open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avstriyalı Katalina Mikaela

**Ketrin Mişel** (, ) — İspaniya kralı II Filipp və xanımı Valualı Elizabetin qızı, Savoyya hersoqinası.

## Həyatı
Ketrin Mişel 10 oktyabr 1567-ci ildə Madriddə dünyaya gəldi. Atası İspaniya kralı II Filipp, anası isə onun üçüncü xanımı olan Valualı Elizabet idi. Nənəsi Fransa kraliçası Ketrin Medicinin adını aldı. Atası onun vəftiz mərasiminə qatılmamış, böyük bacısı İzabellanın doğumu qədər sevinməmişdi. Buna baxmayaraq ata ilə qızı arasında münasibətlər həmişə yaxşı idi və ömrünün sonuna qədər məktublaşmışdılar. Uşaqlıq illəri bacısı İzabella ilə birlikdə ögey anası Avstriyalı Annanın və onun alman xidmətçilərinin himayəsi altında keçmişdi.

### Evliliyi
Savoy hersoqu I Çarlz Emanuel Fransaya qarşı ispan dəstəyini qazanmaq məqsədilə II Filippə qızıyla evlənməyi təklif etdi. Cütlüyün toy mərasimi 11 mart 1585-ci ildə Saraqosada baş tutdu və 10 avqustda yaşayacaqları Turin şəhərinə gəldilər. Gətirdiyi ispan dəbdəbəsi və dikbaş xasiyyəti ilə ilk başlar burada çox sevilmədi. Ancaq onun apardığı siyasətlə və əri üzərindəki güclü təsiriylə Savoy bölgəsi muxtariyyət qazandı.

Məhz onun təsiriylə övladları İspaniyada təhsil aldı. Ancaq 1597-ci ilin əvvəlində bətnindəki övladını itirən Ketrinin səhhəti pisləşdi və həmin ilin sonunda vəfat etdi.

## Övladları
1584-cü ildə Savoyya hersoqu I Çarlz Emanuellə evləndi.

* I Viktor Amadeus
* Savoyyalı Marqarita
* Savoyyalı Mauris

## İstinadlar
Hüseyn Quliyev

* **[[Hüseyn Quliyev (diplomat)]]**
:* Hüseyn Quliyev (diplomat, 1939) — general-mayor, SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin konsulluq şöbəsinin rəisi, SSRİ-nin İrandakı səfirinin 1-ci müavini, SSRİ-nin Türkiyə konsulunun köməkçisi.
:* Hüseyn Quliyev (diplomat, 1946) — Azərbaycanın Özbəkistanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Həmçinin bax
* Hüseyn (ad)
* Quliyev
Hüseyn Quliyev (diplomat, 1939)

**Quliyev Hüseyn Abbasqulu oğlu** () — general-mayor, SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin konsulluq şöbəsinin rəisi, SSRİ-nin İrandakı səfirinin 1-ci müavini, SSRİ-nin Türkiyə konsulunun köməkçisi.

## Həyatı
Hüseyn Quliyev 1939-cu ildə Azərbaycan SSR Qubadlı rayonunun Teymur Müskanlı kəndində anadan olmuşdur. 

Orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakıya gəlmiş və Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə qəbul olunmağa çalışmışdır. Lakin bura qəbul olunmadıqda Ukrayna SSR Lvov şəhərinə gedərək orada Ali Hərbi Məktəbə qəbul olunmuşdur. 

həmin təhsil müəssisəsində təhsilini bitirdikdən sonra, diplomatiya təhsili almışdır.

O, uzun müddət SSRİ Xarici İşlər Nazirliyində məsul vəzifələrdə çalışmış, o cümlədən SSRİ-nin İrandakı səfirliyində 1-ci müavin, Türkiyədə konsul köməkçisi işləmişdir. 

Hüseyn Quliyev 1970-ci illərin sonu 1980-cı illərin əvvəlləri SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin konsulluq şöbəsinə rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Tezliklə ona göstərdiyi xidmətlərə görə general-mayor rütbəsi verilmişdir. 

Lakin bu rütbəni o, uzun müddət gəzdirə bilməmiş, Moskva yaxınlığında 1985-ci ildə qəzaya düşərək həlak olmuşdur.
Avstriya Milli Kitabxanası

**Avstriya Milli Kitabxanası** — Avstriyada ən böyük kitabxanadır. Vyana şəhərində Xofburq sarayında yerləşir. Öz başlanğıcını orta əsrlərdə yaradılmış imperator kitabxanasından götürür.

## Tarixi
Avstriya hersoqu III Albrext (1349–1395) öz kolleksiyasına kitablar yığmağa başlamış, həmçinin, bir çox əsərlərin latın dilindən alman dilinə tərcüməsini təşkil etmişdi. O bütün kitabları Xolfburq kilsəsində saxlayırdı. Daha sonra İmperator III Fridrix (1415–1493) bəzi qiymətli kitabları paytaxta gətirib bu kolleksiyanı xeyli təkmilləşdirdi. Sonra İmperator I Maksimilian (1459–1519) Burqundiyadan gətirilmiş kitabları Xolfburqa daşıtdıraraq kitabxananın inkişafına böyük töhfə verdi. İmperator I Maksimilianın ikinci arvadı Byanka Mariya Sforsa cehiz kimi İtaliyadan çoxlu sayda kitablar gətirdi. Maksimilianın ölümündən sonra kitablar İnsbruqda saxlanılmağa başlandı. Bu zaman kitabxana Avstriya alimlərinin elmi əsərləri ilə, qlobuslarla, xəritələrlə və atlaslarla zənginləşdirildi, zəngin insanların şəxsi kolleksiyalarından bağışladıqları ianələr sayəsində kitab fondu əhəmiyyətli dərəcədə artdı. 1575-ci ildə kolleksiya artıq 9 min nüsxədən ibarət idi və onlara qulluq etmək üçün ilk kitabxanaçı işə götürülmüşdü. 1624-cü ildən II Ferdinandın sərəncamı ilə dövlət xəzinəsi kitabxananın inkişafı üçün müntəzəm olaraq vəsait ayırmağa başladı. 1722-ci ildə VI Karl Xolfburqda imperator kitabxanası üçün ayrıca binanın tikilməsi əmrini verdi. Şahzadə Yevgeni Savoy kitab fondunun zənginləşməsi məqsədilə vəsait yığımını təşkil etdi. Bunun sayəsində Fransadan və İtaliyadan təxminən 15 min cild kitab gətirməyə nail oldu. Bu zaman kitabxanada kartoteka da təşkil edilmişdi.

## Hazırkı fəaliyyəti
1920-ci ildə Avstriya Respublikası elan olunandan sonra bu kitabxana Avstriya Milli Kitabxanası adlandırıldı. Kitabxana Qabsburqlar imperator ailəsinin
iqamətgahı olmuş Xolfburq sarayında yerləşir. Burada Avstriyada çapdan çıxan bütün nəşrlər, Avstriya müəlliflərinin xaricdə nəşr edilmiş əsərləri, eləcə də Avstriya haqqında kitablar saxlanılır. 2010-cu ilin məlumatına görə, kitabxananın kolleksiyalarında müxtəlif dillərdə təxminən 7,9 milyon nüsxədən çox
kitab saxlanılır. Burada qorunan 180 min papirusdan ən qədimi bizim eradan əvvəl XV əsrdə tərtib edilmişdir. Bundan başqa, kitabxanada əlyazmalar, qədim
və nadir kitablar, xəritələr, qlobuslar, şəkillər, rəsmlər, fotolar, avtoqraflar, plakatlar, Brukner və Ştraus kimi məşhur bəstəkarların partituraları mühafizə olunur. Kitabxana həmçinin, fondundakı təxminən 8 min inkunabula ilə də məşhurdur. Kitabxanada çalışan 313 əməkdaş bir il ərzində 263 min oxucuya
xidmət göstərir, onlara orta hesabla 530 min nüsxədən artıqq sənəd verilir. 2010-cu ildə kitabxananın illik büdcəsi 22 milyon 383 min avrodan çox olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Avstriya Milli Kitabxanasının əlyazmaları

## İstinadlar
TypeScript

**TypeScript** — Microsoft tərəfindən hazırlanmış və dəstəklənən azad və açıq mənbəli bir proqramlaşdırma dilidir. JavaScript-in ciddi bir sintaktik sətiridir və dilə istəyə uyğun statik yazma əlavə edir. TypeScript, böyük tətbiqetmələrin və JavaScript-ə transkompilyasiyaların inkişafı üçün nəzərdə tutulmuşdur.  TypeScript JavaScript-in üst dəsti olduğundan mövcud JavaScript proqramları da etibarlı TypeScript proqramlarıdır.

TypeScript həm müştəri, həm də server tərəfi icrası üçün JavaScript tətbiqetmələrini inkişaf etdirmək üçün istifadə edilə bilər (Node.js və ya Deno ilə olduğu kimi). Transkompilyasiya üçün bir çox seçim mövcuddur. Ya standart TypeScript Checker istifadə edilə bilər, ya da Babel kompilyatoru TypeScript-i JavaScript-ə çevirmək üçün istifadə edilir.
## İstinadlar
BMT-nin rəsmi dilləri

**BMT-nin rəsmi dilləri** — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının iclaslarında istifadə edilən və bütün rəsmi BMT sənədlərinin tərtib olunduğu altı rəsmi dil. Əlifba sırası ilə bunlara daxildir:
* Çin dili (Sadələşdirilmiş Çincə Mandarin Çin dili)
* Ərəb dili (ərəb ədəbi dili)
* Fransız dili
* İngilis dili (İngilis dilinin Britaniya variantı Oksford orfoqrafiyası ilə)
* İspan dili
* Rus dili

## Haqqında
Yuxarıda qeyd edilən dillərdən müxtəlif BMT qurumlarının, xüsusilə də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinin (Prosedur qaydaların 51-ci maddəsinə müvafiq olaraq), İqtisadi və Sosial Şuranın və Təhlükəsizlik Şurasının (Prosedur qaydaların 41-ci maddəsinə müvafiq olaraq) iclaslarında istifadə olunur. Hər dövlətin nümayəndəsi bu altı dildən hər hansı birində çıxış edə bilər; digər dildə çıxış etdiyi halda, onun çıxışı qeyd edilən altı dildən birinə tərcümə olunur. BMT özünün tərcümə xidmətləri vasitəsilə bir rəsmi dildən digər beş rəsmi dilə sinxron tərcüməni təmin edir.

Rəsmi dillərdən, həmçinin rəsmi sənədlərin yayımlanması zamanı da istifadə olunur. Altı dildə olan mətnlərin hər biri, adətən, eyni hüquqi qüvvəyə malik olmaqla autentik hesab edilirlər.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Katibliyində işçi dillər aşağıdakılardır: ingilis və fransız dili.

BMT beş rəsmi dilə kifayət qədər yer vermədiyinə, ingilis dilindən daha çox istifadə etdiyinə görə zaman-zaman tənqidlərə məruz qalırdı. İspandilli üzv dövlətlər 2001-ci ildə bu məsələni rəsmi olaraq Baş katibin diqqətinə çatdırdılar. Məsələ ilə bağlı Baş katib Kofi Annan altı rəsmi dilin tam bərabərliyini mövcud büdcə ilə təmin edə bilməyəcəklərini söyləsə də, dillər arasındakı balansı qorumağın əhəmiyyətli olduğunu da vurğulamışdı. Baş Məclisin 2008 və 2009-cu illərdə qəbul etdiyi qərarlar Katibliyi, xüsusən də ictimai məlumatların yayımlanması zamanı altı rəsmi dilin bərabərliyinə hörmət etməyə çağırırdı.

Baş Məclis BMT-də insan resurslarının idarə edilməsinə dair 8 iyun 2007-ci il tarixli qərarlarında "Birləşmiş Millətlər Təşkilatının altı rəsmi dilinin bərabərliyinin vacibliyini" vurğulamış və Baş katibdən tələb etmişdi ki, "müvafiq vəzifə üçün xüsusi işçi dil tələb edilmədiyi təqdirdə vakansiya elanlarında Katibliyin işçi dillərindən hər hansı birinə ehtiyacın müəyyənləşdirilməsini təmin etsin".

Baş katibin çoxdilliliklə bağlı son hesabatı 4 oktyabr 2010-cu ildə yayımlandı. Buna cavab olaraq, 19 iyul 2011-ci il tarixində Baş Məclis bir daha Baş katibi altı rəsmi dilə bərabər dərəcədə əlverişli iş şəraiti və mənbələr verilməsini təmin etməyə çağıran çoxdillilik haqqında A/RES/65/311 saylı qərar qəbul etdi. Qərarda BMT-nin veb-saytının çoxdilli inkişafının gözlənildiyindən çox yavaş bir sürətdə inkişaf etməsi ilə bağlı narahatlıq ifadə olunurdu.

BMT-nin altı rəsmi dili planetdəki 2,8 milyard insanın ana dili və ya ikinci dilidir. Bu rəqəm isə dünya əhalisinin yarısından azını ifadə edir. Sözügedən dillər BMT-nin üzv dövlətlərinin üçdə ikisinin, yəni təxminən 120-dən çox dövlətin rəsmi dilidir.

## İstinadlar
Bühal (Əhər)

**Bühal** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 849 nəfər yaşayır (158 ailə).

## İstinadlar
Entoni Eşli-Kuper (I Şeftsberi qrafı)

**Entoni Eşli-Kuper** (; ) — çoxhakimiyyətlilik və kral II Karlın hakimiyyəti dövründə nüfuz qazanmış İngiltərə siyasətçisi. O həmçinin, Viqlər partiyasının qurucusu və İngiltərə filosofu Con Lokkun hamisi idi.

## Həyatı
Dorsetdə anadan olan Entoni Eşli-Kuper ser Con Kuperin və onun həyat yoldaşı, kraliça I Elizabetin hakimiyyəti dövründə müharibə katibi olaraq xidmət etmiş ser Entoni Eşlinin qızı Enn Eşlinin oğlu idi. Onun valideynləri gənc yaşlarında vəfat edir və Eşli-Kuper baronet titulunu əldə edir. Puritan müəllimlər tərəfindən təhsil almış, Oksforddakı Ekseter kollecində oxumuşdur.

Ser Entoni Qlosterşir qraflığındakı Tüksberi şəhərini təmsil edən I Karlın qurduğu qısa parlamentə qatılır. O, daha sonra uzun parlamentdə Dorset qraflığındakı Pul şəhərini təmsil edir. Denzil Hollislə rəqabət aparan ser Entoni İngiltərədə vətəndaş müharibəsinin əvvəllərində ilk öncə kavalerlərin tərəfini tutur, bundan sonra isə Oliver Kromvelə sadiq girdəbaşların sırasına keçir. 1660-cı ildə Kromvelin qalibiyyəti nəticəsində İngiltərə Respublikasının süqutundan sonra ser Entoni İngiltərə sərkərdəsi Corc Monk ilə birlikdə kral II Karlın ölkəyə qayıtmasını dəstəkləyir.

Ser Entoni Klarendon qrafının hökuməti dövründə əhəmiyyətli bir dövlət xadiminə çevrilir. Lakin o, Klarendon ilə mübahisələr yaşayırdı, xüsusilə də dini mövzularda. O, 1663-cü ildə Şimali Amerikada Lordlar Sahibləri təyin olunan səkkiz centlmendən biri idi. Ser Entoni Con Lokk ilə Karolina əyalətinin formalaşmasında aktiv iştirak edir.

Klarendonun devrilməsindən sonra ser Entoni 1672-ci ildə lord-kansler təyin edilir. Qısa müddət sonra kral ona Şeftsberi qrafı ünvanını verir.

Çıxarılma böhranı dövründə İngiltərə parlamentdə "Çıxarılma haqqında qanun"un tərəfdarları və müxalifləri arasında bölünməsinə şahid olur. Bu, II Yakovun qardaşı və II Karlın varisini taxt-tac varisliyindən xaric edən bir qanun idi. Şeftsberi qanunun əsas tərəfkeşlərindən biri idi. Bu onun sürətli şəkildə nüfuzunu itirməsinə səbəb olur və o, Hollandiyaya qaçmalı olur. Entoni Eşli-Kuper 1683-cü ildə Hollandiyada vəfat edir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* K. H. D. Haley, *The First Earl of Shaftesbury* (Oxford: Oxford University Press, 1968). 

## Xarici keçidlər
* Anthony Ashley Cooper, 1st Earl of Shaftesbury on Spartacus Educational
* https://www.ncpedia.org/biography/cooper-anthony-ashley
Tomas Uillis

**Tomas Uillis** (; ) — İngiltərə həkimi. O, anatomiya, nevrologiya və psixiatriya tarixində əhəmiyyətli rol oynamış, London Kral Cəmiyyətinin qurucu üzvlərindən olmuşdur.

## Həyatı
Tomas Uillis bədənin işini kimyəvi reaksiyalar biliklərinin köməyi ilə izah etməyə çalışan İngiltərə yatro kimyaçıların liderlərindən biri idi. İnsan sinir sistemi və müxtəlif xəstəlikləri hərtərəfli araşdırması ilə tanınır/ Onun fikirləri anatomiya, nevrologiya və psixiatriyanın inkişafında mühüm rol oynamışdır. O, 1660–1675-ci illərdə Oksford Universitetində təbiət fəlsəfəsi professoru olmuş, 1666-cı ildə Londonda tibb praktikası üçün məkan açmış və dövrün ən məşhur, ən nüfuzlu həkimlərindən biri olmuşdur. Uillis London Kral Cəmiyyətinin qurucularından biridir. Tomas Uillisin diabetin adlandırılmasında iştirak etmişdir. Hətta, İngiltərədə əvvəllər bu xəstəlik "Uillis xəstəliyi" adlandırılırdı. Uillis öz tiryək tinkturasını icad etmişdir. O, bundan zehni pozuntular, qıcolmalar, gut, böyrək daşları, nizamsız bağırsaq hərəkətləri, qusma, kolik, plevrit və tənəffüs xəstəliklərini müalicə etmək üçün istifadə etmişdir. Uillis tiryəkin heyvanın beyin gücünün bir hissəsini yatızdırdığına və ən yaxşı əlac hesab etdiyi sağlam yuxuya səbəb olduğuna inanırdı. Onun fikrincə, tiryək qızdırmanı yüngülləşdirir və bir çox insanda mövcud olan xəstəliklərin öhdəsindən gəlirdi. Uillis yazırdı ki, vəhşi atlar normalda irəli-geri qaçır və ya çəpərlərin üzərindən atlayırdısa, onlar tiryək qəbul etdikdən sonra rahatlaşırdılar. Tiryəkin istifadəsində modulyasiya daha əvvəl Tomas Sidenhem tərəfindən tövsiyə olunsa da, ilk dəfə bunun nəzarətsiz istifadəsinin təhlükələri barədə açıq və inadkarcasına danışan Uillis idi. O, tiryəkin müsbət tərəfinin qeyri-adi dərəcədə cazibədar olduğunu, ancaq mənfi tərəfinə baxdıqda şeytanın görüldüyünü qeyd etmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* K. Dewhurst, *Thomas Willis as a Physician*, Los Angeles, University of California Press, 1964.
* H. Isler, *Thomas Willis. Ein Wegbereiter der modernen Medizin, 1621—1675*, Stuttgart, Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, 1965.
* J.T. Hughes, *Thomas Willis (1621—1675): His Life and Work*, London, Royal Society of Medicine, 1991.
* M. Simonazzi, *Thomas Willis e il sistema nervoso*, in Id., *La malattia inglese. La melanconia nella tradizione filosofica e medica dell’Inghilterra moderna*, Bologna, Il Mulino, 2004, pp. 185—252.
* Жмуркин В. П., Чалова В. В. История необыкновенной книги. к 350-летию первого издания книги Т. Уиллиса (1621—1675) «Cerebri anatome» // Проблемы социальной гигиены, здравоохранения и истории медицины. 2014. № 5. С.56-61.

## Xarici keçidlər
*
Minorka

**Minorka** (Katalan dili və İspanca : **Menorca**; Latınca: *Balearis Minor*, "kiçik ada") — İspanyaya aid Aralıq dənizindəki Balear Adalarının bir hissəsidir. 94.885 əhalisi var.Dənizdən ən yüksək nöqtəsi Monte Toro 358 m/1174&nbsp;ft yüksəklikdədir. Əhali əsasən İspanca və Katalan dilinin bir dialekti olan **Menorquí** ləhçəsində danışır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Minorka Ada Dövlətləri
Dietilentriamin

*Dietilentriamin (DETA)* – N-(2-aminoetil-1,2-etandiamin) - HN(CH2CH2NH2)2 formuluna malik uzvi maddədir. Şəffaf və rangsiz hidroskopik maye olub, suda və polyar üzvi həlledicilərdə həll olur, lakin sadə karbohidrogenlərdə həll olmur. Dietilenetriamin dietilenglikolun struktur analoqudur. Kimyəvi xüsusiyyətləri etilendiaminə bənzəyir və oxşar istifadə sahələrinə malikdir[1].

## Alınması

DETA etilendiamin istehsalının (etilendixoriddən alınır) aralıq məhsuludur[2].

## Tətbiqi
* Asfalt üçün aşqarlar
* Xelatlaşdırıcı maddələr
* Korroziya inhibitoru
* Susuzlaşdırma üçün aşqarlar
* Epoksid qətranlarını bərkitmək üçün vasitə
* Parça yumşaldıcıları 
* Sürtkü yağlarına və qanacaqlara aşqarlar alınmasında
* Mineral xammalın emalında aşqarlar kimi
* Poliamid qətranlarının alınmsında
* SAM – səthi aktiv maddələr istehsalında
* Toxuculuq sənayesi üçün aşqarlar alınmasında
*  Nəmliyə qarşı daha davamlı olan kağıza əlavə olunan polimerlər sintezində
 
## Mənbə
* Eller, K.; Henkes, E.; Rossbacher, R.; Höke, H. "Amines, Aliphatic". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. doi: 10.1002/14356007.a02_001.
 
## Qeyd
* Media related to Diethylenetriamine at Wikimedia Commons
Gümüş standartı

**Gümüş standartı** — gümüşə əsaslanan pul sistemi.

## Tarixi
Gümüş standartı Bizans imperiyasının dağılmasından sonra yarandı və düz XIX əsrə qədər hakim sistem idi. XVI əsrdə Potosi yaxınlığındakı Serro Rikoda böyük gümüş yataqları tapıldıqdan sonra beynəlxalq gümüş standartı ispan pesosu ilə əlaqələndirildi. Bu gümüş ispan dollarları təxminən dörd yüz il ərzində beynəlxalq ticarətdə dünya valyutası sayılırdı.

### Ləğv olunması
1704-cü ildə, Anna Stüart kraliça elan edildikdən sonra, Britaniya Vest Hindistanı dublonlar, ispan qızıl sikkələri ilə birlikdə qızıl standartını tətbiq edən ilk bölgələrdən biri oldu. 1717-ci ildə Kral zərbxanasının rəhbəri ser İsaak Nyuton gümüş və qızıl arasında yeni bir məzənnə tətbiq etdi və bu nəticədə Böyük Britaniya faktiki olaraq qızıl standartına keçdi. Napoleon müharibələrindən sonra Böyük Britaniya qızıl soverenləri tətbiq etdi və 1821-ci ildə rəsmi olaraq qızıl standartını qəbul etdi. Eyni zamanda, Latın Amerikasındakı inqilablar Potosi və Limadakı zərbxanalarda istehsal olunan gümüş dollarların (peso) tədarükünü dayandırdı. Britaniya qızıl standartı ilk olaraq bəzi Britaniya koloniyalarına, xüsusən də Avstraliya və Cənubi Afrika müstəmləkələrinə yayıldı, amma Şimali Amerika müstəmləkələri, Britaniya Hindistanı və Cənub-Şərqi Asiyaya yayılmadı. Kanada əyaləti 1853-cü ildə, Nyufaundlend koloniyası isə 1865-ci ildə qızıl standartını qəbul etdi. 19-cu əsrin ikinci yarısında ABŞ-da qızıl və gümüş standartları arasındakı seçim siyasi müzakirələrin vacib bir hissəsi idi, nəticədə 1873-cü ildə qızıl standartına keçid başladı. Elə həmin ildə Almaniya İmperiyası qızıl markaları tətbiq edərək qızıl standartına keçdi və sonrakı 35 il fərzində demək olar ki, bütün digər ölkələr qızıla keçdilər. 1900-cü ildə gümüş standartını yalnız Meksika, Çin və Britaniya koloniyaları Hong Kong və Veyhay saxlamışdılar. 1835-ci ildə Çin və Honkonq gümüş standartından imtina edəndən sonra, bu pul sisteminin sonu gəldi.

## İstinadlar
Burqonlu Mariya

**Burqonlu Mariya** () (d. 13 fevral 1457 - ö. 27 mart 1482) — Burqon hersoqu Cəsur Karlın qızı, Burqon hersoqinası.

Burqundiya hersoqu Cəsur Karl və xanımı Burbonlu İzabellanın yeganə övladı idi. 5 yanvar 1477-ci ildə baş tutan Nansi döyüşündə atasının həlak olması ilə, onun yeganə varisi olaraq Burqundiya hersoqinası oldu. Fransa kralı XI Lüdovikə qarşı torpaqlarını qorumaq məqsədilə 1477-ci ildə Habsburq ailəsindən Maksimilyanla evləndi. Bu evlilik uzun illər davam edəcək Habsburq-Fransa münaqişəsinə səbəb oldu.

## Mənbə

* Armstrong, C.A.J. (1957). "The Burgundian Netherlands, 1477-1521". In Potter, G.R. (ed.). The New Cambridge Modern History. I. Cambridge at the University Press. .
* Ingrao, Charles W. (2000). The Habsburg Monarchy, 1618–1815. Cambridge University Press. .
* Kendall, Paul Murray (1971). Louis XI. W.W. Norton Co. Inc. .
* Koenigsberger, H. G. (2001). Monarchies, States Generals and Parliaments: The Netherlands in the Fifteenth and Sixteenth Centuries. Cambridge University Press. .
* Taylor, Aline S. (2002). Isabel of Burgundy. Rowman & Littlefield Co. .
* Vaughan, Richard (2004). Charles the Bold: The Last Valois Duke of Burgundy. Boydell Press. .
* Ward, A.W.; Prothero, G.W.; Leathes, Stanley, eds. (1934). The Cambridge Modern History. XIII. Cambridge at the University Press.

## İstinadlar
I Filip (Kastiliya kralı)

**I Filip** və ya **Kastiliyalı Filip** (; ) — Burqundiya hersoqu və Habsburq ailəsinə mənsub olan ilk Kastiliya kralı.

Müqəddəs Roma imperatoru Maksimilian və xanımı Burqonlu Mariyanın oğlu olan Filip hələ 4 yaşında ikən anası vəfat etdi və beləcə 4 yaşlı Filip Burqundiya hersoqu oldu. 1496-cı ildə atasının istəyilə Kastiliya kralı Ferdinand və xanımı Kastilyalı İzabellanın qızı Yuanna ilə evləndi. Bundan başqa razılaşmaya görə Filipin bacısı Marqarita da İspaniya kralının oğlu və varisi Conla evləndi. Nikahdan 4 il sonra xanımı Yuanna qardaşı, böyük bacısı və bacısının kiçik oğlunun vəfatı ilə Kastiliya taxtının varisi oldu. 1504-cü ildə qaynanası Kastiliyalı İzabellanın vəfatı ilə xanımı Yuanna Kastiliya taxtına keçdi və beləcə, Filip Kastiliyanın de-yure kralı oldu. Ancaq bundan 2 il sonra vəfat etdi.

Filip İspaniyadakı ilk Habsburq monarxı idi və bu günədək gələn bütün İspaniya krallarının əcdadı hesab olunur. Atasından öncə vəfat etmişdi və bu səbəblə nə Müqəddəs Roma imperatoru ola bildi, nə də onun mientras me la agarraba con 2 manos. Ancaq gələcək illərdə oğlu V Karl həm anasından miras aldığı Kastiliya və Araqon taxtlarını, həm də atası vasitəsilə babasından miras aldığı Burqundiya və imperiya taxt-tacını özündə birləşdirdi.

## Mənbə
* Campbell, Anna (2016). "Colette of Corbie: Cult and Canonization". In Mueller, Joan; Warren, Nancy Bradley (eds.). A Companion to Colette of Corbie. Vol. 66. Brill.
* Cauchies, Jean-Marie (2003). Philippe le Beau: le dernier duc de Bourgogne. Turnhout: Brepols.
* Sicking, L H J (2004). Neptune and the Netherlands: State, Economy, and War at Sea in the Renaissance. Brill.

## İstinadlar
Yekaterina Valua

**Valualı Ketrin** (; ) — İngiltərə kralı V Henrinin xanımı və İngiltərə kraliçası. Fransa kralı VI Çarlzın qızı idi və 1420-ci ildə İngiltərə kralı ilə evlənərək varisi olan VI Henrini dünyaya gətirmişdi. Ərinin ölümündən sonra Ouen Tüdorla olan münasibəti və bu münasibətdən övladlarının doğulması ərindən aldığı taxt hüququnu ikiyə böldü və nəticədə ikinci evliliyindən olan nəvələrindən Henri Tüdor taxta çıxdı.

## Mənbə
* Allmand, Christopher (1992). Henry V. University of California Press.
* Chrimes, S. B. (1980). "The Reign of Henry VI: Some Recent Contributions". Welsh History Review. 10 (1): 320–333. ISSN 0043–2431.
* Chrimes, S. B (1999). Henry VII. Yale University Press.
* Fritze, Ronald H.; Robison, William Baxter, eds. (1992). Historical Dictionary of Late Medieval England, 1272–1485. Greenwood Publishing Group.
* Gibbon, Rachel (1996). "Isabeau of Bavaria, Queen of France (1385–1422): The Creation of an Historical Villainess: The Alexander Prize Essay". Transactions of the Royal Historical Society. 6: 51–63. doi:10.2307/3679229. JSTOR 3679229.
* Griffiths, Ralph A.; Thomas, Roger S. (2005). The Making of the Tudor Dynasty. Sutton Publishing.
* Haigh, Christopher, ed. (2000). The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland. Cambridge University Press.
* Harvey, Barbara (2003). "The monks of Westminster and the old Lady chapel". In Tatton-Brown, Tim; Mortimer, Richard (eds.). Westminster Abbey: The Lady Chapel of Henry VII. The Boydell Press. p. 5–32.
* Williams, Neville; Fraser, Antonia, eds. (2000). The Tudors. University of California Press.

## İstinadlar
II Navuxodonosor

**II Novuxodnosor** və ya **II Nəbükadnessar** (Akkadca: 𒀭𒀝𒆪𒁺𒌨𒊑𒋀 - Nabû-kudurri-uṣur İvrit dili: נְבוּכַדְרֶאצַּר - Nəḇūḵaḏreʾṣṣar və ya נְבוּכַדְנֶאצַּר - Nəḇūḵaḏneʾṣṣar; Müqəddəs Arami dili: נְבוּכַדְנֶצַּר - Nabḇūḵaḏneṣṣar) - e.ə. 605-562-ci illərdə hakimiyyətde olmuş Babil hökmüdarı.

## Həyatı
II Novuxodnosor, Yeni Babil İmperiasının qurucusu və Keldani sülaləsinin ilk hökmüdarı Nabopolassarın oğludur. Atasının dövründə, Assuriyalılara qarşı müharibələri davam etdirən orduda xidmət etmişdir. Aşşurlarla müttəfiq olan Misir fironu II Nexoyu Karxemiş döyüşündə məğlub edən Novuxodnosor, irəliləyişə davam etmiş və Assuriya və Fələstin torpaqlarını almışdır. Atasının ölümündən sonra Babilə qayıdır və padşah olur. Hakimiyyətinin ilk illərində müxtəlif ekspedisiyalar təşkil edərək hökmranlığını artırmışdır və e.ə. 601-ci ildə Misir üzərinə hərəkətə keçmişdir. Eramızdan əvvəl 597-ci ildə Babil dövlətinin hakimiyyəti altında olan Yəhuda dövlətinin üsyanı ilə Qüdsü ələ keçirdib. Eramızdan əvvəl 586-cı ildə Qüds xalqının yenidən üsyanından sonra Qüdsü geri alan Novuxodnosor, şəhər və Süleyman məbədini dağıtdırıb. Yəhuda dövlətini məhv etdikdən sonra Novuxodnosor, Sur şəhər-dövlətini, e.ə. 574-cü ildə özünə tabe etdi. Eramızdan əvvəl 567-ci ildə Misirə yeni bir ekspedisiya təşkil edən Novuxodnosor, e.ə. 562-ci ildə imperiyanı oğlu Amel-Marduka vəsiyyət edərək vəfat edir.  Navuxodonosor Yeni Babil İmperiyasının sərhədlərini Assuriyadan Misirə qədər genişləndirmiş, Qüdsü ələ keçirib (e.ə. 587) və yəhudiləri regiondan qovdurmuşdur.

## Haqqında

### Incildə

### Ədəbiyyatda

### Musiqidə

### İncəsənətdə

## Tikdirdikləri
Məbədlər, yollar, suvarma kanallarından başqa arvadı, daha çox Semiramida kimi tanınan Midiya şahzadəsi Amitisin şərəfinə adlandırılmış, qədim dünyanın yeddi möcüzəsindən biri olan Semiramidanın Asma Bağlarını da tikdirdiyi deyilir.  İştar Darvazası da onun dövründə inşa edilmişdir.

## Qalereya


Fayl:Athanasius Kircher - Turris Babel - Babilonia muris.jpg|Babil Şəhəri və Babil Qülləsi (Qravür)
Fayl:The Tower of Babel Alexander Mikhalchyk.jpg|Babil Qülləsi (Rəsm)
Fayl:Tales of Old Lusitania - Tower of Babylon.jpg|Babil Qülləsi (Rəsm)
Fayl:Ishtar gate.jpg|İraqın Əl-Hillə şəhərində İştar darvazasının tarixən yerləşdiyi yerin yaxınlığında yeni materiallardan düzəldilmiş surəti.
Fayl:Iraq. Babylon. The Ishtar Gate LOC matpc.07385.jpg|İştar darvazasının qalıqları


## Ədəbiyyat
Cəliq (Qışlaq)

**Cəliq** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 16 nəfər yaşayır (6 ailə).

## İstinadlar
Əmir Sərxoş

**Əmir Sərxoş** () (30 may 1991-ci il təvəllüdlü) İranlı Snuker oyunçusudur. Eyni zamanda İran milli snooker komandasının kapitanıdır.

## Həyatı
1991-ci ildə Karajda anadan olub, 2001-ci ildə 10 yaşında, ilk dəfə ilk bilyard klubuna və inqilabdan sonra başlayan üçüncü kluba yazıldı və yeni başlayanlarla eyni klubda snooker idman növünü öyrəndi. Tehran çempionatına qatıldı və parlaqlığına görə İran yığmasına qatıldı; Hal hazırda İran milli komandasının kapitanıdır.

## Peşəkar həyat
Amir Sarkhosh ilk komanda qızıl və bürünc medalını 2013-cü ildə Livan və Qərbi Asiyada aldı.

Sarkhosh, 1/4 finalda mübarizədən kənarlaşdırılan 2017-ci il Qızıl Top 6 (IBSF) Çempionatına qatıldı.

2017-ci ildə Bağlı Asiya Çempionatında uğursuz iştirakından sonra Sərxoş həvəskarlar bölməsində Dünya çempionatının finalına çıxmağı bacardı və son mərhələdə hindistanlı rəqibi Pankaj Avranini məğlub etdi.

2018 Asiya Çempionatında yenidən finala vəsiqə qazandı və finalda rəqibi Əli Qarquzlunu məğlub edərək dünya çempionu oldu.

## Oynadığı komandalar

* Pakistanın Karaçi şəhərində AFC 6 Fərdi Top Snooker Çempionatı
* BƏƏ-nin Füceyrə şəhərində 2016-cı ilin ilk bilyard turniri
* İranın Təbriz şəhərində böyüklər arasında Asiya çempionu
* 2019-cu ildə Qətərin Doha şəhərində ilk 6 toplu Dünya Kubokunun qızıl medalı
* 2016-cı ildə Soheil Vahedi Asiya Çempionatı ilə Snooker Qızıl Medalı
* 2016 Misirdə Snooker Qızıl Medalı
* 2017-ci ildə Hossein Vafaei və Soheil Vahedi ilə Türkmənistanda keçirilən Asiya Oyunlarının qızıl medalı
* İran karvanının 2013-cü ildə Cənubi Koreyada keçirilən Incheon Bağlı Oyunlarında ilk medalı, 2013, gümüş medal
* Qətər Asiya 2019-da 6 toplu snooker qızıl medal

## Çempionatlar

## İstinadlar

## Xarici keçid
* 
* Əmir Sərxoş  (ing.) *Snooker Database* 
* Əmir Sərxoş (ing.) *CueTracker* 
* Əmir Sərxoş (ing.) *Snooker.org*
Mariya de Bohun

**Mariya Bohun** (; ) — İngiltərə kralı IV Henrinin ilk xanımı və V Henrinin anası. Əri onun vəfatından sonra İngiltərə taxtına çıxdı və bu səbəblə Mariya heç vaxt İngiltərə kraliçası ola bilmədi.

## Həyatı
Herford qrafı Hemprey Bohun və xanımı Yuanna Fitzalanın qızı olan Marqarita ana şəcərəsindən Uels monarxlarının sülaləsindən gəlir. O və bacısı Eleonora atasının önəmli mülklərinin varisi idi və bu səbəblə kiminlə evlənəcəkləri mühüm problemə çevrilmişdi. Bacısı Eleonora III Eduardın kiçik oğlu Tomasla evləndi. Ancaq Tomas xanımının mirasının bölüşdürülməməsi üçün baldızını rahibə olmağa və kilsəyə qapanmağa məcbur edirdi. Gentli Conla müttəfiq olan xalasının köməyilə Tomasın yanından qaçdı və Arundel qalasına sığındı. Daha sonra bu qalada Gentli Conun oğlu Henriylə evləndi.

Cütlüyün nikah mərasimi 27 iyul 1380-ci ildə Arundel qalasında baş tutdu və bu nikahdan 6 övladı dünyaya gəldi:

* V Henri
* Lankasterli Tomas (1387–1421)
* Lankasterli Con (1389–1435)
* Lankasterli Hemprey (1390–1447)
* Lankasterli Blanş (1392–1409)
* Lankasterli Filippa (1394–1430)

Mariya Bohun son övladının doğumundan sonra Peterburq qalasında vəfat etdi və 6 iyul 1394-cü ildə Lesterdə yerləşən Məryəm ana kilsəsinə dəfn olundu.

## Mənbə
* Allmand, Christopher (1992). Henry V. The University of California Press.
* Given-Wilson, Chris (2016). Henry IV. Yale University Press.
* Goodman, Anthony (2013). John of Gaunt: The Exercise of Princely Power in Fourteenth-Century Europe. Routledge.
* Knighton, Henry (1995). Martin, G. H. (ed.). Knighton's Chronicle, 1337–1396. Clarendon Press.
* Luxford, Julian M. (2008). "The Collegiate Church as Mausoleum". In Burgess, Clive; Heale, Martin (eds.). The Late Medieval English College and Its Context. York Medieval Press.
* Mortimer, Ian (2007). The Fears of Henry IV. Random.
* Richardson, Douglas (2011). Plantagenet Ancestry: A Study In Colonial And Medieval Families. Genealogical Publishing Company.
* Staley, Lynn (2006). Languages of Power in the Age of Richard II. The Pennsylvania State University Press.
* Ward, Jennifer C., ed. (1995). Women of the English Nobility and Gentry, 1066–1500. Manchester University Press.
* Ward, Jennifer (2006). Women in England in the Middle Ages. Hambledon Continuum.

## İstinadlar
Gemeinsame Normdatei

**Gemeinsame Normdatei** (GND) — Alman təsnifatı və sistemləşdirmə sistemi ilk növbədə kitabxanalar üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Tarixi
GND Almaniya Milli Kitabxanası tərəfindən müxtəlif kitabxana şəbəkələri ilə birlikdə 2012-ci ilin aprelində başladıldı və dörd sistemin qeydlərini özündə birləşdirdi:
* Personennamendatei (PND);
* Schlagwortnormdatei (SWD);
* Gemeinsame Körperschaftsdatei (GKD);
* Einheitssachtitel-Datei des Deutschen Musikarchivs (DMA-EST).

5 noyabr 2012-ci il tarixinə GND, 2.650.000 nəfər daxil olmaqla 9.493.860 girişə sahib idi.

## Ədəbiyyat
* Christel Hengel-Dittrich. ''Das Projekt Gemeinsame Normdatei — GND.'' In: *Dialog mit Bibliotheken.* Jg. 22, H. 1, S. 36.
* 

## Xarici keçidlər
* Elektron kataloq: OGND
* Elektron kataloq: DNB-Portal
* Über das Projekt Gemeinsame Normdatei
İsmayıllı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

**İsmayıllı Tarix və Diyarşünaslıq Muzeyi** — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunda 1981-ci ildən fəaliyyət göstərən muzey. İsmayıllı rayonu Antik dövr, Qafqaz Albaniyası və orta əsrlərə aid abidələrlə zəngindir. 1981-ci ildə 1 ekspozisiya zalı olan kiçik bir binada fəaliyyət göstərmişdir. 2009-cu ildən yenidən restavrasiya olunmuş olan binada fəaliyyət göstərir.

## Muzeyin tarixi
Muzey 1981-ci ilin aprel ayında fəaliyyətə başlamışdır. Muzey İsmayıllı tarixini öyrənmək, tədqiq etmək və yaşatmaq baxımından çox əhəmiyyətə malikdir. Muzeyin məqsədi, insan cəmiyyətinin inkişafını əks etdirən maddi və mənəvi mədəniyyət abidələrini, diyarın tarixinə dair qiymətli sənət nümunələrini, sənədləri, görkəmli el sənətkarlarının düzəltdikləri əşyaları (qiymətli silahlar və paltarlar, zərgərlik məmulatı, qiymətli qab-qacaq və s.), kitabələri və tabloları, heykəltaraşlıq əsərlərini (barelyef, qorelyef, qəbirüstü sənduqələr), diyarın tarixini, etnoqrafiyasını, məişətini əks etdirən və s. əşyaları toplamaq, mühafizə etmək, öyrənmək, nümayiş etmək və onları gələcək nəsillərə çatdırmaqdır.

## Muzeyin eksponatları
Muzeydə arxeoloji qazıntılar zamanı eramızdan əvvəl III–I əsrlərə aid arxeoloji gil, tunc, dəmir əşyalar; XVIII–XX əsrlərə aid geyim və məişət əşyaları; Dulusçuluq, misgərlik, xalqtətbiqisənəti, k/təsərüfatı, zərgərlik, silahlar, toxuculuq və və s. aid nümumələr saxlanılır. Muzeydə 2683 eksponat saxlanılır. Bunlardan ən qədimi Daş dövrünə aid "Qədim insanın daş alətidir". Ən marqlı eksponat e.ə.III-I əsrələr aid kərə yağıdır.

## Muzeyin binası
Muzey 2 ekspozisiya-sərgi zalı, bir akt zalı, foye və bir neçə digər otaqlardan ibarətdir. Sahəsi 340 kv.m-dir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan muzeyləri
* İsmayıllı rayonu
* İsmayıllı Dövlət Təbiət Qoruğu

## Xarici keçidlər
* İsmayıllı muzeyi
* Azərbaycan muzeyləri
* Muzey haqqında. İvanovka

## İstinadlar
Bosniya və Herseqovina Milli və Universitet Kitabxanası

**Bosniya və Herseqovina Milli və Universitet Kitabxanası** ― Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərində yerləşən əsas kitabxanası.

Kitabxananın binasının rəsmi açılışı 20 aprel 1896-cı ildə olmuşdur. 1992-ci il avqustun 25-də kitabxana binası yanır və 700 əlyazma, inkunabula və digər qiymətli ədəbiyyat nümunələri oğurlanır. Bundan sonra binanın təmiri 4
mərhələdə; 1996-1997, 2000-2004, 2012, 2013-cü ildə həyata keçirilir və nəhayət 2014-cü il mayın 9-da restavrasiyadan sonra kitabxananın təmtəraqlı açılış mərasimi baş tutur.
## İstinadlar
Avropa şəhərlərinin latın adlarının siyahısı

Antik dövrlə əlaqəli ədəbiyyatda, Latın və ya Qədim Yunan dilində basılan kitablarda, eləcə də 19-cu əsrin ortalarından əvvəl nəşr olunan kitablarda, Latın dilində Avropa şəhərlərinin adlarına həm mətndə, həm də izlərdə rast gəlmək olar. Bəzən bu adlar həm müasir, həm də qədim adlardan əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənə bilər.

Bu cür adlar antik dövrdə şəhərin və ya ətraf ərazinin əsl adını təmsil edə bilər (Vyana — Vindobona, Trir — Treveri, London — Londinium, Bad-Kroytsnax — Cruciniacum). Bir yaşayış məntəqəsi adının qədim mənbələrə görə müəyyən bir bölgədə yerləşdiyi, lakin orta əsr və ya müasir bir şəhərlə dəqiq bir şəkildə təsbit edilə bilməyən bir Latın adı olaraq istifadə edildiyi hallar var. Buna nümunə olaraq "Eblana" (Eblana Portus) adını göstərmək olar. Ptolemeyə görə, İrlandiyanın şərq sahilindəki bir liman və ya yaşayış məntəqəsidir; ədəbiyyatda, tez-tez ya Dublinin özü, ya da Dandalkın ətrafındakı latın adı olaraq istifadə olunurdu.

Antik dövrdə şəhərin həqiqi adı orta əsrlərdə qəbul edilmiş addan fərqlənə bilər. Məsələn, Leidenin Lugdunum Batavorum qəsəbəsi ilə eyniləşdirilməsi şübhə doğurur: Lugdun olduqca müasir Katveykin yerində idi, lakin XVI–XIX əsrlərin ədəbiyyatında Leiden-in standart Latın ekvivalentidir.

Əgər şəhər açıq-aşkar qədim dövrlərdə mövcud deyildisə, müasir adın Latınlaşmış forması ümumiyyətlə istifadə olunurdu (və istifadə olunur)
(Stokholm — Holmia, Moskva — Mosqua, Moscovia) və ya mümkünsə müasir adın Latın dilinə hərfi tərcüməsi: Cervimontium — Yelenya-Qura (1945-ci ilə qədər — Xirşberq), hərfən "Maral dağı", Bipontium — Tsvaybryuken, hərfən "İki körpü".

## Orta əsrlər və müasir ədəbiyyatda ən çox yayılmış Latın şəhər adlarının siyahısı
* Amstelodamum — Amsterdam
* Aquae Sextiae — Eks-an-Provans
* Arelate — Arl
* Argentoratum — Strasburq
* Augusta Taurinorum, Taurinum — Turin
* Berolinum — Berlin
* Bipont(i)um — Tsvaybryuken
* Cantabrig(i)a — Kembric
* Chiovia, Kiovia — Kiyev
* Colonia Agrippina — Köln
* Cracovia — Krakov
* Eblana (Dublinia) — Dublin
* Hafnia — Kopenhagen
* Helsinkium, Helsingia — Helsinki
* Lipsia — Leypisq
* Londinium — London
* Lugdunum Batavorum — Leyden
* Lugdunum — Lion
* Lutetia, Lutetia Parisiorum, Parisii — Paris
* Trajectum ad Mosam (Mosae Trajectum) — Maastrixt
* Mediolanum — Milan
* Moguntia, Magontia — Mayns
* Mosqua, Moscovia — Moskva
* Noviomagus (Ulpia Noviomagus Batavorum) — Neymeqen
* Oenipons — İnnsbruk
* Oxonia — Oksford
* Petropolis — Sankt-Peterburq
* Ratisbona — Regensburq
* Rotomagus — Ruan
* Ultrajectum — Utrext
* Vindobona — Vyana

## Xarici keçidlər
* Orbis Latinus - J. Gresse tərəfindən hazırlanmış kitab (1909)
* Rusiya şəhərlərinin siyahısı
* Rusiyanın Latın coğrafi adlarının mənbələri ilə göstəricisi
* 1801-ci ildən əvvəl kitabların damğasında Latın şəhər adları üçün bir bələdçi
* CERL - 1450-1830-cu illərin kitablarında gerçəkliklərə (şəxs adları, yer adları, nəşr yerləri) bələdçi
* Avropa şəhərlərinin Latın adlarına dair qısa məlumat
* Latın adları - İngiltərə və İrlandiya
Nemət Qasımov

**Nemət Abbasəli oğlu Qasımov** () — professor, ABŞ-nin İllinoys EA-nın həqiqi üzvü (1986), Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar elm xadimi".

## Həyatı
1940-cı il yanvar ayının 27-də Naxçıvan MR-nın Babək rayonunun Didivar kəndində anadan olmuşdur. Nemət Qasımov 2016-cı il dekabr ayının 16-da vəfat etmişdir.

1963-cü ildə ADU-nun (indiki BDU) biologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1963–1966-cı
illərdə ADU-nun Bitki fiziologiyası kafedrasının aspirantı olmuş, 1967-ci ildə namizədlik, 1975-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 1980-ci ildə professor elmi adı almışdır.

N. Qasımov xlorionunun bitkiyə daxil olmasının kinetik qanunauyğunluqları və bitkilərin duzla intoksikasiyasının "Enerji aclığı" konsepsiyasının müəllifidir və bu barədə 1975-ci ildə Sankt-Peterburqda keçirilən XII Beynəlxalq Botanika konqresində məruzə ilə keçmiş SSRİ-ni təmsil etmişdir.1967–1970-ci illərdə Azərbaycan EA-nın Botanika İnstitutunda elmi işçi,1978–1988-ci illərdə ADU-nun Biologiya fakültəsinin dekanı, sonralar Bitki fiziologiyası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

N. A. Qasımov 1986-cı ildə ABŞ-nin İllinoys EA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir. 1991-ci ildə ABŞ-nin Şimali İllinoys Universitetinə dəvət olunmuşdur. Həmin universitetdə 40 gün müddətində elmi-pedaqoji ezamiyyətdə olmuş, müəllim və tələbələrlə görüşlər keçirmiş, universitetin elmi seminarlarında "Duz tənəffüsü" mövzusunda geniş məruzə ilə çıxış etmişdir. Onun Türkiyə, Rusiya, Bolqarıstan, Qazaxıstan, Ukrayna, Özbəkistan və digər ölkələrdə 100-dən çox elmi əsəri, dərslik və monoqrafiyaları çap edilmişdir.

N. Qasımov 7 dissertasiya işinə elmi rəhbərlik etmiş, onlarla dissertasiya işinin rəsmi opponenti, BDU-nun və biologiya fakültəsinin Elmi Şuralarının,"Bakı Universitetinin Xəbərləri" elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.1998-ci ildən İngiltərə-Kembric Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzinin Direktorunun Avropa üzrə və ABŞ Bioqrafiya İnstitutunun səlahiyyətli nümayəndəsi olmuşdur.

## Mükafatları
* 1997-ci ildə Professor N. Qasımov "XX əsrin 2000 görkəmli adamı" diplomu və gümüş medalı
* 1998-ci ildə ABŞ Bioqrafiya İnstitutu tərəfindən "Qızıl heykəl"
* İngiltərə-Kembric Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzi tərəfindən "Qızıl ulduz" (1998)
* Kembric BBM Avropa üzrə Baş Direktorunun (1998) və ABŞ Bioqrafiya İnstititunun səlahiyyətli nümayəndəsinin diplomu və gümüş medalı (1999) ilə təltif edilmişdir.
* 2000-ci ildə Professor N. A. Qasımov Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüş
* 30.10.2009-cu ildə Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Çıxış məlumatı

right|thumb|200 px|
**Çıxış məlumatı** — biblioqrafik işlənməsi və statistik uçotu, habelə istehlakçının məlumatlandırılması üçün zəruri olan çap olunmuş nəşr haqqında məlumatlar.

## Təsviri
Çıxış məlumatı başlıq səhifəsində yerləşir.   Çıxış məlumatı kitabxanalarda, kitab evlərində kitabların düzəldilməsini və tapılmasını asanlaşdırır.

SSRİ-də son çıxış formatı GOST 7.4-77 və yenilənmiş versiyası GOST 7.4-86 idi. O dövrdə mürəkkəb bir kitab satışı indeks şifrəsi, başqaları ilə birlikdə izin bir elementi idi.

Rusiyada bu format əvvəlcə GOST 7.4-95 tərəfindən müəyyən edilmişdir.

1 yanvar 2007-ci ildən bəri, izin məzmunu və yeri GOST R 7.0.4-2006 “SIBID. Nəşrlər. Çap. Ümumi tələblər və qeydiyyat qaydaları ". GOST-a görə, nəticə:

* Beynəlxalq Standart Seriya Nömrəsi (ISSN);
* yerüstü məlumatlar;
* müəllifin adı (həmmüəlliflər);
* nəşrin adı;
* alt başlıq məlumatları;
* çıxış;
* tərcüməsi və ya yenidən çap olunduğu nəşr haqqında məlumat;
* təsnifat indeksləri (UDC və LBC);
* müəllif hüququ işarəsi;
* Beynəlxalq Standart Kitab Nömrəsi (ISBN);
* müəllif hüquqlarının qorunması işarəsi;
* həddən artıq məlumat;
* çıxış məlumatları.
Bundan əlavə, bir referat və ya bir referat, həmçinin bir izahatlı kartın düzeni nəşrə yerləşdirilə bilər.

1 sentyabr 2011-ci ildən bəri, məcburi standartlar siyahısına daxil olmayan bütün standartlar kimi kitab nəşri standartlarına uyğunluq könüllüdür.

## İstinadlar
Kreytser (pul vahidi)

**Kreytser** (, [krо́ytser]; , [krо́ytsar]) — XIII—XIX-cu əsrlərdə Mərkəzi Avropanın bir sıra ölkələri və İtaliyanın mis və gümüş sikkələrinin adı. İlk kreytserlər Karintiya və Krayna hersoqu və Tirol qrafı II Meynhardın gümüş qrossolarından ibarət idilər. İlk dəfə 1271-ci ildə zərb edilmişdir. Aversdə ikili xaç (adi və Andrey xaçları) yerləşib, sikkə məhz buna görə bu cür adlandırılmışdır. Yaxşı keyfiyyəti və xarab olmaması səbəbindən sikkə qısa müddətdə cənubi alman torpaqlarında geniş yayılmışdır.

1458-ci ildə Avstriya ershersoqu III Fridrix ona məxsus ərazilərdə pul dövriyyəsi islahatını həyata keçirtdi. 1 qulden = 60 kreytser nisbəti quruldu. 1551-ci ildə qəbul edilmiş Auqsburq Pul Nizamnaməsi bu pul vahidini Müqəddəs Roma İmperiyasının imperiya sikkələri dərəcəsinə qaldırdı.

Almaniyada kreytserlər düz 1873-cü ilə qədər buraxılırdı, həmən ildə onun ərazisində dövr edən quldenlər və talerləri qızıl marka ilə əvəz etdilər. Sonuncu Avstriya kreytserləri 1891-ci ilə aiddir. Onların buraxılışın dayandırılmasının səbəbi Avstriya quldeninin Avstriya-Macarıstan kronu ilə əvəz olunması oldu, sonuncunun xırda pulu heller oldu.

## Yaranması
İlk kreytserlər Karintiya və Krayna hersoqu və Tirol qrafı II Meynhardın gümüş qrossolarından ibarət idilər. İlk dəfə 1271-ci ildə zərb edilmişdir. Aversdə ikili xaç (adi və Andrey xaçları)  və "MEINARDVS" yerləşdirilib, revers tərəfində isə heraldika qartalı və "COMES TIROL" yazısı qeyd olunub. Bu sikkələrin xarakterik görünüşü onunla bağlı idi ki, eyni dövrdə Tirolda adlerqroşen sikkələri zərb olunurdu, hansılarınkının da üstündə xaç təsvir olunmuşdur.

Bu sikkələr 1363-cü ilə qədər eyni tərzdə zərb olunurdular. Onun adı həmən kreytser olmamışdır. Bu pul 20 Verona denariyə bərabər olduğundan, ilk öncə ona "*tsvayntsiger*" ("zweinzig" sözündən) deyilirdi, bu da o vaxtki alman dilində "iyirmi" demək idi. Latın dilində olan mənbələrdə "*vigintiarius"* və "*vigintinus"* adlarına da rast gəlmək olar. İtalyan torpaqlarında sikkə "*tirolino*" və ya "*Tirol qrossosu*" kimi tanınmağa başladı. Yaxşı keyfiyyəti və xarab olmaması səbəbindən sikkə qısa müddətdə cənubi alman torpaqlarında geniş yayılmışdır. Məhz alman mənbələrində ilk dəfə "crucer" (Bavariyanın Benediktlər monastırından 1290-cı ilə aid sənəd) və "chreutzaer pfening" (Şimali Tirol vilayətinin XIV əsrin əvvəlinə aid sənədi) sözlərinə rast gəlinir. Tiroldan axan Adige çayının () almanca adlandırılmasına görə, sikkələrə "e(t)çkreytser" də deyilirdi.

Sonradan bu sikkələrin oxşatmaları Müqəddəs Roma İmperiyası və İsveçrə torpaqlarında geniş yayılmışdır. Almandilli ölkələrdə sikkələr kreytser, şimali İtaliya ölkələrində isə tsvayntsiger adlanırdı. Kreytser 19-cu əsrin sonuna qədər, italyan tsvayntsiger isə 16-cı əsrə qədər mövcud olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Tereza Sampsonia

**Tereza Sampsoniya** (doğum adı Sampsoniya, evləndikdən sonrakı adı isə Ledi Şirli olmuşdur; ) —  Səfəvilər İmperiyasından olan zadəgan qadın. O, İngiltərə sərgüzəştçisi Robert Şirlinin həyat yoldaşı idi və onu Avropa ölkələrinə səyahət edir və Səfəvi padşahı I Şah Abbasın elçiliklərinin rəhəbi adı ilə müşayiət edirdi. 

Tereza, aralarında İngiltərə sahzadəsi Henri Frederik və Danimarkalı Annanın (övladının vəliləri), həmçinin Tomas Herbert və Antonio Van Deyk kimi çağdaş dövrün yazıçı və sənətkarları da olmaqla Avropanın bir çox kral evində qonaq olmuşdur. Herbert, Robert Şirlini "dövrünün ən böyük səyyahı" hesab etsə də, "qorxmaz xanım Tereza"ya daha çox heyran qalmışdı. 

1628-ci ildə Terezanın əri dizenteriyadan vəfat edir. Bunun ardınca o, Abbasın xələfi və nəvəsi olan Səfinin hakimiyyəti dövründə məhkəmə böyükləri və səlahiyyətlilərin yaratdığı maneələr səbəbiylə ölkəni tərk edir. Tereza qalan ömrünü Romadakı bir manastırda yaşayaraq xeyriyyəçilik və dinə həsr etmişdir. 

Mömin bir xristian olduğundan və ərinə olan sevgisi səbəbiylə Tereza, əri Robert Şirlinin qalıqlarını İsfahandan Romaya gətirdərək burada dəfn edir. O, özünün və yoldaşının yanaşı qazılmış qəbrlərinin başdaşı üzərində səyahətlərini qeyd etmiş və öz nəcib Çərkəz mənşəyinə işarə etmişdir.

Teresa və Robert Şirlinin səyahətləri bir çox müasir ingilis, italyan, Latın və ispan mənbələrində, o cümlədən şahidlərin ifadələrində qeyd edilmişdir. Tereza öz dövrünün müsəlman və xristian mədəniyyətləri üçün ümumi olan patriarxal gender rollarını alt-üst edən biri kimi təsvir edilmişdir. Hibrid şəxsiyyətləri və sərgüzəştləri sayəsində Tereza və əri bir neçə müasir ədəbi və vizual əsərin mövzusuna çevrilirlər. Buna baxmayaraq, 17-ci əsrin əhəmiyyətli bir qadını kimi Teresanın hekayəsi əri Robert və qardaşlarının sərgüzəştlərinin kölgəsində qalır.

## Həyatı
Tereza 1589-cu ildə Səfəvi İmperiyasında, Böyük Şah Abbas tərəfindən idarə olunan zadəgan pravoslav xristian Çərkəz ailəsində anadan olmuşdur. Padşahın qaynı İsmayıl Xanın qızı olan o, doğularkən Sampsoniya adını alır. Uşaqlığı İsfahanda, əfəvilərin şah sarayında keçir, burada tikmə və rəsm çəkməyi sevən gözəl, bacarıqlı zadəgan qadın kimi böyüyür.

## Səyahətləri

## Səfəvi səltənətindən çıxış

## İstinadlar
Coan Holland

**Yuanna Holland** () (d. 1380 - ö. 12 aprel 1434) — 2. Kent qrafı Tomas Holland və xanımı Alis Fitzalanın qızı. Ümumilikdə 4 dəfə evlənsə də, bu evliliklərindən övladı olmadı. İlk evliliyi İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Edmond Lanqli ilə baş tutdu. Bu səbəblə ərinin vəfatına qədər York hersoqinası oldu. Sonrakı ərləri isə baron idi.

## Mənbə

* Cokayne, G.E. (2000), The Complete Peerage of England, Scotland, Ireland, Great Britain and the United Kingdom, Extant, Extinct or Dormant, XII/2 (Reprint in 6 volumes, new ed.), Gloucester, U.K.: Alan Sutton Publishing, pp.&nbsp;548, 899
* Lundy, Darryl (24 January 2013), Thomas de Holand, 2nd/5th Earl of Kent, p.&nbsp;10292 § 102917
* Lundy, Darryl (24 January 2013b), Joan de Holand, The Peerage, p.&nbsp;10209 § 102085
Kastilyalı İzabella (York hersoqinası)

**Kastilyalı İzabella** (; ) — Kastiliya kralı I Pyotrun və xanımı Mariya Padillanın qızı. Bacısı Konstansanın İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Gentli Conla evlənməsinin ardından İzabella da, kralın digər oğlu Edmond Lanqli ilə evləndirildi.

## Mənbə

* Cokayne, George Edward (1959). The Complete Peerage, edited by Geoffrey H. White. XII(2). London: St. Catherine Press.
* Harriss, G.L. (2004). Richard, earl of Cambridge (1385–1415). Oxford Dictionary of National Biography. Retrieved 4 October 2012. (subscription required)
* Horrox, Rosemary (2004). Edward, second duke of York (c.1373–1415). Oxford Dictionary of National Biography. Retrieved 18 October 2012.
* Pugh, T.B. (1988). Henry V and the Southampton Plot of 1415. Alan Sutton. 
* Richardson, Douglas (2011). Magna Carta Ancestry: A Study in Colonial and Medieval Families, ed. Kimball G. Everingham. II (2nd ed.). Salt Lake City. 
* Tait, James (1896). 'Plantagenet', Edward. 45. Dictionary of National Biography, 1885–1890. pp.&nbsp;401–4. Retrieved 20 October 2012.
* Tuck, Anthony (2004). Edmund , first duke of York (1341–1402). Oxford Dictionary of National Biography. Retrieved 18 October 2012.
* Weir, Alison (2011). Britain's Royal Families: The Complete Genealogy. London., 9781446449110.
* Works related to Edward of Langley, 2nd Duke of York at Wikisource: Dictionary of National Biography, 1885–1900, Volume 45

## İstinadlar