open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vaqif Cavadov

**Vaqif Füzuli oğlu Cavadov** () — azərbaycanlı futbol məşqçisi və keçmiş oyunçusu, "Sumqayıt" klubunun müvəqqəti baş məşqçisi (2024).

## Həyatı
Vaqif Cavadov 1989-cu ildə Bakıda anadan olub. Onun əmisi məşhur futbolçu İskəndər Cavadov olub və Vaqifin bir futbolçu kimi inkişafında onun böyük rolu vardır.

2004-cü ildən Vaqif Rusiyanın "OMİK Moskva" klubunun gənclərdən ibarət komandasında oynayıb. Daha sonradan o, Azərbaycana qayıdıb və 2007-ci ildən etibarən "Qarabağ" klubu ilə müqavilə bağlayıb. "Qarabağ"ın heyətində Cavdov 77 oyun keçirir və 20 qol vurur. 2010-cu ilin yanvarında "Tvente" komandasına transfer edilir və 3,5+1 formatında müqavilə imzalayır. O, 7 nömrəli forma alır. Lakin burada möhkəmlənə bilmir və əsasən əvəzedici heyətdə oynamağa başlayır.

2010-cu ildə "Bakı" futbol klubuna icarə əsasında keçir. Burada o, 23 oyun keçirir və 4 qol vurur. Mövsümün sonunda Cavadovun "Qəbələ" ilə razılaşacağı deyilsə də o, Rusiya Premyer Liqasının "Volqa" klubuna transfer edilir və burada "70" nömrəsi ilə çıxış etməyə başlayır.

### Baş məşqçi
2024-cü ilin oktyabrın 14-də "Sumqayıt" klubunun baş məşqçisi vəzifəsi müvəqqəti olaraq Cavadova həvalə edilib. 2025-ci ilin may ayında klub Vaqif Cavadov arasında olan müqaviləyə qarşılıqlı razılaşma əsasında xitam verib. Cavadovun baş məşqçi kimi rəhbərliyi dövründə komanda ümumilikdə 28 oyun keçirmişdir (25-i Azərbaycan Premyer Liqasında, 3-ü Azərbaycan Kubokunda). Bu oyunlarda "Sumqayıt" 7 qələbə, 6 heç-heçə və 15 məğlubiyyət qeydə alıb.

## Uğurları
; **Qarabağ**
* **[[Azərbaycan Milli Futbol Kuboku]]** – 2008/09
; **Tvente**
* **Hollandiya çempionu** – 2009/2010

### Şəxsi uğurları
* **[[Azərbaycanda ilin futbolçusu]]** – 2009
* "Qarabağ" futbol klubu "İlin ən yaxşısı" mükafatı: 2009
* Topaz Premyer Liqası noyabr ayının futbolçusu (1): 2013

## İstinadlar
Ford

**Ford Motor Şirkəti** () — ABŞ-nın ən böyük avtomobil şirkətlərindən biri.

## Tarixi
Ford Motor Şirkəti 1903-cü ildə səhmlərin 25,5%-ə sahib olan Henri Ford başda olmaqla, Miçiqan ştatından 12 nəfər biznesmen tərəfindən təsis edilmişdir. Şirkətin vitse-prezident və baş mühəndis vəzifələrini də o icra edirdi. Avtomobil zavodu adı altında Detroyt ştatı Mek Avenyuda keçmiş furqon fabriki yenidən təchiz edilmişdi. Fordun birbaşa rəhbərliyi altında iki-üç işçidən ibarət briqadalar digər müəssisələrin sifarişi əsasında hazırlanan ehtiyat hissələrindən avtomobil yığırdılar. 1906-cı ildə Henri Ford şirkətin prezidenti və əsas sahibkarına çevrildi. Şirkətin mərkəzi Miçiqanda yerləşir.

## Fəaliyyəti

İlk Ford avtomobili 23 iyul 1903-cü ildə satılmışdır. Şirkət məşhur T modelini 1908-1926-cı illər arasında istehsal etməyə başladı. Məhz T modelinin meydana gəlməsi şəxsi nəqliyyatın inkişafında böyük rol oynamişdır. 1927-ci ildə T modelinin yerini yeni A modeli tutdu.

1920-ci ildə Ford Şirkəti və SSRİ arasında Nijni Novqorodda Qorki Avtomobil Zavodunun tikilməsi barəsində müqavilə bağlandı. Bağlanmış müqaviləyə əsasən SSRİ lazımi maliyyə dəstəyini, Ford isə 1938-ci ilə qədər firmaya lazımi texniki dəstəyi verməyi öz üzərinə götürmüşdü. İstehsal "Ford Model A" (QAZ-A) və "Ford Model AA" (QAZ-AA) ilə 1 yanvar 1932-ci ildə başladı.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra Amerikada hökm sürən büyük iqtisadi böhran, Amerikadakı bütün şirkətləri həmçinin, Fordu zəiflətdı və şirkət bir çox fabrikini bağlamaq məcburiyyətində qaldı. İkinci dünya müharibəsi dövründə tank istehsal edən şirkət müharibədən sonra yenidən əvvəlki günlərinə qayıtdı.

1955-ci ildə xalqa açıq bir şirkət olan Ford, sonrakı illərdə Kanada, Meksika, İngiltərə, Almaniya, Braziliya, Argentina, Avstraliya, CAR ve Türkiyə kimi bir çox ölkədə fabriklər açdı. 5 qitədə, 200-ə yaxın ölkədə fəaliyyət göstərir. Dünyada təqribən 246 000 işçisi və 110 fabriki var.

Ford Motor Şirkətinə məxsus avtomobil markaları Aston Martin, Ford, Lincoln, Mazda, Mercury, qeyri-avtomobil sektorunda isə Ford Motor Credit Company ve Hertz daxildir. Ford Yaquar və Land Rover markalarını 2008-ci ildə hind şirkəti Tataya, Volvonu ise 2009-cu ildə Çin şirkəti Geelyye satmışdır.

## Modellər

* Ford Mondeo
* Ford Focus
* Ford Focus C-C
* Ford C-MAX
* Ford S-MAX
* Ford Kuga
* Ford Galaxy
* Ford Ka
* Ford Focus RS
* Ford Focus ST
* Ford Fiesta
* Ford Transit
* Ford Transit Connect
* Ford Transit Connect Kombi
* Ford Ranger
* Ford Cargo
* Ford Mustang

## Xarici keçidlər

* Ford Rəsmi Web Saytı
* Ford Azərbaycanda
Zanbaq

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Qədim zamanlardan bəri Aralıq dənizi boyunca yayılmışdır.

## Ümumi məlumat
Dünya florasının tərkibində fəsilənin 240 cinsi və 4000-ə qədər növü yayılmışdır. Fəsiləyə daxil olan növlərə dünyanın hər yerində rast gəlmək olar. Bu növlər kökümsovlu, soğanaqlı və kök yumrusuna malik olan çoxillik otlardır. Fəsiləyə daxil olan soğan, sarımsaq, qulançar, çiriş və s. yeyinti, asırqal (çöpləmə), novruzçiçəyi, əzvaydan müalicə, tülpan, zanbaq və s. isə bəzək kimi istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alça

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Azərbaycanın meşələri cır alça ilə boldur. Bundan başqa o rayonların çoxunda becərilir. Azərbaycanda ilboyu cır alça böyük həcmdə yığılır. Meyvəsi qidada tər və quru şəkildə itsifadə olunur. Həmçinin mürəbbə, cem istehsalında və konservləşdirilmədə istifadə edilir. Bundan əlavə, Azərbaycanda alça "lavaşı" hazırlamaq geniş yayılıb. Bunun üçün alçanın əti məcməilərə yayılaraq günəşdə qurudulur. Alça lavaşı qida ilə yeyilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Muşavaq

**Muşavaq** — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Muşavaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
"Avak" sözü türk dillərində "yön, istiqamət, səmt, tərəf" mənalarını ifadə edir. Oykonim "muşlular, Muşdan gələnlər" mənasındadır. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan dilinin dialektlərinda "yamaq, hörmə, közəmə" mənasında müşəbəx sözü də işlənməkdədir.

## Tarixi
Kəndin əsl adı Muşavakdır. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Çar Rusiyası Azərbaycanın şimalını işğal etdikdən sonra Türkiyənin Muş əyalətindən gəlmiş Avak adlı bir nəfərin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Başkənd-Dəstəfur çökəkliyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Muşavaq kənd kitabxana filialı, Muşavaq kənd Mədəniyyət Evi fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Muşavaq kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Müşavaq kənd tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Yuxarı Daşkəsən

**Yuxarı Daşkəsən** — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Yuxarı Daşkəsən qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

## Toponimikası
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsi 1890-cı ildə Aşağı Daşkəsən camaatına məxsus yaylaq yerində salınmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Qəsəbədə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Qoşqarçayın sahilində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Qəsəbədə Yuxarı Daşkəsən qəsəbə kitabxanası və Yuxarı Daşkəsən qəsəbə klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Qəsəbədə Heydər Əliyev Fondu hesabına inşa olunmuş 200 şagird yerlik Daşkəsən rayon Yuxarı Daşkəsən qəsəbə Z. Bağırov adına tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.

## Din
Qəsəbədə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Qəsəbədə Yuxarı Daşkəsən qəsəbə həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Quytul (Daşkəsən)

**Quytul** — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Zəylik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim türk dillərindəki qiytul (düşərgə) sözü ilə əlaqədardır. Yerli tələffüz forması Qotuldur. Keçmişdə maldar elatlarının yaylaq yeri olduğuna görə belə adlandırılmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Quytul kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qorki Avtomobil Zavodu

**Qorki Avtomobil Zavodu** (, qısaca ) — Rusiyanın ən böyük avtomobil istehsal edən şirkətlərindəndir.

## Tarixi
1920-ci ildə Ford Motor Şirkəti və SSRİ arasında bağlanmış müqavilə əsasən Nijni Novqorodda fabrikasi tikilmişdir. İlk istehsal 1 yanvar 1932-ci ildə "Ford Model A" (QAZ-A) və "Ford Model AA" (QAZ-AA) modelləri ilə başladı.

## Modelləri

### Yüngül Avtomobil Modelləri

### Furqon və Yük Avtomobil Modelləri

### Yüksək kecid qabiliyyətinə malik avtomobil modelləri

### Avtobus modelləri

### Hərbi modelləri

* BAİ-М
* BА-6
* BА-10
* BА-20
* BА-64, БА-64Б
* BТR-40
* BТR-60
* BТR-70
* BТR-80
* BTR-90 "Росток"
* BRDМ-1
* BRDМ-2

### Eskperimental modelləri
* 1934 — QAZ-А-Аerо
* 1936 — QAZ-VМ
* 1948 — Pobeda-NАMİ
* 1955 — QAZ-М73
* 1958 — QAZ-56
* 1995 — QAZ-2308 Аtaman
* 1998 — QAZ-3103 "Volqa" (4×2)
* 1998 — QAZ-3104 "Volqa" (4×4)
* 1999 — QAZ-23081 "Аtaman Еrmak"
* 1999 — QAZ-3106 "Аtaman-2", I.Seriya
* 2003 — QAZ-3115
* *Prоекt* — QAZ-3902 "Vеpr"
* 2004 — QAZ-3106 "Аtaman-2" II.Seriya
* 2006 — QAZ-2332 CityVan
* 2006 — QAZ-3121 "Тiqr-2"

### Tırtırlı modeləri

* QAZ-47
* QAZ-73
* QAZ-34039
* QAZ-34039K "İRBİS"
* QAZ-3409 "BOBR"

## Xarici keçidlər
* www.gaz.ru — Rəsmi Web Saytı

## Həmçinin bax
London Azərbaycan Evi

**London Azərbaycan Evi** () — Böyük Britaniyada mədəniyyət və dostluq mərkəzi.

## Tarixi
Londondakı Azərbaycan Evi Mədəniyyət və Dostluq Mərkəzi Britaniyada yaşayan bir qrup azərbaycanlı ziyalı, gənc mütəxəssis və tələbənin təşəbbüsü ilə qurulmuşdur. Mərkəz tamamilə qeyri siyasi və maddi mənfəət güdməyən bir təşkilat kimi fəaliyyət göstərir və məqsədi Azərbaycanla Britaniya arasında mədəni və dostluq bağlarını möhkəmləndirmək, Londondakı Azərbaycan icmasına xidmət etməkdir.

Azərbaycan Evi Mədəniyyət və Dostluq Mərkəzinin rəsmi açılış mərasimi 2008-ci il, 14 noyabr tarixində London Hackney Bələdiyyəsi Spikeri Ian Rathbone, Azərbaycanın Britaniyadakı səfiri cənab Fəxrəddin Qurbanov, Britaniya Parlamenti Lordlar Palatasının üzvü Lord Fraserin də iştirakı ilə həyata keçirilmişdir.

Qurulduğu gündən bəri Azərbaycan Evində müxtəlif tədbirlər, mühazirə və çıxışlar, seminarlar, görüşlər, konfranslar, sərgi, film nümayişləri, konsert proqramları, təqdimatlar və s. həyata keçirilmişdir. Azərbaycan Evi mədəniyyətimizin təbliği istiqamətində bütün institut və qruplarla əməkdaşlıq etməyə hazırdır.

## İdarə heyətinin üzvləri
*Dr Ali Tekin Atalar (sədr)
*Dr Fərəməz Yazıçı
*Dr Tamara Dragadze
*Vüsal Həmzəyev
*Hicran Seyidova
*Aladdin Apaydın  
*Simuzər Baloğlanova

## Xarici keçidlər
*Mərkəzin Rəsmi Web Saytı
*Britaniyadakı Azərbaycanlı Gənclər Klubunun Rəsmi Web Saytı 
*Britaniyadakı Araz Qazetinin Rəsmi Web Saytı
Kollu

*Kollu (Daşkəsən) — Azərbaycanın Daşkəsən rayonunda kənd.
*Kollu (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
*Kolluqışlaq
Pərizamanlı

**Pərizamanlı** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Pərizamanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 954-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Pərizamanlı kəndi Qoşabulaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Pərizamanlı kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Tovuz rayonunun Alakol kəndindən gəlmiş Pəri adlı qadın və onun əri Zaman saldığı üçün kənd onların adı ilə adlandırılmışdır. Kəndin adını pərizamanlı nəslinin adı ilə bağlayanlar da vardır.

## Tarixi
Kəndin tarixi XIX əsrin əvvəllərindən başlayır. XX əsrin 70-ci illərində kənd Tovuz rayonunun inzibati ərazisindən ayrılaraq Gədəbəy rayonuna birləşdirilib. 2005-ci ildən bəri inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəlik yaradılıb.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şahdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

Yayda kənddə quraq keçən mülayim isti iqlim hakim olur. Orta temperatur yanvarda -2S-dən 10S-dək, iyulda isə 12S-dən 35S-dəkdir.

İllik yağıntı 600–900&nbsp;mm-dir. Yağıntılar müxtəlifdir: yay-yaz aylarında yağış və dolu, qış aylarında isə qar yağır. İlk qar oktyabr-noyabr aylarında yağır, mart ayının sonlarında havalar mülayimləşir.

Kərəm bulağı bu kənddə yerləşir. El qəhrəmanı Qaçaq Kərəmin adıyla adlandırılıb. Söylənilənlərə görə, Qaçaq Kərəm bu bulağın başında Pərizamanlı camaatının dəfələrlə qonağı olub. Gözəl havası var.

## Əhalisi
Əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 691 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

2018-ci ildə kəndə asfalt yol çəkilib.

## Mədəniyyəti
Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinə aid edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Plankənd

**Plankənd** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Plankənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 954-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Plankənd kəndi Rüstəm Əliyev kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Plankənd kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Qamışlı olmuşdur. Hazırda kəndin cənubunda Qamışlı yeri adlanan sahədə yerləşən yaşayış məntəqəsi 1903-cü ildə indiki yerə köçürülmüş və planlı şəkildə salındığına görə belə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Başkənd-Dəstəfur çökəkliyində yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1161 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Poladlı (Gədəbəy)

**Poladlı** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Poladlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, poladlıların bir hissəsi vaxtilə Qarabağdan köçərək Böyük Qaramurad kəndində məskunlaşmış və kəndin indiki ərazisindən binə kimi istifadə etmişdir. Sonralar onların bir qismi burada daimi məskunlaşmışdır. Oykonim şahsevənlərin poladlı tayfasmın adı ilə bağlı olub, etnotoponimdir. Poladlılar əsasən Qarabağda yaşayırdılar. XIX əsrin əvvəllərində 800 alaçıqdan ibarət poladlıların şıxlı, əbubəyli, quzatlı, yurdçu, dursunxocalı təklə və yekoli tirələri haqqında məlumat verilir. Kəlamların tərkibində poladlı tirəsinin olması, keçmişdə Qarabağdakı Polad Ayrım adlı ərazidən bir qrup ailənin Qazax rayonunun ərazisinə köçməsi haqqında da məlumat var.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 281 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yaqublu (Gədəbəy)

**Yaqublu** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 954-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Yaqublu kəndi Şəkərbəy kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Əmiraslanlı kəndi mərkəz olmaqla, Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XVIII əsrdə Tovuz rayonunun Qazıqulu kəndindən gəlmiş Yaqub ağa adlı şəxs saldığı üçün belə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 238 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar
Qalib Əhmədov

**Qalib Əhmədov** — publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1984), Azərbaycan Fəlsəfə Cəmiyyətinin üzvü (1986). "Dünyaya pəncərə" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru.

## Həyatı
1949-cu il iyunun 1-də Azərbaycanda Qəbələ rayonunun Sileyli kəndində anadan olmuşdur.

Hacallı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakultəsinə daxil olmuş (1966), sonra təhsilini filologiya fakultəsində davam etdirmişdir (1967-1972).

2020-ci il iyunun 16-da vəfat etmişdir.

## Karyerası
Əmək fəaliyyətinə Qəbələ rayonunda müəllim kimi başlamış, sonra Sumqayıtda 49 saylı orta texniki-peşə məktəbində tərbiyyəçi, müəllim, tədris hissə müdiri vəzifələrində işləmişdir (1973-1980). Azərbaycan Dövlət Universitetinin Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur (1979). Azərbaycan Elmlər Akeademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun dissertantı kimi ictimai şüur, ünsiyyət, siyasi mədəniyyət və digər problemlərə dair bir sıra elmi məqalələrlə çıxış etmişdir (1983-1987). "İflas: səbəblər və nəticələr" (1991) kitabında cari ictimai-siyasi hadisələr haqqında elmi araşdırmaları toplu halda nəşr olunmuşdur. "Təşviqatçı", "Dialoq" jurnallarında elmi-nəzəri şöbənin müdiri (1980-1990), "Azərbaycan kommunisti" və "Dirçəliş" jurnallarında ideologiya şöbəsinin müdiri, "Ayna" qəzetində tərcüməçi (1990-1993), Bakının Nərimanov rayonunda Əmək və Məşğulluq Mərkəzinin direktoru (1993-1995), "Xalq qəzeti", "Yeni Azərbaycan" qəzetlərində ədəbi işçi, şöbə müdiri, redaktor müavini (1996-1998) "Respublika" (2004-2006), "Azərbaycan" (2006-2008) qəzetlərində müxbir, bölgə müxbiri vəzifələrində işləmişdir. "Dünyaya pəncərə" qəzetinin baş redaktorudur (1998-ci ildən). Redaksiya elektron qəzet kimi fəaliyyətini bu gün də davam etdirir (www.dunyayapencere.com).

## Əsərləri
#Birinci şəxs: Prezidentin portret cizgiləri, "Dünya", 1997, 208 səh., 2000 nüs.
#Demokratik İdarəetmənin rəhbər kadrları. B., "Siyasət", 1998, 272 səh., 500 nüs.
#Dövlət və rəhbər, B., "Sumqayıt", 1998, 282 səh., 1.000 nüs. 
#Keçid dövrünün (1988-1998) siyasi paradoksları: Partiyalar, Liderlər, Cərayanlar. B., "Siyasət", 1998, 456 səh., 500 nüs.
#Sumqayıt və sumqayıtlılar. B., "Zaman", 1999, 446 səh., 1000 nüs.
#Sumqayıtla birgə ucalanlar. B., "Zaman", 2000, 288 səh., 400 nüs.
#Mühitim, müasirlərim, mülahizələrim. B., "Zaman", 2001, 368 səh., 500 nüs.
#İstedadlar: Ümidimiz, gələcəyimiz. B., "Zaman", 2002, 222 səh., 500 nüs.
#"Pervoe litso: ştrixi k portretu". B., "Dünya", 212 səh., 1000 nüs.
#Teymur Əhmədov: Ədəbi portret. ., "Nurlan", 2005, 110 səh., 300 nüs.
#Corat. Qloballaşan dünyanın daş yaddaşı. B., "Şirvannəşr", 2009, 214 səh., 1000 nüs.
Ərəbuşağı

**Ərəbuşağı** — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun Ərəbuşağı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Ağsu çayının sahilində, Şirvan düzündədir. Tədqiqatçılar yaşayış məntəqəsinin XIX əsrdə Cavad qəzasında maldarlıqla məşğul olmuş 58 ailədən ibarət ərəbuşağı adlı elin məskunlaşması nəticəsində yarandığını yazırlar. Etnotoponimdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Ərəbuşağı kəndi Ağsu şəhərindən 3&nbsp;km aralıda yerləşir.

## Din
Kənddə Ərəbuşağı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Pirbulaq (Gədəbəy)

**Pirbulaq** (əvvəlki adı: **Novospasovka**) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Ərtəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Ərtəpə kənd Sovetinin Novospasovka kəndi Pirbulaq kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kənd keçmişdə Xunus da adlanırdı. Çar hökumətinin köçürmə siyasəti nəticəsində 1847-ci ildə burada gəlmə rus ailələri məskunlaşmış və kəndi də Novospasovka adlandırmışdılar. 1991-ci ildən kəndin ərazisindəki bulağın adı ilə Pirbulaq (Müqəddəs bulaq) adlandırılmışdır. 

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 478 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rəhimli

**Rəhimli** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

* Rəhim Rəhimli — Azərbaycan musiqiçisi
* İlham Rəhimli — Azərbaycan teatrşünas-tənqidçisi, jurnalist, əməkdar incəsənət xadimi, sənətşünaslıq doktoru

**Kəndlər**
* Rəhimli (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
* Rəhimli (Şabran) — Azərbaycanın Şabran rayonunda kənd.
* Rəhimli (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.
* Rəhimli (Goranboy) — Azərbaycanın Goranboy rayonunda kənd.
* Rəhimli (Germi)
* Rəhimli-i Muran (Germi)
* Rəhimli (Kəlbəcər) — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunda kənd
;Dağlar
* Rəhimli — İsmayıllı rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 2085 m.

## Həmçinin bax
* Rəhim
* Rəhimli bələdiyyəsi
* Rəhimabad
Volter Ouen Bentli

**Volter Ouen Bentli** (ing. *Walter Owen Bentley*; ) — ingilis konstruktoru və Bentley Motor şirkətinin təsisçisi.

## Həyatı
Volter Bentli 16 sentyabr 1888-ci ildə Londonda anadan olub. Ailədə ondan başqa daha 8 nəfər olub. Bentli ilk əmək fəaliyyətinə dəmir yolunda başlayıb. Əvvəlcə Şimali Britaniya dəmir yolunun deposunda usta şagirdi, daha sonra "Atlantik" parovozunda ocaqçı işləyib. Amma tezliklə motosiklet yürüşlərinə həvəs göstərməyə başlayıb, sonra Londonda fransız avtomobillərinin satışı ilə məşğul olub.

Klifton kollecini bitirdikdən sonra Volter mühəndis dərəcəsi alıb və aviasiya mühərriklərinin layihələşdirilməsində iştirak edib. Amma onun həvəsi avtomobil sahəsinə, daha dəqiq desək, avtomobil yürüşlərinə idi. O hətta bir neçə avtomobil yürüşlərində iştirak etmişdi. Məhz həmin dövrdə yaxşı hərəkət keyfiyyətlərinə malik avtomobil yaratmaq ideyası onun ağlına gəlib, elə bir avtomobil ki, bahalı avtomobillərə xas olan etibarlılıq və uzunömürlülük keyfiyyətini özündə birləşdirsin.

Bu məqsədlə o, öz yürüş avtomobilini təkmilləşdirdi. 1914-cü ildə avtomobil mühərrikinə alüminium xəlitəsindən hazırlanmış porşen quraşdırdı ki, bu da olduqca uğurlu bir texniki həll idi. Bunu əvvəlcə Bruklend yürüşlərindəki qələbələr, sonra isə "Aston Klinton" təpəsinə qalxmaq üzrə yarışlardakı uğurlar sübut etdi.

Birinci Dünya müharibəsi illərində Bentli hərbi-dəniz aviasiyasında xidmət etdi. Orada o, təyyarə mühərriklərinin hazırlanması və modernləşdirilməsi ilə məşğul olurdu. O, alüminium xəlitəsindən hazırlanmış porşendən istifadə üzrə ixtirasını aviasiya mühərriklərinin hazırlanması sahəsində də tətbiq etdi. Bu, ona şöhrət və maddi rifah gətirdi.

1918-ci ildə Bentli avtomobil sahəsinə qayıtdı, növbəti ilin payızında isə "Bentli Motor" şirkətini təsis etdi. Amma qəflətən başlayan iqtisadi böhran şirkəti maliyyə cəhətdən çətin vəziyyətə saldı. Sənaye böhranı ucbatından Bentli 1931-ci ildə şirkətin müflisləşdiyini elan etməyə məcbur oldu. Zavodu ilə yanaşı, Bentli həm də bütün əmlakını, o cümlədən özünün Bentli avtomobilini itirdi. Onun borclarını "Rolls-Roys" firması ödədi. Bu firma Bentli şirkətinin sabiq konstruktorunu yeni modellərin nümayişçisi qismində işə götürdü.

1935-ci ildə Bentli Laqonda firmasına keçdi və orada 12 silindrli mühərriklə təchiz olunmuş güclü Laqonda Bentli avtomobili hazırladı. Bu avtomobil 30-cu illərin ən məşhur avtomobillərindən birinə çevrildi.

Bentli 1971-ci il avqustun 3-də dünyasını dəyişdi.

## İstinadlar
Monson

**Monson** İspaniyada şəhər. Əhalisi 17 115 nəfər (2010).

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* , Barselona
* , Muret

## İstinadlar
Harel Skaat

**Harel Skaat** (yəhudicə:הראל סקעת) — İsrail müğənnisi. İsraili 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edib. Harel Skaatın ifa etdiyi mahnı "Milim" adlanırdı. O bu mahnı ilə 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 14-cü oldu.

Harel Skaat İsraildəki televiziya müsabiqələrindən birində iştirakı ilə tanınıb. 2006-cı ildə onun ilk solo albomu işıq üzü görüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Kornet

**Kornet** — Çar və ADR ordusunda hərbi rütbə. Çar Rusiyası ordusunda kavaleriyada əsilzadələr üçün ilkin zabit rütbəsi idi. İtalyanca corno — buynuz, hərbi şeypur sözündən alınıb. Əsasən atlı dəstənin rütbəli zabitlərinə (Kazak dəstəsindən başqa) verilirdi. Çariça Anna İvanovna 1731-ci ildən rus ordusuna tətbiq edib. 1765-ci ildə II Yekaterina bu rütbəni ləğv etmişdi. 1798-ci ildə I Pavel yenidən bərpa etdi. 1884-cü ildə ordu quruculuğunda kornet XII klas çininə dəyişildi. Həmin dövrdən podporuçik paqonu ilə eyniləşdi. Bu baxımdan atlı dəstədə podporuçik rütbəsi yox idi.

## İstinadlar
Xorunji

**Xorunji** — Şərqi Avropa ordusunda hərbi rütbə. Polyakca chorąży sözündən alınıb. Bayraqdar anlamndadır. XIV yüzildən Polşada və qonşu ölkələrdə könüllü dəstənin zabiti xorunji adlanırdı. Bu rütbə 2004-cü ilədək Polşa ordusunda saxlanılırdı. Ordunun NATO standartlarına keçməsilə bağlı ləğv edilib.

Xorunji 1722-ci ildən çar ordusunda kazak dəstəsində mövcud idi.

## İstinadlar
Kürşat Duymuş

**Kürşat Duymuş** (d.1 fevral, 1979) - Türkiyə futbolçusu.

## Karyerası
 
Kürşat peşəkar futbolçu kimi ilk addımlarını 1998-ci ildə Etimesgut Şekerspor klubunda atıb. Növbəti illərdə Çaykur Rizəspor, Trabzonspor, Beşiktaş, Ankaraspor, Kayserispor, Kartalspor kimi klubların heyətində çıxış edib. 2009-cu ilin sonunda Bakı ilə 1.5 illik müqavilə imzalayıb.

Duymuş peşəkar futbolçu karyerası ərzində iki dəfə U-18, 18 dəfə U-21, 3 dəfə Türkiyə milli komandalarının formasını geyib.

## İstinadlar
Mirzə Şirin bəy Heydərxanov

**Heydərxanov Mirzə Şirin bəy Sədrəddin bəy oğlu**-(1822-?), Qarabağ bəyi, katib, mülkədar

## Həyatı
Sədrəddin bəyin dördüncü oğlu Şirin bəy 1822-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Mədrəsə təhsili almışdı. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı.

Mirzə Şirin bəy Heydərxanov mülkədar idi. Əmisi Nəcəfəli bəydən qalma Kərkicahan kəndinin bir hissəsini, Tağ kəndinin bir hissəsini, Qacar kəndi yaxınlığındakı Şairli torpağını idarə edirdi.

Mirzə Şirin bəy 1848-ci ilin iyun ayının 18-də Şuşa polis idarəsinə şikayət etmişdi ki, qardaşıoğlu Məmməd bəy Mirzə bəy oğlunun bir tüfəngini, bir atınını Rüstəm bəy Qəmbər bəy oğlu Camalxanbəyov (1817-?) alıb. 

## Ailəsi
Mirzə Şirin bəyin Ibrahim bəy, Həmid bəy, Yusif adlı oğulları vardı.

## Mənbə
*'''Ənvər Çingizoğlu, Heydərxanbəyovlar, "Soy" dərgisi, 1 (21), Bakı, 2009. səh.8-14.

## Həmçinin bax
Allahyar Cavanşirov

**Allahyar Aslan ağa oğlu Cavanşirov** () — Azərbaycan musiqiçisi, tarzən.

## Həyatı
Allahyar Cavanşirov 1907-ci ildə Şuşada Aslan ağanın ailəsində anadan olub. Kiçik yaşlarından qrammafon vallarında və el şənliklərində o dövrün böyük sənətkarlarına qulaq asa-asa özü də tarzənliyə böyük həvəs göstərib. Çalışqanlığı, əzmkarlığı sayəsində 15 yaşından başlayaraq qardaşı Xanı tarda müşayiət edib. Bu musiqiçi qardaşların sorağı tez bir zamanda bütün Qafqazda yayılıb.

A.Cavanşirov keçən əsrin 30-cu illərinin əvvəllərində Bakıda keçirilən dövlət konsertlərinin birində Xan Şuşinskini tarda müşayiət edirmiş. Qardaşların gözəl ifası konsertə tamaşa edən M.C.Bağırovun o qədər xoşuna gəlir ki, səhəri gün onları Bakıya dəvət edib evlə təmin olunmaları haqqında göstəriş verib. Bakıya köçən A.Cavanşirov Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasına işə düzəlib. 1939-cu ildən 1969-cu ilə kimi – 30 il filarmoniyada çalışıb. İkinci Dünya müharibəsi zamanı ön cəbhədə əsgərlər qarşısında dəfələrlə çıxış edib, filarmoniyanın kollektivi ilə birlikdə bir çox ölkələrdə qastrol səfərində olub. 1959-cu ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan dekadasındakı çıxışına görə fəxri fərman alıb.
Allahyar Cavanşirov çox dostcanlı olduğu üçün evi həmişə qonaq-qaralı olub.Onun dostları içərisində xalq şairi Səməd Vurğunun, xalq yazıçısı Mirzə İbrahimovun, dirijor Niyazinin və başqlarının adlarını qeyd etmək olar. Səməd Vurğunla Şuşada, İsa bulağındakı görüşlərində xalq şairi Allahyarın tarını alıb müxtəlif havalar çalarmış.

Görkəmli sənətkar Allahyar Cavanşirov 1972-ci ildə 65 yaşında Bakıda vəfat edib.

Xan Şuşinskinin qardaşıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Xan Şuşinski
* Cavanşirlər
Yolqullar

**Yolqullar** — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Zinzahal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğətində kəndin adı Yolqulular olaraq qeyd edilb.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncəçayın (Kürün qolu) sahilində, Murovdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Yolqullar kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Yolqullar kənd ibtidai məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Antoninlər sülaləsi

**Antoninlər sülaləsi** (və ya "Beş yaxşı imperator" () — termin E.Qibbsona məxsusdur; və ya "evladlığa götürülmüş imperatorlar") — təxminən iki yüz il hakimiyyətrə olmuş Qədim Roma sülaləsi. Onların hakimiyyəti zamanı (96–180) imperiya özünün ən stabil və çiçəklənən dövrünü yaşamışdır.

Daxili siyasəti imperator-senat münasibətlərində barış mövqeyi, senatorlara qarşı repressiya və torpaq müsadirəsi siyasəti aparılmaması ilə seçilir.

Xarici siyasəti imperiya demək olar ki, Yaxın Şərqi tutmaqla ən böyük əraziyə malik olması ilə səciyyələnir.

Hakimiyətin vərəsələnməsi demək olar ki, qan tökülmədən həyata keçirilirdi. Hər bir imperator sağlığında senatorlardan və ya hərbi komandirlərdən ən bacarıqlısını evladlığa götürərək öz xələfi elan edirdi. Ancaq Mark Avreli bu ənənəni pozaraq hakimiyyəti öz doğma oğluna — Kommoda tapşırmışdır ki, o da bacarıqsızlığı və əxlaqsızlığı səbəbindən sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür.

### Antoninlər sülaləsinin zaman xətti

ImageSize  = width:700 height:100
PlotArea   = width:660 height:60 left:10 bottom:20

Colors =
    id:yellow    value:rgb(0.7,0.7,1) # light yellow
    id:red       value:rgb(1,0.7,0.7) # light red
    id:green     value:rgb(0.7,1,0.7) # light green
    id:blue      value:rgb(1,1,0.7)   # light blue
    id:cyan      value:rgb(0.7,1,1)   # light blue
    id:purple    value:rgb(1,0.7,1)   # light purple
    id:grey      value:gray(0.8)      # grey

Period      = from:96 till:192
TimeAxis    = orientation:horizontal
ScaleMajor  = unit:year increment:5 start:96
ScaleMinor = unit:year increment:5 start:96

BarData=
  bar:barre1

PlotData=

  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) shift:(0,-5)

  bar:barre1
  from:    96   till:  98   color:purple   text:Nerva                         
  from:    98   till:  117  color:yellow   text:Trayan
  from:    117  till:  138  color:blue     text:Adrian
  from:    138  till:  161  color:red      text:Antonin Piy
  from:    169  till:  180  color:green    text: ə   Mark Avreli
  from:    161  till:  169  color:green    text:Lusi Ver   v  
  from:    180  till:  192  color:grey     text:Kommod



## Xarici keçidlər
* Antonin sülaləsi

## Həmçinin bax
İv Roşe

**İv Roşe** — Dünyanın ən məşhur dizayner, modelyerlər və kosmetoloqlarından biri

İv Roşe həyatının böyük hissəsini "bitki kosmetikası"nın yaradılmasına həsr edib. Onun planına görə, "Yves Rocher"in məhsulları ancaq təbii inqridientlərdən hazırlanmalı və geniş istehlakçı kütləsi üçün əlçatan olmalıymış.

Roşe markası 1959-cu ildə yaradılıb. 1969-cu ildə isə onun ilk mağazası açılıb – buna qədər məhsullar poçt vasitəsilə göndərilirmiş. Hazırda "Yves Rocher"də 15 mindən çox adam çalışır, onun müəssisələri 30-dan çox ölkədə var, korporasiyanın illik dövriyyəsi 2 milyard avrodur.

Məşhur korporasiyanın yaradıcısı 80 yaşında Parisdə vəfat edib. Bundan sonra şirkətə başçılıq edəcək növbəti şəxsin adı müəyyənləşib. İv Roşenin yerinə onun nəvəsi, 31 yaşlı Bri Roşe gətirilib.

## Mənbə
*İv Roşe vəfat edib
Bürc Xəlifə

**Bürc Xəlifə** — dünyanın ən hündür tikilisi. 

2004-cü ilin 21 sentyabrında tikilməyə başlayan "Burc Xəlifə"nin (digər adı "Bürc Dubay") layihəsi memar Adrian Smit tərəfindən verilib. Smeta dəyəri 4.1 milyard dollar olan binanın tikintisində 330 min kubmetr betondan, 39 min ton armaturdan istifadə olunub. Binanın ərsəyə gəlməsi üçün isə 22 milyon saat çalışılıb.

Binanın tikintisinə 2004-cü ildə, iqtisadi arıtımın çiçəkləndiyi bir vaxtda başlanıb, açılışı isə bu yaxınlarda maliyyə böhranının Dubaya kəskin təsir etdiyi bir vaxtla üst-üstə düşür. 

Binanın dəqiq hündürlüyünün nə qədər olması məxfidir, amma onun Taybey 101 binasından daha hündür olması dəqiqdir. 

Binanın tikintisi 1.5 milyard dollara başa gəlib. 

Bina həmçinin ən hündür mərtəbədə yaşayış, ən hündür xidmət lifti və 124-cü mərtəbədə ən hündür müşahidə zonasına görə fərqlənir. 

Dünyanın əh hündür məscidi və üzgüçülük hovuzu 158-ci və 76-cı mərtəbələrdə yerləşəcək.

Burc Xəlifə şəhərin idarəçisi Şeyx Məhəmməd bin Rəşid Əl Maktum tərəfindən rəsmən açılıb. 

Açılış mərasimi qazıntı işlərinin başlamasından 1325 gün sonra olub və mərasimdə 60 min qonaq iştirak edib.


File:Tallest Buildings new2.png|Digər göydələnlərlə müqayisədə


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.bbc.co.uk/azeri/news/story/2010/01/100104_dubai.shtml
Yuliana Paşa

**Yuliana Paşa** (20 may 1980, Tirana) — Alban müğənni. 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Albaniyanı "Nuk mundem pa ty" (Mən sənsiz yaşaya bilmirəm) mahnısı ilə təmsil edib. Bu vaxta qədər bir çox beynəlxalq müsabiqələrdə ölkəsini təmsil edib və müxtəlif nominasiyalarda mükafatlara layiq görülüb.

## İstinadlar
Lusi Ver

**Lusi Avreli Ver** (lat. *Lucius Ceionius Commodus, Lucius Aelius Commodus, Lucius Aelius Aurelius Commodus*; * 15 dekabr 130; † 169  Altinum) — Mark Avreli ilə müştərək 161-169-cu illərdə Roma imperatoru olmuşdur.

## Həyatı

### Kimliyi
Doğma atası Lusi Eliy Ver Adrian tərəfindən oğulluğa götürüldüyünə görə qısa müddət imperatorluğa xələf olmuş, lakin 1 yanvar 138- ci ildə Adriandan qabaq vəfat etmişdir. Bundan sonra azyaşlı Lusi Ver növbə üzrə ikinci xələf adlandırılır ki, öz növbəsində imperatorluğu Antonin Piydən Mark Avreli ilə birlikdə qəbul etmiş olur.

### Siyasi fəaliyyəti və müştərək imperatorluğu
Karyerasına 153- cü ildə Kvestor, 154-cü ildə konsul kimi başlamışdır. 32 yaşında Pretor, 161- ci ildə təzədən konsul kimi fəaliyyət göstərir.

Antonin Piyin ölümündən sonra Mark Avreli artıq hakimiyyətdə olsa da, və senatın idarəetməni tək ona  tapşırmasına baxmayaraq hakimiyyəti Lusi Ver ilə bölüşməyi qərara alır.

Ciddi və tədbirli Mark Avrelidən fərqli olaraq, Lusu Ver öz kefi üçün yaşamağa, gününü kef məclislərində, əyləncədə keçirməyi üstün tuturdu. Antik mənbələrdə şəxsiyətinə cox tənqidi yanaşılır və o Neron ilə müqqayisə edilir.

### Parfiya müharibəsi
162—166-ci illərdə Ver Parfiya çarlığı ilə müharibədə imperiya qoşunlarına rəhbərlik etmişdir.

163- cü ildə Suriyaya gələrək parfiyaya qarşı müharibəyə hazırlaşarkən yüngül vä eşqibazlıq hərəkətləri ilə özünü cox alçaltmışdır. o hətta məşuqəsinin göstərişi ilə saqqalıni qirxmağa məcbur olmuşdur. Sərkərdələri döyüş meydanında çətinliyə düşəndə belə, hətta Kapadokiya valisi öz legionu ilə məğlub edildikdə belə o, öz kefindən qalmırdı. Günlərini ov ovlamaqda, musiqi sədaları altında dəniz gəzintisində keçirirdi. Müharibədən sonra qələbəni Ver və Mark Romada zəfər yürüşü keçirərək qeyd edirlər. Bu qələbənin əldə edilməsində Lusi Verin deyil sərkərdələrin böyük əməyi olmuşdur. Bu müharibədə Mesopatamiya, Suriya və Ermənistan Romanın ərazisinə təzədən qatılmış olur. Bu münasibətlə Lusi Ver özünə yeni  lat. *Armeniacus* ləqəbini götürür.

### Əyyaş imperator
Romaya geri dönən Lusi Ver tam səfeh və əyyaş bir həyat tərzi keçirir. Kef məclislərindən sonra tez-tez qladiator döyüşləri keçirdərmiş.
Mark Avreli fəlsəfi "Düşüncələr"ində Veri belə xarakterizə edir: "...qardaşımın əxlaqı məni özüm öz qeydimə qalmağı vadar edir,amma onun istiqanlılığı və hörmətcilliyi məni sevindirir."

Mark Avreli qardaşının bu hərəkətlərindən utansa da, özünü görməzliyə vururdu. Onu nəzarətsiz buraxmamaq üçün 167-ci ildə Markomann müharibəsində özü ilə yürüşə götürür. Orada Lusi Ver günlərini ovda və kef məclislərində keçirərkən,  Mark Avreli bütün işlərin  həllini öz üzərinə götürür. Pannon alındıqdan sonra Romaya geri dönürlər.

### Ölümü
40 yaşına çatmamış insultdan () vəfat etmişdir.
Onun ölümü Mark Avreli ağlatmışdır. Senat onu " Ilahi Ver" adlandıraraq allahlar sırasına aid etmişdir

## Mənbə
* Timothy Barnes: Hadrian and Lucius Verus. In: Journal of Roman Studies 57, 1967

## Xarici keçidlər
* http://www.hrono.info/biograf/bio_l/luci_ver.html
* ("Özü ilə təklikdə, Düşüncə") rus dilində

## Həmçinin bax
Yuli təqvimi

**Yuli təqvimi**, **Yulian təqvimi** — köhnə üslub tarixin hesablanma sistemi, ilk Günəş təqvimi. Yuli Sezarın göstərişi ilə başda Sozigen olmaqla bir qrup İsgəndəriyyə astronomu tərəfindən tərtib edilmiş və e.ə. 45-ci ildən Roma imperiyasının əsas təqvimi olmuşdur.

İlin orta uzunluğu 365,25 gündür. Fevral ayı hər 4 ildə 3 dəfə 28, bir dəfə isə 29 gündən ibarət olur.

Bu tropik ildən 0,0078 gün uzundur. Təqvim 1582-ci ildə Qriqorian təqvimi ilə əvəz edilmişdir.

## Yuli Günləri
Visokos sistemini nəzərə almaqla eyni vaxt sistemində sonra baş vermiş hadisə tarixindən əvvəlki hadisənin baş vermə tarixini çıxmaqla bu hadisələr arasında keçən vaxtı hesablamaq olar. Lakin uzun vaxt fasilələrini hesabladıqda bu bəzi çətinliklərə gətirə bilər. Ona görə XI əsrdə Skaligerin təklifi ilə bizim eradan əvvəl 4713-cü ilin yanvarın 1-dən günlərin ardıcıl hesabı aparılır. Skaliger atasının şərəfinə bu günləri Yuli günləri adlandırmışdır. Yuli günlərinin başlanğıcı Qrinviç meridianının günortası qəbul olunmuşdur.

Skaliger Yuli günlərinin hesablanma başlanğıcının üç kiçik dövrün hasilindən alınan 7980 illik böyük dövrün başlanğıcı kimi seçmişdir. Bu dövrlər aşağıdakılardır:
# 28 illik dövr (28 illik dövrlə yeddi günlük həftənin günləri təqvim ilinin eyni gününə düşür),
# 19 illik dövr (Meton dövrü, hər 19 ildən bir Ayın fazaları təqvim ilinin eyni gününə düşür),
# 15 illik dövr (Qədim Romada vergi sistemində istifadə olunurdu).
Doğrudan da

28•19•15=7980

olar.

Skaliger hesablamışdır ki, bu dövrlərin başlanğıcı yeni eradan əvvəl 4713-cü il yanvarın 1-nə uyğun gəlir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Julian calendar / Old style — New style synoptical reference
R&B

**Rhythm and blues** — musiqi janrı.

Amerika qaradərili musiqiçilərinin caz, rep kimi qarışığı olan bir musiqi janrı olaraq yaratdıqları janrdır.

## Tarixi
İlk dəfə 1947-ci ildə Cerri Ueksler tərəfindən "Bilbord" jurnalında istifadə olunmuşdur. İlk R&B nümunələri populyar səviyyədə Stivi Uander, Maykl Cekson kimi müğənnilər səsləndirib.

## İstinadlar
Aşağı Cürəli

**Aşağı Cürəli** — Azərbaycan Respublikasının Biləsuvar rayonunun Aşağı Cürəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, sovet hakimiyyəti illərində Yuxarı Cürəli adlanan məntəqədən bir qrup ailə ayrılaraq Aşağı Cürəli kəndini əmələ gətirmişdir. Oykonim yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar yaranmışdır.

## Tarixi
Aşağı Cürəli Biləsuvarın ilk salınan kəndlərindəndir. Əsasən 1940–50-ci illərdə SSRİ rəhbərliyinin göstərişi ilə Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikası ilə sərhəd ərazidən köçürülən insanlardan təşkil olunmuşdur.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Muğan düzündə yerləşir. Əsgərabad, Dərvişli, Amankənd, Ağalıkənd və Yuxarı Ağalı kəndləri ilə sərhəddir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənddə 799 təsərrüfat var.

## Mədəniyyəti
Kənddə Aşağı Cürəli kənd kitabxana filialı, Aşağı Cürəli kənd klubu və Aşağı Cürəli Poçt Şöbəsi (AZ1313) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Aşağı Cürəli kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə 1986-cı ildə inşa edilmiş Aşağı Cürəli kənd məscidi yerləşir.

## Səhiyyə
Kənddə Aşağı Cürəli kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Baliğ

**Baliğ** () — yetişmiş, həddi-buluğa çatmış.

İslamda baliğ yetişmiş və həddi buluğa çatmış oğlan və ya qıza deyilir. Bir müsəlmanın baliğ olması (yəni həddi-buluğa çatması) o demədir ki, artıq gördüyü hər bir haram iş müqabilində ona günah yazılır, bir şərtlə ki, dəli olmasın.

## İstinadlar
Yıldıray Baştürk

**Yıldıray Baştürk** — Türkiyə keçmiş futbolçusu

## Həyatı
Yıldıray Baştürk 24 dekabr 1978-ci il təvəllüdlü Baştürk Almaniyanın Herne şəhərində dünyaya gəlib.

## Karyerası
Futbolun sirrlərini "Sportfreunde Vanne-Eykel" klubunda öyrənib. Daha sonra 9 il – 1987–1996-cı illərdə "Vattenskeyd" klubunun müxtəlif yaş qrupları üzrə komandalarında çıxış edib. 1996/97 mövsümündə bu komandanın əsas heyətinə cəlb olunsa da, meydana çıxmayıb. 1997-ci ildə "Bohum"a transfer olunub. Bu komandada 104 oyun keçirib və 13 qola imza atıb. 2001-ci ildə "Bayer"ə keçib. Leverkuzen təmsilçisinin heyətində meydana çıxdığı 73 oyunda 8 qol vurub. 2004–2007-ci illəri Hertada keçirən Yıldıray 71 dəfə meydana çıxaraq, 14 dəfə rəqib qapıçıları məyus edib. 2007-ci ildə transfer olunduğu "Ştutqart"da indiyə qədər 26 oyun keçirib və 4 qola imza atıb.

## Millidəki karyerası
1998/2008-ci illərdə Türkiyə millisinə 45 dəfə dəvət alıb. Onlardan ikisində qol vurub.
Türkiyə yığması ilə 2002-ci ildə Dünya üçüncüsü olub. Bir il sonra isə Konfederasiyalar Kubokunun bürünc medalını qazanıb. 2001-ci ildə "Bayer"lə Çempionlar Liqasının finalında oynayan Yıldıray bununla da tarixə düşüb. Belə ki, o, ÇL-in finalında oynayan ilk türk futbolçu olub.

## Uğurları
* **[[FİFA Dünya Kuboku]]**
** **Bürünc medal (1)** — 2002
* **[[FİFA Konfederasiyalar Kuboku]]**
** **Bürünc medal (1)** — 2003
* **[[UEFA Çempionlar Liqası]]**
** **Finalçı (1)** — 2001/2002

## Mənbə
* Çempionlar Liqasında final oynayan ilk türk Azərbaycanda
Dağlar Günü

**Dağlar Günü** — beynəlxalq səviyyədə dağlarla əlaqədar problemlərin həllinə diqqət artırmaq məqsədi ilə keçirilən tədbir.

BMT-nin qərarına əsasən 2002-ci il dünyada Beynəlxalq Dağlar ili adlandırılmışdır. Buna uyğun olaraq növbəti illərdə beynəlxalq səviyyədə dağlarla əlaqədar problemlərin həllinə diqqət artırılmışdır.

BMT-nin Baş Assambleyasının təşəbbüsünə əsasən 2003-cü ildən başlayaraq dünyada 11 dekabr Beynəlxalq "Dağlar Günü" kimi qeyd olunur. Dünyada hər il belə adlı günün keçirilməsinin məqsədi başlıca olaraq dağ sistemlərinin qlobal miqyaslı əhəmiyyətinin cəmiyyət qarşısında bir daha qaldırılmasıdır.

"Dağlar Günü" hər il bir başlıq altında qeyd olunur. 2007-2008-ci illərdə keçirilən dağlar günü dağlarda iqlim dəyişikliyinə və ərzaq təhlükəsizliyinə həsr olunmuşdur.

2009-cu il dekabrın 11-i "Dağlar fəlakət təhlükəsinin idarəedilməsi" adlandırılmışdır. Dağlarda kənd təsərrüfatı üçün yararlı otlaqların mövcudluğu və təbii fəlakət təhlükələrinin olması burada insan fəaliyyətinin tənzimlənməsini tələb edir. Təbii ki, bunu həyata keçirmək üçün milli səviyyədə müvafiq inkişaf strategiyası hazırlanmalıdır və ona əsasən mərhələlər üzrə tədbirlər planı tərtib olunmalıdır.

## Mənbə
*Dünyada Beynəlxalq "Dağlar Günü" keçirilir
Dicey

**Dicey** və ya **disk-jokey** – öncədən yazılmış musiqiləri qarışdıran şəxs.

Diceylərin bir neçə növü var. Radio diceyləri (və ya radioda işləyən şəxslər) AM, FM, rəqəmsal və ya internet radio stansiyalarında yayım musiqisini qoşanlara deyilir. Klub diceyləri bar, gecə klubları, diskoteka, qonaqlıq və hətta stadionlarda musiqi seçib qoşurlar. Hip-hop diceyləri səhnədə reperlərin arxasında dayanaraq dicey mikserindən istifadə edib musiqilər qoşur, zərbəli səslər yaratmaq üçün turntable alətiylə skretçlər atır və yeni mahnılar üçün sempl və törnteyblizmdən istifadə edərək instrumentallar hazırlayır. Diceylər əsl adlarının, qəbul edilmiş təxəllüslərin və ya səhnə adlarının qarşısında "DJ" titulunu qəbul edə bilərlər.

## İstinadlar
Vadim Borets

**Vadim Borets** — Moldova futbolçusu.

## [[Birlik Kuboku]]nda iştirakı

2010-cu ildə Bakı ilə Birlik Kubokuna qatılacaq Vadim Borets artıq iki dəfə bu turnirin qalibi olub. Moldovalı futbolçu bu yarışda 1994-cü ildən etibarən müxtəlif komandaların heyətində 38 oyun keçirib. Bu nəticə ilə o, Mixayıl Zimlinski (46 oyun) və Oleq Bloqonadejdnidən (40) sonra üçüncü ən çox oyun keçirən futbolçudur. Qeyd edək ki, adıçəkilən hər iki futbolçu peşəkar karyerasını bitirib. Vadim Birlik Kubokunu iki dəfə başı üzərinə qaldırmağı bacarıb. İlk dəfə Şerif Tiraspol, ikinci dəfə isə Neftçi Bakı ilə qalib olmuşdur.

## Mənbə

*Vadim Borets rekorda imza atmaq istəyir
Baş Küngüt

**Baş Küngüt** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunda kənd.

## Toponimikası
Toponimin "Baş" hissəsi kəndin üst, hündür, yuxarı yerdə (yəni "başda") yerləşməsini əks etdirən sözdür. Toponimin ikinci komponenti olan "Küngüt" isə, XIII əsrdə monqol işğallarında iştirak etmiş kungiyat tayfasının adını əks etdirir. Kəndin adının ümumi mənası da "yuxarı tərəfdə yerləşən Küngüt kəndi" deməkdir.

## Tarixi
Kənddəki bəzi məhəllə adları: Həjjərlər, Süvərlər, Papaqçılar, Dəmirçilər, Muradlılar, Bəkirlər və s.

### Tarixi abidələri
Ərazisində orta əsrlərə aid Küngüt qalası, alban məbədi, Həzrət Əli qalası və bir sıra tarixi abidələr yerləşir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 27&nbsp;km şimal-şərqdə, Əyriçayın qolu olan Küngütçayın sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir. Kənd şimaldan Böyük Qafqaz dağları, cənubdan Bideyiz, şərqdən Baş Kəldək, cənub-şərqdən isə Oraban kəndləri ilə əhatə olunmuşdur. Küngütçay kəndin şərqindən axır. Əsasən yayın sonu və payızın əvvəlində çayda daşqınlar olur. Kəndin içərisindən isə Qaraçay adlı kiçik çay axır.

## Əhalisi
2009-cu il siyahıya alınmasında əhalinin sayı 1600 nəfər təşkil edib. Kənd əhalisi əsasən azərbaycanlılardan ibarətdir. Lakin az sayda ləzgilər, avarlar və ruslar da var.

### Tanınmış şəxsləri
* Nazim Hacıyev 

## İqtisadiyyatı
Kənddə yay turizmi üçün əlverişli olan Küngüt istirahət mərkəzi var. Bu istirahət mərkəzi dağın üzərində, kənddən 130 metr yüksəklikdə yerləşir.

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət evi fəaliyyət göstərir.

Novruz ərəfəsində 10-cu sinif şagirdləri kənd ərazisində "Qodu-qodu" gəzir. Kənd camaatı onlara sovqat verir və yığılan sovqatla şənlik təşkil olunur.

## Din
Kənddə Baş Küngüt kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Mənbə
*http://www.anspress.com/index.php?a=2&lng=az&nid=179837 
*http://shekitourism.az/index.php?secim=tarixi

## Xarici keçidlər

* Tarixin yadigarı olan dəyirman Kanal S. 
* Xaçvari kilsəsi və Zəyzid qalası dağılır
Vaxtsızçiçək

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. 

## Arealı
Cinsin nümayəndələrinin vətəni Qərbi Asiya, Avropa, Aralıq dənizi sahillərinin bir hissəsi, Şərqi Afrika sahillərindən aşağı Cənubi Afrika və Qərbi Keypdir. Cinsin bütün növləri zəhərlidir.

## Təsviri
Vaxtsızçiçək və zəfəran bir-birinə bənzəyir və təsadüfi bir müşahidəçi tərəfindən qarışdırıla bilər. Bununla birlikdə, vaxtsızçiçəyin 3 dişiciyi və 6 erkəkciyi olduğu halda, zəfəranın 1 dişiciyi və 3 erkəkciyi var. Zəfəran sözügedən cins ilə heç bir qohumluğa malik deyil və süsənkimilər fəsiləsinə aiddir.

## Etimologiya
Cinsin adı müasir Gürcüstandakı Kolxida bölgəsinin qədim yunanca adı olan Κολχίς ("Colchis") sözündən gəlir. Kolxida yunan mifologiyasında arqonavtların qızıl yun axtarışı üçün getdiyi və Yasonun Medeya ilə qarşılaşdığı yer kimi təqdim olunur.

## Dərman olaraq istifadəsi və zərərləri
Bu cinsə daxil olan bitkilər podaqra və erməni xəstəliyini müalicə etmək üçün əczaçılıqda istifadə edilən kolxisin alkaloidinin zəhərli miqdarını ehtiva edir. Ənənəvi tibbdə köklərin və toxumların istifadəsinin bu dərman səbəbilə yarandığı düşünülür.

Yarpaqları, kök yumruları və toxumları zəhərlidir. Qatil Katerin Uilsonun XIX əsrdə bir sıra qurbanlarını zəhərləmək üçün bu bitkidən istifadə etdiyi güman edilir. Tərkibində ən ölümcül miqdarda kolxisin olduğu bilinən növ payız vaxtsızçiçəyidir.

## Növləri
Aşağıdakılar vaxtsızçiçək cinsinə daxil olan növlərdir. Əvvəllər *Androcymbium*, *Bulbocodium* və *Merendera-*da təsnif edilən bir çox növ molekulyar genetik dəlillərə əsaslanaraq *Colchicum-a* köçürülmüşdür. *Androcymbium* hazırda bəziləri tərəfindən ayrı bir cins hesab olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vələs

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri
* 
* *[[Carpinus betulus]]*
* *[[Carpinus caroliniana]]*
* *[[Carpinus faginea]]*
* *[[Carpinus fangiana]]*
* *[[Carpinus fargesii]]*
* *[[Carpinus japonica]]*
* *[[Carpinus laxiflora]]*
* *[[Carpinus orientalis]]*
* *[[Carpinus tschonoskii]]*
* *[[Carpinus turczaninowii]]*

## İstinadlar

## Həmçinin bax