open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Transparantlar

**Transparantlar** — avtomobil yolu üstündə yerləşdirilən və üzərində reklam informasiyası olan 15x1,1 (bəzən 15x1m, 14x1m, 12x1m, 10x1m) ölçülü parça.

Azərbaycanda daha çox 8x0.8m ölçülü transparantlardan istifadə olunur. Reklam transparantları kətan, ipək və və ya vinildən hazırlanır. İpəkdən hazırlanan transparantlar daha uzunömürlüdür – onlardan rahatlıqla 30 gün ərzində istifadə etmək olar, kətan transparantlardan isə cəmi 7-10 gün.

## Üstünlükləri

Adətən banerlər şəhərin tarixi mərkəzində asılır. Transparantlarda yerləşdirilən reklam – hər hansı bir şirkətin açılışına diqqəti cəlb etmək, yeni xidmət və ya məhsul haqqında məlumat vermək, müxtəlif tədbirlərin keçirilməsi və ya hər hansı bir ulduzun gəlişindən insanları xəbərdar etmək üçün ən effektiv vasitədir. Transparantın daha bir üstünlüyü - onun hər iki tərəfində reklam yerləşdirmək imkanıdır.

## Mənbə

*Transparantlar. '''www.adv.az'''
Skroller

**Skroller** — daxili işıqlandırılması olan reklam lövhəsi.

Onun üzərində 2-dən 8-ə qədər reklam təsviri bir neçə dəqiqə ərzində avtomatik rejimdə bir-birini əvəz edir. Bir-birinin ardınca dəyişən kadrlar insanların diqqətini cəlb edir və beləliklə, reklam effektivliyini maksimal dərəcəyə çatdırır. Hər hansı bir təsvirin displeydə görünməsi vaxtını skroller sahibi özü təyin edir.

Skroller displeylərindən həm küçədə (onlar tozdanqoruyucu hermetik korpuslarla təchiz olunub), həm binaların içində, o cümlədən supermarket, əyləncə mərkəzləri, kinoteatr, avtosalon, vağzal və s. bu kimi məkanlarda səmərəli şəkildə istifadə etmək olar.

Skrollerlər adətən VİP müştərilər üçün nəzərdə tutulur.

## Mənbə

*Skrollerlər. '''www.adv.az'''
Prizmalar

thumb|300px|right|Prizmatron
**Prizmalar** və ya **prizmatron**, **prizmavijn** () — bir aparıcı çərçivənin daxilində alüminium prizmaları (lamelləri) birləşdirən (adətən 56 ədəd sayında) reklam qurğusu.

Lamellər sinxron şəkildə müəyyən vaxt intervalı ilə elektrik vasitəsilə hərəkətə gətirilir və beləliklə, bir konstruksiya üzərində 3 müxtəlif dizayn yerləşdirilə bilər. Reklam informasiyası bir qayda olaraq poster kağızının və ya yapışqan plyonkanın üzərində çap olunub lamellərə yapışdırılır. Bilbordun müəyyən mənada təkmilləşdirilmiş forması olan pirzmaların reklam sahəsi adətən 3 x 6 m və ya 3 x 12 m, nadir hallarda 1,8 x 1,2; 3 x 5 və ya 3 x 11 metr təşkil edir. Prizmalar xarici işıqlandırma sistemi ilə təchiz oluna bilər.

Prizmatron açıq hava reklamının ən effektiv vasitələrindən biridir, çünki faktiki olaraq bir prizma 3 biqbordu əvəz edir – bunun sayəsində bu reklam daşıyıcıları şəhərin memari görünüşünü pozmadan onunla qarmonik vəhdət yaradır.

## Mənbə

*Prizmalar. '''www.adv.az'''
Bilbord

**Bilbordlar** () — iriölçülü reklam elanlarının yerləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulan müstəqil konstruksiya.

İlk bilbordlar Amerikada təxminən 100 il əvvəl yaranmışdır. O zaman reklam məqsədilə xüsusi qurğulardan deyil, icarəyə alınan münasib sahələrdən istifadə olunurdu ki, bilavasitə onların üzərinə reklam elanları – billar – yapışdırılırdı. Sonradan həmin sahələri bilbord (ingilis dilindən tərcümədə elan lövhəsi) adlandırmağa başladılar.

Azərbaycanda xüsusi qurğu şəklində hazırlanan ilk bilbordlar 90-cı illərin əvvəlində yaranmağa başladı. Bilbordların ən geniş yayılan formatı 3X6m, nisbətən daha az təsadüf olunan ölçüsü 3X12m təşkil edir, lakin son zamanlar supersayt və brandmauer kimi yeni, reklam sahəsinin genişləndirilməsinə meyli olan formatlar da get-gedə populyarlıq qazanır. Qeyd edək ki, bilbordun 2-ci adı da var – biqbord (böyük lövhə).

## Mənbə

*Bilbordlar. '''www.adv.az'''
Damüstü reklam qurğuları

**Damüstü reklam qurğular** — Açıq hava reklamının bir növü.

Damüstü reklam, quraşdırıldığı yerə görə (damda), ilkin və ikincidərəcəli auditoriyanı cəlb etmək üçün əvəzedilməz imic konstruksiyasıdır. Bundan əlavə, damüstü qurğu, potensial istifadəçilərə təsir göstərmək üçün yeni imkanlar açır. Bu növ qurğular hətta 10 km uzaqlıqdan belə insanların diqqətini cəlb edir.

## Mənbə

*Damüstü qurğular. '''www.adv.az'''
Fukuşima-1 AES

Martın 11-də Yaponiyada baş verən zəlzələdən sonra zədələnən "Fukusima-1" Atom Elektrik Stansiyasında partlayış olub. Partlayış nəticəsində nüvə reaktorunun bloklarından birinin çöl divarı dağılıb, ətrafda radiasiya fonu sürətlə artıb. Radiasiyanın səviyyəsi 20 dəfədən çox yüksəlib. Ətraf ərazilərdən bir neçə min adam evakuasiya olunub.

Yaponiyanın baş naziri keçirdiyi mətbuat konfransında daha çox radiasiya sızması olacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edib. O, "Fukusima Dayiçi" stansiyasından 30&nbsp;km radiusda yaşayan adamları örtülü yerlərə sığınmağa çağırıb.

BMT-nin Atom Enerjisi üzrə Agentliyi isə 2011-ci il martın 14-də bildirib ki, Yaponiya zədələnmiş atom stansiyasının zərərsizləşdirilməsi üçün onlardan yardım xahiş edib.Hal-hazırda söz gedən yerdə zərərsizləşdirmə işləri aparılır.Buna bənzər digər qəza Çernobıl qəzasıdır.
Atom ətrafında olan hər şey atomlardan ibarətdir.

## İstinadlar
Çanta

**Çanta** — böyük olmayan əşyaların daşınması üçün nəzərdə tutulmuş, dəri və ya parçadan hazırlanan aksessuar.

Bəzi heyvanların balalarını daşıması üçün qarın hissələrindəki dəri yuvalar da çanta adlanır.

Daşıyacaqları əşyalardan asılı olaraq çantalar müxtəlif görünüşlərdə və növlərdə olurlar.

Çantanın forması, materialı və digər xüsusiyyətləri onun təyinatından və istifadə sahəsindən asılıdır. Buna görə də çantanın bəzi növləri daim dəyişir: bəzilər qədim tarixə qovuşur, digərlər muzey eksponatlarının arasında yer alır, bəzi növləri ümumiyyətlə sadəcə unudulur və hətta adları da dildən itir.

Çanta mənasına yaxın olunan sözlər bunardır: torba, kisə, xurcun, heybə, ter, səbət, cib, zənbil.

Eyni zamanda texnologiyaların inkişafı ilə və yeni fəaliyyət sahələrin yaranması yeni-yeni çanta növlərinin ortaya çıxmasına səbəb olur. Bununla da dilimizə adətan başqa dillərdən xarici köklü adlar daxil olur: sumka, portfel, diplomat, keys, portmanat, çamadan, klaç və s.

İndiki dövrdə çantalar hər bir yaş insanların müxtəlif vəziyyətlərdə lazım gəlir: məktəblilərə — məktəbli çantası, iş adamına — keys, səyyaha — çamadan, idmançıya — idman çantası, qadına — qadın çantası.

## İstinadlar
Konstantin sülaləsi

**Konstantin sülaləsi** — Roma imperatoru I Konstansi Xlordan başlamış (305) Mürtəd Yuliana qədərki (363) hökmdarlar ailəsinin qeyri-rəsmi adı. Sülalənin adı I Konstantinin 324-cü ildə təkbaşına mütləq hökmranlığı dövründən məşhurlaşmışdır. Sülalə həm də Yeni (İkinci) Flavilər də adlandırılırdı. Belə ki, sülalənin hər bir üzvü öz adına I əsr Flavilərinə müvafiq Flavilər soy kökünü də əlavə edirmişlər.

## Nəsil ağacı

## Konstantin sülaləsi – cədvəl

## Konstantin sülaləsinin zaman xətti

## Mənbələr
* Pedro Barceló: *Roms auswärtige Beziehungen unter der Constantinischen Dynastie (306–363)*. Pustet, Regensburg 1981.
* Hartwin Brandt: *Geschichte der römischen Kaiserzeit. Von Diokletian und Konstantin bis zum Ende der konstantinischen Dynastie (284–363)*. Akademie Verlag, Berlin 1998.
* Hartwin Brandt: *Die konstantinische Dynastie*. In: Alexander Demandt, Josef Engemann (Hrsg.): *Konstantin der Große*. Philipp von Zabern, Mainz 2007, ISBN 978-3-8053-3688-8, S. 90–95.
* Heinrich Chantraine: *Die Nachfolgeordnung Constantins des Großen*. Steiner, Stuttgart 1992, ISBN 3-515-06193-2.
* Manfred Clauss: *Die Frauen der diokletianisch-konstantinischen Zeit*. In: Hildegard Temporini-Gräfin Vitzthum (Hrsg.): *Die Kaiserinnen Roms. Von Livia bis Theodora*. C. H. Beck, München 2002, ISBN 3-406-49513-3, S. 340–369.
* Noel Lenski (Hrsg.): *The Cambridge Companion to the Age of Constantine*. Cambridge University Press, Cambridge 2005, ISBN 0-521-52157-2.
* Gerhard Wirth: *Constantin und seine Nachfolger*. In: *Jahrbuch für Antike und Christentum*. Nr. 39, 1996, S. 13–75.

## Xarici keçidlər
* R. Scott Moore: Stammbaum (englisch).
Barmaqvari finik

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Şimali Afrika, Ərəbistan yarımadası, Cənubi İran, Əfqanıstan və Pakistanın quraqlıq, subtropik vilayətlərində təbii halda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 20-30 metrə çatır. Gövdəsi hamar, düz olmaqla 30 sm diametirindədir. Üzəri yarpaq saplaqlarının qflıqlarıilə örtülmüşdür. Torpağın səthində güvdədən çoxlu pöhrələr verir. Yarpaqları lələkvari olub, gövdənin yuxarı hissəsində toplanır. Finik gövdəsinin ən açağı yarpaqlarının kənarlarında iynələr vardır; lələkvari yarpaqlarının uzunluğu 6 m-ə qədər olub, təxminən 5 ildən sonra formalaşır. Yarpaqcıqlar möhkəm, xətvari, neştərvari, 20-30 sm uzunluğundadır. Yarpaq saplağı uzun, nazik boz-yaşıl rəngdədir. Çiçəyi qoltuq çiçək qrupunda toplanmışdır. Çiçək saplağının uzunluğu 1-1,2 m-dir. Meyvəsi 2.5-dən 5-6 sm uzunluğunda, ətli, uzunsov yumurtavari formadadır. Toxumu tünd qəhvəyi rəngdə, 1,5-2 sm uzunluğundadır. Toxumla asanlıqla çoxalır.

## Ekologiyası
Finik çox işıq tələb edir. Cod sudan istifadə etdikdə finikdə xloroz xəstəliyi, boy artımının zəifləməsi və yarpaqda qonur xalların əmələ gəlməsi müşahidə olunur.

## Azərbaycanda yayılması
Bakı, Gəncə, Sumqayıt, Şəmkir, Qəbələ şəhərlərində park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Park və bağlarda tək əkinlərdə, canlı çəpərlərin salınmasında istifadə edilir. Enli çətirləri gülləri qurumaqdan qoruyur, insanlara, heyvanlara və quşlara qida və yuva verir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Finik

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Liçi

**Liçi** (Litchi chinensis Sonn, Sapindaceae fəsiləsindəndir) — Çin gavalısı və ya çin qozu adlanan Liçinin vətəni Cənubi Çindir və burada 4000 ildir ki, becərilir. Meyvəsi yumurtavaridən yumru formaya qədərdir. Ölçüsü fındıqdan iri, gavalıdan xırdadır.

Meyvəsinin quruluşuna görə Liçi qozmeyvəlilərə aiddir. Qabığı sıx olub, ətliyindən asan ayrılır. Qabığının rəngi çəhrayıdan qırmızıya qədər, bəzən sarımtılqəhvəyi olur. Ətliyi ağ, jeleyəbənzər şirəli, kifayət qədər sıx olub, çəyirdək nüvəsini əhatə edir. Ətliyi 62-84%, nüvəsi 6-26%, qabığı 12-20% arasındadır. Dadı şirin, üzüm dadını xatırladır. Zərif qızılgül və muskat ətirlidir. Meyvəsi təzə halda istifadə olunur, kompot, şərab hazırlanır və qurudulur. Dərildikdən sonra yetişə bilmədiyindən istehlak yetişkənliyində yığılır. 150-dən çox sortu məlumdur. Sortlarından Haak Jip, Kwai Mi, No Mai Tse(Çin), Bedana, Groff, Pat Po Hung (Hindistan), Mauritius, Brewster və s.

Tərkibində 14,3-16,2% şəkər, o cümlədən 9-10% reduksiyaedici şəkərlər, 0,5-0,7% pektinli maddələr, 0,76-1,20% zülal, 0,25-0,50% üzvi 120 turşu (əsasən alma turşusu), 0,42-0,60% minerallı maddələr, 39-45 mq% C vitamini, 0,4-0,6 mq% B1, 0,06-0,08 mq% B2 vitaminləri vardır. Minerallı maddələrdən 122-182 mq% K, 7-9 mq% Mn, 25-30 mq% P, 4-6 mq% Ca, 0,5 mq% dəmir vardır. 100 qr meyvə 74 kkal və ya 311 kCoul enerji verir. Standartı hələ işlənməyib.


Fayl:Плоды личи.JPG|Liçi
Fayl:Плоды личи или китайсой сливы.JPG|Liçi və tumları


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Lychee or litchi
I Konstansi Xlor

**I Konstansi Xlor** () — Roma İmperatoru (305 — 306).

## Nəsil ağacı

## Konstantinlər zaman xətti
Yupiter və İo

**Yupiter və İo** — Renessans dövrü İtaliya rəssamı Antonio Korrecionun çəkdiyi rəsm əsəri. Əsər hazırda Avstriyanın Vyana şəhərindəki Kunsthistorisches Muzeyində saxlanılır.
Tibet mastifi

**Tibet mastifi** — ən qədim it cinslərindən biri.

Bu it cinsi ən qədim sayılır. Tibet mastifi iri köprəklər cinsi molossun "ulu baba"sı hesab olunur. Rəvayətlərə görə, bu itlərdən Buddada və Çingizxanda da varmış.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Prunus serrulata

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Təbii halda Şimali Qafqazda çöl, meşə-çöl zonalarında yayılıb.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 2 m olan, dağınıq çətirə malik koldur. Yaşlı budaqları tünd boz, düz dayanan və ya aşağıya sallanandır. Cavan zoğları tünd qonur, bəzən yaşımtıl, çılpaq və ya bir az tüklüdür. Yarpaqlarının uzunluğu 5 sm, eni 2,5 sm olmaqla uzunsov-ellipsvari və ya yumurtaşəkillidir. Ucu biz və ya küt, kənarları dişli, hər iki tərəfdən çılpaq, üstü tünd yaşıl, alt hissəsi isə açıq yaşıldır. Saplaqları qısa — 3–15 mm, vəziciksizdir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri ağ rəngli, diametri 12–18 mm-dir. 3–4 ədəd çiçəyi çətirvari çiçək qrupunda, bəzən isə tək-tək yerləşir. Çiçək saplağının uzunluğu 15–30 mm-dir, uzanaraq 40 mm-ə çatır. Həşəratlarla tozlanır. Meyvəsi iyul-avqustda yetişir. Meyvələri kürə formalı və ya yumurtaşəkilli, diametri 8–10 mm, ucu biz, tünd qırmızı rəngli, sulu, dadı turş və ya şirin olmaqla lətlidir. Çəyirdəyi hamar, şarşəkillidir. Toxum, kök pöhrələri və yay qələmlərlə çoxaldılır. Toxumlar səpinqabağı 4–5 ay 3–50C temperaturda stratifikasiya edilməlidir.

## Ekologiyası
Quraqlığa, qaza davamlı, torpağa və rütubətə az tələbkardır. Mezokserofit, işıqsevən bitkidir, şam və tozağacı meşələrində, çəmənlərdə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda, Quba rayonu sahəsində təsadüf edilir.

## İstifadəsi
Yeməli, dekorativ və bal verən bitkidir. Meyvələri təzə halda qənnadı məmulatlarının hazırlanmasında istifadə edilir. Bu növdən qiymətli, soyuğa və quraqlığa davamlı albalı sortlarının alınması üçün seleksiya materialı kimi geniş istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qafqaz ayısı

**Qafqaz ayısı** (*Ursus aectos suacasicus*). Ayılarda boğazlıq müddəti 250 gündür. Onlar iyun ayında cütləşir və mart ayında dala  doğurlar. Balalarının sayı 2-3 baş olur. Böyük və kiçik Qafqaz dağlarında, Talış meşələrində yaşayırlar. Dağda yaşayan ayılar avqusta qədər yaylaqlarda, oktyabrdan sonra isə meşələrin aşağı ətəklərində yaşayırlar.

Ayının ən çox sevdiyi qida zoğal, armud, qoz, fındıq, şabalıd, fıstıq, palıd qozası və s. meyvələrdir. Dağ şəraitində  yaşayan ayılar dekabr ayından mart ayına qədər yuvalarda yatırlar. 
Ayı ac qaldıqda müxtəlif növ  kənd təsərrüfatı heyvanlarına hücum edir. Bundan başqa ölmüş heyvanların iylənmiş leşini də yeyirlər. Ayının xəzi qiymətli sayılır və bəzi insanlar onun ətini yeyirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Creeper

**Creeper** — dünyada ilk kompüter virusu.

Creeper 1971-ci ildə ABŞ Müdafiə Nazirliyinin Perspektiv tədqiqat agentliyinə xidmət göstərən şirkətin əməkdaşı tərəfindən yaradılıb. Amma "Creeper"i "yetkin" virus saymayanlar da var.

## İstinadlar
I Varaz Trdat

**Varaz Trdat** () — Qafqaz Albaniyasının hökmdarı. Cavanşirin ölümündən sonra taxta çıxmışdı. Varaz Perozun oğlu idi. 681-ci ildə taxta keçmişdi. Həmin il xəzərlər Cavanşirin ölümünün qisasını almaq üçün Qəbələni yağmaladılar. Çar tezliklə Katolikos I Yelizar vasitəsilə onlarla sülh bağladı. Onun hakimiyyətinin ilk dövründə Bizans təsiri güclənmişdi. Çar özü 694-cü ildə Bizansa gedib 5 il Konstantinopolda yaşamışdı. 699-cu ildə Albaniyaya qayıdan çar ərəblərin vassalı olandan sonra imperator II Yustinian tərəfindən övladları həbs olunmuşdu və ancaq onun ölümündən sonra qayıda bilmişdilər. Yerinə oğlu II Vardan keçdi. Ölüm tarixi məlum deyil.

## Ailəsi
Varaz Trdat xalkedonçu Sparama ilə evlənmişdi. Övladları:
# Qaqik - 694-711-ci illər arası Bizans sarayında girov idi.
# Vardan - 694-711-ci illər arası Bizans sarayında girov idi.

## İstinadlar
Valentinian sülaləsi

**Valentinian sülaləsi** — I Valentinian tərəfindən 364-cü ildə əsası qoyulmuş Roma imperator sülallələrindən biri. II Valentinian Qərbi Roma imperiyasının II Valent isə Şərqi Roma imperiyasının imperatoru olmuşdur. Sülaləyə cəmi dörd imperator daxildir.

Qərbi Roma imperatorları:
* I Valentinian (364–375)
* Oğulları Qrasian (375–383) və II Valentinian (375–392)
Şərqi Roma imperatorları:
* I Valentinianın qardaşı II Valent (364–378)
* I Valentinianın kürəkəni (qızı Gallanın əri) I Feodosiy (379–395)

## Valentinian sülaləsinin zaman xətti
Feodosi sülaləsi

**Feodosi sülaləsi** — 378–472-ci illərdə Qərbi Roma imperiyasını, 378–457-ci illərdə fasilələrlə Bizans imperiyasını idarə etmiş doqquz imperatordan ibarət olub, əsası I Valentinianın kürəkəni I Feodosi tərəfindən qoyulmuşdur.
* Bütöv Romanın imperatoru:
** I Feodosiy (378–395)
* Qərbi Roma imperatorları:
** Flavi Honori, *[[I Feodosi]]nin oğlu (395–423)*
** III Konstansi, *[[I Feodosi]]nin kürəkəni (421)*
** III Valentinian, *[[III Konstansi]]nin oölu (425–455)*
** Petroniy Maksim, *[[I Feodosi]]nin qız nəticəsinin ikinci əri (455)*
** Olibriy, *[[III Valentinian]]ın kürəkəni (472)*
* Şərqi Roma imperatorları:
** Flavi Arkadi, *[[I Feodosi]]nin oğlu (395–408)*
** II Feodosiy, *[[Flavi Arkadi]]nin oğlu (408–450)*
** Markian, *[[Flavi Arkadi]]nin kürəkəni (450–457)*

## Feodosi sülaləsi — cədvəl

## Feodosi sülaləsinin zaman xətti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maqqaş

**Maqqaş** — ərəb mənşəli alınma söz olub, Azərbaycan dilində 2 mənada işlənir:

1. Çox xırda şeyləri tutub götürmək, sıxmaq və ya qoparmaq üçün kiçik maşayaoxşar alət. *Maqqaşla tük çəkmək*.

2. Xəmirdən hazırlanan şirniyyatın üzünü naxışlamağa məxsus ağzı dilikli kiçik alət. Azərbaycanın milli şirniyyat növü olan Şəkərburanın üstünü bəzəmək üçün istifadə olunur. *Şəkərburalara maqqaşla naxış vurmaq*.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pripyat

**Pripyat** () — Ukraynada şəhər.

## "Çernobıl"ın məhv etdiyi şəhər

26 aprel, 03:00. Çernobıl AES-ın 4-cü reaktorunda partlayış meydana gəlir. O gecə Çernobılın 10&nbsp;km-lik təhlükəli ərazisində yerləşən 49 min sakini olan Pripyat şəhəri boşaldılmalı olur. Gecə yarısından etibarən yüzlərlə avtobus şəhərin mərkəzinə gətirilir. Ordu yardım üçün əhaliyə kömək edir. İnsanlar evlərini o qədər tez boşaltmağa məcbur edilir ki, özləri ilə bir neçə geyim əşyası və yalnız şəkil albomlarını götürməyə icazə verilir. Pripyatı tərk edən avtomobil karvanının uzunluğu 20&nbsp;km-ə çatır. Boşaltma işləri 30 saata yekunlaşır.

1970-ci ildə qurulan Pripyat şəhəri 30 saat ərzində xarabalığa çevrilir və bu, 900 il belə davam edəcək. Çünki Çernobıl AES-in partlaması nəticəsində ətrafa sızan ən zərərli radioaktiv maddələrin tamamilə yox olması üçün 900 il gözləmək lazımdır.

Bütün radioaktiv maddələrin yox olması üçün isə, 48 min il vaxt lazımdır.

Pripyatlılar isə başqa bir yerdə həyatlarına davam edirlər. Onlardan bir çoxu radiasiyanın təsirindən xilas ola bilməyib.

Çernobılda 4-cü reaktorun partlaması nəticəsində havaya qarışan radioaktiv maddələrin miqdarı Hiroşima və Naqasakiyə bomba atılan zaman havaya qarışan maddələrin miqdarından 100 dəfə çox olub. Bu maddələr küləyin təsiri ilə hətta Afrika qitəsinə də çatıb.

Hesablamalara görə, Ukraynanın 18 min kvadrat-kilometr ərazisi radiaktiv çirklənməyə məruz qalıb.

## Mədəniyyətdə
* İnsanlar sonra həyat filmində.
* S.T.A.L.K.E.R. oyun seriyasında
* Call of Duty 4: Modern Warfare oyundaki iki misiyası Pripyatda keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Hayalet şehir Pripyat
San-Sebastyan

**San-Sebastyan** (, ) — İspaniyada bir şəhər.

## Qardaş şəhərlər

*Dayra, Qərbi Saxara
*  Maruqame, Yaponiya
* ,  Plimut, İngiltərə, Böyük Britaniya 
*  Rino, ABŞ
*  Trento, İtaliya
*  Visbaden, Almaniya
*  Batumi, Gürcüstan

## Qalereya

Fayl:San Sebastian from Igeldo.jpg
Fayl:Saint sebastien 2006 05.jpg|La Konça körfəzi, Santa Karla adası və İgeldo dağları
Fayl:Catedral_Donostia.jpg|Buen Pastor Kilsəsi
Fayl:Wind Comb Chillida.jpg|«Küləyin Yalı» (Eduardo Çilyido)
 

## İstinadlar
Novruz (dəqiqləşdirmə)

* Novruz bayramı — Şimal yarımkürəsində astronomik yazın başlandığı, gecə-gündüz bərabərliyi günündə (martın 20-si, 21-i və ya 22-sində) keçirilən bayram.
* Novruzçiçəyi — Novruzçiçəyi (Primulaceae) fəsiləsindən bitki növü.
* Qışlaq-i Novruz (Bicar)

## Həmçinin bax
* Novruz (ad)
* Novruzlu
* Novruzov
Adi qırqovul

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda  Qafqaz qırqovulu qrupundan 3 yarımnöv yayılmışdır.

## Yarımnövləri
* 
* 
* 
* 
*  —  Cənubi Qafqaz qırqovulu 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — Mancuriya
*  — Uzaq Şərq və ya Ussuriya
* 
* 
* 
* 
*  — Şimali Qafqaz qırqovulu
* 
* 
* 
* 
* 
*  - Talış qırqovulu.  Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.
* 
*  
* 
* 
* 
* 

## Şəkillər

Stamp of Azerbaijan 575.jpg|Azərbaycan (2000)
Stamp Kyrgyzstan 1992 15k.jpg|Qırğızıstan (1992)
Stamp of Moldova 119.gif|Moldova (1996)


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aşıq Sakit Köçəri

**Aşıq Sakit Köçəri** — aşıq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
1943-cü ildə Dağıstan MR Axtı rayonunun Xnov kəndində anadan olub.

1979–1984-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif fakültəsində təhsil alıb.

Aşıq Sakit Köçəri Aşıq Şəmşirin sonuncu şəyirdi olub. Həm də yaradıcı aşıq olmuşdur.

Dərbənddə müəllim işləmişdir.

O, ömrünün sonlarını Dərbənddə yaşamış və orada vəfat etmişdir.

20 aprel 2010-cu ildə Dərbənd şəhərində vəfat etmiş və Şəkidə dəfn olunmuşdur.

## Kitabları
* "Dünyanı yenə bilsən" 1997
* "Belə ustad olammazdı" 2007
* "Dağların səsi" 2007

## Mənbə
* Füzuli Ramazanoğlu, "Aşıq Sakit Köçəri", Dünya qəzeti. 28 yanvar 2011-ci il. № 32–33, səh.6.
* Qiymət Məhərrəmli. "Sakit aşıq, alovlu şair — Aşıq Sakit Köçəri", Elimiz. Günümüz qəzeti. aprel 2011-ci il. № 04(29), səh.16.

## Həmçinin bax
* Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX–XXI yüzillikdə), ensiklopedik məlumat kitabı, "Nurlar", Bakı, 2011.
*
Aşıq Nabat

**Aşıq Nabat** (Nabat Paşa qızı Cavadova; ) — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Aşıq Nabat 1914-cü ildə Naxçıvanın Şərur rayonunun Parçı kəndində anadan olub.

1934-cü ildə ailəsi ilə Bərdə rayonuna köçmüş, burada Göyçəli aşıq Musanın şagirdi olmuş, aşıqlıq sənətinin sirlərinə yiyələnmişdir. Məlahətli səsi və gözəl ifaçılıq qabiliyyəti ilə qadın həmkarları arasında şöhrət qazanmışdı.

Bakıda və 1938-ci ildə Moskvada keçirilən ədəbiyyat və incəsənət ongünlüklərinin, folklor festivallarının iştirakçısı olmuş, diplomlarla mükafatlandırılmışdır.

Aşıq Nabat Azərbaycan aşıqlarının ikinci (1938) və üçüncü (1962) qurultaylarımn nümayəndəsi olmuş, Moskvada keçirilmiş Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüyündə (1940) iştirak etmişdir.

3 oktyabr 1973-cü ildə Naxçıvanın Şərur rayonunun Siyaqut kəndində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Əzizə Cəfərzadə. Azərbaycanın aşıq və şair qadınları, Bakı, Gənclik, 1991. (səh. 192).
* Albalıyev, Ş. Aşıq Nabatın sorağında: [folklorşünas Sədnik Paşa Pirsultanlının Aşıq Nabat "Əldə xına, gözdə yaş" adlı kitabı haqqında] //Kredo.- 2012.- 4 avqust — S.14.
* Uğur. Aşıq Nabat //Xalq cəbhəsi.- 2012.- 2 oktyabr — S. 14.
INSEE

***INSEE*** ( və ya *codes INSEE*) — Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu () tərəfindən verilən rəqəmli və ya hərf-rəqəmli kod.

## Rəsmi coğrafi kod
INSEE tərəfindən Fransa kommunalarının coğrafi kodları müəyyən edilir.

Məsələn, Mets şəhəri INSEE 57463 kodunu daşıyır. Burada, 57 — Mozel departamentinin nömrəsi, 463 isə Mets şəhərinin əlifba sırası ilə nömrəsidir.

## Sosial sığorta nömrəsi
Fransada hər anadan olmuş adama 15 rəqəmli sosial sığorta nömrəsi verilir.

Bu kodun izahı aşağıdakı kimidir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt INSEE 
* Rəsmi sayt INSEE
Get You

**Get You** — Rusiyanı 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən Aleksey Vorobyov ifa etdiyi mahnıdır.
Bada

**Bada** ( — dəniz) — sensor ekranlı mobil telefonlar üçün platformadır. Samsung Electronics şirkəti tərəfindən SHP (Samsung Hand-Held Platform) platformasının üzərində davamı kimi hazırlanıb.

## Tarix
İlk versiyası 10 noyabr 2009-cu ildə anons edilmişdir. Platformanın 1.0 versiyası və ilk bada-telefonu(badafon) Samsung Wave S8500 14 fevral 2010-cu ildə Barselonada təqdim olunmuşdur. 2010-cu ilin may ayında isə Samsung Wave S8500-in satışı başlanmışdır. Həmçinin bada SDK/IDE proqramm təminatının yaradılması üçün ilk alətlər vasitəsi istifadəyə verilmişdir.

15 fevral 2011-ci ildə bada 2.0 alfa versiyası nümayiş olundu.

## Təsvir
bada bağlı tipli platformadı, hansında ki istehsalçının SDK-sını istifadə etməklə, yalnız bu platformada işləyən programlar yaratmaq mümkündür.
bada çoxsəviyyəli arxitekturaya malikdir.

## Qurğuları
Statusun açılışı: B — buraxılır hazırda, D — istehsalı dayandırılıb

## Bağlantılar
* 
*
Mika Nyuton

**Mika Nyuton** (; əsl adı- **Oksana Stefanivna Hrytsay** ) — Ukraynalı müğənni və aktrisa.

## Albomları
* Аномалия (2005)
* Тёплая река (2006)
* Выше, чем любовь (2010)

*  Mika Newton official site
* official fan club
* facebook 
* twitter 
* official channel on Youtube
Benksi

**Benksi** (; ) — Kimliyi dəqiq məlum olmayan İngiltərəli qalmaqallı, məşhur qraffiti-rəssam, siyasi aktivist, rejissor və rəssam. İsveçrəli sənətçi Maître de Casson-un Banksy ola biləcəyi barədə fərziyyələr var. Maître de Casson veb saytında bunu təkzib edir. O, qanunsuz sayılan küçə sənətini müasir incəsənətin məşhur və bahalı növünə çevirmişdir. Benksinin yaradıcılığı cəmiyyətin, ictimai-siyasi quruluşunu tənqidi, üslubu ilə seçilir. O, dörd kitabın müəllifi, iki kitabın isə qəhrəmanıdır. Həmçinin sənədli komediya filmləri də çəkmişdir. Benksi çəkdiyi rəsmləri satmır, amma onun əsərlərini divarla birlikdə almaq istəyən istəyən insanlar olmuşdur. Əsərlərinin əsas qəhrəmanları heyvanlar, polislər, qocalar və uşaqlardır. 2009-cu ilin 13 iyununda Bristolda instalyasiya və rəsmlərdən ibarət yüzlərlə incəsənət nümunəsinin nümayiş olunduğu *the Banksy UK Summer show* sərgisi təşkil olunmuşdur.

## Həyatı
Qrafik dizayner Tristan Manconun *Home Sweet Home* adlı kitabına əsasən, Benksi 1974-cü ildə anadan olub, Bristolda böyüyüb. atası foto mexanik olub. Özü isə qəssablığı öyrənib, lakin qraffiti sənəti onu cəlb edib.

## Yaradıcılıq fəaliyyəti
2015-ci ildə Benksi Qəzzədəki küçə sənəti nümunələrini və satirik mövzuda hazırlanmış filmi öz internet səhifəsində yerləşdirib.

### Kitabları
Banksy, Banging Your Head Against a Brick Wall (2001)Banksy, Existencilism (2002)Banksy, Cut It Out (2004)Banksy, Wall and Piece (2005)Banksy, Pictures of Walls (2005)

## Həmçinin bax
* Boris Nemtsov
* Anna Politkovskaya
* Boris Berezovski

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yustinian sülaləsi

**Yustinian sülaləsi** — İlliriya əsilli ailəyə mənsub, 518–602-ci illərdə Bizans İmperiyasını idarə etmiş hökmdarlar sülaləsi. İlk imperator I Yustinian, sonuncu isə Mavriki olmuşdur. Sülalə 518-ci ildə qvardiya komandiri I Yusinin Anastasiyanın ölümündən sonra taxta çıxarıldıqdan sonra onun adı ilə adlandırılmışdır.

I Yusinin hökmranlıq dövrü 518–527-ci illərə təsadüf edir. Onu Böyük I Yustinian (527–565) əvəz etmiş, ondan sonra isə hakimiyyətə Kiçik II Yustinian (565–578) gəlmişdir. Ağıldankəm və sonsuz II Yustinian frakiyalı qvardiya başçısı Tiberi oğulluğa götürərək onu sezar elan edir. I Tiberidən sonra səltənətə onun qızının əri Mavriki (582–602) hökmdarlıq edir.

## Yustinian sülaləsi

## Yustinian sülaləsinin zaman xətti
Yeni kinoteatr "Paradiso" (film, 1988)

**Yeni kinoteatr "Paradiso"** () — rejissor Cüzeppe Tornatorenin filmi.

## Məzmun
Tanınmış rejissor Salvador Di Vita bir axşam evə qayıdır. Orada onun bir rəfiqəsi yuxulu-yuxulu anasının zəng etdiyini deyir. Anası telefonla sadəcə Alfredo adlı bir nəfərin öldüyünü xəbər vermişdi. Qız ondan Alfredonun kimliyi ilə bağlı danışmasını xahiş edir. Bundan sonra Salvador özünün keçmiş uşaqlıq illərinə qayıdır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Cüzeppe Tornatore
:**Rejissor:** Cüzeppe Tornatore
:**Operator:** Blasko Ciurato
:**Bəstəkar:** Ennio Morrikone
:**Prodüserlər:** Franko Kristaldi, Covanna Romanoli

### Rollarda
:Filipp Nuare — Alfredo
:Marko Leonardi — gənc Salvador
:Jak Perren — yaşlı Salvador
:Covanni Cankono
:Eqniz Nano — gənc Elena
:Bricitt Fossi — yaşlı Elena
:Nino Terso — Peppinonun atası
:Roberta Lena
:Nikola di Pinto

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* '''Filmin treyleri'''  sayt   YouTube
* '''Film-soundtrack (Sunqa Cunqun ifasında)'''  sayt   YouTube
* '''Film-soundtrack (Nurlan Əliməmmədovun ifasında)'''  sayt   YouTube
Ər-Riyad

**Ər-Riyad** () — Səudiyyə Ərəbistanın paytaxtı. Nəcd tarixi coğrafi əyalətinin inzibati mərkəzi.

Ər-Riyad sürətlə inkişaf edən şəhərlərdən biridir. O, həm Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı, həm də Nəcd tarixi coğrafi əyalətinin inzibati mərkəzidir.

## Əhalisi
Şəhər əhalisinin sayı 6,506,700 nəfərdən artıqdır. Əhalinin sıxlığı hər kv km-ə görə 3,600 nəfərdir.

## Tarixi
Paytaxtın tarixi çox qədim deyil. O, 1821-ci ildə İslam dövlətinin inzibati mərkəzi kimi salınmışdır. Müasir Ər-Riyad ölkənin ən böyük siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzidir.

## Sənayesi
Şəhərdə neft emalı, sement, yeyinti, toxuculuq, maşınqayırma sənaye müəssisələri, istilik və atom elektrik stansiyaları fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Ər-Riyadda bir neçə ali məktəb fəaliyyət göstərir. 1957-ci ildən fəaliyyət göstərən Ər-Riyad universiteti ölkənin ilk ali məktəbidir. Bu universitetdə təhsil ərəb və ingilis dillərindədir. Şəhərdə İslam universiteti də fəaliyyət göstərir. O da qeyd olunmalıdır ki, Səudiyyə Ərəbistanından olan gənclərin bir qismi Qərbi Avropa və Amerika universitetlərində təhsil alırlar.

## Həmçinin bax
* Səudiyyə Ərəbistanı
* Səudiyyə Ərəbistanı coğrafiyası
* Səudiyyə Ərəbistanın dövlət quruluşu
* Səudiyyə Ərəbistanında ali təhsil
* Səudiyyə Ərəbistanı şəhərləri

## Xarici keçidlər
Şəhərin rəsmi saytı

## İstinadlar
Ərgün Pənbə

**Ərgün Pənbə** () — keçmiş türk futbolçu və futbol məşqçisi. O, Türkiyə 2-ci Liqasında mübarizə aparan "Yeni Mersin İdmanyurdu" klubunun baş məşqçisidir.

## Klub karyerası
Ərgün Pənbə ilk dəfə "Kilimlispor" komandasının heyətində forma geyinib. 1992–1994-cü illərdə "Gənclərbirliyi" komandasında çıxış edib. 1994-cü ildə "Qalatasaray"a transfer olunub.

"Gənclərbirliyi" komandasının heyətində 1 mart 1992 – 8 may 1994-cü illər arasında çıxış etdiyi 60 rəsmi oyunda 179 dəqiqə meydanda olub və 4 qol vurub. Bu komandada ilk rəsi oyununa Türkiyə futbol çempionatının 1991–1992-ci illər mövsümünündə oynanılan "Gənclərbirliyi"-"Altay" oyununda çıxıb.

2000-ci ildə UEFA kubokunun finalında "Arsenal"ın qapısına vurduğu penalti komandasının kuboku qazanmasında böyük rol oynayıb.

Bütün peşəkar futbolçu karyerası boyu cəmi 1 dəfə qırmızı vərəq alıb – 1996-cı ildə "Trabzonspor"la qarşılaşmada üst-üstə 2 sarı vərəq aldığına görə meydandan qovulub.

Qalatasarayla müqaviləsi bitdiyinə və yenilənmədiyinə görə bu komandanı tərk edərək "Qaziantepspor"da çıxış edib.

## Milli komanda karyerası
Milli komanda formasını ilk dəfə Türkiyə Milli Futbol Komandası ilə Rusiya millisinin qarşılaşdığı oyunda geyinib (may, 1994). 2000-ci ilə qədər 48 dəfə milli komanda heyətində meydana çıxıb. Dünya çempionatının bürünc medalını qazanan Türkiyə millisinin heyətində yer alı.

### Milli komanda statistikası

## Baş məşqçi karyerası
2008–2009-cu illər mövsümündə Turkcell super liqasında "Hacettepe" komandasının baş məşqçisi olub. Baş məşqçi kimi hazərladığı komanda ilk oyununu "Beşiktaş" qarşı keçirmiş və 2–3 hesabıyla məğlub olmuşdur.

2009–2010-cu illər mövsümünün II yarısında Bank Asiya 1-ci liqasının komandalarından biri olan "Mərsin İdman Yurdu" komandasına baş məşqçilik edib.

Pənbə 1 oktyabr 2024-cü ildə 2-ci Liqada mübarizə aparan "Yeni Mersin İdmanyurdu" ilə 2024-25 mövsümünün sonuna qədər anlaşıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ergunpenbe.com – Ərgün Pənbənin internet saytı
Mehriban Vəzir

**Mehriban Vəzir** () — yazıçı-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədr müavini.

## Həyatı
Mehriban Vəzir 18 dekabr 1957-ci il tarixində Tərtər rayonunda doğulmuşdur. 1965–1975-ci illərdə Bakıdakı 161 saylı məktəbdə orta təhsil almış, 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirmişdir.

1978-ci ildən 1999-cu ilə qədər Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Komitəsində müxbir, redaktor, şöbə müdiri, aparıcı olaraq çalışmışdır. 1999-dan Sara tv-də, 2003–2007-ci illərdə GünAzTv-də bir sıra proqramların müəllifi olmuşdur.

2000-ci ildən Xəzər Universitetinin jurnalistika fakültəsində Telesenari kursu üzrə mühazirəçi-müəllim kimi çalışmışdır.

Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

## İctimai fəaliyyəti
"Azərbaycan Qadınlarının Siyasi Mədəniyyət Mərkəzi" adlı qeyri-hökumət təşkilatının sədridir.

## Kitabları
* "Məhbusun Arzuları" Hekayələr toplusu (Bakı, 1998, 230 səhifə)
* "Elçi Bəy Haqqında" Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının lideri Elçi Bəy haqqında xatirələrim. (Bakı, 2007, 190 səhifə)
* "Rol Model: Dəyişikliyə cəsarəti çatan qadınlar" Sorğu kitabı (160 səhifə, Bakı, 2008).
* "Azərbaycan adət-ənənələrində gender rolları" Milli ənənələrdə gender rollarının araşdırması (250 səhifə, Bakı, Azərbaycan 2009).
* Həmidə Xanım Cavanşir "Xatirələrim" (Əlyazmalardan tərcümə, nəşrə hazırlama və önsözün müəllifi) (400 səhifə, Bakı, 2010)
* "Ağabəyim ağa Cavanşir" Tarixi roman Qarabağ tarixindən (200 səhifə, Bakı-2016)
* "Səyyarə Xanım və Ferens List" Tarixi roman, almanların Qafqaza köç etməsi tarixindən. (200 səhifə, Bakı-2017)
* "Öz Hekayəm" Hekayələr toplusu (Bakı-2017, 260 səhifə)
* "İşgüzar xanımlar üçün 101 qayda" İşgüzar davranış qaydaları və etik normalar. Həmmüəllif. (Bakı-2018)
* "150 ildə 150 hadisə" Azərbaycanda Qadın Hüquqlarının İnkişafı üzrə BƏLƏDÇİ (Bakı-2018, 150 səhifə)
* "Gövhər ağa Cavanşir" Tarixi roman, Qarabağ tarixində qadın. (Bakı 2018, 210 səhifə)
* "Əhməd bəy Cavanşir" Tarixi roman, Qarabağ tarixindən (Bakı 2019 190 səhifə)
* "Qutsal Torpaqlarda: Səmərqənd, Buxara, Xivə, Ulan-Baatar" Səfər xatirələri. (Bakı 2000 185 sıhifə)
* "Cümhuriyyət Qadınları" Cümhuriyyətimizin quruculuğunda xidməti olmuş qadınlar haqqında. Bakı-2020  1998 və 2014-cü illərdə ABŞ-də çap olunmuş Azərbaycan Yazıçıları və Azərbaycan Qadın Yazıçıları antologiyalarında Mehriban Vəzirin yaradıcılığı haqqında məlumat vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Mehriban Vəzir ilə "Ustad Dərsi" 
* "Vicdanım bunu mənə qadağan etdi"- Mehriban Vəzirlə yubiley söhbəti

## Həmçinin bax
* Vəzirovlar (II)

## Mənbə
* www.adam.az
Diptix

**Di`ptix** ( "ikiqat qatlanmış") qədim zamanlarda yunanlar və romalılar tərəfindən içəri üzü yazı üçün nəzərdə tutulmuş taxtadan, sümükdən, metaldan hazırlanmış bir birinə bərkidilmiş ikiqatlanan lövhələr. Adətən lövhələrin üzü müxtəlif növ naxış və ornamentlərlə bəzədilir. Sonralar diptix qədim kilsə liturgiyalarında yad edilən adlar siyahısı mənasında işlədilmişdir. Bu cür kitabələr əlavə lövhələrə də malik olduqları üçün onları səhifələrə müvafiq triptixa (), pentaptixa (), poliptixa () və s. adlandırılır.
Günümüzdə bu termin adətən ümumi ya eyni ideya və süjet xəttli təsviri sənət əsərlərinə (şəkil, qravür, fresk), eyni zamanda kiçicik ədəbiyyat formalarına, xüsusən şeirlərə tətbiq edilir.

## Konsulluq diptixi
Konsulluq diptixi Bizans İmperiyası zamanında konsula vəzifəsinə başlaması üçün təqdim olunan fil sümüyündən hazırlanmış, iki lövhədən ibarət açıqcadır. 
Konsulluq diptixinin ilk olaraq 438 ildən imperator Feodosiya məcəlləsinə əsasən hazırlanması qeyd olunsa da 406 cı ilə məxsus nümunələrinə rast gəlinir. Konsulluq diptixlərinin sonuncu istifadə tarixi I Yustinianın dövrünə, belə ki, 541 ilə təsadüf edir.
Bizansa məxsus konsulluq diptixləri antik Roma nümunələrinə oxşardır. Konsulluq diptixlərinin üzərində təyin olunmuş konsulun bitki ornamentləri arasında rəsmi təsvir olunur. Bundan başqa bəzi medalyonlarda vəhşi heyvanla döyüş, ov, cıdır mərasimləri də təsvir olunur.
Eyni zamanda diptixlərin üzü qiymətli daş-qaşlarla da işlənilmişdir. Qədim diptixlər antik ənənəyə xasdırlar. Bunu stilistik təsvirlərdən antik dram səhnələrindən seçmək mümkündür.
VI əsr konsulluq diptixləri yunan-şərq təsviri sənət ənənələrinə əsaslanan Bizans stilinə malikdirlər.

## Nümunələr

## İstinadlar
Elektromaqnit induksiyası

**Elektromaqnit induksiyası** — maqnit sahəsində hərəkət edərək öz konturundan keçən maqnit induksiya xətlərinin sayını dəyişdirən keçirici konturda elektrik cərəyanıdır. Elektormaqnit induksiyası 1831-ci ildə Maykl Faradey tərəfindən kəşf olunmuşdur. İnduksiya cərəyanının şiddəti konturla hüdudlanmış səthdən keçən maqnit selinin dəyişmə sürəti ilə mütənasibdir. Bu ifadənin tənliyi aşağıdakı kimidir.

Elektromaqnit induksiyası hadisəsi qapalı keçirici konturun əhatə etdiyi səthdən keçən maqnit selinin dəyişməsi zamanı konturda cərəyan yaranmasıdır.

Maqnit induksiya vektorunun modulu, konturun sahəsi və konturun normalı ilə induksiya vektoru arasında qalan bucağın kosinusu hasilinə maqnit induksiya seli deyilir.
Maqnit seli skalyar kəmiyyət olub, mənfi və ya müsbət qiymət ala bilər.
Elektrohərəkət qüvvəsi

**Elektrohərəkət qüvvəsi** — sabit vә ya dәyişәn cәrәyan mәnbәlәrindә kәnar (qeyri-potensial) qüvvәlәrin tәsirini xarakterizә edәn fiziki kәmiyyәt; qapalı dövrәdә vahid müsbәt yükü hәrәkәt etdirәn hәmin qüvvәlәrin gördüyü işә bәrabәrdir. Әgәr kәnar qüvvәlәrin sahә intensivliyini Ekәn., EHQ-ni *ℰ* ilә işarә etsәk, onda *L* qapalı konturunda ℰ=∮LEkәn.dl-ә bәrabәr olar, burada *dl* – konturun uzunluq elementidir.

Elektrostatik sahәnin potensial qüvvәlәri dövrәdә sabit cәrәyanı saxlaya (davam etdirә) bilmirlәr, belә ki, bu qüvvәlәrin qapalı yoldakı işi sıfıra bәrabәrdir. Naqildәn cәrәyan keçәrkәn enerji ayrılır – naqil qızır. Kәnar qüvvәlәr generatorların, qalvanik elementlәrin, akkumulyatorların vә digәr cәrәyan mәnbәlәrinin daxilindә yüklü zәrrәciklәri hәrәkәtә gәtirir. Kәnar qüvvәlәrin mәnşәyi müxtәlifdir: generatorlarda bu qüvvәlәr maqnit sahәsinin zamana görә dәyişmәsi nәticәsindә әmәlә gәlәn burulğanlı elektrik sahәsi vә ya maqnit sahәsinin naqildә hәrәkәt edәn elektronlara tәsiri – Lorens qüvvәsi tәrәfindәn yaranır. Mәnbәnin EHQ açıq dövrәdә onun sıxaclarındakı elektrik gәrginliyinә bәrabәrdir. Dövrәnin müqavimәti mәlum olarsa, EHQ dövrәdәki cәrәyan şiddәtini tәyin edir. Elektrik gәrginliyi kimi EHQ dә voltlarla ölçülür.

## Mənbə
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Qacet

**Qacet** ( — *uyğun gələn, əlavə*) və ya **mini-proqramlar** — əldə gəzdirilə bilən orijinal, qeyri-standart texniki qurğu. Qacet kimi əl fənəri, mobil telefonu, fləş götürülə bilər.

## Xüsusiyyətləri

* *Portativliyi*! O az çəkidə olmalı və cibdə yerləşə bilinməlidir.
* *Funksiyalı *. Müxtəlif funksiyaları yerinə yetirə bilməlidir. Məsələn, saat göstərməli, radioqəbuledicisi olmalı, pleyer kimi istifadə ediə bilməli, informasiya daşıyıcısı kimi istifadə edilə bilinməlidir.
* *Məhdud imkanlı*. Onun özü sərəbəst funksiya yerinə yetirən olmamalıdır.
## Ən populyar qacetlər
* Smartfon
* Pleyer
* Planşet kompüterlər

## Qacet qalereyası

Fayl:Glass paperweight.jpg|əl oyuncağı
Fayl:A key ring-shaped flashlight.JPG|brelok-fonar
|əl oyuncağı
Fayl:IPhone at Macworld (angled view).jpg|iPhone
Lakonika

**Lakonika** — Yunanıstan ərazisində, Peloponnesin cənub-şərqində vilayət. Şimalda Arkadiya, qərbdə Messeniya ilə həmsərhəd idi.

## Tarixi
Lakonika vilayətinin ərazisində leleqlər yaşayırdılar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yunanıstan rayonları

**Yunanıstan rayonları** və ya **nomlar** — Yunanıstanda inzibati ərazi vahidi.

## Rayonlar
Yunanıstan 54 rayondan (nomos) ibarətdir:


1. Aşağı bax 
2. Eğriboz 
3. Evritaniya 
4. Fokida 
5. Ftiotida 
6. Boeotiya 
7. Halkidikiya 
8. İmatiaya 
9. Kilkiya 
10. Pella 
11. Pieria 
12. Serez 
13. Selanik 
14. Haniya 
15. Kandiya 
16. Lassithi 
17. Retimnon 


18. Drama 
19. Evros 
20. Kavala 
21. Rodopi 
22. İskeçe 
23. Arta 
24. Yaniya 
25. Preveze 
26. Thesprotia 
27. Korfu 
28. Kefalonya 
29. Lefkada 
30. Zakintos 
31. Sakız 
32. Midilliya 
33. Sisam 
34. Arkadiya 


35. Argolis 
36. Korint 
37. Lakoniya 
38. Messeniya 
39. Kiklad adaları 
40. Oniki adalar 
41. Karditsa 
42. Larissa 
43. Maqnissiya 
44. Trikala 
45. Axaeya 
46. Aetolia-Acarnaniya 
47. Elis 
48. Florina 
49. Qrevena 
50. Kastoriya 
51. Kozani

* Attika

1. Afina
2. Şərqi Attika
3. Pire
4. Qərbi Attika

## İstinadlar
SketchUp

**SketchUp** (keçmiş, **Google SketchUp**)— sadə üçölçülü obyektləri modelləşdirmək üçün proqram (quruluşlar, mebellər, interyer). 2006-cı ilin martında çox da böyük olmayan @Last Software firmasıyla birlikdə Google şirkəti tərəfindən inkişaf etdirilir. Proqramın iki versiyası mövcuddur — pulsuz, məhdudlaşdırılmış (başqa formatlara ixrac funksiyası ilə) və pullu (SketchUp Pro, $495 ). Ancaq, məhsulun daha yeni versiyasının çıxışından sonra Pro-nun köhnəlmiş versiyası pulsuz olur.

## Həmçinin bax
* Google

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Qiyasəddin Məhəmməd (Ərətna hökmdarı)

**Sultan Qiyasəddin Məhəmməd bəy Ərətna bəy oğlu Uyğur** (1352-1354) — Ərətna bəyliyinin ikinci sultanı.

## Həyatı
Əlaaddin Ərətna bəyin ölümündən sonra, bəyliyin irəli gələn əmirlərinin ittifaqiyla kiçik oglu Məhəmməd bəy hökmdar oldu. Qiyasəddin ünvaniyla bəyliiin başina keçən Məhəmməd bəy, bilxassə vəziri Xoca Əlişahin taəhrikiylə  böyük qardaşı Cəfər bəyi həbs etdirdi. Vəzir Xoca Əli, Məhəmməd bəyin hələ çox kiçik yaşda olmasindan da istifadə edərək deövlət idarəsində söz sahibi olmağa başladi. Ayrica Ərətnanin ölümünü fürsət bilən türkman tayfaları üsyan etdikləri kimi,  cənubda Zülqədəroğulları da Ərətna bəyliyi əleyhinə sinirlarini genişlətməyə başlamişdilar. Buna rəgmən Zülqədər bəyi Qaraca bəy, Məmlüklülərlə apardigi mücadilədə məğlub olunca Qiyasəddin Məhəmməd bəyə iltica etmək zorunda qaldi. Ancaq Məmlük sultanından çəkinən Məhəmməd bəy, sultanın istəyi üzərinə Qaraca bəyi Hələbe göndərdi. Oradan Misirə götürülən Zülqədər əmiri Qaraca bəy, orda edam edildi.

Bu sirada Məmlüklülərin Malatya valisi, Ərətna bəyliyi və Zülqədəroğullari torpaqlarina hücuma keçirdilər. Buna görə Qiyasəddin Məhəmməd bəy ilə Zülqədərlər birləşərək Malatya valisi üzərinə yürüdülər ve onu məglub edərək ortadan qaldirdilar.

Qiyasəddin Məhəmməd bəy, atasi kimi təcrübəli olmadigi üçün ölkə daxilində üsyanlar baş verir, xalqda umumi bir itaətsizlik və basiboşlukq yaşanırdı. Ayrica üləma və əmirlərin də əleyhinə dönməsi görə Məhəmməd bəy, ölkesini terk edərək Qaramanogullarının mərkəzi Konyaya siginmaq zorunda qaldi(1354). Bu gelisməyə görə vəzirlər və dövlət böyüklərinin qərariyla böyük qardaşı Cəfər bəy, Ərətna bəyliyinin taxtına çixarildi.

## Həmçinin bax
*Ərətna bəyliyi

## İstinadlar
Əşrəfoğulları bəyliyi

**Əşrəfoğulları bəyliyi** — XIII əsrdə qurulan Anadolu türk bəyliklərindən biri.

## Tarixi
Rum Səlcuqlular dövlətinin sınır bəylərindən Əşrəfoğlu Seyfəddin Süleyman bəy tərəfindən 1280-ci ilin əvvəllərində Beyşehirdə quruldu. Əşrəfoğlu Süleyman bəy, Türkiyə Səlcuqlu sultanı III Qıyasəddin Keyxosrov dövründə *(1264–1283)* Səlcuklu xidmətində uc bəyi olaraq vəzifə tutmuşdu. Əşrəfoğlu Süleyman bəyin hansı tarixdə vəfat etdiyi məlum deyildir; fəqət vəfatının 701 H./1301 M. dən sonra olduğu Beyşehirdə tikdirmış olduğu türbə kitabəsindən anlaşılmaqdadır. Eşrefoğulları Beyliği, 1302-ci ildə atasının yerine keçən Mübarizəddin Məhəmməd bəy dönəmində genişləyərək, Bolvadin və Akşehir dolaylarını da içinə aldı. Mübarizəddin Məhəmməd bəyin Elxanlılara bağımlılığını bildirməsindən sonra *(1314)*, Seyfəddin Süleyman bəyin nəvəsi Süleymanşahın elxanlı rum valisi Timurtaş bəy *(ö. 1328)* tərəfindən öldürülməsindən sonra bəylik ortadan qalxdı. *(1326)*

## Beyliyin hökmdarları

## Həmçinin bax
* Anadolu bəylikləri

## İstinadlar
Tacəddinoğulları bəyliyi

**Tacəddinoğulları bəyliyi** — 1308–1425-ci illər arasında mərkəzi Niksar olmaq üzrə Bafra, Ordu, Kəlkit hövzəsi, Çarşamba və Canik bölgələrində hökm sürən Anadolu türkman bəyliyi. Əmir Tacəddin bəy tərəfindən qurulmuşdur.

Təqribən 12.000 km²-lik bir sahəyə yayılan bəylik 1335-ci ilədək Elxanilər dövlətinə, sonra Ərətna bəyliyinə və Qazi Bürhanəddin bəyliyinə tabe oldu. 1393-cü ildən sonra isə Osmanlı İmperiyasına bağlandı və 1425-ci ildə tamamən Osmanlı torpaqlarına ilhaq edildi.

## Həmçinin bax
* Anadolu bəylikləri

## İstinadlar
Saşa Son

**Saşa Son** () — Litva'lı müğənni.2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi'ndə ölkəsini Love adlı mahnı ilə təmsil etmişdir.

## İstinadlar
Marko Kon

**Marko Kon** () — Serbiya müğənnisi. 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ölkəsini Cipela adlı mahnıyla  Milan Nikolić ilə birlikdə təmsil etmiştir.

## İstinadlar
Milan Nikoliç

**Milan Nikoliç** () — Serbiya müğənnisi.

## Həyatı
Milan Nikoliç 2 iyul 1979-cu ildə anadan olub. 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ölkəsini Cipela adlı mahnıyla Marko Kon ilə birlikdə təmsil edib.

## İstinadlar
Satellite

**Satellite** () - Almaniyanı 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən mahnıdır.

2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ifa etdiyi "Satellite" mahnısı ilə 19 yaşlı Lena Meyer-Landrut Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 246 xal toplayaraq qalib gəldi.
Believe (Dima Bilan mahnısı)

**Believe** — Rusiyani 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən mahnıdır.

2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ifa etdiyi "Believe" ("İnan") mahnısı ilə 26 yaşlı Dima Bilan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 272 xal toplayaraq qalib gəldı.

## Xarici keçidlər
* Версии сингла «Believe»
* Версии песни «Believe»
Cüzeppe Tornatore

**Cüzeppe Tornatore** ( ) — İtaliya kinorejissoru və ssenaristi.

## Həyatı
Cüzeppe Tornatore 27 may 1956-cı ildə Siciliyada Palermo yaxınlığındakı Bageriya kommunasında anadan olmuşdur. Hələ 16 yaşı olarkən aktyor ifası və teatrla maraqlanmağa başlayır. Luici Pirandello və Eduardo de Fillipponun əsərlərinə verilən quruluşa rəhbərlik etməyə başlayır. O, kinoda debütünü sənədli filmlə etmişdi. Bu, "Siciliyanın etnik azlığı" *("Le minoranze etniche in Sicilia")* filmi idi. İşin uğurlu alınması nəticəsində bu film Salernoda keçirilən festivalda mükafat qazandı. Cüzeppe Tornatorenin ilk tammetrajlı filmi "Kammorist" idi və bu ekran əsəri 1986-cı ildə ekranlara çıxmışdı. Buna qədər Tornatore italyan televiziyasında işləyir, sənədli filmlər və verilişlər çəkirdi. "Kammorist" filmi tamaşaçılar və kino tənqidçiləri tərəfindən yüksək səviyyədə qəbul olundu. Eləcə də bu film ən yaxşı rejissor işinə görə İtaliya kinojurnalistlərinin Milli sindikatının "Gümüş lent" mükafatına layiq görülmüşdür. 1988-ci ildə onun "Yeni kinoteatr "Paradiso"" filmi ekranlara çıxır. Ekranlara çıxdığı gündən bu film böyük sensasiya səbəb olur və bir çox mükafatlar qazanır. Bu film hətta Xarici dildə ən yaxşı filmə görə nüfuzlu "Oskar" mükafatına da layiq görülür. Bu film Tornatoreyə dünya şöhrəti qazandırır.

Cüzeppe Tornatorenin filmlərində Bill Nann, Jak Perren, Jerar Depardye, Roman Polanski, Sercio Kastellitto, Tim Rot, Filipp Nuare, Monika Belluççi, Kseniya Rappoport, Cüzeppe Sulfaro, Françesko Şanna və digər tanınmış italyan aktyorları çəkilmişlər.

Dini baxışlarına görə Tornatore ateistdir.

## Filmoqrafiya

### Rejissor fəaliyyəti
# Kammorist (film, 1986) / Il Camorrista
# Yeni kinoteatr "Paradiso" (film, 1988) / Nuovo Cinema Paradiso
# Hər kəsin bütün işləri qaydasındadır (film, 1990) / Stanno tutti bene
# Xüsusilə bazar günləri (film, 1991) / La domenica specialmente
# Adi rəsmiyyət (film, 1994) / Una pura formalità
# Ulduz fabriki (film, 1995) / L'uomo delle stelle
# 1900-ün əfsanəsi (film, 1998) / La leggenda del pianista sull’oceano
# Malena (film, 2000) / Malèna
# Naməlum qadın (film, 2006) / La Sconosciuta
# Baariya (film, 2009) / Baarìa
# Ən yaxşı təklif (film, 2013) / The Best Offer
# Yazışma (film, 2016) / La Corrispondenza

### Ssenarist fəaliyyəti
# Palermoda yüz gün (film, 1984) / Cento giorni a Palermo
# Kammorist (film, 1986) / Il Camorrista (*Cüzeppe Marazzo ilə*)
# Yeni kinoteatr "Paradiso" (film, 1988) / Nuovo Cinema Paradiso
# Hər kəsin bütün işləri qaydasındadır (film, 1990) / Stanno tutti bene (*Massimo de Rita və Tonino Querra ilə*)
# Adi rəsmiyyət (film, 1994) / Una pura formalità
# 1900-ün əfsanəsi (film, 1998) / La leggenda del pianista sull’oceano
# Malena (film, 2000) / Malèna
# Naməlum qadın (film, 2006) / La Sconosciuta
# Baariya (film, 2009) / Baarìa
# Ən yaxşı təklif (film, 2013) / The Best Offer
# Yazışma (film, 2016) / La Corrispondenza

## İstinadlar
Raritet

**Raritet** (, ) — qiymətli nadir əşya, hal, xüsusiyyət, kitab, incəsənət əsəri (tarixi və bədii dəyər sayılan əmtəə).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
III Konstantin

**III Konstantin**, **Flavi İrakli Konstantin**,**III Konstantin İrakli** (3 may 612 – 24 may 641) 11 fevral 641 – 24 fevral 641 illərdə Bizans imperatoru, imperator I İraklinin birinci nigahdan olan oğlu və xələfi.
III Konstantin dünyaya gəldikdən dərhal sonra anası Yevdokianı itirmiş olur. Atası I İrakli bundan sonra kilsə və dövlətin qan qanqohumluğu nigahına qoymuş olduğu qadağaya xəyanət edərək öz bacısı qızı Martinaya evlənir. Xalq Martina və oğlu İrakliyə qarşı narazılığı armaqda idi. Lakin atasının təkidi ilə III Konstantin hakimiyyəti 638 ildə atadan bir olan qardaşı II İrakli ilə bölüşməyə məcbur olur.

11 fevral 641 ildə I İrakli vəfat etdikdən sonra dul qalmış arvadı Martina ölkədən qaçır və Konstantin təkbaşına hıkmdar olur. Lakin ağır xəstəliyinin kəskinləşməsindən 15 may 641 ildə vəfat edir. Onun ılümündə Martinanın əli olduğu da güman edilir. Nəticədə hakimiyyət onun yeniyetmə oğlu 
II Konstanta keçmiş olur.

## İraklilər sülaləsinin zaman xətti