open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xallanlı

**Xallanlı** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Başlıbel kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## Tarixi
Xallanlı kəndi Başlıbel çayının sahilində, Dəlidağın (Kicik Qafqaz) ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə indiki Laçın rayonu ərazisindəki Bozlu və Kamallı kəndlərindən köçmüş ailələr salmışlar. Həmin ailələr xallanlı kürd tayfasının ilyaslar və Şükürları tirələrinə mənsub idilər. Kənd həmin tayfanın adını daşıyır.

## Yaylaqlar
Ağqaya yurdu, Boğaz yurd, Dəvəboynu yurdu, Dərə yurdu, Nabatxanım yurdu, Çay yurdu, Batıxlar yurdu, Seyiddüzü yurdu, Aşağı yurd, Dadaşın yurdu, Qubadın yurdu, Məstanın yurdu, Nəsirin yurdu, Mirzəalıbəyli yurdu, Şiralı yurdu, Qazma yurd.

## Bulaqlar
Ağ bulaq, At bulağı, Qara bulaq, Duzlu bulaq, Maral bulağı, Dovşan bulağı, Kurro bulağı, Qırxgözlü bulaq, Şırşır bulaq, Qədimalı arzulayan bulaq, Mamır bulaq, Sarı bulaq, Tala bulağı, Madarın bulağı, Cəfərin bulağı, Cəmlər bulağı, Turşsu, Kor bulaqlar, Kərbəlayı Əziz bulağı, Çimizlik bulağı, Qaysaxlı bulaq, Qırmızı şırran, Karvan bulağı.

## Məşhur yerlər
Qəjəl, Arpa çüxuru, Göllər, Armudun çalası, Tanrıyoxuşu, Sarıdaşın çüxuru, Maydanuçan, Çəpərqaya, Çimizlik, Xəccəbani, Novenikcan, Yolaşan, Telefon aşan, Duzlu bulağın biçənəyi, Dikyerlər, Yoncalığın dərəsi, Topgüney, Humayın qayası, Söyüdün barmaqları, Niççinbaşı, Niççinqabağı, Xırdalar, Bənnavlıx, Sürüşcək daş, Alçalıq, Çayqovuşan, Böyükparaq, Kiçikparaq, Səlimuçan qaya, Dardərə, Haçaqaya, Düzlər, Süsənin zağası, Qənşərgüney, Çiliyin düzü, Qaragüney, Əvəzin düzü, Üstümalan, Ağtop qayası, Qaratop qayası, Daşatılan, Ayrıcıq, Nehrəağzı, Babalı şamı, Şırranın qabağı, Dayüçan, Allahverənin tapı, Meşənin başı, Elyolu, Talalar, Xəlilin çökəyi, Kincallının dərəsi, Palıdlıq, Nəcəfin tapı, Qəbirli, Şakkar, Nurullavurulan dərə, Köçərivurulan, Narincyurd, Ağakişinin yeri, Dumaça. Kolavat, Kömürxananın dərəsi, Yoluqdaş, Şiştəpə, Qaragüney, Abdulölən, Qobular, Ağbulağın güneyi, Tarın qabağı, Attapı, Qaradaş, Nəsibin taxtası, Çüxur, Məminin dərəsi, Zenikin cəmi, Ağqayanın suyu qarışan, Kərbəlayı Əhmədin qayası, Ağqayanın dolayıları, Usubun yalı, Qatırçıxmaz, Yazlığın dərəsi, Zirqiri tapı, Tappur, Qənbərlər, Taxçiklər, Vəlili damları, Alırzaların gəzi, Rəhimin damı, Kərbəlayı Əzizin kahası, Binənin altı, Şaysafan, Qamışlığın dərəsi, Qındarğalığın dərəsi, Kərbəlayı Hüseyinalının tapı, Navetapanlar, Haxverdibiçən, Göyqumun meşəsi, Məşədi Qaranın yeri, Qarakötüklər, Köhnə qəbiristanlıq
, Gav, Göyqumun suyu, Porsuqdeşən yal, Çırağın düzü, Üçdərə, Tumilinin dərəsi, İbrahimin çəpəri, Qaramanın dərəsi, Kunemaran, Battaxlıq, Dolayıyol, Arı qayası, Misirin biçənəyi, Şorsu, Telliuçan, Köçəri vurulan, Sarıqaya, Babbanın şırranı, Qırmızıdaş, Gendöş, Dəhnə, Pasdaşı, Ağyal, Namazın qayası, Çalaçüxur, Çalçınqıl, Həsənin çöpləri.

## Binələr–Qışlaqlar
Binələr, Göy qum təpəsi binəsi.

## İstinadlar
Yayıcı (Ağdərə)

**Yayıcı** (əvvəlki adı: **Qoçoqot**) — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Heyvalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Qoçoqot kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli 428 saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Qoçoqot kəndi Yayıcı kəndi adlandırılmışdır. 1993-cü ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Yayıcı kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi antiterror əməliyyatı nəticəsində Yayıcı kəndi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.

## Tarixi
Yayıcı kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü. Yayıcı kəndi də Kəlbəcər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.

5 dekabr 2023-cü ildə kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yuxarı Ayrım

**Yuxarı Ayrım** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Aşağı Ayrım kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Yuxarı Ayrım kəndi Ayrım çayının (Tərtər çayının qolu) sahilində, dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı **Yuxarı Binə** olmuşdur. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini indiki Qazax rayonu ərazisindən buraya gəlmiş Qazax Alı adlı şəxs salmışdir. Ona görə da kənd bir müddat **Alıuşağı** da adlanmışdır. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrə qədər Ayrım çayının sahilində olmuş Ayrım binəsi əsasında yaranmış iki yaşayış məntəqəsindən biri olub, nisbətən yuxarıda yerləşdiyinə görə belə adlanmışdır.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan dövlət başçılarının imzaladığı üçtərəfli bəyənatdan sonra Yuxarı Ayrım kəndi 25 noyabr 2020-ci ildə boşaldıldı.

## Əhalisi
"*1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu*"na görə, Ayrım kəndində 129 evdə 684 şiə kürd yaşayırdı.

## İstinadlar
Yuxarı Oratağ

**Yuxarı Oratağ** (əvvəlki adı: **Verin Oratağ**) — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Qızılqaya kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 

## Toponimikası
Kəndin qədim adı Oratağ olmuşdur. XIX əsrin 20-ci illərində İrandan köçüb gəlmiş erməni ailələri burada məskunlaşdiqdan sonra ondan eyni adda digər məntəqə (Nerkin Oratağ — "Aşağı Oratağ") yarandığına görə kənd Verin (erm. "Yuxarı") Oratağ adlanmışdır. Oykonimin ikinci komponenti qədim türk dillərindəki ur (şiş, qabanq) və tağ (dağ, təpə, yüksəklik) komponentlərindən düzəlib, "şiş təpə" mənasındadır.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Verin Oratağ kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. 

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli 428 saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Verin Oratağ kəndi Yuxarı Oratağ kəndi adlandırılmışdır. 

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.

19–20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır. 

5 dekabr 2023-cü ildə kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yuxarı Şurtan

**Yuxarı Şurtan** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Şurtan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Yuxari Şurtan kəndi Tərtər çayının sahilinə tərəf uzanan Şurtan dərəsindədir. Kəndi Şurtan (indiki Aşağı Şurtan) kəndindən ayrılmiş ailələr Şurtan dərəsinin yuxarı hissəsində salmış və Yuxarı Şurtan adlandirmişlar. Yaşayış məntəqəsi yerli əhali arasında **Baş Şurtan** adi ilə də taninir.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan dövlət başçılarının imzaladığı üçtərəfli bəyənatdan sonra Yuxarı Şurtan kəndi 25 noyabr 2020-ci ildə boşaldıldı.

## İstinadlar
Qalafilm

**"Qalafilm"** — Azərbaycanda film istehsalı ilə məşğul olan studiya.

## Tarixi
1992-ci ildə prodüser Elman Əsədullayev tərəfindən yaradılmışdır. Rəhbəri Eldar Quliyevdir.

## Filmoqrafiya
# Dostuma məktub (film, 1992)

## İstinadlar
Zardaxaç

**Zardaxaç** — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun İmarət Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 

## Toponimikası
Əsli Zardaxaç olan oykonim zard (fars "sarı") və xaç sözlərindən düzəlib (-a bitişdirici saitdir), "qızıl xaç" mənasındadır. Kənd salındığı ərazinin adını daşıyır.

## Tarixi
Zardaxaç kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi. 

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Zardaxaç kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir.

Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 

19–20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində lokal xarakterli anti-terror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qayıtmışdır.

5 dekabr 2023-cü ildə kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Murovdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Albalı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Yabanı albalı
Albalı yarımcinsinə aid 140 növ var. Növ müxtəlifliklərindən ən çox yayılanı aşağıdakılardır:
* mərmərik albalı;
* mahaleb albalısı;
* çöl albalısı.

Güman edirlər ki, adi mədəni albalı yabanı gilas ilə çöl albalılarının təbii hibrididir. Azərbaycanda mərmərik və çöl albalısı bitən sahələr çoxdur.

Yabanı albalı aprel-mayda çiçəkləyir. Ağ rəngli çiçəkləri 2-4 ədəd bir yerdə uzun saplaq üzərində əmələ gəlir. Meyvələri iyulun axırı və avqustda yetişir. Meyvəsi mədəni sortlara nisbətən xırda olub (8–10&nbsp;mm diametrli), qırmızı, tünd qırmızı və ya qara-bənövşəyidir. Turş və ya turşa-şirindir. Bəzən dadı acı olur, hər 3-4 ildən-bir bol məhsul verir. Tərkibində 12% şəkər (sadə şəkərlər), 2%-ə qədər üzvi turşu (alma və limon), karotin, C, B1, PP vitaminləri, fol turşusu (Bc), aşılayıcı və pektinli maddələr vardır.

Meyvələri kompot, kisel, şirə, şərbət, şərab, mürəbbə və spirtsiz içkilər istehsalında işlədilir.

Albalının yarpaqları tərəvəzləri duza və sirkəyə qoyduqda istifadə edilir. Çəyirdəyi və ləpəsi ətriyyat sənayesində, bəzi sabunların ətirləndirilməsində tətbiq olunur.

## Əfsanəsi
Yarpaqları çıxmamışdan əvvəl gülləri çıxan ağac kimi, albalı onu simvolizə edir ki, insan bu dünyaya çılpaq gəlir və çılpaq da onu torpağa verirlər. Çinlilərdə albalı yaz çiçəklənməsini, ümid, gənclik, cəsarət, həmçinin qadın gözəlliyini və təbiətdə qadın başlanğıcını simvolizə edir. Yaponlarda çiçəklənmə, zənginliyi bilddirir, albalı çiçəyi isə Yaponiyanın emblemidir. Bu meyvənin strukturu ilə bağlı olması güman edilən samurayların emblemi qanlı-qırmızı dəri və yumşaq ət altında bərk sümükdən ibarətdir. Döyüşdən sonra, yaralı samuraylara albalı şirəsi verirdilər, bu da gücü qaytarır və itirilmiş enerjini bərpa edir.

## Faydası
Albalının xalq təbabətində istifadəsi çox geniş və çoxnövlüdür. Albalı şirəsi iştahı və həzmi yaxşılaşdırır, susluğu yatızdırır, bəlğəm gətirən, antiseptik və yüngül zəiflədici xüsusiyyətlərə malikdir, həmçinin dəyərli dietik məhsuldur. Süd ilə albalı şirəsi artrit, həmçinin yaxşı qankəsən və sidik qovan vasitə kimi tövsiyə olunur.

Müalicəvi məqsədlə albalının meyvələrindən alınmış ekstraktdan, yarpaqlarından və meyvə saplağından istifadə edilir. Yarpaqlarından alınmış sulu
tinktura sarılığa qarşı, meyvə saplağından alınmış sulu ekstrakt ishala qarşı tətbiq olunur.

Albalının ətliyi və şirəsi antiseptik təsirə malikdir. Xalq təbabətində albalının südlə birlikdə sustavların iltihabı zamanı qəbul edirlər. Həmçinin nəfəs yollarının iltihabında bəlğəmgətirici kimi tətbiq edilir. Albalı həm də balverən bitkidir. 1 hektar albalı sahəsindən arılar 15-53 kq bal hasil edə bilirlər.

## Dində
"Quran"da albalı haqqında belə bir ifadə var:

*"Amma onlar (bizdən) üz çevirib uzaqlaşdılar və buna görə anbarlarını yıxıb keçən, sahib olduqları (son dərəcə məhsuldar) iki bağçanı yalnız acı-tikanlı kol və bir neçə dənə albalı ağacından ibarət (viranə) bir bağçaya çevirən bir sel göndərdik."*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vaqif Sadıqov (məşqçi)

**Vaqif Sadıqov** () — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi.

## Həyatı
1993-1995-ci illərdə flaqmanı çalışdıran Sadıqov məşqçiliyə elə bu komandada başlayıb və işi uğurlu alınıb. "Neftçi" 1994 və 1995-ci illərdə məhz onun rəhbərliyi altında ardıcıl iki dəfə ölkə kubokunu qazanıb. Sadıqov 34 yaşında buna nail olmaqla, futbol tariximizdə rekorda imza atıb. "Neftçi" avrokuboklarda məhz onun rəhbərliyi altında debüt edib. Hazırda Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində iştirak edən Kiprin APOEL klubu ilə səfərdə böyük hesabla uduzan (0:3) flaqman Sumqayıtda keçirilən cavab görüşündə qolsuz heç-heçə edib. Klublarımızdan avrokuboklarda ilk xalını qazanan məhz Sadıqovlu "Neftçi" olub.

1995-ci ildə baş məşqçi postunu təcrübəli həmkarı Kazbek Tuayevə təhvil verən çalışdırıcı daha sonra "Fərid" və "ANS-Pivani" klublarını da çalışdırsa da, uğur qazana bilməyib. Futbolçu karyerasının ən yaxşı illərini "Neftçi"də keçirən Sadıqov 1981-87, 1989-cu ildə "ağ-qaralar"ın şərəfini qoruyub. Keçmiş yarımmüdafiəçi bu komandanın heyətində SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində 92 (2 qol), birinci liqada 23 oyun keçirib.

Məşqçilik karyerasının əsas hissəsi milli komanda ilə bağlı olan Sadıqov demək olar bütün yığmalarda çalışıb. O, milli komandamızın üç dəfə baş məşqçisi olmaqla rekorda imza atıb. Yeri gəlmişkən, yığmada ikinci dəfə çalışdığı vaxtda "Neftçi"nin baş məşqçi postunda əvəzlədiyi Böyükağa Ağayevlə bir yerdə çalışıb, Tuayevin köməkçiləri olublar. "Gənclərbirliyi"ndəki (Sumqayıt) fəaliyyətini nəzərə almasaq, Sadıqov 9 illik fasilədən sonra klubda baş məşqçi olacaq. Hər halda, Sumqayıt təmsilçisinə vitse-prezident postunu tuturdu. "Gənclərbirliyi" ötən il dağıldıqdan sonra təcrübəli mütəxəssis bir il işsiz qaldı.

Dörd ay öncə milli komandamızda məşqçi postunda Elxan Abdullayevi əvəzləyən Sadıqov bu müddətdə almaniyalı baş məşqçi Berti Foqtsun köməkçisi olub.

## İstinadlar

## Mənbə

* VAQİF SADIQOV

## Xarici keçidlər
*"Neftçi" klubuna baş məşqçi
Samir Ələkbərov

**Samir Ələkbərov** (8 noyabr 1968) — Azərbaycanın məşhur futbolçusu. Hücumçu olub. Futbol karyerasının böyük bir hissəsini Neftçi Bakı klubunda keçirib. Azərbaycan futbol üzrə yığma komandasının üzvü olub. Futbol karyerasını 2001-ci ildə başa vurub. Hal-hazırda Xəzər-Lənkəran futbol klubu nəzdində uşaq-yeniyetmə məktəbinin direktor köməkçisidir.

## Uğurları
*Azərbaycanda ilin futbolçusu: (3) - 1991, 1992, 1993
*Azərbaycan Milli Futbol Çempionatının bombardiri: (1) - 1993

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
https://sportnet.az/futbol/74545-samir-elekberov-uchun-dogum-gunu-sujeti-video.html
Xəqani Məmmədov (futbolçu)

**Xəqani Nurəddin oğlu Məmmədov** () — azərbaycanlı futbolçu.

## Uğurları
***[[Futbol üzrə Azərbaycan çempionatı]]nın bombardiri: (1)** - 2007/2008

## İstinadlar
Musa Qurbanov

**Musa Osman oğlu Qurbanov** () — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi

## Uğurları
***[[Azərbaycan Milli Futbol Çempionatı]]nın bombardiri: (1)** - 1993/1994

## Xarici keçidlər
*"Əməlli-başlı dava oldu - biz onlara, onlar bizə…" '''milli.az'''  

## Həmçinin bax
Paşa Əliyev

**Paşa Əliyev** () — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi.

## Uğurları
***[[Azərbaycan Milli Futbol Çempionatı]]nın bombardiri: (1)** - 2000/2001

## İstinadlar
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti

**Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti** — Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən yerli icra hakimiyyəti orqanı.

## Tarixi
1870-ci ildə Bakı Şəhər Duması təsis edilmişdir. 1917-18-ci ilədək fəaliyyət göstərmiş, daha sonra isə yerində sırasıyla Bakı Soveti, Bakı İctimai Təhlükəsizlik Komitəsi, Bakı İctimai Təşkilatlar Şurası və Bakı Şəhər İctimai Özünüidarəsi yaradılmışdır. 1939–1977-ci illərdə Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti, 1977–1991-ci illərdə Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti yaradılmışdır.

1991-ci ildə isə müstəqilliyin əldə olunmasıyla Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti yaradılmışdır.

## Rəhbərlik
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə rəhbərlik Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 124-cü maddəsinə və "Yerli icra hakimiyyətləri haqqında" Əsasnaməyə əsasən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təyin edilmiş Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı tərəfindən həyata keçirilir və Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı şəhər ərazisi üzrə Prezdentin səlahiyyətli nümayəndəsidir.

### Rəhbərlər

## Həmçinin bax
* Bakı Soveti

## İstinadlar
Samir Əliyev

**Samir Əliyev** () — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi, Səbail-in sabiq baş məşqçisi. Futboçu karyerasında hücumçu mövqeyində çıxış etmişdir.

## Karyerası
Peşəkar futbol karyerasına 1996-cı ildə Azərbaycanın 18 yaşlı gənclər komandasının oyunçularından tam heyətlə hazırlanan "U-18" komandasında çıxışla başlamışdır.

Daha sonra MOİK (Bakı) ordu klubunda 2 mövsüm çıxış edib.

1999–2002-ci illərdə "Neftçi"də oynamışdır. 2002-ci ildə "Azərbaycanın ən yaxşı futbolçusu" seçilib ("Futbol +" qəzetinə əsasən).

2002-ci ildə Ukraynanın "Volın" (Lutsk) klubu ilə müqavilə imzaladı və həmin klubda 2 mövsüm çıxış etmişdir.

2004-cü ildə Rusiyanın "Uralan" (Elista) komandası ilə Azərbaycana qayıtdı və burada Xəzər-Lənkəran klubunda çıxış etməyə başladı. 2005–2006-cı illərdə "İnter" (Bakı) klubunda oynayıb.

2006–2010-cu illərdə "Neftçi"də çıxış etmişdir. 2010/2011 mövsümündə isə Simurqda oynayıb.

2011-ci ilin iyulunda Turan klubuna qatıldı, lakin altı aydan sonra maddi problemlərə görə klubdan ayrıldı.

1997-ci ildə Azərbaycan yığmasında debüt etmişdir. 10 il ərzində milli komandada 31 oyun keçirib və 2 qola imza atıb.

Karyerasını 17 iyul 2012-ci ildə Çempionlar Liqasının 2-ci təsnifat mərhələsinin "Neftçi" — "Zestafoni" oyununun fasiləsi zamanı rəsmən başa vurmuşdur.

## Nailiyyətləri
* Azərbaycan kubokunun qalibi: 1998/99 "Neftçi" (Bakı)
* Azərbaycan çempionatının gümüş medal mükafatçısı (3): 2000/01 "Neftçi" (Bakı), 2004/05 "Xəzər-Lənkəran", 2006/07 "Neftçi" (Bakı)
* Azərbaycan çempionatının bürünc medal mükafatçısı (4): 1998/99, 1999/2000, 2005/06, 2007/08 hamısı "Neftçi" (Bakı)
* Azərbaycanda ilin futbolçusu: 2002

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  11 ADAM x | Samir Əliyev: "Kiyev "Dinamo"sunun transfer siyahısında idim"
Ceyhun Sultanov

**Ceyhun Sultanov** (12 iyun 1979, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi, keçmiş futbolçu, Bakı FK-nın seleksiyaçı məşqçisi. Fərid Bakı, Neftçi Bakı, Dinamo Bakı, Maşinsazi Təbriz, Xəzər-Lənkəran, Kəpəz Gəncə, Sumqayıt, Qəbələ klublarının heyətində çıxış edib.

## Həyatı
Ceyhun Sultanov Bakı şəhərində anadan olub. 10 yaşından etibarən futbolla məşğul olur. Top oyununun sirlərinə Vaqif Paşayevin rəhbərliyi altında yiyələnib. Ceyhun Sultanov orta təhsilini 9-cu sinifə qədər 20 nömrəli, daha sonra isə 277 nömrəli məktəbdə alıb. Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasını bitirib. Ailəlidir, 3 qız övladı var.

## Karyerası
Artıq 16 yaşında yüksək liqada debüt edib. Sultanov bu şansı Ruslan Abdullayevin çalışdırdığı Fərid Bakı klubunda qazanıb. Daha sonra Neftçiyə baş məşqçi təyin olunan Ruslan Abdullayev Ceyhunu da özü ilə aparıb. 1 mövsüm Neftçidə çıxış edən Sultanov 1998-ci ildə paytaxtın Dinamo klubuna keçib. Ceyhun Viləşin heyətində də çıxış edib. Amma onun Masallı klubunda karyerası qısa olub.
 
Pleymeyker UEFA İntertoto Kubokunda Qrindavikə qarşı oynayıb. Ölkədə futbolun olmadığı günlərdə Ceyhun Sultanov futzala üz tutub və bir müddət Tribut klubunda çıxış edib. Çempionat yenidən start götürəndə Sultanov Dinamoya qayıdıb. Ceyhun 2002/2003 mövsümündə legioner həyatı yaşayıb. Futbolçu İranın Maşinsazi Təbriz klubunun şərəfini qoruyub. Vətənə qayıdan yarımmüdafiəçi daha bir neçə mövsüm Bakıda çıxış edib. 2007-ci ildə Xəzər-Lənkərana tarnsfer olunub. 2010-cu ildə isə Gəncəyə keçib. 2013-cü ildə Bakı klubunun seleksiyaçı məşqçisi vəzifəsinə təyin olunub.

## Milli komanda karyerası

### Beynəlxalq qollar

## Uğurları
; Bakı FK
***[[Azərbaycan Premyer Liqası]]**
***Qalib* (1): 2005–06
***[[Azərbaycan Milli Futbol Kuboku|Azərbaycan Kuboku]]**
***Qalib* (1): 2004–05
***[[Azərbaycanda ilin futbolçusu]] (1)**: — 2006

; Xəzər-Lənkəran
***[[Azərbaycan Milli Futbol Kuboku|Azərbaycan Kuboku]]**
***Qalib* (1): 2007–08
*Birlik Kuboku
***Qalib* (1): 2008

### Şəxsi
* Azərbaycan Premyer Liqası ayın oyunçusu: avqust 2011

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ceyhun Sultanov
Nikol Kidman

**Nikol Meri Kidman** (; ) — avstraliyalı kino aktrisası. Avstraliya və ABŞ vətəndaşıdır. O, 2003-cü ildə *"Saatlar"* *(ing. The Hours)* filmindəki roluna görə ən yaxşı aktrisa nominasiyası üzrə "Oskar" mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
20 iyun 1967-ci ildə Havay Honolulu da doğulmuşdur, lakin uşaqlığının böyük qismi Avstraliyada keçmişdir. Atası Antoni Kidman biokimyaçı, psixoloq, yazar; anası Janel Kidman isə tibb bacısı, pedaqoq eyni zamanda yoldaşının kitablarına redaktorluq etməkdədir.

## Filmoqrafiya
# Buşun milad bayramı (1983) / Bush Christmas
# Xəyali dünya (1985) / Wills & Burke
# Yəhərlənmiş külək (1986) / Windrider
# Kiçik hissə (1987) / The Bit Part
# Zümrüd şəhər (1988) / Emerald City
# Ölü sakitlik (1989) / Dead Calm
# İldırım günləri (1990) / Days of Thunder
# Eşqbazlıq (1991) / Flirting
# Billi Batqeyt (1991) / Billy Bathgate
# Uzaqdan uzaq (1992) / Far and Away
# Mənim həyatım (1993) / My Life
# Əbədi Betmen (1995) / Batman Forever
# Lider (1996) / The Leading Man
# Sülh yaradan (1997) / The Peacemaker
# Praktiki magiya (film, 1998) / Practical Magic
# Geniş bağlanmış gözlərlə (film, 1999) / Eyes Wide Shut
# Mulen Ruj! (film, 2001) / Moulin Rouge!
# Başqaları (film, 2001) / The Others
# Saatlar (film, 2002) / The Hours
# Doqvill (film, 2003) / Dogville
# Soyuq dağ (film, 2003) / Cold Mountain
# Stepford qadınları (2004) / The Stepford Wives
# Doğuluş (2004) / Birth
# Tərcüməçi (2005) / The Interpreter
# Xəz (2006) / Fur
# İstila (2007) / The Invasion
# Avstraliya (2008) / Australia
# Doqquz (2009) / Nine
# Dovşan yuvası (2010) / Rabbit Hole
# Yalanı nə gizlədir? (2011) / Trespass
# Qəzetçi (2012) / The Paperboy
# Monako şahzadəsi (2013) / Grace Of Monaco
# Mən yatmamışdan əvvəl (2014) / Before I Go to Sleep
# Səhra kraliçası (2015) / Queen of the Desert
# Şir (2015) / Lion
# Yad ölkə (2015) / Strangerland
# Fenq ailəsi (2015) / The Family Fang

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Badri Kvaratsxeliya

**Badri Kvaratsxeliya** () — gürcü futbol mütəxəssisi. Azərbaycan milli futbol komandasının oyunçusu.

## Karyerası
Peşəkar futbolçu kimi karyerasını Gürcüstanda Dinamo Tbilisi klubunda başlayıb. 1992–1993-cü il mövsümündə Gürcüstan çempionluğunu qazanıb, daha sonra başqa klublarda oynasa da çoxda fərqlənməyib.

1999-cu ildə Azərbaycana gələrək Gəncənin Kəpəz Gəncə klubuna keçid edib. Çıxış etdiyi ilk mövsümdəcə ən çox qol vuran oyunçu olub. Daha sonra isə Şəmkir klubuna keçib.

## Uğurları
* **[[Azərbaycan Milli Futbol Çempionatı]]nın bombardiri: (1)** – 1999/2000

## Həmçinin bax
Faiq Cabbarov

**Faiq Cabbarov** — Azərbaycan futbolçusu.

## Uğurları
***[[Azərbaycanda ilin futbolçusu]]: (1)** - 1997

## Xarici keçidlər
*Azərbaycanın ən yaxşı futbolçusu Moskvada saunada işləyir
* Hazırda həbsdə olan azərbaycanlı məşhurlar — SİYAHI / FOTOLAR
* Futbolçu Faiq Cabbarov dünyasını dəyişdi
Nikolya Apper

**Nikolya Apper** () — fransız ixtiraçı.

## Həyatı
Təzə yeməklərin bağlı qablarda uzun müddət sağlam bir şəkildə qoruna biləcəyi fikrini ilk inkişaf etdirən adam, parisli Nikolya Apperdir. 1795-ci ildə Fransa hökuməti, qidaların konserv olaraq saxlana biləcəyi bir üsulu bulana 12 min frank mükafat veriləcəyini eşitdirdi. Bu 
mükafatın cazibəsinə qapılan Nikolya Apper ticari baxımdan da praktik bir tətbiq etdi. Mədən qablar yerinə şüşə qabları seçdi. Yenə də bu günün tənəkə konserv sənayesi, quruluş fikirini Apperin cəhdlərinə borcludur. Nikolya Apperin işlərinin nəticəsi ilk dəfə 1804-cü ildə sınandı. Dənizçilik Naziri, Apperin konservlərindən bir qisiminin Bresdəki dəniz əsasına göndərilməsini əmr etdi. Burada, qablar üç ay açılmadan saxlandı. İlk nümunələrin araşdırılmasından sonra, Paris Sağlamlıq Müdirliyinə bu hesabat göndərildi: "Qabdakı ət suyu çox ləzzətli. İçindəki ət parçaları da elə. Ancaq, miqdar olaraq bir az az. Ətli və ətsiz olaraq hazırlanan paxla və göy noxud konservləri də, hələ budaqlarından qoparılmışcasına təzə və ləzzətli!" 

Eyni il Apper Parisin şəhərətrafılarından Massyda bir konserv fabriki qurdu. Lazımlı təzə tərəvəzi yetişdirmək üzrə, fabrikin ətrafında geniş bağçalar satın aldı. 

## Həmçinin bax
* Konserv

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.appert-aina.com
Sərdar Sərdarov

**Sərdar Bünyad oğlu Sərdarov** () — Azərbaycan SSR əməkdar arxitektoru (14.04.1975), Azərbaycan Dövlət Sənaye Müəssisələrini Layihələşdirmə Baş İnstitunun direktoru

## Həyatı
1912-ci ildə Qaryagin qəzasının Qarğabazar kəndində anadan olmuşdur. 1926-cı ildə Qarğabazar kənd məktəbini bitirmiş və elə həmin ildə Nərimanov sənaye texnukumuna daxil olmuşdür. О, 1931-ci ildə ildə oranı bitirmişdir. 1931-ci ildən 1937-ci ilə qədər Azərbaycan sənaye institutunda oxumuş və inşaatçı-mühəndis ixtisasını qurtarmışdır.

1937-ci ildən 1942-ci ilə qədər Narkomxoz sistemində Azstroy-un mühəndis-inspekturu, sonra isə Qadanh və Quba tikinti sagələrində texniki rəhbər, "Azneftkosviyyat" kontorunda baş mühəndis vəzifələrdə çalışmışdır.

Böyük Vətən müharibəsinin başlanmasından 1942-ci ilə qədər tranda Sovet ordusunun tərkibində idi.

1942-ci ilin fevralından Azərbaycan MK KP (b) apartında təlimatçı, sektor müdiri, sonra isə Azərbaycan BK KP (b) şəhər təsərrüfatının şöbə müdiri olmuşdur.

1947-ci ildən 1953-cü ilə qədər Azərbaycanın yüngül sənaye nazirinin müavini işləmişdir.

1953-cü ildən 40 il ərzində S. B. Sərdarov respublikanın qabaqcıl layihə sahəst "Azqospromproekt"-ə rəhbərlik edirdi. Onun iştirakı və rəhbərliyi altında Azərbaycanın iqtisadi potensial müəyyən edən və bizim ölkənin müstəqillik əldə etməsinin ilk günlərindən iqtisadi cəhətdən öz sərflərini tam ödəyə bilən dövlət olmağa imkan verən demək olar ki, bütün əsas sənaye obyektləri layihələndirilmiş və tikilmişdir.

Belə sənaye obyektlərinin siyahısıina, Azərbaycan sənayesinin fəxri olan Dərin özüllər, Məişət kondisionerləri, "Azelektroterm" "Azelektroişiq", "Azelektromaş" zavodları, B. Sərdarov adına zavod və bir çoxları aiddir.

Azərbaycanlı inqilabçı, bolşevik Bünyad Sərdarovun oğludur.

## Mükafatları
* Xalqlar dostluğu ordeni
* Qırmızı Əmək Bayrağı,
* Şərəf nişanı (iki dəfə),
* SSRI-nin 12 medalı
* Azərbaycan SSR əməkdar arxitektoru — 14.04.1975
* Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı — 11.01.1982

## İstinadlar
At qripi

**At qripi** () – Togaviridae fəsiləsinə aid virus növü.

Atları öldürən bu virus nadir hallarda insan da ölümünə səbəb olur. Kanadanın Nova Skotiya əyalətində ağcaqanadlardan virusa yoluxan bir at ölüb. əyalətin baytar həkimi Rob Kerr məsələ ilə bağlı açıqlama verib. O deyib ki, həmin at "Eastern equine encephalitis" adlanan at qripindən ölüb. Bu qrip növü atlarda beyin iltihabına yol açır.

Bu virus elmə çoxdan məlumdur, Amerika Yoluxucu Xəstəliklərə Nəzarət və Mübarizə Mərkəzində qeydiyyata alınıb və öyrənilib. "Quş qripi"nə yoluxmuş toyuq və quşları sancan ağcaqanadlar əsas daşıyıcıdır. Virus atdan ata keçmir. Ancaq ağcaqanadın atı sancması, ya da həmin ağcaqanadın atın yeminə qarışması yoluxmaya səbəb olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://lent.az/news.php?id=31058
Malik Quliyev

**Malik Quliyev** (1952) — tarzən, sənətşünas

## Həyatı
Malik Bayram oğlu 1952-ci ildə aprelin 29-da Füzuli rayonunun Kərimbəyli kəndində doğulub. 1960-cı ildə Kərimbəyli kənd məktəbinin birinci sinifinə daxil olub. Mərhum Ağabala Abdullayevin məsləhəti ilə Füzuli rayon musiqi məktəbinə qəbul olunub. 1960-cı ildə musiqi məktəbində və V. Sərdarov adına orta məktəbdə təhsilinin davam etdirib.

1968-ci ildə orta məktəbin VII sinfini və musiqi məktəbini bitirib. Sonra Asəf  Zeynallı adına Orta ixtisas musiqi məktəbinə (indiki Azərbaycan Dövlət Musiqi Kolleci) qəbul olub, 1972-ci ildə oranı bitirib. Təyinatla Cəbrayıl rayonununa tar müəllimi göndərilib. 1973–1975-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. 1976-cı ildə Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına qəbul olub, 1981-ci ildə konservatoriyanı bitirib. Sumqayıt musiqi texnikumunada konsermeystr, müəllim, şöbə müdiri işləyib.

1985-ci ildə 3 saylı musiqi məktəbinə direktor təyin olunur. 1992-ci ildə Sumqayıt Musiqi texnikumunda direktor işləyir. Həmin vaxtda Konservatoriyada əvəzçiliklə müəllim işləyib. 1986-cı ildən elmi işlə məşğul olur, 1996-cı ildə dissertasiya müdifiə edib sənətşünaslıq elmlər namizədi alimlik dərəcəsi alır. 1998-ci ildən dosent seçilir. 2000-ci ildən Xalq çalğı alətləri kafedrasında dosent vəzifəsində işləyir. Hazırda Azərbaycan Milli Konsevatoriyasında "Instrumental muğam" kafedrasının müdiridir.

Ailəlidir, 2 oğlu, 1 qızı var.

## İstinadlar
Bayandur Mehdiyev

**Bayandur Allahverdi oğlu Mehdiyev** () — sənətşünas, professor, sənətşünaslıq namizədi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1989).

## Həyatı
Bayandur Allahverdi oğlu Mehdiyev 1942-ci ilin yanvarın 15-də Füzuli rayonunda doğulub. Ü. Hacıbəyov adına Azəpbaycan Dövlət Konsertaiyasının skripka sinifi üzrə bitirmişdir (xalq artisti Azad Əliyevin sinfi). B. Mehdiyev Sankt-Peterburq konsevatoriyasında aspiranturanı Rusiyanın əməkdar incəsənət xadimi professor M. S. Vaytmanın sinfi üzrə bitirmişdir.

B. Mehdiyev, həmçinin filoloq olmuşdur. 10 nəsr əsəri çap olunmuşdur, elmi işi vardır.

25-ci ildən artıq Azərbaycan dövlət simli kvartetini artisti olmuşdur. 20 il orta musiqi məktəbinə rəhbərlik etmişdir. Almaniya və Rusiya musiqi kurslarında dərs demişdir.

О bir sıra Beynəlxalq və Respublika müsabiqələrdə münsifər heyətinin üzvü olmuşdur.

B. Mehdiyevin tələbləri Beynəlxalq respublika müsabiqələrinin diplomat lauratlarıdır. О, gənc ifaçıların Respublika müsabiqələrinnn təşkilatlarından biridir. "BUTA" Respublika Xeyriyə fondunun idarə heyətinin nümayəndəsidir.

## İstinadlar
Yuyçzülyü Muqulyü

**Yuyçzülyü Muqulyü** (; ) — Jujan hökmdarı.

## Həyatı
Əvvəllər qul olan Yuyçzülyü Muqulyüyə adını Sienbilər vermişdi. Mənası "taxta sümük Lü" idi. Çox güman əsl adı Lü olmuşdur. O qaçaraq özü kimi qulları toplayaraq dağlarda yaşamağa başladı.

## Həmçinin bax
*Jujan xaqanlığı
Yuyçzülyü Çeluxuy

**Çeluxuy** () — IV əsr jujan qəbilə başçısı idi.

## Həyatı
Yuyçzülyü Muqulyünün oğludur. Güclənən Sienbilərə vergi ödədi. Onun dövrü sülh içində keçdi.

## Həmçinin bax
*Jujan xaqanlığı

## İstinadlar
Mürşüdqulu xan Ustaclı

**Mürşüdqulu xan Şahqulu sultan oğlu Çavuşlu-Ustaclı** (?-1587) — qızılbaş əmiri, I Şah Abbas Səfəvinin lələsi, dövlət vəkili.

## Həyatı
Mürşüdqulu xan Ustaclı elinin Xorasan qrupundandır. O, Herat hakimi Əliqulu xan Şamlı ilə əlaqəyə girərək Məşhəd hakimi Murtuzaqulu xan Pörnək-Türkmana qarşı savaş açdılar. Səs-səda saraya çatdı. Türkman əmirləri şahın hüzuruna gedərək Şamlı və Ustaclı əmirlərini qiyamda suçladılar. Şamlı əmirlərinə nifrət bəsləyən, daim qızılbaşlar arasında təfriqənin olmasını arzulayan vəzir Mirzə Salman da türkmanların tərəfini saxladı.

Əliqulu xan Şamlıdan sonra I Şah Abbas Səfəvinin lələsi olmuşdu. Şah Məhəmməd Xudabəndənin hakimiyyəti illərində Xorasanda da sabitlik pozulur. Şah Məhəmməd Xudabəndə oğlu Abbas mirzənin tərbiyəçisi və Xorasan hakimi Əliqulu xan Şamlını Herat hakimi təyin etmişdi. Əliqulu xan Mürşüdqulu xan Ustaclı ilə ittifaqa girərək, Qəzvində yerləşən mərkəzi hakimiyyətə tabe olmaqdan imtina edir. Üsyançılar Əliqulu xan Şamlını özlərinin başçısı – "xanlar xanı" elan edirlər. Bunun da cavabında Qəzvindəki şah tərəfdarı olan əmirlər Əliqulu xanın valideynlərini və onun mənsub olduğu Şamlı tayfasının nümayəndələrini qətlə yetirirlər. Bundan sonra 1581-ci ildə Xorasan əmirləri şahzadə Abbası şah elan edirlər. Şamlı və Ustaclı tayfaları arasında mübarizə kəskinləşir və Mürşüdqulu xan Ustaclı bu mübarizədən qalib çıxır.

1587-ci ilin önlərində Mürşüdqulu xan Ustaclı və Abbas mirzə Qəzvinə daxil oldular. Abbas mirzə şah elan edildi. Şah Abbas oyuncaq olmaq istəmədi. Yayda, Bəstam yörəsində lələsi və vəkili Mürşüdqulu xan Şahqulu sultan oğlu Ustaclını Ümmət bəy Ustaclının əliylə öldürüb, məmləkəti təkbaşına idarə etməyə başladı.

Mürşüdqulu xan 1587-ci ildə I Şah Abbas tərəfindən öldürüldü.

## Mənbə

* Ənvər Çingizoğlu. Qarşı yatan Qaradağ. Bakı, "Ozan", 1998.–  192 səh.
*Ənvər Çingizoğlu,Qaradağlılar. Bakı, "Şuşa" nəşriyatı, 2008. – 160 səh.
*Ənvər Çingizoğlu, Qaradağ xanlığı, Bakı, "Mütərcim", 2011. – 212 səh.

## Həmçinin bax
*Ustaclı eli

## Xarici keçidlər
*Mürşüdqulu xan Ustaclı
Epistemologiya

**Epistemologiya** ( — bilik, bacarıq və  — elm) — fəlsəfənin məlumatın təbiəti, əhatəsi və qaynağı ilə maraqlanan bölməsidir. Məlumat fəlsəfəsi olaraq da adlandırılmaqdadır. Bu termini ilk dəfə fəlsəfə elmində şotland filosofu C.F.Feryer "Metafizikanın əsasları" (1854) kitabında işlətmişdir. O fəlsəfəni iki hissəyə Ontologiya və Epistemologiyaya bölmüşdür.

Fəlsəfənin bu bölməsi faktlar haqqında proporsional bilgi, bacarıqlar şəklində təctübi bilgi və s. kimi bilik növlərini izah edir. Epistemoloqlar bilginin mahiyyətini anlamaqdan ötrü iman, həqiqət və əsaslandırma konsepsiyasını araşdırırlar. Bilginin necə yarandığını tapmaqdan ötrü qayvatış, introsepsiya, yaddaş, səbəb və şəhadət kimi əsaslandırma mənbələrini tədqiq edirlər. 

Müasir fəlsəfəyə əsasən, Epistemologiya və ya “bilik nəzəriyyəsi” fəlsəfənin üç ana qolundan biridir. Digər iki qolu isə ontologiya və aksiologiyadır; birincisi varlıqdan, ikincisi isə dəyərdən bəhs edir. Epistemologiya isə insanın biliklə bağlı fundamental suallarını əqli metod əsasında araşdıran bir elm sahəsidir. Bu elmdə müzakirə edilən bütün mövzular bu üç sual – “Bilik nədir?”, “Bilik əldə etmək mümkündürmü?”, “Biliyin qaynaqları hansılardır?” ətrafında dövr edir. Bu üç sual ilk baxışda “üç sual” kimi görünür, amma suala verilən cavabların doğurduğu yeni suallar, əslində, sayıla bilməyəcək qədər çoxdur; bu üç sualdan hər biri özü ilə birgə saysız-hesabsız suallar doğurur. Beləcə, hər bir suala verilən cavabdan yeni suallar və yeni cavablar doğur. Deməli, epistemologiya bütün bunları bir çətir altına toplayan elmin adıdır.
## Həmçinin bax
* Ontologiya
* Aksiologiya
* Qneseologiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Məlikov, Ə. Epistemologiyanın elmdə rolu // Elm qəzeti, Bakı, AMEA, 2019, №8 (1222), səh.7
* Məlikov, Ə. İmmanuel Kant və müsəlman arif və filosofların təfəkküründə metafizik epistemologiyanın müqayisəsi // Metafizika jurnalı (ISSN:2616-6879), 2020, №1, səh.61-80 (http://dx.doi.org/10.29228/metafizika.4)
Münhen sazişi

**Münxen sazişi** — İngiltərə, Fransa, İtaliya və Almaniya başçıları arasında (Hitler, Mussolini, Çemberlen və Daladye) Çexoslovakiyanın Südet bölgəsinin Almaniyaya verilməsini nəzərdə tutan 29-30 sentyabr 1938-ci il tarixli saziş.

Münxen konfransı Qərbin liberal-demokrat dövlətlərinin təcavüzkarı "sakitləşdirmək", "şirnikləndirmək" və "qarışmamaq" siyasətlərinə parlaq nümunə idi. Münxen toplantısında dörd dövlət İngiltərə, Fransa, İtaliya və Almaniya təcavüzkarları "sakitləşdirmək" və Şərqə tərəf "şirnikləndirmək" mövqeyini tutdular. Onlar Çexoslovakiyanı parçalamaq qərarını qəbul etdilər, bu ölkənin rəyini soruşmadan, hətta onun nümayəndəsini belə konfransa dəvət etmədən Sudet vilayətini Almaniyaya güzəştə getmək sazişini imzaladılar.

"Münxen siyasəti" nəticəsində Mərkəzi Avropada vəziyyət kökündən dəyişdi. Almaniya strateji mövqeyini xeyli möhkəmləndirdi. Fransa və Böyük Britaniya isə beynəlxalq mövqelərini zəiflətdilər.
Özbəkistan mətbəxi

[200px|thumb|right|[Plov]]
**Özbək mətbəxi** – Şərq ölkələrinin mətbəxi arasında öz rəngarəngliyi ilə seçilir. Bəzi reseptlər çoxəsrlik tarixə malikdir, onların hazırlanması isə dövrümüzə qədər gəlib çatmış mərasimlərlə müşayiət olunur. Ölkənin şimalında plov, qızardılmış ət və xəmir məmulatlarına üstünlük verirlərsə, cənubunda düyü və tərəvəzdən müxtəlif çeşiddə olan xörəklər hazırlayırlar. Çörək özbəklər üçün müqəddəs sayılır. Onlar kökəni təndirdə bişirirlər. Kökələrin isə "obi-non" "patır", "şirma", "loçire", "çevat", "katlama" kimi növləri var. Hətta, böyük alim İbn Sina bir çox xəstəlikləri müalicə etməkdə özbək çörəyini yeməyi də məsləhət görürdü. Plov Özbəkistanın ən ləziz xörəyidir. Onu kişilər hazırlayır. Özbək mətbəxində şorbalar da özünəməxsus yer tutur. Bundan əlavə, Özbəkistan öz meyvələri, yemişi və qarpızı ilə tanınır. İçkilərə gəlincə, onlar çaya çox önəm verir və onu adətən təmiz halda içməyi xoşlayırlar. Lakin səhra rayonlarında çaya süd də qatılır. Çaydan başqa ayran, kompot və şərbət də özbəklərin sevimli içkiləri sırasındadır.

## Xarici keçidlər
* http://www.anspress.com/index.php?a=2&lng=az&nid=4413
Şirvan FK

**"Şirvan" Futbol Klubu** — 1980-ci ildə Əli Bayramlıda (indiki Şirvan) yaranmış Azərbaycan futbol klubudur. 1980-ci ildə çempionluq və kubok qazanmış klub, 1997-ci ildə maliyyə problemləri səbəbiylə fəaliyyətini dayandırmışdır. Klub 2023-cü ildə fəaliyyətini bərpa etmişdir.

## Tarixi
Azərbaycanda indiyə qədər bir çox klub fəaliyyətini dayandırıb. Onlardan biri 1980-ci ildə Azərbaycan çempionu olmuş keçmiş Əli-Bayramlı, indiki Şirvan şəhərinin "Energetik" klubudur.

Azərbaycan çempionatında iştirak edəndə, Azərbaycan Elektrik Stansiyası klubdakı bütün futbolçuları işə götürmüşdü. Onlar üçün güzəştə gedərək işdən azad edib, məşqlərə, oyunlara yollanmalarına icazə verirdilər. Maliyyə problemlərinin də olmaması səbəbi ilə  çıxdığı ilk mövsümdəcə çempionluğu aldı "Energetik". 1980-cı ildə Azərbaycan çempionluğunu, daha sonra kuboku qazandı. Bununlada o ərazidə futbola maraq daha da artmağa başladı.

1992-ci ildə ilk Azərbaycan çempionatında Energetik klubu da iştirak etdi. İlk milli çempionatın başlamasından sonra klub Azərbaycanın əsas liqasında yüksək nəticə göstərdi. Lakin debüt uğursuz oldu və 26 komanda arasında 22-ci yeri tutan klub birinci liqaya düşdü. Həmin günə qədər Azərbaycan Dövlət Elektrik Stansiyası klubu maliyyələşdirirdi. Klub isə öz növbəsində liqada orta səviyyədə çıxış edirdi. Legionersiz bir heyəti var idi, Əli-Bayramlı sakinlərindən ibarət heyətə sahib idi. 1996-cı ilə qədər klub Azərbaycan Birinci Dəstəsində iştirak etdi. Lakin bir müddət sonra sponsorun kluba verdiyi maliyyə dəstəyini çəkməsi səbəbiylə, bir il maliyyə problemləri ilə üzləşən klub, 1997-ci ildə rəhbərlik tərəfindən fəaliyyətin dayandırılması qərarı aldı. Cəlal Hüseynov, Tərlan Əhmədov kimi peşəkar futbolçular "Energetik"in yetirməsi olmuşdur. Klub 2023-cü ildə "Şirvan FK" adı ilə yenidən fəaliyyətə başlamışdır.
## 2024/25 mövsümü
2024/25 mövsümündə Şirvan FK AFFA Region Liqasının Mərkəz zonasında, E qrupunda mübarizə aparmışdır. Komanda mövsümə uğurlu start verərək ilk turda Mil FK üzərində 4:0 hesablı qələbə qazanmışdır.

Mövsüm ərzində göstərdiyi sabit çıxış nəticəsində Şirvan FK E qrupunda yüksək nəticələr əldə etmiş və final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır. Final mərhələsində Şirvan FK, Xankəndi FK ilə qarşılaşmış və bu oyunda 3:0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

Bu çıxışın ardından Şirvan FK, Azərbaycan II Liqasına vəsiqə uğrunda pley-off matçında iştirak etmişdir. 29 may 2025-ci il tarixində Bakıda yerləşən ASCO Arenada keçirilən oyunda Şirvan FK, Lerik PFK ilə qarşılaşmışdır. Əsas vaxt 2:2 hesabı ilə başa çatmış, əlavə vaxtda isə Şirvan FK əlavə bir qol vuraraq oyunu 3:2 hesabı ilə qazanmışdır.

Bu nəticə ilə Şirvan FK, 2025/26 mövsümündən etibarən Azərbaycan II Liqasında iştirak etmək hüququ qazanmışdır. Məğlub olan Lerik PFK isə növbəti mövsümdə AFFA Region Liqasında mübarizə aparacaqdır. 

## Uğurları
***[[Azərbaycan SSR Milli Futbol Çempionatı]]nın qalibi (1)** - 1980

## Həmçinin Bax
*Azərbaycan futbol klublarının siyahısı

## İstinadlar
Bakı Film

**Bakıfilm** — 2007-ci ildə ANS şirkətlər qrupunun tərkibində yaradılan kino şirkəti.

## Tarixi
"Bakfilm"in ilk işi "Qızlar" serialı 2007-ci ildə ANS televiziyasında yayımlanıb. Lakin uğursuzluğa uğrayaraq efirdən qaldırılıb. Şirkət həm bədii, həm də sənədli filmlər çəkir. 2011-ci ildən etibarən "Bakı Film" Kinostudiyası Bakının Lökbatan qəsəbəsində inşa edilmiş yeni inzibati-yaradıcılıq-istehsalat binasında fəaliyyətinə davam etdirməyə başlayıb (Hazırda həmin bina sökülüb.).

## Filmoqrafiya

### Film
# Bulağıstan
# Seçilən
# Yaddaş
# Xoca
# Qanlı Yanvar

### Teleserial
# Qızlar
# Qaydasız döyüş
# Ağabəyovlar (film, 2012-2014)
# Göyçək Fatimə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* ANS Filmlər

## Həmçinin bax
* ANS Şirkətlər Qrupu

## Xarici keçidlər
Carçı Film

**"Carçı film"** — Azərbaycanda yaradıcılıq birliyi. Bədii və sənədli filmlər istehsal edir.

## Tarixi
İctimai Televiziyanın nəzdində yaradılmışdır.

## Filmoqrafiya
# 100000 AZN (film, 2009) (tammetrajlı bədii film) (İTV)
# Dalan (film, 2012) (tammetrajlı bədii televiziya filmi)
# Daşdan tikilmiş şəhər (film, 2008)
# Döngələr (2012)
# Qovğalı kəndinin gecələri (film, 2008) (qısametrajlı bədii televiziya filmi)
# Səhərə inan... (film, 2011) (tammetrajlı bədii televiziya filmi)
# Sonuncu dərviş (film, 2009) (tammetrajlı bədii televiziya filmi)
# Sovqat (film, 2009)
# Yuxu yaddaşı (film, 2008) (qısametrajlı bədii televiziya filmi)
# İstədiyin yar (film, 2012) (tammetrajlı musiqili bədii televiziya filmi)

## İstinadlar
Ədliyyə Bakı FK

**Ədliyyə Bakı FK** — Bakıda futbol klubu.

Ədliyyə futbol klubu Bakıda yaranmışdır. 2 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir. 2011-ci ildə klub oyunların yarıdan çoxunu keçirmədi.Komandaya keçirmədiyi oyunlarda 3–0 hesabı ilə texniki məğlubiyyət verilirdi.Buna görə də klub fəaliyyətini dayandırdı.

Ədliyyə futbol klubun Prezidenti

**Məmmədov Rüfət** Rafael oglu (1979)

2002-2011
Bülövlük

**Bülövlük** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Qoşasu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Laçın rayonunun Qoşasu inzibati ərazi vahidində olan kənd Mıxtökən silsiləsinin (kiçik Qafqaz) ətəyindədir. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, oykonim bülöv (kəsici alətləri itiləyən daş) sözündən və çoxluq, yer, məkan bildirən -lük şəkilçisindən düzəlib, "bülöv daşı olan yer" mənasındadır. Lakin dağlarda bitən ağ çiçəkli yabanı dərman bitkisinin adı da bülöylüdür. Xırda heyvanların ayaqlarındakı xəstəliyi bu otla müalicə edirlər. Güman ki dağətəyi zonada yerləşən kəndin ərazisində bülöylü otunun zəngin olduğuna görə kənd belə adlandırılmışdır.

1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Əhalisi
Erməni işğalınadək kənd əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarət idi.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Laçının zəngin təbii ehtiyatları 17 ildir düşmən işğalı altındadır
Bozdağan

**Bozdağan** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Şamkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Bozdağan kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Bozdağan Laçın rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Əhalisi
Kəndin ilkin əhalisi kürdlər olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ermənistanda Azərbaycan Mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti II, B. Budaqov, N. Məmmədov.
* Onomastika, Elmi-Onomastik jurnal, № 3, Bakı-2008, Adil Tapdıqov.

## Xarici keçidlər
* Laçının zəngin təbii ehtiyatları 17 ildir düşmən işğalı altındadır
Bozgüney

**Bozgüney** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Vağazin kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Laçın rayonunun Vaqazin inzibati ərazi vahidində olan kənd Qarabağ silsiləsinin yamacındadır. Kənd Bozgüney adlı sahədə salındığına görə həmin yerin adı ilə adlandırılmışdır. Toponim boz (bitkisiz, quru yer) və güney (cənub, gün tutan yer) komponentlərindən düzəlib, "gün tutan quru yer" mənasındadır. Boz komponentli toponimlər ümumtürk toponimiyasında geniş areala malikdir. Özbəkistanda Boz, Bozatau, Bozsu, Qazaxıstanda Bozşakol, Bozbien, Boz təpəsi, Bozqır təpəsi, Gökboza, Cənubi Azərbaycanda Boz, Krımda Boz, Bozqana, Ermənistanda Bozqala, Bozyoxuş və s. toponimlər bu areala daxildir.

1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Əhalisi
Erməni işğalınadək kənd əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarət idi.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Laçının zəngin təbii ehtiyatları 17 ildir düşmən işğalı altındadır
Turbyorn Yaqland

**Turbyorn Yaqland** (; doğum adı ; ) — Norveç dövlət və siyasi xadimi, 1 oktyabr 2009-cu ildən Avropa Şurasının baş katibi, 1 yanvar 2009-cu ildən Norveç Nobel Komitəsinin sədri, 1996–1997-ci illərdə Norveçin baş naziri, 2005–2009-cu illərdə Norveç parlamenti — Stortinqin sədri, sosialist.

## Həyatı
Turbyorn Yaqland 1950-ci il noyabrın 5-də Drammend anadan olub. Siyasi karyerası dövründə müxtəlif postlarda çalışan Yaqland 1996–1997-ci illərdə Norveç hökumətinə rəhbərlik edib. Yens Stoltenberq hökumətində 2000–2001-ci illərdə xarici işlər naziri vəzifəsini tutan Turbyorn Yaqland 2005–2009-cu illərdə parlamentin sədri olub. 1992–2002-ci illərdə Norveç Fəhlə Partiyasına sədrlik edən Yaqland ölkənin Avropa İttifaqına qoşulmasının aktiv tərəfdarlarından hesab olunur. O həmçinin Norveç Nobel Komitəsinin sədridir. 29 sentyabr 2009-cu ildə Avropa Şurasının baş katibi seçilib.

İki övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avropa Şurasına yeni baş katib seçilib
Dəyirmanyanı

**Dəyirmanyanı** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Mığıdərə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Laçın rayonunun Mığıdərə inzibati ərazi vahidində olan kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Dəyirmandərəsi olmuşdur. Kəndi XIX əsrdə Məlikpəyəsi kəndindən dənkanlı, imamverdiuşağı və Malxələf kəndindən ibrahimuşağı nəsillərinə mənsub ailələr Dəyirman çayının (Həkəri çayının qolu) dərəsində, köhnə dəyirmanın yanında saldıqları üçün yaşayış məntəqəsi əvvəlcə Dəyirman dərəsi, sonralar isə Dəyirmanyanı adlandırılmışdır.

1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub. Kənd 2022-ci ilin avqustunda Laçın dəhlizini əvəz edən Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan Ermənistan və Dağlıq Qarabağ arasında yeni dəhlizdə yerləşir. 19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qayıtmışdır.

## Mədəniyyəti
Kəndin ərazisinə elektrik, rabitə və qaz xətləri çəkilmiş, kənddə ibtidai məktəb, kitabxana mövcud olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi Kiçik Qafqaz dağ massivinə mənsub olan Qarabağ vulkanik yaylasının ətəyində yerləşir. Kənddən rayon mərkəzinə olan məsafə 23-km-dir.

## Əhalisi
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 100 nəfər olmuşdur.

Milli tərkibinə görə azərbaycanlılardan ibarət olan kənd əhalisinin ümumi sayı 75 nəfər, ailələrin sayı isə 18-dir (01 yanvar 2011-ci il tarixli məlumata əsasən).

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq , əkinçilik, bağçılıq, bostançılıq və bağçılıqdan ibarət olmuşdur. Əhalinin istehsal etdiyi əsas məhsullar ət, yağ, pendir, yun, xalça, bal və müxtəlif tərəvəzlərdən ibarət idi.

## İstinadlar
Tobol Kostanay FK

**Tobol** — Qazaxıstanın futbol klubu.

## Heyəti

## Tarixi

1967-ci ildə yaradılmışdır.

## Uğurları

* **[[UEFA İntertoto Kuboku]]:**
** **Qalib (1)** - 2007

* **Qazaxıstan Kuboku:**
** **Qalib (3)** - 2007, 2023, 2025

* **Qazaxıstan Supekuboku:**
** **Finalçı (1)** - 2008

## Xarici keçidlər
Əyrik

**Əyrik** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Köhnəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kənd Qarabağ silsiləsinin yamacındadır. Əyrik, Əkərək, Aqaraq, Akarak variantlarında da qeydə alınmışdır. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim mənşəcə şumer dilinə aid olan aqar/akar (əkin yeri, əkilən sahə) sözü ilə bağlı olub, "sahibkar mülkü", "sahibkar təsənüfatı" mənasındadır.

Kənd 1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

## Əhalisi
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 80 nəfər olmuşdur.

## İstinadlar