open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ramil Rzayev

**Ramil Əbil oğlu Rzayev** () — diplomat, hüquqşünas, Azərbaycan Respublikasının İndoneziya Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Həyatı
1993–1997-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq münasibətlər fakültəsini bakalavr, 1997–1999-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq hüquq fakültəsini magistr dərəcəsi ilə fərqlənmə ilə bitirib. 2001–2003-cü illərdə isə Rusiya Federasiyasının Diplomatiya Akademiyasının Beynəlxalq münasibətlər fakültəsini bitirmişdir.

2000–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) idarəsinin attaşesi, 2004–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq İdarəsinin üçüncü katibi, 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Rusiya Federasiyasındakı Səfirliyinin üçüncü katibi, 2007–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq İdarəsinin ikinci katibi, 2009–2011-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı səfirliyinin ikinci katibi,
2011–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Hüquqi təminat idarəsinin birinci katibi, 2013–2017-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Gürcüstandakı səfirliyinin birinci katibi, 2018–2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Qazaxıstan Respublikasındakı səfirliyinin birinci katibi, 2020–2023-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Dövlət protokolu idarəsinin rəisi vəzifələrində çalışıb. 2023-cü ildən 20 dekabr 2024-cü il tarixinədək Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Asiya və Sakit Okean Ölkələri İdarəsinin rəisi olmuşdur.

20 dekabr 2024-cü ildən Azərbaycan Respublikasının İndoneziya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilmişdir.

Xarici dil bilikləri ingilis, rus və türk dilləridir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan–İndoneziya münasibətləri
* Azərbaycanın xarici siyasəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lupinus laxiflorus

*  — Lupinus albicaulis bitki növünün sinonimi.
*  — Lupinus argenteus subsp. argenteus bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Lupinus argenteus var. laxiflorus bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Lupinus arbustus bitki növünün sinonimi.
Lupinus macrocarpus

*  — Lupinus chamissonis bitki növünün sinonimi.
*  — Lupinus arboreus bitki növünün sinonimi.
Yusif Əzima

**Yusif Əzima** () — siyasətçi, hüquqşünas. Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə Ədliyyə naziri və Azərbaycan Milli Məclisinə Sərabdan seçilən nümayəndə.****

## Haqqında
Yusif Əzima 1911-ci ildə Təbrizdə anadan olub. İxtisasca hüquqşünas olub. Tudə partiyasının üzvü olduqdan sonra İran Milli Məclisinə keçirilən XIV seçkilərdə Urmiyadan namizəd olub.

1945-ci il noyabrın 27-dən dekabrın 2-ə qədər İran tarixində ilk dəfə qadınların da iştirak etdiyi azad seçkilər keçirilib. Keçirilən seçkilər nəticəsində Yusif Əzima Azərbaycan Milli Məclisinə Sərabdan nümayəndə seçilib. 1945-ci il dekabrın 12-də Azərbaycan Milli Hökuməti qurulub. Yusif Əzima qurulmuş hökumətdə Ədliyyə naziri təyin olunub.

Milli Hökumət qurulduqdan sonra Yusif Əzima Rizaiyyə qarnizonunun komandiri Zəngənə ilə danışıqlarda iştirak edib. 18 dekabr tarixində polkovnik Zəngənə və Yusif Əzima arasında Rizaiyyə qarnizonunun tərksilah olunaraq Azərbaycan Milli Hökumətininh tabeliyinə keçməsi haqda müqavilə imzalanıb. 

1945-ci il dekabrın 21-də baş nazir Mir Cəfər Pişəvəri, ədliyyə naziri Yusif Əzima və daxili işlər naziri Salamulla Cavid Pəhləvilər dövründə həbs olunmuş və İran hökuməti tərəfindən siyasi məhbus kimi saxlanılan azərbaycanlıların amnistiyası ilə bağlı təkliflə çıxış ediblər. Bu təklifə əsasən həbs müddəti 1 ildən az olanlar həbsdən azad olunmalı, həbs müddəti 1 ildən çox olanların həbs müddəti yarıya qədər azaldılmalı, ömürlük həbs olunanların həbs müddəti 15 ilə qədər azaldılmalı, ölüm hökmü alanların isə həbs müddəti 10 ilə qədər azaldılmalı idi. Bu amnistiya həm də Azərbaycanda mühakimə olunub Tehranda və ya Azərbaycan Milli Hökumətindən kənarda saxlanılan məhbuslara da şamil olunurdu.

1946-cı il dekabrın 11-dən etibarən İran ordusu iri şəhərlərə girməzdən əvvəl bu şəhərlərdə ərbabların quldur dəstələri eləcə də mülki geyimli jandarmalar qırğınlar törətməyə başladılar. Bu dəstələr Tehran radiosu tərəfindən "İran vətənpərvərləri" adlandırılırdılar. Dəstələrin əsas məqsədi demokratların məhv edilməsi və şah qoşununun şəhərlərə girişini təmin etmək idi. Təbriz və Azərbaycanın digər şəhərləri talana və qırğınlara məruz qaldılar. Azərbaycan Milli Hökuməti süqut etdi. Minlərlə insan həbs olundu. Baş verən qırğınlarda ADF üzvləri, fədailər eləcə də tanınan şairlərdən Əli Fitrət, Sədi Yüzbəndi, Cəfər Kaşif və Məhəmmədbağır Niknam qətlə yetirildilər. 1946-cı il dekabrın 14-də ABŞ və Böyük Britaniya tərəfindən dəstəklənən İran ordusu Təbrizə daxil oldu. Bundan sonra da qırğınlar və talan davam etdi. Yusif Əzimanın sonrakı həyatı ilə bağlı fikirlər müxtəlifdir. Bəzi məlumatlara görə Yusif Əzima şah qoşunları tərəfindən həbs olunub, 1948-ci ildə isə həbsdən buraxılıb. Başqa məlumatlara görə isə Milli Hökumət dağıldıqdan sonra öldürülüb.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Şimali-Qərbi Avropa

**Şimali-Qərbi Avropa** — Avropanın sərhədləri müəyyən edilməmiş subregionu (alt bölgəsi). Şimali və Qərbi Avropa ilə üst-üstə düşür. Bu termin coğrafi, tarixi və hərbi kontekstlərdə istifadə olunur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Delaver çayı

**Delaver çayı** — ABŞ-ın Orta Atlantik bölgəsində yerləşən əsas çay. Şərqi Amerikada ən uzun, sərbəst axan (bəndsiz) çaydır. Çayın qollarının Nyu-York ştatının Hankok şəhərində birləşdiyi nöqtədən başlayaraq, Nyu-York, Pensilvaniya, Nyu-Cersi və Delaver ştatlarının sərhədləri boyunca 454 km məsafə qət edərək Delaver körfəzinə tökülür.

Çay Milli Yabanı Təbiət Federasiyası tərəfindən ölkənin "Böyük Suları"ndan biri kimi tanınmışdır və “American Rivers” təşkilatı tərəfindən "Şimal-şərqin Həyat Damarı" adlandırılmışdır. Çayın hövzəsi 35070 km² ərazini su ilə təmin edir və 17 milyon insan, o cümlədən Nyu-York şəhərinin yarısı Delaver akveduku vasitəsilə içməli su alır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anqlosaks İngiltərəsi

**Anqlo-Sakson İngiltərəsi** — Roma Britaniyasının V əsrdə sona çatmasından, 1066-cı ildə Normanların istilasına qədər olan dövrü əhatə edir. Bu dövr 927-ci ildə Kral Etelstan (927–939-cu illər) tərəfindən İngiltərə krallığı olaraq birləşdirilməmişdən əvvəl müxtəlif Anqlo-Sakson krallıqlarından ibarət idi. XI əsrdə Knudun Şimal Dənizi İmperiyası ilə əlaqəli qısa müddətli birləşməyə daxil oldu. Bu, İngiltərə, Danimarka və Norveç arasında şəxsi bir ittifaq idi.

Anqlo-Sakslar Roma İmperiyasının Britaniyadan çəkildiyi V əsrin əvvəllərində Şimali-Qərbi Avropadan Britaniyaya köçdülər. Beləliklə, Anqlo-Sakson tarixi Roma idarəsinin sonu ilə əlaqəli olan sub-Roma Britaniyası dövründə başlayır və V və VI əsrlərdə Anglo-Sakson krallıqlarının qurulmasına, VII əsrdə xristianlaşmalarına, Vikinq hücumları və danimarkalı məskunlaşmaların təhdidi, IX və X əsrlərdə Vesseks (Wessex) hegemonyası altında İngiltərənin tədricən birləşdirilməsinə və 1066-cı ildə Fateh Vilhelm (William Conqueror) tərəfindən Norman istilası ilə sona çatır.

Normanlar Anqlo-Saksları təqib edərək, onların idarəçi təbəqəsini devirdilər və öz rəhbərlərini İngiltərəni idarə etməyə gətirdilər. Lakin Anqlo-Sakson kimliyi Norman istilasından sonra da davam etdi, Norman idarəsi altında “englishry” olaraq tanındı və Roma-britaniyalı keltlər, danlar və normanlarla sosial və mədəni inteqrasiya nəticəsində müasir İngilis xalqını yaratdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gertruda Binq

**Gertruda Binq** (7 iyun, 1892 – 3 iyul, 1964) — Alman incəsənət tarixçisi və Varburq İnstitutunun direktoru.

## Bioqrafiyası
Hamburqda anadan olub, 1909-1913-cü illərdə Hamburqdakı Liseydə təhsil alıb, 1916-cı ildə Heynrix-Hertz Real gimnaziyasında abitura  diplomu almışdır. Bundan sonra Münhen və Hamburq universitetlərində təhsil alıb. Onun Ernst Kassirerin rəhbərliyi altında yazdığı doktorluq dissertasiyası Lessinq və Qotfrid Leybnitslə bağlı idi.

1921/22-ci illərdə Ebi Varburq tərəfindən qurulan Varburq Mədəni Kitabxanasında kitabxanaçı kimi işləməyə başlamışdır. 1933-cü ilin dekabrında nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra kitabxana Varburq İnstitutuna çevrilərək Londona köçürüldü. O həyat yoldaşı, yeni institutun ilk direktoru Fritz Zaksl ilə birlikdə Dulviçdə məskunlaşdı. Zaksl 1948-ci ildə vəfat etdi və onun yerinə rejissor Henri Frankfort direktor keçdi.

1954-cü ildə Frankfortun ölümündən sonra Binq 1955-ci ildə institutun direktoru və Klassik Adət-ənənə tarixi üzrə professor oldu. O, 1959-cu ildə təqaüdə çıxana qədər bu vəzifələrdə çalışdı. Gertruda Binq 1964-cü ildə Londonda qısamüddətli xəstəlikdən sonra vəfat etdi.

## Biblioqrafiyası

* Ernst Gombrich: *Gertrud Bing, 1892–1964.* In: *Gertrud Bing in Memoriam*. *[[:de:Warburg_Institute|Warburg Institute]]* London 1965, S. 1–3
* *Gertrud Bing zum Gedenken.* In: *Jahrbuch der Hamburger Kunstsammlungen*, Bd. 10 (1965), S. 7–12
* Dorothee Gelhard; Thomas Roider: *Gertrud Bing im Warburg-Cassirer-Kreis. Mit dem Text ihrer Dissertation von 1921*. Wallstein, Göttingen 2024, ISBN 978-3-8353-5310-7 (Wissenschaftler in Hamburg, hg. von Ekkehard Nümann für die Hamburgische Wissenschaftliche Stiftung, Band 8)
* Alexandra Habermann, Rainer Klemmt, Frauke Siefkes: *Lexikon deutscher wissenschaftlicher Bibliothekare 1925–1980*. Klostermann, Frankfurt 1985, ISBN 3-465-01664-5, S. 23
* Karen Michels (Hrsg.): *Aby Warburg. Mit Bing in Rom, Neapel, Capri und Italien. Karen Michels auf den Spuren einer ungewöhnlichen Reise*. CORSO, Hamburg 2010, ISBN 978-3-86260-002-1Hans-Michael Schäfer: *Bing, Gertrud.* In: Institut für die Geschichte der deutschen Juden (Hrsg.): *Das Jüdische Hamburg – ein historisches Nachschlagewerk*. Wallstein, Göttingen 2006, ISBN 3-8353-0004-0, S. 36 f
* *Die kulturwissenschaftliche Bibliothek Warburg. Geschichte und Persönlichkeiten der Bibliothek Warburg mit Berücksichtigung der Bibliothekslandschaft und der Stadtsituation der Freien und Hansestadt Hamburg zu Beginn des 20. Jahrhunderts*, Berlin 2003, ISBN 3-8325-0074-X
* *Bing, Gertrude*. In: Werner Röder, Herbert A. Strauss (Hrsg.): *International Biographical Dictionary of Central European Emigrés 1933–1945*. Band 2,1. Saur, München 1983, ISBN 3-598-10089-2, S. 110
* Laura Tack: *The fortune of Gertrud Bing (1892–1964). A fragmented memoir of a phantomlike muse*. Peeters, Leuven 2020 (Studies in Iconology; 16), ISBN 978-90-429-4191-5
* Ulrike Wendland: *Biographisches Handbuch deutschsprachiger Kunsthistoriker im Exil. Leben und Werk der unter dem Nationalsozialismus verfolgten und vertriebenen Wissenschaftler.* Teil 1: *A–K.* Saur, München 1999, ISBN 3-598-11339-0, S. 56–59

## İstinadlar
Şarlotta Ledi Blennerhasset

**Şarlotta Ledi Blennerhasset** (*[[Alman dili|alm]]. Charlotte Lady Blennerhassett;* d. 19 fevral, 1843 – ö. 11 fevral, 1917) — alman yazıçısı və bioqraf.

## Həyatı
Qrafinya Şarlotta Yuliya fon Leyden (Blennerhasset) 1843-cü ildə Münhendə anadan olub. O, 1870-ci ildə 4-cü baroneta ser Rouland Blennerhasset ilə tanış olub və həmin ilin 9 iyun tarixində onunla ailə həyatı qurub.  Xanım Blennerhasset ədəbi fəaliyyətə başlamış və onun ən çox diqqət çəkən əsəri "Madam de Stal" bioqrafiyası idi. Bu əsər Almaniyada üç cilddə nəşr edilmişdir. Bundan sonra o, bir sıra digər bioqrafik əsərlər də qələmə aldı. Belə əsərlərdən biri Şotlandiya kraliçası Mariyanın bioqrafiyası idi. Bu əsərin 2 fəsli 1907-ci ildə Kembric Mmüasir tarixinin X cildində nəşr edilmişdir.

Ser, 5-ci Baronet Artur Çarlz Frensis Bernard Blennerhasset, və Mari Qoluey adlı övladları var idi.

Blennerhasset 1917-ci ildə Münhendə vəfat edib.

## Seçilmiş əsərləri

* . Berlin 1887–1889.
* *Madame de Staël, her friends and her influence in politics and literature*. 1889
* ''Talleyrand''. 1894. (orig. German version)
* ''Talleyrand''. 1894, trans. from the German by Frederick Clarke
* *Maria Stuart, Königin von Schottland, 1542–1587; nach den neuesten Forschungen und Veröffentlichungen aus Staatsarchiven dargestellt*. 1902.
* ''Chateaubriand : Romantik und die Restaurationsepoche in Frankreich''. 1903.
* . Berlin 1904.
* ''Die Jungfrau von Orleans''. 1906.
* ''Louis XIV and Madame de Maintenon''. 1910.
* ''Streiflichter''. 1911. (*Sidelights*)
* ''Sidelights''. 1913,  Edit Gülçer tərəfindən alman dilindən tərcümə.

## İstinadlar
Qaraqulaq pəri quşu

**Qaraqulaq pəri quşu (Heliothryx auritus)** — Polytminae yarımfəsiləsinə aid olan və manqo adlandırılan kolibri növü. Bu növə Argentina, Çili, Paraqvay və Uruqvay istisna olmaqla, Cənubi Amerikanın bütün qitə ölkələrində rast gəlinir.

## Taksonomiya

Qaraqulaq pəri quşu ilk dəfə 1788-ci ildə alman təbiətşünası İohann Fridrix Gmelin tərəfindən Karl Linneyin "Təbiət sistemi” (Systema Naturae) əsərinin genişləndirilmiş nəşrində təsvir edilmişdir. Gmelin bu növü bütün digər kolibrilərlə birlikdə "Trochilus" cinsinə aid etmiş və onun binomial adını "Trochilus auritus" olaraq təyin etmişdir. Gmelin təsvirini 1760-cı ildə Matüren-Jak Brisson tərəfindən təsvir edilən "Le grand oiseau-mouche de Cayenne" və 1779-cu ildə Jorj-Lui Lekler de Büffon tərəfindən təsvir edilən "L'oiseau-mouche à oreilles" əsərlərinə əsaslanaraq hazırlamışdır.

Hazırda Qaraqulaq pəri quşu alman zooloq Fridrix Boye tərəfindən 1831-ci ildə təqdim edilən "Heliothryx" cinsinə daxil edilir. Bu cinsin adı qədim yunan dilində "günəş" mənasını verən "hēlios" və "saç" mənasını verən "thrix" sözlərindən yaranmışdır. Növün xüsusi epiteti olan "auritus" latın dilində "qulaqlı" mənasını verir. Növün tip lokaliteti Fransız Qvianasının paytaxtı Kayenna şəhəridir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Andrea Brear

**Andrea Brear** (*Andrea Eberhard və Andrea Eberhard-Brear*; ) — alman riyaziyyat tarixçisi və Çin riyaziyyatı üzrə ixtisaslaşmış sinoloq. O, Aleksandr von Humboldt adına Erlangen-Nürnberq Universitetinin Klassik dünya və Asiya mədəniyyəti kafedrasının çinşünaslıq üzrə professorudur.

## Təhsili və fəaliyyəti
Brear 1991-ci ildə Münxen Texniki Universitetində riyaziyyat üzrə diplom almışdır. Çində Fudan Universitetində təhsilini davam etdirdikdən sonra 1997-ci ildə Eberhard Knobloxun rəhbərliyi altında Berlin Texniki Universitetində fəlsəfə doktorluğu dərəcəsi almaq üçün Almaniyaya qayıtmışdır. O, 1998-ci ildə Paris Didro Universiteti vasitəsilə Fransada ikinci dəfə doktorluq dərəcəsi qazanmışdır və 2008-ci ildə Berlin Texniki Universitetində habilitasiya ixtisasını bitirib.

1992-ci ildən 2004-cü ilə qədər Münhen Texniki Universitetində tədqiqatçı kimi çalışmışdır. 2005-ci ildən 2017-ci ilə qədər o, Fransanın Lill Universitetində müəllim kimi fəaliyyətini davam etdirib və eyni zamanda Fransa, Almaniya və ABŞ-da müxtəlif illərdə qısamüddətli vəzifələrdə çalışıb. 2017-2021-ci illərdə Paris-Saklay Universitetinin professoru, 2021-ci ildə Erlangen-Nürnberq Universitetində Humboldt professoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Təltif və mükafatları

* Brear 1998-ci ildə dissertasiyasına görə Fransız çincə tədqiqatlar assossasiyasının mükafatına layiq görülən iki nəfərdən biridir. 
* O, 1999-cu ildə Beynəlxalq Elmlər Tarixi Akademiyasının gənc tarixçilər üçün nəzərdə tutulan mükafatının da laureatı olmuşdur. 
* Brear 2015-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Tarixi Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.
* 2021-ci ildə Leopoldina Almaniya Milli Elmlər Akademiyasına üzv seçilmişdir.

## Kitabları

* *Re-Kreation eines mathematischen Konzeptes im chinesischen Diskurs: "Reihen" vom 1. bis zum 19. Jahrhundert* [*Re-creation of a mathematical concept in Chinese discourse: "Series" from the first to the nineteenth century*] (dissertation, TU Berlin, 1997; Boethius: Texte und Abhandlungen zur Geschichte der Mathematik und der Naturwissenschaften, vol. 42, Franz Steiner Verlag, 1999)
* *Reform, Bureaucratic Expansion and Production of Numbers: Statistics in Early 20th Century China* (Habilitationsschrift, TU Berlin, 2008)
* *Nine Chapters on Mathematical Modernity: Essays on the Global Historical Entanglements of the Science of Numbers in China* (Transcultural Research—Heidelberg Studies on Asia and Europe in a Global Context, Springer, 2019)
* *Li Shanlan. Catégories analogues d'accumulations discrètes.* [*Analogical categories of discrete accumulations*] (Bibliothèque chinoise, vol. 40, Les Belles Lettres, 2023)

## İstinadlar
Animasiya studiyası

**Animasiya studiyası** — Animasiya edilmiş media istehsal edən bir şirkət. Ən geniş mənada belə şirkətlər istehsal etmək istədikləri məhsulları planlaşdırır, istehsal üçün fiziki avadanlıqlara sahib olur, həmin avadanlıqları işlədən operatorları işə götürür və istehsal olunan medianın satış və ya icarəsində əsas paya sahib olurlar. Onlar həmçinin yaradılmış və ya şirkətə məxsus personajların ticarət və yaradıcılıq hüquqlarına sahib olurlar, bu da müəlliflərin müəllif hüquqlarına sahib olmasına bənzəyir. Bəzi erkən hallarda, bu studiyalar məhsuldarlığı artırmaq üçün istifadə olunan animasiya üsulları üzərində patent hüquqlarına da sahib olurdular. Ümumilikdə, onlar biznes subyektləri kimi fəaliyyət göstərir və hüquqi baxımdan belə tanınırlar.

Karikaturaların animasiyası üçün xüsusi studiya ideyası Raul Barre (Raoul Barré) və onun Bill Nolan ilə birgə qurduğu Barre studiyası tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu, J.R. Brey tərəfindən yaradılan Bray Productions studiyasından əvvəl animasiyaya həsr olunmuş ilk studiya olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarabaş balyeyən

**Qarabaş balyeyən (''Melithreptus affinis'')** — "Meliphagidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Bu növ, "Melithreptus" cinsinin Tasmaniyaya endemik olan iki üzvündən biri. Onun təbii yaşayış mühiti mülayim meşələr və Aralıq dənizi kolluqlardır. Adına baxmayaraq, qarabaş balyeyən əsasən həşəratlarla qidalanır.

Qarabaş balyeyən ilk dəfə 1839-cu ildə "*Eidopsarus affinis*" adı ilə təsvir edilmişdir. John Gould isə 1844-cü ildə onu "Melithreptus melanocephalus" adı ilə təsvir etmişdir, ehtimal ki, əvvəlki adından xəbərsiz idi. Molekulyar tədqiqatlar göstərir ki, "qarabaş balyeyən" ən yaxından "ağboyun balyeyən" ilə qohumdur və onların növbəti ən yaxın qohumu "Gilbert balyeyəni"dir. Bu növlərin hamısı "Melithreptus" cinsinə aiddir və balyeyənlər fəsiləsində oxşar ölçülü və (qəhvəbaş balyeyəndən başqa) qarabaş görünüşlü bir neçə növ mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarabaş vağ

**Qarabaş vağ (''Ardea melanocephala'')** — "Ardeidae" fəsiləsinə aid olan və Afrikanın Saxara çölünün cənubunda və Madaqaskarda geniş yayılmış bir quş növü. 
Əsasən yerli quş olsa da, bəzi Qərbi Afrika quşları yağış mövsümündə şimala doğru hərəkət edir.

Bu növ adətən yağış mövsümündə ağaclar, qamışlıqlar və ya qayalıqlarda koloniyalar halında çoxalır. Böyük bir çubuq yuvası qurur və 2–4 yumurta qoyur. Qarabaş vağ tez-tez dayaz sularda balıq və qurbağaları uzun və iti dimdiyi ilə ovlayaraq qidalanır. Həmçinin sudan uzaqda da ov edir, böyük həşəratlar, kiçik məməlilər və quşlarla qidalanır. O, ovunu hərəkətsiz gözləyir və ya yavaş-yavaş ona yaxınlaşır.

Qarabaş vağ böyük bir quşdur, boyu 85 sm, qanad aralığı isə 150 sm-dir. Boz vağa bənzəyir, lakin  daha tünd rənglidir. Üst tərəfi əsasən boz, alt tərəfi isə daha açıq boz rəngdədir. Güclü, tünd rəngli bir dimdiyə malikdir. Uçuşu yavaşdır və boynunu geri çəkir. Bu, vağlar və pırtlaqlar üçün xarakterikdir və onları boyunlarını uzadan leylək, durna və qaşıqdimdiklərdən fərqləndirir. Uçuş zamanı ağ alt qanad örtükləri diqqət çəkir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara başlı iridimdik

**Qara başlı iridimdik (Pheucticus melanocephalus)** — "Kardinallar" fəsiləsinə aid olan orta ölçülü, toxum yeyən bir quş növü. Bəzən bu növ, Amerikanın Böyük Düzənliklərində hibridləşdiyi çəhrayıdöş iridimdik (P. ludovicianus) ilə eyni növ kimi qəbul edilir. Bu növün dişi fərdləri, çəhrayıdöş iridimdiyin dişilərinə bənzəyir və əsasən coğrafi yayılma sahəsinə görə fərqlənir.

## Açıqlama

**Ölçülər**

**Uzunluq**: 18–19 sm

**Çəki**: 34–48 q

**Qanad aralığı**: 32 sm

Qara başlı iridimdik adi sığırçın ölçüsünə bənzəyir. Adından da göründüyü kimi, erkək fərdin başı qara, qanadları və quyruğu qara olub, ağ ləkələrlə nəzərə çarpır. Döşü tünd narıncı, qarnı isə sarı rəngdədir. Dişi fərdin başı, boynu və beli qəhvəyi rəngdə olub, sərçəyə bənzər qara zolaqlara malikdir. Başının ortasında, gözləri üzərində və yanaqlarında ağ zolaqlar var. Döşü ağ, qanadları və quyruğu boz-qəhvəyi rəngdə olub, iki ağ qanad zolağı və sarımtıl qanad kənarlarına malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Devid Qeffen zalı

**David Geffen zalı** — Nyu-York şəhərində Manhettendə, Yuxarı Vest-Saydda, Linkoln Mərkəzində yerləşən konsert zalı. Otuz qapalı və açıq obyektə malikdir və ildə 5 milyon ziyarətçiyə ev sahibliyi edir. 

## Tarixi
David Geffen zalı Nyu-York şəhərindəki sənət mədəniyyətinin əsas mərkəzlərindən biri hesab edilir. David Geffen zalı (əvvəllər Philharmonic Zalı) 1962-ci ildə açılıb. 2200 oturacaq yerinə var. O, Nyu-York Filarmoniyasının ev sahibidir. İlk olaraq Filarmonik hol adıyla tanınan zal 1973-cü ildə xeyriyyəçi Everi Fişerin orkestrə 10.5 milyon dollar (bugünkü dəyəri ilə 72 milyon dollar) ianə etməsi səbəbilə Everi Fişer zalı adlandırılmışdır. Lakin 2014-cü ildə Linkoln Mərkəzinin rəhbərliyi zalın adından Fişerin adını çıxarmağa və bu hüququ ən yüksək təklif verənə satmağa qərar verdilər. 2015-ci ildə Devid Qeffen zalın təmirinə 100 milyon dollar bağışladıqdan sonra zalın adı Devid Qeffen zalı olaraq dəyişdirildi. Zal xüsusilə akustika ilə bağlı problemləri həll etmək məqsədilə bir neçə dəfə təmir edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yunanıstanda slavyanlar

Slavyandilli əhali Yunanıstanın Makedoniyasında mürəkkəb və tarixi cəhətdən həssas bir mövzudur. Bu, zaman-zaman dəyişən milli kimliklər, siyasi sərhədlər və mədəni təsirlərlə formalaşıb.

## Tarixi

Osmanlı dövrü: Balkan bölgəsi Osmanlı hakimiyyəti altında olarkən (XIV–XIX əsrlər) Makedoniya bölgəsi etnik və dil baxımından müxtəlif idi: yunanlar, slavyanlar, albanlar, türklər, aromunlar, yəhudilər və digərləri. Slavyandilli icmalar daha çox yerli, dini və ya dilə əsaslanan kimliklərlə tanınırdı, müasir milli kimlik anlayışı hələ formalaşmamışdı.

Balkan müharibələri və birləşmə (1912–1913): Balkan müharibələrindən sonra Makedoniya Yunanıstan, Serbiya və Bolqarıstan arasında bölündü. Yunanıstana birləşdirilən hissədə xeyli sayda slavyandilli əhali yaşayırdı.

Müharibələrarası dövr: 1923-cü ildə Türkiyə ilə əhali mübadiləsindən sonra Yunanıstan assimilyasiya siyasəti yürüdürdü. Anadoludan gələn yunan qaçqınlar demoqrafiyanı dəyişdirdi və slavyandilli əhali dil və mədəni baxımdan assimilyasiya təzyiqlərinə məruz qaldı.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Plants vs. Zombies 3

***Plants vs. Zombies 3: Welcome to Zomburbia*** (həmçinin sadə şəkildə ***Plants vs Zombies 3*** kimi də tanınır, və ya qısaca ***PvZ3***) — "PopCap Games" tərəfindən inkişaf etdirilmiş və 2024-cü ildə "Electronic Arts" tərəfindən yayımlanmış azad qala müdafiəsi mobil oyunu. *"[[Plants vs. Zombies]]*" qala müdafiəsi oyun seriyasının üçüncü oyunu kimi 17 yanvar 2024-cü ildə "iOS" və "Android" cihazları üçün buraxıldı. Pol Tobin tərəfindən yazılan və 2013-cü ildən "Dark Horse Comics" tərəfindən nəşr olunan "*Plants vs Zombies*" komiks seriyasının əsas personajlarını özündə birləşdirən franşizadakı ilk oyundur. Oyunda Dr. Zomboss tərəfindən ələ keçirilmiş "Neighborville"ə qayıdan Patris Blazinq dostu Neyt Taymli və əmisi Deyv ilə bitki ordusu ilə birləşərək zombilərə qarşı mübarizə aparır.

Oyun 2019-cu ilin iyulunda məhdud bir alfa testində buraxıldı və&nbsp;2020-ci ilin fevralında&nbsp;məhdud bölgələrdə yumşaq şəkildə istifadəyə təqdim edildi. Oyun tamamilə yenidən tərtib edildi və Avstraliya və Filippində "Android" üçün yumşaq şəkildə istifadəyə verildi. Oyun 2022-ci ilin aprelində yenidən buraxıldı və 2022-ci ilin oktyabrında başqa bir yumşaq buraxılışı buraxıldı. 17 yanvar 2024-cü ildə EA oyunun dünya miqyasında təqdim olunmasına qədər daha çox bölgədə yumşaq şəkildə istifadəyə veriləcəyini açıqladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Mister Olimpiya 1986

**Mister Olimpiya 1986** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca iyirmi ikincisi.  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 1986-cı ilin 11 oktyabrında, ABŞ-ın Ohayo ştatının Kolumbus şəhərində keçirilmişdir. Yarışmanın ümumi mükafat fondu 120 min dollar idi.

## Nəticələr
Li Heyni üçüncü dəfə Mister Olimpiya tituluna layiq görüldü. 

## İstinadlar
Qəribə şəkillər

– Yaponiya yazıçısı Uketsu tərəfindən yazılmış roman.

## Məzmun
Romanda hadisələr 1990-cı illərdə baş verir və iki kollec tələbəsinin bir bloqda tapdıqları qorxunc şəkilləri müzakirə etməsindən bəhs olunur. Əsər qorxulu müəmma hekayələrinin kolleksiyasından ibarətdir, bu hekayələr romanın sonuna doğru bir-biriləri ilə əlaqələnir. Vizual əsərdir və şəkillərlə doludur. Oxucu əsərdəki qətllərin sirrini aydınlaşdırmaq üçün romandakı şəkillərə diqqətlə baxmalıdır.

## Yazılması və nəşri
Uketsu romanı yazarkən karoşiyə (çox işləməkdən ölmək) istinadlar etmişdir. Uşaqlıq travması romanın əsas mövzusudur. Romandakı iki əsas şəkil uşaqlar tərəfindən çəkilib, daha sonra bir müəllim və psixoloq tərəfindən interpretasiya olunmuşdur. O, bu seqmentləri yazmaq üçün uşaqların niyə belə şeylər çəkdiyindən danışan mütəxəssislərin kitablarını oxumuşdur.

"Qəribə şəkillər" Yaponiyada 2022-ci ildə "Futabasha" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunmuşdur və Uketsunun "Qəribə evlər" seriyasına daxil olan 2-ci əsəridir. Müəllifin ingilis dilinə tərcümə olunan ilk əsəridir. 2025-ci ilin yanvarında ingilis dilinə tərcümə olunaraq ABŞ və Birləşmiş Krallıqda buraxılmışdır. Romanın 30 ölkədə nəşr olunması planlaşdırılır. Aiba Noriyuki tərəfindən çəkilmiş manqa adaptasiyası 15 mart 2024-cü ildə yayımlanmışdır.

## Qəbul
"Qəribə şəkillər" romanı Yaponiya bestsellerə çevrilmiş və romanın 1,2 milyon nüsxəsi satılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cim Rion romanı ingilis dilinə tərcümə etmək barəsində
Qara başlı yaşılca

**Qara başlı yaşılca (''Chloris ambigua'')** — "Vüroklar" fəsiləsinə aid olan kiçik quş növü. Çinin Yunnan əyalətində, şimali Laosda, şərqi Myanmarda, Vyetnam, Tailand və Şimal-Şərqi Hindistanın bitişik ərazilərində tapılır. Təbii yaşayış yerləri subtropik və ya tropik quru meşələr və subtropik və ya tropik quru kolluqlardır.

Qara başlı yaşılca orta ölçülü bir quşdur, uzunluğu 12.4-14 sm arasında dəyişir. Tünd qara-zeytun başı, açıq çəhrayı-qəhvəyi konik dimdiyi və qanadlarında sarı ləkə var. Cinslər oxşardır.

## Taksonomiya
Qara başlı yaşılca 1896-cı ildə fransız zooloqu Emile Oustalet tərəfindən təsvir edilmiş və "Chysomitris ambigua" binominal adı verilmişdir. Keçmişdə qara başlı yaşılca digər yaşılcalarla birlikdə "Carduelis" cinsinə daxil edilsə də, molekulyar filogenetik tədqiqatlar göstərmişdir ki, yaşılcalar "Carduelis" cinsinə aid digər növlərlə yaxın qohum deyil və indi yenidən bərpa edilmiş "Chloris" cinsinə aid edilir. Bu cins ilk dəfə 1800-cü ildə fransız təbiətşünası Georges Cuvier tərəfindən təqdim edilmişdir. "Chloris" sözü qədim yunan dilində Avropa yaşılcası üçün istifadə edilən "khlōris" sözündən gəlir; xüsusi epitet "ambigua" isə latınca "şübhəli" mənasını verən "ambiguus" sözündən gəlir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mersin Universiteti

**Mersin Universiteti** — 3 iyul 1992-ci ildə qurulub. 10 noyabr 1992-ci ildə fəaliyyətə başlamış dövlət universitetidir.

Universitetin təxminən 39,000 tələbəsi, 1,813 akademik heyəti və bir sıra xarici və qonaq akademik heyəti mövcuddur.

Universitetin Mersin şəhər mərkəzində və digər şəhərlərdə elmi-tədqiqat və idman obyektləri var.

2005-ci ildə Mersin Texnologiyanın İnkişafı Zonası (Technoscope) yaradılmış və universitetin tədqiqat və inkişaf şöbələri ilə sənaye arasında sənaye istehsalına birbaşa çevrilə biləcək yeni texnologiyaların inkişafı məqsədi ilə tərəfdaşlıq yaradılmışdır.

## Şöbələri

*Mühəndislik Fakültəsi
*İqtisadiyyat və İdarəetmə Elmləri Fakültəsi
*İncəsənət və Elm Fakültəsi ()
*Təsviri sənət Fakültəsi ()
*Su Təsərrüfatı Fakültəsi
*Əczaçılıq Fakültəsi
*Tibb Fakültəsi
*Memarlıq Fakültəsi
*Təhsil Elmləri Fakültəsi
*Tarsus Texniki Təhsil Fakültəsi
*Kommunikasiya Fakültəsi ()

## İstinadlar
Vilminqton (Massaçusets)

**Vilminqton** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Massaçusets ştatının Midlseks qraflığında yerləşən şəhər. 26 noyabr 2009-cu il tarixində olan statistikalara görə şəhərin əhalisi 22.325 nəfər idi.

## Demoqrafiya

### 2010 siyahıyaalınması
2010-cu il martın 15-də aparılan siyahıyaalınmaya əsasən şəhərin əhalisi 65.496 nəfər idi.

### 2000 siyahıyaalınması
2000-ci il aprelin 1-də aparılan siyahıyaalınmaya əsasən şəhərin əhalisi 57.537 nəfər idi.

## İstinadlar
Qara başlı ördək

**Qara başlı ördək (''Heteronetta atricapilla'')** — Cənubi Amerikada yayılmış Ördəklər (“Anatidae") fəsiləsinin, Əsl ördəklər (“Anatinae”) yarımfəsiləsinin (?) "Oxyurinae" (və ya “Oxyurini”) yarımfəsiləsinə və ya qəbiləsinə aid ördək növü. Argentina, Boliviya, Braziliya, Çili, Paraqvay və Uruqvayda tapılır.

## Taksonomiya və sistematika
Qara başlı ördək "Heteronetta" cinsinin yeganə nümayəndəsidir və heç bir yarımnövü yoxdur. Bu növ "Nomonyx", "Oxyura" və "Biziura" cinslərinə aid olan "sərt quyruqlu" ördəklərlə yaxın qohumdur.

## Təsvir
Qara başlı ördək yarımfəsiləsinin ən əsas nümayəndəsidir və digər qohumlarından fərqli olaraq sərt quyruğu və şişmiş dimdiyi yoxdur. Ümumi görünüşü ilə tipik bir dalğıc ördəyinə bənzəyir, lakin lələkləri və digər xüsusiyyətləri göstərir ki, digər sərt quyruqlu ördəklərlə çox yaxın qohum olmaya bilər, əksinə onların əcdadlarından konvergent evolyusiya nəticəsində yaranmışdır.

Qara başlı ördək təxminən 35 sm uzunluğundadır. Erkəklərin orta çəkisi təxminən 510 qram (18 unsiya), dişilərin çəkisi isə 565 qram (20 unsiya) təşkil edir. Növün fərqli bir forması var. Uzun bədən və nisbətən qısa qanadları var. Dimdiyi qara üst və narıncı alt hissədən ibarətdir; çoxalma mövsümündə dimdiyin əsasında çəhrayı ləkə var. Yetkin erkəklərin başı və üst boyun hissəsi parlaq qara, çənəsi isə ağdır. Üst hissələri tünd qəhvəyi-qara rəngdədir və darçın və ya açıq qırmızımtıl ləkələrlə örtülüdür. Qatlanmış qanadlarında iki ağ zolaq var. Alt hissələri ağ rəngdədir və qəhvəyi ləkələrlə örtülüdür, gümüşü görünür. Yetkin dişilərin başı və boynu tünd qəhvəyi, boğazı isə ağdır, qalan hissələri erkəklərə bənzəyir. Cavan fərdlər dişilərə bənzəyir, lakin üst hissələri daha qırmızımtıl, alt hissələri daha sarımtıl və göz ətrafında açıq zolaq var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara başlı kanarya

**Qara başlı kanarya (''Serinus alario'')** — Lesoto, Namibiya və Cənubi Afrikada tapılan bir sərçəkimilərə aid quş növü. Bəzən "*Alario*" cinsinə daxil edilərək, "*Alario alario*" adlandırılır. Qara başlı kanarya quru açıq kolluqlar və çəmənliklər, əkin sahələrinin kənarları və məhəlli bağlarda yaşayır.

## Təsvir
Qara başlı kanarya 12-15 sm uzunluğundadır. Yetkin erkək fərdlərin üst hissəsi və quyruğu zəngin qəhvəyi rəngdədir, arxa boyun hissəsi ağdır və əsasən alt hissəsi ağ rəngdədir. Başı və döşün mərkəzi hissəsi tamamilə qaradır. Yetkin dişi fərdlər oxşardır, lakin başı boz rəngdədir və başı ilə üst hissələrində tünd zolaqlar var. Qanadlarında zəngin qəhvəyi rəngli zolaq var. Cavan fərdlər dişilərə bənzəyir, lakin daha açıq rəngdədir, döşündə zolaqlar var və qanad zolağı daha zəifdir. Qara başlı kanarya qara başlı kanaryanın yarımnövü hesab edilir. Bu formanın erkək fərdlərinin baş naxışı fərqlidir: ağ göz üstü zolağı, ağ boğaz və ön boyun hissəsi, qara bığ zolağı var. Beləliklə, döşün mərkəzi hissəsindəki qara rəng başdakı qara rəngdən ayrıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarabaş bülbül

**Qarabaş bülbül (''Brachypodius melanocephalos'')** — Bülbül ailəsinin (Pycnonotidae) bir üzvü. Cənub-Şərqi Asiyadakı meşələrdə rast gəlinir.

## Taksonomiya

Qarabaş bülbül, 1788-ci ildə Alman naturalist Johann Friedrich Gmelin tərəfindən Karl Linneyin "''Systema Naturae''" əsərinin redaktə edilmiş və genişləndirilmiş nəşrində rəsmi olaraq təsvir edilmişdir. O, onu Lanius cinsinə, qırğılarla birlikdə yerləşdirdi və "Lanius melanocephalos" binomial adını yaratdı. Xüsusi epitet, "qara" mənasını verən Qədim Yunan "melas" sözü ilə "-başlı" mənasını verən "kephalos" sözünü birləşdirir. Gmelin, təsvirini 1781-ci ildə İngilis ornitoloqu John Latham tərəfindən çoxcildlik əsəri "Quşların Ümumi Xülasəsi"ndə təsvir edilmiş və illüstrasiya edilmiş "qara başlı qırğı"ya əsaslandırdı. Latham öz nümunəsinin mənşəyini müəyyən etmədi, lakin Gmelin yaşayış yerini Sendviç adaları olaraq göstərdi. Bu bir səhv idi və tip yaşayış yeri 1912-ci ildə Harry Oberholser tərəfindən Sumatra olaraq təyin edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara başlı arıquşu

**Qara başlı arıquşu (''Merops breweri'')** — "Meropidae" fəsiləsinə aid olan quş növü. Tropikal Mərkəzi və Qərbi Afrika meşələrində tapılır. Yayılma sahəsinə Anqola, Mərkəzi Afrika Respublikası, Konqo Respublikası, Konqo Demokratik Respublikası, Kot-d'İvuar, Qabon, Qana, Nigeriya və Cənubi Sudan daxildir.

## Təsvir

Yetkin qara başlı arıquşu 25-28 sm uzunluğundadır, 8 sm uzunluğunda quyruq lələkləri istisna olmaqla. Cinslər oxşardır və fərqləndirici bir quşdur: qara başı, yaşıl beli, qanadları və quyruğu, saman rəngli döşü və qarnı var, aşağı döş hissəsində qırmızımtıl bir zolaq var. Cavan fərdlərin çənəsi və boğazı qara rəngdədir. Onun yayılma sahəsində meşələrdə yaşayan digər arıquşu növləri qara arıquşu (Merops gularis) və mavi başlı arıquşu (Merops muelleri) ilə müqayisədə fərqli rənglərə malikdir və xeyli kiçikdir. Qara başlı arıquşu cəsarətli bir quşdur və yaxınlaşmaq asandır, bu zaman qırmızı gözləri görünə bilər. Uçuş zamanı quyruğun mərkəzində yaşıl lələklər, kənarlarında isə qırmızımtıl lələklər görünür.

## Ekologiya
Qara başlı arıquşu adətən tək, cüt və ya üçlü qruplar halında, çoxalma mövsümündən sonra isə ailə qrupları halında rast gəlinir. Qidasının təxminən yarısı bal arıları, maranqoz arıları və digər hymenoptera növlərindən ibarətdir, qalan hissəsi isə böcəklər, yaybəcəklər, kəpənəklər, günəbaxanlar və sisəklərdən ibarətdir. Meşənin orta qatında bir budaqda oturarkən demək olar ki, görünməzdir, lakin uçan həşəratları tutmaq üçün sürətlə hərəkət edərkən asanlıqla müşahidə edilə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Milli Vəhşi Təbiət Federasiyası

**Milli Vəhşi Təbiət Federasiyası** () - ABŞ-ın ən böyük özəl, qeyri-kommersiya əsaslı təbiətin mühafizəsi və təhsil təşkilatı. Bu təşkilatın altı milyondan çox üzvü və tərəfdarı, eləcə də ümumilikdə 51 ştat və ərazi üzrə bağlı təşkilatları var (Puerto-Riko və Vircin adaları daxil olmaqla).

## Tarix

10 mart 1934-cü ildə ABŞ-ın kənd təsərrüfatı naziri Henri Volles siyasi karikaturaçı Cey Norvud "Dinq" Derlinqi ABŞ Bioloji Tədqiqat Bürosunun rəhbəri təyin etdi. Derlinq dəfələrlə Konqresə müraciət edərək ölkə üzrə ətraf mühitin qorunması üçün maliyyə dəstəyi istədi. Lakin Konqres bu tələbləri təmin etmədi. Vəhşi təbiətin qorunması üçün lazımi maliyyə vəsaitinin olmamasından məyus olan Derlinq 1935-ci ilin sonunda bu vəzifədən istefa verdi.

Derlinqin təşəbbüsü ilə ABŞ Prezidenti Franklin D. Ruzvelt Vaşinqtonda Şimali Amerika Vəhşi Təbiət Konfransı keçirdi. Konfransın məqsədi vəhşi təbiət resurslarının bərpası və qorunmasında maraqlı olan fərdləri, təşkilatları və dövlət qurumlarını bir araya gətirmək idi. Bu konfrans 3–7 fevral 1936-cı il tarixlərində keçirildi və 1000-dən çox iştirakçı qatıldı. Konfransda ABŞ-ın bütün ştatlarından, eləcə də Kanada və Meksikadan nümayəndələr iştirak edirdi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* NWF Chief Naturalist Craig Tufts Memorial
* NWF Budget Summary at CharityNavigator.com
*
İqrar Cəfərov

**İqrar Cəfərov** (*İqrar İsa oğlu Cəfərov*;) — Azərbaycan Respublikasının Fəxri Bədən Tərbiyəsi və İdman işçisi, Dövlət qulluqçusu, gənclər və idman sahələri üzrə mütəxəssis,

## Həyat və fəaliyyəti
İqrar Cəfərov 13 iyun 1966-cı ildə Astara rayonuunda anadan olub.

Astara Rayon Gənclər və İdman İdarəsinin əvvəllər rəis müavini, hal-hazırda Lənkəran-Astara Regional idarəsinin Astara rayonu üzrə gənclər və idman sektorunun baş məsləhtçisi olan İqrar İsa oğlu Cəfərov 30 ildən çoxdur gənclərlə iş, bədən tərbiyəsi və idmanın idarəetmə sahəsində dövlət qulluğunda çalışır, I dərəcəli dövlət qulluqçusudur. Astara Rayon Gənclər və İdman İdarəsi yarandığı gündən 1994-cü ildən baş məsləhətçi (11.12.1994–01.11.1996), sonra isə rəis müavini vəzifəsində (01.11.1996–2023), 05.07.2023-cü il tarixdən bugünədək Lənkəran-Astara Regional Gənclər və İdman İdarəsinin Astara rayonu üzrə sektorunun baş məsləhətçisi kimi fəaliyyət göstərir. "Şahin", "Cəsurlar", "Sərhəd", "Vətənin Müdafiəsinə Hazıram", "Gənc xilasedici və yanğınsöndürən" hərbi-idman oyunlarının və müxtəlif idman növləri üzrə yarışların rayon, respublika zona və final mərhələlərinin təşkili, komandaların hazırlığı, yarışlarda iştirakı və yüksək nəticələr qazanmasında xüsusi əməyi olmuş, fəaliyyəti dövründə rayon idmançıları Azərbaycan birinciliyi və çempionatları, Avropa və Dünya birinciliklərinin mükafatçısı və qalibi adlarını qazanıblar. Astara rayonu Yeniyetmələrin Respublika Oyunlarında 8 idman növləri üzrə ümumi zaçot hesabında 1998-ci il IV yerə, 2000-ci il I yerə, 2002-ci il I yerə, 2004-cü il VIII yerə, 2006-cı il VI yerə nail olmuşdur. Sərbəst güləş üzrə Cəbrayıl Həsənov, Elçin Həmidov, Əliabbas Rzazadə, Musa Ağayev, Atletika üzrə Fikrət Qafarov, Rəşad Əliyev, Aysun Rzayeva, Boks üzrə Nurlan Məmmədov, Fərid Əsədullayev, Zaur Qəhrəmanov, Məhəmmədəli Qasımzadə, Budo Döyüş Növü üzrə Ramiq Rəhmanov, Əli Məmmədov, MMA üzrə Zamin Baxşiyev, Kunq-fu üzrə Qoşqar Əliyev, Alpaqut Döyüş Sənəti üzrə Ağadədə Əliyev və s Avropa və Dünya birinciliklərinin, Beynəlxalq turnir və Dünya Kuboku yarışlarının qalibləri və mükafatçıları olublar. I Avropa Oyunlarına həsr olunmuş "Məşəl proqramı" və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına həsr olunmuş "Su səyahəti proqramı" üzrə rayonda keçirilən festival və silsilə tədbirlər, Cüdo üzrə XXXV Beynəlxalq turnir, Ağırlıqqaldırma üzrə "Zirvə" Beynəlxalq İdman Klubunun IX Dünya Kuboku, Şahmat üzrə Respublika Olimpiadası və turnirləri və digər mötəbər yarışların Astara rayonunda təşkilində fəal iştirak ediblər.

İdmanın inkişafındakı xidmətlərinə görə *İqrar Cəfərov* 2021-ci ildə Fəxri Bədən Tərbiyəsi və İdman İşçisi fəxri adına adına layiq görülüb və 23 dekabr 2024-cü il tarixdə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## Mükafatları

* 11 mart 2021-ildə Azərbaycan Respublikası "Fəxri Bədən Tərbiyəsi və İdman İşçisi" fəxri adı
* 23 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ASTARADA "FƏXRİ BƏDƏN TƏRBİYƏSİ VƏ İDMAN İŞÇİSİ" FƏXRİ ADI TƏQDİM OLUNDU
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
Dağ Kolanı

**Dağ Kolanı** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Poladlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Viktor Antonov

**Viktor Antonov** (; ) — "Half-Life 2" və "" videooyunlarındakı işi ilə məşhur olan bolqar dizayner.

## Həyatı
Sofiyada anadan olan Viktor Antonov 17 yaşında Parisə köçüb.

Kino və videooyun sənayelərində işləmişdir. Half-Life 2 videooyununda art-direktor işlədiyi üçün məşhurlaşmışdır. Daha sonra Arkane Studios-da çalışmış və sonra "Dishonored"in buraxılmasından sonra ZeniMax Media-da dizayn rəhbəri olmuşdur.

2010-cu ildə "The Colony: A Structure Celebrating the Triumphs of Technology" qrafik romanını yazmış və dizayn etmişdir.

Viktor Antonov 2025-ci ilin fevral ayında, 52 yaşında vəfat etmişdir.

## İşləri

### Filmoqrafiya

* *Vunderkindlər* (The Prodigies) - məhsul dizayneri olaraq (2011).
* *Renessans* (2006)

### Videooyunlar

## İstinadlar
Kahramanmaraş İstiqlal Universiteti

**Kahramanmaraş İstiqlal Universiteti** Kahramanmaraşda yerləşən dövlət universitetidir. 18 may 2018-ci ildə yaradılmışdır.

## Mənbə
Vircel Eksner

**Vircil Maks “Eks” Eksner** — Amerika avtomobil dizaynında inqilab edən və "Forward Look" dizayn fəlsəfəsinin yaradıcısı kimi tanınan məşhur dizayner. O, xüsusilə 1950-60-cı illərdə "Chrysler" şirkətində işləyərək avtomobil dizaynında radikal dəyişikliklər etmişdir. Onun işi aerodinamik və futuristik üslubu ilə Amerikan avtomobil sənayesinə yeni nəfəs gətirmişdir.

;Həyatı və karyerası

Vircel Maks "Eks" Eksner Sr. 24 sentyabr 1909-cu ildə Miçiqan ştatının Ann-Arbor şəhərində anadan olmuşdur. O, sənət və dizayna olan həvəsi sayəsində Notr-Dam Universitetində təhsil almış və avtomobil dizaynı sahəsində fəaliyyətə başlamışdır. Karyerasına "General Motors" və "Studebaker" kimi şirkətlərdə başlayan Exner, dizayn sahəsində öz fərqli yanaşması ilə tanınmağa başladı.

;Avtomobil dizaynındakı töhfələri

Eksnerin avtomobil dizaynına etdiyi ən böyük töhfələrdən biri "Chrysler"in "Forward Look" dizayn konsepsiyasıdır. Bu konseptin əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:
* Daha uzun və aşağı kuzovlar – Avtomobillərin aerodinamika görünüşünü artırmaq məqsədilə hazırlanmışdır.
* İri və xarakterik qanadlar – 1950-ci illərin sonunda "Chrysler" modellərində geniş yayılmış üslubdur.
* Futuristik üslub – Dizaynları o dövrün reaktiv təyyarələrindən ilhamlanaraq hazırlanmışdır.

Onun dizayn etdiyi məşhur avtomobillərdən bəziləri:
* Chrysler 300 "Letter Series" – Amerika avtomobil tarixinin ilk əsl muskul avtomobillərindən biri hesab olunur.
* Plymouth Fury – Eksnerin aerodinamik üslubunun ən yaxşı nümunələrindən biri.
* Dodge Dart və DeSoto Adventurer – "Chrysler"-in markaları arasında fərqli dizayn xəttini qoruyub saxlamış modellər.
* Studebaker Starlight Coupe – Erqonomik dizaynı və unikal arxa pəncərəsi ilə tanınır.

;İrsi və avtomobil dünyasına təsiri

Vircel Eksnerin dizayn prinsipləri və konseptləri avtomobil sənayesinə böyük təsir göstərmişdir. O, 1963-cü ildə "Chrysler"dən ayrılsa da, öz şəxsi dizayn layihələri üzərində işləməyə davam etdi. Eksnerin dizayn etdiyi avtomobillər bu gün də klassik və retro üslub həvəskarları tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Eksner 22 dekabr 1973-cü ildə vəfat etsə də, onun dizayn üslubu və innovativ yanaşması Amerika avtomobil tarixində önəmli bir yer tutur. O, avtomobil dizaynına yeni baxış gətirən və modern üslubun əsasını qoyan mühüm dizaynerlərdən biri kimi xatırlanır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ləm

**Ləm** () — talışların ənənəvi yay evi.

Talışların yaşayış şəraiti onların təsərrüfat quruluşundan, təbii-iqlim şəraitindən asılı olaraq dəyişir. Qriqori Çursin yazır: "Yayda evlərdə rütubətin yarandığı, malyariya xəstəliyinin baş qaldırdığı Lənkəran ovalığında yayda qalmaq üçün xüsusi "ləm" otaqları təşkil edilir. Bu, dörd sütun üzərində bir növ taxta qüllədir və 4–5 metr hündürlükdə taxta məhəccərlərlə əhatə olunur. Bu qülləyə nərdivan ilə çıxılır."

Ləm insanları yay və payız aylarında ağcaqanadlardan qoruyurdu. Ləmlərin ətrafında həsirlər asılırdı. Ləmin quruluşu yayda sərinliyi təmin edirdi. Ona görə də yay aylarında həyətdə ləmin olmasını hamı vacib hesab edirdi.

XX əsrin birinci rübündən etibarən ləmdən istifadə azalmağa və yox olmağa başladı. Sovet hökuməti bataqlıqları qurutmaq, ağcaqanadları məhv etmək üçün işlər apardı, nəticədə ləmə olan ehtiyac ortadan qalxdı.

## İnşası
Ləm iki mərtəbəli divarsız binadır. Birinci mərtəbədə torpaq platforma və ya 1 metr qaldırılmış taxta platforma olur. İkinci mərtəbə adətən 3-3,6 metr hündürlükdə yerləşir və sütunlara söykənir. XIX əsrin sonlarında dayaq sütunları bəzən bişmiş kərpicdən hazırlanırdı, lakin buna daha çox varlı kəndlilərin evlərində rast gəlinirdi. Ləmin dam örtüyü digər talış evləri ilə eyni, yəni yerli tipli cildən () ibarət idi. Binanın ikinci mərtəbəsinə pilləkənlərlə, bəzi hallarda isə nərdivanla çıxmaq olardı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Чурсин Г.&nbsp;Ф.&nbsp;Талыши.&nbsp;— Тифлис: Этнографические заметки // Известия кавказского историко-археологического общества, 1926.&nbsp;— том 4.&nbsp;— С. 15-45
* Джавадов Г.&nbsp;Д.&nbsp;Талыши (Историко-этнографическое исследование).&nbsp;— Баку: Elm, 2004. С. 199—221.&nbsp;— 616 с.
* Введение в историю и культуру талышского народа / под ред. Г.&nbsp;С.&nbsp;Асатряна.&nbsp;— Ереван: «Кавказский центр иранистики», 2011.&nbsp;— 200 с.&nbsp;— ISBN 978-99930-69-69-0
* *[[Pavel Riss|Рисс, П. Ф.]]* О талышинцах, из образе жизни и языке // Записки Кавказского отдела Императорского Русского Географического общества.&nbsp;— Тифлис, 1855.&nbsp;— Т. 3.&nbsp;— С. 4—5.
* *Измайлова&nbsp;А.&nbsp;А.*&nbsp;О жилищах Ленкоранской низменности&nbsp;// Доклады Академии Наук Азербайджанской ССР, Баку.&nbsp;— 1965.&nbsp;— Т. XXI, №&nbsp;1.&nbsp;— С. 59-63.
Qara başlı qarışqa quşu

**Qara başlı qarışqa quşu** (**Formicarius nigricapillus**) — Qarışqa quşları ailəsinə (Formicariidae) aid bir quş növü. Kolumbiya, Kosta Rika, Ekvador və Panamada rast gəlinir.

## Taksonomiya və sistematika

Qara başlı qarışqa quşunun iki yarımnövü var: "nominativ F. n. nigricapillus" (Ridgway, 1893) və "F. n. destructus" (Hartert, EJO, 1898).

## Təsvir

Qara başlı qarışqa quşu təxminən 18 sm uzunluğundadır. Dörd fərdin çəkisi 58 ilə 68 qram arasında olur. Cinslər eyni lələk örtüyünə malikdir. Nominativ yarımnövün yetkin fərdlərinin tünd bozdan qaraya qədər qara tacı var. Üzləri və boğazları gözün ətrafında maviyə çalan ağ dəri halqası ilə qaradır. Arxaları, sağrıları və qanadları tünd şabalıdı-qəhvəyidir, quyruq üstü örtücüləri tünd qırmızımtıl qəhvəyidir və quyruqları qaradır. Uçuş tüklərinin tünd daxili kənarları və bazasında geniş bir darçını zolağı var. Yuxarı sinələri qaraya çalan boz, qarınları boz və quyruq altı örtücüləri qırmızıdır. Qəhvəyi irisləri, qara dimdikləri və tünd qəhvəyi ayaqları və pəncələri var.

"F. n. destructus" yarımnövü nominativ yarımnövə nisbətən daha tünd və daha az qırmızımtıl rəngli üst hissələrə malikdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mehman Eynalov

**Mehman Eynalov** () — Ənənəvi karate üzrə (WSKF) 5 qat dünya çempionu, 4 qat Avropa çempionudur.Azərbaycan Respublikasının idman ustasıdır.

## Həyatı
1992-ci ildən Karate idman növü ilə məşğul olmağa başlamışdır. 1995-ci ildən isə Füzuli Musayevin rəhbərliyi altında respublikanın ən məşhur idman klublarından biri olan "Budokan"da məşq etməyə başlamışdır.

## İdman nailiyyətləri

### İdman dərəcəsi
Azərbaycan Respublikasının idman ustası

### Ümumi nailiyyətlər
* 2003-cü ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində keçirilən Boğaziçi turnirinin qalibi. (WKF)
* 2005-ci ildə İstanbul şəhərində keçirilən Avropa çempionatının qalibi. (WSKF)
* 2006-cı ildə Ukraynanın Xarkov şəhərində "Çoxnövçülük"üzrə Dünya çempionu və yarışın "Ən texnikalı idmançısı" adına layiq görülmüşdür.
* 2007-ci ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən dünya çempionatının qalibi. (WSKF)
* 2008-ci ildə Bakı şəhərində Ümummilli lider Heydər Əlirza oğlu Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş "Prezident kuboku" turnirinin qalibi. (WKF)
* 2009-cu ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən dünya çempionatının bürünc medalçısı. (WSKF)
* 2009-cu il il Tacikistanda keçirilən Avro-Asiya çempionatının qalibi. (WKF)
* 2011-ci ildə 12–13 avqust tarixində Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən Dünya çempionatında 2 qızıl və 1 bürünc medala layiq görülüb. (WSKF)
* 2012-ci ildə iyun ayında Litvanın Şyaulyay şəhərində keçirilən Dünya çempionatının qalibi. (WKC)
* 2013-cü ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən Dünya çempionatında gümüş medalçısı. (WSKF)
* 2014-cü ildə Rusiyanın Moskva şəhərində Avopa Çempionu. (WSKF)
* 2015-ci ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində Dunya çempionu. (WSKF)
* 2017-ci ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində dunya ikincisi. (WSKF)
* 2017-ci ildə Slovakiyanın Nove Zamki şəhərində Avropa çempionu. (ESHRKF)
* 2018-ci ildə İtaliyanın Lansiano şəhərində Avropa çempionu. (ESHRKF)
* 2019-cu ildə Rumıniyanın Arad şəhərində Avropa ikincisi. (ESHRKF)
* 2019-cu ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən Dünya çempionatında gümüş medalçısı. (WSKF)
* 2022-ci ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən Dünya çempionatında gümüş medalçısı. (WSKF)
* 2020-ci il Dünya Karate Federasiyasının prezidenti Yaponiyalı Hitoşhi Kasuyaya imtahan verərək 3-cü dan qara kəmərə layiq görülüb.
* 2024-cü il Almaniyanın Regensburq şəhəri Avropa üçüncüsü. (ESHRKF)
* 2025-ci ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində fərdi və komanda yarışlarında dunya üçüncüsü. (WSKF)
* 2018-ci il noyabr ayının 20-si Azərbaycan Respublikasinin Gənclər və İdman Naziri cənab Azad Rəhimov tərəfindən Azərbaycan Respublikasının idman ustası adına layiq görülüb.

## İstinadlar