open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dilbər Axundzadə

**Dilbər Hacı qızı Axundzadə** () — şairə və Mikayıl Müşfiqin həyat yoldaşı.

## Həyatı
İsmayılzadə-Axundzadə Dilbər 29 may 1914-cü ildə Yelizavetpol (indiki Gəncə) şəhərində anadan olmuşdur. 5 yaşından sonra əmisi, tanınmış alim və repressiya qurbanı İdris Axundzadənin himayəsində Bakıda yaşamışdır. Salam Salamzadə onun rəsm müəllimi olmuşdur.

O, gəncliyində Gəncə Şəhər Sovetinin, və 1934-cü ildə Bakı Şəhər Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Dilbər Axundzadə Azərbaycan Tibb İnstitutuna qəbul olmuş və iki il təhsil alsa da, həbsi onu təhsilini yarımçıq qoymağa məcbur etmişdir.

### Həbsi və azad edilməsi
Həyat yoldaşı İsmayılzadə Mikayıl Müşfiq 3 iyul 1937-ci il tarixdə Sovet xüsusi xidmət orqanları tərəfindən "əksinqilabi-millətçilik" fəaliyyətdə təqsirli bilinərək güllələnməklə ölüm cəzasına məhkum edilmişdir.

Mikayıl Müşfiqin həyat yoldaşı təqsirli bilinərək Azərbaycan SSR CM-nin 72, 73 maddələri ilə 1 yanvar 1938-ci il tarixdən hesablanmaqla 2 noyabr 1937-ci il tarixdə XDİK-in 00486 №-li əmrinə əsasən həbs edilmişdir. XDİK-nin 11 mart 1939-cu il tarixli qərarına əsasən xəstəliyinə görə azad edilmişdir.

### Sonrakı illəri
Həbsdən azad edildikdən sonra bir müddət Gəncədə məktəbdə müəllim kimi çalışmış, sonra isə yenidən Bakıya qayıtmışdır. Şairəliklə məşğul olmuş, Mikayıl Müşfiqə həsr olunan kitab yazmışdır.

Dilbər Axundzadə daha sonra dini nikahla yenidən evlənmiş və bu evlilikdən bir oğlu və Leyla adında bir qızı olmuşdur. Oğlu 60 yaşında ölmüşdür.

Həyatının son dövründə əsəb pozğunluğu, şəkər və ürək problemləri yaşayırdı. 1990-cı ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## Əsərləri
* "Müşfiqli günlərim" Bakı-1968.

## Xatirəsi
2002-ci ildə Mikayıl Müşfiqlə bağlı "Qeybdən gələn səs" filmi çəkilmiş və filmdə Dilbər rolunu İlahə Səfərova canlandırmışdır.

2022-ci il dekabrın 17-də Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında Stalin repressiyaları dövründə repressiyaya məruz qalmış siyasi məhbusların həyat yoldaşlarının, qızlarının eləcə də repressiyaya məruz qalan qadınların başına gələn hadisələr haqqında "Kod adı: "V. X. A."" və ya Kod adı "Vətən xainlərinin arvadları" tamaşasının premyerası olub. Tamaşada Dilbər Axundzadənin həbsi də təsvir edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mikayıl Müşfik sevgisi, Rəbiyyə Zərdabi 
* Dilbər Axundzadə Mikayıl Müşfiq haqqında 1988-ci il.
Baş Qərvənd

**Baş Qərvənd** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bu Kəndin aid olduğu Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsinin 2 kəndi (Ayaq Qərvənd və Orta Qərvənd) "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Ağdam rayonunun Əhmədağalı bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Toponimika
Kəkilbəy qərvəndlərin bu kənddə məskunlaşmış hissəsinin başçısının adıdır. Yaşayış məntəqəsi vaxtilə Qışlaq adlı yerdə salınmışdır. Burada baş komponenti "böyük" mənasını ifadə edir. Qərvənd etnotoponimdir. Kəbirli tayfasının bir qolunun adıdır.

## Tarixi
Kənddə İlanlıtəpə adlanan eneolit dövrünə aid qədim yaşayış məskəninin izləri tapılıb.

Ə. Haqverdiyevin ən irihəcmli nəsr əsəri olan "Xortdanın cəhənnəm məktubları" povestində Kəkilbəylilərlə bağlı hissədə bu kənd barədə məlumat verilib.

Kənd Kəkilbəylilər (Ruisyada: Kəkilbəyov) sulalərisinin mülki olub. Sonuncu hakimi Bərham bəy Kəkilbəyli olub.

1994-cü il İşğal tarixinə qədər kənddə yerləşən bina Bəylik binası idi. 2020-ci ildə kənd işğaldan azad olunandan sonra həmin binanın qalıqları Müdafiə Nazirliyinin saytında nümayiş etdirilib (1:50 dəqiqə).

Kənd Kəkilbəyli, İbadullu, Yeni Qərvənd nahiyələrindən ibarət idi.

1994-cü il işğal tarixinə qədər Azərbaycan Dəmil Yollarının "Çinar" stansiyası Baş qərvənd yaxınlığında yerləşir, dəmoiryolları isə kəndin içindən keçirdi. 

1994-cü ilin aprel ayının 26-da Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 

2020-ci il 20 noyabr tarixində Baş qərvənd kəndi işğaldan azad olunmuşdur.

2023-cü ildə inşa edilmiş Yeni Ağdam Yolu Baş Qərvənddən keçir.

27.12.2023-cü il tarixində verilən məlumata görə Ağdamın Baş Qərvənd kəndində birinci mərhələdə 851 ev tikiləcək.

## Coğrafiyası
Baş Qərvənd Ağdam rayonunun Qərvənd inzibati ərazi vahidində kənd. Xaçın çayının sağ sahilində, Qarabağ düzündədir. 

## İqtisadiyyatı
Sovetlər dönəmində Ağdam rayonu ərazisində ən böyük Kolxoz olan "Lenin" adına kolxoz Baş Qərvənddə yerləşib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qızılhacılı (Marneuli)

**Qızılhacılı** və ya **Aran Qızılhacılı** — Gürcüstan Respublikasının **[[Aşağı Kartli|Aşağı Kartli mxaresinin]]** Marneuli bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

## Coğrafi mövqe
Qızılhacılı kəndi Marneuli şəhərinin qərb hissədində, dəniz səviyyəsindən 400–420 metr yüksəklikdə yerləşir. Coğrafi cəhətdən rayonun Bala Muğanlı, Tamaris, Hallavar və Candar kəndləri ilə qonşudur.

## Əhali

2002-ci il siyahıyalamasının nəticələrinə əsasən Qızılhacılı kəndinin əhalisinin sayı 7124 nəfər (rayon əhalisinin 7,5%-i) olmuşdur ki, onlardan da 50,5%-i kişilər, 49,9%-i isə qadınlardır. Kənd əhalisinin 98%-i azərbaycanlılardan ibarətdir. Qızılhacılı əhalisinin sayına görə Sadaxlı kəndindən sonra Borçalının azərbaycanlılar yaşayan ən iri kəndi hesab olunur.

## Təsərrüfatı
Kənd əhalisinin əsas məşğulluq sahəsi kənd təsərrüfatıdır. Faraş tərəvəzçilik və kartofçuluq kifayət qədər inkişaf etmişdir.

## İstinadlar
* Gürcüstanda 2002-ci il əhali siyahıyaalmasının nəticələri 
* Gürcüstanda kənd əhalisinin statistik icmalı 
* Gürcüstanda ən iri kənd yaşayış məntəqələrinin siyahısı 
* Borçalı haqqında məlumatlar 

## Həmçinin bax
Gülnara Qocayeva Məmmədova
Gülşad

**Gülşad Xanım** və ya **Gülşad** — azərbaycanlı şairə, aşıq. 

Təxminən XVI əsrin sonu – XVII əsrin birinci yarısında yaşadığı güman edilən Gülşadın "*Təsnifi-Gülşad*" adlı əsərindən başqa əldə heç bir yazısı mövcud deyil. 

## İstinadlar
Əliövsət Sadıqov

**Əliövsət Şirəli oğlu Sadıqov** (21 dekabr 1906 – 17 noyabr 1970) — 2 dəfə "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmiş muğam operalarında baş rolların mahir ifaçısı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943) və xalq artisti (1956).

## Həyatı
21 dekabr 1906-cı ildə Nuxa (indiki Şəki) şəhərində doğulub. Səs tembri lirik tenor idi. 1928–1930-cu illərdə konservatoriya təhsili alıb. Təhsilini bitirən ili Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrına solist götürülüb. Üzeyir bəy Hacıbəyovun klassik operalarının lirik məhəbbət qəhrəmanlarının partiyaları Əliövsət Sadıqovun yaradıcılığında daha mühüm yer tutur.

Əliövsət Sadıqovun ADOBT-də Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (Məcnun, İbn Səlam və Zeyd), "Əsli və Kərəm" (Kərəm), "Koroğlu" (Eyvaz), Zülfüqar bəy Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" (Qərib), Reynqold Qlierin "Şahsənəm" (Aşıq Qərib və Aşıq Səməd), Müslüm bəy Maqomayevin "Şah İsmayıl" (Şah İsmayıl), "Nərgiz" (Molla Mütəllim), tərcümə olunmuş "Səfa" (Aşıq Musa) operalarında və Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Arşın mal alan" (Süleyman), "Məşədi İbad" (Hambal və Sərvər) operettalarında yaratdığı obrazlar daha diqqətçəkəndir.

Yaradıcılıq nailiyyətlərinə görə Əliövsət Sadıqov 17 iyul 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti, 20 dekabr 1956-cı ildə xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.

Sənətkar ömrünün son illərində opera teatrında məsləhətçi pedaqoq kimi çalışıb.

17 noyabr 1970-ci ildə Bakıda vəfat edən Əliövsət Sadıqov ikinci Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

## İstinadlar
Rəşidə Rəşid

**Rəşidə Rəşid** (tam adı: *Rəşidə Rəşid qızı Behbudova*) — Azərbaycan opera müğənnisi. Müğənni Rəşid Behbudov və Ceyran Behbudovanın qızıdır. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti. Space TV'nin sabiq rəhbəri  Kamil Şahverdiyevin həyat yoldaşıdır.

## İstinadlar
Toşe Proeski

**Toşe Proeski** (, 25 yanvar 1981 - 16 oktyabr 2007) — makedon musiqiçi. 2004-cü ilin "Avroviziya" mahnı müsabiqəsinin finalında *Life is* mahnısı ilə çıxış etmiş müğənni nəinki doğma ölkəsində, bütün Balkan ölkələrində geniş tanınmışdır. Xeyirxahçı kimi tanınan Toşe Proeski YUNESKO-nun xoşməramlı səfiri olub. 16 oktyabr 2007-ci il tarixində Xorvatiyada qəzaya uğrayıb vəfat etmişdir. Toşe Proeskinin vəfatından sonra Makedoniyada üç günlük matəm elan olunmuş, mərhum isə "Makedoniyanın fəxri vətəndaşı" tituluna layiq görülmuşdür.

## Xarici keçidlər
*Şəxsi vebsaytı 
*2004-cü il "Avroviziya" mahnı müsabiqəsnin finalındakı çıxışı
Kosalar (Xocalı)

**Kosalar** — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Kosalar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Yuxarı Qarabağda axırıncı işğal olunan kənddir. Xankəndi şəhəri və Kərkicahan qəsəbəsinin yaxınlığında yerləşir.

## Tarixi
Xocalı rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənddir. Qarabağ silsiləsinin yamacındadır. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini keçmiş Zəngəzur qəzasının Kosalar (indiki Ağoğlan) kəndindən köçmüş ailələr salmışlar. Oykonim yaşayış məntəqəsinin əsasını qoymuş kosalar nəslinin adını əks etdirir. Keçən əsrdə Krım vilayətində Kosalar və Kosa Eli adlı yaşayış məntəqələri qeydə alınmışdır.

Kərəm Əsgərov, Xocalı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Kosalar kəndi üzrə ərazi nümayəndəsinin dedikləri.
''"Kosalar bir xeyli müqavimət göstərdi, hər hücum düşmənə ağır itki ilə başa gəlirdi. 1992-ci il mayın 8-də erməni hərbi birləşmələri 4 istiqamətdən Kosalara hücuma keçdi. Canhəsən kəndində 6 postumuzu düşmən qüvvələri mühasirəyə almışdı. Səhər saat 6-da əli silah tutanların hamısı qəfil hücuma keçərək mühasirə halqasını yardı və düşməni geri oturtdu. Səkkiz saat davam edən amansız döyüşdə 6 nəfər həlak oldu, 23 nəfər isə yaralandı. 237 erməni meyitini topladıq ki, girov düşən xocalılılarla dəyişək.

Bununla belə, inadla müdafiə olunmasına baxmayaraq kənd iki gün sonra mayın 10-da işğal olundu. 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 Noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Kosalar kəndi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qaytarılmışdır.

## Mədəniyyəti
İşğaldan əvvəl Kosalar kəndində məktəb, poçt, tarix–diyarşünaslıq muzeyi, "Məhəmməd ağanın otağı" tarixi abidə, "Darılı Piri", "Ələm ağacı" ziyarətgahları, daş qəbirlər, 3 istehsal sexi və fabrik var idi.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kosalar kəndi Xankəndi şəhərindən 3,6 kilometr qərbə doğru, dəniz səviyyəsindən 1507 metr hündürlükdə yerləşir.

## Əhalisi
İşğaldan əvvəl Kosalar kəndinin əhalisi azərbaycanlılardan ibarət idi. Kəndin əhalisi 2.500 nəfərdən ibarət idi.

### Görkəmli şəxsləri
* Mövsüm Məmmədov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Natiq Əhmədov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Tabil Həsənov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

## Həmçinin bax
* Cəmilli (Xocalı)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Youtube-da bax :Bir kəndin nağılı. Kosalar , Kosalı (film)
İmirhəsən

**İmirhəsən** - Gürcüstanın Bolnisi rayonunun tabeçiliyində etnik azərbaycanlı kəndi. 90-cı illlərin əvvəllərində rayonun digər 32 kəndi kimi adı dəyişdirilərək **Savaneti** şəklinə salınmışdır.

## Coğrafi mövqeyi
İmirhəsən kəndi Maşaveranın sol qollarından olan Dələver çayının üzərində dəniz səviyyəsindən 420–450 m. yüksəklikdə yerləşir. Rayon mərkəzindən 20&nbsp;km. şərqdə, paytaxt Tiflisdən 55&nbsp;km. cənubdadır. Qonşu kəndləri Faxralı, Qoçulu, Yuxarı Qoşakilsə, Molla Əhmədli, Saraçlı, Daşlıqullar və Hasanxocalıdır.

## Əhalisi
2002-ci il əhali siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən İmirhəsən kəndinin əhalisi 1717 nəfər təşkil etmişdir. Kənd sakinlərinin 48,6%-i kişilər, 51,4%-i isə qadınlardır. Rəsmi məlumata əsasən əhalinin 98%-i azərbaycanlılardır.

## Təsərrüfatı
İmirhəsən kəndi rayonun başlıca kənd təsərrüfatı bölgəsidir. Tərəvəzçilik, kartofçuluq və taxılçılıq geniş yayılmışdır.

## Mənbə
# Ulu baban kim olub ? III kitab (Faxralı, Saraçlı, İmirhasan və Qoçulu kəndləri - XIX yüzilə aid kameral təsvirlər). Tərtib edənlər: V. Hacılar, F. Valehoğlu. Bakı: "Kooperasiya" nəşriyyatı, 2019, 64 s.

## Həmçinin bax:
Zeynal Xəlil

**Xəlilov Zeynal Rza oğlu** () — Azərbaycan şairi, dramaturq, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1960).

## Həyatı
On yeddi yaşında ikən poeziya aləminə gələn Zeynal Xəlil, az bir müddət ərzində özünü tanıtmağa, XX əsrin 30-cu illərində sürətlə irəli çıxan S. Vurğun, M. Müşfiq, R. Rza, S. Rüstəm, M. Rahim, O. Sarıvəlli kimi qüdrətli söz ustaları arasında görünməyə başlayır. "İstək" adlı ilk şe‘rlər kitabı 1936-cı ildə nəşr olunmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi illərində döyüşçülərin qəhrəmanlığını tərənnüm edən əsərlər: "Yəhərləyin atları", "416", "Döyüşçünün vəsiyyəti" və s. şeirlər; Zoya Kosmodemyanskayaya həsr olunmuş "Tatyana" poeması, (1942) yazmışdır.

"Düşüncələr" (1943), "E‘tibar" (1947), "Arzular" (1949), "İki dünya" (1952), "Bənövşə" (1956), "Şe‘rlər" (1963), "Sevdiyim rəng" (1970), "Günəş, dəniz və insan" (1973) və s. şe‘r kitablarının, "Ulduzlar" (1961) mənzum romanın müəllifidir. "İntiqam" (1941), "Qatır Məmməd" (1945), "Gənc ustalar" (1954), "Ata yolu" (1966) pyesləri var. "Qatır Məmməd"in motivləri əsasında eyniadlı film çəkilmişdir.

Əsərləri bir sıra xarici dillərə tərcümə olunmuşdur. P. Antokolski, R. Həmzətov, D. Quramişvili, Ş. Petöfi, Qafur Qulam və b.-dan tərcümələr etmişdir.

"Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif olunmuşdur.

## Yaradıcılığı

XX əsr Azərbaycan poeziyasının 70-ci illərə qədər davam edən ədəbi-bədii mərhələləri ilə bilavasitə bağlı olan, sürətlə inkişaf edən milli şeirimizin bir sıra forma və məzmun xüsusiyyətlərini özünün bədii sənət nümunələrində əks etdirən Z. Xəlilin ədəbi irsində xalq ədəbiyyatına, klassik irsə, ümumən ədəbi-bədii ənənələrə qayğı, diqqət, sədaqətlə yanaşı müasir həyatın aktual və qabarıq hadisələrinə, "tarix-insan-tale", milli ruh, milli zövq məsələlərinə təbii, orijinal bir münasibət olmuşdur. Buna görə də Z. Xəlilin ədəbi-bədii yaradıcılığı Azərbaycan milli poeziyasının qırx illik (30–70) inkişaf mərhələlərini öyrınmık, tədqiq etmək baxımından nümunəvi poetik mənbələrdən sayılır.

XX əsr Azərbaycan şeirində süjetli lirikanın gözəl nümunələrini yaradanlardan biri də Z. Xəlil olmuşdur. Hadisə, əhvalat və vəziyyətlərin təbii, maraqlı obrazlarla verilməsi, fikrin, mətləbin bədii lövhələrlə çatdırılması Z. Xəlil şeirinə həzn bir romantika, təbii obrazlılıq, estetik, müasir ruh gətirmişdir.

## Əsərləri
* 1. Əsərləri, 2 cilddə, B., 1965;
* 2. Əsrim, taleyim mənim, B., 1978;
* 3. Стихи о горной тропинке, M., 1973.

## Xarici keçidlər
* Zeynal Xəlil 

## İstinadlar
Məlahət Əhmədova

**Məlahət Əhmədova** (13 aprel 1972) — Azərbaycan aktrisası.

## Həyatı
Məlahət Əhmədova 13 aprel 1972-ci ildə anadan olmuşdur. 1989-cu ildə Sumqayıt şəhər 4 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1992-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Aktyor  sənəti" fakültəsinə qəbul olunub , ustad Nəsir Sadıqzadənin yaradıcılıq emalatxanasında "Dram teatrı və kino aktyoru" ixtisası üzrə təhsil alıb.1997-ci ildə universiteti bitirib elə həmin ildən dövlət təyinatı üzrə Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrına aktrisa kimi işə qəbul olub.Paralel olaraq bir müddət Dövlət Gənclər Teatrında Hüseynağa Atakişiyevin rəhbərliyi altında tamaşalarda rollar ifa edib.Teatrda çalışdığı illərdə bu kimi rollar oynayıb:
1. B.Appayev "Gözəllri necə qaçırırlar" -- Sveta
2. S.Bekket "Addım səsləri" -- Mey
3. F.Mustafa "Ağıllı adam" -- Həkim
4. M.F.Axundov "Hekayəti Müsyö Jordan həkimi-nəbatat və Dərviş Məstəli Şah caduküni-məşhur" -- Şərəfnisə
5. N.Hikmət "Bayramın birinci günü" -- Aytən
6. C.Cabbarlı "Aydın" --Böyükxanım
7. Ə.Haqverdiyev "Millət dostları" -- Qadın
8. Elçin "Şuşa dağlarını duman bürüyüb" -- Aparıcı
9. Ə.Haqverdiyev "Dağılan tifaq" -- Peri xanım 
10. C.Məmmədquluzadə "Kamança" -- Ana
11. B.Vahabzadə "Yağışdan sonra" -- Nihal
12. A.Məmmədov "Dəli Domrul"
13. Nağıl-tamaşa "Keçəlin nağılı"
14. Nağıl-tamaşa "Göyçək Fatma"

Rejissor Rövşən İsaxın "Aktrisa" bədii filmində,"Sonuncu fəsil","Vicdan haqqı" seriallarında, Elşən Zeynallının "İsmayıl bəy Qutqaşınlı","Saz haqqı","Əziz Əliyev olduğu kimi","Ahıska türkləri","Bir ömrün salnaməsi", Cahangir Mehdiyevin "Qüdsi", Oqtay Əlizadənin "Qəm karvanı",Vasif Məmmədzadənin "Mən Hesyn Arifəm","Söz körpüsü Həmid Araslı" bədii-sənədli filmlərində çəkilmişdir. 
Eyni zamanda 2000-2001-ci illərdə Lider TV-da efirə çıxan "Vur,çatlasın!" adlı yumoristik bədii tv layihəsində bir çox rolların ifaçısı olub.(xüsusi yazılmış ssenarilər üzrə rollar oynamışdır)
Sonra "Pozitiv Media" MMC-de produsor vəzifəsində çalışmışdır.
2004-cü ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio verilişləri QSC-nin "Azərbaycantelefilm" Yaradıcılıq Birliyində 2-ci rejissor vəzifəsində çalışır.

## Filmoqrafiya
# Abbas Səhhət (film, 2007) (qısametrajlı sənədli film) (AzTV) - rejissor assistenti
# Qüdsi (film, 2007)
# Şamaxı abidələri (film, 2007)
# Yuva qurdum söz içində. Məmməd Alim (film, 2007)
# Aşiqlər (film, 2008)
# Aktrisa (film, 2011)- qulluqçu Zəhra Həsənova
# Ləyaqət hücrəsi (film, 2011)
# Pərvanələrin rəqsi (teleserial, 2012)
# Gün keçdi (film, 2012)
# Sonuncu fəsil (teleserial, 2013)
# Sərkərdə ləyaqəti. General Əliağa Şıxlinski
# Əli Vəliyev
# Mən Hüseyn Arifəm...
# Əziz Əliyev olduğu kimi
# Rəşid bəy Əfəndiyev
# Söz körpüsü... Akademik Həmid Araslı
# Sənət məbədi
# Bədr olmamış hilal
# Böyükağa Məmmədov
# Müslüm Maqomayev
# Nargin
# Cabbar Qaryağdıoğlu
# Günəşə doğru. Kələntər Kələntərli
# Tərcümeyi-hal. Akademik Bəkir Nəbiyev
# El adamı. Əyyub İsgəndərov (film, 2009)
# Vicdan haqqı (teleserial, 2016)
# Yuxu kimi (teleserial, 2019)
Vicdan haqqı serial 2016
Soyuq günəş bədii film 2020
Ahısxa türkləri 2008
Saz haqqı 2006
Əziz Əliyev olduğu kimi 2007
Bir ömrün salnaməsi 2009

## İstinadlar
Avaxıl

**Avaxıl** — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Avaxıl kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd Nağaraxana bələdiyyəsinə aiddir.

Avaxıl çayın (Ağsu çayın mənbəyi)  sahilindədir. Yaşayış məntəqəsinin adı ərazisindəki mineral bulağın adından götürülüb. Yerli toponimikada bu adın hava axan, havası bol olan yer və s.mənada izahları vardır.

## Mədəniyyəti

Kənddə XIX əsrə aid məscid binası və hələ tam öyrənilməmiş qədim qəbristanlıqlar, o cümlədən Ömər Soltan Xəlvəti Avaxıli, Əhməd Rəvanı, qəbristanlıqları və Pir Qulu, Murad piri, Feyzulla piri, Alçalı pir, Pir Hüseyn, Pir Hacı, Dünya nənə və b. ziyarətgahlar mövcuddur. Ümumiyyətlə kənd ərazisinin bəzi yerlərindən saxsı qırıqları, saxsı kəhrizlərə və başqa maraq doğuran tapıntılara  rast gəlinsə də heç zaman tarixi–arxeoloji tədqiqatlar aparılmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dəniz səviyyəsindən 1.386 metr hündürlükdə, rayonun inzibati mərkəzi Şamaxı şəhərindən 29&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir. Kənd Qabandağ silsiləsinin ətəyində Yekəqurşaqlı və Hallacı aşırımlarının arasında yerləşir. Ərazisində onlarla şirin su mənbələri, gözəl səfalı bulaqlar, o cümlədən müalicəvi əhəmiyyətli "İlisu" suyu vardır. Şamaxı rayonunun ən böyük şirin su mənbələrindən olan Qırxbulaq, Qoşabulaq, Kamil bulağı, Buzbulaq, Şıxbulağı, Nehrə bulağı, Şaqqulu bulaq, Əzgilli bulaq, Avaxıl bulağı, Böyük bulaq, İlisu, Kötüklü, Şirəli bulaq, Cəfər bulağı, Qaraçöhrə bulağı, Sərçə bulağı və bundan savayı onlarla şirin su mənbələri mövcuddur.

Avaxıl ərazisində maraq doğuran və güman ki təhrif olunaraq dəyişilmiş toponimlər — Mecbil, Aşağı yer, Çərşümə, Süpbiçən, Siyadahar, Kəlaxar, Araxçın, Gorxana, kimi ərazilər qədim yaşayış izləri olan məskənlər kimi tanınır.

## Əhalisi
Kənd Avaxıl kənd inzibati ərazi dairəsinə daxildir. Ev sahiblərinin sayı 85, Kənd əhalisi 430 nəfərdir ki, onunda 211 nəfəri kişi, 219 nəfəri isə qadınlar təşkil edir. Avaxıl kəndinin əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir.

## İqtisadiyyatı
Keçmiş 3 ildə kəndə 5.000 turist gəlmişdir. Kəndə 24 saat elektrik enerjisi verilir. Kənd ərazisində "QOŞABULAQ", "Fortuna", "Qızıldaş", "Dağlar qoynunda" və başqa bir çox istirahət mərkəzləri mövcuddur.

## Şəkilləri

Avaxil 0108.jpg|Ümumi görünüşü
Şamaxı, Avaxıl kənd məktəbinin binası.jpg|Məktəb
Şamaxı, Avaxıl bələdiyyəsi.jpg|Avaxıl bələdiyyəsi
Şamaxı, Avaxıl, Dağlar qoynunda AİM.jpg|"Dağlar qoynunda" Ailəvi İstirahət Mərkəzi


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Buta (film, 2011)

## Xarici keçidlər

* Youtube-da bax: Şamaxı abidələri (film, 09.09.2007)
Sis (Şamaxı)

**Sis** — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Qaleybuğurd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Pirqulu dağının cənub–qərb yamacında, Ağsu çayının hövzəsinə məxsus Sis çayının yaxınlığında yerləşir. Kəndin ərazisi meşəlikdir. Pirqulu yaylasında günəşli havalar olduğu halda yaylanın Ağsu çayı sahəsində Sis kəndi yerləşən yamacda ən çox dumanlı, çiskinli havalar olur.

Əvvəllər Bakı quberniyasının Şamaxı qəzasının Qoşun sahəsində Sis kəndi Sis qazma kimi qeydə alınmışdır. Qonşu Qəleybuğurd və Çağan kəndlərindən çıxmış ailələr ilk əvvəl qazmalar şəklində məskunlaşaraq sonralar kənd kimi formalaşmışdır.

Sis toponimi yerləşdiyi ərazinin təbii şərait və xüsusiyyətlərini özündə əks etdirir.

## Əhalisi
Əhalisi 362 nəfərdir (2009), 79 təsərrüfatı var.

## İstinadlar
Yusif Həsənbəy

**Həsənbəyov Yusif Qonaq oğlu** (*Yusif Həsənbəy*; ) — Əməkdar incəsənət xadimi, şair, dramaturq, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1959), 

## Həyatı
Yusif Həsənbəy 1932-ci il dekabrın 26-da Azərbaycanın Quba şəhərində anadan olmuşdur. Burada pedaqoji texnikumu bitirdikdən sonra APİ-nin dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsil almışdır (1952–1956). Sonra Bakıda Azərbaycan LKGİ Səbayel rayon komitəsində təlimatçı, Azərbaycan Dövlət Musiqi Nəşriyyatında ədəbi redaktor, "Bakı" axşam qəzetində ədəbi işçi, tərcüməçi olmuşdur (1956–1969). Moskvada, M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya bölməsində təhsil almışdır (1975–1977). Beynəlxalq PEN təşkilatı Azərbaycan PEN klubunun məsul katibidir (1990-cı ildən). Eyni zamanda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Quba zona şöbəsinin sədridir (1994-cü ildən).

## Yaradıcılığı
"Təhsildən qayıdarkən" adlı ilk mətbu əsəri 1954-cü ildə "Azərbaycan" jurnalında dərc olunmuşdur. Bundan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış edir. Əsərləri keçmiş SSRİ xalqlarının dillərinə çevrilib yayılmışdır. "Ayı kürkü" (1986) və "Dağlarda işıq" (1981) əsərləri əsasında televiziya tamaşası nümayiş etdirilmişdir. "Sehirli üzük" (1973) pyesi Mingəçevir Dövlət teatrında, "Yıxılanı qaldır" (1975) pyesi Ağdam Dövlət teatrında səhnəyə qoyulmuşdur. "Bir həyətin sakinləri" (1981), "Kölgənin kölgəsi" (1984) pyesləri Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən qəbul edilmişdir. Azərbaycan mahnılarını toplayıb tərtib edib dönə-dönə kütləvi tirajla nəşr etdirmişdir. Şeirlərinə mahnı bəstələnmişdir.

## Əsərləri
* 1. Ördəyin balaları. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1960, 16 səh.
* 2. Yağışda çimən cücə. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1962, 16 səh.
* 3. Çay dənizə tələsir. Bakı: Azərnəşr, 1963, 32 səh.
* 4. Qağayı. Bakı: Maarif, 1966, 16 səh.
* 5. Unutmaram o günləri. Bakı: Azərnəşr, 1966, 99 səh.
* 6. Mahnılar. Bakı: Azərnəşr, 1967, 202 səh.
* 7. İnsan ömrü. Bakı: Azərnəşr, 1971, 61 səh.
* 8. Evin ulduzu. Bakı: Gənclik, 1973, 71 səh.
* 9. Nəğməli yarpaqlar. Bakı: Azərnəşr, 1976, 78 səh.
* 10. Zirvə qarı. Bakı: Gənclik, 1978, 129 səh.
* 11. Məhəbbətli dünyamız. Bakı: Yazıçı, 1980, 205 səh.
* 12. Günəş doğanda. Bakı: Gənclik, 1981, 68 səh.
* 13. Məhəbbət məşəlləri. Bakı: Yazıçı, 1984, 189 səh.
* 14. Xəcalətli qalmayaq (şeirlər və poemalar), B., Yazıçı, 1987, 142 səh.
* 15. Çəmən gülləri (şeirlər və poemalar). Bakı: Gənclik, 1987, 89 səh.
* 16. İşığın istisi (şeirlər). Bakı: Gənclik, 2000, 175 səh.
* 17. Sualtı döyüşlər (roman). Bakı: Şirvannəşr, 2001, 290 səh.

## Tərcümələri
(ruscadan)
* 1. İnadkar sətirlər (Dünyanın klassik və müasir şairlərinin əsərlərindən seçmələr). Bakı:1991, 183 səh.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Dələver çayı

**Dələver çayı** — Borçalı bölgəsinin Bolnisi rayonu ərazisində kiçik dağ çayı. Maşavera çayının sağ qollarından biridir. Uzunluğu təqribən 30 km.-dir. Mənbəyini dəniz səviyyəsindən təqribən 1400 m. yüksəklikdə yerləşən Bejanazan adlı yerdən götürür və 390 m. hündürlükdə Maşaveraya qovuşur. Çayın düşməsi təqribən 1000 metrə, orta meyilliyi 1,9°-yə bərabərdir. Yaz və payız aylarında sel və daşqınların səciyyəvi olduğu çayın aşağı axarları quraqlıq dövrlərdə quruyur.

Rayonun Faxralı və İmirhəsən kəndləri bu çayın üzərində yerləşir. Suyundan əkinçilik və bağçılıqda istisadə olunur.

## İstinadlar
Məmməd Alim

**Məmməd Alim** () — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Gəncə Bölməsinin sədri, Respublikanın əməkdar incəsənət xadimi, Rəsul Rza mükafatı laureatı.

## Həyatı
Şair 1989-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Gəncə bölməsinin sədri vəzifəsində çalışırdı.

Məmməd Alimin 20-yə qədər kitabı işıq üzü gorüb. Bundan başqa onun dünya ədəbiyyatından tərcümələri də çoxdur. İlk kitabı olan "Ürəyimin şəkli" 1979-cu ildə 30 yaşı olarkən dərc edilib. 2007-ci ildə onun haqqında "Yuva qurdum söz içində. Məmməd Alim" adlı sənədli film çəkilib. Həmin ekran əsərində şairin bütün yaradıcılığı, şeirlərinin yaranma tarixcəsi öz əksini tapıb.

Məmməd Alim 28 avqust 2014-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Musa Yaqub

**Yaqubov Müsavat Səfiməmməd oğlu** (*Musa Yaqub*; ) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1970), Milli Məclisin deputatı (1995–2000), Azərbaycan Respublikasının Xalq şairi (2019).

## Həyatı
Musa Yaqub 1937-ci il mayın 10-da İsmayıllı rayonunun Buynuz kəndində anadan olmuşdur. Göyçay pedaqoji məktəbini bitirdikdən sonra Tircan kənd orta məktəbində müəllim (1957–1958), Buynuz kənd ibtidai məktəbində müəllim və müdir (1958–1967) işləmişdir. ADU-nun filologiya fakültəsində qiyabi təhsil almışdır (1967–1973). Həmin illərdə Buynuz kənd 8 illik məktəbinin müdiri olmuşdur. Bakıya köçəndən sonra Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında bədii ədəbiyyatı təbliğ bürosunda direktor müavini, "Azərbaycan" jurnalında poeziya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır (1974–1978). İsmayıllı rayonunda çıxan "Zəhmətkeş" qəzetinin redaktoru olmuşdur (1978-?).

Ədəbi fəaliyyətə 1957-ci ildə "Azərbaycan" qəzetində çap olunan "İki qəlb, iki dünya" poeması ilə başlamışdır. Moldovada Sovet ədəbiyyatı, Ukrayna və Özbəkistanda Azərbaycan ədəbiyyatı günlərində və digər ümumittifaq tədbirlərində iştirak etmişdir. Azərbaycan KP İsmayıllı rayon komitəsinin büro üzvü, rayon xalq deputatları Soveti ticarət və məişət xidməti daimi komissiyasınm sədri olmuşdur (1979—?). İsmayıllı rayon Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir. M.F.Axundov adına mükafata layiq görülmüşdür. Musa Yaqub Parkinson xəstəliyindən əziyyət çəkirdi.

Musa Yaqub 24 may 2019-cu ildə "Azərbaycan Respublikasının xalq şairi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Musa Yaqub 7 may 2021-ci ildə 84 yaşında vəfat etmişdir. Xalq şairi doğulduğu Buynuz kəndində həyat yoldaşının məzarı yanında torpağa tapşırılıb.

## Əsərləri
# Yarpaqlar oxuyur (şerlər). Bakı: Azərnəşr, 1966, 30 səh.
# Bu məhəbbət yaşadır məni (şerlər). Bakı: Gənclik, 1966, 58 səh.
# Bu məhəbbət yaşadır məni (şerlər). Bakı: Gənclik, 1970, 72 səh.
# Mənim kainatım (şerlər). Bakı: Gənclik, 1973, 88 səh.
# Üzü bəri baxan dağlar (şerlər və poema). Bakı: Azərnəşr, 1977, 96 səh.
# Yaxşı ki, sən varsan (şerlər və poemalar). Bakı: Yazıçı, 1979, 132 səh.
# Bir sim üstə (şerlər və poema). Bakı: Yazıçı, 1983, 255 səh.
# İki qəlbin işığı (şerlər və poemalar). Bakı: Gənclik, 1985, 124 səh.
# Mənim sevgi taleyim. Bakı: Yazıçı, 1988, 132 səh.
# Ürəyimdə yerin qaldı (şerlər, poemalar). Bakı: Gənclik, 1992, 130 səh.
# Nanə yarpağı (şerlər, poemalar). Bakı: Sabah, 1996, 388 səh.
# Payızdan yaza yol varmı (şerlər). Bakı: Azərnəşr, 1999,
# Ruhumla söhbət (şerlər). Bakı: Müstəqil nəşriyyat, 2000, 235 səh.
# Bu dünyanın qara daşı ğöyərməz(şerlər) Baki: Azərnəşr, 2007
# Dövrün dəyirmanı, 2012

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bioqrafiyanın bir parçası… 
* "Qadınsız yaşamaq əzabdır…" — Musa Yaqub + Video
URL

**URL** () — faylın və ya resursun Veb-də yerləşdiyi ünvanı və ya yeri göstərir.İnternetdə resursu, sənədi, yaxud onun bir hissəsini axtarmaq üçün veb-brauzerin istifadə etdiyi ünvan. Tim Berners-Li (Tim Berners-Lee) tərəfindən təklif olunub. URL ünvanı, adətən, protokolun adının (məsələn, əgər sənəd FTP-serverdədirsə, ftp:, əgər o, veb-saytdadırsa, http:) göstərilməsi ilə başlayır. Sonra konkret informasiyanın identifikatoru, məsələn, serverin aid olduğu domenin adı, təşkilatın adı, yaxud bu serverdəki faylın adının yolu gəlir. Başqa sözlə, URL-ünvanı iki hissədən ibarətdir: birinci hissə istifadə olunan protokolu göstərir, ikinci hissə isə resursun yerləşdiyi IP-ünvanı, yaxud domen adını müəyyənləşdirir. Məsələn, http://www.bakineshr.az URL-ünvanında http:// protokoldur və resursun veb-səhifə olduğunu göstərir. Sonra gələn www hərfləri saytın Veb’də yerləşdirildiyini bildirir və onun domen adı bakineshr.az’dır. URL İnternetdə yerləşən bütün verilənlərlə əlaqə saxlamağa imkan verir, yəni İnternetdə yerləşən hər bir fayl və ya resurs identifikasiya edilir: URL serverdə istifadə olunan protokolun adı ilə başlayır: http://
 
URL ünvanı bir neçə hissədən ibarətdir: protokol, host və sənədin yerləşdiyi qovluğu göstərən yol. Məsələn, URL ünvanı aşağıdakı şəkildə ola bilər, məsələn:
* http://www.science.az 
* http:// – serverlə əlaqə protokolu;
* www – qovşağın tipi;
* science – qovşağın adı;
* .az – yuxarı səviyyəli domen.

## Tarixi
1990-cı ildə Tim Berners-Li internetlə işləyən hər bir kəsin tanıdığı vahid resurs lokatoru (URL) adlanan internet ünvanın yazılışının əvvəli kimi http://www işarəsini icad edib.

Tim Berners-Li 2009-cu ildə Vaşinqtonda keçirilən və gələcəyin texnologiyalarına həsr olunmuş simpoziumda deyib ki, əslində ikili sləşə heç ehtiyac yoxdur: "Mən bunu yenidən yaratsaydım, onsuz keçinərdim. Bu gün istifadəçilər bu cür diqqətsizliyin tam miqyasını hiss etmirlər. Müasir brauzerlər daxil edilən resursun simvolunu avtomatik sürətdə təqdim edir. Lakin əvvəllər yığılması narahat olan bu işarənin daxil edilməməsi sintaktik səhvə gətirib çıxarırdı".

Bundan əlavə, Tim Berners-Li bu illər ərzində lazımsız işarənin çap olunması üçün istifadə edilən kağız və printer mürəkkəbinin sərf edilməsinə təəssüfləndiyini dilə gətirib.

## Xarici keçidlər
* http://www.w3.org/International/O-URL-code.html
* http://lent.az/news.php?id=32333 

## Həmçinin bax

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
HTTP

**HTTP** () – İnternet şəbəkəsində istifadə olunan protokoldur. HTTP veb-səhifələri İnternetdən çağırmaq üçün bir mexanizmdir.

HTTP-nin əsasını URL ünvanı təşkil edir. Ünvanın əvvəlində yazılmış http:// prefiksi müraciət olunan sənədin ümumdünya hörümçək torunun bir hissəsi olduğunu göstərir. Daha sonra əlaqənin tipi göstərilir. Ən çox yayılmış tip World Wide Web (WWW)-dir. Lakin İnternetdə digər əlaqə tiplərindən də istifadə edilir: File Transfer Protocol (FTP) və ya Gopher. Tiplərin ardınca serverin

HTTP-nin əsasını URL ünvanı təşkil edir. Ünvanın əvvəlində yazılmış http:// prefiksi müraciət olunan sənədin ümumdünya hörümçək torunun bir hissəsi olduğunu göstərir. Daha sonra əlaqənin tipi göstərilir. Ən çox yayılmış tip World Wide Web (WWW)-dir. Lakin İnternetdə digər əlaqə tiplərindən də istifadə edilir: Tiplərin ardınca serverin ünvanı yazılır. Bu ünvanı domen ünvanı da adlandırırlar. Domen ünvanına domenin özü (serverin aid olduğu təşkilatın tipi) və qovşağın adı daxildir.
2006-cı ildə, HTTP-trafikin Şimali Amerikada P2P-şəbəkələrində payı artaraq 46%-ə çatmışdır və onun da demək olar ki, yarısı "video və audio axın"-ların payına düşmüşdür. HTTP həmçinin SOAP, XML-RPC, WebDAV kimi digər proqram protokolları üçün "nəqliyyat vasitə" rolunda çıxış edir.

## Protokolun strukturu

### Metodlar

#### GET
GET metodu ilə hər hansı prosesi başlatmaq olar. İstifadəçi URL-də "?" işarəsindən sonra parametrlər ötürə bilər.

`GET /test/demo_form.jsp?name1=value1&name2=value2`

HTTP standartlarına görə GET metodu idempotent sayılır.

**GET sorğusunun xsusiyyətləri:**
* GET sorğusu brauzerin keşində saxlana bilir.
* GET sorğusu gizli məlumatlarla işləyəndə isitfadə olunmur.
* GET sorğusunun URL sorğusunun uzunluq məhdudiyyəti var(maksimum uzunluğu 2083 və ya 2048 simsoldur).
* GET sorğusu yalnız məlumat almaq üçün istifadə olunmalıdır.
* GET sorğusu kodlaşma növü ***application/x-www-form-urlencoded***.
* GET sorğusunda verilənlər tipindən yalnız ASCII simvollarını dəstəkləyir.
* GET sorğusunda göndərilən məlumat URL-də görsənir.

#### POST
POST metodu veb serverin məlumatı alıb saxlaması üçün nəzərdə tutulub. Məlumatlar POST metodunun bədənində göndərilir.
Post metodu daha çox faylların göndərilməsində həmçinin veb formlardan məlumat alınmasında istifadə olunur.

POST metoduna nümunə:
`POST /test/demo_form.jsp HTTP/1.1`
`Host: w3schools.com`
`name1=value1&name2=value2`

POST metodu idempotent sayılmır.

**POST sorğusunun xsusiyyətləri:**
* POST sorğusunda sorğu uzunluğunda məhdudiyyət yoxdu.
* POST sorğusu brauzerin keşində saxlana bilmir.
* POST sorğusunun kodlaşma növü ***application/x-www-form-urlencoded*** və ya ***multipart/form-data***.
* POST sorğusu bütün simvollu kodları dəstəkləyir.
* POST sorğusunda məlumatlar URL-də görsənmir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vaqif Əliyev (siyasətçi)

**Vaqif Qədir oğlu Əliyev** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Mədəniyyət nazirinin birinci müavini(2018–2023), fizika-riyaziyyat elmləri namizədi.

## Həyatı
Vaqif Əliyev 1953-cü il iyul ayının 17-də anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsini bitirmişdir. 1975–1982-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Təbii Ehtiyatların Kosmik Tədqiqatları İnstitutunda mühəndis, kiçik elmi işçi, qrup rəhbəri, baş müəllim vəzifələrində işləmişdir. 1982–1988-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universiteti komsomol komitəsinin katibi, 1988–1994-cü illərdə BDU-nun fizika fakültəsində baş müəllim vəzifəsində çalışmışdır.

1994–2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Gənclər, İdman və Turizm nazirinin birinci müavini vəzifəsində işləmişdir.

2003-cü ildən 2011-ci ilə kimi Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsini tutub.

18 fevral 2011-ci il Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncama əsasən Vaqif Əliyev mədəniyyət və turizm nazirinin birinci müavini təyin olunub.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 may 2018-ci il tarixli Sərəncamına uyğun olaraq Vaqif Qadir oğlu Əliyev Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin birinci müavini vəzifəsinə təyin olunub.

Fizika-riyaziyyat elmləri namizədidir (1980).

Yeni Azərbaycan Partiyası yaranan gündən — 1992-ci il 21 noyabr ayında keçirilən təsis konfransından partiyanın İdarə Heyətinin üzvüdür.

2023-cü il mart ayının 1-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilib.

## İstinadlar
Əbülfəs Qarayev

**Əbülfəs Mürsəl oğlu Qarayev** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət naziri (2006-2020), fəlsəfə elmləri namizədi.

## Həyatı
Qarayev Əbülfəs Mürsəl oğlu 13 noyabr 1956-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1963-cü ildə Bakı şəhəri 23 nömrəli tam orta məktəbə daxil olub, 1973-cü ildə həmin məktəbi bitirib. 1973–1978-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunda təhsil alıb. 1978-ci ildə Saatlı rayonunda M. Əzizbəyov adına orta məktəbdə ingilis dili müəllimi işləyib.

1980–1985-ci illərdə Azərbaycan LKGİMK-nın təşkilat şöbəsinin təlimatçısı, bölmə müdiri, 1985–1989-cu illərdə Azərbaycan KP Nərimanov rayon komitəsində təşkilat şöbəsinin təlimatçısı, təbliğat şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışıb.

1989–1992-ci illərdə — Sov. İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasının aspiranturasında təhsil alıb (1992-ci ilin yanvar ayında "1918–1930-cu illərdə Azərbaycan mühacirətinin mədəniyyətşünaslıq aspektləri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

1992-ci ildə Rusiya İdarəetmə Akademiyası nəzdində menecerlik və marketinq kurslarında, 1992–1993-cü illərdə Bakı Politologiya və Sosial İdarəetmə İnstitutunun mədəniyyatşunaslıq kafedrasında Baş müəllim olub.

1993–1994-cü illərdə "İMPROTEKS Kommers" kiçik müəssisəsində müdir vəzifələrində çalışıb.

1994–2001-ci illərdə Gənclər və İdman naziri, 2001–2006-cı illərdə Gənclər, İdman və Turizm naziri, 2006–2018-ci illərdə Mədəniyyət və Turizm naziri vəzifələrində çalışıb. 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət naziri təyin edilmişdir. 21 may 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət naziri vəzifəsindən azad edilmişdir.

Tələbəlik dövründə müxtəlif seçkili orqanlara seçilmişdir, 1980–1991-ci illərdə Sov. İKP üzvü olmuşdur, Nərimanov rayon Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Ailəlidir, bir övladı var.

## Mükafatları
*  "Şöhrət" ordeni — 11 noyabr 2016
*  1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 1 avqust 2019
*  "İncəsənət və ədəbiyyat" ordeni komandoru (Fransa) — 27 fevral 2012
*  3-cü dərəcəli "Xidmətlərə görə" ordeni (Ukrayna) — 18 avqust 2009

## İstinadlar
Əli Həsənov (siyasətçi, 1948)

**Əli Şamil oğlu Həsənov** () — YAP-ın sədr müavini Beynəlxalq Humanitar Yardım üzrə Respublika Komissiyasının, Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının sədridir. Azərbaycan Respublikasının Məcburi Köçkünlərin Sosial İnkişaf Fondunun müşahidə şurasının sədri.

## Həyatı
Əli Şamil oğlu Həsənov 1948-ci il aprelin 10-da Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı kəndində anadan olmuşdur.

1964-cü ildə Böyük Mərcanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir.

1964–1969-cu illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun mexanika fakültəsində təhsil almışdır. 1981–1985-ci illrədə Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsilini davam etdirmişdir.

## Fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə 1969-cu ildə "Azərneftkimyaquraşdırma" Tresti Birinci Sumqayıt quraşdırma idarəsində usta kimi başlamışdır. Sonralar həmin idarədə iş icraçısı, baş iş icraçısı, şöbə müdiri, baş mühəndis vəzifələrində işləmişdir.

* 1978-ci ildən "Kimyasənaye" İstehsalat Birliyində baş direktorun əsaslı tikinti üzrə müavini, elə həmin ildən SSRİ Kimya Nazirliyi "Sumqayıt kimyasənaye" Birliyi baş direktorun tikinti üzrə müavini,
* 1979-cu ildən "Üzvisintez" İstehsalat Birliyində tikinti üzrə direktor müavini,
* 1980-ci ildən Sumqayıt Şəhər İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini,
* 1980–1983-cü illərdə Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin ikinci katibi,
* 1983-cü ildən Sumqayıt Şəhər İcraiyyə Komitəsi sədrinin birinci müavini,
* 1991-ci ildən Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini,
* 1993-cü ildən "Azərkimya" Dövlət Şirkəti prezidentinin müavini, birinci müavini,
* 1997–1998-ci illərdə isə Dövlət Ekologiya və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.
* 1990-cı ildə respublika Ali Sovetinin deputatı,
* 1996-cı ildə isə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir.

1998-ci ilin noyabr ayından Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavinidir. Eyni zamanda Beynəlxalq Humanitar Yardım üzrə Respublika Komissiyasının, Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının sədridir.

1998–2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2008-ci il 9 aprel tarixli Sərəncamı ilə dövlət qulluğunda göstərdiyi səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2013-cü ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının V qurultayında YAP Sədrinin müavini seçilmişdir. 2018-ci il 20 aprel tarixində Azərbaycanda qaçqınların və məcburi köçkünlərin sosial məsələlərinin həllində səmərəli fəaliyyətinə görə II dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2023-cü il 11 apreldə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə  “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib

## Ədəbiyyat
* "Azərbaycanda Kim Kimdir" ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı-1999

## Həmçinin bax
Qardaşı Ramiz Həsənov Zəngilan Rayonunun İcra Hakimiyyətinin başçısıdır. Ailəlidir, 2 övladı var.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Vasif Talıbov

**Vasif Yusif oğlu Talıbov** () — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri (1995–2022), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı (1995–2024), Yeni Azərbaycan Partiyası İdarə heyətinin üzvü, Azərbaycan dövlət xadimi.

## Həyatı
Vasif Talıbov 14 yanvar 1960-cı ildə Naxçıvan MSSR Şərur rayonunun Aşağı Aralıq kəndində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsini və 1998-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Şərur rayon xalq maarif şöbəsində başlamış, sonra isə Naxçıvan alt trikotaj fabrikində kadrlar üzrə inspektor (1982-ci il), xüsusi şöbənin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

Vasif Talıbov 1991-ci ilin sentyabrından 1994-cü ilin aprelinədək Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi sədrinin baş köməkçisi, 1994-cü ilin aprelindən 1995-ci ilin dekabrınadək Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş nazirinin xarici-iqtisadi əlaqələr üzrə birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmasında fəal iştirak etmişdir. 1995-ci il aprelin 8-də keçirilən konfransında YAP Naxçıvan Muxtar Respublikası təşkilatının sədri seçilmişdir.

Azərbaycan Respublikası I–IV çağırış Milli Məclisinin, Naxçıvan Muxtar Respublikası I–VI çağırış Ali Məclisinin deputatı, hər çağırışda Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri seçilmişdir.

Vasif Talıbov Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayında (Bakı, 9 – 10 noyabr 2001-ci il) Əlaqələndirmə Şurasının üzvü seçilmişdir.

Vasif Talıbov Naxçıvan Ensiklopediyasının yeni ikicildlik nəşri (2005-ci il) və "Naxçıvan abidələri" ensiklopediyasının redaksiya heyətinin sədridir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.

Naxçıvan Dövlət Universitetinin və Gürcüstan Şota Rustaveli adına Dövlət Universitetinin fəxri doktorudur.

Naxçıvan Ali Məclisinin 21 dekabr 2022-ci ildə qapalı keçirilmiş səkkizinci sessiyasında səhhəti ilə əlaqədər Ali Məclisin sədri Vasif Talıbovun vəzifəsindən istefa verməsi ilə bağlı müraciətə baxılıb, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi Naxçıvan Muxtar Respublikası Konstitusiyasının 30-cu maddəsini rəhbər tutaraq onun müraciəti qəbul olunub. Sədr vəzifəsindən istefa verməsinə baxmayaraq Vasif Talıbov Ali Məclisin deputatı kimi fəaliyyətinə xitam verilməsi ilə bağlı müraciət etməmişdir.

Azərbaycan Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidməti Vətəndaşlıq Məsələləri Baş İdarəsinin rəisi Rza Talıbov və Naxçıvan MR Ali Məclisinin V və VI çağırışlarının deputatı Seymur Talıbovun atasıdır.

## Fəxri adları və mükafatları
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 13 yanvar 2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi və sosial-iqtisadi inkişafın təmin olunmasında xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.
* 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasında dövlət quruculuğu işlərində xüsusi xidmətlərinə görə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilib.
* Batumi Dövlət Universitetinin Fəxri Doktoru

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vasif Talıbov
*  I çağırış
* II çağırış
* III çağırış
* IV çağırış
* V çağırış
* VI çağırış
Arif Alışanov

**Arif Alışanov** (tam adı: *Arif Nizam oğlu Alışanov*) — azərbaycanlı iqtisadçı, iqtisad elmləri namizədi, "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri (2006–2019).

## Həyatı
Arif Alışanov 30 iyul 1960-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 45 saylı orta məktəbdə və D. Bünyadzadə adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun mühasibat uçotu, iqtisadiyyat və təsərrüfat fəaliyyətinin analizi fakültəsində təhsil alıb. 1984-cü ildə iqtisadçı ixtisasına yiyələnib. Sonrakı dövrdə Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının Jurnalist Sənətkarlığı İnstitutunu, Bakı Ali Partiya Məktəbinin ideoloji kadrlar fakültəsini bitirib.

Ali təhsil almaqla yanaşı, 1977-ci ildə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində işə başlayıb. Ordu sıralarında hərbi xidmət keçdikdən sonra yenidən AzTV-də əmək fəaliyyətini davam etdirib.

1981-ci ildən şöbə müdiri, idarə rəisi, baş idarə rəisi, 1997-ci ildən Texniki-İstehsalat Birliyinin direktoru vəzifələrində çalışıb. 17 may 2001-ci ildən həmin birliyin direktoru vəzifəsi saxlanılmaqla Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkəti sədrinin texnika üzrə müavini işləyib.

28 mart 2005-ci ildə dövlət başçısının sərəncamı ilə "Azərbaycan Teleradio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədr müavini, 16 avqust 2006-cı ildə isə sədr vəzifələrinə təyin olunub.

2019-cu il yanvarın 15-də prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" QSC-nin sədri vəzifəsindən azad edilib.

İqtisad elmləri namizədidir. Türk və rus dillərini bilir.

Evlidir, 3 övladı var.

## Mükafatları
* 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 15.07.2015

## Filmoqrafiya
# Böyük ömrün davamı (film, 2007)
# Mətbuat fədaisi (film, 2007)
# Zirvəyə doğru (film, 2007)
# Prezident (2007)
# Liderlik missiyası (film, 2008) (üçseriyalı sənədli film)
# 20 il. Müstəqillik (film, 2011) (sənədli serial) (ssenari müəllifi)
# 20 il. Əsrin müqaviləsi (film, 2014) (tammetrajlı sənədli film) (ssenari müəllifi)
# 2014 Azərbaycanda "sənaye ili" (film, 2015) (tammetrajlı sənədli film) (ssenari müəllifi)

## İstinadlar
Vaqif Ağayev

**Vaqif Ağayev** (tam adı: *Vaqif İsa oğlu Ağayev*; ) — rejissor, bədii rəhbər, “Azərbaycan Teleradio Verilişləri” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədr müavini.

## Həyatı
Vaqif İsa oğlu Ağayev 7 may 1954-cü ildə Abşeron rayonunda anadan olub. 1981-ci ildə Leninqrad Dövlət Musiqi, Teatr və Kinematoqrafiya İnstitutunu televiziya rejissoru ixtisası üzrə bitirib.

V.Ağayev 1972-ci ildən AzTV-də çalışıb. Əməkdar incəsənət xadimi 1981-ci ildə Leninqrad Dövlət Musiqi, Teatr və Kinematoqrafiya İnstitutunun televiziya-rejissoru ixtisası üzrə bitirib. Yaradıcılıq fəaliyyətinə TV-nin "Gənclər üçün proqram" baş redaksiyasında başlayıb. "Xəbərlər" redaksiyasının "7 gün" verlişində məsul rejissor, Xarici əlaqələr və kommersiya mərkəzində Əlaqələndirmə və buraxılış şöbəsinin rejissor qrupunun ali dərəcəli rejissoru işləyib. Bir çox sənədli filmlərin quruluşçu rejissoru və ssenari müəllifidir.

1 sentyabr 1994-cü ildən Dövlət Televiziya və Radio Verlişləri Şirkətinin bədii rəhbəri, 2006-cı ildə dövlət başçısının sərəncamı ilə Azərbaycan Teleradio Verlişləri Qapalı Səhimdar Cəmiyyətinin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilib.

19 noyabr 2011-ci ildə vəfat edib

Evli idi, 4 övladı yadigar qalıb

## Filmoqrafiya
# Abidə insan (film)(sənədli film)(Aztv)
# Fenomen (film, 1996)
# Xilaskar. I film (film, 2003)
# Xilaskar. II film (film, 2003)
# Mətbuat fədaisi (film, 2007)
# Müslüm Maqomayev (film, 2002)
# Oxu, tar (film, 1989)
# Sabaha inamla. I film (film, 2001)
# Sabaha inamla. II film (film, 2001)
# Sabaha inamla. III film (film, 2002)
# Turançay vadisində (film, 1977)
# Zirvəyə doğru (film, 2007)

## İstinadlar