Azərbaycanda cüdo

1972-ci ildə SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsi cüdonun SSRİ ərazisində yayılması haqqında qərar vermişdir. Qərarın icrası kimi elə həmin il, yəni 1972-ci ildə Respublikamızda Cüdo Federasiyası yaradılır. Bu illər ərzində federasiyaya Arif Ələkbərov rəhbərlik edib. 1980-ci ildən Federasiya rəhbərliyində dəyişikliklər baş verib. Yeni sədr – Rəhim İsmayılov −16 il ərzində qurumun rəhbəri olub. 1996-cı ildən Füzuli Ələkbərov Azərbaycan Cüdo Federasiyasının prezidentidir.

22 noyabr 1972-ci ildə respublikamızda ilk dəfə olaraq cüdo üzrə yarışlar keçirilib. İlk klublar "Dinamo", "Burevestnik", "Lokomotiv", "Vodnik" cəmiyyətlərində və Sumqayıt, Gəncə şəhərlərində fəaliyyət göstərməyə başlayır. 1972-ci ilin dekabrında Azərbaycan cüdo məktəbinin ilk məşqçiləri olan İsmayıl Əhmədov, Sabir Hüseynov, Ağarza Əhmədov və Viktor Kuznetsov Tallində təşkil olunmuş məşqçilərin ilk ümumittifaq seminarında iştirak edirlər. Daha sonra ümumittifaq hakimlər seminarlarında Əhməddin Rəcəbli və Viktor Kuznetsov, 1973-cü ildə isə Ukraynanın Fiadosiya şəhərində keçirilmiş məşqçilərin ikinci ümumittifaq seminarına Zair Məmmədov, Tərlan Həsənov və Rauf Şəfiyev də iştirak ediblər. İsmayıl Əhmədov, Sabir Hüseynov, Əhməddin Rəcəbli, Ağarza Əhmədov, Rauf Şəfiyev, Viktor Kuznetsov, Ənvər İskəndərov, Tərlan Həsənov, Cərulla Şinqarov, Səməd Şəhniyarov – bu mütəxəssislər Azərbaycanın ilk cüdo məşqçiləri sayılırlar. İlk idman ustası Sahib İsmayılov, ilk beynəlxalq dərəcəli idman ustası Qüdrət Pəncəliyev, ilk əməkdar idman ustası adına isə Nazim Hüseynov layiq görülüb. Respublikanın ilk əməkdar məşqçisi Əhməddin Rəcəbli, keçmiş SSRİ-nin ilk əməkdar məşqçisi adını isə Ağayar Axundzadə alıb. Qızlar arasında ilk idman ustası Arzu Atayeva, ilk beynəlxalq dərəcəli idman ustası isə Gülşən Şirinova olmuşdur. İlk ümumittifaq dərəcəli hakim adını Rauf Şəfiyev, ilk beynəlxalq dərəcəli hakimlər isə Zair Məmmədov və Valeh Məhərrəmov olmuşlar. Keçmiş SSRİ birinciliklərinin ilk qalib və mükafatçıları Zakir Kərimov (1974-cü ildə yeniyetmələr arasında SSRİ birinciliyinin bürünc mükafatçısı, 1977-ci ildə SSRİ 2-ci gənclər oyunun qızıl mükafatçısı) Ələkbər İsmayılov (1975-qızıl), Sahib İsmayılov (1972 – bürünc), Ənvər Əhmədov (1982 – gümüş) olmuşlar. Fərhad Rəcəbli Azərbaycan cüdoçuları arasında İlk dəfə olaraq Avropa miqyaslı yarışlarda medal qazanıb. O 1978-ci ildə Macarıstanda keçirilmiş gənclər arasında Avropa birinciliyində III yerə layiq görülmüşdü. Ardınca isə Bayramov Novruz Nazim oğlu dünya çempionu (1999-cu il qızıl) Avropa çempionatı (2000-ci il qızıl) 15 dəfə Respublika çempionu olmuşdur. Lakin kriminal münasibətlərə görə idmanı tərk etmişdir. Məhz 2001-ci il Dünya Çempionatında Ermənistan əsilli idmançını 6 san ərzində yıxması onu Dinnesin rekordlar kitabına salmışdır hələ bu rekkordu qıran olmamışdır.

## Nailiyyətlər
Azərbaycan cüdoçuları 2026-cı il fevral-mart ayında Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə keçirilən "Böyük Dəbilqə" turnirini 7 medalla başa vurublar.

6 mart 2026-cı ildə Ruslan Paşayev (66 kq) Avstriyanın Linz şəhərində keçirilən "Qran-pri"nin qalibi olub, Vüsal Qalandarzadə (81 kq) gümüş, Ömər Rəcəbli (81 kq) və Camal Həmzətxanov (100 kq-dan yuxarı) isə bürünc medal qazandı. Nəticədə 1 qızıl, 1 gümüş və 2 bürünc medal qazanan milli komanda 59 ölkə arasında ümumi hesabda üçüncü yeri, kişilər turnirində isə birinci yeri tutdu.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Cüdo Federasiyası
* Azərbaycan 2016 cüdo üzrə Avropa Çempionatında
* Azərbaycan 2017 cüdo üzrə Avropa Çempionatında
* Azərbaycan 2013 Cüdo üzrə Böyük Dəbilqə turnirində

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanda cüdonun 50 ili tamam olur: Bu idmanın fəlsəfəsi nəyə dayanır? — ARAŞDIRMA