The Walking Dead (videooyun)

***The Walking Dead*** () — 2012-ci ildə "Telltale Games" tərəfindən istehsal olunmuş, eyniadlı komiks seriyasına əsaslanan epizodik qrafik macəra videooyunu. Oyunun hadisələri Robert Kirkman tərəfindən yaradılmış eyniadlı komiks seriyasının kainatında cərəyan edir və "Telltale"in "*[[The Walking Dead (videooyun seriyası)|The Walking Dead]]*" videooyun seriyasının ilk hissəsi hesab olunur. Süjet Lii Everett adlı məhkum edilmiş bir şəxsin hekayəsini izləyir. O, Klementina adlı kiçik qızın himayədarına çevrilmişdir. Hadisələr Corciya ştatında baş verən zombi apokalipsisinin başlanğıcı fonunda inkişaf etmişdir. Oyunçunun dialoq seçimləri və müxtəlif hərəkətləri kimi qərarlar süjetin inkişaf istiqamətinə təsir göstərmiş, bu qərarların nəticələri isə oyunun epizodları boyunca davam etmişdir.

"Telltale Games" oyunu 2011-ci ildə Robert Kirkman və "Warner Bros." ilə əldə edilmiş razılaşmadan sonra hazırlamağa başlamışdır. Layihə süjetə əsaslanan "*[[Heavy Rain]]*" və "*[[Mass Effect]]*" kimi videooyunlardan təsirlənmiş və əsas diqqəti döyüş elementlərinə yox, oyunçu seçimlərinə və personaj yönümlü hekayə quruluşuna yönəltmişdir. Kirkman layihə üzərində ümumi nəzarət həyata keçirmiş, eyni zamanda yaradıcı baxımdan "Telltale" studiyasına geniş sərbəstlik vermişdir. Bu yanaşma oyunun komikslərin ümumi məzmunu ilə uyğunluğunu təmin etmişdir. Oyun daxilindəki seçim sistemi personajlar arasındakı münasibətlərə və bəzi kiçik hadisələrə təsir göstərmiş, lakin ümumi süjet xəttini əsaslı şəkildə dəyişdirməmişdir. Müxtəlif platformalar üçün hazırlanan oyun yaddaş faylları və buraxılış cədvəlinin təşkilinə dair texniki çətinliklərlə üzləşmişdir.

2012-ci ilin aprelindən noyabr ayınadək beş epizod şəklində müxtəlif platformalarda yayımlanan "*The Walking Dead*" emosional dərinliyinə, Li ilə Klementina arasındakı münasibətin təsvirinə və macəra janrına göstərdiyi təsirə görə geniş tərif qazanmışdır. Oyun ilin sonu mükafatları sırasında bir sıra oyun nəşrləri tərəfindən verilən "İlin oyunu" mükafatlarına layiq görülmüşdür. 2012-ci ilin sonuna qədər oyunun 8,5 milyondan çox epizodu satılmış, 2014-cü ilin iyul ayına qədər isə ümumi satış göstəricisi 28 milyon epizoda çatmışdır.

2013-cü ildə "Telltale Games" əlavə yüklənə bilən "*400 Days*" epizodunu təqdim etməklə layihəni daha geniş bir franşizaya çevirmişdir. Bu epizod birinci mövsümün hekayəsini genişləndirmiş və 2013–2014-cü illərdə yayımlanmış ikinci mövsümə keçid rolunu oynamışdır. Daha sonra üçüncü mövsüm və yekun mövsüm müvafiq olaraq 2016–2017-ci və 2018–2019-cu illərdə buraxılmış, həmçinin Mişon adlı personaja əsaslanan ayrıca spin-off oyunu da təqdim edilmişdir.

## Geympley
"*The Walking Dead*" üçüncü şəxs perspektivindən oynanan "point-and-click" tipli qrafik macəra janrında videooyundur. Oyunda idarə olunan əsas personaj Li Everett zombi apokalipsisi zamanı sağ qalmağa çalışmış və Klementina adlı azyaşlı qızı qorumağa cəhd göstərmişdir. Bu prosesdə o, həyatda qalanlardan ibarət kiçik bir qrupla birlikdə hərəkət etmişdir. Ekranda göstərilən nişangah vasitəsilə oyunçu personajları və əşyaları araşdırmaq, onlarla qarşılıqlı əlaqə qurmaq imkanı əldə etmiş, həmçinin toplanmış əşyalardan və ətraf mühitdən istifadə etməli olmuşdur. Oyun boyunca istifadəçiyə ətraf mühitlə müxtəlif formalarda qarşılıqlı əlaqə qurmaq və həmin qarşılıqlı əlaqənin xarakterini müəyyən etmək imkanı təqdim edilmişdir. Süjetin irəliləməsi üçün oyunçu bəzən mühitə aid tapmacaları həll etməli, bəzən isə müxtəlif personajlarla dialoq aparmalı olmuşdur. Robert Kirkman oyunun əsas diqqətinin personajların və hekayənin inkişafına yönəldiyini, digər zombi mövzulu oyunlarda tez-tez rast gəlinən hərəkətlilik yönümlü elementlərin isə daha az yer tutduğunu qeyd etmişdir. Bu baxımdan oyun "*[[Left 4 Dead]]*" kimi layihələrdən fərqlənmişdir.

Oyunun bəzi hissələrində oyunçudan müəyyən vaxt məhdudiyyəti daxilində cavab vermək tələb olunmuşdur və bu hallarda qəbul edilən qərarlar süjetin inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərmişdir. Bu yanaşma rol oyunu janrına xas mexanikanı xatırlatmışdır. Bəzi dialoq seçimləri üçün oyunçuya məhdud vaxt verilmiş, seçim edilmədiyi halda Li Everett susmuş və bu vəziyyət digər personajların ona münasibətinə təsir göstərmişdir. "*[[Mass Effect]]*" və "*[[Fallout (seriya)|Fallout]]*" seriyalarında olduğu kimi seçimlərin "yaxşı" və ya "pis" miqyasında qiymətləndirilməsi bu oyunda tətbiq edilməmişdir. "*The Walking Dead*" daxilindəki qərarların nəticələri daha qeyri-müəyyən olmuş və əsasən qeyri-oyunçu personajların Liyə münasibətinə təsir göstərmişdir.

Oyunçu istəyə görə "Minimal" rejimini seçə bilmişdir. Bu rejimdə ipucları və oyunda baş verən dəyişiklikləri, eləcə də personajların Liyə münasibətindəki dəyişiklikləri göstərən bildiriş funksiyası deaktiv edilmişdir. Daha çox hərəkətlilik yönümlü səhnələrdə oyunçu ekranda göstərilən göstərişlərə uyğun olaraq sürətli vaxt hadisələrini (QTE) yerinə yetirməli olmuşdur. Bu, özünün və ya digər personajların sağ qalmasını təmin etməyə xidmət etmişdir. Uğursuzluq baş verdikdə oyun həmin hadisədən bir qədər əvvəlki nöqtədən yenidən başlamışdır. Oyunun hər bir epizodunda oyunçu iki seçim arasında qərar verməli olduğu bir neçə məqamla qarşılaşmışdır. İstifadəçi bir neçə yaddaş faylı yarada bilmiş və "geri çevirmə" funksiyasından istifadə etməklə əvvəlki qərarlara qayıdaraq onları dəyişdirmək, beləliklə də müxtəlif nəticələri araşdırmaq imkanı əldə etmişdir.

## Süjet

"*The Walking Dead* oyununun hadisələri Robert Kirkman tərəfindən yaradılmış eyniadlı komiks seriyasında təsvir olunan hadisələrlə eyni vaxtda baş vermişdir. Bu dövrdə zombi apokalipsisi cəmiyyətin böyük hissəsini sarsıtmışdır. Epidemiya baş verdiyi ilk gün məhkum edilmiş cinayətkar Li Everett (səsləndirən: Deyv Fennoy) həbsxanaya aparıldığı zaman polis avtomobili "valker" adlanan zombilərdən birinə çırpıldıqdan sonra qəzaya uğramışdır. Yenidən dirilmiş polis əməkdaşını öldürdükdən sonra Li zombilər qrupundan qaçmış və şəhərətrafı evlərin birində gizlənmişdir. Həmin evdə o, valideynləri Savanna şəhərinə getmiş Klementina (səsləndirən: Melissa Hatçison) adlı qızla tanış olmuşdur. Onlar Şon Qrin (səsləndirən: Piter Edvard Mussad) tərəfindən xilas edilmiş və o, onları atası Herşel Qrinin (səsləndirən: Çak Kuruklis) fermasına aparmışdır. Burada onlar Kenni (səsləndirən: Gevin Hemmon), onun həyat yoldaşı Katcaa (səsləndirən: Sissi Cons) və oğulları Dak (səsləndirən: Maks Kaufman) ilə qarşılaşmışdır. Şon Qrin zombilər tərəfindən öldürüldükdən sonra Herşel Qrin qrupun fermadan getməsini tələb etmişdir. Bundan sonra onlar Linin doğma şəhəri olan Meykon şəhərinə yollanmış və Linin ailəsinə məxsus aptekdə barrikada qurmuş, Lilli (səsləndirən: Nikki Repp) tərəfindən idarə olunan başqa bir qrupa qoşulmuşdur. Həmin qrupun tərkibində Qlenn (səsləndirən: Nik Herman) də olmuşdur; o, bir müddət sonra Atlanta şəhərində dostlarını axtarmaq üçün qrupdan ayrılmışdır.

Təxminən üç ay sonra qrup yaxınlıqdakı bir moteldə sığınacaq tapmış, lakin ərzaq və digər ehtiyatlar azalmağa başlamışdır. Onlar sağ qalan başqa bir dəstə ilə qarşılaşmış, həmin dəstənin üzvlərindən biri olan Ben Pol (səsləndirən: Trevor Hoffmann) müəlliminin ölümü nəticəsində mühüm bir həqiqəti üzə çıxarmışdır. İnsanlar dişlənməsələr belə öldükdən sonra zombiyə çevrilirlər. Qrup yaxınlıqdakı süd fermasını idarə edən Sent-Con ailəsi ilə benzin müqabilində ərzaq mübadiləsi barədə razılıq əldə etmişdir, lakin sonradan məlum olmuşdur ki, həmin ailə kannibalizm ilə məşğul olmuşdur. Bu hadisələr zamanı qrup iki üzvünü itirmiş, o cümlədən Lerri (səsləndirən: Terri MakQovern) ölmüşdür. Nəticədə sağ qalanlar fermadan qaçmış və həmin məkan zombilər tərəfindən ələ keçirilmişdir. Motelə qayıdan zaman onlar tərk edilmiş və müxtəlif ehtiyatlarla dolu bir avtomobil tapmış və ehtiyac duyduqları əşyaları götürmüşdülər. Daha sonra motel quldurların hücumuna məruz qalmış, bu isə zombilərin böyük bir sürüsünü həmin əraziyə cəlb etmişdir. Qrup ərazidən qaçmağa nail olmuşdur, lakin Dak bir zombi tərəfindən dişlənmişdir. Atası Lerrinin ölümündən sonra aqressiv davranmağa başlayan Lilli qrup üzvlərindən birini öldürmüş və bundan sonra dəstədən ayrılmışdır. Sağ qalanlar materiki tərk etmək məqsədilə qayıq tapmaq ümidi ilə Savanna şəhərinə qatarla yola düşmüşdülər. Yol boyu onlar evsiz sağ qalanlardan biri olan Çak (səsləndirən: Rocer Cekson) ilə qarşılaşmışdır. O, Liyə Klementinay özünü müdafiə etməyi öyrətməyi tövsiyə etmişdir. Səfər zamanı Dak dişlənmənin nəticəsində həyatını itirmiş, bundan sonra Katcaa intihar etmişdir. Savanna yaxınlığında qrup Omid (səsləndirən: Ouen Tomas) və Krista (səsləndirən: Mara Cunot) adlı cütlüklə qarşılaşmış və onlar da qrupa qoşulmuşdur. Klementinanın yanında daşıdığı ratsiya qəfil işləməyə başlamış və naməlum bir kişi onun valideynlərinin Savanna şəhərində olduğunu bildirmişdir.

Savanna şəhərində qrup tərk edilmiş bir malikanədə sığınacaq qurmuşdur, lakin Çak zombilərin hücumu nəticəsində həyatını itirmişdir. Li Everett və Kenni ərazidə olan bütün qayıqların ya yoxa çıxdığını, ya da məhv edildiyini müəyyən etmiş, həmçinin Krouford adlı divarlarla əhatələnmiş icmanın ətrafdakı ehtiyatların böyük hissəsini topladığını öyrənmişlər. Qrupdan ayrı düşən Li Vernon (səsləndirən: Batç Enql) rəhbərlik etdiyi başqa bir dəstə ilə qarşılaşmışdır. Vernon ona malikanəyə qayıtmaqda kömək etmiş və orada bir anbarın içində motorlu qayıq aşkar edilmişdir. Qrup ehtiyat toplamaq üçün Krouford ərazisinə daxil olmuş, lakin həmin icmanın artıq zombilər tərəfindən məhv edildiyini görmüşdür. Onlar müəyyən itkilərlə də olsa qaça bilmişdir. Vernon Linin Klementinanı qorumaq qabiliyyətinə şübhə etdiyinə görə qrupdan ayrılmışdır. Valideynlərini tapmaq ümidi ilə hərəkət edən Klementina itkin düşmüşdür. Onu tapmağa tələsən Li Everett bu zaman zombi tərəfindən dişlənmişdir. Vaxtının az qaldığını anlayan Li Vernonun dəstəsini tapmağa çalışmış, lakin onların qayıqla qaçdığını və nəqliyyat vasitəsini oğurladıqlarını aşkar etmişdir. Klementina ratsiya vasitəsilə Lee ilə əlaqə saxlamış və şəhərin mərkəzində yerləşən, valideynlərinin qaldığı eyni oteldə saxlanıldığını bildirmişdir. Linin qrupu küçələrdəki zombilərdən yayınmaq üçün binaların damları ilə hərəkət edərək həmin otelə doğru irəliləmişdir. Bu zaman Kenni başqa bir qrup üzvünü xilas etmək üçün özünü qurban verdikdən sonra yoxa çıxmışdır. Omid və Kristadan ayrı düşən Li otelə tək çatmış və Klementinanı saxlayan "Özgə" (səsləndirən: Entoni Lem) ilə qarşılaşmışdır. Həmin şəxs əvvəllər qrupun talan etdiyi avtomobilin sahibi olduğunu açıqlamışdır. Onu öldürdükdən sonra Li və Klementina diqqəti cəlb etməmək üçün bədənlərini zombilərin daxili orqanları ilə örtmüş və küçələrdən keçərək irəliləmişdir.

Onlar Klementinanın zombiyə çevrilmiş valideynləri ilə qarşılaşmışdır. Gücdən düşmüş Li qızın tərk edilmiş bir mağazaya çatmasına kömək etmişdir. Mağazanın içində Li Klementinaya şəhərdən qaçmağı və Omid ilə Kristinanı tapmağı tövsiyə etmişdir. O həmçinin, qızdan ya onu güllələməyi, ya da zombiyə çevrilməsi üçün orada qoyub getməyi xahiş etmişdir. Kreditlərdən sonrakı səhnədə şəhərdən qaçmış Klementina uzaqda iki nəfəri görmüş və həmin şəxslər də onu fərq etmişdir.

### "''400 Days''"

"*400*" Days adlı endirilə bilən əlavə məzmun zombi apokalipsisi zamanı sağ qalmış digər şəxslərin hekayələrini təqdim etmişdir. Bu hadisələr epidemiyanın başlanğıcından etibarən cərəyan etmiş və birinci mövsümdə təsvir olunan hadisələrlə paralel şəkildə inkişaf etmişdir. Epizod beş ayrı hekayədən ibarət olmuşdur.

Birinci hekayə Vins (səsləndirən: Entoni Lem) haqqında olmuşdur. O, qardaşını qorumaq məqsədilə bir nəfəri öldürdüyünə görə məhkum edilmiş bir şəxs kimi təsvir edilmişdir. Epidemiya baş verdikdən iki gün sonra o, digər məhbuslar — Denni (səsləndirən: Erik Braa) və Castin (səsləndirən: Trevor Hoffmann) ilə birlikdə həbsxana nəqliyyat avtobusunda daşınan zaman zorakı qarşıdurma baş vermiş və nəticədə avtobus zombilər tərəfindən ələ keçirilmişdir. Qaçmaq üçün Vins məhbuslardan birini azad etməli olmuş, digərini isə ölümə tərk etmək məcburiyyəti ilə üzləşmişdir.

İkinci hekayə Vyatt (səsləndirən: Ceys Smikel) və onun dostu Eddi (səsləndirən: Brendon Beyls) ilə bağlı olmuşdur. Onlar Neyt (səsləndirən: Cefferson Arka) adlı şəxsin dostunun təsadüfən öldürülməsindən sonra qaçmağa məcbur qalmışdır. Epidemiya baş verdikdən 41 gün sonra onlar avtomobillə qaçarkən sıx duman şəraitində Vinsin avtobusundakı həbsxana mühafizəçilərindən birini vurmuşdur. Yaralanmış şəxsin vəziyyətini yoxlamaq üçün onlardan biri avtomobildən düşmüş, lakin bu zaman Neyt qəfil hücum etmiş və nəticədə digər şəxs avtomobili sürərək oradan uzaqlaşmağa məcbur olmuşdur.

Üçüncü hekayə Rassell (səsləndirən: Veqas Trip) adlı yeniyetmədən bəhs etmişdir. O, nənəsini tapmaq məqsədilə piyada səyahət etmişdir. Epidemiya baş verdikdən 184 gün sonra o, Neyt ilə təsadüfən qarşılaşmış və onun avtomobili ilə yol getmişdir. Neyt onu yanacaqdoldurma məntəqəsi və yük maşınlarının dayanacağı olan bir əraziyə aparmışdır. Həmin yerdə onlar Valt adlı yaşlı bir şəxsin atəşi ilə qarşılaşmışdır. Neyt bu vəziyyətdən istifadə edərək Valt və onun həyat yoldaşı Cini öldürüb qarət etmək niyyətini ortaya qoymuşdur. Rassell Neytin planına qoşulmaq və ya onu tərk etmək arasında seçim etməli olmuşdur.

Dördüncü hekayə Bonni (səsləndirən: Erin İvett) haqqında olmuşdur. O, narkotik asılılığından qurtulmağa çalışan bir şəxs kimi Leland (səsləndirən: Adam Harrinqton) və onun həyat yoldaşı Di (səsləndirən: Sissi Cons) ilə birlikdə səyahət etmişdir. Di Bonniyə qarşı şübhə ilə yanaşmış və Lelandın ona qarşı hisslərinin olduğunu düşünmüşdür. Epidemiya baş verdikdən 220 gün sonra Di başqa bir qrupdan ehtiyat oğurladıqdan sonra onlar qarğıdalı tarlasına qədər təqib edilmişdir. Qarışıqlıq zamanı Bonni təsadüfən metal armatur ilə Dini öldürmüşdür. Bundan sonra o, Lelanda həqiqəti demək və ya baş verənlər barədə yalan danışmaq arasında qərar verməli olmuşdur.

Beşinci hekayə Şel (səsləndirən: Sissi Cons) və onun kiçik bacısı Bekka (səsləndirən: Brett Pels) haqqında olmuşdur. Onlar Rassellin hekayəsində qeyd olunan eyni yük maşını dayanacağında yaşayan bir qrupun üzvü olmuşdur. Qrup üzvlərindən bəziləri əvvəllər Vernon ilə birlikdə olmuşdur. Həmin şəxs ilə Li Everett Savanna şəhərində qarşılaşmışdır. Qrupun lideri Roman (səsləndirən: Kid Beyond) sərt qaydalar tətbiq etmişdir. Epidemiya baş verdikdən 236 gün sonra Şel qrupdan oğurluq etməyə cəhd göstərmiş Roberto adlı şəxsin taleyi barədə verilən qərarda həlledici səsə sahib olmuşdur. Daha sonra, 259-cu gün qrup üzvlərindən Stefani (səsləndirən: Dana Bauer) oğurluq edən zaman yaxalanmış və Roman Şeldən onu edam etməyi tələb etmişdir. Şel isə bu əmri yerinə yetirmək və ya bacısı Bekka ilə birlikdə karvanla qaçmaq arasında seçim etməli olmuşdur.

Epidemiyanın 400-cü günündə Taviya (səsləndirən: Raşida Klendeninq) artıq zombilər tərəfindən dağıdılmış yük maşını dayanacağı yaxınlığında yerləşən bir reklam lövhəsini aşkar etmişdir. Həmin lövhədə sağ qalan şəxslərin şəkilləri və ehtimal edilən təhlükəsiz sığınacağa aparan xəritə göstərilmişdir. Taviya onları tapmış və sığınacaq təklif etmişdir. Bonni bu təklifi qəbul etmiş, digər şəxslərin qərarı isə əvvəlki seçimlərindən və Taviyanın onları özünə qoşulmağa inandıra bilməsindən asılı olmuşdur.

## Epizodlar
Oyun beş epizoda bölünmüşdür və bu epizodlar 2012-ci ilin aprel–noyabr ayları ərzində buraxılmışdır. Hər epizod təqribən iki saat yarım uzunluğundadır.



### Əlavə epizodlar

"*400 Days*" adlanan əlavə epizod 2013-cü ilin iyulunda endirilə bilən məzmun kimi buraxılmışdır. Bu, oyunun birinci və ikinci mövsümləri arasında körpü rolunu daşıyır. Epizod qeyri-xətti narrativ üslubunda təqdim edilmişdir. Oyunçular mövcud beş hekayəyə istədikləri sırada yanaşa bilərlər.

## İstehsal

### Arxa plan
2010-cu ilin sonlarında "*[[Gəzən ölülər (komiks)|Gəzən ölülər]]*" komikslərinə əsaslanan video oyunun çıxacağı barədə şayiə yayılmışdır. Bir neçə ay sonra, 2011-ci ilin əvvəllərində "Telltale Games" şayiəni təsdiqləmiş və oyunun 2011-ci ilin sonlarında çıxacağını bildirmişdir, lakin bu baş tutmamışdı. O zaman şirkət konsollar haqqında heç bir məlumat verməmişdi, lakin oyunun oyun prosesi haqqında danışılmışdı. Oyunun çıxmasından əvvəl "Telltale Games" onun 20–30 milyon nüsxə arasında satılacağını proqnozlaşdırmışdı.

"**The Walking Dead*" layihəsindən əvvəl "[[Telltale Games]]" artıq mövcud intellektual mülkiyyətlərə əsaslanan epizodik macəra oyunları ilə müəyyən uğur qazanmışdır. Bu layihələr sırasında "*Sam & Max*" və "*Tales of Monkey Island*" kimi oyunlar yer almışdır. Studiya əməkdaşı Şon Vanaman qeyd etmişdir ki, "*The Walking Dead*" üçün razılaşma əldə edilməzdən əvvəl "Telltale"də çalışan Karl Makenhoupt "aktiv dünya" konsepsiyasına əsaslanan mətn əsaslı prototip üzərində işləyirdi. Bu modeldə obyektlər və personajlar oyunçunun müdaxiləsindən asılı olmayaraq müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərirdi. "Telltale" həmin ideyanı "*Left 4 Dead*" üçün [[spin-off]] layihəsi kimi tətbiq etməyi nəzərdən keçirmiş, lakin "[[Valve]]" ilə aparılan müzakirələr konkret nəticə verməmişdir. 2011-ci ilin fevral ayında "Telltale" [[Robert Kirkman]] və "[[Warner Bros.]]" ilə "*The Walking Dead*" və "*Fables*" əsasında epizodik layihələrin hazırlanması barədə razılaşmanı elan etmişdir. Planlaşdırmaya əsasən, "*The Walking Dead*" seriyasının 2011-ci ilin dördüncü rübündə başlanması nəzərdə tutulmuşdur.

=== Ssenari ===


Oyunun hazırlanması zamanı Robert Kirkman və komikslərin nəşri ilə məşğul olan "[[Skybound Entertainment]]" şirkəti "Telltale Games" ilə əməkdaşlıq etmişdir. Kirkman əvvəllər "Telltale" tərəfindən hazırlanmış "*Strong Bad's Cool Game for Attractive People*" oyununu bəyəndiyini bildirmiş və studiyanın hekayə quruluşuna, eləcə də oyunçu ilə qarşılıqlı əlaqəyə verdiyi diqqəti yüksək qiymətləndirmişdir. "Telltale"in təqdim etdiyi konsepsiya hərəkət səhnələrindən daha çox qərar qəbul etmə və sağ qalma mövzularına yönəldiyi üçün Kirkman tərəfindən müsbət qarşılanmışdır. O, "*The Walking Dead*" kainatına aid hekayə elementləri üzərində ümumi nəzarəti həyata keçirmiş, lakin inkişaf prosesinə birbaşa müdaxilə etməmişdir. Həmin dövrdə "Telltale"in baş icraçı direktoru Den Konnors Kirkmanın iştirakı nəticəsində süjetin formalaşdırıldığını, yeni personajların yaradıldığını və eyni zamanda komikslərdə mövcud olan bəzi personajların oyuna daxil edildiyini qeyd etmişdir. Bununla belə, Kirkman uzunmüddətli planlarına görə [[Rik Qrayms]] personajının oyunda istifadə olunmamasını xahiş etmişdir. Erkən sınaq versiyası onu ilk mərhələdə ciddi şəkildə təsirləndirməmişdir, lakin oyunun demək olar ki, tamamlanmış variantını gördükdən sonra Kirkman layihəni yüksək qiymətləndirmişdir.

"*The Walking Dead*" hazırlanan zaman müxtəlif media məhsullarından ilham alınmışdır. Oyun mexanikası baxımından studiya "*Heavy Rain*" və "*Uncharted*" seriyasından oyundaxili kinematoqrafik səhnələr üçün nümunə götürmüş, oyunçu seçimlərinə əsaslanan sistem isə "*Mass Effect*" seriyasının təsiri altında formalaşmışdır. Bundan əlavə, qısa zaman ərzində kompleks və çoxşaxəli personajlar yaratmaq üçün "*Taxt-tac oyunları*" və "*Dəli adamlar*" kimi televiziya seriallarından da ilham alınmışdır. Konnors ənənəvi dialoq sistemlərinin çox vaxt "inandırıcı ritm" yaratmadığını bildirmiş və bu səbəbdən daha real dialoqlar əldə etmək məqsədilə vaxt məhdudiyyətli seçim mexanikasının tətbiq edildiyini vurğulamışdır.

Oyunun hekayəsi əvvəlcədən müəyyən edilmiş final səhnəsi — beşinci epizodun sonunda Klementinanın ya Li Everetti güllələməsi, ya da onu zombiyə çevrilmək üçün tərk etməsi ətrafında qurulmuşdur və bütün süjet həmin nəticəyə doğru inkişaf etmişdir. "Telltale Games" şirkətinin bədii direktoru Derek Sakay oyunun personajlarının və dialoqlarının hazırlanması ilə məşğul olan yaradıcı qrupun rəhbəri olmuşdur. O, ilham mənbəyi kimi bir qızın təsvirini çəkmiş, Klementina personajını yaratmışdır. Klementina ideyası Sakayın irəli sürdüyü ilk konsepsiya olmuşdur. Klementina personajının rolu ssenaridə xüsusi əhəmiyyət daşımış, yaradıcı heyət onu hekayənin "mənəvi kompas"ı kimi formalaşdırmağa çalışmışdır. Eyni zamanda, onun uşaq obrazı olaraq əsəbi və ya bezdirici təsir bağışlamamasına diqqət yetirilmişdir. Eyni şəkildə, oyunun [[qaradərililər|qaradərili]] baş qəhrəmanı Li Everettin obrazı yaradılan zaman onun irqi xüsusiyyəti süjetin əsas istiqamətini müəyyən edən element kimi təqdim edilməmiş, əksinə, cəmiyyətin reaksiyası personajın formalaşmasına təsir göstərmişdir. Oteldə baş verən və "Özgə" ilə qarşılaşmanı əhatə edən səhnə də erkən mərhələdə planlaşdırılmış, oyunçunun mənəvi seçimlərini qiymətləndirmək məqsədi daşımışdır. Şon Vanamanın sözlərinə görə, hər bir epizod üzərində bir ssenari müəllifi ilə bir oyun dizayneri birlikdə çalışmış və bununla süjet ilə oyun mexanikası arasında uyğunluq təmin edilmişdir. Bəzi ideyalar sonradan layihədən çıxarılmışdır. Məsələn, sağ qalanların zombilərə atəş açdığı səhnə planlaşdırılmışdı, lakin bu epizod oyunda yaradılmaq istənilən panika atmosferinə uyğun gəlmədiyi üçün istifadə edilməmişdir.

=== Seçim sistemi ===

"*The Walking Dead*" oyununun ssenari quruluşunda əsas elementlərdən biri seçim və nəticə anlayışı olmuşdur. Bu, xüsusilə həm oyunçuya, həm də oyunçu tərəfindən idarə olunmayan personajlara aid həyat və ölüm məsələlərində özünü göstərmişdir. "[[LucasArts]]" studiyasının keçmiş əməkdaşları tərəfindən yaradılmış "Telltale Games" şirkəti əvvəlki layihələrdə oyunçunun ölmədiyi mexanikalardan fərqli olaraq, bu oyunda qərarların vaxtında qəbul edilməməsi halında oyunçu personajının ölümünü mümkün etmişdir. Bundan əlavə, oyunçunun qəbul etdiyi qərarlar [[qeyri-oyunçu personaj|oyunçu tərəfindən idarə olunmayan personajlar]]ın daimi ölümünə səbəb ola bilmişdir. Vaxt məhdudiyyətli qərar mexanikası Karl Makenhupt tərəfindən hazırlanmış prototip zombi oyunundan götürülmüş və oyunun tempini qorumaq məqsədilə tətbiq edilmişdir. Bu yanaşma nəticəsində oyunçu qərarlarının qlobal şəkildə izlənməsi ideyası meydana çıxmış və "Telltale" həmin konsepsiyanı həyata keçirmək üçün izləmə alətlərini genişləndirmişdir. 

"Telltale" oyunçuları hekayənin içərisinə daha dərindən cəlb etmək məqsədilə oyunun sonlanmasına gətirib çıxarmayan seçimlərdən istifadə etmiş və bununla oyunçuların "geri qaytarma" funksiyasından istifadə etmək istəyini azaltmağa çalışmışdır. Seçimlərin mühüm təsir bağışlamasına baxmayaraq, onların çoxu ümumi süjet xəttinə məhdud təsir göstərmişdir. Ssenari müəllifi [[Geri Vitta]]nın sözlərinə görə, bütün seçimlər bərabər dərəcədə çətin qərarlar kimi nəzərdə tutulmuşdur. Bu məqsədlə müəlliflər dialoqları mümkün qədər neytral saxlamış və oyunçuların qərarlarının təxminən bərabər bölünməsinə nail olmağa çalışmışdır. Məsələn, birinci epizodda əksər oyunçular zombilərin hücumu zamanı Karlini xilas etməyi Duqu xilas etməkdən üstün tutmuş, ikinci epizodda isə çoxu müəllimin ayağını kəsməyi onu zombilərin ixtiyarına buraxmaqdan daha məqsədəuyğun hesab etmişdir. Bu reaksiyalara cavab olaraq "Telltale" sonrakı epizodlarda dialoqlara dəyişiklik etmiş və "doğru seçim" təsəvvürünü aradan qaldırmağa çalışmışdır. Beləliklə, qərarın mənası oyunçunun öz şərhinə buraxılmışdır.

Oyunun müəllifləri komiks seriyasında mövcud olan personajları və hadisələrin zaman xəttini qorumaqla yanaşı, oyunçu seçimlərinə də imkan yaratmalı olmuşdur. Məsələn, birinci epizodda oyunçular Şon Qrin ilə tanış olur. Komikslərdə bu personaj artıq zombiyə çevrilmiş şəkildə təqdim edilmişdir. Ardıcıllığı qorumaq məqsədilə oyunun süjetində Şon hər halda dişlənmişdir, lakin oyunçuya onu xilas etməyə cəhd göstərmək imkanı verilmişdir. Bu seçim personajın taleyini dəyişdirməmiş, lakin Kenninin Li Everett haqqında düşüncəsinə təsir göstərmişdir. "Telltale" həmçinin, personajların yaradılmasında oyunçu meyllərini nəzərə almışdır. Oyunun əvvəlində təqdim olunan sərt xarakterli Lerrinin əksər oyunçular tərəfindən mənfi qəbul ediləcəyi ehtimal edilmişdir. Buna cavab olaraq ikinci epizodda Lerrinin qızı Lillinin atasını oyunçuların gözündə müəyyən qədər müsbət göstərməyə çalışdığı səhnə yaradılmışdır. Bu yanaşma gözlənildiyi kimi nəticə vermiş və Lerri infarkt keçirdiyi zaman oyunçuların təxminən 75 faizi onu xilas etməyə cəhd göstərmişdir.

Oyunçu qərarları sonrakı epizodların süjet quruluşuna da təsir göstərmişdir. Məsələn, dördüncü epizod hazırlanaran zaman Geri Vitta üçüncü epizodda Dakın ölümü ilə bağlı oyunçu seçimlərinə, xüsusilə onu kimin öldürməsi məsələsinə istinad etmiş və buna bənzər mənəvi [[dilemma]] yaratmışdır. Bu səhnədə Kenni başqa bir uşağın ölümü ilə üzləşmiş və oyunçular həmin uşağı Kenninin, yoxsa özlərinin öldürməsi barədə qərar verməli olmuş, yaxud hadisə yerindən uzaqlaşmağı seçə bilmişdir. Sonuncu seçim digər personajların Li haqqında mənfi fikirlər formalaşdırmasına səbəb olmuşdur. Beşinci epizodun ilk hissəsi əvvəlki qərarlardan asılı olaraq 32 müxtəlif variantda inkişaf edə bilmişdir. Bu mexanika oyunun hər bir oyunçu üçün fərdi və təbii görünməsinə, əvvəlcədən müəyyən edilmiş xətt üzrə irəliləyən təcrübə təəssüratının azalmasına xidmət etmişdir.

=== Texniki ===
"*The Walking Dead*" videooyunu "Telltale Tool" mühərriki əsasında hazırlanmışdır. Tünd rənglərdən istifadə olunması, mühitlərin yüksək səviyyədə dizayn edilməsi və oyunun daxilində soyuq atmosfer hissinin yaradılması, ölülərlə dolu dünyanın vahiməli mühitinin formalaşdırılması, eləcə də personaj simalarının uyğun şəkildə işlənməsi bu mühərrikin müsbət xüsusiyyətləri kimi qiymətləndirilmişdir. Bununla yanaşı, kölgələndirmənin kifayət qədər qənaətbəxş olmaması, teksturaların çox aşağı keyfiyyətə malik olması və uzaq məsafələrdə yerləşən obyektlərin adekvat şəkildə təsvir olunmaması "Telltale Tool" mühərrikinin mənfi cəhətləri kimi göstərilmişdir.

"*The Walking Dead*"in [[oyun mühərriki]] çoxplatformalı buraxılış üçün optimallaşdırılmışdır. Bu, oyunun kompüter, konsollar və mobil cihazlarda portlaşdırmanı asanlaşdırmışdır. Buna baxmayaraq, inkişaf qrupu hər platforma üçün idarəetmə sxemlərini fərdiləşdirmişdir. Bu zaman xüsusilə də "*Back to the Future*" oyunundan əldə olunan təcrübədən istifadə edərək mobil cihazlarda [[taçskrin]] idarəetməsini təkmilləşdirmişdir. Bütün beş epizod ərzində əsas çətinliklərdən biri saxlanılan oyun fayl formatı olmuşdur. Bu, platformalar üzrə tez-tez yeniləmələr və düzəlişlər tələb etmiş, bəzən mövcud saxlamaları etibarsız etmişdir. Bir platformada edilən unikal düzəlişlər tez-tez digər platformalarda problemlər kimi yenidən üzə çıxmışdır. Konnors qeyd etmişdir ki, gələcək seriyalar üçün oyun faylı problemlərinə daha diqqətlə yanaşacaqlar və bunun üçün birinci mövsümdən əldə olunan nəticələrdən istifadə edəcəklər.

"Telltale" əvvəllər çoxplatformalı buraxılışları sinxronlaşdırmaqda çətinlik çəkmişdir. Buna xüsusilə də cədvəl problemləri səbəbilə "[[Xbox 360]]" platformasının tərkibində olan "[[Xbox Live Arcade]]"də yaranan problemlər aiddir. Kiçik bir yayın şirkəti olan "Telltale" buraxılış vaxtlarını aylar əvvəldən təmin etmək üçün daha böyük yayım şirkətləri ilə işləməli olmuşdur. Bu, digər platformalarla koordinasiyanı çətinləşdirmişdir. "*Back to the Future: The Game*" və "*Jurassic Park: The Game*" oyunlarının uğurundan sonra Telltale "[[Xbox Live]]" üzərində yayım statusu qazanmışdır. Bu, onlara buraxılış vaxtı üzərində daha çox nəzarət imkanı vermişdir. Bundan əlavə, "*The Walking Dead*" oyunu 2–5-ci epizodların endirilə bilən məzmun kimi təqdim olunması üçün dizayn edilmişdir. Bu, slot cədvəlini keçmiş, kompüter və konsollarda eyni gündə buraxılışına imkan yaratmışdır.

=== Səs ===
"*The Walking Dead*" oyununun səs aktyorluğu tənqidçilərin baxış bucağından oyunun güclü tərəflərindən biridir. Veb-saytlar həmçinin, oyunun əsas məqamlarından biri kimi səs aktyorluğu və saundtrek göstərmişdilər. "[[Game Informer]]" saundtrek haqqında yazmışdır ki, bu, "oyunda personajların emosiyalarını vaxtında üzə çıxarmağa kömək edir".



== Marketinq və buraxılış ==
"*The Walking Dead*" əvvəlcə beş epizodlu seriya kimi elan edilmişdir və buraxılışların təxminən aylıq intervallarla "[[Windows]]", "[[OS X]]", "[[Xbox 360]]" və "[[PlayStation 3]]" üçün rəqəmsal yükləmələr şəklində planlaşdırıldığı bildirilmişdir. Əvvəlcə 2011-ci ilin sonuna nəzərdə tutulmasına baxmayaraq, buraxılış 2012-ci ilin aprel ayına qədər təxirə salınmışdır. Bu, "*Gəzən ölülər*" televiziya seriyasının ikinci mövsümünün başa çatması ilə üst-üstə düşmüşdür və oyunun serialın artan populyarlığından faydalanmasına imkan yaratmışdır. 

Rəqəmsal buraxılışlardan sonra "Telltale Games" 11 dekabr 2012-ci ildə eyni platformalar üçün seriyanın tam fiziki disk buraxılışını elan etmişdir. [[Şimali Amerika]]da yalnız "[[GameStop]]"da satışa çıxarılan xüsusi "*Collector's Edition*" versiyası [[Çarli Rdlard]] tərəfindən hazırlanmış sənət əsərləri və Robert Kirkman tərəfindən yaradılmış komiks seriyasının ilk 48 buraxılışını əhatə edən "*The Walking Dead: Compendium One*" kolleksiyasını təqdim etmişdir. Bu pərakəndə satışdan sonra bəzi "Xbox 360" istifadəçiləri yaddaş məhdudiyyətlərinə görə performans problemlərini bildirmişdilər və nəticədə "Telltale" kompensasiya olaraq ödənişsiz rəqəmsal yükləmə kodları təqdim etmişdir. Oyun həmçinin, portativ konsollar üçün uyğunlaşdırılmışdır. [[iOS]] versiyası 2012-ci ilin avqust ayında təqdim edilmiş, ardından "[[PlayStation Vita]]" portu 2013-cü ilin mart ayında çıxmışdır. Beş epizodun hamısı "[[App Store]]"da yayımlandıqdan sonra Telltale ilk epizodu ödənişsiz formada təqdim etmişdir. Əvvəlki təcrübələrinə əsasən, Den Konnorsun sözlərinə görə, bu, "prosesin başlanğıcını açır və daha çox insana çatdırır, nəticədə onlar tam oyuna keçə bilirlər". Oyunun qutulu versiyası 10 may 2013-cü ildə PC, "PlayStation 3" və "Xbox 360" üçün buraxılmışdır.

2013-cü ilin noyabrında "Telltale" kompüter, "Xbox 360" və "PlayStation 3" üçün "*Game of the Year Edition*" versiyasını elan etmişdir. Bu versiya beş epizodu, "*400 Days*" endirilə bilən məzmununu, orijinal musiqini və səhnəarxası xüsusiyyətləri əhatə etmişdir. Bir il sonra, 2014-cü ilin oktyabrında "[[PlayStation 4]]" və "[[Xbox One]]" üçün versiyalar çıxmışdır. "[[Nintendo Switch]]" üçün versiya isə 2018-ci ilin avqust ayında təqdim edilmiş və "*400 Days*" məzmununu da əhatə etmişdir. Bundan əlavə, "[[Zen Studios]]" ilə əməkdaşlıqda hazırlanmış və "*The Walking Dead*"ə əsaslanan virtual [[pinbol]] masası 27 avqust 2014-cü ildə "*Zen Pinball 2*" və "*Pinball FX 2*" üçün endirilə bilən məzmun kimi yayımlanmışdır. Bu pinbol adaptasiyası beş epizodun bütün səhnələrini təmsil edən dizaynları ehtiva etmiş, Li və Klementina personajlarının animasiyalı modellərini daxil etmişdir.

== Qəbulu ==


=== Tənqidi rəy ===

"*The Walking Dead*" oyunu rəy toplayıcısı "[[Metracritic]]"in məlumatına görə, tənqidi baxımdan "ümumilikdə müsbət" qiymətləndirilmişdir. "Metacritic" vebsaytına görə, 14 tənqidçi rəyi əsasında oyun 100 ballıq sistemdə 89 bal almışdır. Oyun sərt emosional tonu, obrazları, xüsusilə Li ilə Klementina arasında qurulan əlaqə, hekayəsi və orijinal komiksə bənzərliyi ilə tərif edilmiş, lakin texniki nasazlıqlar bəzi tənqidlərə səbəb olmuşdur. "[[Eurogamer]]" əməkdaşı Olay Velş oyunu "ciddi, möhkəm, lakin zəif tərəfi olan bir iş" kimi qiymətləndirmiş, [[IGN]] müəllifi Qreq Miller isə oyunu "xüsusi bir əsər" adlandırmış və hekayəsini "heç kimin qaçırmamalı olduğu bir nağıl" kimi səciyyələndirmişdir. "[[Retro Gamer]]" jurnalının [[alman dili]]ndə olan nəşri oyunu "sürətli hərəkətlərə, qərarlara və dialoqlara yönəlmiş, oyun baxımından tələbkar olmayan bir konsepsiya" kimi qiymətləndirmişdir.

"*Episode 1 – A New Day*" müsbət rəylər almışdır. Rəyləri toplayan "[[GameRankings]]" və "Metacritic" vebsaytları "[[PlayStation 3]]" versiyasına müvafiq olaraq 85.14% və 84/100, "[[Xbox 360]]" versiyasına 83.87% və 79/100, PC versiyasına isə 83.38% və 82/100 qiymət vermişdir.

"*Episode 2 – Starved for Help*" da müsbət rəylər almışdır. "GameRankings" və "Metacritic" PC versiyasına 86.53% və 84/100, "Xbox 360" versiyasına 86.26% və 84/100, "PlayStation 3" versiyasına isə 85.90% və 84/100 bal vermişdir. Oyun "[[GameSpy]]" tərəfindən 2012-ci ilin [[E3]] sərgisində "Ən Yaxşı Macəra Oyunu" mükafatına layiq görülmüşdür.

"*Episode 3 – Long Road Ahead*" də müsbət rəylər almışdır. "GameRankings" və "Metacritic" "Xbox 360" versiyasına 88.47% və 88/100, "PlayStation 3" versiyasına 86.11% və 87/100, PC versiyasına isə 85.41% və 85/100 qiymət vermişdir. IGN əməkdaşı Qreq Miller oyuna 10 ballıq sistemdə 9 bal vermiş və onu "indiyədək mükəmməl bir səyahətin narahatedici, kədərli və əyləncəli bir hissəsi" kimi təsvir etmişdir. "[[GameSpot]]" oyuna 8.5 bal vermiş və qeyd etmişdir ki, "*The Walking Dead*" beş epizodlu seriyanın ortasını keçmişdir və oyun sonadək getdikcə daha yaxşı olacaq. [[MTV]] də müsbət rəy bildirmiş, "Telltale"in Robert Kirkman [[Gəzən ölülər (komiks)|komiks seriyası]]nın vizual cəhətdən təsirli adaptasiyasında çətin olmayan tapmacaların arasında kədərli və emosional qərarlar yaratdığını vurğulamışdır.

"*Episode 4 – Around Every Corner*" müsbət rəylər almışdır. "GameRankings" və "Metacritic" PC versiyasına 84.00% və 80/100, "Xbox 360" versiyasına 82.50% və 82/100, "PlayStation 3" versiyasına isə 78.94% və 81/100 qiymət vermişdir. "*Episode 5 – No Time Left*" tənqidi baxımdan yüksək qiymətləndirilmişdir. "GameRankings" və "Metacritic" PC versiyasına 94.75% və 89/100, "Xbox 360" versiyasına 88.15% və 89/100, "PlayStation 3" versiyasına isə 87.75% və 88/100 bal vermişdir.

"*400 Days*" əlavəsi müsbət rəylər almışdır. "GameRankings" və "Metacritic" bunun "PlayStation 3" versiyasına 78.20% və 78/100, PC versiyasına 78.00% və 78/100, "Xbox 360" versiyasına isə 76.88% və 80/100 qiymət vermişdir.

=== Satışlar ===

"*The Walking Dead*" [[rəqəmsal distribusiya]] vasitəsilə əhəmiyyətli kommersiya uğuru qazanmışdır. İlk epizod 30 aprel tarixindən etibarən iki həftə müddətində "Xbox Live Arcade" cədvəllərində birinci yeri tutmuş, həmçinin "[[PlayStation Network]]" və "[[Steam]]" platformalarında satışlar üzrə bir həftə lider olmuşdur. iOS istisna olmaqla 20 gün ərzində bir milyon kopya satılmış və bu, "Telltale"in ən sürətli satılan oyunu olmuşdur. Üçüncü epizodun buraxılışına qədər 3,8 milyon epizod kopyası 1,2 milyon oyunçuya satılmışdır. 2013-cü ilin yanvarına qədər satışlar 8,5 milyon epizod kopyasını keçmiş və təxminən 40 milyon [[ABŞ dolları]] gəlir əldə edilmişdir. Den Konnors qeyd etmişdir ki, iOS satışların 25%-ni təşkil etmiş və 2012-ci ilin sonlarında "[[App Store]]" endirimləri satışlarda əhəmiyyətli artım yaratmışdır. "*400 Days*" epizodunun buraxılışına qədər dünyada 17 milyondan çox epizod kopyası satılmış, 2013-cü ilin oktyabrında bu rəqəm 21 milyona, 2014-cü ilin iyulunda isə 28 milyona çatmışdır.

== Mükafatlar ==


"*The Walking Dead*" 2012-ci ildən etibarən müxtəlif nəşrlər və təşkilatlar tərəfindən bir çox mükafat almışdır. Oyun "*USA Today*", "*Wired*", "*GamesRadar+*", "*Official Xbox Magazine*", "*Destructoid*", "*Digital Trends*" və "*Yahoo! Games*" tərəfindən "İlin Oyunu" kimi tanınmışdır.



== Sikvellər və irsi ==

Birinci seriyanın uğurundan sonra "Telltale" [[The Walking Dead: Season Two|ikinci mövsüm]]ün istehsal prosesinə start vermişdir və ilk epizod 2013-cü ilin sonlarında yayımlanmışdır. Konnors qeyd etmişdir ki, onlar birinci mövsümdən oyunçuların sevdiyi elementləri əsas götürməyi, həmçinin hekayənin davamlılığını və televiziya seriyası ilə potensial xarakter əlaqələrini nəzərə almışdılar. 2013-cü ilin fevralında Vitta ikinci mövsümdən əvvəl əlavə məzmun olacağını işarə etmiş, bu məzmun sonradan "*400 Days*" kimi açıqlanmışdır. 2013-cü ilin "[[Electronic Entertainment Expo]]" tədbirində təqdim edilən və 2013-cü ilin iyulunda yayımlanan bu məzmun beş yeni personaj təqdim etmiş, "*The Walking Dead*"də qəbul edilmiş qərarları ikinci mövsümə daşımışdır.  "Telltale" 2016-cı ildə üç epizodlu mini-seriya olan "*The Walking Dead: Michonne*"u buraxmışdır. Üçüncü mövsümün ilk epizodu "*The Walking Dead: A New Frontier*" 2016-cı ilin dekabrında yayımlanmış, ardınca 2017-ci ilin fevralında fiziki mövsüm keçidi təqdim edilmişdir. Dördüncü və son mövsüm, The "*Walking Dead: The Final Season*", 2019-cu ildə yekunlaşmışdır.

"*The Walking Dead*" [[macəra oyunu]] janrının canlanmasına səbəb olmuşdur. Bu janr 1990-cı illərdən bəri populyarlıq itkisi yaşamışdı. Oyunun hekayə yönümlü və seçim əsaslı oyun mexanikasına verdiyi önəm oxşar yanaşmanı mənimsəyən sonrakı oyunlar üçün "yol açmış" sayılır. Bu tip oyunlara "*Life Is Strange*" və "*The Quarry''" daxildir. Onların ikisi də oyunçuların seçimlərinə və bu seçimlərin hekayəyə təsirinə fokuslanır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
*