Amerika Kino Şirkətləri Assosiasiyası

**Amerika Kino Şirkətləri Assosiasiyası** və ya **Amerika Kino Filmləri Assosiasiyası** (, qısaca: **MPAA**) — 1922-ci ildən fəaliyyət göstərən, qeyri-kommersiya xarakterli sertifikat və dərəcələndirmə təşkilatıdır. Mərkəzi ABŞ-nin Vaşinqton şəhərində yerləşir. MPAA-nın prezidenti və baş icraçı direktoru Kris Dodddur. MPAA-nın loqosu dünya xəritəsindən ilham alınaraq ellips formasında hazırlanmışdır. Onun mərkəzində film makarasını xatırladan simvol yerləşir. Bu loqo uzun illərdir ki, Amerika filmlərinin sonunda nümayiş etdirilir və sənayenin rəsmi simvolu hesab olunur. 

## Tarixi

### Yaranması (1922)

XX əsrin əvvəllərində Amerika kino sənayesində sürətli inkişaf müşahidə olunurdu. Lakin eyni zamanda filmlərdə əxlaq normalarının pozulması ilə bağlı ictimai narazılıqlar artırdı. ABŞ hökuməti tərəfindən senzura tətbiq olunacağı təhlükəsi qarşısında aparıcı film studiyaları özlərinin nümayəndəsi olacaq və sənayenin maraqlarını hifz edəcək bir təşkilat yaratmaq qərarına gəldilər.

1922-ci ildə **Motion Picture Producers and Distributors of America** (qısaca: MPPDA) adı ilə təşkilat təsis edilmişdir. Onun ilk rəhbəri ABŞ-nin keçmiş ticarət naziri Uilyam Harrison Heys olmuşdur. Buna görə təşkilat uzun müddət ictimaiyyət arasında "Heys ofisi" və ya "Heys kodu" ilə tanınmışdır.

### Hays kodeksi dövrü (1930–1960)

1930-cu ildən etibarən MPPDA film məzmununu tənzimləmək üçün *"Heys kodu"* adlandırılan əxlaq kodeksini qəbul etmişdir. Bu kodeksə əsasən, filmlərdə zorakılıq, açıq-saçıq səhnələr, dini və ictimai dəyərlərə zidd olan təsvirlər məhdudlaşdırılmışdı.

Heys kodu 1960-cı illərə qədər qüvvədə qalmış və uzun müddət ABŞ kino sənayesində senzura funksiyasını yerinə yetirmişdir. Bununla belə, zaman keçdikcə ictimai və mədəni dəyişikliklərə görə kodeksin tələbləri köhnəlmiş hesab edilməyə başlanmışdır.

### Reqlamentləşmiş reytinq sistemi (1968–indiyədək)

1968-ci ildə Heys kodu ləğv edilmiş və onun yerinə kino reytinq sistemi tətbiq olunmuşdur. Bu sistem valideynlər və tamaşaçılar üçün filmlərin məzmunu barədə məlumat verir. İlk illərdə reytinqlər G, M, R və X hərfləri ilə ifadə edilirdi. Daha sonralar sistem dəfələrlə təkmilləşdirilmiş və müasir dövrdə G, PG, PG-13, R və NC-17 kateqoriyalarını əhatə edir.

### Yenidən təşkilatlanma

1945-ci ildə təşkilatın adı rəsmi olaraq **Motion Picture Association of America** (qısaca: MPAA) olaraq dəyişdirilmişdir. 2019-cu ildən isə qlobal miqyasda fəaliyyətini əks etdirmək məqsədilə sadəcə **Motion Picture Association** (qısaca: MPA) adını qəbul etmişdir.

## Film reytinq sistemi

MPAA film reytinq sistemini tətbiq edir. MPAA-ya üzv olmayan təşkilatlar da filmlərini reytinq üçün təqdim edə bilərlər. MPAA tərəfindən istifadə olunan film reytinq sisteminin adı Amerika Kino Şirkətləri Assosiasiyasının film reytinq sistemi adlanır. Bu reytinq sistemi 1968-ci ildə yaradılmışdır. 2005-ci ildə Sony Pictures Entertainment şirkəti Metro-Goldwyn-Mayer şorkətini satın aldıqdan sonra da bu tətbiqi davam etdirmişdir. Sistem ABŞ-də istifadə olunur və ailələrə nümayiş etdirilən filmin məzmunu haqqında məlumat verir. Verilən dərəcəyə müvafiq olaraq hər bir simvol filmin posterinə, reklam materiallarına, DVD və VCD qutularına, eləcə də filmə aid demək olar ki, bütün məmulatlara mütləq şəkildə yerləşdirilir.

Hal-hazırkı (1990-cı ildən etibarən istifadə edilir) MPAA film reytinqləri bunlardır:

### İstifadəsi

MPAA-nın verdiyi reytinq simvolları ABŞ-də nümayiş etdirilən filmlərin afişalarında, reklam materiallarında, DVD və Blu-ray qutularında, həmçinin filmin özündə titrlərin əvvəlində göstərilir. Bu simvollar tamaşaçılara film barədə ilkin təsəvvür yaratmaq və valideynlərin övladları üçün müvafiq seçim etməsinə kömək etmək məqsədi daşıyır.

### Tənqidlər

MPAA film reytinq sistemi illər ərzində bir sıra tənqidlərə məruz qalmışdır. Tənqidçilər bildirirlər ki, bəzi hallarda reytinqlərin verilməsi qeyri-obyektiv xarakter daşıyır və müəyyən film studiyalarına üstünlük göstərilir. Bundan başqa, seksual məzmun və zorakılıq səhnələrinə verilən dəyərləndirmələrin bəzən qeyri-bərabər olduğu vurğulanır.

## Üzvlər

MPAA-nın üzvləri əsasən Hollivudun aparıcı film istehsal edən studiyalarıdır:

*Walt Disney Studios Motion Pictures

*Paramount Pictures

*Sony Pictures Entertainment

*Universal Pictures

*Warner Bros. Pictures

## Əhəmiyyəti

Amerika Kino Filmləri Assosiasiyası ABŞ kino sənayesinin əsas nümayəndəsi olaraq film istehsalı, yayımı və dərəcələndirilməsi sahəsində qlobal nüfuz qazanmışdır. Təşkilat həm ABŞ daxilində, həm də beynəlxalq aləmdə film sənayesinin inkişafında mühüm rol oynamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
** 
* MPPDA Digital Archives (1922–1939)
* Motion Picture Association of America. Production Code Administration records, Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences
* MPPDA - MPAA - The Motion Picture Production Code film numbers to 52000—Includes a downloadable Excel worksheet
* The Production Code of the Motion Picture Industry (1930-1967)