open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lyudmila Xristeseva

**Lyudmila Xristeseva** (, bədii təxəllüsü *L. Xristeseva/ L. Christeseva/ Л. Христесева/*; ) —  Belarus mənşəli İsveç rəssamı. 2001-ci ildə Belarusun Vitebsk Dövlət Texnologiya Universitetində incəsənət və tekstil dizaynı üzrə magistr dərəcəsi aldıqdan sonra Xristeseva İsveçə köçdü və İsveç dizayneri Lars Vallinin yaradıcı heyətinə qatıldı.

Belarus və İsveç mədəniyyətinin sintezi Xristesevanı gender, şəxsiyyət və fərqli mədəniyyətlərdə qadınların təmsilçiliyi mövzularını öyrənməyə ilham verdi. Xristeseva İsveçdə və xaricdə müxtəlif sənət layihələrində və sərgilərdə fəal iştirak edir. Artten adlı ona məxsus studiyası Stokholmun mərkəzində yerləşir və gənc sənətçilər üçün sərgi sahəsi kimi fəaliyyət göstərir.

Xristeseva Stokholm Universitetində moda tarixi və nəzəriyyəsi üzrə magistr dərəcəsini qazanmışdır. Onun dissertasiya mövsusu Pussy Riot olmuşdur, elmi işində o, dəbli aksesuar balaklavanı müxalif fikirlərin kommunikasiyası vasitəsi kimi istifadə etmişdir. O, həmçinin "Konstfack" Ali İncəsənət Məktəbində təhsil almışdır.

Fərqli mədəniyyətlərdə qadınlıq mövzusundakı "Sustainidentuty" sərgisi Qazaxıstanda (2015) və Belarusda (2016) yerli diplomatik korpusun dəstəyi ilə təqdim edilmişdir. Tualdan hazırlanmış yüksək moda prototipləri olan heykəllərin Ordu Muzeyində (2016), Amerikanın Stokholmdakı səfirinin iqamətgahında, Şimali Ölkələr Muzeyində (2017-2018), eləcə də Rusendal bağında ( 2018) sərgisi baş tutmuşdur. 2017-ci ildə Xristeseva İsveç İnstitutu üçün ”Ingmar Bergman and his legacy in fashion and art” sərgisinin prodüseri kimi çıxış etdi. Sərgi, İnqmar Berqmanın yubiley ilində İsveç səfirliklərinin dəstəyi ilə, dünya muzeylərində və sənət qalereyalarında nümayiş olunmuşdur. 2018-ci ilin yayında "Bergmancenter" Lyudmila Xristesevanı Forö adasında "Yenilməz qadınlıq" sənət layihəsini təqdim etməyə dəvət etdi.

L. Xristeseva eyni zamanda Stokholmda "UN Women Sverige" (2017) üçün "HeforShe Arts Week" təşəbbüskarı və prodüseridir (2017). Moda həftələri münasibətilə 2018-ci ilin payızında Lyudmila “Fashion Speaks” ("Moda danışır") adlı yeni layihəsinə başladı, orada o, narıncı tualları "Orange Day" aksiyasının rəssamlıq təşəkkülü kimi təqdim etdi. Adı "Narıncı gün" mənasını verən aksiya "BMT-qadınlar" tərəfindən yaradılıb və qadına qarşı şiddəti dayandırmağa çağırır.

28 avqust 2019-cu ildə Xristeseva, görkəmli İsveç qadınlarını bacılıq ideyası ətrafında birləşdirdi və onları “”Fashion Speaks: 100 shades of nature” adlı layihəsində iştirak etməyə dəvət etdi. Dəvət olunanlar arasında İsveç mədəniyyət prodüseri Ulrika Skuq Holmqord də yer almışdır. Stokholmun qəlbində, "Strandvägen allé"də bu qadınlar "Historia Naturalls" adlı Belarus markasından ekoloji təmiz paltar kolleksiyasını nümayiş etdirdilər. Bu layihənin iştirakçıları arasında İsveçin Belarusdakı səfiri Kristina Yuhannesson və Qadın Hüquqları Təşkilatının qurucusu Mariya Rəşidi də var idi.

"Sustainidenity", "Pinkism" və "The sky over" kimi L. Xristeseva əsərində bir neçə bədii istiqaməti inkişaf etdirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Çaparaq inflyasiya

Yüksək sürətlə inkişaf edən inflyasiya. Qiymətlərin il ərzində 200%-dək artması.

Qeyri-bərabər, 10% dən 30% dək dərəcədə sıçrayışlı illik qiymət artımıdır. Hətta başlanğıc mərhələsində (əgər qiymətlərin artımı ildə 5–7% dən 15–17% -dək təşkil edirsə) belə inflyasiya artıq əhəmiyyətli problemlər yaradır, daha yüksək həcmdə olduqda isə təhlükəli olaraq təcili əks inflyasiya tədbirlərinin görülməsini tələb edir. Təsərrüfat proseslərini proqnozlaşdırmaq mürəkkəbləşir, hesablamalarda müxtəlif dollar ya avro olduğu bilinməyən ş. v. (şərti vahid) və sair istifadə olunur. Belə inflyasiya çox vaxt inkişaf etməkdə olan ölkələrdə müşahidə olunur.

## Həmçinin bax
* İnflyasiya
* Devalvasiya
* Revalvasiya
* Deflyasiya
* Denominasiya
* Staqflyasiya
* Hiperinflyasiya

## Mənbə
* İnflyasiya: səbəbləri, nəticələri və aqibətləri
* What is galloping inflation

### İstinadlar
Seyidbəşir Usare hadisəsi

**Seyidbəşir Usare hadisəsi** — 1918-ci ildə İngilislərin, Hicaz-Yəmən cəbhəsində əsir düşən 16-cı diviziyanın 48-ci alaydakı Osmanlı əsgərlərinə qarşı Seyidbəşir düşərgəsində həyata keçirdiyi bir hərəkətdir. 15.000 Osmanlı əsgəri mikrobları qırmaq bəhanəsi ilə çoxlu miqdarda krizol maddəsi əlavə edilmiş su ilə dolu hovuzlara basılaraq kor edilmişdir.

## Hadisə
Birinci Dünya müharibəsində 150 min Osmanlı əsgəri İngilislərə əsir düşür. Bu əsgərlərin bir hissəsi də Misirin İsgəndəriyyə şəhəri yaxınlığında yerləşən Seyidbəşir Usare düşərgəsində həbs edilmişdi. Düşərgənin tam adı 'Seydibeşir Kuveysna Osmanlı Useray-i Harbiye Kampı' idi.

Bu düşərgədə, 1918-ci ildə Fələstin cəbhəsində əsir düşən 16-cı diviziyanın 48-ci alayının Osmanlı əsgərləri saxlanılırdı. 1920-ci ilin 12 iyununa qədər iki il boyunca hər cür işgəncə, əziyyət, ağır təzyiq və təhqirlərə məruz qaldılar. Əsirlərlə insanlıqdan kənar davranışların səbəbi ermənilər idi.

Müharibə bitmişdi. Ancaq düşərgədəki ağır şərtlər səbəbiylə ölənlərdən başqa, əsgərləri təhvil vermək İngilislərin marağında deyildi. Çünki ermənilər tərəfindən İngilislərin beyninə yeridilmişdi ki, baş verə biləcək yeni bir müharibədə bu əsgərlərlə yenidən qarşı-qarşıya gələcəklər.

Çıxış yolu kütləvi qətliam idi. Əsgərlər mikrobları qırmaq bəhanəsi ilə süngü gücünə dezinfeksiya hovuzlarına salınır. Amma suya normadan daha çox krizol (cresol) maddəsi əlavə edilmişdi.

Əsgərlər ayaqlarını suya saldıqda həddindən artıq kresol qatıldığından ayaqları yanırdı. Ancaq İngilis əsgərləri türk əsgərlərini süngü zərbələri ilə hovuzdan çıxmağa qoymadılar. Əsgərlər başlarını qurşağa qədər olan suya salmaq istəmirdilər. Ancaq İngilislər bu dəfə havaya atəş açmağa başlayırlar. Əsgərlər ölməmək üçün başlarını suya salırlar, başını sudan qaldıran artıq kor idi. Çünki gözləri krizoldan yanmışdı. Sudan çıxanların vəziyyətini görən növbəti əsgərlərin müqaviməti nəticəsiz qalır və 15 min əsgər kor edilir.

## Hadisəyə göstərilən reaksiyalar
Bu vəhşilik 25 May 1921-ci il tarixində Türkiyə Böyük Millət Məclisində müzakirə edildi. Parlament üzvləri Faiq və Şərəf, Misirdə əsirləri krizol vannasına salaraq ölkənin 15 min övladının gözlərinin kor edildiyini və bunun günahkarı olan ingilis həkim, qarnizon komandiri və əsgərlərin cəzalandırılmas üçün Türkiyə Böyük Millət Məclisinin təşəbbüs göstərməsini tələb edirlər. Yeni qurulan dövlətin həddən artıq problemləri var idi. Ciddi problemlərlə üzləşən Türkiyə Böyük Millət Məclisi bu hesab məsələni unudur.

2009-cu ildə Milliyətçi Hərəkat Partiyasının qrup sədr müavini Oktay Vural məsələ ilə bağlı parlamentə müraciət etdi. Milli Müdafiə naziri Vecdi Könül belə bir hadisənin baş vermədiyini bildirdi. Tarixçi Cezmi Yurtsevər, Vecdi Könülün dediklərini inandırıcı hesab etmədiyini və belə bir hadisənin yaşandığını bildirdi.

## Həmçinin bax
Müharibə cinayətləri

## Xarici keçidlər
* SEYDİ BEŞİR KAMPI VE ESİR ASKERLERİMİZ
* Seydibeşir’de kör edilen 15 bin Mehmetçik

## İstinadlar
Vladimir Tsesler

**Vladimir Yakovleviç Tsesler** (; ) ― Sovet və Belarus rəssamı, dizayner. O, Minskdə yaşayır və fəaliyyət göstərir.

Onun iş istiqamətləri arasında poster, rəsm, qrafika, heykəl, obyekt, sənət aksiyaları, sənaye dizaynı, kitab tərtibatı, reklam və s. qeyd etmək olar.

Uşaq ikən Vladimir Şəhər Pionerlər və Məktəblilər Evinin Slutsk İncəsənət Studiyasında oxumuşdur, onun müəllimi Vladimir Sadin olmuşdur (1924—2010-cu illər.).

## Həyatı
Vladimir Tsesler 1980-ci ildə Minskdəki Belarusiya Dövlət Teatr və İncəsənət İnstitutunun (indiki Belarus Dövlət Rəssamlıq Akademiyası) dizayn şöbəsini bitirdi.

1978-ci ildən bu yana Sergey Voyçenko ilə çalışdı. Tandem, beynəlxalq müsabiqələr və bienallərdən 30-dan çox mükafat qazanaraq ilk növbədə afişa sahəsində beynəlxalq şöhrət qazandı. Tsesler və Voyçenkonun “Əsrin layihəsi. XX əsrdən 12" geniş populyarlıq qazanmışdır, oradan 20-ci əsrin ən vacib on iki sənətkarı yumurta şəklində təqdim olunmuşdur. Layihə Moskvada Puşkin Muzeyində (1999—2000), Sankt-Peterburqdakı Dövlət Rus Muzeyi nəzdindəki Lüdviq Muzeyində (2000) və Venesiya Biennalesində (2005) təşkil olunan sərgilərdə təqdim olunmuşdur.

2010-cu ildən etibarən "Yo-mobil" () adlı Rusiya-Belarus şəhər avtomobili layihəsinin inkişafında fəal iştirak etmişdir.

2020-ci ildə Belarusiyada keçirilən etiraz aksiyaları zamanı siyasi böhranı aşmaq prosesinin təşkil edən Koordinasiya Şurasının üzvü oldu, ancaq Belarusu tərk etməli oldu.

## Yaradıcılıq ittifaqlarında iştirakı
* Belarusiya Dizaynerlər Birliyi
* Belarus Rəssamlar Birliyi

## Əsas əsərləri

* Plakatlar

"86 — beynəlxalq sülh ili", "Mənin doğma kut", "Marks-87", "Belarus ― folklor diyarı", "Əfqanıstan", "Çiz", "Qadağan olunmuş meyvə", "Yeni Rusiyada istehsal olunub", "Kiçik başmaq (Bahar)", "Xırda sümük"," Hərbi orkestr", "Ağac" və s.

* Mənzərəli kompozisiyalar

"Balıq", "Tısbağa", "Kərgədan", ""Santa Mariya" karavellası", "Çingiz Xan", "Çin kvartalı", "Gepard ilə qız", "İlbiz" və s.

* Heykəl

Amsterdam şəhərində "Mumu" (N. Bayraçnı ilə birlikdə şərikli müəlliflik)

* Bədiilik rəsmiləşdirməsi

"Əsrin yekunu", "Seçilmiş" adlı Andrey Makareviçin solo albomlarının antologiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tsesler və Voyçenkonun rəsmi saytı
Tovuz Dövlət Rəsm Qalereyası

**Tovuz Dövlət Rəsm Qalereyası**,1987-ci ildən fəaliyyət göstərir. Tоvuz Dövlət Rəsm Qаlеrеyаsı (TDRQ) 1986-cı ildə yаrаdılıb. Tovuz şəhərində yerləşir. Qalereyada ekspоnаtlаrın sаyı 37 ədəddir. Burada Sаlаm Sаlаmzаdə, Nаdir Əbdürrəhmаnоv, Mikаyıl Аbdullаyеv və s. kimi tаnınmış rəssаmlаrın əsərləri nümаyiş еtdirilir.

## Fəaliyyəti
Tovuz Dövlət Rəsm Qalereyasının əsas vəzifə və funksiyası əhalinin təbəqələri arasında müasir, milli və dünya təsviri dekorativ-tətbiqi sənət əsərlərini təbliğ etmək, incəsənətin zəngin ənənələrinə əsaslanan bədii estetik formalarını axtarmaqdır. eksponantların sayı 37-dir . Bütün əlamətdar və tarixi günlər Tovuz Dövlət Rəsm Qalereyasında yüksək səviyyədə qeyd olunur. Tovuz Dövlət Rəsm Qalereyası müvəqqəti olaraq Tovuz rayon Mədəniyyət Mərkəzinin binasında yerləşir.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Tovuz
* Tovuz rayonu
* Tovuz rayonu Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Füzuli Dövlət Rəsm Qalereyası

**Füzuli Dövlət Rəsm Qalereyası** — 16 noyabr 2016-cı ildə yaradılmışdır

## Qalereya binası
Heydər Əliyev və prezident İlham Əliyevin müxtəlif illərdə Füzuli rayonuna səfərlərini əks etdirən fotolardan ibarət guşə yaradılıb. Binanın sahəsi 324 kvadratmetrdir. Qalereyanın ikimərtəbəli binasında rəsm əsərlərinin nümayiş etdirilməsi üçün sərgi zalı fəaliyyət göstərir.

## Fəaliyyət istiqamətləri
Gələcəkdə qalereyanın fondunun zənginləşdirilməsi nəzərdə tutulub.

## Həmçinin bax
* Füzuli
* Horadiz
* Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyaları

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 

## İstinadlar
Şahzadə Xəlil

**Şahzadə Xəlil** () — 2-ci Osmanlı sultanı Qazi Orxan bəyin oğlu, Osmanlı şahzadəsi. Onun qaçırılma hadisəsi XIV əsr Osmanlı-Bizans münasibətlərinin formalaşmasında mühüm rol oyandı.

## Həyatı
Şahzadə Xəlil doğumu haqqında dəqiq yazılı məlumat yoxdur. Ancaq 1362-ci ildə taxt uğrunda ayaqlananda 16 yaşı olduğu qeyd edilir və beləcə doğum tarixi təxminən 1346 olaraq qəbul edilir. Atası Osmanlı dövlətinin ikinci bəyi Qazi Orxan bəy, anası isə Bizans imperatoru VI İohann Kantakuzinin qızı Teodora idi. Tarixi mənbələrdə haqqında yazılan ilk məlumat isə 1357-ci ildə genuyalı dəniz quldurları tərəfindən İzmit sahillərində qaçırılması hadisəsidir. XIV əsrdə Egey və Mərmərə dənizi quldur hücumlarının mərkəzinə çevrilmişdi. Ancaq bu hadisə zamanı quldurların əsir götürükləri 11 yaşlı uşağın kimliyini bilib-bilmədikləri dəqiq deyil. Bunu öyrəndikdən sonra isə dəyərli əsirləri ilə birlikdə Foça qalasına sığındılar. Qala Bizans mülkü olsa da, yaxın zamanda Genuyalılar tərəfindən ələ keçirilmişdi.

Oğlunun qaçırılması xəbərini alan Qazi Orxan bəy, dərhal imperator IV Andronikə xəbər göndərərək yardım tələb etdi. Qarşılığında isə Bizansın illik xəracını almayacağını və Kantakuzin ailəsinin taxt iddiasını qəbul etməyəcəyini vəd etdi. İmperator bu təklifi qəbul etdi və şahzadəni xilas etmək üçün hazırlığa başladı. Qazi Orxan bəy tərəfindən maliyyələşdirilən 3 gəmiylə Bizans qüvvələri Foça qalasını mühasirəyə aldı. Digər yandan Saruxanoğlu İlyas bəy də dəstək üçün çağırılmışdı. Ancaq İlyas bəy ikili hərəkət edirdi və niyyəti imperatoru sui-qəsdlə öldürmək idi. Buna baxmayaraq planı üzə çıxdı və imperator tərəfindən həbs edildi. Yaranan bu qarışıqlıq səbəbilə mühasirə ləğv edildi. 1358-ci ildə ikinci dəfə cəhd edilsə də yenə də uğursuzluqla nəticələndi. Nəhayət, Qazi Orxan bəy Üsküdara gəldi və 30 min düka ödəyərək oğlunu geri aldı (sentyabr 1359).

Gəlinən razılığa görə, Xəlil həmin il imperatorun bacısı İrina Paleoloqla (onun xalası qızı idi) nişanlandı. Cütlük daha sonra evləndi və 2 övladları - Gündüz bəy (d. 1361) və Ömər bəy (d. 1362) dünyaya gəldi. Şahzadə Xəlilin əsir düşdüyü il böyük qardaşı Süleyman Paşa vəfat etmişdi və imperator Qazi Orxan bəydən sonra taxta onun çıxmağını istəyirdi. Beləcə, həm anası, həm də xanımı Bizans şahzadəsi olan Xəlil Osmanlı taxtına əyləşəcək, Bizans imperatoru illik xərac verməkdən azad olacaqdı.

Ancaq bu plan baş tutmadı və 1362-ci ilin martında vəfat edən Qazi Orxan bəyin ardından taxta böyük oğlu Murad taxta çıxdı. Atası vəfat etdiyi əsnada qardaşı Murad hələ Plovdiv yaxınlığında, Xəlil isə dövlətin mərkəzi Bursada idi. Bundan istifadə edərək həm Bizansdan, həm də Qaraman və Əretna bəylərinin dəstəyini alaraq Bursada öz adına xütbə oxudub özünü sultan elan etdi.

## İstinadlar
Navicula minima

**Navicula minima** Grunow in Van Heurck. — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid canlıdır.

## Sinonimləri

* *[[Navicula atomoides]]* Grunow in Van Heurck (Van Heurck H. 1880. Syn. Diat. Belg.: 107, pl. 14, figs.12–14) pro parte;
* *[[N. minima Grunow var. atomoides|Navicula]]* ''minima'' Grunow var. ''atomoides'' (Grunow) Cleve (Cleve P.T. 1894. Kongl. Sven.-Vet. Akad. Handl. 26: 128);
* *[[N. minutissima Grunow|Navicula]]* ''minutissima'' Grunow (Grunow A. 1860. Verh. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 10: 552, pl. 2, fig. 2a, b, c, d), non
* *[[Navicula atomoides|Navicula minutissima]]* Rabenh. (Rabenhorst L.1853. Süssw.-Diat.: 39, pl. 6, fig. 80);
* ''Navicula'' ''tantula'' Hust. in A.W.F. Schmidt et al. (Schmidt A.W.F. et al. 1934. Atlas… : pl. 399, figs. 54–57).

## Ekologiyası
Epifit, göllərdə, çaylarda və nohurlarda bentik, torpaqda, şirin və şortəhər sularda (Sa), alkalifil (pH), oliqosaprob (S).

## Yayılması
**Böyük Qafqaz**: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları, Qax rayonu İlisuçay, Qapıçay, Qumçay və Çüdüllüçay çaylarının aşağı axarı. **–** **Kiçik Qafqaz**: Mingəçevir su anbarında yayılmışdır.

## İstinadlar
Trnovo platosu

**Trnovo platosu, Trnovo yaylası və ya Trnovo meşəsi** () ― Dinar dağlarının şimal-qərb hüdudlarında yerləşən karst platosu. Yayladakı əhəmiyyətli karst formalaşmalarına buz mağaraları daxildir. Platonun şərq hissəsində  enində və  uzunluğundakı Böyük Paradana buz mağarası () yerləşir.

Trnovo platosunda üç təbiət qoruğu mövcuddur:

* Böyük Paradana buz mağarası;
* Qolak zirvələri (1 495 m) və Ladin dərəsi ();
* Smrecye meşə qoruğu;

## Ərazi
Platoda tektonik fəaliyyətlərin təsiri olduqca aydın görünür. Ərazidə bir çox çökəklik, vadi, kiçik karst polyeləri və keçmiş çay vadilərinin qalıqları var. Pliosen dövründə çaylar tektonik qalxmaları aşındırmış və dərələri doldurmuşdur. Yaylada həmçinin Pliosen buzlaşmasının da izləri qalmışdır. Bu dövrdə buzlaqlar nisbətən düz bir səthdə olan kiçik zirvələri, eləcə də moren tirələrini və moren təpəciklərini yaratmışdır. Ərazidən axan çaylar süxur qalıqlarını daşıyaraq çökəklikləri doldurmuşdur.

## İqlim
Trnovo platosunun iqlimi hündürlük və istiqamət üzrə dəyişir. Yaylada kontinental iqlim hakimdir və buraya il ərzində orta hesabla 1 881 mm yağıntı düşür. Aylar üzrə yağıtı miqdarı az fərqlənir. Ən çox yağıntı noyabr ayında ( 293 millimetr), ən az yağıntı isə fevral ayında (135 millimetr) düşür. Qış zamanı yağıntının böyük hissəsi, xüsusilə də yüksəkliklərdə qar şəklində olur. Sürəti -i aşan bora küləyi ərazi üçün tipik hava hadisəsidir. Bora ağacları kökündən çıxararaq və evlərin damlarını qoparararq əraziyə xeyli ziyan vura bilir.

## Flora
Trnovo yaylası fıstıq və küknar ağacalarının qarışıq meşəsi ilə örtülüdür. Ən zəngin bitki örtüyü zirvəsi çılpaq olsa da ətəklərinə doğru cırtdan söyüd (Salix sp.) və dağ şamının (Pinus mugo) yayıldığı Kiçik Qolak zirvəsindədir. (. *Primula carniolica kimi q*orunan növlər daha çox qayalı yarıqlarda böyüyür.

Ərazidə meşələrinnin payı 75,5%-dir. Lakin tərk edilmiş əkin sahələrində aparılan meşəsalma tədbirləri səbəbilə bu rəqəm artmaqdadır. Ərazinin çətin əlçatılan olması landşaft xüsusiyyətlərinin nisbətən yaxşı qorunması ilə nəticələnmişdir. 

## Əhali
1991-ci il siyahıyaalınması zamanı yayaladakı əhalinin sayı 4534 nəfər,  sıxlığı isə 9 nəfər/km² olmuşdur. Bu rəqqəmlər bölgəni Sloveniyanın ən az məskunlaşılan bölgələrindən biri halına gətirir. Yaylanın yalnız qərb hissəsində insan yaşayır. Əhalinin yaş profili xoşagəlməzdir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Trnovo platosu Geopedia-da
Sarayevo kinofestivalı

**Sarayevo film Festivalı** Cənub-şərqi Avropanın böyük film festivallarından biri. Festivalın əsası, 1995-ci ildə Bosniya və Herseqovinanın paytaxtı Sarayevli filmlər)
* Fokusda

## Ən yaxşı film üçün "Sarayevonun ürəyi" mükafatı

## Linklər
* Festivalın rəsmi saytı
Karavacco (film, 1986)

**Karavacco** () — 1986-cı il tarixli ingilis tarixi-dram filmi. Film bölümlərə bölünmüş tərzdə çəkilmişdir.

## Məzmun
Film Karavacconun sürgündə zəhərlənməsi ilə başlayır. Filmdə Karavacco içkiyə, qumara və davaya meyilli kimi göstərilir. Dini rəsimləri üçün evsizlərdən, sərxoş və fahişələrdən model kimi istifadə edir. Tez-tez bu modellərlə (həm kişi, həm qadın) əlaqədə olmağa meyil edir. Sənət dünyasında Karavacco kobud biri olaraq qəbul olunur.

Bir gün muzdlu küçə döyüşçüsü Ranussio model və potensial sevgili kimi Karavacconun diqqətini çəkir. Ranussio sevgilisi Lena ilə Karavacconu tanış edir. Həm Ranussio, həm də Lena ayrı vaxtlarda Karavacco ilə öpüşərkən hər iki sevgili bu səhnəyə şahidlik edir. Bundan sonra hər iki sevgilidə Karavaccoya qarşı qısqanclıq yaranır. Bir günü Lena hamilə olduğunu deyir, amma uşağın atasının kim olduğunu demir. Varlı bir zadəgan ilə yaşamağa başlasa da, tezlikdə boğulmuş meyiti tapılır. Karavacco ölümündən sonra kədərli şəkildə Lenanı təsvir edir. Ranussio Lenanı öldürməkdə təqsirli bilinərək həbs olunur, ancaq Ranussio bunu rədd edir. Karavacco Ranussionu xilas etmək üçün papaya müraciət edir. Ranussio azadlığa çıxandan sonra Karavaccoya Lenanı öldürdüyünü etiraf edir. Cavab olaraq Karavacco Ranussionun boğazını kəsməklə onu öldürür.

Filmin sonlarında ölüm döşəyində olan Karavacconun rahiblər tərəfindən ona təlqin olunan son ayinləri rədd etməyə çalışdığı göstərilir.

## İstinadlar
Navicula oblonga

**Navicula oblonga** (Kütz.) Kütz. — kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.

### '''''Bazionim'':'''
*Frustulia oblonga* Kütz.

## Sinonimləri
''Navicula oblonga'' (Kütz.) Kütz. var. ''directa'' Pant.

''Navicula oblonga'' (Kütz.) Kütz. var. ''magna'' F. Meister

*[[Pinnularia oblonga]]* Rabenh.

## Ekologiyası
Epifit, epipelit, göllərin, çayların, bataqlıqların, nohurların, çəltik tarlalarının qumunda və lilində bentik, şirin sularda (Sa), alkalifil (pH), β-mezosaprob (S).

## Yayılması
**Böyük Qafqaz**: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları; Qax r-nu: Qumçay ç., Qarasu b. (Əlibəyli k.); Balakən r-nu: Masımbulaq b.; BQ-ın cənub yamacının sututarları **–** **Kiçik Qafqaz**: Göygöl r-nu: Göygöl g.; Kəlbəcər r-nu: Yuxarı İstisu,.

## İstinadlar
Navicula paanaensis

## Elmi adı
**Navicula paanaensis** A.Cleve - Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.

## Sinonimləri

* *[[Navicula obtusiangula]]* Hust.

## Ekologiyası
Bentik, oliqohalob-indifferent (Sa).

## Yayılması
Navicula paanaensis **[[Böyük Qafqaz]]**: Şəki r-nu: Gürcanaçay çayında yayılmışdır.

## İstinadlar
Navicula phyllepta

## Elmi adı

**Navicula phyllepta** Kütz. — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid canlıdır.

## Sinonimləri

* *[[Navicula istriana]]* (Grunow in Van Heurck) Pant.
* ''N. lanceolata'' var. ''phyllepta'' (Kütz.)Van Heurck
* ''N. minuscula'' var. ''istriana'' Grunow in Van Heurck

## Ekologiyası
Bentik, şortəhər sularda, oliqohalob-halofil (Sa).

## Yayılması
**Böyük Qafqaz**: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarlarında (termal bulaqlar istisna olmaqla); Böyük Qafqazın cənub yamacının sututarlarında yayılmışdır.

## İstinadlar
Navicula pseudosilicula

## Elmi adı

**Navicula** **pseudosilicula** Hust. — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.

## Ekologiyası
Bentik, oliqosaprob (S).

## Yayılması
Böyük Qafqaz: Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları, Qax r-nu: Qarasu b. (Əlibəyli k.) yayılmışdır.

## İstinadlar
İmişli Dövlət Rəsm Qalereyası

**İmişli Dövlət Rəsm Qalereyası** — İmişli Dövlət Rəsm Qalereyası (İDRQ) 1988-ci ildə yaradılıb. İmişli şəhərində yerləşir. Qalereyada eksponatların sayı 243 ədəddir. Burada Azərbaycanın Tağı Tağıyev, Asəf Cəfərov, Oqtay Sadıqzadə, Böyükağa Mirzəzadə və s. kimi tanınmış rəssamların əsərləri nümayiş etdirilir.

## Tarixi
İmişli rayon Dövlət Rəsm Qalereyası Nazirlər Kabinetinin 17 mart 1983-cü il tarixli 108 saylı sərəncamı ilə yaradılıb. Qalereyanın özünün müstəqil binası yoxdur. Mədəniyyət Mərkəzində yerləşir. Qalereyanın ştat vahidi üzrə 7 nəfər işçisi vardır. İşçilərdən 2 nəfər ali, 1 nəfəri orta ixtisas, 4 nəfəri orta təhsillidir.

## Eksozisiyası
Qalereyanın fondunda 243 əsər vardır. Onlardan 151 rəngharlıq, 60 qrafika, 7 hekəltəraşlıq, 25 dekorativ –tətbiqi sənət əsərləridir. Qalereyada Azərbaycanın görkəmli rəssamlarından Tağı Tağıyev, Gülü Müstafazadə, Oktay Sadıqzadə, Hacıağa Nəzərov, Elibəy Rzaquliyev, Qulam Şükrullari, Hüseyn Kərimov, Dilarə Xanlarova, Yelena Kərimova, Eyyub Hüseynov, Adil Əzizov, Əyyub Səfərov, Həbib Hüseynov, Maral Rəhmanzadə, Münəvvər Rzayeva, Heydər Cabbarlı, Salam Salamzadə, Nazim Babayev, Adil Rüstəmov, Kamil Nəcəfzadə, Rafiq Mehdiyev, Yaqub Mehdiyev, Səhhət Veysov, Şöhrət Ələkbərov və bir çoxlarının əsərləri qalereyada qorunub saxlanılır. Qalereya axırıncı dəfə 1995-ci ilin yanvarında əsərlər almışdır.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* İmişli rayonu
* İmişli Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
* İmişli
Navicula radiosa

**Navicula radiosa** Kütz. — Kirpiklilər və ya İnfuzorlar cinsinə aid yosun.

## Sinonimləri

* *[[Navicula acuta]]* Kütz*.*
* ''N. radiosa'' var. ''acuta'' (W. Sm.) Grunow
* *[[Pinnularia radiosa]]* W. Sm.

## Ekologiyası
Epifit, göllərdə, çaylarda, su anbarlarında, nohurlarda, bataqlıqlarda və dənizlərdə bentik, şirin və şortəhər sularda, oliqohalob-indifferent (Sa), indifferent (pH), β-mezosaprob (S).

## Yayılması
**Böyük Qafqaz**: Samur-Dəvəçi (Şabran) kanalı; Şəki-Zaqatala bölgəsinin sututarları; BQ-ın cənub yamacının sututarları; Abşeron r-nu: Ceyranbatan su anbarı. – **KDÇ**: Yevlax r-nu: Kür ç. (aşağı axarı); Hacıqabul r-nu: Hacıqabul g. ; İmişli r-nu: Sarısu g. (Naxalığçala g.) – **Kiçik Qafqaz**: Göygöl r-nu: Göygöl g.

## İstinadlar
Şüştər Tarixi Su Sistemi

**Şüştər Tarixi Su Sistemi** (Farsca: سازههای آبی شوشتر) — kompleks bir suvarma sisteminə sahib Sasani dövründən qalma ada şəhəridir. İranın Xuzistan əyalətindədir. 2009-cu ildə UNESCO tərəfindən Dünya Mirası elan edilmiş və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının siyahısında İranın 10-cu mirası olmuşdur.

Eramızın 3-cü əsrində Sasanilərin rəhbərliyi altında bir Roma işçi qüvvəsi tərəfindən inşa edilmiş, ən şərqdə yerləşən Roma körpüsü və Roma bəndiydi və İranda bənd və körpünü birləşdirən ilk tikilidir.

Tikili UNESCO tərəfindən "yaradıcı dahi şəxsiyyətin şah əsəri" kimi təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Filiminovo oyuncaqları

thumb| Filimonovo Oyuncağı, Ümumrusiya Tətbiqi-Dekorativ və Xalq Sənəti Muzeyi
**Filimonovskaya oyuncaqları** — Gildən hazırlanan fitli oyuncaqlar. Rusiya Federasiyasının, Tula vilayətinin Odoyevski rayonunun Filimonovo kəndində yaradılan xalq incəsənəti məhsuludur.

## Tarixi
Odoyevski rayonu ərazisində olan zəngin və xüsui növ gil sayəsində yerli əhali qədimdən gil qablar hazırlayır və yerli bazarlarda satırdılar. Dulusçuluq sənətlərinin əksəriyyətində olduğu kimi burdada sənətkarlar ailəvi olaraq işləyirdilər. Kişilər və qadınlar yalnız müxtəlif qablar, qızlar isə nənələri ilə birlikdə oyuncaq heykəllər düzəldir və onları boyayırdılar. Bu qızlar böyuyub evləndikdə, hazırladıqları oyuncaqları özləri ilə cehiz aparırdılar.

## Xüsusiyyətləri
Filimonovo sənətkarları tərəfindən gil və ya keramikadan hazırlanan bu fitli oyuncaqlar müxtəlif canlı formalarında olan kiçik heykəllərdir. Oyuncaqlar üzərində 1–4 arası deşik olur. Oyuncaqlar adətən balıq, at, quş və insan formasında olur. İnanca görə bu oyuncaqlar pis ruhları qorxudur. Heykəlciklərdə təsvir edilən insan formaları qədim ibtidai heykəlciklərə bənzəyir. Flimonovo oyuncaqlarının içərisində bir neçə fiqurdan ibarət olan oyuncaqlarda var, məsələn sevgililərin göruş səhnəsinin təsvir edildiyi "Lyubota" adlı oyuncaq.

### Oyuncaqların rənglənməsi (dekorativ)
Müasir Filimonov ustaları oyuncaqlarını parlaq akril boyalarla rəngləyirlər. Əsasən tünd qırmızı, yaşıl, sarı rənglərdən istifadə olunur. Heyvanlar ənənəvi olaraq rəngli zolaqlar şəklində boyanır. Heyvanların başına və sinəsinə adətən yaşıl və ya tünd qırmızı rəngli bir boya çəkilir, onun üzərinə isə bütpərəst anlayışları, təbiətlə harmoniyada yaşayan insanları ifadə edən sadə bir ornament təsvir olunur.

## "Filimonovo Oyuncaqları" Muzeyi
2009-cu ildə Tula vilayətinin Rəhbərliyi, Odoyevski rayon Bələdiyyəsinin mədəniyyət İdarəsi və Tula Ticarət və Sənaye Palatasının dəstəyi ilə Filimonov oyuncaqlar muzeyi açılıb.

## Odoyevski saxsı və gil oyuncaqlar festivalı
2013-cü ilin avqust ayından etibarən Odoyevdə ümumrusiya layihəsi olan Odoyevski "Filimon Babalarının nağılı" adlı saxsı və gil oyuncaqlar festivalı keçirilir.

Festival Tula vilayət rəhbərliyi , Odoev qəsəbəsi rəhbərliyi, Tula Ticarət və Sənaye Palatası və Filimonovskaya Oyuncaq Muzeyinin dəstəyi ilə iki ildə bir dəfə keçirilir.

Festivalda Rusiyanın hər yerindən müxtəlif dulusçuluq sahələrini təmsil edən ustalar iştirak edir. Festivalda həmçinin hər kəs üçün açıq ustad dərsləri keçirilir.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* Kuznetsov S. V. Xalq sənətinin incisi. // 2013-cü ildən 1 nömrəli kolleksiya mağazası (№ 131–142), s. 31.
* 

## İstinadlar
Milli Dalğa mükafatı

**Milli Dalğa** — ATV və Azad Azərbaycan radiosu tərəfindən 2012-ci ildə təsis olunan və "Azad Azərbaycan" radiosu tərəfindən təqdim edilən musiqi mükafatı.

## Haqqında
Mükafat mütəmadi olaraq, hər il musiqi sahəsindəki sənətçilərin nailiyyətlərini dəyərləndirmək üçün təqdim edilir. Mükafatı ilk olaraq, 2012-ci ildə Röya Ayxanın "Gizli Sevgi" mahnısı qazanmışdır. Daha sonra mükafatı 2013-cü ildə Zülfiyyə Xanbabayeva və Miri Yusifin "İki Doğma İnsan (Dostum)" mahnısı, 2014-cü ildə Namiq Qaraçuxurlu və "Natiq" ritm qrupunun birlikdə təqdim etdikləri "Vətən" mahnısı, 2015-ci ildə Brilliant Dadaşova nın öz bəstəsi olan "Bu dünya belədir" mahnısı qazanmışdır. Mükafat adətən Azərbaycan sənətçilərinə verilir. Amma 2016-cı ildə türkiyəli müğənni və bəstəkar Ayla Çəliyin "Bağdad" mahnısı bu mükafatı qazanmışdır. Mükafat 2017 və 2018-ci illərdə Bakıda hər il ənənəvi olaraq, keçirilən "Soyuq əllər — isti ürəklər" yarmarkasında təqdim olunmuşdur. 2017-ci ildə mükafatı Aygün Kazımovanın "S.U.S", 2018-ci ildə Eyyub Yaqubovun "Əzizim" mahnısı qazanmışdır. 2019-cu ildə mükafatı Eurovision 2008 mahnı müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil edən Samir Cavadzadənin "Sev məni" mahnısı qazanmışdır. 2020-ci ildə mükafatı bəstəkar Faiq Sücəddinovun "Qarabağ bizimdir" kompozisiyası qazanmışdır.
İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Xudayar Yusifzadənin döyüş bölgəsində "Vətən yaxşıdır" mahnısını ifa etməsi və müharibə zamanı şəhidlik zirvəsinə ucalmasına ithafən 2020-ci ildə "Milli Dalğa"nın xüsusi nominasiyası "Vətən səsi" mükafatı şəhidin ailə üzvlərinə təqdim edilmişdir.

## Mükafatı qazananlar

### Xüsusi nominasiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sehadete Mekuli

**Sehadete Mekuli** (; ) — Alban ginekoloq, professor və ictimai fəal. Albanların Yuqoslaviya federasiyası daxilində daha çox muxtariyyət tələb etdiyi 1981-ci il Kosova etirazları zamanı yaralı tələbələrə qulluq göstərən zaman məşhurlaşır. Bunun üçün Yuqoslaviya rəhbərliyi tərəfindən Priştina Universiteti Tibb Fakültəsindəki professorluq dərəcəsindən məhrum edilir və 1988-ci ildə erkən təqaüdə çıxmaq məcburiyyətində qalır. Mekuli İsmail Kadarenin 1985-ci ildə yazdığı "Elçilər dondu" () qəhrəmanı Teuta Şkrelinin prototipidir.. 
## Bioqrafiyası
Sehadete Doko 16 oktyabr 1928-ci ildə Oxrid (indiki Şimali Makedoniya) şəhərində anadan olub. 1947-ci ildə doğma şəhərindəki orta məktəbi bitirir və daha sonra Skopyedəki Müqəddəs Kiril və Mefodiya Universitetində tibb təhsili alır və 7 yanvar 1954-cü ildə məzun olur. Elə həmin il 1 aprel tarixindən etibarən Sehadete Priştina xəstəxanasında ginekoloq və mamaça vəzifəsində çalışır. 1960-cı ilin martında Belqradda ginekologiya ixtisası alır. 1960-1962-ci illərdə Sehadete Priştina xəstəxanasında Ginekoloji və Doğuş şöbəsinə rəhbərlik edir. 1963-cü ildə siyasi səbəblərdən xəstəxanadan istefa verir və Priştina Sağlamlıq Evində dispanserin (xalq dispanserinin) rəhbəri olur. 1968-ci ilin yanvarında Sehadete Priştina Xəstəxanasında əvvəlki vəzifəsinə qayıdır. Qızların sanitariya məlumatlarını yaxşılaşdırmaq üçün məktəblər və yataqxanalar üçün bir sıra mühazirələr üzərində işləyir. 

Priştina Universitetinin açılışından sonra Mekuli 1970-ci ildə meydana çıxan tibb məktəbinin rəhbəri seçilir. 1973-cü ildə Belqrad Universitetində doktorluq dərəcəsini alır və 1976-cı ildə Priştina Universitetində dosent olur. Mekuli Kosovo Həkimləri Dərnəyinin yaradılmasına kömək və “Praxis medica” tibbi jurnalının nəşrinə rəhbərlik edir. 1972-ci ildən etibarən Priştina Universitetinin Tibb Fakültəsindəki ginekoloji klinikasının müdiri işləyir. Mekulinin 31 məqaləsi tibbi jurnallarda dərc edilmişdir.
## Kosovoda 1981 etirazları
1981-ci ildə Mekuli albanların Yuqoslaviya daxilində daha çox muxtariyyət tələb etdikləri 1981-ci ildəkı Kosova etirazları zamanı polis tərəfindən yaralanan alban tələbələrə yardım göstərir. Yaralıların müalicəsində "çox canpəşanlıq göstərməkdə" və tələbələrin tələblərini dəstəkləməkdə günahlandırılır. Bu səbəbdən Priştina Universitetindəki professor vəzifəsindən istehfa vermək məcburiyyətində qalır və 1988-ci ilin oktyabrında erkən təqaüdə çıxır. 1989-cu ildə Kosovonun muxtariyyəti ləğv edildikdən sonra klinikanın bütün tibb işçiləri buradan qovulur. 1996-cı ildə Mekuli Teresa Ana xeyriyyə fondu ilə birgə ginekoloji və mamalıq klinikası açır. Bura Kosovanın hər yerindən çox sayda ginekoloqu cəlb edir

## Şəxsi həyat
Sehadete Mekuli alban şairi Esad Mekuli (1916-1993) ilə evlənir. Onların iki övladı olur. Sehadete Mekuli 12 noyabr 2013-cü ildə Priştinada dünyasını dəyişir.

## İstinadlar
Pir Həsən

**Pir Həsən** — Qaraqoyunlu hökmdarı.

## Həyatı
1389-cu ildə Qara Məhəmmədə qarşı üsyan qaldırdı. Tərəflər arasında baş vermiş döyüşdə Qara Məhəmməd həlak oldu. Qara Məhəmməd üzərində qələbəsinə baxmayaraq Qaraqoyunlu əmirləri onun yox, Qara Məhəmmədin oğlu Misir xocanın ətrafında toplaşdılar. Daha sonra Qara Məhəmmədin digər oğlu Qara Yusif Pir Həsənə qarşı Mardin hökmdarından və digər qonşu hökmdarlardan kömək istədi. Lakin Cəbər hakimi Döyər Salim bəyin müdaxiləsi ilə tərəflər arasındakı münaqişə sona çatdı.

Pir Həsən bəy 1391-ci ildə vəfat etdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Qaraqoyunlu hökmdarlarının siyahısı
Oron gölü

**Oron gölü** () — Rusiya Federasiyası İrkutsk vilayətinin Bodaybin rayonunda, Vitim qoruğu ərazisində yerləşən bir göl.

## Adın mənşəyi
Oron gölünün adının Evenk dilində işlənən oron sözündən törədiyinə inanılır. Bu isə "maral" deməkdir. Toponimin təhrif olunmuş bir variantıda xrondur. Bununda "ocaq yeri", "düşərgə yeri" olduğu fərziyyəsi də mövcuddur.

Lakin çox güman ki, gölün adı evenk dilindəki ooron sözündən əmələ gəlmişdir. Mənası isə astana deməkdir.

## Coğrafi xüsusiyyətləri
Gölün uzunluğu 24&nbsp;km, maksimum eni 6&nbsp;km, minimum eni 4&nbsp;km, sahəsi 51.3&nbsp;km², maksimum dərinliyi 184 metrə (gölün cənub hissəsində) çatır. Göl güzgüsünün hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 354 m-dir. Sututarının şimal hissəsinin dərinliyi nisbətən azdır. Gölün dərin su hissəsi ərazisinin təxminən 34 hissəsini tutur. Gölün cənub hissəsində sahillər qayalıqdır, tez-tez qayalara rastlanılır, dibi xeyli dərinliklərə qədər dik şəkildə düşür. Gölün şimal hissəsinin sahil xətti cənub hissəsinin sahil xəttindən kəskin şəkildə fərqlənir: sahilləri alçaq, bataqlıqdır, çoxsaylı kanallar və adaları vardır. Gölün şimal sahilində yaşayış olmayan Oron kəndi vardır.

Göldəki su şəffaf, zümrüd-mavi rənglidir. Bu onun çox oksigen ehtiva etməsi ilə əlaqədardır. Suyun şəffaflığı fəsildən asılı olaraq dəyişir, maksimuma yazın ortasında çatır və təxminən 7–8 metr olur. Qidalanması qarışıqdır: yağış və qar, yeraltı sular.
## Axarları
Gölün su yığma sahəsi 3570&nbsp;km²-dir. Ümumilikdə Oronun 16-dan çox qolu vardır. Bunlardan ən böyüyü Siqikta, Kultuşnaya, Kamennaya, Polovinka, Xolodnı çaylarıdır. Gölün qollarla ən intensiv dolması qar əriməsi dövrünə təsadüf edir. Gölə axan çayların çoxu ağıznda şəlalələr əmələ gətirir. Təxminən bir kilometr uzunluğunda kiçik bir kanalla Vitim çayına axın vardır. 
## Ekologiya
Hal-hazırda gölün ekoloji vəziyyəti qənaətbəxşdir, lakin təhlükə yaradan bir amil, qoruğun sərhədlərinin yaxınlığında Vitim çayının qolları üzərində hidravlik üsulla qızılın çıxarılmasıdır. 1980-ci illərdə Lenhidroproekt İnstitutu Vitim çayında bir hidroelektrik stansiya kaskadının qurulması layihəsini hazırlayır. Böyük ərazilərin su basmasına səbəb olan tətbiq, Oron gölü də daxil olmaqla bütün çay vadisinin iqliminə və ekosistemlərinə mənfi dəyişikliklər səbəb olacağı bildirilir.

## İstinadlar
Qəhrəman atam

**Qəhrəman atam** (köhnə adı ilə **Qırmızı kamaz**) — döyüş filmi və faciəvi komediya janrındakı, Türkiyə istehsalı teleserial.

## Rollarda

## İstinadlar
Yoxa çörəyi

**Yoxa çörəyi** () — Azərbaycan türklərinin ənənəvi çörəklərindən biri ki Azərbaycan Respublikası və Güney Azərbaycanın bir çox yerlərində o cümlədən Qəzvin, Təbriz və Qaradağ bölgələrində hazırlanır.

## Lazım olan ərzaqlar
* 5 stəkan ağ un
* 3 stəkan şəkər
* 3 yemək qaşığı qatı yağ
* Lazım olan miqdarda su
## Hazırlanma qaydası
Un, şəkər və yağı xəmir və su ilə qarışdırıb, xəmiri otaq temperaturunda 10 saat dincəlməyə qoyun. Sonra xəmiri xüsusi çubuqlarla açıb və hamarlaşdırmaqdan sonra, sac üzərində bişirin.
## Görüntülər

Yokha Bread.jpg|Qaradağ yoxası
نان محلی یوخا.jpg|Qaradağ yoxası


## İstinadlar
Əbədi məşəl

**Əbədi məşəl** — həlak olan qəhrəmanların, azadlıq və vətənin şərəfi uğrunda döyüşənlərin xatirəsini simvolik olaraq anan, daim yanan od. Davamlı yanma, müəyyən bir yanma sahəsinə qaz verməklə əldə edilir. Adətən xatirə kompleksinin daxilində olur.

Alovu saxlamaq üçün ildə 12 ton maye qaz və ya təxminən 5,5 min kubmetr təbii qaz tələb olunur.

## İstinadlar
Kafalar qarışıq

**Kafalar qarışıq** — 2018-ci il istehsalı Türk komediya filmi. Filmin baş rollarında "Kafalar" YouTube kanalının sahibi Atakan Özyurt, Bilal Hancı və Fatih Yasin oynayır.

## Mövzu
Atakan və sevgilisi Busə xoşbəxt sevgililik həyatı yaşayırlar. Cütlüklər evlənməyi qərara alırlar, lakin Busənin babası bu evliliyə razı olmur. Atakan nə edirsə etsin Busənin babasını yola gətirə bilmir və yerdə tək çarə qalır, oda Busənin illərdir itkin olan atasını tapmaq. Öz qayınatasını tapmaq üçün macəraya atılan Atakana dostları Fatih və Bilal kömək edir.

## Film heyəti
* Atakan Özyurt — Atakan
* Bilal Hancı — Bilal
* Fatih Yasin — Fatih
* Mətin Akpınar — İsmət baba
* Ərkan Can — Burhan
* Güvən Kıraç — Ümid
* Zuhal Yalçın — Neşe
* Pərihan Savaş — Busənin anası
* Cihan Ünal — Ünal
* Səlahətdin Taşdöğen — muxtar
* Ruhi Sarı — Fərid
* Ece Seçkin — qonaq aktyor
* Funda Arar — qonaq aktyor
* Feride Hilal Akın — Busə
* Enes Batur — qonaq aktyor
* Uras Benlioğlu — qonaq aktyor
* Yusuf Aktaş — Mərtcan
* Nilgün Kasapbaşoğlu — dəbli bəyin anası
* Çağla Demirel — qonaq aktyor
* Kaya Giray — qonaq aktyor
* Şeyda Eroğan — xadimə
* Erhan Yazıcıoğlu — dəbli bəyin atası
* Burak Tamdoğan — Kazım
* Sabri Muran — nikah şahidi 2

## İstinadlar
Tanqo (film, 1981)

**Tanqo** () — 1981-ci ildə Zbiqnev Rıbçinski tərəfindən çəkilmiş Polşa qısa metrajlı cizgi filmi. Cizgi filmi 55-ci Akademiya Mükafatlarında Ən Yaxşı Qisa Cizgi Filmi nominasiyasında Oskar mükafatını qazanıb.

## Məzmun
Filmdə ilk boş bir otaq təsvir olunur. Bir top pəncərədən sıçrayır və topu götürmək istəyən bir oğlan otağa girib, topla otağı tərk edir. Bu hərəkətlər ardıcıl olaraq təkrarlanır və tədricən otaqdan fərqli insanların getdikcə daha çox təkrarlanan yolları müşayiət olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Prezervativ

thumb|Prezervativ

Prezervativ(,  — "qorunuram"), bəzən **kondom** () — hamiləlik və ya cinsi yolla ötürülən infeksiya ehtimalını azaltmaq üçün cinsi əlaqə zamanı istifadə olunan elastik boru. Dünyada həm erkəklər, həm də qadınlar üçün prezervativlər mövcuddur. Prezervativlər qonoreya, xlamidiya, trixomoniaz, hepatit B və QİÇS-in risklərini xeyli azaldır. Prezervativ az olsa da, genital herpes, insan papilloma virusu və sifilisin risklərini azaldır.

Zöhrəvi xəstəliklərin qarşısını alınması üçün istifadə olan prezervativlər 1564-cü ildən bəri istifadə olunur. Kauçuk prezervativlər 1855-ci ildə, lateks prezervativlər isə 1920-ci illərdən satılır. Hər il dünyada təxminən 9 milyard prezervativ satılır.

1988-ci il Seul olimpiada oyunlarından bəri idmançılar ödənişsiz prezervativ ilə təmin olunurlar. 2026 Qış Olimpiadasında (İtaliya) 3 gündə 10 min prezervativ istifadə olunub və idmançılar ödənişsiz prezervativlərin azlığından və əvvəlki olimpiada oyunlarına nəzərən indiki olimpiada təşkilatçılarının kifayət qədər əliaçıq olmadıqlarından şikayətləniblər.

## İstinadlar
Orqazm

**Orqazm** (,  sözündən — coşmaq, şişmək; bəzən **seksual klimaks** kimi qeyd olunur) — güclü məmnunluq, həzzi hissi ilə xarakterizə olunan cinsi coşqunun kuliminasiya zirvəsi. Kişilər və qadınlar tərəfindən yaşanan orqazmlar məcburi və ya avtonom sinir sistemi tərəfindən idarə olunur. Bunlar ümumiyyətlə bədənin bir çox bölgəsindəki əzələ spazmları, ümumi eyforik hiss və tez-tez bədən hərəkətləri və səsləndirmələr daxil olmaqla qeyri-iradi hərəkətlərlə əlaqələndirilir.

İnsanlarda orqazmlar, ümumiyyətlə, kişilərdə penisin (adətən boşalma ilə müşayiət olunur) və qadınlarda klitorun fiziki cinsi stimullaşdırılması ilə nəticələnir.

## İstinadlar
Etnosid

**Etnosid** ( — xalq və  — öldürürəm) —  xalqın özünəməxsus şüuru, milli kimliyini məhv etmək siyasəti.

Etnosid həm assimilyasiya siyasəti ilə, həm də köhnələrin (və ya onların bir hissəsinin) şəxsiyyətlərinin məhv edilməsi və ya dəyişdirilməsi yolu ilə yeni millətlərin formalaşması prosesində həyata keçirilə bilər.

Etnocidin qurbanı olmuş xalqlar ümumiyyətlə tarixi yaddaşını və ya bunun əhəmiyyətli bir hissəsini itirirlər, bəzi hallarda öz adlarını, dillərini, mədəniyyətlərini, dinlərini itirir və bunlarla əlaqəli olaraq tabe onları etnosidə məruz qoyan, məzlum mövqe tutur.

## Etimologiyası
1943-cü ildə "Yunan sözü *genos*  (irq, tayfa) ve latin *cide* (cinayet)" birliyi olaraq soyqırımı icad edən dilçi və hüquqşünas Rafael Lemkin, Yunan sözünü istifadə edərək eyni konsepsiyanı təmsil edən alternativ forma olaraq Etnosid təklif etdi. Bununla birlikdə, soyqırım termini etnosiddən daha çox yayılmışdır.

## İstifadəsi
Hələ 1933-cü ildə vəkil Rafael Lemkin soyqırımın mədəni bir komponentini təklif etdi və onu “mədəni soyqırım” adlandırdı. O vaxtdan bəri, bu termin mədəni irsin məhv edilməsinə etiraz olaraq istifadə edilən bir ifadə olaraq ritorik dəyər qazandı.

1948-ci il Soyqırımı Konvensiyasının inkişaf etdiriciləri bu terminin istifadəsini nəzərdən keçirdilər, lakin baxılmaqdan kənarlaşdırdılar . Soyqırımın qanuni tərifi, soyqırımın mahiyyətini göstərmir, sadəcə irqi, dini, etnik və ya milli qrupu məhv etmək məqsədilə məhv olmasıdır .

1994-cü il Birleşmiş Millətlərin Yerli İnsanların Hüquqlarına dair Bəyannaməsi layihəsinin 7-ci maddəsində həm “etnocid” sözü, həm də “mədəni soyqırımı” ifadəsi istifadə olunur, lakin mənalarını müəyyənləşdirmir. Məqalənin tamamında deyilir:

Yerli xalqların, aşağıdakıların qarşısının alınması və aradan qaldırılması da daxil olmaqla etnosidə və mədəni soyqırımına məruz qalmamaq üçün kollektiv və fərdi bir hüququ vardır.
*məqsədi olan və ya ayrı-ayrı xalqlar kimi bütövlüyündən və ya mədəni dəyərlərindən və ya etnik kimliyindən məhrum olma ilə nəticələnən hər hansı bir hərəkət;
** onları torpaqlarından, ərazilərindən və ya ehtiyatlarından məhrum etmək məqsədi və ya təsiri ilə hər hansı bir hərəkət;
** Məqsəd və ya nəticəsi hüquqlarının hər hansı birinin pozulması və ya pozulması olan əhalinin hər hansı bir şəkildə köçürülməsi;
** qanunverici, inzibati və ya digər tədbirlərlə tətbiq olunan digər mədəniyyətlər və ya həyat tərzləri tərəfindən assimilyasiya və ya inteqrasiya şəklində;
** onlara qarşı yönəldilmiş hər cür təbliğat.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Yerli Xalqların Hüquqlarına dair Bəyannaməsi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi tərəfindən 13 sentyabr 2007-ci il tarixində BMT-nin Nyu-Yorkdakı Baş Qərargahındakı 62-ci iclasında qəbul edildi, ancaq məqalədə “mədəni soyqırım” deyil, yalnız “soyqırım” dan bəhs edildi. əks halda dəyişməzdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Stein, Stuart D, ''Ethnocide''
*Ethnocide by Barbara Lukunka in the encyclopedia of mass violence
Rafael Lemkin

**Rafael Lemkin** (, ; ) — hüquqşünas, "soyqırım" termininin və BMT-nin Soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında Konvensiya layihəsinin müəllifi.

## Bioqrafiyası

### Erkən illəri
Rafael Lemkin, müasir Belorusiya ərazisində Rusiya İmperiyasının Polşalı bir Yəhudi ailəsində anadan olub. O, Cozef və Bella Lemkinin üç övladından biri idi. Anası rəssamlıq, dilçilik və fəlsəfə öyrənmişdir. Bialistokdakı ticarət məktəbini bitirdikdən sonra Rafael Lemkin Lvov
Universitetində filologiya və hüquq (1928) oxudu, çoxbucaqlı idi və doqquzda səlis danışdı və on dörd dildə oxudu. 1929-cu ildən Varşava Prokurorluğunda çalışdı, sonra vəkilliklə məşğul olmuşdur.

### "Soyqırım" termininin yaradılması
Çoxsaylı Yəhudi qarışıqlığının şahidi olan "soyqırım" termininin müəllifi Rafael Lemkin hələ universitetdə olarkən etnik qrupların məhvi üçün qanuni məsuliyyət məsələsi ilə məşğul olmağa başladı. Berlində qətliamlarda günahkar olan keçmiş bir türk nazirinin öldürülməsindən sonra əvvəlcə erməni soyqırımı problemi ilə mübarizə apardı. 1930-cu illərin əvvəllərində cəzasızlıqdan qəzəbləndi beynəlxalq hüquqda bu mövzuda fəal lobbiçilik etməyə başladı.

1933-cü ildə R. Lemkin, Madriddə beynəlxalq hüququn birləşdirilməsinə dair beynəlxalq konfransda soyqırıma qarşı beynəlxalq konvensiyanın hazırlanmasını təklif etdi və aşağıdakı soyqırım əlamətlərini də vurğuladı:

* Mədəniyyət dəyərlərinin və tarixi irsin bir etnik qrupun uşaqlarının digərinə köçürülməsi, sivil və mədəni elementlərin məcburi və sistemli şəkildə geri çəkilməsi, ana dilinin istifadəsinə qadağa qoyulması, ana dilindəki kitabların sistematik şəkildə məhv edilməsi bu qrupun tarixi və mədəni irs obyektlərinin (abidələr, dini qurumlar, muzeylər və s.) məhv edilməsi
* Fərdlərə və sosial şəxslərə qarşı zorakı təcavüz aktları; xüsusi qrupların üzvlərinin məxfiliyinə zorakılıqla müdaxilə; bu qrupların tarixi, mədəni və iqtisadi əsaslarının məqsədyönlü şəkildə məhv edilməsi.
1941-ci ildə ABŞ-yə mühacirət etdi, burada Dyuk Universitetində dərs verdi, əyalət və hərbi şöbələrdə müşavir vəzifəsində çalışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Raphael Lemkin papers, 1931–1947, held by Columbia University, Rare Book and Manuscript Library
* Raphael Lemkin papers, 1947–1959, held by the Manuscripts and Archives Division, New York Public Library
* Raphael Lemkin Collection, P-154 held by the American Jewish Historical Society, New York NY
* Raphael Lemkin Center for Genocide Prevention at the Auschwitz Institute for Peace and Reconciliation
* Raphael Lemkin and the Quest to End Genocide Electronic exhibit by the Center for Jewish History at the Google Cultural Institute
Cəfər Sübhani

**Cəfər Sübhani Təbrizi** (; tam adı: Həzrət Ayətullah əl-Uzma Hacı Şeyx Cəfər Sübhani Təbrizi; ) — İslam alimi, din xadimi, müctəhid, böyük ayətullah.

## Təhsili

## Müəllimləri
* Seyid Hüseyn Təbatəbai Borucerdi
* Seyid Məhəmməd Höccət Köhkəməri
* Seyid Ruhullah Musəvi Xomeyni
* Seyid Məhəmməd Kazem Şəriətmədari
* Seyid Məhəmmədhüseyn Təbatəbai
* Seyid Məhəmməd Tağı Xansari
* Mirzə Məhəmməd Mücahidi Təbrizi
* Mirzə Əhməd Kafi
* Məhəmməd Rza Qolpayeqani
* Seyid Mohammad Badkobeei
* Seyid Mohammad Mohagheg Damad

## Yaradıcılığı

## Əsərləri
* İslam tarixi (İslam Peyğəmbərinin (ə) həyatı)
* Əbədiyyət Nuru

## Həmçinin bax
* Məhəmməd Fazil Lənkərani
* Məkarim Şirazi
* Həzrət Ayətullah Cəfər Subhani Ayətullah əl-uzma Məkarim Şirazini ziyarət etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ciddi olmağın əhəmiyyəti (komediya)

**Ciddi olmağın əhəmiyyəti** və ya **Ciddi olmaq nə qədər vacibdir** (ing. The Importance of Being Earnest) — Oskar Vayldın komediyasıdır. Komediyanın adı kalamburdan ibarətdir. İngilis dilində "ciddi" mənasını verən Earnest sözü Ernest adı ilə eyni səslənir. Bu ad pyesdə iki obrazı təmsil edir. Onların heç bir ciddi insan deyillər.

## Yazılışı və sonrakı taleyi
Əsər Vayldın 1890-cı illərin birinci yarısında "aşağı təbəqənin zövqləri naminə" yazdığı "yüksək təbəqə komediyaları" qrupuna aiddir". Əsərdəki hadisələr və personajlar dialoqun inkişafından əvvəl arxa plana keçirdi.

Tamaşanın əsas hadisəsi— iki eqoist, Cek Uorting və Alcernon Monkrifin iki qızla izdivacından bəhs edir. Süjet fars və melodramatik elementlərlə doludur — məsələn, hər iki qəhrəman sevdiyi qıza özünü bəyəndirmək üçün Ernest adlı şəxs olduqlarını iddia edirlər, lakin ifşa edilirlər. Finalda Cek və Aljernonun qardaş olduğu ortaya çıxdı, üstəlik onlardan birinin adı həqiqətən də Ernest imiş.

İlk baxışda Vayld bu tamaşada heç bir ciddi məsələyə toxunmur, amma əslində ədəbsizlik və riyakarlıq mövzuları mühüm yer tutur. Həmçinin siyasi mövzulardan da çəkinmir. K. Çukovski, "qıt həyatın poetik ifadəsi" ilə məşğul olan Sesili (Cekin şagirdi) obrazının əhəmiyyətini xüsusilə qeyd etmişdir.

Oyun 1894-cü ildə düşünülmüş və 14 fevral 1895-ci ildə Sent-Ceyms Teatrında (London) səhnəyə qoyulmuşdur.

Tamaşa az qalsın qalmaqalla başa çatacaqdı — Kuinsberri, Vayldın onun oğlu Alfredi yoldan çıxarmasından şübhələndiyindən tamaşanı pozmaq istəyir, amma dramaturq vaxtında polisi xəbərdar edir. Tamaşa tamaşaçılar və tənqidçilər tərəfindən hərarətlə qarşılandı.

Bernard Şou tamaşanı "son dərəcə gülməli", Herbert Uells "təzə", Uisten Oden "şifahi opera" adlandırdı. 1946-cı ildə Kral VI Georgi tərəfindən tamaşaya baxış, Vayldın həbsindən sonra əsəri üzərində uzun müddət qalan "rüsvayçılığa" son qoydu.

## Mədəni təsiri
Komediya Tom Stoppardın "Travesti" (1974) pyesinin əsasını təşkil etmişdir.

## Müzikl
"Ciddi olmağın əhəmiyyəti" komediyası əsasında bəstəkar Vladimir Baskin və librettoçu Yevgeni Muravyov "Evlilik sənəti" müziklini yazmışdılar. Dzerjinsk Dram Teatrında (2016), Sverdlovsk Musiqili Komediya Teatrında (2017), A. Raykin ad. Sankt-Peterburq Estrada Teatrında (2017) səhnələşdirilmişdir.

## Ekranlaşdırılması
Komediya dəfələrlə ekranlaşdırılmışdır, ən məşhurları:

* "Ciddi olmağın əhəmiyyəti" (1952), Antoni Asquitin çəkdiyi britaniya filmi. Venesiya Film Festivalı (1952) mükafatı almışdır.
* 
* "Ciddi olmağın əhəmiyyəti" (1976), Sovet filmi — tamaşa.
* 
* "Ciddi olmağın əhəmiyyəti" (2002), Oliver Parkerin çəkdiyi britaniya filmi. (rollarda: Kolin Fört, Rupert Everett)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *K. Beckson.* Oscar Wilde: the critical heritage
* *S. Mason.* Bibliography of Oscar Wilde

## Həmçinin bax
* 
* Oskar Vayld
* 
* Dorian Qreyin portreti