open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yaqub Məmmədov (birinci katib)

**Yaqub Cəlal oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan dövlət və partiya xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Laçın Rayon Komitəsinin birinci katibi (1981–1986), Göyçay Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri (1977–1981).

## Həyatı
Yaqub Cəlal oğlu Məmmədov 1938-ci ildə Göyçay rayonunun Qızılağac kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1955-ci ildə rayondakı "Bolqarıstan" kolxozunda kolxozçu kimi başlamışdır. Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət keçmiş, Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirdikdən sonra beş il müəllim işləmiş və Qızılağac kənd orta məktəbinin direktoru olmuşdur.

1972-ci ildə Yaqub Məmmədov partiya işinə irəli çəkilmiş və Azərbaycan Kommunist Partiyası Göyçay Rayon Komitəsinin təlimatçısı, şöbə müdiri, sonra isə katibi olmuşdur. 1977-ci ildən Göyçay Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri işləmiş, paralel olaraq Bakı Ali Partiya Məktəbinin qiyabi şöbəsini bitirmişdir. 1981-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycan KP Laçın Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmiş və həyatının sonunadək bu vəzifədə çalışmışdır.

Yaqub Məmmədov 1963-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, 11-ci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. Ali Sovetin Mandat komissiyasının üzvü olmuşdur. Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXXI qurultayında Azərbaycan KP Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və iki "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Yaqub Məmmədov uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra 1986-cı il martın 16-da 48 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Səttar xan (film)

**Səttar xan filmi** (farsca:*ستار خان*) — Əli Hatəmi tərəfindən 1972-ci ildə çəkilmiş bioqrafik film. Film İran azərbaycanlılarından olan Səttar xan və onun həyatından bəhs etməkdədir. Həmçinin filmdə Səttar xanın Məşrutə inqilabında oynadığı rol geniş şəkildə əks etdirilmişdir. Filmdə öz dövrünün tanınmış aktyorları olan Əli Nasirian, İzzətullah Entezami, Pərviz Səyyad, İnayət Bəxşi və Cahangir Fouruhar və s. çəkilmişdir.

Filmdə həmçinin, digər azərbaycanlı məşhur inqilabçılar olan Heydər xan Əmioğlu və Bağır xan obrazları da yaradılmışdır.

## Rollarda
Filmdə çəkilmiş bəzi məşhur aktyorlar bunlardır:
* Əli Nasirian - Səttər xan
* İnayət Bəxşi - Bağır xan
* İzzətullah Entezami - Heydər xan Əmioğlu
* Pərviz Səyyad - Əli Müsyöo
* Məhəmmədəli Keşəvərz - Abbas Atabəy
* Cahangir Fouruhar 
* Məhəmmədəli Sepanlı
* Cəlal Pişvayian
* Əbdüləli Hümayun
* Sadeq Bəhrami
* Sirus İbrahimzadə
* Bağır Şahrudi
## Həmçinin bax
* Səttar xan
* Atabəy parkı hadisəsi

## İstinadlar
İppolita Mariya Sforza

**İppolita Mariya Sforza** (; ) — Milan hersoqu I Françesko Sforzanın qızı, Kalabriya hersoqinası. Gələcəkdə Neapol kralı olan II Alfonsonun xanımıdır.

## Mənbə

* Bernuzzi, Marco (2003). "Alfonso II of Aragon". In Bietenholz, Peter G.; Deutscher, Thomas Brian (eds.). Contemporaries of Erasmus: A Biographical Register of the Renaissance and Reformation. Vol. A–Z. University of Toronto Press.
* Commire, Anne; Klezmer, Deborah, eds. (2000). Women in World History. Vol. Harr–I. Yorkin Publications.
* Covini, Nadia (2006). Princesses and Ladies of Power at the Sforza Court.
* Hollings, Mary Albright (1911). Europe in renaissance and reformation, 1453–1659. Macmillan.
* Previté-Orton, C. W. (1978). The Shorter Cambridge Medieval History. Vol. 2, The Twelfth Century to the Renaissance (9th ed.). Cambridge University Press.
* Robin, Diana, ed. (2009). Francesco Filelfo: Odes. Harvard University Press.
* Stevenson, Jane (2005). Women Latin poets: language, gender, and authority, from antiquity to the Eighteenth Century. Oxford University Press.
* Tribble, Colin (2012). A Trusting Partnership: Sentiment and Politics in Quattrocento Dynastic Unions: Unpublished Dissertation. University of Edinburgh.

## İstinadlar
Bayu çıxıntısı çuxuru

**Bayu çıxıntısı çuxuru** (, ) — ABŞ-nin Luiziana ştatı ərazisində, Bayu adlı regionda yerləşən çuxur. "Texas Brine" şirkəti tərəfindən hazırlanmış duz qübbəsinin çökməsi nəticəsində yaranmışdır. Çuxur 3 avqust 2012-ci ildə "Texas Brine" işçisi tərəfindən iki aylıq seysmik aktivlikdən və körfəzin səthində görünən qabarcıqlardan sonra aşkar edilmişdir. Uğursuzluğun ətrafı bataqlıqdır, əsasən sərv ağacları ilə örtülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  прихода 
* 
* 
*
Bayu

**Bayu** ( ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının cənubunda adətən düz, alçaq ərazidə tapılan su hövzəsi üçün istifadə olunan termin. Bu, son dərəcə yavaş axan çaya (çox vaxt zəif müəyyən edilmiş sahil xətti ilə), bataqlıq gölə, bataqlıq əraziyə və ya dərəyə aid ola bilər. Onların tərkibində adətən balıq həyatı və plankton üçün çox əlverişli olan duzlu su var. Bayular adətən ABŞ-nin cənubundakı Körfəz sahili bölgəsində, xüsusən Missisipi çayının deltasında olur, baxmayaraq ki, onlar başqa yerlərdə də mövcuddur.

## Etimologiyası
Söz Amerika ingiliscəsinə Luizianada danışılan Luiziana fransızcası vasitəsilə daxil olmuş və çokto dilində "kiçik axın" mənasını verən "*bayuk*" sözündən yarandığı güman edilir. İlk dəfə XVII əsrdə ortaya çıxdıqdan sonra bu termin XVIII əsr hesablarında və xəritələrində tez-tez "*bayouque*" və ya "*bayouque*" kimi istifadə olunur.

## İstinadlar
Şpatel

**Şpatel** yemək, dərman, gips və boya daxil olmaqla materialı qarışdırmaq, yaymaq və qaldırmaq üçün istifadə olunan enli, yastı, əyiləbilən bir bıçaqdır.

## İstinadlar
Postsavadlı cəmiyyət

**Postsavadlı cəmiyyət** — multimedia texnologiyasının savadlılığın, oxumaq və ya yazmaq qabiliyyətinin artıq zəruri və ya ümumi olmadığı nöqtəyə qədər irəlilədiyi hipotetik cəmiyyət. Bu termin hələ 1962-ci ildə Marşall MakLuhanın "*Qutenberq qalaktikası*"nda görünür. Bir çox elmi-fantastik cəmiyyətlər, Rey Bredberinin "*[[Farengeyt 451]]*" romanında", Den Simmonsun "*[[İlium (roman)|İlium]]*" romanında və Qari Şteynqartın "*[[Super kədərli əsl sevgi hekayəsi]]*"ndə olduğu kimi postsavadlıdır.

Post-savadlı cəmiyyət yazı sistemlərini tətbiq etməyən və estetik ənənələri şifahi ədəbiyyat və şifahi tarix formasını alan, incəsənət, rəqs və nəğmənin köməyi ilə müasir və ya tarixi şifahi mədəniyyətlərdən fərqlənir). Post-savadlı cəmiyyət yazılı sözü yazılmış səslərlə (CD-lər, audiokitablar), yayımlanan şifahi söz və musiqi (radio), şəkillər (JPEG) və hərəkətli təsvirlərlə (televiziya, film, MPG, axın videosu, video oyunlar, virtual) əvəz edərdi. reallıq). Post-savadlı cəmiyyət hələ də savadlı, oxumağı və yazmağı bilən, lakin istəməyən insanları əhatə edə bilər. Əksər insanlar media savadlı, multimedia savadlı, vizual savadlı və transliterasiya qabiliyyətinə malik olardılar.

Kris Hecsin yazdığı "*[[İllüziya imperiyası]]*" və Nil Postmanın yazdığı "*[[Özümüzü ölənə qədər əyləndirmək"|Özümüzü ölənə qədər əyləndirmək]]*" adlı qeyri-bədii kitabları hər ikisi savaddan sonrakı mədəniyyətin qəfil yüksəlişini müşahidə edir.

## Həmçinin bax
* Daniel Bell
* Postsənaye cəmiyyəti

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* The Dawn of the Post-literate Age, by Patrick Tucker, THE FUTURIST Magazine, November–December 2009.
* *The Gutenberg Galaxy*, Marshall McLuhan, University of Toronto Press, 1962
* *Empire of Illusion*, Chris Hedges, 2009,
Snob effekti

**Snob effekti** — mikroiqtisadiyyatda bir fenomen, digər istehlakçıların tələbinin miqdarının dəyişməsinə cavab olaraq bir istehlakçı tərəfindən mallara olan tələbin miqdarının əks istiqamətdə dəyişməsini əks etdirir.

Gəlir səviyyəsi daha yüksək olan snob, aşağı gəlir səviyyəsi olan başqalarının almadığını almağa çalışır. Onun vəzifəsi kütlədən fərqlənmək, özünəməxsusluğunu vurğulamaqdır. Hər hansı bir məhsul kateqoriyasına tələbat nə qədər çox olarsa, belə bir alıcının onu almaq ehtimalı bir o qədər azdır.

Snob effekti digər mikroiqtisadi modellərin əksəriyyəti ilə ziddiyyət təşkil edir, çünki tələb əyrisi adi malların tipik mənfi yamacından daha çox müsbət meylə malik ola bilər.

## Məzmunu
Öz mənasında bu təsir *“[[Təqlid effekti|imitasiya effekti]]<nowiki/>nin”* əksidir. Belə istehlakçıların (snobların) zövqləri digər insanların bu kütləvi mallara olan tələbindən tərs asılıdır. Snoblar istehlak mallarından istifadə etmək istəmirlər, lakin qeyri-adi, bahalı və ya unikal mallara sahib olmaq istəyirlər. Bu məhsullar adətən yüksək iqtisadi dəyərə malikdir, lakin praktiki dəyəri azdır. Məhsul nə qədər az olsa, onun snob dəyəri bir o qədər yüksək olar. Belə mallara misal olaraq nadir sənət əsərləri, dizayner geyimləri və idman avtomobillərini göstərmək olar. Lakin bu növ mallara üstünlük verilməsi heç də həmişə snobçuluqdan xəbər vermir. Məsələn, insan xüsusi tikiş texnikasına və parçanın davamlılığına görə dizayner paltarlarına üstünlük verə bilər.

Snob effekti məhsulun qiyməti qalxdıqda ona tələbin artmasında özünü göstərir; prestijli tələb anlayışı ilə bağlı, alıcının fikrincə, onun yüksək sosial vəziyyətini, böyük maliyyə imkanlarını və s.

## Qrafik illüstrasiya

Qiymətin P0-dan (ilkin qiymət) P1-a düşməsi ilk növbədə belə istehlakçının malın istehlakını q0-dan artırmağa vadar edəcək. (ilkin istehlak) q 1, lakin, nə zaman
bir məhsula bazar tələbinin əhəmiyyətli dərəcədə artması, snob istehlakçı məhsulun istehlakını q' səviyyəsinə qədər azalda bilər. Qrafikdə belə bir məhsulun snob tərəfindən istehlakı (tələbi) dc sətri ilə təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Təqlid effekti

**Təqlid effekti** — qrupda qəbul edilən aşağıdakı stereotiplər və nümunələr.

## Məzmunu
* Tələb Qanununun "Təqlid Effekti" kimi paradoksları və istisnaları var.
* Bu fenomenin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, hər bir fərdi istehlakçının tələb xətti tələb artdıqca sağa doğru hərəkət edir. Yəni konkret məhsulun istehlakına bazarda müəyyən məhsula olan ümumi tələb təsir edir: bazarda məhsula tələbat nə qədər çox olarsa, alıcılar onu almağa çalışırlar.
Bu təsirin əksi fenomen "snob effekti" dir.

## Fenomenin səbəbləri
* Öz səbəbləri olan moda;
* Ağızdan ağıza bir insanın məhsulu dostları arasında istifadə etməsi ilə bağlı müşahidə etdiyi müsbət təcrübədir — və satılan hər bir nüsxə yeni müştəriləri cəlb edir;
* Şəbəkə effekti — əgər məhsul qarşılıqlı əlaqə vasitəsidirsə (məsələn, rabitə), onda onun praktiki dəyəri iştirakçıların sayının artması ilə artır (məsələn, telefoniya abunəçiləri);
* Texniki cəhətdən mürəkkəb məhsullar üçün cihaz nə qədər geniş yayılsa, xidmət və təmirlə bağlı problemlər bir o qədər az olar.

## Ədəbiyyat
* "Економічна теорія: Політекономія: Підручник" — Базилевич В. Д. (ред.), 2007, Знання-Прес.
* "Мікроекономіка" — ред. Базилевич В. Д., 2007, Знання, ISBN 966-346-233-7
Əks-səda kamerası (media)

**Exo-kamera** — xəbər mediasında və sosial mediada iştirakçıların qapalı sistem daxilində ünsiyyət və təkrarlama yolu ilə əvvəlcədən mövcud olan inanclarını gücləndirən və ya gücləndirən inanclarla qarşılaşdıqları və təkzib edilməkdən təcrid olunmuş mühit və ya ekosistem. Exo-kamera mövcud baxışları zidd baxışlarla qarşılaşmadan yayır və bu, potensial olaraq təsdiqləmə qərəzliliyi ilə nəticələnir. Exo-kameralar sosial və siyasi qütbləşməni, həmçinin ekstremizmi artıra bilər. Sosial mediada exo-kameraların müxtəlif perspektivlərə məruz qalmağı məhdudlaşdırdığı, ehtimal olunan narrativ və ideologiyaları dəstəklədiyi və gücləndirdiyi düşünülür.

Termin akustik exo-kameraya əsaslanan metaforadır və səslər içi boş bir korpusda reverberasiya verir. İnternetdə sosial media icmalarında bu əks-səda doğuran və homogenləşdirici təsir üçün ortaya çıxan başqa bir termin neotribalizmdir.

Bir çox alimlər exo-kameraların vətəndaşların mövqelərinə və baxışlarına, xüsusən də siyasətə təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. Bununla belə, bəzi tədqiqatlar exo-kameraların təsirlərinin güman ediləndən daha zəif olduğunu irəli sürmüşdür.

## Əks tədbirlər
Bəzi şirkətlər də alqoritmik yanaşmada exo-kameranın təsirləri ilə mübarizə aparmaq üçün səy göstərmişlər. Bunun yüksək profilli nümunəsi "Facebook"un istifadəçiləri üçün saytda xəbər mənbəyi olan "Trend" səhifəsində etdiyi dəyişikliklərdir. "Facebook" mövzu və ya hadisə üçün tək bir xəbər mənbəyindən bir neçə xəbər mənbəyinin görüntülənməsinə keçid edərək "Trend" səhifəsini dəyişdirmişdir. Bunun məqsədi hər hansı bir başlıq üçün xəbər mənbələrinin əhatə dairəsini genişləndirmək və buna görə də oxucuları müxtəlif baxış bucağı ilə tanış etmək idi. "*UnFound.news*" kimi istifadəçiləri öz exo-kameralarını açmağa həvəsləndirmək missiyası ilə proqramlar hazırlayan startaplar var. Başqa bir misal "Twitter", "Facebook" və "Reddit" kimi müxtəlif platformalardan gələn reaksiyaları göstərmək üçün "BuzzFeed News" məqalələrinin altına modul əlavə edən "Outside Your Bubble" adlı beta funksiyasıdır. Bu konsepsiya şəffaflıq gətirmək və qərəzli söhbətlərin qarşısını almaq, oxucuların məruz qaldığı baxışları şaxələndirmək məqsədi daşıyır.

## Həmçinin bax
* Alqoritmik kurasiya
* Alqoritmik radikallaşdırma
* Kommunal möhkəmləndirmə

## İstinadlar
Jan Qaleazzo Sforza (Milan hersoqu)

**Jan Qaleazzo Sforza** (; ) — VI Milan hersoqu.

Hələ 7 yaşında ikən atası Qaleazzo Mariya sui-qəsdlə öldürülmüş, azyaşlı Jan Qaleazzo öncə anası Savoyyalı Bonanın naibəliyi ilə taxt-taca sahibləndi. Ancaq çox keçmədən əmisi Lüdoviko Sforza hakimiyyəti təkbaşına ələ aldı. Jan Qaleazzo anası ilə birlikdə həbs edildi və şübhəli ölümünədək fərqli məkanlarda həbs tutuldu.

## Mənbə

* Palos, Joan-Lluis (2016). "Eleonora Alvarez de Toledo (1522-62)". In Palos, Joan-Lluis; Sanchez, Magdalena S. (eds.). Early Modern Dynastic Marriages and Cultural Transfer. Routledge. pp. 165–188
* Burckhardt, Jacob (1878). The Civilization of the Renaissance in Italy. University of Toronto – Robarts Library: Vienna Phaidon Press. p. 23

## İstinadlar
Veblen effekti

**Veblen effekti** — yüksək qiymətə görə əksər adi istehlakçılar üçün əlçatmaz olan malları istehlak edərkən baş verən gözə çarpan istehlak. Belə istehlak, bu cür istehlakı ödəyə bilən fərdin müstəsnalığını nümayiş etdirmək istəyindən qaynaqlanır. İqtisadçı Torsteyn Veblenin şərəfinə adlandırılıb.

Satınalma motivi məhsul və ya xidməti istehlak etmək üçün obyektiv ehtiyac deyil, öz maliyyə imkanlarını nümayiş etdirmək üçün subyektiv istək olduqda, tələb qanununun pozulması müşahidə olunur: məhsul və ya xidmətin qiymətinin artmasına səbəb olmur. azalmağa, lakin müəyyən istehlakçılar qrupu arasında tələbatın artmasına.

Giffen əmtəələri artan qiymətlərlə eyni tələb artımını nümayiş etdirir, lakin onlar gündəlik ucuz mallara aiddir.

## Tarixi
Torsteyn Veblen 1899-cu ildə nəşr olunan “The Theory of the Leisure Class” əsərində ən çox pul qazanan təbəqə haqqında yazırdı.

Bu sinif həm də çalışqanlığa və qənaətcilliyə stimuldan məhrum deyil, lakin pul rəqabətinin ikinci dərəcəli amilləri onun hərəkətini o qədər güclü şəkildə müəyyənləşdirir ki, bu istiqamətlərdə hər hansı bir meyil praktiki olaraq boğulur və əməksevərlik həvəsi praktiki olaraq heç bir ifadə almır. Rəqabətin ikinci dərəcəli amillərindən ən güclüsü, eləcə də təsir baxımından ən genişi istehsal fəaliyyətindən çəkinmək tələbidir. […] Əmək alçaldıcı kimi qəbul edilir və bu ənənə heç də ölü deyil. […] İnsanların hörmətini qazanmaq və qorumaq üçün təkcə sərvət və gücə sahib olmaq kifayət deyil. Sərvət və ya güc aşkar edilməlidir, çünki hörmət yalnız dəlil təqdim edildikdə verilir.

## Oxşar effektlər
Veblen effekti mikroiqtisadiyyatda tələbin ümumi qanununda nəzəri anomaliyalar ailəsindən biridir ki, bu da aşağıdakı təsirləri ehtiva edir:

* Snob effekti — başqalarının almadığı mallara açıq bir üstünlükdür. Alıcının vəzifəsi izdihamdan fərqlənmək və özünəməxsusluğunu vurğulamaqdır.
* Biznes balansının ümumi qanunu ondan ibarətdir ki, məhsulun aşağı qiyməti istehsalçının keyfiyyətə qənaət edə biləcəyini göstərir.
* *Hot Hand Fallacy* — alıcılar əvvəlki qiymət artımlarının gələcək qiymət artımlarını nəzərdə tutduğuna dair yanlış təsəvvürün qurbanı olurlar.

## İstinadlar
Alqoritmik kurasiya

**Alqoritmik kurasiya** — tövsiyə alqoritmləri və fərdiləşdirilmiş axtarışlardan istifadə edərək onlayn medianın kurasiyası (kolleksiyanın təşkili və saxlanması). Nümunələrə axtarış mühərriki və sosial media məhsulları, məsələn, "Twitter" lenti, "Facebook"un xəbər lenti və "Google" fərdiləşdirilmiş axtarış daxildir. Kurasiya alqoritmləri adətən mülkiyyətçi və ya "qara qutu"dur, bu da alqoritmik qərəzlilik və filtr köpüklərinin yaradılması ilə bağlı narahatlığa səbəb olur.

Alqoritmik kurasiyanın istifadəsi hədsiz dərəcədə artmaqdadır, sosial media platformaları 2023-cü ildə alqoritmik kurasiyanın istifadəsinə dair çeşidli yeniləmələr təqdim etmişdir. Mark Zukerberq qazanc çağırışı zamanı süni intellektlə işləyən alqoritmik kurasiyadan istifadənin iki dəfə artacağını açıqlamışdır. "LinkedIn" və "TikTok" kimi platformalar da alqoritmik kurasiya ilə bağlı təcrübələr aparır. Bu kurasiya forması yaradıcıların və müəssisələrin istehlakçılarla əlaqə qurmaq üçün sosial media alqoritmlərindən qaçmaq üsullarını dəyişdirmişdir.

## Həmçinin bax

* Alqoritmik radikallaşdırma

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
BƏƏ İctimai Kitabxanası

**Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İctimai Kitabxanası** () — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhərində mədəniyyət mərkəzi.
## Tarixi
BƏƏ İctimai Kitabxanasının fondlarında 1.000.000 nüsxə kitab saxlanılır. Onun yerləşdiyi binada konsert zalı və "Qasr Al Hosn" sərgi mərkəzi (eyni adlı qala ilə qarışdırılmamalıdır) yerləşir. Kitabxananın ərazisinə fəvvarə, ictimai və uşaq tamaşaları üçün amfiteatr və parkinq daxildir. Əbu-Dabi Mədəniyyət və Turizm Departamentinin tabeliyinə daxil deyil (digər kitabxanalar kimi).

Milli Kitabxananın binasının memarı 1976-cı ildə Beynəlxalq Dizayn Müsabiqəsində qalib olmuş Hişam N.Aşkuridir. Kitabxana binasının tikintisi 1981-ci ildə başa çatdırılmışdır. Ümumi tikinti dəyəri 56,1 milyon dollar təşkil edib. Bina BƏƏ mədəniyyətinə həsr olunmuş muzey və sərgi mərkəzi kimi xidmət edən Əl Hosn Qəsri adlı başqa binalar kompleksini yaratmaq üçün sökülüb. Hər il burada “Əl Hosn” adlı möhtəşəm sərgi keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Library website
* ARCADD, Inc.
* Abu Dhabi Public Library and Cultural Center on ArchNet
* UAE Cultural Foundation Library
Maksimilyan Mariya Sforza (Milan hersoqu)

**Maksimilyan Mariya Sforza** (; ) — IX Milan hersoqu.

Atası Lüdoviko Sforzanın fransızlarla döyüşdə məğlub olaraq əsir düşməsinin ardından, Maksimilyan və kiçik qardaşı Françesko Milandan qaçırılaraq Müqəddəs Roma imperatorunun İnsbrukdakı sarayına təhvil verildi. Uzun illər burada yaşadıqdan sonra İtaliyadakı fransız hakimiyyətindən narazı olan alman əyanlarının dəstəyi ilə Maksimilyan Sforza 1512-ci ildə özünü Milan hersoqu elan etdi.

Fransa kralı I Fransiskin 1515-ci ildə İtaliyaya səfərə çıxmasına qədər davam edən 3 illik hakimiyyəti ərzində mühüm siyasi fəaliyyəti olmadı. 13 sentyabr 1515-ci ildə baş tutan döyüşdə məğlub edilən Maksimilyan Sforza illik 36 min düka təqaüd alma şərtiylə, Milan taxt-tacı üzərindəki bütün haqlarını fransızlara satdı. Qalan ömrünü Fransada göz həbsində yaşadı.

## Mənbə

* Alexander, J. J. G. (1978). Italian Renaissance Illuminations. Chatto & Windus.
* Jansen, Sharon L. (2002). The Monstrous Regiment of Women: Female Rulers in Early Modern Europe. Palgrave Macmillan.
* Sadlack, Erin A. (2011). The French Queen's Letters: Mary Tudor Brandon and the Politics of Marriage in Sixteenth-Century Europe. Palgrave Macmillan.

## İstinadlar
Əl Hosn Qəsri

**Əl Hosn Qəsri**, **Ağ Qala** və ya **Köhnə Qala** () — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhərində tarixi abidə və ən qədim daş binadır. Memarı Mohammed Al Bastaki olmuş və 1761-ci ildə inşa edilmişdir. Qəsr Rəşid Bin Səid Əl Maktum küçəsində yerləşir və Əbu-Dabi Mədəniyyət Fondunun bir hissəsidir.

## Tarixi
Ağ Qala (ilk zamanlar o, ağ deyildi, 1976–1983-cü illərdə təmir zamanı parlaq ağ rəngə boyanıb) və ya Köhnə Qala kimi də tanınan Əl Hosn Qəsri 1761-ci ildə Əbu Dabi adasındakı yeganə şirin su quyusunu qorumaq üçün konusvari gözətçi qülləsi kimi tikilmişdir. Qüllə daha sonra 1793-cü ildə o vaxt Əbu-Dabi hökmdarı Şahbut ibn Dhiyab Əl Nəhayan tərəfindən kiçik bir qalaya çevrildi və hakim Şeyxin daimi iqamətgahı oldu.

Qüllə 1930-cu illərin sonlarında Əbu-Dabidə ilk neft lisenziyasının verilməsi üçün əldə edilən gəlirlər hesabına əsaslı şəkildə genişləndirildikdən sonra indiki şəklini almışdır. 1966-cı ilə qədər əmirin sarayı (buna görə də Qasr əl-Hosn adı, saray qalası mənasını verir) və hökumət iqamətgahı olaraq qaldı. Qala bir neçə dəfə genişləndirilib. Hazırda qala qismən ictimaiyyətə açıqdır.

## Hazırkı vəziyyəti
Qəsr əl-Hosn hazırda geniş tarixi, arxeoloji və memarlıq tədqiqatlarının obyektidir. Qalada ölkənin tarixini əks etdirən eksponatlar və şəkilləri nümayiş etdirən muzey fəaliyyət göstərir. O, həmçinin bölgənin tarixində istifadə edilən bir sıra silahları nümayiş etdirir.

## Əl Hosn Qəsri festivalı
Əl Hosn Qəsri festivalı qala ərazisində təşkil edilən illik 11 günlük mədəni tədbirdir. Qala bəzi qadağan olunmuş ərazilər daxil olmaqla, festival zamanı ictimaiyyət üçün açıqdır. Tədbir zamanı BƏƏ-nin mədəni irsini göstərən canlı musiqi və rəqs nümayişləri təqdim edilir.

## Qalereya

Fayl:Qasr al Hosn in 2019.jpg|Əl Hosn Qəsrinin kənardan görünüşü
Fayl:First Tower, Qasr al-Hosn, Abu Dhabi.jpg|Qəsrin daxili
Fayl:AlHosn04.JPG| Qəsrin daxili həyətində olan park (hazırda yoxdur)


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* Official Website
Sərxan (Şəmkir)

**Sərxan** — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidinin tərkibində kənd. Kənd Şəmkir şəhəri ilə birləşdirilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi
Sərxan qəsəbəsi Şəmkir rayonunun tərkibindədir.

### Tarixi abidələri
Burada ilkin yaşayış IV əsrə aiddir. Burada həmin dövrə aid 2010-cu ildə arxeoloji qazıntılar nəticəsində qədim yaşayış məskəni tapılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Şəmkir rayonu ilə həmsərhəddir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2012-ci il üzrə 9.000 nəfərdir. 

## İqtisadiyyatı
Burada əkinçilik və ovçuluq çox inkişaf etmişdir.

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Kommunal möhkəmləndirmə

**Kommunal gücləndirmə** — bir konsepsiya və ya fikrin onu dəstəkləmək üçün kifayət qədər empirik sübutların təqdim edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq bir cəmiyyətdə dəfələrlə təsdiqləndiyi sosial fenomen. Zaman keçdikcə bu konsepsiya və ya ideya bir çox insanların zehnində möhkəm bir inanca çevrilir və icma üzvləri tərəfindən fakt kimi qəbul edilə bilər. Çox vaxt konsepsiya və ya ideya kütləvi informasiya vasitələrində, kitablarda və ya digər ünsiyyət vasitələrində nəşrlər vasitəsilə daha da gücləndirilə bilər. "Milyonlarla insanın hamısı səhv ola bilməz" ifadəsi faktoidlərin geniş şəkildə qəbul edilməsinə kömək edən, cəmiyyət tərəfindən gücləndirilmiş bir ideyanı şübhəsiz qəbul etmək üçün ümumi tendensiyanın göstəricisidir. Bu terminə çox oxşar bir termin narkotik asılılığını dayandırmaq üçün davranış üsulu olan **icma gücləndirilməsidir**.****

## Asılılığın müalicəsində
İcmanın gücləndirilməsi yanaşması (İGY) alkoqolizmə qarşı davranışçı bir terapiya yanaşmasıdır. Onun məqsədi içki içmək üçün müsbət gücləndirməni aradan qaldırmaq və ayıqlıq üçün müsbət gücləndirməni artırmaqla nəfsi saxlama bacarığına nail olmaqdır. İGY bir neçə müalicə komponentini, o cümlədən müştəridə içkidən imtina etmək motivasiyasını yaratmaq, müştəriyə ayıqlığa başlamaqda kömək etmək, müştərinin içmə tərzini təhlil etmək, müsbət gücləndirməni artırmaq, yeni mübarizə davranışlarını öyrənmək və bərpa prosesinə əhəmiyyətli insanları cəlb etmək amillərini özündə birləşdirir. Optimal müalicə nəticəsinə nail olmaq üçün bu komponentlər fərdi müştərinin ehtiyaclarına uyğunlaşdırıla bilər. Bundan əlavə, müalicənin nəticəsi terapevt tərzi və ilkin müalicə intensivliyi kimi amillərdən təsirlənə bilər. Bir sıra araşdırmalar abstinentliyə nail olmaqda İGY-nin effektivliyinə dair sübutlar təqdim etmişdir. Bundan əlavə, İGY ailə terapiyası və motivasiya söhbəti kimi müxtəlif müalicə yanaşmaları ilə uğurla inteqrasiya olunub və digər narkotik asılılığının müalicəsində sınaqdan keçirilmişdir.

## Digər tətbiqlərdə
Kris İ. Stautun "*Terrorizmin psixologiyası: Nəzəri anlayışlar və perspektiv*" kitabında terrorçuların psixotik vəziyyətində icma gücləndirilməsinin necə mövcud olduğunu izah edilir. "Fərd özünü daha az yüklü, təsdiqlənmiş, cəsarətli, müqəddəs və qeyrətli hiss edər və bir fərd kimi özünü ifşa edərdi." Hesab edilir ki, terror təşkilatının qrup zehniyyəti icmanın gücləndirilməsi yolu ilə qrupun missiyasını möhkəmləndirir. Üzvlər, əgər onlar terrorçu üzvlərindən dəstək alırlarsa, daha çox loyal olurlar və terror hadisəsini davam etdirirlər. Bir şəxs terror səbəbilə missiyanı tərk edə bilər, lakin həmkarlarının dəstəyi ilə bir üzvün missiyaya davam etmə ehtimalı daha yüksəkdir.

## Həmçinin bax
* Alqoritmik radikallaşdırma

## İstinadlar
Lüdoviko Mariya Sforza (Milan hersoqu)

**Lüdoviko Mariya Sforza** (; ) — VII Milan hersoqu.

Valideynlərinin dördüncü övladı olmasına və ailə mirasından məhrum edilməsinə baxmayaraq, Lüdoviko Sforza olduqca şöhrətpərəst idi və Milan taxt-tacı uğrunda mübarizəyə başladı. Qardaşı Qaleazzo Sforzanın sui-qəsdlə öldürülməsi və 7 yaşlı oğlu Jan Qaleazzonun taxta çıxarılması nəticəsində bölgədə siyasi boşluq yarandı. Yaranan siyasi boşluqdan istifadə edən Lüdoviko Sforza öncə taxt naibəsi olan qardaşının dul xanımı Savoyyalı Bonanı vəzifədən çəkilməyə məcbur etdi. Qardaşı oğlu Jan Qaleazzonu həbs etdirərək hakimiyyəti təkbaşına ələ aldı və onun 1494-cü ildə şübhəli ölümündən sonra Milan taxt-tacına sahibləndi.

## Mənbə

* Asinari, Danio (2020). Lo sguardo riscoperto di Cecilia Gallerani, Nel borgo della Dama con l'ermellino, 
* Dizionario Biografico degli Italiani (in Italian). Rome: Istituto dell'Enciclopedia Italiana. 1960–2020. .
* F. Catalano, Ludovico il Moro, Dall'Oglio editore, Milano, 1985, 
* Gattoni, Maurizio (2010). Sisto IV, Innocenzo VIII e la geopolitica dello Stato Pontificio (1471–1492), Roma, Edizioni Studium 
* Lomartire, Carlo Maria (2019). Il Moro : gli Sforza nella Milano di Leonardo (I edizione ed.). Milano. . OCLC 1110606699.
* de Mazzeri, Silvia Alberti (1986). Beatrice d'Este duchessa di Milano. Rusconi. Rusconi. .
* Mazzi, Maria Serena (2004). Come rose d'inverno, le signore della corte estense nel '400. Nuovecarte. .
* Pizzagalli, Daniela (1999). La dama con l'ermellino, vita e passioni di Cecilia Gallerani nella Milano di Ludovico il Moro. Rizzoli. .
* Pizzagalli, Daniela (2001). La signora del Rinascimento. Vita e splendori di Isabella d'Este alla corte di Mantova. Rizzoli. .

## İstinadlar
Yaqubabdal Təbiət Parkı

**Yaqubabdal Təbiət Parkı** () — Türkiyənin Bayburt vilayətinin Dəmirözü rayonunda yerləşən təbiət parkı. 2 dekabr 2014-cü ildə açılmışdır. 24 saat açıqdır.

Yaqubabdal Təbiət Parkı Bayburt şəhər mərkəzinə 50 km, Dəmirözü şəhər mərkəzindən isə 20 km məsafədə yerləşir. Təbiət parkının turizm potensialının artırılması məqsədilə 2018-ci ildə parkın daxilində abadlıq işlərinə başlanılmış və işlər xeyli dərəcədə yekunlaşmışdır.

## İstinadlar
Bayburt Ulu məscidi

**Bayburt Ulu məscidi** — Bayburt vilayətində yerləşən cümə məscidi. Anadolu Səlcuqlu Sultanlarından III Qiyasəddin Məsudun dövründə tikildiyi qəbul edilir. İlkin planına sadiq qalaraq 1970-ci illərdə yenidən qurulmuşdur.

## İstinadlar
Sıraqayalar şəlaləsi

**Sıraqayalar şəlaləsi** — Bayburt şəhər mərkəzində Sıraqayalar kəndinin girişində yerləşən şəlalə. Bayburt mərkəzinə 22 km uzaqlıqda olan şəlalələrin 20 metr hündürlükdən düşdüyü görünür. Yay aylarında istirahət yeri kimi istifadə edilən şəlalələr qış aylarında donduğu bilinir. Hüquqi statusu qeydə alınmayan şəlalələr Meşə Təsərrüfatı İdarəsi və Müdirliyinə tabedir.

## İstinadlar
Varzahan monastırı

**Varzahan monastırı** (, ) və ya **Uğraq kilsələri** () — Bayburtun mərkəzi rayonunda yerləşən Uğraq kəndində XII əsrdə qurulmuş tarixi erməni monastır kompleksi. Monastır kompleksi XII əsrdə tikilmişdir. XIX əsrdə İspirin Varzahan kəndinin sakinlərinin əksəriyyətinin qətlə yetirildiyi hadisələrdə monastır böyük ziyan görmüşdür. 1849-cu ildə cəmi üç kilsə xarabalığı var idi.

## İstinadlar
Kənan Yavuz Etnoqrafiya Muzeyi

**Kənan Yavuz Etnoqrafiya Muzeyi** — Bayburtun Dəmirözü rayonuna bağlı Beşpınar kəndində yerləşən etnoqrafiya muzeyi.

Dəmirözü vadisində, Bayburtdan 40 kilometr aralıda, Dəmirözü Anbar gölünün yaxınlığında yerləşir. Bölgənin qeyri-maddi və konkret mədəni irsini qorumaq üçün yaradılmışdır. 15 min kvadratmetr sahədə 26 müxtəlif məkandan ibarətdir ki, bunun da 5,000 kvadrat metri qapalı sahədir.

2013-cü ildə iş adamı Kənan Yavuz tərəfindən "mədəniyyət evi" kimi təsis edilmiş, 2019-cu ildə “rəsmi özəl muzey” statusu almışdır. Muzey 2021-ci ildə Avropa Muzey Forumu tərəfindən "*Silletto*" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
"Movses Xorenatsi" medalı

**"Movses Xorenatsi"** medalı (erməni dilində: *Մովսես Խորենացու մեդալ*) Ermənistanın ən yüksək mədəniyyət mükafatıdır. Bu medal Ermənistan prezidenti tərəfindən erməni mədəniyyətinin inkişafına əhəmiyyətli töhfə vermiş şəxslərə təqdim edilir. ​.

## Tarixi

Medal 26 iyul 1993-cü ildə təsis edilmişdir və hərbi və mülki şəxslərə təqdim olunur. Movses Xorenatsi medalı, Anania Şirakatsi medalından sonra gəlir və "İctimai Asayişin Mükəmməl Qorunması üçün Medal"dan yuxarıda yerləşir. Movses Xorenatsi (təxminən 410–490-cı illər) qədim dövrün görkəmli erməni tarixçisidir və "Ermənilərin Tarixi" əsərinin müəllifidir. Onun əsəri Ermənistanın erkən tarixi haqqında ümumi məlumat verən yeganə məlum mənbədir və Ermənistan tarixşünaslığına böyük təsir göstərmişdir.

## Mükafat statistikası
Yarandığı vaxtdan 2015-ci ilə qədər 817 nəfər medala layiq görülüb.

ER prezidenti S. Sarkisyan öz hakimiyyəti dövründə 473 nəfəri medallarla təltif edib.

Mükafat alan 473 nəfərdən 336-sı ER, 137-si xarici ölkə vətəndaşıdır. Mükafatlandırılan 137 əcnəbi vətəndaşdan

## Movses Xorenatsi medal sahibləri
Əsas məqalə: **[[:Kateqoriya:Movses Xorenli medalı ilə təltif edilənlər|Movses Xorenatsi medalçıları]]**

## İstinadlar
Susan Voycicki

**Susan Dayan Voycicki** (; ) — 2014–2023-cü illərdə YouTube-un baş icraçı direktoru (CEO) olmuş amerikalı biznesmen. Onun sərvəti 2022-ci ildə 765 milyon dollar olaraq qiymətləndirilib.

Voycicki iyirmi ildən çox texnologiya sənayesində çalışıb. O, 1998-ci ildə qarajını şirkətin təsisçilərinə ofis kimi icarəyə verərək Google-un yaradılmasında iştirak edib. 1999-cu ildə Google-un ilk marketinq meneceri kimi çalışıb və daha sonra şirkətin onlayn reklam biznesinə və orijinal video xidmətinə rəhbərlik edib. YouTube-un uğurunu müşahidə etdikdən sonra o, Google-un onu almasını təklif edib və 2006-cı ildə müqavilə 1,65 milyard dollara təsdiq edilib. O, 2014-cü ildə YouTube-un baş icraçı direktoru təyin edilib və 2023-cü ilin fevralında istefaya gedənə qədər bu vəzifəni icra edib.

## Erkən həyatı
Susan Dayan Voycicki 5 iyul 1968-ci ildə Santa-Klara qraflığında anadan olub. Anası amerikalı jurnalist Ester Voycicki, atası Stenford Universitetinin polşalı fizika professoru Stenli Voycickidir. Ana tərəfdən olan nənə və babası rus yəhudi mühacirləri idi. Ata nənəsi Yanina Voycicka Hoskins, Konqres Kitabxanasında kitabxanaçı idi və ABŞ-də Polşa ilə əlaqəli materialların ən böyük kolleksiyasının yaradılmasına cavabdeh idi. Susanın iki bacısı var: antropologiya və epidemiologiya elmləri doktoru Canet və 23andMe şirkətinin həmtəsisçisi və baş direktoru olan Enn.

Voyçiçkinin uşaqlığı Stenford kampusunda keçib. Riyaziyyatçı alim Corc Dantziq onun qonşusu olub. Kaliforniyanın Palo-Alto şəhərində Gunn High Liseyində oxuyub və məktəb qəzetində yazılar yazıb. Onun ilk biznesi on bir yaşında qapı-qapı gəzərək ip satmaq olub. Kollecdə humanitar fənlər üzrə ixtisaslaşıb və ilk kompüter elmləri dərsini yuxarı kursda oxuyarkən alıb. Harvard Universitetində tarix və ədəbiyyat üzrə təhsil alıb və 1990-cı ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib. O, əvvəlcə iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi almaq və akademiyada karyera qurmağı planlaşdırırdı, lakin texnologiyaya olan marağına görə planlarını dəyişib. O, həmçinin 1993-cü ildə Kaliforniya Universitetində, Santa Cruz-da iqtisadiyyat üzrə magistr dərəcəsini və 1998-ci ildə UCLA Anderson İdarəetmə Məktəbində magistr dərəcəsini qazanıb.

## Şəxsi həyatı
Voycicki 23 avqust 1998-ci ildə Kaliforniyanın Belmont şəhərində "Google"-un məhsul idarəçiliyi direktoru Dennis Troper ilə evlənib. Onların beş övladı var idi. Bacısı Anna Sergey Brin ilə evli olub.

9 avqust 2024-cü ildə Voycicki iki il əvvəl tutulduğu ağciyər xərçəngi səbəbiylə 56 yaşında vəfat edib.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
II Françesko Sforza (Milan hersoqu)

**II Françesko Sforza** (; ) — XI Milan hersoqu. Sforza sülaləsinə mənsub son Milan hersoqudur.

Atası Lüdoviko Sforzanın fransızlarla döyüşdə məğlub olaraq əsir düşməsinin ardından, Françesko və böyük qardaşı Maksimilyan Milandan qaçırılaraq Müqəddəs Roma imperatorunun İnsbrukdakı sarayına təhvil verildi. Qardaşı Maksimilyan Sforzanın qısa səltənəti və bölgənin yenidən fransızlar tərəfindən işğal edilməsinin ardından, Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın dəstəyini alaraq hakimiyyət uğrunda mübarizəyə başladı. Nəhayət, 1521-ci ildə fransızları bölgədən çıxaran almanlar tərəfindən Milan hersoqu elan edildi.

Bu ittifaqı gücləndirmək məqsədilə, Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın bacısı qızı və Danimarka kralı II Kristianın qızı Kristina ilə evləndi. Ancaq cütlüyün bu nigahdan övladı olmadı və bu səbəblə, Françesko Sforzanın ani ölümünün ardından Milan hersoqluğu və tabeliyindəki digər mülklər Müqəddəs Roma imperiyasının tərkibinə ilhaq edildi.

## Mənbə

* Michael Mallett and Christine Shaw, The Italian Wars:1494-1559, Pearson Education Limited, 2012.
* Charles Oman. A History of the Art of War in the Sixteenth Century. London: Methuen & Co., 1937.
* Ernst Schulin. Kaiser Karl V: Geschichte eines übergroßen Wirkungsbereiches. Stuttgart: Kohlhammer Verlag, 1999

## İstinadlar
Temur Babluani

**Temur Babluani** () — kinorejissor, Rustaveli adına mükafatın, "Sundance Film Festival"ın, həmçinin bir çox beynəlxalq festivalların laureatı, Fransa Kino Akademiyasının üzvü.

## Həyatı
1948-ci il martın 20-də Çolurı kəndində anadan olub. 1979-cu ildə Ş. Rustaveli adına Tbilisi Teatr İnstitutunun rejissorluq fakültəsini bitirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gela Babluani

**Gela Babluani** () — kinorejissor, Avropa Kino Akademiyasının, bir çox beynəlxalq festivalların laureatı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Merab Kokoçaşvili

**Merab Kokoçaşvili** () — kinorejissor, aktyor, ssenarist. "Gürcüstanfilm" kinostudiyasının direktoru, bir çox beynəlxalq mükafatların və festivalların laureatı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ramaz Xotivari

**Ramaz Buba Xotivari** () — kinorejissor, Gürcüstan Kino Akademiyasının (Kinematoqrafçılar İttifaqı) prezidenti, bir çox beynəlxalq mükafatların və festivalların laureatı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aleksandr Çivadze

**Aleksandr Çivadze** () — Əməkdar idman ustası, SSRİ yığmasının və "Dinamo" (Tbilisi) komandasının kapitanı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Leri Xabelov

**Leri Xabelov** () — dünya, Avropa və Olimpiya çempionu, Gürcüstan Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dilar Xabuliani

**Dilar Xabuliani** () — Avropa çempionu (1977), Gürcüstanın Daxili İşlər naziri (1990-1992), Gürcüstanın Cüdo Federasiyasının prezidenti (1991-2010), Gürcüstan Parlamentinin üzvü (1990-1993).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Valeri Asatiani

**Valeri Asatiani** () — filoloq, Gürcüstanın Mədəniyyət naziri (1985–1990, 1995–2000).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
David Maqradze

**David Maqradze** () — şair, Gürcüstanın dövlət himninin müəllifi, Gürcüstanın Mədəniyyət naziri (1992-1995), Nobel mükafatı nominantı (2011).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ceyms O'Brayn

**Ceyms O'Brayn** — ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi vəzifəsində çalışan amerikalı hüquqşünas və diplomat. O, 14 aprel 2022-ci ildən 5 oktyabr 2023-cü ilədək Bayden administrasiyasında Sanksiyaların Koordinasiyası İdarəsinin rəhbəri və 28 avqust 2015-ci ildən 20 yanvar 2017-ci ilədək girovlarla bağlı xüsusi nümayəndə vəzifələrində çalışıb.

## Təhsili
1978-ci ildə Nebraska ştatının Omaha şəhərindəki Kreyton Hazırlıq Məktəbini bitirib. Makalister Kollecində İncəsənət üzrə Bakalavr dərəcəsi, Pittsburq Universitetində İncəsənət üzrə magistr və Yale Hüquq Məktəbində hüquq elmləri doktoru dərəcəsi qazanmışdır.
## Karyerası
O'Brayen 1989-cu ildə ABŞ Dövlət Departamentində vəkil və diplomatik məsləhətçi kimi işə başlayıb. Daha sonra o, prezidentin Balkan üzrə xüsusi nümayəndəsi, Dövlət Departamentinin Siyasət Planlaşdırma İdarəsinin direktor müavini, BMT səfiri və dövlət katibi Madlen Olbraytın baş məsləhətçisi vəzifələrində çalışıb. O'Brayen həmçinin Bosniya, Xorvatiya və Serbiya arasında sülh müqaviləsi olan Deyton sazişində rol oynayıb.

28 avqust 2015-ci ildən 2017-ci il yanvarın 20-dək Obama administrasiyasında Girov Məsələləri üzrə Xüsusi Nümayəndə vəzifəsində çalışıb. Vəzifəsini tərk etdikdən sonra Albright Stonebridge Group-da həmtəsisçi və direktor vəzifəsində çalışıb.
### Bayden administrasiyası
2021-ci ilin oktyabrında Bayden administrasiyasında, səfir səviyyəsində bir vəzifə olan Sanksiyaların Koordinasiyası İdarəsinin rəhbəri vəzifəsinə təyin edildi. Onun namizədliyi ilə bağlı dinləmələr 12 yanvar 2022-ci ildə Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsində keçirilib. Komitə onun namizədliyi barədə 8 mart 2022-ci ildə müsbət məlumat verib. 6 aprel 2022-ci ildə onun namizədliyi ABŞ Senatında 71-26 səs çoxluğu ilə təsdiqlənib. 14 aprel 2022-ci ildə andiçməsi keçirildi.

19 may 2023-cü ildə prezident Co Bayden O'Brayeni Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə dövlət katibinin köməkçisi vəzifəsinə namizəd göstərdi.  4 oktyabr 2023-cü ildə onun namizədliyi Senatda 67-31 səslə təsdiq edildi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* James O'Brien - United States Department of State
Əli Təbrizli

**Əli Təbrizli** — şair, yazıçı, naşir. "Atropat" nəşriyyatının əsasını qoyub. Bu nəşriyyatda "Əliağa Vahidin külliyyatı", "Azərbaycan nəğmələri və bayatıları", "Koroğlu" dastanı, "Azərbaycan klassik ədəbiyyatından şeir məcmuələri", "Füzuli divanı", "Salman Mümtazın şeirləri" və bir neçə kitabı hazırlayaraq nəşr etdirib.

Fəaliyyətinə görə SAVAK tərəfindən həbs olunub və 6 il məhkumluq həyatı yaşayıb.

## Haqqında
Əli Təbrizli 1929-cu ilin iyun ayının 25-də Təbrizin Münəccim məhəlləsində dünyaya gəlib. İlk təhsilini məhəllələrindəki ibtidai məktəbdə sonrasilini isə Rüşdiyyə məktəbində alıb. Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə məktəbdə ana dilində təhsil alıb. Daha sonra ailəsi ilə birlikdə Tehrana köçüb. İlk dəfə "Əli Təbrizinin qəzəlləri" adlı kitabı nəşr etdirib. Daha sonra "Atropat" nəşriyyatının əsasını qoyub və bir neçə ədəbi dərnək qurub. Bölgələri gəzərək türk folklor nümunələrini toplamağa başlayıb. Şah İsmayılın həyatı və şeirlərini əhatə edən iki cildlik "Şah İsmayıl" kitabını və 1955-ci ildə Əsli və Kərəm dastanını xalqdan toplayaraq yazıya köçürüb nəşr etdirib.

1959-cu ildə şair Həsən Məcidzadə Savalanla birlikdə "Əliağa Vahidin külliyyatı" sonrakı illərdə isə "Azərbaycan nəğmələri və bayatıları" (iki cilddə), "Koroğlu" dastanı, "Azərbaycan klassik ədəbiyyatından şeir məcmuələri", "Füzuli divanı", "Salman Mümtazın şeirləri" və bir neçə kitabı hazırlayaraq nəşr etdirib. Yazdığı "Ədəbiyyat və milliyyət" əsərində bir çox məsələlərə toxunub. O, bu əsərində Cənubi Azərbaycanda yaşayan türklərin tarixi, onların milli özünüdərki, orada olan mövcud kimlik problemləri haqqında yazıb. Həsən Məcidzadə Savalanın "Apardı sellər saranı" əsərini çapa hazırlayarkən SAVAK tərəfindən nəşriyyata basqın edilir, çap olunan və çapa hazırlanan, mətbəədə yığılan kitabları müsadirə edilir özü isə həbs olunur. 6 il həbsdən qaldıqdan sonra azadlığa çıxıb. Həbsdən çıxdıqdan sonra "Qud Amuz" adında türkcə-farsca lüğət hazırlayıb və çap etdirib.

1998-ci ilin yanvarın 18-də Tehranda dünyasını dəyişib və Təbriz şəhərinin Vadi rəhmət qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Əsərləri
* Əli Təbrizinin qəzəlləri
* Göz yaşları
* Ədəbiyyat və milliyyət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

### Kitablar
* Dil və Ədəbiyyat kitabı / Günəş nəşriyyatı Tehran 2007

### Haqqında
* Əli Təbrizli / Barama radio
Kazım Süleymanov

**Kazım Sultan oğlu Süleymanov** () — Azərbaycan dövlət və partiya xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyasının Babək və Ordubad rayon komitələrinin birinci katibi, Naxçıvan MSSR kənd təsərrüfatı naziri (1976–1983), Azərbaycan SSR əməkdar aqronomu.

## Həyatı
Kazım Sultan oğlu Süleymanov 1933-cü ildə hazırkı Şərur rayonunun Siyaqut kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirdikdən sonra Arpaçay MTS-də və İliç Rayon Kənd Təsərrüfatı Müfəttişliyində aqronom kimi başlamışdır.

Kazım Süleymanov 1959-cu ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası İliç Rayon Komitəsində təlimatçı, sonra Naxçıvan MSSR Kənd Təsərrüfatı Məhsulları İstehsalı və Tədarükü Nazirliyinin İliç rayonu üzrə təşkilatçı-müfəttişi, Sovxoz İstehsalat İdarəsində baş aqronom, 1963-cü ildən Kənd Təsərrüfatı Məhsulları İstehsalı və Tədarükü İdarəsinin rəisi olmuşdur. 1967-ci ildən İliç Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1970-ci idən Azərbaycan KP Ordubad Rayon Komitəsinin birinci katibi, 1976-cı ildən Naxçıvan MSSR kənd təsərrüfatı naziri, 1983-cü ildən Azərbaycan KP Babək Rayon Komitəsinin birinci katibi vəzifələrində çalışmışdır. 1989-cu ildən Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetində aparıcı mütəxəssis, 1998-ci ilədək isə Naxçıvan MR Nazirlər Kabinetində aparıcı mütəxəssis vəzifələrində işləmişdir.

Kazım Süleymanov VIII, IX, X, XI çağırış Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXVIII qurultayının nümayəndəsi seçilmiş, Azərbaycan KP Naxçıvan Vilayət Komitəsinin üzvü olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı (1965), "Şərəf nişanı" ordeni (1971),"Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, I və II dərəcəli "Əlaçı sərhədçi" medalları ilə təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar aqronomu" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Vadi rəhmət qəbiristanlığı

**Vadi rəhmət qəbiristanlığı** — Təbrizin əsas qəbiristanlığı. Qəbiristanlıq şəhərin cənub şərqində yerləşir. Qəbiristanlıqda İran–İraq müharibəsində dünyasını dəyişmiş hərbi qulluqçular və Təbriz sakinləri dəfn olunublar. 

## Qəbiristanlıqda dəfn olunanlar
* Aylar Həqqi - 2022-ci ildə Təbrizdə baş tutmuş etiraz aksiyasında öldürülmüş tələbə.
* Əbülhəsən xan İqbali Azər - Azərbaycan müğənnisi, Təbriz şəhərinin meri.
* Salamulla Cavid - Azərbaycan Milli hökumətinin üzvü, daxili işlər naziri.
* Səməd Sərdariniya - tanınmış tarixçi və tədqiqatçı, bir neçə tarixi kitabın müəllifi.
* Seyid Camal Turabi Təbatəbayi - İran numizmatikasının atası
* Əlaəddin Melmasi -  fotoqraf, tərcüməçi, müəllim, dilçi, şair və kimyaçı.
* Həsən Dəmirçi - 
* Süsən Nəvadə Razi - 
* Əziz Purvəli - milli mədəni fəal.
* Tohid Novruzi - musiqiçi.
* Əsgər Yusifinejad - rejissor.

## Qəbiristanlıqda baş verən hadisələr
Dünyasını dəyişmiş musiqiçi və bəstəkar Tohid Novruzi 2022-ci ilin yanvar ayında qəbiristanlığın incəsənət xadimləri bölməsində musiqiçilərin ifaları altında dəfn edilib.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Levenşteyn məsafəsi

**Levenşteyn məsafəsi** — informasiya nəzəriyyəsi, dilçilik və kompüter elmində iki ardıcıllıq arasındakı fərqi ölçmək üçün sətir ölçüsü. Qeyri-rəsmi olaraq iki söz arasındakı Levenşteyn məsafəsi bir sözü digərinə dəyişdirmək üçün tələb olunan tək simvollu redaktələrin (daxiletmə, silmə və ya əvəzetmə) minimum sayıdır. O, 1965-ci ildə bu məsafəni hesablayan sovet riyaziyyatçısı Vladimir Levenşteynin şərəfinə adlandırılıb.

Levenşteyn məsafəsi "redaktə" məsafəsi də adlandırıla bilər, baxmayaraq ki, bu termin həm də ümumi olaraq redaktə məsafəsi kimi tanınan daha böyük məsafə ölçüləri ailəsini ifadə edə bilər. Bu, sətir düzülüşləri ilə sıx bağlıdır.
## Tərifi
İki a, b sətri arasındakı Levenşteyn məsafəsi (müvafiq olaraq |a| və |b| uzunluğu) \operatorname{lev}(a, b) ilə verilir.
: \operatorname{lev}(a, b) = \begin{cases}
  |a| & \text{ if } |b| = 0, \\
  |b| & \text{ if } |a| = 0, \\
  \operatorname{lev}\big(\operatorname{tail}(a),\operatorname{tail}(b)\big) & \text{ if } \operatorname{head}(a)= \operatorname{head}(b), \\
  1 + \min \begin{cases}
          \operatorname{lev}\big(\operatorname{tail}(a), b\big) \\
          \operatorname{lev}\big(a, \operatorname{tail}(b)\big) \\
          \operatorname{lev}\big(\operatorname{tail}(a), \operatorname{tail}(b)\big) \\
       \end{cases} & \text{ otherwise}
\end{cases}
### Nümunə

Məsələn, "anket" və "aptek" sözləri arasındakı Levenşteyn məsafəsi 3-dür, çünki aşağıdakı 3 redaktə bir hərfi digərinə dəyişir və bunu 3-dən az redaktə ilə etmək mümkün deyil**:
# a**n**ket → a**p**ket ("n" hərfini "p" ilə dəyişdirmək),
# ap**k**et → ap**t**et ("k" hərfini "t" ilə dəyişdirmək),
# apte**t** → apte**k** ("t" hərfini "k" ilə dəyişdirmək).

Məsafəsi 1 olan sözlərə "qaş" və "daş"ı nümunə göstərmək olar:
# **q**aş → **d'''aş ("q" hərfini "d" ilə dəyişdirmək).
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
* Rosseta Code implementations of Levenshtein distance
Diyap İldırım

**Diyap İldırım** (), həmçinin **Diyağ Ağa** və ya **Dərsimli Diyap Ağa** (; ) — Türkiyə siyasətçisi və tayfa lideri, 1-ci Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Tuncelidən deputatı.

## Həyatı
Diyap Yıldırım 1846-cı ildə Tuncelinin Çemişgəzək rayonunda Hozatlı Seyitxan Ağa və Əlif Xanımın oğlu olaraq anadan olmuşdur. Ovacıq–Hozat tayfalarından olan Fərhaduşağı tayfasına mənsubdur. O, kürdəsilli və ya zazaəsillidir. Ələvi olmuşdur.

Diyap Ağa Birinci Dünya müharibəsində Həmidiyyə milisində milis komandiri olmuşdur. Bitlis və Siirtin Rusiya işğalından azad edilməsi üçün tayfası ilə döyüşə qatılmış və bu müharibələrdə milislərə komandanlıq etmişdir. Bu müddət ərzində ordu komandiri Mustafa Kamal Atatürklə yaxın dostluq əlaqələri qurmuşdur.

1854-cü ildə Qoçgiri bölgəsi qəzaya çevrilərkən qəza və nahiyə müdirlikləri Qoçgiri tayfasına mənsub olanlardan alınaraq Çemişgəzəkdən olan Fərhaduşağı tayfasının başçısı Diyap Ağa Zara qəza müdirliyinə təyin edilmişdir.Ovacıqlı Şamuşaklı Əli Ağa Zara qəzasında yerləşən Abaş və Çat bucaqlarına başçı təyin edilmişdir. 1920-ci ildə Qoçgiri üsyanına qarşı çıxmışdır. Mustafa Kamal Atatürk Diyap Ağa və Dərsimli Minbaşı Həsən Xeyrinin Birinci Dünya müharibəsində və İstiqlaliyyət müharibəsində göstərdikləri mübarizəni yüksək qiymətləndirmiş, Diyap Ağaya millət vəkili olmağı tövsiyə etmişdir. Hozatlı Mustafa Öztürk, Diyap Ağa, Dərsimli Minbaşı Həsən Xeyri bəy və Əhməd Ramiz Tan bu təklifi qəbul etmişdir. Diyap Ağanı məclisə Dərsimli Minbaşı Həsən Xeyri bəy gətirmişdir.

Dərsimli Minbaşı Həsən Xeyri bəy ilə birlikdə Ərzurum konqresində iştirak etmiş və Ərzurum Konqresində Tuncelini təmsil etmişdir. O dövrün Qoçgiri və Şeyx Səid üsyanına qarşı çıxmışdır. Şeyx Səidi bəla kimi təsvir etmişdir. Yunanıstanın işğalı zamanı parlamentin Kayseriyə köçürülməsi ideyasına qarşı çıxmışdır.

## İstinadlar
Əhməd Ramiz Tan

**Əhməd Ramiz Tan** (; ) — Osmanlı hərbçisi və Türkiyə siyasətçisi. Zazaəsillidir.

Qaraballı tayfasının başçısı Kankooğullarından İsmayıl Ağanın oğludur. İbtidai və orta təhsilini doğulduğu şəhərdə başa vurduqdan sonra dövrün qaydalarına uyğun olaraq 3 oktyabr 1896-cı ildə Hərbi Akademiya Aşirət Sinifinə qəbul olunmuşdur. Bir il təhsil və təlim keçdikdən sonra süvari leytenantı rütbəsi ilə ordu sıralarına qoşulmuşdur. Müxtəlif tayfa süvari şirkətlərində xidmət etdikdən sonra 31 yanvar 1913-cü ildə baş kapitan rütbəsi ilə təqaüdə çıxmışdır.

Birinci Dünya müharibəsində yenidən ordu sıralarına daxil olmuş və Şərq Cəbhəsinə təyin edilmişdir. O, tərxis olunduqdan sonra doğma şəhərinə qayıtmışdır. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi başlayandan sonra bu hərəkatın tərəfinə keçmişdir. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin birinci dövründə Dərsimdən millət vəkili vəzifəsində çalışmışdır. Müraciət Komissiyasında işləmişdir.

## İstinadlar
Mustafa Öztürk (siyasətçi, 1859)

**Mustafa Öztürk** () — Türkiyə siyasətçisi. Zazaəsillidir. O, Konstitusiya Məhkəməsinin üzvü, Abbasoğlu tayfasının başçısı, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 1-ci çağırış Tunceli millət vəkili, Nazımiyyə rayon baş məmuru vəzifələrində çalışmışdır. Evli və yeddi uşaq atası idi.

## İstinadlar
Həsən Xeyri Kanko

**Həsən Xeyri Kanko** (, ; ) — Türkiyə siyasətçisi. Zazaəsillidir və ya kürdəsillidir.

Məclis-i Məbusanda Dərsimi təmsil edən millət vəkili olmuşdur. 1920-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin birinci çağırışında Dersimdən millət vəkili olaraq vəzifə yerinə yetirmişdir. Parlamentin Səhiyyə və Sosial Yardım, petisiya, iqtisadiyyat və milli müdafiə komitələrində çalışmışdır. O, Şeyx Səid üsyanının iştirakçılarına kömək etmək ittihamı ilə saxlanılıb və Şərq İstiqlal Məhkəməsində mühakimə olunduqdan sonra edam cəzasına məhkum edilmişdir.
## İstinadlar