open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ali Botuş qoruğu

**Ali Botuş** () — Bolqarıstanın cənubunda, Yunanıstanla olan sərhəddə yerləşən qoruq. Qoruq çox da böyük olmayan Slavyanka dağ silsiləsindədir. Ali Botuş qoruğu silsilənin şimal yamacında olub bütünlüklə Bolqarıstan ərazisinə aiddir. Qoruq Blaqoyevqrad vilayətinin Sandanski və Hadjidimovo icmalarının ərazisindədir. Qoruq 1951-ci ildə Balkan yarımadası üçün endemik olan Heldreyx şamı meşələrini qorumaq məqsədi ilə yaradılmışdır. Sonrakı dövrlərdə qoruq ərazisi bir neçə dəfə genişləndirilmiş və sahəsi 1638 hektara çatdırılmışdır (16,38 km²). 1977-ci ildən Ali Botuş UNESCO-nun qorunan obyektlər siyahısına daxil edilmişdir.

## Ümumi məlumat
Qoruq Slavyanka dağ silsiləsinin şimal yamaclarında, 1140-2212 metr yüksəklikdədir. Pirin dağ silsiləsindən Paril yəhəri ilə ayrılmışdır. Dağlar əsasən paleozoyun metamorfik süxurlarından təşkil olunub. Qranit nüvəli əhəngdaşı və mərmər mənşəli süxurlar üstünlük təşkil edir. Ali Botuşun ərazisi müxtəlif geomorfoloji formalardan və bir sıra kiçik silsilələrdən ibarətdir.

Qoruq kontinental Aralıq dənizi iqlimi zonasına düşür və yüksəkliklərdə də dağ iqlimi üstünlük təşkil edir. Aralıq dənizi iqlimi payız-qış maksimumu və yaz minimumu olan yağıntı rejimini təyin edir. Qış aylarının orta temperaturu ölkənin qalan hissəsindəki eyni hündürlükdəki orta temperaturdan xeyli yüksəkdir. Qış aylarında fön külüəkləri böyük təsirə malik olur. Bölgənin aşağı hissələri üçün orta illik temperatur 14 ° C, yüksək zonalar üçün isə təxminən 6 ° C-dir.

Ali Botuş sərhəd bölgəsi olduğundan çox təcrid olunmuş və bu səbəbli toxunulmamış zəngin floraya sahibdir. Biosfer qoruğunun ərazisində 1500-dən çox ali bitki növü mövcuddur. Fauna baxımdanda qoruq ərazisi çox zəngindir. Məməlilərin bir çox növləri üstünlük təşkil edir: qonur ayı, canavar, maral, çöl donuzu, boz dovşan, tülkü, porsuq  və çaqqal.

## İstinadlar
Laknau Paktı

**Laknau Paktı** — Hindistan Milli Konqresi ilə Pakistan Müsəlman Liqası arasında, 1916-cı ilin oktyabrında Lakhnauda keçirilmiş hər iki tərəfin sonrakı birgə iclasında əldə edilən bir razılaşma idi. Pakt vasitəsilə iki tərəf əyalət qanunverici orqanlarında dini azlıqların təmsil olunmasına icazə verməyə razılıq verdilər. Müsəlman Liqası liderləri Hindistan muxtariyyətini tələb edən Konqres hərəkatına qoşulmağa razı oldular. Alimlər bunu hind siyasətində əlaqəli bir təcrübənin nümunəsi kimi göstərirlər. Razılaşma hazırlayarkən Mahajan Konqresə rəhbərlik etdi, Fəzlul Haq (1916-cı ildə həm Konqresdə, həm də Müsəlman Liqasında iştirak etmiş) və Mahatma Qandi də bu tədbirdə iştirak etdilər.
## Haqqında
İngilislər hindlilərin məmnuniyyətini təmin etmək üçün hinduların böyük təzyiqləri altında İcraiyyə Şurası üzvlərinin ən azı yarısının seçilmələrinə və Qanunverici Şuranın çoxluğuna sahib olmasına səbəb olacaq bir sıra təkliflərə baxacaqlarını elan etdilər. Həm Konqres, həm də Müsəlman Liqası bunları dəstəklədi. Hər iki partiya başa düşdülər ki, gələcək güzəştlər üçün daha böyük əməkdaşlıq tələb olunur. 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
İqbal günü (Pakistan)

**İqbal günü**—9 Noyabrda Məhəmməd İqbalın doğum günüdür. Gün, 2018-ci ildən indiyədək Pakistanın bütün əyalətlərində və federal inzibati bölgələrində dövlət tətili olur. Şair və filosof olan İqbal Pakistan Hərəkatı üçün böyük bir ilham idi.
## Tarixi
İqbal günü "Şərqin Şairi" olan Əllama Məhəmməd İqbalın xatirəsi olaraq hər il 9 noyabrda bütün əyalətlərdə təşkil olunur və qeyd olunur.  İqbal 9 noyabr 1877-ci ildə Britaniya Hindistanının (indi Pakistan) Pəncab əyalətinin daxilindəki Sialkotda anadan olmuşdur. 21 aprel 1938-ci ildə Britaniya Hindistanının Pəncab, Lahor şəhərində vəfat etdi. Pakistan hökuməti onu rəsmi olaraq xalq şairi elan etmişdir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Müdafiə günü (Pakistan)

**Müdafiə günü**—Pakistan əsgərlərinin sərhədlərini qorumaq üçün verdiyi qurbanların xatirəsini yad etmək üçün Pakistanda milli gün kimi qeyd olunur.  6 Sentyabr tarixi, 1965-ci ildə Hindistan qoşunlarının Pakistanın Pəncab bölgəsinə hücumu üçün beynəlxalq sərhədi keçərək Pakistanın Cammunu hədəf alan Böyük Slam Əməliyyatına başlaması günüdür.  Pakistan povesti, Hindistanın kiçik ölçülü və daha az silahlanmasına baxmayaraq təkzib etdiyi Hindistanın gözlənilməz bir sürpriz hücumu olduğunu söyləyir.  Povest Pakistan şərhçiləri tərəfindən saxta tarixi təmsil edən kimi tənqid edilmişdir. 
## 1965-ci il müharibəsinin konteksti
1965-ci ildə Hind-Pakistan müharibəsi Pakistanın əhalini üsyana cəlb etmək və Hindistan ordusunun yerdəyişməsi məqsədi ilə Kəşmir Vadisinə 7000-8000 xüsusi hazırlanmış mücahid dəstəsini göndərməklə başladı.  İkinci mərhələdə 1 Sentyabr, Cammu Bölməsindəki Axnur körpüsünə doğru Əməliyyat Böyük Slam adı verilən bir tank hücumu etdi. "Qısa və sürətli, fasitlə müşayiət olunan bir əməliyyat" olması nəzərdə tutulurdu. Alim Şüja Nəvazın dediyinə görə, Pakistan generalı Hindistanın Kəşmir Vadisi ilə əlaqəsini kəsmək üçün Axnur körpüsünü ələ keçirmək və Cammuya doğru üzmək niyyətində idi.  Pakistanlılar Hindistanın Baş nazirinin Hindistanın Kəşmirə hücum ediləcəyi təqdirdə Pakistanı qisas alacağı ilə bağlı xəbərdarlığını qulaqardına vurmuşdular. 

Sentyabrın 6-da "əvvəlcədən elan edilmiş strategiyaya"  riposte görə,  Hindistan Ordusu Lahor yaxınlığındakı Böyük magistral Yolunu kəsmək məqsədi ilə Pəncabdakı beynəlxalq sərhədi keçdi. Hücum Pakistan komandirləri üçün sürpriz oldu.  Hava marşalı Nur Xanın sözlərinə görə, Ordu generalı Musa Xan müharibənin ikinci günündə prezidentə Ordunun silah-sursat tükəndiyini söylədi. Döyüşdə Ordunun ağır itki verdiyi bildirilir.  23 sentyabrda Pakistan BMT tərəfindən təsdiq edilmiş atəşkəs qəbul etdi.
## İstinadlar

## Qeydlər

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Azad Kəşmir günü

**Azad Kəşmir günü** və ya **Kəşmir günü** ()—Pakistanda milli bayramdır və hər il 5 fevralda Kəşmir separatçıları tərəfindən də qeyd olunur. Pakistanın Hindistan tərəfindən idarə olunan Kəşmir xalqı ilə dəstəyini və birliyini, separatçıların Hindistandan ayrılmasını və qarşıdurmada ölən Kəşmirlilərə ehtiram göstərmələrini təqdir edir.  Həmrəylik mitinqləri Pakistanın idarə etdiyi Azad Kəşmirdə və Mirpuri diasporunun bəzi üzvləri tərəfindən keçirilir.

Kəşmir günü ilk dəfə 1990-cı ildə Pakistandakı Cəmiyyət-i İslami partiyasından Qazi Hüseyni Əhməd tərəfindən irəli sürülmüşdür.   1991-ci ildə Pakistanın o zamankı baş naziri Nəvaz Şərif "Kəşmir Həmrəylik Günü tətili" çağırışı etdi.  Şərif əvvəlki il Camaatın köməyi ilə hakimiyyətə gəlmişdi. 1991-ci il hadisəsi yenə də Camaat işi idi.  Hazırkı Kəşmir Həmrəylik Günü Pakistanın Kəşmir və Şimal Sahələri Naziri tərəfindən 2004-cü ildə başlamışdır. 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
İqnatsi Yan Paderevski

**İgnacy Jan Paderewski** () — Polşalı pianoçu, bəstəkar, diplomat, siyasətçi və keçmiş Polşa Baş Naziri.

Polşanın ən məşhur pianoçu və bəstəkarlarından biri olub. 16 yanvar 1919 – 10 dekabr 1919 tarixləri arasında Polşanın Baş naziri və Xarici İşlər Naziri vəzifələrini icra edib. (18 noyabr 1860 – 29 iyun 1941), Polşalı pianoçu, bəstəkar, diplomat, siyasətçi və keçmiş Polşa Baş Naziri.

## Həyatı
1860-cı ildə Polşanın (bugünkü Ukrayna) Podolya bölgəsindəki Kurylowka kəndində anadan olmuşdur. Doğulduqdan bir neçə ay sonra anası vəfat edir. 3 yaşında olanda atası 1863-cü ildə Yanvar qiyamında iştirak etdiyi üçün təxminən bir il həbs edilir. Yaşadığı mühit, millətçilik hissini kiçik yaşlarda inkişaf etdirməyə imkan verdi.

12 yaşında Varşava Konservatoriyasında musiqi təhsilinə başlamışdır. 1878-ci ildə məzun olduqdan sonra eyni məktəbdə fortepianodan dərs deyib.

## Siyasi karyerası
1910-cu illərin əvvəllərindən etibarən Paderewski Polşanın müstəqillik ideyasını dəstəkləyərək siyasi həyatında iştirak etməyə başladı. 1913-cü ildə ABŞ-də məskunlaşdı, ancaq Birinci Dünya müharibəsi başlayanda Avropaya döndü və Parisdə Polşanın Milli Komitəsinin üzvlərindən birinə seçildi. O, digər şəhərlərdə, o cümlədən London Yardım Fondunda oxşar siyasi və ictimai təşkilatların yaradılmasında iştirak etmişdir. Parlaq xarizma, Paderevskinin ABŞ prezidenti Vudro Vilson hədəflərdən birini Polşanın müstəqilliyini elan etməsinə inandırmasına imkan verdi, lakin dəstəyə ehtiyac olmadı, çünki müharibənin sonunda Polşanı öz aralarında bölən üç güc parçalandı, vı Polşa müstəqillik qazandı. Bu dövrdə Paderevski, Antanta və yeni dövlət başçısı Jozef Pilsudski tərəfindən dəstəklənən "sürgündə olan Polşa hökuməti" arasında vasitəçi olmalı idi və 1919-cu ilin yanvarında o baş nazir təyin edildi. Bu vəzifədə bir ildən az müddətində dəvam etdi, buna baxmayaraq Paris Sülh Konfransında iştirak edə bildi.

Bundan sonra Paderevskinin siyasi karyerası nisbətən qısamüddətli oldu: müqavilə şərtləri Polşa üçün ən əlverişli deyildi və musiqiçi, vəd etdiyi bütün siyasi incəlikləri və təhlükələri başa düşə bilmədiyini anlayaraq 1919-cu ilin dekabrında istefa verdi. Növbəti ilin yayında, Qırmızı Ordu qoşunları Varşavada hərəkət edərkən Paderewski Paris Konfransı'nın davamı olan Səfirlər Konfransında iştirak etdi, ancaq Antanta'nin təklif etdiyi Polşanın inkişaf perspektivlərindən yenə məyus oldu, nəhayət siyasətdən ayrıldı və 1922-ci ildən sonra səhnəyə qayıtdı..

## İstinadlar
Akaki Şanidze

**Akaki Şanidze** (; ) — sovet gürcü filoloqu (dilşünas, ədəbiyyat tarixçisi, folklorşünas), SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1939), Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki (1941).

## Həyatı
1903-cü ildə Kutaisi Ruhani Seminariyasının məzunu oldu.

1913-cü ildə Peterburq Universitetini bitirmişdir, Nikolay Marrın tələbəsi olan Akaki sonradan yeni dil təhsili növünü tənqid edirdi (təxminən 1917-ci ildə "yafət" tədqiqatlarından uzaqlaşdı).

1918-ci ildə Tbilisi Universitetinin qurucularından biri oldu və təxminən 70 il orada çalışdı. 9 may 1920-ci ildə ilk dəfə universitetdə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdi.

1941-ci ildə Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyası yaradıldıqda onun həqiqi üzvü seçildi.

Şanidze XX əsrin elmi kartvelologiyasının banilərindən biri idi, əsərləri təkcə SSRİ-də deyil, xaricdə də kartvel dillərinin öyrənilməsinə təsir göstərmişdir (o, norveçli kartveloloq Hans Voqtun müəllimi idi); çox sayda şagird hazırlamışdır. Şanidzenin əsərləri Kartveli dillərinin sinxron və diaxronik öyrənilməsi, qədim gürcü abidələrinin tədqiqi və nəşri, gürcü dilinin dialektologiyası, Qafqaz Albaniyası problemi və onun yazısına həsr edilmişdir.

Gürcüstan folklorunda böyük rol oynayan Xevsureti və Svan şeirlərini nəşr etdirdi. Şota Rustavelinin "Pələng dərisi geymiş pəhləvan" orijinal mətnini yenidən hazırlamışdır.

## Mükafatları

* 3 Lenin ordeni (09/19/1953; 03/02/1967; 07/20/1971)
* "Oktyabr inqilabı" ordeni (07.20.1971)
* "Oktyabr inqilabı" ordeni (06/10/1945)
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni (09.17.1975)
* 2 "Şərəf nişanı" ordeni (02.24.1941; 02.25.1987)
* "Əmək igidliyinə görə" medalı (08.29.1960)
* digər medallar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Həyatı.
* Akaki Şanidze fondu
* Akaki Şanidze. Biobiblioqrafiya, Tbilisi, 1977 Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının saytında
Tulkibas

**Tulkibas** — Qazaxıstanın Türkistan vilayətində yerləşən Tulkibas rayonunda kənd. Rayon mərkəzindəki Turar Rıskulov adına meşədən 7 km aralıda yerləşir. Poçt indeksi 516063100-dır. 

## Əhali
1999-cu ildə kəndin əhalisi 9499 nəfər (4600 kişi və 4899 qadın) idi. 2009-cu il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 10802 nəfər (5345 kişi və 5457 qadın) yaşayırdı.

## İstinadlar
Voknavolok

**Voknavolok** () — Kareliya Respublikasının (Rusiya Federasiyası) Kostomukşa şəhər dairəsində yerləşən tarixi kənd. Kəndin əsası XVII əsrdə qoyulub.

## Ümumi məlumat
Yuxarı Kuito gölünün cənub-qərb sahilində, Kostomukşa şəhər magistral yolundan 59 km şimalda yerləşir. Kənd Kostomuksha şəhər dairəsi ərazisində yerləşir və tarixi yaşayış məskəni hesab olunur. Voknavolok Kostomuşka bölgəsində ilk yaşayış məntəqəsi hesab olunur. *Ağ dəniz Kareliyası* tarixi-coğrafi əyalətinə aid olan bu kəndin əhalisi 90 % kareliyalılardan ibarətdir. Kənd bölgədəki qədim əlyazmaları araşdıran finlandiyalı dilçi və folklor araşdırıcısı Lennrot Eliasla da əlaqəlidir. Məhs Lennrot özünün karel-fin eposu olan "Kalevala"nın son sujetlərini bu kəndlə bağlamışdır. Voknavolok kəndini müxtəlif dövrlərdə fin rəssam Luis Sparre, fotoqraf İnxa, Aksel Qallen və s. ziyarət etmişlər.

1997-ci ildə Voknavolok kəndində taxta kilsə inşa edilmişdir. Kilsə 1939-cu ildə yanmış kilsənin yerində tikilmişdir. Vətəndaş müharibəsi (1918) və Sovet-Fin müharibəsi (1941–1944) zamanı həlak olmuş sovet əsgərləri və partizanlarının kütləvi məzarlığı kəndin cənub-qərb hissəsindədir. 1959-cu ildə məzarın üstünə qranit lövhə quruldu, 1966-cı ildə lövhənin sol tərəfində yaslı bir ananın heykəli ucaldılmışdı. Kəndin ən maraqlı tikilisi tacir Ontisinin evidir. Ev XIX əsrdə inşa edilmiş özündə böyük bir kompleksi birləşdirir.

Voknavolok kəndinin şimal-qərbində Kalevala Dövlət Milli Parkı — xüsusi qorunan təbiət ərazisi yerləşir. Milli parkda yaşlı şam ağacları qorunur.

Kənd əhalisinin sayı 401 nəfərdir (2013). Müasir dövrdə kənddə 200 ev var. Evlərlə yanaşı ərazidə köhnə daxmalar və təsərrüfat anbarları mövcuddur. Kostomuşkodan kəndə avtobus reysi işləyir.

## İstinadlar
Əkizlərin effekti 2 (film, 2004)

**Əkizlərin effekti 2** ( çin. *千機變 II – 花都大戰*) — film 2004-cü ildə macəra,fantaziyavə döyüş janrında çəkilmişdir.

## Məzmunu
Hər şey, kişilərin qadınlar tərəfindən idarə edildiyi Huadu adlı paralel bir gerçəklikdə baş verir. Günlərin birində padşah padşahlığına son qoyacaq bir oğlanın meydana çıxacağı deyilir. Öz növbəsində, peyğəmbərlikdən bir uşaq kimi görünən bütün uşaqları öldürməyi əmr edir. Bu zaman təvazökar bir gənc Çan və qardaşı qadın döyüşçülərlə birlikdə fövqəladə bir səyahətə yola düşür. Əsrarəngiz xəzinələri tapmalı və Zireh Rəbbini məğlub etməlidirlər.

## Rollarda

## Maraqlı faktlar

* Əkizlərin effekti — ‟The Blades of Roses‟ bir il əvvəl yayımlanan filmdir. Bu filmlər arasında üç aktyordan başqa heç bir əlaqənin olmamasına baxmayaraq, orijinal şəkil "Əkizlərin təsiri 2: Sülalə ilə qılınc müharibəsi" adlanırdı. Lakin rus lokalizatorları beynəlxalq ingilis dilindəki tərcümədən istifadə etmək qərarına gəldilər və bununla da orijinal addakı səhvdən qurtuldular.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Treyleri YouTube'da oxudun
Horas və Tina (teleserial, 2001)

**Horas və Tina** () ilk dəfə 2001-ci ildə "Network Ten" kanalında nümayiş olunan Avstraliya uşaq televiziya serialıdır. Serial "Jonathan M. Shiff Productions" tərəfindən istehsal edilmişdir. Azərbaycanda teleserial Lider TV-də yayımlanmışdır. Nelflərin teleserialda canlandırılması üçün elektro-mexanik kuklalardan istifadə edilmişdir.

Serialın mövzusu  Lauren Parker və ancaq onun görə bildiyi iki nelfin (Horas və Tina) macəralarından ibarətdir. Horas balacaboy, tərs, 200 yaşı olan, dünyanın ən çox fitnə-fəsad törədən nelfidir. Horasın böyük bacısı Tina 271 yaşındadır, heç vaxt düzəlməyəcək dərəcədə romantikdir, insanların işinə qarışmağı və məsləhət verməyi sevir. Lauren Horas və Tinanı görə bilən yeganə insan olduğundan onların mövcudluğunu ailəsindən və dostlarından gizli saxlamalıdır. Horasın həmişə sosiska yemək istəyi vəziyyəti daha da çətinləşdirir və Laurenin nelfləri qorumaq üçün etdiyi hərəkətlər ögey atası və ögey qardaşı tərəfindən qəribə qarşılanır.

## İstinadlar
III Cəsur Filipp

**III Filip** və ya **Cəsur Filip** (Fransızca: *Philippe le Hardi*; ) — Fransa kralı.

III Filip təbiətcə mülayim və çəkingən idi və bu səbəblə iqtidarı boyunca qərarsızlıq nümayiş etdirdi. Belə ki, valideynlərinin güclü nüfuzu altında qalmış, atasının yeritdiyi daxili və xarici siyasəti eynilə davam etdirmişdir. Cəsur ləqəbini isə xarakteri və siyasi kimliyi səbəbilə deyil, döyüş meydanında göstərdiyi cəsarəti ilə qazanmışdır.

Atası IX Lüdovik səkkizinci səlib yürüşü əsnasında Tunisdə vəfat etmiş, onu müşayiət edən Filip isə dərhal Fransaya yola düşərək 1271-cii ldə Reyms şəhərində taxta çıxmışdır.

III Filip səltənəti ərzində bir çox önəmli torpaqları satın alaraq krallığın ərasini böyütdü. Bunlar arasında ən önəmlisi isə taxta çıxdığı il kral mülkiyyətinə birləşdirilən Tuluza əyaləti oldu. Siciliyadakı din xadimlərinin üsyanının ardından Siciliya kralı olan əmisi I Karl əleyhinə Araqon kralı III Pyotrun rəhbərliyində üsyan başlamış, bu üsyanı yatırmaq və əmisinə dəstək vermək məqsədilə III Filip Araqon üzərinə yeni bir xaçlı səfəri tərtibləmişdir. Ancaq bu səfər uğursuzluqla nəticələndi və III Filip dönüş yolunda 1285-ci ildə cənubi Fransada vəfat etdi. Ölüm səbəbi isə dizenteriya olaraq göstərilir.

## Həyatı

## Mənbə
* Bradbury, Jim (2007). The Capetians: The History of a Dynasty.
* Continuum. Cárdenas, Fabricio (2014). 66 petites histoires du Pays Catalan (in French).
* Ultima Necat. Chaytor, H. J. (1933). A History of Aragon and Catalonia. Methuen Publishing Ltd.
* Earenfight, Theresa (2013). Queenship in Medieval Europe. Palgrave Macmillan.
* Jordan, William Chester (2007). "Philip III the Bold". In Kibler, William W.; Zinn, Grover A. (eds.). Medieval France: An Encyclopedia. Routledge.
* de Pontfarcy, Yolanda (2010). "Philip III". In Lansing, Richard (ed.). The Dante Encyclopedia. Routledge.
* Richard, Jean (1992). Lloyd, Simon (ed.). Saint Louis: Crusader King of France. Translated by Birrell, Jean. Cambridge University Press.
* Riley-Smith, Jonathan (2005). The Crusades: A History. Continuum.
* Sumption, Jonathan (1990). The Hundred Years War:Trial by Battle. Vol. I. Faber and Faber Limited.

## İstinadlar
Suuryarv gölü

**Suuryarv** (Suryarv;  — « Böyük göl», *Rõuge Suurjärv*, *Nõiajärv*) — Estoniyanın cənub-şərqində yerləşən şirin sulu göl. Buzlaq mənşəli olan bu göl Rıuqe çayı üzərində yerləşir. Suuryarv gölü Rıuqe inzibati ərazisində, Vırumaa uezdinin mərkəzindədir. Göl Haanya yüksəkliyinin qərbində yerləşib bu bölgənin yeddi ən dərin göllərindən biridir. Suuryarv sonuncu buzlaşma epoxası zamanı, buzlağın geri çəkilməsi zamanı ərimiş buzlaqların suyu ilə formalaşmışdır.

Estoniyanın ən dərin gölüdür. Dərinliyi 38 metrdir. Gölün dərinliyini ilk dəfə 1907-ci ildə müəyyənləşdirmişdir: 41 metr. 1962-ci ildə A. Mäemetsin ölçmələrinə əsasən dərinlik 38 metr olmuşdur. Orta dərinlik — 11,9 metr (Estoniya gölləri içində ikinci yer). Göl suyunun şəffaflıq göstəricisi 7,1 metrdir. Gölün sahəsi 14,6 hektardır. Gölün sutoplayıcı hövzəsinin sahəsi — 25,8 km²-dir.

Göl Haanya landşaft qoruğunun ərazisinə daxildir. Suuryarv gölü kənd tipli Rıuqe qəsəbəsinin inzibat ərazisindədir (Rõuge alevik). Göl şimal-qərbdən - cənub-şərq istiqamətdədir və uzunluğu 858 metrə qədərdir. Maksimum eni 300 metr olub düzgün olmayan oval formasına malikdir. Qonşu göllərlə çay vasitəsi ilə əlaqəlidir: cənub-şərqdən *Liynyarv* və *Valqyarv*, şimal-qərbdən *Kausyarv* və *Ratasyarv*.

Ölkənin populyar istirahət mərkəzlərindən biridir. Ümumi istifadəyə açıq çimərlik var. Hər yay göldə Su bayramı və Qayıq yarışması keçirilir. Göl sahilində Rıuqe qəsəbəsi, Müq.Mariya kilsəsi (XVIIIəsr) var. Yaxınlıqda VI-XI əsrlərə aid olunan Rıuqe yaşayış məntəqəsinin xarabalığı var.

Göl suyunda bir çox balıq növlərinə rast gəlinir. Ən geniş yayılmış balıq növləri: xanı və durna balığıdır. 

## İstinadlar
Arizona Zervas

**Arizona Zervas** (; ) — amerikalı repçi, müğənni. 2019-cu ildə Spotify pleylistlərində populyarlaşan və bunla da Billboard Hot 100 cərgəsinin dördüncü pilləsinə yüksələn "Roxanne" mahnısına görə məşhurdur. Mahnının uğuru nəticəsində o, ölkə daxilində konsert turlarına çıxmağa başlayıb və elə həmin ilin noyabrında Columbia Records ilə müqavilə bağlayıb. Mahnı üstəlik Yeni Zelandiya çartlarında bir nömrəyə çevrilib, eləcə də Böyük Britaniya, Avstraliya və bir neçə ölkədə ilk onluğa daxil olub. Onun 2023-cü ildə leybl olmadan özü tərəfindən buraxdığı debüt albomu "Wild West" ABŞ-də Apple Music reytinqlərində 59-cu sırada qərarlaşıb.

## Fəaliyyəti
Arizona Zervas ilk mahnısını on birinci sinifdə oxuyarkən buraxıb. Onun debüt sinqlı olan "Not Hit My Line" 2016-cı ildə işıq üzü görüb. O, bunun ardınca 30-dan çox mahnı buraxıb, mahnıların demək olar ki, hər biri Spotify-da 1 milyon dəfə dinlənilib.

Zervasın musiqi cərgələrinı düşən ilk mahnısı 2019-cu ilin 10 oktyabrında buraxdığı "Roxanne" olub. Mahnı qısa bir zamanda viral hitə çevrilib. Mahnı noyabrın 8-də ABŞ-də Spotify-ın Top 50 cərgəsinin birinci pilləsinə çatıb. Zervas bu cərgədə belə bir uğura nail olan ilk leyblsız müstəqil sənətçi idi.

Billboard jurnalından verilən məlumata görə, Zervas ABŞ-də Nyu-Yorkun Vebster zalı da daxil olmaqla 50-dən çox konsert vermişdir.

## İstinadlar
Sad!

**"Sad!"** (böyük hərflərlə) — amerikalı repçi XXXTentacion-un *[[? (XXXTentacion albomu)|?]]* albomunda səslənən mahnısı. Mahnı, albomun aparıcı sinqlı olub, 2 Mart 2018 tarixində çıxdı.  Parça John Cunningham tərəfindən hazırlanmış və XXXTentacion tərəfindən yazılmışdır.  Mahnı, XXXTentacion-un ABŞ-dəki ən çox dinlənən mahnısıdır, 18 iyun 2018-ci ildə, ölümündən sonra Billboard Hot 100-də bir nömrəyə çatdı. Mahnının musiqi videosu vəfatından sonra iyunun 28-də, YouTube kanalında yayımlandı.

## İstinadlar
Rob-B-Hood (film, 2006)

**Rob-B-Hood** (ing. *Rob-B-Hood*, çin. *寶貝計劃*) — film 2006-cı ildə Benni Çanın rejissorluğu ilə döyüş komediya janrında çəkilmişdir. Filmin premyerası 8 sentyabr 2006-cı ildə,  Rusiyada isə 13 sentyabr 2007-ci ildə baş tutdu. Rus kassasında filmin adı "Robin Hood", "30,000,000 üçün körpə", "Uşaq bezlərində xəzinə" adları ilə məşhurdur.

## Məzmunu
Film üç itkin oğrunun hekayəsindən bəhs edir. Hər cür qumarda daim xarab olan bir kirpik. Bir ahtapot bütün pullarını zəngin xanımları evləndirmək ümidi ilə xərcləyir, baxmayaraq ki, əslində onun artıq bir arvadı var. Öz patronu və müəllimi, təqaüdə çıxacaq sahibi, özü də bütün əmanətlərindən soyulana qədər. Narkotik və ya köpək balığı olsun, çevrilən hər şeyi oğurlamağa hazır olduqları təəccüblü deyil. Hətta körpəni qaçırırlar, çünki bunun üçün onlara 30 milyon Honq Konq dolları (.83.8 milyon) ödəniləcəkdir. Polisdən gizlənərək qəza keçirdilər. Boss ehtiyatsız sürücülük üçün həbs olunur. Müştərini tanıyan yeganə insan olduğundan, bəla və Octopusun körpəyə qulluq etməsi üçün iki həftə var. Bu müddət ərzində o, daha çox gəlir mənbəyi olur.

## Rollarda

## Gəliri

* dünyada: 21,715,909 dollar (bunun 11,3 milyon dolları Rusiyada)

## Xarici keçidlər

* Filmi Azərbaycanca izlə — kliklə

## Həmçinin Bax

# Ceki Çan
# Pik saatı

## İstinadlar
Platonik sevgi

**Platonik sevgi**, **platonik eşq** və ya **platonik məhəbbət**  ― müasir mənada cinsi əlaqəsi olmayan virtual və duyğusal sevgi. 

Platonik sevgi termini öz adını qədim yunan filosofu Platondan götürür. Platon bu sevgi tərzini təsvir edən ilk şəxsdir. Bir kitabda (simpozium dialoqu) Platon sevgi hissinin necə meydana gəldiyini və necə inkişaf etdiyini izah etməyə çalışır - həm cinsi, həm də qeyri-cinsi yollarla.

Platon insanların ruh və bədəndən meydana gəldiyini və ruhun düşüncə aləmində olduqda cismin maddi dünyaya aid olduğunu bildirir. Bundan əlavə, ruh yerləşdiyi  bədənlə birlikdə olmalıdır, lakin iki həqiqət bir-birindən tamamilə müstəqildir. Bir sözlə, platonik sevgi ruha və zehnə ilham verir.

Marsilio Ficino XV əsrdə "platonik sevgi" terminini istifadə edən ilk insan olmuşdur. Marsilio onu bir insanın xarici görünüşünə deyil, zəkasının və xarakterinin gözəlliyinə yönəlmiş sevgini təsvir etmək üçün istifadə etmişdir. 

## İstinadlar
Mühitdin Birgən

**Mühitdin Birgən** () — türkiyəli yazıçı, jurnalist və siyasətçi. 1922–1923-cü illərdə Bakıda yaşamış, Respublika Maarif Komissarlığının kollegiya üzvü seçilmiş, Ali Pedaqoji İnstitutda humanitar ixtisaslar üzrə beş fəndən, Bakı Dövlət Universitetində isə "Osmanlı ədəbiyyatı tarixi"ndən dərs demişdir. 1939-cu ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 6-cı çağırışında Mardindən millət vəkili seçilib.

## Haqqında
Mühitdin Birgən 1885-ci ildə İstanbulda anadan olub. Unkapı rüşdiyyəsində, daha sonra isə Vəfa edadiyyəsində orta təhsilini bitirdikdən sonra Darülfünunda Ədəbiyyat fakultəsini bitirib. 1906–1908-ci illərdə Hicaz dəmiryollarında fəaliyyət gösətrib. 1908-ci ildən etibarən müxtəlif məktəblərdə fəlsəfə dərsi deyib. 1908-ci ildə İttihad və Tərəqqi ilə yaxınlaşaraq "Tanin" qəzetində yazılar yazmağa başlayır. Sonradan qəzetin yazı işləri müdiri olan o, İttihad və Tərəqqi partiyasında daha da yüksəlir və Məclisi Məbusana 3-cü çağırış Çorum nümayəndəsi kimi seçilir. 1920–1921-ci illərdə "Hakimiyet-i Milliye" qəzetinin baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərib. II Əbdülhəmid dövründə bir müddət Bekirağa həbsxanasında saxlanılıb.

İttihad və Tərəqqi partiyasının iflasından, tanınmış nümayəndələrinin həbs və təqiblərə məruz qalmasından sonra Mühiddin Birgen ailə üzvləri ilə 1921-ci ilin mayında Gürcüstanda sığınacaq tapır. Həmin ilin avqust ayında isə Moskvaya getmək niyyətilə Bakıda olur, Türkiyənin Azərbaycandakı diplomatik nümayəndəsi Memduh Şövkət Esendalla görüşür, iki aya yaxın Moskvada qaldıqdan sonra, 1921-ci ilin oktyabr ayında yenidən Bakıya qayıdır. Azərbaycan Maarfi Komissarlığının dəvətilə 1922-ci ilin oktyabr ayında daha uzun müddət yaşamaq, ən başlıcası isə maarif və mədəniyyət sahəsində azərbaycanlı həmkarları ilə birlikdə çalışmaq üçün ailə üzvləri — qaynanası Xoşnaz xanım, həyat yoldaşı Məlahət-Sürəyya xanım, qızı Asudə, baldızı, sonralar şair Nazim Hikmətlə ailə qurmuş Nüzhet xanımla birgə Bakıya gəlir. Respublika Maarif Komissarlığının kollegiya üzvü seçilir, Ali Pedaqoji İnstitutda humanitar ixtisaslar üzrə beş fəndən, Bakı Dövlət Universitetində isə "Osmanlı ədəbiyyatı tarixi"ndən dərs deməyə başlayır. Az sonra isə bugünkü "Azərbaycan" jurnalının sələfi sayılan "Maarif və mədəniyyət" məcmuəsinin fəal mühərririnə və yazarına çevrilir.

Türkiyə Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra 1925-ci ildə bir qrup həmkarı ilə birgə "Meslek" qəzetini çap etməyə başlayıb. 1930-cu ilin mart ayında Türkiyənin ilk azad kooperativ jurnalı olan "Türk kooperativçisi" jurnalını çap etməyə başlayıb. 1939-cu ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 6-cı çağırışında Mardindən millət vəkili seçilib. 1941-ci ildə isə millət vəkilliyini dayandırır və ömrünün son illərində ticarətlə məşğul olur. "İttihad və Tərəqqidə 10 il" kitabının müəllifidir. 1951-ci ildə İstanbulda dünyasını dəyişib.

## İstinadlar
Nəsir xan Şahsevən

**Nəsir xan Bədr xan oğlu Sarıxanbəyli-Şahsevən** () — Ərdəbil xanlığının 1792-cü ildən 1797-ci ilə qədər hakimi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Ərdəbil xanlığı
* Şahsevən eli
Albaniya dilləri

thumb|280px
**Albaniya dilləri**  — Albaniya monoetnik bir dövlətdir, əhalisinin böyük əksəriyyəti rəsmi olan alban dilində danışır. Alban dili özü də iki aparıcı ləhcələrə bölünür: Tosk (cənubda) və Qeq (şimalda). Dünyada alban diasporasının geniş yayılması səbəbindən Albaniyadan kənarda yaşayan albanlar da ingilis, italyan, yunan, fransız, alman və bir çox başqa dillərdə danışırlar.

Albaniyadakı bir çox ailədə ən azı iki dildə danışmaq adətdir: ən çox yayılmış ikinci dillər arasında, italyan və yunan dilləri fərqlənir (cənubda yunan icması arasında)
## Alban dili

Albaniya Konstitusiyasının 14-cü maddəsi alban dilini rəsmi dil olaraq tanıyır. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 2765610 nəfər və ya ölkə əhalisinin 98,767% -i alban dilini ana dili olaraq göstərmişdir.

### Dialektlər
Ədəbi alban dili cənubda Tosk ləhcəsinə əsaslanır. Şimalda Kosovo albanları arasında geniş yayılmış Qeq ləhcəsində danışırlar. İki ləhcənin sərhədi Şkumbin çayıdır. Fərqlərə baxmayaraq, bu ləhcələri ümumiyyətlə albanlar başa düşürlər. Alban dilinin digər ləhcələri də geniş yayılmışdır: Çam (Çameriya), Arbereş (İtaliya) və Arnaut (Yunanıstanın cənubu).
## Albaniyada yaşayan azsaylı xalqların dili
thumb|right|Albaniyada yayılmış digər xalqlar
### Yunan dili
Ölkədə əsas ən çox danışılan azlıqların dili yunan dilidir. Alban yunanları Şimal Epir ləhcəsi kimi bilinən yunan dilinin cənub ləhcəsində danışırlar. Albaniyada yunan dilində danışanların sayı müəyyən deyil. Bu ləhcədə indi nə yunan dilində, nə də Cənubi Epir ləhcələrində istifadə olunmayan qədim alban sözləri var. Şəhərlər və kəndlər arasındakı məsafələrin az olmasına baxmayaraq, nitqdə fikir ayrılıqları var (əsasən vurğu ilə). Bir çox alban yunan dilində danışa bilir. Bunun səbəbi onların Yunanıstanda işləmələridir. Cənubi Albaniyanın bir çox bələdiyyəsində yunan dili rəsmi sayılır.
### Arumın dili
Arumın dili Albaniyada yaşayan 100-200 min arumınların ana dilidir. Ölkənin mərkəzində və cənubunda yaşayırlar və Albaniya qanunlarına görə mədəni bir azlıq olaraq tanınırlar. Onlara "Vlahi" də deyilir.
### Makedon dili
1989-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Albaniyada 5 minə yaxın makedon yaşayırdı. Makedoniyalılar indi ölkənin cənub-şərqində Prespa gölünün yaxınlığında yaşayırlar. Pustes bələdiyyəsində (Korça vilayəti) rəsmi azlıq kimi tanınırlar; yalnız orada öz milliyətlərini və dillərini elan edə bilərlər. Makedoniya təşkilatlarının nümayəndələrinin bildirdiyinə görə, Albaniyada 120 mindən 350 minədək makedoniyalı yaşayır. Onların siyasi nümayəndəliyi 2011 seçkilərində 2500 səs toplayan Makedoniyalı Avropa İnteqrasiyası İttifaqıdır.
### Qaraçı dili
Albaniyada demək olar ki, heç kimin təhsil almamasına baxmayaraq, öz dillərini qoruyan təxminən 10 min qaraçı yaşayır.

### Serb-Xorvat dili
Serb-xorvat dilini əsasən Kosovo albanları, Serbiya və Monteneqro ilə sərhəddə yerləşən Şimali Albaniyanın sakinləri başa düşürlər. İtalyan dili televiziya fenomeninə görə yalnız alban dilinə deyil, həm də serb-xorvat dilinə də təsir etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Языки Албании
Yaqala şəlaləsi

**Yaqala** () — Estoniyanın eyniadlı Yaqala çayı üzərində yerləşən şəlalə. Şəlalə Haryumaa vilayətinin Yoelahtme rayonu ərazisinə aiddir. Fin körfəzindən 4 km cənubda, Tallin şəhərindən isə 25 km şərqdə yerləşir.

## Ümumi məlumat
Şəlalənin hündürlüyü 8 metr, eni isə təxminən 50 m-dir. Estoniyanın ən böyük şəlalələrindən biridir. Suyun töküldüyü yerdə çıxıntı meydana gəlmiş və suyun arxa hissəsində boşluq formalaşmışdır. Məhs boşluqla şəlalə boyu hərəkət etmək mümkündür. Ancaq yol təhlükəlidir. Daşlar üzəri həmişə sürüşkən olur. Bu cəhət Yaqala şəlaləsini daha da maraql edir. Ancaq keçid yetərincə təhlükəlidir. Daşlar çox iri və sürşkəndir. Şəlalə əsasən yaz aylarında bol sulu olur. Qarın əriməsi nəticəsində çayda suyun səviyyəsi yetərincə yüksəlir. Qış ayarında suyun səviyyəsi düşür və şəlalə donur.

Yaqala çayı Baltik sipəri boyu axır. Məhs bu sipər sonda şəlalənin formalaşmasına səbəb olmuşdur. Hesablamalara əsasən şəlalənin geoloji yaşı təxminən 4500 ildir. Turistlər bəzən onu *Baltik Niaqarası* adlandırır. Şəlalədən sonra uzunluğu 300 metr, dərinliyi isə 12–14 metr olan dərə formalaşır. Dərə ildə 3 sm çayın mənbəyinə doğru genişlənir. Bu sipəri təşkil edən süxurların parçalanması ilə əlaqəlidir. Şəlalə Estoniyanın qorunan təbiət abidələri siyahısındadır. Yerli əhalinin dilində şəlalənin digər adı da mövcuddur: **Yoaryunqas** (). 1688-ci illərə aid xəritədə şəlalə yaxınlığında su dəyirmanı göstərilir. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ərazidə su-elektrik stansiyası və sellüloza zavodu fəaliyyət göstərmişdir. Yaqala çayı zəngin balıq ehtiyatına malikdir.

## Şəkillər

Şəkil:Jägala juga.jpg|Yaz
Şəkil:Jägala juga talvel.jpg|Qış
Şəkil:Jägala Juga (Jägalafallet).JPG|Yay
Şəkil:Jägala juga 22-03-2013.JPG|Donmuş şəlalə və şəlalə boyu formalaşan cığır


## İstinadlar
Eyfel körpüsü

**Eyfel körpüsü** () — Prut çayı üzərindəki körpü və Moldova ilə Rumıniya arasındakı bir keçid məntəqəsi. Körpü Unqen şəhəri (Moldova) və Yaş vilayətinə (Rumıniya) daxil olan Unqen kommunasını birləşdirir.

## Tarixi
6 may 1872-ci ildə rus diplomatı İvan Alekseeviç Zinoviev və Rumıniyanın xarici işlər naziri Georgi Kostaforu 1873-cü il yanvarın 9-da təsdiq edilmiş dəmir yolu qovşaqları haqqında saziş imzaladılar.

Bir körpünün inşası Rus-Türk müharibəsi başlamazdan əvvəl ortaya çıxdı.

Yaş-Unqen yolu 1 avqust 1874-cü ildə açılır. Rus-türk müharibəsinə hazırlaşmaq üçün (1877-1878) Rusiya İmperiyası 1871-ci ildə 1 iyun 1875-ci ildə açılmışı olan Kişinyov-Korneşti-Unqen dəmir yolunun tikintisinə başlamışdır. 1875-ci ildə dəmir yolu tam istifadəyə verilir. Kişinyov-Korneşti dəmiryolu hissəsi daha əvvəl 1873-cü ildə açılır.

1876-cı ildə Prut çayında baş verən yaz selindən sonra Bessarabiya ilə Rumıniyanı birləşdirən dəmir yolu körpüsü demək olar ki, dağıdıldı. Dəmiryol İdarəsi körpünün yenidən qurulması üçün Qüstav Eyfeli Rusiyaya dəvət edirlər.

Körpü 1877-ci il aprelin 9-da, Rus-Türk müharibəsinin başlamasından üç gün əvvəl açılır. 1877-ci il aprelin 11-də rus qoşunları Unqen yolu ilə Rumıniyaya girdilər və ertəsi gün Osmanlıya qarşı müharibə elan etdilər.

Uzun illər Eyfelin Unqen körpüsünü qurması ictimaiyyətə və hətta yerli tarixçilərə məlum deyildi. Əvvəllər “Podul de flori” (Çiçək körpüsü) kimi tanınırdı. Körpünün mənşəyi bir sirr olar olaraq qalırdı, amma 1998-ci ildə unqenli məktəbli Kristian Jardanın təqdimatı ilə tədqiqatçılar arxivi araşdırdılar. Araşdırma zamanı Eyfelin Moldova körpülərini qurduğunu məlum olur. 2012-ci ildə rəsmi olaraq Eyfel körpüsü adlandırıldı. Eyfel körpüsü 137 ildir ki, heç bir əsaslı təmir aparılmadan Prut sahillərini birləşdirir.

Lakin digər tərəfdən məlum oldu ki, Eyfelin hazırda Unqendəki körpü ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Oldchisinau.com saytının qurucusu Yuri Şvesdən sitat gətiririk:

"Qısaca - Eyfel körpüsü 1944-cü ildə Sovet təyyarələri tərəfindən bombalanandan bəri mövcud deyil. İndiki körpü - müharibədən sonra inşa edilən və hətta əvvəlkinə bənzəməyən körpüdür.

Baxın: 12 aprel 1944. Sovet aviasiyası Unqendəki Prut çayın üzərindəki hər iki körpünü (avtomobil və dəmir yolu) dağıdır.

## İstinadlar
Bratislava hava limanı

**M. R. Štefánik Aeroportu** (Slovak: Letisko M. R. Štefánik; Alman. Flughafen M. R. Štefánik) xüsusilə də ingilis dilində Bratislava hava limanı adlanıb (Slovak: Letisko Bratislava; Alman: Flughafen Bratislava) Bratislava şəhər mərkəzindən təxminən 9 km (5.6 mil) şimal-şərqdə, üç bələdiyyənin (Bratislava-Ružinov, Bratislava-Vrakuňa və Ivanka pri Dunaji) ərazisini əhatə edir. Slovakiyanın əsas beynəlxalq hava limanıdır. Hava limanı, 1993-cü ildə Slovakiya müstəqillik qazandıqdan qısa müddət sonra, təyyarəsi 1919-cu ildə Bratislava yaxınlığında qəzaya uğrayan general Milan Rastislav Ştefanikin adını aldı.2014-cü ilin sentyabr ayından etibarən şirkət Nəqliyyat, İnşaat və Regional İnkişaf Nazirliyi vasitəsilə tamamilə Slovakiya Respublikasına məxsusdur.

## Məkan
Bratislava hava limanı, şəhər mərkəzindən 9 km (5.6 mil) məsafədə, 4.77 km2 (1.84 kv m) sahəni əhatə edir. Vyana (Avstriya), Brno (Çexiya) və Gyor (Macarıstan) bir saatlıq məsafədədir, dörd ölkənin ərazisini əhatə edir. Yaxınlıqdakı ən böyük beynəlxalq hava limanı Vyana Beynəlxalq Hava Limanıdır. Qərbdən 50 kilometr (31 mil) məsafədə yerləşir.

## Tarixi
Praqa ilə Bratislava arasındakı ilk müntəzəm uçuş 1923-cü ildə, yeni qurulan gəmi Çexoslovak Hava Yolları tərəfindən başladı. O vaxt Bratislava üçün hava limanı indiki hava limanından təxminən 3 km məsafədə yerləşən Vajnori şəhərində idi. Artıq həmin hava limanı bağlanıb. İndiki hava limanına hazırlıq 1947-ci ildə başladı, 1948-ci ildə isə tikinti işləri başladı. İki uçuş zolağı tikildi (04/22, 1900 m və 13/31, 1500 m) və hava limanı 1951-ci ildə açıldı.History of the project
Bratislava Hava Limanında xidmət göstərən sərnişinlərin sayı 1990-cı illərin əvvəllərində yaxın Vyana Beynəlxalq Hava Limanından (Bratislava Hava limanından cəmi 55 km (34 mil) məsafədədir) gələn rəqabət səbəbiylə müvəqqəti olaraq azaldı, ancaq sərnişin sayı qismən də olsa bəri sürətlə artmaqdadır. Ryanair, 2004-cü ildə həm Vyana, həm də Bratislavaya xidmət olaraq satışa başladı. 2005-ci ildə hava limanı 1,326.493 sərnişinə və 2008-ci ildə 2.218.545 sərnişinə xidmət göstərdi. Buna baxmayaraq, iqtisadi böhran və Slovak Hava Yolları, SkyEurope, Air Slovakiya və Seagle Air-in uçuşu səbəbindən, 2014-cü ildən sonra yenidən artaraq 2012-ci ildə sərnişin sayı 1,4 milyondan çox düşdü və 2018-ci ildə hava limanı tarixində ən yüksək sərnişin sayını qeyd etdi (2,292,712). 2019-cu ilin yanvar ayında Slovakiyanın yeganə daxili marşrutu Bratislava-Košice və Praqa-Bratislava marşrutu Çex Hava Yolları tərəfindən bağlandı.

## Terminallar
Hazırkı terminalda uçuş terminalının birinci mərtəbəsində yerləşən 29 yoxlama masası var ki, onlardan biri böyük ölçülü baqaj üçün nəzərdə tutulmuşdur. Gedən sərnişinləri hədəf alan gözləmə bölgəsinin qeyri-ictimai zonalarında 13 qapı, Şengendə 8 və Şengen olmayan bölgədə 5 qapı var. Hava limanında fərdi, iş və VIP reyslərində sərnişinlərin, habelə təcili uçuşların və ekipajın sərnişinlərinin idarə olunduğu Baş Aviasiya Terminalı (GAT) da var.

## İstinadlar
Haanya yüksəkliyi

**Haanya** () — Estoniyanın cənub-şərqində yerləşən yüksəklik. Estoniyanın və bütövlükdə Baltikyanı ölkələrinin ən yüksək zirvəsi olan Suur-Munamyaq () bu yüksəklikdədir. Haanya yüksəkliyinin cənub hissəsi qismən Latviya ərazisinə keçir. Yüksəklik burada Aluksnen adlanır. Latviya hissəsindəki maksimal yüksəklik dəniz səviyyəsindən 271.5 metrdir — Delinkalns təpəsi (Dēliņkalns). Haanyanın cənub-şərq hissəsi Rusiyanın Pskov vilayətinin Peçora rayonuna aiddir. Beləliklə, bu yüksəklik üç dövlət sərhəddinin qovuşduğu zonada yerləşir.

Haanya yüksəkliyi daxilində kiçik yüksəkliklər ayrılmış: Vallamyaqi (Vällamägi) — dəniz səviyyəsindən 304 m hündürlükdə, Kerekunnu (Kerekunnu) — 296 m, Tsalbamqqi (Tsälbamägi) — 293 m. Haanya yüksəkliyindən axan bir neçə çay öz başlanğıcını götürür və üç fərqli istiqamətdə axır — Çud, Pskov və Fin. Pededse çayı bölgənin ən böyük çayıdır.

Haanya yüksəkliyinin əksər hissəsinin hündürlüyü 250 metrdir. Haanya yüksəkliyi çox fərqli landşafta malik bir bölgədir. Meşə örtüyü böyük ərazini əhatə edir. Haanya Estoniyanın ən göllü ərazisi hesab olunur. Bölgədə 175 göl qeydə alınmış. Göllər əsasən buzlaq mənşəlidir. Müasir dövrdə göllərin əksəriyyəti bataqlaşmış haldadır.

Haanya yüksəkliyi bölgəsindən, şimal-şərqdən cənub-qərb istiqamətində Pskov-Riqa magistral yolu keçir. Suur-Munamyaq zirvəsi yaxınlığında 1955-ci ildə təmir edilmiş və 1960-cı ildə yenidən tikilmiş, təxminən 30 metrlik bir müşahidə meydançası yerləşir. Meydança dəniz səviyyəsindən 346.7 m yüksəklikdə yerləşir və 50 km radiusda müşahidə aparmağa imkan verir. 2004-cü ildə meydança təmirə bağlanıldı və 24 iyul 2005-ci ildə yenidən açılmışdır. Yüksək ərazisi xüsusi təbiət parkı statusuna malikdir. Parkın ərazisi 17 000 hektardır. Park 1957-ci ildə yaradılmışdır.

## İstinadlar
Ralf Rotman

**Ralf Rotman** () — alman yazıçı və dramaturq.

## Həyatı və fəaliyyəti
Ralf Rotman 10 may 1953-cü ildə Almaniyanın şimal-şərqində yerləşən Şlezviq şəhərində doğulmuşdur. Orta məktəbdən sonra qısamüddətlik ticarət məktəbinə getmiş, ardınca isə tikintidə çalışmışdır. 1976-cı ilə Berlinə köçmüş və 1986-cı ildə "Bıçağın Ucu" adlı ilk əsərini nəşr etdirmişdir. Müxtəlif dillərə tərcümə edilmiş çoxsaylı əsərləri mövcuddur. 

2004-cü ildə "Gənc İşıq" adlı əsərini dərc etdirmişdir. Kitabda, 12 yaşlı yeniyetmənin 1960-cı illərin sənaye bölgəsi olan Almaniyanın Ruhr şəhərindəki yaşayışı psixoloji detallarla oxuculara təqdim olunmuşdur. "Gənc İşıq" əsəri 2016-cı ildə "Junges Licht" adı ilə filmləşdirilmişdir.

## Mükafatları

* 2017-ci ilə Almaniyanın  "Kleist Preis" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Viktoriya (Seyşel adaları)

**Viktoriya** ( ) — Seyşel adalarının paytaxtı, yeganə şəhəri və limanı. Mae adasının şimal-şərq sahilində yerləşir. Viktoriya adanın əhalisinin 1/3-ni təşkil edir.

## Etimologiya
1841-ci ildə adada limanın əsası qoyulmuş və Böyük Britaniya Kraliçası Viktoriyanın şərəfinə Port Viktoriya, 1960-cı ildən isə Viktoriya adlandırılmışdır.

## İnfrastruktur
Liman olduqca dərindir, bu, eyni zamanda bir neçə gəminin olduğu kimi böyük gəmilərin qəbuluna imkan verir. Limanın daxili su sahəsi kiçik gəmilər üçün lazımi avadanlıq təmin edir.

1971-ci ildə Viktoriya yaxınlığında beynəlxalq hava limanı tikildi. Maliyyələşdirmə mənbəyi İngiltərə dövlət istiqrazları və dövlət zəmanəti ilə qiymətli kağızlar idi. Beləliklə, Böyük Britaniya 1965-ci ildə bir sıra adaların dövlətdən müvəqqəti çıxarılması üçün kompensasiya etdi.

Viktoriya arxipelaqın iş və mədəniyyət mərkəzidir. Şəhər müasir infrastruktur vasitələri ilə təchiz olunmuşdur: xəstəxana və müəllim hazırlığı kolleci. Paytaxtla adanın digər yaşayış məntəqələri arasında yol əlaqəsi asfaltlanmış yollarla həyata keçirilir.

## Ədəbiyyat
* Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-17-001389-2.

## İstinadlar
Metilvinilketon

**Metilvinilketon** (3-buten-2-, МВК, MVK) — üzvi birləşmədi, ketondu, kimyəvi formulu CH3COCH=CH2. Rəngsiz, pis iyli mayedir. Dərini qıcıqlandırır və zəhərlidir. Polimer və sopolimerlərin alınmasında istifadə edilir.

## Fiziki xassələri
Rəngsiz mayedir, qıcıqlandırıcı iyi var. Molyar kütləsi 70,09 q/mol. qaynama temperaturu 81,4&nbsp;°C. Suda, spirtdə, asetonda və sirkədə həll olur.Sıxlığı d_{4}^{20} = 0,8636, şüasındırma əmsalı n_{D}^{20} = 1,4084.

## Kimyəvi xassələri
Müəyyən müddət saxladıqda polimerləşir və ağ rəngsiz kütləyə çevrilir. 
Yüksək kimyə vi aktivliyə malikdir, ikiqat rabitə ilə spirtə və bəzi efirlərlə birləşir.

## Tətbiqi
Polimer və sopolimerlərin alınmasında istifadə olunur.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Bakterisid və funqsid xassələrə malikdir, dəriyə düşdükdə qıcıqlandırır.

## Mənbə
* Яновская Л. А. Метилвинилкетон // Химическая энциклопедия: в 5 т. / И. Л. Кнунянц (гл. ред.). — М.: Большая Российская энциклопедия, 1992. — Т. 3: Меди—Полимерные. — С. 59. — 639 с. — 48 000 экз. — ISBN 5-85270-039-8.
Devanaqari

**Devanaqari** ( ,  — hərfi mənası «ilahi yazı») — Nagari hind yazısının formalarından biri, Brahminin qədim hind yazısından qaynaqlanmışdır. VIII və XII əsrlər arasında formalaşmışdır. Sanskrit, hindi, marati, Sindhi, Bihari, Bhili, Marvari, Konkan, Bhojpuri, Nepal, Nevar dilində, bəzən də Kəşmiri və qaraçı (Romani) dillərində istifadə olunur. Devanaqari yazısının xarakterik bir xüsusiyyəti aşağıya “asılmış” hərflərin əlavə olunduğu yuxarı (əsas) üfüqi xəttdir. Soldan sağa yazılır.
## Hərfləri
### Samitlər

### [[Hind dili]] üçün əlavə samitlər

### Saitlər

## Həmçinin bax
* Ahirani dialekti

## İstinadlar
Viktor Stinqer

**Viktor Stinqer** () amerikalı zərrəcik fiziki, filosof, müəllif və din skeptiki. Zərrəciklər fizikası sahəsində tədqiqatçı alimi kimi karyerası boyunca Stinqer Yeni Ateizm ilə əlaqələndirildi. O, bir çox elmi populyar kitabların müəllifidir. 2007-ci ildə bestseller olan "*Tanrı: Uğursuz Hipotez: Elm tanrının mövcud olmadığını necə göstərir"* kitabı da daxil olmaqla, fizika, kvant mexanikası, kosmologiya, fəlsəfə, din, ateizm və psevdoelm mövzuları üzrə geniş auditoriya üçün nəzərdə tutulmuş on iki kitab nəşr etdi. Son kitabı *Tanrı və Multikainat: Bəşəriyyətin Kosmosa dair Genişlənən Görüşü* (2014) idi. O, *Huffington Postda* müntəzəm elm köşə yazıçısı idi. Stinqer məşhur *"elm sizi aya, din sizi göydələnlərə götürər"* aforizminin müəllifidir.
## İstinadlar
Tur (şəhər)

**Tur** ( , ) — Luara çayı üzərində, Şer çayı ilə birləşdiyi Fransa şəhəri. İndre və Luara şöbəsinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 142,000 (şəhər) və 297.630 (şəhərətrafı şəhər yerləri ilə) insanlar (2006). Luara Vadisinin şərab mərkəzi. Turun tarixi bölgəsinin əsas şəhəri. Böyük nəqliyyat qovşağı - dəmir yolu stansiyası, hava limanı var.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

* Mülhaym, ;
* Parma, ;
* Sprinqfild, ;
* Saratov, ;
* Minneapolis, 

## İstinadlar
Dueyn Conson

**Dueyn Duqlas Conson** (; ) — Amerikalı kino aktyoru, güləşçi, musiqiçi, Rok () təxəllüsü ilə də tanınmışdır. 1996–2004-cü illərdə Dünya Güləş Federasiyasında / Əyləncə (WWF / E) də çıxış etdi. 2011-ci ildən bəri yenidən WWE-də işləyir, bəzən əsasən Raw markası haqqında danışır. WWF / E səkkiz qat çempionu, WCW iki qat çempionu, WWF iki dəfə qitələrarası çempionu və WWF komandasının beş qat çempionudur. O, eyni zamanda üçlü Crown-ın altıncı çempionu və 2000-ci il Kral Döyüşünün qalibidir.

2000-ci ildə Conson New York Times bestseller siyahısında bir nömrəli debüt edən "The Rock Says" avtobioqrafik kitabını yazdı. 2001-ci ildən filmlərdə fəaliyyətə başlamış və 2002-ci ildə "Əqrəb kralı" filmində baş rolu oynamışdır. Onun 5.5 milyon dollarlıq əməkhaqqı ilk böyük rol üçün ən yüksək ödəniş kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına yazıldı. Bundan əlavə, Coson The Mummy Returns, Walking Wide, Amazon Treasure, Doum, Doth Fairy, Dərin Qoruğundakı Cops, G. I kimi filmlərdə rol aldı. Joe: Cobra 2 atın "," Hercules, eləcə də "Sürətli və Hirsli" serialında rol almışdır.

2018-ci ilin avqustunda Conson Forbes jurnalına görə ilin ən çox maaş alan aktyorları sıralamasında ikinci yeri tutdu. 12 ay ərzində 124 milyon dollar qazanmışdır. 2019-cu ilin avqustunda Conson Forbes jurnalına görə ilin ən çox maaş alan aktyorları sıralamasında birinci yeri tutdu. 12 ay ərzində 89,4 milyon dollar qazanmışdır.

## Filmoqrafiya

### Film

## İstinadlar
Jeşuv

**Jeşuv** (, ) — Polşanın cənub-şərqində şəhər, Altkarpat voevodalığının inzibati mərkəzi. Vistula çayı (Sənanın qolu) üzərində yerləşir.

Əhalisi - 171 227 nəfərdir (2010), 198 476 nəfərdir (2021); aqlomerasiya - 661 min nəfər. Sahəsi 129&nbsp;km²-dir. Qədim Rus dövlətinin ən qərb şəhəri olmuşdur (başqa bir versiyaya görə, bu Krosno idi, lakin onun rus knyazlarına tabe olması şübhə doğurur).

## Qardaşlaşmış şəhərlər

* Bilefeld, ;
* Buffalo, Nyu-York ştatı, ;
* İvano-Frankovsk, ;
* Klaqеnfurt, ;
* Koşitse, ;
* Lutsk, ;
* Lvov, ;
* Nyiredxaza, ;
* Xerson, ;
* Soliqorsk, ;
* Ternopol, ;

## İstinadlar
Vo (kanton)

**Vo** (, ) — İsveçrənin qərbində fransızdilli kanton. Əhalisi 734 356 nəfərdir (2012) və ya kantonlar arasında 3-cüdür. İnzibati mərkəzi Lozanna şəhəridir. Kanton əhalisinin yarısı Lozanna aqlomerasiyasında yaşayır.
## Coğrafiyası
Sahəsi - 3212&nbsp;km² (kantonlar arasında 4-cü yer). Vo kantonu İsveçrənin qərbindəki ən böyük ərazini tutur. Leman gölünün (Cenevrə) sahillərindən Nevşatel və Murtenze göllərinə qədər uzanır. Qərbdə Fransa ilə (En, Jura və Du şöbələri ilə), həm də cənubda (Yuxarı Savoy şöbəsi) həmsərhəddir.

Sərhədlərinin qalan hissəsi daxili: cənub-qərbdə Cenevrə kantonu ilə, şimalda Neuchatel kantonu ilə, şərqdə Berne və Fribourg kantonları ilə və nəhayət cənub-şərqdə Valais kantonu ilə. Vaudda iki dağ silsiləsi var: qərbdəki Yura və cənub-şərqdəki Alp dağları. Cenevrə gölü boyunca, İsveçrə Riviera kimi tanınan moda kurortlar zənciridir.

28 iyun 2007-ci ildə Lavonun terraslı üzüm bağları YUNESKO-nun Ümumdünya İrsində siyahıya alınmışdır.

## İstinadlar
So Fucimoto

**So Fucimoto** (; ) — Yaponiya memarı.

1971-ci ildə Hokkaydoda anadan olmuş, 1994-cü ildə Tokio Universitetindən məzun olmuşdur. 2000-ci ildə *Sou Fujimoto Architects* adlı öz ofisini yaratmışdır. Memar yüngül strukturları və keçirici əlavələri ilə tanınır. Onun 2013-cü ildə dizayn etdiyi bir neçə ev Londonda Serpentayn qalereyasının pavilyonunda müvəqqəti sərgilənmişdir.

2008-ci ildə *"So Fucimoto: İbtidai gələcək"* adlı kitabını nəşr etdirmişdir. Kitab həmin tarixə kimi olan işlərinin xülasələrindən və ibtidai gələcək konsepsiyasından bəhs edir.

2000-ci ildə öz ofisini yaratdıqdan sonra Yaponiya və Avropada evlər dizayn etməyə başlamışdır. Onun dizayn etdiyi bir çox tikilinin arxasında duran ideyaya görə tikilinin funksiyası insan davranışı tərəfindən müəyyən olunur. 2019-cu ildə Fucimoto Parisi yenidən kəşf etmək layihəsi üçün seçilən 23 memardan biri olmuşdur. Onun bu layihəyə töfhəsi Parisin XVII əsr planını yenidən dizayn etmək olmuşdur.

## Seçilmiş işləri
* Final taxta ev, Kumamoto, 2005–08
* Uşaqlar üçün psixiatrik sağlamlıq mərkəzi, Hokkaydo, Yaponiya, 2006
* T Ev, Qunma, Yaponiya, 2006–2010
* N Ev, Oyta, 2008
* Evin qabağında Ev, Utsunomiya, 2009
* Tokio mənzili, Tabashi-ku, Tokio, 2006–10
* Musaşino İncəsənət Universitetinin muzeyi və kitabxanası, 2010
* Təbiətdə tualet, Çiba, Yaponiya, 2012
* Ev K, Nişinomiya, Hyoqo, Yaponiya, 2011–2013
* Serpentayn qalereyası pavilyonu, London, 2013
* Krumbaxda avtobus dayanacağı, Avstriya, 2014
* Naoşima pavilyonu, Naoşima, Kaqava, Yaponiya, 2016
* L'Arbre Blanc, Monpelye, Fransa, 2017
* Musiqi meşəsi, Budapeşt, Macarıstan, 2020
* Min ağac, Paris, Fransa, 2016–2022


Final Wooden House 2008.jpg|Final taxta ev
N House 2009.jpg|N Ev
House Before House 2009.jpg|Evin qabağında Ev, Utsunomiya
Serpentine Gallery Pavilion 2013.jpg|Serpentayn qalereyası pavilyonu, London


## Mükafatlar
* Yeni Üz Mükafatı, 2004
* Ətraf Mühit İncəsənəti Forumu üçün Beynəlxalq Dizayn Müsabiqəsi, 1-ci yer, 2004
* Taxta ev müsabiqəsi, Kumamoto, 1-ci yer, 2005
* Memarlıq Tənqidi Mükafatı, baş mükafat, 2006
* Kennet Braun Memarlıq Mükafatı, 2007
* Yaponiya Memarlıq İnstitutunun baş mükafatı, 2008
* Divar kağızı Dizayn Mükafatı, 2009
* Markus Memarlıq Mükafatı, 2013

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*