Attack on Titan

***Attack on Titan*** () və ya Yaponiyada tanınan adı ilə  — Hacime İsayama tərəfindən yaradılmış manqa seriyası. Manqa seriyası 9 sentyabr 2009-cu ildə Kodansha nəşriyyatının "*[[Bessatsu Shōnen Magazine]]*" jurnalında nəşr olunmağa başlamışdır. 2018-ci ilin avqust ayına qədər seriyanın 26 tankobon cildi buraxılmışdır. Manqa seriyası insanların "nəhənglər" adlandırdığı böyük, uzun humanoidlərdən qorunmaq üçün böyük divarlarla örtülü şəhərlərdə yaşadığı alternativ bir kainatda cərəyan edir. Nəhənglərin ölçüləri cürbəcür olur və onlar insanlarla qidalanır. Manqanın süjeti şəhərləri nəhənglər tərəfindən məhv ediləndən sonra orduya qoşulan Eren Yeqa və onun uşaqlıq dostları olan Mikasa Akkaman və Armin Arlertin həyatlarını əhatə edir. Bu hücum zamanı nəhənglərdən biri Erenin anasını yeyir, Eren isə nəhənglərin hamısını öldürərək intiqam alacağına söz verir. Hekayə davam etdikcə və nəhənglər haqqında olan gerçəklər oxucuya açıqlandıqca manqanın süjeti Historiya Reys, dəstə rəhbəri Levi, Erenin atası Qrişa və digər köməkçi personajları əhatə edir.

Manqanın spin-off prikvel ranobesi olan və Ryo Suzukaze tərəfindən yaradılan "*[[Attack on Titan: Before the Fall]]*" 2011-ci ilin dekabr ayında buraxılmağa başlamış, daha sonra isə öz manqa adaptasiyasını əldə etmişdir. Buna əlavə olaraq, daha iki ranobe və dörd spin-off manqa seriyası yaradılmışdır. Manqanın Wit Studio və Production I.G şirkətləri tərəfindən istehsal olunan anime serialı adaptasiyasının ilk mövsümü 2013-cü ilin aprel ayından sentyabr ayına qədər Yaponiyanın MBS telekanalında efirə verilmişdir. İkinci mövsüm 2017-ci ilin aprel ayından iyun ayına qədər efirə verilmişdir. Üçüncü mövsüm 2018-ci ilin iyul ayında başlamışdır.Nitroplus və Production I.G şirkətləri manqa seriyası əsasında dörd videooyun adaptasiyası istehsal etmişdir. Həmin videooyunların animenin Blu-ray Disc buraxılışının üçüncü və altınca cildlərinin bonus məzmunu olaraq buraxılacağı açıqlanmışdır. Buna əlavə olaraq, Spike Chunsoft tərəfindən Nintendo 3DS platorması üçün daha başqa bir videooyun istehsal olunur. 2015-ci ildə iki-hissəli bədii film – "Nəhənglərin hücumu" və "Nəhənglərin hücumu: Dünyanın sonu", eləcə də bir bədii vebserialı buraxılmışdır. Komediya janrındakı "*[[Attack on Titan: Junior High]]*" manqa seriyasının anime adaptasiyası Production I.G tərəfindən hazırlanmış və 2015-ci ildə efirə verilmişdir. "*Attack on Titan*" və onun digər beş spin-off manqası Şimali Amerikada Kodansha USA, digər üçün roman seriyası isə Vertical tərəfindən nəşr edilmişdir. Anime Funimation tərəfindən Şimali Amerika regionu üçün, Manga Entertainment tərəfindən Böyük Britaniya regionu üçün və Madman Entertainment tərəfindən Avstralasiya regionu üçün lisenziyalaşdırılmışdır.

"*Attack on Titan*" animanqa seriyası böyük bir kommersial uğur əldə etmişdir. 2018-ci ilin may ayına qədər manqanın 74 milyon nüsxəsi satılmış, ən çox satan manqa seriyalarından birinə çevrilmişdir. Ab-havası, musiqisi və süjetinə görə təriflənən manqanın anime adaptasiyası buraxılması seriyanın məşhurluğunu artırmışdır. Seriyanın Yaponiyanın qonşu ölkələrində şöhrətlənməsinə baxmayaraq, onun əsas mövzusu qalmaqal subyekti olmuşdur.

## Süjet
### Parametr
Titana hücumun süjeti insanların hələ də yaşadığı son yer olan üç divarın içərisində- Divar Maria (; ), divar Rose (;; ) və divar Şina (;) olan sivilizasiyaya əsaslanır. 100 ildən çox əvvəl insanlara hücum edən və onları yeyən "Titanlar" () adlı humanoid nəhənglərin meydana çıxmasından sonra bəşəriyyət yox olmaq ərəfəsində idi. Bəşəriyyətin son qalıqları üç konsentrik divarın arxasına çəkildi və bir əsrə yaxın sülhdən həzz aldı. Titanlarla mübarizə aparmaq üçün ölkənin ordusu Şaquli Manevr Avadanlığından, belə quraşdırılmış qarmaqlar dəstindən və üç ölçülü böyük hərəkətliliyə imkan verən qazla işləyən mühərrikdən istifadə edir.
### Məzmun
Hekayə bəşəriyyəti titanlardan qoruyan üç dairəvi divarın ən kənarında yerləşən Şiqanşina qəsəbəsində yaşayan Eren Yeqa (;() adlı oğlandan bəhs edir. 845-ci ildə   hündürlüyündəki bir "Azman nəhəng" () birdən peyda olur və Mariya divarı daxilində yerləşən Şiqanşina rayonunun ətrafındakı divarları məhv edir. Bunu görən kiçik nəhənglər şəhərə daxil olur. Bir "Zirehli nəhəng" () Mariya divarının darvazasına sarsıdıcı zərbə vurur və onu tamamilə məhv edir. Buna görə də insanlar Mariya divarı daxilində yerləşən ərazini tərk etməli olur. Çoxlu sayda insanın biqafil şəkildə digər divarlar daxilinə getməsi şəhərlərdə aclıq və səs-küy yaradır. Hadisə zamanı Erenin anası titan tərəfindən yeyilir, Eren isə qaçır. O, bütün titanlardan qisas alacağına and içir və uşaqlıq dostları Mikasa Akkaman () və Armin Arlerto () ilə birlikdə hərbi xidmətə gedir. O, titanları divarlardan silmək istəyən ekspedisiya qüvvəsi olan "Kəşfiyyat Birliyi"()-nə qoşulmaq niyyətindədir.

Şiqanşinanın süqutundan beş il sonra Trost yenidən nəhəng titanın hücumuna məruz qalır. Kəşfiyyat Birliyi və registlər şəhəri hücum edən titanlardan müdafiə etməyə tələsirlər və Eren öyrənir ki, o, özünü  bir titana çevirmək üçün sirli qabiliyyətə malikdir. Bu, Maria divarını (; ) geri almaq üçün yeni tapdığı gücündən istifadə etmək niyyətində olan Kəşfiyyat Birliyinin diqqətini çəkir. Erenin titan forması üzərində nəzarəti əldə etdiyi və  Roze divarını (;; ) divarını düzəltdiyi uğurlu sınaq qaçışından sonra, hərbi polis və hökumət Eren üzərində sahiblik etməyə və onun səlahiyyətlərini öz xeyirləri üçün istifadə etməyə ümid edir. Eren Kəşfiyyat Birliyinə Xüsusi Əməliyyatlar Qrupunun kapitan Levi Akkaman () və Hanci Zoyi-yə () təhvil verilir, burada onun hüdudlarını və sədaqətini sınayırlar. Eren, titan formasını düzgün istifadə etmək üçün özünə ağrı verməli və dəqiq bir göstəriş verməli olduğunu başa düşür. Kəşfiyyat Birliyinin komandiri Ervin Smit () qoşunlarını divarlar arasındakı meşəyə cəsarətli bir ekspedisiyaya aparır və burada əsgərlərdən bir çoxunu öldürən həssas qadın titanla qarşılaşırlar. Sonrakı döyüşdə Levinin dəstəsi öldürülür və Eren qəzəbindən titan formasından düzgün istifadə edə bilmir. Yenidən qruplaşdıqdan və Hərbi Polisin korrupsiyasından uzaqlaşdıqdan sonra Eren və yoldaşları belə nəticəyə gəlirlər ki, onların hərbi registri Enni Lonhart () qadın titandır. Enni özünü kristallaşmadan əvvəl Eren ilə döyüşür, şəhəri məhv edir və bir çox şəhər əhalisini öldürür. Eren çox qeyri-sabit hesab olunaraq həbs edilir, lakin Levi və Ervin onun müdafiəsini təmin edir.

Bir neçə gün sonra, titanlar necə daxil olduqlarına dair heç bir dəlil olmadan divarlar arasında müəmmalı şəkildə peyda olurlar. Kəşfiyyat Birliyi araşdırmaya göndərilir, lakin onların yüksək dəstə liderlərindən biri danışa bilən meymunabənzər nəhəng olan "Heyvan Titan"la () qarşılaşdıqda öldürülür. Bir neçə üzv titanlar tərəfindən küncə sıxılır və bu, Kəşfiyyat Birliyinin yeni məzunlarından biri olan Ymirə uzaq bir ölkədən sürgün edildikdən sonra özünün titana çevrilə biləcəyini ortaya çıxarır.Krista Lenz () onlara əsl adının Historiya Reyis () olduğunu və adanın kral soyunun üzvü olduğunu söyləyir. Rayina Braun () və Bertold Huver (, Ereni onlarla birlikdə vətənlərinə qayıtmağa razı sala bilmədikdən sonra sırasıyla Zirehli Titan və Nəhəng Titana çevrilərək komandalarına xəyanət edirlər. Kəşfiyyat Birliyinin qalan hissəsi çoxlu döyüşlərdən sonra sağalarkən onlar Ereni girov götürməyə davam edirlər. Ervin, Ereni xilas etmək üçün uğurlu hücuma rəhbərlik edir, burada Eren titanları idarə etmək üçün "koordinat" adlı sirli gücdən istifadə edir; Rayina, Bertold və Ymir vətənlərinə qaçırlar. Titanların çevrilmiş insanlar olduğu və döyüşdüklərinin əslində məzun Konni Sprinqerin () ailəsi də daxil olmaqla Raqako kəndinin kəndliləri olduğu ortaya çıxdı.

Kəşfiyyat Birliyi Hərbi Polisin hədəfində olarkən Eren və dostları rəsmi olaraq Levi qrupuna qoşulurlar. Ervin hökumət qarşısında yalvarır, Levi qrupu və Hanci isə Levinin dayısı Kenni Akkamanın () başçılıq etdiyi korrupsioner polis tərəfindən təqib edilir. Onlar həmçinin aşkar edirlər ki, saf titana çevrilərək başqa bir ağıllı güclərə sahib olan və insana çevrilə bilən titanı yeyərək  onun qabiliyyətlərini əldə edə bilər. Adanın hökmdarı Kral Fritz dövlət rəsmiləri tərəfindən idarə olunan bir kukla kimi göstərilir. Historiya və onun atası () Rod Reyis, kral soyunun sağ qalan yeganə üzvləridir. Reyis Ereni girov götürür, çünki atası Qrişa () titanın əvvəlki sahibi Frida Reyisi yedikdən sonra Eren qurucu titana sahibdir. Reyis dəhşətli Saf Titana çevrilərək Orvud rayonuna gedəndə Kəşfiyyat Birliyi gəlir, onların və Erenin köməyi ilə ona qalib gəlirlər; Historiya özünü Kraliça elan edərək atasını öldürür. Daha sonraKəşfiyyat Birliyi  Mariya divarını düzəltmək və Şiqanşini bərpa etmək üçün ekspedisiyaya rəhbərlik edir. Heyvanın, Nəhəngin və Zirehlinin birləşmiş səlahiyyətləri Kəşfiyyat Birliyinin böyük hissəsinin sonrakı müharibədə öldürülməsinə səbəb olur; Armin Bertoldu yeyərək Nəhəng Titanın gücünə sahib olur və Ervin Canavar titana qarşı intihar qaçışında ölür. Eren və yoldaşları evinə və aşağıda yerləşən zirzəmiyə qayıdırlar, burada öz dünyalarının həqiqətini kəşf edirlər: onlar əslində Eldialıdırlar (), Kral Fritz müharibədən qaçdıqdan sonra divarlar arasında qapalı qalan fəth edən Marleyalıların and içmiş düşmənləridir. Onlar deyildiyi kimi sonuncu insanlar deyil, əksinə, Paradis adlı təcrid olunmuş bir adada Eldianların qapalı bir sektasıdır. Onlar onurğa mayesinin yeridilməsi ilə Titanlara çevrilə bilən 'Ymir subyektləri' olduqları üçün Eldianlara Marley tərəfindən təzyiqlər davam edir.Kəşfiyyat Birliyi  divarlarda qalan bütün titanları öldürür və nəhayət sahil xəttinə çatır, burada Eren bütün düşmənlərinə qalib gəlsələr, həqiqətən azad olub-olmayacaqlarını düşünür.

Üç il sonra, Marley, digər millətlər anti-Titan silahları icad etdikdə, yeganə üstünlüyünü aradan qaldıraraq, öz üstünlüklərini qorumaq üçün mübarizə aparır. Təlimdə olan döyüşçülər Qabi Braun () və Falko Qris (), Kəşfiyyat Birliyi Marleyin paytaxtı Liberio-ya sızaraq hücum etdikdə, birbaşa müharibəyə atılır. Eren, Marleyi kölgədən idarə edən ( Villi Tayburu öldürür və əvvəlki sahibi Taburun bacısını yedikdən sonra Döyüş Çəkici titana () sahib olur. Arminin Azman titanı bütün dəniz donanmasını məhv etmək üçün nüvə bombasından istifadə edir. Onlar özlərinə görə çoxlu itkilər versələr də, qələbədən sonra qaçıb Paradis-ə qayıdırlar. Qabi və Falko gəmiyə minir və Saşa Brausu öldürürlər, lakin saxlanılırlar. Erenin ögey qardaşı, Heyvan Titan-ın sahibi Zeke və onun dindar davamçısı Yelena, Yeni Eldian İmperatorluğu yarada biləcəklərinə inanaraq Paradis ilə işləyirlər. Eren Kəşfiyyat Birliyinə qarşı zorakı xəyanətə görə həbs edilir, lakin o, Yeqeristlər adlı ekstremist Paradis tərəfdarlarının bir qrupu ilə birlikdə qaçır. Eren dostlarına xəyanət edir, Armin və Mikasaya qul dedikdə etibarını itirir. Levi "İldırım nizəsi"nin () partlaması nəticəsində ağır yaralanır. Yelena və onun köməkçiləri Paradisin hökumətinə nəzarəti ələ keçirir, mühüm məmurları bilmədən onurğa mayesini udmaqla girov saxlayırlar. Zekenin planı, Ymir-in Subyektlərini evtanaziya etmək  üçün Erenin "Qurucu Titan"ından istifadə etməkdir. Marlinin hava donanması Paradisə çatır və müharibə başlayır. Qabi onu güllələyib başını kəsəndə Eren öldürülür. "Çənə Titan"ının () sahibi Pokko Qalliard (), Falko-nun saf titanı tərəfindən yeyilir.

### Titanlar
Nəhənglər 3–15 metr (10–50 fit) hündürlüyündə olan böyük humanoid məxluqlardır. Onlar adətən kişi xasiyyətli olurlar və reproduktiv orqanına malik olmurlar. Qidaya ehtiyacı olmadıqları görünsə də, onlar instinktiv olaraq insanlara hücum edib onları yeyirlər. Onlar enerjini günəş işığından əldə edirlər. Bundan başqa, nəhənglərin münasib həzmetmə traktı yoxdur. Onlar insanı yeyəndən sonra böyük, sürüşkən toplar qaytarırlar. İnsanlar onlara "tük-topları" deyirlər. Onların dəriləri qalın olur və onların yaraları tez sağalır. Nəhəngləri sadəcə boyun arxalarını zədələyərək öldürmək olur.

## İstehsal
Hacıme İsayama ( 2006-cı ildə Titana hücumun 65 səhifəlik tək səfərlik versiyasını yaratdı. Əvvəlcə o, öz işini "Shueisha-da Weekly Shonen Jump" şöbəsinə təklif etdi və burada ona "Jump" üçün daha uyğun olması səbəbi ilə üslubunu və hekayəsini dəyişdirməyi tövsiyə etdi. O, imtina etdi və əvəzində onu "Kodansha"-da həftəlik "Şōnen" jurnalının şöbəsinə aparmaq qərarına gəldi. 2009-cu ildə seriallaşma başlamazdan əvvəl o, seriya irəlilədikcə daha da aydınlaşsa da, artıq bükülmələr üçün ideyalar düşünmüşdü. Müəllif əvvəlcə manqadakı mənzərəni dağlarla əhatə olunmuş doğma Hita Oita şəhərinin mənzərəsi üzərində qurmuşdur.

İsayama internet kafedə işləyərkən onun yaxasından tutan müştəri ilə qarşılaşıb. Məhz bu hadisə ona Titanlar vasitəsilə çatdırdığı emosiyanı, “ünsiyyət qura bilmədiyim bir insanla görüşmək qorxusunu” göstərdi.Titanların görünüşünü tərtib edərkən o, Eren Yeagerin Titan forması üçün döyüş ustası Yuşin Okami və Zirehli Titan üçün Brok Lesnar kimi bir neçə modeldən istifadə edir.Animenin prodüseri Corc Vada bildirdi ki, “Qorxu divarı” yapon mədəniyyətinin təcrid olunmuş və qapalı təbiətindən təsirlənmişdir. O, həmçinin bildirib ki, hər bir fərdin daxili hissləri serialın əsas mövzularından biridir.İsayama daha sonra "Titana hücum"un Muv-Luv vizual roman seriyasındakı ikinci vizual roman olan 'Muv-Luv Alternativ"dən ilhamlandığını təsdiqləyəcəkdi.

İsayama özünün əsas aylıq qrafikini storyboard üçün bir həftə və həqiqətən fəsil çəkmək üçün üç həftə kimi qiymətləndirdi. Hekayə əvvəlcədən planlaşdırılmışdı, hətta toplanmış cildlərdə konkret “həqiqətin” üzə çıxacağı qeyd olunurdu. 2013-cü ilin sentyabrında o, seriyanı toplanmış 20 cilddə bitirməyi hədəflədiyini bildirdi. Əvvəlcə İsayama seriala hər bir personajın öldüyü Stiven Kinqin The Mist filminin uyğunlaşdırılmasına bənzər faciəvi nəticə verməyi planlaşdırırdı. Bununla belə, manqa və animeyə müsbət reaksiya, müəllifin pərəstişkarlarına təsir edə biləcəyi üçün sonluğu dəyişdirmək barədə düşünməsinə səbəb oldu.

2018-ci ilin noyabrında Yaponiyanın "Jōnetsu Tairiku" sənədli proqramı İsayamanın manqanı tamamlamaq üçün çəkdiyi mübarizədən bəhs edən bir epizod yayımladı və o, "Titana hücum"un son hekayə qövsünə daxil olduğunu təsdiqlədi.2019-cu ilin dekabrında İsayama manqanı 2020-ci ildə bitirməyi planlaşdırdığını söylədi.2020-ci ilin iyun ayında İsayama manqanın cəmi 5%-nin qaldığını bildirdi və o, gələn il onu bitirməyi gözlədiyini, nəhayət süjeti yekunlaşdıraraq serialın orijinal hekayə xəttini bağlayacağını bildirdi.2020-ci ilin noyabr ayında İsayama manqanın tamamlanmasına 1% -dən 2% -ə qədər olduğunu bildirdi və onu eyni il bitirməyi planlaşdırdığını bildirdi.2021-ci ilin yanvarında seriyanın 9 aprel 2021-ci ildə on bir illik nəşrdən sonra tamamlanacağı elan edildi.

## Media

### Manqa
Titana hücum Hacime İsayama tərəfindən yazılmış və təsvir edilmişdir. Serial Kodanşanın aylıq nəşri "Bessatsu Shonen Magazine"-in 9 sentyabr 2009-cu ildə buraxılmış ilk sayında başladı. Manqa 139-cu fəslinin 9 aprel 2021-ci ildə buraxılması ilə on bir illik nəşrdən sonra tamamlandı. 8, 2020-ci il tarixində manqanın tam rəngli seriala çevriləcəyi açıqlandı. Kodansha, 17 mart 2010-cu ildən 9 iyun 2021-ci ilə qədər buraxılan fəsillərini otuz dörd cilddə topladı.

Şimali Amerikada seriya Kodansha USA tərəfindən ingilis dilində nəşr edilmişdir. Birinci cild 19 iyun 2012-ci ildə, sonuncu cild isə 19 oktyabr 2021-ci ildə nəşr edilmişdir.

## Siyasi interpretasiyalar
"*Attack on Titan*" seriyası sadəcə Yaponiyada yox, bütün dünyada məşhurlaşmışdır. Buna misal olaraq, Honkonqda anime haqda məlumat "*[[am730]]*" pulsuz qəzetinin 27 may 2013-cü il tarixli buraxılışında verilmişdir. Qəzet animenin Honkonqda, eləcə də ÇXR və Tayvanda əldə etdiyi populyarlıqdan bəhs edirdi. Seriya bir neçə qurum, təşkilat və şəxs tərəfindən tənqid olunmuşdur. Cənubi Koreyanın "*Electronic Times*" jurnalı "*Attack on Titan*" manqa seriyasının Yaponiya baş naziri Şinzo Abenin siyasi ideyalarını təbliğ edən hərbi mesajlar verdiyini iddia etmişdir. Honkonqlu bir neçə tənqidçi seriyadakı "Nəhənglər"i Çin Xalq Respublikasına qarşı istifadə edilən bir metafor olduğunu iddia edir. Honkonqlu KİV şərhçisi Von Yun-tat Hacime İsayamanın "*Attack on Titan*" seriyasında istifadə etdiyi üslubu və çoxcəhətliliyi tərifləmişdir. O, bu amillərin manqa oxucularında manqa haqqında fərqli-fərqli interpretasiyalar yaratdığını demişdir. 2013-cü ildə İsayamanın 2010-cu ildə paylaşdığı bir bloq paylaşımının internetdə yayılması qalmaqal yaratmışdır. Bu paylaşımda İsayama Dot Piksis personajının Yaponiya imperiyası dövründə fəaliyyət göstərmiş general Akiyama Yoşifuruya əsaslandırıldığını yazırdı. Bu generalın Birinci Çin-yapon müharibəsi dövründə aldığı qərarlar Lyuyşun qırğınına səbəb olmuşdur.

## Obrazlar

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  
*  
*  «Kodansha Comics» saytında. 
*  «Funimation» saytında. 
* 
*