open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kolumbiya milli futbol komandası

**Kolumbiya milli futbol komandası** — Kolumbiyanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.

## Tarixi

## Uğurları

## Statistika
Kot-d'İvuar milli futbol komandası

**Kot-d'İvuar milli futbol komandası** - Kot-d'İvuarı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.

## Tarixi

## Uğurları

* 1 dəfə FİFA Konfederasiyalar Kubokunun dördüncüsü - 1992

## İstinadlar


## Həmçinin bax
Çexiya milli futbol komandası

**Çexiya milli futbol komandası** - () Çexiyanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.

## Tarixi
Futbol üzrə Çexiya Milli Komandasının tarixi bir müddət Çexoslovakiya milli futbol komandasına aiddir.
## Uğurları
* 1 dəfə FİFA Konfederasiyalar Kubokunun üçüncüsü - 1997
* 1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun ikincisi - 1996
* 1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun üçüncüsü - 2004
Xorvatiya milli futbol komandası

**Xorvatiya milli futbol komandası** () — Xorvatiyanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.

## Tarixi

## Uğurları
* 1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun ikincisi - 2018
* 1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun üçüncüsü - 1998
SSRİ milli futbol komandası

**SSRİ milli futbol komandası** — SSRİ-ni beynəlxalq futbol turnirlərində və oyunlarında təmsil etmiş milli futbol komandası. 1923-cü ildən 1991-ci ilə qədər mövcud olub. Komandanın idarəetmə orqanı SSRİ Futbol Federasiyası idi.

## Tarixi
[250px|right|thumb|SSRİ milli futbol komandası [1924-cü ildə]]

## Uğurları
* 1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun dördüncüsü - 1966
* 1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun qalibi - 1960
* 3 dəfə UEFA Avropa Kubokunun ikincisi - 1964, 1972, 1988
* 1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun dördüncüsü - 1968
Avstraliya milli futbol komandası

**Avstraliya milli futbol komandası** () — Beynəlxalq fulbol yarışlarda Avstraliyani təqdim edən futbol yığmasıdır.Rəsmən "Sokeruz" () adlanan bu yığma, Avstraliya Futbol Assosiasiyası ilə idarə olunur. 2006-ci ilə qədər Okeaniya təmsilçisi idi. 

## Tarixi

## Uğurları

*1 dəfə FİFA Konfederasiyalar Kubokunun ikincisi - 1997
*1 dəfə FİFA Konfederasiyalar Kubokunun üçüncüsü - 2001

## Həmçinin bax
*Avstraliya milli voleybol komandası
Macarıstan milli futbol komandası

**Macarıstan milli futbol komandası** - Macarıstanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.

## Tarixi
1954 FİFA Dünya Kubokunda macarlar finalda almanlara uduzdular. 1956-cı ildə baş verən siyasi hadisələrdən, sovet işğalından sonra isə Macarıstan fubolçularının əsas ulduzları mühacirət etdi və bundan sonra macar futbolu bir daha əvvəlki səviyyəsinə qayıtmadı.

## Uğurları
* 2 dəfə FİFA Dünya Kubokunun ikincisi - 1938, 1954
* 1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun üçüncüsü - 1964
* 1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun dördüncüsü - 1972
* 2 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun qalibi - 1933-1936, 1948-1953
* 1 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun ikincisi - 1955-1958
* 2 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun üçüncüsü - 1931-1932, 1933-1936
Belçika milli futbol komandası

**Belçika milli futbol komandası** — Belçikanı beynəlxalq futbol turnirlrində təmsil edən milli futbol komandası. Belçika milli futbol komandası 1985-ci ildə yaradılıb.

## Tarixi
1895

## Uğurları
*1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun üçüncüsü - 2018
*1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun dördüncüsü - 1986
*1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun ikincisi - 1980
*1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun üçüncüsü - 1972

## İstinadlar
Avstriya milli futbol komandası

**Avstriya milli futbol komandası** - Avstriyanı beynəlxalq futbol turnirlrində təmsil edən milli futbol komandası.

## Tarixi
## Uğurları
* 1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun üçüncüsü - 1954
* 1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun dördüncüsü - 1934
* 1 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun qalibi - 1931-1932
* 3 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun ikincisi - 1927-1930, 1933-1936, 1948-1953
* 1 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun üçüncüsü - 1955-1958
Çexoslovakiya milli futbol komandası

## Tarixi

## Uğurları
1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun ikincisi - 1934, 1962

1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun qalibi - 1976

2 dəfə UEFA Avropa Kubokunun üçüncüsü - 1960, 1980

1 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun qalibi - 1955-1958

3 dəfə Mərkəzi Avropa Göre Kubokunun üçüncüsü - 1927-1930, 1936-1938, 1948-1953
Yuqoslaviya milli futbol komandası

## Tarixi

## Uğurları
* 1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun üçüncüsü — 1930
* 1 dəfə FİFA Dünya Kubokunun dördüncüsü — 1962
* 2 dəfə UEFA Avropa Kubokunun ikincisi — 1960, 1968
* 1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun dördüncüsü — 1976

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rusiya milli futbol komandası

**Rusiya milli futbol yığması** () — Rusiyanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol yığması.

## Tarixi

## Komanda
### Rəngləri

### Ləqəbi

## Stadionu

## Beynəlxalq turnirlərdə iştirak

### FİFA Dünya Kuboku

### UEFA Avropa Kuboku

## Oyunçular
### Cari heyəti

### Son çağırışlar

## Baş məşqçilər

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
4P

**4P** — marketinq teoremidir.Marketinq planlaşdırmasının əsas 4 istiqamətinə əaslanır.Bunlar:
*product (məhsul)
* price (qiymət)
*promotion (təşviqat)
*place (yer)
Bütün bunlar birlikdə marketinq kompleksini (ing. marketing mix) əmələ gətirir.Teoremin adı da hər 4 sözün P hərfi ilə başlamasından irəli gəlir.Bu model əasında aşağıdakı modellər də əmələ gəlmişdir.
*4C
*5P
*5p+İmage

## Məhsul (product)
Məhsul dedikdə şirkətin alıcılara təklif etdiyi mal, yaxud xidmət başa düsülür.Həmçinin məhsula "şirkətin hədəf bazarına təklif etdiyi məhsulların və xidmətlərin məcmusudur"demək olar.Belə ki, məsələn, “Ford Taurus” məhsulu qayka və boltlardan, alışdırıcı şamlardan, porşenlərdən və minlərcə digər hissələrdən ibarətdir. Bununla belə “Ford” bir neçə “Taurus” stilləri və müxtəlif seçmə xüsusiyyətləri təklif edir. Maşın tam servislə, ehtiyat hissələrinə zəmanətlə təmin olunur.

## Qiymət (price)
Qiymət dedikdə istehlakçıların hər hansı məhsulu almaq üçün ödədikləri məbləğ başa düşülür.“Ford” dilerlərinə “Taurus”un pərakəndə qiymətini hesablayıb təyin etməyi məsləhət görür. Amma “Ford”un dilerləri çox nadir hallarda rəsmi qiymət təyin edirlər. Əvəzində onlar güzəştlər, köhnə modellərin təzələri ilə əvəzolunma imkanları və kredit şərtləri təklif etməklə müştərilərlə fərdi olaraq sövdələşirlər. Bu tədbirlər qiymətləri mövcud rəqabət şəraitinə uyğunlaşdırır və maşının dəyəri haqqında alıcının təsəvvürünü dolğunlaşdırır.

## Yer (place)
4p nəzəriyyəsində yer dedikdə məhsulun alıcılara çatdırılacağı məkan başa düşülür. Hər bir müəssisə məhsulunu elə bir yerdə satışa çıxarmaq istəyir ki, orada alıcıların məhsulu almaq ehtimalları daha yüksək olsun.Məkan  üzrə fəaliyyət hədəf müştərilərinin məhsul ilə təmin olunması üçün şirkətin göstərdiyi fəaliyyətlərin məcmusudur. Belə ki, məsələn, “Ford” maşınlarının müxtəlif modellərini satan çoxlu müxtəlif dilerlərlə tərəfdaşlıq münasibətlərini qurur. Bu şirkət dilerlərini ehtiyatla seçir və onlara güclü dəstək verir. Dilerlər isə “Ford” avtomobillərini və ehtiyat hissələrini saxlayır,  potensial alıcılara nümayiş etdirir, qiymətləri razılaşdırır, satır və satışdan sonra maşınları servislə təmin edir.

## Promotion (təşviqat)
Təşviqat  məhsulun xüsusiyyətlərinin alıcılara bildirilməsi və potensial müştərilərin onu almağa vadar edilməsi üzrə fəaliyyətə deyilir.Təşviqata daxildir: reklam, ictimaiyyətlə əlaqəlar, təşviqat strategiyaları. Təşviqatın məqsədi alıcılara niyə bu məhsula ehtiyacı olduqlarını və niyə bu məhsul üçün müəyyən məbləğ ödəməli olduqlarını anlatmaqdır. “Ford” istehlakçılara şirkət və onun məhsulları haqqında dolğun məlumat çatdırmaq üçün ildə reklama 2,4 milyondan çox vəsait xərcləyir. Diler satıcılar potensial alıcılara kömək edir və onları “Ford”un onlar üçün ən yaxşı maşın olduğuna inandırırlar. “Ford” və onun dilerləri endirimlər, güzəştlər, aşağı faiz dərəcələri kimi xüsusi həvəsləndirmə səyləri ilə alıcıların stimullaşdırılmasına şərait yaradırlar.

## İstinadlar
Xoanlar

**** () —  aləminin  tipinə aid heyvan kladı. 

## Ümumi xarakteristika
Xoanlar sinfinə aid növlərin ox skeletinin əsasını elastik xorda təşkil edir. Xoanları şüaüzgəcli balıqlardan fərqləndirən əsas cəhət onların daxili su hövzələrində yayılmasıdır. Onlarda qida borusu fırı ağciyərə çevrilmiş, aparıcı analizator isə lamisə olmuş, baş beyin dəyişikliyə məruz qalmışdır. Üzgəclərin köməkliyi ilə onlar dibdə hərəkət edir, başqa su hövzələrinə sürünə bilirlər. Tənəffüs qəlsəmə və ağciyərlər vasitəsilə həyata keçir. Üç ədəd dəlik mövcuddur: cinsiyyət, anal və ifrazat. Çoxalma tipi daxili mayalanma yolu ilə gedir. Az sayda kürü ananın bədənində inkişaf edir. Yaxşı inkişaf etmiş ön beyin mövcuddur.

## Təsnifatı
***[[İkitənəffüslülər]]** (Dipnoi) dəstəüstü
** Qərnidişkimilər (Ceratodontiformes) dəstəsi
** İkiciyərlikimilər (Lepidosireniformes) dəstəsi
***[[Pəncəüzgəclilər]]** (Crossopterygii) dəstəüstü
** Selakantkimilər (Coelacanthiformes) dəstəsi
** Osteolepidiformes dəstəsi (nəsli kəsilib)
** Struniiformes dəstəsi (nəsli kəsilib)

## Selakantkimilər (Coelacanthiformes)
Atimeria chalumnae Hind okeanı sularında yaşayır. Bu növün bir populyasiyası Böyük Komor və Anjuan adalarında (Komor adaları), digər populyasiyası isə Cənubi Afrika, Madaqaskar və Mozambik sahillərində yaşayır. Dərin dəniz sularında yaşayan, demersal (dibdəvə dibə yaxın ərazilərdə yaşayan) balıq olan latimeriyanın uzunluğu 168 sm-ə çatır. Rəngi tünd, bozumtul-göy, ağ ləkəli olur. Zəif hərəkətli, yırtıcı balıq olub gecə həyat tərzinə malikdir.
Selakantkimilər (Coelacanthiformes) dəstəsinə aid, 2 növdən (L. Chalumnae, L. menadoensis) ibarət yeganəcinsdir. Uzun müddət xoanların 80 mln. il əvvəl məhv olunduğuhesab edilirdi. Lakin, 1938-ci ildə CAR-ın cənub sahillərində, Çalma çayının deltasında bu növə aid ilk balıq təsvir edildi.

## Buynuzdişlikimilər (Ceratodontiformes)
Neoceratodus forsteri Buynuzdişlikimilər (Ceratodontiformes) dəstəsinə aid yeganə növdür. Avstraliya endemi olub Börnet çayı hövzəsində yaşayır. İri pulcuqlara malik olan bu balığın ölçüləri 180 sm-ə,çəkisi 43 kq-a qədər olur. Zəif axınlı çayların sıx bitki örtüyünə malik ərazilərində yaşayır. Qəlsəmələrlə bərabər hər 40–50 dəqiqədən bir su səthinə çıxaraq burunları ilə atmosfer havasını udur. Quraqlıq dövrü su qalmış gölməşələrdə yaşayır. Müxtəlif həşəratlarla qidalanır.

## Lepidosirenkimilər və ya İkiağciyərkimilər (Lepidosirenidae)
Lepidosirenkimilər (Lepidosireniformes) dəstəsinə aid olan Protopterus annectens və Protopterus aethiopicus ağciyərlərə, sapvari döş və taz üzgəclərinə malik balıq olub Afrika sahillərində yaşayır. İndiyədək 4 növ təsvir edilmişdir. Onlar ilanbalıqları kimi üzməklə bərabər, üzgəcləri vasitəsilə suyun dibində sürünərək hərəkət edə bilirlər. İri fərdlərin uzunluğu 200 sm-ə çatır. Xərçəngkimilər, su həşəratlarının sürfələri və molyusklarla qidalanırlar.
Əsasən Afrika dənizlərində yaşayan Protopteruslara bataqlıqlar və göllərdə də rast gəlinir.Qurumuş su hövzələrinin altında, bərkimiş palçıqlıqlarda uzun müddət yaşaya bilirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dersu Uzala

**Dersu Uzala** (1849-1908) — ovçu, nanay (qold) hansı ki, bütün həyatını tayqa  meşələrində yaşayıb.

## Həyatı
Onun heç vaxt evi olmayıb, o həmişə açıq səma  altında yaşayıb, ancaq qış aylarında özünə soyuqdan müdafiə olunmaq üçün koma tikirmiş.

Yaxşı təlim görmüş cavan Vladimir Klavdiyeviç Arsenyev və "meşə insanı" Dersu birlikdə 1902–1907-ci illərdə ussur tayqasında neçə kilometrlərlə yol qət eləmişlər. Onlar bu gəzintilər zamanı çox yaxşı dost olublar. Ekspedisiyadan sonra 1907-ci ildə Arsenyev tez anlayan Dersunu Xabarovskdakı evində yaşamağa dəvət edir. Dersu öz kapitanını çox sevirdi, ancaq şəhər həyatı artıq ona ağır gəlirdi. Meşələrin insanına dörd divar çox sıxıcı görünürdü.

1908-ci ilin yazında Dersu öz dostu ilə sağollaşdı və piyada doğma vətəni olan Primor vilayətinə yollandı. O, gəlib Ussuri çayının mənbəyinə çatdı. Dersu yolda yaz havasının soyuğundan qorunmaq üçün tonqal qalayıbmış. Bu onun sonuncu tonqalı oldu. Çünki elə buradaca oğrular ona hücum edib, ancaq üstündə heç nə tapmadıqlarına görə onu öldürüblər. Onun ölmüş cəsədini alaqaranlıq vaxtı yolda - Xabarovskdan çox da uzaqlıqda olmayan Korfovda tapdılar.

Hazırda Korfov qəsəbəsində onun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün qranitdən hazırlanmış iri daş qoyulmuşdur. Məktəblilər isə onun ətrafında şam ağacları əkmişlər.

Dersu Uzalaya aid kitab nəşri və kinofilm çəkilişi də olmuşdur. 1921-ci ildə nəşr edilmiş "Ussur vilayəti" və 1923–cü ildə nəşr olunmuş "Dersu Uzala" adlı kitabların müəllifi V.K. Arsenyev, 1975-ci ildə çəkilmiş "Dersu Uzala" filminin rejissoru isə Akira Kurosava olmuşdur.

## Mənbə
* Dersu Uzala Info
Rəşad Abdullayev (futbolçu)

{{Futbolçu
 |adı              = Rəşad Abdullayev
 |orijinal adı     = 
 |tam adı          = Rəşad Qəhrəman oğlu Abdullayev
 |ləqəbi           =
 |şəkil            = Reshad Abdullayev.jpg
 |şəklin ölçüsü    = 200 px
 |şəklin izahı     = 
 |doğum tarixi     = 1.10.1981 
 |doğum yeri       = Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
 |vətəndaşlığı     = 
 |boyu             = 171 sm
 |çəkisi           = 62
 |əsas ayağı       =
 |mövqeyi          = yarımmüdafiəçi
 |indiki klubu     = 
 |nömrəsi          = 
 |gənclər klubları = 
 |klublar = 
|1999—2004| Xəzər Universiteti60 (12)
|2004—2009| Xəzər-Lənkəran115 (12)
|2009-2012| Neftçi Bakı52 (9)
|2012-2013| Qəbələ25 (5)
|2013| Bakı0 (0)
|2013| Rəvan Bakı14 (0)
|2014-2015| AZAL Bakı41 (7)
 |milli yığma = 
 |klub haqqında məlumatların yenilənməsi  = 10 Noyabr 2023
 |yığma haqqında məlumatların yenilənməsi = 1 dekabr 2009
 |vikianbar = 
}}

**Rəşad Abdullayev** () — azərbaycanlı futbolçu

## Həyatı
Rəşad Abdullayev 2004-cü ilin yayından 2009-cu ilin yayına kimi "Xəzər-Lənkəran"ın şərəfini qoruyub. O bu klubun heyətində çempionatda 115 oyun keçirib və 18 qol vurub. "Xəzər-Lənkəran"ın tarixində ən çox oyun keçirən futbolçudur. 2009-cu ilin yayında "Neftçi"yə transfer edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  11 ADAM x | Rəşad Abdullayev: "Kumirim Luiş Fiqunun taleyini yaşadım"
Qaz işığı (film, 1944)

**"Qaz işığı"** () — rejissor Corc Kyukorun filmi.

## Məzmun

Neçə il bundan əvvəl boğularaq öldürülmüş məşhur opera müğənnisinin evinə həmin qadının yeganə varisi öz əri ilə yaşamağa gəlir. Gözəl və hər bir şeyə qarşı həssas olan varis Pola Olkvist öz fortepiano müəlliminə ərə getmişdir. Həmin evə gələn Pola uşaqlıq illərini xatırlayır. O zaman xalası öldürülərkən nə qətlin, nə də itmiş daş-qaşın kim tərəfindən oğurlanmasının üstü açılmamışdı.

Evin qaranlıq və cansıxıcı mühiti getdikcə Polanı sıxmağa, ona əzab verməyə başlayır. O, demək olar ki, evdən bayıra çıxmır. Nədənsə ona elə gəlir ki, hər axşam evin qaz işığı azalmağa başlayır və bundan sonra onun başı üzərindəki boş çardaqdan naməlum addım səsləri gəlməyə başlayır. Pola dəli olduğunu, ağlının çaşdığını hiss edir.

Öldürülmüş müğənninin pərəstişkarı olan inspektor Brayen Polanı görəndə onun həmin müğənniyə olan zahiri oxşarlığına təəccüblənir. Brayen həmin evi güdməyə başlayır. Polanın heç də dəli olmadığını başa düşür. Onu bu mənasız xülyadan ayırır. Tədricən Brayen qətlin açılmasına nail olur.

## Film haqqında

:* Film ingilis dramaturqu Petrik Hemilton tərəfindən 1938-ci ildə yazılmış "Mələklər küçəsi" pyesi əsasında çəkilmişdir.
:* Film aktrisa Ancela Lensberinin kinoda ilk işidir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin müəllifi :** Petrik Hemilton
:**Rejissor :** Corc Kyukor
:**Operator :** Cozef Ruttenberq
:**Bəstəkar :** Bronislav Kaper

### Rollarda

## Xarici keçid

### Video

#### İzlə

**YouTube**

***Azərbaycan dilində***

*'''Filmin treyleri'''  sayt   YouTube
Salfet

**Salfet** () — qida qəbulu zamanı və ya digər məqsədlər üçün istifadə olunan, adətən kağız və ya parçadan hazırlanmış, müəyyən ölçülü təmizlik ləvazimatı.

## Tarixi
Salfetlərdən istifadə hələ orta əsrlərdə mövcud idi. İnsanlar yemək zamanı salfet kimi işlətdikləri dəsmalları sol çiyinlərinə asırdılar. Kağız salfetlərdən istifadə olunması XIX əsrin ortalarına təsadüf edir.

Süfrədə ipək əl dəsmalları ilə yanaşı, kağız dəsmallarda olmalıdır. Bir neçə sadə hərəkətlə adi salfetlərə çox görkəm vermək olar ki, bu da süfrəni daha maraqlı göstərir.

## Şəkilləri

Fayl:Folded napkin 01.jpg|
Fayl:Box tissue.jpg|
Fayl:2007-12-28Pflaumenwein03.jpg|
Fayl:Improvisacao - Funil de Guardanapo.JPG|
Fayl:Guardanapo.jpg|
Fayl:Napkin ring.jpg|
Fayl:Napkin holder.jpg|
Fayl:Owl napkin holder.jpg|
Taiti

**Taiti**  (, ) — Sakit okeanda, Cəmiyyət adaları qrupunda ən böyük ada. Fransa Polineziyası tərkibindədir, sahəsi 1042&nbsp;km2-dir. Əhalisi 178,133 nəfərdir (2007-ci ildə). Ən böyük şəhəri - Papeetedir.

Ada iki dağ massivindən ibarətdir. Mərcan rifləri ilə əhatə olunmuşdur. İllik yağıntı 1400&nbsp;mm. Rütubətli tropik meşələri var. Kokos palması, banan, şəkərqamışı, ananas və s. becərilir. Mirvari çıxarılır, balıq ovlanır.

## Xarici keçidlər
Kokos palması

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Gövdəsinin hündürlüyü 20–25 m, diametri 50-60 sm-dir, yarpağı lələkvarı olub uzunluğu 3-6,5 metrdir. Bircinsiyyətli çiçəkləri süpürgə çiçək qrupunda yerləşir.

Kokos qozu adlanan meyvəsi çəyirdəkdir: çəkisi 1,5-2,5 kq olur. Yetişmiş meyvəsində kokos südü və kokos yağı var. Hind qozu 7-13 yaşında meyvə verir, 60 ilə qədər məhsul yığmaq olur. 90-100 il yaşayır. Kokos palması qədim zamanlardan hər iki yarımkürənin tropik ölkələrində, əsasən Filippində, Malay arxipelaqı adalarında, Malakka yarımadasında, Hindistanda və Şri-Lankada becərilir.

Dəniz və okean sahillərində bitən bitkidir. Gövdəsi yaxşı tikinti materialıdır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ceyms Kuk

**Ceyms Kuk** () — ingilis dəniz səyyahı. Bütün materiklərə ayaq basmış ilk insan.

Onun həyata keçirdiyi ən böyük kəşflər sayəsində Yerin cənub yarımkürəsinin xəritəsi özünün müasir şəklini ala bilmişdir. Kuk böyük elmi nəticələr verən üç dünya səyahəti etmişdir.

## Birinci ekspedisiya (1768–1771)
Ceyms Kukun birinci ekspedisiyasının (1768–1771) qarşısına qoyulan əsas vəzifə Naməlum Cənub torpağını tapmaq idi. Bu ekspedisiya zamanı Cənub torpağının tapılması ilə ilk dəfə sübut edildi ki, Yeni Zelandiya cənub materikinin bir hissəsi olmayan və boğazla iki yerə ayrılan adalardan ibarətdir (sonralar bu boğaza C. Kukun adı verilir). O, Avstraliyanın şərq sahillərini öyrənib onu xəritəyə köçürdü. Yeni Qvineya adasının Avstraliyadan ayrı olduğu müəyyən edildi.

## İkinci ekspedisiya (1772–1775)
İkinci ekspedisiya (1772–1775) zamanı Kuk Afrikanın cənub ucqarından cənuba doğru istiqamət götürərək dəniz səyahətləri tarixində ilk dəfə 17 yanvar 1773-cü ildə Cənub qütb dairəsini keçmişdir. Antarktida sahillərindəki buzlu sularda xeyli dolaşır və səhv olaraq burada qurunun Cənub torpaqlarının olmadığı qənaətinə gəlir. Bu ekspedisiya zamanı Cənub yarımkürəsinin mülayim enliklərində böyük quru sahəsinin olmadığını sübuta yetirmiş və Sakit okeanda bir sıra adanı öyrənmişdir. Həmin ilin yayında Cənub materikini tapmağa daha iki dəfə cəhd etmiş, 71º10' c.e.-nə çatmışdır.

## Üçüncü ekspedisiya (1776–79)
Kukun 1776-cı ildə təşkil olunan üçüncü ekspedisiyasının məqsədi Atlantik okeanından Sakit okeanına gedən yolun axtarışı olmuşdur. Bu axtarış zamanı onun gəmiləri Şimali Amerikanın Alyaska sahillərini tədqiq edir, burada tapdıqları buruna Prins Uelsin adını verirlər, lakin keçilməz buzlar onları dəniz yolu axtarışı fikrində daşınmağa məcbur edir və geri dönürlər. 1779-cu ildə geriyə dönən Kuk yolüstü Havay adalarını kəşf edir və baş verən münaqişə zamanı yerli sakinlər tərəfindən həmin ilin 22 fevralında öldürülür.

## Həmçinin bax
* Ceyms Kukun üçüncü dünya səyahəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.captaincooksociety.com/
* http://ns1763.ca/hfxrm/cookjmon.html
Stevan Bates

**Stevan Bates** (; 29 noyabr 1981, Belqrad, Yuqoslaviya) — Müdafiəçi mövqeyində çıxış edən serb futbolçu. İranın Mes Kerman futbol klubunun oyunçusu.

## Həyatı
Stevan Bates 1981-ci ildə Belqradda anadan olub. Futbolçu kimi həmişə yaxşı fiziki göstəriciləri ilə seçilib. Peşəkar futbolçu karyerasına 19 yaşında başlayıb. 2000-2002-ci illərdə Serbiyanın "Jelezniçar" klubunda oynayıb. Belqrad təmsilçisində keçirdiyi 58 oyunda 1 qol vurub. Sonra "Vojdovaç"a keçərək 2005-ci ilədək bu komandada forma geyib. 51 oyunda meydana çıxıb 4 dəfə fərqləndikdən sonra "Rad"a üz tutub. Bir il burada oynayan Stevan 23 oyuna 2 qol vurub. 2006-cı ildə Fransa çempionatında "Şatoru"nun formasını geyən serbiyalı 66 oyunda 3 qol vurub.

2009-cu ildə mövsümlərarası fasilədə Bakı futbol klubuna transfer olunub.

## Həmçinin bax
Bernard Medoff

**Bernard Medoff** () – *"əsrin fırıldaqçısı"*

29 iyun 2009-cu ildə Nyu-York məhkəməsi "əsrin fırıldaqçısı" adını qazanmış Bernard Medoffa hökm oxuyub. "Əsrin maliyyə piramidası"nın qurucusuna nə az, nə çox- 150 illlik həbsxana cəzası kəsilib!

"Nasdaq" adlı keçmiş fond birjasının sahibi olan B.Medoff tarixdə ən böyük məbləğdə- 64,8 milyard dollarlıq maliyyə piramidasını qurmuşdu.

Medoffun vəkilləri onun yaşını (71) nəzərə alaraq, hakimdən 12 illlik cəza istəsələr də, məhkəmə maksimal cəza müddəti kəsib.

Qeyd edək ki, Medoffa qarşı 11 maddə üzrə, o cümlədən qiymətli kağızlarla maxinasiyalar, çirkli pulların yuyulması, fırıldaqçılıq və yalançı şahidlik üzrə ittihamlar irəli sürülmüşdü.
İttihama görə, B.Medoff şüurlu şəkildə ayrı-ayrı fiziki şəxsləri, kompaniyaları, bankları, sosial və təqaüd fondlarını illik 46 faiz təmiz gəlir vəd etməklə öz piramidasına cəlb edib. Bundan əlavə, fırıldaqçı milyarder işə əsasən onun biznesinin mahiyyətini anlamayan təcrübəsiz şəxsləri götürürmüş.

Qeyd edək ki, aldadılan şirkətlər arasında dünya şöhrətli kompaniyalar da var. Bunlara misal olaraq, HSBS, BNP Paribas, Credit Agricole, UniCredit, Nomura, Royal Bank of Scotland kimi bankları göstərmək olar.

## İstinadlar
İsrail Futbol Assosiasiyası

İFF yarım əsrə yaxın AFK tabeliyində olub, hətta Asiya Kuboku yarışlarında iştirak edərək, bu turnirdə qələbə də qazanıb. Amma 1990-cı illərdə AFK-ni UEFA-ya dəyişən İsrail futbolunun inkişafa doğru addımları məhz bu tarixdən başlanıb.

1994-cü ildə məhz İsrail Futbol Federasiyasının şikayətləri əsasında UEFA Bakıda siyasi durumun sabit olmamasını əsas gətirərək, Azərbaycan yığmasına oyunlarını öz ölkəsində keçirməyi qadağan etmişdi. Komanda rəqiblərini Türkiyənin Trabzon şəhərində qəbul edirdi. Bir neçə il sonra isə Fələstin-İsrail müharibəsinin başlanması ilə bir çox ölkələrin təhlükəsizliyin lazımi qaydada təmin edilməyəcəyindən qorxaraq, "müqəddəs torpağa" ayaq basmaqdan imtina etməsi nəticəsində UEFA anoloji cəzanı İsrailə vermişdi. 3 ilə yaxın bu ölkənin milli və klub komandaları beynəlxalq görüşləri Avropanın müxtəlif şəhərlərində keçirməyə məcbur olmuşdular. 2004-cü ildə UEFA-nın icazəsi ilə İsrail yığması müəyyən fasilədən sonra Təl-Əvivdə beynəlxalq futbol matçının təşkilinə qərar vermiş və dünyanın bir çox komandalarına müraciət etmişdi. Yeganə müsbət cavab verən federasiya isə AFFA olmuşdu. Azərbaycan israillilərin 10 il əvvəl etdikləri hərəkətlərinin cavabını belə xoşxasiyyətli jestlə cavablandırmışdı.
Bronislav Çervenka

**Bronislav Çervenka** — Çexiya futbolçusu.

Karyerası ərzində vətənində "Uyezdeç" (Luxaçoviç), "Uherski Brod", "Slaviya" (Uherski Hradiste), "Drnovitse", "Zlin" klublarında oynamış Çervenka 2007-ci ilin yayınadək Çexiya çempionatında 277 oyun keçirərək 22 qol vurub. İnter Bakı klubunda iki mövsüm keçirən çexiyalı Azərbaycan çempionatında 42 matça 2 qol vurmaqla, bir qızıl və bir gümüş medal qazanıb.

## Həmçinin bax
Maqsud Cəlilov

**Cəlilov Maqsud Fərhad oğlu** — fəlsəfə elmləri doktoru, professor.

## Həyatı

Maqsud Cəlilov 1935-ci il mayın 2-də əzəli Azərbaycan torpağı olan Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Nərimanlı kəndində dünyaya gəlmişdir. Orta məktəbin 4-5-ci siniflərini bir ildə tamamlayaraq, məktəbi bitirdikdən sonra Qazax 2 illik Müəllimlər İnstitutuna daxil olmuşdur. Sonradan İnstitut Şəki şəhərinə köçürülmüşdür. Şəki Müəllimlər İnstitutunu bitirib Lənkəran rayonunun Şağlaser kəndində bir il müəllim işlədikdən sonra Azərbaycan Dövlət Pedoqoji İnstitutunun Tarix-Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. İnstitutda oxuduğu müddətdə "Lenin" adına təqaüd almış, 1960-cı ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra doğma kəndinə qayıtmış, əvvəlcə kənd orta məktəbində müəllim, sonra isə rayon qəzetində müxbir işləmişdir.

1966-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Fəlsəfə institutunun aspiranturasına daxil olmuş, 1969-cu ildə "Dinlə ictimai şüurun başqa formaları arasında qarşılıqlı əlaqə" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

1968-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin fəlsəfə kafedrasında işləmişdir. 1976-cı ildən ömrünün sonunadək kafedra müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1987-ci ildə "Elmi-texniki inqilab ilə şəxsiyyətin dünyagörüşü arasında qarşılıqlı əlaqə" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 70 illik yubileyi munasibətilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə (13 iyun 2002-ci il) ona “Əməkdar müəllim” fəxri adı verilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti

### Monoqrafiyaları

*1965 – "İslam dini və əmək"
*1967 – "Məişət, din və mənəvi tərbiyə" 
*1976 – "Cəmiyyət, din və ateizm"
*1978 – "Din və mənəvi tərbiyə"
*1987 – "Elmi-texniki inqilab və ateist dünyagörüşü"
*2001 – "Tərəqqi, insan və şəxsiyyətin dünyagörüşü"

### Proqramları

Maqsud Cəlilov 1992-1998-ci illərdə fəlsəfəyə dair yeni proqramlar hazırlayıb çap etdirmişdir.

*"Fəlsəfə proqramı"
*"Dinşünaslıq"
*"Mədəniyyətşünaslıq"
*"Din və mədəniyyət"

Bunlara uyğun beş cilddən ibarət "Fəlsəfədən mülahizələr", "Azərbaycan fəlsəfəsi" və "Sosial fəlsəfə" adlı fəlsəfədən mülahizələr kitabı işıq üzü görmüşdür.

1996-cı ildə Maqsud Cəlilovun "Fəlsəfənin əsasları" dərsliyi çap olunmuşdur. Bu kitab fəlsəfədən ilk milli dərs vəsaiti kimi qiymətləndirilməkdədir. 1997-2009-cu illər ərzində bu dərslik müəyyən düzəlişlərlə dəfələrlə çap olunmuşdur.

## İstinadlar
Xələfli tirəsi

**Xələfli tirəsi** Cavanşir elinin  Yağləvənd oymağının Havsallı tayfasının qollarından biridir. Tirənin yaranması Xələf bəy Yağləvəndli-Cavanşirlə bağlıdır. Onun törəmələri bu tirəni yaratmışlar. 

Xələfli tirəsi Əzimməmmədli və Nurməmmədli törəyinə bölünür.

**Nurməmmədli törəyi** Xələfov, Nurməmmədov, Vəliyev  soyadlarını daşıyan ailələrdən təşkil olunub.

**Əzimməmmədli törəyi** Əzimzadə, Əzimli, Əzimov, Səfiyev, Ağayev, Ağakişiyev soyadlarını daşıyan ailələrdən ibarətdir.

## Həmçinin bax
*Xələflilər
*Cavanşir eli
*Yağləvənd oymağı
*Havsallı tayfası
Trinidad və Tobaqo milli futbol komandası

**Trinidad və Tobaqo milli futbol komandası** Trinidad və Tobaqonu futbol üzrə beynəlxalq yarışlarda təmsil edən komandadır. KONKAKAF-ın üzvüdür.

## Tarixi
Trinidad və Tobaqo millisi hələ keçən əsrin əvvəllərindən etibarən futbol arenasında çıxış etməyə başlasa da uzun müddət uğur əldə edə bilməyib və dünya kubokundan kənarda qalıblar. Komanda ilk dəfə 90-cı il dünya çempionatının seçmə mərhələsində mundiala qatılmaq üçün əla şans əldə edib. Bunun üçün son oyunda sadəcə olaraq ABŞ millisi ilə bərabər qalmaq lazım idi. Ancaq ada ölkəsi vacib qarşılaşmada uduzaraq (1-0) *"İtaliya 90"*-na gedə bilməmişdir.

Millinin əsas naliyətləri XXI əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. Beləki *"Soka döyüşçüləri"* əvvəlcə KONKAKAF Qızıl kubokunda yarımfinala qədər irəlləmişdir. Trinidad və Tobaqonun ən böyük uğuru isə DÇ-2006-da iştirakdır. Mundialda İngiltərə, İsveç və Paraqvayla eynin qrupda yarışan komanda skandinavlardan aldıqları 1 xalla sonuncu olmuşlar. O anda Trinidad və Tobaqo dünya kubokunda iştirak etmiş ən az əhaliyə və əraziyə malik ölkə idi. Əhali ilə bağlı rekord 2018-ci ildə İslandiya tərəfindən qırıldı.

## İstinadlar
Arkas VK

**Arkas İdman Kişi Voleybol Komandası**, 2001-ci ildə qurulan və İzmirdə fəaliyyət göstərən Arkas İdman Klubunun voleybol komandası. Başçısı Lucien Arkas, voleybol şöbə məsulu Bernard Arkasdır. Rəngləri göy, mavi və ağdır. Kişilər Türkiyə 1. Liqasında mübarizə etməkdədir. Liqa matçlarını 5000 azarkeş tutumuna malik Karşıyaka İdman Salonunda oynamaqdadır.

## Tarixçə
Körfəz İdman Klubu, 2001-ci ildə Saint Cozef İdman Klubu, 2003-cü ildə isə Arkas Saint Cozef adını aldı. 2005-ci ildə edilən ümumi yığıncaqda klubun adı Arkas İdman Klubu olaraq dəyişdirildi. Əsl fəaliyyət sahəsi voleybol olan klub, ayrıca yelkən və briç budaqlarında da fəaliyyət göstərir. Klubun Türkiyə 1. Liqasında mübarizə edən kişi komanda yanında Türkiyə 3. Liqasında mübarizə edən qadın və yenə Türkiyə 2. Liqasında mübarizə edən digər bir kişi voleybol komandası var.

Türkiyə mübarizə edən Arkas, 2002-2003 mövsümünü yeddinci, 2003-2004 mövsümünü səkkizinci, 2004-2005 mövsümünü üçüncü sırada bitirdi. 2005-2006 ilində isə ilk dəfə Türkiyə 1. Liqası çempionluğuna çatdı. 2006-2007 mövsümündə də çempion olan Arkas, 2007-2008 mövsümündə liqası üçüncü olaraq bitirdi. 2009-cu ildə ilk dəfə Türkiyə Kubokunu qazanan klub, eyni il böyük bir müvəffəqiyyətə imza ataraq Avropa Çelenc Kubokunda çempionluğa çatdı. Bu çempionluq Türk klublarının kişilərdə qazandığı ilk Avropa çempionluğu oldu.

## Müvəffəqiyyətləri
### Türkiyə Kuboku
2009- Qalib

### Türkiyə Liqası
*2006- Qalib
*2007- Qalib

### Avropa Çelenc kuboku
*2009- Qalib

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt
Ovçuluq

**Ovçuluq** — quruda və suda təbii sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində daimi, müvəqqəti və köçəri yaşayan, habelə təsərrüfat subyektləri tərəfindən yetişdirilib ov yerlərinə buraxılan suda-quruda yaşayanların, xəzdərililərin, sürünənlərin, quşların və məməlilərin (bundan sonra — vəhşi heyvanların) izlənilməsi, təqib edilməsi, tutulması və vurulması üzrə fəaliyyət növü

Ov obyekti qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ovlanmasına icazə verilmiş təbii sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində xüsusi ayrılmış yerlərdə yaşayan, habelə ayrı-ayrı hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən yetişdirilib artırılan vəhşi heyvan növləri olur.

## Ovçuluğun növləri
* Balıq və su canlıları ovu -
* Kürk ovçuluğu — kürkləri qiymətli heyvanların ovunu nəzərdə tutur. Məsələn, qunduz, porsuq, tülkü, vaşaq, canavar və s.;
* Buynuz (diş) ovçuluğu — fil, dağkeçisi, maral kimi heyvanların ovu nəzərdə tutulur;

## Ovlanmanın növləri
* Quş (qartal, şahin və s.) və ya it ilə ovlanma;
* Tələ ilə ovlanma

## Ovçuluq resursları
Heyvanat aləmi resurslarının ovçuluq təsərrüfatında istifadə olunan hissəsi (həmçinin idman və rekreasiya ovu).

## Ovçuluq təsərrüfatı
Heyvanların optimal sayını populyasiya səviyyəsində saxlamaq üçün maksimal miqdarda ov məhsulları almaq məqsədilə vəhşi heyvanların və quşların əldə olunmasını təmin edən təsərrüfat sistemi. O.t. vəhşi heyvan və quşların coğrafi və mösümi xüsusiyyətlərinin uçotu ilə yanaşı ov müddətləri və üsulları müəyyən etmişdir. Təhlükəli ov üsulları, çoxalma və balaların yemlənməsi dövründə faydalı heyvanların ovlanması və s. qadağan edilmişdir. Qiymətli vəhşi heyvan növlərini mühafizə edən və çoxaldan qoruqlar, qoruq-ovçuluq təsərrüfatları təşkil edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda ovçuluq

## İstinadlar
Quantanamo həbs düşərgəsi

**Quantanamo həbs düşərgəsi** () — ABŞ-də yerləşən həbsxana.

Kubada yerləşən Quantanamo 1903-cü ildən ABŞ-nin ixtiyarındadır. Sahəsi 115 kvadrat kilometr olan adada 2700 ABŞ hərbçisi var. Hərbi baza kimi istifadə olunur. Bu ərazi müxtəlif illərdə müxtəlif hadisələrlə yadda qalıb:

1903-cü il: ABŞ Kubadakı Quantanamo həbsxanasını ildə 4 min dollar ödəyərək kirayə götürdü.

1959-cu il: Kuba ilə Amerika arasında diplomatik əlaqələr kəsilir. Fidel Kastro ilk çeki alsa da sonrakılardan imtina etdi. ABŞ isə İsveçrədəki banklara hələ də aylıq köçürür.

2003-cü il: Qızılxaç əsrlərin psixologiyasının pozulması ilə əlaqədar bəyanat yayır.

2003-cü ilin dekabr ayı: İlk dəfə olaraq məhkumlara vəkil tutmaq haqqı verilir.

2004-cü il: Pentaqon Quantanamo tərkibində xüsusi məhkəməsini yaradır.

2005-ci il: Qurana qarşı təhqir olunduğunu deyən məhkumlar etiraz aksiyası keçirir.

2006-cı il aprel ayı: Pentaqon ilk dəfə məhkumların adlarını açıqlayır.

2008-ci il yanvar: 11 sentyabr hadisələrində günahlandırılan beş məhbus məhkəməyə çıxarılır.

2009-cu il: Amerikanın prezidenti Barak Obama bütün məhkəmə işlərinin dayandırılması üçün qərar qəbul edir.

2010-cu il: Quantanamonun bağlanılacağı tarix.

## Xarici keçidlər
Voleybol üzrə dünya kuboku

**Kişilər Voleybol Dünya Kuboku** — 1965-ci ildən bu yana hər dörd ildən bir təşkil edilir. Kubok 1977-ci ildən başlayaraq davamlı olaraq Yaponiya da keçirilir. 1991-ci ildən etibarən isə olimpiya seçmələri üçün bir turnir halına gətirilmişdir.

## Medal sıralamsı (kişilər üçün)

**Qadınlar Voleybol Dünya Kuboku** isə 1973-cü ildən bu yana hər dörd ildə bir təşkil edilməkdədir. Kubok kişilərdəki kimi 1977-ci ildən başlayaraq davamlı olaraq Yaponiya da edilməkdədir. 1991dən etibarən isə olimpiadaya lisenziya verir.
Xose Luis Kaminero

**Xose Luis Peres Kaminero** — İspaniya futbolçusu, "Real Madrid" futbol məktəbinin yetirməsi.

Kaminero "Real" futbol məktəbinin yetirməsi sayılır. 1986/1989-cu illərdə Madrid klubunun B komandasının formasını geyinən 1967-ci il təvəllüdlü futbolçu, "Kral Klubu"nu 1989-cu ildə "Vallyadolid"ə dəyişib. Bu komandanın heyətində 1993-cü ilə qədər 134 oyunda 3 qol vurub. Ardınca 5 mövsüm Madrid "Atletko"sunun formasını geyinib. Paytaxt klubunun heyətində 149 oyunda 40 qola imza atıb. 1998-ci ildə yenidən "Vallyadolid"ə qayıdıb və karyerasının sonuna – 2004-cü ilə qədər bu komandada çıxış edib. Bu müddətdə 155 oyun keçirib və 15 dəfə fərqlənib.

Kaminero ümumilikdə La Liqada 408 matçda forma geyinib və 57 dəfə rəqib qapıçıları məyus edib. O, 1996-cı ildə "Atletko"nun heyətində Kral Kubokunu qazanıb. 2008-ci ilə qədər "Vallyadolid"in idman direktoru vəzifəsində çalışıb. 21 dəfə İspaniya millisinə dəvət olunub və 8 qola imza atıb.

2009-cu ildə ispan polisi Kolumbiya və Meksikadan böyük miqdarda kokaini İspaniyaya daşıyan və narkotikdən gələn çirkli pulları "yumaq"la məşğul olan bandanın 31 üzvünü həbs edib.

Həbs olunanların arasında Kaminero da olub. Lakin məhkəmə onun zaminə buraxılmasına və azadlıqda qalmaq şərtilə istintaqa cəlb olunmasına qərar verib.

## Həmçinin bax
Möhsün Rezayi

**Möhsün Rezayi** () — İran hərbçi xadimi, general-mayor.

## Həyatı
1981–1997-ci illərdə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun 16 il müddətinə komandanı olmuşdur.

1997-ci ildən İİR Məsləhət Şurasının katibidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mehdi Kərrubi

İranda Milli Etimad Partiyasına rəhbərlik edən Mehdi Kərrubi 1937-ci ildə İran adlanan yerin Luristan əyalətinin Əligudərz şəhərində anadan olub. Milliyyətcə lurdur. Şiədir. İlahiyyat üzrə təhsilini Qum şəhərində alıb, burda universiteti bitirib. 1980-ci ildə İran adlanan yerin parlamentinə deputat seçilib, sonra isə parlament sədrinin canişini işləyib. 1999-cu ildə İran adlanan yerin parlamentinin sədri seçilib. 2005-ci ildə keçirilən prezident seçkisinə qatılan Mehdi Kərrubi məğlub olduqdan sonra Milli Etimad Partiyasını yaradıb.

## Mənbə
Nataliya Məmmədova

**Nataliya Məmmədova** (qızlıq soyadı: **Skazka**; d. 2 dekabr 1984; Donetsk, Ukrayna) — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu. Nataliya Məmmədova, Azərbaycan yığmasının heyətində 2006-cı ildə baş tutan Dünya Çempionatına qatılıb və 13-cü yeri tutub.

## Həyatı
Nataliya Məmmədova 2 dekabr 1984-cü ildə Ukraynanın Donetsk şəhərində anadan olub.

## Karyerası
Nataliya Məmmədova, 2005-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Xorvatiyada baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Azərbaycan yığması, Rusiya yığmasına 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 4-cü yerdə başa vurdu.

Nataliya Məmmədova daha sonra, 2006-cı ildə Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 4 dəfə qalib gələn, 5 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Dünya Çempionatını 24 yığma sırasında 13-cü yerdə başa vurdu.

Nataliya Məmmədova bir ildən sonra, 2007-ci ildə Belçika və Lüksemburqda baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.

Nataliya Məmmədova üçüncü dəfə Avropa Çempionatına, 2009-cu ildə Polşada baş tutan yarışda qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.

Nataliya Məmmədova dördüncü dəfə Avropa Çempionatına, 2011-ci ildə İtaliya və Serbiyada baş tutan yarışda qatıldı. Yarışların pley-off mərhələsində Azərbaycan yığması, Niderland yığmasına 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 9-cu yerdə başa vurdu.

Nataliya Məmmədova sonuncu, beşinci dəfə Avropa Çempionatına, 2013-cü ildə Almaniya və İsveçrədə baş tutan yarışda qatıldı. Yarışlarda, bütün 3 oyunda məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 15-ci yerdə başa vurdu.

Həmin, Avropa Çempionatından sonra Nataliya Məmmədova Azərbaycan yığmasından ayrıldı. Amma, 4 ildən sonra, 2017-ci ildə o, yenidən Azərbaycan yığmasına qayıtdı.

## Uğurları
* **FIVB Klublararası Dünya Çempionatı**
** **Qızıl medal (1)** — 2011
** **Bürünc medal (2)** — 2015, 2017
*  **CEV Çempionlar Liqası**
** **Gümüş medal (1)** — 2011
* **Azərbaycan Çempionatı**
** **Qızıl medal (4)** — 2004, 2005, 2011, 2012
* **İspaniya Çempionatı**
** **Gümüş medal (1)** — 2008
* **İsveçrə Çempionatı**
** **Qızıl medal (1)** — 2006
* **İsveçrə Kuboku**
** **Qızıl medal (1)** — 2006
* **Rusiya Çempionatı**
** **Bürünc medal (3)** — 2010, 2013, 2014
* **Rusiya Kuboku**
** **Qızıl medal (1)** — 2003
* **Türkiyə Çempionatı**
** **Bürünc medal (1)** — 2009

## İstinadlar
Uliss Qrant

**Uliss Simpson Qrant** (, ilk adı *Hayram Uliss Qrant*; ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 18-ci prezidenti (1869–1877). ABŞ hərbi və siyasi xadimi. Vətəndaş müharibəsi dövründə ABŞ ordusunun komandanlarından biri və 1866–1869-cu illərdə general olmuşdur.

50 dollarlıq əskinasın üzərində təsvir olunmuşdur.

## Maraqlı Faktlar
* Uliss Qrant atıyla qaydanı pozduğu üçün 24 dollar cərimə olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Amerika Birləşmiş Ştatları prezidentlərinin siyahısı

## İstinadlar
Babil mühafəzəsi

**Babil mühafəzəsi** — İraqın 18 mühafəzəsindən biri. Babil Livasının ərzisi 6.468 km², 2014-cü ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 2,000,000 nəfər, inzibati mərkəzi Əl-Hillə şəhəridir.

## İstinadlar

## Mənbə
مجلة جامعة بابل / العلوم الإنسانية/ المجلد 18 / العدد (3) : 2010 — ازهار جابر مراد الحسناوي الواقع الديموغرافي لظاهرة الوفيات في محافظة بابل 1996–2005

## Həmçinin bax
NSİ Runavik FK

**NSİ** — Farer adalarının futbol klubu

## Tarixi
Farer adalarının "NSİ" klubu 1957-ci ildə yaranıb. Ev oyunlarını 2 min nəfər azarkeş tutumu olan "Runavik" stadionunda keçirir. Komandanın prezidenti Andrias Lamhauqe, baş məşqçisi rumıniyalı Pauli Poulsendir.

## Uğurları
Komanda ölkə daxilində ilk uğurunu 1986-cı ildə qazanıb. "NSİ" həmin il ilk dəfə ölkə kubokunu qazanıb. 2002-ci ildə eyni uğuru təkrarlayan "NSİ" 2007-ci ildə həm Farer adaları çempionu olub, həm də ölkə Superkubokunu qazanıb.

## Avropa kuboklarında iştirak
2003/2004 UK Q1 NSİ Runavik - Lin Oslo (Norveç) 1-3 0-6
 
2005/2006 UK Q1 NSİ Runavik - Metalurq (Latviya) 0-3 0-3 

2008/2009 ÇL Q1 Dinamo Tbilisi (Gürcüstan) - NSİ Runavik 3-0 0-1 

2009/2010 UK Q1 NSİ Runavik - Rusenborq (Norveç)
Ənbar mühafəzəsi

**Ənbar mühafəzəsi** — İraqın 18 mühafəzəsindən biri. Ənbar mühafəzəsinin ərazisi 138.501 km², 1997-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 1.023.776 nəfər, inzibati mərkəzi Ər-Rəmadi şəhəridir.

## İstinadlar
Ziqar mühafəzəsi

**Ziqar mühafəzəsi** - İraqın 18 mühafəzəsindən biri. Ziqar mühafəzəsinin ərazisi 12.900 km², 1997-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 1.184.796 nəfər, inzibati mərkəzi Nəsiriyə şəhəridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bağdad mühafəzəsi

**Bağdad mühafəzəsi** () — İraqın 18 mühafəzəsindən biri. 

## Ərazisi
Bağdad mühafəzəsinin ərazisi 734 km²-dir.

## Əhalisi
1997-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 5.423.964 nəfər, inzibati mərkəzi Bağdad şəhəridir. Bağdad elində 50 min türkman ailəsi məskunlaşmışdır. Vilayətin əhalisi 2007-ci ilə olan rəsmi təxminə əsasən 7,145,470 nəfərdir.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Türk Telekom

**Türk Telekom** — 1995-ci il aprel ayının 24-də poçt, telefon və teleqraf xidmətlərinin müstəqil fəaliyyətə başlamasından sonra yaradıldı. 2005-ci ilin noyabr ayında aparılan özəlləşdirmə nəticəsində şirkətin səhmlərinin 49%-i Səudiyyə Ərəbistanına məxsus Oger Telecoma satılmış, bu vaxt kabel tv və kabel dəqiq xidmətləri Türksədə köçürülmüşdür. Türkiyənin bütün telefon və internet xidmət təmin ediciləri içində öz təşkilatı infrastrukturuna sahib tək firma mövqesindədir. Ümumi müdirliyini Paul Doany etməkdədir.

## Türk Telekomun bu ankı vəziyyəti
Türk telekom özelleştirldiginden bəri 4 ortaq icra edilməkdədir.
* %55 hissə ilə Oger Telekommunikasiya Anonim Şirkəti 
* %30 hissə ilə xəzinə məsləhətçiliyi  
* %0 hissə ilə xəzinə məsləhətçiliyi (Burada söz mövzusu olan, bir ədəd qızıl hiss edər) 
* %15 hissə ictimai

## Türk Telekom xidmətləri
* ADSL
* PSTN
* Videofon

## Xarici keçidlər
* Türk Telekom
* Türk Telekom Kampanyaları 
* Türk Telekom Fatura Ödəməsi
Bakı qurabiyyəsi

**Bakı qurabiyyəsi** Bakı şəhərinə aid olan ənənəvi şirniyyat növü.

## Lazım olan ərzaqlar
* Əla növ buğda unu — 583q
* kərə yağı — 350q
* şəkər kirşanı — 152q
* yumurta ağı — 40q

İçlik üçün:

* ərik püresi — 30q
* şəkər tozu — 30q.

## Hazırlanma qaydası
Kərə yağı şəkər kirşanı ilə yaxşı qarışdırıldıqdan sonra ona yumurta ağı əlavə edib çalınır, ələnmiş un vurulur və yaxıntılı konsistensiyalı xəmir yoğrulur. Xəmir çobanyastığı, sübüqcuqlar və digər formada 25–28 q çəkidə listlərə çökdürülür. Çobanyastığı formalı qurabiyyələrin ortasında oyuqlar açılır və oraya meyvə püresi və şəkər tozundan hazırlanmış iç qoyulur. İçin miqdarı hər peçenye üçün 2–2,5 qramdır. Qurabiyyə 250–270 °S-də 9–10 dəqiqə bişirlir.

## Xarici keçidlər
*  Bakı qorabiyyəsi

## Həmçinin bax
Qozlu sucuq

**Qozlu sucuq** və ya **Çurçxela** () — şam formalı ənənəvi gürcü şirniyyatı.

Qozlu sucuk əsasən üzüm şirəsi, qoz-fındıq və undan hazırlanır. Badam, qoz, fındıq, şokolad və bəzən kişmiş ipə saplanır, qatılaşdırılmış üzüm şirəsi, tut şirəsi və ya meyvə şirələrinə batırılır və kolbasa şəklində qurudulur. Şərqi Gürcüstanda sucuk istehsalı Kaxeti, Kartli və ya Mesxetidə buğda unu ilə qatılaşdırılmış yerli üzümdən şirədən hazırlanan tatara adlı qatılaşdırılmış şirə ilə başlayır. Samtsxe-Cavaxetiyada qatılaşdırılmış tut şirəsi hazırlamaq üçün buğda unundan da istifadə olunur. Qarğıdalı unundan Qərbi Gürcüstanda (Raça, Leçxumi, Quriya, Sameqrelo, Abxaziya və Açara əraziləri) istifadə olunur və bu qatılaşdırılmış üzüm şirəsi pelamuşi adlanır. Abxaziyada yerli abxaz dilində adjindjuk kimi tanınır və hədiyyə üçün ən yaxşı suvenir hesab edilir. 
## Qalereya

File:Naschmarkt Wien 2009 PD 20091008 035.JPG
Making of Churchkhela (6253776040).jpg
File:Tschurtschchela.jpg
File:Churchkhela (4).jpg
File:Churchxela.jpg
File:Churchkhela.jpg


## İstinadlar
Nar qovurma

## Tarixi
Bu yeməyin vətəni Göyçaydır.

## Sadə nar qovurma

### Ərzaqlar
* nar — 3 ədəd
* yumurta — 2 ədəd
* baş soğan — 1 ədəd

### Hazırlanma qaydası
Narı dənələyib soğanla qovurursan. duz — istiot vurulur. Üstünə yumurta çalınıb tökülür və bişirilir. Bunu həmçinin plovnan da yemək olar.

## Ətli nar qovurma (I)

### Ərzaqlar
* Qoyun əti – 330 q,
* ərinmiş yağ – 30 q,
* nar – 50 q,
* şabalıd – 180 q,
* baş soğan – 100 q,
* zəfəran – 0,05 q,
* keşniş və şüyüd – 15 q,
* istiot – 0,1 q, duz.

### Hazırlanma qaydası
Qoyun əti 60–70 qramlıq tikələrə doğranır, duz və istiot vurulub yağda qızardılmış soğan, təmizlənmiş şabalıd, bulyon və zəfəran şirəsi əlavə edib öz buğunda bişirilir. Hazır olmağa 5 dəq. qalmış nar dənələri və ya şirəsi əlavə olunur. Süfrəyə verildikdə üstünə göyərti səpilir.

## Ətli nar qovurma (II)

### Ərzaqlar
*adambaşına*
* 300 qr qoyun əti
* 30 qr ərinmiş yağ
* 50 qr təzə nar
* 10 qr şabalıd
* 1 baş soğan
* keşniş, zəfəran və tam üçün duz, istiot götürülür.

### Hazırlanma qaydası
Qoyun əti tikələrə doğranıb qızardılmış tavada yağ içində qızardılır. Sonra yağda qızardılmış soğan və duzlu suda bişirilib, qabığı soyulmuş şabalıd qatılır, bulyon və zəfəran şirəsi tökülür və qapağı kip örtülüb hazır olana qədər öz buğunda bişirilir. Hazır olmasına 5 dəq qalmış buna yetkin nar, yaxud nar şirəsi vurulur. Süfrəyə veriləndə üstünə narın doğranmış göyərti səpilir.

## İstinad
Ramal Hüseynov

**Ramal Hüseynov** () — Azərbaycan futbolçusu.

16 dekabr 1984-cü ildə doğulan Ramal Hüseynov Qarabağ, Neftçi və Bakı klublarının formasını geyinib. Ramal 2008/2009 mövsümünün ikinci yarısında "Bakı"dan "Kocaelispor"a icarəyə verilmişdi. Türkiyənin Kocaelispor komandasının heyətində 2008/2009 mövsümündə Türkiyə Super Liqasının sonuncu – 34-cü turunda 81 dəqiqə oynamış və 1 qol vurmuşdur.

2009/2010 mövsümündə Standard Sumqayıt klubunda çıxış etmişdir.
Şəbəklər

**Şəbəklər** –  İraqın şimalında yaşayan kürdlərin subetnik qrupu.  Hazırda İraqın şimalında Kərkük və Mosul şəhərləri arasında 72 kənddə təxminən **400 min** nəfər şəbək yaşadığı ehtimal olunur. Şəbəklərin təxminən 70%-i islamın şiə təriqətinə etiqad edir.

## Xarici keçidlər
*alshabak.net 
*Shabak News 

## İstinadlar
Hulusi Kentmen

**Hulusi Kentmen** () — türk kino və teatr aktyoru.

Gənclik illərində Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrində xidmət edən Kentmen 1940-cı ildə ehtiyata buraxıldıqdan sonra aktyorluğa başladı. İlk oynadığı film 1942-ci ildə "Sürtük" oldu.

Ata tərzi ilə bir çox filmlərində ata, komissar, bağban, hakim və s. rollarda oynayıb. Filmlərin əksəriyyətində canlandırdığı rolun adı onun əsl adı ilə eyni olub. Kentmen 1942–1988-ci illər arasında 300-ə yaxın filmdə çəkilib.

## Xarici keçidlər
Bolqarıstan türkləri

**Bolqarıstan Türkləri** — vaxtı ilə Osmanlı Dövlətinin bölgələrindən biri olmuş Bolqarıstanda tarixən yaşayan Türk icması. (; ) — Bolqarıstanda bolqar xalqından sonra sayca ikinci etnik, dil və dini qrup. Ölkədəki axırıncı, 2001-ci il siyahıyaalma nəticələrinə görə 746.664 nəfərdirlər ki, əhalinin 9,4 % təşkil edir. Dini etiqadına görə Anadoludakı olduğu kumu islam dininin sünni və ələvi təriqətlərindədirlər.

Kompakt şəklində ölkənin cənub-şərqində — Frakiya bögəsində yaşayırlar. Bəzi bögələrdə əhalinin əksəriyyətini təşkil edirlər, məsələn Kırcılıda onlar əhalinin 62 % — dirlər. Razqrad, Şumen, Silistra şəhərlərində də çoxdurlar.

Bolqarıstan Türkləri, Osmanlı dövründən əvvəl bölgəyə şimaldan gələn Qıpçaq, Peçenek və Proto-Bolqar xalqları ilə yenə Osmanlı dövründən əvvəl Xorasan və Azərbaycandan gələn Oğuz xalqlarının qaynaşması ilə formalaşmağa başlamış, Osmanlı dövründə də Yörük və Türkmen boylarının qatılmasıyla bugünkü halını almışdır. Tərkibində bir çox Türk xalqının olmasına qarşı yenə də Oğuzlar ən basqın ünsürü meydana gətirməkdədirlər.

## Xaricdəki Bolqarıstan Türkləri
**326,000–480,817** nəfər (Türkiyə)

**10,000–30,000** nəfər (Hollandiya)

**2,000–10,000** nəfər (Şimali Kipr)

**2,620** nəfər (Belçika)

## İstinadlar
İssık-Kul

**İssık-Kul** ( - Isık-Köl) — Qırğızıstanın şimal şərqində, Qazaxıstan sərhədinə yaxın bir bölgədə olan qapalı hövzə gölüdür.

## Coğrafiya
Cənubi Amerikadakı Titikaka gölündən sonra dünyanın ikinci ən böyük dağ gölüdür. İssık-Kul dünyanın ən böyük krater gölüdür.

Qarla örtülü dağlarla əhatələnmiş olmasına baxmayaraq, gölün suları heç vaxt donmur, buna görə gölün adı "istilik və ya isti, ilıq göl" mənasını verən qırğız dilində "Isık-Köl"dür. Qırğızlar bu gölü "Qırğızıstanın bermeti (incisi)" deyə adlandırmışlar. Gölün uzunluğu qərb-şərq istiqamətində 182&nbsp;km, şimal-cənub istiqamətində eni 60&nbsp;km-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 988&nbsp;km, səthinin sahəsi 6.236&nbsp;km²-dir. Gölün orta dərinliyi 278 m., ən dərin yeri isə 668 m-dir. Gölün yaxınlığından regionun ən iri çayı olan Çu axır.