Leninqori

**Leninqori**   və ya **Leninqor**   (Oset.  Ленингор; gürcü ლენინგორი - [Leninqori]; 1934-cü ilə qədər Axalqor, Axalqori , 1934-cü ildən 1991-ci ilə qədər SSRİ-də Leninqori ) / **Axalqori**   (gürc. ახალგორი  [Axalqori]  )  Cənubi Qafqazda şəhər tipli qəsəbə olub, Ksani çayının (Kür çayının bir qolu) sahilində, Alevski silsiləsinin qərb yamacında, dəniz səviyyəsindən 800 m yüksəkdə yerləşir.

Əslində kəndi idarə edən qismən tanınmış Cənubi Osetiyanın inzibati-ərazi bölgüsünə görə, Leninqor bölgəsinin inzibati mərkəzidir, Gürcüstanın inzibati-ərazi bölgüsünə görə Mtsxeta-Mtianeti bölgəsinin Axalqori bələdiyyəsinin mərkəzidir.

## Adlandırılması
Axalqori (gürc. ახალგორი) qəsəbəsinin ilkin adı axali ("yeni") və qori ("təpə, dağ") sözlərindən yaranmışdır. Rus dilində hər ikisinin gürcü dilindən transkripsiyası Axalqori və uyğunlaşdırılmış toponim Axalqor   istifadə edilmişdir. 1934-cü ildə kənd V. İ. Leninin şərəfinə Leninqor   və ya Leninqori   adlandırıldı (gürcü ლენინგორი, oset. Leninqor). Leninqor Rayon Xalq Deputatları Sovetinin 4 sentyabr 1990-cı il tarixli 18-ci sessiyasının qərarı ilə tarixi ad Axalqori (gürcü ახახი, Oset. Axalgur) kəndə qaytarıldı, bu qərar muxtar vilayət hakimiyyəti tərəfindən Gürcüstan SSR-in "Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti haqqında" qanuna zidd olaraq qınandı. Bir neçə gün sonra 1990-cı il sentyabrın 20-də elan edilmiş Cənubi Osetiya Sovet Respublikasında köhnə ad istifadə olunmağa başlandı, ancaq Osetiya transkripsiyası Leninqor olduğu halda, Axalqori isə Gürcüstanda rəsmi ad oldu.

## Tarix
1912-ci il üçün "Qafqaz təqviminə" görə, Axalqori, 590 nəfər əhalisi olan Rusiya imperiyasının Tiflis quberniyasının Duşeti rayonunun erməni kəndi olmuşdur.  20-ci əsrin əvvəllərində kənd Ksan dərəsinin ən yaxın kəndlərindən olan osetinlər tərəfindən məskunlaşmışdı. Sovet dövründə kənd şəhər tipli bir yaşayış məntəqəsinə və rayon mərkəzinə çevrildi.

1992-2008-ci illərdə kənd və Leninqor bölgəsinin böyük hissəsi Gürcüstanın nəzarəti altında oldu.  1990-cı illərdən etibarən Gürcüstan hakimiyyəti Leninqorun adını Axalqori kəndi adlandırdı, kütləvi  və məcburi olaraq Osetiya əhalisinin kənddən və yaxın yaşayış məntəqələrindən axını baş verdi.
Sovet dövründə kənd iqtisadi, mədəni, sosial baxımdan inkişaf etməyə başladı, kənddə lazımi bütün sosial obyektlər, o cümlədən istirahət parkı, foto studiyası, mətbəə, çörəkxana və digər müəssisələr mövcud idi.

2008-ci il avqust müharibəsindən sonra kəndin və bütün bölgənin ərazisi Cənubi Osetiya Respublikası tərəfindən idarə olunur. Leninqor şəhərinin və bütün rayonun əhalisinin xüsusi pasportlarla Gürcüstana və oradan başqa ölkələrə getmək imkanı var. 2015-ci ildə Cənubi Osetiya Respublikasının Prezidenti Leonid Tibilov Tsxinval-Leninqor magistral yolunun rəsmi açılışını etdi.
8 Avqust 2017-ci il tarixində 2008-ci il müharibəsindən sonra ilk dəfə burada və yaxın kəndlərdə matəm günü qeyd olundu.

## İqtisadiyyat
Sovetdən əvvəlki dövrdə əsasən əl sənayesi inkişaf etmişdi. 1983-cü ildə Leninqoridə zavodlar fəaliyyət göstərirdi - ağac emalı zavodu, yağ-pendir fabriki, meyvə şirələri və limonad zavodları, toxuculuq fabrikinin bir filialı  fəaliyyət göstərirdi. SSRİ dağılandan sonra əksər müəssisələr bağlandı və ya özəlləşdirildi.

2008-ci ilin avqustunda Cənubi Osetiyada silahlı qarşıdurma başlamazdan əvvəl iş yerlərinin əsas mənbələri Lomisi pivə zavodu, ağac emalı və daş yonma zavodu mövcud idi. Leninqor bölgəsinin Rusiya və Cənubi Osetiya qoşunları tərəfindən 2008-ci il avqustun ortalarında işğal edildikdən sonra, Gürcüstana əhalinin kütləvi axını oldu, bölgədəki iqtisadi fəaliyyətə mənfi təsir göstərdi.   Vəziyyət nisbətən sabitləşdikdən sonra , ayrı-ayrı osetin və gürcü ailələri bölgəyə qayıtmağa başladılar.  2009-cu ildə, qeyri-rəsmi məlumatlara görə, Lomisi pivə zavodu yenidən işə başladı etiket olmadan pivə və limonadın istehsalı başladı. Fevral 2010-cu ilin əvvəlində zavod "Aluton" adını aldı və rəsmi olaraq yenidən 3 növ pivə istehsal etməyə başladı "Aluton", "Jiqulevskoye" və "Karlov most". Lakin, zavod yalnız 2010-cu ilin aprelinə qədər işləmişdir və hazırda Cənubi Osetiya Prokurorluğu tərəfindən aparılan istintaqla əlaqədar fəaliyyət göstərmir.  2017-ci ilin payızında zavodun işi yenidən bərpa olundu.

## İstinadlar