Yehuda Abrabanel

**Yehuda Leon Abrabanel** (; ) — İspaniyada yaşamış səfərad yəhudi mənşəli filosof, teoloq və neoplatonik. O, yəhudi olaraq doğulsa da, xristianlığa keçmiş və İspaniyada yəhudi-xristian teoloji müzakirələrinin ən mühüm simalarından birinə çevrilmişdir. Alim, Tanax şərhçisi, dövlət xadimi İshak Abrabanelin oğludur.

## Həyatı
Yehuda Leon Abrabanel təxminən 1270-ci ildə İspaniyanın Burqos şəhərində varlı yəhudi ailəsində dünyaya gəlmişdir. O, Talmud, midraş və yəhudi mistikası sahəsində yüksək səviyyədə təhsil almış, həmçinin fəlsəfi və elmi biliklərə sahib olmuşdur. Ərəb və latın dillərini bilən Yehuda həm yəhudi, həm də xristian mənbələrini öyrənmişdir.

Onun xristianlığa keçidi ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biridir. Yehuda özü bunu dini axtarış və məntiqi düşüncə nəticəsində etdiyini iddia etsə də, bəzi tədqiqatçılar bu qərarın sosial-siyasi və şəxsi səbəblərlə də bağlı ola biləcəyini düşünürlər. O, xristianlığa keçəndən sonra Alonso de Valladolid adını götürmüşdür. Yehuda Leon Abrabanel orta əsr İspaniyasında yəhudi-xristian münasibətlərinə böyük təsir göstərmiş, həm xristian, həm də yəhudi dünyasında mübahisəli bir fiqur olmuşdur. Onun əsərləri sonradan inkvizisiya dövründə istifadə edilmiş və xristian apologetləri tərəfindən qiymətləndirilmişdir. Buna baxmayaraq, o, həm yəhudi icması, həm də bəzi xristian mütəfəkkirləri tərəfindən tənqid olunmuşdur. Yəhudilər onu xəyanətkar, bəzi xristianlar isə onun fəlsəfi yanaşmasını mübahisəli hesab etmişlər.

### Əsərləri
*  "Mostrador de justicia" (Ədalətin Göstəricisi) – Yəhudi-xristian polemikasında ən mühüm mənbələrdən biri sayılan bu əsər, Tövrat və İncil arasında əlaqələr qurmağa çalışır.
*  "Libro de la cabala" (Kabbala Kitabı) – Yəhudi mistik ənənəsi olan Kabbalanın xristian təlimləri ilə uyğunlaşdığını göstərmək üçün yazılmışdır.
*  "Minhat Kenaot" (Qısqanclığın Hədiyyəsi) - Yəhudilik və xristianlıq arasındakı fərqləri vurğulayan əsərlərindən biridir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Caramella, Santino, Ed. *Dialoghi d'amore.* By Leone Ebreo. Bari: Gius. Laterza & Figli, 1929. 
*Leone Ebreo. ''Dialogues of Love''. Trans. Damian Bacich and Rossella Pescatori. Ed. Rosella Pescatori. Toronto: University of Toronto Press, 2009.
*Leone Ebreo. *The Philosophy of Love.* Trans. F. Friedeberg-Seeley and Jean H. Barnes. London: The Soncino Press, 1937. 
*Feldman, Seymour. *Philosophy in a Time of Crisis: Don Isaac Abravanel: Defender of the Faith.* New York: RoutledgeCurzon, 2003. 
*Gebhardt, Carl, Ed. *Hebræische Gedichte.* By Leone Ebreo. London: Oxford University Press, 1929.
*Gilbhard, Thomas. *Bibliografia degli studi su Leone Hebreo (Jehudah Abravanel)*, in: «Accademia. Revue de la Société Marsile Ficin», VI, 2004, p.&nbsp;113-134
*Green, Otis. *España y la tradición occidental.* Vol. I. Madrid: Gredos, 1969.
*León Hebreo. *Diálogos de amor.* Trans. Garcilaso de la Vega, El Inca. México: Editorial Porrúa, 1985.
*Menéndez Pelayo, Marcelino. "Introduction." *Diálogos de amor.* Trans. Garcilaso de la Vega, El Inca. México: Editorial Porrúa, 1985.
*Pina Martins, José V. de. *Livros quinhentistas sobre o amor.* Paris: Fundação Calouste Gulbenkian 1969. 
*Roth, Cecil. Introduction. *The Philosophy of Love (Dialoghi d’Amore)*. By Leone Ebreo. Trans. F. Friedeberg-Seeley and Jean H. Barnes. London: The Soncino Press, 1937. 
*Sonne, Isiah. *Intorno alla vita di Leone Ebreo.* Florence: Civiltà Moderna, 1934.
*Soria Olmedo, Andrés. *Los Dialoghi D’Amore de León Hebreo: Aspectos Literarios y Culturales.* Granada: Universidad de Granada, 1984.
*Rothenberg, Naftali, *Wisdom of Love: Man, Woman and God in Jewish Canonical Literature*, Boston 2009: Academic Studies press, "The Rebirth of the Androgyne: Jodah Abravanel Cites Plato and Moses", pp.&nbsp;44–53. Ibid. "the Sage of Unconsummated Love: Joda Abravanel's Dialoghi D'Amore", pp.&nbsp;127–154

## Xarici keçidlər
* Jewish Encyclopedia Entry
* Columbia Encyclopedia Entry
* ''Dialogues of Love'', 2009
* Dialoghi d'Amore: Dialogues of Love, a Renaissance best-seller