Macarıstan forintinin sikkələri

**Macarıstan forintnin sikkələri** () — 1946-cı ildən bu günə qədər buraxılan Macarıstan forintnin sikkələri. Forint sikkələri Macarıstan pul vahidi olan Macarıstan forintinin bir hissəsidir.

1806–1982-ci illər arasında macar dilində "forint" sözü Avstriya-Macarıstan imperiyasının pulu Avstriya quldeninə deyilirdi. Forint rəsmi olaraq İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra, 1946-cı ilin avqustunda, İkinci Macarıstan Respublikası hökuməti tərəfindən Macarıstanın pul vahidi olaraq qəbul edildi. Valyuta 20 il ərzində sabitliyini qoruyub saxlaya bilmişdir. Lakin sonradan sosialist iqtisadi sistemin zəifləməsi inflyasiyaya gətirib çıxardı, bu, forintin alıcılıq qabiliyyətinə təsir edərək 1990-cı illərdə böhrana səbəb oldu. Valyutanı sabitləşdirmək yalnız XXI əsrin əvvəllərində mümkün olmuşdur.

Müxtəlif dövrlərdə 2, 5, 10, 50 filler və 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200 forint nominalında sikkələr dövriyyədə idilər. Bundan əlavə, 1948-ci ildən geniş dövriyyəyə xatirə sikkələri buraxılır, 1949-cu ildən isə investisiya sikkələri və dövriyyə üçün nəzərdə tutulmayan sikkələr buraxılmağa başlandı.

## Dövr sikkələri

### [[İkinci Macarıstan Respublikası|Macarıstan Respublikası]] (1946–1948)

İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra Macarıstanın əvvəlki pul vahidi olan pengö hiperinflyasiyaya məruz qaldı. Macarıstan hökuməti yeni valyutanın tətbiqi problemi ilə üzləşməli oldu. Yeni sikkələr sabitliyi simvollaşdırmalı və xalqın yeni pula inamını artırmalı idi. İlk sikkələr 1946-cı ildə mis xəlitəsi və alüminiumdan istifadə edilərək zərb olunmuşdur, onlar 1 və 2 forint sikkələri və 1 və 10 fillerdən ibarət idilər. Forint qızıl standartına əsaslansa da, gümüş sikkələr yalnız ilk 2 il ərzində zərb olunurdu (gümüş 5 forint sikkəsi). Lakin hökumət, əhalinin bu sikkələri yığmağından çəkinərək, Milli Banka sikkələrdə istifadə edilən gümüşün kütləsini və keyfiyyətini azaltmasını tapşırdı. 1947-ci ildən sonra 5 forint sikkəsi adi xəlitədən zərb edilməyə başlandı. 5 və 50 filler sikkələri ilk dəfə 1948-ci ildə alüminiumdan istifadə edilərək zərb edilmişdir. Bəzi sikkələr (5, 10, 20 filler, 1 forint) 1951-ci ilə qədər zərb edilirdi.

Bundan əlavə, xatirə sikkələrina buraxılışına başlandı. Macarıstan Respublikasının ilk xatirə sikkələri 1948-ci il seriyalı 3 sikkə oldu ki, onlar 1848-ci il inqilabının yüzüncü ildönümünə həsr olunmuşdur.

### Macarıstan Xalq Respublikası (1949–1989)

1949-cu ildə sikkələrdəki ölkə adı "Macarıstan Xalq Respublikası" () olaraq dəyişdirildi. Matyaş Rakoşi Koşut geribini yeni sosialist gerb ilə əvəzlədi. 1950-ci ildən başlayaraq 2, 10 və 20 filler nominalında alüminium sikkələrin istehsalına başlandı. Bütün sikkələr Macarıstan zərbxanasında zərb olunurdu.

1956-cı il Macarıstan inqilabından sonra ölkənin gerbi yenidən dəyişdirildi və gerbin bu versiyası 1957-dən 1989-cu ilə qədər sikkələrdə istifadə edildi.

### Macarıstan Respublikası (1990–2011)

1993-cü ildə 1, 2, 5, 10, 20, 50 və 100 forint nominallı yeni sikkələr dövriyyəyə buraxıldı. 1996-cı ildən 100 forint nominalında sikkə bimetallik variantda zərb olunmağa başladı və 1999-cu ilə qədər 1992-ci il nümunəsini tamamilə əvəzlədi. İkincinin ləğv olunma səbəbləri böyük ölçüdə olması və asanlıqla 20 forint sikkəsi ilə qarışdırıla bilməsi ilə əlaqədar idi.

1 forint sikkəsi əhəmiyyətli miqdarda Kanadaya ixrac edildi, çünki əsl xırda sikkələr əvəzinə ödəmə maşınlarında balaca-balaca sikkələr istifadə edilirdi. 1 forint sikkəsinin ucuzluğunu nəzərə alaraq, bu addım olduqca sərf edirdi və yeni növ ödəmə maşınının yaradılmasına yardım etdi. 50 forint sikkəsi Böyük Britaniyada istifadə edilirdi, o, 50 penni sikkə ilə təxminən eyni diametrdədir və bəzi satış maşınlarında istifadə edilirdi. Ayrıca, 2 kuna nominalında xorvat sikkələri və macar 10 forinti çəki və forma baxımından oxşardılar, bu səbəbdən xorvat avtodayanacaq aparatları hər iki sikkəni qəbul edirlər.

1 mart 2008-ci ildə 1 və 2 forint nominallı sikkələrin dövriyyədən çıxarılmasına başlandı. Bu qərar kiçik nominallı sikkələrin həddindən artıq yüksək xərclərlə (faktiki dəyərindən təxminən 4 dəfə çox) zərbolunması səbəbindən qəbul edildi.

Milli Bank 2009-cu ildə 200 forint banknotunun yeni 200 forint sikkəsi ilə əvəzlənəcəyini açıqladı. Sikkənin üzərində Seçeni körpüsünün təsvir olunması qərarı 13–26 oktyabr 2008-ci il tarixlərində keçirilmiş müsabiqənin internet sorğusunun cavablarına əsasən qəbul edildi. Sikkə 15 iyun 2009-cu ildə dövriyyəyə buraxıldı.

### Macarıstan (2012—indiyədək)
Yeni Konstitusiyanın qəbulu ilə əlaqədar olaraq, 1 yanvar 2012-ci ildən etibarən dövlətin rəsmi adı "Macar Respublikası"ndan () "Macarıstan"a () dəyişdirildi. Üzərində ölkənin yeni adı olan sikkələr 2012-ci ildə də zərb olunmağa başladı, eyni anda əvvəl buraxılmış sikkələr qanuni ödəniş vasitəsi statusunu qoruyub saxladı.

Yeni sikkələrin rəsmi satış tarixi 1 yanvar 2012-ci ildir, ancaq əslində sikkələr 18 fevral 2012-ci ildə dövriyyəyə buraxılmışdır.

## Dövriyyəyə buraxılmış xatirə sikkələri

### İkinci Macarıstan Respublikası

### Macarıstan Xalq Respublikası

### Macarıstan (Macar Respublikası)

## Dövriyyə üçün nəzərdə tutulmayan sikkələr

### Xalq Respublikası (1949–1989)
Macarıstanın geniş dövriyyəyə buraxılmayan ilk xatirə sikkələri Xalq Respublikası dövründə zərb edilmişdir. 1949–1989-cu illərdə 2 fillerdən 100 forint nominalına qədər 98 sikkə buraxılmışdır. 1990-cı il istisna olmaqla 1975-ci ildən bəri olduqca böyük nominallı sikkələr (200 və 500 forint) buraxılmışdır.

Material kimi əsasən gümüş və qızıl istifadə olunurdu, buna baxmayaraq 1966 və 1967-ci illərdə məhdud tirajla (təqribən 5000 ədəd) mis-nikel xəlitəsindən 2, 5, 10, 20 və 50 filler və gümüşdən 1 forint nominalında müntəzəm çapda pullar buraxıldı.

### Macarıstan (1989—indiyədək)
1989-cu ildə Üçüncü Respublikanın qurulmasından sonra müasir Macarıstanın ilk məhdud tirajlı xatirə sikkələri zərb edildi. İstehsalda qızıl, gümüş, tunc, mis-nikel xəlitəsi, mis-sink-nikel xəlitəsi, bürünc və mis materiallarından istifadə olunmuşdur.

Ümumilikdə, 1989-cu ildən 2019-cu il tarixləri ərzində 50 ilə 500.000 forint nominalı arasında 312 sikkə buraxılmışdır. 2021-ci il üçün geniş dövriyyə üçün nəzərdə tutulmayan 24 xatirə sikkəsinin buraxılması planlaşdırılır.

1990-cı ildə rəsmi olaraq dövriyyəyə buraxılmayan 1, 2, 5, 10 və 20 forint nominallı müntəzəm dövriyyə sikkələrinin sınaq buraxılışı zərb olundu (təxminən 10.000 ədəd tirajla).

2006-cı ildə "1956 macar inqilabının və istiqlal müharibəsinin 50 illiyi" mövzulu və qızıla tutulmuş növdə xatirə sikkəsi zərb edildi (tiraj 12.000 ədəd, tiraj üçün versiya 2.012.000 ədəddən ibarət idi).

## Şərhlər


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Macarıstan Milli Bankı
* Macarıstan sikkələri
* Macarıstan sikkələrinin kataloqu