open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Institutum Neronianum

"***Institutum Neronianum***" (mənası – "Neron institutu") — Roma imperatoru Neronun xristianlara qarşı qanunu. Tertullian "*Millətlərə*" əsərində bununla bağlı məlumat verilmişdir. Onun mövcudluğu şübhə altındadır.

## Zəmin
Korneli Tasitin qeydləri və sonrakı dövrün xristian ənənəsinə görə, Roma imperatoru Neron 64-cü ildə şəhərin bir hissəsini məhv edən və Roma əhalisini iqtisadi cəhətdən çökdürən Böyük Roma yanğınına görə xristianları günahlandırmışdır. Entoni A. Barrett yazmışdır ki ki, "böyük arxeoloji səylər son vaxtlar yanğın üçün yeni dəlillər ortaya çıxarıb, lakin onu kimin başlatdığını göstərə bilmir". Tasitin "*[[Annallar (Tasit)|Annallar]]*"ında qeyd edilmişdir:Tasitin bu qeydləri Neronun Böyük Roma yanğınına görə xristianları günahlandırmasını təsdiqləyən yeganə müstəqil dəlildir və ümumiyyətlə həqiqəti əks etdirdiyinə inanılır. Tasitin müasiri olmuş Svetoni müəllifi olduğu Neronun bioqrafiyasının XVI fəslində yazmışdır ki, "yeni və şeytani xurafata inananların sinfi olan xristianlara cəza verilmişdir". Buna baxmayaraq, o, cəzanın səbəbini göstərməmişdir.

## Tarixi
Tertullian "*Millətlərə*" əsərində "*institutum Neronianum*" haqqında məlumat vermişdir. Buna görə də alimlər Neronun hakimiyyəti dövründə xristianlara qarşı qanun və ya fərman yaradılmasının mümkünlüyünü müzakirə edirlər. Fransa və Belçika alimləri, həmçinin marksistlər tarixən bu fikri dəstəkləmiş və belə bir qanunun rəsmi fərman deyil, ümumi hüququn tətbiqi olduğu irəli sürmüşdülər. Bununla belə, bu fikir mübahisə mövzusu olmuşdur, çünki "*institutum Neronianum*" sadəcə antixristian fəaliyyətlərini təsvir etmiş, onlar üçün hüquqi əsas verməmişdir. Bundan başqa, Tertulliandan başqa heç bir yazıçı xristianlara qarşı qanun haqqında məlumat verməmişdir.

İngiltərə akademiki Kandida Moss və Kanada tarixçisi Brent Şou bu hesabların düzgünlüyünü mübahisə etmişdir. Buna baxmayaraq, Neron dövrünün təqiblərinin həqiqətə uyğunluğu tarixçilərin böyük əksəriyyəti tərəfindən dəstəklənir. Neronun xristianları hədəf aldığı iddiasını dəstəkləyənlər Neronun xristianları yalnız mütəşəkkil şəkildə qəsdən od vurma ittihamı və ya xristianlıqla əlaqəli digər ümumi cinayətlərə görə cəzalandırdığını müzakirə edirlər.

Cozef Brayant qeyd etmişdir ki, "Neronun kütləvi edamları bir presedent yaratmışdır və bundan sonra dövlət səlahiyyətlilərinin ölüm cəzasını tətbiq etmələri üçün təqsirlənən şəxsin sadəcə xristian olması kifayət olmuşdur. Bu vəziyyət imperator Trayan və Kiçik Plininin məşhur yazışmalarında təəccüblü şəkildə təsvir edilmişdir. Bu, xristianların 110-cu ildən əvvəl də sırf xristian olduqları üçün öldürüldüyünü təsdiq etmişdir".

## Qeydlər

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Tit Flavi Klement (konsul)

**Tit Flavi Klement** (; ) — Qədim Roma dövlət xadimi, 95-ci ildə konsul. O, Flavilər sülaləsindəndir. Roma katolisizmində və bir sıra pravoslav kilsələrində müqəddəs kimi şöhrət qazanmışdır.

## Həyatı
Klement Tit Flavi Sabinin oğlu idi. Sabin 72-ci ildə konsul-suffekt idi. Klementin qardaşı Tit Flavi Sabin 82-ci konsul olmuşdur və həyat yoldaşı Yuliya Flaviya idi. Atası 69 dekabrda Vitelli dövründə öldürülmüşdür. O, imperator Vespasianın qardaşının nəvəsi, imperator Tit və Domisianın qohumu idi.

Dion Kassinin sözlərinə görə, Klement "tanrısızlıq"da ittiham olunmuşdur. Onun həyat yoldaşı Flaviya Domisilla Pandateriya adasına sürgün edilmişdir. Yevsevi yazmışdır ki, Domisilla xristian olduğu üçün sürgün edilmişdir. Bununla belə, Dion Kassinin hesabında o, yalnız başqaları ilə birlikdə yəhudiliyə simpatiyada günahkar bilinmişdir. Svetoni sürgündən ümumiyyətlə bəhs etmir. Pal Keresteş ehtimal etmişdir ki, onlar iudaizmi qəbul etmiş və iudaizmə etiqad edən bütün şəxslərə tətbiq edilən "*[[Fiscus Judaicus]]*" vergisini ödəməkdən yayınmağa cəhd etmişdilər.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
*
Soen Şaku

– Yaponiya buddist keşişi. Zen buddizminin Rinzay sektasına mənsub olmuşdur. O, ABŞ-də Zen buddizminə dair dərslər vermiş ilk şəxsdir.

## Həyatı
Soen Şaku 1859-cu ildə Yaponiyanın Vakasa əyalətinin Takahama yaşayış məntəqəsində doğulmuşdur. Kiotoda yerləşən Myoşin məbədində və Kamakurada yerləşən Enqaku məbədində təhsil aldıqdan sonra Keyo Universitetinə daxil olmuşdur. 1889-cu ildə universitetdən məzun olmuş, Seylon və Hindistana səyahət etmişdir. 1892-ci ildə Enqaku məbədinin abbatı təyin olunmuşdur.

O, 1905–1906-cı illərdə ABŞ-də Zen buddizminə dair mühazirələr vermiş, ABŞ-də Zen meditasiyası təşkil edən ilk şəxs olmuşdur. 1906-cı ildə "Amerikalılar üçün Zen" adlı əsəri nəşr olunmuşdur. Yazıları 40 cild şəklində nəşr olunmuşdur.

## Şagirdləri
Şagirdi olmuş D.T. Suzuki onun məsləhəti ilə ABŞ-yə getmişdir. Digər şagirdi Ozuma Çikudo Almaniyada təhsil alarkən Zen buddizmi haqqında almandilli kitab yazmış, Avropada Zenə qarşı maraq oyatmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Filostrat

**Lusi Flavi Filostrat** (, **'), həmçinin **Afinalı Filostrat*' () — qədim yazıçı, [[ikinci sofistika]] nümayəndəsi.

O, uzun müddət [[Afina|Afinada]] oxumuş və yaşamışdır, lakin sonradan imperatriça [[Yuliya Domna|Yuliya Domnanın]] tərəfdaşları dairəsinə daxil edilmişdir. Filostrat onun məhkəmə [[Ritorika|natiqi]] olmuş və [[Roma|Romaya]] köçmüşdür. Burada ona [[Tianlı Apolloni|Appoloni]] haqqında ətraflı bir əsər yazılması tapşırılmışdır.

== İstinadlar ==


== Əlavə ədəbiyyat ==
* *Лосев А. Ф.* История античной эстетики. Ранний эллинизм. — М.: Искусство. 1979. — С. 642—647. (о «Картинах»)
* *Лосев А. Ф.* История античной эстетики: Поздний эллинизм. — М.: Искусство. 1980. — С. 64-81. (об Аполлонии Тианском)
* *Брагинская Н. В.* Генезис и структура диалога перед изображением и «Картины» Филострата Старшего. Науч. докл. … д. филол. н. — М., 1992.
* *Фрейберг Л. А.* Фиктивное письмо в поздней греческой прозе. 3. Филострат // Античная эпистолография: Очерки.—  М.: Наука. 1967. — С. 184—187.
* *Белоусов А. В.'' Флавий Филострат в религиозном контексте своего времени: «Жизнь Аполлония» и «Героика». — М.: Изд-во ПСТГУ, 2012.
* Филостраты // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
İkinci sofistika

**İkinci sofistika** və ya **yeni sofistika** — sofistika dövrlərindən biri. Əsas nümayəndələri Samosatalı Lukian və Flavi Filostrat olmuşdur. II əsrin əvvəlindən, yəni Antoninlərin "qızıl dövrü"ndən IV əsrin sonuna qədərki dövrü əhatə edir. İkinci sofistikanın nümayəndələri adətən Filostratın "*Sofistlərin bioqrafiyası*" kitabında bəhs etdiyi filosoflar hesab olunurlar. Bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, ikinci sofistika b.e. I əsrinin əvvəllərinə gedib çıxır. Yeni sofistika dövrünü V əsrdən başlayaraq üçüncü sofistika dövrü, digər adı ilə Bizans ritorikası izləmişdir.

İkinci sofistikanın nümayəndələri xüsusi boşluqları ilə seçilirdilər, çünki onların dövründə fəlsəfə çox yüksək ehtiramla qarşılanırdı, Roma hökmdarları sofistləri hər formada təşviq etməyə çalışırdı. Məsələn, Eli Aristid yuxuda ona tanrının göründüyünü və ona dahi olaraq Platon və Demosfenə bərabər olduğunu elan etdiyini söyləmişdir. Odur ki, ikinci sofistika ümumiyyətlə Demosfen və Platonun tərənnümü ilə xarakterizə olunur. Apuley özünün çoxtərəfli olması ilə öyünürdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://antique-lit.niv.ru/antique-lit/articles/markish-apulej.htmСимон Маркиш: О языке и стиле Апулея
Sofistika

**Sofistika** (qədim yunan dilindən – hikmət):

* Sofistika — qədim yunan sofistlərinin təlimi.
** İkinci sofistika — e.ə. I əsrdən b.e. III əsrinə qədər davam edən dövrü.
* Sofizm — müzakirədə sofizmlərdən istifadə.
Alkim (sofist)

**Alkim** () — IV əsrin ikinci yarısında yaşamış Roma sofisti.

Alkim Nikomediyada anadan olmuşdur. O, 343–348-ci illərdə saxta qətl ittihamı ilə Nikomediyada Libani ilə birlikdə həbs edilmişdir. Alkim Nikomediyada ritorikadan dərs deyirdi. 356-cı ildə Romaya səyahət etmiş və burada Böyük Vasili ilə birlikdə qalmışdır. Bir il sonra Alkim Nikomediyada heyvan tamaşalarını təşkil etmişdir. O, Vifiniyada nüfuzlu olmuşdur. 362-ci və ya 363-cü ildə Alkim Antioxiyada imperator Mürtəd Yulianın sarayını ziyarət etdi. Arestenet onun qohumu olmuşdur.

## İstinadlar
Antioxiyalı Aftoni

**Antioxiyalı Aftoni** (, ; ) — qədim yunan sofisti və ritoru.

## Həyatı
Antioxiyalı Aftoninin həyatı haqqında çox məlumat məlum deyil. O, III əsrdə Antioxiyada anadan olmuşdur. Aftoni Libaninin dostu və həmkarı idi. Onun Onun uzun illər "*Προγυμνάσματα*" () əsəri ritorikanın tədrisi üçün əsas götürülmüşdür.

Aftoninin əsəri ilk dəfə 1508-ci ildə Vyanada Aldus Manuççi tərəfindən "*Collectio rhetorum graecorum*"da nəşr edilmişdir. Valsın "Rhetores graeci" kolleksiyasında əsərə düzəliş edilmiş və sonra bir neçə dəfə təkrar nəşr edilmişdir. XIX əsrin sonundan XX əsrin əvvəllərinə qədər ən yaxşı nəşrlərindən biri 1839-cu ildə Leypsiq şəhərində çıxmış Petsqold nəşri idi  .

Aftoninin qırxa yaxın nağılı qorunub saxlanılmışdır. O, nağılları məntiqi, əxlaqi və qarışıq kateqoriyalara ayırırdı.

## İstinadlar
Antoni Polemon

**Mark Antoni Polemon** (, ), həmçinin **Smirnalı Polemon** və ya **Laodikeyalı Polemon** () — Qədim Roma sofisti, Aristid müəllimi.

Polemon Laodikiyada anadan olmuşdur, Anadolu yunanlarından idi. O, təkəbbürlü və hazırcavab bir insan kimi xarakterizə olunmuşdur. Polemon imperatorlar Trayan və Adrianın himayəsi altında idi, Antonin Piy ilə yaxşı münasibəti vardı.

Polemon şiddətli podaqraya dözə bilməyib intihar etmişdir. Polemonun təsviri Afinada tapılan portret büstü hesab olunur.

## İstinadlar
Yuliya Flaviya

**Yuliya Flaviya** () — Flavilər sülaləsinin nümayəndəsi. İmperator Tit və Marsiya Furnillanın qızı olmuşdur. Onun doğulmasından az sonra valideynləri boşanmışdılar. 79-cu ildə Yuliyanın atası imperator olmuşdur. Tit Yulianı qardaşı Domisianla evləndirmək niyyətində idi, lakin o, bundan imtina etmişdir. O, 81-ci ildə növbəti il konsul olan,  Tit Flavi Klementin qardaşı Tit Flavi ​​Sabin ilə evlənmişdir. 82-ci ildə Yuliyanın əri edam edilmişdir. Bundan sonra o, artıq imperator olan Domisianın məşuqəsi olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
Anthony A. Barrett (Hrsg.): Lives of the Caesars. Blackwell, Malden, MA/Oxford 2008, ISBN 978-1-405-12755-4, S. 151.
Tit Flavi Sabin (konsul-suffekt, 72-ci il)

**Tit Flavi Sabin** (; ) — Qədim Roma siyasi və hərbi lideri, imperator Vespasianın qardaşı oğlu.

## Həyatı
Flavilər sülaləsindəndir. Atası Tit Flavi ​​Sabin 47-ci ildə konsul-suffekt olmuşdur, anası isə Arresina Klementina idi. İmperator Neronun ölümündən sonra hakimiyyət uğrunda mübarizədə fəal iştirak etdi. O, atası ilə birlikdə Otonu dəstəkləmişdir. 69-cu ilin mayında Neronun dövründə bu vəzifəyə təyin edilmiş Qney Arulen Seli Sabin ilə birlikdə konsul-suffekt olmuşdur.

Onun oğulları 82-ci ildə konsul olmuş Tit Flavi ​​Sabin və 95-ci ildə konsul olmuş Tit Flavius ​​Klement idi.

## İstinadlar
İpoteka bankı

[thumb|200px|[Brеqеnçdəki Vorarlberger Landes- und Hypothekenbank ipoteka bankının qərargahı]]
**İpoteka bankı** — ipoteka kreditinin verilməsi, ipoteka ilə təmin edilmiş qiymətli kağızların yenidən satışı və bu fəaliyyətlə bağlı xidmətlərin göstərilməsi ilə məşğul olan ixtisaslaşmış bank.

İpoteka bankı ilk dəfə XIII əsrdə Qərbi Avropada yaranmışdır. Bu bank növü xüsusilə Almaniyada inkişaf etdirilmişdir, burada ilk ipoteka bankı 1770-ci ildə Sileziyada yaradılmışdır. Əsasən iri kommersiya təsərrüfatlarına maliyyə dəstəyi verən dövlət ipoteka bankı idi. Almaniyada banklar sənaye şirkətlərinə, daşınmaz əmlaka, eləcə də kənd istehsalçılarının ehtiyaclarına ipoteka kreditləri verirdi.

Dünya müharibələri və sonrakı inflyasiya ipoteka banklarının inkişafına mənfi təsir göstərdi. Bu şərtlər daxilində ipoteka banklarının sayı azalıb. Əlverişli iqtisadi şərait dövründə onların sayı, əksinə, artdı.

Fransada ipoteka bankları spesifik xarakter daşıyır. Bu bank növü yalnız 1960-1970-ci illərdə Fransada inkişaf etdirilmişdir. Fransada ipoteka bankları mənzil və torpaq almaq üçün kreditlər verir. Fransanın ən qədim ipoteka banklarından biri 1852-ci ildə əsası qoyulmuş Crédit foncier de France-dır.

ABŞ-da ipoteka krediti əsasən ixtisaslaşmış qeyri-bank maliyyə institutları, məsələn, əmanət və kredit assosiasiyaları və ya sığorta şirkətləri tərəfindən həyata keçirilir. Eyni zamanda, bir qrup federal dövlət ipoteka bankı da var. Federal İpoteka Kredit Korporasiyası müəyyən əhəmiyyət kəsb edir.

İspaniyada ipoteka krediti verən bir neçə bank var. Bunlar fiziki şəxslərə mənzil tikintisi üçün kredit verən, bir az da tikinti biznesi ilə məşğul olan hüquqi şəxslərə kredit verən ipoteka banklarıdır. İspaniyada Yerli Kredit Bankı və Kənd Təsərrüfatı Kredit Bankı şəhər və kənd əhalisinə ipoteka kreditləri verməklə tanınır.

İtaliyada ipoteka kreditinin funksiyaları əsasən dövlət və dövlət kapitalının payı olan səhmdar bankları tərəfindən həyata keçirilir.

Türkiyədə ipoteka kreditləşməsi ilə yalnız dövlət bankları məşğul olur. İxtisaslaşdırılmış Türk İpoteka Bankı ilə tanınır.

İpoteka bankları Latın Amerikası və Asiyada da əhəmiyyətlidir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Əmanət və Kredit Assosiasiyası

**Əmanət və Kredit Assosiasiyası** () —  ABŞ-da geniş yayılmış kredit təşkilatı növü. Əmanət-kredit assosiasiyalarının əsas funksiyası əhalinin əmanətlərinin toplanması və yaşayış binalarının alınması və tikintisi üçün uzunmüddətli kreditlərin verilməsindən ibarətdir.

İngilis tikinti cəmiyyətlərini modelləşdirdikdən sonra onlar ilk dəfə 1831-ci ildə meydana çıxdılar və 1890-cı ilə qədər bütün ştatlarda fəaliyyət göstərdilər. Əmanət və kredit assosiasiyaları federal və əyalət səviyyəsində fəaliyyət göstərir. Birinci halda, birliklər kooperativ şəklində, ikincidə - səhmdar cəmiyyəti şəklində təşkil olunur. Onların əməliyyatları yerli xarakter daşıyır - fəaliyyətlər 100 mil radiusda olan ərazi ilə məhdudlaşır.

Passiv əməliyyatların əsasını əhalidən müxtəlif növ hesablara (əmanət, tələb üzrə, əvvəlcədən xəbərdar etməklə, arayış, investisiya və s.) vəsaitlərin cəlb edilməsi təşkil edir. İstənilən əmanətçi səhmdar ola bilər, əksər hesablar öhdəliklərin səhmləri statusuna (80%-ə qədər) malikdir, yəni onların sahibləri əmanət-kredit assosiasiyalarının üzvləridir və səsvermə hüququna malikdirlər.

Aktiv əməliyyatlar mənzil tikintisi və ev alqı-satqısı üçün adətən üzən faiz dərəcələri ilə uzunmüddətli (25 ilə qədər) kreditləşmə ilə təmsil olunur. İpoteka girov kimi xidmət edir. 1980-ci illərin əvvəllərində əmanət assosiasiyaları ölkənin ipoteka bazarının təxminən yarısını təşkil edirdi.

## Ədəbiyyat
* 
*
Tit Flavi Sabin (ekvit)

**Tit Flavi Sabin** (; ) — Roma ekviti və imperator Vespasianın atası.

Sabin İtaliyanın Sabina regionundakı Rieti şəhərində anadan olmuşdur. O, Tit Flavi Petro və həyat yoldaşı Tertullanın oğludur. Sabin Asiya vilayətində gömrük məmuru, sonra isə bankir kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, burada "dürüst vergi yığan şəxsə" həsr olunmuş heykəlləri ilə təltif edilmiş, daha sonra isə Qalliyada helvetlər arasında Aventikumda bankir kimi fəaliyyət göstərmişdir. Sabin burada vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Üzən faiz dərəcəsi

**Üzən faiz dərəcəsi** () — kredit, istiqraz, ipoteka və ya kredit kimi hər hansı növ borc aləti üzrə bütün ömrü boyu sabit faiz dərəcəsi olmayan faiz dərəcəsi. Bu dərəcə müəyyən fasilələrlə vaxtaşırı nəzərdən keçirilir və kredit bazarındakı vəziyyətdən asılıdır.

Üzən faiz dərəcələri adətən indikativ dərəcədən (istehlak qiymətləri indeksi kimi hər hansı maliyyə amilinin etalonundan) asılı olaraq dəyişir. Üzən faiz dərəcələrinin tətbiqi üçün etalon kimi istifadə edilən ən geniş yayılmış göstərici dərəcələrdən biri London Banklararası Təklif Faiz dərəcəsi və ya LIBOR-dur (böyük bankların bir-birinə borc vermə dərəcəsi).

Tipik olaraq, üzən faizli kreditlər, gəlir əyrisindən qismən asılı olaraq, sabit faizli kreditlərdən daha az başa gələcək. Daha aşağı kredit dərəcəsi müqabilində borcalan faiz dərəcəsi riskini üzərinə götürür: faizlərin gələcəkdə yüksəlməsi riski. Gəlir əyrisinin tərsinə çevrildiyi hallarda, üzən faiz dərəcələri ilə borclanmanın dəyəri əslində daha yüksək ola bilər, lakin əksər hallarda kreditorlar uzunmüddətli sabit faiz dərəcəsi kreditləri üçün daha yüksək dərəcələr tələb edirlər, çünki onlar faiz dərəcəsi riskini daşıyırlar (dərəcənin aşağı düşməsi riski). yüksəlir və onlar başqa cür ola biləcəklərindən daha az faiz gəliri alacaqlar).

Üzən faiz dərəcəsi ilə kreditlər əsasən hüquqi şəxslərə verilir. İstisna bir sıra bankların üzən faiz dərəcəsi ilə kreditlər verdiyi ipoteka kreditləridir. Üzən faizli kreditlərin bəzi növləri, xüsusən də ipoteka kreditləri faiz dərəcələrinin məhdudlaşdırılması və ya maksimum icazə verilən faiz dərəcəsinin məhdudlaşdırılması və ya faiz dərəcəsində maksimum dəyişiklik kimi digər xüsusiyyətlərə malik ola bilər.

## İstinadlar
Sabina (region)

**Sabina** — İtaliyanın mərkəzində, Umbriya, Latsio və Abruttso arasında yerləşən tarixi-coğrafi region.

Onun ən əhəmiyyətli şəhəri indiki Rietidə olmuşdur. Tarixən Sabina dili italik dillərindən olmuş, osk və umbr dilləri ilə yaxın, latın dili ilə qohum olan sabin dilində danışan sabinlərin yaşadığı ölkə olmuşdur.

## İstinadlar
Rieti

**Rieti** (, ) — İtaliyanın Rieti vilayətinin Latsio regionunda kommuna. İtaliyanın coğrafi mərkəzi onun ərazisində yerləşir.

2008-ci ildə kommunanın əhalisi 47,826 nəfər, əhalinin sıxlığı 231 nəfər/km2 olmuşdur. Rieti 207 km2 ərazini tutur.

Raul Quidobaldi stadionunda yüngül atletika üzrə beynəlxalq yarışlar, Rieti Qran-prisi keçirilir.

## Əhalisi
Əhali dinamikası:
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:45000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till:17446
 bar:1871 from:0 till:18886
 bar:1881 from:0 till:19420
 bar:1901 from:0 till:21071
 bar:1911 from:0 till:21006
 bar:1921 from:0 till:22234
 bar:1931 from:0 till:25039
 bar:1936 from:0 till:27714
 bar:1951 from:0 till:33241
 bar:1961 from:0 till:35441
 bar:1971 from:0 till:39179
 bar:1981 from:0 till:43079
 bar:1991 from:0 till:43095
 bar:2001 from:0 till:43785
PlotData=
 bar:1861 at: 17446 fontsize:S text:17.446 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 18886 fontsize:S text:18.886 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 19420 fontsize:S text:19.420 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 21071 fontsize:S text:21.071 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 21006 fontsize:S text:21.006 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 22234 fontsize:S text:22.234 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 25039 fontsize:S text:25.039 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 27714 fontsize:S text:27.714 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 33241 fontsize:S text:33.241 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 35441 fontsize:S text:35.441 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 39179 fontsize:S text:39.179 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 43079 fontsize:S text:43.079 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 43095 fontsize:S text:43.095 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 43785 fontsize:S text:43.785 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:По данным ISTAT


## Xarici keçidlər

* Официальный сайт населённого пункта 
* Национальный институт статистики 
* http://www.istat.it/english/
Lasi

**Lasi** () — qədim İtaliyada müasir roman dillərinin ilkin vətəni olan region. Romalıların bir xalq kimi formalaşdığı regiondur. Onun ərazisi hal-hazırda müasir İtaliyanın daha böyük inzibati-ərazi quruluşu olan Latsionun bir hissəsidir .

## İstinadlar
Flaviya Domisilla

**Flaviya Domisilla** (; ) — Roma zadəgan qadını.

## Həyatı
Flaviya Domisilla Flavilər sülaləsindən idi. O, imperator Vespasianın nəvəsi, imperator Tit və Domisianın qardaşı qızı idi. Domisilla atası Tit Flavi ​​Sabinin vasitəsilə öz əmisioğlu konsul Tit Flavi ​​Klement ilə evlənmişdir. Tit Flavi Klementə "tanrısızlıq" ittihamı altında 95-ci ildə ölüm hökmü verilmiş, özü isə 96-cı ildə Pandateriya adasına sürgün edilmişdir. Yevsevi yazmışdır ki, Domisilla xristian olduğu üçün sürgün edilmişdir. Bununla belə, Dion Kassinin hesabında o, yalnız başqaları ilə birlikdə yəhudiliyə simpatiyada günahkar bilinmişdir. Svetoni sürgündən ümumiyyətlə bəhs etmir. Pal Keresteş ehtimal etmişdir ki, onlar iudaizmi qəbul etmiş və iudaizmə etiqad edən bütün şəxslərə tətbiq edilən "*[[Fiscus Judaicus]]*" vergisini ödəməkdən yayınmağa cəhd etmişdilər.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
*
Edvard Burton (ilahiyyatçı)

**Edvard Burton** (; ) — İngiltərə ilahiyyatçısı. O, Oksfordda ilahiyyat üzrə professoru olmuşdur.

## Həyatı
Edvard Burton 13 fevral 1794-cü ildə Şrusberidə anadan olmuşdur. O, mayor Edvard Burtonun oğlu olmuşdur. O, Vestminster məktəbində təhsil almışdır. Burton 15 may 1812-ci ildə Oksford Krist kilsəsinin ümumi üzvü kimi təhsil təhsil almış, növbəti il il tələbə adını qazanmış və 1815-ci ildə həm klassik, həm də riyaziyyat üzrə birinci sinif əldə etmişdir. O, 29 oktyabr 1815-ci ildə bakalavr dərəcəsini aldıqdan sonra Staffordşirin Pettenhall kuratorluğuna təyin edilmişdir. O, 28 may 1818-ci ildə magistratura təhsilini davam etdirmişdir.

## Əsərləri
Onun əsərləri arasında var:

* ‘An Introduction to the Metre of the Greek Tragedians,’ 1814.
* ‘A Description of the Antiquities … of Rome,’ 1821, 1828.
* ‘The Power of the Keys,’ 1823.
* ‘Testimonies of the Ante-Nicene Fathers to the Divinity of Christ,’ 1826, 1829.
* ‘An edition of the Works of Bishop Bull,’ 1827.
*  Bampton Lectures 1829.
* ‘The Greek Testament, with English notes,’ 1830, 1835.
* ‘Testimonies of the Ante-Nicene Fathers to the Doctrine of the Trinity,’ 1831.
* ‘Advice for the Proper Observance of the Sunday,’ 1831, 1852.
* ‘The Three Primers … of Henry VIII,’ 1834.
* ‘Lectures on Ecclesiastical History,’ 1831, 1833.
* ‘An edition of Pearson on the Creed,’ 1833.
* ‘Thoughts on the Separation of Church and State,’ 1834, 1868. He also superintended the publication of Peter Elmsley's edition of the ‘Medea’ and ‘Heraclidæ,’ 1828, and of some posthumous works of Bishop Lloyd. Among the works on which he was engaged at the time of his death was an edition of Eusebius, published 1838, 1856; the notes of this volume were separately edited by Heinichen, 1840; the text was used in the edition of Eusebius of 1872. Burton was also the author of other smaller works.

## İstinadlar
Müqəddəs Amvrosiya bazilikası

**Müqəddəs Amvrosiya bazilikası** () —  Milanda erkən xristian əzabkeşlərinin dəfn olunduğu yerdə tikilmiş bazilika. Müasir bina 1080–1128-ci illərdə tikilmişdir.

## Tarixi
Burada erkən xristian əzabkeşlərinin dəfnləri aşkar edilmişdir, buna görə də əvvəlcə "Əzabkeşlər bazilikası" () adlandırılmışdır. Orijinal bazilika 379–386-cı illər arasında Müqəddəs Amvrosiya istiqamətində tikilmişdir.

Kilsə indiki lombard-roman görünüşünü XI əsrdə əldə etmişdir. Yeni bazilikanın tikintisinin başlanğıcının 1080-ci ilə, sonunun isə 1128-ci ilə təsadüf etdiyi güman edilir. Bazilikanın atriumu 1050-ci ilə, narteksi 1095-1096-cı ilə təsadüf edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Basilica of St. Ambrose in Milan.
* ''Заиграйкина С. П.'' Художественные особенности мозаик в капеллах Сант Аквилино и Сан Витторе ин Чьел д’Оро в Милане. Проблемы эволюции стиля в искусстве V века. — М., 2015.
Eş Hollivud

**Eş Hollivud** (; ) — amerikalı pornoaktrisa.

## Həyatı

Ash Hollywood ABŞ-nin Arizona ştatında anadan olub, lakin tezliklə ailəsi ABŞ-nin Corciya ştatının Atlanta şəhərinə köçüb.

Pornoya qoşulmazdan əvvəl kafedə işləyirdi. O, karyerasına 2010-cu ildə başlayıb. 2021-ci ilə qədər olan statistikasına görə o, 528 porno filmdə rol alıb.

2013-cü ildə o, digər porno aktrisalar (Andy San Dimas, Juelz Ventura, Bailey Blue) ilə birlikdə Asking Alexandria rok qrupunun "Killing You" klipində rol aldı. Həmin il o, 15 digər pornoqrafik aktrisa ilə birlikdə "Ən yaxşı porno modellərin etirafları" (Oyandırılmış) sənədli filmində rol aldı.

## İstinadlar
Səxavətli bütpərəst

**Səxavətli bütpərəst** — xristian teologiyasında Məsihi tanımayan, lakin yüksək əxlaqlı həyat sürən, xilas olacaq bütpərəstlər. "Məsihdən əvvəl xristianlar" ideyası erkən xristianlıqda (xüsusən, İsgəndəriyyə Klement və Etirafçı Maksim arasında) müşahidə olunsa da, antik mədəniyyətin müəyyən bir şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsindən sonra orta əsrlərdə formalaşmışdır.

## Katolisizmdə
1545-ci il Trident şurası tərəfindən tərtib edilmiş katexizis, Akvinalı Fomanın fikrinə əsaslanaraq, səxavətli bütpərəstlərin ruhlarının cəhənnəmlə cənnət arasında yerləşdiyini və Məsihin cəhənnəmə enməsi zamanı cəhənnəm əzablarından azad edildiyini iddia etmişdir.

## Pravoslavlıq
Səxavətli bütpərəstlər anlayışı təkcə katolik ənənəsi ilə məhdudlaşmır. Yunanıstan, Rusiya və bəzi digər ölkələrdəki pravoslav kilsələrində qədim şairlərin və filosofların əllərində tanrı haqqında fikirlərə və ya Məsih haqqında peyğəmbərliklərə yaxın kəlamlar olan kitabçaların təsvirləri var. Məsələn, Moskva Kremlinin Blaqoveşşeniye kafedralının freskalarında Aristotel, Fukidid, Ptolemey, Zenon, Plutarx, Platon, Sokrat, Vergili və digər qədim mədəniyyət xadimlərinin oxşar təsvirləri var.

## İstinadlar
Ventotene

**Ventotene** (,  və ya ,  ) — İtaliyada, Apennin yarımadasının qərb sahillərində, Tirren dənizində ada. İnzibati cəhətdən Ventotene adası Latsio regionunun Latina əyalətindəki Ventotene bələdiyyəsinə aiddir.

2011-ci ilin məlumatına görə, Ventotenedə 745 nəfər yaşayır.

## Coğrafiyası
Ventotene Pontsa adalarının bir hissəsidir. Ada Qaetadan  məsafədədir. Adanın uzunluğu , maksimum eni təxminən  qədərdir. Sahəsi 1,54 km2-dir. Adanın yaranması vulkanik fəaliyyətlə bağlıdır. Ventotene və Santo-Stefano həm quruda, həm də dənizdə qorunan ərazilərə malikdir.

## Ədəbiyyatda
Pandateriya Henrik Senkeviçin "*[[Hara gedirsən (roman)|Hara gedirsən]]*" romanında "sürgün yeri" kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Roma Milli Muzeyi

**Milli Roma Muzeyi** () — İtaliyanın paytaxtı Roma şəhərində muzey. Şəhərin ən böyük muzeylərindən biridir. 1889-cu ildə açılmış muzey qədim incəsənətin ən zəngin kolleksiyalarından birinə malikdir. Burada heykəllər, relyeflər, mozaikalar və freskalar saxlanılır.

## Tarixi
Muzey 1889-cu ildə yaradılmış və 1890-cı ildə ictimaiyyətə açılmışdır. İtaliya hökumətinin əsas vəzifəsi qazıntılar zamanı tapılan arxeoloji materialları bir araya toplamaq və nümayiş etdirmək, 1861-ci ildə Risorcimento zamanı vahid İtaliya dövlətinin yaradılmasından və 1870-ci ildə Romanın İtaliya krallığına birləşdirilməsindən sonra ölkənin tarixini təbliğ etmək idi.

Kolleksiyanın müəyyən hissəsi 1876-cı ildə arxeoloq və etnoqraf Luici Piqorini tərəfindən əsası qoyulmuş Piqorini Muzeyində saxlanılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт
* Фотографии произведений из Римского национального музея на сайте ancientrome.ru
Qay Minisi Fundan

**Qay Minisi Fundan** (; ) — Qədim Roma hərbi və siyasi xadimi. O, Minisilər plebey ailəsindəndir. 107-ci ildə konsul-suffekt təyin edilmişdir.

## Həyatı
Retiyada aşkar edilmiş və 107-ci il tarixli hərbi diplomda qeyd edilən bir məlumat sayəsində məlum olur ki, Minisi bu dövrdə konsul-suffekt olmuşdur. Onun həmkarı Qay Vettenni Sever olmuşdur.

122–123-cü illərdə Fundan Asiya vilayətinin prokonsulu vəzifəsini icra etmişdir. Bu zaman o, sələfi Kvint Lisini Silvan Kvadroni Prokul tərəfindən imperator Adriana göndərilən vəxristianlar haqqında olan məktuba cavab almışdır. Əzabkeş Yustin tərəfindən qorunub-saxlanılmış reskriptdə Adrian fərman vermişdir ki, xristianları ittiham edənlər öz ittihamlarını sübut etmək yükünü daşımalı və əks təqdirdə böhtana görə cəzalandırılmalıdırlar.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
*
Corpus Inscriptionum Latinarum

"**Corpus Inscriptionum Latinarum**" (ümumiyyətlə qəbul edilən abbreviaturası ilə "**CIL**") və ya "**Latın yazılarının kodu**" — antik dövrə aid latınca yazıların toplusu. "CIL" bu tipli ən ətraflı və tez-tez istinad edilən nəşrlərdən biridir, Qədim Romanın antik epiqrafiyasına, ictimai və şəxsi həyatına dair mühüm mənbədir.

"CIL"-in məqsədi Roma imperiyasının hər yerindən bütün latın yazılarını toplamaq və nəşr etmək idi. Onun nəşri üçün 1847-ci ildə Berlində Teodor Mommzenin rəhbərlik etdiyi bir komitə yaradılmışdır. O, sonradan seriyanın bir çox cildinin naşiri olmuşdur. Layihə iştirakçıları yerlərə gedərək yazılara şəxsən baxmışdılar. Abidənin itirildiyi hallarda, nəşriyyatçılar mümkün olan ən dəqiq oxunuşu yaratmaq üçün kitabəni görən əvvəlki tədqiqatçıların müxtəlif ifadələrini müqayisə etmişlər. "CIL"-in ilk cildi 1853-cü ildə çıxmışdır.

Ümumilikdə nəşr 70-dən çox hissədən ibarət 17 cilddən və 180,000-dən çox yazıdan ibarətdir. Sonradan indekslər və illüstrasiyalarla əlavə 13 cildd buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Избранные латинские надписи по социально-экономической истории ранней Римской империи / Пер. Е.&nbsp;М.&nbsp;Штаерман // Вестник древней истории, 1955, 2-4; 1956, 1-4; 1957, 1.
* *Карасёва Т. А.* Историческая фонетика латинского языка. Грамматический комментарий к латинским текстам VII—I веков до нашей эры. М., 2003
* *Фёдорова Е. В.* Введение в латинскую эпиграфику: Учеб. пособие для ист. и филол. спец. ун-тов. М., 1982.
* *Фёдорова Е.В*. Латинская эпиграфика. М., 1969
* *Фёдорова Е. В.* Латинские надписи. М., 1976

## Xarici keçidlər
* Официальная страница CIL 
* База данных латинских надписей (с указанием номера по CIL и другим изданиям)
Antioxiya

**Antioxiya** () və ya **Böyük Antioxiya** () — indiki Türkiyədə, tarixi Suriya regionunda, Asi çayı üzərində qədim şəhər. İndiki Antakya şəhəridir. Roma imperiyası dövründə Suriya vilayətinin paytaxtı idi.

## Tarixi
İps döyüşündə I Təkgözlü Antiqon üzərində qələbədən sonra diadox I Selevk Nikator fəth etdiyi torpaqlarda bir sıra şəhərlər yaratmaq arzusunda olmuşdur. Onlardan biri də Antioxiya şəhəri idi. Antioxiya e.ə. IV əsrdə Selevkilərin paytaxtı olmuşdur. Roma dövründə Antioxiya imperiyada üçüncü böyük şəhər idi, şərqlə ticarət üçün vacib rol oynayırd. Bundan başqa, şəhər yunan elm və sənətinin mərkəzi idi. Xristianlığın yayılması ilə Antioxiya ümumdünya patriarxlardan birinin iqamətgahı idi. Antioxiyada dəfələrlə kilsə məclisləri çağırılırdı. Şəhər VI Sasanilər tərəfindən məhv edilmiş və Bizans imperatoru Yustinian tərəfindən yenidən inşa edilmişdir. Orta əsrlərdə Antioxiyada sarasin və ərəblər üstünlük təşkil edirdi. XI əsrdə səlibçilər Antioxiya knyazlığını qurmuşdular. XIII əsrdə Məmlüklər Antioxiyanı ələ keçirmişdir. Şəhər XVI əsrdə nəhayət Osmanlı imperiyasına birləşdirilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Смбат Спарапет*. Летопись / Пер. с древнеармянского; предисл. и примеч. А. Г. Галстяна. Ереван: Айастан, 1974.
* *Брюн С. П.*. Ромеи и франки в Антиохии, Сирии и Киликии XI–XIII в. М.: Маска, 2015. Том I–II.
* *Степаненко В. П.* Государство Филарета Варажнуни (1071–1084/86 гг.) // Античная древность и средние века. Свердловск, 1975. Вып. 12. С. 86–103.
* *Степаненко В. П.* К датировке печати Тавтука, проедра и катепана Самосаты // Античная древность и средние века. 1995. Вып. 27. С. 58–62.
* ''Яхья Антиохийский''. Летопись (извлечения)
* Bouchier Ed. S. A short history of Antioch: 300 B. C.-A. D. 1268. 1921.
* Downey G. Ancient Antioch. Norman, 1963.
* Liebeschuetz J. H. W. G. Antioch: City and Imperial Administration in the Later Roman Empire. Oxf., 1972.
* *Wallace-Hadrill D. S.* Christian Antioch: a study of early Christian thought in the East. 1982.
* Cribiore R. The School of Libanius in Late Antique Antioch. Princeton: Princeton University Press, 2007.
* Курбатов Г. Л. Основные проблемы внутреннего развития византийского города: (Антиохия в IV в.). Л., 1971.
* Antioch-on-the-Orontes: The Excavations. L.; Princeton, 1934–1972. Vol. 1–5.
İllik faiz gəliri

**İllik faiz gəliri** () — depozitlərə və ya investisiya məhsullarına mürəkkəb faizlərin tətbiqi nəzərə alınmaqla hesablanmış gəlir dərəcəsi. Müxtəlif gəlir hesablama intervalları ilə (illik mürəkkəb faiz dərəcəsi ilə faizlər ildə bir neçə dəfə hesablandıqda) illik mürəkkəb faizlər üzrə gəlirlərin müqayisəsini sadələşdirməyə imkan verir. İllik faiz gəliri (APY) gəlir dərəcəsini göstərir ki, sanki illik mürəkkəb faiz ildə bir dəfə hesablanır və ildə bir neçə dəfə ödənilən, sözügedən illik mürəkkəb faizlərin hesablanması zamanı olduğu kimi eyni yığılmış dəyəri (gələcək dəyəri) verəcəkdir.

## İllik faizin hesablanması formulası
: APY = \left(1 + \frac {i_{nom}} {N} \right)^N -1

burada
: i_{nom} — nominal illik mürəkkəb faiz dərəcəsi,
: N — illik mürəkkəb faiz intervallarının sayı.

Belə ki, əgər bank illik mürəkkəb faiz gəlirini gündəlik hesablayırsa (illik mürəkkəb faiz hesablama intervalı bir günə bərabərdir, ildə 365 belə interval var) N=365, gəlir gündəlik məzənnə ilə hesablanır. \frac {i_ {nom}} {N} = \frac {i_{nom}}{365}. Əgər APR 0,06 (6\%) olarsa, o zaman **APR** aşağıdakı kimi hesablanır:

: APY = \left(1 + \frac {0,06} {365} \right)^{365} -1 = 0,0618313

## İstinadlar
İps

**İps** () —  Frigiyada, böyük sard magistralında itirilmiş şəhər. Şəhərin dəqiq yeri müəyyən edilməmişdir. Buna baxmayaraq, onun Türkiyə Anadolusunda, Çayırbağ yaxınlığında yerləşdiyi güman edilir.

Şəhər tarixdə İps döyüşü ilə xatırlanır. E.ə. 301-ci ildə baş tutan döyüşdə diadox I Selevk Nikator I Təkgözlü Antiqon üzərində qələbə çalmışdır.

## İstinadlar
İrvinq Losano

**İrvinq Losano,** tam adı ***İrvinq Rodriqo Losano Bayela*** () — Meksikalı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Napoli" klubunun və Meksika milli komandasının oyunçusu.

2016-cı ildə Rio-de-Janeyroda keçirilən Olimpiya oyunlarının, 2018-ci ildə Rusiyada keçirilən dünya çempionatının və 2022-ci ildə Qətərdə keçirilən futbol üzrə dünya çempionatının iştirakçısı.

O, *Çaki* ləqəbi ilə də tanınır.

## Karyera
Lozano karyerasına "Paçuka" klubunda başlayıb, 2016 "Klausura" və 2016–17 "CONCACAF Çempionlar Liqası"nın qalibi olub. "Paçuka"da 152 oyunda meydana çıxıb və komandanın heyətində 44 qol vurub.

2017-ci ilin iyununda o, Hollandiyanın "PSV Eyndhoven" komandası ilə müqavilə bağladı və Hollandiyadakı ilk mövsümündə Erediviziyanın qalibi və eyni zamanda komandanın bombardiri oldu.

2019-cu ildə Lozano 42 milyon avroya "Napoli" klubuna transfer edilir. Bu transfer onu bütün zamanların ən bahalı meksikalı oyunçusu edir.

## Karyera statistikası

### Klub

: 

### Milli komanda
: 

## İstinadlar
Antioxiyalı İqnati

**Antioxiyalı İqnati** (, **') və ya **Tanrıdaşıyan İqnati** (, **'; ) — erkən xristian yazıçısı və Antioxiya patriarxı. Apostol atası olan İqnati həvarilər Pyotr və Evoddan sonra Antioxiya patriarxı kimi xidmət etmişdir. O, 107-ci ildə Trayanın təqibi nəticəsində əzabkeş olmuşdur. Onun yəhudilərə və doketistlərə yazdığı yeddi məktubu xristian doqmalarının tarixində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Onlar həmçinin, yepiskopluq məsələsində pravoslavlıq və katolisizm protestantlığa qarşı polemikasında mühüm yer tuturlar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Послания Игнатия Богоносца / Памятники древней христианской письменности, т. II. Писания мужей Апостольских. — М., 1860. — С. 373—430.
* *Евсевий, еп. Кесарийский*. гл. 36. Об Игнатие и его посланиях // Церковная история. — Кн. III. — СПб., 1848.
* Игнатий Богоносец // Православная богословская энциклопедия. -- Т. 5. -- Издание Петроград. Приложение к духовному журналу «Странник» за 1904 год.
* *Свт. Иоанн Златоуст*. Похвала святому священномученику Игнатию Богоносцу, бывшему архиепископу Антиохии Великой, который был отведен в Рим и там потерпел мученичество, а оттуда опять перенесен в Антиохию («Игнатий не видел Христа и не наслаждался общением с Ним»). — СПб., 1896.
* Краткие сведения о святом Игнатии Богоносце и его посланиях  // Православный собеседник. — Казань, 1855.
* Мученичество святого Игнатия Богоносца (Антиохийские акты) // Христианское чтение. — СПб., 1822.
* *Прот. Петр Преображенский*. О святом Игнатие Антиохийском и его посланиях. --  СПб., 1895.
* *Скворцов К. И.* О посланиях св. Игнатия Богоносца // Труды Киевской Духовной Академии. -- Киев, 1872.
* *Прот. Петр Преображенский*. О святом Игнатие Антиохийском и его посланиях. --  СПб., 1895.

## Xarici keçidlər

* *Св. Игнатий Богоносец, епископ Антиохийский.* Подлинные послания.
* *Скурат К. Е.* Святой Игнатий Богоносец, епископ Антиохийский
* Священномученик Игнатий Богоносец. Православный календарь.
İqnatinin məktubları

**İqnatinin məktubları** — erkən xristian yazıçısı və Antioxiya patriarxı Tanrıdaşıyan İqnatinin yazdığı yeddi məktuba verilən ad. Onların həqiqi olduğuna inanılır. Məktublar Efes, Maqneziya, Trallida, Roma, Filadelfiya və Smirnadakı kilsələrə, habelə yepiskop Smirnalı Polikarpa ünvanlanmışdır. Roma istisna olmaqla, qeyd olunan bütün yerlər Kiçik Asiyada yerləşir. İqnatinin məktubları II əsrin əvvəllərində xristianlığın ən vacib mənbəyi hesab olunurdu. Onlar həmçinin, yepiskopluq məsələsində pravoslavlıq və katolisizm protestantlığa qarşı polemikasında mühüm yer tuturlar.

## İstinadlar
Avropa banklararası təklif faiz dərəcəsi

**Avropa banklararası təklif faiz dərəcəsi** (, ) — avro ilə verilən banklararası kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi. Aİ-yə üzv dövlətlərin, eləcə də İslandiya, Norveç, İsveçrə və Maliyyə Bazarları Assosiasiyasının kredit təşkilatlarının maraqlarını təmsil edən Avropa Bank Federasiyasının dəstəyi ilə müəyyən edilir. Məzənnə müxtəlif dövrlər üçün hesablanır — 1 həftədən 12 aya qədər. Məzənnənin hesablanması və dərc edilməsi Reuters tərəfindən hər gün CET saat 11:00-da birinci dərəcəli reytinqə malik bir neçə onlarla bankın təqdim etdiyi məlumatlar əsasında həyata keçirilir. Kotirovka edilmiş bankların siyahısı yüksək reytinq tələblərinə uyğunluq baxımından mütəmadi olaraq nəzərdən keçirilir. Hesablama üçün ən yüksək və ən aşağı kotirovkaların 15%-i atılır, qalanları orta hesablanır və nəticə 3 onluq yerə yuvarlaqlaşdırılır.

## Sfera
Euribor, avro ilə ifadə olunan forvard faiz dərəcəsi müqavilələri, qısamüddətli faiz dərəcəsi fyuçers müqavilələri və faiz dərəcəsi svopları üçün LIBOR-un adətən sterlinq və ABŞ dolları ilə ifadə olunan alətlər üçün istifadə edildiyi kimi, istinad dərəcəsi kimi istifadə olunur. Beləliklə, onlar dünyanın ən likvid və aktiv faiz bazarları üçün əsas yaradırlar.

Paris PIBOR, Frankfurt FIBOR və Helsinki Helibor kimi daxili istinad tarifləri 1 yanvar 1999-cu ildə EMU-da Euribor ilə birləşdi.

Euribor, Londonda 16 böyük bank tərəfindən müəyyən edilmiş daha az istifadə olunan "Avro LIBOR" dərəcələrindən fərqləndirilməlidir.

## İstinadlar
Dom Pérignon

***Dom Pérignon*** — şampan markası. Marka şampan şərabının keyfiyyəti üçün mühüm öncüllərdən biri olan Benediktin keşişi Dom Perinonun adını daşıyır.

## Tarix

Dom Perinyon (1638–1715) Ovillerdəki Benediktin abbatlığında keşiş və zirzəmi ustası idi. O, təxminən 1670-ci ildə bir sıra şərabçılıq üsullunun kəşfində öncülük etmişdir. Perinyon şərabları təzə və parlaq saxlamaq üçün yağda isladılmış ip ilə şüşələrə bərkidilən tıxacları (ağac əvəzinə) təqdim etdi və şüşələri gücləndirmək üçün daha qalın şüşələrdən istifadə etdi (o dövrdə partlamağa meyilli idi). Şampanda əsas istehsal tərzi kimi köpüklü şərabların inkişafı 19-cu əsrdə, Dom Perinyonun ölümündən bir əsrdən çox sonra tədricən baş verdi. *Dom Pérignon* markasına aid ilk istehsal prosesi 1921-ci ilə aid idi və məhsul yalnız 1936-cı ildə Nyu-Yorka üzən *Normandie* gəmisi ilə satışa buraxıldı. 

1971-ci ildə İran şahı Fars İmperiyasının 2500 illik yubileyi üçün *Dom Perignon Rosé* (1959) adlı buraxılışdan bir neçə şüşə sifariş etdi. Bu sifarişdən bir şüşə şampan 2008-ci ildə hərrac vasitəsilə 24 758 avroya satıldı.

Dom Perignon 1981-ci ildə Ledi Diana Spenser və Şahzadə Çarlzın toyu üçün seçildi. 1961-ci il iyulun 29-da təqdim edilən Dom Pérignon şüşələri yalnız mərasim üçün yaradılmış xüsusi nişanları daşıyırdı.

## İstinadlar
Mtavar

**Mtavar** (, ; "*tavi*" – "baş" sözündən  *[[Baş (insan)|baş]]* ) — feodal Gürcüstanda titul. Adətən "suveren knyaz" kimi tərcümə olunur, həmçinin "hersoq" ilə oxşar mənaya malikdir. Gürcüstanın zadəganlıq iyerarxiyasında mtavarilər tavadi və eristavilərdən (iri feodallardan) yuxarıda idi.

Gürcüstanın Rusiya imperiyasına birləşdirilməsindən sonra tavad, eristav və mtavar titulları rus knyazları ilə eyniləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Qurieli

**Qurieli** ( ) və ya **Qurielovlar** () — Quriya knyazlığının suveren knyazlarının (mtavarlarının) soyadı.

1871-ci ildən sonra Qurieli ailəsinin knyazlarının gücü sona çatmışdır. Son hökmdarın əmisioğlu David Qurieli (1802–1856) Qurieli (Qurielovlar) knyazlıq ailəsinin əsasını qoymuşdur. Onun nəsli 1850-ci il fərmanı ilə Rusiya imperiyasının knyazlıq ləyaqətində təsdiqlənmişdir. Rusiya imperiyasında Qurieli ailəsinin knyazları Tiflis quberniyasının şəcərə kitabının beşinci hissəsinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Долгоруков П. В. Российская родословная книга. — СПб.: Тип. Э. Веймара, 1856. — Т. 3. — С. 22, 460.
* Гуриели - история рода и подробная генеалогия
Kiçik Abxaziya

**Kiçik Abxaziya** () **cigetiya** () və ya **sadzen** — tarixi vilayət.

## Tarixi
Kiçik Abxaziya termini XIX əsrin ortalarında Fridrix Bodenştedt və Vasili Potto kimi bir sıra Rusiya müəllifləri tərəfindən dövriyyəyə buraxılmışdır. Bəziləri Bzıb çayından Xosta çayına qədər olan ərazini Cigetiya adlandırır. Potto kimi müəlliflərə görə, Kiçik Abxaziya Qafqazın şimal yamacındadır, abazinlərin məskunlaşdığı ərazidir.

Cigetiya əhalisinin etnik mənsubiyyəti məsələsi adıqlar və abxazlar arasında mübahisəli olaraq qalır. Qonşu abxazlar cigetlərə xitab etmək üçün "asadzua" (sadzlar) terminindən istifadə etmişdilər. Onlar eyni termini ubıxlara da tətbiq edirdilər. Cigetiyanın abxazca adı "Sadzen", ubıx dilində "Cıxı"dır. Qara dəniz sahil zolağının komandiri, general Nikolay Rayevski ciget və ubıxları müəyyən etmişdir.

İvane Cavaxişvilinin sözlərinə görə, bura Gürcüstanın tarixi hissəsidir.

## İstinadlar
Zixlər

**Zixlər**, həmçinin **ziqlər**, **ziklər**, **zikxlər**, **çiqlər**, **çiklər** və ya **ciklər** (, **'; , **') — Qafqazın şimal-qərbində, Zixiyanın adıq-abxaz qəbilə birliklərinin qədim yunanca, latınca və gürcücə adları. Bu adlandırmadan antik dövrdən son orta əsrlər dövrünə qədər istifadə edilmişdir.

Zixlər müasir adıqların və abxazların etnogenezində əsas komponentlərdən biri olmuşdur. Strabon özünün "*[[Coğrafiya (Strabon)|Coğrafiya]]*" əsərinin XI kitabında zixlər haqqında məlumat vermişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Лавров Л. И.* О происхождении народов Северо-Западного Кавказа, в кн.: Сборник статей по истории Кабарды, в. Зихи. Нальчик, 1954, с. 193—207.
* Остапенко Р.А. Апостольская проповедь среди зихов // Вопросы теории и методологии истории. — Майкоп, 2013. С.74-82.
* Остапенко Р.А. Христианская миссия римской империи среди зихов (вторая половина I - начало V вв. н. э.) // Метаморфозы истории. — Псков, 2016. С.86-98.
Çərkəzistan

**Çərkəzistan** və ya **Çərkəziya** (, **', mənası – "Adıq vətəni"; , **', mənası – "Qədim vətən") — indiki Rusiyanın cənubunda, Şimali Qafqazda Qara dənizin şimal-şərq sahili boyunca yerləşən ölkə və tarixi vilayət. Rusiya–çərkəz müharibəsi (1763–1864) zamanı Rusiya imperiyası tərəfindən fəth və işğal edilmişdir. İşğaldan sonra Çərkəz soyqırımı baş tutmuşdur və nəticədə çərkəz xalqının 90%-i ya bölgədən sürgün edilmiş, ya da kütləvi şəkildə qətlə yetirilmişdir.

Hüquqi və beynəlxalq müstəvidə Avstriya ilə Osmanlı imperiyaları arasında 1739-cu il Belqrad müqaviləsi Şərqi Çərkəzistanın (Kabarda) müstəqilliyinin tanınmasını nəzərdə tuturdu. Həm Rusiya imperiyası, həm də Osmanlı imperiyası bunu tanımışdır. 1814–1815-ci illərdə keçirilən Vyana konqresi də Çərkəzistanın müstəqilliyinin tanınmasını şərtləndirmişdir. 1837-ci ildə çərkəz liderləri Avropa ölkələrinə hüquqi tanınma tələbi ilə məktublar göndərmişdir. Bunun ardınca Britaniya imperiyası Çərkəzistanı tanımışdır. Buna baxmayaraq, Rusiya–çərkəz müharibəsi zamanı Rusiya imperiyası Çərkəzistanı müstəqil bir region kimi tanınamış, region üzərində heç bir nəzarəti və mülkiyyəti olmamasına baxmayaraq, ona üsyançıların işğalı altında olan Rusiya torpağı kimi yanaşmışdır. Rusiya generalları çərkəzləri etnik adlarına görə yox, "dağlılar", "quldurlar", "dağlı murdarlar" adlandırırdılar.

Çərkəzistan çərkəzlərin (adıqlar) tarixi vətənləri olsa da,  Çərkəz soyqırımından sonra əksər çərkəzler sürgündə yaşayırlar.

## İstinadlar
Avqust Voss

** Avqust Voss ** (;) — Latviya Sovet partiya və dövlət xadimi.

## Həyatı

Kəndli ailəsində anadan olub. Tümen Müəllimlər İnstitutunu bitirdikdən sonra (1939) orta məktəbdə işləyib. 1940-cı ildən - Qırmızı Orduda. Böyük Vətən Müharibəsi illərində orduda siyasi işdə. 1945-ci ildə Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində təlimatçı işləyib. 1945-1948-ci illərdə Sov.İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbində oxuyub. 1949-cu ildə - Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin elm və universitetlər sektorunun müdiri, sonra P.Stuçka adına Latviya Universitetinin partiya təşkilatının katibi olub. 1950-1953-cü illərdə Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasının aspiranturasında təhsil almışdır. İqtisad elmləri namizədi (1953). 1953-1954-cü illərdə elm və mədəniyyət şöbəsinin müdiri, 1954-1960-cı illərdə Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin partiya orqanları şöbəsinin müdiri olub. 1960-1966-cı illərdə Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi olub. 1966-cı il aprelin 15-dən 1984-cü il aprelin 14-dək - Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi. O, Moskvaya transfer olunan A.Y Pelşeni əvəzləyib. XXIV qurultayda İKP-nin XXII-XXIV qurultaylarının nümayəndəsi Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçildi. 7-11 çağırış SSRİ Ali Soveti Millətlər Şurasının (1966-1989) Latviya SSR-dən deputatı. 1984-cü il aprelin 11-dən 1989-cu il mayın 25-dək - SSRİ Ali Soveti Millətlər Şurasının sədri. 1971-1990-cı illərdə Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin üzvü. 1989-cu ildən - müttəfiq əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü. Müasirləri onu latış və rusdilli əhali arasında yaxşı münasibətlər saxlamaq üçün məharətlə iş quran qətiyyətli və qətiyyətli xarakterli, əsl beynəlmiləlçi kimi xarakterizə edirdilər. O, latış dilində danışırdı, amma ictimaiyyət qarşısında danışmırdı. Moskvada Troekurovski qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Mükafatlar

* 4 Lenin ordeni (29.10.1966; 27.08.1971; 29.10.1976; 29.10.1986)
* Oktyabr İnqilabı ordeni (12.12.1973)
* 2 Vətən Müharibəsi ordeni, 1-ci dərəcəli (16.06.1976; 11.03.1985)
* 4 Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni (20.07.1950; 15.02.1958; 10.1.1965; 2.04.1981)

## İstinadlar
Bəyanlı (Mahnişan)

**Bəyanlı** () - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 214 nəfər yaşayır (36 ailə).

## İstinadlar