open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mark Vilyams (aktyor)

**Mark Vilyams ** () — Mark Vilyams ingilis aktyoru, komediyaçı, aparıcı və senaristdir. Onun film rolları arasında 1996-cı ildə 101 Dalmatiyalının uyğunlaşdırılmasında Horak və Herri Potter filmlərinin yeddisində Artur Uizli var. O, BBC-nin Doktor kim televiziya serialında Brayan Vilyams və Qırmızı Cırtdan filmində Olaf Petersen kimi təkrarlanan çıxışlar etdi. 2013-cü ildən bəri Vilyams, Kestertonuna "Ata Braun" qısa hekayələri əsasında uzun müddət davam edən BBC serialında baş personajı canlandırır.

## Həyatı
Vilyams 22 avqust 1959-cu ildə Vorkesterşir ştatında anadan olub. Şimali Bromsqrov Liseyində və daha sonra Oksford Universitetinin Dramatik Cəmiyyətində çıxış etdiyi Brasenos Kollecində təhsil alıb. Kral Şekspir Şirkəti və Kral Milli Teatrı ilə teatr aktyoru kimi karyera qurdu. O, BBC televiziya proqramlarında, Aleksey Saylenin işi və Sürətli Şou proqramlarında çıxışları ilə daha geniş ictimaiyyətin diqqətini cəlb etdi. Vilyams, sonuncu şounun böyük populyarlığını "iki tərəfli qılınc" kimi təsvir etdi. Çünki bu, ictimaiyyət tərəfindən aktyor kimi deyil, komediyaçı kimi görünməsinə səbəb oldu. Vilyams evli idi və onun 2002-ci ildə anadan olmuş bir qızı var. 2005-ci ildə verdiyi müsahibədə Vilyams Aston Villa tərəfdarı olduğunu söylədi.

## Karyera
Vilyamsın ən məşhur kino rolu 2002-ci ildə başlayan Harri Potter film seriyasındakı Artur Uizli roludur. Digər yüksək səviyyəli çıxışlar arasında 2007-ci ildə Mişel, Robert De Niro və Kler Deynslə birlikdə Nil Qaymanın "Ulduz tozu" filminin uyğunlaşdırılması və 2012-ci ildə oynadığı rol daxildir. Doktor kim filmində Brian Vilyams, Doktorun yoldaşı Rorinin atası rolunda iştirak edib.
2013-cü ildən bəri o, BBC-nin Ata Braun kostyum dramında baş rol kimi görünür. 2014 və 2015-ci illərdə o, BBC-nin gündüz oyun şounu təqdim etdi. Tamaşa iki seriyadan ibarət idi. Daha çox sənaye kəşfləri. 2014-cü ildə Lankaşire qəzetinə müsahibə verərkən, bəzi insanların onu hələ də komediya aktyoru kimi görüb-görmədiyini soruşduqda, Vilyams belə cavab verdi: "Yaxşı, BBC-də yalnız bir neçə adam var. Amerikada məni əsas İngilis personaj aktyoru kimi görürlər, lakin təəssüf ki, BBC olduqca darıxdırıcıdır və insanlar burada institutlaşdırılıblar."

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı

**Azərbaycan Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədrləri** — 18 oktyabr 1991-ci ildən sonra ölkədə müstəqillik elan edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədrləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədrləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.

## Siyahı

## Qeydlər

## İstinadlar
Epifenomenalizm

**Epifenomenalizm** (*Eng* — epiphenomenalism) — Bədənin şüura təsir etdiyi, lakin özünün şüurdan heç bir təsir görmədiyini vurğulayan nəzəriyyə.

Epifenomenalizm motiv və istəkləri səbəbli hadisələrin beynində baş verən yan proseslər hesab edir. Psixi varlıqların fiziki proseslərə təsirinin rolu inkar edilir. Digər məzmunla ifadə etsək, epifenomenalizm zehni və fiziki proseslər arasında səbəb-nəticə əlaqələrinin olduğunu, lakin onun fizikidən zehniyə bir istiqamətli olduğunu müdafiə edən "zehn fəlsəfəsi" yanaşmasıdır. Bu nəzəriyyəyə görə, psixi hadisələr həmişə fiziki dəyişikliklərin nəticəsidir. Şüur fiziki dəyişikliklərin səbəbi ola bilməz. Məsələn, ürək döyüntüsünü yüksəldən "qorxu" deyil. Ürək döyüntüsü və qorxu fizioloji şeylərdir, amma onu xarici təhlükələr kimi fizika (təbiət) dünyası yaradır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Psixi səbəbiyyət

## Xarici keçidlər
Dioqu Jota

**Dioqo Jota** () — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən "Liverpul"un və Portuqaliya millisinin futbolçusu idi.

## Ölümü
2025-ci il iyulun 3-də saat 00:40 radələrində "Marca" nəşri məlumat yaydı ki, İspaniyanın Samora əyalətinin Sernadilya bələdiyyəsində baş vermiş avtomobil qəzası nəticəsində istedadlı futbolçu Jota 28 yaşında həyatını itirib. Hadisə zamanı onunla birlikdə avtomobildə olan 25 yaşlı qardaşı Andre Silva da həlak olub. Məlumata görə, faciəvi hadisə Şimali Portuqaliya ilə İspaniyanı birləşdirən A-52 magistral yolunda qeydə alınıb. Kastiliya və Leon regional təhlükəsizlik xidmətləri tərəfindən təsdiqlənən məlumata əsasən, Jotanın idarə etdiyi "Lamborghini" markalı avtomobil başqa nəqliyyat vasitəsini ötmə əməliyyatı zamanı təkər partlaması səbəbindən yoldan çıxaraq alovlanıb. İspaniyanın təcili yardım xidmətlərinin rəsmi açıqlamasına görə, hər iki qardaş hadisə yerində vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Oskar mükafatı (2022)

**95-ci [[Oskar]] mükafatı** — Kinematoqrafiya incəsənət və elm akademiyası tərəfindən 2022-ci ilin ən yaxşı filmlərini qeyd etmək üçün təşkil edilən mükafatlandırma mərasimidir.
## Mükafatlar

Qaliblər sıralamada birinci göstərilərək, **qalın şriftlə** qeyd edilmiş və qoşa xəncər simvolu ilə vurğulanmışdır (‡).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
**Rəsmi sayt**
*
*
BabyMonster

** Baby Monster ** —Baby Monster, aka Baemon , YG Entertainment tərəfindən yaradılmış Cənubi Koreyalı qız qrupudur . Yeddi üzvdən ibarət qrupun 2023-cü ildə debüt etməsi planlaşdırılır.
## Haqqında
YG Entertainment-in 2NE1 (2009) və Blackpink (2016) qız qruplarının buraxılması ilə növbəti qız qrupunun xəbərləri hələ 2018-ci ildə yayıldı.  Onlar müxtəlif ölkələrdən müraciət edənləri qəbul etdilər, onlardan bəziləri qəbul edildi. onun təlim proqramı 10 yaşında, orta hesabla dörd-beş ildir. Şirkət müxtəlif ölkələrdən müraciətlər aldı və onlardan bəziləri qəbul edildi. Hər bir üzv öz dinləmələrində 1000 nəfərə qarşı birinci yeri tutdu.2020-ci ilin yanvarında, ilkin olaraq Blackpink üçün nəzərdə tutulan bir çox qrup adlarından biri olan "Baby Monster" və "Baemon", şirkət tərəfindən ticarət nişanı oldu və onların rəsmi istifadəsi açıqlanana qədər media orqanları tərəfindən müvəqqəti olaraq istifadə edildi.QalibQrupun debüt studiya albomu Page 2021-ci il radio şousunda leybl yoldaşı Kang Seung-yoon, albomun aparıcı sinqlı "Iyah"ın son xorunda qrupun üzvlərinin vokallarının eşidilə biləcəyini açıqladı.

## İstinadlar
Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı

**Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı** — 28 may 1918-ci ildən sonra ölkədə respublika quruluşu təyin edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.

## Siyahı

## Qeydlər

## İstinadlar
Betti Vayt

** Betti Vayt ** — () daha çox Betti Marion Vayt Ludden kimi tanınan Amerikalı aktrisa, komediyaçı, müğənni və müəllifdir.
## Həyatı
Betti Vayt İllinoysda anadan olub. Orta məktəbi Los-Ancelesdə, Kaliforniyadakı Liseydə 1939-cu ildə bitirmişdir. Televiziya karyerasına başlamazdan əvvəl model olan Betti Vayt televiziya karyerasına 1953-cü ildə Elizabeth ilə həyatsitcomu ilə başlayıb. Bu ilk iş Betti Vayta ilk Emmi nominasiyasını qazandırdı. Daha sonra Mələklərlə görüş adlı başqa bir sitcomda Vicki Angel rolunu oynadı. 1954-cü ildə qısa ömürlü olan " Betti Vayt şousu" adlı tok-şousunu da hazırlayan sənətçi ortada Qızıl Qızlar, Çirkin Betti, Malkolmu yerləşdirdi. Çoxsaylı mükafatlar, nominasiyalar və fəxri adlara layiq görülən sənətçinin rol aldığı 16 film var.

## Ölümü
Vayt 31 dekabr 2021-ci ildə 99 yaşında Los-Ancelesdə, Kaliforniyada vəfat etdi.
ABŞ prezidenti Co Bayden onun ölümü ilə bağlı açıqlama verərək onu "sevimli xanım" və "çox darıxılacaq bir mədəniyyət simvolu" kimi təsvir edib. Rayan Reynolds, Sandra Bullock, Ellen De Generes, Set Meyers, Conan O'Brien, Bob Iger, Paul Feig, Andy Cohen və Keti Qriffin də daxil olmaqla bir çox digər məşhurlar da başsağlığı verdilər . Betti Vayt, İkinci Dünya müharibəsi zamanı Amerika Qadınların Könüllü Xidmətində xidmət etdiyi üçün Birləşmiş Ştatlar Ordusu da başsağlığı verib.

## İstinadlar
Musa körpüsü

**Musa körpüsü**- Niderlandın Fort-de-Roovere şəhərində yerləşən memarlıq abidəsi
## Haqqında
Hollandiya da hər kəs elə bilir ki, bura Musa körpüsüdür. Bu yer əslində qalaya gedən yoldur. Hollandiyanın Halsteren şəhərində yerləşən bir memarlıq şirkətindən Roovere qəsrinin memarlığı üçün körpü inşa edilməsi istənildi. Musa körpüsü su səviyyəsindən aşağıdır. Taxta körpü tamamilə su keçirməzliklə örtülüdür.

Uzaqdan nəzərə çarpmayan piyada körpüsü tarixi əhəmiyyətə malik olan Hollandiyanın kanal bölgəsində inşa edilib.Bu bölgədə Fransa və İspaniyadan gələn işğalların qarşısını almaq üçün XVII əsrdə tikilmişdir. İnsan keçidinin qarşısını alan və qayıqlar üçün dayaz olan bu kanallar sayəsində bölgə tarixdə düşmən işğalından qorunmuşdur.

## İstinadlar
Darvin Nunyes

**Darvin Nunyes** () — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Liverpulun futbolçusu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mert Kılıç

**Mərt Qılıç** () — Türkiyə aktyoru və modeli.

## Həyatı və karyerası
Mert Kılıç modellikdən əvvəl Vanspor FK Edirnespor və Tekirdağsporda peşəkar futbol oynayıb. O, 2002-ci ildə "Ən Yaxşı Fotomodel" titulunu qazanıb. Aktyorluq təhsilini ABŞ-dəki Los Anceles Beverli Hills Aktyorluq Məktəbində almışdır. 1,91 metr boyundadır. "'"Şəfqət Təpə*" teleserialı ilə [[Samanyolu TV]] ekranlarına addım atan aktyor daha bir neçə serialda da rol alıb. 2001–2002-ci illərdə azərbaycanlı müğənni [[Aygün Kazımova]] ilə təxminən bir il birlikdə olublar. 2002-ci ildə "Azərbaycanın ən yaxşı modeli 2002" müsabiqəsinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərən Aygün Kazımova müsabiqə bitdikdən sonra Mert Kılıçla yollarını ayırmışdır. 9 iyun 2013-cü ildə '"Şəfqət Təpə* teleserialında tanış olduğu Aslıhan Güner ilə evlənmişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Harvi Elliot

**Harvi Elliot** () — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Liverpulun futbolçusu.

## Karyera statistikası

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Evdə tək (film, 2021)

**Evdə tək** () — Evdə tək seriyasının 6-cı filmi.

Home Sweet Home Alone filmi seriyanın altıncı filmi və Disney+ platformasında yayımlanan ilk filmdir. Bu film “Evdə Tək” seriyasının ruhunu qoruyub saxlamağa çalışsa da, orijinal filmlər qədər böyük təsir bağışlamayıb.

## Əsas Məlumatlar

	•	Rejissor: Dan Mazer

	•	Ssenari: Mikey Day, Streeter Seidell

	•	Baş rolda: Archie Yates (Max Mercer)

	•	Digər aktyorlar: Ellie Kemper, Rob Delaney, Aisling Bea, Kenan Thompson

	•	Yayımlandığı tarix: 12 noyabr 2021

	•	Platforma: Disney+

## Süjet

Film Max Mercer adlı ağıllı və bir az dəcəllik edən bir uşağın ətrafında cərəyan edir. Max təsadüfən Milad mövsümündə ailəsindən ayrı düşərək evdə tək qalır.

Bir cütlük (Pam və Jeff McKenzie) Max-in evində olduğunu düşündükləri qiymətli bir ailə yadigarını geri almaq üçün evə girməyə çalışır. Max isə onları dayandırmaq üçün müxtəlif tələlər qurur və özünü qorumağa çalışır.

## Detallar

	•	Film əvvəlki seriyalara bir neçə istinad edir.

	•	Buzz McCallister (ilk iki filmdə Kevinin böyük qardaşı) bu filmdə polis məmuru olaraq kiçik bir rolda görünür.

	•	Daha müasir texnologiya və yanaşmalar daxil edilsə də, bu, filmə xüsusi bir fərqlilik qatmayıb.

## Tənqidlər və izləyici reaksiyası

	•	Pərəstişkarların çoxu filmi seriyanın klassik ruhundan uzaq hesab edib.

	•	İlk iki filmin nostalji dəyərinə çata bilmədiyi üçün qarışıq rəylər alıb.

	•	Lakin uşaqlar üçün əyləncəli və ailə ilə izləniləcək bir Milad filmi olaraq təsvir edilir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Artur Melo

**Artur Melo** () — Hal-hazırda İtaliya A Seriyasında çıxış edən Yuventus klubunun futbolçusu.

## Karyerası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Roberto Firmino

**Roberto Firmino** () — Səudiyyə Ərəbistanı komandası olan Əl-Əhli komandasında çıxış edən futbolçu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aslıhan Güner

**Aslıhan Güner** () — Aktyor.

## Həyatı
17 dekabr 1987-ci ildə İstanbulda anadan olub. Barış Manço Mədəniyyət Mərkəzində aktyorluq təhsili alan Aslıhan Güner 2002-ci ildə yayımlanan Sirlər Dünyası serialı ilə ilk dəfə kameralar qarşısına keçib.
9 iyun 2013-cü ildə Şefkat Tepe serialında tanış olduğu Mert Kılıç ilə evləndi. 

## Filmorfografiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Aslıhan Güner
*
Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin sədrlərinin siyahısı

**Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin sədrləri** — 18 oktyabr 1991-ci ildən sonra ölkədə müstəqillik elan edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın Dövlət Gömrük Komitəsinin sədrləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın Dövlət Gömrük Komitəsinin sədrləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.

## Siyahı

## Qeydlər

## İstinadlar
Kommunist simvolizmi

**Kommunist simvolizmi** — kommunizmin istifadə etdiyi simvolların və ümumiyyətlə kommunizmi təmsil etdiyi düşünülən elementlərin cəminə verilən addır. Kommunist simvolizmi tez-tez ölkənin sənaye işçilərini və ya fermerlərini təmsil edən simvolları ehtiva edir.

Tez-tez bu simvollar beşguşəli ulduz (pentaqramma) ilə birlikdə sarı rəngdə, inqilabı təmsil edən qırmızı fonda yerləşirlər. Məsələn, Sovet İttifaqının bayrağında qırmızı üzərində sarı xətlərlə çəkilmiş qırmızı ulduz, sarı oraq və çəkic var idi. Oxşar simvollar kommunist hakimiyyəti dövründə Vyetnam, Çin, Anqola və Konqo Respublikasının bayraqlarında istifadə edilmişdir.

Oraq və çəkic bir növ pankommunist simvoluna çevrilib, dünyanın əksər kommunist partiyalarının bayraqlarında əks olunmuşdur.

Digər kommunist partiyalarından bir qədər fərqli olan Koreya İşçi Partiyasının bayrağında sənaye işçilərini təmsil edən çəkic, eləcə də kənd təsərrüfatı işçilərini təmsil edən çapa və ziyalıları təmsil edən fırça (oraq, çəkic və yazı fırçası) var.

Sovet İttifaqının qurucusu Vladimir Leninin portretindən də simvol kimi geniş istifadə olunurdu.

## Həmçinin bax
* Oraq və çəkic
* Qırmızı ulduz
Oskar mükafatı (2023)

**96-cı [[Oskar]] mükafatı** — Kinematoqrafiya incəsənət və elm akademiyası tərəfindən 2023-ci ilin ən yaxşı filmlərini qeyd etmək üçün təşkil edilən mükafatlandırma mərasimidir. Mərasim 10 mart 2024-cü ildə Hollivuddaki Dolbi teatrında baş tutmuşdur. 
## Mükafatlar

Qaliblər sıralamada birinci göstərilərək, **qalın şriftlə** qeyd edilmiş və qoşa xəncər simvolu ilə vurğulanmışdır (‡).

## İstinadlar
Vladimir Paruşin

**Vladimir İvanoviç Paruşin** (; ) — Azərbaycan-sovet inqilabçısı, dövlət xadimi. Siyasi repressiyaya uğramışdır.

## Həyatı
Vladimir İvanoviç Paruşin 1897-ci ilin aprel ayında Bakıda anadan olmuşdur.

1913–1917-ci illərdə Bakıda Qaraşəhərdə fəhləlik etmiş, inqilabi fəaliyyətə qoşulmuşdur. 1917-ci ilin may ayında bolşeviklər partiyasına daxil olmuş, 1917–1918-ci illərdə Qırmızı qvardiya sırasında əksinqilabçılara qarşı vuruşmuşdur. Azərbaycan Kommunist Partiyasının 1-ci qurultayının nümayəndəsi olmuşdur.

Vladimir Paruşin 1920–1929-cu illərdə Bakıda qırmızı qvardiya rəisi, Qaraşəhər inqilab komitəsinin sədri, Fabrik-Zavod Rayon Sovetinin sədri, Bakı Soveti sədrinin müavini, Azərbaycan K(b)P Şəhər Rayon Komitəsinin məsul katibi işləmişdir. 1929–1934-cü illərdə Azərbaycan K(b)P Mərkəzi Nəzarət Komissiyasının sədri – xalq fəhlə-kəndli müfəttişliyi komissarı, Zaqafqaziya AXTŞ sədrinin müavini olmuş, Estoniyada xarici ticarət nümayəndəliyində çalışmışdır.

Vladimir Paruşin Azərbaycan K(b)P-nin 2–9-cu, UİK(b)P-nin 10, 15-ci qurultaylarında, 16-cı konfransında iştirak etmiş, Azərbaycan K(b)P Mərkəzi Komitəsinin, Azərbaycan K(b)P Mərkəzi Nəzarət Komissiyasının, Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü seçilmişdir.

## İstinadlar
Bolqatanqa (Qana)

Xalq arasında Bolqa olaraq bilinən Bolqatanqa (), Qananın Bolqatanqa Bələdiyyə Bölgəsi və Yuxarı Şərq bölgəsinin Burkina Faso sərhəddinə bitişik bir şəhəri və paytaxtdır . Bolqatanqanın 2012-dən çox yaşayış məntəqəsi və təxminən 66.685 əhalisi var. Bolqatanqa, Tamalenin 161 km (təxminən 100 mil) şimalındadır . Bolqatanqa, Qızıl Volta çayı vadisində ( fillərin önəmli bir köç yoludur), Ağ Volta çayı və qəsəbənin cənubundakı Qambaqa Qayalıqları Yuxarı Şərq bölgəsinin cənub sərhəddini təşkil edir.

## Tarixi

Bolqatanqa adı guresi bolba "miqrantlar" və tanŋa "piramida" sözlərindən əmələ gəlmişdir. Tarixən Bolqatanqa qədim Trans-Sahara ticarət yolunun cənub terminalında yerləşirdi. Şərq marşrutu Bolqatanqa yaxınlığındakı Sahelian marşrutu ilə birləşirdi. Marşrut boyu əl işləri, xüsusən də saman səbətləri, papaqlar və geyimlər, həmçinin dəri məmulatları, metal zərgərlik və yerli geyimlər - kola, qoz-fındıqlara və duza dəyişdirildi. Bolqatanqanın yerləşdiyi Yuxarı Şərq Bölgəsi əvvəllər Yuxarı Region kimi tanınan ərazinin bir hissəsidir. 1902-1960-cı illər arasında Şimal Ərazisi Britaniyanın protektoratı idi. 1 iyul 1960-cı ildə Şimal və Yuxarı Bölgəyə ayrıldı. Yuxarı Bölgə 1983-cü ildə Yuxarı Şərq və Yuxarı Qərb Bölgələrinə bölündü.

## İqlimi
Subekvatorial iqlim qurşağında yerləşir buna görə də yayda ekvatorial iqlimin təsiri ilə bol yağıntı alır qışda isə tropik iqlimin təsiri ilə quraq olur.

## Bolqatanqada həyat
Bolqatanqa, böyük bir mərkəzi bazarıyla Yuxarı Şərq Bölgəsinin zərgərlik mərkəzi olaraq bilinir . Yuxarı Şərq Bölgəsinin başqa yerlərində olan əşyalardan başqa Bolqatanqada saxta "Bolqa papaqları" düzəldilir və satılır. Bolqatanqa və çevrəsindəki yaşayış məntəqələri eyni zamanda ən böyük dəri əşya, hörmə səbət və önlük istehsalçılarını əhatə edir. 
. Sənətçilər, hər üç gündə bir açılan Bolqatanqa Bazarında əsərlərini satırlar. Qəsəbədə Yuxarı Şərq Bölgəsinin tarixi önəmə sahip obyktlərini saxlayan bir muzey də vardır .

## Peşə və yeməklər
Əkinçilik, Bolqa xalqının əsas peşəsidir. Yağışlı mövsümdə darı, qarğıdalı, beç qarğıdalısı, çəltik, lobya, yer fıstığı ve şirin kartof, quraq mövsümdə isə sulu soğan, pomidor və bibər əkinçiliyi edilir.Təqribən hər əkinçi ən azından bir quş və ya heyvan bəslər.

Bolqa xalqının əsas yeməyi darı, qarğıdalı və ya yarpaq şorbası (beto), çəltik lapası ilə Qvineya darı unu ilə edilən Tuo Zaafidir.

## İstinadlar
Elidor

**Elidor** -  ingilis yazıçısı Alan Qarnerin 1965-ci ildə Collins tərəfindən nəşr olunan uşaq fantastik romanıdır. Tərcümələr doqquz dildə nəşr olunub və o, televiziya və radio üçün uyğunlaşdırılıb.
## Süjet təqdimatı
Hekayə başqa bir dünyadan gələn peyğəmbərliyi yerinə yetirərək dəhşətli qaranlığı cilovlamaq üçün mübarizə aparan bir qrup uşağın macəralarına aiddir. Süjet real dünyada Elidor dünyasına, Mançester şəhərinə və Şimali Çeşirin bəzi hissələrinə gedir. Qarnerin bir çox kitabları kimi, povestin vurğusu da qəhrəmanların üzləşdiyi seçim və məsuliyyətlərin çətinlikləri, dəyəri və praktiki cəhətləridir.
## Başlıq
Elidor adı, Giraldus Cambrensis tərəfindən İtinerarium Cambriae-də 1188-ci ildə ölkə üzrə səyahətinin rekordu olan Elidor və Qızıl Top kimi tərcümə olunan Uels xalq nağıllarından yaranmışdır. Elidor bir uşaq ikən cırtdanlar tərəfindən gözəl olsa da, günəşin tam işığı ilə işıqlandırılmayan bir ölkədə qızıl qalaya aparılmış bir keşiş idi. Bu, Qarnerin Elidor ölkəsinin tutqun səması ilə ziddiyyət təşkil edən Qoriasın qızıl divarlarının təsviri ilə müqayisə edilir.
## Ətraflı
**İngilis folkloru** - Elidor Uilyam Şekspirin “Kral Lir” əsərindən sitat gətirən epiqrafla başlayır: “Çayld Rould Qaranlıq Qülləyə gəldi”. Bu həm də Elidorun süjetinin bir neçə elementinin çəkildiyi “Çayld Rouland” ingilis xalq nağılına işarədir. Çayld Rouland eyniadlı Rouland, iki qardaşı və bacısı Burd Elleni təsvir edir. Rouland topu kilsənin üzərinə atır və Burd Ellen topu geri almağa çalışdıqda o, yoxa çıxır. Roulandın qardaşları daha sonra onu tapmaq üçün ayrılırlar, lakin onlar geri qayıtmırlar və Roulandı qardaşlarını xilas etmək üçün tərk edirlər. Daha sonra Rouland bir təpədə bir qapının açılmasını əmr edir, burada o, sehr altında Burd Elleni tapır.
## Nəşr tarixi
Henri Z. Uolk ilk ABŞ nəşrini 1967-ci ildə nəşr etdi. 1969-cu ildə Alman və Yapon dillərinə tərcümələr nəşr olundu, sonrakı iki onillikdə isə Katalan, İsveç, Danimarka, Fin və Hollandiya; 2005-ci ildə Fars və Çin.
## İstinadlar
Sarah Hadland

**Sarah Hadland** ()- ildə anadan olub.

Sarah Hadland ingilis aktrisasıdır. O, daha çox BBC  BAFTA-ya namizəd komediya televiziya serialı Miranda (2009-2015) filmindəki Stiv Sutton rolu ilə tanınır. Onun digər film rollarına Sehrbazlar (2007), Sıçrayış ili (2010) və Öyrənənlər (2007) daxildir. Hadland komediya-dram televiziya serialında Hərəkətli divar kağızı(2008-2009) senari müəllifi Qiylan kimi göründü və İngilis komediya televiziya şoularında oynadı. O, BBC-nin Ay daşı mini seriyasında (2016) göründü. 
## Həyatı və təhsili
Sarah Hadland 20 fevral 1971-ci ildə anadan olub və üç yaşından rəqslə məşğul olub. Çeşirdəki Vilmslov Liseyində oxuduğu müddətdə o, Vilmslovda Tempo gənclər qrupu ilə həvəskar dramaturgiyalarda iştirak etdi. 
Surrey ştatının Epsom şəhərindəki Laine Teatr İncəsənət Kollecində təhsil aldıqdan sonra o, teatr karyerasına 19 yaşında Pişiklər və Yağlar kimi musiqili filmlərdə görünməyə başladı.  

## Karyera
Hadlandın televiziya karyerası, "Pis Qızlar" və "Qanun layihəsi" filmlərində köməkçi rollarla başladı. Daha sonra "Yaşıl Qanad" və "Qırılan Xəbər" komediyalarında daha böyük rollara keçdi. O, həmçinin komediyaçılar David Mitkel və Robert Veb ilə birlikdə Konfeti və Sehrbazlar filmlərində rol aldı.  2007-ci ildən, Hadland, həmçinin BBC Radio 4-də Çarlz Dikkensin romanlarının parodiyası olan "Qaranlıq Gözləntilər" komediya serialında və ümumilikdə Viktoriyanın təkrarlanan rolunu oynayıb. 2011-ci ildə Hadland BBC-nin Vaterloo yolu dramında yeni ingilis dili müəllimi Linda Radleq rolunu oynadı. O, həmçinin 2009 və 2015-ci illərdə CBBC kanalında "Dəhşətli Tarixlər" filmində rol aldı. 22 may 2021-ci ildə Hadland Şənbə Mətbəxində göründü və  "yemək cəhənnəmi"nin isə badımcan və balqabaq olduğunu açıqladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Popurri

**Popurri** ( – həftəbecər) — başqa kompozisiyaların, eyni janrda olan bir neçə əsərin və ya müəyyən bir bəstəkarın məşhur motivlərindən ibarət musiqili instrumental pyes. Bu, xor, vokal ansamblı və ya solist üçün bir mövzu ilə birləşən, bir və ya eyni düymələrdə yazılmış və modulyasiya edən akkord ardıcıllığı ilə bağlı müxtəlif düymələrdə yazılmış mahnılardan ibarət əsərdir.

Həmçinin, müasir musiqidə popurriyə yaxın "meşap" və "miks" janrlarıdır. Bunlar bir və ya bir neçə ifaçının və ya qrupun mahnılarının ayrı-ayrı fraqmentlərindən ibarət trek işlənib hazırlanmasını nəzərdə tutur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* M. Schönherr and K. Reinöhl: Johann Strauss Vater (London, 1954)
* Andreas Ballsteadt: *Potpourri*. In Ludwig Finscher (ed.): *MGG*, Sachteil, vol. 7.
* Till Gerrit Waidelich: *Das Opern-Potpourri: Musikalisches Kaleidoskop, ars combinatoria oder musikimmanente Pornographie?* In Hans-Joachim Hinrichsen/K. Pietschmann (ed.): *Jenseits der Bühne: Bearbeitungs- und Rezeptionsformen der Oper im 19. und 20. Jahrhundert* (*Schweizer Beiträge zur Musikforschung*; 15), Kassel 2010.

## Xarici keçidlər
* COVER.INFO – Large database of cover versions, potpourris/medleys, samples and other musical quotations
Salto (Uruqvay)

**Salto** () — Uruqvayın şimal-qərbindəki Salto Departmanının paytaxtıdır. 2011 siyahıya almasına görə əhalisi 104.028-dir və Montevideo və Siudad de la Kostadan sonra Uruqvayın ən böyük üçüncü şəhəridir.

## Coğrafiya
Şəhər, Rute 3 üzərində, Montevideonun təxminən 496&nbsp;km (308 mil) şimal-qərbində və Rio Uruqvayın şərq sahilində, Argentinadakı Konkordia şəhərinin qarşısında yerləşməkdədir. Şəhərin təxminən 12&nbsp;km (7,5 mil) şimalında, Salto Qrande su anbarının üzərine inşa edilən Salto Qrande Körpüsü iki sahili birləştirir. Təpələr və qayalıqlar üzərinə inşa edilmiş olan şəhər, eyni zamanda Salto Qrande su anbarının da yerləşdiyi Rio Uruqvayın 'böyük tullanma' şəlalələrinin yaxınında yer almaqtadır . Ərazi, dəniz səviyyəsindən 48 metre (157 fit) yüksəklikdə, çay sahilinin yanında alçaqdır.

## İqlimi
Salto, günəşli və isti yayları, ara-sıra şiddətli yağışları və mülayim qışları ilə bölgəyə xas subtropik dəniz iqliminə sahipdir.

## Mədəniyyət
Gənclər arasındakı məşhur aktivitələr arasında mate (bitkisəl bir içəcək) içmək, gecələri rəqsə getmək və həftə sonları Koncordiada alışveriş etmək üçün Argentinaya keçmek yer alır. Maraq doğurucu yerlərdən biri də şəhrə yaxın kordinatdakı termal hovuzlardır. İl boyunca 38&nbsp;°C'nin (100&nbsp;°F) üzərinde tutulurlar. Salto, yerli xalqın həftəsonu gecələri dostlarıyla sosyallaşmaq və içki içmək üçün gəzdiyi Calle Uruqvay da tanınır. Bir çox gecəqondu bölgəsine baxmayaraq, Salto, ölkənin çoxunda əskik olan müxtəlif infrastruktur nədəniyle Uruqvayın üst sinif bölgələrinden biri olaraq qəbul edilir. Beynəlxalq Mədəniyyət Mərkəzi, avqust 1990-da Saltoda quruldu. Əsas futbol kulubu, Salto Futbol Klub-dur . Uruqvay Sequnda Divizionda. Əsas sahələri, təxminən 6.500 tutumlu Estadio Ernesto Dickinsonda yerləşir.

## Səhiyyə
Şəhərdəki xalq sağlamlığı sistemi , 258 konvensional yataq ve 30 reanimasiya yatağına sahip bölgəsəl milli xəstəxana Hospital Regional de Salto tərəfindən böyük ölçüdə dəstəklənməkdədir .

## Logistika
Salto, Argentinanın Konkordia şəhərinin qarşısında, Aşağı Uruqvay çayının başlanğıcında şərq sahilində, şimal-cənub Milli Yol 3 və şərq-qərb Milli Yol 31-in qovşağında yer alır. Şəhər avtomobil yoluyla Bella Unionun cənubunda 145&nbsp;km (90 mil) və Paysandunun avtomobil yoluyla 120&nbsp;km (75 mil) yer almaqdadır. Tacuarembonun qərbində, avtomobil yoluyla 225&nbsp;km (140 mil) uzaqlıqd yer almaqdadır. Salto, Montevideoya düzənli avtobus səfələri və Montevideo — Salto — Artiqas dəmir yolu ilə bağlıdır. Əsas qatar stansiyası Salto qatar stansiyasıdır (Estacion Salto). Nueva Hesperides Beynəlxalq Hava Limanı, 2015 ilinə qədər Montevideo ilə yerli termal hamamlara asan gediş-gəliş sağlayan pullu bağlantılara sahipdi. Bunu yaxşılaşdırmaq üçün planlar var və yerli iş adamları, yükün (özəlliklə meyvənin) bir başa bölgədən gönderilməsinə izin verecek şəkilde genişləməsini görmək istiyir.
Nueva Hesperides Beynəlxalq Hava Limanı xidmət verir.

## İstinadlar
Erebidlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

## Yarımfəsilələri

*Aganainae
*Anobinae
*Arctiinae
*Boletobiinae
*Calpinae
*Erebinae
*Eulepidotinae
*Herminiinae
*Hypeninae
*Hypenodinae
*Hypocalinae
*Lymantriinae
*Pangraptinae
*Rivulinae
*Scolecocampinae
*Scoliopteryginae
*Tinoliinae
*Toxocampinae

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alman Birliyi Günü

**Alman Birliyi Günü** (almanca:*Tag der Deutschen Einheit*) — İki alman dövlətinin vahid dövlət halında birləşməsini qeyd etmək üçün 3 oktyabr tarixi 1990-cı ildən etibarən rəsmi bayram olaraq qeyd edilməkdədir. Bayram "Alman Birliyi Günü" (almanca:*Tag der deutschen Einheit*) adlandırılmışdır. Bu bayram Qərbi Almaniyada əvvəllər 17 iyunda qeyd edilən və Şərqi Almaniyada 1953-cü ildə baş vermiş şiddətli etirazların xatırlanmasını əks etdirən bayramın, Şərqi Almaniyada isə dövlətin əsasının qoyulduğu 7 oktyabr tarixində qeyd edilən bayramın yerini tutdu.

## Tarixin dəyişdirilməsi cəhdi
3 noyabr 2004-cü ildə federal kansler Gerhard Şröder təklif etdi ki, Alman Birliyi Günü iqtisadi səbəblərə görə 3 oktyabr tarixi əvəzinə bazar günü qeyd edilsin. O, bayramın oktyabrın ilk bazar günündə keçirilməsini təklif edirdi, lakin bu təklif bir çox siyasi şəxslərin tənqidinə səbəb oldu. Buraya prezident Horst Köler, Bundestaqın prezidenti Volfqanq Thierse də var idi. İş vaxtının artırılmasından narazılıq əhalinin bir hissəsini narahat edirdi, çünki bu, təxribat və milli bayramı dəyərdən salmaq kimi qiymətləndirilə bilərdi. Həmçinin bayramın tarixi olaraq oktyabrın ilk bazar gününün keçirilməsi o demək idi ki, bayram 7 oktabr tarixinə də düşə bilərdi. Bu isə Şərqi Almaniyada kommunist dövlətin yaradılma tarixidir və Almaniyanın birləşməsindən çox bölünməsi ilə əlaqəlidir. Bu təklif qısa, lakin şiddətli müzakirələrdən sonra ortadan qaldırıldı.

## Bayramın qeyd edilməsi
Alman Birliyi Günü hər il təntənəli aksiya və festivalı (almanca:*Bürgerfest*) ilə qeyd olunur. Qeyd etmələr müvafiq ildə Almaniyanın Bundesratına sədrlik edən böyük şəhər, adətən əyalət paytaxtı tərəfindən keçirilir (ardıcıllıq Köniqşteyn Sazişi ilə müəyyən edilir). 2011-ci ildə Bonndan sonra, Frankfurt-Mayn 2015-ci ildə bayramın qeyd edildiyi ikinci qeyri-paytaxt şəhəri oldu. Hər iki şəhər alman tarixi və alman birləşmə hərəkatı üçün əhəmiyyətlidir, çünki Bonn şəhəri Qərbi Almaniyanın paytaxtı olmuş, Frankfurt-Mayn isə Almaniyanın birləşdirilməsi üçün 1848-ci ildə toplanmış Frankfurt parlamentinə ev sahibliyi etmişdir.

## Həmçinin bax
* Almaniyanın birləşdirilməsi
* Almaniyanın yenidən birləşdirilməsi

## İstinadlar

## Mənbə
*
Termistor

**Termistor**, standart rezistorlardan daha çox müqaviməti temperaturdan çox asılı olan yarımkeçirici bir rezistor növüdür. Termistor sözü *istilik* və *rezistorun* birləməsidir .

Termistorlar keçiricilik modelinə görə bölünür. Mənfi Temperatur Əmsalı (NTC) olan termistorlar *yüksək* temperaturda *daha az* müqavimət göstərir, müsbət temperatur əmsalı (PTC) olanlar isə *daha yüksək* temperaturda *daha çox* müqavimət göstərir. 

## Növləri
İstifadə olunan materiallardan asılı olaraq termistorlar iki növə bölünür:

* *NTC-mənfi temperatur əmsallı* termistorlar ilə temperatur yüksəldikcə müqavimət azalır; adətən valentlik zolağından termal ajitasiya ilə çarpan keçirici elektronların artması ilə əlaqədardır. NTC adətən bir temperatur sensoru kimi və ya bir dövrə ilə ardıcıl olaraq başlanğıc cərəyan məhdudlaşdırıcısı kimi istifadə olunur.
* *PTC-müsbət temperatur əmsallı* termistorlar ilə temperatur yüksəldikcə müqavimət artır; adətən artan termal qəfəs ajitasyonları, xüsusən də çirklər və qüsurlar səbəbindən. PTC termistorları adətən bir dövrə ilə ardıcıl quraşdırılır və yenidən qurulan qoruyucular kimi *həddindən artıq cərəyan* şəraitindən qorunmaq üçün istifadə olunur.

## İstinadlar
Bağırov

**Bağırov** — Azərbaycanlı soyadı.

* Mircəfər Bağırov — Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi
* Süleyman Bağırov (leytenant) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı
* Elçin Bağırov (kiçik çavuş) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu
* Zakir Bağırov (nazir) — Azərbaycanın mədəniyyət və elm xadimi
* Anar Bağırov — Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının sədri
* Tahir Bağırov (hərbçi) — gizir, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı

## Həmçinin bax
* Bağır
Azərbaycan–erməni mədəni münasibətləri

**Azərbaycan–erməni mədəni münasibətləri** — azərbaycanlılar və ermənilərin dil və mədəniyyətləri arasında əlaqə.

## Tarix
SSRİ dövründə Bakının ruslaşdırılması Bakı əhalisini özündə birləşdirən azərbaycanlı, rus, erməni və digər etnik qruplardan ibarət Bakı şəhəri submədəniyyətinin yaradılması ilə nəticələndi.

## Din
Hacı-Baba türbəsi İslam dininə aid, azərbaycanlılar və ermənilər üçün ortaq ziyarətgahdır. Qarabağ münaqişəsindən əvvəl Azərbaycandan arabir molla gəlir, burada namaz qıldırırmış. Bundan əlavə, bir azərbaycanlı daim ziyarətgahın yaxınlığında yaşamış və onun saxlanması üçün ianə toplamışdır.

## İstinadlar

## Əlavə oxu
* Fragments of Armenia’s Soviet Past: Tracing the Armenian-Azerbaijani Coexistence// RA NAA IAE. Edit. L. Kharatyan, A. Hakobyan- Yerevan, IAE Publication, 2019, 164 pages
Moldova Sovet Sosialist Respublikası bayrağı

**Moldova Sovet Sosialist Respublikası bayrağı** — bu bayraq 1952-ci il yanvarın 31-də Moldova SSR tərəfindən qəbul edilmişdir. Bayrağın kantonunda çəkic və oraq ilə birlikdə qırmızı, yaşıl (1/4) və qırmızı qırılmadan ibarət üç üfüqi zolaq var.
Tunc Allahın yükü

**Tunc Allahın yükü** () — Vahid Məmmədlinin “Tunc Mələk” və “Tunc Mələyin yolu” romanlarından ibarət, dünyada ilk qansız döyüş romanı olan dilogiyası.

Vahid Məmmədli ədəbi yaradıcılığa ilk dəfə Rusiya Mədəniyyət Fondunun (RMF) “Qrifon” nəşriyyatında nəşr olunan “Tunc Allahın yükü” əsəri ilə başlamışdır. Əsərin RMF tərəfindən nəşr olunması və tez bir zamanda bestsellerə çevrilməsi onunla əlaqədardır ki, əsər dünya ədəbiyyatında tamamilə yeni bir janrda, qansız döyüş romanı janrında yazılmışdır. Əsərin tez bir zamanda tanınması Rusiyanın və Avropanın ən böyük nəşriyyatı olan “Eksmo” nəşriyyatının diqqətini cəlb etmiş, 2006-cı ildə onun “Tunc Mələk” əsərini “Cəllad tələsməyi sevmir” adı ilə “Rus bestselleri” seriyasında çap edib.

Dünyanın böyük elektron kitab portallarından biri olan “Litres” portalının “Elektronnaya bukva 2024” – ən yaxşı elektron kitablar müsabiqəsində Vahid Məmmədlinin “Angelo di bronzo” (“Tunc mələk”) romanı 27620 kitabın içindən seçilərək müsabiqənin uzun siyahısına daxil edilib.

## Məzmun

Dilogiyanın hər iki romanı “İnsanın öz ağlından başqa onun qəlbinə və beyninə heç nə və kimsə hakim kəsilə bilməz” düşüncəsinə əsaslanır. Əsər qəhrəmanı Tunc Mələyin müharibə gedən İraqda istənilən situasiyada – yaraqlı terrorçuların milyonlarla pul tələb etmək üçün oğurladıqları biznesmen və jurnalisti azad etməsi, var-dövlət hərisliyindən ən yaxın adamlarını, polis əməkdaşlarını öldürənlərin, öz uğursuzluğunun qisasını yaşlı təqaüdçüdən alan qatilin aşkara çıxarılması üçün, böyük bir qoşunun qarşısında, hər addımda təhlükəylə üzləşsə də, bir güllə belə atmadan, qan tökmədən yalnız yüksək intellekti və ağlının gücü ilə bütün çətinlikləri dəf etməklə, tanımadığı, müxtəlif millətdən, dindən olan insanları xilas edib Tunc Mələk adını alan detektiv analitikin fəaliyyətindən bəhs edir.

Hər iki romanın qayəsini təşkil edən, müəllifin “Bu dünyada heç kim mələk deyil, başqaları üçün özlərini fəda edənlər mələklərdən də üstündürlər” sözləri, təsadüfi deyil ki, dünyanın bir çox yerlərində müdrik kəlamlar toplularında, saytlarında yer alır.

Dilogiyanın yalnız xeyirxahlığı və ağlının gücü ilə hər kəsə qalib gələn qəhrəmanı Tunc Mələk romanı bir detektiv, döyüş romanından çox, dünyanın bir çox mütərəqqi fəlsəfə və dünyagörüş məktəblərindən qaynaqlanan möhtəşəm ədəbiyyat nümunəsi kimi oxuculara sevdirir.

## Həmçinin bax

* Palıda sarılmış üzüm
* Şəhrizad

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Dele Alli

**Dele Alli** () — yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Nigeriya əsilli ingilis futbolçu. Superliqa komandalarından olan "Beşiktaş"da icarə əsasında çıxış edir.

## İstinadlar
İrvinq Çernev

**İrvinq Çernev** ()— şahmatçı və məhsuldar şahmat kitablarının müəllifi idi.

## Yaradıcılığı
İrvinq Çernev 20 şahmat kitabı yazıb, 1978-ci ildə Oxford University Press tərəfindən nəşr edilmiş və 1982-ci ildə Dover tərəfindən yenidən çap edilmiş, İrvinq Çernev tərəfindən Kapablankanın Ən Yaxşı Şahmat Sonluğu final mərhələsinə vurğu ilə qeyd olunan altmış tam oyun təqdim edir (tam cəbri qeydlə). 1945-ci ildə o, Kennet Harknesslə birlikdə "Şahmata dəvət" əsərini yazdı və bu kitab indiyə qədər yazılmış ən uğurlu şahmat kitablarından biri oldu

## Kitabları
* Şahmat strategiyası və taktikası (Fred Reinfeld ilə); Qara Cəngavər 1933
* Maraqlı Şahmat Faktları; Qara Cəngavər 1937
* Şahmat taxtasının sehri!; Şahmat İcmalı 1943
* Şahmata dəvət (Kennet Harkness ilə); Simon və Şuster 1945
* Qazanan Şahmat Tələləri; Şahmat İcmalı 1946
* Ruslar şahmat oynayır; McKay 1947
* Şahmatda qalibiyyət (Fred Reinfeld ilə); Simon & Schuster 1948
* Şahmatın parlaq tərəfi; McKay 1948
* The Fireside Book of Chess (Fred Reinfeld ilə birlikdə); Simon & Schuster 1949
* 1000 Ən Yaxşı Qısa Şahmat Oyunları; Simon & Schuster 1955
* Məntiqi Şahmat: Hərəkətlə hərəkət; Simon & Schuster 1957
* Kombinasiyalar: Şahmatın Ürəyi; Crowell 1960
* Praktiki Şahmat Sonu; Simon & Schuster 1961
* İndiyə qədər Oynanan Şahmatın Ən Öyrənici Oyunları; Simon & Schuster 1965
* Bir saatda şahmat (Frank J. Marshall ilə); Sentinel 1968
* Şahmat yoldaşı; Simon & Schuster 1968
* Şahmatın Möcüzələri və Maraqları; Dover 1974
* Qızıl Dozen (sonradan on iki böyük şahmatçı və onların ən yaxşı oyunları adlandırıldı); Oksford 1976
* Kapablankanın Ən Yaxşı Şahmat Sonları ; Oksford 1978
* Tam Qaralama Oyunçusu; Oksford 1981
* 200 Brilliant Endgames; Simon & Schuster 1989

## İstinadlar
Aureus

**Aureus** və ya **aurey** () — qədim Roma qızıl sikkəsi. Adı latın dilindəki "**" – qızıl sözündən gəlir. İkinci Pun müharibəsi zamanı dövriyyəyə buraxılmışdır. Bu, ilk növbədə qələbələrə görə mükafat olaraq qoşunlara paylanmaq üçün yalnız mükafatlı sikkə kimi istifadə edilmişdir. Beş yüz ildən artıq dövriyyədə olmuş və bu müddət ərzində dəfələrlə devalvasiyaya uğramışdır İmperator Konstantin tərəfindən həyata keçirilən son devalvasiyadan sonra bu, solid () kimi tanınmışdır

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Cohen. Description historique des monnaies frappé essous l’Empire Romain. Paris-London, 1859—1868
* Cohen. Description générale des monnaies de la République Romaine Paris-London, 1857
* Lenormant. La monnaie dans l’antiquité Paris, 1878
* Mionnet. Description de Médailles antiques, grecques et romaines Paris, 1806—1835
* Von Mommsen. Geschichte des Römischen Münzwesens" Berlin, 1860

## Xarici keçidlər

* Online numismatic exhibit: "This round gold is but the image of the rounder globe" (H.Melville). The charm of gold in ancient coinage
Haradan başlamalı (Hacı Şahin)

**Haradan başlamalı ** — Hacı Şahinin ilk kitabı.

Kitab həyatdan usanmış müasir insana yeni və pozitiv yanaşmalar təqdim edir. Müəllifin fikrincə, nə mənəvi aramlıq axtarışında olan Şərq, nə də maddi rifaha köklənmiş Qərb cəmiyyətlərində insan xoşbəxt deyil. Bəs bu böhrandan necə qurtulmalı? Haradan başlamalı? Kitabda bu suallara cavab axtarılır.

"Təhsil Araşdırmalar Mərkəzi"nin dəyərləndirməsinə əsasən, 2020-ci ilin ən yaxşı kitabı seçilib.

## Məzmun

Müasir insan, nəzəri müzakirələrdən, diktəedici tonla yazılan və deyilən əxlaqi göstərişlərdən yorulub. Ona, daha praktik, sadə və konkret yol lazımdır. Bu problemi həll etməyi özünə prioritet vəzifə hesab edən Hacı Şahinin qələmə aldığı bu kitabda, usanmış insana, həyatla bağlı yeni və pozitiv yanaşmalar təqdim edir. Müəllifin fikrincə, nə mənəvi aramlıq axtarışında olan Şərq, nə də maddi rifaha köklənmiş Qərb cəmiyyətlərində, nə qədər populist səslənsə də, insan xoşbəxt deyil. Bəs bu böhrandan necə qurtulmalı? Haradan başlamalı?

Kitabda, bu suallara cavab axtarılır. Həmçinin “günah”, “cəhənnəm”, “kafir” kimi neqativ anlayışlara, yeni, çağdaş insanın dərdinə dəyəcək mənalar verilir, mənəvi mövzuların praktik həyatda canlı qalması üçün dərin təhlillər aparılır.

## Rəylər

## Həmçinin bax

* Xoşbəxt ailə modeli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hacı Şahin: "Elə dərin yaralar var ki, ömrünün sonuna qədər adamı tərk etmir"
* Hacı Şahin Həsənlinin ilk kitabı işıq üzü görüb
Azərbaycan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı

**Azərbaycan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı** — 18 oktyabr 1991-cı ildən sonra ölkədə müstəqillik elan edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı sıralanmışdır.

## Siyahı

## Qeydlər

## İstinadlar
Viktor Rappoport

**Viktor Romanoviç Rappoport (Rappaport)** (; ) — sovet teatr rejissoru, dramaturq, pedaqoq, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1943).

## Həyatı
Viktor Romanoviç Rappoport 1889-cu ildə Sankt-Peterburqda anadan olmuşdur. 1910-cu ildə Sankt-Peterburq İmperator Universitetini bitirmiş və həmin ildən "Teatr və incəsənət" jurnalında işləmişdir.

Teatr fəaliyyətinə 1912-ci ildə Sankt-Peterburq Troitski Teatrında başlamış və 1913–1914 mövsümündə teatrın bədii rəhbəri olmuşdur. 1915-ci ildən çar ordusunda hərbi xidmət keçərək bədii kollektivin üzvü olmuşdur. 1917-ci ilin oktyabrından Kote Marcanişvilinin rəhbərlik etdiyi Troitski Teatrında fəaliyyətini davam etdirmiş, 1918-ci ildən Petroqrad Dram Aktyorları İttifaqı Teatrının (keçmiş Suvorin Teatrı) baş rejissoru olmuşdur. Böyük Dram Teatrında və Leninqrad opera və dram teatrlarında tamaşalar səhnələşdirmişdir.

Viktor Rappoport 1922–1926-cı illərdə Aleksandr Teatrında çalışmış, 1924-cü ildən həmin teatrın studiyasında pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. 1926-cı ildən Leninqrad Opera və Balet Teatrının rejissoru, 1927-ci ildən isə baş rejissoru olmuşdur. 1925–1929-cu illərdə fasilələrlə Leninqrad Dövlət Akademik Teatrı truppaları rəhbərinin müavini olmuşdur.

Viktor Rappoport Böyük Teatrda bir neçə əsər səhnələşdirmişdir. O, 1933-cü ildən Xarkov, Kiyev, Minsk, İrəvan şəhərlərində teatr fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1939-cu ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının baş rejissoru olmuşdur. 17 iyun 1943-cü ildə ona "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı verilmişdir.

Viktor Rappoport 2 iyul 1943-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Söyüdlü arx

**Söyüdlü arx** İlyas Əfəndiyev tərəfindən yazılmışdır. Roman 1958-ci ildə dərc olunub.

## Haqqında
İlyas Əfəndiyev yaradıcılığa lirik ruhlu hekayələrlə başlayıb və 1939-cu ildə onun "Kənddən məktublar" adlı beş hekayədən ibarət ilk kitabı çıxıb. Gənc yazıçının şirin, lirik, dəqiq və ifadəli nəsr dili, cazibədar təhkiyə tərzi ilk yazılarından diqqəti çəkib."Söyüdlü arx" (1958) romanının əsas qəhrəmanı, şəhərdən kəndə işləməyə gəlmiş Nuriyyə gənc aktirasıdır, lakin əsərin süjetində yenilik ondadır ki, Nuriyyə ancaq kənddə mədəni quruculuqla məşğuldur, kitabxana müdiridir. O, burada dram dərnəyi təşkil edir, cavanları kitabxanaya cəlb edir. Təsərrüfat məsələlərində yenilikçilərlə mühafizəkarlar arasında konfilikt Söyüdlü arxın uzadılması problemiylə bağlıdır və mübahisələr kəndin rəhbər işçiləri arasında gedir. Romanın uğur qazanmasında əsas rolu Nuriyyənin mədəniyyət sahəsində fəaliyyəti yox, onun mənəvi aləmi, şəxsi həyatı oynayır. Yazıçı qəhrəmanın həyatının bu tərəflərinə xüsusi diqqət yetirir.Roman birinci şəxsin-Nuriyyənin dilindən, onun xatirələri kimi verilir. Nuriyyə altı il ərzində sevib ürəyində gəzdirdiyi Murada təsadüfən rast gəlir, lakin onun ailəsi olduğunu bildikdə nəcib qız sevgisini qəlbinin dərinliyində basdırmağa qərar verir. Romanın sonunda bu gözəl təbiətli qadın, nəhayət ki, öz taleyini tapır və əsər nikbin sonluqla bitir. Təsadüfi olsa da, onun aktirasılıq istedadı tanınır və Bakıya gəlib böyük sənət aləminə addımlamaq üçün imkanlar tapır.

## İstinadlar
Paul Vallas

**Paul Gust Vallas** (; ) — ABŞ siyasətçisi və Çikaqo Məktəb üzvü (1995–2001).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Graham Burgess

**Graham K. Burgess** () — Graham K. Burgess 24 fevral 1968 - ci ildə Liverpulda, İngiltərədə anadan olub. İngilis FİDE şahmat ustası, tanınmış yazıçı və məşqçidir. İyirmi yaşında FİDE ustası oldu. Mersisayd ştatının Southport şəhərindəki Birkdale Liseyində oxuyub. 1989-cu ildə Kembric Universitetini riyaziyyat ixtisası üzrə bitirmişdir. 1994-cü ildə üç gün ərzində 510 blits şahmat oyunu oynayaraq (hər oyunçu üçün beş dəqiqə) dünya rekordu qoydu , 431 oyunda qalib gəldi və 25 heç-heçə etdi ( Burgess 2000 : 448–52).
Burgess iyirmidən çox kitab yazmış və 250-dən çox redaktə etmişdir. Onun "Şahmatın Mamont Kitabı" kitabı 1997-ci ildə Britaniya Şahmat Federasiyasının  İlin Kitabı Mükafatını qazanmışdır. O, Gambit Nəşrlərinin redaktor direktorudur. ( Burgess 2000 : başlıq səhifəsi).
O, həm də Doom (1993) sürət yarışçısıdır.  

## Kitablar
*Burgess, Graham (1993). Hücum edən oyunçu üçün Kral Hindistanı . Batsford . ISBN 0-8050-2936-2.
*Burgess, Graham (1994). Smith-Morra Gambit ilə qalib gəlmək . Batsford . ISBN 0-8050-3574-5.
*Burgess, Graham (1995). Qambitlər . Batsford . ISBN 978-0-8050-3898-9.
*Burgess, Graham (1998). Bütün Zamanların Ən Sürətli Şahmat Qələbələri . Hər kəs şahmat. ISBN 978-1-85744-538-1.
*Burgess, Graham (1998). Tam Alekhine . BT Batsford Ltd. ISBN 0-8050-2425-5.
*Nunn, Con ; Gallagher, Co ; Emms, Con ; Burgess, Graham (1999). Nunn Şahmat Açılışları . Hər kəs şahmat . ISBN 978-1-85744-221-2.
*Burgess, Graham (2000). Siciliyalı Taimanov . Gambit Nəşrləri. ISBN 978-1901983333.
*Burgess, Graham (2000). 20-ci əsrin şahmat məqamları . Gambit Nəşrləri. ISBN 978-1-901983-21-0.
*Burgess, Graham (2001). Slav . Qambit. ISBN 1-901983-44-7.
*Burgess, Graham; Nunn, Con ; Emms, Con (2004). Dünyanın Ən Böyük Şahmat Oyunlarının Mamont Kitabı (2-ci nəşr). Carroll & Graf. ISBN 978-0-7867-1411-7.
*Burgess, Graham (2009). Şahmatın Mamont Kitabı (3-cü nəşr). Çalışan Press Kitab Nəşriyyatları. ISBN 978-0-7624-3726-9.Birinci nəşr (1997) həm də Şahmat: Tactics and Strategy , *Castle Books, 2002, ISBN 978-0-7858-1516-7 kimi cilddə nəşr edilmişdir.

## İstinadlar
Jetuliu (film, 2014)

**Jetuliu** () — 2014-ci ildə Joao Jardim tərəfindən lentə alınmış Braziliya dram filmi, 24 avqust 1954-cü il tarixindən əvvəlki 19 gün ərzində o zamankı prezident Varqasın ölümünə səbəb olan böhranın son anlarına əsaslanaraq.

## Süjet

### Rollarda

* Toni Ramos: Jetuliu Varqas
* Drika Moraes: Alzira Varqas
* Aleşandre Borxes: Karlos Lacerda
* Fernando Luís: Benjamim Varqas
* Jackson Antunes: João Café Filho
* Michel Bercovitch: Tankredo Neves
* Klarisse Abujamra: Darcy Varqas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Brittni Qrayner

**Brittney Yevette Griner** ()— Qadınlar Milli Basketbol Assosiasiyasının (WNBA) Phoenix Mercury komandasının peşəkar basketbolçu . O , ABŞ qadın milli basketbol komandası ilə iki dəfə Olimpiya qızıl mükafatı və altı dəfə WNBA All-Star mükafatını qazanıb.

## Orta məktəb karyerası
Griner Hyustondakı Nimitz Liseyində oxuyub. Birinci kurs tələbəsi kimi universitet voleybolu oynayırdı. İkinci kursdan başlayaraq, Griner oğlan basketbol komandası ilə məşq etdi və dunk etməyi öyrənmək üçün Nimitz futbol məşqçisi ilə çalışdı. Gənclik mövsümündə onun dunklarını əks etdirən YouTube videosu 6,6 milyondan çox izlənildi və bu hadisə onun Shaquille O'Neal ilə görüşünə səbəb oldu. 11 noyabr 2008-ci ildə Hyuston Alief Hastinqsə qarşı oyunda 25 blok etmişdi, bu, ABŞ-də orta məktəb oyununda ən çox qadın tərəfindən qeydə alınan blok sayı idi 2008–09 mövsümündə o, 318 blok edərək mövsüm rekorduna imza atdı. Griner WBCA All-American seçildi və 2009 WBCA High School All-America Oyununda iştirak edərək 20 xal və 9 ribaund toplayaraq komandaya liderlik etdi.

## Kollec karyerası
2010-cu ilin yanvarında o, qadın kollec basketbol oyunu zamanı dunk edən yeddinci oyunçu oldu və kollec karyerasının ikinci və üçüncü smaçını etdi. Texas Dövlət Universitetinə qarşı 99–18 hesabı ilə qələbə qazandılar. 3 mart 2010-cu ildə Griner və Texas Tech oyunçusu Jordan Barncastle zolaq yaxınlığında mövqe uğrunda mübarizə apararkən Barnkasla faul deyərək səsləndi elə bu anda Griner iki addım irəli atdı və yumruq zərbəsi ilə Barnkaslın burnunu sındırdı . Bu hadisədən sonra Griner oyundan kənarlaşdırıldı . İkinci kurs tələbəsi kimi, Griner, Sweet 16 oyununda Green Bay qarşı karyerasında ən yüksək 40 xal da daxil olmaqla, hər oyunda orta hesabla 23 xal toplayaraq All-American Birinci Komandası mükafatını aldı. Onun ikinci kurs mövsümü 48–56 hesablı məğlubiyyətlə başa çatdı. Yeniyetmə mövsümündə Griner hər oyunda orta hesabla 23,2 xal, 9,4 ribaund və 5 blok yığıb. O, həmin mövsüm digər I Divizion qadın komandalarından daha çox zərbənin qarşısını aldı . Griner AP ilinin oyunçusu və 2012-ci ilin Qadın Kolleci Basketbolunun Premyer Oyunçusu seçildi.

## Peşəkar karyera
Griner WNBA-da mövsümlərarası fasilədə xaricdə oynamışdır. 2013–14 mövsümlərarası mövsümdə o, Çində WCBA -nın Zhejiang Golden Bulls komandasında oynadı və burada 600.000 dollara dörd aylıq müqavilə imzaladı ki, bu da Merkuri ilə yeni mövsümdə qazandığı məbləğdən 12 dəfə çox idi. O, 2014-cü ildə WCBA All-Star Oyununun MVP seçildi. 2014–15 mövsümlərarası fasilədə o, Çində WCBA-nın Pekin Böyük Divarında oynadı. Pekin Böyük Divar mövsümü pley-offda ikinci olaraq başa vurdu.

## İstinadlar
Yaradılışın hədəfi

***Yaradılışın hədəfi*** — Hacı Şahinin 2-ci kitabı.

Hacı Şahin daha əvvəl Məşədi Dadaş məscidində "Cümə namazı" xütbələrində bu mövzuda danışıb.

Kitab 2022-ci ildə Darul Hikmət Elm və Tədris Mərkəzi tərəfindən səsləndirilib.

## Məzmun

Bu kitab bir axtarış, insanda “niyə”, “nə üçün”, “nə vaxt” suallarını yaratma cəhdidir. Ola bilərmi, bu qədər rəngarəngliyin, sürətin içində dalana dirənmişik, bozluq hər tərəfdən bizi əhatələyib, hər şey “apdeyt” olsa da, əslində, heç nə dəyişmir?

Hacı Şahin Həsənli “Yaradılışın hədəfi” kitabında hazırda dəbdə olan “liberalizm”, “plüralizm”, “sağçılıq”, “solçuluq” anlayışlarını təhlil etməyə çalışır, dalandan qurtulmaq üçün alternativ yollar təqdim edir. Və bu təşəbbüsdə çağdaş dünya perspektivinin qeyri-kafiliyi, insanın daxili potensialını tamlıqla görə bilməmə faktı aşkara çıxır.

Müəllifin fikrincə, inanclı təbəqə də bu proses zamanı nostalgiyaya qapılmaq, marginallaşma, dini yalnız bir baxış bucağından görmək kimi problemlərlə üzləşib.

## Həmçinin bax

* Xoşbəxt ailə modeli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hacı Şahin Həsənlinin ikinci kitabı nəşr olundu