open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sığnaq

* Siqnaxi və ya **Sığnaq** — Gürcüstanın Kaxeti mxaresində yerləşən kiçik şəhər.
* Sığnaq (Xocalı) — Xocalı rayonunda kənd.
* Sığnaq (Qazaxıstan) — 
* Sığnaq bələdiyyəsi —
Məryəm Mirzəxani

**Məryəm Mirzəxani** (; d. 3 may 1977, Tehran - ö. 14 iyul 2017, Stenford) — İran riyaziyyatçısı, ABŞ Riyaziyyat Cəmiyyətinin Satter Mükafatının (2013) və Filds medalı laureatı (2014). Filds Medalı almış ilk qadın.

## Erkən Həyatı və Təhsili
Məryəm 1977-ci ildə 3 may tarixində Tehranda anadan olmuşdur. Atası Əhməd elektrik mühəndisi idi. O Nadir İstedadlıların İnkişafı üçün Milli Təşkilatın tərkibində olan Fərzanegan Məktəbində oxuyub. 1994-cü ildə Beynəlxalq Riyaziyyat Olimpiadasında qızıl medal qazanan ilk iranlı qadın tələbə oldu.

1995-ci ildə Beynəlxalq Riyaziyyat Olimpiadasıda yüksək xal toplamışdır.

O riyaziyyat üzrə bakalavr dərəcəsini Şərif Texnologiya Universitetində 1999-cu ildə almışdır. Daha sonra diplom işi üçün ABŞ-yə gedən Məryəm fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini 2004-cü ildə Harvard Universitetində Filds Medal laureatı Curdis T. McMullenin elmi rəhbərliyi ilə almışdır.

## Karyerası
Məryəm  2004-cü ildə Clay Riyaziyyat Universitetində tədqiqatçı və Prinston Universitetində professor olmuşdur. 2008-ci ildən Stanford Universitetində professor kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

## Şəxsi həyatı
2005-ci ildə Mirzəxani çexiyalı nəzəri kompüter alimi və tətbiqi riyaziyyatçı və hazırda Stanford Universitetində professor olan Jan Vodrakla ailə həyatı qurmuşdur. Anahita adında bir qız övladları var.

## Ölümü
Məryəmə 2013-cü ildə süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuşdur. 2016-cı ildə xərçəng sümük və qara ciyərinə yayılmışdır. 14 iyul 2017-ci ildə Kaliforniyada xəstəxanada vəfat etmişdir.

İran prezidenti Həsən Ruhani və digər rəsmilər Məryəmin vəfatından sonra başsağlığı və Məryəmin elmi naliyyətlərini təqdir edən ismarıclar yayımlamışlar. Şərif Universiteti Mirzəxaninin təhsil aldığı riyaziyyat fakültəsinin Mirzəxani adlandırılacağını bəyan etmişdir.

## İstinadlar
2. en.wikipedia.org/wiki/Maryam_Mirzakhani
Roy Peter Link

**Roy Peter Link** və ya **Roy Peter Marino** (; doğ. 9 iyun 1982) — almaniyalı kinoaktyor.

## Bioqrafiya
Roy Ahaus şəhərində böyüyüb. 20 yaşında o doğma Münsterlandı tərk edərək qazanc dalınca Köln şəhərinə gedir və bir müddət orada maneken, fotomodel və ofisiant olaraq çalışmağa başlayır. Məhz burada o özünün köhnə yaxın dostu Reza Homamla görüşür. Bir aktyor olaraq treninq və təhsil almayan Roy, tezliklə Bravo TV-də yayımlanan serialların birində özünün debüt "Yoxen" rolunda çəkilir. Bunun ardınca o "Marienhof" filmində Ron Ştayger və "Məktəbli qızlar" () teleserialında Qabriel rollarını oynayır. O, həmçinin bir neçə qısametrajlı filmlərdə də çəkilir. 2005-ci ildə o "Bizim aşağımızda" () adlı serialda bir neçə ay ərzində Aleksandr Aşenberq rolunu oynayır. Lakin əsl məşhurluq ona 6 noyabr 2006-cı ildən - 12 iyun 2008-ci ilə kimi davam edən Qırmızı qızılgül serialında oynadığı *Hans-Karl „Hakki“ fon Attendorn* rolu gətirdi. Qırmızı qızılgül serialın çəkiliş meydançasında o aktrisa Nadin Arentslə tanış olur və 2008-ci ildən onunla sevgi əlaqələrini qoruyub saxlayır.

25 avqust 2008-ci ildən 3 mart 2019-cu ilə qədər o, Janett Bidermann ilə yanaşı *Anna və sevgi* teleserialında Yonas Broda rolunu oynamışdı. Həmin ilin payız ayından o Janett ilə yenidən birgə çəkilişlərdə iştirak etmək üçün həmin seriala geri qayıtmağı qərara alır. Hər ikisi serialın 250 yeni epizodunda çəkilmək üçün müqavilə imzalayaraq, üçüncü mövsümdə aparıcı rolları öz üzərinə götürürlər.

## Filmoqrafiya
* 2000: Şüşəli ev (Glasshaus) (qısametrajlı film)
* 2001: Şulhof (qısametrajlı film)
* 2003: Bravo TV
* 2004: Marienhof
* 2004: Məktəbli qızlar (2-ci mövsüm, 9-cu epizod)
* 2005: Bizim aşağımızda
* 2006–2008: Qırmızı qızılgül (375 epizod)
* 2008–2011: Anna və sevgi (1–3-cü mövsümlər, 461 epizod + 5 xüsusi)
* 2010: İnqa Lindström – Qəlb şahzadəsi
* 2011: Danni Lovinski (2-ci mövsüm, *Yanlış seçim* epizodu)
* 2012: Yuxu mehmanxanası – Vyetnam
* 2012: Təkbaşına hərəkət - Quzğun anı
* 2012–2015: Bütün dostluq şəraitində
* 2013: Gənc, sehrli və ölümcül qanlı bacılar
* 2013: Təkbaşına hərəkət – Şübhə elementi
* 2013: Xoşbəxtliyə aparan səyahət və ya *Provansdakı bal ayı*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Roy Peter Link  – Offizielle Internetseite
* Roy Peter Link  – Agentur
* ''Gratis-Duschen waren seine erste Gage'' – Porträt in: *[[Berliner Zeitung]]* vom 26. Juni 2012
Dilan O'Brayen

**Dylan Rouds O'Brayen** () —  Amerikalı aktyor və rejissor. MTV serialı "*[[Gənc qurd (teleserial, 2011)|Gənc qurd]]*"daki Stiles rolu ilə tanınır. İlk filmi "*High Road*"dur. 2012-ci ildə Jon Kasdan rejissorluğunda, Britt Robertson və Victoria Justice ilə birlikdə The First Time filmində baş rolda çəkilmişdir.

## Həyatı
O'Brien New York mənşəlidir. Atası kamera operatoru, anası keçmiş aktrisadır. 2011 istehsalı olan "Teen Wolf" serialındakı "Stiles" rolunu canlandırıb. Bu rol ilə tanınmış və çox sevilmişdir. Serialdakı aktyorluq bacarığını "The First Time" adlı filmdə də göstərmiş və özünü tanıtmışdır. Ən yaxın dostu "Teen Wolf" serialında tanış olduğu Scott rolundakı Tyler Posey-dir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Çim

**Çim** — otlağın üst qatı.

Əsasən çöl və çəmən ot bitkiləri ilə örtülmüş zəminin üst qatı. Daha çox çöldə, dağ yamaclarında və meşəli çəmənliklərdə olur.

Rəngi adətən tünd-yaşıldır, strukturu kəsəkli-dənəvər və ya lilli olur. Gücü 3 sm dən çoxdursa, onu, zəminlərin təsnifatında Ad indeksli müstəqil üfuqa ayırılar. O bərkdir və, həcminin yarısından çoxuna canlı bitkilərin kökləri şəbəkəsi işləmişdir. Onu müəyyən edən əlamətlərdən biri odur ki, əgər otların saplarından dartılsa, onda onun üst təbəqəsi qalan zəmindən ayrılır. Əvvəllər yaşayış yerləri üçün və müdafiə istehkamlarında geniş istifadə olunurdu.

Müasir vaxtda  stadionların, parkların və yaşıllıq zonalarının salınmasından sitifadə olunur.

## Mənbə
Afro-Avrasiya

**Afro-Avrasiya** - Afrika və Avrasiya qitələrinin birlikdə adlandırıldığı termindir. Ayrıca olaraq "Köhnə dünya" olaraq tanınır. Dünya əhalisinin %85-i (5,7 milyarda yaxın insan) bu qitəyə aiddir. Afro-Avrasiya təxminən Yer kürəsinin 84 980 532 min kvadrat kilometr sahəsini tutur. Coğrafi olaraq Afrika və Avropanı Süveyş kanalı ayrılır. Afrika Avropa ilə birləşən zaman (təxminən 600 min sonra) bu qitə yaranacaqdır.

## İstinadlar
Səbuhi Rəhimli

**Səbuhi Kamal oğlu Rəhimli** ( ) — Qoroskop qəzetinin baş redaktoru, tədqiqatçı-jurnalist, avestaşünas, astroloq, Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı.

## Həyatı

Səbuhi Kamal oğlu Rəhimli 1970-ci il, martın 22-də Mirbəşir rayonunun (hazırkı Tərtər rayonu) Seydimli kəndində, müəllim ailəsində dünyaya gəlib. 1988–1990-cı illərdə Rusiyanın Xabarovsk diyarının Amur şəhərində hərbi xidməti keçib. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirib (1990–1995). Tələbəlik illərində könüllü olaraq Qarabağ müharibəsində iştirak edib, 1992-ci ildə aparılan döyüşlərdə ağır yaralanıb.

1990-cı illərdən ölkənin aparıcı qəzetlərində jurnalist kimi fəaliyyət göstərib, şöbə müdiri, redaktor vəzifələrində çalışıb. Elə həmin dövrdə özünü astrologiya sahəsində də sınayıb. 1999-cu ildən "Qoroskop" qəzetinin baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərir. Qəzet 2018-ci ildə fəaliyyətini dayandırıb.

Səbuhi Rəhimli 40 kitabın müəllifidir (2018). Onlardan 2-si elmi, 4-ü ədəbi, 3-ü Qarabağ və şəhidlik mövzusunda, qalanları isə astroloji mövzulardadır. Müəllifin ən məşhur kitabı *Avesta gerçəyi* adlanır. Elmi, dini, fəlsəfi və etnoqrafik tədqiqat əsəri olan kitab zərdüştilikdə mərasim və bayramlardan bəhs edir.

*Azad Söz* və *Veteran Jurnalistlər* birliyinin üzvü olan Səbuhi Rəhimli hazırda müxtəlif sayt və qəzetlərdə köşə yazıları, astroloji məqalələlərlə çıxış edir. Ailəlidir, bir övladı var.

## Qalereya
Sartlar

**Sart** () — Orta Asiyada köçərilərin və yarıköçərilərin oturaq, daha çox şəhər əhalisinə verdikləri ad.

Sartlar ənənəvi olaraq ticarətlə və başqa şəhər peşələri, özbəkcə savdogarlıq, ilə məşğul olurdular.

Sartlar əsasən Özbəkistanda və qismən Tacikistanda, Qızğızıstanda və Qazaxıstanın cənubi şəhərlərində yaşayırdılar. SSRİ vaxtında sartlar daha çox özbəklər kimi qeydiyyatdan keçirdilər.

## Həmçinin bax
* Tat (zümrə)

## İstinadlar
* -Sartlar, Böyük Sovet Ensiklopediyasında
Nena (qitə)

**Nena** - Arktika, Şərqi Antarktika və Baltika (Afro-Avrasiya) kratonlarından yaranan superqitə. Bu qitənin təxminən 1750 və ya 1265 milyon il bundan əvvəl mövcud olduğu ehtimal edilir. Nena superqitəsi parçalandıqdan sonra Kolumbiya qitəsi yaranmışdır. "Nena" termini "Northern Europe" () və "Northern America" () ifadələrinin baş hərflərindən götürülmüşdü.

## İstinadlar
Hüseyn Cəbrayıloğlu

**İsmayılov Hüseyn Cəbrayıloğlu** () — idman jurnalisti

## Həyatı
Hüseyn Cəbrayıloğlu İsmayılov 1975-ci ildə Lənkaran şəhərində anadan olub. Lənkaran şəhər 10 saylı orta məktəbini bitirib. Mətbuatda ilk addımlarını 14-yaşında "Çeşmə", "Elin səsi" qəzetlərində atıb.1990-cı ildə Dünya Uşaqlarının Hüquqlarının Müdafiə Liqasının keçirdiyi inşa müsabiqəsinin qalibidir.1996-cı ildə Hərbi Tibb Məktəbini bitirib.1996–2003-cü illərdə cəbhənin Murovdağ bölgəsində zabit kimi xidmət edib, hərbi təqaüdçüdür.2008-ci ildən 2013-cü ilə qədər ölkənin ən nüfuzlu və çoxtirajlı Futbol + qəzetinin əməkdaşı olmuşdur. 2016-cı ildən "Xəzər Lənkəran" klubunun əsas sponsoru olan "Palmali"nin Bakı ofisinin, eləcə də həmin quruma daxil olan şirkətlərin mətbuatla əlaqələrinə nəzarət edəir

Cənub Bölgəsində Futbolun İnkişaf Tarixi adlı elmi kitabın müəllifidir bir çox mükafatlara layiq görülüb

tanınmış jurnalist Etibar Cəbrayıloğlunun qardaşıdır. Ailəlidir 2 oğlu var

## İstinadlar
Saçaqlı pendir

**Saçaqlı pendir**, **çeçil pendir** və ya **tel pendiri** - Azərbaycan, Türkiyə, Ermənistan və Gürcüstan mətbəxlərində hazırlanan pendir növü.

## Coğrafiyası
Saçaqlı pendir Ermənistan yaylasında hazırlanan pendir növlərindən biridir və **husats** adlandırılır. 1915-ci ildə Suriyaya köçən ermənilər bu pendir növünü  buraya da gətirmişdirlər. Türkiyədə saçaqlı pendir əsasən Ərdəhan və Ərzurumda istehsal olunur. Türkiyədə **çeçil** adı ilə tanınır.

## Hazırlanması
Saçaqlı pendirin tərkibi yağsız inək südündən, turşumuş süddən və pendir mayasından ibarətdir. Saçaqlı pendirin hər 100 qramında 320 K kalori mövcuddur.

Saçaqlı pendiri hazırlamaq üçün yağsız inək südünə turşumuş süd əlavə edilir və 10-18 saat gözlədilir. Bu müddətdən sonra südə maya əlavə edilərək isidilir. Südün üzərində yığılan şəffaf maye götürüldükdən sonra alınmış dələmə 0,5-1 saat gözlədilir və üzərinə duz əlavə olunur.

## İstifadəsi
Saçaqlı pendir əsasən səhər yeməyində yeyilir. Tərkibində kalisum və B2 vitamini olduğu üçün inkişaf etməkdə uşaqlar üçün faydalı hesab olunur.

## İstinadlar
Çömçəquyruq

**Çömçəquyruq** — suda-quruda yaşayanların, xüsusən qurbağanın, inkişaf mərhələsi. Çömçəquyruqlar, adətən, tamamilə suda yaşayırlar.Yəni çömçəquyruq qurbağanın balasıdır.

## Qida kimi
Bəzi çömçəquyruqlar Çində, Peruda və Hindistanda qida kimi istifadə olunur, məsələn *Oreolalax rhodostigmatus* yaxud *Telmatobius mayoloi* qurbağanın çömçəquyruqları.

## İstinadlar
Günahlar şəhəri 2: O qadına görə öldürməyə dəyər

***Günahlar şəhəri 2: O qadına görə öldürməyə dəyər*** () — 2014-cü il ABŞ istehsalı döyüş, cinayət, antologiya filmi. Rejissoru Robert Rodriges və Frenk Millerdir. Film 2005-ci ildə çəkilmiş "Günahlar şəhəri" filminin sikvelidir.

## Süjet
Film dörd hissədən ibarətdir: "O qadına görə öldürməyə dəyər", "Sadəcə başqa bir şənbə gecəsi", "Uzun dəhşətli gecə" və "Nensinin sonuncu rəqsi". Filmin əsas personajları: Nensi Kallahan (Cessika Alba), Marv (Mikki Rurk), Hartiqan (Brüs Uillis), Eva Lord (Yeva Qrin).

## Kastinq
Menyut rolunda 2012-ci ildə vəfat etmiş Maykl Klark Dunkanı Dennis Heysbert əvəz etdi.

## İstinadlar
Çarvadarlıq

**Çarvadarlıq** - yük daşınması. Əsasən qatır, at və dəvə vasitəsilə tacirlərin mallarının daşınması ilə məşğul olan peşə.

Buxarlı nəqliyyat vasitələrərinin geniş yayılmasından əvvəl Azərbaycanda və eləcə də Şərqin bir çox ölkələrində geniş yayılmış yük daşıması peşəsi. Çarvadar bu işlə məşğul olan adam.
Yeva Qrin

**Yeva Qael Qren** (d. 5 iyul 1980, Paris) — fransız aktrisası, model. "Kazino "Royal"" filmində Ceyms Bond sevgilisi rolunu oynamışdı.

İlk kinorolu 2003 il "Xəyalpərəstlər" filmində almışdı. Əvvəlcə sarışın olmuş Qrin on dörd yaşında boyanıb. Qrinə görə, "fikirləşdim ki, bu rəng dərimə daha uyğundur".

## Çəkildiyi filmləri
* 2003 — "Xəyalpərəstlər"
* 2004 — "Arsen Lüpen"
* 2005 — "Səmavi səltənət"
* 2006 — "Kazino "Royal"
* 2007 — "Qızıl kompas"
* 2009 — "Franklin"
* 2009 — "Çatlar"
* 2010 — "Bətn"
* 2011 — "Yerdə son sevgi"
* 2011 — "Kamelot"
* 2012 — "Tutqun kölgələr"
* 2013 — "Çovğundakı ağ quş"
* 2013 — "Kallas"
* 2014 — "300 spartalı: Bir imperiyanın yüksəlişi (film, 2014)"
* 2014 — "Günahlar şəhəri 2: O qadına görə öldürməyə dəyər"
* 2014 — "Xilas"
* 2014 — "Ucuz dəhşətlər"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bakı dəmiryol vağzalında terror aktı (1994)

**Bakı dəmiryol vağzalında terror aktı** — 1994-cü il fevralın 1-də Bakı dəmiryol vağzalında "Kislovodsk-Bakı" sərnişin qatarında törədilmişdir.

## Nəticəsi
Terror aktı nəticəsində 3 nəfər həlak olmuş, 20 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarəti almışdı. 

## İstinadlar
Qumral palıd

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki növü.

## Arealı
Yunanıstanda, Krit adasında, Krımda, Türkiyədə və keçmiş Yuqoslaviya ərazisində yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Təbiətdə hündürlüyü 30 m, diametri 60 sm-ə çatan uzunömürlü ağacdır. Qumral palıdı gürcü palıdından fərqləndirən əsas əlamətlərdən başlıcası onun yarpaqlarının alt tərəfində damarların ol-masıdır. Gürcü palıdının yarpaqları isə çılpaq olur. Qumral palıdın yar-paqlarında yan damarlar 5-7 ədəd, gürcü palıdında isə yan damarları bir qədər artıq olur. Qumral palıdın yarpaqları nazik, uzunsov və ensiz, tərs ovalvarı olduğu halda, gürcü palıdının yarpaqları isə tərs oval və ya uzunsov oval, üstdən parıldayan tünd-yaşıl rəngli olmaqla möhkəm dərivarıdır. 

Bitkinin zoğları boz sıx keçə tüklüdür və sonralar tədricən çıl¬paq-laşır. Yarpaqların uzunluğu 3-8 sm, eni 2-5 sm olub, ovalvarı uzunsovdur. Üst tərəfdən tünd-yaşıl, sıx, xırda keçəvarı tüklərlə, alt tərəfdən açıq-yaşıl, sıx, boz, uzun keçəvarı tüklərlə örtülmüşdür. Yarpaqların qaidəsi ürəkvarı və ya zəif pazvarıdır. Yarpağın uc hissəsində yerləşən dilimlər iti, yandakılar isə uzunsov, yuxarıya tərəf sıxılmış iti, bəzən küt, çox hallarda 1-2 dişli dalğavarı burulmuşdur.

Dilimlər arasındakı yarıqlar yarpaq ayasının yarısına qədər və ya bir qədər dərindir. Yarpaqların saplağı 0,5-1 sm uzunluqdadır, çanaqcığı ya-rımşar formalı olub, səthi boz keçə tükcüklüdür. Qozalar oturan olub, 3 sm uzunluqdadır. Çanaqcıqlar yarımşar formalı boz keçə tüklüdür. Pulcuqlar zəif, şişkin, tüklü olub, uzun sıx uclara malikdir. Mart-aprel ayında çiçəkləyir, oktyabr ayında toxumları yetişir.

## Azərbaycanda yayılması
Şərqi Böyük Qafqazda – Quba, Qusar, Şabran, İsmayıllı, Qəbələ, Goranboy, Xankəndi, Lənkəran, Lerik rayonlarının meşələrində dəniz səviyyəsindən 500–1000 m yüksəklikdə yayılmışdır. 

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir.DD.

## Bitdiyi yer
Orta dağ qurşağında meşələrdə rast gəlinir. 

## Təbii ehtiyatı
Təbii arealı çox geniş deyildir.

## Çoxalması
Təbiətdə toxum vasitəsilə çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiotik amillərin təsiridir.

## Becərilməsi
Botanika bağlarında mədəni halda becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə olunur.

## Еkоlоgiyаsı
İşıqsеvən mеzоfitdir.

## İstifаdəsi
Oduncаğı аğır, möhkəm, еlаstikdir. Döşəmə, qаpı, çərçivə, təkər, fаnеr, mеbеl, gəmi düzəldilməsində, körpü, yаşаyış binаlаrının tikintisində, intеryеrlərin bəzədilməsində istifаdə еdilir. Mеbеl istеhsаlındа çоx illər suyun аltındа qаlmış və qаrаlmış pаlıd gövdələri xüsusilə qiymətlidir. Bu mаtеriаlа su, tоrpаq, аtmоsfеr yаğıntılаrı, tеmpеrаtur dəyişkənliyi mənfi təsir göstərmir. 

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Quercus infectoria subsp. veneris

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.

## Arealı
Kipr, Ege adalarının şərqi, İran, İraq, Livan-Suriya, Fələstin, Cənubi Qafqaz və Türkiyədə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazın cənubunda, Naxçıvan MR (Babək, Ordubad rayonları), Zəngilan və Qubadlı rayonları ərazisində dəniz səviyyəsindən 500-1100 m yüksəklikdə bitir. Zəngilan rayonunda Bərquşatçayın dağ ətəklərində bu endemik Qafqaz növünün kiçik areallarına rast gəlinir. 

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. CR A1ab; B1bc (iii,iv). 

## Bitdiyi yer
Orta dağ qurşağının qarışıq meşələrində daha çox rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
Arealı çox da geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə 10-15 metr hündürlükdə olan ağacdır. Cavan yaşlarında zoğları yaşlımtıl rəngdə, tüklü olur, sonradan qırmızımtıl rəng alır. Yarpaqları böyük, uzunsov, tərsinə yumurtaşəkilli olub, üst tərəfdən açıq-yaşıl, tüksüz, bəzən sonradan tökülən məxməri tükləri vardır. Yarpağın kənarları tam və ya küt dişli, kiçik və qısa dilimli ola bilir. Yarpaq saplağı 0,3-2,5 sm uzunluğunda olur. Tumurcuq pulcuqları qırmızı rəngdədir. Meyvə saplağı qısa, 0,5-1,5 sm uzunluğunda olur. Meyvə çanaqcığı kürə şəklində olub, 2-3 sm boyundadır. Meyvənin üçdə bir hissəsi qədəhin içindədir. Dəniz səviyyəsindən 1000 m-ə qədər yüksəkliklərə qalxa bilir. May-iyun ayları arasına çiçəkləyir, oktyabr-noyabr aylarında toxumu yetişir 

## Çoxalması
Təbiətdə toxum vasitəsilə çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. 

## Becərilməsi
Mədəni şəraitdə becərilir. 

## Ekologiyası
Quraqlığa davamlı, torpağa az tələbkar bitkidir. İşıq və istisevən, duza, yanğına davamlıdır. Çoxlu növ müxtəlifliyi - formaları vardır.

## İstifadəsi
Dağ yamaclarının bərkidilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edimişdir.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Yeni yasaqlıqların yaradılması vacibdir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gültac Əlili

**Gültac Əlili** — Azərbaycan teatr və kino aktrisası, Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının aktrisası.

## Həyatı
Əlili Gültac Müzəffər qızı 1 iyul 1987-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. 2009-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatr aktyorluğu fakultəsini bitirib.

2007-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında artist vokalist solist vəzifəsində çalışır. İşlədiyi müddətdə O. Rəcəbov, A. Babayev"Seytanın yubileyi" Xəyalə, R. Mirişli, M. Haqverdiyev"Qısqanc ürəklər" Leyla, S. Ələsgərov, Ş. Qurbanov "Milyonçunun dilənçi oğlu" Qonşu qız, İ. Kalman " İdialı qaraçı" Zari, R. Mirişli, M. Haqverdiyev "Amerikalı kürəkən" Reyhan, O. Rəcəbov, A. Babayev "Əlin cibində olsun" Əsmər, S. Ələsgərov, İ. Məlikzadə "Kələkbazlar" Çiçək, F. Sücəddinov, T. Vəliyeva "Mən dəyərəm min cavana"Gülnaz, R. Hacıyev"Talelər qovuşanda" Nərgiz, Ə. Haqverdiyev "Kimdir müqəssir" Bahar, Nikolay Qoqolun "Evlənmə" Aqafa Tixonovna, Ü. Hacıbəyov "O olmasın bu olsun"Gülnaz R. Heydər O. Kazımi"Qızıl Toy" Aygün, Ə. Səmədli"Toya bir gün qalmış" Kiçik qız.

## Filmoqrafiya
# Sonuncu fəsil (teleserial, 2013)
# Gizlənpaç (film, 2016)
# Sən demə (film, 2020)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gültac Əlili — "999-cu gecə" tamaşasından mahnı
Bürcələr

**Bürcələr** — XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda mövcud olmuş kənd.

## Yaranması
1904-cü ildə Qarabulaq adlı xəzinə kəndinin 20 ailəsi yerli hökumət idarələrinin özbaşınalığına dözməyərək, öz yurdlarını tərk etmiş və Bürcələr dərəsi adlı əlçatmaz yerə köçmüşdü. Onlar burada, meşədə, Bürcələr kəndinin əsasını qoymuş, qonşu kəndlilərin sakinləri də bu kəndə köçüb gəlmişdilər.

Bürcələr camaatı yerli hakimiyyət orqanlarını tanımayaraq, vergiləri ödəməkdən imtina edir və tez-tez malikanələrinə, varlı kəndlilərin evlərinə hücum edirdilər. Onlara Dəli Aslan Həsən oğlu başçılıq edirdi. Çoxsaylı cəza ekspedisiyalarına baxmayaraq, bürcələrlilər təslim olmamış və silahlı mübarizəni bir neçə il davam etdirmişdilər.

## İstinadlar
Corc Stiqler

**Corc Stiqler** () () — amerikalı iqtisadçı. 1982-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Corc Stiqler ABŞ-nin Vaşinqton ştatının Sietl şəhərində anadan olub. Corc Stiqler ali təhsil almağa Vaşinqton Universitetində başlamış, sonra isə Şimal-Qərb Universitetində təhsilini davam etdirmişdir. 1939-cu ildə Çikaqo Universitetində Frenk Naytın elmi rəhbərliyində doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir.

Corc Stiqler İkinci Dünya müharibəsi illərində Kolumbiya Universitetində gizli atom bombası istehsalı layihəsi olan Manhetten layihəsi üçün riyazi və statistik tədqiqatlar aparmışdır. Sonra 1947–1958-ci illərdə Kolumbiya Universitetinin iqtisadiyyat bölməsində müəllim işləmişdir. Corc Stiqler Çikaqo məktəbinin klassik liberalizm və azad bazar prinsiplərini qəbul edib yaymış, bu məqsədlə qurulan və hələ də böyük nüfuzu olan *Mount Pelerin Cəmiyyəti*nin qurucu üzvü olmuşdur. Corc Stiqler 1991-ci ildə vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
Corc Stiqler *Tənzimləyici qəsb etmə nəzəriyyəsinin* qurucusu və təkmilləşdirəni olaraq məşhurlaşmışdır. Tənzimləyici qəsb etmə metodu çox diqqət çəkicidir. Bu yanaşmaya görə özəl sektor şirkətləri, maraqlanan qurumlar və digər siyasətə qarışan özəl qruplar dövlət və hökumətin tənzimləyici, istiqamətləndirici və məcbur edici güclərini öz mənfəətlərini qorumaq üçün qəsb edərək istifadə etməlidirlər. Bu nəzəriyyə iqtisadiyyatda Toplum seçimi sahəsində önəmli yer tutur. Bundan başqa Corc Stiqler iqtisadi təlimlər tarixi ilə bağlı tədqiqatlar aparmışdır. 1952-ci ildə yazdığı *Əmək bazarında informasiya* məqaləsi iş axtarmaq müddətində işsizlik anlayışını meydana gətirmişdir.

## Əsərləri
* 1938 — Sosial rifah və diferensial qiymətlər, İqtisadi siyasət jurnalı.
* 1939 — Qısa müddətdə istehsal və çatdırılma, İqtisadi siyasət jurnalı.
* 1940 — Duapoliya nəzəriyyəsi ilə bağlı qeydlər, İqtisadi siyasət jurnalı.
* 1941 — İstehsal və çatdırılma nəzəriyyəsi: formativ müddət.
* 1946 — İqtisadiyyatda minimum əmək haqqı qanunvericiliyi, Amerikan iqtisadi icmalı.
* 1946 — Qiymət nəzəriyyəsi.
* 1950 — İqtisadi problemlərlə bağlı beş mühazirə.
* 1965 — İqtisadiyyat tarixi essesi.
* 1969 — Sənaye təşkilatı.
* 1975 — Vətəndaş və dövlət: tənzimləmə haqqında esse.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Corc Stiqler haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Corc Stiqler haqqında faktlar
* Corc Stiqlerin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı təqdim olunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Qaramərğəm kəklikotu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Qafqazda geniş yayılmışdır

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 15–25 sm olan yarımkolcuqdur. Düz dayanan meyvəsiz zoğla-rı və daha cod, düz dayanan çiçək saplaqları çiçək qrupunun altında uzun, əyilmiş tükcüklərlə örtülmüşdür. Yarpaqları saplaqlı, saplaqların uzunluğu 15–25 mm, eni 4–8 mm, ellipsvari, kənarları tükcüklüdür. Aşağı gövdə yarpaqları uzun saplaqlarda yerləşir, yumurtavari və yan damarcıqları aydın görünür. Çiçək qrupu uzunsov, başcıqlı, çox vaxt şaxələnmişdir. Çiçək saplaqları uzun tükcüklüdür. Kasacığı zəngvari, uzunluğu təxminən 4 mm, uzun tükcüklüdür. Yuxarı dişcikləri neştərvari, kənarları tükcüklüdür. Çiçək tacı ağ borucuqlu və bükükdə bənövşəyi xallıdır. V–VI aylarında çiçəkləyir, iyul ayında meyvə verir. Təbiətdə əsasən toxum vasitəsilə çoxalır.

## Ekologiyası
Aşağı dağ zolağında quru, daşlıq yamaclarda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda arealı dardır. Kür düzənliyində rast gəlinir. Azərbaycanın nadir və relikt növüdür. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

## İstifadəsi
Yarpaqları dərman əhəmiyyətli, efir yağlı bitkidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Migri kəklikotu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir –VU C2a (i). Azərbaycanın nadir növüdür.

## Qısa morfoloji təsviri
Təbiətdə hündürlüyü 8–15 sm olan yarımkoldur. Bitki də budaqlanma güclüdür. Üzərində çiçək olan budaqları 5–12 sm ola bilir. Çiçəkaltlığı aşağıya doğru əyilmiş tüklərlə örtülüdür. Bitkinin yar-paqları saplaqlı olub uzunsov və ya yumurtavaridir. Yarpaqlar 0,6–1,3 sm uzunluğunda 0,3–0,7 sm enində ola bilir. Yarpağın üst hissəsi çılpaq olub kənarları bir qədər kirpiklidir və yan damarları görünür. Çiçək saplağı qısa tüklüdür. Bitkinin kasacığı 3–4 mm uzunluğundadır, çılpaqdır. Tacı ağımtıl və ya bənövşəyi ola bilir.

## Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə iyun-iyul, meyvə əmələgətirmə dövrü iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Kserofitdir. Orta və yuxarı dağ qurşağında quru daşlı-çınqıllı, qayalı yamaclarda və seyrək otlu friqana bitkiliyində rast gəlinir. Efiryağlı bitkidir.

## Yayılması
Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Culfa rayonu — Ərəfsə kəndinin ətrafı; Babək rayonu — Buzqov kəndinin ətrafı; Ordubad rayonu — Kotam, Kilit, Biləv və Nüsnüs kəndlərinin ətrafı; Şərur rayonu — Ardıc dağı ətrafı; Şahbuz rayonu — Biçənək kəndinin ətrafı).

## Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın təbii bərpası azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Əhali tərəfindən dərman bitkisi kimi toplanılması və iqlim.

## Mühafizə tədbirləri
Zəngəzur Milli Parkının ərazisində yayıldığı sahələr xüsusi nəzarət altına alınmalı və təbii populyasiyaları mühafizə olunmalıdır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Tədris Universiteti

**Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Tədris Universiteti** — Gürcüstanın Elm və Təhsil Nazirliyində və Təhsilin Keyfiyyətli İnkişafının Qiymətləndirilməsinin Milli Mərkəzində qeydiyyatdan keçmiş rəsmi tədris universiteti.

## Məzmun
Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Tədris Universiteti 2008-ci ildən fəaliyyət göstərir. Universitet Gürcüstanda fəaliyyət göstərən orta məktəblər üçün müəllim kadrları, eyni zamanda müxtəlif ixtisaslar üzrə mütəxəssislər hazırlayır.

Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Tədris Universiteti təhsil sahəsində gürcü və dünya mədəniyyəti dəyərlərinə, demokratiya və humanizm ideyalarına və ümumi ictimai önəm daşıyan dövlət tədris və təhsil siyasətinə xidmət edir. Universitetin əsas vəzifələrindən biri vətəndaş cəmiyyətində regional inteqrasiya və demokratik dövlət quruculuğunda gedən proseslərə kömək etmək, gürcü və Azərbaycan xalqlarının mehriban qonşuluğunun tarixi təcrübəsini dirçəltməkdir.

## Professor-müəllim heyəti
Universitetin rektoru, professor Novruz Bayramovdur.

Təhsil ocağında müsabiqədən keçmiş 60-dan çox professor və müəllim çalışır.

### Universitetin professorları
* Novruz Bayramov
* Konstantin Ramişvili
* Həsən Həsənli

## Fəxri doktorları
* Zəlimxan Yaqub — 2010.

## İstinadlar
Bakı Tacir Bankı

**Bakı Tacir Bankı** — Azərbaycanda açılmış ilk yerli səhmdar kommersiya bankı

## Tarixi
1914-cü il aprelin 15-də açılmışdır.

## Rəhbərlik
Onun idarə heyətinin sədri Musa Nağıyev, bank şurasının sədri isə Hacı Zeynalabdin Tağıyev idi.

## Yeri
Bank Hacı Zeynalabdin Tağıyevin sarayında yerləşirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*İlk Yerli bankımız banker.az
Bakı Kommersiya Məktəbi

**Bakı kommersiya məktəbi** — XX əsrin əvvəllərində Bakıda fəaliyyət göstərmiş təhsil müəssisəsi. Məktəbi yaratmaqda məqsəd müəyyən ixtisaslarda çatışmayan mütəxəssisləri hazırlamaq olub. 

## Tarixi
1901-ci ildə Bakıda Ticarət və Sənaye Nazirliyi tabeliyində fəaliyyətə başlamışdır. O, yerli sahibkarların səyi və maliyyə dəstəyi sayəsində açılmışdı. Onlardan təkcə 1906-cı ilə qədər bu məktəbin ilk fəxri qəyyumu olmuş Hacı Zeynalabdin Tağıyev 50000 manat ayırmışdı. Digər xeyriyyəçilər sırasında Şəmsi Əsədullayev, F. Vəzirov, A. Mantaşov, Nobel qardaşları da var idilər. Müqəddəs Bakirə Məryəmin kosteli ilə üzbəüz yerləşirdi.

## Məqsədi
Məktəb müəyyən peşələr üzrə çatışmayan mütəxəssislərin hazırlaması nəzərdə tutulmuşdu.

## Təhsil kursu
Burada təhsil kursu 8 sinifdən ibarət idi ki, onlardan son ikisi ixtisas kursu hesab olunurdu. Hazırlıq sinifləri rus dilini bilməyənlər üçün idi. Xüsusi fənlərdən ən çox diqqət kommersiya haqqı hesabına, mühasibata, əmtəəşünaslığa, siyasi iqtisada verilirdi. Xarici dillərdən fərqli olaraq, azərbaycanlıların ana dili musiqi fənni kimi mütləq fənn hesab olunmurdu.

## Tədris proqramı
Tədris proqramında ölkənin xüsusiyyətləri, Qafqazın coğrafiyası, tarixi və mədəniyyəti nəzərə alınmırdı.

Məktəbin qəyyumluq şurasına daxil olmuş Əlimərdan bəy Topçubaşov təhsil alan kontingentin milli və dini xüsusiyyətlərini nəzərə almağın zəruriliyi məsələsini irəli sürürdü. Rusiyanın Şərqlə ticarət əlaqələrinin genişlənəcəyini nəzərə alan Əlimərdan bəy Topçubaşov məktəbdə təhsil alanlara Şərq dillərini, həmçinin Qafqaz ölkələri ilə qonşu ölkələrin iqtisadi coğrafiyasını öyrənməyi lazım bilirdi.

Doğma dilin tədrisinə etinasızlıq nəticəsində onun qeyri-icbari fənn olması Ə. Ağayevin də etirazına səbəb olurdu.

## Müəllimləri
Məktəb Rusiya ali məktəblərini bitirmiş ixtisaslı müəllimlərlə komplektləşdirilmişdi.

Ştatdankənar işə götürülmüş Ə. Ağayev 1901–1909-cu illərdə və Nəriman Nərimanov 1906-cı ildə burada Azərbaycan dili və şəriət dərslərini aparırmışdılar.

## Məzunları
1915-ci ilədək məktəbi 191 mütəxəssis bitirmişdi. 1909-cu ildəki ilk məzunlardan Əbdülqasım Cəfərov və İskəndər Hacıyev təhsilini davam etdirmək hüququndan istifadə edərək, sonralar Rusiyada ali iqtisadi təhsil ala bilmişdilər.

## Şəkilləri

Bakı Kommersiya Məktəbinin binası (4).jpg
Bakı Kommersiya Məktəbinin binası (2).jpg
Bakı Kommersiya Məktəbinin binası (3).jpg
Bakı Kommersiya Məktəbinin binası (5).jpg
Bakı Kommersiya Məktəbinin binası (9).jpg
Bakı Kommersiya Məktəbinin binası (10).jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bakı Texniki Peşə Məktəbinin binası
Tat (zümrə)

**Tat**  Orta Şərqdə və qismən Mərkəzi Asiyada köçəri və yarımköçəri toplumlardan fərqli olaraq oturaq əhaliyə verilən ümumi ad. Daha çox rəiyyətə aid edilirdilər.

Ehtimal olunur ki tatar sözü də tat sözündən yaranıb. Moğol (monqol) tayfalarından olmayan və sonralar ümumi adla tatar adlandırılan tayfalar monqollara nisbətən tabe vəziyətdə idi. Batı xan Avropaya yürüşünü başlamazdan əvvəl tatarları tabe vəziyətdən çıxardı və monqollarla eyni sosial səviyyəyə qaldırdı. Batı xanın Qərbə yürüşündə tatarlar həlledici rol oynadılar. Bu halda tatlar (sonra tatarlar) sırf türk tayfalarına verilən ad idi.

Zümrə mənasında tat sözü xalq mənasında tat sözündən müəyyən qədər fərqlənir. Yuxarıda tatarların misalı buna sübutdur. Başqa bir sübut Azərbaycanda tat dilində danışan, amma tarixən oturaq olmayan dağlıların olmasıdır. Etnik baxımından onlar tatlara yaxın olsalar da, özlərini dağlı adlandırılar. Bu onların tarixən yarıköçəri həyat tərzi ilə bağlıdır.

Tatların xüsusiyətləri barədə Rusiya baş qərargahı polkovniki Kolyubakinin çox maraqlı qeydləri var:  ''Farslar, daha çox tat (tadəşk) kimi tanınaraq 3 mln.(60%) sayla bütün məmləkət böyu yayılıblar. İranın köklü əhalisi olan perslərin və midiyalıların ərəblərlə, kürdlərlə və türk-tatarlarla qarışmasından əmələ gəliblər. Farsların ən təmiz tipi Farsda, Yəzddə, Kirmanda, midiyalıların isə Mazandaranda və Gilanda qorunub -saxlanıb. Bu hissələrdə eləcə də İranın cənub hissəsində bunlar həm şəhər həm də kənd əhalisini təşkil edir, bütün qalan yerlərdə əsasən şəhər əhalisini. Aralarında köçəri olanı yoxdur. Təbii fars ari irqinin xüsusiyətlərini qoruyub hündürboy, düz quruluş, dözümlü, az qida ilə kifayətlənən, sakit xasiyətli, zəhmətkeş (xüsusən kəndli) və çevik ağıllı. Onlarda sənayəyə meyil var, amma onların ən sevimli məşğuliyəti ticarətdir. Ticarətdə onlar hazırcavab, tədbirlidirlər, amma dürüstlüklə seçilmirlər. Oturaq türk, illah ki köçəri, farsdan daha səmimi və dürüstdür.
## Həmçin bax
*Tat
*Sartlar
*Elat
## İstinadlar
Fedçenko kəklikotu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Azərbaycanın nadir bitkisidir. CR B1ab(i,ii,iii,iv,v).

## Arealı
Kiçik Qafqazın mərkəzində geniş yayılmışdır. Azərbaycanda arealı dardır. Azərbaycan daxilində Kiçik Qafqazda bitir. Yuхarı dağ zоlaqlarında, daşlıq yamaclarda rast gəlinir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Qısa, sürünən zoğları olan, çox alçaq yarımkolcuq-dur. Çiçək saplaqlı budaqları nazik, hündürlüyü 3-7 sm, sıx və çox qısa tükcüklüdür. Yarpaqları saplaqlarda, qalıntəhər, təxminən eyni ölçülü, yumurtavari, uzunluğu 4-5 mm, eni 2,5-3 mm, çılpaq, sıx nöqtəli-vəzicikli, kənarları uzun tükcüklüdür; yan damarcıqları iki cüt, qalındır. Çiçək qrupu başcıqlıdır. Çiçək saplaqları qısa tükcüklüdür. Kasacığın uzunluğu 3,5-4 mm, zəngvari, üstü çılpaqdır; yuxarı dişcikləri çox qısa, üçküncdür. Çiçək tacı ağ, üstdən tükcüklü və sıx, nöqtəli-vəziciklidir. İyun-iyul  aylarında çiçəkləyir, iyul-avqust aylarında meyvə verir. Təbiətdə əsasən toxum vasitəsi ilə çoxalır.

## İstifаdəsi
Efir yağlı, fitonsid xüsusiyyətə malik bitkidir. Yarpaqlarında yeyinti sənayesində ədviyyat kimi istifadə edilir.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş mühafizə tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zaqafqaziya kəklikotu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Azərbaycanın nadir bitkisidir. CR B1ab (i,ii,iii).

## Arealı
Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda Kiçik Qafqazda bitir və arealı dardır. Orta və yuxarı dağ zolaqlarında quru yamaclarda rast gəlinir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Sürünən meyvəsiz zoğları olan yarımkolcuqdur. Çiçək saplaqlı budaqlarının hündürlüyü 10-30 sm, bəzən budaqlı, sıx tükcüklüdür. Yarpaqları saplaqlarda, təxminən hamısı eyni, çox nazik, az bilinən nöqtəli vəzicikli, yumurtavari-uzunsovdan enli-yumurtavariyədək, uzunluğu 7–15 mm, eni 3–10 mm, alt tərəfi damarcıqlarda tükcüklü, yan damarcıqları 2-3 cütdür. Çiçək qrupu başcıqlı və ya uzunsovdur. Çiçək saplaqları uzun, tükcüklüdür. Kasacığın uzunluğu təxminən 5 mm olub alt tərəfi tükcüklüdür. Kasacığın yuxarı hissəsində olan dişciklər ensiz-lansetvari olub, kənarları tükcüklüdür. Çiçək tacı qırmızı, tükcüklüdür. VI-VII aylar arasında çiçəkləyir, VIII ayda meyvə verir.

## Çoxalması
Təbiətdə əsasən toxum vasitəsilə çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş mühafizə tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
XAMPP

**XAMPP** (Extended Apache/MySQL/PHP/Perl) — azad və açıq mənbəli Web server proqram təminatı.

Xampp server ile kompüterə PHP, MySQL, Perl, Apache, FaylZilla və MercuryMail kimi sistemlər quraraq hazır web server yaradılır. XAMPP serverdə phpMyAdmin də qurulu gəlir.

## Etimologiya
XAMPP sözündəki
* X (kross kimi tələffuz edlir və cross platform mənasına gəlir)
*Apache
*MySQL
*PHP
*Perl

## Komponentləri
XAMPP 1.8.3-4 Windows üçün:
*Apache 2.4.9
*MySQL 5.6.16
*PHP 5.5.11
*phpMyAdmin 4.1.12
*FileZilla FTP Server 0.9.41
*Tomcat 7.0.42 (with mod_proxy_ajp as connector)
*Strawberry Perl 5.16.3.1 Portable
*XAMPP Control Panel 3.2.1 (from hackattack142)

XAMPP 1.8.3-4 Linux üçün:
*Apache 2.4.9
*MySQL 5.6.16
*PHP 5.5.11
*phpMyAdmin 4.1.12
*OpenSSL 1.0.1g

## İstinadlar

## Həmçinin Bax
*Apache
*MySQL
*PHP
*Perl
*phpMyAdmin

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifəsi
Nensi Storas

**Anna Selina Storas** (; ; 27.10.1765, Böyük Britaniya, London) — italyan əsilli İngiltərə opera müğənnisi, soprano ifaçı.

## Həyatı
Nensi Storas Londonda işləyən italyan musiqiçisinin ailəsində dünyaya gəlmişdir. Gənc yaşlarından oxumağı öyrənən Nensi Storas hələ 8 yaşında ikən konsert vermişdir. 1778- ci ildə İtaliyada, 1780- ci ildən isə Florensiya, Milan Venesiya opera səhnələrində çıxışlar etmişdir. 1783- cü ildə irland tenor Maykl Kelli  və italyan bariton Fraçesko Benuççi ilə birlikdə Vena operasına dəvət alaraq 4 il avstriya opera səhnəsini bölüşür. Fiqaronun toyu operasında Süzan rolunun ilk ifaçısı olmuşdur.

1785- ci ildə hamiləliklə əlaqədar bir müddə səsini itirmiş olur. 1787 ci ildə Nensi Soras qardaşı Stivenlə birlikdə Londona dönür. 1797 —1801- ci illərdə Nensi sevgilisi tenor Con Brem ilə birlikdə Avropa turnesinə çıxır. Səfər zamanı hər ikisi Fransada həbs edilir, sonra isə Nabolenun qarşısında çıxış etmələri üçün Parisə gətirilir.  Bundan sonra səyahətlərini Florensiya, Milan, Neapol və Venada davam etdirirlər. 1808- ci ildə Nensi Storas səhnə həyatını bitirmiş olur.

## İstinadlar
APA TV

**APA TV** — APA Group şirkətinin tabeliyində fəaliyyət göstərən internet televiziyası.

## Tarixçə
Televiziya 2012-ci ilin oktyabr ayının 31-də qeydiyyatdan keçib, 29 may 2013-cü ildən onlayn yayımlanır.  APA TV-də ictimai–siyasi, maarifləndirici, sosial, dini, elmi, iqtisadi verilişlər təqdim olunur. Televiziya hər gün saat 10:00-dan 00:00-a qədər efir yayımını həyata keçirir. Sosial platformalarda isə 24 saat fəaliyyət göstərir. Kanalın Azərbaycanın bölgələrində və ölkə hüdudlarından kənarda müxbir postları fəaliyyət göstərir.

**Rəhbərlik**

**Direktor**: Orxan Məmmədli

## Proqramlar:
* APA TV Xəbər
*Sosium (aparıcı: Sevinc Vaqifqızı)
* Hadisədən sonra (aparıcılar: Orxan Məmmədli və Şamil Paşayev)
* Yerində (aparıcılar: İqrar Eyvazov, Fatma Zahidqızı, Sevinc Vaqifqızı, Aytən Sakitqızı və s.)
* Müharibə gündəliyi (aparıcı: Orxan Məmmədli)
* İşində pərgar
* Reportaj
* Günün məzənnələri
* Hava haqqında
* Sözsüz
* Sözüm var
* Dır-dır

## Xarici keçidlər
* APA TV | Facebook
* APA TV | YouTube
* APA TV |  Twitter
* APA TV | Instagram
* APA TV | Canlı
* APA Group | Android

## İstinadlar
Ambruaz Tomas

**Şarl Luis Ambruaz Tomas** (; 5 avqust 1811, Meç — 12 fevral 1896, Paris) —  fransız opera bəstəkarı, Fransa İnstitunun üzvü, 25 il Paris konservatoriyasının direktoru. 
Uşaqikən Tomas əla musiqi qabiliyyətinə malik olmuşdur. Atasının rəhbərliyo altında məşhurlaşır. Paris konservatoriyasında Durlenin (harmoniya), Leskürün (kompazisiya nəzəriyyəsi), Kalkbrennerin (fortopiano) tələbəsi olmuşdur. Daha sonra 3 il İtaliyada yaşadıqdan sonra 1866 cı ildə ilk Minyon və sonra 1868 ci ildə Hamlet operalarını yazır. Hər iki opera bütün məşhur opera səhnələrini dolaşmış olur. Daha sonra Qaraçı, Betti və Tufan, Raymon kimi operalarını yazır. 1852 ci ildən Paris konservatoriyasında dərs demiş 1871 ci ildən isə ona rəhbərlik etmişdir. Bəstəkar Jül Massne onun parlaq tələbələrindəndir.

## Xarici keçidlər
Riçard Stoun

**Riçard Stoun** () (30 avqust 1913 - 6 dekabr 1991) — ingilis iqtisadçı. 1984-cü ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı və fəaliyyəti
Riçard Stoun Kembric Universitetinin Qonville və Kayus kollecində oxumuş və 1936-cı ildə məzun olmuşdu. Sonra İkinci Dünya müharibəsi başlayana qədər Londonda tanınmış Lloyds sığorta şirkətində sığorta brokeri olaraq fəaliyyət göstərmişdi. Müharibə dövründə dövlət məmuru kimi statistik və iqtisadçı olaraq işləmişdi. Bu müddət ərzində tanınmış iqtisadçı Ceyms Midlə birlikdə ikili yazılışlı mühasibat hesabına əsaslanan rəsmi Milli gəlir və xərcləmə statistikasını təkmilləşdirib 1941-ci ildə nəşr etdirdilər. Riçard Stoun müharibədən sonra 1945-1955-ci illərdə Kembric Universitetində Tətbiqi iqtisadiyyat bölməsini qurdu və bu bölmənin direktoru olaraq işlədi. Eyni zamanda həmin universitetdə maliyyə və mühasibat professoru olaraq işləmiş və 1980-ci ildən sonra təqaüdə fəxri professor olaraq çıxdıqdan sonra da akademik fəaliyyətinə davam etdi.

Riçard Stoun 1984-cü ildə iqtisadi fəaliyyətlərin qeydiyyatını izləmək üçün iqtisadi və sosial mühasibat sistemini təkmilləşdirdiyi üçün İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdü. Riçard Stoun bəzən milli gəlir mühasibat sisteminin atası hesab olunur. Bundan başqa Riçard Stoun istehlakçı tələb statistikasını, riyazi tələb modelləri, iqtisadi böyümə və giriş-çıxış modelləri ilə bağlı çox önəmli nəzəri tədqiqatlar aparmış, kitablar və məqalələr yazmışdır.

## Əsərləri
* 1944 - Milli gəlir və xərclər.
* 1954 - İstehlakçıların qiymətləndirilməsi: Birləşmiş Krallıqda xərclər və davranış, (1920-1938). (Ceyms Midlə birlikdə)
* 1966 - Sosial elmlərdə riyaziyyat və başqa esselər. 
* 1970 - İqtisadiyyatın riyazi modelləri və başqa esselər.
* 1971 - Demoqrafik mühasibat uçotu və model qurma.
* 1975 - Müşahidələrin tənzimlənməsinə birbaşa və dolayı maneələr.
* 1980 - Stasionarlığa meylli sadə böyümə prosesi.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Riçard Stoun haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Riçard Stoun haqqında faktlar
* Riçard Stounun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Aşıq Əli Tapdıqoğlu

**Aşıq Əli Tapdıqoğlu** (*Əli Tapdıq oğlu Quliyev*; ) — Azərbaycan aşığı

## Həyatı
Ustadı Aşıq Xanmusadan 5 il dərs almışdır.

2000–2001-ci illərdə İraqda keçirilən Babilistan beynəlxalq festivallarına qatılmış, həmin festivalda "Azərbaycan" mahnısını ifa etmişdir.

2005-ci ildə "Lider" TV-də respublika aşıqlarının "Ozan" müsabiqəsinə dəvət edilmiş, 6 ay davam edən həmin müsabiqədə sazda çaldığı aşıq havaları və eləcə də ifa etdiyim mahnı və muğamlarla məşhurlaşmışdır. Həmin müsabiqədə Şirvan aşıq məktəbini layiqincə təmsil edərək qalib yerlərdən birini tutmuşdur.

2005-ci ildə Türkiyədə beynəlxalq festivala dəvət almış və qalib kimi Azərbaycana qayıtmışdır.

2009-cu ildə Fransada keçirilən beynəlxalq festivalın təmsilçisinə çevrilərək aşıq sənətini layiqincə təmsil edə bilmişdir. 2011-ci ildə Belarusiyanın Babulski şəhərində keçirilən festivalda da iştirak edib.

"Lider" TV-də yayımlanan "Maşın" realiti-şousunun iştirakçılarından biri olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# Qələndər Xaçınçaylı, Aşıq Əli: "Azərbaycanda haqq aşığı yoxdur" (Aşıq Əli Tapdıqoğlu ilə müsahibə), "Həftə içi" qəzeti. - 2013. - 26 aprel. - Səh.8.

## Xarici keçidlər
* Gözəlləmə Aşıq Mahnısı. İfa edir: Aşıq Əli Tapdıqoğlu — YouTube saytı
Superheroes (The Script song)

**Superheroes** — The Script rok qrupunun No Sound Without Silence albomuna daxil olan çıxış mahnısıdır. Mahnının klipi 4 Avqust 2014 tarixində yayımlanmışdır.

## İstinadlar
Franko Modilyani

**Franko Modilyani** (; ) — italyan əsilli, amma 1946-cı ildən ABŞ vətəndaşlığına keçmiş iqtisadçı. 1985-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Franko Modilyani İtaliyanın Roma şəhərində anadan olub. Sapienza Universitetindən məzun olaraq iqtisadiyyat diplomu almışdı. 1939-cu ildə faşizm əleyhdarı düşüncələri və yəhudi əsilli olduğuna görə İtaliyadan ABŞ-yə köçmüşdü. 1942-1944-cü illərdə ABŞ-nin Nyu York şəhərində Kolumbiya Universitetində və Berd Kollecində iqtisadiyyat və statistika dərsləri keçmişdi. 1944-cü ildə Nyu Yorkda yerləşən Sosial Tədqiqatlar üzrə Yeni Məktəbdə () Ceykob Marşakın elmi rəhbərliyi ilə doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdi. 1946-cı ildə ABŞ vətəndaşlığını qəbul etmişdi. 1948-ci ildə İllinoys Universitetinə iqtisadiyyat professoru kimi təyinat almışdı. 1950-1960-cı illərin əvvəllərinə qədər ABŞ-də Karnegi Mellon Universitetinin Sənaye Müəssisəsi Məzunları Məktəbində professor olaraq işləmişdi. Franko Modilyani 1962-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutuna professor kimi təyinat almış və ömrünün sonuna qədər orada dərs keçmişdi. 1985-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdü.

Franko Modilyani 25 sentyabr 2003-cü ildə ABŞ-nin Massaçusets ştatının Kembric şəhərində 85 yaşında olarkən vəfat etmişdi.

## Fəaliyyəti
Franko Modilyani iqtisadiyyata iki yeni töhfəsi ilə məşhurlaşmışdı:
* İqtisadiyyatın ümumi qənaət həcmini açıqlamaqla bağlı həyat dövrləri hipotezini meydana gətirmişdi. Bu hipotezə görə bir iqtisadiyyatda fərdlər həyatları boyunca stasionar-balanslı istehlak səviyyəsini qorumaq məqsədi güdürlər. Buna görə də fərdlər iş həyatına başladığı zaman borclanıb heç qənaət etməməkdə, iş həyatlarını təkmilləşdirdikcə qənaət edib köhnə borclarını ödəyib təqaüdə çıxdığı zamanda gəlirləri olmadığı vaxtdakı istehlaklarını qarşılamaq üçün qənaət edib kapital yaratmaqda və təqaüd vaxtlarında isə əvvəlki qənaətlərindən istifadə etməkdədirlər. 
* Başqa bir ABŞ iqtisadçısı Merton-Millerlə birlikdə şirkət maliyyəsi haqqında Modilyani-Miller teoremini meydana gətirmişdi. Bu teoremə görə müəyyən xüsusi və realistik bir sıra ehtimallar baş verərsə, bir firmanın istehsalını maliyyələşdirməsi üçün səhm sənədlərinin satışı metodunu istifadə etməsi ilə əmtəəni bazardan borc alma metodu ilə maliyyə mənbəyi tapmağı arasında firmanın dəyərinə təsirləri baxımından heç bir fərq yoxdur.

## Əsərləri
* 1980 - Franko Modilyaninin toplanmış yazıları. (Endryu B.Abel və Simon Consonla birlikdə). ISBN 0-262-13150-1.
* 1996 - Kapital bazarı: İnstitutlar və alətləri. (Fabozzi və J.Frenklə birlikdə). ISBN 0-13-300187-3
* 1998 - Maliyyə bazarları və İnstitutların fondları. (Fabozzi, Mikhail G.Ferri və J.Frenklə birlikdə). ISBN 0-13-686056-7. 
* 2001 - Bir iqtisadçının sərgüzəştləri. ISBN 1-58799-007-5.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Franko Modilyani haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Franko Modilyani haqqında faktlar
* Franko Modilyaninin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
Akita

* Akita (şəhər) — Yaponiyada yerləşən şəhər.
* Akita (it) — Yapon işçi it növü.
* Akita prefekturası — Yaponiyada yerləşən prefektura.
Soyuq ov

**Soyuq ov** () — Norveç istehsalı olan və rejissor Roar Uthauq tərəfindən çəkilmiş qorxu və triller filmi. 2006-cı ildə premyerası baş tutmuş bu film müasir Norveç qorxu filmləri arasında ən yaxşılarından hesab olunur. Film eləcə də bir sıra ölkələrdə də nümayiş etdirilib.

## Məzmun
Beş norveçli gənc pasxa tətilini keçirtmək məqsədilə ölkənin şimalındakı dağlara üz tuturlar. Həm tətil həm də xizək sürməyi planlaşdıran gənclərin bu istəyi dostlarından birinin ayağının qırılması ilə yarımçıq qalır. Maşınlarında da uzaq düşən bu gənclər sığınacaq axtarmağa başlayırlar və tərk edilmiş köhnə bir otel tapırlar. Əvvəlcə hər şey qaydasında görünür. Hətta əylənməyə də başlayan gənclər sonradan başlarına gələcəklərdən xəbərsizdirlər. 
Oteldə bilmədikləri bir adam onları bir-bir pldürməyə başladığında artıq vəziyyət dəyişir. İndi gənclər sağ qalmaq mübarizəsi verməlidirlər.

## Rollarda
* İnqrid Borso Berday / Yannike
* Rolf Kristian Larsen / Morten Tobias
* Viktoria Uinq / İnqun
* Tomas Alf Larsen / Erik
* Endre Martin Midtstiqen / Mikail
* Run Melbi / Dağda yaşayan adam
* Erik Skceqqedal / Dağda yaşayan adamın uşaqlığı
* Toni Lande / Anası
* Hallvard Holmen / Atası

## İstehsalı
Filmin çəkilişləri Norveçin şimalında yerləşən *Jotunheimen (Nəhənglərin Evi)* dağlarında baş tutub. Helikopterlər 20 tonluq avadanlıqla -25 dərəcə olan dağların başı ilə uçaraq çəkilişləri aparıblar. Filmin çəkilişləri 2 il çəkdi və əlavə olaraq xüsusi effektlər üçün isə 9 ay vaxt sərf edildi.

## Qəbulu
Film 2007-ci ildə Trondheimdə beynəlxalq Kosmorama Film festivalında Martin Sundland və Maqne Laynqer *Ən yaxşı prodüser* mükafatlarını qazandılar. kristian Çanninq isə *Ən yaxşı bəstəkar* mükafatını aldı. 2007-ci ildə  Grossmann film and wine festival mərasimində film,  "Vicious Cat Award" mükafatına layiq görüldü.

## Davamı
Filmin 2-ci hissəsi olan Soyuq ov 2: Dirilmə rejissor Mats Stenberg tərəfindən lentə alındı və 2008-ci ildə yayımlandı. Soyuq ov 3 isə 2010-cu ildə nümayiş etdirildi.

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi saytı
* 
* Filmi izlə  
## İstinadlar