open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aşağı Ağcakənddə bir gün

***Aşağı Ağcakənddə bir gün*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Xocalı köçkünlərinin məskunlaşdığı Goranboy rayonunun Aşağı Ağcakənd qəsəbəsinin bir günündən bəhs edir.

## Məzmun
Film Xocalı köçkünlərinin məskunlaşdığı Goranboy rayonunun Aşağı Ağcakənd qəsəbəsinin bir günündən bəhs edir.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Pak Ci Son

**Pak Ci Son** (Hangul: 박지성; Hanja: 朴智星; Koreya tələffüzü: [pak̚.t͈ɕi.sʌŋ]; ) — hazırda Mançester Yunayted FK klubunun səfiri vəzifəsini icra edən Cənubi Koreya keçmiş futbolçusu.

## Həyatı
Goheung, Jeollanamdə anadan olan Park, beynəlxalq futboldan təqaüdə çıxana qədər Cənubi Koreya milli komandasının kapitanı oldu. O tarixdə ən müvəffəqiyyətli Asiya futbolçusu, karyerasında 19 kubok qazanan və UEFA Çempionlar Liqası kubokunu, ilk Asiya futbolçusunu UEFA Çempionlar Liqası finalında oynayan ilk Asiya futbolçusu və ilk Asiya futbolçusu FIFA Klub Dünya Kuboku qazandı. Park orta sahə boyunca hər yerdə oynaya bilər və onun müstəsna idman səviyyəsinə, intizamına, iş etikasına və kənardan top hərəkətinə görə qeyd olunur. Onun əlamətdar sədaqət səviyyəsi və sürətlə ona "Üç Ağciyər" Parkı ləqəbini qazandırdı.

Park, doğma Cənubi Koreyada futbol karyerasına başlamış və Kyongo Purple Sanga ilə oynamaq üçün Yaponiyaya hərəkət etmədən əvvəl Myongji Universiteti komandasında oynamışdı. Parkın milli komanda müdiri Guus Hiddink PSV Eindhoven idarə etmək üçün Hollandiyaya köçürdükdən sonra Park bir il sonra Hollandiya tərəfinə keçdi. PSV, 2004–05 UEFA Çempionlar Liqasının yarı finala çıxmasından sonra, Parkın qabiliyyətləri Manchester United idarəçisi Sir Alex Ferguson tərəfindən tanındı və 2005-ci ilin iyul ayında 4 milyon TL əvəzi ilə Parkı imzaladı. Manchester Uniteddə, Park dörd dəfə Premyer Liqa qazandı və 2007–08 UEFA Çempionlar liqası və 2008 FIFA Klub Dünya Kuboku qazandı. O, keçən mövsüm "Mançester Yunayted" üçün oynadığı çıxış sayının azaldılmasından sonra 2012-ci ilin iyulunda "Queens Park Rangers" -ə keçdi. Bununla birlikdə, QPR ilə yaranan zədəli bir mövsüm, klubun düşmə ilə bir araya gələrək, 2013–14 mövsümündə PSV-ə yola salındı.

Cənubi Koreya milli komandasının üzvü olaraq, Park 100 oyun oynadı və 13 qol vurdu və 2002 FIFA Dünya Kubokunda dördüncü olan komandanın üzvü oldu. 2006-cı ildə FIFA Dünya Kubokunda millətini təmsil etdi və 2010 FIFA Dünya Kubokunun kapitanı oldu. Park hər üç ardıcıl turnirdə (ilk Cənubi Koreyalı və ikinci Asiya oyunçusu) iştirak etdi və hal-hazırda Asiyanın FİFA Dünya Kuboku finalında üç qolla birlikdə həmyerlisi Ahn Jung-hwan, Avstraliyanın Tim Cahill və Səudiyyə Ərəbistanının Sami əl-Jaber. 2011-ci il Asiya Kubokundan sonra 31 yanvar 2011-ci ildə Park, Suwon'daki Koreya Futbol Federasiyasının təşkil etdiyi mətbuat konfransında beynəlxalq futboldan ayrıldığını açıqladı.

14 may 2014 tarixində, Park futboldan ayrıldığını, diz çöküntüsünün səbəb olduğu səbəbiylə ayrıldığını açıqladı.

Park 2014-cü il 2 oktyabr tarixində "Manchester United" klubunun qlobal səfirlərindən biri kimi qayıdıb. Evertona qarşı ev oyununda Sir Alex Ferguson tərəfindən təqdim edildi. Park, Sir Bobby Charlton, Andy Cole, Sir Alex Ferguson, Denis Law və Bryan Robson'tan sonra, Manchester United və İngiltərədə altıncı səfir oldu.

Təqaüdçü olduqdan sonra 2017-ci ilin iyul ayından etibarən məzun olan FİFA Master — Beynəlxalq İdman İdarəetmə, Hüquq və Həssaslıq üzrə Beynəlxalq Magistr dərslərinə başlamışdır.

## İstinadlar
Azərbaycan–Esvatini münasibətləri

**Azərbaycan–Esvatini münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Esvatini Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 2014-cü ildə qurulmuşdur.

2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Cənubi Afrika Respublikasındakı səfiri eyni zamanda Esvatini Krallığında akkreditə olunmuşdur.

## İstinadlar
Kermod ayısı

**Kermod ayısı** () — Baribal ayısının bir yarımnövü. Kermod ayıları əsasən Kanadanın qərb sahillərində yerləşən, meşəlik ərazilərdə yayılmışdır.

Kermod ayılarına aid populyasiyanın 10 % ağ və ya solğun sarı rəngə sahibdirlər. Xəzlərinin rənginin belə olması omnların genləri ilə əlaqədardır. Bu xüsusiyyət albinizm və ya ağ ayılarla qohum olması ilə əlaqədar deyildir.

## Tarixi
Kermod ayıları Frensiz Kermodun şərəfinə adlandırılmışdır. O, ilk dəfə bu ayıları təsvir etmişdir. Yeli qəbilələr bu ayıları "Ruh ayılar" adlandırırlar (*Spirit Bear*).

## İstinadlar
Rain of Revolution (Fusedmarc mahnısı)

**Rain of Revolution** () — Litvanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Fusedmarc qrupu "Rain of Revolution" mahnısı ilə Litvanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı Denis Zuevas, Viktoriya İvanovskaya və Mixail Levin tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Ələt FK

**Ələt FK** — Azərbaycanın Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Ələt qəsəbəsini təmsil edən futbol klubudur. Futbol klubu 1997-ci il tarixində "Ələt" adı ilə yaradılmışdır. Ələt Futbol Klubu 1997-ci ildən bəri bir çox Bakı kənd və qəsəbə çempionatlarında iştirak etmiş və yaxşı nəticələr əldə etmişdir.

## Tarixi
Klubun yaranma tarixi 1996–1997-ci illərə təsadüf edir, ancaq rəsmi olaraq 16 mart 2017-ci il tarixində Ayaz Məmmədzadə tərəfindən təsis edilərək dövlət qeydiyyatından keçirilmişdir. Komandanın yaranmasında Zaur Mehdiyev, Coşqun Qarayev, Xudat İsrafilov, Cəfər Həşimov, Mirağa Zamanov və Zaur Kərimov yaxından iştirak etmişdir.

## Forma
Ələt Futbol Klubunun ənənəvi forması ağ və tünd göydür.

## Gənclər klubu
Futbol klubunun gənclər bölməsi 4 iyun 2017-ci il tarixində yaradılmışdır. U 10–15 və U 17 yaş qrupları üzrə təlimlər keçirilir. Uşaq futbolunda məşqçi vəzifəsində Xudat İsrafilov fəaliyyət göstərir.

## Uğurları

### Ölkədaxili turnirlər
* Banişevski turniri
: **Banişevski Kuboku** — 2018

* Bakı Kənd və Qəsəbələr liqası
:  **Finalçı** — 2015/2016
: **4-cü yer** — 2016/2017
:  **1-ci yer** — 2017/2018

## Heyəti
Yenilənib 20.04.2018

 (Kapitan)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Meksika qonur ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü. XX əsrin 60-cı illərində nəsli kəsilmişdir.
  
Ölçüləri olduqca iri olmuşdur. Uzunluqları 1.82 sm, çəkisi isə 318 kq olmuşdur. Qısa qulaqlara və enli alına sahib idilər. Caynaqları ön ətraflarda 80&nbsp;mm təşkil edirdi. Rəngi parlaq, özü isə bir az əyri idi. Bu canlıların rəngi isə parlaq-qızılıdan, tünd sarıya qədər dəyişirdi.

Əvvəllər Amerikanın arizona və Nyu-Meksika ştatları ərazisindən kaliforniya yarımadasının şimalına qədərki Meksika ərazilərə yayılmışdılar. Onlara aid son məlumat Meksikanın Çiuaua ştatı ərazisində 1960-cı illərdə əldə edilmişdir.

Meksika qrizlisinin nəslinin kəsilməsinə səbəb onların kütləvi ovu və arealının insanlar tərəfindən mənimsənilməsidir. Meksika hökuməti bu növün ovuna qadağa qoysa da artıq qərarın verilməsi gec idi. Populyasiyanı bərpa etmək artıq mümkün deyildi. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
At ilinin birinci ayı (film, 1993)

***At ilinin birinci ayı*** tammetrajlı televiziya tamaşası rejissor Bəhram Osmanov tərəfindən 1993-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film 20 yanvar hadisələrindən bəhs edir. Əsas rolları Kamal Xudaverdiyev, Aqşin Vəlixanlı, Elxan Ağahüseynoğlu, Ramiz Novruz, İlqar Vəliyev və Loğman Kərimov ifa edirlər.

## Məzmun
Film 20 yanvar hadisələrindən bəhs edir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Əsər müəllifi: Ramiz Novruz
Rejissor: Bəhram Osmanov
Operator: Abbasağa İmanov
Rəssam: Rəfael Əlizadə

## Rollarda
Kamal Xudaverdiyev — Savalan
Aqşin Vəlixanlı — Qara dayı
Elxan Ağahüseynoğlu — zabit
Ramiz Novruz — Murad
İlqar Vəliyev — şair
Loğman Kərimov — Fikrət
Ramiz Sərkərov — Vitali
Namis Şirməmmədov — vəkil
Fikrət Vəliyev — Korçakov
Sabir Məmmədov — əsgər

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1993-cü ilin Azərbaycan filmləri
1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Fabio Rovazzi

**Fabio Rovazzì** (; ) — İtaliya aktyoru, EDM müğənnisi, rapper, rejissor, ictimai xadim, televiziya aparıcısı.
Fusedmarc (qrup)

**Fusedmarc** — vokalist Viktoriya İvanovskaya, multi instrumentalist Denisas Zuevas və dizayner Stasis Jakasdan ibarət Litvalı musiqi qrupu. Onlar "Rain of Revolution" mahnısı ilə Litvanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər. Nəticədə qrup müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 17-ci yeri tutaraq, finala adlaya bilməmişdir.

## Heyət
* Viktoriya İvanovskaja (CIILIIA) – vokalist, bəstəkar
* Denisas Zuevas (DJ VAKX) – gitaraçı, bassist, təbilçi, bəstəkar
* Stasis Jakas – dizayner

## Diskoqrafiya

### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Atadan oğula (film, 2017)

***Atadan oğula*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Bəylər Bəylərov tərəfindən 2017-ci ildə çəkilmişdir. ARB-də istehsal edilmişdir. Film ata-oğul əməkdar artistlər, mahir kamança ifaçıları Mirnazim Əsədullayev və Toğrul Əsədullayevin sənət yoluna həsr olunub.

## Məzmun
Film ata-oğul əməkdar artistlər, mahir kamança ifaçıları Mirnazim Əsədullayev və Toğrul Əsədullayevin sənət yoluna həsr olunub.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Bəylər Bəylərov
Rejissor: Bəylər Bəylərov
Operator: Fahir Səmədoğlu, Faiq Kərimov
Prodüser: İqbal Məmmədəliyev

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2017-ci ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Şən və hazırcavablar klubu

**KVN** ("**Şən və hazırcavablar klubu**"; ) — müxtəlif komandalarının iştirak etdiyi televiziya yumor oyunları.

## Klubun çempionları (1961—1972)

## Klubun çempionları (1986-ci ildə bu günə)

## Tanınmış KVN-çilər
### 1960-cı və 1970-ci illər

### 1980-ci illər

### 1990-cı illər

### 2000-ci illər

### 2010-cu illər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zülali yemlər

**Zülali yemlər** – bitki və heyvani mənşəli olub, tərkibcə yüksək proteinə malikdirlər.	

## Bitki mənşəli zülali yemlər
Bu qrup yemlərə paxlalı kulturalar, jmıx aiddir. Paxlalıların toxumları proteinlə zəngindir. Təxminən 21,2–34,0%-ə qədərdir. Bu da bioloji dəyərinə görə taxıllar fəsiləsindən daha yüksəkdir. O cümlədən tərkibinə B1, B2, B5, E, C vitaminlər də daxildir.
Paxlalı bitkilərin çiy meyvələrində, əsasən də soyada, antitriksin maddəsi var. Bu maddə fermentlərin aktivliyini və züllaların həzmini azaldır. Paxlalıların toxumları fosfor və kükürdlə, soya isə bunlardan əlavə yağ turşuları ilə zəngindir.

### Noxud
Noxud — əsas paxlameyvəli yemdir. Tərkibində 21,5% protein və çox miqdarda lizin var.

### Soya
Soya – tərkibindəki proteinin səviyyəsinə görə (37–45%) noxudu keçir. O cümlədən yüksək bioloji dəyərinə və zəngin aminturşu tərkibinə görə heyvani zülala çox yaxındır. 18–21% yağ, vitamin və minerallarla zəngindir.

## Paxlalı yemlər
Paxlalı yemlərə – 25% protein daxildir.
Karbohidratlar və vitaminlərlə zəngindir.

### Acıpaxla yemi
Acıpaxla yemi– tərkibinə 42,1%-ə yaxın protein daxildir.

### Çölnoxudu
Çölnoxudu — tərkibinə 24,1%-ə yaxın protein daxildir.

### Mərci
Mərci – kimyəvi tərkibinə görə noxud və çölnoxuda yaxındır.

### Nut
Nut– tərkibində 20% protein, 5% yağ və sellüloza.

### Jmıx və şrotlar
Jmıx və şrotlar– ayrı-ayrı kulturların texniki emalından alınır. Götürülən xammaldan asılı olaraq jmıx və şrotlar – günəbaxandan, kətandan, soyadan, pambıqdan, çəltik və yer fındığından alınır.
Quşçuluq təsərrüfatı üçün əsasən soya, günəbaxan, yerfındığı, pambıq və düyüdən istifadə olunur.
Jmıx əsasən pressləmə vasitəsilə yağın çəkilməsi zamanı alınır. Jmıxda 5–7% yağ olur. Həmçinin tərkibində 50%-ə yaxın zülal var ki, bu da yüksək keyfiyyətə malikdir. O cümlədən asan həzm olunur. Əksər halda tərkibcə heyvani zülala daha yaxın olur. Amma aminturşusu sarıdan kasaddır.	

## Heyvan mənşəli zülali yemlər
Heyvan mənşəli zülali yemlər daha qiymətlidirlər. Belə ki, zülallarla yanaşı, B qrup vitaminləri, mineral maddələrlə zəngindir.
Heyvan mənşəli yemlərə balıq və ət məhsullarının tullantıları və süd məhsulları aiddir.

### Balıq unu
Balıq unu – yüksək keyfiyyətli yemdir. Tərkibində 79% zülal, lizin və metionin var.

### Ət unu
Ət unu – 60%-dən çox yüksək keyfiyyətli protein var.

### Ət-sümük unu
Ət-sümük unu – zülali-mineral yem. Tərkibində 50% protein olur.

### Qan unu
Qan unu – 80%-dən çox protein olur.

### Lələk unu
Lələk unu — əsasən metionin və sistin aminturşularının mənbəyi kimi quşların yeminə qatılır. Proteinin ümumi miqdarı 80%-dir.

Çürümüş süd, zərdab və digər süd məhsulları yüksək bioloji əhəmiyyətə malikdirlər. Tərkibinə B vitamin qrupu və asan məninsənilən mineral maddələr daxildir. Quşlar üçün qiymətli yem sayılır.

## İstinadlar
Kərəm Mustafayev

**Kərəm Nəriman oğlu Mustafayev** () — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-polkovniki (2020), Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin müavini — Əlahiddə Ümumqoşun Ordusunun komandanı (2014–2024).

## Həyatı
Kərəm Nəriman oğlu Mustafayev 1 iyul 1962-ci ildə hazırkı Şərur rayonunda anadan olub. 1983-cü ildə Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbini, 2002-ci ildə Naxçıvan Dövlət Universitetini, 2006-cı ildə isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasını bitirib. Evlidir. 3 övladı var.

1983–1992-ci illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələri sıralarında taqım, bölük və tabor komandiri kimi xidmət edib.

1991–1998-ci illərdə isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri sıralarında tabor komandiri, əlahiddə gücləndirilmiş motoatıcı briqada komandirinin müavini — briqadanın qərargah rəisi, əlahiddə gücləndirilmiş motoatıcı briqada Komandiri və 705-ci əlahiddə gücləndirilmiş motoatıcı diviziyanın komandiri vəzifələrində xidmət edib. 1992–1994-cü illərdə Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edib.

8 dekabr 1998-ci ildə Beşinci Ordu Korpusunun komandiri vəzifəsinə təyin olunub. 14 may 2014-cü ildə isə Beşinci Ordu Korpusunun əsasında yaradılan Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun komandanı təyin olunub. 10 iyul 2024-cü ildə bu vəzifədən azad edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq fərman və sərəncamları ilə Kərəm Mustafayevə 25 may 1998-ci ildə general-mayor, 19 yanvar 2002-ci ildə general-leytenant, 25 iyun 2020-ci ildə isə general-polkovnik ali hərbi rütbələri verilib.

## Təltif və mükafatları
Xidməti vəzifələrini layiqincə yerinə yetirdiyinə görə dəfələrlə müxtəlif mükafatlara, orden və medallara layiq görülüb. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin:
* 24 iyun 2003-cü il tarixli Fərmanı ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni,
* 22 iyun 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı,
* 25 iyun 2009-cu il tarixli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı,
* 25 iyun 2011-ci il tarixli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni,
* 24 iyun 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni,
* 25 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə 1-ci dərəcəli "Rəşadət" ordeni ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Siciliyalı Apollodor

**Apollodorus** (; ) — Kraliça VII Kleopatranın sadiq təqibçisi. E.ə 48-ci ildə Apollodor Kleopatranın Yuli Sezarın sarayına daxil olmasında böyük rol oynamışdır. Bunun sayəsində Yuli Sezar Kleopatra ilə müttəfiq olmuşdur.

## Bioqrafiya
E.ə 48-ci ilin yayında Sezar İsgəndəriyyə şəhərinə gələndə XIII Ptolemey və ordusu Pelusiy şəhərində, Kleopatranın ordusu qarşısında idi. Buna görə, Sezarla ilk o görüşmüşdür.

Kleopatra ilk olaraq öz görüşünü açıqlamaq üçün müzakirəçilər göndərmiş, ancaq Dion Kassiyə əsasən, Kleopatra özünün ora getməsinin daha məqsədəuyğun olduğunu və Roma sərkərdəsini müttəfiqi olaraq öz cazibəsi və gözəlliyi ilə ala biləcəyini düşünmüşdür. Sezar ona gizli bir söhbət təklif etmişdir.

Plutarx Kleopatranın Misir paytaxtına olan macəralı səyahətindən bəhs edir, buda o deməkdir ki, XIII Ptolemey öz bacısının yolunu bağlamağa çalışmışdır. Plutarxın verdiyi məlumata görə, Kleopatra özü ilə səyahət etməsi üçün yeganə təqibçisi olan Apollodoru seçmişdir. Roma şairi Mark Anney Lukan yazır ki, Kleopatra İsgəndəriyyə mayakının girişindəki zəncirləri açması üçün bir mühafizəçiyə rüşvət vermişdir. Hər-halda Kleopatra İsgəndəriyyə limanına su vasitəsilə daxil olmuşdur, çünki həm Plutarx, həm də Lukan Kleopatranın krallıq sarayına qayığı ilə gizli daxil olduğunu yazır. Plutarxa görə bu hadisə alaqaranlıqda baş vermişdir. Yunan bioqraf yazır ki, Kleopatra Sezara çatmaq üçün özünü xalçada gizlətmiş, Apollodor isə onu saraya aparmışdır. Misir kralıçası deyilə görə Roma sərkərdəsinə çatmış və onu öz müttəfi etmişdir, ancaq bu hadisənin etibarlığı alimlər arasında mübahisəli bir mövzudur. Apollodor haqda başqa bir məlumat məlum deyil.

## Mədəniyyətdə
*1963-cü ildə istehsal olan "Kleopatra" filmində Apollodor rolunu Sezar Danova oynayır.
*1945-ci ildə istehsal olan "Sezar və Kleopatra" filmində Apollodor rolunu Styuart Qreyncer oynayır və Kleopatranı bir qədər sevirmiş kimi təsvir olunmuşdur.
*Kleopatra filminin televiziya adaptasiyasında Apollodor rolunu Farli Qreyncer, ikinci televiziya adaptasiyasında isə Kliv Fransis oynamışdır.
*2017-ci ildə istehsal olan "*[[Assassin's Creed Origins]]*" video oyununda Apollodoru Cerald Kid səsləndirmişdir. Apollodor oyunda Kleopatra lehinə işləyən cəsuslar şəbəkəsinin idarəçisi və oyunun baş qəhrəmanı olan Bayekin müttəfiqi olaraq təsvir edilmişdir.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
*
Atlas ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü. Bəzən onları müstəqil növ olaraq qiymətləndirirlər. Onların yaşayış arealı Atlas dağlarından başlayaraq, Mərakeşdən Liviya ərazisinə qədər uzanırdı. Altlas ayıları qənimət olaraq ovlanılır və ya idman yarışlarında öldürülürdü. Sonuncu sərd ovçular tərəfindən Mərakeşin şimalında 1870-ci illərdə öldürülmüşdür. Ondan sonra bu canlılar haqqında məlumat əldə edilməmişdir.

Atlas ayıları əsssən tünd qəhvəyi rəngdə oludular. Üstəlik sifət nahiyyəsində ağ ləkələr müşahidə edilirdi. Xəzin qalınlığı 10-12 sm olurdu. Sifət və caynaqları qısa idi. Bununla belə olduqca cüssəli bədən quruluşuna malik idilər. Qidasının əsasını bitki kökləri, meyvələr və qoz təşkil edirdi.

Aşkarlanmış qalıqlar onu deməyə əsas verir ki, bu canlılar vaxtı ilə Saxaranın geniş ərazilərində yayılmışlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kaliforniya qonur ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü. Yarımnöv haqqında son məlumat 1922-ci ilə aiddir. Kaliforniya ştatının rəmzi sayılır. Hətta ştatın bayrağında təsvir edilmişdir. Bəzən bu canlıları Kaliforniya qızılı ayısı adlandırırlar.

Yayıldığı regionda ekosistemik qorunmasında mühüm rol oynayırdı. Burada hindularla birgə ərazini paylaşsalarda öz populyasiyasını davam etdirirdilər. Ağ adamların gəlişi ilə isə sayları tədricən azalmışdır. Kütləvo ovlanma sayəsində kəsli kəsilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Görkəmli şoumen (film musiqisi)

**The Greatest Showman: Original Motion Picture Soundtrack** — 2017-ci ildə çıxarılmış eyni adlı filmin musiqi albomudur. Albom 8 dekabr 2017-ci ildə "Atlantic Records" tərəfindən çıxarılmışdır. "The Greatest Show", "This Is Me" və "Rewrite the Stars" təbliğat sinqlları ilə erkən sifarişə 26 oktyabr 2017-ci ildə start verilmişdir. Avstraliya və ABŞ hit-paradlarında albom birinci yerə yüksəlmişdir.

## Kompozisiyaların siyahısı

## Qəbulu

Albom "Oprah's Favorite Things" siyahısına daxil edilmişdir.

### Mükafatlar

## Hit-paradlarda

## İstinadlar
Kiçik mağara ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Avrasiya ərazisində, Pleystosen epoxasında yayılmışdır. Bu canlıların təqribi olaraq 10 000 il əvvəl nəsli kəsilmişdir.

## Təsviri

### Xarici görünüş
Onlar Mağara ayısından ölçülərinə börə seçilirdilər.

### Həyat tərzi
Mağara ayısından fərqli olaraq onlar təkcə dağlara deyil həm də düzənliklərdə yaşayırdılar. Bu səsəbdən mağara ilə bağlı deyildirlər.

### Qalıqları
Onlara aid qalıqlar Ukraynanın cənubundan Şimali Qafqaza, Altay və Qərbi Sibir ərazilərində aşkar edilir.

## Kiçik mağara ayısı və insan
Avrasiyanın dağlıq hissələrində bu canlılar o zamanki insanların əsas ov obyektlərindən biri olmuşdur.

## İstinadlar
Luksor hava şarı qəzası (2018)

**Luksor hava şarı qəzası** — 2018-ci il, 5 yanvar tarixində Misirin Luksor şəhəri qərbində baş vermiş hava şarı qəzası. Nyu-Vestern çölündə meydana gələn qəza zamanı hava şarı fərqli millətlərdən olan 21 turisti daşıyırdı. Hadisə nəticəsində 1 nəfər həlak olub, 15 nəfər isə yaralanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Misirdə baş vermiş hava şarı qəzası.
Qafqaz zubru

**Qafqaz zubru** () — 1927-ci ilə qədər Baş Qafqaz silsiləsinin şimal-qərb meşəliklərində yayılmış, Avropa zubrunun bir yarımnövü. Düzənlik zubrundan nisbətən ölçülərinin kiçikliyinə görə fərqlənir. Buynuzu əyilmə, tüklərinin daha uzun və tünd olması onlar üçün xarakterikdir.

Bu yarımnöv insan tərəfindən tükədilmişdir. Onlar əvvəllər şimal-qərbi İran ərazisinə qədər yayılmışdılar. XIX əsrin ortalarında ancaq Kuban çayı ətrafə ərazilərdə 2000 baş olaraq qalmışdı. Sayları insa tərəfindən ovlanması səbəbindn azalırdı. Birinci Dünya müharibəsi sonrası cəmi 500 baş zubr qalmışdı. 1927-ci ilin yayında sonuncu zubrun brakonerlər tərəfindən Aloud dağı ətrafında ovlanması qeydə alınmışdır. Bundan sonra bu canlıların axtarışları bir səmərə verməmişdir. Bununlada bir məməli yarımnövü yer üzündən silinmişdir. O zamanlar xarici zooparklardan bu yarımnövə aid heyvanların gətirilməsi mümkün olmadığından ibritləşmə üstün tutulmüşdür. SSRi ərazisində ilk seleksiya işi 1921-ci ildə Boris Fortunatov tərəfindən aparılmışdır. Buradanda 1940-cı ildə bir erkək və dörd dişi Qafqaz qoruğuna buraxılmışdır. onların təbiətə adapdasiyası uğurlu olmuşdur. Zubrların adaptasiya işinə rəhbərlik zootexnik S. Q. Kaluqin rəhbərlik etmişdir. O, bu işə uzun illər sərf etmişdir. 1960-cı illərə qədər belovej-qafqaz zubrlarını qarışdıraraq qorumağa çalışırdılar.

Hazırda Qafqaz qoruğunda yerli yarımnövlərdən fərqlənməyən zubrlar yaşayır. Onlar aborigen zubrların arealını tutmaq əzmindədir. Onlar artıq yarım əsr ərzində keçilməz dağ ərazilərinə alışmışlar. 1980-ci illərdə Qafqazda onların sayı 1300 başa çatdırılmışdır. Bu isə SSRİ ərazisində olan zubrların 80 % demək idi. Onlar 470–2900 metr arası ərazilərdə yaşayırlar. Hazırda düzənlik meşələrinin yoxa çıxması səbəbindən bu canlıların miqrasiyası məhduddur. Az qarlı illərdə onlar yaylaq ərazilərində 30–40&nbsp;km aşağı ərazilərə köç edirlər. 4–8 ildən bir əsasən sərt qış olan illərdə kütləvi qırılma müşahidə edilir. Əgər sərt olmayan illərdə istki 7 % olursa, sərt qış olan illərdə isə bu rəqəm 12–20 % arası dəyişir.

Azərbaycanda vaxtı ilə yaşamış bu canlıların əvvəlki arealının bərpası məqsədi ilə Şahdağ Milli Parkının ərazisində zubrların çoxaldılıb təbiətə buraxılması üçün kompleks inşa edilməkdədir. 2020-ci ildə Şahdağ Milli Parkında Azərbaycan Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, İDEA İctimai Birliyi və WWF Azərbaycanın birgə həyata keçirdiyi unikal layihə sayəsində Qafqazda zubrların populyasiyası yenidən bərpa olunmağa başlamışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Дикая природа России: Кавказские горы
Cennifer Morrison

**Cennifer Meri Morrison** (; 12 aprel 1979, Çikaqo, ABŞ) — Amerikalı aktrisa, prodüser, rejissor və keçmiş modeldir. Dr. Ellison Kameron rolu ilə tibbi-dram serialı olan *Ev* (2004–12) və Emma Suan rolu ilə ABC-nin *[[Biri var idi, biri yox idi (teleserial, 2011)|Biri var idi, biri yox idi]]* (2011–17) fantastik-macəra serialı ilə tanınır. O həmçinin *Anan ilə necə tanış oldum* komediya serialında Ted Mosbinin məşuqələrindən biri olan Zoe Pierson, Ceyms T. Kirkin anası Uiona Kirk rolu ilə 2009-cu il elmi-fantastik filmi olan *Ulduz yolu* və Tess Konlon rolu ilə 2011-ci il idman dram janrlı *Döyüşçü* filmində də çəkilib.

## Şəxsi həyatı
Morrison 2004-cü ildə *Ev*-dəki tərəf müqavili olan Cesse Spencer ilə sevgili idi. 23 dekabr 2006-cı ildə Cesse Eyfel qülləsində ikən ona evlənmə təklifi etmişdi. Lakin cütlük 2007-ci ilin avqus ayında nişanı təxirə saldılar. 2012-ci ilin yayında Marrison *[[Biri var idi, biri yox idi (teleserial, 2011)|Biri var idi, biri yox idi]]* serialındakı tərəf müqavili olan Sebastian Sten ilə tanış olduqdan sonra bir ilə yaxın onunla sevgili oldu. 2013-cü ilin ortalarında cütlük ayrıldı.

## Xarici keçidlər
* 
* 

## İstinadlar
Bir milyon dollarım olsaydı

**Bir milyon dollarım olsaydı** — Qaraqan tərəfindən yazılmış roman.

## Məzmun

Qaraqanın "Bir milyon dollarım olsaydı..." adlı romanı kasıb və namuslu mətbəə işçisi - Kərəmin həyatından bəhs edir. Qazandığı cüzi maaşı həyat yoldaşına və övladlarına xərcləyən qəhrəmanın həyatını təsadüfən tikintidən tapdığı bir milyon dollar necə dəyişir? O, namuslu və dəyişilməyən insan obrazı kimi bu hadisədən sonra başına gələnlərlə mübarizə aparır. Pul hər zaman xoşbəxtlik gətirirmi?. "Bir milyon dollarım olsaydı..." romanı müasir dövrün müxtəlif ailə-məişət problemlərinə işıq tutur.

Əgər gecə, küçənin ortasında qara bir çemodanda bir milyon dollar tapsaydınız nə edərdiniz? Yəqin ki, hamı ilk olaraq bahalı avtomobil, villa və xaricə səyahət haqqında düşünərdi. Elə kasıb nəşriyyat işçisi Kərəm Alıyev də belə düşünürdü. O da öz kasıb ailəsini, həyat yoldaşı Firuzə və uşaqlarını ehtiyac bataqlığından xilas etmək istəyirdi. Amma bəzən hər şey bizim gözlədiyimiz kimi olmur. Bəzən çox qəribə hadisələr baş verir. Kərəmin tapdığı bir milyon dollar onun bütün həyatını dəyişir. Pulun sahibini axtarmaq qərarına gəlir. Lakin axtarışları boş yerə olur.
Avropanın "oğurlanması"

***Avropanın "oğurlanması"*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor İdris Heydərov tərəfindən 2015-ci ildə çəkilmişdir. Film islamofobiya problemlərinə — məscidlərə hücumlara, müsəlmanlara qarşı ayrı-seçkiliyə və Skandinaviya ölkələrində İslamın simasında düşmən obrazı yaradılması təşəbbüslərinə və cəhdlərinə həsr olunub.

## Məzmun
Film islamofobiya problemlərinə — məscidlərə hücumlara, müsəlmanlara qarşı ayrı-seçkiliyə və Skandinaviya ölkələrində İslamın simasında düşmən obrazı yaradılması təşəbbüslərinə və cəhdlərinə həsr olunub.

## Filmin üzərində işləyənlər
Müəllif: Eynulla Fətullayev
Rejissor: İdris Heydərov
Operator: Əlixan Sönməz

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2015-ci ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Səədabad sarayı

**Saadabad sarayı** ( *Majmue ye Sa’dābād*) – Qacar və Pəhləvi şahları tərəfindən tikilmiş 300 hektarlıq saray kompleksi. İranın Tehran ostanının paytaxtı Şemiran şəhərində yerləşir. Hazırda İran prezidentlərinin iqamətgahı bu saray kompleksinə bitişikdir.

Kompleksə sahəsi 300 hektardan çox olan təbii meşə, küçələr, kəhrizlər, qalereyalar və muzeylər daxildir

## Tarixi
Kompleks ilk öncə Qacarlar tərəfindən XIX əsrdə tikilmiş və istifadə olunmuşdur. Daha sonra Rza şah Pəhləvi 1920-ci illərdə burada yaşamış, Məhəmməd Rza Pəhləvi 1970-ci illərdə buraya köçmüşdür. 1979-cu il inqilabından sonra saray kompleksi muzeyə çevrilmişdir.

## Hazırkı istifadəsi
Hazırda kompleksin hissələri muzeydir və turistlər ətrafda dolaşa bilərlər. Saray kompleksi İran Mədəni İrs Təşkilatı tərəfindən idarə olunur. Ölkənin bir çox artefakt, yer və mədəni aspektlərinə nəzarət bu təşkilata məxsusdur.

## Yerlər

### Kompleksə girişlər
* Nizami darvazası (Rza şah Pəhləvi bu darvazadan daxil olmuşdur)
* Zəfəraniyə darvazası (prezident girişi)
* Dərbənd küçəsi darvazası (Məhəmməd Rza Pəhləvi bu darvazadan daxil olmuşdur)
* Dərbənd meydanı darvazası
* Cəfərabad darvazası (1-ci)
* Cəfərabad darvazası (2-ci)
* Çay darvazası
* Ağ ev darvazası

### Əsas tikililər

* *Əhməd Şah Qacar evi*
* *Yaşıl ev*
* Mellat muzeyi
:: *Ağ ev ([[Məhəmməd Rza Pəhləvi]] və [[Fərəh Pəhləvi]] burada yaşamışdırlar)*
* Təbiət Tarixi Muzeyi
:: *Xüsusi ev, *hazırda prezidentlik tərəfindən istifadə olunur.
* Təsviri İncəsənət Muzeyi
:: *Qara ev*
* Antropologiya muzeyi
:: *Şəms evi *(Şəms Pəhləvinin şərəfinə adlandırılıb)
* Şüşəçilik və Əl İşləri Muzeyi
:: *Əşrəf muzeyi (*Məhəmməd Rza Pəhləvinin şərəfinə adlandırılıb).
* İslah 36 binası (hökumət agentliyi)
:: *Qulam Rza evi *(Qulam Rza Pəhləvinin şərəfinə adlandırılıb).
* *Ana Kraliça evi*
:: Prezidentlik təşkilatı tərəfindən istifadə olunur.
* *Əhməd Rza evi *(Rza şah Pəhləvinin oğlu şərəfinə adlandırılıb.
:: Prezidentlik təşkilatı tərəfindən istifadə olunur
* Kompleks administrasiyası
:: *Abdul Rza evi *(Rza şah Pəhləvinin oğlu Abdul Rza Pəhləvinin şərəfinə adlandırılıb).
* Məşq mərkəzi

## Qalereya

Fayl:Sa'dabad Palace Darafshs (1).jpg|Şahın ayaqları heykəli
Fayl:Green-Palace-Tehran.JPG|Yaşıl ev
Fayl:White palace.JPG|Ağ saray
Fayl:کاخ موزه سعدآباد۵.jpg|Şəms evi
Fayl:کاخ موزه سعدآباد۷.jpg|Bəhram evi
Fayl:View of the saadabad palace.JPG|Yaşıl evin yandan görünüş
Fayl:Hall Mirror - Shahvand Castle 1.jpg|Yaşıl evin güzgü zalı
Fayl:Sa'dabad Palace Darafsh (172).jpg|Kral maşınları
Fayl:کاخ موزه سعدآباد۴.jpg|Kral paltarları muzeyi
Fayl:Sa'dabad Palace Darafsh (181).jpg|Rza şahın paltarları
Fayl:Sadabad Complex entrance.jpg|Giriş


## Xarici keçidlər

* Rəsmi veb-saytı
Məhəmməd Salah

**Məhəmməd Salah** (, tam adı **Məhəmməd Salah Həmid Qali**; 15 iyun 1992, Qarbiya, Misir) — İngiltərənin  "Liverpul" futbol klubunun və Misir milli futbol komandasının heyətində hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Misir futbolçusu.

Salah peşəkar karyerasına 2010-cu ildə doğma vətənində — yetirməsi olduğu "Əl-Mokavlun Əl-Ərəb" komandasında başlayıb. 2017-ci ildən "Liverpul" komandasında çıxış edən futbolçu buna qədər ardıcıl olaraq "Bazel", "Çelsi", "Fiorentina" və "Roma" komandalarında forma geyinib. Salah erkən yaşlarından ölkəsini beynəlxalq arenada təmsil edir. O, 2011-ci ildə gənclərdən ibarət komandalar arasında dünya çempionatında, 2012 ildə isə Yay Olimpiya Oyunlarında çıxış edib. 2017-ci ildə əsas yığmanın heyətində Afrika Millətlər Kubokunun gümüş mükafatçısı olub. DÇ-2018-in seçmə mərhələsində 5 qol vuran Salah, Misir millisinin 28 illik fasilədən sonra dünya çempionatının final mərhələsinə vəsiqə qazanmasında əsas pay sahiblərindən biri olub.

O, "Bazel" komandası ilə iki dəfə İsveçrə superliqasını (2012-2013, 2013-14), "Çelsi" komandası ilə isə Premyer Liqanı (2014-2015) və Liqa Kubokunu (2014-2015) qazanıb. 2012-ci ildə Afrikanın ən yaxşı gənc futbolçusu mükafatını alıb. 2013-cü ildə İsveçrə superliqasının ən yaxşı oyunçusu mükafatına layiq görülmüşdür.

Salah 2017-ci ildə Afrikada ilin futbolçusu, BBC-nin versiyasına görə Afrikada ən yaxşı futbolçu və Premyer Liqada ayın ən yaxşı futbolçusu (Noyabr) adına layiq görülüb. O, həmçinin Afrika Millətlər Kuboku turnirinin rəmzi komandasına düşüb.

Salah, İngiltərə Premyer Liqası tarixində eyni mövsümdə ən yaxşı futbolçu, ən yaxşı oyunqurucusu və bombardir mükafatını qazanan ilk oyunçudur.

## Klub karyerası
### Əl-Mokavlun Əl-Ərəb
Salah "Əl-Mokavlun Əl-Ərəb" futbol klubunun yetirməsidir. O, 2010-cu il mayın 3-də "Əl-Mənsur" komandasına qarşı oyunda birinci komandanın heyətində debüt edib. 2010-11 mövsümündə Məhəmməd əsas heyətdə yerini möhkəmlədib. 2010-cu il dekabrın 25-də "Əl-Əhli" komandasına qarşı oyunda Salah komandanın heyətində ilk qolunu vurub. 2012-ci ilin əvvəlində Port-Səid stadionunda baş verən faciədən sonra Misirdə futbol çempionatının oyunları qeyri-müəyyən müddətə dayandırılıb.

### Bazel
Məhəmməd Salah 2012-ci ilin yayında İsveçrənin "Bazel" komandasına keçib. 23 iyun 2012-ci ildə Rumıniyanın "Styaua" komandasına qarşı keçirilən yoldaşlıq oyununda yeni klubunun heyətində debüt etmiş və ilk qolunu vurmuşdur. Klubun heyətində rəsmi debütü UEFA Çempionlar Liqasının təsnifat mərhələsi çərçivəsində Norveçin "Mölde" komandası ilə görüşə təsadüf edib. O, avqustun 12-də "Tun" komandası ilə keçirilən görüşdə İsveçrə çempionatında debüt edib. Salah bu görüşdə "Bazel"in vurduğu bütün qollarda yaxından iştirak etmiş və komandasının 3:1 hesablı qələbəsində  böyük pay sahibi olmuşdur. Avqustun 18-də "Lozanna" komandası ilə keçirilən görüşdə çempionatda ilk qolunu vurub.

### Çelsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Adi eynəkli ayı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Gözlərinin ətrafında olan ağ sarı halqalara görə belə adlandırırlar.

## Təsviri
Bu yırtıcı orta ölçülərə sahib bir ayı növüdür: bədəninin uzunluğu 150—180 sm, quyruğu 7—10 sm, çəkisi 70 (dişilər) — 140 (erkəklər) kq.
Xəzi kömür-qara və ya boz-qara olur. Göz ətrafında ağ və sarı halqa olur. Bu halqalar boğazdakı digər halqa ilə birləşir. Bəzi fərdlərdə isə ümumiyyətlə ləkələr yoxdur. Sifətləri digər ayılara nisbətdə olduqca qısadır

Orta ömür müddəti 21 ildir.

## Yayılma ərazisi
Bu canlılar Cənubi Amerika ərazisində ayıkimilər fəsiləsinə daxil olan yaşayan yenganə növdür.

Onlar əsasən And dağlarının 3000 metrdən yüksək olan ərazilərində yayılmışlar. Bununla belə onlara dağ arası düzənliklərdə, hətta savannalarda belə rastlamaq olur. Onların yayılma arealı Venesuelanın qərbi, Ekvador, Kolumbiya, Peru, Qərbi Boliviya,
və Panama ərazisidir.

## Qidalanması
Eynəkli ayıların biologiyası zəif araşdırılmışdır. Onlar həm gecə həm də gündüz həyat tərzi keçirə bilirlər. Qış yuxusuna getməsələrdə özlərinə kaha qura bilirlər.

Belə düşünülür ki, ayıkimilərə daxil növlər arasında Böyük pandalardan sonra ən çox ot yeyən növ Eynəkli ayılardır. Onlar bəzən pündür ağaclara çıxaraq meyvələri dərir və yerdə onları yeyirlər. Bəzi ərazilərdə qarğıdalı zəmilərinə zərər vururlar. Onlar qısa burunları ilə qarışqa və termit yuvalarını dağıdaraq orada olan həşəratları yeyirlər. Eynəkli ayıların Quanako və Vikunyalara hücümü belə olur. Leş yeməkdən iyrənmirlər.

Eynəkli ayılar tənha yaşasalarda, müəyyən əraziyə sahib olurlar.

## Populyasiyanın statusu
Eynəkli ayıların sayı elə də çox deyildir. Onlar Beynəlxalq Təbiəti mühafizə birliyinin Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.

## Təsnifat
Eynəkli aylkar *Tremarctos* cinsinə daxil olan yeganə müasir növdür. Şimali Amerikada bu cinsə daxil olan Florida mağara ayısının (*Tremarctos floridanus*) qalıqları aşkar edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bertaq

**Bertaq** — Naxçıvan əyalətinin Azadçiran nahiyəsində (indi Naxçıvan MR Ordubad rayonunda) kənd adı.

## Toponimi
Ehtimal ki, sami mənşəli akkad dilində birtu — "qala" və türk dillərində taq — "dağ" sözlərindən ibarətdir.

## Həmçinin bax
Behrud

Babəki

## İstinadlar
Elias Mastokanqas

**Elias Mastokanqas** (1 fevral 2001-ci ildə Finlandiyada anadan olub) — Finlandiya Veikkausliiqa təmsilçilərindən olan İnter Turku klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Finlandiyalı futbolçu.

## Klub karyerası

### İnter Turku
Kantola İnter Turku akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Mastokanqas öz peşəkar karyerasında debütünü 19 avqust 2017-ci ildə *Kemi* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 84-cü dəqiqədə Makumba Kancini ilə əvəz olunmuşdur. Həmin görüşdə İnter Turku kubok görüşündə rəqibinə 5-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Finlandiya Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Eetu Pellikka

**Eetu Pellikka** (23 fevral 2000-ci ildə Finlandiyada anadan olub) — Finlandiya Veikkausliiqa təmsilçilərindən olan *KuPS* klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Finlandiyalı futbolçu.

## Klub karyerası

### KuPS
Pellikka KuPS akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Mastokanqas öz peşəkar karyerasında debütünü 14 iyun 2017-ci ildə *VPS* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 92-ci dəqiqədə Yoni Makelanı əvəz etmişdir. Həmin görüşdə KuPS kubok görüşündə rəqibi ilə 2-2 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Finlandiya Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Birinci Dərəşam

**Birinci Dərəşam** — Babək rayonunda kənd. 

## Toponimi
Dərəşam toponiminin adı ilk dəfə "Kitabi-Dədə Qorqud" eposunda Səkrəyin boyunda çəkilmişdir. Dərəşam kəndindən yaranmış kənd İkinci Dərəşam adlanır. Dərəşam toponimi Azərbaycan dilində dərə və şam sözlərindən ibarət olub, «işıqlı dərə» mənasındadır. «Şam» həm də çay sahillərindəki sıx qamışlığa da deyilir.
 
## Həmçinin bax
*Dərəşam nahiyəsi
*Dərəşam dağı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
haqqinda.az/Tariximiz
Didabad

**Didabad** — Naxçıvan əyalətinin Qışlağat nahiyəsində kənd adı.

## Toponimi
Qədim fars dilində dida — "qüvvətləndirilmiş şəhər", "qala divarı"3 və farsca abad "kənd", "yaşayış məntəqəsi" sözlərindən ibarətdir. XIX əsrdə İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında Did- vəng adlı kəndi vardı.

## İstinadlar
Cakoma Balla

**Cakoma Balla** () — italyan rəssam, heykəltaraş, şair. Futurzim janrının yaradıcılarından və öncüllərindən biridir. Rəsm əsərlərində işıq, hərəkət və sürət anlayışlarının görüntüsünü təsvir etməyə çalışmışdır.

## İstinadlar
İsgəndəriyyəli Evdor

**İsgəndəriyyəli Evdor** (;  e.ə. I əsr, İsgəndəriyyə, Qədim Misir (Ptolemeylər) – ???) — Qədim yunan platonist filosofu, orta platonizmin nümayəndəsi. Evdor fəlsəfəni Askalonlu Antioxdan öyrənmişdir. Evdor Platonun pifaqorçular məktəbi fəlsəfəsini yenidən qurmağa cəhd etmişdir. Evdor fəlsəfənin əsas hissəsini, "Allaha bənzətməkdə" gördüyü mahiyyətini etik hesab edirdi. Evdorun əsərləri bu günə qədər qoruyub-saxlanılmamışdır.

## Mədəniyyətdə
* 2017-ci ildə istehsal olan "*[[Assassin's Creed Origins]]*" video oyununda Evdoru Vlasta Vrana səsləndirmişdir. Evdor oyunda antoqanistlər ittifaqının üzvü olaraq təsvir edilmişdir. Oyunun süjetinə əsasən Evdor e.ə. 48-ci ildə qətl olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Евдор Александрийский 
* Платоники до Плотина. Пифагореизм и антиаристотелизм 

## Biblioqrafiya
* 
*
Moris Slobodskoy

**Moris Slobodskoy** (*tam adı:* ; 13 dekabr 1913 ö. 6 fevral 1991) — Sovet dramaturq, nəsr yazıçısı, ssenarist, şair, SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü (1938).

## Həyatı
Moris Slobodskoy 13 dekabr, 1913-cü ildə Sankt-Peterburqda anadan olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi dövründə qəzetin redaksiyasında yazıçı və xüsusi müxbir kimi işləmişdir. Burada həm də heyrətamiz məqalələr və satirik məqalələr, o cümlədən "Cəsur Əsgər" qəzetidə nümayiş etdirilib. "Qırmızı Ulduz" ordeni, Vətən Müharibəsi II dərəcəli ordeni, "Şərəf nişanı" ordeni və medalları ilə təltif edilmişdir. 1943-cü ildən Sovet İttifaqının üzvü olmuşdur. 1938-ci ildən SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur.

1945-ci ildən on səkkiz il ərzində V.A.  Dıxoviçlə birgə işləmişdir. Bu zaman "Başqa Dünya", "Bazar ertəsi bazar günü", "Kiçik xərclər üçün 200 min", "Nə cür", "Qadın monastırı" və digər tamaşalar, satirik şeirlər, parodiyalar, satirik məqalələr yaradıb. O, "Burada gəmi gəlir" (1953), Mironova və Menaker (1960) və başqa tamaşaları yazmışdır.

"I" əməliyyatı və Şurikin digər macəraları, Qafqaz əsiri və ya Şurikin yeni macəraları və Brilyant əl kimi məşhur komediyaları Yakov Kostyukovski, Leonid Qayday ilə birgə ssenarisini yazmışdır.

Moris Slobodskoy bir neçə il xroniki böyrək çatışmazlığından əziyyət çəkmişdir. 6 fevral, 1991-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir.
## Əsərləri
### Kitabları
* "Aradığınız biri" 
* "Hiyləgərlik və sevgi" 
* "Ekranın ulduzu"
* "Bir saat üçün kasib"
* "Bizim günümüz baharı haqqında"
* "Bu küçə harada, bu ev harada?"
* "Kiçik xərclər üçün 200 min"
* "Bu cür bir şey yoxdur"
* "Qadınlar Manastırı"
* "Ordunun brilyantı" 
* "Darling-1970"
* "İki gün yaz"
### Poeziya
* İşarət
* Cəsur əsgər 
* Petuxovun macəraları
* Bir stəkan su
* Və atalar gənc idi.
* Parodiyalar və satirik məqalələr
* Raskin ilə əməkdaşlıqda düşmənin üzü. 
* Bozulmuş panoram.  
* Yol nişanları

## Filmoqrafiya
#"I" əməliyyatı və Şurikin digər macəraları (film, 1965)
#Brilyant əl (film, 1968)
#Qafqaz əsiri və ya Şurikin yeni macəraları (film, 1966)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Морис Слободской — Энциклопедия отечественного кино
Kiçik qısasifət ayı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Bu canlılar əsasən Amerikanın Atlantik okean sahilləri və Müasir Meksika ərazinində yayılmışlar. Təqribi olaraq 800 000 və 10 000 il öncə yaşaması ehtimal edilir. Böyük qısasifət ayının əcdadıdır.

Onlar nəhəng ayılarda ölçülərinə görə fərqlənirdilər. Kiçik dişlərə və çənəyə sahib idilər. Böyük ehtimalla hər şeylə qıdalanırdılar. Pleystosen epoxasının sonlarına yaxın Bariballa rəqabətə tab gətirməyərək sıradan çıxmışlar 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qalust Gülbənkiyan

**Qalust Gülbənkiyan** (; ) — Erməni əsilli Britaniya iş adamı, filantropist və neft maqnatı.

## İstinadlar
İYİ Partiya

**İYİ Partiya** () — 2017 ci il 25 oktyabrda Meral Akşener tərəfindən qurulan partiyadır.

## Tarixi

### Bölünmə
Ümid Özdağ 6 noyabr 2020-ci il tarixində İYİ Partiya İstanbul Şəhər Təşkilatının başçısı Buğra Kavuncu və əmisini FETÖ-çü adlandırmasından sonra partiya rəhbərliyi ilə yaşanan problemlər nəticəsində partiyadan ixrac edilmişdir. 13 yanvar 2021 tarixində Ankara Birinci Əsliyə Hüquq Məhkəməsi ixrac qərarını ləğv etmişdir..

Ümid Özdağ 4 mart 2021 tarixində açıqlama verərək İYİ Partiyadan istefa vermişdir:

2021-ci ildə Özdağ partiya qurma hərəkatına başladı və Ayyıldız Hərəkatını təsis etdi. O, partiyasını 26 avqustda quracağını elan etdi.

### 2023-cü il seçkiləri

### 2024-cü il seçkiləri və sonrası
Seçkilərdə ağır məğlubiyyət yaşayaraq öncəki seçkilərə nəzərən səslərini 7,76%-dən 3,6%-ə, son parlament seçkilərinə nəzərən isə 9,69%-dən 3,6%-ə endirmiş İYİ Partiyada seçkilərə tək başına girmə strategiyası olan "Hür ve Müstakil İYİ Parti" strategiyasını müdafiə etmiş Meral Akşenər 27 aprel 2024 tarixinə fövqəladə qurultay təyin etmişdir. O, qurultayda namizəd olmayacağını açıqlamışdır. Müsavat Dərvişoğlu və Koray Aydın 8 aprel 2024 tarixində sədrliyə namizədliklərini açıqladılar. Mediada Dərvişoğlu Akşenərin namizədi və "əmanətçi" namizəd olaraq anılsa da, o bütun bu iddiaları rədd etmiş və özünün əmanətçi olacaq xarakterdə olmadığını, Akşenərin isə belə bir zehniyyətdə olmadığını qeyd etmişdir. 27 aprel 2024-cü il tarixində keçirilmiş İYİ Partiya IV Fövqəladə Qurultayında sədrliyə seçkilərin birinci turunda Koray Aydın 472, Müsavat Dərvişoğlu 370, Mehmet Tolga Akalın 327, Günay Kodaz isə 2 səs toplamışdır. İlk iki turda partiya nizamnaməsinə əsasən 1302 qurultay nümayəndəsinin yarısından çoxunun səsini toplayan sədr seçildiyi üçün seçkilər ikinci tura qalmışdır.İkinci turda heç bir namizədə dəstək verməyərək Mehmet Tolga Akalın namizədlikdən çəkildiyini açıqlamışdır. İkinci turda Müsavat Dervişoğlu 570, Koray Aydın 565, Mehmet Tolga Akalın 15, Günay Kodaz isə 3 səs toplamışdır. Seçki ən çox səs toplayan 2 nəfər arasımda ən çox səs toplayanın sədr seçiləcəyi üçüncü tura qalmışdır. Namizəd Günay Kodaz Koray Aydını dəstəklədiyini açıqlamışdır. Üçüncü turda Dərvişoğlu 611, Aydın isə 548 səs topladı. Beləliklə, Müsavat Dərvişoğlu Meral Akşenərin ardınca İYİ Partiyanın ikinci sədri seçildi.

## Hədəfləri
Partiyanın hədəfi Türkiyəni yenidən parlamentar respublika sisteminə döndərməkdir.

## Logosu
Logonun əsas arnamenti türklərin Qayı boyunun emblemindən götürülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Ayrılıq (film, 1995)

***Ayrılıq*** qısametrajlı bədii filmi rejissor Elçin Cahangirli tərəfindən 1995-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Əlfi Qasımovun "Qağayı fəryadı" povestinin motivləri əsasında çəkilib. Film vaxtilə bir-birini sevən iki gəncin taleyindən bəhs edir. Əsas rolları Nailə Əliyeva və Elçin Cahangirli ifa edirlər.

## Məzmun
Film vaxtilə bir-birini sevən iki gəncin taleyindən bəhs edir.

Onlar illər sonra bir toy mərasimində qarşılaşırlar. Vaxtilə bir-birilərini sevən bu gənclər baş verən bəzi hadisələr səbəbindən ayrılırlar. İllər sonra bu təsadüfi görüş hər ikisinin sevgi xatirələrini canlandırır. Ancaq necə deyərlər: Ötən günə gün çatmaz, calasan da günü günə...

## Film haqqında
Film Əlfi Qasımovun "Qağayı fəryadı" povestinin motivləri əsasında çəkilib.

## Filmin üzərində işləyənlər
Əsər müəllifi: Əlfi Qasımov
Rejissor: Elçin Cahangirli
Operator: Cabbar Kamaloğlu

## Rollarda
Nailə Əliyeva — Nərgiz
Nahidə Əzimova — Nərgiz (cavan)
Elçin Cahangirli — Rauf

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1995-ci ilin Azərbaycan filmləri
1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
İranın Ali Rəhbəri

**İran İslam Respublikasının Ali Rəhbəri** (*[[Fars dili|fars]]. رهبر جمهوری اسلامی ایران*) və ya qeyri-rəsmi olaraq **İslam İnqilabının Böyük Rəhbəri** (*[[Fars dili|fars]]. رهبر معظم انقلاب اسلامی*), **Ali Rəhbərlik Orqanı** (*[[Fars dili|fars]]. مقام معظم رهبری*), **Fəqih** (*[[Fars dili|fars]]. فقیه*) — İran İslam Respublikasının dövlət başçısı.  

İran Ali Rəhbərinin referendum təyin etmək; xalq seçimlərində seçilən prezidentin prezidentliyini təsdiq etmək; müharibə və sülh elan etmək və qüvvələri səfərbər etmək; Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı; məhkəmə hakimiyyətinin başçısını təyin etmək; radio və televiziya qurumunun başçısını təyin etmək kimi səlahiyyətləri vardır. Beləliklə, silahlı qüvvələr, məhkəmə sistemi, dövlət radio və televiziya və digər əsas hökumət təşkilatları Ali Rəhbərin idarəsi altındadır. İranın hal-hazırkı Ali Rəhbəri Əli Xamenei fərmanlar imzalayır və xarici siyasət, iqtisadiyyat, təhsil, ətraf mühit, mili layihələşdirilmə və bu kimi önəmli səhələrdə son qərarı verir.

## Ali Rəhbərlərin siyahısı

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:20
PlotArea  = top:10 bottom:50 right:130 left:20
AlignBars = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:1979 till:2026
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1979

Colors     =
  id:Past value:rgb(0.9,1,1)
  id:Actual value:rgb(0.9,1,0.0)

BarData =
  barset:PM

PlotData=
  align:left fontsize:S shift:(3,-4) anchor:from width:15 
  barset:PM

 from: 1979 till: 1989 color:Past text:"Ruhullah Xomeyni" fontsize:10
 from: 1989 till: 2026 color:Past text:"Əli Xamenei" fontsize:10
 from: 2026 till: end color:Actual text:"Müctəba Xamenei" fontsize:10

 barset:skip


## Həmçinin bax
* İranın dövlət quruluşu
* İran prezidentlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* İran konstitusiyası
* WorldStatesmen – İran
* İran Seçki Arxivi – Ali Rəhbər
Fakolit

**Fakolit** — linzavari, kökü olmayan və çox vaxt antiklinal, nadir hallarda sinklinal strukturaların şarnir hissəsində yerləşən kiçik intruziv  massiv. Az həcmli maqmanın yuxarı qalxaraq qırışıqlıq prosesində iştiraki nəticəsində yaranır. Əsasən ultraəsasi (alp tipli) ofiolit intruzivlərinə xasdır. 

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Adi malay ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Öz cinsinin yeganə nümayəndəsidir.

## Xarici görünüş
Malay ayısı ayıkimilər fəsiləsinə daxil olan növlər arasında ölçü baxımından ən kiçiyidir. Onun uzunluğu 1.5 m keçmir (üstəlik 3—7 sm-lik quyruq). Ayaqları qrərində hündürlüyü 50-70 sm, çəkisi 27—65 kq olur. Erkəklər bir qayda olaraq dişilərdən 10—20 % böyükdür. Bu canlılar uzun buruna malikdirlər. Üstəlik olduqca güçlüdürlər. Dırnaqları itidir. Yırtıcı dışlərı kiçikdir.

Bu canlıların xəzi qısa tükə sahibdir. Üstəlik sərt və hamardır. Rəngi qaradır. Sinə nahiyəsində ağımtıl və ya sarımtıl rənli ləkə olur. Öz elmi adınıda bu ləkədən almışdır.

## Yayılması
Bu növ ayılar Şimal-şərqi Hindistan, Cənubi Çin, Myanma, Tayland, Hind-Çin və Malakka yarımadaları, İndoneziya (Sumatra və Kalimantan) kimi ərazilərdə yayılmışdır.

Kalimantan adasında ayıca *Helarctos malayanus euryspilus* yarımnövü yayılmışdır.

### Qapalı vəziyyətdə
Bu növ ayıları xüsusi fermalarda saxlanılır. Onun piyi Asiya təbabətində istifadə edilir.

## Həyat tərzi və qıdalanması
Bu növ ayılar Cənub-Şərqi Asiyanın tropik və subtropik meşələrində yayılmışlar. Ağaclara dırmanmağı xoşlayır. Əsasən gecə həyat tərzi keçirirlər. Gündüz ağacların üzərində günəş vanaları qəbul dirlər. Onlar ağaclarda özlərinə yuva kimi bir yataq yeri hazırlayırlar. Onlar elə ağacların üzərindəcə yarğaqlar və meyvələrlə qidalanırlar. Qış yuxusuna getmirlər.

Hər şeylə qidalanırlar. Əsasən qrışqa, bal, termit, qurtlar, bitkilər qidalansalarda omnların kərtənkələ, kiçik məməlilərlə qidalanırlar. Onlar leş yeməyəndirlər. Əsasən pələnglərdən sonra qalan leşləri yeyirlər. Ey heyvanlarını parçalaması belə məlumdur. Əsasənn banan, kakaos  plantasiyalarına ziyan vururlar. İnsanla yaxın yaşayan bölgələrdə zibilliklərdəə eşələnirlər.

Çəki baxımından kiçik olmasına baxmayaraq olduqca aqressiv canlıdır. Hətta özünü pələng hücumundan belə qoruya bilir. Onların düşmənləri siyahısına əsl timsahılar, boz bəbir və olduqca iri olan torlu piton daxildir.

## Çoxalması
Dişilər 95 gün boğazlıq dövrü keçirir. Adətən 1—2 bala verirlər. Balalar doğularkən cəmi 300 q olur. Balalar anaları ilə 3 il birgə yaşayırlar.

Orta ömür müddəti 24 ildir (qapalı ərazidə).

## Statusu
Biruanqlar ayıların ən nadır növləri hesab edilir. Onlar Beynəlxalq Təbiəti mühafizə birliyinin Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Onların sayı dəqiq məlum deyildir.

Onları qapalı şəraitdə hətta bir ev heyvanı kimi saxlamaq mümkündür. Onların ürək və öd kisəsi ənənəvi Asiya tibbində istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax