Füzuli rayonunun bələdiyyələri

**Füzuli bədiyyələri** — Füzuli rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr. 

## Füzuli rayonu üzrə mövcud bələdiyylərin siyahısı
Füzuli rayonunun İSO standartı (ISO 3166-2:AZ) üzrə ixtisar adı belədir - beynəlxalq istiufad üçün: **AZ-FUZ**, daxili sitifadə üçün: **FUZ.**

### '''Ərazi göstəriciləri'''
18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQD və 51-VIIQD nömrəli qanunlara əsasən Füzuli rayonunun ərzisində **38** inzibati ərazi vahidini (yaşayış məntəqəsini) əhatə edən 7 bələdiyyənin ərazi məlumatları aşağıdakı kimidir:

Bələdiyyə sədrləri barədə məlumat "Bələdiyyələrlə iş" elektron informasiya sisteminə mütəmadi yerləşdirilir.

### Nizamnamələr barədə məlumatılar

### '''Əhali və ev təsərrüfatı göstəriciləri'''
2025-ci ilin yanvar ayı üçün Füzuli rayonunda fəaliyyət göstərən bələdiyyələrin əhali və ev təsərrüfatı göstəriciləri aşağıdakı kimidir:

## Füzuli rayonunda işğaldan azad edilmiş, bələdiyyəsi olmayan inzibati ərazilərin siyahısı
Füzuli rayonunun aşağıdakı **60** inzibati ərazi vahidi (yaşayış məntəqəsi) 2020-ci ildə işğaldan yeni azad olunduğu və məskunlaşma kifayət qədər olmadığına görə, 2024-cü il islahatları zamanı həmin ərazilərdə bələdiyyələr yaradılmayıb:

## Füzuli rayonunda bələdiyyələrin inkişaf tarixi

### Qanunvericlikdəki dəyişikliklərin xronologiyası
Füzuli rayonunda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis edilmişdir.

07.12.1999-cu il tarixli 771-IQ nömrəli "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun ilkin versiyasının "Füzuli rayonu" bölməsində cəmi 18 bələdiyyə qeyd olunub: 

18.04.2000-ci il tarixli 864-IQ nömrəli Qanunla təsdiq olunmuş "“Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında” Əsasnamə"yə əsaəsn "Füzuli rayonu üzrə Bələdiyyələrin Əlaqələndirmə Şurası" Horadiz şəhərində yaradılmış və Füzuli rayonunda fəaliyyət göstərən bütün bələdiyyələr həmin Şuraya üzv olmuş, Horadiz bələdiyyəsinin sədri eyni zamanda Şura sədri seçilmişdir.

03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə əsasən "Azərbaycan Şəhər Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyası", "Azərbaycan Qəsəbə Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyası" və "Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyası" yaradılan kimi Füzuli rayonunda fəaliyyət göstərən bələdiyyələr müvafiq assosiasiyaya üzv qəbul ediliblər.

29.05.2005-ci il tarixli 872-IIQ nömrəli Qanunla "Füzuli rayonunda aşağıdakı bələdiyyələr təşkil edilmişdir: 

Eyni zamanda, “Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əlavə edilmiş “Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin siyahısı”na əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə" 29.05.2005-ci il tarixli 873-IIQD nömrəli Qanunla qeyd edilmiş 11 bələdiyyə müvafiq bələdiyyələr Siyahısına əlavə edilmişdir.

01.04.2008-ci il tarixli 586-IIIQD nömrəli Qanunla "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunda 13-cü sırada "Horadiz bələdiyyəsi" sözlərinin qarşısındakı "Horadiz qəsəbəsi" sözləri "Horadiz şəhəri" sözləri ilə əvəz edilmişdir.

26.05.2009-cu il tarixli 824-IIIQ nömrəli Qanunla "*Azərbaycan Respublikası Fizuli rayonunun ərazisində birinci Zobucuq və İnikci Zobucuq qəsəbələrini əhatə edən [[Birinci Zobucuq bələdiyyəsi]] və Üçüncü Zobucuq, Dördüncü Zobucuq və Beşinci Zobucuq qəsəbələrini əhatə edən [[Beşinci Zobucuq bələdiyyəsi]] yaradılmış, “Bələdiyyələrin əraziləri torpaqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əlavə edilmiş “Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin siyahısı”nın yeni redaksiyada verilməsi barədə" 29.05.2009-cu il tarixli 827-IIIQ Qanunun Əlavəsinin [https://e-qanun.az/framework/18152#:~:text=v%C9%99%20Uzunboyad%20k%C9%99ndl%C9%99ri-,21,-F%C3%BCzuli%20rayonu 21-ci bəndində] artıq Füzuli rayonunda 31 bələdiyyə nəzərdə tutulmuşdur.*

30.05.2014-cü il tarixli 978-IVQD nömrəli Qanunun 7-ci hissəsində Füzuli bələdiyyələrinin yeni siyahısı verilib. 

30.05.2014-cü il tarixli 977-IVQ nömrəli Qanunun 7-ci hissəsinə əsasən: "*7. Füzuli rayonu üzrə:* 

*1) [[1 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|1 №-li Qayıdış]], [[2 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|2 №-li Qayıdış]], [[3 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|3 №-li Qayıdış]], [[4 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|4 №-li Qayıdış]] və [[5 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|5 №-li Qayıdış]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[1 №-li Qayıdış qəsəbəsi|1 №-li Qayıdış]], [[2 №-li Qayıdış qəsəbəsi|2 №-li Qayıdış]], [[3 №-li Qayıdış qəsəbəsi|3 №-li Qayıdış]], [[4 №-li Qayıdış qəsəbəsi|4 №-li Qayıdış]] və [[5 №-li Qayıdış qəsəbəsi|5 №-li Qayıdış]] qəsəbələrində [[3 №-li Qayıdış bələdiyyəsi]];* 

*2) [[6 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|6 №-li Qayıdış]], [[7 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|7 №-li Qayıdış]], [[8 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|8 №-li Qayıdış]], [[9 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|9 №-li Qayıdış]], [[10 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|10 №-li Qayıdış]] və [[11 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|11 №-li Qayıdış]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[6 №-li Qayıdış qəsəbəsi|6 №-li Qayıdış]], [[7 №-li Qayıdış qəsəbəsi|7 №-li Qayıdış]], [[8 №-li Qayıdış qəsəbəsi|8 №-li Qayıdış]], [[9 №-li Qayıdış qəsəbəsi|9 №-li Qayıdış]], [[10 №-li Qayıdış qəsəbəsi|10 №-li Qayıdış]] və [[11 №-li Qayıdış qəsəbəsi|11 №-li Qayıdış]] qəsəbələrində [[8 №-li Qayıdış bələdiyyəsi]];* 

*3) [[Birinci Zobucuq bələdiyyəsi|Birinci Zobucuq]] və [[Beşinci Zobucuq bələdiyyəsi|Beşinci Zobucuq]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Birinci Zobucuq]], [[İkinci Zobucuq|İkinci Zobucuq,]] [[Üçüncü Zobucuq]], [[Dördüncü Zobucuq]] və [[Beşinci Zobucuq]] qəsəbələrində [[Zobucuq bələdiyyəsi]]*" yaradılıb. 

30.05.2014-cü il tarixli 978-IVQD nömrəli Qanunun 7-ci hissəsi ilə isə Füzuli rayonu üzrə bələdiyyələrin yeni siyahısı təsdiq edilib. 

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ nömrəli Qanunun 18-ci hissəsinə əsasən: 

"***18. Füzuli rayonu üzrə:***

*18.1. [[3 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|3 №-li Qayıdış]], [[8 №-li Qayıdış bələdiyyəsi|8 №-li Qayıdış]], [[Araz Dilağarda bələdiyyəsi|Araz Dilağarda]], [[Araz Zərgər bələdiyyəsi|Araz Zərgər]], [[Bala Bəhmənli bələdiyyəsi|Bala Bəhmənli]] və [[Birinci Mahmudlu bələdiyyəsi|Birinci Mahmudlu]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[1 №-li Qayıdış qəsəbəsi|1 №-li Qayıdış]], [[2 №-li Qayıdış qəsəbəsi|2 №-li Qayıdış]], [[3 №-li Qayıdış qəsəbəsi|3 №-li Qayıdış]], [[4 №-li Qayıdış qəsəbəsi|4 №-li Qayıdış]], [[5 №-li Qayıdış qəsəbəsi|5 №-li Qayıdış]], [[6 №-li Qayıdış qəsəbəsi|6 №-li Qayıdış]], [[7 №-li Qayıdış qəsəbəsi|7 №-li Qayıdış]], [[8 №-li Qayıdış qəsəbəsi|8 №-li Qayıdış]], [[9 №-li Qayıdış qəsəbəsi|9 №-li Qayıdış]], [[10 №-li Qayıdış qəsəbəsi|10 №-li Qayıdış]], [[11 №-li Qayıdış qəsəbəsi|11 №-li Qayıdış]] qəsəbələrində və [[Araz Dilağarda]], [[Araz Zərgər]], [[Bala Bəhmənli]], [[Birinci Mahmudlu]] kəndlərində [[Bala Bəhmənli bələdiyyəsi]];*

*18.2. [[Arayatlı bələdiyyəsi|Arayatlı]], [[Babı bələdiyyəsi|Babı]], [[Əhmədalılar bələdiyyəsi|Əhmədalılar]], [[Qazaxlar bələdiyyəsi (Füzuli)|Qazaxlar]] və [[Mollaməhərrəmli bələdiyyəsi|Mollaməhərrəmli]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Arayatlı]], [[Babı]], [[Əhmədalılar]], [[Qazaxlar (Füzuli)|Qazaxlar]], [[Mirzənağılı]] və [[Mollaməhərrəmli]] kəndlərində [[Əhmədalılar bələdiyyəsi]];*

*18.3. [[Aşağı Kürdmahmudlu bələdiyyəsi|Aşağı Kürdmahmudlu]], [[Əhmədbəyli bələdiyyəsi (Füzuli)|Əhmədbəyli]] və [[Yuxarı Kürdmahmudlu bələdiyyəsi|Yuxarı Kürdmahmudlu]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Aşağı Kürdmahmudlu]], [[Əhmədbəyli (Füzuli)|Əhmədbəyli]], [[İkinci Mahmudlu]], [[Qarabağ (Füzuli)|Qarabağ]], [[Murtuzalılar]] və [[Yuxarı Kürdmahmudlu]] kəndlərində [[Əhmədbəyli bələdiyyəsi (Füzuli)|Əhmədbəyli bələdiyyəsi]];*

*18.4. [[Aşağı Yağlıvənd bələdiyyəsi|Aşağı Yağlıvənd]], [[Kərimbəyli bələdiyyəsi (Füzuli)|Kərimbəyli]], [[Şükürbəyli bələdiyyəsi|Şükürbəyli]] və [[Zobucuq bələdiyyəsi|Zobucuq]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Birinci Zobucuq]], [[İkinci Zobucuq]], [[Üçüncü Zobucuq]], [[Dördüncü Zobucuq]], [[Beşinci Zobucuq]] qəsəbələrində və [[Aşağı Yağlıvənd]], [[Kərimbəyli (Füzuli)|Kərimbəyli]], [[Şükürbəyli (Füzuli)|Şükürbəyli]] kəndlərində [[Kərimbəyli bələdiyyəsi (Füzuli)|Kərimbəyli bələdiyyəsi]]*" yaradılmışdır.

“Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa Əlavə - "Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin siyahısı"nda dəyişiklik edilməsi barədə" 18.11.2024-cü il tarixli 51-VIIQD nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş Siyahının "Füzuli rayonu" bölməsində birinci cədvəldə sadalanan 7 bələdiyyənin adı qeyd olunub.

Füzuli rayonunun Əhmədalılar bələdiyyəsiniun 02.06.2025-ci il tarixli 05 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş Qərarı ilə "*Bələdiyyə ərazisində mehmanxana, sanatoriya-kurort və turizm xidmətləri göstərən şəxslərə həmin xidmətlərə görə yerli ödənişin ehtimal olunan həcmi əhəmiyyətli sayıldığından onun tətbiqi zəruri hesab*" edilələk, "*Yerli (bələdiyyə) vergilər və ödənişlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun* *[https://e-qanun.az/framework/1470#:~:text=xidm%C9%99tl%C9%99r%C9%99%20g%C3%B6r%C9%99%20%C3%B6d%C9%99ni%C5%9F%3B-,9.1.4,-.%20b%C9%99l%C9%99diyy%C9%99%20%C9%99razisind%C9%99%20mehmanxana 9.1.4-cü maddəsinə] əsasən yerli ödənişin məbləği bələdiyyənin ərazisində mehmanxana, sanatoriya-kurort və turizm xidmətləri göstərilən hər bir şəxs (qonaq, müştəri) üçün sutkada 1.1 manat (bir manat on qəpik) müəyyən*" edilib. Bu sənəd Azərbaycan bələdiyyə tarixində 2007-ci ildən sonra qəbul edilmiş ilk bu tipli aktdır.

### Füzuli üzrə ləğv olunmuş (tarixi) bələdiyyələr

## Füzuli bələdiyyələrinin üzv olduqları əlaqələndirmə şurası və ittifaqlar
Füzuli bələdiyyələri aşağıdakı bələdiyyə ittifaqlarında və birliklərində təmsil olunurlar:

# Füzuli rayonu üzrə Bələdiyyələrin Əlaqələndirmə Şurası;
# Azərbaycan Şəhər Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyası;
# Azərbaycan Qəsəbə Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyası;
# Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyas.

Füzuli rayonu üzrə Bələdiyyələrin Əlaqələndirmə Şurası Horadiz şəhərində yerləşir və Füzuli rayonunun Horadiz bələdiyyəsinin sədri eyni zamanda Şuraya sədrlik edir.

## Mənbə
* 

### İstinadlar