open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gülüzü

**Gülüzü** — Qars ilinin Arpaçay ilçəsinin Mərkəz bucağında kənd.

## Tarixi
Kəndin əski adı Pekraşendir ().

## Coğrafiyası
Kənd Qars ilinin inzibati mərkəzi Qars şəhərindən 69&nbsp;km, Arpaçay ilçəsinin inzibati mərkəzi Arpaçay qəsəbəsindən 27&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.

## Əhalisi
31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 779 nəfər daimi əhali yaşayır.

### Milli tərkibi
1886-cı ilə olan məlumata əsasən Rusiya İmperiyasının Qars vilayətinin Çıldır şöbəsinin Zurzuna kənd cəmiyyətinin Pekraşen kəndində 360 nəfər əhali yaşayırdı, onların 351 nəfərini etnik qarapapaqlar, 9 nəfərini isə kürdlər təşkil edirdi.

## Xarici keçidlər
* Türkiye Haritası ında bax: Gülyüzü Köyü Haritası

## İstinadlar
Kiviıli

**Kiviıli** () — Estoniyanın şimali-şərqindəki İda-Virumaa bölgəsində şəhər. 1964-cü ildə Kiviıli Kohtla-Yarve şəhərinə daxil edildi və bu 1991-ci ilə kimi davam edirdi. 1991-ci ildə şəhər yenidən özünüidarəetmə hüququnu aldı. 
## Əhali
Şəhərin əhalisi 5,5 min nəfər təşkil edir (2012).

### Əhali sayı

### Əhali üzrə milli quruluş
2000-ci il əhali siyahıyaalma nəticəsində, ruslar əhalinin 51,22 %, estonlar — 39,45 %, finlər — 2,61 %, ukraynalılar — 2,12 % təşkil edirdi. Şəhərdə danışılan əsas dillər — rus və estondur.

### Demoqrafiya

## Qalereya

Fayl:Kivioli chemical plant.JPG|Kiviıli yağ fabriki
Fayl:Kivioli chemical plant (2).JPG|
Fayl:Ida-Viru Tuhamäed.JPG|Aş dağları


## Web links

* Offizielle Webseite (estnisch, russisch, englisch)
* Eintrag in *Eesti Entsüklopeedia* (Online-Fassung)
Abya-Paluoya

**Abya-Paluoya** () — Estoniyanın cənubunda, Vilyandimaa bölgəsində şəhər. 1950–1962-ci illərdə Abya rayonunun mərkəzi idi.

## Əhali

## Qalereya

Abja-Paluoja päästekomando depoo.jpg
Abja-Paluoja postkontor.jpg


## İstinadlar
Alfred Eyzenştadt

**Alfed Eyzenştadt** () — alman əsilli amerikan fotojurnalisti. Daha çox Yaponiya üzərində qələbə (V-J Day) fotosuna məşhurdur. Fotoqraf ən çox 35&nbsp;mm Leica kamerasından istifadə etmişdir.

## Həyatı

Alfred Eyzenştadt 1898-ci ildə Almaniya İmperiyasının Qərbi Prussiya vilayətinin Dirşau şəhərində anadan olub. Onun ailəsi 1906-cı ildə Berlinə köçür. Hələ yeniyetmə ikən fotoqrafiyaya vurulur və 14 yaşından foto çəkməyə başlayır. İlk kamerası isə Eastman Kodak Folding Camera şirkətindən olur. A.Eyzenştadt Birinci Dünya müharibəsində Almaniya artilleriyasının tərkibində xidmət edir və 1918-ci ildə yaralanır. 1920-ci illərdə Veymarda kəmər və düymə satıcısı işləyərkən, Eyzenştadt, eyni zamanda, 1928-ci ildə Sakit və Atlantikin Fotoları jurnalının Berlin ofisi üçün də fotolar çəkməyə başladı. Ofis 1931-ci ildə Associated Press tərəfindən alınır.

## Peşəkar fotoqraf
A.Eyzenştadt 1929-cu ildə full-time işləyən fotoqraf oldu. Dörd il sonra o, Adolf Hitler və Benito Mussolininin İtaliyadakı görüşünün fotosunu çəkmişdi. Bundan əvvəl onun məşhur 1923-cü ildə çəkilmiş fotosunda Grand Otelin ofisiantının buz üstündə sürüşdüyünü görürük. 1933-cu ildə Cenevrədə Millətlər liqasında Jozef Göbbelsin fotosunu çəkmişdir. Əvvəlki xoş münasibətə baxmayaraq, Göbbels Eyzenştadtın yəhudi olduğunu bildikdən sonra qaşqabağını tökmüşdür. 
1935-ci ildə Hitlerin Nasist Almaniyasında təzyiqlərə məruz qaldığına görə ABŞ-yə müharicət etmiş və ömrünün qalan hissəsini Nyu-Yorkda keçirmişdir. O, 1936-cı ildən 1972-ci ilə qədər Life jurnalının fotoqraf ştatında işlədi. Tədbir və mərasimlərdən reportajlar hazırlamış, Dagmar (amerikalı aktrisa), Sofi Loren və Ernest Heminquey kimi şəxslərin fotolarını çəkmiş və Life jurnalında 90-dan artıq reportajla dərc olunmuşdur. A.Eyzenştadt 1989-cu ildə Ağ evdə keçirilən tədbirdə Corc Buş tərəfindən Milli İncəsənət Mükafatı ilə təltif olunur.

## Seçilmiş fotoları

### V-J günü Tayms meydanında
Eyzenştadtın ən məşhur fotosunda gənc qadını öpən amerikalı dənizçini görürük. Foto 1945-ci ilin 14 avqustunda Tayms meydanında Leica IIIa kamerası ilə çəkilib. Amerikanın Yaponiya üzərində qələbə qazandığı vaxt Eyzenştadt, demək olar ki, heç bir tədbiri qaçırmayıb.

### Sofi Lorenin portretləri
Sofi Lorenin portretləri formal rəngli şəkillərdən daha çox foto müəllifinə və fotoda çəkilənə böyük şöhrət və sevgi qazandırdı.

## Kitabları
# ***"Eyzenştadtın gözü"*** (1969; *The eye of Eisenstaedt*)
# ***"İnsanlar"*** (1973; *People*)
# ***"Eyzenştadt: Almaniya"*** (1981; *Eisenstaedt: Germany*)

## Xarici keçidlər
Vineyard Time with Eisie Uilyam E. Marks
Əbdüləziz Fərmanfərmaiyan

**Əbdüləziz Fərmanfərmaiyan** — Memar, Tehran Universitetinin professoru və İranın müasir mühəndislik qurucularından biridir.Şahzadə Əbdülhüseyn mirzə Fərmanfərma və Bətul xanımın oğlu idi.Atası Abbas mirzənin törəmələrindən idi və anası ata tərəfindən nəsəbi Kirmanşahın Əhşəmi seyidlərinə və ana tərəfindən nəsəbi Dövlətşahilər xanədanına və Məhəmmədəli mirzə Qovanlı-Qacara yetişirdi. 

## Həmçinin bax
*Əbdülhüseyn mirzə Fərmanfərma
Haapsalu

**Haapsalu** (, köhnə rus yazılarında — **Га́псаль** (, ) — Estoniyanın şimali-qərbindəki Lyaenemaa maakondunun inzibati mərkəzi. Haapsalu eston dilindən tərcümədə *ağcaqovaq* deməkdir. Baltik dənizinə və Riqa körfəzinə çıxış Haapsalu lacht, oradan isə Moonsund arxipelaqı vasitəsilə həyata keçir.
### Tarix
## Haapsalu uşaq evində yanğın
Uşaq ölümünə görə Estoniyanın yeni tarixinin ən faciəli qəzası oldu. Uşaq evində tərbiyə alan uşaqların bir çoxu əlil idi. 
20 fevral 2011-ci ildə saat 14:30-da siqnalizasiya mərkəzinə təcili olaraq Kastani küçəsində yanğın barədə məlumat gəlir. Yanğınsöndürən avtomobillər 3 dəqiqədən sonra  yanğın hadisə yerinə gəlirlər. Xilasedicilərin gəldiyi zaman artıq bina yanırdı. Xilasedici işlər səhərə kimi davam etdi. Yanğın hadisəsi nəticəsində 10 insan həlak olub - onlardan 8-i uşaq, 2-si isə yaşlı idi.

## Əhali

Əhali əsasən (2000): estonlardan — 79,53 % və ruslardan — 15,27 % ibarətdir.
### Haapsalu Əhalinin etnik tərkibinin siyahıyaalınması

### Partnyor şəhərlər
Haapsalu aşağıdakı şəhərlərlə partnyorluq edir:

*  Loviisa 
*  Rendsburg (1989)
*  Almere 
*  Eskilstuna 
*  Fundao
*  Greve in Chianti 
*  Haninge 
*  Hanko 
*  Uman 
*  Weymouth 
*  Boroviçi i


## Qalereya


Haapsalu linnuse varemed1.jpg|
Haapsalu linnuse kirik 2012.jpg|
Haapsalu linnuse varemed2.jpg|
Haapsalu Maarja õigeusu kirik.jpg|
Haapsalu raekoda 2012.jpg|
Haapsalu kuursaal 2012.jpg|
Haapsalu raudteejaama ooteplatvorm.jpg|
Haapsalu raudteejaama veetorn.jpg|
Haapsalu raudteejaama sepikoda.jpg|
Haapsalu raudteejaama ambulants.jpg|
Auruvedur Su 252-94 Haapsalus.jpg|


## Xarici keçidlər

* Offizielle Seite
* Deutsche Webseite über Haapsalu mit Bildern
* Bilder aus Haapsalu
Kuressaare

**Kuressaare** (), 1917-ci ilə kimi **Arensburg**, 1952—1988 illərdə **Kingisepp** () — Estoniyanın qərbindəki Saaremaa adasının ən böyük şəhəri, həmçinin inzibati mərkəzidir.

## Əhalisi

### Əhalinin etnik strukturu

### Konfessiyalar

## Kuressaaredə doğulmuş məşhurlar
* Mihkel Aksalu (* 1984), Futbolçu
* Paul Bassen-Spiller (1892–1962), Militarist.
* Eugen Dücker (1841–1916), Landşaft üzrə rəssam 
* Bernd Freytag von Loringhoven (1914–2007) General der Bundeswehr und stellvertretender Generalinspekteur 
* Louis I. Kahn (1901–1974), amerikalı Memar
* Oskar Masing (1874–1974), Filoloq
* Erwin Rahr (1880–1919), rus ofiseri
* Ivar Karl Ugi (1930–2005), kimyaçı
* Richard Otto Zöpffel (1843–1891), Teoloq

### Qardaşlaşmış şəhərlər
Kuressaare aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmışdır:
* Ekenäs (21 noyabr 1988)
* Kuurne (9 avqust 1998)
* Mariehamn (24 oktyabr 1991)
* Rønne (3 oktyabr 1991)
* Skövde (23 iyun 1993)
* Talsi (27 may 1998)
* Turku (30 may 1996)
* Vammala (30 iyun 1994)

## Şəkillər

Fayl:Kuressaare.castle.1.jpg
Fayl:Castlekuressaare.JPG
Fayl:Kuressaare-linnus, 2010.jpg
Fayl:Kuressaare-Castle.jpg
Pıltsamaa

**Pıltsamaa** (), **Ober-Palen** () — Estoniyanın mərkəzindəki Yıgevamaa qəzasında şəhər.

## Əhali

Əhalinin 98,0% estonlar təşkil edir (2011).

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* Sollefteå vald
* Kokemäki
* Skrunda

## Xarici keçidlər
*Põltsamaa kodulehekülg
*Põltsamaa loss
*Põltsamaa muuseum 
*Põltsamaa 360° aeropanoraam / aerofoto

## Həmçinin bax
Talıb Şirazi

**Abdulla xan Talıb Gürcü Şirazi** — İranın Qacarlar dövründə yaşayan gürcü əsilli şairi
Gürcüstanda dünyaya gəlib və sonra Şirazda sakin olub və fars dilində şeirlər yazıb.

## Mənbə
*Əsər yaradanlar (1-6 cı cildlər)

## Xarici keçidlər
*Abdulla xan Talıb  Şirazi Rasexun saytı
RT-2UTTKh Topol-M

**RT-2UTTKh Topol-M**"**Topol-M**" (, NATO adlandırması **SS-27 "Sickle B"**) Rusiyanın nüvə başlığı daşıya bilən və dünyanın ən uzaqmənzilli ballistik raketidir. Sabit sürət və eyni müstəvidə hədəfə getməyən "Topol-M", hədəfə müxtəlif yollarla gedərək, bütün raketdən müdafiə sistemlərini alt-üst edir. Çox sürətlə yer dəyişdirə bilir. Onun üçün də hədəfə alınması və vurulması çox çətindir. Bu raket 11.000 km uça biləcək imkanlara malikdir və qitələrarası raketdir. Topol-M 45–47 ton ağırlığa malikdir, atom bombasından 52.5 dəfə güclü hesab olunur. Raketin uzunluğu 21.5 metrdir. Diametri isə 1.86 metrdir. Tək başlıqlıdır, lakin istənilən vaxt çox başlıqlı da ola bilir. Rusiyanın mobil "Topol-M" raket sistemlərinin strateji raket mərkəzi Moskvanın 240 km şimal-şərqində yerləşən Teykoşa şəhərində yerləşir. Verilən məlumatlara görə, 2010-cu ildə Rusiyanın cənub-qərbindəki Saratov şəhəri yaxınlığında yeni bir "Topol-M" sistemlərini əhatə edən yeni bir mərkəzin açılacağı söylənilirdi.

## Tarixi
Moskva İstilik Texnologiyası İnstitutunda tədqiqatlar nəticəsində hazırlanmışdır. Tədqiqatlara 1980-ci ildən başlanılıb. İlk sınğı 1994-cü ildə həyata keçirilib. 2008-ci ildə tam olaraq hərbiyə istifadəyə verilib. Hazırda 48 yeraltı və 12 mobil Topol-M kompleksi Rusiya ordusunun təchizatında yer alır. Topol-M raketinin peyda olmasından sonra ABŞ hava hücümundan müdafiəsini gücləndirmək üçün külli miqdarda vəsait xərcləməli olmuşdu.

## Hərbi gücü
Monobloklardan ibarət olan başlığının gücü 0,55 meqatondur. Uzun məsafəni uça bilməsinə baxmayaraq hədəfdən çox yüksək effektivliklə yayına bilir. Adətən bir başlıqlı olur, amma istənilən vaxt çoxbaşlıqlı raketə çevirmək mümkündür. Atom bombasından 52 dəfə daha güclü hesab olunur. Çox sürətlə yer dəyişdirə bilir.

## Mənbə
Aznauri

**Aznauri** (; cəmi *aznaurni*, აზნაურნი, və ya *aznaurebi*, აზნაურები) — Gürcüstan zadəganlarının bir sinfi idi. Adı V əsrdən məlumdur. Aznaurilər kral, knyaz və kilsəyə bölünürdülər. İrsi və xidməti Aznauri fərqlənirdi. Onlar torpaq sahibi idilər, məcburi hərbi xidmət keçirdilər. XIX əsrin əvvəllərində Gürcüstanın Rusiyaya birləşdirilməsi ilə aznaurilər rus zadəganlarının hüquqlarını almışdır.

## İstinadlar
Yıhvi

**Yıhvi** () — Estoniyanın şimali-şərqindəki İda-Virumaa bölgəsinin inzibati mərkəzi.  Əhalisi — 11,1 min nəfərdir (2010). 
Əhali arasında yaranan təfərrüata görə Yıhvi "jõhvikas" (quşüzümü) sözündən yaranıb. 1930-cu ildə isə diyarşünas alim X. Kurba şəhərin adını "jõevesi" (tərcümədə "çay suyu") sözü ilə əlaqələndirməyi təklif edib. Fin alimi L.Kettunen "jõhv" ("at qılı") sözünündən yarandığını irəli sürdü və bu indiki zamanda ən geniş qəbul olunmuş variant hesab olunur.
## Coğrafi yerləşmə
Yıhvi eyniadlı təpəlikdən şimali-şərqdə yerləşir. Tallindən 160&nbsp;km, Narvadan 50&nbsp;km məsafədədir. 
## İqlim

## Əhali

Şəhər əhalisinin (53 %) ruslar, 33 % isə estonlar təşkil edir. Şəhərdə danışılan əsas dillər eston və rus dilləridir.

## Qalereya

Fayl:Jõhvi church.jpg|Yıhvi yevangelik-lüteran kilsəsi
Fayl:Administratiivhoone Jõhvis, Jõhvi keskväljak.JPG|Mərkəzi meydan
Fayl:Johvig peasissepaas.JPG|Yıhvi gimnaziyası


## Qardaş şəhərlər
* Kingisepp
* Loimaa
* Olecko
* Skien
* Uddevalla

## İstinadlar

* Offizielle Internetseite
* Eintrag in *Eesti Entsüklopeedia* (Online-Fassung)
Nizvа

**Nizva** (ərəb.-نزوی) — Omanda şəhər, Daxiliyyə regionun inzibatimərkəzi. Plkənin qədim şəhərlərindən biridir. Paytaxtı Maskatdan 165&nbsp;km aralıda yerləşir. 2003-cü ildə  burada 68,785 sakin siyahıya alınmış, 2008-ci ildə əhalinin sayı artıq 85 minə çatmışdı. Mühüm ticarət və turistik mərkəzidir. Burada universitet, texniki kollec, Polis Akademiyası yerləşir.

## İstinadlar
Pyarnu

**Pyarnu** (, , ) — Estoniyanın cənub-qərbində liman şəhəridir. Əhali sayına görə (40 401 min nəfər) Estoniyanın dördüncü böyük şəhəridir. Pyarnu Baltik dənizi sahilində yerləşən məşhur kurortlardandır. İqlim, yer, çimərliklər buraya hələ XIX əsrdə kurort statusunu verilməsinə səbəb oldu və 1838-ci ildən burada ilk pansionatların tikintisi başladı.

## Tarix
Sovet dövründə şəhərdə böyük balıq konserv zavodu tikildi. Həmçinin burada tekstil və ağac sənayesi inkişaf etmişdir. Kurort və istirahət mərkəzləri də sürətlə inkişaf edirdi. "Estoniya", "Sõrpus", "Rahu", "Tervis" adlı sanatorialar açıldı.
1950–1956 və 1962–1991-ci illərdə Pyarnu eyniadlı rayonun mərkəzi idi.

## Əhali

### Pyarnu şəhəri əhalisinin etnik tərkibinin siyahıyaalınması

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Gran
*  Helsingborg
*  Helsingør
*  Yelqava
*  Narva
*  Ocean City
*  Oskarshamn
*  Portsmut
*  Siofok
*  Soçi
*  Södertälje
*  Şyaulyay
*  Vaasa

## Qalereya

Fayl:Orthodox Church Pärnu.jpg
Fayl:Pärnu City.JPG
Fayl:Pärnu ordulinnus.jpg
Fayl:Villa Ammende 2009.jpg


## Pyarnuda doğulmuş məşhurlar
* Qeorq Vilhelm Rixman (1711–1753), Fizik
* Carl Gustav Jochmann (1779–1830), Publisist
* Friedrich Fromhold Martens (1845–1909), beynəlxalq hüquqşünas
* Hedda von Schmid (1864–1921), alman yazıçısı
* Nicolai Guleke (1878–1958), xirurq
* Olev Siinmaa (1881–1948), memar
* Elisabeth Kaerrick (1886–1966), Dostoyevskinin əsərlərini alman dilinə tərcüə edən
* Herbert Hahn (1890–1970), antroposof
* Jānis Kalniņš (1904–2000), bəstəkar
* Mart Port (1922–2012), memar
* Ivar Grünthal (1924–1996), yazıçı

## Xarici keçidlər
* Besucherinformation
* Pärnu Tourismus
* Bilder aus Pärnu und Besucherinformation (dt., engl.)
İncirlik Hərbi Hava Bazası

**İncirlik Hərbi Hava Bazası** (; ; IATA: **UAB**, ICAO:**LTAG**) — Adana ilinin İncirlik bölgəsində yerləşən hərbi hava bazasıdır. Adana şəhər mərkəzinin 8 km şərqində və Aralıq dənizinə 56 km məsafədədir. İlk olaraq ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri və Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən istifadə edilən baza Kral Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən də istifadə edilir. İncirlik Hərbi Hava Bazası Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə aid Hərbi Hava bazalarından birisidir, üzərindəki bütün infrastrukturla birlikdə mülkiyyəti Türkiyə Cümhuriyyəti dövlətinə aiddir. Avropada taktiki nüvə silahı olan altı NATO bazasından biridir.

1951-ci ildə tikintisinə başlanılan İncirlik Bazası 1951-ci ilin dekabrında Türkiyə Silahlı Qüvvələri və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin ortaq xidməti üçün istifadəyə verildi.

## Tarixi
İncirlik Hərbi Hava Bazasının qurulma qərarı 1943-cü ilin dekabrında ikinci Qahirə Konfransında verilsə də, tikintisinə İkinci Dünya müharibəsindən sonra başlanıldı. ABŞ Ordusu Mühəndislər Birliyi 1951-ci ilin bahar aylarında İncirlik Hərbi Hava Bazasının tikintisinə başladı. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri ilk başda orta və ağır bombardman təyyarələri üçün təcili mərhələləmə, xilas etmə yeri olaraq istifadə edilməyə planlaşdırıldı. Türkiyə Respublikası Ordusunun Baş Qərargahı və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri 1954-cü ilin dekabrında yeni hava bazası üçün ortaq istifadə razılaşması imzaladı. 21 fevral 1955-ci ildə hava bazasına rəsmi ad olaraq **Adana Hərbi Hava Bazası** adı verildi. 28 fevral 1958-ci ildə "İncirlik Hərbi Hava Bazası" adı verilmişdir. 15 sentyabr 1997-ci ildə Şimal İraqda keçirilən əməliyyatlar üçün istifadəyə hazır hala gətirilmişdi.

15 iyul 2016-cı ildəki çevrilişə cəhddə 2 ədəd tanker təyyarəyə çevrilişdə iştirak edən təyyarələrə yanacaq daşımaq üçün İncirlik Hərbi Hava Bazasından göyə qalxmışdır.

## Nüvə başlıqları
İncirlik Hərbi Hava Bazasında təxminən əlli B61 nüvə bombası var.

## Həmçinin bax
* Türkiyə–ABŞ münasibətləri

## İstinadlar

## Mənbə
* ''İncirlik Üssü´nün hikayesi''. '''haber7.com''' 

## Xarici keçidlər
*
Zuhan

**Zuhan** — İranın Cənubi Xorasan ostanının Qainat şəhristanının Zuhan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 707 nəfər və 233 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Sarayan

**Sarayan** — İranın Cənubi Xorasan ostanının şəhərlərindən və Sarayan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 11,098 nəfər və 2,933 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xocalı abidəsi (Berlin)

**“Xocalı ”** () — Almaniya paytaxtı Berlin şəhərinin Şteqlits-Selendorf inzibati dairəsində Qotfrid-Benn kitabxanasının həyətində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış abidə.

## Tarixi
Abidənin ucaldılmasının təşəbbüskarları Səlhab Məmmədov, Akif Əsgərov və Əli İbadullayevlə yanaşı onun həmmüəliflərindən biri, artıq 45 ildir ki, Almaniyada yaşayan Azərbaycan rəssamı və heykəltaraşı İbrahim Əhraridir.

2011-ci ilin may ayının 30-da baş tutan açılış mərasimində Şteqlits-Selendorf dairəsinin özünüidarəetmə təşkilatının başçısı Norbert Kopp, Azərbaycanın mədəniyyət və turizm nazirinin müavini Ədalət Vəliyev, Azərbaycan diasporunun, Almaniya ictimaiyyətinin nümayəndələri, hər iki ölkənin elm və mədəniyyət xadimləri iştirak etmişlər. Mərasimdə Şteqlits-Selendorf dairəsinin təhsil, mədəniyyət və vətəndaşlara xidmət məsələləri üzrə müşaviri xanım Kerstin-Ulrix Rixter-Kotovski, Azərbaycanın Almaniyanın səfiri Pərviz Şahbazov və abidənin müəllifi İbrahim Əhrari çıxış etmişdilər.

## Həmçinin bax
* Xocalı soyqırımı abidələri

## İstinadlar
Juli

**Juli** — Gissen (Hessen bundeslandı) şəhərindən olan  Eva Briegel, Jonas Pfetzing, Simon Triebel, Andreas "Dedi" Herde və Marcel Römer özündə birləşdirən, məşhur alman bandı (qrupu).

## Tərkib
* Vokal : Eva Briegel 3 dekabr 1978
* Gitara : Jonas Pfetzing 2 aprel 1981
* Gitara : Simon Triebel 28 aprel 1982
* Bass : Andreas "Dedi" Herde 1 oktyabr 1982
* Batteri : Marcel Römer 26 fevral 1982

SimonTriebel.JPG|Simon Triebel
Arena Of Pop 2007 - Eva Briegel (Juli) - 001.jpg|Eva Briegel
MarcelRoemer.JPG|Marcel Römer


## Diskoqrafiya


### Live-Albom

### Single-Chartplatzierungen solo


### Qonaq ifaçı kimi Chart'larda yer

### Digər işlər

## Videoqrafiya
### DVD

## Xarici keçidlər
* http://juli.pop24.de 
* 
* http://www.esistjuli.de
Hematologiya

**Hematologiya** ( — qan tərkbini (qan hüceyrələri, zülalları, hemoqlobin) — laxtalanmanı, qanyaradan orqanları və qan xəstəliklərini öyrənən sahə, daxili xəstəliklərin bir qolu. Bu sahə üzrə ixtisaslaşan terapevtlərə ***hematoloq*** deyilir.

## Tarix

## Məqsədləri
Hematoloqlar ümumi uzmanlıq mərhələsindən sonra aşağıdakı istiqamətlər üzrə ixtisaslaşa bilərlər:

* hemostaziologiya (qanaxma xəstəliklərinin müalicəsi, məs.: hemofiliya, idiopatik trombositopenik purpura)
* hemoqlobinopatiyaların müalicəsi
* hematoonkologiya (bədxassəli qan xəstəliklərinin müalicəsi: limfoma, leykemiya)
* transfusiologiya (qan köçürmələri və qan bankında iş)
* sümük iliyi və kök hüceyrə transplantologiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hematoloji uzmanlık derneği
* The European Hematology Association
* European School of Haematology
* American Society of Hematology
* American Society of Hematology Education Program
Ağsu (Susuz)

**Ağsu** — Qars ilinin Susuz ilçəsinin Mərkəz bucağında kənd.
## Tarixi
## Coğrafiyası
Kənd Qars ilinin inzibati mərkəzi Qars şəhərindən 30&nbsp;km, Susuz ilçəsinin inzibati mərkəzi Susuz qəsəbəsindən 10&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.

## Əhalisi
31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 348 nəfər daimi əhali yaşayır.
### Milli tərkibi
## Xarici keçidlər
## İstinadlar
Susuz

* Susuz ilçəsi — Qars ilinin ilçəsi.  
* Susuz (Talın) — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talın rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Susuzdağ
Təbəs Məsina

**Təbəs Məsina** — İranın Cənubi Xorasan ostanının Dərmiyan şəhristanının Gəzik bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,776 nəfər və 779 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Jan Piaje

**Jan Vilyam Fris Piaje** (; ) — uşaqlar ilə apardığı epistemologiya tədqiqatları ilə tanınan İsveçrəli inkişaf psixoloqu və filosof.

## İstinadlar
Hacıabad (Cənubi Xorasan)

**Hacıabad** — İranın Cənubi Xorasan ostanının Qainat şəhristanının Zirkuh bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,333 nəfər və 1,026 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Maqnum Foto

**Maqnum Foto** — beynəlxalq foto agentliyi. Nyu-York, Paris, London və Tokioda ofisləri olan agentlik 1947-ci ildə başda Anri Kartye-Bresson olmaqla müharibə fotoqrafları Robert Kapa, Devid Seymur və Corc Rocer tərəfindən yaradılmışdır.

## Yaranması
Agentlik 1947-ci ildə Parisdə Robert Kapanın ideyası əsasında Robert Kapa, Anri Kartye-Bresson, Devid Seymur, Corc Rocer, Uilyam Vandivert, Rita Vandivert və Mariya Eyzner tərəfindən yaradılıb. Rita Vandivert agentliyin ilk prezidenti və Nyu-York ofisinin rəhbəri seçildi. Mariya Eyzner Paris ofisinə rəhbər təyin edildi. Plana görə, C.Rocer Afrika və Yaxın Şərq, A.Kartye-Bresson Cənubi və Şərqi Asiya, D.Seymur və U.Vandivert Avropa və ABŞ-dən fotolar çəkməli idilər. R.Kapa isə haranı və hansı hadisəni çəkəcəyini sərbəst şəkildə seçməli idi.

Maqnum üzvləri tərəfindən yaradılan ilk fotoqrafiya koorporasiyadır. Heyət fotoqraflara dəstək göstərir və onların müəlliflik hüquqlarını müdafiə edirdi.

## Yeni üzvlərin seçilməsi
Maqnumun yeni yarandığı illərdə üzvlük ümumi xarakter daşıyırdı və Robert Kapanın şəxsi dəvəti ilə qəbul edilirdi. 1955-ci ildə bu günə qədər qüvvədə qalan üç mərhələli üzvlük sisyemi yaradıldı.

Nyu-Yorkda, Parisdə və yaxud Londondakı ofislərində ildə bir dəfə - iyun ayının sonuncu həftəsində görüşən Maqnum fotoqrafları korporasiyanın işlərini müzakirə edirlər. Bu görüşlərin bir günündə potensial yeni üzvlərin müraciətlərinə, portfoliolarına baxılıb səsvermə keçirilir. Qəbul olunmuş müraciətçi "Üzvlüyə namizəd" olmağa dəvət edilir. Bu üzvlük kateqoriyası namizədlə üzvlərin bir-birini tanımasına şərait yaradır, heç bir tərəf üzərinə heç bir məsuliyyət qoymur.

"Üzvlüyə namizəd"likdən iki il sonra fotoqraf "Müxbir üzv" olmaq üçün başqa yeni bir portfolio təqdim edir. Əgər uğurlu olarsa, fotoqraf agentliyin qaydaları ilə yaxından tanış olur, onun imkanlarından və ümumdünya təqdimatlarından yararlanır. "Tam üzv"lə "Müxbir üzv" arasındakı əsas fərq ondan ibarətdir ki, müxbir üzv korporasiyanın mühüm qərarlarında səsvermə hüququna malik deyil. "Müxbir üzv" iki ildən sonra "Tam üzv" olmaq istəyirsə, yeni bir portfolio təqdim edir, üzvlər onun işlərinə səsvermə ilə qiymət verirlər.

## Üzvlərinin siyahısı

## Kitabları
* *Amerika böhranda* (America in Crisis). 1969
* *Maqnum: əlli il tarixin ön cəbhəsində* (Magnum: Fifty Years at the Front Line of History). 1999
* *Maqnum hekayələri* (Magnum Stories). 2004
* *Fokusda bizim dünyamız* (Our World In Focus). 2004
* *Pop altmışıncılar* (Pop Sixties). 2008
* *Maqnumu oxumaq: müasir dünyanın vizual arxivi* (Reading Magnum: A Visual Archive of the Modern World). 2013
Nimbiluk

**Nimbiluk** — İranın Cənubi Xorasan ostanının Qainat şəhristanının Nimbiluk bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,886 nəfər və 946 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Azərbaycan Dövlət Xor Kapellası

**Azərbaycan Dövlət Xor Kapellası** — Respublikanın aparıcı musiqi kollektivlərindən biri. Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdində 1966-cı ildə yaradılmışdır. Yarandığı vaxtdan uzun illər boyu kollektivə əməkdar incəsənət xadimi, xormeyster Eduard Novruzov rəhbərlik etmişdir.

1996-cı ildən Azərbaycan Dövlət Xor Kapellasının bədii rəhbəri və baş dirijoru xalq artisti Gülbacı İmanovadır. Xorun repertuarı Azərbaycan və xarici ölkə bəstəkarlarının əsərlərindən ibarətdir, o cümlədən, muğamlar əsasında bəstələnmiş C.Cahangirovun “Füzuli” kantatası, “Çahargah”, N.Əliverdibəyovun “Bayatı-Şiraz” xor kompozisiyaları Azərbaycan Dövlət Xor Kapellasının repertuarında görkəmli yer tutur. Hazırda Azərbaycan Dövlət Xor Kapellasının xormeysteri Azərbaycan Musiqi Akademiyasının dosenti Yulizana Kuxmazovadır.

## Mənbə
* Xor Kapellasının 80 illik yubileyi
Suure-Yaani

**Suure-Yaani** () — Estoniyanın mərkəzindəki Vilyandimaa maakondunda şəhər. 1950-1959-cu illərdə eyniadlı rayonun mərkəzi idi. Məşhur bəstəkarlar A.Kappın və V.Kappın şərəfinə burada memorial muzey yaradılıb və hər il şəhərdə onların şərəfinə musiqi festivalı keçirilir.
## Qardaşlaşmış şəhərlər

* Ulvila

## Suure-Yaanidə doğulmuş məşhurlar
* Artur Kapp, bəstəkar
* Vilhelm Kapp, bəstəkar
* Albert Kivikas, yazıçı
* Johann Köler, rəssam
* Paul Kondas, rəssam
* Lembit Uno Lilleleht, kimyaçı
* Mart Saar, bəstəkar
Verona Arenası

**Verona Arenası** () — Klassik Romalılardan qalma qədim arena. Ən yaxşı saxlanılan ən qədim tikililərdən biridir. Geniş miqyaslı teatr və opera sənət əsərləri nümayiş etdirilən amfiteatrdır.

## İstinadlar
Litoqrafiya

**Litoqrafiya** — çap növüdür. Bu çap növündə müstəvi şəklində olan formadan boya yüksək təzyiq altında kağız üzərinə köçürülür. Litoqrafiya 1796-cı ildə Bavariya yazıçısı Alois Senefelder tərəfindən teatr əsərlərinin nəşri üçün ucuz bir üsul kimi icad edilmişdir. Litoqrafiya mətn və ya rəsm əsərini kağıza və ya digər uyğun materiala çap etmək üçün istifadə edilir amma daha çox musiqi partituraları və xəritələr üçün istifadə edilmişdir.

## Tanıtmaq

Litoqrafiya əvvəlcə litoqrafiya daşına tətbiq olunan mum və ya digər yağlı maddə ilə çəkilmiş təsvirdən mürəkkəbi çap vərəqinə köçürmək üçün vasitə kimi istifadə edirdi. Müasir dövrdə təsvir tez-tez çevik alüminium lövhəyə tətbiq olunan polimerdən hazırlanır. Lövhənin və ya daşın düz səthi bir qədər kobud və ya həkk olunub və su təbəqəsini qəbul edən və yağlı mürəkkəbi dəf edən hidrofilik (=su sevən) bölgələrə və suyu dəf edən və mürəkkəbi qəbul edən hidrofobik bölgələrə bölünür. Şəkil birbaşa daşdan və ya boşqabdan çap oluna bilər (bu halda o, orijinal təsvirdən tərsinə çevrilir) və ya çap məhsuluna köçürmək üçün çevik təbəqəyə, adətən rezinə köçürülərək ofset edilə bilər. Bu proses, çap mürəkkəbini ehtiva edən boşluqlar yaratmaq üçün boşqabın həkk olunduğu, həkk edildiyi və ya naxışlandığı qravüra və ya intaqlio çapdan və hərflərin və ya təsvirlərin qaldırılmış səthlərinə mürəkkəbin tətbiq olunduğu taxta bloklu çap və tipo çapdan fərqlidir. Litoqrafiyanın ilk dövrlərində hamar əhəngdaşı parçasından istifadə olunurdu (buna görə də "litoqrafiya"—"litos" (λιθος) qədim yunanca daş sözüdür). Səthə yağ əsaslı şəkil çəkildikdən sonra ərəb saqqızının suda məhlulu çəkilib, saqqız yalnız yağsız səthə yapışıb. Çap zamanı su ərəb saqqızı səthlərinə yapışdı və yağlı hissələrdən qaçdı, çap üçün istifadə olunan yağlı mürəkkəb isə bunun əksini etdi.

## Haqqında
Litoqrafiya anlayışında başa düşülür.
* bu üsulla çap olunmuş şəkil və ya başqa şey
* müstəvi çap növündə təyin olunmuş estamp növü
* üzərinə şəkil çəkilmiş həmin daş
* müstəvi çap növü
* daş basması
* tipoqrafiya növləri
* bu üsulla çap edən sex və ya müəssisə
* müstəvi çap növündən istifadə olunaraq yaradılan sənət əsəri

## Qalereya

File:PhiladelphiaPresidentsHouse.jpg 
File:Honoré Daumier, Hé! La chian..... li....li....li.....jpg    
File:Macrolepidoptera15seit 0215.jpg      
File:Tortilleras Nebel.jpg     
File:Afghan royal soldiers of the Durrani Empire.jpg    
File:William Simpson - George Zobel - England and America. The visit of her majesty Queen Victoria to the Arctic ship Resolute - December 16th, 1856.jpg   
File:GeorgeLeybourne2.jpg      |Alfred Concanen's 1867 design for ''[[Champagne Charlie (song)   
File:Old Man with his Head in his Hands (At Eternity's Gate).jpg  
File:Alexandre de Riquer - 3ra. Exposición de Bellas Artes é Industrias Artísticas - Google Art Project.jpg   
File:Brooklyn Museum - In the Park, Light - George Wesley Bellows - overall.jpg   
File:Jean-Baptiste Debret - Vista do Paço de São Cristovão.jpg
Narva-Yıesuu

**Narva-Yıesuu** () — Estoniyanın şimali-şərqindəki İda-Virumaa bölgəsində kurort-şəhər. Əhalisi 2,6 min nəfərdir (2012). 
Şəhərin tarixi adları:
* Narva-Mündunq ()
* Hungerburq () — rəsmi ad 1922-ci ilə qədər.
* Ust-Narova — şəhərin tarixi adı. Müasir rus ədəbiyyatında *Усть-Нарва* şəklində yazılır.
* 1923-1934-cü illərdə şəhərin rəsmi estonca variantı - *Naroova-Yıesuu* () yazılırdı.

## Əhali
Narva-Yıesuunun etnik tərkibi: 
76,2% ruslar, 13,2% estonlar və 10,6% başqa xalqlar.

::

## Qalereya

Fayl:Narva-joesuu kuursaal.jpg
Fayl:EU-EE-IV-Narva-Jõesuu-Russia-Estonia board.JPG
Fayl:Ust-Narva-13.jpg
Fayl:Ust-Narva-2.jpg


## Qardaşlaşmış şəhərlər
* Billund, May 2010
* İmatra
* Kronştadt

## Xarici keçidlər
* Offizielle Website
* Eintrag in *Eesti Entsüklopeedia* (Online-Fassung)
* Bilder und Beschreibung (estnisch)
Azərbaycan Türk El Nəğmələri

Azərbaycanda 1927-ci ildə çap olunmuş xalq mahnılarından ibarət ilk məcmuə. Not yazıları Üzeyir Hacıbəyova və Müslüm Maqomayevə məxsusdur. Mahnıların əksəriyyəti xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlunun ifasından yazılmış və onlardan bir hissəsi səs və fortepiano və yaxud da xor üçün işlənilmişdir.

## İstinadlar
Adajio (musiqi)

**Adagio** ()

1. Ağır tempin (ağır addımlara uyğun) əsas işarəsi.

2. Bu tempdə yazılmış və xüsusi adı olmayan pyes.

3. Baletdə ağır templi lirik rəqs.
Ağcaqala (Səlim)

**Ağcaqala** — Qars ilinin Səlim ilçəsinin Mərkəz bucağında kənd.

## Tarixi
## Coğrafiyası
Kənd Qars ilinin inzibati mərkəzi Qars şəhərindən 48&nbsp;km, Səlim ilçəsinin inzibati mərkəzi Səlim qəsəbəsindən 18&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.

## Əhalisi
31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 859 nəfər daimi əhali yaşayır.
### Milli tərkibi
1886-cı ilə olan məlumata əsasən Rusiya İmperiyasının Qars vilayətinin Çıldır şöbəsinin Cəli kənd cəmiyyətinin Ağcaqala kəndində 178 nəfər əhali yaşayırdı, onların hamısını etnik **[[qarapapaqlar]]** təşkil edirdi.

## Xarici keçidlər
* Facebook-da kəndin səhifəsi

## İstinadlar
Kilingi-Nımme

**Kilingi-Nımme** () — Estoniyanın cənubi-qərbindəki Pyarnumaa bölgəsində şəhər. 1950–1959-cu illərdə Kilingi-Nımme eyniadlı rayonun mərkəzi idi.

## Xarici keçidlər
* Stará webová stránka z doby městské samosprávy (estonsky, anglicky)
* Gymnázium v Kilingi-Nõmme (estonsky)
* Kilinginõmmské středisko pro děti a mládež
Mişel Rodriqes

**Mayte Mişel Rodriqes** () — ABŞ kinoaktrisası.

## Həyatı
Michelle Rodriguez Puerto-Rikolu bir atanın və Dominikan Respublikalı bir ananın qızıdır. Nənəsi tərəfindən böyüdülmüşdür. Anası ilə birlikdə Dominikan Respublikasına köçmüş, daha sonra 11 yaşına qədər Puerto-Rica-da yaşamışdır. 17 yaşında olanda GED imtahanını verdikdən sonra məktəbi atmışdır.

## Filmləri
Michelle Rodriguez ilk olaraq kiçik büdcəli bir film olan Girlfight-da baş rolu ifa etmişdir. O bu rolu öz xüsusi bacarığı vasitəsilə almışdır. Belə ki, o bu rol üçün 300-ə qədər rəqibinə üstün gəlmişdir.

## Mükafatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xərv

**Xərv** — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının Nişapur şəhristanının Zeberxan bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 11,931 nəfər və 3,181 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xəlilabad (Rəzəvi Xorasan)

**Xəlilabad** — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının şəhərlərindən və Xəlilabad şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8,409 nəfər və 2,324 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
San-Karlo teatrı

**San-Karlo teatrı** () — İtaliyanın Neapol şəhərində yerləşən dünyanın və İtaliyanın ən tanınmış opera binalarından biri. 4 noyabr 1737-ci ildə açılmışdır. San-Karlo teatrı Avropanın hal-hazırda istifadə edilən ən qədim lirik opera binalarındandır və Neapol şəhəri ilə birlikdə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır.

1815—1822-ci illərdə teatra Coakkino Rossini, 1822—1838-ci illərdə — Qaetano Donizetti, 1850-ci illərdə isə — Nikola Boksa rəhbərlik etmişdir. Bina 1816-cı il yanğınından sonra yenidən tikilmiş, 1845, 1854-cü illərdə və 1943-cü ildə İkinci Dünya müharibəsi dövründəki bombardmanlardan sonra təmir və bərpa edilmişdir.

## Həmçinin bax
*La Skala

## Xarici keçidlər
Aynalı (Susuz)

**Aynalı** — Qars ilinin Susuz ilçəsinin Mərkəz bucağında kənd.
## Tarixi
## Coğrafiyası
Kənd Qars ilinin inzibati mərkəzi Qars şəhərindən 18&nbsp;km, Susuz ilçəsinin inzibati mərkəzi Susuz qəsəbəsindən 16&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.
## Əhalisi
31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 260 nəfər daimi əhali yaşayır.
### Milli tərkibi
1886-cı ilə olan məlumata əsasən Rusiya İmperiyasının Qars vilayətinin Qars şöbəsinin Berdıq kənd cəmiyyətinin Aynalı kəndində 95 nəfər əhali yaşayırdı, onların 83 nəfərini və ya 87.4 %-ini etnik türklər, 12 nəfərini və ya 12.6 %-ini isə kürdlər təşkil edirdi.

## İstinadlar
Davərzən

**Davərzən** — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının Səbzəvar şəhristanının Davərzən bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,387 nəfər və 705 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Ryapina

**Ryapina** (, Vıru dilində *Räpinä*) — Estoniyanın cənubi-şərqindəki Pılvamaa bölgəsində şəhər. Şəhər Vıhandu çayının sahilindədir.

## Ryapinada doğulmuş məşhurlar
* Aapo İlves (1970), şair, yazıçı, artist və musiqiçi

## Məsafələr
* Vıru: 44&nbsp;km
* Tartu: 64&nbsp;km

## Xarici keçidlər
* Räpina Parish
Herman Ebbinqhauz

**Herman Ebbinqhauz** (; ) — alman psixoloqu, eksperimental psixologiyanın görkəmli nümayəndələrindən biri. Psixologiyaya təbiət elmi kimi baxan Ebbinqhauz onu fəlsəfədən ayırmağı vacib sayırdı. Ebbinqhauz psixiki hadisələri "psixofiziki parallelizm" mövqeyindən şərh etmişdir. Ali psixiki funksiyaların, xüsusi yaddaşın eksperimental təqtqiqinin əsasını qoymuş, əqli inkişaf dərəcəsini müəyyənləşdirmək üçün test işləyib hazırlamışdır.

## Həyatı

## İstinadlar
Şaurma

**Şaurma** — Levant ərəb və türk ət bişirmə növü. Qoyun əti, toyuq əti, hinduşka əti, mal əti, dana əti, və ya qarışıq ətlər fırlanan şişə çəkilir və müddətcə bir gün olaraq qril ola bilər. Ətin taraşları boşqabda yeyilir və ya sandviç şəklində pita çörəyinin içində yeyilir. Şaurma Fatuş, Tabule, Tabun çörəyi, soğan, pomidor, cəfəri, kahı, kələm və xiyar ilə yeyilir. Sousları tahini, humus, şalğam və iti mango turşusundan ibarətdir. İndi bütün dünyada fastfud kimi tanınır. Şaurma türk sözü olub, "çevirmə"-dən ərəb dilinə "şaurma" kimi keçmişdir.

## İstinadlar
Tabun çörəyi

**Tabun çörəyi** (:  *Tabunn çörəyi*, : *la-fah*, : *İraq pitası*, Qüdsdə:  *ash-tanur*) — bir yastı çörək növü. Bir çox mətbəxlərdə istifadə olunur. Ənənəvi olaraq tabun təndirində bişirilir və müxtəlif doldurmalar ilə yeyilir.

## İstinadlar
Haryumaa

**Haryumaa** () — Estoniyanın vilayətidir. Vilayətin paytaxtı Tallindır. Sahəsi 21.114,94&nbsp;km², əhalisi 521 313 min nəfərdir. Haryumaa təxmini olaraq tarixi Haryu bölgəsinin ərazisini tutur; Baltik dənizinə və Fin körfəzinə çıxışı vardır.

## Əhalisi
Haryumaa bölgəsinin digər rayonlardan fərqi kiçik təbii əhali artımıdır, bu da yaşayışın daha yüksək standartı və səhiyyə sisteminin daha yüksək olmasından irəli gəlir. Bölgə əhalisinin 75% paytaxt Tallində yaşayır. Təbii artım əmsali 0,5 ‰, doğum sayı 11,9 ‰ ölüm sayı isə 11,4 ‰.
Estonlar əhalinin 59,2 % (308 min.), ruslar 32,6 % (170 min.), ukraynalılar 3,4 %, beloruslar 1,8 %, digərləri 3,0 % (finlər, almanlar, tatarlar, ermənilər, yəhudilər, çinlilər, moldavanlılar və başqaları).

## Şəhərlər və icmalar

Haryumaa 17 icmanı və 6 şəhəri özündə birləşdirir.


Tuhala Witches Well1-21-03-2013.jpg|
Kiviloo mõisa peahoone.jpg|
Laitse mõisa peahoone2, 19.saj.jpg|
Kose kirik suvi 2012.jpg|
Jägala juga 22-03-2013.JPG|
Paadimees Paunküla veehoidlal.jpg|
Arukyla Mois.jpg|


## Həmçinin bax
* Aruküla
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Java (dəyişən tipləri)

Java proqramlaşdırma dilində, dəyişənlərin tipləri iki yerə bölünür.

1. **Primitiv** tipli dəyişənlər.

2. **Referans** tipli dəyişənlər.

**<big>Primitiv tipli dəyişənlər:</big>**

Javada səkkiz ədəd primitiv dəyişənlər mövcuddur. Bunlar **byte**, **short**, **int**, **long**, **float**, **double**, **boolean** və **char** tipləridir. Bunlardan byte, short, int və long tiplərinin dəyərinə tam ədəd (yalnızca tam rəqəm) vermək olur. float və double tiplərinin qiymətinə kəsrli ədəd (məsələn: 1,3) vermək olur. boolean tipi bir az fərqli olaraq sadecə true (doğru) və false (yanlış) qiymətlərini alır. char (character) tipinə isə tək dırnaq içərisində bir simvoldan ibarət dəyər vermək olar.

## İstinadlar
LMFAO

**LMFAO** — Amerikan elektronik pop musiqi qrupu. Qrupun üzvləri Redfoo (Stefan Kendal Gordy) və SkyBlu-dur (Skyler Husten Gordy). Ən məşhur mahnıları olan "Sexy and I Know It" ilk dəfə efirdə 3 oktyabr 2011-ci ildə səslənmişdir.

## İstinadlar
Riyazi analiz

**Riyazi analiz** — riyaziyyatın bir bölməsi olub, differensiallaşdırma, inteqral, ardıcıllıq, ölçü cəbri, limit, silsilə və analitik funksiyaları özündə birləşdirir. Analizin özəyi sonsuz ardıcıllığın limitidir. Əsas mövzuları həmçinin inteqral və differensial hesabı əhatə edir.

Riyazi analiz XVIII əsrdə yaranmış, lakin onun tam əsaslandırılması ancaq XIX əsrin sonunda Auqusto Koşinin yaratdığı limit nəzəriyyəsinin köməyi ilə baş vermişdir.

## Həmçinin bax
* Sağ limit (sol limit)

## İstinadlar
Unilever

**Unilever** — ingilis transmilli şirkətidir. Şirkət müxtəlif növ istehlak məhsulları istehsal edir. Məhsul çeşidlərinə ərzaq, içki, təmizlik məmulatları və şəxsi gigiyena məhsulları daxildir. Unilever 2011-ci ilin gəlir səviyyəsinə əsasən ən böyük üçüncü istehlak məhsulları şirkəti (Procter and Gamble və Nestledən sonra) və dünyanın ən böyük dondurma istehsalçısıdır.

## İstinadlar
Şalğam

**Şalğam** (*[[Brassica rapa]]* subsp. *rapa*) köklü tərəvəz. Adətən dünyada mülayim iqlimlərdə onun ağ, soğanaqlı paya kökü üçün becərilir.

## Haqqında
Şalğam bitkisi Avropa mənşəli, soyuğadavamlı, yüksək məhsuldar bitkidir. Başqa kökümeyvəlilərə nisbətən torpaq münbitliyinə az tələbkardır. Genetik tədqiqatlar göstərmişdir ki, bu bitki raps bitkisinə çox yaxındır. Bunların hər ikisi turpəng və yabanı turpun kələm növləri ilə öz-özünə çarpazlaşmasından yaranmış və xromosom sayı artmışdır. Şalğam ancaq mədəni halda məlumdur. Rusiya ərazisinə XVIII əsrin axırında Qərbi Avropadan gətirilmiş və tərəvəz bitkisi kimi geniş yayılmışdır. Şalğam və yem turpu (turneps) mədəni halda kartofdan əvvəl məlum olmuşdur. Şalğamın yem bitkisi kimi becərilməsinə bir qədər gec başlanmışdır. Əsas etibarı ilə Rusiyanın Avropa hissəsinin Qeyri-qaratorpaq zolağında becərilir. Ərzaq kimi şalğamın kökümeyvəsindən, yem kimi isə həm kökümeyvəsindən, həm də yarpaqlarından istifadə olunur. Yarpaqlarını siloslaşdırmaq və vitaminli ot unu hazırlamaq olar. Kökümeyvəsinin tərkibində 9-16% quru maddə, 5-10% şəkər, 1,0 - 1,5% zülal,0,7-1,6% kül olmaqla, askorbin turşusu ilə zəngindir. 100 kq kökümeyvəsində 1,0-1,2 kq, yarpaqlarında isə 1,5-1,6 kq həzm olunan protein vardır. Hektardan 800-1000 sentnerə qədər kökümeyvə məhsulu verə bilir. Orta məhsuldarlığı isə 400-450 s/ha-dır. Yarpaq məhsuldarlığı isə kökümeyvə məhsuldarlığının təxminən 1/3 qədərdir. Hektardan 10-15 sen. toxum verir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paldiski

**Paldiski** (), tarixi adı **Rogervik** (), **Baltiyskiy port**, **Ба́лтиски** ()  — Estoniyada şəhər. Fin körfəzinin sahilində yerləşir.
## Əhali
Paldiskinin əhalisi 4,1 min nəfərdir (2010). Estonlar şəhərdə azlıq təşkil edirlər. Ümumilikdə isə şəhər əhalisini 31 millətlərin nümayəndələri təşkil edir. 

## Coğrafiya
Paldiski Haryumaa bölgəsində yerləşir, Fin körfəzinin sahilində. Tallindən 52&nbsp;km məsafəsində yerləşir.

## Tarixi

Paldiski Estoniyanın şimalında, Fin körfəzi sahilində yerləşən kiçik bir şəhərdir. Liman və dəniz qalası kimi xidmət edən bu şəhərin əsası 1718-ci ildə, rus çarı I Pyotr dövründə qoyulub. 1764-cü ilə qədər Roqervik, 1783-1917-ci illərdə Baltik limanı adlanan Paldiski 1944-1994-cü illərdə Sovet İttifaqının bağlı hərbi şəhəri olub.

Şəhərin inzibati ərazisinə Pakri yarımadası, Böyük Pakri və Kiçik Pakri adaları, habelə onları əhatə edən dəniz daxildir. Beləliklə, ərazisinin sahəsinə görə Paldiski Estoniyanın ikinci böyük şəhəri sayılır. Şəhər sakinlərinin üçdə bir hissəsi eston dilində danışır. Paldiskidə tədrisin həm eston, həm də rus dilində aparıldığı gimnaziyalar fəaliyyət göstərir. Şəhərə mer başda olmaqla altı üzvdən ibarət Şəhər Upravası rəhbərlik edir. İdarəetmə xarakterli qərar və qətnamələr 13 nəfər seçkili üzvü olan Şəhər Məclisi tərəfindən qəbul edilir.

## Paldiskidə doğulmuş məşhurlar
* Amandus Adamson - estoniyalı heykəltaraş, akademik. Estoniya Milli incəsənətinin yaradıcısıdır.

Paldiski, maja, kus elas ja töötas Amandus Adamson.jpg
Paldiski linnavalitsuse endine hoone.jpg
Panteleimon.IMGP6676.JPG



## Web links

* paldiski.ru
* paldiski.ee
* http://www.flot.com/welfare/nostalgia/paldisky.htm
## İstinadlar
Nəmrud dağı

**Nəmrud dağı** (, , ) — Türkiyənin cənub-şərqində dağ; Tavr dağları silsiləsində, Adıyaman ilində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 2150 metr yüksəklikdə yerləşir.

## Tarix
E.ə. 62-ci ildə Kommagena çarı, Yervəndilər sülaləsindən olan I Antiox Nəmrud dağının yüksəkliyində məzar türbəsi inşa etdirmişdi. Kurqanın mərkəzində Antioxun qəbri yerləşir. 1882–1883-cü illərdə Otto Puxşteyn və Karl Human tərəfindən burada tədqiqat işləri aparılmışdır. 1987-ci ildə dağın ətrafındakı arxeoloji abidələr YUNESKO-nun Ümumdünya irsi obyektlərnin siyahısına daxil edilmişdi.

## Şəkillər
 
Mount Nemrut.jpg|Nəmrud dağı ətrafında heykəllər.
Nemrut national park (63).jpg
Mount Nemrut 1.jpg
Animals Nemrut dag temple.jpg|Şir və qartal heykəlləri.
NemrudDagi.East.Zeus-Oromasdes.jpg|Zevs - Hörmüzd
Mithra&Antiochus.jpg|
Stone structure Nemrut dag temple.jpg|
Turkey nemrut dagi 1.jpg
Nemrut dag temple view 2.jpg
Nemrut Mountain Peak .JPG|
Mount Nemrut 2134m From Northeast.JPG|
File:NemrutEagle.jpg


## Xarici keçidlər

* Uzaydan Nemrut Dağı Millî Parkı
* Nəmrud Dağı Panorama Görüntüləri
Fatuş

**Fatuş** (: həmçinin **fəttuş,** **fətuş,** və **fattuş**) — Levant mətbəxində çörək salat. Qızarmış və ya qovrulmuş pita çörəyi (*Xubz Ərəbi*) ilə birlikdə yarpaqlı tərəvəz və digər tərəvəzlərin qarışıqından hazırlanır.

## Tərkibi

### Əsas maddələr
* Semizotu
* Turp
* Pomidor
* Kahı
* Xiyar
* Soğan
* Sumaq
* Nanə
* Pita — qızarmış və ya qovrulmuş
* Duz
* Zeytun yağı
* Limon suyu

### Könüllü maddələr
* Feta pendiri
* Cəfəri
* Yerkökü
* Qırmızı bibər
* Yaşıl bibər
* Qırmızı kələm
* Qara zeytun
* Yaşıl zeytun
* Qara bibər
* Sarımsaq
* Nar dənələri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Tabule
Tartumaa

**Tartuumaa** () — Estoniyanın vilayətidir. Vilayətin paytaxtı Tartudur. Sahəsi 2 993&nbsp;km², əhalisi 148 847 min nəfərdir. 22 bələdiyyədən ibarətdir: 3 şəhər və 19 icmadan.

## Əhali
Təbii artım Estoniyanın digər bölgələrindəki kimi çox aşağıdır. Estonlar bölgə əhalisinin çoxluğunu təşkil etsə də, burada həmçinin rusdilli azlıq da yaşamaqdadır. Ümumilikdə isə estonlar 82,7 % (mərkəz Tartu şəhərində 79,0 %), ruslar 13,8 %, ukraynalılar 1,0 %, finlər 1,0 %, və digərləri 4,2 % (beloruslar, almanlar, tatarlar, ermənilər və d.)

## Coğrafiya
Tartumaa bölgəsindən Çud gölü ilə Vırtsyarv gölünü birləşdirən Emayıgi çayı keçir və bölgəni iki yerə bölür.

## Yerli hakimiyyət və idarə orqanları

Tartumaa 22 bələdiyyədən ibarətdir:

### Şəhərlə r
Elva - Kallaste - Tartu

### İcmalar
# Alatskivi
# Haaslava
# Kambya
# Konguta
# Laeva
# Luunya
# Meeksi 
# Myaksa
# Nıo 
# Peipsiyaare
# Piirissaare 
# Puhya
# Rannu 
# Rıngu 
# Tartu (rayon) 
# Tyahtvere 
# Vara 
# Vınnu 
# Ülenurme

## Xarici keçidlər

* Oficiali svetainė
* Turistinė informacija
Valf

thumb|300px
**Valf**  — cihaz. Onunla (qazlar, mayelər, bərkilmiş mayelər, duru məhlullar) axını, yönünü bağlanıb açılmasınan tənzim və idarə etmək olar. Adətən, axıcı təzyiqinin mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyi sistemlərdə təzyiqin yüksəlməsi halında sistemdən kənara axıcı azad edərək təzyiqi salan və ya təcili bir vəziyyətdə axıcı əlaqəni kəsən təhlükəsiz vasitədir. Hidravlik sistemlərdə xüsusən təyyarələrdə olduğu kimi tək bir hidravlik sistemlə müxtəlif nəzarətlər idarə edilən hidravlik sistemlerde- şərtə bağlı olaraq hidravlik təzyiqin hansı idarəyə çatdıracağı da valfler vasitəsilə müəyyən olunur.

## Valf növləri

**Hava Valfləri** 
**Hidravlik Valflər**

### Nəzarət formasına görə

* Pnevmatik nəzarət Valfları
* Maqnetik Nəzarətli (Solenoid) Valflar
* Elektrik nəzarət Valfları

### Quruluşuna görə

*Globe Valf
*Gate Valf
*Kəpənək Valf
*İynə Valf
### İş mövqelərinə görə

* İki yollu valflar
* Üç yollu valflar

## İstinadlar
Pyarnumaa

**Pyarnumaa** ( və ya **) — Estoniyanın vilayəti. Vilayətin inzibati mərkəzi Pyarnu şəhəridir. Riqa körfəzinin sahilində, ölkənin cənubi-qərb hissəsində yerləşir. Şimalda Lyaenemaa və Raplamaa, şərqdə isə Yarvamaa və Vilyandimaa bölgələri ilə həmsərhəddir.

## Coğrafiya
Ərazinin yarısından çoxunu meşə və meşə-kolluq tutur. Pyarnumaanın tərkibinə həmçinin Kihnu və Manilaid adaları da daxildir.

## Şəhər və İcmalar

Pyarnumaa 2 şəhəri (estn. *linnad*) və 19 icmanı (*vallad* v.y *alev*) özündə birləşdirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Vilyandimaa

**Vilyandimaa** ( və ya *Viljandi maakond*) — Estoniyanın vilayətidir. İnzibati mərkəzi - Vilyandidir. Əhalisi 56 370 min nəfər, ərazisi isə 3 422&nbsp;km².

## Şəhər və icmalar
Vilyandimaa 3 Şəhərdən və 9 İcmadan ibarətdir.


Arussaare õigeusu kirik.jpg|
Suure-Kõpu mõisa peahoone 2012.jpg|
Heimtali mõisa viinaköök1.jpg|
Pärsti mõisa peahoone 2012.jpg|
Õisu järv.jpg|
Viljandi ordulinnuse varemed.jpg|
Dennis Tito

**Dennis Tito** () — milyonçu, dünyanın ilk kosmos turisti.

## Həyatı
1940-cı ildə avqustun 8-də ABŞ-də Nyu-York şəhərində doğulmuşdur. kosmik turizm şirkəti Space Adventures, Tito şirkəti ilə razılaşdırma yolu ilə, 28 aprel 2001-ci ildə Soyuz TM-32 missiyasına qoşulub, 7 gün, 22 saat, 4 dəqiqə yer üzündə və 128 dəfə yer üzündə orbitə çıxdı. Tito, onun şirkət və iş üçün faydalı olacağını söylədiyi bir neçə elmi təcrübəni reallaşdırdı. Tito, səfərinə görə təxminən 20 milyon dollar ödəmişdi
Bəhram Əfşar

**Bəhram Əfşar** və ya **Qasım Əfşar** () — İran televiziyasının xəbər ankeri.

## Həyatı
Tehran şəhərində dünyaya gəlib.

## İstinadlar
İrəc Əfşar Sistani

**İrəc Əfşar Sistani** () — İranşünas və yazıçı. Sistan və Bəlucistan ostanının Zabul şəhərində dünyaya gəlib.

## Həmçinin bax
*İrəc Əfşar

## İstinadlar
Üzüklərin hökmdarı: İki qala (film, 2002)

**Üzüklərin hökmdarı: İki qala** — 2002-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çud gölü

**Çud gölü** ( və ya **Peipus**) — Rusiya ilə Estoniya arasında yerləşən şirin sulu göl. Gölün sahəsi 2613&nbsp;km²-dir (göl akvatoriyasının 73%).
Gölün şimal və qərb sahilləri Estoniyaya məxsusdur, burada onun adı Peipsi gedir, şərq sahili isə Rusiya Federasiyasına məxsusdur. Gölün ortasından dövlət sərhəddi keçir. 
## Etimologiya
*Çud* () qədim slavyan etnonimidir və qədim eston və setu xalqlarının adlar mənasını verir. 
### Çaylar
Rusiyada (şimaldan cənuba):
* Zadubka
* Çerma
* Qdovka
* Kuna
* Toroxovka
* Remda
* Jelça

Estoniyada (cənubdan şimala):
* Emayıgi
* Kooza
* Karggya
* Omedu
* Taqayıgi
* Pungerya
* Alayıgi
### Adalar
Körfəz Laxta (Rusiya): 
* Medvejiy 
* Kobıliy 
* Kovra 
* Popov-Navolok

Raskopel körfəzi (Rusiya): 
* Borok
* Zayaçiy
* Pıpno

## Qalereya

Peipsi Beach in Rannapungerja.JPG|Rannapungerya kəndi gölün sahilində
Kauksi rand.jpg|Kauksi kəndi gölün sahilində
Peipsi jarv3.jpg


## Web links

* livinglakes.com om Peipus og Võrtsjärv 
* Peipsi Infokeskus Estonian tourist information website
Ambrolauri

**Ambrolauri** () — Gürcüstanda şəhər, Raça-Leçxumi və Kvemo Svaneti diyarının inzibati mərkəzidir.

## Əhalisi
;Ümumi əhali sayı

## Tanınmışlar
* Manuçar Maçaidze (d. 1949) — sovet futbolçusu.
* Qoça Maçaidze (d. 1950) — sovet futbolçusu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ambrolauri şəhəri.
* Муниципалитет Амбролаури
Samtredia

**Samtredia** () – Gürcüstannın qərbində şəhər, İmeretiya regionunda şəhər. Şəhər Kolxid düzənliyində, Kutaisidən 27&nbsp;km qərbdədir. Samtredia şəhərinin adının mənası "Mtredi" () sözündən yaranmışdır.

## Tarixi
Samtredianın adı XVIII əsrin ikinci yarısından Samtredia kəndi kimi tarixi mənbələrdə xatırlanır. Bura İmeretidən olan Mikeladze knyazlarına məxsus idi. 1871-1872-ci illərdə Tbilisi-Poti dəmir yolunun tikintisi Samtrediyanın əhəmiyyətini artırmışdır. Bu dövrdən etibarən Samtredia bir şəhər olaraq adlandırılır.

## İqlim
İqlimi yumşaq subtropik və rütubətlidir. Şəhərin yaxınlığında iki çay qovuşur - Rioni və Tsxenitskali.

## Tarixi abidələr
* Gelati monastırı - gürcü çarı David Aqmaşenebeli tərəfindən 1106-cı ildə inşa etdirilmişdir. 
* Baqrati kafedral monastırı - gürcü çarı III Baqratın adından götürülmüşdür.
* Kulaşi kəndi yaxınlığında Mikeladze dinastiyasına məxsus XVI əsrdə inşa edilmiş kilsə qalıqları aşkar olunmuşdur.

## Samtrediada doğulmuş məşhurlar
* Aleksandr Nikuradze (1900−1981), Fizik 
* Kaxa Kaladze (* 1978), Futbolçu
* David Cocua (* 1989), Şahmatçı
* Meri Arabidze (* 1994), Şahmatçı
* Akaki Çaçua (* 1969), Ringer

## Həmçinin bax