open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Action/RPG

**Döyüş rol oyunu**, **Ekşen rol oyunu** () və ya **ARPO** () — rol-pleyinq və aksiya elementlərinin birləşdiyi rol videooyunu altjanrı. Belə oyunlar növbə-əsaslı və menyu-əsaslı döyüş yerinə, gerçək-zamanlı döyüşə vurğulanırlar. Başqa bir sözlə, ənənəvi rol oyunlarında oyunçunun döyüş vəziyyətində müvəffəqiyyətli olması onun idarə etdiyi personajın şəxsi xüsusiyyətlərindən asılıdır, döyüş rol oyunlarında isə bu, oyunçunun öz təcrübəsi və sürətindən də asılı olur. Bu cür oyunlar adətən hack and slash və atıcı oyunlarına bənzər bir döyüş sistemindən istifadə edirlər.

Üslub baxımından, altjanr hack and slash oyunlarını xatırladır, fəqət bu oyunlar süjet xəttinə və personajlara daha çox diqqət yetirir. Hack and slash oyunlarında oyunçu əsasən tək bir personajı idarə edir və bütün vurğu döyüş sistemində olur, döyüş rol oyunlarında isə çoxlu dialoq olur.

Döyüş rol oyunları RPG mexanikaları və tapşırıq sistemi olan döyüş-macəra oyunları və ya gerçək-zamanlı döyüş sistemindən istifadə edən kütləvi çoxnəfərli rol-pleyinq oyunları ("MMORPG"lər) ilə səhv salına bilərlər.
Apokaliptika və postapokaliptika

**Apokaliptika və postapokaliptika** — Elmi fantastika, elmi fantaziya və qorxu fantastikanın altjanrı. Bu janrlarda olan əsərlərin süjetləri qlobal fəlakət yaşamış br dünyada inkişaf edir. Əsərlərdə baş verən apokalipsis hadisəsi qaçınılmaz qlobal istiləşmə kimi iqlimi, zərbə hadisəsi kimi təbbi, nüvə müharibəsi və ya təbii ehtiyatların tükənməsi kimi süni, pandemiya kimi tibbi, qiyamət günü, parusiya və ya raqnarök kimi esxatoloji və ya zombi-apokalipsi, maşınların üsyanı, texnoloji tekillik, disgenetika və ya əcnəbilərin hücumu kimi bədii ola bilər. Əsərin süjeti fəlakət hadisəsinin qarşısının alınması cəhdi, hadisənin nəticələriylə ilə məşğul olmaq və yaxud postapokaliptik, fəlakətin sonrasıyla bağlı ola bilər. Vaxt çərçivəsi sağ qalanların psixologiyası və çətinlikləri, insan irqinin canlı qalması üçün etdikləri üzrə mərkəzləşərək fəlakətdən dərhal sonra, yaxud fəlakət əvvəli insan mədəniyyətinin unudulması (və ya mifləşdirilməsi) üzrə mərkəzləşərək fəlakət hadisəsindən xeyli sonra başlaya bilər. Postapokaliptik məzmunlar adətən texnologiyasız və ya cəmiyyətin və texnologiyanın səpələnmiş halda olduğu bir gələcəkdə baş verir.

Babilistan və ibranilər daxil olmaqla, müxtəlif qədim cəmiyyətlər "*[[Gilqameş dastanı]]*" ( b.e.ə. 2000–1500) kimi dünya və insan cəmiyyətinin sonuna həsr olunmuş apokaliptik ədəbiyyat və mifologiya əsərləri yaratmışdır. XIX əsrin əvvəllərində Meri Şellinin "*[[Sonuncu adam (roman)|Sonuncu adam]]*" romanı nəşr olunandan bəri müasir apokaliptik əsərlər yazılır. Lakin, ədəbiyyatın bu janrı İkinci Dünya müharibəsindən sonra, Soyuq müharibə dövründə, nüvə silahının partlaması nəticəsində qlobal məhv ehtimalının ictimai şüura daxil olanda məşhurluq qazanmışdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
*

## Xarici keçidlər
*  "Internet Review of Science Fiction" saytında altjanrın ümumi incələnməsi.
* Quiet Earth – Apokaliptik mediaya həsr olunmuş veb-sayt.
* A Sense of an Ending: Take Shelter's Inconclusive Apocalypse – "Alternate Takes" saytında müasir apokaliptika kinosu barədə məqalə.
Cənubi-Ural qoruğu

**Cənubi-Ural dövlət təbiət qoruğu** — Başqırdıstanın Belores rayonunda, qismən isə Çelyabinsk vilayətinin ərazisində yerləşən dövlət təbiət qoruğu.

Qoruq Sovet İttifaqı Komissiyasının və SSRİ Nazirlər Şurasının № 487—152 qərarları ilə 19 iyun 1978 -ci ildə yaradılmış. Qoruğun yaradılmasında məqsəd Cənubi Uralın dağ-tayqa ekosistemini öyrənmək və qoruyub saxlamaq idi. Cənubi-Ural qoruğu Cənubi Ural dağlarının nisbətən hündür ərazisində yerləşir. Ərazinin daha çox hissəsi Başqırdıstan Respublikasının ərazisində yerləşir. Qoruğun ümumi sahəsi 252, 8 min hektardır. Bu qoruq Başqırdıstanın və Cənubi Uralın ən böyük qoruğudur.  Qoruğu ərazisinin 90 %-i Belores rayonu ərazisində yerləşir. Çelyabinsk vilayətinin Katav-İvanovski rayonunda isə qoruğun 2404 hektar ərazisi yerləşir.

## Ümumi məlumat
Cənubi-Ural qoruğunda bir neçə dağ silsiləsi yerləşir — Maşak, Ziqalka, Narı, Kumardağ və Yamantau. Sonuncu silsilədə Böyük Yamantau zirvəsi yerləşir. Hündürlüyü 1640 metr olan bu zdağ Cənubi Uralın ən yüksək zirvəsidir.

İnzer, Kiçik İnzer, Tyulma və Yuryuzan çayları qəruq ərazində olan böyük çaylardı.

Qoruq ərazisinə giriş məhdudiyyəti qoyulub. Belə bir fikir mövcuddur ki, məhs qoruğu yaxınlıqda yerləşən Mejqorye şəhərində olan gizlin hərbi obyektə görə yaradıblar. Bu şəhər ətrafı bölgə bağlı inzibati-ərazi vahidi statusuna malikdir.

Qoruğun idarəetmə mərkəzi Belores rayonunun Revet qəsəbəsində yerləşir. Respublika paytaxtı Ufa şəhərindən buraya qədər olan məsafə 200&nbsp;km-dir. Rayon mərkəzi Beloresə isə 90&nbsp;km məsafə var.

## Fauna və florası
Qoruq ərazisində 698 ali bitki , 226 yosun, 169 şibyə və 121 növ ğöbələk növü mövcuddur. Cənubi-Ural qoruğunda 260 növ onurğalı, 50 növ məməli, 189 növ quş və 20 balıq növü  aşkar edilmiş.

## Ədəbiyyat

* Алибаев Ф. Южно-Уральский государственный природный заповедник / Ф. Алибаев // Ватандаш. – 2002. - № 9. – С. 184-185.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Южно-Уральский государственный природный заповедник, официальный сайт
* Южно-Уральский государственный природный заповедник 
* Виртуальный тур по Южному Уралу. Более 50 панорам с видами горных хребтов региона, в том числе с видами Южно-Уральского заповедника
* Южно-Уральский государственный природный заповедник (ЮУГПЗ)
Cosmic Express

**Cosmic Express** () — Alan Hazelden, Bencamin Devis və Tyu tərəfindən yaradılan və pazl janrında olan indi videooyunu. Oyun, 16 mart 2017-ci il tarixində Windows, macOS, Linux, iOS və Android platformaları üçün satışa çıxarılmışdır.

## Geympley
*"Cosmic Express*"in geympleyi olduqca sadədir. Oyun, sərnişinləri gedəcəkləri yerlərə aparmaq üçün oyunçulara dəmir yolları tikmələrini tapşırır.

## İstehsal və buraxılış
*Cosmic Express* indi oyun yaradıcıları olan Alan Hazelden, Bencamin Devis və Tyu tərəfindən, Unity oyun mühərrikindən istifadə edərək hazırlanmışdır. Oyun 16 mart 2017-ci il tarixində Windows-əsaslı kompüterlər, macOS, Linux, iOS və Android platformaları üçün satışa çıxarılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bakıt Torobayev

**Bakıt Erqeşeviç Torobayev** (, ; ) — Qırğızıstan siyasətçisi, Qırğızıstan Ali Məclisinin deputatı və Önüqüü-Proqress partiyasının qurucusu və sədri.

Müxtəlif təşkilati rollarda fəaliyyət göstərdikdən sonra, 2007-ci il Qırğızıstan parlament seçkiləri zamanı Torobayev Qurmanbek Bakıyevin Ak Jol partiyasına qoşulmuş və ölkənin Ali Məclisinin Deputatı seçilmişdir. 2010 Qırğızıstan qiyamının nəticəsində Bakıyev vəzifədən azad edilmiş, Torobayev isə Qırğızıstanın Respublika Partiyasına qoşulmuşdur. O, partiyanın sədri Ömürbek Babanovla münaqişəyə girmiş, partiyanı tərk etmiş və daha sonra Önüqüü-Proqress partiyası qurmuşdur.

Torobayev 2017-ci il Qırğızıstan prezident seçkiləri zamanı 13 namizəddən biri idi, ancaq o və daha iki namizəd seçkilər başlamazdan əvvəl namizədliklərindən imtina etmişdir.

## Həyatı
Bakıt Erqeşeviç Torobayev 5 aprel 1973-cü ildə SSRİ respublikası olan Qırğızıstan SSR-nin (hal-hazırkı Qırğızıstan Respublikası) cənub-qərbində yerləşən Cəlalabad şəhərində anadan olmuşdur. Torobayev 1995-ci ildə Qazaxıstan-əsaslı neft məhsullarının satışı və yanacaqdoldurma məntəqələrinin tikintisi üzrə ixtisaslaşan istehsal və kommersiya şirkəti olan "*Jamliya i K*"-nin rəhbəri olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 1998–1999-cu illərdə "*Asiya-Suzak*" adlı bir fermanın sədri olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

Torobayev 1999-cu ildə Qırğızıstan Dövlət Milli Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsindən maliyyə və kredit dərəcəsi ilə məzun olmuşdur. 2000–2009-cu illərdə o, "*Mariam*" adlı un zavodunun baş icraçı direktoru olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

Bakıt Torobayev hal-hazırka evlidir və 5 övladı var. Onun iki qardaşı var. İqtisadi Cinayətlərə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Xidmətinin baş icraçı direktorunun sədri olaraq fəliyyət göstərən Əskərəli və Respublika Sahibkarlar İttifaqının dəyirmançılar assossiyasının rəhbəri olaraq fəaliyyət göstərən Batır.

## Siyasi karyerası
Torobayev 2007-ci il Qırğızıstan parlament seçkiləri zamanı Qurmanbek Bakıyevin Ak Jol partiyasına qoşulmuş və ölkənin Ali Məclisinin deputatı seçilmişdir. 15 dekabr 2009-cu ildən 2010-cu ilə qədər o, Fövqəladə Hallar Naziri olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Bakiyevin 2010-cu il Qırğızıstan qiyamında devrilməsindən sonra Torobayev Ömürbek Babanovun rəhbərlik etdiyi Qırğızıstanın Respublika Partiyasına qoşulmuşdur. Lakin, Torobayev və Babanov tez-tez münaqişəyə girmişdir, bu isə Torobayevin Respublika Partiyasının tərk etməsi və Önüqüü-Proqress partiyasını yaratmasına səbəb olmuşdur.

2016-cı ildə Bakıt Torobayev və Kanat İsayev Ali Məclisin spikerliyi üçün namizəd olmuşdur. Namizədlərin hər ikisi də spiker seçilmək üçün yetərli səs ala bilməmişdir.

## İstinadlar
Maaday-Qara

**Maaday-Qara** — həcminə görə ən böyük – 7738 sətirdən ibarət Altay qəhrəmanlıq dastanıdır. Nəzm şəklindədir. "Maaday-Qara" mətnlərindən biri 1963-cü ildə S.S.Surazakovun A.Q.Qalkindən yazıya aldığı variant hesab edilir. İki hissədən ibarət olan dastanın birinci – giriş hissəsində Qara-Qula xanın qoca bahadır Maaday-Qaranın yurduna basqını və onu əsir aparmağından danışılır.
İkinci – əsas hissədə Maaday-Qaranın dağda qoca qarı tərəfindən böyüdülmüş oğlu Köqüdey-Merqenin qəhrəmanlıqlarından bəhs olunur.
Baş qəhrəmanın Köqüdey-Merqen olmağına baxmayaraq, dastan yaşlı atanın adı ilə yaranmışdır. Süjet quruluşuna, məzmununa görə belə adlanma genetik-tipoloji xüsususiyyət kimi özünü türk xalqlarının qəhrəmanlıq dastanlarında geniş səviyyədə göstərir. Buna səbəb ural-altay xalqlarının qədim ortaq inanclarına görə, əcdad kultunun tanrı qavrayışından sonra ən müqəddəs səviyyədə tutulmağı təsəvvürüdür.
"Maaday-Qara"da qədim türk dastanlarına xas süjet tipi, poetika xüsusiyyətlərinə, motvlərə, şamançılıq mifologiyası elementlərinə, kultlara çox rast gəlinir. Qeyd olunan ortaq cəhətlər nəticəsində V.V.Radlovun XIX əsrin ortalarında yazıya aldığı "Xan Pudey" və A.Q.Qalkinin "Maaday-Qara" dastanları arsında çox yaxınlıqlar var.

## Həmçinin bax
* Kozı Körpeş və Bayan Sulu dastanı

## Ədəbiyyat
* "Маадай-кара". Алтайский героический эпос, Москва, "Наука", 1973
Karl Ebermayer

**Karl Henrix Ebermayer** (; ) — Almaniya həkimi və müalicəvi bitkilər üzrə yazıçısı. Karl, həkim, əczaçı və tibb yazıçısı olan İohann Xristof Ebermayerin (1768–1825) oğludur.

## Bioqrafiya
Karl Henrix Ebermayer 4 fevral 1802-ci il tarixində, o vaxtlar Prussiya krallığının, hal-hazırda Almaniyanın tərkibində olan Reda qəsəbəsində anadan olmuşdur. Karl, əczaçı olan İohann Xristof Ebermayerin oğlu idi. 1824-cü ildə o, Berlin şəhərində tibbi doktoranturasını almış, daha sonra Düsseldorf şəhərinə köçüb, orada tibbi təcrübəsini təkmilləşdirmişdir. Karyerası dövründə Karl, tibbi müşavir və gizli müşavir olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

*[[Staurogyne|Ebermaiera]]* adlı bitki növü (Akantkimilər bitki fəsiləsi) Karlın soyadını daşıyır. Karl "*Handbuch der medicinisch-pharmaceutischen Botanik*" () kitabında, nəbabşünas olan Teodor Fridrix Lüdviq Nes fon Ezenbeklə (1787–1837) birlikdə işləmişdir.

## Əsərləri
* *Plantarum papilionacearum : monographiam medicam*, 1824
* *Ueber den Schwamm der Schädelknochen und die Schwammartigen Auswüchse der harten Hirnhaut*, 1829
* *Erfahrungen und Ansichten über die Erkenntniss und Behandlung des asiatischen Brechdurchfalls*, 1832.

## İstinadlar
Lil Storberq

**Lil Storberq** () — Norveç qadın həndbolçusu. O, 1965–1971-ci illərdə Həndbol üzrə qadınlardan ibarət Norveç yığmasında 55 oyun keçirmişdir. O, 1971-ci ildə keçirilmiş Həndbol üzrə qadınlar arasında dünya çempionatında da iştirak etmişir. Norveç milli yığması bu çempionatda 7-ci yeri tutmuşdur.

## İstinadlar
Burundi krallığı

**Burundi krallığı** () və ya **Urundi krallığı** () — Afrika qitəsinin şərq hissəsindəki Böyük göllər regionunda, müasir Burundi Respublikası ərazisində yerləşən tarixi dövlət. Krallıq əhalisinin əksəriyyətinin hutulardan ibarət olmasına baxmayaraq, tutsi etnik qrupunun üzvü olan və "*mnami*" titulunu daşıyan bir monarx tərəfindən idarə edilirdi. Əsası XVII əsrdə qoyulan krallıq 1890-cı ildə Almaniya Şərqi Afrikasının bir parçası, 1916-cı ildə isə Ruanda-Urundi adı altında Belçika tərəfindən idarə olunan Millətlər Liqasının mandat ərazisi olmuşdur. 1962-ci ildə Burundi krallığı konstitusiyalı monarxiya olaraq öz müstəqilliyini yenidən əldə etmiş, 1966-cı ilin noyabr ayında baş verən dövlət çevrilişi nəticəsində isə monarxiya ləğv olunmuşdur.

## Tarixi
Burundi krallığının yaranma tarixi naməlum olsa da, güman edilir ki, krallığın əsası XVII əsrdə — tutsilərin əksəriyyəti təşkil edən hutulara qarşı dominantlıq qazandığı dövrdə qoyulmuşdur. "*Mnami*" I Ntare ( 1675–1705) hakimiyyəti dövründə krallığın ərazisi böyümüş, qonşu politiyaların əraziləri zəbt edilmişdir. Monarx tərəfindən idarə olunmasına baxmyaraq, krallıq əhəmiyyətli dərəcədə demərkəzləşdirilmişdi və yerli alt-hakimlər böyük müstəqilliyə malik idi. Avropa müstəmləkəçilərinin əraziyə gəlməsindən əvvəl varislik mübarizəsi adi hal idi.

Burundi krallığı 1890-cı ildə Almaniya Şərqi Afrikasının bir parçası olmuşdur, halbuki səmərəli şəkildə müstəmləkəçi bir qüvvə tərəfindən idarə edilmirdi. Birinci Dünya müharibəsi zamanı Belçika qoşunları regiona hücum edib, işğal etmişdilər. 1919-cu ildəki Versal sülh müqaviləsinin nəticəsində Burundi və qonşu Ruanda krallığı Millətlər Liqasının mandat ərazisi elan edilmiş və Belçikanın idarəetməsinə verilmişdir.

## Monarxlar

## Xatirəsi
Kral ailəsinin əksər üzvləri hazırda Fransada yaşayır. 2005-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində Burundidəki monarxiya və dialoqun bərpası üçün partiyanın ("Abahuza") sədri şahzadə Estyer Kamatari prezidentlik üçün namizəd olmuşdur. Onun siyasi tərəfdarları konstitusiyalı monarxiyanın bərpası etnik qruplar arasındakı gərginliyi azaldacağını iddia edirlər.

Krallığın bayrağının mərkəzində kral hakimiyyətinin rəmzi olan bir *[[karyenda]]* — qara rəngli nağaraya bənzər ənənəvi musiqi aləti var idi.

## Simvollar

Şəkil:Flag of Burundi (1962–1966).svg|Karyendalı Burundi krallığı bayrağı (1962–1966).
Şəkil:Flag of Burundi (1966).svg|1966-cı ilin 28-29 noyabr tarixlərində istifadə edilən bayraq.



Şəkil:Coat of arms of Ruanda-Urundi.svg|Ruanda-Urundi mandat ərazisinin gerbi (1922–1962).
Şəkil:Coat of arms of the Kingdom of Burundi.svg|Burundi krallığının gerbi (1962–1966).


## Həmçinin bax
* Burundi tarixi
* Tutsilərin soyqırımı
One Man, and a Crate of Puppets

***One Man, and a Crate of Puppets*** () — Cerri Holkins tərəfindən yazılan, Mayk Krahulik tərəfindən illistrasiya edilmiş və "*[[Fallout 3]]*" video oyununun baş dizayneri Emil Paqliarulo ilə birgə yaradılmış 12 hissəli rəsmi "Fallout" veb-komiksi.

Komiks 2008-ci ilin iyul ayında rəsmi *"[[Fallout 3]]"* veb-saytında buraxılmışdır. Komiks "*Sığınacaq 77*"nin yeganə sakini və onun kuklalarla dolu qutusundan bəhs edir. Veb-komiks, hər həftənin çərşənbə günü yenilənirdi.

## Məzmun
Komiksin əvvəlində baş qəhrəman "*Sığınacaq 77*"nin yeganə sakini və sığınacaqda sadəcə kuklalarla dolu bir qutunun olduğunu öyrənir. Bu, Volt-Tek tərəfindən həyata keçirilmiş təcrübələrdən biri idi. Sığınacaq sakini ilk aylarda ilkin vahimə və depressiya yaşamışdır. Buna görə də o, oyanmasından bir il, üç ay və on iki gün sonra qutunu açmışdır. Kukla-adam bu kuklalarla — Kral, Nənə və Müqəddəs itlə oynayır. Kukla-adamda artıq nir neçə şəxsiyyət pozqunluğu yaranır və Volt-Boy kuklasının onunla danışdığını fərz edir. Kukla-adamda artıq dəlilik yaranır və Kralı öldürür. Volt-Boy kuklasıyla danışıb sığınacağın qapısını açmaq qərarına gəlir və qarşısında nəhəng bir radskorpion görür və tez qapını örtür.

Bir müddət sonra Sığınacaq 77 sakini qapını yenidən açır və Cənab Pinç adlandığı nəhəng bir qarışqanı sürərək çöllüyə gedir. Səyahəti əsnasında o, sadəcə bir qolu olan və sığınacaq forması geyən sirli bir xortdanla rastlaşır.

Kukla-adam daha sonra quldarlar tərəfindən əsir olaraq götürülür. Quldarlar Kukla-adamı sadəcə bir qula çevirmək və ya onu yemək barəsində müzakirə apardığı zaman Kukla-adam onları Volt-Boy kuklası barədə xəbərdar etməyə çalışır və "o ciddi olaraq dəlidir, o kimisə qətlə yetirib" deyir. Həmin gecə, quldarlardan biri vahimə ilə digər quldar qruplarına doğru qaçır və onlara "Kukla-adam"ın onun yoldaşını öldürdüyünü və digər quldarları öldürmək üçün yolda olduğunu deyir.

Veb-komiksin son səhnəsi üstü bütün qan olan Sığınacaq 77 sakininin və Volt-Boy kuklasının ölü quldarlar arasında durduğunu göstərir. Təhkiyəçi sığınacaqların müvəffəqiyyətsiz olduğunu etiraf edir və oxucunun yadına salır, "Sığınacaqlar heç kəsi xilas etməyəcəkdi".

## Personajlar
* Kukla-adam və ya Sığınacaq 77 sakini
* Volt-Boy kuklası
* Digər kuklalar — Kral, Nənə, Müqəddəs it
* Nəhəng radskorpion
* Cənab Pinç — nəhəng bir qarışqa.
* Adsız bir-qollu xortdan
* Quldarlar və reyderlər. Məsələn, Bob və bir-gözlü quldar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Veb-komiksin tamamı.
* One Man, and a Crate of Puppets Fallout Vikiasında.
İştvan Peli

**İştvan Peli** (;  1974, ABŞ) — ABŞ video oyun rəssamı və dizayneri. Onun videooyunlarına olan marağı atası evə bir Apple IIe kompüteri gətirəndə başlamışdır. İştvan kollecdə təhsil aldığı vaxtlarda üçölcülü kompütür qrafikaları ilə maraqlanmağa başlamış və 3D Studio R2 proqramı ilə tanış olmuşdur. İştvan bir neçə dostu ilə "*Majectic*" () adlı bir Mac/PC macəra oyunu hazırlamış və onu məzun olmazdan əvvəl satışa çıxarmışdır. İştvan 1997-ci ildə "*[[Bethesda Softworks]]*"a qoşulmuş və şirkət üçün daha iki videooyunu, yəni "*[[Symbiocom]]*" və "*[[Zero Critical]]*"ı hazırlamışdır.

İştvan Peli 2006-cı ildən etibarən "*[[Bethesda Softworks]]*" videooyun şirkətində birbaşa fəaliyyət göstərir. O, ilk olaraq "*[[The Elder Scrolls IV: Oblivion]]"* videooyununda baş mədən rəssamı olaraq fəaliyyət göstərmişdir. İştvan daha sonra "*[[Fallout 3]]*" və "*[[Fallout 4]]*" videooyunlarında baş rəssam, "*[[Fallout Shelter]]*" videooyununda isə art-direktor olaraq fəaliyyət göstərmişdir. O, "*[[Fallout 3]]*"ün personaj dizaynerlərindən biri olan Hyu-Lay Çonq ilə evlənmişdir.

## İşlər

## İstinadlar
Arqunovlar

**Arqunovlar** — Rusiya xalqının tanınmış soylarından biri, rus rəssam və memarları ailəsi; qraf Şeremetyevlərin təhkimli kəndliləri.

## Soyun yaranması

## Soyun məşhur nümayəndələri
#) İvan Petroviç (1723 və 1728 illər arasında, Moskva – 27.3.1802, Moskva) – portretçi rəssam. "Rus geyimində naməlum kəndli qadın" (1784), memar M. N. Vetoşnikov (1787) və onun arvadının (1786) portretlərini (hər üçü Tretyakov qalereyasındadır) və s. əsərləri yaratmışdır;
#) Fyodor Semyonoviç (dekabrın sonları, 1732, S.-Peterburq – təqr. 1768, orada) – memar. İvan Petroviçin əmisi oьlu. S. Peterburqda, ehtimal ki, memar S. İ. Çevakinski ilə işləmişdir (Fontankada Şeremetevlərin evi, 1750–55). Şeremetevlərin Moskva yaxınlıьındakı Kuskovo malikanəsində bir sıra tikililərin: mətbəx fligeli (1755), "Qrot" köşkü (1755–75) və s. müəllifidir;
#) Pavel İvanoviç (təqr. 1768, S.-Peterburq – 1806, orada) – memar. İvan Petroviçin oьlu. 1793 ildən Ostankinoda rus klassisizmi üslubunda ağacdan tikilmiş saray-teatrın inşasına rəhbərlik etmişdir; 1797 ildən Fontankadakı evin yenidən qurulması ilə məşğul olmuşdur;
#) Nikolay İvanoviç (aprelin əvvəlləri, 1770, S.-Peterburq–1832 ildən sonra) – portretçi rəssam. İvan Petroviçin oğlu və şagirdi. 1816 ildə təhkimçilikdən azad edilmişdir. 1818 ildən Peterburq Rəssamlıq Akademiyasının akad. Yaradıcılığında klassisizm prinsipləri yaranmaqda olan romantizm meyilləri ilə birləşmişdir. Bir sıra təhkimli aktrisaların, o cümlədən T. V. Şlıkova-Qranatova (1789), P. İ. Kovalyova-Jemçuqovanın (1802 və 1803; hər üç əsər Kuskovo muzeyindədir) portretlərini yaratmışdır;
#) Yakov İvanoviç [1784, S.-Peterburq (?) – 1835-ci ildən sonra] – rəssam. I Pyotr, A. D. Menşikov və b.-nın portretlərini, D. N. Bantış-Kamenski və P. P. Beketovun tarixə dair əsərləri üçün işləmişdir.
Tahir Misirxanov

**Tahir İman oğlu Misirxanov** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Aprel döyüşlərinin iştirakçısı.
## Həyatı
Tahir Misirxanov 1988-ci ildə Hacıqabul rayonunda anadan olub. O, orta təhsilini Hacıqabul rayon 2 saylı tam orta məktəbində başa vurub.
## Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı var.
## Hərbi xidməti
Hal-hazırda Azərbaycan ordusunun giziri kimi ön xəttdə xidmət  edir. Aprel döyüşləri zamanı cəbhənin Füzuli-Cəbrayıl istiqamətində düşmənin 6 tankını məhv etmişdir.

### İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Misirxanov 2020-ci il İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı 11 erməni tankını məhv etmişdir.

## Mükafatları
*Tahir Misirxanv, Aprel döyüşləri zamanı Lələtəpə istiqamətində gedən döyüşlərdə göstərdiyi şəxsi şücaətinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin sərəncamı ilə “Azərbaycan Bayrağı” ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Free-to-play

**Free-to-play**, **Free2play**, **F2P** və ya **FtP** ( – *pulsuz* və  – *oynamaq*; hərfi tər. *oynamaq pulsuzdu* və ya *pulsuz oynamaq*) — məzmununlarının əhəmiyyətli bir hissəsini oyunçulara pulsuz verən videooyunlarına verilən ad. Free-to-play oyunlarının bir neçə növü var, lakin ən çox yayılmış fremium () proqram təminatı modelinə əsaslanır. Fremium videooyunlarında təqdim edilən məzmun tamamilə pulsuz olmur. Bu cür videooyunlarında, oyunçulara tam funksional bir videooyun verilir, ancaq əlavə məzmun üçün oyunçular mikroödənişlər ödəməlidirlər. Free-to-play oyunlarının əksi pay to play oyunlarıdır. Burada ödəniş oyun xidmətlərindən istifadə etməzdən əvvəl tələb olunur.

## Növlər
Free-to-play oyunlarının müxtəlif növləri var, fəqət ən məşhurları bunlardır:

* Shareware (translit. Şeyrveyr) və ya Şərti-pulsuz proqram təminatı — istifadəçiləri tam lizensiyanı almağa inandırmaq üçün nəzərdə tutulan dəyişkən funksionallıqlı sınaq məhsulu. Demo oyun olaraq bilinən "shareware" oyunları oyunçulara məhsulun tam versiyasından fərqli olaraq çox az funksionallıq verir.
* Fremium — məhsulun "tam versiya"sını pulsuz təqdim edən, lakin istifadəçilərin mikroödənişlərlə özəl xüsusiyyətlər və virtual mallar aldığı videooyunlara verilən ad. Bu cür videooyunlarına "*[[Clash of Clans]]*", "*[[Fallout Shelter]]*", "*[[Star Wars: The Old Republic]]*", "*[[Need for Speed: World]]*" oyunlarını nümunə göstərmək olar.

## İstinadlar
Ciloan Hamad

**Ciloan Hamad** (; ) — İsveç millisinin və "Hammarbü" FK-nın futbolçusu.

## Həyatı
Milliyyətcə kürd olan Ciloan Hamad 6 noyabr 1990-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Onun ailəsi Bakıya İraqın Ranya şəhərindən gəlmişdir. Onun atası Mohammed Hamad, 15 il idi ki, kürd peşmərgəsində döyüşürdü; həyat yoldaşı və uşaqları ilə birlikdə İraqdan qaçmışdır. Ailəsi sonra Türkmənistanda, daha sonra isə Rusiyada qaçqın statusu almışdır. 1992-ci ildə iki yaşındaykən qaçqın kimi İsveçdə məskunlaşmışlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Malmö FF profile
Müsəlman Korpusunun Əlahiddə Azərbaycan Korpusu adlandırılması haqqında qərar

**Müsəlman Korpusunun Əlahiddə Azərbaycan Korpusu adlandırılması haqqında qərar**, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunun yaradılması haqqında ilk tarixi sənəd.

## Qərarın verilməsi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin 1918-ci il, 26 iyun tarixli qərarı ilə 1917-ci ildə Zaqafqaziya Komissarlığının ordu strukturu kimi formalaşdırılmış *Müsəlman korpusu* adlanan hərbi birləşmə *Əlahiddə Azərbaycan Korpusu* adlandırıldı. Həmin qərarla Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti bu hərbi birləşməyə sahibliyini hüquqi cəhətdən təstiqlədi. Bununla, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunun əsası qoyuldu.

## Xatirəsi
Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyevin 1998-ci il 22 may tarixli fərmanı ilə iyunun 26-sı Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələr Günü elan edilmişdir.

## Mənbə
*Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, *Müsəlman korpusunun əlahiddə Azərbaycan korpusu adlandırılması haqqında qərar* maddəsi.

### İstinadlar

## Həmçinin bax
*Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
*Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusu
Cebeci Hərbi Şəhidliyi

**Cebeci Hərbi Şəhidliyi** () — Ankara şəhərində yerləşən xiyaban.

## Xiyabanda dəfn olunanların siyahısı
* Hüseyn xan Turqut
* Məmməd Ağpolad

## İstinadlar
Azərbaycanın "Əmək" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı

## I dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunanlar
### 2017
* Hüseynova Fatma Rza qızı — 21.12.2017
* İsmayılov Tofiq Bayram oğlu — 21.12.2017 
* Musayev Fazil Hüseyn oğlu — 21.12.2017

## II dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunanlar

### 2017
* Qasımov Süleyman Mehrəli oğlu — 2017
* Məmmədov Xalik Rəfi oğlu — 2017
### 2018
### 2024
* Əhmədov Mayıl Hilal oğlu — 20 dekabr 2024
## III dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunanlar
### 2017
* İskəndərov Daşqın Ələm oğlu — 2017

### 2018
* Qasımov Tariyel İsgəndər oğlu — 10 dekabr 2018

### 2019
* Əhmədov Mayıl Hilal oğlu — 16 oktyabr 2019
* Bayramov Kazım Bayram oğlu — 21 oktyabr 2019


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şablon:I dərəcəli "Əmək" ordeni
* Şablon:II dərəcəli "Əmək" ordeni
* Şablon:III dərəcəli "Əmək" ordeni
Trainkos

thumb|Kosovoda dəmir yolu xətti
thumb|Voğzal
thumb|''InterCity'' vaqonu
**Trainkos** Kosovo Respublikası dəmir yollarının operatorudur. Şirkət 1999-cu ildə təsis edilmişdir. Qərargahı Kosovo Pole şəhərində yerləşir.

## Təşkilat
2011-ci ildə Kosovo dəmir yolları (alb. *Hekurudhat e Kosovës*; серб. *Kosovske Železnice*) iki şirkət arasında bölünmüşdür: *Trainkos*: sərnişin və yük daşıma, *Infrakos*: dəmir yolu infrastrukturunun xidmətinə cavabdeh.

## Tarixi
Kosovo ərazisindən ilk dəmir yolu xətti 1874-cü ildə General-Yankoviç şəhərindən Kosovo-Pole və Kosovska-Mitrovisa istiqamətində olmuşdur. Yol Osmanlı imperiyası dönəmində Salonikidən Skopye və Kosovska-Mitrovisaya uzanır.

1929-cu ildən 1991-ci ilə qədər dəmir yollarında xidməti Jugoslovenske Železnice (JŽ) şirkəti həyata keçirmişdir. Sonradan bu xidnməti Železnice Srbije (ŽS) həytata keçirmişdir. Kosovo müharibəsindən sonra 1999-cu ildə *Hekurudhat e Kosovës* (HK) və *Kosovske Železnice* (KŽ) şirkəti həyata keçirir. 2001-ci ildən daimi xidmət başlanır. 2011-ci ildən HK öz adını *Trainkos* olaraq dəyişir.

## Dəmiryolu şəbəkəsi
thumb|200px|Kosovoda dəmiryol şəbəkəsi
Trainkos Kosovoda 436,851 km dəmir yolunda xidmət göstərir bunun 333,451 km  sərnişin və yükdaşıma ilə əladədardır. 103,4 km isə sırf yükdaşımaya xidmət edir. Kosovanın daxili daşınması aşağıdakı kimidir: Reç-Priştina, Kosovo-Pole və General- Yankoviç, Kosovo-Pole və Qraçanisa. Beynəlxalq daşımalara gəldikdə isə gündə bir dəfə sürətli qatar Priştina-Skopye və geri istiqamətdə hərəkət edir.

## Nəqliyyat xidmətləri
3 tip sərnişin vaqonlarına sahibdir: şəhərətrafı vaqonlar, *Freedom of Movement* və *InterCity*.

Yük daşımaları Kosovo iqtisadiyyatında mühüm rol oynayır. Beynəlxalq yük daşımaları General-Yankoviç şəhəri və Priştina hava limanı, Miradi stansiyasının yaxınlığında yerləşən konteyner terminalları vasitəsilə həyata keçirilir.

## Mobil struktur
Vaqonların bir hissəsi Yuqoslaviya dəmiryolları dövründən qalmadır və az qismi isə Avropa ölkələrindən idxal edilib.

### Lokomativləri
Aşağıdakı lokomativlərə sahibdir:

### Dizel vaqonları

## Qalereya

### Lokomotivlər

File:HK 661 001 at Fushë Kosovë.jpg|001, JŽ 661 128
File:HK 661 002 at Fushë Kosovë.jpg|002, JŽ 661 132 
File:HK 661 003 on the freight line to the Golesh mine.jpg|003, JŽ 661 228
File:HK 661 004 with a freight train at Kaçanik.jpg|004, JŽ 661 231
File:HK NOHAB Di 3 005 near Gurëz.jpg|005, NSB Di 3a 619
File:HK NOHAB Di 3 006 at Fushë Kosovë.jpg|006, NSB Di 3a 633
File:HK NOHAB Di 3 007 between Prishtinë and Fushë Kosovë.jpg|007, NSB Di 3b 641
File:HK NOHAB Di 3 008 at Drenas.jpg|008, NSB Di 3b 643
File:HK MAK G 1700 at Ferizaj.jpg|009, Vossloh G 1700


### Dizel vaqonları

File:HK Y1 at Bablak.jpg|Y1 01 
File:HK_ALn_668_at_Fushë_Kosovë.jpg|ALn 668 


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Herbert Kröll: *Die Eisenbahnen im Kosovo*. In: Eisenbahn-Revue International, Heft 8-9/2001, , S. 356 f.
Feyzi Ağüzüm

**Feyzi bəy Əsədulla bəy oğlu İskəndərbəyov** və ya **Feyzi Ağüzüm** () — yazıçı, Azərbaycan Kültür Dərnəyinin rəhbəri (1973–1990)

## Həyatı
Feyzi Ağüzüm 1922-ci ildə Qarsda doğulmuşdur. İlk və orta təhsilini Qarsda başa vurduqdan sonra Ankara Universitetinin Ziraət fakültəsinə daxil olmuşdur. Təhsilini bitirdikdən sonra Türkiyə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində çalışmışdır. O, burada yüksək vəzifələrdə işləmişdir.

1949-cu ildən isə Azərbaycan Kültür Dərnəyinin işlərində böyük fəallıq göstərmişdir. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə yaxın təmasda olmuşdur. Sonralar Azərbaycan Milli Mərkəzinin üzvü və Azərbaycan Kültür Dərnəyinin başqanı olan Feyzi Ağüzüm "Azərbaycan" dərgisində çoxlu sayda dəyərli yazılar çap etdirmişdir.

Feyzi Ağüzüm 1991-ci ildə 26 dekabrda Ankarada vəfat etmişdir

## Ailəsi
* Atası *Əsədulla bəy İskəndərbəyov* — Şörəyel Milli Şurasının sədri. Lətif, İsgəndər və Feyzi Ağüzümün atası. Ulu babaları XVIII əsrdə Şuşadan Qarsın Arpaçay ilçəsinə köçmüşdü. Tükəzban xanımla evlənmişdir. Cümhuriyyət qurulanda Əsədulla Ağüzüm Gəncəyə gəlmiş, 2 il orada çalışmışdı. 1920-ci ildə Cümhuriyyətin süqutundan sonra Əsədulla Ağüzüm yenidən Qarsa qayıdır Şörəyel Milli Şurasının sədri Əsədulla Ağüzüm 1945-ci ildə vəfat etmiş, Qarsdakı Ortaqapı məhəlləsi qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Əsərləri

### Kitabları
* Hiyanet kadrosunu tanıyalım, Ankara, 1979

### Məqalələri
* 1953-cü ildə yazdığı "Almas Yıldırımın hal tərcüməsi" məqaləsi.
* "M. Ə. Rəsulzadə və çeşidli cəbhələriylə Azərbaycan İstiqlal Davası"
* "Rəsulzadə ilə 5 il" adlı xatirə xarakterli məqaləsi

## Mənbə
* http://sam.az/uploads/gallery/3/20.04/Tarihten_Gunumuze_Turkiyed_Yasayan_Azeriler.pdf 

### İstinadlar
Nubar Ozanyan

**Nubar Ozanyan** () və ya psevdonimiylə **Orxan Bakırcıyan** (, *;* 1956, Yozğad, Türkiyə – 14 avqust 2017, Raqqa, Suriya) — Türkiyədə anadan olmuş erməni kommunist siyasətçisi, TKP/ML partiyasının üzvü, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, müharibə cinayətkarı, terrorçu. Ozanyan Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı çoxlu qətliamlar törədmişdir. Raqqa döyüşü zamanı İraq Şam İslam Dövləti qruplarına qarşı döyüşdə həlak olub.

## Bioqrafiya
Nubar Ozanyan 1956-cı ildə Türkiyənin Yozğad şəhərində, kasıb bir erməni ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsil aldıqdan sonra o, radikal solçu ideologiyası ilə tanış olmuş və daha sonra TKP/ML partiyasına qoşulmuşdur. 1980-ci il Türkiyə çevrilişindən sonra, Ozanyan Fransaya qovulmuş, orada Yılmaz Güneyi müdafiə etmişdir. Ozanyan 1980-ci illlərin sonlarında TKP/ML partiyasının hərbi qolu olan TİKKO-ya qoşulmuşdur. Ozanyan 1988-ci ildə, İlk Fələstin İntifadası zamanı Fələstinə getmiş, orada Fələstin Xalq Azadlıq Cəbhəsinə qoşulub İsrail qüvvələri ilə döyüşmüşdür. O, 1991–1992-ci illərdə Dağlıq-Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş və qətliamlar törədmişdir. Ozanyan 1992-ci ildə Türkiyənin Tunceli ilinə qaçmış və oradakı yerli Maoist qiyamına qoşulmuşdur. Ozanyan bu dövrdə TKP/ML partiyasının yüksək rütbələrinə çatmış, partiyanın mühüm təşkilatçısı, ideoloqu, hərbi məşqçisi cəbhə komandiri olmuşdur.

Ozanyan 2013-cü ildə İraq Kürdüstanında TİKKO döyüşçülərinə təlim keçmişdir. O, 2015-ci ilin iyul ayında Suriyada yeni yaradılan Beynəlxalq Azadlıq Batalyonunun komandirlərindən biri olmuşdur. Bu vaxtlarda o, Türkiyədəki TKP/ML partiyasının fəaliyyətini davam etdirməyə cəhd göstərmişdir. Buna görə Ozanyan, 2017-ci ilin əvvəllərində Türkiyənin Tunceli ilinə getmiş, ancaq çox vaxt keçməmiş Şimali Suriyaya geri qayıtmışdır. Nubar Ozanyan İŞİD-in de-fakto paytaxtı olan Raqqadakı döyüşə qoşulmuş, 14 avqust 2017-ci il tarixində isə 61 yaşında vəfat etmişdir.

Ozanyanın ölümü TKP/ML partiyası, İstanbul-əsaslı erməni Nor Zartonk hərəkatı, BİXPQ, TXAP-C/MLSTB, AMLP, və FXAC tərəfindən gileylənmişdir.

## Şəxsi həyatı
Nubar Ozanyan erməni, türk və rus dillərində oxuya, yaza və danışa bilirdi. Bir neçə kitabı erməni dilinə tərcümə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Priştina Beynəlxalq Hava Limanı

**[[Adem Yaşari]] adına Priştina Beynəlxalq Hava limanı** — *(; )* — Kosovo Respublikasının paytaxtı Priştinadan 15&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşən beynəlxalq hava limanı.
## Tarixi
Hava limanı 1965-ci ildə inşa edilmiş və 1990-cı ilədək Belqrada uçuşlar təşkil edən yerli hava yolları üçün xidmətdə olmuşdur. 1990-cı ildən hava limanına beynəlxalq status verilmişdir. Slatina Hava limanı İsveçrə və Almaniya hava limanlarından müntəzəm uçuşlar qəbul etmişdir.

1999-cu ilin martından 15 oktyabra kimi hava limanı hərbi məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. 1999-cu il 15 oktyabrında artıq mülki sərnişin təyyarələrini qəbul etmişdir.

### Yuqoslaviya müharibəsi
NATO-nun Yuqoslaviyaya qarşı müharibəsi zamanı Yuqoslaviya HHMQ aid 83 qırıcı bölüyü yerləşirdi. Ancaq NATO tərəfindən təşkil edilən hava hücumu zamanı 37 MiQ-21 təyyarəsindən yalnız 12-si zərər görməmişdir.

## Xüsusiyyətləri

Uçuş eniş zolağının uzunluğu 2500 metrdir. Bir çox yollara, texniki, təmir, yaşayış binalarına və anqarlara sahibdir. Hava limanı istənilən müasir növ təyyarəni qəbul etmək imkanına sahibdir.

Priştina Beynəlxalq Hava Limanı bölgədəki ən yüklənmiş hava limanıdır. Buradan hər il təxminən 17 min uçuş həyata keçirilir və hava limanı 1,2 milyon sərnişinə xidmət edir. 2008-ci il nəticələrinə əsasən aeroportun gəlirləri 25 milyon avro təşkil edir. Hava limanı dünyanın 35 avia şirkəti ilə əməkdaşlıq edir.

Priştina Beynəlxalq Hava Limanının bir hissəsi KFOR əsgərləri tərəfindən hərbi hava bazası kimi istifadə olunur (). Hərbi terminal hava limanının mülki sektorundan müəyyən məsafədə yerləşir. Əsasən hava limanı kompleksinin şərq hissəsində, aeroportun yeraltı obyektlərində qərarlaşır.

## İstinadlar
Dmitri Avdeyenko

**Dmitri Avdeyenko** (; doğ. 30 oktyabr 1976, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — "Nə? Harada? Nə zaman?" elitar klubunun oyunçusu, dörtqat "Büllur bayquş" sahibi.

## Nə? Harada? Nə zaman?
İntellektual oyunlar oynamağa ilk dəfə 1996-cı ildə Bakıdakı "Atəşgah" İntellektual Oyunlar Klubunda başlayıb. 1999-cu ildə "Breyn-rinq" üzrə Azərbaycan yığmasına daxil olub. "Nə? Harada? Nə zaman?" və "Breyn-rinq" üzrə dəfələrlə Bakı çempionu olub. İki dəfə "Nə? Harada? Nə zaman?" üzrə Cənubi Qafqaz vitse-çempionudur. "Breyn-rinq" üzrə Moskva çempionudur.

Elitar klubda ilk oyununu 2001-ci il seriyasının qış mövsümündə keçirib.

2004-cü ildə Balaş Qasımovun komandasının heyətində "Nə? Harada? Nə zaman?" oyunu üzrə mütləq dünya çempionu olub.

2009, 2010 və 2018-ci illərdə Balaş Qasımovun komandasının heyətində "Büllur bayquş"a sahib olub.

## Şəxsi həyatı
Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib.

Moskva şəhərində yaşayır, reklam agentliklərinin birində çalışır.

Evlidir. Bir oğlu, üç qızı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Chgk.tvigra.ru saytında profili
*  Дмитрий Авдеенко: о Баку, секретах команды Касумова и узнаваемости
Behaviour Interactive

**Behaviour Interactive** () — videooyunlarının inkişafında ixtisaslaşan müstəqil Kanada şirkəti. 1992-ci ildə təsis edilən şirkətin baş qərargah Kanadanın Monreal şəhərində yerləşir. Şirkətin Çilinin Santyaqo şəhərində bir filialı var.

## Tarix
Şirkət "*Megatoon Entertainment Group*" adıyla Remi Rasin tərəfindən 1992-ci ildə Kvebek şəhərində təsis edilmişdir. 1994-cü ildə Rasin, CD-ROM üçün interaktiv əyləncə proqram təminatları üzrə ixtisaslaşan Monreal-əsaslı "*Multimedia Interactive*" (MMI) şirkətinin təsisçilərindən biri olmuşdur. 1996-cı ildə şirkətlərin ikisi də, "*Malofilm Communications*" şirkətinə satılmış, 1997-ci ildə isə "*Behaviour Interactive*" adı altında birləşmişdilər. 1999-cu ildə Rasin və bir neçə səhmdar studiyanı geri almış, 2000-ci ildə isə adını "*Artificial Mind & Movement Inc.*" (A2M) qoymuşdular. 2008-ci ilin noyabr ayında şirkət Santyaqo-əsaslı "*Wanako Games*" studiyasını "*[[Activision|Activision Blizzard]]*"dan almışdır. 2010-cu ildə şirkət adını yenidən "*Behaviour Interactive*" olaraq dəyişmişdir.

### Qalmaqal
21 iyun 2018-ci ildə "Bethesda Softworks" şirkəti "Behaviour Interactive" studiyasını və "Warner Bros." şirkətini müəllif hüquqları və müqavilə pozuntusu iddialarına görə məhkəməyə vermişdir. "Bethesda" bu şirkətlərin vaxtilə "Behaviour Interactive"in hazırladığı "*[[Fallout Shelter]]*" videooyununun buraxılış-əvvəli kodundan əsaslanaraq "*[[Qərb dünyası (film, 1973)|Qərb dünyası]]*"-mövzulu bir videooyunu buraxdıqlarını iddia etmişdir. Bu müəllif hüquqlarının pozuntusuna oyunun qeympleyi, animasiyaları və interfeys dizaynı kimi amillərinin "*[[Fallout Shelter]]*"dəki ekvivalentlərinə çox bənzəməsi daxildir.

15 yanvar 2019-cu ildə "*Westworld*" applikasiyası Google Play və App Store onlayn satış platformalarından çıxarılmışdır. Oyun daxilində verilən açıqlamada oyunçuların oyunu ləğv edilənə qədər, yəni 16 aprel 2019-cu ilə qədər oynaya biləcəkləri bildirilmişdir.

## Məhsullar

### Artificial Mind & Movement

### Behaviour Interactive

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Cahangirovlar

**Cahangirovlar** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

1746-cı ildə Türkiyə-İran sərhəd kəsişməsindən sonra Nadir şah İzmir ətrafından gəlib Çuxur Səddə (İrəvan çuxurunda) yerləşən Aydınoğulları sülaləsinin başçısı Məhəmməd oğlu Aydın bəyi Gümrüyə yerləşdirib sərhəddi qorumaq vəzifəsini ona həvalə edir. Aydın bəyin oğlu Cahangirin övladı Əziz bəyin zamanında – yəni 1804-cü ildə Ruslar Gümrüyü işğal edirlər. Sonralar ailə kötüyündə Əziz bəyin ailəsinin soyadını Cahangirov kimi qeydə almışlar. Əziz bəyin oğlu Məhəmməd bəy Şörəyel nahiyəsinin Qarakilsə kəndindəki Muğan bəyləri tayfasından Şarabanı xanımla evlənir. Onların Əziz, İbrahim, Həsənxan, Tükənbaz və Aydın adına övladları olur.
İbrahim bəyin atası Qarsa köçdükdən sonra əmizadələri Gümrüdə qalmışdılar. Həmin nəslin bir qolunu 1918-ci ildə Bakıya köçdüyü məlumdur. Cahangirov soyadını daşıyan digər bir kişinin oğlu Elman Cahangirov ali təhsilli Amasiya rayonundakı süd sanayesi mütəxəssisi idi və Amsiya rayonundakı süd zavodunda baş texnoloq işləyirdi. Deyilənə görə, 1918-ci il hadisələrindən sonra Elman Cahangirov Gümrüdən Rusiyanın Krasnodar vilayətinə köçmüşdür. Cahangirovların hazırda Bakıda yaşayan qolu Tarverdiyev soyadını daşıyır.
İbrahim bəyin oğlu Aydın bəy İstanbulda, qızları Aytən və Ruhiyyə xanımın isə Ankarada yaşadıqları məlumdur. Onun birinci arvaddan olan oğlu Qarsda vəfat etmişdir.
İbrahim bəy Türkiyədə yaşayan azərbaycanlı mühacirlərlə, o cümlədən Əhməd bəy Ağaoğlu ilə dostluq etmişdir. Əhməd bəyin oğlu Səməd Ağaoğlu “Babamın Arkadaşları” kitabında İbrahim bəyin həyatının son məqamları təsvir edilmişdir.
İbrahim bəyin Malta adasına sürgün olduğu zaman yazdığı və sonralar əlavələr etdiyi “Xatirələr”i əlyazma şəklində Türkiyədə arxivdə saxlanılır.

## Soyun tanınmış nümayəndələri
* İbrahim bəy Cahangirzadə — dövlət xadimi, hərbçi, erməni-rus istilaçılarına qarşı fəal mübariz.
* Həsən bəy Cahangirov — Cənub-Qərbi Qafqaz Türk Cümhuriyyətinin hərbi naziri.
* Əziz bəy Cahangirov — Cənub-Qərbi Qafqaz Türk Cümhuriyyətinin hərbi naziri.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* İrəvan
* İrəvan xanlığı
Skrill

**Skrill** (2011-ci  ilə qədər -  "Moneybookers") — yalnız elektron poçt ünvanından istifadə etməklə pul göndərmək və almaq imkanı verən elektron ödəmə sistemidir. Londonda 18 iyun 2001-ci ildə yaradılmışdır.

İstifadəçilər kredit və debet kartlardan pul göndərə və   İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf  Təşkilatının üzvü olan bir çox ölkələrdəki bank hesabından pul köçürmələri edə bilirlər. Şəxsi hesabı olan iştirakçılar üçün Skrill demək olar  pulsuzdur (iştirakçılar arasında pul köçürmələri maksimum 20 avroya başa gəlir). İşgüzar hesablar  ixtisaslı iddiaçılar üçün əlyetərdir və qəbul edilən ödəmələrdən komissiya tutulur. Pulun hesabdan çıxarılması VİSA kredit və ya debet kartına  bank çekiylə və ya bir çox ölkələrə beynəlxalq SWIFT -pulköçürmələr  ilə icra edilə bilər. Təhlükəsizlik tədbiri olaraq Skrill standartı istifadəçinin hesabından pulköçürmələrin maksimal məbləğini məhdudlaşdırır. Bir çox rəqib xidmət sistemindən fərqli olaraq (onlayn ötürmə vasitələri) Skrill servisdən istifadə olunmasından öncə şəxsin yoxlanılmasını tələb edir;  bu, fırıldaqçılıq ehtimalını  minimuma endirir və çirkli pulların yuyulmasının qarşısını alır. Əlavə yoxlama  addımları istifadəçinin hesabından pulköçürmələrin ümumi məbləğini 90 gün ərzində tədricən  50 min avro ekvivalentədək yüksəldir, sonrasında isə, əlavə yoxlamadan  sonra, limitlər sistem istifadəçisinin xahişi ilə  tam aradan qaldırıla bilər.

2015-ci  ildə elan edilmişdi ki, Optimal Payments Plc şirkəti Skrill ödəmə sistemini almaq üçün barədə  razılıq əldə etmişdir. Təxmini dəyəri 1.1 mlrd. avroya hesablanmışdı.  Sövdələşmə 2015-ci ilin üçüncü rübündə başa çatdırıldı.

## Qeydlər
Aramdərə

**Aramdərə** Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında göl adı.

## Toponimkası
Aramdərə- Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında göl adı. Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Sisyan rayonunda) Aramlı dağ adı (yenə orada) ilə mənaca eynidir. Toponimin mənşəyi Azərbaycan dilində haramı — "qaçaq", "quldur" sözündən , ya da türk dillərində uram "çaylaq", "subasar sahə" sözündəndir. Azərbaycanın Goranboy rayonu ərazisində Gülüstani — İrəm dağ adı ilə səsləşir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
axc.preslib.az

## İstinad
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin İstiqlal Muzeyi

**İstiqlal Muzeyi** — Azərbaycanın tarix və mədəniyyətini, milli bədii irsini nümayiş və təbliğ edən ilk dövlət muzeyi. Muzeyin təsisçiləri Hüseyn bəy Mirzəcamalov və Məhəmməd Ağaoğlu olmuşlar.

## Tarixi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə yaradılmışdır. 1919-cu il dekabrın 7-də Azərbaycan Parlamentinin işə başlamasının ildönümü münasibətilə onun binasında açılmış və Parlamentin nəzdində fəaliyyət göstərmişdir. Muzeyin təsisi ilə əlaqədar "Azərbaycan" qəzeti (1919, 23 sentyabr) yazırdı: "*Sənələrdən bəri bəslədiyimiz bir arzu var ki, o da vətənimiz Azərbaycanda bir milli muzey təsisidir... Sabiq Rusiya zamanında təsis edəcəyimiz muzeyin adını "milli muzey" qoymaq fikrində idiksə də, bu gün fərdimizin köksünü qabardan istiqlal şüarı olmasına görə, "İstiqlal" muzesi olmasını əhəmiyyətli görürüz*".

## Məqsədi
Muzeydə Azərbaycanın azadlıq və istiqlalına dair sənəd və materiallar, tarixi və maddi mədəniyyət örnəkləri, arxeoloji tapıntılar, silahlar, numizmatika nümunələri, rəsm əsərləri, xalça və xalça məmulatı, bədii tikmələr, dulus və mis qablar, bəzək əşyaları və digər sənət əsərləri, Qurani-Kərimin nadir nüsxələri, müxtəlif əlyazmalar və s. toplanmıĢdı. Muzeyin açılışına hazırlıq görülərkən 1919-cu il noyabrın 6-da tərtib olunmuş bir sənəddə (onu həm muzeyin yaradıcıları olan sənətşünaslar Hüseyn bəy Mirzəcamalov və Məhəmməd Ağaoğlu, həm də Azərbaycan Parlamenti sədrinin müavinləri Həsən bəy Ağayev, Sultanməcid Qənizadə və Parlamentin rəyasət heyətinin digər məsul əməkdaşları imzalamışlar) muzeyin əsasnaməsi, uçot-mühafizə üzrə təlimat, fond-satınalma komissiyası haqqında müddəalar yığcam şəkildə əks olunmuşdu. Sənəddə göstərilirdi ki, muzeyə verilən hər bir əşya milli sərvətdir, əşya sahiblərinin ailə üzvləri gələcəkdə onlan tələb edə bilməzlər. Muzeyə hədiyyə olunmuş əşyalar geri qaytarılmır. Sənədin 3-cü bəndində deyilirdi: "İstiqlal muzeyi milli bir müəssisə olduğu üçün muzeydə mövcud bütün əşya milli mal hesab edilir. Heç kəs və heç bir müəssisə o şeylərə sahib ola bilməz".

Muzeyin təşkili və fəaliyyəti ilə bağlı bütün xərclər Azərbaycan Parlamenti rəyasət heyətinin hesabına idi. Aprel işğalından (1920) sonra "İstiqlal" muzeyinin eksponatları yeni təşkil olunmuş Azərbaycan Dövlət Muzeyinə verildi. Sonralar eksponatların bir hissəsi (o cümlədən, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin bayrağı, "İstiqlal bəyannaməsi"nin əsli, Azərbaycan Parlamentinin materiallan və s.) Moskvadakı İnqilab muzeyinə aparıldı.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Azərbaycan İstiqlal Muzeyi

## Ədəbiyyat
* Bayramov A., Azərbaycanda muzey işinin tarixindən, "Mədəni-maarif işi" jurnalı, B., 2000, № 4/5; 
* Бахшиева А., Из истории образавания и деятельности и Азербаиджане»Музэкскурс»а , "Azərbaycan Tarixi Müzeyi - 80" toplusunda, B., 2001; 
* Джахангирова С., О трех печатях из фонда новой истории Музея Истории Азербаиджана yenə orada.

## İstinadlar
Diferensial skaner kalorimetriyası

**Diferensial skaner kalorimetriyasi** – temperaturun funksiyası kimi endo- və ekzotermik keçidlərin ölçülməsi üçün termiki analizin ən populyar üsuludur.
## Əsasları
### Kalorimetriya
*Kalorimetriya* – istiliyi ölçülən müxtəlif proseslərin fiziki - kimyəvi analiz metodları qrupudur:
# kimyəvi reaksiyaların;
# faza keçidlərinin;
# istilik tutumu (cismin temperaturunun dəyişilməsi üçün tələb olunan istilik).
### İstilik
*İstilik* – daxili enerjinin məkanda yenidən bölüşdürülməsi prosesini xarakterizə edən funksiyadır; onu  istilik köçürmə prosesi olmadıqda ölçmək mümkün deyil. Buna görə hər hansı bir kalorimetrin dizaynında ölçmə sisteminin müxtəlif hissələri arasında istilik mübadiləsinin mümkün olması nəzərə alınır və istilik köçürmələri ilə bağlı hadisələri anlama, kalorimetriyada prinsipial əhəmiyyətə malikdir.
 
### İstilik köçürülmə hadisələri
İstilik köçürülməsi fiziki təbiətinə görə müxtəlif yollarla həyata keçirilə bilər:
# maddələrin istilik keçiriciliyi səbəbindən;
# konveksiya yolu ilə;
# istilik şüalanma yolu ilə.
#### İstilik keçiriciliyi
*İstilik keçiriciliyi* – molekullarin və ya atomların titrədici vəziyyətlərini dəyişdirərək enerji transfer metodudur (enerjinin ötürülməsi metodu). İstilik keçiriciliyi kütləvi ötürülmə ilə müşayiət edilmir və yalnız qatı maddələrdə mümkündür.
#### Konveksiya
Konveksiya – enerjinin maye və ya qaz axını ilə ötürülməsi. Sistemin bir nöqtəsindən digərinə konveksiya ilə ötürülən enerjinin miqdarı bu iki nöqtə arasındakı temperatur fərqi ilə mütənasibdir (birbaşa nisbətdədir).

#### Termiki şüalanma
Bütün cisimlər elektromaqnit şüalanmanı aramsız yayırlar və udurlar. İstilik tarazlığı  pozulduğu zaman, sistemdə özbaşına, balans vəziyyətinin bərpasına yönəldilən proses alınır. Cisimlər arasında istilik axını yaranır ona görə ki, daha çox isti cisim daha çox istilik radiasiyasını yayır, daha az qızdırılan - udur. Bu vəziyyətdə istilik axınının dəyəri həm temperatur fərqi , həm də cismlərin absolyut temperaturu ilə mütənasibdir.
 
## Əməliyyat prinsipi
Diferensial skaner kalorimetriyası metodunda istiliyi   istilik axını ilə müəyyən edirlər - istilik törəməsi zamana görə  (bu səbəbdən adda "diferensial" termini var).
İstilik axınları ölçmə sistemindəki iki nöqtədə temperaturlarının fərqi ilə bir anda ölçülür.
Ölçmələr həm izotermik şəraitdə, həm də dinamik rejimdə qızdırıcı cihazin örtüyünün temperaturunda programlanabilən dəyişikliklə həyata keçirilə bilər. Bu tip kalorimetrlərə "skaner" deyilir. Müasir qurğularda müxtəlif temperatur proqramları qurmaq mümkündür. 
## Tətbiqi
Diferensial skaner kalorimetrləri polimerlərin, dərmanların, qida və bioloji məhsulların, üzvi və qeyri-üzvi maddələrin öyrənilməsi üçün istifadə olunur.
DSK ilə aşağıdakı dəyərləri ölçmək mümkündür: şüşələşmə temperaturu, ərimə temperaturu, kristallaşma temperaturu, qatılaşmanın temperaturu və kinetikası, oksidləşmənin başlanğıc temperaturu və istilik tutumu.
## Mənbə
* А.Л. Емелина. Дифференциальная сканирующая калориметрия. Лаб.хим.факультета МГУ. 2009 г.
* Основы дифференциальной сканирующей калориметрии. МГУ им.М.В.Ломоносова. Физический факультет. Москва 2010.