open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sidr (alkoqollu içki)

**Sidr** və ya **alma şərabı** — ənənəvi olaraq, alma şirəsinin qıcqırdılmasından alınan spirtli içki.

Sidr hər hansı alma növündən hazırlana bilər, fəqət sidr alması bu məqsəd üçün ən yaxşı sayılır.

## Etimologiya

"Almadan qıcqırdılmış içki" mənasında *cidre* şəkildə yazılan söz 1130-1140 illərin arasında köhnə fransız dilində Vas tərəfindən yazılan xronikalarda işlənilir. Bu söz Latın dilindən gəlib (gec və ya kilsə Latıncasında *sicera* kimi, "qıcqırdılmış içki" mənasında işlənilirdi). Latıncaya o, qədim yunan *síkera* (*σίκερα*, yəni "güclü spirtli içki"), qədim yunancaya isə ivritdə həmin mənada olan shekhár (*שכר*) sözündən gəlib.

ABŞ və Kanadada spirtli sidr üçün *hard cider* ifadəsi, spirtsiz alma şirəsi üçün isə *sweet cider* və ya *soft cider* ifadələri işlənilir.

## Tarix

Əvvəl Böyük Karl (VIII—IX ə.) alma torbasına oturub, əzib, beləliklə ilk dəfə sidrı yaratdığını deyilirdi. Fəqət, almalardan hazırlanan spirtli içki hələ Böyük Plini (I ə.) tərəfindən qeyd olunur.

## Ölkələrə görə

### Birləşmiş Krallıq

Britaniya adambaşı ən çox sidr içən ölkə və eyni zamanda dünyanın ən böyük sidr istehsalçısıdır. Ordaki qanuna görə, sidr adlı içkinin tərkibi ən azı 35% alma şirəsindən (və ya konsentratından) ibarət olmalı. Eyni zamanda *CAMRA* (Campaign for Real Ale; ), fikrinə görə *əsl sidrda* ən azı 90% təzə çəkilmiş alma şirəsi olmalı.

### Fransa

Fransada alma yetişdirmə haqqında biliyi qal tayfaları və onlardan sonra gələn, Fransa ərazisini təxminən 500 il ərzində idarə edən, Romalılardan irsən alıblar. Ölkədə ən ərkən bilinən sidr qeydi yunan coğrafı Straboya aiddir: o, Qalliyada alma ağacların bolluğu olduğunu yazıb, sidr kimi içkiyi izah edir.

Hazırda, Fransada sidr ancaq almalardan hazırlana bilər.

### İtaliya

Keçmişdə, sidr Şimali İtaliyada geniş şəkildə istehsal olunurdu. Halbuki, faşit dövründə şərab istehsalçıları qorumaq məqsədi ilə çıxan, 7%-dən az spirti olan meyvələrdən hazırlanmış spirtli içkilərin qadağasına görə, ölkədə sidr istehsalı azalmışdı.

### Portuqaliya

Şimali Portuqaliyanın keçmişində də, sidr çox populyar idi. XI əsrədək, orda sidr istehsalı şərab istehsalından böyük idi.

## İstinadlar
Nəcəf Talıbov

**Nəcəf Musa oğlu Talıbov** () — Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatası sədrinin elmi-metodik məsələlər üzrə müşaviri, Azərbaycan Respublikasının “Fəxri auditor”u. 1999-cu ildən Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatasının, 2000-ci ildən Beynəlxalq Daxili Auditorlar İnstitutunun (İİA) üzvü, “Tərəqqi” medallı.

## Həyatı
Nəcəf Talıbov 1956-cı il dekabrın 16-da Qazax şəhərində anadan olmuşdur. Əslən rayonun Ağköynək kəndindəndir. 1974-cü ildə Qazax şəhəri 1 nömrəli orta məktəbi bitirmişdir. 1978-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra 1978-1980-ci illərdə hərbi xidmət etmişdir. 1990-1994-cü illərdə Qazax rayonunun müdafiəsində hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir.

## Fəaliyyəti
Xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində baş mühasib və dövlət idarəetmə orqanlarında məsul vəzifələrdə çalışmışdır (1980-1999).

1999-cu ildən Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatasının, 2000-ci ildən Beynəlxalq Daxili Auditorlar İnstitutunun (İİA) üzvüdür.

2005-2025-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatası sədrinin elmi-metodik məsələlər üzrə müşaviri vəzifəsində çalışmışdır.

Auditorlar Palatası və bir sıra xarici ölkələrdə təşkil edilmiş seminarlarda, simpoziumlarda, konfranslarda iştirak etmiş və 20-dən çox sertifikatlar əldə etmişdir. Auditin aparılması və tənzimlənməsinə dair 50-dən çox sahəvi proqramın, metodik göstərişin, təlimat və qaydanın müəllifidir. «Audit» (2011), «Daxili audit» dərsliklərinin, "Audit. Qanunvericilik və normativ sənədlər" toplusunun ( 4-cü- 10-cu cildlər) və digər 20-dən çox nəşrin həmmüəllifi və tərtibçisidir.

29 dekabr 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının “Fəxri auditor”u adına layiq görülmüşdür.

2020-ci ilin sentyabr ayında Gürcüstan Respublikasının “Fəxri auditor”u adına layiq görülmüşdür.

"Peşəkar mühasiblərin, maliyyə menecerlərinin və iqtisadçıların Milli İnstitu"nun (Rusiya Federasiyası) «За вклад в развитие НИПБ» (19 avqust 2011), "Заслуженный бухгалтер" (4 aprel 2016), "Заслуженный ревизор" (16  sentyabr 2021-ci il) medalları ilə təltif edilmişdir.

2016-cı il aprelin 4-də ölkənin auditor sisteminin inkişafındakı xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilmişdir.

## Ailəsi
Ağköynək kəndinin Talıbovlar soyundandır. Ulu babası Talıb Qaçaq Kərəmin babası (ata babası) Molla Zalın qardaşıdır.

Ailəlidir. İki övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.audit.gov.az/index.php?type=content&subid=84&cid=84 Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatası
Malik Bəyləroğlu

**Malik Bəyləroğlu**  (d. 21.01.1970, Azərbaycan) — Azərbaycan əsilli türk boksçu.

## Həyatı
O, Azərbaycanda anadan olub və Sovet İttifaqının milli komandasının tərkibində bir sıra müvəffəqiyyətlər qazanıb. 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılmasından sonra Türkiyəyə köçdü və Türk vətəndaşlığını qəbul etdi.

## Fəaliyyəti
Boksla  “əməkdar məşqçi” Məmməd Eyvazov rəhbərliyi altında məşğul olmuşdur. Öz istedadı sayəsində tez bir zamanda nəinki Azərbaycan, eləcə də keçmiş SSRİ yığma komandasına cəlb edilmişdir. O, dəfələrlə Azərbaycan çempionu, 1986-88-ci illərdə SSRİ birinciliklərinin, bir sıra mötəbər beynəlxalq turnirlərin qalibi və Atlanta yay Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı olub.

1992-ci ildə Fənərbaxçada idman fəaliyyətinə başlamışdır. 1992-ci ilin 16-18 oktyabr tarixində Kütahyada təşkil edilən Türkiyə Fərdi Boks Çempionatında ilk Türkiyə birinciliyini qazandı.

ABŞ-n Atlanta şəhərində  təşkil edilən 1996-cı ilin Yay Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazanaraq Türkiyənin bu idman növündə o tarixə qədər olimpiadalarda ən böyük nailiyyətini əldə etdi.

Bu qələbəsi münasibətilə Türkiyənin Milli Olimpiya Komitəsi tərəfindən 59 ən yaxşı türk idmançıdan biri seçildi. 1997-ci ildə İtaliyanın Bari şəhərində təşkil olunan Aralıq dənizi oyunlarında 75 kq çəki dərəcəsində büyünc medal qazandı.1999-cu il 17 avqustunda baş verən zəlzələdən sonra bütün var-dövlətini itirdi və dolanışıq üçün bir müddət peşəkar boksla məşğul oldu.

Aktiv idman təcrübəsini bitirdikdən sonra Sakarya Universitetinin Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında  idman müəllimi kimi fəaliyyət göstərdi. Eyni zamanda da türk milli komandasında da məşqçilik edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İdmançı profili
Alsta adası

**Alsta adası** və ya **Alsten** () — ada Alstahyuuq kommunasına daxildir. Ada Sannesşyoen şəhəri və Şu-Syostre dağı yerləşir.
Sahəsi 153&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 1072 metrdir. Əhalisi 6828 nəfərdir (2001).

## İstinadlar
Praqa (tort)

**Praqa** — xüsusilə də, SSRİ dövründə Rusiya və digər postsovet ölkələrində məşhur olan şokoladlı tort.

## Tarixi
Bu tortun adı Praqa olduğundan çoxumuz elə bilirik ki, Çexiya mətbəxinə aiddir. Lakin, "Praqa" tortunun Praqaya heç aidiyyatı yox imiş. Tortun müəllifi “Quş südü” kimi onlarla məşhur sovet reseptlərinin yaradıcısı olan rus kulinarı Vladimir Quralnikdir.
## Hazırlanması
### Ərzaqlar
#### Krem üçün:
* Kərə yağı – 200 qr.
* Qatılaşdırılmış süd – 0,5 banka
* Kakao – 1 x.q.
#### Qlazur üçün ərzaqlar:
* Kərə yağı – 50 qr.
* Şəkər tozu – 4 x.q.
* Süd – 3 x.q.
* Kakao – 1 x.q.
#### [[Biskvit]] üçün ərzaqlar:
* Yumurta – 3 ədəd
* Şəkər tozu – 1 st.
* Qatılaşdırılmış süd – 0,5 st.
* Xama – 1 st.
* Soda – 1 ç.q.
* Un – 1.5 st.
* Kakao – 2 x.q.
### Hazırlanma qaydası
Kremin hazırlanması üçün kərə yağı, qatılaşdırılmış süd və kakao mikserdə yaxşıca çalınır. Qlazurun hazırlanması üçün bütün ərzaqlar qarışdırılır.
Xəmirin hazırlanması üçün  yumurtalar şəkər tozu ilə çalınır. Üzərinə qatılaşdırılmış süd, xamada söndürülmüş çay sodası tökülür, çalınır. Un, kakao əlavə edilir və qarışdırılır. Formanın içinə kağız sərilir və yağlanır. Xəmir ora tökülür və 180 dərəcədə 25-30 dəqiqə bişirilir.
Biskvit soyuyandan sonra səliqə ilə 3 hissəyə bölünür. Aralarına bol krem çəkilir, ən sonra üzərinə qlazur süzülür. Tortu özünü bir qədər tutmaq üçün soyuducuya qoyulur.

## Xarici keçidlər
* Günün təamı - Praqa tortu
* RETRO RESEPT: “PRAQA” TORTU 
* https://azadqadin.az/metbeximiz/35137-praqa-tortu.html

## Həmçinin bax
* Tort
* Quş südü tortu
Etilenqlikol

**Etilenqlikol** — ikiatomlu spirtlərin ən sadə nümayəndəsidir. *C<sub>n</sub>H<sub>2n</sub>(OH)<sub>2</sub> (n≥2)*.
Etilenqlikol (CH2OH-CH2OH) (etandiol-1,2) — doymuş ikiatomlu spirtlərin ən sadə nümayəndəsidir. Qlikol sırasının ümumi formulu CnH2n(OH)2-dir.
Qlikol adı onlara sıranın bir çox üzvünün şirin olduğu üçün verilmişdir (yunanca *qlikos* — şirin deməkdir).

## Alınması
Etilenqlikol etilenin kalium permanqanat və ya digər oksidləşdiricilərlə oksidləşdirilməsindən, yaxud etileni etilenxlorhidrinə çevirib, sonuncunun hidrolizindən alınır. bundan başqa o, doymuş karbohidrogenlərin dihalogenli törəmələrinin qələvi məhlulu ilə qarşılıqlı təsirindən alınır.

## Fiziki xassələri
Şərbətə bənzər, şirin dada malik, rəngsiz, iysiz, zəhərli mayedir. Etilenqlikol 197,6 ºC-də qaynayır, suda, etanolda yaxşı həll olur. İkiatomlu spirtlərdə həm molekullar arası, həm də molekuldaxili hidrogen rabitəsi var. Hiqroskopikdir.

## Kimyəvi xassələri
Etilenqlikolun kimyəvi xassələri əsas etibarı ilə biratomlu spirtlərin xassələrinə uyğun gəlir. Ancaq reaksiyalar həm bir, həm də iki hidroksil qrupları ilə gedir. belə ki, qələvi metallarla etilenqlikol natamam və tam *qlikolyatlar* əmələ gətirir.

## Tətbiqi
Etilenqlikolun suda və spirtdə məhlulları aşağı temperaturda donmadığından qışda avtomobil və aviasiya motorlarının radiatorlarında *[[antifriz]]* adı ilə işlədilir. Ondan həmçinin qiymətli sintetik lif — lavsan almaq üçün istifadə olunur.

## İstinadlar

Abbasov V.M., Məhərrəmov M.M., Xanlarov T.N.. Kimya qəbul imtahanına hazırlaşan abituriyentlər üçün dərs vəsaiti.
Çexiya mətbəxi

**Çexiya mətbəxi** () —çexlərin mətbəxi.

## Haqqında
Çex mətbəxi Çexiyanın tarixi və ən’ənələrilə çox sıx bağlıdır. Xörəklər köhnə slavyan reseptlərə uyğun bişirilir və tez-tez Almaniya kimi qonşu ölkələrin tə’siri nəticəsində bir qədər dəyişdirilir. Uzun müddət ərzində Çexiya Avstriya-Macarıstan hökmranlığı altında olub ki, bu da ölkənin mətbəxinə əhəmiyyətli dərəcədə tə’sir göstərib. Çexiyanın mətbəxində həmçinin Slovakiya, Alman Bavariya və ya Polşa Silesiya kimi qonşu ölkələrin də təsirini duymaq asandı. Çexiyada gündəlik qida menyusu səhər yeməyi, nahar və şam yeməyindən ibarətdir. Nahar günün əsas yeməyini təşkil edir. O, masada mütləq olmalı olan şorbadan, əsas xörəkdən və desertdən ibarətdir. Hal hazırda bu ən’ənə daha az doyumlu, amma daha tez-tez qəbul edilən yeməklərlə əvəz olunur. Çex mətbəxində ən çox donuz, mal, quş əti, tərkibində çoxlu miqdarda yağ və ya qaymaq olan ətirli souslar, çörək və dolğun ətli və ya balıqlı şorbalardan istifadə olunur. Çex süfrəsində olduqca populyar olan toyuq bulyonu və ya tomat şorbasının yanında cesnakova polevka adlanan sarımsaq şorbası, içalatdan hazırlanmış tripe – drstkova polevka şorbası və qulyaş şorbasını görmək olar. Qulyaş xüsusilə populyardır – o, ətirli, ədvalı souslarda pörtlənmiş ətdən hazırlanır. O, knedlik – çörək, maya və ya kartof qaluşkaları ilə verilir. Knedliklər kartof və ya düyünün əvəzinə istifadə olunur. Çex mətbəxində tərəvəzlər həmçinin çox sevilir, məsələn, qızardılmış gül kələmi – smazeny kvatak, kartof blinçikləri – bramboráky və ya noxud pyuresi – hrachova kase. Mazeni sır – sous və kartof qızartması ilə verilən çörək qırıntılarında qızardılan pendir də Çex mətbəxi üçün çox səciyyəvidir. Desertlərə gələndə isə, şirin knedliklərdən başqa, süfrəyə balaca piroqlar və blinçiklər – palacinki və həmçinin içi şokoladlı və ya qozlu vaflilər və ya şirin kruassanlar qoyulur. Yalnız bu yaxında Çexlər, sağlam yemək meylin yayılması ilə bağlı, xörəklərində kifayət qədər tərəvəzlərin istifadə olunmasına fikir verməyə başladılar. İndi pomidor, xiyar və duzlu tərəvəzlərdən başqa, Çex süfrələrində yüksək qida dəyəri olan tərəvəz salatlarını görmək olar. Çex mətbəxində paxlalılar və kələm xüsusilə qiymətləndirilir. Çexiyada 500-ə yaxın pivə növləri var. Pilsner və ya Budüeiser kimi məşhur pivə evlərilə yanaşı, daha az tanınan brendlər və yerli pivə zavodları yüksək keyfiyyətli pivə istehsal edirlər. Pivə Çex ənənəsinin ayrılmaz bir hissəsidir. Nəinki pivənin qayırılması, hətta onun süzülmə və içilmə qaydaları rituala çevrilib. Bu sahənin qurmanları və mütəxəsissləri deyirlər ki, pivə yavaş-yavaş, tələsmədən süzülməlidir, çünki bundan ən vacib hesab edilən pivə köpüyün miqdarı və keyfiyyəti asılıdır.

## Qalereya

Şəkil:Svíčková na smetaně.JPG
Şəkil:VeproKnedloZelo-00.jpg
Şəkil:Chlebicky.JPG


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Cooking Czech — Czech Recipes for North American Kitchens
* Czech cuisine, Typical Czech specialties
* Çex mətbəxi bonduelle.az saytında
* Çex mətbəxi kayzen.az saytında
Annoya adası

**Annoya adası** — Vesterolen arxipelaqına daxil olan ən qərbdə yerləşən ada. Ada Annoy kommunasına daxildir. Norveçin ən böyük 10 adası siyahısına daxildir. Sahəsi 490 km²-dir. Maksimal hündürlüyü 705 metrdir. Ada eyni adlı körpü ilə Hinnoya adasın birləşir. Əhalisi 6828 nəfərdir (2001).. 1962-ci ildə Annoya raket paliqonu inşa edilmişdir.

## İstinadlar
Bulqur

[thumb| Bulqur [plovu.]]

**Bulqur** —  Buğda yarması ilə hazırlanan Anadolu yeməyidir. Taxıl yemək qrupuna aiddir. Bulqur mühüm və ekonomik karbonhidrat yağıdır.

## Hazırlanması
[thumb| [Anadolu. Bir kənddə Bulqur hazırlanır.]]

Bulqurun əsas inqridenti olan buğda, yeməyin ən mühüm əlamətidir. Çünki buğdanın tərkibində kəpək, çinqo, maqnezium, xrom, selenium var. B12-dən başqa bütün B vitamini maddələridə vardır.

## Xüsusiyyəti
* Bulqur insanın qanında olan yağları məhv edir.
* Karbonhidrat dəyəri yüksək, proteyn dəyəri azdır.
* Bulqurda olan B1 vitamini, sinir və həzm sistemində böyük rol oynayır.
* Uşaq və hamilə qadınlar üçün çox faydalı qidadır.
* Yağ nisbəti zəif olduğu üçün vacib qidadır.
* Xolestrolu yoxdur.
* Yüksək mineral və selülozaya görə bağırsaq xərçənginin müalicəsi üçün yaxşıdır.
* Dünyada ən vacib qidadır.

## Faydaları
thumb|150 px|Bulqur dənələri
thumb|150 px|Bulqur
thumb|150 px|Bulqurun qaynadılması
Bulqur bağırsaq xərçəngində mühüm rol oynayır. Bulqur həm də bağırsaq funksiyasını artırır. Çəkisini artırmaq istəməyənlər üçün bulqur faydalıdır. Bulqurda liflər də mövcuddur. Dünya Sağlamlıq Təşkilatının bildirdiyinə görə hər gün 25-30 qr. lifə ehtiyacımız var. Tərkibində olan Vitamin B1: sinir və həzm sistemi gücləndirilməsində əhəmiyyətli bir rol oynayır. Bundan əlavə, bu vitamin beriberi xəstəliyinin qarşısının alınmasında böyük rol oynayır. Bulqur, tərkibində olan folik turşusu, hamilə anaların körpələrinin beyin inkişafına faydalıdır. Qilemik indeksi aşağı olduğundan bulqur, diyetlərdə istifadə edilə bilən bir məhsuldur. Diabet xəstələri üçün də məsləhətdir. Bundan əlavə, bulqur, isti, soyuq qablarda, salatlarda  istifadə edilən bir məhsul olduğu üçün çoxlu növləri var. Bulqur düyüdən daha faydalıdır.

Bulqurun tərkibində;
* Karbonhidrat — 73,8 g
* Yağ — 1,5 g
* Proteyn — 11 g

## Yeməkləri
Bulqurdan çiy küftə, bulqur plovu, qısır, Bulqur çərəzi, Bulqur halvası, Pomidorlu bulqur plovu bişirmək olar.

## Qalereya

Şəkil:Bulgur2.jpg| 
Şəkil:Bulgur yapımı.JPG| 
Şəkil:Assyrian woman pounding Burghul.jpg|
Şəkil:Bulgur.JPG|
Şəkil:Types of bulgur.jpg|


## Həmçinin bax
* Kulinariya
* Türk mətbəxi

## İstinadlar
Kaliron adası

**Kaliron adası** () — Revilya-Xixedo arxipelaqına daxil olan ada. Meksikanın ucqar qərb nöqtəsini təşkil edir. Adada içməli su yoxdur. Yerli faubna və flora gətirilmə ev heyvanlarından zərər görmüşdür. Adada hazırda 9 nəfərdən ibarət kiçik bölük vardır. Ada ərazisində dəniz quşları, kərtənkələ, ilan və ev heyvanları yaşayır.

## Mənbə
* Scuba Diving at Clarion Island
Mərcimək şorbası

**Mərcimək şorbası**, əsas məmulatı qırmızı, sarı və ya yaşıl mərcimək olan; un, duz, tərəyağı, ət suyu, soğan, qırmızı və ya qara bibər ilə hazırlanan şorba. Türkiyədə mərcimək şorbası düzəltmək üçün soğandan əlavə kartof, kök və iyli kərəviz də istifadə olunur. Şorba qaynadıqda buxarlanmasın deyə üstünə paltar(həli) qoyulur.

## İstinadlar
Boroy adası

**Boroy** (), *Boryu* () — Farer adalarının şimal-qərbində yerləşən ada. 2013-cü il məlumatına görə8 yaşayış məntəqəsində 4954 nəfər yaşayır. Onlardan ən böyüyü Klaksvuykdır. Sahəsi 96 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 772 m-dir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Personal website with 9 aerial photos of Borðoy
Uxa

**Uxa** () — rus balıq şorbası.

## Xarici keçidlər

* Uxa (foto resept)
* Karp (çəki) balığından uxa resepti
* baliq shorabasi uxa
* Уха из рыбьей головы

## Həmçinin bax
* Bulyon
* Balıq
* Rusiya mətbəxi
Basdırma

**Basdırma** — ətin müxtəlif ədviyyat və duzla qurudulması ilə hazırlanan yemək. Basdırma qədim türk yeməyidir. Basdırmanın ilk hazırlanışının Orta Asiya hunlarına məxsus olduğu bilinir.

## Tarixi və etimologiyası
Basdırma türk dilində *güclü basaraq sıxma* deməkdir. Orta Asiyada yaşayan türklər atın ətini ayaqlarıyla sıxaraq basdırma hazırlayırdılar. Bu basdırmanın ilk hazırlanışı hesab olunur. Basdırma ən çox Türkiyənin Kayseri şəhərində hazırlanılır.

Qurudulmuş ətin texnologiyasının, ətin Ermənistandan Çinə və Hindistana ixracı üçün inkişaf edildiyinə inanılır.Bizans dövründə basdırma *apokt* adlanırdı. *Apokt* sözünün mənası *duzlu ət* deməkdir. Levantda ermənilər ən bacarıqlı basdırma düzəldiciləri kimi tanınır.

## Hazırlanışı və istifadəsi
 
Basdırma ilk öncə duzlanır. Daha sonra suyla yuyularaq 15 gün ərzində qurumağa qoyulur. Daha sonra qan və duz ətdən çıxarılır və ona müxtəlif baharatlar vurulur. Hazırlanışında əsasən dəvə, quzu, keçi və camış ətindən istifadə edilir. Ermənilər əsasən Suriya və Livana çox miqdarda basdırma göndərmişdilər. Bu əsasən bişməmiş nazik dilimlər halında olurdu.

Basdırma bir qəlyanaltı olaraq Türkiyədə 22 növdə mövcuddur. Ən məşhuru Kayseri basdırmasıdır. Daha az rast gəlinən Balkan basdırması sadəcə duzlanır və qurudulur.

Yunanıstanda Kayseri basdırması Kapadokiya yunanları tərəfindən tanıdıldı. Yunanlar basdırmanı sosiska kimi bişirirlər.

İraqda basdırma səhər yeməyi üçün istifadə olunur, qızardılmış yumurta ilə bişirilir. Adətən qəssablar tərəfindən hazırlanır.

## İstinadlar
Parmiqiana

thumb|İtalyan yeməyi Parmiqiana

**Parmiqiana** (*[[italyan dili|ita]]*. parmigiana di melanzane və ya melanzane alla parmigiana) — qızardılmış incə badımcan, pendir və pomidor tomatının sobada bişirilməsi. Parmiqiana yeməyi klassik İtalyan yeməyidir. Başqa ölkələrdə, xüsusi ilə İtalyanların köçdüyü ölkələrdə Parmiqiananın çörəkli, dana və toyuq əti ilə bişirilən növləri vardır.  "Parmiqiana" sözü də Trippa alla Parmiqiana sözü (*Parma üslubü qarın*) kimi Parma mətbəxinə aid digər yemək adlarını xarakterizə edən sifət kimi istifadə olunur.

## Tarixi
Parmiqiana sözünün mənası (İtalyanın Emiliya-Romaqna bölgəsində olan şəhər) "*Parmalı*", "*Parmadan gələn*" mənasını versə də, bu yemək Parma mətbəxinə aid deyil. Badımcan İtalyanın cənub bölgəsinə aiddir. Siciliya bu tərəvəzin öz dövlətinə aid olduğunu iddia edir. Bəzi növlərində Parməsan və Pekerino Romano pendirlərindən istifadə edilmir. Çünki bu pendirlər çox çətin rəndələnir. Ancaq onun yerinə Mozzarella, Kakiokavallo pendirlərindən istifadə edilir. Çünki bu pendirlər tez əriyir.

## Növləri
Xarici ölkələrdə, İtalyanın özündə, İtalyanın bir sıra bölgələrində, dünyada Parmiqiana yeməyini çoxlu sayda növ ilə bişirilib. Başqa ölkələrdə Parmiqiana yeməyini dana əti, toyuqun sinə ətinin az yağda qızardılması və un, çörəklə qarışdırılması, sonra pomidor tomatı və Mozzarella pendiri ilə qarışdırılıb bişirilir. Yeməyi, Mozzarella pendiri qızarana qədər bişirmək lazımdır.

right|thumbnail|Təzə bişmiş Toyuq parmiqianı

ABŞ və Kanadada dana əti ilə bişirilən parmiqiana makaronla yeyilir. Parmiqiana, böyük  burgerlərin arasına qoyularaq da yeyilir. Bəzən yeməyə xırda-xırda doğranmış soğan və ya yaşıl bibərdə əlavə etmək olar. Dana ətli parmiqiana, Avstraliyada çipsi və salat ilə birlikdə yeyilən məşhur yeməklərdən biridir. Yeməyin adı bəzən *parma*, *parmi* olaraq qısaldılır. Bənzər bir yemək olan Parmo, İngiltərədə yayılmışdır.

## Həmçinin bax
Kulinariya
İtalyan mətbəxi
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kalba Musa

**Kalba Musa** () – Azərbaycan xeyriyyəçisi. 1901–1909-cu illər arasında hələ də şəhər sakinləri tərəfindən istifadə olunan su quyularını xeyriyyə məqsədilə qazdırıb şəhərin su təminatını yaxşılaşdırmışdır.

## Həyat və fəaliyyəti
Kalba Musa XIX əsrin sonlarında ailəsi və qohumlarının köməyi ilə icarəyə götürdüyü torpaqlarda təsərrüfat yaradaraq tezliklə varlanmış, xeyriyyəçiliklə məşğul olmuşdur. Sudan qıtlıq çəkən Naxçıvana "Kabla Musa çeşməsi" adlı məşhur bulağı çəkdirmişdir. Kabla Musa bu məqsədlə 1901-ci ildə Naxçıvan şəhərindən 3 kilometr yuxarıda Şıxmahmud kəndinin yanında, Naxçıvan çayının sağ yatağında quyular qazdırıb şəhərin əsaslı su təminatını yaratmaq üçün ən təcrübəli, bacarıqlı kankanları ətrafına toplayır. Sər-hesab edərək belə qənaətə gəlir ki, burada azı 130–140 quyu qazılmalıdır. Dərinliyi 30–35 metrə çatacaq bu quyuları yeraltı lağım atıb bir-birinə bənd eləməklə şirin suyu öz axarı ilə şəhərə gətirmək lazımdır. Bu işdə ən çətin məsələ o dövrdə lazımi alət və texniki vasitələr olmadan bir-birindən 60–80 metr aralı olan quyuların yeraltı xətlərlə birləşdirilməsi idi. Balaca əl torbalarında uzun kəndir-sicimlərlə bu qədər torpağı yerin dərinliyindən qazıb-çıxaran kankanların işi, sözün əsl mənasında, böyük fədakarlıq idi. Səkkiz il sərasər 135-dək quyu qazılır və lağım vasitəsilə birləşdirilir. Külli vəsait hesabına görülən bu iş 8 ilə başa çatmış, 1909-cu ildə çeşmənin gözü açılmışdır. Çeşmənin axarında dəyirman da tikdirmişdir. Ancaq Kalba Musanın bu xeyirxah işə başı qarışıq olanda, ermənilər 1905-ci ildə onun evini gecəykən yandırırlar. Lakin o, evi də bərpa etdirir. Özü savadsız olsa da, elm və təhsilə yüksək qiymət vermişdir. Oğullarından biri Hüseyin çar ordusunda zabit, ikinci oğlu Novruz isə M. Lomonosov adına Moskva Universitetində təhsil almışdır.

## Ölümü
Lakin 1920-ci ildə Azərbaycanda şura hökuməti qurulduqdan sonra bolşeviklərin hər bir yaşayış məntəqəsində ən nüfuzlu, işgüzar, xalqın qaymağı sayılan övladlarını aradan götürmək siyasəti Kalba Musadan da yan keçmir. Onu qolçomaq, varlı, kəlbalayı, dindar deyə, sinfi düşmən kimi qələmə verirlər və onun torpaqları, tövlələri, mal-qarası, var-dövləti əlindən alındı, özü isə "quruluşa zidd" adam adlandırıldı. Bütün haqsızlıqlara dözməyən Kərbalayı Musa yaşının ahıl vaxtlarında iflic xəstəliyinə tutuldu və 73 yaşında vəfat edir. O Naxçıvan şəhərində el-oba adəti ilə camaatın təntənəsi ilə dəfn edirlər. Kabla Musanın oğlu 1918-ci ildə Naxçıvan əhalisini ermənilərin qırqından xilas eləmək üçün bələdçilik edib Araz çayından Naxçıvana Türk ordusunun Kazım Qarabəkir Paşanın alaylarını gətirdiyinə görə 1942-ci ildə güvənilməz vətəndaş kimi Göyçayın Potu kəndinə ailəlikçə sürgün olunmuşdur. 1953-cü ildə Kabla Musanın oğlu Musayev Həsən Musa oğlu vəfat edir və Potu kəndində dəfn edilir.

## İstinadlar
Afanasi Kirxer

**Afanasi Kirxer** (alm. Athanasius Kircher) (d.2 may 1602 - v. 27 noyabr 1680) — görkəmli Alman polimatı və rəssamı, dahi alim , Yezuitlər ordeni ona tərtib olunub, 

## Həyatı
Afanasi Krixer 2 may 1602 Fuldada anadan olmuşdur. Alimin atası- Yohan Krixer (Йоханнес Кирхер)- fəlsəfə ilə maraqlanırdı və həmçinin Maynsdaki teoriyalardan dərəçə qazanmışdır. 10 yaşında atası Fulda seminariyasına verir. 1616-cı ildə Afanasiya Maync tərəf yönləndirilmişdir.

## Yaradıçılığı

* Athanasius Kircher. The Last Man Who Knew Everything / edited by Paula Findlen. — L. : Routledge, 2004. — 466 с. — ISBN 0-415-94015-X.
* Bach J. A. Athanasius Kircher and his method: a study in the relations of the arts and sciences in the seventeenth century : Thesis (Ph.D). — University of Oklahoma, 1985. — 390 p.
* Bianchi E. Prodigious Sounds: Music and Learning in the World of Athanasius Kircher : The Dissertation Presented... in Candidacy for the Degree of Doctor of Philosophy. — Yale University, 2011. — 284 p.
* Эко У. Поиски совершенного языка в европейской культуре / Пер. с итал. А. Миролюбовой. — СПб.: Александрия, 2007. — 423 с. — («Становление Европы»). — ISBN 978-5-903445-05-9.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* [Catholic Encyclopedia (1913)/Athanasius Kircher](https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Athanasius_Kircher)
* Athanasius Kircher at Stanford
* Иудейская Каббала

## İstinadlar
Dönüş (film, 2018)

**Dönüş** — Rüfət Əsədovun filmi. Film 2018-ci ildə Orxan Fikrətoğlunun ssenarisi əsasında, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, tibb xidməti kapitanı, hərbi həkim İmran Qurbanov haqqında çəkilmişdir. Tammetrajlı sənədli filmdir.

## Məzmun
Filmdə İmran Qurbanovun həyat yolu, könüllü hərbi həkim kimi döyüşlərdə iştirakı, xüsusilə də Qarabağ müharibəsi zamanı rəhbərlik etdiyi tibb bölüyünün Ağdərə, Kəlbəcər, Laçın və Murovda gedən döyüşlər zamanı fəaliyyəti əks olunub.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
* İdeya müəllifi: Rüstəm Dastanoğlu
* Ssenari müəllifi: Orxan Fikrətoğlu
* Quruluşçu rejissor: Rüfət Əsədov 
* Rejissor: Rüfət Əsədov
* Operator: Röyal Quluzadə
* Montaj rejissoru: Tofiq Teymuroğlu
* Prodüserlər: Nail Qurbanov, Zövqü Quliyev
* Posterin dizayneri: Vüsal Nazimoğlu
* Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkar: Şəmistan Əlizamanlı

### Filmdə iştirak edənlər
* Şəmistan Əlizamanlı — hərbi diktor
* Rüstəm Dastanoğlu — dostu
* Rey Kərimoğlu — Qarabağ qazisi
* Nail Qurbanov — qardaşı
* Sevinc Qurbanova — həyat yoldaşı
* Vaqif Namazov — dostu
* Aslan Həşimov — hərbi həkim

## Mükafat və nominasiyalar

## Filmin təqdimatı

17 aprel 2018-ci ildə Nizami Kino Mərkəzində filmin təqdimatı olmuşdur. Təqdimatda İmran Qurbanovun döyüş dostları, Qarabağ qaziləri, millət vəkilləri, ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər. Təqdimatdan əvvəl keçirilən tədbirdə Azərbaycanın hərbi diktoru, vətənpərvərlik mahnılarının mahir ifaçısı Şəmistan Əlizamanlı, filmin rejissoru və ssenaristi öz fikirlərini bölüşüblər. İmran Qurbanov çıxış edərək filmin çəkilişində əməyi olan və tədbirə qatılan hər kəsə öz minnətdarlığını bildirib.

## Filmi izlə
* '''Dönüş filmi Youtube saytında'''

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Kapitan Qurbanovun "Dönüş"ü — TƏQDİMAT — **APA TV** — YouTube saytı
Hobbit: Gözlənilməz səyahət

**Hobbit: Gözlənilməz səyahət** — 2012-ci ildə rejissor Piter Cekronun çəkdiyi fantakstik janrda film. Film Hobbit film seriyasının ilk filmidir. Üzüklərin Hökmüdarı film seriyasının ilk filmi hesab olunur. Film 1937-ci ildə Con Tolkinin qələmə aldığı "Hobbit" əsəri əsasında çəkilmişdir.

## Filmin mövzusu
111-ci doğum gününü qeyd etməyə hazırlaşan Bilbo Beqqins, 60 il öncəki hadisələri kitab halında qardaşı oğlu Frodo Beqqins üçün yazmağa başlayır.

Uzun illər öncə, Dağ altı və Cırtdanlar kralı Kral Tror, Əjdaha Smauqun dağ altına hücum etdiyi zamana qədər xalqına və qohumlarına rifah dolu dövr yaşadır. Əjdaha Smauq əvvəlcə yaxınlıqda yerləşən Deyl şəhərini məhv edir. Daha sonra isə Tək Dağa, hücum edərək, cırtdan krallığını məhv edir. Cırtdanları öz yurdlarından qovur və onların sərvətinə hakim olur. Cırtdanlar qaçarkən Kral Trorun nəvəsi Torin, dağın təpəsində Elf Kralı Tranduili elf ordusu ilə birgə görür və onlardan kömək istəyir. Lakin Kral Traduil ordusunu qırğına verməmək üçün geri dönür və Cırtdanlar yurd yuvasız həyat yaşamağa məcbur olurlar. Bu zaman Kralın nəvəsi Torinin Elflərə qarşı sonsuz nifrəti başlayır.

Boz Qendalf Bilbo Beqqinsi uşaqlıqdan tanıyır və onun məharətinə bələddir. Boz Qendalf döyüşkən cırtdanları aldadır və Şirdə 50 yaşlı Bilbonun Torin və onun komandasına qonaqlıq verəcəyini deyir. Qonaqlığa cırtdanların ən döyüşkənləri, olan: Balin, Dualin, Fili, Kili, Dori, Nori, Ori, Oyn, Qloyn, Bifur, Bofur və Bombur gəlirlər. Boz Qendalfın əsas məqsədi isə Torin və onun döyüşkən cırtdanlarının Moriyaya — Tək Dağa girməsində Bilbonun onlara yardım etməsidir. Həm də bir oğru qismində. Bilbo ilk öncə bu işbirliyini qəbul etmir. Lakin növbəti gün Boz Qendalf, Torin və onun dəstəsinin arxası ilə qaçaraq təklifi qəbul etdiyini deyir. Səyahatə yeni başlayan Torin və Bilbo daxil olmaqla onun cırtdan dəstəsi, üç Dağ Trolu tərəfindən ələ keçirilir. Bilbo dəstənin Dağ Trolları tərəfindən yeyilməsini səhər günəşinə qədər əngəlləyir və səhər vaxtı Boz Qendalf gələrək Trolları daşa çevirir. Daha sonra onlar Trolların mağarasına girirlər və orada Elf qılıncları tapırlar. Torin daha əvvəl tərəddüd etsə də Qendalf ona Orxrist adlı qılıncı verir. Özünə isə Qlamdrinq adlı qılıncı götürür. Qendalf daha sonra tapdığı Strinq adlı qılıncı Bilboya verir. Bu qılıncın əsas xüsusiyyəti düşmən gələrkən göy işıq saçması olur.

## İstinadlar
Hobbit: Beş ordunun döyüşü

**Hobbit: Beş ordunun döyüşü (film, 2014)** — Piter Ceksonun filmi.

## Məzmun

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Salut

***Salut** () — hörmətlə Salamlamaq bir jest və ya hərəkətdi. Əsas hərbi silahlarda istfadə olunur.
* Salut (kənd) — Ermənistanda kənd.
İçməli su

**İçməli su** — içilməsi ya da yeməklərdə istifadəsi təhlükəsiz olan və sağlamlığa zərər vurmayan sulardır. Dünyada insanların 91%-i içməli su tapa bilir. Təxminən 4,2 milyard nəfər kran suyundan istifadə edir. Geri qalan 2,4 milyard nəfər isə quyu sularından istifadə edir. 1,8 milyard nəfər içilməsi təhlükəli olan su mənbələrindən istifadə edir. Bu mənbələrdən istifadə zamanı insanlar müxtəlif infeksiyalara yoluxa bilərlər. Xüsusilə inkişaf etmiş ölkələrdə kran suyu içməli suyun keyfiyyət standartlarına cavab verir. Ancaq qida hazırlanmasında daha az istifadə edilir. Su təmizləmə, ayaqyolu və suvarma kimi sahələrdədə işlədilir. Qlobal olaraq insanların 89%-i təmiz su mənbələrindən istifadə edir. Su ilə yayıla bilən xəstəliklərin azaldılması və su mənbələrinin təmizlənməsi inkişaf edən ölkələrdə əhəmiyyətli sağlamlıq tədbiridir.

## Həmçinin bax
* Cod su

## İstinadlar
Sosiska

**Sosis** () — tərkibində ət və müxtəlif ədviyyatların olduğu, bəzən çiy, bəzən də bişirilərək yeyilən məmulat. Tərkibində ədviyyat olduğu üçün ilk olaraq Orta Şərq və Çində hazırlandığı düşünülür. Ət mədəniyyəti yayılan hər bölgədə buna bənzər yeməklər görmək mümkündür.  500-cü illərin Çin və Yunan mənbələrində sosiska haqqında qeydlər mövcuddur.

## Tarixi
İlk sosisi 13 noyabr 1805-ci ildə Frankfurtdan Vyanaya köçmüş alman qəssab İohan Laner kəşf etmişdir. Sosisi kimlərin ixtira etdiyi barədə Frankfurt və Vyana şəhərləri arasında mübahisə olmuşdur. Frankfurtda sosis orta əsrlərdən hazırlanırdı. Vyana sosislərində çağdaş resept olan mal əti və donuz ətinin qarışığı işlənir. Sosis Alman mətbəxinin əsas tərkib hissələrindəndir.

## Həmçinin bax
* Kolbasa
Vineqret salatı

Vineqrat salatı - Rusiyada və keçmiş SSRİ-nin digər ölkələrində soyutma kartof, kök, çuğundur, lobya, şoraba kələm və ya duzlu xiyar, keşniş, şüyüddən hazırlanan salat. Süfrəyə soyuq halda verilir. Salatın adı Avropada və inqilabaqədərki Rusiyada salatlara əlavə olunan və əsasən sirkə, zeytun yağı və xardaldan hazırlanan fransız sousu  vineqretin (fransız dilində:vinaigrette) adından yaranmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* *Логинов С.* Винегрет на вкус и цвет
* Классический винегрет
* Винегрет: классический пошаговый рецепт приготовления
Seylon çayı

**Seylon çayı ** — Şri-Lankada yetişdirilən çay. Seylon çayı Şri-Lankanın əsas gəlir mənbələrindən biridir. Bu ölkənin -nin 2%-ni təşkil edir. 2013-cü ildə Şri-Lankaya 1,5 milyard dollar vəsait gətirmişdi. Təxminən 1 milyona yaxın insan çay tarlalarında işləyir. Bundan əlavə, kiçik sahibkarlar tərəfindən çay əkilməsi minlərlə insan üçün yaşayış mənbəyidir. Şri-Lanka dünyanın dördüncü ən böyük çay istehsalçısıdır. 1995-ci ildə dünyanın çay ixracatının 23%-nə sahib olub. 2013-cü ildə çay hasilatı 340 milyon kiloqramı keçərək ən yüksək həddə çatmışdır.

Ölkənin mərkəzi dağlıqlarının rütubəti, sərin temperaturu və yağışları yüksək keyfiyyətli çay istehsalına kömək edən iqlimi təmin edir. Digər tərəfdən, Matara, Qalle və Ratanapura rayonlarında yüksək yağışlı və isti temperaturda olan aşağı yüksəkliklərdə istehsal edilən çay yüksək səviyyəli büzücü xassələrə malikdir. Çay biokütlənin istehsalı aşağı səviyyəli olan ərazilərdə daha yüksəkdir. Belə çay Orta Şərq ölkələrində məşhurdur. Çay sənayesi ölkəyə 1852-ci ildə gəlmiş Britaniya briqadası Ceyms Teylor tərəfindən 1867-ci ildə gətirildi. Kiçik vəziyyətdə çay əkilməsi 1970-ci illərdə məşhur olmuşdur.

## Tarixi
Cinnamon Hindistanda hökumətin sponsoru olan ilk məhsul idi. Ada isə Hollandiyanın nəzarəti altında idi. Hollandiyanın qubernatoru İman Vilem Falkın idarəçiliyi zamanı 9067-də Kolombo, Maradana və Cinnamon bağlarında darçın ağacları əkilmişdir. İlk Britaniya qubernatoru Frederik Norz, xüsusi darçın plantasiyalarını qadağan etdi. Şərqi Hindistan üçün darçın əkinçiliyində monopoliya təmin etdi. 1830-cu illərdə İngiltərədə və Avropanın digər yerlərində yaşanan iqtisadi çöküş Seylonda darçın əkin sahələrinədə təsir etdi.

## Həmçinin bax
*Şri-Lankada çayçılıq

## İstinadlar
Bolonyeze sousu

**Bolonyeze sousu** (italyan dilində: Ragù alla bolognese, fransız dilində: Sauce bolognaise) - İtaliya mətbəxinə aid olan və ilk dəfə XVIII əsrdə Boloniya makaron evində meydana çıxan ətli sous.  Bolonya sakinləri Bolonyeze sousunu adətən təzə talyatelle (makaron məhsullarından biri olan olan lapşanın bir növü) və tərəvəzdən hazırlanan lazanya ilə birlikdə süfrəyə verirdilər.

Bolonyeze sousu kartof püresi ilə birlikdə servis edilməsi hallarına da rast gəlmək mümkündür.

## Xarici keçid
* The Classic Bolognese Ragù according the Accademia Italiana della Cucina
## İstinadlar
Çizkeyk

**Çizkeyk** () — bir və ya daha çox təbəqədən ibarət olan bir şirniyyat. Əsas və ən qalın olan təbəqə yumşaq və təzə pendir, yumurta və şəkərin qarışığından ibarətdir. Alt təbəqələr isə peçenye qırıqları, qraham krekerlərindən hazırlanır. Çizkeyk əsasən şəkər, meyvə, krem, fındıq və peçenye ilə bəzədilir. Çizkeyk çiyələk, balqabaq, şokolad kimi məhsullarla bişirilə bilər.

## Tarixi
Çizkeyk qədim Yunanıstanda olduqca məşhur idi. Çizkeykin ən qədim təsdiqlənməsi qədim yunan həkimi Aeqiusun yazılarında qeydə alınmışdır. Ən qədim çizkeyk reseptləri *Cato the Elder's De Agri Cultura* adlı kitabda yazılmışdır. Orada *libum* və *plasenta* adlı çizkeyk reseptləri mövcud idi. *Plasenta* müasir çizkeyk kimi hazırlanırdı.

## İstinadlar
Səhnə adı

**Səhnə adı** aktyorlar, komediyaçılar, müğənnilər və musiqiçilər tərəfindən istifadə olunan təxəllüsdür. Bu cür peşəkar qondarma ləqəblər müxtəlif səbəblərə görə qəbul edilir və onlar fərdin doğum adı ilə oxşar və ya demək olar ki, eyni ola bilər. Qeyri-adi olsa da, bəzi ifaçılar bir müddət sonra öz səhnə adlarını qanuni ad kimi qəbul etməyi seçirlər.

Ləqəblər və qız soyadları bəzən bir insanın **peşə adında** istifadə olunur.

## İstifadə səbəbləri
İfaçılar tez-tez səhnə adlarından istifadə edirlər, çünki onların əsl adı ya cəlbedici deyil, ya darıxdırıcı və ya istəmədən gülməli sayılır;

tələffüz etmək və ya yazmaq çətindir;

başqa görkəmli şəxs tərəfindən, o cümlədən tam olaraq eyni olmayan, lakin hələ də çox oxşar adlar istifadə olunur.

Digər ifaçılar anonimlik üçün səhnə adından istifadə edirlər, çox vaxt porno ulduzlar, xüsusən də karyeralarını dəyişmək niyyətində olanlar belə edirlər. Yazıçılar arasında ekvivalent anlayışa *nom de plume* ( təxəllüs adı ) deyilir. Radioda "radio adı" və ya "efir adı" termini istifadə olunur. 

## Ailə əlaqəsi
Məşhurla qohumluq əlaqəsi olan bəzi şəxslər başqa soyad götürürlər. Nikolas Koppola kimi anadan olan aktyor Nikolas Keyc əmisi rejissor Frensis Ford Koppola ilə müqayisə olunmamaq üçün yeni soyad seçib.

Steve Harley və Cockney Rebel- in aparıcı müğənnisi olan əsl adı Stiven Nays, səhnədəki obrazının real həyatda olduğundan çox fərqli olduğunu anladıqdan sonra *Steve Harley* adını aldı.

## Birlik qaydaları
Birləşmiş Ştatlarda SAG-AFTRA (2012-ci ildə ABŞ Kinoaktyorlar Gildiyası və Amerika Televiziya və Radio Rəssamları Federasiyası arasında birləşmə nəticəsində yaranıb) və Birləşmiş Krallıqdakı Equity kimi aktyorları təmsil edən gildiya və assosiasiyalar iki eyni adlı üzvün olmamasını şərt qoyurlar. Artıq adı çəkilən aktyor yeni ad seçməlidir. SAG-AFTRA hər hansı yeni üzvə, hətta başqa bir üzv artıq eyni səhnə adına sahib olsa belə, imtina sənədi imzaladığı müddətə qədər öz qanuni adını səhnə adı kimi saxlamağa imkan verir.  kimi anadan olan müğənni Keti Perri, Keti Hadson adı altında albomunu buraxdı, lakin daha sonra aktrisa Keyt Hadson ilə çaşqınlıq yaratmamaq üçün anasının qızlıq soyadını istifadə etdi.
## Musiqidə istifadəsi

Bəzi musiqi növləri digərlərindən daha çox səhnə adları ilə əlaqələndirilir. Məsələn, hip-hop və pop sənətçiləri demək olar ki, həmişə səhnə adlarından istifadə edirlər. Onlardan fərqli klassik bəstəkarlar və ifaçılar bu adlardan nadir hallarda istifadə edirlər.

Hollivud səhnə adlarından fərqli olaraq, bir çox musiqiçilərin səhnə adları açıq-aydın şəxsi adlar deyil, lakin onlar yenə də Ledi Qaqa kimi ifaçıya istinad etmək üçün universal olaraq istifadə oluna bilər.

## İstinadlar
Laxox

thumb|right|Laxox 
**Laxox** (;  və ya *kanciro*, ) — Cibutidə, Somalidə və Yəməndə geniş yayılmış, Somali mətbəxinə aid biskitəbənzər çörəyi xatırladan xörək.. Laxox İsraildə burada yaşayan Yəmən yəhudiləri arasında da geniş yayılmışdır.. Yəməndə laxox küçə ticarətində ən çox satılan un məhsullarından biridir..

Laxox ənənəvi olaraq daavo adlandırılan dairəvi sobada bişirilir. Somalilərin ənənəvi səhər yeməyi 3 parça laxoxdan, çay, bal və qaymaqdan ibarətdir. Nahar yeməyində isə laxox borş və konservləşdirilmiş ət yeməkləri ilə birlikdə istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Recipe for Yemeni 'Lahoch'
Qalxınış meydanı

**Qalxınış meydanı** () — Türkmənistanın Aşqabad şəhərində yerləşən meydandır. Türkmənbaşı və Qalxınış prospektlərinin birləşməsində yerləşir.

## Burada yerləşən əhəmiyyətli binalar
* Türkmənbaşı sarayı
* Konstitusiya abidəsi
* Konqres sarayı
* Nusay Hotel

## Həmçinin bax
* Aşqabad

## İstinadlar
Karri çörəyi

– populyar Yaponiya yeməyi. Bir miqdar Yapon karrisi xəmirlə qarışdırılır, xəmirə çörək qırıntıları əlavə edilir, daha sonra qızardılır. Bəzən isə qızardılmır, lakin qızardaraq bişirmək çörəyin ən geniş hazırlanma metodudur. Karri çörəyini çörəkçilərdə və mağazalarda tapmaq olar.

## Populyar mədəniyyətdə
**Kare pan man** ("Karri çörəyi adamı") *"[[Anpanman]]"* kitab seriyasının superqəhrəmanlarından biridir. Onun başı karri çörəyindəndir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Necə karri çörəyi bişirməli.
Araqorn

**Araqorn** () — Con Tolkinin əsərlərində uydurma Orta Dünyada yaşayan ədəbi protaqonist personajlardan biri.

Araqorn Şimal atlısıdır. Əsərdə ilk olaraq Bridə Uzun Ayaq kimi tanınır və hobbitlər onu belə çağırırlar. Özü bunu gizlətsə də daha sonra ulu babası İsildurun varisi olduğu aşkarlanır. Əsərin digər qəhrəmanı Qandalf ona çox güvənir, Tək üzüyün və Qaranlıq hökmüdarı Sauronun məhv edilməsində adı çəkilən əsas qəhrəmanlardandır. Araqorn 4 hobbiti Bridən Rivendela qədər 9 nazquldan mühafizə edərək gətirir. Moriya dağlarında Qandalfın balroq ilə döyüşündən sonra Üzük Qardaşlığına rəhbərlik edir. Helm Dərəsi uğrunda döyüşündə Rohan tərəfinin qalib gəlməsində Araqornun əsas rolu vardır. Son döyüş, Minas Tiritin qorunmasında əsas qəhrəmandır. Frodo və Semin Mordora daxil olması üçün Qara Qapılara hücum təklifini Araqorn verir və hücum üçün israrlı olur. Əsərin sonlarında Qondor və Arnor Birləşmiş Krallığının kralı olur.

## Əsərdəki görünüşü

### Tarixi
Araqorn Üçüncü Eranın 01 mart 2931-ci ildə doğulub. İnsan irqindən olan Dunedain II Aratorn və Gilraenın oğludur.

## İstinadlar
Fiji Water

**Fiji Water** — Ficidən ixrac olunan su brendi. Mənbəyi Viti-Levu şəhərində yerləşir. Artezian tipli quyudan çıxarılır. 330 , 500 ml, 700 ml, 1 litr və 1,5 litrlik qablarda satılır. Mərkəzi Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində yerləşir.Kanadalı iş adamı Devid Qilmor 1996-cı ildə *Natural Waters* adı altında Fiji Water şirkətini qurdu. 2004-cü ildə Fiji Waterin satışı 50 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir. Fiji Water-in sahibi *Resnik Holding* *Teleflora*, *POM Wonderful* və *Suterra* adlı şirkətlərində sahibidir. 2009-cu ildə Fiji Water-in satışı 85 milyon dollar təşkil edib.

2010-cu ilin sonunda Fiji Water şərab istehsalına başladı. Fiji Water-in qırmızı və qara şərabları dünya miqyasında tanınılır.

## İstinadlar
Kabaçok dolması

Kabaçok dolması — Avropa mətbəxinə aid yeməklərdən biri. Kabaçok, toyuq əti (sümüksüz), soğan, kök, pendir günəbaxan yağı ilə hazırlanır, paprika, istiot kimi ədviyyatlar və duz əlavə olunur.
Argentina raqulu balqabağı

**Argentina raqulu balqabağı** — Argentina mətbəxinə aid yemək. Bonduelle mərcisi, Bonduelle Gold qarğıdalısı, balqabaq, kartof, bibər, soğan, pomidor, keşniş (təzə yarpaqlar), kuraqa, kərə yağı, bitki yağı, sarımsaqdan istifadə olunmaqla hazırlanır, keşniş toxumu (koriandr), zirə kimi ədviyyatlar və duz (zövqə görə) əlavə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tesla Roadster (2020)

**Tesla Roadster ** — Tesla şirkəti tərəfindən istehsalı planlaşdırılan, elektrik mühərrikli, 4 oturacaqlı, idman avtomobilidir. Teslanın verdiyi məlumata görə bu avtomobil, 0-dan 97&nbsp;km/saat sürətə 1.9 saniyədə catacaq. 1.9 saniyəyə 97&nbsp;km/saat sürətə çatmaq Noyabr 2017-ci ilə kimi qeydə alınan istənilən avtombildən daha yaxşı göstəricidir.

Tesla avtomobili 2020-ci ildə satışa çıxaracağını, amma bunun Tesla Model Y -dan qabaq olmayacağını demişdi. Elon Musk dediyinə görə Roadster yeni sürətlənmə rejiminə malikdir və bu Tesla Model S və X-dən fərqlidir.

## İstinadlar
Limon şirəsi

**Limon şirəsi** — limonun şirəsi

## Limon suyunun faydaları
* Mədə üçün yaxşıdır. İsti su ilə qarışdırılmış limon həzm problemlərini azaltmağa kömək edir. Ürək bulanması, mədə qıcqırması və parazitlərə qarşı təsirlidir. Həzmsizlik əlamətlərini yox edir. Gəyirməyi təmin edir və qaz yaranmasına mane olur. Nizamlı olaraq içildiyində bağırsaqları işlədir. Qəbizliyə və ödün fəaliyyətinə yaxşı təsizr edir. Bəlğəm miqdarını azaldır və öd daşı əriməsinə köməkçi olur.
* Dəri baxımına faydalıdır. Limon təbii bir antiseptik dərmandır. Dəri problemlərində müalicə əhəmiyyəti var. Dərini cavanlaşdırır, üzə parlaqlıq verir, c vitamini ilə təmin edir, yaşlanmaya qarşı təsir edir. Qara nöqtələrə və qırışlara qarşı faydalıdır.
* Diş üçün faydalıdır. Təzə limon suyu dişlərə tətbiq edildiyində diş ağrısını kəsir. Diş ətinə masaj edildiyində diş əti qanamalarını dayandırır. Ağız qoxusunu aradan qaldırır.
* Boğaz infeksiyalarını müalicə edir. Boğaz ağrısı, farengit və infeksiyalara müqavimət göstərə bilən mükəmməl bir meyvədir. Boğaz ətinə yaxşı təsir edir. Qarqara edilə bilər.
* Arıqlamağa kömək edir. Nizamlı olaraq limon suyu içmək arıqlamağa köməkçi olar. Yağ əriməsini asanlaşdırır. İlıq suya bal ilə qatılanda effekt verir. Bədəni formada saxlayar.
* Yüksək qan təzyiqini salır. Yüksək təzyiqdə limon suyunun faydalı olduğunu hər kəs bilir. Yüksək kaliumla zəngindir, ürək problemlərinə yaxşı təsir edir, təzyiqi salır. Tənəffüs xəstəliklərinə yaxşı təsir edir. Xüsusilə, astma xəstələrində nəfəs almağı asanlaşdırır.
* Revmatizmanın müalicəsi üçün təsirlidir. Bakteriya və toksinlərin bədəndən atılmasını təmin edər.
* Temperaturu salır. Soyuq dəyməsində və qripdə nanə-limon içilir.
* Qanı təmizləyir. Kolera və qızdırma kimi xəstəliklərdə müalicə edicidir. Qanı təmizləyir və tənzimləyir.

## Həmçinin bax
* Limonad

## Mənbə
* Limon suyunun faydaları
* *Блинова К. Ф. и др.* Ботанико-фармакогностический словарь : Справ. пособие / Под (недоступная ссылка) ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлева. — М.: Высш. шк., 1990. — С. 205–206. — .
Kartof salatı

**Kartof salatı** — Bu yeməyin əsası kartofdur; onun tərkibində bütün növ inqrediyent var, o cümlədən bekon, soğan, pomidor, yaşıl noxud, yumurta, qarğıdalı və hətta portağallar. Salatların bütün müxtəlif növləri müxtəlif şəkildə süfrəyə verilir. Almaniyanın cənubunda kartof salatları adətən süfrəyə isti və ya hətta qaynar verilir, başqa regionlarda isə otaq hərarətində. Şimalda salatları soyuq yeməyi üstün tuturlar. Salatları müşayiət edən müxtəlif növ souslar var, o cümlədən mayonez, qaymaq, xardal, sirkə və ya vineqret sousu.

## İstinadlar
Kartoffelsalat

Kartoffelsalat — Alman mətbəxinə aid kartof salatı. Alman, çex və Avstriya mətbəxlərində geniş yayılmışdır. Kartof, soğan, bulyon, sirkə (alma sirkəsi də ola bilər), günəbaxan yağı və ya üzüm toxumu yağı, yaşıl soğan, hisə verilmiş bekondan istifadə olunur, zirə, istiot kimi ədviyyatlar və zövqə görə duz əlavə olunur.
Kalsoy adası

**Kalsoy** () — Farer adalarının şimalında yerləşən ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 95 nəfər yaşayır. Sahəsi 30.9 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 788 m-dir.

## Ədəbiyyat
* 

## Mənbə
* Viljin Tours Boat trips around Kalsoy and the surrounding area 
* Personal website with 6 aerial photos of Kalsoy 
* 
*
Şəlalə Məmmədova

**Şəlalə Ağakərim qızı Məmmədova** () — Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyanın sədri, "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar hüquqşünası" (2008).

## Həyatı
Məmmədova Şəlalə Ağakərim qızı 19 iyun 1952-ci ildə Salyan şəhərində anadan olmuşdur.

1970-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olub, həmin təhsil müəssisəsini 1977-ci ildə bitirib.

Ailəlidir, 1 övladı var.

## Fəaliyyəti
* 1969–1970 Bakı şəhəri, Buzovna qəsəbəsi, Mədəniyyət sarayında uşaq sektorunun müdiri.
* 1970–1971 M. F. Axundov adına Respublikası kitabxanasında kitabxanaçı.
* 1972–1977 Respublika Prokurorluğunda ümumi şöbədə katibə.
* 1977–1982 Respublika Prokurorluğunda məhkəmədə baxılan mülki işlərin nəzarəti üzrə şöbəsində prokuror və böyük prokuror vəzifəsində işləmişdir.
* 1982–2000 Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin üzvü olmuşdur.
* 2000-ci ilin iyul ayından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimidir.
* 2005 Məhkəmə-Hüquq Şurasının üzvüdür.
* 2006-cı ildən hal-hazıradək Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki İşlər üzrə Məhkəmə Kollegiyasının sədri.
* 2010-cu ilin dekabrın 29-dan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyanın sədri vəzifəsində çalışır.

## Mükafatları
* 1986-cı ildə "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
* 2008-ci ilin 21 noyabr tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Əməkdar hüquqşünas" fəxri adı verilmişdir.
* 2013-cü ilin 19 iyun tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Miçiqan salatı

**Miçiqan salatı** () — Miçiqanda, Detroytda və ətraf bölgələrdə restoranlarda məşhur olan salat növü. Qurudulmuş albalı, mavi pendir və salamura sousu ilə hazırlanır. Bəzi reseptlərdə mavi pendir əlavə edilməz, müxtəlif meyvələr əlavə olunar.
Kristabel Borq

**Kristabel Borq** (;  28 aprel, 1992, Mcarr, Malta) və ya sadəcə **Kristabel** — Malta müğənnisi, bəstəkarı və aparıcısı. O, "Taboo" mahnısı ilə Maltanı 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcək.

## Həyatı
Kristabel Borq 28 aprel 1992-ci ildə Malta adasında anadan olmuşdur. O, Los-Ancelesdə yerləşən Dağ Müqəddəs Merinin kollecində təhsil almış və 2014-cü ildə orada təhsilini bitirmişdir. Daha sonra isə Malta Universitetində mühasibat ixtisası üzrə təhsil almışdır.

## Musiqi karyerası
Kristabel öz karyerasını yeniyetmə yaşlarından Maltanın *Teen Trouble* və *Teen Traffic* televiziya proqramları ilə başlatmışdır. 2014-cü ildə Kristabel ifa etdiyi "Lovetricity" mahnısı Maltanın Avroviziya üçün təşkil olunan milli seçim turunda iştirak etmiş və səkkizinci yeri tutaraq, məğlub olmuşdur. Növbəti ildə yenidən seçim turuna qayıdan ifaçı səsləndirdiyi "Rush" mahnısı ilə finalda ikinci, 2016-cı ildə isə "Kingdom" mahnısı ilə dördüncü yerdə qərarlaşaraq, milli seçim turunda növbəti məğlubiyyətlə üzləşmişdir. Dördüncü dəfə 2018-ci ildə bəxtini sınayan Kristabel ifa etdiyi "Taboo" mahnısı ilə bütün rəqiblərini geridə qoyaraq, seçim turunda qalib gəlmiş və Maltanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Uzun sürən çalışmalardan sonra Kristabel 10 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 12-ci səhnə almışdır. Nəticədə ifaçı 101 xalla 13-cü yeri tutaraq, müsabiqənin finalına yüksələ bilməmişdir

## Diskoqrafiya
### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Taboo (Kristabel mahnısı)

**Taboo** () — Maltanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Kristabel Borq "Taboo" mahnısı ilə Maltanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı Conni Sançez, "Euphoria" mahnısının bəstəkarı Tomas Cison, ifaçı Kristabel Borq və maltalı bəstəkar Muxunun əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər