Avstriyalı Marianna (İspaniya kraliçası)

**Avstriyalı Mariya Anna** () () — İspaniya kralının xanımı.

1634-cü ildə Vyananın cənubundakı Viener Nyuştatda dünyaya gəldi. Atası Müqəddəs Roma imperatoru III Ferdinand, anası isə İspaniya kralı III Filippin qızı Mariya Annadır. 1646-cı ildə hələ 12 yaşında ikən İspaniya taxt-tacının vəliəhdi olan dayısı oğlu Baltazar Karlosla nişanlandı. Ancaq nişan mərasimindən cəmi 2 ay sonra vəliəhd vəfat etdi. Üstəlik, dayısı olan dul İspaniya kralı IV Filippin başqa oğul varisi yox idi. Dövlətlər arasındakı diplomatik əlaqələrin qorunması və İspaniya taxt-tacına yeni bir varisin qazanılması məqsədilə 7 oktyabr 1649-cu ildə İspaniya kralı IV Filipplə Madrid yaxınlığındakı mülklərin birində evləndirildi. 44 yaşlı dayısı IV Filipplə evlənərək hələ 14 yaşında ikən İspaniya kraliçası oldu.

Bu evlilik boyunca 5 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız ikisi yetkinlik yaşına çata bildi.

* Marqarita Tereza, Müqəddəs Roma imperatriçası
* *Mariya Ambrosiya ([[7 dekabr]] [[1655]] - [[21 dekabr|21]] [[21 dekabr|dekabr]] [[1655]])*
* *Filipp Prospero ([[28 noyabr]] [[1657]] - [[1 noyabr]] [[1661]])*
* *Ferdinand Tomas ([[23 dekabr]] [[1658]] - [[22 oktyabr]] [[1659]])*
* II Karl, İspaniya kralı

Ərinin 1665-ci ildə vəfatından sonra taxta çıxarılan 3 yaşlı oğlu II Karla kral naibəsi olaraq xidmət etdi. Onun ilk naibəlik dövrü oğlunun yetkinlik yaşı hesab edilən 14 yaşına qədər davam etdi. Ancaq alman əsilli bir qadının kral naibəsi olması bir çox siyasi qruplaşmanın narazılığına səbəb oldu. Üstəlik gənc kral doğuşdan bir çox xəstəliklə mübarizə aparırdı və çox yaşaması gözlənilmirdi. Bu səbəblə, ölkə alman və fransız tərəfdarı olan siyasi qrupların mübarizə meydanına çevrildi və İspaniya Vərasət Müharibəsinin ilk təməli bu illərdə qoyuldu. Bu illərdə naibə Mariya Annanın ən güclü rəqibi isə ərinin nigahdan kənar oğlu İohann Jozef oldu.

Oğlunun 14 yaşı tamam olduğu 1675-ci ildə vəzifədən alındı. Üstəlik onunla birlikdə onun vəzifəyə təyin etdiyi alman tərəfdarı bir çox saray əyanı və diplomat da saraydan uzaqlaşdırıldı. Ancaq gənc kralın səhhəti pis idi və fiziki qüsurlarıyla yanaşı, əqli zəifliyi də onun dövlət məsələləriylə məşğul olmasına mane olurdu. Nəhayət müxalif hakimiyyəti əlində saxlayan ögey oğlu İohann Jozefin müəmmalı ölümünün ardından 1679-cu ildə Mariya Anna yenidən naibə olaraq dövlət idarəsini ələ aldı. 

İlk iş olaraq artıq yetkinlik yaşına gəlmiş oğlunu həmin ilin payızında Orleanlı Mariya Luiza ilə evləndirdi. Gəlin namizədi olduqca nüfuzlu bir ailəyə mənsub idi. Belə ki, atası Fransa kralı XIII Lüdovikin oğlu Orlean hersoqu Filipp, anası isə İngiltərə kralı I Karlın qızı Henretta Stüart idi. Bu evliliklə, Mariya Anna həm İngiltərə, həm də Fransa ilə münasibətləri nizamlamağı hədəfləmişdi. Ancaq edilən bütün tibbi müdaxilələrə baxmayaraq cütlüyün övladı olmadı və Orleanlı Mariya Luiza 1689-cu ildə müəmmalı şəkildə vəfat etdi. Edilən müasir araşdırmalar bu ölümünün səbəbi kimi, hamilə qalması üçün edilən tibbi müdaxilələrin səbəb olduğu appendisit partlamasını göstərir.

Kraliçanın vəfatından çox keçmədən yeni kraliça namizədi axtarılmağa başlandı və bu dəfəki seçim Pfals kürfürstü Filipp Vilhelmin qızı Düsseldorflu Anna oldu. Ancaq gənc kral II Karlın səhhəti ağırlaşmışdı və övlad sahibi olması artıq mümkün deyildi. Bu səbəblə ölkə artıq tamamilə fransa tərəfdarı siyasi qrupların hegemoniyası altına girdi. Ölkənin bir hissəsi fransızlar tərəfindən işğal olundu. Yeni kraliça Düsseldorflu Annanın qardaşı Pfals kürfürstü III Karl Filippin vasitəçiliyi ilə II Karl hakimiyyətdə saxlandı. Ancaq ölkədə əldə olunan nisbi sakitlik naibə Mariya Annanın vəfatıyla sona çatdı. Mariya Anna 16 may 1696-cı ildə Madriddə vəfat etdi. Ölüm səbəbi olaraq isə döş xərçəngi göstərildi.

## Mənbə

* Barton, Simon (2009). *A History of Spain*. Palgrave. ISBN 978-0230200128
* Cowans, Jon (2003). *Modern Spain: A Documentary History*. U. of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1846-9
* Kamen, Henry (2002). *Spain's Road to Empire* (2003 ed.). Allen Lane. ISBN 978-0140285284
* Knighton, Tess (author), Carreras Lopez, Juan José (ed) (2005). *The Royal Chapel in the time of the Habsburgs: Music and Court Ceremony in Early Modern Europe*. Boydell Press. ISBN 978-1843831396

## İstinadlar