open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yuxarı Ağdam

**Yuxarı Ağdam** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray
(İcevan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 4–5&nbsp;km cənubunda, Ağdam çayının sahilində yerləşir.

Toponim fərqləndirici əlamət bildirən yuxarı sözündən rəng mənasında işlənən ağ və «divar,
möhkəmləndirilmiş qala, yer, qala divarı» mənasında işlənən dam (tam) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Kəndin adı 1920-ci ildə dəyişdirilib Qandzakar qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Günən

**Güney** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indiki Karvansaray (İcevan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 33&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim Azərbaycan dilində «cənub, gün düşən yer» mənasında işlənən «güney» sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan sadə toponimdir.

Ermənistan SSR AS RH-nin 3. I. 1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Getaşen (Çaykənd), 25.V.1967-cı il fərmanı ilə yenidən dəyişdirilərək Kirants adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Qaranlıqdərə

**Qaranlıq dərə** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray
(İcevan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 13&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim Azərbaycan dilində «heç nə görünməyən», «işığı olmayan» mənasında işlənən
qaranlıq sözü ilə dərə sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Lusadzor qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Yuxarı Ağdan

**Yuxarı Ağdan** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray
(İcevan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 7&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim fərqləndirici əlamət bildirən yuxarı sözündən və «kiçik, alçaq, çox da hündür
olmayan» mənasında işlənən ağ və «çöl, səhra, açıq yer» mənasında işlənən dan sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm.SR AS RH-nin 25.V.1967-cı il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Ağdan qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Lələkənd

**Lələkənd** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansara (İcevan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 16 km məsafədə yerləşir. Ehtimal ki, XVIIəsrin əvvəllərinə aid mənbədə İrəvan xanı Lələbəkə məxsus kənd olmuşdur.

## Toponimi
Toponim "böyük tərbiyəçi" mənasında işlənən lələ sözünə qədim türk dilində "yaşayış mənəqəsi" mənasında işlənən kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Quruluşca mürəkkəbdir. Türk dillərində lələ- "həddi-buluğa çatmamış şahzadələrin tərbiyəçisi" və kənd sözlərindən ibarətdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 25.l.1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Vazaşen qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Uzuntala (Qaraqoyunlu)

**Uzuntala** (1969-cu ildən: *Ayqeovit*) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansara (İcevan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 22 km məsafədə yerləşir.

Toponim Azərbaycan dilində "böyük, geniş" mənasında işlənən uzun sözü ilə "meşə ortasında açıqlıq yer" mənasında işlənən tala sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 25. V.1967-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Onut, 12. II.1969-cu il fərmanı ilə yenidən dəyişdirilib Aygehovit qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Haçasu

**Haçasu** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 17&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim «haçalanmağın başlandığı yer> mənasında işlənən haça sözü ilə türk
dilində çay mənasında işlənən su sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Əsas çayın bir neçə qola ayrıldığı yerdə salındığı üçün kənd Haçasu adlanmışdır.

Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Kəndin adı 1920-ci ildə kalka üsulu ilə dəyişdirilib Açacur (Haçasu) qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Açarkut

**Açarkut** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan)
rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Epton Sinkler

**Epton Bill Sinkler** (; ) — Amerikan yazıçı, jurnalist və publisist. Pulitser mükafatı laureatı (1943)

## Həyat və fəaliyyəti

Epton Bill Sinkler 20 sentyabr 1878-ci ildə Merilend ştatının Baltimor şəhərində anadan olmuşdur. "Cəngəllik" (1905), "Paytaxt" (1908), "Məhəbbət sınağı" (1911), "Silviya" (1913), "Silviyanın ərə getməsi" (1914) və s. romanlarında ictimai-tənqidi motivlər güclüdür. "Kral Kömür" (1917), "Cimmi Higgins" (1919) romanlarında sosializm ideyalarını, Böyük Oktyabr sosialist inqilabını müdafiə etmişdir. Antifaşist əsərlər ("Avtomobil kralı", 1937 və s.) yazmışdır. Lenni Bedd haqqında epopeyasının (kitab 1–11, 1940–1953) son kitablarında "soyuq müharibə" əhvali-ruhiyyəsi əksini tapmışdır. Ömrünün son illərində nüvə müharibəsi təhlükəsi əleyhinə çıxmış, SSRİ-yə rəğbətini bildirmişdir. Epton Sinkler 25 noyabr 1968-ci ildə Nyu-Cersi ştatının Baund Bruk şəhərində vəfat etmişdir.

## Ədəbiyyat
* .
* William A. Bloodworth, Jr., *Upton Sinclair.* Boston: Twayne Publishers, 1977.
* Lauren Coodley, editor, *The Land of Orange Groves and Jails: Upton Sinclair's California.* Berkeley, CA: Heyday Books, 2004.
* Lauren Coodley, *Upton Sinclair: California Socialist, Celebrity Intellectual.* Lincoln, NE: University of Nebraska Press, 2013.
* Engs, Ruth Clifford, [Ed] *Unseen Upton Sinclair: Nine Unpublished Stories, Essays and Other Works.* Jefferson, NC: McFarland & Co. 2009.
* Graham, John, *The Coal War,* Colorado Associated University Press, 1976.
* Ronald Gottesman, *Upton Sinclair: An Annotated Checklist.* Kent State University Press, 1973.
* Harris, Leon. *Upton Sinclair, American Rebel.* New York: Thomas Y. Crowell Co, 1975.
* Leader, Leonard. "Upton Sinclair's EPIC Switch: A Dilemma for American Socialists." *Southern California Quarterly* 62.4 (1980): 361–385.
* Mattson, Kevin. *Upton Sinclair and the Other American Century.* Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2006.
* Mitchell, Greg. *The Campaign of the Century: Upton Sinclair and the EPIC Campaign in California.* New York: Atlantic Monthly Press, 1991.
* Swint, Kerwin. *Mudslingers: The Twenty-five Dirtiest Political Campaigns of All Time.* Westport, CT: Praeger, 2006.
* Jon A. Yoder, *Upton Sinclair.* New York: Frederick Ungar, 1975.
* Martin Zanger, "Upton Sinclair as California's Socialist Candidate for Congress, 1920," *Southern California Quarterly,* vol. 56, no. 4 (Winter 1974), pp. 359–73.

## Xarici keçidlər
* 
* ''The Jungle'' Department of American Studies, University of Virginia
* ''The Cry for Justice: An Anthology of the Literature of Social Protest'', Bartleby.com
* Guide to the Upton Sinclair Collection , Lilly Library, Indiana University
* .
* Upton Sinclair, "EPIC", Virtual Museum of the City of San Francisco
* "A Tribute To Two Sinclairs", Sinclair Lewis & Upton Sinclair
* Information about Sinclair and Progressive Journalism today
* "Writings of Upton Sinclair" from C-SPAN's *American Writers: A Journey Through History*
* 
* "", Upton Sinclair to John Beardsley
* Upton Sinclair – Induction into the Chicago Literary Hall of Fame

## İstinadlar
Saratu

**Saratu** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indiki Karvansaray (İcevan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10&nbsp;km məsafədə yerləşir. Toponim türk dilində «düz, çöl, yurd»
mənasında işlənən sara sözünə -tu şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan toponimdir.

Kəndin adı dəyişdirilərək Haçdərək, sonra Haştarak qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Arxalı canavar (roman)

**"Arxalı canavar"** — Elxan Elatlı tərəfindən yazılmış roman. Roman 2010-cu ildə iyun-sentyabr aylarında qələmə alınmışdır. 

## Məzmun

Roman bir-birini sevən iki gəncin qısa dialoqu ilə başlayır. Sonda onlar qərarlaşdırırlar ki, Cavid əsgərliyə getməmişdən öncə rayona gedəcək və onlar son dəfə orada görüşəcəklər. Hər şey onların oradakı görüşündən sonra başlayır. 

Selcanın evdən çıxaraq qayıtmaması və eyni gündə Cavidin dənizdə boğulması bəzi suallar doğurur. Selcanın babası polkovnik Baratov çox sevdiyi nəvəsinin tapılması üçün ən yaxşı agenti Leopardı və cinayət axtarış eksperti Qanbay Qasımlını məsələdən agah edərək xahiş edir ki, qızın adının çox çəkilməməsi şərtilə onun tapılmasına kömək etsinlər. Müəllifin əvvəlki əsərlərindən oxucuların rəğbətini qazanmış qəhrəmanları - Qanbay Qasımlı ilə Leopard ilk və son dəfə görüşürlər. 

**Xəbərdarlığın sonu**

## Obrazlar

#**Ələmdar Məlikov və ya Leopard** — Məxfi Şöbənin "X" bölməsinin rəisi, mayor, gizli agent. "Döyüş" idman klubunun sahibi. Polkovnik Baratovun hər zaman etibar etdiyi şəxs
#**Qanbay Qasımlı** — "Qara xəfiyyə", İstefada olan polis polkovniki, cinayət axtarış eksperti. 
#**Bədrəddin** — Nazirin oğlu. Rayondakı hamının qorxduğu şəxs. Gənclərin itməsində əsas günahkar. 
#**Dəmirxan** — Bədrəddinin sağ əli, polis əməkdaşı.
#**Polkovnik Baratov** — Yüksək rütbəli hərbi kəşfiyyat işçisi və Selcanın babası.
#**Selcan** — İtmiş qız. 
#**Cavid** — Dənizdə batmış gənc. Selcanın sevgilisi. 
#**Pərvanə xanım** — Bədrəddinin həyat yoldaşı. 
#**Əşrəf** — Polis əməkdaşı.
#**Bulud** — Polis əməkdaşı.  
#**Zülfi** — Rayondakı istirahət mərkəzinin idarəçisi.
#**Yavuz** — Yaylaqda ata-anasına tez-tez baş çəkən gənc.
#**Fəthiyyə** — Rayondakı fahişə. İnsanları şərləyən qadın.    
#**Əlixan** — Dərmixanın əmisioğlu, həkim. 

## İstinadlar
Xuan Xesus Vivas

**Xuan Xesus Vivas** (; ) — Seuta muxtariyyətinin prezidenti, ispan siyasətçi. Xuan Xesus Vivas İspaniyanın Xalq Partiyasının üzvüdür. 2001-ci ilin 8 fevral tarixindən etibarən Seuta muxtariyyətinin prezidenti vəzifələrini icra edir.

## İstinadlar
Vest-Hind

**Vest-Hind**, **Vest-İndiya** və ya **Qərbi Hind** (, ; ) — Karib dənizinin adaları, o cümlədən Karib adaları, Baham adaları və Meksika körfəzi ilə Atlantik okeanının bitişik sularında yerləşən adalar verilən tarixi adı. Bu, Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə verilən Ost-Hind ilə ziddiyyət təşkil edir.

Vest-Hind regionunun adını səhvən Avropadan qərbə doğru hərəkət edərək Hindistana getdiklərinə inanan ilk Avropa naviqatorları vermişdilər. Buradan Amerikanın yerli sakinlərinə hindi adı verilmişdi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* *Пименов В. В.*, *Стельмах В. Г.* Этнические процессы в странах Карибского моря. М., 1982.
Benzu

**Benzu** () - İspaniyanın Şimali Afrikada yerləşən Seuta muxtariyyətinə tabe kiçik yaşayış məntəqəsi. Benzu Seuta şəhərinin özündən sonra Seuta Muxtariyyətinin ikinci ən böyük yaşayış məntəqəsi hesab olunur. 2011-ci ilin məlumatlarına əsasən 1.987 nəfər əhalisi vardır. Mərakeş ilə sərhəd bölgədə yerləşən Benzu şəhərindən Mərakeş ərazisinə düşən Jebel Musa dağlarını müşahidə etmək mümkündür.
Drevitsk binası

**Drevitsk binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Drevitsk binası Taqanroq şəhəri Frunze küçəsi, ev 23 ünvanında yerləşir. Bina 1840-cı ildə inşa edilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
İki mərtəbəli villa neoklassizm stilində inşa edilmişdir. Fasadda hər iki mərtəbədə altı pəncərə vardır. Mərtəbələr arasında və pəncərələrin altında baraleyflər vardır. Onlar əsasən şir başlarıdır. Tavanı lepka elementləri ilə işlənmişdir.

## Tarixi
Bina 1840-cı ildə inşa edilmişdir. Sahibləri: 1873 — Kollec registratoru F. Serebyakov, 1880 — kollec assesoru Yskovenko, 1890 — türk taciri N. Samaroğlu, 1898 — N. K. Mumulov (Binada tütün fabriki açmışdır), 1906–1912 — Rusoua paraxod cəmiyyətinin Taqnroq filialının rəhnəri İvan Yakovleviç Drevitsk. 1912–1925-ci illər ərzində bina Drevitskinin vərəsələrinə mənsub olmuşdur. 1925-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Burada yaşayış mənzilləri təşkil edilmişdir. 1980-ci illərdə binaya lazımi nəzarətin edilməməsi səbəbindən qəzalı vəziytə düşür. 1991-ci ildə bina Taqanroq balıqçılıq zavoduna verilir. Yerli əhali binanın qalıqlarını "qraf xarabalığı" adlandırırdı. 2002-ci ilin martında "Ekspert-Yuq" şirkəti binanın fasadını saxlamaqla yeni binanın inşasına başlamağı qərara alır.

Drevitsk binası 2002-ci ildə tamamən dağıdılır.

Drevitsk binasının yerində 2005–2007-ci illər ərzində "Vesta-D" şirkəti tərəfindən dörd mərtəbəli bina inşa edilmişdir. Tikintinin aparılması qanunsuz elan edildikdən sonra bu işdə əli olan məxslərin cərimələnməsi haqqında qərar qəbul edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Aslanidi qardaşlarının tütün fabriki binası

## İstinadlar
Yuxarı Xələfbəyli (Xudafərin)

**Yuxarı Xələfbəyli** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanının Gərmədüz bəxşində qışlaq.

## Tarixi
İran şahının vəliəhdi Abbas mirzə naibəssəltənə Mehdiqulu xan Cavanşirin küşikçibaşısı Xələf bəy Yağləvəndli-Cavanşirə yurd yeri vermişdi. 1828-ci ildə Xələf bəy Qarabağa dönəndən sonra bu yurdda Hacıəlili elinin Gəncəli oymağı yerləşdi. Aslanduz-Xumarlı yolunun sağ tərəfində qərar tutur.

## Coğrafiyası
Araz çayının sahilində, Xumarlı şəhərindən 40 km aralıda yerləşir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 392 nəfər yaşayır (82 ailə).

## Həmçinin bax
* Xələfbəyli

## İstinadlar
Salvador Sançes Seren

**Salvador Sançes Seren** (; ) — 2014-cü ildən Salvador prezidenti. Salvadorun vitse-prezidenti (1 iyun 2009 – 1 iyun 2014)

## Xarici keçidlər
* 
* Həyatı (ispanca)

## İstinadlar
Apostolopulo binası

**Apostolopulo binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Apostolopulo binası Taqanroq şəhəri Frunze küçəsi, ev 26 ünvanında yerləşir. Frunze küçəsi ilə İtalyanskaya xiyabanının küncündə yerləşir. Bina 1870-ci illərdə inşa edilmişdir.

## Tarixi
1806-cı ildə I Aleksadrın əmri ilə Taqanroq ətrafında İvan Apostolopuloya 150 desyantin torpaq sahəsi bağışlanılmışdır.

Nikolayevski küçəsi ev 28 (hazır ki Frunze küçəsi ev 26) ünvanında yerləşən ərazi 1870-ci ilin əvvəllərində Marii Apostolopuloya məxsus olmuşdur.

1880-ci ildə binanı Yakov Solomonoviç Parxonov satın alır. Bu evdə onun uşaqları Valentin Yakovlieviç Parnax (1891–1951) və Yelizabet Yakovlevns Taraxovskaya (1891–1968) anadan olmuşdur.

1890-cı illərdə binanı kəndli Kleopatra Karnovna Krasnokutskaya alır. XX əsrin əvvəllərində isə binanın sahibi şəhər məhkəməsinin üzvü Konstantin Konstantinoviç Popadulo olur.

1910-cu illərdə binanı. Məhərin fəhxi sakini Nikolay Nikolayeviç Alafuzov əldə edir. O, şəhərin varlı sakinlrinfən hesab edilirdi. Bəzi mənbələrdə bəən bu qalanı Alafuzovun ebi olaraq adlandırırlar. 1914-cü ilin oktyabrında onun evinə silahlı basqın təşkil edilmişdir. Ancaq onun evində aparılan axtarış nəticəsində cəmi 150 rubl və onun qolunda olan saatdan başqa qiymətli əşya tapılmamışdır.

1980-ci illərdə binanın zirzəmisində rəssamlar Leonid Aleksandroviç Stukanov və Yuri Şabelnikovun emalatxanası açılmışdır.

1990-cı illərin ortalarında binada aptek yerləşirdi.

2000-ci ilin ortalarında bina "Korall-Mikro" şirkəti tərəfindən satın alınmışdır. Burada hətta kompüter və ofis malları satan mağaza olmuşdur.

## Arxitekturası
Bina 1870–1880-ci illərdə qarışıq stildə inşa edilmişdir. Bu tip binalar XIX əsrin üçüncü yarısında Taqanroqda inşa edilirdi.

## Məşhur sakinləri
* **Yakob Solomonoviç** (1847–1912) — aptek sahibi, Taqanroq şəhər dumasının üzvü, Taqanroq şəhərinin fəxri vətəndaşı.
* **Leonid Aleksandroviç Stukanov** (1947–1998) — rus rəssamı, pedaqoq, Rusiya rəssamlar İttifaqının üzvü.
* **Yuri Leonidoviç Şebelnikov** (1959) — rus rəssamı.

## Həmçinin bax
* Averinonun binası (Taqanroq)

## Mənbə
* Дом Апостолопуло на сайте "Исторический Таганрог" 

## İstinadlar
Martin Melkonian

**Martin Melkonian** (2 yanvar 1990) — Uruqvayı təmsil edən üzgüçü. Martin Melkonian Uruqvayı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Martin Melkonian birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 m qurbağalama stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:02.67 saniyəlik nəticəsi ilə 39-cu yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Sambek yüksəkliyi şöhrət memorialı

**Sambek yüksəkliyi şöhrət memorialı** — Rostov vilayəti Neklinnovski rayonu Sambek qəsəbəsindən bir qədər aralıda yerləşən memorial abidə kompleksi. Kompleks 130 və 416 atıcı diviziyalarının Taqanroqun alınmasındakı xidmətlərinə görə qoyulmuşdur. Bu diviziyalar fəxri "Taqanroq diviziyası" adın layiq görülmüşlər.

## Abidə
Abidə kompleksinin müəllifi bakılı heykəltaraş Elcan Seyfulla oğlu Şamilov və rostovlu V. İ. və İ. V. Qriqor.

Abidə kəndin ətrafında ən hündür nöqtədə, vaxtı mövcid olan səngərlərin yerində, pulemyotların yerləşdirildiyi ərazidə ucaldılmışdır.

Abidə iki beton lövhədən ibarətdir. Mərkəzdə ayrılmış abidə iki hissədən ibarətdir. Bu isə Taqanroqun azad olunmasında iştirak etmiş iki atıcı diviziyanı tərənnüm edir. Bu abidə bütün Rostov vilayəti ərazisində ən böyük memorial abidədir.

## Tarix
Abidə 7 may 1980-ci ildə Azərbaycan SSR MK baş katibi Heydər Əliyev başda olmaqla Azərbaycandan gəlmiş nümayəndə heyətinin iştirakı ilə açılmışdır.

## "Sambek yüksəkliyi" hərbi-tarixi muzey kompleksi
2014-cü ildə "Sambek yüksəkliyi" hərbi-tarixi muzey kompleksinin tikintisi planlaşdırılır. Muzey Taqanroq şəhəri yaxınlığında Sambek kəndi ətrafında 5 min ha ərazini əhatə etməlidir.

6 may 2015-ci ildə muzey kompleksinin ilk təməl daşının qoyulması planlaşdırılırdı. Axtarış qrupunun rəhbəri İqor Tretyakov 2015-ci ilin aprelində 59 alman 78&nbsp;mm-lik mərmilər aşkarlanmışdır. Bu mərmilər səbəbindən təntənəli təməlqoyma mərasimi müəyyən müddətə təxirə salınmışdır.

30 avqust 2015-ci ildə Taqanroqun azad edilməsinin il dönəmində tikiləcək müzeyin yerindı muzey daşının açılışı olmuşdur

Muzey kompıeksinin eksponatlarla təmin edilməsi Taqanroq muzey-qoruğuna həvalə edilmişdir. 2015-ci ildə gələcək "Sambek yüksəkliyi" muzeyinin inşası üçün xeyriyyə fondu yaradılmışdır.

## İstinadlar
Aldo Kalulu

**Aldo Kalulu Kvatenqva** () — peşəkar Fransa futbolçusu. O, "Soşo" klubunda hücumameyilli yarımmüdafiəçi və ya hücumçu mövqeyilərində oynayır.
## Uğurları
### Klub
 Bazel 
* **[[İsveçrə Kuboku]]**
** Qalib (1): 2019
### Milli
### Şəxsi

## Klub karyerası

### Lyon
Kalulu Olimpik Lyon akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Kalulu Liqa 1-də debütünü 12 sentyabr 2015-ci ildə etmişdir. O, 78-ci dəqiqədə Lill klubu ilə qarşılaşmada Yordan Ferrini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Olimpik Lion Liqa 1 görüşündə Lill ilə 0–0 bərabərə qalmışdır.

Kalulu ilk qolunu 23 sentyabr 2015-ci ildə *Bastiya* klubu ilə qarşılaşmada Stid Malbrankenin ötürməsindən sonra vurmuşdur.

### Bazel
26 iyun 2018-ci ildə Kalulu İsveçrə təmsilçilərindən olan Bazel klubu ilə üç illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Kalulu Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Ruanda vətəndaşlarıdır. Kalulu bir müddət Fransanın U-18 gənclər yığmasında çıxış etmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* France profile  at FFF
SV Vespo

**"SV Vespo"** — Boneyrin Rinkon şəhərini təmsil edən futbol klubudur. Klub hal-hazırda Boneyrin əsas liqası olan Boneyr Liqasında mübarizə aparır.

## Tarixi
Klub 9 aprel 1959-cu ildə təsis edilmişdir.

## Uğurları
***Bonayre Liqası**
****Çempion** (2): 1994–95, 2006–07

## İstinadlar
Melilya

**Melilya** (; ) – İspaniyanın Şimali Afrikada yerləşən ərazisi. İspaniya konstitusiyasına görə Seuta ilə birlikdə muxtar statusa malikdir. 12,3&nbsp;km2
sahəsi olan Melilyanın əhalisi 78 min nəfərdən çoxdur. Xuan Xose İmbroda bölgənin həm prezidenti həm də bələdiyyə başçısıdır. Mərakeş Seuta ilə Melilyanın tarixi əraziləri olduğunu əsas gətirərək hər iki ərazinin onlara geri qaytarılmalı olduğunu bildirir.

## İstinadlar
Çaykovski binası

**Çaykovski binası** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Çaykovski binası Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi, ev 56 ünvanında yerləşir. Bina 1871-ci illərdə inşa edilmişdir.    
## Tarixi
Binanın inşası üçün vəsaiti Don qoşunlarının podpolpovniki Dmitri Qriqorieviç Kalinovski ayırmışdır. Binanın layihəsi 1871-ci ildə Mixail Prokofeviç Petrova məxsusdur. Belə bir fikir vardır ki, binanın tikintisi gerçəkləşdirə bilməyən sahibkar onu tacir Sarandino alaraq tikintisini başa çatdırır. 1883 - 1894-cü illərdə binanı Rus paraxod və ticarət cəmiyyəti öz agentləri olan dəniz zabiti İppolit İliç Çaykovski üçün kirayələmişdir. Qardaşının yanına hərdən Pyotr Çaykovski belə ziyarət edirdi. O, 1886, 1888 və 1890-ci illərdə müəyyən müddətə qalmışdır. 1898 - 1906-cı illərdə binanın sahibi Y. İ. Tarxovaya məxsus olmuşdur. 1915-ci ildən isə binanın sahibəsi general-mayor K. P. Petivinin həyat yoldaşı olmuşdur. 1920 - 1966-cı illərdə binada 1 saylı uşaq bağçası yerləşirdi. 1974-ci ildən isə binada Çexov adına Taqanroq şəhər ictimai kitabxanası yerləşir.

## Arxitektura
Bina qırmızı kərpiçdəndir və mandsara sahibdir. Binada modern və neoqotika stilinin elementləri vardır.

## Qalereya

Fayl:2008 Tchaikovsky House Front.jpg|Çaykovski binası
Fayl:2008 Tchaikovsky House.jpg|Çaykovski binası, 2008
Fayl:Tchaikovsky House Right Wing.jpg|Çaykovski binası, 2008
Fayl:Tchaikovsky Weather vane Taganrog.jpg|
Fayl:Plaque Tchaikovsky House 1976.jpg|
Fayl:Memorial plaques Tchaikovsky House 2006.jpg|


## Tanınmış sakınləri
* İppolit İliç Çaykovski (1843—1927) — general-mayor.
* Pyotr Çaykovski (1840—1893) — rus bəstəkarı, dirijor, pedqoq.

## Müasir vəziyyəti
Binanın sonuncu restavrasiyası 2009-2010-cu illərdə Anton Pavloviç Çexovun 150 illiyi münasibəti ilə keçirilən tədbirlər çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Bundan öncə isə təmir 1976-cı ildə gerçəkləşdirilmişdir. Bəzi elementlər yenilənmişdir.

## Həmçinin bax
* Betulinskinin binası (Taqanroq)
* Dallaporte binası (Taqanroq)

## İstinadlar

## Mənbə
* Бельведер Дома Чайковских. Виртуальная панорама
Parahidrogen

**Parahidrogen**—  H2 (dihidrogen) molekulunun hidrogen nüvəsinin maqnit oreiyantasiyasına görə fərqlənən iki növündən biri (digəri parahidrogen adlanır). Onların fiziki xassələri (məsələn, istilik tutumu) fərqlənir.
İnma Kuesta

**Inma Kuesta** (; ) — İspaniya aktrisası.

## Filmoqrafiya
* 7-ci qrup
* Ağbəniz (2012)
* Cülyetta (2016)

## İstinadlar
Xəzan (jurnal)

***Xəzan*** — Ədəbi-bədii jurnal. Jurnal 15 yanvar 2016-cı ildə Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçib, 23 fevral 2016-cı ildən nəşr edilir və iki ayda bir dəfə işıq üzü görür. Jurnalın təsisçisi və baş redaktoru Əli Bəy Azəridir.

## Məzmun
Jurnalda publisistik məqalələr, araşdırmalar, hekayələr, xatirə yazıları, şeirlər və ədəbi düşüncələr dərc olunur.

“Xəzan” jurnalı öz səhifələrində Azərbaycanın bütün bölgələrində yazıb-yaradan qələm sahiblərinə yer verir.

## Əlaqə
*Tel.: (070) 575 03 99
*e-mail: xezan23@mail.ru
*Hüquqi ünvan: Azərbaycan, Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə.

## Qeydiyyat
Jurnal 15.01.2016-cı il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində 5331 №-li reyestrlə qeydiyyatdan keçmişdir. VÖEN:1401771462
*Jurnalda dərc olunmuş yazılar tam olaraq bədii təxəyyülün məhsuludur və müəlliflər məsuldur.
 
## Jurnalın seryaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Nərgiztəpə yaşayış yeri

**Nərgiztəpə** — Azərbaycanın Xocavənd rayonu ərazisində Tunc dövrünə aid qədim yaşayış yeri. Rayon mərkəzindən təqribən 5 km şərqdə yerləşir. Yaşayış yeri təxminən 1 hektardan çox ərazini əhatə edir.

1993-cü il aprelin 17-də Xocavəndin yaxınlığındakı alınmaz qala olan qədim Nərgiz təpə uğrunda döyüş oldu.Bir neçə dəfə həmlə etdikdən sonra, alınıb-verildikdən sonra, Nərgiz təpəni işğalçıların əlindən ala bildilər.

Ermənistan silahlı qüvvələri 2017-ci il fevralın 24-25-nə keçən gecə böyük strateji əhəmiyyət daşıyan Nərgiztəpəni işğal etmək üçün hücuma keçiblər. Lakin Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri qarşı keçirdiyi əməliyyat zamanı düşmənin atəş mövqelərinə və cəmləşmə nöqtələrinə qarşı müvafiq cavab tədbirləri həyata keçirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nərgiztəpə mədəni irsimizin möhtəşəm abidəsidir
* Nərgiztəpə — oğuz elinin alınmaz qalası
* Xan Bayandur Bəkili bura göndərmişdi - Foto
* Nərgiztəpəyə yol nə vaxt çəkiləcək?

## Həmçinin bax
On My Way

**On My Way**  () — Sloveniyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Sloveniyanın RTV SLO telekanalının Avroviziya 2017 üçün təşkil etdiyi EMA 2017 müsabiqəsində qalib gələn Omar Naber "On My Way" mahnısı ilə Sloveniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır. Mahnı ifaçının özü tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Y. S. Polyakovun binası

**Y. S. Polyakovun binası** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Y. S. Polyakovun binası Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi, ev 74 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrdə inşa edilmişdir. Bina Petrovskaya küçəsində yerləşən digər binalarla birlikdə mədəni irs siyahısına daxil olmuşdur.
## Tarixi

1812-ci il Fransa ilə aparılan müharibənin iştirakçısı olmuş Qeorqi Bernardaki özü üçün XIX əsrin əvvəllərində Varvasievski xiyabanında bir mərtəbəli bina inşa etdirmişdir. Onun ailəsi valideynlərin ölümündən sonra, Sankt-Peterburqa köçməsinə qədər yaşamışdır. Petrovski küçəsi, Azov dənizi sahillərində yerləşən bina 5,5 min rubl dəyərində olmuşdur. 1874-cü ildə binanı böyük sahibkar və torpaq sahibi Yskov Solomonoviç Polyakov satın almışdır. Polyakov Taqanroqda dəmir yolu çəkilişinə rəhbərlik edirdi. Üstəlik Taqanroq II stansiyasını maliyyələşdirirdi. Don Torpaq və Sankt-Peterburq-Azov kommersiya banklarının rəhbəri olmuşdur. O, Peterburqdan arxitektor dəvət etmişdir. Nəhayətdə binanın sahəsi böyümüş və ərazisində Don Torpaq Bankı yerləşdirilmişdir. Binanın genişləndirilməsi zamanı Taqanroq Tikinti komitəsinin üzvü E. Aleynikovda iştirak etmişdir. Bir müddət sonra ev qonşu binaya birləşdirilmişdir.

1918-ci ildə bank milliləşdirilmişdir. Bundan sonra bina müxtəlif inzibati məqsədlər üçün istifadə edilmişdir: qəza ispalkomu, şəhər ispalkomu, Leninski rayon ispalkomu; almsn işğalı zamanı şəhər magistratı. 1989-ci ildən binada şəkil qalereyası yerləşmişdi. Ancaq faktiki olaraq burada Uşaq Yaradıcılıq Evi yerləşirdi.

## Təsviri
Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Eklrktika stilində inşa edilmişdir. Bununla belə klassizm və borokko stillərinin elementləri vardır.

## İstinadlar
Gülləli bina

**Gülləli bina** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Gülləli bina Taqanroq şəhəri Şmidt küçəsi, ev 19 ünvanında yerləşir. Binanın tikintisinə 1802-ci ildə başlanılmışdır. Tikinti işləri 1810-cu ildə bitmişdir. Bina İvan Andreyeviç Varvasinin hesabına inşa edilmişdir. Hazırda isə bina tamamən sökülmüşdür.
## Tarixi
Taqanroq şəhəri Şmidt küçəsi 19 ünvanında 1810-cu ildə İvan Andreyeviç Varvasinin vəsaiti hesbına inşa edilmişdir. 
Açıqcalarda bina gülləli bina olaraq keçərlidir. Belə ki, binanın fasadında çoxlu sayda gilizlər vardır. Şəhər fransiz-ingilis qüvvələri tərəfindən atəşə tutularkən qalın binanın divarlarına çoxlu sayda güllə dəymişdir. Bərpa zamanı bu gilizlər vətən uğunda cəsarətlə müdafiə olunanların xatirəsinə çıxarılmamışdır. 
Bina Varvasilər ailəsinin villası olmuş və bağlarla əhatələnmişdir. Villa sonradan Varvasinin qızına nəsib olmuşdur. Sonrada isə ev onun oğlan nəvələri arasında bölünmüşdür. 1901-ci ildə bina icarəyə verilmişdir. Burada Kommersiya uçilişi yerləşirdi. Uçiliş şəhər mərkəzindən uzaqda yerləşməsi səbəbindən 1910-cu ildə yeni binanın inşasına başlanmışdır.

Birinci Dünya müharibəsi dönəmində binada İzyaslavski kişi gimnaziyası yerləşirdi. Gimnaziya Ukraynanın evakuasiyası zamanı buraya köçürülmüşdür. 27 yanvar 1917-ci ildə binada yanğın olmuşdur.

Bina 1990-cı illərdə 10 mərtəbəli binanın inşası məqsədi ilə sökülmüşdür .

## Xüsusiyyətləri
1913-cü ildə torpaq işləri aparılan zaman binanın altından gizlı yol aşkarlanmışdır. O birbaşa dənizə çıxırdı. Keçid qızmızı kərpiçlə hörülmüşdür. Vaxtı ilə şəhər gözməli yerlərindən hesab edilirdi.

## Ədəbiyyat
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## Mənbə
* Шмидта улица, д. 19 . 
* Тайна "Дома с пулями". Еженедельник "Аргументы и Факты" № 49 03.12.2008.
## İstinadlar
Göyüşdü

**Göyüşdü** (*Göyüşlü*) — Ağdam rayonunun Qaradağlı kəndinin ərazisində yerləşən küçə.

## Tarixi
2016-cı il aprelin 3-də axşam saatlarından və aprelin 5-də saat 12:00-dək Göyüşdü küçəsi Dağlıq Qarabağda baş verən toqquşma zamanı ermənilər tərəfindən ağır artilleriya silahları ilə atəşə tutub. Lakin Azərbaycan Ordusu qarşı tərəfi ağır artilleriya silahları ilə susdurub.

2016-cı il aprelin 27-də axşam saatlarında və aprelin 28-nə keçən gecə ərzində Göyüşdü küçəsi yenə də ağır artilleriya silahları ilə atəşə tutulub.Lakin Azərbaycan Ordusu qarşı tərəfi ağır artilleriya silahları ilə susdurub.Küçədə olan dərmanın həyətinə top mərmisi düşmüşdü.

2017-ci il fevralın 24-25-nə keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi pozması nəticəsində Göyüşdü küçəsinə mərmi düşməsədə əhali təşvişə düşüb. Lakin, Azərbaycan silahlı qüvvələri qarşı keçirdiyi əməliyyat zamanı onların qarşısın alaraq atəş nöqtələrinə cavab tədbirləri görüblər.
 
## İnfrastruktur
#2008-ci ilin oktyabrın 1-də Göyüşdü küçəsinə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanılıb.                                   
#2007-ci ilin sentyabrın 1-də Göyüşdü küçəsinə ilk dəfə telefon xətti çəkilib.
#2000-ci ildə Göyüşlü küçəsində buğda, arpa və çəltiki üyüdə bilən dərmanın təməli qoyulub.

## İstinadlar
Jorj Orik

**Jorj Orik** (, ) — fransız bəstəkarı, A. Russelin şagirdi, "Altılıqın" ən gənc iştirakçısı.

Monpelyedə, sonra isə 1913-cü ildən Parisdə oxumuşdur. Bəstəkar kimi ilk debütü 1914-cü ildə olmuşdur və o zaman onun bir neçə mahnısını Pola de Lestan (soprano) və Alfredo Kazella (fortepiano) ifa etmişlər. Teatr tamaşalarına musiqi yazmışdır, müzikllər və baletlər müəllifidir. Müharibə iilərində, eləcə də müharibədən sonrakı ilk illərdə Fransanın ən çox sevilən bəstəkarı idi. Monparnas qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Orikin musiqisi Kokto ("Orfey", "Gözəl və idbar", "İkibaşlı qartal"), Ofülsün ("Lola Momntes"), Dassenin ("Kişi savaşı"), Delannua ("Əbədi qayıdış", "Klevli şahzadə xanım"), Uayler ("Roma tətilləri"), Kluzo ("Pikassonun sirləri") filmlərində səslənir.

## İstinadlar
Ramilə Kaştayeva

**Ramilə Kaştayeva** (qızlıq soyadı: **Yusubova**, ) — Azərbaycanı təmsil edən para-cüdoçu və cüdoçu. Cüdo üzrə idman ustası. Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin giziri.

## Karyerası
### Cüdo
Ramilə, beynəlxalq səviyyədə ilk ciddi uğuruna, 2003-cü ilin avqustunda, Bakıda baş tutmuş U-17 dünya çempionatında qızıl medal qazanmaqla nail olub. 2004-cü ilin noyabrında hərbçilər arasında dünya çempionatında bürünc medal qazanıb.

2005-ci ilin dekabrında baş tutmuş Azərbaycan çempionatının finalında Sona Əhmədliyə məğlub olaraq gümüş medalla kifayətlənib. 2006-cı ilin oktyabrında Bakıda keçirilmiş U-23 Azərbaycan çempionatında qızıl, noyabrında isə Moskvada keçirilmiş U-23 Avropa çempionatında bürünc medal qazanıb.

2008-ci ildə həlledici görüşdə Gözəl Zutovaya qalib gələrək Azərbaycan çempionu olub. Bir il sonra Antalyada baş tutmuş U-23 Avropa çempionatında üçüncü yeri tutub.

2010-cu ilin sentyabrında Tokionun ev sahibliyi etdiyi dünya çempionatında bürünc medal qazanıb. 2011-ci və 2012-ci illərdə müvafiq olaraq Əbu-Dabi və Bakıda keçirilimiş Qran-pri yarışlarında gümüş medal qazanıb. 2012-ci ilin aprelində Çelyabinskdə baş tutmuş Avropa çempionatında üçüncülük uğrunda mübarizədə Fransa təmsilçisi Klariss Aqbenyenuya məğlub olaraq yarışı beşinci pillədə başa vurub.

2012-ci il London Yay Olimpiya Oyunlarında Azərbaycanı 63 kq çəki dərəcəsində təmsil edib. İlk görüşündə türkmənistanlı Gülnar Haytbayevanı 1 vazari və 1 yuka xalı ilə məğlub edən Ramilə, ikinci görüşündə cənubi koreyalı Da-Vun Younqa  ippon fəndiylə məğlub olaraq mübarizəni dayandırıb.

Olimpiadadan sonra ailə həyatı qurub və övlad dünyaya gətirib. 2013-cü ildə Azərbaycan çempionatının qalibi olub.

### Para-cüdo
Kaştayeva, görmə qabiliyyətində zəiflik yarandığından, paralimpiya yarışlarında mübarizə aparmağa başlayıb.

2017-ci ilin mayında Bakıda baş tutmuş IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının final görüşündə digər Azərbaycan nümayəndəsi Turanə Ağayeva üzərində ipponla qələbə qazanaraq, turnirin qızıl medalına sahib olub.

## İstinadlar
Tvin Piks

**Tvin Piks** () — ilk dəfə 1990-cı ilin aprelin 8-də ABC kanalında çıxan Mark Frost və Devid Linç ABŞ serialı. Serialın ikinci mövsümü olub və o, 1991-ci ilin iyunun 10-dək yayımlamışdı.

Tvin Piks dəfələrlə tarixdə ən yaxşı televiziya drammaların siyahılarda qeyd olunub.

## İstinadlar
Hey, Mamma!

**Hey, Mamma!** () — Moldovanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

SunStroke Project "Hey, Mamma!" mahnısı ilə Moldovanı Kiyevdə keçirilən müsabiqədə təmsil etmiş və finalda 3-cü yeri qazanmışdır. Bu Moldovanın müsabiqə tarixindəki ən yaxşı nəticəsi olaraq qalmaqdadır. Mahnı SunStroke Project qrupunun heyəti və eyni zamanda Alina Qaletskaya tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Xocalı rekviyemi

**Xocalı rekviyemi** () — Rusiya bəstəkarı Aleksandr Çaykovski tərəfindən bəstələnmiş və Xocalı soyqırımına həsr edilmiş iki hissəli rekviyem.

## Yazılma tarixi

Xocalı rekviyemi Aleksandr Çaykovski tərəfindən, xüsusi olaraq Azərbaycanın Qəbələ şəhərində keçirilən klassik musiqi festivalında ifa edilməsi üçün yazılmışdır. Əsər yalnız Xocalı faciəsindən bəhs etmir, eyni zamanda müharibə dəhşətləri ilə üzləşmiş bütün insanlara həsr edilir. Müəllif özü əsərin yazılmasından bəhs edərkən deyir:

Çaykovski qeyd edir ki, bu əsər ilə o, dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan və müharibə dəhşəti yaşamış insanlara musiqiçilərin dəstəyini ifadə etməyə çalışıb:

## Musiqi xüsusiyyətləri

Aleksandr Çaykovski öz əsərində Azərbaycanın qədim musiqi janrı olan muğamdan aktiv istifadə edir.

## Konsert premyerası
Rekviyemin premyerası 7 avqust 2012-ci ildə IV Qəbələ Musiqi Festivalının bağlanış günündə baş tutub. Əsər "Moskva solistləri" orkestri tərəfindən ifa edilmişdir.

Novaya Rosiya Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri, Moskva solistləri kamera orkestrinin yaradıcısı Yuri Başmetin idarə etdiyi konsertdə, həmçinin, Azərbaycanın Xalq Artisti Fərhad Bədəlbəyli (piano), Rusiya-ABŞ violonçelist və drijoru, pianist Oksana Yablonskaya və qoboyist Albert Zayontsun oğlu Dmitri Yablonski (violonçel) və Azərbaycanın Əməkdar Artisti Sahib Paşazadə (tar) də iştirak etmişlər.

Açılış sözündə Çaykovski qeyd etmişdir ki, rekviyem Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi və yaxın dostu Dmitri Yablonskinin dəstəyi ilə yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Xocalı soyqırımı
* Xocalı 613 - hadisəyə həsr edilmiş musiqi pyesi.
"Q" korpusu (TRTİ)

**"Q" korpusu binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. "Q" korpusu Taqanroq şəhəri Mayakov meydanı, ev 1 ünvanında yerləşir. Binanın inşasına 1952-ci ildə ildə başlanılmışdır. Tikinti işləri 1958-ci ildə bitmişdir. Binada hazırda Cənub Federal İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Mühəndis-texnologiya akademiyası yerləşir. Əvvəllər isə bina Taqanroq Radiotexnika İstitutunun əsas binası olmuşdur.

## Tarixi
"Q" korpusu binasının tikintisinə 1952-ci ildə başlanılmışdır. Bu zaman həm də tələbə yataqxanası № 1 (Oktyabr küçəsi ev 5) və № 2 (Dobrolyubovski ev 15), 42-mənzilli bina və 8 saylı orta məktəb binası inşa edilmişdir. 3 saylı orta məktəbin köhnə binası isə "Q" və "D" korpus binası yaxınlığında yerləşdirindən sökülməli idi.

"Q" korpus binasının layihəsi Xalq təhsil Nazirliyi tərəfindən hazırlanmışdı. Arxitektor isə Pyotr Vasileviç Bondarenko (digər məlumata görə Viktor Bondarenko) olmuşdur. Tikinti işlərini "Taqanroqstroy" həyata keçirirdi.

24 oktyabr 1955-ci ildə "Q" korpus binasınım bir qanadı istifadəyə verilmişdir. Burada radiotexnika fakültəsi yerləşirdi. Korpusun mərkəzi hissəsi isə 1958-ci ildə istifadəyə verilmişdir. "Q" korpus binası Dövlət komisiyası tərəfindən 22 dekabr 1958-ci ildə istismara gəbul olunmuşdur.

Taqanroq Radiotexnika İstitutunda aparılan müəyyən islahatlardan sonra Cənub Federal İnstitutunun əsas korpusuna çevrilir. Binada hazırda Cənub Federal İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Mühəndis-texnologiya akademiyası yerləşir.

## Xüsusiyyətləri
Nəhəng dörd mərtəbədən ibarət bina arxitektur baxımından sovet neoklassizmi stilində inşa edilmişdir.

## Mənbə
* Здание корпуса "Г" ТРТИ на сайте "www.panoramio.com" 

## İstinadlar
Trudolyubiya binası

**Trudolyubiya binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Trudolyubiya Taqanroq şəhəri Qoqolevski xiyabanı, ev 114 ünvanında yerləşir. Bina 1898-ci ildə inşa edilmişdir. Öz mövcudluğunu XXI əsrə çatdıran bina görkəmini dəyişmişdir. Burada hazırda yaşayış mənzilləri yerləşir.

## Tarixi
Yakov Solomonoviç Pilyakov 1832-ci ildə yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. O, məşhur bankirlərdən biri idi. Azov-Don bankının rəhbəri olmuşdur. Tarixdə onun iki qardaşının inzası vardır. Onlardan biri Samuil Solomonoviç şəhərin imkanlı dəmiryol salanlarından biri olmuşdur. Digəri isə Lazar Solomonoviç Polyakov Moskva Torpaq Bankının sahibi idi.

### Bınanın əsasının qoyilması
Yakov Polyakov Taqanroqda 1868-ci ildən yaşayırdı. O, şəhər üçün böyük işlər görmüşdü. O, ticarət evi, atçılıq zavodu və paraxodlar üçün yedək xidmətini təklif edən kontor açmağa müvəffəq olmuşdu. Şəhər sakinləri arasında mesenat və xeyriyəci kimi tanınırdı. Buna misal kimi Trudolyubiya binasını göstərmək olar. O, binanı 1898-ci ildə inşa etdirmişdir. Bu bina günümüzə qədər qorunub saxlanılmışdır. Hazırda 114 nömrəli yaşayış binası kimi qeydiyyatdadır.

Binada işləyənlər əldə etdikləri gəlirlə öz ehtiyaclarını ödəyə bilirdilər.
Uçilişin kifayət qədər geniş əraziyə sahib idi və ambulatoriyası mövcud idi. Tədris mərkəzinin ümumi əmlakə 20 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi. razisi yox idi. Yakov Polyakov tədris məktəbimi saxlamaq məqsədi ilə hır il 2 min rubl pul xərcləyirdi. Şəhər qarşısında xidmətlərinə görə bir çox orden və medallara layiq görülmüşdür. Öz yaşadığı şəhərin çiçəklənməsi naminə böyük işlər görən və binanı həmşəhərlilərinə ehtiva efən şəxs 1906-cı ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Ağtala (Qaraqoyunlu)

**Ağtala** — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Çəmbərək (Krasnoselo) rayonu
ərazisində kənd.

## Tarixi

Toponim qədim türk dilində «kiçik», «balaca» mənasında işlənən ağ sözü ilə «meşə ortasında
açıqlıq» mənasında işlənən tala sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan
mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

1930 - cu illərdə indiki Ermənistan hökumətinin göstərişi ilə kənd ləğv edilmişdir.

## Əhalisi
1926-cı ildə burada 26 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

## İstinadlar
Adatəpə (Krasnoselo)

**Adatəpə** — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, indiki Çəmbərək (Krasnoselo)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayondakı Ardanış kəndinin yaxınlığında, Ardanış və Şorca kəndləri arasında, Şorca kəndindən 3–4 km şimal-şərqdə yerləşirdi. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

XIX əsrin əvvəllərində ləğv edilmişdir. Səhv olaraq Ardanış kəndi ilə eyniləşdirilir.

Erməni mənbələrində Adatəpənin Adavəngin adı əsasında yarandığı göstərilir.

Toponim Azərbaycan dilində "hər tərəfi su ilə əhatə olunmuş quru sahə" mənasında işlənən
ada sözü ilə "alçaq dağ" mənasında işlənən təpə sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir.

Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

## İstinadlar
Aşağı Çəmbərək

**Aşağı Çəmbərək** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Çəmbərək
(Krasnoselo) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 4&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Kəndi XIX əsrdə rayondakı Çəmbərək kəndindən köçənlər salmışdır.

Toponim fərqləndirici əlamət bildirən aşağı sözündən və Azərbaycan dilində şam ağacının
adını ifadə edən çam sözü ilə baraq türk etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi

## İstinadlar
"A" korpusu (TRTİ)

**"A" korpusu binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. "A" korpusu Taqanroq şəhəri Çexov küçəsi, ev 22 ünvanında yerləşir. Binanın inşasına 1914-cü ildə ildə başlanılmışdır. Tikinti işləri 1916-cı ildə bitmişdir. Binada hazırda Taqanroq Radiotexnika İstitutunun korpusu yerləşir.

## Tarixi
"A" korpusu Taqanroq Radiotexnika İstitutunun əsas korpusunu təşkil edir. Bina 1916-cı ildə Aleksandr Markoviç Qinzburqun layihəsi əsasında 1916-cı ildə inşa edilmişdir. Bina Alekseev qızlar gimnaziyası üçün inşa edilmişdi. Binanın təməlqoyma mərasimi 10 iyul 1914-cü ildə qoyulmuşfur. Binanın inşası zamanı böyük bil val qazılmasına ehtiyac yaranmışdır. Səbəb isə burada Troysk qalasının təməlinin yerləşməsi olmuşdur. Torpaq işləri zamanı insan qalıqları aşkarlanmışdır.

Alekseev qızlar gimnaziyası bu binada uzun zaman fəaliyyət göstərməmişdir. İlk əvvəllər binadan hərbi qosbital kimi istifadə edilməyə başlanılmışdır. Vətəndaş müharibəsi dönəmində isə Əksqilabçıların əsas qərargahı olmuşdur. Sovet dönəmində binadan bağça, məktəb, kənd təsərrüfatı uçilişi kimi istifadə olunmağa başlanılmışdır. 1925-ci ildə binada Kənd təsərrüfatı texnikumu təşkil edilir. Sağ qanadda yataqxana, sol qanadda isə tədris sinifləri yerləşirdi. 1930-cu ildə Kənd təsərrüfatı texnikumu Taqanroq Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi və elektrifikasiyası istitutuna çevrilir. Taqanroq Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi və elektrifikasiyası istitutu 1952 Taqanroq Radio Texnika İstitutuna çevrilir.

1988–2010-cu illərdə binada Taqanroq liseyi yerləşirdi.

Hazırda isə "A" korpusu Cənub Federal Universitetinin Mühəndis-Texnologiya akademiyası yerləşir.

## Qalereya

TTI A.jpg|"A" korpusu, 2008-ci il.


## TRTİ kitabxanası
Taqanroq Radio Texnika İstitutunun kitabxanası "A" korpusunda 25 avqust 1952-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Burada qısa müddətə 20 min kitab toplanmışdır. Ölkənin 13 iri kitabxanası TRTİ kitabxanasına 744 kitab və 313 jurnal bəxş etmişdir. 1980-ci ildə burada 770690, 1990-cı ildə isə 1220500 kitaba sahib olmuşdur. "A" korpusunda bu gündə kitabxana fəaliyyət göstərir.

## Mənbə
* Здание корпуса "А" ТРТИ на сайте "Исторический Таганрог" 

## İstinadlar
"D" korpusu (TRTİ)

**"D" korpusu binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. "D" korpusu Taqanroq şəhəri Nekrakovski küçəsi, ev 44 ünvanında yerləşir. Binanın inşasına 1968-ci ildə ildə başlanılmışdır. Tikinti işləri 1970-ci ildə bitmişdir. Binada hazırda Cənub Federal İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Mühəndis-texnologiya akademiyası yerləşir. Əvvəllər isə bina Taqanroq Radiotexnika İstitutunun əsas binası olmuşdur.

## Tarixi
"D" korpusu binasının tikintisinə 1968-ci ildə başlanılmışdır. Bu zaman həm də tələbə yataqxanası № 1 (Oktyabr küçəsi ev 5) və № 2 (Dobrolyubovski ev 15), 42-mənzilli bina və 8 saylı orta məktəb binası inşa edilmişdir. 3 saylı orta məktəbin köhnə binası isə "D" və "Q" korpus binası yaxınlığında yerləşdiriyindən sökülməli idi.

Yeni dörd mərtəbəli təlim-laboratoriya binası 21 aprel 1969-cu ildə inşa işləri tam bitmişdir. Auditoriya hissəsi və idman zalı 20 may 1970-ci ildə istismara verilmişdir.

1974-cü ildə "D" korpusunun binasının fasadında bir memorial lövhə quraşdırılmışdır. Burada yazılır: "RSFSR Nazirlər Sovetinin 23 aprel 1974-cü il № 253 əmri ilə Taqanroq Radiotexnika istitutunun adı Valeri Dmitrieviç Kalmıkovun adı verilmişdir".

2014-cü ilin aprelində "D" korpusunda federal innovatorların görüşü keçirilmişdir

16 noyabr 2014-cü ildə "D" korpusunun önündə memorial lövhə qoyulmuşdur. Lövhə Cənub Federal Universitetinin ilk rektoru Vladislav Qeorqieviç Zaxareviçin şərəfinə qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Yoris Qnanyon

**Yoris Qnanyon** (d. 13 yanvar 1997, Bondi, Fransa) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Renn klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası
### Renn
Qnanyon Renn akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Qnanyon Liqa 1-də debütünü 13 yanvar 2016-cı ildə etmişdir. O, bütün 90 dəqiqəni meydanda olmuşdur. Həmin görüşdə Renn Liqa 1 görüşündə *Troya* ilə 0-0 bərabərə qalmışdır. Qnanyon Liqa 1-də ilk qolunu 28 yanvar 2017-ci ildə *Breton derbisi*ndə Nant klubu ilə qarşılaşmada 86-cı dəqiqədə vurmuşdur.

## Milli karyerası
Qnanyon 25 mart 2017-ci ildə ilk dəfə Fransanın gənclər yığmasına çağırılmış və Fransa U-20 millisi ilə debüt etmişdir.

Bir müddətdən sonra Qnanyon valideynləri Kot-d'İvuar vətəndaşları olduqları üçün Kot-d'İvuar millisini seçmişdir. O, 19 may 2017-ci ildə ilk dəfə Kot-d'İvuar milli futbol komandasına çağırılmışdır.

## Karyera statistikası
### Klub
 



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*France profile  at FFF
Yuxarı Çəmbərək

**Yuxarı Çəmbərək** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Çəmbərək
(Krasnoselo) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 7&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Erməni mənbələrində Yuxarı Çambarək formasında qeyd edilir.

Toponim fərqləndirici əlamət bildirən yuxarı sözündən Azərbaycan dilində şam ağacın adını
bildirən çam sözü ilə baraq türk etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Gödəklər (Krasnoselo)

**Gödəklər** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indiki Çəmbərək
(Krasnoselo) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 13&nbsp;km məsafədə yerləşir. 1937-ci ilə kimi Dilican rayonunun inzibati ərazi bölgüsünə daxil idi. 1937-ci il dekabrın 31də Çəmbərək (Krasnoselo) rayonu təşkil edildikdən sonra Dilican rayonunun tərkibindən çıxarılıb, Çəmbərək (Krasnoselo) rayonunun tərkibinə daxil edilimşdir.

Toponim gödəklər türk etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Ermənilər buraya köçürüldükdən sonra 1924-cü ildə kəndin adı dəyişdirilib Martuni qoyulmuşdur.

## Əhalisi
1918-ci ilə kimi burada azərbaycanlılar yaşamışdır. Lakin mənbələrdə
azərbaycanlıların say tərkibi göstərilmir. Ermənilər buraya 1919-1920-ci illərdə Türkiyədən
köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Taqanroq Qırmızı Xaç cəmiyyətinin binası

**Taqanroq Qırmızı Xaç cəmiyyətinin binası** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. Trudolyubiya Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi, ev 104 ünvanında yerləşir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Taqanroq şəhəri tarixi əhəmiyyətli bina elan edilmişdir. Hazırda isə binada 2 saylı poliklina yerləşir. 
## Tarixi
Binanın ünvanı: Taqanroq şəhəri, Qreçeskaya küçəsi, ev 104. Bina ХIХ əsrin əvvəllərində yunan sahibkarı Alesopulonun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir.

1817 – 1837-ci bina tacir Zaxarova mənsub olmuşdur. 1937 – 1887-cu illərdə isə bina Taqanroqlu tacir  Adelaida Aleksopuloya məxsus olmuşdur. 1890 – 1898 illərdə binanın sahibi Maltiad Alesopulo olmuşdur. Aleksopulolar ailəsindən binanı Epominond Alafuzov almışdır.

1880-ci ildə binada 5–ci qərb artilleriya briqadası yerləşmişdi.

Binanın sahibi E. N. Alafuzov onu 1902-ci ildə Taqanroq şəhər Qırmızı Xaç cəmiyyətinə hədiyyə etmişdir. Qırmızı Xaç cəmiyyəti burada ambulatoriya və xəstəxana təşkil etmişdir. O, bu münaibətlə Müqəddəs Anna ordenini ikinci dərəcəsi ilə təltif edilmişdir. İctimai xəstəxana isə 14 may 1904-cü ildə təşkil edilmişdir. 
Epominond Alafuzov Taqanroq şəhər Qırmızı Xaç cəmiyyətinin təşkilatçısı olmuşdur. Cəmiyyətin ilk üzvləri qadınlar olmuşdular: Azov bankının nümayəndəsi Teodora Qeyman, Markova və s. Cəmiyyətin baş həkimi Vladimir Şimanovski olmuşdur.

XX-əsrin 20-ci illərində binada mərkəzi poliklinika təşkil edilmişdir. Bir müddət sonra binanın şimal-şərq hisdəsin söykənən yeni korpus inşa edilmişdir.

XX əsin ikinci yarısından burada 3 saylı şəhər poliklinikası yerləşirdi. 2003-cü ildən isə 2 saylı şəhər poliklinikası adlandırılmışdır. Hazırda həm də Taqanroq şəhəri arxitektura abidəsi kimi qorunur.

## Arxitekturası
Qırmızı Xaç cəmiyyətinin binası iki mərtəbədən ibarətdir. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir. Klassizm stilinə malikdir. 
ХХ əsrin əvvəllərində binanın bir hissəsinə 2 mərtəbəli kərpiç korpus artırılmışdır.

## Binada yaşayan tanınmış şəxslər
Taqanroq şəhərinin fəxri vətəndaşı Maltiad Aleksopulo.

## Müasir vəziyyəti
Hazırda bina tam təmir edilmişdir. Fasadı qırmızı rəngə boyanmış, kolonnalar isə ağ rəngdədir. Binanın həyətə açılan qapısı sökülmüşdür. Binada "№2 saylı şəhər poliklinikası" yerləşir.

## Ədəbiyyat
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0
* *Олег Павлович Гаврюшкин* По старой Греческой… — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с.

## Mənbə
* Историческая справка о здании городской поликлиники №2 
* Памятники архитектуры Таганрога на старых открытках и фотографиях

## İstinadlar
Yeni Başkənd

**Yeni Başkənd** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indiki Çəmbərək (Krasnoselo) rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar