open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qansoran hünülər

**** () –  yarımdəstəsinə aid cücü fəsiləsi.

## Ümumi məlumat
Hünülər (mığmığalar) bədən ölçüləri 2,8–6&nbsp;mm olan xırda həşəratlardır. Ümumi rəngi boz və ya qaradır. İri başı faset gözlərlə örtülmüşdür. Bığcıqları 9-11 buğumlu, xortumcuğu gödəkdir. Ayaqları gödək, möhkəm, qara və ya qaramtıl-boz, bəzən ağ halqalıdır. Şəffaf qanadları sakitlik vaxtı üfüqi şəkildə bir-birinin üstünə qatlanır. Qarıncığı az və ya çox dərəcədə slindirik olub, yalnız zirvəyə doğru daralmışdır, səthi nisbətən sıx, gödək tükcüklərlə örtülmüşdür, qan sorub doymuş dişilərdə bəzən genişlənmiş olur. Azərbaycanda ayrı-ayrı illərdə Küryanı ovalıq rayonlarında hünülərin kütləvi hücumundan zəhərli sancmalarından kənd təsərrüfatı heyvanlarının kütləvi xəstələnməsi və tələf olması müşahidə edildiyindən, bu həşəratlar praktik maraq kəsb edir. Hünülərin ən geniş kütləvi çoxalma zonası Mərkəzi-Aran vilayətindədir. Kür çayı vadisində də onların bolluğu müşahidə edilir. Azərbaycanda 43 növ hünü məlumdur. Naxçıvan Muxtar Respublikası faunasında 29 növü müəyyən edilmişdir.

Hünülər panataçı qızdırması, dəri və daxili üzvlərin (visserial) leş-maniozu kimi xəstəlikləri yayır və epidemiyalara səbəb ola bilirlər. Onlar müxtəlif heyvanların sığınacaqlarında və saxlandığı yerlərdə olur.

## Təsnifatı
*Parasimuliinae 	 
*Simuliinae

## İstinadlar

## Mənbə
* BioLib
Qana qadın milli voleybol komandası

**Qana qadın milli voleybol komandası** — Afrika Voleybol Konfederasiyasının qadın milli voleybol komandalarından biri. Milli komanda Qananı qadın voleybolunda təmsil edir.

## Tarixi
Tarixi boyu Qana qadın millisi dünya çempionatı, dünya kuboku və s. kimi önəmli turnirlərdə iştirak edə bilməmişdi. Yalnız 1991 və 93-cü illərdə Afrika çempionatının final mərhələsinə yüksələn komanda heç bir medal qazana bilməmiş, eyni zamanda həmin ildən etibarən bu turnirdə də iştirak edə bilməmişdi. Qana millisinin fəxr edə biləcəyi ən böyük uğuru isə 1978-ci ilin Afrika Oyunlarında qazandığı bürünc medaldır.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı|Afrika Çempionatı]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Afrika Oyunlarında voleybol|Afrika Oyunları]]

## İstinadlar
Kamerun qadın milli voleybol komandası

**Kamerun qadın milli voleybol komandası** — Kamerunu qadın voleybolunda beynəlxalq arenada və yoldaşlıq matçlarında təmsil edən milli komanda. Milli komandaya Kamerun Voleybol Federasiyası nəzarət edir.

## Tarixi
Kamerun milli komandası son vaxtlar böyük çıxış yaxalayan Afrika komandasıdır. Komandanın Afrika çempionatındakı son uğurları və dünya çempionatına qazandığı vəsiqələr bunun bariz nümunəsidir. Afrika çempionatında iki dəfə ikincilik yaşayan komandanın bundan başqa da uğurları vardır. Belə ki, milli komanda beş qat Afrika üçüncüsüdür. Bununla yanaşı komanda son iki Afrika Oyunlarını da (2007 və 2011) gümüş medalla başa vurmuşdur. 1991-ci ildə də Kamerun millisi Afrika Oyunlarını medalla (bürünc medal) başa vura bilmişdi.

2006-cı ilin dünya çempionatına vəsiqə qazanmaqla tarixinin ən böyük nailiyyətlərindən birinə imza atan Kamerun millisi həmin dünya çempionatında son 4 yerdən birini tutmuşdu. Dörd il sonra keçirilən mundiala vəsiqə qazana bilməyən yığma İtaliyada keçiriləcək dünya çempionatına vəsiqə qazanaraq adını bütün dünyaya tanıtmağa başlamışdı.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı|Dünya Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı|Afrika Çempionatı]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Afrika Oyunlarında voleybol|Afrika Oyunları]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Kamerun Voleybol Federasiyasının Rəsmi Saytı
Keniya qadın milli voleybol komandası

**Keniya qadın milli voleybol komandası** — Keniyanın ən güclü voleybolçularının toplaşdığı milli komanda. Bütün digər ölkələrdəki kimi Keniyada da voleybola nəzarət edən qurum Keniya Voleybol Federasiyasıdır. Federasiya Afrika Voleybol Konfederasiyasının üzvüdür.

## Tarixi
Keniya millisi Afrikanın ən güclü milli komandalarından sayılır. Milli komanda 8 dəfə Afrika çempionatının qalibi olmuşdur. Bütün Afrika ölkələri kimi onların da dünya çempionatında medalı yoxdur. Komanda 2 dəfə də Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. Bütün bunlarla yanaşı 3 dəfə də Afrika Oyunlarının qızıl medallarına yiyələnmişdir.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr

### [[Yay Olimpiya Oyunlarında Voleybol|Olimpiya Oyunları]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı|Dünya Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı|Afrika Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə dünya kuboku|Dünya Kuboku]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr

### [[Afrika Oyunlarında voleybol|Afrika Oyunları]]

## İstinadlar
Serxio Buskets

**Serxio Busquets** () — ispan futbolçu. "İnter Mayami" klubunun yarımmüdafiəçisidir.

## İstinadlar
Karlo Berqonsi

**Karlo Berqonsi** (; 13 iyul 1924) — italyan opera müğənnisi — tenor. Cüzeppe Verdinin operalarından partiyaların ifaçısı kimi tanınır.
İtaliyanın Polezine-Parmense kommunasında dünyaya gəlmişdir. 14 yaşından Parm konservatoriyasında vokal dərsləri almağa başlayan müğənni ilk əvvəl bariton səs tembri ilə ifalara başlayır. İkincü denya müharibəsində Almaniya ərazisində əsir düşərgəsinə düşür. Müharibə bitdikdən sonra İtaliyaya qayıdaraq Breşi konservatoriyasında təhsilini davam etdirir. Onun ilk bariton kimi debütü 1947 ci ildə Berqonsidəki opera səhnəsində Sevilya bərbəri tamaşasında olur. Öz üzərində bir çox çalışdıqdan sonra 1951 ci ildən tenor kimi çıxışlar etməyə başlayır. Beləliklə o, 1953 cü ildə Milanda La Skala, 1956 cı ildə Nyu York da Metropoliten-opera, 1962 ci ildə isə Londonda Kovent-Qarden Kral Teatrı səhnələrində çıxışlar edir.
1960-1980 cı illər onun karyerasının çıçəklənən dövürləri sayılır: o mıhtəşəm opera səhnələrində çıxışlar edir, səsyazma studiyaları ilə müqavilələr, çoxsaylı solo konsertlər məhz bu illərə təsadüf edir. Özünün son vida konsertini o, 1996 cı ildə Berqonsidə vermişdir. Lakin 2000 ci ildə Nyu York səhnəsində “Otello” operasında baş rolda çıxış etmişdir. Bir çox mükafatlara layiq görülmüşdür, o cümlədən 2000 ci ildə Gramophone’s Lifetime Achievement Award mükafatını almışdır.
Seyşel adaları qadın milli voleybol komandası

**Seyşel adaları qadın milli voleybol komandası** — Afrika çempionluğu yaşamış milli komanda. Seyşel adaları Voleybol Federasiyasının nəzarəti ilə Afrika Voleybol Konfederasiyasının təşkilatçılıq etdiyi və digər yarışlarda öz ölkəsini təmsil edir.

## Tarixi
Seyşel adaları 14 dəfə təşkil edilən Afrika çempionatına yalnız 2 dəfə vəsiqə qazana bilmişdir. 2001-ci ildə ilk dəfə bu turnirə vəsiqə qazanan komandanın turnirdə nə edəcəyi böyük maraq doğururdu. Debüt ilindəcə heç kimin gözləmədiyi bir anda çempionluq yaşayan Seyşel adaları qadın millisi tarixi nailiyyət əldə etmişdi. Bu böyük sensassiya Seyşel adalarınının milli komandalar çərçivəsində qazandığı ilk uğur idi. Yaşanan çempionluq bu kiçik ada ölkəsinin idmanı üçün, hətta tarixi üçün önəmli bir uğur idi. İki il sonra keçirilən qitə çempionatında da iştirak edən yığma bir daha bu tip nüfuzlu yarışlara qatıla bilməmişdir.

Seyşel adalarının iştirak etdiyi başqa bir turnir isə Afrika Oyunlarıdır. Son dörd Afrika Oyunlarının hamısına qatılmağı bacaran Seyşellərin bu turnirdəki ən böyük uğuru 2007-ci ildə yarımfinal oynamasıdır. Yarımfinaldan sonra üçüncülük matçını da məğlub olan milli komanda ilk Afrika Oyunları medalının bir addımlığında büdrəmişdi. Seyşel adalarının ən uğurlu çıxış etdiyi turnir isə nüfuz cəhətdən çox aşağı izləyici kütləsinə malik Hind Okeanı hövzəsi ölkələrinin olimpiadasıdır. Belə ki, ada ölkəsi 2003 və 2011-ci illərdə bu turniri birinciliklə bitirmiş, 2007-ci ildə isə *kiçik olimpiadanın* gümüş medalını qazanmışdır.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı|Afrika Çempionatı]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr

### [[Afrika Oyunlarında voleybol|Afrika Oyunları]]

## İstinadlar
Georgi Svetaçov

**Georgi Georgiyeviç Svetaçov** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (15 yanvar 1944)

## Həyatı
Georgi Svetaçov 25 noyabr 1922-ci ildə Rusiyanın Voronej vilayətinin Kalaçev rayonunun Blaqoveşşensk xutorunda rus ailəsində anadan olub. 1941-ci ildə Bakı şəhər Hərbi Komissarlığından orduya çağırılmışdır. Leytenant 1942-ci ildə Oryol tank məktəbini bitirmişdir. 65-ci ordunun 1-ci taqım korpusunun 95-ci tank briqadasının taqım komandiri olmuşdur. Belarusiyanın Qomel vilayətinin Loyev yaşayış məntəqəsinin alınmasında fərqlənmişdir.

22 noyabr 1943-cü ildə Ukraynada aldığı yaralardan vəfat etmişdir. Ukrayna Respublikasının Çerniqov vilayətinin Qorodnya şəhərində dəfn edilmişdir.

15 yanvar 1944-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. "Lenin" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* Юные герои Витебщины. Минск, 1980.

## Xarici keçidlər
*  Светачев Георгий Георгиевич
Even dili

**Even dili** (*lamut dili*) öz adlandırılması *evedı toren* — evenlərin dili, evenk, nanay, udegey dillərinə yaxındır. Tunqus-mancur dilləri qrupuna aiddir.

## Əsas məlumatlar
Evenk dilinin qərb ləhcəsinə yakut, Kamçatka ləhcəsinə isə koryak dili təsir edib. XVII əsrdən evenk dilinə rus dili sözləri daxil olmağa başalyıb.

17 200 nəfər evenkdən ancaq 7 mini bu dilə bağlıdır. Əsasən Oxot dənizi ətrafında və Yakutiya və Maqadan vilyətində yaşayırlar.

## Orfoqrafiyası

## Həmçinin bax
* Kiril qrafikalı əlifbalı dillər siyahısı

## Ədəbiyyat
* *Дуткин Х. И.* Краткий словарь-разговорник для изучающих эвенский язык. Якутск, 1992.
* *Лебедев В. Д.*Язык эвенов Якутии. Л., 1978.
* *Новикова К. А., Лебедев В. Д.* Правила орфографии эвенского языка. Якутск, 1980.
* *Цинциус В. И.* Очерк грамматики эвенского (ламутского) языка. Ч. 1. Фонетика и морфология. Л., 1947.
* *Цинциус В. И., Ришес Л. Д.* Русско-эвенский словарь. М., 1952
* *Цинциус В. И., Ришес Л. Д.* Эвенско-русский словарь. Л., 1957
* *Benzig J.* Lamutische Grammatik mit Bibliographie, Sprachproben und Glossar. Wiesbaden, 1955.

## Mənbə
* Языки народов Сибири, находящиеся под угрозой исчезновения: Эвенский язык
* Всеобщая декларация прав человека  на эвенском языке
* Статья в Ethnologue о эвенском языке
Dark metal

**Dark metal** (eləcə də sadəcə **dark-**, (), ** — "qaranlıq" sözündən) —— musiqi cərəyanı, metal musiqinin qollarından biri. İlk dəfə 1980-ci illərdə yaranmışdır və 1994-cü ildə musiqi cərəyanı kimi tam formalaşmışdır. Dark metalın vahid cərəyan üslubu yoxdur. Bu cərəyanın ilk albomları Almaniyada, Braziliyada, Yunanıstanda, ABŞ-də, İsveçrədə və digər ölkələrdə meydana gəlmişdir.

## İstinadlar
Borçalı sultanlığı

**Borçalı sultanlığı**, **Loru-Borçalı sultanlığı** (gür: g. ბორჩალოს სახანო, l. **borçalos saxano**) — XVII-XVIII əsrlərdə Səfəvi və Əfşar imperiyalarının, həmçinin Kartli-Kaxetiya krallığının tərkibində mövcud olmuş feodal dövlət qurumu.

## Tarixi
1765-ci ildə İrakli Borçalını samouraviyə çevirmişdir. 1801-ci ildə Kartli-Kaxetiya çarlığının Rusiyanın tərkibinə daxil olması ilə Borçalı da rusların hakimiyyətinə keçdi.

## Hakimləri
*Hüseyn xanın oğlu Musaqulu xan (1752—1755)
## İstinadlar

## Mənbə
***Материалы для новой истории Кавказа с 1722 по 1803 год.** Пётр Григорьевич Бутков. Часть первая. Санкт-Петербург, 1869 год.
***Высшие классы коренного населения Кавказского края и правительственные мероприятия по определению их сословных прав. **Исторический очерк. Составитель делопроизводитель канцелярии Наместника Его Императорского Величества на Кавказе Линден В. Тифлис. Издание Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе. 1917 год: Оглавление—>Глава II. Мусульманские районы Закавказья, входящие в состав Эриванской, Елисаветпольской, Бакинской и отчасти Тифлисской губерний, стр. 23-24
*Акты, собранные Кавказской Археографической комиссией. Архив главного управления наместника Кавказского. Том I. Напечатан под редакцией, представителя комиссии ст.сов. Адольфа Петровича Берже. Тифлис. Типография Главного Управления Наместника Кавказского. 1866 год. Оглавление: Часть вторая: XII. Закавказские Мусульманские владения: IV. Памбак. 805. Письмо генерал-майора Лазарева к генерал-лейтенанту Кноррингу, от 5-го августа 1801 года., стр. 601
## Həmçinin bax
*Borçalı
*Borçalı qəzası
*Borçalı distansiyası
Love Never Felt So Good

**Love Never Felt So Good** — Maykl Ceksonun ölümündən sonra yayımlanan ikinci studiya albomu olan Xscape albomunda yer alan mahnı. Albomdakı ilk sinql olaraq 2 may 2014-cü ildə yayımlanmışdır. Castin Timberleyklə duet versiyası diskin delüks versiyasına daxil edilmişdir. Mahnı ilk dəfə 1980-cü ildə yazılmış, 2013-2014-cü illərdə yenidən işlənmişdir. Mahnının müəllifləri Maykl Cekson və bəstəkar Pol Ankadır.

"Love Never Felt So Good" amerikan Billboard Hot 100 çartında doqquzuncu yerədək yüksəldi və beləliklə Maykl Cekson 1971-ci ildən başlayaraq ard-arda beş onillik ərzində çartların ilk onluğuna daxil olan yeganə çart kimi tarixə düşdü.

## Çartlarda yeri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kartli çarlığı

**Kartli çarlığı** — Şərqi Gürcüstanda dövlət. XV əsrin 2-ci yarısında vahid Gürcüstan çarlığının parçalanması nəticəsində yaranmışdı. Paytaxtı Tiflis idi. Dövlətin iqtisadiyyatı natural təsərrüfata əsaslanırdı. Kartli çarlığı yarımmüstəqil inzibati vahidlərə (satavado) bölünürdü. XVII əsrin sonu – XVIII əsrin əvvəllərində çarlığın iqtisadi və mədəni həyatında yüksəliş baş vermidi. Kartli çarlığı XVI– XVIII əsrlərdə müstəqillik uğrunda Səfəvilər dövləti və Osmanlı İmperiyasına qarşı mübarizə aparmışdır. 1723-cü ildə çarlıq Osmanlı İmperiyası tərəfindən, 1735-ci ildə isə Nadir şahın qoşunları tərəfindən tutmuşdu. Nadir şahın ölümündən sonra yenidən müstəqil olan Kartli, 1762-ci ildə, çar II İraklinin dövründə, Kaxeti çarlığı ilə birləşdi; vahid Kartli-Kaxeti çarlığı yarandı. 1801-ci ildə isə Kartli-Kaxeti çarlığı Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil oldu.

## Hökmdarları

## Həmçinin bax

* Mesxeti atabəyliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qatar Airways

**Qatar Airways** () — Doha, Qətər mərkəzli milli havayoludur. 100-dən çox təyyarə flotuna sahib olaraq, Afrika, Mərkəzi Asiya, Avropa, Uzaq Şərq, Cənubi Asiya, Orta Şərq, Şimali Amerika, Cənubi Amerika və Okeaniya olaraq Dünya çapında 100-dən çox uçuş nöqtəsinə xidmət verməkdədir.

## Tarixi
Qatar Airways, 22 noyabr 1993 tarixində qurulmuşdur. Havayolu, Küveyt Hava Yollarından icarəyə Boeing 767-200ER ilə 20 yanvar 1994-cü tarixində fəaliyyətə başlamışdır. Başlanğıcda Qətər kral ailəsi üzvləri tərəfindən özəl sektora aid idi. Sonra yeni bir rəhbərlik altında, 1997-ci ildə yenidənbaşladılmışdır. Hal-hazırda, Qətər hökumətinin xüsusi investorların əlində qalan ilə hava yolu 50% hissəsinə malikdir.

## Sponsorluqlar
İyul 2013 tarixində Qətər Hava Yolları "Barselona"nın sponsoru oldu. Akbar Al Baker bunları dedi: "Biz, dünyanın ən böyük futbol klubu "Barselona" ilə bu ittifaqı meydana gətirdiyimiz üçün xoşbəxtik". Aprel 2013-ci ildə, Qatar Airways, "Anortosis" Famaqustanın sponsoru oldu.

## Maraqlı fakt
“Qatar Airways” aviaşirkətinə məxsus Doha şəhərindən Okləndə uçan təyyarə 2017-ci ilin fevral ayında uçuş tarixində ən uzunmüddətli səyahətini həyata keçirib. Təyyarə 16 saat 23 dəqiqə uçuşda olub və 14,535&nbsp;km məsafə qət edib.

## İstinadlar
Dağlıq Altay dilləri

**Dağlıq Altay dilləri** və ya **Mərkəzi Altay dilləri**, ənənəvi olaraq **Altay dili** — bir qrup qohum türk dilləri. 2010-cu il ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına görə Rusiyada 55 720 nəfər Altay dillərini ana dili hesab ediblər.

## Təsnifatı
Eyni zamanda, "Dağlıq Altay" adı elmi ədəbiyyatda nə formal, nə də ümumi şəkildə tanınır və ənənəvi olaraq bu dillər Altay dilinin dialektləri və ya dialekt qrupları kimi qəbul edilir. Bundan əlavə, Nikolay Baskakovun geniş yayılmış təsnifatına görə, onlar türk dillərinin müxtəlif alt qruplarına aiddir (Baskakov Cənubi Altay dialektlərini qırğız-qıpçaq dillərinə əlaqələndirir). Oleq Mudrak öz təsnifatında (2002) "Altay dili" və "Altay dilləri və dialektləri" terminlərindən istifadə etmişdir. Lars Yohanssonun təsvirinə əsaslanan Qərb ədəbiyyatı adətən bu takson üçün Altay türkcəsi terminindən istifadə edir. "SİQTAY. Prototürk dil əsası. Dilə görə prototürk etnosu dünyasının mənzərəsi" nəşrində və A. V. Dıbonun "Erkən türklərin linqvistik əlaqələri. Leksik fond" kitabında "Mərkəzi Şərq dilləri" termini təqdim olunur.

## İstinadlar
Aralıq dənizi Oyunları

**Aralıq dənizi Oyunları** () və ya **Aralıq dənizi hövzəsi ölkələrinin olimpiadası** — adından da məlum olduğu kimi Aralıq dənizi hövzəsi ölkələrinin idmançılarının bir çox idman növündə yarışdığı çox idman növlü tədbir.

Aralıq dənizi Oyunları ilk dəfə 1948 Yay Olimpiya Oyunları zamanı Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin o zamankı prezidenti Məhəmməd Tahir Paşanın təklifi ilə müzakirəyə qoyulmuşdur. Aralıq dənizinin hövzəsində yerləşən ölkələr bu təkliflə razılaşdığından Beynəlxalq Aralıq dənizi Oyunları Komitəsi yaradıldı. Mərkəzi Afinada yerləşdirilən bu komitə oyunları dörd ildən bir Aralıq dənizi ölkələrinin həvəskar idmançıları ilə Aralıq dənizi hövzəsində yerləşən şəhərdə keçirməyi qərara aldı. Nəhayət, 1951-ci ildə 5–20 oktyabr tarixlərində Misirin İsgəndəriyyə şəhərində ilk oyunlar təşkil edildi.

## Ölkələr

Aralıq Dənizi Oyunlarına hal-hazırda 24 ölkə qatılır:
* *Afrika*: Əlcəzair, Mərakeş, Misir, Liviya, Tunis
* *Asiya*: Türkiyə
* *Avropa*: Andorra, Albaniya, Bosniya və Herseqovina, Fransa, Xorvatiya, İspaniya, İtaliya, Kipr Respublikası, Livan, Makedoniya, Malta, Monako, Monteneqro, San Marino, Serbiya, Sloveniya, Suriya, Yunanıstan

## Turnirin arxivi

## Ümumi medal sıralaması (1951–2013)

* *1997 və 2001-ci illərdə Yuqoslaviya, 2005-ci ildə isə Serbiya və Monteneqro adı altında iştirak etmişdir.

## Həmçinin bax

*Yay Olimpiya Oyunları
*Avropa Oyunları
*Asiya Oyunları
*Afrika Oyunları
*Frankofoniya Oyunları

## İstinadlar
Katrina Lo

**Katrina Lo** (; ) — ABŞ aktrisası və modeli.

## Həyatı
O, həmçinin özünün "Soundboard Fiction"da vokalist və bas gitaraçıdır. Televiziya serialı olan "Spartak: Qan və Qum" və "Spartak: İntiqam"-da Mira (Battiatusun evində kölə) rolunu canlandırmışdır. Həmçinin "Ox" adlı filmdə Nyassa al Ghul rolu ilə də tanınır.

2013-cü ilin yazında "Ölüm Vadisi"filminin çəkilişi başladı. Fevral 2014-cü ildə televiziya seriyası "Ox" ortaya çıxdı.

## Filmoqrafiya
* Arrow — Nyssa al Ghul (2014)
* Snow Bride — Greta Kaine (2013)
* Ch:os:en — Amber (2013)
*  — Mira (2012)
* 3 Minutes — Female Hunter (2011)
* Mafioso Alex — Johnson (2010)
* The Resistance — Lana (2010)
* An American Hero — Emily Latchaw (2010)
* The Grind — Jemma (2010)
* Legend of the Seeker — Garren the Mord Sith (2010)
*  — Mira (2010)

## İstinadlar
İtalo Santelli

**İtalo Santelli** () — Müasir qılıncoynatmanın sablya növünün atası sayılan İtaliyalı qılıncoynatma idmançısı.

## Bioqrafiyası

İtalo Santelli 1866-cı ildə  İtaliyanın Liquriya regionunun La Speziya əyalətində Karrodano  kommunasında anadan olub. Santelli İtaliyanın məşhur məktəblərində təhsil alıb. Santelli qılıncoynatma ilə məşğul olan qardaşı Otello  və onun həyat  yoldaşı ilə birlikdə Budapeştdə köçür.  Onun 1897-ci ildə Macarıstanda Corcio adında oğlu oldu.  Corcio həmişə italyan vətəndaşlığını saxlayıb və yarışlarda İtaliyanı təmsil edib.

Santelli Macarıstanda yaşadığı vaxtlarda qılıncoynatmanın sablya növünün yeni üslubunu yaratmağa başlayıb. Üslüb daha çox Santellinin “müasir üslubu” kimi  tanınırdı.

O, Paris Yay Olimpiya Oyunlarında İtalyan komandasının heyətində müasir üslubda çıxış etdi.  Santelli rapira yarışlarında altıncı yeri tutmasına baxmayaraq, sablya növü üzrə komanda yoldaşı Antoniyo Konteyə məğlub olaraq,  gümüş medal qazandı.

1924 Yay Olimpiya Oyunlarında İtalo Santelli qılıncoynatma üzrə Macarıstan komandasının baş məşqçisi olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*ITALO SANTELLI MEDALS 
* Italo Santelli
Donetsk Xalq Respublikası

**Donetsk Xalq Respublikası** (, , *qısaca* **DXR**) — 2014-cü ilin aprelində Donetsk vilayətinin daxilində, Ukraynada "Avromeydan" nəticəsində hökm sürən hakimiyyət əleyhdarlarıyla elan edilmiş separatist, tanınmayan dövlət.

Bu addımın səbəbləri: 
*Regionun əhalisi ilə konstruktiv dialoq aparmağa Kiyev rəhbərliyinin rədd cavabı;
*Əhalinin maraqları və tələbatları nəzərə alınmaması;
*Yerli əhalinin Kiyev hökumətinin legitimliyini tanımaması.
*Rusiyanın böyük ölçülü təsiri.
Bir sıra mənbələrin fikrincə, 2014-cü ilin iyun ayının əvvəlinə Donetsk vilayətinin ərazisinin üçdə biri Donetsk Xalq Respublikası nəzarəti altındadır.

## İstinadlar
Şahrud çayı

**Şahrud çayı** ( – "böyük çay" və ya "şah çayı") — Əlburz dağlarından axan dağ çayı. 

Şabanau su ambarında Qızılüzən çayı ilə qovuşaraq Səfidrud çayını yaradırlar. Ələmut çayı ilə Taleqanrud çayının qovuşmasında başlayır, sonra Əlburz silsiləsinin ətəyində dar vadilə şimal-qərbə axır, və Qızılüzən çayı ilə qovuşaraq Səfidrud çayını yaradır.

Çoxsaylı kiçik qolları və hidroenergetik potensialı var. Qidalanması qar və buzlaqdandır.
Qarasuçay (Ərdəbil)

**Qarasuçay** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında çay.

Başlanğıcını Boqrovdağ silsiləsinin şimal hissəsindən götürür, Ərdəbilin şimal tərəfindən axır, burada ona Balığlıçay qovuşur, sonra Əhərçay ilə qovuşana qədər şimal-qərbə axır, burada o şimala burulur və Qaracadağla Salavat dağı arasından keçərək Aslandüz rayonunda Araza qovuşur. Aşağı axarında çayın eni 100 m çatır, orta axarında 20–50 m arası dəyişir, yuxarı axarında isə dayaz bulaq kimidir.

## İstinadlar

## Mənbə
-AMEA Qaracadağın coğrafiyası və geologiyası
Əhərçay

**Əhərçay** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında çay.

Qəsəbə dağının zirvəsində başlayaraq, Qaracadağla Savalandağ silsiləsinin arasındakı vadi ilə şərqə doğru axır və burada Qarasuçay ilə qovuşur. Çayın kənarında qədim Əhər şəhəri yerləşir.

## İstinadlar
Qaraçay (İran)

**Qaraçay**, İranın Mərkəzi ostanında çay. Başlanğıcını Zaqros dağlarında, Ərakın cənubundakı Şahzənd dağından götürür və şimala axır, sonra Kuhrud silsiləsinin ən şimal-qərb qurtaracağından burularaq şərqə axır və Dəryaçeyi-nəmək duzlu gölünə tökülür.
Çayın qaynağı bol rutubətli təxminən 2000 m yüksəklikdədir. Bu ərazidə dəmyə əkinçilik geniş yayılıb. Savə ərazisində Qaraçayın vadisi 40 km çatır. Yay vaxtı su axımı orta axarında kəsilir. Dəryaçeyi-Nəmək gölünə qədər su ancaq, maksimum yağıntılı qışda çatır.
Dəryaçeyi-nəmək

**Dəryaçeyi -nəmək** (fars: duzlu göl) — İranda duzlu göl. Təxminən Qum şəhərinin 100 km şərqində, Dəşti-Kəbir səhrasının şimal-qərb bucağında, dəniz səviyəsindən 790 m yüksəkdə yerləşir. Gölün 1800 km² hövzəsi var, lakin onun böyük hissəsi qurudur. Su ancaq 1000 km² sahədə olur. Gölün 45 sm- 1m arası dərinliyi var. Ən böyük su mənbəyi Qaraçaydır.

## İstinadlar
Aralıq dənizi Oyunlarında voleybol

**Aralıq dənizi Oyunlarında voleybol** — 1959-cu ildən kişilərin yarışları ilə tətbiq olunur. Qadınların voleybolu isə ilk dəfə 1975-ci ildə Əlcəzair şəhərində təşkil edilən Aralıq dənizi Oyunlarının proqramına salınmışdır. Həm qadınların, həm də kişilərin yarışlarında açıq-aşkar İtaliyanın üstünlüyü var. Onlar ümumilikdə 13 qızıl, 3 gümüş və 3 bürünc medal əldə etmişdirlər.

## Aralıq dənizi Oyunlarında kişi voleybolu
### Turnirin arxivi

### Medal reytinqi




## Aralıq dənizi Oyunlarında qadın voleybolu
### Turnirin arxivi

### Medal reytinqi




## Həmçinin bax
*Aralıq dənizi Oyunları
*Yay Olimpiya Oyunlarında voleybol
*Asiya Oyunlarında voleybol
*Afrika Oyunlarında voleybol
Den Fyurriqal

**Deniel Qreqori Fyurriqal** (; ) — avstraliyalı film və serial oyunçusu.

## Həyatı
Daniel Feurriegel 1981-ci il, 29 oktyabrda Sidneydə doğulmuş avstraliyalıdır. Brisbanedə aktyorluğa başlayan və kiçik rollarda çəkilən aktyor, Avstraliya istehsalı olan filimlərdə də rol almışdır. Geniş kütlələr tərəfindən tanınmasına isə ,, seriallarında canlandırdığı alman qladiator Aqron rolu olmuşdur.
 
## Filmoqrfiyası

## İstinadlar
Böyükşor

**Böyükşor** — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Qəsəbə Böyükşor gölünün yaxınlığındadır. Adını eyniadlı göldən almışdır.

## Xarici keçidlər
*

## İstinadlar
Qarağac çayı

**Qarağac**, İranın Fars ostanında çay, farsça Mənd. Şiraz şəhərindən 50&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşən Teresk dağının buzlağından başlayır. Əvvəlcə cənub-şərqə axır, sonra tədricən cənuba və cənub -qərbə burulmağa başlayır və Nəhilu burnu rayonunda Fars körfəzinə tökülür. Mənsəbində bataqlıq və qamışlıqlarla səciyəvidir.  Aşağı yarısında Mənd adlanır.
## Mənbə
* Иран справочная карта ГУГК 1976 г, редактор -З.П. Пехова
Misir qadın milli voleybol komandası

**Misir qadın milli voleybol komandası** — Misiri qadın voleybolunda təmsil edən milli komanda. Afrikanın ən güclü milli komandalarından sayılır.

## Tarixi
Misir milli komandası 3 dəfə Afrika çempionatının qalibi olmuşdur. Bu çempionluqlardan ilki birinci Afrika çempionatında (1976-cı ildə), digərləri isə 1989 və 2003-cü illərdə yaşanmışdır. Üç dəfə  dünya çempionatına qatıla bilən Şimali Afrika ölkəsin iki dəfə də dünya kubokunun final mərhələsində iştirak etmişdir.  Bir dəfə də Afrika Oyunlarının qalibi olan Misirin bu turnirdə 4 ədəd də gümüş medalı vardır.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı|Dünya Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı|Afrika Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə dünya kuboku|Dünya Kuboku]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Afrika Oyunlarında voleybol|Afrika Oyunları]]

### [[Aralıq dənizi Oyunlarında voleybol|Aralıq dənizi Oyunları]]

## İstinadlar
Nikola Orem

**Nikola Orem** (; ) — Fransa iqtisadçısı, riyaziyyatçısı və fiziki; kəsr üstlü qüvvət anlayışını daxil etmişdir; ilk düzxətli koordinat sistemini qurmaq cəhdi onun adı ilə bağlıdır; "Sfera haqqında traktat" əsərinin müəllifidir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti

## İstinadlar
Balığlıçay

**Balığlıçay** — İranın Ərdəbil ostanında çay. Çay Bozquş dağlarında başlanğıc götürür və şimal-şərq istiqamətində axaraq Ərdəbilin şimalında Qarasuçay ilə qovuşur.
Qırxbulaq dağı

**Qırxbulaq dağı** (farsça -Cohəlçeşmə). İranın Kürdüstan ostanında 3162 m dəniz səviyəsindən yüksəklikdə zirvə. Qızılüzən və Zərrinəçay çayları buradan qaynaqlanır.
Etyenn Paskal

**Etyenn Paskal** (, 1588 – 1651) — Fransa riyaziyyatçısı Blez Paskalın atasıdır, sonralar onun adı ilə Paskal ilbizi adlanan 4-cü tərtib gözəl bir əyrini tapmışdır.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* Blez Paskal
Pankisi dərəsi

**Pankisi dərəsi** (, *Pankisis Xeoba*) — Gürcüstanın şimal-şərqində Rusiya Federasiyasının subyekti Çeçenistan Respublikası ilə sərhəddə yerləşən vadi, dərə.

İnzibati cəhətdən Kaxeti mxaresinin Axmeta bələdiyyəsi ərazisinə daxildir. Dərə əhalisinin 75%-i çeçenlərin subetnik qrupu sayılan kistlərdir.

## İstinadlar
Atrek

**Atrek** və ya **Ətrak** *([[ərəb dili|ərəb]] اترک -türklər‎; [[fars dili|farsça]] -Seləha, Suləha)* — İranda və Türkmənistanda çay. 
## Adının etimoloqiyası
Ərəb saitsiz əlifbasına görə türkləri bildirən söz bəzən t[ə]rak bəzən isə [ə]trak kimi tələffüz olunurdu. Misal üçün Terek çayını və tərəkəmələri göstərmək olar. Ətrak çayı Ərəb Xilafəti dövründə bir müddət şərqdə türklərin ölkəsi ilə  sərhəd hesab olunurdu.

## Coğrafiyası
Uzunluğu — 669&nbsp;km, hövzəsinin dağ hissəsinin sahəsi — 27 300&nbsp;km², orta su məsrəfi Qızıl-Ətrakda  — 9,2 m³/s. 19 əsrin sonundan suyu Xəzər dənizinə ancaq daşqın vaxtı çatır, başqa vaxt münbit oazislərin suvarılmasına sərf olunur. Vaxtı ilə əsas qolu, sağda, Sumbar çayı idi, o da suvarma üçün istifadə olunur və ancaq daşqın vaxtı Ətraka çatır. Güclü dayazlaşmasına görə, nərə balıqlarının kürütökməsi 20 əsrin ortalarından tamamilə kəsilmişdir. Beləliklə Ətrak Xəzər dənizinə tökülən yeganə çaydır ki nərəkimilərin reproduksiyası tamamilə kəsilmişdir.
## Gidroqrafiyası
İran ərazisində Ətrak çayı, Nişapur dağları ilə Kopetdağı ayıraraq dar dağ vadisindən axır. Sonra vadisi genişlənir. Əvvəllər Xəzər dənizinə tökülərkən, indi ilin əksər hissəsi susuz olan bataqlıqlı delta yaradırdı. Qidalanması əsasən qar, yağış və bulaqlardır. Daşqınlar yazda və yayın ilk yarısında, sonra yayın axırında və payız-qışda.
## Coğrafiyası
Ətrak çayı Kopetdağın Həzarməsçed dağlarında başlanğıcını götürür və Xəzər dənizinin Həsən-qulu körfəzinə tökülür; aşağı axarında 19 əsrin axırından Rusiya ilə İranın sərhədidir. Yazda çay daşır, və onun gətirdiyi lil ətraf ərazini münbitləşdirir; Ətrakın sahillərində 16-17 əsrlərdə Türkmənistanın əsas xalqı olan türkmənlərin bir qolu yomudlar oturaqlaşıb.
Əlvənd dağı

**Əlvənd yaxud Əlvənd kuh** (fars: الوند‎) İranda Zaqrosun zirvələrindən biri. Bu dağ sisliləsi Həmədan yaxınlığında yerləşir.  Bu 3570 m zirvə əsasən intruziv süxurlardan (qranit, qranitoid və diorit) ibarətdir. 
Əlvənd və Dəmavənd İranda müqəddəs hesab edilirdilər. Qalağ-Lanəh, Daəm -Barf və Qızıl Arslan dağları Əlvənd dağının qərb tərəfində yerləşir.
Sözün etimoloqiyası Əlvənd - Alvand - Alband - Alban - Alpan - Alp uca, müqəddəs, yüksək, hündür, yuxarı. 
Həmədan şəhərindən 10 km cənubda yerləşir.    

## İstinadlar
Kostanay

**Qostanay** (qaz. Қостанай);  1878 ildən  1905 ilə qədər Nikolayevsk,  17 iyun 1997 ilə qədər Qostanay — Qazaxıstanda şəhər, Qostanay vilayətinin inzibati mərkəzi.

## Coğrafiyası
Şəhər çöl zonasında Torğay platosunun şimalında Tobol çayı üzərində, Nur-Sultandan 571&nbsp;km  şimal-qərbə (770 nömrəli trasda) yerləşir. Ən yaxın böyük şəhər, Qostanaydan 260&nbsp;km (yolla 300&nbsp;km) şimal-qərbdə yerləşən Çelyabinskdir.

## İqlim
Quru isti yayı və söyuq az qarlı qışı ilə sərt kontinentaldır. İyulun orta temperaturu: +20,9&nbsp;°C (Maksimal +42,5 С), yanvarda: −14,5&nbsp;°C (Minimal −49,7 С); gün ərzində kəskin temperatur tərəddüdləri səciyəvidir; küləyin orta sürəti — 3,2&nbsp;m/s, qışda əsasən cənub istiqamətli, və yayda şimala. Orta illik yağıntı: 300–350&nbsp;mm, yağıntıların maksimumu yay vaxtına düşür. Havanın orta illik rutubətliyi — 71 %. Vegetasiya mərhələsi - 170 sutka.

## Həmçinin bax
*Kostanay Dövlət Pedaqoji İnstitutu
*Kostanay Dövlət Universiteti

## İstinadlar
Dastin Kler

**Dustin Clare** () — Logie mükafatı qazanan avstraliyalı aktyor.

## Həyatı
Dustin Avstraliyada doğuldu və orada böyüdü. Əslən Ballina, Yeni Cənubi Uelslidir. O dramatik sənətlər bölümündən 2004-cü ildə məzun olmuşdur. 2006–2007-ci illərdə McLeod's Daughters serialının 48 bölümündə Riley Ward rolunu canlandırmışdır.

Amma Dustini daha çox məşhurlaşdıran Spartacus: Gods of the Arena, Spartacus: Vengeance və Spartacus: War of the Damned seriallarındakı Qannikus rolu olmuşdur.

## Filmoqrafiyası

## İstinadlar
Monako FK

**Monako Futbol Klubu İdman Assossiyasi** () — Monako Knyazlığına aid olsa da, knyazlığın UEFA-ya üzv olmamağı səbəbindən Fransa Liqasında çıxış edən, bu səbəbdən də fransız klubu sayılan profesional futbol klubu.

## Tarixi

1 avqust 1919 tarixində qurulan Monako İdman Assossiasiyası Fransadakı idman yarışlarında iştirak edən ən qədim idman qurumlarında biridir.

## İstinadlar
Mersiyalı Offa

**Mersiyalı Offa** - 757-796-cı illər arasında Mersiya kralı olmuşdur və ilk dəfə özünə 774-cü ildə İngiltərə kralı adını götürmüşdür. İngiltərənin cənubunda Anglosakson dövrünün ən güclü krallıqlarından birini qurmuşdur.

## Həmçinin bax
* İngiltərə idarəçilərinin siyahısı

## İstinadlar
Əlcəzair qadın milli voleybol komandası

**Əlcəzair qadın milli voleybol komandası**  — Əlcəzairi qadın voleybolunda təmsil edən milli komanda. Afrika çempionudur.  Əlcəzair Voleybol Federasiyası milli komandaya nəzarət edir.

## Tarixi
Komanda 6 əsas turnirdən beşində (Olimpiya Oyunları, dünya çempionatı, qitə çempionatı, dünya qran-prisi, dünya kuboku) iştirak etmişdir. Bu xüsusiyyətinə görə Afrikada ən yaxşılardandır. Əlcəzair millisi 1978, 2007 və 2011-ci illərdə Afrika Oyunlarında çempionluq sevincini yaşamışdır. 2008 və 2012 Yay Olimpiya Oyunlarına vəsiqə qazanmaqları isə onlar üçün çox önəmli uğurdur. Onlar hər iki turnirdə on iki komanda içərisində yalnız on birinci yeri tuta bilmişlər.

## Heyəti
*2012-ci il üçün rəsmi heyət* 

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Yay Olimpiya Oyunlarında Voleybol|Olimpiya Oyunları]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı|Dünya Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı|Afrika Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Qran Prisi|Dünya Qran-prisi]]

### [[Voleybol üzrə dünya kuboku|Dünya Kuboku]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Afrika Oyunlarında voleybol|Afrika Oyunları]]

### [[Aralıq dənizi Oyunlarında voleybol|Aralıq dənizi Oyunları]]

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Əlcəzair Voleybol Federasiyasının Rəsmi Səhifəsi
Qızıl Arslan dağı

**Qızıl Arslan dağı** (azər. - Qızıl Ərslan, fars-قزل ارسلان. ) — İranda, Zaqros dağlarının Əlvənd zirvəsində  3250 m yüksəklikdə  şiş(pik). 

## İstinadlar
Dolğan dili

**Dolğan dili** (Dolğanca: *Haka tıla*, ) — dolğanların dili, türk dillərindən biri. Rusiyanın Krasnodar diyarının Taymır rayonunda və Yakutiyanın Anabar ulusunda yayılıb. Danışanların təxmini sayı təqribən min nəfərdir (siyahıyaalma, 2010).

## Adının mənşəyi
Adı yakutların Dolqan tayfasının adından yaranıb.

## Təsnifatı
Türk dilləri qrupuna aiddir. Yakut dilinin dialektindən yaransa da, evenk dilinin təsiri böyükdür.

## Dialektləri
Norilsk, payasin, xatanq və popiqay şivələri vardır.

## Həmçinin bax
* Kiril qrafikalı əlifbalı dillər siyahısı

## Ədəbiyyat
* Андросова С. И.: Долганский язык // Языки мира. Тюркские языки. М, 1997.
* Убрятова Е. И.: О языке долган // Языки и фольклор народов сибирского Севера. М.; Л., 1966;
* Убрятова Е. И.: Язык норильских долган. Новосиб., 1985;
* Stachowski M.: Dolganischer Wortschatz. Krakow, 1993;
* Stachowski M.: Dolganischer Wortschatz. Supplementband, Kraków 1998;
* Stachowski M.: Dolganische Wortbildung, Kraków 1997.
Cəzirə

**Cəzirə**, **əl-Cəzirə** (ərəb. الجزيرة "ada") — Mesopotamiyanın şimal hissəsində İraq, Suriya, Türkiyədə yayla. Bağdaddan Şimalda, Dəclə ilə Fərat çayları arasında olan ərazi.

Şimalda və şərqdə Tavr və Zaqros dağları ilə məhdudlaşır, qərbdə və cənub-qərbdə Suriya səhrasının və Ərəbistan yarımadasının platosuna keçir, cənub-şərqdə aşağı, cənub Mesopotamiyadan çıxıntı ilə ayrılır.

Cəzirə, şimal-qərbdəki 480 m-cənub-şərqdəki 200 m qədər enən düzənlikdir. Ayrı zirvələr 1463 m çatır –Sincar massivində olan Şelmirav dağı. Cəzirə terrasavari Dəclə və Fərat vadiləri, onların qolları, eləcə də quru çay yataqları ilə kəsişir.

Plato qumdaşı, təbaşir və miosen dövründən qalma qatlardan, eləcə də alluvium və bazalt sahələrdən ibarətdir. Şimalda platonun İraq hissəsində, böyük neft yataqları var. Subtropik, yayda çox quru və isti, qışda mülayim rütubətli Aralıq dənizi iqlimi var. Landşaftın əksər tipi: səhra (cənubda), yarımsəhra (şimalın dağaltı düzlərində); dağların ətəklərində seyrək fıstıq ağacları; oazislər və çay qıraqlarında çinar, söyüd, yulğunlu meşələrdir.

## İstinadlar
Böyük Alfred

**Böyük Alfred** () — 871–899-cu illər arasında Uesseks kralı.

## Həyatı
Alfred vikinqlərə qarşı mübarizə aparmışdır. O, "Böyük" ləqəbi ilə ünvanlandırılan tək ingilis kralıdır. Hakimiyyəti dövründə təhsilə təşviq etmişdir və krallığın hüquq sistemini inkişaf etdirmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Britaniya monarxlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
Müdafiəçi

**Müdafiə** — futbolda vəzifəsi rəqib komandanın qapıya qol vurmasını əngəlləməkdir.

## Libero
Libero, futbolda müdafiə ilə qapıçı arasında iştirak edən və süpürücü vəzifəsi boynuna götürən oyunçulara verilən ad. Azərbaycanca müdafiə ilə yarımmüdafiəçi arasında oynayan oyunçular üçün də ön libero termini istifadə edilməkdədir. Bu oyunçular əksəriyyətlə bir növ müdafiəçi xüsusiyyətlərinə malikdilər. Yüksək yarımmüdafiə oyunçularından ya da topu oyuna daxil edə bilərək müdafiə oyunçularından seçilir.

## Mərkəz müdafiəçilər
Mərkəz müdafiəçilərinin vəzifəsi ,əsasən, orta hücumçuların qol vurmağının qarşısını kəsməkdir. Mərkəz müdafiəçiləri tez-tez başla oynamaq və yüksək boyları ilə  qol vurmaq  imkanına malik olduqları üçün  küncdən zərbə və ya sərbəst vuruşda rəqibin cəza xətrinə gəlirlər. Belə oyunçulardan Fabio Kannavaronu, Paolo Maldinini, və Karles Puyolu misal gətirmək olar.

## Cinah müdafiəçiləri
Cinah müdafiəçiləri əsasən hücuma qatılmaqlarıyla seçilirlər. Onların əsas cəhətləri sürət və dözümlükləriylə seçilirlər. Belə oyunçulardan Roberto Karlosu, Pavel Nedvedi misal gətirmək olar.

## İstinadlar
Botsvana qadın milli voleybol komandası

**Botsvana qadın milli voleybol komandası** — Botsvananın ən güclü voleybolçularının toplaşdığı milli yığma. Komanda yalnız Afrika Voleybol Konfederasiyasının turnirlərə, daha dəqiqi Afrika çempionatlarına qatılır.

## Tarixi
Botsvana millisi ilk dəfə 1993-cü ildə Afrika çempionatına qatıla bilmişdir. Debüt turnirində onuncu yeri tutan komanda 12 il qitə birinciliyinə qatıla bilməmişdir. Nəhayət, 2005-ci ildə turnirin final mərhələsinə yüksələn botsvanalılar yeddinciliklə kifayətlənmişdilər. 2007 və 2011 Afrika çempionatlarında da eyni nəticəni təkrarlayan komanda 2009-cu ildə isə daha yaxşı oynayaraq ilk beşliyə daxil ola bilmişdir.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası Afrika çempionatı|Afrika Çempionatı]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Botsvana Voleybol Federasiyasının rəsmi "Facebook" səhifəsi
*Botsvana Voleybol Federasiyasının rəsmi "Tvitter" səhifəsi
Eqbert (Uesseks kralı)

**Eqbert** () — 802-839-cu illər arasında Uesseks kralı.

O, 829-cu ildə Mersiyanı məğlub etmişdir və buna görə də İngiltərə kralı hesab edilə bilər.
 
## Ailəsi
## Siyasi vəziyyət və erkən həyatı
## Erkən hökmranlığı
## Ellendun döyüşü
## Mersiyanın məğlub edilməsi
## 829-cu ildən sonra təsirin azalması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Ekinoks

**Gecə-gündüzün bərabərliyi (və ya ekinoks)** — gecə və gündüzün bərabər olduğu, Günəş şüalarının ekvatora dik şəkildə düşməsi nəticəsində şüaların çevrənin qütblərdən keçdiyi andır. İldə iki dəfə təkrarlanır — **yaz gecə-gündüz bərabərliyi** və **payız gecə-gündüz bərabərliyi**.

* 23 sentyabrda baş verən gecə-gündüzün bərabərliyi: şimal və cənub yarımkürələri, Günəş şüaları günorta vaxtı ekvatora 90°-lik bucaq ilə düşür. Bu an kölgə uzunluğu ekvatorda sıfırdır. Günəş şüaları bu tarixdən etibarən cənub yarımkürəsinə dik düşməyə başlayır. Bu tarixdən etibarən cənub yarımkürəsində gündüzlər, gecələrdən uzun olmağa başlayır. Şimal yarımkürəsində isə tam tərsi baş verir. Bu tarix cənub yarımkürəsində yazın, şimal yarımkürəsində payız başlanğıcıdır. Bu tarixdə Günəş hər iki qütb nöqtəsində da görülür. Dünyada gecə və gündüz bir-birinə bərabər olur. Bu tarix Şimal qütb nöqtəsində altı aylıq gecənin, Cənub qütb nöqtəsində isə altı aylıq gündüzün başlanğıcıdır.
* 21 martda baş verən gecə-gündüzün bərabərliyi: şimal və cənub yarımkürələri, Günəş şüaları günorta vaxtı ekvatora 90°-lik bucaq ilə düşür. Bu an kölgə uzunluğu ekvatorda sıfırdır. Günəş şüaları bu tarixdən etibarən şimal yarımkürəsinə dik düşməyə başlayır. Cənub yarımkürəsində isə gecələr gündüzlərdən uzun olmağa başlayır. Şimal yarımkürəsində isə tam tərsi baş verir. Bu tarixdə cənub yarımkürəsində payızın, şimal yarımkürəsində isə yazın başlanğıcıdır. Bu tarixdə Günəş hər iki qütb nöqtəsində də görülür. Dünyada gecə və gündüz müddətləri bir-birinə bərabər olur. Bu tarix Cənub qütb nöqtəsində altı aylıq gecənin, Şimal qütb nöqtəsində isə altı aylıq gündüzün başlanğıcıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Equinox
Etelvulf

**Etelvulf** () — 839-858-cu illər arasında Wessex kralı.

## Hökmranlığı
Bu şəxsiyyət haqqında fikirlər fərqlidir. Riçard Humble fikirləşir ki, Etelvulf dindar idi və siyasətə maraqlı deyildi. Frank Stentona görə, bu dindar və məqsədsiz adamın siyasət və müharibə ilə qarşılaşması xoşagəlməz nəticə idi. Janet Nelsona görə, Etelvulf Böyük Alfredin uğurlarına şərait yaradıb və Skandinaviyadan gələn hücumlara qarşı ən güclü krallardan daha effektiv mübarizə aparıb. Simon Keynesə görə, Etelvulf xarici dövlətlərlə, xüsusilə Roma ilə əlaqənin inkişafını təmin edib.

## Müharibələrdə iştirakı
840-cı ildə o, Carhamptonda 35 gəmisi olan alman qəbiləsinə qarşı savaşdı.
851-cı ildə o,  "Acleah"də(  "Surrey"də Ockley adlı ərazi və ya    "Berkshire"da  Oakley adlı ərazi ) dinsizlərə qarşı savaşdı və qələbə çaldı. Deyilənə görə, bu dinsizlərin ən böyük qırğıni idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Tavadlıq

**Tavadlıq** (gür.: g.ə. სათავადო, l.ə. **satavado**) — XV-XVIII əsrlərdə Gürcüstanda II dərəcəli irsi feodal mülkədarlıq. Tavadlıqlar Kartli-Kaxetiya krallığında kral (gür.: g.ə. მეფე, l.ə. **mepe**) titulu daşıyan I dərəcəli feodaldan sonra II dərəcəli iri feodallar olan tavadlara məxsus idilər. Mərkəzi hakimiyyətdən demək olar ki asılı olmayan tavadlar, kralın apardığı müharibələrdə iştirak etməyə borclu idilər. Rusdilli tarixi sənədlərdə "tavadlıq" knyazlıqlara bərabər tutulmuş və "tavad" titulu olan ali zadəganlar knyaz olaraq təqdim edilmişdirlər.

## İstinadlar
Oliver Sayks

**Oliver Sayks** (; 20 noyabr 1986, Şeffild, İngiltərə) — Böyük Britaniya musiqiçisi

## Həyatı
Oliver Sayks 1986-cı il noyabr ayının 20-də İngiltərənin Ashford bölgəsinin Kent qəsəbəsində anadan olmuşdur. Musiqi kolleci və Musiqi Akademiyasını qırmızı diplomlarla bitirmişdir. 2003-cü ildə peşəkar karyerasına başlamışdır. 2004-cü ildə dostları ilə birlikdə Bring Me the Horizon metal qrupunun əsasını qoymuşdur. Hal-hazırda da həmin qrupun vokalisti olaraq karyerasını davam etdirir. O, Bring Me the Horizon ilə birlikdə çıxartdıqları 4 studiya albomunun hamısında böyük pay sahibidir.

## İstinadlar
Bella Çao

**"Bella Çao"** ( — *Əlvida, Gözəl*) — II Dünya müharibəsində Moden dağlarında müqavimət göstərən İtaliya partizanlarının marş ya himn kimi ifa etdikləri, italyan xalq mahnısı. 1940-cı illərin dillər əzəbərinə çevrilən bu mahnı bütün dünyada məşhurlaşır.

## Tarixi
Mahnı italyan partizanları tərəfindən ifa olunması sənədlərdə təsdiqlənmişdir. Onun bir həkim və ya feldşer olan bir naməlum partizan tərəfindən bəstələndiyi zənn edilməkdədir, lakin əsasən Mahnının sözlərinin müəllifi bilinmir, amma mahnının köklərinin 20-ci əsrin əvvəlində Po çayı ətrafında düyü yığanlar tərəfindən oxunan "Alla mattina appeana alzata" adlı xalq mahnısına gedib çıxdığı versiyalar arasındadır. Başqa versiyaya görə isə 1930-cu ildə İtaliyaya qayıdan mühacirlər tərəfindən gətirilib. Musiqisi Bethovenin sonata "Parhetique"nın 3-cü hissəsinə bənzəyir. Mahnı Giovanna Daffini tərəfindən 1962-ci ildə yenidən oxunmuşdur.

Sözləri demək olar ki, xalq mahnısı olan **' ("Məzarüstü çiçək") ilə də eynilik təşkil edir. Beləki, "Terazino çiçəyi", "Rozina çiçəyi" və "Və döyülür, döyülür qapı" (). Hal-hazırda italyanca mətninin bir neçə variantı mövcuddur. Məsələn; **"stamattina"** ("bu gün səhər") ola bilsin ki, "**una mattina*'" ("bir gün səhər") kimi ifa edilsin. İfa edənin birinci şəxs kişi və qadın olmasından asılı olaraq cinsə görə qrammatik formasını dəyişir. Musiqisi qədim uşaq "Yuxu içkisi (şirəsi)" nəğməsi ya laylasından götürülmüşdür.


Mahnını 1963-cü ildə [[Müslüm Maqomayev (müğənni)|Müslüm Maqomayev]] italiyadan döndükdən sonra öz repertuarına salır. Müslüm Maqomayev mahnının iki, italyan və rus (Anatoli Qoroxovun tərcüməsində) variantlarında ifa etmişdir.

== Xarici keçidlər ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=Cyu2HmIDzwQ Muslim Magomaev — Bella ciao!]

* *Bella Ciao *
* *Bella Ciao,*
* *Die wundersame Reise eines Liedes: Kampf um Würde und Respekt''
Ağdağ (Zəncan ostanı)

**Ağdağ** — İranın Zəncan ostanında dağ. Hündürlüyü 2890 m. Dağ Zəncan şəhərindən təxminən 30 km şimalda yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qaflankuh

**Qaflankuh** (türk. *qaplan* "pələng", "bəbir", fars. *kuh* "dağ"), İranın Zəncan ostanında, Şahverdi silsiləsində dağ. Hündürlüyü 3332 metrdir. Həmçinin  Qaflantı da adlanır.

## İstinadlar
Qoturçay

**Qoturçay** — əsasən İranın Qərbi Azərbaycan ostanından axan çay. Başlanğıcın Türkiyənin Van ili ərazisindən götürür, Türkiyə-İran sərhədini Avrin dağı ilə Heravil dağı arasındakı vadi rayonunda keçir, Xoy şəhərinin cənub tərəfindən axaraq şimala burulur və Naxçıvanla Culfa arasındakı sahədə Araz çayında tökülür. Qoturçay sağ  Ağçay və sol Zilbərçay kimi qolları var.
Salavat dağı

**Salavat dağı** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında dağ. Hündürlüyü 2242 m. Dağın qərb yanından Qarasuçay axır.

## İstinadlar
Luis Suarez

**Luis Alberto Suarez Diaz** () — Amerikanın "İnter Mayami" klubunda hücumçu kimi çıxış edən uruqvaylı professional futbolçu. 

## Klub karyerası

### Nasyonal
Peşəkar futbolçu kimi karyerasını Uruqvayda Nasyonal FK klubunda başlayıb. 2005–2006-cı il mövsümündə Uruqvay çempionluğunu qazanıb. Bu klubda 27 oyunda meydana çıxıb və 10 qol vurub.

### Groningen
1 iyul 2006 tarixində, Groningen Suarezin azad agent olaraq transfer etdi. Suárez, 2006–07 mövsümündə 29 matça çıxdı və 10 qol vurdu. Groningen forması ilə ilk matçına 20 avqust 2006-cı ildə, Feyenoord matçında forma geydi. Maç 3–0 qalibiyyət ilə nəticələndi. Groningen adına ilk qolu isə 1 oktyabr 2006 tarixində, Vitesse qarşısında 2 qol vuraraq qeyd etdi. Maç 4–3 qalibiyyət ilə nəticələndi. 21 yanvar 2007 tarixində, yenidən Vitesse ilə qarşılaşılan matçda Suárez 2 qol vuraraq müvəffəqiyyətli bir performans ortaya qoydu. Buna baxmayaraq matç 3–2 məğlubiyyət ilə nəticələndi.

### Ayaks Amsterdam
9 avqust 2007 tarixində, Ayaks Amsterdam Suarezi Groningen'dən 7.5 Milyon Avro qarşılığında transfer etdi. Suárez, 2007–08 mövsümündə 33 matça çıxdı və 17 qol qeyd etdi. Ayaks forması ilə ilk matçına 19 avqust 2007-ci ildə, Graafschap matçında geydi. Ayaks adına ilk qolunu də bu matçda qeyd etdi. Maç 8–1 Ayaksınqalibiyyəti ilə nəticələndi. 16 mart 2008 tarixində, Suárez karierinin və Ajax forması altında ki ilk hat-trick'ini Willem qarşısında etdi. Maç 4–1 Ajax qalibiyyəti ilə nəticələndi. KNVB Kubokunda Suárez ilk matçına 26 sentyabr 2007 tarixində, Kozakken Boys qarşısında çıxdı. Maç 2–1 Ayaksın qalibiyyəti ilə nəticələndi. Suarezin KNVB Kubokunda ki ilk qolunu 16 yanvar 2008 tarixində Breda'ya qarşı 2 qol vuraraq qeyd etdi. Suárez, 2008–07 mövsümündə 31 matça çıxdı və 22 qol qeyd etdi. 12 aprel 2009 tarixində, Ajax forması altında və karierinin 2.hat-trick 'ini Willem'e qarşı etdi. Maç 7–0 Ajax qalibiyyəti ilə nəticələndi. UEFA Avropa Kubokunda Suárez ilk matçına 18 sentyabr 2008 tarixində, Borac Cacan qarşısında çıxdı. Suárez UEFA Avropa Kubokunu ilk qolunu də bu matçda qeyd etdi. Maç 4–1 qalibiyyət ilə nəticələndi. Suárez, 2009–10 mövsümündə 13 matça çıxdı və 7 qol qeyd etdi. Waalwijk və Venlo matçlarında da hat-trick etmə sayını 4-ə yüksəltdi. Venlo və Roda matçlarında 4 qol vuraraq müvəffəqiyyətli performansını davam etdirdi. 23 dekabr 2009 tarixində, KNVB Kubokunda Wezep ilə qarşı-qarşıya gələn Suárez 6 qol qeyd etdi və matç 14–1 qalibiyyət ilə nəticələndi.

### İnter Mayami
22 dekabr 2023-cü ildə "İnter Mayami" Suarezin 2024-cü il mövsümündə klubun heyətində yer alacağını rəsmi olaraq elan etdi. 27 noyabr 2024-cü ildə klub onunla bir illik müqavilə daha imzalayıb və onun müqavilə müddəti 2025-ci ilə qədər artırılıb.

### Milli komanda karyerası
Uruqvay milli futbol komandasında indiyə qədər ən çox qol vuran futbolçudur. Uruqvay yığmasında 91 oyunda meydana daxil olan Luis Suarez 47 qol vurub.

2 sentyabr 2024-cü ildə Suarez 2026 Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi üçün 5 sentyabrda Paraqvaya qarşı keçiriləcək oyundan sonra milli komandadakı karyerasını bitirəcəyini açıqlayıb.

## İstinadlar
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında qılıncoynatma

1900 Yay Olimpiya Oyunlarında qılıncoynatma yarışları mayın ortalarından iyun ayının sonuna kimi keçirilmişdir. Bu yarışlarda 19 ölkədən 276 qılıncoynadan mübarizə aparırdı. Bu Olimpiya Oyunlarında qılıncoynatma yarışlarındakı iştirakçıların sayı yüngül atletika yarışlarındakı idmançıların sayından çox idi. Qılıncoynatmanın yeddi növü üzrə medallar oynanılıb.

## Yekun medal sıralaması

## İştirakçı ölkələr
Paris Olimpiadasında 19 ölkədən ümumilikdə 276 qılıncoynadan mübarizə aparıb.
*  Argentina (1)
*  Avstriya (9)
*  Belçika (5)
*  Kuba (1)
*  Danimarka (1)
*  Fransa (223)
*  Almaniya (2)
*  Böyük Britaniya (1)
*  Haiti (2) — Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən iştirakı tanınmır
*  Macarıstan (7)
*  İran (1) — Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən iştirakı tanınmır
*  İtaliya (12)
*  Niderland (1)
*  Peru (1) — Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən iştirakı tanınmır
*  Rusiya imperiyası (3)
*  İspaniya (1)
*  İsveç (1)
*  İsveçrə (3)
*  ABŞ (2)

## Medal cədvəli

## Xarici keçidlər
Rəsmi hesabat  səh 165.