Qlazqo

**Qlazqo** ( , ,  )— Şotlandiyanın ən böyük şəhəri və əhalisinin sayına görə Böyük Britaniyada (London, Birminhem və Lidsdən sonra) dördüncü ən böyük şəhər. Şəhər Qlazqo regionunun inzibati mərkəzidir. Qlazqo Böyük Britaniyanın şimal-qərb hissəsində yerləşir və Klayd çayının qərb sahilləri boyu uzanır.

VI əsrin ortalarında qurulan Qlazqo, orta əsrlərdə Şotlandiyanın ən əhəmiyyətli dini və təhsil mərkəzlərindən biri hesab edilirdi. XVIII əsrin sənaye inqilabı Qlazqonu Böyük Britaniyada ən böyük sənaye mərkəzlərindən (xüsusilə gəmiqayırma sahəsində) birinə çevirdi və növbəti əsrdə şəhərin çiçəklənən iqtisadiyyatı Qlazqonu *İmperiyanın ikinci şəhərinə* çevirmişdi.

Çoxlu sayda parkları, xiyabanları, saray və qədim kilsələri bu şəhərə xüsusi gözəllik verir. Qlazqo, tarixi abidələri və heyrətamiz memarlıq inciləri ilə Avropanın mədəniyyət paytaxtı titulunu daşıyır.

## Tarix

### Etimologiya

Romalılar Britaniyanı fəth edən dövrdə, Qlazqo olan qəsəbə Kethyurs () adlanırdı. Qlazqonun müasir adı britt dilindən kökləri var və Kyumbrik dilində "yaşıl yarğan" (glas və cau sözlərinin birləşməsindən) mənasını daşıdığını güman edilir.

Şəhərin adının ilk variasiyası olduqca müxtəlifdir. Ən qədim mənbələr *Glaschu* sözünü qeyd edir, 1180-ci ilin möhürlərində şəhər *Glesgu*, sonra *Glasgeu* (1297-ci ilin sənədlərində) və *Glaschow* (1419-cu ilin nizamnaməsində) kimi qeyd olunmuşdur.

### Gerb
Qlazqonun gerbi 25 oktyabr 1866-cı ildə Lord-layon (Şotlandiya heraldika xidmətinin rəhbəri) tərəfindən şəhərə verilib. Gerbin üzərindəki təsvir rəmzləri əvvəllər Qlazqonun rəsmi möhürlərində istifadə edilmişdir və şəhərin patron mömini olan Sent Manqonun həyatı ilə birbaşa bağlıdır. Gerbdə ona aid dörd möcüzə təsvir olunur:

:: *Here is the bird that never flew* / Bu quş, hansı ki, heç vaxt uçmayıb
:: *Here is the tree that never grew* / Bu ağac, hansı ki, heç vaxt bitməyib
:: *Here is the bell that never rang* / Bu zəng, hansı ki, heç vaxt çalmayıb
:: *Here is the fish that never swam* / Bu balıq, hansı ki, heç vaxt üzməyib

İlk möcüzə — qızılgərdanın dirilməsidir, hansı ki, Manqonun sinif yoldaşları onun mentoru Sent Sörfün ən sevdiyi quşu öldürüb və gələcək patronu quşun ölümü ilə ittiham etmişdilər. İkinci möcüzə, gerbdə palıdla təsvir olunmasına baxmayaraq, Kalross kilsəsi yaman zaman baş vermişdir, Sent Manqo möcüzəvi şəkildə fındıq çubuğunu yandırmışdır. Üçüncü möcüzə — Roma Papasının hədiyyəsi olan zəngdir. Və nəhayət, dördüncü möcüzə kraliça Langeoretanın hekayəsi ilə bağlıdır. Kraliçanın həyat yoldaşı, kral Ridderax, həyat yoldaşının vəfasızlığında şübhələnərək, kraliçanın sevimli cəngavərə verdiyi qızıl üzüyü oğurlayıb, Klayd çayının dalğalarına atmışdır. Sonra kral Langeoretadan həmin üzüyü gətirməsini tələb edib. Lakin, Sent Manqo, kraliçanın sevgilisinin itirafçısı, onun etiraf zamanı onların əlaqələri haqqında öyrənmiş və cəngavərə kralın əmrini necə icra etməsini öyrətmişdi. Sent Manqonun təhriki ilə, o, çayda Atlantik qızılbalığını tutmuşdur. Balığın ağzında üzük var idi və beləliklə, o, kraliçanın şərəfini xilas etmişdir.

Şəhərin devizi — *Qoy Qlazqo Çiçəklənsin* (), Sent Manqonun təbliğindən qısa ifadədir. İfadənin tam versiyası: *Tanrı, qoy Qlazqo Tanrı və onun izzəti sözü naminə çiçəklənsin ().

=== Şəhərin təməli ===

Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, Qlazqoda ilk məskunlaşma [[neolit]] dövründə Klayd çayının vadisində yaranıb. Daha sonra müasir Qlazqonun ərazisində [[Keltlər|Kelt]] tayfaları yaşamışdır. 142–144-cü illərdə Britaniyanı fəth edən [[Roma İmperiyası|Romalılar]], Şotlandiyanın bir sahilindən digər sahilinə müdafiə divarı ucaltmışdılar. Divarın qalıqları indiyə kimi Qlazqo ətrafında saxlanılır.

Şəhərin yaranması xristian missioner [[Sent Manqo]] ilə əlaqələndirilir. Əfsanəyə görə, o, 543-cü ildə [[Molendinar çayı]]nın sahilində bir monastır yaratmışdır, harda ki, indi [[Sent Manqo Kafedralı]] mövcuddur. Əfsanə 1185-ci ildə rahib-ariorqraf Fernesli Joslen tərəfindən yazılsa da, digər mənbələr tərəfindən təsdiq olunmayıb, lakin ənənəvi olaraq, Sent Manqo və anası [[Teneyu]] Qlazqonun patron möminləri hesab edilir.

=== Orta əsrlər ===
XII əsrin sonunda Qlazqo regionun mühüm dini mərkəzi olmuşdu və əhalisinin sayı yarım min idi. 1136-cı ildə, kral [[I Devid]]in iştirakı ilə Sent Manqo Kafedralının yerində kafedral inşa olunmuşdu. Yanğın sonrası kafedral yenidən tikilmişdir və 1197-ci ildə təqdis edilmiş və növbəti iki əsrlərdə təmir olunmuşdu. 1175 və 1178-ci illər arasında, kral [[I Uilyam Şir]] Qlazqo yepiskoposluğuna şəhər statusu vermişdir. Ticarət hüququ şəhərin inkişafına güclü təkan vermişdi. Xüsusilə 1190-cı ildən hər il keçirilən yay yarmarkası Qlazqodan tacirləri və sənətkarları cəlb edirdi. İyulun sonunda yarmarka keçirilməsi ənənəsi bu gün də davam edir.

1451-ci ildə [[V Nikolay]]ın sənədi [[bula]]sı ilə yaranan [[Qlazqo Universiteti]], şəhəri həm dini, həm də təhsil mərkəzinə çevirmişdir. 1492-ci ildə Qlazqo yepiskoposluğu başyepiskoposluğuna haqq qazandı. Buna baxmayaraq, orta əsrlərdə Qlazqonun iqtisadiyyatı Şotlandiyanın şərq sahili şəhərləri ilə müqayisədə çox zəif inkişaf etmişdir. Ticarət əsasən yaxın şəhərlər və adalar ilə olunurdu.

=== XVI–XVIII əsrlər ===
1560-cı ildə ölkə parlamentinin qərarı ilə ölkə [[katolisizm]]dən imtina edib, protestantlıq qəbul etmişdi. Ümumiyyətlə, [[reformizm]] Qlazqoya böyük təsir etmişdi, harada ki, güclü kilsə hakimiyyəti var idi və bu hakimiyyətin zəifləməsinə səbəb olmuşdu. 1611-ci ildə [[I Yakov]] Qlazqoya kral şəhər statusu vermişdir və bu birbaşa şəhərin tac altına keçməsi idi. noyabr 1638-ci ildə Milli Paktın qəbulundan sonra — Qlazqo Kafedralında Baş Assambleya toplantısı kral [[I Karl (İngiltərə kralı)|I Karlın]] presbiterian ibadət qaydalarını dəyişdirmə siyasətinə qarşı çıxmışdı. Nəticədə, Şotlandiyada silahlı münaqişələr oldu — əvvəlcə [[yepiskop müharibələri]], 1644–1647-ci illərdə isə, royalistlər və koventerlər arasında [[vətəndaş müharibəsi]] baş vermişdir. Xoşbəxtlikdən, bu münaqişələr demək olar ki, kiçik siyasi status olduğundan şəhərə təsir etməmişdi. 1650-ci ildə, [[Danbar döyüşü]]ndən sonra [[Oliver Kromvel]] Qlazqoda bir müddət qalmışdır.

XVI əsrdə Qlazqo hələ də kiçik əyalət şəhəri idi. Şəhərdə çayın dayaz olmasından ticarət inkişaf etməmişdi. 1603-cü ildə [[I Yakov]]un hakimiyyəti altında iqtisadiyyatın artımı İngiltərə və Şotlandiya birliyi yaranması sonra olmuşdu. Sürətli inkişafa nə 1647-ci ildə [[vəba]] epidemiyası, nə də 1652-ci və 1677-ci illərdə olan yanğınlar (yanğın zamanı şəhərin təxminən 30%-i yanmışdı) mane ola bilməmişdi.


XVII əsrin ortalarında ölkədə ticarət həcminə görə Qlazqo əvvəlcə [[Pert (Şotlandiya)|Pert]]i, 1670-ci ildə isə [[Dandi]] və [[Aberdin]] şəhərlərini keçmişdi. İqtisadiyyətin artımına bir sıra amillər kömək edirdi. 1668-ci ildə Nyuark kəndində (indi [[Port Qlazqo]]), çayının ağızı daha geniş olduğundan, şəhər şurası tacirlərin ehtiyaclarına xidmət etmək üçün port inşa etmişdi. 1674-cü ildən, ilk tütün yükünün limanında gəlişi ilə transatlantik ticarət başladı. Eyni dövrdə sənaye inkişaf etməyə başladı:

* 1667-ci ildə— sabun fabrik və şəkər emalı zavodları açılmışdır.
* 1680–1730-də— kağız, şüşə və kərpic istehsalı yaradılmışdır.
* 1711-ci ildə— [[Qrinok]]da Qlazqoya və onun ətrafına xidmət edən ilk tərsanə fəaliyyətə başladı.
* 1736-cı ildə— preslənmiş tütün istehsalı, tekstil və metallurgiya zavodlarının istehsalı üçün zavodları açılmışdır.
* 1740-cı ildə— boyama sexləri fəaliyyətə başladı.

Şəhərin görünüşü dəyişdi. Dağıdıcı yanğınlar sonrası hakimiyyət tikinti üçün ağac istifadəsinə qadağan qoymuşdu və buna görə də, evlər daşdan və eyni modellərlə inşa edilmişdir. 1636-cı ildə şəhər zalı inşa edilmiş, 1649 və 1661-ci ildə müvafiq olaraq, Hatçeson xəstəxanası və Qlazqo Universitetinin kitabxanası açılmışdır. İlk şəhər qəzeti — *Glasgow Courant* — 1715-ci ildən çapa başlamışdır. 1723-cü ildə Qlazqoya səfər edən [[Daniel Defo]] "Bütün Böyük Britaniya adası ətrafında səyahət" kitabında şəhərin təsvirini qeyd etmişdi:


XVIII əsrin sonunda mettalurgiya, tütün və tekstil sənayesinin importu ən çiçəklənən sahələr idi. Yarım əsrdə, 1755-ci ildən 1801-ci ilə Qlazqonun əhalisi 77 min nəfərə çatmışdır və ya üç dəfə artmışdır. Qlazqo əyalət şəhərindən sənaye mərkəzinə çevirilmişdi və XIX əsrin əvvəllərində Böyük Britaniyada ən sürətlə inkişaf edən şəhər olmuşdur.

=== XIX əsr ===

XIX əsrin əvvəllərində, Qlazqonun əhalisi əsasən [[irlandiya|irland]] immiqrant və ölkənin şimalından gələn köçkünlər nəticəsində sürətlə artmaqda davam edirdi. Onların demək olar ki, üçdə biri Qlazqo yaxınlığında kəndlərdə məskunlaşmış və tekstil sektorunda çalışırdı. Digərləri, şəhər xarabalıqlarının fabrik və təsərrüfatlarında muzdlu işçi işləyirdi. Köçkünlərin axını nəticəsində yüksək əhali artımı başladı və yoxsul məhəllələrdə antisanitar şərait, tez-tez [[çiçək (xəstəlik)|çiçək]], [[tif]] və [[vəba]] epidemiyası olurdu.

Epidemiya ilə mübarizənin ilk cəhdləri 1840-cı illərdə edildi. Bələdiyyənin təşəbbüsü ilə küçələrdə kanalizasiya və digər infeksiya ocaqlarında təmizlənməyə başladı. Sonra 1859-cu ildə [[Lox Katrin]] gölündə yeni su təchizatı sistemi başladı; 1866-cı ildə səmərəsiz olsa da, Avropada ən pis şəraitli hesab edilən xarabalıqların təmizlənməsi layihəsi başladı.


1832-ci ildə parlament seçki sisteminin islahatı haqqında akt qəbul etdi və icma evində sənayeləşmə zamanı böyüyən şəhərlərə yer verdi. Belə ki, Qlazqodan ilk dəfə iki parlamenti üzvü seçildi. Lakin şəhərin müəssisələrində iş şəraiti, dəyişməz qalırdı və işçi hərəkatı özlərinə hələ elan etməmişdi. 1837-ci ildə, fabrik əmək haqqının kəsmək cəhdi pambıq hörənlərin etirazına, 1848-ci ildə işsiz olanların çartist şüarlar altında kütləvi nümayişlərə səbəb olmuşdu.

Bütün bu hadisələr şəhərin və iqtisadiyyatın davamlı artmasına gəlib çıxartdı — XIX əsrin ortalarında Qlazqo *İmperiyanın ikinci şəhəri* (Londondan sonra) adlandırılmışdır. Aparıcı mövqelər hələ ağır və tekstil sənayesi olsa da, gəmiqayırma (1864-cü ildə Klaydda 20-dən tərsanə fəaliyyət göstərirdi) sürətlə inkişaf etməyə başlamışdı. Dəmir yolu nəqliyattının inkişafı ilə, xüsusən də 1842-ci ildə Qlazqo və Edinburq arasında xəttinin açılmasının ardından, şəhər ölkədə lokomotiv tikintisinin əsas tədarükçüsü oldu. 1860-cı ildə [[ABŞ Vətəndaş müharibəsi]] nəticəsində pambıq yığma aşağı düşmüşdü və minlərlə işçi küçələrdə qalmışdı. Növbəti onillikdə iqtisadiyyəy bumu zirvəsinə çatdı (), lakin 1878-ci ildə Qlazqo Bankının dağılmasından ən çox təsirlənən gəmiqayırma sahəsi, kəskin qədər azalmışdı.

=== XX–XXI əsrlər ===
XX əsrin əvvəllərində Qlazqo əhalisin artımı qonşu şəhərləri qoşulma səbəbiylə baş vermişdi. 1920-ci ildə bir milyon sakindən əhalisi olan Qlazqo, [[Birləşmiş Krallıq|Birləşmiş Krallığın]] əhalinin sıxlığına görə ikinci şəhəri idi. 1914-cü ilin iyul ayında kral [[VI Georq]] [[Qovan]] gəmiqayırma səfər edib, [[drednout]] "[[HMS Valiant (1914)|Valiant]]"-ın tikintisinə nəzarət etmişdi. Bir ay sonra, [[Britaniya]] [[Birinci Dünya müharibəsi]]nə girdi. Şəhərdə güclü anti-müharibə əhval-ruhiyyənin olmasına baxmayaraq (9 avqust 1914də [[Qlazqo Qrin]]də beş minlik anti-müharibə nümayiş keçmişdi), Qlazqodan 200 mindən çox kişi cəbhəyə getmiş və şəhər [[Britaniya ordusu]]nun ehtiyacları üçün döyüş sursatı və digər hərbi texnikanın əsas təchizatçılarından birinə çevirilmişdi.



Müharibədən sonra, Qlazqoda "Qırmızı Klaydsayd" adlanan işçi hərəkatı güclənmişdi. 1919-cu il 31 avqustda 60 mindən çox işçi, əsasən gəmiqayırma ilə məşğul olan işçilər, işdən çıxıb, mitinqə gəlib əmək gününün azaldılmasını tələb etmişdilər. Polis nümayişçiləri dağıtmaq üçün çalışsa da, müqavimət görmüşdü. O gündə yaşananlar [[Corc meydanı döyüşü]] və ya *Qanlı cümə* kimi tanındı. İğtişaşlar yalnız 10 fevralda, etirazçılara iş gününün bir qədər azalmasına vəd zamanı başa çatdı. Sonra Qlazqoda ilk dəfə bunt aktı oxundu və buna əsasən polis mitinqləro yatırmaq üçün silah istifadə etməyə icazə verilmişdi.

1920-ci illərin sonu iqtisadiyyatın kəskin azalması ilə nəticələnsədə, gəmiqayırma sənayesində böhran Qlazqonun hələ lokomotivlərin istehsalında dünya lideri olması ilə kompensasiyalanırdı. Sosial sahədə ciddi problemlər var idi. 1933-cü [[Böyük böhran]]ın zirvəsi zamanı, şəhər sakinlərinin 30%-i işini itirmişdir. Yaşayış yeri qıtlığından yoxsul məhəllələr, xüsusən də köçkünlərin yaşadığı məhəllələr tamamilə dolmuşdu. Bu vəziyyət Qlazqo bələdiyyəsini şəhər inkişafı proqramına başlamağa vadar edib, 1926-cı ildən 1938-ci ilə şəhər sahəsinin iki dəfə artmağına səbəb oldu.

1930-cu illərin sonunda vəziyyət bir az yaxşıya dəyişdi, Qlazqoda Britaniya imperiya sərgi (1938) keçirildi. Sərginin açılışında kral [[VI Georq]] və kraliça [[Yelizaveta Bouz-Layon|Yelizaveta]] iştirak etmiş, yalnız altı ay ərzində sərgiyə 12 milyon insan ziyarət etmişdir. [[Kino]]nun sakinlər arasında kütləvi populyarlığı, 1939-cu ildə Qlazqoda 114 [[kinoteatr]]ın fəaliyyət göstərməsinə uğramışdı.

[[İkinci dünya müharibəsi]] zamanı, Qlazqonun şirkətləri yenidən müharibə ehtiyacları üçün çalışmışdır. Xoşbəxtlikdən, şəhər və onun sakinləri faktiki olaraq düşmənin hava reydlərindən ziyan çəkməmişdi. 1950-ci illərin ortalarında Qlazqonun bələdiyyəsi parlament aktının təzyi nəticəsində şəhər xarabalıqlarının məhv etmişdi — yaşamaq üçün yaranmaz 32 min ev sökülmüşdür. Qlazqo və şəhər ətrafı sakinlərinin kütləvi miqrasiya ilə əlaqədar şəhərin nəqliyyat sisteminin yaxşılaşdırılmışdır.



XX əsrin ortalarından etibarən şəhər əhalisinin kəskin azalması başladı, hansı ki, yarım əsrdə demək olar ki, yarım dəfə azalmışdı. Tənəzzül dövrü üç onillik davam etdi. Yalnız 1980-ci illərdə Qlazqo dirçəlməyə başladı, 1990-cı illərdə isə şəhərin inkişafı sürətləndi. Bələdiyyə səlahiyyətliləri səyi nəticəsində, Qlazqoda yaşayış, iqtisadi inkişaf səviyyəsinin yaxşılaşdırılması və şəhərin mədəni səviyyəsinin yüksəldilməsi, nəticədə öz uğurunu göstərdi. 1981-ci ildə Qlazqo dünyada [[Nelson Mandela]]ya ilk "Şəhər Azadlığı" statusunu verən şəhər idi.

1990-cı ildə Qlazqo [[Avropanın mədəniyyət paytaxtı]], 1999-cu ildə [[Britaniyanın Memarlıq və Dizayn şəhəri]], 2003-cü ildə isə [[Avropanın idman paytaxtı]] statusuna layiq görülmüşdür.

2014-cü ilin 18 sentyabr tarixində [[Şotlandiya]]da keçirlmiş [[Şotlandiyanın müstəqilliyi üzrə referendum (2014)|Şotlandiyanın müstəqilliyi üzrə referendumda]], ölkənin 55,3%-i seçiçisi "Yox" variantına səs versə də, Qlazqonun seçicilərin əksəriyyəti "Hə" kampaniyasını dəstəkləmişdir.

== Coğrafiya ==

=== Relyef və geologiya ===
Qlazqo [[Böyük Britaniya]]nın şimal-qərb hissəsində yerləşir və [[Klayd çayı]]nın mənbəsindən 32km uzaqdadır. Dəniz üzərindəki hündürlüyü 70–200 m arasında dəyişir.

=== İqlim ===
Qlazqonun iqliminə Qolfstrim () cərəyanı çox təsir göstərir. Bahar və yay fəsilləri ümumiyyətlə günəşlidir. Payız və qış mövsümləri ümumiyyətlə yağışlı və küləkli olsa da, günəşli günlərə də rast gəlinir.


== Əhali ==
2012-ci ilin statistikasına görə, şəhər əhalisinin 57,000 sakini 50 yaşdan yuxarıdır. Proqnozlara görə 2037-ci ildə 50 yaşdan yuxarı sakinlər təxminən 240,000 nəfər olacaq. [[Şotland kelt dili]]ndə danışanlar əhalinin 0,94%-ni təşkil edir.

=== Demoqrafiya ===


=== Etnik tərkibi ===

Qlazqonu Şotlandiyada ən kosmopolit şəhər adlandırmaq olar. Şəhərdə rəngli insanların sayı ölkədə ən yüksək göstəricidir. 2011-ci ildə keçirilən siyahıyaalma araşdırmasına görə, şəhərin 84,5%-ni [[şotlandlar]], 3,78%-ni [[pakistanlılar]], 1,80%-ni [[çinlilər]], 1,46%-ni [[hindistanlılar]], 0,64%-ni isə digər etnik qruplar təşkil edir.

=== Din ===
2011-ci ildə keçirilən siyahıyaalma araşdırmasına görə, Qlazqo sakinlərinin dini inancları aşağıdakı kimi bölünmüşdür. Əhalinin 54,5% özünü [[xristianlıq|xristian]] kimi müəyyən edir, onların 23,1%-i [[Şotlandiya kilsəsi]]nə tabedir, 27,3%-i isə [[katolisizm|katolikdir]]. Digər dinlərin tərəfdarları — 5,4%-i [[İslam|müsəlmanlar]], 0,7%-i [[hinduizm|hindular]], 0,5%-i [[sikxizm|sikxlər]], 0,4%-i [[buddizm|buddistlər]] təşkil edir.

Şəhərdə 4 [[kafedral]], 20 [[məscid]] və 7 [[sinaqoq]] var. Bundan əlavə şəhərdə 2 hindu məbədi və 2 sikx qurdvarası yerləşir.

=== Dialekti ===
Qlazqo və ona yaxın şəhərlərdə [[Şotland german dili]] əsasında geniş yayılmış "Qlazqo Pətter" () dialekti mövcuddur. Dialektin fərqləndirici xüsusiyyətlərinə dəyişdirmə və ya bəzi hecaları və səsləri "udma" daxildir. Məsələn, *th* hərflərinin birləşməsi sözün əvvəlində  kimi oxunur, *t* hərfi tez-tez  ilə əvəz olunur və s.

== İnzibati bölgüsü ==


Qlazqonun 21 seçki dairəsindən ibarətdir və hər dairədən şəhər bələdiyyəsinə 3 və ya 4 nəfər seçilir.


== Yerli hökumət ==
Şəhərin idarə olunması [[Qlazqo Şəhər Məclisi]] tərəfindən icra olunur. Məclisin görüşləri [[Corc meydanı]]nda yerləşən Qlazqo Şəhər Məclis binasında keçirilir. Qlazqo [[Şotlandiya parlamenti]]ndə 17 deputat, [[Böyük Britaniya parlamenti]]ndə 9 deputatla təmsil olunur.

== İqtisadiyyat ==

XX əsrdə ağır iqtisadi tənəzzül dövründən sonra, şəhər tədricən keçmiş mövqeyi qaytarır. Hazırda Qlazqo, Edinburqla yanaşı, yenidən regional iqtisadiyyatın mühərriki hesab olunur.

Ötən 20 il ərzində Qlazqo iqtisadiyyatın əhəmiyyətli diversifikasiyası baş vermişdir: əvvəllər şəhərin iqtisadi rifahının asılı olan ənənəvi sənaye sahələri (gəmiqayırma və ağır maşınqayırma) aparıcı xidmət sektoru ilə əvəz olunmuşdur. Şəhərdə bir neçə iri şirkətlərin qərargahı, o cümlədən, [[Scottish Power]] enerji şirkəti yerləşir.

Şəhərin iqtisadiyyatında mühüm yeri [[turizm]] tutur — Qlazqo Böyük Britaniyada (London və Edinburqdan sonra) üçüncü ən populyar şəhər sayılır və hər il təxminən 4 milyon turist tərəfindən ziyarət olunur. 1983-cü ildən 2013-cü ilə kimi Qlazqonun turistik şüarı — "Glasgow's Miles Better" () olmuşdur. 2013-cü ildə "People Make Glasgow" turistik şüarı şəhər brendi kimi istifadə olunur.

== Rayonlar ==

=== Şəhərin mərkəzi ===
Qlazqo şəhərinin mərkəzi şərqdən Hay Strit () küçəsi ilə, cənubda Klayd çayı ilə, qərbdə M8 avtomagistralıyla və şimalda Taunhed, Çarinq Kross, Kaukaddens və [[Anderston]] rayonları ilə həmsərhəddir. Şəhərin mərkəzində küçələr Klayd çayının qrid sistemi üzərində yerləşir.

Qlazqonun ürəyi — [[Corc meydanı]] (), əsas piyada küçələri isə Buxanan Strit (), Arqayl Strit () və Sokixol Strit () sayılır. Şəhərin əsas ticarət mərkəzləri Buxanan Qallereyası, Sent İnox Mərkəzi (), Prinses Skver () və İtalyan Mərkəzidir.

Şəhərin mərkəzində əsas teatrlar, muzeylər, qalereyalar kimi turistik yerlərdən başqa, bir çox restoran, kafe və alış-veriş mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Qlazqonun mərkəzində Qlazqo ali təhsil müəssisələrinin dördü yerləşir: [[Qlazqo Kaledoniya Universiteti]], [[Stratklayd Universiteti]], [[Şotlandiyanın Kral Konservatoriyası]] və [[Qlazqo İncəsənət Məktəbi]].

==== Merçant Siti ====

Şəhər mərkəzinin şərqində yerləşən Merçant Siti (və ya Ticarət şəhəri) XVIII–XIX əsrlərdə tütün, şəkər və digər mallardan ticarət edən varlı tacirlərin yaşayış yeri olmuşdur. İqtisadi böhran dövründə, binaların çoxu yararsız hala düşsə də, 1980-ci ildə bu rayonu bərpa etmək üçün proyekt başladı və indi rayonda bərpa olunmuş neoklasik evlərin və keçmiş anbarların yerində bahalı mağazalar, restoran və kafelər fəaliyyət göstərir. Merçant Sitinin mərkəzi beş əsas küçə kəsişməsində yerləşən Qlazqo Kross hesab olunur. Meydanın mərkəzində Qlazqonun köhnə bələdiyyəsindən yeganə sağ qalan hissə olan Tollbut saat qülləsi yerləşir.

==== Maliyyə rayonu ====


Qlazqo mərkəzinin qərbində şəhərin maliyyə institutlarını cəmləşdirən [[mərkəzi biznes rayonu]] yerləşir. Böyük Britaniyada ən böyük biznes mərkəzlərindən biri olan rayonun (London və Edinburqdan sonra) rəsmi adı [[Beynəlxalq Maliyyə Əməliyyatları Rayonu]] (IFSD) olsa da, yerli sakinlər tərəfindən adətən "kvadrat kilometr" və ya "Klayd Uol Strit" adlanır. Rayonda müxtəlif maliyyə qruplarının (Böyük Britaniya sığorta şirkətlərinin 10-dan 8-nin qərargahı daxil olmaqla) təşkil nümayəndəliyi yerləşir: [[Abbey]], [[Aviva]], [[Barclays]], [[JP Morgan]], [[Lloyds TSB]], [[Morgan Stanley]], [[National Australia Group]], [[Royal Bank of Scotland]] və s. 2005-ci ildə IFSD Böyük Britaniyada bərpa olunan ən uğurlu kommersiya layihəsi kimi dəyərlənmişdir.

=== Vest End ===
Qlazqonun səsli-küylü Vest End səmti çay daşları ilə döşənmiş döngələr boyunca sıralanmış kafe, restoran və barları, müxtəlif butiklər, incəsənət qalereyaları və gözəl parkları ilə birlikdə — bohema və kosmopolit həyatı özündə birləşdirən ibarətdir. Vest Endin əsas küçəsi — Bayrs Rouddur (). Vest Endin ərazisində [[Qlazqo Universiteti]], [[Kelvinqrov parkı]] və [[Qlazqo botanik bağları]] yerləşir. Vest Enddə hər ilin iyun ayında Qlazqonun ən böyük festivalı [[Vest End Festivalı]] keçirilir.

Vest Enddə Britaniyanın ən böyük sərgi və konferensiya məkanı olan [[Scottish Exhibition and Conference Centre|SECC]] yerləşir. 10 sentyabr 2013-cü ildə SECC-in yaxınlığında 13,000 nəfərlik [[SSE Hydro]] arenası açılmışdır.

=== İst End ===
Şəhərin ən qədim hissəsində Tollbut saat qülləsi və [[Sent Manqo Kafedralı]] yerləşir. Kafedral yaxınlığında təpə üzərində 1831-ci ildən Qlazqonun vətəndaşların dəfn yeri olan [[Qlazqo Nekropolis]] qəbiristanlığı var. İst Endin digər turistik yerlərindən [[Seltik Park]], Barras bazarı, "The Barrowlands" musiqi arenası və [[Qlazqo Qrin]] parkını qeyd etmək olar.

=== Cənubi Qlazqo ===

Qlazqonun cənub hissəsi əsasən yaşayış yeri olsa da, ərazidə bir neçə ictimai binalar, o cümlədən, [[Aybroks stadionu]], [[Hampden Park]], [[Kuins park]], [[Bellahyuston parkı]] və [[Pollok parkı]], harada ki, [[Pollok evi]] və [[Barrell Kolleksiyası]] yerləşir.

=== Şimali Qlazqo ===
Şəhərin şimal hissəsi sosial cəhətdən Şotlandiyada ən problemli yerlərində biri hesab olunur. Şimalda keçmişdə Şotlandiyanın ən iri miqrant rayonu olan [[Saythill]] yerləşir. Şotlandiya hökumətinin 2005-ci ildə təşəbbüsünə görə, hazırda ərazidə yeni müasir yaşayış rayonu yaradılır.

[[Merihill]] rayonu ənənəvi qumdaşı mənzillərdən ibarətdir. Tarixən fəhlə sinfindən ibarət rayonun baxmayaraq, rayon dəbdəbəli rayonlarla həmsərhəddir. Rayonda [[Şotlandiya Premyer Liqası]]nda çıxış edən [[Partik Tisl FK]] yerləşir.

2012-ci ildə məşhur "Red Road" yaşayış kompleksinin ləğv edilməsi işlərinə sart verilmişdir. Kompleksi təşkil edən çoxmərtəbəli yaşayış binaları şəhərdə [[İkinci dünya müharibəsi|II Dünya Müharibəsindəndən]] sonra mənzil böhranını həll etmək məqsədilə tikilmişdir. Tədricən bu evlərdə əsasən yoxsul ailələr məskunlaşmağa başlamışlar. Yoxsulluq zonasına çevrilən həmin yaşayış kompleksi eyni zamanda kriminallar üçün münbit mühitə çevrilərək müvafiq adda çıxarmışdır.

== Memarlıq ==

[[Sent Manqo Kafedralı]] istisna olmaqla, Qlazqonun orta əsr memarlığından demək olar ki, heç nə qalmayıb. Təəssüf ki, Edinbuqrdan fərqli olaraq, müasir Qlazqoda XIX əsr əvvəl ucaldılmış binalardan kifayət qədər kiçik hissə qalıb. Onların ən görkəmlisi — Tollbut saat qülləsi, Tron teatrın saat qülləsi və memar [[Adam Robert]] tərəfindən 1791–1794-cü ildə inşa edilmiş Ticarət Evidir.

Şəhərin memarlıq irsinin böyük bir hissəsi XIX əsrə və XX əsrin əvvəlinə aiddir, o zaman ki, Qlazqo *Britaniya imperiyasının ikinci şəhəri* sayılırdı. Bu dövrün evləri müxtəlif üslublarla tikilmişdir. Venesiya stilinin təəccüblü nümunələrinə Qlazqo Siti Çembers () (1888), Qardnerlərin köhnə anbarları (1856), Tempelton xalça fabriki (1892) və [[Venesiya]]dakı [[Ca’d’Oro sarayı]]ndan ilham almış, memar Hanimenom tərəfindən tərtib olunmuş Ca’d’Oro binası (1872) aiddir. Neoklasik üslubunda Kaledoniya kilsəsi (1857) və [[Müasir İncəsənət Qalereyası]] (1778) inşa olunmuşdur. [[Qotika (memarlıq)|Qotika stilinin]] xüsusiyyətlərinə Bakirə Məryəm (1873), Sent-Andryu (1817) və Sent-Lyuk (1877) kilsələri aiddir.

Müasir memarlığın ən əhəmiyyətli nümunələrindən [[Qlazqo Elm Mərkəzi]] (2001), Klayd Auditoriyası (1997), [[Riversayd Muzeyi]] (2011) və [[SSE Hydro]]-nu (2013) göstərmək olar.

=== Körpüləri ===
Körpülərilə məşhur olan Qlazqoda, müxtəlif növlü, o cümlədən piyada, avtomobil və dəmiryolu körpüləri yerləşir. Onlardan ən qədimləri — Saut-Portlend küçəsində olan körpü, Həvari Andrey körpüsü və Viktoriya-bric — XIX əsrin ortalarında inşa edilib. Qlazqonun körpülərlərindən olan — "Klayd Ark" (2006-cı ildə inşa olmuşdur) asma körpüsü, çayı keçən bucaqa görə, yerli əhali tərəfindən "çəp körpüsü" () ləqəbini almışdır.

=== Parkları və bağları ===

Qlazqoda 90-dan artıq park və meydan var. Qlazqonun ən mühüm parklarına aşağıdakılar daxildir:

* [[Kelvinqrov parkı]]— ingilis bağban Ser Cosef Pakston tərəfindən 1852-ci ildə yaradılmışdır. Parkda orkestr üçün bendstend, [[bouls]] və [[kroket]] meydançaları, müxtəlif heykəllər və abidələr, skeytpark və [[Kelvinqrov İncəsənət Qallereyası və Muzeyi]] yerləşir.
* [[Qlazqo Kuins park]]— 1857-ci ildə yaradılmış park, Şotlandiya kraliçası [[Mariya Stüart]]ın şərəfinə adlandırımışdır.
* [[Qlazqo Qrin]]— Qlazqonun ən qədim parkı XV əsrdə yaradılmışdır. Parkda [[Xalq Sarayı]] və Tempelton xalça fabriki yerləşir.
* [[Bellahyuston parkı]]— 1895-ci ildə yaradılmış parkın ərazisi 71 [[hektar]]dır. Park [[Vatikan]]ın Qlazqoya səyahəti zamanı papalıq məkanı kimi işlənir.
* [[Qlazqo botanika bağları]]— 1817-ci ildə yaradılmış bağda tropik [[Səhləbkimilər|səhləblər]], [[beqoniya]] və [[ağactip paparotniklər]] bitir.

== Mədəniyyət ==
1990-cı ildə [[Avropanın mədəniyyət paytaxtı]] elan edilən Qlazqonun mədəniyyət həyatı olduqca müxtəlifdir. Şəhərdə incəsənətə dair milli təşkilatların əsaslı hissəsi, o cümlədən Şotlandiya operası, Şotlandiya baleti, Şotlandiya Milli Teatrı, Şotlandiya Kral Milli Orkestri, Şotlandiya BBC Simfonik Orkestri və Şotlandiya Milli Gənclər Teatrı yerləşir.

=== Teatrlar ===
[[Qlazqo Kral teatrı]]nın repertuarında klassik əsərlər, opera və balet tamaşalarının quruluşu, 1904-cü ildə yaradılan "Pavilion" teatrı isə müxtəlif şoular, musiqili əsərlər və tamaşalar keçirir. Digər vacib teatr məkanlarından Tron və Sitizens teatrlarını qeyd etmək olar.

=== Muzey və qalereyalar ===

Qlazqoda 20-dən artıq muzeyi və incəsənət qalereyası fəaliyyət göstərir. Şəhərdə Şotlandiyanın ən çox ziyarət edilən muzeyi — [[Kelvinqrov İncəsənət Qallereyası və Muzeyi]] yerləşir. Muzeyin incəsənət kolleksiyasına çox Avropa rəsmləri, o cümlədən Qədim Ustalar, fransız impressionistlər, holland intibah dövrü, şotland koloristləri və Qlazqo Məktəbinin eksponentləri daxildir.

2013-cü ildə "Avropada ilin muzeyi" müsabiqəsinin mükafatı ilə təltif olunmuş [[Riversayd Muzeyi]] də şəhərdə yerləşir. Hündürlüyü 36 metr olan şüşəli fasad binasında 3 min eksponata malik nəqliyyat muzeyi fəaliyyət göstərir.

Qlazqonun digər muzey və qalereyaları:
* [[Müasir İncəsənət Qalereyası]]
* [[Barrell Kolleksiyası]]
* [[Maklennan Qalereyası]]
* [[Xalq Sarayı]]
* [[Sent Manqonun Dini Həyat və İncəsənət Muzeyi]]
* [[Şotlandiya futbol muzeyi]]
* [[Şotlandiya məktəb muzeyi]]
* [[Müasir İncəsənət Qalereyası]]
* [[Hunterian muzeyi]]

=== Klublar, konsert zallar və kinoteatrlar ===

Şəhərin musiqi səhnəsi — Böyük Britaniyada ən parlaqlardan biridir. Qlazqoda hər həftə təqribən 130 musiqi tədbiri baş tutur. Qlazqonun ən tanınmış musiqi səhnələrindən [[The Barrowlands]], [[King Tut's Wah Wah Hut]] və [[SSE Hydro]]-nu qeyd etmək olar.

2008-ci ildə Qlazqo Böyük Britaniyanın "[[UNESCO]]-nun Musiqi şəhəri" nominasiyasına layiq görülmüş ilk şəhər olmuşdur. Qlazqo 2014-cü il MTV Avropa Musiqi Mükafatının təqdimetmə mərasiminə ev sahibliyi etmişdir. Qlazqo — [[Travis]], [[Simple Minds]], [[Camera Obscura]], [[Belle & Sebastian]], [[Glasvegas]], [[Franz Ferdinand]], [[The Fratellis]], [[Mogwai]], [[Primal Scream]], [[Texas (qrup)|Texas]], [[Chvrches]] kimi musiqi qruplarının doğulduğu yerdir.

Qlazqoda 700-dən çox bar, pab və gecə klubu fəaliyyət göstərir. Qlazqonun ən məşhur gecə klubları "Campus", "Cathouse", Garage", "Tiger Tiger", "Sub Club", "The Tunnel" və s. sayılır.

Qlazqoda 10-dan çox kinoteatr, o cümlədən 2001-ci ildə [[Ginnesin Rekordlar Kitabı]]na düşmüş dünyanın ən hündür kinoteatr binası olan "Sinevörld" () yerləşir.

=== Festivallar ===

Şəhərin festival həyatı — Şotlandiyada ən dolğunlardan biridir. Lakin [[Edinburq]]dan fərqli olaraq, harda ki, festival ayı avqust sayılır, Qlazqoda festivallar bütün il boyu keçirilir. Şəhərin ən tanınmış festivalları [[Vest End Festivalı]], [[Qlazqo Film Festivalı]], [[Merçant Siti Festivalı]], [[Qlazqo Caz Festivalı]], [[Qlazqo Beynəlxalq Komediya Festivalı]], [[Celtic Connections]] və [[Dünya Tuluq Zurnası Çempionatı]] sayılır.

=== KİV ===
Qlazqoda müxtəlif media ofisləri, o cümlədən şəhər və region KİV-ləri yerləşir:
* [[Scottish Television]] və [[BBC Scotland]] televiziya kompaniyalarının qərargahları;
* Şotlandiyanın [[Daily Record]], [[Evening Times]], [[Sunday Mail]], [[The National]] və [[The Herald]] kimi əsas qəzetlərinin baş ofisləri;
* Britaniya qəzetləri olan [[The Sun]], [[Daily Mail]], [[The Times]] və [[The Sunday Times]] regional redaksiyaları;
* Yerli şəhər qəzetləri olan [[The Digger]], [[The Glasgow East News]], [[The Glaswegian]] və s. redaksiyaları.

=== Kitabxanalar ===
Şəhərdə 37 ictimai kitabxana fəaliyyət göstərir, o cümlədən Avropanın ən böyük arayış kitabxanası — 1877-ci ildə tütün maqnatı Stiven Mitçellin vəsiyyəti ilə yaranan [[Mitçell kitabxanası]]. Kitabxananın içində 1,3 milyon kitab, 35.000 xəritə və fotoşəkillər, mikrofilm və arxiv qəzet yerləşir.

== Təhsil ==

Qlazqoda 184 ibtidai məktəb və 29 orta məktəb yerləşir, xüsusi təhsil ehtiyacları olan uşaqların təhsili üçün 34 məktəb fəaliyyət göstərir. Bəzi məktəblərdə tədris [[şotland kelt dili]]ndə həyata keçirilir.

Şəhərin ali təhsil müəssisələri:
* [[Qlazqo Universiteti]]— 1451-ci ildə yaranmışdır, Şotlandiyanın ikinci ən qədim təhsil ocaqıdır ([[Sent-Endryus Universiteti]]ndən sonra). Universitetin doqquz fakültəsində 130 ölkədən 23 mindən çox tələbə təhsil alır.
* [[Stratklayd Universiteti]]— 1796-cı ildə yaranmışdır, universitetin beş fakültəsində 25 mindən çox tələbə təhsil alır.
* [[Qlazqo Kaledoniya Universiteti]]— 1875-ci ildə kollec kimi yaranmışdır, universitet statusunu 1993-cü ildə almmışdır, universitetin üç fakültəsində 17 mindən çox tələbə təhsil alır.

Şəhərdə universtitetlerdən başqa bir sıra kollec və akademiyalar var — [[Qlazqo İncəsənət Məktəbi]], [[Qlazqo Kelvin Kolleci]], [[Qlazqo Klayd Kolleci]], [[Şotlandiya Kral Konservatoriyası]] və s. Tələbələrin sayına görə Qlazqo Şotlandiyada birinci və Britaniyada ([[London]]dan sonra) ikinci sıradadır.

== İdman ==

=== Futbol ===


Şəhərdə dünya derbiləri sırasında yer alan və özünəməxsusluğu ilə seçilən "[[Seltik FK|Seltik]]" və "[[Reyncers FK|Qlazqo Reyncers]]" məskunlaşır. Daim prinsipiallığı ilə seçilən matçda komandalar arasında ölüm-dirim mübarizəsi dərəcəsində rəqabətin olması həm də siyasi xarakter daşıyır. Səbəbi [[Reyncers FK|Reyncersin]] "Protestant və Kraliçə klubu", Seltikin isə kraliçəyə boyun əyməyən katoliklərin komandası olmasıdır. Qlazqonun digər futbol klubları — [[Partik Tisl FK|Partik Tisl]], [[Klayd FK|Klayd]] və [[Kuins Park FK|Kuins Parkd]]ır. Şəhərdə [[Seltik Park]], [[Aybroks stadionu]] və [[Hampden Park]] stadionları yerləşir.

2020-ci ildə [[UEFA Avropa Kuboku 2020]]-nin 4 oyunu Qlazqoda keçiriləcək.

=== Digər idman növləri ===
Peşəkar reqbi komandası [[Qlazqo Uorriors]] Şotlandiya, [[İrlandiya]] və [[Uels]]in digər komandaları ilə yanaşı [[Kelt Liqası]]nda iştirak edir. Şəhərin yeganə basketbol komandası [[Qlazqo Roks]] adlanır və [[Britaniya Basketbol Liqası]]nda iştirak edir. Qlazqonun əsas idman arenaları — [[Kelvin-Holl]] və [[Sir Kris Hoy Velodromu]]dur.

=== Birlik oyunları ===
2007-ci ildə Qlazqo [[Nigeriya]] paytaxtı [[Abuca]]nı üstələyib, [[Birlik Oyunları]] keçiriləcəyi yer seçilmişdir. 2014-cü ilin iyulun 23-dən avqustun 3-dək Qlazqoda [[Birlik Oyunları]] keçirilmişdir. Bu 71 müxtəlif ölkə və ərazilərindən gələn, 4947 idmançının iştirakı ilə, 17 müxtəlif idman növlük Şotlandiyanın tarixində keçirilən ən böyük multi-idman hadisəsi idi. Birlik Oyunları zamanı Qlazqoya 300,000-dən çox ziyarətçi gəlmiş, ölkədə 1000 iş yeri yaradılmış və 1.2 milyon bilet satılmışdır. Birlik Oyunları Şotlandiyanın iqtisadiyyatına £52 milyon səmərə gəlmişdir.

== Nəqliyyat ==

=== Avtomobil nəqliyyatı ===


Qlazqo Böyük Britaniyada əsas nəqliyyat mərkəzlərindən biridir. Ölkənin qalan hissələri ilə şəhəri bağlayan yollar:
* *'A8/М8**— əsas magistral, Şotlandiyanın qərb sahilindən şərq sahilinə keçir və Qlazqonu [[Edinburq]]la bağlayır;
* **A82**— [[Dumbarton]]dan [[Lox Lomond]]a və Şotlandiyanın yuxarı şimal-qərbindən keçir;
* **A80/M80**— [[Stirlinq]]in şimal-şərqinə aparır;
* **A74/M74**— Qlazqonu Şotlandiyanın cənub və [[İngiltərə]]nin şimal vilayətləri ilə bağlayır;
* **A77/M77'''— cənub-şərqdən Kilmarnokdan Eyrə kimi aparır;

Qlazqonun kənarında yol şəbəkəsinin inkişafına baxmayaraq, avtomobilə malik olmayanların və ictimai nəqliyyatdan istifadə etməyə üstünlük verən vətəndaşların nisbəti Şotlandiya üçün orta müqayisədə daha yüksəkdir (müvafiq olaraq 56% və ailələrin 34%-ni təşkil edir).

### İctimai nəqliyyat

Qlazqonun ictimai nəqliyyatın koordinasiyasını və inkişafı Strathclyde Partnership for Transport (SPT) dövlət nəqliyyat agentliyi tərəfindən idarə olunur. Şəhərdə 40 avtobus şirkətləri fəaliyyət göstərsə də, First şirkətinə avtobus nəqliyyatının 70%-lik payı düşür.

İlk omnibus şəhərin küçələrində 1845-ci ildə hərəkətə başlamışdır. XX əsrin ortalarına qədər Qlazqoda iki qatlı tramvay və trolleybus işləsə də, şəhər sakinlərinin digər nəqliyyat növlərinin seçməsi, bu servislərin aradan qaldırılmasına səbəb olmuşdur. Qlazqoda son dəfə tramvay 1962-ci il 4 sentyabrda, trolleybus isə 1967-ci ilin mayında fəaliyyət göstərmişdir.

1896-cı ildən fəaliyyət göstərən və tək xəttdən ibarət olan Qlazqo metropoliteni (London və Budapeştdən sonra) dünyanın üçüncü ən qədim metrosu sayılır. İlk dəfə metro xətti 1970-ci ildə, sonuncu dəfə isə 2011-ci ildə tamamilə modernləşdirilmişdir. Hər il Qlazqo metrosunu 13 milyon insan işlədir. Metro yerli sakinlər tərəfindən "Mexaniki portağal" () kimi tanınır.

### Dəmiryolu nəqliyyatı
Qlazqonun dəmiryolu nəqliyyatı Transport Scotland milli nəqliyyat agentliyi tərəfindən idarə olunur. Şəhərin Qlazqo Sentral və Kuin Strit dəmiryolu vağzallarından, qatarlar cənub, şimal və şimal-şərq istiqamətdə gedir. Qlazqo Sentral (1999 və 2005-ci ildə Milli Dəmiryolu Mükafatlarının qalibi) Şotlandiyanın ən işlək dəmir yolu stansiyasıdır və hər il 29 milyondan çox xalqa xidmət edir.

### Su nəqliyyatı
Əvvəllər Qlazqoda neçə bərə keçidi fəaliyyət göstərsədə, indi onlar tamamilə körpülər və Klayd tuneli ilə əvəz olunub. Klayd çayı boyu çay tramvayları və dünyada sonuncu dəniz çarxlı ekskursiya gəmisi olan "Waverley" fəaliyyət göstərir. 2007-ci ilin iyun ayından Qlazqodan Arqayll və Byut birləşdirən dəniz təyyarəsi xidməti başlamdışdır.

### Hava nəqliyyatı
Qlazqoda iki beynəlxalq hava xidməti mövcuddur:

* Qlazqo beynəlxalq hava limanı (GLA)— Şəhərin 13 kilometr qərbində yerləşir. Şotlandiyanın ən böyük beynəlxalq hava limanı 80 istiqamət marşrutuyla işləyir.
* Prestvik hava limanı (PIK)— Prestvik şəhərinin ətrafında, 46km cənub-qərbdə yerləşir. Aeroport 27 istiqamət marşrutuyla işləyir və Şotlandiyada hava trafik baxımından üçüncü yeri tutur.

## Tanınmış sakinləri
Qlazqonun sakinləri Qlazvecian () adlanır. Şəhərin tanınmış sakinlərdən futbolçu və məşqçi Aleks Ferqyuson, ixtiraçı Ceyms Vatt, memar Ceyms Sterlinq, müğənni Paolo Nutini, aktyor Cerard Batler, memar Çarlz Renni Makintoş, siyasətçi Tommi Şeridan, aktyor Piter Kapaldi, Böyük Britaniyanın 74-cü baş naziri Qordon Braun və digərlərini qeyd etmək olar.


Fayl:James Watt by Henry Howard.jpg|Ceyms Vatt, Şotlandiya ixtiraçısı 
Fayl:Baron Kelvin 1906.jpg|Uilyam Kelvin, Şotlandiya-İrlandiya fiziki 
Fayl:William Ramsay.jpg|Uilyam Ramzay, Şotlandiya kimyaçısı 
Fayl:Charles-Rennie-Mackintosh.jpg|Çarlz Renni Makintoş, Şotlandiya memarı 
Fayl:John Logie Baird in 1917.jpg|Con Loqi Berd, Şotlandiya ixtiraçısı 
Fayl:Alexander Todd Nobel.jpg|Aleksandr R. Todd, Şotlandiya alimi 
Fayl:Trainer Jock Stein van Celtic in het Hiltonhotel, Bestanddeelnr 924-3395.jpg|Cok Steyn, Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi 
Fayl:A. Bonar Law LCCN2014715818 (cropped).jpg|Bonar Lou, Böyük Britaniyanın baş naziri 
Fayl:Ivor Cutler 1973.jpg|Ayvor Katler, Şotlandiya şairi 
Fayl:James Stirling 01.jpg|Ceyms Sterlinq, Şotlandiya memarı 
Fayl:Alasdair Gray (1994) by Guenter Prust.jpg|Alisder Qrey, Şotlandiya yazıçısı 
Fayl:Alex Ferguson.jpg|Aleks Ferqyuson, Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi 
Fayl:Billy Connolly Festival Cine Sidney.jpg|Billi Konnolli, Şotlandiya komiki 
Fayl:BertJansch.jpg|Bert Cenş, Şotlandiya gitaristi 
Fayl:Donovan 1969.JPG|Donovan, Şotlandiya müğənnisi 
Fayl:Fanclub1965Lulu.jpg|Lulu, Şotlandiya müğənnisi 
Fayl:Markknopfler20061.jpg|Mark Knopfler, Şotlandiya müğənnisi 
Fayl:Robbiecoltranecrop.jpg|Robbi Koltreyn, Şotlandiya aktyoru 
Fayl:SandraWhiteMSP20110510.JPG|Sanra Vayt, Şotlandiya siyasətçisi 
Fayl:George Galloway 2007-02-24, 02.jpg|Corc Qallovey, Şotlandiya siyasətçisi
Fayl:AngusYoung.JPG|Anqus Yanq, Avstraliya gitaraçısı 
Fayl:David Moyes.jpg|Devid Moys, Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi
Fayl:John Paul Young 2014.jpg|Con Pol Yanq, Avstraliya müğənnisi 
Fayl:Kenny Dalglish 2009 Singapore.jpg|Kenni Dalqliş, Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi 
Fayl:Peter Capaldi 2009 (cropped).jpg|Piter Kapaldi, Şotlandiya aktyoru
Fayl:Eddi Reader2.jpg|Eddi Rider, Şotlandiya müğənnisi 
Fayl:LorraineKellywiki.jpg|Loren Kelli, Şotlandiya aktrisası 
Fayl:Andrew Marr - Vladimir Putin's interview about Olympics in Sochi (2014-01-17) 09.jpg|Endryu Marr, Şotlandiya jurnalisti
Fayl:Simple Minds - 2016330230109 2016-11-25 Night of the Proms - Sven - 1D X II - 1090 - AK8I5426 mod.jpg|Cim Kerr, Şotlandiya müğənnisi 
Fayl:Robert Carlyle (14776144197).jpg|Robert Karlayl, Şotlandiya aktyoru
Fayl:Jimmy Somerville 2015.jpg|Cimmi Sammervill, Şotlandiya müğənnisi
Fayl:ColinMontgomerie.jpg|Kolin Montqomeri, Şotlandiya qolfçusu 
Fayl:TommySheridan2007.jpg|Tommi Şeridan, Şotlandiya siyasətçisi 
Fayl:DeniseMina.jpg|Denis Mina, Şotlandiya yazıçısı 
Fayl:SharleenSpiteriAvent.jpg|Şarlin Spiteri, Şotlandiya müğənnisi 
Fayl:John Barrowman Supanova 2014.jpg|Con Barroumen, Şotlandiya aktyoru 
Fayl:10.2.10MarkMillarByLuigiNovi.jpg|Mark Millar, Şotlandiya komiks yazıçısı 
Fayl:Gerard Butler (29681162176).jpg|Cerard Batler, Şotlandiya aktyoru 
Fayl:KellyMacdonaldOct07 2.jpg|Kelli Makdonald, Şotlandiya aktrisası 
Fayl:Pearse Doherty 2014.png|Pirs Doherti, İrlandiya siyasətçisi 
Fayl:BarryFerguson Augsburg.jpg|Barri Ferquson, Şotlandiya futbolçusu və futbol məşqçisi
Fayl:James McAvoy Cannes 2014.jpg|Ceyms Makavoy, Şotlandiya aktyoru 
Fayl:JamesMcFadden 2009 pre-season cropped.jpg|Ceyms Makfadden, Şotlandiya futbolçusu 
Fayl:Alan Hutton - Scotland.jpg|Alan Hatton, Şotlandiya futbolçusu 
Fayl:HumzaYousafMSP20110507.JPG|Humza Yousaf, Şotlandiya siyasətçisi 
Fayl:McGeady Dinamo Moscow Celts.jpg|Ayden Makqidi, İrlandiya futbolçusu 
Fayl:Erste Bank Open ATP World Tour 500 Vienna 2016-5.jpg|Endi Marrey, Şotlandiya tennis oyunçusu 
Fayl:Amy Macdonald Amadeus Awards 2017.jpg|Emi Makdonald, Şotlandiya müğənnisi 
Fayl:2017.06.17.14.59.18-Scots running on-0002 (35294980342) (Rory Hughes cropped).jpg|Rori Hyuz, Şotlandiya reqbiçisi 


## Qardaş şəhərləri

## Qalereya

Fayl:Kelvingrove Lawn Bowls Centre Glasgow Scotland 12281737414.jpg|Kelvinqrov parkı
Image:Riverside Museum rear view.JPG|Riversayd Muzeyi
Fayl:Mitchell library.jpg|Mitçell kitabxanası
Fayl:Glasgow Tolbooth Steeple, Glasgow.jpg|Qlazqo Krossda Tollbut saat qülləsi
BBC Scotland, Science Museum and Glasgow Tower across Millennium Bridge - geograph.org.uk - 925108.jpg|Millenium körpüsü
GCU Campus View.png|Qlazqo Kaledoniya Universitetindən görünən mənzərə
Glasgow St Andrew's Cathedral from Clyde Street.JPG|Sent Andryu Kafedralı
Aedes Divus Arturus.jpg|Vellinqton kilsəsi


## İstinadlar




## Xarici keçidlər

* Qlazqo Şəhər Məclisinin rəsmi saytı