Estoniya dəmir yolları

**Estoniya dəmir yolları** ümumi uzunluğu 1320 km olan dəmir yol şəbəkəsi (2005 ilə olan məlumata görə 132 kilometri elektrikləşdirilmişdir). Reylslər arasında məsafə 1520 mm-dir. Bu əsasən keçmiş sovet ölkələrində mövcuddur. Estoniyanın əsasən voğzalı Batik voğzalıdır. Milli şirkətin rəhbəri "Eesti Raudteedir".

## Tarixi

24 oktyabr 1870-ci ildə Estoniyada ilk dəmir yolu Paldiski—Pevel—Narva—Qatçina istiqamətində çəkilmişdir. Elə həmin ildə Peterburq-Varşava dəmir yolu birləşdirilmişdir. Baltik dəmir yolları 1870-ci ildə Qatçindən Tasno xətti birləşdirilir.

1877-ci ildə Tapa—Derpt yolu inşa edilir. 1897-ci ildə yol Valqa ilə birləşdirilir.
1896-ci ildə isə ilk ensiz dəmir xətti (750 мм) olan Valqa—Pyarnu istifadəyə verilir. 1897-ci ildə Mıyzayoladan Vilyandi, oradan isə Payde və Revele limanına çəkilir. Daimi hərəkət isə 1901-ci ildə yaradılır.

Müstəqil dəmir yolları isə 15 noyabr 1918-cı ilə təşkil edir.

1931-ci ildə enli reylsli Tartu — Peçora xətt istifadəyə verilir. Bununla da Rusiya və Ukrayna ilə əlaqə təmin edilir.

1940-ci ildə Estoniya dəmir yolları SSRİ ilə birləşdirilir. Bu zaman dəmir yollarının uzunluğu 1447 kilometrə çatır.

Paravozların Teplovozlarla əvəzlənməsi 1958-ci ildə başlayır və 1960-cı illdə bitir.

1963-cü ildə EDY Latviya və Litva dəmir yolları ilə birləşdirir. Bununla da Baltikyanı dəmir yolları təşkil edilir

1 yanvar 1992-cü ildə müstəqil dövlətin Estoniya dəmir yolları adlı dövlət şirkəti təşkil edilir.

1997-ci ildə şirkətin əsasında "Eesti Raudtee" Səhmdar Cəmiyyət təşkil edilir.

2007 ildə Estoniya Respublikası 66 % səhmi 2,35 milyard krona geri alır

2009-cu ildə kommersiya şirkəti olan "Eesti Raudtee" SC iki hissəyə bölünür: AS EVR Infra — idarə etmə və infrastruktur məsələri. AS EVR Cargo — yük daşıma məsələləri.

## Tranzit
Yükdaşımanın illərə görə dinamika:

### Rusiya ilə tranzit
2005-ci ildə 87 % tranzit yükləri Rusiya ilə daşınmışdır. Bürünc əsgər hadisəsindən sonra Rusiya dəmir yolları Estoniyaya neft idxalını dayandırır. Tranzit yükləri 40 %, Tallin limanında yükdaşıma isə 25 % aşağı düşür. Bu səbəbdən dəmir yol işçilərinin bir qismi öz iş yerlərini itirmişdir. 2010-cu ildə yükdaşıma 2009-cu ilə nisbətdə 1,8 milyon ton artaraq 20,1 milyon ton olmuşdur.

## Dəmir yolları
Harırda Estoniyada 8 dəmir yolu xətti vardır.

## Elektrikləşdirilmiş xətt
Elektrikləşdirilmiş dəmir yollarının uzunluğu 132,2 km təşkil edir.

* ***Тallinn — Aeqviydu*** — 56,7 km.
** 14 stansiya: Tallinn-Balti, Kitsekyola, Yolemiste, Yolemiste st, Vesse, Ladeqi, Kulli, Arukyola, Raaziku, Parila, Kexra, Laxinquvyalya, Mustyıse, Aeqviydu.
* ***Тallinn — Keyla — Riyzipere*** — 51,3 km.
** 22 stansiya: Tallinn-Balti, Tallinn-Kopli, Lillekyola, Tondi, Yarve, Raxumyae, Nimme, Xiy, Kivimyae, Pyaeskyola, Laaqri, Urda, Padula, Saue, Valinqu, Keyla, Kulna, Vazalemma, Kibuna, Laytse, Yanika, Piyzipere.
* ***Keyla — Paldiski*** — 20,8 km məsafədə.
** 7 stansiya: Keyla, Niytvyalya, Klooqa, Klooqa-Aedlinn, Pıllkyola, Lаоkyola, Paldiski.

Üstəlik ***Klooqa — Klooqaranna*** 3,4 km məsafədə elektrikləşdirilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Estoniya dəmir yollarının muzeyi 
* Estoniya dəmir yollarının rəsmi saytı 

## İstinadlar