Taypey

**Taypey** (/ˌtaɪˈpeɪ/), rəsmi olaraq **Taypey Şəhəri**, Tayvanın paytaxtı və xüsusi bir bələdiyyəsidir. Tayvanın şimalında yerləşən **Taypey Şəhəri**, şimal liman şəhəri Kiilunq'dan təxminən 25 km (16 mil) cənub-qərbdə yerləşən **Yeni Taypey Şəhər** bələdiyyəsinin bir anklavıdır. Şəhərin çoxu qədim göl yatağı olan **Taypey** hövzəsindədir. Hövzə, şəhərin qərb sərhədi boyunca Tamsui çayını meydana gətirən Kiilunq və Xindian çaylarının nisbətən dar vadiləri ilə həmsərhəddir.

**Taypey**, Tayvanın siyasi, iqtisadi, təhsil və mədəniyyət mərkəzidir və Şərqi Asiyanın ən böyük mərkəzlərindən biridir. Qlobal bir şəhər olaraq qəbul edilən və GaWC tərəfindən Alfa-Şəhər olaraq qiymətləndirilən **Taypey**, yüksək texnologiyalı əsas sənaye sahəsinin bir hissəsidir. Dəmiryolları, magistral yollar, hava limanları və avtobus xətləri Taypey'i adanın hər tərəfi ilə birləşdirir. Şəhərə iki hava limanı — Sonqşan və Taoyuan xidmət göstərir. **Taypey**, Taybey 101, Çan Kay Şi Memorial Zalı, Dalonqdonq Baoan Məbədi, Hsinq Tian Konq, Manka Lunqşan Məbədi, İmperator Saray Muzeyi, Prezident Ofisi Binası, Taipei Qonaq Evi, Ximendinq və bir neçə gecə bazarı şəhərin hər tərəfinə səpələnmişlər. Maokonq, Yanqminqçşan və isti bulaqlar kimi təbii xüsusiyyətlər də beynəlxalq ziyarətçilər tərəfindən yaxşı tanınır.

İngilis dilli xəbərlərdə Taypey adı, tez-tez Tayvan mərkəzi hökumətinə istinad edən bir synecdoche olaraq xidmət edir. Tayvanın beynəlxalq aləmdəki qeyri-müəyyən siyasi statusu səbəbiylə, Tayvan hökumət nümayəndələrinin beynəlxalq təşkilatlara qatıldığı və ya Tayvan idmançılarının beynəlxalq idman yarışlarında yarışdığı zaman, Çin Taybeyi termini də tez-tez bütün ölkə üçün sinonim kimi istifadə olunur.

## Etimologiya
**Taypey** və **Ta'ai-bei** yazımları, Wade-Giles-in romanlaşdırılmasından qaynaqlanır *Ta'ai²-bei³* Çin dilində Tayvanın şimalını ifadə edir. Hanyu Pinyin və Tongyong Pinyin'e görə ad, *Táiběi* olaraq da romanlaşdırıla bilər.

Yaponiya İmperiyası 1895-ci ildə Birinci Çin-Yapon müharibəsindən sonra Şimonoseki müqaviləsinə əsasən Tayvanı aldı. Tayvan, paytaxtı **Tayhoku** (keçmiş **Taypeh**-fu) ilə İmperial Yaponiyanın koloniyası oldu.

Şəhər ayrıca **Tay-pak** (Tayvanlı Hokkien mənşəli) və **Taypeh** kimi də tanınmışdır.

## Tarix
Han Çinli mühacirlərin əhəmiyyətli axını başlamazdan əvvəl, Taypey Hövzəsi bölgəsində əsasən Ketaqalan düzənliyi aborigenləri yaşayırdı. Hökumətin bölgədə inkişafa icazə verməsinə başladıqdan sonra 18-ci əsrin əvvəllərində Tzin sülaləsinin hakimiyyəti dövründə Han köçərilərinin sayı tədricən artdı. 1875-ci ildə adanın şimal hissəsi yeni Taybeh Prefekturasına daxil edildi.

Çinin Tzin sülaləsi, 1887-ci ildə ada bir əyalət (Fukien-Tayvan əyaləti) elan edildikdə Taypeh-fu müvəqqəti paytaxtı etdi. Taybeh rəsmi olaraq 1894-cü ildə əyalət paytaxtı oldu. 1895-ci ildə Yaponiya İmperiyası Tayvanı ilhaq etdikdə Taypey Taihoku adlandırıldı. Yapon hakimiyyəti altında şəhər Tayhoku prefekturasına tabe idi. Tayvanın Yapon hökmdarları, geniş dəmir yolu əlaqələrini özündə cəmləşdirən inkişaf etmiş şəhərsalma proqramına başladılar. Bu dövrdən etibarən **Taypey**in bir çox görməli yerləri və mədəniyyət müəssisələri var.

## Qalereya

Fayl:Taipei,_Taiwan_CBD_Skyline.jpg|Taipei
Fayl:EntranceChiangKaiShek.JPG|Çan Kay Şi memorialına giriş
Fayl:GrandHotelTaipei_v1.jpg|Taipeidə Qrand-otel
Fayl:Grand Hotel Taipei and Central Broadcasting System 20040809.jpg|Taipei Qrand-otel
Fayl:Central Pictures New World Building night 20061222.jpg|Ximending kvartalı gecə vaxtı


## İstinadlar