Dağıdılmış kitabxanaların siyahısı

Kitabxanaların qəsdən və ya təsadüfən məhv olunması həmçinin ciddi şəkildə zədələnməsi halları baş verir. Bəzən kitabxana mədəni soyqırım forması kimi qəsdən məhv edilir.

Kitabxanaların təsadüfən insanlar tərəfindən məhv edilməsinə dair nümunələr mövcuddur. Digərləri zəlzələ, daşqın və ya təsadüfi yanğınlar kimi təbii fəlakətlər nəticəsində zərər görüb.

Əsrlər boyu kitabxanalarda yanğınlar təsadüfi olaraq baş verib — görkəmli nümunələrə İsgəndəriyyə Kitabxanasının dağıdılması, Hindistanda Nalanda Kitabxanasının dağıdılması və Almaniyanın Veymar şəhərində Anna Amalia Kitabxanasının təsadüfən yandırılması daxildir.

## Səbəbləri və qarşısının alınması
Keçmişdə kif bir çox kitabxanada ciddi problem hesab olunurdu, buna görə də kitabxana dizaynı, məsələn, bitişik mərtəbələrdə rəflərin altında boşluqlar buraxaraq hava axınının artırılmasını vurğulayırdı. Yanğın baş verdikdə, xüsusən də yuxarı mərtəbədən başqa hər hansı bir mərtəbədə başlayarsa, alov hava axını ilə mərtəbədən mərtəbəyə daşınacaq ki, bu da asanlıqla bütün kitabxananın yox olmasına gətirib çıxaracaq.

Texnologiyanın inkişafı kitabxananın kolleksiyasının yanğın nəticəsində məhv olma ehtimalını azaldıb. Bunlara su çiləyiciləri, yanğın qapıları, dondurucular, siqnalizasiyalar, tüstü detektorları, yanğın söndürmə sistemləri və qəza generatorları daxildir. Köhnə kitabxanalar adətən hava axınının açılışlarını bağlamaq və yanğın qapıları, siqnalizasiya və çiləyici qurğuların quraşdırılması ilə əvəz olunur. Kondisioner kif problemlərini azaldır. Bütün bunlar yeni kitabxana dizaynının vacib hissələridir.

Kitab yandırıldıqdan sonra onu bərpa etmək mümkün deyil, ona görə də ümumiyyətlə qəbul edilir ki, yanğını su ilə söndürüb sonra kitabları qurutmaq daha yaxşıdır. Kif kağızı məhv etdiyi üçün kitablar quruyana qədər dondurulur. Qeyd olunan proses kitabı zədələyəcək, lakin onu məhv etməyəcək və informasiya toxunulmaz qalacaq.

Yanğın və ya digər səbəblərdən zərərin baş vermə ehtimalını azaltmaq və dağıdıcı hadisədən sonra bərpa üçün tələb olunan vaxtı azaltmaq üçün kitabxanaların fəlakətin idarə edilməsi və bərpa planına ehtiyacı var.

Bundan əlavə, xüsusilə tarixi kitabxanalar üçün vaxtaşırı yanğın təhlükəsizliyi yoxlamaları aparılır. Məsələn, Konqres Kitabxanası 2000-ci ildən bəri hər il yoxlamalardan keçir. 1995-ci il Konqresin Hesabatlılığı Aktından əvvəl Konqres Kitabxanası və bütün *Capitol Hill* binaları təhlükəsizlik qaydalarından azad idi. Tarixi qoruma və müasir təhlükəsizlik standartları arasında tarazlıq çətin olduğunu sübut edir, çünki "hətta Konqres Kitabxanasının 1997-ci ildə başa çatdırılmış 12 illik təmiri də bir çox yanğın təhlükəsini aradan qaldıra bilmədi". Bununla belə, ABŞ-ın Uyğunluq Ofisi nəzərdən keçirilməsindən sonra, Konqres Kitabxanası "mümkün olan ən yüksək təhlükəsizlik səviyyəsinə nail olmaq" mövzusunda öhdəliyini açıqladı və "Kapitolinin və Konqres Kitabxanasının Memarı hər üç ayda bir tərəqqi barədə məlumat verəcəyini bildirdi".

İnformasiya texnologiyaları — yanğından hərtərəfli qorunmanın başqa bir səbəbidir. Kitabxanalarda bu qədər kompüter olduğundan, daha çox istilik yaradan və potensial yanğın mənbələrinin sayını artıran daha çox çıxışın istifadəsini tələb edən "yer sahəsinin azalması və daha kiçik, daha güclü kompüter sistemlərinin artması" var. Hələ 1950-ci illərdə kompüter avadanlığının və onun yerləşdiyi binaların potensial təhlükələri tanınırdı. Beləliklə, 1962-ci ildə Milli Yanğından Mühafizə Assosiasiyası elektron kompüter sistemləri üçün xüsusi olaraq tətbiq edilən ilk təhlükəsizlik standartlarını hazırlamağa başladı. Bu standart NFPA 75 İnformasiya Texnologiyası Avadanlığının Mühafizəsi adlanır. FM Global Data Sheet 5–32 yalnız yanğından deyil, həm də sudan, enerji itkisindən və s.-dən qorunmaq üçün tövsiyələri ehtiva edən başqa bir standartdır.

## İnsan faktoru

## Təbii fəlakətlər

## Fire

## İstinadlar