tarixinin gələcəyi ilə bağlı proqnoz uçan avtomobillər, öz-özünə quruyan paltarlar və holoqrafik filmlərlə qısaca ümumiləşdirilə bilsə də, TRON filminin gələcək proqnozu rəqəmsal dünyaya daxil ola biləcək bir gələcək kimi təsvir edilir. Memarlıq, dizayn, həyat tərzi, oyunlar, musiqi və film kimi geniş sahə gələcək proqnozlar üçün qiymətləndirilir.
Məsələn, Fallout oyunu 1950-ci illərdə gələcək proqnozlaşdırma tərzinə əsaslanır, lakin oyun 97-ci ildə edildiyi üçün bu, retrofuturizm nümunəsidir, çünki o tarixdə insanların gələcək təsvirinin nə olacağı fikri ilə hazırlanmışdır. Son nümunələr arasında Far Cry: Blood Dragon misal göstərilə bilər. Bu, 2007-ci ilin 80-ci illərdə necə olacağı fikrinə əsaslanır. Retro-futurizm mövzusu Bioshock və Fallout oyunlarında və Lost seriyasında da qeyd olunur."

## Terminin mənşəyi
1988–1993-cü illərdə nəşr olunan Retrofuturizm jurnalının məlumatına görə, "retrofuturizm" sözü ilk dəfə 1983-cü ildə jurnalın redaktoru Lloyd Dunn tərəfindən istifadə edilib. Termin 1970-ci illərin əvvəllərində yaranan, keçmişə yarı-nostalji, yarı-ironik baxışı əks etdirən daha geniş "retro" anlayışı ilə əlaqələndirilir.

## Həmçinin bax
* Stimpank
* Kiberpank

## İstinadlar
Akkomodasiya (dilçilik)

**Akkomodasiya** və ya **samitlərlə saitlərin uyuşması** — Bu hadisə assimilyasiya hadisəsinə oxşardır. Fərqi isə, bu hadisə saitlərlə samitlər arasında baş verir. Al, əl, ol, öl sözlərində l samiti dörd çalarda tələffüz edilir. Saitin keyfiyyəti samitə təsir edir, onu öz məxrəcinə çəkir. Örtülü-qapalı sözlərdə bu təsir söz əvvəlində də hiss olunur. Bal və bil sözlərində l samiti qalın və incə çalarlığa malik olduğu kimi, sözün əvvəlindəki b samiti də a saitinin təsiri altında, nisbətən, dil arxasında, i saitinin təsiri altında isə dil önündə deyilir.

## Həmçinin bax
* Akkomodasiya (biologiya)

## İstinadlar
Kalliqram

**Kalliqram** — şrifti vizual formada düzülmüş şeir, ifadə və ya söz. Sözlərlə əmələ gələn forma sözü və ya sözləri vizual şəkildə ifadə edir. Şeirdə mətnin mövzusunu əyani şəkildə izah edir.

## Qalereya

Shiite Calligraphy symbolising Ali as Tiger of God.svg|Əlini ərəb hərfləri ilə Allahın pələngi kimi təsvir edən kalliqram 
Ioane sineli, klemaqsi (snake).svg|Gürcü hərfləri ilə ilan kalliqramı.


## Həmçinin bax
* Xəttatlıq
* Ambiqram

## Xarici keçidlər

* A collection of calligrams by Laura Ruggeri
Qumlaq (Ağdaş)

**Qumlaq ** — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Ambiqram

**Ambiqram** — başqa sözlə **inversiya**, təqdim edildiyi kimi oxuna bilən və ya tərs oxuna bilən qrafik fiqurlar. Duqlas Hofştadter ambiqrammanı "eyni əyriləri bir-birinə sıxışdırmaq üçün 2 müxtəlif oxunuşları idarə edən kalliqrafik dizayn" kimi təyin etdi. Duqlas Hofştadter ambiqramı "eyni əyriləri bir-birinə sıxışdırmaq üçün 2 müxtəlif oxunuşları idarə edən kalliqrafik dizayn" kimi təyin etdi. Hofstadter-in 1999-cu ildə nəşr etdirdiyi Maurits Kornelis Eşer, İohann Sebastyan Bax, Kurt Hödel üz qabığında 3D ambiqramma əks olunub. 
## Ambiqramın növləri
### 180° fırlanma ambiqramları
Sabit bir oxda fırlanarkən müxtəlif bucaqlardan görünə bilən bir ambiqram dizayn növüdür. Onlar əsasən 180 dərəcədir; lakin 90 və 45 dərəcə olan ambiqramlar var. Ambiqramda yazılan söz müxtəlif bucaqlardan baxdıqda adətən eyni olur, lakin bəzi ambiqrammalarda müxtəlif bucaqlarda fərqli sözlərin göstərilməsi də baş verə bilər. 

File:Ambigram Say Yes radial pattern rainbow color - rotation animation.gif|
File:Ambigramme_Merci_-_animation.gif|
File:Ambigram_Home_Away_-_red_and_yellow_-_animation.gif|


### Güzgü
Güzgüdən baxıldıqda və ya əks olunduqda oxunmaq üçün nəzərdə tutulmuş bir ambiqram növüdür.

### Fiqur-Zəmin
Bu, bir sözün hərfləri arasındakı boşluqların başqa bir sözü əmələ gətirdiyi ambiqramın bir variantıdır.

### Zəncir
Bu, sözlərin bir-birini təkrarladığı bir zəncir kimi tərtib edildiyi bir ambiqram növüdür. Zəncirli ambiqramlarda sözlər adətən növbəti sözün üst-üstə düşməsi ilə məna qazanır. Bəzən zəncirvari ambiqramlar dairəvi şəkildə hazırlanır.

### Üç ölçülü
3 ölçülü obyektə müxtəlif bucaqlardan işığın vurulması zamanı kölgələrin müxtəlif hərflər əmələ gətirməsi ilə əldə edilən ambiqram növüdür.
## Ədəbiyyat
* Polster, Burkard. Mathemagical Ambigrams. Proceedings of the Mathematics and Art Conference 2000. 2000. 
* Suresh Kumar, Madhu Rawat, Vishal Gupta, Satendra Kumar The Novel Lossless Text Compression Technique Using Ambigram Logic and Huffman Coding Information and Knowledge Management ISSN (2012): 2224-5758. 

## Xarici keçidlər

* Onlayn ambiqram generatoru // flipscript.com
Dissimilyasiya (dilçilik)

**Dissimilyasiya və ya səs fərqləşməsi** — səs uyuşması hadisəsinin əksinədir. Səs fərqləşməsi hadisəsində bir səs başqa səsə təsir göstərərək onu öz məxrəcindən uzaqlaşdırır. 
## Təsnifi
Səs fərqləşməsi hadisəsi də asan məxrəc, yəni tələffüzün asanlaşdırılması prinsipindən irəli gəlir. Azərbaycan dilindəki r samiti kipləşən-titrək yuvaq samitidir. Bu samiti tələffüz edərkən dilin ucu təxminən üç dəfə dönür. Azərbaycan dilindəki zərər sözü ayrıca işləndikdə zərəl kimi tələffüz edilir. Sözdə iki r samitinin tələffüzü çətinlik törətdiyi üçün ikinci r dilönü-dişarxası l samitinə çevrilmişdir. Azərbaycan dilindəki qaralmaq, saralmaq sözləri yazılı abidələrdə qararmaq, sararmaq şəklində işlənmişdir. Burada da səs fərqləşməsi hadisəsi baş verib. Bu sözlərdəki r>l əvəzlənməsi yazılı ədəbi dilin normasına çevrilmiş, yazıda orfoqrafik norma kimi qəbul edilmişdir.
Səs fərqləşməsi hadisəsi də istiqamətinə görə irəli və geri ola bilər.
İrəli fərqləşmə: qararmaq–qaralmaq, sararmaq–saralmaq və s.
Geri fərqləşmə: tranvay–tramvay, güclü–güjlü və s.
Səs uyuşması hadisəsi ilə müqayisədə səs fərqləşməsi hadisəsi geniş yayılmamışdır.
## İstinadlar
Puro

**Puro** və ya **siqar** — Silindrik formada yuvarlanan tütün yarpaqlarından ibarət tütün məmulatıdır. Ortada tütün hissəcikləri olan "tutucu" yarpağı və ətrafına spiral şəklində bükülmüş "sarğı" yarpağı var. Puronun ən bahalı hissəsi olan *sarğı yarpağı*; güclü, çevik və ipək kimi quruluşa malik olmalı, nizamlı yanmağı təmin etmək üçün xoş ətirli və yanar xüsusiyyətə malik olmalıdır. Qısa puro da adətən "siqarillo" termini ilə tanınır.

Daha çox Kuba və Dominikan Respublikası kimi ölkələrdə yetişdirilir.

## İstinadlar
Parliament

**Parliament** — "Philip Morris USA" şirkəti tərəfindən istehsal olunan siqaret markası. Ən yüksək bazar payına malik ölkələr Səudiyyə Ərəbistanı, Yaponiya, Argentina, İsrail, Qazaxıstan, Türkiyə, Rusiya, Monteneqro, Ukrayna və ABŞ-dir. 1931-ci ildə yaradılmışdır.
Postpank

**Postpank** () — 1970-ci illərin ortalarından pank rokun məşhurlaşmasından sonra yaranmış rok musiqi hərəkatı.

Hər nə qədər bu janrın kökü punk roka çıxsa da post pank daha içə dönük və eksperemental janrdır. Post pank indie musiqi və pankı məşhurlaşdırmış,alternativ rokun yaranması üçün zəmin yaratmışdır. Post pank həm də Yamayka dub musiqisindən (əsasən bas gitara istifadəsində) və Amerikan fankından təsirlənmiş, studiya işlərində eksperementallığı ön plana çıxarmışdır.

## Həmçinin bax
* Yeni dalğa (musiqi)
* Pank rok

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Alqofobiya

**Alqofobiya** — təkcə ağrılı hisslərdən deyil, həm də ağrılı hisslərə səbəb ola biləcək hər şeydən həddindən artıq qorxudur. Normal bir insanda göründüyündən daha anormal və sabitdir. İnsana böyük ziyan vuran və tez-tez təkrarlanan bu fobiya insanın psixoloji ağrılar keçirməsinə, fobiyanın yenidən bir qapalı dairədə oyanmasına və ağrı yaratmasına səbəb olur. Bu sikl insan üçün kifayət qədər yorucudur. Oldukça abartılı olan bu acı korkusu, anksiyeteye yol açabilir.

## Etimologiya
Alqofobiya sözü yunanca ἄλγος(álgos) "ağrı" və φόβος(phóbos) "qorxu" sözlərindən ibarətdir.

## Simptonlar
Alqofobiya nəfəs ala bilməmək, huşunu itirmə, güclü tərləmə, ürəkbulanma, ağızda quruluq, xəstə hiss etmək, titrəmə, ürək döyüntüsü, dəqiq düşünə və ya danışa bilməmək, ölüm qorxusu, qəzəb hissi və ya nəzarəti itirmək, reallıqdan uzaqlaşma hissi və ya böyük bir narahatlıq hücumu kimi simptonlarla özünü göstərə bilər.

## İstinadlar
Etanizm

**Erməni neopaqanizmi** () və ya **etanizm** () — Ermənistanda məqsədi ermənilərin qədim etnik dinini yenidən dirçəltmək olan neopaqan hərəkatları toplusu. Etanizmin davamçıları özlərini "etanos" () adlandırırlar.

## Tarixi
Erməni neopaqanizminin tarixi XX əsrin əvvəllərində filosof və hərbi-siyasi xadim Qaregin Njdenin "*[[Tsağakronizm|Tsağakron]]*" (milli din) adlı əsərinin nəşri ilə əlaqədar başlamışdır. Bu inanclar 1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan dərhal sonra rəsmi forma almışdır. Ölkədə milliyətçiliyin yüksəlişindən sonra Slak Kakosyan "Arordineri Uxt" təşkilatını təsis etmişdir. Aşot Navasardyan da daxil olmaqla, Ermənistanın hakim Respublika Partiyasının yaradıcılarından bəziləri etanizmi dəstəkləmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Konrad Siekierski, Yulia Antonyan. A Neopagan Movement in Armenia: the Children of Ara. In Native Faith and Neo-Pagan Movements in Central and Eastern Europe. Kaarina Aitamurto, Scott Simpson. Acumen Publishing, 2013. ISBN 1844656624
* Yulia Antonyan. «Re-creation» of a Religion: Neo-paganism in Armenia. Yerevan State University. Published on Laboratorium, n. 1, Saint-Petersburg, 2010

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт организации «Арординери Ухт»
* Армянские Арии отпраздновали праздник сотворения
Slak Kakosyan

**Slak Kakosyan** (; ) — Ermənistan ilahiyyatçısı, keşişi, etanizm neopaqan hərəkatının lideri.

## Həyatı
Slak Kakosyan 25 yanvar 1936-cı ildə Ermənistan SSR-in paytaxtı İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Onun nəsli Taron vilayətindən Slkunyats sülaləsindən gəlirdi. Kakosyan 1961-ci ildə erməni dilinin saflığını qorumaq məqsədi daşıyan "Mesrop Maştots" tələbə təşkilatını yaratmışdır. 1964-cü ildə sovet hakimiyyəti onu Sibirə deportasiya etmişdir. Kakosyan İrəvan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. O, uzun illər Qaxsu kəndində erməni dili və ədəbiyyatı müəllimi, sonra İrəvanın müxtəlif universitetlərində müəllim işləmişdir. Kakosyan 1979-cu ildə sovet davranışına tabe olmadığı üçün ölkədən deportasiya edilmiş və ABŞ-da köçmüşdür. Burada o, Qaregin Njdenin həyat və yaradıcılığını öyrənmiş və "tsağakronizm" ideologiyasını qəbul etmişdir. Kakosyan 1988-ci ildə Ermənistana qayıtmışdır. O, 1990-cı ildə "etanizm" erməni neopaqan hərəkatı üçün bir icma yaratmışdır. Bu icma elə həmin il dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Kakosyanın əsas əsəri "Saziş kitabı"dır. O, 24 avqust 2005-ci ildə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* "Saziş kitabı"
* "Ararat mifologiyası"
* “Erməni dili parlamenti”
* "Nitq" və s.

## İstinadlar
Georgi Vılkoviç

**Georgi Vılkoviç** — Bolqar həkim, siyasətçi və diplomat. Bolqarıstanın xarici işlər və din naziri (1881-1883), Bolqarıstan Dövlət Şurasının sədri (1883).

XIX əsrin 60-cı illərində İstanbulun aparıcı cərrahlarından biri idi. Bolqarıstan Osmanlı idarəçiliyindən azad edildikdən sonra Mühafizəkarlar Partiyasının liderlərindən biri olur. O, Bolqarıstanın Osmanlı İmperiyasındakı diplomatik nümayəndəsi olub və burada siyasi opponentlər tərəfindən öldürülüb. 
## Bioqrafiya
1833-cü ildə Ədirnədə anadan olub. Atası Koprivştitsadan olan zəngin və nüfuzlu Çalıkovlar ailəsindən idi. Vılkoviç təhsilə Plovdivdə başlamış və 1857-ci ildə İstanbuldakı Hərbi Tibb Məktəbini bitirmişdir. Kolleci bitirdikdən sonra cərrah işləmiş və Hərbi Tibb Məktəbində dərs demişdir. 1860-1863-cü illərdə Parisdə cərrahiyyə üzrə ixtisaslaşır, 1865-ci ildə isə qısa müddət Dəməşqdə mərkəzi xəstəxananın baş həkimi vəzifəsində çalışır. 1870-1871-ci illərdə İstanbulda Heydər Paşa xəstəxanasının müdiri işləmişdir. 1872-ci ildə Vılkoviç artıq Osmanlı ordusunda polkovnik rütbəsinə sahib idi. 1875-ci ildən müxbir üzvü, 1884-cü ildən isə Bolqarıstan Ədəbiyyat Cəmiyyətinin, indiki Bolqarıstan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü olur. 1876-cı ildə Serb-Osmanlı müharibəsi zamanı Niş və Sofiyada hərbi hospitala rəhbərlik edir. 1877-ci ildə Rusiya-Osmanlı müharibəsi başlayandan sonra Dəməşqdə internasiya olunub, ordudan tərxis olunduqdan sonra Bolqarıstana qayıdır.

Bolqarıstanda Georgi Vılkoviç Mühafizəkarlar Partiyasının liderlərindən biri olur. 1879-cu ildə Təsis Məclisinin üzvü seçilir və Turnovo konstitusiyasını imzalamaqdan imtina edən on iki mühafizəkar qrupuna qoşulur. Birinci Böyük Milli Məclisin (1879) və üçüncü Milli Məclisinin (1882-1883) deputatı olmuşdur. 1879-cu ildə Kənd Təsərrüfatı, Ticarət və İctimai Binalar İdarəsinin rəisi, 1881-ci ildə isə Şərqi Rumelinin poçt və teleqraf xidmətinin müdiri təyin edilir. Battenberqin səlahiyyət müddəti ərzində (1881-1883) Xarici İşlər və Din Naziri və Dövlət Şurasının sədri (1883) olmuşdur.

1885-ci il Serb-Bolqarıstan müharibəsi zamanı Georgi Vılkoviç hərbi xəstəxanaların müdiri olur. 1886-cı ildə Sofiyadakı İskəndər xəstəxanasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1887-ci ildə Bolqarıstanın İstanbuldakı diplomatik nümayəndəsi təyin edilir və ölümünə qədər bu vəzifədə qalır. Vılkoviç bolqarların Osmanlı İmperiyasında mövqeyini yaxşılaşdırmaq üçün Stefan Stambolov hökumətinin həyata keçirdiyi siyasətin təşəbbüskarlarından biri idi.

12 fevral 1892-ci ildə Georgi Vilkoviç sui-qəsdçilərin hücumuna məruz qalır və iki gün sonra mədəsindən aldığı bıçaq yarasından ölür. Georgi Vilkoviç Plovdivdə dəfn edilmişdir.
## İstinadlar
Sabrina Qriqoryan

**Sabrina Qriqoryan** ()  — İtalyan əsilli erməni aktrisa. 
## Bioqrafiyası
Sabrina Qriqoryan 28 iyul 1956-cı ildə Romada rəssam Markos Qriqoryan və Flora Adamyanın ailəsində anadan olub. Valideynləri boşandıqdan sonra Sabrina atası tərəfindən böyüdülür və ibtidai təhsilini Tehranda istedadlı uşaqlar üçün xüsusi məktəbdə alır. Daha sonra təhsilini Nyu-Yorkda orta məktəbdə davam etdirir. Tehrana qayıdan o, yerli məktəbin teatr direktoru, eləcə də Tehrandakı Beynəlxalq Gənclər Teatr Təşkilatının direktoru Patrisiya Zixlə görüşüre. Zix Sabrinanın qeyri-adi aktyorluq istedadını görür.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra Sabrina Londona gedir, dinləmələrdən keçir və aktyorluq təhsili almaq üçün Qildxoll Musiqi və Dram Məktəbinə qəbul olunur. Həmin illərdə o, çoxlu səyahətlər etmiş, ABŞ, İsveçrə, İspaniya, İtaliya və bir çox başqa yerlərə getmiş, bacardığı bütün bilikləri mənimsəmişdir. Erməni, ingilis və fransız dillərini mükəmməl bilir, fars, italyan, ispan dillərini başa düşürdü. Tələbə ikən Sabrina Tehranda və Qildxallda bir çox fərqli rol oynayır. Tehranda aktrisa kimi təhsil alarkən, daha sonra isə Qildxall Musiqi və Dram Məktəbində təhsil aldığı müddətdə Sabrina Tennessi Uilyamsın “Yay və tüstü” əsərində Roza Qonzales, Şekspirin “Yay gecəsi yuxusu”nda Hippolita və Otelloda Emiliya, Anton Çexovun “Üç bacı”nda Maşa, "Cəmiyyətin sütunu"nda Dina, Tomas Ottoveyn "Venesiya xilas edildi" filmində Belvidere, "Sonetlərin qaranlıq xanımı"nda tünd qadın, "Anna Frank": Gənc qızın gündəliyi filmində Marqo rolunu oynayır. Ejen İoneskonun "Keçəl müğənni" tamaşasında və Robinson Ceffersin "Evripides" pyesində rol alır.

Səhnədəki qısa ömründə Sabrina elə təsirli obrazlar canlandırıb ki, onun tamaşaçıları, müəllimləri və rejissorları heyranlıqla dolu olub.

Sabrina NBC-nin Today şousunun direktoru Cin Şalitin redaktoru və elmi köməkçisi idi. New-Yorkda Broadcasting Company-də işləyərkən o, Delta Sky Magazine, Ladies Home Journal, Diversion Magazine və digər dövri nəşrlərdə çıxan bir neçə teatr və musiqi əsərləri və məqalələr yazır. O, həmçinin canlı baxış üçün ssenarilər hazırlayır. 
## İstinadlar
Anna Karima

**Anna Karima** (; ) — Bolqar yazıçısı və tərcüməçisi.

## Bioqrafiya
1871-ci ildə Berdyanskda inqilabçı Todor Velkovun ailəsində anadan olub. O, orta məktəbi Sofiyada bitirib. 1888-ci ildə sonra boşandığı Yanko Sakazovla evlənİR. Bu evlilikdən onun üç övladı olub.

Artıq gənclik illərində Karima ədəbi fəaliyyətlə maraqlanır. Hekayələr və romanlar yazır. Onun ilk hekayəsi, An Adi tarix, 1891-ci ildə The Day jurnalında nəşr olunur. 1892–1895-ci illərdə o, Holiday jurnalının redaktoru olur. Onun "Atla", "Məhv olmuş həyat" və "Divarın üstündə" pyesləri Milli Teatrda tamaşaya qoyulur.

Anna Karima ictimai işlərdə də özünü göstərir, cəmiyyətdə qadınların bərabərliyi uğrunda mübarizə aparır. 1897-ci ildə "Şüur" qadın təhsil cəmiyyətini qurur. 1901-ci ildə Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin qurulmasının təşəbbüskarı və ilk prezidenti olur.

1916-cı ildə Sofiyada qızlar üçün ilk kommersiya məktəbi açır. 1912–1918-ci illər müharibələri zamanı xeyriyyəçiliklə məşğul olub. Uşaq evinin qurulmasına töhfə verir. 1917-ci ildə "Bulqarka" qəzetinin redaktoru olub.

1930-cu ildə "Povik" qəzetinin redaktoru olmuşdur.

O, 1949-cu ildə Sofiyada "Slavyanskaya Conversation" otelində vəfat edib.

## Mənbə
* Ана Карима в Литературен свят
* Катя Кузмова-Зографова, "Жена без място", в. "Литературен форум", бр. 24 (508), 18 юни 2002.
* "Енциклопедия България", том 3, Издателство на БАН, София, 1982, стр. 352.
* Francisca de Haan, Krasimira Daskalova & Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Easterna and South Eastern Europe, 19th and 20th centuries Central European University Press, 2006
* Blanca Rodriguez Ruiz & Ruth Rubio-Marín: The Struggle for Female Suffrage in Europe: Voting to Become Citizens 2012
San Diego Comic-Con

**San Diego Comic-Con International** — 1970-ci ildən bəri hər il San-Dieqoda (Kaliforniya, ABŞ) keçirilən qeyri-kommersiya əyləncə tədbiri. Rəsmi saytında adı **Comic-Con International: San Diego** olaraq qeyd edilib, lakin sadəcə **Comic-Con** və ya **San Diego Comic-Con** və yaxud "**SDCC**" kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cennifer Houkins

**Cennifer Houkins** (; ) — Avstraliya modeli və aparıcısı. Həmçinin 2004-cü ildə "Avstraliya gözəli" seçilmişdir.

## Həyatı

Houkins 22 dekabr 1983-cü ildə Yeni Cənubi Uelsin Nyukasl şəhərində Qeyl və Robert Houkinsin ailəsində anadan olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Li Kotomi

və ya **Li Sinfen** () – Çin və yapon dillərində yazan Tayvan yazıçısı. O, Akutaqava mükafatına layiq görülən ilk tayvanlı yazıçıdır.

## Həyatı
Li Kotomi 1989-cu ildə Tayvanda doğulmuşdur. 15 yaşında yapon dilini öyrənməyə və Çin dilində bədii əsərlər yazmağa başlamışdır. Milli Tayvan Universitetindən məzun olduqdan sonra 2013-cü ildən Yaponiyada yaşayır. Vaseda Universitetində təhsil aldıqdan sonra yapon dilində yazdığı ilk romanı olan *"Solo rəqs"* romanına görə 2017-ci ildə Qunzo Yeni Yazıçı Mükafatına layiq görülmüşdür. Kitabın Çin dilinə tərcüməsi Tayvanda nəşr olunmuşdur. Bundan sonra həm çincə, həm yaponca yazmağa davam etmişdir. 2019-cu ildə yapon dilində yazdığı *"Beşə qədər saysan aypara"* romanı Akutaqava mükafatına namizəd göstərilmişdir.

2021-ci ildə *"Qırmızı hörümçək zanbaqlarının çiçəkləndiyi ada"* romanına görə Akutaqava və Yukio Mişima mükafatlarının, *"Parlaq qütb ulduzunun gecəsi"* romanına görə isə Yaponiya Təhsil Nazirliyinin yeni sənətçilər üçün təsis etdiyi Cəsarətləndiricilik mükafatının qalibi olmuşdur. O, Akutaqava mükafatını udan ilk tayvanlı və ana dili yaponca olmayan ikinci yazıçıdır.

## Əsərləri
* *Solo rəqs* (独り舞, *Hitorimai*, 2017)
* *Beşə qədər saysan aypara* (五つ数えれば三日月が, 2019)
* *Ay və ulduz gecəsi* (星月夜, 2020)
* *Parlaq qütb ulduzunun gecəsi* (ポラリスが降り注ぐ夜, 2020)
* *Qırmızı hörümçək zanbaqlarının çiçəkləndiyi ada* (彼岸花が咲く島, 2021)
* *Həyatı təbrik etmək* (生を祝う, 2021)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rodriqo Lara

**Rodriqo Lara Bonilla** () — Kolumbiyalı hüquqşünas və siyasətçi. Prezident Belisario Betankur dövründə Ədliyyə Naziri vəzifəsində çalışmış və əsasən Medellin Kartelinə aid olan kokain tacirlərini mühakimə etdiyi üçün Pablo Eskobarın əmri ilə öldürülmüşdür.

Laranın ölümü Eskobarın qətldə ittiham olunmasına və Kolumbiyada minlərlə insanın həyatı bahasına başa gələcək ekstradisiya ilə bağlı uzun müddət davam edən müzakirələrə yol açdı.

## Fəaliyyəti
Lara Uila departamentinin paytaxtı Neyvada anadan olub və Kolumbiya Xarici Universitetində hüquq fakültəsində təhsil almışdır. Uzun illər sonra o, keçmiş prezident-liberal Alfonso Lopez Mişelsenin başçılıq etdiyi Liberal inqilab hərəkatı partiyasına daxil oldu. 1969-cu ildə, cəmi 23 yaşı olanda Lara öz doğma şəhərinin meri təyin olundu.

## Sui-qəsd
30 aprel 1984-cü ildə Rodriqo Lara Bonilla 1976-cı il istehsalı olan Mercedes-Benz W116-da olarkən Bayron Velaskes və İvan Dario Quisado Yamaha motosikleti ilə onun SUV avtomobil karvanının yanından keçdilər. Quisado avtomobil pəncərəsini uzi silahı ilə atəşə tutaraq onu öldürdü.

## Populyar mədəniyyətdə
* Kolumbiya Karakol TV-də *Escobar, el Patrón del Mal (2012)* teleserialında Lara obrazını kolumbiyalı aktyor Ernesto Benjumea canlandırır.
* *Tres Caínes (2013)* serialında Lara kolumbiyalı aktyor Xuan Karlos Serrano tərəfindən kiçik rolda təsvir edilmişdir.
* *Alias El Mexicano (2013)* serialında Lara kolumbiyalı aktyor Fabiyo Rubiyano tərəfindən canlandırılır.
* Netflix serialı *[[Narcos)]]* (1-ci mövsüm, 3-cü epizod, "Həmişənin adamları"), Lara (meksikalı aktyor Adan Canto tərəfindən rol tutur) Eskobarı pisləyən və öldürülən şəkildə təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
€STR

**€STR** (*avronun qısamüddətli məzənnəsi*) — Avro pul bazarında “istinad” faiz dərəcəsi, bu, avrozonadakı təşkilatlardan bir gecədə təşkilatlardan kreditlərin cəlb edilməsi üçün orta çəkili dərəcədir.

## Yaradılması
2017-ci ildə Avropa Mərkəzi Bankı qısamüddətli avro məzənnəsi adlanan öz overnayt məzənnəsini hesablayacağını açıqladı. €STR LIBOR-a alternativdir.

## LIBOR və €STR-in xüsusiyyətləri

## İlkin məlumatlar və hesablama
€STR gündəlik pul bazarı statistikasının rəsmi kolleksiyası vasitəsilə Mərkəzi Bankların Avrosistemindən əldə edilən məlumatlara əsaslanır. O, avro zonasında 50 ən böyük bankın təminatsız və təminatlı pul bazarlarında, habelə valyuta və faiz svopları bazarında əməliyyatlar haqqında hesabat verən aktivlər üzrə əməliyyatlarının statistikasına əsaslanır.

€STR kredit riski mükafatını ehtiva edən təminatsız dərəcədir. Lakin ənənəvi banklararası faiz dərəcələrindən fərqli olaraq, burada bankların digər maliyyə vasitəçiləri ilə əməliyyatları nəzərə alınır. Bunlara ilk növbədə pensiya fondları, sığortaçılar və aktiv menecerləri daxildir.

Bundan əlavə, LIBOR zaman keçdikcə azalan bir qrup bankın könüllü sorğularına əsaslansa da, €STR geniş kontragent seçmələri üzrə məcburi hesabatlara əsaslanır. Nəticədə, €STR EURIBOR və EONIA ilə müqayisədə daha aşağı volatillik nümayiş etdirir və həmçinin bankların bazardakı davranışındakı dəyişikliklərə daha az həssasdır.

## Qiymətləndirmə administratoru və onun dərci
Avropa Mərkəzi Bankı 2017-ci ilin mart ayından etibarən gündəlik ilkin test məlumatlarını (€STR öncəsi deyilən) dərc etməyə başlayıb. Sistemin daxili sınaqları və Eurosistemdə müvafiq prosedurlar başa çatdıqdan sonra rəsmi statistik seriyanın 2019-cu ilin oktyabrından başlayacağı gözlənilir.

2018-ci ildə Avropa Mərkəzi Bankı, Avropa Qiymətli Kağızlar və Bazarlar Təşkilatı, Belçika Maliyyə Xidmətləri və Bazarlar Təşkilatı və Avropa Komissiyası tərəfindən dəstəklənən EUR risksiz işçi qrupu €STR-ni EONIA-nın əvəzi kimi tövsiyə etdi.

## İstinadlar
Auşra

**Auşra** ( - "Şəfəq"; orijinal yazılışı ilə - *Auszra*) — Litvanın ilk ictimai ədəbi qəzeti.

## Tarixi
Qəzet əvvəlcə redaktoru olan Yonas Basanaviçiusun rəhbərlik etdiyi bir qrup litvalı məsləkdaşlar tərəfindən təsis edilmişdir. Qəzet 1883-cü ilin fevralından 1886-cı ilin iyun ayına kimi Raqnit və Tilzitdə (Prussiya) nəşr olunurdu, Rusiyada latın qrafikası ilə litva dilində çapa qadağa qoyulduğu üçün o, gizli şəkildə Litvaya aparılıb və qanunsuz olaraq yayılırdı. Qırx nömrəsi çap olunub. Aylıq formatına və dövriliyinə görə onu tez-tez jurnal adlandırırlar.

Qəzetin redaktorları Yonas Basanaviçius (İvan Basanoviç), Yurgis Mikshas, ​​Yonas Şliupas, Martynas Jankus, Juozas Andziulaitis-Kalnenas idi.

Nəşr litvalıların milli kimliyinin formalaşmasında, litva ədəbi dilinin təkmilləşdirilməsində və litva ədəbiyyatının inkişafında mühüm rol oynamışdır. Auşra Litvanın tarixi taleləri mövzusunda vətənpərvər şeirlər dərc etdirmişdir: Mechislovas Davainis-Silvestraitis, Stanislovas Dagilis və digər müəlliflərin, eləcə də digər resenziyaların və digər müəlliflərin, Litva Maironis, Andrius Vishtelis, Xaveras Sakalauskas-Vanagelis, Petras Arminas-Trupinelis və s. ədəbi məqalələr, materiallar.
Üzə oturma

**Üzə oturma** yaxud da **feissitinq** (ingilis dilində Facesitting) — insan cinsi hərəkətlərindən biridir. Bir cinsi partnyor adətən oral-genital və ya oral-anal əlaqəyə icazə vermək və ya məcbur etmək üçün digərinin üzünə oturur. Poza həmçinin digər erogen zonaları stimullaşdırmaq üçün altda qalan partnyorun əllərini azad şəkildə buraxmasına şərait yaradır.

## İstinadlar
Anilinqus

**Anilingus**  (Latın dilində anus + -lingus, lingere sözündəndir, “yalamaq” deməkdir) və ya **analingus** (Anilingus sözünün bir versiyasıdır), bir insanın dodaqları, dili və ya dişləri də daxil olmaqla ağzından istifadə edərək başqa bir insanın anusunu stimullaşdırdığı oral və anal seks aktıdır. Həmçinin **anal-oral əlaqə**, **anal-oral intim münasibət** və **anal-oral seks** də adlandırılır; Slenq formasında **rimming** və **rim job** da deyilir. Zövq almaq məqsədi üçün və yaxud da erotik alçaldılma forması kimi istənilən cinsi oriyentasiya tərəfindən həyata keçirilməsi mümkündür.

## Həmçinin bax

Piledriver (seks pozası)

## İstinadlar
Qoruyucu yetişdirmə

**Qoruyucu yetişdirmə** — Qoruyucu yetişdirmə bir çox bitki və heyvan yetişdiricilərinin növlərin, ya nadir cinslərin, ya da bir cins daxilində nadir qan xətlərinin qorunub saxlanılması cəhdidir.

## Hədəf

Qoruyucu heyvandarlığı bir neçə məqsədə xidmət edə bilər:

* Bir növ və ya cins daxilində genetik müxtəlifliyin qorunması;
* Hal-hazırda populyar olmayan, lakin gələcəkdə böyük əhəmiyyət kəsb edə biləcək dəyərli genetik xüsusiyyətlərin qorunub saxlanılması;
* Növlərin əvvəllər mövcud olduğu ərazinin məskunlaşdırılması 
* Əhalinin ümumi sağlamlığını yaxşılaşdırmaq üçün sağlam fərdlərin yetişdirilməsi.

## Mexanizm

Qoruyucu heyvandarlığı aşağıdakı formaları ala bilər:

* Nadir cinslərin selektiv yetişdirilməsi, 
* Xüsusən müxtəlifliyin mümkün qədər qorunub saxlanmasını təmin etmək üçün kiçik populyasiyalarda damazlıq genetikasının monitorinqi;
*Həyati təhlükəsi olan genetik qüsurlardan əziyyət çəkən nadir cinslər gələcəkdə nadir cinsin qorunub saxlanması üçün qəsdən kritik genə malik olan digər cinslərlə çarpazlaşdırıla bilər.

## Tarixi
"Qoruyucu yetişdirmə" termini ilk dəfə 2000-ci illərin əvvəllərində it yetişdiriciləri üçün seleksiyaçıların seminarlarında məşhur Amerika Kennel Klubunun hakimləri Duqlas Conson və Bill Şelton tərəfindən istifadə edilmişdir. İt cinslərinin qorunması və it genetikasının qorunması 2010-cu illərin ortalarında sürətlənməyə başladı.
## İstinadlar