open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kurt Vütrix

**Kurt Vütrix** () — isveçrəli kimyaçı, 2002-ci ildə kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı.

## Bioqrafiyası
Əsas təhsilini Bern Universitetində kimya, fizika və riyaziyyat ixtisası üzrə alıb. 1964-cü ildə Bazel Universitetində doktorluq dərəcəsi almışdır. 1965–1967-ci illərdə Kaliforniya Universitetində (Berkli, ABŞ) Robert Konnik (İngilis dili) üçün çalışmışdır. Sonrakı iş (1967–1969 illər) biofizik Robert Şuman (İngilis dili) ilə Bell Laboratories-də (Murrey Hill, Nyu-Cersi, ABŞ) birgə aparıldı.

K. Vütrix 1969-cu ildə Sürixə (İsveçrə) qayıtdı və burada karyerasını ali texniki məktəbdə davam etdirdi. 1970-ci ildə fərdi dosent, 1972-ci ildə dosent, 1976-cı ildə dosent, 1980-ci ildə biofizika professoru vəzifələrini almışdır.

2002-ci ildə kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı Kurt Vütrix göstərdi ki, NMR- nüvə maqnit rezonansı bioloji makromolekullara tətbiq edilə bilər. Bu, yarım əsrdən çoxdur məlumdur ki, güclü sabit bir maqnit sahəsinə yerləşdirilən atomlar, zəif alternativ elektromaqnit sahəsi ilə üst-üstə düşür, müəyyən bir tezlikdə rezonans verir. Bu tezlik atomun özünün xüsusiyyətlərindən və onun hansı atomlarla əhatə olunmasından asılıdır. Nüvə maqnit rezonansı məlumatlarını şərh edərək, bir molekulun hansı atomlardan ibarət olduğunu başa düşmək və onların necə bağlandığını hesablamaq mümkündür. Lakin uzun müddət belə hesablamalar yalnız kiçik və nisbətən sadə molekullar üçün mümkün idi. 1985-ci ildə K. Vütrix hər bir rezonans siqnalının böyük molekulun hansı xüsusi atomundan gəldiyini müəyyən etmək üçün bir üsul hazırlaya bildi. K. Vütrix metodu həm də bir molekulun qonşu atomları arasındakı məsafəni hesablamağa, yəni son nəticədə onun quruluşunu təsəvvür etməyə imkan verir. İndi bir neçə min zülal molekulunun quruluşu məlumdur və məlumatların 15–20%-i K. Vütrix metodu ilə əldə edilmişdir. Bu kəşfə qədər iri molekulların strukturunu deşifrə etməyin yeganə yolu rentgen şüalarının difraksiya analizi idi, lakin bunun üçün tədqiq olunan maddə kristal formada olmalıdır. Kristal zülal əldə etmək mürəkkəb məsələdir və həmişə uğurlu alınmır, lakin NMR metodu zülalı məhlulda, ən təbii formada öyrənməyə imkan verir. İki metodun birləşməsi daha dəqiq nəticələr verirdi. K. Vütrix elmi dairələrdə təkcə mal-qara üçün deyil, həm də insanlar üçün ölümcül olan "yanlış zülallar" – prionlar, "dəli inək xəstəliyi"nin baş verməsindən məsul olan tədqiqatları ilə geniş tanınır.

Hal-hazırda Sürixdə laboratoriyaya rəhbərlik edir və eyni zamanda Skripps İnstitutunda (La Jolla, San Dieqo, ABŞ) struktur biologiya professorudur.

## Şəxsi məlumatı
2 aprel 2018-ci ildə doktor K. Vütrix Çin daimi yaşayış kartı aldıqdan sonra Çinin Şanxay şəhərində daimi yaşayış yeri aldı.

## Mükafatları
* Louise Gross Horvitz mükafatı — (1991 il)
* Louis-Jeantet mükafatına- Tibb üzrə — (1993 il)
* Kioto mükafatı — (1998 il)
* Otto Varburq medalına- (1999 il)
* Kimya üzrə Nobel Mükafatı — (2002 il)
* Utrext Universitetinin Bijvoet Biomolekulyar Tədqiqat Mərkəzindən Bijvoet medalını — (2008 il)
* Royal Society (ForMemRS) Xarici Təqaüdçüsü seçilmişdir — (2010 il)
* Beynəlxalq Fray Davamlılıq Mükafatına layiq görülüb – (2018 il).

## İstinadlar
Maskalı depressiya

**Maskalı depressiya** və ya **gülümsəyən depressiya** — depressiyanın əlamətləri kimi dərhal tanınmayan simptomlarla xarakterizə edilən depressiyanın alt növü. Davamlı kədər və ya maraq itkisi kimi klassik simptomlar əvəzinə, maskalı depressiyada olan şəxslər, əsas depressiv vəziyyəti gizlədən başqa davranışlar və ya şikayətlər göstərə bilir.

## İstinadlar
Forburq

**Forburq** (alman. Vorburg" qaladan əvvəl") — müdafiə strukturlarının mərkəzi hissəsinə əsas keçidi qorumaq üçün tikilmiş və eyni zamanda qalada yer tapılmayan köməkçi binaların yerləşdiyi yer kimi xidmət edən qala və ya qalanın xarici hasarıdır. 

## Tarixi
Erkən orta əsrlərdən bəri qala ənənəvi olaraq təbiətin özünün təbii qoruma yaratdığı yerlərdə yerləşirdi: yüksək təpə, qayalı uçurum, göldəki ada və s. Eyni zamanda, qalada bütün lazımi təsərrüfat obyektlərini yerləşdirmək üçün yer yox idi: tövlələr, emalatxanalar, anbarlar, pivə zavodları, çörəkbişirmə müəssisələri, mətbəx və digər yardımçı tikililər. 
Bundan əlavə, əsas qalaya giriş (atma körpüsü, qayalar arasındakı cığır və s.) ilkin müdafiə vasitələri ilə təmin edilməli idi.
Çox vaxt qalanı qorumaq üçün qulluqçular, mətbəx işçiləri orada məskunlaşmışdılar.

Beləliklə, "Forburq" anlayışı belə yarandı (alman dilindən - "qalanın qarşısında") qalanın ayrı bir hissəsinin bir qayda olaraq, müdafiə divarı ilə qorumağa çalışdılar.

Zaman keçdikcə forburq əsas qaladan daha böyük bir məkana çevrildi. Buna misal olaraq Monşau və Burresheim qalalarını göstərmək olar.
Əhəmiyyətli və zəngin qalalara ayrıca divarla qorunan bir bazar sahəsi də daxil idi. Eyni zamanda, əsas qalaya giriş hələ də forburq sakinləri üçün əlçatmaz idi.
Dağ qalalarının qarşısında forburq ərazinin relyefinə uyğun olaraq formalaşmışdır.
Forburg qala qapısı qarşısında aypara  formasında idi.

Heldburg qalasında olduğu kimi, relyefə görə fordburq ərazinin xüsusiyyətlərinə görə qaladan xeyli məsafədə yerləşməsi məsləhət görülürdü.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Horst Wolfgang Böhme, Reinhard Friedrich, Barbara Schock-Werner. Wörterbuch der Burgen, Schlösser und Festungen (нем.). — Reclam, Stuttgart, 2004. — S. 255–256. — ISBN 3-15-010547-1.
* Großmann, G. Ulrich. Die Welt der Burgen. Geschichte, Architektur, Kultur (нем.). — C. H. Beck, München, 2013. — S. 96-97. — ISBN 978-3-406-64510-5.
* Krahe, Friedrich-Wilhelm. Burgen und Wohntürme des deutschen Mittelalters. Band 1 (нем.). — Thorbecke, Stuttgart, 2002. — S. 53-55. — ISBN 3-7995-0104-5.
* Piper, Otto. Burgenkunde. Nachdruck der Ausgabe von 1912 (нем.). — Weltbild, Augsburg, 1994. — S. 10-11. — ISBN 3-89350-554-7.
* Herbert de Caboga. Kleine Burgenkunde. Nachdruck der Ausgabe von 1961 (нем.). — Rheinland-Verlag, Köln, 1993. — S. 33. — ISBN 3-7972-0496-X.
* Losse, Michael. Kleine Burgenkunde. 2. Auflage (нем.). — Regionalia, Euskirchen, 2011. — S. 49. — ISBN 978-3-939722-39-7.
Muş Alparslan Universiteti

**Muş Alparslan Universiteti** — Türkiyənin Muş vilayətində fəaliyyət göstərən yüksək təhsil qurumu.

## Tarixi
Universitetin təməli Muş Peşə Kollecindən başlayır. 1986-cı ildə Fırat Universitetinin nərzində yaranan kollecdə Sağlamlıq Elmləri və İnşaat Mühəndisliyi proqramları üzrə dərslər keçirilirdi.

Muş Alparslan Universiteti 29 may 2007-ci ildə yaradılıb. Yarandıqdan sonra Muş vilayətində olan və Fırat Universitetinə bağlı akademik qurumların hamısı Muş Alparslan Universitetinin mülkiyətinə keçmişdir.

Şəhər universiteti kimi fəaliyyət göstərən universitet 2012-2013-cü tədris ilində yeni kampusuna köçərək kampus universiteti adını aldı.

## Akademik strukturu
### Fakültələri

* Təhsil fakültəsi
* İncəsənət və Elmlər fakültəsi
* İqtisadiyyat və İnzibati Elmlər fakültəsi
* Rabitə fakültəsi
* Mühəndislik və Memarlıq fakültəsi
* İlahiyyat fakültəsi
* İdman Elmləri fakültəsi
* Tətbiqi Elmlər fakültəsi
* Stomatologiya fakültəsi

### İnstitutları
* Elm və Texnologiya İnstitutu
* Sosial Elmlər İnstitutu

### Peşə Məktəbləri və Kollecləri
* Muş Texniki Elmlər Peşə kolleci
* Malazgirt Peşə kolleci
* Muş İctimai Elmlər Peşə kolleci
* Muş Sağlamlıq Xidmətləri Peşə kolleci

Muş Peşə Kollecində mövcud olan proqramlar: Mühasibat uçotu, Bank işi, Biznesin idarə edilməsi, Ofis menecmenti, Katiblik, Süd məhsulları texnologiyası, Qida texnologiyası, Elektrik, İnşaat, Sənaye Elektronikası, Maşınqayırma, Avtomobil, Uşaq İnkişafı, Radio və Televiziya texnologiyaları, İctimaiyyətlə Əlaqələr və Təbliğ, Səhiyyə Müəssisələrinin İdarəedilməsi.

## Xarici əlaqələri
* Qafqaz Universitetlər Birliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çesma çayı

**Çesma çayı** () — Xorvatiyada çay, Lonya-Trebej çayının sol qolu. Çayın uzunluğu 124 km, hövzəsinin sahəsi isə 2890 km²-dir.

Çayın orta su sərfi 14,1 sm³ təşkil edir. Çay Dunay çayı və Qara dəniz  hövzəsinə aiddir. Çayın ən böyük qolu Qloqovnitsadır. Bu da onun sağ qoludur.

Çazma şəhəri və bir neçə kənd Çesma çayı sahilində  yerləşir.

Çesma çayı  Qrdjeviça və Barna çaylarının qovuşduğu yerdən,  Bilogora dağ silsiləsinin cənub yamaclarında başlayır. Çayın mənbəyi, Qrubişno-Polye şəhərindən təxminən 6 km şimal-qərbdə, Pavlovaç kəndi yaxınlığında yerləşir. Çesma çayı bol sulu çaydır, qidasını Bilogora və Moslavinski təpələrindən axan çoxsaylı axınlardan alır. Çazma şəhəri yaxınlığında, onun ən böyük qolu olan Qloqovnitsa sağdan Çesma çayından axır. Çesma çayı Sisakdan təxminən 10 km şimal-şərqdə Lonya-Trebej çayına tökülür.

Çayın demək olar ki, bütün məcrası düz bataqlıq ərazilərdən keçir. Çesma çayı və onun qollarında çoxlu hidroloji işlər aparılıb, çayın yatağının böyük hissəsi tənzimlənərək kanala çevrilib, ətrafdakı bataqlıqların əhəmiyyətli hissəsi qurudulub və ya balıq gölünə çevrilib. Bu  bataqlıqların yerində indi Çesma çayına axan çaylardan formalaşmış balıqlı gölməçələr var. Bu gölməçələr Drava və Sava çaylarında yaşayan quşların son sığınacaq yerlərindən biridir. Çay daşqınlarından qorunmaq üçün sahillərindəki banklar möhkəmləndirilib. Çesma çayı boyunca balıq gölməçələri, çaya axan çaylarla qidalanır. Bundan əlavə balıq gölməçələri suda gəzən quşlar üçün yuva yeri və köçəri quşların istirahəti üçün də xidmət göstərir.

Çesma çayı boyunca olan balıq gölməçələrinin ümumi sahəsi 1346  hektardır.

## İstinadlar
All We Know Is Falling

***All We Know Is Falling*** — ABŞ rok qrupu Paramore-un debüt studiya albomu. 26 iyul 2005-ci ildə "Fueled by Ramen" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

**Bonus tracks**

## İstinadlar
Mesobuthus zarudnyi

***Mesobuthus zarudnyii*** Buthidae ailəsinə daxil olan əqrəb növü olub, ilk dəfə Azərbaycanda,  Abşeron yarımadasında 2022-ci ildə rəsmi olaraq sənədləşdirilib  Bu növ zoologiya sahəsinə böyük töhfə verən 1896-1904-cü illərdə Persiyada (indiki İran) əqrəb nümunələrinin geniş kolleksiyası ilə tanınan görkəmli rus zooloqu və tədqiqatçısı Nikolay Zarudnyinın (1859-1919) şərəfinə adlandırılmışdır. .

Chelicerae sarı rəngə malikdir və minimal retikulyasiya nümayiş etdirir. Həm pedipalplar, həm də metasoma seyrək nazik tüklərlə örtülmüşdür. Karapas və tergitlər qırmızı-qəhvəyi görünür, qara piqmentasiya ilə güclü şəkildə qeyd olunur. Eyni zamanda, metasoma, telson, pedipalps və ayaqları sarımtıldan qırmızı-qəhvəyi rəngə qədər dəyişir, metasomal V seqmentinin yalnız bir hissəsi qara olur. 

Növ morfoloji cəhətdən anal lobun iki yerə bölünməsi ilə Azərbaycandan məlum olan digər iki bənzər növdən fərqlənir. Həm *Mesobuthus eupeus*, həm də *[[Mesobuthus persicus|M. persicus]]-un* anal lobu üç hissəyə bölünür.

Yetkinlərin uzunluğu erkəklərdə , dişilərdə isə   arasında dəyişir. Erkəklər adətən dişilərə nisbətən proksimal barmaqlarında daha çox bükülürlər. Pedipalp chelada uzunluğun eninə nisbəti erkəklər üçün 3,2 ilə 3,4 arasında, dişilər üçün isə 3,7 ilə 3,8 arasındadır. Pektinal dişlərin sayı erkəklərdə 25, dişilərdə  isə 17 ilə 22 arasında dəyişir.
Milis (polis)

**Militsiya** və ya **milis** () keçmişdə Rusiya və Sovet İttifaqı, həmçinin kimi bəzi Varşava Müqaviləsi ölkələri və Yuqoslaviya kimi  keçmiş kommunist dövlətlərində, müasir dövrdə isə Belarus, Qırğızıstan, Özbəkistan və Tacikistan kimi bəzi MDB dövlətlərində polislər üçün istifadə edilən rəsmi addır.

## Adı və statusu

Milis Müvəqqəti Hökumətin 17 aprel 1917-ci il tarixli fərmanından irəli gələrək və erkən sovet dövründə Müvəqqəti Hökumətin və bolşeviklərin insanların özünütəşkilatlandırma ilə yeni hüquq-mühafizə orqanını əlaqələndirmək və onu çar polisindən fərqləndirmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Sonralar isə Oktyabr inqilabında və sovet respublikalarında bolşevizm naminə mübarizədə fəal iştirak edən mülki şəxslərdən formalaşdırılmışdır. Onun ilkin adı *fəhlə-kəndli milisləri* olaraq 1917-ci il oktyabr ayının 28-də (Yeni Qaydaya əsasən 10 Noyabr) yaradılmış və sonradan rəsmi adı olan Daxili İşlər Nazirliyi (MVD, *MVD* ) ilə əvəz edilmişdir. Rayon bölmələrinə isə şəhər, rayon, vilayət və s. *daxili işlər idarəsi* deyilirdi. 10 noyabr günü Sovet İttifaqında və 2011-ci ilə qədər isə Rusiyada "milis günü" kimi qeyd olunmuşdur.  

İkinci Dünya müharibəsindən sonra Balkanlarda və Şərq blokunda yaradılmış olan milis qüvvələri nasizmə, faşizmə və Nasist Almaniyasının işğalına qarşı mübarizə aparmış partizan adlanan mülki şəxslərdən ibarət olmuşdur. Bu təhlükəsizlik qüvvələri də bilavasitə öz ölkələrinin Daxili İşlər Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərirdi və bəzi ölkələrdə onların səlahiyyətləri və vəzifələri müxtəlif olsa da, əsasən bütün Dəmir Pərdə ölkələrində eyni idilər.

1990-cı illərdən etibarən isə bir çox Şərq Bloku və keçmiş Sovet İttifaqı ölkələrində milis sözü tədricən polis sözü ilə əvəz edilməyə başlanmışdır. 2000-ci ildə standart olaraq Serb polislərinin geyinmiş olduqları uniformalarda həm *Milicija* (Милиција) sözü, həm də *Policija* (Полиција) sözü yazılırdı. Nəhayət, 2011-ci il mart ayının 11-də Rusiyada aparılmış olan polis islahatı ilə bu ölkədə də milis sözü polis (полиция) sözü ilə əvəz olunmuşdur. 2015-ci ildə isə Ukraynada polis (поліція) sözü milis sözünü əvəz etmişdir.

## Həmçinin bax

* Sovet İttifaqı
* NKVD

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Shelley, Louise I. *Policing Soviet Society: The Evolution of State Control*. London: Routledge, 1996.
Fnatic

**Fnatic** – Birləşmiş Krallıq kiberidman klubu. 23 iyul 2004-cü ildə yaradılmış klub London şəhərində məskunlaşmışdır.

Klubun "League of Legends" komandası Avropanın ən uğurlu komandalarından biri hesab olunur və League of Legends EMEA Çempionatında (LEC) çıxış edir. Komanda 2011-ci ildə keçirilmiş ilk League of Legends üzrə dünya çempionatının qalibi olmaqla yanaşı, 7 dəfə LEC-də çempion olmuşdur.

"League of Legends" komandası ilə yanaşı klubun "Counter-Strike 2", "Dota 2", "Fortnite Battle Royale", "Rainbow Six Siege", "Valorant", "FIFA", komandaları fəaliyyət göstərir. Keçmiş illərdə "Clash Royale", "Heroes of the Storm", "Smite", "PUBG Mobile" komandaları mövcud olmuşdur.

## Tarixi
"Fnatic" 23 iyul 2004-cü ildə Sem Metyus və Anna Metyus tərəfindən yaradılmışdır. 2008–2009-cu illərdə sponsorluq razılaşmasına əsasən "FnaticMSI" adını daşımışdır.

2020-ci ildə Çində fəaliyyət göstərən elektrotexnika şirkəti "Hisense" ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalamışdır. Həmin il "BMW" ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzaladığını açıqlamışdır. 2022-ci ilin noyabrında klub "Fnatic Music" adlı musiqi leyblını yaratmışdır.

## ''League of Legends''

Klubun "League of Legends" komandası 2011-ci ilin martında "myRevenge" komandasının heyəti əsasında yaradılmışdır. Komanda ilk mövsümündə League of Legends üzrə dünya çempionatına vəsiqə qazanmış, finalda 2–1 hesabı ilə gələrək ilk dünya çempionu olan komanda olmuşdur. Lakin növbəti mövsüm dünya çempionatından kənarda qalmışdır.

2013-cü ildə komanda LEC-də həm yaz, həm də yay splitinin qalibi olmuşdur. Rekkles həmin mövsüm daimi olaraq komandaya qoşulmuşdur. Klub dünya çempionatında yarımfinala qədər irəliləsə də, "Royal Club"-a uduzmuşdur. 2015-ci ildə klub 18 qələbə qazanaraq LEC-i məğlubiyyətsiz başa çatdıran ilk komanda olmuşdur. Həmin mövsüm komandada Huni, Reignover, Febiven kimi oyunçular çıxış etmişdir.

2018-ci ildə komandanın heyətinə Hylissang qoyulmuşdur. Komanda həmin mövsüm LEC-in yaz splitində çempion olmuşdur. Həmin mövsüm komanda dünya çempionatında uğurlu çıxış edərək "Edward Gaming" və "Cloud9" kimi komandaları məğlub edərək finala çıxmışdır. Finalda "Invictus Gaming" klubuna məğlub olaraq dünya çempionu ola bilməmişdir. 2020-ci ildə komanda həm yaz, həm də yay splitində LEC finalına çıxsa da, iki finalda da "G2 Esports" komandasına uduzmuşdur.

### Heyət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Mariya Atanasova

**Mariya Georgiyeva Atanasova** (; ) ― bolqar pilot və siyasətçi. O, Bolqarıstanın ilk qadın mülki pilotu, həmçinin dünyada ağır hava gəmisinin komandiri olmuş ilk qadındır.

## Həyatı
Mariya Atanasova 26 dekabr 1926-cı ildə Bolqarıstanın Kalekovets kəndində anadan olub.

Atanasovanın aviasiya sahəsindəki kayerası üçün ilk cəhdi Dolna Mitropoliya Hava Bazasındakı hərbi hava məktəbində təhsil almaq üçün qeydiyyatdan keçməsi olub. Onun müraciəti qadın olduğuna görə rədd edilmiş, lakin bəzi təkid və vədlərdən sonra o və digər qadınlar təhsil müəssisəsinə qəbul edilmişdir. 1950-ci ildə Atanassova və daha 12 qadın bu məktəbi bitirdi. O, 1952-ci ildə uçuş təlimatçısı oldu, daha sonra isə qırıcı pilot kimi təhsilini tamamladı.

Atanasova 1953-cü ildən 1974-cü ilə qədər kommersiya aviaşirkətinin pilotu olub, aviaşirkətin marşrutlarında Li-2 , İl-14 , İl-18 və Tu-134 təyyarələrinin pilotu və komandiri kimi işləyib. Atanasovanın ümumi uçuş müddəti 13 999 saat olmuşdur.

1965-ci ildə o, İl-18 sərnişin təyyarəsini ekstremal şəraitdə Londonun Hitrou Beynəlxalq Hava Limanına endirən ilk qadın olub. Atanasova 1967-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı almış və "Georgi Dimitrov" ordeni ilə təltif edilmişdir. 

Atanasova həm də ictimai fəaliyyətlə məşğul olmuş, 1966-1971-ci illərdə Bolqarıstan Milli Məclisinin 5-ci çağırışının deputatı, 1968-ci ildən isə Bolqarıstan Qadınlar Komitəsinin üzvü olmuşdur.

O, 11 aprel 2000-ci ildə Sofiyada vəfat edib.

## İstinadlar
Rene Zellveqer

**Rene Ketlin Zellveqer** () — ABŞ aktrisası. İki "Oskar" mükafatı, iki "Britaniya Akademiyası Film" mükafatı və dörd "Qızıl Qlobus" mükafatı da daxil olmaqla müxtəlif mükafatların sahibi olan aktrisa 2007-ci ildə dünyanın ən çox gəlir əldə edən aktrisalarından biri olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cim Kerrinin filmoqrafiyası

Cim Kerri müxtəlif kinofilmlərdə, telefilmlərdə, teleseriallarda və video oyunlarında rol almış Kanada və ABŞ aktyorudur. Ümumilikdə 2,5 milyard ABŞ dollarından çox gəlir, eləcə də film başına ortalama 94,3 milyon dollar ilə Şimali Amerikada tarixin ən çox gəlir əldə etmiş 50 aktyorundan biridir. Dünya miqyasında 250 milyon dollardan çox gəlir gətirən 13 filmdə yer almışdır. Ən çox gəlir gətirmiş filmi *"[[Qüdrətli Brüs]]"* filmidir. Kerri baş rol debütünü 1984-cü ildə *"[[The Duck Factory]]"* qısamüddətli teleserialında gənc karikaturaçını canlandıraraq etmişdir. Kino sektorunda ilk baş rol debütünü Loren Hattonun vampiri, Kerrinin isə həmin vampirin qurbanını canlandırdığı 1985-ci ildə buraxılmış komediya qorxu filmi *"[[Once Bitten (film)|Once Bitten]]"* olmuşdur. *"[[Peggy Sue Got Married]]"* (1986), *"[[The Dead Pool]]"* (1988) ve *"[[Earth Girls Are Easy]]"* (1988) kimi filmlərdə ikinci plan rollarda yer almışdır. 

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya

### Sənədli film

### Musiqi videosu

### İnternet

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Donka Uşlinova

**Donka Uşlinova** (; ) ― Makedoniyadakı bolqar azadlıq hərəkatının iştirakçısı, inqilabçı. O, Makedoniya inqilabi təşkilatının üzvü olub. Uşlinova İlinden üsyanı, Balkan müharibələri və Birinci Dünya müharibəsində iştirak edib. O daha sonra Bolqarıstan ordusunda unter-zabit olub.

## Erkən həyatı
Donka Uşlinova 21 dekabr 1880-ci ildə Bitola rayonunun Smilevo kəndində anadan olub və uşaqlığını burada keçirib. O 15 yaşında ikən qonşuluqdakı Lera kəndindən Stavri Xristovla ailə həyatı qurmuşdur. 1902-ci ilin avqustunda, əri Konstantinopolda işləyərkən ərinin qardaşı Apostol və arvadı Srebranın köməyi ilə Uşlinova ona sataşan bir türkü öldürüb. Onlar türklərin qisasından qurtulmaq üçün yaxınlıqdakı dağa qaçmazdan əvvəl ölünü yerli qəbiristanlıqda basdırıblar.

## İnqilabi fəaliyyət
Apostol, Srebra və Uşlinova yolda Resen inqilabi bölgəsinin rəhbəri hersoq Slaveyko Arsovun dəstəsi ilə qarşılaşmış, dəstə onlara uniforma vermişdir. Bununla da Uşlinova və Srebra Slaveyko Arsovun başçılıq etdiyi Makedoniya inqilabi təşkilatına qoşulan və Makedoniyada Osmanlı İmperiyasına qarşı vuruşan ilk qadınlar olublar.

### İlinden üsyanı
Uşlinova 1903-cü ildə İlinden üsyanı zamanı Bitola inqilab iairəsində baş verən bir neçə döyüşdə iştirak etdi. 1904-cü ildə hersoq Slaveyko Arsovun öldürülməsindən sonra Uşlinova, Srebra və Apostol hersoq Georgi Suqarevin dəstəsinə qoşuldular. Üsyanın yatırılmasından sonra Uşlinova Srebra və Apostol ilə birlikdə Bolqarıstanın Sofiya şəhərinə qayıtdı. Daha sonra Uşlinova təkbaşına Varnaya köçmüş və orada əri Stavri ilə görüşmüşdür.

### Balkan müharibələri
Uşlinova və Stavri Makedoniya-Odrina milislərinin könüllüləri olmuş və Balkan müharibələrində vuruşmuşdurlar.

### Birinci Dünya müharibəsi
Birinci Dünya müharibəsi zamanı Uşlinova və Stavri yenidən könüllü olmuş, ikinci Makedoniya Piyada Alayına qoşulmuşdurlar. Onlar Yarebiçna, Doyran, Kruşa və Planinada gedən döyüşlərdə iştirak ediblər.

## Mükafat və təltiflər
Uşlinova döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlığa görə yefreytor rütbəsi almış, Bolqarıstanın III və IV dərəcəli "İgidliyə görə" ordenləri ilə təltif edilmişdir. O daha sonralar II dərəcəli "İgidliyə görə" ordeni ilə, 1917-ci ildə kiçik çavuş rütbəsinə yüksəldikdən sonra isə şəxsən Ali Baş Komandan Nikola Jekov tərəfindən I dərəcəli "İgidliyə görə" ordeni ilə də təltif edilib. Uşlinova və əri tərxis olunduqdan sonra Bolqarıstan dövlətindən 10 000 leva maddi yardım alıblar. Uşlinova Varnanın ehtiyatda olan zabitlər cəmiyyətinin, *Dostluq Birliyinin* üzvü idi.

### Uşlinova zirvəsi
Bolqarıstandakı bir zirvə Uşlinovanın şərəfinə adlandırılmışdır.

## Ölümü
Uşlinova 27 iyun 1937-ci ildə Bolqarıstanın Varna şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Respublikaçı Faşist Partiyası

**Respublikaçı Faşist Partiyası** (   ) 1943-cü ildə İtaliyanın cənubunun müttəfiqlərin işğalı altına düşməsi ilə ləğv edilmiş olan Milli Faşist Partiyasının varisidir. Benito Mussolini və onun tərəfdarları tərəfindən İtaliya Sosial Respublikası ilə bərabərabər təsis edilmişdir. Almaniyanın Şimali və Mərkəzi İtaliyanı işğalı etməsi zamanı Benito Mussolininin rəhbərlik etmiş olduğu bu siyasi partiya bütün İtaliya ərazisinin müttəfiq qoşunlarının əlinə keçməsinə qədər İtaliya faşistlərinin mübarizəsini davam etdirdiyi bir təşkilat olmuşdur. Partiya siyasi baxışında isə əvvəlki kimi italyan faşizmini qəbul etsə də, həm də antimonarxist xüsusiyyət daşımağa başlamışdı. Artıq respublika dəyərləri müdafiə olunmağa başlanmış və adından da göründüyü kimi, İtaliyanın şimalında yeni bir İtaliya Sosial Respublikası yaradılmışdır. Partiyanın katibi isə Alessandro Pavolini olmuşdur.

Şimali İtaliyanı öz nəzarəti altında saxlamağa çalışan Respublikaçı Faşist Partiyası 1945-ci ilə qədər bunu bacara bilmişdir. İtalyan qoşunları 1945-ci ildə bütün İtaliyanı işğal etmiş olan Müttəfiq qüvvələrinə, yəni Amerika və Britaniya qoşunlarına təslim olmuşdurlar. Respublikaçı Faşist Partiyasının dağılması və İtaliya Sosial Respublikasının süqut etməsi ilə bərabər Mussolini tərəfdarları və sevgilisi ilə birlikdə İsveçrəyə qaçmağa çalışarkən, yolda kommunist partizanların əlinə keçirlər. Onlar 1945-ci il aprel ayının 28-də güllələnərək öldürülürlər. Mussolininin son sözləri isə "*Məni sinəmdən vurun!*" olmuşdur.

## Milli Konqres(lər)

* I Milli Konqres -Verona, 14-15 noyabr 1943-cü il
Con Marşall

**Con Marşall** (; ) — ABŞ dövlət katibi, vəkil və 1801—1835-ci illərdə ABŞ-nin 4-cü Baş hakimi vəzifəsində xidmət etmiş qurucu ata. ABŞ Ali Məhkəməsinin tarixində ən uzun müddət vəzifədə olmuş Baş hakim olmuşdur. Marşall məhkəmədə işləməzdən əvvəl qısa müddət Prezident Con Adamsın dövründə ABŞ-nin xarici işlər naziri olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paramore (albom)

**Paramore** — ABŞ rok qrupu Paramore-un dördüncü studiya albomu. 5 aprel 2013-cü ildə "Fueled by Ramen" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
White Blood Cells

***White Blood Cells*** — ABŞ rok duosu The White Stripes-ın üçüncü studiya albomu. 3 iyul 2001-ci ildə "Sympathy for the Record Industry" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

### Bonus DVD
**Audio**

**Video**

## İstinadlar
Devotion

***Devotion*** — ABŞ drim-pop duosu -un ikinci studiya albomu. 26 fevral 2008-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
1000 gecs

***1000 gecs*** — ABŞ hayperpop duosu -in debüt studiya albomu. 31 may 2019-cu ildə "Dog Show Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Jefferson Parish

**Jefferson County** və ya **Jefferson Parish** (fransız: Paroisse de Jefferson, ispan: Parroquia de Jefferson) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Luiziana ştatında yerləşən bir mahaldır. 2010-cu il siyahıyaalınması məlumatlarına əsasən vilayətin əhalisi 440,781 nəfər təşkil etmişdir. Vilayətin idarə etmə mərkəzi Qretna şəhəridir.

## İstinadlar
10,000 gecs

***10,000 gecs*** — ABŞ hayperpop duosu -in ikinci studiya albomu. 17 mart 2023-cü ildə "Dog Show" və "Atlantic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
What We Saw from the Cheap Seats

***What We Saw from the Cheap Seats*** — ABŞ müğənnisi Regina Spektorun altıncı studiya albomu. 29 may 2012-ci ildə "Sire Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tekirgöl

**Tekirgöl** () — Rumıniyada göl. Göl Qara dənizin sahilində, Konstansa şəhərinin 12 km - də yerləşir. Göl sahilində Eforiye və Tekirgöl kurortları fəaliyyət göstərir. Hər iki kurort palçıq müalicəsi üzrə tanınır.

Gölün ümumi sahəsi — 14,62 km²-dir.

## Etimologiyası
Gölün adı ilə müxtəlif versiyalar mövcuddur. Ehtimal olunan fikirlərdən biri odur ki, Tekir adlı bir türk gölün palçığının müalicəvi əhəmiyyətini aşkar etmişdir.

Digər versiyaya görə isə göl öz adını: «tekir» — «düz», «göl» — «göl» sözlərindən götürüb. 

## Hidroqrafiyası
Göl liman mənşilidir və dəniz körfəzindən meydana gəlmişdir. Gölü dənizdən eni 100 metr, uzunluğu 3 km olan qum tirəsi ayırır. Vaxt keçdikcə gölün duzluluğu artmış və ən yüksək göstəricisi 95 q/l olmuşdur.

70-ci illərdə ərazidə aparılan geniş suvarma işləri nəticəsində göl suyunun duzluluğu azalmağa başlamışdır (83,6 q/l — 1970, 63,6 q/l — 1980. və 53,50 q/l — 1997.).

Göl suyunun duzluluğu azalması ilə əlaqədər Artemia salina və həm də gölün bütün ekossiteminin pozulması qeydə alınmışdır. Bunun üçün 1980-cı illərdə ərazidə 2 bənd inşa edilmiş, göl 3 hissəyə bölünmüşdür. Gölün şərq hissəsi daha duzlu (duzluluq 6-8 q/l), qərb hissəsi (duzluluq 1-2 q/l) daha az idi. Qərb hissəyə suvarma suları axıdılırdı. Bu sulardan azada olmaq üçün göldən Qara dənizə uzunluğu 9,5 km olan borular çəkilmişdir.

Gölün dəniz səviyyəsindən olan hündürlüyü dəyişir və bu göstərici 0 metr−1,65 metr arasındadır. Müəyyən zamanlarda gölün səviyyəsi düşür və dənizdən su gölə axır.

## Müalicəvi əhəmiyyəti
Güclü minerallaşmaya malik göl suyu müəalicəvi əhəmiyyətə malikdir. Sapropel çöküntüyə malik olan ərazidə ilk dəfə 1891-ci ildə sanatoriya açılmışdır. Müasir dövrdə ərazidə bir neçə sanatoriya fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Mika's Laundry

***Mika's Laundry*** — ABŞ repçisi  debüt studiya albomu. 22 mart 2024-cü ildə "RCA Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Crest (albom)

**Crest** — İsveç musiqiçiləri Bladee və  tərəfindən birgə hazırlanmış kollaborativ studiya albomu. 17 mart 2022-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
It's Blitz!

***It's Blitz!*** — ABŞ indi-rok qrupu -ın üçüncü studiya albomu. 6 mart 2009-cu ildə "Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Surfing the Void

***Surfing the Void*** — Böyük Britaniya indi-rok qrupu -un ikinci studiya albomu. 24 avqust 2010-cu ildə "Polydor Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Volcano

***Volcano*** — Böyük Britaniya elektronik musiqi qrupu -ın dördüncü studiya albomu. 11 avqust 2023-cü ildə "Caiola Records" və "AWAL" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Aze-le-Rido qəsri

**Aze-le-Rido Qalası** — Fransada orta əsrlərə aid tarixi qala. Fransanın Endr və Luara departamentinin Aze-le-Rido şəhərində yerləşir.  Milli Abidələr Mərkəzi tərəfindən idarə olunur.

## Tarixi
Qala 1510-cu ildə Endr çayının üzərində, I Fransiskin xəzinədarı tərəfindən tikilmişdir. Qala Fransız İntibahının şah əsəri sayılır.

1905-ci ildə mülk Fransa dövləti tərəfindən 250.000 frank qarşılığında satın alındı ​​və Tarixi Abidələr siyahısına daxil oldu. Qalanın bəzi dağılmış hissələri bərpa edilmişdir.

İkinci Dünya müharibəsinin zamanı, 1939-1940-cı illərdə qala Təhsil Nazirliyi kimi fəaliyyət göstərirdi.

Aze-le-Rido Qalası Milli Abidələr Mərkəzi tərəfindən qorunan tarixi abidədir və YUNESKO-nun Ümumdünya İrsinin bir hissəsidir.

## Arxitekturası
Aze-le-Rido Qalasınının heyrətamiz yeri onu dünyanın bir çox qalalarının ən məşhurlarından birinə çevirib. Nisbətən kiçik olan bu qala iki hissəyə bölünür və memarlıq üslublarının qarışığıdır. Dəbli italyan İntibah üslubunun təsiri və bəzəkli heykəltəraşlıq dekorasiyası aydın görünür. Digər memarlıq xüsusiyyətləri, məsələn, uclu konusvari qüllələri olan bastion küncləri, şaquli şəkildə yerləşdirilmiş simli çəpərlər və hündür, sıldırımlı maili damı Qalanı fransız arxitekturasına aid edir.

## Qallereyası

Chambre château d'Azay-le-rideau.JPG|
Azay-le-rideau chambre renaissance.jpg|
Azay-le-Rideau, a hallway.JPG|
Azey17gr.jpg|
Azay-le-Rideau, a dining room.jpg|
Azey10gr.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website for the Chateau d'Azay-le-Rideau
*
* UNESCO site for the Loire Valley
* Lot picture by night ( in French )
Rumours

***Rumours*** — Britaniya–ABŞ rok qrupu -ın yeddinci studiya albomu. 4 fevral 1977-ci ildə "Warner Bros. Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Pretty. Odd.

***Pretty. Odd.*** — ABŞ pop-rok musiqi qrupu -nun ikinci studiya albomu. 25 mart 2008-ci ildə "Decaydance" və "Fueled by Ramen" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tamilla Məmmədzadə

**Tamilla Məmmədzadə** (30 iyun 1937 — 14 yanvar 1997) — Azərbaycan bəstəkarı, müğənnisi.

## Həyatı

Tamilla Məmmədağa qızı Məmmədzadə 1937-ci ilin 30 iyununda Bakı şəhərində anadan olub. Səkkiz aylıq olanda atası Sibirə ordan isə İrana sürgün olunur. İranda Məmmədağa ikinci dəfə bir fars qadını ilə ailə qurur. 1997-ci ilin 14 yanvarında öz evində qulluqçusu tərəfindən boğularaq qətlə yetirilir.

### Oğlunun qətli

1981-ci ildə oğlu Çingiz Zeynalov dostları ilə görüşə gedir və Mərdəkan bağlarının birində qətlə yetirilir. Qatillər izi itirmək üçün Çingizin meyitini həyətdəki ocaqda yandırırlar.Cinayətin üstünün açılması çox çəkmir. Qatillərin üçü də ələ keçir. Qətli törədən nüfuzlu və imkanlı bir şəxsin oğlu imiş. Ona əvvəlcə güllələmə hökmü verilsə də, sonradan bu hökm ləngidilir. Deyilənə görə, Tamilla xanım Moskvaya gedir və o zaman Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi Mixail Andreyeviç Suslovla görüşür. Yalnız bundan sonra qatilin güllələnmə hökmü icra olunur.

## Əsərləri

“Ağarma, saçım!”, “Ana”, “Arzuya bax, sevgilim!”, “Bənövşələr qoxuyanda”, “Bir xəbər ver, külək!”, “Dostlar olmasa”, “Həsrətim mənim”, “Neçin gəlməz?”, “Yaşa, ürəyim!” kimi məşhur mahnıların bəstəkarı olub. Ömrünün son illərində Cavad xana həsr olunmuş “Türk oğlu” baletini yazıb bitirsə də səhnəyə qoyulması arzusunu reallaşdıra bilməyib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İstintaq davam edir - Bəstəkarın yandırılmış oğlu - Tamella Məmmədzadə - 19.11.2021
* Tamilla Məmmədzadə - İlk bahar ("Şərqilər", 46-cı veriliş, 05.03.2023)
* Qulluqçusu tərəfindən öldürülən məşhur bəstəkarın faciəli həyatı
İrena Lipien (rəssam)

**İrena Juozo Lipien-Navitskaite** (; ) — Litva və Sovet vitraj rəssamı. Özbəkistanın əməkdar artisti (1989). SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü. Özbəkistan SSR Komsomol Mükafatı laureatı. 
## Həyatı
İrena Lipien 25 dekabr 1939-cu ildə Kaunas şəhərində anadan olub. O, ilk təhsilini doğma şəhərində alıb. İrena Lipien interyerlər üçün şüşə, metal və çilçıraqlardan 100-dən çox vitraj və həcmli kompozisiyalar yaradıb.

Lipien 1965-ci ildə Vilnüs İncəsənət İnstitutunu bitirib. Bundan sonra o, Vilnüsdə Tikinti Nazirliyinin layihə bürosunda işləyib.

1960-cı illərin əvvəllərindən Özbəkistana ezamiyyətə yola düşüb. Elə o, illərdən İrena Lipien bu Mərkəzi Asiya respublikasında xeyli müddət yaşayıb işləyib. 1966-1985-ci illərdə Daşkənddə yaşayıb. 1966-1974-cü illərdə A.Ostrovski adına Teatr və İncəsənət İnstitutunda dərs deyib. İrena Lipien “Rassom” incəsənət fabrikində (özbəkcə: “Rəssam”) çalışırdı. O, Daşkənd metrostansiyalarının bəzəyi üçün şüşə kompozisiyalar yaradıb. Onun işləri arasında Müstəqillik meydanı, Həmidə Alimjan və Puşkinskaya metro stansiyalarında olan şüşə dekorasiyalar və digəri var.

İrena Lipien Daşkənd teleqülləsindəki “Koinot” restoranının şərq zalında “Küləklərin çiçəkləri” (1984), Kokand Musiqili Dram Teatrında “Yanan” (1986), həmçinin “Küləklərin çiçəkləri” çilçıraqlarının müəllifidir. “Günəş” elmi tədqiqat kompleksinin inzibati binasında "Günəş”, “Ay” və “Planetlərin paradı” (1987) və bir çox başqa əsərlər onun yaradıcılığında mühüm yer tutub.

İrena Lipien 1985-ci ildə Vilnüsə qayıdıb. O, 1985-1995-ci illərdə Litva Rəssamlar İttifaqında işləyib.

İrena Lipien 7 sentyabr 2016-cı ildə vəfat edib.

## Seçilmiş əsərləri

Lipienenin əsərləri monumental sənət elementlərini orijinal dekorativ formalar, innovativ şüşə lif və işıq effektləri ilə birləşdirir. Onlar məkan kompozisiyasının və onların quraşdırıldığı memarlığın harmoniyası ilə xarakterizə olunur. O, həmçinin yağlı və pastel boyalarla, kömür və sanqviniklə rəsmlər çəkib. İrena Lipienin əsas işlərini aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:
* "Çiçəklər və yarpaqlar" vitraj kompozisiyaları (1975, Daşkənddəki qış bağında Özbəkistan hökumətinin iqamətgahı).
* “Ağ qıjı” vitraj pəncərəsi (1980, Vilnüsdəki Seym binası).
* Daşkənd metro stansiyalarının və televiziya qülləsinin layihələndirilməsi (1985).
* “Kəhrəba Simfoniyası” kompozisiyası (1982, Druskininkay fizioterapiya kurortu).
* Günəş pulsasiyası (1986, Panevejisdə "İstilik" restoranı).
* “Günəş” elmi tədqiqat kompleksinin layihələndirilməsi (1987-1989, Parkent).
* “Kosmos” kompozisiyası (1994, Vilnüsdə Litva Hava Yolları Administrasiyasının binası).
* Məkan vitraj yelkənləri, Şaquli (hər ikisi 2002, Alitusda İris Ticarət Mərkəzi).
* Vitraj "Qış Pəncərəsi" və "Yer-Göy İnterfeysi" (2007-2009).

## Ailəsi
* Həyat yoldaşı - Yuozas Lipas.
* Qızı - Ruta Lipiene.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Гульсара Ибрагимовна Бабаджанова, «Ирена Липене: Наш современник», Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, Ташкент, 1980
Collide with the Sky

***Collide with the Sky*** — ABŞ post-hardkor musiqi qrupu -in dördüncü studiya albomu. 17 iyul 2012-ci ildə "Fearless Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Qretna (Luiziana)

**Qretna** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Luiziana ştatının Cefferson dairəsində yerləşən şəhər. 26 noyabr 2009-cu il tarixinə görə şəhərin əhalisinin sayı 17,736 nəfər təşkil etmişdir.

## Demoqrafiyası

### 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələri
2010-cu il mart ayının 15-də aparılmış olan əhalinin siyahıyaalınmasının statistik nəticələrinə əsasən şəhərin əhalisi 15857 nəfərdən, 6130 evdən və 4027 ailədən ibarət olmuşdur. Şəhər əhalisinin paylanmasının statistikasına gələndə isə şəhər əhalisinin 97,7%-i ağ, 0,3%-i yerli Amerikalılar və 1,4%-i isə digər millətlərdən olduğu müəyyən edilmişdir.

## İstinadlar
OMON (Rusiya)

**OMON** (, *[[Romanizasiya|Rom:]] otryad mobilnı osobogo naznaçeniya*; ) — Sovet İttifaqında, daha sonralar Rusiyada və bəzi digər postsovet ölkələrində mövcud olan xüsusi taktiki polis bölmələrinin adıdır.

Müasir kontekstdə OMON qüvvələri xüsusi təyinatlı qüvvə və ya paramilitar qüvvə kimi təhlükəli şəxslərin həbsləri zamanı, iğtişaşlara nəzarət məqsədi ilə, terrorla mübarizə və yaxud da xüsusi mühafizə kimi missiyalarda istifadə olunurlar. Bundan əlavə, OMON bölmələri Çeçenistan müharibəsi, Sovet İttifaqının dağılması zamanı və sonralar baş vermiş olan silahlı münaqişələrin yatırılması zamanı da mühüm rol oynamışdırlar. OMON bölmələri həmçinin Belarus, Qazaxıstan, Tacikistan və digər keçmiş Sovet ölkələrində də mövcud olsalar da, onların adları və abreviaturaları artıq bəzi keçmiş Sovet ölkələrində dəyişdirilmişdir. Onun üzvləri adətən *omonovtsi* adlandırılırlar.

## Həmçinin baxın

* Milis (polis)
* Spetsnaz
* SWAT

## İstinadlar
Serb Respublikası Müasir İncəsənət Muzeyi

**Serb Respublikası Müasir İncəsənət Muzeyi** () – Bosniya və Herseqovinanı təşkil edən siyasi qurumlardan biri olan Serb Respublikasının Banya Luka şəhərində yerləşən müasir incəsənət muzeyi. Serb Respublikasındakı əsas muzeylərdən biridir.

## Tarixi
Serb Respublikası Müasir İncəsənət Muzeyi 1971-ci ildə Banya Luka Şəhər Şurasının qərarı yaradılmışdır. Muzey ilk olaraq Banya Luka İncəsənət Qalereyası kimi təşkil olunmuşdur. 26–27 oktyabr 1969-cu ildə Banya Lukada baş vermiş zəlzələdən sonra yuqoslav və beynəlxalq sənətçilər şəhərlə həmrəyliklərini nümayiş etdirməkdən ötrü şəhərdə incəsənət qalereyasının açılması üçün kampaniya başlatmışdırlar. Kampaniya çərçivəsində qalereya üçün 750 incəsənət əsəri toplanmışdır. Qalereyanın yaradılmasında məqsəd yerli və xarici sənətçilərin əsərlərini toplamaq, tədqiq etmək, bərpa etmək, saxlamaq və nümayiş etdirmək olmuşdur.

İncəsənət qalereyasındakı ilk daimi sərgi 22 aprel 1981-ci ildə təşkil olunmuşdur. Qalereya ilk dəfə 1962-ci ildə baş tutmuş və ümumilikdə 14 dəfə keçirilmiş "Payız salonu" tədbirinə ev sahibliyi etmişdir. 1994-cü ildə Serb Respublikası hökumətinin qərarı ilə qalereyanın adı Serb Respublikası Təsviri İncəsənət Qalereyası olaraq dəyişdirilmiş və Serb Respublikasının incəsənət üzrə əsas muzeyinə çevrilmişdir. 10 fevral 2004-cü ildə adı növbəti dəfə dəyişdirilərək Serb Respublikası Müasir İncəsənət Muzeyi adlandırılmışdır.

Muzeyin yerləşdiyi bina 1891-ci ildə Avstriya-Macarıstan dəmiryolu stansiyası kimi tikilmişdir. Bina 1981-ci ildə muzey standartlarına uyğunlaşdırılmışdır. 2007-ci ildə binaya Bosniya və Herseqovina Milli Abidələrin Mühafizəsi Komissiyası tərəfindən milli abidə statusu verilmişdir. 2020-ci ildə muzeydə bərpa işləri aparılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzey Bosniya və Herseqovinada müasir incəsənətə həsr olunmuş yeganə muzeydir. Muzey 4 bölmədən ibarətdir: kolleksiyalar bölməsi; informasiya və sənədləşdirmə mərkəzi və kitabxanası bölməsi; təhsil proqramları bölməsi; sərgilər və proqram fəaliyyətləri bölməsi.

Muzeyin kolleksiyasına 3000-dən çox sənət əsəri daxildir. Bu əsərlərin böyük qismi XX əsrin ikinci yarısına aiddir. Muzeydəki əsərlər 4 kolleksiyas kateqoriyasına bölünmüşdür: rəsmlər; kağız üzərində qrafik əsərlər; heykəllər, obyektlər və quraşdırmalar; media art.

Muzeydə müxtəlif xarici sənətçilərin sərgiləri təşkil olunur. 2016-cı ildə Damyen Herstin "Yeni din" sərgisi, 2017-ci ildə Qreyson Perrinin "Kiçik fərqliliklərin təvazökarlığı" sərgisi bu muzeydə təşkil olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Oliver Hazard Perri

**Oliver Hazard Perri** (; ) — ABŞ-nin dəniz komandiri. O, ABŞ Hərbi Donanmasının kapitanı Xristofer Reymond Perrinin oğludur.

## İstinadlar
Eri gölü döyüşü

**Eri gölü döyüşü** () — 10 sentyabr 1813-cü ildə 1812-ci il müharibəsi dövründə Eri gölündə baş vermişdir. ABŞ Hərbi Donanmasının 9 gəmisi Krallıq donanmasının 6 gəmisini məğlub etmiş və ələ keçirmişdir. 

## İstinadlar
Buz dövrü

**Buz dövrü** — bir neçə milyon il davam edən, qitələrin və okeanların buzlaqlarının olduqca kəskin şəkildə artması ilə ümumi iqlimin soyuqlaşması dövrü. Yer kürəsinin tarixində onlar qeyri-bərabər paylanaraq bir neçə onillikdən 200 milyon ilə qədər davam edən buzlaq dövrlərində qruplaşdırılıblar.

Yerin geoloji tarixində (Dördüncü dövr) bir hadisə üçün ümumiləşdirilmiş bir termindir, bu müddət ərzində iqlimin ümumi nisbi soyuması və kontinental buz təbəqələrinin əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsi baş verir. Buz dövrü —  buzlaq epoxaları toplusudur . Buzlaq epoxaları nisbi istiləşmələrlə növbələşir — buzlaşmanın azaldığı dövrlər üzrə ( buzlaqlararası).

Son Kaynozoy buzlaşması adlanan hazırkı buz dövrü son 34 milyon ildir davam edir. Son buz dövründən sonra 12 min il əvvəl başlayan buzlaqlararası dövr, Holosen, Hördüncü dövrün (dördüncü buzlaşmanın başladığı və davam etdiyi) bir hissəsidir, bu da öz növbəsində 66 milyon il əvvəl başlayan Kaynozoy erasının bir hissəsidir. 

## İstinadlar
Şəxsiyyətin eyniliyi

**[[Şəxs|Şəxsiyyətin]] eyniliyi (identikliyi) problemi** — fəlsəfi problem olub, insanın müxtəlif zamanlarda özünü eyni insan hesab etdiyini, eyni zamanda bədəninin və şüurunun daim dəyişməsini ehtiva edir. Bu sahədə rəqabət aparan əsas nəzəriyyələr bunlardır:

# Con Lokk tərəfindən tərtib edilmiş psixoloji meyar. Lokk yazır ki, “rasional bir varlıq keçmiş hərəkətin ideyasını əvvəllər olduğu kimi eyni şüurla və indiki hər bir hərəkətin eyni şüuru ilə təkrarlaya bildiyi qədər, o, bir və eyni şəxsdir. Ağıllı varlıq indiki düşüncə və hərəkətlərini dərk etməsi sayəsində indi özü üçün şəxsiyyətə çevrilir; o, gələcəkdə eyni insan olaraq qalacaq, çünki o, eyni şüuru keçmiş və ya gələcək hərəkətlərə genişləndirə biləcək.
# Bu gün ilk növbədə Erik Olsen tərəfindən müdafiə olunan bioloji meyar. Bu nəzəriyyə, kobud desək, biz bədənimizik və yaddaşımız, şəxsiyyətimiz bu orqanların həyatında yalnız epizodlardır - kimi səslənir.
# Özümüzün və başqalarının bizim haqqımızda danışdığı bir hekayə olduğumuzu bildirən narrativ meyar. Bu nəzəriyyənin tərəfdarları D. Dennet, P. Rikoeur, Dmitri Volkovdur .
# D.Parfitin şəxsi şəxsiyyətin əhəmiyyətini inkar edən nəzəriyyəsi onu “sağ qalmaq” anlayışı ilə əvəz edir.

Professor G.İ.Çelpanovun tərifinə görə, “Mən şəxsi kimliyimi indiki “ mən ”imi illər əvvəl malik olduğum “mən”lə eyniləşdirməyimi hesab edirəm. Əslində onların arasında böyük fərq var. Əslində, mən uşaq olanda “mən” sözünü işlədəndə indi bu sözü işlədəndə heç nə düşündüyümü düşünmürdüm. Amma mənə elə gəlir ki, mənim indiki “mən”im keçmiş “mən”imlə eynidir”  .

Buradakı çətinliklərdən biri də odur ki, insan orqanizmi maddələr mübadiləsində iştirak edir, buna görə də onu təşkil edən fiziki hissəciklər daim dəyişir. Professor Q. Teyxmüller yazır: “Bizim həmişə eyni əzələlərdən, sümüklərdən, sinirlərdən, dəridən və s. ibarət olmağımız yalnız bir görünüşdür; Yalnız forma oxşarlığı itmir, halbuki maddələrin özləri daim hərəkətdədirlər”  . XIX əsrdə elm adamları hesabladılar ki, insan bədəninin bütün fiziki tərkibi 5-7 il müddətində dəyişir, beləliklə, bu dövrün sonuna qədər bizdə sözün əsl mənasında 1-ci əsrdə olanlardan heç bir atom qalmadı . Beləliklə, biz təşkil etdiyimiz mahiyyətcə heç vaxt eyni deyilik  .

İnsan kimi hiss etməyin mahiyyəti mövcud nəzəriyyələrin heç birində tam əhatə olunmur. Şəxsi identifikasiya sualına cavab verərkən müasir filosoflar getdikcə relativizm nəzəriyyəsinə və ya linqvistik qeyri-müəyyənliyin təsdiqinə  müraciət edirlər.

## İstinadlar
Yekaterina Avramova

**Yekaterina Stefanova Avramova** () ― Bolqarıstan siyasətçisi. O, 1945-ci ildə Bolqarıstan Milli Məclisinə seçilən ilk qadınlardan biri olub.

## Bioqrafiya
Avramova 1907-ci ildə Mokren kəndində anadan olub. O, 1931-ci ildə Bolqarıstan Kommunist Partiyasına (BKP) qoşulmuş və iki il sonra Bolqarıstan İşçi Gənclər İttifaqının mərkəzi komitəsinin üzvü olmuşdur. O, Sofiya Universitetində alman filologiyası ixtisası üzrə təhsil almış, lakin 1934-cü ildə universitetdən qovulmuş və yenidən Mokrenə göndərilmişdir. Avramova 1936-cı ildə BKP-nin mərkəzi komitəsində təlimatçı olub. O, 1941-ci ildə həbs olunub və Qonda-Voda həbs düşərgəsinin qadın bölməsinə göndərilib. Avramova 1943-cü ildə buradan qaçmış, bir il sonra BKP-də işləməyə başlamış və Bolqarıstan Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşı olmuşdur.

1945-ci ildən 1966-cı ilə qədər BKP mərkəzi komitəsinin üzvü olub. Avramova Bolqarıstanda qadınların iştirak etdiyi ilk parlament seçkiləri olan 1945-ci il parlament seçkilərində namizəd olub və Milli Məclisə seçilib. Beləliklə o, ölkənin parlamentinin ilk qadın üzvlərindən biri olmuşdur. Avramova 1946-cı ildə yenidən parlamentə seçilib. O, 1949-cu ildən 1952-ci ilə mərkəzi komitənin xarici şöbəsinin müdiri olub. Avramova 1949 və 1953-cü illərdə yenidən parlamentə deputat seçilmiş, 1955-1957-ci illərdə Mərkəzi Komitənin Təbliğat və Təşviqat şöbəsinə rəhbərlik etmiş,  1957-ci ildən 1996-cı ilə qədər isə Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Komitəsinin sədri olmuşdur. O, 1957, 1962 və 1966-cı illərdə yenidən Milli Məclisə deputat seçilmiş, bundan sonra 1971-ci ilə qədər Milli Məclis sədrinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1971-ci il konstitusiyasının qəbulundan sonra o, Təbii Ətraf Mühitin Mühafizəsi və Bərpası Şurasının katibi vəzifəsinə təyin edilib. 

Yekaterian Avramova 1986-cı ildə Sofiyada vəfat etmişdir. 

## İstinadlar
Moena Türk Festivalı

Moena Türk Festivalı (italyan. Le Festa Della Turchia ) İtaliyanın Trentino-Alto Adige/Südtirol bölgəsindəki Moena kəndində keçirilən festivaldır.

II. Vyana mühasirəsi 1960-cı illərdə Vyanadan Moenaya sığınan Yeniçəri "Balaban Həsən"in xatirəsini yad etmək üçün 300 ildən artıqdır ki, keçirilir. Festival hər il avqust ayında keçirilir. Festival zamanı kənddə türk musiqisi səsləndirilir, türk yeməkləri verilir.  Türkiyə hər il keçirilən bu festivala həm rəsmi, həm də bəzi qeyri-hökumət təşkilatları ilə qatılaraq türk mədəniyyətini bölgədə tanıtmağa çalışır.
Sergey Lebedev

**Sergey Lebedev Alekseyeviç** (2. 11. 1902, Nijni Novqorod- 3. 7. 1974, Moskva) — elektrotexnika və hesablama texnikası sahəsində sovet alimi. SSRİ EA akad. (1953), USSR EA akad. (1945). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1956). Lenin mükafatı laureatı (1966), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1950, 1969). 
1946-cı ildən Sov. İKP üzvü. 1928-ci ildə Moskva Ali Texniki Məktəbini bitirdikdən sonra Ümumittifaq Elektrotexnika İnstitutunda işləmişdir. 1946-1951-ci illərdə USSR ER Elektrotexnika İnstitutuna rəhbərlik etmişdir. 1952-ci ildən Moskva Fizika-Texnika İnstitutunun professoru, 1953-1973-ci illərdə SSRİ EA Dəqiq Mexanika və Hesablama Texnikası İnstitutunun direktoru olmuşdur. 
Lebedev energetika sistemlərinin dayanıqlıq problemləri üzərində çalışan ilk sovet alimlərindən biri, sinxron maşınların süni dayanıqlıq nəzəriyyəsinin müəllifidir. Lebedevin rəhbərliyi altında ilk sovet rəqəmlə hesablayan elektron maşını, bir sıra digər hesablama maşınların yaradılmışdır. 4 dəfə Lenin ordeni, Oktyabr İnqilabı ordeni, 2 başqa orden və medallarla təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Сергей Алексеевич Лебедев, создатель советских ЭВМ - передача к 105-летию со дня рождения
Al Market

**Al Market** — Azərbaycanda yerləşən supermarketlər şəbəkəsi.

## Tarixi
2012-ci ildə fəaliyyətə başlayan “Al Market”lər Azərbaycanın ilk endirimli – diskaunt mağazalar şəbəkəsidir.

## Market sayı

Azərbaycanda 800-dən çox mağazası ilə pərakəndə sektorunun ən böyük şəbəkə marketlərindəndir. İşçi sayı 3982 nəfər, bütün marketlərin ümumi ərazisi 101.427 m2 təşkil edir.

## Həmçinin bax

* OBA Market
* Bazarstore
* Bravo

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
“AL market”ə basqın olub

"AL Market" mağazalar şəbəkəsi "YouTube Silver Play Button"u qazandı!

"AL Market" cərimələnə bilər
Qafqaz Konserv Zavodu

**Qafqaz Konserv Zavodu** — Yeyinti Məhsulları İstehsalı Müəssisəsi.

## Məlumat
«Qafqaz Konserv Zavodu» MMC 12.09.2003-cü il tarixində Xaçmaz rayonunda fəaliyyətə başlamışdır. Müəssisənin ümumi sahəsi 40 hektara yaxındır. Qafqaz Konserv Zavodu illik 20-25 (13-15 faktiki) min ton meyvə-tərəvəz konservi və 9 (6 faktiki) min ton ət konservi məhsullarının istehsalı gücünə malik olmaqla, Azərbaycan Respublikasının Şimal Regionunda Kənd Təsərrüfatı məhsullarının əsas alıcısı kimi fəaliyyət göstərir. Müəssisədə 350 nəfərdən artıq işçi çalışır. Yaxın illərdə fabrikdə yeni məhsulların istehsalı ilə istehsalat sahələrinin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. İstehsal həcminin artması işçilərin də sayının bir neçə dəfə artmasına şərait yaradacaq.
## İstehsal prosesi
Qafqaz Konserv Zavodunun məhsullari tənəkə, şüşə qablaşdırmalarda, aseptik torbalarda, karton və plastik qablaşdırmalarda istehsal olunur. Məhsul qrupları aşağıdakı kimidir:

Ət Konservləri

Hazır yeməklər

Ətli sıyıqlar

Tomat pastası

Meyvə püreləri

Kompotlar

Mürəbbələr

Cemlər

Povidlolar

Jelelər

Fabrikin müasir anbar infrastrukturuna malik olması onu öz sektorunda qabaqcıl şirkətlərdən birinə çevirmişdir. Bazar iqtisadiyyatının təşəkkül tapdığı bir dövrdə müasir texnologiyaların istehsalata tətbiqi, eləcə də müştəri məmnuniyyəti «Qafqaz Konserv Zavodu» MMC-nin əsas fəaliyyət istiqamətidir.

## İstinadlar