open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sultan Hüseyn Fəttahi

**Mühəndis Sultan Hüseyn Fəttahi Kəsəlani**, (d. 1957, Kəsəlan, Miyana) sahibkar və İranın Emersan sənaye şirkətinin təsisçisi

## Həyatı
Sultan Hüseyn Fəttahi, 1957-ci ildə Miyananın Kəsəlan kəndində anadan olub, 5 yaşında atasın əldən verib.1985-ci ildə Emersan zavodun təsis edib.O, İranın böyük və tanınmış sahibkarlarıdandır.Şərif Texnologiya Universiteti tərəfindən nəşr olan " Mühəndis Sultan Hüseyn Fəttahi Üslubu ilə Sahibkarlıq" kitabı onun sahibkarlıq üslublarına işarə edir.

## Qaynaqlar
*Müvəffəqiyyət Dərgisi,227-ci sayı

## Xarici keçidlər
*Emersan şirkətinin saytı
Akvalanq

**Akvalanq** () və ya **skuba** () — su altında nəfəs almağa imkan yaradan fərdi dalğıc aparatı. 1943-cü ildə Fransada kəşf olunmuşdur. Akvalanq sıxılmış hava (təzyiqi 20–60 MPa) doldurulmuş iki balondan, hava verişini tənzim edən tənəffüs avtomatından ibarətdir. Sıxılmış hava reduktordan keçərək tənəffüs avtomatına daxil olur. Tənəffüs avtomatı dalğıcın nəfəs aldığı havanın təzyiqini tənzimləyir, nəfəslə verilən havanı isə suya buraxır. Akvalanq dalğıcın kürəyinə qayışla bağlanır. Ondan istifadə etməklə su altında 40 m dərinlikdə 8–10 dəq, 5 m-dən az dərinlikdə 1 saat qalmaq olur. Sıxılmış havanın tərkibindəki azot dalğıca narkotik təsir göstərdiyindən 40 m-dən çox dərinə üzmək məsləhət görülmür. Akvalanqdan sualtı tədqiqatlarda, xilas etmə işlərində, idmanda və s. istifadə edilir.

## Xarici keçidlər
*Akvalanq düzəldən fabrika saytı

## İstinadlar
Ready for Romance (Modern Talking albomu)

**Ready for Romance** () - 1986-cı ildə Modern Talking qrupu tərəfindən çıxarılmış albomdur. Bu albom qrupun 3-cü çıxarılmış albomudur.

## Mahnılar

## Hit parad mövqeyi

## İstinadlar
Şeyx Haşım Qəzvini

**Şeyx Haşım Qəzvini** (1891-10 oktyabr 1960) — İslam alimi.

## Həyatı

Molla Haşim Qəzvini, Qəzvinin Haşimxan qəsəbəsindən olub, Məşhəddə yaşayırdı və orada elmi hövzənin birinci dərəcəli ustadlarından sayılırdı. 

Rza şah Pəhləvinin islam əleyhinə çıxardığı qanunlara etiraz etdiyi üçün, şah onu Məşhəddən Qəzvinə sürgün etdirmişdi. 

Qəzvinə gələndən sonra Haşimxan qəsəbəsinin əhalisi öz həmvətənlərini camaata yol göstərib, moizə etmək üçün öz doğma yurduna dəvət edir.

Şeyx Haşım Qəzvini 10 oktyabr 1960-cı ildə Məşhəd şəhərində vəfat edib.

## Əhvalat

Qəzvinin tanınmış şəxsiyyətlərindən biri... Seyyid Haşim adlı şəxsin dilindən nəql edirdi ki, deyir: Atam vəfat edəndən sonra, ailənin məsuliyyəti mənim üzərimə düşdü. Mən həm cavan, həm də olduqca kasıb idim. Bir gün "Təzrək" əhlindən və atamın müridlərindən olan bir nəfər mənə bir odun şələsi verdi ki, qəsəbəyə aparım. Yolda gördüm alicənab bir seyyid mənə tərəf gəlir. Yaxınlaşanda gördüm ki, başında qara əmmamə, belində yaşıl şal var. Mübarək üzünə baxdım, camalı günəş kimi nur saçırdı, ixtiyarsız camalı qarşısında əriyib məhv oldum. Mənə dedi:
Seyyid Haşim dərs oxu, niyə dərs oxumursan? Seyyidə savadsızlıq yaraşmaz.

Dedim:

Ağa, mənim məktəbə verməyə pulum yoxdur. Buyurdu:
Mən Molla Haşimə tapşıraram sənin məktəb pulunu verər, bir də qəsəbə əhlinə de ki, niyə bu ağaya əziyyət verirlər? (Qəsəbədə Mənsurus-Səltənə adlı bir nəfər ağaya çox əziyyət verirdi)
Bunu deyib bir anın içində gözümdən qeyb oldu. Mən gözüyaşlı evə gəldim. Evdə oturub ağlayırdım və təəssüf edirdim ki, niyə İmam Zamanı tanımadım.

Anam dedi:

Niyə ağlayırsan?
Mən başıma gələnləri anama danışırdım ki, bu vaxt molla Haşimin külfəti Səkinə xatun gəldi və dedi:
Ağa sizi çağırır. Qalxıb molla Haşimin evinə getdim. Ağa dedi:
Seyyid Haşim nə var, nə yox? Bu gün yolda kimi gördün və o sənə nə dedi? Mən yolda gördüklərimi ona danışdım. 

Dedi:

Bəli, o İmam Zaman idi, mənim evimə gəldi və səni mənə tapşırdı. Amma necə ki, mən sağam bu əhvalatı heç kimə danışma, mən də kimsəyə bir söz deməmişəm.(Seyyid Ne`mətullah Hüseyni, "Mərdane elm dər meydane əməl”, c. 5, səh. 398)
«İMAM ZAMANIN XÜSUSI MƏRHƏMƏTI»

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Akvink

**Akvink** (**Akvinkum** və ya **Atsinkum**, *Aquincum*) — Roma imperiyasının bir vilayəti, Pannoniyanın şimal sərhədlərində yerləşən qədim şəhər. Şəhərin xarabalıqları Macarıstanın Budapeşt şəhərinin müasir ərazisində yerləşir.

Əvvəlcə Kelt yaşayış məntəqəsi olaraq, *Aquinca* Roma sərhədlərini mühafizə edən müdafiə sisteminin bir hissəsi olan qədim Roma hərbi düşərgəsi kimi xidmət etmişdir. Təxminən 41-54-cu illərdə şəhərə 500 süvari dəstəsi gəldi və 1989-cu ilə qədər burada 6 min Roma legionu yerləşdirildi.

Qəsəbədə yaşayan insanlar evdə və ictimai hamamda mərkəzi isitmə kimi imperiyanın belə nailiyyətlərini istifadə etmişlər, şəhərdə ictimai istifadə üçün saraylar və amfiteatrları tikmişlər.

Akvinkdə iki amfiteatr mövcud idi: Böyük Hərbi Amfiteatr (Akvinkin əsas hissəsindən bir neçə kilometr cənubda yerləşirdi) və Kiçik Mülki Amfiteatr.

Antik Roma qəbiləsinin qalıqları Budapeştin digər yerlərində, məsələn, Akvink qalıqları Pestdə yerləşir.

2002-ci ildə, Akvink, Buda qalası və Andrassi prospekti ilə birlikdə, UNESCO Dünya Mirası Siyahısına daxil edildi.

## Qazıntı və bərpa
Akvink qalıqları XVIII əsrin sonlarında aşkar edilmişdir. 1778-ci ildə bir şərabçı buz üçün çuxur qazdıqda Obudakı Roma yeraltı istilik sisteminin qalıqlarını tapdı. Budapeşt Universitetində kitabxanaçı Istvan Şönvisner kəşfin əhəmiyyətli olduğunu və onu Aquincum şəhərinə bağladığını fərq etdi. İstilik zalları içərisindəki qalalardan biri qazıntılarda tapılmış və Schönvisner eyni ildə tədqiqatların nəticələrini nəşr etmişdir.

1970-ci və 1980-ci illərdə Obuda şəhərində inşa edilmiş bir çox böyük yaşayış evləri olan hərbi düşərgədə və hərbi şəhərdə davamlı qazıntı və mühafizə işləri aparılmışdır. Xilasetmə qazıntıları qala yerini və hərbi şəhər strukturuna dair daha ətraflı məlumatları öyrənməyə kömək etdi. 2000-ci illərin əvvəllərində bərpa işi mülki xarabalıqların cənub-qərb hissəsində bir çox nöqtədə davam etdirildi və Mithra Tapınağı və innanın spa qanadı bərpa edildi. Qazıntılar hələ də davam edir

## Qalereya

Fayl:Aquincum-Óbuda-01.jpg
Fayl:Aquincumi utca romjai.jpg
Fayl:Aquincumi varkapu rekonstrualt romjai.jpg
Fayl:FurdoMuz1.jpg
Fayl:Budapest III., Aquincum, Ancient Roman civil amphitheatre.jpg
Fayl:Aquincumi furdo padlofutessel.jpg
Fayl:Ruines van Romeins fort in centraal Pest, Contra-Aquincum, langs Donau die grens was.jpg


## İstinadlar
Kənçliyü

**Kənçliyü** — türk, altay və oğuz ənənəsində yağma mərasimi. **Xan-ı Yağma** da deyilir. **Yağma** və ya **Talan** olaraq da bilinir. (Hər iki söz də türkcədən farscaya keçmişdir. Kimilərinə görə isə əksinə farscadan türkcəyə keçmişdir.) Bir bölgədəki zəngin adamın və ya ağanın mallarını öz istəyiylə talan etdirməsi mənasını verər. Bu vəziyyət onun şöhrətini və şərəfini ucaldar. Bu mərasim onları yoxsul buraxmaz, əksinə daha təsirli bir mövqeyə yüksəldərdi. Əvvəllər bütün malını mülkünü yağma etdirmə ənənəsi varkən, sonralar bir az daha yüngülləşmiştir. Sonrakı dövrlərdə bütün mallarınıını paylamaq yerinə, qonaqlıq verilirdi. Bir çox primitiv mədəniyyətdə bənzər formalarda "Potlaç" adıyla bilinən və var olan bir tətbiqdir. Bundan başqa türklərdə Toy "şənlik", Toylamaq "şənlik etmək", Şölen (mərasim) kimi əyləncələr içərisində iştirak edən yağma və talan anlayışları yoxsullara yardım edilməsinin və ictimai məsuliyyətin yollarıdır.

**Xan-ı Yağma**, hədiyyə iqtisadiyyatı ilə əlaqədar bir ənənədir. Əvvəllər toy, bayram kimi ictimai fəaliyyətlərdə zəngin kəslər böyük ziyafətlər verirdilər. Ziyafətin sonunda qonaqlar istifadə edilən qızıl və gümüş yemək avadanlığını və qiymətli süfrə yaygılarını aparırdılar. Bu ziyafəti verən kimsənin cəmiyyət içindəki etibarı artardı.

## Etimologiya
***Kençliyü:** (Kenc/ Gənc) kökündən törəmişdir. Gənclik sözü ilə eyni kökdən gəlir. Cavanlaşmaq, yenilənmək mənası vardır.
***Yağma:** (Yağ) kökündən törəmişdir. Yağış kimi olmaq mənasını daşıyır.
***Talan:** (Tal/Dal) kökündən törəmişdir. Talmaq (dalmaq) feilindən törəmişdir.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
The Final Album (Modern Talking albomu)

**The Final Album** () - 2003-cü ildə Modern Talking qrupu tərəfindən çıxarılmış albomdur. Bu albom qrupun sonuncu çıxarılmış albomudur. Albomda qrupun 1984-2003-cü illər arasındakı mahnıları toplanmışdır.

## Trek siyahısı

## Hit parad mövqeyi

## İstinadlar
Yelbis

**Yelbis** - türk və altay mifologiyasında dağ qızları. **Yelbiz** də deyilir.

## Xüsusiyyətləri
Müqəddəs dağın iki qızına verilən addır. Bu dağın adı isə **Yalbuz** və ya **Albuz**dur. İran mifologiyasında Elbürz dağı deyilər. Yelbiz sözü eyni zamanda ruh, cin kimi mənalara gəlir. Yelbi adı verilən müqəddəs gücə sahibdirlər. Altaylılar "Abu Kaan" dağının qızlarına bu adı verərlər. Onlar, "Yelbi" deyilən gücə sahib olduqlarını üçün bu adı almışlardır. X və XI əsrlərdəki gürcü mənbələrində Qafqaz dağlarının adı "Yalbuz-Albuz" olaraq keçər. Bu adlar Altay şamanizmindeki dağ iyesinin qızlarının adını xatırladır.

## Yalbuz Dağı
Aşılmaz yüksəkliyə malikdir. Ətrafı sularla çevrilidir. Yaxın Şərq mədəniyyətlərinin təsirində Qaf dağı daha çox önə çıxmışdır. Pəri qızlarının yaşadığı məkan olaraq qəbul edilir. Yalbuz sözü, atəş mənası ehtiva edər.

## Etimologiya
(Yel/Yil/İl) kökündən törəmişdir. Ruh, can, sirr kimi anlamlarla eyni kökdən qaynaqlanır. Yaluy sözü cadu, tilsim deməkdir.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, e-Kitab (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Qızıl Əsr (mifologiya)

**Qızıl Əsr** — mifologiya, xalq inancı və ictimai fəlsəfədə mükəmməl dünya idealı. Dövri-səadət deməkdir İnsanların xoşbəxtlik, zənginlik və rahatlıq içində azad və döyüşsüz yaşadığı keçmiş bir dövrü izah edər. Bəziləri isə bunu gələcəyə istiqamətli bir utopiya halına gətirərək, insanların üst səviyyə bir şüura çatdığı, ictimai bir quruluşu izah etmək üçün istifadə etmişdir.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Göy yolu

**Göy yolu** — türk və altay xalq mədəniyyətində və mifologiyasında Süd Yolu. **Gökyolu**, **Kökzol** və ya **Gökcol** da deyilir. Səmada bir yol kimi görünən qalaktika. Günəş sistemi bu qalaktika içərisindədir. Nağıl qəhrəmanlarının yenə bu yoldan keçdikləri izah edilər. Eyni mənalı olaraq "Ordu yolu" təbiri də istifadə edilir. Bəzən **Quş yolu** olaraq da ifadə edilər. Ancaq bu təbir çox məşhur deyildir.

## Ordu yolu
**Ordu yolu;** türk, altay, macar və monqol mifologiyasında və xalq mədəniyyətində Süd yolu deməkdir. **Urdazol** və ya **Ordacol** olaraq da deyilər. Əfsanəvi orduların bu yolla getdiyi düşünülər. Macarlarda Hun ordularının burada getdiyine dair bir inanc vardır.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Monte Kristo (musiqi qrupu)

**Monte Kristo** — 1980-ci illərdə populyar olan Fransanın "Sinti pop" janrında ifa edən qruplarından biridir.

## Yaranma tarixi
Monte Kristo qrupu 1985-ci ildə Fransada formalaşmışdır. Mahnı heyəti Jerard Dulinski və Jan-Luk Drion (qrupun prodüseri və mahnı sözləri müəllifi) ibarətdir. Qrup üzvləri "Sinti pop" janrının layiqli davamçılarıdırlar. Həmçinin, mahnıları da çox harmonikdir. Monte Kristo qrupunun ən yaxşı mahnılarından biri "Girl of Lucifer" mahnısıdır. Mahnı Fransa hit paradında 8-ci mövqe tutmuşdur. Həmin mahnı Almaniyanın "Sinti pop" janrında ifa edən "Casablanca" adlı musiqi tərəfindən 1986-cı ildə ifa edilmişdir.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* 1989: Lady Valentine

### Mahnılar
* 1985: "Girl Of Lucifer"
* 1986: "Lady Valentine"
* 1986: "Into a Secret Land"	
* 1986: "Give Me Your Night (A Touch Of Love)"
* 1986: "Sherry mi-saï"

## Xarici keçidlər
* Monte Kristo Diskogs.com
Məhəmməd Birgivi

**Məhəmməd Birgivi** () — Türk alimi, xəttat.

## Həyatı

Təqiyəddin Məhəmməd  ibn Pirəli Mühiyəddin əl-Birgivi 27 mart 1523-cü ildə Türkiyənin Balıkəsir qəsəbəsində anadan olmuşdu.

Babası İsgəndər əfəndi Balıkəsirin qədim yaşayış mərkəzlərindən olan Kepsuta bağlı Bəktaşlar kəndindəndir.

Özündən sonra Məhəmməd Birgivinin 60-dan çox əsəri qalmışdır.

Məhəmməd Birgivi 12 mart 1573-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Xacə Bəhaəddin Məhəmməd Buxari

**Xacə Bəhaəddin Məhəmməd Buxari** () — Nəqşibəndiyyə təriqətinin yaradıcısı, İslam alimi, övliya.

## Həyatı
Məhəmməd Bəhaəddin 1318-ci ildə Buxaranın sonralar Kəsri-Arifan adlanan kəndlərindən birində anadan olmuşdur.

Nəqşibənd ("naxış vuran" deməkdir) uşaq ikən Xacəqan təriqəti şeyxlərindən Məhəmməd Baba Səmmasi (ö.740/1339) tərəfindən mənəvi övladlığa götürmüş, onun tərbiyəsi ilə məşğul olmağı müridi Əmir Gülala həvalə etmişdir. Öz növbəsində Məhəmməd də, Əmir Gülalın elmindən bəhrələnərək onun təriqətinə bağlanmışdır. Lakin qaynaqlarda Nəqşibəndin gerçək şeyxinin, özündən xeyli əvvəl vəfat etmiş Abdulxaliq Qucduvani olduğu bildirilmişdir. Təsəvvüfdə bu cür tərbiyə metoduna "Uveysilik yolu" deyilir.

Nəqşibənd Şeyx Səmmasinin vəfatından sonra dərvişlərin söhbətlərində iştirak etmiş, Əmir Gülalın icazəsi ilə Yəsəvi şeyxlərindən Kusəm Şeyx və Xəlil Atay ilə görüşüb, bir sıra fikir mübadiləsi aparmışdır.

Nəqşibəndin Kəsri Arifanda bir məscid tikdirdiyi və iki dəfə Həcc ziyarətinə getdiyi rəvayət edilir. Bəzi mənbələrdə onun tez-tez şeyxi Əmir Gülal ilə görüşmək üçün Nəfəsə getdiyi qeyd edilmişdir.

Hənəfi məzhəbinə bağlı olan Bəhaəddin Nəqşibənd Kəsri-Arifanda 1389-cu ildə yetmiş üç yaşında vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* Evrad
* Töhfə
* Hədiyyə

## İstinadlar
Komançilər

**Komançi** — Amerika Birləşmiş Ştatlarında yaşayan yerli xalqlardan biri. Komançi qəbiləsinin Meksika və Texas arasında yerləşən ərazilərdə, daha güclü olmuşdular. XIX əsrin əvvəllərində Komançilərin sayı 25 minə yaxın idi. ABŞ silahlı birliklərinə qarşı aparılan döyüşlərdə, Komançilərdən minlərlə insan həlak olmuşdur. Hal-hazırda ABŞ-də 10 minə yaxın, Komançi yaşayır. Bunlardan 5 mini Oklahoma ştatında yaşayan Komançilər təşkil edir. 
Komançi adının yaranması haqqında, müxtəlif fikirlər vardır. Bu fikirlərdən birinə əsasən digər bir hindu qəbiləsi olan Utelərin dilində arxaik formada işlənən Komance sözü olmuşdur. İspanlar Şimali Amerikaya gəldikdə, qəbilənin Kohmahts olaraq adlandırmışdılar. Bu söz, sonralar Komançi sözünə uyğunlaşdırılmışdır. Kohmahts sözü müxtəlif dillərdə, müxtəlif mənalarda işlənmişdir. Bəzi qaynaqlarda bu söz *düşmən*, *döyüşmək istəyən*, *bizə qarşı olanlar* və *yad* mənalarında işlənmişdir. Komançi sözünün ispan dilində geniş yol mənasında işlənən  camino ancho sözündən də yarandığı ehtimal edilir. Komançilər özlərinə insan mənasını verən Numunuu adlandırılar.

## Xarici keçidlər
* Komançi tarixi
* Comanche Nation, official website
*  The Comanche Language and Cultural Preservation Committee
* Photographs of Comanche Indians hosted by the Portal to Texas History
* "Comanche" on the History Channel , accessed 26 August 2005
* "The Texas Comanches" on Texas Indians, accessed 14 August 2005
* Comanche , Oklahoma Historical Society
Vaqif Abdullayev (siyasətçi)

**Abdullayev Vaqif İdris oğlu** () — siyasi elmlər doktoru, professor, Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı, Xızı Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin II çağırış deputatı, Yeni Azərbaycan Partiyasının sabiq Siyasi Şura üzvü.

## Həyatı
Vaqif Abdullayev 16 oktyabr 1956-cı il tarixdə Qərbi Azərbaycanın Basarkeçər rayonunun Aşağı Şorca kəndində anadan olmuşdur.

1996-cı ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, 1998-ci ildə siyasi elmlər üzrə namizədlik dissertasiyası, 2004-cü ildə siyasi elmlər üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək alimlik dərəcəsi almışdır.

2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə professor adı verilmişdir.

Ailəlidir, 5 övladı, 12 nəvəsi var.

## Siyasi fəaliyyəti
1992–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İcra aparatının nəşri olan "Yurd" jurnalında şöbə müdiri, 1994–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər idarəsində məsləhətçi vəzifəsində işləmişdir.

24 sentyabr 2001-ci ildə 24 saylı Nərimanov Birinci seçki dairəsi üzrə deputat seçilmiş.Seçki nəticələrinə əsasən Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü Vaqif Abdullayev Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin II çağırış deputatı seçilmişdir. O, 13 may 2003-cü ildə Azərbaycan-Ukrayna parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəridir.

Vaqif Abdullayev 2 aprel 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2076 nömrəli sərəncamı ilə Xızı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 10 aprel 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2135 nömrəli sərəncamı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.

Vaqif Abdullayev 10 aprel 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 2136 sərəncamı ilə Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir. O, 5 oktyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 524 nömrəli sərəncamı ilə Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir..

Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvüdür.

## Mükafatları
Vaqif Abdullayev 15 oktyabr 2015-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 1453 nömrəli sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Əsərləri
Əsərləri rus, ingilis, latış, gürcü, ukrayna dillərinə tərcümə olunmuşdur.
* Millət ideyası: siyasi aspekt-Bakı 1998
* O, böyük siyasətə hazırdır-Bakı 1999
* Azərbaycan yeni diplomatiya məkanında-Bakı 2000
* Müstəqilliyimizin strategiyası-Bakı 2002
* Sülh və sabitlik Prezidenti-Bakı 2004
* Planetar təfəkkürlü lider-Bakı 2007
* Azərbaycanın Mehriban siması-Bakı 2019
* Humanizmin Azərbaycan simvolu. Bakı, "Təhsil", 2021, 432 səh.

## İstinadlar
Teatral həyat (film, 2009)

**Teatral həyat** — Rejissor İlqar Nəcəfin filmi.

## Məzmun
Filmdəki hadisələr Sovet İttifaqı dağılandan sonrakı illərə təsadüf edir. Filmin qəhrəmanı əyalət teatrlarından birinin aktyorudur. Yaşadığı dövrün xaotik əhval-ruhiyyəsi onun xarakterinə, ruhi vəziyyətinə birbaşa təsir eləyib. Qəhrəman depressiya keçirir. Onun valideynləri də aktyor olub, uşaqlığı səhnədə keçib, səhnədə böyüyüb. Keçmişi çox yaxşı olub, amma indi düşdüyü mühit, təklik onu sıxır, psixoloji sarsıntı içindədir. O, həm də teatrdakı tərəf-müqabili Leylanı sevir.

## Film haqqında
Filmdə Gəncə Kukla Teatrının aktyorları çəkiliblər.

Filmin çəkiliş texnikası İrandan gətirilib. Elə filmin aşkarlanması da İranda həyata keçirilir.

## Festivallar
* “Orijinal ssenari əsasında qısametrajlı film” nominasiyası — Hyuston.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** İlqar Nəcəf
:**Quruluşçu rejissor:** İlqar Nəcəf
:**Quruluşçu operator:** Adil Abbasov
:**Quruluşçu rəssam:** Əziz Məmmədov
:**Bəstəkar:** Firudin Allahverdi
:**Rejissor:** Çingiz Həsənov
:**Operator:** Fərşid Əlizadə
:**Qrim rəssamı:** Elbrus Vahidov
:**Səs rejissoru:** Teymur Abdullayev
:**Səs operatoru:** İlqar Kazımov
:**Montaj:** Səbuhi Əhədov
:**Rejissor assistenti:** Əlizamin Əzimov
:**Operator assistentləri:** Ceyhun Quliyev, Elxan Rüstəmov
:**Prodüser assistenti:** Elşən Bədəlov
:**Dekorator:** İbrahim Əminov
:**Geyim üzrə assistent:** Məlahət Əhmədova
:**İşıqçılar:** Emin Yəhyayev, Qabil Yəhyayev
:**Xüsusi çəkiliş texnikası:** Aqil Həsənov, Qabil Yəhyayev
:**Kamançada ifa edən:** Xəyyam Məmmədov
:**Tar və bas tarda ifa edən:** İlkin Həsənli
:**Kanonda ifa edən:** Səda Həsənova
:**Balabanda ifa edən:** Fuad Ağayev
:**Nağarada ifa edən:** Mehran İsmayılzadə
:**Post-prodakşn üzrə koordinator:** Məcid Fərdi Ənvər
:**İcraçı prodüserlər:** Çingiz Həsənov, Vidadi Rüstəmov, Tərlan Babayev, Vüqar Nağıyev
:**Kreativ prodüser:** Asif Rüstəmov
:**Prodüser:** Əli İsa Cabbarov

### Rollarda
:Rasim Cəfərov — aktyor
:Sevinc Həsənova — Leyla
:Rövşən Almuradlı — rejissor
:İqrar Salamov — sahə müvəkkili
:Mahir Dərviş — birinci xuliqan
:Oktay Mehdiyev — ikinci xuliqan
:Qurban İsmayılov — Leylanın atası
:Xudayət Əsgərov — Leylanın atasının dostu
:Amid Qasımov — aktyorun atası
:Nigar Quliyeva — aktyorun anası
:Sərxan Quliyev — aktyorun uşaqlığı
:Fərmail Paşayev — teatr truppasının aktyoru
:Yaqut Xasıyeva — teatr truppasının aktyoru
:Səməd Xanəhmədov — teatr truppasının aktyoru
:Zülfiyyə Əliyeva — teatr truppasının aktyoru
:Mahirə Nağdəliyeva — teatr truppasının aktyoru
:Nahidə Namazova — teatr truppasının aktyoru
:Elmar Vəliyev — teatr truppasının aktyoru
:Nağəddin Məmmədov — teatr truppasının aktyoru

## Çəkilişə köməklik edən qurumlar
:Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin kino şöbəsi
:Gəncə İcra Hakimiyyəti
:Gəncə Kukla Teatrı
:Dövlət Yol Polisi

## Çəkilişə kömək edənlər
:Qüdrət Məmmədov (polkovnik-leytenant)
:Etibar Əliyev (polis mayoru)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Məhəmmədəli bəy Məcruh

**Məhəmmədəli bəy Məcruh** (1823-?)—XIX əsr Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Məhəmmədəli bəy Məcruh 1823-cü ildə Muğanda doğulmuşdur.

Ərdəbildə mədrəsə təhsili aldıqdan sonra Muğana qayıdıb, yaradıcılıqla məşğul olmuşdur.

Mirzə İsmayıl Qasirlə yazışırdı.

## Yaradıcılığı

Canu ildən olmuşam mən vallahu heyran sənə. Var bir can, fürsətim yox eylərim qurban sənə. Bunca qəflət eyləmə, tut hali zarından xəbər. Bildi aləm sirrimi, olmaq nədir pünhan sənə.


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan ədəbiyyatı
İran Traktorqayırma Şirkəti

**İran Traktorqayırma Şirkəti** (, ) — baş ofisi Təbrizdə yerləşən traktorqayırma şirkəti.

Zavod 1966-cı ildə Rumıniya ilə bağlanan dövlətlərarası müqavilə əsasında 1968-ci ildə yaradılıb. Zavodun ilk məqsədi tək və cüt differensial sürət qutusuna, 45-65 at gücünə malik 10000 ədəd traktor istehsal etmək idi. Təbriz traktor zavodu Yaxın və Orta Şərqin ən böyük traktor zavodudur. Burada istehsal, demək olar ki, bütünlüklə yerli ehtiyat hissələrinə əsaslanır.

1976-cı ildən Massey Ferguson tərəfindən ildə 13000 ədəd  traktor yığılır. Hazırda şirkətin istehsal gücü illik 30000 ədədə qədər artıb.

1987-ci ildə zavod müxtəlif sənaye sahələri üçün tökmə məhsulları istehsal edə biləcək tökmə potensialının artırılmasna başladı. Hal-hazırda o, Orta Şərqdə ən böyük tökmə tutumu olan şirkətdir. 1990-cı illərdə zavod əsas məhsullarla yanaşı, kiçik yük maşınları və çənlər də buraxmağa başladı. Təbriz traktor zavodu, Rusiya və Türkiyədən tutmuş, Boliviya və Venesuelaya qədər traktor ixrac edir. İranın traktor tələbatının 95%-ni bu zavod ödəyir. Traktor zavodunun məşhur Traktor FK futbol komandası İranda Azərbaycan türklərinin qürur mənbəyidir.

## Xarici keçidlər
*http://www.itm.co.ir/ERP/ERP_Systems/Site/UserFiles/file/6081/en/01016081Index-en.aspx ;
*http://www.madeiniran.info/supplier/index.php?SellerID=271
Adana-Ceyhan zəlzələsi

**1998-ci il Adana-Ceyhan zəlzələsi** və ya **1998-ci il Adana zəlzələsi** — 1998-ci ildə Adanada başa vermiş təxminən 6.2 bal gücündə zəlzələ. 

Zəlzələ 27 iyun 1998-ci ildə, yerli vaxtla təxminən 16:55-də tarixən Kilikya kimi tanınan, Türkiyənin Cənubunda baş vermişdir. 

Bu zəlzələ Türkiyənin 5-ci ən böyük şəhəri olan Adana və Adanın ən sıx məskunlaşmış bölgəsi olan Ceyhan və bu iki şəhər arasında Ceyhan çayı boyunca olan kəndlərdə 145 nəfərin ölümü, 1500 nəfərin yaralanması və minlərcə insanın evsiz qalmasıyla nəticələndi. Ceyhanda itki və zərərin çoxluğunun əsas səbəbi binaların mühəndislik baxımından qüsurlu inşasıdır. Ümumi iqtisadi itki 1 milyard ABŞ dolları dəyərində qiymətləndirilib.

## İstinadlar
Maemo

**Maemo** — bazası Debian platformasına əsaslanan əməliyyat sistemidir. Hal-hazırda bu sistemdə Nokia 770, Nokia N800, N810 və Nokia N900 modelləri çalışır. Maemo sisteminin əsasını GNOME komponentləri və gtk qrafika kitabxanası təşkil edir. Maemo sisteminin əksər şifrələri açıqdır. Bunun əsasında Ubuntu Mobile yaradılıb. Açıq sistem olduğuna görə Maemo üçün nəzərdə tutulmuş kontentlər demək olar ki, hamısı pulsuzdur və xüsusi lisenziya tələb etmir.

## Sözün mənşəyi
Jesus Climent bildirir ki, Maemo adının ortaya çıxmasında şifrələrin generasiyası ilə məşğul olan pwgen proqramının rolu olub. O bildirir ki, yeni kompyuterə ad qoymaq üçün pwgen proqramından istifadə edərkən o, "maimo" variantını təklif etdi. Buna baxmayaraq o, bu sözdə bir hərf dəyişikliyi edərək onu "maemo" adlandırdı. Maemo bundan sonra şifrə saxlama bölməsinin daha sonra isə proyektin adı oldu. Son nəticədə isə Maemo artıq platforma adına çevrildi.

## Maemo və Nokia
Hal-hazırda telefon bazarında Maemo sistemində çalışan smartfonları ancaq Nokia şirkəti istehsal edir. Çünki bu sistemin əsas maliyyə dəstəyi məhz adıçəkilən Finlandiya şirkətidir. Bu smartfonlar elə də çox yayılmasa da, Nokia N900 modeli digərlərinə nisbətən daha məşhurdu. Bütün bunlara baxmayaraq N900 modeli finlandiya şirkətinin ən uğurlu modellərindən biri kimi saymaq olmaz. Çünki Maemo sistemi digər sistemlərdən fərqli olaraq sadə interfeys və komponentlərə malik deyil. Ən kiçik detalın da mürəkkəb formada icra edilməsi sistemin daha da məşhurlaşmasına maneçilik törətdi.

## Nokia şirkətinin Maemo modelləri
* Nokia 770
* Nokia N800
* Nokia N810
* Nokia N900

## Xarici istinadlar
* Maemo sisteminin rəsmi saytı
* Maemo forumunda jesuscliment adlı istifadəçinin fikirləri
Kristi Karlson Romano

**Kristi Karlson Romano** () - ABŞ aktrisası və ifaçısıdır.

## Həyatı
Kristi Karlson Romano 20 mart 1984-cü ildə Konnektikut ştatının Milford şəhərində doğulmuşdur. Şeron Karlson və Entoni Romanonun qızıdır. İki bacısı və bir qardaşı olmaqla, ailədə dörd övladdan biridir. "Orange Ave Elementary School" məktəbini bitirdikdən sonra Nyu Yorkda yerləşən "Professional Children's School" adlı təhsil müəssisəsinə qəbul olur. Kristi burada aktyor peşəsini öyrənərkən ailəsi Corciya ştatında yerləşən Aatlanta şəhərinə köçür. 1996-cı ildə başlayaraq televiziya serialları və filmlərdə rol alır. 2002-ci ildə "Disney Channel" kanalının eyni vaxtda üç proektlə məşğul olan ilk aktrisası olur. Kim Possibl animasiya serialındakı "Kim Possibl" personajını səsləndirərək böyük uğur əldə edir. 2005-ci ildə "Fines Award" mükafatına layiq görülür.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Kristi Karlson Romano Diskoqrafiyası (2004)
* 
* ''BroadwayWorld.com'' Kristi Karlson Romano ilə görüş (2008)
Con Di Macio

**Con Uilyam Di Macio** (; ) — ABŞ səsləndirmə aktyoru. "*[[Macəra zamanı]]*" cizgi serialındakı Ceyk və "*[[Futurama]]*" serialındakı Bender daxil olmaqla müxtəlif personajların səsləndirilməsi ilə yadda qalıb.

## Həyatı
Con Di Macio 4 sentyabr 1968-ci ildə Nyu Cersi ştatının Şimali Pleynfild şəhərində doğulmuşdur. Aktyorluq karyerasına komediya rollları ilə başlamışdır. Ardınca bir çox animasiya filmlərində personajları səsləndirmişdir. Hal-hazırda Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində yaşayır.

## Səsləndirmə
### Cizgi seriallar;
*2005-2007: Amerikalı əjdaha: Ceyk Lonq
*2000-2005: Ceki Çanın macəraları 
*2001-2004: Samuray Cek
*2002-2007: Kim Possibl
*2005-2014: Simpsonlar
*2005-2008: 

### Cizgi filmləri və anime
*1997: Şahzadə Mononoke
*2001: Sonuncu fantaziya: Daxildəki ruhlar
*2005: Madaqaskar  
*2008: Madaqaskar 2: Afrikaya qaçış  
*2007: Futurama: Benderin böyük işi 
*2008: Bolt
*2012: Madaqaskar 3: Avropanın ən çox axtarılanları

### Filmoqrafiya
*1996: Eddi 
*1996: Qara maska
*1999: Silikon dərinliyinin quldurları
*2001: Həkim Dulittl 2
*2009: Transformerlər: Məğlubçuların qisası

## Xarici keçidlər
*
Geri Koul

**Qeri Koul** () — ABŞ aktyoru. Bir sıra seriallarda və filmlərdə çıxış etmişdir.

## Filmoqrafiya
### Filmlər
*1985: İlk addımlar
*1986: Lukas
*1997: Santa Fe
*1998: Mən Yeni ildə evdə olacağam
*2000: Vergi  
*2002: Bir saata şəkil  
*2002: Müdavim Kelli 
*2002: Mən casusam 
*2007: Xəyanət
*2010: Conslar

### Cizgi filmləri
*Qriffinlər 
*Kim Possibl

## Xarici keçidlər
* 
* The Onion A.V. Club Random Roles article with Gary Cole
Kim Possibl: Zamanda mübarizə

***Kim Possibl: Zamanda mübarizə*** () — 2003-cü ildə çəkilmiş qısametrajı animasiya.

## Məzmun
 
Ron Stoppabl yeni bir məktəb ilinə hazırlanarkən, ailəsiylə birlikdə xanım Ogehsin bir iş təklifi səbəbiylə Norveçə gedəcəyini öyrənir. Bu müddətdə Meymun Gücü, Həkim Drakken, Şiqo və Daff Killiqan "Zaman Meymunu" adlı kiçik bütün iki parçasını tapmaq üçün əməkdaşlıq edirlər. Bu büt zamanda səfər etməyi təmin edir. Bir müddət sonra onlar muzeydən "Zaman Meymunu" bütünün bir hissəsini oğurlamaq istəyirlər. Kim Possibl isə bu vəziyyəti dayandırmaq niyyətindədir. Kim Possiblın inadlı mübarizəsinə baxmayaraq Meymun Gücü, Həkim Drakken, və Daff Killiqan Şiqonun sayəsində onun müqavimətini dəf edə bilirlər. Bu zaman Kim bağlı sarkofaqda qalır və onlar "Zaman Meymunu" bütünü oğurlamağı bacarırlar. Kimi sarkofaqdan isə səhər muzeyə gələn Ron azad edir. Ardınca Meymun Gücü, Həkim Drakken, Şiqo və Daff Killiqan "Zaman Meymunu" bütünün digər hissəsini oğurlamaq üçün "Simia" adlı məbədə yollanırlar. Lakin Ron Norveçə getmək ərəfəsində olduğu üçün Kimə Monik kömək etməyə çalışır. Lakin ikisi də onları dayandıra bilməz. Bu zaman Ron Kim və Monikə kömək üçün geri dönür. Meymun Gücü, Həkim Drakken, Şiqo və Daff Killiqan isə zamanda səfər etməyə başlayırlar. 
 
Bir müddət sonra Kim latın dili sayəsində "Zaman Meymunu" bütünün mahiyyətini öyrənməyə çalışır. Bu zaman Kimin otağında Rufusun gələcəkdəki nəvələrindən olan Rufus 3000 ortaya çıxır və gələcəkdə kiminsə dünyanı ələ keçirdiyini Kimə söyləyər. Rufus 3000 ona keçmişə səfər etməsinə kömək edən bir cihaz verər. Bu cihazla qısa müddət üçün gələcəyə gedir. Bunu dayandırmaq üçün keçmişə dönməsi lazımdır. Zalımlar isə Possibl Komandasını yox etmək üçün "Zaman Meymunu" ilə keçmişə gedirlər. Zalımların başçısı artıq Həkim Drakken yox, Şiqo olur. Buna baxmayaraq Kim Possibl onunla qətiyyətlə mübarizə aparır və qalib gəlir. Hər şey əvvəlki kimi geriyə qayıdır.

## Səsləndirmə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Kim Possibl: Belə Drama

**Kim Possibl: Belə Drama** () - 2005-ci ildə çəkilmiş qısametrajı animasiyadır. Həmçinin, animasiyanın "Kim Possibl Film: Belə Drama" () və ya "Kim Possibl 2: Belə Drama" () kimi səslənir.

## Məzmun
 
Kim Possibl və Ron Stoppabl kömək üçün ikinci dəfə oyuncaq fabriki Nakasumiyə çağırırlar. Həkim Drakken Şiqonu, Nakasumini zorla qaçırmaq üçün önləyir. Lakin Şiqo Nakasuminin ancaq pencəyini ala bilir. Drakken isə pəncəkdə Nakasumi oyuncaq şirkətinə aid yeni bir oyuncaq şəkli tapır. Həkim Drakken artıq dünyanı ələ keçirmənin yolunu tapmışdır. Planlarına gizli bir sığınacaqda davam edir və "Synthodrone" robotlarını icad edir. "Synthodrone" bir növ süni insan bənzəri olan robot növüdür.

Planları arasında liseyli bir gənc qızın həyat şəkliylə əlaqədar araşdırmaları da vardır.Middleton Liseyində məktəb balı təşkil ediləcək və bu Kim üçün çox əhəmiyyətli bir hadisədir. Ancaq Kimin məktəb balına gedəcək bir yoldaşı yoxdur. Kim Possibl döyüşmə stili səbəbiylə bütün kişilərin ondan uzaq dayandığını düşünür. Ron mühərrikini məktəbin parkına yerləşdirərkən Erik adında şəxslə tanış olur...

Animasiyanın sonunda Kim Possibl və Ron Həkim Drakkenə qalib gələrək dünyanı xilas edir. Bu haqda bütün televiziya kanallarında danışılır.Kim və Ron bala gedirlər. Bonni onları ələ salmaq istəyir. Lakin Ron Kimi rəqsə dəvət edir. Kim onun bu təklifini qəbul edir. Onlar "Could It Be" mahnısının sədası altında rəqs edirlər. Rufus Ronu Kimin üzərinə itələyir. Bu zaman onların ilk öpüşü baş verir.

## Səsləndirmə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
*
SOPA

**Stop Online Piracy Act** (**SOPA** və ya **H.R. 3261**) — 26 oktyabr 2011-ci ildə Lamar Smit və 12 nəfər həmmüəlliflər tərəfindən ABŞ-nin Nümayəndələr Palatasına təqdim olunmuş qanun layihəsidir. Qanun layihəsi Amerika hüquq-mühafizə orqanlarına İnternetin gizli kontinenetlərinə, müəllif hüquqları ilə qorunan intellektual mülkiyyətin ticarətinə və kontrafaktlara qarşı mübarizədə imkanlarını genişləndirir.

**Qanun layihəsinə görə İnternet şəbəkəsində fəaliyyət göstərən istənilən istifadəçi** — provayderlərdən başlayaraq axtarış və hətta reklam sistemlərinə kimi — **hüquq sahibinin istənilən müraciətinə görə piratlıqda günahlandırılan resursa xidməti kəsməlidir** və onunla bütün münasibətlərə son qoymalıdır (məsələn, kontentin ödəmə kanalının bağlanması, reklam kontraktının saxlanması, hesablama sisteminin fəaliyyətinə məhdudiyyətin qoyulması, saytın adının axtarış sistemi siyahısından çıxarılması, sayta keçidlərin silinməsi, saytın müraciətlər üçün tamami ilə bloklanması, ödəmə sistemlərinə ödəmənin aparılmasına qadağanın qoyulması və s.)
Vladislav Şpilman

**Vladislav Şpilman** (; ) — polyak pianoçusu və bəstəkarı. Roman Polanski "Pianoçu" filmini Vladislav Şpilmanın avtobioqrafiyası əsasında çəkmişdir. Şpilman 1939-cu ildə Almanların Polşaya hücumunda, ailəsini itirsədə özü sağ qurtula bilmişdir.

## Həyatı
1911-ci ildə Sosnoves şəhərində yəhudi ailəsində doğulan Şpilman 1930-cu illərin əvvəllərində, Varşava və Berlin şəhərlərində piano təhsili almışdır. 1933-cü ildə Adolf Hitler hakimiyyətə gələndə Şpilman tezliklə Varşavaya qayıdır. 1 aprel 1935-ci ildə Şpilman Polşa Radiosuna işə düzəlir. 1939-cu ildə Almanlar Polşanı işğal etməsindən sonra *Polşa radiosu* fəaliyyətini dayandırır. Bununla Şpilman və ailəsinin ağır günləri başlayır. Şpilman yalnız Yahudlilərin buraxıldığı restoranda piano ifa edir və bu yolla maddi baxımdan ağır olan ailəsini saxlayırdı. Hitlerin planlarından biri yəhudiləri Gettolara toplamaqla, onların kütləvi şəkildə məhv etmək idi.

Şpilam ailəsi ilə birlikdə Varşavada kasıbların cəmləşdiyi səmtdə yaşayırdı. Qardaşı yəhudi bazarında kitab satmaqla ailəsinə kömək edirdi. Şpilmanın qardaşından başqa iki bacısıda vardı. Alman Yəhudi polisində çalışan şəxslər, Şpilman ailəsini nasistlərlə işləməyi təklif etsələrdə, ailə bu təklifi qəbul etməmişdir. 1940-cı ilin əvvəllərində, ailə Gettolara aparılmaq üçün dəmiryoluna gətirilmişdir. Burada əvvəlcədən tanıdığı yəhudi polisi tərəfindən xilas edilmiş və dəmiryolunun ərazisindən uzaqlaşdırılmışdır. Bundan sonra Şpilman 4 il müddətində, Varşava şəhərində Almanlardan gizlənmişdir.

Bir neçə dəfə ələ keçsədə, qaçaraq xilas olmuşdur. Onun gizlənməsində Polşa radiosunun əməkdaşlarının rolu böyük olmuşdur. Onlar Şpilmanı 2 dəfə ayrı-ayrı mənzillərdə gizlənməsini və vaxtı-vaxtında ərzaqla təmin olunmasını həyata keçirmişdilər. Müharibənin sonlarına yaxın küçələrdə gecələyən Şpilman, Varşavada xarabalıqlarının birində Alman zabiti Vilm Hosenfildlə qarşılaşmışdır. Hosenfild Şpilmanı gizləndiyi yeri öyrənmiş və onu üç gündən bir ərzaqla təmin etmişdir. Şpilman Alman qərargahının mərkəzi olan binanın damında gizlənirdi.

Bir neçə aydan sonra almanlar Polşadan çıxmışlar, bununla Şpilman böyük çətinliklə İkinci dünya müharibəsindən sağ qurtula bilmişdir. Müharibədən sonra uzun müddət yaşayan Şpilman, Polşa radiosunda yarımçıq qalan fəaliyyətini davam etdirmişdir. Şpilmanın sağ qalmasında müstəsna əməyə sahib olan Polşa radiosunun bir çox işçiləri, zabit Vilm Hosenfild və Şpilmanın bütün ailə üzvüləri həlak olmuşdur. Vladislav Şpilman 6 iyul 2000-ci ildə Varşava şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vladislav Şpilmanın bioqrafiyası
* Şpilmanın fotoları 
* Vladislav Şpilman haqqında məlumatlar
*
Mirzə Cahangir xan Ziyai

** Mirzə Cahangir xan Ziyai** () — XIX əsr Azərbaycan şairi, xəttat, diplomat.

## Soy
Əllamə Mirzə Məhəmməd Əli Müdərris Təbrizi Reyhatənül Ədəb kitabı Nizamül Mülk başlığı altında ona görə belə yazır: Onun soyu Nəzərəli xan Mərəndi, Mir Qılınc ki Seyid Həsən Babanın soyundadndır və Mərəndin Yekan Kəhriz kəndində dəfn olunmuşdur yetişir. Mir Qılınc o, kəndin seyidlər və əşraflarındanidi və orada məşhur türbəsi vardır.

## Həyatı
Mirzə Cahangir xan ibn Möhbəli xan ibn Mirzə Məhəmmədtağı 1858-ci ildə Mərənddə doğulmuşdur.

Təbrizdə mədrəsə təhsili aldıqdan sonra İranın Xarici İşlər nazirliyində çalışmağa başlamışdı. Təbriz, Məşhəd şəhərlərində konsulxanalarda kargüzar kimi işləmişdi. 1906-cı ildə İranın Bağdad şəhərində konsulu olmuşdu. təhsilini bitirdikdən sonra iİranın qacarlar dönəmindəki xarici işlər nazirliyində atası yerində işə başladı. Ziyai fransız dilini mükəmməl şəkildə öyrənib xarici işlər nazirliyində yüksək məqamlara çatdı. O, məqamlardan xarici işlər naizirliyinin baş müdiri və bir dönəm xarici işlər nazirliyinin sepəhdar Əzəm Tünikabüni zamanında kəfilliyindən ad aparmaq olar. Bir dönəmdə İran-Əfqanistan və İran-İraq sınırları bəlləndirmə komisyonunun üzvüidi. Ziyai ömrünün son dönəmlərində Qum şəhərinə köçdü və oranın bir müddət hakimliyidə onunlaidi. 1352h.q ilində vəfat edib qadınlar məscidi Məsumə hərəminin yanında dəfn edilmişdir.

## İşləri
Dövlət işlərində işlədiyi zaman İran ilə Əfqanistan arasındakı Xurasan mahalının ixtilafli yerləri, Kürdistan mahalının 20 fərsəxlik böyüklüyündə olan Osmanlı torpağında İranla İraq arasında olan yerləri rəsmi istinad və mənbələrə dayanaraq onların əlindən alıb İrana bağlamışdır.

## Yaradıcılığı
Mirzə Cahangir xan Ziyai yaradıcılıqla məşğul olmuşdu. Ziyai təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Divanı var.

O, Əli ibn Əbutalibin vəsiyyətlərini fars dilində nəzmə çəkmişdir. Bu vəsiyyətnamə 1912-ci ildə İstanbulda, divanı isə şairin vəfatından sonra Tehranda çap olunmuşdur.

Divandan başqa, onun Siyasət namə, Həqiqət namə və Əli bin Əbutalibin oğlu Həsənə yazdığı vəsiyyətnaməsi şer şəklində yadigar galıbdır. İmam Hüseynə görə də bir oniki bəndli Möhtəşəm Kaşani üslubunda şeri var. Ələsr surəsinin təfsirini farsca yazmışdır.

O, Azərbaycan türkcəsindədə şerlər yazıbdır. onun o, şerləri başqa bir kitabda çap olmaq üçün divanının ikinci çapından ayrıldı amma bu iş olmadı.

Mirzə Cahangir xan Ziyainın "Siyasətnamə" adlı əsəri 1909-cu ildə daşbasma üsulu ilə çap olynyb.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*Seyid Əli Mir Qılınc
*Azərbaycan ədəbiyyatı
*Mirzə Möhbəli xan Yekani
*Nəzərəli xan Mərəndi
Kim Possibl (personaj)

**Kimberli Ann Possibl** () — "Kim Possibl" serialının baş qəhrəmanı.

## Xarakteristika
Serialın başlanğıcında təxminən 13 yaşındadır və hər mövsüm yaşlanaraq dördüncü mövsümdə 17 yaşı tamam olar. Boş vaxtında isə yoldaşı Ron ilə birgə Dünyanı qurtarmağa çalışır. Onun yaşıl gözləri və qırmızı uzun saçları vardır. Ümumiyyətlə, saçları bir gözünü bağlayır. Vəzifədəykən ilk üç mövsümdə tünd yaşıl şalvar geyir. 4-cü mövsümdə isə şalvarı qəza nəticəsində kəsilir və buna bənzər bir paltar tapa bilmədiyi üçün paltarını dəyişdirir. Kim Possibl ilk 3 mövsümdə çox adama aşiq olur, amma hamısı qısa sürər. Üçüncü mövsümdən başlayaraq Kim Possibl və Ron aralarında sevgi münasibəti yaranır. Sonda onlar birgə ailə həyatı qururlar.

## Xarici keçidlər
* Kim Possibl Kimpossible.wikia.com
Ron Stoppabl (personaj)

**Ron Stoppabl** () – "Kim Possibl" serialının baş qəhrəmanlarından biridir.

## Xarakteristika
Ron sevimli və nəzakətli bir gəncdir. Vəzifəsini icra edərkən Kim Possiblın paltarına bənzər bir paltar geyər. Cibində Rufus adında tüksüz köstəbək gəzdirir. Bu ev heyvanının götürmə səbəbi, atasının heyvan tüklərinə qarşı allergiyası olmasıdır. Ronun sarışın dağınıq saçları və qəhvəyi rəngli gözləri vardır. Meymun və hörümçək kimi kiçik heyvanlardan çox qorxur. Ən çox sevdiyi restoran Meksika tərzi olan Bueno Naçodur. Dördüncü mövsümdən başlayaraq Kim Possibl və Ron araslnda sevgi münasibəti yaranır. Ronun ən çox istifadə etdiyi söz "Booyah!" inidirterm. Bu söz "Möcüzəyə bənzər" mənasını bildirir. Həmin sözü bir çox epizodda istifadə edər. "Meymun gücü" və ya "Tai-Şenq-Pek-Kvar" hissini Meymun Yumruğundan sonra keçirən ikinci şəxsdir.

## Xarici keçidlər
*Ron Stoppabl Kimpossible.wikia.com
Rufus (personaj)

**Rufus** () - Kim Possibl serialının baş qəhrəmanlarından biridir.
## Xarakteristika
Rufus tüksüz köstəbəkdir. Meqa Maqada yaşayırdı. Ronun atasının tüklərə qarşı allergiyası var idi. Bu səbəbdən Ron Rufusu özünə götürür. Rufus adi köstəbək deyildir. Rufusun beyni insanın beyninə çox yaxındır. İnsan kimi 2 ayaqları üzərində dayana bilir. Rufusun boyu 30 sm-dir. Çəkisi 1,8 kq-dır. Gözləri qaradır. Bədəninin rəngi çəhrayıdır. Saçları yoxdur. Köstəbəklər nümayəndəsinə daxildir. İlk mövsümdə 2 yaşı, dördüncü mövsümdə isə 4 yaşı vardır. İngiliscə danışığı yaxşı bilir. Başa çatdırılmamış cümlələri tamamlaya bilir. Rufus balaca varlıqdır. O qədər balacadır ki, insanların ciblərinə asanlıqla girə bilir. Ron onu həmişə cibində saxlayır. Bueno Naçoda yalnız Naçodan dadmağı xoşlayır. Bütün serial boyu Rufus yalnız Ronun cibində qalır. Rufus həmişə həm Rona, həm də Kim Possibla dar gündə kömək edir.

## Xarici keçidlər
* Rufus Kimpossible.wikia.com
Cill (personaj)

**Cill və ya Cill Moss** () — "Kim Possibl" serialının düşmən personajlarından biridir. "Batmaq və ya üzmək" və "Vonnavipə qayıdış" epizodlarında görünmüşdür.

## Xarakteristika
Cill əvvəllər Ron ilə bir məktəbdə oxuyurdu. Bir gün onlar "Vonnavip" () adlı düşərgəyə gəlirlər. Burada "Vonnavip" gölü vardır. Həmin göl çox zəhərlidir. Bu səbəbdən Ron orada üzmür. Lakin Cill ona əhəmiyyət verməyərək, orada üzməyə başlayır. Bu zaman Cill mutanta dönür. Mutanta döndükdən sonra Rondan qisas almağa başlayır.

Cillin bu qisas planı "Batmaq və ya üzmək" seriyasında baş tutur. Düşərgəyə gələn zaman Ronun yadına burada keçirdiyi vaxtlar  düşür. Bütün düşərgə heyətləri Cillin tələsinə düşür. Onlardan yalnız Ron və Rufus xilas olur. Artıq gecə yaxınlaşır. Ron Cill üçün bir plan hazırlayır. Cill də Ronun tələsinə düşür. Bütün düşərgə heyətləri xilas olur. Seriyanın sonunda Cill diri balıq saxlamaq üçün çay gəmisində saxlanılaraq, laboratoriyaya göndərilir. Burada onun normal həyata dönməsini təmin edirlər. Cill söz verir ki, Rondan qisas alacaq.

Lakin "Vonnavipə qayıdış" seriyasında hamı Cillin sağaldığını zənn edir. Cill Ron ilə dostcasına davranır. Lakin Cill yenidən düşərgə heyətini tələyə salır. Bu dəfə düşərgə heyəti içində Kim Possibl da var. Kim Possibl və Bonni düşərgə heyətini xilas edərək Cillə qalib gəlir. Cill yenidən diri balıq saxlamaq üçün çay gəmisində saxlanılaraq, laboratoriyaya geri  göndərilir. Həmçinin, Cill əvvəlki kimi Rondan qisas almağa söz verir.

## Xarici keçidlər
* Cill Kimpossible.wikia.com
Şiqo (personaj)

**Şiqo** () – "Kim Possibl" serialının düşmən personajlarından biridir.

= =Xarakteristika ==
Dünyanı ələ keçərməyə çalışan personajlardan biridir. Həkim Drakkenin yaxın dostu olmasına baxmayaraq ondan dərrakəlidir. Zarafat etməyi çox sevir. Çox uzun və qara saçlı, yaşıl gözlüdür. Yaşıl paltar geyinir. Əlləri ilə plazma bombalari ata bilər. Onun dörd qardaşı vardır: Hiqo, Miqo, əkiz Viqo. Onlar "Team Go" adlı qrup yaradırlar. Bu qrup dünyanı xilas etməyə başlayır. Lakin sonralar Şiqo qrupu tərk edir. Əvvəldəndə super qəhrəman olduğu üçün reaktiv, təyyarə kimi nəqliyyat vasitəsilərindən istifadə etməni yaxşı bilirdi. Kim Possibl Şiqonun əsas rəqibidir. Kim Possibl Şiqo ilə döyüşərkən onu əsəbiləşdirmək üçün "şahzadə" kimi sözlərdən istifadə edər.

## Xarici keçidlər
*Şiqo Kimpossible.wikia.com
Həkim Drakken (personaj)

**Həkim Drakken** - "Kim Possibl" serialının düşmən personajlarından biridir.

## Pesonaj haqqında
Dünyanı ələ keçərməyə çalışan dəlisov alimdir. Əsl adı Dryu Teodor P. Lipskidir. Kim Possiblın ən böyük düşmənidir. Eyni zamanda Kim Possiblın atası Ceyms T. Possiblın sinif yoldaşıdır. Lisey illərində düzəltdiyi "Bibi" adlı dərrakəli qadın robotlarını ən yaxşı yoldaşlarını Ceyms, Çen və Rameşə tanıdır. Lakin hazırladığı keyfiyyətsiz robotlar yoldaşlarına gülünc gəlir. Həmin müddətdən başlayaraq dünyanı ələ keçirməyə və irəlidə hazırlayacağı inkişaf etmiş robotlarla yoldaşlarına dərs verməyi planladı. Ardından "Bibi" robotlarının istehsalı başlayır.

Amma Həkim Drakken həmişə uğursuzluğa düçar olur. Onun uğursuzluğu daima gülməli hadisələrlə nəticələnir. Onun ən yaxın köməkçisi Şiqodur. Buna baxmayaraq Şiqo Həkim Drakkenin köməyi olmadan dünyanı ələ keçirməyə çalışır. Lakin Şiqonun planları da uğursuzluqla sona bitir. Seriya boyu, demək olar ki, Həkim Drakken və Şiqo aralarında sevgi münasibəti olmur. Sonuncu seriyada onlar tələyə düşən zaman bir-birlərini qucaqlayırlar. Bu da onlar arasında sevgi olduğunu bildirir.

## Ailəsi
### Xanım Lipski
Xanım Lipski ilk dəfə 44-ci seriyada çıxmışdır. O, Drakkenin anasıdır. Buna baxmayaraq oğlu haqqında az məlumata sahibdir. Xanım Lipski elə bilir ki, oğlu Drakken radioda çalışır.

### Edvard Lipski
Edvard Lipski ilk dəfə 2-ci seriyada çıxmışdır. O, Drakkenin əmisi oğludur.

### Commodore Puddles
Commodore Puddles cəmi 2 seriyada çıxmışdır. O, Drakkenin itidir.

## Xarici keçidlər
* Həkim Drakken Kimpossible.wikia.com
Mirzə Səid xan Gərmərudi

**Mirzə Səid xan Mirzə Süleyman oğlu Gərmərudi** () — diplomat, vali.

## Həyatı
Mirzə Səid xan Mirzə Süleyman oğlu Sərab vilayətinin Gərmərud mahalının İşıqlı kəndində anadan olmuşdur. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Qacarlar dövlətinin tanınmış şəxsiyyətlərindəndir. Mötəmənülmülk ləqəbini daşıyırdı. Onun soyu Xacə Abdulla Ənsariyə çatır.  Atası Mirzə Süleyman ibn Mirzə Məhəmmədsəid ibn Mirzə Məhəmmədrza ibn Mirzə Süleyman ibn Mövlanə İshaq ibn Həmdulla Gərmərudun savadlı adamlarından idi.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1853-cü ildə İranın Xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdu. 1869-cu ildə Gilan əyalətinə vali göndərilmişdi. 1870-ci ildə təkrar  Xarici işlər naziri vəzifəsinə qaytarılmışdı.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1873-cü ildə Xorasan əyalətinə, Məşhəd şəhərinə İmam Rza hərəminə (məqbərəsinə) mütəvəlli göndərilmişdi.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1879-cu ildə üçüncü dəfə   Xarici işlər naziri vəzifəsinə qaytarılmışdı.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1883-cü ildə vəfat edib.

## Ailəsi
Mirzə Səid xanın Mustafa xan adlı oğlu vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları,  Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.
*Ənvər Çingizoğlu, Ənsarilər,  Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## İstinadlar
## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Ueyd Load (personaj)

**Ueyd Load** () - "Kim Possibl" serialının baş qəhrəmanlarından biridir.

## Xarakteristika
Serialın başlanğıcında təxminən 10 yaşındadır və digər personajlar kimi sonrakı seriyalarda yaşlanır. Ueyd dahi və kompüter ustasıdır. Ueyd 8 ayda lisey və kolleci bitirmişdir. Onun boyu cəmi 112 sm-dir. Qara gözlüdür. Çəkisi 178 kq-dır. Afrika-Amerika qarışığıdır. Bəzi insanlara vəzifələrində çox köməkçi olar. Onları gedəcəyi yerə aparmaq üçün nəqliyyat vasitəsini nizamlayır. Ueydin beyni çox böyükdür. Bütün dünya məcazi mənada, onun otağındadır. "Yenidən yazılmış tarix" seriyasında görünür ki, Ueydin 100 il bundan əvvəl yaşamış dahi dayısı vardır. Ueydin ən yaxın dostları Kim Possibl və Rondur. Ueyd onlara bütün seriyalarda kömək göstərir. Kim Possibl və Ronun bütün düşmənləri Ueydin də düşmənidir. İlk 3 mövsümdə otağından heç çıxmaz, yalnız bir dəfə 63-cü hissədə çıxar. 4 mövsümdə isə otağından çox çıxmağa başlayır və Moniki ilk gördüyündə aşiq olar. Monik onun kiçik olduğunu söyləyər və çox maraqlanmaz. Bu səbəbdən Ueyd aşiq etmə qurğusu icad edər və bununla Moniki özünə aşiq edər. Bu qurğunun adı "Amur effekt" adlanır. Lakin sonralar Ueyd ilə Monik arasında münasibətlər dəyişir. Ueyd və Monik bir-birlərinə daha çox dost kimi yanaşırlar. Bu səbəbdən onlar ayrılırlar. Sonralar Ueyd özünə beyninin həcmində olan bir qız tapır. Onun adını "Oliviya" qoyur.

## Xarici keçidlər
* Ueyd Load Kimpossible.wikia.com
Professor Dementor (personaj)

**Professor Dementor Demenz** () – "Kim Possibl" serialının düşmən personajlarından biridir.

## Xarakteristika
Dementor məşhur alim və Həkim Drakkenin ən böyük düşmənidir. Dementor, Hench Co.-dan pulla aldığı xüsusi vəzifəliləri və dünyaya zərər vurmaq üçün tapdığı icadları sayəsində dünyanı ələ keçirməyə çalışır. Dementorun 40 yaşı vardır. Onun üzündə həmişə maska olur. Paltarı da bütün seriyalarda qırmızı olur. Dementorun soyadı Demenzdir. Soyadı düşüncə pozğunluğu xəstəliyinə verilən "Demans" adına bənzəyir. Dementor və Drakken bir-birlərinə rəqibdirlər. Bu iki personaj dünyanı ələ keçirməyə şalışır. Lakin həmişə onların planları Kim Possibl tərəfindən pozulur. Bu səbəbdən, onların əsas rəqibləri Kim Possibl sayılır. Dementorun icadları arasında "Teleportasiya Modulyatoru", "Yapışdırıcı Top" (güclü bir molekulyar yapışdırıcı) kimi qurğular var.

## Xarici keçidlər
* Professor Dementor Kimpossible.wikia.com