open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əli Vasib Əfəndi

**Əli Vasib Əfəndi** () — Osmanlı sülaləsinin altıncı rəisi və Osmanlı şahzadəsi.

## Həyatı
Şahzadə Əli Vasib Əfəndi 1903-cü ildə Çırağan sarayında dünyaya gəlmişdir. Atası Sultan Muradın oğlu Mehmed Səlahəddin Əfəndinin oğlu Əhməd Nihad Əfəndi, anası isə onun ilk xanımı Safru xanım idi. Qalatasaray litseyini və hərb akademiyasında təhsil almışdır. Bundan başqa Osmanlı ordusunun piyada dəstələrində xidmət etmiş, Xanədan-ı Ali-Osman və I dərəcəli Məcidiyyə nişanları ilə təltif edilmişdi. Bir yaşına qədər böyük babası Sultan Muradın həbs olunduğu Çırağan sarayında yaşdı. 1904-cü ildə Sultan Muradın vəfatından sonra Çırağan sarayını tərk etdilər və sürgün qanununa qədər İstanbulun müxtəlif səmtlərində yaşadılar. 1924-cü ildə Osmanlı sülaləsinin sürgün edilməsi haqqında qanundan sonra 21 yaşlı Əli Vasib Əfəndi ailəsi ilə birlikdə əvvəlcə Budapeştə, bir neçə ay sonra isə cənubi Fransadakı Nitsa şəhərinə köçdü. 10 ilə yaxın burada yaşadıqdan sonra burada Sultan Mehmed Rəşadın nəvəsi Əminə Müqbilə Sultanla evləndi və 1933-cü ildə cütlük İsgəndəriyyəyə köçdü. Cütlüyün nigahı dövrün Osmanlı ailə rəisi Əbdülməcid Əfəndi tərəfindən bağlanmışdır. Nigahdan sonra İsgəndəriyyəyə gedən cütlüyün yeganə övladı olan Osman Səlahəddin Əfəndi də məhz 1940-cı ildə burada dünyaya gəldi.

1974-cü ildə Osmanlı sülaləsinin kişi mənsubları üçün çıxarılan əfv qanunundan sonra Əli Vasib Əfəndi hər il Türkiyəyə səyahət edirdi. Hətta İstanbulda Sultan Əhməd meydanı yaxınlığında bir ev də aldı. Bu illər ərzində xatirələrini yazdığı *"Bir şahzadənin xatirələri: Vətən və sürgündə gördüklərim, eşitdiklərim"* adlı əsər üzərində çalışdı. 1977-ci ildə Mehmed Əbdüləziz Əfəndinin vəfatı ilə Osmanlı sülaləsinin rəisi oldu və 1983-cü ildə Qahirədə vəfat etdi. İsgəndəriyyədə dəfn olunan Əli Vasib Əfəndinin məzarı 2007-ci ilin mayında oğlu Osman Səlahəddin Əfəndinin təşəbbüsü ilə Türkiyəyə gətirildi və Sultan Rəşad türbəsinə dəfn olundu.

## Ailəsi
30 noyabr 1931-ci ildə Nitsada Sultan V Mehmedin oğlu Ömər Hilmi Əfəndinin qızı Əminə Müqbilə Sultanla evləndi. Bu nigahdan 1 oğlu oldu.

* **[[Osman Səlahəddin Əfəndi]]** (d. 7 iyul 1940)

## Qalereya

|Əli Vasib Əfəndi gənclik illərində
|Əli Vasib Əfəndi, xanımı Əminə Müqbilə Sultan və nəvəsi Ayşə Gülnevlə Türkiyədə, 1974
|Xanımı Əminə Müqbilə Sultanın babası Sultan Rəşadın türbəsi yaxınlığındakı məzarı


## Mənbə
* *Bir Şehzadenin Hâtırâtı.* Osmanoğlu, Osman Selaheddin. Yapı Kredi Yayınları. (2003) Turkey. ISBN 975-08-0878-9OCLC 469568294
Tofiq Əliyev (rektor)

**Tofiq Məmməd oğlu Əliyev** () — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru (1967), professor (1969), Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1989), hazırkı Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin rektoru (1988–1993), Azərbaycan SSR əməkdar elm və texnika xadimi (1981), iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı (1969, 1983) və Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı (1974) laureatı.

## Həyatı
Tofiq Məmməd oğlu Əliyev 1928-ci il iyun ayının 1-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1945-ci ildə Gəncə şəhərində 4 saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirmiş və həmin il Azərbaycan Sənaye İnstitutunun energetika fakültəsinə daxil olmuşdur.

1951-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirərək mühəndis elektrik ixtisasına yiyələnmişdir. 1967-ci ilin iyun ayında doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 227 elmi məqalənin, 213 ixtiranın, 40-a yaxın monoqrafiyanın, dərslik və dərs vəsaitlərinin müəllifi olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında 5 elmlər doktoru, 38 elmlər namizədi hazırlanmışdır.

Tofiq Əliyev 1988-ci ilin iyun ayından etibarən indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində elmi işlər üzrə prorektor vəzifəsinə, həmin ilin dekabrından isə rektor vəzifəsinə təyin edilmiş və 1993-cü ilə kimi bu vəzifədə çalışmışdır.

Tofiq Əliyev Azərbaycan "Cihazsənaye" Elmi-Texniki Cəmiyyətinin sədri olmuş, Sumqayıt Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir.

1969-cu və 1983-cü illərdə 2 dəfə SSRİ və 1974-cü ildə 1 dəfə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı olmuş, 1981-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar elm və texnika xadimi" fəxri adına, "Şərəf nişanı" ordeninə layiq görülmüşdür.

Tofiq Əliyev 1993-cü ildə vəfat etmişdir.

## Elmi əsərləri
* Elektrik ölçmələri: ossiloqraflar, qeyrielektrik kəmiyyətlərinin ölçülməsi, informasiyaölçmə sistemləri [Mətn]: dərs vəsaiti /T. Əliyev, R. Mirsəlimov, T. Həsənov; red. M. Qasımzadə. — Bakı, 1986.- 104 s.
* Mikroprosessorlu ölçmə cihazları, qurğuları və sistemləri [Mətn]: dərs vəsaiti /T. Əliyev, R. Mirsəlimov, T. Həsənov; red. T. Əliyev; Azərbaycan SSR Xalq Təhsili Nazirliyi, M. Əzizbəyov adına Azərbauycan Neft və Kimya İnstitutu.- Bakı, 1989.-227 s.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Əlamətdar və tarixi günlər təqvimi — 2013 /baş red. K. Tahirov; red. G. Səfərəliyeva; məsul katib N. Alışova; M. F. Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanası.- Bakı, 2012.- 440 s.
Avaşima

**Avaşima adası** () — Yapon dənizinin şərq hissəsində yerləşən, Yaponiyaya məxsus olan ada. İnzibati baxımından Niiqata prefekturası, Avaşimaura kəndinə daxildir.

1 yanvar 2008-ci il məlumatına görə adanın sahəsi 9,86 km², əhalisi 412 nəfər, əhalinin sıxlığı 41,785 nəf./km² təşkil edir.

Ən hündür zirvəsi Koşiba dağıdır (, 265,3 m).

## Mənbə
* Awashimaura Village Official Website
Araqusuku

**Araqusuku adaları** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan 2 adadan ibarət olan arxipelaq. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir. Kuroşima adasından qərbdə yerləşir.

Adalar:
* Şimoci adası
* Kamici adası.

Arxipelaqın sahəsi: 3,31 km², Şimoci — 1,76 km², Kamici — 1,55 km².

Adalar düzən relyefə sahibdir (Şimoci — 21 m, Kamici — 12 m).

Əhali iki kənddə cəmləşmişdir: Ueci (Kamici) və Simuci (Şimoci).

## Mənbə
Araqusuku
Meliorizm

**Meliorizm** (kökü  sözüdür, "yaxşı" məna verən *bonus* sözünün müqayisə dərəcəsi) — metafizika nəzəriyyəsi, ona əsasən, tərəqqi dünyanı təkmilləşdirilməyə aparacaq real anlayışdır. Onun konsepsiyasına görə, insanlar təbii proseslərə müdaxilə edərək daha yaxşı nəticə qazana bilərlər, nəinki bu prosesləri özbaşına buraxsalar. 

Meliorizm insan və cəmiyyətin konsepsiyası kimi müasir liberal demokratiya və insan hüquqlarının əsasında durur və liberalizmin əsas komponentidir. 

## İstinadlar
Azərbaycanda balıqçılıq

**Azərbaycanda balıqçılıq** — Azərbaycan Respublikasında su obyektlərində balıq və digər su bioresurslarının artırılması, yetişdirilməsi, bərpası, istifadəsi, mühafizəsi və faydalı əlamətlərinin yaxşılaşdırılmasına yönələn bioloji, biotexniki, texnoloji və təşkilati tədbirlər sistemini əhatə edən kənd təsərrüfatı sahəsi.

## Tarixi
Azərbaycanda 1913-cü ildə 13 milyon puda yaxın balıq və balıq məhsulları, 40 min puddan çox qara kürü hasil edilmişdir.

## Qanunvericilik bazası
27 mart 1998-ci il tarixində *"Balıqçılıq haqqında"* Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilmişdir.

## Müəssisələr
*Balıqçılıq və Akvakultura Mərkəzi
*Azərbaycan Təcrübəvi Dəniz Balıqartırma Zavodu
*Çaykənd Qızılbalıqartırma Zavodu
*Kiçik Qızılağac Balıqartırma Təsərrüfatı
*Tovuz Balıqartırma Təsərrüfatı
*“Xıllı balıq” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti

## İstinadlar
2018 FİFA Dünya Kuboku F qrupu

**  [[2018 FİFA Dünya Kuboku]] F qrupu **nda oyunlar 17-27 iyun 2018 tarixlər arasında oynanıldı.Qrupdakı komandalar Almaniya, Meksika, İsveç, Cənubi Koreya millilərindən ibarətdir.Qrupda ilk iki yeri tutan İsveç və Meksika milliləri 1/8 final mərhələsinə yüksəldilər.

## Komandalar

; Qeydlər

## Turnir cədvəli

1/8 Final mərhələsində:
* F qrupu birincisi İsveç, E qrupu ikincisi İsveçrə millisi ilə oynadı.
* F qrupu ikincisi Meksika, E qrupu birincisi Braziliya millisi ilə oynadı.

## Oyunlar
Məqalədəki bütün oyunların vaxtı Rusiya vaxtı ilə verilib.

### Almaniya - Meksika


### İsveç - Cənubi Koreya
İki komanda 4 dəfə üz-üzə gəliblər.Millilər arasındakı sonuncu oyun 2005-ci ildə dostluq oyunu çərçivəsində keçirilib və oyun 2 – 2 hesabı ilə başa çatıb.


### Cənubi Koreya - Meksika


### Almaniya - İsveç


### Cənubi Koreya - Almaniya


### Meksika - İsveç


## İntizam
Fair play xalları:

*ilk sarı kart: -1 xal
*ikinci sarı kart ( və nəticədə qırmızı kart): -3 xal
*birbaşa qırmızı kart: -4 xal
*sarı kart və birbaşa qırmızı kart: -5 xal

Yuxarıdakı qaydalar komandada oynayan hər oyunçuya tətbiq olunur.

## İstinadlar
Şimoci adası

**Şimoci adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna, Araqusukuya daxil olan iki adadan biri. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası
İriomotedən cənub-şərqdə, Kuroşima adasından qərbdə yerləşir. Adanın sahəsi — 1,76 km², hündürlüyü — 21 m.

Adada kiçik Şimuci qəsəbəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Araqusuku
Kuroşima (Okinava)

**Kuroşima adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildi.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi — 10,02 km², hündürlüyü — 14 m. Adada 205 nəfər yaşayır (2011). İşiqaki adası ilə bərə ilə əlaqələnir.

## Şəkillər

Fayl:伊古桟橋西の浜P1243546.jpg|
Fayl:黒島の民家P1243633.jpg|
Fayl:Puzumari.jpg|
Fayl:黒島灯台P1243438.jpg|
Fayl:Okinawa kendo213.jpg|
Fayl:黒島の伊古桟橋P1243533.jpg|


## Mənbə
* Taketomi adaları
Hateruma

**Hateruma adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildi. Yaponiyanın ən cənubda yerləşən yaşayışı olan adasıdır.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 12,77 km², hündürlüyü — 60 m. Adada 540 nəfər yaşayır (2011). İşiqaki adası ilə bərə ilə əlaqələnir. Adada hava limanı mövcuddur. Taketomi dairəsinin mərkəzi olan Taketomi qəsəbəsi adada yerləşir.

## Şəkillər

Fayl:Hateruma-Southernmost-signs-in-Japan-2019.jpg|
Fayl:Koto-mori.jpg|
Fayl:HaterumaAirport.JPG|


## Mənbə
* 
*
Dayçibanari

**Dayçibanari adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, İşiqaki dairəsi ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 0,03 km². Adada yaşayış (2012) yoxdur. İşiqaki adasının qərbində mövcud olan Harikubo burnunun qarşı tərəfində yerləşir.

## Mənbə
Daytibanari
Mersed

**Merced** - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında, Mersed əyalətində yerləşində bir şəhərdir. Şəhərin əhalisi 26 noyabr 2009-cu il tarixində 78958 nəfər idi.

## Tarixi

İlk Merced poçt şöbəsi 1870-ci ildə açıldı. Mersed 1889-cu ildə yaradılıb və indi Hökumətin İdarəetmə meneceri formasında fəaliyyət göstərir. İkinci Dünya müharibəsi dövründə, Mersed evlərindən çıxarılan Yapon Amerikalıların saxlanıldığı müvəqqəti "birləşmə mərkəzi" idi. Mərkəzi Kaliforniyadan olan 4,669 kişi, qadın və uşaq Mersed Assambleyası Mərkəzində 1942-ci il mayın 6-dan 15-nə kimi Kolorado ştatının daha qalıcı Granada internat düşərgəsinə köçürülmüşdü.

## Demoqrafiyası

### 2010
15 mart 2010-cu ildə keçirilən əhalinin siyahıya alınması əsasında şəhərdə 72125 adam, 26970 ev və 18128 ailə qeydə alınmışdır. Şəhər əhalisinin 79.0% Ağ, 11.3% Afroamerikan, 0.3% yerli Amerikan, 5.2% Asiyalı, 0.1% Sakit okean adalarından və 1.1% digər qruplardandır.

### 2000
1 aprel 2000-ci ildə keçirilən əhalinin siyahıya alınmasına əsasən şəhərdə 69.368 adam, 26.536 ev və 17.540 ailə qeydə alınmışdır. Şəhər əhalisinin 79.0% Ağ, 11.3% Afroamerikan, 0.3% yerli Amerikan, 5.2% Asiyalı, 0.1% Sakit okean adalarından və 1.1% digər qruplardandır.

## İstinad

* Amerika Birləşmiş Ştatları, əhalinin siyahıya alınması bürosu 
* Güllərin Cənubi Pasadena Turniri
* Cənubi Pasadena haqqında
Sızma cərəyanından mühafizə avtomatı

**Sızma cərəyanından mühafizə avtomatı** — Elektrik sızmaları yaranan zaman ciddi zədələnmələrin qarşısını almaq üçün elektrik dövrəsini dərhal kəsən qurğu. Bu qurğuların elektrik birləşməsi dövrəni avtomatik və cəld bir şəkildə ayırmağa xidmət edir. Faza və neytral keçiriciləri arasında bir uyğunsuzluq yəni fərq yarananda dövrə ayrılır. Cərəyan sızması elektrik cərəyanının keçdiyi kabellər və elektrik avadanlıqların izolyasiya hissələrinin köhnəlməsi nəticəsində və ya xətalı izolyasiyaya görə keçirici hissələrin açıqda qalan hissələrinə əllə və ya bədənin hər hansı üzvü ilə birbaşa və ya başqa keçirici cismlə təmasdan yaranır.

## İşləmə prinsipi

Əgər sistemdə bir sızma yoxdursa, torodial ölçü transformatoru içərisindən keçirilən faz və nol keçiriciləri, bərabər miqdarlı və əks istiqamətli cərəyana malik olurlar. Ölçü transformatoru içərisindən keçən toplam cərəyan dəyəri sıfır olduğuna görə, ölçü transformatoru üzərində hər hansı bir maqnit seli yaranmaz.

Əgər sistemdə bir sızma cərəyanı yaranarsa, faz üzərindən keçən cərəyan miqdarının hamısı nol üzərindən geri qayıtmadığı üçün faz və nol cərəyanlarının cəmi sıfır olmaz. Aradakı fərq cərəyanı ölçü transformatoru üzərində bir maqnit seli yaradır. Bu maqnit seli isə sarğı üzərində bir cərəyan yaradır. Yaranan bu cərəyan idarəetmə dövrəsinin elektromaqnit bobinini (makara) hərəkətə keçirir. Bununla da, cihazın qapalı olan əsas güc kontakları açıq vəziyyətə keçərək faz və nol keçiriciləri ilə şəbəkəni bir-birindən ayırır.

Cihaz üzərində ayrıca bir test düyməsi mövcuddur. Test düyməsi sayəsində faz və nol keçiriciləri arasında bir qısa dövrə yaradılaraq, cihazın işləyib- işləmədiyi yoxlanılır. Montaj edilmiş və gərginlik verilmiş bir sızma cərəyanından mühafizə avtomatı qapalı vəziyyətdə olarkən, test düyməsinə basılınca idarəetmə mexanizmi hərəkətə keçməli və kontaktlar açıq vəziyyətə gəlməlidir.

## Həssaslığı
Sızma cərəyanından mühafizə avtomatının həssaslığı sızma əməliyyat cərəyanı kimi ifadə edilir və **I<sub>Δn</sub>** ilə qeyd edilir. Verilmiş qiymətlər IEC tərəfindən müəyyənləşdirilib və **I<sub>Δn</sub>** dəyərinə uyğun olaraq bu avtomatlar mümkün üç qrupa bölünür.
*Yüksək həssaslıq **(YS)**: 5** – 10 – 30 mA (insan həyatının mühafizəsi üçün),
*Orta həssaslıq **(OS)**: 100 – 300 – 500 – 1000 mA (yanğından mühafizə),
*Aşağı həssaslıq **(AS)**: 3 – 10 – 30 A (cihazların qorunması üçün).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Elektrikte İşçi Sağlığı ve Güvenliğinin Temel Unsuru:KAÇAK AKIM RÖLELERİ
*Kaçak Akım Rölesinin Önemi
*RCDs: Your ultimate protection from electrocution
Mitaka

**Mitaka** –  (Yaponca: 三 鷹 市 Mitaka-shi) Yaponiyanın Tokio meqapolisində yerləşən bir şəhər.

## Haqqında
Bu şəhər Tokio meqapolisinin ortasında yerləşir. Sahəsi 16,42&nbsp;km2 olan şəhərin əhalisi 2016-cı il 1 fevral tarixində 189 168 olmuşdur. Şəhər 3 noyabr 1950-ci ildə qurulub.
Şəhərin *İnokaşira Parkında* yerləşən *[[Qibli muzeyi]]* 2001-ci ildə açılıb və mühüm turistik yerdir. Şəhərin *Studio Pierrot* və *Telecom Animation Films Subaru Tecnica International* animasiya studiyaları var. Şəhərə *JR East Çuo Ana* və *Keio Korporasiyasının Inogaşira xətləri* xidmət edir.

## İstinad
* Pierrot studiyası 
* Mitaka şəhərinin rəsmi saytı
2-Metilpiridin

**2 — metilpiridin və ya 2-pikolin** — üzvi maddə.

## Fiziki-kimyəvi xassələri
2-metilpiridin və ya 2-pikolin ümumi formulu C6H7N olan heterotsiklik birləşmə, üzvi maddədir. Piridin iyinə oxşar xoşagəlməz iyli rəngsiz mayedir, zəhərlidir.
2-metilpiridinin reaksiyalarının böyük hissəsi metil qrupunda gedir. Məsələn 2-metilpiridindən 2-vinilpiridin alırlar. Reaksiya 2-metilpiridinin formaldehidlə qarşılıqlı təsiri zamanı gedir. 

## Tarixi
2-pikolin piridinin təmiz halda alınan ilk törəməsidir. T. Anderson 2-pikolini 1846-cı ildə kömürdən ayırmışdır.

## Alınması
Hal-hazırda 2-pikolin 2 əsas üsulla alınır: Sirkə aldehidinin kondensasiyası və ya formaldehidin amonyakla reaksiyasından və nitril və asetilendən iibarət tsiklin əmələ gəlməsilə alınır.

## Tətbiqi
2-pikolin vinilpiridin və nitropirin istehsalı üçün istifadə olunur. 2-vinilpiridin, butadien və stirol polimeri avtomobil şinlərinin istehsalında tətbiq olunur. Həmçinin nitropiridinin alınması üçün istifadə olunur ki, o da ammonyakın gübrədən itkisnin qarşısını alır. Kalium permanqanatla oksidləşməsi pikolin turşusunu almağa imkan verir.

## Mənbə
# The EdinbuurqNew Philosofical Journal.-A. and C. Black, 1846.- 510p
# Shinkichi Shimuzu, Nanao Watanabe, Toshiaki Kataoka, Takayuki Shoji, Nobuyuki Abe Pyridine and Pyridine Derivatives. Ullman`s Encyclopedia of IndustrialChemistry.- Wiley-VCH Verlag Gmbh Co
Taketomi

**Taketomi adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 6,32&nbsp;km², maksimal hündürlüyü 21 m. İşiqaki adası ilə bərə ilə əlaqələnir. Taketomi dairəsinin mərkəzi olan Taketomi qəsəbəsi adada yerləşir. Adada 323 nəfər yaşayır (2012).

## Foto

Fayl:Village in Taketomi Island - located at southwest Japan.jpg|
Fayl:Taketomi.JPG|
Fayl:Suigyusha-Taketomijima.jpg|


## İstinadlar
"Qüsursuz xidmətə görə" medalı (SSRİ)

**"Qüsursuz xidmətə görə" medalı** — SSRİ Müdafiə Naziri, Daxili İşlər Naziri və Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədrinin 1958-ci il 25 yanvar tarixli birgə sərəncamı ilə yaradılmış medal.

## Dərəcələri
"Qüsursuz xidmətə görə" medalı üç dərəcədən ibarətdir:

* I dərəcəli (20 il qüsursuz xidmət üçün)
* II dərəcəli (15 il qüsursuz xidmət üçün)
* III dərəcəli (10 il qüsursuz xidmət üçün)

## İstinadlar
Rafiq Bayramov (siyasətçi)

**Rafiq Bayramov** (tam adı: *Rafiq Yasin oğlu Bayramov*; ) — Fəxri mədəniyyət işçisi, Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin müavini (2018–2020).

## Həyatı və təhsili
Rafiq Bayramov 10 noyabr 1972-ci il tarixində anadan olub. 1989-cu ildə Bakı şəhərinin 10 saylı orta ümumtəhsil məktəbini fərqlənmə medalı ilə bitirib, 1990–1995-ci illər ərzində Bakı Dövlət Universitetində təhsil almış, 1995-ci ildə BDU-nun tarix fakültəsini Fərqlənmə Diplomu ilə bitirmişdir. Ali təhsil ocağında oxuduğu müddətdə, BDU-nun "Tarixi tədqiqatlarda kompüterin və riyazi üsulların tətbiqi" elmi-tədqiqat laboratoriyasında laborant vəzifəsində işləyib, tarixi-tətbiqi araşdırmalarda iştirak edib və bir sıra elmi məqalələrin müəllifi olub. 1995–1997-ci illər ərzində ordu sıralarında — Azərbaycan Respublikasının Milli Qvardiyasında müddətli hərbi xidmətdə olub.

## Fəaliyyəti
1998–1999-cu illər ərzində Bakı şəhəri Nizami rayon İcra Hakimiyyətinin Gənclər və İdman İdarəsində, 1999–2001-ci illərdə Bakı şəhəri İcra Hakimiyyətinin Aparatın ictimai-siyasi şöbəsində məsul vəzifələrdə işləyib. 2001–2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyində baş təlimatçı, 2003–2006-cı illərdə Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyində nazirin köməkçisi vəzifələrində çalışıb. 2006–2014-cü illər ərzində Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində nazirin köməkçisi vəzifəsində işləyib. 2014-cü ilin iyul ayından təyinatadək Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Aparat rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 2015-ci ilin yanvar ayından Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində "Qeyri-hökumət təşkilatları tərəfindən mədəniyyət sahəsində keçirilən tədbirlərin dövlət maliyyələşdirilməsi Qaydası"na uyğun olaraq yaradılmış Müsabiqə Komissiyasının sədridir.

Azərbaycan Respublikası prezidenti İlham Əliyevin 27 iyun 2018-ci ildə imzaladığı sərəncamla Mədəniyyət nazirinin müavini təyin olunub.

9 may 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilmişdir.

## Həbsi
8 may 2020-ci ildə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin keçirdiyi əməliyyatla külli miqdarda korrupsiyada ittiham edilərək həbs edilmişdir.

17 Avqust,2021-ci ildə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hakim Əfqan Hacıyevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə Rafiq Bayramov 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

## Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.

## Mükafatları
1993–1998-ci illər ərzində qeyri-hökumət gənclər təşkilatlarında, Gənclər Təşkilatlarının Milli Şurasında fəaliyyət göstərib, yerli və beynəlxalq tədbirlərin, ümumrespublika və regional layihələrin həyata keçirilməsində fəal iştirak edib, bir sıra fəxri fərman və diplomlarla təltif olunub. 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamına əsasən "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı, 2018-ci ildə isə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Fəxri mədəniyyət işçisi" medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Qalaktus

**Qalaktus** () – Marvel Comics tərəfindən nəşr olunan komikslərdə peyda olan uydurma personaj. Sten Li və Cek Körbi tərəfindən yaradılmış, ilk dəfə *"Fantastic Four"* komiksinin 48-ci sayında (mart 1966) peyda olmuşdur. Güclü kosmik varlıq olan Qalaktus həyatda qalmaq üçün planetləri udmaqla məşğuldur. Qalaktus Marvel davamediciliyində vacib rol oynayan personajdır.

2009-cu ildə IGN "Top-100 komiks supercinayətkarı" siyahısında Qalaktusu 5-ci yerdə göstərmişdir.

Personaj bir çox videooyun və televiziya verilişində yer almışdır. 2007-ci il istehsalı "Fantastik dördlük: Gümüş sörfçünün yüksəlişi" filmində də Qalaktus personajı peyda olmuşdur.

## Nəşrolunma tarixi

Qalaktus Sten Li və Cek Körbi tərəfindən yaradılmış, ilk dəfə "Fantastic Four" komiksinin 48-ci sayında (mart 1966) görünmüşdür.

## Bioqrafiya
Qalaktus əslində Taalı səyahətçi Qalan idi. Taa planeti Böyük partlayışdan öncə də mövcud idi. Naməlum bir kataklizma kainatdakı bütün həyatı məhv etməyə başlayanda Qalan və digər sağ qalanlar Taa planetini tərk edirlər və Böyük çöküşə sürüklənirlər. Buna baxmayaraq, Qalan ölmür, Kainatın şüuru ilə bağlanır, gəmisinin qalıqlarından ibarət olan bir kosmik yumurtada dəyişilməyə başlayır. Böyük partlayışdan qısa müddət sonra Qalaktusa çevrilir. Müşahidəçi Qalaktusunun yaranmasını müşahidə edir və onun dağıdıcı olduğunu görüb öldürməməyə qərar verir. Arxeopiya Qalaktusun sağ qalmaq üçün udduğu ilk planet olur.

Qalaktus udacağı planetləri müəyyənləşdirmək üçün özünə xəbərgətirənlər seçməyə qərar verir. İlk iki cəhdi uğursuz olur, amma Zen-La planetinə yaxınlaşarkən Norrin Raddın təklifini qəbul edir və dünyasını məhv etməmək qarşılığında onu Gümüş sörfçüyə çevirir. Ən axırda Qalaktus Yeri udmağa gəlir, lakin Fantastik dördlük, Uatu və Qalaktusa qarşı gələn Gümüş sörfçünün köməyi ilə dəf edilir və Yeri tərk etməli olur. Qalaktus Gümüş sörfçünü sürgün edir və bir daha Yerə gəlməyəcəyinə and içir.

## Güclər və bacarıqlar
Qalaktus kainatın ən qədim və ilk varlığıdır, "kosmosun fiziki, metamarfoz forması" kimi təsvir olunur. Qalaktus sonsuzluq ilə ölüm arasındakı balansı qoruyur. Qalaktusun əsl şəkli dəqiq deyil: kainatda yaşayan hər irq, hər mədəniyyət onu müxtəlif cür görür.

Qalaktus böyük kosmik gücə malikdir. Kosmik şüur, telepatiya, telekinez, enerji şüalandırması, ölçü dəyişdirmək, maddənin tranmutasiyası, teleportasiya, həyat yaratmaq, qalxan formalaşdırmaq, portal açmaq, ruh və yaddaş manipulyasiyası güclərinə malikdir. Qalaktus mövcudluğunu qorumaq üçün həyat olan planetləri udmaq məcburiyyətindədir. Udacağı planetləri müəyyənləşdirmək üçün ora xəbərgətirənlərini göndərir. Xəbərgətirənlər Qalaktusun onlara verdiyi bəzi güclərə malik olurlar. Qalaktus bu gücləri onlardan ala da bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Kohama

**Kohama adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi — 7,84 km², maksimal hündürlüyü 99&nbsp;m (Otake d.). İşiqaki, İriomote, Taketomi adaları ilə bərə vastəsilə əlaqələnir. Adada Murauti qəsəbəsi yerləşir.

## İnfrastruktur
Adada bir neçə kiçik mağaza, restoran və qonaq evləri var. Kənddə müasir tipli məktəb və inzibati bina var. Kənddən kənarda böyük bir otel kurortu var.

## Mənbə
* Taketomi Islands
Uçipanari

**Uçipanari adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 2,1&nbsp;km², maksimal hündürlüyü 194 m. Bütünlüklə meşə ilə örtülüdür. İriomote adasında olan Nakara və Funakue buxtaları arasında yerləşir.

## Mənbə
*Taketomi Islands
Kayama

**Kayama adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.

500 ilə 1000 arasında olan dovşan populyasiyası ilə tanınır. Turizm agentlikləri adaya turlar təklif edirlər.

## Coğrafiyası
Adanın maksimal hündürlüyü 31 m. İriomote adasından qərbdə, Kohamadan şimal-şərqdə yerləşir.

## Qalereya

Fayl:Kayama Island.jpg|
Fayl:Kayama Island2.jpg|


## İstinadlar

## Mənbə
* 宮平飯店
Nikpey

**Nikpey** — İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanının Zəncanrud bəxşində şəhər, Zəncanrud bəxşinin inzibati mərkəzi.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 427 nəfər və 119  ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

Nikpey şəhər statusunu 2011-ci ildə alıb. Şəhər öz qədim karvansarası ilə tanınır.

## İstinadlar
Hacı Nuran

**Hacı Nuran** (Nuran Nəriman oğlu Hüseynov; ) — Azərbaycan televiziya aparıcısı, xeyriyyəçi və ictimai xadim.

## Həyatı
31 yanvar 1977-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının məzunu, magistr, aspirant, elmlər namizədi və dosent adını qazanmışdır. Daha sonra Odlar Yurdu Universitetinə daxil olmuşdur.

## TV fəaliyyəti
1994-cü ildə "Şərq" informasiya agentliyində müxbir kimi işləməyə başlamışdır. "Xeyir Körpüsü", "Vətənimdir Azərbaycan" və "Həyat" (2017) verilişinin aparıcısı olmuşdur. "Həyat Fondu"nun rəhbəridir.

## Mükafatları
* 2012-ci il "İlin Xeyriyyəçisi"

## İstinadlar
Video köməkçi hakim

thumb
**Video köməkçi hakim** (), qısa olaraq **VAR** — Futbolda texnologiyadır, əsas hakimə videoyazı ilə oyunun mübahisəli nöqtələrində qərarlar qəbul etməyə imkan verir.

## İstinadlar
Allahverdi kilsəsi

**Allahverdi kilsəsi** — Qax şəhəri, Zaqatala küçəsində yerləşən gürcü-pravoslav kilsəsi.

## Haqqında
Qax şəhəri, Zaqatala küçəsi, 28 ünvanındə yerləşən kilsənin tikilmə tarixi XIX əsrdir. Rusiya imperiyası Qafqazı tam şəkildə işğal etdikdən sonra 1888-ci ildə XIII əsrə aid qədim bazilikanın qalıqları üzərində xristianların könüllü ianələri və Qafqazda Pravoslav Xristianlığının Bərpası Cəmiyyətinin maliyyəsi ilə tikilmişdir.  Kilsənin inşasında bişmiş kərpicdən, çay daşından və əhəngdən istifadə olunmuşdur. Dördkünc formaya malikdir. Hazırda fəaliyyət göstərmir.

## Şəkillər

Allahverdi church in Gakh11.jpg|Kilsənin girişi
Allahverdi church in Gakh13.jpg|Kilsənin giriş qapısı
Allahverdi church in Gakh9.jpg|Kilsənin həyətindəki gürcü qəbirləri
Kakhi little Alaverdi church (4).JPG|Kilsənin tikildiyi ili göstərən kitabə
Kakhi little Alaverdi church (9).JPG|Kilsənin daxili interyeri
Общество восстановления Православного христианство на Кавказе (15).jpg|1910-cu ilə aid albomda kilsənin şəkli

## Həmçinin bax
* Müqəddəs Nino kilsəsi
* Müqəddəs Georgi kilsəsi (Qax)

## İstinadlar
Busuqala

**Busuqala** — Dmanisi rayonunda kənd adı.

## Toponimkası
Busuqala- Dmanisi rayonunda kənd adı. 1949-cu ildə gürcücə Karinai adlandırılmışdır. Qədim türk dillərində bus — "dumanlı", "tutqun" və Azərbaycan dilində (əsli farsca) "qala" sözlərindəndir. Orta əsrlərdə Şərqi Anadoluda Buzqala. Ola bilsin ki, mahal adındandır.

## İstinadlar
Xalid Niyazov

**Xalid Niyazov ** () — Azərbaycanın əməkdar jurnalisti, Birinci Qarabağ müharibəsinin veteranı.

## Fəaliyyəti
* Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı — 91.
* xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı isə – 25.
* beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrin sayı – 5
* İctimai Televiziya, "Media və Zaman", "Sözün zamanı" proqramlarının müəllif-aparıcısı

### Əsas elmi fəaliyyəti
* Azərbaycan siyasətşünaslıq elmində ilk dəfə olaraq Azərbaycanının dövlət informasiya siyasəti ilə bağlı fundamental siyasi-hüquqi məsələlər araşdırılıb.
* 2000-ci ildə təsis edilmiş Azərbaycan Müstəqil Jurnalistlər Liqasının sədri.
* 15 kitabın, o cümlədən beş monoqrafiyanın müəllifi.

## Mükafatları
* "Qızıl qələm mükafatı"
* "Həsən bəy Zərdabi mükafatı"
* Ali Media mükafatı
* Ölkə Prezidentinin 21 iyul 2005-ci il Sərəncamı ilə Azərbaycanın Əməkdar Jurnalisti fəxri adı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Upanari

**Upanari adası** () — Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 0,05 km², maksimal hündürlüyü 17 m. İriomote adasının şimal-şərqində yerləşən Nobaru burnundan bir qədər aralıda qərarlaşır.

## Mənbə
* Wonder沖繩 — 烏離島
Rəsul Mirhəşimli

**Rəsul Mirhəşimli** () — müxbir, redaktor, araşdırmaçı-jurnalist, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası sədrinin sabiq müşaviri, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı
Rəsul Mirhəşimli 1968-ci ildə Qubadlı rayonunda anadan olub. 1985-ci ildə Qara İlyasov adına Qubadlı şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirib. 1986–88-ci illərdə sovet ordusu sıralarına hərbi xidmətdə olub. 1991-ci ildə Sumqayıt Politexnik Texnikumunu, 2000-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə Azərbaycan Ordusunun sıralarında Qubadlı rayonunun müdafiəsində, Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi ilə bağlı keçirilən əməliyyatlarda iştirak edib.

## İctimai fəaliyyəti
1993-cü ildən Azərbaycan mətbuatında məqalələrlə çıxış edir. Jurnalistlik fəaliyyəti zamanı Azərbaycanda nəşr olunan müxtəlif mətbuat orqanlarında müxbir, parlament müxbiri, redaktor və baş redaktor vəzifələrində işləyib. "*Qafqazinfo*" saytında çalışıb. Qafqaz Müsəlmanları İdarəsində (QMİ) şöbə müdirinin müavini vəzifəsində işləyib.

2012-ci ildən "*Avropa.info*" Xəbər Portalında baş redaktor vəzifəsində işləyir. Azərbaycan mətbuatında araşdırmaçı-jurnalist olaraq tanınır. Çalışdığı müddət ərzində müxtəlif tədbirlərdə Bolqarıstanda, Türkiyədə Azərbaycan mətbuatını təmsil edib. Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı məqaləsi Vaşinqtonda Azərbaycan diasporunun nəşr etdirdiyi jurnalda çap olunub. Bu illər ərzində Azərbaycan telekanallarında, internet televizayalarında və müxtəlif mətbuat orqanlarında araşdırmaçı-ekspert olaraq dəvət olunub, müxtəlif məsələ və problemlərə düşüncələrini açıqlayıb.

O, müxtəlif zamanlarda "*Azadlıq*", "*Cümhuriyyət*", "*Ulus*", "*Məkan*", "*Üç nöqtə*", "*Mərkəz*" və QMİ-nin nəşri olan "*İslam*" (baş redaktor kimi) qəzetlərində çalışmışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Rəsul Mirhəşimli 1989-cu ildən Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin, 1995-ci ildən isə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının üzvü olmuşdur. O, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası Qubadlı Rayon Şöbəsinin Məclis üzvü, Məclis sədri, AXCP Ali Məclisinin üzvü vəzifələrini daşımış, bir müddət isə sədr aparatında çalışmışdır.

Rəsul Mirhəşimli 2000-ci ilin parlament seçkilərində Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının vahid proporsional seçki siyahısı üzrə deputatlığa namizəd olmuşdur.

Rəsul Mirhəşimli Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri Əli Kərimlinin 4 noyabr 2011-ci il tarixində imzaladığı sərəncamla partiya sədrinin müşaviri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 9 iyul 2014-cü il tarixində partiyadan istefa verdiyini açıqlamışdır.

## Kitab və tərcümələri
"*Allah dostları*" adlı kitabın müəllifidir. Müxtəlif illərdə yazdığı araşdırma yazılarını 2005-ci ildə ayrıca kitab şəklində nəşr etdirib. Kitabda təsəvvüf dünyagörüşünün tanınmış şəxsləri barədə elmi-maarifləndirici ensiklopedik bilgilər toplanıb. 2013-cü ildə XIII əsrin böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Şəmsəddin Təbrizinin "*Məqalat*" əsərini dilimizə tərcümə edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rasul Mirhashimli (Rəsul Mirhəşimli
Elnarə Dərziyeva

**Elnarə Dərziyeva** () — Əməkdar jurnalist, Lider TV-nin xəbərlər departamentinin prodüser və redaktoru.

## Həyatı
1980-ci il mayın 12-də Tovuz rayonunda anadan olmuşdur. 1986-cı ildə A. S. Puşkin adına orta məktəbə gedib. 1997-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə qəbul olmuşdur. Həmin fakültənin Radio və televiziya jurnalistikası ixtisasını bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
Elnarə Dərziyeva 1998-ci ildə jurnalistika fəaliyyətinə başlamışdır. Əsasən sosial və kriminal sahədəki araşdırmaları ilə fərqlənib. 1998-ci ildə mart ayının 5-dən etibarən, "Bu gün" qəzetində jurnalist kimi çalışmışdır. Daha sonra 4 il müxtəlif qazetlərdə: "Elçi", "Faktor", "Bu gün", "Yeni Avrasiya", qəzetlərində öz yazıları ilə tanınıb. 2001-ci ildə "Lider" televiziyasında işə qəbul olur və ilk olaraq "Üç bucaq" verilişi, daha sonra "Kriminform" verilişində müxbir kimi fəaliyyət göstərib. Daha çox "Səda" Xəbərlər Departamentində səs-küylü məhkəmə prosesləri, sosial araşdırmalarla bağlı reportajlar hazırlamaqla məşğul olub. 2002-ci ilin yanvarında teleməkanda ilk olan "Kriminform" verlişi yaradılır və ölkədə baş verən kriminal hadisələr gündəlik tamaşaçılara çatdırırdı. 2011-ci ildən isə həm "Lider Xəbər" departamentində, həm də departamentin "Barkod", "Bizim Səda", "Kriminform" verilişlərinin həm prodüseri, həm də redaktoru kimi fəaliyyət göstərib.2018-ci ilin dekabr ayında öz xahişi ilə Lider Televiziyasındakı fəaıiyyətnə son verib. 22 illik jurnalist təcrübəsinə malik olan Elnarə Dərziyeva hazırda Azad Azərbaycan Televiziasının ATV Səhər proqramında icraçı və yaradıcı prodüser vəzifəsində çalışır. Ailəlidi. Bir qızı var.

Bundan başqa Elnarə Dərziyeva 2003-cü ildən Ədliyyə Naziriyində qeydiyyatdan keçən "Nurlu Sabah Gənclərə Qayğı" İctimai Birliyinin təsisşilərindən biridi. O eyni zamanda 2011-ci ildə yaratdığı "Şəms Studio" adlı özəl çəklilş studiyasının prezidentidi. Studya əsasən, sənədli və bədii filmlər, sosial çərxlər, şəxsi sifarişlər əsasında ad günləri, yubiley mərasimləri, konsert proqramlarının çəkimini, montaj və yayımını təşkil edir. Elnarə Dərziyeva, həmçinin, iqtisadçı Arzu Qafarlının müəllifi olduğu "5İ Uğur düsturu" kitabının redaktorudu.

## Mükafatları
"Lider" televiziyasının rəhbərliyi, müxtəlif orqanlar, nazirlik və komitələr tərəfindən dəfələrlə mükafatlandırılmış, 2016-cı ilə prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülmüş, 2017-ci ildə Kütləvi İnformasiya Vasitələrində çalışan jurnalistlərin yaşam şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə prezident İlham Əliyevin növbəti sərəncamına əsasən mənzil hədiyyə olunmuş və "Zirvə Ziyalılar Təşkilatı" tərəfindən Azerbaijan Best Awards −2017, yəni ilin "Ən yaxşı televiziya jurnalisti" nominasiyasının qalibi seçilmışdir.

## Həmçinin bax
* Lider TV
* BDU Jurnalistika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elnarə Dərziyeva mükafatlandırıldı
* Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçiləri
2001 FİFA Konfederasiyalar Kuboku Finalı

**2001 FİFA Konfederasyalar Kuboku Finalı matçı** — 2001-ci il FİFA Konfederasiyalar Kubokunun qalibini müəyyənləşdirmək üçün Yaponiya və Fransa yığmaları arasında keçirilmiş futbol matçı idi. Matç 2001-ci ilin 10 iyun tarixində futbol üzrə Yaponiya və Fransa milli komandaları arasında Yaponiyanın Yokohama şəhərində yerləşən Nissan stadionunda baş tutmuşdur. Matç 30-cu dəqiqədə Frank Leböfin uzun ötürməsindən sonra, qapıçı Yoşikatsu Kavaquçinin xeyli irəli çıxmasından faydalanan Patrik Vieyranın vurduğu qol sayəsində 1-0 hesabı ilə Fransa millisinin xeyrinə bitmişdir.

## Finala gedən yol

## Oyunun nəticələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official Match report
Mikura adası

**Mikuracima adası** () — Sakit okeanda yerləşən vulkanik ada. İzu adaları tərkibinə daxildir. Tokiodan 200 km, Miyakecima adasından 22 km cənubda yerləşir. Ada 11 km uzunluğa, 8 km enə malikdir. Ən hündür zirvəsi Oyama dağıdır (). Adada əhali Mikuracima kəndində cəmləşmişdir.

## Mənbə
* Mikuracima 
* Mikuracima
Haçicocima

**Haçicocima** () — Filippin dənizinda yerləşən vulkanik ada. İzu adaları tərkibinə daxildir. Tokiodan 287 km cənubda yerləşir. Fuci-Hakone-İzu Milli Parkı ərazisinə daxildir.

## İstinadlar
Hacıquluların malikanəsi

**Hacıquluların malikanəsi** — Şuşa şəhərində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Üç mərtəbəli saray tipli evin inşasına 1849-cu ildə İkinci Gildiya taciri Qulu Məhəmmədəli oğlunun sifarişi əsasında başlanılmışdır. Hacı Qulu sarayı kimi tanınan bu mülk, öz memarlıq üslubu və milli koloriti ilə Şuşada hər kəsdə heyrət doğururdu. Sarayın 46 otağı və iki böyük qonaq zalı var idi.

Evin uzadılmış düzbucaqlı formasına malik planı, ara divarı boyunca inşa edilmiş və birinci mərtəbədəki xidməti otaqları ikinci mərtəbədəki yemək və yaşayış otaqları ilə birləşdirən pilləkəni ilə diqqət çəkir. Evin tamamilə parad xarakteri daşıyan üçüncü mərtəbəsi iri zal və onun yanlarında yerləşən qonaq otaqlarından ibarətdir.

## Tarixi

Şuşanın Çuxur məhəlləsindəki bu mülk İkinci Gildiya taciri Qulu Məhəmmədəli oğlu tərəfindən 1849-cu ildə inşa etdirilib. Bir zamanlar Cəfərqulu xan Məhəmmədhəsən ağa oğlu Sarıcalı-Cavanşirə xidmət edən Hacı Qulu, daha sonra, ticarətlə məşğul olur. Sonralar Şuşanın varlı tacirlərindən birinə çevrilir və əqli, fərasəti və zirəkliyi sayəsində xeyli var-dövlət toplayır.

Hacı Qulu sarayı kimi tanınan bu mülk, öz memarlıq üslubu və milli koloriti ilə Şuşada hər kəsdə heyrət doğururdu. Sarayın 46 otağı və iki böyük qonaq zalı var idi. 1865-ci ildə Şuşada olmuş rus rəssamı V. V. Vereşşaginin əsərində bu zallardan biri təsvir olunub.

1992-ci ildə Şuşa şəhərinin ermənilər tərəfindən işğalı zamanı Hacıquluların malikanəsi top atəşinə tutularaq divarları dağıdılmışdır. Hazırda divarlarının bəzi hissələri qalmaqdadır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Evin uzadılmış düzbucaqlı formasına malik planı, ara divarı boyunca inşa edilmiş və birinci mərtəbədəki xidməti otaqları ikinci mərtəbədəki yemək və yaşayış otaqları ilə birləşdirən pilləkəni ilə diqqət çəkir. Evin tamamilə parad xarakteri daşıyan üçüncü mərtəbəsi iri zal və onun yanlarında yerləşən qonaq otaqlarından ibarətdir. Evin həyətə baxan fasadında üç mərtəbəli açıq veranda yerləşir. Tikilinin yan tərəfində yerləşən açıq daş pilləkən bu verandalara aparır.

Bu evin otaqları, xidmət məqsədinə uyğun olaraq müvafiq formada inşa edilmişdir. Zəngin Şuşa evləri üçün xarakterik olan böyük zal formalı qonaq otağı ilə yanaşı burada yemək və yataq otaqları da istifadə profilinə uyğun memarlıq formalarına malikdir. Birinci mərtəbə ilə əlaqə parad və xidmətçilər üçün nəzərdə tutulmuş iki pilləkən vasitəsilə həyata keçirilir.

Əksər Şuşa ev və saraylarından fərqli olaraq Hacıquluların malikanəsi üçün tikilinin bütün fasadlarında yerləşən çoxlu sayda geniş pəncərələr xarakterikdir. Pəncərələr hamısı şəbəkə ilə işlənmişdir.

## Qalereya

Hacı Quluların mülkü (4).jpg
Khans Palace08.JPG
KhansePalace04.JPG
Hacı Quluların sarayı (2).jpg
Hacı Quluların sarayı (6).jpg
Hacı Quluların sarayı (8).jpg
Arabic script inscription above the entrance of the Hacıqulular Palace.jpg
Label outside the historic Hacıqulular Palace.jpg


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Həmçinin bax
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Müqəddəs Olqa kilsəsi

**Müqəddəs Olqa kilsəsi** — Cəlilabad rayonunun Göytəpə şəhərində yerləşən 1878-ci ildə tikilmiş kilsə və tarix memarlıq abidəsi.

Kilsə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi
Rusiya imperiyası XIX əsrdə Azərbaycan xanlıqlarını işğal etdikdən sonra bölgədə özünə dayaq yaratmaq məqsədilə bura xristianları köçürməyə başladı. İndiki Cəlilabad rayonunun ərazisinə də Rusiyadan pravoslav kəndlilər köçürüldülər və burada onlar üçün Astarxanovka, Tatyanovka, Nikalayevka, Petrovka, Privolnaya kimi kəndlər salındı. 1840-cı illərdə Həştərxan quberniyasının Prişib kəndindən olan molokanlar Göytəpə mahalına gələrək burada Prişib kəndinin əsasını qoyublar.

1864-cü ildə 33-cü Qvardiya alayının Göytəpə mahalına köçməsi nəticəsində burda alayın zabitlərinin yaşadığı Mixaylovskaya kəndi salınıb. Onların dini ehtiyaclarını ödəmək üçün burada əvvəlcə taxtadan kilsə tikiblər. 1868-ci il aprelin 30-da Pasxa bayramı günü taxta kilsənin yerində qırmızı kərpicdən yeni və daha böyük kilsənin tikintisinə başlanılıb. Təməlqoyma mərasimində Rusiya çarının Qafqazdakı canişini Mixail Romanov və onun həyat yoldaşı Olqa Fyodorovna da iştirak ediblər. Mixaylovskaya kəndi sonradan Pravoslavnoe adını alıb. 1898-ci il iyunun 8-də Prişib və Pravoslavnoe kəndləri birləşdirilib.

Sovet işğalından sonra Azərbaycanda 1928-ci ildə rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar. Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi. Müqəddəs Olqa kilsəsi də bu 1933-cü ildə ibadətə bağlanıb. Kilsənin keşişi İvan Qançev isə güllələnib.

Kilsənin binasından hərbi anbar, məktəb anbarı kimi istifadə olunub.

Azərbaycan müstəqlilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra 1995–1999-cu illərdə kilsədə bərpa işləri aparılıb. Kilsə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Kilsənin birinci mərtəbəsində Göytəpə şəhər kitabxanası yerləşir.

1933-cü ildən sonra ilk dəfə 2018-ci ildə Pasxa bayramı münasibətilə kilsədə Andrey atanın rəhbərliyi ilə dini ayin keçirilib.

## Memarlığı
Altı günbəzdən ibarət olan kilsənin tikintisi yerli memarlar tərəfindən aparılıb. Kilsənin altından keşişin evinə doğru uzanan yeraltı yol mövcud olub. Uzun müddət istifadə olunmadığı üçün yeraltı yol dağılıb.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Cəlilabadda yerləşən pravoslav kilsəsi / Amerikanın Səsi
* "Azad gəlmələr"in XIX əsrdə Cəlilabadda tikdiyi kilsə / Azərtac
Rafiq Nağıyev (fotojurnalist)

**Rafiq Nağıyev** (22 avqust, 1935, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ — 05 dekabr, 2017, Bakı) — Azərbaycan fotojurnalisti.

## Həyatı
22 Avqust 1935-ci ildə Bakıda anadan olub. 4-cü sinifi bitirdiyi zaman xalası oğlu ona fotokamera hədiyyə etmiş və bununla da kiçik yaşlardan fotoqrafiyaya olan marağı artmışdır. Məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Hərbi Kollecinə daxil olmuşdur. "Azərbaycan Gəncləri" qəzetində mətbuat fotoqrafı olaraq işə başlamışdır. Daha sonra “AzTaq” (indiki adı ilə “AzərTac”) ilə əməkdaşlıq etmişdir. Rafiq Nağıyevin Müslim Maqomayev ilə olan çəkilişləri tezliklə onları dosta çevirmişdir. Onun Şimali Afrikaya olan səyahəti zamanı flora və fauna üzrə etdiyi çəkilişlər ona təbiəti daha da sevdirmişdir. Həmçinin o, dəfələrlə mərhum prezident Heydər Əliyevin də çıxışları zaman çəkilişlər etmişdir. Rafiq Nağıyev 1974-cü ildə World Press Foto üzrə gümüş medala və 1976-cı ildə Amerikanın 200 illik şərəfinə təşkil olunmuş sərgidə qızıl mükafata layiq görülmüş ilk azərbaycanlı fotoqraf olmuşdur. 82 illik həyatının 53 ili fotoqrafiya ilə keçmiş Rafiq Nağıyev həmçinin Moskvada jurnalistika və fotomüxbirlik üzrə iki illik kurs bitirmişdir. 05 Dekabr 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Yaşar Qaradağ

**Yaşar Karadağ** () — 27-ci çağırış TBMM-in millətvəkili.

## Həyatı
1976-cı ildə İğdır-ın Aralıq qəsəbəsinin Çiftlik kəndində anadan olmuşdur. Ailəlidir, 3 övladı var.

## Təhsili
Atatürk Universitetinin Coğrafiya müəllimliyi ixtisasını 1997-ci ildə bitirmişdir.

## Siyasi karyerası
Gənclik dövründən MHP-nin üzvü olan Yaşar Karadağ müxtəlif dövrlərdə MHP-nin İğdırdakı təşkilatının rəhbəri və ülkü ocaqlarında müxtəlif vəzifələrdə olmuşdur.

### Millətvəkili seçilməsi
AKP və HDP-nin 1 noyabr 2015-ci il seçkilərində hərəsinə bir deputat çıxardığı İğdırda 27-ci çağırış seçkilərdə HDP deputat yerini özündə saxlamağı bacarərkən, AKP yerini MHP-yə uduzdu. Beləliklə də Yaşar Karadağ ilk dəfə olaraq deputat kimi TBMM-yə daxil olmuşdur.

## Azərbaycanla əlaqəsi
Deputat seçildikdən sonra Azərbaycan mətbuatına verdiyi müsahibələrdə əslən Azərbaycan türkü olduğunu bildirmişdir:

Müsahibəsində həmçinin ermənilərin Xocalıda və ümumiyyətlə bütün türk torpaqlarında törətdikləri soyqırıma görə cavab verməli olduqlarını da bildirmişdir:

## İstinadlar
Filipp Lam

** Filipp Lam ** (; ) — yarımmüdafiəçi və hücumçu mövqelərində çıxış etmiş alman futbolçusu. Bayern Münhen klubunun və Almaniya milli futbol komandasının kapitanı olub. Lam Münhen klubunun yetirməsidir, 2001-ci ildə "Qırmızılar"da debüt etdi, lakin əsas komandada yalnız 2006-cı ilə qədər möhkəmləndi. 2011-ci ildən "Bavariya"nın kapitanıdır. Onun rəhbərliyi altında klub Çempionlar Liqası, Almaniya çempionatı və digər görkəmli kuboklar qazanıb.
2004-cü ildən Almaniya milli komandasının bir hissəsidir, onunla üç Dünya Çempionatına və üç Avropa Çempionatına getmişdir. 2014-cü ildə o, Argentinaya qarşı 2014 FIFA Dünya Kubokunun final oyununda (1:0) bütün 120 dəqiqəsini keçirdi, bundan sonra beynəlxalq karyerasını bitirdiyini elan etdi. Philippe çox yönlü oyunçudur, müdafiənin cinahlarında və yarımmüdafiənin dayaq zonasında yaxşı çıxış edir. Bir az qol vurdu, amma ən çox məşqçilər onun liderlik keyfiyyətlərini, eləcə də komandasının oyununu təşkil etmək bacarığını yüksək qiymətləndirdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* The Philipp Lahm Foundation for Sport and Education
* 
*
I Vilhelm (İngiltərə)

**Fateh I Vilhelm** (, ;  1027/1028 — 9 sentyabr 1087) — 1035-ci ildən Normandiya hersoqu, 1066-cı ildən İngiltərə kralı olmuşdur, Normand sülaləsinin banisidir.

I Vilhelm 14 oktyabr 1066-cı ildə Hastinqs döyüşündə İngiltərə kralı və Anqlosakson qüvvələrinə liderlik edən Harold Qodvinsonla qarşı-qarşıya gəlmiş və nəticədə İngiltərəni fəth etmişdir ("Fateh" ləqəbi buradandır). Vilhelm, qısa zamanda bütün İngiltərəni fəth etdi və ölkə sistemini dəyişdirdi. Bu gün qanlı müharibə baş verən sahədə olan muzey, müharibənin nə qədər şiddətli olduğu haqqında kifayət qədər nümunəyə sahibdir.

**Vilhelm Fatehə aiddir:**

* Yerli feodalların torpaqlarının müsadirə edilməsi;
* İri və orta feodalların tabe edilməsi;
* İngiltərə torpaqlarının yeddidə birinə sahib olması;
* Kral hakimiyyətinin gücləndirilməsi;

## İstinadlar
Atsuşi Nakacima

– Yaponiya yazıçısı.

## Həyatı
Atsuşi Nakacima Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində 5 may 1909-cu ildə anadan olmuşdur. Atası klassik Çin dilində ixtisaslaşmış mütəxəssis idi və həvəsini oğluna da ötürmüşdü. Nakacima uzaq tarixdə baş verən poetik qısa hekayələrə görə tanınır.

Nakacima 1941-ci ildə yapon dili müəllimi kimi Palauya göndərilmiş, lakin şiddətli bronxial astmadan əziyyət çəkdiyi üçün 1942-ci ildə Yaponiyaya dönmüşdür. 4 dekabr 1942-ci ildə pnevmoniyadan vəfat etmişdir. Əsas əsərləri Robert Stevensonun həyatından bəhs edən "İşıq, külək və arzular" romanı və Mikroneziya haqqında mübahisəli qısa hekayələrdir. Qısa hekayələrindən ibarət olan "Dağlar üzərində ay" əsəri Pol Makkarti və Nobuko Oçner tərəfindən ingilis dilinə tərcümə edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Yaponiya ədəbiyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* J'Lit | Müəlliflər : Atsuşi Nakacima | Yaponiyadan kitablar 
* 
*
Vasif Səmədov

**Vasif Səmədov** () — Azərbaycanlı Əməkdar jurnalist.

"*Kamil sənətkar", "Qızıl qələm*", "*Zərdabi*", " *Araz*" mükafatlarının laureatı, *Amerika Biblioqrafiya İnstitutunun Direktorlar Şurası*nın tərtib etdiyi "*Dünyanın 1000 nüfuzlü şəxsi*" adlı biblioqrafik sorğu kitabında jurnalistika üzrə Azərbaycanı təmsil edib.

## Həyatı
22 yanvar 1950-ci ildə *Masallıda* anadan olub. ADU-nun Jurnalistika fakültəsini bitirdikdən sonra, Ukraynada əsgərlik kecirib. "*Azərbaycan pioneri*"nin səhifələrindən başlanan, *Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsindən*, "*Azərbaycan gəncləri*", "*Kommunist*", "*İzvestiya*", "*Possiyski fermer*" qəzetlərindən keçən, "*Oqonyok*"dan və "*Literaturnaya qazeta*"dan şaxələnən jurnalistlik fəaliyyəti, "*Oqonyok*" jurnalının və "Literaturnaya qazeta"nın Mərkəzi, Qərbi Asiya ölkələri üzrə xüsusi müxbiri və müxbir bürosunun müdiri, "Kaspiyan-İzvestiya" Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinin təsisçisi və prezidenti vəzifələrində işləyib.

Yazıçı-publisistin həmmüəllif olduğu "*Leyla Əliyeva: "Xocalıya ədalət!" (Beynəlxalq erməni terroruna qarşı yeni strateji model)"* üçcildliyi araşdırmaların, aparılan tədqiqatlar nəticəsində ərsəyə gələn mənbədir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Protokol xidmətinin rəisi Arif Səmədovun atasıdır.

29 aprel 2024-cü ildə vəfat edib

## İstinadlar