open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pirilər

**Pirilər** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Comərd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Kilsəli kənd Sovetindən Pirilər kəndi Comərd kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adi Pirməmmədli olmuşdur. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Dağıstandan gəlmiş Məşədi Pirməmmədin atası salmışdır. Sonralar toponimin ikinci komponenti (Məmmədli) düşduyündan yaşayış məntəqəsi Pirilar adlanmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kəndyeri

**Kəndyeri** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Çaykənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycan Ordusunun qələbəsindən sonra Azərbaycan Prezidenti, Rusiya Prezidenti və Ermənistan baş naziri tərəfindən 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış Üçtərəfli Bəyanata əsasən, noyabrın 25-də Azərbaycana qaytarılıb.

## Tarixi
Kəndyeri kəndi Tərtər çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Laçın rayonunun Alxaslı kəndindən köçmüş ailələr qədim kəndin xarabalıqlarının qalıqları olan və Kəndyeri adlanan ərazidə salmışlar. Həmin ərazinin adı da yeni kəndə verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Kəlbəcər rayonunun Kəndyeri kəndi - FOTO
Barmaqbinə

**Barmaqbinə** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Dalqılınclı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Tarixi
Barmaqbinə kəndi Dikyurd dağının ətəyindədir. Keçmışdə binə yeri olan bu əraziyə XIX əsrdə qonşu Dalqılınclı kəndindən bir qrup ailə köçüb məskunlaşmışdı. Oykonim barmaq və binə komponentlərindən düzəlib. Türkdilli arealda barmaq/barmak/barmax/bormax "zirvə", "ŞiŞ uclu zirvə" mənası daşıyır, binə komponenti isə toponimiyada "müvəqqəti yaşayış məskəni", "koc" mənalarında işlənməkdədir. Oykonim "zirvədə yaşayış məskəni" mənasını ifadə edir.

## İstinadlar
Otqışlaq

**Otqışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Dalqılınclı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## Tarixi
Otqışlaq kəndi dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adi Əmiralılar olmuşdur. XIX əsrdə Keşdək kəndindən ayrılmış Əmiralılar nəslinə mənsub ailələr həmin kəndə məxsus otlaq olan qışlaq yerində saldıqlarına görə kənd belə adlanmışdır. Oykonim “otlu, otla zəngin olan qışlaq” mənasındadır.

## İstinadlar
Petrovsk rayonu (Stavropol diyarı)

**Petrovsk rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Svetloqrad şəhəridir. Əhalisi 71 084 nəfərdir (2020).

## Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının mərkəzi hissəsində yerləşir. Rayon mərkəzi olan Svetloqradan, regional mərkəz, Stavropola qədər olan məsafə 75 km-dir. Qraçovski, Aleksandrovski, İpatovski, Türkmən və Blaqodarnı rayonları ilə həmsərhəddir.

Rayon ərazisində Prikalaus yüksəkliyi yerləşir. Bu yüksəklik Kalaus və Kuma çaylarının suayırıcısı rolunu oynayır. Rayon ərazisindən Böyük Stavropol kanalı keçir.

## Tarixi
Petrovsk rayonu 1924-cü ildə qurulmuşdur. Bundan əvvəl onun bir hissəsi olan kəndlər Blaqodarnenski qəzasının Petrovsk volostuna və daha əvvəl isə Stavropol vilayətinin Novoqriqorievsk qəzasınadaxil idi.

19 yanvar 1943-cü ildə Petrovsk rayonu alman faşist işğalçılarından azad edilir.

20 avqust 1953-cü ildə Qofitski rayonu ləğv edilir və ərazisi Petrovsk rayonuna verilir.

2 noyabr 1956-cı ildə Türkmən rayonu ləğv edilərək ərazinin bir hissəsi Petrovsk, Blaqodarnenski və Arzgirski rayonlarına verilir

1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Aleksandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeysk, Kursk, Levokumski, Mineralovodski, Petrovski, Şpakovski rayonları qurulur. 12 yanvar 1965-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərarı ilə:Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Alexsandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeyski, Kurski, Levokumski, Mineralovodski, Petrovki, Prikumski və Şapovski rayonları formalaşdırılır.

1 may 2017-ci il tarixindən etibarən Stavropol Bölgəsinin 14 aprel 2017-ci il tarixli 36-kz saylı qanununa uyğun olaraq Petrovski inzibati dairəsinin bütün bələdiyyələri Petrovski şəhər dairəsinə birləşdirilir.

Ərazi vahidi öz statusunu qoruyur.

## Əhali
;Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 36 043 kişi (46,17 %) və 42 024 qadın (53,83%) yaşayırdı.

; Milli tərkib 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:

;Urbanizasiya

Şəhər şəraitində rayon əhalisinin (Svetloqrad şəhəri) 49,74 % yaşayır.

## Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 26 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.

## Rayonla əlaqəli insanlar
Pavel Babenko — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
*
Electronic Arts tərəfindən alınan şirkətlərin siyahısı

**[[Electronic Arts]]** — kompüter oyunları hazırlayan və yayımlayan ABŞ mərkəzli şirkət. 1982-ci ildə əsası qoyulmuşdur. Məhsulları arasında EA Sports ilə birgə hazırlanan idman simulyatorları, həmçinin The Sims və digər oyunlar yer alır.

Electronic Arts, intellektual mülkiyyətini genişləndirmək üçün daim yeni şirkətlər almağa çalışır. İndiyə qədər alınan şirkətlərdən ən böyüklərindən biri də JAMDAT Mobile olmuşdur. EA sədri və baş icraçı direktoru Larri Probst bu böyük alışdan sonra: "Mobil oyunlarda liderlik etməyi qərara aldıq." — deyə çıxış etmişdir. JAMDAT Mobile şirkətinin alınmasından sonra Electronic Arts-ın bir qolu olan EA Mobile yaranmış və hazırlanan məzmunlar telefon və planşet istifadəçilərinə də təqdim edilmişdir. Origin Systems şirkətinin alınmasından sonra bəzi şirkət işçiləri Electronic Arts-ın onlara daha çox imkanlar yaratdığını, lakin bir çox məsələdə onlara güvənmədiyini, səhv etdikləri təqdirdə uzun müddət təlimlərdən keçirildiklərini bildirmişdir. DICE Canada, Origin Systems, EA Chicago və Pandemic Studios da daxil olmaqla, Electronic Arts tərəfindən alınan bütün şirkətlər qısa müddət ərzində fəaliyyətini dayandırmışdır. Oyun bloqqeri Brayan Kreskent, Electronic Arts, aldığı şirkətlərin keyfiyyəti ilə maraqlanmadığını və sadəcə onlara maraqlı olan məhsulu əldə etdikdən sonra, həmin şirkətlərlə əlaqələrini tamamilə kəsdiyini bildirmişdir.

2015-ci ilin fevral ayından etibarən Electronic Arts tərəfindən alınan ən böyük şirkət, 775 milyon ABŞ dolları dəyərində BioWare və Pandemic Studios videooyun istehsalçılarının keçmiş sahibi olan VG Holding olmuşdur. EA tərəfindən alınan 39 şirkətdən 20-si ABŞ-də, 5-i İngiltərədə, 6-sı Mərkəzi Avropada və 8-i isə digər ölkələrdə qurulmuşdur. Bununla yanaşı, alınan şirkətlərin əksəriyyətinin studiyaları artıq sıradan çıxmışdır. Ümumilikdə ABŞ-də 2, digər ölkələrdə isə qurulan 3 şirkət fəaliyyətini dayandırmışdır. 2004-cü ildə Electronic Arts, Fransa mərkəzli Ubisoft şirkətinin səhmlərinin 19,9%-ni alsa da, 2010-cu ildə satmaq məcburiyyətində qalmışdır.

Siyahıda göstərilən bütün alışlar, qarşısında qeyd edilmədiyi təqdirdə, şirkətin bütün qolları üzrə nəzərdə tutulmuşdur. Siyahıda yer alan tarixlər, Electronic Arts və həmin şirkət arasında müqavilənin imzalanma tarixini əks etdirir. Electronic Arts şirkəti ABŞ mərkəzli olduğu üçün bütün alışların qiyməti ABŞ dolları ilə göstərilmişdir. Qiyməti göstərilməyən alışlar isə Electronic Arts tərəfindən açıqlanmamışdır. Şirkət 1992-ci ildən bəri ən böyük 10 alışı üçün təxminən 2.9 milyard ABŞ dolları xərcləmişdir.

__TOC__

## Leqenda

## Şirkətlər

## Səhmlər

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Electronic Arts rəsmi veb-sayt
Mişni (Kəlbəcər)

**Mişni** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Çaykənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə indiki Gədəbəy rayonunun Şınıx zonasından gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Qoturlu kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Qoturlu Kəlbəcər rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.

## Coğrafiyası
Kənd Tərtər çayının yuxarı axarında, dağətəyi ərazidədir.

## İstinadlar
Predqornıy rayonu

**Predqornıy rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Yessentukskaya stansiyasıdır. Əhalisi 110 600 nəfərdir (2020).

## Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının cənub hissəsindədir. Xarici perimetri boyunca, Stavropol diyarınınn Andropovi, Qeorgiyevski, Kirov və Mineralovodsk rayonları, Kabarda-Balkar və Qaraçay-Çərkəz Respublikaları ilə həmsərhəddir.

Rayonun əksər ərazisi orta kontinental iqlimi olan meşə-çöl zonasında yerləşir. Şaxtasız dövr 170-190 gün davam edir.

Qafqaz mineral sularının bütün kurort şəhərləri (Kislovodsk, Yessentuki, Pyatiqorsk və Jeleznovodsk, eləcə də Lermontov şəhəri Predqornıy rayonu ərazisindədir (lakin inzibati ərazi tərkibinə daxil deyil). Kurort şəhərlərinin bu düzülüşü bölgədəki əhalinin dolanışığını birbaşa təsir edir.

## Tarixi
11 yanvar 1943-cü ildə indi Predqornıy rayonuna aid ərazi nasist qoşunlarından azad edildir.

RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 23 Noyabr 1959-cu il tarixli fərmanı ilə Yessentuki, Kislovodsk və Pyatiqorsk şəhərlərinin şəhərətrafı zonasının ərazisini əhatə edən mərkəzi Yessentukskaya kəndində yerləşən Predqornıy rayonu quruldur. Rayon 1 fevral 1963-cü ildə ləğv edilir (ərazinin Mineralovodski və Qeorqievski rayonlarına verilir.

12 yanvar 1965-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə Predqornıy rayonu yenidən bərpa edilir.

5 fevral 1966-cı ildə Qoryaçevodskaya kəndi bir işçi qəsəbəsinə çevrilir. Predqornıy rayonundən Pyatiqorsk İşçi Deputatları Sovetinin tabeliyinə verildi.

Stavropol Regional Xalq Deputatları Sovetinin Rəyasət Heyətinin 23 avqust 1990-cı il tarixli, 55 saylı qərarı ilə, Mirnı və Sadovaya Dolina yaşayış məntəqələrini əhatə edən, mərkəzi (Nejinski kənd sovetindən ayrılan) Mirnı qəsəbəsi olan Mirnenski kənd sovetliyi qurulur. 

16 mart 2020-ci il tarixdən etibarən Stavropol diyarının 31 yanvar 2020-ci il tarixli 12-kz saylı qanununa əsasən, Predqornıy rayonu inzibati dairəsinin bütün bələdiyyələri vahid bələdiyyə forması olaraq Predqornıy bələdiyyə dairəsinə birləşdirilir.

Ərazi vahidi statusunu qoruyur.

## Əhali
;Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 50 147 kişi (46,97 %) və 56 628 qadın (53,03 %) yaşayırdı.

; Milli tərkib
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:

## Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 42 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
*
Mauritsio Mikeli

**Mauritsio Mikeli** (); ) — İtalyan aktyor, ssenarist və rejissor.

## Həyatı
Mauritsio Mikeli 3 fevral 1947-cu ildə İtaliyanın Livorno şəhərində anadan olub. 1943-1945-ci illərdə anasının vətəni olan, Bari şəhərində yaşayıb. Bir neçə vaxtdan sonra Milan şəhərinə dönmüşdü, *Piccolo Teatrında Dramatik Sənət Məktəbində* oxuduğu və məzun olduğu.

2002-ci ildə *Garibaldi amore mio* romanını nəşr etdirdi.

## Seçilmiş filmoqrafiya

* *[[Allegro Non Troppo]]* (1976)
* *[[Café Express (film)|Café Express]]* (1980)
* *[[Mani di fata]]* (1982)
* *[[Heads I Win, Tails You Lose]]* (1982)
* *[[I Am an ESP]]* (1985) 
* *[[Il commissario Lo Gatto]]* (1987)
* *[[Roba da ricchi]]* (1987)
* *[[Rimini Rimini]]* (1987) 
* *[[Rimini Rimini - Un anno dopo]]* (1988) 
* *[[Cucciolo (film)|Cucciolo]]* (1998)
* *[[Commediasexi]]* (2006)
* *[[Vals (film, 2007)|Vals]]* (2007)
* *[[The Cézanne Affair]]* (2009) 
* *[[Pinocchio (2012 film)|Pinocchio]]* (2012)
* *[[Women Drive Me Crazy]]* (2013)
* *[[Quo Vado?]]* (2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Mikeli official international website
Vals (film, 2007)

**Valzer** — rejissor Salvatore Mairanin filmi.;

## Süjet

### Rollarda

* Mauritsio Mikeli: Lucia'nın atası
* Valeria Solarino: Assunta
* Marina Rocco: Lucia
* Graziano Piazza: Müdir
* Eugenio Allegri: Professor
* Zaira Berrazouga: Fatima
* Kristina Serafini: Gənc üdir
* Giuseppe Moretti: Vittorio
* Francesko Feletti: Rəis köməkçisi
* Francesko Cordio: Gənc məşqçi
* Benedikta Bokkoli: Maria
* Rosaria Russo: Donna Hammam

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Valzer IMDB-no
Axullu yalı

**Axullu yalı** — Azərbaycan Respublikası Füzuli şəhərinin 10 km qərbdə, Xocavənd rayonu ilə sərhəddə yerləşən yüksəklikdir. Axullu yalı Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

Toponim vaxtilə Füzuli rayonu ərazisində yaşayan Haxıllı nəslinin adındandır. Haxıllı nəsli həmin ərazidə Axullu adlı kənd də salmışdır. Bəzi tədqiqatçılar Axullu toponiminin təhrifə uğradığını qeyd edirlər.
 
## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar
Münke xaqan

**Münke xaqan** () - Möngkə qaan adı ilə tanınan Monqol imperatoru. 1251-1259-cu illərdə hakimiyyətdə olmuşdur.

## Hakimiyyətə gəlişi
Qızıl Ordu dövlətinin başçısı Batının köməyi ilə Münke 1251-ci ildə xaqan oldu . XIII əsrin 50- ci illərində İranda, Ərəb İraqında, Ön Asiyanın digər ölkələrində elə ərazilər var idi ki, onlar nə iqtisadi, nə də strateji cəhətdən tabe edilməmişdi. Bu əraziləri tabe etmək üçün böyük hərbi ekspedisiya hazırlandı və həyata keçirmək üçün Ali Monqol Xaqanı Münke öz qardaşı Hülakü xanı başda olmaqla göndərdi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçid
Sovet rayonu (Stavropol diyarı)

**Sovet rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Zelenokumsk kəndidir. Əhalisi 34.113 nəfərdir (2020).

## Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının cənub-şərq hissəsində yerləşir. Budyonnovski, Qeorqievski, Stepnovski, Kirov və Novoselisk rayonları ilə həmsərhəddir.

Relyefi Kuma və Zolka çaylarına doğru mailliləşir. möhkəmdir. Müəyyən yerləri quraqdır. Rayonda 14,7 min hektar suvarılan torpaq sahəsi var. Şabalıd torpaqları, tipik çöl bitki örtüyü ərazidə hakimdir. Meşələr Kuma çayının subasarlarında yerləşir və 10 min hektar ərazini tutur.

## Tarixi
1921-ci ilə qədər Stavropol vilayətinin Svyatokrestovski qəzası, Vorontsovo-Aleksandrovskaya volostunun bir hissəsi idi.

21 avqust 1921-ci ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Fərmanı ilə Stavropol vilayətinin Svyatokrestovski qəzası Terek vilayətinə verilir.

1 may 1924-cü ildə mərkəzi Vorontsovo-Aleksandrovskoye kəndi (2 iyun 1924-cü il tarixli Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə təsdiq edilmiş) olan Vorontsovo-Aleksandrovski rayonu qurulur.

7 avqust 1930-cu ildən rayon Şimali Qafqaz Diyarının bir hissəsi idi (1937-ci ildə Orjonikidze, 1943-cü ildə isə Stavropol diyarı adlandırıldı).

10 yanvar 1943-cü ildə Vorontsovo-Aleksandrovski rayonu nasist işğalçılarından azad edildi.

20 avqust 1953-cü ildə ləğv edilmiş Soldato-Aleksandrovski rayonu ərazisi ona birləşdirildi.

1958-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 30 sentyabr 1958-ci il tarixli fərmanı ilə ləğv edilmiş Stepnovski rayonunun ərazisi Vorontsovo-Aleksandrovski rayonuna verildi.

1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovsk, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Aleksandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeysk, Kursk, Levokumski, Mineralovodski, Petrovski, Şpakovski rayonları qurulur.

RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 5 iyun 1963-cü il tarixli fərmanı ilə Vorontsovo-Aleksandrovskoye kəndi Novoqriqorievskoye kəndi ilə Sovetskoye kəndinə birləşdirildi və rayon Sovet rayonu adlandırıldı.

12 yanvar 1965-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərarı ilə:Aleksandrovski, Apanasenkovsk, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Alexsandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeyski, Kurski, Levokumski, Mineralovodski, Petrovki, Prikumski və Şapovski rayonları formalaşdırılır. 1 may 2017-ci il tarixdən etibarən Stavropol diyarının 14 aprel 2017-ci il tarixli 37 saylı qanununa uyğun olaraq Sovet inzibati dairəsinin bütün bələdiyyələri Sovet şəhər dairəsinə birləşdirildi. Ərazi vahidi statusunu qoruyur.

## Əhali
;Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 28 410 kişi (45,25 %) və 34 380 qadın (54,75 %) yaşayırdı.

; Milli tərkib 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:

;Urbanizasiya

Şəhər şəraitində rayon əhalisinin (Zelenokumsk şəhəri) 57,71 % yaşayır.

## Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 26 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
*
Midaqrabindon

**Midaqrabindon** (, ) — Şimali Osetiyanın Priqorodnı rayonunda axan çay. Axını nəticəsində ərazidə kanyon yaranıb.

Mənbəyi Baş Qafqaz silsiləsində yerləşir, mənsəbi isə Gizeldon çayı hesab olunur. Bundan əlavə, aşağıdakı su sisteminə malikdir: Gizeldon çayı vasitəsilə Ardon çayına axır, oradan Terek çayına keçərək Rusiya Federasiyası ərazisində Xəzər dənizinə tökülür. Midaqrabindon çayına Skaron adlı kiçik çay axır.

Buranı təsvir etmək üçün Midaqrabindon şəlalələri adı da istifadə olunur, onlardan biri Zeyqalandır. Bu şəlalələr mövsümidir, çünki onların içərisində su miqdarı fəsil və hava amillərindən asılıdır. Çayın özü də yüksəklikdən vadiyə "düşür". Djodjora çayına qovuşaraq, Gizeldon çayını əmələ gətirir.

## Axın boyu yaşayış məntəqələri
* Jimara
* Kakadur
* Fazikau
* Lamardon
* Darqavs

## Turizm
Koban dərəsindən Kaxtisar yolu ilə bu obyektlərə yol tapmaq mümkündür. Köhnə yol, bir neçə tuneli ilə birlikdə 2002-ci ildə Kolka buzlağının enişindən sonra basdırıldı. Hadisədən sonra bir müddət Kurtat dərəsindən keçən alternativ yoldan istifadə olunurdu.

## Həmçinin bax
* Tbauxox — Midaqrabindon tərəfdən görülə bilən və təqribən 3&nbsp;km hündürlüyündə olan müqəddəs Osetiya dağı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rusiyanın görülməli yerləri
Dağlıq Qarabağ təmas xətti

**Dağlıq Qarabağ təmas xətti** () — Dağlıq Qarabağ münaqişəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri ilə Ermənistan Silahlı Qüvvələrini (yəni Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusu) bir-birindən ayırır. O, 1994-cü ilin mayında Qarabağ müharibəsinə (1988-94) son verən atəşkəsdən sonra quruldu. Murovdağ dağ silsiləsi təmas xəttinin şimal hissəsi sayılır və mahiyyət etibarilə iki qüvvə arasında təbii sərhəddir. Təmas xəttinin uzunluğu 180 kilometrdən (110 mil) 200 kilometrə (120 mil) qədərdir. Təmas xətti 27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən yarılmışdır. Prezident İlham Əliyev xalqa müraciəti zamanı da bunu bildirmişdir.

## Terminologiya
"Təmas xətti" ifadəsi rəsmi sənədlərdə və bəyanatlarda, o cümlədən ATƏT-in Minsk qrupu tərəfindən geniş istifadə olunur.

Azərbaycanda Dağlıq Qarabağın işğal olunmuş ərazi olduğunu vurğulamaq üçün "təmas xətti" tez-tez "işğal xətti" adlanır.

Ara Papyan da daxil olmaqla bəzi erməni analitiklər, Ermənistan tərəfini  "təmas xətti" ifadəsindən çəkinməyə və oranı Artsax ilə Azərbaycan arasında olan "dövlət sərhədi" adlandırmağa çağırırlar.

## Təsviri
Tomas de Vaalın sözlərinə görə, atəşkəsdən dərhal sonra təmas xəttini "tikanlı məftillər və səngərlərdə oturan yüngül silahlı əsgərlərdən ibarət nisbətən sakit bir zona" kimi qeyd edir. Atəşkəsdən sonra bəzi yerlərdə bir neçə kilometr enində olan nisbətən böyük neytral zona da mövcud idi. Azərbaycan qoşunlarının keçmiş neytral zonalara yerləşdirilməsi səbəbindən təmas xəttinin əksər hissəsi yüzlərlə metr azaldıldı. Müqayisə üçün, 2016-cı ildə ağır hərbiləşdirilmiş təmas xəttinin hər iki tərəfində təxminən 20.000 nəfər var idi. Atəşkəsdən sonra təmas xətti ağır dərəcədə hərbiləşdirilmiş, möhkəmləndirilmiş və minalanmış neytral xətt və səngərlərin bufer zonasına çevrildi.. De Vaalın sözlərinə görə, bura "geniş Avropanın ən hərbiləşdirilmiş zonasıdır" və dünyanın ən hərbiləşdirilmiş üç zonasından biridir (Kəşmir və Koreya ilə birlikdə). Təmas xəttinin səngərləri tez-tez Birinci Dünya müharibəsi səngərləri ilə müqayisə edilir.

Təmas xəttinə mütəmadi olaraq polşalı Andjey Kaspşikin rəhbərlik etdiyi altı nəfər ATƏT müşahidəçisi qrupu nəzarət edir. Atışmalar demək olar ki, hər gün baş verir. Müxtəlif hallarda adətən hərbi əməliyyatlarının aşağı intensivliyi ilə xarakterizə olunan ciddi atəşkəs pozuntuları baş verirdi. Ciddi döyüş əməliyyatları 2016-cı ilin aprelində baş verdi, atəşkəsdən bəri ilk dəfə təmas xətti az da olsa yerini dəyişdi. 2016-cı ildə baş verən qarşıdurmalar ərzində 1994-cü ildə atəşkəsdən sonra ilk dəfə olaraq ağır artilleriya istifadə olundu, 2020-ci ildə baş verən döyüşlərdə isə ağır artilleriya, zirehli avtomobillər və pilotsuz uçan apparatları istifadə edildi. Prezident İlham Əliyevin 9 Oktyabr 2020-ci ildə xalqa müraciəti zamanı artıq Təmas Xəttinin olmadığını bildirmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Ohanyan xətti
CodeLite

**CodeLite** — C++, PHP və JavaScript (Node.js) üçün azad və açıq-qaynaqlı IDE.
## Tarixi
2006-cı ilin avqust ayında Eran İfrah CodeLite adlı bir avtomatik tamamlama layihəsinə başladı.. Daha sonra Clang, kodun tamamlanması üçün təhlilçi oldu və funksiyasını xeyli yaxşılaşdırdı.LiteEditor, demo tətbiqetmə, CodeLite-in funksiyalarını nümayiş etdirmək üçün hazırlanmışdır. Daha sonra LiteEditor CodeLite-ə çevrildi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Boris Arkadyev

**Boris Arkadyev** (9 (21) sentyabr, 1899, Sankt-Peterburq, Rusiya İmperiyası — 17 oktyabr 1986, Moskva, RSFSR, SSRİ) — sovet futbolçusu və futbol məşqçisi.

## Bioqrafiya
Vasilyevski adasındakı Larinskaya gimnaziyasında oxuyub (1910—1918).

Futbol karyerasına 1914-cü ildə Petroqradın Unitas komandası ilə başlamışdır, Moskvanın Saxarniki (1923—1925), RKimA (1926—1930) və Metallurq (1931—1936) klublarında oynamışdır. 1925, 1930—1931-ci illərdə Moskva yığmasında çıxış etmişdir.

SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1942, 1952-ci ildə Finlandiya Olimpiya Oyunlarında Yuqoslaviyaya məğlubiyyətə görə mükafatdan məhrum edilib, 1955-ci ildə isə yenidən bərpa edilib), SSRİ-nin əməkdar məşqçisi (1957) mükafatlarına layiq görülüb. Futbol haqqında iki kitabın müəllifidir: "Futbol oyununun taktikası" (Moskva, 1-ci nəşr — 1948, 4-cü nəşr — 1962) və "Yarımmüdafiəçilərin oyunu" (Moskva, 1956 və 1958).

Futbolçulara "siz" deyə müraciət edirdi.

SSRİ-nin qılıncoynatma üzrə əməkdar məşqçisi — Vitali Arkadyevin əkiz qardaşıdır (1899—1987). Qardaşı oğlu — Geliy Arkadyev (1927—2002) cizgi filmlərinin bədii rəhbəridir.

Vostryakovskoye qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Məşqçi karyerası
1922–1936-cı illərdə M.V.Frunze adına Hərbi Akademiyada qılıncoynatma müəllimi olmuşdur. 1936-cı ildən futbol məşqçisi kimi fəaliyyət göstərib.

* "Metallurq" Moskva komandasının baş məşqçisi: 1937–1939
* "Dinamo" Moskva komandasının baş məşqçisi: 1940–1944
* "ÇSKA" komandasının baş məşqçisi: 1944–1952, 1958–1959
* "Lokomotiv" Moskva komandasının baş məşqçisi: 1953–1957, 1963–1965
* "Neftyannik" Bakı klubunun baş məşqçisi: 1961–1962
* "Paxtakor" Daşkənd klubunun baş məşqçisi: 1967
* Şinnik Yaroslavl klubunun baş məşqçisi: 1969

## Nailiyyətləri

### Futbolçu
* Moskva çempionu: 1932, 1933

### Məşqçi
* SSRİ çempionu: 1940, 1946, 1947, 1948, 1950, 1951.
* SSRİ Kubokunun qalibi: 1945, 1948, 1951, 1957.
* "Şərəf nişanı" ordeni: 1957.

## Xarici keçidlər
* Futbol üzrə Rusiya millisinin saytında profili 
* ÇSKA Moskva klubunun azarkeşlərinin saytında bioqrafiyası 
* Lokomotiv Moskva klubunun azarkeşlərinin saytında bioqrafiyası 
* Советская легенда 
* Тактика футбольной игры  
* Фото могилы
Saleh Müslüm

**Saleh Müslüm Məhəmməd** (; , ; ) — Şimali və Şərqi Suriya Muxtar Administrasiyasının (Rojava) əsas partiyası olan Demokratik Birlik Partiyasının (PYD) keçmiş həmsədri. Demokratik Dəyişikliklər üzrə Milli Koordinasiya Komitəsinin koordinator müavini olaraq, Suriyadakı vətəndaş müharibəsi dövründə ən öncül kürd nümayandə olmuşdur.

## Həyatı
### İlk illəri
Suriya vətəndaşı olan Saleh Müslüm Məhəmməd 1951-ci ildə Kobani şəhərinə yaxın bir kənddə anadan olmuşdur. O, Suriyada təhsil aldıqdan sonra 1970-ci ildən 1977-ci ilə qədər İstanbul Texniki Universitetinin Kimya Mühəndisliyi fakültəsində təhsil alır. Qısa bir müddət Londonda, 1978–1990 illərdə isə Səudiyyə Ərəbistanında çalışır və 1993-cü ildə Hələbdə mühəndislik ofisi açır.

Saleh Müslüm 1998-ci ildə İraqdakı Kürdüstan Demokratik Partiyasının (KDP) Suriya qolu olan Suriya üzrə Kürdüstan Demokratik Partiyasına (KDP-S) qoşulur. O, partiyanın hədəflərini yerinə yetirməməsindən məyus olması səbəbindən 2003-cü ildə partiyanı tərk edir.

### Demokratik Birlik Partiyası (PYD)
Saleh Müslüm 2003-cü ildə yeni qurulan Demokratik Birlik Partiyasına (PYD) qoşulur, icra şurasının üzvü olur və 2010-cu ildə partiyanın sədri seçilir. O, həyat yoldaşı Ayşə Əfəndi ilə birlikdə Suriyada həbs edildikdən sonra 2010-cu ildə İraqdakı Kürdüstan Vətənpərvərlər Birliyi (PUK) düşərgəsinə qaçır. Müslüm Suriyada vətəndaş müharibəsinin başlamasından sonra 2011-ci ilin martında Qamışlı şəhərinə qayıdır.

PYD Müslümün başçılığı altında Şimali və Şərqi Suriya Muxtar Administrasiyasının yaranmasında böyük rol alır. 2013-cü ilin iyul ayında, kürd-türk sülh prosesi zamanı, Suriyanın gələcəyi ilə bağlı Türkiyə hökuməti ilə danışıqlar aparmaq üçün İstanbul şəhərinə dəvət edilir və daha sonra 2014-cü ilin oktyabrına qədər üç dəfə danışıqlar üçün şəhərə qayıdır.

### Demokratik Cəmiyyət Hərəkatı
2017-ci ilin sentyabr ayında PYD-nin Suriyadakı 7-ci qurultayı keçilir və burada iki yeni həmsədr seçilir. Müslüm o vaxtdan bəri Şimali Suriya Demokratik Federasiyasının Demokratik Cəmiyyət Hərəkatı (TEV-DEM) koalisiyasının xarici əlaqələr səlahiyyətlisi vəzifəsində çalışır.

## Şəxsi həyatı
Saleh Müslümün Xalq Qoruma Dəstələrində (YPG) döyüşçü olan oğlu Şirvan 9 oktyabr 2013-cü il tarixində Əl-Qaidənin Nusra Cəbhəsi ilə toqquşmalar zamanı Təl-Əbyəz yaxınlıqlarında həlak olmuşdur.

Müslümün özünün dediyinə görə, onun Finlandiyada yaşamaq üçün icazəsi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Video | Salih Muslim Muhammad | Full Q&A | Oxford Union | January 2017
Unutdun (albom)

**Unutdun** – Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, müğənni Eyyub Yaqubovun beşinci studiya albomu.

## Albom haqqında
Albomda Rəvan Habiloğlu, Nadir Əzimov, Aygün Səmədzadə, Əlibaba Məmmədov və Elçin İmanovun bəstələri yer almışdır.

## Trek siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Apple Music-də dinlə
* Spotify-da dinlə
* Deezer-də dinlə

## Həmçinin bax
Qaladərəsi

* Qaladərəsi (Şamaxı) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qaladərəsi (Gorus) — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonundakı kənd.
* Kiçik Qaladərəsi — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Qaladərəsi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Böyük Qaladərəsi — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Qaladərəsi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Həmçinin bax
* Qaladərə
Qarabulaq (Şuşa)

**Qarabulaq** — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Xəlfəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Qarabulaq kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qayıtmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kira Andronikaşvili

**Kira Georgiyevna Andronikaşvili** (, , *Andronikaşvili-Pilnyak*; ) — Sovet aktrisası və kinorejissor. Gürcüstan SSR əməkdar artisti (1959). Knyaz qızı.

## Həyatı
O, Andronikovlar knyaz nəslindən idi. Kino sənayesinə təsadüfən düşən bacısı Natonun yolu ilə gedərək kinematoqrafla məşğul olmağa başladı.

1923—1928-ci illərdə Gürcüstan Kino Sənayesinin aktrisası olmuşdur, 1929—1931-ci illərdə "Vostokfilm" kinostudiyasının aktrisası və rejissor köməkçisi idi.

1936-cı ildə Sergey Gerasimov adına Ümumrusiya Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun rejissorluq şöbəsini (Sergey Eyzenşteynin emalatxanası) bitirdi. Rejissor köməkçisi ("Soyuzdetfilm") və dublyaj rejissoru ("Gürcüstan-Film") kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1937-ci ildə əri Boris Pilnyakın ardınca repressiyaya məruz qaldı. Həbsindən bir müddət əvvəl üç yaşlı oğlu Borisi Gürcüstana aparmağı bacardı və uşaq orada xalası Nata Vaçnadzenin ailəsində 7 il yaşadı.

16 may 1938-ci ildə vətən xaini ailəsinin üzvü kimi 8 il düşərgələrdə həbs cəzasına məhkum edildi. 12 iyun 1938-ci ildə Moskvadakı Butırka həbsxanasından Vətən Xainləri Qadınlarının Akmola Düşərgəsinə (A.L.J.İ.R.) köçürüldü və 1 may 1940-cı ilə qədər burada qaldı, sonra o, "NKVD-nin sərəncamında Moskvaya göndərildi". 1956-cı ildə bəraət qazandı.

## Ailəsi

* Valideynləri:
** Atası — Georgi Aleksandroviç Andronikov (1875—1911), knyaz, qusar polkovniki.
** Anası - Yekaterina Semyonovna Slivitskaya (1877—1947).
* Bacısı — Nato Vaçnadze (ilk soyadı Andronikaşvili olmuşdur) (1904—1953), sovet gürcü aktrisası.
* Əri — Boris Pilnyak (1894—1938), sovet yazıçısı
* Oğlu — Boris Borisoviç Andronikaşvili (ilk soyadı Pilnyak olmuşdur; 1934—1996) sovet yazıçısı, aktyor, ssenarist.
* Bacısı uşaqları:
** Eldar Şengelaya (1933), sovet və gürcü kinorejissoru. Nato Vaçnadzenin oğlu.
** Georgi Şengelaya (1937), sovet və gürcü kinorejissoru. Nato Vaçnadzenin oğlu.
** Kira Andronikaşvili (1945), sovet aktrisası.
* Nəvələri:
** Mariya Borisovna Korolyova (ilk soyadı Andronikaşvili olmuşdur; 1959—2017), Lüdmila Qurçenkonın qızı.
** Kira Borisovna Andronikaşvili (1970), Rusudan Xantadzenin qızı.
** Aleksander Borisoviç Andronikaşvili (1973), Rusudan Xantadzenin oğlu.
* Nəticələri:
** Rati Aleksandroviç Andronikaşvili (2001) Anano Çarkvianinin oğlu.
** Boris Aleksandroviç Andronikaşvili (2005-ci il təvəllüdlü) Yelena Çobanzadenin oğlu.
** Mariam Vladimirovna Darchiashvili (1997), Kira Andronikaşvilinin qızı.
** Yelena Vladimirovna Darchiashvili (2001), Kira Andronikaşvilinin qızı.
** Mark Aleksandroviç Korolyov (1982-1998), Mariya Borisovna Korolyovanın oğlu, narkotik aşırı dozasından vəfat etmişdir.
** Yelena Aleksandrovna Korolyova (1983), Mariya Borisovna Korolyovanın qızı.
* Kötücələri
** Taisiya Pavlovna (2008).

## Filmoqrafiyası

* 1924 — Müjdəçi— *Katine*
* 1926 — Natella
* 1928 — Eliso — *Eliso*
* 1930 — Yer susuyur — *Camal*
* 1932 — Səhra
* 1941 — Qara dağlarda (qısametrajlı) — *Stefanın həyat yoldaşı*
* 1943 — O, hələ qayıdacaq — *ana*
* 1945 — İnadçı qonşular
* 1958 — Mayakovski belə başlaylrdl… — *dama*
* 1959 — Köpək balığının dişi — *Əlinin anası*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Sovet rayonu

*Sovet rayonu (Ufa)   
*Sovet rayonu (Stavropol diyarı)

## Həmçinin bax
* Sovetski (dəqiqləşdirmə)
Seyid Mürtəza Ələmül-hüda

**Seyid Mürtəza Ələmül-hüda** (; ) — Seyid Mürtəza ləqəbi ilə məşhur olan "Əbul-Qasim Əli ibn Hüseyn ibn Musa Ələmul-Hüda" beşinci əsrin əvvəllərində yaşamış görkəmli şiə alimidir. O, Şeyx Müfidin şagirdidir. O, həmçinin Nəhcül-Bəlağəni toplayan Seyid Rəzinin qardaşıdır.

## Həyatı

Seyid Mürtəza Ələmul-hüda Bağdad şəhərində dünyaya gəlmiş və Bağdad şəhərində də vəfat etmişdir. Onun qəbri Kərbəla şəhərində Hüseyn ibn Əli (ə)-ın məqbərəsinin kənarındadır.

Seyid Mürtəza Ələmül-hüda və onun Nəhcül-Bəlağəni toplayıb və tərtib edən qardaşı Seyid Rəzi uşaqlıqlarından şiənin böyük fəqih və alimlərindən olan Şeyx Müfidin tərbiyəsi altında olublar. Şeyx Müfidin bu iki qardaşın tərbiyəsini öz öhdəsinə götürməsinin maraqlı bir tarixçəsi var və İbn Əbil-Hədid onu öz şərhində belə nəql edir:

“Şeyx Müfid ləqəbi ilə tanınan məşhur böyük şiə alimi bir gecə yuxusunda görür ki, Bağdadın Kərx məhəlləsində olan məsciddə oturub və birdən Həzrət Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alih) qızı Fatimə əleyhas-salam uşaqlıq yaşlarında olan iki oğlu – Həsənlə Hüseynin əlindən tutub məscidə daxil oldu və salam verdikdən sonra buyurdu: “Ey Şeyx, bunlara fiqh öyrət”! Şeyx Müfid tam heyrət içində yuxudan oyanır. Həmin gecənin səhərisi günü Rəzi ilə Mürtəzanın anası Fatimə binti Hüseyn öz oğlanlarının əllərindən tutmuş və yanında kənizlər olan halda məscidə daxil olur və salam verdikdən sonra deyir: “Ey Şeyx, bu iki oğlumu sənin yanına gətirmişəm ki, onlara fiqh öyrədəsən”. Şeyx Müfid ağlayır və öz yuxusunu o möhtərəm xanıma danışır. Bundan sonra Şeyx həmin iki uşağın tərbiyəsini öhdəsinə götürür.

## Yaradıcılığı

Seyid Mürtəza Ələmul-Hüdanın fiqh, təfsir, kəlam və hədis kimi dini elmlərdə bir çox qiymətli əsərləri vardır. O cümlədən:

* əz-Zəriə ila üsuliş-şəriə;
* İnqazul-Bəşər;
* Tənzihul-Ənbiya;
* Əl-İntisar;
* əz-Zəxirətu fil elmil-kəlam;
Bu kitab Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərinin milli kitabxanasının "Frokuyeviç məcmuəsi"ndə saxlanılır. Bu fövqəladə və nəfis əsər ərəb dilindədir. Bu kitab şiə ədəbiyyatının ən qədim və nadir əlyazma nüsxələrindən biridir ki, müəllifin vəfatından 36 il sonra Misrin Füstat əyalətində yaşayan yəhudi alimi Aali ibn Süleyman tərəfindən kitabət edilmişdir.

## Həmçinin bax

* Şeyx Müfid
* Seyid Rəzi
* Şiə
* Nəhcül-bəlağə

## İstinadlar
Təlal Silo

**Təlal Əli Silo** (; ) — Suriya Demokratik Qüvvələrinin (SDF) keçmiş müşaviri. O, 2017-ci ilin noyabrında Türkiyəyə təslim olmuş və ya fərarilik etmişdir. Onun gedişi SDF-nin ən yüksək sıraları arasındakı ilk böyük fərarilik halı olmuşdur.

## Həyatı
Təlal Əli Silo 1965-ci ildə Suriyanın Hələb mühafəzəsində yerləşən Çobanbəy kəndində anadan olmuşdur. Əslən Suriya türkmanı olan Silo 2014-cü ildən 2017-ci ilin noyabrına qədər Suriya Demokratik Qüvvələrinin müşaviri idi, ittifaqın böyük əməliyyatlarını və İŞİD silahlı qruplaşmalarına qarşı döyüşləri əhatə edirdi.

Silo 2017-ci ildən sonra AKP tərəfdarı olan "*Daily Sabah*" qəzetinə müsahibə verir. O, SDF-nin Raqqa şəhərini İŞİD-dən ələ keçirməsi zamanı minlərlə İŞİD döyüşçüsünün – əvvəlcədən bildirildiyindən daha çoxunun ABŞ tərəfindən təsdiqlənmiş gizli bir müqavilə ilə şəhəri tərk etdiyini iddia edir. Buna baxmayaraq, ABŞ səlahiyyətliləri Silonun şərhlərini "yalan və uydurma" adlandırırlar. Müqavilənin SDF və koalisiya qüvvələri tərəfindən strateji bir hərəkət olduğu iddia edilir.

ABŞ-nin dəstəklədiyi Suriya Demokratik Qüvvələri (SDF) və Suriya Milli Ordusu (SNA) Silonun gedişinin səbəblərinin fərqli surətlərini təqdim ediblər.

## İstinadlar
Riyad Əsəd

**Riyad Musa Əsəd** (; ) — Suriya Hərbi Hava Qüvvələrinin keçmiş polkovniki, Azad Suriya Ordusunun keçmiş hərbi komandiri.

Riyad Əsədin sıra ailə üzvü Suriya hökuməti tərəfindən edam edilmişdir.

## Həyatı
### Azad Suriya Ordusu
Riyad Əsəd 2011-ci ilin mart ayında Suriyada vətəndaş müharibəsinin başlamasından sonra 4 iyul 2011-ci il tarixində Suriya Hərbi Hava Qüvvələrindən istefa etdiyini elan edir. O, Azad Zabitlər Hərəkatına qoşularaq fərarilik edir.

Əsəd digər fərarilər ilə birlikdə 29 iyul 2011-ci il tarixində Bəşər Əsəd hökumətini devirmək üçün qiyamçı bir müharibə aparmaq niyyəti ilə Azad Suriya Ordusunun (ASO) qurulduğunu elan edir. Əsəd Suriya Prezidenti Bəşər Əsəd üçün sürgün həllinə qarşı çıxır və hökuməti devrilənə qədər mübarizə aparmağı arzu edir.

Əsəd BMT-nin hərbi müşahidəçiləri Suriyaya daxil olduqdan sonra Suriya üzrə Kofi Annan sülh planına sadiq qalaraq bütün qüvvələr üçün atəşkəs elan edir. Ancaq bir neçə gündən sonra üsyançıların rəhbərlik etdiyi hücumların davam etdiyi yenidən elan edir, səbəb kimi də Bəşər Əsəd hökuməti ona vəd edilənin əksinə, barışığa getməmməyini göstərir.

Əsəd 8 dekabr 2012-ci il tarixində Türkiyənin Antalya şəhərində Azad Suriya Ordusunun hərbi komandiri olaraq briqadir Səlim İdris ilə əvəz edilir.

### Sui-qəsd cəhdləri
Riyad Əsəd 2012-ci ilin avqust ayının əvvəlində "*[[Rusiyanın Səsi]]*"nə verdiyi bir müsahibədə Suriya hökumətinin ona bir neçə dəfə sui-qəsd etməyə cəhd göstərdiyini və bu səbəbdən də onu Türkiyə kəşfiyyatının qoruduğunu irəli sürür.

Əsəd 25 mart 2013-cü il tarixində Suriyanın şərqindəki Mayadin yaxınlığında bomba ilə yüklənmiş bir avtomobilin partlaması nəticəsində zərərçəkənlərdən biri olur. O, müalicə üçün Türkiyəyə aparılır və sağ ayağı kəsilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Mamakan xatun kilsəsi

**Mamakan xatun kilsəsi** və ya **Vaçar kilsəsi** — Qafqaz Albaniyasının Vaçar yaşayış məntəqəsində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. XII-XIII əsrlərin tağtavanlı zal kilsələrinin xüsusiyyətlərini daşıyan abidə, Xaçın knyazı Həsən Cəlalın həyat yoldaşı olan Mamakan xatun tərəfindən inşa etdirilmişdir.

## Tarixi

Kilsə XIII əsrdə, Xaçın knyazı Həsən Cəlalın həyat yoldaşı Mamakan xatunun sifarişi ilə inşa edilmişdir. Kilsənin inşaat kitabəsində deyilir:
 

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Kilsə binası 9.30 metr uzunluğa və 6.15 metr enə malikdir. Kilsənin arxa hissəsində yerləşən kiçik qapıdan gizli kitabxanaya keçid açılır.

Tağtavanlı zala malik olan kilsənin damı bir ədəd dayaq sütunu tərəfindən saxlanılır. Sütun xeyli qabağa çıxan divar dayaqları üzərində ucaldılır və həmin dayaqlar zalı sanki iki hissəyə bölür. Planda yarımdairəvi formaya malik olan altar hissəsinin hündürlüyü apsidadan bir qədər irəli çıxır. Aşağı yarusa aparan iki pilləkan zalın şərq hissəsinin yarısını tutur. Bu xüsusiyyəti ilə Vaçar kilsəsi Ürəkvəng kilsəsini xatırladır.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
*
Müqəddəs Stepanos kilsəsi (Bazarkənd)

**Müqəddəs Stepanos kilsəsi** — Kəlbəcər rayonu Bazarkənd kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. XII–XIII əsrlərə aid olan abidə birnefli bazilikasına malikdir. Müqəddəs Stepanos kilsəsi Qafqaz Albaniyasının Vaçar adlı yaşayış məntəqəsində saxlanılmış çoxsaylı abidələrdən biridir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Vaçar ərazisində yerləşən birnefli bazilika olan Müqəddəs Stepanos kilsəsinin tağtavanı tağlı kəmərlə möhkəmləndirilmişdir. Relyefin qeyri-hamar olması səbəbiylə giriş qapısı cənub tərəfdə yerləşdirilmişdir.

Kilsənin altarı döşəmə səviyyəsindən yüksəkdə, yarımdairəvi dərinlikdə yerləşdirilmiş, iki tərəfində isə kvadrat formalı nişlər yaradılmışdır. Tikilinin ikiqatlı binəsi yaxşı yonulmuş daşlarla üzlənmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Məcid Seyid Əhməd

**Məcid Seyid Əhməd** (; ) — Suriya Silahlı Qüvvələrindən Azad Suriya Ordusuna fərarilik edən polkovnik-leytenant. Cənub Cəbhəsi üzrə Əməliyyat Administrasiyasının rəhbəri vəzifəsini daşıyır və eyni zamanda Quta Komandolar Briqadasının başçısıdır. O, hal-hazırkı vəzifəsinə 2012-ci ilin dekabrında Türkiyədə keçirilən bir konfrans zamanı seçilmişdir.

## İstinadlar
Ağvan (çay)

**Ağvan** — Şuşa rayonu ərazisində çay. Qarqar çayının qoludur.

## Ümumi məlumat
Mənbəyini Çınqıldağın yamacından alır. Yerli əhalinin dilində Alvançay variantında işlənir. Keçmişdə Şuşa rayonunun Malıbəyli kəndi ərazisində Ağvan adlı yaşayış məntəqəsi də olmuşdur. Etnotoponimdir. Ağvanlar Azərbaycanın qədim türk mənşəli tayfalarından biri olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları

## İstinadlar
Bəzirgan (aşırım)

**Bəzirgan aşırımı** — Qarabağ silsiləsində aşırım. Hün. 1633 m.

Laçın və Şuşa rayonları sərhədində, Bəzirgansu çayının (Həkəri çayının qolu) mənbə hissəsindədir. Yamacları meşəlikdir. Bəzirgan orta əsrlərdə şərq ölkələrində ticarətlə məşğul olan adamlara verilən addır. Farsca bəzərgan "tacir, sövdəgər" deməkdir. Çox güman ki, vaxtilə bu aşırım karvan yolunun üstündə olmuş və ticarətə xidmət etdiyindən bu adı almışdır.
 
## İstinadlar
Buğadaş

**Buğadaş** — Şuşa rayonunun Zarıslı kəndindən cənubda dağ. Hündürlüyü 2154 m. Turşsu qəsəbəsi ilə Zarıslı kəndinin sərhədindədir. Oronim buğa (erkək maral və ya ümumiyyətlə iribuynuzlu heyvanların erkəyi) və daş (qaya, dağ) komponentlərindən düzəlib. Dağ ətrafında tez-tez buğa görünməsinə görə bu adı almışdır. Özbəkistanda Buka, Rusiyanın Çita vilayətində Bukaçaça, Ukraynada Bukaçay toponimləri qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Ceyrandağ

**Ceyrandağ** — Şuşa rayonunun ərazisində dağ. Qarqar çayının yaxınlığında yerləşir. Hündürlüyü 713 m. Zootoponimdir. Dağın adı oradakı meşədə yerləşən Ceyran pirinin adındandır. Rəvayətə görə, bu yerdə ceyran bir uşağa süd verərək onu xilas etmişdir.

## İstinadlar
Çaxmaq (zirvə)

**Çaxmaq** — Şuşa rayonunun ərazisində, Qarabağ silsiləsinin Şimal-Şərq yamacında zirvə. Hündürlüyü 1554 m. ərazisində qığılcım törədən xüsusi caxmaq daşının çoxluğu ilə əlaqədar olaraq dağ belə adlandırılmışdır. Qazax rayonunun İkinci Şıxlı kəndindən cənubda qədim düşərgə də oradan tapılmış coxlu daş alətlərə görə Çaxmaqlı adlanır. 1991-ci ilədək Ermənistan ərazisində Caxmaq adlı yaşayış məntəqəsi olmuşdur.

## İstinadlar
Bəzirgan

* Bəzirgan — tacir.
* Bəzirgan (aşırım) — Qarabağ silsiləsində aşırım. Hün. 1633 m. 
* Bəzirganaqili —
Vaçar

**Vaçar** — Qafqaz Albaniyasında şəhər tipli yaşayış məntəqəsi. Xarabalıqları Kəlbəcər rayonunun Bazarkənd kəndi yaxınlığında yerləşir. Yaşayış məntəqəsi ərazisində müxtəlif dövrlərə aid tarix-memarlıq abidələri dövrümüzə çatmışdır.

## Tarixi
Vaçarın xarabalıqları Gəncəsərdən şərqdə, Bazarkənd kəndinin girişində, eyni adlı çayın sahilində yerləşir. Xarabalıqlar arasında çoxlu sayda yaşayış, ustehsalat və ticarət tikililərinin qalıqları, həmçinin bir neçə kilsə binasını görmək mümkündür. Bütün bunlar ərazidə şəhər tipli yaşayış məntəqəsinin olmasını söyləməyə imkan verir.

Yaşayış məntəqəsinin əsasının nə vaxt qoyulması dəqiq bilinməsə də, XII-XIII əsrlərdə, xüsusilə Həsən Cəlalın hakimiyyəti dövründə Vaçarın çiçəklənmə dövrünü yaşadığı ehtimal edilir. Onun inşaat fəaliyyəti ilə bağlı ilk kitabədə də məhz burada – Cəlalyanlar sülaləsinə məxsus Vaçar ərazisində aşkar edilmişdir.

Vaçar ərazisindəki kilsədən aşkarlanmış kitabədə deyilir: 

Hakimiyyəti dövründə Həsən Cəlal tərəfindən Vaçarda dünyəvi xarakter daşıdığına görə fövqəladə əhəmiyyətə malik zərif təsviri xüsusiyyətə malik xaçdaşlar da ucaldılmışdır.

## Abidələri

### Mamakan xatun kilsəsi

Vaçar ərazisində çoxlu sayda məzar daşları və kilsə saxlanılmış böyük orta əsrlər qəbirsanlığı saxlanmışdır. Yaxşı yonulmuş bazalt daşlarından inşa edilmiş kilsənin cənub divarına bitişik kiçik ölçülü, iki mərtəbəli sovməə də bazalt daşlardan inşa edilmişdir.

Planda düzbucaqlı formaya malik olan bu kilsə tağtavanlı damla örtülmüşdür. Vaçar kilsəsi iki inşaat kitabəsinə malikdir: onlardan biri portalın timpanında, digəri isə qərb fasadında yerləşir.

Xaçın knyaginyası Mamakanın sifarişi ilə inşa edilmiş birnefli kilsə planda düzbucaqlı formaya malik olmaqla tağtavanla örtülmüşdür. Bazilika formasına malik olan kilsənin ibadət zalı və altarı eyni hündürlükdədir. Kilsənin yeganə girişi qərb divarında yerləşir.

### Müqəddəs Stepanos kilsəsi

Vaçar ərazisində yerləşən birnefli bazilika olan Müqəddəs Stepanos kilsəsinin tağtavanı tağlı kəmərlə möhkəmləndirilmişdir. Relyefin qeyri-hamar olması səbəbiylə giriş qapısı cənub tərəfdə yerləşdirilmişdir.

Kilsənin altarı döşəmə səviyyəsindən yüksəkdə, yarımdairəvi dərinlikdə yerləşdirilmiş, iki tərəfində isə kvadrat formalı nişlər yaradılmışdır. Tikilinin ikiqatlı binəsi yaxşı yonulmuş daşlarla üzlənmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
*

## Xarici keçidlər
Sülhə məcburetmə

**Sülhə məcburetmə** — hərbi gücün əksər halda döyüşən tərəfin iradəsinə zidd olaraq bir münaqişədə sülhün bərpa olunması məqsədilə tətbiq edilməsi. Bunun yerinə yetirilməsi üçün əksər hallarda sülhməramlı əməliyyatlardan daha çox hərbi qüvvə tələb olunur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının nizamnaməsinin VII fəsli əsasən, təşkilat artıq imzalanan qətnamə və yaradılan atəşkəsləri qüvvəyə mindirmək üçün zorakı qüvvədən istifadə etmək hüququna malikdir.

2020-ci ilin sentyabr ayının axırlarında başlayan Qarabağ döyüşləri Azərbaycan hökuməti tərəfindən Ermənistanı sülhə məcburetmə əməliyyatı adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* OPERATIONS OTHER THAN WAR. VOLUME IV "PEACE OPERATIONS"
Hua Mulan

**Hua Mulan, Fa Mulan** və ya sadəcə **Mulan** — yarıəfsanəvi, yarıhəqiqi Çin xalq qəhrəmanı. Çin xalqı onun şərəfinə "Mulan haqqında mahnı" yazmışlar. lakin bayatının orijinal variantı günümüzə qədər gəlib çatmamışdır, amma daha sonra, XII əsrdə Qo Maodzan eyniadlı və eyni süjetli bi bayatı yazmışdır və Qo Maodzanın bayatısı indidə çinlilər arasında çox oxunur. Hua Mulan haqqında bir çox cizgi filmi və kino çəkilmişdir. Misal olaraq Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən "Mulan" və "Mulan 2" çizgi filmlərini və yenə də Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən "Mulan" filmini gətirmək olar.

## Həyatı
Bir dəfə, Çin imperatoruna xəbər verirlər ki, Şimallı işğalçılar (türklər) Çinə hücüm etmək istəyir. İmperator əmr edir ki, hər bir ailədən bir kişi əsgərliyə gəlib türklərlə savaşmağa kömək etsin. Əsgərlər Mulangilin qapısını döyürlər və bu xəbəri Hua Mulanın ailəsinə çatdırırlar, lakin Mulanın qardaşı olmur, odur ki, Mulanın atası Hua Co savaşa getməli olur. Ancaq, Hua Co xəstə olur və savaşa getmək əhval-ruhiyyəsində olmur. Mulan özünü kişi yerinə qoyur və savaşa gedir. "*Mulan haqqında bayatı*"-da Çin ordusunun qalib gəldiyi deyilir, lakin tarixi qaynaqlara əsasən, hər şey əksinə olur.

## Mulanın yaşadığı dövr
Alimlər Hua Mulanın hansı dövrdə yaşadığı məsələsi barədə bir biriləri ilə mübahisədədirlər. Cürbəcür fikirlər vardır:

1. Hua Mulanın Çjou sülaləsindən imperator Çi Yan dövründə (E.ə. 314–256-cı illər) yaşadığı və Hunlar ilə və Şanyüları Mete xaqan ilə savaşa getdiyi haqqında fikir var.

2. Mulanın Şimali Vey imperatoru Tayu-di zamanında (425–445) yaşadığı və Jujanlar ilə və xaqanları Yuyçzülyü Vuti ilə savaşa getdiyi haqqında da fikir var.

3. Hua Mulanın Suy Çin İmperiyası imperatoru Yan-di zamanında (604–617) yaşadığı və Göytürklər ilə və xaqanları Taman xaqan ilə savaşdığı haqqında fikir də var.

## Həmçinin bax
* Ayfe

## İstinadlar
Trunov rayonu

**Trunov rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Donskoe kəndidir. Əhalisi 30 449 nəfərdir (2020).

## Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının şimal-qərb hissəsində yerləşir. Petrovski, Şpakovski, Krasnoqvardeyski, Qraçyovski, İzobilnenski və İpatovski rayonları ilə həmsərhəddir. Rayonun ərazisi 168,5 min hektardır. Ən yaxın dəmir yolu stansiyası İzobilnoye Donskoedən 25&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Rayonun iqlim kontinentaldır. Böyük Yeqorlık, Taşla, Böyük Kuqulta, Kiçik Kuqulta çayları ərazidən axır. Tuquluk çayı isə yayda quruyur. Bu torpaqlardan Pravoyeqorlık kanalı keçir. Torpaqları qara, qumlu-gilli, bəzi yerlərdə isə gillidir. Ərazisində çöl bitkiləri üstünlük təşkil edir. Meşə qurşağı var, kiçik meşələrə rast gəlinir.

## Tarix
1924-cü ildə Stavropol quberniyasında gələcək Trunov rayonunun ərazisini əhatə edən bir qəza qurulur. Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 23 yanvar 1935-ci il tarixli Qərarı əsasında Trunov qəzasının ərazisi Stavropol dairəsindən ayrıldı və Trunov rayonu quruldu. Rayon Stavropol diyarında vətəndaş müharibəsi qəhrəmanı - Konstantin Arxipoviç Trunovun şərəfinə adlandırılmışdır. Qəhrəmanın doğma kəndi onun adını daşıyır. Trunovun doğulduğu Ternovskoye kəndi (əvvəlki adı Novoqeorqievskoye) Trunovskoye kəndi olaraq dəyişdirildi və rayon mərkəzi təyin edildi.

19 yanvar 1943-cü ildə Trunov rayonu nasist işğalçılarından azad edildi

20 iyun 1957-ci ildə Dmitrievski rayonu ərazinin İpatovski, Trunov və Molotov rayonlarına verilməsi ilə ləğv edildi.

1963-cü ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə rayon ləğv edildi və ərazisi İzobilnenski və Şpakovski rayonlarına daxil edildi. 1970-ci ilin dekabrında rayon bugünkü sərhədləri daxilində bərpa edildi.

16 mart 2020-ci il tarixdən etibarən Stavropol diyarının 31 yanvar 2020-ci il tarixli 14-kz saylı qanununa uyğun olaraq Trunov inzibati dairəsinin bütün bələdiyyələri vahid bələdiyyə forması olan Trunov bələdiyyə dairəsinə birləşdirildi.

Ərazi vahidi statusunu qorudu.

## Əhali
;Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 16 247 kişi (47,01 %) və 18 311 qadın (52,99 %) yaşayırdı.

; Milli tərkib
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:

## Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 15 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*