Vaterloo körpüsü

**Vaterloo körpüsü** ()— Blekfrayrs körpüsü və Hungerford körpüsü arasında  Londonda Temza çayının üzərindən keçən avtomobil və piyada yolu üçün nəzərdə tutulmuş körpüdür. Körpünün adı 1815-ci il Vaterloo döyüşündə Prussiya və İngilis-hollandiyanın qələbəsinə hərs olunub. Çayın strateji əyilməsi sayəsində körpüdən Londonun görünüşü (Vestminister, qərbə tərəf Saut Bank  və Londonun gözü, şərqə tərəf Kanari-Uorf və  Siti) yer səviyyəsində istənilən nöqtədən geniş şəkildə  görünür.

## Tarix

### Birinci körpü

Bu yerdəki körpü *Strend Bridge Company* üçün Con Renni tərəfindən 1809-1810-cu illərdə layihə edilib və 1817-ci ildə keçidi rüsumla olan körpü kimi açılışı olub. Qranit körpü giriş də daxil olmaqla, 748.6 m olan və  qoşa Yunan-Dorik daş sütunları ilə ayrılmış bir-birindən 36.6 metr məsafədə olan doqquz arkadan ibrət idi. Açılışından əvvəl bu körpü "Strend Bridge" kimi tanınırdı. 1840-cı illərdə körpü intihara cəhd yeri kimi məşhurluq  qazanmışdı. 1841-ci ildə Amerikalı kaskadyor *Samuel Gilbert Skott* həmin  körpüdə eşafot iplə asılma hərəkətini  yerinə yetirərkən həlak olub. 1844-cü ildə Tomas Hud körpüdən özünü atmış satqın qadın haqqında  *The Bridge of Sighs* poemasını yazıb.  Körpünü rəsm  əsərlərində fransız impressionist rəssam Klod Mone və ingilis romatik rəssam Con Konstebl  əks etdiriblər.  Körpü 1878-ci ildə milliləşdirildi və burada rüsumu ləğv edən *Metropolitan Board of Works* orqanına təhvil verildi.

Maykl Faradey 1832-ci ildə Yerin maqnit sahəsi nəticəsində  axan duzlu suyun geri çəkilməsinə görə körpünün hər bir tərəfi arasında potensial fərqi ölçməyə çalışırdı. 1884-cü ildən etibarən qədim London körpüsünün zədələnib uçmasından sonra, çay axınının artması nəticəsində yuyulma və Renni körpüsünün dirəklərində ciddi problemlər tapıldı.  1920-ci illərədək problem artmaqda davam etdi. Körpüdə beş tələb olunan dirək nizama salındı, bəzi ağır üstqurumlar kənarlaşdırıldı və müvəqqəti olaraq armaturlaşma işi aparıldı.

### İkinci körpü
London Qraflıq Şurası Jil Gilbert Skott tərəfindən yeni layihə olunmuş strukturla körpünün dağıdılaraq, yenisi ilə əvəz olunmasını qərara aldı. Mühəndislər *Rendel Palmer & Tritton* şirkətindən olan Ernest Buckton və Con Kuerel idi. Yeni keçidin açılışı natamam da olsa 11 mart 1942-ci ildə baş tutdu. Tam olaraq isə körpü 1945-ci ildə tamamlanıb. Yeni körpü İkinci Dünya müharibəsi zamanı Almaniyanın bombardmanı nəticəsində Temza çayının üzərindən keçən zədələnmiş yeganə körpü idi. Tikinti üzrə podratçı *Piter Lind & Company* şirkəti idi. Tez-tez iddia olunur ki, işçi qüvvəsinin daha çoxunu qadınlar təşkil etmişdir. Buna görə də bəzən köpünü  "*qadınların körpüsü*" kimi də adlandırırlar.

Bolqarıstanlı dissident Georgi Markov 1978-ci ildə KQB-nin köməyilə Bolqarıstanın gizli polis agentləri tərəfindən Vaterloo körpüsündə qətlə yetirilib.

## Coğrafiyası
*Saut-Bank, Royal Festival Hall, Vaterloo vağzalı, Queen Elizabeth Hall, Royal National Theatre, BFI Southbank* (düz körpünün aşağısında) kimi tanınan yerlər  körpünün cənub qurtaracağının ərazisindədirlər.

1950-ci illərdə *National Film Theatre* düz Vaterloo körpüsünün aşağısında tikildi. 1980-ci illərdə mükafat qazanan *Museum of the Moving Image*  də birbaşa olaraq körpünün aşağısında tikilib.

Körpünün şimal qurtaracağı *Somerset Haus* yaxınlığında Strend və *Oldviç* yolu ilə birləşən Viktoria sahil küçəsi üzərindən keçir . Bu qurtaracaqda əvvəllər—1950-ci illərin sonuna qədər *Kinqsuey Tramvay Metrosunun* cənub əsas girişi yerləşirdi.  Bütün körpü 1981-ci ildə *Qrade II*tikililəri siyahıya alan* strukturun () himayəsinə verilib.

## Populyar mədəniyyətdə
Robert Şervud 1930-cu ildə *Vaterloo körpüsü* tamaşasında birinci dünya müharibəsində qəfil hava hücumu zamanı körpüdə qarşılaşdığı qadına vurulan və onunla evlənnən əsgər rolunu canlandırıb. Bu tamaşa əsasında üç film buraxılıb: 1931, 1940, 1956. 1940-ci ildə çəkilmiş filmdə baş rolları Vivyen Li və Robert Teylor canlandırıb.
 
Vendi Koup tərəfindən yazılmış *After the Lunch* şeri iki sevgilinin Vaterloo körpüsündə ayrılması haqqındadır. Hal-hazırda Vaterloo körpüsü mahnısının lirik forması Couls Holland və Luiza Marşall tərəfindən yazılıb.

Körpünün özəllikləri Maykl Keynin baş rolda çəkildiyi *Elfi* filminin sonundakı və başlanğıcındakı epizodlarda göstərilir. Filmin son epizodunda baş qəhrəmanın sahibsiz itin ardınca körpünü keçdiyi görünür.

Britaniya detektiv filmi olan *Şerlokun* *Böyük Oyun bölümündə* hadisələr körpünün şimal tərəfinin altında baş verir.

Britaniya orkestri The Kinks tərəfindən söylənilən *Vaterlooda Qürüb çağı* mahnısı Londonda yaşayış və Vaterloo körpüsündən həyata baxış haqqındadır.

2013-cü ildə baş rollarda Din Lennoks Kelli və Kristofer Testerin çəkildiyi *"Körpüdə"* bədii filmi bir kişinin gecə Vaterloo körpüsündə əsgərlərlə qarşılaşması və Temza çayına özünün tullamaq istəməsi haqqında olmuş hadisəyə əsaslanan qısa filmdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

#Vaterloo körpüsü
#Vaterloo körpüsü (1817) - Strukturu
#Vaterloo körpüsü (1945) - Strukturu