Lithobates pipiens

**Lithobates pipiens** və ya **bəbir qurbağası** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinə aid qurbağa növü.
## Ümumi məlumat
Lithobates pipiens Əsl qurbağalar fəsiləsinə aid olan və Kanadanın və ABŞ-nin bəzi hissələrinə yaşayan qurbağalardır. Bu növ Minnesota və Vermont ştatlarının rəsmi simvolu sayılır.

 
Lithobates pipiens kifayət qədər iri bir qurbağa növüdür, uzunluğu təxminən 11 sm çatır. Bel tərəfdən yaşıl və ya qəhvəyi rəngdə ola bilər, belində, yanlarında və ayaqlarında iri, tünd, dairəvi ləkələr var. Hər bir ləkə adətən daha açıq rəngli bir halqayla əhatə olunub. Burun dəliyindən başlayan açıq bir zolaq gözün altından çiynə qədər uzanır. Qarın tərəfi ağ və ya açıq yaşıl rəngdədir. Gözün iris qatı qızılı rəngdədir və ayaq barmaqları pərdəlidir.
Çömçəquyruqlar tünd qəhvəyi və ya boz rəngdədir, alt tərəfində açıq ləkələr var. Quyruğu açıq ağ rəngdədir.

Lithobates pipiensin bir neçə fərqli rəng növü var. Lithobates pipiens geniş yaşayış sahələrinə malikdirlər. Onlar meşə, açıq və şəhər ərazilərində daimi göllərdə, bataqlıqlarda, şoranlıqlarda və yavaş axan çaylarda tapılır. Onlar adətən su bitkiləri ilə zəngin olan su hövzələrində yaşayırlar. Yay aylarında tez-tez gölləri tərk edərək otlu ərazilərə və çəmənliklərə köçürlər. Onlar soyuğa yaxşı uyğunlaşıblar və dəniz səviyyəsindən 3,000 m yüksəklikdə tapıla bilərlər. Erkəklər yaz və yay aylarında sudan qısa, xırıltılı səs çıxarır.Lithobates pipiens yazda çoxalır. Suya 6500-ə qədər yumurta qoyulur və çömçəquyruqlar çoxalma gölündə inkişafını başa çatdırır. Çömçəquyruqlar açıq qəhvəyi rəngdədir və qara ləkələrə malikdir. İnkişaf şəraitdən asılı olaraq 70–110 gün çəkir. Metamorfoza uğramış qurbağalar 2–3 sm uzunluğunda olur və yetkin fərdlərə bənzəyir. 

Lithobates pipiens bir zamanlar Qərbi Kanada və ABŞ-nin bəzi hissələrində olduqca geniş yayılmışdı, lakin 1970-ci illərdən etibarən sayında azalma başladı. Bu azalmanın dəqiq səbəbi məlum olmasa da, yaşayış mühitinin itirilməsi və parçalanması, ətraf mühit çirklənməsi, introduksiya edilmiş balıqlar, quraqlıq və xəstəliklər azalmanın səbəbləri kimi göstərilir və çox yerlərdə növün bərpasına mane olur. Şimal leopard qurbağalarının bir çox populyasiyası hələ də bu azalmalardan sonra bərpa olunmayıb.

Lithobates pipiens 1950-ci illərdən bəri neyronların əsas xüsusiyyətləri haqqında kəşflər etmək üçün üstünlük verilən növ olmuşdur. Bu qurbağanın sartorius əzələsinin siyatik sinir liflərinin neyromuskulyar qovşağı sinir sistemi haqqında ilkin məlumatların mənbəyi olmuşdur. 
Lithobates pipiens tədqiqatçılar üçün yerli ərazilərində asanlıqla əlçatanlıq və sartorius əzələsinin bir neçə saat in vitro canlı qalma qabiliyyətinə görə əzələ fiziologiyası və biomekanikası üzrə in vitro təcrübələri üçün məşhur bir növdür. Bundan əlavə, qurbağanın iki əsas hərəkət rejiminə (tullanma və üzmə) etibar etməsi əzələ xüsusiyyətlərinin bu rejimlərin hər birində orqanizmin fəaliyyətinə necə töhfə verdiyini anlamağa imkan verir.

Bu növ qurbağalarına Böyük Qul Gölündən və Kanadanın Hudzon körfəzindən cənuba, Kentukki və ABŞ-ın Nyu-Meksiko ştatına qədər ərazilərdə rast gəlinir. Həmçinin, mərkəzi Kordilyer dağları və qərbi Sakit okean ovalıqları üçün endemik olan Panamada da yayılıb. Baxmayaraq ki, orda rast gəlinən növ çox güman ki, təsvir olunmamış bir növdür. Lithobates pipiens otlaqlarda, göl sahillərində və bataqlıqlarda yaşayırlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* AmphibiaWeb, available at http://amphibiaweb.org/
* Ankley GT, Tietge JE, DeFoe DL, Jensen KM, Holcombe GW, Durhan EJ, Diamond SA. (1998). "Effects of ultraviolet light and methoprene on survival and development of *Rana pipiens* ". *Environmental Toxicology and Chemistry* **17** (12): 2530-2542. (abstract)*
* 
*
* 
* 
*Schreber JCD von. (1782). "*Beytrag zur Naturgeschichte der Frösche* ". *[[:en:Der Naturforscher]], Halle* **18**: 182–193. (*Rana pipiens*, new species). (in German).
* 
* 

## Xarici keçidlər

*Northern Leopard Frog (''Rana pipiens'') — *Natural Resources Canada*.
*AWD: ''Rana pipiens'' — *animal diversity, University of Michigan*.
*BBC news: "''Rana pipiens'' and the treatment of brain tumours."