open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ovini Uera

**Ovini Uera** (d. 18 yanvar 1988) — Naurunu təmsil edən cüdoçusu. Ovini Uera Naurunu 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Ovini Uera birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində qatıldı. XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Uera birinci görüşdə Beliz cüdoçusu Renik Ceyms üzərində qələbə qazandı, 100:000. Növbəti görüşdə isə Ovini Uera Gürcüstan cüdoçusu Varlam Liparteliani ilə görüşdə məğlub oldu, 000:100.

## İstinadlar
Jidou Əl Muxtar

**Jidou Əl Muxtar** (d. 8 iyul 1985; Nuaкşot, Mavritaniya) — Mavritaniyanı təmsil edən yüngül atlet (sprinter). Jidou Əl Muxtar Mavritaniyanı 2012 və 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Həyatı
Jidou Əl Muxtar 1985-ci ilin 8 iyul günündə Mavritaniyanın paytaxtı Nuaкşot şəhərində anadan olub.

## Karyerası
Jidou Əl Muxtar birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında Əl Muxtar 200 metr məsafəyə qaçış yarışlarında 22.94 nəticə göstərdi və 8-ci yeri tutdu.

Jidou Əl Muxtar növbəti Olimpiya Oyunlarına Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində qatıldı. XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Əl Muxtar bu səfər 100 metr məsafəyə qaçışda qüvvəsini sınadı və 11.44 saniyə nəticə ilə 7-ci yeri tutdu.

Jidou Əl Muxtar London və Rio-de-Janeyro Olimpiadasının açılış mərasimlərində Mavritaniyanın dövlət bayrağını apardı.

## İstinadlar
Emmanuel Matadi

**Emmanuel Matadi** (d. 15 aprel 1991; Monroviya, Liberiya) — Liberiyanı təmsil edən yüngül atlet (sprinter). Emmanuel Matadi Liberiyanı 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Həyatı
Emmanuel Matadi 1991-ci ilin 15 aprel günündə Liberiyanın Monroviya şəhərində anadan olub.

## Karyerası
Emmanuel Matadi birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində qatıldı. XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Matadi 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında 10.31 saniyə nəticəyə imza atdı və 6-cı yeri tutdu. 200 metr məsafəyə qaçışda isə Emmanuel Matadi 20.49 saniyə nəticə ilə 5-ci yeri tutdu.

Emmanuel Matadi həm də Rio-de-Janeyro Olimpiadasının açılış mərasimində Liberiyanın dövlət bayrağını apardı.

## İstinadlar
Yevgen Almer

**Yevgen Almer** () — Rumıniyalı keçmiş üzgüçü. Yevgen Almer Rumıniyanı 1972-ci ildə XX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.

## Karyerası
Yevgen Almer birinci dəfə Olimpiya oyunlarına 1972-ci ildə qatıldı. O, Münhendə baş tutan XX Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 17:49.80 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 6-cı yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.

## İstinadlar
Elson Breçtefeld

**Elson Breçtefeld** (d. 2 mart 1994) — Naurunu təmsil edən ağır atlet. Elson Breçtefeld Naurunu 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Elson Breçtefeld birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində qatıldı. XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Breçtefeld birdən qaldıramda 98 kiloqram, təkanla qaldırmada isə 125 kiloqram nəticə göstərdi. Ümumi yekunda isə 223 kiloqram nəticə ilə Elson Breçtefeld 15-ci yeri tutdu.

## İstinadlar
Artur Henderson

**Artur Henderson** () — İşçi Partiyasını təşkilatlandıran başlıca siyasət adamlarından biri olmuşdur. 1929 iyun-1931 avqust arasında Xarici İşlər Naziri olmuş, 1934-cü ildə Nobel sülh mükafatını almışdır.

## Həyatı
Robert Stephensonun Newcastle upon Tynedakı(Northumberland) parovoz təsislərində çuğunəridən olan Henderson, Çuğunəridənlər İttifaqının Newcastle şöbə katibi oldu.Darlington,Durham və Newcastle bələdiyyə yığıncaqlarında Liberal Partiya üzvü olaraq vəzifə aldı.1903də Darlington icra numayəndəsi seçildi. Eyni ilin sonunda Durhamdakı Bernard Castle`dən İşci Partiyasının nazizədi olaraq Avam Kamrasına girdi. Beləcə ilk dəfə həm İşci Partiyası üzvü həm Mühavizəkarların, həm də Liberalların namizədliyi qarşısında seçimlərdə müvəffəqiyyət təmin edirdi. Henderson Natiq olmaqla bərabər 1914, 1921–23 və 1925–27də Avam Kamrasında Partiyasının qabaqcıl idarəçiləri arasına girdi.1908–1910 və 1914–1917 vaxtlarənda İşci Partiyasına umumi başcılıq edən Henderson,1911dən 1934-ə qədər Partiya katibəliyi vəzifəsini icra etdi.

Henderson, Avam Kamarasındaki İşci Partiyalı namizədlərin əksəriyyəti ilə birlikdə Birləşmiş Krallıqın Birinci Dünya müharibəsindəki mövqeyini dəstələdi. Beləcə o sırada İşçi Partiyasındaki sülhsevər azlığın öndəri Ramsey MaCDonalddan partiyanın parlament qrup başcılığını götürdü. Müharibə vaxtlarında Herbert Henry Asquith`in koalisyalı hökuməti vaxtlarında(May1915-Dekabr1916) əvvəl təhsil heyətə başçısı, daha sonra da dövlət mühasibi və işçi problemləri mövzusunda ümumi məsləhətçi olaraq vəzifəyə alındı. Asquithin yerinə David Lloyd George keçincə yeni başçını dəstəkləyən Herson, beş nəfərlik müharibə kabinetində kürsüsüz başcı oldu.1917nin yazında Rusiyaya getdi. Stockholmda beynəlxalq bir sosialist konfrans hazırlanması istiqamətində Aleksandr Kerenskinin inqilabçı keçici hökumətinin liderliyi planını qəbul etdi . Lloyd George əvvəl bu liderliyə qatıldığı baxışını göstərsə də sonradan baxış dəyişdirdi. Henderson bu səbəbdən kabinetdən istehfa verdi(12 avqust).

Henderson 1918 ərində bütünlüklə partiya katiblikliyi ilə məşğul oldu. Sosialist islahatçı Sidney Webblə partiya qanunlarının böyük hissəsini qələmə aldı. Bu qanun, İşçi Partiyasını ilk dəfə seçim yerlərində təsirli təşkilatları olan açıqca sosilaist bir partiya mövqeyinə çatdırdı. İşçi Partiyası 6 il sonra ilk dəfə olaraq iqtidara(yanvar-noyabr1924) MacDonald hökumətində Henderson daxili işlər naziri oldu.

MacDonaldın II. İşçi Partiyasın hökumətində xarici işlər naziri olan Henderson Millətlər Cəmiyyətini hərarətlə dəstəklədi.1931 Mayda Dünya tərksilah başcısı seçildi. İşsizlərə verilən ödəmələrin azalması qərarə səbəbilə münasibətlərinin pisləşdiyi MacDonald 1931 Avqustda Milli hökuməti qurunca, Henderson xarici işlər nazirliyindən istehfa etdi. Artıq bütünlüklə tərksilah işləri ilə maraqlanırdı;Nobel sülh mükafatını da bu işlərdən ötrü aldı. Son vacib vəzifəsini 1933 iyulda yerinə yetirdi.Paris Roma Berlin Prag v Münhenə(burda Adolf Hitlerlə görüşdü) gedərək silahların sərhədləndirməsinə istiqamətli bir planı müdafiə etməyə çalışdı.

Mary Anger Hamiltonun qələmə aldığı Artur Henderson 1938də nümaiş olunmuşdur.

## İstinadlar
Xorxe van Balen

**Xorxe van Balen** ( 23 aprel 1954) — Venesuelalı keçmiş üzgüçü. Xorxe van Balen Venesuelanı 1972-ci ildə XX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Xorxe van Balen birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1972-ci ildə qatıldı. O, Münhendə baş tutan XX Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 57.20 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 7-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Bədr xan Şahsevən

**Bədr xan Allahqulu paşa oğlu Sarıxanbəyli Şahsevən** — Ərdəbil xanı (1747–1757).

## Həyatı
Bədr xan atasından sonra el başçısı oldu. O, yalançı şahzadə İsmayıl mirzənin qiyamında onun tərəfini tutmuşdu. Nadir xan Əfşarın hakimiyyəti illərində dövlətin siyasi yaşamında önəmli rol oynamışdı.

Bədr xan 1763-cü ildə vəfat etdi.

## Ailəsi
Bədr xanın Nəzərəli xan, Kiçik xan adlı oğulları, Şahnisə xanım adlı qızı vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Şahsevən eli, "Soy" dərgisi, Ⅶ 4 (12), Bakı, 2008.
* Ənvər Çingizoğlu, Nəzərəli xan Sarıxanbəyli-Şahsevən, Bakı, "Mütərcim", 2012, 56 səh.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan xanlarının siyahısı
* Şahsevən eli
Rikkardo Bonadio

**Rikkardo Bonadio** (13 iyul 1993-cü ildə anadan olub) — ATP Çelencer Turunda iştirak edən və İtaliya Davis Kuboku komandasının üzvü olan İtaliyalı tennis oyunçusudur. 11 iyul 2016-cı ildə o, Dünya ATP reytinqində 477-ci sırada qərarlaşaraq rekorduna imza atmışdır.

## İTF və Çelencer finalları
II Abbad əl-Mötədid

**II Abbad əl-Mötədid** () — Abbadilər sülaləsindən ikinci hökmdar.

## Həyatı
Abbad ibn Əbulqasim Məhəmməd bin Abbad 1012-ci ildə İspaniyanın Seviliya şəhərində anadan olmuşdu. Saray təlim-tərbiyəsi almışdı.

II Abbad 1042-ci ildə hökmdarlığa yiyələnmişdi.

II Abbad o illərdə qonşularıyla savaşmaqdan da geri qalmırdı. 1053-cü ilə qədər kiçik Bərbəri xanədanlarını hakimiyəti altına almışdı. Buna baxmayaraq Qranadadakı Zirilər onun qarşısında müvəffəqiyyətlə müqavimət edirdilər. Bu arada Cəzirətülhadranı Hammudilərdən alaraq oğlu İsmaili Kurtuba üzərinə göndərdi. Ancaq İsmail Cəzirətülhadrada bağımsızlığını elan etməyə qərar verdi. Bu səfər də digər oğlu Məhəmməd Zirilərə qarşı Malaqadakı Ərəbləri dəstəkləmək üçün hərəkətə keçdi, fəqət Zirilər bu ordunu məğlubiyyətə uğratdılar, Məhəmməd canını zorla qurtardı. Buna baxmayaraq Abbadilər müluküt-təvaifin ən qüvvətlilərindən biri idi. Taxta keçdiyi zaman "Hacib", bir sürə sonra da "əl-Mutazıd-Billah" ünvanlarını işlədən, siyasi baxımdan son dərəcə qabiliyətli və bacarıqlı olan Abbad, iyirmi yeddi illik hökmdarlıqdan sonra 28 fevral 1069-cu ildə öldü.

## Həmçinin bax
* Abbadilər sülaləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zeynəb Cavadlı

**Zeynəb Cavadlı** — Azərbaycanın bədii gimnastı, beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

## Həyatı
Əslən Naxçıvanlı olan Zeynəb Cavadlı 1991-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur.

## Karyerası
O, 1999-2012-ci illərdə Azərbaycan bədii gimnastika yığmasının tərkibində çıxış etmişdir. 2012-ci ildə aldığı zədə səbəbindən idmançı kimi fəaliyyətini yekunlaşdıraraq, məşqçilik karyerasına başlamışdır.

Bir müddət Türkiyənin "İstanbul Genclik Spor Kulübü" və "Anabilim Jimnastik Kulübü"ndə çalışmış, 2013-cü ildən etibarən isə özünün gimnastika məktəbini açmışdır.

## Ailəsi
Zeynəb Cavadlı Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin vitse-prezidenti və baş naziri, Dubayın Əmiri Şeyx Məhəmməd bin Rəşid Əl-Maktumun qardaşı oğlu Şeyx Səid Əl-Məktuma ərə getmişdir. Onlar 2015-ci ildə Qəbələdə keçirilən olimpiya atıcılıq növləri üzrə yarışlarda tanış olmuş və elə həmin il də evlənmişlər. 2016-cı ilin iyun ayında isə onların qız övladı dünyaya gəlib. Körpəyə Səid Əl Məktumun nənəsi Sananın adı verilmişdir. Zeynəb Cavadlı Səid Əl-Məktumun sayca üçüncü həyat yoldaşıdır.

## İstinadlar
Ptiçi (Oxot dənizi)

**Ptiçi adası** — Oxot dənizində yerləşən ada. Kamçatka yarımadasının qərb sahillərinə yaxın yerləşir. 
## Coğrafiyası
Ptiçi adası Xayryuzovoy çayının mənsəbindən şimal-qərbdə yerləşir. Ada 0,8&nbsp;km uzunluğa, 0,35&nbsp;km enə malikdir. Oxot dənizinin şimal-şərqində Kamçatka yarımadasından 7,6&nbsp;km qərbdə yerləşir. İnzibati cəhətdən Kamçatka diyarı ərazisinə daxildir.

## Tarix
XX əsrin 20-ci illərinə qədər adalarda heç kəs yaşamamışdır. Ancaq sahildə yaşayan itelmenlər tərəfindən tez-tez ziyarət olunurdu. Bu barədə məlumatı V. N. Tyuşov (1897) vermişdir.

## İstinadlar
Tüleni (Oxot dənizi)

**Tüleni adası** — Oxot dənizinin cənub-qərbində, Saxalin adasınsa yerləşən Terpeniya burnundan 12 cənub-qərbdə yerləşən ada.  Ada kifayət qədər kiçikdir: uzunluğu 636 metr, eni 40-90 metr arasında dəyişir. Sahəsi 0,053&nbsp;km², maksimal hündürlüyü isə 18 metrdir.
Ada ilk dəfə 1643-cü ildə holland səyyahı Maarten Qerritsen De Friz tərəfindən kəşf edilmişdir. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Poronay vilayəti ərazisinə daxildir. Sahilləri terrasvaridir. Ada ərazisində dəniz şirlərinin yerləşim yerləri vardır. 
Ada dəniz şirlərinin yerləşim yerləri olması 1852-ci ildə balina ovçuları tərəfindən müəyyən edilmişdir. Artıq XIX əsrin sonlarına qədər minlələr baş canlı ovlanılırdı. Nəticəfə heyvanların sayında kütləvi azalma müşahidə olunurdu.

Qayaların üzəri quşlarda dolu olur. Fratercula cirrhata, Cerorhinca monocerata, Sakit okean kütdimdiyi, Aethia psittacula, Phalacrocorax pelagicus, Ağılsızlar, Aethia cristatella və Rissa tridactyla kimi quşlar burada yuva qurur.

Ada yaxınlığından keçən gəmilərə adaya 30 mildən az məsafədə yaxınlaşmağa qoyulmur. Helikopterlərin və təyyarələrin ada üzərindən uçması qadağandır.  
## İstinadlar

## Mənbə
Tüleni adası
Tonino-Aniv yarımadası

**Tonino-Aniv yarımadası** — Saxalin adasının cənub-şərq hissəsində yerləşir. Yarımadanın şimal qutaracağı Svobodnı (Tonin), cənub-şərq qutaracağında isə Aniva burnu qərarlaşır. Yarımadanın uzunluğu 90 km, eni isə 3 – 19 km təşkil edir. Saxalin adasına Muravyovski bərzəxi ilə birləşir.
Yarımada ərazisindən Tonino-Aniv silsiləsi keçir. Ən hündür nöqtəsi Kruzenştern dağıdır (670 m). Ərazisini qarışıq meşələr örtmüşdür.
Yarımada ərazisində çoxlu sayda göl vardır: Böyük Vayayskoe, Busse gölü, Böyük Çibisan gölü, Tunayça gölü.

## İstinadlar
Baydukov adası

**Baydukov** — Oxot dənizinə daxil olan Amur limanı ərazisində yerləşən elə də böyük olmayan ada. Okeandan onu Saxalin adası sanki qoruyur. Sahillərində dərinlik elə də böyük deyildir. Yay ayları temperatur +16 °C, qış ayları isə −25 °C qədər düşür. İl ərzində 600 mm yağıntı yağır. Üzəri meşələrlə örtülüdür. Müəyyən hissələri bataqlıqlaşmışdır. Adaya ən yaxın yaşayış məntəqəsi Nikolayevsk-na-Amure şəhəridir. Heyvanlar aləmi elə də zəngin deyildir. Sahil suları isə çirklənməyə məruz qalmışdır. Ada Sovet İttifaqı qəhrəmanı təyyarəçi Georgi Filippoviç Baydukovun şərəfinə adlandırılmışdır. Adada yeganə yaşayış məntəqəsi Baydukovdur.

## Mənbə
* Yerləşməsi 
* Marbled murrelet
* Picture of Pilots Valery Chkalov, Georgy Baidukov and Alexander Belyakov sitting next to their plane on Udd Island
* Anatoliy Kvochur's Su-30 Airplane Lands at Zhukovskiy
* Russian seabird data
Şahzadə Harri

**Uels şahzadəsi Harri** (, tam adı **Henri Çarlz Albert Devid Mauntbatten-Vindzor**, ; 15 sentyabr 1984-cü il, Paddinqton, London) — III Çarlz və onun birinci həyat yoldaşı Şahzadə Diananın oğlu, Böyük Britaniya kraliçası II Elizabetanın nəvəsi. Hal-hazırda Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının taxt-tacına növbədə beşincidir.

## Mənbə
* Personal Profile — Prince Harry  Uels şahzadəsinin rəsmi saytında şəxsi məlumatlar

## İstinadlar
Pavel Elyanov

**Pavel Elyabov** (; ) — Ukrayna şahmatçısı, qrosmeyster. Pavel komandalararası şahmat olimpiadalarında iki qızıl medal və individual yarışlarda bir gümüş medal qazanmışdır.

## Naliyyətləri
2007-ci ildə Corus B turnirinin qalibi olaraq əsas turnirinə vəsiqə qazanmışdır.

Sarayevoda keçirilən 2009 Bosna Şahmat Turnirinin qalibi oldu (7/10). Turnir ikili dairəvi sistem üzrə 6 nəfərdən ibarət idi.

2010-cu ilin mayında Həştərxanda keçirilən FIDE Grand Prix seriyasından olan turnirdə qalib gəlmişdir.

2012-ci ildə Aeroflot Opendə 1–3-cü yerləri bölüşdürmüşdür.

2014 Ukrayna Çempionatında 11 oyundan 7.5 xal ilə birinci oldu.

2014-cü ildə Şəmkir Beynəlxalq Şahmat Turnirinin B qrupunun qalibi oldu.

## Xarici keçidlər

* Pavel Eljanov. Chess-DB.com  
* Pavel Eljanov. 365chess.com 
* Pavel Eljanov. fide.com 
* Pavel Eljanov. chessgames.com 
* Pavel Eljanov. twitter.com 
* Pavel Eljanov. facebook.com
Orimif adası

**Orimif** — Oxot dənizində yerləşən Amur çayının məsəbində yerləşən, materikdəki Orimif burnundan 2,3&nbsp;km aralıda yerləşir. 
Ada 2,2&nbsp;km uzunluğa malikdir. Üzərini qamış və kolluqlar örtmüşdür. 
İnzibati cəhətdən Xabarovsk diyarının Oremif kəndi inzibati ərazisinə daxildir.
## İstinadlar
Ben Karson

**Bencamin Solomon Karson** () — Amerikalı siyasətçi, 17-ci United States Secretary of Housing and Urban Development-ə xidmət edən sabiq cərrahdır. Trump Administration-ı altında xidmət edir. Onun kabinet vəzifəsindən əvvəl, 2016-cı ildə ABŞ-nin prezidentliyinə Respublika başçılarına namizəd oldu.

## Həyatı
Michigan ştatının Detroit şəhərində doğulub və Yale Universiteti və Miçiqan Tibb Universitetinin məzunu olan Carson tibbi karyerası və siyasi duruşları ilə bağlı çoxsaylı kitabların müəllifidir. 2009-cu ildə bir televiziya draması filminin mövzusu oldu.

1984-cü ildən Merilenddə Johns Hopkins Xəstəxanasında Uşaq Neyrocərrahiyyəsi Direktoru oldu və 2013-cü ildə təqaüdə çıxdı.

Hələ ilk neyrocərrahiyəyə başlayan vaxtlarda Karson'un nailiyyətləri başın arxası birləşdirilmiş əkizlərin müvəffəqiyyətlə ayrılmasını həyata keçirir; Bətnindəki bir dölə ilk müvəffəqiyyətli neyrcərrahi prosedurunu qabaqcadan təyin edən; tip-2 vertikal kraniopagus əkizlərinin ilk tamamilə uğurlu ayrılması; beyin kök şişlərini müalicə etmək üçün yeni üsulların hazırlanması; və nöbetlərin idarə olunması üçün hemisferektomiya texnikasınıyaradır. 33 yaşınadək ölkədə uşaq neyrocərrahinin ən gənc başçısı olur. O, 60-dan çox fəxri doktorluq dərəcəsi, onlarla milli qiymətli sitatlar və 100-dən çox neyrocərrahiyə nəşr yazmışdır. 2008-ci ildə ABŞ-də ən yüksək mülki mükafata layiq görüldü.

Carson, 2013-cü ilin Milli Dua Qəlyanaltı çıxışında ictimai və siyasi mövzulardakı fikirlərinə görə mühafizəkar şöhrət qazandı. 2015-ci il mayın 4-də o, 2016-cı il prezident seçkilərində Respublika namizədliyi üçün onun məmləkəti Detroyt şəhərində keçirilən mitinqdə iştirak etdiyini bildirdi. 2016-cı ilin martında, Super Salı gündəmindən sonra, o, kampaniyasını dayandırdı və məsihçiləri səs vermək üçün vətəndaş məsuliyyətini tətbiq etməyə təşviq edən bir qrup olan My Faith Votes-ın yeni milli sədri olacağını elan etdi. Daha sonra Donald Trump namizədliyini təsdiqlədi.

2 mart 2017-ci ildə Carson, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Senatı tərəfindən 58–41 səs ilə mənzil və şəhərsalma üzrə katibi olaraq təsdiqləndi.

## İstinadlar
Antiqonidlər sülaləsi

**Antiqonidlər sülaləsi** () — Makedoniyada hökmdarlar xanədanı. Eradan əvvəl 277—166-ci illər.

## Tarixi
Sülalənin banisi Makedoniyalı İsgəndərin sərkərdəsi I Antiqondur.

## Hökmdarların siyahısı

## Ədəbiyyat
* Буров А. С. 2001: Принципы внешней политики Антигонидов в Греции (70–20-е гг. III в. до н. э.) // Антиковедение и медиевистика: сб. науч. тр. Вып. 3. / В. В. Дементьева (отв. ред.). Ярославль, 8–13.

## Xarici keçidlər
Vimo Takto

**Vimo Takto** —80-90-cı illərdə Kuşan İmperiyasını idarə etmiş hökmdar.

## Həyatı

Dövlətin qurucusu, ilk dəfə imperator ünvanı alan Kucula Kadfiz oğlu idi.Kuculanın ölümündən sonra yerinə keçən Vima Takto dönəmində də, Kuşanların genişlənməsi davam etdi. Hindistanda Mathuraya qədər olan bölgələr, Kuşanların hakimiyətinə daxil oldu.

Vimo Takto 87-ci ildə Çinə elçilər göndərmişdi.

## Xarici keçidlər

* Боровкова Л. А. «Кушанское царство (по древним китайским источникам)». М., 2005, ISBN 5-89282-265-6.
* The Era of Kanishka 
* Coins of Vima Takto
* Hill, John E. 2004. *The Western Regions according to the Hou Hanshu.* Draft annotated English translation.http://depts.washington.edu/uwch/silkroad/texts/hhshu/hou_han_shu.html
İonı adası

**İonı** — Oxot dənizinə daxilində hündürlüyü 300 metr olan qayalıqlardan ibarət olan elə də böyük olmayan ada. Adanın uzunluğu 1600 metr, eni 850 km təşkil edir. Materikdə 230 km cənub-şərqdə yerləşir. Saxalin adasının şimalında yerləşən Elizabet burnundan 250 km şimalda aralında qərarlaşır. İnzibati cəhətdən Xabarovsk diyarı ərazində yerləşir.
Adada avtomatik meteoroloji stansiya fəaliyyət göstərir. Burada boş bir ev mövcuddur. Həmin tikilinin 1970-ci illərdə inşa edildiyi bildirilir. İnsanlar adada il ərzində bir dəfə stansiyada bateriyanı dəyişmək məqsədi ilə olurlar.

## Təbiəti
Ada ərazisi və ətrafları birlikdə 88 ha ərazi təbiət abidəsi elan edilmişdir.

Adada quş bazarı və dəniz şirlərinin yerləşim yerləri vardır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Hekayə 
* Elmi araşdırma qrupunun foto reportajı 
* Turistik maşrut
Vasif Durarbəyli

**Vasif Durarbəyli** () — Azərbaycan şahmatçısı, qrosmeyster (2010).

Qrosmeyster titulunu 18 yaşadək oğlanlar arasında keçirilən Dünya Çempionatında qazanmışdır. Vasif 2013-cü ildə Dünya Kubokunun birinci mərhələsində Anton Korobova məğlub olmuşdu.

## Həyatı
Vasif Durarbəyli 24 fevral 1992-ci ildə Sumqayıtda anadan olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vasif Durarbayli. Chess-DB.com  
* Vasif Durarbayli. 365chess.com 
* Vasif Durarbayli. fide.com 
* Vasif Durarbayli. chessgames.com 
* Vasif Durarbayli. chess24.com
Kutuzov adası

**Kutuzov adası** — Ussuri çayında yerləşən iri ada. İnzibati cəhətdən Rusiya Xabarovsk diyarı Bikinski rayonu ərazisinə daxildir.

Ussuri çayının orta axarında, Rusiyaya aid Lonçakovo və Çinə mənsub olan Situnsyançjuan kəndləri yazınlığında yerləşir. Adanın əks tərəfində İlinskaya dağı yerləşir. Yaxınlığından Rusiya-Çin sərhədi keçir. Səthi düzəndir və bataqlaşmaya məruz qalmışdır. Bılkov adası ilə arasından orta axar keçir.

## Xəritə
Bastın-Tas adası

**Bastın-Tas adası** — qayalıqdan ibarət olan ada. Adanın sahillərini Laptevlər dənizinin suları yuyur. Bastın-Tas adası Belkovski adasının şimalında qərarlaşıır. Anju adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Saxa Respublikası ərazisinə daxildir.

## Xəritəsi
* http://maps.vlasenko.net/?lon=136.014&lat=75.834
Vanq Hao

**Vanq Hao** (;  4 avqust 1989, Harbin, Çin) — Çin şahmatçısı, qrosmeyster (2005).  2009-cu ilin noyabrında Vang Hao 2700 Elo əmsalını keçən dördüncü Çinli şahmatçı oldu.

## Qrosmeyster titulu

2005-ci ildə 16 yaşı olarkən Çinin 20-ci qrosmeysteri oldu.

Harri Kasparov, Vladimir Kramnik və Boris Gelfand kimi Vang Hao beynəlxalq usta (IM) almadan qrosmeyster olmuşdu. Vanq üç qrosmeyster normalarını bu tədbirlərdə ödəmişdi:

• 2005-ci ildə Moskvada keçirilən Aeroflot Open turnirinin A2 Qrupu; (Rusiya 14-24 fevral) 9-dan 6.5 xal ilə

• 2005-ci ildə Dubayda keçirilən Dubai Open turniri, (BƏƏ 4–12 aprel); 9-dan 7 xal

• 2005-ci il Kuala Lumpurda keçirilən 2-ci Dato Arthur Tan MAS Open turniri, (Malayziya 19–26 avqust); 11 oyundan 10 xal. Wangın ən uğurlu turnir qalibiyyəti 2005-ci ilin aprelində Dubai Open turnirində qeydə alındı.

## Şahmat karyerası

53 qrosmeyster və 30 beynəlxalq ustanı geridə qoyaraq 2731 performansı ilə birinci oldu. 2005-ci ilin avqustunda parlaq oyun ilə 11 oyundan 10 xal ilə 2-ci IGB Dato Arthur Tan Malaysia Open turnirində 2843 performansına nail oldu. Həmin ilin oktyabrında Beijing Zonal 3.3 turnirində ikinci yeri tutdu.

2007-ci ilin sentyabrında Manilada keçirilən Asiya Şəxsi Çempionatında Zhang Pengxiangdan sonra ikinci oldu.

2008-ci ilin yanvarında Visakhapatnamda keçirilən Komandalar arasında 15-ci Asiya Çempionatında üçüncü lövhədə (5/6) hesabı ilə çıxışına görə şəxsi qızıl medal qazandı. Milli komanda da həmçinin qızıl medala layiq görüldü. 2008-ci ilin martında o, 23-cü Reykjavik Open turnirində 7 xal ilə qalib gəldi. 2008-ci ilin sentyabrında Ningboda keçirilən 5-ci Rusiya Çin matçında 5 oyundan 3.5 xal ilə 2844 performansını göstərdi.

2009-cu ilin noyabrında Rusiyada keçirilən Xantı-Mansi Dünya Kubokunda o, üçüncü raunda qədər mübarizə apardı.

2010-cu ilin mayında Sarayevoda keçirilən 40-cı Bosna beynəlxalq turnirində Zahar Efimenko və Viktor Bologanı geridə qoyaraq birincilik əldə etdi. 2010-cu il 24 may- 4 iyun tarixlərində o, Çin Çempionatında iştirak edərək 11 oyundan 7.5 xal ilə 2004-cü il çempionu Bu Xiangzhi və Zhou Jianchao ilə taybreyk qarşılaşmasına çıxdı. Wang hər iki oyunçuya qalib gələrək ilk dəfə Çin Çempionu oldu.

2012-ci ilin avqustunda İsveçrədə keçirilən Biel festivalında altı qələbə, bir heç-heçə və üç məğlubiyyətlə turnirin qalibi oldu. Turnir qələbə üçün üç xal şərtilə oynanılırdı və bu nəticəyə əsasən Hao Maqnus Karlseni bir xal geridə qoydu. Norveçdə keçirilən turnirdə isə üç qalibiyyət, üç heç-heçə və üç məğlubiyyətlə yarışın yeddincisi oldu. Bu yarışda Maqnus Karlsen və Vişvanatan Anand üzərində qələbə qazandı.

2014-cü ildə Şəmkir Beynəlxalq Şahmat Turnirində 9 oyundan 5 xal qazanaraq üçüncü yeri Etiyen Bakrotla paylaşdı. Vanq daha sonra Bilbaoda keçirilən SOCAR (Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti) komandasının tərkibində şahmat üzrə klub komandaları arasında Avropa Kuboku yarışında Azərbaycanı təmsil edib.
Nedorazumeniya adası

**Nedorazumeniya adası** — Oxot dənizində, Tayski körfəzində qərarlaşan ada. Materiklə arasında məsafə 3 km, Maqadan şəhəri ilə arasında məsafə isə 20 km təşkil edir. İnzibati cəhətdən Maqadan vilayəti Olski rayonu ərazisinə daxildir. Adada daimi yaşayış yoxdur. Adanın sahəsi 4.5 km²-dir. Ada təqribi olaraq 8–9 min il öncə dənizin içərisinə daxil olan yarımadanın bir parçası olmuşdur. Formalaşması isə 7 min il öncəyə aid edilir. Adaya dəniz istiqamətdən baxdıqda materikin bir parçası olması təssüratını yaradır. 1910-cu ilə qədər adanı bu səbəbdən xəritəyə salmamışdırlar. Bu anlaşılmazlıq səbəbindən ada bu cür adlandırılmışdır. Ada üzərini daş tozağacılar basaraq hətta pkatoların üzərini belə basmışdır. Burada 213 növ bitki yayılmışdır. Zəngin yengəc ehyiyyatları olmasına baxmayaraq qanunsuz ovlanmaya məruz qalır. 1961-ci ildə adada neolit dövrünə aid arxeoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. 1990-cı ilə qədər adada Tayski balıqçılıq zavodu olmuşdur. Hazırda turistik baza rolunu oynayır.

## İstinadlar
Eltac Səfərli

**Eltac Səfərli** () — Azərbaycan şahmatçısı, qrosmeyster (2008).

## Naliyyətləri
2002-ci ildə İspaniyada keçirilmiş 10 yaşa qədər uşaqlar arasında şahmat üzrə Avropa Çempionudur.

2003-cü ildə Serbiyada keçirilən Gənclər arasında Avropa çempionudur.

2008-ci ildə Türkiyədə 20 yaşa qədər gənclər arasında dünya çempionatının bürünc medalını qalibi olmuşdur.

2010-cu ildə Azərbaycan Çempionatının və Çiqorinin xatirə turnirinin qalibi olmuşdur.

2013-cü ildə keçirilmiş Avropa Komandalar arası Çempionatında qızıl medal qazanmış Azərbaycan komandasının tərkibində oynamışdır

2015-ci ildə Naxçıvan Open turnirinin qalibi olmuşdur.

2010 və 2016-cı illərdə şahmat üzrə Azərbaycan çempionudur.

SOCAR komandasının tərkibində Şahmat üzrə klub komandalarının Avropa Kubokunu qazanmışdır.

## Şəxsi həyatı
2024-cü ildə almaniyalı qrossmeyster (qadınlar arasında) Yozefina Səfərli ilə ailə həyatı qurub.

## Reytinqi
FİDE-nin 2025-ci il dekabr ayının 1-nə olan reytinq sıralamasında 2645 ELO xalı ilə 78-ci sırada qərarlaşıb.

## Xarici keçidlər

* Eltaj Safarli. Chess-DB.com  
* Eltaj Safarli. fide.com 
* Eltaj Safarli. chessgames.com 
* Eltaj Safarli. facebook.com 
* Eltaj Safarli. chess.com 
* Eltaj Safarli. chess24.com
Sultan Rahi

**Sultan Rahi**, **Məhəmməd Sultan** () — aktyor, prodüser, yazıçı.

## Həmçinin bax

* 

## İstinadlar
Yuuko Gibu

— Yaponiya səs aktrisası. Okinava prefekturasında anadan olmuşdur.

## Filmoqrafiya

### Anime
;2005
* *[[Chibi Vampire]]* – Fukumi Naito
* **' – Takeru (gənc)
* ''[[Koi Koi Seven]]'' – Akivo Suzuka

;2006
* ''[[Fairy Musketeers]]'' – Çie
* **' – Mari
* *[[Mega Man Star Force (anime)|Megaman Star Force]]* – Kizamaro Saişoin
* *[[Pumpkin Scissors]]* – Peter
* *[[Yoshinaga-san'chi no Gargoyle]]* – Kikuiçimonci

;2008
* *[[Net Ghost PiPoPa]]* – Bat, Takumi Kuze

;2009
* **' – Koci Yamada
* ''[[Fight Ippatsu! Jūden-chan!!|Charger Girl Ju-den Chan]]'' – Rinko
* ''[[Sweet Blue Flowers]]'' – Akira Okudaira
* ''[[Tamagotchi!]]'' – Çamametçi
* ''[[Umi Monogatari: Anata ga Ite Kureta Koto]]'' – Suzuki

;2010
* ''[[B Gata H Kei]]'' – Miss Akai
* ''[[Giant Killing]]'' – Kota Tanuma
* ''[[Katanagatari]]'' – O Haira
* ''[[Legend of the Legendary Heroes]]'' – İluna Laşveyl
* ''[[Maid Sama!]]'' – Qon
* ''[[MM!]]'' – Yumi Mamiya
* ''[[Tamayura]]'' – Maon Sakurada
* ''[[The World God Only Knows]]'' – Mobuko İkarino

;2011
* ''[[C (anime)|C – Control – The Money and Soul of Possibility]]'' – Bell
* ''[[Hyouge Mono]]'' – Ryuko Akizuki
* ''[[Ojarumaru]]'' – Hitomi
* ''[[Sekai-ichi Hatsukoi|Sekai-ichi Hatsukoi 2]]'' – İsakanın anası
* ''[[Suite Precure]]'' – Vaon Nişiyima
* ''[[Wandering Son]]'' – Tamaki Sato

;2012
* ''[[Accel World]]'' – Mana İtosu
* **' – Momici
* *[[Love, Election and Chocolate]]* – Nozomi Edaqava
* *[[Medaka Box|Medaka Box Abnormal]]* – Şoko Kamimine
* *[[Robotics;Notes]]* – Hayakava
* *[[So, I Can't Play H!]]* – Satomi Kaqa

;2013
* *[[Bakuman|Bakuman. 3]]* – Ririka Kitami
* *[[Encouragement of Climb]]* – Hikari Onozuka
* *[[Tamayura|Tamayura: More Aggressive]]* – Maon Sakurada

;2014
* *[[Encouragement of Climb|Encouragement of Climb: Second Season]]* – Hikari Onozuka
* *[[Girl Friend Beta]]* – Chizuru Onodera
* *[[Majin Bone]]* – Momotaro, Miss Keiko
* *[[Wizard Barristers]]* – Keyci

;2015
* *[[Go! Princess PreCure]]* – Moe Haruno, Yuki Aihara (gənc)
* *[[Yurikuma Arashi]]* – Kumakaron

;2016
* *[[Ao no Kanata no Four Rhythm]]* - Minori Hosaka

### OVA-lar
* *[[Iriya no Sora, UFO no Natsu]]* (2005) – Eri Sakisaka
* *[[Tamayura]]* (2010) – Maon Sakurada
* *[[One Off (OVA)|One Off]]* (2012) – Maro
* *[[Zetsumetsu Kigu Shōjo Amazing Twins]]* (2014) – Kasuka Moçizumi

### Filmlər
* *[[Fist of the North Star: The Legends of the True Savior|Shin Kyūseishu Densetsu Hokuto no Ken: Yuria-den]]* (2007) – Kenşio (gənc)
* *[[Pattenrai!! ~ Minami no Shima no Mizu Monogatari]]* (2008) – Miyo Araqaki
* ** (2007) – Çamametçi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Nikola Abbanyano

**Nikola Abbanyano** () - italyan filosofu, Turin Universitetinin professoru.

## Fəaliyyəti
Abbanyano Jan Pol Sartrın  *neqativ* ekzistensializminə əks olan *pozitiv* ekzistensializmin banisi. Alman və italyan idealizmindən çıxış edən Abbanyano insanın mövcudluğunun qeyri-müəyyən və problemli olması fikrindədir. Abbanyanoya görə, sonuncu varlıq olan və həyatda öz qorxu və riskləri ilə hərəkət edən insanın azadlığı hər zaman seçimin
seçimi aktlarında realizə edilməlidir, elə bir seçimin ki, hər bir özün dən sonrakı seçim imkanının qarşısını almır. Abbanyanonun təlimində seçimin nəticələrindən daha çox insanın öz şansını həyata keçirmək üçün istifadə etdiyi alətlərin təhlili mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sonradan Abbanyanonun bilik, elm və texnologiya məsələlərinə müraciət etməsi də bununla bağlıdır. Filosof eyni zamanda italyan empiriksosiologiyasının banilərindən biridir.

## Mənbə
*
Amfisbenlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan kladı.

Torpağı eşməyə uyğunlaşmışlar. Gözlərinin üstündə dəri pərdə var. Amfisbenlər qurdvari heyvanlardır, üzəri pulcuqla deyil, ümumi qərni pərdə ilə örtülüdür, yeraltı-qazıcı yaşayışa uyğunlaşıblar. Bunlarda ətraf yoxdur. Torpağı qazmağa uyğunlaşma ilə əlaqədar olaraq başları xüsusi quruluşa malikdir, möhkəm qalxancıqlarla örtülüdür. Soxulcan kimi torpağın altında həm irəli, həm də geriyə hərəkət edə bilir. Ona görə bunlara ikiyerişliər deyilir.

23 cinsə mənsub 184 növü məlumdur. Geniş yayılmış fəsiləsi 20-ədək cins dən və 120-ədək növdən ibarət ikiyerişlilərdir. Şimali Amerika, Mərkəzi Amerika və Cənubi Amerika, Afrika subtropik qurşaqlarında, Pireney yarımadası və Ərəbistan yarımadasında yayılmışlar. Əsasən, həşərat və xırda onurğasızlarla qidalanır. Qarışqa, termit və siçan yuvalarına 2–6 yumurta qoyur və çox vaxt orada da yaşayırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hitoşi Nakata

— Keçmiş Yaponiya futbolçusu və baş məşqçisidir. O, Nelsinyo Baptistanın işdən azad edilməsindən sonra 2005-ci ildə *Naqoya Qrampus FK* klubu ilə müqavilə imzaladı.

## Məşqçi statistikası
*31 dekabr 2015-ci il məlumatlarına əsasən.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Manager statistics at J.League Data Site 

## Həmçinin bax
Amfora

**Amfora** (; ) - Qədim Yunanıstanda istifadə olunmuş əsasən gildən, bəzən də metaldan hazırlanan dar boğazlı iki qulplu antik qab. Arxeoloji qazıntılar e.ə. 2-ci minilliyin 2-ci yarısından etibarən Amforanınnın məişətdə istifadə edildiyini göstərir. Amforalar maye və yağların daşınması və saxlanması üçün, həmçinin ziyafətlərdə istifadə olunurdu.

## Qalereya


Şəkil:KM - Veterovkulrur Amphore.jpg|
Şəkil:Song or Yuan Celadon Ware- Two Dragon Handle Amphora.JPG|
Şəkil:Two amphoras in the garden of Yalta Hotel Complex.jpg|
Şəkil:Amphore à vin.JPG|
Şəkil:Amphora des Pamphaos, Louvre.jpg|
Şəkil:Anforagrega-atenas.jpg|
Şəkil:WLA haa Amphora China Neolithic 2.jpg|
Şəkil:MuséeÉmileChénon6716.jpg|



## Mənbə

*
Narendra Modi

**Narendra Damodardas Modi** () — Hindistanın 16-cı baş naziri (26 may 2014-cü ildən).

## Siyasəti
Norendra Modi radikal-millətçi baxışlara çox erkən yaşlardan yiyələnib. 17 yaşında evdən çıxaraq dərviş kimi Hindistanı sərasər dolaşmış və səyahətdən geri dönən kimi doğma Qucarat ştatının paytaxtı Əhmədabadda hundu millətçi təşkilatının üzvü olmuşdur.

Anti-müsəlman bəyanatları səsləndirən Narendra Modinin 2002-ci ildə doğulduğu Qucaratda baş vermiş qırğında mindən çox müsəlman öldürülməsində rolunun olması ilə bağlı Hindistan Ali Məhkəməsi onun təqsirsiz olduğunu bəyan etsə də, qırğının əks-sədası xaricdə də eşidildi və ABŞ-də Narendra Modinin gəlişinə qadağa qoyuldu.

## Maraqlı faklar
* Narendra Modi 2015-ci ilin iyununda "təsadüfən" "Google" versiyasında 10 ən təhlükəli cinayətkar siyahısına düşmüş və "Google" sonradan bu səhvə görə üzr istəməli olmuşdu.
* Narendra Modi sosial şəbəkələrdə fəal iştirak edir. Baş nazirin 2018-ci ilin may ayına olan məlumata əsasən, "Twitter"də 43 milyon oxucusu var. Bu dünya siyatəçiıəri arasında Barak Obama (103 milyon) və Donald Trampdan (52 milyon) sonra üçüncü nəticədir. Vegetriandır, asudə vaxtlarında isə qucarat dilində şeirlər yazır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Baltilər

**Baltilər** — Şimali Hindistanda və Pakistanda xalq. Baltistanda (Şayok və Şiqar çaylarının Hind çayı ilə qovuşduğu rayon) Ladakxda (Hindistanda Camma və Kəşmirdə) məskunlaşmışlar. Onlar həmçinin Pakistanın Lahor, Karaçi və İslamabad kimi iri şəhərlərində də yaşayırlar. Baltilərin sayı 300 min nəfərə yaxındır. Baltilərin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, bağçılıq və köçəri maldarlıqdır.

## Mənşə

Balti adının mənşəyi məlum deyil.Balti xalqı haqqında ilk yazılı qeyd eramızdan əvvəl II əsrdə İsgəndəriyyə astronomu və coğrafiyaşünası Ptolemey tərəfindən baş verir və o, bölgəni Byaltae adlandırır.Balti xalqı öz doğma yurdlarını Balti-yul (tərcümə.  'Baltis ölkəsi') adlandırır; Baltistanın müasir adı bu adın farsca tərcüməsidir.

## Dil

Balti dili Tibet dil ailəsinə aiddir. Read (1934) onu Ladaxinin ləhcəsi hesab edir.Nicolas Tournadre (2005) əvəzinə onu Ladakhi dilinin qardaş dili hesab edir.

## Din

Bön və Tibet Buddizmi, əsasən Mir Seyid Əli Həmədani kimi sufi missionerləri vasitəsilə eramızın 14-cü əsrinə qədər Baltistana İslam gələnə qədər Balti xalqı tərəfindən tətbiq edilən hakim dinlər idi. Noorbakshia sufi təriqəti bölgədə İslam inancını daha da təbliğ etdi və Balti xalqının əksəriyyəti XVII əsrin sonunda İslamı qəbul etdi. 

Vaxt keçdikcə Baltilərin əhəmiyyətli bir hissəsi şiə İslamı, bir neçəsi isə sünni İslamı qəbul etdi.
Baltilər hələ də öz cəmiyyətlərində İslamdan əvvəlki Bön və Tibet Buddist rituallarının bir çox mədəni xüsusiyyətlərini qoruyub saxlayırlar və bu onları Pakistanda unikal demoqrafik qrup halına gətirir.Balti dili yüksək arxaik və mühafizəkar olaraq qalır, digər Tibet dillərinə nisbətən Klassik Tibet dilinə daha yaxındır.

Baltilər məscidlərdə və sufi xanələrində camaatı vacib dini ayin kimi görürlər. Xanqahlar bölgəyə gələn ilk sufi övliyaları tərəfindən yaradılmış təlim məktəbləridir. Tələbələr bu təlim (meditasiya və təfəkkürlər) vasitəsilə mənəvi saflıq (təzkiah) əldə edirlər ki, onlar artıq müəyyən mənəviyyat dərəcəsinə çatmış yaxşı təcrübə keçmiş ruhani bələdçilər tərəfindən həyata keçirilir.

Baltistandakı məscidlər əsasən Tibet memarlıq üslubunda tikilir, baxmayaraq ki, bir neçə məsciddə Hindistan tərəfindən idarə olunan Ladaxın Kargil rayonunda, Nəzarət Xətti boyunca da görülən Muğal üslubunda ağac üzlükləri və bəzək əşyaları var.

Bu gün Baltilərin təxminən 60%-i şiə müsəlmanları, təxminən 30%-i Nurbakşi sufi İslamı, 10%-i isə sünni müsəlmanlardır.

Hindistanda Baltilərin 97%-i müsəlman, 3%-i isə buddistlərdir.

## Həmçinin bax

*Gilgit-Baltistan
*Baltistan
*Balti dili
*Balti (yemək)
*Mayfung
*Puriqpa
*Tibet müsəlmanları
*Üç fincan çay, Baltistanda məktəblərin tikintisində iştirak edən amerikalı humanitar yardım haqqında kitab (daha böyük AfPak kampaniyasının bir hissəsi kimi)
*Sart

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sinmido adası

**Sinmido adası** () — Sarı dənizdə, Koreya yarımadasının şimal-qərbində, Nampxo, Pxenyan, Xıyçxon şəhərləri yaxınlığında yerləşən ada. İnzibati cəhətdən KXDR ərazisinə daxildir.

## Təsviri
Sinmido adası Şimali Koreyanın və yarımadanın şimal hissəsinin ən iri adasıdır. Pansonq arxipelaqına daxil olan və Qərbi Koreya körfəzində yerləşən adadır. Adanın sahəsi km² təşkil edir.

## Tarixi
7 iyun 2007-ci ildə Sinmido adasında böyük fəlakət baş vermişdir. Belə ki, Pxyonan-Pukto regionuna böyük qabarma dalğası zərbə ilə çırpılmışdır. Nəticədə 2000 nəfər zərər görmüş 100 nəfər isə həlak olmuşdur.

## İstinadlar
Günel Həmidova

**Günel Həmidova** — Azərbaycan kino və teleserial aktrisası.

## Həyatı
24 oktyabr 1985-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 176 nömrəli məktəbdə təhsilini başa vuruqdan sonra Asəf Zeynallı adına musiqi kollecinə daxil olub. 2005–2009-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Musiqişünaslıq" ixtisası üzrə ali təhsilini Fərqlənmə diplomuyla bitirmişdir. Hal-hazırda aktrisa kimi fəaliyyət göstərsə də zaman-zaman müxtəlif kanallarda aparıcılıq sənətilə də məşğul olmuşdur.

## Filmoqrafiya
Öncəliklə aktrisalıq fəaliyyətinə Bakı uşaq teatrında başlayan Günel Həmidova hal-hazırda bu fəaliyyətini müxtəlif film və seriallarda rol almaqla davam etdirir.
Xəzər tvdə nümayiş olunan "Həyat varsa" telesrialının bəxtsiz gəlin buraxlışında "Aysu" obrazını, "Gözlənilməz zəng" adlı buraxlışında isə "Nərmin" obrazını canlandırıb. Bundan başqa onun digər qısa metrajlı filmi "Tələs ömrümə" filmi olmuşdur ki burda o "30 yaşlı, subay müəllimə" rolunu canlandırıb. 2013–2016-cı illərdə Xəzər tvdə nümayiş olunan "Bir ailəm var" teleserialında "Səma" obrazında
tamaşacıların qarşısına çıxan Günel Həmidova hal-hazırda Atv kanalında nümayiş olunan "Sən olmasaydın" adlı teleserilın "Ləman" adlı obrazıyla, ARB kanalında nümayiş olunan "Uçurum" teleserialında Nərminə rolu ilə çıxış edir. Xəzər tv də yayımlanan "Qayıdış"serialında Qumru obrazında çıxış edir

## Xarici keçidlər
* Tələs Ömrümə filmi
* Həyat Varsa. (Bəxtsiz Gəlin)

## Mənbə
* Günel Həmidova ilə Bir Gün
* "Aktyorların qonorarı dünənə görə çox, bu günə görə azdır" 
* "Bəziləri ilə aramda bariyer var"
Badaqalar

**Badaqalar** - Cənubi Hindistanda Tamilnad ştatında yaşayan xalq. Mavi dağların vadisində (Nilgiri) məskunlaşmış xalq. Badaqaların sayı 170 min nəfərdir (2005). Avstraliya böyük irqinin vedda irqinə mənsubdurlar.  Hazırda yaşadıqları ərazilərə XVI-XVIII əsrlərdə şimaldan köçmüşlər (adları da buradandır). Dinləri induizmdir, ənənəvi inanclar da saxlanılır 
## Dili
Badaqalar Dravid dil ailəsinə aid badaqa dilində danışırlar.
## Məişəti
Yaşayış evləri iki otaqdan və anbardan ibarət olan böyük daş binalardır. Badaqaların əksəriyyəti vegeteriandır. Onların mətbəxinin ayrılmaz hissəsini kartofdan, kələmdən, gicitkandan hazırlanmış yeməklər təşkil edir.
## Ənənəvi məşğuliyyətləri
Badaqaların əsas məşğuliyyətləri terraslı toxa əkinçiliyi və tərəvəzçilikdir. Badaqaların bir hissəsi plantasiyalarda, meşə materialları emalı və yol tikintisi sahələrində çalışırlar. Badaqalar istifadə etdikləri torpağa görə yerli maldar tayfası todalara məhsulun 6/1-ni ödəyirlər.

## Mənbə
* Народы Южной Азии, под ред. Н. Р. Гусевой, М., 1963
* Расы и народы. Иллюстрированная энциклопедия, М.,2007.
* Седловская А. Н. Бадага // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
* Hockings P The cultural ecology of the Nilgiris District. In P. Hockings (Ed.), Blue Mountains: The ethnography and biogeography of a South Indian region (pp.&nbsp;360–376). New Delhi and New York: Oxford University Press, 1989
## İstinadlar
Hıksando

**Hıksando** və ya **Hıksan adası** () — Cənubi Koreyaya məsub olan ada.

Ada Çolla-Namdo vilayətinə aid Mokpxo limanından 97 km cənub-qərbdə yerləşir. İnzibati cəhətdən Sinan qəzası ərazisinə aiddir. Sahəsi 19,7 km², ən hündür nöqtəsi isə 400 metr təşkil edir. Ərazisi dağlıqdır.

2001-ci ilə olan məlumata əsasən adada 3133 nəfər yaşayır.

## Qeydlər

## İstinadlar
Buqunlar

**Buqunlar** - həmçinin kxovalar - şərqi Hindistanda xalq. Buqunların əsas hissəsi Arunaçal-Pradeş ştatının Qərbi Kamenq dairəsində yaşayır. Onlar Rupa çayının hər iki sahilində yerləşən Vanqxu, Dikxiyanq, Biçom, Ramu, Lali, Situ, Saçida, Liçini, Ditçinq, Manqolam, Sinqçunq, Namfri və Kaspi kəndlərində kompakt şəkildə məskunlaşmışlar.

Buqunların ümumi sayı 900 nəfərdir.. Buqun dili Tibet-birma dil ailəsinə aiddir. Buqunlar arasında animistik dini inamlar və həmçinin Tibet buddizmi dini yayılmışdır.

## İstinadlar
Sərgi

**Sərgi** — mühüm eksponatları özündə cəmləşdirən kolleksiyaların ictimai nümayişi üçün nəzərdə tutulan layihə. Əşyalar, adətən, sərgi sırasında müxtəlif yerlərdən toplanır.

Bu tipli layihələr, əsasən, muzeylərin ekspozisiya zallarında və qalereyalarında həyata keçirilir. Sərgilər müxtəlif məzmun daşıya bilər. İncəsənət məzmunlu sərgilər kimi elmi ixtiraların nümayiş olunduğu sərgilər də mövcuddur.

Bəzi sərgilər nümayiş olunan eksponatların satışını da həyata keçirir. Əldə olunan vəsait müəyyən qurumların və yaxud muzeyin büdcəsinə daxil olur.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Müdafiə Sənayesi Sərgisi

## İstinadlar
Hondo (Cənubi Koreya)

**Hondo** və ya **Hon adası** () — Cənubi Koreyaya məsub olan ada.

Ada Çolla-Namdo vilayətinə aid Mokpxo limanından 115 km cənub-qərbdə yerləşir. İnzibati cəhətdən Sinan qəzası ərazisinə aiddir. Sahəsi 6,47 km², ən hündür nöqtəsi isə 378 metr təşkil edir. 2001-ci ilə olan məlumata görə adada 710 nəfər yaşayır.

1931-ci ildə yaponlar tərəfindən adada mayak inşa edilmişdir. Mayak 50 km məsafədən görünür. 1981-ci ildə ada və ətraf suları ilə birlikdə sahəsi 2321 km² olan milli park yaradılmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar
Qalolar (xalq)

**Qalolar** - şimal-şərqi Hindistanda, xüsusilə Arunaçal-Pradeş ştatının Çanqlanq dairəsinin bir neçə ştatında, Yuxari Subansiri dairəsinin cənub-şərqində, Şərqi Sianq dairəsinin cənub-qərbində, Qərbi Sianq dairəsində yaşayırlar. 2001-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına görə qaloların sayı 80 597 nəfər olmuşdur.

Qalo dili Tibet-birma dil ailəsinin tani dil qrupuna aiddir. qaloların əksəriyyəti yerli ənənəvi animistik dini inamlara etiqad edirlər, son zamanlar onların əksəriyyəti xristian dininin davamçılarıdır.

Qaloların ənənəvi məşğuliyyəti  kəsmə-yandırma əkinçilik və müəyyən dərəcədə ovçuluq və yığıcılıqdır. Kənd təsərrüfatında bir neçə çəltik növü, taxıl (şimal rayonlarında) qarğıdalı, istiot və s. becərilməsi mühüm yer tutur, lakin  qaloların yaşadıqları ərazilərin dağlıq relyefə malik olması təsərrüfat işlərinə müəyyən əngəllər törədir. 
 
## Mənbə
* Nyori, Tai (1993). History and Culture of the Adis, Omsons Publications, New Delhi-110 027.
* Post, Mark W. (2007). A Grammar of Galo. PhD Dissertation. Melbourne, La Trobe University Research Centre for Linguistic Typology.
* Riba, Bomchak. (2009). Relevance of Indigenous Knowledge System of the Galo of Arunachal Pradesh in Sustainable Development of Forest Resources. Ph.D. Thesis, Rajiv Gandhi University, Arunachal Pradesh, India.
## İstinadlar
Ülufə divanı

**Ülufə** — Qapıqulu əsgərlərinə, yeniçərilərə və bəzi saray adamlarına üç ayda bir dəfə verilən maaş. Gündəlik olaraq hesablanan bu maaş Ədalət Meydanında xüsusi mərasimlə ödənilirdi. Əvvəlcə yeniçərilər saray mətbəxi önündə, sipahi əsgərləri isə saray anbarları önündə sırayla düzülməli idi. Daha sonra ülufələr paylanılırdı. Ardından yeniçərilərin önünə qapaqlı qazanlarda aş, ət və şorbalar düzülürdü. Əsgərlərin ülufələrindən razı olub-olmaması bu yeməkləri yemələrindən asılı idi. Əgər əsgərlər yeməkləri yesələr, deməli aldıqları maaşdan razıdılar. Ancaq Osmanlı tarixi boyunca bir çox dəfə ülufə divanı dağılmış, əsgərlər aldıqları maaşda narazı qalıb yemək qazanlarını aşırdıb üsyan çıxarmışdır.

## İstinadlar
Quyruqsallayan

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Təsnifatı
Quyruqsallayanlara bəzən çaydaçapanlar da deyilir. Torpaq üzərində və ya çatlarda fincana bənzəyən yuvalar düzəldirlər. Uzun quyruqlarını yerə qonduqları zaman sallamaları ilə tanınırlar.

## Növləri
* Afrika quyruqsallayanı (*Motacilla aguimp*)
* Ağ quyruqsallayan (*Motacilla alba*)
* Kap quyruqsallayanı (*Motacilla capensis*)
* Dağ quyruqsallayanı (*Motacilla cinerea*)
* Sarıbaş quyruqsallayan (*Motacilla citreola*)
* Sarı quyruqsallayan (*Motacilla flava*)
* Madaqaskar quyruqsallayanı (*Motacilla flaviventris*)
* Yapon quyruqsallayanı (*Motacilla grandis*)
* Qarabel quyruqsallayan (*Motacilla lugens*)
* Ağalın quyruqsallayan (*Motacilla madaraspatensis*)
* Mekonq quyruqsallayanı (*Motacilla samveasnae*)
* *Motacilla clara*

Azərbaycanda 4 növü yaşayır: Ağ quyruqsallayan (*Motacilla alba*) , Sarı quyruqsallayan (*Motacilla flava*) , Sarıbaş quyruqsallayan (*Motacilla citreola*) , Dağ quyruqsallayanı (*Motacilla cinerea*)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şahmat üzrə klub komandalarının Avropa Kuboku

**Şahmat üzrə klub komandalarının Avropa Kuboku ** Avropadan olan klub komandaları üçün illik hər il keçirilən şahmat turniridir, Avropa Şahmat Birliyi tərəfindən təşkil edilir.

Turnir İsveçrə sistemi ilə 7 oyundan ibarət olur. Hər komandada 6 oyuncu olur. 1996-cı ildən qadın şahmatçılar da iştirak ediblər.

## Qaliblər

### Kişilər
* 1956  ŠK Partizan
* 1976  Burevestnik Moscow and  Solingen SG
* 1979  Burevestnik Moscow
* 1982  Spartacus Budapest
* 1984  Trud Moscow
* 1986  CSKA Moscow
* 1988  CSKA Moscow
* 1990  CSKA Moscow and  Solingen SG
* 1992  Bayern Munich
* 1993  Lyon Oyonnax
* 1994  ŠK Bosna &  Lyon Oyonnax
* 1995  Yerevan city
* 1996  Sberbank Tatarstan Kazan
* 1997  Ladia Azov
* 1998  Panfox Breda
* 1999  ŠK Bosna
* 2000  ŠK Bosna
* 2001  Nikel Norilsk
* 2002  ŠK Bosna
* 2003  NAO Paris
* 2004  NAO Paris
* 2005  Tomsk-400
* 2006  Tomsk-400
* 2007  Linex Magic-Mérida
* 2008  Ural Sverdlovskaya oblast
* 2009  Economist-SGSEU-1 Saratov
* 2010  Economist-SGSEU-1 Saratov
* 2011  Saint-Petersburg Chess Federation
* 2012  SOCAR Azerbaijan
* 2013  G-Team Nový Bor
* 2014  SOCAR Azerbaijan
* 2015  Siberia Novosibirsk
* 2016  Alkaloid Skopje
* 2017  Qlobus
* 2018  Mednı Vsadnik

### Qadınlar
* 1996  Agrouniverzal Belgrade and  Merani Tbilisi
* 1997  Goša Smederevska Pal.
* 1998  AEM-Luxten Timişoara
* 1999  Rudenko School Kherson
* 2000  Agrouniverzal Belgrade
* 2001  Agrouniverzal Belgrade
* 2002  BAS Belgrade
* 2003  Internet CG Podgorica
* 2004  NTN Tbilisi
* 2005  NTN Tbilisi
* 2006  Mika Yerevan
* 2007  CE Monte Carlo
* 2008  CE Monte Carlo
* 2009  Spartak Vidnoe
* 2010  CE Monte Carlo
* 2011  AVS
* 2012  CE Monte Carlo
* 2013  CE Monte Carlo
* 2014  Batumi Chess Club "Nona"
* 2015  Batumi Chess Club "Nona"
* 2016  CE Monte Carlo
* 2017  Batumi Chess Club "Nona"
* 2018  CE Monte Carlo
Yonpxyondo

**Yonpxyondo** və ya **Yonpxyon adaları** () — Sarı dənizdə yerləşən Cənubi Koreyaya məsub olan adalar qrupu.
Qrupa daxil olan ən iri ada Böyük Yonpxyondodur (). Ümumi sahəsi 7,01&nbsp;km² və əhalisi isə 1300 nəfər təşkil edir.

## 2010-cu il münaqişəsi

23 noyabr 2010-cu ildə **Yonpxyondo** adaları Şimali Koreya istiqamətdən atəşə tutulmuşdur. Bu son 50 il müddətində regionda ən şiddətli münaqişə hesab edilir. Qərb mənbələrinin məlumatıba görə yerli vaxtla saat 9:00 Şimsli Kireya istiqamətdən adalar artilleriya hücumuna məruz qalır. 200 artilleriya zərbəsi nəticəsində 70 bina zərər görmüş 5 nəfər isə həlak olmuşdur. Şimali Koreyanın itkisi isə 10 nəfər təşkil etmişdir. 

## Qeydlər

## Mənbə
* Kiçik Koreya müharibəsi
Angellore

** Angellore ** — Fransadan olan Gothic/Doom Metal qrupu. Qrupunun adı məşhur Norveç Tristania qrupunun trekindən götürülmüşdür.

## Haqqında və yaranışı
Qrupun yaradılması internet vasitəsilə baş verib. 2007-ci ildə Rosarius və Walran görüşüb tanış olduqdan sonra onlar Angellore qrupunu yaratdılar. Həmən ilin avqust ayında onlar ilk demo "Ambrosia" adlı albomlarını nəşr etdilər. Bu demo-dan sonra onlar, 2008-ci ildə "Les promesses de l'aube" adlı ilk EP albomlarını daha sonra 2009-cu ildə "Elégies aux âmes perdues" adlı ikinci EP-lərini nəşr etdilər. Bu demo və ep albomlardan olan trekləri MySpace platformasında yərləşdirdilər və tanıtım etdilər. Daha sonra onlar portuqaliyalı musiqiçilər Markos və Maradonun yaratdığı **Merankorii** qrupu ilə birlikdə 2009-cu ildə split albom nəşr etdilər. Həmin ildə qrupa barabançı Ronnie daxil olmuşdur.

2012-ci ildə onlar ilk debüt "Errances" adlı albomlarını nəşr etdilər. Bu albomnan kifayət qədər tanınmaya başladı. Albomdakı onlan treklər Gothic/Doom Metal üslublarırını mükəmməl sintez etmişdilər. Atmosferik musiqi və sərt və təmiz vokallar ilə oxunan treklər böyük marağa səbəbə oldu.

2015-ci ildə onlar ikinci "La Litanie des cendres" adlı albomlarını nəşr etdilər. Albom "Shunu Records" şirkəti ilə yayımlanmışdır.

## Qrup üzvləri
* Rosarius — gitaralar, bas, sintezator, təmiz və sərt vokallar (2007-)
* Walran — sintezator, təmiz və sərt vokallar (2007-)
* Ronnie — baraban (2009-)

## Diskoqrafiya
;Albomlar
* Errances (2012)
* La Litanie des Cendres (2015)

;Ep və Split
* Les Promesses de l’Aube (2008)
* Elégies aux Ames Perdues (2009)
* Merankorii / Angellore (2009)

## Xariçi Keçidlər
* Metallum
* Facebook səhifəsi