open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mamiya Rinzo

– Yaponiya səyyahı və tədqiqatçısı. Saxalin adasının boğaz vasitəsilə materikdən ayrıldığını kəşf etmiş, Amur çayı boyunca səyahət edən ilk yapon olmuşdur. Avrasiya materikini Saxalin adasından ayıran Tatar boğazı Yaponiyada onun şərəfinə  adlandırılır.

## Həyatı

1780-ci ildə Hitaçidə yaşayan bir çəllək ustasının oğlu kimi doğulmuşdur. Çoğrafiyaşünas İno Tadatakanın müşayiəti altında kartoqrafiyanı öyrənmişdir. 1800-cü ildən etibarən Ezo adasında və Cənubi Kuril adalarında şoqun administrasiyası üçün tədqiqatçı kimi işləməyə başlamışdır. 1807-ci ildə rusların Etorofu adasına etdikləri basqında ruslara qarşı döyüşmüş və yaralanmışdır. Saxalin adasını öyrənməklə vəzifləndirilən Rinzo 1808-ci ildə Matsuda Dencuro ilə birlikdə adanın cənub hissəsini tədqiq etmişdir. Növbəti il təkbaşına adanın qərb hissəsinə səyahət etmiş, Saxalin adasının boğaz vasitəsilə Avrasiya materikindən ayrıldığını kəşf etmişdir. Həmin dövrdə Yaponiya və Qərb dünyasında Saxalin adasının materikə bitişik olduğu düşünülürdü.

Rinzo geri qayıtmayaraq Saxalin adasından materikə səyahət etmiş və Amur çayı boyunca irəliləyərək Deren ticarət postunda Mancuriya rəsmiləri ilə görüşmüşdür. Rinzo səyahətlərində öyrəndiklərini *"Saxalinin illüstrasiyalı hesabatı"* və *"Tartariya səyahətləri"* əsərlərində bölüşmüşdür.

Rinzo Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra şoqunluq üçün casusluq və xəbərçilik etməyə başlamışdır. Edoya səyahət etmiş alman təbiətşünas Filip Frans fon Zibold ilə gizlicə bəzi xəritələri mübadilə edən kartoqraf Takahaşi Kaqeyasunun 1828-ci ildə həbs olunmasında Rinzonun əli olduğu düşünülür. Bir çox keçmiş həmkarı Rinzo ilə əlaqələri kəsmiş və o, son illərini tək keçirmişdir. Zibold Avropaya qayıtdıqdan sonra Mamiyanın kəşflərini Qərb dünyasında ictimailəşdirmişdir.

## Həmçinin bax
* Filip Frans fon Zibold

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Maqdalena Melkarz

**Maqdalena Melkarz** (; ) — Polşa aktrisası, modeli və müğənnisi. Əsasən **Lvma Black** ləqəbi ilə tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maliibu Miitç

**Cennifer Ceyd Roberts** (; 4 mart 1991, Şarlott) — əsasən **Maliibu Miitch** ləqəbi ilə tanınan ABŞ repçisi və bəstəkarı.

## Diskoqrafiya

### Sinqllar

### İkinci plan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Almeriya (futbol klubu)

**Almeriya** və ya **Almeriya İdman Birliyi** () — İspaniyanın Almeriya şəhərində yerləşən futbol klubu.

26 iyul 1989-cu ildə Almeriya Futbol Klubu kimi təsis edilmiş, 2001-ci ildən Almeriya İdman Birliyi adlandırılmışdır. Klub hazırda 2022-ci ildə İspaniya ikinci futbol divizionu titulunu qazandıqdan sonra İspaniya Primera Divizionunda oynayır və ev oyunlarını 15,274 yerlik Estadio de los Juegos Mediterráneosda keçirir.

## Tarixi

## İnfrastrukturu

## Heyəti

## İstinadlar
Asa Akira

**Asa Akira** () — ABŞ pornoaktrisası və pornoqrafiya rejissoru. Akira 2016-cı ilin may ayına qədər 505-dən çox pornofilmdə yer almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cessi Endrüs

**Cessi Endrüs** (; ) — ABŞ pornoaktrisası, dizayneri, istehsalçısı, modeli, DJ-i, sahibkarı və fotoqrafı. Endrüs porno sənayesində əsasən 2010–2015-ci illərdə fəal olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Göbələk ketçupu

**Göbələk ketçupu** – göbələkdən hazırlanan ketçup növü. Bu ketçup növünün vətəni Böyük Britaniyadır. Göbələk ketçupu dadlandırıcı məhsul kimi və ya digər sosusların hazırlanmasından istifadə olunur. Böyük Britaniyada göbələk ketçupu istehsal edən bir neçə brend fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Göbələk ketçupunun vətəni Birləşmiş Krallıqdır. Keçmişdə Britaniyada ketçupu hazırlamaq üçün pomidor əvəzinə göbələkdən istifadə olunurdu. 1770-ci illərdə Şimali Amerikadakı ingilisdilli koloniyalarda göbələk ketçupu hazırlanırdı: Cənubi Karolinada nəşr olunmuş bir kulinariya kitabında qeyd olunurdu ki, göbələk ketçupu üçün 2 yumurta ağı lazımdır. Həmin kitabda qoz ketçupunun da resepti verilmişdi. 1788-ci ildə nəşr olunmuş *"İngilis aşbazlıq sənəti"* kitabında həm göbələk, həm qoz ketçupunun resepti göstərilmişdi.

XIX əsrdə göbələk ketçupu bəzi sousların hazırlanmasında və şorbaların dadlandırılmasında istifadə olunurdu.

## Hazırlanması
Göbələk ketçupunu hazırlamaq üçün göbələklər konteynerlərə yığılır və üzərinə duz tökülür. Göbələklərdən tökülən maye konteynerləri doldurduqdan sonra qaynama nöqtəsinə qədər sobada bişirilir. Daha sonra üzərinə qara bibər kimi ədviyyatlar əlavə olunur və maye boşaldılır. Bəzən sirkədən də əlavə olunur. Ketçupu hazırlamaq üçün bir neçə yeməli göbələk növündən istifadə oluna bilər. Bu göbələk növlərinə *[[Agaricus silvaticus]]*, *[[Coprinus comatus]]*, *[[Coprinopsis atramentaria]]*, *[[Gomphidius glutinosus]]*, *[[Chroogomphus rutilus]]*, *[[Lactifluus volemus]]* kimi növlər daxildir.

## İstehsalı
Birləşmiş Krallıqda göbələk ketçupu istehsal edən bir neçə brend mövcuddur: *"Crosse and Blackwell's"*, *"Morton's"*, *"Jacky's Pantry"* and "Geo Watkins". Bəzi şirkətlər ABŞ-yə göbələk ketçupu ixrac edir.

## İstinadlar
Coinbase

**Coinbase ** — kriptovalyuta mübadiləsi platformasını idarə edən Amerika şirkəti.

## İstinadlar
Toyqar İşıqlı

**Toyqar İşıqlı** () — türk bəstəkarı, musiqi prodüseri və müğənnisi.

Film və serial musiqisi üzrə fəaliyyət göstərən sənətkar mindən çox əsər bəstələmişdir. Serial musiqi albomları ilə yanaşı, onun öz sözləri, bəstəsi və şərhi ilə solo albomları da var. *Arven Müzik* film istehsalı və yayımlanması şirkətinin sahibidir.

## Həyatı
1974-cü ildə Gölcükdə anadan olub. Gölcük Barbaros Hayrettin Liseyini bitirib. Daha sonra İstanbula köçdü və Mərmərə Universitetində vokal ixtisası üzrə bakalavr təhsili aldı. O, magistr dərəcəsini İstanbul Texniki Universiteti MİAM-da (Musiqidə İrəli Araşdırmalar Mərkəzi) almışdır. Hal-hazırda, İstanbul Texniki Universitetində musiqişünaslıq və musiqi nəzəriyyəsi üzrə aspirantura təhsili alır. Toygar Işıklı Berklee Musiqi Kollecində də film musiqisi oxuyub. Təhsil aldığı müddətdə o, caz, 20-ci əsr musiqisi, klassik türk musiqisi və klassik musiqi sahəsində araşdırmalarına və işlərinə görə Həsən Uçarsu, Kamran İnce, Pieter Snapper, David Osbon, Şehvar Beşiroğlu və Nail Yavuzoğlu kimi tanınmış bəstəkar və akademiklərlə əməkdaşlıq etmək şansı qazanıb. 

## İstinadlar
Crypto.com

**Crypto.com** — Sinqapurda yerləşən kriptovalyuta birjasıdır. 2022-ci ildən etibarən şirkətin 50 milyon müştərisi və 4000 işçisi var. Platformanın rəsmi kriptovalyutası Kronosdur.

## İstinadlar
İtamar Zinger

**İtamar Zinger** (; ) — əslən Rumıniya yəhusidi olan İsrail yazıçısı və tarixçisi.  O, daha çox qədim Yaxın Şərq tədqiqatları ilə, həmçinin ilk dəfə İsraildə Het dövlətini tədqiq edən və onun tənəzzülünə səbəb olan gərginliyi müəyyən edən aparıcı hetoloq kimi tanınır.

## Həyatı
İtamar Zinger 26 noyabr 1946-cı ildə Transilvaniyada macardilli yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. O,  5 yaşında ailəsi ilə Kluj (o vaxtlar Kolojvar) şəhərinə köçmüşdür. Zinger 1958-ci ildə ailə İsrailə köçmüş və orada yeni qurulan Holon şəhərində məskunlaşmışdır. Onun həyat yoldaşı argentinalı misirşünas Qrasiela Noemi Hestos idi..

## Seçilmiş əsərləri
* Singer, Itamar. *The Hittite KI.LAM Festival*, 2 Vols, Harrassowitz, 1983, 1984.
* Singer, Itamar and Izre'el, Shlomo. *The General's Letter from Ugarit: A Linguistic and Historical Reevaluation of RS 20.33*, Tel Aviv University, 1990.
* Singer, Itamar. *Muwatalli's Prayer*, ASOR, 1996.
* Singer, Itamar. *Hittite Prayers*, Society of Biblical Literature, 2002.
* Singer, Itamar. *The Hittites and their Culture* (in Hebrew), Jerusalem, 2009.
* Singer, Itamar. *The Calm before the Storm: Selected Writings of Itamar Singer on the End of the Late Bronze Age in Anatolia and the Levant*, Society of Biblical Literature, 2010.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kluj-Napoka

**Kluj-Napoka** (), 1974-ci ilə qədər adı **Kluj** olmuşdur, həmçinin **Kolojvar** () və **Klauzenburq** () adlandırılmışdır — Rumıniyanın şimal-qərbində şəhər, Kluj judetsinin inzibati mərkəzi. Bu, paytaxt Buxarestdən sonra ölkənin ikinci ən böyük şəhəridir.

## Əhalisi
2011-ci ildə keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına görə, şəhərin əhalisi 309,1 min nəfərdir. Milli tərkibi:

* rumınlar — 247,548 nəfər (80,07 %);
* macarlar — 49,375 nəfər (15,97 %);
* qaraçılar — 3274 nəfər (1,05 %);
* almanlar — 520 nəfər (0,16 %);
* yəhudilər — 152 nəfər (0,05 %);
* ukraynalılar — 130 nəfər (0,04 %).

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

**Official websites**
* Cluj-Napoca: Official administration site 
* Cluj-Napoca : Official tourism site 
* Cluj County Prefecture 
* Cluj-Napoca Local Civic Council 
*  
* Cluj-Napoca International Airport
Sürətlənmə (film, 2015)

**Sürətlənmə** () — rejissor Stiven Kampanelli tərəfindən çəkilmiş və baş rollarda Olqa Kurylenko, Morqan Friman və Ceyms Purefoyun yer aldığı 2015-ci ildə çəkilmiş döyüş triller filmi. Yüksək texnologiyalar üzrə mütəxəssis oğru müəmmalı hökumət agentləri tərəfindən təqib edilir.

## Süjet xətti

Mükəmməl hərbi təlim keçmiş keçmiş hərbi agent və hal-hazırda oğruya çevrilmiş Aleks (Olga Kurylenko), keçmiş şəriki Kevin tərəfindən yüksək texnologiyalı bank soyğunu işinə (“son iş”) cəlb olunur. Oğurluq zamanı onlar bir çanta almaz oğurlayırlar ki, çantanın içərisində ittihamedici dəlillər olan qiymətli fləş disk də gizlədilmişdir. Aleks oğurluq zamanı almazları gizlədir və gəlirin qalan hissəsini öz aralarında bölüşdürmək və aranın bir qədər sakitləşməsi üçün oteldə dincəlməyi qərara alırlar. Onlar cənab Vaşinqtonun (Ceyms Purefoy) başçılıq etdiyi agentlər komandası tərəfindən təqib edilirlər. Aleks çarpayının altında gizlənir və buna görə də Kevini işgəncələrə məruz qoyub öldürənlər əvvəlcə onu görmürlər. Sonda Aleks Kevinin qisasını almaq üçün cənab Vaşinqtonu öldürmək istəyəndə, əlindəki silahın darağının boş olduğunu görür. Bundan sonra Aleks cənab Vaşinqtonun dəstəsindən qaçmağa başlayır və şəhər boyu pişik-siçan qovması başlayır. Kevinin arvadından və uşağından Aleksi ələ keçirmək üçün yem kimi istifadə edirlər. Aleks onu təqib edənlərin arxasında duranların məqsədlərini müəyyən etməyə çalışır. Aleks nəhayət, fləş diski götürmək üçün agentlərin anonim ABŞ senatoru (Morgan Freeman) tərəfindən göndərildiyini öyrənir.

## Rollarda
* Olqa Kurilenko — *Aleksis (Aleks Faradey)*
* Ceyms Pyurfoy — *mister Vaşinqton*
* Li-Enn Sammers — *Penni Filler*
* Xlomla Dandala — *mister Medison*
* Morqan Friman — *senator*
* Karl Taninq — *Daq Makartur*
* Şelli Nikol — *miss Klinton*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Yunis Kazembe

**Yunis Kazembe** (ing. dilində: Eunice Kazembe; 1952 — 28 oktyabr 2013, Yoxanesburq) — Malavi siyasətçisi, sənaye və ticarət naziri (2009—2012), təhsil naziri (2012—2013). Demokratik Tərəqqi Partiyasının üzvü..

## Tərcümeyi-halı
Yunis Kazembe 1952-ci ildə anadan olmuşdur. O, Ottavada, Karlton universitetini bitirərək ticarət sahəsi üzrə bakalavr dərəcəsini, İndiana universitetində təhsil alaraq magistr dərəcəsini almışdır..

1986—1999-cu illərdə Kazembe kənd təsərrüfatının inkişafı və marketinq Korporasiyasının baş direktoru, 1999—2004-cü illərdə — Çin Respublikasında səfir vəzifəsində çalışmışdır.. 2005—2009-cu illərdə o şəhər quruculuğunun inkişafı məsələləri üzrə prezidentin müşaviri, həmçinin şaxta, energetika və təbii resurslar naziri olmuşdur..

2009-cu ilin mayında Kazembe Çiradzulu şəhərindən Malavi parlamentinə seçilmişdir.. 15 iyun 2009-cu ildə formalaşdırılan hökumətdə  sənaye və ticarət naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir..

26 aprel 2012-ci ildə prezident  Coys Bandanın elan etdiyi yeni hökumətin tərkibində Kazembe təhsil naziri vəzifəsini tuturdu..

Kazembe *Chisomo Children’s Club*-nun himayəçisi və təsisçisi olmuşdur.
Yunis Kazembe 28 oktyabr 2013-cü ildə Yoxanesburq şəhərində xəstəxanada vəfat etmişdir..

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər
Mariana Maççukato

**Mariana Maççukato** — italyan əsilli amerikalı iqtisadçı və professor.

Hazırda London Universitet Kolleci nəzdnində qurucusu olduğu İnnovasiya və İctimai Dəyər İnstitutuna rəhbərlik edən Maççukato ictimai sektorun innovasiyadakı yerinə dair tədqiqatlarına görə tanınır. Onun tədqiqat sahəsi sözügedən mövzu ilə yanaşı, iqtisadiyyatda dəyər anlayışını da əhatə edir. ABŞ-də çap olunan "The New Republic" jurnalı Maççukatonu innovasiya sahəsində üç ən mühüm mütəfəkkirdən biri kimi xarakterizə etmişdir.

Mariana Maççukato innovasiya iqtisadiyyatı, dəyər nəzəriyyəsi və siyasi iqtisadiyyat sahələri üzrə çoxsaylı nəşrlərə malikdir. Bunların sırasına "Sahibkar dövlət: İctimai və Özəl Sektor Miflərini Dağıtmaq", "Hər Şeyin Dəyəri: Qlobal İqtisadiyyatda Yaratmaq və Almaq" və "Missiya İqtisadiyyatı: Kapitalizmi Dəyişdirmək üçün Ay Səyahəti Bələdçisi" kimi kitablar aiddir.

Maççukato 2021-ci ildə İtaliya Respublikasının ən yüksək mülki mükafatı olan "İtaliya qarşısında xidmətlərə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Həyatı
Mariana Maççukato 16 iyun 1968-ci ildə Romada Ernesto və Alessandra Maççukatonun ailəsində doğulmuşdur. Maççukato ailəsi Ernestonun Prinston Universitetinin Plazma fizikası laboratoriyasında çalışmağa başlamasının ardınca ABŞ-yə köçmüşdür.

Mariana Maççukato 1986-cı ildə Prinston orta məktəbini bitirmiş, ardınca Tafts Universitetində beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə bakalavr təhsili almışdır. Nyu-Yorkda yerləşən Yeni Məktəbdə iqtisadiyyat sahəsində magistratura (1994) və ardınca doktorantura təhsili almışdır (1999).

### Ailəsi
Maççukato italyan əsilli film istehsalçısı Karlo-Kresto Dina ilə evlidir və 4 uşağı var.

## Elmi fəaliyyəti
Maççukatonun elmi tədqiqat sahəsi şirkətlər, ayrı-ayrı sferalar və ölkələr səviyyəsində innovasiya, dövlət siyasəti, maliyyə bazarları və iqtisadi artım kimi faktorlar arasındakı əlaqəni əhatə edir. Tədqiqatlarında Şumpeter təsiri vardır və əsasən təkamül iqtisadiyyatı əsərlərinin nəzəri strukturunun nüvəsini təşkil edir.

### Seçilmiş əsərləri
* "Sahibkar dövlət: İctimai və Özəl Sektor Miflərini Dağıtmaq", 2013.
* "Hər Şeyin Dəyəri: Qlobal İqtisadiyyatda Yaratmaq və Almaq", 2018.
* "Missiya İqtisadiyyatı: Kapitalizmi Dəyişdirmək üçün Ay Səyahəti Bələdçisi", 2021.

## İstinadlar
Arbedo döyüşü

**Arbedo döyüşü** — Milan hersoqluğu ilə İsveçrə konfederasiyası arasında 30 iyun 1422-ci ildə baş vermiş döyüş.

## Zəmin
1419-cu ildə Uri və Untervalden kantonları Bellinson qalasını Sakko baronlarından satın aldılar, lakin onlar qalanın müdafiəsini təmin edə bilmədilər. Belə olduqda, Milan hersoqluğu kantonlara hərbi cəhətdən möhkəmləndirilmiş şəhəri onlardan satın almağı təklif etdi, lakin kantonlar 1422-ci ildə bu təklifdən imtina etdilər.  1407-1419-cu illər arasında Uri və Untervalden Bellinson şəhərini və mahalını Saks baronlarından satın alana qədər, 1419-cu ilə qədər Bellinson Konfederasiya üçün dost şəhər hesab olunurdu.

Bundan qısa müddət sonra kondotyer (muzdluların komandiri) Françesko Bussone da Karmanol başda olmaqla Viskonti ailəsinin qoşunları İsveçrə qarnizonunu qovdu və qalanı işğal etdi. Şəhəri geri almaq üçün isveçrəlilər 2500 əsgərdən ibarət böyük bir ordu topladılar və Sen-Qotarddan keçərək Bellinsona getdilər, lakin burada uğursuz hücumdan sonra şəhərin şimalında düşərgə saldılar.

## Döyüş
1419-cu il iyunun 30-da Karmanol İsveçrə düşərgəsinə qəfil hücum etdi. İsveçrəlilər tezliklə kvadrat şəklində düzülüb düşmənin bir neçə süvari hücumunu dəf etdilər.
Bundan sonra Karmanyol öz süvarilərinə sürətlə İsveçrə meydanına əsas hücuma keçməyi əmr etdi. Milanlıların sayca üstünlüyü (16.000 əsgər, o cümlədən 5 min nəfər atlı) düşməni geri çəkilməyə vadar etdi. Bundan əlavə, Milanlıların süvari nizələri İsveçrə alebardalarından daha uzun idi, buna görə də Karmanolun əsgərləri döyüşdə açıq üstünlüyə malik idilər. İsveçrəlilər Arbedo kəndinə doğru dik bir yamacla geri çəkilməyə məcbur oldular.

Əvvəlcə vəziyyət isveçrəlilər üçün tamamilə ümidsiz görünürdü, lakin Karmanolun əsir götürməmək əmri ilə döyüşün şiddəti daha da gücləndi. Son cəhddə isveçrəlilər mühasirəni yarmağa müvəffəq oldular və 500 əsgərini itirərək şimala doğru çəkildilər.

Döyüşün  nəticəsinə əsasən Bellinson şəhərini Milan hersoqluğu özündə saxladı, bundan əlavə, hersoqluq Ossola əyalətini də ələ keçirərək isveçrəliləri əvvəlki bütün uğurlarından məhrum etdi. Konfederasiyanın Laqo Macor gölü bölgəsində hücumu dayandırıldı. Həmçinin, Arbedo döyüşü nəticəsində isveçrəlilər uzun nizələrə qarşı alaberdalardan istifadə olunmasından imtina etdilər.

## İstinadlar
Ərsun (Xalxal)

**Ərsun** () — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 123 nəfər yaşayır (35 ailə).

## İstinadlar
Hacı Rüstəmov

**Hacı Rüstəmov** – Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
Hacı Rüstəmov Rafiq oğlu 28 iyul 1998-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Orta təhsilini 18 nömrəli tam orta məktəbdə tamamlamışdır. Hələ uşaq vaxtlarından futbola maraq salmış və 2005-ci ildən başlayaraq müxtəlif klubların müxtəlif yaş qruplarında oynamışdır. Həmçinin həmin müddətlər ərzində digər idman növlərinə(Şahmat və basketbol) maraq göstərmişdir. 2014-cu ildə Bakı Humanitar Kollecinin "Turizm işinin təşkili" ixtisasına qəbul olub təhsilini 2017-ci ildə başa vurub. Daha sonra 2020-ci il Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin "Turizm işinin təşkili" ixtisasına daxil olub. 2020- ci il 29 sentiyabrda 2-ci Qarabağ müharibəsinə yollanaraq futbol karyerasına bir müddətlik ara vermişdir. O, Füzuli, Xocavənd, Cəbrayıl, Şuşa və Laçın döyüşlərində iştirak edərək 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamına əsasən "Laçının azad olunmasına görə" medalı və "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalı ilə təltif olunmuşdur. 2021-2022-ci illərdə Şamaxı futbol klubunun əvəzedici heyətində öz karyerasını davam etdirdi. Hal hazırda Difai klubunun futbolçusudur

## Uğurları

## Təltifləri
* "Laçının azad olunmasına görə" medalı 
* "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalı

## Həmçinin bax
* Azərbaycan futbol klublarının siyahısı
* Kərəm Əhmədli
* Azərbaycan futbolçularının siyahısı
Beyrək

* Bamsı Beyrək — Kitabi Dədə Qorqudda əsas personaj.
* Beyrək Fezullayev — Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
* Beyrək (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Hacıheydərhavar (Biləsuvar)

**Hacıheydərhavar** () — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 21 nəfər yaşayır (6 ailə).

## İstinadlar
Kriva Palanka

**Kriva Palanka** — Şimali Makedoniyanın şərqində, Bolqarıstan sərhəddindən təxminən 5 km uzaqlıqda, Kriva Palanka bələdiyyəsinin mərkəzi olan şəhərdir. Əhalisi 14558 nəfərdir. Kriva Palanka şəhəri 21,000 əhalisi olan Kriva Palanka Bələdiyyəsinin ərazisində yerləşir.

Şəhər respublikanın şimal-şərqində, Osogovo dağ silsiləsindən bir qədər uzaqda, Kriva çayının hər iki sahilində yerləşir. Şəhər Kumanovo şəhərindən 60 km, ölkənin paytaxtı Skopye şəhərindən isə 100 km məsafədə yerləşir. Çayın kənarında yerləşən şəhərin adı, Osmanlı İmperiyası dövründə "Eğri-Dərə" (*əyri çay*), sonralar isə "Eğri-Palanka" adlanıb.

## Tarixi
Kriva Palanka ölkənin "ən gənc" şəhərlərindən biridir. Şəhər 1633-cü ildə Bayram Paşanın göstərişi ilə türklər tərəfindən qurulmuşdur. 20-ci əsrin əvvəllərində şəhərin çoxmillətli əhalisi var idi: 1900-cü ildə Vasil Kançevin "Makedoniya. Etnoqrafiya və statistika" kitabında şəhərdə 1,5 min xristian bolqar, 2,5 min türk, 20 Vlax və 320 qaraçı yaşadığı göstərilir. 1905-ci ildə şəhərin 1364 sakini Bolqar Ekzarxlığı kilsəsinin parishionları idi.

## Əhalisi
2002-ci il siyahıya alınmasına görə, Kriva Palankanın 14 558 nəfər əhalisi var.

## Görməli yerləri

Şəhərin yaxınlığında (mərkəzdən 2 km məsafədə) orta əsrə aid memarlıq və tarixi abidə olan Müqəddəs Osoqovski Pravoslav Monastırı yerləşir.

## İstinad
Mao Anin

**Mao Anin** (毛岸英, pinyin *Máo Anyīng*, ; az:Sergey Zedon oğlu Mao, Sergey Zedonoviç Mao; ) — Çin Kommunist Partiyasının sədri Mao Zedunun ikinci həyat yoldaşı Yang Kaihui tərəfindən oğlu.

## Həyatı
24 oktyabr 1922-ci ildə doğulub.

25 noyabr 1950-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Miho

**Miho** — Yaponiya qadın adı.

* Miho Manya — Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Miho Fukumoto — Yaponiya qadın futbolçusu. 
* Miho Kaneda — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Mequmi

**Mequmi** — Yaponiya qadın adı.

* Mequmi Oqava — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Mequmi Toriqoe — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Mequmi Sakata — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Mequmi Kamionobe — Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Mequmi Takase — Yaponiya qadın futbolçusu. 
* Mequmu Tamura
Mayko (ad)

**Mayko** — ad.

* Mayko Nakaoka — 
* Mayko Nasu — 

;Digər
* Mayko — geyşanın tələbəsinin adı və ya cavan geyşalara verilən ad yap. geyko geyşaların adı.
Alexandro Kantero

**Alexandro Kantero Sançez** () – İspaniya klubu olan Levantenin futbolçusu.

## Karyerası

### Levante-2
Levante-2–də ilk matçına 20 yanvar 2019-cu ildə keçirilən Levante 2-Kornella matçının 67-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç 0–0 hesablı heç-heçə ilə başa çatıb. Levante-2-də ilk dəfə 24 mart 2019-cu ildə keçirilən Levante 2-Sabadell matçında fərqlənib. Matçın 4-cü və 46-cı dəqiqələrində qol vurub. Beləliklə, bu matçda Alexandro Kantero Levante-2 də dublda etmiş oldu. Matç Levante 2-nin 3–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

### Levante
Levantenin heyətində ilk matçına 30 aprel 2021-ci ildə keçirilən Selta Viqo-Levante matçında çıxıb. Start heyətdə meydana çıxan Kantero 79-cu dəqiqədə əvəzlənib. Matç Selta Viqonun 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.2025 ci ildən Huesca klubunun şərəfini qoruyur

## İstinadlar
* 3.Levante-2 0–0 Kornella Soccerway
* 4.Levante 2 3–1 Sabadell Soccerway
* 5.Selta Viqo 2–0 Levante Soccerway
May (ad)

**May** — ad.

* May Ayzava — 
* May Kyokava — 
* May Nakaçi — 
* May Ziyadə — 

;Digər
* May — Qriqorian təqviminin beşinci ayı. 
* May Ana — 
* May Ata —
Masato

**Masato** — Yaponiya adı.

* Masato Morişiqe — Yaponiya futbolçusu.  
* Masato Kudo — Yaponiya futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Masatoşi
Meysi Vilyams

**Marqaret Konstans "Meysi" Vilyams** (; ) — Britaniya aktrisası. Debüt işi 2011-ci ildə HBO telekanalında yayımlanan "Game of Thrones" (2011–2019) fentezi teleserialında Arya Stark rolu olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

*
Medisen Biti

**Medisen Biti** (; ) — ABŞ aktrisası. "The Curious Case of Benjamin Button"da (2008) Deyzi Fuller, "The Master"də (2012) Doris Solstad, "Other People"da (2016) Rebekka Malçey, "The Fosters"də (2013-2018), "The Magicians"da (2018-2019) İris və "Aquarius"da (2015-2016) Patrisia Krenvinkel rolları ilə tanınır.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Hesablaşma vərəqi

**Hesablaşma vərəqi** və ya **ödəniş qəbzi** — bir işçinin hesaba birbaşa vəsait yatırılması barədə bildiriş kimi və ya maaş vərəqəsinin bir hissəsi kimi aldığı sənəd.

Tipik olaraq, əmək haqqı vərəqəsi əmək haqqının, onun tərkib hissələrinin, bütün vergilərin və sığorta haqları, sosial və pensiya fondlarına töhfələr, ianələr və ya alimentlər kimi ümumi məbləğdən çıxılan digər ayırmaları sadalayır.

## Müxtəlif ölkələrdə hesablaşma vərəqələrindən istifadə
Belarus Respublikasında əvvəlki Ödəniş Kitabları oxşar məqsədlər üçün istifadə olunurdu (SSRİ Dövlət Əmək Komitəsinin 28 oktyabr 1956-cı il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş formaya uyğun olaraq). 26 yanvar 2008-ci ildə Belarus Respublikası Əmək Məcəlləsinin 80-ci maddəsi əmək haqqı vərəqələrini təqdim etdi.

Ukraynanın əmək qanunvericiliyi işəgötürənin əmək haqqının miqdarı barədə işçini məlumatlandırmaq öhdəliyini müəyyən edir. 2009-cu ilə qədər "Əmək haqqı üzrə fəhlə və qulluqçularla hesablaşmaların ilkin uçotunun standart formaları", daha sonra P-6 "İşçinin əmək haqqı fondu" standart forması istifadə olunurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Расчетные и рабочие книжки — Энциклопедический словарь Ф.А. Брокгауза и И.А. Ефрона. — С.-Пб.: Брокгауз-Ефрон. 1890–1907.
Mari (ad)

**Mari** — ad.

* Mari Dübua — fransız aktrisa.
* Mari Joy Tabal — Filippinli marafonçu.
* Mari Kavamura — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Mari Miyamoto — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Mari
* Maria
* Mariya
Vergitutma

**Vergitutma** — qanunla müəyyən edilmiş qaydada tutulan vergi və ödənişlərin məcmusudur.

## Tərifi
BRE-na əsasən, makroiqtisadi yanaşma nöqteyi-nəzərindən vergitutma dövlət tərəfindən ictimai sərvətlərin (milli müdafiə xidmətləri, ictimai asayiş, məhkəmə və s.) təmin edilməsi üçün zəruri olan maliyyə resurslarının yaradılması məqsədilə ÜDM-in yenidən bölüşdürülməsi prosesidir. Mikroiqtisadi yanaşma nöqteyi-nəzərindən vergi ödəyicisi (fiziki və ya təşkilat) tərəfindən qanunla müəyyən edilmiş vergilərin hesablanması və büdcəyə ödənilməsi prosesidir.

## Tarixi
E.ə. VII—VI əsrlərdə  qədim Yunanıstanda gəlirin 1/10 və ya 1/20 hissəsi məbləğində gəlir vergisi tətbiq edilirdi[1].

## Vergitutma prinsipləri
Vergitutmanın əsas prinsipləri:

* *ədalət prinsipi (vergitutmanın universallığı və vergi yükünün vergi ödəyiciləri arasında gəlirə mütənasib olaraq vahid bölüşdürülməsi);*
* *müəyyənlik prinsipi (vergi ödəyicisi verginin məbləği, ödəmə üsulu və vaxtı barədə əvvəlcədən məlumatlıdır);*
rahatlıq prinsipi (vergi ödəyicisi tərəfindən tutulduqda vergitutma rahat olur və vaxtında tələb olunur);*
* *qənaət prinsipi (vergilərin yığılması xərcləri minimal olmalıdır);*
* *neytrallıq prinsipi (hüquqi iqtisadi fəaliyyətin forma və üsullarına münasibətdə vergitutma neytraldır);*
* *birdəfəlik vergitutma prinsipi (bir və eyni obyekt bir növ vergiyə cəlb edilir və dövr ərzində yalnız bir dəfə);*
* *birlik prinsipi (bütün ölkə ərazisində və eyni kateqoriyadan olan bütün hüquqi və fiziki şəxslər üçün vahid forma);*
* *mülayimlik prinsipi (vergitutma vergi ödəyicisinin gəlirinə mütənasibdir və təsərrüfat subyekti kimi özünü ləğv etməyə səbəb olmur);*
* *büdcə federalizmi (hökumətin müxtəlif səviyyələri arasında aydın vergi səlahiyyətləri müəyyən edilir).*

== Vergilərin növləri ==
Aşağıdakı vergi növləri var:

* *vergitutma obyekti təsərrüfat subyektinin gəliri olduqda gəlir vergisi (fərdi gəlir vergisi, gəlir vergisi, vahid kənd təsərrüfatı vergisi, sadələşdirilmiş sistem üzrə vergi, hesablanmış gəlirdən vahid vergi);*
* *vergitutma obyekti əmlak olduğu əmlak vergisi (daşınmaz əmlak vergisi, şirkətin kapitalına görə vergi, mülkiyyət hüququnun ötürülməsi vergisi);*
* *istehlak vergisi, burada vergitutma obyekti vergi ödəyicisi deyil, istehlakçıdır (əlavə dəyər vergisi, aksizlər və gömrük rüsumları).*

Bundan əlavə, vergitutma:

* *mütərəqqi vergitutma (vergi bazası artdıqca vergi dərəcəsinin artması);*
* *proporsional vergitutma (vergitutma bazasının artması və ya azalması ilə vergi dərəcəsinin sabitliyi);*
* *reqressiv vergitutma (vergi bazası artdıqca vergi dərəcəsinin aşağı salınması).''

## İstinadlar
Əmlak vergisi

**Əmlak vergisi** — təşkilatların və ya şəxslərin əmlakına qoyulan birbaşa vergi.

## Tarixi
Əmlak vergisi Roma İmperiyasında artıq məlum idi. Avropada orta əsrlərin sonlarına qədər vergitutmanın əsas formalarından biri olmuşdur. O, torpaq və pul üzərində mülkiyyətə məruz qalırdı.

## Fransada
Fransada müasir formada əmlak vergisi 1982-ci ildən mövcuddur. 2012-ci ilin payızından etibarən Fransua Ollandın sosialist hökuməti dərəcəsi xeyli artırdı və yuxarı həddini qaldırdı. İndi vergi 1.300.000 avrodan yuxarı olan əmlakdan 0.5%-dən (ilk 800.000 avroda) 1.5%-ə qədər mütərəqqi dərəcə ilə tutulur.

## Almaniyada
Almaniyada əmlak vergisi vergi ödəyicisinin müəyyən bir gündə sahib olduğu əmlakın məbləğindən (xalis, yəni borc hesablanmış) asılı idi. 1995-ci ildə daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi metodunun konstitusiyaya zidd olduğu müəyyən olundu və buna görə də 1997-ci ildə vergi ləğv edildi.

## Rusiyada
Korporativ əmlak vergisi regional vergidir. Bu o deməkdir ki, vergi dərəcəsi Rusiya Federasiyasının təsis qurumlarının qanunları ilə müəyyən edilir, lakin 2,2% -dən çox ola bilməz (Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş həddi). Vergitutma obyekti müəssisənin balansında əsas vəsaitlər kimi qalıq dəyəri ilə (ilkin dəyərdən yığılmış amortizasiya çıxılmaqla) 01 №-li hesab - 02 No-li mühasibat uçotu hesabında olan təşkilatın əmlakıdır. 01.01.2015-ci il tarixindən etibarən əmlak vergisi dərəcəsi qalıq dəyərdən deyil, kadastr dəyərindən müəyyən edilir.

## Azərbaycanda
Vergitutma məqsədləri üçün Vergi Məcəlləsinin 197.1.3-cü maddəsinə əsasən, müəssisələrin balansında olan əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyəri vergitutma obyekti sayılır. Dövlət Vergi Xidmətinin "195" Çağrı Mərkəzinin əməkdaşı Hüseyn Hacıyev “vergiler.az” saytına bildirib ki, vergitutma məqsədləri üçün müəssisənin əmlakının orta illik qalıq dəyəri Vergi Məcəlləsinin 202-ci maddəsinə uyğun olaraq, yəni müəssisənin əmlakının (avtonəqliyyat vasitələri istisna olmaqla) hesabat ilinin əvvəlinə (əvvəlki il üzrə qalıq dəyərindən həmin il üçün hesablanan amortizasiya məbləği çıxıldıqdan sonra qalan dəyər) və sonuna qalıq dəyərinin toplanıb 2-yə bölünməsi ilə müəyyən edilir.

Müəssisənin əmlakı qalıq dəyərindən artıq qiymətə sığortalandığı halda əmlak vergisi Vergi Məcəllənin 14.3.4-cü maddəsinə əsasən, yəni bazar qiyməti kimi müəyyən edilmiş dəyərə əmlak vergisinin dərəcəsi tətbiq edilməklə hesablanır. Sığortalanan əmlakın dəyəri bazar qiyməti nəzərə alınmaqla müəyyən edildiyi halda Vergi Məcəlləsinin 202-ci maddəsinin müddəaları tətbiq edilmir.

Əmlak vergisi ödəyiciləri cari vergi ödəmələri kimi hər rübün ikinci ayının 15-dən gec olmayaraq əvvəlki ildəki əmlak vergisinin məbləğinin 20 faizi həcmində vergi ödəyir.

## İstinadlar
Mami

**Mami** — Yaponiya qadın adı.

* Mami Ueno — Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Mami Yamaquçi — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Mami Kaneda — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Ləşgərgah (dəqiqləşdirmə)

* Ləşgərgah — Əfqanıstanın Hilmənd vilayətində şəhər. 
* Ləşgərgah (Kirmanşah) — 
* Ləşgərgah (Xuzistan) —
Xuan Musso

**Xuan Aqustin Musso** () – La Liqada çıxış edən Atletiko Madrid klubunda Atalanta klubundan icarə əsasında oynayan argentinalı qapıçı.

## Karyerası

### Racinq Klub
Racinq Klubda ilk matçına 28 may 2017-ci ildə keçirilən Racinq Klub-San Lorenzo matçında çıxıb.Matç Racinq Klubun 2–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.11 iyul 2018-ci ildə Racinq Klubdan ayrıldı.

### [[Udineze FK|Udineze]]
11 iyul 2018-ci ildə Udineze ilə müqavilə imzaladı.Udinezenin heyətində ilk matçına 28 oktyabr 2018-ci ildə keçirilən Cenoa-Udineze matçında çıxıb. Matçın 67-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç 2–2 hesablı heç-heçə ilə bitib.2 iyul 2021-ci ildə Udinezedən ayrıldı.

### [[Atalanta FK|Atalanta]]
2 iyul 2021-ci ildə Atalanta ilə 4 illik müqavilə imzaladı. Atalantanın heyətində ilk matçına 14 avqust 2021-ci ildə keçirilən Yuventus-Atalanta matçında çıxıb. Matça start heyətdən başlayan Xuan Musso 83-cü dəqiqədə əvəzlənib. Matç Yuventusun 3–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

### [[Atletiko Madrid FK|Atletiko Madridə]] icarə
Musso 27 avqust 2024-cü il tarixində 2024–25 mövsümü üçün icarə əsasında bir mövsümlük La Liqa klubu Atletiko Madrid-ə qoşuldu.

## İstinadlar
Nəqliyyat vergisi

**Nəqliyyat vergisi** — qeydiyyata alınmış nəqliyyat vasitələrinin sahiblərindən tutulan vergi.

Avtomobil vergisi ilk dəfə 1908-ci ildə ABŞ-də, demək olar ki, eyni vaxtda Ford Model T-nin meydana çıxması ilə ortaya çıxdı, sonra verginin məbləği benzinin qiymətinə daxil edildi.

## Ukraynada
Tariflər və digər vergitutma məsələləri Ukraynanın Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilir. Nəqliyyat vasitələri vergisinin ödəyiciləri Ukraynada ilkin qeydiyyatı, nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatını, yenidən qeydiyyatını həyata keçirən və/və ya Ukraynada vergitutma obyekti olan şəxsi nəqliyyat vasitələrinə malik olan fiziki şəxslərdir.

### Minik avtomobillərinin ilk qeydiyyatı zamanı vergi dərəcələri
Vergi dərəcəsi mühərrik silindrinin həcminin hər 100 sm³ üçün qrivna ilə hesablanır.

## ABŞ
Heç bir federal nəqliyyat vergisi yoxdur, lakin bütün ştatlarda illik nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat haqqı var. Bundan əlavə, bəzi dövlətlər nəqliyyat vasitələrinə sahib olmaq üçün əlavə vergilər tətbiq edirlər.

## İsrail
İsraildə nəqliyyat vergisinin məbləği ətraf mühitin çirklənmə dərəcəsindən asılıdır. Bu göstəriciyə görə 2009-cu ildə bütün nəqliyyat vasitələri 15 ekoloji qrupa bölünüb. Minimum vergini — nəqliyyat vasitəsinin dəyərinin 10%-ni elektromobil sahibləri ödəyir, ən çox "zərərli" avtomobillər üçün isə maksimum vergi avtomobilin dəyərinin 92%-ni təşkil edir. Orta hesabla vergi yükü nəqliyyat vasitəsinin dəyərinin təxminən 70%-ni təşkil edir.

## Almaniya
2009-cu ildən Almaniya həm mühərrik ölçüsünə, həm də karbon qazı emissiyasına görə vergi tutur. Benzin mühərrikli avtomobil sahibləri hər 100 sm³ üçün 2 avro, dizel mühərrikli avtomobil sahibləri isə hər 100 sm³ üçün 9 avro ödəyirlər.

## Digər ölkələrdə
Əksər ölkələrdə vahid nəqliyyat vergisi yoxdur. Bunun əvəzinə aşağıdakı vergilər tətbiq oluna bilər:

* əmlak vergisi — avtomobilin dəyərindən birbaşa və ya dolayısı ilə asılı olan vergi. Gəlir vergisinin mövcudluğuna baxmayaraq, bir çox ölkələrdə əmlak vergisi də tutulur; bu vergidən qaçmaq ümumiyyətlə gəlir vergisindən daha çətindir;
* yol vergisi — ödənilməsindən əldə edilən pul avtomobil yollarının tikintisinə və təmirinə sərf olunan vergi;
* ekoloji vergi — atmosferi daha az çirkləndirən avtomobillərin alınmasını və ya çirkləndirici olmayan nəqliyyat növlərindən (metro, trolleybus) istifadəni stimullaşdıran vergi.

Bu vergilərdən bəziləri olmaya, gizlənə və ya birləşə bilər.

## İstinadlar
Kalvin Remsi

**Kalvin Vilham Remsi** () – İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Liverpulun futbolçusu.

## Karyerası

### Aberdin
Aberdinin heyətində ilk matçına 20 mart 2021-ci ildə keçirilən Dundee Yunayted-Aberdin matçının 90+1-ci dəqiqəsində çıxıb.Matç Dundee Yunaytedin 1–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Aberdində ilk qolunu 2 aprel 2022-ci ildə keçirilən Dundee-Aberdin matçının 41-ci dəqiqəsində vurub. Matçın 78-ci dəqiqəsində əvəzlənib. Matç 2–2 hesablı heç-heçə ilə başa çatıb.19 iyun 2022-ci ildə Aberdindən ayrıldı.

### [[Liverpul FK|Liverpul]]
19 iyun 2022-ci ildə Aberdindən Liverpula transfer olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Toranomon insidenti

– 27 dekabr 1923-cü ildə Daysuke Nanba tərəfindən Yaponiya imperatorunun regenti Hirohitoya qarşı təşkil olunan sui-qəsd cəhdi. Nanba sui-qəsd cəhdi üçün solçu idealogiyadan təsirlənməklə yanaşı, 1910-cu ildə Vətənə xəyanət insidentinə görə edam edilmiş Kotoko Şusuinin intiqamını almaq istəyirdi.

İnsidentdən sonra Nanba edam edilmiş və baş nazir Yamamoto Qonnohyoe istefa vermişdir.

## Arxaplan
Yamaquçi prefekturasının nüfuzlu ailələrindən birindən olan Daysuke Nanba imperiya sisteminin dəstəkçisi idi və hətta orduda karyera qurmağı planlaşdırmışdı. Lakin 1919-cu ildən etibarən solçu mühazirələrinə qatılmış, seçki hüququ aksiyalarında iştirak etmiş, Vətənə xəyanət insidenti haqqındakı hesabatları oxumuş və siyasi mövqeyi dəyişmişdi.

1921-ci ildə Kavakami Hacime tərəfindən yazılmış məqalədə Rusiya inqilabçılarının fədakarlıqları təsvir olunmuşdu və bu, Nanbaya böyük təsir göstərmişdi. Nanba belə qərara gəlmişdi ki, inqilab üçün fədakarlıq mütləqdir. Nəhayət 1923-cü ildə baş vermiş Böyük Kanto zəlzələsindən sonra Yaponiya hökumətinin yerli koreyalılara, sosialistlərə və anarxistlərə divan tutması Nanbanı qəzəbləndirmiş və o, hərəkətə keçməyə qərar vermişdir.

## Sui-qəsd
Sui-qəsd cəhdi 23 dekabr 1923-cü ilin səhər saatlarında, Tokio şəhərinin Toranomon adlı bölgəsində baş vermişdir. Həmin gün Hirohito parlamentin yeni sessiyasını açmağa hazırlaşırdı. Nanba kütlənin içərisində gizlənərək Hirohitonun avtomobilinə atəş açsa da, hədəfini qaçırmışdır.

Rəsmilər Nanbanın motivasiyasını araşdırdıqdan sonra onun dəli olduğunu elan etmişdirlər. Qapalı məhkəmə işindən sonra 24 noyabr 1924-cü ildə ölüm cəzasına layiq görülmüş və 2 gün sonra edam edilmişdir. Məhkəmə zamanı Nanba kommunist olduğunu və Kotoko Şusuinin qisasını almaq istədiyini bildirmişdir. Tokio Universitetinin Tibb Məktəbindən olan professorların da iştirakı ilə hazırlanan məhkəmə qeydinə görə Nanba əslində sui-qəsd cəhdi üçün solçu idealogiyadan ilhamlanan rasional insan idi. Ədliyyə məmurlarının Nanba kimi insanları idarə etmək üçün yeni qanunvericiliyi təklif etmələri, onların əslində Nanbanın dəli olmadığını bildiklərini göstərirdi. Hökumət zəlzələdən sonra insanları sakitləşdirmək, eləcə də, rasional insanın imperatora hücum edə bilməyəcəyini göstərmək üçün belə bir açıqlama vermişdi.

## Nəticələri
Toranomon insidentindən sonra baş nazir Yamamoto Qonnohyoe məsuliyyəti öz üzərinə götürərək istefa vermişdir. Bəzi rəsmilər də onun bu addımını izləmişdirlər. Keçmiş ədliyyə naziri Hiranuma Kiiçiro *"Kokuhonşa"* adlı mühafizəkar və ultramillətçi təşkilat qurararaq xarici idealogiyaların Yaponiya üçün təhlükəli olduğu fikrini yaymağa başlamışdır. İnsident 1925-ci ildə Sülhün mühafizəsi qanununun tərtib olunmasına gətirib çıxarmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Dolby Atmos

**Dolby Atmos** - Dolby Laboratories tərəfindən hazırlanmış 360 dərəcə səs təcrübəsi təqdim edən səs texnologiyadır. O, səsləri üçölçülü obyektlər kimi şərh etməyə imkan verən hündürlük kanalları əlavə etməklə mövcud surround səs sistemlərini genişləndirir. Atmos-un cinema bazarına giriş etməsinin ardınca Atmos brendi altında *in-ceiling* və *up-firing* dinamiklərdən istifadə edən bir neçə istehlak texnologiyası təqdim olundu.

## İstinadlar
Əlhəşim-i Ülya

**Əlhəşim-i Ülya** () — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 307 nəfər yaşayır (62 ailə).

## İstinadlar
4DX

**4DX** — Cənubi Koreya kinoteatrlar şəbəkəsi CJ CGV-nin törəmə şirkəti olan CJ 4DPlex tərəfindən hazırlanmış 4D film formatı. Bu, filmləri hərəkətli oturacaqlar, külək, strob işıqları, simulyasiya edilmiş qar və qoxular da daxil olmaqla müxtəlif praktik effektlərlə genişlətməyə imkan verir. İlk dəfə 2009-cu ildə bazara çıxarılan bu sistem, filmləri Stereoskopik 3D, həm də Monoskopik 2D formatlarında təqdim edir.

## İstinadlar
Svetlana Xodçenkova

**Svetlana Viktorovna Xodçenkova** (; ) — Rusiya teatr, film və televiziya aktrisası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Yelizaveta Boyarskaya

**Yelizaveta Mixailovna Boyarskaya** (; ) — Rusiya teatr və film aktrisası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Təharumdəşt

**Təharumdəşt** () — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Təharəm Dəşt İranın Ərdəbil vilayətinin Xalxal rayonunun Şahrud bölgəsində yerləşən kənddir və Xalxal–Masulə yolu üzərində yerləşir. Kəndin daimi əhalisi 124 nəfərdir. Təharəm Dəşt Şahrud bölgəsinin qədim yaşayış məntəqələrindən biri hesab olunur.

Keçmişdə kənd sakinləri boyaqçılıq, zərgərlik, saxsı qabların hazırlanması və digər əl sənətləri ilə məşğul olmuş, bu sahələrin bəzi izləri günümüzədək qorunub saxlanılmışdır. Kənddə iki imamzadə, iki məscid və iki qəbiristanlıq mövcuddur. İmamzadələrdən biri kənd əhalisinin iştirakı ilə bərpa edilmiş və hazırda yaşıl rəngli polad günbəzə və kərpic divarlara malikdir. Həmin imamzadənin həyəti beton bloklarla əhatə olunmuşdur və burada qədim bir tut ağacı yerləşir.

Kənd məscidlərindən biri yüksək tarixi əhəmiyyətə malikdir və yerləşdiyi mövqe kəndin müxtəlif istiqamətlərinə nəzarət etməyə imkan verir. Hazırda Təharəm Dəşt sakinlərinin əksəriyyəti bağçılıqla məşğuldur. Kəndin Şahrud bölgəsinin əsas nəqliyyat yollarından biri üzərində yerləşməsi və mülayim iqlim şəraitinə malik olması səbəbindən, keçmişdə ətraf dağ kəndləri üçün ticarət mərkəzi rolunu oynamışdır.

Şəhərləşmənin artması ilə kənd əhalisinin bir hissəsi köç etmiş, nəticədə heyvandarlıq fəaliyyəti demək olar ki, tamamilə, kənd təsərrüfatı isə qismən azalmışdır. Təharəm Dəşt Masulədən 40 kilometr qərbdə və Xalxal şəhərindən 52 kilometr cənubda yerləşir. Kənddən Zəncan vilayətinin Tarım rayonunun mərkəzi olan Ab-bar şəhərinə iki əsas yol mövcuddur. Bu yolların təxminən 90 faizi asfaltlanmış, qalan hissəsi isə torpaq yoldur. Yollardan birinin uzunluğu təxminən 82 kilometr, digərinin isə 77 kilometrdir. .

## İstinadlar
Qlikoluril

**Qlikoluril** —Qlikoluril eyni iki karbonlu zəncirlə birləşən iki tsiklik karbamid qrupundan ibarət üzvi kimyəvi maddədir. Suyun təmizlənməsində, boya və örtüklərdə, bəzən isə yavaş sovrulan gübrə kimi istifadə edilən ağ tozdur.

## İstehsal
Qlikoluril iki ekvivalent sidik cövhəri ilə qlioksal reaksiyasına girərək sintez edilə bilər. Eynilə, digər karbonil (və ya karbonil hidrat) reagentlərinin istifadəsi karbon zəncirində hidrogen atomları əvəzinə müxtəlif funksional qruplara malik törəmələr verir.

## Xüsusiyyətləri
Qlikolurilin dörd amidəbənzər və buna görə də turşulu hidrogenləri halogen atomları ilə əvəzlənmə və ya formaldehidlə reaksiya kimi müxtəlif kimyəvi reaksiyalara səbəb olur.

## Istifadəsi
Qlikoluril suyun təmizlənməsində, üzgüçülük hovuzunun dezinfeksiyasında biosidlər kimi və kağız istehsalında lil əleyhinə vasitə kimi istifadə edilən tetraxloromoqlikoluril və tetrabromoqlikoluril üçün başlanğıc material kimi istifadə olunur.

Qlikolurilin uzadılmış azot gübrəsi kimi istifadəsi müzakirə edilmişdir , lakin yüksək qiymətə görə geniş şəkildə qəbul edilməmişdir.

Qlikoluril artıq metanal ilə tetrametilol qlikolurilə çevrilə bilər ki, bu da metanalı gecikdirərək buraxır və buna görə də su əsaslı boyalarda, maye yuyucu vasitələrdə, qulluq və təmizləyici vasitələrdə (0,1% konsentrasiyada) biosid kimi istifadə olunur. O, həmçinin hidroksil tərkibli polimerlər üçün çarpaz birləşdirici agent, sənaye funqisidi və sementlərdə sürətləndirici kimi istifadə olunur.

Tetraasetilqlikoluril qlikolurildən sirkə anhidridlə reaksiya yolu ilə hazırlana bilər. Tetraasetilqlikoluril istifadə oluna bilər, lakin yavaş bioloji parçalana bildiyinə görə bərk yuyucu vasitələrdə natrium perkarbonat ağartıcı aktivator kimi çox yayılmamışdır.

Nitratlama turşusu (konsentratlı nitrat turşusu və konsentratlı sulfat turşusu) ilə reaksiya partlayıcı tetranitroqlikolurilə (TNGU) gətirib çıxarır.

## İstinadlar
Üçlər müdaxiləsi

**Üçlük müdaxiləsi** və ya  – 1895-ci ildə Rusiya, Almaniya və Fransa tərəfindən Yaponiyaya qarşı həyata keçirilən diplomatik müdaxilə. Müdaxilənin məqsədi Çin-yapon müharibəsi nəticəsində imzalanan Şimonoseki müqaviləsindən sonra Lyaodun yarımadasının Çinə qaytarılması barədə Yaponiyanı məcbur etmək idi.

## Arxaplan
Qərb dövlətləri Çin-yapon müharibəsinə birbaşa müdaxilə etməsələr də, Şərqi Asiyanın gələcəyi ilə bağlı narahat idilər. Qeyri-stabilliyin inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında ölkələr arasındakı münasibəti pozacağını düşünən Qərb dünyası Asiyadakı radikal dəyişikliklərə qarşı idi.

Şimonoseki müqaviləsi imzalanmadan qabaq Avropa dövlətləri müqavilənin şərtləri barədə narahat idilər. Onlar Çinin ərazi parçalanması yaşayacağını və Tzin sülaləsinin başa çata biləcəyini düşünürdülər. Nəticədə, Çində xarici dövlətlər arasında kəskin mübarizə başlayacaqdı. 4 aprel 1895-ci ildə yaponlar Tokioya gələn Qərb nümayəndələrinə müvəqqəti sülh şərtlərini göstərdikdən sonra Rusiya naziri bu vəziyyətə müdaxilə olunacağını bildirmişdir. Bu xəbərdarlıq diqqətə alınmamış və müqavilə imzalanmışdır.

## Müdaxilə
Avropa dövlətləri dərhal Lyaodun yarımadasının Çinə qaytarılması üçün hərəkətə keçmişdirlər. Çindəki təsirini itirəcəyindən narahat olan Rusiya Almaniya və Fransanı Yaponiyaya diplomatik təzyiq etməyə dəvət etmişdir. Bu dövlətlərin Şərqi Asiyada və ya Yaponiyaya qarşı konkret strategiyaları olmasa da, Rusiya Şərqi Asiyada özünə aid liman istəyirdi. Birləşmiş Krallıq da müttəfiqliyə dəvət olunsa da, liberal hökumət dəvəti qəbul etməmişdir.

23 aprel 1895-ci ildə Fransa, Almaniya və Rusiya hökumətləri Yaponiya hökumətinə Lyaodun yarımadasının Çinə qaytarılmasını "məsləhət etmişdirlər". Bu müdaxilə Yaponiyada böyük sensasiyaya səbəb olmuşdur. Yaponiya əvvəlcə Avropa dövlətlərinin müqavilə şərtlərinə müdaxilə edə bilməyəcəklərini düşünsə də, Üçlər ittifaqı yaponlara ultimatum təqdim etmişdir. Yaponiya ABŞ və Birləşmiş Krallıqdan dəstək istəsə də, nəticə əldə etməmişdir. Yaponlar müqavilənin qalan hissəsini xilas etmək üçün yarımadanı qaytarmağa razı olmuşdurlar. 5 mayda İto Hirobuminin başçılıq etdiyi hökumət Üçlər ittifaqına bildirmişdir ki, 450 milyon yen təzminat qarşılığında yarımadanı Çinə qaytaracaqlar. Dekabr ayına qədər bütün Yaponiya qüvvələri yarımadadan çəkilmişdir.

## Nəticələr
1898-ci ildə Rusiyanın yarımadada yerləşən Port-Artur və Dalyan limanlarını icarəyə götürməsi Yaponiya ilə Rusiya arasında böhrana səbəb olmuşdur. Bu böhran 1904-cü ildə Rus-yapon müharibəsinin başlamasına gətirib çıxarmışdır.

Müdaxilənin Yaponiyada böyük emosional və psixoloji təsiri olmuşdur. Yaponların beynəlxalq münasibətlərə olan baxışlara dəyişmiş, Qərb dövləri kimi siyasi oyunlardan istifadə etməyə başlamışdırlar. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Köhül

* Köhül (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Köhül (Şəbüstər) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Şəbüstər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Köhül (Bicar) — İranın Kürdüstan ostanının Bicar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Aşağı Köhül (Sayınqala) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Yuxarı Köhül (Sayınqala) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Qışlaq-i Köhül (Əhər) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Xaraba-i Köhül (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Diz

* Diz (Şahrud) — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Diz (Xoreşrüstəm) — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Qışlaq-i Diz — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Mərkəzləşdirilməmiş maliyyə

**Mərkəzləşdirilməmiş maliyyə** (Decentralized finance (DeFi) blokçeyn üzərində smart kontraktlardan istifadə edərək, brokerlər, birjalar və ya banklar kimi vasitəçilərə etibar etmədən maliyyə alətləri təklif edir. DeFi platformaları insanlara başqalarına borc verməyə və ya borc götürməyə, törəmələri istifadə edərək aktivlər üzrə qiymət hərəkətlərində spekulyasiya etməyə, kriptovalyuta ticarətinə, risklərdən sığortalanmağa və əmanət kimi hesablarda mənfəət qazanmağa imkan verir. DeFi laylı arxitekturadan və yüksək kompozisiyalı struktur bloklarından istifadə edir. Bəzi tətbiqlər olduqca yüksək faiz dərəcəsi vəd etsə də, böyük risk qrupuna daxildir. 2022-ci ilin fevral ayına olan məlumata görə, mərkəzləşdirilməmiş maliyyədə istifadə olunan aktivlərin dəyəri 200 milyard dollar təşkil edib.

## İstinadlar
Rayli Kio

**Daniel Rayli Kio** (; ) — ABŞ aktrisası, fotomodeli və film istehsalçısı. Kionun film sənayesində debüt işi 20 yaşında "The Runaways"də (2010) Mariya Küri obrazı olmuşdur.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Karolina Kurkova

**Karolina İsela Kurkova** (; ) — Çexiya aktrisası və fotomodeli.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Kirbi Bliss Blenton

**Kirbi Bliss Blenton** (; ) — ABŞ aktrisası. Əsasən komediya filmi "Project X"dəki Emi rolu ilə tanınır.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Dav Kameron

**Dav Oiviya Kameron** (), doğum adı: **Xloya Selesta Hosterman** (; ) — ABŞ aktrisası və müğənnisi.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Deyvi Çeyz

**Deyvi Elizabet Çeyz** qızlıq soyadı: **Çeyz-Şvaller** (; ) — ABŞ aktrisası, fotomodeli və müğənnisi.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Meggi Kü

**Marqaret Deniz Kuiqli** (; ) — əsasən **Meqqi Kü** () ləqəbi ilə tanınan ABŞ aktrisası və fotomodeli.

## Həyatı
## Filmoqrafiya
* Divergentlər (film, 2014)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Qışlaq-i Xangüldükamran (Biləsuvar)

**Qışlaq-i Xangüldükamran** () — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 134 nəfər yaşayır (32 ailə).

## İstinadlar