open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
9 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1578 — Çıldır gölü sahili ətrafında Səfəvilər və Osmanlılar arasında Çıldır döyüşü baş vermişdir.

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1945 — İkinci Dünya müharibəsi: ABŞ Yaponiyanın Naqasaki şəhərinə "Fat Man" atom bombası atıb.
* 1965 — Sinqapur Malayziyadan qovulur və bu günə qədər istəmədən müstəqillik qazanan yeganə ölkədir.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2012 — Londonda keçən 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında güləşçi Yuliya Ratkeviç bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

* 1783 — Aleksandra Pavlovna, Rusiya baş hersoqinası
* 1863 — Hüseyn xan Naxçıvanski, Rusiya generalı

### 1901–cari
* 1914 — Tuve Yanson, Finlandiya yazıçısı
* 1927 — Marvin Minski, ABŞ kompüter alimi
* 1929 — Abdi İpəkçi, Türkiyə jurnalisti
* 1947 — Roy Hocson, İngiltərə futbolçusu və baş məşqçisi
* 1953 — Jan Tirol, Fransa iqtisadçısı
* 1957 — Melani Qriffit, ABŞ aktrisası
* 1958 — Muazzez Ərsoy, Türkiyə müğənnisi
* 1960 — Yun Son-Bo, Cənubi Koreya həndbolçusu
* 1963 — Vitni Hyuston, ABŞ müğənnisi
* 1968 — Cillian Anderson, ABŞ aktrisası
* 1973 — Filippo İnzaqi, İtaliya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1982 — Babək Ramaldanov, Azərbaycan polkovnik-leytenantı
* 1985 — Anna Kendrik, ABŞ aktrisası
* 1990 — İsmayıl Səmədov, Azərbaycan kapitanı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 117 — Trayan, Roma imperatoru
* 803 — İrina, Bizans imperatriçası

### 1601–1900
* 1886 — Samuel Ferquson, İrlandiya şairi

### 1901–cari

* 1938 — Leo Frobenius, Almaniya etnoloqu və arxeoloqu
* 1962 — Herman Hesse, Almaniya və İsveçrə şairi
* 1966 — Georgi Leonidze, Gürcüstan şairi
* 1970 — Teyyub Dəmirov, Azərbaycan qarmonçusu
* 1975 — Dmitri Şostakoviç, Rusiya bəstəkarı
* 1980 — Əlibaba Abdullayev, Azərbaycan rəqqası
* 1983 
** Andre Osseyn, Fransa bəstəkarı
** Əşrəf Həsənov, Azərbaycan dirijoru
* 2010 — Oqtay Kazımi, Azərbaycan bəstəkarı
* 2015 — Rasim Əliyev, Azərbaycan jurnalisti
* 2022 — Ramin Mahmudzadə, Azərbaycan fizika-riyaziyyat elmləri namizədi

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  BMT — Beynəlxalq Yerli Xalqlar və Kitabsevərlər Günü
*  CAR — Milli Qadınlar Günü
*  Sinqapur — Müstəqillik Günü

## İstinadlar
12 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1121 — Gürcüstan çarlığı və Böyük Səlcuq imperiyası arasında Didqori döyüşü baş vermişdir.

### 1601–1900

* 1883 — Sonuncu kvaqqa Hollandiyanın Amsterdam şəhərindəki Natura Artis Maqistra zooparkında ölüb.

### 1901–cari
* 1981 — IBM PC buraxılmışdır.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2008 — Pekində keçən 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında güləçi Rövşən Bayramov gümüş medal qazanıb.
* 2012 — Londonda keçən 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında güləşçi Xetaq Qazyumov bürünc medal qazanıb.
* 2018 — Azərbaycan, İran, Qazaxıstan, Rusiya və Türkmənistan arasında Xəzər Dənizinin Hüquqi Statusu Haqqında Konvensiya imzalanmışdır.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1503 — III Xristian, Danimarka və Norveç kralı

### 1601–1900

* 1712 — Conas Hanvey, Böyük Britaniya səyyahı
* 1762 — IV Georq, Böyük Britaniya kralı
* 1844 — Məhəmməd Əhməd, Sudan din xadimi
* 1861 — Mehmed Səlahəddin Əfəndi, Osmanlı şahzadəsi
* 1887 — Ervin Şredinger, Avstriya fiziki

### 1901–cari
* 1912 — Samuel Fuller, ABŞ kinorejissoru
* 1926 — Qabil İmamverdiyev, Azərbaycan şairi
* 1930 — Corc Soros, ABŞ və Macarıstan investoru və filantropu
* 1938 — Sənan Qurbanov, Azərbaycan heykəltəraşı
* 1947 — Amedeo Mingi, İtaliya müğənnisi
* 1952 — Georgi Pinxasov, Fransa və Sovet fotoqrafı
* 1960 — Sərdar Səfərov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1973 — Marko Yuliano, İtaliya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1979 — Fərda Amin, Azərbaycan aktyoru
* 1981 
** Cibril Sisse, Fransa futbolçusu
* 2001 — Əhməd Putiyev, Azərbaycan giziri

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1633 — Yakopo Peri, İtaliya bəstəkarı
* 1809 — Mixail Kamenski, Rusiya feldmarşalı
* 1827 — Vilyam Bleyk, İngiltərə şairi
* 1900 — Vilhelm Steynits, ABŞ və Avstriya şahmatçısı

### 1901–cari

* 1924 — Şandor Brodi, Macarıstan yazıçısı
* 1931 — Nigar Şıxlinskaya, Azərbaycan şəfqət bacısı
* 1955 — Tomas Mann, Almaniya yazıçısı
* 1964 — Yan Fleminq, Böyük Britaniya yazıçısı
* 1981 — Baba Salahov, Azərbaycan tarzəni
* 1982 — Henri Fonda, ABŞ aktyoru
* 1992 — Şahmar Ələkbərov, Azərbaycan aktyoru
* 1999 — Can Yücəl, Türkiyə şairi
* 2014 — Cavad Heyət, Azərbaycan və İran cərrahı

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  BMT — Beynəlxalq Fil Günü
*  BMT — Beynəlxalq Gənclər Günü
*  Rusiya — Hərbi Hava Qüvvələri Günü

## İstinadlar
13 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1895 — ABŞ və İspaniya arasında İspan-ABŞ müharibəsi bitmişdir.

### 1901–cari
* 1960 — Mərkəzi Afrika Respublikası Fransadan müstəqilliyini elan edib.
* 1961 — Soyuq müharibə: Şərqi Almaniya sakinlərinin Qərbə qaçmaq cəhdlərinin qarşısını almaq üçün, Berlinin şərq və qərb sektorları arasındakı sərhədi bağlayır və Berlin divarının tikintisi başlanır.
* 2004 — XXVIII Yay Olimpiya Oyunları Afinada keçirilib.

### Azərbaycana aid hadisələr

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1311 — XI Alfonso, Kastiliya və Leon kralı

### 1601–1900
* 1655 — İohann Denner, Almaniya nəfəs aləti istehsalçısı
* 1829 — İvan Seçenov, Rusiya həkimi
* 1889 — Yulbars Xan, Tayvan hərbi xadimi
* 1899 — Alfred Hiçkok, İngiltərə kinorejissoru

### 1901–cari
* 1906 — Kənan Qutubzadə, Sovet sənədli operatoru
* 1918 — Frederik Senger, İngiltərə biokimyaçısı
* 1919 — Abbas Zəryab, İran tarixçisi
* 1926 — Fidel Kastro, Kuba prezidenti
* 1941 — Elmira Rəhimova, Azərbaycan müğənnisi
* 1963 — Şridevi, Hindistan aktrisası
* 1970 — Alan Şirer, İngiltərə futbolçusu və baş məşqçisi
* 1975 — Elçin Əzizov, Azərbaycan müğənnisi
* 1984 — Roman Filipov, Rusiya pilotu
* 1989 — Nohəl Əliyev, Azərbaycan kiçik giziri
* 1995 — Presnel Kimpembe, Fransa futbolçusu

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 908 — Muktəfi, Abbasi xəlifəsi
* 1297 — Novruz ağa Oyrot, Elxanlı sərkərdəsi
* 1382 — Araqonlu Eleonora, Kastiliya və Leon kraliçası

### 1601–1900
* 1896 — Con Everett Mille, İngiltərə boyakarı

### 1901–cari

* 1910 — Florens Naytingel, İngiltərə tibb bacısı
* 1946 — Herbert Uells, İngiltərə yazıçısı
* 1953 — Dmitri Arakişvili, Gürcüstan bəstəkarı
* 1957 — Karl Stomer, Norveç riyaziyyatçısı və astrofiziki
* 1981 — Müseyib Dadaşov, Azərbaycan deputatı
* 1984 — Tiqran Petrosyan, Sovet şahmatçısı
* 2003 — Kazım Qartal, Türkiyə aktyoru
* 2004 — Sədayə Mustafayeva, Azərbaycan aktrisası
* 2012 — Karolin Şumeyker, ABŞ astronomu

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  MAR — Müstəqillik Günü
*  BMT — Beynəlxalq Solaxaylar Günü
*  BMT — Ümumdünya Orqan Donorluğu Günü
*  Tunis — Qadınlar Günü

## İstinadlar
14 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1920 — VII Yay Olimpiya Oyunları Antverpendə keçirilib.
* 1947 — Pakistan Britaniya imperiyasından müstəqillik qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2008 — Pekində keçən 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında cüdoçu Mövlud Mirəliyev bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1742 — VII Piy, Roma papası
* 1867 — Con Qolsuorsi, İngiltərə yazıçısı
* 1895 — İshaq Cəfərzadə, Azərbaycan arxeoloqu və etnoqrafı

### 1901–cari

* 1953 — Ceyms Horner, ABŞ bəstəkarı
* 1957 — Alim Qasımov, Azərbaycan xanəndəsi
* 1960 — Sara Braytman, İngiltərə opera müğənnisi
* 1966 — Helli Berri, ABŞ aktrisası
* 1979 — Nicat Məlikov, Azərbaycan jurnalisti
* 1983 — Mila Kunis, ABŞ aktrisası
* 1986 — Namiq Yusifov, Azərbaycan futbolçusu
* 1987 — Sinәm Kobal, Türkiyə aktrisası
* 1993 — Elvin Dadaşov, Azərbaycan giziri
* 1998 — Kamran Quluzadə, Azərbaycan leytenantı

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1433 — I Juan, Portuqaliya kralı
* 1464 — II Piy, Roma papası

### 1601–1900

* 1861 — İsmayıl bəy Qutqaşınlı, Azərbaycan yazıçısı və general-mayoru

### 1901–cari
* 1941 — Pol Sabatye, Fransa kimyaçısı
* 1961 — Əzizə Məmmədova, Azərbaycan aktrisası
* 1972 — Fuad Seyidzadə, Azərbaycan memarı
* 1983 — Musine Kokalari, Albaniya yazıçısı
* 1988 — Enzo Ferrari, İtaliya motor yarışı sürücüsü və sahibkar
* 2004 — Çeslav Miloş, Polşa və ABŞ şairi
* 2007 — Tixon Xrennikov, Rusiya bəstəkarı
* 2011 — Şammi Kapur, Hindistan aktyoru
* 2012 — Sergey Kapitsa, Rusiya fiziki
* 2017 — Nubar Ozanyan, Türkiyə səhra komandiri

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Pakistan — Müstəqillik Günü

## İstinadlar
15 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1960 — Konqo Respublikası (Brazzavil) Fransadan müstəqilliyini qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1992 — Azərbaycan manatı dövriyyəyə buraxılmışdır.
* 1994 — Azərbaycan və Sinqapur arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 2016 — Rio-de-Janeyroda keçən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında güləşçi Sabah Şəriəti bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1171 — IX Alfonso, Leon və Qalisiya kralı
* 1432 — Luici Pulçi, İtaliya diplomatı

### 1601–1900
* 1771 — Valter Skott, Şotlandiya yazıçısı
* 1896 — Faina Ranevskaya, Rusiya aktrisası

### 1901–cari

* 1923 — Ənvər Məmmədov, Azərbaycan-sovet diplomatı və jurnalisti
* 1925 — Münir Özqul, Türkiyə aktyoru
* 1931 — Mikael Tarıverdiyev, Ermənistan bəstəkarı
* 1951 — Ədalət Ətayi, Azərbaycan astronomu
* 1954 — Stiq Larsson, İsveç yazıçısı
* 1955 — Afaq Bəşirqızı, Azərbaycan aktrisası
* 1972 — Ben Afflek, ABŞ aktyoru
* 1975 — Yana Nikitina, Azərbaycan aktrisası
* 1983 — Timati, Rusiya repçisi
* 1989 — Co Conas, ABŞ müğənnisi və musiqiçisi
* 1990 — Cennifer Lourens, ABŞ aktrisası 
* 1995
** Lətif Əliyev, Azərbaycan əsgəri
** Chief Keef, ABŞ repçisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1496 — Portuqaliyalı İzabella, Kastiliya kraliçası
* 1594 — Tomas Kid, İngiltərə dramaturqu

### 1601–1900
* 1758 — Pyer Buger, Fransa riyaziyyatçısı

### 1901–cari

* 1950 — Heydər Hüseynov, Azərbaycan filosofu
* 1967 — Rene Maqrit, Belçika boyakarı
* 1987 — Şükür Bürhanov, Özbəkistan aktyoru
* 1990 — Viktor Tsoy, Rusiya müğənnisi
* 1994 — Həbib Bayramov, Azərbaycan tarzəni
* 1995 — Yusif Bağırov, Azərbaycan kinorejissoru
* 2003 
** Xəlifə Altay, Qazaxıstan yazıçısı
** Məhluqə Sadıqova, Azərbaycan aktrisası
* 2014 — Oqtay Ağayev, Azərbaycan voleybolçusu
* 2021 — Gerd Müller, Almaniya futbolçusu

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Azərbaycan — Azərbaycan Manatı Günü
*  Cənubi Koreya — Koreyanın Milli Qurtuluş Günü
*  Ekvatorial Qvineya — Konstitusiya Günü
*  Hindistan — Müstəqillik Günü
*  Konqo Respublikası — Milli Gün
*  Lixtenşteyn — Milli Gün
*  Paraqvay — Asunsyonun Yaranma Günü
*  Polşa — Silahlı Qüvvələr Günü
*  Şimali Koreya — Koreyanın Milli Qurtuluş Günü

## İstinadlar
16 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1960 — Kipr Böyük Britaniyadan müstəqilliyini qazanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2008 — Pekində keçən 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında güləşçi Mariya Stadnik bürünc medal qazanıb.
* 2010 — Azərbaycan və Türkiyə arasında Türkiyə-Azərbaycan Strateji Əməkdaşlıq Sazişi imzalanmışdır.
* 2016 — Rio-de-Janeyroda keçən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında kanoeçi İnna Osipenko-Radomska və güləşçi Rəsul Çunayev bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1055 — I Məlikşah, Səlcuq sultanı

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1905 — Marian Reyevski, Polşa riyaziyyatçısı
* 1913 — Menaxem Begin, İsrail baş naziri
* 1920 
** Con Gilbert Beyker, İngiltərə botaniki
** Çarlz Bukovski, ABŞ yazıçısı
* 1924 — Əhsən Dadaşov, Azərbaycan tarzəni
* 1925
** Bəxtiyar Vahabzadə, Azərbaycan şairi
** Şıxəli Qurbanov, Azərbaycan yazıçısı 
* 1928 — Ara Gülər, Türkiyə fotoqrafı
* 1934 — Pyer Rişar, Fransa aktyoru
* 1936 — Vladimir Bağırov, Latviya şahmatçısı
* 1946 — Məsud Bərzani, İraq siyasətçisi
* 1956 — İsgəndər Aznaurov, Azərbaycan baş leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1962 — Stiv Karell, ABŞ aktyoru
* 1977 — Adil Şükürov, Azərbaycan futbolçusu və baş məşqçisi
* 1984 — Rasim Əliyev, Azərbaycan jurnalisti
* 1990 — İntiqam Əsgərli, Azərbaycan giziri, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı
* 1993 — Abdulla Abatsiyev, Azərbaycan futbolçusu
* 1996 — Amin Novruzov, Azərbaycan kiçik giziri, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1705 — Yakob Bernulli, İsveçrə riyaziyyatçısı
* 1893 — Jan-Martin Şarko, Fransa nevroloqu

### 1901–cari

* 1929 — Umeko Tsuda, Yaponiya maarifçisi
* 1949 — Marqaret Mitçell, ABŞ yazıçısı
* 1956 — Bela Luqoşi, ABŞ və Macarıstan aktyoru
* 1977 — Elvis Presli, ABŞ müğənnisi və aktyoru
* 1987 — Andrey Mironov, Rusiya aktyoru
* 2003 — İdi Amin, Uqanda prezidenti
* 2011 — Umeko Tsuda, Yaponiya müğənnisi
* 2014 — Besim Bokşi, Albaniya şairi
* 2016 — Joao Avelanj, FIFA prezidenti
* 2018 — Areta Franklin, ABŞ müğənnisi
* 2020 — Aysultan Nazarbayev, Qazaxıstan futbolçusu

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  ABŞ — Milli Hava Desant Günü
*  Dominikan Respublikası — Bərpa Günü
*  Paraqvay — Uşaqlar Günü

## İstinadlar
19 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 2004 — Google Inc NASDAQ-da ilkin kütləvi təklifini həyata keçirib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1995 — Azərbaycan və Uqanda arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 2004 — Afinada keçən 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında stend atıcıcı Zemfira Meftahətdinova bürünc medal qazanıb.
* 2016 — Rio-de-Janeyroda keçən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında taekvonduçu Milad Beygi və güləşçilər Cəbrayıl Həsənov və Hacı Əliyev bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1596 — Elizabet Stüart, Bohemiya kraliçası

### 1601–1900
* 1631 — Con Drayden, İngiltərə şairi
* 1848 — Qüstav Kaybott, Fransa boyakarı
* 1878 — Vladimir Adoratski, Rusiya inqilabçısı
* 1881 — Corce Enesku, Rumıniya bəstəkarı
* 1883 — Koko Şanel, Fransa modelyeri
* 1889 — Artur Veyli, İngiltərə şərqşünası

### 1901–cari

* 1912 — Mirvarid Dilbazi, Azərbaycan şairəsi
* 1946 — Bill Klinton, ABŞ prezidenti
* 1969 
** Metyu Perri, ABŞ və Kanada aktyoru
** Nate Dogg, ABŞ müğənnisi
* 1970 — Hidayət Rüstəmov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1996 — Vitali Skakun, Ukrayna hərbçisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

* E.ə. 14 — Oktavian Avqust, Roma imperatoru
* 1580 — Andrea Palladio, İtaliya memarı

### 1601–1900
* 1662 — Blez Paskal, Fransa riyaziyyatçısı

### 1901–cari
* 1905 — Vilyam Buqro, Fransa boyakarı
* 1920 — Ağa xan İrəvanski, Rusiya imperiyası I Dövlət Duması üzvü
* 1954 — Alçide De Qasperi, İtaliya baş naziri
* 1990 
** İlham Əliyev, Azərbaycan leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
** Şamoy Çobanov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1994 
** Laynus Polinq, ABŞ kimyaçısı
** Robert Rojdestvenski, Rusiya şairi
* 1999 — Faiq Cəfərov, Azərbaycan giziri, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2011 — Rövşən Behcət, Azərbaycan xanəndəsi
* 2017 — Pyotr Deynekin, Rusiya generalı
* 2018 — Rafiq Hüseynov, Azərbaycan aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Birləşmiş Millətlər Təşkilatı — Ümumdünya Humanitar Yardım Günü

## İstinadlar
17 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1668 — Osmanlı imperiyasında Şimali Anadolu zəlzələsi baş vermişdir.

### 1901–cari
* 1999 — Türkiyədə İzmit zəlzələsi baş vermişdir. 
* 2008 — Amerikalı üzgüçü Maykl Felps Olimpiya Oyunlarında səkkiz qızıl medal qazanan ilk şəxs oldu.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2008 — Bakıdakı Əbu Bəkr məscidində terror hadisə baş vermişdir.
* 2016 — Rio-de-Janeyroda keçən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında güləşçi Mariya Stadnik gümüş, taekvonduçu Patimat Abakarova isə bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1465 — I Filibert, Savoyya hersoqu

### 1601–1900
* 1629 — Yan Sobieski, Polşa kralı

### 1901–cari

* 1911 — Mixail Botvinnik, Rusiya şahmatçısı
* 1935 — Oleq Tabakov, Rusiya aktyoru
* 1942 — Müslüm Maqomayev, Azərbaycan müğənnisi
* 1943 
** İlhamə Quliyeva, Azərbaycan müğənnisi
** Nikolay Şmatko, Ukrayna heykəltəraşı
** Robert De Niro, ABŞ aktyoru
* 1951 
** Cəfər Behbudov, Azərbaycan müğənnisi
** Sandra Vayt, Şotlandiya deputatı
* 1956 — Nizami Quliyev, Azərbaycan deputatı
* 1960 — Şon Penn, ABŞ aktyoru
* 1977 — Tyerri Anri, Fransa futbolçusu və baş məşqçisi
* 1988 — Elvin Mürsəliyev, Azərbaycan güləşçisi
* 1994
** Fibi Bricers, ABŞ müğənnisi
** Taissa Farmiqa, ABŞ aktrisası

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1553 — III Çarlz, Savoyya hersoqu

### 1601–1900

* 1786 — II Fridrix, Prussiya kralı
* 1896 — Eli-Abel Karryer, Fransa botaniki

### 1901–cari
* 1929 — Elek Benedek, Macarıstan jurnalisti və yazıçısı
* 1947 — Eugen Bernadot, İsveç boyakarı
* 1969 — Otto Ştern, ABŞ və Almaniya fiziki
* 1987 — Rudolf Hess, Almaniya dövlət xadimi
* 1994 — Azad Əliyev, Azərbaycan skripkaçısı
* 1998 — Yusif Səmədoğlu, Azərbaycan yazıçısı
* 2006 — Məhəmməd Kəngərli, Azərbaycan həkimi
* 2009 — Novruzəli Məmmədov, Azərbaycan filoloqu
* 2010 — Françesko Kossiqa, İtaliya prezidenti
* 2011 — Pyer Kinon, Fransa yüngül atleti

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Argentina — San Martin Günü
*  Boliviya — Bayraq Günü
*  İndoneziya — Müstəqillik Günü
*  Qabon — Müstəqillik Günü

## İstinadlar
18 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1958 — ABŞ-də Vladimir Nabokovun "Lolita" romanı nəşr edilib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2004 — Afinada keçən 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında atıcı İradə Aşumova bürünc medal qazanıb.
* 2016 — Rio-de-Janeyroda keçən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında kanoeçi Valentin Demyanenko gümüş, boksçu Kamran Şahsuvarlı və güləşçi Nataliya Sinişin isə bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

* 1606 — Mariya Anna, Müqəddəs Roma imperatriçası
* 1685 — Bruk Teylor, İngiltərə riyaziyyatçısı
* 1750 — Antonio Salyeri, İtaliya bəstəkarı
* 1792 — Con Rassel, Böyük Britaniya baş naziri
* 1830 — I Frans İosif, Avstriya və Macarıstan kralı
* 1863 — Şeyx Xəzəl, Ərəbistan hökmdarı
* 1876 — Şuşanik Kurqinyan, Ermənistan yazıçısı

### 1901–cari
* 1933 
** Jüst Fonten, Fransa futbolçusu və baş məşqçisi
** Roman Polanski, Polşa və Fransa kinorejissoru
* 1936 - Robert Redford, ABŞ aktyoru, rejissor 
* 1952 — Patrik Sueyzi, ABŞ aktyoru
* 1969 — Edvard Norton, ABŞ aktyoru
* 1975 — İlqar Fəhmi, Azərbaycan şairi
* 1983 — Mika, Böyük Britaniya müğənnisi
* 1984 — Kimberli Qlass, ABŞ voleybolçusu
* 1998 — Clairo, ABŞ müğənnisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1503 — VI Aleksandr, Roma papası
* 1559 — IV Pavel, Roma papası

### 1601–1900
* 1648 — İbrahim, Osmanlı imperatoru
* 1850 — Onore de Balzak, Fransa dramaturqu

### 1901–cari

* 1943 — Əliağa Şıxlinski, Azərbaycan və Rusiya İmperiyası general-leytenantı
* 1940 — Kamalülmülk, İran boyakarı
* 1944 — Ernest Telman, Almaniya siyasətçisi
* 1950 — Jülyen Lyao, Belçika siyasətçisi
* 1978 — Aleksandr Yelyaşeviç, Polşa mayoru
* 2006 — Əlikram Hüseynov, Azərbaycan tarzəni
* 2009 — Kim De Çjun, Cənubi Koreya prezidenti
* 2016 — Rövşən Lənkəranski, Azərbaycan qanuni oğrusu
* 2018 — Kofi Annan, Qana diplomatı

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Azərbaycan — Azərbaycan Sərhəd Qoşunları Əməkdaşlarının Peşə Bayramı Günü
*  İndoneziya — Konstitusiya Günü
*  Pakistan — Ağac əkilməsi günü

## İstinadlar
20 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1940 — Mexikoda sürgündə olan Sovet inqilabçısı Lev Trotski Ramon Merkader tərəfindən buz baltası ilə ölümcül yaralanıb. Trotski ertəsi gün öldü.
* 1988 — İran-İraq müharibəsi: Təxminən səkkiz illik müharibədən sonra atəşkəs razılaşdırılıb.
* 1993 — Norveçdə gizli danışıqların raundlarından sonra Oslo anlaşması imzalanıb və ardınca gələn ay Vaşinqtonda açıq mərasim keçirilib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2016 — Rio-de-Janeyroda keçən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında taekvonduçu Radik İsayev qızıl, güləşçi Şərif Şərifov isə bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1377 — Şahrux, Teymuri hökmdarı
* 1561 — Yakopo Peri, İtaliya bəstəkarı

### 1601–1900
* 1831 — Eduard Züss, Avstriya geoloqu
* 1858 — Ömər Muxtar, Liviya müqavimət rəhbəri
* 1889 — David Kakabadze, Gürcüstan boyakarı

### 1901–cari

* 1901 
** Salvatore Kvazimodo, İtaliya şairi
** Xan Şuşinski, Azərbaycan xanəndəsi
* 1909 — Olqa Rubtsova, Rusiya şahmatçısı
* 1912 — Niyazi, Azərbaycan dirijoru və bəstəkarı
* 1918 — Həsən Abdullayev, Azərbaycan fiziki
* 1920 — Baxşəli Baxşəliyev, Azərbaycan dövlət xadimi
* 1923 — Ziba Qəniyeva, Azərbaycan snayperi
* 1937 — Andrey Konçalovski, Rusiya kinorejissoru
* 1941 — Slobodan Miloşeviç, Yuqoslaviya prezidenti
* 1943 — Draqan Nikoliç, Serbiya aktyoru
* 1944 — Raciv Qandi, Hindistan baş naziri
* 1965 — Gülər Əhmədova, Azərbaycan deputatı
* 1967 — Rövşən İbrahimov, Naftalan şəhər İcra başçısı
* 1966 — Fazil Mehdiyev, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1974 — Emi Adams, ABŞ aktrisası
* 1977 — İlham Qasımov, Azərbaycan televiziya aparıcısı və aktyoru
* 1997 — Fərhad Məlikzadə, Azərbaycan əsgəri
* 2001 — Elnur Şahbazov, Azərbaycan əsgəri

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1085 — Əbdülmalik ibn Abdullah Cüveyni, İslam alimi

### 1601–1900
* 1639 — Martin Opits, Almaniya şairi
* 1823 — VII Piy, Roma papası
* 1854 — Fridrix Şellinq, Almaniya filosofu

### 1901–cari

* 1914 — X Piy, Roma papası
* 1920 — Etelka Qerster, Macarıstan opera müğənnisi
* 1941 — Aleksandr Svanidze, Gürcüstan bolşeviki
* 1963 — Tofiq Cavadov, Azərbaycan boyakarı
* 1980 — Co Dassen, ABŞ və Fransa müğənnisi
* 2003 — Nərmin Neftçi, Türkiyə dövlət xadimi
* 2009 — Semyon Farada, Rusiya aktyoru
* 2015 — Lev Durov, Rusiya aktyoru
* 2020 — Lotu Quli, Azərbaycan qanuni oğrusu

## Bayramlar və xüsusi günlər

## İstinadlar
21 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1911 — "Mona Liza" Luvrun əməkdaşı Vinçenso Perucia tərəfindən oğurlanıb.
* 1959 — Havay ABŞ-nin 50-ci ştatı olub.
* 1991 — Latviya 1940-cı ildən Sovet İttifaqı tərəfindən işğal edildikdən sonra tam müstəqilliyini bərpa etdiyini bəyan edib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1997 — Azərbaycan və Serbiya arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 2008 — Pekində keçən 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında güləşçi Xetaq Qazyumov bürünc medal qazanıb.
* 2016 — Rio-de-Janeyroda keçən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında boksçu Lorenso Sotomayor və güləşçilər Xetaq Qazyumov və Toğrul Əsgərov gümüş medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1165 — II Filip Avqust, Fransa kralı

### 1601–1900
* 1643 — VI Afonso, Portuqaliya kralı

### 1901–cari

* 1917 — Leonid Qurvits, ABŞ və Polşa iqtisadçısı
* 1926 — Can Yücəl, Türkiyə şairi
* 1927 — Tahir Atakişiyev, Azərbaycan skripkaçısı
* 1929 
** Mürşüd Məmmədov, Azərbaycan xanəndəsi
** Viya Artmane, Latviya aktrisası
* 1930 — Bəkir Nəbiyev, Azərbaycan ədəbiyyatşünası
* 1934 — Gennadi Ayqi, Çuvaşıstan şairi
* 1935 — Adnan Şənsəs, Türkiyə müğənnisi
* 1938 — Kenni Rocers, ABŞ müğənnisi
* 1961 — Stiven Hillenburq, ABŞ animatoru
* 1963 — VI Məhəmməd, Mərakeş kralı
* 1967 — Samir Bağırov, Azərbaycan müğənnisi
* 1986 — Useyn Bolt, Yamayka sprinteri
* 1988 — Robert Levandovski, Polşa futbolçusu
* 1991 — Cessi Ruterford, ABŞ müğənnisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1823 — Markos Botsaris, Yunanıstan generalı
* 1838 — Albert fon Şamisso, Almaniya şairi

### 1901–cari

* 1940 — Lev Trotski, Rusiya inqilabçısı və dövlət xadimi
* 1941 — Niyazi Xoca, Şərqi Türküstan prezidenti
* 1943 — Abraham Merrit, ABŞ yazıçısı
* 1972 — Əmir Hacıyev, Azərbaycan qrafik rəssamı
* 1979 — Cüzeppe Meattsa, İtaliya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1995 — Gündüz Abbasov, Azərbaycan aktyoru
* 1997 — Yuri Nikulin, Rusiya aktyoru
* 2002 — Mikayıl Abdullayev, Azərbaycan boyakarı
* 2007 — Hana Poniska, Slovakiya yazıçısı
* 2010 — Sadıq İbrahimov, Azərbaycan aktyoru
* 2019 — Məhərrəm Qurbanov, Azərbaycan aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Mərakeş — Gənclər Günü
*  BMT — Ümumdünya Yaşlılar Günü
* Beynəlxalq Terror Qurbanlarını Anma Günü

## İstinadlar
24 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1572 — Fransada dini müharibələri dövrünün Varfolomey gecəsində katoliklər hugenotlara qarşı qırğın törədiblər.

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1949 — NATO təsis olunub.
* 1991 — Ukrayna özünü Sovet İttifaqından müstəqil elan edib.
* 2006 — Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı "planet" terminini yenidən müəyyənləşdirmişdir və Pluton cırtdan planet kateqoriyasına daxil edilmişdir.

### Azərbaycana aid hadisələr

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1880 — Aliyə Sultan, Osmanlı şahzadəsi

### 1901–cari

* 1907 — Bruno Cakometti, İsveçrə memarı
* 1922 — Hovard Zinn, ABŞ tarixçisi
* 1923 — Yuli Karasik, Sovet aktyoru
* 1929 — Yasir Ərəfat, Fələstin dövlət xadimi
* 1947 — Paulo Koelyo, Braziliya yazıçısı
* 1948 
** Jan Mişel Jarr, Fransa bəstəkarı
** Nana Corcadze, Gürcüstan kinorejissoru
* 1972 — Tehran Mənsimov, Azərbaycan polkovniki
* 1973 — Sevil Nuriyeva, Azərbaycan televiziya aparıcısı və jurnalisti
* 1977 
** Denilson, Braziliya futbolçusu
** Robert Enke, Almaniya futbolçusu
* 1988 — Vüqar Biləcəri, Azərbaycan meyxanaçısı
* 1998 — Rauf Cahangirov, Azərbaycan əsgəri

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1540 — Parmicanino, İtaliya boyakarı

### 1601–1900
* 1680 — Ferdinand Bol, Niderland boyakarı
* 1770 — Tomas Çatterton, İngiltərə şairi
* 1888 — Rudolf Klauzius, Almaniya fiziki və riyaziyyatçısı
* 1894 — Renald Makdonald, ABŞ səyyahı

### 1901–cari

* 1986 — Georgi Çitaya, Gürcüstan etnoqrafı
* 1990 — Sergey Dovlatov, Sovet jurnalisti və yazıçısı
* 1992 
** Bekor Aşot, Ermənistan komandiri
** Yunis Nəcəfov, Azərbaycan baş leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1996 — Zeynəb Biişeva, Başqırdıstan şairəsi və yazıçısı
* 2010 — Satoşi Kon, Yaponiya kinorejissoru və animatoru
* 2014 — Riçard Attenboro, İngiltərə aktyoru
* 2017 — Rəşid Şəfəq, Azərbaycan bəstəkarı

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Liberiya — Bayraq Günü
*  Uruqvay — Nostalgiya Gecəsi

## İstinadlar
25 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1609 – Qalileo Qaliley Venesiyaya ilk dəfə öz teleskopunu nümayiş etdirib 
* 1758 — Yeddiillik müharibə: Prussiya kralı II. Frederik Rus ordusunu məğlub edib
* 1768 — Ceyms Kuk ilk səyahətinə başlayıb

### 1901–cari
* 1944 — İkinci Dünya müharibəsi: Paris Antihitler koalisiyası tərəfindən azad edilib.
* 1960 — XVII Yay Olimpiya Oyunları Romada keçirilib.
* 2012 — Voyacer 1 kosmik gəmisi ulduzlararası kosmosa daxil olub və bunu edən ilk süni obyekt olmuşdur.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2004 — Afinada keçən 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında güləşçi Fərid Mansurov qızıl medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1530 — IV İvan Qroznı, Rusiya çarı

### 1601–1900
* 1724 — Corc Stabbs, İngiltərə rəssamı
* 1744 — İohann Qottfrid Herder, Almaniya tarixçisi, filosofu və şairi 
* 1819 — Alan Pinkerton, Şotland əsilli Amerika detektivi və kəşfiyyatçısı
* 1850 — Pavel Akselrod, Rusiya inqilabçısı
* 1899 — Rufino Tamayo, Meksika rəssamı

### 1901–cari

* 1912 — Erix Honekker, Almaniya siyasətçisi
* 1926 — Xalidə Səfərova, Azərbaycan rəssamı
* 1930
** Georgi Daneliya, Gürcüstan kinorejissoru
** Şon Konneri, Şotlandiya aktyoru
* 1935 — Fikrət Qoca, Azərbaycan şairi
* 1938 — Məmməd Fətəliyev, Azərbaycan tarixçisi
* 1942 — Davud Nəsib, Azərbaycan şairi
* 1945 — Vəfa Fətullayeva, Azərbaycan aktrisası
* 1949 — Martin Emis, Britaniya romançısı
* 1954 — Bruno Manser, İsveçrə ətraf mühit fəalı
* 1956 — Ağadadaş Ağayev, Azərbaycan müğənnisi
* 1962 — Təslimə Nəsrin, Banqladeşli şairə
* 1968 — David Vendetta, Fransa DJ-i
* 1970
** Klaudia Şiffer, Almaniya modeli
** Serxio Veqa, ABŞ musiqiçisi
* 1972 — Gülbən Ərgən, Türkiyə müğənnisi
* 1973 — Fatih Akın, Türk mənşəli alman kinorejissoru
* 1977 — Ramil Səfərov, Azərbaycan polkovnik-leytenantı
* 1981 — Ayxan Abbasov, Azərbaycan futbolçusu və baş məşqçisi
* 1990 — Aras Bulut İynəmli, Türkiyə aktyoru
* 1998 — Çayna Enn MakKlayn, Amerikalı müğənni

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1227 — Çingiz xan, Monqol imperiyası xaqanı
* 1270 — IX Lüdovik, Fransa kralı

### 1601–1900
* 1776 — Devid Yum, Şotlandiya filosofu
* 1819 — Ceyms Vatt, Şotlandiya ixtiraçısı
* 1822 — Vilyam Herşel, Böyük Britaniya astronomu
* 1867 — Maykl Faradey, İngiltərə fiziki
* 1900 — Fridrix Nitsşe, Almaniya filosofu

### 1901–cari
* 1980 — Pinxos Sabsay, Azərbaycan heykəltəraşı
* 2002 — Yaşar Qarayev, Azərbaycan tənqidçisi
* 2006 — Silva Kaputikyan, Ermənistan şairi
* 2009 — Edvard Kennedi, ABŞ senatoru
* 2012 — Nil Armstronq, ABŞ astronavtı
* 2018 — Con Makkeyn, ABŞ senatoru və kapitanı

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Braziliya — Əsgərlər Günü
*  Fransa — Qurtuluş Günü
*  Şimali Koreya — Sonqun Günü
*  Uruqvay — Müstəqillik Günü

## İstinadlar
22 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1902 — ABŞ-nin Detroyt şəhərində Cadillac avtomobil şirkəti təsis edilib.
* 1962 — OAS Fransa prezidenti Şarl de Qolla sui-qəsd cəhdi edib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1909 — Qars kanoner qayığı dənizə salınmışdır.
* 2008 — Pekində keçən 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında boksçu Şahin İmranov bürünc medal qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1862 — Klod Debüssi, Fransa bəstəkarı
* 1863 — Teymur bəy Bayraməlibəyov, Azərbaycan tarixçisi
* 1874 — Maks Şeler, Almaniya filosofu

### 1901–cari

* 1902 — Leni Rifenştal, Almaniya kinorejissoru
* 1904 — Den Syaopin, Çin dövlət xadimi
* 1908 — Anri Kartye-Bresson, Fransa fotoqrafı
* 1914 — Qriqori Ayrapetyan, Ermənistan podpolkovniki
* 1920 — Rey Bredberi, ABŞ yazıçısı
* 1922 
** Adelaida Məmmədova, Azərbaycan musiqişünası
** Mariam Lordkipanidze, Gürcüstan tarixçisi
* 1935 — Rafiq Nağıyev, Azərbaycan fotojurnalisti
* 1944 — Ayşən Qruda, Türkiyə aktrisası
* 1953 — Volter Lübke, Almaniya siyasətçisi
* 1965 — Nuridə Atəşi, Azərbaycan yazıçısı
* 1968 — Aybəniz Haşımova, Azərbaycan müğənnisi
* 1975 
** Aygün Bəylər, Azərbaycan müğənnisi
** Elnur Nuriyev, Azərbaycan serjantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı

* 1983 -
** Bəhruz Məhərrəmov, Azərbaycan siyasətçisi, hüquqşunas alim, VI çağırış Milli Məclisin deputatı

* 1995 — Dua Lipa, İngiltərə müğənnisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1485 — III Riçard, İngiltərə və İrlandiya kralı

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1903 — Robert Solsberi, Böyük Britaniya baş naziri
* 1985 — Turqut Uyar, Türkiyə şairi
* 1986 
** Cəlal Bayar, Türkiyə prezidenti
** Vəli Axundov, Azərbaycan dövlət xadimi
* 1992 — Ruslan Muradov, Azərbaycan əsgəri, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1999 — Aleksandr Demyanenko, Rusiya aktyoru
* 2000 — Əbülfəz Elçibəy, Azərbaycan prezidenti
* 2002 — Mikayıl Abdullayev, Azərbaycan boyakarı
* 2012 — Qızqayıt Həsənova, Azərbaycan pambıqçısı
* 2017 — Bayram Kürdəxanılı, Azərbaycan meyxanaçısı
* 2021 
** Corc Burnutyan, ABŞ tarixçisi
** Merilin İstman, ABŞ aktrisası

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Rusiya — Bayraq Günü

## İstinadlar
23 avqust

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1939 — Üçüncü Reyx və SSRİ arasında Molotov-Ribbentrop paktı imzalanmışdır.
* 1990 — Ermənistan Sovet İttifaqından müstəqilliyini elan edib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1514 — Çaldıran düzündə Səfəvilər və Osmanlılar arasında Çaldıran döyüşü baş vermişdir.
* 1993 — Qarabağ müharibəsi: Ermənistan Silahlı Qüvvələri Füzuli və Cəbrayıl rayonunu işğal edirlər.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl
* 688 — Karl Martell, Frank siyasətçisi

### 1601–1900
* 1740 — VI İvan, Rusiya imperatoru
* 1741 — Jan Fransua de Laperuz, Fransa səyyahı 
* 1754 — XVI Lüdovik, Fransa kralı
* 1769 — Jorj Küvye, Fransa təbiətşünası
* 1866 — Yamada Toraciro, Yaponiya iş adamı
* 1887 — Aleksandr İnaşvili, Gürcüstan opera müğənnisi
* 1895 — Cəmşid Naxçıvanski, Azərbaycan hərbi xadimi

### 1901–cari

* 1910 — Cüzeppe Meattsa, İtaliya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1912 — Cin Kelli, ABŞ aktyoru
* 1919 — Vladimir Roxlin, Sovet riyaziyyatçısı
* 1923 — Siti Hartina, İndoneziya birinci xanımı
* 1935 — Armando Merodio, İspaniya futbolçusu

* 1943 — Şahmar Ələkbərov, Azərbaycan aktyoru
* 1950 — Roza Otunbayeva, Qırğızstan prezidenti
* 1951 — Əhməd Kadırov, Çeçenistan dövlət xadimi
* 1964 — Alyona Apina, Rusiya müğənnisi
* 1978
** Kobi Brayant, ABŞ basketbolçusu
** Culian Kasablankas, ABŞ musiqiçisi
* 2000 — Orxan Əlili, Azərbaycan əsgəri

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

* 1305 — Vilyam Volles, Şotlandiya cəngavəri
* 1498 — Araqonlu İzabella, Portuqaliya kraliçası
* 1574 — Əbussüud Əfəndi, Osmanlı hüquqşünası

### 1601–1900
* 1806 — Şarl Kulon, Fransa zabiti və mühəndisi

### 1901–cari
* 1941 — Əli Nazim, Azərbaycan tənqidçisi və ədəbiyyatşünası
* 1944 — II Əbdülməcid, Osmanlı xəlifəsi
* 1977 — Naum Qabo, ABŞ və Rusiya heykəltəraşı
* 1990 — Omero Tonyon, İtaliya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1993 
** Etibar Əliyev, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
** Paşa Təhməzov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
** Soltanağa Bayramov, Azərbaycan həkimi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1996 — Zülfiyyə, Özbəkistan yazıçısı
* 2003 — Ayşət Maqomayeva, Rusiya aktrisası

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Azərbaycan — Milli Birlik və Şəhidləri Anma Günü
*  Azərbaycan — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təhlükəsizlik Xidmətinin əməkdaşlarının peşə bayramı günü
*  Ukrayna — Milli Bayraq Günü

## İstinadlar
Döyüş sənəti

**Şərq döyüş növləri**nin tarixi Şaolin Məbədinə əsaslanır. Çində, Yaponiyada, Koreyada və digər Asiya ölkələrində yaranan bu döyüş növlərinin qismən də olsa bir-birinə oxşamasına səbəb onların Şaolin Məbədində yaranan Uşu ilə sintezidir. Belə ki, Kunq Fu yarandğı vaxtlarda onu çinlidən başqasına öyrətmək qadağan idi. Lakin bəzi çinli tacirlər Asiya ölkələrinə səfər zamanı Kunq Fu ilə maraqlanan bəzi adamlara öyrətdilər.

## Türk döyüş sənəti

*"Alpaqut" Döyüş Sənəti
*Sayokan

## Yapon döyüş növləri
* Aykido
* Dayto-ryu Ayki-ciucitsu
* Bu-citsu
* Ciu-Citsu
* Karate
* Kobudo
* Cüdo

## Çin döyüş növləri
* Şaolin Kunq-fu
* Kunq Fu
* Uşu
* Vin Çun

## Koreya döyüş növləri
* Hapkido
* Taekvondo
Real aykido

Real Aykido müasir aykidonun bazasında yaradılmış effektli və geniş tətbiqə malik özünümüdafiə sistemidir. Real Aykidonun yaradıcısı 10 DAN qara kəmər sahibi, Real Aykido və Ciu-Citsu üzrə akademik Lyubomir Vraçareviçdir. Onun çoxillik təcrübəsi, Yaponiyanın ən yaxşı ustalarından aldığı biliyi sayəsində yüzlərlə texnika ayırmış, dəyişikliklər etmiş və digər döyüş növlərindən aldığı bilikləri əsasında öz aykido stili — real aykidonu yaratmışdır. Real aykido — olduqca effektiv və sərt özünümüdafiə sistemidir. Real aykidonun məhz sərtliyi onun ən vacib amillərindən biridir. Texnikaların kombinasiyası onun konkret vəziyyətlərdə maksimum effektivliyinə nail olmağa imkan verir. Bir texnikadan digərinə keçməklə həmin şəxsin hansı texnikanı istifadə etmək istəyi mümkün olur. Beləliklə, həddsiz imkanları praktikada real aykidonu çoxtərəfli tətbiq etməyə imkan verir.

## Real Aykido kimlər üçündür?
Bu döyüş sənətini ilə məşğul olmaq üçün yaş məhdudiyəəti mövcud deyil. İstənilən yaşda olan hər bir şəxs real aykido ilə məşğul ola bilər. O, yaşlıların, gənclərin və o cümlədə kiçik yaşlı uşaqların da real aykido ilə məşğul olmasında imkan verir. Uşaqlar üçün real aykido akademik Lyubomir Vraçareviç tərəfindən yaradılmış xüsusi metodiki proqramla tədris edilir. Real aykido mühavizəçilər, polis işçiləri, xüsusi təyinatlı dəstələr üçün də olduqca effektivdir. Bunun nəticəsidir ki, Lyubomir Vraçareviç Zimbabve, Serbiya, Makedoniya Respublikası, Liviya və b. dövlətlərin prezidentlərinin cangüdənlərini və mühavizəçilərini, Rusiya Federasiyasının "Alfa" və "Kobra" adlanan xüsusi təyinatlı polis dəstələrini hazırlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Real Aykido mərkəzi 
* Dünya Real Aykido mərkəzi 
* ABŞ Real Aykido mərkəzi
Lyubomir Vraçareviç

**Lyubomir Vraçareviç** (serbcə: Љубомир Врачаревић) — XX əsrin 60-cı illərinin sonundan Avropada aykido ilə məşğul olmağa başlayan ilk idmançılardan biri, 1971-ci ildən 1-ci DAN qara kəmər ustası.

## Həyatı

1978-ci ildə Yaponiyada ilk məşqlər zamanı o, Hombu docoda, 10 DAN ustad Kişumaru Ueşiba, aykidonun banisi Morihey Ueşibanın oğlu ilə qalırdı. Yapon ustadlarının bilik və bacarıqlarından faydalanaraq Lyubomir öz mentaliteti, adət-ənənələrinə və quruculuğa əsaslanan öz xüsusi üsuluna doğru can atırdı. 70-ci illərdə onun hərbi və polisdəki fəaliyyəti onu aykidonun təcrübi aspektini təkmilləşdirməyə səbəb oldu.

Bu yolla o, effektli texnikalarını real şəraitlərdə təkmilləşdirməyə başlayır. 1993-cü ildə Tokioda məşhur Yoşinkan (ustad Qozo Şiyoda - 10 DAN) məktəbində ikinci dəfə qalması onun fikrini tamamilə təsdiqlədi. Onun öz üsulunda işləməsinə baxmayaraq, o qaldığı müddətin sonunda böyük şöhrət qazanmışdı. O, məşhur Şiyodayla görüşmək imkanına sahib oldu, hansı ki, yaşına görə çox nadir hallarda kimisə qəbul edirdi. Şiyoda onu özü şəxsən imzalanmış diplomla təltif etdi və onun yaratdığı döyüş növünü təsdiqlədi.

Vraçareviç beynəlxalq "Ustad" adına xüsusi proqramlar (polis, hərbi işçilər, cangüdənlər üçün proqram) tərtib etdiyinə görə layiq görülmüşdür. Ötən 20 il müddətində o, Zimbabve, Liviya, Makedoniya Respublikası, Serbiya və Sloveniya respublikaları prezidentlərinin mühavizəçiləini və cangüdənlərini hazırlamışdı. Öz fəaliyyəti dövründə ustad Vraçareviç 150 dünya miqyaslı seminar keçirmişdi. Real Aykido klublarının qapıları 120 000 tələbəyə açıldı.

Körpələr üçün aykidonun xüsusi təlim metodikası var. O "Ustası ilə oyun" adlı proqram 5 yaşından 12 yaşa qədər körpələrlə işləyir ki, bu proqram da uşaqların fiziki və əqli tələblərinə uyğundur. Bu proqram gözəl nəticələr verir.

Ustad Vraçareviç 12 kitab və real aykido və özünümüdafiədən bəhs edən video kassetin müəllifidir. Ən mühüm nəşrlər bunlardır: "Bıçaqdan müdafiə", "Aykido-Cüdo", "Qorxusuz müdafiə"(qadınlar üçün özünümüdafiə), "Mən cangüdənlər hazırlayıram", "Real Aykido", "Başlayandan ustada doğru", "Baş məşqçi lisenziyası", "Bıçaq, silah və çubuq texnikaları" və s.

Öz fəaliyyəti dövründə Vraçareviç bir çox daxili və xarici mükafatlara layiq görülmüşdür. O Cüdo üzrə 1 DAN qara kəmər və Ciu-Citsu 10 DAN. O, Rusiya Real Aykido federasiyasının texniki direktoru, Kiokuşinkay Avrasiya Komitəsinin üzvü, Çindəki şenyanq ərazisindəki Uşu Federasiyasının fəxri prezidenti, Yuqoslaviyada Ali milli mərkəzin idman komisiyasının prezidenti, MAA (Almaniyadaki baş idarəsi yerləşən Beynəlxalq döyüş növləri asosiasiyasının) fəxri üzvü, Real aykidonun Dünya mərkəzinin prezidenti kimi fəxri adlara layiq görülmüşdür. Ustad Vraçareviç İBSSA (Beynəlxalq cangüdənlər və mühafizə idarəsi )-nın təlimatçısıdır. O, Belqrad şəhərindəki idman məşqçilərinin Kollecinin professorudur. Rusiya torpaq Elmi akademiyasının, Milli mühafizə problemlərinin beynəlxalq elmi akademiyasının müntəzəm üzvüdür. Onun ən böyük mükafatı 2003-ci ildə ABŞ-da əldə olunmuşdur. O, 10 DAN qara kəmər və "Şərəf palatasına" seçilmiş, dünya idmanında ən böyük titula layiq görülmüşdür.
Bioqrafiya

**Bioqrafiya** və ya **tərcümeyi-hal** — bir şəxsin doğum tarixi, atasının, anasının kimliyi, aldığı təhsili, ümumi həyatının mənbələri haqqında konkret məlumatlardan ibarət olan adətən qısa mətn.

## Bioqrafiyanın tarixi

İnsanların həyatı və şəxsiyyətləri haqqında məlumat vermək ehtiyacı qədim dövrlərdən bəri mövcuddur. İlk bioqrafiya  nümunələri qədim Yunan və Roma ədəbiyyatında rast gəlinir. Filosofların, dövlət xadimlərinin və digər görkəmli şəxslərin həyatlarına dair yazılı əsərlər, həm onların əməllərini sənədləşdirir, həm də gələcək nəsillərə yol göstərirdi. Orta əsrlərdə isə bioqrafiya, dini və tarixi şəxsiyyətlərin mənəvi və əxlaqi dəyərlərini çatdırmaq məqsədilə daha da genişlənmişdir. Yazıçılar və xatirəçilər tərəfindən tərtib olunan bu əsərlər, dövrün sosial və mədəni vəziyyətini əks etdirərək, bioqrafiyanın formalaşmasına və inkişafına böyük təsir göstərmişdir.

## Keçmiş bioqrafik əsərlər və romanlar

Ədəbi əsərlər arasında bioqrafik janr, həyat hekayələrinin faktiki təsvirindən əlavə, bədii üslub və yaradıcılıqla zənginləşdirilmiş variantları ilə də diqqət çəkir. Klassik bioqrafiyalar, əsasən, şəxslərin həyat xronologiyasını təqdim etsə də, zamanla müəlliflər bu janrı daha yaradıcı yanaşmalarla, bədii təsvir metodları ilə zənginləşdirmişlər. Romanda istifadə olunan yarım-bioqrafik üslub, real hadisələrə fantastik elementlərin əlavə edilməsi yolu ilə həm məlumatlandırıcı, həm də ruhlandırıcı təsir yaradır. Belə əsərlər oxucuya həm tarixi şəxsiyyətlərin həyatına dair məlumat verir, həm də onların daxili dünyasını və emosional sferasını daha dərindən anlamağa kömək edir.

## İstinadlar
İdman

**İdman** () — insanların müəyyən qayda üzrə təşkil edilmiş hərəkəti. ABŞ-nin elm adamlarının uzun müddətli araşdırmalarından sonra idmanın insan orqanizminə olan təsirlərinin ancaq müsbət yöndə olduğu aşkarlanmışdır.
İdman ümumiyyətlə fiziki atletizm və ya fiziki çevikliyə əsaslanan fəaliyyət sistemi olaraq qəbul edilir və olimpiya Oyunları kimi böyük yarışlarda yalnız bu tərifə cavab verən idman növləri qəbul edilir. Avropa Şurası kimi digər təşkilatlar fiziki elementi olmayan fəaliyyətləri idman növü kimi təsnif etmir.

## İdmanın faydaları
İdmanla məşğul olmağın orqanizmə bir çox faydaları vardır. Məsələn:
* İdman insanın əhval-ruhiyyəsini yüksəldir. Belə ki, idmanla məşğul olduqdan sonra insan özünü əvvəlkindən daha yaxşı hiss edir. İdman narahatlığı və gərginliyi aradan qaldırır.
* Vaxtaşırı idmanla məşğul olmaq ürəyi gücləndirir, yüksək qan təzyiqini və qanda xolesterinin miqdarını nizamlayır ki, bu da bir çox xroniki xəstəliyin qarşısını alır. Arterial və koronar damarların elastikləşməsinə və fəaliyyətinin yaxşılaşmasına səbəb olur.
* Müntəzəm idmanla məşğul olan zaman insan kalori itirir ki, bu da artıq çəkilərdən xilas olmağa kömək edir.
* İdman ürəyin və ağciyərin funksiyasını gücləndirir, bədəni oksigenlə tam təmin edir və damarlardakı qan dövranını artırır. Nəticədə isə təngnəfəsliyi və yuxusuzluğu aradan qaldırır.
* Beyin damarlarının açılmasına, beyində serotonin və melotonin hormonlarının aktivləşməsinə kömək edir.

## İdmanın növləri
* Basketbol
* Tennis
* Boks
* Kikboksinq
* Döyüş sənəti
* Futbol
* Həndbol
* Amerikan futbolu
* Güləş
* Cüdo
* Voleybol
* Şahmat
* Taekvondo
* Alpinizm
* Ağırlıqqaldırma
* Velosiped yarışları
* Karate
* Qolf
* Üzgüçülük
* Avarçəkmə
* Ovçuluq
* Oxatma
* Badminton
* Gimnastika
* Qılıncoynatma

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda idman
* İdman turizmi

## İstinadlar
1

**1** (**I**), **1 AD** və ya **1 CE** Anno Domini təqvim dövrü üçün epox ilidir . Bu, eramızın birinci ili , 1-ci minilliyin və 1-ci əsrin birinci ili idi . Bu, şənbə və ya bazar günü başlayan ümumi il idi , proleptik Julian təqvimi ilə şənbə günü başlayan ümumi il və proleptik Qriqorian təqvimi ilə bazar ertəsi başlayan ümumi il idi . Roma İmperiyasında , 1 AD Roma konsulları Qay Sezar və Lusius Aemilius Paullusun adını daşıyan **Sezar və Paullusun Konsulluğu İli** kimi tanınırdı və daha az tez-tez Roma İmperiyası daxilində **754 AUC** (*ab urbe condita*) ili kimi tanınırdı . Bu il üçün "AD 1" nominasiyası , anno Domini (AD) təqvim erası Avropada illərin adlandırılması üçün geniş yayılmış üsula çevrildiyi orta əsrlər dövründən bəri ardıcıl olaraq istifadə olunur . Bu, Xristian / Ümumi eranın başlanğıcı idi . Əvvəlki il eramızdan əvvəl 1 — dir ; bu nömrələmə sxemində 0 ili yoxdur . The *Anno Domini* tanışlıq sistemi eramızdan əvvəl 525-ci ildə Dionysius Exiguus tərəfindən hazırlanmışdır .

Roma təqviminin eramızdan əvvəl 45-ci ildə islahatı olan Julian təqvimi eramızın 1-ci ilində Roma tərəfindən istifadə edilən təqvim idi.

## Hadisələr

#### Roma İmperiyası
* İmperator Avqustun əmri ilə Tiberius Almaniyadakı üsyanları yatırır (eramızdan əvvəl 1–5).

#### Asiya
* Konfutsiyə ilk kral titulu (ölümündən sonra adı) Baocheng Xuan Ni Gong verilir.

#### Din
* İsanın doğulması , ən azı bir alimə görə, Dionysius Exiguus tərəfindən anno Domini dövründə təyin edildiyi kimi . Bununla belə, əksər alimlər Dionysiusun İsanın doğumunu əvvəlki ildə, yəni eramızdan əvvəl 1-ci ildə qoyduğunu düşünürlər . Bundan əlavə, müasir alimlərin əksəriyyəti Dionysiusun hesablamalarını mötəbər hesab etmirlər, hadisəni bir neçə il əvvəl yerləşdirirlər (bax : İsanın Xronologiyası).

## Doğumlar
* Apollonius (Tianalı) — Roma filosofu, yeni pifaqorçular məktəbinin təmsilçisi.
* 25 dekabr — İsa — Peyğəmbər. Sextus Afranius Burrus , Roma pretorian prefekti (ö. AD 62)

## Vəfatlar
* II Artaksias — İberiyanın doqquzuncu çarı
* Amanişakete-Nubiya kraliçası
* Qay Antistiy Vet-Roma konusulu
* Sapadbizes — Kuşan imperiyasının kralı

## İstinadlar
2

**2 il** (**İkinci il**) — Çərşənbə axşamıdən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
Denq yu -Çin generalı

## Vəfatlar
* Qay Markus Kensor — Roma konsulu.

## İstinadlar
3

**3 il** (**Üçüncü il**) — Çərşənbədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Ban Biyao-Çin tarixçisi
* Genq Yan — Çin generalı

## Vəfatlar
* Bao Xuan-Çinli siyasətli
5

**5 il** (**Beşinci il**) — Şənbədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Həvari Pavel

## Vəfatlar

## İstinadlar
4

**4 il** (**Dördüncü il**) — Cümə axşamından başlayan uzun il.

## Bayramlar
4 iyun- Uşaqların müdafiesi günü

## Doğumlar
* Kral Demusin

## Vəfatlar
6

**6 il** (**Altıncı il**) — Bazar günündən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Həvari Yuhənna

## Vəfatlar
* 23 oktyabr — Van Man

## İstinadlar
7

**7 il** (**Yeddinci il**) — Bazar ertəsidən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Qney Domisi Korbulon

## Vəfatlar

## İstinadlar
8

**8-ci il** (**səkkizinci il**) — Bizim erada çərşənbə axşamından başlayan uzun il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
11

**11 il** (**On birinci il**) — Şənbədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
12

**12 il** (**On ikinci il**) — Bazar günündən başlayan uzun il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* 31 avqust — Kaliqula, Roma İmperatoru (ö. 41).

## Vəfatlar

## İstinadlar
13

**13 il** (**On üçüncü il**) — Çərşənbə axşamıdan başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
14

**14 il** (**On dördüncü il**) — Çərşənbədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr
* Oktavian Avqust( — 14)

## Doğumlar

## Vəfatlar
15

**15 il** (**On beşinci il**) — Cümə axşamıdan başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Pomponi Mela

## Vəfatlar
16

**16 il** (**On altıncı il**) — Cümədən başlayan uzun il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
9

**9 il** (**Doqquzuncu il**) — Cümə axşamıdan başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr
* Van Man (— 9 - 23 cü illərdə Çin imperatoru. Edame edilmiştir.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
10

**10 il** (**Onuncu il**) — Cümədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Heron — Yunan mühəndisi, riyaziyyatçısı, mexaniki.
* Lin — Katolik kilsəsinin papası

## Vəfatlar
18

**18 il** (**On səkkizinci il**) — Bazar ertəsidən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr
* Kral Yuri E.ə. 19-cu ildən eramızın 18-ci ilinə qədər hökmdarlıq etmişdir.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Publi Ovidi Nazon — görkəmli Roma şairi (d. E.ə. 43)

## İstinadlar
19

**19 il** (**On doqquzuncu il**) — Çərşənbə axşamıdan başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
20

**20 il** (**İyirminci il**) — Çərşənbədən başlayan uzun il.

## Hadisələr
* Atropatenada Parfiya Arşakiləri sülaləsi hakimiyyətə gəldi.

## Doğumlar

## Vəfatlar
21

**21 il** (**İyirmi birinci il**) — Cümədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
27

**27-ci il** (**İyirmi yeddinci il**) — Cümədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Petroni — qədim Roma yazıçısı.

## Vəfatlar

## İstinadlar
28

**28-ci il** (**İyirmi səkkizinci il**) — Şənbədən başlayan uzun il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Vəftizçi Yəhya

## İstinadlar
29

**29-cu il** (**İyirmi doqquzuncu il**) — Bazar ertəsidən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Liviya Druzilla

## İstinadlar
30

**30-cu il** (**Otuzuncu il**) — Çərşənbə axşamıdan başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Kral Mobon
* 8 noyabr — Nerva.
* Boudikka

## Vəfatlar

## İstinadlar
31

**31-ci il** (**Otuz birinci il**) — Çərşənbədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Qney Arri Antonin

## Vəfatlar
* oktyabr — Livilla.

## İstinadlar
24

**24-cü il** (**İyirmi dördüncü il**) — Bazar ertəsidən başlayan uzun il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
25

**25 il** (**İyirmi beşinci il**) — Çərşənbədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar
* Qay Yuli Vindeks
* I Vologez

## Vəfatlar

## İstinadlar
32

**32-ci il** (**Otuz ikinci il**) — Cümə axşamıdan başlayan uzun il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
33

**33-cü il** (**Otuz üçüncü il**) — Şənbədən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* 7 aprel və ya 3 aprel — İsa Məsih

## İstinadlar
34

**34-cü il** (**Otuz dördüncü il**) — Bazar günündən başlayan uzun olmayan il.

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar