İncəsənətdə Qadınlar Milli Muzeyi

**İncəsənətdə Qadınlar Milli Muzeyi** () — "dünyada yalnız qadınları incəsənət vasitəsilə tanıtmağa həsr olunmuş ilk muzey" kimi tanınır. İQMM 1981-ci ildə Uolles və Vilelmina Holladei tərəfindən təsis edilmişdir. 1987-ci ildə açıldıqdan bəri muzey XVI əsrdən bu günə qədər olan dövrdə yaradılmış 6,000-dən çox əsəri və 1,000-dən çox rəssamın işlərini öz kolleksiyasına daxil etmişdir. Bu kolleksiyaya Meri Kassat, Alma Vudsi Tomas, Elizabet Luiz Vij-Löbren və Emi Şerald kimi rəssamların əsərləri daxildir. Həmçinin, Vaşinqtonda Frida Kaloya məxsus yeganə rəsm əsəri olan "Leon Trotskiyə Həsr Olunmuş Avtoportret" də bu muzeydə saxlanılır.

Muzey ABŞ-ın Milli Tarixi Yerlər Reyestrinə daxil edilmiş qədim Mason Məbədində yerləşir. 2021-ci ildə muzey 66 milyon dollar dəyərində əsaslı yenidənqurma işləri aparmaq üçün müvəqqəti bağlandı və 21 oktyabr 2023-cü ildə yenidən ictimaiyyətə açıldı.

## Tarixi
Muzey, ənənəvi incəsənət tarixlərini yenidən nəzərdən keçirmək məqsədilə təsis edilmişdir. Burada diqqətdən kənarda qalmış, unudulmuş və ya tanınmamış qadın rəssamları aşkar etmək və onların müasir incəsənətdəki yerini təmin etmək əsas məqsəddir. Muzeyin qurucusu Vilelmina Koul Holladei və həyat yoldaşı Uolles F. Holladei 1960-cı illərdə incəsənət əsərlərini toplamağa başladılar. Onlar Avropada XVII əsrə aid Klara Pitersin natürmort əsərini gördükdən sonra, qadın rəssamlar haqqında məlumat axtarmağa başladılar, lakin o dövrün əsas incəsənət tarixçəsi kitablarında nə Pitersin, nə də digər qadın rəssamların adlarına rast gəlmədilər. Bu səbəbdən qadın rəssamların əsərlərini toplamaq və onların tanınmasını təmin etmək məqsədilə muzey yaratmaq qərarına gəldilər.

İQMM 1981-ci ilin dekabr ayında özəl, qeyri-kommersiya muzeyi kimi qeydiyyata alındı və Holladei ailəsinin kolleksiyası bu muzeyin əsas kolleksiyasına çevrildi. Muzey ilk sərgisini – "Amerikalı Qadın Rəssamlar, 1830–1930" – 1987-ci ilin aprel ayında keçirdi.

## Binası
1983-cü ildə İQMM muzey kolleksiyasını yerləşdirmək üçün 78,810 kvadrat fut (7,322 m²) sahəsi olan Renessans üslublu keçmiş Mason məbədini satın aldı. 1987-ci ilin 7 aprelində muzey ictimaiyyət üçün açıldı. 1997-ci ilin noyabrında əlavə edilən Elizabet A. Kasser Qanadı yeni sərgi zalları, daha böyük muzey mağazası və qəbul otağı ilə birlikdə açıldı. Muzeyin ümumi sahəsi hazırda 84,110 kvadrat fut (7,814 m²) təşkil edir. 2021-ci ilin avqust ayında muzey geniş təmir işləri üçün bağlandı. Yenilənmələrə genişləndirilmiş sərgi məkanı, tədqiqat və təhsil proqramları üçün yeni məkanlar, ziyarətçilər üçün daha yaxşı şərait və əlçatanlıq, eləcə də infrastrukturun və kolleksiyanın mühafizəsini yaxşılaşdıran yeniliklər daxildir. 66 milyon dollar dəyərində təmirdən sonra muzey 21 oktyabr 2023-cü ildə yenidən açıldı.

### Vilelmina Koul Holladei
Vilelmina Koul Holladei İncəsənətdə Qadınlar Milli Muzeyinin qurucusu və idarə heyətinin sədri idi. O, qadın rəssamların incəsənət tarixindən kənarda qaldığını gördükdən sonra onların nailiyyətlərini ön plana çıxarmağı və qadınların bütün dövrlərdə və millətlərdə incəsənətdəki yerini tanıtmağı öz missiyasına çevirdi.

O, 27 ştatdan və 7 ölkədən olan 1,000-dən çox könüllüdən ibarət xüsusi komitələr yaratdı və təhsil proqramları vasitəsilə uşaqlar üçün imkanlar yaratdı. O, həmçinin böyüklərin incəsənətlə maraqlanmasını təşviq edən tədbirlər təşkil etmişdir.

Holladei incəsənətə olan marağını Nyu-Yorkdakı Elmira Kollecində təhsil aldığı zaman kəşf etmiş və daha sonra Paris Universitetində magistr təhsili almışdır. O, "Amerikanın Qadınları", "Amerikanın İncəsənəti", "Dünyanın Kim Kimdir" kimi nüfuzlu siyahılarda yer alıb və bir çox fəxri dərəcələrə və mükafatlara layiq görülüb. 2006-cı ildə ABŞ hökuməti tərəfindən Milli İncəsənət Medalı və Fransa hökuməti tərəfindən "Fəxri Legion" ordeni ilə təltif edilib. 2007-ci ildə Nyu-York Milli İncəsənət Klubundan Qızıl Medal almışdır. Holladei 6 mart 2021-ci ildə 98 yaşında Vaşinqtonda vəfat etmişdir.

### Nyu-York prospekti heykəl layihəsi
Muzey Vaşinqtonun Maunt Vernon Meydanında, 13-cü küçədən 9-cu küçəyə qədər olan Nyu-York prospektində bir sıra açıq hava heykəl quraşdırmalarına sponsorluq etmişdir. Layihənin məqsədi həmin bölgəyə daha çox "xüsusiyyət" qazandırmaq və şəhərin inkişaf edən hissəsinə müasir incəsənəti gətirmək idi.

Niki de Sent-Falın dörd əsəri bu layihənin ilk hissəsi olaraq seçildi. Onun məşhur pop-art üslubundakı əsərləri Vaşinqtonun ənənəvi heykəltəraşlıq nümunələrinə zidd olaraq, müasir sənətə maraq oyatmaq üçün nümayiş etdirildi.

Layihə Medda Gudelski, D.C. Downtown B.I.D., Filip L. Qraham Fondu, Homer və Marta Gudelski Ailəsi Fondu, muzey üzvləri və D.C. Nəqliyyat Departamenti tərəfindən maliyyələşdirildi. Bu sənət əsərləri bir il ərzində nümayiş etdirildi.

## Kolleksiyası

File:Lavinia Fontana - Ritratto di nobildonna (ca. 1580).jpg|*Soylu qadının portreti* (1580), Laviniya Fontana
File:Judith Leyster The Concert.jpg|*Konsert* (1631), Cudit Leyster
File:Still Life with Basket of Fruit, Vase with Carnations, and Shells on a Table.jpg|*Masa üzərində meyvə səbəti, qərənfil və [[Balıqqulağı (əhəng daşı)|balıqqulağlı]] vaza ilə natürmort* (1652), Covanna Qartsoni
File:Sirani Virgin and Child.jpg|*"Bakirə Məryəm Uşaqla"* (1663), Elizabetta Sirani
File:Angelica Kauffman - Cumaean Sibyl after Domenichino (c.1763)FXD.jpg|*Kumeyli Sivil* (1763), Anjelika Kaufman
File:Elisabeth Vigée-Lebrun - Portrait of a young boy (1817).jpg|*Oğlan portreti* (1817), Elizabet Vije Lebren
File:After the Storm by Sarah Bernhardt.jpg|*Fırtınadan sonra* (1876), Sara Bernhardt
File:The Cage by Berthe Morisot.jpg|*Qəfəs* (1885), Berta Morisot
File:La Petite Modèle.jpg|*Balaca model* (1915–1920), Qven Con
File:La Poupée abandonnée, par Suzanne Valadon.jpg|*Tərk edilmiş kukla* (1921), Syuzanna Valadon


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Official website
*Virtual tour of the National Museum of Women in the Arts provided by Google Arts & Culture