Qətər əmiri

**Qətər Dövlətinin əmiri** ( ərəb. **أمير دولة قطر** ) — Qətərin monarxı və Dövlət başçısı. Əmir həm də Silahlı Qüvvələrin baş komandanı və konstitusiyanın təminatçısıdır. Qətər əmiri ölkədə ən qüdrətli vəzifəni tutur, dövlət hakimiyyətinin bütün qollarına nəzarət edir və xarici əlaqələrdə görkəmli rola malikdir.

Qətər əmirlər Ərəbistan yarımadasının ən böyük tayfalarından biri olan Bəni-Təmim qəbiləsinə mənsub Tani nəslinin (Al Sani sülaləsi) nümayəndələridir. Hazırkı hökmdar 2013-cü il iyunun 25-də taxta çıxan Təmim bin Həməd Al Tanidir.

## Tarixi
Qətərin bütün əmirləri Al Tani sülaləsinin üzvlərindən olub. Şeyx Məhəmməd bin Tani 1851-ci ildə ölkə qəbilələrini öz rəhbərliyi altında birləşdirən zaman hakimiyyətinə başlayan ilk hökmdar kimi tanınır.

Qətər 1871-ci ildə Osmanlı imperiyasının bir hissəsi oldu. Buna baxmayaraq, Şeyx Məhəmməd onun daxili işlərinə nəzarəti saxladı.

1893-cü ilin martında Əl-Vəcbə döyüşü baş vermişdi və ikinci hökmdar Şeyx Casim bin Məhəmməd Əl Taninin ordusu qələbə qazanmışdı. Qələbədən sonra Şeyx Casim bin Məhəmməd Əl Tani 1913-cü ilin iyuluna qədər Qətərin Osmanlı İmperiyasının tərkibində qalmasına baxmayaraq, Qətər Dövlətinin qurucusu kimi tanındı.

Osmanlı İmperiyası 1915-ci ilin avqust ayına qədər Qətərdə hərbi mövcudluğunu saxladı. Şeyx Abdulla bin Casim Əl Tani 3 noyabr 1916-cı ildə İngiltərə-Qətər müqaviləsini imzaladı.

Şeyx Abdulla 1913-cü ildən 1949-cu ilə qədər Qətərin hökmdarı olub.  Qətərin ilk neft quyusu 1938-ci ilin oktyabrında qazıldı və 1940-cı ilin yanvarında Duhan şəhərində neft tapıldı.

Qətər 3 sentyabr 1971-ci ildə müstəqil dövlət oldu və o vaxtdan Qətər hökmdarı Əmir adlanır.

## Konstitusiyada rolu və səlahiyyətləri
Qətər rəsmi olaraq Konstitusiyalı monarxiya dövlətidir., lakin əmir və ailəsi tərəfindən saxlanılan geniş səlahiyyətlər onu mütləq monarxiya və avtokratiya idarəetmə sistemi ölkəsi edir.

Əmir icra, qanunvericilik və məhkəmə orqanlarında əsas rola malikdir və həmçinin orduya nəzarət edir.

### İcra hakimiyyəti
Əmir və ailəsi hakimiyyətə mübahisəsiz nəzarət edir. Qətər Məşvərət şurası bəzi müəyyən sahələrdə səlahiyyətlərinə malik olmasına baxmayaraq, onun bütün üzvləri əmir tərəfindən təyin edilir.

Əmir ölkənin əsas icra hakimiyyəti orqanı olan Nazirlər Kabinetini təşkil edən Baş naziri və digər nazirləri təyin etmək və dəyişdirmək üçün müstəsna səlahiyyətə malikdir.

### Qanunverici orqan
2003-cü ildə Qətər qanunverici orqanın 45 üzvündən 30-nun birbaşa seçilməsini nəzərdə tutan konstitusiya qəbul etdi. Bununla belə, qanunverici orqanın əmirin qanunları rədd etmək və nazirləri vəzifədən azad etmək səlahiyyətləri məhduddur. Təxminən 20 il təxirə salındıqdan sonra Qətərdə 2021-ci ilin oktyabrında ilk Parlament seçkiləri keçirildi.

### Məhkəmə hakimiyyəti
Konstitusiyada məhkəmələrin müstəqilliyinə bəzi təminatlar verildiyi və hakimlərin yüksək dərəcəli hakimlərdən ibarət “Məhkəmə Ali Şurası” tərəfindən təyin olunmaq üçün irəli sürüldüyü halda, əmir bütün hakimləri təyin edir və “son nəticədə məhkəmə sisteminə nəzarət edir”.

### Hərbi və Təhlükəsizlik orqanı
Əmir Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanıdır. Bu titul onun bütün Qətər dövlətinin hərbi qoşunları üzərində son səlahiyyət rolunu təsbit edir. Qətər əmiri Quru Qoşunları, Dəniz Qüvvələri, Hərbi Hava Qüvvələri və Qvardiyanın Baş Komandanıdır.

## Varislik
Qətər Dövlətinin 2005-ci ildə nəşr olunan daimi konstitusiyası hakimiyyətin irsi olduğunu və Həməd ibn Xəlifə Al Taninin nəslinə aid olduğunu təsbit edir. Konstitusiya əmirin Al Tani hakim ailəsinin üzvləri ilə məsləhətləşərək kişi övladları arasından vəliəhd şahzadə təyin etməli olduğunu diktə edir. Vəliəhd olaraq təyin olunmaq üçün namizəd müsəlman olmalı və anası Qətərli olmalıdır. Əgər hakim əmirin uyğun kişi övladı yoxdursa, əmir vəliəhdi daha geniş Al Tani ailəsinin uyğun üzvləri arasından seçilməlidir.

Qətərin keçmiş əmiri şeyx Həməd bin Xəlifə Al Tani dördüncü oğlu şeyx Təmim bin Həməd Al Tanini böyük oğlu şeyx Casim bin Həməd Al Taninin (1996-2003-cü illər arasında vəzifədə olan) şeyxin taxt-tacdan imtina etməsindən sonra 5 avqust 2003-cü ildə varis təyin etdi.

Əmirlər arasında əvvəlki iki hakimiyyət keçidi çevrilişlər nəticəsində baş vermişdi. Həməd bin Xəlifə 1995-ci ilin iyununda, atası İsveçrənin Cenevrə şəhərində səfərdə olarkən qansız saray çevrilişi nəticəsində atası əmir Xəlifə bin Həmədin yerinə keçmişdi. 1972-ci ilin fevralında Xəlifə özü də öz əmisi əmir Əhməd bin Əli Al Tanini oxşar şəraitdə əvəz etmişdi.

## Hökmdarların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər