open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petrovskaya küçəsi (Taqanroq)

**Petrovskaya küçəsi** () — Taqanroq şəhərində yerləşən küçə. Şəhərin qədim hissəsində yerləşir.
Küçə 1-ci Krepost xiyabanı və Derjinski küçəsinə qədər uzanır. Küçənin uzunluğu 2165 metr təşkil edir. Nömrələnmə 1-ci Krepost xiyabanından başlayır.

## Tarixi
Petrovski küçəsi şəhərin bünövrəsini qoyan I Pyotrun şərəfinə sdlandırılmışdır.

1923-cü ildən bina Vladimir İliç Leninin adını daşıyırdı.
1998-ci ildə küçənin adı yenidən Petrovskaya adlandırılmışdır. Küçənin bir hissəsi bü gündə Ienon adlanır.

## Küçədə yerləşir

* Kulpinin binası — Petrovskaya küçəsi, 30.
* Yankeleviçin binası — Petrovskaya küçəsi, 32.
* Petrovun binası — Petrovskaya küçəsi, 36.
* Krasnuşkinin binası — Petrovskaya küçəsi, 37.
* Taqanroq Metallurgiya kolleci — Petrovskaya küçəsi, 40.
* Tretyakovun binası — Petrovskaya küçəsi, 41, 43, 45.
* Taqanroq idarəetmə və iqtisadiyyat institutu (Serebyakovun binası) — Petrovskaya küçəsi, 47.
* Kobılinin binası — Petrovskaya küçəsi, 49.
* Taqanroq konditer fabriki — Petrovskaya küçəsi, 51.
* Skaramanqinin binası — Petrovskaya küçəsi, 53
* Luç kinoteatrı — Petrovskaya küçəsi, 57.
* Ştrimerin apteki — Petrovskaya küçəsi, 61.
* Bristol mehmanxanası — Petrovskaya küçəsi, 64.
* Qayrabetovun binası — Petrovskaya küçəsi, 66.
* Sfaelo binası — Petrovskaya küçəsi, 67.
* Taqanroq dövlət pedaqoji institutu — Petrovskaya küçəsi, 68.
* Maqulonun binası — Petrovskaya küçəsi, 70.
* Taqanroq dəniz kolleci — Petrovskaya küçəsi, 71.
* Y. S. Polyakovun binası — Petrovskaya küçəsi, 72.
* Şəhər meriyası — Petrovskaya küçəsi, 73.
* Kukolnikin binası — Petrovskaya küçəsi, 74
* Petruşin-Qavixa — Petrovskaya küçəsi, 79, 81.
* Ruski çay (art-kafe) — Petrovskaya küçəsi, 81.
* Plastinin binası — Petrovskaya küçəsi, 82.
* Avropa mehmanxanası — Petrovskaya küçəsi, 81.
* Razi-Bondarenko — Petrovskaya küçəsi, 84.
* Xalizovun binası (Taqanroq) — 86
* Komnino-Varvasinin binası — Petrovskaya küçəsi, 87.
* Taqanroq şəhərinin keçmiş idarə binası — Petrovskaya küçəsi, 87.
* Teatralnoe kafesi — Petrovskaya küçəsi, 88.
* Müəllimlər binası — Petrovskaya küçəsi, 89.
* Taqanroq dramaturq teatrı — Petrovskaya küçəsi, 90.
* Taqanroq ictimai kitabxanası — Petrovskaya küçəsi, 96.
* Şəhər mədəniyyət sarayı — Petrovskaya küçəsi, 104.
* Gənc teatr-studiya — Petrovskaya küçəsi, 104.
* Qorski parkı
* Ştalberq binası — Petrovskaya küçəsi, 105.
* Taqanroq gənclər sarayı — Petrovskaya küçəsi, 107.
* Taqabroq maşınqayırma kolleci — Petrovskaya küçəsi, 109-А.
* Sabsoviçin binası (Taqanroq)

## Abidələr
* Leninin büstü — Petrovskaya küçəsi 73, Şəhər administrasiyasının önündə.
* "Misir pirakidası" — Petrovskaya küçəsi 102, Qorski adına parkın çıxışında yerləşir.
* Şlaqbaum abidəsi
* Vasiliya Maqrelovanın büstü

## Maraqlı faktlar
* Petrovskaya küçəsinin adı 8 dəfə adı dəyişdirilmişdir: 2-ci prodolnaya k., Moskovskaya k., Dvoryanskaya k., Bolşaya k., Petrovskaya k., Lenin k, Petrovskaya k. (1941), Lenin k. (1943) və yenidən Petrovskaya.

## İstinadlar
Yannis Adetokunbo

**Yannis Adetokunbo,** (, *yunan tələffüzü:* **[ˈʝanis a(n)detoˈkun(m)bo]**) Amerika Milli Basketbol Assosiasiyasında mübarizə aparan Miluoki Baks komandasında forma geyən yunan peşəkar basketbol oyunçusu. 2.11 metr boylu bu basketbolçu əsasən yaxın hücumçu mövqeyində oynayır.

Böyük qardaşı Tanasis Andetokunmbo, NBA seçmələrində Nyu-York Niks tərəfindən 2014-cü ildə seçilmişdir. Yannis özü isə 2013 NBA seçmələrində Miluoki Baks tərəfindən 15-ci sıradan seçilmişdir. Əslən nigeriyalı olan basketbolçu ilk dəfə 2017-ci ildə NBA All-Star heyətinə düşməklə yanaşı, bu heyətin ilk beşliyinə daxil ola bilmişdir.

Basketbol ulduzu idmanda görkəmli şəxsiyyət olaraq qaldığı Milwaukee Bucks-da oynamağa davam edir. 2024-cü ilin yazında Giannis normal mövsümün və NBA pley-off oyunlarının əhəmiyyətli bir hissəsində onu kənarlaşdıran çətin bir dana zədəsi ilə üzləşdi. Şükürlər olsun ki, o, Paris Olimpiya Oyunları üçün vacib təsnifat matçları üçün vaxtında əla bərpa etməyi bacardı. 
## NBA statistikası

### Normal mövsüm

|-
| align="left" | 2013–14
| align="left" | Miluoki
| 77 || 23 || 24.6 || .414 || **.347** || .683 || 4.4 || 1.9 || .8 || .8 || 6.8
|-
| align="left" | 2014–15
| align="left" | Miluoki
| **81** || 71 || 31.4 || .491 || .159 || **.741** || 6.7 || 2.6 || .9 || 1.0 || 12.7
|-
| align="left" | 2015–16
| align="left" | Miluoki
| 80 || **79** || **35.3** || **.506** || .257 || .724 || **7.7** || **4.3** || **1.2** || **1.4** || **16.9**
|-
| align="center" colspan="2" | Karyera
| 238 || 173 || 30.5 || .483 || .280 || .721 || 6.3 || 2.9 || 1.0 || 1.1 || 12.2

### Pleyofflar

|-
| align="left" | 2015
| align="left" | Miluoki
| 6 || 6 || 33.5 || .366 || .000 || .739 || 7.0 || 2.7 || .5 || 1.5 || 11.5
|-
| align="center" colspan="2" | Karyera
| 6 || 6 || 33.5 || .366 || .000 || .739 || 7.0 || 2.7 || .5 || 1.5 || 11.5

## İstinadlar
Desna çayı

**Desna çayı** () — Şərqi Avropada çay. Rusiya və Ukrayna ərazilərindən keçir. Dnepr çayının sol qolunu təşkil etməklə yanaşı həm də onun ən böyük qoludur. Çayın uzunluğu 1130&nbsp;km təşkil edir. Novqorod-Sevenski şəhərinə qədər 535&nbsp;km məsafədə naviqasiya üçün yararlıdır. Daimi naviqasiya isə Jukovka şəhərinə qədərdir. Hövzəsinin sahəsi 88, 9&nbsp;km²-dir.

## Adının mənası
Adının mənası  — "sağ" deməkdir. Desna Dnepr çayının sol qolunu təşkil edir.

## Təsviri

Desna öz başlanğıcını Smolensk yüksəkliklərindən, Qolubev Mox bataqlıqlarından, Yelnayanın yaxınlığından götürür. Rusiyanın Smolensk və Bryan vilayətləri, Ukraynsnın isə Çerniqovskaya, Sumskaya və Kiev vilayətlərinim ərazisindən axır. Çay Dnepr çayına Kiyev yaxınlığında tökülür.

Yuxarı axarlarda bataqlaşmış ərazidən axır və suyu dayaz olur. Aşağı axarlarda isə dərinlik artır. Seym çayının töküldüyü yerdən dərinlik daha da artır. Yazda dərinlik dahada artır. İllik orta su sərfiyyatı 360 m³/san təşkil edir.

Desna çayında minerallaşma həddi: yaz daşqınları zamanı — 271 mq/dz³; yay-payız dövrü — 351 mq/dz³; qış dövrü — 376 mq/dz³.

Qədim dövrlərdən mühüm su yolu hesab edilirdi. Buradan mırkəzi rus çöllərinə rahat getmək mümkün idi.

Smolensk vilayətində çayın üzərində Desnoqorsk su anbarı yerləşir. Smolensk SES isə Desnoqorsk şəhərinin enerji təminatını təmin edir.

## Qolları
* Sağ: Udel, Mena, Snov, Belous, Zamqlay, Sudost, Boldaçevka, Qabya, Seşa, Stijen.
* Sol: Lyubiç, Ostyor, Seym, Doç, Vetma, Prismara, Bolva, Snejet, Navlya, Nerussa, Smolyanka (aşağı və yuxarı).

## Desna boyunca yerləşən şəhər və qədəbələr
* Smolensk vilayəti: Yelnaya, Desnoqorsk və Ekimoviçi kəndi.
* Bryansk vilayəti: Snoqot kəndi, Jukovka, Qistilovka, Selso, Bryansk, Vıqoniçi, Trubçevk, Belaya Beryozka
* Çernikovski vilayəti: Novqorod-Severski, Korop, Sosnisa, Makoşino, Kukoviçi kəndi, Maksaki kəndi, Uşnya, Çernikov. Ostyor, Desna.
* Sumskaya vilayəti: Piroqovka.
* Kiyev vilayəti: Xotyanovka, Pinovo, Bodenki, Vısşaya Dubeçya, Puxovka.

## Ədəbiyyat
* *Маштаков П. Л.* Список рек Днепровского бассейна. — СПб., 1913.
* *Маштаков П. Л.* Десна. — Петроград,1918.
* *Маштаков П.* Десна // Известия отделения русского языка и словесности Академии Наук. — Петроград, 1918. — Т. XXII. — Кн. 2.

## Mənbə
* Экологическая сеть Новгород-Северского полесья 
* Вся Десна на OpenStreetMap
* Поход к истоку Десны, фото 

## İstinadlar
Namiq Əliyev (həkim)

**Namiq Nəriman oğlu Əliyev** () — tibb elmləri doktoru (1998), professor (1989), AMEA-nın müxbir üzvü (2001), Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü (2002), Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimi (2000), Azərbaycan SSR Əməkdar həkimi (1991)

## Həyatı
Namiq Əliyev 28 iyul 1940-cı ildə Bakışəhərində anadan olub. 1958–1960-cı illərdə Bakı şəhəri 5 saylı tibb məktəbinin tələbəsi olub. Ali təhsilini 1960–1968-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetində alıb. 1968–1970-ci illərdə həmin universitetin Mikrobiologiya kafedrasının aspirantı kimi təhsilini davam etdirib.

## Əmək fəaliyyəti
Namiq Əliyev 1971–1987-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb universitetinin Yoluxucu xəstəliklər kafedrasında assistent, 1987–1988-ci illərdə dosent, 1989–1990-cı illərdə isə professor vəzifələrini icra edib. 1981-ci ildə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyində müfəttiş, 1982–1991-ci illərdə isə Elmi-Tibbi Şuranın sədr müavini kimi fəaliyyət göstərib.

Namiq Əliyev 1993–1994-cü illərdə Elm idarisinin rəisi olaraq çalışan Namiq Əliyev 1994-cü ildən V. Y. Axundov adına Milli Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutunun direktoru vəzifəsini icra edib. Pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan alim, eyni zamanda Azərbaycan Tibb Universitetində Yoluxucu xəstəliklər kafedrasının müdiri işləyib.

## Akademik fəaliyyəti
Namiq Əliyev 1970-ci ildə "Maqnit sahəsinin bəzi mikroorqanizmlərin marfogenetik və genetik-biokimyəvi xüsusiyyətlərinə təsiri" mövzusunda fəlsəfə doktoru dissertasiyası, 1998-ci ildə "Maqnit sahəsinin bir sıra infeksion xəstəliklərin kompleks müalicəsində tətbiqinin klinik-eksperimental əsaslandırılması" mövzusunda elmlər doktorluğu dissertasiyalarını müdafiə edib. 1989-cu ildə Yoluxucu xəstəliklər ixtisası üzrə professor elmi adına layiq görülüb. 2001-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 2002-ci ildə Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü seçilib.

Alim 300-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən 3 monoqrafiya, 5 dərslik və dərs vəsaiti, 18 səmərələşdirici təklif, 8 patentin müəllifidir. Onun elmi rəhbərliyi ilə 3 elmlər doktoru, 16 fəlsəfə doktoru hazırlanıb.

## Ölümü
Namiq Əliyev 2020-ci ildə vəfat edib.

## Təltifləri
* "Şöhrət" ordeni — 26 iyul 2010
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 2 noyabr 2000
* "Azərbaycan SSR əməkdar həkimi" fəxri adı — 4 fevral 1991

## Elmi əsərləri
* "Artemisia issayevii Rzazade" növündən olan efir yağının virus əleyhinə fəallığı
* Azərbaycanda enterovirus infeksiyaları üzərində epidemioloji nəzarətin təşkilinin əsas məqamları
* Azərbaycanda uşaqlar arasında naməlum etiologiyalı bağırsaq infeksiyası zamanı adenovirusların aşkar olunması

## İstinadlar
Serbiya Milli Bankı

**Serbiya Milli Bankı** () və ya qısaca **NBS** () — Serbiya Respublikasının mərkəzi bankı. Əsas mərkəzi Belqrad şəhərində yerləşir. Rəhbəri Yorqovanka Tabakoviçdir. Serb dinarının banknot və metal pullarının yeganə istehsalçısıdır. Hökumətin pul və kredit siyasətindən məsuldur.

Serbiyadakı bütün banklardan üstündür. Serbiya hökuməti tərəfindən səlahiyyətləndirilən bu Bank, Serbiyanı beynəlxalq maliyyə təşkilatlarında təmsil edir və pul siyasəti ilə bağlı beynəlxalq pul bazarı əməliyyatlarında iştirak edir.

## Tarixi
thumb|left|Kralya Petra 12 ünvanında olmuş eçmiş mərkəzi
Serbiya Milli Bankının əsası 2 iyul 1884-cü ildə qoyulmuşdur.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra, ölkənin genişlənməsi və Yuqoslaviyanın yaradılması nəticəsində bankda da bir sıra dəyişikliklər baş verdi. Bank serb pul vahidinə bir də 2003-cü ildə döndü; hansı ki, həmin vaxt artıq Yuqoslaviya yox idi.

### Adlandırılması
Yaradıldığı zaman bu qurumun adı **Serbiya Krallığının Milli Bankı** olsa da, sonradan bir neçə dəfə adı dəyişdirilmişdir. Hazırkı adını 19 iyul 2003-cü ildən daşıyır. Bankın adlandırılmasının xronologiyası aşağıdakı kimidir:
*Serbiya Krallığının Milli Bankı (2 iyul 1884 - 20 yanvar 1920)
*Serb, Xorvat və Sloven Krallığının Milli Bankı (20 yanvar 1920 - 3 oktyabr 1929)
*Yuqoslaviya Krallığının Milli Bankı (3 oktyabr 1929 - sentyabr 1946)
*Yuqoslaviya Milli Bankı (sentyabr 1946 - 19 iyul 2003)
*Serbiya Milli Bankı (19 iyul 2003-cü ildən)

## Rəhbərləri
[thumb|İlk rəhbəri [Aleksa Spasiç]]
Bank 1884-cü ildə yaradılarkən, onun ilk rəhbəri Aleksa Spasiç olmuşdur.

2003-cü ildə yenidən təşkilindən bəri Serbiya Milli Bankının rəhbərləri aşağıdakılar olmuşdur:
*Mlacan Dinkiç (4 fevral 2003 – 22 iyul 2003) 
*Kori Udoviçki (23 iyul 2003 – 25 fevral 2004) 
*Radovan Yelaşiç (25 fevral 2004 – 28 iyul 2010) 
*Deyan Şoşkiç (28 iyul 2010 – 6 avqust 2012)
*Yorqovanka Tabakoviç (6 avqust 2012-ci ildən)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
İbrahim Əzizov

**İbrahim Əzizov** (*Əzizov İbrahim Vahab oğlu*; ) — Biologiya elmləri doktoru, Professor, AMEA-nın müxbir üzvü (2001).

## Həyatı
İbrahim Əzizov 5 avqust 1947-ci ildə Zaqatala rayonunun Qarqay kəndində anadan olub.

## Təltifləri
2005-ci ildə Azərbaycan Prezidenti tərəfindən "ŞÖHRƏT" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Elmi əsərləri
1. Influence newly ynthesized manganese complexes with amino asids on morphophysiological characteristics wheat germ.// American International Journal of contemporary research.2014. V.4 No.12. 2014. PP.58–60.

2. New technology of cleaning contaminated soil// Sci-Afric Journal of scientific issues, research and essays.2015. Vol.3, N4. PP. 699–703.

3. Genetic variation and root-shoot traits correlations in drought codition in Sesame by using multivariate statistical methods// Phyton Annales Rey Botanicae. 2014. Vol.54, fasc.1, PP.37–40.

4. Radioprotective effect of the exstract of plant collection on gamma irradiated seeds of wheat// International journal of agriculture innovations and research. 2015. v.4. issue2, PP 339–341.

5. Influence of chloride salinity on germination, water relation parameters and chlorophyll content of wheat genotypes//International journal of current research, 2016, V.8, Issue 02, pp.2975–2978.

## İstinadlar
Slovakiya Milli Bankı

**Slovakiya Milli Bankı** () və ya qısaca **NBS** — Slovakiya Respublikasının mərkəzi bankı; hansı ki, bu ölkə Avropa İttifaqının və Avropa Mərkəzi Banklar Sisteminin üzvüdür. Bankın əsas mərkəzi Bratislava şəhərində yerləşir. Rəhbəri Yozef Makuxdur. Slovak korunasının banknot və metal pullarının yeganə istehsalçısı olmuşdur. Hökumətin pul və kredit siyasətindən məsuldur.

## Tarixi
Slovakiya Milli Bankının əsası 1 yanvar 1993-cü ildə qoyulmuşdur. Həmin vaxt Çexoslovakiya Dövlət Bankı 2 yerə ayrılmışdır ki, onlardan biri Çex Milli Bankı, digəri isə Slovakiya Milli Bankı idi.

1 yanvar 2009-cu ildən Avrosistemə üzvdür.

## Fəaliyyəti
9 regional filialı var və Slovakiyadakı bütün banklardan üstündür. Slovakiya hökuməti tərəfindən səlahiyyətləndirilən bu Bank, Slovakiyanı beynəlxalq maliyyə təşkilatlarında təmsil edir və pul siyasəti ilə bağlı beynəlxalq pul bazarı əməliyyatlarında iştirak edir.

Bankın Kremnitsada sikkə və medal muzeyi var. Slovakiya ən qədim muzeylərindən biri olan həmin muzey 1890-cı ildə yaradılıb və 1994-cü ildən Slovakiya Milli Bankına aiddir.

## Rəhbərləri
Bankın hazırkı rəhbəri olan Yozef Makux bu vəzifəni 12 yanvar 2010-cu ildən daşıyır. Slovakiya Milli Bankının bütün rəhbərləri aşağıdakılar olmuşdur:
* Vladimir Mazar (29 iyul 1993 – 28 iyul 1999)
* Marian Yusko (29 iyul 1999 – 31 dekabr 2004)
* İvan Şramko (1 yanvar 2005 – 11 yanvar 2010)
* Yozef Makux (12 yanvar 2010-cu ildən)

## Binası
Slovakiya Milli Bankının baş ofis binasının açılışı 23 may 2002-ci ildə Bratislavada olmuşdur. 111,6 metr hündürlüyü olan bina 33 mərtəbədən ibarətdir. Bu hazırda Bratislavanın ən hündür binasıdır.

Slovakia Kosice National bank.JPG|NBS Koşitse
Banskabystrica.jpg|NBS Banska Bistritsa


## Həmçinin bax
* Slovakiya iqtisadiyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Çingiz Əliyev

* Çingiz Əliyev (rektor) — Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyasının rektoru.
* Çingiz Əliyev (geoloq) — AMEA-nın müxbir üzvü.

## Həmçinin bax
* Çingiz
* Əliyev
Poçtmeysterin binası (Taqanroq)

**Poçtmeysterin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 87 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin 60-ci illərində  inşa edilmişdir. Binanın hazırkı vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bir mərtəbədən ibarət olaraq müxtəlif dekor elementləri ilə işlənmişdir.

## Tarixi
Bir mətəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 87 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin 60-cı illərində tacir Konçatovnaya məxsus olmuşdur. 10 ildən sonra 1870-ci illərin sonlarında bina Tomaşevskilərin mülkiyyətinə keçmişdir. Qeydiyyata gəldikdə isə hina Mixail Tomaşevskinin həyat yoldaşı Mariya Manuylovnaya aid idi. Mixsil Tomaşevski Taqanroq poçtmeystrində işləyirdi. İctimai toplantıların fəal üzvlərindən idi. Nikolayevsk uşaq yetim evinin fəxri üzvü idi. Mixail Petroviç öz həyat yoldaşından çəkinirdi.

Mariya Manuylovna de-fakto ərinin işlərini idarə edirdi. Poçtolyonların işinə xüsusi ilə ciddi yanaşırdı. 1884-ci ildə şəhərdə poçt və teleqraf xidmətləri birləşdirilərək «Poçt və teleqraf baş idarəsi» adlandırılmağa başlayır. Üstəlik Daxili işlər naxirliyinə birləşdirilir. O zamanlar məktubları evlərinə aparmırdılar. Məktublar poçt kontoruna göndərilirdi.

Şux qadın olan Mariya Manuylovnanı yerli rəssam və heykəltaraş olan Leonid Yeqorov (1848-1890) baralyefdə təsvir etmişdir. Bu baralyef Taqanroq Tarix-Diyarşunaslıq muzeyində saxlanılır. Onların ailəsində iki qız övladı vardı: Nadjda və Yelizaveta.  Mixail Petroviç 89 yaşında 16 yanvar 1893-cü ildə, qızı Yelizaveta paralicdən 18 oktyabr 1916-cı ildə vəfat etmişdir. 1910-cu illərdə binaya poçmeysterin qızları sahib olur. 
Sovet dönəmində bina milliləşdirilmişdir. Hazırda yaşayış binası kimi istifadə edilir.

## Təsviri
Bir mərtəbəli zirzəmiyə sahib olan bina. Girişi yan hisdədə yerləşir. Üzəri şiferlə örtülmüşdür. Fasadında beş pəncərə vardır. Üzəri qara suvaqla üzlənmişdir. Mərtəbələr arasında karniz vardır. Bina sarı rəngə boyansada, aşağı hissələri bozdur.

18 oktyabr 1992-ci il qərarı regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Игорь Пащенко "Были-небыли Таганрога". Ростов-на-Дону. 2012. 
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
## Mənbə
* Дом почтмейстера  

## İstinadlar
Mihalis Yannakakis

**Mihalis Yannakakis** (Yunanca: Μιχάλης Γιαννακάκης; d. 13 sentyabr 1953, Athens, Yunanistan) — Columbia Universitesinin Computer Science departimantənda bir profesordur. Yannakakis 2005 ilində Donald E. Knuth mükafatına sahib olmuşdur.

## Həyatı

## İstinadlar
Valentin Xristov

* Valentin Xristov (ağır atlet, 1956) — Bolqarıstanlı ağır atlet, 1980 Moskva Olimpiadasının gümüş medalçısı
* Valentin Xristov (ağır atlet, 1994) — Bolqarıstan əsilli Azərbaycan ağır atleti, 2012 London Olimpiadasının bürünc medalçısı.

## Həmçinin bax
* Valentin
* Xristov
Estoniyada nəqliyyat

**Estoniyada nəqliyyat** — bura avtomobil, boru, hava və dəmir yol nəqliyyatı daxildir.

## Avtomobil yolları
thumb|250px|
* ümumi: 57,565 km (üstəlik 16,465 federal yolu)
* güclü yollar: 12,926 km (üstəlik 99 km avtomagistral)

### Dövlət əhəmiyyətli yollar
Dövlət əhəmiyyətli yollar bir necə nəqliyyat növünü özündə birləşdirir. Onların ümumi uzunluğu 16,465 km təşkil edir. Bu isə ümumi yolların 29 % təşkil edir.. Onlar əhəmiyyətindən asılı olaraq üç yerə bölünür:
* baş yollar (1,601 km)
* əsas yollar (2,391 km)
* ikinci dərəcəli yollar (12,425 km)

## Dəmir yolları

* ümumi: 900 km ümumi daşına xətti (1200 km bağlanmış xəttlər)
* geniş xətli reyslər: 900 km dəmir yolu 1520 mm xətli.  

### Xarici ölkələrlə dəmiryol nəqliyyatı
*  Latviya — yük və sərnişin (Valqa — Riqa gündə üç dəfə)
*  Rusiya — yük və sərnişin

## Liman və havanlar
Estoniyada 45 liman vardır. Az bir qismi istisna olaraq böyük hissəsi Baltik dənizində yerləşir. 

İri limanları:Muuqa, Tallin, Kunda, Pyanu və Sillame. 

### Digər ölkələrlə ticarət əlaqələri
*  Finlandiya
*  Aland adaları
*  İsveçrə
*  Almaniya
*  Rusiya

## Ticarət donanması
* ümumi: 50 gə
* tipinə görə gəmilər: (1999)
** balkerlər — 3
** yük gəmiləri — 20
** digər təyinatli yük gəmisi — 1
** konreynerovoz — 5
** tanker — 2
** rolker — 13
** kiçik sərnişin gəmiləri — 6

## Hava limanları
* Ümumi: 12 (2007)
* 3,047 metrdən çox olan: 1
* 2,438 - 3,047 metr arası olan: 7
* 914 - 1,523 metr arası olan: 3

Lennart Meri adına Tallin hava limanı - Estoniyanın ən böyük hava limanıdır.

## Boru nəqliyyatı
* qaz kəməri — 859 km (2007)

## Su nəqliyyatı
* 320 kilometrlik su nəqliyyatına sahibdir. İl boyu naviqasiyaya açıqdır. 

## Şəhər nəqliyyatı
Şəhərlərdə əss ictimai nəqliyyat avtobuslardır. Bununla yanaşı Tallində trolleybus, tramvay və su nəqliyyatı vastələrindən ibarətdir.
## İstinadlar
Xorvatiya–Yaponiya münasibətləri

**Xorvatiya–Yaponiya münasibətləri** — Xorvatiya Respublikası ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Bu əlaqələr YSFR dövründə Yaponiya–Yuqoslaviya münasibətlərinin tərkib hissəsi olmuş, Xorvatiyanın müstəqilliyinin bərpasından sonra yüksələn xəttlə inkişaf etməkdədir.

## Tarixi
Xorvatiya–Yaponiya münasibətlərinin tarixi hələ İkinci dünya müharibəsi zamanı Üçüncü Reyxin Yuqoslaviya Krallığını işğal etdi dövrdən başlamışdır. Belə ki, almanların marioneti olan Müstəqil Xorvatiya Dövləti Berlin-Roma-Tokio oxunun bir hissəsi kimi yaponlar ilə əlaqələrə malik olmuş, Yaponiya imperiyası tərəfindən de-yure tanınmış, hətta yaponların Zaqrebdə səfirliyi də fəaliyyət göstərmişdir. İkinci dünya müharibəsindəki məğlubiyyətdən sonra tərəflər arasında münasibətlər uzun müddət – Xorvatiyanın müstəqilliyinin bərpasına qədər demək olar ki, mövcud olmamışdır.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında müasir diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin mart ayının 5-də qurulmuşdur.

### Səfirliklər
Xorvatiyanın Tokiodakı səfirliyi 1993-cü ilin sentyabr ayında, Yaponiyanın Zaqrebdəki səfirliyi isə 1998-ci ilin fevral ayında fəaliyyətə başlamışdır.

Xorvatiyanın Yaponiyadakı səfiri hazırda Drazen Hrastiçdir. O, 2015-ci ildən bu vəzifəni daşıyır. Yaponiyanın Xorvatiyadakı səfiri isə hazırda Keiji Takiquçidir. O, 2016-cı ildən bu vəzifəni daşıyır.

Embassy of Croatia in Tokyo.jpg|Xorvatiyanın Yaponiya səfirliyi
Embassy Japan Zagreb.jpg|Yaponiyanın Xorvatiya səfirliyi


## Hərbi əlaqələr
Xorvatiya 1 aprel 2009-cu ildə rəsmən NATO-ya üzv olduqdan sonra hər iki ölkənin əsas strateji müttəfiqi ABŞ-dır.
[thumb|"[JDS Kashima" təlim gəmisi Splitdə]]
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasının 20-ci ildönümünü qeyd etmək məqsədilə 2013-cü ilin sentyabr ayında Yaponiya Dəniz Özünü Müdafiə Qüvvələrinin "JDS Kashima" təlim gəmisi Xorvatiyanın ikinci ən böyük şəhəri olan Spliti ziyarət etmişdir. Bu, bir yapon dəniz gəmisi tərəfindən Xorvatiyaya edilən ilk ziyarət kimi tarixə düşmüşdür.

## Mədəni əlaqələr
### [[Qardaşlaşmış şəhərlər]]
* Riyeka –  Kavasaki (23 iyun 1977-ci ildən)
* Zaqreb –  Kioto (22 oktyabr 1981-ci ildən)
* Pula –  Hekinan (5 aprel 2007-ci ildən)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Embassy of the Republic of Croatia in Japan
*Embassy of Japan in Croatia , Embassy of Japan in Croatia
Sabsoviçin binası (Taqanroq)

**Sabsoviçin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. Binanın hazırkı vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina öz adını özünün ilk sahiblərinin soyadından götürmüşdür<.

## Tarixi
Bir mərtəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. XIX əsrin birinci yarısında Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında II gildiya taciri Todros Markoviç Sabsobiçə məxsus ev olmuşdur. Bina dəmir yolu xəttinin kənarında yerləşirdi. Bu xətt isə limana gedir. 1860-cı ildə bu envanda küncdə bir bina inşa edilmişdir. Bu bina bir mərtəbədən ibarət olaraq zirzəmiyə sahibdir. O dövrün məlumstlsrına görə burada bir mərtəbəli kərpiçdən ibarət olan anbar olmuşdur. Fliqel iki yaşayış binasına bölünmüşdü. Onlar Derjinski 7 və 9 üvnaları verilmişdir. Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında yerləşən bina 1870-ci illərdə Vulf Drofoveeviç Sabsoviç tətəfindən inşa edilmişdir. 1873-cü il məlumatına görə bina ona məxsus olmuşdur. 1874–1879-cu illərdə binanın sahibi tacir Vulf, İosif və Yakov Sabsoviç olmuşdur. 1890–1898-ci illərdə tikili tacir Dmitri Yeqoroviç Manusinin və Xane Sabosoviçin mülkiyyətinə keçmişdir.

1906-cı illərdə binanın sahibi tacir, ambardar və torpaq sahibi Veniamin İosifoviç Sabsoviç və arvadı Xans Sabsoviç olmuşdur. Veniamin İosifoviç Sabsoviç İosif Dorofeeviçin oğlu olmuşdur., O, birja komitəsinin üzvü idi.. 1915-ci il məlumatına görə Veniamin İosifoviç Sabsoviç digər mülkədarlarla birlikdə binanın sahibi olaraq qalırdı.

## İstinadlar
Çernışev qumları

**Çernışev qumları**  ― xüsusi olaraq qorunan ərazi. Elə də böyük olmayan meşəlik ərazidə yerləşir. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Oblivski rayonunun şimalında qərarlaşır. Bölgə Çir və Berezyanski çaylarının axarbaxarındadır. 1977-ci ildə təşkil edilmişdir.

## Çöl ekosistemi
Çernışev qumları yerli əhəmiyyətli botanik təbiət abidəsidır. Təbiət abidə yasaqlıqdır. Yasaqlıq insanların yerli istirahət məskəni rolunu oynayır. Təbiət qoruyucu, su qoruyucu və rekreasiya əhəmiyyəti daşıyır. Kifayət qədər ideal vəziyyətdə olsa da istənilən yanğın vəziyyəti pisləşdirə bilər.

## Tarixi
Rostov vilayətində qumluq sahələr olduqca geniş ərazini əhatə edir. İntensiv olaraq qumluqların istifadə xüsusi ilə XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində bəzi rayonların qəsəbə və stansiyalarını qum basmışdı. 1906-cı ildə Çirnıx qumluğunda Çernışev meşəçilik sahəsi təşkil edilmişdir. Meşə təsərrüfatı əsasın şəhər ətrafında, əkin və maldarlığın inkişaf etdirilmsi mümkün olmayan ərazilərdə salınırdı. Əkin üçün əsasən adı tozağacı və krım tozağacı bitliləri əkilirdi.

Meşəlik əkilərinin böyük hissəsi akasiya, tozağacı olaraq Veşenski, Qundorovskaya, Yelanskaya, Miqullinskaya, Kazanskaya və digər məntəqələrinin ətrafında salınmışdır.

1926-ci ildə bu ərazidə aqrolesomeliorativ məntəqə təşkil edilmişdi. Onun tərkibində Karaiçevskaya və Oblivskaya bağları daxildir.

1940-cı ildə 203 ha leşə zolağı salınmışdı ki, onlarda ümumilikdə 4 min ərazini qoruyurdu.

Hazırda Oblivski aqrolesomeliorativ məntəqəsi 9054 ha ərazini əhatə edir. Hazırda Çirski qum massuvi üç terras əmələ gətirir.

## Lanşaft
Çernışev qumları regionun relyefi dalğalıdır, suxurları əsasən gumdur. Üstəlik quru suxurlardan təşkil edilmişdir.

## Fauna
Ərazisində tülkü, dovşan və diğər canlıların nümayəndələrinə rastlaşmaq mümkündür. Burada nadir və qiymətli canlı növləri belə vardır.
## İstinadlar
Xalizovun binası (Taqanroq)

**Xalizovun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi küçəsi ev 86 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin 3-cü dörd illiyində inşa edilmişdir. Binanın hazırkı vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. İki mərtəbədən ibarət olaraq müxtəlif dekor elementləri ilə işlənmişdir.

## Tarixi
İki mərtəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi küçəsi ev 86 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin 3-cü dörd illiyində Mixail Xazilov tərəfindən inşa edilmişdir. Binanın bütü sahibləri məlumdur. Binadan solda bir mərtəbəli mərmər mağaza olmuşdur. XIX əsrin  80-ci illrdə binanın sahibi kazak Yakov Avramoviç Qlinski olmuşdur. O, binanın birinci mərtəbəsini Yekaterina İvanovna Yevladovaya icarəyə vermişdir. Qlinski haqqında o məlumdur ki, onun jəyat yoldaşı Yevdokiya İvanovna 27 yaşında 1881-ci ildə vəfat etmişdir. Onun birinci övladı Pavel yeddi aylığında vəfat etmişdi. İkinci övladı isə 1886-cı ildə doğulmuşdu.

XХ əsrin əvvəllərində binanın sahibi II gildiya taciri Vasili Konstantinoviç Kumbaruli olmuşdur. O, binadan bir qədər aralıda «Peterburqskaya» mehmanxanası sahib idi. Binanın qiyməti 12 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi. Birinci mərtəbəsi mağaza və digər məqsədlər üçün icarəyə verilirdi.

Vətəndaş müharibəsinfən sonra binada «Kojevnik» adlı dəri ayaqqabı kooperativi yerləşirdi.

1975-ci ildən binanın birinci və zirzəmidə  этажа «Staraya krepost» restoranı fəaliyyət göstərirdi. Restoranda üç zal vardı: «Krestianski», «Molodyojnı» və «Petovski». Zallar sovet epoxasına uyğunlaşdırılmışdır. Ən prestijlisi «Petrovski» zalı idi. Bu zalın çoxlu sayda otaqları vardı. 
Hazırda yaşayış binası kimo istifadə edilir. Birinci mərtəbəsində "Geyim", "Ayaqqabı" dükanları və qadın bərbərxanası fəaliyyət göstərir.

## Arxitektur xüsusiyyətləri
İki mərtəbəli bina tacir Xazilov tərəfindən inşa edilmişdir. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir.  Mərtəbələr arasında ksrniz vardır. İkinci mərtəbənin pəncərələri yarım sirkul sonluğuna saahibdir. Fasadında ümumilikdə 12 pəncərə vardır. Bina narıncı rəngə boyanmışdır.

18 oktyabr 1992-ci ildə 301 saylı qərarla regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: БАННЭРплюс, 2000. — 436 с.

## Mənbə
* Таганрог. Петровская улица, дом 86
Suçuların xəstəxanası (Taqanroq)

**Suçuların xəstəxanası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Binanın hazırkı vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bir mərtəbədən ibarət olaraq müxtəlif dekor elementləri ilə işlənmişdir. Bina iki villanın birləşdirilməsi ilə meydana gəlmişdir.

## Tarixi
İki mətəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. ХIХ əsrin əvvəllərində binanın yerləşdiyi ərazidə böyük bağ yerləşirdi. Onun sahibi rəssamlar akademiyasının rektoru, dairə məhkəməsinin üzvü Fedor Martos idi.
Bu bunanın sahiləri haqqda kifayət qədər məlumat vardır. Bina haqqında ilk məlumat 1880-ci illərə aiddir. O zamanlarda binanın sahibi Aleksandra Danilovna Qirs olmuşdur. Onun əri saray məsləhətçisi, Taqanroq şəhər tikinti komitəsinin üzvü olmuşdur. 
1899-ci ildə binanın üç sahibi vardı: Aleksandra Danilovna Qirps, Rıdina və kollec məsləhətçisi Yekaterina Petrovna. Aleksandra Danilovna və Yekaterina Petrovna müvafiq olaraq 90 və 89 yaşları vəfat etmişdir. ХIХ əsrin sonlarından bina tacir Dmitri Yeqoroviç Manusiyə mənsub olmuşdur. 1910-cu ildə binanı Yakov Vasileviç Sotnik olmuşdur. Sotnik 76 yaşında 23 sentyabr 1916-cı ildə vəfat etmişdir. Bina onun vərəsələrinə keçmişdir. 1925-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Binanın sahibəsi olmuş Lyubov Andreevna Yakov Vasilevin həyat yoldaşı olmuşdur. O, 1914-cü ildə 64 yaşında vəfat etmişdir. Binanın bir hissəsini rus dili müəlliməsi Mariya Vasilevna icarələmişdir.

Hazırda bina 41 və 43 nömrəsi altında su nəqliyyatı, balıqçılıq təsərrüfatı işçiləri üçün xəstəxanası yerləşir.

## Arxitektur xüsusiyyəti
Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşən bina iki mərtəbədən ibarətdir. Əsas girişlərin üzərində eyvan vardır. 43 saylı binanın ikinci mərtəbsində yerləşən pəncərələrin kənarları qəsr daşları ilə işlənmişdir.

## Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## Mənbə
* Таганрог. Греческая улица, дома 41 и 43 

## İstinadlar
A. P. Çexovun heykəli (Rostov-na-Donu)

**A. P. Çexov abidəsi** — bürüncdən ibarət olan abidə yazıçı Anton Pavloviç Çexovun yuz əlli illiyi şərəfinə ucaldılmışdır. Abidə Rostov-na-Donu şəhərində Çexov prospekti ilə Puşkinskaya küçələrinin kəsişdiyi ərazidə ucaldılmışdır.

## Tarixi
Anton Pavloviç Çexovun şərəfinə müxtəlif şəhərlərdə heykəllər ucaldılmışdır: Moskva, Taqanroqе Yujno-Saxalin, Krasnoyarsk, Tomsk və bir çox elə də böyük olmayan şəhər və qəsəbələrdə. 2010-cu ilin yazında Rostov-na-Donu şəhərində Anton Pavloviç Çexova heykəl ucaldılması düşünülürdü. İdeyanın gerçəkləşdirilməsi üçün təşkilatlanma həyata keçirilir. Kommisiya təşkil edilir. Üstəlik müsabidə elan edilir. Müsabiqənin nəticəsində rostovlu heykəltaraş Anatoli Andreyeviç Sknarinin layihəsi bəyənilmişdir. Anatoli Andreyeviç Sknarin Rusiyanın əməkdar rəssamıdır. Müəllif Anton Pavloviç Çexovun arxiv şəkilləri əsasında heykəlini
düzəltmişdir.

Abidənin qoyulma yernin müəyyənləşdirilməsi uzun çəkmişdir. Bununla bağlı bir necə variant mövcud idi: Stanislavski və Semaşko küçələrinin kəsişdiyi ərazidə tacir Maksimovun evinin qarşısı, Budennovski prospektində Kitab evinin qarşısı və Puşkinskaya küçəsi İctimai kitabxananın qarşısı. Nəhayətdə kommisiya Çexov prospekti ilə Puşkinskaya küçələrinin kəsişdiyi ərazini məqbul bilmişdir. Abidənin açılışı 28 yanvar 2010-cu ildə həyata keçirilmişdir. Heykəlin hündürlüyü 2,5 metr təşkil edir.

## İstinadlar
İks-23

**İks-23** () — Marvel Comics tərəfindən yaradılmış xəyali super qəhrəman. İlk dəfə 2004-cü ildə *"X-Men: Evolution"* cizgi filmində, daha sonra *"NYX"* komiksinin 3-cü buraxılışında peyda olmuşdur.

## Bioqrafiya
Şimal porsuğu kimi yeni silah hazırlamaq məqsədiylə Martin Satter məşhur genetik Sara Kinniyə onun oxşarını (klonu) yaratmaqa dəvət edir. Nəticədə Y-xromosomunu xilas edə bilmədiyinə görə qadın oxşarını yaratdı. Əvəldən Zander Rays buna razı olmadı, amma Martindən razılıq alan Sara layihəni davam etdirdi. Daha sonra Rays bunu öyrəndikdən sonra onu cəzalandırmaq məqsədilə ona qulaq asmadığına görə uşaqın daşıyıcısı olmasına məcbur etdi. Bağlı qapıda yetiştirilən X-23 silah kimi istifadə etməyə hazırlayırdılar, amma Kinni əllindən qələn hər şeyi edirdiki o silah kimi yox, insan kimi yetişdirsin. Yeddi ildən sonra Zander Rays mutasiyanı gücləndirmək üçün şüalanmayaş, daha sonra isə onun caynaqlarını adamantiumla ortdü. Daha üç ildən sonra isə onu ilk tapşırıqına göndərdi — prezidentliyə namizəd olan Qreq Consonu öldürmək idi. Daha sonra bir sıra tapşırıqları yerinə yetirirdi. Sonradan Zander Rays, Martindən layihəni ona verilməsinə razılıq verdi, amma Zander İks-23 Martinin ailəsini öldürməsini əmr etdi. Bundan sonra Zander, Saraya İks-23 minlərlə kimi yeni klonu göstərdi. Sara qərara gəlir ki, İks-23 ilə qaçmalıdı, amma bundan əvvəl X-23 tapşırdı ki, bütün klonları öldürsün. Daha sonra Zander, İks-23 triqqerlə zəhərləyərəq öz anasını öldürməsini məcbur etdi. Ölməzdən əvvəl Sara — X-23 Lora adı və əvvəldən yazılmış məktubu verdi. Məktubda Çarlz Ksavyerin, Loqanın və Ksavyerin məktəbinin şəkili var idi.

## Gücləri
Şimal porsuğunun DNT-dən olduğu onun bütün gücləri ilə eynidi. Heyvani instinkt və reflekslərə sahibdir. Güclü qoxualma qabiliyyətinə sahibdir. Döyüş meydanında çox acımasızdır, insan öldürməkdən çəkinmir. Sürətli, dayanıqlı və çevikdir. Ən böyük üstünlüyü isə regenerasiya qabiliyyətidir. Döyüş zamanı yaralansa da tez bir zamanda yarası sağalır. Bütün xəstəliklərə qarşı dözümlüdür. Əllərinin hərəsindən iki, bir dənəsi isə ayaqlarda adamantium pəncə çıxarır. Bu pəncələr qırılmazdır və çox dözümlüdür.

## Xarici keçidlər
* 
*
Su kəməri abidəsi (Rostov-na-Donu)

**Su kəməri abidəsi** — bürüncdən ibarət olan abidə Rostov-na-Donu şəhərində Musiqi məktəbinin qarşı tərəfində ucaldılmışdır.

## Tarixi
Abidənin hazırlanması məqsədilə bürünc materialdan istifadə qərara alınmışdır. Onun hündürlüyü 2,2 metr təşkil edir. Abidə bir qadın görkəmində təsvir edilir. O, XIX əsrin geyimini geyinmiş bir şəhər sakinidir. O, suyu su kəmərindən vedrəyə doldurduğu an təsvir edilir. Bu simbol əbəs yerə deyildir. Belə ki, o zamanlar ailəni su ilə təmin etmək vəzifəsi qadınların üzərinə düşürdü. Bu səbəbdən də bu təsvir eyni formada özünü təzahür edir. Abidə şəhərdə ilk su kəmərinin şərəfinə ucaldılmışdır. İlk su kəməri şəhərdə 1865-ci ildə çəkilmişdir. Rostov su kəmərlərini təzahür etdirir. Abidənin əsas heykəltaraşlarından biri Sergey Oleşnya olmuşdur.

Rostov icra başçısının fərmanına əsasən ilk su kəmərinin şərəfinə hazırlanmış abidənin təntənəli açılışı 2007-ci ilin avqustunda baş tutmuşdur. Açılış zamanı Rostov-na-Donuda ilk su kəmərinin açılışını əks etdirən teatral səhvə göstərilmişdir. Səhnədə çıxış edən aktyor Andrey Matveeviç Baybakovu təsvir edirdi. Bununla da şəhərdə su kəməri işləməyə başlamışdır.

Açılış mərasimində şəhərin mühüm şəxsləridə iştirak etmişdir. Burada Rostov-na-Donu şəhərinin mədəniyyət şöbəsinin rəhbəri Lyudmila Lisinisa və Rusiya su təminatı assisiyasının rəhbəri Aleksey Qolovaçevdə iştirak etmişdir.

## Həmçinin bax
* Don rabitəçilərinin abidəsi (Rostov-na-Donu)

## İstinadlar
Luis Seqoviya

**Luis Covanni Seqoviya Veqa** (; 26 oktyabr 1997, Kito, Ekvador) — Ekvador təmsilçilərindən olan *El Nasyonal* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Ekvador futbolçusu.

## Klub karyerası
Seqoviya peşəkar karyerasına *El Nasyonal* klubunda başlamışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü 25 iyul 2015-ci ildə Ekvador Premyer Liqasında *Deportivo Kito* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Seqoviya ilk qolunu 27 avqust 2015-ci ildə El Nasyonal klubu ilə Kito şəhəri təmsilçisi olan *Universidad Kito* klubuna qarşı oyunda vurmuşdur.

## Milli karyerası
2017-ci ildə Seqoviya Ekvadorun gənclərdən ibarət milli komandası ilə Ekvadorun ev sahibliyi ilə keçirilən Cənubi Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Seqoviya Çili, Paraqvay, Venesuela, Uruqvay, Argentina və iki dəfə Kolumbiya və Braziliya milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır.

## Uğurları

### Milli komanda
 **[[Ekvador|Ekvador U-20]]**
*  Cənubi Amerika Gənclər Çempionatı — 2017

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Статистика на soccerway
Kenni Roka Santos

**Kenni Roka Santos** (3 yanvar 2000-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Sent-Etyen AS klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Kabo-Verde futbolçusu.

## Klub karyerası

### Sent-Etyen
Santos öz peşəkar karyerasında debütünü Sent-Etyen klubu ilə 1 fevral 2017-ci ildə etmişdir. O, 78-ci dəqiqədə *Oser *klubu ilə qarşılaşmada Kevin Monnet-Pakeni əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Sent-Etyen Fransa Kubokunun 1/16 final mərhələsində Oserə 3-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Karyera statistikası

### Klub
 

## Uğurları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Saint-Étienne profile
Habib Mayqa

**Habib Diqbo Q'nampa Mayqa** () — Sent-Etyen klubundan icarə əsasında Liqa 2 təmsilçilərindən olan Metz klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Kot-d'İvuar futbolçusu.

## Klub karyerası

### Sent-Etyen
Mayqa öz peşəkar karyerasında debütünü Sent-Etyen klubu ilə 4 mart 2017-ci ildə etmişdir. Mayqa 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Həmin görüşdə Sent-Etyen Liqa 1 görüşündə *Bastiya* ilə 0-0 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. O, karyerasında ilk qolunu 14 oktyabr 2017-ci ildə Metz klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. Mayqa 95-ci dəqiqədə qolla yadda qalmış və komandası 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

### Arsenal Tula
21 fevral 2018-ci ildə Mayqa Rusiya Premyer Liqası təmsilçilərindən olan *Arsenal Tula* klubuna mövsüm sonuna qədər icarəyə verilmişdir.

## Milli karyerası
Mayqa 2017-ci ilin noyabr ayında Dünya Kubokunun təsnifat mərhələsində Mərakeş millisinə qarşı oyunda iştirak etmək üçün Kot-d'İvuar millisinə dəvət almışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

## Uğurları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Saint-Étienne profile
Şagird abidəsi (Rostov-na-Donu)

**Şagird abidəsi** — bürüncdən ibarət olan abidə Rostov-na-Donu şəhərində Krasnoarmeysk küçəsində  78 nömrəli məktəbinin qarşı tərəfində ucaldılmışdır. Açılışı 1 sentyabr 2012-ci ildə baş tutmuşdur. Halihənin rəhbəri və heykəltaraş Sergey Oleşnya idi.
## Tarixi
1 sentyabr 2012-ci ildə bilik günündə 78 saylı məktəbin yaxınlığında, Rostov-na-Donu şəhərində, Krasnoameysk küçəsind birinci sinif şagirdlərinin şərəfinə bürüncdən abidə ucaldılmışdır. Şagird abidəsində bir nəfər deyil bir necə birinci sinif şagirdi təsvir edilmişdir. Oğlanlar və qızlar birinci zəngin vurulması ilə ilk dərsə tələsərkən təsvir edilirlər.

Onların üzərində bir arka təsvir edilir. Bu isə dərin mənamı ifadə edir. Belə ki, pedaqoqlar uşaqları burada qarşılayırlar. Onların çiyinlərinə böyük bir yük düşür. Onlsr bu uşaqları bir şəxsiyyət kimi yetişdirməli və özlərini idarə edə biləcək insan təsbiyə etməlidirlər. Bu isə bu məktəbin divarları daxilində baş verməlidir. Abidənin hazlrlanması isi düz altı ay davam etmişdir. Bu işlərdə Rusiyanın akademik Sergey Oleşnya yaxından iştirak etmişdir.. O Rostov-na-Donu şəhərində bir çox abidələrin hazırlanmasında iştirak etmişdir. Buna misal kimi Su kəməri abidəsi və Yelizaveta Petrovna abidəsini göstərmək olar.

Abidənin hündürlüyü 3,5 metr təşkil edir. Abidənin təntənəli açılışında Rostov vilayətinin vitse qubernatoru Sergey Qorban və şəhər icra başçısı Mixail Çernışebşv iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Səbinə Əzimova

**Səbinə Əzimova** () — Azərbaycanlı ağır atlet. Yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının 3 qat qalibi, 2-cisi və 3-cüsü; yaşı 15-ə qədər olan qızların 53 kq çəkidə rekordçusu olub.

## Həyatı
Səbinə Əzimova 2 noyabr 2000-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olub.

## Karyerası

25 sentyabr 2017-ci ildə Kosovonun paytaxtı Priştina şəhərində keçirilən 15 və 17 yaşlı yeniyetmə ağır atletlər arasında Avropa Çempionatında birdən qaldırma hərəkətində hər 3 yanaşmasını uğurla yerinə yetirib və 78 kq-la bu hərəkətdə 2-ci olub. Təkanla qaldırmada isə 96 kq qaldıraraq bu hərəkətdə də 2-ci yeri tutub. Ümumilikdə 174 kq (78+96) nəticə göstərən idmançı 53 kq çəki dərəcəsində 17 yaşa qədər olan qadın atletlər arasında Avropa çempionu olub. Bu, onun üçüncü Avropa çempionluğu olub.

2018-ci ildə Polşanın Zamots şəhərində keçirilən gənclər arasında Avropa Çempionatında 100 kq nəticə ilə təkanla qaldırma hərəkətində gümüş medal qazanıb.

2018-ci il noyabrın 29-da Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Şüvəlan qəsəbəsindəki Ağır Atletika Akademiyasında ağır atletika üzrə Azərbaycan Kubokunda sinkleyr cədvəli üzrə mütləq qalibin müəyyən edilməsi uğrunda ümumilikdə 172 kiloqram (75+97) nəticə və 253,22 Sinkleyr xalı ilə 1-ci yer olub.

7 fevral 2019-cu ildə Şüvəlandakı AA akademiyasında Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyi ilə Azərbaycan Ağır Atletika Federasiyasının birgə təşkil etdiyi Azərbaycan Çempionatında, qaliblərin Sinkleyr cədvəlinə əsasən müəyyən edildiyi yarışda, ümumilikdə 154 kq (67+87) nəticə və 231.6 xalla qızıl medal qazanıb.

20 sentyabr 2019-cu ildə Tailandın Pattaya şəhərində keçirilən ağır atletika üzrə qadınlar arasında 28-ci Dünya Çempionatında 105 ölkədən 734 atlet (395 kişi və 339 qadın) arasında Azərbaycan yığmasının 3 üzvündən biri kimi 55 kq çəki dərəcəsinin C qrupunda ümumilikdə 181 kq (79+102) nəticə ilə bu qrupda 4-cü yeri tutub.

20 oktyabr 2019-cu ildə Rumıniyanın paytaxtı Buxarestdə keçirilən, 2020 Tokio Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya xarakterli, yaşı 20 və 23-ə qədər olan gənclər arasında ağır atletika üzrə Avropa Çempionatında yaşı 20-yə qədər olan atletlərin 55 kq çəki dərəcəsində birdən qaldırma hərəkətində 80 kq nəticə ilə 5-ci olub. Təkanla qaldırma hərəkətində isə 105 kq nəticə ilə bu hərəkətdə Avropa birinciliyinin bürünc medalını qazanıb. Ümumilikdə 185 kq (80+105) nəticə ilə yekun sıralamada 4-cü yer olub.

15 noyabr 2019-cu ildə Türkiyənin Qaziantep şəhərində, 2020 Yay Olimpiya Oyunlarına gümüş səviyyəli lisenziya xarakterli olan, ağır atletika üzrə üçqat Olimpiya çempionu Naim Süleymanoğlunun xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq turnirdə baş məşqçi Asif Məmmədovun rəhbərliyi altında qadınlarda 55 kq çəki dərəcəsində ümumilikdə 173 kq (75+98) nəticə ilə 4-cü yeri tutub.

### Cədvəl

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Azərbaycanda gülçülük

**Azərbaycanda gülçülük** — Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatının aparıcı sahələrindən biri.

## Tarixi
Sovet dövründə – XX əsrin 70-ci illərində Azərbaycanda böyük gülçülük təsərrüfatları olub. Həmin dövrdə Bakı kəndlərindən Zabrat, Maştağa, Nardaran, Bilgəh, Mərdəkan və Şüvəlanda gülçülük sovxozları fəaliyyət göstərib. Hansı ki, onlar həm Azərbaycanı, həm də SSRİ-ni gül ilə təmin edirdi.

Şəki-Zaqatala bölgəsində isə respublikada ilk dəfə olaraq sənaye xarakterli gülçülük təsərrüfatı yaradılmışdır.

Sovet İttifaqı dağılanda sonra gülçülük təsərrüfatları da geriləməyə başladı. Hazırda Azərbaycanda bu səhə ilə məşğul olan təsərrüfatların sayı elə də çox azdır. Fəaliyyət göstərən təsərrüfatlar yenə də əsasən Bakı kəndlərindədir; amma əvvəlkindən xeyli kiçikdirlər. Hazırda həmin təsərrüfatlarda zambaq, nərgizgülü, qızılgül, xrizantem, kala yetişdirilir.

Azərbaycanda gülçülüyün inkişafını ləngidən bir sıra amillər mövcuddur ki, buna aşağıdaklar aiddir:
*maliyyə çatışmazlığı;
*bu sahəni bilən kadrların azlığı;
*maarifçiliyin aşağı olması;
*satış bazarlarına daxil olmağın çətinliyi.

## Gül bayramı
[thumb|[2012-ci ildəki "Gül bayramı"]]

Gül bayramı hər il Heydər Əliyevin ad günündə – 10 may tarixində başlayır və bir neçə gün davam edir. Bayram günlərində ənənəvi olaraq Bakıdakı Heydər Əliyev adına parkda xaricdən gətirilən güllərdən ibarət kompozisiyalar sərgilənir.

## "AfuExpo"
12 mart 2015-ci ildə Bakı Sərgi Mərkəzində "Beynəlxalq gülçülük, landşaft və şəhərsalma sərgisi" ("AfuExpo") açılmışdır. İlk sərgidə 12 ölkədən 156 şirkət iştirak etmişdir. Bu sərginin ikincisinin 2017-ci ilin dekabr ayında keçirilməsi planlaşdırılır.

## Filmlər
*Güllər (film, 1952)
*Zaqatala qızıl gülü (film, 1975)
*Zaqatalanın qızıl gülləri (film, 1972)

## İstinadlar
Don rabitəçilərinin abidəsi (Rostov-na-Donu)

**Don rabitəçilərinin abidəsi** — bürüncdən ibarət olan abidə Rostov-na-Donu şəhərində Nikolay Ostrovski adına parkda yerləşən manumental abidə. Abidənin təntənəli açılış mərasimi, 9 sentyabr 2016-cı ildə gercəkləşmişdir. Abidənin heykəltaraşı Valentin Kostev olmuşdur. Abidənin açılış mərasimi şəhər günü ilə eyni zamanda gercəkləşdirilmişdir. Üstəlik həmin gün mülki rabitəçilərin 115 illik yubileyi idi.

## Tarixi
2016-cı ilin aprelində Rostov-na-Donu şəhərində xalq səsverməsi keçirilir. Burada maketlər arasında Don rabitəçiləri abidəsinin ən yaxşı variantını seçmək lazım gəlirdi. Belə ki, bu seçilmiş variant əsasında Don rabitəçiləri abidəsi hazırlanmalı idi. Səsvermədə seçicilərin 40 % Cənub Federal Dairəsinin Radiostansiya mərkəzi işçilərinin hazırladığı maket qəbul edilir. Heykəltəraş olaraq Valentin Kostaev seçilir. Abidənin hazırlanmasına xərclənən pullar şəhər sakinləri, xeyriyyə təşkilatları və mesenatların tərəfindən verilmişdir. Abidənin qoyulma ərazisi olaraq Nikolay Ostrovski parkının girişi müəyyən edilir. Burada 14-cü xətt küçəsi ilə Şoloxov küçəsi birləşir.

Abidə kolpleksinin açılış mərasiminə tanınmış şəxslər toplanmışdır. Burada Rostov vilayətinin nümayəndəsi Vasili Rudoy, Rostov-na-Donu şəhər administrasiyasının rəhbəri Sergey Qorban, bu adidənin açılışına öz töhfəsini vermiş şəhər sakinləri iştirsk etmişdir..

## Təsviri
Abidənin mərkəzində yer kürrəsi təsvir edilmişdir. Abidədə müxtəlif elementlər düşünülmüşdür. Belə ki, burada poçt və sputnik əlaqəsi birlikdə düşünülür. Burada olan oxlar elektrorabitəni, ağzında məktub olan göyərçin poçtu, orbit isə sputnik əlaqəsini tərənnüm edir. Abidənin hündürlüyü 6 mütr təşkil edir. Burda bir lövhə belə vardır ki, bu lövhədə abidənin ucaldılmasında əməyi olan şəxslərin adları yazılmışdır. Abidənin ətrafında Wi-Fi quraşdırılmışdır. Üstəlik təhlükəsizlik kamerası belə quraşdırılmışdır ki, oda «Təhlükəsiz şəhər» sisteminə qoşulmuşdur.

## İstinadlar
Aleksandr Puşkinin heykəli (Rostov-na-Donu)

**Aleksandr Serqeyviç Puşkin abidəsi** — bürüncdən ibarət olan abidə yazıçı Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin şərəfinə ucaldılmışdır. Abidə Rostov-na-Donu şəhərində Voroşilkin prospekti ilə Puşkinskaya küçələrinin kəsişdiyi ərazidə ucaldılmışdır. Abidənin heykəltaraşı Qavriil Aleksandroviç Şults olmuşdur. Abidə 1959-cu ildə ucaldılmışdır. Sonradan abidənin qoyulduğu ərazi abadlaşdırılmış və fanarlar quraşdırılmışdır. Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin şərəfinə ucaldılmış abidı Rusiya Federasiyasını regional əhəmiyyətli mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdur. Bu Rostovda ədəbi mövzuya aid ilk abidədir.

Şairin abidəsi bürüncdən hazırlanmışdır. Onun yerləşdiyi altlıq isə mərmərdəndir.

1992-ci ildə abidə dövlət qorunması siyahısına daxil edilmişdir.

1999-cu ildə abidə yenidən təmir edilmişdir.

Hər il şairin anadan olduğu gündə abidənin ətrafına şəhər sakinləri və qonadlar abidənin ətrafına toplaşaraq şairi anırlar. Abidənin ətrafına gül dəstələri quraşdırılır. Toplaşanlar burada ədəbi və şeyr gecələri keçirirlər. Şəhərdə Puşkinin şərəfinə ucaldılması əbəs yerə olmamışdır. Belə ki, Aleksandr Sergeyeviç Puşkin Rostov-na-Donu şəhərində 1820-ci ildə olmuşdur. O, bu zaman Qafqaza səfəri zamanı Rostovda olmuşdur. Bu səfər zamanı Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin I Pyotr və II Yekaterinanın hakimiyyətinə maraq yaranmışdır. Üstəlik Stepan Razinin və Emelyan İvanoviçin həyatı ilə maraqlanırdı. Rostov şəhərinin gözəlliyini görən Puşkinin yaradıcılığına böyük təsir göstərmişdir.

## İstinadlar