open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İşa namazı

**İşa** () və ya **Xüftən namazı** ― İslam dinində Şam namazından sonra yerinə yetirilən ibadət.

## İstinadlar
Şam namazı

**Şam** və ya **axşam namazı** - müsəlmanların günəş batdıqdan sonra qıldıqları namaz. 3 rəkətdir. Əvvəl vaxtı Günəş qürub edərkən günçıxan tərəfdən gələn işartının başımızın üstündən günbatan tərəfə keçdiyi vaxtdır. Axır vaxtı isə gecəyarısına 4 rəkətlik namaz qılmaq üçün vaxt qalana qədərdir

## Şam namazının qılınma qaydası
* **1-ci rəkət:**
#Niyyət;
#Təkbir;
#Həmd-surə;
#Ruku;
#2 səcdə;
* **2-ci rəkət:**
#Həmd-surə;
#Qunut;
#Ruku;
#2 səcdə;
#Təşəhhüd;
* **3-cü rəkət:**
#Təsbihati-ərbəə
#Ruku;
#2 səcdə;
#Təşəhhüd;
#Salam.
### Niyyət:
Niyyət bu şəkildə edilir: "Şam namazı qılıram vacib qürbətən iləllah".

### [[Təkbir]]:
Əllər qulaq bərabərinə qaldırılır və "Əllahu Əkbər" deyilir.

### Həmd-surə
Fatihə surəsi ilə ondan başqa qısa bir surə (vacibi səcdə ayəsi olmayan) oxunmalı.

### [[Ruku]]:
Rukuda, yəni normal adamın əlləri dizlərə çatacağı həddə qədər əyilmiş vəziyyətdə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### 2 [[səcdə]]:
Səcdədə bədənin 7 üzvü yerə toxunmalıdır: alın, iki əlin ovucu, dizlər və ayağın baş barmaqları. Hər səcdədə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### [[Təşəhhüd]]:
Təşəhhüd deyən zaman oturaq vəziyyəti alırsan. Təşəhhüdün vacibi miqdarı: "Əşhədu ən la ilahə illəllah, vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən əbduhu və rasuluh. Allahummə salli əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd".

Müstəhəbdir ki, təşəhhüddən əvvəl "Əlhəmdulillah", yaxud "Bismillahi və billah. Və xayrul əsmayu lillah" deyəsən.

### Təsbihat:
Məğrib (Şam) namazının 3-cü rəkətində Həmd-surə əvəzinə oxunur. Təsbihat zamanı 3 dəfə "Subhənallahi vəlhəmdu lilləhi və lə iləhə illəllahu vəllahu əkbər" deyilir.

### Salam:
Vacibi miqdarı - "**Əssəlamu əleykum və rahmətullahi və bərakətuh**".

Müstəhəbdir ki, bundan əvvəl "Əssəlamu əleykə əyyuhən-nəbiyyu və rahmətullahi və bərakətuh. Əssəlamu əleyna və əla ibadillahis-salihin" deyəsən.
Firuiddin

**Firuiddin** () — İslam dininin əməl edilməsi vacib olan şərtləri. Firuiddinə aid olan məsələlər çoxdur. Lakin bunlardan 10-u çox mühüm olduğundan daha çox tanınıblar: 
#Namaz — Gün ərzində müəyyən şərtlər və müəyyən vaxtlarda Allaha ibadət etmək.
#Oruc — Hər il Ramazan ayının əvvəlindən sonunadək sübh azanından axşam azanınadək oruc olmaq.
#Zəkat — Müəyyən şərtlərdə malın müəyyən hissəsini yoxsullara vermək, xeyir işlərdə xərcləmək və s.
#Xüms — İl ərzində insanın gəlirinin,qazancının beşdə birini ayırıb müəyyən olunmuş yerlərdə xərcləmək və s.
#Həcc — Müəyyən şərtlərlə ömründə bir dəfə Məkkəyə Kəbə evinin ziyarəti də daxil olmaqla xüsusi proqramla ziyarətə getmək.
#Cihad — Allah yolunda kafirlər, zalımlar və təcavüzkarlarla mübarizəyə qalxmaq.Mənəvi yəni nəfsinlə mübarizə.
#Əmr be məruf (yaxşılıqlara dəvət) — Xalqı yaxşı işlərə və bəyənilmiş rəftarlara dəvət etmək.
#Nəhy əz-munkər (pisliklərdən çəkindirmək) — Xalqı pis işlərdən çəkindirmək.
#Təvəlla — Allah dostlarını sevib, onlarla dostluq etmək.
#Təbərra — Allah düşmənləri ilə əlaqəni kəsib onlarla düşmən olmaq.
## Həmçinin bax
* İslam
* Usuliddin
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
muselman.ws
Kikkers Offenbax FK

**Kikkers (Offenbax)** — Almaniyanın futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

## İstinadlar
Yunion Berlin FK

**Yunion Berlin** — Almaniyanın paytaxtı Berlinin Köpenik qəsəbəsini təmsil edən peşəkar futbol klubu.

## Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Dinamo Berlin FK

**Dinamo (Berlin)** — Almaniyanın futbol klubu

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
15 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
İnter Bratislava FK

**İnter (Bratislava)** — Slovakiyanın futbol klubu.

## Tarixi
1940-cı ildə yaradılıb.

## Avropa kuboklarında iştirak
8 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Məşhur məşqçiləri
*   Karol Borhy
*   Jozef Bubenko
*   Justín Javorek
*   Ladislav Kačáni
*   Jozef Marko
*   Michal Vičan

## Uğurları
* **Slovakiya Liqası** 
** *Qalib (2):* 2000, 2001
* **Slovakiya Kuboku**
** *Qalib (6):* 1984, 1988, 1990, 1995, 2000, 2001
* **Çexoslovakiya Liqası** *(1945 - 1992)*
** *Qalib (1):* 1959
* **[[UEFA İntertoto Kuboku]]**
** *Qalib (2):* 1963, 1964

## Xarici keçidlər

*
İnter Zapreşiç FK

**İnter (Zapresic)** — Xorvatiyanın futbol klubu

## Tarixi
1929-cu ildə yaradılıb.

## Liqa və Kubok nəticələri

## Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
* **Xorvatiya Kuboku**
** **Qalib (1):** 1992.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Inter Zaprešić
Kardiff Paytaxt Universiteti FK

**İnter (Kardif)** — Uelsin futbol klubu

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
3 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
* **Uels Liqası**
** **İkinci (2):** 1992-93, 1993-94.
* **Uels Kuboku**
** **Qalib (1):** 1998-99.

## Məşhur futbolçuları
*  Derek Brazil
*  Darren Campbell
Stok Siti FK

**Stok Siti** (*Stoke City FC*) — İngiltərənin futbol klubu.

## Tarixi

1863-cü ildə yaranmışdır.

## Avropa kuboklarında iştirak

2 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Məşqçiləri

## Uğurları

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
* Rəsmi PFA Komanda Səhifəsi
* Why Delilah - The Sentinels News Coverage  2009/2010 fixture list and reports 
* Stoke City on BBC Sport
* Stoke City News - Sky Sports
* Stoke City BlogsFC - Football Journalists Club Blog with NewsNow approved blogger Alec Vještica 
* Premyer Liqa Canlı
Əl-Əhli İK

**Əl-Əhli** — Misirin futbol klubu.

## Tarixi

1907-ci ildə yaradılıb.

## Afrika kuboklarında iştirak

## Uğurları

### Beynəlxalq

* **[[FİFA Klublararası Dünya Çempionatı]]**
** **Bürünc medalçı (1):** 2006
* **CAF Çempionlar Liqası**
** **Qalib (9):** 1982, 1987, 2001, 2005, 2006, 2008, 2012, 2013, 2021
* **Afrika Kuboklar Kuboku**
** **Qalib (4):** 1984, 1985, 1986, 1993
* **CAF Super Kuboku**
** **Qalib (6):** 2002, 2006, 2007, 2009, 2013, 2021
* **Afro-Asian Klub Çempionatı**
** **Qalib (1):** 1988
* **Ərəb Çempionlar Kuboku**
** **Qalib (1):** 1996
* **Ərəb Kuboklar Kuboku**
** **Qalib (1):** 1995
* **Ərəb Super Kuboku**
** **Qalib 2**: 1997, 1998

### Ölkə daxili arenada

* **Misir Premyer Liqası**
** **Qalib (45):** 1948-49, 1949-50,1950-51, 1952-53, 1953-54, 1955-56, 1956-57, 1957-58, 1958-59, 1960-61, 1961-62, 1974-75, 1975-76, 1976-77, 1978-79, 1979-80, 1980-81, 1981-82, 1984-85, 1985-86, 1986-87, 1988-89, 1993-94, 1994-95, 1995-96, 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-00, 2004-05, 2005-06, 2006-07, 2007-08, 2008-09, 2009–10, 2010–11, 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2022/23, 2023/24, 2024/25 
* **Misir Kuboku**
** **Qalib (35):** 1923-24, 1924-25, 1926-27, 1927-28, 1929-1930, 1930-31, 1936-37, 1939-40, 1941-42, 1942-43, 1944-45, 1945-46, 1946-47, 1948-49, 1949-50, 1950-51, 1952-53, 1955-56, 1957-58, 1960-61, 1965-66, 1977-78, 1980-81, 1982-83, 1983-84, 1984-85, 1988-89, 1990-91, 1991-92, 1992-93, 1995-96, 2000-01, 2002-03, 2005-06, 2006-07
* **Misir Super Kuboku**
** **Qaib (7):** 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011
* **Sultan Hüseyn Kuboku**
** **Qalib (7):** 1923, 1925, 1926, 1927, 1929, 1931, 1938
* **Cairo Liqa**
** **Çempion (5):** 1938-39, 1941-42, 1942-43, 1947-48, 1949-50
* **Birləşmiş Ərəb Respublikaları Liqası** (2)
** **Çempion (2):** Y 1960-1961
* **Əl-İttihad Əl tanshiteya Kuboku** (1)
** **Qalib (1):** 1989

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt 
* Fans sayt
* Fans sayt
* Ultras Ahlawy "rəsmi vebsayt" (ultras group for Al-Ahly)
* BBC World Service: African Footballer of the Year 2008
* BBC News article referencing "Club of the Century"
* BBC News article referencing unbeaten streak
Abbasəli Əsədi

**Əsədi Abbasəli Əsədulla oğlu** — Təbriz teatrının yarandığı ilk günlərdən bu sənət ocağı ilə bağlı olan teatr fəadailərindən biri.

## Həyatı
Abbasəli Əsədi 1888-ci ildə Təbrizdə şöhrətli hərbçi ailəsində doğulub. İbtidai təhsilini şəhərdəki "Loğman" mədrəsəsində alıb. Elmə, maarifə rəğbət bəsləyən Əsədulla kişi təhsilini davam etdirmək üçün Abbasəlini Tehran şəhərinə göndərib. Abbasəli Əsədi burada orta təhsilə yiyələnib. Bayram günlərində bu məktəbin dram dərnəyində fars dilində kiçik məzhəkə və məsxərələr hazırlanıb oynanılırdı. Abbasəli göstərilən məzhəkələrdən birində uşaq rolu oynamaqla səhnəyə ilk dəfə qədəm basıb.

Təhsilini başa vurub Təbrizə qayıdan Abbasəli Əsədi 1918-ci ildə inqilabi hərəkata qoşulub. İnqilab yatırılanda Təbrizi tərk etməli olub. 1921-ci ildə Cəlil Məmmədquluzadə ilə Əhar şəhərində görüşüb. Təbrizdə yaşayan Mirzə Cəlil orada "Ölülər" tragikomediyasını tamaşaya hazırlamaq istədiyini bildirib. Abbasəli Əsədi dramaturqla Təbrizə gəlib və "Ölülər" tamaşasında Mirbağır ağa rolunu oynayıb. Aktyor bu əsərdə Şeyx Nəsrullanın da dəyərli ifaçılarından sayılır. Bir qədər sonra teatr xadimi Mehdi xan Şəfizadənin yaratdığı "Azərbaycan artistləri dəstəsi"nə üzv olub. Elə buradan da onun Cənubi Azərbaycan teatrında şöhrətli yaradıcılıq yolu başlayıb. Dəstədə ilk rolu Böyük xan Naxçıvaninin quruluş verdiyi, bir neçə dəfə oynanılmış Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Arşın mal alan" operettasında Vəli obrazı olub.

Abbasəli Əsədi Vəli obrazını uzun illər bir neçə quruluşda ifa edib. Bundan əlavə Üzeyir bəy Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" ("Məşədi İbad". Məşədi İbad), "Əsli və Kərəm" (Keşiş), "Leyli və Məcnun" (Leylinin atası), özünün yazdığı "Əyyaşlıq" ("Ay can-ay can". Əhməd), "Mirzə bacı məktəbi" (Mirzə) pyeslərinin tamaşalarında uğurlar qazanıb.

1944-cü ildə "Azərbaycan" cəmiyyəti yanındakı Təbriz teatrı yenidən qurulanda, SSRİ-İran dostluq cəmiyyətinin truppası yaradılanda dəstənin başında duranlardan biri də Abbasəli Əsədi olub.

## Mənbə
* İlham Rəhimli. Təbriz Azərbaycan Teatrı. Bakı: Çaşıoğlu, 2005, səh. 141–142.
Lokomotiv Leypsiq FK

**Lokomotiv (Leypsiq)** - Almaniyanın futbol klubu

## Avropa kuboklarında iştirak
15 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
İrəc Əhmədzadə

**İrəc Əhmədzadə** — teatr aktyoru.

## Həyatı
İrəc Əhmədzadə 1903-cü ildə Təbrizdə doğulub. Yeniyetmə yaşlarında "Arşın mal alan" operettasına baxıb və bununla da qəlbində teatr sənətinə coşğun ehtiras alovlanıb. Teatrla ilk tanışlığından sonra həvəskarların dram dərnəyinə üzv olub. Az sonra müəyyən təcrübə toplayaraq "Ariyen" teatr dəstəsinə üzv olub.

Şirin və zil səsi, xoş zəngulələri, xalq folklorundan şirələnən məzəli və dadlı yumoru ilə könülləri oxşayan İrəc Əhmədzadə musiqi tamaşalarında daha cazibəli sənət uğurları qazanıb. Aktyor Üzeyir bəyin operettalarında həm əsas partiyaları şövqlə oxuyub, həm də ən komik rollara maraqlı səhnə ömrü verib. Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Arşın mal alan" (Əsgər və Soltan bəy), "Məşədi İbad" (Sərvər və Məşədi İbad, Rza bəy) operettalarında, "Şah Abbas və Xurşid banu" (Odunçu), "Leyli və Məcnun" (Məcnunun atası) operalarında, Hüseyn Cavidin "Xəyyam" (Xacə Nizamülmülk və Məlik şah), Səməd Vurğunun "Fərhad və Şirin" (Xosrov) mənzum romantik pyeslərinin tamaşalarında, Süleyman Sani Axundovun "Eşq və intiqam" (İbad və Əlimərdan) faciəsində, Cəlil Məmmədquluzadənin "Anamın kitabı" (Mirzə Baxşəli) dramında bir-birindən fərqli rollar oynayıb.

İrəc Əhmədzadə savadlı ziyalı idi və Azərbaycan, həmçinin dünya dramaturgiyasından çoxlu nümunələri mütaliə etmişdi. O, Təbrizin səhnə həvəskarları arasında dəstə bağlayıb qastrollar təşkil edən ilk aktyorlardan biridir. Onun rəhbərlik etdiyi kiçik teatr dəstəsi Ərdəbil, Astara, Ənzəli, Lahican, Miyanə, Rəşt, Mərənd, Sərab şəhərlərində tamaşalar oynamışlar.

## Mənbə
* İlham Rəhimli. Təbriz Azərbaycan Teatrı. Bakı: Çaşıoğlu, 2005, səh. 145–146.
Məhəmmədəli Rüşdi

**Məhəmmədəli Rüşdi** - Təbriz tamaşaçılarının xüsusi rəğbət bəslədikləri sənətkar olub. Populyar və şöhrətli aktyor realist oyun üslubunda istifadə etdiyi ifadə vasitələrinin təbiiliyi, cazibədarlığı və səmimiyyəti ilə geniş kütlənin rəğbətini qazanıb. Səhnədə 25 ildən çox aktyorluq edib və Təbrizdə milli teatrın inkişafında hər cür məhrumiyyət və əzablara mətanətlə sinə gərib.

## Həyatı

Məhəmmədəli Rüşdi 1906-cı ildə Təbrizdə dünyaya göz açıb. Atası müəllim idi və buna görə də oğlunu ziyalı görmək üçün ona mükəmməl təhsil verib. O, Təbrizdə darülmüəllimi bitirdikdən sonra müxtəlif təhsil ocaqlarında dərs verib. Müəllimlik edə-edə həm məktəblərdə hazırlanan tamaşalarda, həm də şəhərin müxtəlif həvəskar teatr dəstələrində kiçik rollar oynamağa başlayıb. Əvvəlcə qız rollarında səhnəyə çıxıb. Tədricən qabiliyyəti və bacarığı, səhnədə sərbəst və inamla davranması ilə maraq doğuran aktyora daha sanballı rollar tapşırılıb.

Məhəmmədəli Rüşdi dramatik rollarda, realist səpkili psixoloji obrazların ifasında daha uğurla, daha inamla çıxış edib. İfadə vasitələri sadəliyi, koloriti və anlaşıqlı olması, xalq folklorundan gələn zərif, incə yumoru ilə fərqlənib. Qorxmaz, İmamverdi, Babakişi ("Od gəlini", "1905-ci ildə", "Sevil", Cəfər Cabbarlı), Cəmşid ("Xəyanət və vəfa", Rza Quluzadə Şərqli), Rüstəm ("Dəmirçi Gavə", Şəmsəddin Sami), Doktor Əflatun ("Damədi fərari", Jan Batist Molyer. Bu, dramaturqun "Zorən təbib" komediyasıdır), Rüstəm bəy, Süleyman ("Məşədi İbad", "Arşın mal alan", Üzeyir bəy Hacıbəyov), Ayrapet ("Namus") rolları Təbriz tamaşaçılarının rəğbətinin qazanıb.

Fədakar aktyor rejissorluqla da məşğul olub. Qrim sənətinin incəliklərinin dərindən öyrənə bilib və aktyor yoldaşlarının əksəriyyətini mürəkkəb obrazların ifasında məhz Məhəmmədəli Rüşdi qrim edib. Yaradıclığının daha səmərəli dövrü Təbrizdəki Sovet Mədəniyyət Evinin dram dəstəsi ilə bağlı olub. Təbriz Dövlət Dram Teatrının yaradıcılarındandır.

## Mənbə

*İlham Rəhimli. Təbriz Azərbaycan Teatrı. Bakı: Çaşıoğlu, 2005, səh. 146-147.
Ələsgər Rizvan

**Ələsgər Rizvan** – Təbriz teatrının aparıcı səhnə ustalarından olub. Bəzi mətbuat səhifələrində soyadı "Rizvani" kimi yazılıb. "Təbai" təxəllüsü ilə də çıxış edib.

## Həyatı
Ələsgər Rizvan 1909-cu ildə Qarabağın Şuşa şəhərində doğulub. Üç-dörd yaşlarında ailəsi Ağdama köçüb. İbtidai təhsilini Ağdamda alıb. Onun ürəyəyatımlı, muğam ifaçılığına uyğun gələn səsi və güclü yumor bacarığı olub. Səhnə sənətinə marağı orta məktəbdə oxuyanda başlayıb. Şaqraq və cingiltili səsini eşidən Qaflan Muradov onu özünün aktyor işlədiyi Ağdam mədəniyyət klubunun dram dərnəyinə dəvət edib. Səhnəyə ilk dəfə Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında qız rolunda çıxıb. Sonra başqa opera və operettalarda da qız rolları oynayıb.

Ələsgər Rizvan 1923-cü ildə Ağdam şəhərinə qastrola gəlmiş məşhur opera ustası Hüseynqulu Sarabskinin hazırladığı "Leyli və Məcnun" operasında Leyli rolunu ifa edib. Məcnun rolunda isə səhnəyə Sarabski çıxıb. Operanın göstərilməsi tamaşaçılar tərəfindən yüksək səviyyədə qarşılanıb. Elə həmin gündən 1929-cu ilə qədər Ağdam teatrında opera artisti kimi səmərəli fəaliyyət göstərib. Müğənni-aktyor "Əsli və Kərəm", "Leyli və Məcnun", "Şah İsmayıl" (Müslüm Maqomayev) operalarında Kərəmin, Məcnunun və Şah İsmayılın partiyalarını ifa edib. 1930-cu illərin əvvəllərində Bakıdakı Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında məşhur sənətkarlarla birgə konsertlər verib. Muğam və təsnifləri, xalq mahnılarını ecazkar ifada oxuyub.

Ələsgər Rizvan 1930-cu illərin ikinci yarısında İrana köçüb. Tezliklə Təbrizdəki "Ariyen" dram dəstəsinin heyətinə daxil olub. Böyük sənət təcrübəsi olan Ələsgər Rizvan az müddət ərzində Təbriz teatrında opera və operetta rollarının mahir ifaçılarından sayılıb. O, öz sənətini həvəs və səylə gənclərə də öyrədib. Aktyor həm ayrı-ayrı teatr dəstələrində və həm də Dövlət Dram Teatrında Məcnun, Kərəm, Şah Abbas, Əsgər, Sərvər ("Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "Şah Abbas və Xurşid banu", "Arşın mal alan" və "Məşədi İbad", Üzeyir bəy Hacıbəyov), Aşıq Qərib ("Aşıq Qərib", Zülfüqar bəy Hacıbəyov) rollarının mahir ifaçısı kimi ad çıxarıb və şöhrət qazanıb.

Ələsgər Rizvan teatrda işləməklə yanaşı, Təbriz dövlət xalq çalğı alətləri orkestrinin solisti idi. Bu orkestrlə Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Koroğlu", Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" operalarında Koroğlunun və Şah İsmayılın mürəkkəb partiyalarını şövqlə oxuyub. İfa etdiyi Cahangir Cahangirovun "Təbrizim" mahnısı (sözləri M.Etimadındır) Cənubi Azərbaycanda milli himn kimi şöhrət qazanıb. Onun Leyla Möhsünpurla oxuduqları duetlər konsert proqramlarının bəzəyi kimi qiymətləndirilib.

Aktyorun yaradıcılıq salnaməsində Çoban Qəmbər ("Anamın kitabı", Cəlil Məmmədquluzadə), Sağdış ("Namus", Aleksandr Şirvanzadə), İbad ("Eşq və intiqam", Süleyman Sani Axundov), Dönməz ("Od gəlini", Cəfər Cabbarlı) kimi dramatik rollar da var.

## Mənbə
*İlham Rəhimli. Təbriz Azərbaycan Teatrı. Bakı: Çaşıoğlu, 2005, səh. 147–148.

## İstinadlar
II Lui stadionu

**II Lui stadionu** — Monakoda yerləşən stadion. Ev komandası AS Monaco FK-dur.

1998-ci ildən UEFA Avropa Superkubokunun final oyunu bu stadionda keçirilir.
Standard Lyej FK

**Standard (Lyej)** — Belçikanın futbol klubu

## Tarixi

1900-cü ildə yaradılıb.

## Avropa kuboklarında iştirak

29 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

### Milli

**Belçika Liqası**
: **Çempion (10):** 1957/58, 1960/61, 1962/63, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1981/82, 1982/83, 2007/08, 2008/09
: **İkinci (10):** 1925/26, 1927/28, 1935/36, 1961/62, 1964/65, 1972/73, 1979/80, 1992/93, 1994/95, 2005/06

**Belçika Kuboku**
: **Çempion (6):** 1954, 1966, 1967, 1981, 1993, 2011 
: **İkinci (9):** 1965, 1972, 1973, 1984, 1988, 1989, 1999, 2000, 2007

**Belçika Liqa Kuboku**
: **Çempion (1):** 1975

**Belçika Super Kuboku**
: **Çempion (4)** 1981, 1983, 2008, 2009
: **İkinci (2)** 1993, 1982

### Beynəlxalq

**[[UEFA Kuboklar Kuboku]]
: **İkinci (1)''' 1982

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
* Site Non Official 
* Ultras Inferno 1996 
* Standard de Liege XtraTime Fanpage 
* Standard Liège at UEFA.COM 
* Standard Liège at EUFO.DE
* Standard Liège at Weltfussball.de
* Standard Liège at Playerhistory.com
* Standard Liège at Transfermarkt.de 
* Standard Liège at Football Squads.co.uk
* Standard Liège at National Football Teams.com
* Standard Liège at Football-Lineups.com
* Standard Lüttich: Junge Spieler als Erfolgskonzept
Rubin Kazan FK

**Rubin (Kazan)** — Rusiyanın futbol klubu

## Tarixi
1958-ci ildə yaradılıb.

## Avropa kuboklarında iştirak
3 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

* **Rusiya Premyer Lilqası**
::**Qalib (2):** 2008, 2009
* **La Manga Kuboku**
::**Qalib (2):** 2005, 2006

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* fc_rubin.livejournal.com
* Facebook group

## Həmçinin bax
ÇSKA Moskva PFK

**MOİK Moskva** () — Rusiyanın futbol klubu.1911-ci ildə yaradılan,Rusiya futbolunun postsovet ölkələrinin ən qədim və ən titullu  klublarından biridir

## Tarixi
1911-ci ildə ÇSKA Moskva adıyla yaradılan klub,1951-ci ildə CDSA Moskva,1957-ci ildə CSK Mo Moskova olaraq dəyişdirdikdən sonra 1960-cı ildə indiki-ÇSKA Moskva adını almışdır

ÇSKA Moskva oyunlarını 2016-cı ildə istifadəyə verilən 30000 insan tutumuna malik ÇSKA Arenada keçirir

Bundan əlavə ÇSKA Moskva 2005-ci ildə UEFA Kubokunun sahibi olmaqla bu kuboku qazanan ilk rus komandası olmuşdur

## Uğurları

### Rusiya
* **[[SSRİ Premyer Liqası]] / [[Rusiya Premyer Liqası]]**
: *Çempion (11):* 1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 1991, 2003, 2005, 2006, 2012–13, 2013-14, 2015-16
: *İkinci (9):* 1938, 1945, 1949, 1990, 1998, 2002, 2004, 2008, 2010, 2014-15
* **[[SSRİ Kuboku]] / [[Rusiya Kuboku]]**
: *Çempion (12):* 1945, 1948, 1951, 1955, 1991, 2002, 2005, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013
: *İkinci (6):* 1944, 1967, 1992, 1993, 1994, 2000
* **[[Rusiya Super Kuboku]]**
: *Çempion (5):* 2004, 2006, 2007, 2009, 2013
: *İkinci (3):* 2003, 2010, 2011

### Avropa
* **[[UEFA Kuboku]]**
: *Çempion (1):* 2005
* **[[UEFA Super Kuboku]]**
: *İkinci (1):* 2005

## İstinadlar
Hayduk Kula FK

**Hayduk (Kula)** — Serbiyanın futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
OFK Belqrad

**Gənclər Futbol Klubu (Belqrad)** — Serbiyanın futbol klubu

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
2 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
Hapoel Tel-Əviv FK

**Hapoel (Təl-Əviv)** - İsrailin futbol klubu

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak

10 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

## Həmçinin bax
* 1998/1999 İsrail Dövlət Kuboku

## İstinadlar
Bayern Münxen FK

**Bayern Münxen** () — Almaniyanın ən nüfuzlu peşəkar futbol klubu. 2013-cü ildən bu yana 11-i ardıcıl olmaqla, 34 milli çempionluq və çoxsaylı Avropa mükafatları ilə yanaşı 20 ölkə kuboku da daxil olmaqla, Almaniya futbol tarixinin ən uğurlu klubudur. 2020-ci ildə baş məşqçi Hans-Diter Flikin rəhbərliyi altında Bayern Münxen bütün matçlarda qalib gələrək UEFA Çempionlar Liqasını qazanan ilk komanda olmuşdur.

## Tarixi

## Avrokuboklarda iştirak
Hazırda Almaniyanın, o cümlədən dünyanın **ən güclü** klublarından biri sayılır. 2009/10 mövsümündə UEFA Çempionlar Liqasında
final mərhələsinə yüksəlmiş, lakin finalda İtaliyanın İnter klubuna Militonun 2 qolu ilə 2–0 məğlub olmuş, kuboku qazana bilməmişlər. **Bavariya** 2011/2012 mövsümündə də UEFA Çempionlar Liqasında yarımfinalda Real Madridi məyus edərək, finala çıxıb. Bavariyanın finaldakı rəqibi Çelsi oldu. Lakin 1–1 bitən maçda penalti zərbələri ilə 4–3 uduzan **Bavariya** 5-ci dəfə bu kuboku qazana bilmədi.2012/2013 mövsümündə finalda Borussiya Dortmundu məğlub etdi və sevinən tərəf oldu.

## Uğurları

### Almaniya
* **[[Bundesliqa]]**
: **Çempion (34-rekord): ** 1931–32, 1968–69, 1971–72, 1972–73, 1973–74, 1979–80, 1980–81, 1984–85, 1985–86, 1986–87, 1988–89, 1989–90, 1993–94, 1996–97, 1998–99, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022-23, 2024-25

* **[[DFB-Pokal]]**
: **Çempion (20-rekor):** 1957, 1966, 1967, 1969, 1971, 1982, 1984, 1986, 1998, 2000, 2003, 2005, 2006, 2008, 2010, 2013, 2014, 2016,2019,2020
:

* **Almaniya Liqa Kuboku**
: **Çempion(6-rekor):** 1997, 1998, 1999, 2000, 2004, 2007

* **[[Almaniya Super Kuboku]]**
: **Şampiyon (9):** 1987, 1990, 2010, 2012,2017, 2018,2019, 2021,2022
: Qeyrirəsmi:1982
::

### Avropa
* **[[UEFA Çempionlar Liqası]]**
: **Çempion (6):** 1974, 1975, 1976, 2001, 2013, 2020

* **[[UEFA Kuboklar Kuboku]]**
: **Çempion (1):** 1967

* **[[UEFA Avropa Liqası|UEFA Kuboku]]**
: **Çempion (1):** 1996

* **[[UEFA Super Kuboku]]**
: **Çempion (2):** 2013, 2020
: 
● **[[Audi Kupası|Audi Kuboku]] (3) : 2009, 2013, 2015**

### Dünya üzrə
* ****FIFA Dünya Klublar Kuboku**
: **Çempion (4):''' 1976, 2001, 2013,2020

## Futbolçular

### Hazırkı tərkibi

## İstinadlar
Yelisey çölləri

**Şanzelize prospekti** və ya Şanzelize Bulvarı (Fransız dili: Avenue des Champs-Élysées; qısaca Şanzelize, Champs-Élysées), Fransanın paytaxtı Paris in məşhur bir prospektidir. Parisin ən gözəl prospekti olaraq göstərilməkdədir və Fransızlar aralarında dünyanın ən gözəl bulvarı deyə xitab edərlər. Adını Yunan mifologiyasında cənnət olaraq göstərilən Elysion düzənliklərindən götürmüşdür.

## Mövqeyi
Şanzelize Parisin şimal qərbində, 8. bölgəsində var. Luksor Obeliski tapıldığı Concorde Meydanından başlar və Arc da Triomphe abidəsinin tapıldığı Charles də Gaulle Meydanında bitər (köhnə adı Ulduz Meydanı). 1950 metr uzunluğundakı bulvarın ilk kilometri düz, ikinci kilometri isə yoxuşludur. Genişliyi isə 70 metrdir.

Yol boyu düz xəttli olduğu üçün sırasıyla Louvre Sarayı, Arc da triomphe du Carrousel, Tuileries Bağçası və Luksor Obeliski və bir az qərbdə Paris xaricində qalan Arche də la Défense düzülər. Fransız səlahiyyətlilər bu düz xəttli yola Axe Historique adını vermişlər.

Xarici və yerli turistlərin axın etdiyi bir yerdir. Bulvarın alt qisimində kənarında yaşıllıq (Marigny Parkı) və az daha olsa binalar (théatre Marigny, Petit Palais, Grand Palais, Palais də la découverte, Élysée Sarayı) mövcuddur. Bulvarın üst qisimində isə lüks buduqlar, kinolar, Lido Qabarası, teatrlar (Théatre des Champs-Élysées..), restorantlar (Fouquet's) və məşhur kafelər var.

## Xarici keçidlər
* Şanzelize Bölgəsinin 90lı illərdəki fotoşəkilləri
* Google Mapsdan Satellite görünüşü
Hapoel Hayfa FK

**Hapoel (Hayfa)** - ()İsrailin futbol klubu

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak

1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## 2000-ci ilin Avropa liqası
Hapoel Hayfa Futbol komandası 2000-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasında iştirak edib.Komanda Türkiyənin Beşiktaş Futbol komandasını 1-0 hesabı(Rovani Doso) ilə məğlub edib.İkinci dəfə Kiryat stadiumunda 0-0 hesabı ilə heç-heçə olub.Üçüncü dəfə İspaniyanın Valensiya klubunu 2-0 hesabı ilə məğlub edib.
Makkabi Təl-Əviv FK

**Makkabi (Təl Əviv) FK** — İsrailin futbol klubu

## Tarixi
1906-cı ildə yaradılmışdır.

## Avropa kuboklarında iştirak
11 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
"Makkabi" 20 dəfə ölkə çempionluğunu, bir o qədər də ölkə kubokunu qazanıb. Komanda 2 dəfə Asiya kubokunun (1968/69, 1970/71), 3 dəfə İntertoto kubokunun (1992/93, 1998/99, 2008/09) qalibidir. 7 dəfə "qızıl dubl" edən "Makkabi" İsrailin aşağı divizionda oynamayan yeganə komandasıdır. Bundan əlavə, Təl-Əviv komandası ölkəsinin Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində oynayan 2 təmsilçisindən biridir.

## Stadion

## Komandanın heyəti
***19 İyun 2016 tarixinə olan məlumat:***

## Mənbə
*"Xəzər Lənkəran"ın rəqibi İsrailin ən qoca və titullu klubudur

## Xarici keçidlər
*Makkabi (Təl-Əviv)
*Club Official facebook page
*The 12th Player
Vaduts FK

**"Vaduts"** () — Lixtenşteynin futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak

14 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

;Lixtenşteyn Kuboku
::**Qalib: 50** — 1949, 1952, 1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1974, 1980, 1985, 1986, 1988, 1990, 1992, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2022, 2023, 2024
Kareda Kaunas FK

**Kareda** - Litvanın futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak

4 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
Vetra FK

**Vetra** — Litvanın futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

## İstinadlar
Qorxusuz vampir qatilləri

**Qorxusuz vampir qatilləri** () — vampirlər haqqında çəkilən ən məşhur kino-filmlərdən biri.

## Məzmun
Yaşlı bir yarasa tədqiqatçısı Professor Abronsius (Jack MacGowran) və onun qabiliyyətsiz köməkçisi Alfred (Roman Polanski) soyuq bir hava şəraitində Transilvaniyada qəsəbə-qəsəbə gəzərək vampir axtarırlar. Professor soyuqdan donma təhlükəsi qarşısında qaldığından yaxınlıqdakı kənddə bir evdə qalmağa qərar verirlər. Alfred ev sahibinin çimməyə meyilli qızına (Sharon Tate) möhkəm tutularaq aşiq olur, lakin qız yaxınlıqdakı qəsrdə iqamətgah quran vampir Kont Krolock tərəfindən qaçırılır. Professor Abronsius və köməkçisi Alfred kəndlilərin adını belə çəkməyə qorxduqları vampir Kont Krolockun qəsrinə tamamilə fərqli səbəblərlə gedirlər və vampirləri doğulduqlarına peşman edirlər.

## İstinadlar
Aclıq (film, 1983)

**Aclıq** () — vampirlər haqqında çəkilən ən məşhur kino-filmlərdən biri

## Mövzu

Qədim Misir dövründən bu yana bir vampir şahzadəsi olan Miriam (Catherine Deneuve) özünə məskən etdiyi Nyu-Yorkda sevgilisi Con (David Bowie) ilə birlikdə yaşayır. Hər şey qaydasında getdiyi bir məqamda işlər qəfildən Conun qocalmağa başlaması ilə pozulur. Vampir Con qocalma üzrə ixtisaslaşmış tanınmış mütəxəs­sis həkim Sara Robertsə (Susan Sarandon) müraciət edir. Lakin Sara Roberts Conu ölümün pəncəsindən xilas edə bilmir və Con hədsiz qırışıq­lıq nəticəsində can verir. Dul qalmış vampir şahzadəsi özünə yeni sevgili kimi Sara Robertsi seçir.

## Həmçinin bax
*Böyük Britaniya filmlərinin siyahısı
*ABŞ filmlərinin siyahısı
İtmiş uşaqlar (film, 1987)

**İtmiş uşaqlar** (*Lost Boys*) — vampirlər haqqında çəkilən ən məşhur kino-filmlərdən biri

## Mövzu
Ərindən ayrılan və maddi çətinliklərlə üzləşən bir qadın biri bədəncə çox iri, digəri isə kiçik olan iki oğlan övladı ilə birlikdə atasının Kaliforniyanın kiçik bir kəndi olan Sant Karladakı evinə köçür. Uşaqlardan kiçiyi Sam (Corey Haim) yerli cizgi roman­lar mağaza­sın­da işləyən iki nəfər yaşıdı ilə tanış olur. Bu iki dost vampir ovçuları olduqlarını bildirərək bu kəndin vampirlərlə dolu olduğunu iddia edir­lər. Digər tərəfdən böyük qardaş Mike (Jason Patric) kəndin bir moto­siklet qrupunda olan təhlükəli görünüşlü bir qıza aşiq olur. O, psixopat görünüşlü Davidin (Kiefer Sutherland) rəhbərlik etdiyi bu qrupa qatılıb qıza yaxınlaşmaq üçün əlindən gələni edir. Mikenin bilmədiyi şey idə bu gənclərin adi bir motosiklet qrupundan əlavə, başqa bir işlə məşğul olmalarıdır.
Vampirlər (film, 1998)

***Vampirlər*** () — 1998-ci ildə Con Karpenter tərəfindən vampirlər haqqında çəkilmiş film.

## Təsvir
Uşaq ikən ailəsi gözlərinin qarşısında vampirlər tərəfindən öldürülən Cek Krou (Ceyms Vuds) bu hadisənin təsiri ilə özünü vampir öldürmə işinə həsr edir. Mükəmməl bir qrup təşkil edən Crow hər tərəfi gəzərək öldürmədiyi vampir buraxmır. İnsanlar vampirlərin mövcudluğundan xəbərsiz olsa da, neçə yüzilliklər­dir ki, onların gizli varlığı Vatikana məlumdur. Crow və qrupu isə Vatikan üçün, lakin ondan ayrı və müstəqil şəkildə vampirlərin ovçuluğunu edirlər. Adi bir əməliyyat zamanı usta vampir Jan Valek (Toman Yan Qriffitç) və vampir ordusu ilə üz-üzə gələn Crow və qrupundan geriyə yalnız özü və adamı Montoya (Deniel Bolduin) qalır. Vampirlər tərəfindən dişlənilən və yaxın vaxta qədər vampirə çevriləcək bir fahişə və gənc bir rahibi öz qrupuna qataraq genişləndirən Crou Valek və digər vampirlərlə mübarizəsini davam etdirir. Valek vampirlərin gün işığında da fəaliyyət göstərə bilməsini mümkün edən yeni bir texnologiyanı axtarmaqdadır və gec olmadan onu dayandırmaq və zərərsizləşdirmək artıq zərurə­tə çevrilmişdir...

## Xarici keçidlər
*
Başqa dünya (film, 2003)

**Qaranlıqlar ölkəsi** (*Underworld*) — vampirlər haqqında çəkilən ən məşhur kino-filmlərdən biri

## Mövzu
Şəhərlərdə yaşayan insanlar yeraltında nələr baş verdiyini bilmirlər. İki fərqli irq arasında yaşanılan gərginliyin isə heç fərqinə varılmır. Yerin altı aristokrat vampirlərlə küçələrə hakim olan qurd adamlar – Lycanlar arasında bölünmüş vəziyyətdədir. Bu yeraltı dünyası bir vampirin bir Lycana aşiq olması ilə alt-üst olur. Qısası, savaş bir vampirin bir qurd adamı sevməsi ilə başlayır.
Vampirlərin şəfəqi (film, 2006)

**Vampirlərin Şəfəqi** (*Frostbiten*) — vampirlər haqqında çəkilən ən məşhur kinofilmlərdən biri.

## Mövzu
İkinci dünya müharibəsinin sonların yaxın şərq cəbhəsində yolunu azmış bir qrup SS alman əsgərləri izlərinə düşmüş ruslardan canlarını qurtarmaq üçün qarlı bir meşəyə üz tuturlar. Burada tapdıqları tərk edilmiş bir daxmaya sığınan əsgərlər buranın vampir məskəni olduğunu öyrəndikdə artıq iş-işdən keçmiş olur. Bu müəmmalı hadisədən uzun illər sonra isə ixtisasca həkim olan Annika adlı biri və onun 17 yaşlı qızı Sega çox uzaq­larda İsveçin şimalındakı bir kəndə köçürlər. 30 gün boyu qaran­lıqda qalacaq olan bu kiçik şimal qəsəbəsində həyat kəndin gəncləri adi bir səhvlik nəticəsində vampirlərə çevrilməyə başladıqda qorxulu bir kabusa çevriləcəkdir.
Qan ovçusu (film, 2007)

**Qan ovçusu** () — vampirlər haqqında çəkilən ən məşhur kino-filmlərdən biri

## Mövzu
Təcrübəli tədqiqatçı Saide Blake (Lusi Liu) Los Ancelesdə gizli bir təriqətlə bağlı araşdırmalar aparır. Xüsusilə gənc və müasir insanları hədəf seçən bu təriqətin iç üzü əslində çox qorxunc həqiqətlərlə doludur. Tələsinə saldığı gənclərin hamısı ortadan yoxa çıxırlar, amma Saide araşdırmaları nəticəsində əslində bu insanların hamısının ölmüş olduğunu anlayır. Bütün bu işlərin arxasındakı insana yaxınlaşmasına çox az qalmış özü də qurban olmaqdan qurtula bilmir. Artıq həqiqətləri kənardan araşdıran bir jurnalist deyil, təriqətin içərisində yaşayan bir qurban olur.

## İstinadlar
Yəhudi Muxtar Vilayəti

**Yəhudi muxtar vilayəti** — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri, Rusiyada yeganə muxtar vilayət. Paytaxtı Birobican şəhəridir. 1928-ci il may ayının 7-də yaradılmışdır. 1934-cü ildə "Muxtar respublika" statusu almışdır. Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı dağıldıqdan (1991) sonra yenə də "Muxtar vilayət" olmuşdur.

Yəhudi muxtar vilayəti Moskvadan 8000 kilometr şərqdə yerləşir. Çin Xalq Respublikası və Saxa ilə həmsərhəddir. Yəhudi muxtar vilayəti federal bölgə olaraq Rusiya Federasiyasının Uzaq Şərq Federal Dairəsinə, iqtisadi bölgə olaraq isə Rusiya Federasiyasının Uzaq Şərq İqtisadi Bölgəsinə daxildir. Qubernatoru Nikolay Mixayloviç Volkovdur. Vilayətin qanunvericilik orqanı Yəhudi muxtar vilayəti məclisidir. Əsas qanunları Yəhudi muxtar vilayətinin konstitusiyasıdır. Ərazisi 36.000&nbsp;km² olan (13.900mil²) Yəhudi muxtar vilayəti buna görə Rusiya Federasiyasında 61-ci yeri tutur. Əhalisi isə təxminən 190.915 nəfərdir (Rusiya Federasiyasında 80-ci yerdə). Əhali sıxlığı hər km²-ə 5 nəfər düşür (hər mil²- ə14 nəfər düşür). Yəhudi muxtar vilayətinin rəsmi dövlət dilləri idiş dili və rus dilidir.

## Əhalisi
2010-cu ilin məlumatına görə əhalisinin 93%-i rus, 3%-i ukraynakı və 1%-i yəhudi idi.
Tümen vilayəti

**Tümen vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. İnzibati mərkəzi Tümen şəhəridir.

## Coğrafiyası

## Əhalisi
2010-ci ilin məlumatları: (nəfərlə)
* Rus 2.352.063 
* Tatar Türkləri 239.995 
* Ukraynalılar 157.296 
* Başqırd Türkləri 46.405 
* Azərbaycan Türkləri 43.610 
* Nensılar 31.621 
* Hantılar 29.277 
* Çuvaş Türkləri 25.690 
* Belaruslar 25.648 
* Almanlar 20.723 
* Qazax Türkləri 19.146 
* Moldovanlar 15.806 
* Ermənilər 15.542 
* Mansi 11.614 
* Selkuplar 2.065 
* Evenklər 87

## Rayonları
Nesabaza

## Şəhərlərı
Voloqda vilayəti

**Voloqda vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası

## Rayonları

## Şəhərlərı
Voronej vilayəti

**Voronej vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. Rusiyanın Avropa hissəsinin mərkəzində yerləşir. Vilayət mərkəzi Voronej şəhəridir. Paytaxt Moskvaya qədər məsafə 539 kilometr. 13 iyun 1934-cü ildə təşkil olunmuşdur. Mərkəzi federal dairənin tərkibinə daxildir.

## Coğrafiyası
Həmsərhəddir: cənubda Ukraynayla (Luqansk əyaləti) və Rostov vilayətiylə, qərbdə Belqorod vilayətiylə, şimal-qərbdə Kurskla, şimalda Lipetsk vilayətiylə, Tambov vilayətiylə, cənub-şərqdə Volqoqrad vilayətiylə, şərqdə Saratov vilayətiylə. Vilayətin sahəsi — 52,2 min km², sahənin üçdə birini qara torpaqlar təşkil edir. Cənubdan şimala ərazinin ölçüsü — 277,5 kilometr və qərbdən şərqə — 352 kilometrdir.

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı
Kamçatka diyarı

**Kamçatka diyarı** () — Rusiya Federasiyasında inzibati-ərazi subyekti. Uzaq Şərqdə yerləşir. 1 iyul 2007-ci ildə formalaşdırılıb. İnzibatı mərkəzi Kamçatka şəhəridir.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı
Yaroslavl vilayəti

**Yaroslavl vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları
17 rayona bölünür.

## Şəhərləri
17 şəhəri var.

## Mənbə
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 89
Saratov vilayəti

**Saratov vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası

## Əhalisi
### Azərbaycanlılar
Saratovda azərbaycanlılar ilk dəfə 17-ci əsrdə peyda olublar. Onlar əsasən buraya ticarət məqsədilə müvəqqəti olaraq gəlirdilər. 20-ci əsrin 50-60-cı illərindən etibarən isə bura gələn azərbaycanlıların sayında artım yarandı. SSRİ dövründə Saratova gələn azərbaycanlılar əsasən orduda xidmət etdikdən sonra burada təhsil və iş məqsədilə, habelə evlilik nəticəsində qalanlar idi. Lakin azərbaycanlıların ən böyük axını 90-cı illərdə baş vermişdir. Mərkəzi hakimiyyətin dağılması nəticəsində və həmçinin Qarabağ müharibəsinin Azərbaycana vurduğu böyük ziyan nəticəsində ölkədə iqtisadiyyatın vəziyyəti ağırlaşdı, çoxlu sayda insan iş məqsədilə digər ölkələrə üz tutmağa başladılar. Rəsmi rəqəmlərə görə Saratov vilayəti ərazisində 1979-ci ildə 2658 nəfər, 1989-ci ildə 10.610 nəfər, 2002-ci ildə isə 16.417 nəfər azərbaycanlı yaşayırdı.

## Mənbə
Həştərxan vilayəti

**Həştərxan vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. Cənub Federal Dairəsinə daxildir. Volqoqrad vilayəti ilə şimalda, Kalmıkiya Respublikası ilə qərbdə, Qazaxıstan ilə şərqdə həmsərhəddir. Regionun inzibati mərkəzi Həştərxan şəhəridir. Ərazisinə görə (49.024 km²) Həştərxan vilayəti 8 Volqaboyu regionlar içərisində 6-cı yeri tutur. Vilayət 27 dekabr 1943-cü ildə formalaşdırılıb.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı

## İstinadlar
Belqorod vilayəti

**Belqorod vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Belqorod vilayətinin sahəsi 27,1 min kvadratmetrdir. km, uzunluğu şimaldan cənuba - təxminən 190 km, qərbdən şərqə - təxminən 270 km. Cənubda və qərbdə Ukraynanın Luqansk, Xarkov və Sumi vilayətləri, şimal və şimal-qərbdə Kursk, şərqdə Rusiya Federasiyasının Voronej vilayətləri ilə həmsərhəddir. Sərhədlərin ümumi uzunluğu təxminən 1150 km-dir, bunun da Ukrayna ilə - 540 km.

Rayona 212 bələdiyyə, 9 şəhər rayonu, 13 bələdiyyə rayonu, 16 şəhər və 174 kənd yaşayış məntəqəsi daxildir. 2021-ci il yanvarın 1-nə əhalinin sayı 1 543 087 nəfər olub. İnzibati mərkəzi Moskvadan 695 kilometr cənubda yerləşən Belqorod şəhəridir. 

Belqorod vilayəti SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 6 yanvar 1954-cü il tarixli Fərmanı ilə Kursk vilayətindən onun tərkibinə 23 rayonun verilməsi ilə yaradılmışdır: Belqorodski, Belenixinski, Bobrovo-Dvorski, Bolşe-Troitski, Borisovski. , Valuyski, Veliko-Mixaylovski, Volokonovski, Qrayvoronski, İvnyanski, Koroçanski, Krasnoyaruzski, Mikoyanovski, Novooskolski, Proxorovski, Rakityanski, Sajenski, Skorodnyanski, Starooskolski, Tomarovski, Aleknovski, Uleknovski rayonlarından: , Veidelevski, Ladomirovskaya, Nikitovski, Rovenski, Ukolovski, Şatalovski. Belqorod vilayətinin ümumi sahəsi 27,1 min kvadratmetr idi. km əhalisi (1959-cu il siyahıyaalınmasına görə) 1 milyon 227 min nəfər. Kənd əhalisi 87,8 faiz təşkil edib. Belqorod şəhəri təsadüfən Belqorod vilayətinin mərkəzi seçilməyib. Dəmir yolu qovşağında, Moskva - Simferopolun ən işlək magistrallarından biri olan digər rayon mərkəzləri ilə yaxşı müqayisə olunur.
## Coğrafiyası

## Əhalisi


 

## Rayonları

## Şəhərlərı

## Həmçinin bax
* Alevtina Çernikova

## İstinadlar
Maqadan vilayəti

**Maqadan vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. Uzaq Şərqdə yerləşir. 3 dekabr 1953-cü ildə formalaşdırılıb. İnzibatı mərkəzi Maqadan şəhəridir.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı
Samara vilayəti

**Samara vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası

## Əhalisi
10000000

## Rayonları

## Şəhərlərı
* Tolyatti

## İstinadlar
Nijeqorod vilayəti

**Nijni Novqorod vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərləri

## İstinadlar
Kalininqrad vilayəti

**Kalininqrad vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rostov vilayəti

**Rostov vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. Sahəsi 100,8 min km2, əhalisi 4,4 mln. nəfərdir.

## Coğrafiyası
Rostov vilayəti Şərqi Avropa düzənliyinin cənub hissəsində və Ön Qafqazda yerləşir. Relyefi əsasən düzənlikdir, lakin qərbdə Donetsk təpəliyi (253 m), cənub-şərqdə Yerqeni yüksəkliyi vardır, həmçinin cənubda Kuma-Manıç çökəkliyi mövcuddur. Vilayətin səthi çay dərələri ilə kəsilmişdir. İqlimi mülayim kontinentaldır. Yanvarın orta temperaturu şimalda −9°S, cənubda −5°S, iyulun isə 22–24°S-dir. İldə 400–650 mm yağıntı düşür. Vilayət ərazisi quraqlıqdan əziyyət çəkir. Əsasən qaratorpaqlar, o cümlədən tünd-şabalıdı və şabalıdı torpaqlar yayılmışdır. Çayların subasarlarında allüvial çəmən torpaqları mövcuddur. Ərazinin 6%-i meşələrlə örtülüdür. Çöl zonasının heyvanat aləmi vardır. Əsas çayı Don və onun qollarıdır. Manıç-Qudilo əsas göldür. İri su anbarları yaradılmışdır. Təbii şərait əhalinin həyat fəaliyyəti, eləcə də kənd təsərrüfatının inkişafı baxımından əlverişlidir. Vilayət təbii ehtiyatlarla zəngindir. Belə ki, təbii ehtiyatlardan daş kömür (Donbasın şərq qolu, Şaxtinsk, Novoşaxtinsk), dəmir filizi, tikinti materialları, xörək duzu, təbii qaz və s. vardır.

## Əhalisi
Əhalinin sıxlığı hər km2-də 43 nəfər təşkil edir. İri şəhərlərinə Rostov-na-Donu (mərkəz), Taqanroq, Şaxtı, Volqodonsk, Noboçerkassk misaldır. Vilayət ərazisində 100-ə yaxın millətin nümayəndəsi yaşayır: ruslar (90%), ukraynalılar (4%), ermənilər, beloruslar, tatarlar, çeçenlər, moldovanlar, azərbaycanlılar, gürcülər, darginlər, udmurtlar, çuvaşlar, avarlar və s.

## Şəhərləri

## Mənbə
Çita vilayəti

**Çita vilayəti** — Rusiya Federasiyasının keçmiş subyektlərindən biri. Hazırda Zabaykalsk vilayətinin tərkibinə daxildir.

## İstinadlar
Kaluqa vilayəti

**Kaluqa vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

Kaluqa ərazisi Rusiyanın Avropa hissəsinin mərkəzində yerləşdirilmişdir.

XIV əsrdə Kaluqa torpaqlarının hissəsi Moskva hakimiyyəti altında idi. 1796-dan 1929-cu ilə qədər Kaluqa quberniyası Rusiya İmperiyası və RSFSR tərkibində sərbəst inzibati ərazi vahidi idi.

Kaluqa ərazisi 1944-cü ildə yaradılmışdır. Moskvayla həmsərhəddir, Moskva, Tula, Bryansk, Smolensk, Orlov əraziləri.

Sahə — 29 777 км². Əhali — alınların 1 068 410 [1-i]. (2024), əhali sıxlığı 33,94 Adam./км² (2015), şəhər əhalisinin xüsusi çəkisi: 76,2 [5] 2014). Vilayət mərkəzi — Kaluqa şəhəridir, moskva dairəvi avtomobil yolundan [6] 143 kilometrdə yerləşdirilmişdir.

## Coğrafiyası
Kaluqa ərazisi Şərq Şərqi-Avropa düzənliyinin mərkəzi hissəsində yerləşdirilmişdir. Regionun ərazisi Orta rus arasındadır (200 m və maksimal qiymət sahənin (ərazinin) cənub-şərqində 275 m-dan yuxarı regionun daxilində orta hündürlüklərlə), Smolensk-Moskva hündürlükləri və Dneprovsko-Desninskoy-u əyalətlə.

Sahənin (ərazinin) çox hissəsi müxtəlif bitki və heyvanlar dünyasıyla düzənliklər, sahələr və meşələr tutur. Ərazi mərkəzi Baryatinsko-Suxiniçski hündürlüyündə yerləşdirilmişdir. Buz düzənliyinin daxilində sahənin (ərazinin) qərb hissəsində Spas-Demenski dağ silsiləsi (cərgəsi) seçilir. Ondan başqa cənub Bryansko-Jızdrinski meşəliyinin tərkibinə daxil olan hündür qumlu düzənlik yerləşdirilmişdir hansının ki, orta hündürlükləri 200 m-a qədər təşkil edir. Sahənin (ərazinin) şimal-qərbində — ozokamovımiylə moren düzənlik təhsillərlə. Şimaldan cənuba Kaluqa sahəsi (ərazisi) çox 53°30' qədər 55°30' 220 kilometrdə şimal eni uzandı, qərbdən şərqə — 220 kilometrdə. Ərazinin sahəsi 29,777 min км² təşkil edir. Sahənin (ərazinin) ərazisi vasitəsilə ən əhəmiyyətli beynəlxalq avtomobillər keçirlər və dəmiryol magistralları: Moskva — Kaluqa — Bryansk — Kiyev — Lvov – Varşava. Kaluqa sahəsi (ərazisi) Bryanskla həmsərhəddir, Smolensk, Moskva, Tula, Orlov sahələri (əraziləri), Moskva (2012-ci ilin 1 iyulundan) şəhəri.

## Əhalisi
Rosstatanın məlumatına görə əhalinin sayı alınların 1 010 486 [1-i] təşkil edir. (2015). Əhali sıxlığı — 33,94 Adam./kilometr 2 (2015). Şəhər əhalisi — 76,2 [7] 2014).

## Rayonları

## Şəhərləri
Novqorod vilayəti

**Novqorod vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası
Novqorod vilayəti şimalda və şimal-qərbdə Leninqrad vilayəti, şərqdə Voloqda vilayəti, cənub-şərqdə və cənubda Tver vilayəti, cənub-qərbdə Pskov vilayəti ilə sərhəddədir

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı
Tula vilayəti

**Tula vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. İnzibati mərkəzi Tula şəhəridir.
Tula bölgəsi Rusiya Federasiyasının tərkib hissəsidir və Mərkəzi Federal Dairənin bir hissəsidir. Rusiyanın mərkəzinin iqtisadi cəhətdən ən inkişaf etmiş bölgələrinə aiddir. Tula bölgəsi 25,7 min kvadrat metr ərazini əhatə edir. kilometr. Şimaldan cənuba bölgənin ən böyük ərazisi 200 kilometr, qərbdən şərqə 190 kilometrdir. Bölgənin inzibati mərkəzi Tula şəhəridir. Yarandığı il - 1146. 1 yanvar 2020-ci il tarixə olan əhali - 1491,9 min nəfər, o cümlədən şəhər - 74,8%, bu da bölgədəki şəhərsalma səviyyəsinin yüksək olduğunu göstərir. Bölgə əhalisinin etnik tərkibində ruslar üstünlük təşkil edir. Tula mərkəzindən Moskvanın mərkəzinə qədər məsafə - 185 km; Tulanın şimal kənarından (Tula "Krasnye Vorota" girişi) Moskvanın cənub kənarına (Yuzhnoye Butovo) - 150 km. Bütün bölgənin şimaldan cənuba uzunluğu təxminən 200 km, qərbdən şərqə isə 190 km-dir.

Sərhədlər: şimalda və şimal-şərqdə - Moskva ilə, şərqdə - Ryazan ilə, cənub-şərqdə və cənubda - Lipetsk ilə, cənubda və cənub-qərbdə - Orel ilə, qərbdə və şimal-qərbdə - Kaluga bölgələri ilə.

Bölgənin həddindən artıq coğrafi nöqtələri bunlardır: şimalda 54 ° 50 'şimal enlemi (Yasnogorsk bölgəsi), cənubda 52 ° 51' şimal enlem (Efremovsky rayonu), qərbdə 35 ° 51 'şərq uzunluğu (Belevsky rayonu), şərqdə 38 ° 57 'şərq boyu (Kimovski bölgəsi).

## Ərazisi
25 679 km²

## Əhalisi
1 466 127 nəfər. (2020).
### Əhali tərkibi

## Faydalı qazıntılar
1,5 milyard ton (Ageevskoye, Smorodinskoye, Donskoy, Shchekino və Venev yaşayış məntəqələri yaxınlığında yataqlar) hesablanan Moskva Bölgəsi kömür hövzəsinin filiz yataqlarının təxminən yarısı bölgədə cəmlənmişdir.

Ümumi hesablanmış ehtiyatları ilə 20-dən çox stronsium filiz yatağı aşkar edilmişdir. 200 milyon ton

Cənub-qərbdə böyük torf yataqları var. Müxtəlif tikinti materialları, xüsusən də inkişafları 14-15-ci əsrlərdən bəri davam edən əhəng daşları (bax: Guryev ocaqları), eləcə də gil, qum və gips yataqları var. Dəmir filizinin sənaye ehtiyatları var, mineral suların bir neçə mənbəyi var.

## Rayonları

## Şəhərlərı
Tver vilayəti

**Tver vilayəti** (; 1990-cı ilə qədər **Kalinin vilayəti**) — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Amur vilayəti

**Amur vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası
Amur vilayəti Rusiyanın cənub-şərqində, şimaldan Stanovoy Silsiləsi və cənubda Amur çayı arasında yerləşir və şimalda Saxa respublikası ilə, şərqdən Xabarovsk diyarı və Yəhudi muxtar vilayəti, cənubda Çinin Heilongjiang şəhəri və qərbdə Zabaykal diyarı ilə həmsərhəddir.

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı

## İstinadlar
Ulyanovsk vilayəti

**Ulyanovsk vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları
Mələkəs rayonu 

Sızğan - Bazar rayonu

Kəndləri

753 km :öncə adı Karaul olub

## Şəhərlərı
Kirov vilayəti

**Kirov vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Coğrafiyası
* Çeptsa çayı

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı
Penza vilayəti

**Penza vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## Tarixi
Penza vilayətinin mərkəzi Penza şəhərinin əsası ruslar tərəfindən 1663-cü ildə qala kimi qoyulmuşdur. Bəzi mənbələr Penzada bundan daha əvvəl də yaşayış məntəqələrinin olduğunu bildirir. 1718-ci ildə Kazan quberniyasına daxil olan Penza əyaləti təşkil olunur. 15 sentyabr 1780-ci ildə 5 mart 1797-ci ilə kimi mərkəzi Penza şəhəri olan Penza quberniyası təşkil edildi, bu quberniya aradan qaldırıldıqdan sonra Penza şəhəri Saratov quberniyasının tərkibinə daxil edildi. 9 sentyabr 1801-ci ildə Penza quberniyası bərpa edildi və Sovet hökumətində 1928-ci ildə baş verən əsaslı inzibati dəyişiklər zamanı Penza şəhəri Tambov vilayətinə daxil edildi. 1939-cu ildə baş vermiş növbəti dəyişiklik zamanı Tambov vilayəti bölüşdürüldü və mərkəzi Penza şəhəri olan Penza vilayəti təşkil edildi.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı

## Həmçinin bax
* Abrikosovlar

## İstinadlar
Agin-Buryat Muxtar Dairəsi

**Agin-Buryat Muxtar Dairəsi** və ya **Agin-Buryat Milli Mahalı** — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. Agin-Buryat Muxtar Dairəsi Şərqi Sibirdə, Zabaykaliyanın cənub-şərqində yerləşirdi. Ərazisi 19,592 m2 olmuşdur. Muxtar dairə ərazisi alçaq-orta dağ relyefi daxilində, Onon və İnqoda çaylarının qovşağında yerləşirdi. Muxtar dairənin əhatə etdiyi ərazinin ən yüksək nöqtəsi Alxanay dağı idi (1663 metr).

## İstinadlar
Pskov vilayəti

**Pskov vilayəti** () — Rusiya Federasiyasının inzibati ərazi subyektlərindən biri. Sahəsi 55 399 kv.km, əhalisi isə 646 374 nəfərdir (2016). İnzibati mərkəzi Pskov şəhəridir.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Rayonları

## Şəhərlərı
* Pskov
## İstinadlar
Çukotka Muxtar Dairəsi

**Çukotka Muxtar Dairəsi** — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nenets Muxtar Dairəsi

**Nenets Muxtar Dairəsi** () — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri; Arktika bölgəsində, Arxangelsk vilayətinin tərkibindəki muxtar dairədir. İnzibati mərkəzi Naryan-Mar şəhəridir.

Dairə Nenets xalqının tarixi məskənidir. Sahəsi 176.810 km²-dir. Əhalisi 44.000 nəfərdən azdır (2020), bu da onu Rusiyanın ən az əhalili subyektlərindən birinə çevirir.

Nenets Muxtar Dairəsi neft və qaz ehtiyatları ilə zəngindir. Barents dənizi kənarında yerləşən bu ərazidə iqlim həddən artıq sərtdir — qışda temperatur −40 °C-yə qədər enir. Yerli əhali ənənəvi olaraq maral yetişdirmə və balıqçılıqla məşğul olur.

## İstinadlar