Anna Dadli

**Anna Dallas Dadli** (; ) – ABŞ-də qadınların seçki hüququ hərəkatının tanınmış fəalı, sufrajist. Neşvilldə Seçki Hüququ Bərabərliyi Liqasının qurucusu və onun prezidenti. Tennessi Seçki Hüququ Bərabərliyi Dərnəyinin başçısı vəzifəsini yerinə yetirmişdir. Qadınlara ABŞ-də səsvermə hüququnun verilməsinə dair ABŞ Konstitusiyasına edilən XIX düzəlişin ratifikasiya edilməsinə böyük səy göstərmiş və Amerika Milli Qadın Seçki Hüququ Assosiasiyasının üçüncü vitse-prezidenti olmuşdur. Tennesidə doqquzuncu düzəlişin qüvvəyə minməsi (ratifikasiyası) üçün onun etdiyi cəhdlər və qazandığı uğurlar xüsusilə qeyd olunur.

## Erkən illəri və ailəsi

Anna Dallas Dadli 1876-cı il, sentyabrın 13-də ABŞ-nin Tennessi ştatının Neşvill şəhərində yüksək seçilmiş ailədə anadan olmuşdur. Onun atası B. Dallas Trevanion 1869-cu ildə Neşvillə köçmüş, burada tekstil sənayesində sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamışdır. Onun babası Aleksandr Ceyms Dallas ABŞ hərbi donanmasıda kommodor rütbəsində xidmət etmiş, qardaşı Corc Mifflin Dallas 1831-1833-cü illərdə Pensilvaniyanın senatoru  və Amerika Birləşmiş Ştatlarının 11-ci vitse-prezidenti (1845-1849), o cümlədən 1828-1829-cu illərdə Filadelfiyanın meri vəzifəsində çalışmışdır.

Anna Dallas Neşvill şəhərində həm Seminariyada, həm də Qiymətli Gənc Qadınlar Kollecində təhsil almışdır. O, 1902-ci ildə Kilsə Kafedralında mərasimdə tanış olduğu bankir və sığorta işçisi Qaylford Dadli  (1854–1945) ilə evlənmiş və bu izdivacdan onların üç uşağı olmuşdur: körpəlikdə vəfat etmiş Ayda Dallas Dadli (1903-1904), Trevania Dallas Dadli (1905-1924) və Qaylford Dadli idi (1907-2002).

## Qadınların seçki hüququ hərəkatı
Evlilikdən olan bir neçə il sonra Anna Dallas Dadli spirtli içki qadağasının tərəfdarı kimi hərakata daxil oldu. Hərəkatda Mariya Daviess və Ayda Klayd Klark kimi dostları ilə birlikdə, Dadli qadınlara səsvermə hüququ verilməsi uğrunda mübarizəyə başladı. Lakin, bu zaman kişi və qadınların əksəriyyəti siyasi proseslərdə iştirak edən qadınların fikirinə qarşı çıxdılar. 1911-ci ilin sentyabrında, Anna Dadli, Daviess, Klark, və bir neçə digər qadın Tuleyn otelində görüşüb və Neşvilldə bərabər seçki hüququ liqası, " hərbi üsulların sakit və cəld aradan qaldırılması", qadınlara seçki hüququnun verilməsi ilə məşğul olan olan yerli dəstəkçi təşkilat təsis etdilər. Dadlinin liderliyi dövründə liqa may günlərində uşaqlardan ibarət nəhəng paradlar təşkil etdi. Dadli həmçinin, 1914-cü ildə Neşvill Milli seçki hüququ konvensiyanın yaradılmasına kömək etdi. Bu konvensiya şəhərin ən böyük konvensiyası idi.
Dörd il yerli liqa liderliyi kimi xidmətdən sonra Anna Dadli 1915-ci ildə Tennessidə bərabər seçki hüququ dərnəyinin rəhbəri seçildi. Bu müddət ərzində o, dövlət konstitusiyasının təqdim və düzəlişinə kömək edirdi. Düzəliş əvvəlcə qəbul edilməsə də, sonra qadın hüquqları və bələdiyyə seçkilərində, səsvermədən sonra, nəhayət 1919-cu ildə dövlət qanunverici hakimiyyət tərəfindən qəbul edildi. 
1917-ci ildə Dadli Amerika Milli Qadın Seçki Hüququ Assosiasiyasının üçüncü vitse-prezidenti seçildi və burada o, qadın seçki hüququ ilə bağlı qanunvericiliyin inkişafını əhəmiyyətli dərəcədə təmin etdi. 1920-ci ildə Dadli, Katerina Talti Kenni və Abbi Kraiford Milton ilə birlikdə ABŞ Konstitusiyasına XIX düzəlişin ratifikasiya edilməsi üçün Tennessi kampaniyasına çıxardı. Avqustun 18-də-də Tennessidə qadınlara ölkə daxilində səs hüququ verən, 36-cı düzəliş ratifikasiya edildi və təsdiqləndi.

## Sonrakı həyatı

Seçki kompaniyasının müvəffəqiyyətindən sonra, Dadli Tennessi Demokratlar Komitəsinin ilk qadın şefi oldu. O, həmçinin 1920-ci ildə Demokratik Milli Konvensiyanın ilk qadın nemayəndəsi seçildi. Dadlinin siyasətə cəlb edilməsi sonrakı illərdə əhəmiyyətli dərəcədə azaldı, onun səyləri ilə həyatının qalan hissəsi vətəndaş və xeyriyyə işlərinə yönəldi. O, İkinci Dünya müharibəsi zamanı Amerika Qırmızı Xaç Təşkilatının fəal işçisi olmuş, daha sonra Tennessi Antiklərinin Müdafiəsi Assosiasiyasının () idarə heyətinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.

Anna Dadli 13 sentyabr, 1955-ci ildə Tennessinin Belmid şəhərində öz evində olarkən gözlənilmədən vəfat etmişdir. Bu zaman onun 78 yaşı var idi. O, Neşvilldə ailəsi ilə bir yerdə – Maunt Olivet qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Mirası

Dadlinin mirası bir çox istiqamətlərdə həyata keçirilmişdir. Tennessi ştatının Noksvill şəhərindəki "Tennessi Qadın Sufrajistlər abidəsi"ndə (**) heykəli yaradılmış fransız Lizi Krozye və Memfisdən olan Yelizavet Eyveri Merliver ilə birlikdə üç qadından biridir. Tennesi ştatının kapitolisində *"Tennessinin fəxrləri" (*) adı altında 10 məşhur tennessili kimi, Dadlinin də rəsmi portreti asılmışdır. Neşvill Mərkəzi Parkında ona həsr olunmuş tarixi marker də vardır. O, 1995-ci ildə Milli Qadın Şöhrəti Zalına daxil olmuşdur.

2015-ci ildə Neşvilldə Elliston adlı yerdə tikintisi tamamlanan çoxmənzilli binaya onun şərəfinə "Dallas" adı verilmişdir.

26 avqust 2016-cı ildə, "*Qadınların Bərabərlik Günü*"nün bir hissəsi olaraq, Alan Lekuir tərəfindən düzəldilən abidədə Dadlinin təsviri, Kari Çapman Ket, Abbi Krauford Milton, Cuno Frankie Piers və Sue Şelton Vaytın təsvirləri ilə birlikdə Neşvill Mərkəzi Parkında nümayiş olunmuşdur.

2017-ci ildə Neşvill şəhərindəki Kapitol bulvarının adı dəyişdirilərək Anna Dallas Dadli bulvarı adlandırılmışdır.

## Qeydlər

## Həmçinin bax
* Amerika Milli Qadın Seçki Hüququ Assosiasiyası
* Milli Qadın Şöhrəti Zalı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Anna Dallas Dadli haqqında ümumi məlumat
* Anna Dallas Dadli haqqında Tennessi Ensiklopediyasında
* History of Anne Dallas Dudley in Youtube