open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eyni ildə iki Oskar mükafatına namizəd göstərilən aktyorların siyahısı

Kino Sənətləri və Elmləri Akademiyasının ilk dəfə 1938-ci ildə olmaqla, bir il içərisində aktyorluq kateqoriyalarında iki fərqli "Oskar" mükafatına namizəd göstərilən aktyor və ya aktrisalar olmuşdur. Namizəd olmaq üçün hər iki kateqoriya üzrə Akademiyadan kifayət qədər səs toplamaq şərti ilə, heç bir məhdudiyyət yoxdur. Aktyorlar eyni ildə həm "Ən yaxşı aktyor", həm də "Ən yaxşı ikinci plan aktyor" mükafatına və eynilə aktrisalar da həm "Ən yaxşı aktrisa", həm də "Ən yaxşı ikinci plan aktrisa" mükafatına namizəd göstərilə bilər. Birdən çox namizədliklə əlaqəli sadəcə iki qayda var. Bir aktyor və ya aktrisa eyni kateqoriyada fərqli rollar belə olsa bir dəfədən artıq namizəd göstərilə bilməz (bir baş rol və bir ikinci plan roluna görə namizəd ola bilər, amma iki baş rol və ya iki ikinci plan roluna görə namizəd ola bilməz). Digər qayda isə filmdəki eyni rola görə bir dəfədən artıq namizəd göstərilə bilməməsidir. Bu qayda 1944-cü ildə Barri Fitsceraldın "Öz yolunda get" filmindəki roluna görə həm "Ən yaxşı kişi rolu", həm də "Ən yaxşı ikinci plan kişi rolu"na namizəd göstərilməsindən sonra qəbul edilmişdir.

2021-ci ildəki məlumata əsasən 12 aktyor və aktrisa eyni ildə iki "Oskar" mükafatına namizəd göstərilmişdir. Bu aktyorlardan birincisi Fey Beynterdir. O, 11-ci Oskar mükafatında "*[[Ağ bannerlər (film, 1938)|Ağ bannerlər]]*" və "*[[İezabel (film, 1938)|İezabel]]*" filmlərindəki roluna görə iki namizədlik qazanmışdır. Skarlett Yohansson isə "*[[Evlilik hekayəsi (film, 2019)|Evlilik hekayəsi]]*" və "*[[Dovşan Coco (film, 2019)|Dovşan Coco]]*" filmlərindəki roluna görə 92-ci Oskar mükafatında qazandığı iki namizədliklə eyni ildə iki namizədlik qazanan son aktyordur. İki mükafatı eyni ildə qazanan olmamışdır. Siqurni Viver ("*[[Dumandakı qorillər (film, 1988)|Dumandakı qorillər]]*" və "*[[İşləyən qız (film, 1988)|İşləyən qız]]*"), Emma Tompson ("*[[Günün qalıqları (film, 1993)|Günün qalıqları]]*" və "*[[Atanın adı ilə (film, 1993)|Atanın adı ilə]]*"), Culianna Mur ("*[[Cənnətdən uzaqda (film, 2002)|Cənnətdən uzaqda]]*" və "*[[Saatlar (film, 2002)|Saatlar]]*"), Keyt Blanşett ("**" və "*[[Mən orada deyiləm (film, 2007)|Mən orada deyiləm]]*") və Skarlett Yohansson ("Evlilik hekayəsi" və "Dovşan Coco") namizəd göstərilsə də, mükafat qazanmayan beş aktyordur. Bunlardan Tompson aktyor namizədliyindən əlavə ssenarist namizədliyi də qazanan tək şəxsdir. Bu illər içərisində sadəcə 1993-cü ildə iki namizədlik qazanan iki fəqli aktyor olmuşdur: Holli Hanter ("*[[Piano (film, 1993)|Piano]]*" və "*[[Firma (film, 1993)|Firma]]*" filmləri ilə) və Emma Tompson "Günün qalıqları" və "Atanın adı ilə" filmləri ilə).

## Namizədlər

## İstinadlar
; Əsas

; Digər

* 

## Xarici keçidlər
* The Official Academy Awards Database
Julio Romao

**Julio Rodrigez Romao** (; ) — Macarıstanın "Ferentsvaroş" klubunda yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən futbolçu.

## Karyerası
Julio Romao 18 avqust 2020-ci ildə "Santa Klara" ilə müqavilə imzalamışdır. O, klubda peşəkar debütünü 25 sentyabr 2020-ci ildə Braqa ilə qarşılaşmada etmiş, oyun 1:0 hesablı qələbə ilə nəticələnmişdir.

Romao 17 iyul 2022-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qarabağ" FK ilə müqavilə imzalamışdır.

5 fevral 2025-ci ildə "Qarabağ" futbolçunun müqaviləsinə qarşılıqlı razılıq əsasında xitam verildiyini açıqlayıb və həmin gün Romao Macarıstanın "Ferentsvaroş" klubu ilə müqavilə imzalayıb.

## İstinadlar
Mövlan

;Kəndlər
* Mövlan-i Süfla (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Mövlan-i Ülya (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

;Şəxslər
* Mövlan Əliyev — Azərbaycanlı mayor.
Həyat 3.0

**"Həyat 3.0: Süni intellekt əsrində insan olmaq"** () — İsveç-ABŞ kosmoloqu Maks Teqmarkın 2017-ci ildə nəşr olunmuş kitabı. "Həyat 3.0" süni intellektin (Sİ) Yerdəki və Yerdən kənar həyatın gələcəyinə təsirindən bəhs edir. Ktabda müxtəlif ictimai məsələlər, bəşəriyyətin gələcəyi və texnologiyanın həyatımıza təsiri və digər mövzular müzakirə olunur. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ruan Renato

**Ruan Renato Bonifaço Auqusto** (; ) — Braziliya futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qəbələ" FK-nın müdafiəçisi.

## Klub karyerası
Ruan Renato Braziliya çempionatında "Yuventude"nin heyətində üçün 3 fevral 2016-cı ildə debüt etmişdir.

Renato 5 avqust 2021-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqa klubu "Qəbələ" ilə müqavilə imzalamışdır.

## Uğurları
### Klub
 Qəbələ
* Azərbaycan Kuboku
** Qalib (1): 2022/23

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İsnik Alimi

**İsnik Alimi** (; ) — Albaniya futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qəbələ" FK-nın mərkəz yarımmüdafiəçisi.

## Klub karyerası
### Ohrid FK
Deloqozdi kəndində anadan olmuş Alimi gənclik karyerasına 7 yaşında Makedoniyanın "Vlaznimi Struqa" komandasında başlamışdır. O, 2010-cu ildə "Ohrid"ə keçmiş və 2011-ci ildə əsas komandaya yüksəlmişdir. Alimi 30 iyul 2011-ci ildə Makedoniya Birinci Liqası çempionluğu uğrunda "Renova" ilə səfərdə 2:0 hesablı məğlubiyyətlə başa çatan matçda debüt etmişdir.

### Atalanta
"Lumessane"yə 1 illik icarəyə verildikdən sonra Alimi "Kyevo"ya qayıtmış, lakin 26 iyun 2015-ci ildə "Atalanta" ilə 4 illik müqavilə imzalamışdır.

### Qəbələ
30 iyul 2021-ci ildə Alimi "Qəbələ" ilə bir illik müqavilə imzalamışdır. 22 may 2022-ci ildə “Qəbələ” Aliminin klubla yeni bir illik müqavilə imzaladığını açıqlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Qarabağ müharibəsi (dəqiqləşdirmə)

**Qarabağ müharibəsi** yaxud **Qarabağ müharibələri** — 1988–2023 illərdə Azərbaycan–Ermənistan arasında Qarabağ münaqişəsi çərçivəsində baş vermiş müharibələr və döyüşlər.

* Birinci Qarabağ müharibəsi (1988–1994)
* Aprel döyüşləri (2016)
* İkinci Qarabağ müharibəsi (2020)
* Qarabağda döyüşlər (2023)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan–Ermənistan müharibəsi (dəqiqləşdirmə)
* Azərbaycan–Ermənistan sərhəd toqquşması (dəqiqləşdirmə)
Ramin Nəsirli

**Ramin Nəsirli** () — Azərbaycan futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Neftçi" PFK-nın yarımmüdafiəçisi.

## Klub karyerası
Ramin Nəsirli 19 fevral 2022-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Neftçi Bakı"nın heyətində "Şamaxı" ilə matçda debüt etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Solomon Kverkveliya

**Solomon "Saba" Kverkveliya** (; ) — Gürcüstan futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Neftçi" PFK-nın və Gürcüstan milli futbol komandasının yarımmüdafiəçisi.

## Klub karyerası

### Rubin Kazan
Kverkveliya "Zenit Sankt-Peterburq"da bir mövsüm keçirdikdən sonra 2011-ci ildə Rusiyanın digər klubu "Rubin Kazan"a keçmişdir. O, 22 iyul 2011-ci ildə Rusiya Premyer Liqasında, "Rubin Kazan" klubunun heyətində "Terek Qroznı" ilə oyunda debüt etmişdir.

### Qaqra
Kverkveliya 8 aprel 2022-ci ildə Gürcüstana qayıtmış və "Qaqra" ilə müqavilə imzalamışdır.

### [[Neftçi PFK|Neftçi]]
4 iyul 2022-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Neftçi" PFK Kverkveliya ilə iki illik müqavilə imzaladığını açıqlamışdır. Neftçidə ilk matçına 21 iyul 2022-ci ildə keçirilən Aris-Neftçi matçında çıxıb. Matç Arisin 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* UEFA Profile
Kristof Atanqana

**Kristof Atanqana Assimba** (; ) — Kamerun futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qəbələ" FK-nın qapıçısı.

## Karyera
Kristof Atanqana karyerasına İspaniya "La Liqa" təmsilçisi " Atletik Bilbao"da başlamışdır. 2016-cı ildə o, İspaniyanın dördüncü divizionunda "Baskoniya"ya icarəyə göndərilmişdir. 2021-ci ildə Atanqana Azərbaycanda "Qəbələ" ilə müqavilə imzalamışdır. O, 10 dekabr 2021-ci ildə "Qəbələ"nin heyətində "MOİK" ilə 2:1 hesabı qələbə ilə nəticələnən oyunda debüt etmişdir.

## Karyera statistikası
### Klub

## Uğurları
### Klub
 Qəbələ
* Azərbaycan Kuboku
** Qalib (1): 2022/23

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rövlan Muradov

**Rövlan Muradov** () – Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Sumqayıt FK-ın futbolçusu.

## Karyerası
### [[Qəbələ FK|Qəbələ]]
Qəbələdə ilk matçına 11 may 2019-cu ildə keçirilən Sumqayıt-Qəbələ matçında çıxıb.Matça start heyətdə başlayan Rövlan 78-ci dəqiqədə əvəzlənib. Eyni zamanda matçın 45-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb.Matç Sumqayıtın 1-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Qəbələdə ilk qolunu isə 21 sentyabr 2019-cu ildə keçirilən Səbail-Qəbələ matçının 17-ci dəqiqəsində vurub. Matça start heyətdə başlayan Rövlan 78-ci dəqiqədə əvəzlənib.Matç 1-1 hesablı bərabərliklə başa çatıb.

## İstinadlar
Middle East Forum

**Yaxın Şərq Forumu** (, MEF) — 1994-cü ildə yaradılmış ABŞ neokonservativ təşkilatı və araşdırma mərkəzi. Fəal Daniel Payps tərəfindən təsis edilmişdir. MEF-in məqsədi "Amerikanın Yaxın Şərqdəki maraqlarını qorumaq, radikal Islamla mübarizə aparmaq, Fələstinin İsraili tanıması ilə məşğul olmaq, Amerikanın Səudiyyə Ərəbistanı ilə əməkdaşlığını gücləndirmək və İraq ilə İrana qarşı strategiyalar hazırlamaqdır". MEF Martin Kramerin redaktoru olduğu rüblük *Middle East Quarterly* jurnalını nəşr edir. İslamşünaslıq ekspertləri MEF və Paypsı islamofob təbliğatçılar, onların nəşrləri qeyri-peşəkar, qərəzli və siyasi motivli adlandırırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Qadınlar (roman)

**Qadınlar** — Amerikalı şair və nasir Çarlz Bukovskinin çoxsaylı cinsi macəralardan bəhs edən üçüncü romanıdır.

## Məzmun
Burada, 1 nömrəli fəsildə ilk qadın personaj görünür, Lidiya Vance. Qəhrəman dəqiq vaxtı xatırlaya bilmir, lakin iddia edir ki, onlar təxminən altı il əvvəl, rəvayətçi poçt şöbəsindəki işindən çıxanda tanış olublar. Lidiya ilə tanışlıq Los-Ancelesdəki kitab mağazasında keçirilən ilk şeir oxunuşlarında baş verdi və münasibətlər bir neçə gün davam etdi və sonra yazıçı Vancenin evinə dəvət edir. Henri və Lidiya romanının təsviri — fırtınalı, seks, qalmaqallar, çoxsaylı ayrılıqlar və görüşlərlə doludur, kitabın demək olar ki, üçdə birini (əvvəlindən otuz ikinci fəsil daxil olmaqla) tutur. Onların münasibətlərinin inkişafı zamanı isə baş qəhrəmanın cinsi fəaliyyəti təkcə bir Vansla məhdudlaşmır, onun yatağına daha altı qadın nümayəndə girir. Roman Henrinin Saraya zəngi ilə bitir.

## İstinadlar
Postmüstəmləkəçilik

**Postmüstəmləkəçilik** və ya **postkolonializm** — müstəmləkəçiliyin mədəni irsinin təhlilindən ibarət fənlərarası tədqiqat xətti. Postmüstəmləkəçilik müxtəlif sahələrdə bir çox nəzəriyyələri ehtiva edir. Bunlara fəlsəfə, kino, politologiya, sosial-iqtisadi coğrafiya, sosiologiya, feminizm, dini və teoloji tədqiqatlar və ədəbiyyat daxildir.

Postmüstəmləkəçi nəzəriyyə 1980-ci illərdə Mişel Fuko, Jak Derrida, Jill Delözün poststrukturalist ideyalarının təsiri altında yaranmışdır. Müasir postmüstəmləkəçiliyin sələfi Frans Fanon idi. Postmüstəmləkəçilik nəzəriyyəsinin əsas nümayəndələrinə Edvard Səid, Qayatri Spivak, Homi Bhabha daxildir. Postmüstəmləkəçilik nəzəriyyəsinin əlaqəli fənləri diskurs təhlili, gender nəzəriyyəsi, mədəniyyətşünaslıq, media araşdırmalarıdır.

## Əlavə ədəbiyyat
* Бхабха Х. Местонахождение культуры // Перекрестки: Журнал исследований восточноевропейского пограничья. 2005. №&nbsp;3–4.
* Pax Africana: континент и диаспора в поисках себя / Отв. ред. А. Б. Давидсон. М.: ГУ-ВШЭ, 2009
* Prem Poddar and David Johnson, *A Historical Companion to Postcolonial Liteartures in English*, 2005
* John Thieme, *The Arnold Anthology of Post-Colonial Literatures in English*
* *Chelsea 46: World Literature in English* (1987)
* *Poetry International 7/8* (2003–2004)
* Eugene Benson and L. W. Conolly (eds.), *Encyclopedia of Post-Colonial Literatures in English*
* John McLeod, *Beginning Postcolonialism*, second edition (MUP, 2010).
* Alamgir Hashmi, *Commonwealth Literature: An Essay Towards the Re-definition of a Popular/Counter Culture*
* Elleke Boehmer, *Colonial and Postcolonial Literature: Migrant Metaphors*
* Britta Olinde, *A Sense of Place: Essays in Post-Colonial Literatures*
* Peter Thompson, *Littérature moderne du monde francophone.* Chicago: NTC (McGraw-Hill), 1997
* Postcolonial Theory and the Arab-Israeli Conflict edited by Philip Carl Salzman and Donna Robinson Divine, Routledge (2008)
* Nərgiz Nağıyeva, *Beynəlxalq münasibətlər diskursunda postkolonializm* (Azərb. dilində)// METAFİZİKA Jurnalı, Cild 7, Say 2, Sıra 26, 2024. Tam mətn ss.44-58 (https://doi.org/10.33864/2617-751X.2024.v7.i2.44-58)
Antisovetizm

**Antisovetizm** — 1920-ci illərdən başlayaraq sovet hakimiyyətinə, sovet həyat tərzinə və ya bütün mənalarda  Sovet İttifaqına qarşı yönəlmiş baxışlar sistemi.

SSRİ dövrünün lüğət tərifinə görə, antisovetizm "imperialist ölkələrinin marksizm-leninizmə qarşı yönəlmiş siyasəti və təbliğat fəaliyyəti, Sovet dövlətinin fəaliyyətidir".

SSRİ-də antisovet təşviqatı və təbliğatı sovet hakimiyyəti tərəfindən cinayət cəzası şəklində təqib edilmmişdir. Yaxından əlaqəli olan antikommunizm termini əsasən xarici ideoloji rəqiblərə şamil edilirdi. Hal-hazırda antisovetizm antikommunizm kimi bir çox dövlətlərin, o cümlədən postsovet ölkələrinin milli ideologiyasının tərkib hissəsidir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Антисоветские плакаты 20-х — 30-х годов.
* Большевизм — смертельный враг человечества (антисоветские плакаты 20-х — 80-х годов.
Con Saris

**Con Saris** (; ) – 1613-cü ildə Yaponiyaya çatmış ilk ingilis səfərinin kapitanı.

## Karyerası
Saris Yava adasının Bantam limanında yerləşən və Ost-Hind şirkətinə məxsus olan ticarət postunun başçısı idi. O, 1611-ci ildə İngiltərə kralı I Ceymsin təlimatı ilə Yaponiyaya doğru yola düşmüşdür. Sarisin vəzifəsi Yaponiyada ingilis ticarət postunun təşkil edilməsini təmin etmək idi. 1600-cü ildə Yaponiyaya gəlmiş digər ingilis olan Vilyam Adamsın köməyi ilə Sumpu şəhərində Tokuqava İeyasu, Edo şəhərində isə şoqun Tokuqava Hidetada ilə görüşmüşdür. Yaponlar ingilislərə ticarət üçün böyük imtiyazlar vəd etmişlər. Onlar Sarisə Uraqa limanında ticarət postu qurmağı təklif etsələr də, Saris Kyuşu adasında yerləşən Hirado limanını seçmişdir.

Saris 1613-cü ilin dekabrında Yaponiyadan İngiltəyə yola düşmüş və bir daha Yaponiyaya qayıtmamışdır. Hiradoda yerləşən ticarət postunun nəzarətini Riçard Koksa həvalə etmişdir. Hirado limanı hollandların monopoliyası altında olduğu üçün ingilislər onların kölgəsində qalmış, Hiradodakı ticarət postu 1623-cü ildə bağlanmışdır. Nəticədə, Sarisin missiyası uğursuzluqla nəticələnmişdir.

Sarisin səyahət jurnalı 1900-cü ildə *"Kapitan Con Sarisin Yaponiyaya səyahəti, 1613"* adı altında nəşr olunmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Evaristo Feliçe Dal Abako

**Evaristo Feliç Dal Abako** (; ) — İtaliya barokko bəstəkarı, skripkaçı və violonçel ifaçısı.

## Həyatı
Evaristo Feliç Dal Abako 12 iyul 1675-ci ildə İtaliyanın Verona şəhərində anadan olmuşdur. O, ilk növbədə Cuzeppe Torellinin, sonra isə Tomazo Antonio Vitalinin tələbəsi olmuşdur. Abako 1704–1715-ci illərdə Bavariya kürfüstünün sarayında musiqiçi kimi çalışmış, onunla birlikdə Brüsselə səfər etmiş, 1715-ci ildə isə sarayın konsert ustası olmuşdur. Simli alətlər və "*basso continuo*" (fasiləsiz bas) üçün iyirmi dörd "*camera*" (kameralı) sonata, on "*concerti da chiesa*" (kilsə konserti), on iki "*a tre*" (üçlü) sonata və on iki "*concerti à più istrumenti*" (bir çox alətlər üçün konsert) bəstələmişdir. O, bu əsərlərində italyan, fransız və alman ənənələrini birləşdirmişdir.

## Nəşr olunmuş əsərləri
* Opus *1:12 Sonate da Camera*, skripka, violonçel və ümumi bas üçün (basso continuo)
* Opus 2: 12 *Concerti à quattro da Chiesa*
* Opus 3: 12 *Sonate da Chiesa à tre*
* Opus 4: 12 *Sonate da Camera* skripka və violonçel üçün
* Opus 5: 6 *Concerti à più Istrumenti*
* Opus 6: 12 *Concerti à più Istrumenti*
* *Serenata à 4 voci construmenti* Köln kürfürstü Klement Avqustun ad günü üçün bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Биография на hoasm.org
* Биография в Музыкальной энциклопедии
* Биография в энциклопедии Treccani.
Uyqar Abacı

**Uyqar Abacı** () — Türkiyə filosofu, tərcüməçisi. O, İstanbul Texniki Universitetinin sənaye mühəndisliyi fakültəsini bitirdikdən sonra Midlseks Universitetində Müasir Avropa Fəlsəfəsi proqramında magistr dərəcəsi almışdır. O, Kant, Hegel, Marks, Haydegger və təsadüflər nəzəriyyəsi üzərində işləmişdir. Hal-hazırda Boğaziçi Universitetində və Upenndə eyni vaxtda fəlsəfə doktoru təhsilini davam etdirir. O, Kant və ontoteologiya üzərində işləyir.

## İstinadlar

## Əsərləri
* Umut — Değişim için yeni felsefeler (yazar ve düşünürlerle konuşmalar) — Mary Zournazi'den çeviri (İmge Yayınevi — Mayıs 2004)
* Kuramdan sonra — Terry Eagleton'dan çeviri (Literatür Yayınevi — Nisan 2004)
* Osmanlı trajedisi — Gabriel Piterberg'den çeviri (Literatür Yayınevi — Mayıs 2005)
* Avrupa'da Rönesans — Peter Burke'den çeviri (Literatür Yayınevi — Kasım 2003)
Abadi (qəzet)

**Abadi** — İndoneziya qəzeti. Cakartada nəşr olunan qəzet 1951–1960-cı və 1968–1974-cü illərdə fəaliyyət göstərmişdir. Qəzet "Masyumi" siyasi partiyasına bağlı idi və qədər Sukarnonun hakimiyyəti dövründə ən böyük qəzetlərdən biri idi. Qəzet 1960-cı ildə qadağan olmuşdur. Sukarnonun süqutundan sonra 1968-ci ildə fəaliyyətini bərpa etmiş, Suhartonun hakimiyyəti dövründə Malari hadisəsindən sonra, 1974-cü ildə ikinci dəfə qadağan edilmişdir.

## İstinadlar
Abadi Mehmet Çələbi

**Abadi Mehmet Çələbi** (; ) — Osmanlı hüquqşünası. O, təhsilini İstanbulda başa vurmuş, Kamalpaşazadədən dərs almışdır. Mehmet Çələbi fətvada etimad səviyyəsinə yüksəlmişdir. Onun "*Məcmua-i fətva*" ("Fətvalar toplusu") adlı çap olunmamış bir əsəri var.

## Əsərləri
* "Məcmua-i fətva" ("Fətvalar toplusu")

## İstinadlar
Terrorizmlə müharibə

**Terrorizmlə qlobal müharibə** () və ya **Terrorizmlə müharibə** () — 11 sentyabr terror aktlarından sonra ABŞ-nin başçılığı ilə başladılan beynəlxalq hərbi kampaniya. NATO üzvü olan bütün ölkələr və üzv olmayan bəzi ölkələrin qoşulduğu bu kampaniya əl-Qaidə və digər terrorist qruplara qarşı başladılmışdır.

"Terrorla müharibə" ifadəsi ilk dəfə ABŞ-nin sabiq prezidenti Corc V. Buş tərəfindən 20 sentyabr 2001-ci ildə işlədildi.

## Hadisələr və hərəkatlar

### Şimali Amerika
11 sentyabr 2001-ci ildə baş verən dörd hadisə ABŞ höküməti tərəfindən mülki vətəndaşları və əsgərləri hədəf alan terror aktları olaraq açıqlanmışdı. Hökümətin araşdırması və 11 Sentyabr Komissiyasının verdiyə məlumata əsasən sərnişin təyyarələri Üsamə bin Ladenin başçılığı altında olan Əl-Qaidə terror qrupunun 19 üzvü tərəfindən ələ keçirildi və terror törədildi.

### Avropa
Aktiv Səy Hərəkatı () Aralıq dənizində yerləşən NATO Dəniz Hərəkatıdır. Hərəkatın məqsədi terroristlərin fəaliyyətini və silah ələ keçirmələrinin qarşısını almaqdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ethereum

**Ethereum** — smart kontrakt funksionallığı ilə mərkəzləşdirilməmiş, açıq mənbəli blokçeyn. **Eter** (**ETH** və ya **Ξ**) platformanın yerli kriptovalyutasıdır. Kriptovalyutalar arasında bazar kapitalizasiyasına görə Ether Bitcoin-dən sonra ikinci yerdədir.

2022-ci ildə Ethereum tarixdəki ən böyük protokol yeniləməsini tamamladı. Tərtibatçılar Proof-of-Work (PoW) konsensus mexanizmindən uzaqlaşaraq daha ekoloji cəhətdən təmiz Proof-of-Stake (PoS) sisteminə keçdilər. Artıq işə salınmış Beacon Chain mövcud Ethereum əsas zənciri ilə birləşdirildikdə son mərhələ Merge (“birləşmə”) adlanırdı.

Beacon Chain-də məlumatların koordinasiyası və yeni blok istehsalı şəbəkənin təhlükəsizliyini təmin etməkdə gördükləri işlərə görə iqtisadi təşviq alan validatorların köməyi ilə həyata keçiriləcək. Birləşmə şəbəkənin enerji xərclərini ən azı 99,95% azaldacaq.

Keçidin əsas səbəbləri:

Proof-of-Work uzunmüddətli perspektivdə yaxşı miqyas almır və zəif davamlılığa malikdir.

Proof-of-Stake yalnız böyük investorların deyil, demək olar ki, hər kəsin şəbəkənin dəstəklənməsində iştirakını mümkün edir.

Blok mükafatını azaltmaqla ETH sikkələrinin buraxılış sürətinin azalmasına baxmayaraq, şəbəkə mükafatlarının paylanması daha ədalətli olacaq.

## İstinadlar
Abadla

**Abadla** () — Əlcəzairin qərbində, Beşar vilayətində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati paytaxtıdır.

Şəhər Böyük Səhranın şimalında, Mərakeşlə sərhəddə, Gir çayının sağ sahilində, Beşar şəhərindən  cənub-qərbdə və Beni Abbesdən  şimal-qərbdə yerləşir. Əvvəllər burada Fransanın hərbi bazası yerləşirdi. Qərbdə Fransanın keçmiş Hammagir kosmodromu yerləşir.

## Əhali
2009-cu ildə əhalinin sayı 14,364 nəfər idi. Sahəsi 28,70 km2-dir.

## İqlim
Şəhərdə çox isti yay və sərin qış və il ərzində çox az yağıntı ilə quraq səhra iqlimi var.

## İqtisadiyyat
Əsas sənaye kənd təsərrüfatıdır. Sakinlər dənli bitkilərin becərilməsi, xurma, maldarlıq, qoyunçuluq, keçi, dəvə, mal -qara ilə məşğul olurlar.

## İnfrastruktur
Abadla əhalisinin 100 faizlik içməli su, 99 faizlik kanalizasiya, 83 faizlik elektrik enerjisi ilə təmin olunmuşdur. Şəhərdə bir yanacaqdoldurma məntəqəsi var. 4 məscid var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Abadla. In: Meyers Enzyklopädisches Lexikon. 9. Auflage, 1. Band (1971), S. 16.

## Xarici keçidlər
Abaeni

**Abaeni** — Urartu dövlətində şəhər. Assuriya çarı I Sarqon VIII yürüşündə Abaenini ələ keçirə bilmişdir. Qriqor Qapantsyan şəhərin Malazgird ilə Bağrevənd arasında olduğuna inanır. Bəziləri bunu Apaxunik|Apaxunik vilayəti ilə eyniləşdirir. Adların fonetik yaxınlığı çox güman ki, təsadüfidir.

## İstinadlar
Saqaylar

**Saqaylar** () — xakasların etnoqrafik qrupu. Əsasən Abakan çayının vadisində Uybat çayından başlayaraq yuxarı qollarına qədər olan ərazidə yaşayırlar. Onlar xakas dilinin saqay dialektində danışanlar. İndiki mərhələdə saqay subetnosu üstünlük təşkil edir, onlar xakasların ümumi sayının 70%-dən çoxunu təşkil edirlər.

Ehtimal olunur ki, onlar ilk dəfə Fəzlullah Rəşidəddinin monqol istilaları haqqında yazılarında xatırlanır. Tədqiqatçılar saqayları kereyt tayfa birliyinə daxil olan sakay tayfası ilə eyniləşdirməyi mümkün hesab edirlər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Потапов, Леонид Павлович, Из поездки к «сагайцам» // Краткие сообщения Института этнографии им. Н.Н. Миклухо-Маклая АН СССР. — Вып. IV. — М.-Л.: Издательство АН СССР, 1948. — С. 61—65
Əsəd Saqay

**Əsəd Saqay** (; ) — Osmanlı və Türkiyə hərbi zabit, təhsil xadimi, siyasətçi və keçmiş hökumət naziri.

## Həyatı
Əsəd Saqay 1874-cü ildə Yunanıstanın Saloniki şəhərinə yaxın, o dövrdə Osmanlı imperiyasının bir hissəsi olan Karaferiye şəhərində anadan olmuşdur.  O,1894-cü ildə hərbi akademiyanı bitirmişdir. Bundan sonra Osmanlı imperiyasının bir hissəsi olan Suriyada xidmət müddətinin ardından hərbi akademiyada müəllim olaraq İstanbula qayıtmışdır. Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu olacaq Mustafa Kamal onun tələbələri arasında idi. Birinci Dünya müharibəsi zamanı Çanaqqala döyüşündə iştirak etmişdir. Saqay  1919-cu ildə polkovnik rütbəsində olarkən hərbi xidmətdən təqaüdə çıxmış və mülki həyata qayıtmışdır. O, 22 may 1938-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Smart kontrakt

**Smart kontrakt** və ya **ağıllı müqavilə** () — bir sövdələşmə və ya anlaşmanın şərtlərinə uyğun olaraq hüquqi cəhətdən müvafiq hadisələri və hərəkətləri avtomatik icra etmək, nəzarət etmək və ya sənədləşdirmək məqsədi daşıyan kompüter proqramı və ya əməliyyat protokoludur. Ağıllı müqavilələrin məqsədləri etibarlı vasitəçilərə olan ehtiyacı, arbitraj və icra xərclərini, fırıldaqçılıq itkilərini, həmçinin zərərli və təsadüfi istisnaları azaltmaqdır.

Satış maşınları ağıllı müqavilənin tətbiqinə bərabər olan ən qədim texnologiya parçası kimi istinad edilir. 2014-cü ildə Ethereum adlı kriptovalyuta əlaqədar olaraq nəşr olunan ağ kağızda Bitcoin protokolu kompüter alimi, hüquqşünas və kriptoqraf Nik Şabo tərəfindən müəyyən edilmiş ağıllı müqavilə konsepsiyasının zəif versiyası kimi təsvir edilir. Bitcoin etibarsız tərəflər arasında daha təkmil ağıllı müqavilələr bağlamağa imkan verən skript dillərini dəstəklədiyindən bəri müxtəlif kriptovalyutalar. Bitcoindən bu yana müxtəlif kriptovalyutalar etibar edilməyən tərəflər arasında daha təkmil ağıllı müqavilələrə imkan verən skript dillərini dəstəkləyir.

## İstinadlar
Oskar Minqesa

**Oskar Minqueza Qarsiya** () – İspaniya La Liqasında çıxış edən Selta Viqonun futbolçusu.

## Karyerası

### Barselona-2
Barselona 2-də ilk matçına 26 avqust 2018-ci ildə keçirilən Alsoyano-Barselona-2 matçında çıxıb. Matç Alsoyanonun 3–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

### [[Barselona FK|Barselona]]
Barselonada ilk matçına 29 iyul 2018-ci ildə keçirilən Barselona-Tottenhem matçının 46-cı dəqiqəsində çıxıb. Matç 2–2 hesablı heç-heçə ilə başa çatıb. Barselonada ilk qolunu isə 16 mart 2021-ci ildə keçirilən Barselona-Hueska matçının 53-cü dəqiqəsində vurub. Matç Barselonanın 4–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## Uğurları

### Klub
 Barselona
* **[[İspaniya Kral Kuboku|İspaniya Kuboku]]**
** Qalib (1): 2020/21
* **UEFA Gənclər Liqası**
** Qalib (1): 2017/18

### Şəxsi

## Karyera statistikası

### Klub

## Qeydlər

## İstinadlar
Təşəbbüskarlıq

**Təşəbbüskarlıq** iqtisadi dəyər yaratmaq və ya əldə etməkdir. Təşəbbüskarlıq bazarda ehtiyacın və ya boşluğun müəyyən edilməsini, bu ehtiyacın və ya boşluğun aradan qaldırılması üçün həll yolunun hazırlanmasını və sonra bu həll ətrafında biznes qurmağı əhatə edir.

Təşəbbüskar biznesə başlamaq və idarə etmək risklərini üzərinə götürən və bunun müqabilində öz səylərinin bəhrəsini əldə etmək potensialına malik olan fərddir. Təşəbbüskarlar tez-tez bazara yeni məhsullar, xidmətlər və ya proseslər təqdim edən innovatorlar kimi görünürlər.

Daha dar təriflər təşəbbüskarlığı çox vaxt kiçik biznesə bənzəyən yeni biznesin layihələndirilməsi, başlaması və idarə edilməsi prosesi və ya “mənfəət əldə etmək üçün riskləri ilə birlikdə biznes təşəbbüsünü inkişaf etdirmək, təşkil etmək və idarə etmək qabiliyyəti və istəyi” kimi ifadə etmişdir. Buna nail olmuş insanlara çox vaxt “təşəbbüskar” deyirlər. Təşəbbüskarlığın tərifləri tez-tez biznesə başlamaq və idarə etmək üzərində cəmlənsə də, təşəbbüskarlıq startapın başlanması ilə bağlı yüksək risklər səbəbindən, startapların əhəmiyyətli bir hissəsi “maliyyə çatışmazlığı, pis biznes qərarları, hökumət siyasəti, iqtisadi böhran, bazar tələbinin olmaması və ya bütün bunların hamısı" kimi səciyyələnir.

İqtisadiyyatda təşəbbüskar termini ixtiraları və ya texnologiyaları məhsul və xidmətlərə çevirmək qabiliyyətinə malik olan müəssisə üçün istifadə olunur. Bu mənada təşəbbüskarlıq həm qurulmuş firmaların, həm də yeni müəssisələrin fəaliyyətini təsvir edir.

## İstinadlar
Abacus (jurnal)

"***''Abacus****" — [[Sidney Universiteti|Sidney Universitetinin]] Mühasibat Fondu adından "Wiley-Blackwell" tərəfindən nəşr olunan rüblük elmi jurnal. 1965-ci ildə yaradılmışdır. Baş redaktori Stüart Cons və Balcit K. Sidhudur. "*Journal Citation Reports''"a görə, jurnalın 2021 impakt faktoru 2.060-dır.

## İstinadlar
Abana (Kastamonu)

**Abana** — Türkiyənin Qara dəniz sahilində, Kastamonuda şəhər və rayon. Paflaqoniyada, Bozkurt şəhərinin şimalında yerləşir.

## Tarixi
Abana şəhərindən 3 km şərqdə, Hacıvəli burnunda, Hacıvəli kəndi yaxınlığında, Egina adasından olanlar tərəfindən salınmış Eginet adlı koloniyası var idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Mavi Mələklər

**Blue Anqels**  () — ABŞ Hərbi Donanmasına məxsus aerobatika eskadronudur. 1946-cı ildə əsası qoyulmuşdur və 1931-ci ildə yaradılmış Fransanın Aerobatik Patrulundan sonra ikinci ən qədim aerobatika komandasıdır. Şou təyyarəsi kimi Boeing F/A-18E istifadə olunur. Nəqliyyat təyyarəsi kimi Lockheed Martin C-130J Super Hercules istifadə olunur.

## Missiya
Birləşmiş Ştatların Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Uçuş Nümayiş Eskadrilyasının missiyası uçuş nümayişləri ilə ölkəyə mükəmməllik və xidmət mədəniyyətini ilhamlandırmaqla Birləşmiş Ştatların Hərbi Dəniz Qüvvələrinin və Dəniz Piyadaları Korpusunun qürurunu və peşəkarlığını nümayiş etdirməkdir.

## Tarixi
Komanda ilk dəfə 1946-cı ilin Aprel ayında "Navy Flight Exhibition Team" adı altında yaradılmışdır. Daha sonra ad dəyişilib Blue Anqels olmuşdur. Komanda ilk dəfə 1946-cı il iyun ayının 15-i Blue Anqels adı altında təqdim olunmuşdur.

## Hadisələr
Blue Anqels tarixində ümumilikdə 26 pilot və 1 heyət üzvü həlak olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Blue Anqels orqanizasiyasının saytı
Abalessa

**Abalessa** () — Əlcəzairin cənubunda, Tamanrasset vilayətində yerləşən şəhər və kommuna. İnzibati mərkəz və eyniadlı rayonda yeganə kommunadır.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsinin cənubunda, mərkəzi Sahara vahələrindən birinin ərazisində, Abalessa vadisinin sahilində yerləşir. Ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 1540 kilometr cənub-cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1020 metrdir.Abalessa kommunası Adrar vilayətinin İn-Amgel, Tamanrasset, In-Gezzam, Tin-Zauatin, Reqqan və Borc-Baji-Moxtar  kommunaları ilə həmsərhəddir. Sahəsi 74,563 km2-dir.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı – 27 mm). Orta illik temperatur 23,9 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvarda) orta temperaturu 14°C, ən isti ayda (iyulda) 31,3°C-dir.

## İstinadlar
Kəlbəcərdə helikopter qəzası (1989)

**Kəlbəcərdə helikopter qəzası** — 14 iyul 1989-cu ildə Kəlbəcər şəhər stadionunda helikopter qəzası.

## Hadisə
Hadisədən bir müddət əvvəl 8 erməni təxribatçı Kəlbəcər rayonunun Ağdaban kəndinə basqın edib, onlar sakinlər tərəfindən tutulublar. Tərk-silah edilən terrorçular Kəlbəcər milisinə təhvil veriliblər.

Həmin erməniləri Xankəndiyə aparmaq üçün gələn hərbi helikopter havaya qalxarkən qəza törədib. Helikopter yerə yaxın olduğundan stadiondakı  8 uşağı vertolyotun pəri tikə-parça edib.

Helikopterin pilotları 366-cı motoatıcı alayın sərxoş hərbçiləri olublar.

## Həlak olanların siyahısı
* Əsgərov Natiq Məhəmməd oğlu (14 yaş)
* Əsgərov Səxavət Dəmir oğlu (14 yaş)
* Xəlilov Bəxtiyar Rəhim oğlu (11 yaş)
* İbişov Cahid Telman oğlu (10 yaş)
* Məmmədov Sahib Sultan oğlu (10 yaş)
* Orucov Azər Zakir oğlu (7 yaş)
* Salmanov Razim Tofiq oğlu (8 yaş)
* Valehov Anar Qardaşxan oğlu (7 yaş)

## Hadisədən sonra
1991-ci ildə Kəlbəcər Xeyriyyə Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə rayon mərkəzində həlak olan 8 uşağın xatirəsinə abidə qoyulmuşdur. Kəlbəcər işğal olunandan sonra həmin abidə ermənilər tərəfindən dağıdılmışdır.

2022-ci ildə "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" QSC-nin "Azərbaycantelefilm" Yaradıcılıq Birliyi Kəlbəcərin ilk şəhidləri olan 8 uşağın başına gətirilən faciə ilə bağlı "Gizli qalsın" adlı sənədli film hazırlayıb. Film iyulun 17-də saat 21:30-da AzTV-də yayımlanıb.

## İstinadlar
860-cı illər

**860-cı illər** — Qriqori təqvimində 860-cı il yanvarın 1-də başlayan və 869-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir. 

## İcmal
Şirvanın istiqlaliyyətinin bərpa edilməsi. Abbasilər sülaləsinin dağılması gedişində Şirvanşahlar dövləti yarandı. Bu dövlətin ərazisi Dərbənddən Kür çayına qədər Xəzər dənizi sahillərindəki torpaqları əhatə edirdi. Bu dövləti Məzyədilər sülaləsinin nümayəndələri idarə edirdilər. Sülalənin əsasını vaxtı ilə Azərbaycanda vali olmuş Yezid ibn Məzyəd qoymuşdu. 861-ci ildə Məzyədilər sülaləsindən Heysəm ibn Xalid Şirvanı müstəqil elan etdi və Şirvanşah titulunu qəbul etdi.

## Mədəniyyət
### Ədəbiyyat
 
### İncəsənət

### Musiqi
 
## Siyasətçilər
 
## İstinadlar
Abant gölü

**Abant gölü** — Türkiyədə, Qara dəniz regionunun qərb hissəsində şirinsulu göl. Boludan  cənub-qərbdə yerləşən gölün hündürlüyü  metr, səthi 1223 hektar, maksimum dərinliyi isə  qədərdir.  hündürlüyə qədər çatan dağlarla əhatə olunmuşdur. Göl artıq suyu şimal-qərb istiqamətində eyniadlı dərə vasitəsilə Bolu çayına axıdır. Abant gölünün gil-əhəngli yumşaq şistlər və serpantinlər arasında əmələ gəldiyinə inanılır, burada geniş çuxurlu dərə zirvəsi, ifrat yer yamacı ilə sürüşmə nəticəsində yaranan təbii bənd əsas dərəyə daxil olur. Ətrafdakı şam meşələri, təmiz suyu və içində yaşayan alabalıq ilə Abant gölü Türkiyənin ən məşhur turizm mərkəzlərindən biri hesab edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avantid

**Avantid** () — Sikion tiranı. O, Aratın atası Klininin e.ə. 264-cü ildə öldürülməsindən sonra taxta çıxmışdır. Avantid sui-qəsddən sonra Klininin qalan dost və qohumlarının sürgün edilməsini və ya edam edilməsini əmr etmişdir. Özü e.ə. 251-ci ildə öldürülmüşdür. Ölümündən sonra atası Pasey tiran olaraq onun yerinə keçmiş, lakin sonradan Nikokl Paseyi öldürmüşdür.

## İstinadlar
Abana

*Abana (Kastamonu) — Türkiyənin Qara dəniz sahilində, Kastamonuda şəhər və rayon.  
*Abana (kənd) — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonu ərazisində kənd.
830-cu illər

**830-cu illər** — Qriqori təqvimində 830-cu il yanvarın 1-də başlayan və 839-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir. 

## İcmal
Babəkilər hərəkatının uğurlu dövrü idi. Üsyançılar xilafəti lərzəyə salmışdılar. Babəkilərin bu müvəffəqiyyətləri Azərbaycan xalqının ərəblərə qarşı apardığı milli-azadlıq mübarizəsi kimi qiymətləndirilməlidir.

## Mədəniyyət
### Ədəbiyyat
 
### İncəsənət

### Musiqi
 
## Siyasətçilər
 
## İstinadlar
Abantlar

**Abantlar** () — Evbeya adasında yaşayan ioniyalı tayfası. Onlar haqqında Herodot və Homer bəhs etmişdir. Plutarxın qeyd etdiyi kimi, abantlar yaxın məsafəli döyüşlərdə usta idilər.

Aristotelin yazdıqlarına görə, onlar Fokidadan Evbeyaya köçüb bu adanın ən qədim sakinlərinə öz adlarını vermiş frakiyalılardır. Abantlar Evbeyadan Elefenorun başçılığı ilə 40 gəmi ilə Troyaya getmişdir. Səyahət zamanı Teseyin övladları onlara qoşulmuşdur. Onlar geri qayıtdıqları zaman abantların 8 gəmisi fırtına ilə İlliriyadakı Keravniya dağlarına doğru irəliləmiş və oradan da İoniyaya köçmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Гомер Илиада
* Плутарх, Сравнительные жизнеописания. Тесей.
Cihad Abaoğlu

**Cihad Abaoğlu** (; ) — Türkiyə həkimi. O, 1939-cu ildə İstanbul Universitetinin Tibb fakültəsini bitirmişdir. Abaoğlu 1947-ci ildə universitetə daxil olmuş, 1961-ci ildə İstanbul Universiteti Tibb Fakültəsinin professoru olmuşdur. O, 1965-ci ildə həmin universitetin dekanı olmuşdur. Abaoğlu 1979-cu ildə İstanbulda vəfat etmişdir. Onun çap olunmuş 3 kitabı var.

## Əsərləri
* Post Malarik Banti Sendromu, 1946
* Teşhiste Temel Bilgi: Propedötik
* Semptomdan Teşhise, İstanbul, 1952
* Teşhisten Tedaviye, 1953

## İstinadlar
Abaran (İspaniya)

**Abaran** ( ) — İspaniyada şəhər və bələdiyyə. Şəhər Mursiya muxtar icmasının bir hissəsi kimi Mursiya əyalətinin bir hissəsi. Bələdiyyə Veqa-Alta-del-Sequra komarkasının bir hissəsidir. 115,38&nbsp;km2 ərazini tutur. 2019-cu ilin məlumatına görə, əhalisi 12,964 nəfərdir. Vilayətin inzibati mərkəzinə qədər olan məsafə  qədərdir. Sequra çayının sahilində yerləşir.

Şəhər ərazisində tunc dövrünə aid arxeoloji tapıntılar aşkar edilmişdir. Şəhərin adı ilk dəfə 1281-ci ildə qeyd edilmişdir. Şəhərdə Avropada fəaliyyət göstərən ən böyük su qülləsi var, onun ətrafında şəhər parkı yaradılmışdır. Turistik yerlərə San-Pablo kilsəsi də daxildir.

## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальная страница
* Ayuntamiento de Abarán
Abarqi

**Abarqi** (, *A.BAR.GI*; ) — təqribən e.ə. 3500-cü ildə hakimiyyətdə olmuş Ur çarı. Onun məzarı 1926–1927-ci illərdə ingilis arxeoloq ser Leonard Vulli tərəfindən Ur şəhərində tapılmıdır. Abarqinin yanında çariça Şub-adın məzarı yerləşirdi. Bu məzarlarda saray sakinlərinin skeletləri və əşyaları da tapılmışdır.

## İstinadlar
P3 Flyers

**P3 Flyers** — Avropada Pilatus P-3 təyyarələri ilə aviaşiya şouları həyata keçirən mülki aviasiya komandasıdır.

## Tarixi
Komanda 1996-cı ildə qurulmuşdur. İlk ictimai uçuşunu 2001-ci ildə 3 təyyarə ilə həyata keçirmişdir. 2004-cü ildə komandaya 4-cü təyyarə əlavə olundu. 2006-ci ildə 5-ci təyyarə əlavə olundu. 2007-ci ildən etibarən bütün təyyarələr tüstü sistemi ilə təmin olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avarim

**Avarim** — İordaniyada dağ silsiləsi.

İordan çayının şərq sahilində, keçmiş Moav torpağında, israillilərin səhrada 40 illik səfərinin sonunda düşərgə saldıqları yerdədir. Bu silsilənin Nevo adlanan zirvələrindən birində Musa ölümündən əvvəl dayanmış və son dəfə İsrail torpaqlarını seyt etmişdir. O, orada vəfat etmiş və ərazidəki vadidə basdırılmışdır.

## İstinadlar
Abanto-i-Syervana

**Abanto-i-Syervana** (, ) — İspaniyada bələdiyyə, Biskaya vilayətinin və Basklar ölkəsinin bir hissəsi.

2009-cu ilin məlumatına görə, əhalisi 9,609 nəfərdir.

Əvvəllər bələdiyyənin ərazisində dəmir hasil edilirdi, lakin 1993-cü ildə hasilatı dayandırılmışdır.

## Əhalisi

## İstinadlar
Avarn

**Avarn** () — Anadoluda qədim Bizans şəhəri. Kayseri yaxınlığındakı Kültəpə (Kaniş) və Əlişarda (Ankuva) tapılan, Assuriya dövrünə aid mixi yazı ilə yazılmış kitabələrdə adı qeyd olunur. Ehtimal olunur ki, bu, eyniadlı parçanın toxunma mərkəzidir. Bəzi tarixçilərə görə şəhər indiki Çərmik ərazisində yerləşirdi.

## İstinadlar
Çərmik

**Çərmik** ( ) — Türkiyənin Diyarbəkir ilində şəhər və rayon.

## Tarixi
İnsanlar qədim zamanlardan bu yerlərdə yaşayıblar. Sonradan şəhər müxtəlif dövlətlərin bir hissəsi idi. Qədim Avarn şəhərinin burada yerləşdiyi güman edilir. XVI əsrdən Osmanlı imperiyasının tərkibində olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт района
* Официальный сайт города
Abant (Poseydonun oğlu)

**Abant** ( ) —qədim yunan mifologiyasındakı personaj. Abantların eponimi. Poseydon və Aetusanın oğlu. Qanifin atası, Kanfın babası. Xalkodonun atası. Nəvəsi Elefenor tərəfindən təsadüfən öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Abuzər (Nir)

**Abuzər** () — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 101 nəfər yaşayır (39 ailə).

## İstinadlar
Məqarin

**Məqarin** () — Əlcəzairin şimal-şərqində, Uarqla vilayətində şəhər və kommuna. Meqarin dairəsinin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Böyük Səhranın şiaml vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən  cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 68 metrdir.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində çox az yağıntı düşür (orta illik miqdarı 66 mm-dir). Orta illik temperatur 21,4 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 10,1°C, ən isti ayın (iyul) orta temperaturu 33,3°C-dir.

## Nəqliyyat
Şəhərin qərbindən 3 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu keçir.

## İstinadlar
Mdauruş

**Mdauruş** (  həmçinin **M'Dauruş**, tarixən **Madavra**) — Əlcəzairin şimal-şərqində, Suk-Ahras vilayətində şəhər. 1998-ci il siyahıyaalınmasına görə, əhalisi 24,919 nəfər idi. İkinci Pun müharibəsi zamanı Roma koloniyası kimi qurulmuşdur. Roma yazıçısı və filosofu Apuleyin doğma şəhəri və Müqəddəs Avqustinin  təhsil aldığı yerdir.

## Tarixi
Madavra şəhəri e.ə. II–I minilliklərdə İkinci Pun müharibəsi zamanı və ya bitdikdən sonra Roma veteranları və onların ailələri üçün yaşayış məntəqəsi kimi yaradılmışdır. Şəhərtuareqlərin mülkləri ilə Numidiyanın sərhəddində yerləşərək fəth edilmiş torpaqlarda formalaşan Afrikanın Roma əyalətinin sərhədlərindəki müdafiə istehkamları və yaşayış məntəqələri zəncirinə daxil olmuşdur. Roma imperiyasında veteranların imperiya sərhədlərinə köçürülməsi onlara torpaq və müəyyən imtiyazların verilməsi ilə həyata keçirilirdi. Bunun məqsədi onların düşmən basqınları zamanı daimi qarnizonları əvəz edə bilmələri idi. Sonrakı dövrlərdə belə köçkün əsgərlər  ("sərhəd") adlanırdı.

## İstinadlar
Məskər

**Məskər** () və ya **Maskara** () — Əlcəzairin şimal-qərbində, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi olan şəhər. Xobra çayı üzərində yerləşir.

Maskara inzibati, ticarət və kommersiya mərkəzidir. Dəri məmulatları, taxıl, zeytun yağı və şərab istehsal olunur.

## Tarixi
Maskara şəhərinin əsası 1701 -ci ildə qoyulmuşdur. Burada Osmanlı imperiyasının hərbi qarnizonu olmuşdur. Şəhərin adı ərəb dilində "hərbi düşərgə" mənasını verir. İndiki ad ərəb dilindəki adı fransız dilinə uyğunlaşdırılmış variantıdır.

Maskara 1832-ci ildə Əmir Əbdülqadirin rəhbərliyi altında müstəqil Əlcəzairin paytaxtı olmuşdur. Şəhər 1835-ci ildə fransız qoşunları tərəfindən məhv edilmiş və 1841-ci ildə fransızlar şəhərə tam nəzarəti ələ keçirmişdilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Məğniyyə

**Məğniyyə** () — Əlcəzairin şimal-qərbində, Tlemsen vilayəti ərazisində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-qərb hissəsində, Mərakeşlə sərhədə yaxın ərazidə, eyniadlı düzənlikdə, Tafina çayının qərbində yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 363 metrdir.

Məğniyyə ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən  qərb-cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 114,634 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## İstinadlar
Əyn-Bəyda (Umm-el-Buaqi)

**Əyn-Bəyda**  () — Əlcəzairin şimal-şərqində, Umm-el-Buaqi vilayətində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-şərq hissəsində, Ores dağ silsiləsi ərazisində, dəniz səviyyəsindən 1,020 metr yüksəklikdə yerləşir.

## Əhali
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, şəhərdə əhalinin sayı 118,662 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Hava limanı şəhərdən 7 kilometr şimal-qərbdə yerləşir.

## İstinadlar
Əyn-Dəfla

**Əyn-Dəfla** () — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-qərb hissəsində, Tell-Atlas massivinin yüksək dağlarında, Şelif çayının cənubunda yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 283 metr yüksəkdir.

## Əhalisi
İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Ən yaxın hava limanı Əş-Şəliffdə yerləşir.

## İstinadlar
Əyn-Təmüşənt

**Əyn-Təmüşənt** () — Əlcəzairin şimal-qərbində şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsində, Tell=Atlas massivinin dağlıq ərazisində, dəniz səviyyəsindən 296 metr yüksəklikdə yerləşir.

## Əhalisi
İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Ən yaxın hava limanı Tlemsen şəhərində yerləşir.

## İstinadlar
Əyn-Üsəra

**Əyn-Üsəra** ( )&#x200E; — Əlcəzairin şimalında, Cəlfa vilayətinin ərazisində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzi.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, nisbətən düz ərazidə, dəniz səviyyəsindən 683 metr yüksəklikdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 101,239 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## İstinadlar
Əqəbli

**Əqəbli** () — Əlcəzairin cənubunda, Adrar vilayətində şəhər və kommuna.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şərq hissəsində, Böyük Səhranın mərkəzi vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən  cənub-cənub-qərbdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 252 metrdir.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı 12,7 mm-dir). Orta illik temperatur 26,7-dir&nbsp;°C  .

## Əhali
2008-ci ilin rəsmi siyahıyaalınmasına əsasən, kommunanın əhalisi 10,171 nəfər idi. Əhalinin savadlılıq səviyyəsi 73,3 faiz təşkil etmişdir. Kişilər arasında savadlılıq səviyyəsi 83,2%, qadınlar arasında isə 63,4% təşkil etmişdir. Əqəbli əhalisinin 7,5%-i ali, 14,5%-i orta təhsilli idi.

## İstinadlar
Ərzev

**Ərzev** (, ) — Əlcəzairin şimalında, Vəhran vilayətində kommuna və liman şəhəri.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal-şərq hissəsində, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən  qərbdə və Vəhran vilayətinin inzibati mərkəzindən  şimal-şərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Ammal

**Ammal** ()— Əlcəzairin şimalında, Bumerdes vilayəti ərazisində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 102 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən  şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən  cənub-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 8505 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:

## İstinadlar
Ərbətaş

**Ərbətaş** (, ) — Əlcəzairin şimalında, Bumerdes vilayəti ərazisində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə, 32,7 km2 ərazidə yerləşir.

Kommuna paytaxt Əlcəzairdən təqribən  cənub-şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən  cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 19 356 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:

## İstinadlar
Əyn-Bəyda (Uarqla)

**Əyn-Bəyda** () — Əlcəzairin şərqində, Uarqla vilayətində şəhər və kommuna.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsinin qərbində, Böyük Səhranın şimal vahələrindən birinin ərazisində, Uarqla şəhərindən şərqdə, vilayətdən təxminən  cənub-şərqdə yerləşir. ölkənin paytaxtı Əlcəzair . Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən r yüksəkdir.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində çox az yağıntı düşür (orta illik miqdarı 45 mm-dir). Orta illik temperatur 22,3 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 10,7 °C, ən isti ay (iyul) 34,2 °C-dir.

## İstinadlar
Səid Faiq Abasıyanığın ev-muzeyi

**Səid Faiq Abasıyanığın ev-muzeyi** () — Türkiyənin İstanbul şəhərində yazıçı Səid Faiq Abasıyanığın tarixi ev-muzeyi. Bu, yazıçının İstanbulda, Burqas adasında yaşadığı və əsərlərini yazdığı malikanədir. Ev 11 may 1964-cü ildə muzey kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. Tikili Darülşafaka Cəmiyyəti tərəfindən təmir olunmuşdur. Səid Faiq Abasıyanıq Mədəni İrsi və Səid Faiq Abasıyanıq Məsləhət Komitəsi Türkiyənin tanınmış yazıçılarını açılışa dəvət etmişdir. Muzeyi işçi heyəti idarə edir. Giriş pulsuzdur.

## İstinadlar
Afir (Əlcəzair)

**Afir** () — Əlcəzairin şimalında, Bumerdes vilayətində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 17 metr yüksəklikdə, 62 km2 ərazidə yerləşir.

## Demoqrafiya
2008-ci ildə əhalinin sayı 13,223 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası: 

## İstinadlar
Öməri mədəniyyəti

**Öməri mədəniyyəti** — Aşağı Misirdə, Həluan şəhərindən  şimal-şərqdə Neolit dövrünə, e.ə. VI minillik aid yaşayış yeri. Misir arxeoloqu Əmin Ömərinin şərəfinə adlandırılmışdır. Yüngül materiallardan hörülmüş komaların heyvan sümüklərinin və dəniz ilbizinin qalıqları aşkar edilmişdir. Komalar arasında taxil quyuları və qəbirlər tapılmışdır. Əmək alətləri çaxmaqdaşıdan düzəldilmiş bıçaqlar, bıçaqvarı lövhələr, oraq dişləri, toxalar və dən dən daşlarından, saxsı məmulatı isə tərkibinə saman qatılmış qırmızı və qara rəngli gildən əldə düzəldilmiş qablardan ibarət idi. Bazaltdan hazırlanmış daş qablar gətirilmə hesab edilir. Öməri mədəniyyətinin yayıldığı ərazidə yaşayan əhali əkinçilik (buğda, arpa, çəlnoxud və s.) və ehtimal ki, maldarlıqla (keçi və iribuynuzlu mal-qara) məşğul olmuşdur.

## İstinadlar
Əl-Faşər

**Əl-Faşər** () — Sudanın qərbində şəhər. Darfur əyalətinin inzibati mərkəzidir. Əl-Faşər vahəsindədir. Hava limanı ar. Kənd təsərrüfatı məhsulları (dənli bitkilər, pamblıq, tütün) becərilir.

## Coğrafiya
Şəhər Əl-Faşər vahəsinin mərkəzində yerləşir və Şimali Darfur əyalətinin paytaxtıdır. Nyala şəhərindən  şimal-şərqdə, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir.

## Əhali
2009-cu ildə Əl-Faşərin əhalisi 286,277 nəfər olmuşdur. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## İstinadlar
Əl-Ubeyd (şəhər)

**Əl-Ubeyd** ( , ) — Sudanda şəhər, Şimali Kordofan əyalətinin inzibati mərkəzi. Burada dəmiryol stansiyası var. Şose və karvan yolları qovşağı olan şəhərdə sabun istehsal olunur. Burada qummiarabik (yapışqan) ticarəti edilir.

## Əhalisi
2013-cü ilin hesablamalarına görə şəhərin əhalisi 418,280 nəfərdir. Əhalinin əksəriyyəti müsəlmandır, xristian azlıq var. Əsas etnik qruplar ərəblər, nubalar, becalar və nilotlardır. Şəhər həm də əsasən avropalılar və turistlərdən ibarət kiçik əcnəbi qruplara evdir. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4
*
Əflü

**Əflü** () — Əlcəzairin şimal-mərkəz hissəsində, Laquat vilayəti ərazisində şəhər.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-qərb hissəsində, Cəbəl-Amur dağ silsiləsi ərazisində, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir.

## Əhalisi
2008 -ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 102,025 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## İstinadlar
Poznan rəsədxanası

**Poznań Rəsədxanası** — Poznandakı Adam Miskeviç Universitetinin fizika şöbəsinə məxsus və idarə olunan astronomik rəsədxanadır. Polşanın Poznan şəhərində yerləşir və 1919-cu ildə əsası qoyulub.

1953-cü ilin yanvarında Poznanda kəşf edilən 1572 Posnania (1949 SC) asteroidi şəhərin və kəşf edən rəsədxananın adını aldı. 2000-ci ildə Ondrejovda astronomlar Petr Pravec və Peter Kuşnirak tərəfindən kəşf edilmiş 97786 Oauam asteroidi də rəsədxananın şərəfinə adlandırılmışdır. Rəsmi adlandırma sitatı IAU tərəfindən 16 iyun 2021-ci ildə dərc edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Poznań Observatory
* Asteroid (1572) Posnania