Biznes logistika

**Biznes logistikası** — Biznes logistikasının təriflərindən biri "doğru məhsulun lazımi miqdarda və lazımi yerdə, lazımi qiymətə və lazımi vəziyyətdə düzgün müştəriyə çatdırılmasından" danışır. Biznes logistikası bütün sənaye sektorlarını özündə birləşdirir və layihənin həyat dövrlərinin, tədarük zəncirlərinin və nəticədə əldə edilən səmərəliliyin nəticəsini idarə etməyi hədəfləyir.

Biznes logistikası termini 1960-cı illərdən başlayaraq getdikcə qloballaşan təchizat zəncirində müəssisələrin materiallarla təchiz edilməsi və məhsulların göndərilməsinin mürəkkəbliyi səbəbindən inkişaf etmişdir və bu, təchizat zənciri logistikası adlanan mütəxəssislərin çağırılmasına səbəb olmuşdur.

Biznesdə logistikanın mənşə nöqtəsindən istehlak nöqtəsinə qədər materialların axını və saxlanmasını əhatə edən daxili fokus (daxil olan logistika) və ya xarici fokus ola bilər (bax. təchizat zəncirinin idarə edilməsi). İxtisaslı logistikanın əsas funksiyalarına inventarların idarə edilməsi, satınalma, daşınma, anbar, məsləhət və bu fəaliyyətlərin təşkili və planlaşdırılması daxildir. Logistlər təşkilatdakı resursları əlaqələndirmək üçün bu funksiyaların hər biri üzrə peşəkar bilikləri birləşdirirlər.

Logistikanın iki əsas fərqli forması var: biri nəqliyyat əlaqələri və saxlama qovşaqları şəbəkəsi vasitəsilə davamlı material axınını optimallaşdırır, digəri isə hansısa layihəni həyata keçirmək üçün resursların ardıcıllığını əlaqələndirir (məsələn, anbarın yenidən qurulması).

## Paylayıcı şəbəkənin qovşaqları
Distribyutor şəbəkəsi istehlakçı və ya sənaye mallarını istehsalçılardan istifadəçiyə çatdırmaq üçün bir neçə vasitəçi tələb edir. Vasitəçilər paylama zamanı məhsulların xərclərini qeyd edərdilər, lakin istehsalçılara nisbətən daha az nəqliyyat xərcləri təmin etməklə istifadəçilərə fayda verirlər. Paylayıcı şəbəkə üçün tələb olunan vasitəçilərin sayı paylanan malların növündən asılıdır. Məsələn, kosmetika və sənətkarlıq kimi istehlak malları qapı-qapı satıla və ya yerli bura bazarlarından alına bildiyi üçün heç bir vasitəçi tələb olunmaya bilər. Xammal və avadanlıq kimi sənaye malları üçün vasitəçilərə ehtiyac yoxdur, çünki istehsalçılar istifadəçiyə çoxlu sayda mal sata bilərlər. Ümumiyyətlə, üç növ vasitəçi var, yəni: agent/broker, topdansatış və pərakəndə satıcı.

Paylayıcı şəbəkənin qovşaqlarına aşağıdakılar daxildir:

* Məhsulların istehsal edildiyi və ya yığıldığı fabriklər
* Depo və ya depozit, malların saxlanması üçün standart anbar növü (yüksək səviyyəli inventar)
* Sifarişin işlənməsi və sifarişin yerinə yetirilməsi (inventarın aşağı səviyyəsi), həmçinin müştərilərdən geri qaytarılan məhsulların qəbulu üçün paylama mərkəzləri. Tipik olaraq, paylama mərkəzləri tədarük zəncirinin daha aşağı hissəsinə ödəniləcək məhsulların yol stansiyalarıdır. Onlar adətən inventarları birbaşa müştərilərə göndərmirlər, halbuki icra mərkəzləri bunu edir.
* Planlaşdırılmış çatdırılmalara (yalnız daşınan mallar) əsasən yük bölmələrinin yenidən yığılmasından ibarət çarpaz dok fəaliyyətləri üçün tranzit məntəqələri
* Ənənəvi "ana və pop" pərakəndə satış mağazaları, müasir supermarketlər, hipermarketlər, endirimli mağazalar və ya könüllü şəbəkələr, istehlakçı kooperativləri, kollektiv alıcılıq qabiliyyətinə malik istehlakçılar qrupları. Qeyd edək ki, törəmə şirkətlər əsasən başqa şirkətə və françayzerlərə məxsus olacaq, baxmayaraq ki, digər şirkət brendlərindən istifadə etsə də, əslində satış nöqtəsinə sahibdir.

### Logistik ailələr və ölçülər
* Logistik ailə ümumi xarakteristikaları bölüşən məhsullar toplusudur: çəki və həcm xüsusiyyətləri, fiziki saxlama ehtiyacları (temperatur, radiasiya və s.), işləmə ehtiyacları, sifariş tezliyi, qablaşdırma ölçüsü və s. Aşağıdakı göstəricilər şirkət məhsullarını müxtəlif ailələrdə təşkil etmək üçün:

* İnventar sistemlərini qiymətləndirmək üçün istifadə edilən fiziki ölçülərə ehtiyat saxlama qabiliyyəti, seçmə qabiliyyəti, səthi istifadə, həcmli istifadə, daşıma qabiliyyəti, nəqliyyat imkanlarından istifadə daxildir.

* İstifadə olunan monetar ölçülərə yer tutma xərcləri (tikinti, rəflər və xidmətlər) və idarəetmə xərcləri (insanlar, maşınların idarə edilməsi, enerji və texniki xidmət) daxildir.
Digər ölçülər özünü həm fiziki, həm də pul şəklində təqdim edə bilər, məsələn, standart inventar dövriyyəsi.

### İşləmə və sifarişin işlənməsi
* Hava limanında baqajın daşınması üçün vahid yüklər. Bu vəziyyətdə vahid yük qoruyucu funksiyaya malikdir.
Vahid yüklər, adətən normaya uyğun ölçülər paletindən istifadə etməklə, idarəetmə sistemləri ilə daşınan fərdi əşyaların birləşməsidir.

* İstifadə sistemlərinə aşağıdakılar daxildir: trans-pallet işləyiciləri, əks çəki yükləyicisi, geri çəkilə bilən mast idarəedicisi, ikitərəfli işləyicilər, üçtərəfli işləyicilər, AGV və digər emalçılar.

* Saxlama sistemlərinə aşağıdakılar daxildir: xovlu ehtiyatlar, hücrə rəfləri (istər statik, istərsə də daşınan), konsol dayaqları və qravitasiya rəfləri.

* Sifariş emalı aşağıdakıları əhatə edən ardıcıl bir prosesdir: geri götürmə siyahısının işlənməsi, seçmə (yükləmə vahidlərindən əşyaların seçmə çıxarılması), çeşidləmə (təyinat yerinə görə əşyaların yığılması), bağlamanın formalaşması (çəkiləmə, etiketləmə və qablaşdırma), sifarişin konsolidasiyası (bağlamaların toplanması). daşınma, nəzarət və konosament üçün yükləmə aqreqatları).

* Seçim həm əllə, həm də avtomatlaşdırılmış ola bilər. Əllə yığım həm adamdan mallara, məsələn, araba və ya konveyerdən istifadə edən operator və ya maldan insana, yəni mini yüklü ASRS, şaquli və ya üfüqi karuselin mövcudluğundan və ya Avtomatik Şaqulidən faydalanan operator ola bilər. Saxlama Sistemi (AVSS). Avtomatik yığım ya dispenserlər, ya da paletsizləşdirmə robotları ilə həyata keçirilir.

* Çeşidləmə arabalar və ya konveyerlər vasitəsilə əl ilə və ya çeşidləyicilər vasitəsilə avtomatik həyata keçirilə bilər.

## İstinadlar