open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herat

**Herat** *(, )* — Əfqanıstanın qərbində Herat vilayətinin mərkəzi olan şəhər.

## Tarixi
Heratın tarixi antik mədəni müəlliflər tərəfindən rəvayət edilmişdir. Yunan tarixçi Herodot, Heratın Orta Asiyanın buğda ambarı olduğunu yazmışdır. E.ə. 330-cu il ətrafında şəhər Makedoniyalı İsgəndər tərəfindən alındı. Daha sonra isə şəhər Selevkilərin əlinə keçdi. E.ə. 167-ci ildə də şəhərə Parflar sahib oldu. Sasanilər (226-652) dövründə Ağ Hun imperiyası ilə Sasanilər arasında keçən savaşlarda Herat strateji bir önəmə sahib idi. 786-809-ci illər arasında şəhər Abbasilər tərəfindən idarə olunurdu. Herat, 1000-ci ildə Qəznəvilərin, 1040-cı ildə isə Səlcuqluların əlinə keçdi. Daha sonra Xarəzmşahlar sülaləsinin bir parçası oldu. 

1221-ci ildə Herat Çingiz xan tərəfindən yerlə bir edildi. 1381-ci ildə da Əmir Teymur tərəfindən təkrar məhv edildi. XV yüzillikdə şəhər bir müddət Qaraqoyunlular tərəfindən idarə olundu. 1507-ci ildə Özbəklərin əlinə keçən şəhər, 1510-cu ildə Şah İsmayıl Səfəvi tərəfindən Səfəvilər dövlətinə qatıldı.

### Herat bəylərbəyliyi

### Dürranilər hakimiyyəti altında

1750-ci ildə Herat, Əhməd xan Dürraninin əlinə keçdi. Herat 1860-cı ildə Əmir Dostməhəmməd xan tərəfindən Əfqan dövlətinin bir parçası halına gətirildi. XIX əsr boyunca şəhər İngilislər, Qacarlar dövləti və Əfqanlar arasında bir çox döyüşlərə səhnə oldu.

Sovet-Əfqan savaşı zamanı Herat, Sovet ittifaqı tərəfindən işgal edildi. 10- 20 mart 1979 tarixləri arasında şəhərə Sovetlərə qarşı çıxan üsyanı yatırmaq üçün Sovetlər şəhəri bombalayaraq 20 000 nəfərin ölümünə səbəb oldular. Şəhər 1995-ci ildə Talibanın əlinə keçdi. 2001-ci ildə ABŞ-nin Əfqanıstana apardığı müdaxilə nəticəsində Taliban şəhəri tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Günümüzdə Herat, ABŞ-nin dəstəklədiyi Hamid Kərzai hökuməti tərəfindən idarə edilir.

## Önəmli yerlər

* **Aeroportları**
** Herat aeroportu

* **Şəhərin səmtləri**
** Şar Noe (Şəhər mərkəzi)
** Vilayet (Vilayət binası)
** Kolordu (Ordu karargahı)
** Farka (Ordu karargahı)
** Durvaza Kuş
** Çar-suk
** Pul-rangina
** Sufi-abad
** Noe-abad
** Pul-malaan
** Tak-ta Sefer
** Havza-Karbas
** Baraman
** Darvaza Kandahar
** Darvaza Irak
* **Abidələr**
** İskender qalası
** Musalla Kompleksi
* **Müzeylər**
** Herat Milli Muzeyi
** Cihat Muzeyi
* **Türbəler**
** Kraliça türbəsi (Gövhərşad)
** Mirveys Sadıq türbəsi
** Jami türbesi
** Kaca Kaltan türbesi
* **Məscidlər**
** Cümə məscidi
** Kazirgah Şerif
** Kalga Şerif
** Şah Zahdaha


Image:Herat_Masjidi_Jami_courtyard.jpg
Image:Herat_Masjidi_Jami_iwan.jpg|
Image:Herat_Masjidi_Jami_minaret.jpg|
Image:Herat_Masjidi_Jami_N.jpg|


* **Parklar**
** Park-ı Terakki
** Park-ı Millet
** Kana-i Cihat Parkı
* **Stadionlar**
** Herat Stadionu
* **Oteller**
** Serena Hotel
** Diamond Hotel
** Marcopolo Hotel
* **Universitetlər**
** Herat Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Timeline of Herat history

## Həmçinin bax
* Heyratı
Parf dili

**Parf dili** — **Parfiya dili**, həmçinin **Arsacid Pəhləvi** və **Pəhləvi** kimi də tanınır, bir vaxtlar İranın şimal-şərqində və Türkmənistanda yerləşən Parfiya bölgəsində danışılan sönmüş qədim Şimal-Qərb İran dilidir. Parfiya dili Arsacid Parfiya İmperiyasının (e.ə. 248 - eramızın 224-cü illəri), eləcə də onun qolları olan Erməni Arsacid sülaləsinin, İberiya Arsacid sülaləsinin və Qafqaz Albaniyası Arsacid sülaləsinin rəsmi dili idi.

## Tarixi
Tarixdə Parfiya ölkəsində (İranın şimali qərbi və Xorasanın böyük bir qismini əhatə eden ərazidə danışılan, günümüzdə itmiş bir İran dilidir. Parfca Arşakid parflarının (MÖ 248 — MS 224) rəsmi dövlət diliydi.

Antik müəllif Pompey Troq yazır ki, parfiyalıların dili skiflərin və midiyalıların ortasında durur (Pompey Troq, XI, 2, I).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Pəhləvi dili

## Xarici keçidlər
Kişi və qadın (film, 1966)

**"Kişi və qadın"** () — rejissor Klod Leluşun filmi.

## Məzmun

Film gənc dul qadın Anna ilə avtomobil yarışçısı, dul kişi Jan-Luinin bir-birinə olan məhəbbətindən bəhs edir. Annanın əri kaskadyor olmuşdu və kino çəkilişləri vaxtı həlak olmuşdu. Jan-Luinin arvadı isə onun yarış zamanı həlak olduğunu eşidib özünə qəsd etmişdi.

Anna ilə Jan-Lui təsadüfən rastlaşmışdılar. Onların uşaqları Dovildəki pansionda oxuyur. Anna qatara gecikir və Jan-Lui onu evinə qədər aparmalı olur. Onların arasında dərhal qarşılıqlı cazibə hissi baş verir. Bu hiss isə tədricən sevgiyə çevrilir.

## Mükafatlar və nominasiyalar

### Mükafatlar

#### 1966-cı ilin "Oskar" mükafatı:
:Xarici dildə ən yaxşı filmə görə
:Ən yaxşı orijinal ssenariyə görə

#### 1968-ci ilin "BAFTA" mükafatı:
:Ən yaxşı xarici aktrisa – Anuk Eme

#### 1966-cı ilin Kann kinofestivalı:
:Qızıl Palma Budağı – Klod Leluş
:Beynəlxalq Kinematoqrafiya Katolik Təşkilatı (OCIC) – Klod Leluş

#### 1967-ci ilin "Qızıl qlobus" mükafatı:
:Ən yaxşı xarici film
:Ən yaxşı dram aktrisası – Anuk Eme

### Nominasiyalar

#### 1966-cı ilin "Oskar" mükafatı:
:Ən yaxşı qadın roluna görə – Anuk Eme
:Ən yaxşı rejissor işinə görə – Klod Leluş

#### 1968-ci ilin "BAFTA" mükafatı:
:Ən yaxşı film

#### 1967-ci ilin "Qızıl Qlobus" mükafatı:
:Ən yaxşı rejissor – Klod Leluş
:Ən yaxşı musiqi – Fransis Ley
:Ən yaxşı mahnı – "Kişi və qadın" (musiqisi: Fransis Ley, sözləri: Pyer Baru)

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifləri:** Klod Leluş, Pyer Utterhoven
:**Rejissor:** Klod Leluş
:**Operatorlar:** Klod Leluş, Patris Puge
:**Bəstəkar:** Fransis Ley
:**Prodüser:** Klod Leluş

### Rollarda
:Anuk Eme – Anna Qotye
:Jan-Lui Trentinyan – Jan-Lui Dürok
:Pyer Baru – Pyer Qotye
:Valeri Laqranj – Valeri Dürok
:Antuan Sir – Antuan Dürok
:Suad Amidu – Fransuaz Qotye
:Anri Şemen – Jan-Luinin ortağı
:Yan Barri – Jan-Luinin sevgilisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* Filmin sonluğu  sayt   YouTube
Mikayıl Abbasov

**Abbasov Mikayıl Hümmət oğlu** () — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mühəndisi (2008), Texnika elmləri namizədi (2000), Radio Televiziya Yayımı və Peyk Rabitəsi İstehsalat Birliyinin texniki direktoru.

## Həyatı
Abbasov Mikayıl Hümmət oğlu 1970-ci ilin iyunun 13-də Ermənistan SSR-in Krasnoselo rayonunun Cil kəndində anadan olub.

1987-ci ildə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun "Avtomatika və hesablama texnikası" fakültəsinin "Sənaye elektronikası" ixtisasına qəbul olub.

1993-cü ildə Azərbaycan Texniki Universitetinin "Avtomatika və hesablama texnikası" fakültəsinin "Sənaye elektronikası" ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Fakültə elmi şuranın qərarı ilə həmin kafedrada tədqiqatçı-mühəndis kimi işə başlamışdır.

1994-cü ilin mart ayından Teleradio İB-də "Peyk rabitəsi" sexində böyük el.mexanik vəzifəsində işə başlamışdır.

1995-ci ildən "Peyk rabitəsi" sexinin rəisi vəzifəsində calışıb. 1998-ci ildən Peyk və radioteleviziya yayımı müəssisəsinin Baş mühəndisi vəzifəsində calışıb. 1999-cu ildən Texniki şöbənin rəisi vəzifəsində calışıb.

2004-cü ilin may ayının 3-dən Teleradio İB-in Baş mühəndisi vəzifəsinə təyin olunmuş və hal-hazırda bu vəzifədə çalışır.

12.04.2006-cı ildə Teleradio İB-nin Texniki direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

1995–1999-cu illərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin aspiranturasında təhsil alıb.

2000-ci ildə "Texnika elmləri namizədi" alimlik dərəcəsi almışdır.

Rus, türk və İngilis dillərini sərbəst bilir.

Ailəlidir. İki övladı var.

## Təltifləri
* 06.12.2007-ci il tarixdə Rabitə Nazirliyinin 207 №-li Əmri ilə, Rabitə ustası adı verilmişdir.
* 01.12.2008-ci il tarixli 74 saylı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mühəndisi fəxri adı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* teleradio.az
Kris Norman

**Kris Norman** (25 oktyabr 1950) — Böyük Britaniya ifaçısıdır. 1980-ci illərdə bir sıra sinqlları ilə məşhurluq qazanmışdır. 1986-cı ildə Alman prodüseri və ifaçısı Diter Bolen tərəfindən yazılan "Midnight Lady" mahnısı ölkələrdə ən yüksək zirvədə parlayırdı.

## Albomlar
* 2011: Time Traveller
* 2009: Live-DVD und CD *Chris Norman The Hits!* (Liveauftritt Tempotrom Berlin April 2009)
* 2009: The Hits!From His Smokie And Solo Years (Doppel-CD incl. DVD mit Liveauftritt in Berlin 2007)
* 2007: Close up
* 2007: Siggi Schwarz and the Legends – Soul Classics
* 2006: Coming Home (UK)
* 2006: Million Miles
* 2005: One Acoustic Evening – DVD (Live At The Private Music Club/Live In Vienna)
* 2005: One Acoustic Evening – CD (Live At The Private Music Club/Live In Vienna)
* 2004: Break Away
* 2004: The Very Best of Chris Norman, Part I SAMPLER
* 2004: The Very Best of Chris Norman, Part II SAMPLER
* 2003: Handmade
* 2001: Breathe Me In
* 2000: Love Songs SAMPLER
* 1999: Full Circle
* 1997: Christmas Together
* 1997: Into the Night
* 1995: Reflections
* 1995: Every Little Thing
* 1994: Screaming Love Album
* 1994: The Album
* 1993: Jealous Heart
* 1992: The Growing Years
* 1991: The Interchange
* 1989: Break the Ice
* 1987: Different Shades
* 1986: Some Hearts Are Diamonds
* 1982: Rock Away Your Teardrops

## Sinqllar
* 2009: Endless Night
* 2006: Without Your Love [UK]
* 2004: Too Much /Without Your Love
* 2004: Breathless
* 2004: Amazing
* 2004: Only You
* 2003: Keep Talking
* 2002: Ich mache meine Augen zu
* 2000: Mexican Girl
* 1999: Oh Carol
* 1997: Baby I Miss You
* 1997: Into the Night
* 1996: Under Your Spell
* 1996: Reflections of My Life
* 1996: Fearless Hearts
* 1995: Red Hot Screaming Love [UK] [D]
* 1995: Goodbye Lady Blue
* 1995: Obsession
* 1994: Wild Wild Angel
* 1994: As Good as It Gets
* 1994: I Need Your Love
* 1993: Goodbye Lady Blue
* 1993: Come Together
* 1993: Jealous Heart
* 1993: Growing Years
* 1992: I Need Your Love
* 1991: If You Need My Love Tonight
* 1989: Back Again
* 1989: Keep the Candle Burning
* 1988: Ordinary Heart
* 1988: I Want to Be Needed
* 1988: Broken Heroes
* 1988: Wings of Love
* 1987: No Arms Can Ever Hold You
* 1987: Sarah
* 1986: Midnight Lady
* 1986: Some Hearts Are Diamonds
* 1984: My Girl and Me
* 1983: Love Is a Battlefield
* 1982: Hey Baby
* 1978: Stumblin' In

## Xarici keçidlər
* www.chris-norman.co.uk — Rəsmi sayt
* www.chris-norman.ru — Rus Fan Saytı
* Интервью Александры Глотовой с Крисом Норманом в рамках программы "Настроение" на ТВЦ, 2011 год
Jann Arden

**Jann Arden** (27 mart 1962) — Kanada ifaçısıdır.

## Albomlar
* *Time for Mercy* (1993)
* *Living Under June* (1994)
* *Unloved* (1994) — mit Jackson Browne / 2 der 4 Songs aus *Living Under June*
* *Happy?* (1997)
* *Blood Red Cherry* (2000)
* *Greatest Hurts* (Best-of-Album, 2001)
* *Live with the Vancouver Symphony Orchestra* (2002)
* *Love is the Only Soldier* (2003)
* *Jann Arden* (2005)
* *Uncover me* (2007)
* *Spotlight* (2010)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* MySpace
Zwan

**Zwan** — ABŞ rok-qrupudur. Bu qrup The Smashing Pumpkins, "Slint", "Tortoise", "Chavez" və "A Perfect Circle" qrupunun heyəti tərəfindən hazırlanmışdır. Qrupu yaradan isə Billi Korqandır. Qrup heyəti yalnız "Mary Star of the Sea" adlı albom çıxarmağa nail olmuşlar. 2003-cü ildə isə "Zwan" musiqi qrupu dağılmışdır.

## Diskoqrafiya

### Albomlar

### Sinqllar

## Xarici keçidlər
* Zwan collection
Hi-NRG

**Hi-NRG** (oxunması: Hay-Enerji) — Elektron musiqinin bir növüdür. Bu janr ritmcə diskoya nisbətən daha tez ifa edilən musiqi janrıdır. İlk dəfə bu musiqi janrının bas-xətti italyan bəstəkarı Corco Moroder tərəfindən ABŞ ifaçısı Donna Sammerin ifa etdiyi "I Feel Love" (1977) mahnısı üçün hazırlanmışdır. "Hi-NRG" janrı 1970-ci illərdən başlayaraq, 1980-ci illərin ortalarına kimi məşhur olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Deutsches Webradio (Disco Radio Action) 100% HiNRG, Disco. Zum reinhören ein heißer Tipp! 
* Dance Music Report's Top 200 dance hits of the 1980s
*  Hazell Dean interview on Hi-NRG, ''Record Mirror'', August 1984
Kuin Latifa

**Kuin Latifa** () — ABŞ müğənnisi və aktrisası.

## Həyatı
Dana Eleyn Ouens 18 mart 1970-ci ildə Nyu Cersi ştatının Nyuark şəhərində müəllim və polis ailəsində doğulmuşdur. 8 yaşında ikən "yumşaq", "incə" mənalarına gələn "Latifa" () ləqəbini götürmüşdür. Kuin Latifanın 10 yaşı tamam olan zaman onun valideynləri ayrılmışdır. 1988-ci ildə Latifa musiqi karyerasına başlamış və 1989-cu ildə ilk "Salamlayıram Kraliça" () adlı albomunu çıxarmışdır. 1995-ci ildə çıxardığı "Qara hakimiyyət" () albomuna daxil olan "U. N. I. T. Y." mahnısına görə Qremmi mükafatına layiq görülmüşdür. Kuin Latifa 1992-ci ildə qardaşına motosiklet bağışlamış və məhz bu motosikletdə qardaşı qəzaya düşərək vəfat etmişdir. Bu hadisədən sonra Latifa narkotik maddələrə meyil göstərmiş və qanunsuz silah satışı ilə məşğul olmağa başlamışdır. Bir müddət sonra o bu vərdişlərinə son qoymuşdur. Kuin Latifa bir çox filmlərdə iştirak etmiş və qısametrajlı cizgi filmlərində personajları səsləndirmişdir.

## Albomlar

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
*
Pet Benatar

**Pet Benatar** (; ) — Polşa əsilli ABŞ müğənnisidir. 4 dəfə Qremmi mükafatına sahib olmuşdur. Onun ən yaxşı mahnıları sırasında «Love Is a Battlefield», «Hit me with your best shot», «We belong», «Heartbreaker» və «Invincible» kimi mahnılar seçilir. Pet Benatar Mezzo-soprano səsinə malikdir.

## Həyatı
Pet Benatar 10 yanvar 1953-cü ildə ABŞ-də Nyu-York ştatının Bruklin ərazisinin şimalında yerləşən Qrinpoint rayonunda tənəkəçi  Endryu Andrzejevski () və kosmetoloq Mildred Andrzejevski () ailəsində doğulmuşdur. Onun 3 yaşı tamam olduqda ailəsi Nyu-Yorkun Lindenhörst ərazisinə köçürlər. Petin atası polşalı, anası isə ingilis, irland və alman əsilli idi. 8 yaşı tamam olandan sonra Pet teatr ilə maraqlanır və vokal dərsi alır. 19 yaşında isə məktəb dərslərinə son verərək məktəb yoldaşı və hərbçi Dennis Benatar ilə ailə həyatı qurur. Bu müddətdən etibarən Pet bankda işçi olara çalışmağa başlayır. 1973-cü ildə Pet işindən ayrılaraq musiqi karyerasına başlayır. Bu müddət ərzində Pet bir çox gecə klubların ifaçı ofisiant kimi çalışmağa başlayır. 1979-cu ildə Pet Dennisdən ayrılır və bir müddət keçdikdən sonra 20 fevral 1982-ci ildə ifaçı Nil "Spayder" Ciraldo ilə ailə həyatı qurur. Onların iki qız övladları Haley İqana (16 fevral 1985) və Hana Culiana (12 mart 1994) dünyaya gəlir. Pet Benatar ifa etdiyi müddət ərzində bir çox uğurlar qazanmışdır.

## Albomlar
*1979: In the Heat of the Night  
*1980: Crimes of Passion  
*1981: Precious Time  
*1982: Get Nervous  
*1983: Live from Earth  
*1984: Tropico  
*1985: Seven the Hard Way  
*1988: Wide Awake in Dreamland  
*1991: True Love  
*1993: Gravity's Rainbow  
*1997: Innamorata  
*2003: Go

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Laləcin

**Laləcin** (*yerli xalqın tələffüzü ilə *'Ləlin**') — İranın Həmədan ostanının şimalındakı Bahar şəhristanının Laləcin bəxşində yerləşən şəhər, həmin bəxşin inzibati mərkəzi.

Həmədandan 20&nbsp;km., Bahardan 9&nbsp;km. məsafədə yerləşir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən nüfusu 14,724 nəfərdir. Əhalisi əsasən Azərbaycan türklərindən ibarətdir.

Laləcin Yaxın Şərqdə keramika və dulusçuluğun mərkəzi kimi tanınır. Laləcin əhalisinin böyük əksəriyyəti bu sənətlə məşğuldur.
Murtaza Rəhimov

**Murtaza Qubaydulla oğlu Rəhimov** ( Мортаҙа Ғөбәйҙулла улы Рәхимов; ) — Rusiyali siyasətçi, 1990-cı il aprelin 7-dən 1993-cü il dekabrın 24-dək Başqırdıstan MSSR Ali Sovetinin sədri. 25 dekabr 1993-cü ildən 2010-cu il iyulun 15-dək Başqırdıstan Respublikasının Prezidenti. 22 oktyabr 2010-cu ildən 11 yanvar 2023-cü il tarixədək URAL Xeyriyyə Fondunun İdarə Heyətinin sədri..

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ayaz Əsgərov

**Ayaz Əsgərov** () — Yardımlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Əsgərov Ayaz Nəriman oğlu 1964-cü ildə Tovuz rayonu Qovlar qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə Moskva Ət və Süd məhsullarının Texnologiyası İnstitutunu, 2006-cı ildə isə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetini bitirmişdir.

### Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var. Azərbaycan Dövlət Dəmiryolu İdarəsinin sabiq rəisi Arif Əsgərovun qardaşıdır.

## Siyasi fəaliyyəti
1989–2006-cı illərdə müxtəlif vəzifələrdə işləmiş, 2006–2011-ci illərdə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini, 2011–2016-cı illərdə isə Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 may 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Yardımlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Qora dialekti

**Qora dialekti**, **Qorani** və ya **Naşinski** (sözün əsl mənası "bizim dilimiz") Cənubi Slavyan dillərinin bir çeşididir ki Kosovo, Albaniya və Makedoniya Respublikası arasında sərhəd sahəsində Qorani xalqı tərərəfindən danışılır. Torlak dialekti qrupunun bir hissəsidir  ki, şərqi və qərbi Cənubi slavyan dilləri arasında olan keçid dialektidir.

## Paylanması
Qora dialekti Qora regionunda danışılır.Kosovada 18 kənddə, Albaniyada 11 kənddə və Makedoniyada 2 kənddə danışılır.

## İstinadlar
Vyetnam dili

**Vyetnam dili**  (3 milyon xaricdə olanlar daxil olmaqla)(*tiếng Việt*; ) Vyetnamın milli və rəsmi dilidir.Vyetnam dili Vyetnam xalqının və üç milyon xaricdə yaşayan Vyetnamlıların ana dilidir.Avstroasiya dil ailəsinin bir hissəsidir.

## Həmçinin bax
* Vyetnamca Vikipediya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Onlayn Vyetnamca dərslər Şimali İllinoys universitetindən 
* ABŞ-nin Xarici Xidmət İnstitutunda Vyetnamca əsas kurs
Azərbaycanda prezident seçkiləri (1991)

**Azərbaycanda ilk prezident seçkiləri** 1991-ci il sentyabrın 8-də Azərbaycan ərazisində baş tutdu. Prezident seçkiləri "Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi haqqında" Konstitusiya Bəyannaməsinin qəbul edilməsindən 10 gün sonra baş tutdu. seçkilərdə bir namizəd mübarizə apardı: Kommunist Partiyasının namizədi Ayaz Mütəllibov. O, səslərin 98,53 % topladı və Azərbaycan Prezidenti seçildi.

## Zəmin
1991-ci il avqustun 30-da Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sessiyasında Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Bəyannaməsi qəbul edildi.

Daha sonra Azərbaycan SSR Ali Soveti tərəfindən 1991-ci il sentyabrın 8-də Azərbaycanda prezident seçkilərinin baş tutması barədə qərar qəbul edildi.

## Nəticələri
Seçici fəallığının 85,70 % olduğu seçkidə Ayaz Mütəllibov səslərin 98,53 % topladı və Azərbaycan Prezidenti seçildi.

## İstinadlar
WiMIX

**WiMIX **- WiMAX sözü "Worldwide Interoperability for Microwave Access" sözünün qısaldılmış formasıdır və IEEE (The Institute of Electrical and Electronics Engineers) 802.16 standartı ilə eyni mənalıdır. IEEEin inkişaf etdirdiyi standartlarından 802 seriyasının 16 nömrəli qoludur. Bu texnologiya regional genişzolaqlı internet üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## WiMAX-ın üstünlükləri
WiMAXi bu qədər sevdirən, dəyərləndirən xüsusiyyətləri çox geniş bir məsafəyə və yüksək məlumat köçürmə sürətinə sahib olmasıdır. WiMAX texnologiyası sayəsində 50&nbsp;km-ə yaxın bir sahə içərisində 75 Mbit/s sürətində kabelsiz internet xidməti göstərə bilərsiniz. Bunu təmin edə bilmək üçün LoS (Line of Sight), yəni görüş xətti olması lazımdır.

## WiMAX ilə WLAN arasındakı fərqlər nədir?
WiMAX ilə WLAN-ın bir çox ortaq yanları var. Hər iki texnologiya sayəsində məlumat mübadiləsi təmin edilə bilər. WiMAX daha geniş məsafəyə sahib olduğu üçün daha çox bölgələri əhatə edir. WLAN (Wireless Local Area Network), yəni kabelsiz yerli şəbəkə, adətən, kiçik və fərdi istifadələr üçündür.

WLAN ilə iş yerini kabelsiz internet ilə təchiz edə bilərsiniz və 30 m ilə 300 m arası məsafədə bu xidmətdn istifadə mümkün ola bilər. Açıq sahədə 10&nbsp;km məsafəyə qədər bu artım mümkündür, amma praktikada bunu bacarmaq çoxda o qədər asan deyil.

Halbuki WiMAX 50&nbsp;km məsafəsi və yüksək məlumat köçürmə sürəti ilə WLAN texnologiyasının çox daha önündədir. Amma bu anda WiMAX texnologiyası ilə məsələn 30&nbsp;km uzaqdakı bir son istifadəçi cihazı ilə bağlanıb yüksək məlumat sürəti əldə etmək hələlik qeyri-mümkün görünür.

WiMAX ən çox Azərbaycan kimi dövlətlərdə və ya internet və rabitə xidmətləri çox zəif olan dövlətlərdə istifadə edilməlidir. Çünki bu texnologiya ilə həm yüksək sürətli internet, həm kəsintisiz mobil rabitə, həm də keyfiyyətli televiziya kimi sahələri təmin etmək olar.

## Həmçinin bax
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1972)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** və ya **Alisanın möcüzələr diyarında macəraları** () — Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmışdır. Filmin baş makiyajçısı olan Stüart Friborn (1914–2013) film heyəti üçün Luis Kerrolun orijinal əsərindəki personajların şəkilləri əsasında makiyajlar hazırlamışdır.

## Məzmun
Alisa Ağ Dovşanı izləyən zaman gözlənilmədən dərin dəlikdə büdrüyür və möcüzələr aləminə düşür. Burada onu çoxlu macəralar gözləyir. Bu aləmə düşmək üçün sehrli məhlullar sayəsində onun boyu gah kiçilir, gah da böyüyür. Alisa müxtəlif möcüzəvi varlıqlarla qarşılaşır və bundan heyrətlənir…

## Rollarda

## Mükafatlar

## Həmçinin bax
* Böyük Britaniya filmlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Osmanlı sultanlarının siyahısı

**Osmanlı Sultanları** — 1302–1922-ci illər arasında Osmanlı İmperiyasını idarə etmiş Sultanlara verilən ümumi ad. Sultanlar tərəfindən idarə olunan Osmanlı İmperiyası şimaldan Macarıstan, cənubdan Somali, qərbdən Əlcəzair və şərqdən İraq ilə əhatələnmişdir. Sultanlar imperiyanı paytaxtdan idarə edirdilər. Osmanlı İmperiyasının ilk paytaxtı 1329-cu ildə fəth olunan Bursa şəhəri olmuşdur. Paytaxt 1366-cı ildə Ədirnə şəhərinə, 1453-cü ildə isə Konstantinopolun fəth olunmasından sonra İstanbul şəhərinə köçürülmüşdür.

## Osmanlı sultanlarının siyahısı

## Osmanlı sultanlarının soy ağacı

## Həmçinin bax
* Osmanlı sədrəzəmlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sazz

**AzQtel ** — Azərbaycanda 4G Mobile WiMAX texnologiyası əsasında genişzolaqlı simsiz internet xidməti göstərən operator. 2005-ci ildə rəsmi qeydiyyatdan keçib və 2008-ci ildən etibarən "SAZZ" brendi adı altında bu xidməti göstərməyə başlayıb.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi veb-sayt
Ararat Yerevan FK

**Ararat Yerevan FK** — Ermənistanın futbol klubu.

## Həmçinin bax
* Neftçi-Ararat

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Rüstəm Raza

**Rüstəm Raza** (, , ; ) - Napoleon Bonapartın məşhur məmlük mühafizəçisi. Rüstəm Razanın atası Rüstəm Hunanın erməni, anası Buji Varinin isə gürcü olduğu ehtimal edilir. Ailədə 6 uşaq olan Rüstəm Raza evin sonuncu övladı olmuşdur. Maddi çətinlik səbəbindən atası Tiflis şəhərindən Gəncə şəhərinə köçmüş və bir müddətdən sonrada ailəsini öz yanına gətirmişdir. Bir neçə il Gəncədə yaşadıqdan sonra Rüstəm Hunan məlum olmayan səbəbdən ailəsini atmış və Rüstəm Razadan başqa digər 3 qardaşını özü ilə aparmışdır.

13 yaşında olarkən, quldurlar tərəfindən oğurlanmış və Qahirə şəhərinə aparılaraq burada qul bazarında satılmışdır. Rüstəm Razanı qul bazarında türklər almış və ona Yəhya adını vermişdilər. Napoleon Bonapartın Misirə hücum etməsindən sonra, Napoleonun məmlük vassallarından biri ona güclü və ağıllı bir məmlük göndərəcəyini bildirmiş və Rüstəm Razanı ona hədiyyə etmişdir. Rüstəm Raza 1789-1714-cü illərdə Napoleon Bonapartın şəxsi mühahizəsini təşkil etmişdir.

Napoleon Bonapartın hakimiyyətdə olduğu müddətdə daim onun yanında olan Rüstəm Raza Napoleonun Elba adasına sürgün edilməsindən sonra onunla birlikdə Elba adasına getməkdən imtina etmişdir. Rüstəm Raza 7 dekabr 1845-ci ildə Fransanın Dourdan şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Rüstəm Raza haqqında sənədli film (Azərbaycanca) 
* Rüstəm Razanın xatirələri (rusca)
Aşıq Mahmud Məmmədov

**Mahmud Qasım oğlu Məmmədov** () — Əməkdar mədəniyyət işçisi, yaradıcı və ifaçı aşıq, Azərbaycan Aşıqlar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü (2007-2020), Prezident təqaüdçüsü (2008-2020).

## Həyatı
Aşıq Mahmud Məmmədov 22 may 1935-ci ildə Göyçə mahalının Ağbulaq kəndində dünyaya göz açıb. 1946-cı ildə ailəliklə Tovuz rayonunun Bozalqanlı kəndinə köçüblər və hazırda öz övladları, qohumları ilə həmin kənddə yaşayır.
 
Mahmud Qasım oğlu Tovuzda 7 illik təhsilini başa vurandan sonra aşıq sənətinə ciddi maraq göstərib və o vaxtlar Tovuz-Gəncəbasar bölgəsində böyük nüfuzu olan ustad aşıq Vəli Qaraxanlının yanına şəyirdliyə verilib. Bir il ustadın yanında qalandan sonra 1950-ci ildən əmisi oğlu Aşıq İmran Həsənovdan təxminən 12 ilə yaxın sənət dərsi alıb. 
 
1957-ci ildən başlayaraq ustadı İmran Həsənov, Əkbər Cəfərov, balaban ustası Abbas İsmayılovla birlikdə dövlət tədbirlərində iştirak etməyə dəvət olunub. Elə həmin ildə gənc aşıq Bakıda keçirilən folklor festivalında birinci dərəcəli diploma layiq görülüb. Bir müddət sonra isə ümumittifaq və ümumdünya festivallarında laureat adını qazanıb.
 
Ustad aşıq Mahmud Məmmədovun Azərbaycan teleradiosundakı mütəmadi çıxış və konsertləri, xüsusən də Azərbaycan Telefilm Birliyinin tamaşaçılara təqdim etdiyi “Abbas-Gülgəz” dastanı ona böyük şöhrət gətirib. 

Aşıq Mahmud dövlət tədbirlərində, xarici ölkələrdə keçirilən incəsənət görüşlərində fəal iştirak etmiş, ifaçılığına görə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur (1975). Aşıqların III, IV, V və VI qurultaylarının iştirakçısı olmuşdur. Onun söylədiyi “Koroğlu” və “Abbas və Gülgəz” dastanları Azərbaycan Televiziyasının “qızıl fondu”nda saxlanılır.
 
Aşıq Mahmud 1992-ci ildə Türkiyənin Konya şəhərində keçirilən folklor festivalında Atatürk qızıl medalına layiq görülüb. Prezident təqaüdçüsüdür. 2007-ci ildə “Hörmət olan yerdə, məhəbbət olar” adlı şeirlər kitabı çap olunub. Kitabda aşığın müxtəlif illərdə qələmə aldığı divanilər, gəraylılar, qoşmalar, deyişmələr, müxəmməslər, xatirə-rəvayətlər və aşığa həsr olunan şeirlər toplanıb.

Dəfələrlə beynəlxalq folklor və aşıq festivallarının  laureatı olmuşdur (1959, 1978, 2010, 2014). Fransa, Avstriya, Rusiya, Türkiyə, İran və başqa ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuş və Azərbaycan aşıq sənətini ləyaqətlə təmsil etmişdir. 

2008-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdçüsü idi.  

Anadan olmasının 70, 75 və 80 illiyi təntənəli şəkildə qeyd edilmişdir.

## Kitabları
* “Hörmət olan yerdə, məhəbbət olar”, Bakı, “Nurlan”, 2007-ci il.
* “Allah qəlbə görə verir”. Bakı, “Şur” 2011, 184 səhifə + 8 səhifə şəkil.

## Həmçinin bax
* Abbas və Gülgəz (film, 2000)

## İstinadlar
Nevar dili

**Nevar dili** (नेपाल भाषा, Nēpāl bhāṣā, Newah Bhaye və Newari kimi də tanınan) – Nepalın əsas dillərdən biri. Təxminən Nepal əhalisinin 3%-inin ana dilidir.Nepal Bhasanın Çin-Tibet dilləri kimi təsnifləşdirilməsinə baxmayaraq,böyük ölçüdə Hind-ari dillərindən təsirlənmişdir.

Nepalın xaricində, Nepal Bhasa , Hindistanda da danışılır, xüsusilə Sikkimdə ki 11-rəsmi dillərindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Ethnologue
*Onlayn Nepal Bhasa lüğəti
Neoimpressionizm

**Neo-impressionizm** (*fr.neoimpressionisme*) — postimpressionizmin bir növü, rəngkarlıq cərəyanıdır.

## Ümumi məlumat
1886-cı ildə Fransada yaranıb, əsas nümayəndələri Corc Sera (Georges Seurat) və Pol Siynak (Paul Signac) olmuşdur. C.Seranın "*Qrand Jat adasınında bazar günü*" ("Un dimanche après-midi à l'Île de la Grande Jatte") əsəri ilə yaranmışdır. Neo-impressionizm terminini ilk dəfə tənqidçi *Felix Feneon* Belçikanın *"L’art Moderne"* (Müasir incəsənət) qəzetində Seranın yaradıcılığını impressionizmdən ayırmaq üçün istifadə etmişdir.

C.Seranın stili daha sonra "puantilizm" adlandırılıb. Neo-impressionistlər müasir şəhər, mənzərə çəkirdilər. Xəttlərin və rənglərin elmi əsaslı interpretasiyası (təfsiri) neo-impressionistlərin yaradıcılıq xarakteristikasına təsir etmişdi. Bu cərəyanın mahiyyəti ondan ibarətdir ki, rənglər kətana təmiz və ayrı-ayrı tətbiq edilir, lakin uzaqdan izləyicinin gözündə birləşir və lazımi ton alınır.

## Neo-impressionizmin nümayəndələri
Neo-impressionizmin görkəmli nümayəndələri : Corc Sera , Pol Siynak , Kamil Pissarro (Camille Pissarro) , Lüsyen Pussarro (Lucien Pissarro) , Anri Edmon Kross (Henri-Edmond Cross ,Şarl Teofil Anqran (Charles Théophile Angrand) , Maksimilyan Lüs (Maximilien Luce) , İppolit Petitjan (Hippolyte Petitjean) , Corcs Lemmen (Georges Lemmen) , Teo Van Risselberqe (Théo van Rysselberghe) , Covanni Seqantini (Giovanni Segantini), Səttar Bəhlulzadə.

## İstinadlar
Haiti kreol dili

**Haiti kreol dili** (***Kreyòl ayisyen***) adətən sadəcə **kreol** adlanan, Haitidə 12 milyona yaxın insan tərəfindən danışılır.Haiti Kreolu , Fransız dili ilə yanaşı Haitinin iki rəsmi dilindən biridir.

## İstinadlar
Poppinq

**Popping rəqsi** — 1970-ci illərdə Kaliforniyada ortaya çıxan Funk rəqsinin bir növüdür. Rəqsçinin əzələlərini ani bir şəkildə sıxıb boşaltması vücudunda yaratdığı qəribə bir formalarla ritmə uyğun şəkildə edilən bir küçə rəqsi növüdür.

## İstinadlar
Metrobus

**Metrobus** — ən müasir, əlverişli və üstün şəhər nəqliyyatı növüdür. Üç əsas müsbət parametri vardır: 
# Qısa hərəkət intervalı və tez çatdırma,
# Əhalinin yüksək sıxlığı olan şəhərin mərkəzi hissələrinə işləyə bilməsi,
# Uyğunlaşma, ekoloji təmiz, alternativ nəqliyyat rejimi və komfortluq.

1. Metrobus, metro ilə avtobusun birləşməsi nəticəsində meydana çıxmış bir ictimai şəhər sərnişindaşıma növüdür.

2. Metrobus xəttində istifadə olunan nəqliyyat vasitələrinə aid məlumatlar

Metrobus xətdində istifadə olunan nəqliyyat vasitələri elektron idərəetmə sisteminə malikdir.

3. Metrobus iş prinsipi. Layihə  üzrə nəzərdə tutulmuş xüsusi hərəkət zolaqlarına malik olduqlarından metrobus nəqliyyatı onların hərəkəti üçün nəzərdə tutulmuş həmin xətlərdə çox böyük surətlə hərəkət edə bilir. Metrobusların digər xüsusi hərəkət zolaqlı yollarla müqayisədə bəzi önəmli fərqli xüsusiyyətləri vardır.

•	Dayanacaqlararası məsafə digər ictimai nəqliyyat (avtobus) sistemlərinə nisbətən daha uzundur.

•	Gediş haqqı sərnişinin dayanacağa daxil olmasından əvvəl dayanacaqətrafı və yaxud digər ictimai nəqliyyat ödəmə terminallarında əvvəlcədən ödənilir.

•	Metrobus yollarında ümumilikdə tək bir xatt fəaliyyət göstərir.
 
•	Sərnişinlər ümumi qapılardan daxil olur və düşürlər.
 
•	Minib-düşmələrin asınlıqla həyata keçirilməsi və vaxt itkisinin qarşısının alınması üçün dayanacaq platforması ilə metrobusa giriş yüksəklikləri eynidir və pilləli çıxış yoxdur.
 
•	İstifadə olunan nəqliyyat vasitələrinin sərnişindaşıma və sərnişingötürmə həcmi daha yüksəkdir.
 
•	Bu xətlərdə əlavə kat və ya kiçik tutumlu nəqliyyat vasitələrinində istifadə olunan kartlardan istifadə olunması doğru deyildir.

Bu özəlliklər səbəbi ilə sistemdən yararlanan-istifadə edən sərnişin sayı digər şəhər ictimai sərnişindaşıma sistemlərindən daha yüksəkdir. Sərnişinçatdırma vaxtı isə digər şəhər ictimai sərnişindaşıma sitemlərdən təqribən 30 % azdır.

Metrobuslar inkişaf etmiş naviqasiya sistemi ilə təchiz edilmişdir. Hazırda, dünyada bu texniki özəlliklərə və yüksək texniki standartlara malik və intensiv istehsal edilən başqa bir nəqliyyat vasitələri mövcud deyildir.

Metrobus sisteminin qurulması və texniki istismar xərcləri metro və digər oxşar ictimai sərnişindaşıma sistemlərindən dəfələrlə ucuz olduğundan dünyada inkişaf etmiş bir çox ölkələrdə geniş şəkildə tətbiq edilməkdədir.

Bakı şəhərində Metrobus nəqliyyatının tətbiqi və mümkün hərəkət marşrutlarını ilk dəfə Çingiz Rəhimov təklif etmişdir.

## Mənbə
*Çingiz Rəhimov, Bakı şəhərində avtobus sərnişin daşımalarının təşkilində müasir üsulların tətbiqi
* Chingiz Rehimov МЕТОДЫ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ТРЕБУЕМОГО КОЛИЧЕСТВА ЛЕГКОВЫХ АВТОМОБИЛЕЙ ТАКСИ И ПРАКТИКА МИРОВЫХ СТРАН В ЭТОЙ ОБЛАСТИ
Kristofer Lloyd

** Kristofer Lloyd** () — ABŞ aktyoru. 3 dəfə Emmi mükafatına layiq görülmüşdür. İlx vaxtlar teleseriallara çəkilmiş, ardınca psixoloji dramatik janrda olan "Qu quşunun yuvası üzərindən uçarkən" filminə çəkilərək populyarlıq əldə etmişdir. Sonralar komediya janrlı filmlərə çəkilərək böyük uğur qazanmışdır.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər

* 
* Kristofer Lloyd christopherlloyd.net 
* Kristofer Lloydun həyatı Goodcinema.ru
Tina Macorino

**Tina Macorino** (; ) — İtalyan əsilli ABŞ aktrisasıdır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*Interview in Stumped? Magazine
Kürdüstan qəzası

**Kürdüstan qəzası** () və ya **Qızıl Kürdüstan** (, ) — 1923–1929-cu illərdə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının ərazisində mövcud olmuş qəza. Qəza Sergey Kirovun təklifi ilə 1923-cü il 21 iyun Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin iclasında yaradılmışdır. Kürdüstan qəzasının ilk mərkəzi Pircahan kəndi idi. Daha sonralar mərkəz Laçın şəhərinə köçürülmüşdür. Qəzanın ilk katibi Şuşada dünyaya gəlmiş, azərbaycanlı bolşevik Hüsü Hacıyev idi. 1926-cı ildəki siyahıya alınmada Kürdüstan qəzasında əhalinin etnik tərkibi 72,3% kürd, 26,7% türklər olsa da, əhalinin 92,5%-nin ana dili türk dili və yalnız 6,1%-nin ana dili kürd dili olmuşdur. SSRİ daxilində inzibati ərazi vahidlərinin dəyişdirilməsi sahəsindəki islahatlar zamanı ASSR-in 1929-cu il 8 aprel tarixli qərarı ilə Kürdüstan qəzası da ləğv edilmişdir.

## Əhali

### Etnik tərkib

### Dil

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Букшпан А. Азербайджанские курды: Лачин, Кельбаджары, Нахкрай: Заметки /А. Букшпан; Выпускающий. З. Агаев Азербайджанский Гос. Научно-Исследоват. Институт Отделение Востока Баку, 1932.- 94 с.

## Xarici keçidlər
* Qorbaçov Laçında "Kürdüstan" yaratmaq istəyib? — ARAŞDIRMA
Miranda Riçardson

**Miranda Riçardson** (; ) —  Böyük Britaniya aktrisası.  2 dəfə Qızıl Qızıl Qlobus mükafatı və 1 dəfə BAFTA mükafatına layiq görülmüşdür. Həmçinin, Oskar mükafatına namizəd görülmüşdür.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
* 
* Miranda Riçardson  
* Rəsmi olmayan saytı
Martin Şort

**Martin Şort** () — Kanada aktyoru. Emmi mükafatına və Toni mükafatına layiq görülmüşdür. 3 ölkə vətəndaşlığına sahibdir: Kanada, ABŞ, Böyük Britaniya.

## Şəxsi həyatı
Şort 1980-cı ildə Nensi Dolman ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların 3 uşaqları vardır. İlk uşağı 1983-cü ildə doğulmuşdur. 2010-cu ildə Şortun həyat yoldaşı vəfat edir.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Robbi Koltreyn

**Robbi Koltreyn** (; ) — Böyük Britaniya aktyoru.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Cin Uaylder

**Cin Uaylder** () - ABŞ  aktyoru. Atası Uilyam Cer Zilberman Rusiyadan ABŞ-də köçmüşdür. İlk böyük rolunu 1968-ci ildə çəkilən "Prodüserlər" filmi ilə qazanmışdır.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
* 
* Cin Uaylder KinoPoisk.ru saytında
Nik Uillinq

**Nik Uillinq** (; ) — Böyük Britaniya rejissoru, ssenari müəllifi və prodüseridir.

## Filmləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1903)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** () — Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmışdır.

## Xarici keçidlər
*
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1933)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** () — Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmışdır.

## Həmçinin bax
* ABŞ filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
*
Alisa möcüzələr ölkəsində (fim, 1976)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** ( və ya ) — Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmışdır. Bu film "Alisa möcüzələr adasında" filminin pornoqrafik versiyasıdır. Film böyük uğur əldə etmişdir. Bu səbəbdən bir neçə ildən sonra filmə bir çox erotik səhnələr əlavə edilmiş və filmin titrı dəyişdirilmişdir. Filmin distribütorlərindən olan 20th Century Fox kompaniyası ilk versiyadan bir neçə dəqiqəli 18+ səhnələrini göstərməyib. 2007-ci ilin dekabr ayında filmin hər iki versiyası DVD-də istehsal edilmişdir.

## Məzmun

Alisa sevgilisinə yaxşı münasibət bəsləmir. Yuxuya gedən zaman "Möcüzələr ölkəsi"nə düşür. Ağ Dovşan onu erotik möcüzələr ölkəsinə dəvət edir. Müxtəlif macəraları yaşadıqdan sonra yuxudan ayılır. Yuxudan ayılandan sonra Alisa sevgilisnə yaxşı münasibət bəsləməyə başlayır.

## Xarici keçidlər
*
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1985)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** () — Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmış macəra filmi. Filmin distribütori "Irwin Allen Productions" və "Columbia Pictures Television" kinokompaniyalarıdır.

## Xarici keçidlər
*
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1988)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** () - Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmış macəra filmidir. Filmin distribüteri "NuTech Digital" kinokompaniyasıdır.

## Xarici keçidlər
* 
* Alisa möcüzələr ölkəsində (1988) Bcdb.cBom saytında
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 2010)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** () — 2010-cu ildə istehsal olunmuş bədii film. Film Luis Kerrollun "Alisa möcüzələr ölkəsində" və "Alisa güzgü arxasında" əsərlərinin əsasında hazırlanmışdır.

## Şüar
*Siz hədsiz vacib məclisə dəvət olunmuşsunuz.

## Məzmun
19 Yaşlı Alisa Kinqslinin həyatı gözlənilməz dəyişikliyə uğrayır. Onun şərəfinə hazırlanmış viktorian məclisində lord və ledi Eskotun varlı amma ağılsız oğlu Hemiş ona evlənmək təklif edir. Cavab verməyən qız qaçır və gördüyü bir dovşanının arxasınca gedir. Ağ Dovşanı izləyən Alisa onun kiçik bir deşikdə gözdən itdiyini görür. Gözlənilmədən həmin deşikdən içəri düşən Alisa qəribə və sirli tunnel vasitəsiylə çoxlu qapısı olan dairəvi bir zala düşür. Burada isə bir qapıdan keçərək Möcüzələr Diyarına daxil olur...

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*ABŞ filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
* 
* Alisa möcüzələr ölkəsində 
* Rəsmi sayt
*Filmi izlə (azərbaycan dilində)
American McGee's Alice

*** American McGee’s Alice*** () - "Rogue Entertainmente" oyun şirkəti tərəfindən 2000-ci ildə yaradılan, macəra janrlı videooyundur. Süjet xəttinin ardını 2009-cu ildə istehsal olunan  videooyunu davam etdirir.

## Xarici keçidlər
* ''American McGee’s Alice''  
* American McGee’s Blog — Alice category  
* American McGee’s Blog — Alice Sequel category
Alice: Madness Returns

***Alice: Madness Returns*** () - "Spicy Horse" oyun şirkəti tərəfindən 2009-cu ildə yaradılan, macəra janrlı videooyundur. Süjet xətti ilə 2000-ci ildə istehsal olunmuş American McGee’s Alice videooyunun məzmununu davam etdirir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Oyunun Rusiya Saytı
* Alice: Madness Returns
Alisa (Alisa möcüzələr ölkəsində)

**Alisa** və ya **Elis** – Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində və Alisa güzgü arxasında əsərlərinin baş qəhrəmanıdır. Personajın prototipi Alisa Plezens Liddell () adlı şəxsdir.

## Xarici keçidlər
* Character description of Alice
* История создания книги «Алиса в стране Чудес»
Ağ Dovşan (personaj)

**Ağ Dovşan ** – Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində və Alisa güzgü arxasında əsərlərinin baş qəhrəmanlarından biridir. Ağ Dovşanın sayəsində Alisa "Möcüzələr ölkəsi"nə düşür.

## Xarici keçidlər
* Character description of Alice
* История создания книги «Алиса в стране Чудес»
Çeşir pişiyi (personaj)

**Çeşir pişiyi ** — Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin baş qəhrəmanlarından biridir.

## Xarici keçidlər
* Character description of Alice
* История создания книги «Алиса в стране Чудес»
* Çeşir pişiyi  — The Cheshire Cat 
* АÇeşir pişiyi   
* Çeşir pişiyi
Patrona Xəlil

**Patrona Xəlil** (; ) — 23-cü Osmanlı sultanı III Əhmədin taxtdan endirilməsinə səbəb olan üsyanın rəhbəri.

## Haqqında
Əslən albandır və təqribən 1690-cı ildə Bitolada dünyaya gəlmişdir. Gənclik illərində Yeniçəri ocağının 17-ci bölüyünə yazılmış, ocağa bağlı olduğu illərdə Niş və Vidin qalalarında Osmanlı hakimiyyətinə qarşı hazırlanan ayaqlanmalarda iştirak etmişdir. Daha sonra burdan qaçaraq İstanbula gəlmiş, bir müddət kaptan-ı dəryanın kəndxudasının Patrona adlanan gəmisində ləvənd olaraq çalışmışdır. Bu səbəblə bir çox qaynaqlarda Patrona Xəlil olaraq anılır. Bu illər ərzində işlədiyi cinayətlər səbəbilə 2 dəfə ölüm hökmü ilə cəzalandırılsa da, xilas edilmişdir. Sonuncu dəfə isə kaptan-ı dərya Qaymaq Mustafa Paşa tərəfindən xilas edilmiş, bunun qarşılığında isə onun əmriylə məşhur Patrona Xəlil üsyanını başlatmışdır.

O günlərdə İstanbulun və imperiyanın vəziyyəti ağırlaşmışdı. Belə ki, ağırlaşdırılan vergilər, rüşvətin və israfçılığın artması azmış kimi, heç bir səbəb olmadan Səfəvilər üzərinə müharibə elan edilmiş, cəbhədən ard-arda məğlubiyyət xəbərləri gəlməkdə idi. Nəhayət, Təbriz şəhərinin əldən getməsi və bu xəbərin saraydan və əhalidən gizlədilməsi öyrənildi və əhalinin etirazlarını alovlandıran Patrona Xəlil 25 sentyabr 1730 tarixində əhalini Ətmeydanına topladı. Başlayan üsyan hədəf seçilən sədrəzəm Nevşəhərli İbrahim Paşanın və onun iki kürəkəninin qətlinə, daha sonra isə dövrün padşahı Sultan Əhmədin taxtdan endirilməsinə gətirib çıxardı. Yeni padşahın taxta keçməsinə baxmayaraq Patrona Xəlil və digər üsyan rəhbərləri dövlət məsələlərinə müdaxilə etməyə, paytaxtda və ətraf bölgələrdə iğtişaş törətməyə davam edirdilər.

Nəhayət, 25 noyabr 1730 tarixində yandaşları ilə birlikdə saraya dəvət olunan Patrona Xəlil İrəvan köşkündə toplanan qurma divan məclisi əsnasında qətlə yetirildi. Ardından ikinci qapıda onları gözləyən təxminən 10 nəfər öldürüldü. Hadisələri eşidən birinci qapıdakılar isə qaçdılar. Anadoluya qaçanların ələ keçirilmələri üçün fərmanlar yazıldı. Üsyan rəhbərlərinin öldürülməsiylə şəhərdə nibi sükunət təmin edilsə də, ixtişaşlar bir müddət davam etdi.

## İstinadlar
Kırıkkale ili

**Qırıqqala Əyaləti** — Türkiyədə əyalət

Türkiyə Cümhuriyyətinin İç Anadolu Bölgəsində yerləşən vilayətdir.

Bu adın yerli əhali tərəfindən seçildiyi deyilir və  Osmanlı arxiv sənədlərində bölgənin adı “Kırıkkal” kimi qeyd olunmuşdur. 1989-cu ildən əvvəllər Kırıkkale, paytaxt  Ankaranın bir mahalı idi. 21 iyun 1989-cu ildə Baş nazir Turqut Özalın keçirdiyi mərasimdə 3578 saylı qanuna əsasən  vilayətə çevrildi. İlk valisi Fikrət Güvən vəzifəsinə 1989-cu il avqustun 17-də keçirilən mərasimlə başladı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sulakyurt (Kırıkkale)
Dodo (personaj)

**Dodo** — Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biri. Dodo quş növüdür. Əsərin 2-ci və 3-cü hissələrində peyda olur.

## Xarici keçidlər
*Alisa möcüzələr adasında
Keyt Apton

**Keyt Apton** (; ) — amerikalı model və aktrisa.

## Həyatı
Keyt Apton 10 iyul 1992-ci ildə ABŞ-nin Miçiqan əyalətində anadan olmuşdur. Uşaqlığını Florida ştatının Melburn şəhərində keçirmişdir.

## Karyerası
2008-ci ildə "Miami Elite Model Managment" ilə müqavilə imzalayan Kate, sonradan Nyu-Yorka köçmüşdür və elə orada ilk dəfə modelliyə addım atmışdır. İlk dəfə Dooney&Bourke çanta markasının modeli olmuşdur. Daha sonra "Sports Illustrated Swimsuit Issue" üz qabığına çıxmışdır və müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür. Həmin dövrdən, indiyədək Beach Bunny çimərlik geyimi və Victoria Secret üçün modellik edir. Həmçinin 2011-ci ilin iyul ayında, "Esquire" jurnalı tərəfindən "Yayın qadını" seçilmişdir.

2014-cü ildə Kameron Diaz və Lesli Mannla birlikdə "Digər qadın" filmində rol almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi veb-saytı 
* Rəsmi tvitter səhifəsi
Luis Quzman

**Luis Quzman** (; ) — Puerto-Riko əsilli ABŞ aktyoru. Luis Quzman Nyu-Yorkda böyümüşdür.

## Filmoqrafiya
* Çapıqlı üz (1983)
* Maqnoliya (1999)
* Müharibə (2007)
* Cənab Bəli (2008)
* Qəhrəmanın qayıdışı (2013)
* Venzdey (2022)

## İstinadlar
Papaqçı (personaj)

**Papaqçı** - Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində və Alisa güzgü arxasında əsərlərinin baş qəhrəmanlarından biridir. Mediadan fərqli olaraq kitabda onun adı "Papaqçı" () kimi qeyd olunur. Alisa "Möcüzələr ölkəsi"nə düşən zaman onun dəllisov olduğunu Çeşir pişiyindən öyrənir. Həmkarı Mart pişiyi ilə birgə çay içməyi xoşlayır.

## Xarici keçidlər
*Alisa möcüzələr ölkəsində
Qırmızıtoxmaq Kraliça (personaj)

**Qırmızıtoxmaq Kraliça** – Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biridir.

## Haqqında
"Qırmızıtoxmaq Kraliça" personajı əsərin "Krallıq kroketi" adlanan 8-ci fəslində peyda olur. Əsərdə çox qəddar kraliça kimi tanınır. Əsərin "Krendelləri kim oğurlayıb?" adlı 11-ci fəslində, Ürəklər Valetinin konfetin oğurlanmasında günahlandırılan zaman "Qırmızıtoxmaq Kraliça" daha da qəddarlaşır. Buradan aydın olur ki, əsl günahkarın kim olduğu onu heç də maraqlandırmır. Onun yalnız bir əmri vardır: Başını kəsin! Qrifonun sözlərinə görə, onun qəddar əmri verməsinə baxmayaraq bir dənə də olsun insanın başı kəsilməyibdir.

## Xarici keçidlər
*Alisa möcüzələr ölkəsində
Qırmızıtoxmaq Kral (personaj)

**Qırmızıtoxmaq Kral** - Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biridir.

## Xarici keçidlər
*Alisa möcüzələr adasında
Ürəklər Valeti (personaj)

**Ürəklər Valeti** — Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biridir.

## Xarakteristika
"Ürəklər Valeti" personajı ilk dəfə "Alisa möcüzələr ölkəsində" əsərinin "Krallıq kroketi" adlı səkkizinci fəslində peyda olur və yaxşı insan kimi təqdim olunur. "Krendelləri kim oğurlayıb?" adlı 11-ci əsas şübhəli şəxs hesab olunur. Ardınca 12-ci fəsil "Alisanın sübutu" fəslində peyda olur.

## Uyğunlaşdırma
ABŞ rejissoru Tim Börtonun 2010-cu ildə çəkdiyi Alisa möcüzələr ölkəsində filmində ABŞ aktyoru Krispin Qloverin canlandırdığı "Ürəklər Valeti" personajı, İlosoviç Steyn () kimi təqdim olunur.
Ağ kraliça (personaj)

**Ağ kraliça** - Luis Kerrollun Alisa güzgü arxasında əsərinin baş qəhrəmanlarından biridir.

## Xarici keçidlər
*Alisa möcüzələr ölkəsində
Şir və Təkbuynuzlu

thumb|right|Şir və Təkbuynuzlu 
**Şir və Təkbuynuzlu ** - folklorda, ədəbiyyatda istifadə edilən folklor obrazıdır. Bu obrazlar mədniyyətinə görə bir-birindən fərqlənir. Şir və Təkbuynuzlu obrazı Böyük Britaniyanın rəzmlərindən biri sayılır.

## Həmçinin bax
*Alisa güzgü arxasında
Qara Kraliça (personaj)

**Qara Kraliça** və ya **Qırmızı Kraliça** - Luis Kerrollun Alisa güzgü arxasında əsərinin qəhrəmanlarından biridir. Əslində, Luis Kerrol Qara fiqurları qırmızı adlandırmışdır.

## Xarici keçidlər
*Alisa möcüzələr ölkəsində
Cilbert Ader

**Cilbert Ader** (,  29 dekabr 1944, Edinburq — 8 dekabr 2011) — ingilis (şotland)  yazıçısı, ssenarist, tərcüməçi, esse müəllifi. Daha çox "Alisa möcüzələr ölkəsində" və "Piter Pen" əsərlərinin davamını yazmaqla tanınmışdır.

## Xarici keçidlər
*  
* Cilbert Ader
Bulqar dilləri

**Bulqar dilləri (Oğur dilləri)** — türk dil qrupuna daxildir. Bu dil qrupuna daxil olan dillər arasında çuvaş dili istisna olmaqla digərləri ölü dillərdir.

## Daxil olan dillər

Bulqar dillərinə aşagıdakılar aiddir: 
* Xəzər dili 
* Bulqar dili 
* Avar türkçəsi
* Çuvaş dili

## Həmçinin bax
Burc Hammud

**Burc Hammud** (, ) - Livanın paytaxtı Beyrut şəhərinin inzibati vahidlərindən biri. Burc Hammud Livan ermənilərinin Livanda ən çox yaşadığı yer hesab olunur. Ermənilərin Burc Hammuda kütləvi şəkildə yerləşməsi, 1915-ci il hadisələrindən sonra baş vermişdir. Həmin dövrdə Burc Hammuda minlərlə erməni ailələri köçmüşdür. Qısa zamanda səmtdə Erməni Qriqoryan Kilsəsi açılmışdır. Livan vətəndaş müharibəsi zamanı, müharibədə aktiv iştirak etmiş Daşnaksütun partiyası və digər erməni terrorçuları, Burc Hammuddan qərargah kimi istifadə etmişdilər. 2011-ci ilə olan məlumata əsasən səmtdə 150.000 insan yaşayır. Burc Hammudda ermənilərə məxsus bir neçə orta məktəb və kilsələr fəaliyyət göstərir. 1927-ci ildən nəşr olunan gündəlik Aztaq qəzeti, Livanda  erməni dilində nəşr olunan ən önəmli qəzetdir. Bir neçə il bundan əvvəl "Vanın Səsi" adlı erməni radiosu fəaliyyətə başlamışdır.