Alkiona (Skironanın qızı)

**Alkiona** (Qədim yunan dilində: Ἀλκυόνη, latınlaşdırılmış versiyası: *Alkuónē*, mənası *"Balıqçı quşu"*) Yunan mifologiyasında Attikaya aid olan kiçik bir fiqurdur. O, atası Skiron tərəfindən öldürüldükdən sonra öz adını daşıyan quşa çevrilmişdir. Onun əfsanəsi, daha məşhur olan Alkiona və Keyks hekayəsinin bir variasiyasıdır ki, burada da balıqcıl quşunun mənşəyi izah olunur.

## Etimologiya
Alkiona adı alkyón (ἀλκυών) sözündən gəlir ki, bu da kədərli nəğməsi olan dəniz quşu və ya balıqçıl quşu anlamına gəlir. Sözün mənası tam dəqiq bilinmir, çünki alkion Qədim Yunan dilindən əvvəl mövcud olmuş, Hind-Avropa mənşəli olmayan bir ifadə hesab olunur. Buna baxmayaraq, xalq etimologiyası onu aşağıdakı sözlərlə əlaqələndirmişdir:

* háls (ἅλς – "dəniz, duzlu su")
* kyéo (κυέω – "meyvə vermək, hamilə qalmaq")

Alkiona sözü orijinalda hamar nəfəs işarəsi ilə yazılsa da, sərt nəfəs işarəsi ilə yanlış tələffüz edilməsi nəticəsində Halkyon (ἁλκυών) və HAlkiona (Ἁλκυόνη) kimi səhv variantlar meydana çıxmışdır. Bu səbəbdən, Halcyon sözü ingilis dilində balıqcıl quşu cinsinin adlarından biri olmuşdur. Bəzi nəzəriyyələrə görə, Alkiona adı aşağıdakı sözlərdən də törəyə bilər:

* alké (ἀλκή – "qüvvət, döyüş, mühafizə")
* onéo (ὀνέω, ὀνίνεμι – "kömək etmək, sevindirmək").

## Mifologiya

### Hekayə
Pseudo-Probusun Virgil haqqında şərhlərinə görə, Alkiona Polipemonun oğlu olan Skironun qızı idi. Atası, qızının nəhayət evlənməsini istəyirdi və ona ər tapmağı əmr etdi. Lakin Alkiona bir çox kişi ilə yatmağa başladı. Onun bu davranışını öyrənən Skiron qəzəbləndi və qızını dənizə ataraq boğdu. Alkiona, dənizin tanrıçası Tetisin sevdiyi balıqçıl quşuna çevrildi.

### Attestasiya
Pseudo-Probus qeyd edir ki, bu versiya Teodoroza aiddir və onun itirilmiş "Metamorfozlar" əsərindən götürülmüşdür. O, həmçinin bildirir ki, Ovid öz "Metamorfozlar" əsərində Nikanderin versiyasına əsaslanır (bu versiya da günümüzə qədər çatmamışdır).

Ovidin "Metamorfozlar"ında Alkiona və Keyks böyük sevgi ilə bağlı bir cütlük kimi təsvir edilir. Keyks dənizdə güclü bir fırtına zamanı həlak olur. Alkiona onun öldüyünü öyrəndikdə özünü qayalıqdan dənizə atır. Hera, bu bədbəxt cütlüyə acıyaraq hər ikisini balıqçıl quşuna çevirir.

Bu versiyanı Virgil, Apollodor və Higin də dəstəkləyir.

Pseudo-Probus, Ovid və Higin hamısı bu çevrilməni "halkion günləri" (sakit qış günləri) ifadəsinin etimologiyası kimi təqdim edirlər. Əfsanəyə görə, bu, balıqcıl quşlarının yumurtlama dövründə fırtınasız yeddi gün olması üçün tanrılar tərəfindən yaradılmış dövrdür.

Ovid, Pseudo-Probusun nəzərdə tutduğu versiyadan fərqli bir versiyaya əsaslansa da, hər iki hekayədən xəbərdar idi və Skironun qızı olan Alkiona versiyasına öz əsərində incə və çətin sezilə bilən bir istinad etmişdir:"Titanların qanından yaranan əjdahaları ilə o, Pallas qalasına daxil oldu. Orada […] Polipemonun nəvəsi yeni qanadlar qazanmış şəkildə göründü."

– Ovid, Metamorfozlar 7.398–401Bu, Alkiona əfsanəsinin orijinal formasının daha sadə ola biləcəyini göstərir. Əvvəlcə Alkiona, adı açıqlanmayan ərinə yas tutan bir qadın kimi təqdim edilmiş ola bilər. Lakin sonradan Keyks obrazı, poeziyada mühüm bir fiqur olduğu və "Keyksin Toyu" adlı əsərdə onun həyat yoldaşı olaraq qeyd edildiyi üçün əfsanəyə daxil edilmişdir.

Alkiona mifologiyada məhəbbət, kədər və tanrılar tərəfindən verilən ikinci şansın rəmzi kimi yer alır. Onun əfsanəsi, Keykslə bağlı olan daha məşhur versiya ilə yanaşı, az tanınan Skironun qızı variantı ilə də mövcuddur. Bu əfsanələr əsrlər boyu "halkion günləri" kimi tanınan dinc və fırtınasız günlərin simvoluna çevrilmişdir.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Apollodorus (1921). The Library. Loeb Classical Library 121. Vol. I: Books 1–3.9. Translated by James G. Frazer. Cambridge, MA: Harvard University Press.
* Beekes, Robert S. P. (2009). Lucien van Beek (ed.). Etymological Dictionary of Greek. Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series. Vol. 1. Leiden, the Netherlands: Brill Publications. .
* Forbes Irving, Paul M. C. (1990). Metamorphosis in Greek Myths. Clarendon Press. .
* Gildenhard, Ingo (July 5, 2017). Transformative Change in Western Thought: A History of Metamorphosis from Homer to Hollywood. Routledge. .
* Hyginus, Gaius Julius, The Myths of Hyginus. Edited and translated by Mary A. Grant, Lawrence: University of Kansas Press, 1960.
* Liddell, Henry George; Scott, Robert (1940). A Greek-English Lexicon, revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press. Online version at Perseus.tufts project.
* Mitsis, Phillip; Ziogas, Ioannis (July 28, 2016). Wordplay and Powerplay in Latin Poetry. Germany: De Gruyter. .
* Ovid (1916). Metamorphoses. Loeb Classical Library 42. Vol. I: Books 1–8. Translated by Frank Justus Miller, revised by G. P. Goold. Cambridge, MA: Harvard University Press. .
* Ovid (1916). Metamorphoses. Loeb Classical Library 43. Vol. II: Books 9–15. Translated by Frank Justus Miller, revised by G. P. Goold. Cambridge, MA: Harvard University Press. .
* Pagès, Joan; Villagra, Nereida (May 9, 2022). Myths on the Margins of Homer: Prolegomena to the Mythographus Homericus. De Gruyter. .
* Valerius Probus, In Vergillii Bucolica et Georgica Commentarius, 1848. Online version on Google books.
* Virgil (1916). Eclogues. Georgics. Aeneid: Books 1–6. Loeb Classical Library 63. Translated by H. Rushton Fairclough, revised by G. P. Goold. Cambridge, MA: Harvard University Press.