open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əminə Salamova

**Əminə Salamova** (*Əminə Nəcəf qızı Salamova*; d. 14 iyul 1977. Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Ekologiya üzrə fəlsəfə doktoru (2011), İndiana Universitetinin elmi işçisi (2013), ekologiya üzrə ABŞ-də elmi dərəcə alan ilk azərbaycanlı qadın.

## Həyatı
Əminə Salamova 14 iyul 1977-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 83 saylı tam orta məktəbdə almışdır. 1998-ci idə Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsində bakalavr dərəcəsi, 2000-ci ildə isə həmin ixtisas üzrə magistr dərəcəsinə yiyələnmiş və hər iki təhsilini qırmızı diplomla bitirmişdir. 2000-ci ildən BDU-nun Üzvi kimya kafedrasında böyük elmi işçi kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb.

2002-ci ildə ABŞ-nin İndiana Universitetinə yenidən magistr proqramına qəbul olunub və 2004-cü ildə ekologiya ixtisası üzrə İctimai və Ətraf Mühit Məsələləri Fakültəsində () magistr dərəcəsi alıb. 2013-cü ildən həmin fakültənin elmi işçisidir.

Hazırda Əminə Salamova İndiana Universitetinin Ekoloji Kimya laboratoriyasında ətraf mühitin çirklənməsinin monitorinqi proqramının direktorudur. Bu proqram ABŞ və Kanadanın Ətraf Mühitin Mühafizəsi Nazirlikləri tərəfindən maliyyələşir. Üzərində çalışdığı layihəyə əsasən, rəhbərlik etdiyi qurum orqanizmdəki zərərli birləşmələri insanın dırnağından, tükündən nümunələr götürməklə araşdırır. Bu nümunələr vasitəsilə çox asan şəkildə insan orqanizminin geniş miqyasda biomonitorinqini aparmaq mümkündür.

Ailəlidir, iki qızı var. Heykəltəraş Nəcəf Salamovun qızıdır.

## Elmi fəaliyyəti
ABŞ Dövlət Departamentinin Təhsil və Mədəniyyət Məsələləri üzrə Bürosuna məxsus Edmund S. Maski Məzunların Təqaüd Proqramı Əminə Salamovanı Ətraf mühitin zərərli maddələrlə çirklənməsi üzrə doktoranturaya dəvət etmişdir. O, magistr təhsilini başa vuran kimi Departamentin maliyyə dəstəyi ilə İndiana Universitetinin doktoranturasına qəbul olunur. 2011-ci ildə isə elmi işini uğurla müdafiə edərək ekologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə yiyələnir. O, bu sahə üzrə ABŞ-də elmi dərəcə alan ilk azərbaycanlı qadındır.

Əminə Salamova Amerika Kimya Cəmiyyəti, Ətraf Mühitin Toksikologiyası və Kimyası Cəmiyyəti, eləcə də Böyük Göllərin Tədqiqatı üzrə Beynəlxalq Assosiasiyanın üzvüdür.

## İstinadlar
Elçin Səlcuq

**Elçin Quliyev** və ya **Elçin Səlcuq** () — Azərbaycan jurnalisti.

## Həyatı
Quliyev Elçin Abdulla oğlu 1964-cü il noyabrın 10-da Naxçıvan MR-nın Şərur rayonunun Yengicə kəndində anadan olmuşdur. 1991-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirmişdir. 17 dekabr 2009-cu ildə qaraciyər sirrozundan vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
1980-ci illərin Azadlıq hərəkatı dövründə "Meydan", "FV-ÇP" kimi qeyri-leqal qəzetlərin nəşrində və yayılmasında fəal iştirak etmişdir. 1990-cı ildə "Azadlıq" qəzetinin ilk əməkdaşlarından biri olub, 1997-ci ilə qədər burada çalışmışdır. 1997–1998-ci illərdə "525-ci qəzet"də çalışmış, 1998–2001-ci illərdə "Detektiv" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru olmuşdur.

## Əsərləri
Elçin Səlcuq "Kədərin sirri" kitabında yazıçı-dramaturq, alim Kamal Abdullanın bədii yaradıcılığını araşdırmış, onun əsərlərinin özəlliklərini təhlil etməyə çalışmışdır. Kitabın redaktoru şair Etimad Başkeçid və naşir Əliş Mirzallıdır. Ön sözü müəllifi şair Salam Sarvandır. Kitab 2005-ci ildə çap olunmuşdur.

## İstinadlar
Volostrov adası

**Volostrov adası** — Ağ dənizə daxil olan Kandalaşski körfəzində yerləşən ada. İnmzibati cəhətdən Murmansk vilayəti, Terski rayonu ərazisində yerləşir. Ada Sosnovı körfəzindən cənubdadır.

Kola yarımadasından şimalda, Turi yarımadasından 2000 m aralıda yerləşir. Aralarındakı Volostrovnaya Salma boğazı onları ayırır.

Dəqiq olmayan dairəvi formaya malikdir. Uzunluğu 2&nbsp;km, eni isə orta hissədə 1,5&nbsp;km-dir. Qrtanit bir qaya olan adanın maksimal hündürlüyü 72 metrdir. Ürəri nadir meşə ilə örtülüdür. Sahil xətti isə bitki örtüyündən məhrumdur Şərq sahilində elə də hündür olmayan sıldırıma malikdir. Qərbində isə kiçik bir mayak vardır

## İstinadlar
Vilyavisensio

**Vilyavisensio** () — Kolumbiyada yerləşən şəhər, Meta departamentini paytaxtıdır.

## İstinadlar
Qəhrəman (dəqiqləşdirmə)

**[[Qəhrəman]]** — böyük işlərə, müstəsna igidliyə, döyüşdə rəşadət və ya cəsarətə görə heyranlıq doğuran şəxs. Həmçinin bu mənalara da gələ bilər:

* Qəhrəman (Urmiya) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Qəhrəman kəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* ''Qəhrəman'' (film, 1983) — 1983-cü ildə istehsal olunan hind filmi.
* Qəhrəman şəhər — Müharibələr zamanı müstəsna xidmət göstərmiş şəhərlərə verilən fəxri ad.
Matveev adası

**Matveev adası** — Peçora dənizində, Barens dənizinin cənub-şərqində yerləşən kiçik ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Nenets Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir.

Elə də böyük olmayan ada qayalıqlardan ibarətdir. Sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Maksimal hündürlüyü 11 metrdir. adanın şimalında iki fəaliyyətdə olmayan mayak vardır. Ərazisi demək olar ki, bütümlüklə tundra bitkiləri ilə örtülüdür. Ondan şimal-şərqdə Vayqaç, cənub-şərqdə isə Dolqiy və Qoles adaları yerləşir. Nenes Dövlət Təbiət Qoruğu ərazisinə daxildir.

XIV əsrdən Matveev adası pomorların Ağ dənizdən Vayqaç və Yeni Torpaq adaları istiqamətindəki keçidin üzərində yerləşirdi. XVI—XVII əsrlərdə isə Manqazeyaya gedən pomor koçları ada yaxınlığından keçirdi.

1594-ci ildə Villem Barensin donanması ada yaxınlığından keçmişdir.

1619-cu ildə xaricilərlə gömrüksüz ticarətdən qorxan Moskva hökuməti Manqazeyaya dəniz yolunu qadağan etmişdir.

30 iyun 1924-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcra Komitəsinin Rəyasət Heyəti Matveev adasının koloniyalaşdırılması üçün nəzərdə tutulan Şimal Buzlu okeanın ada iqtisadiyyatının idarə olunması haqqında Əsasnaməni təsdiq etdir. 1927-ci ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcra Komitəsi, RSFSR Xalq Komissarları Şurası tərəfindən əvvəlki fərmanı ləğv etmək məqsədilə, adanın idarə olunması Arxangelsk əyalət icra komitəsinə həvalə edilmişdir. 1929-cu ildə adanın idarəsi bir başa Şimal dairəsi icra komitəsinin birbaşa səlahiyyətinə verilir. 10 fevral 1934-cü ildə isə Matveev adası Nenes Nilli Dairəsinbə daxil edilir.

17 avqust 1942-ci ildə, Şimali dəniz yolunun keçdiyi Matveev adası yaxınlığında, bir U-209 alman sualtı qayığı, Xabarov qəsəbəsindən Naryan-Mara istiqamətlənən beş silahsız gəmi karvanına hücum etmişdir. Rəsmi məlumata görə gəmilərdə ümumilikdə 328 nəfər sərnişin olmuşdur. Bunlardan 305-i ya suda donmuş və ya alman su altı gəmisinin açdığı mərmilərdən həlak olmuşdur. Cəmi 23 nəfər sağ qalmışdır.





## Mənbə
* Matveev adası 
* Nenes Dövlət Təbiət Qoruğu

### Xəıritələr
*  Wikimapia
* Matveev adası. İctimai kadastr xəritəsi
## İstinadlar
Kiy adaları

**Kiy adaları** () — Barens dənizinın Varanger-Fiord körfəzində yerləşir. İnzibati cəhətdən Murmansk vilayətinın Peçenq rayonu ərazisində yerləşir. Arxipelaq iki adadan ibarətdir: **[[Böyük Kiy]]** və **[[Kiçik Kiy]]**. Rıbaçi yarımadasının qərb sahillərindən 2&nbsp;km aralıda yerləşir. Adalar 1920—1944-ci illərdə Finlandiyaya məxsus olmuşdur. İnzibati baxımdan Petsamo bölgəsinə daxil idi. SSRİ-Finlandiya müharibəsi nəticəsində SSRİ tərəfindən ələ keçirilmişdir
## İstinadlar
Qular (Çaldıran)

**Qular** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 64 nəfər yaşayır (11  ailə).

## İstinadlar
Sadıq Hüseynov

* Sadıq Hüseynov (aktyor)
* Sadıq Hüseynov (kimyaçı)
* Sadıq Hüseynov (milli qəhrəman)

## Həmçinin bax
* Sadıq
* Hüseynov
PlayStation: The Official Magazine

***''PlayStation: The Official Magazine**** ( ***PTOM***), 2007-ci ilə qədər ***PlayStation Magazine*** ( ***PSM***) —  "[[Future plc]]" tərəfindən nəşr edilmiş keçmiş [[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ]] [[videooyun]] [[jurnal]]ı. Jurnal hər il 13 nömrə nəşr edirdi. "[[PlayStation]]" üzrə ixtisaslaşmış jurnalın ilk nömrəsi 1997-ci ilin sentyabr ayında, sonuncu nömrəsi isə 25 dekabr 2012-ci ildə nəşr edilmişdir. "Future plc" tərəfindən nəşr edilən başqa "PlayStation" jurnalı – "*PSM3*".

== Tarix ==
=== PSM: 100% Independent PlayStation Magazine ===


Rəsmi jurnala çevrilməzdən əvvəl "*PSM*" "[[PlayStation|Sony PlayStation]]" platforması üzrə ixtisaslaşmış müstəqil bir [[videooyun]] [[jurnal]]ı idi.

Jurnalın ilk nömrəsi 1997-ci ilin sentyabr ayında nəşr edilmişdir, üzlüyündə isə "*Final Fantasy VII*" videooyununun şəkli var idi. Nəşr edildiyi dövrdə digər "PlayStation" mövzulu jurnallardan daha çox nüsxə satmışdır.

2007-ci ildə "*PSM*" onillik ildönümünü qeyd etmişdir. Bu dövrdə jurnal bir neçə dəfə yenidən dizayn edilmişdir.

=== PlayStation: The Official Magazine ===
"*Official U.S. PlayStation Magazine*" jurnalı fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra "[[Sony Interactive Entertainment|Sony Computer Entertainment]]" 1 oktyabr 2007-ci ildə "*PSM*" jurnalının adını dəyişdirərək "*PlayStation: The Official Magazine*" olacağını açıqlamışdır.

"*PSM*" adı altında nəşr edilən son nömrə dekabr 2007-ci il tarixli idi. Jurnalın "*PlayStation: The Official Magazine*" adı altındakı ilk nömrəsi 2007-ci ilin [[Milad|milad bayramı]]nda nəşr edilmişdir. Növbəti il jurnal əsas redaktorlarını itirmişdi. Bu isə "*PTOM*"u keçmiş "*PSM*" jurnalından tamamilə fərqli bir jurnala çevirmişdir.

"[[Future plc]]" tərəfindən nəşr edilən digər videooyun jurnalların yaşadığı eyni problemlərlə üzləşən "*PTOM*" 15 illik fəaliyyətindən sonra 25 dekabr 2012-ci il tarixində son nömrəsini nəşr etmiş və fəaliyyətinə son qoymuşdur.

== Talisman və reklam ==

İlkin dövrlərdə "*PSM*" jurnalının [[anime]] mövzulu bir [[talisman]]ı var idi. Banzay Çibi-Çan () adlı bu personaj Robert De-Xesus tərəfindən yaradılmışdı. O, jurnalın ilk nömrələrində tez-tez görünürdü. Talisman daha sonra ləğv edilmişdir. Buna səbəb personajın çox uşaqlara özəl hesab edilməsi idi. Banzay Çibi-Çandan sonra jurnalda göz sarğısı geyən bir [[smaylik]]dən istifadə olunurdu, ancaq bu fiqur da daha sonralar ləğv edilmişdir. Jurnalın üzlüyündə "[[PlayStation]]" platforması üçün satışa çıxarılmış videooyunlardan personajların reklam-xarakterli şəkilləri olurdu. Digər simvollara "PlayStation" yaddaş kartı və oyunlar haqda məsləhət vərəqləri daxildir. Jurnal "*PTOM*" adı altında 2008-ci ilin iyul ayından 2009-cu ilin iyun ayına qədər nəşr etdiyi nömrələrində "*Qore*" onlayn jurnalı üçün nəzərdə tutulmuş kodlar olurdu. "*Qore*" onlayn jurnalının reklam-xarakterli ödənişsiz nömrələri ödənişli nömrələrindəki bəzi xüsusiyyətləri daşımırdı.

== İstinadlar ==


== Xarici keçidlər ==
*
*[https://web.archive.org/web/20090630130727/http://www.futureus-inc.com/products/index.php?magazine=playstation_mag "*'PlayStation: The Official Magazine'''"] –  "Future plc" saytında.
İlham İsmayılov

**İlham Mehdixan oğlu İsmayılov** () — Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
İsmayılov İlham 15 iyul 1963-cü ildə Ucar şəhərində anadan olub. 1986-cı ildə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu mühəndis ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə, 1994-cü ildə isə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu "Politoloq ali və orta təhsil müəssisələrində sosial-siyasi fənlər müəllimi" ixtisası üzrə bitirmişdir.

1998–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dissertantı olmuş, 2004-cü ildə "Azərbaycanda demokratiya təsisatlarının formalaşması xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək siyasi elmlər namizədi adını almışdır.

Əmək fəaliyyətinə 1980–1981-ci illərdə Ucar şəhər 2 saylı Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstənin 10 saylı sahəsində fəhlə kimi başlayıb. 1986–1989-cu illərdə Mingəçevir şəhərində Azərbaycan Dövlət İstilik Elektrik Stansiyasında növbə rəisi, Azad Komsomol Komitəsi katibi,1989–1992-ci illərdə Mingəçevir şəhər Komsomol Komitəsinin birinci katibi,1992–1995-ci illərdə Mingəçevir şəhər Xalq Deputatları Sovetində təşkilat şöbəsinin müdiri, 1999–2004-cü illərdə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatında İctimai təşkilatlar və siyasi partiyalarla iş şöbəsinin müdiri, 2004–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Aran Regional İnkişaf Şöbəsinin müdiri, 2008–2018-ci illərdə isə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 dekabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunub.

Yeni Azərbaycan Partiyası Mingəçevir Şəhər Təşkilatı sədrinin müavinidir.

Ailəlidir, üç övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İcra hakimiyyətinin başçısı
4-Koma Nano Ace

– Kadokawa Shoten tərəfindən nəşr olunmuş yonkoma seynen və şonen manqa jurnalı. 2011-ci ildən 2013-cü ilə kimi nəşr olunmuşdur.

## Manqa
**[[Aiura]]* (Çama)
**[[Black Rock Shooter|Black Rock-chan]]* (Rinqo) (aprel 2011 - mart 2012)
**[[The Torture Club|Chotto Kawaii Iron Maiden]]* (Makoto Fukami, Alpha Alf Layla)
**[[Eureka Seven: AO|Eureka Seven nAnO]]* (2012 – yanvar 2013)
**G's Under Ground* (Purapa)
**G-Sen Rough Sketch* (Sakyu Tottori)
**[[Lucky Star (manqa)|Lucky Star]]* (Kaqami Yoşimizu)
**[[Haruhi Suzumiya|The Melancholy of Haruhi-chan Suzumiya]]* (Puyo) (2007 - )
**[[Magical Record Lyrical Nanoha Force|Magical Record Lyrical Nanoha Force Dimension]]*
**[[Nichijō]]* (Keyichi Aravi)
**[[R-15 (ranobe)|Chima R-15]]* (Nenqa Ninomiya)
**Sora no Kyūsoku* (Suka)
**[[Strike Witches|Strike Witches Gekijōban: 501 Butai Hasshin Shimasu-!]]* (Makoto Fucibayaşi)
**[[Upotte!!]]* (Kitsune Tennoci)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Entoni Kidis

**Entoni Kiedis** () — amerikalı musiqiçi, musiqi yazıçısı və reperdir. Müğənni 1983-cü ildə yaradılmasında iştirak etdiyi Red Hot Chili Peppers qrupunun hal-hazırda da solistidir. Kiedis və digər qrup üzvləri  2012-ci ildə Rock and Roll Hall of Fame'ə daxil ediliblər. Uşaqlığını Miçiqanda, anası ilə ilə keçirən Kiedis 12 yaşına qısa müddət qalmış Hollivuda, atası ilə yaşamağa köçmüşdü. Fairfax məktəbində təhsil aldığı vaxtlarda Kiedis sonradan birlikdə qrup yaradacağı Flea və Hillel Slovakla da tanış olmuşdu.  Məktəbdən sonra UCLAdə təhsil almağa başlayan müğənni 2-ci ilində universiteti atmışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maqgemit

**Maqgemit** — mineral, Fe2O3. 

## Haqqında
Maqgemit - kubik. Sıx. Rəngi və cizgisi qəhvəyi. Sərtliyi 5. Kəskin maqnitlidir. Aşağı temperaturlarda dəmir «papaqlarında» maqnetitin və ya lepidokrokitin dəyişilməsindən əmələ gəlir. Lavalarda rast gəlniir. Asanlıqla hematitə keçir. 

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Dəyirmikirpiklilər dəstəsi

** Dəyirmikirpiklilər dəstəsi **() — Heyvan qamçılıları yarımsinfinə aid olan dəstə.

## Haqqında
Dəyirmikirpiklilərin böyük əksəriyyəti oturaq həyat tərzi keçirir . Kirpik aparatı peristomu əhatə edən spiral membranella dəstindən ibarətdir. Ağızətrafı spiral membranellalar spiralkirpiklilərdən fərqli olaraq, sola doğru burulmuşdur. Bədənin qalan hissələri kirpiklərdən məhrumdur. Yalnız üzmə mərhələsində bədənin dal ucunda kirpiklər olur. Su hövzələrində dəyirmikirpiklilərin *Vorticella* cinsindən olan, oturaq həyat tərzi keçirən növləri geniş yayılmışdır. Bu cinsin nümayəndələri su  bitkilərinə , molyuskaların çanağına spiral kimi yığıla bilən uzun saplaqlarla yapışaraq , tək halda yaşayırlar . Onların bədənləri də yığıla bilir. Dəyirmikirpiklilərin koloniya halında yaşayan formaları da vardır. Çətirəbənzər formaya malik olan *Zoothamnium* cinsinin koloniyaları müxtəlif su bitkilərinin yarpaqları üzərində yaşayırlar. Dəyirmikirpiklilərin qeyri-cinsi çoxalmaları bölünmə vasitəsilədir. Bu zaman fərdlərdən biri saplaqdan qalır, suya düşən fərdin isə bədəninin dal ucunda kirpiklər əmələ gəlir. Bu fərd suda üzdükdən sonra kirpiklərini itirir, saplaq əmələ gətirərək substrata yapışır. Kanyuqasiyadan saplaqdan, adətən kiçik ölçülü fərdlər ayrılır. Onlar mikrokonyuqantlar adlanır. Mikrokonyuqantlar bədənin dal ucunda yerləşən kirpikləri vasitəsilə bir müddət suda üzür və oturaq fərdlərə — makrokonyuqantlara yapışırlar. Konyuqasiya prosesi zamanı mikrokonyuqantın nüvə aparatı və protoplazmasının bir hissəsi makrokonyuqanta keçir. Sinkarion nüvə ancaq makrokonyuqantda əmələ gəlir . Beləliklə, mayalanmada ancaq bir tərəf iştirak edir, mikrokonyuqant məhv olur. Bu prosesdə mikrokonyuqant erkək fərd , makrokanyuqant isə dişi fərd hesab olunur. Dəyirmikirpiklilərin koloniya halında yaşayan digər nümayəndələri *Campanella* cinsində birləşmişdir. Bu növlər yığılmayan saplaqları olan ağacşəkilli koloniyalar əmələ gətirirlər .

## Mənbə
**B. İ. Ağayev, Z. A. Zeynalova. Onurğasızlar zoologiyası.** Bakı , "Təhsil" 2008 , 568 səh

## Həmçinin bax
* İnfuzorlar
* Bərabərkirpiklilər dəstəsi
* Spiralkirpiklilər dəstəsi

## Xarici keçidlər
* Vorticella Feeding
* Vorticella

## İstinadlar
Malıy Oleniy (Murmansk vilayəti)

**Malıy Oleniy** — ada Murmansk vilayətinin Kola rayonu ərazisində yerləşir. Barens dənizinin sahilində qərarlaşır. Ada materikdən Bolşoy Oleniy boğazı ilə ayrılır. Adada eyni adlı qəsəbə vardır. Əvvəllər **Blijnı Oleniy** və ya **Alman Oleniyi** adlandırılırdı.

## Coğrafiyası
Ada 7&nbsp;km uzunluğa, 1.5&nbsp;km enə malikdir. Maksimal hündürlüyü 121,2 metrdir. Materikdən 510 m enə malik eyni adlı boğazla ayrılır. Qərb qutaracağına yaxın Konsevoy adacığı yerləşir. Sahillərində dalğaların hündürlüyü 4 metrə çatır.

Ondan 12&nbsp;km şimal-qərbdə Kildin adası yerləşir.

Tebirebka kənd sovetliyi ərazisinə daxildir.

adada daimi yaşayış yoxdur. Keçmişdə balıq yağı toplanılaraq Arxangelskə  göndərilirdi. Adanın ətrafında qanunsuz belə balıq və yengəc ovu həyata keçirilir.

## İstinadlar
Yuxarı İncəsalah (Çaldıran)

**Yuxarı İncəsalah** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 79 nəfər yaşayır (13 ailə).

## İstinadlar
Moqilnı adası

**Moqilnı** — 120 x 170 m ölçüsündə olan ada. Ada Barens dənizinə daxil olan Kislaya körfəzinin bir hissəsi olan Ura körfəzinin suları ilə əhatələnir. Ada uzunluğu 100 m, dəyinliyi isə 5 m olan dayazlıqla sahildən ayrılır.

Adanın səthi mamır və kol bitkiləri ilə örtülmüşdür. Ətraf sularında Fukus yosunları geniş ərazini əhatə edir.

Adada xaç quraşdırılmışdır. Adanın adı orada insanlartın bastırılması ilə əlaqədar olması ehtimal edilir. Ancaq ada səthinin sərt olması bu ehtimalı mümükünsüz edir. Böyük ehtimalla bu ad ona sahil sularının təhlükəli olması ilə əlaqədar verilmişdir.

## İstinadlar
Giorgio Pressburger

**Giorgio Pressburger** () — macar əsilli İtaliya roman, qısa hekayə yazıçısı və dramaturqu.

## Bioqrafiya
Giorgio Pressburger 21 aprel 1937-ci ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə anadan olmuşdur. 1956-cı ildə İtaliyaya köçmüşdür.

## Yaradıcılığı
1992-ci ildə qələmə aldığı  *The Law of White Spaces* adlı kitabı *Independent Foreign Fiction* mükafatı üçün namizəd göstərilmişdir.*Teeth and Spies* adlı romanı və qısa hekayələrin toplandığı *Snow and Guilt* kitabı Giorgio Pressburgeri xeyli məşhurlaşdırmışdır.
### Rejissorluğu
1956-cı ildə İtaliyaya köçdükdən sonra teatr və film rejissorluğu ilə də məşğul olmuşdur.

Daha sonra Macarıstan-İtaliya Mədəniyyəti İnstitutunun müdiri olmuşdur.

## Ölümü
Giorgio Pressburger 5 oktyabr 2017-ci ildə İtaliyanın Triest şəhərində 80 yaşında vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Macarıstan 
* Antal Szerb
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Giorgio Pressburger
Official Irish PlayStation Magazine

***''Official Irish PlayStation Magazine**** ( ***OIPM***) — "TP Media" tərəfindən nəşr edilmiş keçmiş [[İrlandiya]] aylıq [[videooyun]] [[jurnal]]ı. Jurnal "[[PlayStation]]" avadanlıqları, proqramları və mədəniyyəti üzrə ixtisaslaşmışdı və orijinal "[[PlayStation]]" və "[[PlayStation 2]]" platformaları haqda məqalələr ehtiva edirdi. Jurnal demək olar ki, sadəcə bir il fəaliyyət göstərmişdir  (may 2000 – iyul 2001).

== Tarix ==
Jurnal 2000-ci ildə "TP Media" şirkəti tərəfindən təsis edilmişdir. Jurnalın ilk nömrəsi 2005-ci ilin ay ayında nəşr edilmişdir. "*Official UK PlayStation Magazine*" jurnalı "[[Future Publishing]]" tərəfindən nəşr edilirdi və İrlandiyada 10 [[İrlandiya funtu]]<nowiki/>na satılırdı. "*OIPM*" jurnalının hər buraxılışı 5 [[İrlandiya funtu]]<nowiki/>na satılırdı. Jurnalın yanında [[Oyun demosu|demo disklər]] də verilirdi. Jurnalın ilk üç buraxılışının üzlüyü [[Böyük Britaniya]] versiyasındakı ilə eyni olmasına baxmayaraq, "*OIPM*" jurnalının məzmunu Kevin MakDermot rəhbərliyindəki bir redaktor heyəti tərəfindən yazılırdı.

2000-ci ilin dekabr ayında "*Official Irish PlayStation 2 Magazine*" ( "*OIP2M''") fəaliyyətə başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kildin adası

**Kildin adası** — Barens dənizində, Murmansk sahilindən 1.5 km aralıda yerləşən ada. Materikdən Kildinski boğazı ilə ayrılır.

## Təsvir

Adanın uzunluğu 17,6 km, eni 7 km təşkil edir. Səthi təpəliklərdən ibatrət olan bir platodur. Maksimal hündürlüyü 281 metrdir. Ərazisi qumdaşı və şistdən təşkil olunmuşdur. Şimal və qərbində sıldırımlar, cənub və şərqində isə geniş terraslar vardır. Adanın səthi tundra bitkiləri ilə örtülmüşdür.

Adada iki yaşayış məntəqəsi vardır — Şərqi Kildin və Qərbi Kildin.

Adada yerləşən Moqilnoe gölü özünün unikallığı ilə seçilir. Burada həm göl həm də dəniz canlıları yaşayır. Bu göldə adanın endemiki olan Kildin treskası yayılmışdır.

## İstinadlar
İt döyüşü

[250px|thumb|[Əzim Əzimzadə. "İtlərin döyüşü". 1938]]
**İt döyüşü** və ya **İt boğuşdurması** — iki itin qanlı döyüşünün nəzərdə tutulduğu idman növü. Bu döyüşlər bir qayda olaraq ya mərc ya da pul uduşları məqsədilə aparılır. Qalib gəlmiş itin sahibi mükafatı əldə edir. Döyüş itlərini bəsləyənlərə *itbaz* deyilir. İt döyüşü milli azart oyunlarından biridir.

## Tarixi
[thumb|left|250px|[Corc Morlend. "*Döyüşən itlər*".  1800.]]
Qan tökməklə əlaqəli idman növlərinin ilkin kökləri qədim Roma imperiyasına gedir. Oda məlumdur ki, buldoqların Böyük Britaniyada it döyüşlərində, ayı və öküzlərin təqib edilməsində istifadə edilirdi, ancaq bu tip tamaşalar 1835-ci ildə qadağan edildilmişdir.

Azərbaycanda da it döyüşlərinin tarixi qədimlərə gedir. Döyüşlər xüsusi ilə Novruz bayramı günləri təşkil edilirdi. Azərbaycanın demək olar ki, hər bir guşəsində it döyüşlərinin keçirilməsi barədə məlumat verilir. Bu baxımından Bakı və Abşeron kəndləri xüsusi ilə seçilirdi. Bakı kəndlərində it döyüşlərinin keçirilməsinə dair faktlar «Mola Nəsrəddin» jurnalının 3 fevral 1907-ci il tarixli sayında dərc olunmuşdur. Jurnalın 5-ci sayında hətta bu döyüşü özündə əks etdirək şəkil də dərc olunub. Azərbaycanlı rəssam Əzim Əzimzadənin 1938-ci ildə çəkdiyi İtlərin döyüşü rəsm əsəri bu hadisəni təfsilatı ilə təsvir edir. Günümüzdə belə bu döyüşlər mövcuddur.

## İndiki vəziyyət
Bugünkü gündə bir çox ölkələrə qarşı it döyüşləri qadağan edilmişdir. Bununla belə Əfqanıstan, Pakistan, Qazaxıstan, Çin, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkiyə kimi ölkələrdə bu döyüşlər hələ də keçirilir. Rusiya, Ukrayna, ABŞ və s. ölkələrdə qadağalara baxmayaraq problemlər hələ də qalır. İt döyüşlərində əsasən mühafizəçi xüsusiyyətləri üstün olan Mərkəzi Asiya və Qafqaz çoban itlərindən istifadə edilir.

Əfqanıstanda Taliban dövründə islam qanunları görə it döyüşləri qadağan edilmişdir, ancaq Taliban devrildikdən sonra qadağan edilmiş it döyüşləri yenidən həyata keçirilir.

Hər cümə günü Kabil şəhərinin kənarında it döyüşləri arenasında keçirilən döyüşləri izləmək üçün minlərlə insan bura axın edir. Öyrədilmiş itlər döyüşdən qabaq qəzəbləndirilir. Daha sonra isə hansı itin qalib gəlməsi üçün pul qoyulur.

## Qulaq və quyruq kəsmə
Bu döyüşlər üçün xüsusi bəslənmiş itlərdən istifadə edilir. Bu məqsəd üçün itlər xüsusi ilə bəslənilir. İtlərin döyüşlərdə zəif nöqtələrini minimuma endirmək məqsədilə qulaq və quyruq nahiyələri kəsilir. Bu əməliyyat əsasən itlər hələ küçük olarkən həyata keçirilir. Bunun səbəbi döyüş vaxtı itin özünü qorumasına köməkçi olmasıdır. Döyüş əsnasında düşmənlərinin itin qulaqlarına dişlərini keçirməsi bu yolla maneə törədilmiş olar.

## Qadağa
* İt döyüşlərinin bir çox müsəlman ölkələrində məşhurluq qazanmasına baxmayaraq islam şəriətinə əsasən bu qadağandır. 
* Dünyanın bir çox ölkələrində heyvan hüquq müdafiəçilərinin səyi sayəsində it döyüşü qadağan edilmişdir.

## İstinadlar
PlayStation Official Magazine – Australia

***''PlayStation Official Magazine – Australia**** ( ***OPS***) — "[[Citrus Media]]" tərəfindən nəşr edilən [[Avstraliya]] videooyun jurnalı. Jurnal əvvəllər "*Official PlayStation 2 Magazine – Australia*" adı altında fəaliyyət göstərirdi, lakin "[[PlayStation 3]]" konsolunun satışa çıxarılmasından sonra adını dəyişmişdir. Jurnal "[[PlayStation]]" avadanlıqları, proqramları və mədəniyyəti üzrə ixtisaslaşmışdır və orijinal "[[PlayStation]]", "[[PlayStation 2]]", "[[PlayStation 3]]", "[[PlayStation 4]]" və "[[PlayStation Portable]]" platformaları haqda məqalələr ehtiva edir. Hər il 13 nömrə nəşr edən jurnalın ilk nömrəsi 2007-ci ilin mart ayında nəşr edilmişdir.

"*OPS*" jurnalının hər bir nömrəsinin qiyməti 15 [[Avstraliya dolları]]dır. Junalın hər bir nömrəsinin yanında içərisində videooyun treylerləri və başqa məzmun olan özəlləşdirilmiş [[DVD]]-lər olur. Digər "*Official PlayStation Magazine*" adı ilə başlayan jurnallarla eyni başlığı daşımasına baxmayaraq, "*PlayStation Official Magazine – Australia*" məzmun lisenziyalaşdırmır və tamamilə [[Avstraliya]]da nəşr edilir. "*OPS*" Avstraliyada yerli şəkildə yazılan yeganə "[[PlayStation]]" jurnalıdır.

== İstinadlar ==


== Xarici keçidlər ==
[https://www.magshop.com.au/playstation-official-magazine-australia *'PlayStation Official Magazine – Australia*']  – *magshop.com.au'' saytında.
Çellencer (şattl)

**«Çellencer»** (; mənası – «Meydan oxuyan») — NASA-nın istifadə etdiyi ikinci şattl. İlk uçuşunu 4 aprel 1983-cü ildə etmişdir. Yerin orbitində doqquz əlavə uçuş etmişdir. 28 yanvar 1986-cı ildə (10-cu və son uçuşu) qalxışdan 73 saniyə sonra partladı və beş peşəkar kosmonavt və iki müəllimdən ibarət yeddi ekipaj üzvü həlak oldu.

«Çellencer» fəlakətindən sonra altı il NASA, «İndevor» adlı yeni şattlı istifadə etməyə başladı.

## Həyatını itirənlər

* Frensis R. Skobi
* Maykl C. Smit
* Ellison S. Onizuka
* Cudit A. Reznik
* Ronald E. MakNeyr
* Krista MakAuliff
* Qreqori B. Carvis
Çellencer şattl qəzası

**Challenger Kosmik Gəmi qəzası**, 28 yanvar 1986-cı ildə raketin qalxmasından 73 saniyə sonra partlayış baş verməsi ilə baş verən qəzadır. Qəza nəticəsində 7 astronavt həyatını itirmişdir. Partlayış yanacaq sızması səbəbindən olmuşdur.

## Qəzanın səbəbi
Challenger Kosmik Gəmisinin qalxışının həyata keçəcəyi gündən əvvəlki gün gecə havanın temperaturu olduqca aşağı düşdü və bəzi mühəndislər qalxışın ləğv edilməsi istiqamətində fikirlər bildirmişdirlər lakin buna baxmayaraq, qalxış NASA tərəfindən təsdiq edilmişdir və kosmik gəminin qatı yanacaq çənlərinin hissəsi olan təhlükəsizlik kəmərlərinə soyuq səbəbindən zərər dəydiyi üçün öz funksiyalarını yerinə yetirə bilmədilər və uçuşun 73-cü saniyəsində gəmidə partlayış baş verdi.

Partlayış gəminin Yer səthindən 48.000 fut (15 km) yüksəklikdə olduğu zaman baş verdi.

## Həlak olanlar
* Frensis Riçard Skobi - kapitan
* Maykl C. Smit – pilot
* Ronald Dekatur – mütəxəssis
* Ellison Şoji Onizuka – mütəxəssis
* Judit Reznik – mütəxəssis
* Qreq Jarvis – mütəxəssis
* Krista Makauliffe – ekspert
Kolumbiya (şattl)

**Columbia Kosmik Gəmisi** kosmosa çıxan ilk kosmik gəmidir. İlk tapşırığında gəmidə yalnız 2 nəfər astronavt idi. Bu iki astronavtın adları John W. Yanq və Robert L. Ciripendi. İlk uçuş (STS-1) tapşırığında 2 astronavt kosmik yürüyüş etmişdir. İlk uçuş tarixi 12 aprel 1981-ci ildir. Nasazlıq səbəbəindən geri dönuş zamanı (1 fevral 2003) partlayış baş vermişdir.

## İstinadlar
Maxmur (Çaldıran)

**Maxmur** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 330 nəfər yaşayır (62 ailə).

## İstinadlar
Dördüncü internasional

**Dördüncü internasional** — Lev Trotskinin davamçıları, yaxud trotsksistlər tərəfindən əsası qoyulan, tərkibində Marks və Engelsin Dünya inqilabı, fəhlə sinfinin qələbəsi və sosializm quruculuğu ideyaları olan beynəlxalq kommunist təşkilatı. İnternasional 1938-ci ildə Fransada Kominternin stalinistlərin tam nəzarəti altında olduğunu və onların beynəlxalq fəhlə sinfi siyasi hakimiyyəti idarə etmək qabiliyyətində olmadığını hesab edən Trotski və onun tərəfdarları tərəfindən təsis olunmuşdur. Buna görə də, burjua hakimiyyətləri (məsələn, Fransa və ABŞ) tərəfindən təzyiq göstərilən, SSRİ və son maoizm tərəfindən qeyri-legitim olduğuna görə ittiham olunan, NKVD agentləri tərəfindən təqib olunan bir çox xadimlər özlərinin xüsusi "Dördüncü İnternasional"ını qurdular.

İnternasional ilk dəfə 1940-cı ildən parçalanmalara, təfriqəyə məruz qalıb, ən əhəmiyyətli parçalanma isə 1953-cü ildə baş verib. 1963-cü ildə qismən birləşdirilməsinə baxamayaraq, bir çox qruplar təsdiq edirlər ki, onlar məhz Dördüncü internasionalın varisi, ardıcılı kimi təmsil olunurlar.

## İstinadlar
Corc Tabori

**Corc Tabori** (; ) — macar teatr rejissoru, yazıçısı və ssenaristi.

## Həyatı
Corc Tabori 1914-cü ildə Budapeştdə yəhudi əsilli ailədə anadan olmuşdur. Atası Auşvitz həbs düşərgəsində öldürülən, anası və qardaşı Nasist idarəçiliyindən qaçan Corc Tabori 1935-ci ildə Hitler Almaniyasını tərk edərək Londona köçmüşdür.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı İngiltərə ordusunda müharibə müxbirliyi etmiş və BBC-də işləmişdir.

1947-ci ildə ABŞ-yə köçmüşdür. 
## Yaradıcılığı
Onun ilk romanı *Beneath The Stone* adlanır. 1945-ci ildə bitirdiyi roman ABŞ-də çap edilmişdir. Taborinin ingiliscə yazdığı iki romanı - *The Cannibals* və *Pinkville* Vinn Həndman tərəfindən Nyu-York şəhərindəki  Amerikan Teatr Sarayında 1968-ci ildən 1970-ci ilə qədər səhnələşdirilmişdir.

1970-ci ildə onun *The Prince* əsəri əsasında Con Boorman tərəfindən *Leo the Last* adlı film çəkilmişdir. Bu filmdə o dövrün məşhur aktyor və aktrisalarından  Marçello Mastroyanni və Billi Uaytlou da çəkilmişdir. Bu film elə həmin il Kann kinofestivalında *Ən yaxşı rejissor işi* mükafatına layiq görülmüşdür.

1969-cu ildə Avropaya geri dönən Corc Tabori Vyanadakı Burgtheaterdə və Berlində bir Brecht teatrı olan Berliner Ensembledə rejissorluqla məşğul olmuşdur.

## Mükafatları

*1983 *Mülheimer Dramatikerpreis*
*1990 *Mülheimer Dramatiker*preis
*2001 *Kassel Literary Prize*

## Əsərləri
* *Weisman ilə Qızılüz*
* *Bir casusa ağı* 
* *Yamyamlar*
* *Brext qovluğu*
* *Anamın cəsarəti* 
* *Qoldberq çeşidləmələri*
* *Mübarizəm (oyun)*
* *Berlin konserti*

## Ölümü
2006-cı ilə qədər fəaliyyətdə olan Corc Tabori bu ildə 93 yaşında vəfat etmişdir.
## Həmçinin bax

* Giorgio Pressburger  
* Antal Szerb

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [[The Times|The Times qəzeti]ndə onun haqqında yazılmış nekroloq, 2 oktyabr 2007]
* İngiliscə əsərlərinin siyahısı 
* Tərcümeyi-halı 
* 
* George Tabori
Kindio

**Kindio** () — Kolumbiyanın departamentlərindən biri. Departament ölkənin qərb hissəsində And dağlarında yerləşir. İnzibati mərkəzi Armeniya şəhəridir.

Departament əsasən qəhvə istehsalına görə tanınır. Ərazi qəhvə üzrə məşhur olan regionlar sırasının tərkibinə qatılmışdır. Bu səbəbdən Kolumbiya 2011-ci ildə YUNESKO tərəfindən Ümumdünya irsinin siyahısında tanındı.
## Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Antokiya
* Amasonas (Kolumbiya)
* Arauka
* Bolivar (departament)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Biblioteca Luis Ángel Arango/Quindío
* Universidad del Quindío
* Gobernación del Quindío
Dyula Bençur

**Dyula Bençur** (; ) — portret və tarixi səhnələrin rəsm edilməsi üzrə peşəkar macar rəssamı, pedaqoq.

## Həyatı
Dyula Bençur 28 yanvar 1844-cü ildə Macarıstanın Niredxaza şəhərində anadan olmuşdur. 1861-ci ildə Herman Ançuz və Conn Qeorq Hiltenspreqer ilə birgə rəsm təhsili almağa başladı. 
Artıq 1870-ci ildə bir çox beynəlxalq müsabiqələrdə uğurlar əldə etmiş, "Macarıstan Milli Rəsm" müsabiqəsində "Kral Stefanın vəftizi" təsvirinə görə qalib gəlmişdir. Bundan başqa Karl von Piloti ilə birgə Münhendə Maksimilenyum və Sürixdə Rathaus freskalarının hazırlanmasında çalışmışdır. Ona Bavariya kralı II Ludoviq tərəfindən Rokoko motivlərinin rəsm edilməsi tapşırılmışdı. Dəfələrlə Praqa və Veymar universitetlərindən müəllimlik təklifi alsa da, 1875-ci ildə Münhen İncəsənət Akademiyasının professoru olmuşdur. 1883-cü ildə isə Macarıstana qayıdalar müəllimlik fəaliyyətini davam etdirdi. Onun ən məşhur şagirdlərindən biri amerikan rəssam Adolfo Müller -Yuri olmuşdur . Rəssam bir çox kral və aristokratların portretlərini rəsm etmişdir. Macarıstanın Budapeşt, Debreçen, Komlo, Peç, Seqed kimi şəhərlərində Dyula Bençurun adını daşıyan küçələrə rast gəlmək olar.
O, Macarıstan Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü olmuşdur. Qızları Olqa (1875-1962) və İlda Bençur (1876-1970) da öz dövrünün tanınmış rəssamlarıdır . 
## Seçilmiş rəsmləri

Fayl:Benczur-narcissus.jpg|Yunan mifologiyasından Narkissosun təsviri
Fayl:Benczur-hunyadi laszlo bucsuja.jpg|Lazlo Hunyadi
Fayl:Benczúr Olvasó nő.jpg
Fayl:Benczur-vajk.jpg|Kral I Stefanın vəftizi
Fayl:Benczur-rakoczi.jpg|II Ferens Rakoçi
Fayl:Benczur-kleopatra.jpg|Kleopatra
Fayl:Benczur-andrassy gyula.jpg
Fayl:Gyula Benczur - Erzsébet királyné.jpg 

## Ədəbiyyat
* Gábor Ö. Pogány,. Nineteenth Century Hungarian Painting, (1958) Reprint, Budapest: Corvina Press, 1972
* Katalin Telepy, Benczúr. Nyíregyháza, Hungary: Jósa András Múzeum, 1963
## İstinadlar
Risaralda

**Risaralda** () — Kolumbiya departamentlərindən biri. Departament ölkənin mərkəzindən qərb hissədə yerləşir. İnzibati mərkəzi Pereyra şəhəridir.

## Bələdiyyələr

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Risaralda departamenti haqqında rus dilli səhifədə

* Gobernación de Risaralda — Web oficial
* Biblioteca Luis Ángel Arango/Risaralda 
* Risaralda Turística — Algo Nuevo Siempre
* Portal de emprendimiento del Departamento
Pasto (Kolumbiya)

**Pasto** () — Narino departamentinin paytaxtı, şəhərin əsası 1539-cu ildə ispanyalı Atris tərəfindən qoyulmuşdur.

## Tarixi
Pasto şəhəri İspaniya konkistadoru Sebastian de Belalcázar tərəfindən 1537-ci ildə qurulub. 1539-cu ildə başqa bir İspaniya konkistadoru Atris şəhəri cari yerinə köçürmüş və onu "San Xuan de Pasto" adlandırmışdı. Pasto şəhərinin iqtisadiyyatının inkişaf etməsinin əsas səbəblərindən biri italyan əsilli Qvido Buçelinin fəaliyyəti idi.

Şəhər müstəmləkə dövründən bəri inzibati, mədəni və dini mərkəzi şəhər olmuşdur. Buna görə də şəhər Kolumbiyanın müqəddəs şəhəri hesab edilirdi. İspaniyaya qarşı Müstəqillik Savaşları zamanı Pasto realist bir şəhər idi. Partiya bu siyasi mövqeyə görə və coğrafi mövqeyindən ötrü müstəqillik qazandıqdan sonra, Pasto Kolumbiyanın qalan hissəsindən uzun müddət təcrid olunmuşdu.

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Tunxa
* Monteriya
* Mokoa
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Alcaldía de San Juan de Pasto
* Portal de turismo y Cultura del Municipio de Pasto.
* Empresa de Acueducto y alcantarillado de San Juan de Pasto
* Cámara de comercio de San Juan de Pasto
*  Datos DANE sobre Pasto
*  Instituto de Hidrología, Meteorología y Estudios Ambientales de Colombia IDEAM, pronósticos y alertas sobre clima en Pasto
* IDEAM, Información climatológica del Aeropuerto Antonio Nariño de Pasto
Senqeyski adası

**Senqeyski adası** — Barens dənizində yerləşən və yaşayışı olmayan ada. Ada Senqeyski və Pomorski boğazları arasında yerləşir. Bura sərhəd zonası sayıldığından giriş üçün xüsusi icazə istənilir.

## Ümumi məlumat
Ada Naryan-Mardan şimal-qərbdə, Kolquev adası ilə materik arasındadır. Adanın ölçüləri 30 x 9&nbsp;km-dir. İqlimi olduqca sərtdir. Qiş ayları isə daha dəhşətli soyuqlar müşahidə edilir. Hava bəzən onun üzərindən belə uçuşları mümkümnsüz qılır. Adanın üzəri tundra bitkiləri ilkə örtülmüşdür. Ərazisi düzən relyefə malik olsa da, burada qum barxanlarına rastlamaq mümkündür. Sahillərində dayaz körfəzlər vardır. Adaya kiçik təyyarələr əsasən qabarma-çəkilmə sahələrinə enə bilir. Mi-8 helikopterləri isə mütəmati olaraq uçuşlar təşkil edirlər. Qışda materiklə arasındakı boğazın tam donması haqqında məlumatlar verilir. Bu zaman ora piyada, yayada isə qayıqla getmək olar.

Materik sahilində, 25 kilometr uzaqlıqda, Timan sahilində bir MQ-2 Senqeyski Şar meteoroloji stansiyası mövcuddur. Burada ən son məlumatlara əsasən, üç meteoroloq işləyir. Sahildə nenlərə aid çumlar vardır.

Adanın maksimal hündürlüyü 50 m olan Nyarmxoy təpəsidir.

## Mənbə
* С севером наедине
* Arktikanın nəfəsi. Senqeyski adası. Həvəskar film

## İstinadlar
The Independent

**«İndependent»** ( — «müstəqil») — İngilis online qəzeti, 2016-cı ilə qədər gündəlik qəzet. 1986-cı ildə müstəqil milli səhər qəzeti kimi təsis edilib. Ideoloji cəhətdən Liberal Demokrat Partiyaya yaxındır, insan haqları məsələlərinə xüsusi diqqət yetirir.

Son çap nəşri 20 mart 2016-cı il şənbə günü buraxıldı. O vaxtdan bəri dərc yalnız rəqəmsal formatda mövcuddur. Qəzetin dövriyyəsi 2009-cu ildə 183.5 min nüsxə (ingilis qəzetinin ən kiçik qəzetləri), bazar gününün yayımlanması ("Müstəqil Bazar günü") - 155.6 min nüsxə . 2013-ci ilin noyabrında qəzetin ABC tədqiqat şirkətinin məlumatına görə, dövriyyəsi 67,7 min nüsxə təşkil edib ; 2014-cü ilin aprel ayında - 63,4 min nüsxə

2010-cu ilin mart ayında qəzetin Rus iş adamı Aleksandr Lebedev tərəfindən əldə edildiyi açıqlandı. Qiyməti 1 funt sterlinq idi . Qəzetin satışıyla bərabər, Bazar günü birbaşa «İndependent» və «Independent on Sunday» direktoru olan Ivan Fallonun istefası açıqlandı .

## Nəşr sahibləri
2012-ci il yanvarın 3-də BBC Rus Xidmətinə əsasən, qəzetin sahibi Aleksandr Lebedevin oğlu E. Lebedevdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Aleksandr Lebedev Britaniyanın "Independent" qəzetini satın alır // İzvestiya, 01.03.2010
Mehmed Fərid Paşa

**Mehmed Fərid Paşa** () — II Əbdülhəmidin səltənətində 5 il 6 ay 7 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı. Oğlu Cəlaləddin Paşa (d. 1885 - ö. 1930) Misir xədivi II Abbas Hilmi Paşanın qızı Atiyətullah Hilmi ilə evlənmiş, 2 oğlu dünyaya gəlmişdir.

## Həyatı

## Mənbə

* Özen, Şükrü "Mehmed Ferid Paşa (Avlonyalı)", (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.141 ISBN 975-08-0072-9
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002)
* Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danișmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
* Kuneralp, Sinan (1999) ''Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber'', İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi
* Yalman, Ahmet Emin (1989), *Osmanlı İmparatorluğu'nda Sadr-ı Âzamlık (1876 - 1922)*, Ankara: Ankara Üniversitesi, DTCF yayınları

## İstinadlar
Eldar Məmmədov (pianoçu)

**Məmmədov Eldar Ramiz oğlu ** (29 noyabr 1969, Bakı) — pianoçu, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti,  Azərbaycan Milli Konservatoriyasının müəllimi.

## Həyatı
Eldar Ramiz oğlu Məmmədov 29 noyabr 1969-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

6 yaşdan etibarən 7 saylı uşaq musiqi məktəbinin fortepiano (7 illik) sinfinə qəbul olmuşdur.

1984-cü ildə Asəf Zeynallı adına Musiqi Kollecinə qəbul olub və II kursda oxuyarkən Mixail İzrayloviç Basin'in rəhbərliyi altında özfəaliyyet "Abşeron" estrada ansamblının uşaq, bir il sonra böyüklərdən ibarət ansamblın cevrildi və  1988-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Milli Konservatoriyasına daxil olmuşdur.

İlk dəfə 1993-cü ildə Niyaməddin Musayevin Röya ansamblında çalışmağa başlayıb. Daha sonra Vaqif Gərayzadə ilə tanış olduqdan sonra  qrupunda çıxış etmişdir. Xalq Artistləri Aygün Kazımova və Eyyub Yaqubov, Rüfət Mehdiyev kimi ifaçılarla çalışmışdır. 2 dəfə Rast qrupu ilə Fransanın paytaxı Parisdə UNESCOnun tədbirlərində çıxış etmişdir. 2019-cu ilə qədər Zamiq Hüseynovun ZH qrupunun rəhbəri olmuşdur. 2020-ci ildən etibarən isə Rəsul Əfəndiyevin Efendi musiqi qrupunun rəhbəridir.

Təxminən 5 ildir ki, Fuad Musayevin rəhbərliyi ilə  qrupu ilə çalışır.

Bu Şəhərdənin 2002-ci ildən başlanan konsertlərinin musiqi qrupunun rəhbəridir.

2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artist adına layiq görülmüşdür.

2020-ci ildə Estrada Simfonik Orkestinə pianoçu kimi dəvət alib.

Hal-hazırda Azərbaycan Milli Konservatoriyasındakiğı İlqar Muradovun sinfində müşayətçi-müəllim kimi fəaliyyət göstərir.

Evlidir, 3 övladı var.

Pianoçu Fransa, Almaniya, Rusiya, İsrail,Türkiyə və bir çox ölkələdə qastrol səfərlərində olur.
Onixofaqiya

**Onixofaqiya** ( — dırnaq və  — yemək, gəmirmək) və **Dırnaq yemə** — dırnaqların yeyilməsi ilə müşahidə edilən bir psixoloji pozutudur.

## Səbəbləri
Bu pozğunluq əsasən uşaq yaşlarında müşahidə edilir. Yetkinlik yaşına çatmış insanlarda isə bu nadır bir haldır. Bu sadəcə zərərli vərdiş və ya müxtəlif psixi xəstəliyin əlaməti ola bilər. Dırnaqların müntəzəm yeyilməsi nəticələrə gətirib çıxarır, onlarda deformasiya və ətrafdakı toxumalarının zədələnməsinə gətirib çıxara bilər. Əgər problem həll edilərsə, bir müddət ərzində (iki həftəyə qədər) dırnaqlar əvvəlki vəziyyətini bərpa edir. Bu davranış  uşaqlarda məktəb və ya bağçalarda problemlə əlaqədar gərginliyin artmasından qaynaqlana bilər. Bu səbəbdən problemin kökünə varmaq və bundan çıxış yolu tapmaq lazımdır.

## Nəticələri
Dırnaq yemədə adətən dırnaqlardan başqa dəri böyük zərər çəkir. Bu da dərinin iltihabı ilə nəticələnə bilir.

## Mənbə
* A.B.Smuleviç. Dermatologiyada ruhi pozuntular
## İstinadlar
Tülkütəpəsi (Çaldıran)

**Tülkütəpəsi** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 60 nəfər yaşayır (13 ailə).

## İstinadlar
Tülkütəpəsi

*Tülkütəpəsi (Çaldıran) — Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
*Tülkütəpəsi (Otaqlı) — Otaqlı kəndində toponim.
Sennıe Ludı

**Sennıe Ludı** — Barens dənizində daxil olan Ura körfəzində yerləşən 3 adacıqdan ibarət adalar qrupu. Onların uzunluqları 130 – 200 m arasında yerləşir. Şalim adasının cənub qutaraçağından 100–170 m aralıda qərarlaşırlar. Arxipelaqın ümumi uzunluğu 700 metrdir. Qrupa daxiil olan adalardan biri Şalim adasına dayazlıqla birləşir.

Yay ayları adaların üzəri ot bitkiləri ilə örtülür. Görünür adaya adın verilməsi bununla əlaqədardır. Ağ dənizdə də Soloves arxipelaqına daxil olan Sennıe Ludı adlı ada vardır.

## Ədəbiyyat
* Сенные Луды // Кольская энциклопедия. В 5 т. Т. 4. П — Т / Гл. ред. В. П. Петров. — Мурманск : РУСМА (ИП Глухов А. Б.), 2013. — 574 с. : ил., портр.
* Сенные Луды // Географический словарь Мурманской области / авт.-сост. В. Г. Мужиков. — Мурманск : Мурман. обл. ин-т развития регион. образования, повышения квалификации пед. кадров, 1996. — 183 с. — ISBN 5-86975-023-7.
Şalim adası

**Şalim adası** — Barens dənizinin Ura körfəzində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Murmansk vilayətinin Vidyaevo inzibati dairəsinə daxildir.

## Yerləşməsi
Kola yarımadasının şimalında, Ura körfəzində yerləşən ada, onun qərb sahilindən 1,3&nbsp;km, şərqindən isə 200 m aralıda yerləşir.

## Təsviri
Köprfəzimn ən iri adasıdır. Ada 9,9&nbsp;km uzunluğa, 2,6&nbsp;km enə malikdir, Şimal hissədə bərzəx yerləşir ki, burada eni 500 metrdir. Adanın ucqar şimal nöqtəsi Tolstik burnu adlanır. maksimal hündürlük 208 metrdir. Ərazisi dekəm olar ki, qayalıqdır. Ancaq cənub-qərb və şimal-qərb sahilləri xaric sahilləri hamardır. Bitki örtüyünə ancaq bərzəx hissədə rastlamaq mümkündür. Bütün ada boyunca uzunluğu 1,2&nbsp;km çatan göllər vardır.

## Yaxınlığında yerləşən kiçik adalar
* Eretik adası — yaxımnlığında yerləşən ən böyük adadır. Şalimdən 30 metr şimal-qərbdə yerləşir. 2,6 uzunluğa və 1,1&nbsp;km enə malikdir. Ərazisi 120 m hündürlüyə çatan qayalı təpələrlə örtülüdür.

Bundan əlavə ətrafda uzunluğu 200 metrə çatan bir neçə ada vardır.

## Tarixi
Təxmini olaraq adada 160 il müddətində yaşayış olmuşdur. 1830-cu ildə saamların yaşayış yerində Eretiki adlı məntəqə fəaliyyətə başlayır. 1885-ci ildən isə Port Vladimir adlandırılır. Məntəqə 1994-cü ilə qədər mövcudluğunu qoruyur. hazırda da adada qəsəbənin yarım uçulmuş binaları qalır. Son zamanlar qəbirləri ziyarət etmək məqsədilə adanın tez-tez ziyarətçiləri olur

2007-ci ildə ada ərazisinin balıq təsərrüfatı üçün icarəyə götürülməsi xəbərlərio yayılmışdır. Böyük ehtimalla gələcəkdə adada yaşayış bərpa ediləcəkdir

## İstinadlar
Neonasizm

**Neonasizm** ( – yeni, nasizm) — İkinci Dünya müharibəsindən sonra nasional sosialist görüşlər kəsb edən və ya özlərini Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasının ( *NSAFP*) davamçıları elan edən siyasi ideologiyalara və sosial hərəkatlara verilən ümumi ad. Neonasistlər öz ideologiyalarından nifrət təşviq etmək və azlıqlara hücum etmək, bəzi hallarda isə faşist bir dövlət qurmaq üçün istifadə etmək arzusundadırlar. Bu, qlobal bir ideologiyadır və çoxlu ölkələrdə nümayəndəlik edən təşkilatları var.

Neonasizm nasist doktrinasındakı ultramilliyətçilik, irqçilik, ksenofobiya, eyblizm, homofobiya, antiqaraçıçılıq, antisemitizm, antikommunizm və Dördünü Reyxin təsis edilməsi kimi elementləri özünə götürür. Holokostun inkarı, nasist simvollardan istifadə və Adolf Hitlerin məftunluğu neonasistlər arasında populyardır. Bunun səbəbi bir çox ölkələrdə nasist skinhedlərin saylarının çoxalmasıdır.

Bəzi Avropa və Latın Amerikası ölkələrində nasist, irqçi, antisemit və homofob görüşlərin ictimai şəkildə ifadə edilməsi qadağa edən qanunlar qəbul edilmişdir. Bəzi Avropa ölkələrində nasist simvollardan istifadə qadağan edilmişdir.

## Termin və ideologiya
Neonasizm termini İkinci Dünya müharibəsindən sonra fəaliyyət göstərmiş və nasizm ideologiyasını qismən və ya tamamilə canlandırmağı diləyən hər bir hərbi, sosial və ya siyasi hərəkata aid edilir. Neonasizm ultrasağçılığın bir növü hesab edilir. Neonasistlərin üstün irq adlandırdığı irq aryan irqidir. Onların əv sevmədiyi irq ərəblər və yəhudilərdir. Onlar yəhudiləri "dünyanın fəthindən sonra bütün millətlərin və ənənələrin məhv olduğu çoxirqli bir dünyanın memarları" hesab edirlər.

### Ekologiya və envayromentalizm
Neonasizm ümumilikdə özünü envayromentalizmin dərin ekologiyanı, sağlamlıq hərəkatlarını və heyvan proteksionizmini dəstəkləyən qan və torpaq variasiyası ilə bir cərgəyə düzür. Bəzən "ekofaşizm" adlanan bu tendensiya Rixard Darre tərəfindən orijinal alman nasional sosializmində təmsil edilmişdir.

## Həmçinin bax

* Ultrasağçılıq
* *[[Fanatik (film, 2001)|Fanatik]]*
* *[[The Daily Stormer]]*
* Ultrasağçı altmədəniyyətləri
* Neonasist musiqi qruplarının siyahısı
* Neonasist təşkilatların siyahısı

* Ağdərili milliyətçi təşkilatların siyahısı
* *[[Zəncinin intiqamı (film, 2001)|Zəncinin intiqamı]]*
* Nipster
* Ağdərili milliyətçiliyi
* Ağdərili seperatçılığı
* Ağdərili üstünlüyü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
'''Neo-nasizm''' – Jewish Virtual Library saytında.
Yelizaveta Ovdeyenko

**Yelizaveta Sergeyevna Ovdeyenko** (, ;  16 yanvar 1980, Odessa, Ukrayna SSR, SSRİ) — "Nə? Harada? Nə zaman?" elitar klubunun magistrı və oyunçusu, Balaş Qasımovun komandasının heyətində ikiqat "Büllur bayquş" sahibi.

## Həyatı
Yelizaveta Ovdeyenko 16 yanvar 1980-ci ildə Odessada anadan olub. Orta təhsillini qızıl medalla başa vuraraq birbaşa İ.İ.Meçnikov adına Odessa Milli Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olub.

Liza 2006-cı ilə qədər Odessanın "Duplet" komandasının heyətində "Nə? Harada? Nə zaman?" oyununun idman versiyasında çıxış edib. O, Moskvadakı elitar kluba oyunun ukrayna versiyasının prodüseri Leonid Çernenkonun tövsiyəsi sayəsində düşüb. Burada o, Balaş Qasımovun komandasının heyətində çıxış etməyə başlayıb. Bu komandanın heyətində 2010 və 2011-ci illərdə "Büllur bayquş"a sahib çıxıb.

23 dekabr 2018-ci ildə "Nə? Harada? Nə zaman?" oyununun beşinci magistrı elan edilib.

2022-ci ildə, Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü başlayandan sonra televiziya klubunu tərk edib.

## Şəxsi həyatı
Yelizaveta Ovdeyenko Dmitri Muzıçenko ilə evlidir. 2016-cı ilin əvvəlində ana olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Chgk.tvigra.ru saytında profili