open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ovanes Tlkurantsi

**Ovanes Tlkurantsi** (; ) — XIV–XV əsrlərdə yaşamış erməni şairi.

## Həyat və yaradıcılığı
Ovanes Tlkurantsi Kilikiya yaxınlığındakı Tlkuran kəndində, monastır ailəsində anadan olmuşdur. Onun yaradıcılığı məhəbbət və təbiət mövzusuna toxunan didaktik şeir və mahnılardan ibarətdir. Tlkurantsi öz əsərlərinə musiqi də bəstələmişdir. O, antifeodal dünyəvi poeziya ənənələrini davam etdirərək qadın və məhəbbət gözəlliyini açıq şəkildə tərənnüm etmiş, dövrün erməni məhəbbət lirikasını alleqoriya və konvensiyalardan azad etmişdir. Tlkurantsinin şeirləri canlı obrazlar, buradakı hisslərin fırtınalı püskürməsi ilə seçilir. Onun əsərləri hələ sağlığında layiqli şöhrət qazanmışdır. O, şifahi xalq yaradıcılığı materialı əsasında epik əsərlər də yaratmışdır. Beləliklə, Tlkurantsi şifahi xalq yaradıcılığı materialını emal edən ilk erməni şairinə çevrilmişdir. Onlardan ən məşhuru olan "*Cəsur Liparit nəğməsi*" erməni sərkərdəsinin Misir məmlüklərinə qarşı mübarizəsi və onun faciəli ölümü haqqında əfsanəyə əsaslanır. Tlkurantsinin yaradıcılığında məhəbbət lirikası da seçilir. "*Məhəbbət nəğməsi*", "*Gözlənilməz bir gözələ rast gəldim*" şeirlərində əxlaq, şərabın təhlükələri, yalançı dostlar haqqındadır. O, "*Kahib oğlu ilə molla qızı*" əsərində xristian oğlan ilə müsəlman qızın sevgisindən bəhs edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* «Поэзия Армении с древнейших времён до наших дней» (сборник) / Под ред. В. Я. Брюсова. М., 1916; стр. 205—206. 
*  «Поэзия народов СССР IV—XVIII веков» (сборник) / Вступ. статья и сост. Л. Арутюнова и В. Танеева. М., 1972 («Библиотека всемирной литературы», том 55-й); стр. 291-298.
*
Karduxi

**Karduxi**, **korduenalılar** və ya **qorduenalılar** — qədim dövrdə, indiki Suriya Kürdüstanı ərazisində, Assuriya və Midiya sərhədləri yaxınlığında, Dəclənin yuxarı sahili boyunca yerləşən təpələrdə yaşamış döyüşkən tayfalar.

## Mənşə
Tarixçi Arşak Safrastiyanın yazılarına görə, klassik yunan ədəbiyyatında adı çəkilən midiyalılar və skiflər yalnız əvvəlcədən düşünülmüş anlayışlar kimi mövcud idilər. O, karduxiləri kutilər ilə eyniləşdirmiş və əlavə etmişdir ki, Parfiya ordusu Həmrin dağlarının aşağı yamacları ilə hərəkət edəndə onlar burada kuti tayfaları ilə təmasda olmuşdular ki, bu tayfalar da midiyalılar və ya skiflər kimi təqdim edilir. Digər alimlərin fikrincə, onların qutilərlə birbaşa əlaqəsi mümkün deyil, çünki kutilər Hind-İran xalqlarından deyildilər və yalnız Mesopotamiyanın cənubunda yaşadıqları məlumdur.

## İstinadlar
Kirill Ağasıyev

**Ağasıyev Kirill Yaşar oğlu** () — Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Azərbaycan əsilli baş leytenantı. 92-ci əlahiddə mexanikləşdirilmiş briqadanın taqım komandiri. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin iştirakçısı. "Ukrayna Qəhrəmanı".

## Təltifləri
*  III dərəcəli Boqdan Xmelnitski ordeni (14 mart 2022) — *döyüş vəzifələrinin icrası zamanı göstərdiyi şəxsi şücaətə,  Ukraynanın dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün müdafiəsində göstərdiyi fədakarlığa və hərbi anda sədaqətə görə*
*  "Ukrayna Qəhrəmanı" fəxri adı ("Qızıl Ulduz" ordeni ilə birlikdə) (16 may 2022) — *Ukraynanın dövlət müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün müdafiəsində göstərilmiş şəxsi şücaət və qəhrəmanlığa görə*

## Həmçinin bax
* Rusiya–Ukrayna müharibəsində azərbaycanlılar

## İstinadlar
Arkadi Manciyev

**Arkadi Naminoviç Manciyev** və ya **Mancin Arkad** (, , ) — Kalmıkiyanın pop, rok və folk-müğənni, bəstəkar.

## Diskoqrafiya
* Şar albom (1992)
* With Special Guest (2001)
* Белая дорога (2021)
* Жизни река (2021)
* Письма к себе (2021)
* Sedklin civr (2021)
* Teq (2021)
* Xalmg şovun (2021)
* The best of Arkadi Manciyev and „Kalmıkiya“ group (2023)

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tırtıl göbələyi

**Tırtıl göbələyi** () —  *Ophiocordycipitaceae* fəsiləsindən göbələk növüdür, Kisəli göbələklər sinfinə aiddir.

## İnkişafı
Tırtıl göbələyinə Tibet yaylasının dağlarında təxminən 4&nbsp;km yüksəklikdə rast gəlinir.
Əgər isti mövsümdə göbələyin sporu kəpənək növlərindən birinin (Hepialus armoricanus) sürfəsinə daxil olarsa, qışdan sonra vegetasiya dövrünün başlaması ilə bu spor cücərərək miselium - ota bənzəyən göbələk gövdəsi əmələ gətirir.
Beləliklə, böyüyən göbələk öz böyüməsi üçün sürfənin qida maddələrindən istifadə edir.
Tırtıl göbələyi () kəpənəyinin sürfələrində parazitlik edir.
Sporlar göbələyin meyvə gövdəsindən küləklə yayılır və bu kəpənəyin tırtıllarında məskunlaşaraq onları yoluxdurur. 
Tırtıllar 3500-6000 metr hündürlükdə dağlara sürünərək qalxırlar, orada torpaqda gizlənirlər və tırtıllarda göbələklərin miseliumu inkişaf etməyə başlayır, sahibinin qida maddələrindən istifadə edir və onun ölümünə səbəb olur.
Növbəti yay, tırtıldan göbələyin ota bənzər meyvə gövdəsi böyüyür.
Sürfə mumiyalaşır və yetişmiş göbələk tünd düyünlü sarı-qəhvəyi tırtıl kimi görünür.
Yarçaqumba adlanan bu göbələk Tibet, Butan, Nepal və  şimali Hindistanının bir çox yaşayış məntəqələrinin sakinləri tərəfindən toplanır.
Yarçaqumba sözünün mənası tibet dilində "yayda ot, qışda qurd" deməkdir.
## Tibbdə istifadəsi
Əsrlər boyu tənəffüs pozğunluqları, astma və ağciyər infeksiyaları ilə mübarizədə istifadə edilib. Çinlilər onu 'super qida' adlandırır.

Bundan başqa adı çəkilən bitki müxtəlif xəstəliklər zamanı da istifadə olunur. Təbii immun gücləndirici dərmandır. İmmunitet sistemi üçün təhlükə sayılan infeksiya və digər xəstəliklərin aradan qaldırılması və immunitet sisteminin normallaşdırılması üçün istifadə olunur.

Həmçinin stres və yorğunluqla mübarizə aparır. Təbii enerji mənbəyidir .

Bəzi təcrübələr göstərir ki, tırtıl göbələyi xərçəng xəstələri üçün də faydalıdır. Kimya terapiyasından sonra yeyilərsə, şiş hüceyrələrinin azalmasına kömək olur. Eyni zamanda bədənin müdafiə mexanizmini artırır.

Bu göbələyi dəmləyərək də istifadə edirlər. Belə ki, iki və ya üç ədədini suya ataraq dəmləyib, çay kimi içilir. Həm də, xəstə üçün şorba bişirərkən içərisinə əlavə etmək olar. Bu formada istifadə üçün olan bir-iki tırtıl göbələyinin qiyməti isə 15-20 dollardır.

Bu göbələk qan şəkərini aşağı salma xüsusiyyətinə malikdir. Buna görə diabet xəstələri üçün təhlükəlidir.

Təbii afrodizyak effekti var. Cinsi funksiya üçün vacib olan qan axınını tənzimləyir. Enerji verən xüsusiyyətləri sayəsində cinsi gücü artırır. Sonszuluq üçün təbii bir müalicədir.

Ürəyi qoruyur, iflic və infarkt riskini minimuma endirir.

1964-cü ildə tırtıl göbələyi rəsmi olaraq Çin farmakopeyası dərmanı hesab edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kordiseps Göbələkləri Yaşlanma Əleyhdarı, Dözümlülük və Tarazlıq üçün faydaları
Alfred Culs Ayer

**Alfred Culs Ayer** (; ) — İngiltərə neopozitivist filosofu, analitik fəlsəfənin nümayəndəsi. O, bəzi mənbələrə görə, XX əsrin ortalarının aparıcı filosoflarından biridir. Ayer Vyana dairəsinin ideyalarını təbliğ edirdi. Onun sonrakı əsərləri linqvistik fəlsəfəyə meyllə səciyyələnir.

## Həyatı
Alfred Culs Ayer 29 oktyabr 1910-cu ildə Birləşmiş Krallıqda, İngiltərənin paytaxtı London şəhərində anadan olmuşdur. Onun anası Reyne Sitroen Fransada avtomobil şirkətinə sahib olan məşhur hollandiyalı yəhudi Sitroen ailəsindən idi, atası Jül Ayer isə İsveçrə əsilli idi və Rotşildlər ailəsinin maliyyə institutlarında işləyirdi.

Culs Oksford Universitetinə bağlı İton və Krayst-çerç kolleclərində təhsil almışdır. O, bir il Vyanada qaldıqdan və orada Vyana dairəsinin pozitivist proqramı ilə tanış olduqdan sonra 1933-cü ildə Krayst-çerç kollecində müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. Culs "Tottenhem Hotspur" futbol klubunun azarkeşi olmuşdur.

Alfred Culs Ayer 27 iyun 1989-cu ildə, 78 yaşında Londonda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Ayer, A.J. (1989). "That undiscovered country", *New Humanist*, Vol. 104 (1), May, pp.&nbsp;10–13.
* Rogers, Ben (1999). *[https://openlibrary.org/books/OL6782148M/A.J._Ayer A.J. Ayer: A Life]*. New York: Grove Press. . (Chapter one and a review by Hilary Spurling, *The New York Times*, 24 December 2000.)
* Jim Holt, "Positive Thinking" (review of Karl Sigmund, *Exact Thinking in Demented Times:  The Vienna Circle and the Epic Quest for the Foundations of Science*, Basic Books, 449 pp.), *The New York Review of Books*, vol. LXIV, no. 20 (21 December 2017), pp.&nbsp;74–76.
* Ted Honderich, Ayer's Philosophy and its Greatness.
* Anthony Quinton, Alfred Jules Ayer. *Proceedings of the British Academy*, **94** (1996), pp.&nbsp;255–282.
* Graham Macdonald, Alfred Jules Ayer, *Stanford Encyclopedia of Philosophy*, 7 May 2005.
* 

## Xarici keçidlər

* "Logical Positivism" (video) *Men of Ideas* interview with Bryan Magee (1978)
* "Frege, Russell, and Modern Logic" (video) *The Great Philosophers* interview with Bryan Magee (1987)
* Ayer's Elizabeth Rathbone Lecture on Philosophy & Politics
* Ayer entry in the Stanford Encyclopedia of Philosophy
* A.J. Ayer: Out of time by Alex Callinicos
* Appearance on Desert Island Discs - 3 August 1984
*
Proteza

**Proteza** — Azərbaycan dilinin əlamətdar xüsusiyyətlərindən biri budur ki, söz daxilində saitlər, sözün başında və sonunda isə samitlər yanaşı gəlməz. Buna görə də qrammatik dəyişmədə və alınma sözlərdə səs yanaşmaları olduqda yanaşı həmcins səsləri bitişdirmək üçün müəyyən səs əlavə olunur. Beləliklə də, dilin fonetik sistemində səsartımı adlanan hadisə yaranır. 

## Təsnifatı
Səsartımı hadisəsi məqamına və vasitəsinə görə 2 cür formalaşır:

Müxtəlif məqamda yanaşı düşən saitləri bitişdirmək üçün vasitəçi halında saitlər arasına müəyyən samit əlavə olunur. Samitartımı iki cürdür: Yazıda sabitləşən, yazıda sabitləşməyən.

Yazıda sabitləşən samitartımı əsasən saitlə bitən sözə saitlə başlanan şəkilçinin bitişdirilməsi üçün istifadə olunan səsartımıdır. Yazıda sabitləşmiş samitartımı qanununun formalaşmasında, əsasən, üç bitişdirici samitdən istifadə olunur.

N:aşağıdakı məqamlarda işlənir:

1)Saitlə bitən sözlərə təsirlik və yiyəlik hal şəkilçiləri bitişdiriləndə: ata-n-ı, ata-n-ın, güzgü-n-ü, güz-gü-n-ün və s.

2)Üçüncü şəxs mənsubiyyət şəkilçisi qəbul etmiş sözlərə hal şəkilçiləri bitişdiriləndə: onun qardaşı-n-a
onun qardaşı-n-ı və s.

3)Bu, o əvəzliklərinə hər cür şəkilçi bitişdirildikdə: bu-n-a, o-n-a, bu-n-dan, o-n-da və s.

S:Bitişdirici s saitlə bitən sözlərə üçüncü şəxsin təkini bildirən mənsubiyyət şəkilçisi bitişdirildikdə işlənir: onun baba-s-ı, evin qapı-s-ı və s.

Y:Saitlə bitən sözə saitlə başlanan şəkilçi bitişdirildikdə işlənir. Məsələn, ana-y-a, din-lə-yər və s.

Müasir Azərbaycan ədəbi dilində bir sıra alınma sözlər var ki, tələffüzdə saitlər arasına heç bir samit artırılmır: müasir, müavin, müalicə, müəllim və s.

Saitartımı. Bir sıra alınma sözlərin başındakı, ya da sonundakı samitin əvvəlinə müəyyən bir saitin əlavə edilməsi saitartımı adlanır. Saitartımı daha çox şivələrdə, canlı danışıqda işlənir.
1)Yanaşı samitlər kardırsa,sözün başında sadə danışıqda və şivələrdə i artırılır: şkaf-işkaf, stəkan-istəkan və s.

2)Yanaşı samitlərdən biri və ya hər ikisi cingiltilidirsə, birinci samitdən sonra ahəng qanunu əsasında sonrakı saitlə uyuşan bir sait artırılır: qram-qıram, qrip-qirip və s.

3)Sözün başında r samiti olduqda, sadə danışıqda və şivələrdə sözün əvvəlinə i saiti artırılır: rəhm-rəhim, rahat-irahat və s.

4)Söz sonunda yanaşı samitlə bitən sözlərin axırıncı samiti r olduqda: sədr-sədir, dövr-dövür və s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yakub Krçin

**Yakub Krçin** (; ) — İntibah dövrünün Çexiya memarı və mühəndisi.

Krçin Kolin şəhərində anadan olmuşdur. O, məhsuldar balıq göllərinin dizayneri və qurucusu olmuş, xüsusilə Trebon hövzəsinin balıq göllərindəki işi ilə tanınmışdır. Krçin Rojmberk gölünün tikintisinə, eləcə də bir çox başqa gölüb bərpasına və ya yaradılmasına nəzarət etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Short Biography in English
*Further Biographical Information and Work 
*Detailed biography with the only available picture of Krčín
Xrisanf Vasilyev

**Xrisanf Vasilyev** — Bakıda tikilmiş Bakı Dəmir Yolu Vağzalının və Tağıyevin Teatrının memarı.

## Haqqında
Xrisanf Vasilyev 1872-ci ildən 1884-cü ilə qədər Rusiya Rəssamlıq Akademiyasında memarlıq üzrə təhsil alıb. 1880-ci illərin əvvəllərində Zaqafqaziya dəmiryolu xəttinin Bakı-Tiflis hissəsində memar kimi xidmət edib. Bakıda fəaliyyət göstərdiyi müddət ərzində Bakı Dəmir Yolu Vağzalının binasının, Tağıyevin Teatrının binasının və Bakı İctimai Məclisinin yay binasının memarı olub.

1882-ci ildə onun eskizi ilə məşhur rus zərgəri Sazikov tərəfindən İmperator III Aleksandr və İmperatriça Mariya Fyodorovnanın tacqoyma mərasimi zamanı, duz çörəyin təqdim edilməsi üçün gümüş boşqab və duzqabı düzəldilmişdir.

1883-cü ildə Fyodor Dostoyevski dünyasını dəyişdikdən 2 il sonra onun qəbrinin üzərində memar Xrisanf Vasilyevin layihəsi və heykəltaraş N.Laveretskinin ortaq işi olan abidə qoyuldu.

1882-ci ildə o, Odessa şəhər duması tərəfindən Odessada Aleksandr Puşkinin büstü olan fəvvarənin quraşdırılması üçün elan edilmiş müsabiqəyə qatılır. Və onun layihəsi müsabiqədə qalib gəlir. Nəticədə Odessa şəhərində onun layihəsinə əsasən Puşkinin büstü olan fəvvarə quraşdırılır. 1899-cu ildə isə o, Aleksandrovsk litseyinin bağında quraşdırılmış Aleksandr Puşkinə həsr edilmiş heykəlin memarlığını edir.

XX əsrin əvvəllərində isə onun tərəfindən Alupka, Perekop, Qurzuf və Yançokrakda kilsələr tikilib.
## Həmçinin bax
* Anton Kandinov

## İstinadlar
Aylil mak Mata

**Aylil mak Mata** () — İrlandiya mifologiyasında ailəsinin daha qədim və zəngin olması barədə onunla mübahisə edən kraliça Medbin əri. Aralarındakı çəkişmə qəhrəman Kuxulin haqqında "*[[Kualngedən öküzün oğurlanması]]*" silsiləsinin mərkəzi saqasının süjetinə çevrilmişdir.

## Ailəsi
Aylil Laygin kralı Ross Ruad mac Ferqus Feyrgenin oğlu, Laygin kralı Fin mak Ross və Tara kralı Kayrbre Nia Ferin kiçik qardaşı olduğu qyed olunur. Kraliça Medb ilə evliliyindən bir oğul – Meyn Eytreamxeyl mak Oylioll dünyaya gəlmişdir. O da anasından sonra Konnaxt kralı olmuşdur.

## Mətnlər
**Ferchuitred Medba*, aka *Cath Bóinde*: Medb's Men, or the Battle of the Boyne
**Fled Bricrend*: Bricriu's Feast
**Aisling Óenguso*: The Dream of Óengus
**Táin Bó Fraích*: The Cattle Raid of Fráech
**Táin Bó Regamain*: The Cattle Raid of Regamon
**Táin Bó Dartada*: The Raid for Dartaid's Cattle
**Táin Bó Flidhais* or The Mayo Táin: The Driving of Flidais's Cattle
**Echtra Nerae*: The Adventures of Nera
**Táin Bó Cuailnge*: The Cattle Raid of Cooley Recension 1, Recension 2
**Aided Fergusa meic Róig*: The Death of Fergus mac Róich

## İstinadlar
Metateza

**Metateza**  — söz daxilindəki səslərin qarşılıqlı halda öz mövqelərini dəyişmə hadisəsi metateza adlanır. Məsələn, məşhur əvəzinə məşhur, yanlış əvəzinə yanlış deyilir. Müasir Azərbaycan dilində metateza hadisəsinə, xüsusilə, şivələrdə yol verilir və bir sıra sözlər müxtəlif çalarlıqda yerdəyişmə hadisəsinə uyğun tələffüz olunur. Məsələn, qeyrət-qiryət(yr-ry), süfrə-sürfə(fr-rf), pəhriz-pərhiz(hr-rh) və s.
Yerdəyişmə də şivələrə xas olan fonetik hadisələrdəndir. Bu hadisə şivələrdə iki şəkildə özünü göstərir:

1) yanaşı yerdəyişmə;

2) yanaşı olmayan yerdəyişmə.

Yanaşı yerdəyişmə.

Yanaşı yerdəyişmədə qonşu səslər dəyişir. Əsas tipləri bunlardır:

rb>br: Tərbiz, İrbahım

yb>by: loyba

zğ>ğz: vazğal

yd>dy: maydan, bayda

rg>gr: örgənir

pr>rp: kirpik

ur>ru: doğrudan

hr>rh: Fəhrad

Yanaşı olmayan yerdəyişmə.

Yanaşı olmayan yerdəyişmə də müxtəlif mövqeli səslər dəyişilir. Aşağıdakı tipləri yayılmışdır:

ğd>dğ: qardığalı

ğn>nğ: yornuğ

lr>rl: partalnm: intaham

mh>hm: cahamat

rn>nr: xuncur>xurcun və s.
## İstinadlar
İsaak Ayzen

**İsaak Ayzen** (; ) — Polşa yəhudisi əsilli ABŞ psixoloqu.

## Həyatı
İsaak Ayzen 1942-ci ildə Polşanın Xelm şəhərində, yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. O, 1966-cı ildə Yerusəlim şəhərində yerləşən Yəhudi Universitetində bakalavr dərəcəsi aldıqdan sonra İllinoys Universitetində magistratura təhsilini davam etdirmişdir. O, Massaçusets Universitetinin professoru kimi çalışmışdır.

## Fəaliyyəti
İsaak Ayzenin əsas tədqiqat münasibət nəzəriyyəsinə, münasibət və davranış arasındakı əlaqə probleminin aydınlaşdırılmasına həsr edilmişdir. O, Martin Fişbeynlə birlikdə sonradan "planlı davranış nəzəriyyəsi" adlandırılan motivasiyalı fəaliyyət konsepsiyasını inkişaf etdirmişdir. Bu konsepsiyaya görə münasibət şəxsin təmasda olduğu obyekt və şəxslərin gözlənilən əhəmiyyətinə inam funksiyasıdır və davranış bu münasibətin nəticəsidir. Davranış onu nümayiş etdirmək niyyətinə əsaslanır, bu davranışa münasibətdə münasibətin funksiyası və yaşanan sosial təzyiq (subyektiv norma) ilə müəyyən edilir. Planlaşdırılmış davranış nəzəriyyəsi davranışın proqnozlaşdırıla bilən və iradə tərəfindən idarə olunduğundan irəli gəlir, buna görə də müxtəlif vəziyyətlərdə davranışı proqnozlaşdırmaq üçün geniş istifadə olunur.

Onun tədqiqatları reklam, sağlamlıq psixologiyası və ətraf mühit psixologiyası kimi müxtəlif sahələrdə təsirli olmuş və 280 min dəfədən çox istinad edilmişdir.

## İstinadlar
Alessandro Allori

**Alessandro di Kristofano di Lorentso del Bronzino Allori** (; ) — İtaliya (Florensiya) rəssamı, manyerizm üslubunun nümayəndəsi.

## Həyat və yaradıcılığı
Alessandro Allori 31 may 1535-ci ildə Florensiyada anadan olmuşdur. Əmisi Anyolo Bronzinonun tələbəsi olan Allori Mikelancelodan güclü təsirlənmişdir. Manyerizmin təsiri onun dizaynı şərti və sərt, rəngləri kəskin olan din mövzusundakı rəsmlərində xüsusilə nəzərə çarpır.

Allorinin əsərlərindən ən mühümləri: "*Rəbbin vəftiz edilməsi*", "*İshaqın qurbanı*", Culiano Mediçinin, Bianka Kapello portretləri, avtoportret (hər beşi Florensiyadakı Uffisi qalereyasında), kardinal Ferdinando Mediçinin portreti (Florensiyadakı Palasso Pittidə), "*Məryəmin mövludu*" (Florensiyadakı Santissima-Annunsiata kilsəsində), "*Məsih Məryəm və Marfa ilə*" (Vyana muzeyində), "*Hamamda Varşava*" və bir gəncin portreti (Ermitajda).

Onun oğlu Kristofano Allori də rəssam olmuşdur.

## Qalereya

Fayl:Alessandro Allori 003.jpg|Mariya Mediçi. Təqribən 1555-ci il.
Fayl:Alessandro Allori, Sainte Famille avec le cardinal Fernand de Médicis (1584), huile sur toile, 363 x 201 - Madrid, Museo Nacional del Prado (36903026421).jpg|Kardinal Fernando de Mediçi ilə Müqəddəs Ailə. 1584-cü il.
Fayl:Alessandro Allori - The Body of Christ Anointed by Two Angels - Google Art Project.jpg|"*Məsihin iki mələk tərəfindən məsh edilmiş bədəni*". Təqribən 1593-cü il.
Fayl:Allori - Portrait of a Lady in Black and White, about 1590-1599.jpg|"*Qara və ağ geyinmiş xanımın portreti*". 1590-cı illər.
Fayl:Alessandro Allori, , Kunsthistorisches Museum Wien, Gemäldegalerie - Christus bei Maria und Martha - GG 1625 - Kunsthistorisches Museum.jpg|"*Məsih Məryəm və Marfa ilə*". 1625-ci il.


## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Qriqori Ayzenberq

**Qriqori Zaxaroviç Ayzenberq** (; ) — radiorabitə sahəsində SSRİ və Rusiya alimi, texnika elmləri doktoru (1946), RSFSR-in əməkdar elm və texnika xadimi (1965).

## Həyatı
Qriqori Zaxaroviç Ayzenberq 4 dekabr 1904-cü ildə, Rusiya imperiyasının Timkoviçi qəsəbəsində (indiki Belarusun Minsk vilayətinin Kopıl rayonu) anadan olmuşdur. O, 1930-cu ildə Odessa Politexnik İnstitutunu bitirdikdən sonra Radio Elmi-Tədqiqat İnstitutunda əvvəlcə laboratoriya müdiri, sonra isə 30 ildən artıq antenna şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Ayzenberq 1958–1988-ci illərdə Moskva Elektrotexniki Rabitə İnstitutunun Texniki Elektrodinamika və Antenalar kafedrasına rəhbərlik etmişdir. O, texnika elmləri doktoru, professor olmuşdur.

Qriqori Ayzenberq 31 mart 1994-cü ildə vəfat etmişdir. O, Moskvada Vostryakovski qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Fəaliyyəti
Qriqori Ayzenberq antenalar nəzəriyyəsi üzrə materiallar hazırlamışdır. Onun rəhbərliyi altında demək olar ki, bütün yerli yayım və rabitə cihazları, o cümlədən MW, LW və HF diapazonları üçün hazırlanmışdır.

## Mükafatlar
O, 1947-ci və 1984-cü illərdə SSRİ Dövlət mükafatı , 1957-ci ildə isə "Lenin" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''А. М. Модель.'' Профессор Г. З. Айзенберг и его вклад в развитие антенной техники — "Электросвязь: история и современность" № 1, 2005, стр. 15.
* ''В. И. Блох.'' Жизнь, отданная науке — "Электросвязь " № 11, 2004, стр. 64.
Ayzenhüttenştadt

**Ayzenhüttenştadt** (, ), daha çox **Hütte** kimi tanınır (1953–1961-ci illərdə **Ştalinştadt**; ) — Almaniyanın Brandenburq vilayətində şəhər. Adı hərfi mənada "dəmir zavodları şəhəri" deməkdir. Şəhər Oder-Şpre rayonunun bir hissəsidir. 63,47 km2 ərazini tutur. Şəhər özü 4 rayona bölünür.

## Qalereya

Eisenhuettenstadt asv2020-09 img02 ArcelorMittal.jpg|Domna sobasının görünüşü.
Eisenhuettenstadt asv2020-09 img07 Haus der Parteien.jpg|Şəhər zalı.
Eisenhuettenstadt asv2020-09 img08 FWolfTheater.jpg|Fridrix Volf teatrı.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Германия. Чем спасется Монобург
Eleziya

**Eleziya və ya Eliziya** — bir neçə sözün qovuşması, eləcə də sözə şəkilçilərin bitişdirilməsi nəticəsində əmələ gələn çoxhecalılığı azaltmaq üçün bəzən də saitlə qovuşmuş olan samit səs də ixtisar olunur ki, buna səsdüşümü hadisəsi deyilir.

## Təsnifatı
Müasir Azərbaycan ədəbi dilində saitdüşümü hadisəsi iki cürdür: Yazıda sabitləşən, yazıda sabitləşməyən. Yazıda sabitləşən saitdüşümü həm sözlərdə, həm də şəkilçilərdə ola bilir. Məsələn, oğul-onun oğ-lu, alın-onun al-nında və s.

2)İkihecalı alınma sözlərə saitlə başlanan şəkilçi bitişdirildikdə ikinci hecadakı sait düşür: şəkil–şək-lim, fikir–fik-rin və s.

3)Ora, bura, hara sözlərinə yerlik və çıxışlıq hal şəkilçiləri bitişdirildikdə sondakı a saiti ixtisar olunur: ora–or-dan, bur–bur-da, hara–har-dan və s.

4)Saitlə bitən sözlə saitlə başlanan söz birləşməsindən düzələn mürəkkəb sözlərdə birinci tərəfin sonundakı sait ixtisara düşür: Əli-Əkbər–Ələkbər, Əli–Abbas-Əlabbas və s.

5)İnkar şəkilçisi qəbul etmiş sözlərə indiki və müzare zaman şəkikçiləri bitişdirildikdə inkar şəkilçisinin saiti ixtisara düşür: yaz–yaz-ır, gör–gör-ər-əm və s.

6)Sıra sayı düzəldən şəkilçiləri saitlə bitən miqdar sayı kökünə bitişdirildikdə şəkilçinin başındakı sait ixtisara düşür: bir-inci, iki-inci və s.

7)Xəbər şəkilçisinin sonundakı r, ümumən, danışıqda bəzən də yazıda ixtisar olunur: getməlidi(r), gedibdi(r) və s.

8)Eyni samit qoşalığı ilə bitən sözlərin sonuna samitlə başlanan şəkilçi bitişdirildikdə qoşa samitin biri ixtisara düşür: sirr–sirli, fənn–fənlər və s.

## İstinadlar
Semyon Ayzenşteyn

**Semyon Moiseyeviç Ayzenşteyn** (; ) — Rusiya radiotexniki, yerli radioteleqrafiyanın qabaqcıllarından biri.

## Həyatı
Semyon Ayzenşteyn 25 yanvar 1884-cü ildə Rusiya imperiyasında, Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. O, 1907-ci ildə Simsiz Teleqraflar və Telefonlar Cəmiyyətini yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. Ayzenşteyn burada Moskva və Çarski Seloda radiostansiyaların tikintisi üçün layihələr hazırlamış, 1914–1917-ci illərdə ilk yerli radio boruları və radio avadanlıqlarını yaratmışdır. O, 1912–1914-cü illərdə rusca ilk radiotexnika jurnalı olan "Vestnik teleqrafii bez provodı"nı nəşr etdirmişdir. Ayzenşteyn 1922-ci ildən İngiltərədə yaşamışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Русская энциклопедия. Т.2. 1912. 475 С
* Young A. J. Obituary // The Marconi Review. Furth quarter. 1962. P.243-249.
* Иоффе, Х. Один из зачинателей отечественной радиопромышленности: С. М. Айзенштейн / Х. Иоффе // Электросвязь : ежемесячный научно-технический журнал по проводной и радиосвязи, телевидению, радиовещанию. — 1991. — N 9. — С. 46-47
* Aisenstem S. IW. // The Wireless World.— May 1914.— P. 71.
* Русское Общество беспроволочных телеграфов и телефонов. Возникновение Общества и его современное положение. Докладная записка в Государственную Думу. Декабрь 1910. Подлинник. ЦМС им. А. С. Попова, фонд «Радио», on. 1, ед. хр. 397.
* Юсупов Э. С. История и производственная деятельность завода Р. О. Б. Т. и Т. Машинопись.— Там же, фонд «ЦМС», on. 1, ед. хр. 572.
* Акт закладки Царскосельской радиостанции. Подлинник.— Там же, фонд «Радио», on. 1, ед. хр. 1.
* Иоффе X. А. В начале века // Радио.— 1990.— № П.— С. 14.
* Бонч-Бруевич М. А. К истории радиовещания в СССР // Радио — всем.— 1927.— № 21.— С. 499.
* Юбилейное собрание РОРИ // ТиТбп.—№ 13.—Март 1922.— С. 344—345.
* Краткий отчет Совещания представителей науки и специалистов по радиотехнике при Высшем радиотехническом Совете 21 декабря 1918 г. // Радиотехник.— № 5.—Июнь 1919.— С. 16—30.
* Радиоассоциация // ТиТбп.— № 12.— Январь 1922.— С. 242—243
* Карпов, Е. А. К 110-летию изобретения радио / Е. А. Карпов // Электросвязь. — 2004. — № 8. — С. 48-49. : фото.цв.

## Xarici keçidlər

* День радио и День Радиофизика
* АЙЗЕНШТЕЙН СЕМЕН МОИСЕЕВИЧ /25.01.1884, Киев, Украина (входила в состав Российской Империи/ — 03.09.1962/, радиотехник.
* АЙЗЕНШТЕЙН Семен Моисеевич
* Айзенштейн Семен Моисеевич
İnvestisiya payı

**İnvestisiya payı** —  investisiya fondunu təşkil edən əmlakın mülkiyyətində onun sahibinin payını, idarəedici şirkətdən pay investisiya fondunun düzgün idarə edilməsini tələb etmək hüququnu, etibarlı idarəetmə müqaviləsinə xitam verildikdə pul kompensasiyası almaq hüququnu təsdiq edən adlı qiymətli kağız pay investisiya fondunun bu pay investisiya fondunun investisiya paylarının bütün sahibləri ilə (pay investisiya fondunun fəaliyyətinə xitam verilməsi).

Açıq paylı investisiya fondunun investisiya payı həm də bu pay sahibinin idarəedici şirkətdən investisiya payının geri alınmasını və bununla əlaqədar onun payına uyğun pul kompensasiyasının ödənilməsini tələb etmək hüququnu təsdiq edir. bu paylı investisiya fondunu təşkil edən əmlaka ümumi mülkiyyət hüququ, istənilən iş günü.

İnvestisiya payı səhm qiymətli kağızı deyil.
İnvestisiya payı ilə təsdiq edilmiş hüquqlar sənədsiz formada qeydə alınır.
Açıq və interval vahid investisiya fondlarının idarəetmə şirkətləri tərəfindən buraxılan investisiya paylarının sayı məhdudlaşdırılmır. Qapalı paylı investisiya fondunun idarəedici şirkəti tərəfindən buraxılmış investisiya paylarının sayı bu pay investisiya fondunun etibarlı idarə edilməsi qaydalarında göstərilir.

İnvestisiya payının nominal dəyəri yoxdur.
Bir mülkiyyətçiyə məxsus olan investisiya vahidlərinin sayı kəsr sayı kimi ifadə edilə bilər.

Qiymətli kağızların investisiya vahidlərindən törəmə alətlərin buraxılmasına yol verilmir.

## Xarici keçidlər
* Федеральная служба по финансовым рынкам
* Формирование инвестиционного портфеля ПИФов on-line
Depozitar qəbz

**Depozitar qəbz** () — xarici şirkətin səhm və ya istiqrazlarının mülkiyyət hüququnu təsdiq edən qiymətli kağız.

## Tətbiqi
Özündə bu, xarici şirkətlərin səhmlərinə (istiqrazlarına) investisiya qoyuluşu qadağanını aradan qaldırmağa imkan verən ikinci dərəcəli qiymətli kağızdır. Depozitar qəbzləri daxili qiymətli kağızlar statusunda qalmaqla əsas aktivlərin bütün hüquqlarını təmin edir.

Bir ölkədə ilkin qiymətli kağızlar depozitar bankın adına kastodian banka yerləşdirilir, digər ölkədə isə emitent bu qiymətli kağızlardan imtiyazlardan istifadə etmək hüququ verən depozitar qəbzlər verir. Nəticədə qəbzin alıcısı onu istənilən vaxt depozitə qoyulmuş səhmlərin müvafiq məbləğinə dəyişmək hüququnu əldə edir.

## Depozitar qəbzlərin növləri
Depozitar qəbzlərinin ən məşhur növləri:

* Amerika depozit qəbzləri ( — );
* Avropa depozit qəbzləri (EDR — *European depository receipts*);
* qlobal depozitar qəbzləri ( — );
* digər az yayılmış növlər.

Emitent şirkətin ölkəsindən kənarda iki və ya daha çox ölkənin bazarlarında yerləşdirilir.

## İstinadlar
Dublet

**Dublet** — hər hansı bir şeyin ikinci nüsxəsi, iki eyni şeydən biri.
## Dubletlər
Dildəki dubletləri sinonimlərlə və antonimlərlə eyniləşdirmək olmaz. Onlar daha çox sinonimlərə oxşayır, amma onların eyni deyildir. Məlumdur ki, bəzi terminlər bir neçə elmə aid olur. Dublet termini də bir neçə elmə aiddir. Dublet sözü fransız sözü olub, "cüt,qoşa" deməkdir. Bu anlayış isə müxtəlif sahələrə aiddir: 

1)Hərbdə qoşalüləli silahdan eyni vaxtda atılan güllə;

2)Muzeylərdə saxlanılan eksponatların düzəldilmiş oxşarı(rəsm əsərlərinin surəti);

3)Zərgərlikdə bahalı bəzək əşyalarının saxtası;

4)Fizikada atomların spektr xətlərinin ikiyə bölünməsi;

5)Musiqidə eyni kökdə qoşa registr.

Bizi maraqlandıran dilçilikdəki dublet terminidir. Bu termin dilçilikdə də eyni anlayış ifadə edir. Məna və səs təşkili etibarilə eyni olan sözlərdən biri digərinin dubleti adlanır.
## Növləri
Dilçilikdə dubletlərin bir neçə növü qeyd olunur:

1. Etimoloji dublet- mənşəcə bir anlayışı ifadə edən müxtəlif dillərin təsirinə məruz qalmış sözlər. Məsələn, "köşk" sözü dilimizə fars dilindən keçmişdir. Eyni söz rus dilinə keçərək "киоск" şəklini almışdır. Bu sözlərin hər ikisi Azərbaycan dilində işlənərək biri digərinin dubleti olur. Rus dilində: волость-власть, стор она-страна. İngilis dilində: hostel-hotel-hospital. Fransızca: chose-cause, natif-naif.

2. Variant dubletlər- belə dubletlər fonetik, leksik, morfoloji və sintaktik səviyyədə olur. 
* a) fonetik səviyyədə: döy-döyül-dögül-degil-dəyil-dəyir, əsasən-əsasən (vurğunun dəyişməsi ilə) və s. 
* b)morfoloji səviyyədə: ədəbiyyatşünas-ədəbiyyatçı, nainsaf-insafsız. 
* c)sintaktik səviyyədə: sözlərin cümlədəki mövqeyindən və ya sintaktik funksiyasından asılı olaraq yaranmış variantlar. Məs: "ki" sintaktik vəzifəsinə görə həm bağlayıcı, həm də ədat ola bilər.

3. Eyni elmi anlayışı ifadə edən terminlərdən biri: dilçilik-linqvistika, dilşünas-dilçi, qolkiper-qapıçı, aeroport-təyyarə meydanı, surət-obraz, mənzərə-peyzaj, final-son, kulminasiya-zirvə və s.

## Həmçinin bax
* Sinonim
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Azərbaycan dili-3 LEKSİKA
Demmus Hentze

**Demmus Hentze** () — Farer siyasətçi və hüquqşünas. O, 1975–1981-ci illərdə Farer adalarının maliyyə naziri vəzifəsində çalışıb.

O, Preliminer Məktəbində iştirak etmək üçün Torshavna gedir və bundan sonra bitirdiyi Liseydə (Føroya Studentaskeið) təhsilini davam etdirdi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Farer adaları Böyük Britaniya, Danimarka isə Almaniya tərəfindən işğal edildi və bu səbəbdən müharibə zamanı iki ölkə arasında səyahət etmək mümkün deyildi. Hentze Danimarkada köçüb hüququ öyrənmək üçün müharibənin bitməsini gözləməli oldu. O, Kopenhagen Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirdi. Onun 1981–2010-cu illərdə Advokatskrivstovan Hentze adında öz hüquq firması var idi. O, qızı Turið Debes Hentze ilə birlikdə bu firmanı qurdu.

Xalq Partiyasının üzvü olan Hentze 1975–1981-ci illərdə maliyyə naziri vəzifəsində çalışıb.

O, 2016-cı il yanvarın 3-də Torshavn şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Atli Dam

**Atli Pautursson Dam** ()  üç dəfə, ən son 1991-ci ildən 1993-cü ilə qədər Farer adalarının baş naziri vəzifəsində çalışmış farerli siyasətçi.Bu günə qədər o, cəmi 16 il xidmət etmiş, Farer tarixində ən uzun müddət vəzifədə olmuş baş nazirdir.

O, 1932-ci ildə Tvoroyridə Peter Mohr Dam və Sigrid Ragnhild, nee Strom oğlu kimi anadan olub.1964-cü ildə mühəndis təhsili alıb və 1970-ci ildə baş nazir olana qədər Danimarkanın *Haldor Topsoe* şirkətində çalışıb.O, 1981-1985-ci illərdə və 1989-cu ildən ölümünə qədər Farer İpoteka Təşkilatının (Foroya Realkreditt) vitse-prezidenti olub.

1970-ci ildə Loqtinqə seçildi və elə həmin il Balıqçılıq Naziri oldu və həmin ildə baş nazir təyin edildi.

Farer maliyyə böhranından sonra, sağlamlıq problemləri ilə daha da ağırlaşan Dam, 18 fevral 1993-cü ildə baş nazir və Sosial Demokrat Partiyasının rəhbəri vəzifəsindən istefa verdi və onun yerinə Marita Petersen keçdi.

Onun ən böyük siyasi nailiyyətlərindən biri Danimarkanın baş naziri Poul Schlüter ilə danışıqları ehtiva edir ki, bu da Farer yeraltı və bütün təbii sərvətlərinin Farer dövlətinin mülkiyyətinə çevrilməsi ilə nəticələnir, ondan əvvəl bu sərvətlər danimarkalılara məxsus idi.

1994-cü il seçkilərində Loqtinq üçün yenidən seçilə bilmədi.

## İstinadlar
Tolyatti-Odessa ammonyak boru kəməri

**Tolyatti-Odessa ammonyak boru kəməri** — Rusiya və Ukrayna ərazisindən ammonyak nəql etmək üçün nəzərdə tutulmuş boru kəməri. 

## Tarix
Ən güclü ammonyak boru kəməri (ildə 2,5 milyon tona qədər) Tolyatti-Odessa Rusiya və Ukraynada yerləşir (ammonyak boru kəmərinin Rusiya hissəsi Transammonyak ASC tərəfindən, Ukrayna hissəsi UGP Ukrhimtransammonyak tərəfindən idarə olunur). Ammonyak boru kəmərinin son hissəsi Odessa liman zavodudur.

Ammonyak kəmərinin birinci mərhələsi 1979-cu ilin oktyabrında Qorlovka-Odessa boru kəmərinin 800 kilometrlik hissəsi istifadəyə verilmişdir. Dneprdən keçmək üçün (Dnepropetrovsk vilayətinin Vovniqi kəndindən aşağıda) 720 metr uzunluğunda unikal asma keçid layihələndirilmiş və tikilmişdir. Boru kəməri 1981-ci ildə tamamlanır. 
## Təsvir
Borular Fransada sifarişlə hazırlanır. Onlar 8 düymlük (203,2 mm) Amerika boru kəmərlərindən fərqli olaraq divarın qalınlığı 8 mm və diametri 355 mm-dir. Bundan əlavə, təhlükənin artdığı yerlərdə, eləcə də su obyektlərinin bilavasitə yaxınlığında “iki boru” prinsipi tətbiq edilib. Bu sahələrdə korroziyaya qarşı əlavə qorunma təmin edən həm daxili (əsas), həm də xarici borunun divarları çox yüksək təzyiqə davam gətirə bilir. Boruların qalınlığı 13 mm-ə qədər artır və borular arasında azot var.

Təhlükəsizliyi artırmaq üçün dəmir yolu və magistral yolların altında yerləşən ammonyak boru kəmərinin hissələri xüsusi polad örtüklə örtülmüşdür. İzolyasiya örtüyü və elektrokimyəvi qorunma səbəbindən korroziya istisna olunur. Hətta içəridən boru kəməri qorunur: daşınan məhsul 99,6% - 0,4% nisbətində ammonyak və su qarışığıdır. Suyun bu kiçik faizi borunun hazırlandığı metalın oksidləşməsinin qarşısını alır.

Daşınan ammonyak 355 mm diametrli boruda normal temperaturu +4 °C və təzyiqi 35 atmosferə qədər olan maye şəklindədir. 
## Qəzalar
2013-cü il iyunun 15-də Donetsk vilayətinin Konstantinovski rayonunun Aleksandro-Kalinovo kəndi yaxınlığındakı açıq ərazidə ammonyak sızması baş verib. Buna səbəb boruda dəliyin əmələ gəlməsi olur və xilasedicilər sızmanın özləri tərəfindən aşkar edilmədiyini, yerli sakinlərin siqnalı ilə gəldiyini etiraf ediblər.
21 iyun 2015-ci il saat 20:20-də Voronej vilayətinin Ternovski rayonunun Lipyaqi kəndindən üç kilometr aralıda Tolyatti-Odessa ammonyak boru kəmərində qəza baş verib. Flanş birləşməsinin təzyiqsizləşdirilməsi nəticəsində havaya üç tondan çox ammonyak buxarlanıb. Lipiaqdan 771 nəfər təxliyə edilmiş, bir kənd sakini zəhərlənmişdir. İstintaq və sonrakı məhkəmə prosesi əməliyyat şirkətinin mexanikinin günahını müəyyən edir. 
## İstinadlar
Dmitri Kuleba

**Dmitri İvanoviç Kuleba** (; ) — ukraynalı diplomat. 2020-2024-cü illərdə Ukraynanın Xarici İşlər Naziri. 13 mart 2020-ci il tarixindən Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının üzvüdür.

Ukraynanın Avropa və Avro-Atlantik İnteqrasiya üzrə Baş Nazirinin müavini (29 avqust 2019-cu il — 4 mart 2020-ci il). Ukrayna tarixində ən gənc xarici işlər naziridir.

## Həyatı
19 aprel 1981-ci ildə Sumıda anadan olmuşdur. Atası İvan Kuleba (1953) 1993-cü ildən peşəkar diplomat olmuş, 1997-ci ildən Ukraynanın Misirdə, Çexiyada, Qazaxıstanda səfiri, Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət katibinin müavini, xarici işlər nazirinin müavini vəzifələrində çalışıb. 2019-cu ilin dekabrından isə Ukraynanın Ermənistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib.

2003-cü ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunu beynəlxalq hüquq ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

2003-cü ildən Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin baş hüquq məsləhətçisi xidmətinin attaşesidir.

2004–2005-ci ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun beynəlxalq hüquq şöbəsinin aspirantı olur.

2005-ci ildə Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin hüquqi təminat departamentinin üçüncü katibi olmuşdur.

2005–2009-cu ildə Ukraynanın Vyanadakı Beynəlxalq Təşkilatlar yanında Daimi Nümayəndəliyinin üçüncü və ikinci katibi (ATƏT məsələləri üzrə) olur.

2010–2012-ci ildə Ukrayna Xarici İşlər Naziri Katibliyinin birinci katibi, müşaviri, şöbə müdiri işləyir.

2013-cü ildə o, Ukrayna baş nazirinin müavini Konstantin Qrişenkonun humanitar məsələlər üzrə müşaviri olub.

2013-cü ildən UART Mədəni Diplomatiya Fondunun rəhbəridir.

9 aprel 2016-cı ildə Ukraynanın Avropa Şurası yanında daimi nümayəndəsi təyin edilib. 2017-ci ilin dekabrında 70-ə yaxın ekspertin iştirak etdiyi Dünya Siyasəti İnstitutunun sorğusuna əsasən o, Ukraynanın xaricdəki ən yaxşı səfiri kimi tanınıb.

29 avqust 2019-cu ildən Honçaruk hökumətində Ukrayna baş nazirinin Avropa və Avro-Atlantik inteqrasiya üzrə müavini işləyir.

Avro-Atlantik İnteqrasiya Koordinasiyası Komissiyasının sədri olur.

"Mystetsky Arsenal" Milli Mədəniyyət, İncəsənət və Muzey Kompleksinin İnkişafı Şurasının üzvüdür.

2024-cü il 4 sentyabrda Ali Radanın sədri Ruslan Stefançuk xarici işlər naziri Dmitri Kuleba tərəfindən istefa ərizəsi daxil olduğunu elan etdi. Ertəsi gün Ukrayna Ali Radası 240 səslə (lazımi 226 səs) onun istefasını qəbul etdi.

Hüquq üzrə fəlsəfə doktoru[12]. İngilis və İtalyan dillərini bilir.

## Biblioqrafiya
"Reallıq uğrunda müharibə: saxta, həqiqətlər və icmalar dünyasında necə qalib gəlmək olar".

## Mükafatları
2021 — III dərəcəli "Xidmətə görə" ordeni

## Ailəsi
Atası — İvan Dmitriyeviç Kuleba, ukraynalı diplomat.

Həyat yoldaşı — Yevgeniya Anatolyevna Kuleba, "Garden City" ictimai təşkilatının təsisçisi və rəhbəri.

Uşaqları — Yeqor (2006), Lbov (2011).

## İstinadlar

## Mənbə
* Биография на сайте МИД Украины
* Блог *Українська правда*
Andrey Kulikov

**Andrey Kulikov** (; ) — Sovet və Ukrayna jurnalisti, redaktor, televiziya və radio aparıcısı, aktyor, media eksperti və media məşqçisi.

## Təhsil
Taras Şevçenko adına Kiyev Dövlət Universitetinin beynəlxalq münasibətlər və beynəlxalq hüquq fakültəsini beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə bitirmişdir; ingilis dilinin referent-tərcüməçisi.

## Jurnalist fəaliyyəti
1979–1992-ci ildə Ukrayna SSR-nin xaricdə ingilisdilli təbliğat qəzeti olan "News from Ukraine" (Kiyev) qəzetinin müxbir şöbə müdiri, baş redaktorun müavini olur. 1992–1995-ci ildə ВВС Ukrayna bölümünün prodüseri, baş prodüseri işləyir. 1996-cı ildə İnternyus MMC telekanalının xəbərlərinin baş redaktoru, baş redaktor müavini olur. 1997–1998 — Aleksandr Tkaçenkonun dəvəti ilə gəldiyi Studio 1 + 1 kanalının televiziya xəbərlər xidmətinin idarəedici redaktoru, direktor müavini işləyir. 1998–1999-cu illərdə "Novıy Kanal"ın baş redaktoru, həmçinin canlı yayımların, xüsusən də Studio layihəsinin aparıcısı kimi fəaliyyət göstərir. 2000 — Gecə dramaturgiyası proqramının (STB) müəllif-aparıcısı olur. 2000–2007-ci illərdə BBC Ukrayna Xidmətinin radio prodüseri (London) olur. Bu müddət ərzində, 2005–2007-ci illərdə o, eyni zamanda Avropa İttifaqının TACIS — BBC World Service Trust "Millstones" birgə layihəsinin "Jurnalistika Təhsili: Bacarıqların İnkişafı" adlı media eksperti olmuşdur. 2007-ci ilin avqust ayından "Yeni Kanal"dakı keçmiş həmkarı, televiziya prodüseri Mixail Pavlovun dəvəti ilə Savik Şusterin gedişindən sonra ICTV kanalında "Söz Azadlığı" siyasi tok-şousunun aparıcısı olur.

2013-cü ildə o, Hromadske Radio onlayn layihəsinin həmtəsisçisi olub, 2015-ci ildən onun idarə heyətinin rəhbəridir.

Andrey Kulikov 2016-cı ilin may ayına qədər Söz Azadlığında işləyib. Bundan sonra o, baş redaktor kimi Xromadske radiosunun rəhbərliyinə və Hromadske TV yayımı ilə birgə işə cəlb olunub.

2 dekabr 2016-cı ildə Ümumukrayna ictimai təşkilatının "Jurnalist etikası komissiyası"nın ümumi yığıncağının iclasında Andrey Kulikov sədr vəzifəsinə seçilir.

19 aprel 2019-cu ildə o, prezidentliyə namizədlər Petro Poroşenko və Volodimir Zelenskinin debatlarında həmmoderator olmuşdur.

## Maraqlı faktlar
2018-ci ildə Andrey Kulikov "2020. İnsansız ölkə"" filmində ssenariyə görə Ukrayna prezidenti olan "Taras Voitenko" rolunu oynayır.

## Hobbi
Hobbi olaraq ədəbi fəaliyyətlə məşğuldur. Kiyevdə gəzməyi, günlərlə tramvaya minməyi, saatlarla aya baxmağı, göbələk yığmağı, dünyanı gəzməyi xoşlayır. Bişirməyi sevən ciddi vegetariandır.

## Ailə
Həyat yoldaşı — Antonina.

qızı – Tana. İlk evliliyindən də bir qızı var. Onun 2003, 2006, 2011-ci il təvəllüdlü üç nəvəsi vardır.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 
*
Alfred Pfaff

**Alfred Pfaff** () – yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən keçmiş alman futbolçusu və 1954-cü ildə Qərbi Almaniya ilə Dünya Kubokunun qalibi.

## Həyatı
Pfaff 1953-1956-cı illər arasında Qərbi Almaniya millisinin heyətində yeddi dəfə meydana çıxmış və iki qol vurmuşdur.

Karyerasının ən böyük uğuru 1954-cü ildə İsveçrədə keçirilən Dünya Kubokunu qazanmasıdır. Pfaff ilkin mərhələdə 3-8 qələbə hesabı ilə bitən Macarıstan millisi ilə qarşılaşmada meydana çıxmış və 26-cı dəqiqədə qol vurmuşdur. 

Peşəkar karyerasınən böyük hissəsini "Ayntraxt Frankfurt"da keçirən Pfaff həmin klub ilə 1959-cu ildə alman çempionatını qazanmışdır, 1960-cı ildə isə Çempionlar Kubokunun finalına yüksəlsə də, son oyunda "Real Madrid"ə məğlub olmuşdur. Pfaff əla topa nəzarəti və dəqiq sərbəst vuruşları ilə seçilirdi. "Ayntraxt" klubunda sərgilədiyi uğurlu oyununa baxmayaraq, milli komandada daha çox Frits Valter oynayırdı, buna görə də o, Qərbi Almaniya formasıyla cəmi 7 dəfə meydana çıxmışdır. 1954-cü ildə "Atletiko Madrid" ona 180.000 alman markı dəyərində transfer təklifini etsə də futbolçunun həyat yoldaşı Edit İspaniyaya köçməyə qarşı idi. Ola bilsin ki, Pfaffın ən böyük oyunu “Reyncers”ə qarşı 6-1 hesabı ilə başa çatan Avropa Kubokunun 1959-1960-cı yarımfinalının ilk oyunu olmuşdur, Qlazqoda keçirilən cavab qarşılması isə “Ayntraxt Frankfurt”un 6-3 hesablı qələbəsi ilə başa çatmışdır. O, karyerasını 1962-ci ildə 36 yaşında bitirdi.

İdman karyerası ilə yanaşı, Pfaff otel sahibi idi və Frankfurtda Hauptvaxe yaxınlığında bir barı var idi. 1960-cı illərdən bəri o, Morretal şəhərində otel və bar sahibi kimi fəaliyyət göstərirdi.

## Nailiyyətləri
'''Ayntraxt Frankfurt'''

* Almaniya çempionu: 1958–59
* Çempionlar Kuboku: finalçı 1959–60
* Oberliqa Süd: 1952–53, 1958–59; finalçı olduğu illər - 1953–54, 1960–61

**[[Almaniya milli futbol komandası|Qərbi Almaniya]]**

* FIFA Dünya Kuboku: 1954

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aliya (termin)

Aliyah (İvrit dilində: עֲלִיָּה) yəhudilərin diasporadan İsrail torpağına immiqrasiyasını bildirən termindir. Bundan əlavə, “yuxarı qalxmaq” (Qüdsə getmək) və “İsrail torpağından keçərək Aliyah etmək” kimi təyin olunan vəziyyət sionizmin əsas prinsiplərindən biridir.

Aliyahın əksi Yeridadır (İbranicə: ירידה), mənası “enmə” deməkdir. İsrailin Qayıdış Qanunu dünyadakı yəhudilərə, onların övladlarına və nəvələrinə avtomatik yaşayış və İsrail vətəndaşlığı hüququ verir.

Yəhudi xalqının tarixinin əksər hissəsində “Aliyah” özünü əsrlər boyu milli arzu kimi ifadə edib və diasporda yaşayan yəhudi xalqının həsrəti olmuşdur. O, ümumiyyətlə, XIX əsrin sonlarında sionist hərəkatının inkişafına qədər yerinə yetirilməmişdir. Yəhudilərin Fələstinə genişmiqyaslı köçü 1882-ci ildə başlanmışdır. 1948-ci ildə İsrail Dövlətinin qurulmasından bəri 3 milyondan çox yəhudi İsrailə köçmüşdür. 2014-cü ilə olan məlumata görə, İsrail və Fələstin ərazilərində birlikdə dünya yəhudi əhalisinin 42,9%-i yaşayır.
Xəfəng

**Xəfəng** — Pəncərənin və ya qapının üst hissəsi.

Xəfəng pəncərə yerinın iki doldurulmasından biri adlandırıla bilər.

Loru dilində xəfəng həmçinin pəncərə çərçivəsinin aşağı açılan (qatlanan) yuxarı hissəsini adlandırırlar, hansı ki, tez-tez uşaqların təhlükəsizliyi və yelçəkənsız havalandırma üçün istifadə olunur, çünki çöldəki soyuq hava enənken, tədricən istiləşilır.

"Xəfəng" sözü qapılara münasibətdə istifadə edildikdə, adətən evin birinci mərtəbəsindən ikinci mərtəbəsinə və ya çardağa çıxmaq üçün tavandan açılan kiçik qapılara aiddir. Şüşəli xəfənglər otağı bəzəmək və işıqlandırmanı yaxşılaşdırmaq üçün xidmət edir.

## Həmçinin bax
* Nəfəslik

## Xarici keçidlər
Olqa Stefanişina

**Olqa Stefanişina** () — ukraynalı hüquqşünas. Ukraynanın Avropa və Avro-Atlantik inteqrasiyası üzrə baş nazirin müavini (4 iyun 2020-ci ildən).

## Bioqrafiya
29 oktyabr 1985-ci ildə Odessada anadan olşdur. 2006–2007-ci illərdə özəl hüquq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 2007-ci ilin sonunda o, Ukrayna Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşı olur. Qanunvericiliyin Uyğunlaşması üzrə Dövlət Departamentinin Avropaya İnteqrasiyaya Hüquqi Dəstək Departamentinin Adaptasiya üzrə İşin Təşkili və Planlaşdırılması Departamentində işləyib (2007–2010). 2010–2015-ci illərdə Ukrayna Ədliyyə Nazirliyində Beynəlxalq Hüquq Departamentinin direktor müavini, Avropaya İnteqrasiya Departamentinin isə direktoru olaraq çalışır. 2017-ci ilin mart-dekabr aylarında Nazirlər Kabineti Katibliyinin Avropa və Avro-Atlantik İnteqrasiyası üzrə Hökumət İdarəsinin direktoru vəzifəsində çalışıb. 2017-ci ilin dekabrında o, Nazirlər Kabineti Katibliyinin Avropa və Avro-Atlantik İnteqrasiyasının Koordinasiyası üzrə Hökumət İdarəsinin baş direktoru təyin edilib. 2019-cu ildə işdən çıxarıldıqdan sonra İlyaşev & Partners hüquq firmasında məsləhətçi işləyir. İyunun 4-də o, Vadim Pristaykonun yerinə baş nazirin Avropaya inteqrasiya üzrə müavini təyin edilir. 2019-cu ilin növbədənkənar parlament seçkilərində o, Ukraynanın Strategiya Qroysman partiyasının 25 saylı siyahıları üzrə Ali Radaya namizəd olur, lakin parlamentə düşə bilmir. 4 iyun 2020-ci ildə Ali Rada Olqa Stefanişinanın Ukraynanın Avropaya inteqrasiyası üzrə baş nazirin müavini təyin edilməsinə səs verir. 17 avqust 2020-ci il tarixindən Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının üzvüdür.

## Şəxsi həyatı
Anası — Nadejda Fedorovna Kravets (1952-h.h)

Keçmiş əri — Mixail Vasilieviç Stefanişin, hüquqşünas və məmur. Ərindən 2017-ci ildə boşanıb. Keçmiş ərindən Anastasiya adlı bir qızı və Daniel adlı bir oğlu vardır.

Odessada üç, Kiyevdə bir mənzili vardır. O, həmçinin 2012-ci ildə alınmış 2009 Toyota RAV4 avtomobilinin sahibidir. 2019-cu ildə o, 800 min qrivna əmək haqqı alıb.

2008-ci ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetini bitirib (beynəlxalq hüquqşünas, ingilis dilindən tərcüməçi). 8 ildən sonra maliyyə və kredit mütəxəssisi ixtisası alaraq Odessa Milli Universitetini bitirib.

İngilis, ukrayna və rus dillərini səlis bilir.

## İstinadlar
Nərmin Neftçi

**Nərmin Neftçi** () — türk hüquqşünas və siyasətçi.

## Bioqrafiya
1924-cü ildə İstanbulda anadan olub. Ankara Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.

1969-cu ildə Muşdan Böyük Millət Məclisinə deputat seçilmişdir. O, Türkiyənin şərq illərindən Böyük Millət Məclisinə seçilən ilk qadın olub. O, həmçinin Böyük Millət Məclisinin sədr müavini seçilib. O, həm də bu vəzifəni tutan ilk qadın olmuşdur. O, 1973-cü il parlament seçkilərində iştirak etməyib, lakin mədəniyyət naziri kimi Sədi Irmak hökumətinə daxil olub. O, bu vəzifəni 1974-cü il noyabrın 17-dən 1975-ci il martın 31-dək tutmuşdur.

12 mart 1971-ci il çevrilişindən sonra həbs edilən 3 Türk Xalq Qurtuluş Ordusunun üzvlərinin edam edilməsi ilə bağlı 1972-ci il aprelin 24-də keçirilən səsvermədə iştirak edib. Neftçi edamın əleyhinə səs verən 48 deputatdan biri olub. 273 deputat isə lehinə səs verib. Prezident hökmü imzaladıqdan sonra 1972-ci il mayın 6-da Dəniz Gəzmişin də olduğu hər üç məhkum edam edilib. Bu edam uzun müddət qızğın müzakirə mövzusu olur.

Bir sıra dövri mətbuatda məqalələr yazıb, məqalə yazıları yazıb. Türk dilinin quruluşu, İraq türkmənlərinin Kərkük folkloru haqqında kitab yazmışdır.

20 avqust 2003-cü ildə Bodrumda vəfat edib. Saleh (1947–2009) və Sinan adında iki oğlu var idi.

## İstinadlar