open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elşad Quliyev

**Elşad Heybət oğlu Quliyev** () — professor, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1989), Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının elmlər doktoru, Beynəlxalq Televiziya Akademiyasının həqiqi üzvü.

## Həyatı
Elşad Quliyev 23 yanvar 1941-ci ildə Cəlilabad şəhərində anadan olub. ADU-nun Filologiya fakültəsini və Moskva İctimai Elmlər Akademiyasını bitirib. 3 il Lənkəranda müəllimlik edəndən sonra Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində işləyib. 1966-cı ildə dublyaj şöbəsində tərcüməçi, sonra isə televiziya proqramları baş redaktoru olub. 1972-ci ildə Televiziya Komitə sədrinin birinci müavini təyin edilib. 1983-cü ildən 1990-cı ilədək Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb.

1992-ci ildə yenidən Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətinə sədr təyin olunub. 1993-cü ildən 1994-cü ilə qədər Azərbaycanda ilk müstəqil televiziya kanalı olan BMTİ-nin baş direktoru işləyib. 1990–2008-ci illərdə həm də Bilik Maarifçilik Cəmiyyətinin sədri olub. Ayrı-ayrı illərdə kütləvi informasiya vasitələri sahəsində xidmətlərinə görə orden və medallarla təltif edilib.

Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi (1989), tarix elmləri namizədi (1991), Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının elmlər doktoru, professoru, Beynəlxalq Televiziya Akademiyasının həqiqi üzvü olmuşdur. Elşad Quliyev akademik Vavilov adına Beynəlxalq medala layiq görülmüşdü.

Telefilm Yaradıcılıq Birliyi tərəfindən Elşad Quliyevin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş "Ömrün teleformatı" adlı film çəkilmişdir. Həmçinin onun haqqında "Telefenomen Elşad Quliyev ilə 16 saat söhbət" adlı kitab işıq üzü görüb.

Rejissor Cəmil Quliyevin atasıdır.

Elşad Quliyev 27 may 2008-ci ildə ağır xəstəlikdən vəfat edib.

## Kitabları
* "Telekamera və mikrofonla" (1985)
* "Televiziya iki əsrin ayrıcında" (1993)
* "Televiziya: nəzəriyyə, inkişaf meyilləri" (2004)

## Filmoqrafiya
* Azərbaycan iri addımlarla addımlayır (film, 1979)
* Xuraman (film, 1978)
* Qızılı yamaclar (film, 1982)
* Muğanda bir kənd var (film, 1978)
* Nəbi Xəzri (film, 1987)
* Oxu, tar (film, 1989)
* Sovet Azərbaycanı (film, 1977)
* Şəki (film, 1977)

## İstinadlar
Telnet

**Telnet** (uzaq məsafəyə müraciət) – ciddi mətn sistemidir. Onun köməyi ilə şəbəkəyə birləşdirilmiş istənilən kompüterə daxil olmaq olar. Telnet e-mail, FTP, Usenetə nisbətən çox da tanınmayıb və geniş yayılmayıb. Həmçinin, bir kompüterdən başqa bir kompüteri terminal kimi istifadə etmək üçün protokol (və ona uyğun proqram). Yalnız mətn rejimini dəstəkləyir. UNIX sistemlərinə uzaqdan daxil olmaq üçün Telnet geniş istifadə olunur. Ondan istifadə etmək üçün komanda sətrindən *telnet* və ya *tn* komandasını vermək, yaxud brauzerin ünvan zolağında *telnet:abc.xyz.com* kimi ünvan daxil etmək lazımdır.

Bir çox kompüterlər internetə qoşula bilmirlər. Eləcə də IBM universal kompüterləri digər kompüterlərin dilində "danışa" bilmirlər. Bu zaman Telnet qovşağından istifadə olunur. Telnet qovşağı siyahısına minlərlə elektron lövhə elanları və eləcə də geniş yayılmış pulsuz şəbəkələr aiddir. Telnet xidmət növü internetə qoşulmuş ixtiyari kompüterə uzaq məsafədən qoşulmanı təmin edir. Bu cür qoşulma uzaq məsafədə yerləşən kompüterin informasiya bazasından istifadə etməyə imkan verir. Bu xidmət növündən kompüterləşmiş kitabxanaların biblioqrafik verilənlər bazasından birgə istifadə etmək üçün, uzaq məsafədə yerləşən müxtəlif adamların eyni layihə üzərində işləməsini təmin etmək üçün istifadə edirlər. Telekonfranslara göndərilən məlumatlar xəbərlər serverinə daxil olur və qısa müddətdə geniş yayılır. Belə ki, hər hansı telekonfrans serveri digər telekonfrans serveri ilə, o isə öz növbəsində bir neçəsilə əlaqəli olur. İstifadəçinin göndərdiyi bütün məlumatlar avtomatik olaraq telekonfrans serveri ilə əlaqəli olan digər serverlərə ötürülür və beləliklə, internetin bütün istifadəçiləri üçün onların oxunması mümkün olur. Serverlər arasında məlumatların yayılması xüsusi şəbəkə protokolu — NNTP (*Net News Transport Protocol*) protokolu üzrə həyata keçirilir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Həmçinin bax
* İnformatika
* kompüter əməliyyat sistemləri
* Qurğular
* kompüter şəbəkələri
* kompüter proqramları
Qara qutu (nəqliyyat)

**Qara qutu** () — təyyarə qəzalarında təyyarə parça-parça olsa, dənizin dibinə getsə də, dərhal pilot kabinəsindəki son danışıqları yazan qara qutular axtarılır. Əksəriyyətlə qorxunc qəza xarabalığı arasından sağlam tapılan bu qutular sayəsində qəzanın səbəbləri araşdırılır.

Kabinədəki səsləri və uçuş məlumatlarını yazan hər iki qutu da paslanmayan poladdan düzəldilir. En və uzunluqları təqribən 25 santimetr, dərinliyi 12–13 santimetrdir. Qutuların kənar qalınlıqları 6–7 mm-dir. Qutular bundan başqa istiyə və yanğına dözümlü olmaqla birlikdə plastiklə əhatə olunmuş və maye köpüklə də təchiz edilmişdir.

Qutular o qədər möhkəmdir ki, dənizə düşmüş bir təyyarənin qutuları 7 il sonra çıxarılıb və yenə də dinlənilmişdir. Əvvəllər qutular qanadların birləşmə nöqtəsinə yaxın bir yerə yerləşdirilirdi. Bu bölgə təyyarənin ən ağır qismi olduğuna görə düşmə anında ağır hissələr qutuların üstünə düşərək zərər verə bilirdi. Sonralar isə bu qutular təyyarənin quyruq qisminə qoyulmağa başlandı. Əlbəttə, bu təyyarənin quyruq qismindəki oturacaqların daha etibarlı olduğu demək deyil, ancaq bu yer qutuların təyyarənin xarabalığından uzağa düşməsini təmin etməkdədir. Təyyarə qəzalarının səbəbləri müxtəlifdir. Havada bir formada fırlanaraq yerə düşən təyyarələrdə sərnişinlərin sağ qalma ehtimalı yoxdur. Bu səbəblə də təyyarənin hazırlandığı material bu baxımdan vacib deyil. Təyyarə yerə bütün halda çırpılsa da, düşən bir liftdə olduğu kimi yolçular toqquşmanın şiddətindən həyatlarını itirərlər.

Təyyarənin içinə maye köpük doldurmaq elektronik alətləri qoruya bilər, ancaq insanların yalnız ölüm səbəblərini dəyişər. Təyyarənin materialını qaraqutu materialından düzəltmək, parçalanmaq və yanğın təhlükələrinin qarşısını alar, ancaq təəssüf ki, bu materialdan düzəldilmiş təyyarə də uça bilməz. Qara qutuların rəngləri qara deyil, narıncıdır. Bu rəngin seçilməsinin səbəbi xarabalıq içindən daha rahat tapılması üçündür.

## Mənbə
* Jurnal "Maxi"
* TƏYYARƏLƏRİN QARAQUTULARI 

## Xarici keçidlər

*Aviation Safety Network
*
*
*
Mozilla Firefox

**Mozilla Firefox** — populyar, azad və açıq-qaynaqlı internet brauzeri (veb səyyahı), əməliyyat sistemi ilə əla uyuşaraq, əvvəlki brauzerlərin favoritlər bölməsindəki informasiya bazasını idxal etmək kimi vacib funksiyalara sahibdir. Pop-up reklamların qarşısını alır və yüksək səviyyədə brauzerin təhlükəsizliyi imkanlarını təklif edir. Rəsmi olaraq Microsoft Windows, macOS və Linux əməliyyat sistemləri üçün buraxılır. İlk adı “Phoenix” (“Simurq”) idi. Ticarət işarələrində yaranmış toqquşma səbəbindən bir müddətdən sonra adı dəyişdirilərək “Firebird” qoyuldu. Eyni səbəbdən sonradan bu ad da “Firefox” adı ilə əvəz olundu. Çox zaman yanlış olaraq “Mozilla” adlandırılır.
## Ədəbiyyat

*İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Firefox Rəsmi saytı
* Firefox 
* Firefox layihəsi
* Firefox Flicks 
* Firefox Reklam çarxları
İntranet

**İntranet** — adətən kənar şəxslərin girişini istisna etmək şərtilə təşkilat daxilində məlumat mübadiləsi, asan kommunikasiya, əməkdaşlıq alətləri, əməliyyat sistemləri və digər hesablama xidmətləri üçün kompüter şəbəkəsi. Termin internet kimi ictimai şəbəkələrdən fərqli olaraq istifadə olunur, lakin internet protokol dəstinə əsaslanan eyni texnologiyadan istifadə edir.

Təşkilat miqyasında intranet daxili kommunikasiya və əməkdaşlığın əsas mərkəz nöqtəsini təşkil edir. Bu, daxili və xarici resurslara daxil olmaq üçün vahid başlanğıc nöqtəsini təmin edir. Ən sadə formada lokal şəbəkələr (LAN) və genişmiqyaslı şəbəkələr (WAN) texnologiyaları ilə intranet qurulur. Bir çox müasir intranetlərdə axtarış mühərrikləri, istifadəçi profilləri, bloqlar, bildirişləri olan mobil tətbiqlər və infrastrukturları daxilində hadisələrin planlaşdırılması mövcuddur.

İntranet bəzi hallarda ekstranetdən fərqlidir. İntranet ümumiyyətlə təşkilatın işçiləri üçün məhdudlaşdırılsa da, ekstranetlərə müştərilər, təchizatçılar və ya digər təsdiq edilmiş tərəflər də daxil ola bilər. Ekstranetlər autentifikasiya, avtorizasiya və mühasibat uçotu üçün xüsusi müddəalarla özəl şəbəkəni internetə genişləndirir.

## İstifadəsi
Bir çox təşkilatların intranetləri məzmununun əhatə dairəsi və müxtəlifliyi, həmçinin sistem interfeyslərinin sayı səbəbilə öz ictimai internet saytlarından daha mürəkkəb olur. İntranetlər və onların istifadəsi sürətlə artır. "Nielsen Norman Group"un 2007-ci il "İllik İntranet Dizaynı"na əsasən iştirakçıların intranetlərindəki səhifələrin sayı 2001–2003-cü illər ərzində orta hesabla 200.000 olmuşdur, 2005–2007-ci illərdə isə orta hesabla 6 milyon səhifəyə yüksəlmişdir.

## Faydaları
İntranetlər təşkilat daxilində kommunikasiya üçün güclü vasitələr, təşkilat daxilində qlobal əhatəyə malik şaquli strateji təşəbbüslər kimi xidmət edə bilər. Asanlıqla çatdırıla bilən məlumat növü təşəbbüsün məqsədi və təşəbbüsün nəyə nail olmaq məqsədi daşıdığı, təşəbbüsü kimin idarə etdiyi, bu günə qədər əldə edilmiş nəticələr və daha çox məlumat üçün kimə müraciət etməkdir. İşçilər məlumatları intranetdə təqdim edərək təşkilatın strateji diqqət mərkəzində olan yeniliklərdən xəbərdar olmaq imkanı əldə edirlər. Bəzi ünsiyyət nümunələri çat, e-poçt və yaxud bloqlar ola bilər. "Nestle"nin Skandinaviyada bir sıra qida emalı zavodlarının olması intranetin şirkətə ünsiyyət qurmasına kömək etdiyinin real nümunəsidir. Onların mərkəzi dəstək sistemi hər gün bir sıra sorğularla məşğul olmalı idi.

İstifadəçilər prosedur təlimatları, daxili telefon siyahısı və sorğu formaları kimi fiziki sənədləri saxlamaq əvəzinə veb-brauzer vasitəsilə informasiya və məlumatlara baxa bilərlər. Bu, potensial olaraq biznes pulunu çap, sənədlərin surətini çıxarmağa və ətraf mühitə, eləcə də sənədlərə texniki qulluq xərclərinə qənaət yarada bilər. Məsələn, insan resursları menecmenti şirkəti olan "PeopleSoft" insan resursları proseslərini "intranetə keçirərək əhəmiyyətli xərclərə qənaət etmişdir".

## Həmçinin bax

* Viki texnologiyaları
* İnternet portalı

## İstinadlar
Egey dənizi

**Egey dənizi** (türkcə:*Ege Denizi*) ya da **Adalar dənizi**() — Balkan və Anadolu yarımadaları arasında, Aralıq dənizinə bağlı bir dənizdir. Mərmərə dənizi və Qara dənizdən Çanaqqala və İstanbul boğazları ilə ayrılan dənizin cənub sərhədləri qaralarla çəkilmiş olmaqla bərabər, şimal sərhədlərini Yunanıstana bağlı adalar olan Rodos və Krit adalarına çəkir.

Boğazları: Dardanel, Kafirefs boğazı, Evrip boğazı.

## Həmçinin bax
* Abdera

## İstinadlar
Rəşad Səfərov

**Rəşad Səfərov** (tam adı: *Rəşad Süleyman oğlu Səfərov*; 19 May,1978.Bakı) — aktyor.

## Həyatı
Rəşad Səfərov 19 may 1978-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1999-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. 2001-ci ildə C.Cabbarlı adına Azərbaycan Dövlət İrəvan Dram teatrında, 2005-ci ildə Şuşa Musiqili Dram Teatrında, 2006-cı ildə isə Dövlət Gənclər teatrında aktyor vəzifələrində aktyor vəzifəsində çalışıb. 2009-cu il may ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrının aktyorudur. Film, serial və kliplərdə çəkilmişdir.2014-cü ildə Binəqədi rayonu Xocahəsən mədəniyyət evinə direktor təyin olunub.

## Mükafatları
* Prezident mükafatı — 9 may 2024

## Əsas rolları
# Telefon gecələri (Anar) — Seymur
# Əsgər anası (R.Ağarəhim) — Şubay
# Məhəbbət və cinayət (R.Ağarəhim) — Şərbət
# Qum üstündə ev (İ.Rüstəm) — Eldar
# Məhv olmuş gündəliklər (İ.Əfəndiyev) — Ədalət
# Məhəbbət yaşayır hələ (İ.Əfəndiyev) — Qüdrət
# Təzə gəlin (Ü.Hacıbəyov) — Səfi
# Ana (H.Cavid) — Qanpolad
# İblis (H.Cavid) — quldur başçısı
# Pasport (R.Abdullayev) — Elvin
# Tarelkinin ölümü (S.Kabilin) — Murromski
# Şeyx Sənan (H.Cavid) — Dəvəçi
# Otello (V.Şekspir) — Lodoviko
# Aydın (C.Cabbarlı) — Surxay
# Yatmış gözəl (B.Marvin) — kral
# Əcəl atı (V.Əlixanlı) — müəllim
# Məhv olmuş gündəliklər (İ.Əfəndiyev) — Ədalət
# Romeo və Cülyetta (U.Şekspir) — hersoq
# Sarıköynəklə Valehin nağılı (İ.Əfəndiyev) — Yusifov

## Filmoqrafiya
# Olacağa çarə yoxdur (film, 2003)
# Yanmış körpülər (film, 2007)
# Cavid ömrü (film, 2007)
# Qızlar (film, 2007)
# Nəfs (2008)
# Cavad xan (film, 2009)
# Qaydasız döyüş (film, 2009)
# İlahi məxluq (film, 2011)
# Aktrisa (film, 2011) (tammetrajlı bədii film) — rol: Səməd Orucov
# Tək olanda qorxma... (teleserial, 2013)
# Toy gecəsi (serial, 2013) — rol: Zaur
# Sənə inanıram (serial, 2013) — rol: İqbal
# 2 ömür (film, 2016-2017) (bədii serial) — rol: Şadman
# İmtahan (teleserial, 2017) — Fərrux
# Ata ocağı (serial, 2017) — Vüqar
# Birlikdə (film, 2024)
# Bir Qadın(teleserial)

## İstinadlar
Qapışma (film, 2000)

**Qapışma** () — 2000-ci ildə rejissor Qay Ritçi tərəfindən çəkilmiş cinayət-komediya filmi.

## Məzmun
Filmdə əsas obrazlar anası ve atası təyyarədə tanış olduğu üçün Türk (Ceyson Stetem) adını alan bir ingilis və silahları çox sevən dostu və Tommidir. Onlar qanunsuz boks görüşləri təşkil edir, bu boks üçün Kərpic Sifət (Alan Ford) adında böyük bir mafiyadan kömək istəyirlər. O da, Türk ve Tommi üçün lazım olanı edir. Ancaq bir gün bu ikisinin boksçusu Möhtəşəm Corc (Bred Pitt) adında bir qaraçıya uduzur. Türk ilə Tommi boksçularını dəyişdirmək məcburriyətində qalırlar ve elə bu səbəbdən onlar Mikini özlərinə yeni boksçu götürürlər. Kərrpic Sifətin onlardan istəyi dördüncü raundda Mikinin uduzmasıdır. Ancaq buna əməl etmir və bunun nəticəsində boksçunun anası öldürülür.

Həmçinin qumarbaz Dört Barmaq ləqəbli Frenki (Benisio del Toro) indi Əmioğlu Avi (Denis Ferina) adındakı öz bossu üçün almaz oğurlayacaqdır. Heç gözlənməyən bir anda iki hadisə bir birinə qarışır.

## Film haqqında
* Qay Riçi ilə görüşən Bred Pitt yeni filmində ondan rol istəyir. "Qapışma" filminə dəvət olunan aktyor London şivəsi ilə danışa bilmədiyi üçün qaraçı Mikki rolu ilə kifayətlənməli olur.
* Tayron rolunun ifaçısı Eyd çəkiliş meydançasına qarovulçu işi axtarmağa gəlmişdi. Eydi görən Qay Riçi Tayron rolunu ona təklif edir.
* Çəkiliş meydançasında nizam-intizam yaratmaq üçün Qay Riçi özünə məxsus cərimə sistemi tətbiq edir. Mobil telefona gələn zənglər, çəkilişə gecikmə, iş vaxtı yatmaq, danışıqlar, narazılıq üçün cərimələr var idi.
* Filmdəki səhnələrin birində Vini Cons bir nəfərin başını maşının qapısına çırpır. Bu səhnəni o, Qay Riçi tərəfindən 1998-ci ildə lentə alınmış "Kart, pul və iki giliz" filmində də etmişdi. Səhnələrin birində isə Ülgüc Boris pencəyinin altından qəssab bıçağı çıxarır. Eyni filmdə də Sabun bu hərəkəti edir.
* Deyilənlərə görə, Qay Riçi "Lucky star" mahnısına görə Madonnaya bir milyon ABŞ dolları verib.

## Rollarda
: Ceyson Stetem — Türk
: Bred Pitt — Miki O' Nil
: Denis Ferina — Avi
: Alan Ford — Kərpic Sifət
: Stiven Qrehem — Tommi
: Lenni Ceyms — Solomon Sol
: Benisio del Toro — Dörd Barmaq Frenki

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* rottentomatoes.com
Qrafik redaktorlar

**Qrafik redaktorlar** — informatikanın xüsusi bölməsi olub yeni şəkillər çəkmək, hazır şəkillər üzərində müxtəlif dəyişikliklər etmək üçün istifadə edilir. Belə proqramlara Microsoft Paint, Adobe Photoshop, CorelDRAW, Adobe Flash, Paint.net və s. missal göstərmək olar. Kompüterin diskində saxlanılan şəkillər rəqəmsal təsvirlər adlanırlar. Belə ki, kompüterin yaddaşında bütün şəkillər rəqəm şəklində (0 və 1) saxlanılır.

Qrafik redaktorlar üç qrupa bolünürlər: rastr (piksel), vektor və fraktal.

## Məşhur qrafik redaktorlar
### Rastr qrafik redaktorları
*Adobe Photoshop

*GIMP

*KolourPaint

*Krita

*Microsoft Paint

### Vektor qrafik redaktorları
*Adobe Flash

*Adobe Illustrator

*CorelDRAW

*Inkscape

## Həmçinin bax
* İnformatika
* kompüter Əməliyyat Sistemləri
* Qurğular
* Kompüter qrafikası
* kompüter şəbəkələri
* kompüter proqramları

## Keçidlər
* http://elm.az
* http://ikt.az
* http://www.express.com.az 
* http://www.az-muallimi.com/ 
* http://www.netacad.az/itessaz.htm
* http://www.akademiya.net/
* http://www.load.az 
* http://www.internet.news.az/ 

## İstinadlar
GIF

**GIF (Graphics Interchange Format)** — qrafik mübadilə formatı.
 
GIF (.gif) - GIF formatlı şəkillərdən web-səhifələrinin qrafik tərtibatlarında istifadə edilir. Onun əsas xüsusiyyəti aşağı keyfiyyətdə olması, lakin faylın kiçik həcmli olmasıdır. GIF faylı yalnız 256 rəngi əhatə edir. Məsələn, 1 milyona yaxın rəng çalarlarını özündə əks etdirən mənzərə fotoşəkli varsa, onu GIF faylı kimi saxladıqda rənglərin sayı 256-ya qədər azalacaq. Ona görə də GİF formatından kasıb rəng çalarlarına və ya çox hissəsi eyni rəngə malik təsvirlərdə istifadə edilir.

**GIF** - (ingiliscə **Graphics Interchange Format**)- qrafik görüntülərin populyar formatı.  Aparat təminatından asılı olmayan GIF formatı 1987-ci ildə (GIF87a) CompuServe şirkəti tərəfindən rastr görüntüləri şəbəkədə ötürmək məqsədilə işlənib hazırlanıb. 1989-cu ildə format dəyişdirilib (GIF89a), şəffaflıq və animasiya imkanları artırılıb. Görüntüdə 256 rəng, ölçüsü isə 65536×65536 piksel ola bilər. GIF formatından veb-səhəfələrdə geniş istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* İnformatika
* Kompüter Əməliyyat Sistemləri
* Qurğular
* Kompüter şəbəkələri
* Kompüter proqramları

## Ədəbiyyat
*İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Vaqif Nəsib

**Vaqif Nəsibov ** (*Vaqif Hüseyn oğlu Nəsibov*) — şair, nasir, ssenarist, tərcüməçi, 1973-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Vaqif Nəsib 1939-cu il yanvarın 16-da Qazax şəhərində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirib ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1957–1962). Əmək fəaliyyətinə "Azərbaycan gəncləri" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi başlamışdır (1962–1965). "Na boyevom postu" ("Mübariz keşikdə") qəzeti redaksiyasında məsul katib (1965–1966), "Azərbaycan pioneri" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri (1966–1968), Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında böyük elmi redaktor (1968–1969), "Qobustan" jurnalı redaksiyasında məsul katib (1969–1975), "Gənclik" nəşriyyatında baş redaktorun müavini (1975–1983), "Azərbaycan" jurnalında publisistika şöbəsinin müdiri (1988-?) vəzifələrində çalışmışdır.

Bədii yaradıcılığa 1957-ci ildə dərc etdirdiyi şeirləri ilə başlamışdır. Bundan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmişdir. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur.

## Əsərləri
* 1. Çəpiş. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1962, 14 səh.
* 2. Görüş. Bakı: Azərnəşr, 1964, 13 səh.
* 3. Durna günü. Bakı: Gənclik, 1970, 131 səh.
* 4. Salam, Əskipara yolu. Bakı: Gənclik, 1974, 127 səh.
* 5. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Müseyib Allahverdiyev. Bakı: Gənclik, 1975, 29 səh.
* 6. Bağçadanməktəbə. Bakı: Gənclik, 1977, 88 səh.
* 7. Ömürdəngündən. Bakı: Gənclik, 1979, 144 səh.
* 8. Uzundərə. Bakı: Gənclik, 1981, 282 səh.
* 9. Dağ havası. Bakı: Gənclik, 1983, 248 səh.
* 10. Ceyrançöllü Qoç Kərəməli. Bakı: Gənclik, 1986, 336 səh.

## Tərcümələri
* 1. Radi Fiş. Nazim Hikmət. Bakı: Gənclik, 1985, 324 səh.
* 2. V. Brestov. Oxumağa gedirəm. Bakı: Gənclik, 1987, 16 səh.
* 3. S. Marşak. Həzin nağıllar. Bakı: Gənclik, 52 səh.

## Filmoqrafiya
# Maqarıç (film, 1973)
# Adsız su (film, 1985)

## İstinadlar
BMP (format)

**BMP təsviri formatı** (.bmp) – Microsoft tərəfindən yaradılan rastr şəkillərin saxlama formatı. BMP faylı Microsoft Office paketinin istənilən proqramı başa düşür. Bu formatdan “İşçi masaya” şəkillərin qoyulmasında da istifadə edilir. BMP faylın ölçüsü çox böyük olur.

## Həmçinin bax
* İnformatika
* Kompüter Əməliyyat Sistemləri
* Kompüter şəbəkələri
## İstinadlar
Uesli Snayps

***Wesley Snipes*** (oxunuş:Uesli Snayps) ABŞ aktyoru,döyüş sənətçisi ve film prodüseridir. O ilk dəfə "Vəhşi pişiklər" adlı komediya filmində rol alıb, 1992-ci ildə "Nyu Djek Citi", "Ağ adamlar hoppana bilmir" və "52 nömrəli müştəri" filmləriylə məşhurlaşdı. Daha sonra o, Robert De Niro, Silvestr Stallone, Tommi Li Cons kimi məşhur aktyorlarla filmlərə çəkilir. 1998-ci ildəki "Bleyd" filmi ilə məşhurluğuna məşhurluq qatır. 2004-cü ildə "Blade-3" filmindən sonra artıq Bir-Dəfəlik-DVD olaraq filmlər çəkdi.

## Filmləri

* (1987) (Vəhşi pişiklər)
* (1988) (Qızıl Şəhər)
* (1988) (Təcili Sitüatsiya)
* 1988) (Vietnam müharibə hekayəsi 2)
* (1989) (Əla Liqa)
* (1990) (Nyu Yorkun Kralı)
* (1990) (Həyatın pürüzləri)
* (1991) (Nyu Djek Siti)
* (1991) (Meşə Atəşi)
* (1992) (Su rəqsi)
* (1992) (57 nömrəli sərnişin)
* (1992) (Ağ adamlar hoppana bilmir)
* (1993) (Qaynama nöqtəsi)
* (1993) (Günəşin doğuşu)
* (1993) (Dağıdıcı adam)
* (1994) (Düşmə Arenası)
* (1994) (Şuqar Xil)
* (1995) (Vong Fo,hər şəy üçün təşəkkürler! Julie Newmar)
* (1995) (Pul qatarı)
* (1995) (Nəfəs Gözləyişində)
* (1996) (Fanat)
* (Ağ evdə cinayət)
* (1997) (Amerikan Arzusu)
* (1997) (Bir Gecəlik Məhəbbət)
* (1998) Bleyd 
* (1998) (Qanun işçiləri)
* (1998) (Ceki Çan:Mənim Həyatım)
* (Köklərimə qayıtaq)
* (1998) (Gələcəyin idmanı)
* (1999) (Qırılan Sümüklər)
* (2000) (Muharibə Sənəti)
* (2000) (Gözlənilməyən anlar)
* (2002) (Liberty Silahın ucundadır)
* 2002) (Blad 2:Qan Ovçusu Bleyd)
* (2002) (Ziq Zaq)
* (2002) (Məğlub edilməz)
* (2004) (Blade 3)
* (2004) (Saxlanıla bilməyən)
* (2004) (Atıcı)
* (2005) (7 saniyə)
* (2006) (Pis Bəxt)
* (2006) (Xaos)
* (2006) (Detanator)
* (2007) (Kontraktçı)
* (2014) Qabağıalınmazlar 3
Dehqani

**Dehqani** — XIII əsr Anadolu şairi.

## Həyatı

## Yaradıcılığı

*******

Əcəb bu dərdimin dərmanı yoxmu?
Ya bu səbir etməyin oranı yoxmu?

Yanaram mumlayın başdan ayağa
Nədir bu yanmağın payanı yoxmu?

Gülər düşmən mənim ağlamağıma
Əcəb, şol kafirin imanı yoxmu?

Dəlibdir ciyərimi qəmzən oxu
Ara, ürəkdə gər peykanı yoxmu?

Su kimi qanımı torpağa qardın
Nə sanırsan qəribin qanı yoxmu?

Cəmali-hüsnünə məğrur olursan
Kəmali-hüsnünün nöqsanı yoxmu?

Bəyim, Dehqaniyə ölməzdən öncə
Tapuna irməyin imkanı yoxmu?

## İstinadlar
Hamidi

**Hamidi** () — azərbaycanlı şair, XV əsr Azərbaycan ədəbiyyatının nümayəndələrindən biri.

## Həyatı
Hamidi türk,fars və ərəbcə müxtəlif janrda şeirlər yazan şair həm də tarixçi idi. "Təvarixi-ali-Osman" adlı elmi əsərin müəllifidir. Geniş oxucu kütləsini nəzərə alaraq "Cami-süxənquy" əsərini yazmışdır.Onun ən böyük xidməti anadilli şeirin inkişafına yardımçı olmasıdır. Onun şeirlərində artıq Füzuli ənənələri yoxdur. 1407-ci ildə İsfahanda anadan olmuş, ilk təhsilini burada alaraq şair kimi yetişmişdir. 20 yaşından etibarən ömrünün 30 ilini səyahətlərdə keçirmişdir. Bu haqda özünün "Həsbi-halnamə" əsərində məlumat vermişdir.Hamidi Azərbaycanda mükəmməl mədrəsə təhsili aldıqdan sonra Fateh dövründə, 1455–1456-cı illərdə Osmanlıya getmişdir. Fars və türk dilində yazdığı şeirləri ilə sarayın diqqətini cəlb etmişdir. 20 il Fateh Sultan Mehmetin sarayında yaşayan şair bu barədə "Vəsf-halnamə" əsərində məlumat vermişdir. 1476–1477-ci (hicri təqvimi ilə 881-ci) ildə hökmdarın qəzəbinə səbəb olan Hamidi Bursaya, I Murad türbəsinə şeyx vəzifəsinə göndərilir. Daha sonra saraya dönən şair Sultan Bəyazidin hakimiyyətinin ilk illərinədək yaşayır. 1485–1486-cı ildə İstanbulda vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Günümüzədək gəlib çatan ədəbi irsi öz əli ilə yazılmış avtoqraf divanından ibarətdir. 1949-cu ildə İsmayıl Hikmət Ərtaylan şairin divanını geniş bir müqəddimə ilə çap etdirmişdir. Divanda türkcə və farsca yazdığı qəsidələr, qəzəllər, rübailər, müəmmalar, maddeyi-tarixlər, "həsbi-halnamə" məsnəvisi və digər əsərləri toplanmışdır. Qəsidələrində Fateh Sultan Məhəmmədi, oğlu Sultan Bəyazidi, vəzirləri, sərkərdələrivə bir sıra şəxsləri mədh etmişdir. Öz əsərlərində klassik Şərq şairlərinin əsərlərindən faydalanmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Səfərli Ə. Q. XVII-XVIII əsrlər Azərbaycan epik şeri. Bakı: "Yazıçı" nəşriyyatı, 1982, s. 131-149.

## Xarici keçidlər
* Hamidi Isfahanı (İsfehan, 1407 — İstanbul, ?)
Aşıq Qurbani

**Aşıq Qurbani** () və ya **Dirili Qurbani** () — XV–XVI əsrlərdə yaşamış Azərbaycan aşığı.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Aşıq Qurbani Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısına daxil edilmişdir.

## Həyatı
Aşıq Qurbani XV–XVI  əsrlərdə yaşamış, Diri kəndində (indiki Azərbaycanın Cəbrayıl rayonu) anadan olmuşdur. Nə zaman anadan olduğu və ya vəfat etdiyi dəqiq deyildir. O, Şah İsmayıl Xətainin müasiri idi və fəaliyyətinə sarayda davam edirdi. Xalq dastanlarına görə Qurbani tanrının onun yuxusuna müdaxiləsi etməsindən sonra aşıq olmuşdur. O bu yuxuda böyük bir saray və bağda dayanan gözəl bir qız görür. O qızın adı Pərizat (Pəri) olur və Qurbaniyə baxır. Beləliklə, Qurbani həmin qıza aşiq olur, ancaq gördüklərinin sadəcə bir yuxudan ibarət olduğunu anlayır. Bu dastan "Qurbani və Pəri" adlı aşıq hekayəsinin əsasına çevrilir.

## Kitablar
* Qurbani. (tərtib edəni Q. Kazımov). Bakı: Bakı Universiteti, 1990, 280 s.

## Həmçinin bax
* Dirili Qurbani Məclisi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Qurbani. Əsərləri. Tərtib edəni, ön söz və izahların müəllifi: Q. Kazımov. Bakı: "Şərq-Qərb" Nəşriyyat evi, 2006, 232 s. ISBN 9789952340792

## Xarici keçidlər
Əhməd Yəsəvi

**Əhməd Yəsəvi** () — XII əsrin məşhur mütəfəkkir-şairi, ortaq türk ədəbiyyatında ilk mütəfəkkirlərdən, türk dilində sufizm ədəbiyyatının ilk yaradıcılarından.

## Həyatı
Əhməd Yəsəvi Qərbi Türküstanın Çimkənd şəhəri yaxınlığındakı Sayram qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir.

Orta Asiya Türkləri arasında İslamı yayan, Anadolunun türkləşməsində və müsəlmanlaşmasında  böyük rolu olan Əhməd Yəsəvinin doğum tarixi dəqiq  bilinmir.

Əhməd bin İbrahim bin İlyas Yəsəvi - Pir Sultan, Xoca Əhməd, Kul Xacə Əhməd kimi də tanınmışdır. O, ilk təlim və tərbiyəsini Yəsi şəhərində almış və bu şəhərin adını özünə təxəllüs götürmüşdür.

Kiçik yaşlarında anasını itirən Əhməd ilk dərslərini Sayramın ən məşhur vəlilərindən olan atası Şeyx İbrahimdən almışdır. Amma o 7 yaşında ikən atası da vəfat etmişdir. Atası öləndən sonra əvvələcə Yəsidə Arslan Babadan dərs alan Əhməd, qısa zaman içində təhsildə böyük uğurlar qazanmışdır. Arslan Baba dünyasını dəyişəndən sonra o, Buxaraya yollanmış və burada böyük övliya Yusif Həmədaninin şagirdi olmuşdur. Həmədanidən icazət və xilafət alan Əhməd Yəsəvi müəlliminin vəfatından sonra bir müddət Buxarada qalıb burada şagird yetişdirmişdir.

Əhməd Yəsəvinin əsas əsəri sayılan "Divani-hikmət" əslində müəllifdən əsrlərcə sonra Yəsəvi dərvişləri tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu səbəbdən ərin mətninin dili XI əsrin deyil, daha sonrakı yüzilliklərin dil xüsusiyyətlərinə malikdir. "Divani-hikmət" qafiyə sistemi və vəzn baxımından qoşmalara bənzəyən dördlüklərdən və əruz vəznində yazılmış qəzəllərdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Antonio Vivaldi

**Antonio Vivaldi** () — italyan bəstəkarı, skripkaçı, dirijoru və pedaqoqu. Onun qırmızı saçı səbəbdən Prete Rosso ("Qırmızı Keşiş") ləqəbi ilə tanınmışdır. Ən böyük Qərb bəstəkarlarından biri sayılır, onun həyatı ərzində yaradılmış əsərlər bütün dünya musiqisinin inkişafına təsir edib. Vivaldi əsasən instrumental konsertlərin təşkili ilə tanınır, qırxdan çox operanın müəllifidir. Onun ən məşhur əsəri Dörd fəsil skripka üçün konsertidir.

## Həyatı
Antonio Lucio Vivaldi Venesiyada 1678-ci ildə doğulub, o zamanlar Venesiya Respublikasının paytaxtı. O analığı tərəfindən onun evində doğulmasından sonra dərhal xaçlanıldı. Vivaldinin valideynləri Giovanni Battista Vivaldi və Kamilla Calicchio idi, və buda Bragora San Giovanni kilsəsinin registrində qeydə alınmışdır. Ailədə Vivaldidən başqa beş uşaq var idi: Margarita Gabriela, Sesiliya Mariya, Bonaventura Tomaso, Zanetta Anna və Giovanni Battista Francesco Gaetano. Atası peşəkar skripkaçı idi və məhz o Antonionu musiqi aləminə gətirir və ilk müəllimi olur.

## Yaradıcılığı
İtalyan bəstəkar, skripkaçı və dirijor Antonio Vivaldi solo instrumental konsert janrının yaradıcısıdır. Onun solo skripka texnikası instrumentovkanın və solo instrumental konsertin klassik formalarının inkişafına təsir göstərib. Vivaldi 94 opera (19-u bilinir), 465 instrumental konsert, о cümlədən proqramlı simfonik musiqinin ilk nümunələrindən olan "İlin fəsilləri" silsiləsinin və sair əsərlərin müəllifidir. Antonio Vivaldi 28 iyul 1741-ci ildə vəfat edib.

Ən məşhur əsəri olan "İlin fəsilləri" silsiləsindən 4 parça (Yaz, Yay, Payız, Qış) skripka, eləcə də digər simli musiqi alətləri arasında ən populyar musiqilərdən hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hicran Hüseynov

**Hüseynov Hicran Soltan oğlu** () — diktor, Azərbaycanın əməkdar artisti (2006).

## Həyatı
Hicran Hüseynov 1942-ci ilin may ayının 6-da Qəbələ rayonunda dünyaya gəlib. 1959-cu ildə Qəbələ rayon orta məktəbini bitirdikdən sonra Bakı Kitabxanaçılıq Texnikumuna daxil olmuşdur. 1961-ci ildə həmin texnikumu bitirdikdən sonra sovet ordusu sıralarına çağırılmış və 1964-cu ildə sovet ordusu sıralarından tərxis olunmuşdu.

1964-cu ilin avqust ayinda Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olmuş və 1968-ci ildə həmin institutu bitirərək təyinatla Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına aktyor kimi göndərilmişdi.

Həmin teatrda bir il işlədikdən sonra yenidən sovet ordusuna zabit vəzifəsinə çağırılmışdı. İki illik vəzifə borcunu yerinə yetirdikdən sonra Azərbaycan Televiziyasında elan edilən müsabiqənin iştirakçısı olmuş və üçüncü müsabiqədən keçərək AZTV-yə diktor vəzifəsinə dəvət edilmişdi.

1971-ci ildən AZTV-də əmək fəaliyyətinə başlamış, ali dərəcəli diktor vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. Əsasən gənclər üçün hazırlanmış proqramların aparıcısı kimi, sonralar informasiya proqramlarının, "Günün ekranı" və "Xəbərlər" proqramlarının daimi aparıcısı kimi fəaliyyətini davam etmişdir.

2006-cı ildə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə Azərbaycanın Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdü. AZTV-nin "Mədəniyyət" kanalında baş redaktor vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirmişdir.

1 mart 2013-cü ildə vəfat etmiş, Mərdəkan qəbiristanlığında torpağa tapşırılmışdır.

## Ailəsi
Hicran Hüseynov 1968-ci ildə ailə qurub, iki övladı var.

Həyat yoldaşı Hüseynova Səmayə ixtisasca iqtisadçı olub. 2006-cı ildə vəfat etmişdir.

Qızı Afaq 1970-ci il, oğlu Rövşən 1973-cü ildə dünyaya gəliblər.

## Filmoqrafiya
# Ömrün yolları (film, 1982)
Sergey Kirov

**Sergey Mironoviç Kirov** () (əsl soyadı Kostrikov) () — sovet dövlət və siyasət adamı. KP-nin Leninqrad vilayət komitəsinin birinci katibi, KP MK-nın siyasi bürosunun üzvü.

## Həmçinin bax
* Sergey Kirovun öldürülməsi

## İstinadlar
Həmid Sultanov

**Sultanov Həmid Həsən oğlu** () — Azərbaycan SSR-nin Daxili İşlər Naziri (28.04.1920 – 01.06.1921),  repressiya qurbanı.

## Həyatı

Gəncə üsyanını yatırmağa başçı təyin olunan baş komissar Həmid Sultanov tərəfindən təsdiq edilmiş hökm ilə Firudin bəy Köçərli güllələnib.O, Ayna Sultanovanın həyat yoldaşı olub.

1920-ci ildə Sovet Rusiyasına qarşı qaldırılmış Gəncə üsyanının qan içində yatırılmasında fəal iştirak etdiyinə görə Həmid Sultanova orden verilmişdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* http://kulis.lent.az/m/news/1499
Nadejda Krupskaya

**Nadejda Konstantinovna Krupskaya** (; ) — Rusiya inqilabçısı, sovet dövlət, ictimai və mədəni xadimi, pedaqoji elmlər doktoru, Leninin həyat yoldaşı.

Krupskaya yoxsulluğa düçar olmuş aristokrat ailəsində anadan olmuşdur. O, yoxsulların həyatını yaxşılaşdırmaq haqqında güclü fikirlər formalaşdırmışdır. Krupskaya marksizmi mənimsəmiş və 1894-cü ildə marksist müzakirə qrupunda Leninlə tanış olmuşdur. Hər ikisi 1896-cı ildə inqilabi fəaliyyətə görə həbs edilmiş və Sibirə sürgün edilmişdir. Onlar 1898-ci ildə evlənmişdilər. İkisi sürgündən sonra Münxendə, sonra isə Londonda məskunlaşmışdılar. 1905-ci il inqilabında iştirak etmək üçün Rusiyaya qayıtmışdılar.

## İstinadlar
Corc Buş

* Corc Herbert Volker Buş — ABŞ-nin 41-ci prezidenti.
* Corc Volker Buş — ABŞ-nin 43-cü prezidenti.

## Həmçinin bax
* Corc
* Uoker
* Buş
İbrahim Məmmədov (jurnalist)

**İbrahim Məmmədov** () — azərbaycanlı jurnalist, televiziya aparıcısı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti.

## Həyatı
İbrahim Məmmədov 16 iyul 1964-cü ildə Zərdab rayonunda anadan olub. Bir müddət burada yaşadıqdan sonra ailəsi ilə birlikdə Göyçay rayonuna köçüb. Orta məktəbi Göyçayda bitirdikdən sonra N.Tusi adına Pedaqoji Universitetdə təhsil alıb. Tarix və hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. "Azərbaycana qarşı Sumqayıt təxribatı. Qriqoryanın işi" adlı elmi monoqrafiyanın, "Üç əsrin alqoritmləri və ya tarix necə təkrarlanır (1700-2019)" adlı kitabın və yüzlərələ məqalənin müəllifidir. "1988-ci il Sumqayıt hadisələri Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün tərkib hissəsidir" adlı elmi işi müdafiə edərək tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb. "Əməkdar jurnalist"dir. "Sovet imperiyasının gizlinləri. Qriqoryanın işi" adlı 3 hissəli sənədli filmin müəllifidir.

"Azadlıq" qəzetində, "Space" və ANS telekanallarında işləyib.

2005-2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının ictimai-siyasi məsələlər şöbəsində baş məsləhətçi kimi çalışıb. 2006-cı ildən 2012-ci ilin fevralınadək Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində İctimai-siyasi proqramlar baş redaksiyasının baş redaktoru olub. 2012-ci ilin fevralından 2015-ci ilin sentyabrınadək Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində sədr müavini vəzifəsində çalışıb. Region TV-nin sədr müavinidir. Hazırda Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin  mətbuat xidmətinin rəhbəridir. Ailəlidir, 2 övladı var.

## Filmoqrafiya
# "Kənd saatı" — redaktor
# "Mənə inanın!" (Prezident İlham Əliyevə həsr olunmuş 3 hissəli sənədli film) — müəllif
# "Liderlik missiyası". Heydər Əliyevin fəaliyyətinə həsr olunmuş 3 hissəli sənədli film — müəllif
# "Günün nəbzi"
# "Həftə" (analitik-informasiya proqramı) — müəllif
# Əsas məsələ
# "Sovet imperiyasının gizlinləri. Qriqoryanın işi" (3 hissəli sənədli film, 2011) — müəllif
# "Cənubi Qafqaz tarixi: miflər və reallıq" (sənədli film) — müəllif
# "Çəkiclə zindan arasında" (sənədli film) — müəllif
# "Yüksəlişə üçrəngli yol" (Azərbaycan bayraqlarının tarixinə həsr olunmuş sənədli film) — müəllif
# "Günə baxış" (analitik-informasiya proqramı)
# "Həftəyə baxış" (analitik-informasiya proqramı)

## Təltifləri
*  —  4 noyabr 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti adına layiq görülüb.

*  — 16 iyul 2024-cü ildə Azərbaycan Respublikasında media sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə İbrahim Məmməd oğlu Məmmədov 3-cü dərəcəli “Əmək” ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Fərhad Naibov

## Həyatı
Azərbaycan televiziyasında 40 ildən artıqdır ki çalışır. Fərhad Naibov rejissor kimi irimiqyaslı dövlət tədbirlərinin, ölkə prezidentinin iştirak etdiyi səfərlərin, keçirdiyi müşavirələrin efirə hazırlanması üzrə misilsiz təcrübəyə malikdir. Hazırda Azərbaycan televiziyasının "İnformasiya proqramları studiyası"nın bədii rəhbəridir.

## Filmoqrafiya
#Azərbaycan bayrağı (film)
#Mənə inanın! (film, 2007)

## İstinadlar
Svante Kornel

**Svante Kornel** — Con Hopkins Universitetinin Orta Asiya və Qafqaz İnstitutunun tədqiqat direktoru.

## Həyatı
Avrasiya, xüsusilə də Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Mərkəzi Asiya siyasəti və təhlükəsizliyi sahəsində ixtisaslaşmış İsveç alimi Svante Cornell 1975-ci ildə anadan olmuşdur. O, Stokholmda yerləşən Təhlükəsizlik və İnkişaf Siyasəti üzrə İnstitutun direktoru və həmtəsisçisi və adı çəkilən institut və Johns Hopkins Universitetinin birgə mərkəzi olan Mərkəzi Asiya-Qafqaz İnstitutu və İpək Yolu Araşdırmalar Proqramının tədiqatlar üzrə direktorudur.

O, Yaxın Şərq Texniki Universitetində (Ankara, Türkiyə) Beynəlxalq Münasibətlər ixtisası üzrə təhsil alıb və Uppsala Universitetində isə Sülh və Münaqişə tədqiqatları üzrə PhD etmişdir. 2003-2007-ci illərdə Uppsala Universitetində mühazirələr oxumuşdur.

Hazırda TİSİ və MAQİ-dakı vəzifələrindən başqa, Johns Hopkins Universitetində mühazirələr oxumaqla yanaşı, Uppsala Universitetində yarımştat çalışır. Cornell həmçinin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəxri doktoru adını almışdır.

## Xarici keçidlər

*Svante E. Cornell
Brent Soukroft

**Brent Soukroft** () — zabit, siyasətçi. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin general-leytenantı. ABŞ prezidenti Cerald Ford (1975-1977) və Corc Buşun (1989-1993) milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri.

## Həyatı

## İstinadlar
Stenli Eskudero

**Stenli Eskudero** () — ABŞ diplomatı. ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri (1997–2000) olmuşdur.

## Həyatı
Stenli Eskudero 1942-ci ildə Florida ştatında doğulub. 1971–1975-ci və 1978–1979-cu illərdə ABŞ-nin İrandakı səfirliyində çalışıb. Bir müddət Dövlət Departamentində müxtəlif vəzifələrdə işləyəndən sonra ABŞ-nin Pakistan və Hindistanda səfiri olub. 1992–1995-ci illərdə Tacikistanda, 1995–1997-ci illərdə isə Özbəkistanda səfir işləyib. 1997–2000-ci illərdə ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri olub. 2000-ci ildə təqaüdə göndərilib. Həmin ildən Azərbaycanda şəxsi biznesini qurub və hazırda Bakıda yaşayır.

## İstinadlar
Əbdülətif Şənər

**Əbdülətif Şənər** (; ) — Türk siyasətçi. 1996-cı ildən 1997-ci ilə qədər Türkiyə Maliyyə naziri, 2002-ci ildən 2007-ci ilə qədər Baş nazirin müavini vəzifəsində çalışmışdır.

## İstinadlar
Sergey Mironov

**Sergey Mixayloviç Mironov** () — Rusiya Federasiyası Federal Məclisinin Federasiya Şurasının sədri (2001–2011).

## İstinadlar
Qənirə Paşayeva

**Qənirə Ələsgər qızı Paşayeva** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, jurnalist, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III, IV, V və VI çağırış deputatı (2005–2023).

## Həyatı
Qənirə Paşayeva 1975-ci il martın 24-də Tovuz rayonunun Düz Qırıqlı kəndində anadan olmuşdur.

Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin pediatriya fakültəsini və Bakı Dövlət Universitetinin beynəlxalq hüquq fakültəsini bitirmişdir. Rus və ingilis dillərini bilirdi. 24 sentyabr 2023-cü ildə komaya düşərək Mərkəzi Klinikaya yerləşdirilmişdir. 28 sentyabr 2023-cü ildə müalicə olunduğu həmin xəstəxananın reanimasiya şöbəsində vəfat etmişdir.

### Ölümü
Qənirə Paşayeva səhhətində yaranmış ciddi problemlərlə əlaqədar sentyabrın 23-dən Mərkəzi Xəstəxananın reanimasiya şöbəsinə yerləşdirilmişdi. Naməlum mənşəli hipotonik vəziyyət diaqnozu qoyulan Qənirə Paşayevanın səhhətindəki kritik durumla əlaqədar Mərkəzi Klinik Xəstəxananın həkim personalı və Türkiyədən cəlb edilmiş həkim mütəxəssislər tərəfindən bütün zəruri tədbirlər görülmüşdür. 28 sentyabr 2023-cü ildə Qənirə Paşayeva 48 yaşında ölmüşdür. 29 sentyabr 2023-cü ildə İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

### Ailəsi
Subay idi. Firuzə adlı mənəvi qızı var idi.

## Jurnalist fəaliyyəti
1998-ci ildən ANS televiziya şirkətinin Xəbərlər xidmətində reportyor, müxbir, redaktor, aparıcı redaktor, baş aparıcı redaktor, baş redaktorun müavini, Xəbərlər redaksiyası baş redaktorunun müavini vəzifələrində çalışmışdır.

2005-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun İctimaiyyətlə əlaqələr departamentinin rəhbəri olmuşdur.

## Siyasi fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikası III, IV, V və VI çağırış Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri olmuşdur.

### Somali səfəri
Qənirə Paşayeva 2012-ci ildə iki həftə uşaq həkimi qismində Somalidə fəaliyyət göstərmiş, sakinlərə yardım etmişdir.


Fayl:Deputat Qənirə Paşayeva Somalidə - VOA - 01.jpg
Fayl:Deputat Qənirə Paşayeva Somalidə - VOA - 02.jpg
Fayl:Deputat Qənirə Paşayeva Somalidə - VOA - 03.jpg
Fayl:Deputat Qənirə Paşayeva Somalidə - VOA - 05.jpg


## Mükafatları
* Gürcüstanın fəxri vətəndaşı.
* "Şərəf" ordeni (Gürcüstan)
* "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
* "Aşıq Ələsgər – 200" yubiley medalı (29 dekabr 2021).
* "Tatarıstan 1920–2020" yubiley medalı

## Kitabları
* Tarixə adını yazan qadınlar
* Nobel mükafatlı qadınlar. Bakı: "Elm və təhsil", 2009. 456 səh. 1000 nüsxə
* Tarixə adını yazan qadınlar, 3 cilddə. Bakı: Ozan, 2011.
* Xocalı soyqırımı (26 fevral 1992): şahidlərin dilindən . H. Məmmədova ilə birgə. Bakı: "Elm və təhsil", 2011.
* Səndən sonra. Təbriz: 2020
* Türk ruhunun söz bayrağı Əhməd Cavad
* Ağ filin uğur gətirdiyi ölkə — Tailand
* Sirlər dünyasına səyahət — Misir

## Filmoqrafiya
# Apreldən əvvəl may... Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (film, 2001)
# Erməni soyqırımı. Türkün sözü (film, 2001)
# Mənə inanın! (film, 2007)
# Ruhum qarabağlıdır (film, 2012)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vladimir Putin

**Vladimir Vladimiroviç Putin** (; ) — Rusiya Federasiyasının Dövlət və Siyasi Xadimi, Rusiya Federasiyasının 2-ci və 4-cü Prezidenti (2000–2008-ci illərdə və 7 may 2012-ci ildən), Rusiya Federasiyası Hökumətinin sədri (1999–2000; 2008–2012-ci illərdə), Təhlükəsizlik Şurasının sədri (1999-cu ildə), Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru (1998–1999).

## Həyatı
Vladimir Putin 7 oktyabr 1952-ci ildə Leninqradda anadan olub. Leninqrad Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib. 1975-ci ildən SSRİ DTK-də xidmətə başlayıb. Bir müddət Almaniyada işləmişdir. 1989-cu ildə istefaya çıxaraq Leninqrad Dövlət Universitetinin prorektoru Anatoli Sobçakın köməkçisi işləyib.

### Ailəsi

1983-cü ilin iyulunda Lyudmila Aleksandrovna ilə evlənib. İki qızları var: Mariya (1985-ci ildə Leninqradda) və Katerina (1986-cı ildə Drezdendə anadan olublar.) Mariya Sankt-Peterburq Dövlət Universitetində bioloji-təbiət, Katerina şərq fakültəsində təhsil alıblar (2003-cü ildə qəbul olunublar). V. Putinin qızları haqqında məlumat mətbuatda az verilir.

2013-cü ilin iyunun 6-da Lyudmila ilə boşanması haqqında açıq elan etdilər.

## Dissertasiya müdafiəsi
1997-ci ildə Sankt-Peterburq Dövlət Dağ İnstitutunda "Bazar münasibətlərinin formalaşması şəraitində regionun mineral-xammal bazasının yenidən bərpasının strateji planlaşdırılması" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək iqtisad elmləri namizədi elmi adını alıb. Onun elmi rəhbəri mineral xammalın iqtisadiyyatı sahəsində tanınmış alim, iqtisad elmləri doktoru V. A. Fyodorov idi.

## Danışdığı dillər
Alman dili və müəyyən qədər ingilis dili bilir.

## Fotoları

Vladimir Putin as a child.jpg|Vladimir Putinin uşaqlığı
Vladimir Putin in Azerbaijan 9-10 January 2001-13.jpg|Vladimir Putin və Heydər Əliyev Bakı Slavyan Universitetində. 2001
Stamps of Azerbaijan, 2001-604.jpg|Vladimir Putin və Heydər Əliyev Azərbaycan poçt markasında


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aleksandr Kvasnevski

**Aleksandr Kvasnevski** (, ) — Polşa siyasi və dövlət xadimi. 1995–2000-ci illərdə Polşa prezidenti olmuşdur. 2000-ci ildə ikinci müddətə prezident seçilmişdir.

## İstinadlar
Aleksandr Lukaşenko

**Aleksandr Qriqoryeviç Lukaşenko** (; ) — 1994-cü ildən Belarus Respublikasının Prezidentidir.

## Prezidentliyi
Lukaşenko Belarusa 1994-cü ildən prezidentlik edir. İlk dəfə 5 il müddətinə seçilən Lukaşenko 1996-cı il referendumu ilə səlahiyyət müddətini 2001-ci ilədək uzadıb. 2001-ci ildə ikinci dəfə prezident kürsüsünə yiyələnən Lukaşenko 2004-cü il referendumunda iki dəfədən çox seçilməyə məhdudiyyət götürüldüyündən 2006-cı ildə yenidən dövlət başçısı ola bilib. 2010-cu il dekabrın 19-u keçirilən prezident seçkisinin ilkin nəticələrinə görə səslərin 79.67 faizini toplayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aqil Abbas

**Aqil Məhəmməd oğlu Abbas** () — azərbaycanlı dövlət xadimi, yazıçı, jurnalist, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin III, IV, V,VI və VII çağırış üzvü.

## Həyatı
Aqil Məhəmməd oğlu Abbasov 1953-cü il aprelin 1-də Ağcabədi rayonunun Kolanı kəndində doğulub. 1955-ci ildə 2 yaşında olarkən ailəsi ilə birlikdə Ağdama köçüb. Ağdam 1 saylı orta məktəbini bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirib (1970–1976). Əmək fəaliyyətinə Ağsu rayonundakı internat məktəbində müəllim (1976–1977) kimi başlayıb, "Elm və həyat" jurnalında fotomüxbir, şöbə müdiri (1977–1987), "Sovet kəndi" qəzetinin xüsusi müxbiri (1987–1990) işləyib. Hazırda "Ədalət" (1990-cı ildən), "Boz qurd" (1993-cü ildən) qəzetlərinin baş redaktorudur. Bədii yaradıcılığa 1970-ci ildən başlasa da, ilk mətbu hekayəsi "Şirinlik" 1976-cı ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində dərc olunub. Bunun ardınca 1977-ci ildə "Şəbədə Nazim" hekayəsi "Ulduz" və "Azərbaycan" jurnallarında işıq üzü görüb. Həmin dövrdən mətbuatda müntəzəm çıxış edir. "Qiyamət gecəsi" və "Qapqara uzun saçlar" povestlərinin müəllifidir (2003).

## Siyasi fəaliyyəti
2005-ci ildə Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir.

Azad Vətən Partiyası qurulduqdan sonra sədr Akif Nağı deputat Aqil Abbası partiyaya üzv olmağa dəvət etsə də, Aqil Abbas heç bir partiyada təmsil olunmaq istəmədiyini bildirmişdir.

## Mükafatları
* Azərbaycan komsomolu (1987) ("Ən yaxşı adam" kitabına görə)
* Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin "Qızıl qələm" mükafatı (1993)
* "Məmməd Araz" adına ədəbi mükafat (1994)
* "Dan ulduzu" (1993)
* "Yaddaş"
* "Zeynalabdin Tağıyev"
* 21 iyul 2005-ci il "Əməkdar jurnalist"
* 01.04.2013 —  "Şöhrət" ordeni.
* 2022-ci ildə Qarabağ mövzusunda povestlərinə görə İlyas Əfəndiyev mükafatına layiq görülüb.
* 11 aprel 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib

## Kitabları
# Evləri köndələn yar. Bakı: Yazıçı, 1983, 104 səh.
# Ən xoşbəxt adam (povestlər və hekayələr). Bakı: Yazıçı, 1987, 115 səh.
# Batmanqılınc (roman). Bakı: Gənclik, 1994, 300 səh.
# Çadırda Üzeyir Hacıbəyov doğula bilməz (roman və publisistika). Bakı: Şuşa, 2001, 255 səh.
# Dolu (roman). Bakı: Təhsil, 2008, 254 səh.
# Çay qırağında bitib, susuz qalan ağacların sağlığına. 2023

## İstinadlar
Trayan Besesku

**Trayan Besesku** () — Rumıniyalı ictimai-siyasi xadim, Rumıniya prezidenti.

## Mükafatları
* 18.04.2011 —  "Heydər Əliyev" ordeni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xələf Xələfov

**Xələf Alı oğlu Xələfov** () — Azərbaycan diplomatı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi (2023-cü ildən), Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin sabiq müavini (1997–2018, 2019–2023), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərhəd və Xəzər dənizi məsələləri üzrə sabiq xüsusi nümayəndəsi.

## Həyat və fəaliyyəti
Xələf Alı oğlu Xələfov 21 sentyabr 1959-cu ildə Ermənistan SSR Krasnoselsk rayonunun Cil kəndində anadan olmuşdur. 1977–1982 Kiyev Dövlət Universitetində Beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin Beynəlxalq hüquq ixtisası üzrə təhsil almışdır.

1983–1990 Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyində inspektor, bölmə rəisi.

1990–1991 SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatik Akademiyasında təhsil almışdır.

1991–1992 Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq idarəsinin ikinci katibi.

1992–1997 Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Müqavilə-Hüquq idarəsinin rəisi.

1997–2018 Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin müavini.

2018–2019 Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Aparatının rəhbəri.

2019-cu ildən Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirinin müavini.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərhəd və Xəzər dənizi məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsidir.

2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri dərəcəsinə, 2018-ci ildə Birinci dərəcə Dövlət müşaviri dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2019-cu ilin iyul ayında Xələf Xələfov 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.

24 iyul 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi təyin edilib.

Alman və rus dillərini bilir.

Evlidir, iki övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nazir Müavinləri
* Xələf Xələfov
Araz Əzimov

**Araz Böyükağa oğlu Əzimov** () — Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin müavini, diplomat.

## Həyatı
Araz Əzimov 1962-ci il iyunun 13-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Sovet ordusunun tərkibində Əfqanıstanda xidmət etmişdir. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1984–1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətində işləmişdir. 1989–1990-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin informasiya şöbəsində 2-ci katib, 1990–1991-ci illərdə 1-ci katib, 1991–1992-ci illərdə müdir müavini, 1992–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Beynəlxalq təşkilatlar idarəsinin rəisi olmuşdur.

1994-cü ildən indiyə kimi Azərbaycan Xarici İşlər Nazirinin müavinidir. 2019-cu ilin iyul ayında Araz Əzimov 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub. Fövqəladə və səlahiyyətli səfir diplomatik rütbəsi vardır.

İngilis, fars, rus və türk dillərini bilir.

Evlidir, iki oğul atasıdır.

## İstinadlar
Klaus Kinkel

**Klaus Kinkel** () — alman dövlət xadimi, siyasətçi, 1992-1998-ci illərdə Almaniyanın xarici işlər naziri.

## İstinadlar