open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nəhcül-bəlağə

**Nəhcül-Bəlağə** () — On iki imam şiələrinin ən məşhur kitablarından biri. Kitab Əli ibn Əbu Talibin əmr, xütbə, məktub, vəsiyyət və kəlamlarından ibarətdir.

Əsəri tərtib edən Seyid Rəzidir. Əsərin adının mənası nəhc yol, bəlağə isə gözəl söz deməkdir.

## Haqqında

Əsər 3 babdan (bölmədən) ibarətdir:

# Əmr və xütbələr.
# Məktub və vəsiyyətlər.
# Hikmətli kəlamlar.

Seyid Rəzi əsərə Əlinin 239 və ya 240 xütbəsini, 79 məktubunu, 470 və ya 481 hikmətli kəlamını daxil etmişdir. Müəllif tərəfindən əsərdəki rəvayətlərin mənbələri və sənədləri qeyd edilməmişdir. Müəllif əsərdəki rəvayətləri müxtəlif Şiə və Sünni mənbələrindən götürmüşdür.

## Tərkibi

### Xütbələr
* **1-ci xütbə**

### Məktublar

### Hikmətli kəlamlar

## Şərhlər
* "Şərhi-Nəhcül-bəlağə" - İbn Əbil Hədid Əbdülhəmid Mötəzili
* İbn Meysəm Bəhrani
* Seyid Əbülqasim Xoyi
* Nəhcül-bəlağə şərhi və təfsiri" - Məhəmməd Tağı Cəfəri
* Məhəmmət Tağı Şüştəri
* Əbu Samin ibn Bəri Cahiz
* Qazi Məhəmməd ibn Sələmə
* İstinadi-Nəhcül-bəlağə - Əlixani Ərşi
* Nəhcül-bəlağə tərcüməsi və şərhi" - Feyzül İslam 
* Şərhu-Nəhcül-bəlağə - əl-Kutbur-Ravəndi

## Tərcümə və nəşri

Kitab Azərbaycan dilinə tərcümə edilib və bir neçə dəfə təkrar nəşr olunub :

*Həzrəti Əmr Əli ibn Əbu Talib (ə), Nəhc'ül-bəlağə (Həzrət Əlinin xütbələri, vəsiyyətləri, əmrləri, hikmət və möcüzələri), tərc.: Teymur Kərimli, Hafiz Abıyev, Bakı, "Sabah", 1993, 400 səh. ISBN 5-86106-064-9
*Seyyid Rəzi, Nəhcül-bəlağə, tərc.: Ağabala Mehdiyev, Dürdanə Cəfərli, Etibar Quliyev, Bakı, "Nurlar", 2006, ISBN 978-9952-403-25-7

Kitab Türk dilinə tərcümə olunub və bir neçə dəfə təkrar nəşr olunub :

*Seyyid Razi, "Nehcül Belağa", çeviren: Abdülbaki Gölpınarlı, "Ensariyan", 463 sayfa. (bax )
*Seyyid Razi, "Nehcül Belağa", çeviren: Kadri Çelik, tahkik: Seyyid Ali Hüseyni Buhti, "Ferec", 624 sayfa. (bax)
*Seyyid Razi, "Nehcül Belağa", "Asr", 512 sayfa.

## Tənqidlər
Zəif olduğu iddia olunan rəvayətlər:

* **91-ci xütbə**
* **146-cı xütbə**
* **206-cı xütbə**
* **6-cı məktub**

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azəbaycanca oxu
* Seyyid Rəzi, Nəhcül Bəlağə  
* www.nahjulbalagha.org  
* ''"Alul Beyt" BİM-in Nəhcül-bəlağə saytı''. '''balaghat.net''' (28 dildə)
* 
* Şeyx Cavid, "Nəhcül-bəlağə" 1-ci hissə 2-ci hissə 3-cü hissə 4-cü hissə
* Məkarim Şirazi: "Nəhcül-Bəlağə" hövzədə və universitetdə dərs kitabı olmalıdır 
* Rüfət Qarayev, “Nəhcul-bəlağə” əsərində Adəmin yaradılması məsələsi. Tam mətn., Metafizika Jurnalı, Cild 5, Say 4, Sıra 20, 2022 ss.99-112

## Həmçinin bax

* Əli
* Şiə kitablarının siyahısı
Qürvə şəhristanı

**Qürvə şəhristanı** ( Azərbaycan Qürvəsi-Qürvəyi gərus)  Kürdüstan ostanının şəhristanlarının biri. Qürvə şəhri bu şəhristanın inzibati mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahiyaalmasına əsasında şəhristanın 199.622 nəfər əhalisi vardır.

Bu şəhristanın əhalisi azərbaycanlılardan və kürdlərdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dörd sadiq səhabə

**Dörd sadiq səhabə** — İslamın Şiə məzhəbinə görə İslam peyğəmbəri Məhəmmədin vəfatından sonrakı xilafət ixtilafında Peyğəmbərin əmisi oğlu və kürəkəni, Əhli-Beyt imamlarının birincisi olan Əli ibn Əbu Talibi dəstəkləyən dörd sadiq səhabə nəzərdə tutulur. Bunlar aşağıdakılardır:

* Əbuzər
* Əmmar
* Miqdad
* Salman

Salman ümumiyyətlə şiə ilahiyyatında bu dörd elit arasında ən uca şəxs hesab olunur.  Məhəmməddən belə nəql olunur:

İmanın on dərəcəsi var, Salman onuncu (yəni ən yüksək), Əbuzər doqquzuncu, Miqdad isə səkkizinci dərəcədir.

Məhəmmədin səhabələri arasında Əliyə ən yaxın olanlara Məhəmmədin sağlığında *[[Şiəlik|şiət-Əli]]* ("Əlinin tərəfdarları") deyilirdi. Cabir əl-Ənsaridən onlar haqqında aşağıdakı hədis rəvayət edilmişdir:

Allah Rəsulu buyurdu: "Müjdələr olsun ey Əli! Həqiqətən, sən, səhabələrin və şiələrin cənnətdə olacaqlar."

Bu səhabələr daha sonra “Əsl şiə” adlandırıldı. Abdullah ibn Abbas, Ubeyy ibn Kəb, Bilal ibn Rəbə, Məhəmməd ibn Əbu Bəkr, Malik  Əştər və Hüzeyfə ibn əl-Yəman digər belə tərəfdarlar var idi. Bununla belə, yalnız dörd səhabə Əliyə sədaqətdə fərqlilik qazanmış olmalıdır.

## Həmçinin bax
*Süleym ibn Qeys

## İstinadlar
Ələmut qalası

**Ələmut qalası** () — İranın Qəzvin ostanında, Talış dağlarının və Elburs dağ sisteminin kəsişməsində, 2163 metr hündürlükdə yerləşən qədim qala. Hazırda yalnız dağıntıları qalmışdır. Həmdullah Qəzvininin qeydlərinə görə 840-cı ildə, başqa versiyaya görə isə 859-cu ildə tikilmişdir. Qala Tehrandan 100 km uzaqda, Şahrud və Ələmut çayları arasındakı Rudbar vadisində 200 metr yüksəklikdəki qayanın üzərində yerləşir.

Qalanın adı tərcümədə "Qartal yuvası" mənasını verir.

1090–1256-cı illərdə Ələmut qalası Həsən Sabbah tərəfindən əsası qoyulan *Nizarilər* dövlətinin paytaxtı olmuşdur.

## Monqol işğalı

1256-cı ildə Monqol dövlətinin böyük xanı Möngkenin əmri ilə Hülaku xanın qoşunları İran və Yaxın Şərqdə tam hakimiyyəti ələ keçirmək üçün yürüşə başladı. Həmin ilin iyununda Ələmut qalası mühasirəyə alındı. Noyabrın 19-da Nizari imamı Rüknəddin Xurşah istilaçıların mərhəmət göstərəcəyi ümidi ilə Meymundizdəki iqamətgahının qapılarını onların üzünə açdı. Hülaku xanın tələbi ilə o öz dövlətinin bütün hakimlərinə məktub göndərərək təslim olmalarını əmr etdi. 40-a yaxın qala bu əmrə tabe olsa da, Ələmut və Lamasar müqaviməti davam etdirdilər. 15 dekabrda Ələmut üzərinə başlayan hücum ayın 19-da uğurla nəticələnir və alınmaz hesab olunan qala monqollara təslim olur.

Hülaku xanı səfərdə müşayiət edən tarixçi Ata Malik Cüveyni qalanın zəngin kitabxanasını dağıdılmaqdan xilas etdi. Burada o, naməlum 10-cu əsr müəllifinə aid olan "Gilan və Deyləmin tarixi" kitabını və sonradan özünün "Tarix-i cahanguşa" əsərində istifadə edəcəyi Həsən Sabbahın həyatından bəhs edən "Sərgüzəşti seyidna" əlyazmasını tapmışdır. Buradakı əsərlərlə tanış olduqdan sonra o, İsmaili təriqətini təbliğ edən əsərləri yandırmışdır.

## Sonrakı dövr
Səfəvilərin hakimiyyəti dövründə Ələmut siyasi rəqiblərin sürgün yeri kimi istifadə edilirdi. Qacarların dövründə isə Rudbar vadisindəki digər qalalarla birlikdə Ələmut da dəfinə ovçuları tərəfindən yağmalanmışdı.

## Müasir dövr
2004-cü ildə İranda baş verən zəlzələdən sonra qalanın qalıqları daha da böyük dağıntılara məruz qalıb.

Hazırda İran Mədəni irsi qoruma və turizm təşkilatının rəhbərliyi altında Rudbar vadisində "Ələmut" mədəni və tarixi layihəsi həyata keçirilir. Qala İranın mədəniyyət abidələri reyestrinə daxil edilib.

## Həmçinin bax
* Həsən Sabbah
* İsmaililər
* Əlamut (Vladimir Bartol)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Alamut Cultural Heritage Base — Official Website"
So Xan

**So Xan** - türk, monqol və altay mifologiyasında qaranlıq ilahı. Yerin altında yaşayır, Yo Xanın oğludur.

## Etimologiya
(So/Sog) kökündən törəmişdir. Soyuqluq, görməzlik bildirən bir köktür. Soğmak feli, məğlub etmək və üzmək mənaları ehtiva edir. Soyuq sözüylə də əlaqədardır.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Bicar

**Bicar şəhəri** (, , ) — İranın qərbində yerləşən şəhər. Kürdüstan ostanında yerləşən Bicar şəhristanının inzibati mərkəzi. .2006-cı ilin siyahiyəalınması əsasında bu şəhərin 46.156 nəfər ahalisi var.

## İstinadlar
Səhifeyi Səccadiyyə

**Səhifeyi Səccadiyyə** (ər:الصحيفة السجادية) — On iki imam şiələrinin dördüncü imamı Əli ibn Hüseyn-də aid edilən dua və Allaha yalvarışlardan ibarət kitab.

## Özəllikləri
Kitab Əhli-beyt İncili (انجیل اهل بیت), Ali-Məhəmməd Zəburu (زبور آل محمد) və Quran bacısı (اخت القرآن) adları ilə məşhurdur. Bu kitabın kökü dua və Allahla danışmaqdan ibarətdir amma bu duaların içində imam müsəlmanların dünyəvi və üxrəvi işləri, islam məarifi, islam əhkamı, siyasi ictimai və əxlaqi məsələlərə toxunmuşdur.

## Sənədləri
Bütün Səhifeyi Səccadiyyənin 75 duası varidi ki onu İmam Saccad imam Baqir və qardaşı Zeyd ibni Əliyə verib, onlarda üzündən iki kopya yazmışlar.qorumaq amacıyla Zeyd əlindəki kopyanı Mütəvəkkil ibni Haruna (متوکل بن هارون) vermişdir.
Mütəvəkkil imam Sadiq səhabələrindəndir və deyir: "Mən 11 duanı itirmişəm amma 64-ünü rivayət edirəm."
Mütəvəkkil özündəki kopyanı İmam Sadiqə göstərib, o da İmam Baqirin kopyası ilə müqayisə edib onlarda bir fərq görməmişdir. İndiki versionunda 75 duadan 54-ü qalmış və mövcuddur. Buna əsasən 75 duadan 21-i düşübdür. Səhifeyi Səccadiyyə ən çox kopyası olan hədis kitablarındandır elə ki iranda ondan 3000 əl kopyası var. Bu kopyaların çoxu İlk Məclisi kopyası üzündən yazılıbdır. Buna görə də onlarda gözə çarpan bir fərqlilik yoxdur.
İlk Məclisi özü yazdığı səhifənin sənədini 650-min yolla bilir.
Bunlara baxmayaraq Səhifeyi Səccadiyyənin fəsahət və bəlağəti o, qədərdir ki onu məsum olmayan birinin yazdığı gözdən uzaq gəzir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*İmam Səccad
*Şiə məzhəbinin kitabları siyahısı

## Xarici keçidlər
* Fatiməyə ad qoyulması
Qab-qacaq

**Qab-qacaq** — məişətdə, əsasən də mətbəxdə yemək hazırlığı, ərzağın saxlanmsı və emalı üçün işlədilən əşyaların ümumi adı. Qab-qacaq aşağıdakı kateqoriyalara bölünür:
* Stol süfrəsinə düzülməsi üçün: boşqab, dayaz boşqab, dərin boşqab, salat qabı, fincan, nəlbəki, piyalə, stəkan, rumka, bokal, kiçik stəkan, stəkanaltı;
* Yeməyin hazırlanması üçün: qazan, tava
* Köməkçi əşyalar — bıçaq, qaşıq, çəngəl
* Yeməyin saxlanması üçün qablar.

Son əsrlərdə qablar adətən saxsı qablar, daş qablar, çini və ya çini kimi keramika materiallarından hazırlanır. Qab-qacaq, ağac, metallar (məsələn, qalay), temperli şüşə, akril və melamindən də hazırlana bilər. Birdəfəlik qablara kağız və plastik kimi birdəfəlik qablar daxildir. Ətraf mühitlə bağlı narahatlıqlara görə, 2023-cü ilin oktyabrından İngiltərədə birdəfəlik plastik qablar və bıçaqlar qadağan ediləcəkdir. Oxşar qadağa Aİ-də 2021-ci ilin iyul ayından etibarən tətbiq edilir.

## Həmçinin bax
* Villeroy & Boch

## İstinadlar
Nori

**Nori**, () – Uzaq Şərqdə yayılmış yosun növü. Yaponiya, Koreya və Çin norinin əsas istehsalçılarıdır.

## Xüsusiyyətləri
Omeqa-3 yağ turşusuna, EPK-ya və provitamin A-ya malikdir. Bu yosun asan hazırlanır, mətbəxdə universaldır. Nori dəyişməz olaraq ənənəvi şərq yeməklərində olur. O, balıq və molyusk iyi verir. Tünd rəngli nazik lövhələr şəklində satılır

## İstifadəsi
Nori adətən suşi və oniqirini bükmək üçün istifadə olunur. Nori parlaq iyə və incə xoş dada malikdir. Əriştələrdə və şorbalarda bir qarnir və ya dadvericidir. Onu əl ilə xırdalamaq və yeməyə ədviyyat kimi qatmaq lazımdır. O, tərəvəzlərlə, düyü və şorba ilə yaxşı uyğunlaşır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Suria Link Seaplants Handbook
*Nori 海苔 :: Sushi Ingredients
*Description and images of cultivation and harvesting
*Amount of different nutrients in yaki-nori(german)original english research from database of Japan Science and Technology Corporation (March 2003   
*Which nutrients and how much of them is in one typical nori sheet(2.1g), used for rolling sushi  
*Nori Dishes(w/video)
*About Nori::What's Nori,Nutritional Content,History
Yarımada

**Yarımada** — üç tərəfdən su ilə əhatə olunmuş, bir tərəfdən quruya bitişik quru sahəsi. Yer kürəsində ən böyük yarımadalar sırasında Ərəbistan (3,23 mln km²), Hindistan (2,07 mln km²), Hind-Çin (1,93 mln km²), Somali (1,88 mln km²), Labrador (1,39 mln km²), Skandinaviya (0,75 mln km²), Balkan (0,66 mln km²),

Pireney (0,58 mln km²), Koreya (0,22 mln km²), Florida (0,17 mln km²) və s. öndə durur. Azərbaycanda, eyni zamanda Xəzər dənizi hövzəsində Abşeron ən böyük yarımadadır. Bir sıra german, kelt, o cümlədən baltik, slavyan, macar, çin və s. dillərdə də bu termin "yarım"+"ada" şəklində ifadə olunduğu təqdirdə, ingilis (peninsula – latıncadan "paene-": təxmini + "īnsula": ada) və başqa dillərdə xüsus termin halına gəlmiş sözlərlə ifadə olunur. İspaniya, Portuqaliya, İtaliya, Cənubi Koreya, KXDR, Yunanıstan, İsveç,

Norveç, Finlandiya, Hindistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Yəmən, Oman, Tailand, Myanma, Vyetnam, Malayziya, Kamboca, Türkiyə və bir sıra başqa ölkələr yarımadada yerləşirlər.

## Mənbə
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 82

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
I Əlaəddin Keyqubad

*[[I Keyqubad|Şirvanşah I Keyqubad]] ilə səhv salınmamalıdır*. 
**I Əlaəddin Keyqubad** (Anadolu Səlcuqlu dövlətinin sultanı (1220-1237), sultan I Qiyasəddin Keyxosrovun oğlu. Hakimiyyətdə olduğu dövrdə inşa etdirdiyi və çoxu bu günə qədər gəlib çatan tikililərə, idarəçilik bacarığına, başçısı olduğu dövlətə qazandırdığı hərbi qüdrətə görə dünya miqyasında ən tanınmış Anadolu Səlcuqlu sultanıdır. İnşa etdirdiyi və bu günə qədər qorunub saxlanan ən önəmli memarlıq abidələri Konya şəhərindəki Əlaəddin məscidi və Bəyşəhrdəki Qubadabad sarayıdır.

## Həyatı
I Əlaəddin Keyqubad uşaqlıqda ciddi təlim-tərbiyə almışdır. Türk-islam adət-ənənələrinə görə Əmir Seyfəddin, Ay-Aba və Əmir Bədrəddin Gövhərtaş onun atabəyi təyin olunmuşlar. Keyqubad ana dili olan türk dili ilə bərabər fars, yunan və ərəb dillərini də öyrənmişdir. Bundan başqa o islam elmlərini və astronomiyanı da bilirdi.

1205-ci ildə Tokat məliki (valisi) təyin olunmuş və dövlət idarəçiliyi sahəsində ilk təcrübələrini toplamağa başlamışdır. Atasının vəfatından sonra hakimiyyət böyük qardaşı I İzzəddin Keykavusun əlinə keçmişdir. Bunu qəbul etməyən və taxta çıxmaq istəyen Keyqubad Ərzurum məliki Toğrul şah ilə ittifaqa girib Kayseriyə, böyük qardaşının üzərinə hücum etmişdir. Amma tərəfdarları onu tərk edib qardaşının tərəfinə keçəndən sonra Ankara qalasına sığınmaq məcburiyyətində qalmışdır. Keykavus Ankara qalasına hücum edib onu almış, qardaşı Keyqubadı Malatyadakı Minşar qalasına sürgün etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Rum sultanlığı
Sanskrit

**Sanskrit** *(Devanagari: संस्कृत)* saṃskṛtam [sə̃skɹ̩t̪əm], mənşəcə संस्कृता वाक् saṃskṛtā vāk, "lətif danışıq") — Hind-Avropa dil ailəsinin, Ari dilləri qrupunun Hind qoluna mənsub qədimi dil olmaqla yanaşı, Hinduizm, Buddizm, Caynizimin ibtidai ədəbi dilidir.

## Etimologiyası
Sanskrit sözü *cilalanmış, düzənlənmiş, qüsursuzlaşdırılmış mənasını verir.*

## Həmçinin bax
* Vixar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məlik

**Məlik** — ərəb dilində kral.

Ərəb monarxlarının, xarici dillərə tərcümə olunmayan əmir, yaxud sultan kimi titullarından fərqli olaraq malik (məlik) sözü (titulu), adətən, kral kimi tərcümə edilir.

Məlik Azərbaycanda vilayətlərə tabe olan mahalların başçılarına verilən ünvan idi.

## Məlikdən yaranan terminlər
*Məlikəşşüəara—Şairlər şahı
*Məlikəttüccar—Tacirlərin başçısı

## Həmçinin bax
* Malik

## İstinadlar
Pavlodar

**Pavlodar** () — Qazaxıstanın şimal-şərqində, paytaxt Astanadan şimal-şərqə 450&nbsp;km, Rusiyanın Omsk şəhərindən 405&nbsp;km məsafədə şəhər. Pavlodar vilayətinin mərkəzi.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Паспорт города Павлодар на сайте акимата Павлодарской области
* Акимат Павлодарской области
* Павлодарский Городской портал
* Департамент статистики Павлодарской области 
* Департамент экономики Павлодарской области 
* Городской отдел образования г. Павлодара
* Музеи города Павлодар  на сайте pavlodar.kz
* Карта Павлодара 
* Спортивный сайт о вольной и классической борьбе в Павлодаре
Rauf Məmmədov (rejissor)

**Rauf Firudin oğlu Məmmədov** () — azərbaycan rejissoru, rəssam.

## Həyatı
Rauf Firudin oğlu 26 yanvar 1956-cı ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Orta məktəbi bitirəndən sonra Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna qəbul olub.

## Yaradıcılığı
Çingiz Aytmatov haqqında sənədli film hazırlayan, Rusiyada yaşayan azərbaycanlı rejissor Rauf Məmmədovun rəhbərlik etdiyi qrup da bir sıra çəkilişlər aparıb. R. Məmmədovla bərabər Rusiyadan Bakıya gələcək çəkiliş qrupuna Vladimir Saviçev, Andrey Kvardakov və Aleksey Xromov daxil idi. "Əsrə bərabər əsr" adlanacaq sənədli filmdə MDB ölkələri rəhbərlərindən, ABŞ-nin keçmiş prezidenti Bill Klintondan, Türkiyənin keçmiş prezidenti Süleyman Dəmirəldən, Nobel mükafatı laureatı Qabriel Qarsia Markesdən və başqa şəxslərdən müsahibələr götürmək planlaşdırılmışdı. Filmin yaradıcıları bu sırada Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevdən də müsahibə götürmək niyyətində idilər.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Denise Bilmann

**Denise Bilmann** () — İsveçrəli Fiqurlu konkisürmə ustası, idmançı.

## Həyatı
Denise Bilmann 1981-ci ildə Avropa və Dünya çempionu olmuşdur və 3 dəfə İsveçrə dünya çempionatında qızıl medal almışdır.

Bir yarışmada üçlü lutz atan ilk qadın Fiqurlu konkisürmə ustasıdır. İlk dəfə 1978-ci il Avropa çempionatında çıxış etmişdir. 1980-ci il qış olmiyasında sərbəst proqramı birinci tamamlayıb, toplamda dördüncü sırada yer almışdır.

Billmann dönüşünə adını verən idmançıdır. Denise Bilmann bu dönüşü tapmamış ancaq dönüşün tanınmasına yardımçı olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Faminin

**Faminin** və ya **Pambıqlı** — İranın Həmədan ostanında yerləşən şəhər, Faminin şəhristanının mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən şəhərin əhalisi 14019 nəfər və 3634 ailədən ibarət idi.

Bu şəhərin köhnə adı "***Pambıqlı***" olub. Əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar .

thumb|300px|Faminində Beşgöz körpüsü

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mixail Abramoviç

**Abramoviç Mixail Vladimiroviç **() — Azərbaycan polyaklarından olan məşhur geoloq-neftçi, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru (1941), professor, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1955), Əməkdar elm xadimi.

## Həyatı
Abromoviç Mixail Vladimiroviç 1884 Bakı şəhərində mühəndis-texnoloq ailəsində anadan olmuşdur. 1910-cu ildə Peterburq Dağ-Mədən İnstitutunu bitirmişdir. 1920-ci ildən 1930-cu ilə qədər "Azneft" Birliyinin Geologiya İdarəsinə rəhbərlik etmişdir. 1932-ci ildən ömrünün axırına qədər Azərbaycan Sənaye İnstitutunda Neft və qaz yataqlarının axtarışı və kəşfiyyatı kafedrasında professor və kafedra müdiri işləmişdir. 1935-1937-ci illərdə SSRİ AZFAN-nın geologiya sektorunun rəhbəri olmuşdur. 1938-ci ildən İ.M. Qubkin adına neft-geologiya laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. 1941-ci ildə ona elmi-tədqiqat işlərinə görə geologiya-mineralogiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi verilmişdir. 1955-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
O, Azərbaycanın geologiya elminin əsasını qoyanlardan biri olmuşdur. D.V.Qolubyatnikovla birlikdə Abşeron yarımadasının ilk irimiqyaslı xəritəsinin tərtibində iştirak etmişdir.

İlk dəfə neft yataqlarında suyun paylanması üzrə Palmer sistemini tətbiq etmişdir. Neft yataqlarının səmərəli kəşfiyyatı və işlənilməsi üçün elmi əsaslar işləyib hazırlamışdır. Respublikada bir sıra ilk neft yataqlarının açılması onun adı ilə bağlıdır. Dünya geolgoyası təcrübəsində ilk dəfə olaraq neftli qatların ritmik quruluşunu, neftin xüsusiyyətlərinin dəyişməsi ilə neftli layların yatım şəraiti arasında əlaqəni müəyyən etmiş, neft mədənləri sularının təsnifatını vermiş, neft yataqlarının əmələgəlməsində tektonik faktorların rolunu təyin etmiş, neft və qazın proqnoz ehtiyatlarının hesablanması üsulunu işləyib hazırlamış, yod və brom hasil etmək üçün neft sularını xammal kimi təklif etmiş, neft yataqları sularının kimyəvi tərkibinə görə təsnifatını neft mədənlərində tətbiq etmişdir. O, quyularda açılmış layların qazlılığını müəyyən etmək üçün qaz karotaj fiziki-kimyəvi üsulunu ilk dəfə olaraq təklif etmişdir.

O, professor, Əməkdar elm xadimi olmaqla yanaşı, elmi işlərini müəllimlik fəaliyyəti ilə birlikdə aparmışdır. Neft hasılatında təkrarı üsulların geoloji tətbiqi layihəsinin, Respublikada neft yataqlarında ehtiyatların hesablanmasının və yüksək ixtisaslı geoloq kadrların hazırlanmasında böyük rol oynamışdır. 100-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən 6 monoqrafiyanın müəllifidir.

## Elmi Tədqiqatları
M.Abramoviç 100-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 6 monoqrafiyanın müəl­lifidir.

## Mükafatları
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla tətlif olunmuşdur. 
* "Əməkdar elm xadimi" fəxri adını almışdır.

## Mənbə
* *"Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004, 362 s.*
* Mixail Abramoviç haqqında məlumat
## İstinadlar
Mühaciran

**Mühaciran** (*digər adı *'Maran-i Mühaciran**')— İranın Həmədan ostanında yerləşən şəhər, Laləcin bəxşinin şəhərlərindən biri. Bu şəhərin köhnə adı "Maran" olub.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən şəhərin əhalisi 7756 nəfər və 1697 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Curəqan

**Curəqan** və ya **Cuzqan** — İranın Həmədan ostanında yerləşən şəhər. Bu şəhər Həmədan şəhristanının Mərkəzi bəxşində yerləşir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən şəhərin əhalisi 8851 nəfər və ya 2311 ailədən ibarət idi. Əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində  danışırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Freakonomiks

**Freakonomiks** — Çikaqo Universitetinin məşhur professoru Stiven Levit və The New York Times qəzetinin yazarı Stefen Dubner tərəfindən 2005-ci ildə yazılmışdır. Kitab barəsində onu deyirlər ki sanki pop mədənəyyəti ilə iqtisadiyyatın bir qarışığıdır. 2009-cu ilin sonuna, bütün dünyada kitabın satış rəqəmləri 4 milyon nüsxədən çox olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site
* Critical review of the book by n+1 magazine
* Seminar on the book at Crooked Timber
* Full summary of ''Freakonomics''
Vaçıravudx

**Vaçıravudx**,  və ya **VI Rama **, və ya **Phra Bat Somdet Phra Poramentharamaha Vajiravudh Phra Mongkut Klao Chao Yu Hua** (), və ya **Phra Bat Somdet Phra Ramathibodi Si Sintharamaha Vajiravudh Phra Mongkut Klao Chao Yu Hua** () (Banqkok, 1 yanvar 1881 - Banqkok, 25 noyabr 1925) - 1910-ci ildən 1925-ci ilədək Tailand kralı.

## Həyatı
Qardaşı Vəzir Nahid vəfat etdikdən sonra taxt-taca sahib olub. O, 1910-cu ildə atası Kral Chulalongkornun siyasətini davam etdirməyə başladı. Onun hakimiyyəti dövründə ölkə Qərbi texnologiyasını idxal etməyə, investisiya yatıraraq kənd təsərrüfatını inkişaf etdirməyə nail oldu.
Pəri dağı

**Pəri dağı** — Xankəndinin keçmiş Şuşakənd sovetliyininin Çanaqçı qəsəbəsində yerləşir. Hündürlüyü 2059 metr. Burada palıd, vələs və şam ağacları vardır.

## Tarixi
Dağın tarixi haqqında məlumat Süleyman Rəhimovun "Pəri çınqılı" əsərində geniş yayılmışdır. Qaçaq Nəbi və Həcər düşmən qoşunlarından qaçmaq üçün bu dağlara sığınmışdır.
 
## Mənbə
* Süleyman Rüstəm, Pəri çınqılı əsəri
Port-Səid stadionu faciəsi

**Port-Səid stadionu faciəsi** - 1 fevral 2012-ci tarixində Misirin Port-Səid şəhərində, Port-Səid stadionunda oynanılan Əl-Əsri - Əl-Masri klubları arasında oynanılan oyundan sonra yaşanmış kütləvi dava və iğtişaşlar. Hadisə Əl-Masri klubunun qalib gəlməsindən sonra baş vermişdir. İlkin məlumatlara əsasən 1.000 nəfər yaralanmış və 74 nəfər həlak olmuşdur.

## İstinadlar
Banqladeş himni

**Amar Şonar Banqla** (; "Mənim qızılı Benqalım") Banqladeşin dövlət himnidir. Sözlərinin müəllifi və bəstəkarı Rabindranat Taqordur. Rabindranat Taqor həm də  Hindistan himninin sözlərinin müəllifidir buna görə yeganə şəxsdir ki, iki millətin dövlət himni sözlərini yazıbdır.

## Mətni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Amar Şonar Banqla İngiliscə VikiMənbədə
İlk müsəlmanların siyahısı

## Zaman sırasıyla ilk müsəlmanlar

* Xədicə
* Əli ibn Әbu Talib
* Ləbabə binti Haris
* Əbu Bəkr
* Zeyd bin Haris
* Əbuzər Ğəffari
* Əbdürrəhman ibn Ouf
* Əbu Ubeydə ibn Cərrah
* Abdullah ibn Məsud
* Əmmar bin Yasir
* Süməyyə
* Osman ibn Əffan
* Səid ibn Zeyd
* Zübeyr ibn Avvam
* Təlhə ibn Ubeydullah
* Səd ibn Əbu Vaqqas
* Xəbab ibn Ərrət
* Bilal
* Əsma binti Əbu Bəkr
* Aişə binti Əbu Bәkr
* Fatimə binti Ömər
* Ömər ibn Xəttab
* Hәmzә ibn Әbdülmüttәlib
* Ümmü Sələmə
* Abdullah ibn Əbdüləsəd
* Sudə binti Zəmə

## İstinadlar
I Kserks

**I Kserks** (Farsca: Xəşayarşah (خشایارشاه); ) — Əhəməni imperiyasının şahıydı. Yunanca **Əski fars** hökmdar adlarından *Xšayāršā* (*Hşayarşa*) sözündən gələn Kserks, "qəhrəmanlar kralı" anlamına gəlir.

Fars kralı ** I Kserks**, illərdən bu yana atası I Daranın yunanlılara qarşı başlatdığı savaşı sürdürmək üçün hazırlanırdı. Afinaya qarşı böyük orduyla səfərə çıxdı. Bizim eradan əvvəl E.ə. 484-cü ildə I Kserks başçılığındaki ordu Anadoluya çatdı və Çanaqqalada, Çanaqqala boğazından(Dardanel)in qarşı sahilində yerləşən Abidosa gəmilərdən bir körpü qurub əsgərlərini boğazdan qarşıya keçirdi. Herodot, I Kserksin beş milyondan artıq adamı olduğunu söyləse də, ozan Simon bu sayın üç milyon yaxınlığında olduğunu bildirir. Herodot, ordunun içərək çayları qurutduğunu və iri şəhərlərin ərzağını tükətdiyini də önə sürür. Bu qeydlər çox şişirdilmiş olsa da, dəqiq olan, farsların yunanlardan sayca üstün olduqlarıdır.

## Həmçinin bax
* Əhəməni imperiyası
* Əhəmənilər sülaləsi

## İstinadlar
Makisu

**Makisu** () və ya suşi həsiri Yaponiya mətbəxində Bambuk və Pambıq ipindən toxunmuş bir növ həsirdir ki qida hazırlanmasında istifadə olunur. Makisu ən çox *makizuşi* (巻き寿司) adlı bir növ yumarlanmış suşini hazırlamaq üçün istifadə olunur amma həm də, omlet kimi digər yumşaq qidaları şəkilləndirmək üçün və qidaların artıq suyunu sıxıb çıxarmaq üçündə istifadə olunur.

## İstinadlar
Hirkan (vilayət)

**Hirkan** (ya da **Cürcan**), indiki Mazandaran, Gülistan və Gilan əyalətlərilə Türkmənistanın Xəzər dənizi sahillərini əhatə edən tarixi bölgə.

## Tarix
Əhəməni imperiyası dönəmində bir əyalətin parçası olan bölgə, bir müddət Sasanilərin hakimiyyətində qaldı. Sasani dönəmində, bölgənin bir çox şəhərinə müdafiə məqsədli qalalar və surlar (divarlar) inşa edildi. İslamiyətin ortaya çıxışından sonra bir müddət ərəblərə xərac verən bölgə, III Yezid dönəmində (716) Əməvilərə qatıldı. 928-ci ildə qurulan Ziyarilərin idarəsinə keçən bölgə, Samanilər və Qəznəvilərə vergi verərək yüz il qədər savaş yaşamadı. Bölgə, XIV yüzildəki Monqol istilaları sonucunda yıxıma uğradı.

## Xarici keçidlər
* Livius.org: Hyrkania
I Aleksey

**Aleksey Mixayloviç Romanov (Tişayşi)** (, *, mənası – "**"; **, ; ) — [[Romanovlar sülaləsi]]ndən ikinci [[Çar Rusiyası|Rusiya çarı]].

== Fəaliyyəti ==
Aleksey, Romanov sülaləsinin 1613-45 arasında hökm sürən ilk çarı Mixail idi. On altı yaşında taxta çıxmazdan əvvəl, qayını Boris İvanoviç Morozov'dan, ancaq oxuyub yazacaq qədər, səthi bir təhsil aldı. Hökmdarlığının ilk illərində dövlət işlərini Morozov idarə edirdi. Amma maliyyə böhranın və duz vergisinin artırılması nəticəsi olaraq 1648-ci ildə Moskvada bir qiyam çıxınca, Aleksey, Morozovu sürgünə göndərmək məcburiyyətində qaldı.Bundan sonra Şahzadə N. I. Odoyevski, Patriarx Nikon, Afanasi Lavrentyeviç Ordin-Naşçokin, Matveyev kimi danışmanlarının təklifi istiqamətində 1649da serfliği meşrulaştıran qanunlar (Sobornoye Uloojeniye) çıxardı. [[Rusiya - Polşa müharibəsi (1654 - 1667)|1654-67 arasında Polonya'yla]], 1656-61 arasında İsveçli müharibələr idi. Ukraynanın Dinyeper Çayının və Kiyevdə şərqində qalan hissəsini (1667) aldı. Ayrıca, Nikon'un Rus Ortodoks Kilsəsində əhəmiyyətli bir məzhəb bölünməsinə gətirib çıxaran islahatlarını dəstəklədi. 1662'de şəhərlərdə baş verən qiyamı və 1667-71də Stenka Razin liderliyindəki kəndli ayaklanmasıyla doruğa çatan xalq hərəkətlərini basdırdı. Sakit, yaxşı niyyətli, nəzakətli və həddindən artıq dindar bir insan olan Aleksey xarici ticarətin inkişafı, təhsilin və Qərbi Avropa mədəniyyətinin Rusiyada yayılması üçün çalışdı. Nikon'un, kilsə xarici idarəçilərindən daha güclü olduğu ikitərəfli bir iqtidar sistemi qurmasını maneə törətdi.

Aleksey Mixayloviç Romanovun hakimiyyətinin ilk illərində ölkənin idarəsi faktiki olaraq onun qohumlarının və çarın tərbiyyəsiçi B.İ.Morozovun əlində idi. Aleksey Mixayloviç Romanov 1649-cu il Məclis Qanunnaməsinin ən fəal tərtibçilərindən biri idi. O, [[Rusiya]]ya xarici mütəxəsisləri cəlb edirdi. Onun hakimiyyəti illərində Boyar Duması və Zemstvo məclislərinin rolu təmamilə azaldı. Zemstvo məclislərinə son qoyuldu (1653). Prikazların rolu artırıldı. Aleksey Mixayloviç Romanov [[1654]]-cü ildə Məxfi işlər üzrə Prikaz təsis etdirdi. Bu Prikaz çara tabe idi və dövlət üzərində nəzarəti həyata keçirirdi. Aleksey Mixayloviç Romanov fərmanları və digər sənədləri şəxsən öz əli ilə imzalayan ilk rus çarıdır. İqtisadi sahədə onun əsas fəaliyyəti sənayenin inkişafını və ölkə ticarətini genişləndirməkdən ibarət olmuşdur. Aleksey Mixayloviç Romanovun hakimiyyəti illərində Duz (1648) və Mis (1662) qiyamları, [[Stepan Razin]]in rəhbərliyi ilə üsyan (1667-1671) baş vermişdir. Həmin dövrdə Rusiyanın ərazisi daha da genişlənmişdir.

== İstinadlar ==


== Əlavə ədəbiyyat ==
* 
* 
* Grigory Kotoshikhin's *On Russia during the reign of Alexey Mikhailovich'' (1665) is a key source on domestic life of the tsar and his court.
* Yury Krizhanich's treatises from the 1660s are also very informative.
* 

## Xarici keçidlər

* Romanovs: The first film. Michael I, Alexis I – Historical reconstruction "The Romanovs". StarMedia. Babich-Design(Russia, 2013)
Bəhreyn himni

"**Bizim Bəhreynimiz**" ( *Bəhreynüna*) – Bəhreynin dövlət himnidir. Sözlərinin müəllifi Məhəmməd Sudqi Əyyaş və bəstəkarı naməlumdur amma Əhməd əl-Cuməyri tərəfindən yenidən düzənlənib.

## Mətni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Himnuszok - A vocal version of the Anthem, featured in the *Himnuszok* website.
* Himnə qulaq asmaq (MP3 faylı)
Küçələrə su səpmişəm

**Küçələrə su səpmişəm** — Azərbaycan xalq mahnısı. Mahnı məşhur müğənni Rəşid Behbudov tərəfindən ifa olunduqdan sonra məşhurlaşmışdı.

## Mahnının sözləri
***Küçələrə su səpmişəm***

I
: Küçələrə su səpmişəm,
: Yar gələndə toz olmasın.
: Elə gəlsin, elə getsin,
: Aramızda söz olmasın.

II
: Simavara od salmışam,
: İstəkana qənd salmışam.
: Yarım gedib, tək qalmışam,
: Nə əzizdir yarın canı,
: Nə şirindir yarın canı.

## Maraqlı faktlar
Manaf Süleymanov "Küçələrə su səpmişəm" xalq mahnısının sovet dövründə "redaktə" olunduğunu yazır. Yazıçı bildirir ki, o vahiməli günlərdə Bakını xilas etməyə gələn türk əsgərlərinin qarşılayan insanlar bu mahnını sevgi ifadəsi olaraq qoşublar. Yol gözləyən insanlar bu mahnını belə oxuyurdular:

: Küçələrə su səpmişəm,
: Türk gələndə toz olmasın.
: Elə gəlsin, elə getsin,
: Aramızda söz olmasın.

## Xarici keçidlər
* Rəşid Behbudov — Dinlə
* Samir Cəfərov — Dinlə
* Karaoke

## İstinadlar
http://www.azadliq.info/component/content/article/357-kiv/30853-kueclr-su-spmim-tuerk-glnd-toz-olmasn.html
Skorpion (Mortal Kombat)

**Skorpion ** () — "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Həyatı

Skorpion sarı geyimdə olan, Şiray Ryu klanına məxsus döyüşçüdür. Onun əsl adı Hanzo Hasaşidir. Bu klanı tərk etmək istəyən Skorpion həyatını ailəsinə, xüsusilə, oğluna həsr etmək istəyir, lakin Kuan Çi Skorpionu sonuncu tapşırığı yerinə yetirməyə məcbur edir. Bu tapşırıqda Bi Han (Sab-Ziro-böyük) tərəfindən öldürülür. Bir müddətdən sonra Skorpion kabusa dönür və qarşıdan gələn turnirə qatılır. Turnirdən əvvəl gəmidə Sab-Ziro ilə rastlaşır. Skorpion onu burada öldürmək istəsə də, qürurunu qoruyur və turniri gözləyir, lakin onlar turnirdə qarşılaşmırlar. Çünki turnirdə Liu Kenqin Qoro üzərində qələbəsindən sonra Şanq Tsunq döyüşçülərinin Yer döyüşçülərinə qarşı döyüşməyə əmr verir. Skorpion, Sab-Ziro və Reyden Şanq Tsunqun döyüşçülərinə qarşı vuruşurlar. Bu hadisədən sonra Skorpion Sab-Ziro ilə döyüşür və onu öldürür.

Bir müddət keçdikdən sonra Skorpion eşidir ki, turnirdə yenidən Sab-Ziro peyda olub. Skorpion turnir zamanı Sab-Zironun rəqibinin həyatını bağışlamasının şahidi olur və onun Kuay Lianq (Sab-Ziro-kiçik) olduğunu başa düşür. Skorpion söz verir ki, yeni peyda olmuş Sab-Ziro-kiçiyi müdafiə edəcək. Çünki Skorpion hər zaman onun qardaşını öldürdüyü üçün özünü günahkar sayırdı. Bu səbəbdən Skorpion Yer döyüşçülərinə qatılır və sonda Şao Kannın döyüşçüləri məğlubiyyətə uğradılır. Bu hadisədən sonra Skorpion Yeratı dünyaya geri dönür. Şao Kann isə Yeraltı dünyanı ələ keçirmək niyyətindədir. Bu zaman Skorpion bu dünyadan xilas olaraq Şao Kann tərəfindən Yer döyüşçülərinə qarşı döyüşməyə başlayır, lakin onların sırasında Kuay Lianqın olduğunu görüncə, Yer döyüşçülərinə qatılır. Yer dünyası xilas olunur və Skorpion Yeraltı dünyaya geri qayıdır.

Bir müddət sonra Kuan Çi Skorpiona onun ailəsinin qətli və Şiray Ryu klanının məhv edilməsi barəsində danışır və qatilin Kuay Lianqın olduğunu bildirir. Skorpion Kuay Lianqla qarşılaşır və əsl qatilin Kuan Çi olduğunu öyrənir. Bu zaman Kuan Çi qaçmağa başlayır və Skorpion onun ardınca gedir, lakin Moloh və Drahmin adlı döyüşçülərlə vuruşaraq Kuan Çini tuta bilmir. Bu zaman Yeraltı dünyaya düşür. Buradan azad olduqdan sonra Kuan Çini mğlub etmək üçün Şanq Tsunqun sarayına gedir, lakin burada yenidən Moloh və Drahminin müqaviməti ilə rastlaşır və digər dünyaya göndərilir. Bu dünyada isə boşluğa düşür və sağ qalır. Burada əfsanəvi şəxslərlə qarşılaşır və bu da onun həyatını dəyişir. Skorpion bundan sonra artıq Yer döyüşçüləri tərəfindən Şao Kannın döyüşçülərinə qarşı vuruşmağa başlayır. Onaqa məhv edildikdən sonra Skorpion başa düşürdü ki, yenidən Yeraltı dünyaya gedi dönəcəkdir, lakin bu baş vermir və Skorpion buradan azad olunur.

## Xarici keçidlər
* Skorpion Mortalkombat.wikia.com
Reyden (Mortal Kombat)

**Reyden** () — "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Reydenin atası böyük tanrılardan biridir, Reyden tanrılar arasında iştirak etmir, çünki özünə tanrılar tərəfindən dünyanı qoruma vəzifəsi verilmişdir. Eyni zamanda ildırım tanrısı olduğu da bilinir. Reyden "Mortal Kombat" kainatının onurğasını meydana gətirən xarakterlərdən biridir.

## Xarici keçidlər
* Reyden Mortalkombat.wikia.com
Conni Keyc (Mortal Kombat)

**Conni Keyc** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Conni Keyc film ulduzudur. Məşhurluğunu daha da artırmaq məqsədilə Mortal Kombat turnirinə qatılmışdır. Turnirlərdə Şao Kannın döyüşçülərinə  qarşı vuruşur. Conni Keyc personajı Jan-Klod Van Dammın parodiya formasıdır.

## Xarici keçidlər
* Conni Keyc Mortalkombat.wikia.com
Sonya Bleyd (Mortal Kombat)

**Sonya Bleyd** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Xarakteristika
Sonya Bleyd Kanonun izinə düşdükdən sonra onu təqib etməyə başlayır. Sonya "Ölümcül döyüş" turnirinə aparan gəmiyə düşür. Şanq Tsunqun təşkil ediyi turnir zamanı Kanonu öldürür. Lakin turniri axıra qədər davam etdirmək məcburiyyətində qalır. Sonya Bleyd Liu Kenq, Conni Keyc və Reyden ilə dostluq etməyə başlayır. Əsl məqsədi Yer dünyasını Yeraltı qüvvələrdən qurtarmaqdır. Turnirlərdə Yer döyüşçüləri tərəfindən Şao Kannın döyüşçülərinə qarşı vuruşur.

## Xarici keçidlər
* Sonya Bleyd Mortalkombat.wikia.com
Hindistan himni

"**Cənə Qənə Mənə**" ( / ) – Hindistanın dövlət himnidir. Bu himn Benqalca (Yüksək Sanskrit təsiri altında) yazılıb, sözlərinin müəllifi və bəstəkarı Nobel Ədəbiyyat Mükafatın qazanan və həm də Banqladeş himninin sözlərinin müəllifi və bəstəkarı Rabindranat Taqordur.

## Mətni

## İstinadlar

## Qaynaqlar
* .

## Xarici keçidlər

*Cana Qana Mana İngiliscə Vikimənbədə
* Hindistan dövlət himni MP3 (Başqa bir versiyası )
Butan himni

**Druk tsendhen** (, "İldırım əjdəhasının krallığı") Butanın dövlət himnidir. Sözlərinin müəllifi Daşo Qyaldun Tinley və bəstəkarı Aku Tonqmidir. Himn 1953-cü ildə təsdiq olunub.

## Mətni

## İstinadlar

## Əlavə oxumaq üçün
*

## Xarici keçidlər

*National anthems.net midi file
*Dookola Swiata  - This travel website has an instrumental version of the Anthem, as an .asx file.
*Children sing the anthem - This website has a sound file of Bhutanese children singing the Anthem without musical accompaniment.
Reptayl (Mortal Kombat)

**Reptayl** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Xarakteristika
Reptayl personajı seriyalarda soyu tükənməkdə olan Zaurian adlı sürünənlərin humanoid irqinə mənsubdur və irqini təkrar diriltmək məqsədiylə Şanq Tsunqa tərəfindən Yer döyüşçülərinə qarşı mübarizə qaparır. Əsl adı Sayzotdur. Reptayl kərtənkələ ilə insanın qarışığına bənzəyir. Kitananın Milinanı öldürdükdən sonra Şao Kann Ceyd və Reptaylı Kitananı tutmaq üçün vəzifələndirir. Kitananın qarşısı almaq və lazım gələrsə, onu öldürmək, əsasən, Reptaylın vəzifəsi olur. Ceyd isə Kitananın köhnə dostu olduğuna görə Reptayl ilə mübarizə aparır və Reptayl Şao Kannın sarayına geri dönməyə məcbur olur. Müxtəlif müharibələrdən sonra Reptayl bir çox şəxslərin itaətində olur. Onaqa məğlub olduqdan sonra Reptayl azad olur. Bu hadisədən sonra "Qırmızı əjdaha" klanına qatılır.

## Xarici keçidlər
* Reptayl Mortalkombat.wikia.com
Şanq Tsunq (Mortal Kombat)

**Şanq Tsunq** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Xarakteristika
Şanq Tsunq məşhur cadugərddir. Turnirlərdə Məğlub etdiyi döyüşçülərin ruhlarını alaraq özünə güc qazandırır və eyni zamanda onların cildinə dönə bilir. Şaolin məbədinin rahiblərindən birini öldürdükdən sonra onun gücünü alaraq Kunq-funun İlan növünün bütün sirlərinə yiyələnmiş və bunu turnirlərdə əsas döyüş növünə çevirmişdi. Ardınca digər Kunq-fu növlərinin sirlərini də aşkar etmişdi.

## Xarici keçidlər
* Şanq Tsunq Mortalkombat.wikia.com
Sab-Ziro (Mortal Kombat)

**Sab-Ziro** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.
## Xarakteristika

İki cür Sab-Ziro mövcuddur: böyük qardaş Bi Han və kiçik qardaş Kuay Lianq. Onlar Lin Kuey klanına mənsubdurlar. Qardaşların  hər ikisi göy paltar geyinirlər. Kuay Lianq xarici görünüşünə görə Bi Handan fərqlənir. Kuay Lianqın üzündə çapıq vardır. Bu çapığı döyüşdə Kunq Laonun papağı nəticəsində qazanmışdır. Böyük qardaşı Skorpion tərəfindən turnirdə öldürüləndən sonra Kuay Lianq turnirlərə qatılmağa başlayır. Kuay Lianq böyük qardaşına hörmət əlaməti olaraq, onun paltarını geyinir.

Skorpion turnirdə Sab-Zironun rəqibini bağışladığını görür və onun Sab-Ziro olmasından şübhələnməyə başlayır. Bir müddət keçdikdən sonra Sab-Ziro ilə Skorpion arasında döyüş baş verir. Lakin bu zaman Skorpion itir. Çünki Skorpion xəbər çatır ki, onun ailəsi Kuan Çi tərəfindən öldürülüb. Bu vaxtda Bi Hanın ruhu kiçik qardaşı izləyir. Digər turnirlərdə Kuay Lianq Reydenə xidmət etməyə başlayır və onun tərəfindən vuruşur. Bi Han isə öldürüldükdən sonra Yeraltı dünyaya düşür. Bir müddət sonra Şinnok ilə qarşılaşır və ona döyüşçüləri sırasına qatılır. Bu müddətdə xarici görünüşü dəyişir və Nub Saybot adı ilə tanınmağa başlayır. Şao Kannın döyüşçüləri məğlub olduqdan sonra Nub Saybot Şinnoka çalışmaqdan imtina edərək Yeraltı dünyaya geri qayıdır.Mortal Kombat X- da Sab-Ziro ve Skorpion sülh qururlar Sab-Ziro Skorpiona onun Kuan Çi tərəfindən aldandığını deyir və ona video qeyd göstərir.Sab-Ziro Skorpionun ailəsini öldürmədiyini sübut edir.Hanzo Hasaşi(Skorpion) Kuay Lianqın qardaşını öldürməsinə peşman olur.Skorpion Sab-Ziro ya qardaşını qisasını Kuan Çi-dən qanıyla alacaqdır. 

## Xarici keçidlər
* Sab-Ziro Mortalkombat.wikia.com
Qoro (Mortal Kombat)

**Qoro ** () - "Mortal Kombat" videooyun seriyasının personajlarından biridir. Turnirlərdə məğlubedilməz döyüşçü olaraq tanınır. Qoro Yer planetindən mövcud olan uydurulmuş Şokan şəhərində yaşayan insanların məşğul olduğu "Kuatan" adlı sərt döyüş növü ilə məşğuldur.

## Xarici keçidlər
* Qoro Mortalkombat.wikia.com
Kano (Mortal Kombat)

**Kano** () — "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biri.

## Xarici keçidlər
* Kano Mortalkombat.wikia.com
Reyn (Mortal Kombat)

**Reyn** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Xarici keçidlər
* Reyn Mortalkombat.wikia.com
Yemək çubuqları

**Yemək çubuqları** ya **Çapstiklər** () — qısa quşburun bərabər uzunluqlu cüt istifadə olununan çubuqlardır ki Çin, Monqolustan, Yaponiya, Koreya, Vyetnamda və Laos, Tayland və Myanmanın şimal əyalətlərinə ənənəvi yemək alətləri kimi istifadə olunur. Ümumiyyətlə qədim Çində başlanğıcının qoyulması inanılır. Yemək çubuqları ən çox, ağac, bambuk və ya plastikdən hazırlanır, amma metal, sümük və fildişindən də hazırlanır.

Yemək çubuqlarına Yaponca *haşi* (箸), Koreyaca *jeotqarak* (젓가락) və Çincə *kuaizi* (筷子) deyilir.

## İstifadə texnikası
Yemək çubuqları əsas əldə baş barmağ ilə barmağlar arasında saxlanılır və qida parçaların qaldırmaq üçün istifadə olunur. Aşağı yemək çubuğu sabitdir və baş barmaq bazası və üzük barmağının üst qisimi aralarında yerləşdirilir, yuxarı yemək çubuğu isə baş barmaqın üst qisimində və orta və işarə barmaqlarında yerləşdirilir və qida qaldırmaq üçün hərəkət etdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* A gallery of chopstick images
* Bring Your Own Chopsticks Movement Gains Traction in Asia , article examining the link between chopsticks and deforestation
* How to use Chopsticks? 
* Article about chopsticks from MrsLinsKitchen.com, March 2001

## Qalereya


Şəkil:Chopsticks on a dish.jpg|Bir cüt yemək çubuqları
Şəkil:Use of chopsticks.gif|
Şəkil:Devchonka5751matsubagai.JPG|Yemək çubuqları
Mortal Kombat 2

**Mortal Kombat 2** (MK 2) - "Midway Games" oyun kompaniyası tərəfindən 1993-ci ildə yaradılan, döyüş oyunudur.

## Məzmun

Şanq Tsunq Liu Kenqə turnirdə məğlub olur. Uduzmağını qəbul etməyə Şanq Tsunq Vu Şi Akademiyasının (Wu Shi Academy) Tarkatan ordusu ilə əhatə etməsi üçün Barakanı vəzifələndirir. Vu Şi Akademiyada Yer dünyasının qara qüvvələrdən xilas etmiş Liu Kenq, Kunq Lao, Sonya Bleyd və Conni Keycin iştirak etdikləri mükafat təqdimetmə zamanı Tarkatan ordusu hücuma keçir. Dördlü qrup akademiyanı qoruyarkən Sonya Bleyd qaçırılır və bir çox Şaolin şagirdlər öldürülür. Hücumdan sağ çıxan Liu Kenq və Kunq Lao  Raydenin köməyi sayəsində Şao Kann və Şanq Tsunqun xidmətçiləri Reptayl, Baraka, Qoro kimi dövüşçüləri çətinliklə davam edən  mübarizədə məğlub edirlər. Sonda Kitana və Raydenin sayəsində Şanq Tsunqun yeri məlum olur. Liu Kenq və Kunq Lao Şanq Tsunqu, Kintaronu və Şao Kannı məğlub edir, beləliklə, Yer dünyası xilas olur. Bu məzmun eyni zamanda "Mortal Kombat: Shaolin Monks" seriyasının da hekayəsidir.

## İstinadlar
Mortal Kombat 4

**Mortal Kombat 4** (MK 2) - "Midway Games" oyun kompaniyası tərəfindən 1997-ci ildə yaradılan, döyüş oyunudur. Bu oyun "Mortal Kombat" seriyalarındakı əvvəlki oyunlarından fərqli olaraq 3D formatındadır.

## Hekayə

"Mortal Kombat 4" oyununun hekayəsi Raydenin "Ölümcül döyüş" turnirində baş verən hadisələr haqqında monoloqu ilə başlayır. 1000 il əvvəl Şinnok digər tanrılara qarşı çıxaraq hakimiyyətini qurmaq üçün Yer dünyasını ələ keçirir. Şinnok Yer dünyasını ələ keçirmək üçün sehrli amuletin mistik gücündən istifadə etmişdir. Bir müddət sonra Şinnok Rayden ilə üzləşmək məcburiyyətində qalmışdır. Rayden Şinnoku məğlub etmiş və Yer dünyasını xilas etmişdir. Lakin Şinnok cadugər Kuan Çinin köməyi ilə sağ qalır. Kuan Çi Şinnokun amuletini tapmaq üçün Sab-Zironu göndərir. Şao Kannın Yer döyüşçülərinə məğlubiyyətindən sonra Şinnok ordusu ilə digər dünyaları ələ keçirməyə başlayır. Şinnok tanrıları məğlub etmək üçün ordusunu səmaya göndərir. Rayden və Fujin xilas olaraq Yer dünyasına gedir və Şinnokla mübarizə aparmaq üçün döyüşçülər toplamağa başlayırlar. Sonda Yer dünyasının döyüşçüləri qələbə qazanır.

## Geympley
"Mortal Kombat" seriyasının 4-cü oyunu, yalnız ssenariya olaraq deyil, oynanış olaraq da digər "Mortal Kombat" oyunlarından fərqlənir. Digər oyunlarından fərqli olaraq hər döyüşçüyə oyunda istifadə edə biləcəyi silahlar verilmişdir (məs.Qılınc və s.). Ayrıca oyunda yeni əlavə olunan üç ölçü ilə edilən döyüşlər fərqli bir ölçü qazandırılmaya çalışılmışdır. Silsilədəki ən çox rəğbət görən, hər hansı bir dövüşçünün qarşısındakı döyüşçünü məğlub etdikdən sonra tətbiq olunan "Fatality" sistemi də bu oyunda iştirak etməkdədir. Bu sistemə görə oyunçuya qarşısındakı döyüşçünü məğlub etdikdən sonra müəyyən bir müddət tanınır. Və bu müddət içərisində oyunçuya müəyyən düymələrə sırayla bassanız məğlub olmuş olan oyunçunu parçalayaraq, və ya bir üzvünü kəsərək öldürürəcəkdir. Oyuna bir-birindən fərqli 8 yeni döyüşçü əlavə edilmişdir. Bu da oyunu daha da maraqlı edir.

## Maraqlı faktlar
*Məhz "Mortal Kombat 4" oyununda "Reptayl" personajı ilk dəfə olaraq açıq üzlü personaj kimi göstərilmişdir.

## İstinadlar
Persepolis

**Persepolis** (qədim fars dilində:**Parsa**, Farsca: تخت جمشید/پارسه, **Takht-e Jamshid / Təxt-i Cəmşid**) — Əhəmənilər dövlətinin paytaxtı, tarixi şəhər. Hal-hazırda xarabalıq halında olan şəhər İranın Fars ostanındakı Şiraz şəhərinin şimal-şərqində yerləşir.

## Quruluşu
Əhəməni imperiyasının mərkəzi olan **Persepolis**, e.ə  6. əsrin sonlarına doğru İran şahı I Dara  tərəfindən qurulmuşdur. Daradan sonra taxta çıxan I Kserks və Artakserkses (Ardaşir) şəhəri böyüdərək möhtəşəm tikililərlə doldurmuşlardır.

## Haqqında
### Saray
Persepolisdə şah sarayları daşınma torpaqla düzəldilən, təpəsi 473 metr uzunluğunda, 86 metr genişliyində və 13 metr hündürlüyü olan düzəlmə bir təpə üzərində inşa edilmişdilər. Sarayların olduğu bu terrasa iki geniş pilləkənlə çıxılırdı. Pilləkənlərin yan divarları qabartma heykəllərlə doludur.

I Kserksin taxt salonunda, hər biri 20 metr hündürlükdə olan ve üzərində 2 metr hündürlüyündə başlıqları olan 100 sütun var idi. Başlıqlar buğa və insan şəklində idilər. Sarayın iki böyük sütunla möhkəmləndirilən qapısının hündürlüyü 11 metrdir. Qapıdakı sütunların qarşısında, üzləri insan şəklində olan iki buğa heykəli vardır.

### Qarşılama salonu
Daranın Misirdəki daş karxanalarından gətirilən blok daşlarla düzəldilmiş “Apadama” adlı qaşılama salonuna 10.000 nəfər insan yerləşirdi. Bu qədər böyük bir qapalı salon başqa heç bir sarayda görülməmişdir. Xəzinə sarayının geniş dəhlizinə açılan 4 böyük taxta qapısı vardı ve bunlar rəngli və bəzəkli alçılarla bəzədilmişdir.

Persepolisdə böyük sütunlar üzərində, Farsların inanclarını əks etdirən heykəllər vardır. Bunlar xeyir simvolu olan yarı insan bir döyüşçü ilə şər simvolu olan bir canavarın mübarizəsini və xeyir simvolunun zəfərini göstərir.

### Şah məzarları
Persepolisin yaxınlığındakı qayalıq dağın yamaclarında bir-birindən 8–10&nbsp;km uzaqlıqda, qayalar oyularaq düzəldilən və saray görkəmli iki sərdabə məzar vardır. Frigiya kral məzarlarına bənzəyən bu məzarlar “Təxt-i Cəmşid” və “Nəqş-i Rüstəm” adlandırılırlar. Bunlardan biri Daranın məzarıdır.

E.ə.331-ci ildə Makedoniyalı İsgəndər Farsları məğlub edərək şəhəri yandırdı. Bundan sonra şəhər torpaq qalıqları altında qaldı və tarix səhnəsindən çəkildi.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
Əhəməni İmperiyası

## Xarici keçidlər
http://bucatarih.sitemynet.com/harikalar/parsa.html
Marmot günü

**Marmot günü** () — hər il 2 fevral tarixində ABŞ və Kanadada keçirilən milli bayram. Həmin gün marmotu yuvasından çıxarılır və onun özünü aparmasına görə havanın necə olacağına proqnozu verilir.

## Həmçinin bax
* Marmot günü (film)