Eminem

**Marşal Brüs Meters III** () və ya səhnə adı ilə **Eminem** () — ABŞ repçisi, mahnı yazarı və prodüseri. O, Mərkəzi Amerika ərazisində hip-hop mədəniyyətinin inkişafında və bu janrda Avropa mənşəli ifaçıların təmsil olunması yolundakı irqi maneələrin aradan qaldırılmasında müstəsna xidmətlər göstərmişdir. Ötən əsrin 90-cı illərinin sonları və yeni minilliyin əvvəllərində ictimai normalarla ziddiyyət təşkil edən yaradıcılığı onu mübahisəli simaya çevirsə də, məhz bu xüsusiyyəti sayəsində Amerika cəmiyyətinin aşağı təbəqəsinin səsinə çevrilməyi bacarmışdır. Eminem dörd "Brit" və on beş "Qremmi" mükafatı laureatıdır.

Eminem ilk studiya albomunu - "*[[Infinite (Eminem albomu)|Infinite]]*"ı 1996-cı ildə ictimaiyyətə təqdim etmişdir. 1997-ci ildə isə sənətçi "*Slim Shady EP*" adlı minialbomunu işıq üzünə çıxarmışdır. Məhz bu iki musiqi nümunəsinin ardından ifaçı Dr. Dre-nin rəhbərlik etdiyi "Aftermath Entertainment" şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalamışdır. 1999-cu ildə təqdim etdiyi ikinci studiya albomu "*[[The Slim Shady LP]]*" ona geniş şöhrət qazandırmışdır. Növbəti mərhələdə işıq üzü görən "*[[The Marshall Mathers LP]]*" (2000) və "''The Eminem'' Show" (2002) albomları beynəlxalq miqyasda əhəmiyyətli uğur əldə etmiş və hər iki albom "İlin Albomu" nominasiyasında "Qremmi" mükafatına layiq görülmüşdür. 2004-cü ildə "*[[Encore]]*" albomunu təqdim edən ifaçı, dərman vasitələrindən asılılıq səbəbindən yaradıcılıq fəaliyyətinə müvəqqəti ara vermişdir. 2009-cu ildə, dörd illik fasilədən sonra musiqi sənayesinə qayıdan Eninem "*[[Relapse]]*" və "*[[Recovery]]*" adlı albomlarını dinləyicilərin ixtiyarına vermişdir. Sonuncu albom 2010-cu ildə qlobal miqyasda ən çox satılan musiqi albomlarından birinə çevrilmişdir. Bu, 2002-ci ildə "*The Eminem Show*" albomundan sonra Eminemin ikinci dəfə nail olduğu belə bir nailiyyət olmuşdur.

2002-ci ildə Eminem "8 mil" adlı musiqili dram filmində əsas rolu təcəssüm etdirmişdir. Sənətçi ekranda özünün bədii obrazını yaratmışdır. İfaçının məxsusi olaraq filmin səs yazısı üçün bəstələdiyi "*[[Lose Yourself]]*" kompozisiyası Amerika Birləşmiş Ştatlarının "Billboard Hot 100" hit-paradında liderliyə yüksəlmişdir. Məhz bu əsər Eminemə "Ən yaxşı orijinal mahnı" nominasiyası üzrə "Oskar" mükafatını təqdim etmişdir. Nəticə etibarilə Eminem bu ali mükafata layiq görülən ilk hip-hop nümayəndəsi olaraq sənət tarixinə öz imzasını atmışdır.

## Həyatı
Marşall Brüs Meters III 1972-ci il oktyabrın 17-də Missuri ştatının Sent-Cozef şəhərində doğulmuşdur. Şotland, Uels, ingilis, çeroki hindusu, alman, İsveçrə, polyak və qismən Lüksemburq mənşəlidir. Doğuş prosesi 73 saat davam etmiş və anasının həyatı təhlükə altında olmuşdur. Valideynləri əvvəllər "Daddy Warbucks" musiqi kollektivinin tərkibində fəaliyyət göstərmişlər. Boşanmalarından öncə Dakota–Montana sərhədi yaxınlığındakı "Ramada Inns" mehmanxanalar şəbəkəsində canlı konsert proqramları ilə çıxış edirdilər. Eminem körpə ikən atası ailəni tərk etmiş və anası Debbi onu maddi çətinliklər içərisində təkbaşına böyütmüşdür. Anasının sonrakı münasibətindən Neyten "Neyt" Keyn Samara adlı qardaşı dünyaya gəlmişdir. On iki yaşında ikən anası ilə birlikdə tez-tez yaşayış yerini dəyişmək məcburiyyətində qalmışdır. Missuri ştatının müxtəlif yaşayış məntəqələrində məskunlaşdıqdan sonra, nəhayət, Detroyt şəhəri yaxınlığında yerləşən Miçiqan ştatının Vorren şəhərində qərar tutmuşdur. Yeniyetməlik dövründə Eminem ilə anası arasında tez-tez münaqişələr yaşanırdı. Ailə üzrə sosial işçi onun anasını əsassız şübhə və qorxulara malik olduğuna görə paranoyak kimi xarakterizə etmişdir. Emineç atasına məktublar göndərsə də, bütün məktublar açılmadan geri qaytarılmışdır.

Eminem təhsil aldığı təhsil müəssisəsində şagirdlərdən biri olan D'Angelo Bailey adlı yeniyetmə tərəfindən zorakılığa məruz qalırdı. Həmin uşaq Eminemə hücum edərək boyn nahiyəsinə zərbələr endirirdi. 1982-ci ildə sənətçinin valideyni Debbi baş vermiş hadisə ilə əlaqədar olaraq övladının təhsil aldığı dövlət məktəbi əleyhinə məhkəməyə müraciət etmişdir. Miçiqan ştatının Makom qraflığının məhkəmə instansiyası məktəblərin məhkəməyə cəlb edilə bilməməsi əsası ilə irəli sürülən iddianı təmin etməmişdir. Uşaqlıq illərində Eminem və anası Detroytun əsasən aşağı gəlirli afrika mənşəli amerikalıların məskunlaşdığı məhəllədə yaşayırdılar. O və anası həmin ərazidə məskunlaşmış azsaylı avropalı mənşəli şəxslərdən idilər. Eminem məhəllədəki afrika mənşəli amerikalı uşaqların bir qismi tərəfindən fiziki təzyiqlərə məruz qalırdı.

Eminem hip-hop musiqisi ilə məşğul olmağa başlamazdan əvvəl hekayə yaradıcılığına meyil göstərmiş və illüstrasiya sahəsində fəaliyyət göstərmək niyyətində olmuşdur. Musiqi sənətinə olan marağının formalaşmasında anasının ögey qardaşı Ronnie Polkingharn əhəmiyyətli rol oynamışdır. Məhz onun hədiyyə etdiyi "Breyk-dans" filminin musiqi tərtibatında yer alan "*Reckless*" adlı kompozisiyanı dinlədikdən sonra hip-hop janrına xüsusi maraq göstərməyə başlamışdır. Dayısı Ronnie ilə sıx mənəvi bağlılığı olan Eminem, ondan musiqi sahəsində zəngin biliklər əxz etmişdir. 1991-ci ildə Ronnie Polkingharnın intihar etməsi xəbəri onu dərindən sarsıtmış, həmin dövrdə tam təcrid vəziyyətində yaşamış və hətta mərhumun dəfn mərasimində belə iştirak etməmişdir.

Eminem 14 yaşında olarkən məktəbli yoldaşı Mike Ruby ilə birgə "Manix" və "M&M" adları altında rep ifa edirdi. Sonradan "M&M" təxəllüsünün fonetik yazılışı olan "Eminem" onun rəsmi sənətçi adına çevrilmişdir. Eminem və yaxın dostu Proof "Osborn High School" adlı təhsil müəssisəsinə gedir və məktəbin yeməkxanasında fristayl rep yarışmaları təşkil edirdilər. Onlar həm bir-biriləri ilə, həm də digər iştirakçılarla müsabiqə xarakterli çıxışlar nümayiş etdirirdilər. Hər həftənin şənbə günü hər ikisi Detroyt şəhərinin "West 7 Mile Road" ərazisində yerləşən "Hip-Hop Shop" adlı məkana səfər edirdilər. Qeyd olunan məkan rep musiqisi həvəskarlarının öz istedadlarını nümayiş etdirmələri üçün əsas mərkəz idi.

Afroamerikalı icmanın üstünlük təşkil etdiyi hip-hop janrında ağdərili sənətçinin qarşılaşdığı çətinliklərə baxmayaraq, onun yüksək peşəkarlığı və fərqli yaradıcılıq yanaşması alternativ hip-hop dairələrində dərin rəğbət və etimad qazanmışdır. İfaçının yaradıcılıq prosesində xüsusi diqqət yetirdiyi məqam sözlərin qafiyələndirilməsi texnikası olmuşdur. Bu məqsədlə o, mürəkkəb leksik strukturları və ifadələri sistemli şəkildə təhlil edərək, hər bir hecanın qafiyə potensialını araşdırmışdır. Sənətçi həmçinin homofon sözlərdən istifadə edərək qafiyə məşqləri aparmış, bəzən məna baxımından uzlaşmayan, lakin fonetik cəhətdən ahəngdar səslənən söz kombinasiyaları üzərində eksperimentlər həyata keçirmişdir.

1987-ci ildə Debbi, evdən qaçmış Kimberly Anne "Kim" Scott adlı qıza öz evlərində sığınacaq vermişdir. Bir müddət sonra Eminem və Kim arasında romantik münasibətlər yaranmışdır. Lakin onların əlaqələri qeyri-sabit xarakter daşıyır, tez-tez ayrılıb-barışma halları müşahidə olunurdu. Təhsil müəssisəsində oxuduğu dövrdə dərslərdən yayınma və akademik göstəricilərin qənaətbəxş olmaması səbəbindən, Eminem 17 yaşında "Lincoln High School"u tərk etmək məcburiyyətində qaldı. İngilis dilinə xüsusi maraq göstərməsinə baxmayaraq, ədəbiyyata meyil etməyən Eminem, əsasən, komiks janrına üstünlük verirdi. Riyaziyyat və ictimai elmlər sahəsində isə heç bir nailiyyət əldə etməmişdi. Maddi ehtiyacları qarşılamaq məqsədilə müxtəlif sahələrdə çalışan Eminem, Miçiqan ştatının Vorren şəhərində yerləşən "Little Caesar's Pizza" restoranında işə başlamışdır. Qazancının əhəmiyyətli hissəsini anasına təqdim etməsinə baxmayaraq, anası onu yaşayış sahəsindən uzaqlaşdırır və əldə edilən vəsaitin böyük qismini mənimsəyirdi. Anasının binqo oyunları ilə məşğul olmaq üçün evi tərk etdiyi zamanlarda, Eminem maqnitofonun səsini yüksəldərək, yaradıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olurdu.

## Şəxsi həyatı

### Ailəsi və münasibətləri
Eminem Kimberly Anne "Kim" Scott ilə iki dəfə nikah münasibətində olmuşdur. İlk tanışlıqları orta məktəb illərində, Eminemin köynəksiz vəziyyətdə məktəb partası üzərində LL Cool J-nin "*I'm Bad*" kompozisiyasını ifa etdiyi zaman baş tutmuşdur. Müəyyən müddət sonra Kim və onun əkiz bacısı yaşadıqları evi tərk edərək, 15 yaşlı Eminemin ailəsinə sığınmışlar. 1989-cu ildən etibarən onların arasında qeyri-müntəzəm xarakterli münasibətlər yaranmışdır.

1999-cu ildə rəsmi nikaha daxil olan cütlük, 2002-ci ildə bu münasibətə xitam vermişdir. 2002-ci ildə "Rolling Stone" nəşrində dərc olunan müsahibəsində ifaçı nikah barədə mənfi mövqeyini bildirərək qeyri-ənənəvi bənzətmə ilə fikrini ifadə etmişdir. Buna baxmayaraq, 2006-cı ilin yanvar ayında cütlük yenidən ailə qurmuş, lakin həmin ilin aprel ayının əvvəlində Eminem məhkəmə qarşısında nikahın pozulması barədə vəsatət qaldırmış və qızları Hailie-nin birgə qəyyumluğu barədə razılıq əldə edilmişdir. Hazırda onların övladı Hailie Jade sosial media platformalarında moda və gözəllik istiqamətində fəaliyyət göstərən influenser kimi tanınır.

Eminem baldızının və qardaşının qızlarının qəyyumluğunu qanuni əsaslarla öz üzərinə götürmüşdür. Bundan əlavə, o, kiçik ögey qardaşı Neytenin tərbiyəsi və böyüdülməsi məsuliyyətini də daşımışdır.

Eminemin 2000-ci illərdə aktrisа Brittani Mörfi ilə romantik münasibətlər yaşadığı məlum olmuşdur. 2002-ci ildə Eminem müğənni Meraya Keri ilə münasibətdə olduğunu ictimaiyyətə bəyan etmişdir. Lakin Meraya Keri bu məlumatı təkzib edərək, aralarında hər hansı romantik əlaqənin mövcudluğunu inkar etmişdir. 2005-ci ildə "Anger Management Tour" konsert proqramı çərçivəsində ifaçı, Meraya Keriyə aid olduğu iddia edilən səs yazılarını ictimaiyyətə təqdim etmişdir. 2006-cı ildə Eminem təxminən altı-yeddi ay davam edən münasibətlərinin xarakter uyğunsuzluğu səbəbindən sona çatdığını bəyan etmişdir.

2010-cu ildə Eminem Kimlə yenidən münasibət qurması barədə yayılmış məlumatların həqiqətə uyğun olmadığını bildirmişdir. Bununla yanaşı, keçmiş həyat yoldaşı ilə dostluq münasibətlərini qoruyub saxladıqlarını təsdiq etmişdir.

2013-cü ildə "*Headlights*" adlı kompozisiyasında Eminem anasına olan məhəbbətini ifadə etmiş və əvvəllər "*Cleanin' Out My Closet*" mahnısında səsləndirdiyi kəskin ifadələrə görə üzrxahlıq etmişdir.

### Səhhətindəki problemlər
Eminem ictimaiyyət qarşısında Vicodin, Ambien və Valium kimi müxtəlif reseptli preparatlara olan asılılığı və bu vəziyyətlə mübarizəsi barədə açıqlama vermişdir. İfaçı "8 mil" filminin çəkilişləri ərzində gündəlik 16 saatlıq yuxusuzluq səbəbindən insomniyaya düçar olmuşdur. Həmin dövrdə bir yaxını ona yuxusuzluq probleminin həlli məqsədilə Ambien preparatı təqdim etmişdir. Bu hadisədən sonra sənətçi Ambien adlı yuxugətirici preparatdan asılı vəziyyətə düşmüş və bu vəziyyət uzunmüddətli fəsadlara səbəb olmuşdur. "*Encore*" albomunun tamamlanma mərhələsində ifaçı studiyada çoxlu sayda dərman preparatı ilə gəzirdi. Eminemin öz ifadəsinə görə, o, "normal" vəziyyətdə olmaq üçün dərman qəbuluna başlamışdır. Gün ərzində 40-60 ədəd Valium və təqribən 30 ədəd Vikodin qəbul edirdi. Qəbul edilən preparatlar qısamüddətli - təxminən iki saatlıq yuxu effekti yaradırdı. Müvafiq olaraq, təsiri gücləndirmək məqsədilə daha çox preparat qəbul edirdi. Fastfud məhsullarının həddindən artıq istifadəsi nəticəsində ifaçının çəkisi 100 kiloqrama çatmışdır. İfaçının öz sözlərinə görə: "Fastfud restoranlarında çalışan işçilər məni tanıyır və bu onları təəccübləndirmirdi. "Denny's" və ya "Big Boy" restoranlarında tənha şəkildə qidalanırdım. Bu, həqiqətən kədərli bir vəziyyət idi". Artıq çəki səbəbindən ifaçının tanınması çətinləşmişdi. Hətta iki yeniyetmənin onun barəsində "Eminem kök ola bilməz" kimi müzakirəsinin şahidi olmuşdur.

2008-ci ilin yanvarında Interscope Records Eminemin əvvəlki ay xəstəxanaya yerləşdirilməsi barədə ictimaiyyətə açıqlama vermişdir:

Eminem 2007-ci ilin dekabr ayında həddən artıq metadon qəbuluna görə xəstəxanaya yerləşdirilmişdir. Eminem metadon preparatını onu "Vikodinə bənzər və qaraciyər üçün daha az təhlükəli" kimi təqdim edən narkotik vasitələrin qanunsuz satışı ilə məşğul olan şəxsdən əldə etmişdir. Müğənni həmin şəxsdən dərman preparatlarını almaqda davam etmiş və nəticədə bir gecə hamam otağında huşunu itirərək təcili tibbi yardım xidməti vasitəsilə xəstəxanaya çatdırılmışdır. Tibb müəssisəsinin mütəxəssisləri onun qəbul etdiyi preparatın dozasının dörd paket heroinə ekvivalent olduğunu və həyati təhlükə ilə üzləşdiyini bildirmişlər. Eminem Milad bayramını övladları Hailie, Alaina və Stevie ilə keçirmək imkanından məhrum olmuşdur. O, orqanizmin detoksikasiya prosesi başa çatmamış, özünü qeyri-qənaətbəxş hiss etdiyi halda müalicə mərkəzini tərk etmişdir. Müğənni evində istirahət edərkən yıxılma nəticəsində diz oynağının zədələnməsinə məruz qalmış və cərrahi müdaxiləyə ehtiyac yaranmışdır. Xəstəxanadan evə qayıtdıqdan sonra qıcolma tutması keçirmişdir. Müəyyən müddət ərzində dərman qəbulunu dayandırsa da, bu vəziyyət uzun sürməmiş və o, yenidən zərərli vərdişlərə qayıtmışdır. İlkin mərhələdə Eminem sağlamlığının bərpası məqsədilə kilsəyə müraciət etmiş, lakin fanatlarının onu tanıyaraq avtoqraf tələb etməsi səbəbindən bu prosesdə çətinliklərlə üzləşmişdir. Müğənni bu vəziyyətin reabilitasiya prosesinə mənfi təsir göstərdiyini dərk edərək, ixtisaslaşmış məsləhətçinin xidmətlərindən yararlanmağa qərar vermişdir. O, məşq proqramının tərkib hissəsi kimi müntəzəm qaçış məşqlərinə başlamışdır. Elton Con Eminemin məsləhətçisi qismində çıxış edərək, həftəlik əsasda onunla əlaqə saxlayır və vəziyyəti ilə maraqlanırdı. 2008-ci il aprelin 20-dən etibarən Eminem spirtli içki və narkotik vasitələrdən imtina etmiş vəziyyətdədir.

### Təhdidlər
2020-ci ilin aprel ayında 26 yaşlı evsiz şəxs Metyu Devid Hyuz Eminemin Miçiqan ştatındakı yaşayış evinə mətbəx pəncərəsini kərpiclə sındıraraq qanunsuz müdaxilə etmişdir. Eminem yuxudan oyandıqda Hyuzun onun arxasında dayandığını müşahidə etmişdir. Təqsirləndirilən şəxs məşhur rep ifaçısının evinə sui-qəsd məqsədilə daxil olduğunu bəyan etmişdir. 2021-ci ildə Devid Hyuz məhkəmənin qərarı ilə o, şərti cəzaya məhkum edilərək, 524 gün həbsdə saxlanıldıqdan sonra vaxtından əvvəl azadlığa buraxılmışdır. Hyuz həmçinin 2019-cu ildə Eminemi axtarmaq məqsədilə Roçester-Hilsdəki bir yaşayış evinə qanunsuz daxil olduğunu da təsdiqləmişdir.

2023-cü il avqustun 30-da açıqlanan məlumata əsasən, həmin il Ceksonvildə baş vermiş silahlı hücumun təşkilatçısı Ryan Palmeter, qaradərili musiqiçilərlə əməkdaşlıq etdiklərinə görə Eminem və Maşin Qan Kelliyə qarşı sui-qəsd planlaşdırmışdır. Cinayətkar həmin ifaçıları tənqid edərək, Afrika mənşəli sənətçilərlə əlaqələrinə görə onları hədəf seçmək niyyətində olmuşdur.

### Siyasi mövqeyi
Eminem siyasi mövqeyini öz yaradıcılığında əks etdirərək, əsasən Demokratlar Partiyasına dəstək nümayiş etdirir. Lakin o, konkret siyasi şəxsiyyətləri açıq şəkildə dəstəkləməkdənsə, müxtəlif siyasi məsələlərə tənqidi yanaşmağa üstünlük verir. 2004-cü il ABŞ prezident seçkiləri ərəfəsində işıq üzü görən "*Mosh*" kompozisiyasında prezident Corc Buşu tənqid etsə də, onun rəqibi Con Kerriyə açıq dəstək nümayiş etdirməmişdir. 2016-cı ilədək siyasi mövzulardan uzaq duran Eminem, həmin il "*Campaign Speech*" əsərində prezidentliyə namizəd Donald Trampı tənqid hədəfinə çevirmişdir. Eminem bir il sonra "*The Storm*" adlı sərbəst rep kompozisiyasında yenidən Trampı tənqid hədəfinə çevirmiş və NFL oyunçusu Colin Kaepernick-in irqi ədalətsizliyə və polis zorakılığına qarşı etiraz əlaməti olaraq himn zamanı diz çökməsini dəstəkləmişdir. O, "*Darkness*" əsərində 2017-ci il Las-Veqas silahlı insidentini işıqlandıraraq silaha nəzarətin gücləndirilməsi təşəbbüsünü müdafiə etmişdir. 2020-ci il prezident seçkiləri kampaniyası çərçivəsində Eminem Co Baydenə özünün "*Lose Yourself*" əsərindən istifadə səlahiyyətini təqdim etmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, sənətçi bundan əvvəl öz yaradıcılığının siyasi məqsədlər üçün istifadəsinə razılıq verməmişdir. Amerika Birləşmiş Ştatları Ali Məhkəməsinin "Roe v. Wade" qərarının ləğvinə münasibətdə Eminem Tvitter sosial şəbəkəsində öz narazılığını ifadə edərək, qadın hüquqlarının məhdudlaşdırılmasına qarşı etirazını bildirmiş və Miçiqan ştatındakı reproduktiv hüquqlar təşkilatına dəstək göstərilməsinə çağırış etmişdir. Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, "*Roe v. Wade*" Birləşmiş Ştatlarda abort hüququnu təmin edən fundamental məhkəmə qərarı idi.

### İnancı
Eminem xristiandır. O, bəzi mahnılarında, xüsusilə, "*Use This Gospel*" mahnısının remiksində öz imanından danışıb.

### Maraqları
Eminem "Detroit Lions" amerikan futbol klubunun və "Detroit Pistons" basketbol klubunun fəal azarkeşləri sırasındadır. İfaçının xüsusi maraq dairələrindən biri də komiks kolleksiyaçılığıdır. Onun nadir kolleksiyasında müstəsna əhəmiyyətə malik "Amazing Fantasy #15" adlı nəşr də yer alır ki, bu da Hörümçək-adam (Spider-Man) obrazının ilk təqdimatı ilə əlamətdar olan və dəyəri 1 milyon ABŞ dollarını aşan komiks kitabıdır. "Shady Records" şirkətinin sabiq təmsilçisinin qiymətləndirməsinə əsasən, sənətçinin malik olduğu kolleksiya "başqa aləm" səviyyəsindədir.
## Slim Shady
Eminemə ictimai tanınma qazandıran amillərdən biri də onun "Slim Shady" adlı aqressiv təbiətli alter eqosudur. Həmin uydurma obrazın vasitəsilə ifaçı öz əsərlərində narkotik maddələr, cinayət və zorakılıq kimi mübahisəli və həssas mövzulara toxunmaq imkanı əldə etmişdir.

## Diskoqrafiya
* Infinite (1996)
* The Slim Shady LP (1999)
* The Marshall Mathers LP (2000)
* The Eminem Show (2002)
* Encore (2004)
* Relapse (2009)
* Recovery (2010)
* The Marshall Mathers LP 2 (2013)
* Revival (2017)
* Kamikaze (2018)
* Music to Be Murdered By (2020)
* The Death of Slim Shady (Coup de Grâce) (2024)

## Filmoqrafiya
* Da Hip Hop Witch (qısa) (2000)
* The Wash (2001)
* 8 Mil (2002)
* 50 Cent: The New Breed (sənədli) (2003)
* Crank Yankers (2004)
* Gülməli adamlar (2009)
* Have Gun — Will Travel (2010)
* Something from Nothing: The Art of Rap (sənədli) (2012)
* How To Make Money Selling Drugs (sənədli) (2012)
* Detroit Rubber (2013)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*