open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hüseyn Əbdürrəhimov

**Hüseyn Yəhya oğlu Əbdürrəhimov** () — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1949).

## Həyatı
Əbdürrəhimov Hüseyn Yəhya oğlu 1912-ci ildə Şəki (Nuxa) şəhərində anadan olub. Hələ kiçik yaşlarından yeyim olarkən yaxın qohumlarının himayəsində, Pansion məktəbdə oxuyaraq Sovet dövləti hesabına yaşayıb. 1922-ci ildə Nuxa şəhərində "Nümunə, Zəhmət, Təcrübə" məktəbinə daxil olub, həmin məktəbi 1930-cu tədris ilində başa vurub. 1933-cü ildə "Azərbaycan kənd təsərrüfatı inistitutu"-nun "aqronom" ixtisasını bitirib və həmin ildə də, əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1934-cü ildən Nuxa rayon torpaq şöbəsində aqronom, 1941-ci ildən 1946-cı ilədək torpaq şöbəsində baş aqronom, 1946-cı il mart ayından 1947-ci ilin mayınadək Nuxa rayon "texniki, bitkilər" şöbəsinin müdiri, 1952-ci ilədək Nuxa rayon kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri, 1952-ci il fevral ayından 1957-ci ilin yanvarına kimi Nuxa rayon İcra Komitəsinin sədiri, 1957-ci il mart ayından 1963-cü il aprel ayına kimi "MTS", "RTS" və Azərmexanikanın Nuxa şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmış və həmin ilin avqust ayından Nuxa tütün idarəsində vəzifəsini davam etdirmişdir.

1929-cu ildən 1946-cı ilədək UİLKGİ-nın üzvü, 1939-cu ildən Sovet İKP-nın üzvü, 1946-cı ildən Şəhər Partiya Komitəsinin üzvü, 1954-cü ildən Azərbaycan KPMK-nin üzvü namizədi olmuş, yerli sovetlərə seçicilər üzrə ıı, ııı , ıv çağırışda rayon sovetinə deputat seçilmişdir.

1929-cu ildən Torpaq işləri Həmkarlar İttifaqının üzvü olub.

Sovet ordusunda xidmət edib. Böyük vətən müharibəsi zamanı daşıdığı vəzifə ilə əlaqədar hərbi səfərvərliyə alınmayıb və məhkəməyə düşməyib.

1939-cu ildə UİKT sərgisinin iştirakçısı olub. 1945-ci ildə "Qafqazın müdafiyəsi" medalı ilə, 1941–1945-ci illərdə Böyük vətən müharibəsi zamanı " İgidliklə işləməyə görə" medalı ilə, 1948-ci ildə rayon üzrə tütün bitçisinin məhsuldarlığını xeyli artıqlaması ilə ödədəməyi təmin etdiyi üçün SSRİ Ali Sovetinin 1 iyun 1949-cu il tarixli qərarı ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı almış, Lenin ordeni və qızıl ulduzla təltif olunmuşdur.

1952-ci ilin oktyabrından 1953-cü ilin iyun ayına qədər Azərbaycan KPMK-nin yanında rəhbər partiya və sovet kadrlarının ixtisasını artıran bir illik məktəbi bitirib.

1945-ci ildə ailə həyatı qurub, 5 övladı var. Əbdürrəhimov Hüseyn Yəhya oğlu 1966-cı il aprel ayının 20-i Şəki (Nuxa) şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarasuvbazar

**Qarasuvbazar** ya da **Beloqorsk** (1944-cü ilə qədər *Qarasubazar*; , ) — Krım yarımadasında yerləşən şəhər. İnzibati cəhətdən Ukrayna, Krım Muxtar Respublikası, Beloqorski rayonu ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası
Böyük-Qarasu çayı sahilində, Krımın paytaxtı Simferopol şəhərindən 42&nbsp;km şərqdə yerləşir. Simferopolu Krımın şərqi ilə birləşdirən magistral yolu keçir (Sudak, Feodosiya, Kerç).

## Adı
Şəhərin tarixi adı Qarasubazar olmuşdur. Krım-tatar dilində işlənən bu şəhər adı «Qarasuda bazar» mənasını verir. Şəhər ərazisindən kiçik olan Böyük-Qarasu çayı axır. Yunanlar isə şəhəri Mavron Kastron (Qara qəsr) olaraq adlandırırdılar.

## Tarixi

Şəhər haqqında ilkin məlumatlar XII əsrə aiddir. Orta əsrlər dövründə, Qarasubazar Gözleve ilə Kefe arasında mühüm karvan yolu üzərində yerləşirdi. Bütün Krımda ən məşhur bir qul bazarı olaraq bilinirdi. Krım xanlığı dönəmində Şirin adlı zadəgan ailəsinin mülkiyyəti hesab edilirdi. Dəfələrlə (1624, 1628, 1630, 1675) zaparoje kazaklarının hücumuna məruz qalmışdır. Krımın paytaxtı Bağçasarayın 1736-ci ildə Xristofor Minixin başçılığı altında rus qoşunları tərəfindən yandırılmasından sonra II Fetih Gəray mərkəzi bura köçürür. Ancaq bir il sonra Pyotr Lassinin başçılığı altında Qarasubazarda yandırılır.

1772-ci ildə şəhərdə Rusiya imperiyası ilə Krım xanlığı arasında Qarasubazar müqaviləsi imzalanır. Bununlada Krım xanlığı Osmanlı imperiyasının tərkibindən çıxaraq Rusiya vassallığına keçir.

6 yanvar 1918-ci ildə şəhərdə sovet hakimiyyəti qurulmuşdur. Bundan sonra ağların təqibinə başlanılır. 11 noyabr 1920-ci ildə isə ağların təhlükəsi aradan qalxdıqdan sonra təqiblər tamamən dayandırılır.
Krım tatarlarının deportasiyasına qədər Qarasubazarda rus əhalisi üstünklük təşkil edirdi. 1939-cu ildə krımtatarlar şəhərin üçdə bir hissəsini təşkil etmişdir.

XIX əsrin sonlarından XX əsrin əvvələrinə qədər Qarasubazar Qırımçaqların əsas mərkəzi sayılırdı. Ancaq Krımın almanlar tərəfindən işğalından sonra xolokosta məruz qalırlar.

1995-ci ildə şəhərin inzibati ərazisinə Novikovo kəndi də daxil edilmişdir.

2001-ci ildə Beloqorsk şəhəri Ukraynanın tarixi yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Əhali
* 1926 — 7634 nəf. (2580 krımtatar, 2397 rus, 1000 qırımçaq, 426 yunan, 400 erməni, 200 ukraynalı, 190 yəhudi)
* 1939 — 10 821 nəf. (4435 rus, 3529 krımtatar, 718 ukraynalı, 543 yunan, 429 yəhudi, 404 alman, 263 erməni, 192 qaraçı, 181 bolqar
* 1989 — 18 045 nəf.
* 2001 — 18 420 nəf. (37 % rus, 28 % krımtatar, 24 % ukraynalı)

14 oktyabr 2014-cü il məlumatına görə şəhərdə 16 354 nəfər yaşayır.

;Milli tərkib:

## Mənbə

*Belaqorsk şəhər çurasının rəsmi saytı 
*От Белогорска до Судака (путеводитель) 
*Каньон Кок-Асан под Белогорском
## İstinadlar
İndoneziya Demokratik Mübarizə Partiyası

**İndoneziya Demokratik Mübarizə Partiyası **(, **PDI-P**) — İndoneziya siyasi partiyası. İndiki İndoneziya prezidenti Coko Vidodonun partiyasıdır.

## İstinadlar
Internet-in-a-Box

**Internet-in-a-Box** — yaxınlıqdakı istifadəçilərin əlaqə saxlaya biləcəyi, simsiz giriş nöqtəsindən ibarət ucuz qiymətli bir rəqamsal kitabxanadır.

Avadanlıq və proqram təminatı sahəsində həyata keçirilməsinə 2012-ci ildən başlanılıb. İndiyə qədər daha da təkmilləşdirilmişdir. 2017-ci ildən etibarən onun avadanlıqları əvəzedici yaddaş kartı olan Raspberry Pi-dən ibarətdir.

2016-cı ildə Kolumbiya Universitetinin İnkişaf Tətbiqi İctimai İdarəsinin mütəxəssisləri Dominikan Respublikasında bu qutulardan istifadə edərək üç ay araşdırma aparmışdırlar.

## Rəqəmsal kitabxana
Bu rəqəmsal kitabxana bir neçə moduldan ibarətdir. Modullara nümunə olaraq, Vikipediyanı müəyyən bir dil versiyası, , Xan Akademiyasını və OpenStreetMap daxildir .

## Tarixi
Konsepsiya, uşaqların məktəb server layihəsi üzrə bir noutbukdan hazırlanmağa başlamışdır. 
IIABona202017.jpg|2017 versiyası
Internet-In-A-Box.jpg|Offline Wikimedia məzmununun köhnə versiyası və WiFi vericisi.
Offline Innovation - Bridging the Digital Divide in Latin America.webm|Dominikan Respublikasında istifadəsi ilə bağlı video


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Internet-in-a-Box proqram və icma sənədləri
Xrizolit

**Xrizolit** və ya digər adı ilə **peridot** — Açıq-yaşıl rəngli şəffaf olivin növü. Xrizolit yalnız bir rəngdə meydana gələn bir neçə qiymətli daşdan biridir. Kimyəvi formulu (Mg,Fe)2SiO4, sərtliyi isə Moos şkalasına görə 6,5-7 arasındadır. Daşın rəngi tərkibindəki dəmirin miqdarına bağlıdır. Dəmirin miqdarı nə qədər az olarsa daşın rəngi bir o qədər parlaq olur və qiyməti artır. Qızılı-yaşıl rəngli və parlaq yaşıl rəngli xrizolit daha dəyərlidir. Solğun qonur rəngli daşlardan isə zərgərlikdə demək olar ki, istifadə edilmir və dəyərli hesap edilmir. Xrizolit çox rast gəlinən mineral olsa da dəyərli nümunələri çox az tapılır.

## Tarixi
Qədim dünyada xrizolitin hasilatı o zaman *topazios* adlanırdı və təxminən e.ə. 300-cü ildə Qırmızı dənizdəki Zeberqed adasında başlanğıc götürmüşdür.  İlk dəfə Qədim misirlilər bu daşı zərgərlik məmulatlarında istifadə etmişlər.Ən böyük xrizolit nümunəsi 310 karat ağırlığındadır və Vaşinqtondakı Smithonian Universetində saxlanılır.

## Tapılma
Bu gün bu mineralın əsas mənbəyi Arizonadakı San-Karlos Hindu Rezervasiyasıdır. O, həmçinin Arizona ştatının başqa yerlərində, ABŞ-da Arkanzas, Havay, Nevadada, Nyu-Meksikoda, həmçinin Avstraliya, Braziliya, Çin, Misir, Keniya, Meksika, Myanma (Birma), Norveç, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Cənubi Afrika, Şri-Lanka və Tanzaniyada da tapılır.

## Qalereya

Peridot-China.jpg|İşlənmiş peridot
Victoria and Albert Museum Jewellery 11042019 Peridots 2878.jpg|Peridot daşından zinət əşyası
Forsterite-261692.jpg|Daş üzərində xrizolit
Tonalidades del Peridoto.jpg|Perdot daşının rəngləri


## İstinadlar
Karapi Müqəddəs Georgi kilsəsi (Kldisubani)

**Karapi Müqəddəs Georgi kilsəsi** () – Qədim Tbilisinin ən qədim rayonlarından biri olan Kldisubani ərazisində yerləşən Gürcü pravoslav kilsəsi. Kilsə, 1991-ci ilə kimi Erməni Həvari kilsəsinə aid olmuş, sonradan isə Gürcü pravoslav kilsəsinə verilmişdir. Qomi küçəsindən kilsənin şimal-şərq tərəfinə pilləkən qalxır.

## Tarixi

Kldisubanidəki Müqəddəs Georgi kilsəsinin inşa edildiyi dağlıq yamac ərazisində, kilsənin inşasına qədərki dövrdə 1600-cü ildə qədim kafedral mövcud olmuşdur. Müasir kilsə binası Petros Zöhrabyan və onun həyat yoldaşı Lalitanın maddi vəsaiti hesabına inşa olunmuşdur.

XIX əsrdə kilsə əsaslı təmir olunmuş və bu zaman onun memarlığına zəng qülləci və günbəz əlavə edilmişdir. Bu restavrasiya işlərini göstərən elementlərdən biri də daş hörgü arasına qatılmış kərpic sıralarıdır. Bu zaman kilsənin fasadı kərpicdən hörülmüş romb və xaç dekorları ilə bəzədilmişdir.

Şahzadə Vaxtuşi tərəfindən 1735-ci ildə hazırlanmış Tbilisi xəritəsində kilsənin qərb tərəfində zəng qülləsinin olması göstərilmişdir.

XX əsrdə kilsənin şimal fasadına bitişik qanunsuz yaşayış binaları inşa edilmiş, SSRİ dövründə binada oyuncaq və laklama emalatxanaları fəaliyyət göstərmiş, daha sonra isə bina göyərçinxanaya çevrilmişdir.

1991-ci ildən Müqəddəs Georgi kilsəsi Gürcü pravoslav kilsəsinin tabeliyindədir.

Gürcü pravoslav kilsəsinin səyləri nəticəsində Müqəddəs Georgi kilsəsində təmizləmə və yenidənqurma işləri aparılmış, bundan sonra 23 noyabr 1991-ci ildə kilsənin ithaf mərasimi keçirilmişdir. 2002-ci ildən kilsənin restavrasiyasına başlanılmışdır. Restavrasiya işləri zamanı kilsənin divarları təmizlənərək möhkəmləndirilmiş, həmçinin kilsə ətrafındakı bağ bərpa edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Архитектура Тбилиси / Квирквелия Т. Р. — М.: Стройиздат, 1984. — 311 с. — 17 500 экз.

## Xarici keçidlər
* Клдисубанская церковь святого Георгия
Volf (Formula-1 komandası)

**Volf**- (ing. **Walter Wolf Racing**) idman komandası, 1976-1980-ci illər Formula 1 Dünya Çempionatının iştirakçısı olub. Komanda Redinq, Böyük Britaniyada yerləşsə də Kanada lisenziyası ilə fəaliyyət göstərirdi.
## Tarixi
1975-ci ildə Yuqoslaviya və Kanadalı sahibkar Walter Wolf növbəti mövsüm hazırlığı məqsədi ilə Formula 1 yarışına qatıldı. Bir il sonra, o, Frank Williams Racing komandasının 60% -ni əldə edərək, komandanın idarəçiliyi ilə razılaşdırılır. Eyni zamanda Wolf, son dövrdə çempionluğu tərk edən Heskett komandasının aktivlərini əldə edir.

1976-cı ilin son mövsümündə Wolf komandanı yenidən qurdu. O, Frank Williamsı idarəçilikdən azad etdi və Lotus komandasından Peter Ouarr ilə əvəz etdi.
1977-ci ildə komanda Cosworth şirkəti tərəfindən yenilənmiş WR1 və Tirrell-dən dəvət olunmuş  Jody Scheckter-i  təqdim etdi. Mövsümün ilk Qran- pri'də  Jody Scheckter  qalibiyyət qazandı.
1979-cu ildə Scheckter komandadan ayrılaraq Ferrari  ilə müqavilə imzaladı və Wolf onu James Hunt ilə əvəz etdi.

Harvey Postlethwaite, Olympus Corporation sponsorluğu ilə yeni bir model WR7 hazırladı. Ancaq model çox müvəffəqiyyətli olmadı. Daha sonra WR7 modeli WR8 modeli ilə əvəz edilmişdir.  WR9 modelinin təqdim olunması vəziyyəti  dəyişməmişdir.

Nəhayət, mövsümün sonunda Wolf, Formula 1 sərgüzəştlərindən yorulduğunu söylədi və komandanı Emerson Fittipaldi 'ye satdı. Emerson isə komandanı Fittipaldi qrupu ilə birləşdirdi.

## Xarici keçidlər
# Официальный сайт Wolf Racing
1953 Formula-1 mövsümü

**1953 Formula-1 mövsümü** — FİA tərəfindən dəstəklənən 4-cü Formula-1 Yarışları Dünya Çempionatı. Çempionat 18 yanvar — 13 sentyabr tarixləri arasında keçirilib və 9 mərhələdən ibarət idi.

## Çempionatın reqlamenti haqqında ümumi məlumat
Xallar yarışın ilk beş ən yaxşı pilotu tərəfindən qazanılır, sırasıyla 8, 6, 4, 3, 2 xal almışdılar. Bundan əlavə, pilot yarışın ən sürətlisi üçün əlavə 1 xal toplanır. Pilotların fərdi təsnifatında, çempionatın ən yaxşı 4 yarışının nəticələri nəzərə alınır. Yarış əsnasında bir-birlərini əvəz edən bir neçə atlı tərəfindən atılan ballar, başa çatan dövr sayından asılı olmayaraq, aralarında bərabər bölünür.

## Çempionat təhlili
Müəllim sözü (qəzet)

** "Müəllim sözü" (qəzet) **  — ziyalıları və ziyalılığı təbliğ edən qəzet.

## Haqqında
“Müəllim sözü” qəzeti 2010-cu ilin oktyabr ayında təsis olunub.

Qəzetin ilk sayı 2011-ci ilin mart ayında işıq üzü görüb. Qəzet səkkiz səhifədən ibarətdir və ayda bir dəfə nəşr olunur.

Qəzetin təsisçisi və baş redaktoru yazıçı-jurnalist Vahid Aslandır.

“Müəllim sözü” qəzetinin əsas məramı və fəaliyyət istiqaməti ziyalıların və ziyalılığın təbliğidir. Qəzet həmçinin Azərbaycan müəllimi üçün sərbəst tribuna funksiyasını daşıyır. Eyni zamanda təhsil sahəsindəki problemlərə və qazanılan uğurlara geniş yer verilir. Vaxtaşırı “Müəllim sözü” qəzetinin səhifələrində dünya təhsilində baş verən yeniliklərə xüsusi yer ayrılır.

Qəzetin uğurlu fəaliyyətinə daim mənəvi dəstək vermək üçün qəzetin redaksiya şurasında ölkənin ən tanınmış ziyalıları yer almışlar.

“Müəllim sözü” qəzetinin 2017-ci ilin fevral ayında dərc edilən “Ziyalı” adlı “Xüsusi buraxılış”ı tanınmış şair İlyas Tapdığa həsr edilmişdir.
Hər ilin sonunda qəzetin yaradıcı kollektivi və redaksiya surası üzvlərinin iştirakı ilə yekun hesabat yığıncağı keçirilir və qəzetin illik fəaliyyəti müzakirə olunur.

Redaksiya şurasının təklifi ilə “Müəllim sözü” qəzetinin 2012-ci ilin dekabrında “Ziyalı” xüsusi buraxılışı və “Ziyalı” fəxri-media diplomu təsis edilmişdir. İndiyədək “Ziyalı” fəxri-media diplomuna bir çox tanınmış ziyalılar layiq görülmüşlər.

## “Ziyalı” fəxri-media diplomu alanlar
* Akademik Arif Paşayev (2012)
* Professor Qara Namazov (2013)
* Professor Əli Hüseynov (2013)
* Ombudsman Elmira Süleymanova (2014)
* Millət vəkili Adil Əliyev (2015)
* Şair İlyas Tapdıq (2017)
* Professor Məhbubə Vəliyeva (2017)
* Professor Mahirə Hüseynova (2018)
* Professor Həcər Hüseynova (2018)

## Redakasiya şurası
*  Xalq şairi Nəriman Həsənzadə
*  Ombudsman Elmira Süleymanova
*  Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev
* Akademik Nizami Cəfərov
*  Gəncə şəhər Təhsil İdarəsinin müdiri Zakir Hüseynov
*  Professor Vilayət Əliyev
*  Dr.Anar Məmmədli
*  Professor Maarifə Hacıyeva
*  Professor Məhbubə Vəliyeva
*  Professor Firəngiz Həsənova
*  Dr.Nazim Tapdıqoğlu

## İstinadlar
Topaz

**Topaz** — qiymətli daşdır.
      
Kimyəvi formulu- Al2[SiO4][FOH]2
      
Rumbik sinqoniyanın rumbik-dipiramida sinfində kristallaşır.Tez-tez yaxşı inkişaf etmiş və böyük kristallarda tapılır. Kristalları prizmatik habitusda olur. 
      
Qeyri-mükəmməl ayrılma qabiliyyətinə malikdir. Sərtliyi 8, xüsusi çəkisi 3,5-dir. Rəngi sarı, bənövşəyi, ağ, qonurudur.Şüşə parıltılıdır. Şəffafdır.
      
Penevmatogen proses nəticəsində əmələ gəlmişdir. Peqmatitlərdə və həmçinin qreyzenlərdə tapılır. Qreyzen- maqmatogen mənşəli süxurların pnovmatogen-hidrotermal dəyişmələrə məruz qalmış növlərinə deyilir.
     
Mühüm yataqları Cənubi Uralda və Ukraynada Volqa yüksəkliyindədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
SOCAR-GPC

**SOCAR-GPC** — Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Qaradağ rayonu ərazisində inşa etməyi planlaşdırdığı qaz emalı və polimer kompleksi. İnşasına 2020-ci ilin I rübünün sonunda başlanılması və 2023-cü ilin III rübündə istismara verilməsi planlaşdırılır. 2019-cu ilin aprel ayında olan məlumata görə layihə üçün FEED (Front End Engineering Design — ilkin detallı qiymətləndirmə), geotexniki və topoqrafik işlər və digər işlər yekunlaşıb, Qaradağ rayonu ərazisində 250 hektar torpaq ayrılıb. Məhsullar üçün Türkiyə, İran, Mərkəzi və Qərbi Avropa, Çin, Rusiya və digər ölkələr ixrac bazarları olaraq nəzərdə tutulub.

## Texniki göstəriciləri
SOCAR-GPC qaz emalı və polimer zavodlarından ibarət olacaq. Qaz Emalı Zavodunun illik gücü 10 mlrd. kubmetr həcmində (təmizlənmiş 9,1 mlrd.kubmetr) nəzərdə tutulub. Kompleksdə həmçinin ildə 600 min ton aşağı və yüksək sıxlıqlı polietilen, 130 min ton propilen, 42 min ton benzol, 25 min ton benzin istehsalı nəzərdə tutulur. Bundan başqa, daxili istifadə üçün ildə 32 min ton buten, 1,21 min ton heksen-1 istehsalı planlaşdırılır. Layihədən ildə 1 milyard dollar gəlir əldə olunması proqnozlaşdırılır. Bundan başqa zavodun tikintisində təxminən 10.000 nəfərin, istismara verildikdən sonra isə 1.500 nəfər işlə təmin olunması gözlənilir. Layihə ümumilikdə 4 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilir. SOCAR-GPC layihəsi üzrə son investisiya qərarı 2019-cu ilin dördüncü rübündə qəbul ediləcək.

## İstinadlar
Mutatis mutandis

**Mutatis mutandis** — "dəyişməsi lazım olanlar dəyişdirildi" anlamına gələn latın sözüdür.

## Haqqında
Hər hansısa ölkədən və ya qurumdan qanunlar idxal edildiyində o qanunlarda dəyişikliklər etmək lazım ola bilər. Bu dəyişikliklər iki ölkə arasındakı fərqlər ya da başqa səbəblərə görə qaçınılmaz ola bilər. Qanunlar üçün mutatis mutantis tətbiq edilə bilər deyilirsə, o qanunların olduğu kimi tətbiq ediləməyəcəyini, ancaq uyğunluq yaratmaq üçün dəyişikliklər edildikdən sonra tətbiq edilə biləcəyi deyilir.

## Həmçinin bax
* Çakra
* Fenşuy
* Anima mundi

## İstinadlar
Orenburq FK

**Orenburq FK** () – 1976-cı ildə yaranan , Rusiyanın Orenburq şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu . 2018–19 mövsümündən etibarən Rusiya Premyer Liqasında çıxış edir .

## Tarixi
1976-cı ildən 1982-ci ilə və 1989-cu ildən etibarən professional olaraq yarandı. 1976-cı ildən əvvəl bir Orenburq komandası, Lokomotiv Orenburq, 1960-62-ci illərdə ikinci ən yüksək Sovet Birinci Liqasında 3 mövsüm də daxil olmaqla, professional olaraq oynadı. 1989-cu ildə Gazovik "Progress Orenburq" adlandırıldı. Qazovik İkinci Liqanın 5-ci Zonasında Rusiya Liqasına başlamış və 1993-cü ildən bir zonadan 6-cı yerə qədər düşmüşdür. Onlar 1997-ci il mövsümünə qədər Üçüncü Liqanın 5-ci Zonasında, üçüncü səviyyəyə döndükdə qalmışlar. 2006, 2007 və 2008 mövsümündə Ural Povolzhye (Rusiyadakı Volqa Regionu) komandasını başa vurdular və 2010-cu ildə Rusiya Birinci Liqasına yüksəltdilər.

2016-cı il mayın 2-də klub 2015–16 Rus Futbol Futbol Liqasında birinci yeri tutub və 2016–17 mövsümündə Rusiya Premyer Liqasında klubun tarixində ilk dəfə olaraq qalib gəldi. 

25 may 2016-cı ildə klubu "FC Gazovik Orenburq" un tarixi adından "Orenburq"-a dəyişdirildi.

Klub, SKA-Khabarovsk klubu üçün düşmə pley-offlarında penalti atışını itirdikdən sonra 2016–17 mövsümünün sonunda ikinci hissəyə geri qayıtdı. İkinci mərhələdə bir mövsümün ardından Rusiya Premyer Liqasına geri qaldırıldı.
## İstinadlar
Dmitri Kiselyov

**Dmitri Kiselyov** () — Rusiya jurnalisti və televiziya aparıcısı. 2013-cü ilin dekabr ayında Rusiya Prezidenti Vladimir Putin onu Rusiyanın yeni "Segodnya" xəbər agentliyi rəhbər təyin edib. Xarici KİV-lər Kiselyovun televiziya şousunu Putinin təbliğatını təşviq etmək üçün platforma olmaqda ittiham edir.

## İstinadlar
Vladimir Solovyov

**Vladimir Rudolfoviç Solovyov** (; ) — Rusiya jurnalisti və televiziya aparıcısı. Xarici KİV-lər Solovyovun televiziya şousunu Vladimir Putinin təbliğatını təşviq etmək üçün platforma olmaqda ittiham edir. 2009-cu ildən bəri İtaliyada yaşamaq icazəsinə malikdir və buna görə müxalifət dairələri tərəfindən tənqid olunur. Lakin Solovyovun iddiasına görə bu icazə ona həmin ölkədə işləməyə və vətəndaşlıq almağa imkan vermir.

## İstinadlar
Marqarita Simonyan

**Marqarita Simonyan** (; ) — Erməni əsilli Rusiya jurnalisti və televiziya aparıcısı. Rusiyanın RT kanalının baş redaktorudur. Xarici KİV-lər Marqarita Simonyanın televiziya şousunu Vladimir Putinin təbliğatını təşviq etmək üçün platforma olmaqda ittiham edir.

## İstinadlar
1954 Formula-1 mövsümü

**1954 Formula-1 mövsümü** — FİA tərəfindən keçirilən 5-ci Formula-1 Yarışları Dünya Çempionatı. Çempionat 17 yanvar — 24 oktyabr tarixləri arasında keçirilib və 9 mərhələdən ibarət idi.

## Çempionatın reqlamenti haqqında ümumi məlumat
Xallar, yarışın ilk beş ən yaxşı pilotu tərəfindən qazanılırdı, sırasıyla 8, 6, 4, 3, 2 xal alırdılar. Bundan əlavə, pilot yarışın ən sürətlisi üçün əlavə 1 xal toplayırdı. Fərdi yarışlarda pilotlar çempionatın ilk 5 yarışının nəticələrini nəzərə aldılar. Yarış əsnasında bir-birlərini əvəz edən bir neçə pilot tərəfindən yığılan xallar arasında bərabər şəkildə bölüşdürülürdü.

## Çempionatın təhlili
Kolumbari

[thumb|[Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatının San-Fransisko şəhərində yerləşən kolumbarium.]]

**Kolumbari** () - Qədim Roma adətlərinə xas olan ölülərin yandırıldıqdan sonra küllərinin saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi məzar otaqları.  Kolumbarilərdə cəsəd küllərinin saxlanıldığı xüsusi qablar, urna adlanır. Qədim Romada geniş yayılmış bu tip məzar formaları əsasən kasıb və orta təbəqə tərəfindən istifadə olunmuşdur. Günümüzdə, kolumbari tipli məzarlardan dünyanın müxtəlif ölkələrində hələ də, istifadə olunmaqdadır və burada əsasən bir-biri ilə qan qohumluğu olan və ya ailə fərdlərinin külləri saxlanılır.

## Xüsusiyyətlər

## Qalereya

Şəkil:Lawnton-columbarium-wall.JPG|Kolumbari məzarının üzərində çiçəklər və yeni urnelər üçün oyuqlar.
Şəkil:Columbarium at Père-Lachaise Cemetery.jpg|Paris şəhərində yerləşənt Per-Laşez məzarlığında kolumbari.
Şəkil:Ebingen_Kolumbarium.jpg|Almaniyada müasir formada inşa olunmuş kolumbari.
Şəkil:Oakland-columbarium-s.jpg|Oaklənd şəhərində Zəngkər Kilsəsinin daxilində yerləşən kitabxana formalı kolumbari.
Şəkil:Columbarium at ArlingtonNationalCemetery.JPG|ABŞ-nin Virciniya ştatındakı Arlinqton milli qəbiristanlığında yerləşən kolumbari. Hər bir məzarın üzərinə mərmər lövhə əlavə olunmuşdur.
Şəkil:Columbarium Blera.jpg|Etrusklardan qalma kolumbari. Blera, İtaliya.
Şəkil:Takidani-hudoumyououji-Nokotsudo.jpg|Ənənəvi yapon memarlığı ilə inşa olunmuş Takidani Fudōmyō-ō məbədində yerləşən kolumbari. Osaka, Yaponiya.
Şəkil:1.3-Nan Tien Temple.jpg|Avstraliyanın Vollonqonq bölgəsində yerləşən buddist məbəd kompleksi Nan Tiyendə yerləşən və ənənəvi Çin üslubunda inşa olunmuş kolumbari.



## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kripta
* Kremasiya
Jozef Bayza

**Jozef Bayza** (; ) — macar şair və tənqidçi.

## Həyatı
Jozey Bayza Macarıstanın Heveş medyesində Dyöndyöş bölgəsində anadan olmuşdur. İlk əsərləri 1830-1837-ci illərdə Karoy Kişfaludinin *Aurora* ədəbi qəzetində dərc edilmişdir. Bundan əlavə, *Kritikai Lapok*, *Athenaeum* və *Figyelmező* qəzetləri üçün də məqalələr yazırdı. Onun dram əsərləri ilə bağlı tənqidi araşdırmaları bu janrda o dövrün ən yaxşı yazıları hesab olunur. 1830-cu ildə xarici dram əsərlərindən ibarət tərcümələrini "Ausländische Bühne" adı altında və 1835-ci ildə isə öz əsərlərini nəşr etdirdi. 1837-ci ildə Peştdə yeni yaradılmış milli teatrın direktoru təyin edildi.

Daha sonralar, özünü tarixi əsərlərə həsr etdi və “Tarixi kitabxana” (*Történeti Könyvtár*),  6 cilddə 1843–1845;  “Müair Plutarx” (*Uj Plutarch*), 1845–1847; və “Universal tarix” (*Világtörténet*), 1847 kitablarını nəşr etdirdi. Bu əsərlərin bəzi hissəsi alman müəlliflərin əsərlərinin tərcüməsidir. 1847-ci ildə Barza Leypsiqdə müxalif *Ellenor* jurnalının redaktoru oldu və 1848-ci ilin martında Layoş Koşut onu öz *Kossuth Hirlapja* qəzetinin redaktoru təyin etdi. 1850-ci ildə beyin xəstəliyinə tutuldu və 1858-ci ildə Peştdə vəfat etdi.

## Həmçinin bax
* Nyuqat

## İstinadlar
1957 Formula-1 mövsümü

**1957 Formula-1 mövsümü** — FİA tərəfindən təşkil edilən 8-ci Formula-1 Dünya Çempionatı. Çempionat 13 yanvar — 8 sentyabr tarixləri arasında keçirilib və 8 mərhələdən ibarət idi.

## Çempionatın reqlamenti haqqında ümumi məlumat
Xallar, yarışın ilk beş ən yaxşı pilotu tərəfindən qazanılır, sırasıyla 8, 6, 4, 3, 2 bal alırdılar. Bundan əlavə, pilot yarışın ən sürətlisi üçün əlavə 1 xal toplanılırdı. Pilotların fərdi təsnifatında, çempionatın ən yaxşı 5 yarışının nəticələri nəzərə alınır. Yarış əsnasında bir-birlərini əvəz edən bir neçə atlı tərəfindən atılan ballar yarışda qalan sayına görə aralarına bölünür.

## Çempionatın təhlili
Yelena Zelenskaya

**Yelena Vladimirovna Zelenskaya (Kiyaşko)** () — Ukrayna Respublikası Prezidenti Volodimir Zelenskinin həyat yoldaşı; Ukrayna Respublikasının birinci xanımı.

## Ailəsi
Yelena və Volodimir orta məktəbdə paralel sinifdə təhsil alıblar. Lakin onların tanışlığı bir qədər sonraya – tələbəlik dövrünə təsadüf edib. Həmin vaxt Volodimir Kiyev Dövlət İqtisad Universitetinin Krivoy Roq İqtisadi İnstitutun Hüquq fakültəsində, Yelena isə Texniki Universitetin İnşaat fakültəsinin birinci kursunda təhsil alırdılar.

İlk tanışlıqlarından 8 il sonra – 2008-ci ildə onların toyu olub. Hazırda bu ailənin 2 övladı – Aleksandra adlı qızı və Kiril adlı oğlu var.

## Şəxsi həyatı
Həmişə gözdən uzaq bir həyat tərzi sürməyə üstünlük verən Yelenanın sosial şəbəkələrdə heç bir fərdi səhifəsi yoxdur.

O, dəbdəbəli tədbirlərdə də iştirak etməyib. Ukrayna telekanallarından birinə müsahibə verərkən həyat yoldaşının prezidentliyə namizədliyini dəstəkləmədiyini açıqlayıb. Ancaq seçki prosesi zamanı bütün görüşlərdə həyat yoldaşının yanında olub.

## İstinadlar
2000 Formula-1 mövsümü

**[[Formula 1]]-in 51-ci mövsümü** — 17-ci qran-pri idi və martın 12-dən 22-dək davam etmişdir. Mixael Şumaxer dünya çempionu olmuş, Konstruktorlar Kuboku Ferrari komandası qazanmışdı.

## Xarici keçidlər
*formula1.com – 2000 official driver standings (archived)
*formula1.com – 2000 official team standings (archived)
*2000 Formula One Sporting Regulations Retrieved from web.archive.org on 4 June 2012
*2000 Formula One Technical Regulations Retrieved from web.archive.org on 4 June 2012
Formula 1 pilotlarının siyahısı

1950-ci illərdən bu yana **Formula 1 pilotları**nın tam siyahısı. Ən azı bir Qran-pridə 910 müxtəlif pilotlar iştirak etmişdilər, lakin onlardan 144-ü yarışa başlamaşdır, çünki onlar yarışdan qabaq müvəffəqiyyət qazandılar (Formula-1 pilotlarının siyahısında göstərilmişdir). Ən çox Qran-pridə iştirak edən Rubens Barrikello, 326 Qran-pridə (322 yarış) iştirak etdi.

-ci ilədək, pilotun bütün balları çempionata hesablanmırdı (Formula 1-də xal toplama sisteminə) — mötərizədə olmayan balların sayı çempionata gedənləri nəzərdə tutur; parantez içərisindəki sayı ümumi nöqtəni göstərir.

Yalnız 1950–1960-cı illərdə dünya çempionatında Formula 1-də olan Indianapolis-500-də iştirak edən pilotlar. Dünya çempionları qalındır. Ayrı bir cədvəl cari Dünya Kubokunda iştirakçıları siyahıya alır. Cari yarışlarda iştirak edən bəzi Qran Prlarda ehtiyat pilotlar haqqında məlumat (2003-cü ildən etibarən qaydalara uyğun olaraq), pilotların ümumi siyahısının sonunda ayrı bir masada toplanır.

Məlumatlar 2017-ci ildən etibarən  və bu mövsümün pilotlarıdır.

## Formula 1-in hazırkı pilotları

## Formula 1-in keçmiş pilotları

### Cümə pilotları

## Ölkə üzrə
Çempionatda 39 fərqli ölkədən yarışçılar iştirak edirdilər. Ən çox pilot Böyük Britaniyanın birinciliyində təmsil olunub, 160 ölkənin bu ölkəyə gətirilməsi. İkincisi, ABŞ-nin binicilərinin sayına görə 156, üçüncüsü, İtaliya, 99 nəfər isə təmsilçidir. Bu 39 ölkədən 9u 1950 İngilis Grand Prixinin ilk yarışında təmsil olundu. Nümayəndələr verən ölkələr siyahısına sonuncu olaraq 2016 Avstraliya Qran Prisində çıxış edən Rio Haryanto ilə İndoneziyadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ChicaneF1 — Drivers
* The Formula One DataBase
* GrandPrixStats.com — Listing of Formula One drivers
* GrandPrix.com
* Oldracingcars.com
Suicideboys

**$uicideboy$** — Nyu-Orleandan olan iki gənc Ruby da Cherry və $crim kimi tanınan Aristos Petru və Skott Arsen tərəfindən təsis edilmiş amerikan rep qrupu. Onların üslubları və musiqiləri digər musiqi yaradıcılarından dəfələrlə fərqlənir. Yaradıcılıqlarının aparıcı mövzuları narkotik, intihar, depressiya və ölümdür.

## Bioqrafiya
Skott Arsen (*$cream*) və Aristos Petru (*Ruby Da Cherry*) — iki əmioğlu, 2014-cü ildə hip-hopda səylərini birləşdirmiş və birlikdə musiqi ifa etməyə başlamışdır. Musiqiləri məşhurlaşdıqdan sonra qrup yaratdılar.

Qrup yaradılmazdan əvvəl Aristos Petru punk-rok qrupunda öz gücünü sınamışdır. Skott Arsen isə bir müddət DJ-lik ilə məşğul olmuşdur. Əmioğlular bir-biri ilə razılaşmışdı ki, əgər onlar musiqidə heç bir şey əldə edə bilməsələr, hər ikisi də intihar edəcək. Məhz bu səbəbdən qruplarının adında intihar mənası verən "*suicide*" yer alırdı.

Birləşib qrup yaratdıqdan sonra, onlar G*59 Records leyblını yaratdılar və Skott musiqi yazmağa başladı. 2014-cü ildə "*KİLL YOURSELF*" mini-albomunun 10 hissəsi buraxıldı.

2015-ci ildə onlar Pouya ilə birlikdə "$south $ıde $suicide" adlı kollibrasiya da daxil olmaqla, bir neçə miksteyp çıxır.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları

### Çarterli mini-albomlar (EP)

### Digər mini-albomlar (EP)

### Miksteyplər
**2015**

* *Gray/Grey*
* *7th or St. Tammany*
* *YUNGDEATHLILLIFE*
* *High Tide in the Snake's Nest*
* *My Liver Will Handle What My Heart Can't*
* *Now the Moon's Rising*

**2016**

* *Dark Side of the Clouds*
* *Eternal Grey* 

## Videoqrafiya

### Solo ifaçılar kimi

* 2012 — Cae$ar 1999 ($crim)
* 2013 — Chopper Season ($crim)
* 2014 — Bitch, Get off Me (#Free$crim Remix)
* 2014 — $hark Attack (666 Remix) (Oddy Nuff da $now Leopard)
* 2014 — $torage (Onların birgə ilk klipi. Sonradan duetlər oxuyurlar)

## İstinadlar
Yanoş Baçanyi

**Yanoş Baçanyi** (; ) — macar şair.

## Həyatı
1875-ci ildə ilk əsəri olan "Macarların valoru" adlı vətənpərvər ruhda yazılmış poemasını nəşr etdirdi. Həmin ildə Macarıstanın Koşitse şəhərinin xəzinəsində katib kimi işləməyə başladı və burada digər iki macar patriotu ilə birlikdə 1792-ci ildə hökumət tərəfindən fəaliyyəti dayandırılan *Magyar Museum* qəzetini redaktə elədilər.

Növbəti ildə onu katib işindən kənarlaşdırdılar və 1794-cü ildə İqnaç Martinoviçin sui-qəsdində iştirak etdiyi üçün Kufştayn qalasında yerləşən dövlət həbsxanasına saldılar; burada iki il qaldı.

Həbsdən azad edildikdən sonra *Magyar Minerva* ədəbi qəzetinin səhmlərinin bir hissəsini əldə etdikdən sonra Vyanaya getdi və orada bir bankda vəzifəyə sahib oldu. Qabriel Baumberq ilə ailə həyatı qurdu. Dörd il sonra Napoleonun Macarıstana ünvanladığı müraciətnaməni tərcümə etdi və bu anti-Habsburq hərəkətinin nəticəsi olaraq Parisə sığınmaq məcburiyyətində qaldı.

Napoleonun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasından sonra onu avstraliyalılara təslim etdilər. Onların icazəsi ilə şəhəri heç vaxt tərk etməmək şərti ilə Linz şəhərində məskunlaşdı. 1827-ci ildə şeirlər kitabını nəşr etdirdi.

## Həmçinin bax
* Nyuqat

## İstinadlar
Cordan (Formula-1 komandası)

**Cordan** (***[[İngilis dili|ing.]] Jordan Grand Prix***) 1991-ci ildən 2005-ci ilədək Formula 1 iştirakçısı olmuşdur. Komanda İrlandiyalı iş adamı və təsisçisi Eddie Jordan adına layiq görülmüşdür.

## Tarixi
80-ci illərin ortalarından etibarən komanda "kiçik" formulaların müxtəlif çempionatlarında uğurlu çıxışlara başladı. Yarışlara Camel şirkəti sponsorluq edirdi.

1989-cu il komanda üçün uğurlu oldu, nə vaxt ki, Jan Alezi, Eddie Jordan Racing yarışında Formula-3000 qalibi oldu.

Cordan və komandası 1990-cı illərdə Formula 1-ə xüsusi rəng və xarakter qatmağı ilə tanınmışdı. Komanda, İngiltərənin Silverstone şəhərində idi, lakin İrlandiya lisenziyası ilə yarışırdı.
2005-ci ilin əvvəlində qrup Midland Group-a satıldı, 2006-cı ildə Hollandiyalı avtomobil istehsalçısı Spyker-ə satılaraq, 2007-ci ildə Spyker F1 adını aldı.
Daha sonra yenidən satıldı və Force India adını aldı.

2018-ci ildə Force İndia-nın maliyyə cəhətdən çökməsi nəticəsində, komanda, Lawrence Stroll-un idarə etdiyi konsorsium tərəfindən alındı. 

## EJ-10
**EJ-10**, Cordan Formula 1 komandası tərəfindən bazara çıxarılan bir enerji içkisi idi. Şirkət içkinin tərkibində kofein olmamasını elan etdi. Şəkərsiz, meyvə dadlı olan bu içki, insanı 90 dəqiqədən çox enerji ilə təmin edirdi. EJ-10, İordaniya F1 avtomobilləri ilə dizayn edilmiş 250ml və 380ml şüşə qablaşdırmalarda satılırdı. Bu içki, dünyanın hər yerində mövcud idi və xüsusən İrlandiya, Almaniya, Kolumbiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Ekvador və Meksikada tanınmışdı.

2002-ci ildə, İrlandiyada, EJ-10-un 380ml şuşə qablarda olan içkinin tərkibində, həddindən artıq benzol aşkarlandığından geri çağırıldı.

## Xarici keçidlər
* F1 survivor Jordan
Sofiko Çiaureli heykəli

**Sofiko Çiaurelinin heykəli** – Gürcüstan aktrisası Sofiko Çiaurelinin (1937-2008) xatirəsini əbədiləşdirmək üçün Tbilisinin Qədim şəhər rayonundakı Sioni bağında ucaldılmış bürünc heykəllər qrupudur. 

## Tarixi

Heykəltəraş Levan Vardosanidze tərəfindən hazırlanmış heykəlin açılışı 2009-cu ildə olmuşdur. 2014-cü ildə abidə vandalların hücumuna məruz qalmış və bürünc fiqurların bir neçəsi oğurlanmışdır. 

## Təsviri

Abidənin mərkəzində yerləşən Çiaurelinin bürünc büstü, aktrisanın *“[[Narın rəngi (film, 1968)|Narın rəngi]]”* (rejissor Sergey Paracanov) filmindəki obrazı əsasında hazırlansa da, *“[[Dilək ağacı (film, 1977)|Dilək ağacı]]”* filmindən Fufala, *“[[Veri məhəlləsinin melodiyası (film, 1973)|Veri məhəlləsinin melodiyası]]”* filmindən paltaryuyan Vardo, *“Həyətdə qızğın it var”* tamaşasından küçə uşağı və kintauri rəqqas obrazları ilə tamamlanmışdır. 
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Артём Синцов* Грузия пешком. Самые интересные прогулки по Грузии. Москва: Издательство «Эксмо», 2018. 256 с. ISBN 978-5-04-090136-4
## Xarici keçidlər
* Sofiko Çiaurelinin heykəli
* Ətrafın panoramı
Boro (Formula-1 komandası)

**HB Bewaking Alarm Systems (Boro)** - *Formula-1* komandası 1976 və 1977 -ci illərdə Dünya Çempionatı çərçivəsində keçirilən 8 qran-pridə iştirak etmişdi. 1976-cı il Çempionatında komanda 6 yarışmada iştirak etdi : İspan qran-prisi (13-cü yer); Belçika qran-prisi (8-ci yer); Monako qran-prisi (qiymətləndirilməyib); İsveç qran-prisi (sona çatdırılmadı; mühərrik uğursuzluğu); Holland qran-prisi (sona çatdırılmadı; qəza); İtalyan qran-prisi ( sona çatdırılmadı; sürgü qolu mühərrikinin imtinası). 1977-ci il Çempionatında komanda yalnız 2 yarışmada: Holland qran-prisi (diskvalifikasiya olunmuşdur); İtalyan qran-prisində ( qiymətləndirilməyib) iştirak etmişdi.

*HB Bewaking Alarm Systems* maşınları yalnız 263 dairə (1063 km) vura bilmişlər.

## İstinadlar
Tamada heykəli

**Tamada heykəli** () – Tbilisinin Qədim şəhər rayonunda, Şardeni və Sioni küçələrinin kəsişməsində yerləşən heykəl. Qədim şəhərin əsas görməli yerlərindən biridir.

## Tarixi
2006-cı ildə açılışı baş tutmuş heykəl, Gürcüstan Milli Muzeyinin Xristianlıqdan əvvəlki dövr kolleksiyasında saxlanılan və ölkənin qərbindəki Vani arxeoloji abidəsinin tədqiqi zamanı aşkarlanmış bürünc heykəlinin böyüdülmüş kopyasıdır.

## Təsviri
Orijinal əsər e.ə. VII əsrə aid edilməklə bürüncdən hazırlanmışdır. Forma və elementlərində görə elmi ədəbiyyatda tamada adlandırılan heykəldə, buynuz tutulmuş əlini qabağa uzadaraq oturmuş vəziyyətdə dayanmış gənc oğlan təsvir edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Свириденко О. Н. Тбилиси за неделю. Путеводитель. — С. Петербург: Своё издательство, 2015. 174 с. ISBN 977-5-4386-0854-7

## Xarici keçidlər
Памятник Тамаде
Brummbär

**Sturmpanzer IV** (Hücum tankı IV) ya da Sturmpanzer 43, İkinci dünya müharibəsi dövründə Almaniya Ordusu tərəfindən istifadə olunan Panzer IV tanklarının şassilərinin üzərlərində inşa edilmiş döyüşlərdə piyada birliklərini dəstəkləyən hücum topudur. Müttəfiqlərin kəşfiyyat birlikləri ona Brummbär (boz ayı) ləqəbini vermişdilər. Nasist Almaniyasının əsgərləri isə ona qısaca olaraq Stupa deyirdilər. Texnikanın Nasist Almaniyasının arsenalında olan adı **[[Sonderkraftfahrzeug|Sd.Kfz.]] 166** olmuşdur. (Xüsusi məqsədlər üçün yaradılmış texnika 166) Maksimum sürəti saatda 40&nbsp;km saat olan Brummbär 210&nbsp;km-lik döyüş radiusuna malik olub.
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Narikala)

**Müqəddəs Nikolay kilsəsi** () – Tbilisinin Qədim şəhər rayonunun ən yüksək hissəsində olan Narikalanın içində yerləşən Gürcü pravoslav kilsəsidir.

## Tarixi

Müqəddəs Nikolay kilsəsi mənbələrdə ilk dəfə XII əsrdən xatırlanır. 1730-cu ildə kilsə, çareviç Vaxtuşi tərəfindən xatırlanır.

Gürcüstanın Çar Rusiyasına birləşdirilməsindən sonra Narikala strateji əhəmiyyətini itirir və general Yermolovun əmri ilə qala daxilində barıt anbarları yaradılır. 1827-ci ildə anbarda baş vermiş güclü partlayış qalanın ciddi zədələnməsinə, Müqəddəs Nikolay kilsəsinin isə təməlinə kimi dağılmasına gətirib çıxarır.

1966-cı ildə qala ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı Müqəddəs Nikolay kilsəsinin qalıqları üzə çıxarılır. 1996-cı ildə memar Tariel Kiparoudzenin layihəsi əsasında qədim kilsə binasının təməlləri üzərində yeni kilsə inşa edilmişdir. 1997-ci ildə Gürcüstan katolikos-patriarxı II İlyanın iştirakı ilə kilsənin ithaf mərasimi keçirilmişdir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები“, ტ. I, თბ., 2010 გვ. 166-173
## Xarici keçidlər
* Тбилиси. Церковь Николая Чудотворца. Храм Святого Николая (в крепости Нарикала)
Hava hücumundan müdafiə

**Hava hücumundan müdafiə döyüşü** — təcavüzkar hava vasitələrinin səmərəliliyini azaltmaq və ya tamamilə yox etmək üçün görülən tədbirlərdir. Bu tədbirlər həm hava, həm də quru silah sistemlərini, müvafiq qəbuledici sistemləri, komanda və nəzarət tədbirlərini və passiv tədbirləri əhatə edir. Olduqları yerdən asılı olmayaraq dəniz, quru və hava qüvvələrini qorumaq olaraq anlaşılacağı kimi, ana vətənin müdafiəsi üçün də bir çox ölkələr tərəfindən istifadə olunmaqdadır. NATO hava vasitələri ilə edilən hava müdafiəsini qarşı hava müdafiəsi, dəniz və ya qurudan ediləni isə hava müdafiə savaşı olaraq adlandırmışdır. Raket ilə müdafiə hava hücumundan müdafiənin bir qolu olaraq qəbul edilir.

## Terminalogiyası
Hava hücümundan müdafiə termini ilk dəfə, böyük ehtimalla, İngilislər tərəfindən Kral hava qüvvələrinin komandanlığı altında qurulan Böyük Britaniya hava müdafiəsi tərəfindən istifadə edilmişdir. Bununla yanaşı, Birləşmiş Krallıqda "anti-hava müdafiəsi (anti-aircraft)" termini də 1950-ci illərə qədər ümumi olaraq istifadə edilmiş və AA olaraq qısaldılmışdır.

NATO Hava Müdafiə döyüşünü "dəniz üzərindəki bir gücün, havadan hədəfə çatan silahlar ilə təyyarə, gəmi, sualtı gəmi və ya qurudan edilən hücumdan qorunmaq üçün görülən tədbirlər" kimi izah etmişdir. Bəzi ordularda bütün qüvvələr ilə hava hücumundan müdafiə termini, ixtisası olmayan əsgərlər tərəfindən olunan müdafiə yerinə istifadə edilir. XX əsrin sonlarında istifadə edilən digər terminlər; GBAD (Ground Based Air Defence, Yerdən Hava Müdafiə), SHORAD (Şort Range Air Defence, Qısa Məsafəli Hava Müdafiə) və çiyindən atılan raketləri ehtiva edən MANPADS (Man Portable Air Defence Systems, İnsan İstifadəli Hava Müdafiə Sistemləri) olaraq göstərmək olar. Hava müdafiə raketləri əsasən yerdən havaya uçan raket qısaltması olaraq SAM (Surface to Air Missiles) və yerdən havaya raket olaraq SGAW (Surface to Air Guide Missile) kimi qısaldılır.

## Xarici keçidlər
Sioni bağı (Tbilisi)

**Sioni bağı** () – Tbilisidə yerləşən şəhər bağıdır. Bağ, şəhərin Qədim Tbilisi rayonunda, Kote Abxazi, Sioni küçələri və Çarevna Tekle karvansarası arasında, Sioni kafedralının yaxınlığında yerləşir. 

## Tarixi

Bağ adını yaxınlıqda yerləşən tarixi Sioni kafedralının adınadan almışdır. 

## Abidələr

Parkda Gürcüstan aktrisası Sofiko Çiaurelinin heykəli yerləşir. Heykəl Levan Vardosanidze tərəfindən 2009-cu ildə yaradılmış heykəl, 2014-cü ildə vandalların hücumuna məruz qalmışdır. 

## Gül festivalı

Hər il may ayının sonlarında Sioni bağı və yaxınlıqdakı küçələrdə Gül festivalı keçirilir.
## İstinadlar
Xarici İşlər Nazirliyi (Çexiya)

**Çexiya Xarici İşlər Nazirliyi** () — Çexiya hökumətinin yüksək vəzifəli nümayəndəsi və Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri olaraq xarici siyasət və xarici əlaqələrlə bağlıdır.

Çexiyada Xarici İşlər Naziri, Baş nazir tərəfindən irəli sürüldükdən sonra Prezident tərəfindən təyin edilir.

## Nazirlərin siyahısı
* Yozef Zielenç — (1 yanvar 1993 – 23 oktyabr 1997);
* Yaroslav Şedivıy — (8 noyabr 1997 – 17 iyul 1998);
* Yan Kavan — (22 iyul 1998 – 12 iyul 2002);
* Tsiril Svobodo — (15 iyul 2002 – 4 sentyabr 2006);
* Aleksandr Vondra — (4 sentyabr 2006 – 9 yanvar 2007);
* Karel Şvartsenberq — (9 yanvar 2007 – 8 may 2009);
* Yan Koqout — (8 may 2009 – 13 iyul 2010);
* Karel Şvartsenberq — (13 iyul 2010 – 10 iyul 2013);
* Yan Koqout — (10 iyul 2013 – 29 yanvar 2014);
* Lübomir Zaoralek — (29 yanvar 2014 – 13 dekabr 2017);
* Martin Stropnitski — (13 dekabr 2017 – 27 iyun 2018);
* Yan Xamaçek — (27 iyun 2018 – 16 oktyabr 2018)
* Tomaş Petrjiçek — (16 oktyabr 2018 —)

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Çexiya sosial-demokrat partiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çexiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi saytı
Məşədi Məhəmməd Bülbül

**Məşədi Məhəmməd Bülbül** () — xanəndə, şair.

## Həyatı
Məşədi Məhəmməd Bülbül 1858-ci ildə Şuşada anadan olmuşdur. Təhsilini Şuşada Molla İbrahimin məktəbində alaraq burada ərəb, fars dillərini öyrənmiş, Quranın təcvidlə oxunması və hüsnxət təlimi almışdır. Məktəbdə oxuduğu vaxtlarda Şərq ədəbiyyatını dərindən mənimsəmiş, el ədəbiyyatı və aşıq qoşmalarına maraq göstərmişdir.

## Fəaliyyəti
Məşədi Məhəmməd gözəl səsə və təbə malik olduğuna görə bəzi məclislərdə xanəndə kimi iştirak etmişdir, lakin müəyyən səbəblərdən o, xanəndəlik sənətini buraxır və ədəbi məclislərin fəal aktiv iştirakçısına çevrilərək daha çox ədəbi yaradıcılıqla məşğul olmağa başlayır. Belə ki, Məşədi Məhəmməd Bülbülü yaxından tanıyan dövrün tədqiqatçısı Salman Mümtaz Bülbülün xanəndəlik sənətini tərk etməsi haqqında belə yazır: *"Mən şəxsən Bülbül ilə görüşmüşəm və gözəl səsindən, ləhnindən zövq almışam. O heç də mövhumatçı deyildi. Niyə oxumağı tərk etdin? – deyə verdiyim suala – nadan adamların təhəkkümünə mütəhəmmil ola bilmədim. – deyə cavab verdi"*. Məşədi Məhəmmədin "**Bülbül**" təxəllüsünü seçməsi haqqında mənbələrdə heç bir məlumat verilmir. O da məlumdur ki, təkcə "XIX əsrin II yarısında bir neçə şair "Bülbül" təxəllüsü ilə şeir yazmışdır.

Məşədi Məhəmməd irsini tədqiq edən araşdırmaçı Firuzə Həsənova bu sahədə apardığı ciddi araşdırmalardan sonra belə bir nəticəyə gəlmişdir ki, XIX əsrin ikinci yarısında "Bülbül" təxəllüsü ilə beş şair şeir yazmışdır. Məşədi Məhəmməd Bülbül irsinin araşdırmaçılarından Nəsrəddin Qarayev onu "Məclisi-Fəramuşan" ədəbi məclisnin üzvü kimi qeyd edir və bildirir ki, onun şeirlərinin dili rəvan, sadə və obrazlıdır. Bundan başqa Mir Möhsün Nəvvabın "Təzkireyi-Nəvvab" əsərində də Bülbül haqqında məlumatlara rast gəlinir. Burada Nəvvab Bülbül haqda qısa məlumat verir və onun yeddi şeirini təzkirəyə daxil etdiyini yazır. Bu təzkirə yazılan vaxt Məşədi Məhəmmədin 28 yaşı var idi.

Şairin ədəbi irsinin cüzi bir hissəsi əlimizə gəlib çatmışdır. Əldə olunan əlyazmada Bülbül ədəbi irsinin Azərbaycan və fars dillərində yazdığı şeirlərdən ibarət olduğunu görürük. Məşədi Məhəmməd yaradıcılığı üçün janr rəngarəngliyi xarakterikdir. Klassik ədəbiyyatın şah şeiri qəzəl sayıldığına görə, Bülbülün daha çox qəzəl janrına üstünlük verdiyini görürük. Bu janra meyil etməsi həm də Bülbülün xanəndəlik sənəti ilə məşğul olduğu ilə də bağlı olmuşdur, lakin buna baxmayaraq, o, qəsidə, mənzum məktub, rübai, növhə janrlarında da qələmini ustalıqla sınamışdır. Onun şeirlərində Füzuli ənənələrindən təsirləndiyi hiss edilir.

XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında yazıb yaratmış şair və sənətkarların yaradıcılığında dini motivlərin də xüsusi yeri vardı ki, Bülbül də bu motivlərdən istifadə etmişdir. Fars dilində yazdığı minacatda Allahı poetik şəkildə vəsf edir: 
Kərbəla müsibəti XIX əsr şairləri və ümumilikdə Azərbaycan klassik ədəbiyyatı üçün xaraketrik olduğundan Bülbül də bu tendensiyaya biganə qalmamış, İmam Hüseynə olan məhəbbətini və bu müsibətə olan münasibətini qəzəllərində sərgiləmişdir: 

## İstinadlar
Xarici İşlər Nazirliyi (Monteneqro)

**Monteneqro Xarici İşlər Nazirliyi** (Ministarstvo inostranih poslova Crne Gore) — digər ölkələrlə xarici əlaqələrdən məsuldur.

## Nazirlər

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Monteneqro Respublikası

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Monteneqro Milli muzeyi

**Monteneqro Milli muzeyi** () Monteneqronun tarixi paytaxtı Çetinyedə yerləşir və müxtəlif mövzularda bir neçə muzeyi özündə birləşdirir. Ekskursiyalar monteneqro, ingilis, fransız, alman, italyan və rus dillərində təşkil edilir.

## Bölmələri

### Monteneqronun tarix muzeyi
İncəsənət Muzeyi ilə birlikdə keçmiş hökumət binasında yerləşir. Monteneqronun slavyanlaşamaya qədərki, orta əsrlər, Monteneqronun təşkili (1796-1878), son dövrlər (1878-1916), Monteneqronun Yuqoslaviyanın tərkibində olduğu (1918-ci ildən) dövrləri əhatə edir.

### Monteneqro etnoqrafiya muzeyi
Muzey 1951-ci ildə təşkil edilmişdir. Serbiyanın keçmiş səfirliyində yerləşir. Onun kolleksiyasına ərzaq, toxuculuq, geyim, silah, musiqi alətləri, eləcə də milli incəsənət nümunələri daxildir.

### Monteneqro İncəsənət Muzeyi
Muzey 1850-ci ildə qurulmuşdur. İlkin olaraq Monteneqro şəkil qaleyası olaraq adlandırılırdı. Monteneqro Tarix Muzeyi ilə birlikdə keçmiş hökumət binasında yerləşir. Muzey beş hissədən ibarətdir: Yuqoslaviya xalqı kolleksiyası, ikona kolleksiyası, Monteneqro rəsmlərinin kolleksiyası, Milisa Sariç-Vukmanoviçin xatirə kolleksiyası, üzəri köçürülmüş divar fresklərinin nüsxəsi. Yuqoslaviyanın müxtəlif istiqamətləri və millətlərinin nümayəndələri tərəfindən XIX-XX əsrlərdə çəkilmiş rəsmlər əks olunur. Milisa Sariç-Vukmanoviçin kolleksiyasına Renar, Şaqal, Dali, Pikasso və digər sənətkarların əsərləri daxildir.

### Kral Nikolas muzeyi
1926-cı ildən kral Nikolasın köhnə iqamətgahının binasında yerləşir. Muzey eksponatlarına şəkil kolleksiyaları, silahlar, kralın ailə üzvələrinin şəxsi əşyaları və digər qiymətli əşyalar daxildir.

### Bilyarda
Saray Pyotr II Petroviç-Neqoşun iqamətgahı kimi inşa edilmişdir. Bilyardın həyətində Monteneqroun bir relyef xəritəsi var.

### Neqoşun evi
Neqoşun böyüdüyü kənddə yerləşir. XIX əsrin əvvəllərinə aid olan kənd evi. Pyotr II Petropviç bu evdə doğulmuşdur.

## Mənbə
* Monteneqro Milli muzeyinin rəsmi saytı  
* Çetine. Muzey
Azadlıq abidəsi (Tbilisi)

**Azadlıq abidəsi** () — daha çox **Müqəddəs Georgi heykəli** kimi tanınan, Tbilisinin Azadlıq meydanının mərkəzində ucaldılmış və gürcü xalqının azadlıq və müstəqilliyinə həsr edilmiş abidə.

## Tarixi

2006-cı ildə Tbilisinin mərkəzi meydanında ucaldılmış abidənin müəllifi heykəltaraş Zurab Tseretelidir. Əsər, müəllifin Tbilisi şəhərinə hədiyyəsidir.

## Təsviri

Hazırlanmasında qızıl və qranitdən istifadə edilmiş abidənin hündürlüyü 35 metrə bərabərdir. Heykəl şəhərin istənilən yerindən rahatlıqla görünür. Abidə qranit sütun üzərində ucaldılmış nizə ilə əjdahanı öldürən Müqəddəs Georgi heykəlidir. Heykəlin üzünün hündürlüyü 5.6 metrə bərabərdir. Bürüncdən hazırlanmış heykəl qızılla üzlənmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Wayback Machine. Tbilisi Municipal Portal. 2011.
Bob Anderson

* Bob Anderson (yarışçı) — ingilis motosiklet və avtomobil yarışçısı.
* Bob Anderson (futbolçu)
* Bob Anderson (beysbolçu)
* Bob Anderson (direktor)
* Bob Anderson (siyasətçi)

## Həmçinin bax
* Bob (ad)
* Anderson
Mein Herz brennt

**Mein Herz brennt** (alman dilindən – "Mənim qəlbim yanır") — Almaniya rok musiqi qrupu olan "Rammstein" mahnısı. Mahnı musiqi qrupunun yeddinci studiya albomunu olan "*[[Mutter]]*" (2001) albomunun baş sinqlıdır. Həmçinin, mahnı musiqi qrupunun o dövrdəki konsertlərində açılış mahnısı kimi istifadə olunurdu. Əlavə olaraq, mahnı musiqi qrupunun ən böyük hitlər albomu olan "*[[Made in Germany 1995–2011]]*" (2011) musiqi albomunda buraxılmışdır. Bu, albomun sinql olaraq buraxılmamış və musiqi videosu olmayan yeganə mahnısı idi. Mahnı 2012-ci ildə "*Videos 1995–2012*" video kolleksiyasını reklam etmək üçün yenidən buraxılmışdır. Mahnının pianino versiyası sinql olaraq 7 dekabr 2012-ci ildə buraxılmışdır.

Mahnının sözləri üçüncü şəxsin kabusların yaratdıqları vahimələri təsvir etməyində ibarətdir. Mahnının girişinin açılış misrası və nəqərati ("Nun, liebe Kinder, gebt fein Acht. Ich habe euch etwas mitgebracht"; mənası – "İndi, əziz uşaqlar, diqqət yetirin. Sizin üçün bir şey gətirmişəm") uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş "*[[Qum adam (televeriliş, 1959)|Sandmännchen]]*" () Almaniya televerilişindən götürülmüşdür. Bu televeriliş uşaqların yatması üçün hekəyələr səsləndirirdi. Mahnını üçüncü şəxsdən səsləndirən şəxs personajın daha qaranlıq olan bir versiyasıdır.

## Qəbul

### Çartlar

## Trek siyahısı

## Buraxılış
*  — Almaniya, Avstriya, Finlandiya, İsveç, iTunes (beynəlxalq)
*  — Fransa, Birləşmiş Krallıq
*  — İspaniya, ABŞ, Kanada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*