open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Don Respublikası

**Don Respublikası** — Rusiyada Oktyabr çevrilişindən (1917) sonra Don bölgəsində yaranmış hökumət. Rusiya hökumətinin 1887-ci ildə keçirdiyi inzibati-ərazi bölgüsünə əsasən, Rostov vilayəti ilə Taqanroq şəhəri Don Qoşunu vilayətinə daxil edilməklə, Şimali-qərbi Qafqazın bir hissəsi Don kazaklarının idarəsinə keçdi.

## Yaradılması
Oktyabr çevrilişindən sonra Sovet hakimiyyətinə tabe olmaqdan boyun qaçıran Don kazakları öz hakimiyyət orqanlarını yaratdılar. 1918-ci il mayın 8-də alman ordusunun köməyilə bolşeviklər Don vilayəti ərazisindən qovuldu, mayın 26-da isə Don kazaklarının dairəsi "Böyük Don Qoşunu" hökuməti yaradılmasını elan etdi. Ataman P.Krasnovun başçılıq etdiyi bu hökumətin 65 minlik ordusu var idi. 1919-cu ilin yanvarında bu ordu general A.Denikinə tabe edildi və həmin ilin payızında Moskva üzərinə yürüşdə iştirak etdi.

Don Respublikası hökuməti Paris sülh konfransında (1919–20) iştirak etmək üçün öz nümayəndə heyətini 1919-cu ilin əvvəlində İstanbula göndərmiş, lakin onlar da Rusiyanın cənubunda yeni yaranmış dövlətlərin nümayəndələri ilə birlikdə bu şəhərdə ləngiməli olmuşdular. Bu nümayəndələrin müttəfiq dövlətlərin İstanbuldakı komandanlığına ünvanladıqları müraciətdə Don əhalisinin həm bolşeviklərin, həm də köhnə rejimi bərpa etmək istəyən bir qrup məsuliyyətsiz adamların yaratdığı qurama təşkilatların təhlükəsi altında qaldığı bildirilirdi.

## Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə əlaqələri
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti 1919-cu il iyunun 26-da özünün Kubandakı diplomatik nümayəndəsi Cəfər bəy Rüstəmbəyova əlavə mandat göndərərək, ona Don hökuməti yanında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini təmsil etmək səlahiyyəti verdi. Həmin il sentyabrın 24-də isə Xosrov bəy Sultanov Azərbaycan Hökumətinin Rostovda konsul-agenti təyin edildi.

## Fəaliyyətinə son qoyulması
1920-ci ilin yanvarında Qırmızı ordu Rostovu və Novoçerkasskı tutdu, martda isə bütün Don vilayətini ələ keçirərək, Don Respublikası hökumətinin varlığına son qoydu.

## Həmçinin bax
* Kuban Xalq Respublikası
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Kuban və Donda diplomatik nümayəndəliyi
*

## Ədəbiyyat
*Aзepбaйджанская Демократиская Pecnублика (1918–1920),
*Внешняя политика (документы и материалы) , Б., 1998;
*Борьба за власть Собетов на Дону в 1917 – 1920 гг. (сборник документов), Ростов на/ Д., 1957;
*Хмелевский К. А., Лрах красновщины и немецкой интервенции на Дону (апрель 1918 март 1919 года), Ростов на/Д., 1965.

## İstinadlar
## İstinadlar
Lisandr

**Lisandr** () —
Afina ilə Sparta arasında olan Peloponnes müharibəsinin strateqlərindən biri, spartalı donanma və ordu sərkərdəsi.

Yunan ədavətində maraqlı olan pers satrapı Kiçik Quruşdan alınan vəsait hesabına sürətlə böyüyən Sparta donanmasına e.ə 407-ci ildə komandan təyin olunmuşdu. Həmin il Lisandrın başçılığı altında Sparta donanması Afina donanmasını Noti burnu yanında məğlub etdi. Lisandr Kiçik Asiya şəhərlərində Afinaya düşmən olan oliqarxik partiyaları dəstəkləyirdi. E.ə 405-ci ilin dekabrında spartalı eskadra Eqospotamı yaxınlığında Afina donanmasını məhv etdi. Lisandr Afinaya müttəfiq bir neçə Frakiya və Hellespont şəhərini işğal etdi və orada hakimiyətə öz tərəfdarlarını qoydu. E.ə 404-cü ildə Afinanı qurudan və dənizdən mühasirəyə alaraq Afinanı tutdu. Spartanın Afinaya diqtə etdiyi sülh şərtləri olduqca sərt idi. Lisandrın tələbi ilə şəhərdə demokratik quruluş ləğv edilirdi və "otuz tiran"dan ibarət oliqarxik quruluş bərqərar olurdu. Pirey divarları və başqa istehkamlar uçurulmalı, donanma qalibə təhvil verilməli idi. Bu vaxtdan Persianın maddi yardımına və asılı şəhərlərin oliqarxik hakimiyətlərinin dəstəyinə söykənən Lisandr böyük güc və nüfuz qazandı. Onun bütün fəaliyyəti spartalı imperiyanın yaradılmasına yönəlmişdir, ancaq Lisandrın e.ə 404-cü ildə tiranlara qarşı uğursuz sui-qəsdindən sonra, Spatanın oliqarxik hakimiyətini yerinə yetirən eforlar kolleqiyası, onu komandanlıqdan kənarlaşdırdı. E.ə 395-ci ildə Korinf müharibəsində, beotiyalılarla döyüşdə öldürüldü.

## Mənbə
*Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 5 səh. 8-9
Fukuyama

**Fukuyama** () — Yaponiyanın Çuqoku regionunda yerləşən Hiroşima prefekturasında şəhər.

## Həmçinin bax
Ermənistan–Türkiyə müharibəsi (1920)

**Ermənistan-Türkiyə müharibəsi (1920)** — Rusiya imperiyasının dağılmasından sonra yaranmış erməni-daşnak hökumətinin işğalçılıq siyasəti nəticəsində baş vermiş müharibə. 

Müharibənin başlanmasında böyük dövlətlərin antitürkiyə siyasəti də az rol oynamamışdı. Versal-Vaşinqton sisteminin tərkib hissəsi kimi Paris sülh konfransında (1919-20) hazırlanmış Sevr sülh müqaviləsi (1920) Osmanlı imperiyasının bölüşdürülməsini nəzərdə tuturdu. Müqavilənin imzalanmasına Birinci dünya müharibəsinin (1914-18) qalib dövlətləri ilə yanaşı, Ermənistan (Ararat) Respublikası da cəlb edilmişdi. Müqaviləyə görə Türkiyənin Van, Bitlis, Ərzurum və Trabzon vilayətlərinin bir hissəsi erməni-daşnak hökumətinə verilməli idi. Türkiyə Böyük Millət Məclisi ölkənin ərazisini bölüşdürən bu müqaviləni rədd etmiş, sultan da onu ratifikasiya etməmişdi. Ermənistan isə Türkiyəyə qarşı əsassız ərazi iddialarını həyata keçirmək üçün müharibəyə başladı. 1920-ci il iyunun 18-də daşnaklar Oltu şəhərini tutdular. Rusiya hökuməti Ermənistanla may-iyun və Türkiyə ilə iyul-avqust aylarında Moskvada keçirilən konfranslarda hadisələrə müdaxilə etməyə çalışdı. Lakin hər iki tərəf onun təkliflərini qəbul etmədi. Türk ordusu işğal olunmuş torpaqların azad edilməsinə başladı; sentyabrın 29-da Sarıqamışı, sonra Ərdəhanı azad etdi. Çıxılmaz vəziyyətə düşdüyünü görən erməni-daşnak hökuməti türklərin azadlıq yürüşünü da-yandırmaq üçün Qərb dövlətlərinə, "bütün sivilizasiyalı dünyaya", müttəfiqlərə müraciət etdi, lakin türklərin uğurlu, ədalətli mübarizəsi bu cür "müraciətləri" cavabsız qoydu. Oktyabrın 30-da türklər Qarsa daxil olaraq, Aleksandropol (Gümrü) istiqamətində hücumu davam etdirdilər. Ermənistanın ABŞ, B.Britaniya, Fransa və İtaliyaya yeni müraciətləri də cavabsız qaldı. Gürcüstan Respublikası isə noyabrın 6-da neytrallığını elan etmişdi. Sovet Rusiyası bu müharibədən istifadə edərək, Ermənistanda möhkəmlənməyə çalışırdı. Lakin erməni-daşnak hökumətinin onun hərbi kömək təklifini rədd etməsi bu niyyəti boşa çıxartdı. Türklər uğurlu hərbi əməliyyatlar nəticəsində noyabrın 7-də Aleksandropolu azad etdilər. İrəvan üzərinə yürüş başlandı. Noyabrın 18-də Ermənistan barışıq imzalamağa məcbur oldu. Noyabrın 29-da Ermənistanda sovet hakimiyyəti quruldu. Sovet Rusiyasının hərbi əməliyyatları nəticəsində devrilmiş daşnak hökuməti qüvvələrini sovet hakimiyyətinə qarşı səfərbər etmək üçün dekabrın 2-də Gümrü müqaviləsini (1920) imzaladı. Türkiyənin müharibədəki qələbəsi onun nüfuzunu xeyli möhkəmləndirdi və 1921 il Moskva və Qars müqavilələrinin bağlanmasını sürətləndirdi (bax Qars müqaviləsi(1921) və Moskva müqaviləsi (1921)).

## Həmçinin bax
*Gümrü döyüşü (1920)
*Sarıqamış döyüşü (1920)
*Qars döyüşü (1920)
*Oltu döyüşü

## İstinadlar
*Hüseynov Q.H., Atatürk dövründə Türkiyənin xarici siyasətinə dair, B., 1970                  
*Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. İki cilddə. I cild. Bakı, “Lider nəşriyyat”, 2004, səh. 345
Amaqasaki

**Amaqasaki** () — Yaponiyanın Kansai regionunda yerləşən Hyoqo prefekturasında şəhər.

## Həmçinin bax
Əli Fuad Cəbəsoy

**Əli Fuad Paşa** () — Türkiyənin dövlət, hərbi və siyasi xadimi.

## Həyatı
Əli Fuad Paşa Ali hərbi təhsil almış, Balkan müharibələrində (1912–13) və Birinci Dünya müharibəsində (1914–18) iştirak etmişdir. Kazım Qara Bəkir paşa, Bəkir Sami bəy və digər türk milli azadlıq mücadiləsi xadimləri ilə birlikdə Mustafa Kamal Atatürkün 1919-cu il iyunun 20-də bəyan etdiyi Amasya təlimatını imzalamışdı. 1920-ci il aprelin 23-də Ankarada işə başlamış Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM) hökumətinin Moskvadakı ilk fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuş və 1921-ci il fevralın 18-də Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası (RSFSR) hökuməti ilə danışıqlar aparmaq üçün göndərilmiş Türkiyə nümayəndə heyəti ilə birlikdə Moskvaya gəlmişdir; fevral-mart aylarında Yusif Kamal bəy və doktor Riza Nuru bəylə birlikdə Moskvada RSFSR xarici işlər naziri Georgi Çiçerinlə, Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü C.Qorxmazovla danışıqlar aparmışdır. Əli Fuad paşa Moskva konfransında Azərbaycanın himayəsi altında Naxçıvana muxtariyyət verilməsi məsələsinin uğurla həll edilməsi sahəsində gərgin və səmərəli diplomatik fəaliyyət göstərmişdir. Danışıqlarda məhz Türkiyə diplomatlarının, o sıradan da Əli Fuad paşanın səyləri sayəsində "Dostluq və qardaşlıq haqqında" RSFSR-Türkiyə müqaviləsinin (Moskva, 16 mart 1921-ci il) 3-cü maddəsinə və 1 (V) əlavəsinə əsasən, Naxçıvan vilayətinə Azərbaycanın himayəsi altında muxtariyyət verilməsi razılaşdırıldı. Əli Fuad paşa sonralar millət vəkili, 1948-ci ildə isə TBMM başqanı seçilmiş və Türkiyə Cümhuriyyətinin daxili və xarici siyasətinin işlənib hazırlanmasında fəal rol oynamışdır. 1960-cı illərdən elmi fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. "Sinif yoldaşım Atatürk", "Moskva xatirələri" və sair əsərlərin müəllifidir.

## Mənbə
*
Ədalət Partiyası (Azərbaycan, 1916)

**Ədalət Partiyası, Ədalət İnqilabi Fəhlə Təşkilatı** və ya **Ədalət Firqəsi** — 1916-cı ildə iranlı mühacirlər tərəfindən əsası qoyulmuş, 1916-cı ildə sosial demokrat təşkilat kimi formalaşmışdır.

Onun qurucuları arasında Əsədulla Qafarzadə, Məhəmməd Fətullazadə, Bəhram Ağayev, Ağababa Yusifzadə və, sonradan Mir Cəfər Pişəvəri kimi tarixə keçən, Cavadzadə Xalxali vardılar.

## Tarixi
Ədalət özünü İctimaiyyun-Amiyyunun varisi hesab edir, Cənubi Azərbaycanda müntəzəm surətdə fəal inqilabi iş aparırdı. Təşkilatın Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası (bolşeviklər) Bakı Komitəsində və Hümmətdə daimi nümayəndələri var idi.

Ədalətin proqram və nizamnaməsi Azərbaycan və fars dillərində xüsusi kitabça şəklində nəşr edilmişdir, həmçinin, "Hürriyyət" qəzetində dərc olunmuşdu, hansınınki redaktoru partiyanın üzvü olan Mir-Cəfər Pişəvəri idi. Ədalət 1917-ci ildən Azərbaycan və fars dillərində "Bayraqi-ədalət" adlı jurnal nəşr etməyə başlamışdı. Burada, əsasən, İranın daxili siyasi vəziyyətinə dair problemlər, Qacar sülaləsinə qarşı mübarizə, şahlıq hakimiyyətinin devrilməsi və demokratik respublika qurulması tələbi işıqlandırılırdı.

1917–1918-ci illərdə təşkilat xeyli möhkəmləndi və Cənubi Azərbaycan fəhlələri içərisindən silahlı dəstə təşkil etdi. Bu dəstə 1918-ci ilin mart soyqırımı zamanı mədən-zavod rayonlarında asayişə nəzarət edir, burada qırğın düşməsinin qarşısını alırdı. 1919-cu ilin əvvəlində Əsədulla Qafarzadə başda olmaqla, partiyanın Mərkəzi Komitəsinin yeni tərkibi seçildi. Mərkəzi Komitəyə Bəhram Ağayev, Seid Cəfər Cavadzadə (Pişəvəri), R. Kərimov və başqaları daxil oldular. Ədalətin Bakıdan əlavə, Gəncədə, Lənkəranda, Astarada və Tiflisdə də komitələri var idı.

Ədalət 1919-cu ildən Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası (RK(b)P) Bakı Komitəsi və Hümmətlə daha sıx əməkdaşlığa başladı. Həmin ilin iyunundan RK(b)P Qafqaz Ölkə Komitəsinin maliyyə yardımı ilə partiyanın qeyri-leqal "Hürriyyət" qəzeti nəşrə başladı. Azərbaycan kommunist təşkilatlarının 1920-ci il fevralın 11–12-də keçirilən birinci qurultayı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini devirməklə hakimiyyəti ələ keçirmək məqsədilə "yerli şəraitdən və taktiki mülahizələrdən çıxış edib" RK(b)P Bakı Komitəsini, Hümməti və Ədaləti vahid Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası (AK(b)P) halında birləşdirməyi qərara aldı. Qurultayın seçdiyi Mərkəzi Komitəyə Ədalətdən K. Ağazadə daxil oldu.

Həmin il Ədalətin Azərbaycanda və onun hüdudlarından kənarda fəaliyyət göstərən bütün komitələri də AK(b)P-yə daxil oldu.

## Mənbə
* Azərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5., B., 2001;
* Azərbaycan Cümhuriyyəti (1918–1920), B., 1998;
* Əfəndiyev S. M., Azərbaycan proletariatının inqilabi hərəkatı tarixindən, B.,1957;
* Багирова И.С., Политические партии и организации Азербайджана в начале XX века , Б., 1997;

### İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Kommunist Partiyası
Pedro Laskurain

**Pedro Laskurain** (tam adı: ; ) — Meksikanın 34-cü prezidenti. Tarixdə ən qısa müddət prezident vəzifəsini tutaraq "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na düşmüşdür. Müxtəlif mənbələrdə prezidentlik müddətinin 15–56 dəqiqə arasında davam etdiyi göstərilir.

## Həyatı
8 may 1856-cı ildə Mexikoda anadan olmuşdur.

21 iyul 1952-ci ildə Mexikoda vəfat etmişdir.

## Prezidentliyi
19 fevral 1913-cü ildə ölkədə Fransisko Madero İqnasio devrildikdən sonra konstitusiyaya görə vitse-prezident vəzifəsindəki şəxs də olmadığından, bu post xarici işlər naziri Pedro Laskurainə və təxminən 1 saat sonra isə Laskurainin razılığı ilə daxili işlər naziri Viktoriano Uertaya keçmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* La decena trágica  by Alejandro Rosas 
* La decena trágica  
* Brief biography at Encarta  
* Brief biography  
* A little more biographical information
Xaləddin İsgəndərov

**Xaləddin Şahmar oğlu İsgəndəov ( [[5 noyabr]] [[1962]], [[Goranboy rayonu]] )**— Binəqədi Rayonunun sabiq İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Xaləddin İsgəndərov 5 noyabr 1962-ci ildə Goranboy rayonunun Xanqərvənd kəndində anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "Əmtəəşünaslıq" fakültəsini bitirmişdir. 1985–1987-ci illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

### Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.

## Fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə 1979-cu ildə Yevlax rayonu Birləşdirilmiş Qaz Birliyində çilingər olaraq başlamış,1984–1985-ci illərdə Qubadlı rayonu İstehlak Cəmiyyətində sədr müavini vəzifəsində,1987–1991-ci illərdə Abşeron rayonu Təsərrüfat hesablı Univermaqda əmtəəşünas vəzifəsində, 1991–1992-ci illərdə Xızı rayonu İstehlak Cəmiyyətinin ticarət şöbəsinin müdiri vəzifəsində, 1992–2001-ci illərdə "Azər" təsərrüfat hesablı müəssisənin direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

2001–2003-cü illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısı Aparatının Ərazi idarəetmə orqanları ilə iş şöbəsinin böyük referenti vəzifəsində, 2003–2012-ci illərdə Vergilər Nazirliyinin 11 saylı və 14 saylı Ərazi Vergi İdarələrində, Bakı şəhəri Vergilər Departamentində, Vergilər Nazirliyi yanında Xüsusi rejimli Vergi Xidməti Departamentində müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.

2012–2018-ci illərdə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır.

## Təltifləri
* Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi münasibətilə "Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı" ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ərzincan barışığı

**Ərzincan barışığı (1917)** — hərbi əməliyyatların dayandırılması haqqında Türkiyə hökuməti ilə Zaqafqaziya Komissarlığı (ZK) nümayəndələri arasında dekabrın 5 (18)-də Türkiyənin Ərzincan şəhərində imzalanmış saziş. Barışığın şərtlərinə görə, onun maddələri sülh müqaviləsi bağlanana qədər tərəflərin hər biri üçün məcburi idi. Sazişi pozan tərəflərdən biri hərbi əməliyyata başlamasını 14 gün əvvəldən bildirməli idi, əks halda, barışıq ümumi sülh müqaviləsi bağlananadək qüvvədə qalmalıydı. Döyüşən tərəflər arasında elə həmin gün demarkasiya xətti müəyyən edilməli, tərəflər öz ordularının strateji yerdəyişməsinə yol verməməli və xüsusən, türk ordusu Qafqaz cəbhəsindən Mesopotamiyaya aparılmalı idi. Qeyd edilirdi ki, Rusiya ilə Mərkəz dövlətləri arasında ümumi barışıq sazişi imzalanacağı halda, onun maddələri Qafqaz cəbhəsi üçün də məcburi olmalıdır. Ərzincan barışığına əsasən Qara dənizdə vuruşan ölkələrin hərb gəmiləri arasında hərbi əməliyyatlar da dayandınlırdı. Osmanlı Baş komandanlığı Ərzincan barışığını Sovet Rusiyası ilə deyil, Zaqafqaziya Komissarlığı ilə imzalamaqla, dolayısı ilə onu Zaqafqaziya hökuməti kimi tanımış olurdu. Ərzincan barışığından sonra Rusiya üçün Qafqaz cəbhəsi dağıldı, rus qoşunları işğal altında saxladıqları Şərqi Anadolu torpaqlarını tərk edərək, geri çəkilməyə başladı. Rusiya qoşunları geri çəkilərkən silahlarının xeyli hissəsini Azərbaycan və Anadolu türklərinə qarşı soyqırımı həyata keçirən erməni-daşnak quldur dəstələrinə verdilər.

## Mənbə
* Hüseyn Baykara, Azərbaycan istiqlal mübarizəsi tarixi, B., 1992;
* Azərbaycan Cümhuriyyəti (1918–1920), B., 1998.
Əsgəran döyüşü

**Əsgəran döyüşü (1920)** — Azərbaycan ordusu hissələrinin 1920-ci ilin mart-aprelində erməni qoşunlarına qarşı apardığı hərbi əməliyyatın tərkib hissəsi.

## Hadisələrin gedişatı
Bu məntəqə hər iki tərəf üçün strateji əhəmiyyət kəsb edirdi. Onun nəzarətə alınması Qarabağda hərbi təşəbbüsün əldə saxlanması üçün başlıca amil idi. Buna görə də 1920-ci il martın 21-də, Novruz bayramı gecəsi erməni-daşnak qüvvələri Qarabağın bir sıra məntəqələri ilə bərabər, Əsgərandakı Cümhuriyyət ordusu postlarının üzərinə hücuma keçmiş və bu postlarda dayanan azsaylı qüvvələri məhv etmişdi. Bununla da, Əsgəran keçidi bağlanmış, Xankəndidə və Şuşada yerləşən hərbi qarnizon çətin vəziyyətə düşmüşdü. Qarabağın Azərbaycandan qoparılmasına yol verməmək, bölgədəki erməni-daşnak silahlı qüvvələrinə güclü zərbə endirmək üçün, ilk növbədə, Əsgəran keçidini açmaq lazım idi. Ona görə də Qarabağ əməliyyatına rəhbərlik etmək üçün 1920-ci il martın 26-da Ağdama gəlmiş general-mayor Həbib bəy Səlimov əvvəlcə Əsgəran yolunun kəşfiyyatını apardı. Erməni qüvvələrinin müqavimətini qırmaq üçün H. Səlimov hərbi nazirdən Ağdama bir zirehli avtomobil göndərilməsini xahiş etdi.

## Döyüş
Müəyyən hazırlıq işləri görüldükdən sonra martın 29-da Azərbaycan qoşun hissələrinin Əsgəran üzərinə ilk hücumu başlandı. Döyüşdə 5-ci Bakı piyada alayının bölmələri, Parlament Mühafizə Dəstəsi və partizan dəstələri iştirak edirdilər. Süvari qüvvələrə isə 1-ci Azərbaycan süvari alayının bölmələri cəlb olunmuşdu. Döyüşün gedişində Xramort (indiki Pirlər) kəndi, Daşbaşı yüksəkliyi, Fərrux kəndi ələ keçirildi və qüvvələr Xanabad kəndinə xeyli yaxılaşdılar. Döyüş planına əsasən, qüvvələr bu mövqelərdə dayanıb möhkəmlənməli olduqları halda, daha irəliyə getməyə can atırdılar. Nəticədə, Əsgərandan əlavə kömək alan erməni-daşnak dəstələri Azərbaycan qüvvələrinin qarşısını saxlayıb, hətta geri çəkilməyə məcbur etdilər. Bununla da ilk hücumda Əsgəranı azad etmək mümkün olmadı. Döyüşün aparılmasında partizanlara deyil, nizami hərbi hissələrə daha böyük yer verilməsi üçün Zaqatala Piyada Alayının, 7-ci Şirvan Alayının, 1-ci Azərbaycan Süvari Alayının, bir Dağ topçu batareyasının Ağdama gətirilməsi qərara alındı. Bu qüvvələrin Ağdama yetişməsi ilə Əsgəran üzərinə növbəti hücum təşkil edildi. Hücum 1920-ci il aprelin 3-də başladı. Dəqiq planlaşdırılan döyüş Azərbaycan ordusu hissələrinin qələbəsi ilə nəticələndi. İlk hücumdakı marşrut üzrə irəliləyən Azərbaycan qüvvələri daşnakların bütün müqavimətini qıraraq, əvvəlcə Əsgəranı, sonra isə Xocalını erməni silahlı dəstələrindən təmizlədi. Azərbaycanın qoşun bölmələri gün ərzində Ağdam-Əsgəran yolunun kənarında yerləşən Kətik, Aranzəmin və Naxçıvanik  (indiki Xocalı rayonundan ərazisindəki Naxçıvanlı kəndinin üzərindəki yüksəklik) kimi möhkəmləndirilmiş məntəqələri erməni silahlı dəstələrindən azad etdilər. 

Əsgəran döyüşünün uğurla başa çatması Azərbaycan ordusu hissələrinin tezliklə Şuşaya daxil olmasına zəmin yaratdı.

## Mənbə
*Süleymanov M., Azərbaycan ordusu (1918–1920), B., 1998.

### İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bakı döyüşü
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin keçirdiyi döyüş əməliyyatları
General-kvartirmeyster İdarəsi

**General-kvartirmeyster idarəsi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun Baş ərkani hərbinin (qərargah) tərkibində mövcud olan idarələrdən biri.

## Haqqında
Əsası 1918-ci il noyabrın 15-də qoyulmuşdur. Hərbi nazirin həmin tarixli əmrinə əsasən, əvvəlcə şöbə kimi Ümumi qərargahın tərkibində, 1919-cu il martın sonlarında isə Baş ərkani hərbin tərkibində fəaliyyət göstərmişdir. Başlıca vəzifəsi qoşun hissələrinin komplektləşdirilməsi, onların döyüş hazırlığının təşkili, kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat işlərinin aparılması idi.General-kvartirmeyster idarəsinin strukturu müntəzəm surətdə təkmilləşdirilmişdir. 1918-ci ilin noyabrında qurulan General-kvartirmeyster idarəsinin rəhbəri kimi qoşun hissələrində bu işlərə nəzarət edirdi:

* Səfərbərlik bölməsi hərbi mükəlləfiyyət haqqında sənədlərin hazırlanmas
* hərbi qeydiyyatın aparılması
* səfərbərlik planlarının və cədvəllərinin tərtib edilməsi
* hərbi strukturlarda və mülki təşkilatlarda səfərbərlik hazırlığının yoxlanması
* könüllü, partizan, həmçinin digər dəstələrin qeydiyyatının aparılması,
* qoşun hissələrinin təşkili, onların idarə edilməsi
* qoşunların döyüş hazırlığının gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlərin müəyyənləşdirilməsi

General-kvartirmeyster idarəsinin əməliyyat bölməsinin qarşısında ümumqoşun hazırlığı, müdafiə xarakterli işlərin planlaşdırılması, əməliyyatların hazırlanması və həyata keçirilməsi kimi vəzifələr dururdu. Qoşun hissələrindən döyüş rayonları haqqında məlumatlar toplanması, agentura şəbəkəsinin yaradılması və inkişafı, əks-kəşfiyyatın təşkili, hərbi attaşelərlə yazışmaların aparılması işləri ilə kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat bölməsi məşğul olurdu. General-kvartirmeyster idarəsinin tərkibində nizami bölmə və rabitə xidməti bölməsi də var idi. Hərbi nazirin 17 avqust 1919-cu il tarixli əmrinə əsasən, təşkili başa çatdırılmış 1-ci və 2-ci zirehli qatarlar da Ümumi qərargahın tərkibindən çıxarılaraq general-kvartirmeyster idarəsinin tabeliyinə verilmişdi. 1920-ci ilin martında aparılan geniş islahatdan sonra yaradılmış Azərbaycan ordusu qərargahının struktur tərkibi kimi general-kvartirmeyster idarəsi də dəyişikliyə uğradı. Onun tərkibinə əməliyyat-kəşfiyyat bölməsi (rəisi polkovnik Hacıbəylinski), səfərbərlik və məhəlli qoşunlar şöbəsi (rəisi polkovnik Seyfullin), nizami və ümumi bölmə (rəisi podpolkov Hacıbəylinski), səfərbərlik və məhəlli qoşunlar şöbəsi (rəisi polkovnik Seyfullin), nizami və ümumi bölmə (rəisi podpolkovnik Maqrubov), hərbi əlaqələr-daşınmalar bölməsi (rəisi rotmistr Xudaverdov) şöbə və bölmələri və rabitə komandası daxil idi. General-kvar-tirmeyster idarəsinin rəisi polkovnik V.Karqaleteli idi (bu vəzifəni o, 1919-cu il iyulun 15-dən icra edirdi). Ondan qabaq bu vəzifəni polkovnik Sokolov və podpolkovnik Zeynalov icra etmişdilər. V.Karqaleteli Azərbaycan Hökumətinin 24 mart 1920-ci il tarixli qərarı ilə general-mayor rütbəsinə layiq görülmüşdü.

## General-kvartirmeysterlər
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Nazirliyində yüksək vəzifəli zabit.

* Polkovnik-leytenant Zeynalov
* Polkovnik Sokolov
* General-mayor V.Karqaleteli

## Mənbə
*Süleymanov M., Azərbaycan ordusu (1918–1920), B., 1998.
Gəncə Hərbi Məktəbi

**Gəncə Hərbi məktəbi** və ya **Gəncə Podpraporşiklər Məktəbi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə milli hərbi kadrlar hazırlayan təhsil müəssisəsi.

## Fəaliyyəti
1918-ci ilin iyununda Gəncədə fəaliyyətə başlamışdı. Hələ 1918-ci ilin əvvəllərində Müsəlman korpusunun komandanlığı Bakıda hərbi məktəb açmağı planlaşdırmışdı. Korpusun komandiri general Əliağa Şıxlinski və qərargah rəisi polkovnik Menşukov 1918-ci il fevralm 6-da Qafqaz cəbhəsi qoşunlarının baş komandanına göndərdikləri raportda 1-ci müsəlman diviziyasının nəzdində Bakıda hərbi məktəbin açılmasına razılıq verilməsini xahiş etmişdilər. Məktəbdə, əsasən, 18–25 yaşlı müsəlmanlar, həmçinin Cənubi Qafqazda yaşayan ruslar təhsil ala bilərdilər. Hərbi məktəb 100 nəfər yunker üçün nəzərdə tutulmuşdu. Məktəbin təşkilati işləri Tiflisdə aparıldıqdan sonra Bakıya köçürülməsi qərara alınmışdı. 1918-ci il martın 1-də poruçik Cahangir Zeynaloğlu hərbi məktəbin (rusca arxiv sənədlərində "Musulmanskaya şkola podpraporşikov" adlanır) rəisi təyin edildi. Bakıda azərbaycanlılara qarşı 1918-ci il mart soyqırımlarından sonra hərbi məktəbin Gəncəyə köçürülməsi qərara alındı. 1918-ci il aprelin 2-də əvvəlcə Yelizavetpol dəmir yolu məktəbinin binasında, aprelin 9-da isə sənət məktəbinin binasında yerləşdirildi. Az sonra Gəncə hərbi məktəbi yenidən bağ-landı və onun zabitləri artıq polkovnik Maqalovun dəstəsində olan poruçik Nəsirbəyovun sərəncamına göndərildi.

1918-ci ilin aprelində Zaqafqaziya Komissarlığı daşnak Stepan Şaumyanın başçılıq etdiyi Bakı Sovetinin qoşunlarına qarşı polkovnik Maqalovun rəhbərliyi altında Hacıqabula silahlı dəstə göndərmişdi. Dəstəyə Gəncə hərbi məktəbinin zabit heyəti də cəlb edilmişdi. Məktəbin müvəqqəti bağlanması barədə əmrdə bildirilirdi ki, kursantlar könüllülük əsasında sanitar kimi dəstəyə cəlb oluna bilərlər. Azərbaycanın müstəqilliyi elan olunandan sonra məktəbin fəaliyyətinin bərpasına şərait yarandı. 1918-ci il iyunun əvvəlində türk hərbçilərinin yardımı və yaxından iştirakı ilə əsası Müsəlman korpusu tərəfindən qoyulmuş hərbi məktəb Gəncədə fəaliyyətə başladı. Məktəbə qəbul norması 100 nəfər olsa da, orada oxumaq istəyən azərbaycanlıların sayı xeyli çox idi. Təlim prosesinə Gəncədə olan türk hərbi qüvvələrinin zabitləri cəlb edilmişdi. Gəncə hərbi məktəbinə albay (polkovnik) Atif bəy rəhbərlik edirdi. 1918-ci ilin oktyabrında Gəncə hərbi məktəbinin ilk buraxılışı oldu. Bu, Azərbaycan ordusunun milli kadrlarla təmin edilməsində tarixi əhəmiyyətli bir hadisə idi.

Gəncə hərbi məktəbinin buraxılış mərasimində iştirak etmək üçün Nəsib bəy Yusifbəyli, Əliağa Şıxlinski, Qafqaz İslam Ordusunun qərargah rəisi Nazim bəy, Nuru paşanın atası Hacı Əhməd bəy və başqa rəsmi şəxslər Gəncəyə gəlmişdilər. 1918-ci il dekabrın 1-də Gəncə hərbi məktəbinin statusu dəyişdirildi və onun bazasında Praporşiklər məktəbi yaradıldı.

## Mənbə
*Süleymanov M., Azərbaycanda ilk milli hərbiyyə məktəbi, B., 2000.

### İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Məktəbi
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Praporşiklər Məktəbi
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin İstehkamçılar məktəbi
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərb tarixi
Gənclər yurdu

**"Gənclər yurdu"** jurnalı — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə nəşr olunan ictimai-siyasi jurnal. "Müsavat" partiyasının nəzdində yaradılmış "Gənclər cəmiyyəti"nin orqanı idi.

1918-ci ilin iyunundan noyabrın 15-dək (əvvəlcə həftəlik, sonra isə ayda 2 dəfə) Bakıda Azərbaycan dilində nəşr olunmuş, cəmi 35 nömrəsi çıxmışdır. Redaktorları T.F.Hacızadə və Mirzəbala Məmmədzadə idilər. Jurnalda gənc ədəbi qüvvələrin milli istiqlalın, müstəqilliyin qorunmasına çağırış ruhlu şeirləri, ictimai həyatın müxtəlif məsələləri, xüsusilə gəncliyin problemləri ilə bağlı yazıları çap edilirdi.

## Mənbə
*Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. İki cildə. I cild. "Lider nəşriyyatı", 2004, səh. 426.
Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı ərazi iddiaları (1918-1920)

**Gürcüstanın ərazi iddiaları** — 1918-ci il mayın 26-da elan olunmuş Gürcüstan Respublikasının Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qarşı irəli sürdüyü ərazi iddiaları. 

## Haqqında
Gürcüstan müstəqil respublika elan edildikdən sonra, yeni yaranmış dövlətin ərazisi və sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsinə başlandı. Gürcüstan hökuməti vaxtilə çar Rusiyasının xüsusi məqsədlə Tiflis quberniyasının tərkibinə daxil etdiyi tarixi Azərbaycan torpaqlarına iddialarla çıxış etdi. Bu məqsədlə həm müvafiq xəritələr tərtib olunur, həm də əməli addımlar atılmasına cəhd edilirdi. Gürcüstan Sığnaq qəzasının cənub-şərq hissəsinə, Tiflis qəzasının Qarayazı düzünə, Borçalı qəzasının orta (türk) hissəsinə, həmçinin Zaqatala dairəsinə ərazi iddiaları qaldırırdı. 

Statistik məlumatlara görə, Gürcüstanın iddia irəli sürdüyü ərazilərin bütün əhalisinin (147362 nəfər) 135898 nəfərini (92,3%) türk-müsəlmanlar, 6526 nəfərini isə (4,4%) gürcülər təşkil edirdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti mürəkkəb tarixi şəraitdə özünün tarixi-coğrafi torpaqlarında suveren hüquqlarını bərpa etmək üçün fəal siyasət yeritdi. Zaqatala dairəsi əhalisinin arzusu nəzərə alınaraq, orada Cümhuriyyət idarəçiliyi yaradıldı. Digər torpaqlar uğrunda da diplomatik fəaliyyət davam etdirildi.

## Mənbə
* Щепотьев А., Доклад о спорных кавказских территориях, на которые имеют права самоопределившиеся азербайджанские тюрки, Известия АН Азерб. ССР (серия истории, философии и права), 1990, № 2;

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. Bakı: Lider nəşriyyatı, 2004

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Borçalı qəzası
* Zaqatala dairəsi
* Tiflis quberniyası
* Tiflis qəzası
* Sığnaq qəzası
* Gürcüstan Respublikası

## İstinadlar
Takamatsu

**Takamatsu** () — Yaponiyanın Şikoku regionunda yerləşən Kaqava prefekturasında şəhər.

## Həmçinin bax
Neyrodermit

**Neyrodermit** — uzun müddət qaşınma ilə davam edən və tez-tez residiv verən dəri xəstəliyidir. Neyrodermitdə qaşınma səpkilərdən qabaq əmələ gəlir və çox güclü olur. Xəstəliyin iki klinik forması ayırd edilir: məhdud və diffuz neyrodermit. Neyrodermatozlar adı altında ən səciyyəvi simptomu qaşınma olan xəstəliklər qrupu birləşdirilir. Neyrodermatozlarda qaşınmanın çox güclü olması və adətən dəridəki dəyişikliklərdən qabaq əmələ gəlməsi ilə fərqlənir.

## Simptomları

Bundan başqa əsas simptomlar arasında papulyoz ləkələr, lixenifikasiyalar, sinir sisteminin aydın nəzərə çarpan funksional pozğunluqları vardır.
Neyrodermitlərin kliniki növləri bunlardır:
* Dəri qaşınması
* Məhdud neyrodermit
* Diffuz neyrodermit
* Qaşınma xəstəliyi
Qaşınmaya bir neçə amil səbəb ola bilər. Bunlara mexaniki toxunma, daxili orqanlarda pozulmalar və endokrin pozulmalar aiddir.

## Klinik formaları
Dəri qaşınmasının 2 klinik forması vardır
* məhdud
* yayılmış.
* Məhdud dəri qaşınmasına vulvanın, xayaların, anusun böyük büküşlərin qaşınması aiddir. Bu zaman qaşınma üzücü xarakterli olur və qaşınmadan sonra izlər əmələ gəlir.
* Yayılmış dəri qaşınmasına qocalılq qaşınması aiddir.
Qaşınma nəticəsində dəridə ekskariyasiyalar, yalnız dırnaq qaşınması izləri əmələ gəlir. Bundan başqa papulyoz səpgilər və lixenifikasiyalar (dərinin qalınlaşması və şəklini dəyişərək kobudlaşması) da olur. Qaşınmanın qeyri-adiliyi ondadır ki, paroksizmal xarakterli olurç yəni tutmaşəkilli olur. Bu səbəbdən insane daim gərgin vəziyyətdə olur.
Bu zaman ağ davamlı dermoqrafizm tpyin olunur. Bu kapilyarları innervasiya edən n.vagusun təsiri ilə spazmı nəticəsində olur. Əksinə olaraq eczema zamanı qırmızı davamlı dermoqrafizm alınır.

### Qaşınmanın klinik formaları
Qaşınma xəstəliyi klinik formalarına görə 2 cür olur:
* Uşaqların qaşınma xəstəliyi
* Böyüklərin qaşınma xəstəliyi
Uşaqların qaşınma xəstəliyi zamanı qeyri adi morfoloji element aşkar olunur. Bu papula-vezikula (düyüncük-qovuqcuq).
Differensial diaqnostika qoturluq xəstəliyi ilə aparılır. Uşaqların qaşınma xəstəliyi piodermiya ilə ağırlaşa bilər.

#### Böyüklərin qaşınma xəstəliyinin formaları
Böyüklərin qaşınma xəstəliyinin 2 forması var:
* Xoşxassəli- prurigo mitis
* Bədxassəli-pruriqo ferox
Xoşxassəli qaşınma xəstəliyi gec-gec residiv verir və uzun müddətli remissiya dövrü olur.
Bədxassəli qaşınma xəstəliyi zamanı isə qısa remissiya dövrü və tez-tez residiv verməsi ilə xarakterizə olunur.
Medikamentoz müalicə və fizioterapiya, eyni zamanda sanatoriya kurort müalicəsi kompleks şəkildə aparılmalıdır. Medikamentoz müalicəyə antihistamin dərman preparatları, sedativ dərmanlar, kortikosteroid az dozalarda və tetrasiklin və bu qrupdan olan digər maddələr tətbiq olunur.

## Xarici keçidlər
* http://www.infomed.az/?url=WVhvNlpHbHpaV0Z6WlRvME5EYzZNRG93T2pBNk1Eb3dPakE2TURvdw
Elmar Qasımov (rektor)

**Elmar Eldar oğlu Qasımov** () — Bakı Ali Neft Məktəbinin rektoru (2012-ci ildən).

## Həyatı
Elmar Qasımov 8 sentyabr 1973-cü ildə anadan olub. 1990-cı ildə orta məktəbi gümüş medalla, Bakı Dövlət Universitetinin coğrafiya və hüquq fakültəsini Fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Coğrafiya üzrə fəlsəfə doktorudur.

1995–1999-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tələbə Həmkarlar Komitəsinin sədri olaraq fəaliyyət göstərib. 1999–2016-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetində müəllim, baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışıb.

### Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
1999-cu ildə, 26 yaşında təhsil nazirinin müavini təyin edilmişdir. 1999–2011-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirinin müavini vəzifəsində çalışıb.

2011–2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidentinin müavini vəzifəsində çalışıb. Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasının (AFFA) İcraiyyə Komitəsinin üzvü olub.

10 aprel, 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Bakı Ali Neft Məktəbinin rektoru təyin edilib.

Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.

## Təltiflər
* 3 oktyabr 2008-ci il — Tərəqqi medalı
* 19 sentyabr 2014-cü il — Əməkdar müəllim
* 27 may 2019-cu il — "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
* 30 noyabr 2022-ci il — III dərəcəli Vətənə xidmətə görə" ordeni.
* "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı (2 fevral 2024)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* SOCAR-AQŞ 20 sentyabr – Neftçilərin Peşə Bayramını qeyd etdi
* Bakı Ali Neft Məktəbində Beynəlxalq Müəllimlər Günü keçirildi
* ​Bakı Ali Neft Məktəbinin rektoru Elmar Qasımova "Əməkdar müəllim" medalı və vəsiqəsi təqdim olunub
* Elmar Qasımov YAP-ın səlahiyyətli nümayəndəsi oldu
Spartak: Qan və Qum (teleserial, 2010)

**"Spartak: Qan və Qum"** () — tarixi bir hadisəni mövzu edən serial. Nümayişi Amerikan Starz kanalında  2010-ci il yanvarın 22-dən başlayıb. İlk bölüm 22 yanvar 2010 tarixində verilmişdir. İlk mövsüm 13 bölüm ilə tamamlanmışdır. Serialın əsas mövzusu Spartakın tarixi dövründə qulların  öz başçılarına və Roma Respublikasına qarşı ən böyük üsyanları barədədir.

## Məzmunu
Trakyalı bir əsgər olan Spartak davamlı təzyiqi altında qaldıqları Roma Respublikası ilə birlikdə Getaelar-a qarşı döyüşmək üçün Roma ordusuna qatılır. Daha sonra Spartak şöhrətpərəstliklə övünən Roma canişi Qay Klavdi Qlaberin əmrdindən dönərək evinə qayıdan Spartak və ordusu, Qlaberin qəzəbinə tuş gəlir. Spartak geri döndük də **Getae** qəbiləsinin onların kəndinə hücum edərək kəndliləri öldürmüş və ordan yalnız Spartak-ın həyat yoldaşı sağ qalaraq kənddən uzaqlaşaraq bir mağara sığınaraq gecəni orda keçirtdilər. Lakin səhər Qlaberin özü və ordusu gələrək Spartakın həyat yoldaşını əsir alaraq Suriyalı bir tacirə satır və Spartak və onun döyüş dostlarını əsir tutur və özləri ilə Kapuaya götürür. Əsirlər trakyalılar arenada — senator Albiniyu Qlabrin qayınatasına  həsr olunmuş festival zamanı onların öldürülməsi üçün nəzərdə tutulub, lakin Spartak öz döyüşündə qalib gəlir və Lentul Batiat onu öz qladiatorlar məktəbinə  qladiator kimi alır.

## Əsas rollarda
**Romalılar**
*John Hannah — Lentul Batiat — qladiatorlar məktəbinin sahibi
*Lucy Lawless — Lukreşiya – Batiatın arvadı.
*Craig Parker — Qay Klavdi Qlaber – Roma ordusun komandiri ( təyinatçı)
*Viva Bianca —  İlitiya — Qlaberin arvadı.
**Qladiatorlar və qullar**
*Andy Whitfield — Spartak qladiator
*Manu Bennett — Kriks qladiator
*Peter Mensah — Onemey/Doktore qladiator məktəbinin müəllimi
*Nick E. Tarabay — Aşur qladiator
*Antonio Te Maioha — Barka qladiator
*Dan Feuerriegel — Aqron qladiator
*Jai Courtney — Varro qladiator
*Lesley-Ann Brandt — Nivia, qul və Kiriksin sevgilisi
*Katrina Law — Mira, qul
*Erin Cummings — Sura,  Spartakın sevgilisi (ölmüş)
Eyvaz Zeynalov

**Eyvaz Zeynalov** (*tam adı: Zeynalov Eyvaz Mahmud oğlu;* ) — Azərbaycan yazıçısı.

## Həyatı
18 yanvar 1950-ci ildə Ağdam rayonunda anadan olub. Tanınmış yazıçı ilk və orta təhsilini Ağdam şəhər 1 nömrəli məktəbində almış və bu məktəbi əla qiymətlərələ bitirmiş,1973-cü ildə V. İ. Lenin adına APİ-nin dil-ədəbiyyat fakültəsini bitirmişdir.

"Qəlibə sal" adlı ilk hekayəsi hələ orta məktəbin 9-cu sinfində oxuyarkən "Lenin yolu" qəzetində çap olunub. 2007-ci ildə "Avropa Nəşr Mətbu Evi"nin keçirdiyi müsabiqədə "Ən yaxşı vətənpərvər yazıçı" Beynəlxalq Qızıl mükafatına layiq görülüb, 2008-ci ildə Mahmud Kaşğari adına Beynəlxalq hekayə müsabiqəsinin qaliblərindən biri olub.

2010-cu ildə Azadlıq radiosunun "Ədəbi azadlıq" kiçik hekayə müsabiqəsinin qalibi olub və 1-ci yeri tutub.

1990-cı ildə "Yazıçı" nəşriyyatında "Rəngsiz yuxu" (povest, hekayələr) adlı ilk kitabı çapdan çıxmıb. 1999-cu ildə "Bahalı şokolad qutusu", 2007-ci ildə "Qırmızı almalar" (uşaqlar üçün) kitabları, 2006-cı və 2009-cu illərdə "Qarabağ hekayələri" (təkmilləşdirilmiş, artırılmış iki nəşr), 2007-ci ildə "Hekayələr", 2008-ci ildə "Qış günəşi" (povestlər, hekayələr), 2013/14-cü ildə "Bələdçi" (iki roman: "Bələdçi" və "Qisas") kitabı, 2014-cü ildə "Tələ" romanı, 2015-ci ildə "Alın yazısı" romanı, "Ömrə atılan daş" romanı çap edilib.

2010-cu ildə Tiflisdə iki dildə — azərbaycan və gürcü dilində "Uşaq hekayələri və nağıllar" adlı kitabı çap olunub.

2011-ci ildə Türkiyədə, Ankarada Türkiyə türkcəsində "Kara(b)ağlayan Hikayeler" kitabı çıxıb.

2012-ci ildə Amerikada ingiliscə çap olunan "Müasir Azərbaycan nəsr antologiyası" kitabında 4 hekayəsi gedib.

2015-ci ildə Almaniyada alman dilində "Bələdçi" romanı;

2015-ci ildə İstanbulda türk dilində "Əski bisilklet" hekayələr kitabı çap edilib.

Orta məktəblərin Azərbaycan dili və Ədəbiyyat kitablarında hekayələri tədris olunur. 2019-cu ildən Eyvaz Zeynalovun əsəri Ədəbiyyatdan qəbul proqramına (imtahan testi) salınıb.

2020-ci il Vətən müharibəsi əsasında yazılan "Kəşfiyyatçılar" əsəri 7-ci sinif ədəbiyyat kitabına salınıb.

Əsərləri rus, türk, ingilis, gürcü, qırğız, krımtatar və s. dillərə tərcüm edilib.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Avrasiya Yazarlar Birliyinin, Gürcüstan Yazıçılar Milli Akademiyasının üzvüdü.

## Əsərləri
1."Rəngsiz yuxu" (povest, hekayələr)-(Yazıçı, 1990)

2."Bahalı şokolad qutusu" (1999)

3."Qırmızı almalar" (2007)

4."Qarabağ hekayələri" (2009)

5."Qış günəşi" (povestlər, hekayələr) — (2008)

6. "Bələdçi" (iki roman: "Bələdçi" və "Qisas") — (Qanun, 2013)

7."Tələ" romanı (2014)

8. "Alın yazısı" romanı (2015)

9. "Uşaq hekayələri və nağıllar" (azərbaycan və gürcü dillərində) 2010 Tiflis

10. "Kara ağlayan hikayeler" (türkcə) 2011 Ankara

11. "Bələdçi" romanı 2015 Almaniya

12. "Əski bisiklet" (türk dilində) 2015 İstanbul

13. "Kəşfiyyatçılar" 
* Tanınmış yazıçı Eyvaz Zeynalovun romanı Almaniyada çap olunub
Spartak: İntiqam (teleserial, 2012)

**Spartak: İntiqam** () — Starz kanalının  serialının davamı və Spartak serialının ikinci sezonu.

## Mövzusu
-da Spartak rolunu canladıran aktyor Andy Whitfield-in xərçəng xəstəliyindən ölümündən sonra,bu rola Liam McIntyre dəvət edilir.İntiqam sezonun da artıq Spartak öz dəstəsini qurur və Romaya qarşı vuruşur.Və bundan narahat olan Roma hakimiyyəti Spartak və onun döyüşçülərini yox etmək üçün Romanın komandiri Qay Klavdiy Qlaberi Spartak və onun döyüşçüləri ilə vuruşmaq üçün Kapuaya gəlir.
## Rollarda
### Spartak və ordusu
* **Spartak** (Liam McIntyre)
* **Onomay** (Peter Mensah) 
* **Kirks** (Manu Bennett) 
* **Mira** (Katrina Law)
* **Gannik** (Dustin Clare)
* **Neviya** (Cynthia Addai-Robinson)
* **Aqron** (Dan Feuerriegel
* **Oreliya** (Brooke Williams)

### Romalılar
* **Lukreşiya** (Lucy Lawless)
* **İlitiya** (Viva Bianca) 
* **Qay Klavdiy Qlaber** (Craig Parker)
* **Aşur** (Nick Tarabay)
* **Publiy Variniy ** (Brett Tucker)
* **Sepiya** (Hanna Mangan-Lawrence)
* **Markos** (Luke Pegler)
Qış nağılı. I film (film, 2002)

## Məzmun
Yeni ilə hamı şəhərə getməyə hazırlaşır və yolda müxtəlif problemlər ortaya çıxır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyən
:**Kadrarxası səs:** Kamran Həsənli

### Rollarda
:Aygün Kazımova
:Zülfiyyə Xanbabayeva
:Arzu Rzayev
:Elariz Məmmədoğlu
:Aygün Bəylər
:Flora Kərimova
:Ruhəngiz Allahverdiyeva
:Eyyub Yaqubov
:Faiq Ağayev
:Rüfət Mehdiyev
:Kamran Həsənli
Şərəf Taşlıova

**Şərəf Taşlıova** (d. 10 aprel 1938, Ərdahan – ö. 20 sentyabr 2014, Türkiyə) — Türkiyə aşığı.

## Həyatı
Aşıq Şərəf Taşlıova 10 aprel 1938-ci ildə Ərdahanın Çıldır ilçəsinin Gülyüzü kəndində doğulmuşdur. Kiçik yaşlarda atası vəfat etmişdir. Atasını adı Hacı bəy, anasının adı isə Nərgiz xanımdır.

10 yaşı olanda Aşıq Şenniyin oğlu Aşıq Qasım onu toyda görmüş, səsini bəyənmiş və beləcə o aşıqlığa başlamışdır.

13 sentyabr 2014-cü ildə xəstələnmiş və 20 sentyabr 2014-cü il axşam saat 21:30-da Dışkapı Hastanesində vəfat etmişdir.

Qarsda İnönü Prospekti üzərindəki "Aşıklıq heykəlləri"ndə heykəli ucaldılmışdır

## Fəaliyyəti
Şərəf Taşlıova Türkiyənin məşhur aşığı olmaqla, YUNESCO-nun "Canlı insan xəzinəsi" titulunu qazanmış bir aşıqdır.

44 il Konya aşıqlar bayramına qatılmışdır. Konya aşıqlar bayramı Türkiyədə çox geniş yayılıb və çox da böyük faydası olur. 20 ildir ki, Uluslararası İstanbul festivalında iştirak edir. Pakistanda Azərbaycan səfirliyində bir proqramla da çıxış etmişdir.

1992-ci ildə Konya Aşıqlar bayramına hazırlıq görülərkən onun məsləhəti ilə böyük Konya aşıqlar bayramına Azərbaycandan da Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri Hüseyn Arif, Aydın Çobanoğlu, Aşıq Mahmud Məmmədov və Aşıq Hacı Göyçəli də Türkiyədə olmuşdur.

## İstinadlar
Giorgi Marqvelaşvili

**Giorgi Marqvelaşvili** (; ) — Gürcüstanın 4-cü Prezidenti (17 noyabr 2013-cü ildən). 2012-ci ildən Bidzina İvanişvili hökumətində təmsil olunub.

## Həyatı
**Giorgi Marqvelaşvili** 4 sentyabr 1969-cu ildə Tbilisi şəhərində anadan olub. O, 1992-ci ildə İvane Cavaxaşvili adına Tbilisi Dövlət Universitetinin Fəlsəfə fakültəsini bitirib. Fəlsəfə elmləri doktorudur. 1993–1994-cü illərdə Mərkəzi Avropa Universitetində Sosiologiya üzrə təhsilini davam etdirib. Marqvelaşvili 1995–2000-ci illərdə ABŞ Milli Demokratiya İnstitutunun (NDİ) Gürcüstan nümayəndəliyində işləyib.

### Fəaliyyəti
1992–1995-ci illərdə Marqvelaşvili dağlıq turizm üzlə ixtisaslaşan turistik firmada bələdçi çalışıb, sonra iş yerini dəyişərək nəşriyyatda menecerin assisteni olub. 1994–1995-ci ildə Biznes gündəliklər kompaniyasında marketinq üzrə departament müdiri çalışıb. 1996–1997-ci illərdə Giorgi Marqvelaşvili Azad Tbilisi Universitetində fəlsəfə müəllimi kimi dərs deyib. 2000–2012-ci illərdə Gürcüstan İctimai İşlər İnstitutunda işləyib ki, o cümlədən 2000–2006-cı illər və 2010–2012-ci illər arasında institutun rektoru olub.

#### Siyasi fəaliyyəti
2013-cü il fevralın 7-də Giorgi Marqvelaşvili Gürcüstan Baş nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunub. 2012-ci ilin oktyabrında Marqvelaşvili seçkilərdə qalib gələn Gürcü Arzusu koalisiyasının rəhbəri Bidzina İvanişvilinin yeni formalaşdırdığı hökumətdə təhsil naziri vəzifəsinə təyin olunur. Marqvelaşvili heç bir siyasi partiyanın üzvü deyil. 2013-cü il mayın 11-də hakim Gürcü Arzusu Partiyası qarşıdan gələn prezident seçkilərində Marqvelaşvilini öz namizədi görüdüyünü açıqladı. 16 iyul 2013-cü ildə o, könüllü olaraq təhsil naziri vəzifəsindən istefa verərək seçki kampaniyasına başladı. Bununla belə, baş nazirin müavini vəzifəsini icra etməkdə davam edir. 9 sentyabr 2013-cü ildə Marqvelaşvili rəsmən Gürcüstan prezidentliyinə namizəd kimi qeydə alındı. Giorgi Marqvelaşvili 2013-cü ilin oktyabrın 27-də keçirilən seçkilərdə qalib gəlib.

### Şəxsi həyatı
Rəsmən evli deyil, bir qız övladı var. İngilis və rus dillərini bilir. Hobbisi hörgüdür.

## İstinadlar
Fəxrəddin Çiloğlu

**Fahrettin Çiloğlu** () — Türkiyəyə köç etmiş gürcü bir ailədən gələn yazıçı. İki dildə yazan yazar, Gürcü yazar adı olaraq ფარნა — ბექა ჩილაშვილი (Parna-Beka Çilaşvili) adını istifadə etməkdədir.

## Həyatı
Jurnalistika təhsili gördü. Uzun illər ensiklopediya yayımı sahəsində redaktor olaraq çalışdı və İstiklal Kitabevi'nin nəşr rejissorluğu etdi. Bir çox jurnal və qəzetdə, xüsusilə Gürcü mədəniyyəti üzərinə yazıları nümayiş olundu. Nodar Dumbadze , Otar Çiladze , Dato Turaşvili kimi yazarlar başda olmaq üzrə, Gürcüceden ədəbi və ədəbiyyat xarici tərcümələr etdi. 2007–2010 illəri arasında İstanbulda Türkçe və Gürcü olaraq iki dildə yayımlanan *Pirosmani* jurnalının nəşr rejissorluğunu etdi. 2004-cü ildə , şeirləri *Aprel Şiirleri*, əhvalatları *Məni Burax Uzaqlara*, gündəlik qeydləri *Eşqsiz xoşbəxtlik yoxdur* adlarıyla nümayiş olundu. 2006-cı ildə Gürcü şeirləri və Türkcədən çevrilən hekayələri სასაზღვრო ფიქრები (Sasazğvro Pikrebi / " Sərhəd Düşüncələri ") adıyla Tiflisdə basıldı. Yazarın 2007-ci ildə *Uçinmaçini* adıyla Türkçe ikinci hekayələr kitabı çıxdı. Türkcənin yanında Gürcü dilində də yazan Fahrettin Çiloğlu'nun 2012-ci ildə Tiflisdə სანამ თოვს (Sanam Tovs / " Ne Zaman Qar yağsa ") adlı yeni əhvalat kitabı nümayiş olundu. Bu kitabda yer alan "ბებიაჩემის მოგზაურობა სტამბოლში" adlı əhvalatı, 2008-ci ildə Unser Istanbul adlı Alman antalogiyadır "Die Reise meiner Großmutter nach Istanbul " adıyla nümayiş olunmuşdu.

İctimai sahədə də yazan Fahrettin Çiloğlu'nun gürcülərin tarixi adlı kitabı 1993-cü ildə basılmışdı və bu kitabda "Türkiyə gürcüləri " hissəsi Türkiyədə yaşayan gürcülər üzərinə yazılmış ilk iş xüsusiyyəti daşıyır .

## Əsərləri
* *Gürcülərin Tarixi* (araşdırma); 1993.
* *Məni Burax Uzaqlara* (hekayələr), 2004.
* *Aprel Şiirleri* (şeirlər); 2004.
* *Eşqsiz xoşbəxtlik yoxdur* (Aforizmlər); 2004.
* სასაზღვრო ფიქრები ("Sərhəd Düşüncələri") (Gürcü əhvalat və şeirlər); 2006.
* *Uçinmaçini* (hekayələr); 2007.
* *Deda Ena* (Gürüce oxuma-yazma guide); 2008.
* სანამ თოვს ("Ne Zaman Qar yağsa") (Gürcü əhvalatlar); 2012.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maykl Cey Vayt

**Maykl Cey Vayt** () — Amerikalı aktyor və döyüş sənətləri filmlərinin ustası.

## Həyatı
Maykl Cey Vayt 1967-ci il noyabrın 10-də Bruklinin kasıb rayonunda anadan olub. Uşaqlıqdan idmanla məşğul olmağa başlayıb, 14 yaşında da məşq yolu ilə 86 kq əzələ kütləsi toplaya bilib. Kolleci bitirdikdən sonra 3 il Maykl Cey Vayt emosional pozuntuları olan uşaqlara xüsusi məktəbdə müəllim dərs keçməyə başladı. Daha sonra həmin dövrdə Maykl Cey Vayt kino sahəsində işlər barədə ilk təkliflər almağa başladı.

## Filmoqrafiya
*1992: Universal əsgər
*1999: Universal əsgər 2: Qayıdış

## Xarici keçidlər
*
Etiraf (film, 2011)

**«Etiraf»** () — Polşalı rejissor Malojata Şumovskanın 2011-ci ildə çəkilmiş filmi. Film Elle jurnalında işləyən və qadın fahişəliyindən yazan jurnalist qadın Annadan (Jülyet Binoş) bəhs edir. Baxmayaraq ki, gənc qızlar reklamda maraqlı deyillər, Anna iki tələbəni intervyu verməyə sövq edə bilir: onlardan biri Alisiya (Coanna Kuliq) — ambissiyalı iqtisadiyyat fakültəsində təhsil alan qızdı. O anadan olduğu Polşanı tərk edərək, Fransaya təhsil almağa gəlmişdi. Digəri isə Şarlottadır (Anais Demustye). O əyalətdən uzaqlaşmaq üçün Parisə gəlmişdi.

Malqojata Şumovskanın "Etiraf" erotik drama filmi əsl fransız üslubunda nəinki hələ qədim zamanlardan bəri mövcud olmuş satılmış sevgi problemini, həmçinin kişilərin öz həyat yoldaşlarına xəyanətini bütün açıq-saçıqlıqla nümayiş etdirilmişdi.
Filmdə əsasən musiqi səslənilmir, yalnız bəzən situasiyanın psixologizmini gücləndirmək üçün klassik melodiyalar aşağı səslə verilir.
Filmin yaş məhdudiyyəti 18+, bu da filmdə açıq səhnələrin çox olması ilə anlanmaq olar.
## Süjet
Anna gənc və lazımi qədər uğurlu və istedadlı jurnalistdir. O Elle jurnalında işləyir. Hər yeni iş günü onun üçün çoxlu sayda yeni tanışlıq, yeni emosiya və hisslər deməkdir. Tezliklə o olduqca maraqlı bir şeylə rastlaşır. Universitetin pullu fakültələrində təhsil alan gənc qızlar təhsil pulunu ödəmək məqsədi ilə çox qeyri-adi bir fəaliyyət növü ilə məşğuldurlar. Onlar fahişəlik edirlər və bu yolla çox böyük miqdarda pul qazanırlar. Anna bu gənc qızların həyatı ilə maraqlanır və az keçmədən o hiss edir ki, onun dünyaya olan baxışları tamamilə səhvdir. O artıq başqa cür, həyatın anlamını dərk etməyə başlayır, onun dəyərləri sürətlə dəyişməyə başlayır, o artıq öz ailəsinə, seksə və işinə başqa cür yanaşır.

## Nümayiş
Film ilk dəfə 2011-ci ildə Beynəlxalq Toronto Kino festivalında, Fransa kinoteatrlarında isə 1 fevral 2012-ci ildə nümayiş etdirilmişdi.

## Rollarda

## Web links

## İstinadlar
Seysmoqraf

thumb|left|200px|Seysmoqraf

**Seysmoqraf** — seysmik dalğaların bütün tiplərinin ölçülməsi üçün istifadə olunan xüsusi cihaz.

Adətən seysmoqraf yaylı bərkitmə üsulu ilə bərkidilmiş yükə malikdir və zəlzələ vaxtı hərəkətsiz qalır. Ancaq cihazın qalan hissəsi (dayaq, korpus) hərəkətə gəlir və yük nisbətən yerini dəyişir. Bir sıra seysmoqraflar horizontal hərəkətlərə həssasdır, qalanları isə — vertikal hərəkətlərə həsasdır. Dalğalar hərəkət edən kağız lentində titrəyən qələmlə qeyd edilir. Elektron seysmoqraflar (kağız lentsiz) mövcuddur. Onun gücü Rixter şkalası ilə seysmoqraf adlanan cihazla ölçülür.Onlar əsasən seysmik qurşaq adlanan ərazilərdə olur.

## Can-Hen seysmoqrafı
thumb|left|200px|Can-Hen seysmoqrafının nüsxəsi.
"Can-Hen seysmoqrafı" eramızın 132-ci ilində çinli Can-Hen tərəfindən düzəldilmişdir. Bu seysmoskop üzərinə bir-birindən eyni məsafədə olan 8 əjdaha fiquru yapışdırılmış bürünc qabdan və hər əjdahanın qarşısında onlardan bir qədər aşağıda qoyulmuş 8 qurbağa fiqurundan ibarətdir. Qabın içərisində tarazlığı sabit olmayan (astatik rəqqas) və əjdahalarla əlaqədar linglərə söykənən metal mil qoyulmuşdur. Zəlzələ zamanı metal mil linglərdən birinin üstünə düşür. Həmin ling əlaqədar olduğu əjdahanın ağzını açır və orada olan metal kürə əjdahanın qarşısındakı qurbağanın ağzına düşür.

## İstinadlar