open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lorenzo Giberti

**Lorenso Giberti** () – italyan heykəltaraş və zərgər.

Zərgərliyi atalığı Bartolo di Mikeledən öyrənib. Yaradıcılığı Florensiyadan başqa Venesiya, Siena və Roma ilə də bağlı olub. Antik incəsənətin təsirilə, mənsub olduğu beynəlmiləl qotika ənənəsini dəf edərək, intibah mədəniyyətinin banilərindən birinə çevrilib.

Antik heykəltaraşlıq nümunələrinə əsaslanmış, monumental heykəltaraşlığın bürüncdən tökmə texnikasını dirçəltmiş və təkmilləşdirmişdir. Donatello ilə paralel olaraq yastılanmış relyef üsulunu işləyib hazırlamışdır.

1401–1402-ci illərdə Florensiya kilsəsinin baptisterisinin ikinci (şimal) qapılarının tərtibatı üzrə keçirilən müsabiqə üçün "İbrahimin qurban kəsməsi" bürünc relyefini hazırlamış, Filippo Brunelleski ilə bərabər qalib olmuşdur.

Ömrünün sonlarında incəsənət tarixinin antik dövrdən öz dövrünə qədər ilk şərhini, öz avtobioqrafiyasını, perspektiv, optika, anatomiya və s. haqqında elmi sübutları əhatə edən "Şərhlər" traktatını yaratmışdır.

## İstinadlar
Murad İldırım (aktyor)

**Murat Yıldırım** () — türk aktyoru.

## Erkən həyat
Murat Yıldırım Türkiyənin Konya şəhərində anadan olub . Atası kürd əsilli və ədəbiyyat müəllimi olub. Yıldırımın atası türk və kürd dillərini bilir. Anası ərəb əsillidir və ərəbcə də danışır, lakin Murat Yıldırım nə kürdcə, nə də ərəbcə bilir.
Atasının işi səbəbiylə Yıldırım Konya ilə Adana arasında böyüdü . Onun iki bacısı var.

Türkiyənin İstanbul şəhərindəki Yıldız Texniki Universitetinin Maşın mühəndisliyi fakültəsini bitirib və riyaziyyata böyük marağı var. Musiqiyə və teatra marağı da ömrünün əvvəllərindən başlayıb. Yıldırım tələbə ikən qrupda nağara çalırdı. Təhsil aldığı müddətdə universitetin teatr komandası ilə çıxış etməyə və aktyorluq dərslərinə getməyə başladı.

## Karyera
Üç il teatrda çıxış etdikdən sonra onun komediyadakı çıxışını izləyən yazıçı ona Beşiktaş Mədəniyyət Mərkəzində kastinqə getməyi tövsiyə edib.

## Televiziya
Beləliklə, Yılmaz Ərdoğanın yazdığı Ölümsüz Aşk filmində ilk kiçik rolunu oynadı . Daha sonra Bütün Çocuklarım və Böyük Yalanda çıxış etdi . İlk baş rolu gələcək ilk həyat yoldaşı Burçin Terzioğlu ilə tanış olduğu Fırtına serialında olub . 2007-ci ildə Tuba Büyüküstün ilə birlikdə 51-ci Monte-Karlo Televiziya Festivalında Beynəlxalq Televiziya Tamaşaçıları Mükafatı-Ən Yaxşı Dram Televiziya Serialına namizəd olan Asi filmində rol aldı . Asi Yıldırım bitdikdən sonra Nurgül Yeşilçayla birlikdə Aşk ve Ceza filmində rol almağa razı oldu .

## İstinadlar
Ümmü İshaq binti Təlhə ibn Ubeydullah

**Ümmü İshaq binti Təlhə ibn Ubeydullah** () — Təlhənin qızı və Həsən ibn Əlinin xanımlarından biri idi. Həsən ibn Əlinin vəfatından sonra o, Həsənin qardaşı Hüseyn ibn Əli ilə evləndi.

## Bioqrafiya
Ümmü İshaq Təlhə ibn Ubeydullahın qızı idi. Onun Qureyşin ən gözəl qadınlarından olduğu bildirilir.
Ümmü İshaq Həsən ibn Əlinin həyat yoldaşlarından idi. Həsən qətlə yetirildikdən sonra Hüseyn ibn Əli ilə evləndi. Hüseyn qətlə yetirildikdən sonra Abdullah ibn Məhəmməd ibn Əbdürrəhman ibn Əbubəkrlə evləndi. Deyilənə görə, Abdullahla bu evlilikdən əvvəl o, Təmmam ibn Abbas ibn Əbdülmüttəliblə evlənmişdi.

## Uşaqları
Ümmü İshaqın Həsən ibn Əlidən üç övladı var idi: Hüseyn (əl-Ətram adı ilə tanınırdı), Təlhə ibn Həsən və Fatimə binti Həsən.
Onun Hüseyndən bir qızı da var idi: Fatimə əl-Kübra. O, həmçinin Abdullah ibn Məhəmməd ibn Əbdürrəhman ibn Əbubəkrdən Əminə adlı bir qızı dünyaya gətirdi.

## İstinadlar
Əməliyyat riski

**Əməliyyat riski** () — qüsurlu və ya uğursuz prosedurlar, qaydalar, texnologiyalar və ya biznesin düzgün işləməsinə mane olan hadisələr səbəbindən itkilərin baş vermə ehtimalına aiddir. Əməliyyat riski, işçilər tərəfindən edilən səhvlər, fırıldaqçılıq kimi cinayət əməlləri və fiziki hadisələr kimi amillərlə tətiklənə bilər. Əməliyyat riskinin idarə edilməsi prosesi əməliyyat riskinin idarə edilməsi kimi tanınır. Avropa Ödəniş qabiliyyəti II Direktivi ilə müəyyən edilmiş və Bazel II qaydalarına əsaslanan əməliyyat riski şirkət daxilində səhv gedən şeylər (proseslər, insanlar, sistemlər kimi) və ya gözləniləndən fərqli olan xarici hadisələr səbəbindən itki şansıdır.

Əməliyyat riskinin həcmi genişdir və fırıldaqçılıq, təhlükəsizlik, məxfiliyin qorunması, hüquqi narahatlıqlar, fiziki pozuntular (infrastrukturun dayandırılması kimi) və ətraf mühit təhlükələri kimi əlavə risk kateqoriyalarını əhatə edə bilər. Eyni şəkildə, əməliyyat riskləri müştəri məmnuniyyətinə, nüfuzuna, səhmdar dəyərinə təsir edərək və eyni zamanda biznes qeyri-müəyyənliyini gücləndirərək geniş təsirlərə malik ola bilər.

Bazel I-də əməliyyat riski mənfi şəkildə müəyyən edilmişdir: o, bazar riski və ya kredit riski kateqoriyalarına aid olmayan bütün riskləri əhatə edirdi. Buna görə də bəzi banklar əməliyyat riski terminini qeyri-maliyyə riskləri ilə sinonim kimi istifadə edirlər. 2014-cü ilin oktyabr ayında Bank Nəzarəti üzrə Bazel Komitəsi əməliyyat riski kapitalı üçün çərçivəni yenidən nəzərdən keçirmək təklifini irəli sürdü. Bu təklif mövcud əsas göstərici yanaşmasını və əməliyyat risk kapitalının hesablanması üçün standartlaşdırılmış yanaşmanı əvəz etmək üçün nəzərdə tutulmuş yeni standartlaşdırılmış yanaşma təqdim etdi.

Digər risklərdən fərqli olaraq (məsələn, kredit riski, bazar riski, sığorta riski) əməliyyat riskləri adətən könüllü olaraq baş vermir və gəlirə əsaslanmır. Üstəlik, onlar şaxələndirilə bilməz və ixtisar edilə bilməz. Bu o deməkdir ki, insanlar, sistemlər və proseslər natamam qaldıqca əməliyyat riski tam aradan qaldırıla bilməz
Bununla belə, əməliyyat riski hələ də riskə dözümlülük kimi tanınan müəyyən məqbul risk səviyyəsi daxilində itkiləri məhdudlaşdıran şəkildə idarə oluna bilər. Bu, təkmilləşdirmə xərcləri ilə gözlənilən üstünlüklər arasında tarazlığın tapılmasını nəzərdə tutur. Qloballaşma, internet və sosial medianın böyüməsi və qlobal miqyasda gücləndirilmiş korporativ məsuliyyət üçün artan tələblər kimi daha geniş tendensiyalar risklərin effektiv idarə edilməsinin zəruriliyini vurğulayır.

Beləliklə, əməliyyat risklərinin idarə edilməsi risklərin idarə edilməsi daxilində ixtisaslaşmış bir fəndir.
Bu, müxtəlif əməliyyat risklərinin qəbulu, azaldılması və ya qarşısının alınması ilə nəticələnən risklərin qiymətləndirilməsi, qərar qəbul edilməsi və risk nəzarətinin həyata keçirilməsinin davamlı prosesini təşkil edir. ORM keyfiyyətin idarə edilməsi və daxili audit funksiyası ilə bir qədər üst-üstə düşür.

## İstinadlar
Opodo

**Opodo** İspan onlayn səyahət agentliyidir. Uçuşlar (müntəzəm, çarter və aşağı qiymətli), otellər, kruizlər, avtomobil icarəsi, paketlər və səyahət sığortası üçün sövdələşmələr təqdim edir. Bu, British Airways, Air France, Alitalia, Iberia, KLM, Lufthansa, Aer Lingus, Austrian Airlines və Finnair daxil olmaqla, Avropa aviaşirkətlərinin konsorsiumu tərəfindən təsis edilmiş ümumavropa müəssisəsidir. 2011-ci ilə qədər Amadeus Opodo-nun 99,4%-nə sahib idi. Bundan sonra şirkəti eDreams ODIGEO şirkəti  aldı.

Opodo mərkəzi ofisi Madriddə olan on dörd Avropa ölkəsində fəaliyyət göstərir. O, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, İspaniya, Portuqaliya, İtaliya, Avstriya, Belçika, Polşa və İsveçrədə Opodo brendli saytları, eləcə də İsveç, Norveç, Danimarka və Finlandiyada Travellink brendli saytları idarə edir. O, həmçinin bir sıra digər Fransız səyahət saytlarını da idarə edir.

## İstinadlar
Hirkan meşələri

**Hirkan meşələri** () təxminən 55.000 km2 ərazini əhatə edən, İran və Azərbaycanın Xəzər dənizi sahillərinə yaxın sulu aran və dağ meşələri zonası. Meşə qədim Hirkan bölgəsinin adını daşıyır. Ümumdünya Təbiəti Mühafizə Fondu ekoregionu *Xəzər Hirkan qarışıq meşələri* adlandırır. 5 iyul 2019-cu ildən Hirkan meşələri YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

## Coğrafiya
İranda Hirkan ekoregionu Xəzər dənizinin cənub sahili və Əlborz dağlarının şimal yamacları boyunca uzun bir zolaqdan ibarətdir. O, şərqdən qərbə qədər beş vilayətin bir hissəsini əhatə edir: Şimali Xorasan, Gülüstan (421,373 hektar onun cənub və cənub-qərbi və Qorqan düzünün şərq bölgələri), Mazandaran, Gilan və Ərdəbil .

## Qalereya

File:Crossing the Alborz Mountains on a private train (41141181750).jpg
File:Caspian Forests (207720547).jpeg
File:Sisangan National Forest.jpg
File:3615551 تصاویر هوایی جاده های پاییزی جنگل های هیرکانی.jpg
File:3615550 تصاویر هوایی جاده های پاییزی جنگل های هیرکانی.jpg
File:3615567 تصاویر هوایی جاده های پاییزی جنگل های هیرکانی.jpg
File:Light pollution impact over Mt. Damavand from Hyrcanian forest.jpg
File:هفت آبشار جنگلهای هیرکانی روستای تیرکن شهرستان بابل.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Hirkan
* İran coğrafiyası
* Azərbaycan coğrafiyası
* Hirkan meşə siçanı
* Hirkan pırkalı
* Hirkan qızçiçəyi
Şofuku məbədi (Fukuoka)

– Yaponiyanın Fukuoka prefekturasının Hakata şəhərində yerləşən buddist məbədi. Buddizmin Rinzay sektalarına aiddir. Yaponiyada tikilmiş ilk Zen məbədidir.

## Tarixi
Məbədin əsası buddist keşişi, Rinzay sektasının qurucusu, Yaponiyanı çay bitkisi ilə tanış edən şəxs olan Eysay tərəfindən 1191-ci ildə qoyulmuşdur. Məbədin tikintisi 1195-ci ildə tamamlanmışdır. Məbəddə onun əkdiyi çay ağaclarının nəslindən olan çay ağacı bitir. Bu ağac "Yaponiyanın ilk çay ağacı" kimi tanınır. Məbəd tarixi boyunca bir çox dəfə məhv olunmuş və yenidən tikilmişdir.

Yaponiya rəssamı və xəttatı Senqay Qibon 1761–1811-ci illərdə qədər bu məbədin abbatı olmuşdur.

## Xüsusiyyətlər
Məbəddə bir çox məbəd darvazası yerləşir. Onlardan ən məşhuru olan Sanmon darvazası kiçik gölməçənin qabağında yerləşir və 1911-ci ildə yenidən tikilmişdir. Butsuden zalında Buddanın heykəli yerləşir. Tikilinin tavanı bulud əjdahasının təsviri ilə bəzədilmişdir. Məbəd tikililərdən biri Eysaya həsr olunmuş zaldır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Güldən Qaraböcək

**Güldən Qaraböcək** *()* () – türk pop musiqiçisi. Arabesk və pop üslubunda ifa etdiyi mahnılar ilə türk musiqi dünyasının önəmli adlarından biri hesab olunur.

28 avqust 1953-cü ildə İstanbulda doğulub. Musiqiyə marağı gənc yaşlarından başlayıb. 1970-ci illərin əvvəllərində peşəkar musiqi karyerasına qədəm qoyan Qaraböcək, həmin illərdə məşhur olan arabesk üslubunu pop musiqisi ilə birləşdirərək özünəməxsus musiqi üslubu inkişaf etdirməyi bacarıb.

## İstinadlar
Samu Omorodion

**Samuel "Samu" Omorodion Aqehova** () — La Liqa təmsilçilərindən olan "Qranada" klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar İspaniya futbolçusu.

## Klub karyerası
Samu Melilya şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri isə Nigeriya vətəndaşlarıdır. Gənc yaşlarında Samu Marakane, Qranada, Əndəlüs bölgələrində yaşamışdır. 2021-ci ildə o, *Nervion* klubundan "Qranada" klubuna transfer olmuşdur.

Omorodion əvəzedici komandada debütünü 6 mart 2022-ci ildə *Markamalo* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Sequnda Diviziyası görüşündə ikinci hissə meydana çıxan Samunun komandası rəqibinə 1–2 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, komandada ilk qolunu 25 sentyabr tarixində *El Exido* klubuna qarşı oyunda vurmuş və komanda rəqibi ilə 1–1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

20 aprel 2023-cü ildə B komandada özünü isbatladıqdan sonra Samu *Nasirilər* ilə 2028-ci ilə qədər müqavilə imzalamışdır. O, əsas komandada və La Liqada debütünü 1 avqust 2023-cü ildə "Atletiko Madrid" klubuna qarşı oyunda etmişdir. Qolla yadda qalan Samunun komandası rəqibinə 1–3 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Milli karyerası
Samu həm İspaniya, həm də Nigeriya vətəndaşlığına sahibdir. 25 aprel 2023-cü ildə o, İspaniya U-19 millisinə dəvət almışdır.

## Karyera statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Şəms əl-maarif

**Şəms əl-maarif** və ya **Şəms əl-Məarif və Lətaif əl-Avarif** () — XIII əsr aiddir. ruhları çağırmaq üçün sehrli prosedurların və sehrlərin təsviri özündə əks etdirən kitab. (ərəb dilində Qrimuar), Misirin sufi şeyxi Əhməd əl-Buni (1225) tərəfindən tərtib edilmişdir. Şəms əl-maarif kitabı ümumiyyətlə ərəb və müsəlman dünyasında öz janrının ən təsirli dərsliyi kimi qəbul edili.

## Məzmunu
Müasir formada kitab iki variantdan ibarətdir; Şəmsül-məarif əl-Kubra və Şəmsül-məarif əl-Suğra, birinci hissə daha böyükdür. İlk bir neçə fəsil oxucunu sehrli kvadratlar və əlifbanın rəqəm və hərf birləşmələri ilə tanış edir ki, bu da sehrli təsir göstərir və müəllifin fikrincə, cinlər, mələklər və ruhlarla ünsiyyət qurmağın yeganə yoludur. Sonrakı çap nəşrlərində çıxan məzmun cədvəli nömrələnməmiş qırx fəsildən ibarətdir (fasl). Çap nəşrinin yaranmasına qədər hər birinin uzunluğuna görə fərqlənən üç siyahı mövcud idi. Kitab İslam dünyasında məşhur idi, lakin eyni zamanda İslam tarixinin çox hissəsi boyunca qadağan edildi. Nəqşbəndi kimi həqiqi sufi tarikatları şəriətdən kənara çıxan hər şeyi haram hesab edirdi.

## İstinadlar
Karlos Borxeş

**Karlos Roberto Forbs Borxeş** (19 mart 2004, Portuqaliya) — Erediviziya təmsilçilərindən olan "Ayaks" klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Portuqaliya futbolçusu.

## Klub karyerası
Lissabon bölgəsinin Sintra şəhərində anadan olan Karlos elə orada futbol oynamağa başlamışdır. Bir mövsüm "Sportinq Lissabon" klubunda çıxış etdikdən sonra "Mançester Siti" akademiyasına qəbul olmuşdur.

Mançester klubunda Borxeş bütün yaş qrupu kateqoriyalarında irəliləyiş göstərərək, 18 yaşadək və 23 yaşadək komandalarında müntəzəm qol və assist təminatçısı olmuşdur. Bunun nəticəsi kimi "Mançester Siti" 2020 və 2022-ci illər aralığında hər iki milli turnirin qalibi olmuşdur. 2021-ci ilin may ayında oyunçu "Mançester Siti" klubunda mövsümün ən yaxşı U-18 futbolçusu seçilmişdir.

2021-ci ilin sonunda Karlos UEFA Gənclər Liqasında debüt etmişdir. "RB Leipsiq" ilə səfər görüşündə o, oyunda yeganə qolun müəllifi olmuş və komandası rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

2022-ci ilin sentyabr ayında UEFA Gənclər Liqasında Karlos "Sevilya" klubuna qarşı görüşdə het-trik və assistlə yadda qalmışdır. Həmin görüşdə klub rəqibinə səfərdə 5-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. O, həmçinin bir ay sonra "Kopenhagen" klubu ilə görüşdə bir qol və bir assistlə yadda qalaraq, komandasının 3-1 hesablı qələbəsində böyük pay sahibi olmuşdur. 2022-23 mövsümünün sonunda oyunçu "Mançester Siti U-21" komandasında bütün turnirlər daxil olmaqla, 25 qol və 13 məhsuldar ötürmə ilə yadda qalmışdır.

3 avqust 2023-cü ildə Borxeş 14 milyon avro qarşılığında Erediviziya təmsilçilərindən olan "Ayaks" klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Karlos Portuqaliyada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Qvineya-Bisau vətəndaşlarıdır. O, Portuqaliyanın müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmişdir. 2022-ci ildən U-19 millisinin əsas heyət oyunçularından biridir.

## Karyera statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Mahaçqalada yanacaqdoldurma məntəqəsində partlayış

**Mahaçqalada yanacaqdoldurma stansiyasında partlayış** () — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının paytaxtı Mahaçqala şəhərində yerləşən yanacaqdoldurma məntəqəsində 2023-cü ilin 14 avqust tarixində, yerli vaxtla axşam 21:40 radələrində baş vermiş güclü partlayış hadisəsi.

## Hadisə
Hadisə 2023-cü ilin 14 avqust tarixində yerli vaxtla axşam saat 21:40 radələrində, şəhərin şimal hissəsində yerləşən köhnə yanacaqoldurma məntəqəsinin inzibati ərazisində baş verib. Partlayış nəticəsində yüzdən çox insanın xəsarət aldığı qeyd olunur. Yaralılardan ən azı on nəfərin vəziyyətinin ağır olduğu bildirilir. Məlumata görə, ağır yaralıların xüsusi təyyarə ilə Moskvaya çatdırılması nəzərdə tutulub. Şahidlərin dediyinə görə, alov ərazidəki avtoservisdən yanacaqdoldurma məntəqəsinə keçib. Dağıstan başçısı Sergey Melikov bildirib ki, partlayış yanacaq məntəqəsi yaxınlığında baş verib və çənlər buna görə alışıb.

*Dağıstan Yanacaqdoldurma Məntəqələri Assosiasiyasının* rəhbərinin sözlərinə görə, yanacaqdoldurma məntəqəsinin yerləşdiyi küçənin qarşı tərəfində qanunsuz olaraq 35 ton trotil ekvivalentində 90–100 ton ammonyak nitrat yığılıb və nəticədə partlayışın təsiri dağıdıcı olub. Artıq gecə saatlarında yanğınsöndürənlər alovun söndürülməsinə nail olub. Yanğın 600 m² sahəni əhatə edib. Faciə ilə əlaqədar bu gün Dağıstan Respublikasıda matəm elan edilib. Rusiya İstintaq Komitəsi partlayışla bağlı cinayət işi açıb və araşdırmalara başlayıb.

## Reaksiya
*  Federasiyası Prezidenti Vladimir Putin hadisədən sonra partlayış nəticəsində həlak olan insanların yaxınlarına və ailə üzvlərinə başsağlığı verib. Dərc olunan başsağlığı mətnində hadisənin günahkarları olan şəxslərin qanun qarşısında cavab verəcəkləri əks olunub və hadisə nəticəsində həlak olan insanların ailə üzvlərinə 1 milyon rus rublu məbləğində birdəfəlik yardımın ödəniləcəyi də qeyd edilib. Dağıstan Respublikasının səlahiyyətlil şəxsləri partlayış nəticəsində yaralananların 200.000₽ ilə 400.000₽ arasında birdəfəlik ödəniş alacaqlarını açıqlayıblar. Dağıstan Respublikasında hadisə ilə əlaqədar olaraq bir günlük matəm elan edilib.

## İstinadlar
Snapseed

**Snapseed** — mobil cihazlarda fotoşəkilləri redaktə etmək üçün rastr qrafik redaktorudur.
## Tarixi
Snapseed Nik Software tərəfindən hazırlanıb və tətbiq əvvəlcə yalnız iPad-də mövcud idi, 12 sentyabr 2012-ci ildə Google , Snapseed-in tərtibatçısı Nik Software-i satın aldı. Alınma zamanı tətbiq yalnız iPad üçün deyil, iPhone və iPod touch üçün də mövcud oldu. 11 dekabr 2012-ci ildə Google Android üçün Snapseed-i təqdim etdi və iOS proqramını pulsuz olaraq yenilədi. 9 aprel 2015-ci ildə proqram üçün ilk böyük yeniləmə buraxıldı. Yeni filtrlər və alətlər əlavə edildi.

## Xüsusiyyətləri
Snapseed telefonunuzda və ya planşetinizdə fotoşəkillərinizi peşəkar şəkildə redaktə etməyə imkan verən bir proqramdır və bir sıra xüsusiyyətlərə malikdir.
*Təsvirin kiçik fırlanmaları ilə təsvirin oriyentasiyasını emal edərkən, çatışmayan hissələr proqram tərəfindən avtomatik olaraq çəkilir.
*Dəyişikliklərin ardıcıllığından asılı olmayaraq, fotoya edilən istənilən dəyişikliyi geri ala bilərsiniz.
*Bütün dəyişiklikləri bir-bir görə bilərsiniz.
*Bir təsvirə tətbiq edilən bütün filtrlər digərinə tətbiq oluna bilər
#### Mövcud redaktə alətləri
*Düzəliş: Avtomatik düzəlişlər edir.
*Kəskinlik: Şəklin konturunu kəskinləşdirir.
*Kəsmə: Şəkilinizi kəsməyə imkan verir
*Fırlatmaq: Şəkli fırlatmağa və ya genişləndirilməyə imkan verir.
*Döndür/Kəs: Şəklinizi kəsməyə, döndərməyə və əyməyə imkan verir.
*Fırça: Təsvirin müəyyən hissələrinə effektlər tətbiq etməyə imkan verir.
*Seçilmiş dəyişiklik: Təsvirin yalnız seçilmiş hissələrini düzəltməyə imkan verir.
*Ləkə korreksiyası: Kiçik səhvləri (toz, ləkə) aradan qaldırır.
*Parlaqlıq: Şəklin mövzusunun ətrafındakı parlaqlığı tənzimləyir.
#### Foto redaktə üçün filtrlər
*Blur: Arxa fonu bulandırmaqla diqqəti mövzuya cəlb edir.
*Soffit Glitter: Parıltı effekti.
*Tonal Kontrast: İşıq və qaranlıq sahələr arasında kontrastın incə tənzimlənməsini təmin edir.
*HDR Effekti : Çoxlu ekspozisiya effektini tətbiq edir.
*Drama: Fotoya uyğunlaşdırılmış effekt əlavə edir.
*Grunge: Xüsusi fotoşəkilə uyğunlaşdırılmış rəng üslubunu üst-üstə qoyur.
*Coarse Grain: Dənəli təsvir yaradır.
*Vintage: Fotoşəkilləri rəngli film üslubunda bəzəyir.
*Retrolux: Köhnə fotoşəkilin görünüşünü yaradır.
*Noir: Qara və ağ film effekti yaradır.
*Haşiyələr: Təsvirin kənarlarını bəzəmək üçün müxtəlif variantlar mövcuddur.
*B/W: Qara və ağ filtr tətbiq edir.

## Həmçinin bax
*Adobe Photoshop
*Google Photos

## İstinadlar
Zeynəbin Kufədə xütbəsi

**Zeynəbin Kufədəki xütbəsi** — Zeynəb binti Əli tərəfindən Kufə camaatına edilən çıxış. Hüseyn ibn Əlinin şəhadətindən sonra qadınlar və uşaqlar əsir götürüldü.  Əsirlər karvanı Kufəyə daxil olanda insanlar karvanı görmək üçün toplaşırdılar.  Zeynəb bu xütbədə Kufə camaatını Hüseynə verdikləri vədləri pozduqları və imamı dəstəkləmədikləri üçün xəbərdar etdi.

## Zeynəbdən söz düşmüşkən
O, Allaha həmd etdi, Onun elçisinə salam göndərdi və Kufə camaatını ikili davranışlarına və Hüseyn ibn Əliyə kömək etmək vəzifəsini əsirgədiklərinə görə xəbərdarlıq etdi və *"Cənnət cavanlarının ağası"*nı öldürdükləri üçün onlara böyük bir əzabın gələcəyini vəd etdi. Zeynəbin xütbəsindən sonra insanlar heyrətləndilər və həyəcanlandılar.

## Məzmun
Zeynəb binti Əli xütbəsinə Allaha həmd ilə başladı. 

*[[Allah]]a həmd olsun, babam Məhəmmədə və onun pak və seçilmiş nəslinə salavat və salam olsun.*

### kufəliləri məzəmmət
Sonra davam etdi:

*Ey Kufə camaatı, aldadan, tərk edən və hiylə işlədən, ağlayan sizsiniz. Allah göz yaşlarınızı saxlamasın, sinəniz qəm və qəm atəşi ilə dayanmadan yansın. Sizin misalınız, zəhmətlə möhkəm bir kəndir hazırlayan, sonra isə onu özü açan və öz zəhmətini boşa çıxaran qadına bənzəyir.*

*"Siz elə yalançı andlar içirsiniz ki, heç bir həqiqəti əks etdirmir. Diqqət edin ki, sizdə boş söz, yalançı lovğalıq, fitnə-fəsad, kin, pislik, yalan və riyakarlıqdan başqa bir şey yoxdur. Diqqət edin ki, sizin məqamınız ən alçaq məxluq olan kənizlərin və satın alınmış qızların məqamıdır."*

*"Qəlbləriniz düşmənçilik və kinlə doludur.  Siz murdar torpaqda bitən və hələ də yaşıl olan bitkiyə, yaxud qəbirlərə vurulan məhlul kimisiniz."*

*"Bilin ki, siz çox pis bir iş görmüsünüz və bu, sonrakı həyatınız üçün xoşagəlməz bir ruzi hazırlanmışdır ki, buna görə də Allahın qəzəbi sizədir və qəzəbi sizin üzərinizə olacaqdır."*

## İstinadlar
Şövzəb Mövla Şakir

**Şövzəb Mövla Şakir** () — Kərbəla döyüşündə şəhid olan Hüseyn ibn Əli səhabələrindən biri.

## Tərcümeyi-hal
Şövzəb bəzi mənbələrdə Şakir ibn Abdullah əl-Həmdani əl-Şakirinin xidmətçisi kimi bəhs edilmiş, digərləri isə onu Əbis ibn Əbu Şəbib əş-Şakirinin qulu kimi qeyd etmişlər.

O, hədis hafizi idi və Əli ibn Əbu Talibdən hədislər nəql edirdi.

## Hüseyn ibn Əlinin səhabəsi
O, Əbis ibn Əbu Şəbib əş-Şakiri ilə birlikdə Müslüm ibn Əqilin Kufədən məktubunu Məkkədə Hüseynə çatdırdılar və onu Məkkədən Kərbəlaya müşayiət etdilər.

## Aşura günündə
Əbis ibn Əbu Şəbib əş-Şakiri qohumu olan Şövzəbin yanına gəlib dedi: “Qəlbinin arzusu nədir?”  Cavab verdi: “Mən nə istəyirəm?  Rəsulullahın nəvəsini müdafiə edərək, şəhid olana qədər sizinlə bərabər döyüşmək istəyirəm”.  Əbis cavab verdi: "Səndən başqa heç nə gözlənilmirdi. Əgər bu gün səndən daha əziz birisi olsaydı, mən getməzdən əvvəl onu döyüş meydanına göndərərdim."

Hənzələ ibn Əsəd əş-Şibamidən sonra Aşura günü günortadan sonra şəhid oldu.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Kristian Listeş

**Kristian Listeş** (6 may 2005, Budapeşt, Macarıstan) — Nemzeti Baynoksaq I təmsilçilərindən olan "Ferentsvaroş" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Macarıstan futbolçusu.

## Klub karyerası
Listeş *Uypeşt Haladas*, *Dalnoki Akademia*, *Mesyoli Foçisuli*, *Şorokşar*, "MTK Budapeşt" və "Ferentsvaroş" klubunun akademiyasında çıxış etmişdir. O, ilk peşəkar müqaviləsini 2021-ci ilin iyul ayında imzalamışdır. O, "Ferentsvaroş" klubu ilə debütünü 14 may 2022-ci ildə Nemzeti Baynoksaq I liqasında "Dirmot" klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə komandası rəqibinə 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Listeş 2022-23 mövsümünü tərəfdaş klublardan olan Nemzeti Baynoksaq II təmsilçisi "Şoroşkar" klubunda icarə əsasında keçirmişdir. 10 yanvar 2023-cü ildə o, "Ferentsvaroş" klubu ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır.

1 may 2023-cü ildə Listeş Susa Ferents stadionunda keçirilən "Uypeşt" klubuna qarşı derbi görüşündə qələbə qolunun müəllifi olmuşdur. 5 may 2023-cü ildə o, "Keskemet" klubuna 0-2 hesabı ilə məğlub olduqları görüşdən əvvəl, 30-cu tur çərçivəsində "Ferentsvaroş" klubu ilə 2022-23 Nemzeti Baynoksaq I mövsümünün qalibi olmuşdur.

Listeş 2023-24 Nemzeti Baynoksaq I mövsümündə ilk qolunu 6 avqust 2023-cü ildə Sostoi stadionunda keçirilən "Fehervar" klubu ilə görüşdə vurmuşdur.

## Milli karyerası
Listeş Macarıstan millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmişdir. Hal-hazırda U-19 millisində mübarizə aparır.

## Şəxsi həyatı
Listeş onunla eyni ad və soyadı daşıyan keçmiş macar futbolçusu olan Kristian Listeşin oğludur.

## Karyera statistikası

### Klub karyerası

## Uğurları
**Ferentsvaroş**
* Nemzeti Baynoksaq I: 2021–22, 2022-23

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* MLSZ Profile
Vilyam Fariş (kimyaçı)

**Vilyam Fariş** () — izometrik proyeksiya metodunun inkişafı və ilk yazılı universitet imtahanının inkişafı ilə tanınan Kembric Universitetində Kimya və Təbiət Fəlsəfəsi professoru olan İngilis alimi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cemal Hünal

**Cəmal Hünal** () – Türk aktyor.

## Həyatı
Cəmal Hünal 2 oktyabr 1976-cı ildə İstanbulda anadan olub. İki il Saint Benoit Fransız Liseyində təhsil aldıqdan sonra, yaşadığı disiplin problemlərinə görə ailəsi tərəfindən Şotlandiyadakı Gordonstoun İnternational Summer School a göndərildi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Londonda dizayn təhsili almağa qərar verdi və bir müddət burada yaşadıqdan sonra aktyorluq təhsili üçün Los-Angeles a getdi. O, UCLA Extension, Santa Monica College və London Film School-da teatr və kino üzrə təhsil alıb. O, ABŞ-də müxtəlif qısametrajlı filmlərdə rol alıb. Bir Zamanlar serialındakı Murat roluna görə o, polşalı müəllimlərdən Osmanlı texnikası əsasında döyüşmək üçün təlim alıb.

## Filmoqrafiyası
### Televiziya serialı
* Asi (2007–2009) — Kərim
* Kış Masalı (2009) — Ali Murat
* Adanalı (2010) — Alex
* Bana Yazmışlar (2011) — Yalçın
* Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam (2012) — Murat
* Osmanlı Tokadı (2013) — Moğol
* Tatar Ramazan (2013) — Rüstem Sinan
* Paramparça (2014) — Alper
* Diriliş: Ertuğrul (2017) — Tekfur Ares / Ahmet Alp
* Tozkoparan (2019) — Celal Hoca
* Sadakatsiz (2021) — Sinan
* Bozkır Arslanı Celaleddin (2021)
* Maske Kimsin Sen? (2022)
* Hüdudsuz sevgi (2023)

### Film
* Ulak : Çağan Irmak — (2007) — Ulak İbrahim
* Issız Adam : Çağan Irmak — (2008) — Alper
* Peşpeşe — (2010) — Bora
* Romantik Komedi (2010) — Mert
* Ayaz (2012) — Şahin
* Kaos Örümcek Ağı (2012) — Mansur
* Romantik Komedi 2: Bekarlığa Veda (2013) — Mert
* Günce (2013) — Cengiz
* Kırmızı (2015) — Umut
* Atçalı Kel Mehmet (2017)
* Sinyalciler: Son Akşam Yemeği (2017)
* Kızım Ve Ben (2018)
* Türkler Geliyor: Adaletin Kılıcı (2020)
* Yanlış Anlama 2 (2022)

## İstinadlar
Stifnolobium

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sarıbaş (bitki)

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hənzələ ibn Əsəd əl-Şibami

**Hənzələ ibn Əsəd əl-Şibami** () və ya əl-Şami (الشامی) — Kərbəla döyüşü zamanı şəhid olan Hüseyn ibn Əlinin səhabələrindən biri.

## Adı ilə bağlı fikir ayrılığı
Onun adı mənbələrdə bəzi fərqliliklərlə çəkilmişdir.  Əş-Şeyx ət-Tusi Hüseyn ibn Əlinin səhabələri siyahısında onu Hənzələ ibn Əsəd əl-Şibami kimi qeyd edir. Digər mətnlərdə isə atasının adı Səd kimi qeyd olunur. İbn Şəhrəşub “Səd ibn Hənzələ” adlı bir şəxsi Kərbəla Şəhidləri kimi qeyd edir.  Bununla belə, ət-Tustari onun adının Hənzələ ibn Əsəd əş-Şibami olduğuna inanır.

## Aşura günü
Hənzələ Hüseyn ibn Əlidən Quranin ''Mumin surəsi"nin 30-33-cü ayələrini Kufə ordusuna oxumaq üçün icazə istədi: "Ey qövmüm! Həqiqətən, mən sizin üçün firqələrin günü kimi (bir gündən) qorxuram. Nuh qövmü, Ad və Səmud qövmləri və onlardan sonra gələnlər və Allah (Öz qullarına) zülm etmək istəməz. Ey qövmüm!  Geri (qaçmaq üçün), sizi Allahdan qoruyacaq heç kimin olmaması və Allahın azdırdığı kimsəni doğru yola yönəldən yoxdur.”

Sonra buyurdu: “Ey insanlar, Hüseyni öldürməyin, siz ilahi əzabla məhv olacaqsınız, yalan danışan isə məyus olacaq.”

Sonra Hüseyn dedi: "Ey İbn Səd! Allah sənə rəhmət eləsin. Onlar sənin dəvətini rədd edərək, sənin və dostlarının qanını tökmək üçün sənə hücum etdikləri zaman cəzaya layiq idilər, bu bir yana qalsın ki, sizin saleh dostlarınızı şəhid etdilər."

Sonra Hənzələ dedi: "Sənin yolunda fəda olum! Düz deyirsən. Sən dində məndən daha alimsən və daha yaxşı başa düşürsən. Biz də axirətə gedək və qardaşlarımıza qovuşaq... Allahın rəhməti sənə olsun, ey Əba Abdullah və sənin pak əhli-beytinə, Allah məni cənnətdə sənin yoldaşın etsin.”

Hüseyn “Amin” deyərkən Hənzələ döyüş meydanına getdi və Aşura günü 61-ci hicri ilində (680-ci il) Kufə ordusundan bir neçə nəfəri öldürdükdən sonra şəhid oldu.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Hədis (film)

**Hədis ** ― 2023-cü ildə Azərbaycanda çəkilmiş animasiya filmi.

Film 2022-ci il sentyabrın 21-də İranda baş vermiş etiraz aksiyaları zamanı Kərəc şəhərində təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən qətlə yetirilmiş Azərbaycan türkü Hədis Nəcəfiyə həsr edilib və bu ölkədə gender, etnik və mədəni ayrıseçkiliklə mübarizə aparanlara ithaf olunub.

## Haqqında
Hədis animasiya filmi 2023-cü ildə çəkilib.  Film 2022-ci il sentyabrın 21-də İranda baş vermiş etiraz aksiyaları zamanı Kərəc şəhərində təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən qətlə yetirilmiş Azərbaycan türkü Hədis Nəcəfiyə həsr edilib. Bununla yanaşı film həm də İranda gender, etnik və mədəni ayrıseçkiliklə mübarizə aparanlara ithaf olunub. Müddəti 9 dəqiqədir.

Filmin rejissoru Nəzrin Ağamalıyeva ssenarini İsmayıl İmanla birlikdə yazıb. Filmin məsləhətçisi Məsud Pənahi, aparıcı animatoru Andrea Szelesova, filmin səs rejissoru Nadir Mahmudov,montajçısı Xorxe Sançez Kalderon prodüseri isə Rəşid Ağamalıyevdir. Filmə musiqini Ondrej Zavadil yazıb. Filmin partiturasında Sevda Ələkbərzadənin musiqisi də səslənir. Filmi Zöhrə Kərimi səsləndirib. “ANİMAFİLM Studio” studiyasının istehsal etdiyi filmi Şimali Kaliforniya Azərbaycan Mədəniyyəti Mərkəzinin ideyası və maliyyə dəstəyilə çəkilib.

2023-cü il iyunun 1-də filmin Azərbaycanda YARAT Müasir İncəsənət Mərkəzində premyerası baş tutub.Film 2023-cü il 11-17 iyun tarixlərində Fransada keçirilən Annecy Beynəlxalq Animasiya Film Festivalında Azərbaycanı təmsil edib. 112 ölkədən təqdim olunmuş 3250 film arasında qısametrajlı kateqoriya üzrə yarışa seçilmiş 71 filmdən biridir.

2023-cü ilin avqust ayında Cənubi Koreyanın 25-ci Buçeon Beynəlxalq Animasiya Festivalının əsas müsabiqə proqramına daxil edilib.

## Həmçinin bax
* Hədis Nəcəfinin ölümü
* Məhsa Əmini etirazları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Hədis" animasiya filmi | Nəzrin Ağamalıyeva
Abdullah ibn Yəqtar

**Abdullah ibn Yəqtar** () — bəzi mənbələrə görə, o, Əlini və Hüseyni lənətləməkdən imtina etdi və buna görə də "*Darül-xilafə*"dən atıldı. Digər mənbələr Kərbəla şəhidləri arasında Abdullahı da daxil edir.

## Nəsil
Mədinədə anadan olmuşdur. Abdullah ibn Yəqtar ibn Əbi Əqb Leysi Bəni Leys ibn Bəkr ibn Əbd Manaf ibn Kinanənin nəslindən idi. O, Hüseyn ibn Əlinin *Ridai* qardaşı kimi tanınırdı, yəni hər ikisinə eyni qadından körpə ikən süd vermişdilər.  Hüseynlə olan bu münasibətə görə İbn Həcər Abdullahı onun səhabələrindən hesab edirdi.

## Tərcümeyi-hal
Əksər tarixçilərə görə, Abdullahın atasının adı Yəqtar idi, lakin ət-Təbəri istisna olmaqla, onu Bəqtar adlandırmışdır. Anasının adı Meymunə idi.

## Kufə elçisi
Əksər alimlər Hüseynin Abdullah ibn Yəqtarı Müslüm ibn Əqilə Hüseynin karvanının yola düşməsi barədə xəbərdar edən məktubla Kufəyə göndərdiyini bildirirlər.

## Şəhidlik
İbn Ziyad Abdullah ibn Yəqtəri sarayın damından atmağı əmr etdi. Bu, onu öldürmədi, ancaq sümüklərini sındırdı və onu xeyli ağrıya məruz qoydu.  Sonra bir nəfər aşağı düşüb onun başını kəsdi.  Bölgədəki insanlar onun öldürülməsinə etiraz etdikdə, o adam sadəcə onu ağrılarından qurtarmaq istədiyini bildirdi. Təbəri bu adamın Əbdülməlik ibn Umeyr əl-Ləxmi olduğunu bildirir.

Bunun müqabilində İbn Kəsir eyni əhvalatı Qeys ibn Müsəhhərə nəql edir. İbn Kəsir kimi Qeys ibn Müsəhhər də məktub daşıyan hesab edir. O, “əl-İrşad”da Abdullah ibn Yəqtardan da bəhs edir, lakin bunu zəif bir məlumat hesab edir.

İbn Sədə görə Abdullahın İbn Ziyadın Kufəyə gəlişinin birinci günü, Müslüm ibn Əqilin şəhadətindən əvvəl şəhid olduğu rəvayət edildiyini bildirir.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Abdullah ibn Əqil

**Abdullah ibn Əqil** (; ) — Kərbəla döyüşündə şəhid olan Hüseyn ibn Əlinin səhabələrindən biri.

## Nəsil
Əqil ibn Əbu Talibin Abdullah adlı iki övladı var idi: Abdullah əl-Əkbər (böyük) və Abdullah əl-Əsğər (kiçik). Bəzi mənbələr onun hər iki oğlunun Kərbəla döyüşündə şəhid olduğunu qeyd etmişlər. Bu Abdullah isə Abdullah Əkbərdir.

Abdullah Əli ibn Əbu Talibin qızı Meymunə ilə evlənmişdir.

## Kərbəla döyüşündə
Onun adı *"Ziyarət-şühəda"*da Əbu Abdullah ibn Müslüm ibn Əqil kimi çəkilir.

## Həmçinin bax
* Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Əbdürrəhman ibn Əbdrəbb əl-Ənsari əl-Xəzrəci

**Əbdürrəhman ibn Əbdrəbb əl-Ənsari əl-Xəzrəci** () — Kərbəla döyüşündə şəhid olan peyğəmbərin və Əlinin səhabələrindən biri.

## Qədir-Xum hadisəsinin şahidi
Əbdürrəhman Qədir-Xum gününə şahid olan və Qədir-Xum hədisini nəql edən Peyğəmbərin səhabələrindən idi. Əli ibn Əbu Talib ər-Ruhbə günü Qədir gününə şahid olan səhabələrdən Peyğəmbərin canişinliyi haqqında şəhadət vermələrini istədi.  Əbdürrəhman ibn Əbdrəbb əl-Ənsari kimi səhabələrdən bəziləri ayağa qalxıb dedilər: “Biz şəhadət veririk ki, biz Peyğəmbərin belə dediyini eşitmişik: “Diqqət edin ki, Uca və Cəlal Allah mənim mövlamdır və mən də möminlərin mövlasıyam. Diqqət et ki, mən kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır.”

Əli ona Quranı öyrətdi.

## Kərbəla döyüşündə
Bəzi mənbələrə görə, Əbdürrəhman Məkkədən Hüseyn ibn Əlinin karvanına qoşulmuşdur.  Rəvayət edilir ki, Tasua günü Büreyr ibn Xudeyr əl-Həmdani Əbdürrəhmanla zarafatlaşırdı. Əbdürrəhman ona dedi: “İndi zarafat vaxtı deyil”. Büreyr cavab verdi: "Ey qardaş! Qohumlarım bilir ki, mən cavan vaxtımda zarafatcıl deyildim, qocalıqda da belə olmayacağam. Amma bilirəm ki, nə ilə qarşılaşacağıq. Allaha and olsun ki, iri gözlü hurilərlə aramızdakı məsafə bu insanların qılıncla bizə hücumudur və indi olmağı nə qədər sevirəm.”

Ömər ibn Səd ordusunun ilk hücumu zamanı şəhid oldu.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Səd ibn əl-Hərs əl-Ənsari

**Səd ibn əl-Hərs əl-Ənsari** () — 680-ci ilin (hicri 61-ci il) Aşura günü Kərbəla döyüşündə şəhid.

## Kərbəla döyüşündə
Səd Xəzrəc qəbiləsindən idi. Səd və qardaşı Əbu əl-Hütuf ibn əl-Hərs əl-Ənsari Nəhrəvan döyüşündə xəvariclərdən idilər və Ömər ibn Sədin ordusu ilə Kufədən Hüseynlə vuruşmağa gəlmişdilər.

Aşura günü günorta çağı Hüseyn ibn Əlinin bütün səhabələri şəhid olduqdan sonra Hüseyn səsləndi: "Ah, bizə kömək edəcək bir köməkçi yoxdurmu? Ah, Peyğəmbərin ailəsini müdafiə edəcək bir müdafiəçi yoxdurmu?"  Hüseynin çadırlarında olan qadınlar və uşaqlar çağırışı eşidib ağlamağa başladılar. Səd və onun qardaşı Əbu əl-Hütuf qadın və uşaqların fəryadı ürəklərini tutduqda, xəvaric şüarını səsləndirdilər: “Hökm yalnız Allaha məxsusdur və Ona asi olana itaət olmaz” və sonra bəyan etdi ki, "Hüseyn Peyğəmbərin qızının oğludur, Qiyamət günü onun şəfaətini özümüzə arzulayırıq. O, belə vəziyyətdə, köməkçisi olmayan, Kərbəla səhrasında tək dayanıb kömək diləyən halda biz onunla necə döyüşə bilərik?"

Onlar Ömər ibn Sədin ordusuna qarşı çıxdılar və qılınclarını qınından çıxardılar. Səd və qardaşı şəhid olana qədər çoxlu əsgər öldürdülər.

Ancaq başqa bir mənbə hekayəni bir qədər fərqli şəkildə nəql edir. Deyilənə görə, Hüseynin şəhadətindən sonra qadınların fəryadını eşidəndə Ömər ibn Sədin ordusuna hücum edib şəhid oldular.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Nəşə Qaraböcək

**Nəşə Karaböcək** () — türk müğənni və aktrisa.

Əsl adı Neşecan Göktürkdür. Hələ beş yaşında olarkən "Karaböcek" tamaşasında oynayıb və İsmət İnönü tərəfindən ona "Karaböcek" soyadı verilib. Sənətçi atasının dəmiryollarında çalışdığı vəzifəsinə görə İstanbulda doğulub. O, iki yaş yarımda olanda atasının təyinatı ilə bağlı ailəsi ilə birgə Ankaraya köçüb.

1968–1980-ci illərdə 12 il ərzində müxtəlif səsyazma şirkətlərindən 16 qızıl platin, 1 platin rekord, 1 qızıl bülbül və 2 qızıl kaset mükafatı alıb. 1981-ci ildə "Altın Plak" musiqi şirkətini quran sənətçi "Arabeskin anası" kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Büreyr ibn Xudeyr əl-Həmdani

**Büreyr ibn Xudeyr əl-Həmdani** () — əslən Yəməndən olan Bəni-Həmdan tayfasının bir qolu olan Bəni-Məşriq nəslindəndir. O, qari idi və Məscidül-Kufədə Quran öyrədirdi. O, həm də tabiinlərdən və Əlinin də səhabəsi idi. Büreyr Hüseyn ibn Əlinin Mədinədən Kərbəlaya hicrət etdiyini eşidəndə Hüseynin ordusuna qoşulmaq üçün Kufəni tərk etdi.

## Ömər ibn Sədə etiraz
Hüseynin bəzi səhabələri Ömər ibn Sədi Kərbəla döyüşündə Hüseyn ibn Əlinin su əldə etməsinə icazə vermədiyinə görə qınamışlar ki, onların arasında İbn Sədin yanına gedən Büreyr ibn Xudeyr İbn Sədin yanına gedərək Allahı və Onun Rəsulunu tanıdığını iddia edərkən "peyğəmbər ailəsini susuzluqdan ölümə tərk edib-etməyəcəyini" soruşdu.

## Yezidlə mübahilə
Əbdülqeysin müttəfiqi Yezid ibn Moqal Hüseynin düşərgəsinə doğru hərəkət etdi və yaxınlaşaraq uca səslə Büreyr ibn Xudeyri çağırıb soruşdu ki, Allahın onun üçün təyin etdiyi taleyi necə tapdığını soruşdu. Bureyr cavab verdi ki, Allah onun barəsində xeyir, Yezidə isə şər göndərmişdir. Buna cavab olaraq Yezid onu azğınlardan olan yalançı adlandırdı.  Büreyr onu *"mübahilə"*yə (yəni yalançı olana Allahın lənətini yağdırmağa) çağırdı. Yezid razılaşdı və onlar mübahiləyə qatılmaq üçün düşərgənin qabağına gələrək, bir-birlərinə hücum etdilər.  Deyilənə görə, Yezidin zərbəsinin heç bir təsiri olmadı, lakin Büreyrin zərbəsi Yezidin dəbilqəsini yarıb və qılınc onun beyninə qədər çatmışdı.  Yezid yıxıldı və bir neçə dəqiqədən sonra öldü.

## Ölüm
Büreyr Yezidi öldürdükdən sonra İbn Sədin düşərgəsinə hücum etməyə başladı və onları Allahın “Rəsulunun qızının oğlunun qatilləri” adlandırdı.  Razi ibn Münqiz Abadi ona hücum etdi və onlar bir müddət vuruşdular.  Lakin Büreyr onu ram etdi və sinəsi üstündə oturdu. O, məşğul olarkən Kəb ibn Cabir Azadi Büreyrin kürəyinə nizə ilə zərbə endirib onu öldürdü. Onun qatilinin həyat yoldaşı və əmisi oğlu Ubeydullah ibn Cabir də daxil olmaqla insanlar tərəfindən qınandığı rəvayət edilir. Qatilin özü də utanmış və kədərini və peşmanlığını təsvir edən bəzi beytlər bəstələmişdir.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Əbu əl-Hütuf ibn əl-Hərs əl-Ənsari

**Əbu əl-Hütuf ibn əl-Hərs əl-Ənsari** () — Kərbəla döyüşündə şəhid.

## Nəsil
O, həmçinin Əbu əl-Hütuf Sələmə ibn əl-Hərs əl-Ənsari əl-Əclani kimi tanınırdı və atasının adı əl-Hərs ibn Sələmə əl-Ənsari əl-Əclani idi. Əbu əl-Hütuf Kufədən idi, Bəni-Əclan qəbiləsindən, Kufədəki xəvariclərdən və Mədinədə ənsardan olan Xəzrəc qəbiləsindən idi.

## Hüseyn ibn Əliyə qoşulması
Əbu əl-Hütuf və qardaşı Səd ibn əl-Hərs Hüseynlə döyüşən Ömər ibn Sədin ordusunun bir hissəsi idi.  Aşura günü Hüseynin iki nəfəri olan Süveyd ibn Əmr ibn Əbu Mutə və Bəşir ibn Əmr əl-Hədramidən başqa bütün səhabələri şəhid olduğu zaman Hüseyn kömək istədi.  Əbu əl-Hütuf və qardaşı Səd Hüseynin çağırışını və Məhəmməd peyğəmbərin ailəsindən olan qadın və uşaqların fəryadını eşidəndə dedilər: “Hökm yalnız Allaha məxsusdur və biz günah edənə itaət etmirik.  Bu, Peyğəmbərimizin qızının oğlu Hüseyndir. Onun əsgəri olmadığı halda, Qiyamət günü babasının şəfaətinə ümid bəslədiyimiz halda, onunla necə döyüşə bilərik?”  Bu zaman qılınclarını çəkib Hüseynin ordusuna tərəf keçdilər. Üç nəfəri öldürdükdən və bir neçə nəfəri yaraladıqdan sonra hər ikisi bir yerdə şəhid oldular.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Fuqoppe mağarası

– Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Yoiçi qəsəbəsində yerləşən mağara. Burada kəşf edilmiş Fuqoppe petroqliflərinə görə tanınır. Temiya mağarası ilə birlikdə Yaponiyada petroqliflər kəşf edilmiş iki tarixi yerdən biridir.

## Tarixi
Mağara 1950-ci ildə 15 yaşlı bir oğlan tərəfindən təsadüfən kəşf edilmişdir. Oğlanın Sapporoda yerləşən bir liseyin yerli tarix klubunun üzvü olan böyük qardaşı bunu öyrəndikdən sonra müəllimlərini və dostlarını mağaraya gətirmişdir. Onlar mağarada bir çox qədim dulusçuluq məmulatı kəşf etmişdirlər. Arxeoloqlar 1951–1953-cü illərdə mağarada araşdırma işləri aparmış və mağara divarlarında petroqliflər aşkar etmişdirlər.

Mağara 1953-cü ildə Yaponiyanın Tarixi Yeri statusu almışdır. 1972-ci ildən etibarən Fuqoppe mağarası böyük bir kapsula-tikilinin içərisində mühafizə olunur və muzey kimi fəaliyyət göstərir.

## Petroqliflər
Mağarada 800-dən çox petroqlif kəşf edilmişdir. Qayıq, balıq, dəniz, məməli, qanadlı və buynuzlu şəxs təsvirlərindən ibarət olan Fuqoppe petroqlifləri V–VII əsrlərdə Hokkaydo adasında mövcud olmuş Epi-Comon mədəniyyətinə aid edilir. Bu petroqliflərin Yaponiyada itmiş qədim yazı sisteminin – Cinday mocinin bir hissəsi olduğu iddia edilsə də, bir çox arxeoloqa görə əslində bu petroqliflər sadəcə olaraq şamanizm mərasimlərinin təsvirlərindən ibarətdir. Bəziləri bu petroqlifləri Rusiya Uzaq Şərqində aşkarlanmış petroqliflərlə müqayisə edir və qədim Oxot mədəniyyətinə aid edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yoiçi qəsəbəsinin rəsmi saytında
Fırçaotukimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağdaş FK

**Ağdaş FK** — və ya rəsmi adı ilə **Ağdaş Futbol Klubu**. Təməli 1992-ci ildə qoyulan, Azərbaycanın Ağdaş rayonunu təmsil edən futbol klubudur. Klub 2023/2024-cü futbol mövsümündə, Azərbaycan kişi futbolunun üçüncü liqası olan Azərbaycan İkinci Liqasında çıxış edir.

## Tarixi
Ağdaş futbol klubu 1995-ci ildə artıq Azərbaycan Birinci Liqasında çıxış etməyə başladı. İlk dönəmlər. yəni 1995–1996-cı illər üçün klubun adı Şirvan-Orxan idi.

**1995/1996** Ağdaşı təmsilçisi bu sezondan etibarən problemlərlə qarşılaşmağa başladı. Oyunlarında bir və iki top fərqi ilə qalib gələn Şirvan-Orxan, elə həmin mövsümün ikinci yarısında liqadan uzaqlaşdırıldı. Digər oyunlarına isə texniki məğlubiyyət verildi. 2–0 Çinar Polis Akademiyasını, 2–1 Səbail klubunu məğlub etdi. Lakin bu göstərici sadəcə Ağdaş təmsilçisində deyildi. Həmin mövsüm bir çok klub liqadan kənarlaşdırıldı.

**1996/1997** Bu mövsüm klub yeni adla çempionata start verdi: Şirvan. Şirvan klubu bu dəfə də maliyyə problemləri səbəbiylə zəif təsir bağışladı. Belə ki, tuniri 4 xalla bitirdi. Bir çox məğlubiyyət aldı. Bunların isə əksəriyyəti texniki məğlubiyyət idi ki, keçən sezonda baş verənlər bu sezon təkrarlandı. Yerli və peşəkar futbolçuların yetişməsindəki problemlər səbəbiylə Ağdaş təmsilçisi bir müddət tunirə ara verərək təməli yenidən uşaq liqasından başlatmaq qərarına gəldi.

**2019** Bu illərdə klub artıq Azərbaycan Region Liqasında iştirak etməyə başladı. Şirvan klubu bu mövsüm güclü oyun nümayiş etdirərək pleyoff-da iştirak imkanı əldə etdi. Lakin maliyyə probelmləri özünü yenidən büruzə verdiyi üçün istədiyi oyunu tam olaraq nümayiş etdirə bilmədi.

**2023**-cü ildə Azərbaycanda yeni liqa yaradıldı. Azərbaycan İkinci Liqasında 14 klub iştirak edirdi ki, bunlardan biri də yeni adı ilə **Ağdaş** klubu idi.

## Həmçinin bax
* Ağdaş rayonu
* Azərbaycan futbol klublarının siyahısı
* AFFA

## İstinadlar
İslamov

**İslamov** — soyad.

* Bəxtiyar İslamov — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı
* Əlizaman İslamov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* Samir İslamov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı.
* Daşqın İslamov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri
* Cəlal İslamov —
* Bəxtiyar İslamov (leytenant) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı
* Musa İslamov — filologiya elmləri doktoru, professor.
* Elvin İslamov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri
* İslam İslamov — Azərbaycan balet artisti, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2006).
* Gülağa İslamov — Xəzər Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.

## Həmçinin bax
* İslam (ad)
Halil Babür

**Halil İbrahim Babür**() – Türk aktyor, dramaturq və teatr rejissoru.

## Həyatı və karyerası
26 iyun 1987-ci ildə Bitlisdə anadan olan Babür 3 yaşında İstanbula gəldi.  2014-cü ildə Haliç Universitetinin Teatr fakültəsini bitirmişdir. O, 2011-2014-cü illər arasında "Show TV"də yayımlanan "Pis Yedili" serialındakı "Trafo" obrazı ilə tanınıb.  O, Çukurda “Veysəl” obrazını canlandırıb.  2017-ci ildə çəkdiyi "Qar" filmi ilə 24-cü Beynəlxalq Adana Film Festivalında "Ən perspektivli aktyor" mükafatına layiq görüldü. O, 11-dən 11-ə, Qəssab, He-Go və İçimdəki od» pyeslərini yazdı.  Nəhayət, FOX-da yayımlanan son yaz serialında “Soner Sancaktar” obrazını canlandırıb.
## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Osmanlı sultanlarının dəfn edildiyi yerlərin siyahısı

**Osmanlı sultanlarının dəfn edildiyi yerlərin siyahısı,** 1299-1924-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Osmanlı sultanlarının dəfn ediliyi yerlərin siyahısıdır.

## Siyahı

## İstinadlar
Məhsul toplama mövsümü (Azərbaycan)

**Məhsul toplama mövsümü** () – Azərbaycan xalq təqviminə görə payızda məhsulun toplandığı və Mihrican bayramının qeyd edildiyi dövr.

## Müddəti
Azərbaycan adətlərinə görə, payızda məhsul toplanandan sonra, bəzi yerlərdə isə payız armudu və almasının yanağına xal düşəndə şənlik keçirilərdi. Şənliyə hər yaşdan insan gəlir, rəngbərəng geyimlər geyilir, ətraf gül-çiçəklə bəzədilirdi.

Bu dövrün bayramların biri Mihrican bayramıdır. Tarixən Azərbaycanda Mihrican bayramı əkinçi və maldarların məhsul bayramı olmuşdur. Son dövrlərə qədər bu bayram ilin əmək qələbəsi, ilin yekunu bayramı kimi qeyd edilmişdir.

Azərbaycanlılarda məhsul toplama mövsümündə günəş çıxmazdan əvvəl, dan yeri ağarmadan toplanan ilk almanın insana əbədi həyat (ölümsüzlük) verəcəyinə inanılır. Digər bir adətə görə, payızda meyvələr yetişdikcə ilk bardan (nübardan) xonça yığılıb, qız evinə göndərilər. Bu meyvə sovqatı bağbaşı və ya novbarlıq adlanır. Bağbaşıdan qohum-qonşuya da verilir. Meyvənin nübarını yeyən adamın arzusunun çin olacağına inanılır. Güllər açandan sonra isə bir dəstə bağlanıb, nübargül aparılır.

## Əlaqəli payız mərasimləri
* Mihrican bayramı. Zəhmətkeşlərin məhsuldarlıq bayramıdır. Zərdüşt inanclarından miras qalıb.
** Ali Mihrican. Təntənəli bayram günlərinin "Ali Mihrican" adlanan altıncı günü böyük bayrama çevrilir, orada zorxana və atüstü oyunları, oxatma və idman yarışları keçirilirdi. Qonum-qonşu bir-birini təbrik edir, topladıqları məhsuldan pay verir, hər evdə meyvə (xüsusilə narıngi və nar) və şirniyyat süfrəsi açılır, həftə bazarları təşkil edilirdi.
* Şanıdər. Üzüm dərmə və doşab pişirmə ilə keçirilən şənlik və şükür mərasimidir.
* Novbarlıq. Qız evinə və qohum-qonşuya verilən ilk meyvə payıdır (nübar).
* Nar bayramı. Azərbaycan ərazisində, əsasən də Göyçay rayonunda, nar yığımı vaxtı keçirilən bayram şənliyidir. Nar Bayramı hər ilin oktyabr və noyabr aylarında Azərbaycanın Göyçay rayonunda nar və ondan ənənəvi istifadə üsullarını və onun simvolik mənasını qeyd etmək məqsədilə təşkil edilən festivaldır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan etnoqrafiyası, Üç cilddə III cild. (2007), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu, Bakı: Şərq-Qərb.
* Eski Türk Dini İzleri, Yasar Kalafat, 1998, Ankara (türk.).
Moyses Kaysedo

**Moyses Ayzek Kaysedo Korozo** (2 noyabr 2001, Ekvador) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Çelsi" klubunda müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Ekvador futbolçusu.

## İstinadlar
Dipfeyk

**Dipfeyk** () — süni intellekt neyron şəbəkələrindən istifadə edərək yaradılan foto, audio və video materialların, səsin sintezi üçün texnologiya.

## Audio dipfeyk
Mətndən nitq alqoritmdən və insanın real nitqinin audio yazılarının kompüterdə istifadə etməklə həmin şəxsin səsini "saxta" etmək mümkündür. Audio deepfake belə yaradılır. Bu texnologiyadan istifadə etməklə filmləri lokallaşdırarkən aktyorların səsini uyğunlaşdırmaq, nitq qabiliyyətini itirmiş insanlar üçün təbii nitq yaratmaq, valideynlərin səsində uşaqlar üçün audio kitablar oxumaq, nitqi müəyyən vurğuya uyğunlaşdırmaq, real video avatarlar, səsli köməkçilər yaratmaq mümkündür. Bu texnologiya ilə şəxsləri aldatmaq, gözdən salmaq və ya yanlış məlumat vermək üçün də istifadə edilə bilər.

## Maliyyə fırıldaqçılığı
Cinayətkarlar qurbanları öz tələlərinə salmaq üçün məşhurları təqlid etmək üçün yaradılmış şəkillərdən istifadə edərək sosial mühəndislik texnikalarından istifadə edirlər. Məsələn, İlon Maskın şübhəli kriptovalyuta investisiya sxemindən yüksək gəlirlər vəd edən dipfeyk videosu sürətlə yayılaraq istifadəçilərin pul itirməsinə səbəb oldu. Fırıldaqçılar bu kimi saxta videolar yaratmaq üçün məşhurların şəkillərindən istifadə edir, köhnə videoları birləşdirir və sosial media platformalarında canlı yayımlar açır və onlara göndərilən kriptovalyuta ödənişlərini ikiqat artıracağını vəd edir.

## Biznes riskləri
 Çox vaxt dipfeyk ilə şirkət rəhbərlərini şantaj və sənaye casusluğu kimi cinayətlər üçün bizneslərini hədəfə almaqda istifadə olunur. Məsələn, kibercinayətkarlar səsli dipfeyk istifadə edərək BƏƏ-də bank menecerini aldadaraq 35 milyon dollar oğurlamağı bacarıblar. İnandırıcı dipfeyk yaratmaq üçün onun rəhbərinin səsinin kiçik bir qeydindən istifadə olunub. Dipfeyk ilə kriptovalyuta platforması Binance-ı aldatmağa cəhd edilib.

## İstinadlar