open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fumiko Hayaşi

**Fumiko Hayaşi** (; ) – Yaponiya yazıçısı və şairi. 48 yaşında ölsə də, ədəbi karyerası müddətində 30.000-dan çox səhifə və 278 kitab yazmışdır. XX əsrin ən uğurlu yapon qadın yazıçısı hesab olunur. Bir çox romanı bestseller olmuş, bəziləri əsasında filmlər çəkilmişdir.

## Həyatı
1903-cü ildə Yamaquçi prefekturasının Şimonoseki şəhərində anadan olub. Anası Kikunun bir neçə kişidən uşağı olub və Fumiko onun qeyri-leqal uşaqlarından biri idi. Buna baxmayaraq, Fumiko anası ilə səmimi münasibət saxlayıb.

Yazıçı kimi tanınmamışdan qabaq yoxsulluq içərisində yaşayıb, fabrikdə fəhlə, evdə xidmətçi kimi işlərdə işləyib. Sonda 1922-ci ildə Tokioya köçüb. Burada tanış olduğu və qısa müddət birlikdə yaşadığı sevgilisi tərəfindən aldadıldıqdan sonra qadın ofisiant, satıcı və digər işlərdə işləməli olub. 1926-cı ildə rəssam Ryokutoşi Tezuka ilə tanış olaraq onunla evlənib. 1951-ci ildə ölüb.

## Yaradıcılığı
Qadın yazıçıları hədəf alan "Nyonin geijutsu" jurnalının redaktoru tərəfindən ziyarət olunduqdan sonra ilk uğurlarını qazanmağa başlayıb. Deyilənə görə Hayaşi o qədər yoxsul idi ki, redaktoru hamam paltarı ilə qarşılamalı olmuşdu, çünki evindəki yeganə paltar o idi. Hayaşinin jurnal redaktoruna 1928-ci ildə təqdim etdiyi "Avaranın gündəliyi" hekayəsi 600 min nüsxə satıb və ölkədə yazıçı kimi tanınmağa başlayıb.

Anası Kikunun qızına böyük təsiri olub və hətta əsərlərində də bunu əks etdirib. Bundan əlavə, yoxsulluq illərində yaşadığı təcrübələrindən daha sonra yazıçılıq karyerasında istifadə etmişdi. 1948-ci ildə nəşr olunan "Şəhər mərkəzi" adlı hekayəsi bunun bir nümunəsidir.

1931-ci ildə "Yoxsulluq qeydləri" adlı avtobioqrafik əsəri də uğurlu olub. Əsərdə Tezuka ilə olan həyatından səhnələrə də yer verib. 1935-ci ildə "İstridyə" və "İbis" kimi hekayələri də nəşr olunub.

Evlənməsinə baxmayaraq, Hayaşi səyahət sevgisindən heç vaxt əl çəkə bilməyib. Avropa, Çin və Cənub-Şərqi Asiyaya uzun səyahətlər edib. 1941-ci ildə "Mainichi" qəzetinin əməkdaşı kimi Mancuriyaya səyahət edib və ordakı əsgərlər görüşüb və cəbhədən xəbərlər gətirib. Daha sonra bu səyahətində yaşadığı təcrübələr əsasında 1949-51-ci illərdə "Uçan bulud" adlı hərbi roman yazıb. 1948-ci ildə digər əsas romanı olan "Qoca payızgülü" romanı nəşr olunub. Yaşlanmış bir geyşanın izolyasiya şəraitində yaşamasından və keçmiş sevgililərindən birini qəbul etməsindən bəhs edən bu romana görə 1949-cu ildə Qadınların Ədəbi Mükafatına layiq görülüb.

## Əsərləri
### Romanlar və hekayələr
**Uçan bulud* (1951)
**Avaranın gündəliyi* (1930)
**Yoxsulluq qeydləri* (1933)
**Qoca payızgülü* (1952–1957)
**Sümüklər* (1949)
**Şəhər mərkəzi* (1948)

### Poemalar
**Ümidsizlik mahnısı*
**Evə qayıdış*
**Lord Budda*

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Qüds mükafatı

**Qüds mükafatı** () — cəmiyyətdə fərdi azadlığını müdafiə edən yazarlara ədəbi mükafat. 1963-cü ildən bəri Qüdsdə iki ildə bir dəfə Beynəlxalq Kitab Sərgisi tərəfindən mükafatlandırılır.

## Mükafat sahibləri
* 1963 —  Bertran Rassel (1872—1970)
* 1965 —  Maks Friş (1911—1991)
* 1967 —  Andre Şvarts-Bart (1928—2006)
* 1969 —  İnyatsio Silone (1900—1978)
* 1971 —  Xorxe Luis Borxes (1899—1986)
* 1973 —   Ejen İonesko (1909—1994)
* 1975 —  Simona de Bovuar (1908—1986)
* 1977 —  Oktavio Pas (1914—1998)
* 1979 —  İsayya Berlin (1909—1997)
* 1981 —  Qrem Qrin (1904—1991)
* 1983 —  Vidiadxar Suracprasad Naypol (1932—2019)
* 1985 —  Milan Kundera (d. 1929)
* 1987 —  Con Maksvell Kutzee (d. 1940)
* 1989 —  Ernesto Sabato (1911—2011)
* 1991 —  Zbiqnev Xerbert (1924—1998)
* 1993 —  Stefan Qeym (1913—2001)
* 1995 —   Mario Varqas Losa (d. 1936)
* 1997 —   Xorxe Semprun (1923—2011)
* 1999 —  Don Delillo (d. 1933)
* 2001 —  Süzen Zontaq (1933—2004)
* 2003 —  Artur Miller (1915—2005)
* 2005 —  Antonio Lobo Antuneş d. 1942)
* 2007 —  Leşek Kolakovski (1927—2009)
* 2009 —  Xaruki Murakami (d. 1949)
* 2011 —  İen Makyuen (d. 1948)
* 2013 —  Antonio Munos Molina (d. 1956)
* 2015 —  İsmail Kadare (d. 1936)
* 2017 —  Karl Uve Knausqor (d. 1968)
* 2019 —  Coys Kerol Outs (d. 1938)

## Xarici keçidlər
* Сайт Иерусалимской книжной ярмарки
*
Oruc Məmmədli

**Oruc Məmmədli** (tam adı: *Məmmədli Oruc Mehbalı oğlu*;  — Azərbaycanlı idman xadimi, Azərbaycan Respublikası “Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi”, Ağır atletika üzrə beynəlxalq dərəcəli hakim.

## Həyatı

Məmmədli Oruc Mehbalı oğlu 10 fevral 1965-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Babək rayon Şıxmahmud kəndində anadan olub. 1972-82-ci illərdə Babək rayon Şıxmahmud kənd  məktəbində orta təhsil almışam. 1982-ci ildə Bakı şəhərində Bakı Bədən Tərbiyəsi Texnikomuna daxil olub. 1983-85-ci illərdə Ukraynada keçmiş Sovet Ordusunda hərbi xidmətdə olub. 1990-95-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında qiyabi təhsil almışdır. 6 noyabr 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında “Azərbaycan Respublikasında gənclər siyasəti”proqramı üzrə ixtisasartırma kursu keçib.

### Ailəsi
Ailəlidir. 2 övladı,4 nəvəsi var.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti

1986-cı ildə təyinat üzrə Naxçıvan MR Babək rayon Payız kənd orta məktəbinə ixtisasım üzrə müəllim təyin edilib. 1987-ci ildə ailə vəziyyətimlə əlaqədar təyinatdan azad olaraq Bakı şəhərində keçmiş”Ehtiyat Əmək Qüvvələri” İdman Cəmiyyətində tədris idman şöbəsində təlimatçı vəzifəsinə təyinat alıb. 1991-ci il tarixində Tədris İdman Şöbəsində baş təlimatçı vəzifəsinə təyinat alıb. 06.12.1991-ci il tarixində Tədris İdman Şöbəsinin rəisi təyin olunub.
1 aprel 1994-cü il tarixində Respublika İxtisaslaşdırılmış Olimpiya Ehtiyatları Uşaq-Gənclər İdman məktəbinin direktoru təyin olunub.
2014-cü ildən hal-hazıra kimi Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyində seleksiya üzrə Baş mütəxəssiz vəzifəsində çalışır. 2015-2020-ci illərdə Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının Baş katibi olub. 2019-cu ildən Azərbaycan Pençak Silat Federasiyasının Baş katibidir.

## Təltifləri

* 06.09.2006-cı ildən ağır atletika üzrə Beynəlxalq dərəcəli hakimdir.
* 02.03.2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının “Fəxri Bədən Tərbiyəsi və İdman İşçisi” adı verilmişdir.
* 01.03.2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının”Əməkdar məşqçisi”fəxri adı verilmişdir.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2012-ci il 05 noyabr tarixli 2513 nömrəli Sərəncamı ilə “Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi Fəxri adı verilmişdir.

## İstinadlar
Gav (Miyanə)

**Gav** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 384 nəfər yaşayır (96 ailə).

## İstinadlar
Sona Mirzəyeva

**Sona Qədir qızı Mirzəyeva** () — Azərbaycan teatr aktrisası, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1984).

## Həyatı
1950-ci il iyul ayının 6-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və kino aktyorluğu" şöbəsinə daxil olmuşdur. İnstitutda oxuyan zaman tələbə aktrisa kimi dolğun, məzmunlu rolları ilə nəzəri cəlb etmişdir. Sonanın kurs rəhbəri, Azərbaycan SSR xalq artisti, Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrının rejissoru Tofiq Kazımov onun istedadını görmüş və Azərbaycan Dövlət Akademik Teatrına işə dəvət etmişdir. Sona Mirzəyeva orada Ə. Haqverdiyevin "Pəri cadu" əsərində baş rolu — Pəri obrazını oynamışdır. Sonanın ciddi yaradıcılığ səyi nəticəsində Pərini xarakter səviyyəsinə yüksəldə bilmişdir.

1972-ci ildə Cəfər Cabbarlı adına kinostudiyanın çəkdiyi "Xatirələr sahili" filmində gənc analardan birinin rolunu oynayıb.

Ailəyə bağlılıq hissi sonradan Sonanı C. Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrına çəkib gətirmişdir. Həyat yoldaşı Vəli Babayev Naxçıvan teatrında rejissor işləyirdi. Sonanın Naxçıvana bağlılığı da bundan irəli gəlirdi.

Beləliklə Sona Mirzəyeva 1977-ci ildən öz taleyini Naxçıvan teatrına bağlamışdır. O, bu sənət ocağında kəskin surətdə bir-birindən fərqlənən klassik və müasir səpkili obrazlarla yanaşı, lirik psixoloji obrazları da yaratmış, geniş tamaşaçı kütləsinin rəğbətini qazanmışdır. Bu teatrın səhnəsində Ə. Əylislinin “Quşu uçan budaqlar”, Həmid Arzulunun “Əlincə qalası”, Orxan Kamalın “Yad qızı”, Tufan Oflazoğlunun “Dəli İbrahim”,  Cəlil Məmmədquluzadənin “Anamın kitabı”, Hüseyn Cavidin “Şeyx Sənan”, H. Orucovun “Məni qınamayın” tamaşalarında Səltənət, Gilan ana, Nazan, Kəsəm Sultan, Zəhrabəyim, Zəhra, Nərgiz kimi qəribə taleli, narahat hisslərlə yaşyan psixoloji obrazlar yaratmışdır.

Sona Mirzəyeva 15 noyabr 1984-cü ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülmüşdü. Aktrisa 1985-ci il avqustun 27-də 35 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Orta Paleolit

**Orta paleolit** — təxminən 100 min il bundan əvvəl başlanmış, e.ə.35–cı minilliyə qədər davam etmişdir. 
 
Bu dövr Mustye mədəniyyəti adlanır. Orta Paleolit dövründə Azərbaycan ərazisində yaşayan qədim insanlar daha geniş ərazilərə yayılmış, Kiçik Qafqazın cənub-şərq yamacında, Naxçıvan, Qarabağ, Qazax bölgələrində məskən salmışlar. 

Arxeoloqlarımız Qarabağda Tağlar,Zar,AzıxNaxçıvanda Qazma, Qazaxda Damcılı,Daşsalahlımağaralarında Orta Paleolit dövrünə aid zəngin maddi mədəniyyət nümunələri tapmışlar.

Qazma mağarasında aparılan arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində 17,000-dən artıq heyvan sümükləri aşkar olunmuşdur. Sümüklərin əksəriyyəti doğranmış vəziyyətdə olduğuna görə, onların təyinatı çətinləşmişdir. Sümüklərin hansı heyvan və quş növlərinə aid olması əsasən diş və çənə qırıqları əsasında təyin olunmuşdur. Düşərgədən tapılmış sümük məmulatlarının təyini D.V.Haciyev və S.D.Əliyev tərəfindən olunub. Onların tərkibində 24 növ fauna qalığı müəyyən olunub: it (Canis), porsuğ (Meles), mağara şiri (Panthera speiaeus Goldf.), mağara ayısı (Ursus spelaeus Ros. et Hein.), at (Equus), pleystosen eşşəyi (E. hydruntinus Reg.), maral (Cervidae), ibtidai öküz (Bos primigenius Bojan.), ceyran (Gasella subguttorosa Güld.), keçi (Capra), qoyun (Ovis), dovşan (Lepus), qəmiricilər (Rodentia) və teriofaunanın digər növləri.

Orta Paleolit dövründə insan məskənləri çoxalmış və yeni insan tipi, yəni Neandertal insanı yaranmışdır. Onlar, əsasən ovçuluqla — Qafqaz maralı, mağara ayısı, boz ayı, tur, dağkeçisi, vəhşi at (gur) və s. ovlamaqla, həmçinin yem toplamaqla (yığıçılıqla) məşğul olmuşlar.

Axirət dünyasına inam ilk dəfə bu dövrdə yaranmışdı. Ovsun, heyvanlara (totemlərə), təbiət qüvvələrinə inamla bağlı dini təsəvvür genişlənməyə başlamışdı.

Orta Paleolit dövründən başlayaraq ulu icma yavaş–yavaş sıradan çıxmış, qəbilə icması yaranmağa başlamışdır.

## Dövrün əsas xüsusiyyətləri
# Bu dövr Mustye mədəniyyəti dövrü adlandırırlar;
# Yeni insan tipi — Neandertal insanı yaranmışdır;
# Axirət dünyasına, ovsunlara (magiya) və təbiət qüvvələrinə inam yaranmışdır;
# Tədricən ibtidai insan sürüsü dağılmağa və qəbilə quruluşu yaranmağa başlamışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Джафаров А.К. Средний палеолит Азербайджана. Баку: Элм, 1999, 343 с.
Billi Uilan

**Billi Oqastin Uilan** (; ), **Billi Uilan** () və ya **Liam Uilan** () kimi də tanınır ― İrlandiya futbolçusu və "Mançester Yunayted"in Münhen aviasiya qəzasında həlak olan səkkiz oyunçudan biri. Öldüyü vaxt onun 22 yaşı var idi.

Uilan Dublin şəhərində anadan olmuşdur. O, valdeyinləri Con və Elizabet Uilanın yeddi uşağından biri idi. Billi Uilan səkkiz yaşında olarkən onun atası vəfat etmişdir.

## Klub karyerası

1953-cü ildə 18 yaşında "Mançester Yunayted"ə qoşulmazdan əvvəl karyerasına "Houm Farm"da başladı. İrlandiya Respublikası millisinin heyətində dörd dəfə forma geyinsə də, qol vura bilmədi. Onun qardaşı Con "Şemrok Rovers" və "Dramkondra" klublarında çıxış etmişdir.

"Yunayted"də ilk oyununa 1954-55 mövsümündə çıxdı və qısa müddətdə əsas komanda oyunçusu olaraq dörd mövsüm ərzində 98 oyuna 52 qol vurmağı bacardı. 1956-57 mövsümündə "Yunayted"in ən yaxşı bombardiri idi: Birinci divizyonda qollarının sayı 26 idisə, bütün turnirlərdə bu say 33-ə bərabər idi. "Mançester" o dönəmlərdə ard-arda ikicni liqa çempionluğu qazanmış və Çempionlar Kuboku və Federasiya Kubokunun yarımfinalına qədər irəlliyə bilmişdir. Klubda rəqabət o qədər güclü idi ki, az keçmədən Bobbi Çarlton ona əsas heyətdə yerini almağa başladı. Münhen aviasiya qəzasından bir gün əvvəl Belqradın "Srvena Zvezda" komandasına qarşı fəlakətli Avropa Kuboku matçı üçün Serbiyanın paytaxtına yollandı, amma oyunda iştirak etmədi.

## İrsi

8 dekabr 2006-cı ildə Dublin şəhərinin Kabra rayonunda Dalimaunt Parkın yaxınlığındaki Fasa Roud / Daut prospekti qovşağındakı dəmir yolu körpüsünün adı onun şərəfinə adlandırıldı. Körpünün adını dəyişdirmək üçün kampaniya. O, doğulduğu "St Attracta Road" küçəsinə yaxın yerləşir. Açılış mərasimi təyyarə qəzası zamanı Uilanın "Mançester Yunayted"də klub yoldaşı olan Ser Bobbi Çarlton tərəfindən aparıldı.

4 Fevral 2008-ci ildə İrlandiyanın milli poçt təşkilatı An Post hava fəlakətinin 50-ci ildönümü xatirəsinə Billi Uilanın təsvir olunduğu poçt markası buraxdı.

Uilan Qlasnevin qəbirstanlığında dəfn olunub.

## Nailiyyətləri
**Mançester Yunayted**

* Futbol Liqasının Birinci divizyonu (2): 1955–56, 1956–57
* İngiltərə Milli Futbol Superkuboku (2): 1956, 1957

## İstinadlar
Tayko Hirabayaşi

**Tayko Hirabayaşi** (; ) – Yaponiya hekayə yazarı. Həyatının böyük qismini Tokioda keçirib. Müharibədən öncə fəaliyyət göstərən proletarian yazıçılardan biri olan Hirabayaşi müharibə dövründə siyasi fəaliyyətinə görə təzyiqlərlə üzləşsə də, müharibədən sonra tanınmış yazıçılardan birinə çevrilmişdir.

## Həyatı
3 oktyabr 1905-ci ildə Naqano prefekturasının Suva şəhərində anadan olmuşdur. Mərkəzi Yaponiyada kiçik bir qəsəbədə böyüyən Hirabayaşi valideynləri tərəfindən dəstək görməsə də, Qərb ədəbiyyatına böyük maraq göstərib. Yaponiyada çox oxunan fransız və rus ədiblərin əsərlərini mütaliə edib. Xüsusilə, Dostoyevski onun yaradıcılığına böyük təsir göstərib. Digər tanınmış qadın yazıçı Fumiko Hayaşi ilə yaxın dost olub.

1972-ci ildə pnevmoniyadan vəfat edib.

## Yaradıcılığı
Yoxsulluq və azadlıq məsələləri ilə məşğul olmağa və "Kapital" əsərini oxuduqdan sonra solçu inqilabçı qruplaşmalara qoşulub. Tokioya köçərək burada bir neçə anarxist və solçu kişi ilə uğursuz sevgi münasibətləri yaşayıb. İlk sevgilisi ilə bir neçə yerə səyahət edən Hirabaşayi ən sonda işğal edilmiş Mancuriyaya gəlib. Burada dostu imperatoru tənqid etdiyinə görə həbs olunub, özü isə yeganə uşağını dünyaya gətirib və itirib. 1924-cü ildə Mancuriyadan tək qayıdaraq təcrübələri əsasında 1927-ci ildə "İstehza" əsərini yazıb.

1925-ci ildə Hirayabaşi "Bungei Sensen" jurnalı üçün yazmağa başlayıb və jurnal üçün 1927-ci ildə yazdığı "Xeyriyyə xəstəxanasında" hekayəsinə görə mükafat qazanıb. Bu əsəri də Mancuriyadakı təcrübələrinə əsaslanıb. Bu dövrdə Proletarian İncəsənət Assosiasiyasına üzv olub və işçi sinfi aktivisti Cinci Kobori ilə evlənib, lakin evliliyi uğurlu olmayıb və Koborinin başqa bir qadından uşağının olduğu məlum olub.

1927-ci il Hirabayaşinin yaradıcılığında məhsuldar il olub. "İstehza" əsərinə görə Yeni Yazıçı Mükafatına layiq görülüb və sosialist doqmaya qarşı olan inamsızlığını ifadə etdiyi "Müxalifət üzvlərinin gündəliyi" əsərini yazıb. 1931-ci ildə yazdığı "Kədərli sevgi" əsərində isə sevgi və sinif mübarizəsinin dilemmasını araşdıraraq insan hisləri ilə siyasi ideologiya arasındakı münaqişənin çətinliyini təqdim edib.

1930-cu illərdə Hirabayaşi həyatının ən qaranlıq dövrünə daxil olub və bu dövr İkinci dünya müharibəsinin sonuna kimi davam edib. Hərbi sistem tərəfindən həbs olunan və dəfələrlə sorğulanan yazıçı vərəmə yoluxub və 8 il müddətində yataq xəstəsi olub. Bu dövrdə Hirabayaşi səsiz qalmağa məcbur olub və hökumət üçün qəbuledilməz əsərlər yayımlaya bilməyib. İkinci dünya müharibəsindən sonra karyerasına davam edib və 1946-cı ildə "Bunun kimi qadın" əsərini yazaraq Qadınların Ədəbi Mükafatını qazanıb. Bu, onun müharibədən sonrakı ən görkəmli işlərindən biri hesab olunur.

Daha sonra "Sekai Bunka" jurnalının mart buraxılışı üçün "Kor çinli əsgərlər" hekayəsini yayımlayıb. Hekayə Yaponiyanın müharibə dövründəki dəhşətli fəaliyyətli haqqındadır. 1950-ci ildə nəşr olunan "İnsanın həyatı" əsərində Dostoyevskivari atmosfer yaradıb. 1957-ci ildə "Səhra çiçəyi" adlı avtobioqrafik romanında həyatında yaşadığı çətinliklər, azadlıq, ədalət və müstəqillik üçün verdiyi mübarizədən bəhs edib.

## Əsərləri

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Şöhrət Məmmədov

**Şöhrət Elçin oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan müğənnisi, bəstəkar.

## Həyatı və karyerası
1 iyul 1995-ci ildə Qazax rayonunun Fərəhli kəndində anadan olub. 2001–2009-cu illərdə Fərəhli kəndində Kamran Kərimov adına orta məktəbində təhsil almışdır. 2009-cu ildə Qazax rayonu Səməd Vurğun adına 2 saylı orta məktəbdə təhsilini davam etdirmişdir. 2012-ci ildə Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi akademiyasının 1-ci kursuna daxil olmuş, peşəkar hərb təhsilini aldıqdan sonra 2016-cı ildə həmin akademiyanın məzunu olmuş, leytenant kimi ilkin hərbi rütbə ilə hərbi xidmətinə davam etmişdir. 2018-ci ildə Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi sıralarından ayrılmış və xidmətini dayandırmışdır. Uşaq yaşlarından musiqiyə böyük həvəsi olan müğənni hərbi xidmətindən ayrılandan sonra musiqi karyerasına başlamışdır. İlk mahnısının sözləri və bəstəsi özünə aid olan "Ay Ömrüm" mahnısı olmuşdur və bu mahnı ilə də qısa müddət ərzində populyarlıq qazanmışdır. Bundan sonra da bir neçə hitlər ərsəyə gətirmişdir. Sənətçi "Öpüm Nəfəsindən" adlı mahnısı ilə də geniş səs gətirmişdir.  Bu mahnısı bir neçə ölkədə səsləndirilmişdir. Mahnı Türkiyə sənətçiləri Mustafa Ceceli və Ekin Uzunlar tərəfindən səsləndirilmişdir. Sənətçinin daha sonra təqdim etdiyi "Olarmı" mahnısı da qısa bir zamanda böyük diqqət görmüşdür. Daha sonra təqdim etdiyi "O Sənsən" mahnısı da qısa bir müddət ərzində YouTube platformasında trenddə birinci yerə çıxmışdır.

## Diskoqrafiyası

### Sinqlları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Üst Paleolit

**Üst Paleolit** və ya **Son Paleolit** — təxminən 35 min il bundan əvvəl başlanmış, e.ə.12-ci minilliyə qədər davam etmişdir.

Bu dövrdə iqlim mülayimləşmiş, bitki və heyvanat aləmində, habelə ictimai həyatda xeyli dəyişikliklər baş vermişdir. Üst Paleolit dövründə ibtidai insanlar mağarada yaşamış və özlərini təbiətin təhlükəli hadisələrindən və vəhşi heyvanların hücumlarından qorumuşlar. Bu dövrün maddi qalıqlarına Qarabağ və Qazax bölgələrinin Paleolit düşərgələrində daha çox rast gəlinmişdir. 

Üst paleolit dövründə bir sıra heyvanların, xüsusilə nəhəng maralın, mağara ayısının nəsli kəsilmişdir. İnsanlar ən çox Qafqaz maralı, ceyran, cüyür, dağkeçisi və s. ovlayırdılar. İnsanların istifadə etdikləri qaşovlar, biz, gəzli (yəni kənarı dişəkli) və üçbucaq əmək alətləri geniş yayılmışdır.
 
Üst paleolit dövründə Azərbaycan ərazisində müasir insan tipinin, yəni ağıllı insanın ("Homo Sapiens") yaranması başa çatmışdı. İnsan fiziki və əqli inkişafın yüksək mərhələsinə çatmışdır. Təfəkkür və nitq inkişaf tapmışdır. İbtidai cəmiyyətin bu mərhələsində ilk vaxtlar insanlar bir-birini adi hərəkətlərlə (kinetik dillə — əl, dodaq ,göz hərəkətləri ilə və s. hərəkətlərlə) başa salırdılar. Lakin onlar bu üsulla uzaq məsafədə və qaranlıqda ünsiyyət yarada bilmirdilər. Əmək fəaliyyətinin artması, şüurun, düşüncənin inkişafı tədricən səsli nitqin yaranmasına səbəb olmuşdu.

Səsli nitq ilk vaxtlar ibtidai insanların yaratdığı və tələffüz etdiyi ilk sözlərdən, təsərrüfat həyatı ilə bağlı tək–tək sadə ifadələrdən ibarət olmuşdur. Tədricən belə ifadələrin birləşməsindən nisbətən mürəkkəb fikri ifadə edən səsli nitq — danışıq ünsiyyət vasitəsi yaranmışdır.

Ulu icmanı qəbilə icması əvəz etmişdir. Onun əsasını qan qohumu olan insanların birliyi təşkil edirdi. Buna nəsli qəbilə quruluşu deyilir. Nəsli qəbilə dövründə insanlar ana xətti ilə qohumluq əsasında birləşmişdirlər. Qəbilənin həyatında qadın mühüm rol oynayırdı.

Uşaqların qayğısına qalmaq, giləmeyvə və yabanı bitkilər toplamaq, odu qoruyub saxlamaq, yemək hazırlamaq və s. qadınların işi idi. Buna görə də nəsli qəbilə icması anaxaqanlığı (matriarxat) adlanır.

## Dövrün əsas xüsusiyyətləri
# 40 min il bundan əvvəl Ağıllı insanın yaranması başa çatır. Nitq və təfəkkür formalaşır (əvvəl kinetik dil, sonra isə səsli nitq);
# İbtidai sürüdən qəbilə icmasına keçid başa çatır. Qəbilə icmasına qan qohumluğuna əsaslanır və qohumluq ana xətti ilə gedir. Beləliklə, anaxaqanlığı (matriarxat) meydana gəlir; Qadınlar uşaqların qayğısına qalır, yabanı bitkilər yığır, odu qoruyur və yemək hazırlayırdı;
# Bu dövrün maddi qalıqlarına daha çox Qarabağ və Qazax bölgələrinin paleolit düşərgələrində rast gəlinir;
# Bu dövrdə bir sıra heyvanların, xüsusilə nəhəng maralın və mağara ayısının nəsli kəsilir.

## Qeydlər

## İstinadlar
İcmalar palatası

**İcmalar palatası** () — Birləşmiş Krallıq Parlamentinin və Kanada Parlamentinin otaqlarından birinin adı.

Vestminster sisteminin iki palatalı parlamentində İcmalar palatası tarixən İki palatalı parlament adlanırdı. İcmalar palatası ümumiyyətlə Yuxarı Palatadan (Kanadadakı Senat və ya İngiltərədəki Lordlar Palatası) çox daha çox gücə malikdir. İcmalar Palatasında çoxluq təşkil edən partiyanın rəhbəri ümumiyyətlə baş nazir olur.

Westminster sistemi olan əksər əyalətlər sonradan alt palatalarının adını Nümayəndələr Palatası olaraq dəyişdirdi.

2009-cu ildə yalnız iki İcma palatası vardır:

*  İngilis İcmalar Evi (London da skom Westminster Sarayı), ildən bəri) mövcuddur 1801 a
*  Kanada İcmalar Evi (Ottava dakı Parlament Təpəsində üzərində), 1867 - ci ildən bəri mövcuddur

İcmalar Palatası da adlandırıldı:

Britaniya Adaları-da:
*  alt palata Parlament İngiltərə Krallığı (1295-1649, 1660-1707)
*  parlamentin aşağı palatası İrlandiya Lordları, sonra İrlandiya Krallığı (1297-1801)
*    tək, sonra parlamentin aşağı palatası (1649- 1660)
*  parlamentin aşağı palatası  (1707-1801)
*  parlamentin aşağı palatası Şimali İrlandiya (1921-1972)
*  parlamentin aşağı palatası Cənubi İrlandiya (1921-1922)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bibigül Tölegenova

**Bibigül Əhməq qızı Tölegenova** (, ) — ata tərəfdən qazax, ana tərəfdən tatar olan opera müğənnisi (lirik və koloratura soprano), aktrisa və müəllim. Mükafatları arasında Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1991), Sovet İttifaqı Xalq Artisti (1967) və Sovet İttifaqı Dövlət Mükafatı (1970) vardır.

## Həyatının ilk illəri
Tölegenova 16 dekabr 1929-cu ildə Qazax Muxtar Sosialist Respublikasının Semipalatinsk (hal-hazırkı Semey) bölgəsində musiqiçi ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası kaman ifaçısı, anası isə müğənni olmuşdur. 1937-ci ildə atası Katon-Karagayda həbs edildi və sonra onun haqda məlumat olmadı. 1946-cı ildə axşam məktəbində oxuyarkən, həvəskar formada mahnı oxuya biləcəyi ət fabrikinə işə düzəldi. O zaman sürgündə Semipalatinskidə olan yazıçı Qalina Serebryakovanın diqqətini çəkdi. Ardından Serebryakova Tölegenovanın valideynlik hüquqlarına sahib oldu və ona ilk musiqi dərsləri verdi. Serebryakovanın israrından sonra Bibigül Almatıda olan Kazan Konservatoriyasının vokal və xor fakültəsinə girdi. Burada N. N. Samyshinanın bölməsində oxudu və 1954-cü ildə məzun oldu. 1951-ci ildə Qazax radiosunda solist olaraq işləməyə başladı, burada xalq və pop musiqiləri ilə məşğul oldu.

## Karyera
1954-cü ildə Almatidakı Abay Opera Evində, 1956-cı ildə isə Qazaxıstan Orkestrasının Kurmanqazi adlı Qazax Filormaniyası Xalq Musiqisi Orkestrası qrupunun solisti oldu. 1958-ci ildə All Union yarışmasının qalibi mükafatını qazandı və 1971-ci ildə Abay Opera Evinə geri döndü. 1980-ci ildən etibarən isə Qazax Milli Konservatoriyası, Kurmanqazidə vokal dərsləri verdi. Ardıyca, 2001, 2004, 2007, 2010, 2011, 2012 və 2014-cü illərdə beynəlxalq vokalistlər yarışmasında münsif sənət prodüseri və münsiflərin rəhbəri olaraq çalışdı.

Tölegenova Sovet İttifaqı Xalq Artisti ünvanını qazanan yegana qazaxıstanlı qadındır. Bundan əlavə, Sovet İttifaqı tarixində Sosialist Əmək Qəhrəmanı ünvanını alan son insandır.

## Rol aldığı operalar
Rolları:
* Kyz Zhibek, (Kyz Zhibek Yevgeni Brusilovsky)
* Azhar, (Abay by Əhməd Çubanov ve Lətif Həmidi)
* Enlik, (Enlik-Kebek by Qaziza Çubanova)
* Gulbarshin, (Alpamış by Yerkegali Raxmadiyev)
* Altynshash, (Altınşaş by Nazib Zhiganov)
* Violetta, (La traviata by Cüzeppe Verdi)
* Gilda, (Rigoletto Cüzeppe Verdi)
* Rosina, (The Barber of Seville Gioacchino Rossini)
* Norina, (Don Pasquale by Gaetano Donizetti)
* Zerlina, (Don Giovanni Volfqanq Amadey Motsart)
* The Snow Maiden, The Snow Maiden (Nikolay Rimski-Korsakov)

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Hacımahmudlu

* Hacımahmudlu (Yevlax) — Azərbaycanın Yevlax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Hacımahmudlu (Miyanə) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisində kənd.
Qrafenvör

Grafenwöhr, Almaniyanın Bavariya regionunda yerləşən bir qəsəbədir. Əhalisi 31 dekabr 2010-cu il siyahıya alınmasına görə 6,718 nəfərdir.

## İstinadlar
HAL Light Combat Helicopter

HAL Light Combat Helikopter, HAL tərəfindən istehsal olunan Hindistanın çoxməqsədli hücum helikopteridir. İlk uçuşunu 29 Mart 2010-cu ildə etmiş və 2017-ci ildən tam istehsalına başlanılmışdır. Əsas istifadəçisi Hindistan Quru Qoşunları və Hindistan Hərbi Hava Qüvvələridir. 2010-cu ildən hal-hazırkı dövrə qədər 4 ədəd istehsal olunmuşdur. Vahidinin qiyməti 20.2 milyon US$ təşkil edir. HAL Dhruv helikopterinin bazasında inkişaf etdirilmişdir.

## Texniki xüsusiyyətlər
*Mənbə:*
*Heyət: 2
*Uzunluq: 15.8 m
*Pər uzunluğu: 13.3 m
*Hündürlüyü: 4.7 m
*Pər sahəsi: 136.85 m²
*Maksimum uçuş çəkisi: 5,500 kq
*Mühərrik: 2 × HAL/Turbomeca Shakti turboşaft

### Silahları
*1 × 20mm M621 topu
*4 × 70/80&nbsp;mm raketləri
*4 × MBDA Mistral hava-hava tipli radar əleyhinə raket və 2 × Helina, LAHAT Tank əleyhinə idarəolunan raket
*4 × 250 kq (550&nbsp;lb) bomba

## İstinadlar
HAL

Hindustan Aeronautics Limited, Hindistan mərkəzli bir aviasiya və müdafiə şirkətidir. Şirkət 23 dekabr 1940-cı ildə Hindustan Aircraft olaraq yaradılmış və 1 oktyabr 1964-cü ildə indiki adını almışdır. Şirkətin mərkəzi ofisi Bangaloreda yerləşir.

HAL bir dövlət təşkilatıdır və əsasən aviasiya sənayesi fəaliyyətləri ilə məşğul olur. Bu gün təyyarələrin, reaktiv mühərriklərin, helikopterlərin və onların ehtiyat hissələrinin dizaynı, istehsalı və montajında ​​iştirak edir.

## İstinadlar
HAL Dhruv

**HAL Dhruv** ― HAL tərəfindən istehsal edilmiş Hindistan mənşəli çoxməqsədli hücum helikopteridir. İlk uçuşunu 20 avqust 1992-ci ildə reallaşdırıb və 2002-ci ilin mart ayından xidmətə qəbul edilmişdir. *Dhruv* sözü Sanskrit dilindən tərcümədə *sarsılmaz*, ***möhkəm*** deməkdir. Vahidinin qiyməti 6.2 milyon ABŞ dolları dəyərindədir.

## Tekniki xüsusiyyətləri
*Mənbə:*
* **Ekipaj:** 2
* **Sərnişin tutumu:** 12
* **Uzunluq:** 15.9 m
* **Eni:** 13.2 m
* **Hündürlük:** 4.98 m
* **[[Boş çəki]]si:** 2,502&nbsp;kg
* **[[Maksimum uçuş çəkisi]]:** 5,500&nbsp;kq
* **[[Mühərrik]]:** 2 × Turbomeca TM 333 (Mk I ve Mk II) və ya HAL/Turbomeca Shakti turboşaft (Mk IV ve Mk V)

## İstinadlar
Dördüncü Zobucuq

**Dördüncü Zobucuq** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Dördüncü Zobucuq qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Kərimbəyli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 13.06.2008-ci il tarixli 643-IIIQ nömrəli Qanunla Füzuli rayonunun ərazisində yeni salınmış qəsəbə Dördüncü Zobucuq qəsəbəsi adlandırılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir. 

Həmin Qanuna əsasən Dördüncü Zobucuq qəsəbəsi mərkəz olmaqla Dördüncü Zobucuq qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbədə Qarabağ müharibəsi zamanı evlərini tərk etmiş məcburi köçkünlər məskunlaşdırılıb.

## İqtisadiyyatı
Dördüncü Zobucuq qəsəbəsində torpaq islahatı aparılıb, hər bir qəsəbə sakini pay torpağı ilə təmin olunub.

2018–2019-cu təsərrüfat ilində 388 ha taxıl əkilib, 501 kq barama istehsal olunub.

Qəsəbənin işıq, su, qaz, yol ilə bağlı sosial qayğıları həll olunub.

## Mədəniyyəti
Qarakollu Poçt Şöbəsi Dördüncü Zobucuq qəsəbəsində yerləşir. Poçt indeksi: AZ1926.

## Təhsil
Dördüncü Zobucuq qəsəbəsində 288 şagird yerlik məktəb binası tikilib istifadəyə verilmişdir.

Qəsəbədə "34 № li tam orta məktəb" fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Stels helikopter

Stels helikopterlər stels texnologiyasının tətbiq olunduğu hərbi helikopterlərdir. Bu azaldılmış aşkarlığa nail olmaq üçün istifadə olunan müxtəlif texnologiyalar mövcuddur: bunlara adətən rotorlu təyyarələrin yaratdığı səs-küy, radar və infraqırmızı şüalar daxil olmaqla bir neçə fərqli zəiflədilmələr daxildir.

Bir çox cəhətdən, helikopterlər stels texnologiyaya sabit qanadlı təyyarələrə nisbətən daha az uyğundur. Belə sahələrdən biri də helikopter rotor sistemidir. Bir çox helikopterdə radar bucağını (RCS) azaltmaq üçün profilli gövdələr mövcuddur. HAL Light Combat Helicopter kimi
Silahlı helikopter və hücum helikopteri növləri, döyüş meydanlarında yaşamaq qabiliyyətlərini artırmaq üçün dizaynlarına çox sayda varlıq azaltma texnologiyası əlavə edilmişdir.

## İstinadlar
Nika Melia

**Nikanor (Nika) Melia** (; ) — Gürcüstan vəkili və siyasətçisi. Vahid Milli Hərəkatın sədri. Gürcüstan parlamentinin üzvü. 

## Həyat və fəaliyyəti
Nika Melia 21 dekabr 1979-cu  il tarixində SSRİ respublikalarından olan Gürcüstan SSR-nin paytaxtı Tblisi şəhərində anadan olmuşdur.

Melia 2020-ci ilin dekabrında Qriqol Vaşadzenin istefasından sonra Vahid Milli Hərəkatın (VMH) sədri seçilmişdir.

23 fevral 2021-ci ildə xüsusi təyinatlılar və polis VHM ofisində reyd keçirərək Melianı həbs etmişdir. Reyd zamanı müxalifət üzvlərinə "mütənasib şəkildə zorakılıq" tətbiq edilmiş, VHM-nin verdiyi məlumata görə isə polis ofisdən bir neçə kompüter serverinin məlumatlarını oğurlamışdır. Bunun ardınca minlərlə etirazçı Melianın azadlığa buraxılmasını tələb edərək küçələrə axışmışdır. Reyddən sonra 2020-ci il parlament seçkilərində "Gürcü Arzusu" partiyasından namizəd olmuş Baş nazir İrakli Qaribaşvili Melianı "adi cinayətkar və terrorçu" adlandırmışdır. Avropa İttifaqının təzyiqindən sonra Melia 10 may 2021-ci il tarixində azadlığa buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*Nikanori Melia '''www.parliament.ge'''
Əskəvəq (Miyanə)

**Əskəvəq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 94 nəfər yaşayır (24 ailə).

## İstinadlar
Bruno Cordano

**Bruno Cordano** (; ) — İtalyalı keçmiş futbolçu. Mərkəz hücumçusu mövqeyində oynayıb. 1978/79 mövsümündə İtaliya çempionatının bombardiri olub. 2013-cü ildən — Askoli klubunun baş məşqçisidir.

## Karyera

### Klub
Cordano peşəkar karyerasına karyerasının çox hissəsini keçirdiyi "Latsio" klubunda başlayıb. "Latsio"nun heyətində 1978/79 mövsümündə A Seriyasının bombardiri olub.

1985-ci ildə "Napoli"yə keçir. Cordano burada Maradona və Kareko ilə birlikdə məşhur Ma-Gi-Ka hücum triosunu yaradır. Futbolçu Napoli ilə birlikdə İtaliya çempionluğunu və İtaliya Kubokunu qazanır.

Daha sonra "Askoli" və "Bolonya" klublarında oynayır.

### Milli Komanda
21 dekabr 1978-ci ildə İspaniya millisinə qarşı matçda İtaliya millisində debüt etdi. Ümumilikdə, 1 qol vurduğu milli komandada 13 oyun keçirib. Futbolçu yeganə qolunu Yunanıstan millisinə qarşı yoldaşlıq görüşündə vurub.

### Məşqçi Karyerası
Oyunçu karyerasını bitirdikdən bir il sonra, 1993-cü ildə İtaliya D Seriyası klubu olan "Monterotondo" klubunun baş məşqçisi təyin olunur. Daha sonra əsasən aşağı liqa klublarına rəhbərlik edərək tədricən məşqçi karyerasında yüksəlir və 2006-cı ildə A Seriyasında çıxış edən "Messina" klubunun baş məşqçisi təyin olur, lakin burada qənaətbəxş nəticə göstərə bilmədikdən sonra istefaya göndərilir.

2013-cü ildə İtaliya C1 Seriyasında oynayan "Askoli" klubunun baş məşqçisi təyin edilir.

## Karyera Statistikası

## Titulları
* İtaliya çempionu (1): 1986/87.
* İtaliya kubokunun qalibi (1): 1986/87.
* A Seriyası bombardiri : 1978/79.
* B Seriyasında ən çox qol vuran oyunçu (1): 1982/83.
* İtaliya Kubokunda ən çox qol vuran oyunçu (1): 1986/87.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paolo Rossi

**Paolo Rossi** (; ) — İtaliyalı keçmiş peşəkar futbolçu, 1978–1986-cı illərdə İtaliya millisinin hücumçusu olub.

## Bioqrafiya
Paolo Rossi 23 sentyabr 1956-cı ildə Toskanın Prato şəhərində anadan olub.

1979-cu ildə, "Peruca"da oynayarkən, Paolo Rossi, mərc oyunları ilə əlaqəli fırıldaqlarda iştirak etdiyi üçün iki il diskvalifikasiya edilir. Buna görə bir neçə aylıq azadlıqdan mərhum edilir.

## Karyera
Karyerasına "Yuventus" klubunda başlayıb. Ancaq orda möhkəmlənə bilmədiyinə görə əvvəlcə "Komo" klubuna icarəyə verilir, daha sonra isə "Peruca" klubuna transfer olunur.

1981-ci ildə təkrar "Yuventus" klubuna keçərək, Mişel Platini və Zbignev Bonek ilə birlikdə Turin komandasının hücum üçlüyünü qurur.

1982 Dünya Kubokunun bombardiri (6 qol) olur. Turnirin başlamasından cəmi bir ay əvvəl həbsdən çıxması və diskvalifikasiyasının yenicə bitməsinə baxmayaraq turnirin həm bombardiri həm də ki ən yaxşı oyunçusu seçilir. Eyni ildə həm də Fransanın həftəlik *[[France Football]]* jurnalı tərəfindən Avropanın ən yaxşı futbolçusu seçilərək "Qızıl Topa" sahib olur.

Ardından Rossi "Milan", "Komo", "Viçentsa", "Peruca" və "Hellas Verona" komandalarında oynayır. 1987-ci ildə "Komo" klubunda karyerasını bitirir. Futbolçu heç vaxt xarici klublarda oynamayıb.

Meksikadakı 86 Dünya Kubokuna aparılsada orada heç bir oyunda meydana çıxmır.

FIFA 100 siyahısına və *[[World Soccer]]* jurnalına görə 20-ci əsrin ən böyük futbolçularının siyahısına daxildir.

İdmandan ayrıldıqdan sonra və həyatının son gününə qədər Rossi RAİ kanalında futbol mütəxəssisi olaraq çalışır .

9 dekabr 2020-ci ildə 64 yaşında ağciyər xərçəngindən dünyasını dəyişir. Futbolçu Vicenza şəhərində dəfn edilmişdir .

## Karyera Statistikası

## Uğurları

### Komanda
**"Viçentsa"**

* İtaliya B Seriyasının çempionu: 1976/77

**Yuventus**

* İtaliya çempionu A Seriyası (**2**): 1981/82, 1983/84
* İtaliya Kubokunun qalibi: 1983
* Kubok Kubokunun qalibi: 1984
* Avropa Çempionlar kubokunun qalibi: 1985
* UEFA Super Kubokunun qalibi: 1984

**İtaliya Millisi**

* Dünya çempionu: 1982

### Şəxsi
* Qızl top: 1982
* Dünyada İlin Futbolçusu: 1982
* Avropada İlin Futbolçusu (Onze d'Or): 1982
* Dünya Kubokunun Qızıl butsu Qalibi: 1982
* A Seriyasının bombardiri 1977/78: 24 qol
* B Seriyasının bombardiri 1976/77: 21 qol
* Avropa Çempionlar kubokunun bombardiri: 1982/83
* Dünya kubokunun qızıl top sahibi: 1982
* Dünya kubokunun gümüş top sahibi: 1978
* Dünya Kubokunun simvolik komandasına daxil edilmişdir (**2**): 1978, 1982
* Qızıl ayaq: 2007 (Futbol Əfsanələri)
* FIFA 100 siyahısına düşub.
* "La Gazzetta dello Sport" nəşrinə görə ilin İdmançısı: 1978
* Dünya çempionatlarında vurduğu qol sayına görə İtaliya yığmasının rekordçusu: 9 qol
* World Soccer jurnalına görə 20-ci əsrin ən böyük futbolçularının siyahısına daxil edilmişdir

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Rossinin İtaliya millisində oyunları 
* Rossiyə İnanın // Çempionat.com, 26 avqust 2011
* Çıxdı və qol vurdu // Şerit. Ru, 15 noyabr 2018
Gökhan Töre

**Gökhan Töre** () — Türkiyə keçmiş futbolçusu. "Beşiktaş" klubunun hücumçusudur.

## İstinadlar
Hal

* Hal (Qubadlı) — Azərbaycanın Qubadlı rayonunun Hal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* HAL — aviasiya və müdafiə şirkəti.
* HAL Dhruv
Mavi (dəqiqləşdirmə)

* Mavi — rəng.
* Mavi (mahnı) — 
* Mavi (Əsədabad) — 
* Mavi (Miyanə) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Mavi cənub tunesi — 
* Mavi göl (film, 1980) — 
* Mavi saqqal —
Aras Bulut İynəmli

**Aras Bulut İynəmli** (; d. 25 avqust 1990, İstanbul, Türkiyə) — Türkiyə aktyoru. Daha çox " ''Öyle bir keçer zaman ki''" (2010-2013, *Mete Akarsu*), "''Möhtəşəm əsr''" (2013-2014, ''Şahzadə Bəyazid'') və "''Çuxur''" (2017-2021, *Yamac Koçovalı*) seriallarında, "*[[7-ci kameradakı möcüzə (Türkiyə filmi, 2019)|7-ci kameradakı möcüzə]]*" (2019, *Memo),* "*[[Atatürk 1881 - 1919 (film, 2023, 2024)|Atatürk 1881 - 1919]]*” (*[[Mustafa Kamal Atatürk|M.K.Atatürk]],* 2023, 2024) filmlərindəki rolları ilə məşhurdur. Həmçinn o, Azərbaycanda "Mahmud və Məryəm" filmindəki *Mahmud* rolu ilə tanınır.

Bir çox film və seriallardakı rollarına görə müxtəlif festivallarda "Ən yaxşı kişi aktyor" nominasiyasında mükafatlar qazanıb.

## Həyatı
Aras Bulut İynəmli 25 avqust 1990-cı ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Yeşim adında böyük bacısı və Orcun adında böyük qardaşı vardır. Qardaşı aktyor, bacısı da səs sənətçisidir. Atasının adı Çingiz, anasının adı Sevtapdır. Beşiktaş Anadolu Liseyindən məzun olduqdan sonra İstanbul Texniki Universitetində təyyarə mühəndisliyi oxuduğu müddətdə aktyorluq etməyə başladığından təhsilinə fasilə verib. Əmisi qızı Miray Daner, əmisi Çingiz Daner və böyük əmisi İlhan Daner də aktyordur.

## Filmoqrafiya

## Mükafatları və Nominasiyaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sinan Gümüş

**Sinan Gümüş** () — Türkiyənin Super Liqa klubu "Antalyaspor"-da hücumçu kimi çıxış edən alman peşəkar futbolçu.

## İstinadlar
Françesko Qraziani

**Francesco Qraziani** (, ) — İtalyalı keçmiş futbolçu, hücumçu mövqeyində oynayıb. 1982 Dünya Çempionatının qalibi olub . Futbolçu karyerasını başa vurduqdan sonra məşqçi kimi çalışır.

## Karyerası
Françesko futbol karyerasına "Arezzo" klubunda başlamışdır. 1973-cü ildə "Torino" klubuna keçir və üç il sonra Turin klubu ilə Skudetto qazanır. 1977-ci ildə 21 qolla İtaliya çempionatının bombardiri olur.
1981-ci ildə Qraziani "Fiorentina" klubuna, 1983-cü ildə isə "Roma"ya transfer olunur. Roma klubunda oynayan zaman Avropa Çepmionlar kubokununun finalına çıxır, ancaq burada "Liverpul" klubuna qarşı oyunda penalti komandası seriyasında məğlub olur.

1986-cı ildə "Udineze" klubuna keçir və növbəti iki mövsümu burada keçirir.

1988-ci ildə Avstraliyanın "APIA Leichhardt" klubuna keçir və burada 2 oyunda meydana çıxaraq karyerasını bitirir.

Futbolçu İtaliya A Seriyasında 353 oyunda meydana çıxaraq 130 1ol vurub.

Qraziani eyni zamanda 1978-ci il Dünya Çempionatı, 1980-ci il Avropa Çempionatı və 1982-ci il Dünya Çempionatında İtaliya millisinin heyətində yer alır. 1982-ci il Dünya Çempionatında turnirin qalibi olur və turnirdə Kamerunla oyunda bir qol vurur.

### Məşqçilik karyerası
Qrazianinin məşqçilik karyerası o qədər də uğurlu olmayır. O məşqçilik karyerasına 1989-cu ildə keçmiş klubu "Fiorentina"da başlayır və Floreansiyalılar ilə UEFA Kubokunun finlına çıxsada, orada digər İtaliya klubu "Yuventus" klubuna 1:3 hesabı ilə məğlub olur.

Françeskonun növbəti klubu 1990-cı ildə "Recina" olur. 1990/91 mövsumundə "Recina"da çalışdıqdan sonra oradan ayrılır və 1991/92 mövsumundə "Avellino" klubuna məşqçi təyin olunur. Ancaq ordada uğur qazana bilməyən Qraziani 1992-ci ildə məşqçiliklə vidalaşır. Ancaq doqquz il sonra Fraçesko təkrar məşqçiliyə dönərək "Katanyia" klubunun "C1 Seriyası" çempionu edərək, komandanın B Seriyasına yüksəlməsinə kömək edir. "Kataniya"da o məşqçi olmaqla yanaşı həm də idman direktoru vəzifəsini yerinə yetirirdi. Ancaq 2002/03 mövsümündə doqquz matçdan sonra uğursuz olduğu üçun klubdan ayrılır və İtaliyanın C2 Seriyasında yarışan "Montevarçi"yə məşqçi təyin olunur. Françskonun məşqçilik karyerası burdada alınmır və klubdan qovulur. Daha sonra o yarımpeşəkar klublara rəhbərlik edir.

## Şəxsi həyatı
Françeskonun Qabriel adlı bir oğlu var. Qabrieldə futbolçudur və Pro Liqanın ikinci divizion klubunda (əvvəlki C2 Seriyası) "Sambonifaçese" klubunda oynayır .

Françesko Qraziani hazırda İtaliyanın Mediaset kanalında futbol mütəxəssisi kimi çalışır.

## Uğurları

### Oyunçu kimi
**[[Torino FK|Torino]]**

* İtaliya çempionu: 1975/76

**[[Roma FK|Roma]]**

* İtaliya Kubokunun qalibi: 1983/84, 1985/86

**İtaliya Millisi**

* **[[FİFA Dünya Kuboku|Dünya çempionu]]:** 1982

**Şəxsi nailiyyətlər**

* İtaliya çempionatının bombardiri: 1976/77
* İtaliya kubokunun ən yaxşı bombardiri: 1980/81 (5 qol)

### Məşqçi kimi
**Kataniya**

* Seriya C1 çempionu: 2001/02

**Cervia**

* Çempion Echchelenza: 2004/05

## İstinadlar
Tropicos

**Tropicos** — botanikaya aid elektron məlumat bazası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Ultra yüksək görüntü imkanı TV

Ultra Yüksək Görüntü İmkanı TV (vəya UHDTV, Ultra HDTV) NHK Science & Technology Research Laboratories tərəfindən üzərində işlənilən bir rəqəmsal video formatıdır. HDTV'yə görə 16 qat daha yüksək görüntü imkanlı bir görüntüyə sahibtir.

Geniş Dörtərəfli Yüksək Görüntü İmkanı (WQHD) (2560 × 1440) və Kvadrat Tam Yüksək Görüntü İmkanı (QFHD) (3840 × 2160) versiyaları ilə təkmilləşdirilən UHDTV, edilən qabaqcıl səviyyə çalışmalarından sonra 7680x4320 meqapiksel formatına çatmışdır.

## Layihə mərhələsi
İlk mərhələ UHDTV təcrübə işi 2003-cü ildə edilmişdir. 30 dəqiqə davam edən test işlərində HD yayımın 16 qatı daha yüksək bir görüntü imkanına çatmışdır.

## İrəliləyişlər
UHDTV üçün təkmilləşdirilən ilk kamera 2,5 inç (64 mm) ölçülərində CCD texnologiyası ilə dizayn edilmişdir. İlk UHD kamera 3840 × 2048 görüntü imkanı sahibdir. Sonrasında UHD kameralarının 7680×4320 meqapikselə yüksəldilməsi ilə əlaqəli işlər uğurla nəticələndi. Hal-hazırda Vestel, Sony, Samsung, LG Electronics, Panasonic kimi firmalar UHDTV ve UHD Monitor istehsalata başlamışdır.

## Görüntü İmkanı
Ultra yüksək görüntü imkanı TV olaraq tanıdılabiləcək iki cür görüntü imkanı vardır:

* **4K UHDTV (2160p)** 3840 × 2160 (8.3 meqapiksel) görüntü imkanına sahibdir. Bu da demək olur ki 1920 × 1080 (2.1 meqapiksel) görüntü imkanından 4 qat daha çox pikselə sahibdir.
* **8K UHDTV (4320p)** 7680 × 4320 (33.2 meqapiksel) görüntü imkanına sahibdir. Bu isə, standart bir 1080p HDTV'dən 16 qat daha çox pikselə sahib olduğu mənasına gəlir.

## Standart UHDTV versiyaları
* Rec. ITU-R BT.1201–1 (2004)
* Rec. ITU-R BT.1706 (2006)
* SMPTE 2036–1 (2009)
* SMPTE 2036–2 (2008)
* SMPTE 2036–3 (2010)

## Şəkillər

Fayl:Fuji UHDTV prototype camera, 2006.jpg|Prototip UHD kamera (2006)
Fayl:8K Camera (2009 version).jpg|Prototip UHD kamera (2009)


## Həmçinin bax
* 4K görüntü imkanı
* 8K Video Formatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cüzeppe Savoldi

**Cüzeppe Savoldi** ( ; ) — İtaliyalı keçmiş futbolçu. "Atalanta", "Bolonya" və "Napoli", eləcə də İtaliya millisində oynayıb.

## Bioqrafiya
Cüzeppe 21 yanvar 1947-ci ildə İtaliyanın Berqamo əyalətində yerləşən Qorlaqo komunnasında doğulub.

## Karyerası

### Klub karyerası
Savoldi A Seriyasında debütunu 1965-ci ildə "Atalanta"nın heyətində edib. 1968–1975-ci illərdə "Bolonya"da oynayır. "Bolonya"da keçirdiyi 201 oyunda 85 qol vurur. 1975-ci ildə iki milyard lirəyə (1,2 milyon funt) Napoliyə transfer olunur. Bu, o dövr üçun rekord qiymət idi.

"Napoli"də 4 il oynadıqdan sonra yenidən "Bolonya"ya qayıdır. Ancaq 1980-ci ildə "Bolonya"da olarkən Savoldi futbol qalmaqalında iştirak etməkdə günahlandırlır. Bunun nəticəsində 3,5 illik diskvalifikasiya edilərək futboldan uzaqlaşdırılır. İki illik cəzadan sonra 1982/83 mövsümündə təkrar futbola qayıdır. Futbola ikinci dönuşundən sonra "Atalanta" ilə müqavilə bağlayır və burada 1 mövsüm keçirib 16 oyunda meydanda olaraq bir qol vurur.

Karyerası ərzində İtaliya A Seriyasında 405 matçda iştirak edib və 168 qol vurub.

### Milli komanda
Savoldinin İtaliya milli komandasında çıxışları çoxda uğurlu olmayıb. O, burada yalnız dörd oyun və bir qol ilə yadda qalıb.

### Məşqçi karyerası
Savoldi karyerasını bitirdikdə sonra üç il məşqçi işləyir. İlk klubu 1988-ci baş məşqçisi olduğu "Telgate" klubu olur. Ancaq bir il sonra klub dağılır və Savoldi klubdan ayrılmaq məcburiyyətində qalır. Daha sonra 1991-ci ilə qədər "Karrarese" klubunda məşqçi kimi işləyir. .

## Ailə üzvləri
Kiçik qardaşı Canluci Savoldi və oğlu Canluka Savoldi də peşəkar futbolçulardı.

## Qeydlər

## Xarici keçidlər
* 

## Ədəbiyyat
*
Paolo Pulici

**Paolo Pulici** (; ) — Keçmiş italiyalı futbolçu. Mövqeyi hücumçu olub. Karyersını bitirdikdən sonra məşqçi kimi çalışıb.

## Klub karyerası
1966-cı ildə Paolo "Lenyaano" klubunda debut edərək burada bir mövsüm keçirir.

Bu komandada meydana çıxdığı yeganə oyununda "Torino" klubunun diqqətini cəlb edir. Futbolçu 1967-ci ildə "Torino" klubuna dəvət edilir. Növbəti 15 mövsümü "Torino"da keçirərək klubun hücum xəttinin əsas oyunçusu çevrilir. Futbolçu "Torino"nun heyətində İtaliya çempionatda ortalama oyun başına 0.4 qol vurmaqla komandanın əsas bombardirlərdən biri olub. "Torino"da oynayarkən İtaliya Çempionluğu və İtaliya Kubokunu qazanıb. Paolo həm də "Torino"da üç dəfə İtaliya A Seriyası bombardiri olmağı bacarır.

1982/83 mövsümündə onun "Torino" məcaraları bitir və "Udineze" klubuna transfer olunur. Daha sonra "Fiorentina" klubuna keçir və karyerasını orada başa vurur.

## Milli komanda karyerası
1969–1972-ci illərdə İtalyan gənc futbol komandasına çağırılır. İtaliya U21 komandasına 7 rəsmi görüşdə oynamış, 4 qol vurmuşdur.

1973-cü ildə ilk dəfə İtaliya yığmasının heyətində deburt edir. Milli komandadakı karyerası boyunca 19 matç keçiərək, 5 qol vurub. Milli komandanın tərkibində 1974-cü ildə Almaniyada və 1978-ci ildə Argentinada FIFA Dünya Kubokunda iştirak etmişdir.

## Məşqçi karyerası
Məşqçilik karyerasına oyunçu karyerasını başa vurduqdan dərhal sonra "Pyaçentsa" klubunda başlayıb..

## Karyera Statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qorlaqo

**Qorlaqo**(  ) —  İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində, Berqamo əyalətində yerləşir.

Əhalisinun sayı 4860 nəfərdir. Sahəsi 5.56 km² ərazini əhatə edir. 

Əhali sıxlığı 874 nəfər / km² .

Poçt kodu - 24060. Telefon kodu - 035.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Averara

**Averara** (  ) İtaliyada Lombardiya bölgəsinin, Berqamo əyalətində yerləşən kommuna.

Əhalisi 197 nəfərdir (2008), əhalinin sıxlığı 19 nəfər / km²-dir. 

Sahəsi 11 km² ərazini əhatə edir. 

Poçt kodu - 24010. 

Telefon kodu - 0345.

Kommunanın himayədarlar müqəddəs Həvari Qoca Ceyms və Müqəddəs Panteleimondur . 

## Tarixi
Kəndin haqqında tarixdə ilk məlumatlar 917 -ci ilə aiddir , burada *Abrara* sahəsinin sakinlərindən bəhs olunur .

## Dil
Sakinləri əsasən İtalyanca danışır. Kommunaın yerli əhalisi Berqamoda istifadə olunan və "gaì" adlanan bir ləhcədə danışırlar. Avstriya hökmranlığından sonra ərazidə bəzi almandilli ailələrin qalması səbəbiylə Almanca danışan insanlarada rast gəlinir. Burada hələ də "Egman", "Maver", "Baschenis" kimi Almanca danışan soyadlara rast gələ bilərsiniz.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:800
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 406
 bar:1871 from:0 till: 456
 bar:1881 from:0 till: 489
 bar:1901 from:0 till: 625
 bar:1911 from:0 till: 709
 bar:1921 from:0 till: 776
 bar:1931 from:0 till: 670
 bar:1936 from:0 till: 583
 bar:1951 from:0 till: 656
 bar:1961 from:0 till: 525
 bar:1971 from:0 till: 383
 bar:1981 from:0 till: 327
 bar:1991 from:0 till: 243
 bar:2001 from:0 till: 202
PlotData=
 bar:1861 at: 406 fontsize:S text: 406 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 456 fontsize:S text: 456 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 489 fontsize:S text: 489 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 625 fontsize:S text: 625 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 709 fontsize:S text: 709 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 776 fontsize:S text: 776 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 670 fontsize:S text: 670 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 583 fontsize:S text: 583 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 656 fontsize:S text: 656 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 525 fontsize:S text: 525 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 383 fontsize:S text: 383 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 327 fontsize:S text: 327 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 243 fontsize:S text: 243 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 202 fontsize:S text: 202 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Məlumatlar "ISTAT"dan göturulub


## Kommun rəhbərliyi

* Telefon: 0345 80313
* Elektron poçt: 
* Rəsmi sayt: comune.averara.bg.it

## Xarici keçidlər

* Milli Statistika İnstitutu <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="italyan dilində">)</span>
* http://www.istat.it/english/ 
## İstinadlar