open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İsmail Alper Coşkun

**İsmail Alper Coşkun** () — türk diplomatı və siyasətçi, Türkiyənin Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (16 sentyabr 2012 — 7 oktyabr 2016),
 Türkiyənin BMT-da nümayəndəsi.

## Həyatı
Alper Coşkun 1966-cı ildə Ankarada anadan olub. Boğaziçi Universitetində bakalavr dərəcəsini alıb sonra ABŞ-da təhsilini davam etdirib və St John's Universitetində Dövlət İdarəçiliyi və Siyasət üzrə magistr təhsili alıb. Ailəlidir, iki övladı var.

## Karyerası
Alper Coşkun 1988-ci ildə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyində işə başlayıb. O, Rusiya səfirliyində ikinci və üçüncü katib, Türkiyənin Afina səfirliyində ikinci və baş katib vəzifələrində çalışıb.

2001-ci ildə Türkiyənin BMT-dəki nümayəndəsi təyin edilib.

2005-ci ildə Türkiyənin NATO-dakı nümayəndəliyində daimi nümayəndənin müavini olub

2010-cu ildə Alper Coşkun NATO nümayəndəliyində şöbə müdürü, daha sonra Təhlükəsizlik və Kəşfiyyat Baş İdarəsi direktorunun müavini vəzifəsinə təyin edilib. Həmçinin o vaxt Romadakı NATO Müdafiə Kollecində dərs deyirdi.

2012-ci ildə Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri təyin olunub. Burada o, Türkiyənin ən fəal və ən böyük diplomatik nümayəndəliklərindən birinə rəhbərlik edib. Öz növbəsində səfir A. Coşkun Azərbaycana təyin olunmasından qürur duyduğunu bildirib və ikitərəfli münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsi üçün əlindən gələni edəcəyinə söz vermişdir. 2016-cı ilə qədər bu vəzifədə işləyib.

2016 - 2019-cu illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin mərkəzi ofisində NATO, Transatlantik əlaqələr və Avro-Atlantik təhlükəsizlik/müdafiə işləri və Beynəlxalq Təhlükəsizlik Məsələləri üzrə rəhbər olub.

2021-ci ilin iyulunda, 32 il Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyində çalışmış Alper Coşkun təqaüdə çıxdı. O, 2021-ci ilin oktyabr ayından Vaşinqtonda yerləşən Karnegi Fondunun (CEIP) Avropa Proqramında Türkiyə və Dünya Layihəsinə rəhbərlik edir. Alper Coşqunun Türkiyə ilə bağlı araşdırmaları Türkiyənin xarici siyasətinə, xüsusən də ABŞ və Avropa ilə münasibətlərinə yönəlib.

## Həmçinin bax
* Türkiyənin Azərbaycandakı səfirlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Facebook
Amangeldi Jumabayev

**Amangeldi Jumabayev** () — Qazaxıstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2013-2015).

## İstinadlar
Jolt Çutora

**Jolt Çutora** — Macarıstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2010-2015)

## Mükafatları
*2014 – "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı

## İstinadlar
Tsuquo Takahaşi

**Tsuquo Takahaşi** (; d. 17 yanvar 1951) — Yaponiya diplomatı. 2013–2017-ci illərdə Yaponiyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuşdur.

## İstinadlar
Müqəddəs Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi kilsəsi (Bakı)

**Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi kilsəsi** (; ) - sovet hökuməti tərəfindən dağıdılana qədər 1915-1931-ci illərdə mövcud olmuş Müqəddəs Bakirə Məryəmin kosteli ilə eyni adı daşıyan kilsə. 2006-cı ildə Bakının digər bir yerində tikilmişdir. 29 aprel 2007-ci ildə yeni kilsə Cənubi Qafqaz nunsisi Klaudio Quqerotti tərəfindən təqdis edilib.

## İstinadlar
Türkiyə Olimpiya Oyunlarında

**[[Türkiyə]]** ilk dəfə 1908-ci ildə Olimpiya oyunlarında iştirak edib və o vaxtdan bəri yay Olimpiya oyunlarının çoxuna öz idmançılarını iştirak üçün göndərib.  Türkiyə həmçinin əksər qış Olimpiyadalarında iştirak edib. İlk dəfə olaraq 1936 qış Olimpiya oyunlarına qatılıb. 

Türkiyə idmançıları 39 qızıl, 25 gümüş və 24 bürünc olçmaqla ümumilikdə 88 medal qazanıb. Türkiyə medalların çoxunu güləş yarışlarında qazanıb. 

Türkiyə Milli Olimpiya Komitəsi 1908-ci ildə yaradılıb və 1911-ci ildə rəsmən tanınıb.
## Medal cədvəlləri
### Yay Olimpiya oyunlarında

### İdman növlərində

## Xarici keçidlər
* Sports-reference.com saytı üzrə statistika 
* Türkiyə Olimpiya hərəkatının rəsmi saytında
* 
* [Milli Olimpiya Komitəsi](http://www.olimpiyatkomitesi.org.tr/eng/homeng.htm	Türkiyə)
Qran-Çako

**Qran-Çako**, **Böyük Çakо**, və ya **Çakо** (,  (*chaku* — «Ovçuluq torpağı»)) — Zəif məskunlaşmış ərazi olaraq, isti tropik və yarımsəhra iqliminə malik  bölgə. İnzibati cəhətdən Boliviya, Paraqvay (şimal-qərb), Argentina və Braziliyanın Matu-Qrasu vilayətinin kiçik bir hissəsini özündə birləşdirir.

Regionun flora və faunası çöl və rütubətli subtropik (Kampos) iqlim qurşağında yerləşir. Əsasən Amazon çökəkliyindən La-Plataya qədər və Salado, Rio-Vermexo, və Pilkomayo çayları  hövzəsini əhatə edir. Bölgənin yerli əhalisi köçəri və yarımköçəri olan hindulardır. Hinduların Aymara və Quaranilərdir. Hal-hazırda isə Metislər və Kreollar üstünlük təşkil edir. Bölgədə Avropalı İspanlar, Almanlar və Ruslar kimi xalqların immiqrantları konpakt şəkildə yaşayır. Qran-Çakonun mərkəzi hissəsi Paraqvayın ərazisində yerləşir.

## Coğrafiyası

Qran-Cako 647 500&nbsp;km² sahəyə malik bölgə olaraq, şərqdə Paraqvay çayı, qərbdə isə And silsiləsinə qədər uzanır. Onun ərazisi ümumilikdə Paraqvay, Boliviya və Argentinanın ərazisinin bir hissəsini əhatə edir. Region təxmini 17° - 33°Cənub enliyi və 65° - 60° qərb uzunluğunda yerləşir. Qərb hissəsi (And dağlarına yaxın ərazilər) *Yüksən Çako* və ya *Quraq Çako* (Alto Chaco), şərqi isə Düzən Çako və ya Rütubətli Çako (Baxo Chaco) adlanır.

Şimaldan cənuba bölgə üç yerə bölünür: ,  və .

## Qran-Cakonun hinduları

## Əlavə məlumat
* Chaco Müharibəsi

## Mənbə

* Qran-Cako
Albaniya 2015 Avropa Oyunlarında

**Albaniya** — 12–28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunlarındaki iştirakı. Albaniya 2015 Avropa Oyunlarında 27 idmançı ilə qatıldı. Albaniya 2015 Avropa Oyunlarında medal qazana bilmədi.

## Ümumi məlumat
Albaniya 2015 Avropa Oyunlarında 27 idmançı ilə 9 idman növündə qatıldı. Albaniya bayrağını 2015 Avropa Oyunlarının açılış mərasimində Bakı Olimpiya Stadionuna taekvondoçu Ada Demneri gətirdi.

## Atıcılıq
**Kişilər**

## Boks
**Kişilər**

## Cüdo
**Kişilər**

## Karate
**Kişilər**

## Taekvondo
**Qadınlar**

## Şosse velosipedi
**Kişilər**

## Üzgüçülük
**Kişilər**

**Qadınlar**

## Yüngül atletika
**Kişilər**

**Qadınlar**

## İstinadlar
Almaniya 2015 Avropa Oyunlarında

**Almaniya** — 12 iyun 28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunlarındaki iştirakı. Almaniya 2015 Avropa Oyunlarında 6 idmançı ilə 1 idman növündə təmsil olundu. Almaniya 2015 Avropa Oyunlarında 16 qızıl, 17 gümüş və 33 bürünc medal qazanaraq ümumilikdə 66 medal ilə medal sıralamasında 4-cü yeri tutdu.

## Ümumi məlumat

## Bədii Gimnastika
**Qadınlar**

## İstinadlar
Məhkəmə

**Məhkəmə** — Cinayət işlərinə və mülki mübahisələrə baxan ədliyyə orqanı. Ədalət mühakiməsini həyata keçirən, haqqın, ədalətin təntənə çalmasına xidmət edən, dövlətin ali hakimiyyət orqanı.

Azərbaycan Respublikasının Məhkəmə Sistemi Azərbaycan Respublikası ali məhkəməsində, apelyasiya məhkəmələrindən, ümumi məhkəmələrdən və digər ixtisaslaşmış məhkəmələrdən ibarətdir. Azərbaycanda üçpilləli məhkəmə sistemi fəaliyyət göstərir:
# Birinci instansiya məhkəmələri
# Apelyasiya instansiyası məhkəmələri
# Kassasiya instansiyası məhkəmələri

## Birinci instansiya məhkəmələri
Birinci İnstansiya məhkəmələri ilkin məhkəmə orqanlarıdır. Birinci İnstansiya məhkəmələrinə Rayon (Şəhər) məhkəmələri, hərbi məhkəmələr, kommersiya məhkəmələri, inzibati məhkəmələr və ağır cinayətlərə dair işlər üzrə məhkəmələr daxildirlər.

Rayon (şəhər) məhkəmələri Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə onlara həvalə edilmiş mülki və cinayət işlərinə, o cümlədən inzibati xətalara dair işlərə baxır.

Mülki məhkəmə icraatı qaydasında mülki, ailə, əmək, mənzil, torpaq münasibətləri, təbii ehtiyatlardan istifadə olunması və ya ətraf mühitin qorunması, vergi, inzibati və digər mübahisələrdən irəli gələn işlərə baxılır.

## Apelyasiya instansiya məhkəməsi
Apelyasiya instansiya məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qanuni qüvvəyə minməmiş hökmündən və ya digər qərarından verilmiş şikayət və ya protestlərə baxmaq səlahiyyətinə malik olan məhkəmədir.

Maraqlı şəxslərin şikayətinə və prokurorun protestinə əsasən apelyasiya instansiya məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qanuni qüvvəyə minməmiş qərarının qanuniliyini və əsaslılığını yoxlayaraq onu dəyişdirmədən saxlayır, yaxud ləğv edərək yeni qərar çıxarır, yaxud iş üzrə icraata xitam verir, yaxud ərizəni baxılmamış saxlayır, yaxud da dəyişdirilməsi barədə qərar qəbul edir.

## Kassasiya instansiya məhkəməsi
Kassasiya instansiya məhkəməsi qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və hallarda apelyasiya instansiyası məhkəməsinin qanuni qüvvəyə minmiş hökmündən və ya digər qərarından verilmiş şikayət, protest, yaxud təqdimatlara baxmaq səlahiyyətinə malik olan məhkəmədir.

Kassasiya instansiya məhkəməsi işlərə baxarkən əvvəllər qəbul edilmiş qərarları ya baxılmamış saxlayır (yəni qərarı dəyişdirmir), yaxud qərarı dəyişdirərək yeni hökm və ya qərar çıxarır, yaxud da hökmü və ya digər qərarı ləğv edərək yenidən baxılması üçün geriyə göndərir (yəni əgər əvvəllər cinayət işinə apellyasiya məhkəməsində baxılıbsa, yenidən apelyasiya instansiya məhkəməsinə qaytarır).

## Həmçinin bax
* Məhkəmə hakimiyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Andorra 2015 Avropa Oyunlarında

**Andorra** — 12–28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunlarındaki iştirakı. Andorra 2015 Avropa Oyunlarında 25 idmançı ilə qatıldı. Andorra 2015 Avropa Oyunlarında medal qazana bilmədi.

## Ümumi məlumat
Andorra 2015 Avropa Oyunlarında 25 idmançı ilə 6 idman növündə qatıldı. Andorra bayrağını 2015 Avropa Oyunlarının açılış mərasimində Bakı Olimpiya Stadionuna atıcı Ester Barrugus Alvina gətirdi.

## Atıcılıq
**Qadınlar**

## Basketbol 3x3
**Kişilər**

## Cüdo
**Qadınlar**

## Şosse velosipedi
**Qadınlar**

## Üzgüçülük
**Kişilər**

## Yüngül atletika
**Kişilər**

**Qadınlar**

## İstinadlar
Irmandades da Fala

**Irmandades da Fala** ()— 1916–1936-cı illərdə fəaliyyətdə olan Qalisiya milliyətçi təşkilatı. Bu təşkilat Qalisiyanın ilk siyasi təşkilatı idi və ancaq Qalisiya dilindən istifadə edirdi.

## Tarixi
Madriddə yaşayan qalisiyalı yazıçı Aurelio Ribalta 1915-ci ildə Qalisiya dilinin yox olmasının qarşısını almaq üçün xalqına müraciət etmişdi. 5 yanvar 1916-cı ildə Anton Vilar Ponte *"La Voz de Galicia"* qəzetində *Qalisiya Dilinin Dostları Liqasının* qurulması üçün kampaniya başlatmışdır. O, 1916-cı ilin martında *"Qalisiya Millətçiliyi: Bizim Regional Təsdiqimiz"* adlı məqalə nəşr etmiş və məqalədə Qalisiya dilinin istifadəsini və qorunmasını dəstəkləmişdir.

Bu təklif müxtəlif ideologiyalardan və liderlər tərəfindən də dəstəklənmişdir. Bunlardan əhəmiyyətliləri Karlizm, Anton Losada Diuqez və liberal demokratlardır.

## Siyasi proqramı
1918-ci ilin noyabrında Luqo şəhərində siyasi proqram tərtib olunmuşdur:
# **Əsas hədəflər**
## *Qalisiyanın muxtariyyət qazanması.*
## *Bələdiyyə muxtariyyəti.*
## *Qalisiyanın Millətlər Liqasına daxil olması.*
## *Portuqaliya ilə federal birləşmə.*
# **Qalisiya üçün hədəflər**
## *Qanunverici parlament təşkil etmək.*
## *Məhkəmə orqanını təşkil etmək.*
## *Qalisiya və ispan dillərinin rəsmi dillər olması.*
## *Qadın və kişi bərabərliyi.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Irmandades da Fala haqqında kitab
Mütləq monarxiya

sağ|400px|thumb|

**Mütləq monarxiya** — monarxiyanın əzəli və qəti forması; fеodal dövlətin son siyasi forması. Mütləq monarxiya fеodal münasibətlərinin dağıldığı və kapitalist münasibətlərin yarandığı dövrdə mеydana gəlmiş, mövcud olmuşdur, hərçənd müasir dövrdə də mütləq monarxiya mövcuddur. 

Mütləqiyyət üçün monarxın (kralın, şahın, sultanın, çarın, impеratorun və s.) qеyri-məhdud, (xalq tərəfindən) nəzarətsiz, hərtərəfli və dərin hakimiyyətinin olması və hətta onu (monarxı), ilahiləşdirilməsi (müqəddəsləşdirilməsi), dövlətin və dövlət hakimiyyətinin təmərküzləşdirilməsi və gеniş bürokratik aparatın mövcudluğu, funksional dövlət mеxanizminin və daimi ordusunun olması və s. səciyyəvidir.
Yetərsay

**Yetərsay** – müvafiq hüquqi aktla, tam səlahiyyətli hesab etmək üçün yığıncağın (məclis, konfrans, qurultay) iştirakçılarının sayının müəyyənləşdirilmiş minimum həddi (kvorum); müvafiq hüquqi aktla, qəbul olunan aktların tam legitim hesab etmək üçün səsverənlərin sayının müəyyənləşdirilmiş minimum həddi (kvota)

## İstinadlar
Tribunal

**Tribunal** (latın tribunal-divanxana; Məhkəmə; əsas mənası: Qədim Romada mühüm vəzifəli şəxslərin-konsulların, pretorların xidməti vəzifələrini yerinə yetirməkdən ötrü
oturduqları hündür yer, təpə)

# İnqilab dövründə, bəzi dövlətlərdə (Böyük Fransa İnqilabi, Böyük Oktyabr İnqilabı) — əksinqilaba və xüsusilə təhlükəli cinayətlərə qarşı mübarizə aparmaq üçün təsis edilmiş fövqəladə Məhkəmələr;
# Hərbi Tribunallar -hərbi cinayətləri: hərbi qüvvələrin təhlükəsizliyi; hərbi nizam, hərbi xidmət qayda pozuntularını araşdıran Məhkəmələr;
# Beynəlxalq Hərbi Tribunallar -İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra (1945), SSRİ, ABŞ, İngiltərə və Fransa dövlətlərinin birgə razılığı ilə təsis olunmuş, əsas hərbi canilərini təqib edən və cəzalandıran Məhkəmələr (Nyurnberq və Tokio prosesləri);
# Fransada, İtaliyada birinci instansiya Məhkəməsi və barışdırıcı Məhkəmənin baxdığı işlər üzrə appelyasiya Məhkəmə instansiyası; bəzi Ali Məhkəmələrin adı.

## Həmçinin bax
* Tribuna

## Xarici keçidlər
Avstriya 2015 Avropa Oyunlarında

**Avstriya** — 12–28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunlarındaki iştirakı. Avstriya 2015 Avropa Oyunlarında 2 idmançı ilə 1 idman növündə təmsil olundu. Avstriya 2015 Avropa Oyunlarında 2 qızıl, 7 gümüş və 4 bürünc medal qazanaraq ümumilikdə 13 medal ilə medal sıralamasında 20-ci yeri tutdu.

## Ümumi məlumat

## Bədii Gimnastika
**Qadınlar**

## İstinadlar
Hatt-River Knyazlığı

**Hatt-River Knyazlığı** () — 21 aprel 1970-ci ildə Leonard Corc Kasli adlı fermer tərəfindən Avstraliyada 75&nbsp;km2 sahədə, yaradılan virtual dövlət.

Qərbi Avstraliyada, Pert şəhərinin 517&nbsp;km şimalında yerləşən bu dövlətin sahəsi Honq Konq qədərdir. Knyazlığın yaxınlığında Kalbarri Milli Parkı yerləşir. Paytaxtı və yeganə şəhəri Naindir.

## Tarixi

Qərbi Avstraliya əyalət hökumətinin 1970-ci ildə çıxardığı qərara görə 4.000 hektar ərazisi olsa da, 40 hektarlık bir sahədə vergi vermədən əkinçiliklə məşğul ola biləcək Leonard Kasli adlı fermer endirim üçün əyalətə müraciət etdi. Rədd cavabı aldıqda kraliçaya sadiq qalmaq şərti ilə ölkədən ayrılmaq və yeni dövlət yaratmaq qanunu göstərərək tarlasının Avstraliyadan müstəqilliyini elan etdi və ailəsi tərəfindən ölkənin lideri seçildi. Ölkəsini Hatt-River Vilayəti Knyazlığı adlandırdı. Millətlər Birliyi tərəfindən toxunmazlıq əldə edən Kasli 1971-ci ildə özünü I Leonard adlandırdı. Həyat yoldaşı Şirli (ö. 7 iyul 2013) isə Şahzadə Şirli titulu aldı. Qərbi Avstraliya və Avstraliya tərəfindən hələ də tanınmasa da, Avstraliya hökumətinə vergi ödəmir və öz pullarını buraxır.

Hətta 2 dekabr 1977-ci ildə poçt xidmətini dayandırdığına görə Avstraliyaya müharibə elan etmişdir. Burada 24 evdə 30 nəfər yaşasa da, dünyada 14.000-dən çox vətəndaşı vardır.

2006-cı ilin sentyabrında ölkənin adındakı "Vilayət" kəlməsi çıxarıldı.

## İqtisadiyyat

Ölkənin əsas gəlir mənbəyi əkinçilik və turizmdir. Buna baxmayaraq ölkədə otel yoxdur.

Pul vahidi Hatt-River dollarıdır.

## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
Tennis Olimpiya oyunlarında

**Tennis**,bir olimpiya oyunu olub,1896-cı ildə keçirilən ilk Yay Olimpiya oyunlarında oynandı.1924-1968-ci illər ərzində Beynəlxalq Tennis Fedarasiyası və Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi arasında yaranan anlaşılmamazlığa görə tennis Yay Olimpiya oyunlarına daxil edilmədi.1968 və 1984-cü illərdə nümayiş oyunu kimi oynandı.Tennis,1984-cü ildən etibarən Yay Olimpiya oyunlarında bir medal oyunu kimi oynanılır.https://tr.wikipedia.org/wiki/Yaz_Olimpiyatlar%C4%B1%27nda_tenis

## Kort
Kort yeri Olimpiya oyunlarında fərqlidir. Tennis müsabiqələri Olimpiya oyunlarında sərt yerdə oynanılır. Amma 1992-ci ildə keçirilən Olimpiadada torpaq zəmində,2012-ci ildə keçirilən Olimpiadada isə ot üstündə oynanılmışdır.

## Medal cədvəli

## İstinadlar
Asan-Nuri Abdulla

** Asan Nuri Abdulla oğlu** — texnika elmləri doktoru, professor

## Həyatı
Krım vilayəti, Kuybışev rayonunun Qavro kəndində anadan olmuşdur. 1936-cı ildə "Neft-mədən işi" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirdikdən sonra, 1940-cı ilə qədər "Azneftlayihə" trestində mühəndis, böyük mühəndis, layihənin baş mühəndisi işləmişdir. 1940–1942-ci illərdə "Neftmaşınqayırmalayihə" institutunda (Moskva ş.) layihənin baş mühəndisi işləmişdir. 1942–1946-cı illərdə Narkomneftdə mühəndis, böyük mühəndis, texniki şöbəni xüsusi texniki qrupunda rəis müavini işləmişdir. 1946–1948-ci illərdə Şərqi neft sənayesi nazirliyinin qazıma şöbəsinin rəisi, texniki idarədə rəis müavini olub. 1946-cı ildə "Hərbi əməliyyatlarla əlaqədar Qroznı və Krasnodar rayonlarının köçürülməsi zamanı ləğv edilmiş neft quyularının bərpası" mövzusunda namizədlik, 1969-cu ildə isə "Dəniz estekada neft mədəni" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1948–1949-cu illərdə SSRİ Neft sənayesi nazirliyinin texniki şurasının sədr müavini işləyib. 1949–1950-ci illərdə "Başqərbneftverimi" trestində böyük mühəndis, dəniz mədənlərinin tikintisi şöbəsinin şöbə rəhbəri işləmişdir. 1950–1953-cü illərdə SSRİ neft sənayesi nazirliyi "Başdənizneft"də böyük mühəndis, şöbə rəisi, rəisin birinci müavini işləmişdir. 1953–1957-ci illərdə "Başqərbnefthasilatı"nın Texniki şöbəsinin rəisi, SSRİ Neft sənayesi nazirliyinin Texniki idarəsində rəis müavini olub. 1957–1958-ci illərdə RSFSR Dövlət plan komitəsində (Qosplan) qazıma şöbəsinin rəhbəri olmuşdur. 1958–1959-cu illərdə RSFSR Nazirlər Kabinetinin Dövlət elmi-texniki komitəsinin üzvü və neft və qaz sənayesi qrupunun rəhbəri olmuşdur. 1959–1960-cı illərdə "Neft maşınqayırma dövlət layihə institutu"nda baş konstruktor — direktor müavini olub. 1960–1978-ci illərdə Ümumittifaq qazıma texnikası elmi tədqiqat institutunun (Moskva) direktoru olub.

## Elmi fəaliyyəti
Asan Nuri A. neft-mədən tikintisi, dəniz neft mədənləri üçün estakada və özüllərin, həmçinin quruda qazıma ilə əlaqədar yerüstü qurğuların (tikililərin) konstruksiyalarının yaradılması məsələləri sahəsində tanınmış alimdir.

Asan Nuri A. 60-dan artıq elmi məqalənin və bir sıra monoqrafiyaların müəllifidir.

## Mükafatlar
O Azərbaycanın əməkdar elm və texnika xadimidir. Lenin, Qırmızı Əmək Bayrağı, Oktyabr İnqilabı ordenləri və medallarla təltif olunmuşdur. Üç dəfə Dövlət mükafatı laureatı fəxri adına layiq görülmüşdür.
Missuri Elmi-Texniki Universiteti

**Missuri Elmi-Texniki Universiteti** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Missuri ştatının Rolla şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Məşhur məzunları
*Cek Dorsi — proqram təminatı arxitektoru, biznesmen; "Twitter"in ideya müəllifi və yaradıcılarından biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şusuke Vatanabe

— Yaponiya diplomatı. 2010–2013-cü illərdə Yaponiyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuşdur.

## İstinadlar
Adeleyd yarımadası

**Adeleyd yarımadası** () - Kanadanın şimal-qərbində yerləşən iri yarımada. Bəzən onu  *Аdelaidа* adlandırırlar. 
Yarımada Nunavut vilayətinin materik hissəsində yerləşir. Ondan qərbdə Kuin-Mod körfəzi yerləşir. Yarımadanı Kinq-Vilyam adasından Simpson boğazı (eni 3,5&nbsp;km) ayırır. Şərq sahillərini isə Çanti körfəzi yuyur. Cənub hissəsində Şerman körfəzi yerləşir (Sherman Basin). Onun böyük hissəsi su ilə əhatələnmişdir. Dar bərzəx vastəsi ilə materikə birləşir. Yarımada ərazisində çoxlu sayda kiçik adsız göllər vardır.

1848-ci ildə yarımada ərazisində Con Franklin təşkil etdiyi Britaniya arktik ekspedisiyasının sonuncu nümayəndələri həlak olmuşdur.

## İstinadlar
Rafael Harpaz

**Rafael Harpaz** (; ) — İsrailin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2012-2015)

## Həyatı
8 yanvar 1962-ci ildə Yerusəlimdə anadan olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Embassy of Israel in Azerbaijan
* Embassy of Israel in Washington D.C.
* Interviews of ambassador Rafael Harpaz in Azerbaijani media
* Israeli official visits to Azerbaijan 
* Visa waiver agreement 
* Azerbaijani Foreign Minister visit to Israel
* Visit Israeli Minister of foreign Affairs in Baku
* Ambassador Harpaz visit to the U.S
* Israel at 60 celebrations
* International Holocaust Conference 2000 
* 2002 Nobel price ceremony
Əsgər Əsgərov (dəqiqləşdirmə)

* Əsgər Əsgərov — Şöhrət ordenli Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı (1990–1995), Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Komitəsinin sədri (2001–2020)
* Əsgər Əsgərov (jurnalist) — SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1967), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1986), “Təbib” nəşriyyatının baş redaktoru (2009)
* Əsgər Əsgərov (rəssam) — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü
Teymuraz Şaraşenidze

**Teymuraz Şaraşenidze** () — Gürcüstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2011 — 28 iyun 2018).

## İstinadlar
Jaime Enrike Qarsiya Amaral

**Jaime Enrike Qarsiya Amaral** — Meksikanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2010-cu ildən)

## İstinadlar
Dəniz Gəzmiş

**Dəniz Gəzmiş** (; ) — Türkiyəli marksist-leninist inqilabçı və siyasi aktivist.

1972-ci ildə 25 yaşında iki yoldaşı ilə birlikdə edam edilmişdir. Dəniz Gəzmiş həyatı, fəaliyyəti və ölümü ilə Türkiyə cəmiyyətinin üzərində dərin izlər buraxmışdır. Ölümündən sonra barəsində yazılmış mahnılar və çəkilmiş sənədli, bədii filmlər buna misal göstərilə bilər.

## Uşaqlıq və gənclik illəri
Dəniz Gəzmiş 1947-ci ilin 28 fevral tarixində Ankaranın Ayaş səmtində dünyaya gəlmişdir. Babası Rizə bölgəsinin Əkizdərə səmtinə bağlı Cimil kəndinin sakini olmuşdur. Gəzmişin nəsili Konyadan köçmək məcburiyyətində qalmış Oğuz türklərinə gedib çıxmaqdadır. Dəniz Gəzmişin atası Ərzurumda yerləşən orta məktəblərin birində müfəttiş kimi çalışan Cəmil Gəzmiş idi. Anası Müqəddər Gəzmiş də Ərzurum bölgəsinin Tortum səmtində orta məktəb müəlliməsi kimi çalışırdı. Ailənin üç oğlan uşağından ikincisi olan Dəniz Gəzmişin özündən böyük qardaşı Bora Gəzmiş hüquq faklütəsində olan ixtisasından ayrılıb bank sistemində çalışmağa başlamışdı. Evin kiçik övladı Hamdi Gəzmiş maliyyə müşaviri vəzifəsində çalışmaqda idi.

Gəzmiş ilk təhsilini Sivas şəhərində, lise təhsilini isə İstanbulun Heydərpaşa Lisesində tamamlamışdır. Təhsil aldığı müddət ərzində tanış olduğu sol qrupların fikirləri Gəzmişdə böyük maraq oyatmışdı. Zamanla həmin sol qrupların tədbirlərində iştirak etməyə başlamışdır.

## Siyasi fəaliyyəti

## Saxlanılması və edamı
12 Mart Çevrilişinin ilk günlərindən sonra Yusuf Aslan ilə birlikdə Sivasa getməkdə ikən motosikletləri xarab oldu. Bir şikayətin nəticəsində polislərin gəlməsindən sonra baş verən silahlı qarşıdurmada Aslan ilə bir-birlərini itirdilər. Aslan o anlarda Sarq%C4%B1%C5%9Flada yaralı ikən, Gəzmiş isə 16 mart 1971 günü Sivasın Gəmərək rayonunda mühasirəyə alınaraq saxlanıldı və Kayseriyə gətirildi. Buradan Ankaraya, dövrün Daxili İşlər Naziri Haldun Məntəşəoğlunun yanına aparıldı.

Məhkəməsi 16 iyul 1971 günü Altındağ Veterinar Məktəbi binasının yanında briqada generalı Ali Əlverdinin başçılığında Baki Tuğ məhkəməsində Ankara Sıxıyönətim Komandanlığı 1 nömrəli məhkəməsində başladı və 9 oktyabr 1971 günü bitdi. Dəniz və dostları 16 iyul 1971 tarixində başlayan THKO-1 məhkəməsində Türk Cəza Qanununun 146-cı maddəsini ixlal etdiynə görə, 9 oktyabr 1971 tarixində 146/1 maddəsi gərəkçəsi ilə edam cəzasına məhkum edildi. 1972-ci il mayın 6-da edam edilib.

## Son məktub

## Cəmiyyətə təsiri

## Xarici keçidlər
* Parkalı Deniz’in fotoğrafçısı kitap yazdı — Hürriyet (Kelebek), Ali Dağlar, Yayın Tarihi: 25 Mayıs 2013 (Türkcə)

## Mənbə

### Biblioqrafiya
* Gülünün Solduğu Akşam, Erdal Öz, Can Yayınları, 1986 (Türkcə)
* Deniz Gezmiş’in Günlüğü, Ali Yıldırım, İtalik Yayınevi, 2012 (Türkcə)

### İstinadlar
Avalon yarımadası

**Avalon yarımadası** — Nyufaundlend adasının cənub-şərq hissəsində yerləşən iri yarımadalarından biri.

Sahilləri nisbətən parçalıdır və körfəzlərə əhatələnib. Ərazi Şimali Amerika materikinin avropalı kolonistlər tərəfindən ilk məskunlaşma bölgələrindən biridir. Yarımada ərazisində 250 min nəfər insan məskunlaşmışdır. Yarımadada vilayətin paytaxtı olan Sent-Cons şəhəri yerləşir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Heritage of Newfoundland — Colony of Avalon
Kiçik Venesiya şəhərciyi

**"Kiçik Venesiya"** — Bakı şəhərində, Dənizkənarı Milli Parkın ərazisində yerləşən və gəzinti üçün nəzərdə tutulmuş su kanalları sistemi. İtaliyada yerləşən Venesiya şəhərinin bir parodiyası olan "Kiçik Venesiya" 1960-cı ildən bəri mövcuddur və Bakı bulvarının bir parkıdır. "Kiçik Venesiya" parkının kanallarının ümumi uzunluğu 1350 metr, dərinliyi isə 1.3 metrdir. Kanalları doldurmaq üçün 7 min m3 sudan istifadə olunur. Parkın ümumi sahəsi sahəsi 9,740 kvadrat metrdir.

## Tarixi
1960-cı ildə istifadəyə verilmişdir.

10 iyun 2015-ci ildə burada Avropa Qonaqpərvərlik Klubunun açılışı olmuşdur.

## Yenidən qurulması
2011-ci il martın 30-da ölkə başçısı İlham Əliyev Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyində aparılan tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olarkən "Kiçik Venesiya şəhərciyi"nin yenidən qurulması ilə bağlı göstəriş vermişdir. Ümumi sahəsi 9740 kvadratmetr olan ərazidə tikinti işlərinə həmin ilin iyununda başlanmışdır. Ümumi uzunluğu 1350, dərinliyi isə 1,3 metr olan kanalın doldurulması üçün 7 min kubmetr su sərf olunmuşdur.

Şəhəcik əsaslı yenidənqurmadan sonra 28 may 2012-ci ildə istifadəyə verilmişdir.

Əsaslı yenidənqurma işləri zamanı şəhərciyin ümumi strukturu saxlanılmaqla mövcud kanallar genişləndirilmiş, yeni qayıqlar gətirilmiş, əlavə körpülər və iki restoran ("Şərq" və "İtaliya" restoranları) inşa edilmişdir. Restoranlardan birində Qərb, digərində isə Şərq mətbəxinin ləziz nümunələrini müştərilərə təqdim edilir.

## Qalereya

Bakı Venesiyası 1.JPG
Bakı Venesiyası 10.JPG|Yeməkxana
Bakı Venesiyası 11.JPG
Bakı Venesiyası 2.JPG
Bakı Venesiyası 3.JPG
Bakı Venesiyası 4.JPG
Bakı Venesiyası 5.JPG
Bakı Venesiyası 8.JPG
Baku 15 10 23 112000.jpeg
Bakı Venesiyası.JPG
Baku Boulevard, Little Venice.jpg|thumb|450px|Kiçik Venesiya şəhərciyi 2019-cu ildə


## İstinadlar
Alfredo

**Alfredo** — kişi adı.

* Alfredo Kraus — Opera müğənnisi
* Alfredo Qomes Urkuyo — Nikaraqua Respublikasının vitse-prezidenti (2005–2007).
* Alfredo Di Stefano — dünyanın məşhur futbolçularından
* Alfredo Paçexo
* Alfredo Karneros
* Alfredo de Anxelis

## Həmçinin bax
* Alfred
Ağa

**Ağa** — Azərbaycanlı kişi adı.

*Ağa Əlizadə — Qafqaz müsəlmanlarının VIII Şeyxülislamı
*Ağa Aşurov — mühəndis, Azərbaycan Demokratik Respublikası parlamentinin üzvü
*Ağa Axundov — mühəndis, energetik.
*Ağa Hacı Molla Tağızadə — Azərbaycan şairi
*Ağa Yaqub Erməni — Gürcüstan ermənilərindən olan Fətəli şah Qacar hərəminin saray xocalarından və şah hərəmxanasının naziri
*Ağa Əliyev — Neftçi Qurban adı ilə məşhur olan görkəmli neftçi-geoloq 
*Ağa Ağamirov — 
*Ağa Mustafayev — 
*Ağa Paşa Qarabaği — 
 
;Digər
*Ağa hamamı — Fateh Sultan Mehmet tərəfindən inşa etdirilən tarixi hamam.
*Ağa Murad təpəsi
*Ağa (titul)

## Həmçinin bax
*Ağabala
*Ağayev
*Ağalı
*Ağazadə
Patrik Star

**Patrik Star** () — Süngər Bob Kvadrat Şalvar cizgi serialının əsas personajlarından biri. Bu cizgi serial Nickelodeon telekanalında ilk dəfə olaraq 1 may 1999-cu ildə yayımlanmışdır. Personaj dəniz bioloqu və animator olan Stiven Hillenburq tərəfindən yaradılıb. Patrik Star obrazını aktyor Bill Faqerbeyk səsləndirir.

Patrik cizgi serialında ilk dəfə 1 may 1999-cu ildə "Köməkçi axtarılır" adlı seriyada görsənir, bu seriya ümumiyyətlə Süngər Bob Kvadrat Şalvar cizgi serialının ilk seriyasıdır. O, 2004-cü il istehsalı tammetrajlı cizgi filmi olan "Süngər Bob Kvadrat Şalvar:Film" və 2015-ci il istehsalı olan "Süngər Bob 3D" filmlərində də yer alıb.

## Həmçinin bax
* Süngər Bob Kvadrat Şalvar
* Skvidvard Tentikals

## Xarici keçidlər
* Patrick Star 
* Internet Movie Database/ Patrick Star
Bryus yarımadası

**Bryus yarımadası** — Kanadanın Ontario vilayəti ərazisində Corciyan-Beylə Huron gölü akvatoriyası daxilində yerləşir. Yarımada Bryus qraflığının bir hissəsini təşkil edir. Öz adını əyalətin səkkizinci general qubernatoru Ceyms Bryusun adından götürmüşdür. Ərazidə iki milli park vardır: Bryus milli parkı və Fatom-Faiv milli parkı. Yarımada bır sıra canlıların qıdalanma məskənidir. Bu canlılara misal kimi Baribal, Çırtdanboy qum gürzəsi, Uzuntüklü bayquş və s. göstərmək olar.

## Mənbə
* Ada haqqında məlumat
* Yarımadanın rəsmi saytı
* Byrus yarımadasındakı quş növləri
Rəşad Eyyubov

**Rəşad Eyyubov** (tam adı: **Rəşad Elman oğlu Eyyubov**; ) — Azərbaycan U-21 milli futbol komandasının baş məşqçisi və keçmiş futbolçu.

## Həyatı
Rəşad Eyyubov 3 dekabr 1992-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur.

2 yaşı olanda ailəsi ilə birgə Ukraynanın Odessa şəhərinə köçüb.

Rəşad məşhur azərbaycanlı arxeoloq İsaak Cəfərzadənin nəvəsidi.

Azərbaycan, rus, Ukrayna və ingilis dillərində sərbəst danışa bilir.

## Karyerası
Odessa futbol məktəbinin yetirməsidir. Futbola Odessanın "Çernomorets" komandasının uşaq futbol məktəbində başlayıb. İlk məşqçisi Viktor Zaxaroviç Zubkov olub.

## Klub karyerası
2002–2008-ci illərdə "Çernomorets" (Odessa), 2008–2009-cu illərdə "Metallurq" (Donetsk) və 2009–2011-ci illərdə yenidən "Çernomorets"də çıxış edib.

2011-ci ildə Sergey Yuranın çalışdırdığı "Simurq"a transfer olunub.

## Milli komanda
2008-ci ildə Ukrayna U-17 millsinin baş məşqçisi Aleksandr Borisoviç Qolovko tərəfindən yığmaya cəlb edilib. Sonradan Rəşad karyerasını Azərbaycan yığmasının aşağı yaş qruplarında davam edib. 2015-ci ildə "Şaxtyor"la (Donetsk) yoxlama matçında əsas millidə debüt edib.

## Məşqçi karyerası
Eyyubov futbol karyerasını bitirdikdən sonra "Sabah" klubunda U-19 komandasının, əvəzedici komandanın, o cümlədən əsas komandanın məşqçisi olub. O, 7 yanvar 2025-ci ildə Azərbaycan milli futbol komandasının məşqçisi təyin olunub.

4 oktyabr 2025-ci ildə Eyyubov Azərbaycan U-21 milli futbol komandasının baş məşqçisi təyin olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 10. Rəşad Eyyubov . simurqpfk.az
* youtube.com
Boks Olimpiya oyunlarında

thumbnail
Boks Sent-Luisdə keçirilən 1904-cü il olimpiadasından başlayaraq, Stokholmda keçirilən 1912-ci il olimpiadası istisna olmaqla, bütün yay Olimpiya oyunlarının proqramına daxil olmuşdur. 1912-ci ildə Olimpiya oyunlarının proqramına daxil edilməməsinin səbəbi isə həmin dövrdə boksun İsveç qanunları ilə qadağan edilməsi idi. 2012 Yay Olimpiya Oyunlarından başlayaraq qadınlar arasında boks yarışları da olimpiya proqramına daxil edilmişdir.

## Çəki dərəcələri

## Medal cədvəli
:*[[2020 Yay Olimpiya Oyunları]]nın nəticələrinə əsasən. Cədvəldə, həmçinin, 31 dekabr 2021-ci il tarixinədək müxtəlif səbəblərdən geri alınan və sonradan başqa idmançıya təltif edilən medal sayları da nəzərə alınmışdır.*

## Qeydlər

## İstinadlar
Kalbarri Milli Parkı

**Kalbarri Milli Parkı** () — Qərbi Avstraliya əyalətinində yerləşən milli park. Pert şəhərindən 485&nbsp;km şimaldadır. Milli parkda uzunluğu 80&nbsp;km olan Markizon çayı dərəsi yerləşir. Milli parkın sahil zonasının yaxınlığında Kalbarri şəhəri və Markizon çayının mənsəbi yerləşir. Sahil zonası qaya quruluşlarına görə seçilir. Burada ən populyar məşğuliyyətlər ekskursiya, qayıqçılıq, balıqçılıq, piknik və gəzintidir.

Milli parkın yaxınlığında Hatt-River virtual dövləti yerləşir.

## Coğrafiya

Milli parkda Kalbarri şəhərinin şərqində yerləşən Tumblaquda geoloji abidəsi, Markizon çayı, onun yaratdığı dərə və Meannara təpəsi yaxınlığında yerləşən mənsəbi yerləşir. Sahil zonası külək və su eroziyasına məruz qalmış qaya quruluşlarına ev sahibliyi edir. Bunlara kekurlar və təbii tağlar aiddir.

## İqlim

Milli parkda ən yüksək temperatur dekabr-aprel aylarında müşahidə olunur. Milli parkda Aralıq dənizi və yarımsəhra iqlimi hakimdir. Qış orta yağıntılı və mülayim keçir. Yay çox isti və quru keçir. Parkın daxili hissələrində temperatur bəzən 40&nbsp;°C-yə çatır. Daxili hissələrdə temperatur əsasən şəhər və sahil zonasında 10-18&nbsp;°C daha çox olur. Yağıntı ən çox may-avqust aylarında düşür.

## Flora

Yabanı bitkilərin müxtəlifliyinə görə milli park fərqlənir. 800-dən çox bitki növü qışın sonundan yayın əvvəllərinə qədər çiçəkləyir, avqust-sentyabr aylarında pik nöqtəyə çatır. 21 bitki növü ancaq sahil zonasında bitir. Ən tanınan bitki növü qırmızı və sarı rəngli Kalbarri pişikpəncəsidir. Milli parkda Markizon çəkic səhləbi və Kalbarri hörümçək səhləbi daxil olmaqla bir neçə səhləb növü bitir.

## Fauna

Markizon çayı boyunca 200 heyvan növü qeydə alınmışdır. Kalbarri şəhərinin ətrafında və sahil zonasında 400-dən çox heyvan növü müşahidə olunmuşdur. Təhdid altında olan tammarlar əvvəllər milli parkda yaşayırdılar.

Kalbarri Milli Parkında 150 quş növü yaşayır: emu *(Dromaius novaehollandiae)*, çay qaraquşu *(Pandion haliaetus)*, *[[aquila audax]]*, Avstraliya qutanı *(Pelecanus conspicillatus)*. Bəzi qeydə alınan məməlilərə qərb boz kenqurusu *(Macropus fuliginosus)*, Avstraliya yexidnası *(Macropus fuliginosus)* və tarkavara *(Notomys alexis)* da aiddir. Burada müşahidə olunan yeganə yarasa növü Finlayson mağara yarasasıdır *(Vespadelus finlaysoni)*. Milli parkda tikanlı şeytan *(Moloch horridus)*, qərb saqqallı kərtənkələsi *(Pogona minor)*, mərkəzi torlu əjdaha (Ctenophorus nuchalis) kimi sürünənlər tapılmışdır. Burada yaşayan yeganə amfibi növü *Pseudophryne guentheridir*. 30 buğumayaqlı növü qeydə alınmışdır (Savanna qara ağac qarışqası *(Ictinogomphus dobsoni)* və Pilbara pələngi *(Tetraponera punctulata)* daxil olmaqla)

## Qalereya


Fayl:Kalbarri Natures Window.jpg|Təbii tağ
Fayl:Murchison river gorge 1.jpg|Markizon çayı dərəsi
Fayl:Kalbarri Natural Bridge.jpg|Sahildə təbii körpü
Fayl:Kalbarri Park (2005).jpg|Markizon çayı dərəsi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* EveryTrail səyahət saytında Kalbarri haqqında məlumat
Cüdo Yay Olimpiya Oyunlarında

thumbnail|
**Yay Olimpiya oyunlarında cüdo** — Cüdo ilk dəfə 1964-cü ildə keçirilən Olimpiya oyunlarında oynandı. 1968-ci ildə Mexikoda keçirilən Olimpiadada isə  oynanmadı. 1972-ci ildə Münihdə keçirilən Olimpiya oyunlarından etibarən Olimpiya oyunu kimi bütün olimpiadalarda oynanılır. Qadınlar da isə 1988-ci ildə nümayiş kimi oynansa da,1992-ci ildən medal oyunu kimi oynanılır. 

## Medal cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vah

**Vah** () — Slovakiyanın ən uzun çayı, Dunayın sol qolu.

## Adlanması
Çayın adı latın dilindən olan *vagus* (gəzib dolanan) sözündən yaranıb, belə ki, çay öz məcrasını tez-tez dəyişirmiş.

## Coğrafiyası
Vah çayı Kralyova Leqota çayı yaxınlığında, mənsəbini Vısokiye Tatrı və Nizkiye Tarı dağlarından götürən Çernı Vah və Belı Vah çaylarının birləşməsi nəticəsində yaranır.

Vah çayının uzunluğu — 433 km, çay səthinin sahəsi — 19 600 km²-dir. İllik su sərfi 152 m³/saniyədir.

## İqtisadiyyatı
Vah çayı üzərində Vajsk silsiləsi yaradan 20 su-elektrik stansiyası vardır. Çayın suyu suvarma və su təchizatı üçün istifadə edilir. Çay mənbəyindən Sered şəhərinə qədər gəmiçilik üçün istifadə edilir.

## İstinadlar
Miko Halyas

**Miko Halyas** — Estoniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2012-ci ildən)

## İstinadlar
Unqava yarımadası

**Uqnava yarımadası** (, ) — Labrador yarımadasının şimal hissəsində yerləşir. Yarımadanın qərb sahillərini Hudzon körfəzi, şimalını Hudzon boğazı və şərq sahillərini isə Unqava körfəzi yuyur. Yarımadanın və Kvebek vilayətinin ən uçqar nöqtəsi Volsterholm burnudur. Sahəsi 250 000&nbsp;km² təşkil edir. Ərazi Tundra iqlim tipinə xas təbiətə malikdir. Burada çoxlu çaylar və buzlu göllər vardır
1950-ci ildə ərazidə dərinliyi 415 m, diametri 3,4&nbsp;km olan meteorid məşhəlli göl aşkarlanmışdır. Onun ərazisi Faydalı qazıntılarla zəngindir. Buna misal kimi: azbest, nikel, Uran (element), mis, Dəmir filizi. İqlimi çox sərtdir.

Yarımadada 12 yaşayış məntəqəsində 10,000 insan yaşayır. Onların böyük əksəriyyətini Eskimoslar təşkil edir. Ən iri yaşsyış məntəqəsi Kuudjuakdır.

## Mənbə
* www.thecanadianencyclopedia.com
Müqəddəs Dominika kilsəsi

**Müqəddəs Dominika kilsəsi** () — İspaniyanın Qalisiya bölgəsində, Pontevedra şəhərində yerləşən qədim kilsə. 1895-ci ildən İspaniya Mədəni Maraq Mülkiyyəti siyahısındadır. Hazırda Pontevedra muzeyinin bir parçasıdır.

## Tarixi
Kilsənin 1-i böyük olmaqla 5 yarımqübbə şəklində darvazası, cənub divarı, 1282-ci ildə tikilən girişi hələ də salamat qalmışdır. Giriş 1282-ci ildə tikilsə də, işlərin yarımçıq qalması səbəbi ilə kilsənin tikintisinə 1383-cü ilə başlanılmışdır və XV əsrdə davam etmişdir.

Kilsə 8 dekabr 1836-cı ildə bağlanmış və bir müəssəsəyə () verilmişdir. Daha sonra 1840-cı ilin mayında sığınacaq kimi Şəhər şurasına əmanət edilmişdir. 1869-cu ilə qədər qadın həbsxanası üçün istifadə olunmuş, 1869-cu ildə Santa Klara uşaq məktəbinə çevrilmişdir. Bütün bu zaman ərzində kilsənin təyinatı Şəhər Şurası tərəfindən müəyyən olunsa da, kilsənin vəziyyəti getdikcə pisləşməyə başlamışdır. 1846-cı ildə bəzi materiallarından yolları örtmək üçün istifadə etməyə başlamışdırlar. 1864-cü ildə tamamilə xarabaya dönmüşdür.

### Status alması
12 mart 1874-cü ildə Fermin Breyin başçılıq etdiyi Şəhər Şurası kilsənin dağıdılması və yaxınlığında yarmarka açılması haqqında göstəriş vermişdir. Bu qərar Əyalət Tarixi Abidələr Komissiyası tərəfindədən də təsdiqlənmiş, kilsənin sadəcə xarabalıqları qalmışdır.

1880-ci ilin iyulunda kilsənin tamamilə sökülməsinə qərar verilmişdir. Bu qərar Tarixi Abidələr Komissiyasının üzvü Xose Kasal Loys hərəkətə keçirmiş və oktyabr ayında bu işə müdaxilə etmişdir. Əyalət valisi Filiberto Abelardo Diaz mayor Alexandro Abreuya işi dayandırmağı əmr etmişdir. 1886-cı ildə kilsənin sökülməsinə yenə bir cəhd olsa da, Pontedevranın tanınmışları və Tarixi Abidələr Komissiyasının müdaxiləsi ilə bu cəhdin də qarşısı alınmışdır.

15 avqust 1894-cü ildə Kasto Sampedro Folqarın prezidenti olduğu Pontevedra Arxeoloji Cəmiyyəti qurulmuşdur. 1895-ci ilin 14 avqustunda Tarixi Abidələr Komissiyasının qərarı ilə kilsə Milli Abidə statusu almışdır. Arxeoloji Cəmiyyətin görüşündə kilsənin gələcəkdə tikilməsi planlaşdırılan muzeyin əsas binası olması qərarlaşdırılmışdır.

## Qalereya

Pontevedra Santo Domingo515.JPG
Convento de los Dominicos (Pontevedra) Cabecera.jpg
Igrexa de Santo Domingo de Pontevedra 002.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Pontevedra muzeyinin rəsmi saytında.
* Kilsə haqqında video
Kristobal Qonsales-Aller Xurado

**Kristobal Qonsales-Aller Xurado** — İspaniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2011-ci ildən)

## İstinadlar
Labrador yarımadası

**Labrador yarımadası** (, ) — Kanadanın şərqində yerləşən yarımada.    
## Coğrafiyası
Labrador vilayəti, Saqeney Sen-Jan gölü, Kot-Nor, Şimali Kvebek regionları ərazisini özündə birləşdirir.

Yarımada şərqdən Atlantik okeanının suları (Müqəddəs Lavrentiya körfəzi) əhatələnir, şimalda Hudzon boğazı, qərbdə isə Hudzon körfəzinin suları onun sahillərini yuyur. Yarımadanın şimal və qərb hissələri nisbətən alçaqdır və bəzi yerlərdə çox qirintili-çıxıntılıdlr. Şərq sahilləri hündürdür və fiordlarla zəngindir. Sahəsi 1,6 milyon km²-dən çoxdur. Ərazi müxtəlif növ suxurlara rast gəlinir qranit, Qneys, Qabbro. Şərq hissəsindən Tornqat dağları keçir, onu ən hündür zirvəsi D’İbеrvil (Kobvik 1652 m) dağıdır. Mərkəz hissədə geniş göl yaylası yerləşir və hündürlüyü 500 – 800 m arasında dəyişir. Bölgədən keçən çaylar gəmiçilik üçün yararsızdır. Ən iri çayı Çörçil çayıdır. Digər əhəmiyyətli çayları: Koksoak, Arno, Balen, Ptit-Balen, La-Qrand, Fey, Corc, Povunqkituk. Yarımadada çoxlu sayda göl və bataqlıqlar vardır.

## İqlim
Subartik iqlim qurşağında yerləşir və Şimal Buzlu okeanın təsirinə məruz qalır. Üstəlik ərazidən soyuq Labrador cərəyanı keçir. Yanvar ayında şimal-qərbdə orta temperatur -18° S, şimal-şərdə isə -12° S, iyulda şimalda 7°S — cənubda 18°S təşkil edir. İllik yağıntının miqdarı 250&nbsp;mm-dən 1200&nbsp;mm-ə qədərdir. Ərazinin böyük hissəsi çox illik qrunt buzlarla örtülüdür.

## Təbiəti
Ərazi üzrə bitkilər əsasən tundra meşələrində cəmlənmişdir. Burada Ağ küknar, Qara küknar  Pixta və s. bitkilərə rast gəlinir. Cənub hissədə iynə yarpaqlı meşələrlə zəngindir, bəzən tala şəkildə enli yarpaqlı ağaclara rast gəlinir. Əhəmiyyətli ehtiyatları Dələ, Tülkü, Adı vaşaq, Ondatra kimi canlıların dəriləridir. Şimal-şərqdə Tornqat-Mauntian milli parkı yerləşir.

Əhali əsasən mədən sahəsində işləyir. Əsasən Dəmir filizi çıxarılır, üstəlik balıqçılıq inkişaf etmişdir.Əsas şəhərləri: Şeffervill, Set-İl və onları dəmiryolu vastəsi ilə Fort-Şimo, Labrador-Siti şəhərləri ilə birləşir.

## Adlanması
Yarımada öz adını portuqal dənizçi Juan Fernandes Labradorun adından götürmüşdür. O 1498-ci ildə Qrenlandiya və Şimali Amerikanın şimal-şərq hissəsini tətqiq edərək məlumat vermişdir.

## İstinadlar
Supereqo

**Supereqo** () və ya **supermən** () — Freydin psixoanaliz nəzəriyyəsinə görə, insan psixikasının üç komponentindən (eqo və id ilə birlikdə) biri. Supereqo insanın əxlaqi və dini münasibətlərinə, davranış normalarına və əxlaqi qadağalarına cavabdehdir və insanın tərbiyəsi prosesində formalaşır. Supereqonun funksiyaları vicdan, introspeksiya və insanın ideallarının formalaşmasıdır.

Supereqo sahəsindən insan intuisiya və müxtəlif ilham formaları alır. Bunlar fəlsəfi, bədii və elmidir. Digər elementlər etik "imperativlər", insanpərvər və qəhrəmanlıq istəkləri, altruizmdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Сверх-Я // Словарь группы лакановского психоанализа. — СПб, 2008.
* Сверх-Я // Лейбин В. М. Словарь-справочник по психоанализу. — 2-е издание. — М.: АСТ, 2010.
* Фрейд З. Я и Оно // Проект "Весь Фрейд".
Siracəddin Səyyid

**Siracəddin Səyyid** () — Özbək şairi. Özbəkistanın xalq şairi.

## Həyatı
Siracəddin Səyyid 1958-ci ildə Özbəkistan Respublikasının Surxandərya vilayətində anadan olub. 1980-ci ildə Daşkənd Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. İlk kitabı "Ruhum xəritəsi" (1984) Qafur Qulam adına Ədəbiyyat və sənət nəşriyyatında nəşr olunub. Ondan bəri istedadlı şairin 20-ə yaxın kitabı müxtəlif nəşriyyatlarda çap edilib: "Sevgi məmləkəti" (1987), "Qoru" (1990), "Mehr qalır, məhəbbət qalır" (1992), "Yandım" (1994), "Evindəki beşiklər" (1996), "Vətəni öyrənmək" (1996), "Yiyəsi var yurd" (2001), "Vətən əbədidir" (2001), "Könül fəsli" (2007), "Yaşasın yağışlar" (2007) və başqa kitabları ədəbi ictimaiyyət tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. 2008-ci ildə "Şərq" nəşriyyatı görkəmli şairin ikicildlik seçilmiş əsərlərini nəşr edib. Siracəddin Səyyid çağdaş Azərbaycan poeziyasının bir çox qiymətli nümunələrini özbək dilinə uğurla çevirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Taksi (film, 1998)

**Taksi** () —  kinokomediya, döyüş, macəra və detektiv janrlarını özündə ehtiva edən fransız filmi. Dünya üzrə 200 mln dollar gəlir gətirməklə, Fransanın ən uğurlu filmlərindən biri hesab edilir. Çəkiliş studiyaları ARP, TF1 Films Productions, Le Studio Canal+, Cofimage 9, Studio Image 4, EuropaCorp (Aktyor) olmuşdur.

## Süjet
Hadisələr Marseldə cərəyan edir. Filmdə Pizza kuryeri işindən çıxmış və taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmağa başlayan gənc oğlan Danieldən bəhs edilir.O, özünün Pejo 406 markalı avtomobilini modifikasiya etməklə, maşının sürətini xeyli artırır. Buna görə də onun yolda sürət həddini ölçən polislərdən xoşu gəlmir. Tale onu heç bəxti gətirməyən polis müfəttişi Emilyenlə rastlaşdırır. Emilyen 8-ci dəfədir ki, sürücülük imtahanından kəsilir və hamıya İBM-də işlədiyini deyir. Daniel mülki geyimdə olan Emilyeni mənzil başına çatdırarkən sürət həddini aşır və digər yol hərəkəti qaydalarını pozur. Bundan sonra Daniel seçim qarşısında qalır — ya bir ay müddətində polisdə çalışmalı, ya da sürücülük vəsiqəsi ilə vidalaşmalıdır. Daniel isə birinci variantı seçir.

Daniel və Emilyen bankları asanlıqda qarət edən "Mersedesdə (Mercedes-Benz E-klass— (W124) — model 500E. avtomobil 5 litrlik V8 tipli mühərriklə təchiz edilmişdir) gəzən" alman mütəşəkkil cinayət dəstəsini tutmağa çalışırlar. Nəhayət, Danielin sayəsində, bu, onlara nəsib olur.

## Rollarda

* Daniel Morales (taksi sürücüsü) — Sami Naseri
* Emilyen Kutan-Korbadek (polis müfəttişi) — Frederix Difental
* Lili (Danielin rəfiqəsi) — Marion Kotiyar
* Petra (Emilyenin həmkarı) - Emma Soberq
* Komissar Jİber
* Alen(Emilyenin həmkarı)

## Soundtreklər
* Chiens de Paille — Maudits Soient Les Yeux Fermés
* Akhenaton — Scooter
* Assia — Dini
* Fonky Family — L'Amour Du Risque
* Akhenaton — La Charge
* Deni Hines — Give Me Your Love
* 3ieme Oeil — La vie de rêve
* Akhenaton — Première Attaque
* Freeman and K Rhyme Le Roi — Le Dernier Coup
* Karl — Ne Rien Faire
* Akhenaton — 2eme Attaque
* IAM — Marseille La Nuit
* Mafia Underground — Taxi 777
* Akhenaton — Dernière Banque
* Carre Rouge — Vie Infecté
* K Reen and Def Bond — Tu me plais
* Akhenaton — Thème de lily III
* Akhenaton — Lyrix Files
* Deni Hines — What Makes You A Man

## İstinadlar
Cozef Smit

**Cozef Smit** (; ) — Amerikalı dini lider, Mormonizmin banisi, 1844-cü ildə prezidentliyə namizəd.

## Həyatı
Cozef Smit 1805-ci ildə Vermont ştatının Jarone şəhərində anadan olmuşdur. O, sistemli təlim-təhsil almasa da özünü yetişdirmişdir. Smitin iddiasına görə Moroni adlı mələk onun gözünə görünərək, vaxtilə torpağa basdırılmış hindu peyğəmbərin qızıl vərəqlərdən ibarət kitabının yerini göstərmiş və Tanrının ona iş tapşırdığı xəbərini çatdırmışdır.
Bu vaqedən sonra Smit kilsə təsis etmiş, ətrafına tərəfdarlar toplayaraq, ətraf ştatlarda aktiv dini fəaliyyətə başlamışdır. Onların az müddətdə uğur qazanmasının əsas səbəbi cərəyan mənsublarının təmənnasız dindarlara məsuliyyətlə yanaşmaları idi. Lakin protestanların güclü təqibləri ilə üzləşdikdən sonra əvvəlcə Missuri, ardınca isə əsasını qoyduqları Nauvu şəhərinin yerləşdiyi İllinoys ştatına köçmüşlər.

1843-cü ildə icmanın ilk missioner yığıncağı keçirilmişdi. Yığıncaqda "çoxarvadlılıq" ideyasını irəli sürsələr də, ABŞ hökumətinin güclü təzyiqi nəticəsində 1890-cı ildə bunun qarşısı alınmışdır. Smitin teokratik dövlət qurmaq istəyi də olmuşdur. Lakin 1844-cü ildə o, Vətənə xəyanət və digər cinayətlərdə günahlandırılaraq, həbs edilmiş və Karthaqe şəhər həbsxanasında dustaqlar tərəfindən qətlə yetirilmişdir.

## Həmçinin bax
* Mormonizm
* Mormonlar
* Mormon kitabı

## İstinadlar
Bibiheybət (dəqiqləşdirmə)

*Bibiheybət — Bakının Səbail rayonunda qəsəbə.
*Bibiheybət məscidi — Bakı körfəzində yerləşən şiə məscidi.
*Bibiheybət neft yatağı — Abşeron yarımadasında yerləşən neft yatağı.
*Bibiheybət kənd məktəbi — Bakı şəhəri 51 nömrəli tam orta məktəbin köhnə adı.
*Bibiheybətdə neft fontanı yanğını (film, 1898) — 1898-ci ildə çəkilmiş qısametrajlı sənədli film.
*Bibiheybətdə qaz fontanı yanğını (film, 1925) — 1925-ci ildə çəkilmiş qısametrajlı sənədli film.
Bəhram

**Bəhram**, bəzən **Bəhrəm** — Kişi adı.

* I Bəhram — Sasani şahənşahı.
* II Bəhram — Sasani şahənşahı.
* Bəhram Gur — Sasani şahənşahı.
* Bəhram bəy — Şirvanşahlar dövlətinin otuz yeddinci hökmdarı.
* Bəhram Əfşar — İran televiziyasının xəbər ankeri.
* Bəhram Bağırzadə — tanınmış Azərbaycan aktyoru, şoumen, naşir.
* Bəhram Mansurov — tarzən, Azərbaycanın xalq artisti.
* Bəhram Osmanov — Azərbaycan teatr rejissoru, aktyor.
* Bəhram Aşurov —
* Bəhram Əfəndiyev —
* Bəhram Rəcəbzadə —

### Digər
* Bəhram (Mərənd)
* Bəhram Mirzə albomu

## Həmçinin bax
* Bəhramlı
* Bəhramov
Ceyms

**Ceyms** — Kişi adı.

* Ceyms Monro — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 5-ci prezidenti
* Ceyms Byukenen — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 17-ci prezidenti
* Ceyms Coys — irland yazıçı
* Ceyms Qarfild — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 20-ci prezidenti
* Ceyms Eyveri — aktyor
* Ceyms Cozef Silvester — Əslən yəhudi olan İngiltərə riyaziyyatçısı
* Ceyms Naçvey — ABŞ fotojurnalisti və hərbi fotoqrafı.
* Ceyms Rey — Amerika Birləşmiş Ştatları ordusunun polkovniki.
* Ceyms Hekman — amerikalı iqtisadçı.
* Ceyms Mirrlis — şotland iqtisadçı.
* Ceyms Mid — məşhur ingilis iqtisadçısı.
* Ceyms Tobin — amerikalı iqtisadçı.
* Ceyms Bond çimərliyi —
* Ceyms Mettis —
* Ceyms Qreqori —
* Ceyms Hardi Uilkinson —
* Ceyms Heylman —
* Ceyms Mateson —
* Ceyms Arçene —
* Ceyms M. Beqqs —
* Ceyms Aloizius Farli —
* Ceyms Frotinqam —
* Ceyms Albert Miçener —
* Ceyms Barrett (polkovnik) —
* Ceyms Darmesteter —
* Ceyms Devid Forbs —
* Ceyms Kir —
* Ceyms Last —
* Ceyms Qorman —
* Ceyms Çarnli Evi —

## Həmçinin bax
* Ceyms adası (Çili) —
Pedro Pardo de Sela

**Pedro Pardo de Sela** () — XV əsrdə Qalisiya qubernatoru, Xuan Nuns Pardonun oğlu. Katolik krallara qarşı öz milli mənafeyini müdafiə etdiyi üçün xalq arasında qəhrəman kimi tanınır. Feodal zümrəsinə məxsus idi. IV Henrinin ölümündən sonra taxta çıxmağa namizəd olan İnfanta Xuana la Beltraneyanı dəstəkləmişdir. 1478-ci ildə işindən azad edilmişdir.

1483-cü ilin 17 dekabrında oğlu Peter ilə birlikdə katolik monarxların əmri ilə Mondenedo kilsəsinin qabağında başı kəsilərək edam edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Britoniya
Vitezslav Pivonka

**Vítězslav Pivoňka** — Çexiyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2014-cü ildən)

## İstinadlar