Bozqurd işarəsi

**Bozqurd işarəsi** və ya **bozqurd salamı** – türk millətçi və pantürk əl simvolu. Yalnız Ülkü Ocaqları deyil, bir çox türk millətçiləri və türk millətçi qrupları tərəfindən istifadə olunur.

## Mənşəyi

Bozqurd jesti islamdan əvvəlki köklərə malikdir, Buddist mədəniyyətindən türk xalqlarına aid edilmişdir. Tarixi araşdırmalar göstərir ki, ondan Qərbə köç edən Hunlar, Qıpçaqlar və Peçeneqlər kimi müxtəlif Türk xalqları öz nəsillərini təmsil etmək üçün bu işarədən istifadə ediblər. Bu simvola X əsr İran şairi Firdovsinin bozqurd işarəsi tutan Türk qadınlarının miniatürlərinin daxil olduğu "Şahnamə"sində də rast gəlinir. Çində bozqurd işarəsini düzəldən türk xanının VI əsrə aid heykəli var. Mağarada tapılıb və İslamdan əvvəlki Göktürklər dövrünə aiddir. Dünyəvi xarakter daşımasına baxmayaraq, Alparslan Türkeş onu türk-islam sintezinə uyğunlaşdırmaq üçün onu daim islamlaşdırmağa çalışıb.

## Türk mifologiyasında
Türk xalqlarının mifologiyasında qurd Asena bütün türk və monqol tayfalarının ortaq mənşə hekayəsinin bir hissəsidir. Göktürklərin mavi bayraqlarında bir canavar var. Müharibəni, döyüş ruhunu, azadlığı, sürəti, təbiəti təmsil edir. Onların inancına görə türk millətinin başına bir iş gələndə, təhlükə yarananda Qurd peyda olur və onlara yol göstərir. Çadırların qarşısına qızılı qurd başlı dirəklər qoyulmuşdu. Döyüşçü ruhları canavar simasını aldı. VI əsrə aid daş abidədə canavar südünü əmizdirən oğlan təsvir edilmişdir. Türk xalq mədəniyyətində cibinizdə canavar dişi gəzdirməyin sizi bəd nəzərlərdən qoruyacağına inanılır. Yakut sənədlərində onların canavarlarına "Bosko" deyilir. Qırğızlar üçün çöldə gəzərkən canavar görmək xeyirlidir. Yuxuda canavar görmək də xeyirli əlamətdir. Hamilə qadını bəd nəzərdən qorumaq üçün yastığın altına qurd dişləri və ya dəri qoyardılar. Qoyun sürüsünə dalmaq və ya tövləyə girmək canavar üçün bir nemət sayılırdı. Başqırd şayiələrinə görə, canavar ata-babasının qabağına düşüb, yol göstərib. Buna görə də onları başqırdlar adlandırırdılar, yəni "başında canavar" deməkdir.

## İstifadə
Daha çox MHP və Bozqurdlar tərəfindən istifadə edilsə də, əslində türk millətçiləri və bütün siyasi görüşlərdən olan qruplar tərəfindən istifadə edilir. CHP lideri Kamal Kılıçdaroğlu bir dəfə aprelin 16-da Kayseridə mitinqə gedərkən tərəfdarlarını boz qurd işarəsi ilə qarşılamışdı. Rəcəb Tayyib Ərdoğan buna "CHP liderinin etdiyi boz qurd işarəsi yaddaşımdan silinə bilməz" deyərək reaksiya verdi. Kılıçdaroğlu isə "Biz də millətçiyik, biz də millətçiyik" cavabını verib.

İYİ Partiyanın lideri Meral Akşener də tez-tez simvolu bir çox hallarda edir.

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Mersində keçirilən mitinqdə bu jesti tez bir zamanda Rabia işarəsi ilə dəyişməzdən əvvəl edib.

Türkiyədə daha çox ərəb mühacirlərinə qarşı işləyən neonasist qrupu olan Ataman Qardaşlığının üzvləri nasist işarəsi ilə yanaşı boz qurd işarəsini də verirlər.

## Tənqid
Milliyyətçiliyi İslama zidd hesab edən islamçılar tərəfindən tez-tez tənqid olunur. AKP-li siyasətçi İbrahim Korkmaz da "qaqauz xristianlarının da istifadə etdiyi" üçün simvolun "islamın ruhuna zidd" olduğunu bildirərək tənqid edilib.

Çoxları bunu faşist simvolu adlandırır və Hitler salamı ilə müqayisə edirlər.

## İstinadlar