open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Veb 2.0

**Veb 2.0** (**iştirakçı veb** və **sosial veb** kimi də tanınır) — son istifadəçilər üçün istifadəçi tərəfindən yaradılan məzmunu, yuzabilitini, iştirakçı mədəniyyətini və funksional uyğunluğu (yəni, digər məhsullar, sistemlər və cihazlar ilə uyğunluq) vurğulayan vebsaytlar.

## Tarixi
Bu termin 1999-cu ildə Darsi Dinuççi tərəfindən təklif edilmişdir və daha sonra 2004-cü ildə ilk Veb 2.0 Sammitində Tim O’Rayli və Deyl Dogerti tərəfindən populyarlaşdırılmışdı. Termin proqram versiyalarının nömrələnməsini təqlid etməsinə baxmayaraq, bu, ümumdünya hörümçək torunun təbiətindəki formal dəyişikliyi ifadə etmir, sadəcə olaraq bu dövrdə interaktiv vebsaytların çoxalması və orijinal vebin daha statik, köhnə vebsaytlarına kölgə salması nəticəsində baş vermiş ümumi dəyişikliyi təsvir edir.

### Veb 1.0

### Veb 2.0
Veb 2.0 vebsaytı istifadəçilərə virtual cəmiyyətdə istifadəçi tərəfindən yaradılan məzmunun yaradıcıları kimi sosial media dialoqu vasitəsilə qarşılıqlı əlaqədə olmaq və bir-biri ilə əməkdaşlıq etmək imkanı yaradır. Bu, insanların məzmuna passiv şəkildə baxmaqla məhdudlaşdığı birinci nəsil veb 1.0 dövrünə aid vebsaytlardan fərqlidir. Veb 2.0 xüsusiyyətlərinə misal olaraq sosial şəbəkə saytları və ya sosial media saytları (məsələn, "Facebook"), bloqlar, vikilər, folksonomiyalar, video paylaşma saytları (məsələn, "YouTube"), şəkil paylaşma saytları (məsələn, "Flickr"), veb tətbiqləri, kollektiv istehlak platformaları və meşap proqramlarını göstərmək olar.

Veb 2.0-nin əvvəlki veb texnologiyalarından əhəmiyyətli dərəcədə fərqli olub-olmaması məsələsinə bu termini jarqon kimi təsvir edən, ümumdünya hörümçək torunun ixtiraçısı Tim Berners-Li etiraz etmişdir. Onun veb haqqında ilkin təxəyyülü "hamımızın görüşüb oxuyub yaza biləcəyimiz bir yer, əməkdaşlıq vasitəsi" idi. Digər tərəfdən, semantik veb termini (bəzən veb 3.0 adlandırılır) ilk dəfə Berners-Li tərəfindən mənanın maşınlar tərəfindən emal oluna biləcəyi məzmun şəbəkəsinə istinad etmək üçün istifadə edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Bulud hesablama
* Məhsuldarlıq proqram təminatı
* Yeni media jurnalistikası

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
Kommunist (qəzet, 1920)

**"Kommunist" qəzeti** () — Azərbaycan SSR-də nəşr olunan erməni dilində ictimai-siyasi qəzet, Azərbaycan Kommunist Partiyası MK-nın (1963-cü ilin martınadək AKP MK və Bakı Komitəsinin, 1963-cü ilin martından AKP MK-nın, Azərbaycan SSR Ali Soveti və Nazirlər Sovetinin) orqanı. Zaqafqaziyada erməni dilində çıxan ilk sovet partiya qəzeti.

Qəzetin ilk nömrəsi 1920-ci il mayın 18-də Bakıda çıxmışdır. 1970-ci illərdə həftədə 6 dəfə, 40000 tirajla, 1981-ci ildə 42000 tirajla nəşr olunmuşdur. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə əlaqədar qəzetin nəşri dayandırılmışdır.

Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir (1970).

## Həmçinin bax

* Sovet Ermənistanı

## İstinadlar
Məhəmmədiyyə (dəqiqləşdirmə)

* Məhəmmədiyyə (Mərakeş) 
* Məhəmmədiyyə (Kazan) 
* Məhəmmədiyyə (Məskər) 
* Məhəmmədiyə 
* ‎Təzəkənd-i Məhəmmədiyə (Ərdəbil)
Məhsul (dəqiqləşdirmə)

* Məhsul
* Məhsul (qəzet) 
* Məhsul (biznes) 
* Məhsul (Zaqatala) — Azərbaycanın Zaqatala rayonunda qəsəbə. 5 oktyabr 1999-cu ildə ləğv olunub.
* Məhsul (stadion) – Bakı şəhəri, Yasamal rayonunda stadion.
Rəqəmsal transformasiya

**Rəqəmsal transformasiya** — təşkilat tərəfindən rəqəmsal texnologiyanın adaptasiyası. Həyata keçirilməsində əsas ümumi məqsəd səmərəliliyi, dəyəri və ya innovasiyanı təkmilləşdirməkdir.

## İstinadlar
Teymur Yəhyayev

**Teymur Heydər oğlu Yəhyayev** () — Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı (1991–1992, 1993–2000).

## Həyatı
Teymur Heydər oğlu Yəhyayev 1 yanvar 1955-ci ildə Masallı rayonunun Ərkivan kəndinin Abbaslı məhəlləsində polkovnik-leytenant Heydər Yəhyayevin ailəsində doğulmuşdur. O, Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun Jurnalistika fakültəsindən məzun olmuşdur. Tələbəlik illərində həmin institutda təhsil alan Azərbaycan Respublikasının 4-cü Prezidenti İlham Əliyevlə dostluq etmişdir.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Teymur Yəhyayev "İTAR-TASS" Analitik-İnformasiya Agentliyində əvvəlcə müxbir, daha sonra isı direktor vəzifəsinədək müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

Teymur Yəhyayev 4 noyabr 1991-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Ayaz Mütəllibov tərəfindən Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir. Lakin, o, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi hakimiyyətə gəldikdən sonra, yəni 2 iyun 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri İsa Qəmbərovun 813 nömrəli fərmanı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.

Teymur Yəhyayev 8 noyabr 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 15 nömrəli fərmanı ilə yenidən Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 30 iyul 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 494 nömrəli sərəncamı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar
Mavi İmpuls

— Yaponiya Hava Özünümüdafiə Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Komanda 1960-cı ildə yaradılmışdır. Uçuşlar üçün 6 ədəd F-86 Sabre təyyarəsi istifadə olunurdu. 1995-ci ildən etibarən aviaşoular üçün Kawasaki T-4 təyyarələri istifadə olunur.

## Tarixi
Yaponiyaya məxsus ilk aerobatika komandası qeyri-rəsmi olaraq 1958-ci ildə yaradılmışdır. Həmin komanda  dörd nümayişdən sonra dağıldı. 1959-cu ildə ABŞ aerobatika komandası olan Thunderbirds-in Yaponiyaya ziyarətindən sonra Yaponiya Hava Özünümüdafiə Qüvvələrinin komandirləri öz aerobatika komandalarını yaratmaq üçün ilhamlandı. 1960-cı ildə yeni komanda yarandı. Hansı ki, 1958-ci ildə yaranmış komandadan 3 pilot orada iştirak edirdi.

Komananın ilk nümayişi 1960-cı il 4 mart tarixində baş tutudu. Əvvəlcə komanda "Tenryu" adlanırdı. Adın qərb dillərində çətin tələffüz olunduğu nəzərə alınaraq, komanda Mavi İmpuls adlandırıldı. 1961-ci ilə qədər hər bir təyyarə ayrı rəngdə idi. Sonradan isə bütün təyyarələr ağ və mavi rənglərdən ibarət olacaq formada boyandı.

## İstinadlar
Mavi Feniks

**Mavi Feniks** — Tailand Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus ilk aerobatika komandasıdır. Uçuşlar üçün 5 ədəd Pilatus PC-9 təyyarəsi istifadə olunur. Komanda 2012-ci ildə Tailan Hərbi Hava Qüvvələrinin yaradılmasının 100 illiyi şərəfinə qurulmuşdur və Tailand Hərbi Hava Qüvvələri Aviasiya-Təlim Məktəbinin nəzdindədir.

## İstinadlar
1 Avqust (aerobatika eskadronu)

**1 Avqust** () Çin Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. 1962-ci ildə yaradılmışdır və Çin Xalq Azadlıq Ordusunun yaradıldığı tarix şərəfinə 1 Avqust adlandırılmışdır. Komanda dünyanın 166 ölkə və regionunda beş yüzdən çox çıxış edib. Uçuşlar üçün 6 ədəd Chengdu J-10 təyyarəsi istifadə olunur.

## İstinadlar
Mavi Şeytanlar

**Mavi Şeytanlar** () — Kanada Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olmuş aerobatika eskadronu. 4 may 1949-cu ildə qurulmuşdur. 2-ci Dünya Müharibəsindən sonra Kanadada yaradılan il aerobatika komandasıdır. Uçuşlar üçün de Havilland Vampire təyyarləri istifadə olunurdu. 19 avqust 1951-cu ildə son avianümayişini həyata keçirmişdir. Mövcud olduğu üç il ərzində Mavi Şeytanlar Kanada və ABŞ-də 45 hava şousunda çıxış etmişdirlər.

## İstinadlar
Fırtınanın qanadları

**Fırtınanın qanadları** () — Xorvatiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün 6 ədəd Pilatus PC-9 təyyarəsi istifadə olunur.

## İstinadlar
Qara Qartallar

**Qara Qartallar** () — Koreya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. 12 dekabr 1994-cü ildə yenidən yaradılmışdır. Uçuşlar üçün Cessna A-37 Dragonfly təyyarələri istifadə olunurdu. 2007-ci ildə komanda müvəqqəti ləğv olunmuş, 2010-cu ildə isə T-50 Golden Eagle təyyarələri ilə yenidə qurulmuşdur.

## Tarixi
İlk komanda 1 oktyabr 1953-cü ildə yaradılmışdır. Uçuşlar üçün 4 ədəd North American P-51 Mustang təyyarəsi istifadə olunurdu. 1959-cu ildə bu təyyarələr Lockheed T-33 ilə əvəz olundu. 1 oktyabr 1959-cu ildə North American F-86 Sabre təyyarələr ilə uçan komanda yaradıldı və Mavi Qılınclar adlandırıldı.

1978-ci ildə komanda ləğv olundu.

Yekun komanda 1994-cü ildə yaradıldı. Bu komanda Cessna A-37 Dragonfly təyyarələri istifadə edirdi. 2007-ci ildə bu qrup da fəaliyyətini dayandırdı.

2009-cu ildə komanda KAI T-50 Golden Eagle təyyarələri əldə etdi. Komandanın yenidən qurulması 2010-cu ilə planlaşdırılsa da 22 sentyabr 2009-cu il tarixində Yaponiya Hərbi Hava Qüvvələrinin yaradılmasının 60 illik yubileyində yenidən uçuşlar keçirilməyə başladı.

## İstinadlar
Qara Cəngavərlər

**Qara Cəngavərlər** — Sinqapur Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün F-16 təyyarələri istifadə olunur. Təyyarələr Sinqapur bayrağının rənglərinə boyanmışdır.

## Tarixi
Eksadron Sinqapur dövlətinin yaranmasınan 8 il, Sinqapur Hərbi Hava Qüvvələrinin yaranmasında 5 il sonra 1973-cü ildə yaradılmışdır. Əvvəlcə komanda **Osprey Red** adlanırdı. 1974-cü ildən etibarən **Qara Cəngavərlər** adlanmağa başladı.  Komandanın ilk şou təyyarəsi Hawker Hunter olmuşdur. 2000-ci ildən etibarən komanda 6 ədəd F-16  təyyarəsi ilə aviaşoular həyata keçirir. 2014-cü ildən təyyarlərə ağ-qırmızı dizayn saxlanılmaqla ay və 5 ulduz əlavə olunmuşdur.

## Təyyarələr

## İstinadlar
Uzunqanadlar (aerobatika eskadronu)

**Uzunqanadlar** ()  — Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Eskadron 1991-ci il 6 may tarixində yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Berqutlar (aerobatika eskadronu)

**Berqutlar** Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus helikopterlərdən ibarət yeganə aerobatika eskadronudur.

## Tarixi
Eskadron 1989-cu ildə yaradılıb. Amma yaradılış tarixi komandanln ilk aviaşousunu təqdim etdiyi 11 aprel 1992 tarixi hesab olunur. 2014-cü ilə qədər komanda  Mi-24 helikopterləri istifadə edib. 2012-ci ildən etibarən Mi-28N helikopterləri istifadə olunmağa başlayıb. Eskadron həm 4 və ya 6 nəfərli qrup şəklində uçuşlar, həm də Mi-28N və Ka-52 helikopterlər ilə solo uçuşlar həyata keçirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nərgiz (ad)

**Nərgiz** — qadın adı.

* Nərgiz Datt (1929–1981) — Hindistan aktrisası.
* Nərgiz Cəlilova — televiziya aparıcısı, prodüser.
* Nərgiz Paşayeva — filologiya elmləri doktoru, professor, Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialının rektoru, Mehriban Əliyevanın bacısı.
* **[[Nərgiz Əliyeva]]**
** Nərgiz Əliyeva (tarixçi) — Azərbaycan tarixçisi.
** Nərgiz Əliyeva (futbolçu) — Azərbaycan peşəkar futbolçusu.
* Nərgiz Bağırzadə — film rejissoru, ssenari müəllifi.
* Nərgiz Xəlilova
* Nərgiz Hacıyeva (futbolçu)

## Həmçinin bax
* Nərgiz (dəqiqləşdirmə)
Chinook (aerobatika eskadronu)

**Chinook Nümayiş Komandası** () Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün Boeing CH-47 Chinook helikopterinin Britaniya versiyası istifadə olunur.

## İstinadlar
Uçan Öküzlər

**Uçan Öküzlər** () Çex aerobatika komandasıdır. Red Bull GmbH-ə tabedir.Uçuşlar üçün 4 ədəd XtremeAir Sbach 342 təyyarəsi istifadə olunur. Təyyarələr komandanın sponsoru olan Red Bull enerji içkisi rənglərinə boyanmışdır. Bütün təyyarələr ağ tüstü generatorları ilə təchiz olunmuşdur. 

## İstinadlar
Sehrli Xəncər

**Sehrli Xəncər** () Malayziya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadrodur. 2011-ci ildə yaradılmışdır. Uçuşlar üçün 4 ədəd Extra EA-300 təyyarəsi istifadə olunur.
## İstinadlar
Çörçill (soyad)

**Çörçill** — ingilislərdə çox işlədilən soyadlardan biri.

* Vinston Çörçill — 1940–1945 və 1951–1955-ci illərdə Böyük Britaniyanın Baş Naziri.
* Karil Çörçill — ingilis dramaturqu.
* Con Malboro Çörçill — ingilis sərkərdəsi, generalissimus
* Con Spenser-Çörçill (XI Malboro hersoqu) —

## Həmçinin bax
* Çörçill (dəqiqləşdirmə)
Milan (soyad)

**Milan** — soyad.

* Milad Qəzzafi —
* Milan Baroş —
* Milan Milutinoviç —
* Milan Zaqorats —

## Həmçinin bax
* Milan (ad)
* Milan (dəqiqləşdirmə)
Səudiyyə şahinləri

**Səudiyyə şahinləri** () Səudiyyə Ərəbistanı Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Şou zamanı 7 Hawker Siddeley Hawk təyyarəsi istifadə olunur. 

## Tarixi
Komanda 1998-ci ildə yaradılmışdır. İlk ictimai debüt 1999-cu ildə Səudiyyə Ərəbistanının 100 illiyi yubileyində olmuşdur. Komanda eyni təyyarələrdən istifadə olunduğuna görə Birləşmiş Krallığa məxsus Qırmızı Oxlar aerobatika komandası ilə müqayisə olunur. Xəbərlərdə keçmiş Qırmızı Oxlar pilotlarının Səudiyyə Şahinlərinin təliminə cəlb olunduğu barədə məlumatlar var.  

## İstinadlar
Renaissance (Beyonse albomu)

***"Renaissance"*** (həmçinin ***"Act I: Renaissance"*** adlandırılır) — ABŞ müğənnisi Beyoncé tərəfindən 29 iyul 2022-ci ildə Parkwood və Columbianın iştirakı ilə çıxarılmış yeddinci studiya albomudur. Bu, müğənninin "Lemonade"dan sonra (2016) ilk solo studiya relizi və elan edilmiş trilogiyanın birinci hissəsidir. Albomun yazılması və prodüserliyində Beyonse ilə yanaşı Nova Wav, The-Dream, Symbolyc One, A. G. Cook, Honey Dijon, Beam, Triki Stüart, BloodPop, Skrilleks, Hit-Boy, No I.D., P2J və başqa musiqiçilər də iştirak etmişlər. Beam, Qreys Cons və Tems albomun yazılmasında qonaq vokalçı kimi iştirak etmişdir.

Beyonse albomu COVID-19 pandemiyası zamanı hisslərinin ifadəsi kimi nəzərdə tutulmuşdur.

Albomun əsas sinqlı olan *"[[Break My Soul]]"* mahnısı 20 iyun 2022-ci ildə çıxarılmış, səkkiz ölkənin hit-paradında ilk onluğa daxil olmuş, Billboard Hot 100-də isə zirvəyə yüksəlmişdir. "Renaissance" özündə disko, haus, hip hop və bauns elementlərini birləşdirən ritmik rəqs, pop və R&B albomudur. Kompozisiyaların vəhdəti və enerjili təqdimatına görə albom, musiqi tənqidçiləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.
Asena (soyad)

* Orxan Asena — türk teatr sənətçisi.
* Duyğu Asena — türk jurnalist və yazıçı.
* Reyhan Asena Keskinci — türk aktyor.

## Həmçinin bax
* Asena (dəqiqləşdirmə)
Messi (puma)

**Messi** (; d. 30 oktyabr 2015) – Instagram və Youtube platformalarında məşhur olan ev puması. Aleksandr və Mariya Dmitriyev cütlüyü tərəfindən saxlanılır. Onlar Messinin 2016-cı ildə yerli zooparkdan qəbul etmişdirlər. Hazırda isə cütlük Messi ilə birlikdə Rusiyanın Penza şəhərində yerləşən ikimərtəbəli böyük evdə yaşayırlar.

2017-ci ildə Dmitriyev ailəsi Messi üçün Instagram hesabı və Youtube kanalı açmışdır. Tezliklə Messi sosial şəbəkələrdə məşhurlaşmış və böyük izləyici kütləsi toplamışdır.

## İlk illəri
Messi Rusiyanın Saransk şəhərində yerləşən bir zooparkda doğulmuşdur. O, həmin dövrdə "Barselona" klubunda çıxış edən futbolçuların şərəfinə adlandırılmış və yenicə doğulmuş olan 3 puma balasından biri idi. Belə ki, o, Lionel Messinin şərəfinə adlandırılmışdır.  Digər puma balaları isə adlarını Suarez və Neymardan götürmüşdür. Puma balalarının futbolçuların şərəfinə adlandırılmasının səbəbi Saransk şəhərinin 2018 FİFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi edəcək şəhərlərdən biri olması idi. Messi üç aylıq olanda onu Penza şəhərində yerləşən bir zooparka satmışdırlar.

Messi digər erkək pumalara nisbətən balaca idi və Rusiya təbiətində yaşamaq üçün adaptasiyaya malik deyildi. Müxtəlif sağlamlıq problemləri olduğu üçün zooparka və ya heyvan sığınacağında yaşaya bilməzdi. Bunlara görə də zoopark işçiləri onu evtanaziya etməyi planlaşdırmışdılar.

2016-cı ildə Aleksandr və Mariya Dmitriyev Penza zooparkını ziyarət etmiş və ilk dəfə Messi ilə tanış olmuşdular. Cütlüyün Kira adlı sfinks pişiyi olsa da, Aleksandr həmişə böyük pişik saxlamaq istəyirdi və zooparka Messini almaq üçün böyük məbləğdə pul təklif etmişdir: *"Zooparka getdik və Messini almaq üçün danışıqlara başladıq. Onlar razılaşanda biz özümüz də təəccübləndik"*.

## Ev həyatı
Cütlük Messini alanda Penzada yerləşən kiçik studiya mənzilində yaşayırdılar. Mənzilin yarısı Messinin yaşaması üçün modifikasiya edilmişdi. Messi boş butulkalar və toplarla oynamağı sevir. O, çox sakit təbiətə malik puma kimi təsvir olunur; heç vaxt insana və ya başqa heyvana hücum etməyib. Dmitriyev ailəsi bəzən ona "pişik balası" kimi xitab edir.

Ailə Messiyə ev iti kimi davranır. O, yerli it təlimi mərkəzində təlim görmüş, hətta 10 əmr üzrə davranmağı öyrənmişdir. Dmitriyevlər Messini gəzdirməyə çıxaranda xaltadan istifadə edirlər.

Messi gündə iki dəfə yedizdirilir. Ona əsasən çiy hind quşu, inək və ya toyuq əti verilir. Onun gündəlik yeməyinin məbləği 630 rubla bərabərdir. Ailə onu tez-tez hamamda çimizdirir və mütəmadi olaraq dırnaqlarını tutur.

## Məşhurluğu
2017-ci ildə Dmitriyevlər ailəsi Messi üçün *"I_am_puma"* adlı Instagram hesabı və YouTube kanalı açmışdırlar. Bu hesab və kanalda Messinin gündəlik həyatına dair fotolar və videolar paylaşılır. Tezliklə Messi sosial şəbəkələrdə böyük izləyici kütləsi toplamışdır: 2018-ci ilin yanvarında hesabın 150 min izləyicisi olmuş və 50 milyon baxışa çatmışdır.

Hazırda Instagram hesabının 1,8 milyon izləyicisi, YouTube kanalının isə 2,1 milyon abunəçisi var. Sosial şəbəkə hesablarını Mariya idarə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* l_am_puma, Instagram hesabı.
* I_am_puma, YouTube kanalı.
Messi (dəqiqləşdirmə)

**[[Lionel Messi]]** (1987 təvəllüdlü) — Argentinalı futbolçu.

**Messi** həmçinin bu mənaları ifadə edə bilər:

* Messi adası — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna daxildir. Adada yaşayış yoxdur (2012).
* Messi (puma) — Instagram və Youtube platformalarında məşhur olan ev puması.
Aleksandr Abaza

**Alexander Ageyeviç Abaza** (; ) — Rusiya imperiyasının dövlət xadimi, dövlət nəzarətçisi (1871–1874), maliyyə naziri (1880–1881), fəal şəxsi müşaviri, "Liberal bürokratlar" qruplaşmasının nümayəndəsi.

## Həyatı
Moldov zadəgan ailəsindəndir. Tver quberniyasının Vışnevolotski rayonundakı Borovinski içki zavodunda iri torpaq sahibi və şəkər zavodu Aqgey Vasilyeviç Abaza və həyat yoldaşı Praskovyanın ailəsində anadan olmuşdur\ 31 iyul 1821-ci ildə Beryozka kəndindəki kilsədə vəftiz olunmuşdur.

1839-cu ildə İmperator Sankt-Peterburq Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. 13 dekabr 1839-cu ildən hərbi xidmətdədir. Atçılıq pioner eskadronunda və xilasedici Hussar alayında, Qafqazda döyüş əməliyyatlarında iştirak etmişdir. O, 17 iyul 1847-ci ildə mayor rütbəsi ilə təqaüdə çıxmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Абаза, Александр Агеевич на официальном сайте РАН
* 
* 
* *Алексеев М. Ю., Пачкалов А. В.* Министры финансов: От Российской империи до наших дней. — М.: Альбина Паблишер, 2019. — 554 с. — ISBN 978-5-9614-2182-8
* Список гражданским чинам первых трёх классов. Исправлен по 1-е октября 1893 года. — , 1893. — С. 5.
* 
*
Abaza Həsən Paşa

**Abaza Həsən Paşa** (), həmçinin **Qara Həsən Paşa** və ya **Cəlalı Həsən Paşa** —XVII əsrin ortalarında Osmanlı bəylərbəyi və cəlali üsyançısı. O, Osmanlı hökumətinə qarşı iki üsyan qaldırmış, ikincisi və ən böyüyü 16 fevral 1659-cu ildə onun Hələbdə sui-qəsdə uğraması ilə başa çatmışdır. Abaza Həsən Paşa sədrəzəm Köprülü Mehmed Paşanı devirməyə məcbur etməyə cəhd göstərmiş, lakin uğursuz olmuşdur.

Böyük cəlali üsyançılarının sonuncusu olan Abaza Həsənin məğlubiyyəti Anadoluda uzun sürən qeyri-sabitlik dövrünün sona çatmasına səbəb olmuşdur. Vilayət 1622-ci ildə Abaza Mehmed Paşanın üsyanından sonra bəylərbəylər tərəfindən qaldırılmış üsyanlardan əziyyət çəkirdi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
*  [in Turkish]
*  [in Turkish]
*  [in Turkish]
* 
*  [In Ottoman Turkish]
*
Abaziya

**Abasia** ( – yoxluq və  – yerimək) — bədən balansının pozulması və ya aşağı ətrafların motor pozğunluğu ilə əlaqəli əsasən sinir sistemi xəstəliklərində yerimə qabiliyyətinin itirilməsi. Aşağı ətrafları iflic olmur və xəstə uzanarkən lazımi həcmdə və kifayət qədər güclə müvafiq hərəkətləri edə bilir. Bu, əsasən dissosiativ pozğunluqlarda (əvvəllər isteriya adlanırdı), yəni dissosiativ hərəkət pozğunluqlarında, aşağı ətrafların hərəkət pozğunluqları və balans pozğunluqları ilə baş verir. Çox vaxt astaziya (ayaqda durma qabiliyyətinin itirilməsi) ilə müşayiət olunur.

Abaziyanın xoreik, paralitik, spastik və tremor formaları var.

## İstinadlar
Portuqaliyanın Pərləri

**Portuqaliyanın Pərləri** ( Portuqaliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika komandasıdır. 1976-cı ildə əsası qoyulmuşdur. Komandada 5 pilot var və uçuşlar üçün 3 ədəd Aérospatiale Alouette III helikopteri istifadə olunur. 

## Həmçinin bax

* Portuqaliyanın Qanadları

## İstinadlar
Avva

**Avva** və ya **Aba** (ivr.-aram. , ) – arami-süryani dilində "ata". İvritcə אב (av), ərəbcə أب (abu), amharca አባት (abat) sözləri ilə eyni mənanı daşıyır.

## Xristianlıqda
İlk dəfə olaraq, rahiblərə hörmətlə müraciət forması olaraq, *abba* sözü Suriyalı Efremin yazılarında rast gəlinir. Süryani, Qibti, Efiopiya kilsələrində "abun" ("atamız") şəklində olan söz kahinlərə, rahiblərə və yepiskoplara aid edilir. Fransada "avva" istənilən katolik keşişə aid edilən tituldur .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Богословско-литургический словарь
* Игум. Иннокентий (Павлов). Авва // Православная энциклопедия. — М., 2000. — Т. I : «А — Алексий Студит». — С. 78—79. — 752 с. — 40 000 экз. — .
Gecəyarısı Şahinləri

**Gecəyarısı Şahinləri** () Finlandiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. 1997-ci ildə qurulmuşdur. Uçuşlar üçün BAE Systems Hawk təyyarələri istifadə olunur. Təyyarələrin xüsusi dizaynı yoxdur. 
## İstinadlar
1050-ci illər

**1050-ci illər** — Qriqori təqvimində 1050-ci il yanvarın 1-də başlayan və 1059-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir. 

## İcmal
* Səlcuq qoşunlarının Azərbaycana daxil olması. Azərbaycan hakimləri müqavimət göstərmədilər. Bunun bir səbəbi hərbi gücsüzlükləriidisə, digər səbəbi səlcuqları özlərinin dili bir, soyu bir doğmaları hesab etmələri idi.

## Mədəniyyət
### Ədəbiyyat
### İncəsənət
   
## Siyasətçilər

## İstinadlar
Antuan Tomson d' Abbadi

**Antuan Tomson d' Abbadi** (; ) — Fransa səyyahı. O, 1838–1848 -ci illərdə Efiopiya yaylasında kəşfiyyat işləri aparmışdır. Arno Mişel d' Abbadinin qardaşıdır.

## Həyatı
Antuan Tomson d' Abbadi 3 yanvar 1810-cu ildə İrlandiyada, Dublin şəhərində anadan olmuşdur. O, 1837-ci ildə maqnit iynəsinin gündəlik dalğalanmalarını öyrənmək üçün Braziliyaya göndərilmişdir. Abbadi Həbəşistan və Qallalend (oromoların yaşadığı tarixi region) ölkələrini gəzmiş və tədqiq etmişdir. O, 1867-ci ildə Fransa Elmlər Akademiyasının üzvü seçilmişdir. Abbadi 1882-ci ildə Santo-Dominqoda Veneranın Günəşin üzərindən keçməsini müşahidə etmişdir. O, 19 mart 1897-ci ildə Fransanın paytaxtı Paris şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Кублицкий Г. И.* По материкам и океанам. Рассказы о путешествиях и открытиях. — М.: Детгиз, 1957. — 326 с.
Arno Mişel d' Abbadi

**Arno Mişel d' Abbadi** (, ) — Fransa səyyahı. O, 1838–1848-ci illərdə Efiopiya yaylasında kəşfiyyat işləri aparmışdır. Antuan Tomson d' Abbadinin qardaşıdır.

Arno Mişel d' Abbadi 24 iyul 1815-ci ildə İrlandiyada, Dublin şəhərində anadan olmuşdur. Qardaşlar 1837-ci ildə Efiopiyaya səyahətinə başlamazdan əvvəl Arno d' Abbadi Əlcəzairdə idi. Onlar 1838-ci ilin fevralında Massavaya getmişdir. Arno və Antuan 1838-ci ildən 1848-ci ilə qədər Efiopiyada coğrafiya və etnoqrafiyaya dair çoxlu qiymətli məlumatlar toplamış, onları səyahətlərinin təsvirlərində dərc etmişdir. 1850-ci ildə qardaşlar Paris Coğrafiya Cəmiyyətinin Böyük Medalı ilə təltif olunmuşdular. Arno Abbadi 1853-cü ildə Efiopiyaya növbəti dəfə səfər etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Кублицкий Г. И.* По материкам и океанам. Рассказы о путешествиях и открытиях. — М.: Детгиз, 1957. — 326 с.
Dövlət Mineral Xammal Ehtiyatlarından İstifadə Agentliyi (Azərbaycan)

**Dövlət Mineral Xammal Ehtiyatlarından İstifadə Agentliyi** — yerin təkindən istifadə növləri üzrə fəaliyyətin tənzimlənməsini, habelə yer təkinin istifadəsində və mühafizəsində qanunvericiliyə, müəyyən edilmiş standartlara və tələblərə əməl olunmasına nəzarəti həyata keçirən, yerin təkindən istifadə ilə bağlı müsabiqə və hərracların keçirilməsini təşkil edən, bu sahədə xidmətlər göstərən publik hüquqi şəxsdir.

## Haqqında
Agentlik Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərir.

Agentliyin fəaliyyətinin məqsədi yerin təkindən səmərəli, təhlükəsiz və aşkarlıq şəraitində istifadəni təmin etmək, mineral xammal bazasını genişləndirmək və möhkəmləndirməkdir.

Agentliyin fəaliyyət istiqamətləri:
* yerin təkinin geoloji öyrənilməsinə, istifadəsi və mühafizəsinə nəzarət, mineral xammal ehtiyatlarından səmərəli istifadə edilməsi sahəsində dövlət siyasətinin formalaşmasında iştirak etmək və bu siyasətin həyata keçirilməsini təmin etmək
* yerin təkindən istifadə sahəsində tənzimləməni və qanunvericiliyə əməl edilməsinə nəzarəti həyata keçirmək
* mineral xammal sahəsinin inkişafını təmin etmək

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayti
Team 60

**Team 60** () İsveç Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. 1974-cü ildə yaradılmışdır. Uçuşlar üçün 6 ədəd Saab 105 təyyarəsi istifadə olunur.Təyyarələr tüstü generatorları ilə təchiz olunmuşdur.  Əvvəl təyyarələr kamuflyaj rənglərində idi, sonradan təyyarənin alt füzelyajı və qanadları sarı, mavi və boz rənglərdə boyanmışdır. 

## Tarixi
Əvvəllər komanda qeyri-rəsmi olaraq "En sexa Skåne"  adlanırdı hansı ki, "6  santilitr Skania Akvaviti" kimi  tərcümə olunurdu. Çünki komandanın ilk aviabazası  Ljungbyhed, Skaniada yerləşirdi. Həmin ərazilərdə ənənəvi Skandinaviya spirtli içkisi akvavit çox məşhurdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lorenzo di Bonaventura

**Lorenzo di Bonaventura** () — italyan mənşəli amerikalı kinorejissor və kino prodüseridir. 1990-cı illərdə Warner Bros. üçün işləmişdir. Harvard Universitetini bitirib.

## Həyatı və karyerası
1990-cı illərdə o, Warner Bros. şirkətinin icraçı prodüseri idi. Onun şəxsi şirkəti olan Di Bonaventura Pictures Paramount Pictures ilə birgə təsis edilmişdir. Warner Bros.da işlədiyi müddətdə Matriksi kəşf etmiş və *J. K. Rowling*in kitabları əsasında çəkilmiş, eyni zamanda istehsalına rəhbərlik etdiyi Harry Potter franşizasının film hüquqlarını almışdır.

O, yazıçı Maykl Skottun "Ölümsüz Nikolas Flamelin sirləri" adlı altı hissəli fantastik romanlarının film hüquqlarını əldə etməyi hədəfləmişdir. Di Bonaventura "Skottun fantaziya seriyası Harri Potterdən sonrakı təbii təkamüldür" demişdir.

### Şəxsi həyatı
Simfonik orkestr dirijoru olan atası Mario di Bonaventura onu Harvard Universitetinə göndərmişdir. Daha sonralar isə o, Pensilvaniya Universitetinin Uorton Biznes Məktəbində MBA dərəcəsi üzrə təhsil almışdır.

## İstinadlar
Film prodüseri

**Film prodüseri** — filmin istehsalını öz üzərinə götürən şəxsdir. Kinoprodüser film üçün filmin büdcəsini tapır, filmin çəkilişlərinə başlayır, filmin çəkilişlərini koordinasiya edir, filmin gedişatına nəzarət edir, filmin büdcəsinə görə kadr bölgüsünü təşkil edir və filmə aid digər işlər ilə məşğul olur. O, həmçinin filmin çəkiliş prosesinin başlanğıc mərhələsindən son mərhələsinə qədər olan bütün mərhələləri ilə maraqlanır və yaranmış problemləri aradan qaldırır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*
Hasbro

**Hasbro** — oyun və oyuncaq istehsalçısı olan şirkətdir. Şirkət 1923-cü ildə qələmlərin və tekstil məhsullarının istehsalı ilə öz fəaliyyətinə başlamışdır. Monopoly, Risk kimi oyunların və Pokemon, Transformers, Beyblade, Star Wars, Kre-o kimi oyuncaqların istehsalçısıdır. Şirkət həmçinin bir neçə filmin istehsalına da öz töhfəsini vermişdir.

## İstinadlar
Azərbaycanda yeni parlament seçkiləri (may 1999)

**Azərbaycanda yeni parlament seçkiləri (may 1999)** — 1999-cu ilin may ayında Azərbaycanda boş qalan mandatlar üçün keçirilmiş yeni parlament seçkiləri.

## Zəmin
1995-ci il parlament seçkiləri və təkrar parlament seçkilərinin ardından formalaşmış I çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 74 saylı Goranboy-Naftalan seçki dairəsindən seçilmiş Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü olan deputat Səfyar Musayev 6 yanvar 1999-cu il tarixində ölmüşdür. Səfyar Musayevdən boşalan yer üçün yeni seçkilər təyin olunmuşdur.

## Namizədlər
Deputat Səfyar Musayevdən boşalan yer üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 25 fevral 1999-cu il tarixli 109 nömrəli fərmanı ilə 74 saylı Goranboy-Naftalan seçki dairəsi üzrə 30 may 1999-cu il tarixinə yeni seçkilər təyin olunmuşdur.

Seçkilərdə Azərbaycan Sosial Rifah Partiyası iştirak qərarı almışdır.

## Seçki nəticələri

Seçki nəticələri Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən
8 iyun 1999-cu il tarixində elan olunmuş, təsdiqlənmiş və Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi 11 iyun 1999-cu il tarixində qərara baxmış və təsdiqləmişdir. Nəticələrə əsasən 74 saylı Goranboy-Naftalan seçki dairəsi üzrə Azərbaycan Sosial Rifah Partiyasının sədri Xanhüseyn Kazımlı deputat seçilmişdir.

### Ümumi

### Dairə üzrə

## İstinadlar
Vorton Biznes Məktəbi

**Uorton Biznes Məktəbi** () — Pensilvaniya Universitetinin biznes idarəçiliyi təhsili verən təhsil müəssisəsidir. 1881-ci ildə Cozef Uortonun ianəsi ilə yaradılan  Uorton Məktəbi dünyanın ən qədim biznes məktəbidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məhəmməd Mokayev

**Məhəmməd Mokayev** (, ; ) — UFC-də çıxış edən qumuq əsilli rus və ingilis qarışıq döyüş sənəti iştirakçısıdır  .

## Bioqrafiya
Məhəmməd Mokaev 30 iyul 2000-ci ildə Buynakskda anadan olub. Milliyyətinə görə - Qumukdur . Gənc yaşlarından döyüş sənəti ilə məşğul olmağa başladı. O, ilk vaxtlar güləşlə məşğul olmağa başladı, ancaq karateni xüsusilə sevirdi. Artıq 12 yaşında Məhəmməd ailə səbəblərinə görə vətənini tərk edib İngiltərəyə (Mançester şəhərinə) köçməli oldu  .

## İdman karyerası
Məhəmməd həvəskarlar səviyyəsində ilk döyüşünü 2016-cı il sentyabrın 24-də Ash McCracken-ə qarşı keçirdi və yekdil qərarla böyük qələbə qazandı. Bundan əlavə, döyüşçü iki dəfə 2018 və 2019-cu illərdə MMA üzrə 20 yaşadək dünya çempionatının qalibi olub.

2022-ci ilin martın 19-da ilk UFC görüşünə çıxan Mokayev, rəqibi Codi Durdeni 58 saniyəyə boğucu gilyotin fəndi işlətməklə qalib gəldi.

2022-ci ilin iyulun 23-də ikinci UFC görüşündə, rəqibi Çarlz Consonu hakimlərin yekdil qərarı ilə məğlub etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağababa

**Ağababa** — ad.

*Ağababa Abasov —
*Ağababa Bünyadzadə —
*Ağababa Rzayev (jurnalist) —
*Ağababa Sadıqov —
 
## Həmçinin bax
*Ağababa (dəqiqləşdirmə)
Baba (ad)

**Baba** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Baba bəy Qəbulzadə —
* Baba bəy Şakir — 
* Baba Həsən Vəli —
* Baba İshaq —
* Baba İlyas —
* Baba Fiqani —
* Babarəhim Məşrəb —
* Baba Tahir Üryan —
* Baba Luba —
* Baba Yaqublu —

## Həmçinin bax
* Baba (dəqiqləşdirmə)
* Babayev
* Babalı
* Babazadə
* Babaoğlu
Turan (ad)

**Turan** — Azərbaycanda daha çox işlədilən ad və təxəllüs.

* Turan Cavid — Hüseyn Cavidin qızı.
* Turan Dursun — türk yazıçı, mütəfəkkir, daha əvvəlində imam və müfti.
* Turan Həsənzadə — Azərbaycan alimi.
* Arda Turan — türk futbolçu
* Azər Turan — tənqidçi, publisist, Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru (2010), 
* Turan xanım Əmirsüleymani — Rza şahın xanımı. 
 
## Həmçinin bax
* Turan (dəqiqləşdirmə)
Gümüşü Şahinlər

**Gümüşü Şahinlər** Cənubi Afrika Respublikası Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün Pilatus PC-7 təyyarələri istifadə olunur.

## Tarixi
İlk komanda 1953-cı ildə  *Bumbling Bees* adı altında yaradılmışdır. 20-cu əsrin 50-ci illərində isə ləğv olunmuşdur.

1966-cı ildə komanda yenidən quruldu. Bu komanda uçuşlar üçün Aermacchi MB-326 təyyarəsi istifadə edirdi. 1986-cı ildə şoudakı təyyarələrin sayı 5-ə qədər artırıldı. Təyyarə o vaxtkı Cənubi Afrika bayrağını təmsil etmək üçün narıncı, ağ və mavi rənglərə boyanmışdı. 1994-cü ildə yeni dövlət bayrağı qəbul olunduğuna görə təyyarələr CAR Hərbi Hava Qüvvələrinin rənglərini təmsil etmək üçün yenidən rəngləndi: mavi, açıq mavi və ağ. 1998-ci ildə təyyarələrin sayı yenidən 4-ə endirildi. Doqquz il ərzində komanda Astra donanmasının standart qırmızı və ağ boya sxemində uçdu. 2008-ci ildə təyyarələr bənzərsiz mavi və ağ rəngə boyandı və komanda yenidən 5 təyyarəyə qədər genişləndirildi.

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
Spartak (ad)

**Spartak** — ad.

* Spartak — Qədim Romada qulların ən böyük üsyanının (e.ə. 73 və ya 74–71) başçısı.
* Spartak Əliyev — aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru.
* Spartak Məlikyan — Ermənistan Milli Məclisinin deputatı.

## Həmçinin bax
* Spartak (dəqiqləşdirmə)
Sultan (dəqiqləşdirmə)

* Sultan (ərəb. سلطان‎‎) — islam dövlətlərində hökmdar titulu.
 
;Filmlər
* Sultan gəlin (film, 1974) — 
* Sultаn Rəşаtın cənаzə mərаsimi (film, 1915) — 
 
;Digər
* Sultan Bəyazid hamamı — 
* Sultanəhməd meydanı — 
* Sultan II Murad türbəsi — 
* Sultan Həsən məscidi — 
* Sultan Səlahuddin Əbdül Əziz məscidi — 

## Həmçinin bax
* Sultan (ad)
* Soltan
* Sultanlı
* Sultanov
* Sultanova
* Sultanzadə
İstanbul sülh müqaviləsi (1879)

1879-cu il **İstanbul sülh müqaviləsi** ( və ya **, ) — Rusiya və Osmanlı imperiyaları arasında 8 fevral 1879-cu ildə İstanbul şəhərində imzalanmış müqavilə. Müqaviləni imzalamaqda Rusiyanın Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidə səfiri Aleksey Lobanov-Rostovski, Osmanlı Xarici İşlər naziri Aleksandr Karateodori Paşa və Osmanlı İmperiyası Dövlət Şurasına sədrlik edən nazir Əli Paşa müqaviləni imzalayanlardır. Bu, San-Stefano müqaviləsinin birbaşa davamıdır.

## İstinadlar
Tayfun (aerobatika eskadronu)

**Tayfun** aerobatika komandası () Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün Eurofighter Typhoon təyyarəsi istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cavanşir (ad)

**Cavanşir** — Azərbaycanda daha çox işlədilən kişi adı və təxəllüs.

* Cavanşir Rəhimov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Cavanşir Quliyev — tanınmış Azərbaycan bəstəkarı.
* **[[Cavanşir Məmmədov]]**
:* Cavanşir Məmmədov (siyasətçi)
:* Cavanşir Məmmədov (general)
:* Cavanşir Məmmədov (rejissor)
* Cavanşir Zeynallı — Müğənni. Cazmen. Aktyor.
* Cavanşir Hadıyev — Azərbaycan kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
* Cavanşir Axundov — Azərbaycanın İran İslam Respublikasındakı səfiri, Tarix elmləri namizədi.
* Cavanşir Həsənov —
* Cavanşir Kazımov —

## Həmçinin bax
* Cavanşir (dəqiqləşdirmə)
Marks (dəqiqləşdirmə)

**Yaşayış məntəqələri**
* Marks (şəhər) — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Saratov vilayətinə daxildir.

**Digər**
* Marks (stansiya) — stansiya.
* Marksist kriminologiyası — Karl Marksın idealarından yaranan və davamçıları tərəfindən inkişaf etdirilən kriminoloji nəzəriyyə

## Həmçinin bax
* Marks
Xatirə (dəqiqləşdirmə)

* Xatirə — Ədəbi janr.
* Xatirə (film, 1971) — 1971-ci ildə istehsal olunmuş SSRİ filmi.
* Xatirə (mahnı) — Aygün Kazımova və İlqar Muradovun Heydər Əliyevin xatirəsinə ithaf etdiyi duetidir.

## Həmçinin bax
* Xatirə (ad)
Hümmət (dəqiqləşdirmə)

* Hümmət — XX əsrin əvvəlində Azərbaycanda fəaliyyət göstərən siyasi partiya
* Hümmət (qəzet) — qeyri-leqal Azərbaycan qəzeti
 
## Həmçinin bax
*Hümmət (ad)
*Hümbətov
*Hümbətova
Fərhad (ad)

**Fərhad** — Azərbaycanda geniş yayılmış kişi adı.

* Fərhad Ağayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Fərhad Ağazadə — Azərbaycan pedaqoqu, əlifba islahatçısı, mətbuat tarixçisi, publisist.
* Fərhad Bədəlbəyli — pianoçu, Azərbaycan SSR xalq artisti, Azərbaycanın Dövlət mükafatı Laureatı
* Fərhad Əhmədbəyli — Azərbaycanlı geoloq; Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, professor.
* Fərhad Əliyev — Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf naziri (2001–2005).
* Fərhad Hümbətov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Fərhad xan Qaramanlı — qızılbaş sərkərdəsi, bəylərbəyi, intriqaçı
* Fərhad Xəlilov — Azərbaycan xalq rəssamı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri
* Fərhad İsrafilov — Azərbaycan aktyoru.
* Fərhad Kərimov — azərbaycanlı hərbi jurnalist və teleoperator.
* Fərhad Yusifov — Azərbaycan aktyoru və rejissoru, Kanada ssenaristi və prodüseri.
* Sərdar Fərhad Paşa — Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi
* Fərhad Cəfərquliyev —
* Fərhad Süleymanov —
* Fərhad Turanlı —
* Fərhad Atakişiyev (şəhid) —
* Fərhad Poladov —
* Fərhad Ermanov —
* Fərhad Haşımov —
* Fərhad Acalov (boksçu) —

## Həmçinin bax
* Fərhadlı
* Fərhadov
* Fərhad (dəqiqləşdirmə)
Valideynlər Günü

**Valideynlər Günü** Cənubi Koreyada mayın 8-də, ABŞ-də isə iyulun dördüncü bazar günü qeyd olunur. Cənubi Koreyada bu gün 1973-cü ildə əvvəllər mayın 8-də qeyd edilən və ictimai və özəl bayramları əhatə edən Analar Gününü əvəz etmək üçün təsis edilib. ABŞ günü 1994-cü ildə prezident Bill Klintonun dövründə yaradılıb. 1 iyun həm də valideynlərin övladlarına sadiqliyini nəzərə alaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən "Qlobal Valideynlər Günü" elan edilib. Filippində ciddi şəkildə qeyd olunmasa da, dekabrın ilk bazar ertəsi hər il Valideynlər Günü elan edilir.

## Beynəlxalq
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı "dünyadakı bütün valideynləri uşaqlarına fədakarlıqlarına və bu münasibətləri inkişaf etdirmək üçün ömür boyu göstərdikləri fədakarlıqlara görə tərifləmək üçün" 1 iyunu Qlobal Valideynlər Günü elan etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
National Parents Day — Celebrating Parent Power
Gəncliyin səsləri

**Gənclərin Səsi** — dünyanın hər yerindən olan uşaqlara məlumat və fikir mübadiləsi aparmağa kömək etmək üçün UNICEF tərəfindən yaradılmış təşkilatdır. Gənclərin Səsi 1995-ci ildə Sosial İnkişaf üzrə Ümumdünya Sammitində 81 ölkədəki uşaqların mesajlarını dünya liderlərinə çatdırmaq üçün yaradılıb.

1997-ci ildə gənclərə uşaq hüquqları və inkişaf məsələlərini müzakirə etmək imkanı vermək üçün "Gənclərin Səsi" rəsmi müzakirə lövhələri ("Görüş yeri" adlanır) yaradılmışdır. Müxtəlif insanların iştirakına imkan yaratmaq üçün ingilis, fransız və ispan dillərində paralel forumlar yaradılmışdır. Eyni zamanda testlər, oyunlar və foto gündəliklər vasitəsilə gənclərə uşaq hüquqları ilə bağlı dəqiq və əlçatan məlumatların çatdırılması üçün "Öyrənmə məkanı" yaradılıb. Müəllimlərə və digər gənc liderlərə fikir mübadiləsi aparmaq və Gəncliyin Səslərindən öyrənmə vasitəsi kimi istifadə etmək yollarını tapmaq üçün forum kimi "Müəllim yeri" də yaradılmışdır.

2002-ci ildə "Gənclərin səsləri" tamamilə yenidən işlənmişdir. Dünyanın hər yerindən olan sayt istifadəçiləri ilə mümkün dəyişiklikləri müzakirə etdikdən sonra administratorlar veb-saytı üç bölmədə yenidən təşkil etdilər: "Kəşf et", "Speak Up" və "Take action".

"Gənclərin Səsi" öz internet səhifəsindən əlavə, iki ayda bir "Gənclər Nə Deyir" adlı xəbər bülleteni də dərc edir.

2005-ci ildə Gənclərin Səsi dünyanın hər yerindən ərəb dilli gəncləri hüquqlar haqqında müzakirələrə cəlb etmək üçün ərəb güzgü saytını əlavə etdi.

2006-cı ildə Gənclərin Səsi HİV və QİÇS haqqında ilk suahili dilində veb-oyunu başlatdı.

Voices of Youth-un missiyası "bütün uşaqları və yeniyetmələri, o cümlədən əlçatmaq çətin olanları, insan hüquqları və sosial dəyişikliklərlə bağlı məsələləri araşdıra, müzakirə edə və əməkdaşlıq edə biləcəkləri təhlükəsiz və dəstəkləyici qlobal kiberməkanla təmin etməkdir. həmyaşıdları və qlobal miqyasda qərar qəbul edənlər. fəal və konkret iştirak yolu ilə onların şüurunu, liderliyini, icma quruculuğunu və tənqidi düşünmə bacarıqlarını inkişaf etdirmək.

## Xarici keçidlər
* Voices of youth
Antifederalizm

**Anti-federalizm** 18-ci əsrin sonlarında ortaya çıxan və daha güclü ABŞ federal hökumətinin qurulmasına qarşı çıxan və daha sonra 1787-ci il Konstitusiyasının ratifikasiyasına qarşı çıxan siyasi hərəkat idi. Konfederasiya və Daimi Birlik Maddələri adlanan əvvəlki konstitusiya əyalət hökumətlərinə daha çox səlahiyyətlər verirdi. Virciniyadan olan Patrik Henrinin başçılıq etdiyi anti-federalistlər, digər məsələlərlə yanaşı, o zamanlar yenilik olan prezident ofisinin monarxiyaya çevrilə biləcəyindən narahat idilər. Konstitusiya ratifikasiya edilib və Konfederasiya Maddələrini əvəz etsə də, anti-federalist təsir Bill Hüquqlarının qəbuluna kömək etdi.

## Tarix
Amerika İnqilabı zamanı və dərhal sonra, federal termini müstəmləkə ittifaqını və Konfederasiya Maddələrinə əsasən qurulan hökuməti dəstəkləyən hər hansı bir şəxsə tətbiq edildi. Müharibədən sonra Maddələrə əsasən milli hökumətin çox zəif olduğunu hiss edən qrup Federalist adını mənimsədi. Tarixçi Cekson Turner Main yazırdı: "Onlar üçün "federal prinsiplər" adamı "federal tədbirləri" təsdiqlədi, yəni Konfederasiya Konqresinin çəkisini və nüfuzunu artıran və ya təsirini genişləndirən tədbirlər".

Federalistlər Məqalələrə düzəlişlər etmək üçün hərəkət etdikdə, nəticədə Konstitusiya Konvensiyasına səbəb oldular, anti-federalist termini ilə etirazlarını bildirdilər. Doğrudur, ya yox, bu termin həm Konqresə müxalifəti, həm də qeyri-vətənpərvər motivləri nəzərdə tuturdu. Anti-federalistlər əsl Federalist olduqlarını iddia edərək bu termini rədd etdilər. Onlar həm yazışmalarında, həm də yerli qruplarında bu termini tutmağa çalışırdılar. Məsələn, anonim bir anti-federalist ictimai yazışmalarını "Federal Fermer" olaraq imzaladı və Konstitusiyaya qarşı çıxan Nyu York komitəsi "Federal Respublika Komitəsi" adlandırıldı, lakin federalistlər üstün oldular və Anti-federalist adı əbədi olaraq qaldı.

## İstinadlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Yeni Federalizm

**Yeni Federalizm**, səlahiyyətlərin verilməsini və ya müəyyən səlahiyyətlərin Amerika Birləşmiş Ştatlarının federal hökumətindən ştatlara qaytarılmasını nəzərdə tutan siyasi fəlsəfədir. Yeni Federalizmin əsas məqsədi, Federalizmin XVIII əsr siyasi fəlsəfəsindən fərqli olaraq, prezident Franklin Ruzveltin Yeni Müqaviləsi nəticəsində federal hökumətə itirdikləri muxtariyyət və hakimiyyətin bir hissəsini ştatlara qaytarmaqdır.

Yeni Federalizm ideyalarının bir çoxu Riçard Niksonla ortaya çıxdı.

Bir siyasət mövzusu olaraq, Yeni Federalizm adətən federal hökumətin sosial problemi həll etmək üçün dövlətlərə blok qrantlar verməsini əhatə edir. Federal hökumət daha sonra nəticələrə nəzarət edir, lakin proqramların necə həyata keçirilməsi ilə bağlı ştatlara geniş ixtiyar verir. Bu yanaşmanın tərəfdarları bəzən Louis Brandeisin New State Ice Co. v. Onlar Liebmann işində fərqli rəydən bir sitata istinad edirlər:

Vətəndaşları istəsələr, vahid bir cəsur dövlətin laboratoriya kimi fəaliyyət göstərə bilməsi və ölkənin qalan hissəsi üçün risk yaratmadan yeni sosial-iqtisadi eksperimentlər apara bilməsi federal sistemin sevindirici hadisələrindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Kommunitarizm

**Kommunitarizm** fərd və cəmiyyət arasındakı əlaqəni vurğulayan bir fəlsəfədir. Onun əsas fəlsəfəsi insanın sosial şəxsiyyətinin və şəxsiyyətinin fərdiliyə daha az əhəmiyyət verilməklə, əsasən icma münasibətləri ilə formalaşdığına inanmağa əsaslanır. İcma bir ailə olsa da, kommunitarizm çox vaxt daha geniş, fəlsəfi mənada müəyyən bir yerdəki (coğrafi yer) insanlar icması və ya maraq və ya tarixi paylaşan icma arasında qarşılıqlı təsirlər toplusu kimi başa düşülür. Kommunitarizm ümumiyyətlə ifrat fərdiyyətçiliyə qarşı çıxır və ümumi cəmiyyətin sabitliyinə üstünlük verməyən ifrat laissez-faire siyasətini rədd edir.

## Mənşəyi
Kommunitar termini yalnız XIX əsrin ortalarında ortaya çıxsa da, kommunitar xarakter daşıyan ideyalar daha əvvəl meydana çıxmışdır. Bu fikirlərə bəzi klassik sosialist doktrinalarında (məsələn, erkən kommuna və işçi həmrəyliyi haqqında yazılar) və daha sonra Əhdi-Cədiddə rast gəlinir. Kommunitarizm erkən monastizmə gedib çıxır.

Bəzi erkən sosioloqların işində güclü kommunal elementlər var idi, məsələn, Ferdinand Tönniesin Gemeinschaft (zalım, lakin tərbiyəvi icmalar) və Gesellschaft (azadedici, lakin şəxsiyyətsiz cəmiyyətlər) müqayisəsi və Emile Durkheimin sosial dəyərlərin və münasibətlərin inteqrativ rolu ilə bağlı narahatlıqları. fərd və cəmiyyət arasında. Hər iki müəllif azadlığını əldə etmiş, lakin sosial əlaqələrini itirmiş atomlaşmış fərdlərdən ibarət müasir cəmiyyətlərdə anomiya (normativlik) və yadlaşma təhlükələri barədə xəbərdarlıq edirdi. 1960-cı illərdən başlayaraq müasir sosioloqlar ABŞ-də kütləvi cəmiyyətin yüksəlişini və sosial əlaqələrin və ənənəvi dəyərlərə və nüfuza hörmətin tənəzzülünü gördülər. Bu məsələləri gündəmə gətirənlər arasında Robert Nisbet (Hakimiyyətin Alatoranlığı), Robert N. Bellah Ürəyin Vərdişləri və Alan Ehrenhalt (İtirilmiş Şəhər: Amerikada İcmanın Unudulmuş Fəzilətləri) var. Robert Putnam "Tək Bowling" (2000) adlı kitabında "sosial kapitalın" azalmasını sənədləşdirdi və müxtəlif sosial qruplar arasında bağlılıq bağlarının formalaşdığı "sosial kapitalın körpüsünün" əhəmiyyətini vurğuladı.

20-ci əsrdə kommunitarizm Doroti Day və Katolik İşçi hərəkatı tərəfindən bir fəlsəfə kimi formalaşmağa başladı. İlkin məqalədə Katolik İşçi Hərəkatı Məsihin Mistik Bədəni dogmasını hərəkatın kommunitarizminin əsası kimi izah etdi. Oxşar şəkildə kommunalizm Emmanuel Mounier-in şəxsi fəlsəfəsi ilə əlaqələndirilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Amitai Etzioni, 1996, *The New Golden Rule*, Basic Books .
* Charles Taylor, 1992, *Sources of the Self*, Cambridge: Harvard University Press .
* David L. Kirp, 2001, *Almost Home: America's Love-Hate Relationship with Community*, Princeton University Press .
Qızıl Patron

**Qızıl Patron** () Fransa Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. 1989-cu ildə qurulmuşdur. Fransa Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus yeganə pərli təyyarələr idarə edən aerobatika komandasıdır. Yalnız bir aviaşou nəzərdə tutan komanda insanlarda xoş təəssürat yarandığını görüb, uçuşlara davam etdi. Əvvəlcə komanda qeyri-rəsmi idi və ildə 12 aviaşou həyata keçirirdi.

1994-cü ildə Neptun əməliyyatının ildönümündə komanda 2012-ci ilə qədər istifadə olunan ağ, mavi və sarı rəngli dizaynını təqdim etdi.

1995-ci ildə komanda rəsmiləşdi və Fransa Hərbi Hava Qüvvələrinin bir qolu oldu.

1996-cı il 20 sentyabr tarixində komanda 100-cü ictimai uçuşunu həyata keçirdi.

2012-ci ildə təyyarələr tünd göy, ağ və qızılı rənglərdən ibarət yeni dizayn aldı.

## İstinadlar
Libertarian mühafizəkarlıq

**Libertar mühafizəkarlıq** – mühafizəkarlığı və libertarizmi birləşdirən siyasi fəlsəfə. Mühafizəkarlığın libertar qanadını təmsil edir və əksinə.

Libertar mühafizəkarlıq, laissez-faire klassik liberalizmi əks etdirərək, mümkün olan ən böyük iqtisadi azadlığı və sosial həyatın mümkün olan ən az dövlət tənzimlənməsini müdafiə edir, lakin bunu hakimiyyət, əxlaq və vəzifəni vurğulayan daha sosial mühafizəkar fəlsəfəyə olan inamla birləşdirir. ABŞ-də ortaya çıxan libertar mühafizəkarlıq azadlığı prioritetləşdirir, söz azadlığını, seçim azadlığını və azad bazar kapitalizmini təşviq edir və mühafizəkar məqsədlərə çatmaq üçün liberal sosial mühəndisliyi rədd edir.

## Tarix
1950-ci illərdə Milli İcmalın aparıcı müəlliflərindən biri olan Frank Meyer libertarizm və mühafizəkarlığın birləşməsini füzionizm adlandırdı. 1975-ci ildə Reason-a verdiyi müsahibədə Kaliforniya Qubernatoru Ronald Reyqan libertarlara müraciət edərək bildirdi ki, o, "mühafizəkarlığın ürəyinin və ruhunun libertarizm olduğuna inanır". Ron Paul ölkədə Reyqanın prezidentlik kampaniyasına dəstək verən ilk seçilmiş məmurlardan biri olub və 1976 və 1980-ci illərdə Reyqan üçün fəal şəkildə kampaniya aparıb. Bununla belə, Ron Paul 1980-ci ildə Reyqanın seçilməsindən sonra Reyqan administrasiyasının siyasətindən tez məyus oldu və sonra xatırladı ki, 1981-ci ildə o, Reyqanın büdcə təkliflərinin əleyhinə səs verən yeganə respublikaçı idi "1977" 1981-ci ildə , Cimmi Karter 38 milyard dollarlıq kəsirli büdcə təklif etdi və Nümayəndələr Palatasındakı bütün respublikaçılar bunun əleyhinə səs verdilər. Onlar nağıl diyarında yaşayırdılar. Ron Pol Nümayəndələr Palatasından istefa verməyə və 1984-cü ildə Senata namizəd olmağa hazırlaşarkən, çıxışında hər iki böyük partiyanın siyasi mədəniyyətindən iyrəndiyini ifadə edərək, nəhayət, Reyqana dəstək verdiyi üçün liberal dostlarından üzr istədi. Müxtəlif vaxtlarda həm Libertar, həm də Respublikaçı partiyaların üzvü olmasına baxmayaraq, Ron Paul həmişə özünün mahiyyətcə liberter olduğunu bəyan etmişdir.

## İstinadlar
* 
* 
* Ashford, Nigel; Davies, Stephen (2012). *A Dictionary of Conservative and Libertarian Thought (Routledge Revivals)*. London: Routledge. .
* Blanchette, Jude (October 27, 2004). "What Libertarians and Conservatives Say About Each Other: An Annotated Bibliography". LewRockwell.com. Retrieved September 23, 2020.
* Hoppe, Hans-Hermann (2014). "A Realistic Libertarianism is Right (Conservative) Libertarianism". Mises Institute. Retrieved September 23, 2020.
* Rothbard, Murray (1981). "Frank S. Meyer: The Fusionist as Libertarian Manqué". *Modern Age*. Retrieved September 23, 2020 – via LewRockwell.com.
Üçrəngli Oxlar

**Üçrəngli Oxlar** () İtaliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün Aermacchi MB-339 təyyarlərinin xüsusi modernizasiya olunmuş versiyası istifadə olunur. Qrup 10 təyyarədən ibarətdir. 9-u  qrup şəklində uçuş və 1 solo. Eskadron İtaliyanın Milli Simvollarında biridir.

## İstinadlar