open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bakıdakı Əbu Bəkr məscidində terror

**Bakıdakı Əbu Bəkr məscidində terror** — 17 avqust 2008-ci ildə Əbu Bəkr məscidinə iki əl qumbarası atılır. Terror nəticəsində 2 nəfər ölür və 18 nəfər ağır bədən yaraları alır. Yaralananlar arasında məscidin imamı Qamət Süleymanov da olur. Azərbaycan polisi terror aktına görə İlqar Mollaçıyevin rəhbəri olduğu "Meşə qardaşları" qrupunun törətdiyini bəyan etmişdir. 8 sentyabra qədər qanunsuz silahlı qruplaşmanın üzvləri, rəhbərləri Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi və Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən zərərsizləşdirilmişdir

## İstinadlar

[²]  https://az.trend.az/azerbaijan/society/1275402.html

## Xarici keçidlər
Əbu Bəkr (ad)

**Əbu Bəkr**, **Əbubəkr** — ad.

* Əbu Bəkr — 
* Əbu Bəkr Məhəmməd Urməvi — 
* Əbu Bəkr Siracəddin — 
* Əbu Bəkr Narşahi — 
* Əbu Bəkr ibn Həsən — 
* Əbu Bəkr əl-Bağdadi —  
* Əbubəkr Tehrani — 
* Əbubəkr Urməvi — 
* Əbubəkr Tahiran Əbhəri — 
* Əbubəkr mirzə Dərbəndi — 
* Əbubəkr ibn Xosrov əl-Ustad — 

## Həmçinin bax
* Əbu Bəkr məscidi
Hell Energy

**Hell Enerji** *([[İngilis dili|ing]]. Hell Energy)* — ilk növbədə Avropa və Asiyada yayılmış məşhur bir enerji içki markasıdır. Hell Enerji MMC, 2006-cı ilin aprel ayında xüsusi bir şirkət olaraq quruldu. Üç ildən sonra isə Macarıstanda bazar lideri oldu. Brendin populyarlığı üçün əhəmiyyətli dönüş nöqtəsi isə AT&T Williams Martini Formula 1 Yarış Komandası ilə iki illik sponsorluq müqaviləsi oldu. Burada, Hell Energy, Formula 1 Yarışında iştirakçılara sponsorluq etmiş olan ikinci enerji içkisi olmuşdur. Hell Energy, Rumıniya, Bolqarıstan, Slovakiya, Kipr və Azərbaycanda bazar lideridir və dünyanın 40-dan çox ölkəsində satış etməkdədir. Hell Energy'nin Macarıstan, Türkiyə, Rumıniya, Böyük Britaniya, Rusiya və Kiprdə mərkəzi ofisləri vardır.

Hell Energy bir qutusunun kofein miqdarı 90 mg / 250 ml (32 mg / 100 ml) təşkil edir. Bu bir fincan qəhvə ilə eynidir.

Həmçinin, Hell Enerji MMC şirkəti "Avalon Park"-ın qurucusu və sahibi, bununla yanaşı Miskolçtapolçada spa və maraqlı tədbirlərin mərkəzi olan kurortun sahibidir. Avalon, "Dünya Lüks Otel Mükafatları" tədbirində qızıl medallar da daxil olmaqla bir çox mükafata layiq görülmüşdür.

Hal-hazırda şirkətin market üzü Brüs Uillisdir.

## Zavodu
Hell Enerji Zavodu — 2011-ci ildə Macarıstanda Szikszoda inşa edilmişdir. Gündə 2 milyon qutu tutumlu iki qablaşdırma doldurma qabiliyyətinə malik qurğuları vardır. İçkilərin parametrlərinin davamlı monitorinqi üçün laboratoriyaları mövcuddur. Zavodda Avropada ən yüksək ərzaq təhlükəsizliyi sertifikatı — FSSC22000 sertfikatına sahibdir. 2012-ci ildə zavod Almaniyanın Düsseldorf şəhərində keçirilən "Strateji İstehsalat Mükafatı" tədbirində "Qlobal və Dünya klassları İstehsalı" kateqoriyasında Avropanın üç ən yaxşı fabriki kimi rəsmən seçilib. Elektrik stansiyası 6000 kvadratmetr olan tam avtomatlaşdırılmış logistika mərkəzi ilə birlikdədir. Hell Enerji dolum zavodu 250, 330, 475 və 500 ml tutumunda şüşələr istehsal edə bilər. 2011-ci ildən bu yana Hell Enerji şirkəti Szikszo'nun şüşə istehsalını qarşılayır. Qutu doldurma qabiliyyəti illik 600 milyon qutuya malik olan avadanlıqlara malikdir.

## Tərkibi
Aşağıda bəziləri var.
* Su, şəkər
* Vitaminlər
* Kofein (yüksək miqdarda.)
* Karbon dioksidi
* Taurin
* Aromatizator

## Çeşidləri
* HELL Classic
* HELL Strong Apple
* HELL Strong Red Grape
* HELL Strong Cola
* HELL Multivitamin
* HELL Zero
* HELL Summer Cool
* HELL Ice Cool
* HELL Magnum
* HELL Strong Focus
* HELL Active

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Anadolu Pələngləri

**Anadolu pələngləri** *(tur. Anadolu Kaplanları)* - 1980-ci illərdən günümüzədək Türkiyə iqtisadiyyatındakı və sənaye istehsalındakı payı diqqət çəkici ölçüdə və sürətdə artan bir qrup şəhər və bunların yaxın bölgələri üçün istifadə bir tərifdir. Həm də sənayeçi iş adamları və onların şirkətləri tərəfindən istifadə edilir. **Anadolu Pələnglərinin liderliyini və paytaxtlığını** **[[Dənizli ili|Dənizli]]** edir.

Şəhərlər bazasında, tərifin xüsusilə Dənizli, Qaziantep, Qəhrəmanmaraş, Kayseri, Balıkəsir və Konya üçün istifadə edildiyi görülür. Bəzi mənbələr iqtisadiyyatın inkişaf tendensiyasında siyasi əks-səda doğurmağa çağırırlarsa da, bu tərif əsasən iqtisadi cəhətdəndir.

Ən böyük inzibati mərkəzlərdəki şirkətlər ümumiyyətlə istehsal mərkəzlərinin yerləşdiyi yerdən asılı olmayaraq Anadolu Pələnglərinin tərifində qeyd edilmir. Lakin orta ölçülü şəhər mərkəzlərində istehsal əməliyyatlarını yerinə yetirən böyük şəhər şirkətləri nəzərə alındıqda, tərifin əhatə dairəsi daha da genişlənir.

Anadolu Pələngləri məşhurları və xüsusilə də, Dənizli Sənaye şirkəti 2006-cı ildə ABŞ-nin ictimai televiziya kanalı PBS filminin beynəlxalq medianın müxtəlif məqalələrində çəkilən bir sənədli filmdə xüsusi rol verilmişdir.

İstanbul Sənaye Otağının - Türkiyənin ən böyük min şirkətini dərəcələndirən illik araşdırmalarından ən yaxın tarixlisi olan 2005 sıralamasına görə, Anadolu Pələngləri tərifinə ən yaxşı nəzarət edən mərkəzlərdə məskun və Türkiyənin ilk 1000 içində iştirak edən şirkətlərin sayı cədvəldə iştirak etməkdədir. Qeyd edək ki, bu şirkətlər digər böyük şirkətlər və bir çox KOM-lardan sonra gəlirlər.

İş dünyasında Anadolu Kaplanlarının tərifini və ya variantlarını istifadə edən mükafatlar, konfranslar və qurumlar var.

Anadolu pələngləri, Şərqi Asiya ölkələrinin sürətli inkişafı üçün "Asiya Kaplanları" terminindən istifadə edirdi.

## İstinadlar
Beş qardaş (abidə)

**Beş qardaş** – tarixi abidə və mineral su mənbəyi. İranın Şimali Xorasan əyalətinin Bocnurd bölgəsində yerləşir. Bu abidə istirahət və tarixi turizm mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir və Əl işləri və Turizm Təşkilatı tərəfindən milli irs siyahısına salınmışdır.
## Yeri
Beş qardaş abidəsi Bocnurd-İsfərayen yolu üzərində, Bocnurddan 7&nbsp;km məsafədə yerləşir. Abidə Qeri Canlu, Mehnan və Əsədli kəndlərinə  yaxındır.

## Tarixi
Abidənin adının kökü Xorasan Türklərinin mifologiyası ilə bağlıdır. Əfsanəyə görə zülmkar hökmdara qarşı üsyan edən 5 qardaş abidənin yerləşdiyi dağa sığınmış və sonradan yoxa çıxmışdır. Bndan sonra isə, bu yerdən 5 bulaq peydə olmuşdur.

Qacarlar dövründə Nəsrəddin şah buranı ziyarət etmiş və Yar Məhəmməd xan Şadlıya əmr etmişdir ki, bulaqların üstündə abidə tiksin. Bundan sonra abidənin yanında tac formasında hovuz da tikilmişdir.

## Qalereya


Fayl:Beshghardash old photo iran,Bojnord 3.jpg|Abidənin Qacarlar dövründəki görünüşü
Fayl:Beshghardash old photo iran,Bojnord 5.jpg|bidənin Pəhləvilər dövründəki görünüşü
Fayl:Beshghardash park Bojnord,Iran m 17.jpg| Sərdar Mufakhəm abidəsi (kompleksə daxildir0
Fayl:Beshghardash sardar mofakham tomb.JPG| Sərdar Mufakhəm türbəsinin girişi
Fayl:Beshghardash old photo iran,Bojnord 6.jpg|Hovuzun restavrasiyadan əvvəlki görünüşü
Fayl:Biškardaš.JPG|Bulağın görünüşü
Fayl:Beshghardash park Bojnord,Iran m 14.jpg| Hovuz
Fayl:Beshghardash park Bojnord,Iran m 6.JPG|
Fayl:Beshghardash park Bojnord,Iran m 16.jpg| Bağın Qacarlar dövrünə aid giriş qapısı
Fayl:Besh-Ghardash park 1.jpg|Zərdüştün daşa həkk edilmiş sözləri: "Yaxşı fikirlər, yaxşı sözlər və yaxşı işlər".



## İstinadlar
Sevgi çiçəyi

**Sevgi çiçəyi** () — mürəkkəbçiçəklər (*Asteraceae*) fəsiləsindən olan, Türkiyəyə xas, nəsli tükənmə təhlükəsiylə qarşı-qarşıya olan bir çiçək növü.

Ankarada çiçək dünyasında saman çiçəyi olaraq bilinən xalq arasında sevgi və ya qırmızı çiçəkli gölbaşı adıyla məşhur olan bu çiçək Hacı Həsən kəndi yaxınlığında bitir. Pestisidlər nəticəsində tükənmə təhlükəsi olduğu üçün, Bern Konvensiyası çərçivəsində rəsmi şəkildə qorunur. İlk olaraq 1848-ci ildə Ankaradan rusiyalı alim Pyer de Tikişev tərəfindən toplanmışdı: Gölbaşı, Gölbək-Yavrucak. Türkiyə bitkiləri əsərində göstərilən Afyonkarahisar, Məhmətköy qeydi isə səhvən yazılmışdır.

Tchihatcheff'un Kiçik Asiyaya səfərlərindən əldə etdiyi orijinal material Société botanique de Franceda saxlanılıb, sonra kolleksiyalar Parisə daxil edilib. Kiçik Asiyadan olan yeniliklər isə Fischer & C.A. tərəfindən təsvir edilmişdir.

## Qorunması
Gölbaşı Bələdiyyəsi tərəfindən qorunan xüsusi sahədə son aylarda yer üzünə gətirilmiş endemik bitkilər siyahısında olan bitki toxumu çiçəkləmişdi. Bələdiyyə Başçısı Fatih Duruay, Sevgi Çiçəyi, 'Çəyirtkə' və 'Gəlin Düyməsi' adıyla da bilinən bu gülün yalnız Gölbaşı ilçəsində yetişdiyini söylədi. Sevgi çiçəyi nəsli kəsilməkdə olan bitki növlərinin siyahısına köçürən Başçı Duruaydır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sevgi çiçəyi haqqında sənədli film
* Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin rəsmi səhifəsində Sevgi çiçəyi
* Sevgi çiçəyi - Türkcə Vikipediya
* Bitkinin qorunması haqqında sənəd '''(PDF)'''
Czech Airlines

thumb|260px|''Czech Airlines'' baş qərargahı

**CSA Czech Airlines** (; rəsmi adı: , , *«Çexiya Hava Yolları»*) — Çexiya Respublikasının ən iri aviaşirkəti, milli aviadaşıyıcısıdır. Qərargahı Praqa Hava limanında yerləşir. Aviaşirkət Avropa, Yaxın Şərq və Asiyanın müxtəlif regionlarına avia daşımalar həyata keçirir. Aviaşirkət həmçinin, Çarter reysləri və yük daşımaları da həyata keçirir. SkyTeam avia alyansının üzvüdür. Tez-tez uçan sərnişinlər üçün sadiqlik proqramı "OK Plus" adlanır.

## Rəhbərliyi
Bir səhmdar şirkət olan Czech Airlines avia şirkətinin əsas səhmdarları Travel Service Airlines şirkətidir.

### Birinci özəlləşdirmə
2009-cu ildə aviaşirkət səhmlərinin 91,5% özəlləşdirilməsi həyata keçirilmişdir. AB meyarlarına uyğun olaraq, yalnız AB ölkələrindən, minimum 51% kapitala sahib bir şirkət iddiaçı ola bilər. Birinci mərhələdə :
* Air France-KLM
* Darofan («Aeroflotun törəmə şirkəti»)
* Unimex Group və Travel Service konsensiusu
* Odien Group

20 aprel 2009-cu ildə özəlləşdirmənin ikinci mərhələsinə yalnız 2 ərizəçi keçdiyini elan edilmişdir: Air France-KLM və “Unimex Group və Travel Service konsensiusu”. 19 avqust 2009-cu ildə Air France-KLM şirkəti iqtisadi səbəblərdən tenderdə iştirakdan imtina etmişdir.

26 oktyabr 2009-cu ildə Çexiya hökuməti Czech Airlinesi bir şirkətə satmaqdan imtina etmişdir

2010-cu ilin mayında dövlət şİrkətdə olan payını artırmağa çalışır və bunu 91,75 %-dən 95,69 %-dək qaldırır. Digər səhmdarlar isə Praqa (1,53 %, 16 068 səhm) və Bratislava şəhərləri, həmçinin Česká pojišťovna sığorta şirkətidir

### İkinci özəlləşdirmə
2012-ci ilin noyabrında hökumət şirkətin 50 % səhmini satmaq qərarına gəlir. Bu qərarla həm də Avropa Birliyindən kənarda yerləşən şirkətlərin də özəlləşdirilmədə iştirak etməyə imkanı yaranırdı. Tenderdə 4 şirkətin adı çəkilirdi:
*Air France-KLM
*Etihad Airways
*Korean Air
*Turkish Airlines
13 mart 2013-cü ildə bir şirkərtin böyük bir payı almasına icazə verir. Korean Air şirkəti 44 % səhmə görə 67,5 milyon kron təklif edir. 10 aprel tarixində Czech Airlines avia şirkətinin 44 % səhminin Korean Air şirkətinə satılması barədə müqavilə imzalanır. Müqavilədə Korean Air şirkətinin üstəlik 34 % səhmi almasına belə icazə verilir.

### Özəlləşdirmədən sonra
2015-ci ildə Travel Service avia şirkəti Korean Air-dən 34 % səhmi alır. Beləliklə, aviaşirkətin səhmdarları: Korean Air — 44 %, Travel Service — 34 %, Çexiya Respublikası — 19,74 % və Çexiya Sığorta şirkəti (Česká pojišťovna) — 2,26 % olur.

2018-ci ilin fevralında Travel Service avia şirkəti  Korean Air və Çexiya Respublikasının hissələrini alaraq səhmlərini 97,7 % çatdırır.

## Donanma

Aviaşirkətin 2015-ci ilin sentyabr ayının sonuna olan orta yaşı 9.4 ildir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Şirkətin rəsmi saytı
* SkyTeam alyansı
İrkut MS-21

**İrkut MS-21** (, *MS-21 "Magistralni Samolyot 21 veka"* - 21. Əsrin sərnişin təyyarəsini), United Aircraft Corporation  (UAC) bağlı "Иркут" və Yakovlev tərəfindən hazırlanmış və istehsalı həyata keçirilməsi plananan 150-212 nəfərlik qısa və orta-uzaq mənzilli, iki mühərrikli sərnişin təyyarəsidir.

Tupolev Tu-154 və Tu-204/214  təyyartələrini əvəz etmək üçün , MC-21-in sertifikatlaşdırmasının və təslimatının 2016-cı ildə həyata keçirilməsi planlaşdırılmışdır, lakin təslimat 2017-ci ilə ertələnir.

## Həmçinin bax

*  Airbus A320neo
*  Boeing 737 MAX
*  Bombardier CSeries
*  Comac C919
*  Embraer E-Jet E2
*  Kawasaki YPX

## Kaynakça


## Xarici keçidlər

* İrkut MS-21 rəsmi səhifəsi
Mirheydər Feyzi

**Mirheydər Feyzullin** (tam adı: *Mirheydər Mustafa oğlu Feyzullin*, ,  ; təxəllüsü: **Mirheydər Feyzi**, , , ; ) — Başqırdıstan və Tatarıstan yazıçısı, şairi, dramaturqu və publisisti.

## Həyatı
Mirheydər Mustafa oğlu Feyzullin 19 oktyabr 1891-ci ildə Rusiya imperiyasının Orenburq quberniyasının Orsk mahalında anadan olmuşdur. Onun atası – Mustafa Feyzullin Orenburq sahibkarı Hüseynovun fermasını idarə edirdi. Bir müddət sonra o, ailəsi ilə birlikdə Orska köçür.

Mirheydər Feyzullin 1902–1905-ci illərdə Orsk şəhərindəki yerli bir mədrəsədə, 1905-ci ildən isə "Hüseyniyyə" mədrəsəsində təhsil almışdır. 1907-ci ildə səhhəti ilə bağlı problemlərə görə təhsilini yarıda buraxmışdır.

O, 14 yaşında olarkən ilk pyesini yazmışdır. 1912-ci ildə onun ilk kolleksiyası – "Şeirlərim" nəşr olunmuşdur. Kolleksiyanın tərkibində olan pyeslər – "Çiçəklərin arasında", "Bəzədilmək", "Gənclər aldatmayacaq".

Mirheydər Feyzullin 1911–1916-cı illərdə Orsk, İske Baltas, Börü mahallarını gəzmiş, başqırd və tatar folklorundan nümunələri kitaba yazmışdır.

1919–1922-ci illərdə o, Yulık kəndində Rəmiyev qardaşları tərəfindən açılan bir kitabxanada işləmişdir.

Mirheydər Feyzullin 1922-ci ildə Teməs kəndinə köçmüş, orada "Qızıl Ural" ("Ҡыҙыл Урал") qəzetinin redaktoru kimi çalışmışdır. O, 1923–1926-cı illərdə Kazan şəhərindəki mərkəzi kitabxananın dərslik departamentində işləmişdir.

O, 1926-cı ildə vərəm xəstəliyinə tutulmuş, müalicə olunmaq üçün Krıma getmişdir. O daha sonra Başqırdıstana qayıtmış, Tubinsk və Baymaq kitabxanalarında işləmişdir.

Mirheydər Mustafa oğlu Feyzullin 9 iyul 1928 SSRİ-nin RSFSR-nın Başqırd MSSR-nın Baymaq şəhərində 36 yaşında vəfat etmişdir.

## Mənbə

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* '''Tufan Minnullin''' — *Белем.ру* saytında.
Praqa Beynəlxalq Hava Limanı

**[[Vatslav Havel]] adına Praqa Beynəlxalq Hava Limanı** () — Çexiyanın Praqa şəhərində yerləşən hava limanı. Praqanın Ruzine rayonu ərazisində yerləşir. 2007-ci il «World Airport Awards» mərasimində Praqa hava limanı Mərkəzi və Şərqi Avropanın ən yaxşı hava limanı seçilmişdir. Hava limanı «Czech Airlines», «Travel Service Airlines», «Wizzair» və «Ryanair» üçün baza, qərargah məntəqəsi rolunu oynayır. Aeroport Çexiyanın birinci prezidenti Vatslav Havelin şərəfinə adlandırılmışdır. 2018-ci ildə hava limanı 17 milyon yolçuya xidmət etmişdir (2019-cu ildə bu göstəricinin 18 milyon olması gözlənilir). Hava limanı Airbus A380 və Boeing 747 təyyarələrinində daxil olduğu iri təyyarələri qəbul etmək imkanlarına malikdir.

## Tarixi
1919-ci ildən bəri tarixi olan Avropanın Mülki Aviasiyasının pionerlərindən biridir. Çexoslovakiya, sonradan isə Çexiyanın əsas hava limanıdır. Praqada yeni bir hava limanının inşası üçün şərtlər, XX əsrin 30-cu illərində hərbi və mülki aviasiyanın ayrılması zərurətinin yaranması və Kbeli hava limanının sıx qrafiki olmuşdur. «Ruzine» hava limanı 5 aprel 1937-ci ildə Praqanın eyni adlı rayonunda açılır. 1937-ci ildə Paris (həmçinin Dünya Sərgisi kimi tanınan) beynəlxalq incəsənət və texnologiya sərgisində diplom və qızıl medalla layiq görülmüşdür. Mükafat əsasən mühəndis A. Beneş tərəfindən hazırlanmış, qeydiyyat binasının (indiki Terminal 4) arxitekturası və aeroportun texniki konsepsiyasına görə verilmişdir. Bu və digər mükafatlar hava daşıyıcılarının hava limanına marağının artmasına kömək etmişdir.

Hava limanının yeri, xüsusən Çexiya 2004-cü ildə Avropa İttifaqına daxil olduqdan sonra onu genişləndirməyə imkan vermişdir. 

5 oktyabr 2012-ci ildə hava limanı «Vatslav Havel adına Praqa Beynəlxalq Hava Limanı» olaraq adlandırılmışdır.


image:Letiste Ruzyne-ridici vez.jpg|Yeni qüllə
Image:PRG terminal1 5835.JPG|Terminal 1 1997-ci ildə aşılmışdır
Image:Airport Ruzyne, Prague.JPG|Terminal 1
Image:PRG terminal2 7347.JPG|Yerminal 2  2006-cı ildə açılmışdır
image:Sever 2-odbavovaci hala.jpg|Terminal 2
Image:PRG old airport control tower 3169.JPG|
Image:Prg Ruzyne airport 5841.JPG|
Image:PRG airport VH 5 10 2012.JPG|


## Mənbə
* Rəsmi sayt  
* http://m.prg.aero/cs/ Mobile website   
## İstinadlar
Bənazir Bhuttonun qətli

**Bənazir Bhuttonun qətli** 2007-ci il dekabrın 27-də Pakistanın Ravalpindi şəhərində baş vermişdir. Pakistanın iki dəfə baş naziri (1988–1990; 1993–1996) olmuş və o vaxtki müxalifətçi Pakistan Xalq partiyasının lideri Bənazir Bhutto 2008-ci ilin yanvarına planlaşdırılan seçkilər ərəfəsində seçkiqabağı kampaniyasını aparırdı. Liakvat Milli Bağında keçirilən siyasi mitinqdən sonra ona atəş açıldı, atəşdən dərhal sonra isə terrorçulardan biri özünü partlatdı. O, yerli vaxtla 18:16-da (13:16 UTC)  Ravalpindi Baş Xəstəxanasında ölü elan edildi. Bombardman nəticəsində daha 24 nəfər həlak oldu. Bundan əvvəl Bhutto ona qarşı törədilən və ən azı 180 nəfərin öldüyü oxşar sui-qəsd cəhdindən sağ çıxmışdır, bu hadisə onun sürgündən qayıtdıqdan 2 ay sonra baş vermişdir.

İlkin məlumatlarda ölüm səbəbi şrapnel və ya güllə zərbəsi göstərilsə də, Pakistanın Daxili İşlər Nazirliyi əvvəlcə bildirdi ki, partlayış dalğası nəticəsində Bhuttonun başı avtomobilin lyuk hissəsinə bərk dəydiyindən vəfat etdi. Bhuttonun köməkçiləri bu versiyanı təkzib etmişdilər ki, ona bomba partlayışından əvvəl iki güllə dəymişdir. Daxili işlər Nazirliyi sonradan öz əvvəlki iddialarını geri çəkdi.

2007-ci ilin mayında Bhutto Blackwater adlı xarici podratçı agentlikləri və Britaniya firması olan ArmorGroupdan əlavə qorunma istəmişdir. BMT-nin insidentlə bağlı apardığı araşdırmalar göstərmişdir ki, "adekvat təhlükəsizlik tədbirləri vaxtında görülsəydi, xanım Bhuttonun qətlinin qarşısı alına bilərdi".

## İstinadlar
Sakitlik (roman)

**Sakitçilik** *(tur. Huzur)* — Əhməd Hamdi Tanpınar tərəfindən 1949-cu ildə yazılmış sevgi mövzusunda roman.

22 Fevral 1948 — 2 İyun 1948 tarixləri arasında Respublika Qəzeti tərəfindən bölümmüş bu kitab, 1949-cu ildə kitab olaraq tək halında çap edilmişdir. 1949-cu ildən 2004-cü ilə qədər on üç dəfə çap edilən "Sakitçilik" romanı, ən son Dergah Nəşriyyat Evi tərəfindən nəşr olunmuşdur. Türk modernisminin qabaqcıllarındandır.

Dr. Tanpınar, Tarık Temele yönəltdiyi 391 səhifəlik romanını, 1939-cu ildə İstanbulda Mümtaz xarakteri çərçivəsində qurur. Romanda sevgilisi Nurana qovuşma — qovuşa bilməmə qorxusu ilə yaşayan, İkinci Dünya müharibəsinin hər an başlayacaq olması qorxusuyla tətikdə gözləyən, Respublika sonrası mədəniyyəti qəbul ikiləmələri ilə yaşayan, problemli bir qurşağın nümayəndəsi olan Mümtaz; Varlıq problemini həll etmək istəyən bir İstanbul əsilli oğlandır.

Bir uşaqlı dul Nuran, Mümtazı sevən amma cəmiyyət təzyiqi və dedi-qodulardan bulanmış, Yeni respublikanın həyatına bir də müsbət qatqısı olmadığı aşikar etmiş, nəticədə cəmiyyətə qarşı uduzan və sevgisini yox edib, Mümtaz ilə evlənməkdən imtina edən — kitabın ana qadın qəhrəmanıdır.

## Mənbə
* Seltun Alçıkın Top 10 Kitabları '''(İngiliscə)'''
Təhməz Təhməzov

**Təhməz Təhməzov** () — Azərbaycan İctimai Televiziyasının Gürcüstandakı xüsusi müxbiri, jurnalist, Gürcüstanın əməkdar jurnalisti.

## Həyat və fəaliyyəti
Təhməz Qiyas oğlu Təhməzov 1954-cü il avqustun 23-də Marneuli rayonundakı Qurdlar kəndində anadan olub. 1971-ci ildə Baydar orta məktəbini, 1976-cı ildə A. S. Puşkin adına Tiﬂis Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirib.
### Əmək fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə doğma kəndində müəllim kimi  başlayıb və 1983-1987-ci illərdə Gürcüstan  
Televiziya və Radio Verilişləri  şirkətində kiçik redaktor, 1987-1991-ci illərdə *“Sovet Gürcüstanı”* qəzetində müxbir, 1991-1999-cu illərdə Qurdlar kənd sovetinin sədri və 2006-cı ilin martından 2013-cü ilin iyun ayına kimi Azərbaycan İctimai Televiziyasının Gürcüstandakı xüsusi müxbiri işləyib.

Oçerk və publisistik yazıları  Gürcüstandakı dövrü mətbuatda dərc olunub. 
## Mükafatları
* Təhməz Təhməzov 2010-cu ildə Gürcüstan prezidenti Mixail Saakaşvilinin sərəncamı ilə “Şərəf” ordeninə layiq görülüb. 
* 30 mart 2019-ci ildə Təhməzov jurnalistika sahəsində uzun müddətli uğurlu fəaliyyətinə görə *“Gürcüstanın Jurnalistlər Yaradıcılıq birliyi”*nin rəhbərliyi tərəfindən Gürcüstanın əməkdar jurnalisti adına layiq görülüb.

### Ailəsi
Ailəlidir, iki oğlu, 4 nəvəsi var.

## İstinadlar
Məsumiyyət muzeyi

**Məsumiyyət Muzeyi** *(tur. Masumiyyet Müzesi)* - 29 Avqust 2008-ci ildə Nobel mükafatına layiq görülən Türk yazar Orxan Pamukun romantik janrda yazılmış məhəbbət romanıdır. 

Yazıçının on illik zəhmətinin nəticəsi olan və qızı Rüya Pamuka ithaf etdiyi roman gündəlik həyat, rəssamlıq, dostluq, cinsəllik, tənhalıq, xoşbəxtlik, qəzet və televiziya, ailə kimi mövzulara toxunur.

Əsər 2008-ci ildə Türkiyədə satışa çıxdıqdan sonra ilk üç gün ərzində ən çox satılanlar siyahısında birinci yerə yüksəlmişdir.İletişim Nəşriyyat Evi tərəfindən təqdim edilən kitab qızı Rüyaya həsr olunmuşdur. Pamukun on illik fəaliyyəti nəticəsində gündəlik həyat, şəkil, dostluq, cinsəllik, tənhalıq, xoşbəxtlik, qəzet və televiziya, ailə kimi mövzulara toxunur. Roman, Türkiyədə bazara çıxdıqdan sonrakı ilk üç gündə ən çox satanlar siyahısında birinci sıraya yerləşdi.

1975-ci ildə başlayan hekayə, tekstil zəngini Basmacı ailəsinin oxumuş 30 yaşındakı oğulları Kamal ilə uzaq qohumları, yoxsul Keskin ailəsinin 18 yaşındakı gözəl qızı, təzgahda mal satan Füsun arasındakı eşqi izah etməkdədir. Romanın tərcümə hüquqları, kitab təqdim edilmədən qabaq satıldı və Türkiyədən sonra ilk dəfə Almaniyada *"Das Museum der Unschuld"* adıyla yüz min ədəd basılacağı bildirildi. New York Times tərəfindən "2009-cu ilin ən yaxşı kitabları" siyahısında yer almışdır.

Orxan Pamuk, həyatı boyunca yığdığı, topladığı obyektləri, roman ilə eyni adı daşıyan bir muzey quraraq burada sərgiləməyə başladı. Məsumiyyət Muzeyi 28 aprel 2012-ci ildə açıldı. Orhan Pamuk tamamilə fərdi sərvətindən xərcləyərək boynuna götürdüyü muzey, Çukurcumada yerləşən, 1897 istehsalı üç mərtəbəli tarixi bir binada yerləşir.

## Yazılma müddəti
Masumiyyət Muzeyinin örtüyü Pamukun yazı və muzeyində yaratdığı köhnə fotoşəkillərdən hazırlanmış bir kolajdan ibarətdir. 1950-ci illərdə, 1960-cı illərin əvvəllərində, yazarın qəhrəmanlarına oxşadığını və türk olduqlarının anlaşıldığını bildirən şən bir qrup, qapağın ön hissəsində, açıq havada açıq bir Amerikan avtomobili ilə dolaşırdı. İstanbul isə arxa planda təsvir edilmişdi. Kitabın arxa qapağında, Fransız rəssam Qustav Moreun muzeyində qızı Rüya tərəfindən çəkilmiş Orxan Pamukun fotoşəkili var.

Nobel mükafatından sonra proqramın intensivliyi səbəbindən kitabın nəşri gecikdirildi. Müəllif, romanını saxlamaq və toplamaq ilə bağlı romanın hissələri üçün muzey tarixini araşdırdı. Avropada və Asiyadakı bir çox muzeyi gəzmişdi.

## Həmçinin bax

* Məsumiyyət Muzeyinin Kitabı '''(PDF)'''
* Məsumiyyət Muzeyi haqqında video.

## İstinadlar
Feliks Vallotton

**Feliks Vallotton** (; ) — isveçrəli rəssam və qrafikçi. Ağac üzərində oyma (qravürlər) ona şöhrət qazandırmışdır.

## Bioqrafiyası və yaradıcılığı
Vallotton Lozannada mühafizəkar orta səviyyəli bir ailənin tərkibində doğulub. 1882-ci ildə klassik tədqiqatlar sahəsində yüksək təhsil alan Kanton Kollecində təhsil almışdır.

## İstinadlar
Çoxnəfərli oyun

**Çoxnəfərli oyun**, **çoxoyunçulu oyun** və ya **multipleyer** () — iki və ya daha çox oyunçunun lokal şəkildə və ya internet vasitəsilə eyni zamanda eyni mühitdə oynaya biləcəyi videooyun. Videooyunların erkən dövründə onlar adətən yalnız birnəfərli oyun rejimindən istifadə edirdilər və oyunçuları əvvəlcədən proqramlaşdırılmış maneələr və süni intellektdən istifadə edən rəqiblərlə qarşı-qarşıya qoyurdular. Bu üsul elastiklik və insani elementlərə malik deyil. Çoxnəfərli oyunlar oyunçulara digər fərdlərlə əməkdaşlıq və partnyorluq etməyə, eləcə də rəqabət aparmağa imkan yaradır. Bu, oyunçuları birnəfərli oyun rejimində olmayan sosial kommunikasiya ilə təmin edir. Çoxnəfərli oyunlarda oyunçular müəyyən bir hədəfə nail olmaq üçün bir və ya daha çox insan iştirakçı ilə rəqabət apara və ya onlarla əməkdaşlıq edə bilərlər ki, bu da kooperativ oyun adlanır. Çoxnəfərli oyunlar adətən vahid bir oyun sisteminin resurslarını və ya internet texnologiyasından istifadəni tələb edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Onlayn oyun
* Birnəfərli oyun
Rustaveli Teatrı

**Rustaveli Milli Teatrı** *(gür: შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრი)* Gürcüstanın ən böyük və ən qədim teatrlarından biri olan Rustaveli prospektində Tbilisidə yerləşir. Rokoko üslubunda tikilmiş binada yerləşən teatr 1887-ci ildə təsis edilib və 1921-ci ildən Gürcüstanın milli şairi Rustavelinin adını daşıyır.

## Tarixi və Memarlığı
Bina 1887-ci ildə "Rəssamlar Birliyi" kimi yaradılıb. Rəssamlar Cəmiyyətinin tələbi ilə bir neçə tanınmış rəssama zirzəminin divarları və tavanlarına fresklərin rənglənməsi üçün istifadəyə verilmişdir. Bu sənətçilər arasında görkəmli Gürcüstan rəssamları Lado Qudiaşvili və David Kakabadze, həmçinin Rus Balet və Metropoliten Opera Teatrındaki işləri ilə məşhur olmuş dizayner Serge Sudeikin də var idi. Digər iki mühüm gürcü rəssam Mose və Iracly Toidze də layihəyə qoşulmuşdu. Bir zamanlar Rustaveli Teatrı Sovet Hakimiyyəti dövründə aşağı səviyyəli insanlar tərəfindən ağardıldı və fresklərin yalnız bir hissəsi bərpa edildi.

1921-ci ildə binanın adı Rustaveli teatrına çevrildi. Teatrın tikintisi Aleksandr Mantaşev tərəfindən maliyyələşdirilib və dizaynı isə Tbilisi şəhər memarı Kornel K. Tatişçev və Aleksandr Szymkiewicz tərəfindən hazırlanıb.

2002-ci ildən 2005-ci ilədək teatr tamamilə yenilənmişdir. Bu yenilənmə isə əsasən Gürcüstan iş adamı Bidzina İvanişvili tərəfindən maliyyələşdirilmişdir.

### Göstəriş imkanları
Teatr, üç mərhələdən ibarətdir: baş səhnə (təxminən 800 yerlik), kiçik səhnə (283 yer) və bir Qara Qutu teatrı (182 yer). Teatr konfrans və tədbirlər üçün də istifadə edilə bilər və böyük bir balet salonu və kiçik bir balet salonu da vardır.

## Qalereya

Fayl:59Rustavelis theatri.jpg|Rustaveli Teatrının köhnə fotoşəkilləri
Fayl:Rustaveli ceiling.jpg|Rustaveli Milli Teatrındakı möhtəşəm çilçıraq.
Fayl:Rustaveli hall.jpg|Milli Teatrın auditoriyası üçün oturacaqlar.
Fayl:Web 2493.jpg|Auditoriya üçün oturacaq məkanı və təmtəraqlı çilçıraq.


## Həmçinin bax

* Rustaveli Milli Teatrının rəsmi veb-səhifəsi
* Gürcüstan Parlamentində teatr haqqında resurslar
Zuzana Çaputova

**Zuzana Çaputova** (; ) — Slovakiya vəkili, sosial fəalı, liberal siyasətçisi, Slovakiyanın beşinci Prezidenti. O, Slovakiya tarixindəki ilk qadın prezidentdir. Səlahiyyətlərinin icrasına 15 iyun 2019-cu ildə başlamışdır.

## Prezidentliyi
16 mart 2019-cu ildə Slovakiyada keçirilən prezident seçkilərinin ilk turunda hüquqşünas Zuzana Çaputova 40,6 % səs toplayaraq qalib gəlmişdir. Əsas rəqibi olan Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti Maroş Şefçoviç isə 18,6 faiz səslə ikinci olub.

Slovakiyada 30 mart 2019-cu ildə keçirilən prezident seçkilərinin ikinci turunda Zuzana Çaputova qalib gəlmişdir. O, seçkilərə qatılmış 95 % seçicinin 58%-nin səsini toplayıb. Rəqibi olan Maroş Şefçoviç isə 42% səslə məğlub olub.

Çaputova ölkə prezidenti kimi vəzifəsinin icrasına hazırkı prezident Andrej Kiskanın səlahiyyət müddəti bitdikdən sonra 15 iyun 2019-cu ildə başlamışdır.

## İstinadlar
Tbilisi Dövlət Opera və Balet Teatrı

**Tbilisi Milli Opera və Balet Teatrı** (gür: თბილისის ოპერისა və ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეტტი), əvvəllər Tiflis İmperial Teatrı kimi tanınan, Gürcüstanın Tbilisi şəhərində Rustaveli prospektində yerləşən bir opera evi. 1851-ci ildə qurulan Tiflis Opera, Gürcüstanın əsas opera evi və Şərqi Avropanın ən qədim müəssisələrindən biridir.

1896-cı ildən etibarən, teatr, Baltik Alman mənşəli görkəmli memar Viktor Johann Gottlieb Schröter tərəfindən tikilmiş ekzotik bir neo-Mavritaniya tərzində quruluşa malik olmuşdur. Bəzi Şərq bəzək və üslubunda qətiyyətli olsa da, binanın sxemi, foyesi və əsas salonu tipik bir Avropa opera binasına bənzəyir. Təşkilat qurulduğu gündən etibarən teatr bir neçə yanğın tərəfindən zərər görmüş və Sovet Gürcüstanının rəhbərliyi altında böyük bərpa işləri aparılmışdır; sonuncu bərpa işləri 2016-cı ilin yanvarında başa çatıb, və təmiri 6 il çəkmişdi, təxminən 40 milyon ABŞ dolları məbləğində bir gürcü biznes fondu tərəfindən qarşılanmışdır.

Opera evi Tbilisidə mədəni həyat mərkəzlərindən biridir və 1937-ci ildən bəri təşkilatın adı olan Gürcüstanın milli bəstəkarı olan Zaçaria Paliaşviliyə aiddir. Həmçinin teatr beynəlxalq tanınmış gürcü baletası Nina Ananiashvilinin başçılıq etdiyi Gürcüstanın Dövlət Baletinə ev sahibliyi edir. Son illərdə Montserrat Caballé və José Carreras kimi opera ulduzları, milli bayram və prezidentlik mərasimləri üçün ənənəvi bir yer kimi bu teatrda fəaliyyət göstərmişdir.

## Həmçinin bax

* Tbilisidə yerləşən digər teatr - Rustaveli Teatrı
* Tbilisi Dövlət Opera və Balet Teatrı rəsmi səhifəsi

## İstinadlar
No Land

**No Land**&nbsp;—&nbsp;Azərbaycanlı, iranlı və türk musiqiçilərdən ibarət olan, müxtəlif mədəniyyət və coğrafiyalardan gəlmələriylə əlaqələndirilərək "No Land" adını almış musiqi qrupudur.
Sahand Lesani-nin təklifi ilə "No Man's Land" filmindən adını almışdır.

No Land qrupu 2012-ci ildə Sahand Lesani, Mehmet Akif Ersoy və Kamil Hacıyev tərəfindən birgə yaradılmışdır. Daha sonra qrupa Çağatay Vural, Can Kalyoncu, Hazal Akkerman, Yağız Nevzat İpek ve Oğuzcan Bilgin qoşulmuşdur.

2016-cı ildə, No Land ilk albomu olan " *Aramızda* "-nı çıxartmışdır. "Aramızda" albomu, 2013-cü ildən etibarən edilən bəzi əsərlərdən ibarətdir və bu əsərlər adətən qrupun ilk formalaşması zamanı ortaya çıxan mahnılardan ibarətdir.  Albomdakı mahnılar Türk və Azərbaycan dilindədir. Albomdakı mahnıların sözlərini Vüqar Hasani və Kamil Hacıyev yazmışdır.  Bu albomdakı tək 'cover', dəyərli Azərbaycan sənətçisi Azər Cırttan Məmmədovun "Niyə belə Uzundur bu Yollar" mahnısıdır.

İkinci albom olan "Pusulası Kaybolmuş"  6 Fevral 2019-cu ildə virtual platformalarda nümayiş olundu. Bu albomda ümumilikdə 8 olmaqla Türk, Azərbaycan, Fars və Rus dillərində mahnılar var. İlk albomda olduğu kimi, Kamil Hacıyev və Vüqar Hasani də sözlərini yazmışdır.

## Albomlar

### Aramızda

* Yüzerdik
* Payız
* Niyə Belə Uzundur Bu Yollar
* Aramızda Dinozor
* Müstefilatun
* Değil
* Yolcu
* Sor
* Düşünme Kaybolursun
* 52 Hertz Whale - Outro

### Pusulası Kaybolmuş

* Şehr-i yar
* Sodom Gomore
* Pusulası Kaybolmuş
* Lakrima
* Kritaliye Kacheli
* N'olmuş
* Pervin
* Seyir

## Mənbə
Gürcü xəngəli

**Gürcü xəngəli** və ya **xinkali** () — Gürcüstanın xəmir xörəyi, Mtiuleti və Kevsureti dağlıq bölgələrindən yayğın olan bir Gürcü yeməyidir. Gürcü xəngəlinın bir çox növləri Qafqazın müxtəlif hissələrində yayılmışdır. Gürcü xəngəlinın doldurulma tərzləri bölgəyə görə dəyişir. Xevsuruli *(Khevsuruli)* adlı orijinal resept yalnız qıyma ətdən, soğan, acı bibər, duz və adi cirədən ibarətdir. Əsasən Gürcü şəhərlərində istifadə olunan *Kalakuri* adlanan növündə isə göyərtilədən istifadə edilir. Müsəlmanların yayıldığı əksər Qafqaz bölgələrində mal-qara və quzu ətlərindən istifadə daha çoxdur. Ətin əvəzinə göbələk, kartof və ya pendir də istifadə edilə bilər.

Gürcü xəngəli sadə və ya acı qırmızı bibər ilə də yeyilir. Gürcü xəngəli ət doldurulmasından bişirilir, bişirildikdə ətin şirəsi xəmirin içində saxlanılır. Xəmirin partlamasının qarşısını almaq üçün ətin şirələri çox vacibdir.

Gürcüstanda bu xingalı yedikdə yalnız çılpaq əlləri istifadə etmək olar və bu demək olar ki bir adət halını alıb; Belə ki, çəngəl kimi alətlərdən istifadə edilərək yemək kobud sayılır.

Duşeti, Pasanauri və Mtsxheta şəhərləri xüsusilə müxtəlif növ xingalları ilə məşhurdur.

## Hazırlanması
Ələnmiş una ilıq su, yumurta, duz əlavə edib xəmir yoğrulur və 20-30 dəqiqəlik dincəlməyə qoyulur. İç üçün ət soğanla birlikdə maşından keçirilir, üzərinə su əlavə edilərək bişirilir,duz və istiotlat vurulur. Xəmir kiçik hissələrə ayrılır, kündələnir. Hər kündə yayılaraq içinə qiymə qoyulur. Böyük kündə yayıb şəkildəki kimi də kəsib içlərini doldura bilərsiniz. Xəmirin kənarı şəkildə göstərildiyi qaydada bükülür. Hazır xingəllər ağzı qapalı qazanda əvvəlcədən qaynadılmış duzlu suda 11-15 dəqiqə bışırilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gürcü xəngəlinın resepti '''(Rus dilində)'''
* Gürcü xəngəlinın resepti '''(İngilis dilində)'''
* Gürcü xəngəlinın resepti video formasında '''(İngilis dilində)'''
Gürcüstan Milli Bankı

**Gürcüstanın Milli Bankı** () — Gürcüstanın mərkəzi bankı. Gürcüstanın Milli Bankı 1991-ci ildə SSRİ Dövlət Bankının Gürcüstan Respublika Bankı təməlində yaradılmışdır.

## Tarixi
Gürcüstanın Milli Bankı 1919-cu ildə təsis edilib və 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra müstəqil bir qurum kimi fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonra Gürcüstanın Ali Şurasının qərarı ilə Gürcüstan Milli Bankı sovet maliyyə və kredit strukturuna əsasən yaradılmışdır.

Rəsmi olaraq müstəqil Gürcüstan Mərkəzi Bankı 1991-ci ilin avqustunda qəbul edilmiş "Gürcüstan Respublikası Milli Bankı haqqında" qanuna əsasən yaradılmışdır. Bununla yanaşı, Mərkəzi Bankın pul siyasəti sahəsində fəaliyyətinin əsas aspektlərini müəyyən edən "Gürcüstan Respublikasında Pul Tənzimləmə haqqında" Qanun qəbul edilmişdir.

Milli Bankın mövcud vəziyyəti Gürcüstan Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyanın 95-ci maddəsinə əsasən, Milli Bank öz fəaliyyətində müstəqildir. Milli Bankın hüquq və vəzifələri, fəaliyyətinin qaydası və müstəqilliyin təminatı, 23 iyun 1995-ci ildə Gürcüstan Parlamenti tərəfindən qəbul edilmiş "Milli Bank haqqında" Qanunla müəyyən edilir.

## Vəziyyət
Milli Bankın statusu Gürcüstan Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyanın 95-ci maddəsinə əsasən, Milli Bank öz fəaliyyətində müstəqildir. Milli Bank, pul və məzənnə siyasətinin əsas istiqamətlərini hər il təsdiqlənən Gürcüstan Parlamentinin müdaxiləsindən azaddır.

## Haqq və məsuliyyətləri
Milli Bankın hüquq və öhdəlikləri "Milli Bank haqqında" qanunla 23 iyun 1995-ci ildə Gürcüstan Parlamenti tərəfindən qəbul edilmişdir. Bankın əsas hüquq və məsuliyyətləri:

* Pul və məzənnə siyasətinin həyata keçirilməsi,
* Bank nəzarəti,
* Pul və maliyyə sektorlarını idarə etmək,
* Milli valyutanın satınalma gücünün və qiymət sabitliyinin dəstəklənməsi,
* Pul sisteminin effektiv fəaliyyətini təmin etmək,
* Digər ölkələrin milli bankları ilə qarşılıqlı əlaqə.

## İstinadlar
Məmməd Məmmədov (siyasətçi, 1961)

**Məmmədov Məmməd Cahangir oğlu** () — Tovuz rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (7 iyun 2018-ci ildən).

## Həyatı
Məmməd Cahangir oğlu Məmmədov 10 dekabr 1961-ci ildə Tovuz rayonunun Dönük Qırıqlı kəndində anadan olmuşdur. Ali təhsilli iqtisadçıdır.

## Fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 07 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Tovuz rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Fəthi Burnaş

**Fəthilisalam Burnaşev** (tam adı: *Fəthilisalam Zakir oğlu Burnaşev*, Фәтхелислам Закир улы Бурнашев, Фатхелислам Закирович Бурнашев; təxəllüsü: **Fəthi Burnaş**, Фәтхи Бурнаш, Фатхи Бурнаш; ) — tatar əsilli SSRİ dramaturqu, şairi, nasiri, publisisti, tərcüməçisi, teatr aktyoru və ictimai xadimi.

## Həyatı
Fəthilisalam Zakir oğlu Burnaşev 13 yanvar 1898-ci ildə SSRİ-nin respublikalarından olan RSFSR-nın daxilindəki Çuvaşıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Batır rayonunun Kır Bikşege kəndində anadan olmuşdur. O, Kazan şəhərinə köçmüş və mədrəsədə təhsil almışdır. 1919-cu ildə RKP (b) üzvü olmuşdur. Oktyabr inqilabından sonra yazıçı və ictimai xadim olaraq fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. O bir neçə tatardilli qəzet və jurnallarının tərtbatçısı və redaktoru olmuşdur. Bunlardan biri də «Çayan» («Чаян», «Skorpion») jurnalıdır.

Fəthi Burnaş Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü seçilmişdir. O, 1927–1928-ci illərdə Kazan şəhərindəki Əliəsgər Kamal adına Tatar Dövlət Akademik Teatrının rəhbəri idi.

Fəthi Burnaş 24 avqust 1940-cı ildə repressiyaya məruz qalmışdır. O, 24 yanvar 1941-ci ildə Tacikistan SSR tərəfindən hökumətə qarşı təşvişdən təqsirlənərək on il azadlıqdan məhrum olma və mal-mülklərinin müsadirə edilməsi ilə cəzalandırılmışdır. O, 15 iyun 1942-ci ildə -nin 15 iyun 1942-ci il tarixli Xüsusi Yığıncağında ilə yenidən qınanmışdır.

Fəthilisalam Zakir oğlu Burnaşev 1 avqust 1942-ci ildə SSRİ-nin RSFSR-nın Samara şəhərində güllələnmişdir. O, 1957-ci ildə bəraət qazanmışdır. 1988-ci ilə qədər nəşr olunan publikasiyalarda Burnaşevin 1946-cı ildə vəfat etdiyi qeyd edilirdi.

## Yaradıcılığı
Fəthi Burnaş tatar ədəbiyyatı və teatrı üçün dram və lirik janrlarında çoxlu əsərlər ərsəyə gətirmişdir.

O, yaradıcılıq fəaliyyətinə 1914-cü ildə başlamışdır. Fəthi Burnaş həyatı boyunca 20-dən çox pyesin müəllifi olmuşdur. Onun erkən əsərləri – «Tahir və Zöhrə» («Таhир и Зөhрә») və «Gənc ürəklər» («Яшь йөрәкләр») məşhurlaşmışdır.

Fəthi Burnaş müəllifi olduğu əsərlərdə təhkimçilik hüququ, imperializm, vətəndaş müharibəsi mövzularına, eləcə də sosialist dövlətin qurulması mövzusuna toxunmuşdur. Fəthi Burnaşın pyesləri Kazan, Astraxan şəhərlərindəki tatar teatrlarında, eləcə də başqırd teatrlarında səhnələnmişdir ki, onun pyesləri hələ də tatar teatrlarında səhnələşdirilir.

Fəthi Burnaş Abdulla Tuqayın təqibçisi idi. O, romantik janrda poemalar yazırdı ki, onun çoxlu şeir kolleksiyaları var.

Fəthi Burnaş Aleksandr Puşkin, Nikolay Ostrovski, Maksim Qorki, İvan Turgenev və Lev Tolstoyun əsərlərini tatar dilinə tərcümə etmişdir.

## Mənbə
### Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Fəthi Burnaş — Tatarıstan Respublikasının Milli Kitabxanasının rəsmi saytında.
* Fəthi Burnaş — *Татар язычылары порталы* saytında.
* Fəthi Burnaş — *shigriyat.ru* saytında.
* Fəthi Burnaş — Fəthi Burnaşın «Krasnaya Tatariya» qəzetinə 26 dekabr 1930-cu il tarixli məktubu *tatar-ile.livejournal.com* saytında.
Yarış video oyunu

**Yarış videooyunu** () — oyunçunun birinci və ya üçüncü şəxs perspektivindən quru, su, hava və ya kosmos üçün nəzərdə tutulmuş nəqliyyat vasitələrindən istifadə edərək yarış müsabiqəsində iştirak etdiyi videooyun janrı. Bu müsabiqələr real həyatdakı yarış turnirlərinə və ya tamamilə uydurma mövzulara əsaslana bilərlər. Ümumi olaraq, onlar hardkor simulyasiyalar və ya daha sadə arkada yarış oyunları ola bilərlər. Yarış videooyunları idman videooyunları kateqoriyasına daxildirlər.
Avtosimulyator

**Avtosimulyator** () — oyunçunu müxtəlif nəqliyyat vasitələrinin həqiqətə bənzər bir interpretasiya ilə təmin etməyə cəhd edən videooyun janrı. Buna avtomobillər, təyyarələr, su nəqliyyat vasitələri, kosmik gəmilər, hərbi nəqliyyat vasitələri və nəqliyyat vasitələrinin başqa müxtəlif variasiyaları daxildir. Bu janrdakı videooyunların əsas məqsədi oyunçuya sürücü mövqeyindən peşəkar sürücülük təcrübəsi verməkdir. Bu janrdakı videooyunlar geympleylərinə çoxu rəqib nəqliyyat vasitələri ilə yarış və ya vuruşmaq kimi əlavə elementlərdə əlavə edirlər. Bu cür videooyunlar adətən həqiqətə uyğunluqla bölünürlər. Bəzi videooyunlar geympleylərinə həqiqətə uyğun fiziki maneələr və yanacaqdan istifadə kimi amillər əlavə edirlər.

## Xarici keçidlər
*
Kurt Adolf

**Kurt Adolf** () — Almaniyalı yarış pilotu.

## Həyatı
Adolf Almaniyanın Stutqart şəhərində tekstil şirkətinin sahibi olan ailədə dünyaya gəlmiş, İkinci Dünya müharibəsi  dövründə paraşütçü kimi xidmət etmişdir.  Adolf 1950-ci illərin əvvəllərində Formula-2 yarışlarında BMW avtomobili ilə yarışmışdır,  Adolf Münhen-Riem Hava Limanında yarışda ikinci yeri tutaraq uğur qazandı. Daha sonra 1953-cü ildə Ferrari-500-də yarışdı və 1953-cü ildə Almaniya Qran Prisinə qatıldı, Rudi Fişerin Ferrari 500-ü "Ecurie Espadon" Komandası üçün idarə etdi.   O, bir neçə dövrədən sonra təqaüdə çıxdı və tək nəfərlik yarışını biznes maraqlarına cəmləşdirmək üçün tərk etdi. Adoff daha sonra Yaquar ilə  dırmanışlarda və avtomobil yarışında uğur qazanmışdı və həmçinin Çilidə konsul kimi faəliyyət göstərmişdir..  

## İstinadlar
Avropa İttifaqı-Türkiyə Gömrük İttifaqı

**Avropa İttifaqı-Türkiyə Gömrük İttifaqı** — 6 mart 1995-ci il tarixində Ankara müqaviləsi ilə qurulan AT-Türkiyə Əməkdaşlıq Şurasının tətbiq qərarı almasıyla 31 dekabr 1995 tarixindən qüvvədə olan gömrük ittifaqı. Hər iki tərəf arasında ticari məhsullar hər hansı bir gömrük məhdudiyyəti olmadan satıla bilər. Gömrük İttifaqı əsas iqtisadi sahələrdə (kənd təsərrüfatı kimi) ikitərəfli ticarət güzəştlərini, xidmət və ya dövlət satınalmalarını tətbiq etmir. 1996-ci ildə Avropa Kömür və Polad Birliyi üzrə məhsulların satışı üçün Türkiyə və Avropa Birliyi arasında bir sərbəst ticarət bölgəsi qurulmuşdur. Birlik Şurasının 1/98 saylı qərarı kənd təsərrüfatı məhsullarının ticarətini əhatə edir.

## Həmçinin bax

* Türkiyə
* Avropa İttifaqı

## İstinadlar
Emin Quliyev

* Emin Quliyev (futbolçu) — azərbaycanlı futbolçu.
* Emin Quliyev (hərbçi) —  əsgər, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı 
* Emin Quliyev (rəssam) — azərbaycanlı rəssam.
* Emin Quliyev (üzgüçü) — azərbaycanlı üzgüçü.

## Həmçinin bax
* Emin 
* Quliyev
Ceyms Stirlinq

*Ceyms Stirlinq (memar) — şotland memar. XX əsr memarlığına böyük təsir göstərmişdir.
*Ceyms Stirlinq (riyaziyyatçı) — Şotland riyaziyyatçı.
*Ceyms Stirlinq (iqtisadiyyatçı) — Şotland iqtisadiyyatçı
## Həmçinin bax
*Ceyms
*Stirlinq
Kampo-de-Mirra

**Kampo-de-Mirra** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Alto-Vinalopa ərazisinin 21,8&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 420 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Tractat Almizra.jpg|Almizra müqaviləsinin nümayəndəliyi
Camp de Mirra. Església de Sant Bartomeu 2.JPG|San Bartolome Kilsəsi.
Camp de Mirra. Plaça d'Espanya.JPG|Şəhər meydanı
Camp de Mirra. Torre del Conjurador (Castell d'Almiçrà).JPG|Qala


## Həmçinin bax
* Alto-Vinalopa
* Byar
* Salinas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ayuntamiento de Campo de Mirra
* Índice estadístico de Campo de Mirra
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Campo de Mirra en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana
Zaryadye parkı

**"Zaryadye" parkı** () — 2006-cı ildə yıxılan Rusiya Hotelinin yerində yaradılan eyniadlı Moskva tarixi rayonunda bir obyekt. Çin Şəhəri keçidində, Varvarka Küçəsi və Moskvoretskaya Bürosu arasında 13 hektar ərazidə yerləşir.

Park, Prezident Vladimir Putin və Moskva Bələdiyyə Başçısı Sergey Sobyaninin iştirakı ilə 9 sentyabr 2017-ci ildə təntənəli açılış etmişdir. Time jurnalı 2018-ci ildə Dünyanın ən yaxşı yerləri siyahısında Rusiyadan olan yeganə obyekt — Zaryadye parkını bu siyahıya daxil etmişdi.

Park 2017-ci ilin mart ayında Kannada keçirilən beynəlxalq "MIPIM Awards" münsiflər heyətinin əsas mükafatına layiq görülmüşdür.

## Tarixi
Uzun tarixi və ən yaxşı panoramik mənzərələri olan yıxılmış "Rusiya" hotelinin ərazisində 13 hektar məkan Moskvada ən böyük və ən bahalı torpaq sahəsi olmuşdur.

Başlanğıcda, Moskva orqanları ərazinin inkişafı üçün iki plan nəzərdən keçirirdi. Birincisi — bir məclis mərkəzinin və ya bir otellə iş mərkəzinin tikintisi. Zaryadye şəhərindəki parkın təşəbbüskarlarından biri Dövlət İnkişaf Şirkətinin icraçı direktoru Andrey Qrinev idi. 20 yanvar 2012-ci ildə Prezident Vladimir Putin bu ərazini ziyarət etdi, sonra isə Sergey Sobyaninə parkın ərazisini qumluqlardan azad etmək fikrini irəli sürdü.

Park yaratmaq ideyası əsasən ictimai təşəbbüs sayəsində inkişaf etmişdir. 2012-ci ildə "Zaryadye dostları" ictimai hərəkatı yaradıldı, Andrey Qrinev və Pyotr Kudryavtsev tərəfindən yaradılmış, park yaratmaq fikrini aktiv müdafiə etmişdir.

## Mükafatları

Zaryadye parkının mükafatları:

* İctimai sahələrdə ən yaxşı layihə.
* (ArchCom 2018 mükafatının Dövlət Memarlıq kateqoriyasında qalibi).
* Audiovizual Texnologiyasında İlin Atılımı.
* Rəqəmsal marketinq texnologiyasında ilk.
* Parkın interaktiv ekranları üçün POPAI AWARD Digital Media kateqoriyasında.

## Qalereya

Park Zaryadye1.jpg
Zaryadye25.jpg
Zaryadye26.jpg
Zaryadye27.jpg
Zaryadye13.jpg
Zaryadye28.jpg
Zaryadye29.jpg
Zaryadye14.jpg
Zaryadye16.jpg
Zaryadye.p2.jpg
Zaryadye.p3.jpg
Zaryadye5.jpg
Zaryadye6.jpg
Zaryadye7.jpg
Zaryadye8.jpg
Zaryadye9.jpg
Zaryadye10.jpg
Zaryadye12.jpg
Zaryadye18.jpg
Zaryadye19.jpg
Zaryadye20.jpg
Zaryadye21.jpg
Zaryadye22.jpg
Zaryadye23.jpg


## İstinadlar
Cahangir Rüstəmov

* Cahangir Rüstəmov (polkovnik) — Azərbaycan Milli Ordusunun polkovniki, alay komandiri.
* Cahangir Rüstəmov (rəssam) — Azərbaycan boyakarı, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2002).

## Həmçinin bax
* Cahangir 
* Rüstəmov
Haas (Formula-1 komandası)

**Haas** () —  Formula 1 dünya çempionatında yarışmaq üçün yaradılan amerikalı avto yarış komandası, NASCAR seriyasında iştirak edən Stüart-Haas Reysinq komandasının həmtəsisçisi Cin Haasdır.  Komanda 2014-cü ilin aprelində yaradılmış və 2015-ci ildə mövsümün başlanğıcında iştirak etməsi planlaşdırılsa da, 2016-cı il mövsümünə qədər təxirə salınmasına qərar verilmişdir. «Haas» sıx əməkdaşlıqda olduğu Ferrarinin motorları və ötürücü qutularını istifadə edir..

## Tarixi
Haas Formula 1-də iştirak etmək qərarına gələn ilk amerika komandasıdır, çünki 2010-cu ildə başlamağı planlaşdırılan uğursuz ABŞ F1 Team layihəsidir. Həm də çempionata çatmış ilk Amerika komandasıdır. 

2014-cü ildə komanda Banberi şəhərində qərargahı satın almışdı və «Marusinin» əmlakının satılması zamanı hərraca çıxarılmışdı. Günther Ştayner komandanın lideri təyin edildi. 2015-ci ildə Rob Teylor komandanın baş dizayneri oldu.

Komanda 2016-ci ilə Romen Qrojan ilə, 30 oktyabrda isə Esteban Qutyerres ilə müqavilə imzalamışdır.

## Formula-1-də nəticələri

## İstinadlar
Elçe

**Elçe** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə və şəhər. Bələdiyyə Baxo-Vinalopa ərazisinin 326,07 km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 230822 nəfərə çatmışdır.

Əyalət paytaxt şəhərindən 21 km uzaqlıqda yerləşir.

## Qalereya

Elche el palmeral.JPG| 
Clima_Elx.PNG| 
Dama de Elche.jpg|
Cantiga Elche.JPG| 
Elche_-_parque_municipal1.jpg|Park
Elche2.jpg|Saray
Amadeo I de España, de Vicente Palmaroli (Museo del Prado).jpg|(Amadey I ispaniya kralı)
Institución Ferial Alicantina.jpg| 
UMHUniversitat.jpg| 
MAHE_Elche.jpg|Muzey
Palacio Altamira.jpg|Saray
Elche_Basilica.jpg|Bazilika
Misterio de Elche.jpg| 
Arroz con costra.jpg| 
Palmera-imperial2.jpg| 


## Həmçinin bax
* Baxo-Vinalopa
* Krevilente
* Santa-Pola

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elçenin rəsmi saytı
Boyaqlıyer yaşayış yeri

**Boyaqlıyer yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun Ахurа kəndinin cənub-qərb hissəsində, Ахurаçаyın sоl sаhilində hündür оlmаyаn uzunsоv təpələr üzərində yеrləşir. Yаşаyış yеrinin uzunluğu təхminən 6 hеktаrdır. Bоyаqlı yеr yаşаyış yеrində 3 х 3 mеtr ölçüdə kəşfiyyаt qаzıntısı аpаrılmışdır. Qаzıntı sаhəsində tikinti qаlığınа təsаdüf еdilmədi. Burаdаn 13 ədəd müхtəlif növ sахsı məmulаtı tаpıldı. Оnlаr əsаsən küp tipli qаblаrın müхtəlif hissələrinin kiçik ölçülü sınıqlаrınа аiddir. Qаblаrdаn аltısı bоyаlıdır. Оnlаr dulus çаrхındа səliqəli şəkildə hаzırlаnmış və yахşı bişirilmişdir. Yаşаyış yеrindən аşkаr еdilmiş sахsı məmulаtı еrаmızın 1–4 əsrlərinə аiddir.

## İstinadlar
Billаvа yaşayış yeri

**Billava yaşayış yeri** — xarabalıqları Axura kəndinin cənub-şərq istiqamətində hər tərəfdən dağlarla əhatə edilmiş dərədə yerləşir. Billava orta əsr yaşayış yeri son dövrlərədək həyatın davam etdiyi eyni adlı kəndin 2 km-liyində yerləşir. Tədqiqatlar nəticəsində yaşayış yerlərindən aşkar olunan arxeoloji materiallar başlıca olaraq şirli və şirsiz keramika məmulatlarından ibarətdir. Yaşayış evləri daş təməl üzərində möhrədən və çiy kərpicdən inşa edilmişdir. Divarların seysmik davamlılığını artırmaq üçün hörgünün arasına ağac tirlər atılmışdır. Bu materiallar əsasında yaşayış yerini 9–20 əsrlərə aid etmək olar.

## İstinadlar
Musa pələngi basar dərəsi nekropolu

**Musa pələngi basar dərəsi nekropolu** —Еl аrаsındа Musа аdlı bir gəncin igidliyi bаrədə mаrаqlı bir rəvаyət dоlаşır. Əhvаlаt Ахurаçаyın yuхаrı ахаrındа hər tərəfdən qаyаlıqlаrlа əhаtələnmiş dаrısqаl bir dərədə bаş vеrmişdir. Pələnglə əlbəyаха оlmuş Musа оnu bоğub öldürmüş və Ахurа kəndinə dоğru qаçmışdır. Yоldа bеlindəki şаlın bir ucu аçılаrаq tоz-dumаn qаldırmış və hələ həddi buluğа çаtmаmış gənc Musа vаhimələnərək həlаk оlmuşdur. Nеkrоpоl dərədən bir qədər kənаrdа оlаn təpəlikdə yеrləşir. Nеkrоpоl müsəlmаn qəbirlərindən ibаrətdir. Qəbirlər qərb-şərq istiqаmətindədir.  Nеkrоpоl təхminən 13-17 əsrlərə аiddir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Almalı yaşayış yeri

**Аlmаlı yаşаyış yеri** — xаrаbаlıqlаrı еyniаdlı kəndin yахınlığındа yеrləşir. Еvlər dаş təməl üzərində çiy kərpic və möhrədən inşа еdilmişdir. Bəzi еvlərin divаrlаrınа аğаc tirlər аtılmışdır. Uçub-tökülmüş binаlаrın içərisində dördkünc tахçаlаrа və buхаrılаrа rаstlаnır. Kеrаmikа məmulаtı çəhrаyı rəngdə yахşı bişirilmiş şirli qаblаrdаn və qаrа rəngli çölməklərdən ibаrətdir. Yаşаyış yеrindən аşkаr еdilmiş sахsı məmulаtı XIX-XV əsrlərə аiddir.
 
## İstinadlar