open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yuris Upatnieks

**Yuris Upatnieks** (; ) — Latviya və ABŞ fiziki və ixtiraçısı, holoqrafiya sahəsinin pionerlərindən biri.

Upatnieks İkinci Dünya müharibəsinin sonlarında valideynləri ilə birlikdə Latviyanın Sovet işğalından qaçdı və Almaniyadan sığınacaq istədi. 1951-ci ildə ailə ABŞ-yə mühacirət etdi. Ohayo ştatının Akron şəhərinin orta məktəbində oxudu və Akron Universitetində elektrik mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil alaraq 1960-cı ildə burada bakalavr dərəcəsinə yiyələndi. Bundan sonra Miçiqan Universitetinin Elm və Texnologiya İnstitutunda oxudu və 1965-ci ildə elektrik mühəndisliyi üzrə magistr dərəcəsi aldı. 1973-cü ildən 1993-cü ilədək Miçiqan Ətraf Mühit Tədqiqat İnstitutunda çalışmış və Ann Arboradakı Miçiqan Universitetinin Elektrik və Kompüter Mühəndisliyi Bölməsinin adyunkt professoru olmuşdur. Orada o, 1996-cı ilə qədər optika üzrə laboratoriya kursu tədris edirdi. 1993-cü ildən 2001-ci ilə qədər Ann Arborada "Applied Optics" üzrə konsultant idi. 1996-2001-ci illərdə o, həm də Miçiqan Universitetinin maşınqayırma mühəndisliyi və tətbiqi mexanika bölməsində tədqiqatçı idi.

1964-cü ildə Emmett Leyt ilə birlikdə ABŞ-də ilk üç ölçülü holoqramları nümayiş etdirdi və Leyt ilə birlikdə 1962-1964-cü illərdə bir sıra texniki sənədlər nəşr etdi.

2009-cu il tarixində vəziyyətə görə, Upatnieks 19 patentə sahibdir. Onlar arasında holoqrafik silah nişangahı da yer alır.

Leyt və Upatnieksin işləri bu gün də ordu tərəfindən optik nişangahların istehsalında istifadə olunur, həmçinin onların qurduğu sistemlər hərbi və mülki aviasiya cihazlarında da tətbiq olunur, onların təklif etdikləri holoqram qeyd sxemləri isə bir çox sahələrdə istifadə olunur.

1975-ci ildə Amerika Optika Cəmiyyətinin R. V. Vud mükafatını və 1976-cı ildə Amerika Mexanika Mühəndisləri Cəmiyyətinin "Holli" medalını () aldı. 1976-cı ildə  Amerika İxtira və İnnovasiya İnkişafı Assosiasiyası tərəfindən "İlin ixtiraçısı" seçildi. O, Optika Cəmiyyəti və Beynəlxalq Optika Mühəndisliyi Cəmiyyətinin üzvüdür, bundan başqa o, həmçinin Latviya Elmlər Akademiyasının üzvlüyünə sahibdir, hətta 1999-cu ildə sonuncudan "Böyük" medala layiq görülmüşdür.

## Patentləri
Upatnieks holoqrafiya və uzlaşma radiasiyası sahələrində iyirmi ABŞ Patentinin sahibi və ya ortaq sahibidir.

## İstinadlar
Adelhayd Kofler

**Adelhayd Kofler** – Avstriyanın ixtiraçı, mineralogist və oftalmoloqudur. Vyana Universitetindən məzun olub.

## Həyatı
Adelhayd Kofler 24 İyun 1889-cu ildə anadan olub. Amstetdə oxuduqdan sonra 1903-1907-ci illərdə Çexiyanın Brno şəhərindəki bələdiyyə qız məktəbində təhsilinə davam edib. 1907-1911-ci illərdə Vyana Universitetində ali təhsil alıb. 1911-ci ildə liseylərdə gənc qız şagirdlərə riyaziyyat, fizika fənnlərini öyrətmək üçün ixtisas imtahanından keçdi. 1912-ci ildə yüksək səviyyəli məktəblərdə dərs keçmək üçün yetərlilik imtahanı verdi. Daha sonra Vyanada liseydə dərs keçməyə başladı. 

1913-cü ildə Fridrix Yohan Karl Bekin rəhbərliyi altında mineralogiya üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1917-ci ildən Vyana Universitetində oftalmologiya üzrə tibb təhsili aldı və 1921-ci ildə oftalmologiya üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdi.

Həmin ildə əczaçı LÜdviq Kofler ilə ailə həyatı qurdu. 1925-ci ildə ailəsi ilə birlikdə İnsburqa köçən Kofler İnsburq Universitetinin Əczaçılıq İnstitutunda yoldaşının elmi işlərinə kömək etməyə başladı.

Mineralogiya elmindən istifadə edərək qarışıq kristalların ərimə və kristallaşma sırasında davranışlarını üzərində təcrübə apardı. Lüdviq ilə birlikdə isti mikroskop və isti dəzgah yaratdılar. 

1954-cü ildə "Fritz Preql" mükafatını qazanıb. 
## Seçilmiş əsərləri
* (Microscopic investigations of the ergot alkaloids I. Ergotamine and Ergotamine)
*
*
* (Polymorphism of organic substances: acridine, catechol, diphenylamine and suberic acid)
*
*
*
* (Micro-Methods for the Identification of Organic Substances and Mixtures of Substances; 1st edition, 1945; 2nd edition, 1948)
*

## İstinadlar
XV Ptolemey

**XV Ptolemey Filopator Flometor Sezar** və ya **XV Ptolemey Sezarion (Balaca Sezar)** () — Ptolemeylər sülaləsinin və Misirin son fironu, Kleopatranın və Sezarın (?) oğlu. Oktavian Avqust tərəfindən öldürülmüşdür.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gözətçi qülləsi

**Gözətçi qülləsi**, növbətçi və ya mühafizəçinin ətrafı müşahidə edə biləcəyi yüksək və təhlükəsiz bir yerdə tikilmiş bir istehkam növüdür. Normal qüllədən hərbi istifadəsi ilə fərqlənir.

Gözətçi qüllələri fiziki təhlükəsizlik və ya yanğın riskinə qarşı meşə sahələrini müşahidə altında saxlamaq kimi tamamilə mülki vəzifələri də yerinə yetirə bilər. Bu gün ərazidə işçi heyətinə ehtiyac olmadığı üçün, gözətçilik işini ətrafında fırlanan bir müşahidə kamerası həyata keçirdir.
III Yan Sobieski

**Yan III Sobieski** () (Polyak: Jan III Sobieski, Latin: *Ioannes III Sobiscius ; 17 Avqust 1629 – 17 Iyun 1696*) 1674-cü ildən ölümünə (1696) qədər Polşa kralı və Reç Pospolitanın Böyük Knyazı olmuşdur.

Polyak zadəgan ailəsində anadan olan Sobieski, Yagelloniya Universitetində təhsil almış və gəncliyində Avropanı gəzmişdir. Bir əsgər və daha sonra komandir olaraq, Xmelnitski Üsyanında, Rus-Polşa Müharibəsində və İsveç işğalı dövründə döyüşlərdə iştirak etmişdir. Sobieski, Osmanlı İmperiyasına qarşı müharibə əsnasında hərbi qüdrətini nümayiş etdirmiş və Polşa və Litvada hörmətli, lider bir şəxsiyyət kimi özünü göstərmişdir. 1674-cü ildə Kral Michaelın gözlənilməz ölümündən sonra Polşa-Litva Birliyinin monarxı seçildi.

Sobieskinin 22 illik hakimiyyəti, əvvəlki münaqişələrin qarışıqlığından sonra çox ehtiyac duyulan Birliyin sabitləşmə dövrü oldu. Rəiyyətləri arasında populyar olan, 1683-cü ildə Vyana Döyüşündə Türklər üzərində qazandığı zəfərlə məşhur olan bacarıqlı bir hərbi lider idi. Məğlub olan Osmanlılar Sobieski'yi "Lehistan Aslanı" adlandırdılar və Papa onu "Qərbin xilaskarı" olaraq alqışladı. Sonrakı yaşlarında xəstəlikdən əziyyət çəkən Sobieski, 1696-cı ildə öldü və Krakovdakı Wawel kral qəsrində dəfn edildi. Onun yerinə Polşa və Saksoniya kralı II Augustus gəldi.

## İstinadlar
Qüllə (memarlıq)

**Qüllə** — hər hansı bir tikinti materialından hazırlanmış, uzunluğu enindən ən azı iki dəfə çox olan bir tikilidir. İlk əvvəllər düşmənləri əvvəlcədən görmək və onlardan müdafiə olunmaq üçün tikilmiş qüllələr zaman keçdikcə;

* aşağı yerlərdə su paylanması,
* sənət əsəri,
* yaşayış məntəqəsi,
* nəzarət məntəqəsi,
* həm də turistik məqsədlər üçün istifadə edilmişdir.

Əsasən kvadrat və ya silindrik hündür bina mənasını verən "qüllə" adının mənşəyi ərəbcə "qüllə" sözündəndir. Sivri uclu piramida formalı tikililər hündürlüyünə baxmayaraq qüllə adlandırılmırlar. Qüllə sözündə daha çox "qala" mənası axtarılmalıdır. Buna görə piramida və zikkurat tipli tikililəri qüllə adlandıra bilmərik.

Qüllə çox fərqli məqsədlər üçün oxşar üsullarla müasir dövrə qədər tikilmişdir. Bu əvəzolunmaz binanın növlərindən biri də mövcuddur ki, xüsusilə orta əsr müharibələrində çox geniş şəkildə istifadə olunurdu. Bunlar, qalaları dağıtmaq və müdafiəsi ciddi şəkildə təmin olunmuş müdafiə divarlarına çıxa bilmək üçün istifadə olunan təkərlərlə hərəkət edən "hücum qüllələridir". Makedoniyalı İsgəndərin məşhur generalı Antigonosun oğlu Demetrius Poliorcéte tərəfindən ixtira edildiyi deyilən bu qüllələr taxtadan düzəldilmiş, kvadrat planlı, zirehli və ya qalın heyvan dəriləri ilə örtülmüş çoxmərtəbəli piramidal gövdəli idi. Hücumlar zamanı divarların yaxınlığına qədər aparılan bu qüllələrə böyük daşlar və güllələr ata bilən mancanaq kimi digər silahlar da yerləşdirilə bilərdi. Bundan əlavə, hər mərtəbədə zədələnmiş divar səviyyəsinə görə enmək üçün bir mexanizm və əsgərlər mövcud idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Fritz Leonhardt (1989), *Towers: a historical survey*, Butterworth Architecture, 343 pages.

## Xarici keçidlər
Fiziki təhlükəsizlik

**Fiziki təhlükəsizlik**, obyektlərə, avadanlıqlara və mənbələrə icazəsiz girişin qarşısını almaq, işçiləri və əmlakı zərər və ziyanlardan (casusluq, oğurluq və ya terror hücumları) qorumaq üçün hazırlanmış təhlükəsizlik tədbirlərini müəyyənləşdirir. Fiziki təhlükəsizlik, qapalı dövrə televiziya nəzarəti, xüsusi təhlükəsizlik işçisi, qoruyucu baryerlər, kilidlər, giriş nəzarəti protokolları və bir çox digər texnika daxil olmaqla bir çox əlaqəli sistem təbəqəsinin istifadəsini əhatə edir.

## Ümumi baxış
Qorunan obyektlər üçün fiziki təhlükəsizlik sistemləri ümumiyyətlə aşağıdakıları nəzərdə tutur:

* potensial müdaxilələrin qarşısını almaq (məs. xəbərdaredici nişanlar və ətraf mühit nişanları);
* müdaxilə edənləri aşkar etmək və onları izləmək/qeyd etmək (məsələn, dəvətsiz qonaqların xəbərdarlığı siqnalları və CCTV sistemləri);
* müvafiq hadisələrə cavabların hazırlanması (məsələn, təhlükəsizlik işçiləri və polis tərəfindən).
Oğurluq

**Oğurluq** — özgə əmlakını gizli surətdə talama, qanunsuz mənimsəmə və ya sahiblik hüququnun pozulması halı. Bəzi oğrular şəxsi maraqları üçün oğurluq edirlər, bəziləri isə ehtiyac və ya çarəsizlik üzündən oğurlaya bilər. Bəzi hallarda oğurluq asılılıq və ya digər psixi sağlamlıq problemlərindən qaynaqlanır. Oğurluq qanuna ziddir və cinayət sayılır. Oğurluq edən şəxslər cərimə və həbs cəzası kimi nəticələrlə üzləşə bilərlər. Oğurluğun ən geniş yayılmış növlərindən biri şopliftinqdir.

## Quranda oğurluq haqqında olan ayə

Oğru kişi ilə oğru qadının gördükləri işin əvəzi kimi Allahdan cəza olaraq əllərini kəsin. Allah qüdrətlidir, hikmət sahibidir! (Maidə surəsi, ayə 38)

## Həmçinin bax
* Cibgirlik

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Allen, Michael. *Textbook on Criminal Law*. Oxford University Press, Oxford. (2005) .
* Criminal Law Revision Committee. 8th Report. Theft and Related Offences. Cmnd. 2977
* Green, Stuart P. *Thirteen Ways to Steal a Bicycle: Theft Law in the Information Age*. Harvard University Press, Cambridge, MA (2012). 
* Griew, Edward. *Theft Acts 1968 & 1978*, Sweet & Maxwell. 
* Ormerod, David. *Smith and Hogan Criminal Law*, LexisNexis, London. (2005) 
* Maniscalco, Fabio, *Theft of Art* (in Italian), Naples – Massa (2000) 
* Smith, J. C. *Law of Theft*, LexisNexis: London. (1997) .
* 
* *Кочои С. М.* Ответственность за корыстные преступления против собственности.- 2-е изд., дополненное и переработанное.-М.: АНТЭЯ 2000; Профобразование, 2000.-288 с. ISBN 5-93476-009-2
* Уголовное право России. Части Общая и Особенная / М. П. Журавлёв, А. В. Наумов и др.; под ред. А. И. Рарога. — 5-е изд., перераб. и доп. — М.: ТК Велби, Проспект, 2004. — 696 с. ISBN 5-98032-591-3.
* *Бойцов А. И.* Преступления против собственности. — СПб.: Юридический центр Пресс, 2002. — 775 с. ISBN 5-94201-062-5
* Постановление Пленума Верховного Суда РФ от 27.12.2002 N 29 (ред. от 16.05.2017) «О судебной практике по делам о краже, грабеже и разбое»

## Xarici keçidlər

*
Dələduzluq

**Dələduzluq** — ən ümumi mənada aldatma məqsədilə qəsdən həyata keçirilən cinayət hərəkətidir. Dələduzluq növlərinə görə fərqlənə bilər. Arxeologiya, ədəbiyyat, daşınmaz əmlak, sənəd saxtakarlığı və s. dələduzluq növləri vardır.
Aldatma, özgə əmlakını əmlak hüququnu ələ keçirmək niyyətində olan şəxs tərəfindən bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatların verilməsi və ya həqiqi məlumatların gizlədilməsi, yaxud da əmlakın ələ keçirilməsinə yönəlmiş qəsdən törədilən başqa hərəkətlərin edilməsi, əqdin predmeti olan saxta əşyaların və ya saxta sənədlərin təqdim edilməsi, onların əldə edilməsi, malların alınması zamanı aldadıcı üsullardan istifadə edilməsi və ya hesablaşma görüntüsünün yaradılması və sair.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Edward J. Balleisen *Fraud: An American History from Barnum to Madoff*.  (2017). Princeton University Press.
* Fred Cohen *Frauds, Spies, and Lies – and How to Defeat Them*.  (2006). ASP Press.
* Green, Stuart P. *Lying, Cheating, and Stealing: A Moral Theory of White Collar Crime*. Oxford University Press, 2006. 
* Review Fraud – Alex Copola Podgor, Ellen S. *Criminal Fraud*, (1999) Vol, 48, No. 4 American Law Review 1.
* The Nature, Extent and Economic Impact of Fraud in the UK. February, 2007.
* ''The Fraudsters – How Con Artists Steal Your Money''.  by Eamon Dillon, published September 2008 by Merlin Publishing
* Zhang, Yingyu. *[https://cup.columbia.edu/book/the-book-of-swindles/9780231178631 The Book of Swindles: Selections from a Late Ming Collection]*. Columbia University Press, 2017. 

## Xarici keçidlər

* Association of Certified Fraud Examiners
* "Common Scams and Crimes" list from the Federal Bureau of Investigation
* Fraud Section of the U.S. Department of Justice, Criminal Division
* https://e-qanun.az/framework/47280
* https://parvizmammadov.az/deleduzluq-menimseme-talama/
Xüsusi təhlükəsizlik işçisi

**Xüsusi təhlükəsizlik işçisi** fərdlərin, təşkilatların və ya dəyərli varlıqların qorunması işini görən bir insandır. Xüsusi mühafizəçilər rabitə, yanğın, fəlakətlər, partlayıcı maddələr, şəxslərin qorunması, təhlükəsizlik sistemləri, hadisə yerində tədqiqat, hüquq, ilk tibbi yardım, narkotik maddələr, silahlar, izdiham mövzusunda təlimlər alırlar.
Qıfıl

**Qıfıl** — otaq qapıları, qutu qapaqları kimi varlıqların mühafizəsinə xidmət edən obyektlərin istənməyənlər tərəfindən açılmasının qarşısını almaq üçün yerləşdirilmiş; açar kimi fiziki bir obyekt və ya şifrə kimi müxtəlif təhlükəsizlik kombinasiyaları ilə açıla bilən mexaniki və ya elektron cihaz. Kilidlər qapılar, örtüklər və ya divarlar içərisində quraşdırılmış cihazlar ola bilər və ya sonradan kilidlənəcək obyektə yapışdırılan asma kilidlər kimi əşyalar da ola bilər. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Con Vik 3

**Con Vik 3** () — baş rolda Keanu Reevesin oynadığı, 2019-cu ildə efirlərə çıxan ABŞ döyüş filmi. John Wick və John Wick 2 filmlərinin davamı sayılır. Birinci və ikinci filmlərdə zəncirvari şəkildə baş verən hadisələrin davamını göstərir. Çəkilişlərinə 2018-ci ilin əvvəllərində başlanılmış və 29 may 2019-cu ildə yayımlanmışdır.

## İstinadlar
Qapalı dövriyyəli televiziya

**Qapalı dövriyyəli televiziya** ( *və ya CCTV*) kameraların görüntü siqnallarını müəyyən bir yerə ötürdükləri bir sistem.

Televiziyadan ən vacib fərq siqnalın hər kəsə açıq formada ötürülməməsidir. Bir sözlə, CCTV banklar, şirkətlər və hava limanları kimi obyektlərin istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş bir televiziya sistemidir. Həm də müəyyən bir ərazinin görüntüsünün müəyyən monitorlara verildiyi bir ekran sistemi kimi düşünmək olar. CCTV-nin əvvəllər eksperimental istifadəsi olsa da, bu gün ümumiyyətlə təhlükəsizlik məqsədilə quraşdırılır.

CCTV sistemi CCTV kameralar, linzalar, rəqəmsal videorekorderlər və monitorlardan ibarətdir. CCTV sisteminin ən vacib xüsusiyyəti görüntülərin zamanla mütənasib şəkildə qeyd edilməsidir.

## Tarixçəsi
İlk ticarət məqsədli CCTV sistemi ABŞ-da 1949-cu ildə Vericon tərəfindən elan edilmişdir. İlk bağlı dövriyyəli televiziyalarının ən böyük problemi, video görüntülərin çəkilməsinin mümkün olmaması idi. Bu da öz növbəsində, monitorların daimi olaraq bir operator tərəfindən izlənilməsini tələb edirdi. Video qeyd yalnız 1970-ci illərdə videomaqnitofon (VCR) çıxdıqdan sonra mümkün oldu. 1990-cı illərin sonunda rəqəmsal videorekorderlərin tətbiqi ilə video lentlər yerinə sabit disklərdə (HDD) qeyd dövrü başladı. Bu gün də CCTV videorekorderlərində sərt disklərdən istifadə olunur.

## İstifadə sahələri

### Təhlükəsizlik və cinayətkarlıqla mübarizə
CCTV bu gün elektron təhlükəsizlik sənayesinin bir hissəsinə çevrilmişdir. Türkiyədə, 2007-ci ildən bu yana qurulmağa başlayan MOBESE (Mobil Elektron Sistemlər İnteqrasiyası) ilə İstanbulda cinayət və cinayətkarlıqla mübarizə məqsədilə 1206 nöqtədə cəmi 4212 kameralı coğrafi baxımdan geniş bir əraziyə yayılmış CCTV sistemi yaradılmışdır. Bu gün demək olar ki, bütün şəxsi şirkətlərdə CCTV sistemləri mövcuddur. Çox yayılmış olmasa da, evdə istifadə üçün uyğun olan CCTV sistemləri, tədricən baxıcıya nəzarət, ev heyvanlarına nəzarət və bənzər məqsədlər ilə təhlükəsizlik məqsədləri üçün istifadə olunur.

### Yol hərəkəti nəzarəti
İnkişaf edən texnologiya ilə birlikdə yol hərəkəti qaydalarını pozan nəqliyyat vasitələrinin aşkarlanması üçün İstanbulda və Türkiyənin müxtəlif vilayətlərində EDS (Elektron İdarəetmə Sistemi) adı ilə tanınan CCTV sistemləri yaradılmışdır. Trafik monitorinqində istifadə olunan bəzi kameralarda proqram və ya hardware vasitəsilə nömrə müəyyənləşdirmə və qeyd etmə xüsusiyyəti mövcuddur. Bundan əlavə, sistemlərinə əvvəlcədən yüklənmiş avtomobil nömrələrini oxuduqları avtomobil nömrələri ilə müqayisə edə bilirlər.

### Nəqliyyatda təhlükəsizlik
Əsasən sərnişin daşımalarında istifadə olunan avtobuslar, dəniz avtobusları, bərələr, qatarlar kimi nəqliyyat vasitələrinə quraşdırılan və şoka davamlı xüsusi komponentlərlə istehsal olunan CCTV sistemlərinin istifadəsi artmaqdadır.

## İstinadlar
Rusiyada reqbi

**[[Rusiya]]da** **[[reqbi]]** məşhur idman növlərindən biridir. Ölkədə 2007-ci ilin məlumatına görə 365 klub və 21670 reqbiçi qeydə alınıb. 2021-ci ilin məlumatlarına görə klub sayı 71-ə qədər azalıb. Həmçinin reqbi üzrə müntəzəm olaraq Rusiya çempionatı keçirilir.

16 aprel 2021-ci il tarxi üçun kişilərdən ibarət Rusiya millisi dünya reytinqində 20-ci yerdədir. Qadınlardan ibarət milli komanda isə dünya sıralamasında 14-cü yerdə qərarlaşıb.

Rusiyada reqbi idmanının idarə edilməsini Rusiya Reqbi Federasiyası həyata keçirir. Bu federasiya 1936-cı ildə təsis edilmiş SSRİ Reqbi Federasiyasının hüquqi varisidir. Rusiya Reqbi Federasiyası 1990-cı ildən Dünya Reqbi Federasiyasının üzvüdür.

## Tarixi
Əksər ölkələrdə olduğu kimi Rusiyayada reqbi Böyuk Britaniyadan gəlib. Ölkədə ilk reqbi oyunu 1886-cı ildə baş tutub. Amma Rusiyada bu idman növu üzrə yarışların keçirilməsi təklifi daha əvvəl olub. Pyotr Lesqraft adlı bir səyyah, 1882-ci ildə cərrah N. İ. Piroqovun xatirəsinə Rusiyada reqbi oyunlarının keçirilməsini təklif etmişdir. Ancaq Rusiyada ilk turnir 1893-cü ildə Moskvada, şagirdlər üçün texniki biliklərin yayılması cəmiyyətində keçirilir.

Oktyabr inqilabından sonra, bir çox əcnəbilər və rus zadəganlarının nümayəndələri ölkəni tərk edirlər, onların arasında çoxlu sayda reqbi ilə məşğul olan insanlarda olur. SSRİ-də ilk oyun "Burestnik" stadionunda, Əməkçilərin Fiziki Tərbiyəsi Cəmiyyətinin və Moskva Yaxt Klubunun komandaları arasında başt tutmuş göruş sayılır. Oyunda hər iki komandaya Futbol üzrə SSRİ yığmasının ilk məşqçisi Mixail Kozlov məşqçilik edir.

1935-ci ildə Moskva Çempionatı keçirilməyə başlayır. Bir il sonra, 1936-cı ildə isə reqbi üzrə SSRİ-nin ilk çempionatı keçirilir. Ancaq ikinci dünya müharibəsinin başlaması səbəbindən çempionat dayandırılır. Müharibədən sonra isə bir müddət reqbi SSRİ-də unudulur.

1957-ci ildə SSRİ-də baş tutan Dünya Gənclər və Tələbələr Festivalı çərçivəsində reqbi təkrar SSRİ-yə geri dönur.

1992-ci ildə SSRİ dağıldıqdan sonra onun varisi olan Rusiyada reqbi inkişaf etməyə başlayır.

## Rusiya Çempionatı
Reqbi üzrə Rusiya çempionatı 1992-ci ildən keçirilir. Peşəkar komandaların iştirak elədiyi "Premyer Liqa", yarımpeşəkar və həvəskar klubların fəaliyyət göstərdiyi "Birinci Dəstə" liqaları var.

Rusiyada həmçinin 50-dən artıq həvəskar klubların iştirak elədiyi "Federasiya Liqası" turniridə fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pak So-cun

**Park Seo-joon** (doğum adı: **Park Yong-kyu**; ) — Cənubi Koreyalı aktyor və model. Daha çox "She Was Pretty (2015)", "Fight for My Way (2017)" ," What's Wrong with Secretary Kim" (2018) və " Itaewon Class (2020)" seriallarından; eyni zamanda "Chronicles of Evil (2015)", "Midnight Runners (2017)", "The Divine Fury (2019)" filmlərindən tanınır.

## Gəncliyi
Socun Seulda anadan olub. Məcburi hərbi xidmətə 2008-ci ildə 19 yaşında başladı və 2010-cu ildə tərxis olundu.

## Karyera
Pak 2011-ci ildə Bang Yonqkuk-un "I Remember" singlinin klipində rol alaraq debut etdi. Ardınca "Dream High 2 (2012)", "Pots of Gold (2013)", "One Warm Word (2013)" və "A Witch's Love (2014)" televiziya dramlarında rol aldı. 2013-cü ilin oktyabrından 2015-ci ilin aprelinədək Music Bank-ın aparıcısı olub.

Çıxış rolları 2015-ci ildə "Kill Me, Heal Me" və "She Wet Pretty" dramlarıyla gəldi. Elə həmin il Pak, "The Chronicles of Evil" triller filmində rol aldı.

2016-cı ildə Pak Qo Ara və Pak Hyon Şik-in ilə birlikdə  adlı gənclik tarixi dramında rol aldı.

Pak, 2017 gənclik romantika draması "Fight for My Way"-də Kim Çi-Von ilə birliktə uğur qazandı. Televiziya serialı Cənubi Koreya-da məşhur oldu və bu zaman aralığında reytinqləri zirvəyə çıxardı. Həmin il, Kanq Hanul ilə aksiyon komediyası "Midnight Runners"-da ilk başrol oynadı. Park, Grand Bell Mükafatları və Koreya Film Tənqidçiləri Dərnəkləri Mükafatları kimi böyük film mükafat mərasimlərində Ən Yaxşı Yeni Aktyor mükafatını qazandı.

Pak, TvN-nin 2018 romantik-komediya dramı "What's Wrong with Secretary Kim"-də , Pak Min-yon ilə birliktə rol aldı. Serial çok bəyənildi. Pak, performansı ilə tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylərə layiq görüldü və Koreya mətbuatı tərəfindən "romantik komediya ustası" adlandırıldı.

Bu yaxınlarda Pak The Divine Fury (2019) adlı filmdə rol aldı. Həmin il Pak, Asiana Beynəlxalq Qisa Film Festivalı üçün xüsusi münsif kimi xidmət etdi. Oscar mükafatına layiq görülən Parazit (2019) filmində də qonaq olaraq rol aldı.

Park 2020-deə JTBC-nin draması olan eyni adlı webtoon-dan əsas götürülən "Itaewon Class"-da bir restoran sahibi olaraq rol oynadı. Dram uğurlu alındı, maraqlı hekayə inkişafı və rəngarəng tamaşaları ilə tərif edildi. Ayrıca Pak, Lee Byenqhon-un rejissorluq etdiyi "Dream" filmində bir futbolçu olaraq başrol Yun Honqdae adında rolu oynayacaq.

## Filmoqrafiya

### Filmləri

### Serialları

## Diskoqrafiya

## Mükafatlar

## İstinadlar
Təhlükəsizlik kamerası

**Təhlükəsizlik kamerası –** mütəmadi şəkildə işləməyə uyğun elektron avadanlıqla istehsal olunan və standart olaraq 75 ohm video siqnal istehsal edən kameralardır. Əsasən CCD, CMOS, DIS kimi sensorlarla istehsal olunurlar. Onların görüntü imkanları televiziya xətləri (TVL, TV Lines) olaraq ifadə olunur. Bu gün 600–700TVL modelləri mövcuddur. Kameraların əsasən əlaqə interfeysləri BNC-dir. Təhlükəsizkik kameraları görüntü siqnalını koaksial kabeldən ötürürlər.

## Təhlükəsizlik kameralarının növləri
Texnologiyanın inkişafı ilə bu sektorda da irəliləyişlər əldə edilmişdir. Müasir dövrümüzün texnologiyası ilə istehsal olunan bu tip cihazlar müəyyən kateqoriyaya ayrılırlar.

* IP kamera
* AHD kamera
* UHD kamera
* IR kamerası
* Günbəz (Dome) kamerası
* Lazer kamerası
* Termal kamera

## Təhlükəsizlik Kamerası Markaları
Kamera sistemləri sahəsində illərlədir tanınmış və marka dəyərlərini qoruyub saxlamış onlarla böyük marka mövcuddur. İnkişaf etməkdə olan texnologiyadan geri qalmadan böyük tədqiqatlar həyata keçirdərək bütün dünyada əhəmiyyətli bazar payı qazanan markalar mövcuddur
.

## Videorekorder
1990-cı illərin sonuna qədər Multipleksorlar vasitəsilə video kaset qeyd ediciyə qoşularaq qeydə alınan CCTV kameralar; mərtəbəli şəkildə əvvəlcə kompüter əsaslı qeydiyyat cihazlarında, daha sonra isə Standalone DVR adlanan rəqəmsal videorekorderlərdə qeyd olunmağa başlandı.

## Müşahidə
1990-cı illərdə və ondan əvvəl yalnız video dəyişdiricilər (video switcher) vasitəsilə ancaq ardıcıl izləmələrin aparılması mümkün idi. Birdən çox izləmə yalnız bölücü (quad) ilə mümkün olmuşdur. Ancaq adından da göründüyü kimi, bir quad ekranı yalnız 4 hissəyə bölə bilərdi. Növbəti dövrlərdə cüt səhifə bölücülər təqdim edildi və 8 kamera görüntüsü 4 + 4 formasında izlənə bilən formaya gəlmişdir. Multipleksorların tətbiqi ilə bir ekranda 16 kanal izlənilə bilindi.

Matrix Switcherlar isə daha çox sənaye məqsədləri üçün istifadə olunan və istədiyiniz kamera şəklini istədiyiniz ekrana köçürməyə əsaslanan bir cihaz idi. Bu cihazlar ümumiyyətlə bir idarəetmə vahidi (klaviatura) tərəfindən idarə olunurdu. Çox sayda kamera və monitor yalnız bu matriks dəyişdirici (matrix switcher) ilə idarə oluna bilirdi. Matrix dəyişdiricilər bu gün də qismən istifadə olunurlar.

## İstinadlar
Hüseyn Toqtarqazi

**Hüseyn Toqtarqazi** (; ) — Krımtatar şairi və dramaturqu, müəllim.

## Bioqrafiyası
1881-ci ildə Kokkoz (indiki Sokolinoe) kəndində anadan olmuşdur.

Simferopolda müəllimlər seminariyasını bitirib müəllim kimi işə başlamışdır. Əvvəlcə Yaltanın yaxınlığındakı Autka kəndində, daha sonra Kerç yaxınlığındakı Saraimen kəndində (1902-1903) və nəhayət 1904-cü ildən başlayaraq Feodosiya yaxınlığındakı Xardjibi kəndində müəllim işləmişdir. Xardjibi kəndind əözü bir məktəb qurmuşdur.

Şair və dramaturqun işi yerli zadəganların bir çox üzvlərini narazı salır. 17 sentyabr 1913-cü ildə Xardjibie kəndində bıçaq xəsarətlərindən dünyasını dəyişir.

## Yaradıcılığı
Toqtarqazi əsərlərində cəhalətə və dini fanatizmə qarşı mübarizə aparmışdır. O, ümumi əhalini təhsil almağa çağıran əsl maarifçi idi.

1900-cü illərin əvvəllərində Toxarqazinin şeirləri "Tərcüman" qəzetində və "Şura" və "Yeni əsr" jurnallarında dərc olunur.

"Mollalar Proyekti" (1909), "Rəhimsiz Babalar." (1906) pyeslərinin, "Yağmur duası" hekayəsinin (1906), "Səadət adası" romanının (1911) müəllifidir.

1910-cu ildə Qarasuvbazarda (Beloqorsk) Toqtarqazinin "Krımın nalələri" şeirlər toplusu nəşr olunur.

Şairin bəzi əsərləri həm Sovet dövründə, həm də SSRİ-nin dağılmasından sonra Krım tatar antologiyalarına və dərsliklərinə daxil edilmişdir. İndi (2010-cu illər) milli (Krım tatarları) məktəblərində və məktəb siniflərində "Krım tatarları və xarici ədəbiyyat" mövzusunda öyrənilir. 
Xalq şairinin əsas ilhamvericisi 1905-ci il Birinci Rus İnqilabı idi. Şair-novator kimi fəaliyyət göstərmişdir. Toqtarqazinin ayrıca şeirləri 1883-1918-ci illərdə Baxçasarayda İsmayıl Qasprinskinin nəşr etdiyi "Tərcümə" qəzetində və 1906-1908-ci illərdə Qarasuvbazarda çıxan "Vətən xadimi" qəzetində dərc edilmişdir.

"Nalış Krım" şeirlər toplusunu nəşr edilir 1910). Senzuraya görə icazə verilmədiyi üçün ilk nəşrdə yalnız 8 şeiri çap olundur. "Səadət adası" (1911) romanını, "Mollanın layihəsi", "Dəli Noqay" və "Zalım uşaqlar" əsərlərini yazır.

20 adda məktəblər üçün dərslik tərtib edir (əlifba, antologiya, tarix və ədəbiyyat dərslikləri və s.). Puşkinin fərdi əsərlərini Krım tatar dilinə tərcümə edir.

## İstinadlar
Elena Kountoura

**Elena Kountoura** (; ) — yunan siyasətçisi və dövlət xadimi, model. 2 iyul 2019-cu ildən bəri Avropa Parlamentinin hazırkı üzvü, indi Radikal Sol Koalisiya partiyasını təmsil edir. Məxsus olduğu partiya Avropa Birləşmiş Sol/Sol-Yaşıl Şimalın bir hissəsidir. Keçmişdə, 2015–2016-cı illərdə İqtisadiyyat, İnkişaf və Turizm Nazirliyində Turizm nazirinin müavini və 2016–2019-cu illərdə Turizm naziri olmuşdur. 2004–2007 və 2011–2019-cu illərdə Aleksis Tsiprasın birinci və ikinci kabinetlərində Yunanıstan Parlamentinin üzvü olmuşdur.

## Bioqrafiyası
2 noyabr 1962-ci ildə Afinada anadan olmuşdur.

Atası Alexandros Kunduras yunan ordusunda zabit olmuşdur. "Qara polkovniklər" iqtidara gəldikdən sonra, 13 dekabr 1967-ci ildə Kral II Konstantinin uğursuz əks çevrilişinə qatılır və bundan sonra ordudan kənarlaşdırıldı. Kral tərəfdarı olan siyasi təşkilatın təşkilatçılarından və liderlərindən biri olmuşdur.

### İdman karyerası
Gəncliyində idmanla məşğul olmuşdur. Hündürlüyə tullanmada və eyni zamanda 1978-ci ildə Atletizmdə Panhellenic Çempionatında 100 metrlik maneələrlə qaçışda Yunanıstan çempionu olmuşdur. Uzun illər atletizmdə hündürlüyə tullanma üzrə milli komandanın üzvü olmuşdur.

1984-cü ildə Afina Universitetinin Bədən Tərbiyəsi Fakültəsini bitirib və bakalavr dərəcəsi almışdır.

### Model karyerası
1984–1996-cı illərdə moda sənayesində beynəlxalq bir karyera qurur. 1990-cı ildə CNN tərəfindən dünyanın ilk on modelindən biri seçilir. Parisə köçür, Tokyo, New York və Milanda çalışır. Uzun illər fransız fotoqraf, moda dizayneri və bədii rəhbəri Serge Lutens və yapon kosmetik şirkəti Şiseido ilə əməkdaşlıq edir. 1990-cı illərdə modellər İman və Linda Evanqelista ilə yaxın münasibətdə olmuşdur. Bu modellərlə Elite agentliyində işləmişdir. 1997-ci ildə Yunanıstana dönmüşdür və 2003-cü ilə qədər qadın jurnallarının redaktoru olmuşdur. Şəxsi həyat 1986-cı ildə ispaniyalı futbolçu Mişel Pineda ilə tanış olur. Onlar 1987-ci ildə Vouliaqmenidəki Müqəddəs Qeorqi kilsəsində evlənir. Toyda "Espanyol" futbol komandası iştirak edirdi. Onlar 2,5 ildən sonra boşandı [2].

İkinci dəfə Panionios, Olimpiakos və Yunanistan milli komandasının oyunçusu basketbolçu Sarandis Papaxristopoulos ilə evləniri. Bu evlilikdən onlar iki oğlu dünyaya gəlir — Alexandros və Marios.

## İstinadlar
Rəqəmsal videorekorder

DVR və ya Rəqəmsal Video Rekorder olaraq da tanınırlar. Analoq video siqnallarını əvvəl rəqəmsal hala gətirən və sərt diskdə (HDD) saxlayan bir qeydiyyat cihazıdır. Ümumiyyətlə, onlar elektron təhlükəsizlik sənayesində istifadə olunurlar. Şəxsi istifadəyə xas olan versiyaları PVR *personal video recorder* kimi tanınır. Bu gün DVR-lərin 4, 8, 16, 24, 32 və 64 kanal növləri mövcuddur.

## Tarixçəsi
Ümumi bir baxışa görə, DVR-lərin əcdadı PVR-lərdir. Çünki VCR – **Video Casette Recorder**lərin hələ də geniş istifadə olunduğu 1990-cı illərin sonunda, ilk dəfə canlı TV yayımlarını yaza bilən PVR-lər istifadə olunmağa başlandı. PVR əslində sabit disk texnologiyasındakı inkişafların bir zərurətinə çevrildi. 3,5 düym ölçüsündə və artan saxlama qabiliyyətində olan sabit disklər video lentləri tez bir zamanda əvəz etdilər.

Nəhayət video təhlükəsizlik texnologiyası da rəqəmsal inqilabı çox tez yaşadı. Əvvəl etiketlənmiş lentlərin saxlanmasına əsaslanan video qeyd arxivi; öz yerini döngülü (cycle) qeydiyyat həyata keçirə bilən və məlumatların sıxışdırılaraq saxlanıldığı rəqəmsal mühitə buraxmışdır. VCR dövründə tək bir bölünmüş video ekranı 960 saata qədər saxlanıla bilərdi, lakin rəqəmsal inqilabla məhdudiyyətlər qaldırıldı. Hər şeydən əvvəl, hər kamera girişi ayrıca edildiyi üçün vizual təsbirlər də müstəqil olaraq saxlanıla bilirdi. Üstəlik, buna baxmayaraq qeydlər həftələrcə saxlanıla bilirdi.

Bu gün Rəqəmsal videorekorderlər D1 görüntü imkanında həftələr, hətta aylar boyu çəkiliş həyata keçirdə bilirlər.

## İstinadlar
Jirayr Liparityan

**Jirayr Liparityan** (; 10 iyul 1945, Beyrut, Livan) — erməni əsilli Amerika tarixçisi və diplomatı.

## Həyatı
Jirayr Liparityan 10 iyul 1945-ci ildə Beyrutda erməni ailəsində anadan olub.

Los-Anceles Kaliforniya Universitetini bitirib, tarix elmləri doktorudur.

1993-cü ildə Ermənistan xarici işlər nazirinin birinci müavini, 1991-1994 və 1994-1997-ci illər ərzində Ermənistan Prezidentinin siyasi analiz məsələləri üzrə müşaviri, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi və xüsusi tapşırıqlar üzrə elçisi vəzifələrində çalışıb.

Hal hazırda Miçiqan universitetində dərs deyir, Erməni tarixi kafedrasının müdiridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Acam-france.org saytında profili
Aleksandr Sobolyev

**Aleksandr Sobolyev** (rus. Алекса́ндр Со́болев , ) — Rusiyalı futbolçu, Moskvanın "Spartak" və Rusiya yığmasının hücumçusu.

Barnaulun "Dinamo" klubunun yetirməsidir.

## Karyerası
Futbolçu karyerasına doğulduğu Barnaul şəhərinin "Dinamo" klubunda başlayıb. "Dinamo"nun ikinci komandasının heyətində 2015-ci ildə, Rusiya çempionatının 3-cü dvizionun oyunlarında çıxış edib.

2016/17 mövsümündən əvvəl "Tom" futbol klubuna keçir. Futbolçu "Tom" klububundada gənclər komandasında çıxış edir. Futbolçunun "Tom" klubunun gənclər komandasında debütu, 31 iyul 2016-cı il tarixində "Krasnodar" ya qarşı gənclər birinciliyinin 1-ci turu çərçivəsində qarşılaşmada baş tutur. Futbolçunun "Tom" klubunun əsas heyətində Rusiya Premyer Liqasında debütu isə, 5 dekabr 2016-cı ildə "Ufa" komandası ilə oyunda baş tutur. "Tom"un heyətində futbolçu 37 oyunda 9 qol vurur.

29 dekabr 2017-ci ildə futbolçu Rusiya çempionatının aşağı liqasında yarışan Samaranın "Krılya Sovetov" klubu ilə müqavilə bağlayır. "Krılya Sovetov" klubunun heyətində 4 mart 2018-ci ildə Dinamo Sankt-Peterburq ilə oyuna debüt edir. Futbolçu Samara klubunun heyətində 42 oyunda meydana çıxaraq 19 qol vurur.

2 fevral 2019-cu il tarixində "Yenisey" klubu futbolçunu 2018/19 mövsümünün sonuna qədər icarəyə göturur. "Yenisey" klubunun heyətində meydana çıxdığı 10 göruşdə 3 qol vurur.

29 yanvar 2020-ci il tarixində Moskvanın "Spartak" klubu, futbolçunu sonradan almaq şərti ilə 6 aylıq icarəyə göturur. Moskva klubu futbolçunun icarəsi üçun 500 min avro, tam hüquqlu transferinə görə isə 4 500 000 avro ödəyir.

## Uğurları

### Komanda
* "Krılya Sovetov"
** Rusiya Milli Futbol Liqasının gümüş mükafatçısı: 2017/18

### Fərdi
* Rusiya Premyer Liqasında ayın ən yaxşı futbolçusu (2): iyul 2019, mart 2021

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Təqlidçi demokratiya

**Təqlidçi demokratiya** (buna kvazidemokratiya, psevdodemokratiya, dekorativ demokratiya, manipulyativ demokratiya, süni demokratiya, marionet demokratiya  da deyilir) - bu formada əslində hakimiyyət bir qrupun, hakim partiyanın, şəxsin əlində cəmləşir. Ancaq belə hesab olunur ki, guya, xalq hakimiyyətini özü formalaşdırır.
Roman Tuqaryev

**Roman Tuqaryev** (, ) — Rusiyalı futbolçu, mövqeyi sağ cinah vingeridir. Hal hazırda Rusiyanın "Rostov" klubunda oynayır.

## Karyerası
Futbol ilə 3 yaşında olarkən məşğul olmağa başlayıb. Futbolu öyrənməyə başladığı ilk klub, İjevski təmsil edən "Qazovik" klubunun uşaq komandası olub. 11 yaşında olarkən Moskvanın "Lokomotiv" klubunun uşaq komandasına keçib. "Lokomotiv"də ilk məşqçisi Aleksandr Basov olub.

Rusiya Çempionatının ikinci dvizionun 2017/18 mövsümündə, "Lokomotiv" klubunun farm klubu olan "Kazanka" futbol klubunun heyətində debüt edib. "Kazanka" klubunun tarixində ilk hit-triki edən futbolçudur.

2018-ci ilin yayında "Lokomotiv"in əsas komandasının heyətinə daxil edilir və futbolçunun adı klubun 2018/19 mövsumu üçun olan iştirak ərizəsinə salınır. 29 sentyabr 2018-ci il tarixində "Lokomotiv"in "Ahmed" komandası ilə oyununda, Rusiya Premyer Liqasında debüt edib.

17 oktyabr 2020-ci il tarixində, futbolçu mövsumun sonuna kimi "Rostov" klubuna icarəyə verilir.

12 fevral 2021-ci il tarixində "Rostov" oyunçunun transfer hüququnu tam alır və onunla 5 illik müqavilə imzalayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
El Fenninq

**El Fenninq** (; ) — amerikalı aktrisa və model.

## Filmoqrafiya
* Nyu-Yorkda yağışlı bir gün (2019)

## İstinadlar
MOBESE

**MOBESE** (Mobil Elektron Sistemlər İnteqrasiyası) — Türkiyənin 81 vilayətində yaradılmış sistem ilə cinayət və cinayətkarlıqla mübarizə aparan təhlükəsizlik qüvvələrinin əlini gücləndirmək məqsədilə yaradılmış kameralı təhlükəsizlik sistemləridir. 2007-ci ildən bəri quraşdırılmış sistemlərin xərcləri Daxili İşlər Nazirliyinin büdcəsi və xüsusi vilayət idarələri tərəfindən qarşılanır. Türkiyə Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən 148 milyon 193 min TL xərclənmişdir. Tabeliyində olan təşkilatlar;

* Komanda İdarəetmə Mərkəzi
* Avtomobil Müşahidə Sistemi
* Səyyar Avtomobil Sorğu Sistemi
* Nəzarəti Təkmilləşdirmə və İdarəetmə Sistemi
* Zona Müşahidə Sistemi
* Nömrə Müəyyənləşdirmə Sistemi Mərkəzi
* Mobil Əməliyyatların İdarəedilməsi
* Polis Şöbələrinin Kompüter Şəbəkəsi.

## İstanbul
2012-ci ilin aprel ayına kimi sayı 4220 olan kameralar, daha 480 ədəd artırılaraq 4700-ə çatdırılacaqdır. Bundan əlavə, 25 məntəqəyə quraşdırılacaq nömrə müəyyənləşdirmə sistemi qısa bir müddət ərzində hərəkətdə olan nəqliyyat vasitələrinin oğurluq olub-olmadığı barədə məlumat verəcəkdir. Kamera sayının 10.000-ə çatdırılması hədəflənir.

1.206 məntəqə (4.212 kamera), 40 yerdə 160 HD kamera.

### Vertolyotdan görüntü ötürmə sistemi
Helikopterlərdə yerləşdirilmiş kameralardan əldə olunan görüntülər MOBESE mərkəzində quraşdırılmış simsiz sistem və polis helikopterində quraşdırılmış qəbuledici vasitəsilə MOBESE mərkəzinə ötürülür. Bu layihə 40&nbsp;km radiusda olan ərazidən vizual təsvirləri mərkəzə ötürür.

## İstinadlar
Avropa bayrağı

**Avropa bayrağı** () — Avropa İttifaqının və Avropa Şurasının bayrağı kimi istifadə edilən, mavi fonda 12 sarı ulduzla Avropanın birliyini və bütövlüyünü təmsil edir.

Mavi fonda on iki qızıl ulduz bir dairə ibarət olan Avropa bayrağı kimi istifadə olunur. İlk olaraq 1955-ci ildə Avropa Şurası üçün nəzərdə tutulmuşdur, daha sonra Avropa Birliyinin sələfləri olan 1986-cı ildə Avropa İcmaları tərəfindən qəbul edildi. Avropa Şurası bayrağa aşağıdakı şərtlərlə simvolik bir tərif verir, Avropa birliyinin qəbul etdiyi rəsmi simvolik təsvirdə “Qərb dünyası” ndan bəhs olunur:

Qərb dünyasının mavi səmasının fonunda ulduzlar Avropa xalqlarını bir dairə, birlik nişanı şəklində simvollaşdırır. Onların sayı daima on ikidir, on iki rəqəm isə mükəmməlliyin və bütövlüyün simvoludur.

— Avropa Şurası. Paris, 7-9 dekabr 1955-ci il.

Paul M. Levy tərəfindən dizaynına görə digər simvolik şərhlər təklif edilmişdir. Beş guşəli ulduz istək və təhsili təmsil edərək, bir çox milli bayraqlarda istifadə olunur. Ulduzların qızılı olması şöhrət və mərifəti simvolizə etdiyi deyilən günəş rəngidir. Mavi fon isə göyə bənzədilərək, həqiqəti və intellekti simvollaşdırır.

## Qəbulu və istifadəsi
### Xüsusiyyətləri

2004-cü ildə Avropa Şurası tərəfindən internetdə dərc edilmiş qrafik spesifikasiyalara əsasən, bayraq 2:3 nisbətinə malik düzbucaqlı formaya malikdir. On iki sarı ulduz mavi fonda dairənin mərkəzində (radiusu qaldırıcının uzunluğunun üçdə birini təşkil edir) yerləşir. Bütün ulduzlar şaquli olaraq yerləşdirilir, beş nöqtə var və saatın üzündəki saat nömrə mövqeləri kimi bərabər şəkildə yerləşdirilir.

Bayraqın əsas rəngi Pantone "Göy (rəng)", qızıl ulduzlar isə Pantone "Sarı" da təsvir edilmişdir:

Avropa Şurasının 2013 loqosunda rənglər:

On iki ulduzlu *Avropanın bayrağı* 1950-ci ildə dizayn edilmiş və 1955-ci ildə rəsmi olaraq Avropa Şurası tərəfindən rəsmən qəbul edilmişdir. Eyni bayraq 1983-cü ildə Avropa Parlamenti tərəfindən qəbul edilmişdir. 2005-ci ildə Avropa Konstitusiyasının təsdiqlənməsi ilə Avropa Birliyinin rəsmi bayrağı kimi qəbul edilməsi təklifi uğursuz oldu və 2007-ci ildə Avropa Parlamenti bayrağı rəsmi olaraq öz istifadəsi üçün qəbul etdi.

## İstinadlar
Münəvvər Əliyeva

* Münəvvər Əliyeva (aktrisa, 1951)
* Münəvvər Əliyeva (aktrisa, 1971)

## Həmçinin bax
* Münəvvər
* Əliyeva
İrina Madziy

**İrina Madziy** (; ) — Ukrayna jurnalisti.

## Həyatı
İrina Madziy 12 mart 1970-ci ildə Qostanay vilayətində anadan olmuşdur. İvan Franko adına Lvov Milli Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib.

2007-ci ildən 2021-ci ildə vəfat edənə qədər Ukrayna Jurnalistlər Birliyinin üzvü idi.

11 aprel 2021-ci ildə Ukraynanın Borşçiv şəhərində vəfat etdi.

## İstinadlar
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Əsasnaməsi

**Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Əsasnaməsi** — BMT Nizamnaməsinin ayrılmaz hissəsi, Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin təşkilati prinsiplərini, fəaliyyət qaydasını, səriştəsini və prosedurunu müəyyənləşdirir. Məhkəmənin fəaliyyəti üçün hüquqi əsasdır.

## Tarixi
### Daimi Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi
Mübahisələrin sülh yolu ilə həlli üçün nəzərdə tutulmuş ilk beynəlxalq məhkəmə orqanı, Millətlər Birliyinin himayəsində 1920-ci ildə yaradılan Daimi Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi (DBƏM) idi.

Palata, Millətlər Birliyi tərəfindən yaradıldı və maliyyələşdirildi, bununla birlikdə Palata, Liqanın bir hissəsi deyildi və Əsasnamə Liqanın Əsasnaməsinin bir hissəsi deyildi. Liqaya üzv olan bir dövlət avtomatik olaraq DBƏM nizamnaməsinə tərəf çevrilmədi. Digər tərəfdən, bu müqavilələrlə əlaqəli mübahisələrdə PPMP-nin yurisdiksiyasını təmin edən bir neçə yüz müqavilə imzalanmışdır.

1922-1940-cı illər arasında DBƏM 29 dövlət mübahisəsinə qərar vermiş və demək olar ki, hamısı həyata keçirilmiş 27 məsləhət rəyi vermişdi. Palata beynəlxalq hüququn inkişafına da böyük töhfə vermişdir. Fəaliyyəti İkinci Dünya Müharibəsi ilə kəsildi və daha sonra 1946-cı ildə Millətlər Birliyi ilə birlikdə Palata ləğv edildi. Palatanın yerinə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi gəlir.

### Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin yaradılması
9 oktyabr 1944-cü ildə, Dumbarton-Oks Konfransının sonunda, belə bir təşkilat çərçivəsində beynəlxalq bir məhkəmə orqanının yaradılması ilə bağlı müddəalar da daxil olmaqla, "Ümumdünya Beynəlxalq Təşkilatının yaradılması təklifləri" qəbul edildi. 1945-ci ilin aprelində Vaşinqtonda toplanan Dumbarton Oaksda təmsil olunan dörd dövlət adından gələcək bir məhkəmə qurumu olan Amerika Birləşmiş Ştatları üçün bir nizamnamə layihəsi hazırlamaq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Hüquqşünaslar Komitəsi, 44 əyalət. Bu komitə tərəfindən DBƏM Əsasnaməsinə əsaslanaraq hazırlanmış layihə, 25 aprel 1945-ci ildə San Fransiskoda açılan Birleşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Təşkilatın Qurulması Konfransına təqdim edildi.

## Əsasnamənin quruluşu və tərkibi
Əsasnamə 5 fəsildə bölünür və ümumilikdə 70 maddədən ibarətdir.

Əsasnamə elan edən 1-ci maddə ilə başlayır:

Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının əsas məhkəmə orqanıdır. Daimi Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Əsasnaməsinə əsaslanan və bu Əsasnamənin ayrılmaz hissəsini təşkil edən əlavə edilmiş Əsasnaməyə uyğun olaraq fəaliyyət göstərir.

Qalan 69 məqalə 5 fəsildə qruplaşdırılmışdır:

* Fəsil I: Məhkəmənin təşkili (Maddələr 2-33)
* Fəsil II: Məhkəmənin səlahiyyətləri (Maddələr 34-38)
* Fəsil III: Məhkəmə icraatı (Maddələr 39-64)
* Fəsil IV: Məsləhətçi fikirlər (Maddələr 65-68)
* Fəsil V: Dəyişikliklər (Maddələr 69-70).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Əsasnaməsi
* Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Əsasnaməsi BMT-nin saytında
* Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Əsasnaməsi rəsmi saytı
* Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Əsasnaməsi rəsmi saytı
*
Vətəndaşsızlıq hallarının azaldılması haqqında Konvensiya

**Vətəndaşsızlıq hallarının azaldılması haqqında Konvensiya** —  suveren dövlətlərin vətəndaşlıqsızlığı azaltmağa razı olduqları 1961-ci il Birləşmiş Millətlər Təşkilatının çoxtərəfli müqaviləsidir. Konvensiya əvvəlcə Qaçqınların Statusuna dair Konvensiyanın Protokolu kimi hazırlanmışdır, Vətəndaşsızların Statusuna dair 1954-cü il Konvensiyası isə qaçqın olmayan və buna görə də Konvensiyaya tabe olmayan vətəndaşlığı olmayan şəxsləri əhatə etmək Qaçqınların Statusu üçün qəbul edilmişdir..

## Vətəndaşsızlıqla mübarizə üçün BMT-nin fəaliyyətinə arxa plan
right|thumb| 1949-cu ildə 1954-cü ildə Vətəndaşsızların Statusuna dair Konvensiyanın qəbul edilməsinə və 1961-də Vətəndaşsızlığın Azaldılması Konvensiyasının tamamlanmasına ilham verən Qətnamənin qəbul edildiyi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası.

İkinci Dünya müharibəsi dövründə və ondan dərhal sonra siyasi qeyri-sabitliyin yaratdığı miqrasiya, faktiki olaraq vətəndaşı olmayan şəxslər da daxil olmaqla, görünməmiş sayda köçkünün yaratdığı problemlərin beynəlxalq miqyasını vurğuladı.

Ümumdünya İnsan Haqları Bəyannaməsinin (1948) 15-ci maddəsində deyilir:

Hər kəsin vətəndaşlıq hüququ var.
Heç kim könüllü olaraq vətəndaşlıq və ya vətəndaşlığını dəyişdirmək hüququndan məhrum edilə bilməz.

## İstinadlar
İlmi Ümerov

**İlmi Ümerov** (; ) — Ukraynalı dövlət xadimi, 2015-ci ildən bəri Krım Tatar Milli Məclisi sədrinin müavini, 2002–2005-ci illərdə Krım Ali Şurası sədrinin müavini, 2005–2014-cü illərdə Baxçasaray rayonu dövlət idarəsinin başçısı.

## Bioqrafiyası
1980-ci ildə Əndican Dövlət Tibb İnstitutunun tibb fakültəsini bitirmişdir. 1980–1981-ci illərdə Fərqanə şəhər doğum evinin həkimi olur. 1981–1984 — Fərqanə vilayəti, Marqilan şəhər xəstəxanasının mama-ginekoloqu olur. 1984-cü ildə Marqilan İpək Fabrikinin tibbi hissəsinin anestezioloq-reanimatoloqu olur. 1986–1988-ci illərdə Krasnodar vilayəti Krımsk şəhəri Krım Rayon Xəstəxanasının anestezioloq-reanimatoloqu işləyir. 1990–1992-ci illər arasında Krım, Baxçasaray rayonu Dostluq Kooperativinin Satınalma Mühəndisi olur. 1992–1994-cü illərdə isə Elmaz MMC-nin direktoru olur. 1993-cü ilin payızında Milli Firqə Krım Tatar partiyasının yenidən qurulmasını müdafiə edir. Əsas məqsədlər arasında Ümerov "Krım tatarlarının digər suveren millətlərə bərabər siyasi mövqeyə çatmasını" təsdiqləməyi təklif edir. Ümerov Krımın Rusiya və ya Ukraynanın bir hissəsi olmasına qarşı çıxır. Proqramda "suveren Krım Tatar dövlətinin dövlət dili yalnız Krım Tatar dili ola bilər" deyə vurğulayır. 1994-cü ilin may-oktyabr ayıları daimi peşəkar əsaslarla Krım Ali Sovetinin deputatı olur. oktyabr 1994 — yanvar 1997-ci illərdə Krım Hökuməti Baş nazirinin müavini, yanvar-iyun 1997-ci illərdə Krım Nazirlər Şurası sədrinin müavini kimi fəaliyyət göstərir. 1998–2000-ci illərdə Svitoç İctimai Təşəbbüslər Mərkəzinin prezidenti olur. yanvar 2000-may 2002-ci illərdə Baxçaray Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini kimi fəaliyyət göstərir. may 2002-sentyabr 2005-ci illərdə Krım Ali Şurasının sədr müavini olur. 2004-cü ildəki prezident seçkilərində Viktor Yuşşenkonun etibarlı adamı idi.

2005-ci ildə Ukrayna Prezidenti yanında Milli Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Odessa Regional Dövlət İdarəetmə İnstitutunu — "Dövlət İdarəçiliyi" ni (Dövlət İdarəetmə Magistrini) bitirib.

2005-ci ilin iyulundan 2014-cü ilin avqustuna qədər Baxçaray Rayon Dövlət Administrasiyasının sədri olur. 18 avqust 2014-cü ildə isə sədrlikdən istefa verir. 21 mart 2015-ci ildə Krım Tatar xalqı Məclisi sədrinin müavini seçilir.

12 may 2016-cı ildə İlmi Ümerov Rusiyanın işğalı altında olan Krımda tutulur. İyul ayında Simferopol rayon məhkəməsi, Məclis sədrinin müavini İlmi Ümerovun ona qarşı cinayət işi başlanmasına dair qərarından şikayətini təmin etməkdən imtina edir.

2016-cı ilin avqust ayında məhkəmə qərarı ilə zorla bir psixiatriya klinikasına müayinəyə göndərilir, üç həftə sonra sərbəst buraxılır.

## İstinadlar
Midat Səlimov

**Midat Səlimov** (; ) — Sovet və rus infeksiyanisti. Tibb elmləri doktoru (1963), Professor (1967). Quduzluq əlihinə peyvəndinin yaradıcısı. İkinci Dünya müharibəsinin işyirakçısı, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü. Rusiya Federasiyasının əməkdar elm xadimi.

## Bioqrafiyası
13 dekabr 1918-ci ildə Qaşıq-Jermay kəndində anadan olub. Feodosiyada məktəbdə oxumuşdur.

Krım Tibb İnstitutunu bitirib (1940). Məzun olduqdan sonra Nijneqorsk rayon xəstəxanasına rəhbərlik etmişdir. Böyük Vətən müharibəsi illərində orduya çağırılmış və Uzaq Şərqə göndərilmişdir. 388-ci Piyada Diviziyasında xidmət etmişdir. Hərbi həkim olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir. Tibbi tabur komandiri olaraq hərbi xəstəxanaya rəhbərlik edir. Sovet-Yapon müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. 301-ci hərbi xəstəxanada xidmət etmişdir. 9 Avqust 1945-ci ildən Mançur əməliyyatının iştirakçısı olur.

Müharibədən sonra Moskvada yaşayan ailəsinə qatılır. 1948-ci ildə D. İvanovski adına Elmi Tədqiqat Virusologiya İnstitutunun aspiranturasına daxil olur. Antonin Şubladzenin rəhbərliyi ilə 1953-cü ildə "Epidemik parotit" namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. İki il sonra əsərləri kitab şəklində nəşr olunur.

1951-ci ildən 1961-ci ilədək İ. Meçnikov adına peyvəndlər və zərdablar Tədqiqat İnstitutunun əməkdaşı olur. 1961-ci il Ümumittifaq Konfransında professor Mixail Çumakov Səlimovu laboratoriyası ilə birlikdə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının Poliomyelit və Viral Ensefalit Tədqiqat İnstitutunda işə dəvət edir.

1958–1995-ci illərdə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının quduzluq üzrə mütəxəssisi olur. Dünyanın ilk quduzluq əleyhinə laboratoriyasını qurur.
1963-cü ildə tibb elmləri doktoru, 1967-ci ildən M. Çumakov adına Poliomyelit və Viral Ensefalit İnstitutunun professoru olur.

1963-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir, 1967-ci ildə professor adına layiq görülür.

1998-ci ilin dekabrında Moskvadakı Poliomielit İnstitutunda Rusiya Elmlər Akademiyası Səlimovun 80 illiyinə həsr olunmuş elmi-praktik konfrans keçirir.

2001-ci ildə Moskvada dünyasını dəyişir.

## Elmi fəaliyyət
Rabiologiyada tədqiqatla məşğul olmuşdur. Alimin 100 illiyindən sonra da aktual olan 500-ə yaxın elmi məqalənin və 5 monoqrafiyanın, çox sayda tənzimləyici və təşkilati-metodiki sənədin müəllifidir. Onun rəhbərliyi altında 4 doktorluq və 25 magistr tezisi müdafiə olunmuşdur.

## İstinadlar
Ludmila Quzun

**Ludmila Quzun** () — Moldovalı siyasətçi. O, Moldova Parlamentində Unqeni dairəsini təmsil edən millət vəkili olmuşdur.

## Həyatı və fəaliyyəti
Quzun 26 İyun 1961-ci ildə Moldovanın Faleşti rayonunda anadan olmuşdur. Moldova Demokratik Partiyasını təmsil edərək, 24 fevral 2019-cu ildə Moldova Parlamentinə deputat olaraq daxil oldu və 16 aprel 2021-ci il tarixdə ölümünə qədər vəzifəni icra etdi.

Quzun 7 aprel 2021-ci il tarixindən etibarən COVID-19 diqnozu ilə xəstəxanada müalicə almış, 16 aprel 2021-ci il tarixində isə  vəfat etmişdir.

## Mənbə
Şərəfəddin Fəzlullah Qəzvini

**Şərəfəddin Fəzlullah Qəzvini** () — fars dilində yazılmış və İranın qədim tarixini əhatə edən "*Muacəm fi azər mülük əl-Əcəm*" əsərinin müəllifi.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*