open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blefarit

**Blefarit** — göz qapağının kənarında, kirpiklərin xaricə doğru uzandığı və arxasında da yağ bezlərinin olduğu hissədə görülən bir xəstəlikdir.

Bu, çox məşhur bir problemdir və ümumiyyətlə; dərisi yağlı olan, kəpək problemi ya da gözləri quru olan kəslərdə görülər.

Bu vəziyyətə tahriş, ya da infeksiya niyə/səbəb ola bilər. Blefarit çox vaxt, müalicə edilməsi güc olan, xroniki bir narahatlıqdır. Bu şikayət, görmə bacarığında qalıcı bir təxribata səbəb olmaz ancaq yenə də narahatlıq vericidir və əhəmiyyət verilməsi lazımdır.

## Əlamətləri

Ən sıx rast gəlinən blefarit növündə; göz qapaqlarında kızarıklık və şişlik; kirpik diblərində isə qabıqlanma görülər. Bu qabıqlar qalınlaşdıqca çapak meydana gələr və səhərlər gözkapaklarının bir-birinə yapışmasına səbəb olar. Əgər müalicə edilməzsə bu vəziyyət daha da pisə gedər və gözün digər hissələrinə də yayılaraq daha ciddi bir vəziyyətin ortaya çıxmasına səbəb olar.  Bakteriya gözkapağını enfekte edə bilər və kiçik qabıqlı yaralar meydana gələ bilər, bu da kirpiklərin tökülməsinə səbəb olar.

## Müalicəsi

Blefarit olduqca inadçı bir göz xəstəliyidir. Bəzi növləri tamamilə müalicə edilə bilməz lakin böyük əksəriyyətlə idarə altına alına bilər. Bu problemin idarə edilə bilmə nisbəti həm blefarit növünə həm vəziyyətin nə dərəcə ciddi olduğuna həm də həkiminizin təkliflərinə nə qədər uyğun gəldiyinizə bağlıdır. Göz sağlamlığı üçün Blefaritli qisimi təmiz tutmaq və fərdi gigiyena çox əhəmiyyətlidir. Diqqətli və diqqətli davranılmadığı təqdirdə yüngül hadisələri belə tam olaraq müalicə etmək son dərəcə çətinləşə bilər və ya müalicə bitdikdən sonra eyni şikayətlər baş göstərə bilər.

Gözkapakları nizamlı olaraq təmizlənməlidir. İlıq və yaş kompresle qabıqlar yumşadılsa daha yaxşı nəticə alınar. Kiçik və təmiz bir dəsmalın isti suyla isladılıb sıxıldıqdan sonra 5-10 dəqiqə göz qapaqlarının üzərində tutulması faydalıdır. Dəsmal soyuduqca isti suyla təkrar isladılaraq isti qalması təmin edilə bilər. İsti müalicəsinin ardından dəsmala az miqdarda göz yandırmayan bir körpə şampunu tökülüb üfüqi hərəkətlərə qaşların, gözkapaklarının və kirpik diblərinin təmizlənməsi lazımdır. Meydana gəlmiş bütün qabıqlar təmizləndikdən sonra şampun tətbiq olunan bölgə durulanmalıdır. Bu əməliyyatın xüsusilə səhər qalxar qalxmaz edilməsi və gündə bir neçə dəfə təkrarlanması əhəmiyyətlidir. Bəzi vəziyyətlərdə isti kompresin ardından, şampun tətbiqindən əvvəl barmaq uclarıyla kirpik diblərinə dairəvi hərəkətlərlə masaj edilməsi də faydalıdır
Hacı Qayıb hamamı

**Hacı Bani** və ya **Hacı Qayıb hamamı** — İçərişəhərdə yerləşən və ölkə əhəmiyyətli abidə olan hamam.

## Haqqında
Hamam uzun əsrlər boyu torpaq altında qalmışdır. 1964-cü ildə bu ərazidə arxeoloji-təqdiqat işləri aparılarkən orta əsrlərə aid hamam aşkar olunmuşdur.

Hamam XV əsrin sonlarında tikilmişdir. Hamamın sifarişçisi Hacı Qayib, memarı isə Hacı Bani olmuşdur. Ona görə də hamama ya Hacı Qayib, ya da Hacı Bani hamamı deyirlər. Müsəlman şəhərlərinin əsas elementlərindən biri olaraq bu hamam karvan yolu üzərində öz irihəcmli görünüşü ilə seçilir.

Memarlıq formalarında mövcud olan otaqların zəngin örtüklər sistemi hətta kiçik kameraların interyerinə belə son dərəcə bədii ifadəlik verir.

Hamama daxil olarkən orada ifadəli memarlıq formalarından, dolğun həcmli plastika üslubundan istifadə edildiyini hiss etmək olur.

2017-ci il Martın 18-də “ABAD”-a qoşulan ailələrin məhsullarının nümayişini həyata keçirtmək üçün tarixi hamamın ərazisində “ABAD” sənətkarlıq mərkəzi fəaliyyətə başlayıb.

## Həmçinin bax

* Hacı Qayıb məscidi
* Hacı Bani məscidi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Molla Əhməd məscidi

**Molla Əhməd məscidi** — XIV əsrdə tikilmiş və İçərişəhərdə yerləşən tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi
XIV əsrin əvvəllərində Nəsrəddin Quştası ibn Həsən Hacıbabanın sifarişi ilə ustad-memar Mahmud ibn Səd tərəfindən tikilib.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

2025-ci ilin oktyabrında məsciddə Azərbaycan Miniatür Sənət Muzeyinin açılışı baş tutmuşdur.

## Memarlığı
Molla Əhməd məscidi İçəri Şəhərin məhəllə məscidləri tipinə aiddir.  

Məscid planda dördbucaq şəklində olub həcmcə kiçik bir zaldan ibarətdir. Bir mərtəbəlidir və minarəsi yoxdur. Cənub divarında sadə mehrab, yanlardan taclı, alçaq formalı daş qübbə işlənib. Məscidin binası gözə çarpmayan assimetrik fasad, dəqiq profillənmiş giriş və sonradan əlavə olunmuş iki kiçik pəncərə ilə tamamlanır. Fasadın yuxarı hissəsində uzun zolaq şəklində yerləşdirilmiş iki sətirlik ərəb dilində yazılmış kitabədə həm sifarişçi, həm də memar haqqında məlumat verilir. Məscidə Əhməd adlı şəxs axundluq etdiyi üçün xalq arasında Molla Əhməd məscidi adlandırılıb.

## Həmçinin bax
* Hacı Bani məscidi
* Mirzə Əhməd məscidi
* Şeyx İbrahim məscidi

## İstinadlar
Pazırıq xalısı

**Pazırıq xalısı** — Pazırıq kurqanında arxeoloji qazıntı zamanı aşkar edilmiş qədim xalı.

## Tarixi

Pazırıq kurqanlarından tapılmış toxuculuq nəsnələri içində "Pazırıq xalısı" adı ilə məşhur olan 1,83x2,0m  ölçülü qırmızı rəngli keçə üzərində incə yun ipindən toxunan bu xalı Peterburq Ermitajında saxlanır.

E.ə. V-IV əsrlər arasında hazırlandığını irəli sürən alimlər bu xalının Altaya gedib çıxmasını belə izah edirlər ki, guya bir saqa çarının sifarişi ilə yas törənində cəsədin üstünə örtük kimi hazırlanan bu xalı "Armeniyada"  toxunmuşdur. Ulrix Şürman bunu *"erməni sənətinin şah əsəri"* adlandırmış, Volkmar Gantzhorn isə öz kitabında onun fikrini doğru saymışdır.

Başqa bir Pazırıq xalısı da divardan asmaq üçün 4,5x6,5 m ölçüsündə rəngli keçədən aplike üsulu ilə hazırlanmış sənət əsəridir. Burada taxtda oturub əlində həyat ağacı tutan qutsal qadın və qarşısında gözəl geyimli bir atlı təsvir edilmişdir. Prof. F. Cəlilov güman edir ki, buradakı qadın obrazı qarşısındakı bəyə uğur diləyən ulu qam katun obrazıdır.

Bu qədim xalının kurqanın altında salamat qalmasının səbəbi vaxtilə yuxarıda açılmış bir oyuqdan məzarın dibinə sızan suyun buz bağlaması və xalının buzun içində qalması idi.

## Xüsusiyyətləri
Pazırıq xalısı iç-içə bir neçə çərçivəyə bölünmüş, birincidə qrifonlar, ikincidə atlılar, üçüncüdə sığırlar (maral), dördüncüdə hun çiçəyi şəklində simvollar verilmişdir. Beşinci çərçivə isə çiçəkli 24 xanaya ayrılmışdır. Buradakı sığırların və orta xana sayının 24 olması məsələsini 24 oğuz boyunun simvolu olduğunu (türk intellekti) türkmən alimi Axmət Bekmıradov qeyd etmişdir. Sonralar E.F. Tekçe və N.G. Qırzıoğlu da eyni fikrə gəlmişlər.

Xalıdakı atların quyruğu əski hun şəkillərindəki kimi düyünlüdür, başlarında yüyən var, yəhərin üzəngisi yoxdur. Çünki həmin xalını toxuyan saqaların törəmələri hunlar dünyada ilk dəfə üzəngini bu xalıdan min il sonra icad etmişdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*'''Firudin Ağasıoğlu (Cəlilov).''' ''2500 il öncə Qarabağda toxunmuş Bərdə (saqa-oğuz) xalısı''. '''mct.gov.az'''
Mirzə Əsədulla xan Naziməddövlə

**Mirzə Əsədulla xan Mirzə Ələsgər oğlu Nizaməddövlə** (1840-1901) — İranın ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı

Təbrizli Mirzə Əsədulla xan Nasirəddin şah Qacar hakimiyyəti dövrünun ictimai xadimləri icərisində oz bacarığı və nüfuzu ilə seçilən şəxsiyyət olmuşdur.

Əsədullla xan Azərbaycanın tanınmıs sülalələrindən olub, Xarici İşlər nazirliyinin əməkdaşı idi və İranı bir sıra xarici dövlətlərdə diplomat kimi təmsil etmişdir.

Mirzə Əsədulla xan Azərbaycan alimi Mirzə Məhəmmədrəfi Nizamulüləmanın qardaşı, Mirzə Ələsgər Mustofi Təbrizinin oğludur. (70, s. 206). O, 1884-1887-ci illərdə İranın Peterburqda səlahiyyətli nümayəndəsi olmuş və Vəkilulmulk ləqəbini almışdır.
1887-ci ildə Peterburqdan geri çağırılaraq, vəfat etmiş Mustafa xanın yerinə Ərdəbil və Xoy hakimi təyin olunmuşdur. O, hələ Peterburqdan əvvəl, yəni 1877-ci ildə Tiflisdə Baş konsul kimi çalışmısdır.

Mirzə Əsədulla xan 1890-1892-ci illərdə İranın İstanbulda səfiri olmus və Nizamuddovlə ləqəbini almışdır. O, sonralar da mühüm dövlət vəzifələrində çalışmışdır. 1895-ci ildə Fars vilayətinin general-qubernatoru olmus, bu vəzifədə 1895-ci ilədək, yəni ədliyyə naziri vəzifəsinə təyin edilənədək calısmısdır.
Həmin il Tehranın hakimi vəzifəsi də ona tapsırılmısdı.

Mirzə Əsədulla xan 1899-cu ildə Böyuk Dövlət Şurasına başçı təyin olunmus, omrunun sonunadək burada calısmısdır. O, 1901-ci ildə vəfat etmişdir. Oğlu Mirzə Yəhya xan sonralar onun vaxtilə dasıdığı Nizamuddovlə ləqəbinə layiq gorulmusdur.

Gorkəmli Azərbaycan alimi Mirzə Əbdürrəhim Talıbov Təbrizi ondan bəhs etmis, onu fazil bir şəxsiyyət kimi yüksək qiymətləndirmisdir.

## Mənbə

*Ənvər Çingizoğlu, Diba ailəsi, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №10, səh.52-64.
* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları,  Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

*Mahmud xan Əlaülmülk
*Fəzlulla xan Dəbirəssəltənə
*İclaülmülk
İstanbul tarixi

**İstanbulun tarixi** olduqca qədimdir. Belə ki, buranın ilk məskunlaşma tarixi 300 min, şəhər kimi təxminən 3 min, paytaxt kimi isə 1600 ilə qədər yaşı vardır. İstanbul Avropa ilə Asiya qitələrinin kəsişdiyi nöqtədə olan bir dünya şəhəridir. Şəhər tarix boyunca fərqli sivilizasiya və mədəniyyətlərə ev sahibliyi etmiş, əsrlər boyu müxtəlif din, dil və irqdən insanların bir yerdə yaşadığı kosmopolit və metropolit quruluşunu qorumuş və tarixi müddətdə bənzərsiz bir mozaika halını almışdır. Uzun zaman dilimləri boyunca hər sahədə mərkəz olmağı və iqtidarda qalmağı bacaran dünyadakı nadir məskunlaşma yerlərindən biri olan İstanbul keçmişdən günümüzə bir dünya paytaxtıdır.

İstanbulun tarixi ana xəttləriylə beş böyük dövrə ayrıla bilər: Tarix öncəsi dövr, Bizantion dövrü, Konstantinopolis dövrü (Roma və Bizans), Kostantiniyyə dövrü (Osmanlı) və İstanbul dövrü (Türkiyə).
Türkiyənin hərb tarixi

**Türkiyənin hərbi tarixi** - Türkiyə Qurtuluş Savaşından sonra Türkiyə Cümhuriyyəti dönəmindən başlayan müasir silahlı qüvvələrin tarixidir.

Türk inqilabçıları Mustafa Kamal Atatürkün başçılığı ilə Qurtuluş Savaşında qələbə qazanandan sonra Osmanlı İmperiyasının qəbul etdiyi Serv sülh sazişini rədd edərək, onu Lozan sazişi ilə əvəz edir və Ankarada oturan yeni hökumətin leqitimliyini bütün dünyaya qəbul etdirir. 

Məhz bu dövrdən sonra türk ordusunun müasir hərb tarixi başlayır.

## Xarici keçidlər
*Turkish Navy
*Turkey in the First World War
Türk dəniz donanmasının tarixi

**Türk hərbi-dəniz qüvvələri** - tarixən orta əsrlər dövründən bəri Aralıq dənizində, Qara dənizdə, Qırmızı dənizdə, Fars körfəzində, Hind okeanında və Atlantik okeanında ən böyük dəniz qüvvələrindən biri olmuşdur.

## Mədəniyyətdə
*Osmanlı Donanması, admiral Turqut Rəis, Tim Uilloks tərəfindən yazılmış *Din* romanı
*Osmanlı Donanması və admiral Kamal Rəis *Sultan Sükançısı* romanında əsas qəhrəmanlardan biri.

## Xarici keçidlər
*Turkish Navy History
Pisidiya Antioxiyası

**Pisidiya Antioxiyası** (,  və ya ) — Türkiyənin Aralıq dənizi, Egey və Mərkəzi Anadolu bölgələrinin kəsişdiyi Göllər bölgəsində, Pisidiya və Frigiyanın sərhədində yerləşən qədim şəhər. "Frigiya Antioxiyası" kimi də tanınır. Şəhər şimaldakı 1236 metrlik ən yüksək nöqtəsi ilə vadi görünüşündədir.

Şəhərdə bir teatr, kilsə, Avqust məbədi və buna bənzər strukturlar vardır. 1176 metr yüksəkliyi olan təpənin üzərində tikilən şəhərin şimalında, cənub-qərb istiqamətində Gelendost mahalını keçərək Əyirdir gölünə çatan Antius çayı axır. Şəhərin qurulduğu ərazi şərqdə Sultan dağları, şimalda Qartal dağı, cənub-şərqdə Qırmızı dağ, cənub-qərbdə Tirli dağ və Əyirdir gölünün şimal sahili ilə yuyulur.
Microsoft Student

**Microsoft Student** — Microsoft şirkəti tərəfindən yaradılan proqramdır. Əsas tələbələr və məktəbdə oxuyan uşaqlar üçün nəzərdə tutulub.

## Xüsusiyyətləri
Proqram Microsoftun yaratdığı Office proqramlarıyla inteqrasiya edib. MS Student Encarta proqram-ensiklopediya istifadəsiylə yaradılıb.

Proqramda Microsoftun MS Math, on-line Encarta və digər proglar istifadə olunub. Hal-hazırda bağlanıb. Şirkət tərəfindən açıqlamada deyildi ki, bağlanmasına əsas səbəb — yerləşdirilmiş informasiyaya tələbatın az olmasıdır. Əsas rəqibi Vikipediyadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hacı Bani məscidi

**Hacı Bani məscidi** — XVI əsrə aid İçərişəhərdə yerləşən tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Sovet işğalından sonra məsciddə ibadət dayandırılıb. Hazırda yaşayış evi kimi istifadə olunur.

## Haqqında
Hacı Bani məscidi İçərişəhərdə Şirvanşahlar saray kompleksi yaxınlığında yerləşir. Minarəsi və günbəzi yoxdur. Məscid fasadı üzərindəki qısa epiqrafik kitabəyə əsasən memar Hacı Bani tərəfindən XVI əsrdə inşa edilib. Hicri-qəməri təqvimlə 1320-ci ildə bərpa edilib.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Memarlığı
Məsciddə girişlə üzbəüz, iri miqyaslı hörgü ilə, stalaktit yaruslu mehrab yerləşir. Məscidin üzərindəki digər kitabəyə əsasən isə məscid Hicri-qəməri təqvimlə 1320-ci ildə bərpa edilib. Bu zaman yenidənqurma işləri aparılıb, vestibül və qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi hissə (şəbistan) əlavə edilib. Cüt yarımdairəvi pəncərələr sayəsində isə ibadət zalı ikiqat işıqlandırılıb. Məscidin yenidənqurma işləri zamanı interyeri və eksteryeri ənənəvi memarlıq üslublarını və motivlərini qoruyub saxlayıb. İfadəli silueti, kub təməl üzərindəki quruluşu, Abşeron tipli daş şarkonusvari günbəzin traktovkası və küçənin eniş istiqamətində gözəl vurğulanmış künc hissəsi yerli memarlığın xarakterik xüsusiyyətlərini əks etdirir.

## Həmçinin bax
* Hacı Bani hamamı

## Qeydlər


## İstinadlar
Xanlar məscidi (İçərişəhər)

**Хanlar məscidi** — İçərişəhərdə yerləşən XIX əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Sovet işğalından sonra məsciddə ibadət dayandırılıb. Hazırda yaşayış evi kimi istifadə olunur.

## Tarixi
Xanlar məscidi XIX əsrin sonunda Хanlarov qardaşlarının sifarişi ilə İçərişəhərdə evlərinin yaxınlığında tikilib. Məscidin memarı Məşədi Mirzə Qafar İsmayılovdur.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Hal-hazırda yaşayış evi kimi istifadə olunur.

## Memarlığı

Məscid uzadılmış dördbucaq şəklində, yaşayış məhəllələrinin cərgəsində yerləşir. Giriş üç hissəyə bölünüb. Mərkəzdəki bölmə günbəzlə tamamlanır, yanlardakılar isə qübbələr ilə örtülüb. Zalın uzununa оxu istiqamətində cinahlarda qoruyucu pəncərəli, zəngin naxışlı mehrab yerləşir. İnteryer nəbati хarakterli naxış motivləri ilə zəngindir.

## Həmçinin bax
* Hacı Qayıb məscidi
* Mədrəsə-məscid

## İstinadlar
Çin məscidi

**Çin məscidi** və ya **Qazi Fəzlullah bin Osman məscidi** — İçərişəhərdə yerləşən və ölkə əhəmiyyətli abidə olan məscid.

Məscid qala divarlarının İçərişəhər metrostansiyası tərəfdəki girişindən təxminən 50 metr məsafədə yerləşir. Arxa hissəsi Vahid bağına tərəf baxır.

## Tarixi
Şirvanşahlar Sarayı Kompleksinin yaxınlığında yerləşən məscidin giriş qapısının üstündəki epiqrafik kitabə onun Hicri-qəməri təqvimlə 777-ci ildə Fəzlullah İmam ibn Osman Şirvaninin vəsiyyəti ilə inşa olunmasından bəhs edir. Məhz buna görə məscid onun adı ilə adlandırılır. Fasad üzərindəki digər epiqrafik yazıdan isə belə məlum olur ki, abidə Hicri-qəməri təqvimlə 1186-cı ildə Məsud Əli tərəfindən bərpa olunmuşdur.

Məscid digər adı "Çin məscidi"dir. Xalq etimalogiyasına görə məscidin "Çin" adını alması bu məscidə gələn insanların arzu və diləklərinin çin olması faktı ilə əlaqədardır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Ox üzrə interyerin cənub divarında dördbucaq çərçivəyə alınmış beşyaruslu stalaktik mehrab Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinin müəyyən kompozisiya motivini bütövlüklə təşkil edir. Cinahlarda kiçik taxçalar yerləşdirilmişdir.

Əsas fasadı assimetrik olan məscidin sərt, irihəcmli kompozisiyası, klassik tipli portal-girişlə vurğulanır. Portalın dəqiq profillənmiş dördbucaq çərçivəsi, çatma oyuq və ərəb yazısının epiqrafik başlığı, fasadın bütöv daş divarının fonunda klassik formada təsvir edilmişdir. Şəhərin şərq üslublu orta əsr portalları arasında, məscidin portalı ən klassik olanıdır.

## Hal-hazırda
Məsciddə 2012-ci ildə İçərişəhər Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi tərəfindən əsaslı şəkildə təmir-bərpa işləri aparılmışdır. Təmirdən sonra abidə İçərişəhər DTMQİ-nin nəzdində numizmatika muzeyi kimi fəaliyyət göstərir. Məsciddə ərazidə tapılmış qədim pullar və sikkələr nümayiş etdirilir və qorunub saxlanılır.

## Həmçinin bax
* Cin məscidi

## Qeydlər




## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mədrəsə-məscid (İçərişəhər)

**Mədrəsə-məscid** — Bakı şəhərinin ən qədim hissəsi İçərişəhərdə yerləşən, artıq mövcud olmayan Came məscidinin hücrə qalıqlarından biri olan və bir müddət mədrəsə-məscid kimi fəaliyyət göstərmiş, indi isə dükan olan tarixi abidə.

## Haqqında
Son orta əsrlərdə əsasən məscid-mədrəsə kimi fəaliyyət göstərmiş bu abidə İçəri Şəhərdə mövcud olmuş Came məscidinin hal-hazıra qədər qalmış hücrələrindən biridir. Hücrələr XV əsrdə Came həyətində tədris məqsədilə inşa olunmuşdur. İçəri Şəhər Asəf Zeynallı küçəsinin genişlənməsi və yol-tikinti işlərilə əlaqədar XIX əsrin ortalarında Came məscidinin hücrələri dağıdılmış, salamat qalmış hücrələrdən biri məscid mədrəsə kimi istifadə edilmişdir.

Məscid mədrəsənin girişinin portalında digər hücrələr ilə əlaqə yaradan çıxıntı ilə bərabər memarlığın əsas prinsipləri – daş üzrə oymalar, geniş naxış palitrası, bədii epiqrafika və s. əks olunmuşdur. Əsasən daş üzərində tikinti və naxış işlərinin keyfiyyəti mükəmməldir.

## Həmçinin bax
* İmamqulu məktəb-məscidi

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
* Bakının simasında görünən və görünməyən məscidlər
Qasımbəy hamamı

**Qasım bəy hamamı** — İçərişəhərdə yerləşən və XVIII əsrin sonu-XIX əsrin əvvəllərinə aid olan tarix-memarlıq abidəsi. Qasımbəy hamamı yarımyeraltı tipli hamamlar qrupuna aiddir. Bakı qalasının Salyan qapısı yaxınlığında yerləşən Qasım bəy hamamı xalq arasında həm də "Şirin hamam" adıyla tanınmışdır.

Hamamın xarici görünüşü çox da hündür olmayan yerüstü tikili üzərində yerləşmiş günbəzlərdən ibarətdir. Tikilinin memarlıq həlli, hamamların inşasında istifadə edilən ümumi təşkilat prinsipindən irəli gəlir. Soyunma və sabunlanma otaqları bir-birinə bitişik olmaqla, kiçik künc hücrələri vasitəsilə əlaqələndirilmişdir. Bununla yanaşı, dəhliz də hər iki künc hücrəsinin vahid məkanda birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır.

## Tarixi
Hamam XVIII əsrin sonu-XIX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bakı qalasının Salyan qapısı yaxınlığında yerləşən Qasım bəy hamamı xalq arasında həm də "Şirin hamam" adıyla tanınmışdır. Bu ad onunla əlaqəlidir ki, hamama gələn qonaqlara çayla yanaşı müxtəlif şirniyyatlar da təklif edilirdi.

1970-ci ilin sonlarında hamamda bəpa işləri aparılmış və bundan sonra abidə "Yaşıl aptek" () kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Hamamın xarici görünüşü çox da hündür olmayan yerüstü tikili üzərində yerləşmiş günbəzlərdən ibarətdir. Tikilinin memarlıq həlli, hamamların inşasında istifadə edilən ümumi təşkilat prinsipindən irəli gəlir. Soyunma və sabunlanma otaqları bir-birinə bitişik olmaqla, kiçik künc hücrələri vasitəsilə əlaqələndirilmişdir. Bununla yanaşı, dəhliz də hər iki künc hücrəsinin vahid məkanda birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır.

Hamamın hər iki hissəsində xaç planı ifadəli forma almışdır. Hər iki hissənin mərkəzi zalı küncləri kəsilmiş kvadrat formasına malikdir. Bu zallarda künc hücrələrinə aparan qapılar yerləşir. Hər iki hissədə mərkəzi zalın perimetri boyunca su kanalları inşa edilmişdir.

Hamama giriş geniş vestibül vasitəsilə həyata keçirilir. Küçə və hamam döşəməsi arasındakə əhəmiyyətli fərqə görə vestibüldə uzun pilləkən quraşdırılmış və onlar vestibülü bir növ pilləkən hücrəsinə çevirmişdir. Vestibüldən soyunma otağına keçid, küçə tərəfdə yerləşən künc hücrəsi vasitəsilə həyata keçirilir.

Sabunlanma hissəsi də soyunma hissəsi ilə oxşar plana malikdir. Sabunlanma otağındakı künc hücələrindən biri massaj, digəri isə fərdi yuyunma üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Xıdır məscidi

**Xıdır məscidi** — İçərişəhərdə yerləşən XIX əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi
Xıdır məscidi 1301-ci ildə İçərişəhərdə indiki M. Maqomayev küçəsi 24 ünvanında tikilib. İki mərtəbəlidir lakin mərtəbələr arasında əlaqə yoxdur.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi. Xıdır məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb.

1988-ci ildə daş qübbənin aşağı mərtəbəsində arxeoloji qazıntılar və portalda bərpa işləri aparılıb. Bundan sonra məlum olub ki, məscid atəşpərəst məbədi üzərində inşa olunub.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Həmçinin bax
* Hacı Bani məscidi
* Molla Əhməd məscidi

## İstinadlar
Şeyx İbrahim məscidi

**Şeyx İbrahim məscidi** — İçərişəhərdə yerləşən XV əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Sovet işğalından sonra məsciddə ibadət dayandırılıb. Hazırda məscidin binasında Cümə məscidi nəzdində olan mədrəsə fəaliyyət göstərir.

## Haqqında
Şeyx İbrahim məscidi Hicri-qəməri təqvimlə 818-ci ildə İçərişəhərdə indiki Asəf Zeynallı küçəsində tikilib. Üzərindəki kitabədən məscidin sifarişçisinin Hacı Əmirşah Yaqub oğlu olduğu və şirvanşah I İbrahimin dövründə tikildiyi qeyd olunub. Məhz buna görə də məscidə Şeyx İbrahim adı verilib. Kitabədə yazılıb:

Məscidin üzərindəki bir başqa kitabədə isə onun Ağa Qafar Hacı Murad oğlu tərəfindən bərpa olunması haqqında məlumat verilib.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi. Şeyx İbrahim məscidi də sovet işğalından sonra fəaliyyətini dayandırıb.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Hal-hazırda Cümə məscidi nəzdində mədrəsə olaraq fəaliyyət göstərir.

## Memarlığı
Məscid dördbucaq şəklindədir və çatma formalı daş qübbə ilə örtülüb. Mehrab ənənəvi yan divarda deyil, uzunluğuna olan divarda yerləşdirilib. XIX əsrdə məscidin fasad divarının səthi üç dördbucaq çərçivələrə bölünüb və bununla da fasad Avropa memarlıq üslubunu alıb. Hər bir çərçivənin içərisində yarıqla tamamlanan pəncərə yerləşdirilib, giriş isə portal formasında işlənib.

## Həmçinin bax
* Bəylər məscidi
* Hacı Bani məscidi

## Qeydlər


## İstinadlar
Gileyli məscidi (İçərişəhər)

**Gileyli məscidi** və ya **Comərd Gəray məscidi** — İçərişəhərdə yerləşən ölkə əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi, məscid.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi
Gileyli məscidi iki mərhələdə tikilmişdir: 1309-cu ildə Şirvanşahlar dövründə, sonra isə XIX əsrin ikinci yarısında.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Memarlığı
Köhnə hissə xaçgünbəzli kompozisiya sistemini təşkil edir. Burada xaçın qolları dərin qübbələrdir, künclərdə isə kiçik otaqlar yerləşir. Dəqiq proporsiyalı, memarlıq elementləri və detalları ilə profillənmiş və naxışlanmış mehrab, həcmli kütlələrinin sərtliyi və tektonilliyi ilə fərqlənən ibadət zalının daxili interyerini zənginləşdirir. Məscidə əlavə tikilmiş yeni hissə planlaşdırılma sxeminin vəhdətini pozmur, əksinə ibadət zalının rahatlıq imkanlarını genişləndirərək, qübbəli, taclı və çatma formalı künbəzi daxili məkanın formalaşmış memarlıq mühitini təkrarlayaraq, onun kompozisiya strukturuna ayrılmaz surətdə daxil olur. Burada avropasayağı memarlıq üsullarını ifadə edən yeni formalar tətbiq olunub. Daha qabarıq şəkildə bu öz əksini fasadın quruluşunda tapıb.

## Həmçinin bax
* Bəylər məscidi
* Xanlar məscidi

## İstinadlar

## Mənbə
* 

*
Qədim Şirvan

**Şirvan** — Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş qədim şəhər. Xəzər dənizi sahilində - Şamaxı-Dərbənd ticarət yolu üstündə yerləşirdi. Tarixi Şirvan vilayətinin mərkəzi idi.

Əlİstəxri, ibn-Havqəl  və əl-Müqəddəsi Şəmaxiyyə və Şəbəranla yanaşı, Şirvan şəhərinin də adını çəkirlər. İbn Havqəlin xəritəsində   Şəbərandan başlayaraq Şirvan və Şəmaxiyyədən keçib, Bərdicə, oradan da Bərdəyə gedən yol qeyd edilmişdir. Həm də, Şəbəranla Şirvan arasındakı məsafə Şirvanla Şəmaxiyyə arasındakı məsafədən üç dəfə çoxdur. Müqəddəsi (təqribən 985-ci ildə yazmışdır) Şirvan haqqında aşağıdakı məlumatları verir: *"Düzənlikdə böyük şəhərdir. Binaları daşdandır, bazar meydanında Cümə məscidi vardır. Şəhərin içindən çay keçir"*.  V. F. Minorskinin fikrincə, Şirvanşah şəhərinin bu təsviri Şəbərana aiddir, belə ki, İstəxrinin əsərinin bizə gəlib çatmayan, lakin Yaqut tərəfindən istifadə olunmuş nüsxəsində Şirvan əvəzinə Şəbəran yazılmışdır. İstəxrinin de Quye tərəfindən nəşr olunmuş nüsxəsində getmiş bu səhvi Müqəddəsi də təkrar etmişdir. Onun Şirvan kimi təsvir etdiyi Şəbərana uyğun gəlir. Mənbələrdə Şirvan haqqında məlumat cüzi olduğundan onun yerini müəyyənləşdirmək çətindir. V.F.Minorski hesab edir ki, əgər bu ad İstəxrinin nüsxəsində (de Quyenin nəşri) və onun ardınca ibn Havqəl və Müqəddəsi tərəfindən Şəbəranla qarışıq salınmayıbsa, onda çox ehtimal ki, Şamaxıdan üç mərhələ aralı belə bir şəhər mövcud olmuş və Şirvan vilayəti də onun adı ilə adlanmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Şirvan (tarixi ərazi)
Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi

**Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi**, **Bazar meydanı** və ya **Xanəgah kompleksi** — İçəri Şəhərdə yerləşən və ölkə əhəmiyyətli abidə olan sıratağlı dini-memarlıq kompleksi.

Qız Qalasının şimal tərəfində 1964-cü ildə aparılan arxeoloji qazıntı işləri zamanı maraqlı quruluşa malik sıratağlı abidə aşkar olunmuşdur.

## Quruluşu

Abidənin hər tərəfdən səki və sütunlu tağlarla əhatə olunması Məscidül-Həramı xatırladır. Aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində bu ərazidən 52 qəbir aşkar olunmuşdur. Qəbirlərin əksəriyyəti "əmanət meyitlər"dir. Abidə ərazisində və tağlar altında olan qəbirlər yəqin ki, başqa yerdən gətirilən "əmanət meyitlər"ə məxsus olmuşdur. Müsəlman adətlərinə görə bəzi şəxslər öldükdən sonra müqəddəs yerlərdə basdırılmalarını vəsiyyət edirdilər. Nəzərdə tutulmuş müqəddəs yer çox uzaq olduqda meyiti əmanət olaraq yaxın yerlərdə basdırırdılar. Həyətin ortasında, qəbirlərin yanında silindrik formalı bir quyu və ondan bir qədər aralı cənub-şərq tərəfdə səkkizguşəli böyük bir sütun aşkar olunmuşdur. Sütün daşla hörülmüş səkkizguşəli, üç pilləli səki üzərində dayanmışdır. Onun hündürlüyü 1,31&nbsp;m, qalınlığı isə 48 sm-dir. Tapılan maddi-mədəniyyət abidələri və qəbirlər, buranın müqəddəs ziyarətgah olması barədə arxeoloqların fikirlərinin reallığını bir daha təsdiq edir.

## Mənbə
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 1964-cü ildə Qız qalasının şimal tərəfində abadlıq işləri ilə əlaqədar qazıntı…
* təmir və tərtibat işləri aparılmışdır
* Qədim Bakıda Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi
* Sabah Qız Qalası, Şirvanşahlar, Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi və İçərişəhərdəki digər abidə və muzeylərə giriş pulsuz olacaq
Təkiyə (İçərişəhər)

**Təkiyə** — İçərişəhərdə Böyük Qala küçəsində yerləşən abidə.

Abidə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi
Bina XIII əsrdə tikilib. 1967-ci ildə təkiyənin ətrafında arxeoloji qazıntılar aparılıb. Təkiyə 1970-ci illərdə bərpa edilib. Azərbaycan yenidən öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bu binada xalça dükanı fəaliyyət göstərir. Binanın yuxarısında isə “Museum Inn” otelinin terras-restoranı fəaliyyət göstərir.

## Haqqında
Dərvişlərin ibadət etdiyi yerləş təkyə adlanır. Bina həm dərvişlərin ibadət etdiyi yer kimi həm də məhəllə məscidi kimi fəaliyyət göstərib.
Təkiyənin fasadı cənuba – Qız Qalasına baxır. Tək otaqdan ibarət olan təkiyənin qeyri-adi planı, eləcə də kvadrata daxil edilmiş və pilləli qübbələr sistemi ilə örtülmüş ibadət zalı var.

## Şəkilləri

İçərişəhərdə təkyə.JPG
Təkiyənin içərisi.jpg
Təkiyənin içərisi (3).jpg


## Həmçinin bax
* Cin məscidi
* Hacı Bani məscidi
* Qazi Fəzlullah bin Osman məscidi

## İstinadlar
Andrey Konçalovski

**Andrey Konçalovski** (; ) — SSRİ, ABŞ və Rusiya rejissoru, ssenari müəllifi. Natalya Konçalovskaya və Sergey Mixalkovun oğludur. Doğma qardaşı Nikita Mixalkov da Rusiya kinorejissorudur.

## Həyatı
1952-ci ildə Mərkəzi Musiqi Məktəbini bitirib.

1957-ci ildə Moskva Konservatoriyasının nəzdində Musiqi Məktəbini bitirib.

1957–1959-cu illərdə P.İ.Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının fortepiano sinfində təhsil alıb.

1980-ci ildə RSFSR-in Xalq Artisti fəxri adını alıb..

2002-ci ldə Kinematoqrafiya İncəsənəti və Elm Milli Akademiyasının akademiki seçilib.

2005-ci ildə Fransa İncəsənət və Ədəbiyyat Zabiti ordeninə layiq görülüb.

## Filmoqrafiya
* Andrey Rublyov (film, 1966)

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Xınalıq və Xınalıq yolu

**Xınalıq və Xınalıq yolu** — 2006-cı ildə isə "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin çəkdiyi sənədli film.

## Məzmunu
Filmdə Xınalıq kəndinin tarixi barədə məlumat verilir. İki minə yaxın sakini olan bu kəndin öz dili — Xınalıq dili var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aşıq Umbay

**Aşıq Umbay** (*Umbay Sadıq oğlu Axundov*; ) — Azərbaycan aşığı, Əməkdar mədəniyyət işçisi.

## Həyatı
Aşıq Umbay 1941-ci il mart ayının 21-də Laçın rayonunun Qarakeçdi kəndində kolxozçu ailəsində anadan olub.

1946–1953-cü illərdə 7 illik Qarakeçdi kənd məktəbini, 1953–1959-cu illərdə isə Minkənd kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1968-ci ildə Həsən bəy Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedoqoji İnstitutunun tarix fakultəsinə daxil olmuş və 1974-cü ildə həmin institutu müvəfəqiyyətlə bitirmişdir.

Gənc yaşlarından aşıq sənətinə böyük maraq göstərən Umbay Gəncəli Aşıq Maisdən 2 il aşıqlıq sənətinin sirlərini mənimsəmişdir.

1971-ci ildə rayonlararası "Gənc Aşıqlar Festivalı"nda birinci yerə çıxmışdır.

1976-cı ildə ümumittifaq festivalının laureatı olub qızıl medal alan Aşıq Umbayın 1989-cu ildə 2 qramafon valı yüksək tirajla satışa buraxılmışdır.

1992-ci ildə "Laçında dillənən saz" adlı şeirlər kitabı 7 min tirajla nəşr edilmişdir.

Azərbaycan Dövlət Televiziyasında "Şah İsmayıl" və "Laçın həsrəti" dastanlarını danışmışdır.

1984-cü ildə IV aşıqlar qurultayının üzvü olan Aşıq Umbay 2008-ci ildə keçirilən V aşıqlar qurultayının idarə heyətinin üzvü seçilmişdir.

Dövlət tədbirlərində mütamadi iştirak edən Aşıq Umbay hal-hazırda yazıb-yaratmaqla məşğuldur.

## Mükafatları
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 15 iyul 2016-cı ildə Aşıq Umbay "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı ilə təltif edilib.

## Kitabları
* "Laçında dillənən saz", 1992-ci il, 7 min tiraj.

## İstinadlar
Daron Əcəmoğlu

**Daron Əcəmoğlu** () — erməni əsilli türk alimi, professor. İqtisadiyyat üzrə "Nobel" mükafatı laureatı.
## Həyatı
1967-ci ildə İstanbulda anadan olan Əcəmoğlu 1986-cı ildə Qalatasaray liseyini bitirib. İngiltərədə York Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsindən məzun olduqdan sonra London İqtisadiyyat Məktəbində magistr və elmlər namizədi dərəcələri alıb.

1992–1993-cü illərdə bu məktəbdə dərs deyib.

Əcəmoğlu 1993-cü ildən bəri dünyanın ən nüfuzlu universitetlərindən sayılan Massaçusets Texnoloji Univesitetində çalışmağa başlayıb. 2000-ci ildə professor dərəcəsi alıb. O zamandan bəri universitetin tətbiqi iqtisadiyyat fakültəsində dərs deyir. Xüsusilə gəlir və maaş qeyri-bərabərliyi mövzusunda işləri ilə tanınan Əcəmoğlunun maraqlandığı məsələlər arasında siyasi iqtisadiyyat, iqtisadi inkişaf, iqtisadi böyümə də yer alır.

O, iqtisadiyyat elminə böyük töhfə vermiş gənc alimlərə ABŞ İqtisadiyyat Dərnəyinin iki ildən bir verdiyi Con Bat Klark mükafatına və London İqtisadiyyat Məktəbinin Robert Makkenzi mükafatına layiq görülüb.

İDEAS/RePec beynəlxalq iqtisadi araşdırma qurumunun məlumatına görə, Əcəmoğlu dünyada istinad edilən ilk 20 iqtisadçıdan biridir. O, siyahıda 8-ci yerdədir.

Əcəmoğlunun iki kitabı elm dünyasında rezonans doğurub – "Modern iqtisadi böyüməyə giriş" (2009) və "Diktatorluq və demokratiyanın iqtisadi kökləri" (2005).

2010-cu ilin 100 qlobal fikir adamı arasına girməyi bacaran Əcəmoğlu Nobel mükafatına namizədlər sırasında da yer alıb. 2024-cü il 14 oktyabrda Saymon Conson və Ceyms A.Robinson  ilə bərabər İqtisadiyyat üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülüb. O Rabinson ilə birlikdə müəllifi olduğu "Millətlər niyə tənəzzül edir" (Why Nations Fail) əsərinə görə Nobel mükafatına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Mənbə
* Daron Əcəmoğlu. '''mediaforum.az'''
Erməni xalq hərəkatı

**Erməni xalq hərəkatı** (, ) – erməni radikal millətçi təşkilatı. 15 iyun 1980-ci ildə Afinada (Yunanıstan) təsis olunub.
Dünyanın bir neçə ölkəsində nümayəndəlikləri var. Erməni terror təşkilatlarını və ASALA-nı dəstəkləyir.
Təşkilat bir çox ölkələrdə sərgilər, elmi konfranslar, miting yürüş və piketlər təşkil etmişdir. Təşkilatın bir sıra aksiyaları həbsdə olan erməni terrorçularını dəstəkləməyə və onları "siyasi məhbus" kimi təqdim edib azadlıqa buraxılmasına nail olmağa hesablanmışdı.
1985-ci ildə Afinada təşkilat uydurma erməni soyqırımının 70-ci ildönümünə həsr olunmuş konfrans təşkil edir.
Erməni xalq hərəkatı Qarabağdakı separatçılara maliyyə yardımının göstərilməsində, onları dünyaya tanıtmaqda aktiv iştrak edir. Ermənistanın Azərbaycana təcavüzü zamanı isə təşkilat münaqişə zonasına muzdluların eləcə də silah və sursatın göndərilməsi ilə məşğul idi.

## Təşkilatın məqsədləri
* "Erməni məsələsi"nin həll olunması, "Qərbi Ermənistanın" azad olunması, Ermənistandan "qoparılmış" bütün torpaqların qaytarılması, ermənilərin oraya qayıtması və birləşmiş Ermənistan dövlətinin yaranması.
* Uydurma erməni soyqırımının tanınmasına nail olmaq, və "soyqırımda" qunahkar olan hüquqi və tarixi varisləri beynəlxalq məhkəməyə çıxarmaq.
* Böyük Ermənistanın yaradılması və erməni xalqının hüquqlarının bərpası üçün zəruri zəmin təşkil edən erməni dövlətçiliyini bütün sahələrdə möhkəmləndirmək.

Təşkilat öz ideyalarının təbliği üçün mütəmadi olaraq filmlər çəkir, kitablrar və broşurlar nəşr etdirir həmçinin Livanda, İsveçdə, yunan Kiprında, İranda və Ermənistanda təşkilatın qazet və jurnalları dərc olunur.
Hüseyn xan Qaragözlü

**Hüseyn xan Əli xan oğlu Qaragözlü** (?-1894)—Fətəli şah Qovanlı-Qacarın qız nəvəsi, İran ordusunun generalı.

## Həyatı
Hüseyn xan Şamlı elinin Qaragözlü oymağının məşhur simalarından Əli xan Nüsrətülmülkün oğludur. Həmədan şəhərində doğulmuşdu.

Anası Zübeydə xanım  Fətəli şah Qovanlı-Qacarın qızıdır. Hərbçi ailəsinə mənsubdur. Hüsamülmülk ləqəbini daşıyırdı.

1884-cü ildən 1894-cü ilədək Kirmanşah əyalətinin valisi olmuşdu.

## Ailəsi
Oğlu Zeynalabdin xan onun vəfatından sonra bütün mənəvi sərvətinə yiyə durdu.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qaragözlülər, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, №5, səh.66-79.

## Həmçinin bax
*Şamlı eli
*Qaragözlü oymağı
Əbdüləli xan Qaragözlü

**Əbdüləli xan Abdulla xan oğlu Qaragözlü** (1870-?)—Şamlı elinin Qaragözlü oymağından olan iran ordusunun generalı.

## Həyatı
Azərbaycan xalqının vətəni müdafiə uğrunda hərbi şücaəti qədim və zəngin tarixə malikdir. Məhəmməd Cahan Pəhləvan və Qızıl Arslan, Cavanşir və Babək, Uzun Həsən və Şah İsmayıl Xətai kimi hərbi sərkərdələr müstəqilliyimiz uğrunda mübarizələrdə xalqa xidmət etmişlər. Belə qəhrəman oğullardan biri də Əbdüləli xan Qaragözlüdür. Hərbçi ailəsində doğulan bu igid sərkərdə tez bir zamanda İran ordusunda nizam-intizamı, bilik-bacarığı, sərrast strategiyası ilə ad çıxarmışdı.

Əbdüləli xan Qaragözlü Mənsurəddövlə ləqəbini daşıyırdı. Tanınmış Qaragözlü tayfa başçısı Nasirülmülkün nəvəsi idi.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Qaragözlülər, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2010, № 5, səh.66–79.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şamlı eli
* Qaragözlü oymağı
Abdulla xan Qaragözlü

**Abdulla xan Mustafaqulu xan oğlu Qaragözlü** () — Şamlı elinin Qaragözlü oymağından olan İran ordusunun generalı.

## Həyatı
Abdulla xan Mustafaqulu xan oğlu Həmədan şəhərində anadan olmuşdu. Hərbi məktəbdə oxumuşdu. Məktəbi bitirəndən sonra ordu sıralarına qatılmışdı.

Yüksək rütbəli zabit kimi Fars, Xorasan əyalətlərində xidmət etmişdi. 1897-ci ildə Xuzistan əyalətinə dəyişilmişdi.

1909-cu ildə İran ordusunun silah-sursat üzrə rəisi idi.

## Ailəsi
Oğlanları: Hüseynqulu xan İclaüddövlə, Möhtacəli xan İclaülməməlik

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qaragözlülər, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, №5, səh.66-79.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Şamlı eli
*Qaragözlü oymağı
*Mustafaqulu xan Qaragözlü

## Xarici keçidlər
*Abdulla xan Qaragözlü Sərdar Əkrəm
İsgəndər bəy Hacınski

**İsgəndər bəy Məmmədkərim oğlu Hacınski** () — Çar ordusunun zabiti, tarixçi, tərcüməçi və publisist.

## Həyatı
Mayor İsgəndər bəy Məmmədkərim oğlu Hacınski (1809-1878) 1835-ci ildən rus ordusunda qulluqda olmuş, Krım müharibəsində (1853-56) iştirak etmiş etmişdir. O, Rusiyanın 3-cü dərəcəli Anna və 2-ci dərəcəli Stanislav ordenləri, İranın 2-ci dərəcəli "Şiri-Xurşid" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Qafqaz canişininin dəftərxanasında mütərcim (tərcüməçi) vəzifəsində çalışmışdır. Onun adı 1846, 1847 və 1848-ci illərə aid *"Кавказский календарь"* məcmuələrində həmin dəftərxanada çalışan mütərcimlər sırasında çəkilir.

## Əsərləri
*Qubalı Fətəli xanın həyatı. Tərc.: F. Babyev; Red.: M. İsmayılov; Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutu; Bakı: Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası, 1959

## İstinadlar

## Həmçinin bax
I Hüseyn Cəlayır

**Sultan Cəlaləddin Hüseyn Sultan Şeyx Üveysin oğlu Cəlayır** () — Cəlayırlar dövlətinin sultanı.

## Hakimiyyəti
Sultan Şeyx Üveysin oğlu Sultan Hüseynin hakimiyyəti illərində (1374–1382) Mərkəzi dövlət hakimiyyəti yenidən zəiflədi ki, Teymurləngin yürüşləri ərəfəsində bu olduqca ağır nəticələr verə bilərdi. Lakin onun qardaşı Sultan Əhmədin Təbriz şəhərini əlinə keçirərək hakimiyyətə yiyələnməsi (o, fasilələrlə 1382–1410-cu illər arasında hakimiyyətdə olmuşdu) hərc-mərcliyi aradan qaldırdı. Azərbaycanın bütün vilayətləri yenidən (Şirvan istisna olmaqla) Cəlairilər dövlətinin tərkibinə qatıldı.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
I Nikolay

**I Nikolay**

* **[[I Nikolay (Rusiya imperatoru)]]** (1825–1855), Rus çarı və Polşa kralı
* Papa I Nikolay (820 – 867) və ya Böyük Nikolay
* Nikolay Mistik Konstantinopol patriarxı (852–925)
* I Nikolay (Transilvaniya), Transilvaniya voyevodası (1201)
* I Nikolay Opole (c. 1424 – 1476)
* I Nikolay Bernoulli (1687–1759) riyaziyyatçı
* I Nikolay Petrović-Njegoš (1841–1921), Monteneqro kralı

## Həmçinin bax
* Nikolay
İnformasiya Cəmiyyəti Problemləri (jurnal)

**İnformasiya Cəmiyyəti Problemləri** — elmi-praktiki jurnal. AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun jurnalı. Azərbaycandan ilk dəfə olaraq "İnformasiya Cəmiyyəti Problemləri" və “İnformasiya Texnologiyaları Problemləri” jurnalları "**The İnstitution of Engineering and Tecnology**" təşkilatının Ekspert Şurasından keçərək **İNSPEC** indeksləşmə bazasına daxil olmuşdur.

Jurnal 11 fevral 2010-cu il tarixdə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmişdir.

## Jurnaldakı məqalələrinin elmi istiqamətləri
Jurnalda aşağıdakı elmi istiqamətlər üzrə məqalələr dərc olunur: 	
* İnformasiya cəmiyyətinin elmi-nəzəri əsasları
* İnformasiya texnologiyalarının inkişaf tarixi
* İnformasiya cəmiyyətinin inkişaf tarixi
* İnformasiya inqilabları
* İnformasiya cəmiyyətinin monitorinqi və qiymətləndirilməsi problemləri
* İnformasiya təhlükəsizliyi
* İnformasiya cəmiyyətində elm və təhsil problemləri
* İnformasiya hüququ
* İnformasiya cəmiyyətində insan hüquqları
* İnformasiya cəmiyyətində gender və uşaq problemləri
* İnformasiya iqtisadiyyatı
* İnternetin sosial-psixoloji və mədəni aspektləri
* İnternetin tənzimlənməsi problemləri
* İnformasiya fəzasının formalaşması problemləri
* İnformasiya müharibəsi
* Elektron demokratik təsisatların formalaşması problemləri
* İnformasiya mədəniyyəti
* Elektron dövlət quruculuğu problemləri
* Elektron vətəndaş problemləri
* İnternetşünaslıq
* İnternet-jurnalistika problemləri 
* İnformasiya ekologiyası
* İnformasiya cəmiyyətində innovasiya fəaliyyəti
* İnformasiya etikası
* Elektron kommersiya
* İnformasiya asılılığı problemləri
* Sosial şəbəkələr
* İnformasiya texnologiyaları üzrə kadr hazırlığı problemləri

## Xarici keçidlər
*'''İnformasiya Cəmiyyəti Problemləri'''” jurnalının rəsmi saytı
*“'''İnformasiya Cəmiyyəti Problemləri'''” jurnalı 1/2010

## Həmçinin bax
*İnformasiya Texnologiyaları Problemləri (jurnal)
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Bakı)

**Müqəddəs Nikolay kilsəsi** — 1857–1930-cu illərdə fəaliyyət göstərmiş kilsə.

## Tarixi
Kilsənin tikintisinə 1850-ci il 18 mart tarixində başlanıldı. Bünövrənin əsasına məbədin tikildiyi il, ay və gün göstərilmiş gümüşü zərli lövhəcik qoyulmuşdu. Layihənin müəllifi tiflisli memar Belov idi. Kilsəni iki trabzonlu yunan - Semyon Qiter və Xarlampiy Polistov inşa etmişdi. Tikinti işləri 28 oktyabr 1857-ci ildə başa çatdı. Kilsəyə gürcü ekzarxı arxiyepiskop İsidorun təşəbbüsü və təkidi ilə e.ə. Likiya dövlətinin Mira şəhərində yaşamış arxiyepiskop müqəddəs Nikolaus Mirlikiyskinin (e.ə. 260-243) adı verilmişdir. Türkiyənin Antalya şəhəri yaxınlığındakı qədim Mira adlı q əsəbədə hal-hazırda da arxiyepiskop müqəddəs Nikolausun ev muzeyi və kilsəsi vardır. 1920-30-cu illərdə kilsə qismən sökülmüş onun yalnız aşağı hissəsi qalmışdır. Hazırda həmin hissədə "Bakıelektrikşəbəkə"nin Səbayıl İdarəsi fəaliyyət göstərir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Hündürlüyü  45 metr olan, xaç formasında və mehrabı şimala tərəf tikilmiş Nikolay kilsəsinin iki prestolu (hündür stul) vardı. Bunlardan birincisi (əsası) müqəddəs Nikolayın adına, digəri isə müqəddəs Məryəmin şərəfinə tikilmişdi. Dörd yaruslu ikonlarla bəzədilmiş divarlar üzərində işlər 1853-cü ildə M.Q.Panin tərəfindən işlənilmişdi. Kənarlardakı iki yaruslu ikonlar isə qoz ağacından düzəldilmişdi. Taxta-dülgər işləri Bakıda Meyerin emalatxanasında aparılmışdı. Üç yaruslu zəng qülləsində 5 zınqırov var idi. Kilsə gürcü-bizans stilində, dördguşəli xaç şəklində tikilmişdi və 500 nəfərə qədər adam tuturdu.

Binanın eksteryerində dekorativ və memarlıq elementlərin təsviri xüsusi yer tutur. Belə ki, binanın fasadı girintili-çıxıntılı formaya malikdir. Rus memarlıq məktəbinə aid elementləri pəncərələrin, karnizin (çıxıntılı bəzək dekoru) həllində müşahidə etmək olar. Hazırda binanın daxili planlaşdırılması elektrik şəbəkənin ehtiyaclarının ödənilməsinə uyğunlaşdırılmışdır.  Binanın daxili və xarici bünövrələri daşdan, örtük konstruksiyaları ağac materialındandır. Binanın tikinti altı sahəsi 303,6 m2, ümumi sahəsi 482,4 m2, əsas sahə 377,6 m2, köməkçi sahə 104,8 m2-dir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Müqəddəs Varfolomey kilsəsi (Bakı)

## Xarici keçidlər
*''Müqəddəs Nikolay kilsəsi''. '''icherisheher.gov.az'''  
* Sirlərlə dolu İçərişəhər
Ağa Zeynal hamamı

**Ağa Zeynal hamamı** — XIX əsrin II yarısında hamamın sifarişçisi və sahibi Ağa Zeynal tərəfindən tikilmiş hamam. Hacı Ağa Zeynal Bakı milyonçusu Ramazanovun babasıdır. Hamam yaşayış tikililərinin sisteminə daxil olub ondan seçilmir. Binanın daxili məkanı ənənəvi üslublara sadiq qalaraq soyunma və yuyunma otaqlarından, xəzinə (qaynar və soyuq su anbarı) və odluq kamerasından ibarət olan əsas bölmələrə ayrılmışdı. Ağa Zeynal hamamı XIX əsrin II yarısına aid mülki memarlıq abidəsidir. Hazırda hamam təyinatına uyğun şəkildə fəaliyyət göstərir.

## Şəkillər


Ağa Zeynal hamamı (1).JPG|
Ağa Zeynal hamamı (3).JPG|
Ağa Zeynal hamamı (2).JPG|
Ağa Zeynal hamamının daxili daş kitabəsi (1).JPG|
Ağa Zeynal hamamının daş kitabəsi.JPG|


## Həmçinin bax
* Ağa Mikayıl hamamı
* Qasım bəy hamamı
* Hacı Bani hamamı

## İstinadlar
Cin məscidi

**Cin məscidi** — İçəri Şəhərdə yerləşən və yerli əhəmiyyətli abidə olan məscid.

## Haqqında
Məscid Şirvanşahlar saray kompleksinə daxil olub Şərq darvazasının aşağı hissəsində yerləşir. Məscidini fasadı üzərində epiqrafik yazı mövcud deyil. Tikilinin XIV əsrdə inşa olunduğu və adını Qurandakı Cin surəsindən aldığı ehtimal edilir. Məhəllə məscidi rolunu oynamışdır. Planda uzadılmış dördbucaq şəkildə olan bu bina, çatma formalı daş qübbə ilə örtülmüş birkameralı ibadət zalını təşkil edir. Ox üzrə interyerin cənub divarında dördbucaq çərçivəyə alınmış beşyaruslu stalaktik mehrab Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinin müəyyən kompozisiya motivini bütövlüklə təşkil edir. Cinahlarda kiçik taxçalar yerləşdirilmişdir. Əsas fasadı assimetrik olan məscidin sərt, irihəcmli kompozisiyası, klassik tipli portal-girişlə vurğulanır. Portalın dəqiq profillənmiş dördbucaq çərçivəsi, fasadın bütöv daş divarının fonunda klassik formada təsvir edilmişdir. Məscidin portalı klassik formaya malikdir.

## Həmçinin bax
* Çin məscidi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*