open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koleoidealar

**Koleoidealar** *(Coleoidea)* **-** ali başıayaqlı molluskaları özündə birləşdirən yarımsinif. Baş hissəsi xüsusiləşmiş, hissiyyat orqanları yaxşı inkişaf etmiş, 8 və ya 10 qollu iki qəlsəməli tənəffüs orqanı olan, qabığı yumşaq bədənin daxilində yerləşən (çox vaxt olmur və ya rudiment şəklində qalır) molyuskalar. Qabıq bədənin daxilində yerləşdiyi üçün bu qrupun adını paleontoloqlar daxiliqabıqlılar (*Endocochlia*), bioloqlar isə qəlsəmələrin sayına görə ikiqəlsəməlilər (*Dibranchiata*) adlandırıblar, Hazırda xarici- və daxiliqabıqlı başıayaqlı molyuskalar arasında bir sıra oxşar əlamətlərin olduğunu nəzərə alaraq daxiliqabıqlıları *Coleoidea* yarımsinifinə ayrılmışdır. Koleoidealar mezozoyun stratiqrafiyası üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən, nəsli kəsilmiş belemnitlər, müasir osminoqlar, karakatisalar aid edilir. Bunların bədəni ikitərəfli-simmetrik müxtəlif formada olub qıf yaxşı inkişaf etmişdir. Aktiv üzənlərdə uzunsov iti bədənin yan tərəflərində üzgəclər inkişaf etmişdir. Bəzi koleoidealar (nəhəng kalmarlar) bədənin uzunluğu (qollarla birlikdə) 8*m*-ə çatır. Bunlar ən böyük onurğasızlar və molyuskalardır. Qabıqları cürbəcür formada olur. Təkcə dişi arqonavtlarda qabıq xarici vəziyyət tutur. Lakin o, mantiya ilə deyil qollarda yerləşən vəzilərlə çökdürülür. Erkən arqonavtların qabığı olmur. Fossil koleoidealar skeletin, müasir koleoidealar isə yumşaq bədənin quruluşuna görə dəstələrə bölünür. Üçdən yeddiyə qədər dəstə mövcuddur, Başlıca olaraq *Belemnitida, Decapoda* və *Octopoda* dəstələri ayrılır. Devon — müasir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
San-Stefano sülh müqaviləsi

thumb|250px|San-Stefano müqaviləsinin imzalanması.
**San-Stefano (Yaşılköy) sülh müqaviləsi** - 3 mart 1878-ci ildə Rusiya-Türkiyə müharibəsini başa çatdırmış ilkin müqavilədir. Fevralın 19-da İstanbul yaxınlığındakı San-Stefano şəhərində imzalanmışdır. Müqaviləyə görə Çernoqoriya, Serbiya və Rumıniya müstəqil dövlətlər elan edildilər. Osmanlı imperiyası daxilində Bosniya və Herseqovinaya muxtariyyət verildi. Bolqarıstan Türkiyədən vassal asılılığında dövlət elan olundu. Batum, Ərdəhan , Qars, Bayazid və Cənubi Bessarabiya Rusiyanın tabeliyinə keçdi. Türkiyə Epirə, Fessaliya və Albaniyaya daxili özünüidarə hüququ verməyi, Türkiyənin şəhərlərində ermənilər yaşayan ərazilərdə islahatlar keçirməyi və s. öhdəsinə götürdü. Müqavilə Cənubi Qafqazda yeni bir münaqişə ocağının meydana gəlməsinin başlanğıcını qoydu. Türkiyənin heç bir vilayətində əhalinin əksəriyyətini təşkil etməyən  ermənilərə muxtariyyət vədlər verilməsi onların arasında terrorçuluq, separatçılıq meyllərinin güclənməsinə, "erməni məsələsi" nin sonralar beynəlxalq səviyyələrdə müzakirə obyektinə çevrilməsinə, dənizdən-dənizə "Böyük Ermənistan" xülyaları əsasında xəritələr cızılmasına, Azərbaycana və Türkiyəyə, xüsusilə keçmiş İrəvan və Naxçıvan xanlıqları ərazilərinə əsassız iddialar irəli sürülməsinə və s. səbəb oldu. Sonralar Avropa dövlətləri və Rusiyanın imzaladığı Berlin konqresi traktatı və Rusiya ilə Türkiyə arasında imzalanmış İstanbul müqaviləsi San-Stefano sülh müqaviləsinin şərtlərində dəyişikliklər etmiş və onda dəqiqləşmələr aparmışsa da, bunlar erməni terrorizminin və separatçılığının təşkilatlandırılmasını aradan qaldırmamışdı.

## Mənbə:
Freden adası

**Freden adası** — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

Ən hündür nöqtəsi 165 metr təşkil edir. Adanın üzəri çoxillik buzla örtülmüşdür.

## Yerləşməsi
Ada arxipelaqın şimal-şərqində yerləşir. Ağ Torpaq adaları qrupuna daxildir. Yaxınlığında yerləşən ən iri ada Yeva-Liv adası 8,5 km şimal-şərqdə yerləşir. Freden adasından 3 km şimalda Adelaid adası yerləşir. Bu ada Frityof Nansenin anasının şərəfinə adlandırılmışdır.

## Təsviri
Dairəvi formaya malikdir. Uzunluğu 9 km eni isə 5 km-dir. Üzəri buzla örtülüdür.

## Adlanması
Ada dəniz işləri üzrə mütəxəssis olan alman Vilhelm Fredenin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xəritə
* Xəritə
Silikon vadisi

**Silikon vadisi** və ya **silisium vadisi** ― Şimali Kaliforniyada (ABŞ) San-Fransisko ilə San-Xose arasındakı bölgənin adı. Hesablama texnikasının inkişafına önəmli təsir etmiş bir çox kompüter firmaları burada yerləşir. Kaliforniya ştatının Palo-Alto şəhəri rayonunda yarımkeçiricilərin istehsalının sürətlə inkişafını göstərmək üçün 1971-ci ildə "Electronic News" jurnalının müxbiri Don Höfler bu rayonu Silikon vadisi adlandırıb. Silikon vadisinin bazası Stenford Universitetində yerləşir. Kompüterlər üçün proqram təminatı buraxan, İnternet vasitəsilə mal və xidmətlər satan çoxlu müəssisələrin burada cəmləşməsini nəzərə alaraq son zamanlar bu regionu İnternet Vadisi də adlandırırlar.

Burada bir çox böyük şirkətin mərkəzi yerləşir: Intel, Cisco, Google, HP, Maxtor, Softway Solutions, Apple, Microsoft, Oracle, Nvidia, AMD, Facebook, Twitter, Mozilla,Yahoo!

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 779 s.

## Xarici keçidlər
* http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/films/silicon/
* https://web.archive.org/web/20071220023204/http://www2.sjsu.edu/depts/anthropology/svcp/
Antonio Meuççi

**Antonio Meuççi** (*Antonio Meucci*; ) — İtalyan alimi

## Həyatı
Antonio Meuççi 1808-ci ildə Amerikannın Nyu York şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti

Antonio Meuççi səs vibrasiyasının elektrik impulslarına çevrilməsinin, yəni naqillərin köməyilə səsin ötürülməsinin mümkün olması qənaətinə gəlmişdir. 11 iyun 2002-ci ildə ABŞ Konqresi telefonun əsl ixtiraçısının Antonio Meuççi olduğunu bildirən qətnaməni qəbul etmişdir.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Dielektrik nüfuzluğu

**Dielektrik nüfuzluğu** – dielektrik mühiti xarakterizə edən nisbi fiziki kəmiyyətdir və bu mühitdə iki elektrik yükünün qarşılıqlı təsir qüvvəsinin vakuuma nisbətən neçə dəfə az olduğunu göstərir. Dielektrik nüfuzluğu adsız kəmiyyətdir və maddənin növündən aslıdır. Dielektrik nüfuzluğu elektrik sahəsinin tezliyindən, temperatur və təzyiqdən asılıdır.

## İstinadlar
Gurdağ

**Gurdağ –** Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 2741,0 m). Zəngəzur  silsiləsinin suayırıcısındakı Səfərdərə yüksəkliyindən (3826,4 m) cənub-qərbə ayrılan Xoşkeşin qolunun suayırıcısında zirvə.  Parağaçay qəsəbəsindən 2&nbsp;km-dək şərqdə, Artım dağından 600 m şimal-şərqdədir. Mehri-Ordubad batolitinin Orta Eosen yaşlı qabbro-qranit formasiyasına aid qabbro və qabbro-dioritlərindən təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxma zonasının cənub-qərb kənar hissəsində yerləşir.
## Həmçinin bax:
* Abdal (dağ)
* Acıçeşmə dağı
* Ağaverdi dağı
* Xarxat dağı
* Cindağ
* Dərələyəz silsiləsi

## İstinadlar
İkilik fayl

**İkilik fayl (Binary file)** – insanın oxuya biləcəyi ASCII kodlaşdırmasında olan mətndən fərqli olaraq, 8-mərtəbəli formatda olan verilənlər ardıcıllığından və ya icra kodundan ibarət olan fayl. İkilik fayllar, adətən, ancaq proqramın “anladığı” şəkildə olur. Çox zaman onlar elə sıxılır və yaxud elə struktura salınır ki, onları yalnız konkret proqramlar asanca “oxuya” bilsin.
## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Ələsgər Şahbazov

**Ələsgər Abbas oğlu Şahbazov** () — Azərbaycan inqilabçısı və ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı
1898-ci ildə anadan olub. Siyasi fəaliyyətə erkən yaşlarından başlayaraq 1917-ci ildən Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyasının (bolşeviklər) üzvü olmuşdur. 1919–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunda xidmət etmiş, 1920-ci ildə isə Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunda siyasi işə cəlb edilmişdir. Həmin ildən etibarən Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin üzvü olmuşdur.

1923-cü ilin aprelindən Azərbaycan K(b)P Göyçay Qəza Komitəsinin, 1925-ci ildə isə Naxçıvan Diyar Komitəsinin məsul katibi seçilmişdir. 1929-cu ilin iyunundan Azərbaycan K(b)P Qarabağ Dairə Komitəsinin məsul katibi və eyni zamanda Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Zaqafqaziya Diyar Nəzarət Komissiyasının üzvü olmuşdur. Həmin ilin sentyabrından 1930-cu ilədək Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin katibi vəzifəsində işləmişdir.

1930-cu ildə Azərbaycanın Sənaye Kooperasiyası İdarə Heyətinin sədri olmuş, 1930–1932-ci illərdə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Ali Sovetinə rəhbərlik etmişdir. 1932-ci ildə Azərbaycan SSR xalq yüngül sənaye komissarı, 1933-cü ildə Gəncə iplik və toxuculuq kombinatının direktoru təyin edilmişdir. 1933–1935-ci illərdə Azərbaycan SSR Maşın-Traktor Stansiyasının siyasi bölməsinin rəisi, 1935-ci ildə Yardımlı Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur. 1937-ci ildə Azərbaycan K(b)P Zuvand Rayon Komitəsinin, həmin ilin iyunundan isə Lənkəran Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1937-ci ilin iyun–avqust aylarında paralel olaraq Azərbaycan Dövlət Kooperativini də idarə etmişdir.

1937-ci ilin avqustunda həbs edilmişdir. 1939-cu ildə 10 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə və əlavə olaraq 5 il müddətinə hüquqlardan məhrumetmə cəzasına məhkum olunmuşdur. 1941-ci ilin fevralında cəzası 8 ilə qədər azaldılmışdır. 1945-ci ilin avqustunda azadlığa buraxılmışdır.

1948-ci ildə yenidən həbs edilmiş, 1949-cu ilin yanvarında təkrar olaraq 10 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmişdir. 1955-ci ildə azadlığa çıxmışdır. Uzun müddət həbsxana həyatından sonra, 1956-cı ilin yanvarın 10-da Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyü bərpa edilmişdir.

1967-ci ildə təqaüdə çıxmış, 1973-cü il may ayının 9-da vəfat etmişdir.

Tağı Şahbazinin qardaşıdır.

## İstinadlar
Naxçıvan Kommunist Partiyasının diyar — vilayət — respublika komitəsi
Elxan Şahinoğlu

**Elxan Şahinoğlu** () — siyasi analitik, "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəridir.

## Həyatı
1971-ci ildə Bakıda anadan olub lakin əslən Xankəndi yaxınlığındakı Malıbəyli qəsəbəsindəndir. Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinin məzunudur (1988–1993).

SSRİ illərində tələbə hərəkatının fəal üzvlərindən olub. Tələbəlik illərində müxtəlif nəşrlərlə əməkdaşlıq edib. Universiteti bitirdikdən sonra Dövlət Quruculuq və Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunda analitik qrupun rəhbəri kimi fəaliyyətə başlayıb. İnstitutda araşdırmalar və sorğuların keçirilməsi ilə məşğul olub.

Elxan Şahinoğlu 1994–2005-ci illərdə Azərbaycanın müxtəlif media orqanlarında, o cümlədən "Millət", Azadlıq", "Gün səhər" qəzetlərində beynəlxalq əlaqələr və xarici siyasət şöbələrinin müdiri vəzifələrində, Türkiyənin TRT televiziyasının və "Anadolu" agentliyinin Bakıdakı bürolarında çalışıb. Bu illərdə yüzlərlə analitik məqalənin və müsahibələrin müəllifi olub. Bu yazılarına görə müxtəlif mükafatlara layiq görülüb. Müxtəlif illərdə ABŞ, Belçika, Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Yunanıstan, İran, Gürcüstan, Fransa, Almaniya və digər ölkələrdə konfrans və seminarlarda iştirak edib, Cənubi Qafqazdakı vəziyyət və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair məruzələrlə çıxış edib.

## Fəaliyyəti
Elxan Şahinoğlu 2005-ci ildə "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzini təsis edib. Rəhbəri olduğu "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzi regional təhlükəsizlik, o cümlədən Azərbaycanın yaxın qonşularla və beynəlxalq təşkilatlarla münasibətləri mövzularını tədqiq edir, ayrıca, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məqsədilə danışıqlar prosesinin monitorinqini aparır, sorğular keçirir.

Elxan Şahinoğlu müstəqil yazar kimi də fəaliyyət göstərir. Azərbaycanın və bir sıra ölkələrin nəşrləri ilə əməkdaşlıq edir, müsahibələr verir, televiziya proqramlarında çıxışlar edir. Ayrıca, Youtube-da özəl kanalı var və bu kanal vasitəsilə gündəmin aktual mövzularıyla bağlı çıxışlar edir, fikirlərini və ideyalarını ictimaiyyətin diqqətinə çatdırır.

Elxan Şahinoğlu 3 kitabın müəllifidir. Onun ilk kitabı "Dağlıq Qarabağ: Statussuz status" (2010-cu il) adlanır. Kitabda dünyadakı 10 muxtariyyət modelinin Dağlıq Qarabağa tətbiq imkanları araşdırılıb.

Ukraynadakı hadisələrdən bəhs edən "Maydandan Maydana" (2015-ci il) yazarın rus dilində yazdığı ikinci kitabıdır. Elxan Şahinoğlu "Maydan" hadisələrinin başlanğıcından tutmuş Kiyevdəki olayların və Donetskin separatçıların necə əlinə keçməsi prosesinin canlı şahidi olaraq müşahidələrini və qənaətlərini oxucularla bölüşüb.

## Həmçinin bax
* Jurnalistika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* APREL ATƏŞ(KƏS)İ – Elxan Şahinoğlu
Qısayol klavişi

**Qısayol klavişi **(shortcut, **1.** "Быстрая" клавиша, kısayol tuşu) – klaviaturada: ayrıca və ya başqa klavişlərlə birlikdə basıldıqda menyu bəndini seçən, yaxud müəyyən komandanı başladan klaviş, yaxud klavişlər kombinasiyası. Məsələn, mətn redaktorunda işləyərkən Ctrl + A kombinasiyası bütün mətni seçdirir. Bəzən belə klavişlər kombinasiyasını "qaynar" klavişlər, klaviatura qısaltmaları, "cəld" açarlar da adlandırırlar. Bax: ACCELERATOR KEY, HOT KEY.
**2.** Ярлык ~ kısayol ~ qısayol – obyektin, proqramın, yaxud komandanın göstəricisi olan və özündə əlavə informasiya saxlayan fayl. "Əlverişsiz" yerlərdə saxlanılan proqramları tez başlatmaq üçün çox zaman iş masasında onların qısayolları yaradılır. İş masasındakı simgənin faylın özünə, yoxsa qısayoluna məxsus olmasını simgənin aşağısındakı kiçik oxa görə bilmək olur. Qısayol faylının ölçüsü, adətən, onlarla baytdan yüzlərlə baytadək ola bilir. Ayrıca fayl olduğundan qısayol faylı ilə bağlı hər hansı dəyişiklik onun göstərdiyi obyektin özünə təsir etmir.
Faylın və ya qovluğun qısayolunun uzantısı .lnk, MS-DOS proqramının uzantısı isə .pif olur.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 774 s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://msdn.microsoft.com/en-us/library/dd871305.aspx
* https://msdn.microsoft.com/en-us/library/bb774950.aspx
Yan təsir (proqramlaşdırma)

**Kənar effekt**(side effect,побочный эффект, yan etki)-ltproqramın yaratdığı hər hansı vəziyyət dəyişikliyi. Məsələn, fayldan hər hansı kəmiyyəti oxuyan və onun cari vəziyyətinin yerini dəyişdirən altproqram haqqında deyirlər ki, o, kənar effekt yaradır. Yan təsirlər bir proqramın xarici dünya ilə qarşılıqlı əlaqəsi (insanlar, fayl sistemləri, şəbəkələrdə digər kompüterlər) ən ümumi üsuludur. Yan təsirlərin hansı dərəcədə istifadə edildiyi isə proqramlaşdırma paradiqmasına bağlıdır. İmperativ proqramlaşdırma yan təsirlərin tez-tez istifadəsi ilə tanınır. Altproqram eyni parametrlərlə çağrılsa belə, hər çağırışda özünü fərqli apara bilər. Məsələn, Java dilindəki aşağıdakı metod massivin iki elementinin qiymətlərini bir-biriylə əvəzləyir və həm də qlobal t dəyişəninin dəyişməsində kənar effektə malikdir:


```cpp
static void swap(int a []) {
   t = a[0];
   a[0] = a[1];
   a[1] = t;
}
```

Kənar effektlər, adətən, arzuolunmazdır, çünki onlar proqramın başqa hissələrində istifadə olunan dəyişənləri "korlayır". Əgər t lokal dəyişən kimi elan olunsa idi, kənar effekt də baş verməzdi.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 776 s.
Sürüşdürmə registri

**Sürüşdürmə registri **(shift register,сдвиговый регистр,kaydırma yazmacı)-hər sinxronlaşdırma dövrəsində bütün bitləri bir mərtəbə sürüşdürülən elektron sxem. Registr xəttidirsə, hər dövrədə bit bir uca əlavə olunur, obirindən isə “itir”. “İtmiş” bit yenidən başlanğıca daxil edildikdə sürüşdürmə registri “dövrə düşür”. Paralel ötürülən verilənlərin ardıcıl ötürülən verilənlərə çevrilməsi zamanı sürüşdürmə registri çox faydalı olur.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı,774 s.
Yeva-Liv adası

**Yeva-Liv adası** —  Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ən hündür nöqtəsi 381 metr təşkil edir. Sahəsi 288&nbsp;km²-dir. Adanın üzəri çoxillik buzla örtülmüşdür. Ağ Torpaq adaları qrupuna daxildir.  
## Yerləşməsi
Ada arxipelaqın şimal-şərqində yerləşir. Freden adasından Sars boğazı ilə ayrılır. Ucqar qərb nöqtəsi Klyuv, şimal-şərq nöqtəsi isə isə Mesyaseva burnudur. Ağ Torpaq qrupuna Yeva-Liv adasından başqa Adelaid adası və Freden adası daxildir. Frans-İosif Torpağı arxipelaqının digər adalarından Şimal-Şərq boğazı ilə ayrılır.

## Açılış tarıxi
Adanı norveçli Frityof Nansen 10 avqust 1895-ci ildə kəşf etmişdir. O, səhvən Yeva-Liv adasını iki ada hesab etmişdir. Bu adaların birinə həyat yoldaşı Yeva, digərinin isə qızı Livin şərəfinə adlandırmışdır. 1932-ci ildə  «Nikolay Knipoviç» gəmisində adalara eskpedisiya təşkil edilir. Nəticədə Liv adasının əslində yarımada olması müəyyən edilir. Ekspedisiya üzvü olan Nikolay Nikolayeviç Zubovun təklifi ilə adaya ikili ad verilir.

## Yacınlığında yerləşən adalar
* Yeva-Liv adasından cənub-qərbdə uzunluğu 2&nbsp;km olan Adelaid adası adası yerləşir. Bu ada Frityof Nansenin anasının şərəfinə adlandırılmışdır. 
* Yeva-Liv adasından 3&nbsp;km cənubda, uzunluğu 9, eni 5&nbsp;km olan Freden adası yerləşir.

## Mənbə
* 
## İstinadlar

## Xəritə
*Xəritə
Sualiho Meyte

**Sualiho Meyte** (17 mart 1994-cü ildə anadan olub) — Seriya A təmsilçilərindən olan Torino klubunda  yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu. Meyte bir müddət Fransa gənclər millilərindən olan U-16 və U-17 millilərində çıxış etmişdir. O, Fransanın U-17 millisi ilə *2011 FİFA U-17 Dünya Kuboku*nda iştirak etmişdir.

## Karyerası
14 mart 2011-ci ildə Meyte Oser klubu ilə üç illik müqavilə imzalamışdır. Bu müqavilə onun ilk peşəkar müqaviləsi idi. Loran Furniye kluba baş məşqçi təyin olunduqdan sonra Meyte əsas komandaya dəvət almış və 32 nömrəli forma ona tapşırılmışdır. Meyte peşəkar karyerasında debütünü 20 noyabr 2011-ci ildə *Valensiennes* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Oser rəqibinə 2-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur. Yaxşı təsir bağışlamadığına görə, Meyte 2 yanvar 2018-ci ildə Bordo klubuna mövsüm sonuna qədər icarəyə verilmişdir.

10 iyul 2018-ci ildə Meyte Seriya A təmsilçilərindən olan Torino klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

## Qeydlər


## Uğurları
### Klub
;Zulte Varegem
*Belçika Kuboku: 2016–17

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Club Profile 
* 
* 
* 
* ESPN Profile
* France profile  at FFF
Proqramla idarə olunan toxucu dəzgahı

**Proqramla idarə olunan toxucu dəzgahı** — 1801-ci ildə fransız ixtiraçı Yozef Mari Yaquard (Joseph Marie Jacquard) proqramla idarə olunan toxucu dəzgahını yaratmışdır. Dəzgahın işi çox sayda perfokartlar toplusunun köməyilə proqramlaşdırılmışdı. Bu cür kartlarla işləyən toxucu dəzgahının yaradılması hesablama texnikasının inkişafında böyük kəşflərdən biri hesab olunur və Jakkard maşınının prinsiplərindən bir çox aparatlarda istifadə olunmuşdur. Jakkard bu ixtirasına görə Napoleon Bonapart tərəfindən 3000 frank məbləğində təqaüdlə mükafatlandırılmışdır.

## Toxucu dəzgahına aid müxtəlif şəkillər

File:Home_knitting_machine.jpg|Ev toxuculuq maşını.
Şəkil:Rundstrickmaschine Zungennadeln.jpg|thumb|Müasir sənaye toxuculuq maşının fəaliyyəti.
Şəkil:Maschenbildung 1.jpg|thumb|Maşında toxunmanın altı mərhələsi
Şəkil:Jumberca.jpg|thumb|Müasir toxucu dəzgahı
File:Sock knitting machine.jpg|Corab toxuyan maşın.
File:Rundstrickmaschine_Nadel_scharf.jpg|Dairəvi toxuculuq maşını.
File:Circular Knitic circular knitting machine Varvara Guljajeva and Mar Canet.jpg | Dairesel qaynaq maşını.
File:Spool knitting machine.jpg|spool knitting toxuculuq maşının fəaliyyəti.
File:Knitting machine yarn bobbins Nov-2106-Second-Skin-024.jpg | Toxucu maşını üçün saplar.


## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Ruben Orbeli

**Ruben Abqaroviç Orbeli** (; 26 yanvar 1880, Naxçıvan — 9 may 1943, Moskva) — Sovet arxeoloq, tarixçi və hüquqşünası. Sovet sualtı arxeologiyasının banisi. Leon və İosif Orbelinin böyük qardaşı.

## Həyatı
Ruben Orbeli 1880-c il yanvarın 26-da Naxçıvan şəhərində orta nəcib ailədə anadan olmuşdur. Tiflisdə 3-cü orta klassik gimnaziyanı bitirdikdən sonra Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur. Orbeli 1904-cü ildən 1906-cı ilə magistratura cəmiyyətində çalışmış və o Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin hüquqi cəmiyyətin bir üzvü seçilib. Bu müddət ərzində o, biliklərini təkmilləşdirilmək üçün Almaniyaya (Yena Universiteti) göndərildi. 1918-ci ildə Ruben Orbeli  Tambov Dövlət Universitetinin təsisçisi biri oldu və burada mühazirə oxudu. Bundan sonra o, Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin qayıtdı və onun SSRİ Elmlər Akademiyasının filialı işləməyə başladı. 1934-cü ildə Ruben Orbeli Aleksey Krılovun tövsiyəsi ilə "Sualtı İşlər üzrə Xüsusi Ekspedisiya"ya (qısaca: EPRON adlanır; ) dəvət olundu. Bu zaman alim arxeoloji sualtı abidələri öyrənirdi. Epron ("Sualtı İşlər üzrə Xüsusi Ekspedisiya") 1937-ci ildən 1939-cu ilə qədər Qara dəniz və digər su hövzələrinə sualtı arxeoloji ekspedisiyalar etmişdir. Professor Orbeli su hövzəsinin dibindən səthinə qaldırılmış arxeoloji abidələrin qorunması üçün bir neçə üsul kəşf etdi. Onun kəşfi elmdə yeni bir elmə yeni bir termin - "hidroarxeologiya"nı daxil etdi. Professor Ruben Orbeli 1943-cü il, mayın 9-da Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Orbelyanlar

## İstinadlar
İbrahim Tağıyev

**Tağıyev İbrahim Tağı oğlu** () — Azərbaycan-sovet partiya və dövlət xadimi.

## Həyatı və fəaliyyəti
* 1894-cü ildə anadan olub.
* 1917-ci ilin fevral ayından Hümmət partiyasının üzvü olub.
* 1919-cu ilin aprelində Rusiya Kommunist (bolşevik) Partiyasının üzvü olub.
* 1919-cu ildə]] Tiflisdə təşviqatçılıq fəaliyyəti göstərib.
* 1920-ci ildə Azərbaycan SSR-in Tovuz qəza şurası İcraiyyə Komitəsinin sədri olub.
* Azərbaycan KP (B) Nuxanın qəza, Naxçıvanın vilayət komitəsinin, Gəncənin dairə komitəsinin məsul katibi olub.
* O həm də ZSFSR-in MİK-in katibi, ÜİK(B)P-nin Zaqafqaziya diyarə komitəsinin Derevenski şöbəsinin müdiri, Zaqafqaziya diyar komitəsinin Təşkilati şöbəsinin müdiri vəzifəsini icra edib.
* 1934-cü ildə Gəncə rayon komitəsinin 1-ci katibi, 1937-ci ilin sentyabrında isə Bakı şəhər şurasının sədr müavini olub.
* 27 yanvar 1936-cı ildə "Lenin" ordeni ilə təltif edilib.
* 1937-ci ilin oktyabrında həbs edilərək güllələnib.

## Mənbə
Naxçıvan Kommunist Partiyasının diyar — vilayət — respublika komitəsinin birinci katibləri
Güney dağı

**Güney dağı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Camal yüksəkliyindən (3204,3 m) qərbə ayrılan Toğluqaya qolununa aid Məzrəsuyal silsiləsinin cənub yamacında 1663 metr hündürlüyü olan dağ.

Dağ Nursuçayın sol sahilində, Nursu kəndindən 600 m şimal-qərbdədir. Üst Eosenin Priabon mərtəbəsinə aid Üst Paradaş yarımlay dəstəsinin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş konusvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qırılma zonasının Şahbuz seqmentinin Nursu mərkəzi əyilməsinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən maili Nursu-Qabaqtəpə sinklinalının nüvə hissəsində yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hacıqır dağları

**Hacıqır dağları** – Babək rayonu ərazisində alçaqdağlıq tirə. Naxçıvan dağarası çökəkliyinin cənub-şərqində, Naxçıvançayın sağ sahilindədir. Nəzərabad kəndindən 1&nbsp;km qərbdə başlayaraq meridional istiqamətdə Uzunoba su anbarınadək 4&nbsp;km məsafəyə uzanır. Ayrı-ayrı yüksəkliklərdən ibarətdir. Ən yüksək zirvəsinin hündürlüyü 1058,0 m-dir. Üst Miosenin Sarmat regiomərtəbəsinə aid Duzdağ lay dəstəsinin terrigen-çökmə  süxurlarından təşkil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin  şimal-şərq qanadının quruluşunda iştirak edir.

## Həmçinin bax
* Ağdaban dağı
* Xarxat dağı
* Bərdidaş dağı

## İstinadlar
Xarabalıq yaşayış yeri (Şahbuz)

**Xarabalıq yaşayış yeri** — Şahbuz rayonunun Ağbulaq kəndinin şimal-şərqində erkən orta əsrlərə aid yaşayış yeri.

## Ümumi məlumat

## İstinadlar
Şövqi Göyçaylı

**Şövqi Göyçaylı** — Azərbaycanda ekoloji təhsilin əsas yaradıcılarından biri, Coğrafiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi, "Şöhrət" ordeni laureatı.

## Həyatı
Göyçaylı Şövqi Yusifziya oğlu 1935-ci ildə Göy­çay şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1958-ci ADU-nin Geologiya-coğrafiya fakültəsinin coğrafiya şöbəsini bitirmişdir. 1960-cı ildə "İqtisadi coğrafiya" ixtisasında Unversitetin aspiranturasına qəbul edilmişdir. 1965-ci ildə namizədlik, 1987-ci ildə isə Sankt-Peterburq Unversitetində «Kənd əhalisinin məskunlaşması və onun yenidən qurulması» mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1989-cu ildən professordur.

## İş fəaliyyəti
1982-ci ildən BDU-də "Ətraf mühiti mühafizə və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə" kafedrasının müdiridir (2015-ci ildən bu kafedra Coğrafi ekologiya kafedrası adlanır). Ş.Y.Göyçaylının elmi yaradıcılığı əhali məskunlaşmasının nəzəri və tətbiqi problemlərinə, təbiətlə cəmiyyət arasındakı qarşılıqlı əlaqələrin coğrafi məsələlərinə, coğrafi ekologiyanın inkişafına və tədrisinin təkmilləşdirilməsinə yönəldilmişdir. O, 130-dan çox əsərin, o cümlədən monoqrafiyaların, dərsliyin və dərs vəsaitlərinin müəllifidir. Azərbaycanın irimiqyaslı İqtisadi və Əhali xəritələrinin həmmüəllifi və müəllifi olmuş­ dur. Azərbaycanda ekologiyaya həsr edilmiş topluların elmi redaktoru olmuşdur.

Azərbaycanın əhalisi, təbiətin mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadəyə dair bir neçə proqramın tərtibində iştirak etmişdir.

## Elmi naliyyətləri
Ş.Y.Göyçaylının təşəbbüsü və səyi nəticəsində ilk dəfə Azərbaycanda "Coğrafiyaçı-ekoloq" ixtisası yaradılmışdır. Ş.Y.Göyçayl 6 namizədlik dissertasiyasının rəhbəri, 3 doktorluq dissertasiyasının məsləhətçisi olmuşdur. O, Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin Rəyasət Heyətində İqtisadi və Sosial
Coğrafiya bölməsinə rəhbərlik edir. Elm-texnika Komitəsi yanında Ekologiya komissiyasının üzvü, Coğrafiya üzrə ixtisaslaşmış müdafiə şurasının həmsədri, AAK-da Yer elmləri bölməsi üzrə ekspert şurasının, BDU-nun Böyük Elmi Şuranın üzvüdür. Respublika elmi konfranslarında, beynəlxalq konqreslərdə
və simpoziumlarda, xüsusilə MAB-6, Abitat- II Beynəlxalq konfransların işində əməli fəaliyyət göstərmiş və məruzə­lərlə çıxış etmişdir. Beynəlxalq elmi İnkişaf və Beynəlxalq Ekologiya akademiyalarının həqiqi üzvüdür.

## Mükafatları
Ş.Y. Göyçaylı müvafiq nazirliklərin fəxri fərmanları və tə­şəkkürləri ilə mükafatlandırılmış. O, 2000-ci ildə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür. 2009-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin 90 illik yubileyi ilə bağlı "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

## Mənbə
* Azərbaycanın coğrafiyaçı alimləri. Bakı: "Elm", 2013, 204 səh.
Ulluçay

**Ulluçay** (və ya **Uluçay**) — Dağıstanın Dahadayev, Qaytaq və Dərbənd rayonları ərazisindən axan çay.

## Coğrafiyası
Kokmadağ silsiləsinin şimal-qərbində yerləşən bulaqlardan öz başlanğıcını götürür və Xəzər dənizininə tökülür (Segelər kəndi).

## Hidrologiyası
Əsasən yer altı sularla qidalanır. Yay və qış ayları suyunda azalma müşahidə edilir. Ən böyük su sərfiyyatı yağışlardan sonra müşahidə edilir. Sel gələrkən yatağından çıxması müşahidə edilir. İllik su sərfiyyatı — 4,83 m³/s, maksimal isə — 366 m³/s təşkil edir.

## Qolları
Əsas qolları: Kunki, Anklyuqlyuçay, Civus, Nalaxu, Şurxla və b.

## Araşdırma və suyunda istifadə
Çayda araşdırma işləri Məcəlis və Bərəkəydə aparılır. Suyu aktiv şəkildə əkinçiliyə cəlb edilir. Bu səbəbdən bəzən mənsəb hissə tamamən quruyur.

## Həmçinin bax
* Acı gölü

## İstinadlar
Karib dövlətləri assosiasiyası

**Karib dövlətləri assosiasiyası** - siyasi və iqtisadi danışıqlarda regionun işgüzar dairələrinin statusunun möhkəmləndirilməsi məqsədilə əlaqələndirici təşkilat qismində 1995-ci ildə təsis edilmişdir. Assosiasiya qarşılıqlı marağın mədəni, iqtisadi və texniki, həm də turizm və nəqliyyat sahələrində konsultasiyalar, əməkdaşlıq və fəaliyyət uzlaşması üçün forumlarını keçirir. Assosiasiyaya kontinental ölkələrlə (Kolumbiya, Meksika, Surinam və Venesuela) Karib adaları dövlətləri, həmçinin altı müşahidəçi-dövlət daxildir. Assosiasiyanın katibliyi Port-of-Speyndə, Trinidad və Tobaqoda yerləşir.

## Karib birliyi (KARİKOM)
**Karib birliyi** - Karib adalarında aparıcı iqtisadi təşkilatdır. Birliyin əsas tapşırığı ümumi Karib bazarının yaradılmasından ibarətdir, təşkilatın fəaliyyəti iqtisadi və bir-birinə çox yaxın məsələlərin həll edilməsidir. Karib birliyinin üzvləri: Antiqua və Barbuda, Barbados, Beliz, Qayana, Qrenada, Dominikan Respublikası, Montserrat, Sent-Vinsent və Qrenadina, Sent-Kits və Nevis, Sent-Lyusiya, Trinidad və Tobaqo, Tyorks və Kaykos adaları, həmçinin Britaniya və Virciniya adalarıdır.

Hökumət başçılarının konfransı - Birliyin siyasətini müəyyən edir, ümumi bazar üzrə Nazirlər Şurası ümumi bazarın vəziyyətinə cavab verir. Katibliyi Qayananın Corctaun şəhərində yerləşir.

## Şərqikarib dövlətləri Təşkilatı
Şərqikarib dövlətləri Təşkilatına - Antiqua və Barbuda, Qrenada, Dominikan Respublikası, Montserrat, Sent-Vinsent və Qrenadina, Sent-Kits və Nevis, Sent-Lyusiya, yəni əvvəllər ümumi valyuta və ədliyyə sistemi kimi ümumi xidmətlərə malik olan ölkələr daxildir. Bu xidmətlərin fəaliyyəti razılaşdırılmış xarici siyasəti və birgə diplomatik nümayəndəliklərin təşkilini əhatə edir. Əsas məqsədi hökumətlərarası danışıqlarda şərqi karib ölkələrinin işgüzar dairələrinin statusunun möhkəmləndirilməsidir.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq təşkilatlar
* Asiya-Sakit Okean iqtisadi əməkdaşlığı
* Ərəb dövlətləri liqası
* Cənubi-Şərqi Asiya dövlətləri Assosiasiyası
* Avropa Birliyi

## İstinadlar
Eratosfen ələyi

**[[Eratosfen]] ələyi**(sieve of Eratosthenes,решето Эратосфена, Eratosthenes eleği)-sadə ədədlərin (təkcə 1-ə və özünə qalıqsız bölünən ədədlərin) axtarışı üsulu. Qədim Yunanıstanda işlənmiş Eratosfen ələyindən kompüterin, yaxud proqramlaşdırma dilinin işləmə sürətini müəyyənləşdirəndə etalon testi kimi istifadə olunur. Bu üsul yoxetmə prosesinə əsaslanır. 2-dən başlamaqla və ədədi öz mövqeyində saxlamaqla proses aşağıdakı kimi gedir:

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

* 2-dən başlayaraq bütün cüt ədədlər (2-nin misilləri) yox edilir:

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

* 3-dən başlayaraq 3-ün misli olan bütün ədədlər yox edilir:

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

* Proses verilmiş ədədlər sırasında ən böyük ədədin kvadrat kökündən böyük olan ədədədək davam etdirilir. Bu halda növbəti ədəd olan 5 sıranın ən böyük ədədi olan 20’nin kvadrat kökündən böyükdür, deməli, proses dayandırılmalıdır. Yerdə qalan bütün yox edilməmiş ədədlər sadədir: 2, 3, 5, 7, 11, 13,17 və 19.

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* https://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Eratosthenes,_sieve_of
* http://demonstrations.wolfram.com/SieveOfEratosthenes/
2017/2018 Neftçi PFK mövsümü

**2017/2018 Neftçi Bakı PFK mövsümü** — Neftçi Bakı klubunun Azərbaycan Premyer Liqasında 26-cı mövsümüdür. Onlar Azərbaycan Premyer Liqasında və 2017-18 Azərbaycan Kubokunda iştirak edəcəklər.

## Mövsüm hadisələri
8 iyun 2017-ci ildə Novruz Əzimov baş məşqçi Elxan Abdullayevi bu vəzifədə əvəz etmişdir.

## Heyəti

## Transferlər

### Yay

**Gələnlər:**

**Gedənlər:**

## Yoldaşlıq oyunları

## Turnirlər

### Azərbaycan Premyer Liqası

#### Nəticələrin icmalı

#### Nəticələr

#### Liqa cədvəli

### Azərbaycan Kuboku

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official Website    

## Həmçinin bax
Tanaka Hisaşiqe

**Tanaka Hisaşiqe** (; ) — Yaponiya alimi, mühəndis və ixtiraçı.

## Həyatı
Tanaka Hisaşiqe 16 oktyabr 1799-cu ildə Yaponiyanın Çikuqo vilayətinin Kurume şəhərində (indiki Fukuokada) anadan olmuşdur. Sano Tsunetaminin dəvəti ilə Saqa hanına köçmüşdür.

Tanaka Hisaşiqe məşhur "Toshiba Corporation" şirkətinin banilərindən biri, yapon tədqiqatçısı və ixtiraçısıdır.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Sahibsiz kölgələr

**Sahibsiz kölgələr**-yazıçı,AMEA-nın aparıcı elmi işçisi, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sadıq Qarayevin 2017-ci ildə nəşr edilmiş romanı.
## Ümumi məlumat
“Sahibsiz kölgələr” müəllifin birinci romanı “Sahilsiz təzadlar” kimi yeni üslubda bədii, elmi, fəlsəfi və detektiv janrda yazılmışdır. Bu roman bir çox müsbət və mənfi qəhrəmanlarla zəngindir. Əsərin əsas süjet xətti Çoban Zalovla Fəridənin təzadlı məhəbbəti, Şəms, Mərcan və Gülər bacılarının, eləcə də onların nakam arzularının canlanmış formaları olan, eyni adlı üç rəfiqənin həyatı, keçmiş Sovet DTK-sının əməkdaşları olan Süleyman, Sergey və Arsenin bir-biriləri ilə mübarizəsi üzərində qurulmuşdur. Romanda azərbaycanlı alim Tusinin, eləcə də digər obrazların dili ilə bir sıra elmi, fəlsəfi ideyalar,fərziyyələr irəli sürülmüş, müzakirə olunmuşdur. Bundan əlavə, əsərdə kainatın quruluşu və yaranması, materiyanın, kütlənin əmələ gəlməsi, zaman və məkan haqqında, varolma enerjisi və mövcudluq arasındakı əlaqə və s. məsələlər barəsində yeni, maraqlı ideyalar da yer almışdır.
“Sahibsiz kölgələr” romanında bəşəriyyətin qlobal problemləri, erməni riyakarlığı və vəhşiliyi, insan psixologiyasının mürəkkəb mahiyyəti,şəxsiyyətin tərəqqisinə və tənəzzülünə səbəb olacaq amillər haqqında da müxtəlif obrazların vasitəsilə aydınlıq gətirilməyə səy göstərilmişdir.
“Sahibsiz kölgələr” əsəri müasir ədəbiyyatımızda Azərbaycan çekistlərinə həsr olunmuş ilk böyük həcmli romandır. Əsər geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.
## Xarici keçidlər
http://sadiqqarayev.com/pdf/Kolgeler%20kitab+.pdf
Sahilsiz təzadlar

**Sahilsiz təzadlar**-yazıçı,AMEA-nın aparıcı elmi işçisi, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sadıq Qarayevin 2014-cü ildə nəşr edilmiş romanı.
## Ümumi məlumat
“Sahilsiz təzadlar” bədii, elmi, fəlsəfi və detektiv romandır. Əsərin əsas qəhrəmanları Əli və Nərmindir. Süjet xətti bu iki gəncin ülvi məhəbbəti, başlarına gələn hadisələr əsasında qurulmuşdur. Romanda qəhrəmanların və digər obrazların vasitəsilə bir sıra elmi, fəlsəfi ideyalar, fərziyyələr irəli sürülmüş, müzakirə olunmuşdur. Bundan əlavə, əsərdə rənglərin əmələ gəlməsi,kainatın yaranması, zamanın, sürətin və sahələrin arasıkəsilən mahiyyətdə olması, təxmini, dürüst, real məntiq və digər məsələlər barədə mülahizələrlə yanaşı, bəşəriyyətin qlobal problemləri haqqında fikirlər də yer almışdır. Yeni ictimai formasiya quruluşunun yaranması haqqında fikirlər, Əlinin iki mürəkkəb cinayətin üstünü məharətlə açması, həqiqətləri insanların dərk edə bilməməsinin səbəbləri haqqında mülahizələr də romanın bədii süjet xəttində əsas istiqamətlərdəndir. 
Əli və Nərminin sonda Şuşada görüşmələri isə, Azərbaycan xalqının və dövlətinin arzusunun, ali məqsədinin, onu həyata keçirmək üçün iradə, əzm
və qüdrətinin dünyaya nümayişidir. Əsər geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.
## Xarici keçidlər
http://sadiqqarayev.com/pdf/Sahilsiz%20Tezadlar%20-%20632%20(1).pdf
Ağ Torpaq

**Ağ Torpaq** —  Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan qrup. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ən hündür nöqtəsi 381 metr təşkil edir. Sahəsi 288&nbsp;km²-dir. Qrupa daxil adaların üzəri çoxillik buzla örtülmüşdür. Frans-İosif Torpağı arxipelaqının digər adalarından Şimal-Şərq boğazı ilə ayrılır.

## Coğrafiyası
Qrupa daxil olan adalar:
* Yeva-Liv adası — ada arxipelaqın şimal-şərqində yerləşir. Freden adasından Sars boğazı ilə ayrılır. Ucqar qərb nöqtəsi Klyuv, şimal-şərq nöqtəsi isə isə Mesyaseva burnudur. Sahəsi 288&nbsp;km², ən hündür nöqtəsi 381 metrdir. 
* Adelaid adası — uzunluğu 2&nbsp;km olan ada. Frityof Nansenin anasının şərəfinə adlandırılmışdır (Adelaid Yuhan Tekl)
* Freden adası — elə də böyük olmayan ada. Uzunluğu 8&nbsp;km, eni 5&nbsp;km təşkil edir.

## Açılış tarıxi
Adanı norveçli Frityof Nansen 10 avqust 1895-ci ildə kəşf etmişdir. O, səhvən Yeva-Liv adasını iki ada hesab etmişdir. Bu adaların birinə həyat yoldaşı Yeva, digərinin isə qızı Livin şərəfinə adlandırmışdır. Bu səhv səbəbindən onun xəritəsində qrupa üç deyil dörd adanın daxil olması göstərilir.

## Mənbə
* 
## Xəritə
*Xəritə
Prosedura

**Prosedura** – [lat. procedere – irəliləmək] **1**)hər hansı müəyyən bir məsələnin baxılması, müzakirə edilməsi qaydası; **2**)hər hansı bir işin yerinə yetirilməsində, müzakirəsində atılan addımların rəsmi ardıcıllığı.

## Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları,  2009, 201 s.

## Xarici keçidlər
 Definition 

 Procedure

 What Is a Procedure?

Значение "procedure" в словаре английского
Külüs nekropolu

**Külüs nekropolu** — Naxçıvan Muxtar Respublikası Şahbuz rayonu ərazisində arxeoloji abidə.

## Tarixi-coğrafi mövqeyi
Şahbuz rayonu ərazisində, Külüs kəndinin şimal tərəfindəki yamacda, eyniadlı çayın sol sahilində yerləşir.

## Tədqiqi tarixindən
Abidə 1976-cı ildə V. H. Əliyev tərəfindən qeydə alınmış, Külüs qalası və nekropolu haqqında D. A. Axundov da məlumat vermişdir. 1990-cı ildə V. B. Baxşəliyev burada tədqiqat işləri apararaq, dağılmış qəbirlərdən birinin divarının ölçülərini götürmüşdür. Onun uzunluğu 0.6, eni 0.2 m olub, divarı kiçik daşlarla iki cərgə hörülmüşdü. Nekropoldakı qəbirlər daş qutu tipli olmuşdur. Skelet qalıqları olduqca pis saxlanmışdı.

## Aşkarlanmış maddi-mədəniyyət nümunələrinin xüsusiyyətləri
Buradan tapılan maddi-mədəniyyət qalıqları əsasən boz rəngli küpə qırıqlarından ibarət olub formaca bir-birindən fərqlənir. Qabların gilinə narın qum qatılmış boz, yaxud qara rəngdə bişirilmişdir. Qabların daxili səthində saxlanmış konsentrik izlərə əsasən demək olar ki, onlar dulus çarxında hazırlanmışdır. Aşkar edilmiş gil məmulatı Kolanı, Sarıdərə, Kükü materialları ilə oxşar olub e.ə. II minilliyin sonu I minilliyin əvvəllərinə aiddir.

## Əhəmiyyəti

## Mənbə
* Vəli Baxşəliyev. Naxçıvanın arxeoloji abidələri. Bakı: Elm 2008
* Abbas Seyidov. Naxçıvan e.ə. VII–II minilliklərdə. Bakı: Elm, 2003
Lesensiat

**Lesensiat** –[lat. lit(t)era – hərf; licentiatus – icazə, ixtiyar verilmiş] 1)mətbəə yığımında çap üçün bir ucunda hərf, işarə, rəqəm və s.-nin relyefli təsviri (qabarıq təsviri) olan düzbucaq formalı qısa brus. Metal, taxta və ya plastik kütlədən hazırlanır; çox vaxt mətbəə ərintisindən tökülmüş lesensiat işlədilir. Qabarıq təsvir rənglə örtüldüyündən çap prosesində kağız üzərində basma, ottisk (iz) alınır; 2)elmi dərəcə. Orta əsr universitetlərində bakalavr ilə doktor arasında keçid dərəcə. Fransa, İsveçrə, Finlandiya və Latın Amerikasının bəzi ölkərinin universitetlərində lesensiat elmi dərəcəsi indi də mövcüddür.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev  R., .Şükürlü S, .Kazımova S. “Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər”. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Laureat

**Laureat**– [lat. laureatus – lavru çələngi ilə təltif olunmuş, dəfnə yarpağı ilə mükafatlandırılmış] texnika, incəsənət, xalq təsərrüfatı və başqa sahələrdəki böyük xidmətlərinə – görkəmli nailiyyətlərinə görə verilən ad, həmçinin bu ada və xüsusi mükafata layiq görülmüş şəxs; musiqi ifaçıları, estrada artistlərinin və s. müsabiqələrin qalibi. Məsələn, Dövlət mükafatı laureatı. Pianoçuların Beynəlxalq müsabiqəsi laureatı.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev  R., .Şükürlü S, .Kazımova S. “Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər”. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Nefelin

**Nefelin** — mineral.

Bu qrupa 2 əsas mineral daxildir: nefelin Na3K[AlSiO4]4 və kalsilit. Seriyanın natriumlu sonuncu üzvü olan aşağı temperaturlu nefelin davamlıdır. Sonuncu 900° C-də yüksək temperaturlu nefelin, 1254° C-də isə karnegiitə keçir. Dərinlik süxurlarında və qneyslərdəki nefelin tərkibi nəzəri formulaya yaxındır və kaliumla zəngindir. Nefelin bəzən Ca daşıyır. Nizamlı və qeyri-nizamlı nefelin məlumdur. Heksaqonal Habitus prizmatik, qısa dirəkvari, qalın lövhəli. İkiləşmə {1010}, {3365}, {1122} üzrə. Ayrılma {1010} və {0001} üzrə qeyri-mükəmməl. Rəngsiz, boz, ətrəngi qırmızı. Parıltı şüşəlidən yağlıya qədər. Sərtliyi 5,5–6. Xüsusi çəki 2,6. Asanlıqla analsimə, kankrinitə, sodalitə, natrolitə, liberenitə keçir. SiO2 ilə kasıb olan müxtəlif süxurların və qneyslərin səciyyəvi komponentidir. Nefelin (sinonim: **Eleolit**) alüminium, silikat — gel, soda almaq üçün xammal kimi istifadə edilir. Kənd təsərrüfatında torflu turş torpaqlarda gübrə kimi işlədilir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Nautiloidealar

**Nautiloidealar** (*Nautiloidea*) — buraya bütün həyatı boyu, yaxud ilk mərhələsində qabıqlarının görünüşü düz və spiralvari bükülmüş başıayaqlı molyuskların nümayəndələri aid edilir. Çox vaxt qabıq çəllək və ya qoz şəkilli, qabığın səthi çox vaxt hamar, bəzən qabırğalı, apakəsmə xətləri düz və ya dalğavari olur. Sifon çox hallarda orta, bəzən ekssentrik vəziyyət alır. Qısa septal borucuqlar arxaya istiqamətlənmiş; onlar düz (ortoxoanit) formalardan əyilmiş (sirtoxoanit) formalara qədər dəyişir. Nautiloidealar bir neçə dəstəyə bölünür. Bu yarımsinfin yeganə müasir cinsi — Nautilis 100–600 m dərinlikdə yaşayır (Hind okeanı və Sakit okeanın qərb hissəsi). Qədim Nautiloidealar fanerozoy çökmələrində rast gəlinir və stratiqrafiya üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirlər. Gec kembri-müasir.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.
Seria A ilin əcnəbi futbolçusu

**Seria A ilin əcnəbi futbolçusu**  "İtaliya Futbolçular Assossasiyası" (AIC) tərəfindən təşkil edilmiş futbol mükafatı idi. Mükafat İtaliyada mövsüm ərzində ən yaxşı oyun sərgiləmiş əcnəbi futbolçuya təqdim edilirdi. Sonuncu qalib isə 2010-cu ildə "İnter Milan" şərəfini qorumuş Dieqo Milito olmuşdur. Mükafat hər il baş tutan "Oskar del Kalço" mükafatlandırma gecəsində sahibinə təqdim edilirdi.
## Qaliblər

## Ölkələr üzrə

## Daxili keçidlər
* List of Oscar del Calcio winners on the AIC official website
* List of Gran Galà del Calcio winners  on the AIC official website
Koriolan Uvertürası

**Koriolan Uvertürası** (Almanca: Coriolan-Ouvertüre or Ouvertüre zu Coriolan) 1807-ci ildə Lüdviq van Bethoven tərəfindən İosif Henrix Kollinin 1804 *Korilon* faciəsi üçün yazdığı əsərdir.

Uvertüranın mövzusu və strukturu olduqca ümumidir. Uvertüra ilk dəfə 1807-ci ilin mart ayında tanınmış Lobkoviç ailəsinə məxsus evdə ifa olunmuşdur. Həmçinin Si-bemol majorda dördüncü simfoniya və Piano ilə dördüncü simfoniyada ilk dəfə məhz bu ünvanda təşkil edilmiş konsertdə ifa olunmuşdur.

## Əsərin yazılması

İki ən çox bəyənilərək qəbul edilən səs yazılarından birincisi 1943-cü ildə Berlin Filarmoniya Orkestrında Vilhelm Furtvenqlerin dirijorluğu ilə ifa edilmiş, digəri isə 1959-cu ildə Fritz Raynerin dirijorluğu ilə Çikaqo Simfoniya Orkestrında ifa olunmuşdur. Uvertüranın tarixi ad qazanmış digər məşhur versiyasını Rocer Norrinqton London Klassik Çalğıçıları ilə birlikdə ifa etmişdir.

Digər məşhur nümunələrə gəlincə buraya Herbert fon Karayanın müşayəti ilə Berlin Filarmoniyasında, Karl Bömin müşayəti ilə Vyana Filarmoniyasında, Karlos Klayberin müşayəti ilə Berlin Dövlət Orkestrı ilə və Bruno Uolterin müşayəti ilə Kolumbiya Simfoniya Orkestrı ilə ifa olunmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Mənbələr
* Joseph Kerman/Alan Tyson, "Ludwig van Beethoven", Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed 21 August 2007), (subscription access)
Jozef Bum

**Jozef Bum** () — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Zirə" klubunda mərkəz müdafiəçisi mövqeyində çıxış etmiş Kamerunlu peşəkar futbolçu.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Premyer Liqa klubundan qalmaqalla ayrıldı, karyerasını bitirdi, xanımı virusa yoluxdurdu
Antonin vəbası

**Antonin vəbası** — Miladdan sonra 165-180-cı illər aralığında Roma imperiyası ərazisində baş vermiş vəba epidemiyası. Epidemiya romalı həkim Qalenin adı ilə də məşhurdur. Xəstəliyin Yaxın Şərqdəki yürüşlərdən qayıdan romalı əsgərlər tərəfindən gətirildiyi təxmin edilir. Mütəxəssislər insanların kütləvi ölümünə səbəb olan xəstəliyin təbii çiçək və ya qızılca ola biləcəyini təxmin edilsə də, əsil səbəbləri məlum deyil.

Epidemiya Mark Avreli ilə müştərək 161-169-cu illərdə Roma imperatoru olmuş Lusi Verin ölümünə də səbəb olmuşdur. Vəbanın Antonin olaraq adlandırılmasının səbəbi də imperatorun ailə adı olan *Antoninus*dan gəlməkdədir. Romalı tarixçi Cassius Dio öz yazılarında epidemiya zamanı Romada gündəlik 2.000 nəfərin vəfat etdiyini bildirir. Bu rəqəmə istinad edilsə xəstəliyin imperiya əhalisinin 25% təsir göstərdiyini demək mümkündür.

Antonin vəbasından ölən toplam insan sayının beş milyon olduğu təxmin edilir. Roma ordusu epidemiya nəticəsində tamamilə dağılmaq həddinə gəlmişdir. Qədimi mənbələr epidemiyanın ilk dəfə 165-166-cı illərdə Seleusya mühasirəsi zamanı yayıldığını qeyd edir. Bir başqa romalı tarixçi Ammianus Marcellinusa görə epidemiya Qalliya bölgəsindən Reyn çayına qədər yayılmışdır. Tarixçi Eutropius isə bütün imperiya boyunca əhalinin önəmli bir hissəsinin öldüyünü yazmışdır.

## İstinadlar
Buake

**Buake Bvake (Bouaké, Bwake)** — Kot-d’İvuar Respublikasının mərkəzi hissəsində şəhər, Valedü Bandama vilayətinin inzibati mərkəzi.

## Əhalisi
Əh. 659,2 min (2010); əhalisinin sayına görə ölkənin ikinci şəhəri. Avtomobil yolları qovşağı. Dəmiryol stansiyası. Beynəlxalq aeroport.

## Tarixi
1899-cu ildə fransız fortu kimi salınmışdır.

## Memarlığı
Pambıqçılıq ETİ Universiteti, Pyer Rişe institutu (1973; tropik təbabət sahəsində tədqiqatlar), Meşəçilik məktəbi var.

## Sənayesi
Buake kənd təsərrüfatı rayonunun ticarət mərkəzidir (qəhvə, kakao, pambıq, çəltik, yams, sizal, tütün və s.). Yeyinti, toxuculuq, dəri-ayaqqabı, tütün sənayesi; pambıqtəmizləmə və çəltiktəmizləmə müəssisələri; İES var.

## Həmçinin bax
* Abican

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Buake səyahət təlimatçısı
Taun həkimi

**Taun həkimi** () — taun xəstəliyindən əziyyət çəkən insanların müalicə edilməsi üçün fəaliyyət göstərən həkim. Taun həkimləri xüsusi ilə kənd və şəhərlərdə epidemiyaların yayılmağa başlamasından sonra müqavilə ilə müalicə üçün ərazilərə gətirilirdi. Bəzi taun həkimləri, daha çox gəlir əldə etmək məqsədi ilə insanlara saxta xüsusi *müalicə üsulları* təklif etməkləri ilə tanınmışdır. Bu həkimlər tibb təhsili almış peşəkar həkimlər deyildilər, əsasən bu işi sonradan öyrənib, əldə etdikləri təcrübələr əsasında insanlara yardım etməyə çalışırdılar. Taun həkimlərinin nadir hallarda olsa da, bəzi xəstələrə köməklik etdiyi məlumdur. Əsas məsələlərdən biri işini bilən həkimlərin çox az olması idi.

Taun həkimləri xəstələri özləri tərəfindən hazırlanmış müqaviləyə uyğun formada müalicə etməyə üstünlük verirdilər. Bu müqavilə taun həkimi müqaviləsi adlanır və xidməti göstərən şəxs ilə şəhər və ya kənd şurası arasında imzalanırdı. Avropanın bir şəhərində eyni vaxtda iki və daha çox taun həkiminin işlədiyi hallar da mövcud idi. Fransa və Hollandiyada taun həkimi kimi fəaliyyət göstərən şəxslərin mütləq əksəriyyəti tibb təhsili olmadığından çox vaxt müşahidəçi kimi öz işlərinə davam edirdilər. Tarixi mənbələrdə Fransada taun həkimi kimi işləyən bir nəfərin öncədən meyvə satıcısı olduğu yazılmışdır.

XVII və XVIII əsrlərdə etibarən taun həkimləri geyindikləri kostyumlarla diqqəti cəlb etməyə başladılar. Uzun burnu olan kostyum müxtəlif aromatik qoxuları bir yerdə cəmləyərək qoxumuş havanın içəri daxil olmasının qarşısını alırdı. Həmin dövrlərdə qoxunun taunun yoluxmasında əsas şərtlərdən biri olduğuna inanılırdı. Kostyum Fransa kralı XIII Lüdovikin baş həkimi olmuş Çarlz de Lormedən ilhamlanaraq hazırlanmışdır.

## İstinadlar
Taun həkimi müqaviləsi

**Taun həkimi müqaviləsi** () — Orta əsrlərdə taun həkimləri ilə xəstəliyin yayıldığı şəhər və ya kənd administrasiyasının rəhbərliyi arasında imzalanan müqavilə.  Müqaviləyə əsasən həkimlərin epidemiyanın yayıldığı ərazilərdə hansı şərtlər və tələblər daxilində fəaliyyət göstərəcəkləri detallı şəkildə qeyd edilirdi. Bu tip müqavilələrin bəzi nümunələri Avropanın bir çox şəhər arxivlərində saxlanılmaqdadır. Taun həkimi kimi fəaliyyət göstərən insanların əksəriyyətinin tibb sahəsi üzrə təhsilləri yox idi. Bu insanlar çox zaman kənd və şəhərlərin düşmüş olduğu ağır vəziyyətlərdən istifadə edərək insanları sağalda biləcəklərinə inandırır və onlara xüsusi müalicə üsulları təklif edirdilər.

## İstinadlar
Böyük London vəbası

**Böyük London vəbası** () — 1665–1666-cı illərdə İngiltərənin paytaxtı London şəhərində baş vermiş sonuncu vəba epidemiyası. Bubon taunu nəticəsində 100 mindən çox insan ölmüşdür. Həlak olanların sayı London əhalisinin 1/4 təşkil etməkdə idi.

## İstinadlar