open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2S4 Tülpan

**2S4 Tülpan** (Rusca: 2С4 «Тюльпан»; “lalə”), SSRİ istehsalı olan özüyeriyən minaatan qurğusu olub, 2K11 Krug ilə eyni quruluşa sahibdir. Lazer başlıqlı mərmilərdən, kimyəvi başlıqlı mərmilərdən və nüvə başlıqlı mərmilərdən atəş açmaq qabiliyyətinə malikdir.

İstehsalçı: SSRİ

İstehsalçı firma: Uraltransmaş SKB-72

Tip: Özüyeriyən minaatan qurğusu

İstehsal tarixi: 1969 – 1988

Xidmətə giriş ili: 1972 – günümüzə

Ekipaj: 5 nəfər
 
İstehsal sayı: 588 ədəd

## Ölçülər

Ağırlığı: 27.5 ton

Uzunluğu: 6.246 m

Lülənin uzunluğu: 5.34 m

Eni: 3.25 m

Hündürlüyü: 3.2 m

Klirens: 0.45 m

## Müdafiə

Zireh: 30&nbsp;mm-lik yayılmış polad

## Performans

Zəminə təzyiq: 0,605 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 1 m

Xəndək keçmə: 2.55 m

Maneə keçmə: 0.7 m

Qalxma dərəcəsi: 35º

Motor: V-59U dizel

At gücü: 520

Maksimal sürət: 63&nbsp;km/saat

Yolsuzluqda: 45&nbsp;km/saat

Yanacaq çəninin tutumu: 830 litr

Mənzili: 500&nbsp;km

Dayandırılması: müstəqil burulma bar

## Silahlanma

Əsas silahı: 240&nbsp;mm “2B8” yivsiz minaatan

Kalibr: 240&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: +45º... +80º

Üfüqi tuşlama bucağı:
+45º : -10º... +10º 
+80º : -41º... +41º

Mərmi ağırlığı: 130.7 – 230 kq

Mərminin çıxış sürəti: 358-362 metr/saniyə
 
Atış tezliyi: 1 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 9.6&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 19.6&nbsp;km

Döyüş komplekti: 40 ədəd

7.62&nbsp;mm PKT pulemyotu

Kalibr: 7.62&nbsp;mm

Mərmi: 7.62x54 mm

Atış tezliyi: 750-800 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

Döyüş komplekti: 1500 ədəd

## İstifadə edən ölkələr
Afra Saraçoğlu

**Afra Saraçoğlu** () — Türk televiziya ve kino aktrisası.

## Həyatı
Afra Saraçoğlu 2 dekabr 1997-ci ildə anadan olmuşdur. Eskişehir Anadolu Universitetində bir şagird olan Afra Saraçoğlu, Özcan Deniz vasitəsilə ictimai medianı tapmaq imkanı tapdı. Afra Saraçoğlu, Özcan Deniz və Nurgül Yeşilçay'ın ikinci şanslı filmdə oynadığı, Yeşilçayın qızının qızı, oyunçu rolunu oynadı. Hal-hazırda bir çox filmlərdə rol alır.

## Filmoqrafiya

## Mükafatları
* Ən Yaxşı Aktrisa Mükafatı
* 45. Pantene Altın Kəpənək Mükafatları — Ulduzu Parlayanlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Newroz TV

**«Newroz»** — «Kurdish Media Foundation» şirkətinin sahibləndiyi beynəlxalq kürd telekanalı. Kanal ümumi auditoriyası 78 ölkədən izləyən təqribən 10.000.000 nəfərdir. Telekanal 21 mart 2007-ci ildən bəri kürd, lur, fars və ingilis dillərində yayım edir.

Telekanalın adı Novruz bayramına bir istinaddır.

Telekanalın verilişləri adətən İran Kürdüstanındakı kürd problemini əhatə edir. Telekanalın baş qərargahı İsveçdə yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
PZA Loara zenit-top kompleksi

İstehsalçı ölkə: Polşa

İstehsalçı firma: Radwar

Tip: Özüyeriyən zenit-top kompleksi

İstehsal tarixi: 1990

Xidmətə giriş ili: 1990 – günümüzə

Ekipaj: 3 nəfər

## Ölçülər

Ağırlığı: 45.3 ton

Uzunluğu: 6.67 m

Eni: 3.4 m

Hündürlüyü: 2.19 m

Klirens: 0.47 m

## Müdafiə

Zireh: 490&nbsp;mm-lik homogen polad

Sis bombaları

## Performans

Dalış dərinliyi: 1.2 m

Xəndək keçmə: 2.8 m

Maneə keçmə: 0.85 m

Qalxma dərəcəsi: 60º

Motor: S-1000 dizel

Güc: 1000 at gücü
Maksimal sürət: 60&nbsp;km/saat

Mənzili: 650&nbsp;km

Dayandırılması (Asqı tipi): fərdi burulma bar

## Silahlanma

2 ədəd 35&nbsp;mm-lik Oerlikon L/90 avtomatik top

Kalibr: 35&nbsp;mm

Mərmi: 35x228 mm

Lülənin qalxma bucağı: -5º... +92º
 
Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin çıxış sürəti: 1175 metr/saniyə

Atış tezliyi: 550 atış/dəq (hər biri)

Hədəfi məhvetmə hündürlüyü: 5&nbsp;km

Hədəfi məhvetmə uzaqlığı: 4&nbsp;km

Radarın avtomatik hədəf izləmə məsafəsi: 26&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr

35&nbsp;mm-lik PZA “Loara-A” zenit-top kompleksi, T-72M1 tankının Polşa variant olan PT-91-in bazasında hazırlanmışdır.
Vaupes

**Vaupes** () — Kolumbiyanın 32 departamentindən biri, ölkənin cənubi-şərq hissəsində Amazon ovalığı, şərqində Braziliya ilə həmsərhəddir. İnzibati mərkəzi Mitu şəhəridir.
## Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Sesar (departament)
* Bolivar (departament)
* Arauka (departament)
* Boyaka
* Kaldas
* Kaketa (departament)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Gobernación del Vaupés 
* Se evita catástrofe ambiental en el Vaupés colombiano
365 Days TV

**365 Days TV** — Rusiya tarixi telekanalı. Red Media holdinqin televiziya kanallarından biridir.

## Yayımlama
Kanal NTV-Plyus, Tricolor TV, Express-AMU-1 peyki, Platforma HD, Akado, ER-Telecom, Multiregion operatorlarının paketlərində yayımlanır.

## Öz istehsalı olan verilişlər
* "Həqiqət saatı"
* "Yeddi gün tarix"
* "Qələbə Qəhrəmanları"
* "Böyük şəhərin balaca detalları"
* "Adi tarix"
* "Bir şəklin tarixi"
* "Rusiyanın bütün soyadları"
* "KinoTarix"
* "Rusiya tarixində qadınlar"

## Öz istehsalı olan sənədli filmlər
* "Rusiyada qiyamlar" (4 film)
* "Rusiyada pullu islahatlar" (4 film)
* "Manastır divarları" (8 film)
* "Xaricilər Rusiyada" (6 film)
* "Napoleon ilə döyüşlər" (7 film)
* "Rusiya əsgəri XX əsrin əvvəllərində" (4 film)
* "Poltava döyüşünün 300 illiyi" (3 film)
* "Rus tarixinin səhifələri" (4 film)
* "Krımın tarixindən" (4 film)
* "Rusiya muzeyi" (2 film)
* "Rusiyanın soylu ailələri" (5 film)
* "Rus sultanları" (3 film)
* "Böyük Qələbə yolunda" (10 film)
* "SSRİ-də doğulanlar" (10 film)
* "Rus tədrisinin tarixi" (5 film)

## Mükafatları
### Rusiya mükafatları
* 2009 — "Zamanın Qəhrəmanı" festivalının qalibi.
* 2010 — "Təhsil kanalı" nominasiyasında ilk milli mükafatın qalibi.
* 2010 — "Televiziyanın dizaynı və tərzi" nominasiyasında milli mükafat.

### Beynəlxalq mükafatlar
* 2006 — "Ən dinamik inkişaf edən televiziya kanalı" nominasiyasında "Hot Bird TV Awards" mükafatı.
* 2008 — "Mədəniyyət və təhsil kanalı" nominasiyasında "Hot Bird TV Awards" mükafatı.
* 2010 — "Ən Yaxşı Sənədli Kanal" nominasiyasında "Hot Bird TV Awards" mükafatı.

## Xarici keçidlər
* Telekanalın rəsmi saytı
A&E (televiziya kanalı)

**A&E** — ABŞ-dən başqa Kanadada, Avstraliya və Latın Amerikasında yayımlanan Amerika kabel və peyk kanalı. Əvvəllər *İncəsənət və Əyləncə Şəbəkəsi* adlanan kanal 1984-cü il fevralın 1-də ABŞ və Kanadada yayımlanmağa başlamışdır. 1995-ci ilin may ayında kanal rəsmi olaraq *A & E* şəbəkəsi adlandırıldı, buna görə yüksək incəsənətlə əlaqələndirildi. O vaxtdan bəri, müxtəlif realiti şouları və Böyük Britaniya ilə birlikdə hazırlanan dramatik mini seriyalar sayəsində kanal daha da uğur qazanmışdır ("Ceyn Eyr", "Qürur və xurafat", "Emma", "Uzunluq", "İtirilmiş dünya", "Viktoriya və Albert"). 2002-ci ildən başlayaraq, kanal diqqətini gənc auditoriyanı cəlb etməyə yönəldib, müntəzəm olaraq müxtəlif mövzularda televiziya filmləri və proqramları, həmçinin televiziya şousu yayımlayır.

## Həmçinin bax
* History Channel

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* aetv.com, Rəsmi saytı
* A&E Latın Amerika Saytı
* Koorporasiya saytı
* Bioqrafiya
* Tarixi
Adult Swim

**Adult Swim** ( *Edalt svim*; **[adult swim]** olaraq üslublaşdırılıb) — axşam və gecə saatlarında fəaliyyət göstərən ABŞ televiziya kanalı. Cartoon Network-un yayımlamaq istəmədiyi böyüklər üçün serialları və verilişləri yayımlayır.

## Serialları
* "ATHF"
* "Off The Air"
* "Ventura qardaşları" (*The Venture Bros.*)
* "Qetto" (*The Boondocks*)
* "Uşaq Xəstəxanası" (*Childrens Hospital*)
* "Ev videosu" (*Home Movies*, bəzi seriyaları UPN göstərilib, daha sonra [adult swim] davamını sifariş etdi)
* "Həmişəlik ideal sad düzümü" (*Perfect Hair Forever*)
* "Kosmik ruh" (*Space Ghost: Coast to Coast*)
* "Lüsi, Şeytanın qızı" (*Lucy, The Daughter of the Devil*)
* "Metallopokalipsis" (*Metalocalypse*)
* Moral Orel" (*Moral Orel*)
* "Qiymətləndirin!" ("*[[:en:Check It Out! with Dr. Steve Brule|Check It Out! with Dr. Steve Brule]]*")
* "Rik və Morti" (*Rick and Morty*)
* "Supertürmə!" (*Superjail*)

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Kanalın Böyük Britaniyadakı rəsmi saytı
Al Jazeera America

**Al Jazeera Amerika** () — Əl-Cəzirə məxsus olan Beynəlxalq televiziya şirkəti Amerika kabel kanalı. Kanal 20 avqust 2013-cü ildə ABŞ-da yayımına başlamışdır, lakin 2016-cı ilə qədər onun reytinqləri kəskin şəkildə düşmüş və 2016-cı il aprelin 12-də «Al Jazeera America» işini ləğv etmişdir .

Kanalın qərargahı Nyu-York şəhərinin Manhetten Mərkəzinin birinci mərtəbəsində yerləşirdi . «Al Jazeera America»  Amerikanın  şəhərlərində 12 regional ofisə sahib idi: Vaşinqton (2 şöbə), Çikaqo, Detroyt, Neşvill, Los-Anceles, Sietl, Yeni Orlean, Dallas, Denver, Mayami və San-Fransisko.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Omantel

**Oman Telecommunications Company** () və ya qısaca **«Omantel»** () — Omanın ilk telekommunikasiya şirkəti və əsas internet xidmətləri provayderi. Oman hökuməti şirkətin səhmlərinin 51%-nə sahibdir. 2007-ci ildə Omantel «Zain Group» səhmlərinin 21.9%-ni satın almışdır.

«Omantel» böyük bir beynəlxalq şəbəkəyə malikdir. Şirkət çoxlu sualtı kabel xəttinin tamamilə və ya qismən sahibidir.

2015-ci ildə şirkət ölkədə FTTx texnologiyasından istifadə etmək layihəsini açıqladı. Həmin il şirkət il keyfiyyət üzrə mükafata layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ucom

**Ucom** — Ermənistanın mobil şəbəkə operatoru və internet provayderi.
## Tarixi
Orange Armenia-nı satın aldıqdan sonra mobil telefon bazarında böyüdü.

## İstinadlar
Türksat 1C

**Türksat 1C** — Türkiyənin Türksat və Fransanın Aérospatiale şirkəti tərəfindən nəzarət edilən telekommunikasiya peyki. Arianespace tərəfindən, Ariane-44LP H10-3 daşıyıcı raketi vasitəsilə, Ərəbistan peyki Arabsat 2A ilə birlikdə, 9 iyul 1996-cı ildə Fransa Qvianasının Korou şəhərindəki Qviana Kosmos Mərkəzindən ELA-2 platformasından kosmosa göndərilmişdir.

## İstinadlar
Al Jazeera English

**Əl-Cəzair** ( — «*ada*») — Doha, London, Kuala Lumpur və Vaşinqtonda qərargahı olan beynəlxalq tv şirkəti. O cümlədən İnternetdə  ingilis dilində 24 saat fəaliyyət göstərir. YouTube-da, öz videolarını yerləşdirdiyi şəxsi portalı mövcuddur.

Kanalda xəbərlər (idman xəbərlərindən siyasətlə əlaqəli) və sənədli filmlər yayımlanır. Əsas qərargahı Yaxın Şərqdə olan ilk İngilis dili xəbər kanalıdır.

Kanalın məqsədi —  « heç kimə deyilməyənləri danışmaq, şərqlə qərbin arasında sülh  müzakirəsinə köməklik etməkdir.  .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əl-Cəzair
AMC (telekanal)

**AMC** — amerika kabel televiziyası, klassik filmləri nümayiş etdirmək üçün ixtisaslaşmış və məhdud sayda orijinal şouları yayımlayır. Kanal daha əvvəl **American Movie Classics** adlandırıldı, lakin 2002-ci ildən proqramlaşdırma sahəsində əhəmiyyətli dəyişikliklərə görə **AMC** adı verildi.

2013-cü ilin avqust ayından etibarən ödənişli televiziya kanallarına abunə olan evlərdən AMC-ə 97.699.000 Amerika ailəsi abunə olunub.

## Seriallar
* "Ağılsızlar" (2007–2015)
* "Gəzən ölülər" (2010 — bu günə qədər)
* "Təkərlər üzərində cəhənnəm" (2011–2016)
* *[[:en:Low Winter Sun]]* (2013 — bu günə qədər)
* "Talking Dead" (2011 — bu günə qədər)
* *[[Comic Book Men]]* (2012 — bu günə qədər)
* *[[Freakshow (TV series)|Freakshow]]* (2013 — bu günə qədər)
* *[[The Pitch (TV series)|The Pitch]]* (2012 — bu günə qədər)
* *[[Owner's Manual (TV series)|Owner’s Manual]]* (2013 — bu günə qədər)
* *Showville* (2013 — bu günə qədər)
* *[[Small Town Security]]* (2012 — bu günə qədər)
* "Ən yaxşısı Sola zəng edin" (2015 — bu günə qədər)
* "Norman Rids ilə yolda" (2016 — bu günə qədər) http://www.amc.com/shows/ride-with-norman-reedus 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* AMC’s Blogs for movies and TV series 
* AMC Canada television schedule
Animal Planet

**Animal Planet** () — Discovery Channel şirkətinə məxsus Amerika kabel kanalıdır. 1 oktyabr 1996-cı ildə yaradılıb, şəbəkə əsasən vəhşi və ev heyvanları haqqında seriya və sənədli filmlərə həsr olunub. Peyk və kabel versiyalarında yayılmışdır. Kanal,  yaşayış yerlərində heyvanları göstərən filmləri, Qırmızı Kitabda qeyd olunan növlərlə bağlı hekayələr yayımlayır. Kanalın şüarı — *«Planetimizdə 2 milyondan çox canlı var. Onlardan biri — sənsən. Qalan hissəsini isə  Animal Planet kanalının proqramlarında tanış ol.»*  Kanalın müəyyən versiyaları Kanada, Hindistan, Yaponiya, Tayvan və digər ölkələrdə yaradılmışdır. Bəzi yayımları DVD şəklində buraxılır. 
## Tarixi
«Animal Planet» kanalı 1 oktyabr 1996-cı ildə əsası qoyulmuşdur. 2014-cü ilin yazında kanal 16:9 formatında yayımlanıb, HD versiyası da mövcuddur.  

## Tanınmış verlişləri
* *Animal Cops: Houston*
* *The Predators Prey*
* *Big Cat Diary*
* *The Life of Mammals*
* *The Jeff Corwin Experience*
* *Meerkat Manor*
* *The Planet’s Funniest Animals*
* *Orangutan island*
* *Whale wars*
* *Growing Up…*
* *K9 Cops: Meet the Elite*
* *Dog Whisperer with Cesar Millan*
* *The Big Sting*

## Xarici keçidlər
* Animal Planet Rusiyada 
*  Facebook-da rəsmi səhifəsi
Türksat 2A

**Türksat 2A** — (Eurasiasat 1), 42 dərəcə şərq uzunluğu dairəsində fəaliyyət göstərmiş peyk.

Türkiyə Cümhuriyyətinə məxsusdur. Türksat 3A ilə eyni uzunluq dairəsindədir. 10 yanvar 2001-ci il tarixində kosmosa göndərilmiş, 1 fevral 2001-ci ildən 42 dərəcə şərq uzunluğu dairəsində fəaliyyətə başlamışdır. Yerli xarici televiziya kanalları ilə digər peyk xidmətlərini göstərmişdir. Türksat tərəfindən idarə olunub.

Türksat 2A fəaliyyətini 27 sentyabr 2016-cı il tarixində başa vurub.

## Həmçinin bax
* Türksat 1A
* Türksat 1B
* Türksat 1C

* Türksat 3A

## İstinadlar
CC

**CC**, **cc** və ya digər formalar bu mənalara gələ bilər:

* CC — Creative Commons lisenziyası.
* .cc — Kokos adalarının internet kodu.
* C. C. Catch — alman ifaçısı və bəstəkarı.
* C. C. Catch Megamix '98 — mahnılar toplusu.
Türksat 4A

**Türksat 4A** — hazırlanmasında türk texniki işçilərin də iştirak etdiyi, 14 fevral 2014-cü il tarixində saat 23.09-da kosmosa göndərilən xəbərləşmə peyki.

Peyk "Japon Mitsubishi Electric" firmasının təkmilləşdirdiyi DS2000 platforması ilə hazırlanıb.

Türksat 4A Qazaxıstanda yerləşən Baykonur Kosmik Bazasından Proton daşıyıcı raketi ilə kosmosa göndərilib. Təxminən 4 ay müddətində 50 dərəcəlik şərq orbitində sınaq müddəti keçib. 9 iyun 2014-cü il tarixində test orbitindən ayrılıb xidmətə başlaması planlaşdırılan 42 dərəcəlik şərq orbitində yerləşdirilmişdir. 2014-cü il İyun ayından xidmət göstərməyə başlamışdır. 15 iyul 2014-cü il tarixində icrası planlaşdırılan kanal keçidləri, Ramazan ayına görə tamaçılardan gələn çoxsaylı tələblərə görə müəyyən müddətə təxirə salınmışdır.

Türksat 4A-ya keçid edəcək olan televiziya və radio yayımlarının tezlik dəyişiklikləri, 17 sentyabr 2014-cü il tarixini 18 sentyabr 2014-cü il tarixinə bağlayan gecə yarısı edilib.

## Həmçinin bax
* Türksat 1A
* Türksat 1B
* Türksat 1C
* Türksat 2A

* Türksat 3A

## İstinadlar
Hasukəndi (Urmiya)

**Hasukəndi** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 206 nəfər yaşayır (43  ailə).

## İstinadlar
Ayna Ulmane

**Ayna Ulmane** (*:* d. 20 sentyabr 1939) -İqtisadçı, dövlət məmuru, Latviyanın 1-ci Birinci xanımı (1993–1999).

## Həyatı
Ayna Ulmane 1939-cu il sentyabrın 20-də Valmier rayonunda anadan olub.

## Ailəsi
Ayna Ulmanis 1993–1999-cu illərdə Latviya Prezidenti olan Quntis Ulmanis ilə ailəlidir, Alvis adında oğul, Qunta adında isə qız övladı var.

## İstinadlar
Lilita Zatlere

**Lilita Zatlere** () — Latviyanın 2-ci Birinci xanımı (2007—2011).

## Həyatı
Lilita Zatlere 1953-cü il fevralın 24-də Riqa şəhərində anadan olub.

## Ailəsi
Lilita Zatlere birinci həyat yoldaşı rəssam Ayvaru Manquli idi. Həmin nigahdan onun Agnese adında qız övladı var. 2007-2011-ci illərdə Latviya Prezidenti olan Valdis Zatlers ilə nigahdan isə, Karlis adında oğul övladı var.

## İstinadlar
Datse Seysuma

**Datse Seysuma** — Latviyanın 3-cü Birinci xanımı (2011–2015).

## Həyatı
Datse Seysuma 1973-cü il yanvarın 10-da anadan olub.

## Ailəsi
Datse Seysuma 2011–2015-ci illərdə Latviya Prezidenti olan Andris Berzinş ilə ailəli idi.

## İstinadlar
Türksat 5A

**Türksat 5A** — 2020-ci ildə kosmosa göndərilməsi hədəflənən telekommunikasiya peyki.

## Haqqında
2011-ci ilin sentyabrında imzalanmış müqaviləyə görə bu peyk Türksat və Turkish Aerospace Industries (TAI) əməkdaşlığı çərçivəsində reallaşdırılacaqdır.

Türksat 5A Türkiyədə inşa edilən ilk geostasionar peyk olacaqdır.

2020-ci ilin sonlarında peykin işə salınması planlaşdırılır.

Türksat 5A 31 dərəcəlik şərq uzunluğunda geosinxron orbitdə yerləşdirəcək.

## Həmçinin bax
* Türksat 1A
* Türksat 1B
* Türksat 1C
* Türksat 2A

* Türksat 3A
* Türksat 4A

## İstinadlar
İveta Veyone

**İveta Veyone** () — Latviyanın 4-cü Birinci xanımı (2015–2019).

## Həyatı
İveta Veyone 1966-cı il iyulun 6-da Madona şəhərində anadan olub.

## Ailəsi
İveta Veyone 2015–2019-cu illərdə Latviya Prezidenti olan Raymonds Veyonis ilə ailəlidir, 2 övladı var.

## İstinadlar
Koryolink

**Koryolink** (; **koryolink** olaraq üslublaşdırılıb) — KXDR (Şimali Koreya) simsiz telekommunikasiya provayderi. "Orascom Telecom Media and Technology Holding" (OTMT) ilə dövlət şirkəti olan "Koreya Poçt və Telekomunikasiya Korporasiyası" (KPTK) şirkətlərinin birgə mülkü olan "Koryolink" 2008-ci ildə təsis edilmişdir və Şimali Koreyanın ilk 3G mobil operatorudur. Şirkət Pxenyan şəhəri və daha beş şəhərdə, eləcə də səkkiz magistral yol və dəmir yolunda xidmət göstərir. Şəbəkədəki telefon nömrələri +850 (0)1912 kombinasiyası ilə başlayır. 3G şəbəkə olmasına baxmayaraq, yerli istifadəçilər internetə daxil ola bilməzlər. 2014-cü ilin aprel ayından bəri əcnəbilər üçün məhdudi sürətli və ya tıxac miqdarı olan mobil internet bağlantısı mövcuddur.

## Tarix
2008-ci ilin yanvar ayında "Orascom Telecom Holding" Şimali Koreyada 3G mobil şəbəkəsi təsis etmək hüququna layiq görülmüşdür. "Koryolink" 3G şəbəkəsini ilk öncə iki milyondan çox nəfərlik bir əhaliyə malik olan Pxenyan şəhərini, daha sonra isə bütün ölkəni əhatə etmək planı ilə təsis etmişdir.

2008-ci ilin dekabr ayında şəbəkə fəaliyyətə başlayanda onun 5.300 abunəçisi var idi. "Orascom" şirkətinin verdiyi məlumata görə şəbəkə fəaliyyətə başlayandan düz iki il sonra – 2010-cu ilin dekabr ayında şəbəkənin 432.000 abunəçisi, 2011-ci ilin sentyabr ayında 809.000 abunəçisi, 2012-ci ilin fevral ayında isə 1.000.000-dan çox abunəçisi var idi. 2013-cü ilin aprel ayında şəbəkənin 2.000.000-a yaxın abunəçisi var idi.

2015-ci ildə şəbəkənin abunəçilərinin ümumi sayı 3.000.000-u keçmişdir. Buna baxmayaraq, KXDR hökuməti əldə edilən qazancları "Orascom" şirkətinə verməmiş, hətta ikinci bir şəbəkə ("Kangsong Net") təsis etmişdir. Nəticə olaraq, "Orascom" şəbəkədəki bütün fəaliyyətini dayandırmışdır.

"Koryolink" şəbəkəsində sadəcə ölkədaxili zənglərə icazə verilir.

## Xaricilər tərəfindən istifadə
26 fevral 2013-cü ildə "Koryolink" şəbəkəsi xaricilər üçün internet xidməti açmışdır. 29 mart 2013-cü ildə "Koryolink" şəbəkəsi xaricilərə göstəeilən internet xidmətlərinə məhdudiyyətlər qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
BMD-1

**BMD-1** (, **Boyevaya Maşina Desanta**) — SSRİ istehsalı olan amfibiya tipli zirehli transportyor. Texnika ilk baxışdan BMP-1 zirehli transportyoruna çox oxşasa da, ondan daha kiçikdir və bir avianəqliyyat vasitəsindən paraşüt vasitəsilə hədəfə çatdırıla bilər.

BMD-1 zirehli texnikası SSRİ ordusuna məxsus havadan dəstək diviziyaları (desant diviziyaları) tərəfindən zirehli maşın olaraq geniş şəkildə istifadə edilmişdir. BMD-1 texnikalarının modernləşdirilmiş versiyası BMD-2 adı ilə tanınır.

BMD-1-in konstruksiyasından BTR-D havadan buraxılabilən çoxməqsədli tırtıllı zirehli transportyorları üçün istifadə edilmişdir.

## Göstəricilər
Mənşəyi: SSRİ

İstehsalçı: Volqoqrad Traktor Zavodu

Növü: Desantların döyüş maşını

İstehsal tarixi: 1968 – 1987

Xidmət illəri: 1969 – davam edir

Daşıyıcı təyyarə: İl-76, An-12

İstehsal sayı: 3800 ədəd

Ekipaj: 2 nəfər

Desant: 5 nəfər

### Ölçüləri
Ağırlıq: 7.2 ton

Uzunluğu: 5.4 m

Lülənin uzunluğu: 2.18 m

Eni: 2.63 m

Hündürlüyü: 1.97 m

Klirens: 0.42 m

### Müdafiə
Zireh: 15–33 mm qalınlığında yayılmış alüminium ərintisi

Tüstü pərdəsi

### Texniki göstəriciləri
Zəminə təzyiq: 0,60 kq/sm²

Dalış dərinliyi: üzən

Xəndək keçmə: 2.5 m

Maneə keçmə: 0.7 m

Keçə bildiyi yoxuş bucağı: 32º

Mühərrikin növü: 5D20 dizel

Mühərrikin gücü: 300 at gücü

Maksimal sürət: 80 km/saat (Şossedə); 45–50 km/saat (Yolsuzluqda); 10 km/saat (Suda)

Gediş məsafəsi: 600 km (Şossedə); 400 km (Yolsuzluqda); 116 km (Suda)

Yanacaq çəninin tutumu: 300 litr

Asqı tipi: fərdi hidravlik amartizator və dəyişkən klirens

### Silahlanma
Əsas silahlar:

– 73 mm-lik 2A28 "Grom" yivsiz top qurğusu

Kalibr: 73 mm

Lülənin qalxma bucağı: −4º +33º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin başlanğıc sürəti: 700 metr/saniyə

Atış tezliyi: 8 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 1.3 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4.4 km

Sursat sayı: 40 ədəd

– 3 ədəd 7.62 mm-lik PKT pulemyotu

Kalibr: 7.62 mm

Mərmi: 7,62×54mm R

Atış tezliyi: 750 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4 km

Mərmi sayı: 4000 ədəd

– 3 ədəd 125 mm-lik "Malyutka" tank əleyhinə idarə olunan raket

Kalibr: 125 mm

Döyüş hissəsi: kumulyativ

Hədəfə çatma müddəti: 26 saniyə

Atəş məsafəsi: 3 km

## İstifadə edən ölkələr
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Həmçinin bax
*BMD-4
Türksat 6A

**Türksat 6A** — türk telekommunikasiya peyki.

## Haqqında
Türksat 6A Türkiyənin yerli olaraq inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulan və bu sahədə Türkiyədəki bacarıqları daha da inkişaf etdirmək məqsədi daşıyan ilk telekommunikasiya peykidir. 1994-cü ildən bəri Türksatla bağlı fəaliyyət göstərən peyklərdən fərqli olaraq TÜBİTAK UZAY, RASAT və GÖKTÜRK-2 layihələrində qazanılan kosmik sahədəki təcrübələrdən faydalanılaraq layihə ortaqları TUSAŞ, ASELSAN və CTECH firmaları ilə birlikdə milli telekommunikasiya peyki platformasını daha da təkmilləşdirməkdədir.

Türksat 6A layihəsinə 15 dekabr 2014-cü il tarixində başlanılıb. Layihənin ümumi müddəti 60 ay planlanlaşdırılmışdı. Layihədə orbitdə fəaliyyətə başlayacaq uçuş modelindən savayı yer sınaqlarında istifadə edlməklə sistem səviyyəsində əlavə modeller də təkmilləşdirilməkdədir.

Türksat 6A layihəsinə TÜBİTAK və "Nəqliyyat, Dənizçilik və Rabitə Nazirliyi" tərəfindən maddi dəstək verilmişdir. Türksat A. Ş., orbitdə fəaliyyətə başlama prosesini uğurla başa vurduqdan sonra peykin istifadəçisi və sahibi olacaqdır.

## Həmçinin bax
* Türksat 1A
* Türksat 1B
* Türksat 1C
* Türksat 2A
* Türksat 4A
* Türksat 5A

## İstinadlar
BMD-4

**BMD-1** (rusca: Боевая Машина Десанта Boyevaya Maşina Desanta), Rusiya istehsalı olan amfibiya tipli zirehli transportyordur.

İstehsalçı ölkə: 

İstehsalçı firma: Volqoqrad Traktor Zavodu və Kurqanmaşzavod

Tip: Desantların döyüş maşını

İstehsal tarixi: 2013 – davam edir

Xidmətə giriş ili: 2013 – günümüzə
 
İstehsal sayı: 60 ədəd

Ağırlıq: 13.6 ton

Ekipaj: 3 nəfər

Desant: 6 nəfər

Daşıyıcı təyyarə: İl-76,  An-22,  An-24, Mil Mi-26

## Ölçülər

Uzunluğu: 6.78 m

Lülənin uzunluğu: 3.94 m

Eni: 3.25 m

Hündürlüyü: 2.45 m

Klirens: 0.5 m

## Müdafiə

Zireh: polad və alüminium ərintisi
– 6 x 81&nbsp;mm ZD-6M sis bombaları

## Performans

Zəminə təzyiq: 0,45 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: üzən

Xəndək keçmə: 2 m

Divar dağıtmaq: 0.7 m

Qalxma dərəcəsi: 35º

Motor: UTD-29 çox yanacaqlı dizel

At gücü: 500

Maksimal sürət: 70&nbsp;km/saat

Mənzili: 500&nbsp;km

Dayandırılması: fərdi hidravlik amartizator və dəyişkən klirens

## Silahlanma

Əsas silahlar:

–1 ədəd 100&nbsp;mm-lik “2A70” yivli reaktiv top qurğusu

Kalibr: 100&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: -6º +60º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin başlanğıc sürəti: 355 metr/saniyə

Atış tezliyi: 10 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 7&nbsp;km

Mərmi sayı: 34 ədəd (qəlpəli-fuqaslı mərmi)
100&nbsp;mm-lik topdan atılan TƏİM(PTUR) 750&nbsp;mm-lik zirehi dəlib keçə bilir.

– 1 ədəd 30&nbsp;mm-lik “2A72” avtomatik top qurğusu

Kalibr: 30&nbsp;mm

Atış tezliyi: 330 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 1120 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 2.6&nbsp;km (Texnikalara qarşı); 2&nbsp;km (Hava hədəflərinə qarşı); 4&nbsp;km (Maksimal atəş məsafəsi)

Mərmi sayı: 500 ədəd

– 1 ədəd 30&nbsp;mm-lik “AGS-30” avtomatik qumbaraatan qurğusu

Kalibr: 30&nbsp;mm

Mərmi: 30x29 mm

Atış tezliyi: 425 atış/dəqiqədə

Mərminin başlanğıc sürəti: 185 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.7&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 2.1&nbsp;km

Mərmi sayı: 840 ədəd

– 1 ədəd 7.62&nbsp;mm-lik “PKTM” pulemyotu

Kalibr: 7.62&nbsp;mm

Mərmi: 7.62×54mm R

Atış tezliyi: 800 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

Mərmi sayı: 2000 ədəd

– 4 ədəd 100&nbsp;mm-lik 9M117M3 “Arkan” tank əleyhinə idarə olunan raket

Kalibr: 100&nbsp;mm

Diametr: 53&nbsp;mm

İdarəetmə sistemi: lazer izləməli

Döyüş hissəsi: kumulyativ

Atəş məsafəsi: 5.5&nbsp;km

Raket sayı: 4 ədəd

– 4 ədəd 135&nbsp;mm-lik 9M113 “Konkurs” tank əleyhinə idarə olunan raket

Kalibr: 135&nbsp;mm

Diametr: 60&nbsp;mm

İdarəetmə sistemi: kabel ilə idarə

Döyüş hissəsi: kumulyativ

Atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

Raket sayı: 4 ədəd

## İstifadə edən ölkələr

## Həmçinin bax

BMD-1
MML (proqramlaşdırma dili)

**MML (proqramlaşdırma dili)** — İnsan-maşın proqramlaşdırma dili.

## Haqqında
MML rəqəmli ATS-in idarəedici qurğularının texniki istismarı, sazlanması, yoxlanması və digər şərtlər zamanı operatorla IQ-lər arasında qarşılıqlı əlaqənin yaranmasına xidmət edir (dialoq dili). Bu dil istismar və inzibati mərkəzlərdə, ATS-lərdə, həm yerli, həm də uzaqlaşdırılmış terminallardan aparılan iş üçün istifadə olunur. "Insan-maşın" əlaqə dili yüksək səviyyə dilinin sadələşdirilmiş variantıdır. Bu dilin BTI tərəfindən təklif olunmuş əlifbası vardır. 

MML-in çap informasiyası 2 formatda F1 və F2 təqdim olunur. F1 formatında işarələr hər birində 72 işarə olmaqla 66 sətirdə yerləşir. F2 formatında işarələr hər birində 120 işarə olmaqla 66 sətirdə yerləşir. 

Işarələr kimi latın əlifbasının böyük və kiçik hərfləri, ərəb rəqəmləri və 5 N-li beynəlxalq koda əsaslanan işarələrdən istifadə olunur. 

MML-in köməyilə aşağıdakı funksiyalar həyata keçirilir: 

* ümumi istismar, istiqamətlərin marşrutlanması, trafik (yük), tarifikasiya, sistemin idarə olunması; 
* abunəçi xətlərin (AX), birləşdirici xətlərin (BX), kommutasiya sahəsinin (KS) və idarəedici qurğuların (IQ) texniki istismarı; 
* kommutasiya sahəsinin və idarəedici qurğunun istismara daxil edilməsi; 
* tələb olunan sınaq. 

Bu funksiyaların siyahısı BTI Z.318 təklifində verilmişdir. 

Insan-maşın dili aşağıdakı xüsusiyyətlərinə görə geniş istifadə olunur: 

* MML öyrənmək və istifadə üçün sadədir. Eyni zamanda daxiletmə və çıxarılmanın şərhi üçün sadədir. 
* MML düzünə, həm də davametmə iş rejiminin, həmçinin giriş (çıxış) informasiyanın ixtisar və tam təsvir formalarının istifadəsinə imkan verir. 
* MML müxtəlif kateqoriyalı personallar, milli dillər və təşkilati tələblər üçün yararlıdır. 

## Həmçinin bax

* Proqramlaşdırma dilləri
* Kompüter
* Fayl
* Kompüter proqramları
* Antivirus (proqram)
* Arxiv proqramları
* Skriptləşdirmə dili
* Süni dil

## İstinadlar
Göktürk-1

**Göktürk-1** — Türkiyənin Aselsan və Türkiyə Aviasiya və Kosmos Sənayesi və İtaliyanın Telespazio şirkəti tərəfindən Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi üçün hazırlanan yüksək görüntü keyfiyyətinə malik yer müşahidə peyki.

## İstinadlar
BET

**Black Entertainment Television** — BET şəbəkələrinə aid olan Amerika kabel televiziyası kanalı, Viacom bölməsi. Kanal 25 yanvar 1980-ci ildə Con Malon tərəfindən buraxıldı və 1983-cü ilə qədər iki saatlıq bir blokda yayımlandı . 1983-cü ildə kanal tam hüquqlu bir şəbəkə oldu və məzmunu afro-sitkom və musiqili videoların tekrarlanmasını əhatə etdi. 2000-ci illərdən başlayaraq kanal televiziya filmləri də daxil olmaqla, özünün orijinal proqramlarını inkişaf etdirməyə başladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* BET.com
Canvisli (Urmiya)

**Canvisli** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 408 nəfər yaşayır (109 ailə).

## İstinadlar
Fikrət Əmirovun əsərlərinin siyahısı

**Fikrət Əmirovun yaratdığı əsərlərin siyahısı** — Azərbaycanlı bəstəkar, SSRİ xalq artisti, SSRİ dövlət mükafatı laureatı , Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Azərbaycan SSR dövlət mükafatı laureatı Fikrət Əmirovun əsərlərinin verildiyi ümumi bir siyahı. Fikrət Əmirov 1942–1984-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş, bu illər ərzində opera, simfoniya, simfonik muğam, konsert üslublarında əsərlər yaratmışdır. O, bir çox orkestr üçün bəstələr, kamera əsərləri, uşaq mahnıları, biblioqrafiyalar yazmışdır.

Fikrət Məşədi Cəmil oğlu Əmirov 1922-ci ildə Gəncədən anadan olub. 1948-ci ildə Bakı Konservatoriyasını Üzeyir Hacıbəyov və Boris Zeydmanın sinfində bitirib. Gəncə Dövlət Filarmoniyası və Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəri, Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı vəzifələrində çalışıb. SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının katibi seçilmişdir.

Fikrət Əmirovun yaradıcılığı geniş və çoxşaxəlidir. O, musiqinin bir çox janrlarında əsərlər bəstələmişdir. Bəstəkarın "Sevil" operası, "Min bir gecə", "Nəsimi dastanı", "Nizami" baletləri, "Şur", "Kürd Ovşarı", "Gülüstan-Bayatı-Şiraz" simfonik muğamları, "Nizami" simfoniyası, "Azərbaycan kapriççiosu", skripka və fortepiano üçün "Muğam-poema"sı, suitaları, instrumental konsertləri, mahnı və romansları, dram tamaşalarına və kinofilmlərə yazdığı musiqi Azərbaycan mədəni irsinin qiymətli əsərlərindəndir.

Səhnə musiqi sahəsindəki fəaliyyətinə "Ürəkçalanlar" və "Gözün aydın" operattaları ilə başlayan Fikrət Əmirovun ən uğurlu əsərlərindən biri simli orkestr üçün yazdığı "Nizami" simfoniyasıdır. Bu simfoniya dünyanın ən məşhur dirijorları G. Rojdestvenski, K. Abendrot, Ş. Münş və L. Stokolovskinin dirijorluğu ilə ifa olunub. 1948-ci ildə "Şur" və "Kürd ovşarı" simfonik muğamlarını yazıb. Bu simfonik muğamlar Bolqarıstanın, Belçikanın, Fransanın, ABŞ-nin konsert salonlarında səsləndirilib.

1950-ci ildə dörhissəli "Azərbaycan" simfonik süitasını bəstələyən Fikrət Əmirov onun ardınca müasir mövzuda milli musiqi tarixinə ilk milli lirik opera kimi daxil olan "Sevil" operasını yazır. Bu operaya 1953-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında ictimai baxış keçirilir.

Bəstəkarın geniş yaradıcılığında vokal janrının da özünəməxsus yeri var. O, üç romans və müxtəlif janrda iyirmi beşdən artıq mahnının müəllifidir. 1970-ci illərdə "Nəsimi" vokal xoreoqrafik poemasını, simfonik orkestr üçün "Azərbaycan qravürləri"ni, "Gülüstan-Bayatı-Şiraz" simfonik muğamını, "Min bir gecə" nağılları əsasında eyniadlı balet yazır. 1984-cü ilin yanvarında "Nizami" baletini tamamlayır. Fikrət Əmirov 1984-cü il fevralın 20-də Bakıda vəfat edib. Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

## İstinadlar
Türksat

* Türksat (operator)
* Türksat 1A
* Türksat 2A
* Türksat 3A
* Türksat 4A
* Türksat 5A
* Türksat 6A
* Türksat 1B
* Türksat 4B
* Türksat 1C
Sarıbaş

* Sarıbaş (Qax) — Azərbaycanın Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Sarıbaş (Şörəyel) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında,indiki Ərtik rayonunda kənd.
* Sarıbaş (Krım) — Krımda kənd. 
* Sarıbaş rəqsi — Azərbaycanın milli rəqsi.
* Sarıbaş (bitki) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin pəncərkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Sarıbaş (Krım)

**Sarıbaş** — Krımda kənd.

## Əhali
Ukraynada 2011-ci ildə aparılan əhali siyahıalınmasına görə kənddə danışılan dillərin nisbəti belədir:

### Demoqrafik göstərici

* 1806 — 170 nəfər
* 1889 — 188 nəfər
* 1892 — 228 nəfər
* 1900 — 195 nəfər
* 1905 — 178 nəfər
* 1915 — 138/102 nəfər
* 1926 — 103 nəfər

* 1939 — 113 nəfər
* 1989 — 916 nəfər
* 2001 — 1261 nəfər
* 2009 — 1100 nəfər
* 2014 — 833 nəfər
* 2015 — 833 nəfər
* 2016 —835 nəfər

## İstinadlar
Pərham Maqsudlu

**Pərham Maqsudlu** — İranlı qrosmeyster şahmatçı. 2017-ci ildə İran Şahmat Çempionu və 2018-ci ildə Dünya Gənclər Şahmat Çempionu oldu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Maqsudlular
İnese Libina-Eqnere

**İnese Libina-Eqnere** (d. 25 sentyabr 1977; Riqa, Latviya SSR) — latviyalı dövlət və siyasi xadim; Latviya Seyminin XI (2011–2014), XII (2014–2018) və XIII (2018—) çağırış üzvü, 12 iyun 2012-ci ildən isə Latviya Seyminin sədr müavini.

## Həyatı
İnese Libina-Eqnere 1977-ci il sentyabrın 25-də Riqa şəhərində anadan olub. 1996-cı ildə Liepaya şəhərində orta təhsilini bitirib və daha sonra Latviya Universitetində və Frayburq Universitetində hüquqşünas ixtisası üzrə ali təhsil alıb.

## Fəaliyyəti
İnese Libina-Eqnere 2007-ci ildən 2011-ci ilə qədər Latviya Prezidenti olan Valdis Zatlersin hüquq məsələləri üzrə məsləhətçidi oldu.

### Deputatlığı dövrü
İnese Libina-Eqnere 2011-ci ildə "İslahatlar" Partiyasının sıralarına üzv oldu və 2011-ci il sentyabrın 17-də baş tutan Latviya Seyminə Növbədən Kənar seçimlərdə qalib gəldi. 2012-ci il iyunun 12-də o, Latviya Seyminin sədr müavini seçildi. 2014-cü ilin may ayında İnese Libina-Eqnere, "İslahatlar" Partiyasından ayrıldı və "Vahid" Partiyanın üzvü oldu.

2014-cü ildə baş tutan Latviya Seyminə XII çağırış seçimlərdə qalib gələn İnese Libina-Eqnere, 2018-ci ildədə Latviya Seyminə üzv seçildi.

## İstinadlar
Türkmənistan Elmlər Akademiyası

**Türkmənistan Elmlər Akademiyası** — Türkmənistan Respublikasının ali elmi idarəsi.

## Tarixi
Türkmənistan Elmlər Akademiyası 1951-ci ildə Aşqabadda SSRİ EA-nın fililalı olaraq yaradılmışdır.

Saparmurad Niyazovun vaxtında fəaliyyəti dayandırılsa da, Qurbanqulu Berdiməhəmmədov 2009-cu ildən onun fəaliyyətini tam bərpa etmişdi.

## Tərkibi
Türkmənistan Elmlər Akademiyasına 26 elmi-tədqiqat institutu və bir seysmoloji xidmət, Ali Attestasiya Komissiyası, 17 ali məktəb, 2 tibbi araşdırma mərkəzi, bir kitabxana və 2 tipoqrafiya daxildir.

## Maliyyələşməsi
Türkmənistan Elmlər Akademiyası dövlət tərəfində maliyyələşirdi. Lakin Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov 2019-cu ildə Elmlər Akademiyasının maliyyələşməsinin dayandırılması barədə fərman imzalamışdır. Həmin fərman nəticəsində 26 elmi-tədqiqat institutu və bir seysmoloji xidmət maliyyələşmədən kənarda qalmışdır.

## İstinadlar
Djezzy

**Djezzy** () — Əlcəzairin əsas mobil şəbəkə operatoru, bazar payı 65%-dir və əhalinin 90% -ni əhatə edir. Djezzy Global Telecom Holding-in filialıdır. Əlcəzairin ikinci GSM lisenziyasını 11 iyul 2001-ci ildə 737 milyon dollara satın almışdır . 2002-ci il fevralın 15-də rəsmən istifadəyə verilmişdir.

## İstinadlar
BRDM-2

**BRDM-2** (rusca: Боевая Разведывательная Дозорная Машина; Boyevaya Razvedıvatelnaya Dozornaya Maşina; “Zirehli Kəşfiyyat-Keşik Maşını”), SSRİ istehsalı olan amfibiya tipli zirehli kəşfiyyat-keşik maşınıdır.  Texnika özündən əvvəlki BRDM-1 kəşfiyyat-keşik maşınlarının yerini alması məqsədilə yaradılmış və buna görə də, özündən əvvəlki maşınla müqayisədə amfibiya xüsusiyyətləri və silahlanması yaxşılaşdırılmışdır. Bu texnikada, bir çox SSRİ istehsalı olan texnikalar kimi çox geniş bir şəkildə yayılmış və SSRİ ordusundan başqa, 38 ölkənin də, silahlı qüvvələrində silahlanmaya qəbul edilmişdirlər və hal-hazırda da, istifadə edilirlər.

İstehsalçı ölkə: SSRİ

İstehsalçı firma: Qorki Avtomobil Zavodu (GAZ)

Tip: Kəşfiyyat-dozor maşını

İstehsal tarixi: 1962 – 1989

Xidmətə giriş ili: 1962 – günümüzə
 
Ağırlıq: 7 ton

Ekipaj: 4 nəfər

## Ölçülər

Uzunluğu: 5.75 m

Lülənin uzunluğu: 3 m

Eni: 2.35 m

Hündürlüyü: 2.39 m

Klirens: 0.33 m

Konfiqurasiya: 4x4 (8x8)

Şinlərin ölçüsü: 12.00 – 18

## Müdafiə

Zireh: 14&nbsp;mm-lik tökmə polad

## Performans

Zəminə təzyiq: 0,5 – 2.7 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 10&nbsp;km/s sürət ilə üzən

Xəndək keçmə: 1.22 m

Maneə keçmə: 0.54 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Mühərrik: GAZ-41 (ZMZ-41) V8 benzin

Güc: 140 at gücü

Maksimal sürət: 100&nbsp;km/saat

Yanacaq çəninin tutumu: 290 litr

Mənzili: 750&nbsp;km

Asqı tipi: hidravlik amartizator və resor

## Silahlanma

– 14.5&nbsp;mm “KPVT” pulemyotu

Kalibr: 14.5&nbsp;mm

Mərmi: 14.5x114 mm

Atış tezliyi: 600 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 1005&nbsp;m/s 

Atəş məsafəsi: 2&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 8&nbsp;km

Lülənin qalxma bucağı: –5º... +30º
 
Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Döyüş komplekti: 500 ədəd

– 1 ədəd 7.62&nbsp;mm "PKT" pulemyotu

Kalibr: 7.62&nbsp;mm

Mərmi: 7.62×54mm R

Atış tezliyi: 800 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

Mərmi sayı: 2000 ədəd

## İstifadə edən ölkələr

Azərbaycan ordusuda daxil olmaqla, dünyanın 60-dan çox ölkəsinin ordu sıralarında xidmət edir.

## İstinadlar
Məcid Xudabəxş

**Məcid Xudabəxş** () — İranlı orta səviyyəli islahatçı siyasətçisi. 2013-1017 illərdə Ərdəbil ostanının vlaisi və 24 sentyabr 2017-dən 17 noyabr 2018-dək Şərqi Azərbaycan ostanının valisi idi.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
REN TV

**REN TV** () — Rusiyanın federal televiziya kanalı.

## Tarixi
Televiziya şirkəti 1991-ci ilin avqustunda təsis edilib, lakin 1997-ci ilədək onun öz tezliyi olmamışdır və Pervıy kanal (27 dekabr 1991-ci ildən 31 mart 1995-ci ilədək - "Ostankino Channel One"), RTR və NTV telekanalları üçün yayımlar etmişdir. 1 yanvar 1997-ci ildən telekanal bütün Rusiya ərazisində yayımlanır.

«REN TV» mediaholdinqinin əsas aksiyaçısı — "Milli Media Qrupu"dur () (82 %), sonrakı yerləri Pyatıy kanal, Pervıy kanal, "IZ.RU", "78" kanalları, həmçinin İzvestiya və Sport Express qəzetləri tutur.

## Telekanalın şüarları
* «ИскRENнее телевидение» (6 sentyabr 1999-cu ildən 6 aprel 2003-cü ilə qədər)
* «REN с нами» (2003-cü il, 7 apreldən 31 avqusta qədər)
* «Время REN-TV» (1 sentyabr 2003-cü ildən 8 fevral 2004-cü ilə qədər)
* «Самый сок телеэфира» (4 sentyabr 2006-cı ildən 5 avqust 2007-ci ilə qədər)
* «Это надо видеть» (6 avqust 2007 ildən 7 fevral  2010-cu ilə qədər)
* «Жизнь азартна» (8 fevral 2010-cu ildən 14 avqust 2011-ci ilə qədər)
* «Ты с друзьями!» (15 avqust 2011-ci  ildən 13 dekabr 2013-cü ilə qədər)
* «Новое измерение!» (16 fevraldan 30 avqust 2015-ci ilə qədər)
* «Смотри то, что действительно интересно», «Новости — наше призвание!» (2016-cı ildən).

## Xarici keçidlər

* 

## İstinadlar
Bold (telekanal)

**bold** — "Canadian Broadcasting Corporation" məxsus Kanadalı ingilis birinci kateqoriya rəqəmsal kabel kanalı. Yayın məzmunu — mədəniyyət və idman sahələrinə həsr olunmuş filmlər, proqramlar yayımlayır.

## Tarixi
Kanalın Radio, Televiziya və Telekommunikasiya Komissiyası tərəfindən 24 noyabr 2001-ci ildə lisenziya alıb. Əvvəlcə kanal Corus Entertainment və Kanadalı Yayımları Şirkətinin ortaq layihəsi olan və sırasıyla səhmlərin 70% və 30% aid idi.
Viçada

**Viçada** () —  Kolumbiyanın departamentlərindən biri, ölkənin şərq hissəsində Orinoko çayı, şimal hissəsində Venesuela ilə sərhəddir. İnzibati mərkəzi Puerto-Karreno şəhəridir.
## Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Sesar (departament)
* Bolivar (departament)
* Arauka (departament)
* Boyaka
* Kaldas
* Kaketa (departament)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Viçada səhifəsinin rəsmi saytı
* departamenti Viçada
Teberdo itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Növün arealı Qərbi Elbrusdan Teberda çayının vadisinədək olan əraziləri əhatə edir.

## Botaniki xarakteristikası
Cinnamomea DC. seksiyasına daxil olub, R.sosnovskiana Tamamsch. və R.roopaei Lonaez. növlərinə yaxındır. Hündürlüyü 2–3 m-ə çatan, budaqları açıq-qəhvəyi rəngdə olan kol bitkisidir. Gövdəsində qalın iynələri vardır. Yarpaqları ellipsvari, uzunluğu 3,7 sm uzunluğunda, 2,6 sm enində, üst hissədən yaşıl, çılpaq, alt hissədən ağımtıl-yaşıldır. Çəçəkləri çəhrayıdır. Çiçək saplağı hamar, çılpaqdir. Meyvə yumru, yetişdikdə hamar və tünd-qəhvəyi rəngdədir. Çiçəkləmə, meyvə əmələ gətirmə dövrü may-iyun aylarına təsadüf edir.

## Ekologiyası
Su və rütubətsevən bitkidir. Soyuğa davamlıdır. Yaxşı drenajlı torpağa, günəşli yerə üstünlük verir. Quru, daşlıq yamaclarda, kolluqlarda, dağlıq, çəmənlik terraslarda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da və Böyük Qafqazda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada rast gəlinmir. Müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində yarpaq və çiçəklərindən alınan ekstraktlarda istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bloomberg Television

**Bloomberg Television** (**Blumberq Televijn**, **Blumberq TV**) — 24 saat fəaliyyət göstərən beynəlxalq televiziya kanalı, biznes, maliyyə məlumatları və xəbərləri üzrə dünya lideridir.

1994-cü ildə Nyu-York şəhərində təsis edilmişdir. Auditoriyası —  310 milyondan çox tamaşaçıları. Sahibi — Bloomberg LP. Baş qərargahı  Nyu-York şəhərində yerləşir, Avropada — London, Asiyada — Honq Konq. Blumberq Televiziyasının  Ukrayna tərəfdarı — BTB.

## Xarici keçidlər
* Official cite
* Канал БТБ (ООО «Банковское телевидение») и Bloomberg Television сегодня объявили о соглашении по поставкам контента
Çoxtikanlı itburnu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
İlk dəfə Avropadan təsvir edilmişdir. Çində, Rusyada Sibirdə, İngiltərədə, Şimali-Qərbi və Cənubi Asiyada yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Dik duran budaqlara malik 50-75 sm hündürlüyündə xırda kolcuqdur. Qopartikanları müxtəlifdir: nisbətən iri, düz və ya bir qədər dala doğru əyilmiş və xırda iynəşəkilli formada olur. May və iyun aylarında çiçək açır. Çiçəkləri tək-təkdir, çiçək saplağı 25-40 mm uzunluqdadır. Meyvələri kürəşəkilli və ya bir qədər dikvarı, basıqdır, yetişdikdə tünd qəhvəyi, demək olar ki, qara rəngdə olur. 

## Ekologiyası
Əsasən meşələrdə, qayalıqlarda, çay kənarında, subalp çəmənlərdə, dəniz səviyyəsindən 1100-2300 m hündürlükdə bitir.  
 
## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir.   

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zuvand itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qafqazda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1,5-2 m olan koldur; budaqları yuxarı qalxan və ya bir az əyilmişdir. Tikanları yarpaqların bünövrəsində cüt yerləşmiş, düz və ya bir az əyridir. Orta yarpaqların uzunluğu 5-8 sm, yalançı zoğları ensiz, uzunluğu 8-10 mm, hər tərəfdən çılpaqdır, ancaq alt tərəfdə bol vəzicikli, kənarları cüt dişli və vəzicikli-kirpikciklidir. Əsas oxu gövdə vəzicikləri və seyrək tükcüklərlə örtülmüşdür. Xırda yarpaqları 7 ədəd, enli-ellipsvari, ucu qısa, biz, uzunluğu 1,2-1,8 sm, eni 0,7-1,1 sm-dir, yaşlı zoğlarda tünd, yuxarı tərəfi seyrək, alt tərəfi sıx tükcüklü, hər tərəfdən vəziciklidir, kənarları cüt dişli, dişcikləri vəziciklidir. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri xırda, çiçək saplağı hipanti kimi seyrək vəziciklidir, uzunluğu 1-1,2 sm-dir. Kasayarpaqları hər tərəfdən tükcüklü, arxa və kənarlarında vəzicikli, 1-2 ədəd yan, sapvari çıxıntılıdır, ucunda yarpaqvari enəlmişdir. Çiçəklədikdən sonra yuxarıya istiqamətlənərək bitişmir. Ləçəkləri qırmızı, zəif oyuqludur. Sütuncuqların başı oturaq, tükcüklüdür. Meyvələri (hipantiləri) şarşəkilli, üstü uzanmış, seyrək vəziciklidir. R.gorinkensis Bess. növündən kolun hündürlüyü, tünd qırmızı ləçəkləri, xırda yarpaqları və tikanlarının forması, xırda yarpaqlarda tükcüklərin olması ilə, R.obtegens Galushko növündən isə vəzicikli xırda yarpaqları, qısa kasayarpaqları və birtipli tikanları ilə fərqlənir.

## Ekologiyası
Rütubətli, çimli torpaqlarda, dəniz səviyyəsindən 1650 m hündürlükdə, quru yamaclarda, təpələrdə sıx kolluqlar əmələ gətirir.   
 
## Azərbaycanda yayılması
Talış, Zuvand, Qosmalyan və Tatoni kəndindən 1,5 km şərqə tərəf, Ayvəri və Nisli kəndləri ətrafında yayılmışdır. 

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada istifadəsi məqsədyönlüdür.    

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sinselexo

**Sinselexo**() — Kolumbiyada yerləşən, şəhər və bələdiyyə. Sukre departamentinin inzibati mərkəzi.

## Coğrafi mövqeyi
Şəhər, paytaxt Boqota şəhərindən təxminən 515 kilometr uzaqlıqda və Serraniya-de-San-Xasinto dağ silsiləsinin şərq hissəsində yerləşir.

Mütləq yüksəklikliyi dəniz səviyyəsindən 218 metrdir.
Bələdiyyənin sahəsi 275 km²dir.

## Əhalisi
Kolumbiya Milli Statistika İdarəsi məlumatlarına görə 2012-ci ildə şəhər və bələdiyyənin ümumi əhalisi 263,751 nəfər idi.

İl ərzində şəhər əhalisinin statistikası:

2005-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhər əhalisinin 48,4%-i kişilərdir, qadınlar isə müvafiq olaraq 51,6%-dir. İrqi ağ və metislər şəhər əhalisinin 76,1%-ni; hindilər 14,5%-ni; zəncilər 9,4%-ni təşkil edir. 15 yaşdan yuxarı əhalinin arasında savadlılıq səviyyəsi 88,1% təşkil etmişdir.

## İqtisadiyyatı
Şəhər iqtisadiyyatının ən inkişaf etmiş sahələri kənd təsərrüfatı istehsalıdır, onun strukturu heyvandarlıqdan və ticarətdən üstündür. Sinselexo ətrafında qarğıdalı, banan, maniok və yam yetişdirilir. Sənayedə az inkişaf etmiş məhsullarː ərzaq, geyim, ayaqqabı və ağac emalı məhsulları hesab edilir.

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Tunxa
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı 
* Sinselexo.
Anadolu moruğu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Kiçik Asiya, İran, Qafqaz və Orta Asiyada yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1-2 m olan koldur. Budaqları əyilmiş, üstü iynələrlə örtülmüşdür. Yarpaqların kənarları dişli, üstü tünd yaşıl, yumurtavaridir. Çiçəkləri ağ, tünd çəhrayı, çəhrayı-qırmızı rəngli, uzun (15-20 sm), düz süpürgələrdə yerləşir. Meyvələri qara, şarşəkilli, xırda (eni 9-13 mm), yeməlidir.

## Ekologiyası
Rütubətə, istiyə davamlıdır. Çay kənarında münbit torpaqlarda yaxşı bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz, Kür-Araz ovalığında, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Qida əhəmiyətlidir. Meyvəsindən mürəbbə, şərbət hazırlanır. Bir çox xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sir (Urmiya)

**Sir** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 134 nəfər yaşayır (32 ailə).

## İstinadlar
Tükcüklü itburnu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Avropada, Qafqazda, Kiçik Asiyada yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 2 m olan iynəli koldur. Budaqları uzun, düz və ya bir az qövsvari əyilmiş, çiçək saplaqları göy çöküntülü, tikansızdır. Yalançı zoğların uzunluğu 1,2 sm-dək və eni 0,6 sm, hər tərəfdən tükcüklü, kənarları vəziciklidir. Yarpaqları cüt olmayan lələkvari, tünd yaşıl, çox tükcüklü, uzunluğu 7-9 sm-dir. Xırda yarpalqarı 5-7 ədəd, uzunluğu 2-4 sm, uzunsov-ovaldan ellipsvari və yumurtavariyədək, ucu biz bəzən küt, kənarları cüt vəzicikli-dişlidir. Saplaqları tükcüklü, vəziciklidir. İynələri təxminən eyni, çox vaxt düz, bünövrəsində enlidir. İyun-iyulda çiçəkləyir. Çiçəklərin diametri 4 sm-dək, rəngi açıq çəhrayıdan ağadək dəyişilir, qalxanlarda 2-5 ədəd yığılmış, bəzən tək, sadə, ətirlidir. Çiçək saplaqları qısa vəziçiklidir. Ləçəkləri əks-yumurtavaridir. Kasa yarpaqlarının uzunluğu 2,5 sm-dək, lələkvari tüklü, sıx vəzicikli, çiçəklədikdən sonra aşağıya əyilmişdir, tam yetişmiş meyvələri tökülür. Meyvələri yumru, diametri 1-2 sm, qırmızı rənglidir. 

## Ekologiyası
-230C-dək şaxtaya davamlıdır. 
 
## Azərbaycanda yayılması
Azzərbaycanda 1820-ci ildən becərilir. Böyük Qafqazda, Kür-Araz ovalığında, Talış və Naxçıvan MR –da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür. Müxtəlif şirələrin hazırlanmasında istifadə olunur.    

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax