open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lakross

**Lakros**, hər oyunçunun kiçik və sərt plastikdən edilmiş topu daşıya biləcəkləri və ucunda bir səbət olan çubuqlarla (crosse) oynadığı, məqsədi topu qarşı komanda qalasına soxmaq olan bir sıra idmanıdır. Oyun dəyişik kateqoriyalarda fərqli ədəddə oyunçudan yaranan komandalarla  oynanar. Kişilər açıq sahədə 10 oyunçu, bağlı sahədə altı oyunçudan ibarət olan komandalarla  oynayarkən, qadınlar 12 adamdan yaranan komandalarla  mübarizə edərlər. Klassik olaraq hər qola 1 bal verilər. Ancaq ABŞ peşəkar lakros liqası Major League Lacrossedə 15 yarddan uzaqdan atılan qollara 2 ədəd verilər. Normal şərtlərdə matçların normal müddətinin bərabərə bitməsi nəticəsində uzatma tətbiq olunar.

Ümumiyyətlə Şimal Amerikada məşhur olan lakros, Kanadanın milli idmanı olaraq qəbul edilməkdədir. Eyni zamanda ABŞda ən sürətli inkişaf edən idmandır..

Müasir lakrosta kişilərdə on oyunçudan ibarət olan iki komanda çəmən və süni çəmən üzərində mübarizə edər. Bu on oyunçunun üçü hücum oyunçusu, üçü orta sahədə, üçü də müdafiədə vəzifəlidir. Bir oyunçu isə qapıçıdır. Kişilərin idman paltarları müvəffəqiyyəti, çiyinlərini, qollarını və əllərini qarşı komanda lakros çubuqlarından gələn zərbələrə qarşı qoruyucu bir şəkildədir. Bunun əksinə qadınların paltarında yalnız gözü qoruyacaq bir eynək vardır. Bunun səbəbi qadınların mübarizəsində çubuqlarla qarşı komanda oyunçusuna müdaxiləyə dözümlülük yoxdur. Qadınlarda yalnız qapıçının paltarında kaska kimi qoruyucular vardır. Qadınların lakros matçlarında bir başqa fərq orta sahədə iki dənə artıqdan oyunçu tapılması və komanda 12 oyunçudan qurulmasıdır.

## İstinadlar
Time (jurnal)

***Taym jurnalı*** () — həftəlik informasiya jurnalı.

"Taym" dünyanın ən nüfuzlu xəbər və siyasət jurnallarından biridir. Jurnal, öz reklam kampaniyalarında adının "The International Magazine of Events" (Hadisələrin Beynəlxalq Jurnalı) ifadəsinin qısaltması olduğunu ifadə edir.

ABŞ-də yerləşən jurnalın Avropa distributivi Taym Avropa (*Time Europe*), əvvəlki adı ilə Taym Atlantik (*Time Atlantic*), şirkətinə məxsusdur və Londonda dərc olunur. Taym Avropa Orta Şərq, Afrika və Latın Amerikasını da əhatə edir. Həmçinin, Asiya, Kanada və Okeaniya distributivi də vardır.

Taym jurnalı 1923-cü ildə Brayton Heden və Henri Lyus tərəfindən ABŞ-nin ilk həftəlik xəbər jurnalı olaraq yaradılmışdır. Hazırda jurnalın həftəlik tirajı 4 milyondan artıqdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://archive.today/20120524091237/www.time.com/time/
Səfa Qəhrəmanov

**Səfa Hüseyn oğlu Qəhrəmanov** () — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2006).

## Həyatı
Səfa Hüseyn oğlu Qəhrəmanov 1949-cu il mart ayının 30-da Ağcabədi rayonunun Minaxorlu kəndində anadan olmuşdur. Hələ uşaqlıqdan musiqiyə həvəsi olmuş, tibb texnikumunda təhsil alarkən respublika üzrə keçirilən musiqi müsabiqələrində iştirak etmişdir. 1970-ci ildə Yaşıl Teatrda keçirilən "Qızıl payız" muğam festivalının iştirakçısı olmuş, Xan Şuşinski, Əhməd Bakıxanov, Sahib Şükürov, İslam Rzayev, Adil Gəray kimi sənətkarların qarşısında çıxış edərək müsabiqədə qalib gəlmişdir. Bundan sonra o, Əhməd Bakıxanovun ansamblına dəvət almış, bir müddət sonra isə hərbi xidmətə yollanmışdır.

1978-ci ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunun xanəndəlik şöbəsini, 1990-cı ildə isə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif işi fakültəsini bitirmişdir. Muğam ustası Nəriman Əliyevin tələbəsi olmuşdur.

Hələ musiqi texnikumunda təhsil alarkən səhnə fəaliyyətinə başlayan Səfa Qəhrəmanov milli muğamlarımızı, xalq və bəstəkar mahnılarını məharətlə ifa etmişdir. 1975-ci ildə ilk dəfə olaraq peşəkar xanəndə kimi Əhsən Dadaşovun rəhbərlik etdiyi Xalq Çalğı Alətləri Ansamblı ilə televiziyada "Mirzə Hüseyn segahı"nı ifa etmişdir.

Səfa Qəhrəmanov 1992-ci ildən həm də Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının muğam bölməsinin solisti idi. Opera səhnəsində Qəndab Quliyeva ilə "Leyli və Məcnun" operasında Məcnun rolunda çıxış etmişdir. Teatrdakı on altı illik fəaliyyəti ərzində bir sıra milli operalarda — Üzeyir Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun" operasında Məcnun, İbn Səlam, Məcnunun atası, Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" operasında Şah İsmayıl, Z. Hacıbəylinin "Aşıq Qərib" operasında Şeyx, V. Adıgözəlovun "Natəvan" operasında Qarabağ xanəndəsi, R. Mustafayevin "Vaqif" operasında xanəndə, Niyazinin "Rast" baletində xanəndə kimi obrazlar yaratmışdır.

Səfa Qəhrəmanov həm də müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 1999-cu ildən A. İsgəndərov adına Mədəniyyət sarayında muğam sinfində dərs demiş, Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) müəllimi olmuşdur. Bu illər ərzində onun ifasında xalq mahnıları və muğamlar lentə alınaraq, qızıl fonda daxil edilmişdir.

Səfa Qəhrəmanov 2000-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti", 2006-cı ildə isə "Xalq artisti" adına layiq görülmüşdür. Görkəmli xanəndə Səfa Qəhrəmanov 2008-ci il may ayının 5-də vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Sambo

**Sambo** () — SSRİ-də yaranmış və 1966-cı ildən etibarən beynəlxalq döyüş idman növüdür, 16 noyabr 1938-ci ildə idman intizamı kimi təsdiq edilmişdir. Sambo Viktor Spiridonov, Vasili Anatolyamkov və Vasili Oşepkov tərəfindən cüdo, ciu-citsu və milli döyüş sənətləri əsasında formalaşmışdır."Са́мбо" sözü rus dilində "Самооборона без оружия" (silahsız özünümüdafiə)  ifadəsindəki sözlərinin ixtisarından düzəlmişdir.

FİLA 1966-cı ildə sambonu tanıdıqdan və 1973-cü ildə Dünya Güləş Çempionatının proqramına daxil etdikdən sonra, 1970-ci illərin ortalarında beynəlxalq populyarlığının zirvəsində sambo olimpiya idman növü kimi tanınmağa və 1980-ci ildə Yay Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil olmağa yaxın idi.Lakin  1980-ci il Olimpiadasının boykot edilməsi  ilə yaranan siyasi çətinliklər nəticəsində sambo beynəlxalq olimpiya statusunda nümayiş idman növü kimi seçildi , lakin daha sonra Beynəlxaq Olimpiya Komitəsi tərəfindən nümayiş idman növü statusu ləğv edildi.

## Əsas Qaydalar
Döyüş (müsabiqə) içərisində dairə (diametri 6-9 m) olan xüsusi döşəkdə (10x10 m-dən 13x13 m-ə qədər) keçirilir; 

Müddəti 3 dəqiqədən 5 dəqiqəyə qədər;

Geyim kodu: qırmızı, göy və ya ağ kəmərli gödəkçə, şort (gödəkçə ilə eyni rəngdə), ayaqda güləş ayaqqabısı. 

Hər atış hakimlər tərəfindən xüsusi cədvəl üzrə ballarla qiymətləndirilir; 

Ağrılı  fənd təmiz  qələbə gətirir.

Yarış günü bir idmançının birdən doqquza qədər döyüşü olur
Paraşütizm

**Paraşütizm** — kafi bir yüksəklikdən atlanılılması nəticəsi paraşüt adı verilən parçanın etibarlı bir sürətdə yerə enmək məqsədiylə açılması olaraq reallaşan əyləncə idmanıdır.

## Quruluşu
Paraşütçülər əksəriyyətlə təyyarədən atlar və ümumiyyətlə düzlüklərə və açıq bir göyə ehtiyac duyarlar. Kiçik bir aerodromdan yola çıxılar və paraşütçülər təxminən 4000 metr yüksəklikdə təyyarədən atlarlar. Əksəriyyətlə "qarın aşağı" mövqedə bir müddət sərbəst düşərlər. 760 metr ətrafında tam şişəcək şəkildə paraşütlərini açarlar. Paraşütçülər, təyin olunmuş bir sahəyə enməyi məqsədlər. Paraşütçülər sərbəst eniş əsnasında saatda 190 km və üzəri sürətlərdə hərəkət edər. İstifadə etdikləri paraşütlər bu şərtlərdə açılmağa dözə biləcək şəkildə hazırlanmış və özbaşına şüşən qanad paraşütləridir. Ana paraşüt pozular və ya açılmazsa vəsaitdəki avtomatik bir sistem dövrəyə girər və ehtiyat paraşüt açılar. Paraşütlər də sərbəst atlaçıların süzülməyi idarə etmək və yerə etibarla enə bilmək üçün istifadə etdikləri istiqamətləndirmə kordonları və qulpları vardır.

## Növləri
Dünyada regional və milli sərbəst atlama yarışmaları sərbəst atlama, sərbəst dalma, gecə atlama, sərbəst uçuş kimi artistlik fəaliyyətlərdən, qanad meydana gəlmələri, hədəfli atlama və qruplu atlamağa qədər bir neçə paraşüt növündə reallaşdırılar. Əksəriyyətlə qadın, kişi, komanda və gənclər kateqoriyaları vardır.

## İstinadlar
* http://www.fai.org/
Səfərad yəhudiləri

**Səfərad yəhudiləri** — İbri dilində "Sfarat", İspaniya mənasına gəlməkdədir. İspaniya xaricində Portuqaliya, İtaliya, Şimali Afrika, İstanbul, Anadolu, Egey Adaları və Bizans İmperiyası ndan qalan Yəhudilər in də hamısı bu adla xatırlanar. 16. əsrdə bütün bu qruplar, Judeo-Espegnol və ya "Ladino" deyilən və İspaniyanın Kastilya ləhcəsinə əlavə edilmiş; Türkcə, İbranice hətta Yunancadan gələn sözlər və deyimlər olan dil danışırdılar. Bu dil bu günlərdə unudulmağa başlanmışdır. 1492də İspaniyadan atılan Yəhudilər, İspaniya mənşəli olduqları üçün özlərinə "Sefarad" adını qoymuşlar.

## İstinadlar
Ağalar Mirzə

**Mirzəyev Ağalar Həmzə oğlu (Ağalar Mirzə)** (25 dekabr 1954, Dəvəçi - 5 mart 2008, Bakı) — şair, 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1982), Əməkdar incəsənət xadimi (1998), "Qızıl qələm" mükafatı laureatı (1996).

## Həyatı
Ağalar Mirzə 1954-cü il dekabrın 25-də Dəvəçi (indiki Şabran) şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Burada orta təhsil almışdır. Əmək fəaliyyətinə Dəvəçi şəhər 1 saylı səkkizillik məktəbində pioner baş dəstə rəhbəri kimi başlamışdır (1971–1972). Sonra Pirəmsən kənd orta məktəbində pioner baş dəstə rəhbəri olmuşdur (1972–1974). ADU-nun jurnalistika fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1974–1979). Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində radionun incəsənət və radio teatrı şöbəsində ("Bulaq" verilişi üzrə) kiçik redaktor, redaktor (1980–1986), televiziyanın ədəbiyyat və xalq yaradıcılığı redaksiyasında redaktor, böyük redaktor, şöbə müdiri (1986–1994), ədəbi dram verilişləri Baş redaksiyasının baş redaktorunun müavini (1994–1999), xalq yaradıcılığı redaksiyasının baş redaktoru (1999–?) vəzifələrində çalışmışdır. O, şifahi xalq yaradıcılığına dair müxtəlif televiziya verilişlərinin, o cümlədən "Ustadnamə", "Dastan" proqramlarının müəllifi olmuşdur.

Ağalar Mirzə bədii yaradıcılığa keçən əsrin 70-ci illərindən başlamışdır. Gənc şairlərin respublika ədəbi birliyinin fəal üzvü olmuşdur. Birliyin "Çinar pöhrələri", "Gənc istedadlar", "Qudyalçay nəğmələri" və s. almanaxlarında şeirləri çap olunmuşdur. Dövri mətbuatda vaxtaşırı çıxış etmişdir.

Elmi tədqiqatla da ardıcıl məşğul olmuşdur. "Xaltanlı Tağının yaradıcılıq yolu" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir (2002). Filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

Ağalar Mirzə 5 mart 2008-ci ildə Bakıda vəfat edib.

## Əsərləri
# Bayramlar, adətlər, ənənələr (etnoqrafik oçerklər). Bakı: Gənclik, 1983, 125 səh.
# Bulaq. Bakı: Gənclik, 1984, 225 səh. (şərikli)
# Ömrün bənövşə fəsli. Bakı: Yazıçı, 1985, 54 səh.
# Ovcunu tut yağışa. Bakı: Gənclik, 1987, 60 səh.
# Novruz töhfələri. Bakı: Gənclik, 1989, 110 səh.
# Novruz töhfələri. Bakı: Gənclik, 1990, 110 səh. (təkrar nəşr)
# Mən baxdığım pəncərə. Bakı: Yazıçı, 1990, 64 səh.
# Dünənə məktub (şeirlər). Bakı: Gənclik, 1994, 160 səh.

## İstinadlar
Elton Con

**Elton Con** ( və ya doğum adıyla ; ) — ingilis pop/rok müğənnisi, bəstəkar, pianoçu.

Dünyanın ən məşhur musiqiçilərindən biri olan Elton Conun XX əsrin 70-ci illərindən bu günə qədər bütün dünyada 450 milyondan çox albomu satılıb. Onun sinqllarının nüsxələri 190 milyondan artıq nüsxəylə yayılıb. Eltonun Şahzadə Diananın xatirəsinə yenidən yazdığı hit mahnısı "Candle in the Wind" hələ də ABŞ və Britaniya çartları tarixində ən çox satılmış mahnı olaraq qalmağa davam edir. Con bu günə kimi, musiqidəki uğurlarına görə 5 dəfə Qremmi mükafatına, o cümlədən, "Yaşayan Əfsanə" mükafatına layiq görülüb. Kinolar üçün yazdığı mahnılar sayəsində namizəd olduğu üç Oskarın birini qazanıb. Rolling Stone jurnalının 2004-cü ildə hazırladığı siyahıda Elton, musiqidə ən çox iz qoymuş 50 sənətkardan biri seçildi. Geniş xeyriyyə fəaliyyəti olan Conun həm musiqidəki, həm də xeyriyyə sahəsindəki fəaliyyətlərinə görə, 1998-ci ildə Kraliça ikinci Elizabeth ona cəngavərlik titulu verdi. Musiqiçinin adı eyni zamanda həm Şöhrət xiyabanı (Hollivud), həm də Bəstəkarlar xiyabanında əbədiləşdirilib.

Elton Con 1980-ci ildən QİÇS-lə mübarizə kampaniyasına qoşulub. O, 1992-ci ildə QİÇS-lə mübarizə proqramını maliyyələşdirən Elton John AIDS Foundation təşkilatını yaradıb.

2005-ci ildə uzunmüddətli ortağı kanadalı kinorejissor David Furniş ilə sivil münasibətə girdi. Onlar 2014-cü ildə İlgiltərə və Uelsdə eynicinsli nikah qanuni olanda evləndilər. Daşıyıcı ana sayəsində uşaq sahibi olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elton Conun rəsmi saytı
* Elton John AIDS Fondu (EJAF) 
* Elton Con MySpace
Avtomobil idmanı

thumb|300px|
**Avtomobil idmanı** və ya **avtoidman** — ilk dəfə 1894-cü ildə Fransada avtomobillərin iştirakı ilə keçirilmiş idman yarışlarının bir növüdür. Bu gün dünyanın ən populyar idman növlərindən biridir.

## Tarix
İlk rəsmi avtomobil yarışı 22 iyul 1894-cü ildə təşkil edilmiş və Paris-Ruan şəhərləri arasındakı 126 km-lik məsafəni əhatə etmişdir. "Le Petit Journal" qəzetinin təşkil etdiyi yarışda buxar, elektrik, dizel və benzin mühərrikli 19 avtomobil iştirak etmişdir. Avtomobillər saatda 18 km orta sürət nümayiş etdirə bilmişdilər. Sonrakı illərdə avtomobil idmanının fərqli sahələri inkişaf etmişdir.

## Qallereya

Şəkil:1894 paris-rouen - kraeutler (peugeot 3hp) 6th.jpg
Şəkil:1894 paris-rouen - albert lemaître (peugeot 3hp) 1st.jpg
Şəkil:1894 paris-rouen - count albert de dion (de dion-bouton steam tractor) finished 1st, ruled ineligible for prize.jpg
Şəkil:1894 paris-rouen - Gratien Michaux (peugeot phaeton 3hp) 9th.jpg
Şəkil:1894 paris-rouen - Gratien Michaux in mantes (-30 peugeot phaeton 3hp) 9th.jpg
Şəkil:1894 paris-rouen - auguste doriot (peugeot 3hp) 3rd.jpg
Yusif İsmayıl

**Yusif İsmayıl** (; ) — "Qorxunc türk" ləqəbli əfsanəvi türk güləşçi.

Yunan-Roma güləşi ilə idmanda böyük qələbələr qazanan ilk türk pəhləvanı olduğu güman edilir. 1885-ci ildə Kırkpınar güləşi üzrə əsas pəhləvan olmuşdur.

1894-cü ildən etibarən Avropa və ABŞ-də dövrün ən məşhur güləşçiləri ilə güləşmişdir.

Məşhur idmançı 140 kiloqram çəkisində və 1,88 metr boyunda idi. Həyatını ABŞ-dən ölkəsinə dönərkən bir gəmi qəzasında itirmişdir.

## İstinadlar
Raftinq

**Raftinq** — raft adı verilən qayıqlarla, təpəsi yüksək çaylarda edilən bir çay idmanıdır. Raftinqde əsl olan içində olduğunuz raftı aşırtmadan, kürəklə istiqamətləndirərək qayalar və maneələr arasından keçirməkdir. Raftinq, 6 ilə 8 şəxsiyyət komanda halında edilər və müvəffəqiyyətli ola bilmək tək bədən kimi hərəkət edən bir sıra ola bilməkdən keçər. Bu idmanda çay çətinlik dərəcəsinə görə altı dərəcəyə ayrılarlar. 6. dərəcə ən çətin yarışma yolu , 1. dərəcə isə ən asan yarışma yolu ifadə edər.

## İstinadlar
Mikelancelo Antonioni

**Mikelancelo Antonioni** () — italyan kinorejissoru.

## Həyatı

Mikelancelo Antonioni 30-cu illərdə kino tənqidçisi və ssenarist kimi fəaliyyətə başlamış, "Bianco e nero" və "Cinema jurnallarında işləyən antifaşist əhvali-ruhiyyəli gənc kinematoqrafçılar qrupuna daxil olmuşdur. 

## Yaradıcılığı

“Po çayı sahilində yaşayan adamlar” (1947) Antonioninin rejissor debütüdür. İnsanın tənhalığı, cəmiyyətin amansızlığı Antonioni filmlərinin əsas mövzusudur. “Süpürgəçilər” (1948), “Mövhumat”, “Eybəcərlər evi” və s. sənədli filmlər çəkmişdir.  “Bir sevginin tarixçəsi” (1950) Antonioninin ilk bədii filmidir. “Rəfiqələr” (1955) “Qışqırıq” (1957), “Macəra” (1960), “Gecə” (1960), “Tutqunluq”(1961), “Qırmızı səhra” (1964), "Şəkilböyütmə" (1966), "Zabriski Poynt" (1970),  “Peşəsi reportyordur” (1975), "Qadınların eyniləşməsi" (1982) Antonioninin məşhur filmləridir. Rəqəmli texnologiyadan istifadə edərək yeni bədii effektlərə nail olmağa can atmış və 1980-ci ildə “Ober valdın sirri” adlı televiziya filmi çəkmişdir. Sevdiyi mövzulara qayıdaraq, rejissor “Qadınların eyniləşməsi” (1982) filmini yaratdıqdan sonra 1960-cı illərdəki estetik duyumunun tükəndiyini hiss edir. Ağır xəstəlik keçirdikdən sonra yalnız 1997-ci ildə V.Venderslə birlikdə “Buludlar arxasında”, 2004-cü ildə isə “Eros” filmlərini çəkmişdir. Mikelancelo Antonioni film çəkilişləri üçün 1976-ci ildə 10 günlük Azərbaycanda olub.

## Mükafatları

Antonioninin filmləri yüksək rejissorluq sənəti nümunələridir. Bir çox filmi Beynəlxalq kino festivallarında mükafatlar almışdır. O, "Şəkilböyütmə" filminə görə Kann kinofestivalının baş mükafatına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə isə kino fəaliyyətinə görə “Oskar” mükafatına layiq görülmüşdür.  , , 

## Filmoqrafiya

* "Po çayı sahilində yaşayan adamlar" (1947)
* "Süpürgəçilər" (1948)
* "Müvhumat" 
* "Eybəcərlər evi" 
* "Bir sevginin tarixçəsi" (1950) / Cronaca di un amore
* "Rəfiqələr" (1955)
* "Qışqırıq" (1957) / Il grido
* "Macəra" (1960) / L’avventura
* "Gecə" (1960) / La notte
* "Tutqunluq" (1961) / L’eclisse
* "Qırmızı səhra" (1964) / Il deserto rosso
* "Şəkilböyütmə" (1966) / Blowup
* "Zabriski Poynt" (1970) / Zabriskie Point
* "Peşəsi reportyordur" (1975)
* "Ober valdın sirri" (1980)
* "Qadınların eyniləşməsi" (1982)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Michelangelo Antonioni
* Kinorejissor Mikelancelo Antonioni 94 yaşında dünyasını dəyişib
Qarabağlılar

**Qarabağlılar** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Mənşəyinə görə qədimdən Qazax zonasında yaşamış *qarabağlar* tayfasının adı ilə bağlı­dır. Qarabağlar erkən orta əsrlərdə Gürcüstan, Qafqaz Albaniyası və Ermənistan sərhədlə­rində yaşayan albanların qolunun adıdır. Ümumiyyətlə, Qarabağ/Qarabağlar/Qarabağlılar adları Azərbaycanda çox geniş yayılmışdır. Belə ki, Azərbaycanın böyük bölgəsi olan Qarabağ mahalından başqa, Naxçıvan ərazisində, Ağstafa, Ağsu, Qazax, Şirvan, Göyçay, Oğuz, Göygöl, Xaçmaz, Salyan və başqa rayonlarda bu adda kəndlər qeydə alınmışdır. Qarabağ­lıların, eyni zamanda Cənubi Azərbaycanda, Türkiyədə, Əfqanıstanda, İranda yaşadıqları haq­qında məlumatlar vardır. Bu ada ilk dəfə Gəncəli Kirakosun (1201-1256) "Tarix" əsərində rast gəlinir. Bir qədər sonra (1284) Rəşidəddin də bu etnonim haqqında məlu­mat vermişdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Qarabağlılar kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Skeytbordinq

**Skeytbordinq** — XX əsrin ortalarından sonra ABŞ-nin Kaliforniya ştatının sahil şəhərlərində küləksiz günlərdə sörf edə bilməyən gənclərin belə günlərdə vaxtlarını keçirmək üçün əvvəllər taxta parçalarına təkər taxaraq məşğul olduqları idman növü.

Yaranışından bu günədək məşhurluğu daima artıb-azalan bu idman növü ilk meydana gəldiyi ABŞ-də və dünyanın demək olar ki, hər yerində çox sayda həvəskar və professional idmançı tərəfindən onillərdir bu idman növü ilə məşğul olur.

Skeytbord idmanı – skeytbordu meydana gətirən hissələr, xüsusi ayaqqabı, paltar və aksesuarların istehsalı və satışa çıxarılması ilə yanaşı, skeytbord parklarının qurulması və istifadəsi, yerli və beynəlxalq yarışların təşkili ilə çox böyük bir sənaye, iqtisadiyyat və mədəniyyət sahəsinə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Molla Ayrım

**Molla Ayrım** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Bir mülahizəyə görə, kəndi *ayrım* tayfasından olan *molla* saldığına görə belə adlanmışdır. Məlumdur ki, ayrımlar Azərbaycanın bölgələrində (Qazax, Tovuz, Gədəbəy və s. rayonlarda) yaşayan, mübariz həyat keçirmiş oğuz tayfalarından biri olmuşdur. Başqa ehtimala görə, *Molla Ayrım* şəxs adı olmuşdur.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd orta dağlıq qurşaqda yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə Molla Ayrım kənd ibtidai məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Lək

*Lək — Bostanda bitkilərin əkildiyi cərgə.
*Lək (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
*Lək (Samux) — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.
*Lək (Ucar) — Azərbaycanın Ucar rayonunda kənd.
*Lək (Şamaxı) — Azərbaycanın Ucar rayonunda kənd.
*Ləki — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonu inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Həmçinin bax
*Ləklər
Qaradağlı (Ucar)

**Qaradağlı** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Qaradaqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Şirvan düzündədir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 3440 nəfərdir. 

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi çaylaq ərazidə yerləşdiyi üçün 1930-cu ilə­dək Çaykənd Qaradağlısı da adlanırdı. Qara­dağlı ən böyük Azərbaycan ellərindən birinin adı­dır. Yaşayış məntəqəsi mənşəcə Səfəvilərin hakimiyyət uğrunda mübarizəsində böyük rol oynamış qızılbaşların Qaradağlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tayfa isə öz adını Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalının adından almışdır. Səfəvilər hakimiyyətə keçdikdən sonra Qaradağlılar müxtəlif ərazilərə yayılmışlar. Qaradağlı adlı kəndlər də məhz həmin tayfaya məxsus ailələrin etnik adını əks etdirir. XX əsrin 30-cu illərinədək Laçın rayonunun Güləbird kəndi yaxınlığında da Qaradağlı adlı kənd olmuşdur. Bu kəndin adı Sarı Aşığın bir bayatısında çəkilir. XX əsrin 60-cı illərinədək Ermənistan ərazisində Qaradağlı adlı kənd qeydə alınmışdır.

## Din
Kənddə Qaradağlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Ucar rayonu
* Şirvan düzü

## İstinadlar
Boyat

*Boyat (Ağcabədi) — Azərbaycanın Ağcabədi rayonunda kənd.
*Boyat (Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda kənd.
*Boyat (Ucar) — Azərbaycanın Ucar rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
*Boyat tayfası
*Boyat bələdiyyəsi
Boyat (Ağcabədi)

**Boyat** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Boyat kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Keçmiş Bayat nahiyəsinin mərkəzi.

## Tarixi
Boyat (Bayat, Bəyat) – "Kitabi-Dədə Qorqud"da hadisələrin başlanğıc və cərəyan etdiyi coğrafi adlardan biridir. "Boyat" coğrafi adına Ağcabədi, Salyan, Neftçala, Ucar, Şamaxı, Şabran, eləcə də Şimali Azərbaycanda, Qədim Albaniyada, Arran,Şirvan ərazisində və digər yerlərdə təsadüf edilir.

Boyat (Bayat, Bəyat) türkdilli qəbilələrdən birinin adı olub, IX–X əsrlərdə qay tayfası ilə yanaşı Şimali Qazaxıstanın çöllərində oğuzlara başçılıq etmiş tayfalardandır. Şah İsmayıl Xətai yeni hökumətə dayaq olmaq və onu əldə saxlamaq üçün İranda yaşayan Boyat türklərinin bir dəstəsini siyahı üzrə köçürüb, Dərbənddə və Şabranda yerləşdirmişdir. Həmin tayfanın üzvləri tərəfindən salınmış yaşayış məntəqələri onların adı ilə "Boyat" adlandırılmışdır.

Toponim səlcuq oğuzlarının boyat/bayat tayfasının adını daşıyır. Etnotoponimdir.

Bildiyimiz kimi Azərbaycan xalqının formalaşmasında əsas rol oynayan tayfalardan biri də Bayat tayfası olmuşdur. Həmin tayfanın söylədikləri nəğmələr isə "Bayat tayfasının nəğmələri", yəni "bayatı" adı altında termin kimi formalaşmışdır. Deməli, Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının ən geniş yayılan, ən kütləvi bir növü də bayatların adını yaşadan bayatılardır.

Boyat kəndində arxeoloji abidələrdən Qışaltıtəpə kurqanı, Qoşatəpə kurqanı, Qəbiristanlıqtəpə kurqanı, Qalaqtəpə kurqanı (Tunc dövrü), Şəhərgah (orta əsrlər) var. Qışaltıtəpə kurqanı e.ə. lll minilliyin ortası və sonlarına aid edilir.

## Şəhidlər
* Əliyev Hikmət Camal oğlu — Boyad kənd tam orta məktəbi şəhid Əliyev Hikmət Camal oğlunun adını daşıyır
* Abbasov Sahib Həsən oğlu
* Kərimov Fəzail Kərim oğlu

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bala Kəhrizli
* Töyrətəpə (Ağcabədi)

## Xarici keçidlər
* Ağcabədi
* Boyat, Aghjabadi
Qasımbəyli

;Bələdiyyələr
* Qasımbəyli bələdiyyəsi — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda bələdiyyə.

;Qəsəbələr
* Qasımbəyli (Ağdam) — Azərbaycanın Ağdam rayonunda qəsəbə.

;Kəndlər
* Qasımbəyli (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
* Qasımbəyli (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Qasımbəyli (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
* Qasımbəyli (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
* Qasımbəyli (Naftalan) — Azərbaycanın Naftalan şəhərində kənd.

## Həmçinin bax
* Qasım
* Qasımkənd
* Qasım bəy (dəqiqləşdirmə)
Qəzli

*Qəzli (İsmayıllı) — Azərbaycanın İsmayıllı rayonunda kənd.
*Qəzli (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
Çiçəkli

;Azərbaycanda
* Çiçəkli (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.
* Çiçəkli (Göygöl) — Azərbaycanın Göygöl rayonunda kənd.
* Çiçəkli (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
* Çiçəkli (dağ) — Kəlbəcər rayonunda dağ.
* Çiçəkli (dərə) — Babək rayonunda dərə.

;Ermənistanda
* Çiçəkli (Dərəçiçək) — Dərəçiçək mahalıında kənd.

;İranda
* Çiçəkli (Marağa) —
* Çiçəkli (Sərab) —
* Çiçəkli (Təbriz) —
* Çiçəkli Baxışqala (Urmiya) —
* Çiçəkli Hacıağa (Urmiya) —
* Çiçəkli Mənsur (Urmiya) —

;Türkiyədə
* Çiçəkli (Duzluca)

## Həmçinin bax
* Çiçək
Aranlı

**Aranlı** — təxəllüs.

;Bu təxəllüsü olan tanınmışlar
* Mücahit Ahmet Aranlı — şair.
* Məqsəd Aranlı — şair.

;Yaşayış məntəqələri
*Aranlı (Biləsuvar) — Azərbaycanın Biləsuvar rayonunda kənd.
*Aranlı (İmişli) — Azərbaycanın İmişli rayonunda kənd.
* **[[Aranlı bələdiyyəsi]]** 
:* Aranlı bələdiyyəsi (Biləsuvar) — Biləsuvar rayonunda bələdiyyə.
:* Aranlı bələdiyyəsi (İmişli) — İmişli rayonunda bələdiyyə.

## Həmçinin bax
* Aran
Bəcirəvan

* Bəcirəvan şəhəri — qədim şəhər
* Bəcirəvan (Cəlilabad) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Bəcirəvan (İmişli) — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Bəcirəvan (Bərdə) – Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Xoşçobanlı

* Xoşçobanlı (İmişli) — İmişli rayonunda kənd.
* Xoşçobanlı (Masallı) — Masallı rayonunda kənd.
* Xoşçobanlı (Neftçala) — Masallı rayonunda kənd. 8 fevral 2000-ci ildə ləğv olunub.
İspaniyanın kişilərdən ibarət milli basketbol komandası

**İspaniyanın kişilərdən ibarət milli basketbol komandası** — İspaniyanı beynəlxalq basketbol arenasında təmsil edən kişilərdən ibarət milli basketbol komandası.

### Avropa çempionatı

## Həmçinin bax
Rafiq Alıcanov

**Alıcanov Rafiq Cəfər oğlu** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Rafiq Alıcanov 11 iyul 1965-ci ildə Qazax rayonunun Kəmərli kəndində dünyaya göz açmışdır. Muğanlı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Kalininqrad şəhərinə gedərək Ali Hərbi Məktəbə daxil olmuşdur. 1988-ci ildə təhsilini bitirib Ukraynada ixtisası üzrə işə başlamışdır. 1988-ci ildə Qarabağ müharibəsi başlayan zaman Azərbaycana geri dönmüşdür. Gənc zabitin hərbi təcrübəsi nəzərə alınaraq, Tovuz rayonunda yerləşən hərbi birləşmələrin birində mühəndis xidməti rəisi vəzifəsinə təyin edilir. Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy, Kəlbəcər, Ağdam, Tərtər, Füzuli, Zəngilan rayonlarında və Naxçıvan MR-da döyüşlərdə iştirak etmişdir. Kapitan rütbəsinə yüksəlmişdir.

5 noyabr 1993-cü ildə Füzuli rayonunun Kürdmahmudlu kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

Köçəvəlli kəndində dəfn edilmişdir.

## Ailəsi
Ailəli idi, bir qızı və bir oğlu var.

## Xatirəsi
Azərbaycan Respubliksı Prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 203 saylı fərmanı ilə kapitan Alıcanov Rafiq Cəfər oğlu ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Köçəvəlli kənd orta məktəbi onun adını daşıyır. Köçvəlli kənd orta məktəbində və Ağstafa şəhərinin mərkəzində büstü var. Büstün qoyulduğu ərazidə yerləşən park onun adını daşıyır. Eyni zamanda Bakı şəhəri Suraxanı rayonu Qaraçuxur qəsəbəsində və Ağstafa rayonunun mərkəzində adına küçə verilmişdir.

Rafiq Aıcanovun qəhrəmanlığından, keçdiyi həyat yolundan bəhs edən Güləmail Muradla Salatın Əhmədlinin "Vətən sağ olsun" şeir kitabı və Fəridə Ləmanin "Lalələr şəhid qanı" poeması işıq üzü görmüşdür. Haqqında müxtəlif qəzetlərdə məqalələr nəşr olunmuş, Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə göstərdiyi igidliyinə görə (ölümündən sonra) bir sıra diplomlarla təltif olunmuşdur.

2013-cü ildə onunla yanaşı Qazax rayonundan olan digər iki Milli Qəhrəman — Mərifət Nəsibov və Şamoy Çobanovun həyat və döyüş yollarından bəhs edən "Qartal yuvası" sənədli-bədii filmi çəkilmişdir.

2015-ci ildə Qazax və Ağstafada doğulub boya-başa çatmış üç igidin — Mərifət Nəsibov, Rafiq Alıcanov və Şamoy Çobanov haqqında "İZ Production" studiyası tərəfindən "Ölümə qənşər" adlı bədii-sənədli film çəkilmişdir. Ekran əsərində onların döyüş yolundan söz açılıb, yaxın dostlarının, ailə üzvlərinin və qohumlarının xatirələrinə yer verilib.

## Ədəbiyyat
* Əsgərov V. Alıcanov Rafiq Cəfər oğlu //Əsgərov V. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B., 2005.- S.19.
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 30.
* "Ölümə qənşər": Milli Qəhrəmanlara həsr olunmuş sənədli filmin təqdimatı: [Gəncə şəhərində] //Mədəniyyət.- 2015.- 5 avqust.- S.4.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ALICANOV RAFİQ CƏFƏR oğlu
Vacibi namaz

**Vacibi namaz** — qılınması vacib olan namaz.

*Sübh namazı
*Zöhr namazı
*Əsr namazı
*Şam namazı
*İşa namazı
*Ayət namazı
*Həcc ilə ümrə zamanı qılınan təvaf namazı
*Atanın, böyük oğulun üzərinə ehtiyata-əsasən vacib olan qəza namazı.
*Əhd etmək, and içmək, nəzir demək və icarə etməklə vacib olan namazlar

Cümə namazı sünni məzhəbində vacib, şiə məzhəbində isə zamanə imamının hazır olduğu zaman vacib, qeybdə olduğu müddətdə təxyiri-vacibdir.

Fitr və qurban bayramlarının namazı şiə məzhəbində zamanə imamının hazır olduğu zaman vacibdir və camaat namazı kimi qılınmalıdır, qeybdə olduğu müddətdə isə müstəhəbdir və camaat namazı, yaxud furada (fərdi şəkildə) qılmaq olar.
Vladimir Oqrızko

**Vladimir Oqrızko** () — Ukrayna siyasətçisi.

## Həyatı
Vladimir Oqrızko 1 aprel 1956-cı ildə Kiyev şəhərində anadan olub. Kiyev Dövlət Universitetini bitirib. 1999–2004-cü illərdə Ukraynanın Avstriyadakı və Vyanada yerləşən beynəlxalq təşkilatlardakı səfiri olub. 2005-ci ilin fevralından indiyə qədər xarici işlər nazirinin 1-ci müavini vəzifəsində çalışıb. Boris Tarasyukun istefasından sonra xarici işlər nazirinin səlahiyyətlərini icra edib. Evli və 4 övlad atası olan Vladimir Oqrızko alman və ingilis dillərini bilir.

## Mənbə
* Ukraynanın yeni xarici işlər naziri Vladimir Oqrızko olacaq
Ayət namazı

**Ayət namazı** — Zəlzələ, daşqın, qorxunc göy gurultusu, ümumiyyətlə, kütləvi şəkildə insanları qorxuya salan təbiət hadisələri zamanı, eləcə də, Günəş və Ay tutulmaları müşahidə olunduqda qılınır.

## Qılınma qaydası
2 rəkətdir və sübh namazı kimi qılınır.

Ayət namazı iki rəkətdir və hər rəkətdə 5 ruku vardır. Onun qaydası budur ki, insan niyyətdən sonra təkbir desin və bir Həmd və bir surəni tamam oxusun, rukuya getsin, rukudan qalxsın və təzədən bir Həmd və bir surə oxusun, sonra yenə rukuya getsin. Beləliklə, bunu beş dəfə təkrarlasın, beşinci rukudan qalxandan sonra iki səcdə etsin və qalxsın, ikinci rəkəti də birinci rəkət kimi yerinə yetirsin, təşəhhüd oxusun və salam versin.

Ayət namazında mümkündür ki, insan niyyət, təkbir və Həmddən sonra, bir surənin ayələrini beş yerə bölsün və bir ayə, ya çox oxusun. Bir ayədən az da oxuya bilər, amma ehtiyata əsasən gərək cümlə tamam olsun və surənin əvvəlindən başlasın, bismillah deməklə kifayətlənməsin və sonra rukuya getsin və rukudan qalxsın. Həmd oxumadan həmin surədən ikinci hissəni oxusun və rukuya getsin. Bu qayda üzrə beşinci rukudan əvvəl surəni tamam etsin, məsələn; Fələq surəsində birinci "Bismillahir-rəhmanir-rəhim". "Qul əuzu birəbbil-fələq" – desin və rukuya getsin, sonra qalxsın və desin: "Min şərri ma xaləq" – təzədən rukuya getsin və rukudan sonra qalxsın və desin: "Və min şərri ğasiqin iza vaqəb". Yenidən rukuya getsin və qalxıb desin: "Və min şərrin-nəffasati fil-uqad". Rukuya gedib, yenə də qalxıb desin: "Və min şərri hasidin iza həsəd". Ondan sonra beşinci rukuya getsin və qalxandan sonra iki səcdə etsin və ikinci rəkəti də birinci rəkət kimi yerinə yetirsin. İkinci səcdədən sonra təşəhhüd oxusun və sonra namazın salamını versin. Həmçinin, beşdən az hissəyə bölməsi də caizdir. Lakin, nə vaxt surəni tamam etsə, sonrakı rukudan qabaq Həmdi oxuması lazımdır.

## İstinadlar
Yuxarı Əskipara

**Yuxarı Əskipara** — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Yuxarı Əskipara kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycanın Ermənistan ərazisindəki 4 eksklav ərazisindən biridir.

## Tarixi
* Kənd 8 iyun 1992-ci ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır
* Kənd ərazisində çoxlu tarixi abidələr var: Şəkər qalası, Qatır körpüsü, Kazım körpüsü və s.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin dörd tərəfi dağlarla əhatə olunub, meşəliklə örtülüdür, çoxlu mineral bulaqları var. Kənd ada şəklində Ermənistan ərazisində yerləşmişdir. Aşağı Əskiparadan Erməni Əskiparası (və ya Sarxan) vasitəsilə ayrılır.

## Toponimikası
Yuxarı Əskipara oykonim, miir. Keçmiş adı Əskipara olmuşdur. Ondan yaranmış yeni məntəqə Aşağı Əskipara, əvvəlki kənd isə Yuxarı Əskipara adlandırılmışdır. Əskipara Azərbaycan dilindəki əski (köhnə, qədim) və para (hissə, yer, kənd) sözlərindən ibarət olub, "köhnə, qədim kənd" mənasındadır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 637 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 321 nəfəri kişilər, 316 nəfəri qadınlardan ibarətdir.

## Din
Dini baxımdan, Yuxarı Əskipara əhalisinin bir hissəsi şiə, bir hissəsi isə sünni idi. Salahlı kəndindən vaxtilə buraya gələnlər sünni idi.

## Görkəmli şəxsləri
* Davud bəy Şərifov (ata yurdu) (1885–1952) — Azərbaycanın ilk peşəkar arxeoloqu, ilk muzeyşünası, etnoqrafı, coğrafiyaşünası.
* Mustafa Şərifov (ata yurdu) (1875–1938) — İlk azərbaycanlı sanitar-həkim.
* Vaqif Şərifov (ata yurdu) (1943–2021) — Azərbaycan teatr rejissoru, kino aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti.
* Şaiq Vəli (1950–2013) — Tanınmış şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həmçinin bax
* Qalakənd qalası

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti. Bələdiyyələr

## İstinadlar
Bala Cəfərli

**Bala Cəfərli** — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Cəfərli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Bala Cəfərli kəndi dağətəyi ərazidədir. Toponim "kiçik Cəfərli kəndi" mənasındadır.

## Toponimikası
* Bala Cəfərli oyk., mür. Ağstafa çayının sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Oykonim "kiçik Cəfərli kəndi" deməkdir. Etnotoponimdir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 221 nəfər əhali yaşayır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Bala Cəfərli kəndi Qazaxda dağətəyi ərazidir. Kəndin cəmi 50 hektar ərazisində 35 ev var. Elə ərazisinin kiçik olmasına görə də burası Bala Cəfərli adlanır. Cəfərli kəndinin qonşuluğunda yerləşir. Bu kənd Ermənistan Respublikası ilə sərhəddə yerləşir. Kənd tez-tez Ermənistan Ordusunun əsgərləri tərəfindən atəşə məruz qalır.

## Həmçinin bax
* Qazax rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikasi Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Ağköynək

**Ağköynək** — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Ağköynək kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Düzənlikdədir. Etnotoponimdir..

## Tarixi
* Kənd 1899-cu ildə yaradılmışdır. Ağköynək kəndi düzənlikdə yerləşir. Yerli məlumatlara görə, toponim kəndin əsasını qoymuş ağköynək nəslinin adını daşıyır.

## Toponimikası
* Ağköynək oyk., sadə. Düzənlikdədir. Etnotoponimdir

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 3410 nəfər əhali yaşayır. Kənd əhalisinin 1635 nəfəri kişilər, 1775 nəfəri qadınlardan təşkil olunmuşdur.

## Görkəmli şəxsləri
* Şamoy Çobanov — (1965–1990) —Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Arif İsə oğlu Qəribov — (1946–2011) — Biologiya elmləri namizədi. uzun müddət Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi nəzdində Ziyanvericilərlə və Xəstəliklərlə Mübarizə Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan Dövlət pedoqoji universitetinin Qazax filialında prorektor vəzifələrində çalışmışdır. Bir sıra elmi kitab və məqalələrin müəllifidir.
* Şahnigar ağa Rənçur — (1850–1890) — Sufi ruhlu şerlər yazıb.
* Sayad Zeynalov — (1886–1942) — "Müqəddəs Georgi" ordeninin hər 4 dərəcəsi ilə təltif edilmişdir. Qazax milis şöbəsinin rəisi ,"El yardımı komitəsi"nin sədri və Gəncə milis idarəsinin rəisi kimi məsul vəzifələrdə işləyib.
* Möhsün Poladov — (1905–1966) — Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı naziri.
* Söhrab Salmanov (1941–2021) — Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti.
* Nəcəf Talıbov — (1956) — Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatası sədrinin elmi-metodik məsələlər üzrə müşaviri, Azərbaycan Respublikasının "Fəxri auditor"u. 1999-cu ildən Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatasının, 2000-ci ildən Beynəlxalq Daxili Auditorlar İnstitutunun (İİA) üzvü, "Tərəqqi" medallı. Ulu babası Talıb Qaçaq Kərəmin babası (ata babası) Molla Zalın qardaşıdır.
* Aşıq Məmmədyar — ( 1876 –  1966) — Azərbaycan aşığı.

## Həmçinin bax
* Qazax rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Canalı

**Canalı** — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Hüseynbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Gəncə–Qazax düzənliyindədir. Əsl adı Canəlilidir. Toponim Azərbaycan dilinin ahəng qanuna əsasən Canallı formasına düşmüşdür. XIX əsrin ortalarına aid mənbələrdə canəlili qazax tayfalarından biri kimi qeyd olunmuşdur. Kənd canəlili (yaxud canalılı) tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Toponimikası
* Canallı oyk, sadə. Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Qazax tayfalarından biri olan canalıların adını daşıyır. Etnotoponimdir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1524 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 742 nəfəri kişilər, 782 nəfəri qadınlardır.

## Görkəmli şəxsləri
* Güllü Yoloğlu (1963) — Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, tarix elmləri doktoru, AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi və televiziya aparıcısıdır. 1992-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, 1996-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 1998-ci ildə Ankaradakı Atatürk Kültür Mərkəzinin müxbir üzvü seçilmiş, Ahi Evran Universitetinin Elmi Şurasının üzvüdür (Türkiyə, Kırşehir). Bütövlükdə, Türk Dünyasını Sibirdən Balkanlaradək gəzərək araşdırmalar aparmışdır.Canallı kəndindəndir, Zaqatala rayonunun Meşə-oba (Meşə-Şambul) kəndində anadan olub.
* Aşıq Canallı Məmməd — ( 1880 –  1937) — Azərbaycanın ustad aşığı.

## Həmçinin bax
* Qazax rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti. Bələdiyyələr

## İstinadlar
Qarapapaq (Qazax)

**Qarapapaq** — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Ağköynək kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qarapapaq kəndi düzənlik ərazidə  yerləşir. Toponim azərbaycanlıların etnoqrafik qrupu olan qarapapaqların adı ilə bağlıdır. Ta qədimdən Cənubi Qafqazda, xüsusilə Kvemo Kartli və Göyçə gölü ətrafında yaşayan qarapapaqların böyük əksəriyyəti siyasi hadisələrlə əlaqədar XIX əsrin əvvəllərində Türkiyə və İrana köçmüşdülər. Rusiyada qalan qarapapaqlar Qazax tayfa birləşməsinin tərkibində və Naxçıvanda yaşamışlar.

## Toponimikası
Qarapapaq oyk., sadə. Düzənlikdədir. Bu toponim azərbaycanların etnoqrafik qrupu olan qarapapaq larin adı ilə bağlıdır. Qarapapaqlar türk tayfalarından birinin adıdır. Onlar elmi ədəbiyyatlarda qıpçaq, bəzən də xəzər mənşəli hesab olunurlar. Qədimdən Cənubi Qafqazda, xüsusilə Göyçə gölü ətrafında yaşayan qarapapaqlann böyük əksəriyyəti siyasi hadisələrlə əlaqədar XDC əsrin əvvəllərində Türkiyə və İrana köçmüşdülər. Rusiyada qalan qarapapaqlar qazax tayfa birləşməsinin tərkibində və Naxçıvanda yaşamışlar. Ermənistanın Krasnoselsk r-nunda Qarapapaq adlı dağ qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1836 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 885 nəfəri kişilər, 951 nəfəri qadınlardan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Qazax rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikasi Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti. Bələdiyyələr

## İstinadlar
Seyran Ohanyan

**Seyran Muşeqi Ohanyan** () — Ermənistanın sabiq müdafiə naziri. Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri. İkinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı
Seyran Ohanyan 1 iyul 1962-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. 1983-cü ildə Bakıdakı Ali Ümumqoşun Komandirləri Məktəbini bitirib.

Birinci Qarabağ müharibəsinin əsas simalarından biridir. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan torpaqlarının işğalı və kütləvi qətllərdə, o cümlədən Xocalıda dinc əhaliyə divan tutulmasında fəal iştirak edib və soyqırımın rəhbərlərindən biri olub. Bu səbəblə barəsində İnterpol xətti ilə beynəlxalq axtarış elan olunub.

1999–2007-ci illərdə qondarma "DQR"in "müdafiə naziri", 2007–2008-ci illərdə Ermənistan Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının rəisi olub. 2008–2016-cı illərdə Ermənistanın müdafiə naziri olmuşdur.

İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı təkrar Azərbaycana qarşı döyüşmək üçün "Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası"na gəlmişdir. 6 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun həmlələri nəticəsində o və oğlu ağır şəkildə yaralanmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Xocalı soyqırımını törədən şəxslərdən biri olan Seyran Ohanyan Ermənistan ordusunun komandanı təyin edilib
Qazaxbəyli

**Qazaxbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Orta Salahlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Qazaxbəyli kəndi Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Bu yaşayış məntəqəsini qazaxbayli nəsli saldığı üçün belə adlanmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1179 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 566 nəfəri kişilər, 613 nəfəri qadınlardan ibarətdir.

### Tanınmışları
* Alı Mustafayev (1952–1991) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı. Telejurnalist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Jurnalisti, "İlin ən yaxşı jurnalisti" (1991), publisist, şair.
* Nuranə Təbriz 8 aprel 1990-cı ildə anadan olub. — "Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü " , "Prezident təqaütçüsü " ,  "Ruh və Kölgə Ədəbi İctimai Birliyinin rəhbəri" , "Aşıq Pəri Məclisinin" müşaviridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikasi Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti. Bələdiyyələr
Hüseynbəyli (Qazax)

**Hüseynbəyli** (əvvəlki adı: **Əzizbəyli**) — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Hüseynbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
* Əvvəlki adı Əzizbəyli olmuş və 29 may 1996-cı ildən dəyişdirilərək Hüseynbəyli adlandırılmışdır.

## Toponimikası
* Əzizbəyli oyk, sadə. Ağstafa çayının sol sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Kənd Məşədi Əzizbəyovun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin əhalinin siyahıyaalınmasında kəndə 1574 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 796 nəfəri kişilər, 778 nəfəri qadınlar təşkil edir.

## Görkəmli şəxsləri
* Abdulla bəy Divanbəyoğlu (1883–1936) — Yazıçı, nasir, pedaqoq, 1934-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Dövlət arxivinin müdiri, Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutunun tarix və etnoqrafiya şöbəsinin müdiri, Milli ədəbiyyatda nəsrin əsasını qoyanlardan biridir.
* Məmmədova Əsmər Vəli qizi (1913–1988) — Sosialist əmək qəhrəmani, üç dəfə Lenin ordeni medali ilə təltif edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Qazax rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti. Bələdiyyələr

## İstinadlar
Quşçu Ayrım

**Quşçu Ayrım** — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Quşçu Ayrım kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
27 iyun 1990-cu ildə Ermənistan SSR ərazisindən erməni silahlıları Quşçu Ayrım kəndini atəşə tutmuşdur. Kənd təsərrüfatı işləri dayandırılmışdır.

1999-cu ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri kəndin ətrafında yerləşən dağları işğal edib. Ermənilər bütün örüş yerlərini tutub, ona görə də sakinlər mal-qaranı otarmağa apara bilmirlər. Onlar bulaqdan ancaq gecə su götürə bilirlər.

## Toponimikası
Quşçu Ayrım oyk., miir. Qazançı dağının ətəyindədir. Keçmişdə Qazax qəzasında Ayrım adlı iki kənd vardı. Bir-birindən fərqləndirmək üçün biri Quşçu kəndi yaxınlığında yerləşdiyinə görə Quşçu Ayrım, digəri Bağanıs çayı kənarında olduğuna görə Bağanıs Ayrım adlanırdı. Oykonim "Quşçu kəndi yaxınlığında Ayrım kəndi" mənasındadır. Yaşayış məntəqəsi ayrım tayfasının saldığı kəndlərdəndir.

## Əhalisi
Kəndin əsasını Gədəbəylilər qoyublar.

14 may – 17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Gəncə quberniyası, Yelizavetpol qəzası, Əskipara şöbəsinin Quşçu Ayrım kəndində 59 evdə şiə inanclı müsəlman azərbaycanlılardan ibarət 326 nəfər əhali yaşayırdı.

* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1069 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 522 nəfəri kişilər, 547 nəfəri qadınlardan ibarətdir. Kənd əhalisinin soyu Türk kökənli Ayrımlardan gəlməkdədir.

## Həmçinin bax
* Ayrımlar
* Qazax
* Odundağ əməliyyatı

## İstinadlar
Dağ Kəsəmən

**Dağ Kəsəmən** — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun Dağ Kəsəmən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
### Diqqətəlayiq şəxsləri
* İbrahim Rəhimov — həkim diplomu almış ilk azərbaycanlı, Azərbaycanın ilk psixiatr həkimi.
* Süleyman bəy Əfəndiyev (ata yurdu) ( 1864–1919) — AXC ordusunun general-mayoru.
* Sona Vəlixan — Azərbaycanın ilk qadın göz həkimi.
* Müseyib Allahverdiyev — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
* Abdulla Allahverdiyev — Azərbaycanın Daxili İşlər naziri, polis general-mayoru.
* Yaqub Eyyubov (ata yurdu) (1945) – Azərbaycan Respublikası baş nazirinin birinci müavini.
* Şəmistan Əyyubov – Azərbaycan Kommunist Partiyasının fəalı, inqilabçı-bolşevik. Xalq arasında Sarı Şəmistan adı ilə məşhur olmuşdur.
* Süleyman Tatlıyev — Azərbaycanın ictimai-siyasi və dövlət xadimi.
* Barat Qaravəliyev — Azərbaycanın ictimai-siyasi və dövlət xadimi.
* Sənubər Eyyubova — Quba Qızlar Seminariyasının direktoru, Stalin repressiyalarının qurbanı, BDU-nin prorektoru.
* Zəhra Cəfərova — alim, musiqiçi, professor, Əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının orqan sinfinin təsisçisi və rəhbəri. Azərbaycanın ilk orqan ifaçısı.
* Sabir Azəri — nasir, tərcüməçi, 1970-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1964).
* Məmməd Abdullayev — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor. Riyaziyyat-fizika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almış ilk Azərbaycan fiziklərindəndir.
* Musa Əzimov — fizika- riyaziyyat elmləri doktoru, dosent.
* Arif Qədiməliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
* Pərvin Hacıyev — Azərbaycan Sərhəd Qoşunlarının polkovnik–leytenantı, İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı, "Zəfər" ordeni laureatı.

## İqtisadiyyatı
Kəndin əhalisi əsasən əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur. Kənd 2010-cu ilin sentyabrında təbii qazla təmin olunmuşdur. Dağ Kəsəmən kəndi su ilə təmin edilməmişdir, sakinlər su problem yaşayırlar.

## Mənbə
* AĞSTAFA
* İsmayıl Umudlu. Dağ Kəsəmən. Yurd bilgisi, insanlar, talelər. "Apostrof" nəşriyyatı, Bakı, 2009. 488 səh.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bələdiyyə informasiya mərkəzi
Məhəmməd Zahir şah

**Məhəmməd Zahir Şah** () — Əfqanıstanın sabiq kralı (1935–1973).

## Həyatı
Məhəmməd Zahir Şah 15 oktyabr 1914-cü ildə Kabildə anadan olub. Məhəmməd Zahir Şah atasının ölümündən sonra 21 yaşında taxta çıxıb. 1973-cü ildə əmisi oğlu Məhəmməd Davud tərəfindən taxtdan devrilən kral İtaliyaya qaçıb və 29 il vətəndən kənarda yaşamalı olub. Kral öz ölkəsinə 2002-ci ildə qayıdıb. Əfqan xalqı onun hakimiyyətdə olduğu 40 ili ölkənin ən çiçəklənən dövrü hesab edirlər.
23 iyul 2007-ci ildə vəfat edib.

## Mənbə
* Əfqanıstan sabiq kralı Məhəmməd Zahir Şah vəfat edib