open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rasmussen

**Yonas Flodaqer Rasmussen** (;  28 noyabr 1985, Viborq, Danimarka) və ya sadəcə **Rasmussen** — Danimarka müğənnisi və aktyoru. O, "Higher Ground" mahnısı ilə Danimarkanı 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Həyatı
Rasmussen Danimarkanın Yutlandiya yarımadasında yerləşən Viborq şəhərində anadan olmuşdur. O, hal-hazırda həyat yoldaşı və övladları ilə birlikdə ölkənin Lanqo şəhərində yaşayır. Rasmussen Orhus Universitetində dramaturgiya fakültəsində təhsil almışdır. O, Viborq Mədəniyyət məktəbində və Orhus Teatr Bilikləri tədris mərkəzlərində müəllim olaraq fəaliyyət göstərir.

## Musiqi karyerası

Rasmussen 80-ci illərdə fəaliyyət göstərən Hair Metal Heröes qrupunun vokalisti olmuşdur. O, eyni zamanda aktyor olaraq da dəfələrlə səhnə almışdır. Rasmussen daha öncə Orhus və Holsterbo şəhərlərində təşkil olunmuş *Hekayənin qərb tərəfi*, *Rent*, *Səfillər* və s. müzikllarda çıxış etmişdir. 2018-ci ilin əvvəlində onun "Higher Ground" mahnısı ilə Danimarkanın DR telekanalının 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turu olan *Dansk Melodi Grand Prix 2018*-də iştirak edəcəyi təsdiqlənmişdir. Fevral ayında baş tutan seçim turunda Rasmussen səsvermədə bütün rəqiblərini məğlub edərək, qalib gəlmiş və Danimarkanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır.

Müsabiqə üçün uzun sürən hazırlıqlardan sonra Rasmussen 10 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 5-ci səhnə almışdır. Nəticədə ifaçı 204 xalla yarımfinalda 5-ci yeri tutmuş və ölkəsini Avroviziya finalına yüksəltməyə nail olmuşdur. 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı final mərhələsində mahnısını bir daha ifa edən Rasmussen finalda 226 xal toplayaraq, 9-cu yerdə qərarlaşmışdır.

## Diskoqrafiya
### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hamsi dolması

***Hamsi (kilkə) Dolması*** — Türkiyənin Qara dəniz sahillərində ən sevilən yeməklərdən biridir və "hamsi dolması" adı ilə məşhurdur.

## İstinadlar
Higher Ground (Rasmussen mahnısı)

**Higher Ground** () — Danimarkanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Rasmussen "Higher Ground" mahnısı ilə Danimarkanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı Niklas Arn və Karl Euren tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Genmaiça

və ya **qonur düyülü yaşıl çay** – qızardılmış qonur düyü ilə qarışdırılmış yapon yaşıl çay növü. Ona bəzi düyüləri qonurma zamanı popkorn kimi partdayana görə **popkorn çayı** də deyirlər. Həmçinin, müasir zamanda bu çay cəmiyyətin bütün siniflərin tərəfindən içildiyinə baxmayaraq, əvvəl o, kasıb yaponların tərəfindən içildiyinə görə (o vaxt, düyü qiymətini azaltmaq üçün əlavə olunurdu), ona **xalq çayı** deyirlər. O zaman, bu çayı dini oruc tutanlar və yeməklərin arasında uzun müddət keçəndə içirdilər. Koreyada oxşar çay növünə **hyeonmi nokça** (; "brown rice green tea") deyirlər.

Dəmlənmiş genmaiçanın açıq sarı çaları olur. Dadı da açıq, yaşıl çayın otlu dadı ilə qonur düyünün popkorn qoxusu ilə qarışıqıdır. Baxmıyaraq ki, əsası yaşıl çaydır, dəmlənmə qaydaları adi yaşıl çaydan fərqlənir. Suyun dərəcəsi 80–85&nbsp;°C arasında olmalı. İstənilən dad açıqlığına əsasən 3-5 dəqiqə ərzində dəmlənməli.

## İstinadlar
Elnur Hüseynov (aktyor, 1977)

**Elnur Hüseynov** — Azərbaycan aktyoru və ssenari müəllifi.

## Həyatı
Bacanaqlar və Kişi sözü teleseriallarında baş rol oynayıb. Bacanaqlar serialında 7 mövsüm Qismət obrazını canlandırdıqdan sonra 8-ci mövsümdə Kişi sözü serialına keçmişdir. 9-cu mövsümdə yenidən Bacanaqlar teleserialında çəkilib. O, həmçinin "Parni iz Baku" teatrının aktyorudur.

## Filmoqrafiya
# Toy (film, 2005) — İnqilab
# Ailəm (film, 2006) — Mobil
# İnterpapa (film, 2006)
# Qonşular (film, 2006) — Ələmşah
# Milçək (film, 2006) — Kərim
# Kəndim+nizə qayıdın!? (film, 2007) — Xuduş
# Bacanaqlar (teleserial, 2009) — Qismət (1–7 və 9-cu mövsümlər), Orduxan (4-cü mövsüm)
# Qaydasız Gülüş (konsert, 2009)
# Arı Şou (veriliş)
# Qız atası (teleserial, 2014) — Təşkilat
# Kişi sözü (teleserial, 2016) — Elnur
# Bombaltı (film, 2019)
# Körpü (teleserial, 2022) — Süleyman

## İstinadlar
Tonqa 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**Tonqa 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında** — 9 fevral-25 fevral tarixləri arasında Cənubi Koreyanın Pxençxan şəhərində keçirilən 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında Tonqan idmanşısının iştirakı. Tonqadan bu qış olimpiya oyunlarında cəmi 1 iştirakçı ilə təmsil olunur. Bu artıq Tonqanın qış olipiyadalarında ikici iştirakıdır. Ölkəni xizək yarışlarında Pita Taufatofua təmsil edəcək. O, ölkəni Rio-de-Janeyroda keçirilən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında Taekvondo idman növü üzrə təmsil etmişdir.

## Millinin tərkibi
;  Xizək yarışları
# Pita Taufatufa

## Yarışmanın nəticələri

### Xizək idman növləri

#### Xizək yarışları

Yarışma qaydararına görə idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak hüququ əldə edir. İdmançı "A" kateqoriyalı lisenziya əldə etmək məqsədi ilə BXİF reytinqində 100 xal toplamalıdır. Bununla belə hər milli olimpiya komitəsi "B" kateqoriyasını təmin etmiş 1 kişi və 1 qadın idmançı ilə təmsoil oluna bilər. Qadınlar 10 km, kişilər isə 15 km xizək yarışlarında iştirak etmək hüququ əldə edir. Nəticəyə əsasən Tonqa kişilərin "B" kateqoriyalı 15 km-lik xizək yarışlarında Pita Taufatufanın uğurlu uğurlu çıxışı sayəsində bir iştirakçı ilə təmsil olunmaq hüququ əldə etmişdir.

; Kişilər
;; Məsafəli yarışlar

## İstinadlar

## Mənbə
* Tonqa Krallığının olimpiya komitəsi
Dəhnamə

**Dəhnamə** (On məktub) — xüsusi ədəbi janrla və bədii obrazlar sistemi ilə seçilən bir sıra şərq farsdilli və türkdilli müəlliflərin əsərləri.
*Dəhnamə — Əvhədi Marağalının fars dilində yazdığı poeması (1306—1307-ci illər).
*Dəhnamə — Yusif Əmirinin özbək dilində poeması (1429—1430-cu illər).
*Dəhnamə — Şah İsmayıl Xətainin azərbaycan dilində poeması (1506).

## İstinadlar
Non mi avete fatto niente

**Non mi avete fatto niente** () — İtaliyanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Ermal Meta və Fabritsio Moro dueti "Non mi avete fatto niente" mahnısı ilə İtaliyanın əsas musiqi hadisələrindən hesab olunan Sanremo musiqi festivalında qalib gəlmişdir. Qələbənin ardınca onların bu mahnı ilə İtaliyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil edəcəkləri öz təsdiqini tapmışdır. Mahnı ifaçıların italyan söz yazarı Andrea Febo ilə əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir.

Mahnının əsas mövzusu dünyadakı müharibələr və son illərdə Avropanın və dünyanın müxtəlif şəhərlərində baş vermiş terror aktlarıdır. Mahnının sözlərində terror hücumuna məruz qalmış şəhərlərdən London, Nitsa, Barselona və Qahirənin adları çəkilir. "Non mi avete fatto niente" Mançester Arenadakı terror hadisəsindən sonra yazılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Suriya mətbəxi

thumb|200px|Ənənəvi Suriya süfrəsi

**Suriya mətbəxi** — Suriyanın milli mətbəxi. Ərəb və Kürd mədəniyyətlərinin varisi olan Suriya mətbəxi Yaxın Şərq mətbəxindən təsirlənib. Bundan əlavə, Suriya mətbəxi bölgələrə bölünür. Cənubi Suriya mətbəxi, şimal Suriya mətbəxi, zəngin yeməklərə sahibidir. Suriya mətbəxi uzun bir tarixə malikdir və təxminən 10 000 il bundan əvvəl yaranıb. Bu gün Suriya mətbəxinə kürd və ərəb mətbəxləri təsir edir. Kürd və ərəb mətbəxi çox məşhurdur. Suriyadakı hər yerdə, Suriya da otellərin  restoranlarında bu mətbəxlərin yeməklərindən də istifadə olunur. Fəst fud, Ərəb, Kürd və Qərb mətbəxlərində çox populyardır. Suriya mətbəxi Ərəb və Kürd mətbəxindən təsirlənərək bu günümüzə qədər gəlib çatmış zəngin mətbəxdir. Mətbəxin əsas qidaları quzu, yerli ədviyyat, düyü və bulqurdur. Mətbəxin əsas tərkib hissəsi kabab, lahmacun, ət yeməkləridir.

thumb|Quru lobya
thumb|Qurudulmuş xurma, ərik, əncir və üzüm
thumb|Təndir çörəyi

## Nahar
250px|thumb
thumb|
thumb|

Suriyalılar adətən zəngin bir səhər yeməyi yeyirlər. Suriya naharı kərə yağı, zeytun, yumurta, pomidor, xiyar, cem, bal, krem ​​və pendirdən ibarətdir (ağ pendir, holland pendiri). İraqda səhər yeməyi kimi sosiska (yumurta ilə yeyilə bilən ədviyyatlı kolbasa), Basdırmabasdırma, tort, qoğal və şorbalar yeyilir. Səhər yeməyi üçün pomidor, yaşıl bibər, soğan, zeytun yağı ilə hazırlanmış pomidor yumurta da yeyilir. Çay süfrəyə verilir.

## Şorbalar
thumb|280px

Şorba xüsusilə qış aylarında İraq mətbəxinin əvəzsiz hissəsidir. Çörəkli şorba, Ezogəlin şorbası, qatıq şorbası və tarhana şorbası ən çox seçilən şorbalardır. Suriya mətbəxinin çoxlu sayda yeməyi var. Ət, tərəvəz Suriya mətbəxinin əsas hissəsidir. Şorbalarda ət, qatıq, əriştə, tərəvəzdən istifadə olunur.

## Ət yeməkləri
thumb|280px

Suriya mətbəxində ət yeməklərinin çoxu kabab, küftələrdir. Suriya mətbəxində kabab, ət və lahmacun ətli yeməklərin ən geniş yayılmış növləridir. Kabablar ümumiyyətlə restoranlarda yeyilir. Kabablar arasında qaynar kabab ən məşhur kabablardan biridir. Küftə, çörək, soğan və müxtəlif ədviyyatlarla, ət ilə hazırlanmış bir yeməkdir.

## Qalareya

Şəkil:Sulu_kofte.jpg
Şəkil:Dolma.JPG
Şəkil:Fresh_ayran.jpg
Şəkil:Baklava - Turkish special, 80-ply.JPEG
Şəkil:Cantık pidesi.jpg
Şəkil:Makarna manti.jpg
Şəkil:Cacik-1.jpg
Şəkil:Akcaabatkofte.jpg 
Şəkil:Gemista.jpg
Şəkil:Pilav.JPG
Şəkil:Iraqi_cuisine-Mixed_Shawarma_platter.jpg
Şəkil:Döner kebab slicing.jpg
Şəkil:Adana_kebap.JPG 
Şəkil:Mixed_Pickles_(9370-72).jpg 


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
FİDE dünya reytinqi

*Fédération Internationale des Échecs* (FİDE) beynəlxalq şahmat turnirlərini idarə edən və təşkil edən şahmat qurumudur. FİDE hər ay "Ən yaxşı 100 oyunçu", "Ən yaxşı 100 qadın oyunçusu", "Ən yaxşı 100 gənc oyunçu" və "Ən yaxşı 100 gənc qız oyunçu" siyahılarını nəşr edir. Bütün bu siyahılar hazırlanarkən şahmat oyunçularının izafi bacarıq səviyyələrini ölçmək üçün istifadə olunan dərəcələndirmə sistemi olan Elo reytinq sistemindən istifadə olunur.

## Ən yaxşı oyunçular
1 fevral 2018-ci il tarixinə əsasən ən yaxşı 20 oyunçu:

## Ən yaxşı qadın oyunçular
1 fevral 2018-ci il tarixinə əsasən ən yaxşı 20 qadın oyunçu:

## Ən yaxşı gənc oyunçular
Şahmat oyunçuları 21 yaşı tamamlayana qədər "Gənc oyunçu" kimi oynayırlar.

1 fevral 2018-ci il tarixinə əsasən ən yaxşı 20 gənc oyunçu:

## Ən yaxşı gənc qız oyunçular
Qadın şahmat oyunçuları 21 yaşı tamamlayana qədər "Gənc qız oyunçu" kimi oynayırlar.

1 fevral 2018-ci il tarixinə əsasən ən yaxşı 20 gənc qız oyunçu:

## Ən yaxşı ölkələr
FİDE ölkələrin reytinqini 2 siyahıya görə hazırlayır. Birinci siyahı ölkənin ən yaxşı 10 şahmat oyunçusunun dərəcəsinə görə, digər siyahı isə ən yaxşı 10 qadın şahmat oyunçusunun dərəcəsinə görədir.

1 fevral 2018-ci il tarixinə əsasən ən yaxşı 20 ölkə:

### Qadınlar
1 fevral 2018-ci il tarixinə əsasən ən yaxşı 20 ölkə (qadınlar):

## Həmçinin bax
* Şahmat
* FİDE

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official FIDE rating lists
* Elo query with world ranking list and historical development since 1990
* Interactive world map of FIDE country rankings
Pavel Sitnikov

**Pavel Sitnikov** (5 avqust 1998) — Rusiyalı şort-trekçi. Pavel Sitnikov Rusiyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Pavel Sitnikov birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m məsafəyə şort-trek yarışlarında iştirak etdi. Sitnikov 2:33.653 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 4-cü yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Çili salatı

**Çili salatı** və ya **ensalada chilena** — pomidor, soğan, keşniş, zeytun yağı və bəzən də Çili bibəri ilə hazırlanan salat növü.

## İstinadlar
Pektin maddələri

**Pektin maddələri** - uron turşusunun törəmələri olmaqla, həyat üçün vacib hesab olunan bir çox biopolimerlərin tərkibinə daxildir. Pektin maddələri bitkilərdə və bəzi su yosunlarında, əsasən isə meyvə və tərəvəzin tərkibində vardır. Pektin maddələrinə protopektin, pektin, pektin turşuları aid edilir.

## Xarici keçid
* Интернет-сайт Международной ассоциации производителей пектина (International Pectin Producers Association)  Дополнительная информация о свойствах, производстве и применении пектина.
* Производство и применение пектинов  — Интернет-страница о пектинах Лаборатории фундаментальных и прикладных исследований качества и технологий пищевых продуктов ФГБОУ ВПО «Московский государственный университет пищевых производств».
* | Радиационный мониторинг жителей и их продуктов питания в Чернобыльской зоне Беларуси | Чернобыльская катастрофа УДК 621.029.553.5 
* Пектин на сайте «Калоризатор»
* E440 — Пектин на сайте «Про добавки»

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, «Gənclik», 2010.
Vermişel

**Vermişel** — spagettiyə bənzər ənənəvi makaron növlərindən biri. İtalyan vermişeli spagettiyə nisbətən qalın, amerikan vermişeli isə spagettiyə nisbətən incədir.

## Tarixi
14-cü əsrdə İtaliyanın müxtəlif bölgələrində uzun makaron növləri müxtəlif adlarla adlanırdı. Bunu Barnabas de Reatinisin"Compendium de naturis et proprietatibus alimentorum" (1938) kitabında da görmək olar. O burada Tuskan vermişelinin Bolonyada *orati*, Venesiyada *minutelli*, Mantuada *pancardelle* adlandığını qeyd edir.

İlk vermişel resepti "De arte Coquinaria per vermicelli e maccaroni siciliani" ("Siciliya makaronu və vermişelin bişirilmə sənəti") kitabında yazılmışdır.

## Makaron növləri
Qalınlığının ölçüsünə görə müxtəlif makaron növləri vardır.

## İstinadlar
Venla Lehtonen

**Venla Lehtonen** () — Finlandiyalı biatlonçu. Venla Lehtonen Finlandiyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Venla Lehtonen birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında qadınlar 7.5km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Lehtonen 25:13.7 saniyəlik nəticəsi ilə 87 atlet arasında 79-cu yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.

## İstinadlar
Kürülü suşi

***Kürülü [[suşi]]*** — Yapon mətbəxinin yeməyi. Nori dəniz yosunu, kürüdən, üzüm sirkəsi, balıq, tərəvəz və digər yerli delikateslərlə tamlandırılmış düyüdən ibarət olur.

## Suşi haqqında
Suşinin vətəni Yaponiya deyil. Eramızdan əvvəl 500-cü illərdə Tailand, Borneo və Laosda insanlar tutduqları çay balıqlarını düyü içində saxlayıblarmış. Düyü turşuda olan fermentasiyaya bənzər dəyişiklik keçirib balıqların pozulmasını önləyibmış. Bu üsul Çində də istifadə olunarkən 300 il sürən Monqol işğalı zamanı monqolların balıq yeməmələri ucbatından unudulmuşdu. Yaponlar bu ölkələrdən düyü yetişdirməyi öyrənərkən bu *saxlanma üsulu*nu da almışdılar.

Böyük qapaqlı qablar içində bir sıra düyü, bir sıra balıq döşəyərək bir il qədər saxladıqları balıqları yeyib düyünü atarlarmış. Zamanla fermentasiya texnikalarının inkişafı ilə gözləmə müddəti bir, iki günə enincə düyünün kəskin və dəyişik dadı xoşlarına gəlib onu da yeməyə başlamışdılar.

17-ci əsrdə düyünün içinə sirkə qoyduqlarında bir neçə gün gözləmələrinə gərək qalmadan eyni ləzzətə çatdıqlarını kəşf etmişdilər.

19-cu əsrdə yaşayan Yohey Hanaya-bu mövzu ilə bağlı hansı mənbəyə baxsanız, qarşınıza çıxan önəmli bir addır. Çünki ilk olaraq düyünün üzərinə çiy dəniz məmulatları qoyub səyyar arabada satmağa başlamışdı. Bu üsul qısa müddətdə sürətlə yayılmışdı. Buz dolu qutularda balıqların daşındıqları bu arabaların hər tərəfində pərdələr varmış. Pərdələri ən pis olan arabanın suşisi ən ləzzətli sayılırmış. Çünki müştərilər suşini əlləri ilə yedikdən sonra təmizləmək üçün bu pərdələrə silərlərmiş.

1950-ci illərdə qərbin təsiri ilə küçə yeməyi olmaqdan çıxıb restoranlara girmişdi.

## İnqrediyentlər
9 xörək qaşığı suşi düyüsü, 9 zolaq noru yosunu — 10x4 sm, 3 çay qaşığı qara kürü, 3 çay qaşığı qırmızı kürü, 3 çay qaşığı sarı kürü,1 çay qaşığı vasabi — qıtığotu

## Həmçinin bax
* Yapon mətbəxi

## Xarici keçidlər
* Suşi haqqında bilmədikləriniz: parazitlər bu yeməyin HƏVƏSKARLARINI YEYİR
* Suşi və rollar haqqında bilmədiyiniz faktlar

## İstinadlar
Lab

**Lab** və ya **Laap**, **Lap**, **Laab** (laosca ລາບ; tail. ลาบ) Laos mətbəxinə məxsus salat növü. Tailandın laosluların üstünlük təşkil etdiyi  İsan bölgəsində geniş yayılmışdır. Bu salat orada ət yeməyi kimi təqdim edilir.

## İstinadlar
Ətyeyənlər

**Ətyeyənlər** () — heyvanlar və həşəratyeyən bitkilərdən ibarət olan canlılar. Onlar əsasən ətlə qidalanırlar və bu xüsusiyyətlərinə görə əsasən bitkilərlə qidalanan otyeyənlərdən () fərqlənirlər. Həm ot, həm də ət yeyənlərə isə hər şey yeyənlər () deyilir (insan da bu qrupa aiddir). Ətyeyənlərə aşağıdakı qruplar daxildir: yırtıçılar dəstəsinə aid olanların hamısı, kisəlilərin bir qismi, bəzi quşlar, ilanlar, timsahlar, bəzi balıqlar, başıayaqlılar və digər canlılar.

Ətyeyənləri yemək strategiyası baxımından təxminən iki sinifə bölük olar — yırtıcılar və leş yeyənlər, ancaq qarşılıqlı müstəsnalı haldır.

## İstinadlar
Ferritlər

**Ferritlər** dəmir oksid Fe2O3  ferromaqnit xassəli metal oksidləri ilə birləşməsindən əmələ gələn maddədir.

## Ferritlərin quruluşu və xassələri
Ferrit şpinel – şpinel quruluşlu ferritlər kubik fəza quruluşuna malikdir.Onların formulu  MeFe2O4 –dür (Me – ikivalentli metallar Ni, Co, Mn, Mg, Cu, Zn, Cd ).

## Fiziki-kimyəvi xassələri
Ferritlər suda və üzvi həlledicilərdə həll olmayan, çətinəriyən kifayət qədər bərk maddələrdir. Turşularla reaksiyaya girir. Normal temperaturda havaya  dözümlüdür. Fe (+2) və  Mn (+2) tərkibli ferritlər havada oksidləşə bilər.

## Ferritlərin tərkibi
Radiotexnika, radioelektronika, hesablama texnikasında geniş istifadə olunur. Bu onların yarımkecirici və dielektirlərlə maqnitlik yaratmaq qabiliyyəti ilə əlaqədardır. Ferritlər həmçinin neftkimya proseslərində polifunksional heterogen katalizatorların alinmasında istifadə olunur.

## Ferritlərin əsas alınma üsulları
Bu maddələrin alınması üçün ilkin kompanent olaraq oksidlər, hidroksidlər, oksalat və karbonatlar (bəzən onları məhlulda birgə çökdürürlər) və yaxud duzların duzlarının (nitratlar, sulfatlar, ikiqat sulfatlar) buxarlanması ilə alınan tərkiblərdən istifadə olunur.
Həll olan ferritlər üçün natriumun karbonat və ya hidroksid, həmçinin ammonium xlorid məhlullarının hidrotermal işləmələrindən istifadə olunur.
Metalferritlərin məlum sintez üsulları aşağıdakilardır:  yüksəktemperaturlu hidrotermal işləmə və həmçinin uyğun tərkib hissələrinin bişirilməsidir ki, bu zaman cox böyük enerji sərf olunur.Ferritlərin formalaşmasının son mərhələsində bərk fazaların qarşılıqlı təsirinin sürətini yüksəltmək məqsədilə , son zamanlar termiki üsulla yanaşı, reaksiya qarışığına mexaniki, ultrasəs təsiri ilə, yaxud müxtəlif digər fiziki vasitələrin təsiri ilə işlər aparılır.   
Ultra yüksəktezlikli elektromaqnit sahəsində ferritlərin alınması enerji və vaxt baxımından daha perspektivlidir.

## Ədəbiyyat
1.Смит Я., Вейн.Х. Ферриты –Москва :Иностранная литература, 1962г, 504с
2.Венецев А.С., Третьяков Ю.Д. Микроволновой синтез индивидуальных и сложных оксидов.  Успехи химии. 2007г. т.76, №5, 435-453с.
Tonka (yanacaq)

**Raket yanacağı TQ-02 (Samin)** — Almaniyada İkinci Dünya müharibəsi dövründə inkişaf  etdirildi  və alman adı “Tonka-250” idi. Bu bir sıra anti-təyyarə, balistik raketlərdə, eləcə də raket daşıyici larında istifadə edilmişdir.
**TQ-02** raket yanacağının tərkibi ksilidin C6H4CH3NH2  və texniki trietilamin  (C2H5)3 qarışığıdır.  Yanacağın tərkibində olan trietilamin və ksilidin (6 izomer) – zəhərli və kanserogen maddələr qrupuna aid olmasına görə ətraf mühitə, sakinlərin sağlamlığına zərər verən və yeraltı suların çirklənməsi ilə nəticələnə bilən təhlükə mənbəyidir. TQ-02 yanacağı giqroskop, havadaki oksigenlə vaxtaşırı oksidləşir və bu prosesin katalizatorları kimi işıq, yüksək temperatur, rütubət və mis ionlarının iştiraki qeyd edilir.Əvvəllər yararsız vəziyyətə düşmüş “Samin” açıq tipli sobalarda yandırırdılar. Bu üsul ətraf mühitin  çirklənməsi ilə nəticələnirdi.              
## Kimyəvi xassələr
Bununla bağlı adı çəkilən yanacaqdan trietilamin (88-92&nbsp;°C) və ksilidenlər (220-224&nbsp;°C) ayrılırlar. Yanacağın rektifikasiya ilə ayrılması nəticəsində az miqdarda dietilaminin qarışığı ilə 43% texniki trietilamin və 41% ksilidinin qarışıq izomerləri alınır. Atmosfer təzyiqində 220&nbsp;°C qovulan ksilidenlərdə  parçalanma prosesi müşahidə olunur. Odur ki, həmin bu proses 80-82jC 10&nbsp;mm/cs-da vakuumda aparılır.

## Fiziki xassələr
20&nbsp;°C-də sıxlıq: 0,835-0,855   /sm3

Avtomatik alovlanma temperaturu 380&nbsp;°C

Qapalı çarxda flaş nöqtəsi   -10&nbsp;°C

Hava ilə yanacaq mühitinin temperatur sərhədləri:

Aşağı - -10&nbsp;°C

Üst-     24&nbsp;°C

Dumanlarının tutuşma məhdudiyyətləri

Aşağı:  həcmi payı – 1%

Yuxarı: həcmi payı – 6%

Kütləvi səhmlər:

Trietilamin (dietilamin ilə):50%

Izomer xylidynes:48-50%

Su:   0,20%

Mexaniki çirkləri:0,003%

Maksimum icazə verilən konsentrasiyalar:

Trietilamin MPC:
Iş sahəsinin havasında:10 mq/m³

Yaşayış məntəqələrinin havasında:0,14 mq/m³ (maksimum bir dəfə və gündəlik)

Ksilidinin MAC:İş sahəsinin havasında:3 mq/m³

Məskunlaşan ərazilərin havasında:0,002&nbsp;mg/m³ (gündəlik orta)
## Ədəbiyyat

#Schmidt, E.W.   Wucherer, E.J.: Hidrazin (s) və s. Nontoxic Propellants.
#-GOST 17147-80. Yanacaq TQ-02. Texniki xüsusiyyətlər.
#Clark, John D. Atəş! Maye Raket Çarpanları' qeyri-rəsmi tarixi.-New Jersey: Rutgers University  Press, 1972.-214 p. – İSBN 0-8135-0725-1.
Yellouston gölü

**Yellouston gölü** () — Yellouston Milli Parkının ən böyük su mənbəyidir. Göl dəniz səviyyəsindən 2357 m hündürlükdə yerləşir və 350 km3 ərazini əhatə edir, sahil boyunca uzunluğu 180 km-dir. Gölün orta dərinliyi 42 m, ən dərin nöqtəsi isə 120 m-dir. Yellouston gölü Şimali Amerikada 2100m-dən yüksəklikəd yerləşən ən böyük şirin sulu göldür.

Qışda gölün böyük hissəsini buz bağlayır. Göl dekabr ayının əvvəllərində donur və mayın sonlarına və ya iyunun əvvəllərinə yaxın buzu əriyir.

## Tarixi

Yellouston gölünün ətrafında olan meşə və vadilərdə qədim zamanlarda yerli Amerika əhalisi məskunlaşmışdı. Gölü kəşf edən ilk avropalı şəxs 19-cu əsrin əvvəllərində ovçuluqla məşğul olan con Kolter olmuşdur. 1820–1840-cı illərdə xəz ticarətinin geniş yayıldığı vaxtlarda göl parkın sərhədləri daxilində ovçular tərəfinədn ən çox ziyarət edilən bölgə idi.

### Adı
Göl erkən xəritələrdə və jurnallarda müxtəlif adlarla təsvir edilmişdir. Xəz ticarəti ilə məşğul olan Devid Tompson və yeni coğrafi əraziləri kəşf edən Uilyam Klark gölə Yellou Ston (*Sarı daş*) kimi istinad ediblər. Uilyam Klarkın bəzi xəritələrində göl Eustis gölü kimi də göstərilmişdir və 19-cu əsrin əvvəllərində Sublett gölü kimi də tanınırdı. Yellouston adı rəsmi olaraq 1839-cu ildə ABŞ ordusunun topoqrafiya mühəndisi Kapitan Vaşinqton Hudun tərtib etdiyi xəritələrdə işlədilmişdir və o zamandan bəri qəbul edilmişdir.

### Kəşfindən əvvəl
1850–60-cı illərdə bir çox kəşfiyyat qrupunun Yellouston regionundan keçməsinə baxmayaraq göl haqqında ilk detallı təsvir 1869, 1870 və 1871-ci illərdə Kuk-Folsom-Piterson ekspedisiyasının, Voşbörn-Lanqford-Doan ekspedisiyasının və 1871-ci ildə Hayden geoloji tədqiqat qrupunun axtarışları nəticəsində əldə edilmişdir.

## Qalereya

YellowstoneLakeOutlet-Jackson1871.jpg|Yellouston gölünün ətrafı
YellowstoneLakeSouthwestArm-Jackson1871.jpg|Yellouston gölünün cənub qolunun şimaldan görünüşü, 1871-ci il
EasternShorelineYellowstoneLake-Jackson1878.jpg|Yellouston gölünün şərq sahil xətti, 1878-ci il
YellowstoneLakeBoatsPostcard-Haynes.jpg|Yellouston gölündə qayıqların fotosu
Yellowstone Lake Aat05.jpg|Yellouston gölünün səmasının Ansel adams tərəfindən çəkilən fotosu, 1942-ci il
YellowstoneLakeFromTwoOceanPlateau-Johnsson1963.jpg|Yellouston gölü, 1963-cü il
Yellowstone Lake Hotel.jpg|Yellouston Leyk Hotel
Rainbow over yellowstone lake.jpg|Yellouston gölü üzərində göy qurşağının təsviri
Yellowstone-lake.jpg|Dumanlı bir gündə Yellouston gölü
Lakeyellowstonebig.jpg|Yellouston gölü 


## Geologiyası
Gölün cənub-qərb hissəsində West Thumb geometrik sahəsi ziyarətçilərin asanlıqla səyahət edə biləcəkləri bölgələrdəndir. Qeyzerlər, dumanlı bölgələr və isti yazlar gölün hər iki tərəfində mövcuddur.

## Həmçinin bax
* Yellouston Milli Parkı
* Yellouston çayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Geoloji tədqiqat bürosundan Yellouston ilə bağlı bir sıra sualların cavabları 
* Yellouston Milli Parkının Yellouston gölünün geologiyası.
Potofyu

**Potofyu** pot-o-fyu (frans. *Pot-au-feu*, pɔ.to.fø, hərfi mənası «odda qazan») - Fransa mətbəxinin məşhur və çox tanınmış milli yeməyidir. Şorbanın əsas üç inqreyendi var: ət bluyonu, tərəvəz və ədviyyat
thumb|

## Tarixi
Əvvəlllər potofyunu ilin soyuq fəsillərində bişirilirdi, xüsusilə evdə kamen yandırıldığı zaman. Od üzərinə qazan qoyulurdu və onun içinə müxtəlif inqreyendlər daxil edilirdi.
thumb|

## Tərkibi
thumb|

Potofyu xalq yeməyidir və onun xüsusi tərkibi yoxdur. Buna baxmayaraq əsas tərkibi aşağıdakı kimidir:
* Xüsusilə iri buynuzlu mal-qaranın bud ətindən istifadə edilir;

* həçminin heyvanın qığırdaq hissəsi: sığır quyruğu və ya ilıq sümüklər;

* Tərəvəz: kök, turp, soğan, kartof, kərəviz, ağ kələm, bəzən isə şampinyon və ya meşə göbələyi.

* Ədviyyat: duz, qara istiot, qərənfil ləçəkləri 
Soğanı ayrıca yağda qaralana kimi yağda bişirilir və sonra digər inqreyendlər daxil edilir.

## İstinad
Vişisuaz

**Vişisuaz** (fran. *vichyssoise*) - soğanlı şorba pure. 

## Hazırlanması
Hazırlanması zamanı müxtəlif rəngli soğandan istifadə olunur. İlk növbədə soğan doğranılır, onu kartof ilə birlikdə kərə yağında qızardılır. Bundan sonra üzərinə tərəvəzlər  və su əlavə edilir. Sonra şorba pure halına gələni kimi qaynadılır. Qaydaya əsasən şorba soyuq halda serviz edilir. Xüsusilə şorbanı yay fəslində yeyilməsi məsləhət görülür. Fransız qaydalarına əsasən yeməyi salatla və sarımsaqla birlikdə yeyilir. Həmçinin suxarıda əlavə edilir. 
## Tarixi
Yeməyin nə vaxtdan bişirilməsi barədə dəqiq vaxt məlum deyil. Bu yeməyi Nyu-Yorkda restoranlarının birində "Ritc-Karlton" restoranın baş aşbaqzı Lyui Dia bu yeməyi kəşf edir. Əslində bu aşpaz bu yeməyi Fransa da öyrənmiş Amerikada onun bişirilməsinə davam etmişdir. Yeməyin bişirilməsi Nyu-Yorkda səs-küy yaradır. Yemək tez bir zamanda Nyu-York qəzetlərində dərc olunur. Bununla yanaşı ona oxşar yemək resepti 1869-cu ildə "Kralın kulinariya kitabında" dərc olunur.
## İstinad
Danxuatan

**Danxuatan** () — Çin şorbasıdır.

## Tərkibi
Yumurta, qara və ya ağ istiot və yaşıl soğan şorbanın əsas tərkib hissəsidır.
## Hazırlanması
Şorbanı hazırlanmaq üçün ilk növbədə qaynadılmış suyun üzərində yumurta əlavə edilir. Yumurtanın ağı tez bir zamanda suyun üzərində ağ örpək yaradır. Bu yeməyin eynisini Avropa, Amerika və Yaponiyada da hazırlayırlar. Onlardan fərqi Çin danxuatanının çox qatı olmasıdır. 
## Növləri
Çində bu yeməyin müxtəlif növləri vardır. Bəzi regionlarında onu qarğıdalı və lobya ilə hazırlayırlar.
Yaponiyada isə udon və əriştəyə oxşar un məmulatı ilə hazırlayırlar. 
İtaliyada Çin danxuatanına oxşayır ancaq ona Parmesan pendiri əlavə edilir.
Fransada isə Çindəki kimi bişirilir.  
Avstriyada isə onu yumurtalı şorba adlandırıllar. Burada yumurtanı un ilə qatışdırıllar.
## İstinad
Nyuport (Oreqon)

**Nyuport** () — ABŞ-nın Oreqon ştatı, Linkoln dairəsi şəhər. Şəhər Amerika Bİrləşmiş Ştatlarının Sakit okean sahillərində yerləşir. Bu səbəbdən burada Oregon Coast Aquarium, Hetfild Dəniz elmi mərkəzi (), Yakina mayakı () yerləşir.

## İqlim
Nyuport şəhəri yumşaq iqlimə sahibdir. Dəniz axınları və yumşaq havahərzaman qış ayları yağıntı verir.

1962-ci ilin oktyabrında şəhərdə güçü 222&nbsp;km/s olan küləklər müşahidə edilmişdir. Bu hadisə Kolumb Günü fırtınası zamanı () baş vermişdir.

1964-cü ilin dekabrında isə şəhər suyun altında qalmışdır. Bu isə 530&nbsp;mm yağıntıdan sonra baş vermişdir.

1950-ci ilin yanvarında şəhərə 15 sm qalınlığında qar yağmışdır. Adi illərdə isə bu 4 sm keçmir.

## Coğrafiyası
Şəhər 27,43&nbsp;km² ərazidə yerləşir. Bunun 23,44&nbsp;km² quru, 3,99&nbsp;km² ərazi isə suyu əhatə edir.

## Demoqrafiya
2010-cu il siyahıya alınmasına görə şəhəırdə 9989, 2013-cü il məlkumatına görə isə 10117 nəfə yaşayır.

2010-cu qeydiyyatına əsasən şəhər 4354 ev təsərrüfatına sahibdir. Burada 2479 ailə yaşayır. Hər km² 1104 nəfər düşür. İrqi təkib: 84,1 % Ağ amerikalılar, 1,6 % asiyalılar, 0,6 % afroamerikalılar, 2,1 % köklü amerilalılar, 0,2 % havaylılar və digər okean xalqları, 7,5 % digərləri, 3,9 % qarışıq irqlər.

Əhalinin orta yaşı 43-dür. 20 % əhali 18 yaşdan aşağı, 8 % 18 - 24 yaş, 24 % 25 - 44 yaş, 29 % 45 - 64 yaş və 19 % 65 yaş və yuxarı olmuşdur. Gender tərkibi 49,1 % kişi və 50,9 % qadın.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
Nyuport qardaşlaşmış şəhərlərə sahibdir.

*  Monbetsu, Yaponiya
## İstinadlar
Əmtəə yağları

**Əmtəə neft yağları** — müxtəlif özlülüklü baza yağların və aşqarların qarışdırılması (kompaund edilməsi) nəticəsində alınan yağlardır, lakin bəzi əmtəə yağlarının tərkibində aşqar olmaya də bilər, bu da istisna hal kimi qiymətləndirilir.

## Tətbiq sahəsi
Əmtəə yağları tətbiq sahəsinə görə sürtkü və qeyri sürtkü yağlara bölünür:

### Sürtkü yağları:
* Motor yağları
* Transmissiya yağları
* İndustrial yağlar
* Aviasiya yağları
* Energetik yağlar

### Qeyri sürtkü yağları:
* Texnoloji yağlar
* Tibbi yağlar
* Parfumeriya yağları
* Elektroizolyasiya yağları
* Plastifikatorlar
*Əmtəə sürtkü yağlarına motor, transmissiya və xüsusi təyinatlı yağlar aiddir.*
*Əmtəə qeyri sürtkü yağlarına – texnoloji, elektroizolyasiya, tibbi, parfumeriya yağları və plastifikatorlar aiddir.*

## Əmtəə sürtkü yağları
Əmtəə sürtkü yağları – maşın və mexanizmlərdə hərəkətdə olan hissələrin bərk səthlərinin arasında olan sürtünmənin azalmasını təmin edir və bu hissələrin köhnəlməsinin qarşısını alır. Əmtəə yağları təyinat, özlülük və istismar hassələrinə görə müxtəlif cür təsnifatlanır. Rusiya Federasiyasının standartlarına görə, yağlar sinflərə bölünür və sinif adının birinci hərfi ilə markalanır. Məsələn,
* Motor yağları "M" hərfi ilə;
* İndustrial yağlar – "İ" hərfi ilə;
* Transmissiya yağları – "T" hərfi ilə və s.

## Mənbə
* В. М. Капустин. Б. П. Тонконогов, И. Г. Фукс. "Технология переработки нефти". Часть3. Производство нефтяных смазочных материалов.// "Химия". РГУ нефти и газа им. И. М. Губкина.//Москва 2014. С.323.
Ayaq fetişizmi

**Ayaq fetişizmi** — ayaq və ayaq barmaqlarının boyu, topuqlar və dabanı, uzun dırnaq, təmizliyi və ya kirliliyi, ayaqqabılı və corablı geyinmiş halda və ya qoxusundan cinsi zövq alınması. Qarşı cinsə və ya öz cinsləri arasında tətbiq edilə bilər. Ayaqsevərlər həzz duyduqları ayaqları öpməkdən, yalamaqdan, oxşamaqdan, qoxlamaqdan zövq alırlar.

Ayaq fetişizminin kişilər arasında ən məşhur fetişizm növü olduğu bildirilmişdir.

Fetişizm, bir obyektə olan həddindən artıq bağlılıq olaraq müəyyən edilə, corab, ayaq və s. şeylər ola bilər. Fetişizm deyilincə ilk ağla gələn ayaq, corab və ayaqqabıdır, ancaq fetişizm göbək, qulaq, əl, uniforma və s. qarşı hiss oluna bilər.

Google axtarış statistikalarına görə kişilərin 16%-i ayaq fetişistidir. Həmçinin 2017-ci ildə Belçikada aparılan bir araşdırmaya görə kişilərin 17%-ində və qadınların 4%-ində ayaq fetişi aşkarlanmışdır.

## Həmçinin bax
* Seksual fetişizm
* Footjob

## Xarici keçidlər
* The History of Footwear - The Sexy Foot
* Sexuality.org - Alt.sex.fetish.feet FAQ

## İstinadlar
Desen-1

**Desen-1**(C10H20) - doymamış karbohidrogenlər – alkenlər sinfinə aid olan düzxətli quruluşa malik doymamış karbohidrogendir. O, 10 karbon atomuna, eləcə də 20 hidrogen atomuna malik bu sinfin tipik nümayəndəsidir.
## Fiziki xassələri
Desen-1 suda həll olmayan, etanolda və dietil efirində həll olan rəngsiz mayedir.

## Tətbiqi
Desen-1 motor yaglarının və E907 qida əlavəsinin istehsalında istifadə olunan polimerləşdirilmiş desenin istehsalında tətbiq olunur.

## Alınması
Bu karbohidrogen, əsasən, termiki krekinq yolu ilə alınır. Onu almaq üçün ilkin maddə kimi eykozan (C20H42) istifadə olunur.
Reaksiya ümumi şəkildə belədir: C20H42 −(t, Pt)→ C10H22 (dekan) + C10H20 (desen).

## Mənbə
* Свойства органических соединений: Справочник. — Под ред. Потехина А. А. — Л.: Химия, 1984. — С. 200-201.
Surudaş

**Surudaş** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında qaya.

## Toponimkası
Qarabağ tarixçisi Mir Mehdi Xəzani bu qayanın adını "Sürüdaş" kimi qeyd etmişdir. Türk dillərində suri "konusvari, ucu şiş" və daş (qaya) sözlərindəndir. E.ə.714-cü ilə aid assur mənbəyində Manna ərazisində Surikaş (suru və türk dillərində kaş "dağın qaşı" sözlərindən), Cənubi Azərbaycanda Süleymaniyyə yaxınlığında Suridaş, Balakən rayonunda Soorqaş dağ adları ilə mənaca eynidir. Şimali Qafqazda Kuban əyalətində Suruçay adı ilə mənaca eynidir.

## İstinadlar
Fyozelek

**Fyozelek** () — macar mətbəxinin tərəvəzli şorbasıdır.Quru şorba növünə daxildir və əsasən şorba hesab edilir ancaq o qarnir deyil.
## Tərkibi
Şorba əsasən şirin bibər, kabaçki, badımcan, tomat, kələm
## Hazırlanması
İlk öncə tərəvəzlər təmizlənir, doğranır. Bundan sonra un və xama və ya kartof əlavə olunur. Ən-ənəvi qaydasına əsasən ispanaq, kabaçki, kələm, kartof, mərci aiddir. 
## Həmçinin bax
* Macarıstan mətbəxi
## İstinad
Murquztəpə

**Murquztəpə** — Tiflis quberniyasının Tiflis qəzasında dağ adı.

## Toponimkası
Murquztəpə-Tiflis quberniyasının Tiflis qəzasında dağ adı. Elizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında Murqus kənd,Ermənistanın şimal-şərqində Krasnoselo və Şəmşədil rayonu sərhəddində Murğuzdağ,Zaqatala rayonunda Murğuztala,Qazax rayonunda Murğuzdağ və Murquzlar adları ilə mənaca eynidir. Murğuzdağ Qazax qəzasının elləri üçün yaylaq yeri idi.Azərbaycan dilinin murğuz-"sucaq yerdə bitən qarğıya bənzər bitki" sözündəndir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* anarim.az
Adil Babayev (filoloq)

**Adil Babayev** (tam adı: **Adil Məhəmməd oğlu Babayev**; d. 28 aprel 1938, Naxçıvan MSSR, Ordubad rayonu, Dırnıs) — Filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət Dil Komissiyasının, AMEA Orfoqrafiya Komissiyasının üzvü.

## Həyatı
Adil Babayev 28 aprel 1938-ci ildə Naxçıvan MSSR-nin Ordubad rayonunun Dırnıs kəndində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti

### Elmi fəaliyyəti
1962-ci ildə ADU-nun Filologiya fakütəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Elə həmin ildən bu günə kimi Azərbaycan Dillər Universitetində işləyir.

1969-cu ildə namizədlik, 1996-cı ildə filologiya üzrə namizədlik və doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Dilçilik, ədəbiyyatşünaslıq, jurnalistlik, habelə bədii yaradıcılıqla məşğul olur. O, Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq sahəsində məhsuldar çalışır. İndiyədək onun 20 kitabı, 24 proqramı, 200-ə qədər müxtəlif xarakterli məqaləsi çap olunmuşdur. Ali məktəblər üzrə 4 dərsliyin alternativsiz müəllifidir.

12 nəfər elmlər namizədinin elmi rəhbəri, 3 nəfər elmlər doktorunun məsləhətçisi, 40 nəfərin opponenti olmuşdur.

### Bədii yaradıcılığı
Onun "O qızı hər gün görürsən" pyesi televiziyada dəfələrlə göstərilmişdir.

Heydər Əliyevin ikinci dəfə hakimiyyətə gəlməsindən bəhs edən "Koroğlunun Çənlibelə qayıdışı" pyesi Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında 2008-ci ildən bəri fasiləsiz göstərilir.

Yazdığı "Sarı Gəlin" pyesi 1989-cu ildən Azərbaycan televiziyasında göstərilir. İndi Naxçıvanda tamaşaya qoyulmuşdur.

"Apardı sellər Saranı" müəllifin son pyesidir. Bu pyesi 1918-ci ildə Naxçıvanın Andranik qoşunlarının qırğınından xilas etməsinə həsr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Babayev Adil Məhəmməd oğlunun dərc olunmuş əsərlərinin siyahısı ilə tanış olmaq üçün bax: Adil Babayev/Biblioqrafiya

## İstinadlar
Hidrogen-sulfid qazı

**Hidrogen-sulfid qazı (H<sub>2</sub>S) -** rəngsiz, kəskin iyli, suda yaxşı həll olan yanar qaz. Sıxlığı 1,538 *q/l*; hidrogen-sulfid qazı yüksək dərəcədə zəhərlidir. Havada ehtimal olunan miqdarı 0,01*mq/l*-ə yaxındır. Sərbəst halda biokimyəvi mənşəli təbii qazlarda (~1% yaxın), metamorfik və maqmatik qazlarda və həmçinin fumarollarda rast gəlinir. Təbii qazlarda hidrogen-sulfid qazı miqdarı, adətən 1%-dən çox olmur. Karbonat süxurların üstünlük təşkil etdiyi, xüsusilə sulfat mineralları ilə zəngin olan kəsilişlərin sularında həll olmuş hidrogen-sulfid qazı miqdarı yüksək olur.

## Həmçinin bax
* Hava
* Təbii qaz
* Fumarollar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679
Kalakeyto

**Kalakeyto**(fin. *kalakeitto*, hərfi mənası. balıq şorbası) — baltik və fin xalqının milli şorbasıdır. Həmçinin bu yeməyi fin mətbəxində "südlü un" adı ilə də rast gəlmək olar. Kalakeyto Fin körfəzi ölkələrində yaşayın xalqların (əsasən eston və fin) mətbəxində geniş yayılmışdır. Burada südlə hazırlanan əsas şorbadır.

## Tərkibi
Əsas tərkibi ağ balıq, beskot filesı, siqi, kambala və atlantik treskası balıqlarının filesindən istifadə olunur. Həmçinin bu yeməyi atlantik qızılbalığı ətindən də istifadə olunur. Supa həmçinin lobya, süd və qaymaqdan əlavə edilir.

## Hazırlanması
Şorbanın hazırlamaq çox asandır. Bluyona qızardılmı balığın dərisi, başı, o cümlədən də kartof, balığın filesi, süd və qaymaq ardıcıl olaraq əlavə edilir. Bundan sonra yemək bir az qaynadıqdan sonra un əlavə edilir. Zövqə uyğun olaraq yeyildiyi zaman istiot və duzda qatılır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Т. Соломоник. Европейская шкатулка. Кулинарные шедевры мира. Издательство Нева, серия Кулинария — Нева, 2006 г., 368 с. — ISBN 576544721Х
Funçoza

**Funçoza salatı** — Asiya mətbəxində (Çin, Koreya,Yapon) istifadə olunan, xüsusi nişastadan hazırlanan əriştə növüdür. Bu əriştə şəffaf olması ilə fərqlənir.

## Tərkibi
1 paket Funçosa əriştə, 300 qr mal əti, 1 ədəd böyük kök, 1 ədəd qırmızı şirin bibər, 1 ədəd kiçik soğan, duz, istiot, soya sousu, 1 diş sarımsaq, qızartmaq üçün zeytun yağı

## Xarici keçidlər
* Bakıda `Koreya Mətbəxi Festivalı` keçirilib — FOTOLAR 
* Seula səyahət — "Koreyaya mütləq baş çəkin"
Futzal üzrə Avropa Çempionatı 2018

**UEFA Futzal Çempionatı 2018** — 11-ci dəfə kişi milli komandaları arasında keçirilmiş UEFA Avropa Çempionatıdır. 30 yanvar - 10 fevral 2018-ci il tarixlərində keçirilmişdir.

Bu sonuncu futzal çempionatıdır ki, iki ildən bir keçirilmişdir. Artıq çempionatlar dörd ildən bir keçiriləcəkdir və əvvəlkindən fərqli olaraq 12 komanda yox, 16 komanda iştirak edəcəkdir.

## Keçirilmə yeri
Çempionatın əsas arenası Stojitse arenası (Lyublyana) olmuşdur.
Susamurları

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi. Altfəsiləyə ümumilikdə 13 növ aiddir.

## Təsviri
Susamurları bir qayda olaraq uzun bədənlərə, yumru başa sahib olurlar. Barmaqları arasında pərdə vardır. Quyruqları uzun və güclüdür. Bura daxil olan bəzi növlərin fərdləri 1 metrdən çox uzunluğa və 45 kq çəkiyə sahib olur (Braziliya susamuru, dəniz susamuru). Onların xəzi bir qayda olaraq boz-qəhvəyi rəngdə olur. 1&nbsp;mm² dəriyə 1000 tük düşür İki tip tükə sahib olurlar. Qulaqları olduqca kiçik olur.

## Yayılması
Susamurları Antarktida, Avstraliya və tənha uzaq adalar intisna olmaqla dünyanın hər yerinmdə rastlanılırlar. Suya alışmışlar. Bəzi fərdləri sahil ərazilərində yayılmışdır. Bir qayda olaraq sudan 500 metr aralanmırlar. Bəzi növlər sahildəki qayalıqlarin üzərinə belə alışa bilirlər. Ailələrin sayı bir neçə olan bilən saxlanc yerlərinə sahil ola bilirlər.

Susamurları adətən öz ərazilərində yaşadıqları əraziləri bölüşdürürlər. Erkəklərin ərazisi dişilərinkindən daha böyükdür. Eyni cinsin nümayəndələri bölgədən çıxarılırlar.

## Təsnifat

* Üst cins **Lutrini** dörd cinsdən ibarətdir:
** 
*** 
*** 
*** 
** 
*** 
** Amerika susamuru (*Lontra*) cinsə Şimali Amerikada yayılmış dörd növ daxildir.
**  Cənubi Amerikada yayılmış növ.
*** 
* altcins **Aonychini** 
** 
*** 
*** 
* altcins **Enhydrini**
** Dənizsamuru (*Enhydra lutris*), hamıdan yaxşı olaraq dəniz mühitinə uyğunlaşmışdır.

## Təhlükələr
Bura daxil olan canlılar üçün əsas təhlükələr: yaşayış mühitinin korlanması, suyun kirlənməsi, qida azlığı və ovun çətinliyi. Onların ovuna qoyulan qadağaya baxmayaraq insanlar hələ də onları ovlayır. Hazırda bir çox ölkələrdə onalrın arealının bərpası istiqamətində tədbirlər görülsə də, yuxarıda sadalanan təhlükələr hələ də aktuallığını qoruyur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Eskudelya

**Eskudelya** - Katalonların milli ətli şorbasıdır. Avropada bişirilən ilk şorbadır. XIV əsrin yazıçısı Fransesk Eşimenis deyir ki, katalonlar onu hər gün yeyirlər.
## Tərkibi
Yeməyin əsas inqreyendi sarımsaq və cəfəridir. Bununla yanaşı yeməyin hazırlanmasına kərəviz, kələm, kök və s. aiddir. Ancaq fəsilndən asılı olaraq bu tərkib dəyişir. Şorbaya həmçinin ət, kolbasa və s. zövqə görə ət məhsulları əlavə etmək olar. Əsasən bu yeməyi bazar və cümə axşamları bişirilir.
## Hazırlanması
Eskudelya hazırlanması zamanı makaron, düyü və həmçinin un məmulatlarından istifadə edilir. Bu yemək əvvəllər yeni il ərəfəsində şorba bişirilirdi. Bu zaman Yeni il yeməyi hesab edilir.  
## Əlavə link
* La carn d'olla
* Resept
## İstinad
Zövcələr və qızlar (roman)

"**Zövcələr Və Qızlar**" -  Elizabet Qaskell in, 1864.cü ildə qələmə aldığı sonuncu romanıdır.Viktoriya dövrünün özünəməxsus dadını əks etdirən bu əsərdə, 19.cu əsr, ingiltərənin kənar bir qəsəbəsində yaşayan ailələrin adi həyatları ələ alınır.
Bu qəsəbədə həkim işləyən Mr. Gibson evliliyinin ilk illərində yoldaşını itirir və qızı Mollini tək başına böyüdür. Ardınca özü kimi dul və bir qızı olan Mrs. Kirkpatrick adında bir xanımla ailə həyatı qurur. İlk başda bu evliliyə narazı olan Molli, Mrs. Kirkpatrick'in qızı Cynthia'nı tanıdıqdan sonra onunla dostluq münasibətləri qurur və ailə tədricən bir biri ilə yaxınlaşır. Roman, axıcı tərzi ilə zehni yormadan oxunulabilən, məzmun baxımından da hər kəsin özündən izlər tapacağı maraqlı əsərlərdən biridir.
Polenta

**Polenta** (italyan dilində deyilişi: [poˈlɛnta])-İtaliyada yayılmış yemək növü.

## İstinadlar
Kornuoll dondurması

**Kornuoll dondurması** () – Böyük Britaniyanın cənub-qərbində, Kornuollda hazırlanan dondurma çeşidi. Hazırlanmasında Kornuoll qatılaşmış qaymağından istifadə olunur, bəzən isə sorbedən də istifadə oluna bilər. Hazırda Kornuollda fermalarda sağılmış süddən hazırlanmağa davam edilsə də, bütün Böyük Britaniyada Kornuoll dondurması (və bütün brendləri) satılır. Adi dondurma və vanilya ekstratından da hazırlana bilər. Hazırda bəzi şirkətlər (Şərqi Luudakı bir şirkət kimi) Kornuoll dondurmasının istehsalında ancaq Kornuoll qaymağından və Kornuoll südündən istifadə etdiklərini iddia edirlər.

## Həmçinin bax
* *[[Kelly's of Cornwall]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Meyvəli çörək

thumb|Meyvəli çörək
**Meyvəli çörək** () — Avstriya və alman mətbəxinin ənənəvi yeməyi. Xəmirdə quru meyvələrin böyük bir payı ilə, şirin çörəklə təqdim olunur. Meyvəli çörək, adətən, kiçik çörəklər şəklində bişirilir, şirəli və möhkəm xəmirə malikdir, üzərində bəzən badam və albalı ilə bəzədilmiş qurudulmuş meyvə və qoz-fındıq görünür.

## Tarixi
Cənubi Almaniya, Avstriya və Cənubi Tirolda, milad üçün qurudulmuş armudların çörəklərə əlavə edilməsinə dair bir ənənə var idi. Dialektdən asılı olaraq, bu xəmirlərə Hutzeln, Hutzen (Alemannik dialekti) və ya Kletzen (Bavaro-Avstriya ləhcəsi) adını verdilər. Maddi rifahın artması və cənub meyvələrinin idxalatının inkişafı ilə meyvəli çörəyin üçün reseptlərə quru ərik, kişmiş, xurma, əncir və digər quru meyvələrdən daxil edilmişdir. Əvvəlcə çörək xəmirinə heç bir dadlandırıcı əlavə edilmədikdə, sonra reseptə bal və ya şəkər daxil etməyə başladı. Bəzən meyvə xəmir görünüşünü pozan normal bir maya çevrildi, lakin qurudulmuş meyvələri yandırmağa imkan verdi.

## Adət və mərasimlər
thumb|Meyvəli çörək qurudulmuş armud ilə|270px
Meyvəli çörək Andreyev günündə (30 noyabr) bişirilir. Andreeva gecəsində maskalı gənclər evlərə gedir və meyvəli çörək də daxil olmaqla hədiyyələr istəyirlər. Milad bayramı ərəfəsində və ya Stepanov günündə evin sahibi bir meyvəli çörəyi parçalayıb uşaqlara və işçilərə bir parça verməklə yanaşı heyvanlara da çörək payını verərlər. Bu mərasim evə və burdaqlara uğurlar qazandırmaq idi və Maulgabe (ağıza hədiyyə) adına məxsus idi. Meyvəli çörək nişan mərasiminin də əhəmiyyətli bir hissəsidir. Evlilik yaşına çatan bir qız, öz sevgilisinə bir meyvəli çörək dilimi verir. Əgər kəsilmiş dilimin kənarı düz olarsa bu nikaha razılıq verilməsini, əksinə, çörəyin kənarı qeyri-bərabər olarsa, nikah təklifinin rədd edilməsi demək idi.

## Ədəbiyyatda
Uşaqlar arasında məşhur olan uşaq kitabı "*Çox ac olan tırtıl*" adlı kitabda meyvəli çörək məşhurdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Meyvəli çörək tortu
* Meyvəli çörəyin resepti  
* Artikel über Kletzenbrot auf dem Portal *Brauchtumsseiten*. 
* Artikel samt Rezept im SalzburgerLand Magazin
Bəxtiyar Əsgərov

**Bəxtiyar Əsgərov** (*Əsgərov Bəxtiyar Hüseynalı oğlu*; ) — Azərbaycan ictimai-siyasi və dövlət xadimi. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2002) və filologiya üzrə fəlsəfə doktoru (2010). Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyinin sədrinin müavini (2005-2011). Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Konstitusiya Referendumundaki Səlahiyyətli Nümayəndəsi (2016). Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Bakı şəhərində Daimi Nümayəndəliyinin rəhbəri (2014-cü ildən).

## Həyatı
Bəxtiyar Əsgərov 1981-ci ildə Naxçıvan MSSR Culfa rayonunun Göydərə kəndində anadan olmuşdur. 2002-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti Filologiya fakültəsinin bakalavr, 2004-cü ildə isə magistratura təhsil pillələrini fərqlənmə diplomları ilə bitirmişdir.

2001–2005-ci illərdə Bakı Dövlət Universiteti Azad Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədr müavini işləmiş, 2004–2007-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində aspirantura təhsili almışdır. 2004-cü ildən Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi vəzifəsində çalışır.

2010-cu ildə "M. S. Ordubadinin dramaturgiyası" mövzusunda dissertasiya işini uğurla müdafiə edərək filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2012-ci ildən Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin doktorantı kimi "XX əsr Azərbaycan tarixi romanlarında gərçəklik və təxəyyülün sintezi" adlı filologiya elmləri doktoru dissertasiya işini uğurla tamamlamışdır.

5 kitab, eləcə də 2 monoqrafiya, bir çox nüfuzlu jurnal və qəzetlərdə çap edilmiş, 50-dək elmi və 100-dən çox siyasi-publisistik məqalələrin müəllifidir.

İngilis, rus və türk dillərini bilir.

2002-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

## Siyasi fəaliyyəti
2005–2011-ci illərdə Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyinin ideoloji məsələlər üzrə sədr müavini(Respublika üzrə) vəzifəsinə secilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin səlahiyyətli nümayəndəsi, respublika üzrə kecirilmiş Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına dəyişikliklərlə bağlı referendumda vəkil kimi fəaliyyət göstərmişdir.

28 fevral 2014-cü ildən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Bakı şəhərində Daimi Nümayəndəliyinə rəhbərlik edir.

1999-cu ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Kitabları
# Sevgi qatarı // Bakı: Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2001, 110 səh.
# Zamansız yaşam // Bakı: Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2002, 90 səh.
# Dərdimi sözə danışdım // Bakı: Borçalı nəşriyyatı, 2011, 116 səh.
# Məmməd Səid Ordubadinin dramaturgiyası // Bakı: "E. L." NPŞ MMC, 2013. 184 səh.
# Azərbaycan tarixi romanlarında gerçəklik və bədii təxəyyül // Bakı: "Elm və təhsil", 2015. 280 səh.

## Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar

## Mənbə
* Əsgərov Bəxtiyar Hüseynalı oğlu