open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beylli adası

**Beylli adası** (, Inuit. *Utkraluk*)) — Kanada Arktik arxipelaqının iri adalarından biri. İnzibati cəhətdən Kanadanı Şimal-Qərb əraziləri vilayətinə daxildir. Batest burnundan şimalda qərarlaşır.

Adada Braya pilosa adlı bitki bitir. 1826-cı ildə adanı Con Franklinin ikinci ekspedisiyasının üzvü Con Riçardson ziyarət edərək ona bu adı verir. Riçardson və Con Rey daha sonra Şimal-Qərb keçidi və itkin düşmüş Franklin ekspedisiyasını axtarmaq üçün adaya baş çəkirlər. 1915-ci ildə Hudzon körfəzi şirkəti adada ticarət məntəqəsi açır. 1920-ci illərdə adada Kanada Kral Atlı Polisinin bir bölməsi yerləşdirilmişdi.

## İstinadlar
Landsberq həbsxanası

**Landsberq həbsxanası** — Almaniyanın Bavariya əyalətinin Landsberg am Lech şəhərində (Münhendən 65 kilometr qərbdə və Auqsburqdan 35 kilometr cənubda) yerləşən qala və həbsxanadır. Bu, həm də Adolf Hitlerin başçılıq etdiyi nasist partiyasının uğursuz Pivəxana qiyamından sonra Adolf Hitler və Rudolf Hessin saxlandığı yerdir.

## İstinadlar
Bayam-Martin adası

**Bayam-Martin adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adalarına daxildir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 1150 km²-dir, Kraliça Yelezaveta adaları arasında ərazisinə görə 17-ci yerdədir. Adanın maksimum uzunluğu 46 kilometr, eni isə 37 kilometrdir.

Bayam Martin adası Vaykaunt-Melvill boğazının şimalında yerləşir. 27 km qərbdə yerləşən Melvil adasından Bayam boğazı ilə, 35 km şimal-şərqdə yerləşən Barest adasından isə Ostin boğazı ilə ayrılır.

## Tarix
Ada 1819-cu ilin avqustunda ingilis dəniz səyyahı Uilyam Edvard Parri tərəfindən Atlantikadan Sakit Okeana Şimal-Qərb keçidini axtararkən ilk dəniz ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilmiş və admiral Tomas Bayam Martinin (1773–1854) şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Atabay (film, 2020)

**Atabəy filmi** — ssenaristi Hadi Hicazifər və rejissoru Niki Kərimi olan 2020-ci ildə çəkilmiş romantik dram filmi. Film ilk dəfə 38-ci Fəcr Film Festivalında nümayiş edilib. Film azərbaycan dilində çəkilib. Bəzi epizodları isə fars dilindədir. 2021-ci il noyabr ayının 24-dən etibarən kinoteatrlarda nümayiş etdirilən film ilk həftələrdə satışa görə il ərzində komediya filmlərini keçib birinciliyə yüksəlmiş ilk film olub. Bundan başqa film 2021-ci ildə İranda nümayiş etdirilən filmlər arasında da ən çox izlənilən ilk 5 filmin sırasına düşüb.

## Süjet
Ailə-məişət mövzusunda çəkilmiş filmdəki hadisələr Qərbi Azərbaycan vilayətindəki Xoy şəhəri yaxınlığında yerləşən Pirkənd kəndində cərəyan edir. Ekran əsərinin qəhrəmanı gənc yaşlarından ailəyə başçılıq etmək məcburiyyətində qalır və böyük çətinliklərə üzləşir. Çətinliklərin öhdəsindən gələn qəhrəman şəxsi həyatını qura bilmir. Onun sevgisi uğursuz olur və bundan sonra həyatını yaxınlarına həsr edir.

## Film ətrafında mübahisə
Türk dilinin filmdə xüsusi yer alması mətubat konfransında gərgin anlara səbəb olub. Bir jurnalist ölkənin rəsmi dilinin farsca olduğu halda farsca altyazı ilə nümayiş edilən əsərlər nəyə lazımdır deyərək, əsərin türkcə çəkilişinə etiraz edib. Buna ilk reaksiyanı isə rejissor Niki Kərimi verib. O deyib:

Filmin ssenari müəllifi Hadi Hicazifər isə sualla bağlı bunları deyib:

## Rollarda
* Hadi Hicazifər - Kazım
* Səhər Dövlətşahi - Sima
* Cavad İzzəti - Yəhya
* Danial Noruş - Aydın
* Məsumə Robaniniya - Ceyran
* Məhluqə Meynuş Zad - Simin
* Yusifəli Dəryadel - Kazımın atası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin treyleri
* Filmin təqdimatındakı mübahisə
Giləkəran

**Giləkəran** — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Etimologiyası

## İstinadlar
Mətin Oqtay

## Futbol karyerası
Mətin Oqtay futbol karyerasına 1952-ci ildə doğulduğu İzmirin həvəskar komandalarından Damlacıksporun aşağı yaş qruplarında başladı. Futbolçu Sait Altınorduya olan heyranliğindan burada 8 nömrəli formanı geyinirdi. 
Çeşmenin Alaçatı bələdiyyəsində oynanan və 4-1 qazanılan hazırlıq görüşündə 2 qol vuran Oqtaya baş məşqçi Arif Hantal tərəfindən verilən 2,5 lirə, onun futboldan qazandığı ilk pul idi. 
İzmirspor formasıyla İzmir Profesional Ligasının 1954-55 mövsümündə 18 oyunda 17 qol ataraq ilk bombardirliyini yaşadı. Komandası isə liganı çempionluqla tamamlamışdır. 7 May 1955 də Beşiktaş ilə oynanan və 1-0 məğlub olunan Atatürk Kubokunda ilk dəfə sınaq məqsədi ilə Galatasaray forması geyindi. İyul 1955 də isə, Gündüz Kılıçın baş məşkçiliyini elədiyi Galatasaray ilə 5 ilik müqavilə imzaladı. Oqtayın imzaladığı müqavilə qarşılığında taksi nömrəli Chevrolet markalı maşın verildi. 1962-63 sezonuna Galatasaray, hazırlıq turniri olan Türkiyə Spor Yazarlar Dərnəyi Kubokunu qazanaraq başladı.

## Milli komanda kariyeri
11 Aprel 1954 də, Qərbi Almaniyanın Leverkusen şəhərində Türkiyə 18 yaş milli komandasının Belçikayı 4-0 uduğu və özünün 2 qol atdığı 1954 Dünya Gənclər Çempionatı oyununda ilk dəfə milli forma geyindi.

Türkiyə formasıyla ilk oyununa 18 Dekabr 1955 də, Portuqaliya ilə oynanan hazırlıq qarşılaşmasında çıxdı. Bu oyunu 3-1 qazanan Türkiyənin 2-ci qolu Oqtaydan gəldi. 25 Dekabrda, Fransa B komandası ilə oynanan və 3-1 məğlub olunan Akdeniz Kuboku oyununda da komandasının tək qolunu Mətin Oqtay atdı. 10 oktyabr 1962-ci ildə, Efiopiya ilə oynanan ilin ilk mili oyununda üç qol birdən ataraq hat trick elemey bacardı. 11 Dekabr 1968 də, 1970 FİFA Dünya Kuboku seçmə mərhələsində Şimali İrlandiya ilə oynanan və komandanın lideri olaraq yer aldığı oyunda son dəfə milli formanı geyindi.Toplamda 36 Milli oyunda forma geyinən Mətin Oqtay, 19 qol atmağı bacardı.

## Nailiyyətləri
İzmir Profesional Liqası bombardiri (1):1954-55 (17 qol)
İstanbul Profesional Liqası bombardiri (4): 1955-56 (19 qol),1956-57 (17 qol),1957-58 (19 qol),1958-59 (22 qol)
Super Liqa bombardiri (6):1959 (11 qol),1959-60 (33 qol),1960-61 (36 qol),1962-63 (38 qol),1964-65 (17 qol),1968-69 (17 qol)

## İstinadlar
Den Berd

**Den Berd** (; ) — amerika aktyoru.

## Həyatı
Den Berd 20 noyabr 1985-ci ildə ABŞ-nin Corciya ştatında anadan olub. Aktyorluq yaşamına 14 yaşından başlayıb. 1999-cu ildə "1 may" adlı filmə çəkilib.Tərəf-müqabili Sandra Bullok kimi məşhur aktrisa olub.

2016-cı ildə Loren Li Simitlə ailə qurub.

## Xarici keçidlər
* 
* Дэн Берд на сайте КиноПоиск
* Дэн Берд на сайте Kinonews.ru
* Дэн Берд на сайте Фильм Про
Məhəmməd və Bibliya

Məhəmmədin peyğəmbərliklərinin İncildə mövcud olduğuna dair arqumentlər Məhəmmədin ümmətinin erkən tarixindən müsəlman ənənəsinin bir hissəsini təşkil etmişdir (ərəb: أُمّة icması). Dəməşqli Yəhya və Con Kalvin kimi tarix boyu bir sıra xristianlar Məhəmmədi Əhdi-Cədidin Dəccalı kimi şərh etmişlər.

Müsəlman ilahiyyatçıları iddia etdilər ki, bibliya mətnindəki bir sıra xüsusi keçidlər həm İbrani İncilində/Əhdi-Cədiddə, həm də Xristian Əhdi-Cədidində xüsusi olaraq Məhəmmədə istinad kimi müəyyən edilə bilər. Quranda bir neçə ayədə və bir neçə hədisdə Məhəmmədin İncildə təsvir edildiyi bildirilir. Digər tərəfdən, alimlər ümumiyyətlə bu ayələri İsrail icmasına və ya Yehovanın israillilərə və ya sadiq icma üzvlərinə dair şəxsi soterioloji hərəkətlərinə istinad kimi şərh etdilər, məsələn, Yeşaya 42. Barnabanın apokrif İncili, açıq şəkildə Məhəmmədi xatırladır, alimlər tərəfindən Erkən Müasir Dövrün uydurması kimi geniş tanınır. Bəzi müsəlman ilahiyyatçıları da Parakletin (Yunanca Əhdi-Cədidin) Məhəmməd olduğunu iddia etdilər, baxmayaraq ki, alimlər onu Müqəddəs Ruhla eyniləşdirirlər.

## İstinadlar
Beylli-Hamilton adası

**Beylli-Hamilton adası** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxildir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiya
Beylli-Hamilton adası üç böyük ada ilə əhatə olunmuşdur — Baterst, Kornuollis və Devon. Beylli-Hamilton adasının qərbində, Kuins boyunca, Baterst adası; şimala və şərqə, Vellinqton boğazı boyunca Devon adası; cənubda, Mairi boğazı boyunca Kornuollis adası yerləşir. Adanın sahəsi 290 km², sahil xəttinin uzunluğu 74 km-dir.

Adanın demək olar ki, düzbucaqlı forması vardır. Uzunluğu 26 km, maksimum eni isə 12 km-dir. Sahil hündürlüyü 20 metrdən 100 metrə qədər olan qayalıqlardan ibarətdir. Adanın səthi əsasən düzdür, şimalda hündürlüyü 200 metrə qədər olan təpələr yayılmışdır.

## İstinadlar
Brevurt adası

**Brevurt adası** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxildir. Kanadanın şimalındakı Nunavut ərazisinin Kikiktani rayonunun bir hissəsi olan Baffin Torpağının şərq sahillərində yerləşir.

## Coğrafiya
Brevortun sahəsi 271 km² (105 mil²); uzunluğu 46 km, eni 5 km-dən 7 km-ə qədərdir. Ada təpəli səthələrə malikdir və əsasən qranit süxurlardan ibarətdir.

## İstifadəsi
Adada Şimal Xəbərdarlıq Sisteminin radarsız stansiyası vardır.

## İstinadlar
İqlulik adası

**İqlulik adası** (, ) — Kanadanın şimalındakı Nunavut ərazisinin Kikiktani bölgəsindəki Foxs körfəzi yerləşən kiçik bir ada. Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Melvill yarımadasının bilavasitə yaxınlığında yerləşdiyi üçün ada çox vaxt onun bir hissəsi hesab olunur.

Adada hazırda yalnız bir yaşayış məntəqəsi vardır — İqlulik Eskimo kəndi.

## Tarix
"İqlulik" (inuktik dilində: "indi burada ev yerləşir") sözü "iqloo" sözündəndir, inuktik dilindən tərcümədə "ev", "tikinti" qazıntısı deməkdir. İnuitlər və onların əcdadları eramızdan əvvəl 2000-ci illərdə adada məskunlaşmışlar. Eramızın 1000-ci illərinə aid olan doqquz iqlulik arxeoloji sahəsi 1978-ci ildə Kanadanın Milli Tarixi Abidəsi elan edilmişdir.

1800-cü illərin əvvəllərində ada Atlantik okeanından Sakit okeana Şimal-Qərb keçidini axtaran britaniyalı tədqiqatçı Uilyam Edvard Parrinin ekipajı üçün qışlama yeri kimi xidmət etmişdir.

## İstinadlar
Kekerten adası

**Kekerten adası** () — Baffin Torpağının cənub-şərq sahillərində, Kamberlend körfəzində yerləşən ada. Kikastan adalar qrupunun ən cənub hissəsini təşkil edir. İnzibati cəhətdən Kanadanın Nunavut ərazisinin Kikiktani rayonunun bir hissəsidir. Adanın ərazisində eyniadlı ərazi parkı vardır.

Adanın sahəsi 13,65 km²-dir. Uzunluğu 7,4 km, eni isə 4,1 km-dir. Kekertenin ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 174 m yüksəklikdədir. Daimi əhalisi yoxdur.

## İstinadlar
Kraun-Prins-Federik adası

**Kraun-Prins-Federik adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

Kraun-Prins-Federik adası Butiya körfəzinin cənub-şərqində, Baffin Torpağının qərb hissəsinin cənub sahilinin yaxınlığında yerləşir. Adanın şimal sahili Aqu körfəzinin cənub sahilini təşkil edir. Ada materik Kanadanın Melvil yarımadasını və Baffin Torpaq adasını ayıran Fari və Hekla boğazının qərb girişinin yaxınlığında yerləşir. Adanın sahəsi 401 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 108 km-dir.

## İstinadlar
Ancelo Kavallaro

**Angelo Cavallaro** (; ) — İtalyan müğənni və musiqiçi.

## Həyatı
1981-ci ildə musiqiyə qədəm qoyan müğənninin 1998-ci ildə çıxardığı "Love Me" albomu 250.000-dən çox satışa imza ataraq beynəlxalq şöhrət qazanıb. Özünəməxsus təfsiri ilə italyan dilində xüsusilə latın melodiyalarını ifa edən müğənninin "Danzando Lambada" mahnısı səs-küyə səbəb olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yağış (teleserial, 2018)

## Mövzusu
Jannik Tai Mosholt, Esben Toft Jacobsen və Christian Potalivo tərəfindən yaradılmış Danimarka post-apokaliptik dramıdır. 4 may 2018-ci ildə Netflix-də premyerası oldu. Serialda Lars Simonsen, Bertil De Lorenhmad, Evin Əhməd və Yohannes Bah Kuhnke tərəfindən təkrarlanan rollarla Alba August, Lucas Lynggaard Tønnesen, Mikkel Følsgaard, Lukas Løkken, Jessica Dinnage, Sonny Lindberg və Angela Bundalovic çəkilir. Son ikisi ikinci mövsümdə əsas personajlara çevrilir. İki danimarkalı qardaş Simone və Rasmus bunkerdə gizlənərkən yağışın daşıdığı virus Skandinaviyada demək olar ki, bütün insanları məhv etməyə başlayır. Altı il sonra onları bunkerdə qoyan alim atalarının axtarışına çıxırlar

## İstinadlar
Kim zəngin olmaq istəyir? Milyonların Şousu (televeriliş, 2002)

**Kim zəngin olmaq istəyir? Milyonların Şousu** — *"Kim Milyoner Olmaq İstəyir?"* () verilişinin Azərbaycan versiyasıdır. DJ Fatehin aparıcı olduğu bu veriliş 3 oktyabr 2021-ci ildən yayınlamağa başladı. İlk azərbaycandilli versiyası **Milyonçu. Dövlətili olmaq istərdinmi?** 9 avqust 2002-ci ildə yayınlamağa başlanmışdır və aparıcıları İlhamiyyə Rzayeva və Azər Axşam olmuşdur. **Milyonçu. Dövlətili olmaq istərdinmi?** verlişi efirdən çıxana qədər 5 il yayınlandı.
Marsilio Fiçino

**Marsilio Ficino**
Marcilio Ficino (, ) — italyan filosofu, humanist, astroloq, katolik keşişi, Florensiya Platon Akademiyasının qurucusu və rəhbəridir. Erkən intibah dövrünün aparıcı mütəfəkkirlərindən biri, Florensiya Platonizminin ən görkəmli nümayəndəsi. Ficino hər şedən əvvəl Platonun əsərlərinin latın dilinə ilk və tam tərcüməsinin müəllifi kimi tanınır. Bu XIX əsrin əvvəllərinə qədər ən yaxşısı tərcümə sayılırdı. Ficino həmçinin neoplatonçuların əsərlərini də tərcümə edirdi, xüsusən Plotininin "Ennead" əsərinin ilk tərcüməsi və bir çox başqa Platon yönlü mütəfəkkirlərin yazılarının tərcüməsi ona aiddir. Ficino tərəfindən Hermetik Korpusun () tərcüməsi Qərbi Avropa okkultizminin inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Onun Platonun Dialoqlarına verdiyi şərhlər qədim yunan filosofunun təlimlərinin populyarlaşmasına kömək etdi. Müstəqil bir mütəfəkkir kimi Ficino, Zərdüştdən Platona və sonra erkən Kilsə Atalarına qədər antik dövrün müdrikləri arasında davamlı olaraq ötürülən xristian və fəlsəfi biliklərin sintezinin orijinal konsepsiyasının müəllifi kimi tanınır. Ficinonun dini ideyaları onun irihəcmli əsərlərində “Xristian dini haqqında” (1473) və Platonun “Ruhun ölməzliyi teologiyası” (1482) əsərlərində ümumiləşdirilmişdir. Ficinonun son əhəmiyyətli əsəri "Həyat haqqında üç kitab" (1489) tibbi, fəlsəfi və okkultik xarakterli müxtəlif nəzəriyyələri ehtiva edir. Əsərlərində qoyulan, lakin özünün inkişaf etdirmədiyi panteizm müddəaları Piko della Mirandolla, Françesko Patrisi, Cordano Brunonun fəlsəfi baxışlarına mühüm təsir göstərmişdir. Dünyəvi gözəlliyin və insan ləyaqətinin müdafiəsi orta əsrlər askentizmini dəf etməyə kömək etdi, təsviri incəsənətin və ədəbiyyatın inkişafına təsir etdi. Ficinonun kult, ritual və doqmatik fərqlərlə məhdudlaşdırılmayan “ümumbəşəri din” ideyası XVI—XVII əsrlər fəlsəfəsində “təbii din” təlimlərinin formalaşmasına təsir göstərmişdir.

## İstinadlar
Narva qəsri

**Narva qalası** — Estoniyanın şərqində Narvada yerləşən qala. 1256-cı ildə danimarkalılar tərəfindən əsası qoyulmuş ilk daş qala, 14-cü əsrin əvvəllərində tikilmişdir. 1346-cı ildə 29 avqustda Alman Livoniya ordeni qalanı satın alaraq tarixinin çox hissəsinə sahib olmuşdu.

## Təsviri
Narva qalası, həssas bir yerdə — sərhəddə olan bu günə qədər sağ qalan bir real möcüzə adlandırıla bilər. Axı, hər müharibədə düşmən işğalçıları üçün ilk hədəf oldu. Şəhərin hökmdarı hər dəfə qərbin zədələnmiş hissələrini bərpa etməyə çalışdı və qala yenə də düşmənlərdən başqa bir hücumu dəf etməyə hazır olan qalıqları yenidən doğdu. Narvada qala ümumi sahəsi 3 hektardan bir qədər çoxdur. Heykəl qülləsi Uzun Hermann qəsəbənin üstündə 51 m.Bu gün qalalara daimi və müvəqqəti muzey sərgiləri keçirilir, turistlərin qülləsinin üstündə şəhərin mənzərəli panoraması və Narvaqalası, İvano-Borod qəsrinin köhnə əkiz qardaşı ilə müşahidə göyərtəsi var.

## Qala tarixi
Təəssüf ki, Narvanada Narva qala tikilməsinin dəqiq vaxtı barədə etibarlı məlumatlar yoxdur. Tarixçilər, əvvəlcə qala XIII əsrin ortalarında Danimarka tərəfindən bir ağacdan tikildiyini qəbul edirlər. Bir əsr sonra şəhər ticarət imtiyazları almış, daş divarları və qüllələri dəyişdirilmiş taxta binalar. Yeni qala çox vaxt tez-tez basqınlardan əziyyət çəkir, tez-tez ordudan deyil. Mühüm ticarət yollarının kəsişməsində gözəl və etibarlı bir qala rus qonşularını çox sevməyib. Həmişə ki, Novqorod, sonra Pskov yandırmaq və məhv etməyə çalışdı. Danimarka kralı Narva sərhəd qəsrinin ətrafında qalıcı olan müntəzəm fitnədən yoruldu və bu torpağı Livonian ordusuna satmağa qərar verdi. Hərbçi cəngavərləri dərhal strukturun güclənməsini davam etdirdi, bir neçə xətt qoruma təşkil etdi, qaldırıcı bir qapı qurdu və dərin bir xəndəyin ətrafında qazıldı. Tədbirlər bir müddət dayandı, lakin Livonian müharibəsi zamanı Narva qalası hələ də ruslar tərəfindən götürüldü. Sonra İsveçlilər tərəfindən qazandı, lakin uzun sürdü. Şimali müharibədən sonra yenidən Rusiçin gücündən özünü tapdı və 1918-ci ildə Estoniyanın bir hissəsi oldu. Rusiya tərəfindən qala ələ keçirmək üçün başqa bir cəhd Sovet dövründən idi, lakin 1991-ci ildə Narva Eston şəhərinin statusu qazandı. İrəli bir şəkildə, Narvada qala bir neçə dəfə öz tarixində Rusiyanı yıxır və nəticədə, iki dövləti bölüşən çayının bankını işğal edən keçmiş yerinə qayıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Narva fortifications and Narva Castle
* View of Hermann Castle and Ivangorod Fortress (WebCam), balticlivecam.com
* The Association of Castles and Museums around the Baltic Sea
Litl-Kornuollis adası

**Litl-Kornuollis adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).
## Coğrafiya

Adanın sahəsi 412 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 158 km-dir. Ada Kuin boğazının iki böyük adanı - Kornuollis və Batersti ayıran dar bir hissəsində yerləşir. Kornuollis adası 5,4 kilometr şərqdə (Pullen boğazı boyunca) və Kornuollisin Marşal yarımadası Litl-Kornuollis adasının cənub-şərq ucundan cəmi 3,5 kilometr məsafədədir. 

Litl-Kornuollis adası nizamsız bir formaya malikdir. Templeton buxtası adanın dərinliklərinə qədər irəliləyir və adanı iki demək olar ki, bərabər hissəyə bölür. Yalnız eni 500 metrdən az olan dar bir bərzəx şərq və qərb hissələrini birləşdirir. Bir qədər kiçik olan şərq hissəsi 22 ilə 15 kilometr, qərb hissəsi 27 ilə 15,5 kilometr ölçüdədir. 
## İstinadlar
Loks-Lend adası

**Loks-Lend adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).
## Coğrafiya
Loks-Lend adası Baffin Torpağının Blant yarımadasının cənub-şərqində yerləşir. Ada Frobişer körfəzinin şimal-şərq girişində qərarlaşır. Cənubda (boğazın o tayında) Ecell və Rezolyoşen adaları yerləşir. Adanın sahəsi 419 km², sahil xəttinin uzunluğu 206 km-dir.

Loks-Lend adasının maksimum uzunluğu 30 km, eni isə 25 km-dir. Relyefinə görə ada iki hissəyə bölünür: adanın şimal üçdə ikisi hündürlüyü 300 metrə qədər olan dağlıq ərazilərdən ibarət olan yüksəklik, cənub üçdəbir hissəsi 50 metrdən az olan düzənlikdir. Sahil çoxlu sayda buxta və körfəzlərlə sıx girintilidir.

Loks-Lend adası Kanada Arktik Arxipelaqının adalarından biridir ki, burada Şimal Xəbərdarlıq Sisteminin bir hissəsi olan və BAF-4A kod nömrəsinə malik (1992-ci ilin avqustundan fəaliyyətdədir) avtomatik erkən xəbərdarlıq radar stansiyası vardır.

## Tarix
Martin Frobişer adaya ilk səfər edən şəxs olmuş və onu 1570-ci ildə Arktika ekspedisiyasının sponsorlarından biri olan Mikael Lokun şərəfinə adlandırmışdır. 

## İstinadlar
Ecell adası

**Ecell adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiya
Ecell adası Baffin Torpağı ətrafında yerləşən çoxsaylı adalardan biridir. Ada Frobişer körfəzinin girişində, bir qədər böyük olan Rezolyoşen adasının şimalında yerləşir. Rezolyoşen, Ecell və Louer-Savic adaları tez-tez Rezolyoşen adaları qrupu olaraq adlandırılır. Adanın sahəsi 287 km², sahil xəttinin uzunluğu 148 km-dir.

## İstinadlar
Qudvin adası

**Ecell adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012). Şimal Buzlu Okeanının Hudzon boğazında, cənubda Labrador yarımadası ilə şimalda Baffin Torpağı arasında yerləşir.

Yaxınlıqdakı digər məskunlaşmamış adalar: Leysi adası, Erxardt adası, Kinq adası, Loson adası, Makkoll adası və Nablyodeniya adası.

## İstinadlar
Səngəçal aerodromu

**Səngəçal aerodromu** – Azərbaycanın Qaradağ rayonundakı Səngəçal qəsəbəsində yerləşən aerodrom.

## Tarixi
SSRİ süqut etdikdən sonra Səngəçal aerodromu MDB aviasiya hissəsinin bazası olmuşdur. 9 oktyabr 1991-ci ildə "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri haqqında" qanunun qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar olaraq hərbi obyektləri, silah və texnikanı inventarlaşdırıb müsadirə etmək tələblərinə baxmayaraq, rus hərbçiləri mümkün olan hər bir şeyi ölkədən çıxarmağa, şəxsi adamlara satmağa, məhv etməyə çalışırdılar. Bu təxribatlardan biri də Səngəçal qəsəbəsindəki aerodromda hərbi vertolyotları yandırmaq cəhdi olmuşdur. Buna baxmayaraq, aerodromda evakuasiyaya hazırlıq görən 14 vertolyot azərbaycanlı silahlılar tərəfindən tərksilah edilərək, qənimət götürülmüşdü. Həmçinin, burada xidmət edən azərbaycanlı zabitlərin sayıqlığı sayəsində hissədə olan 9 Mİ-24 vertolyotunun hamısı respublikada qaldı. Hərbi aerodrom 2002-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin göstərişinə əsasən Dövlət Sərhəd Xidmətinə verilmişdir.

## Qəzalar
2021-ci il 30 noyabr tarixində saat 10:40 radələrində Səngəçal aerodromundan qalxan Mi-17 hərbi helikopteri "Qaraheybət" aviasiya poliqonunda təlim uçuşları yerinə yetirərkən qəzaya uğramışdır. Helikopterin qəzaya uğraması nəticəsində iki polkovnik, beş mayor, dörd kapitan, iki leytenant və bir podratçı həlak həlak olmuş, həmçinin bir polkovnik və bir kapitan yaralanmışdır.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Mexikali

**Mexikali** — Meksikanın şimal-qərbində yerləşən şəhər və Aşağı Kaliforniya ştatının paytaxtıdır.

## İstinadlar
Sənaye və Texnologiyalar üzrə Gəncə Dövlət Peşə Təhsili Mərkəzi

## Haqqında

Sənaye və Texnologiyalar üzrə Gəncə Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi
3 korpusdan ibarətdir. Mərkəzin ərazisi 50426 kv.metrdir.
## Tədris olunan ixtisaslar
*Əməliyyatçı-mühasib
*Bərbər, vizajist, manikürçü
*Radio-televiziya aparatlarının təmiri və xidməti radiomexaniki
*Elektrik qaz qaynaqçısı
*Tornaçı
*Mexaniki yığma işləri üzrə çilingər
*Elektrovoz maşinisti mexanizmi
*Avtomobil üzrə elektrik
*Avtomobillərin təmiri çilingəri
*Kimyəvi analiz laborantı
*Dərzi
*Tikiş avadanlıqlarının operatoru, tikişçi
*Geyim üzrə dizayner
*Kostyum ustası və dərzi
*Çilingər-santexnik
*Dülgər
*Telekommunikasiyada kompüter texnikasının istismarı üzrə operator
*Mənzil təsərrüfat xidməti üzrə mütəxəssis
*Quru inşaat ustası
*Plastik boru qaynaqçısı
*Dağ mədən işləri üzrə mütəxəssis
*İsitmə-soyutma, havalandırma sistemləri və avadanlıqları üzrə montajçı 

## İstinadlar
Şimali Amerika florası

***Şimali Amerikanın Florası***  (həmçinin **ŞAF** adlanır)ABŞ, Kanada, Müqəddəs Pierre və Mikelon və Qrenlandiya da daxil olmaqla Şimali Amerikanın yerli bitkilərini və təbiiləşdirilmiş bitkilərini təsvir edən çoxcildli əsərdir. Buraya briofitlər və damar bitkiləri daxildir. Bütün taksonlar təsvir edilir və dixotom açarlara daxil edilir, bütün növlərin və infraspesifik taksonların paylanması xəritələnir və növlərin təxminən 20%-i haqqında üçün xüsusi hazırlanmış xətt təsvirləri ilə təsvir olunur. Tamamlandıqda 30 cildi dolduracağı və Meksikanın şimalındakı bütün məlum floranın müalicəsi üçün ilk iş olacağı gözlənilir. Cildlərin iyirmi biri nəşr edilmişdir. Dərcdən qısa müddət sonra məzmunlar onlayn olaraq əlçatan olur. ŞAF dünyanın hər yerindən 1000-ə yaxın müəllif, rəssam, rəyçi və redaktorun əməkdaşlığıdır.

## İstinadlar
"Flora of North America" *eFloras.org*  2012-11-05

ŞAF rəsmi saytı. http://floranorthamerica.org/
Entoni Şer

**Anthony Sher** () ― İngilis teatr, kino və serial aktyoru.
## Filmoqrafiya
### Kino
* 1981: *Mark Gertler: Fragments of a Biography*
* 1985: *Shadey*
* 1989: *Erik the Viking*
* 1993: *Genghis Cohn*
* 1995: *The Young Poisoner's Handbook*
* 1996: *Alive and Kicking*
* 1996: *Mr. Toad's Wild Ride*
* 1997: *Mrs Brown*
* 1998: *Shakespeare in Love*
* 2004: *Churchill: The Hollywood Years*
* 2007: *South Africa: Murder Most Foul*
* 2010: *The Wolfman*
* 2014: *Royal Shakespeare Company: Henry IV Part I*
* 2014: *Royal Shakespeare Company: Henry IV Part II*

### Televiziya serial
* 1973: *2nd House*
* 1978: *Pickersgill People*
* 1995: *Gaytime TV*

### Televiziya kino
* 1979: *Collision Course*
* 1999: *Horatio Hornblower: The Wrong War*
* 2003: *Home*
* 2007: *Primo*
* 2007: *Murder Most Foul*
* 2012: *Falls the Shadow: The Life and Times of Athol Fugard*

### Video
* 2005: *Primo*
* 2007: *Behind the Director's Son's Cut*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Elçibəyçilik

**Elçibəyçilik**, **elçibəysevərlik** və ya **Elçibəy yolu** — Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının liderlərindən biri, 1992–1993-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Azərbaycan Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin siyasi idealları. Bu cərəyan demokratizm, cümhuriyyətçilik, sosial ədalət, Azərbaycançılıq, türkçülük, Bütöv Azərbaycan ideyasının təbliği, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə bağlılıq və Türkiyəyə yaxınlıq ilə xarakterizə olunur. Elçibəyin hakimiyyətdən getməsi və vəfatından sonra müxtəlif partiyalar, təşkilatlar və siyasətçilər elçibəyçilik ideologiyasına bağlı qalmışdır. 1993-cü ildən bəri müxalifətdə qalan elçibəyçilik, Elçibəyin hakimiyyəti dövründə baş nazir olmuş Pənah Hüseynə görə, YAP hökumətinin, əliyevçiliyin ideoloji rəqibidir.

Bəziləri Elçibəyin ideallarını AXC-nin qurucularından olan Məhəmməd Əmin Rəsulzadəninkilər ilə müqayisə edərək bu cərəyanı **Rəsulzadə-Elçibəy yolu** da adlandırırlar.

## Tarixi
16 iyul 1989-cu ildə keçirilən Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin təsis konfransında müəyyən qətnamələrin qəbul edilməsi ilə AXC elçibəyçi bir hərəkata çevrilmişdir. 1988-ci ilin əvvəllərində SSRİ-də gedən proseslərin təsiri nəticəsində kütləvi müstəqil ictimai-siyasi təşəbbüslərin təşkilatlandırılması forması kimi meydana gələn Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Elçibəy ideyalarını qəbul edib milli demokratik platformaya çevrilmişdir.

Elçibəyin hakimiyyətdən getməsi və vəfatından sonra müxtəlif partiyalar, təşkilatlar və siyasətçilər elçibəyçilik ideologiyasına bağlı qalmışdır. 1993-cü ildən bəri müxalifətdə qalan elçibəyçilik, Elçibəyin hakimiyyəti dövründə baş nazir olmuş Pənah Hüseynə görə, YAP hökumətinin ideoloji rəqibidir. Siyasətçi İsa Qəmbərə görə, hakimiyyət elçibəyçiliyi gözdən salmağa, xalqın yaddaşından silməyə çalışır.

İndiki dövrdə Müsavat Partiyası, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası, Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası və Ədalət, Hüquq, Demokratiya Partiyasında özünü elçibəyçi hesab edən siyasi sferalar mövcuddur. Elçibəyin qardaşı oğlu olan Hürrü Əliyev 2020-ci il parlament seçkilərində elçibəyçi namizəd kimi iştirak etmişdir. Buna baxmayaraq, Eynulla Fətullayevə görə, 2016-cı ildə keçirilən referendum elçibəyçilər üçün "geriyə dönüşü olmayan nöqtəyə çevrilmişdir". 

AXCP sədri Əli Kərimli özünü elçibəyçi hesab edir. Lakin KXCP sədri Mirmahmud Mirəlioğlu, ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu, Vəhdət Partiyasının sədri Tahir Kərimli, Azərbaycan Milliyyətçi Demokrat "Boz Qurd" Partiyası (AMDP) üzvü Səfər Hümbətov, və AXCP üzvü Namiq Sadıqlı kimi siyasi xadimlər bunu inkar etmişdir. Əlavə olaraq, 2017-ci ilin iyunun bəzi AXCP üzvləri partiya daxilində elçibəyçilərin sıxışdırılmasını əsas gətirərək oradan istefa vermişdir. Siyasətçi Oqtay Güləliyevə görə, özünü Elçibəyçi adlandıraraq vəzifə, mandat, pul, status, təmtəraqlı yaşayış əldə etmək üçün bu hərəkatdan üz dönənlər olmuşdur.

## Tənqidi
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev çıxışlarında Elçibəy hakimiyyətini dəfələrlə tənqid etmişdir. Yazıçı Əli Əkbər Əbülfəz Elçibəyin şəxsiyyətə pərəstişini tənqid etmişdir. Ona görə, hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan Azərbaycan müxalifəti isə Elçibəyi gündəmindən çıxara bilməmişdir.

## Həmçinin bax

* Rəsulzadəçilik

## İstinadlar
Meksika tarixi

**Meksika tarixi** Şimali Amerikanın cənub hissəsində yerləşən bir ölkə olan Meksikanın üç min illik dövrünü əhatə edir. İlk dəfə 13.000 il əvvəl sivilizasiyalar tərəfindən kəşf edilmişdir.Ərazi 16-cı əsrdə ispanlar tərəfindən işğal edilməzdən əvvəl Meksika hinduları və asteklər kimi tanınan yerli sivilizasiyalar mövcud idi.

1519-cu ildə Meksikanın ən köklü yerli sivilizasiyaları ispanlarla qarışmağa başladı və Avropa Mədəniyyətini mənimsəməyə doğru irəlilədi. Ölkə dünyanın ən çox ispandilli bölgəsi olsa da, yerli Amerika dilləri baxımından Şimali Amerikanın əksəriyyətinə də ev sahibliyi edir. Üç əsr ərzində İspaniya İmperiyasının bir hissəsi olan ölkə, ispan dilinin, eləcə də katolikliyin və Qərb mədəniyyətinin təsirinə məruz qalmışdır. Uzun mübarizədən sonra Meksika 1810-cu ildə İspaniyadan müstəqilliyini elan etdi. 1846-cı ildə Meksika-Amerika müharibəsinin başlaması ilə Meksika iki illik müharibədə ərazisinin demək olar ki yarısını ABŞ-yə verdi.

Daha sonra 19-cu əsrdə Fransa Meksikanı işğal etdi (1861) və Maksimilian  taxtına salaraq İkinci Meksika İmperiyasını qurdu. Lakin bu rejim 1867-ci ilə qədər davam etdi. Yarım əsrlik iqtisadi durğunluq və siyasi xaosdan sonra 1884-cü ildə hakimiyyəti ələ keçirən Porfirio Diaz dövlətin gücünü idarə etdi, cəmiyyəti və iqtisadiyyatı modernləşdirdi. Bununla belə, Meksika inqilabı (1910-1920) ilə başlayan proses Porfirio Diazın devrilməsi və Meksikanın Rouminq ordularının ölkə əhalisinin onda birini öldürməsi ilə sona çatdı.

## İstinadlar
Meksika əhalisi

**Meksika əhalisi** — 126,014,024 nəfərdir ki, bu da ispandilli ölkələr arasında ən böyük, Latın Amerikasında Braziliyadan sonra ikinci, dünyada isə onuncu yerdədir və bu yaxınlarda əhalinin sayına görə Yaponiyanı geridə qoyur. 20-ci əsrdə Meksika əhalisi 1940–1980-ci illər arasında ildə təxminən 3% artaraq 13,6 milyondan 97,5 milyona yüksəldi. Bu artım tempi o dövrdə inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün ümumiləşdirilmiş, demoqrafik keçid kimi təsnif edilmiş və 1970-ci illərdən kontraseptiv siyasətin qəbul edilməsinə səbəb olmuşdur. Bu tendensiya yavaşlasa və son illərdə orta illik artım tempi 1,5%-dən aşağı olsa da, demoqrafik keçid hələ də davam edir və Meksikada gənclərin böyük əhalisi var. Ölkənin ən sıx məskunlaşdığı şəhər 8,7 milyon əhalisi olan paytaxt Mexiko şəhəridir (2005), şəhərin metropoliten ərazisi isə 20,137 152 nəfərlə (2010) ölkənin ən sıx məskunlaşdığı şəhərdir. Əhalinin təqribən 50%-i Meksikanın 59 metropoliyasından birində yaşayır.

Siyahıyaalmaların hazırlanmasına cavabdeh olan qurum Milli Statistika və Coğrafiya İnstitutudur (INEGI). Daxili İşlər Nazirliyindən asılı olan Milli Əhali Şurası (CONAPO) demoqrafik hadisələrlə bağlı məlumatların təhlili, qiymətləndirilməsi və sistemləşdirilməsinə cavabdeh olan qurumdur. Yerli Xalqların İnkişafı üzrə Milli Komissiya (CDI) digər məsələlərlə yanaşı, Meksikanın yerli xalqlarının tədqiqatı və sosial-demoqrafik və linqvistik təhlilinə cavabdehdir.

## İstinadlar
Yad qadının məktubu (novella)

**Yad qadının məktubu ()**  — Ştefan Svayq tərəfindən 1920-ci illərin əvvəlində yazılmış novelladır. Əsər məktub şəklindədir. Məşhur yazıçıya aşiq olan gizli aşiq məhəbbətini məktubda ifadə edərək yazıçını heyrətləndirir.

## Məzmun
Novella məşhur roman ustası R.-in ona gələn məktubları yoxlaması ilə başlayır və bir qadının məktubu ilə davam edir. Məktubunda qadın: "Ey məni tanımayan və daima sevdiyim insan, sən" deyə sevdiyinə müraciət edir. Qadının 13 yaşından ona duyduğu saf məhəbbət, 16 yaşında ailəsi ilə başqa yerə köçməsi, lakin bu məhəbbətsiz yaşaya bilmədiyi üçün 18 yaşında yenidən Vyanaya qayıtması, bir-biriləri ilə tanış olmaları məktubda təsvir olunur.

Məktubun başlanğıcında qadın uşağının ölümündən bəhs edir. Daha sonra yazıçını ilk dəfə görməsini, hər gün onu güdməsini, yazıçıya hər doğum günündə ağ qızılgüllər göndərməsi haqda yazır. 
Sevgisini heç vaxt etiraf etməyən qadın, sadəcə, onun xoşbəxtliyi, onunla keçirdiyi xoşbəxt anları və onun oğlu ilə özünü təsəlli edir. Dəfələrlə qarşılaşsalar da, yazıçı onu tanımır. Qadın sadəcə bir şey arzulayır - xatırlanmaq! Amma o, baş verənlərə görə heç vaxt yazıçını günahlandırmır.

Lakin uşağının ölümü ilə bacara bilməyən qadın bütün içindəkiləri bir kağıza yazıb göndərmək fikrinə düşür. Məktubda bildirir ki, qadın son günlər yayılmış qrip virusuna yoluxub. Yalnız öləndən sonra bu məktub yazıçıya göndəriləcək.

Yazıçı məktubu oxuduqdan sonra qadını xatırlamağa çalışsa da, yenə də xatırlaya bilmir.

## İstinadlar
Hüdudsuz Güc

**Hüdudsuz Güc** —"Əsər "Simon &Schuster"nəşriyyatının orijinalı əsasında TEAS Press Nəşriyyat evində tərcümə edilərək çapa hazırlanıb.Kitabın Azərbaycan dilinə tərcüməsi və nəşri hüququ TEAS Press Nəşriyyat evinə məxsusdur

## Haqqında
Bu kitab ilk dəfə 1986-cı ildə "Simon&Schuster"nəşriyyatı tərəfindən "Unlimited Power" adı ilə nəşr olunub.
Entoni Robbins bunu “şəxsi nailiyyət haqqında yeni elm” adlandırır. Siz isə bunu “indiyədək qarşılaşdığınız ən yaxşı şey” adlandıracaqsınız. Əgər nə vaxtsa daha yaxşı həyat xəyal etmisinizsə, “Hüdudsuz güc” sizə arzuladığınız və layiq olduğunuz fövqəladə keyfiyyətli həyata nail olmağın, eləcə də şəxsi və peşəkar həyatınızı idarə etməyin yollarını göstərəcək. Entoni Robbins öz kitabları, lent yazıları və seminarları vasitəsilə milyonlarla insana sübut edib ki, zehninizin, düşüncənizin gücündən istifadə etməklə həyatınız üçün istədiyiniz hər şeyi edə, ona malik ola, onu yarada və əldə edə bilərsiniz. O, ölkə rəhbərlərinə, olimpiya oyunları iştirakçılarına və peşəkar idmançılara, kinoulduzlara və uşaqlara hədəfə necə nail olmağın yollarını göstərir. O, şəxsi nailiyyət haqda elmi “Hüdudsuz güc” vasitəsilə coşğunluqla aşkara çıxarır və sizə aşağıdakıları öyrədir:
• əslində nə istədiyinizi üzə çıxarmağın yollarını
• uğurun yeddi yalanını
• qorxu və fobiyaları bir neçə dəqiqə ərzində aradan qaldırmaq üçün beyninizi yenidən proqramlaşdırmağın yollarını
• görüşdüyünüz istənilən şəxslə dərhal qarşılıqlı münasibət yaratmağın sirlərini
• başqasının uğurlarını təkrarlamağın yollarını
• zənginliyin və xoşbəxtliyin beş açarını
“Hüdudsuz güc” beyin üçün inqilabi fitnes kitabıdır. Bu kitab sizə emosional və maliyyə azadlığı əldə edərkən, liderliyə, özgüvənə və digərləri ilə əməkdaşlığa nail olarkən yüksək bacarıq nümayiş etdirməyin yollarını addım-addım göstərəcək. Bu kitab özünüzü və dünyanızı kökündən dəyişmək üçün sizə bilgi və cəsarət verəcək. “Hüdudsuz güc” uğur erasında yüksək performans üçün bir bələdçidir.

## İstinadlar
Hüquqi doktrina

**Hüquqi doktrina** (lat.doktrina-təlim nəzəriyyə) elmin müxtəlif sahələri üzrə problemlərə dair nəzəiyyə, bilik sistemidir. Hüquqi doktrinanın hüququn mənbəyi qismində çıxış etməsi üçün zəruridir; Hüquqi doktrinaya ünvanlanan belə tələb onun hüquqyaratma prosesinki rolundan, hüququn mənəvi əsası qismindəçıxış etməsindən irəli gəlir. Hüquqi doktrina hüququn mənbəyi kimi hələ qədim dövrlərdə tanınmışdı. Qədim Romada məşhur hüquqşunasların rəyləri həm hüquqyaratmada həm də hüquq tətbiqetmədə artıq dərəcədə mühüm əhəmiyyət kəsb etmişlər, Məhkəmə prosesində işlərə baxılması zamanı həlledici amil roluna malik idilər. Qədim Roma tarixi bildirirki,426-cı ildə hüquqşünaslardan iqtibas gətirmə haqqında xüsusi qanunla beş ən məşhur və nüfuzlu hüquqşunasın (Papinian, Pavel, Ulpian, Qay, Modestin) irəli sürdükləri müddəalara hüquqi qüvvə verilmişdir Roma hüquqşünaslarının əsərləri məşhur Yustinian Məcəlləsinə onun tərkib hissəsi qismində daxil edilmişdir. Baş verən mübahisələr səs çoxluğu ilə həll olunurdu, əks halda, yəni ümumi bir rəyə gəlinmədikdə Papinianın rəyinə üstünlük verilirdi. Doktrinaların əhəmiyyəti roman-german hüquq sistemli ölkələrdə (Fransa, İsveçrə, Almaniya, Avstriya və.s) onların hüququn mənbələri iyeyarxiyasında ilkin mənbə statusunda olmaları ilə bağlıdır. Bir məqam da nəzərə almaq lazımdır ki, Qədim Roma hüquqi konsepsiyalarının qəbul edilməsi şərtləndirilmişdir. Sonrakı dövrlərdə doktrinanın hüququn mənbəyi kimi daxil olduğu dünya ölkələrinin hüquq sistemindən asılı olaraq müxtəlif əhəmiyyətə malik olması qeyd olunur. Belə ki, anqlisakson (ümumi) hüquq sisteminin yaranması ilə presedent hüququn formalaşdığı dövrdə hüquqi doktrina mənbələr sistemində kifayət qədər mühüm yer tuturdu. Hazırda anqlisakson hüquq sistemli ölkələrdə-İngiltərədə, ABŞ-də, Kanadada, Avstraliyada və.s bu mənbə öz əhəmiyyətini bütövlükdə itirməmiş, əvvəlki dərəcədə olmasa da onlardan istifadə olunur. Nümunə olaraq ABŞ-də hələ 18-ci əsrin axırlarından başlayaraq görkəmli hüquqşünasların — Qlenvilin, Blekstonun əsərlərini anqlisakson hüququnun formalaşması və inkişafına, məhkəmədə işlərin baxılmasına təsir göstərmişdir. Hazırda Avstraliyada, İsveçrədə və diəgər ölkələrdə hüquq sahısində tədqiqat mərkəzləri qismində hüquq fakültəsi çıxış edir. Nümunə kimi Avstriyanın Vyana, İnsbruk, Qratsa universitetinin hüquq və dövlət elmlər fakültələrini göstərmək olar. Bu gün də hüquqi doktrinalar əhəmiyyəyini itirmir, bununla belə tədricən onların tətbiqi azalmağa doğru gedir.

## Mənbə
Məsumə Məlikova Hüquq nəzriyyəsi, səh.152
Matti adası

**Matti adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012). 
## Coğrafiyası
Adanın sahəsi 477&nbsp;km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 285&nbsp;km-dir. Ada at nalı şəklindədir. Adanın uzunluğu 34&nbsp;km, maksimum eni 23&nbsp;km-dir (qərb hissəsində 11&nbsp;km, şərq hissəsində isə 8&nbsp;km). Kral-Vilyam adası kimi, Matti adası da dəniz səviyyəsindən elədə hündürlüyə malik deyil - 5 ilə 40 metr arasında, Hardi burnu yaxınlığında cənub-şərqdə maksimum hündürlüyü 60 metrə çatır.

Matti adası Kral-Vilyam adasını Buthia yarımadasından ayıran və eni 50&nbsp;km olan Ceyms Ross boğazında yerləşir. Ən yaxın qonşuları qərbdəki Tennet adalarıdır. Matti adası ondan 3,7&nbsp;km-lik Vellinqton boğazı ilə ayrılır. Adanın cənub-şərq ucuna yaxın Beverli adaları yerləşir. 
## İstinadlar
Trevis Fimmel

**Travis Fimmel** () — Avstraliyalı aktyor və keçmiş modeldir. 

## Həyatı
Onun modellik karyerası Melburnda kəşf edildikdən sonra başlayıb və 2002-ci ildə Los-Ancelesdə yerləşən LA Models agentliyi ilə müqavilə imzalayıb. O, Calvin Klein-in ətir və alt paltarı promosyonlarında göründükdən sonra populyarlıq qazanıb və müxtəlif jurnalların üz qabığına çıxıb. Daha sonra Fimmel aktyorluq üçün işə başladı, 2003 Warner Bros. O, "Tarzan" serialında baş rolu oynayıbO, 2013-cü ildə History kanalında yayımlanmağa başlayan Vikinqlər serialında 45 seriyada Ragnar Lothbrok obrazını canlandırıb və ifası ilə diqqət çəkib. O, 2016-cı ildə ekranlara çıxan Warcraft filmində baş rolu canlandırıb.

## İstinadlar
Qırmızı bildiriş

**Qırmızı bildiriş** () — 2021-ci ilin komediya filmi. Rouson Marşall Törber tərəfindən yazılmış və rejissorluq etdiyi Amerika komediya filmi. Filmdə baş rolları Dueyn Conson, Rayan Reynolds və Qal Qadot canlandırıb. Bu, Mərkəzi Kəşfiyyat (2016) və Göydələndən (2018) sonra Johnson və Thurber arasında üçüncü əməkdaşlıqdır. Əvvəlcə Universal Pictures tərəfindən buraxılan Netflix, 12 noyabr 2021-ci ildə platformada debüt etməzdən əvvəl 8 iyul 2019-cu ildə filmin 5 noyabr 2021-ci ildə məhdud buraxılışı ilə yayımlanma hüququnu əldə etdi. İki min il əvvəl Markus Antonius Kleopatraya sədaqətini simvolizə edən toy hədiyyəsi olaraq üç daş-qaşlı yumurta hədiyyə edir.1907-ci ildə bir fermer tərəfindən 2 yumurta tapılana qədər yumurtalar zaman keçdikcə itirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Platforma (film, 2019)

***Platforma*** () — 2019-cu ildə çəkilmiş İspaniya filmi.

## Mövzusu
Qorenq könüllü olaraq platformaya daxil olur, siqareti atıb həbsxanadan diplom almağı düşünür, lakin sistemin necə işlədiyini bilmir. Yuxudan duranda otaq yoldaşından sistemin nə olduğunu və necə işlədiyini öyrənir.

“Delik” adlanan həbsxanada yerləri hər 30 gündən bir təsadüfi dəyişdirilən məhbuslar 1-ci mərtəbədən 333-cü mərtəbəyə kimi iki nəfərlik otaqlarda saxlanılır. Bundan əlavə, məhbuslara əşya seçmək hüququ verilir. Qorenq Servantesin Don Kixotu seçdi.

Həbsxanaya girməzdən əvvəl hər kəsdən sevimli yeməkləri və özləri ilə gətirmək istədikləri şeylər barədə soruşurlar. İnsanların sevimli yeməkləri platformanın menyusuna əlavə edilir və insanlar özləri ilə istədikləri əşyanı götürərək həbsxanaya daxil olurlar. Otaqların ortasında boşluq var və gündə bir dəfə bu boşluqdan yemək enir. Üst mərtəbədə olanlar istədiklərini yeyə bilsələr də, siz aşağı düşdükcə yemək qalıqları aşağı mərtəbələrə endirilir. Hər kəs özü üçün kifayət qədər yeyirsə, platformadan kifayət qədər yemək verilir, amma hər kəs özünə lazım olduğundan daha çox yediyi üçün aşağı mərtəbədəki insanlara yemək yoxdur. 30 gündən sonra köçürülən məhbuslar əvvəlki mərtəbədən daha çox yeməyə həvəslənirdilər

## İstinadlar
Preskott adası

**Preskott adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).
## Coğrafiya
Preskott adası Uels Şahzadəsi adasının şərq sahillərində yerləşən beş adadan ən böyüyüdür. Ada Uels Şahzadəsi adasını Somerset adasından ayıran Pil boğazında yerləşir. Somerset adasının qərb sahilinin xarici adacıkları 23 km şərqdə yerləşir. Beş ada - Pandora (3,7 km cənub), Preskott, Vivian (3,7 km şimal), Lok və Binsted adası - Uels Şahzadəsi adasının şərq sahilinə doğru uzanan Braun körfəzinin girişində maneə yaradır.

Preskott adasının demək olar ki, dairəvi forması vardır. Uzunluğu 30 km, maksimum eni 18 km-dir. Adanın sahəsi 412 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 87 km-dir. 
## İstinadlar
Rassel adası

**Rassel adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012). 
## Coğrafiyası
Rassel adası Uels Şahzadəsi sahillərindəki ən böyük adadır. Ada böyük cənub qonşusunun şimal sahillərində yerləşir və ondan eni 5 km olan Berinq boğazı ilə ayrılır. Adanın şimal sahili Barrou boğazı ilə yuyulur. Şimal qonşuları Kiçik Yanq, Lauter, Qarret adalarıdır, daha şimalda böyük Baterst adası, şimal-şərqdə Qriffit və Kornuallis adaları, şərqdə Somerset adası yerləşir. Adanın sahəsi 940 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 214 km-dir.

Adanın maksimum uzunluğu 57 km, eni isə 23,5 km-dir. Dar bir göl və onunla əlaqəli bir körfəz adanın qərb üçdə birini şərq üçdə ikisindən ayırır. Adanın hər iki hissəsi yalnız 1,1 km enində dar bir bərzəxlə birləşir. Adanın cənub yamacları dar sahil zolağından dəniz səviyyəsindən təqribən 200 metr hündürlükdə olan daxili yüksək dağlıq ərazilərə qədər olduqca sıldırım qalxır. Şimal yamacları isə geniş sahil zolağına qədər yumşaq enişlə enir. Adanın maksimal hündürlüyü 240 metrdir.

## Tarix
1819-cu ildə Vilyam Parri adanı kəşf edən ilk avropalı olur. 
## İstinadlar
Zaqatala zəlzələsi (1936)

**Zaqatala zəlzələsi** — 2 sentyabr 1936-cı il tarixində Azərbaycanın şimal-şərqində Zaqatala rayonunda zəlzələ. 

Bir gündə 3 güclü təkan olub. Bunlar ən çox Zaqatala və Balakən zonalarında böyük güclə hiss edilmişdir. Nəticədə bəzi köhnə evlər uçmuş, adi daş evlərin barılarında yarıqlar əmələ gəlmiş, bacalar yıxılmış və kirəmitlər tökülmüşdür. Əhali bir neçə gün evlərə girməyib açıq havada qalmışdır.

## İstinadlar
Şamaxı zəlzələsi (1872)

**Şamaxı zəlzələsi** — Şamaxı qəzasında zəlzələ.
 
1872-ci il yanvarın 28-də olan zəlzələnin gücündən Şamaxı və ətraf kəndləri demək olar ki, tamamilə uçmuş, 118 adam həlak olmuş və xeyli adam yaralanmışdır. Zəlzələdən sonra dövlət quberniya idarələrini Şamaxıdan Bakıya köçürmüşdür.

## Həmçinin bax
* Şamaxı zəlzələsi (1902)

## İstinadlar
Axalkalaki zəlzələsi

**Axalkalaki zəlzələsi** — Axalkalakidə zəlzələ.
 
1899-cu il dekabrın 31-də olan zəlzələnin gücündən 247 adam həlak olmuş, 2500-ə qədər mal-qara məhv olmuş və 700-ə yaxın ev uçmuşdur. Zaqafqaziyanın əksər hissəsində müşahidə olunmuş bu zəlzələdən 30-40 kənd zərər çəkmişdir.

## İstinadlar
Praktik Ali Elmlər Məktəbi

**Praktik Ali Elmlər Məktəbi** (, qıs. EPHE) — Parisdə qabaqcıl tədqiqatlar institutudur, lakin klassik mənada universitet deyil.

EPHE 31 iyul 1868-ci ildə Fransanın Təhsil Naziri Victor Duruy fərmanı ilə yaradılmışdır və böyük ekollardan biridir. Əsas ideya tələbələri tədqiqat təcrübəsində iştirak etməklə tədqiqata hazırlamaq idi. Heç bir diplom tələb olunmayıb və verilməyib.

Onun dinşünaslıq və tarix üzrə diplomları dünyanın ən yaxşılarındandır.

EPHE davamlı olaraq Asiya və İslamşünaslıq üzrə dünya səviyyəli mütəxəssisləri, o cümlədən investisiya bankirlərini, diplomatları və bu sahələrdə ixtisaslaşmış hərbi zabitləri hazırlayıb.

## Məşhur məzunlar
* İren Məlikova, Fransada fəaliyyət göstərmiş, əslən azərbaycanlı türkoloq alim, professor.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* EPHE
Qisas Gecəsi

## Mövzusu
Xocalı soyqırımının ildönümü ərəfəsində F. Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasında Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun şərəfli döyüş yolundan bəhs edən "Qisas gecəsi" kitabının təqdimatı olmuşdur.

Faciə qurbanlarının xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunduqdan sonra kitabxananın direktoru, Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Fizurə Quliyeva iştirakçılara XX əsrin ən dəhşətli faciələrindən olan Xocalı soyqırımı haqqında ətraflı məlumat vermişdir. O, Xocalı soyqırımının xalqımızın tarixində silinməz izlər buraxdığını, ermənilərin öz işğalçılıq siyasətini bu gün də davam etdirdiklərini bir daha diqqətə çatdırmışdır.

F. Quliyeva Xocalı soyqırımının dəhşətlərindən bəhs edən "Cəhənnəmdən gələn səs" əsəri ilə oxucuların rəğbətini qazanmış yazıçı Elxan Elatlını iştirakçılara təqdim etmişdir.

Bildirilmişdir ki, bu gün təqdimatına yığışdığımız "Qisas gecəsi" kitabı E. Elatlının sayca 13-cü əsəridir. Müəllif bu əsərdə Mübariz İbrahimovun ömür və döyüş yolunu son dərəcə canlı təsvir etmişdir. Kitabla tanışlıq zamanı ilk baxışda hər bir oxucuda elə təsəvvür yaranır ki, sanki müəllif bu hadisələrin bilavasitə şahidi olmuşdur. Əsər qısa vaxtda böyük oxucu auditoriyası qazanmışdır

## İstinadlar
Ultra Music

**Ultra Music** () — Sony Music-ə məxsus olan ABŞ səsyazma leyblı.

* 'Ultra Records' * Amerikalı müstəqil rekord etiketidir. 1995-ci ildə Nyu-York şəhərində keçmiş PolyGram və Virgin etiketləri, Patrick Moxie tərəfindən təsis edilib və o da onun sahibi olub.

24 iyul 2006-cı ildə Ultra Records, etiketin 2006-cı ilin sentyabrında Tiësto və Kaskade daxil olmaqla, öz sənətçilərinin səsyazmalarını yaymağa başlayan Alternativ Distribütor Alyansına / Warner ailəsinə qoşulması ilə bağlı müqavilə imzaladı. 24-cü İllik Qış Musiqi Konfransında IDMA Ultra Records Ən Yaxşı Amerika Rəqs Etiketi kateqoriyasını qazandı. Etiket həmçinin 2005, 2006, 2007 və 2008-ci illərdə Billboard Magazine tərəfindən ilin Dance Airplay Label kateqoriyasında mükafat almışdır.

28 oktyabr 2009-cu ildə DJ Magazine '' illik Top 100 DJ Sorğunun siyahısını elan etdi, burada Ultra Records Armin van Buuren daxil olmaqla 8 Ən Yaxşı 10 mövqeyə sahib idi. # 1), Tiësto (# 2), Above & Beyond (# 4) və Paula van Dyck (# 5).

## Ultra Records-un artistləri
* Above & Beyond
* Annet Artani
* Barthezz
* Basement Jaxx
* Basshunter
* Benny Benassi
* Calvin Harris
* Chicane
* LuAnn de Lessep
* David Guetta 
* Deadmau5
* Enferno
* Федде Ле Гранд
* Ferry Corsten
* Grum
* Mahmut Orhan 
* Martin Ikin
* Haddaway
* Honorobel
* Inna
* J Brazil
* JES
* Jody den Broeder
* Jump Smokers
* Kaskade
* Kim Sozzi
* Late Night Alumni
* Make the Girl Dance
* Медина
* Edward Maya
* O-Zone
* Paul Van Dyke
* Pitbull
* Riz
* Robbie Rivera
* Sander Kleinenberg
* Second Sun
* Serge Devant
* Sharam
* Shiny Toy Guns
* Sidney Samson
* Steve Smooth
* Tiësto
* Tom Swoon
* Vassy
* Wolfgang Gartner
* Yolanda Be Cool
* Эра Истрефи
* Sofi Tukker
* Varmix

## İstinadlar
Şamaxı zəlzələsi (1952)

**Şamaxı zəlzələsi** — Şamaxı rayonunda zəlzələ.
 
1952-ci il iyulun 11-də iki güclü təkan hiss edilmişdir. Zəlzələnin gücü təxminən 6-7 bal gücündə olmuşdur. Zəlzələ zamanı Şamaxı şəhərindən qərbdəki Gürcivan, Kövlüc, Nuran, Zarnova və sair kəndlər xeyli ziyan çəkmiş, Mədrəsə, Dədəgünəş və sair kəndlərə isə yüngül zərər dəymişdir.

## Həmçinin bax
* Şamaxı zəlzələsi (1902)

## İstinadlar