open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aleksey Qorbunov

**Aleksey Qorbunov** (; ) — Sovet və Ukrayna teatr və kino sənətçisi. Ukraynanın xalq artisti (2016).

## Bioqrafiyası
29 oktyabr 1961-ci ildə Kiyevdə, Staraya Darnitsada anadan olub. Ata — Sergey Yevgenieviç Qorbunov — Sibirin Biysk şəhərindən, Altay diyarından, anası — Lyudmila İqorevna Qorbunova Luqansk vilayətinin Perevalsk kəndindəndir. Uşaqlığını Aleksey 4 yaşında atasının mənzil aldığı Rusanovka məhəlləsində keçirdi. Orada köçdükdən sonra qardaşı Aleksandr dünyaya gəldi.

1978-ci ildə məktəbi bitirdikdən dərhal sonra komsomolçu olmadığı üçün Karpenko-Karoqo adına Kiyev Teatr İnstitutuna daxil ola bilmədi.

1978–1979-cu illərdə Lesya Ukrainka adına Kiyev Rus Dram Teatrında geyim sexində montajçı və köməkçi fəhlə işləyib. Teatrda Ada Roqovtsevanın sayəsində onun həyat yoldaşı, aktyor və müəllim Konstantin Stepankovla tanış oldum.

1984-cü ildə Kiyev Teatr İnstitutunu (Konstantin Stepankovun kursu) bitirib. O, məzun olduğu gün ilk filmi olan "İşarəsiz yük" filminin çəkilişlərinə başlayıb.

1984–1995-ci illərdə — A. Dovjenko kinostudiyasının kino aktyorlarının teatr-studiyasının aktyoru.

1985-ci ilin yazından 1987-ci il aprelin 20-dək daxili qoşunlarda xidmət edib.

1990-cı illərdə kinostudiyadakı böhran səbəbindən. A. Dovjenko filmlərdə kiçik rollar aldığı üçün şəxsi sürücü kimi çalışırdı.

Rejissor Vladimir Popkov Qorbunovu "Qrafinya de Monsoreau" serialında zarafatçı Çiko rolunu oynamağa dəvət edərək, tam zamanlı çəkilişlərə qayıtmasına kömək etdi. Həmin vaxtdan o, ilk növbədə rus kinosunda işləməyə başlayıb.

Kino Aktyorlarının Teatr-Studiyasında, M. Nestantinerin özəl Kamera Teatrında və Lesya Ukrainka adına Kiyev Milli Rus Dram Teatrında işləyib. Oleq Menşikovun "Teatr Tərəfdaşlığı 814" müəssisə tamaşalarında iştirak edib.

2013–2014-cü illərdə Rusiyanın "Leninqrad 46" serialında, daha sonra Ukraynanın şərqindəki müharibədən bəhs edən "Qvardiya" adlı Ukrayna televiziya serialındarol alıb. O, həm də Şerlok Holms serialında professor Moriarti rolunu oynayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Неофициальный сайт
* Алексей Горбунов: Прямо на Майдане во время исполнения гимна понял, что здесь моя Родина // Программа "В гостях у Дмитрия Гордона", 2016 г.
* Алексей Горбунов на украинском радио Новая волна https://www.youtube.com/watch?v=NMICyfhkROc
* 
* 
* Алексей Горбунов дал интервью о жизни и кино на украинском "Новое радио": Бабок никаких, много мата — работа кайф! После переезда из России перестал там работать и снялся всего в 2-х фильмах в Украине за 5 лет, но спасают гастроли "Грусти пилота. Видео, 2018 г.
Olqa Sumskaya

**Olqa Sumskaya** (; ) — Sovet və Ukrayna aktrisası və teleaparıcısı. Ukraynanın əməkdar artisti (1997), Ukraynanın xalq artisti (2009). Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı laureatı (1996). Həmçinin III dərəcəli Şahzadə ordeni ilə təltif edilmişdir (2021).

## İstinadlar
"Ukraynanın milli əfsanəsi" mükafatı

**"Ukraynanın milli əfsanəsi" mükafatı** — adı ictimai fəaliyyəti ilə Ukrayna mədəniyyətinə, idmanına, elminə və ya cəmiyyətinə mühüm töhfələr vermiş hesab edilən şəxslərə verilən Ukrayna dövlət mükafatıdır. Mükafat Volodimir Zelenskinin 2021-ci il iyulun 14-də prezidentin fərmanı ilə təsis edilib və ilk dəfə 2021-ci il avqustun 20-də verilib. Mükafatın təsis edilməsi 2021-ci il ərzində Ukraynanın müstəqilliyinin 30-cu ildönümünün daha geniş qeyd edilməsinin bir hissəsi idi.

## Mükafata layiq görülmüş şəxslər
* Dmitri Kotsubaylo — Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin leytenantı. Həmçinin Ukrayna Qəhrəmanı mükafatına layiq görülüb.
* Anatoli Solovyanenko — Operal tenor. Daha əvvəl SSRİ xalq artisti Ukrayna xalq artisti və Şevçenko Milli Mükafatı təltif edilmişdir.
* Andrey Şevçenko — futbolçu hücumçu və menecer. Əvvəllər Ukrayna Qəhrəmanı mükafatı almışdır.
* Mariya Primaçenko — Naif incəsənət rəssamı, tikən və keramikçi. Əvvəllər Şevçenko Milli Mükafatı ilə təltif edilmişdir.
* Sofiya Rotaru — müğənni. Əvvəllər SSRİ Xalq artisti Ukrayna Qəhrəmanı mükafatı almışdır.
* Oleq Bloxin — futbolçu hücumçu və menecer.

## İstinadlar
Oleksandr Pavlyuk

**Oleksandr Oleksiiovych Pavliuk** (*[[Ukrain dili|ukrayna]]*: Олександр Олексийович Павлюк) — ukraynalı general, Ukrayna Quru Qoşunlarının komandanı.

## Bioqrafiya
* 20 avqust 1970-ci ildə anadan olub
* Pavlyuk 2006–2007-ci illərdə Kosovodakı Ukrayna sülhməramlı qüvvələrinin komandanı olub. Daha sonra o, 2017–2020-ci illərdə Qərb Əməliyyat Komandanlığına rəhbərlik edib,
* 2020-ci ildə isə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunları Komandanlığının təlim komandanı təyin edilib.
* O, 28 iyul 2021-ci ildə Birləşmiş Qüvvələr Komandanı təyin edilib. 2022-ci il martın 15-dək "Kiyev Vilayət Hərbi İdarəsi"nin komandiri təyin olunana qədər komandanlıq edib.
* 5 mart 2022-ci ildən 21 may 2022-ci ilə qədər Pavlyuk Kiyev vilayətinin Dövlət Administrasiyasının rəhbəri olub.
* 14 fevral 2023-cü ildə müdafiə nazirinin birinci müavini təyin edildi.
* 11 fevral 2024-cü ildə Ukrayna Quru Qoşunlarının komandanı təyin edilib.

## Mükafatları
* 2022-ci il martın 3-də Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Pavlyukun "Ukraynanın dövlət suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasına" mühüm töhfə verdiyini əsas gətirərək, " Ukrayna Qəhrəmanı " adını verdi.
* III dərəcəli Bohdan Xmelnitski ordeni
* II dərəcəli Bohdan Xmelnitski ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Abdul Vahab

**Abdul Vahab** — kişi adı.

* Abdul Vahab Əli — İraqı təmsil edən stolüstü tennisçi.
* Abdul Vahab Zahiri — Əfqanıstanı təmsil edən atlet.
Ağadədə ziyarətgahı

**Ağdədə ziyarətgahı** — Ermənistan SSR Zəngibasar rayonunda mövcud olmuş müsəlman qəbiristanlığı.

## Haqqında
Zəngibasar sakinlərinin müqəddəs ziyarətgahı sayılan Ağadədə piri Qulucan kəndinin yanındakı Qarasu çayının kənarında yerləşirdi. Sarvanlar, Həbilkənd, Uluxanlı, Seyidkənd kəndlərinin əhatəsində yerləşən bu zirayətgahda öz dövrünə aid ən hörmətli şəxsləri dəfn edilmişdir. Bu müqəddəs ocaq həm müsəlmanlar və həm də xristianlar tərəfindən ziyarət edilirdi. Azərbaycanlıların 1987–1988-ci illərdə Ermənistan SSR-dən deportasiyasından sonra bu müqəddəs ziyarətgahı ermənilər tərəfindən məhv edilmişdir. Nəticəsində qəbirlər dağıdılmış, daşları parçalanaraq, sındırılmış və burada yerləşən günbəzli pir isə tamamilə yox edilmişdir.

## Qəbiristanlıqda dəfn olunmuş şəxslər
* Məhərrəm Bağır oğlu Bayramov — Ermənistan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin müavini

## İstinadlar
Mister Olimpiya 1976

**Mister Olimpiya 1976** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca onikincisi.  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 1976-cı ilin sentyabrında, ABŞ-ın Ohayo ştatının Kolumbus şəhərində keçirilmişdir.

## Nəticələr
Ümumi mükafat fondu 5000 dollar idi.

### 200 funta (90,7 kq) qədər

### 200 funtdan (90,7 kq) yuxarı

### Mütləq çempion
Mütləq çempion sonda Franko Kolumbu oldu. Bu onun ilk Mister Olimpiya çempionluğu idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mr. Olympia
Allahverdi Süleymanov

**Allahverdi Əhəd oğlu Süleymanov** () — Azərbaycan metallurqu.

## Həyatı
1933-cü ildə Laçın rayonunda doğulmuşdur.

V. İ. Lenin adına Azərbaycan boru-prokat zavodunun poladəridəni işləmişdir.

128 nömrəli Boru-prokat seçki dairəsindən deputat seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kepler-69c

**KOI-172.02** — Kepler kosmik missiyası tərəfindən kəşf edilmiş və 7 yanvar 2013-cü ildə elan edilmiş, Yerə bənzər canlıların və şəraitin olduğu güman edilən, ancaq hələ təsdiqini tapmamış və sübut olunmamış planetdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məlikçobanlı palçıq vulkanı

**Məlikçobanlı palçıq vulkanı** – Azərbaycan Respublikası Şamaxı rayonu ərazisində, Məlikçobanlı kəndi yaxınlığında palçıq vulkanı.

## Haqqında
XIX əsr qaynaqlarının birində Bakı quberniyasının Şamaxı ərazisinin Qəbiristan sahəsində Məlik çobanı köçü qeydə alınmışdır. Əvvəllər Göyçay qəzasında və Şamaxı qəzasında maldarlıqla məşğul olan Məlik çobanı eli olmuşdur. Keçmişdə hakim mövqeyə malik Xançobanı tayfasına mənsub olan ellərdən birinin Məlik çobanlıların olması göstərilir. Kənd Zoğalava çayının sahilində, dağ ətəyində yerləşir. Məlikçobanlı palçıq vulkanı ilə məşhurdur. Həmin vulkan 1810-cu ildə aşkarlanıb və bu günədək 4 dəfə püskürüb. 1967-ci ildə, 1977-ci ildə, 2019-cu il mayın 28-də, 2024-cü il 8 martda yenidən püskürüb. AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin palçıq vulkanlarının seysmik monitorinq şəbəkəsi 2024-cü il martın 8-də Şamaxı rayonunun Məlikçobanlı kəndində "Məlikçobanlı" palçıq vulkanının püskürməsini qeydə alıb. Püskürmə yerli vaxtla saat 18:09-da başlayıb və 3 dəq davam edib. Palçıq vulkanının zəif və səthi püskürməsi səbəbindən püskürmə iki -"Zərnava" və "Qobustan" rəqəmsal stansiyasında qeydə alınıb. Yer qatından çıxan palçıq 1 hektar əraziyə yayılıb. Vulkanın indiyə qədər püskürməsi nəticəsində heç bir xəsarət alan olmayıb və ümumiyyətlə, vulkanın heç bir zərəri müşahidə olunmayıb.

## Həmçinin bax
* Lökbatan palçıq vulkanı
* Keyrəki palçıq vulkanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Palçıq vulkanları
* Şamaxıda palçıq vulkanı püskürüb FOTO VİDEO
* MƏLİKÇOBANLI
* Şamaxıda palçıq vulkanı püskürüb 08.03.2024
Futbol marşı

**"Futbol marşı"** — sovet bəstəkarı Matvey Blanterin 1938-ci ildə yazdığı marş. Ənənəvi olaraq SSRİ-də futbol matçları zamanı səsləndirilirdi. Hazırda Rusiya çempionatının birinci, ikinci və üçüncü divizionlarının oyunlarında, eləcə də keçmiş SSRİ ərazisindəki bəzi digər futbol turnirlərində səsləndirilir. Marş, həmçinin, keçmiş SSRİ komandalarının iştirakı ilə keçirilən yoldaşlıq və avrokubok görüşlərində də bəzən eşidilir.

Blanter, marşı məşhur idman radio şərhçisi Vadim Sinyavskinin xahişi ilə yazmışdır. Melodiyanı ilk eşidənlər bəstəkar Dmitri Şostakoviç və onun oğlu, gələcək pianoçu və dirijor Maksim olub.

Ümumi davamiyyəti 1 dəqiqə olan kompozisiya, mi-bemol major tonallığında yazılmışdır. SSRİ-də adətən iki variantda səsləndirilirdi: "çağırış sədaları" olan variant — futbolçuların meydana dəvət olunduğu zaman, "çağırış sədaları" olmadan və dəyişdirilmiş sonluqla — oyun başa çatdıqdan sonra.

2009-cu ildə Rusiya Müəlliflər Cəmiyyəti Rusiya Premyer Liqasından oyunlardan əvvəl "Futbol marşı"ndan istifadə etdiklərinə görə hər matçın  bilet satışından əldə edilən məbləğin 0,2%-ni tələb edib. RPL ittihamları absurd hesab edib və məbləği ödəməkdən imtina edib. Matvey Blanterin nəvəsi və varisi Tatyana Brodskaya rəsmi nümayəndəsi vasitəsilə marşın futbol ictimaiyyətinə hədiyyə olaraq yazıldığını və buna görə də onun RPL matçlarında istifadəsinin pulsuz olduğunu bildirib. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Futbol marşı" mp3 formatında
Olqa Mikitenko

**Olqa Leontyevna Mikitenko** (; ) — Ukrayna əsilli məşhur alman opera müğənnisi (soprano), Ukrayna Milli Operasının solisti (1995–2006), Ukraynanın əməkdar artisti (1999).

## Həyatı
Olqa Mikitenko 1974-cü ildə Jitomirdə anadan olub. 1989–1992-ci illərdə Jitomir Musiqi məktəbinin xor dirijorluğu fakültəsində təhsil alıb. 1990–1992-ci illərdə isə Jitomir Dram və Komediya Teatrının aktrisası və müğənnisi kimi fəaliyyət göstərib.

O, 1992–1997-ci illərdə P. Çaykovski adına Kiyev Milli Musiqi Akademiyasında (professor Q. Suxorukovanın sinfi) təhsil almışdır.

Olqa Mikitenko fəaliyyətini incəsənətin müxtəlif istiqamətləri: opera, kamera və simfonik musiqi, caz, kino üzrə davam etdirir. Dram və lirik repertuarını daima inkişaf etdirir.

2001-ci ildən o, Avropa və Amerika da daxil olmaqla dünyanın ən nüfuzlu səhnələrində (xüsusən, Bavariya operası, Doyçe operası, Metropolitan -opera, Barselonada Teatr Liseo, Drezden operası və digər səhnələrdə) çıxlş edib.

2017-ci ildə Olqa Mikitenkonun bioqrafik səciyyəli *Solo OM* fəlsəfi romanı işıq üzü görüb. Kitab ingilis və alman dillərində də çap edilib və pulsuz onlayn satışdadır.

2020-ci ildə müğənninin Verdi Arias Kirill Karabetsin rəhbərliyi altında Bornmut Simfonik Orkestri ilə birlikdə ərsəyə gətirdiyi yeni diski — "I Vespri Verdiani" işıq üzü görüb.

## Seçilmiş rolları
Olqa Mikitenko, Çaykovskinin Yevgeni Oneginində (2007-ci ildə Lionda bu operada debüt edib), Bellininin Normasında, Qaetano Donizettinin *Lucia di Lammermurunda*, Qustav Malerin Dördüncü simfoniyasında və s. operalarda baş opera rollarının ifaçısıdır.

* Mosartın "Fiqaronun toyu" operasında Qrafiniya rolunda
* Mosartın "Hamı belə edir" operasında Fordilidji rolunda
* Mosartın "Don Covanni" operasında Donna Anna rolunda
* Cüzeppe Verdinin "Traviata" operasında Violetta rolunda
* Cüzeppe Verdinin "Quldurlar" operasında Amaliya rolunda
* Cüzeppe Verdinin "Luiza Miller" operasında Luiza rolunda
* Cakomo Puççininin "Bohema" operasında Mimi rolunda
* Cakomo Puççininin "Qərbdən qız" operasında Minni rolunda
* Cakomo Puççininin "Turandot" operasında Liu rolunda
* Şarl Fransua Qunonun "Faust" operasında Margarita rolunda
* Erix Volfanq Kornqoldun "Ölü şəhər" operasında Marietta rolunda

## Mükafatları
* 1997 — F. Vinas adına Beynəlxalq müsabiqədə 2-ci yer mükafatı (1-ci yerin mükafat verilmədi) (Barselona),
* "Voce Extraordinaire" fəxri mükafatının laureatı (fövqəladə səs),
* 1997 — Mariya Kallas adına Beynəlxalq müsabiqənin qalibi (Afina) — Qızıl medal və Qran Pri mükafatçısı.
* 2003 — Osloda keçirilən beynəlxalq Şahzadə Sonya müsabiqəsinin qalibi — 1-ci yer mükafatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* От "белой вороны" до "жар-птицы"
* Лучший театр мира — Гималаи!
* SOLO OM
Hezeqiya Avqur

**Hezeqiya Avqur -** (21 fevral 1791 – 10 yanvar 1858) Amerikalıheykəltəraş.

## Həyatı
Avqur Konnektikut ştatının Nyu-Heyven şəhərində anadan olub. Avqur oyma sənətini öyrənmişdir. O, biznes qurmaq məqsədilə atasından 2000 dollar borc alıb ərzaq mağazası açdı. Lakin biznesdə uğurlu ola bilmədi və 3 il sonra iflas etdi. Qazanc əldə edə bilmədiyi az deyilmiş kimi 7000 dollar da borca düşdü. Bundan sonra karyerasını mərmər üzərində işlər görərək davam etdirdi. Mərmər üzərində iş görən amerikalılar sırasında ilk yerlərdə idi.

## İşləri
O, heykəltəraşlığı özü öyrənmişdi. 1833-cü ildə Avqur Yale Universitetində buna görə fəxri diplom almışdı. O, 1858-ci il yanvarın 10-da Nyu-Heyvendə vəfat etib. Qrove Street qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Həmçinin bax
* Sara Qudric
* Bas Otis
* Mather Braun
* Ceyms Pil

## Xarici keçidlər
* Gilman, D. C.; Peck, H. T.; Colby, F. M., eds. (1905). "Augur, Hezekiah" . ''New International Encyclopedia''(1st ed.). New York: Dodd, Mead.

## İstinadlar
Çernovits filarmoniyası

**Çernovits filarmoniyası** () — Ukraynanın dövlət filarmoniyaları şəbəkəsinin bir hissəsidir.

## Tarixi
Filarmoniya binası 1876–1877-ci illərdə Avstriya-Macarıstanda Çernovits musiqi cəmiyyətinin "Bukovinada Musiqi Sənətini Təbliği Birliyi"nin konsert zalı kimi tikilmişdir. Tikinti könüllü ianələr hesabına həyata keçirilib. Hazırda bina memarlıq abidəsi kimi tanınır.

1940-cı ildə Çernivits Vilayət Filarmoniyası yaradıldı. Orqan və kamera musiqisi zalı 1992-ci il avqustun 18-də Ukraynanın müstəqilliyinin ildönümü münasibətilə açılıb.

## Konsert proqramları
Bu zalda çıxış edən görkəmli musiqiçilər arasında Solomiya Kruşelnitskaya, Fyodor Şaliapin, Nikolay Lısenko var.

## Tərkibi
Filarmoniya musiqiçilərdən və akademik və xalq musiqi kollektivlərindən ibarətdir. 1944-cü ildə Ukraynanın Bukovinian Mahnı və Rəqs Ansamblı yaradılmış, 1975-ci ildən üç ildən sonra Kiyevdə kamera ansambllarının Respublika müsabiqəsində laureat adını qazanmış Kamera Orkestri fəaliyyət göstərir. 1992-ci ildə Çernivits Filarmoniyasının Simfonik Orkestri, 1993-cü ildə Kamera Xorunun əsası qoyuldu. Filarmoniya Yan Tabaçnik, Sofiya Rotaru, Mişa Marmar və bir çox başqa sənətkarların fəaliyyətinin başlanğıc nöqtəsi oldu.

## Rəhbərlik
2008-ci ildən filarmoniyanın direktoru Pyotr İvanoviç Kazimirçuk, bədii rəhbəri Ostap Vasilyeviç Savçukdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site 
* Yan Tabachnik's interview (Russian)
* Official site of Sophia Agranovich
* Чернівецька обласна філармонія — Official Site of Chernivtsi City Hall
Vinnitsa filarmoniyası

**Vinnitsa filarmoniyası** () — Vinnitsa dövlət mədəniyyət müəssisəsi
.

## Tarixi
1937-ci ilin mayında Vinnitsa Vilayət İcraiyyə Komitəsi yanında İncəsənət İdarəsinin qərarı ilə Vilayət Dövlət Şurası yenidən vilayət filarmoniyasına çevrildi. Həmin 1937-ci ilin oktyabrında Filarmoniya Vinnitsada simfonik orkestrin qastrolu, aparıcı artistlər O. Petrusenko, M. Qrişko, Z. Qayday, D. Oistraxın çıxışları təşkil etdi.

Böyük Vətən Müharibəsi illərində Filarmoniyanın bir çox artistləri cəbhəyanı konsert briqadalarının tərkibinə daxil olmuş, 1944-cü ildə rayon faşist işğalçılarından azad edildikdən sonra rayon Filarmoniyası yenidən konsert fəaliyyətini bərpa etmişdir.

## Tərkibi
Bu gün Filarmoniyada 100-dən çox artist çalışır və hər il 600-ə yaxın konsert verilir .

Rayon filarmoniyasının yaradıcılıq prosesini yüksək ixtisaslı artistlərdən və ayrı-ayrı ifaçılardan ibarət konsert qrupları təmin edir:
* **"Podoliya" mahnı və rəqs ansamblı** bədii rəhbəri və baş xoreoqrafı, Ukraynanın əməkdar artisti Anatoli Kondyuk, baş xormeyster, Ukraynanın əməkdar artisti Viktor Volkov, orkestrin direktoru Vladimir Piroq;
* **"Arkata" Kamera Orkestri** bədii rəhbəri və dirijoru, Ukraynanın Əməkdar Artisti Georgi Kurkov;
* **Uşaqlar üçün estrada və sirk qrupu "Arlekino"'', rejissor Valeri Voitenko;
* Vinnitsa şəhərinin orta məktəblərinin tələbələri üçün **Musiqili lektoriya** müəllim-musiqişünas Tatyana Snejkonun rəhbərlik etdiyi;
* Ukraynanın əməkdar artistləri Lyubov və Viktor Anisimovdan ibarət **duet**;
* **Solist-vokalçılar* — Ukraynanın xalq artisti Viktoriya Petruşenko (soprano), Ukraynanın əməkdar artistləri İrina Şvets (soprano), Vasili Korol (tenor), Natalya Veklenko (soprano), Mariya Çervoniy (mezzo-soprano);
* *'Instrumental solistlər** — Ukraynanın əməkdar artisti Georgi Kurkov, Ukraynanın əməkdar artisti Qalina Quseva (skripka), Maksim Qrinçenko (skripka), İqor Kurkov ([[qoboy]]), Vitali Kozitski (qarmon);
* **Musiqi lektoriyasının artistləri''' — Yuri Xarçenko, Vasili Jurbenko, Yaroslav Fiskov, Yuri Kşivak, İvan Kolomiets.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Вінницька обласна філармонія  //ЕСУ
* Офіційний сайт Вінницької обласної філармонії 
* Вінницька обласна філармонія. До 70-річчя з дня заснування
Paslanmaz polad

**Paslanmaz polad** — paslanmağa və korroziyaya davamlı dəmir ərintisi. Tərkibində 10,5% xrom və adətən nikel, həmçinin 0,2–2,11% karbon var. Paslanmaz poladın korroziyaya qarşı müqaviməti materialı qoruya və oksigenin mövcudluğunda özünü sağalda bilən passiv bir film meydana gətirən xromdan irəli gəlir.

Parlaqlıq və korroziyaya qarşı müqavimət kimi ərintinin xüsusiyyətləri bir çox tətbiqdə faydalıdır. Paslanmaz polad təbəqələr, lövhələr, çubuqlar, məftillər və borularda istifadə oluna bilər. Bunlar qab-qacaq, bıçaq, cərrahi alətlər, əsas cihazlar, nəqliyyat vasitələrində, böyük binalardakı tikinti materiallarında, sənaye avadanlıqlarında (məsələn, kağız dəyirmanlarında, kimya zavodlarında, suyun təmizlənməsində) və kimyəvi maddələr və qida məhsulları üçün saxlama çənlərində və tankerlərində istifadə edilə bilər.

Paslanmayan poladın bioloji təmizliyi həm alüminiumdan, həm də misdən üstündür və şüşə ilə müqayisə edilə bilər. Təmizləmə qabiliyyəti, gücü və korroziyaya davamlılığı paslanmayan poladdan əczaçılıq və qida emalı zavodlarında istifadəyə səbəb olmuşdur.

Müxtəlif növ paslanmaz polad AISI üç rəqəmli nömrə ilə etiketlənir. ISO 15510 standartı mübadilə cədvəlində mövcud ISO, ASTM, EN, JIS və GB standartlarında spesifikasiyaların paslanmayan poladların kimyəvi tərkibini sadalayır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* International Standard ISO15510:2014 
* 
*
Pas

**Pas** – suyun və ya hava nəminin katalitik iştirakı ilə dəmir və oksigenin reaksiyası nəticəsində əmələ gələn qırmızı-qəhvəyi dəmir oksidi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ABŞ-də səhiyyə islahatı

**Amerika Birləşmiş Ştatlarında səhiyyə islahatı** uzun tarixə malikdir. Tez-tez yeni islahatların keçirilməsi barədə təkliflər edilsə də, bunlar nadir hallarda həyata keçirilib. 2010-cu ildə bu islahatla əlaqədar iki qanun — 23 mart tarixində Pasiyentin Qorunması və Əlçatan Himayə Aktı və 30 mart tarixində onu əvəz edən Səhiyyə və Təhsildə Uzlaşma Aktı qüvvəyə minib.

## İstinadlar
Volın filarmoniyası

**Volın filarmoniyası** () — Lutsk dövlət konsert təşkilatı, Volya prospekti, 46-da yerləşir. 1939-cu ildə yaradılmış Volın Mahnı və Rəqs Ansamblı Filarmoniyada yaradılmışdır.

1941-ci ildə Alman-Sovet müharibəsinin başlaması ilə qrup SSRİ-nin dərinliklərinə təxliyə edildi, burada konsert fəaliyyəti əsasən hərbi xəstəxanalarda cəmləşdi.

1945-ci ildə ansambl Volına qayıtdı və 1969-cu ildə dağılana qədər mövcud oldu. Filarmoniyanın konsert həyatı yaradıcı kollektivlərin, ayrı-ayrı ifaçıların qastrol səfərləri və Filarmoniyanın ədəbi-musiqili lektoriyaları sayəsində mövcud olmuşdur, onların tematik proqramları rayonun şəhər və kəndlərinin əhalisinin müxtəlif təbəqələrinin bədii zövqünün maarifləndirilməsinə xidmət etmişdir.

Filarmoniya 1960-cı illərdə tikilib. Əvvəlcə avtovağzal yerləşirdi.

Volın filarmoniyası 9 yaradıcı qrupdan ibarətdir, o cümlədən:

* Dövlət Akademik Volın xalq xoru
* "Kantabile" kamera orkestri
* "Akord" vokal kvarteti
* "Svityaz" ansamblının solisti-vokalisti, Ukraynanın xalq artisti, Taras Şevçenko adına Milli Mükafat laureatı Vasili Zinkeviç
* 4 ədəbi-musiqi mühazirəsi, o cümlədən Ukraynanın Xalq Artisti Vasili Çepelyuk və Ukraynanın Əməkdar Artisti Mixail Lazuka.

Hər il Filarmoniyada "Stravinski və Ukrayna" festivalı keçirilir.

## Qalereya

ЛуцькФілармонія.jpg|


## İstinadlar
Oksana Şvets

**Oksana Oleksandrovna Şvets** (; ) — Ukraynalı aktrisa. O, 1980-ci ildə yarandığı andan ölümünə qədər Kiyev Milli Akademik Musiqili Teatrında çalışıb və 1996-cı ildə Ukraynanın əməkdar artisti adına layiq görülüb. O, həmçinin Ternopil Musiqi və Dram Teatrında, həmçinin Kiyev Satira Teatrında da səhnəyə çıxıb. O, 2013-cü ildə Rusiya-Ukraynanın birgə serialı olan *Zanbaqlı ev* filmində və televiziya tamaşasında da rol alıb.
## Həyatı
Kiyevdə anadan olan Şvets 1975-ci ildə İvan Franko Teatrında teatr studiyasının, 1986-cı ildə İ. K. Karpenko-Kari adına Kiyev Milli Teatr, Kino və Televiziya Universitetinin teatrşünaslıq fakültəsinin məzunu olub. in 1986. Şvets Ternopil Musiqili Dram Teatrında və Kiyev Satira Teatrında da çalışıb. O, 1980-ci ildə yarandığı andan ölümünə qədər Kiyev Milli Akademik Musiqili Teatrının (Gənc Teatr) ansambl üzvü kimi çalışıb. Şirkət onun bir çox rollarını və oyunlarını siyahıya alıb. O, 2013-cü ildə Nikolay Erdmanın "Qoqol-moqol" (Qoqol Moqol) tamaşasında oynayıb.

O, rejissor O. Uteqanovun çəkdiyi Anton Çexovun "Üç bacı" əsəri əsasında lentə alınmış filmində Nataşa rolunda çıxış edib. Oksana Şvets, 2015-ci ildə İvan Karpenko-Karinin "İstedadsız" pyesi əsasında hazırlanmış *"Зачарований"* (Cəlbedici sehrli) tamaşasında Hanna rolunda çıxış edib. Teatrın rejissoru Andrey Bilous olub. Teatr tənqidçisi Oleq Vergelis onun ifasını yüksək qiymətləndirib. 2016-cı il istehsalı olan *Postupisya Mісцем! Viña Delmar* da (Make Way!) Nemi rolunu ifa edib. "Sabahın yolunu aç" adı ilə lentə alınan və satirik komediya kimi qələmə verilən tamaşanın rejissoru Dmitri Veselski olub.

1996-cı ildə o, "ifaçılıq sənətindəki görkəmli nailiyyətlərinə" görə sənətkarlara verilən ən yüksək Ukrayna mükafatlarından biri olan Ukraynanın əməkdar artisti adına layiq görülmüşdür.

Səhnədəki işi ilə tanınsa da, o, bir neçə film və televiziya serialında da rol alıb. O, "Завтра буде завтра" (Sabah sabah olacaq) filmində də çəkilib. Onun çəkildiyi ilk televiziya serialı 1976-cı ildə kiçik rol oynadığı "Nasledniki" (Varislər) serialı olub. 2003-cü ildə o, təxminən 20 ildir rus dilində yayımlanan *"Повернення Мухтара"* (Muxtarın qayıdışı) serialında epizodik rolda çəkilib. O, 2006-cı ildə Ukraynanın *"Таємниця Святого Патрика"* (Müqəddəs Patrikin sirri) serialının səkkiz seriyasının hamısında rol alıb. 2013-cü ildə o, İkinci Dünya müharibəsindən 2013-cü ilə qədər qondarma müharibə qəhrəmanı Mixail Qovorov və ailəsi haqqında rus-ukrayna dilində "Дім з лилиями" (Zanbaqlı ev) serialında uşaq evinin direktoru rolunda çəkilib.

## Ölümü
2022-ci il martın 17-də Rusiyanın Ukraynaya hücumu zamanı Şvets yaşadığı Kiyevdəki yaşayış binasını rus qoşunlarının atəşə tutması nəticəsində həlak olub.

## İstinadlar

## Ədbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Ziplayn

**Ziplayn** — kabeldən asılmış, əsasən paslanmayan poladdan hazırlanan, yamacda quraşdırılmış blok. O, yükün və ya cazibə qüvvəsi ilə hərəkət edən şəxsin sərbəst hərəkət edən çarxdan tutaraq və ya ona qoşularaq maili kabelin yuxarısından aşağısına hərəkət etməsini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu, hərəkət sürətinə kömək etmək üçün cazibə qüvvəsini cəlb edən keçid kimi təsvir edilmişdir. Onun istifadəsi ekstrim, istirahət və ya turizmlə məhdudlaşmır, baxmayaraq ki, müasir istifadə bu mənalara üstünlük verir.
## İstinadlar
Yusif paşa

* Qoca Yusif Paşa
* Gürcü Yusif Paşa
* Cığalızadə Yusif Sənan Paşa
* Silahdar Yusif Paşa
* Doğancı Yusif Paşa
* Sinanüddin Fakih Yusif Paşa
* Halvaçı Yusif Paşa
* Közbəkçi Yusif Paşa
* Yusif Ziya Paşa
* Yusif Kamil Paşa
* Topal Yusif Paşa
* I Yusif Cakeli

## Həmçinin bax
* Yusif (ad)
Səməd bəy Acalov

**Səməd bəy Acalov** () — Azərbaycan maarif xadimi, pedaqoq, riyaziyyatçı, metodist, həkim, tibb elmləri doktoru.

## Həyatı
Səməd bəy Acalov 1876-cı ildə Tiflisdə anadan olmuştur. Tiflisin iki illik müsəlman məktəbində təhsil aldıqdan sonra müəllimi Paşa bəy Hüseynovun təşviqi ilə 1890-cı ildə Qori Müəllimlər Seminariyasına qəbul olunmuş və 1895-ci ildə təhsilini başa vurmuşdur. Süleyman Sani Axundov, Abdulla Şaiq və Mirzə Rza Əlizadə ilə dostuluğu bu illərdə başlamışdır.

## Fəaliyyəti
Səməd bəy 93 illik mənalı ömrünün 70 ilini pedaqoji fəaliyyətlə keçirmiş və xalqın maariflənməsi, mədəniyyətin və səhiyyənin inkişafına çalışmışdır. Azərbaycanda təhsil sahəsinin inkişafında, müəllim kadrlarının hazırlanmasında, yeni program və dərsliklərin yaradılmasında böyük rol oynamışdır. Zaqafqziya Müəllimlər Seminariyasını bitirdikdən sonra Tersk, Dərbənd və Lənkəran qəzalarında 13 il tədris fəaliyyətində olmuşdur. 1908-ci ildə Bakıya köçdükdən sonra isə altısiniflik üçüncü ali-ibtidai Aleksey məktəbinə müdir təyin olunur. Cümhuriyyət dövründə məktəbləri dərs vəsaitləri ilə təmin etmək məqsədiylə Xalq Maarif Nazirliyi tərəfindən yaradılmış komissiyada Hüseyn Cavid, Abdulla Şaiq, Cəmo Cəbrayılbəyli, Fərhad Ağazadə, Abdulla bəy Əfəndizadə, Firudin bəy Köçərli ilə birgə fəaliyyət göstərmişdir.

Səməd bəy pedaqoji fəaliyyətinə Sovet ittifaqı dövründə də davam edərək müəllim kadrlarının hazırlanmasında əvəzolunmaz rol oynamışdır. Mərkəzi Darülmüəllimində, sonra isə Bakı Pedagoji Texnikumunda çalışmış və 1926-cı ildə institutun direktoru olmuşdur. Xüsusən, riyaziyyat elminin inkişafında, riyaziyyat dərsliklərinin və riyaziyyat tədrisi metodikasının yaradılmasında Səməd bəyin böyük xidməti olmuşdur. Şərq və Qərb dillərini yaxşı bilir, bir neçə qərb dilindən sərbəst istifadə etməyi bacarırdı. Azərbaycanda "Ali cəbr" və "Cəbr məsələləri" adlı ilk riyaziyyat dərslikləri 1919-cu ildə Səməd bəy tərəfindən yazılmışdır. Üçüncü ali-ibtidai məktəbin müdiri vəzifəsində olarkən məktəb müəllimləri Üzeyir Hacıbəyov, Müslüm Maqomayev, Pənah Qasımov və digər müəllimlər ilə ana dilində tədris tələb edən kollektivdə olmuş və onun təşəbbüsü ilə tədris ana dilində keçilməyə başlanmışdır.

Səməd bəy riyaziyyat və riyaziyyat tədrisi üsulu ilə bərabər hifzsihhədən də dərs demişdir. 1923-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin (o vaxtkı adıyla Azerbaycan Dövlət Universiteti) tibb fakültəsinə daxil olmuş və 1926-cı ildə təhsilini başa çatdıraraq, 51 yaşında həkimlik diplomu almışdır. 1954-cü ildə 78 yaşında ikən "Brüsselyozun kliniki müalicəsini öyrənmək üçün materiallar" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tibb elmləri doktoru olmuşdur. Tibb Universitetində bir müddət kafədra müdiri vəzifəsində işləmiş və Azərbaycanda yoluxucu xəstəliklər ilə mübarizə aparmaq məqsədiylə mikrobiyologiya və parazitologiya sahələrinin inkişafına böyük töhfə vermişdir.

## Həmçinin bax

* Emin ağa Acalov
* İsrafil ağa Acalov
* Abbas Abdulla
* Arif Acaloğlu

## İstinadlar
Rəsul Həsən

**Rəsul Həsən** (Rəsul Elşən oğlu Həsənov; ) — Azərbaycanlı qrafik dizayner, rəssam, naşir.

## Həyatı
Rəsul Həsənov 1991-ci il sentyabrın 24-də Bakıda anadan olub. 2009-cu ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Texnologiya və Dizayn fakültəsinə daxil olub və 2013-cü ildə "Dizayn" ixtisası üzrə oranı bitirib.

## Fəaliyyəti
Rəsul Həsənov 2004-cü ildən dizayn sahəsində çalışmağa başlamış, 2009-cu ildən bir çox reklam agentliklərində qrafik dizayner, art direktor olara fəaliyyət göstərib. O, həmçinin müxtəlif təhsil müəssisələrində pedaqoji fəaliyyət ilə məşğul olub.

### Yaradıcılığı
Rəssamın 2015-ci ildə "Düha", 2018-ci ildə isə "Düha 2" adlı rəqəmsal portretlərdən ibarət fərdi sərgiləri təşkil olunub.

O, 2018-ci ildə yazdığı Azərbaycanda ilk dəfə brendinq sahəsini əhatə edən *"Bir Brendin Hekayəsi"* adlı kitabın müəllifidir. Onun 2021-ci ildə nəşr olunan ikinci kitabı *"Qrafik dizaynın əsasları"* Azərbaycanda qrafik dizaynın nəzəri əsaslarını əhatə edən ilk kitab oldu. 2023-cü ildə bir neçə illik tədqiqatları və Azərbaycan, Rusiya, Avropa və Amerika arxivlərindən topladığı vizual məlumatlar əsasında hazırladığı 624 səhifəlik ensiklopedik nəşr hesab olunan *"Azərbaycan qrafik dizayn tarixi"* adlı kitabını təqdim edib.

O, bir neçə məşhur azərbaycanlının tarixi sənədlər, heykəli əsasında realistik görünüşünü hazırlayıb.

### Təşəbbüsləri
Rəsul Həsənov bir neçə layihələrin təşəbbüskarı və rəhbəridir. 2011-ci ildə o, 2012-ci ildə NETTY İnternet Mükafatını qazanan Azərbaycan musiqi arxivi "Muzzaz" portalını yaradıb. Həmin il o, mədəni məqalələr, müsahibələr və bədii portfolioların paylaşılması üçün platforma olan "Target Magazine" onlayn jurnalını təsis edib.

2015-ci ildə "Graphic Design Azerbaijan" onlayn dizayn cəmiyyətini yaradıb. Həmin ildə o, Ramiz Əlili ilə birgə su altında qalan Bayıl qalasının bərpası layihəsini hazırlayıb. 2021-ci ildə isə Azərbaycan tarixinə aid yüksək keyfiyyətli fotoşəkilləri pulsuz təqdim edən iri fotoarxiv saytı olan "Azkataloq.org"u yaradıb. O, həmçinin Azərbaycanda beş il ərzində hər il keçirilən ilk Dizayn Forumunu təşkil edib. 2022-ci ildə 1000-dən çox iştirakçını cəlb edən ilk "Bakı Dizayn Festivalı"nın təşəbbüskarı olub.

## İstinadlar
Yuyka

**Yuyka** — ad.

* Yuyka Suqasava — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yuyko Konno — Yaponiya qadın futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Yuiko
Borley Rektorluğu

**Borley Rektorluğu** - Şərqi İngiltərənin Esseks əyalətinin Borley şəhərində yerləşən və *İngiltərənin ən lənətlənmiş* evi kimi təsvir edilmiş məşhur ev. 1862-ci ildə Borley kilsəsinin inzibati binası kimi tikilmiş və 1939-cu ildə baş vermiş yanğından sonra 1944-cü ildə sökülmüşdür. Qotik üslublu binanın tikildiyi gündən etibarən lənətləndiyi iddia edilmişdir. 1929-cu ildə Daily Mirror qəzetində sözügedən binada paranormal fəaliyyətlərin baş verməsi ilə bağlı xəbərlər dərc edilmişdir. 

Harri Pris adlı parapsixoloq Borley rektorluğu binasının ingiltərədə məşhurlaşmasında xüsusi xidmətləri olmuşdur.

## Tarixi

## Lənətlənməsi ilə bağlı iddialar

## Praysın araşdırması

### Yanğın

## İstinadlar
Axundlu

**Axundlu** — soyad.

* Həmid Axundlu — ictimai-siyasi xadim, yazıçı
* Ülvi Axundlu — Avropa Şurası Baş Katibinin Moldovada xüsusi nümayəndəsi.
* İbrahimxəlil Axundlu – maarif və idman xadimi.
* Yavuz Axundlu — ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru (1983)

## Həmçinin bax
* Axundlu (Ağsu)
* Buzavənd Axundlu
Loderhill

**Loderhill** () — ABŞ-nin Florida ştatının Brauard dairəsində yerləşən şəhər. 

## İstinadlar
Alpər Qul

**Alpər Qul** () — türk aktyor və yazıçı.

## Həyatı
Alpər Qul 5 dekabr 1975-ci ildə İstanbulun Süleymaniyyə şəhərində anadan olub. Lakin ailəsi Trabzonlu olduğundan atası şəxsiyyət vəsiqəsinə Trabzon yazdırıb.

MSM-dən sonra İndiana Universitetinin teatr fakültəsində təhsilini başa vuran sənətçi 1994-cü ildən "City Theaters", "DOT", "IUSB (ABŞ)", "BKM" kimi təşkilatlarda və müxtəlif filmlərdə və seriallarda rol alıb.

O, 2012-ci il dekabrın 18-də "İnsanlar aləmi" televerilişində rol aldığı Aylin Kontente ilə ailə həyatı qurub. Onun Arel və Leo adlı iki oğlu var.

## Karyerası
Brodvey tarixinin ən uzun tək nəfərlik oyunu olan "Mağara adamı" tamaşasını Türkiyədə ilk dəfə səhnələşdirib. O, 2 oktyabr 2009-cu ildə başlayan bir mövsüm üçün "BKM"də tək adamlıq oyununu ifa edib. 2010-cu ildə yazdığı bir nəfərlik "Atamın oğlu" əsərini 3 il Türkiyə və Avropada səhnələşdirib. 2010-cu ildə ilk dəfə səhnəyə qoyulan AUT teatr tamaşasına görə ilin yazıçısı mükafatını alıb. 2011-ci ildə yazdığı "Barselona" adlı teatr oyunu İkinciqat teatrında tamaşaya qoyulub.

2011-ci ildə ATV-də yayımlanan "5'er Beşer" adlı komediya teatrı proqramından sonra 2012-ci ildə Star TV-də yayımlanan və bu proqramın davamı olan "İnsan aləmi" və 2013-cü ildə "Güldür Güldür" adlı televerilişlərdə layihələr hazırlayıb və rol alıb. Aktyorluqdan başqa, o, "The Outsiders" adlı roman yazıb və 2021-ci ildə nəşr etdirib.

## Filmoqrafiya
* Ölümlü dünya 2 – 2023
* Uzaq ara əyləncə – 2020
* Məhəllədən dostlar – 2020
* Cici atam – 2018
* Ölümlü dünya – 2018
* Süməlanın şifrəsi 3: Cünyor Təməl – 2017
* Babamın qəbzi – 2016
* Olar-olar – Əli, 2014
* Osmanlı şilləsi – Yeniçeri Şahin, 2013–2014
* Güldür güldür şou – İsmayıl Canevimdən, 2013–h.h.
* Moskvanın şifrəsi: Təməl – Təməl, 2013
* İnsanlar aləmi – İsmayıl Canevimdən, 2012
* Sümelanın şifrəsi: Təməl – Təməl, 2011
* 5'er Beşer – İsmayıl, 2011
* Şən yuva – Nurəddin Şənyuva, 2010
* Günəşi gördüm – 2009
* Gecənin qanadları – Baran, 2010
* Mordkomission – 2009–2010
* Flugten – 2008
* Səssiz gəmilər – 2007–2008
* Ugarit – 2007
* Kölgə – 2007
* Tale – 2006
* Eşqə sürgün – 2005
* Xınalı qar – Dəmir, 2002
* İlan hekayəsi – 1999
* Hamam – 1997

### Teatr tamaşaları
* Red Kit – 1994
* Şeksi Oyun – 1995
* The Learned Ladies – 1996
* The American Buffalo – 1997
* The Velveteen Rabbit – 1997
* Waiting For The Parade – 1998
* Barış – 1998
* Troyalı qadınlar – 1998
* Ölüm və oyun – 1999
* Bala quşlar – 1999
* Əziznamə – 2002
* Midasın qulaqları – 2004
* Böcək – 2006
* İki nəfərlik bir oyun – 2007
* Caveman (mağara adamı) – 2009
* Atamın oğlu – 2010–2011

### Yazdığı pyeslər
* AUT (2010)
* BARSELO (2011)

## Layihə dizaynları
* Gənc türklər – Cine5 – 2006
* Sehrli barmaqlar – TNT – 2011
* 5-er Beşer – ATV – 2011
* İnsanlar aləmi – Star TV – 2012
* Güldür güldür şou – FOX, Show TV – 2013–h.h.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Əbdüləziz (ad)

**Əbdüləziz** — ad.

* Əbdüləziz — 32-ci Osmanlı sultanı və 111-ci İslam xəlifəsi.
* Əbdüləziz Abbes — Əlcəzair futbol məşqçisi. 
* Əbdüləziz Cərad — 
* Əbdüləziz xan —
Əbu

* Şəxslər
** Əbu Dücanə
** Əbu İsa İsfahani
** Əbu Səid Bahadur xan
** Əbu Hənifə
** Əbu Bəkr
** Əbu Hamid əl-Qəzali
** Əbu Mansur Maturidi
** Əbu Bəkr əl-Bağdadi
** Əbu Yusif
** Əbu Talib
* Coğrafiya
** Əbu Mina

## Həmçinin bax

* Abu
Əbülfət

**Əbülfət** — ad.

* Əbülfət Mədətoğlu — şair, publisist.
* Əbülfət Misiroğlu — yazıçı-publisist, nasir
* Əbülfət Cavadov — Biologiya elmləri doktoru, professor.
* Əbülfət bəy Cavanşir
* Əbülfət İslam
Piper High School

**Piper High School** — Florida ştatının Sanrayz şəhərində fəaliyyət göstərən dövlət məktəbi. Məktəb "Broward County Public Schools" distriktinin tabeliyindədir. 9–12-ci siniflər üçün təhsil verir.

Məktəbdə 2500-dən artıq şagird təhsil alır. Maskotu Benqallardır. Məktəb Sanrayz, Loderhill, Nort-Loderdeyl və Tamarak şəhərlərindən olan tələbələrə xidmət göstərir.

## Xarici keçidlər
* Piper High School (official site)

## İstinadlar
Ədalət (ad)

**Ədalət** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Aşıq Ədalət — Azərbaycan aşığı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi.
* Ədalət Şükürov — Azərbaycanlı müğənni.
* Ədalət Yusub — Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının sabiq sədr müavini
* Ədalət Əbdülsəmədov — azərbaycanlı aktyor.
* Ədalət Abdinov — Azərbaycan Sosialist Hərəkatının sədri, jurnalist.
* Ədalət Hüseynov

## Həmçinin bax
* Ədalət (dəqiqləşdirmə)
Əbdülməsih

**Əbdülməsih** — ad.

* Əbdülməsih Həddad — məhcərin yazıçısı və jurnalist.
* Əbdülməsih əl-Əntaki — Hələbdən yazıçı.
Benin körfəzi

**Benin körfəzi** Afrika qitəsinin qərb hissəsində yerləşən körfəzdir.

Benin körfəzi Atlantik okeanının Qərbi Afrika sahillərində yerləşən Qvineya körfəzinin bir hissəsidir və Toqo, Qana, Benin və Nigeriya bu körfəzə çıxışı olan ölkələrdirlər. Benin körfəzi, Qananın Müqəddəs Paul burnundan şərqə doğru Niger çayının dənizə töküldüyü Nuna qədər təxminən 640 km boyunca uzanan, xüsusilə də müstəmləkəçilik dövründə qul ticarətinin intensiv şəkildə aparıldığı və qulların cəmləşdirildiyi bir nöqtə olmuşdur. Tarixdəki bu xüsusiyyətinə görə bu region *Qul sahili* kimi də tanınır.
Biafra körfəzi

**Biafra** (; ; **Bonni**, ; ) — Atlantik okeanında yerləşən Qvineya körfəzinin bir hissəsi olan körfəzdir.

Niger çayının mənsəbindən Lopez burnuna (Qabon) qədər uzanır. Körfəzin suları Nigeriya, Kamerun, Ekvatorial Qvineya və Qabon sahillərini yuyur. Böyük Bioko adasının yerləşdiyi körfəzə Kamerun, Vuri, Munqo və Munqazi çayları axır.

## Adlandırılması

Körfəzin adı avropalılar tərəfindən “mafra” etnoniminin təhrif edilməsindən yaranmışdır.

1972-ci ildə Biafra əyalətinin ayrılması naminə başlanmış olan Nigeriya vətəndaş müharibəsindən sonra körfəzin adı separatçı yer adı olduğu əsas gətirilərək Nigeriya hökuməti tərəfindən dəyişdirilmiş və Bonni körfəzi (buxtanın sahilində yerləşən Bonni şəhərinin adı ilə) adlandırılmışdır. Lakin buna baxmayaraq rus coğrafiyasında və digər bir sıra ölkələrin coğrafiyasında hələ də Biafra adı istifadə olunmağa davam edir.

## İstinadlar
CAESAR

**CAESAR** (**CA**mion **É**quipé d'un **S**ystème d**'AR**tillerie) Fransa istehsalı olan zirehli haubitsadır.

## Texniki məlumatlar

*İstehsalçı: Fransa/GIAT
*Lülə diametri: 155 mm
*Lülə uzunluğu: 52 kalibr
*Uzunluğu: 10 m
*Döyüş çəkisi: 17.7 t
*Hündürlük: 3.7m
*Eni: 3.4m
*Yüksəlmə: -3º +66º
*Yanlara dönmə bucağı: 34º sağa və ya sola
*Mərmisinin çəkisi: 43,25 kq HE
*Sürəti: 100 km/saat asfalt örtüklü yolda, 60 km/saat off road yolda
*Ekipaj: 5 nəfər

## İstifadəçilər

*
*
*
*
*
*
Neypervill (İllinoys)

**Neypervill** — ABŞ-ın İllinoys ştatının şəhəri olub, DuPage və Will qraflıqları ərazisində yerləşir. 2020-ci il siyahıyaalınmasına görə, əhalisi 149,540 nəfər olub, onu ştatın dördüncü ən sıx şəhəri edir.

## İstinadlar
Bella Deyn

**Bella Deyn** () — Əsl adı **İzabel Knispel** olan alman aktrisa. Karyerasında qazandığı uğurların əsasını TV seriallar təşkil edir. Baş rol aldığı "" serialındakı Troyalı Yelena obrazı ilə daha çox məşhurlaşıb.

## Bioqrafiyası
Dayne Berlində anadan olub. 2004-cü ildə 16 yaşında "Miss Şərqi Almaniya" gözəllik müsabiqəsində iştirak edib. 2006-cı ildə isə hələ məktəbdə oxuyarkən "Miss Almaniya" müsabiqəsinə qatılıb və qalibi olub.

## Filmoqrafiya

### Filmlər

## İstinadlar
Tarako

– Yaponiya seyyusu, aktrisası və müğənnisi. 1990–2024-cü illər ərzində *"[[Chibi Maruko-chan]]"* anime serialının baş qəhrəmanı olan Momoko Sakura personajını səsləndirməsinə görə tanınır.

## Həyatı
17 dekabr 1960-cı ildə Yaponiyanın Qunma prefekturasında doğulmuşdur. Seyyu karyerasına 1981-ci ildə başlamışdır. *"[[Urusei Yatsura]]"* onun seyyu kimi iştirak etdiyi ilk anime olmuşdur.

1990-cı ildə yayımlanmağa başlayan *"[[Chibi Maruko-chan]]"* animesinin yaradıcısı Momoko Sakura tərəfindən baş qəhrəmanı səsləndirmək üçün seçilmişdir. Sakura onu seçməsinin səbəbi kimi səsinin onun səsinə oxşamasını göstərmişdir. Tarako 34 il boyunca Maruko-çanı səsləndirmişdir.

Tarako *"[[Hunter x Hunter]]"*, *"[[Inuyasha]]"* kimi anime seriallarında, *"[[Nausicaä of the Valley of the Wind]]"*, *"[[My Neighbor Totoro]]"* və *"[[Castle in the Sky]]"* kimi anime filmlərində personajlar səsləndirmişdir. 2016-cı ildə *"[[Danganronpa: Trigger Happy Havoc|Danganronpa]]"* franşizinin talismanı olan Monokumanı səsləndirmək üçün seçilmişdir. Ən son seyyu işi 2024-cü ildə buraxılmış *"[[Dead Dead Demon's Dededede Destruction]]"* anime filmi olmuşdur. *"[[Fushigi no Kuni no Alice]]"* və *"[[Katsugeki Shōjo Tantei Dan]]"* kimi animelərin mahnılarını ifa etmişdir. Tarako *"Waku Produce"* adlı teatr qrupunun rəhbəri olmuşdur. 2016-cı ildə sinerji kateqoriyası üzrə, 2019-cu ildə isə ailə/uşaqlar kateqoriyası üzrə Seyyu Mükafatına layiq görülmüşdür. 2017-ci ildə nəşr olunmağa başlayan *"[[Heaven's Design Team]]"* manqasının illüstratoru idi.

2024-cü ilin əvvəllərində xəstəlikdən əziyyət çəkdiyi açıqlanmış, 4 mart 2024-cü ildə ölmüşdür.

## Filmoqrafiya

## Qeydlər

## İstinadlar
Əmin Razi

**Əmin Əhməd oğlu Razi** ( ləqəbi: **Ümid**) — Səfəvilər dövrünə (16–17-ci əsrlər) aid Azərbaycanlı coğrafiyaşünas və yazıçı olub. Bətləmiusun Əl-Məcisti yeddi iqlim sisteminə əsaslanaraq məşhur***Yeddi iqlim*** ( — həft iqlim) adlı coğrafi təzkirəsinin yazmışdır.

Razi Səfəvi dövlətinin Rey şəhərində ziyalı ailədə anadan olmuşdur. Onun atası **Mirzə Əhməd Tehrani** Şah I Təhmasib tərəfindən Rey şəhərinin rəisi təyin olunmuşdur. Onun əmisi **Məhəmməd Şərif** şair və Xorasan vilayyətinin başçısının naziri və sonra da Şahın naziri olmuşdur.

Razi qeyd edir ki, o, qamusunu hicri təqviminə görə 1002-ci ildə (1593 miladi) altı il işlədikdən sonra tamamladı, baxmayaraq ki, indiyə qədər olan əsərdə daha kiçik tarixə aid əlavələr var. Onun doğum və ölüm tarixləri məlum deyil.

Səfəvi sarayının üzvü olan Əmin Razi Şah Abbas dönəmində Hindistana gedərək Cahangir şahla görüşmüşdür, başqa məlumata görə, Əkbər Şahın dövründə Muğal Hindistanına səfər etmiş ola bilər.
*Yeddi iqlim* (*Həft iqlim*) geniş tarixi, bioqrafik və topoqrafik məlumat verir, "iqlim", yəni Bətləmiusa görə məlum dünyanın coğrafi enliyə görə əsas bölgüsüdür. Əsərdəki tərcümeyi-halların ümumi sayı 1560-dır ki, bu da bir çox hallarda "Lübab ül-Əlbab" və ya "Təzkirət əl-Övliya" kimi orta əsr əsərlərində tapılanlardan daha çox təfərrüat verir. Əsərdə başqa yerdə qeydə alınmayan şeir nümunələri və bəzi nəsr parçaları, məsələn, Übeyd Zəkaninin nümunələri də göstərilmişdir.

Razinin mənbələri otuz doqquzu müəyyən edən Nəqəvi tərəfindən tədqiq edilmişdir. Ethe işin məzmunu cədvəlini təqdim edir. Əsər çoxsaylı əlyazmalarda günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Yeganə tam nəşr Cavad Fazel tərəfindəndir (1961). Ross və başqalarının Kəlküttə nəşri. üstündürFazelinkinə lakin natamamdır, dördüncü iqlimi (işin yarısından çoxunu əhatə edir) buraxır.

## İstinadlar

* 
* E. D. Ross et al. (eds.), *Haft eqlīm*, Calcutta, 1918–72.&#x5B;**&#x5D;
* Jan Rypka, *Hist. Iran. Lit.*, pp. 452, 495. &#x5B;*nbsp;needed*&#x5D;
* Storey, I., pp. 1169–71. &#x5B;*nbsp;needed*&#x5D;
N.V.Lısenko adına Xarkov Opera və Balet Teatrı

**N. V. Lısenko adına Xarkov Opera və Balet Teatrı** () — ilk Ukrayna stasionar opera teatrı. Teatrın repertuarında ukrayna, rus, fransız və italyan dillərində opera tamaşaları, klassik və müasir balet tamaşaları var.

## Memarlığı

### Köhnə binası
Rımar küçəsi 21 ünvanındakı bina 1829-cu ildə naməlum memar tərəfindən tikilib. 1855-ci ildə sahibkar Zarudnı tərəfindən satın alındı ​​və tamaşalara ev sahibliyi etmək üçün yenidən quruldu. Sonra bina kommersiya klubunun mülkiyyətinə çevrildi və 1884–1885-ci illərdə opera binası (memar B. G. Mixalovski) üçün tamamilə yenidən quruldu. Bağ tərəfinə səhnə hissəsi əlavə edilib və tamaşa zalı Parisdəki Tüilri sarayının dövlət salonlarından birinin motivlərindən istifadə edilməklə Fransız İntibahı üslubunda bəzədilib. Zalın divarları boyunca boş antablaturlu Korinf ordeninin qoşalaşmış yivli sütunları vardır. Hər bir cüt sütunun üstündə yuxarı mərtəbənin eyvanını dəstəkləyən qanadlı qadın heykəlləri qoyulmuşdur. Balkonun kənarları və benuar qutuları dekorativ qəliblərlə bəzədilib. Tavan altında medalyonlarda böyük bəstəkarların barelyef portretləri yerləşdirilib. Zalın tutumunu artırmaq üçün 20-ci əsrin əvvəllərində aralıq qutular tikildi. Bu, orijinal kompozisiyanın bütövlüyünü pozdu. 1930-cu illərin əvvəllərində binanın şimal tərəfində qarderoblu yeni vestibül əlavə edildi və auditoriyanın hamar tavanı kassalı (memar Viktor Karpoviç Trotsenko) ilə əvəz olundu. 1938-ci ildə teatrın fasadı rus klassisizminin xüsusiyyətlərini qazandı (memar Vladimir Nikolayeviç Petit). 1947-ci ildə interyerlər bərpa edildi (memar Valentin İvanoviç Puşkarev).

### Yeni binası

Binanın arxitekturası iki yuxarı mərtəbənin iri asma "plitəsi" və aşağı mərtəbələrin giriş vestibüllərinin, foyelərinin və digər otaqlarının mürəkkəb plastikliyinin ziddiyyəti əsasında qurulmuşdur. Teatrın iki tamaşaçı zalı var: 1500 yerlik böyük və 400 yerlik kiçik. Bilet zalının girişi "N. V. Lısenkonun musiqisi" (heykəltəraş S. Yastrebov) dekorativ kompozisiyası ilə bəzədilib. Bina Artik tufla üz-üzədir. Bina 3 ilə 6 m ölçüdə altı sütun üzərində dayanıb, 100 m arxlı, 100 ton kütləli metal tirlərlə üzlənib. Yeraltı hissədə qaraj yerləşir. 2007-ci ildə teatrın qarşısındakı fəvvarələr yenidən qurulmuş, teatrın qarşısındakı məkana "Fəvvarələr meydanı" adı verilmişdir. Tikintinin baş podratçısı "Trest Zhilstroy-1" SC olub.

İlkin plana görə, əsas zalın 4000 nəfər, səhnənin isə çox böyük olması nəzərdə tutulurdu — nümayişlər və hətta hərbi texnikanın yerləşdirilməsi üçün binanın 30-cu il üçün beş il müddətində tikilməsi planlaşdırılırdı. Qələbə gününün ildönümü. Amma tikinti üçün kifayət qədər vəsait yox idi və tikinti uzun illər söndü. Şəhər icraiyyə komitəsinin o vaxtkı sədri Yuri Qurovoyun sözlərinə görə, tikintinin real dəyəri teatrın smeta dəyərindən 4 dəfə artıq olub.

## İstinadlar
Almaniya krallığı

**Almaniya Krallığı** () — müasir Almaniya (AFR) ərazisindəki orta əsr dövlətlərini (krallıqlarını) ifadə etmək üçün istifadə edilən tarixşünaslıq termini.

Bu termin adətən Müqəddəs Roma İmperiyasının (Alman-Roma İmperiyası) tərkibindəki alman torpaqlarına şamil edilir.

843-cü ildə Verden müqaviləsi ilə Frank İmperiyasını imperator I Lüdovikin üç oğlu arasında bölüşdürdü. Ən böyük oğul, imperator I Lotara Orta krallıq, ortancıl oğul II Lüdovikə Şərqi Frank Krallığını, II Keçəl Karla isə Qərbi Frank Krallığını verildi.

Almaniya kralı II Lüdovikin nəsli X əsrin əvvəllərinə qədər Şərqi Frank krallığını idarə edirdi. Bu müddət ərzində onlar Lotaringiya hesabına öz dövlətlərinin ərazisini genişləndirdilər. 870-ci ildə Mersen müqaviləsi ilə II Lüdovik Lotaringiyanın şərq hissəsini, 880-ci ildə isə Ribemont müqaviləsi ilə Kiçik III Lüdovik Lotaringiyanın qərb hissəsini öz mülklərinə birləşdirdi.

Almaniya Krallığı beş böyük qəbilə hersoqluğundan — Saksoniya, Bavariya, Frankoniya, Şvabiya və Lotaringiyadan ibarət idi ki, bunlar qəbilə tərkibində nisbətən homogen yarımmüstəqil dövlət qurumları idi. Azyaşlı IV Lüdovikin hakimiyyəti dövründə tayfa hersoqlarının gücü xeyli artdı, kral hakimiyyətinin mexanizmləri isə zəiflədi. Vəziyyət krallığın cənub-şərq sərhədlərinin müdafiə sistemini tamamilə məhv edən davamlı macar basqınları ilə çətinləşdi. Xarici təhlükələri dəf etmək və dövlət hakimiyyətini saxlamaq təşəbbüsü bölgə hökmdarlarına keçdi: Bavariya, Saksoniya və Frankoniya hersoqları.
ABŞ-də liberalizm

**Amerika Birləşmiş Ştatlarında liberalizm** — fərdin hüquqlarının qəsb edilməzliyi əsasında təşkil olunmuşdur. Liberal ideyaların əsasları kimi söz azadlığı, mətbuat azadlığı, inanc azadlığı, din və dövlətin ayrılığı, haqqların qorunması və qanun qarşısında bərabərlik kimi dəyərlərin azadlıqçı fikirləri qəbul edilir. ABŞ liberalizminin dünyadakı liberalizmdən oturmuş ənənəvi aristokratiyası olmadığına görə fərqlənir və Avropadakı sinfi mübarizəni özündə ehtiva etmir.

## İstinadlar
Ramazan Ramazanov

**Ramazan Dursun oğlu Ramazanov** () — azərbaycanlı şair və aşıq.

## Həyatı
Ramazan Dursun oğlu Ramazanov 1930-cu ildə Ağbaba mahalının bir çox məşhur aşıqların yurdu olan Ellərkənddə anadan olub. Dağlar qoynunda, sazlı-sözlü bir mühitdə dünyaya göz açan Ramazan Dursun oğlu gözünü açandan saz görüb, söz eşidib, Güllübulaqlı ünlü ozan Aşıq Nəsib və onun istedadli yetirmələrini dinləyib, onların sazının sehrinə düşüb. Aşıq Sayad və Aşiq İsgəndər ona sənətdə örnək olublar. Elə ilk sənət dərsini də Aşıq Sayddan alıb. Güclü hafizəsi sayəsində əvvəlcə Ağbaba və Qars, sonra isə Borçalı aşıq məktəbinin özünəməxsus incəliklərini, folklorunu mənimsəyib. Ancaq doğma yurd-yuvasında Ramazan Dursun oğlunun firavan həyatı uzun sürməyib. Məkrli erməni siyasətinin sayəsində üzləşdiyi təzyiqlərə dözə bilmədiyindən dədə-baba yurdunu tərk etmək məcburiyyətində qalaraq Borçalıya üz tutub. Kürüstü Dəmirçihəsənlidə — Yağlıca dağlarının ətəyində yerləşən Alget kəndinə (Alget üzümçülük sovxozu adlanırdı) köçüb və ömrünün sonana kimi burada yaşayıb. Burada ona böyük hörmətlə yanaşıblar, bir aşıq kimi məclislərə dəvət alıb, qısa müddət ərzində bütün Borçalıda tanınıb. Aşıq Ramazanın sinəsində neçə-neçə dastan, rəvayət, qaravəlli və klassik ustadlarin şeirləru vardı. Aşıq Ramazan Ramazanov 2003-cü ildə Alget kəndində vəfat edib.

## İstinadlar