London Kral Kolleci

**London Kral Kolleci** () — Böyük Britaniyanın paytaxtı London şəhərində yerləşir. Kollec ölkənin tədqiqat universitetlərini birləşdirən "Russell Qrupu"na daxildir. Bu kollec Avropada səhiyyə üzrə mütəxəssis hazırlayan bir nömrəli elm mərkəzidir. Kollecin tələbələri təhsil ocağının əlaqələr qurduğu dünya universitetlərində bir il təhsil almaq hüququna malikdirlər. Bu zaman həmin tələbəyə təhsil aldığı ölkənin təhsil sistemi, mədəniyyəti ilə tanış olmaq və ondan yararlanmaq imkanı yaradılır.

## Tarixi
Universitetin "Guy's" Kampusu|thumb|right|270px
Universitetin "Guy's" Kampusu|thumb|right|270px
thumb|right|270px
London Kral Kolleci 1829-cu ildə kral IV Georq və hersoq Vellinqton tərəfindən London Universitetinin nəzdində Anqlikan kilsəsinin ənənələrinə uyğun olaraq yaradılıb. Həmin dövrdə Oksford və Kembric universitetlərində yalnız varlı ingilislərin oğulları təhsil alırdı. Məhz bu zərurətdən yaradılan kollecin əsas məqsədi dünyəvi ali təhsil müəssisəsi kimi fəaliyyət göstərmək olur. Lakin bir çoxları kollecin yaradılmasına etiraz edir. Buna baxmayaraq, 21 iyun 1828-ci ildə Vellinqtonun birinci hersoqu Artur Uelsli Kral Kollecinin yaradılması üçün hazırlığa başlayır. Bu işdə onu anqlikan kollecləri və Roma Katolik Yardım Cəmiyyəti dəstəkləyir, lakin Vinçilsi qraflığının 10-cu qrafı Corc Finç Hatton buna qarşı çıxır. Nəticədə, 21 mart 1829-cu ildə Artur Uelsli ilə Corc Finç Hatton arasında duel baş verir, hər iki şəxs eyni vaxtda atəş açaraq yüngül yaralanır. Bu hadisədən sonra hər il 21 mart London Kral Kollecində "Günün dueli" adı altında müxtəlif tədbirlərlə qeyd olunur.

London Kral Kolleci London Universitetinin nəzdində yaradılan ən böyük kollecdir. Əsas məramı orta təbəqənin insanlarını maarifləndirməkdən ibarət olan  London Kral Kollecində 1831-ci ildə, ilkin olaraq, kimya, ingilis ədəbiyyatı və ticarət elmləri öyrədilir. Bu dövrdə istər London Universiteti, istərsə də Kral Kolleci tələbələrinə elmi dərəcələr vermir.

London Universitetinin Sədrlər Şurasının rəhbəri baron Henri Brum kollecin inkişafı üçün bir sıra təkliflər irəli sürür və nəticədə o, birbaşa olaraq London Kral Kollecinin kansleri seçilir. XIX əsrin ortalarında artıq kollecdə qızlar, aşağı təbəqənin nümayəndələri təhsil almağa başlayır, eyni zamanda burada axşam dərsləri keçirilir. Xüsusilə, həmin dövrdə kollecin əməkdaşları Rozalinda Franklin və Maurisi Uilkinsin tədqiqatları mühüm yer tutur. Bu tədqiqatlar sonradan kollecin alimləri Ceyms Uotson və Frensis Kriki DNK-nın strukturunun kəşfinə sövq edir.

London Kral Kolleci ilk olaraq xüsusi kurs (Associateship) tətbiq edib. Kurs tələbə və əməkdaşlar üçün nəzərdə tutulur, etika, ilahiyyat elmlərini əhatə edir. Kollecə bir sıra təhsil müəssisələri, o cümlədən, Kraliça Yelizaveta, 1985-ci ildə çelsi Elm və Texnika kollecləri, Psixiatriya İnstitutu, Qay Tibb və Stomatologiya Məktəbi, Sent Tomas Xəstəxanası, Flyorens Naytingeyl Tibb Bacısı və Mamalıq Məktəbi birləşdirilib. 2003-cü ildə kollec müstəqil dərəcə vermək hüququ qazanır.

## Büdcə xərcləri və təhsil haqqı
2008-2009-cu tədris ilində London Kral Kollecinin illik gəliri 485622000 funt-sterlinq təşkil edib. Bu gəlirin yalnız 100480000 tələbələrin təhsil haqqı, 134955000 tədqiqat qrantları, 88197000 müxtəlif gəlirlər, 11783000-i isə ianə və yardımlar hesabına əldə olunub.

2006-2007-ci illərdə London Kral Kolleci tədqiqatlara 248 milyon funt-sterlinq xərcləyib, tədqiqatlardan gələn gəlir isə 360 milyon funt təşkil edib. Kollec müxtəlif sənaye ve biznes sahəsinə göstərdiyi xidmətlərə görə 20 milyon funt əldə edib. Son on il ərzində kollecdə təmir və bərpa işlərinin aparılmasına 550 milyon funt vəsait xərclənib.

2009-2010-cu tədris ilində London Kral Kollecində təhsil haqqı yerli tələbələr üçün təxminən 3000, əcnəbi tələbələr üçün isə 13000 funt təşkil edib. Məlumat üçün bildiririk ki, əcnəbi tələbələrin daha çox təhsil haqqı ödəməsinin səbəbi onların Böyük Britaniyada bir çox vergi və sığorta xərclərindən (məsələn, bələdiyyə vergisi və s.) azad olmaları, polis və NHS – National Health Service (Milli Səhiyyə Xidməti) xidmətlərindən pulsuz istifadə etmələridir.

London Kral Kollecində tələbələr üçün müxtəlif təqaüdlər mövcuddur. Tədris ili başlamazdan öncə bu barədə tələbələrə məlumat göndərilir və təqaüdə ehtiyacı olan tələbələr həmin imkandan istifadə edə bilirlər. Hər bir departament və məktəbin öz təqaüdləri var. Əlavə təqaüdlər "British Council" və kollecin tanınmış məzunları tərəfindən təklif olunur.

## Qəbul qaydaları
Böyük Britaniyada universitetlərə sənəd verilmə prosesi UCAS (Universities & Colleges Admissions Service – Universitet və Kolleclərə Qəbul Xidməti) vasitəsi ilə onlayn şəkildə keçirilir. Burada hər bir potensial abituriyent üçün səhifə açılır, abituriyent özu haqqında bütün məlumatları həmin səhifədə yerləşdirir. Universitetlər, əsasən, abituriyentdən şəxsi bildiriş (Personal Statement) tələb edir. Abituriyent özu haqqında təxminən 500 sözdən ibarət olan inşa yazmalı, nə üçün məhz həmin fakültəni seçdiyini, müvafiq sahə üzrə nə kimi akademik ve qeyri-akademik işlər gördüyü haqqında məlumat verməlidir. Eyni zamanda müəllimlərin şagird və ya tələbələri haqqında yazdıqları fikirlər – tövsiyə məktubu tələb olunur. Qeyd edək ki, şagirdin və ya tələbənin müəllimin yazdığı fikirlərdən xəbəri olmur. Tələbə eyni vaxtda 5 universitetə sənəd verə bilər.

London Kral Kollecində abituriyentlərə qoyulan tələblər Böyük Britaniyanın digər universitetləri ilə müqayisədə daha yüksək olur.

## Müasir vəziyyəti
London Kral Kollecinin kampusları Londonun mərkəzində, Temza çayının sahilində yerləşir. Kollecin Strand, Vaterloo, Qay, Müqəddəs Tomas, Danimarka Hill adlanan beş kampusu mövcuddur. Kollecin əsas kampusu Strand şəhərciyidir. Bu kampus 1831-ci ildə memar Robert Smirke tərəfindən inşa edilib. Məktəblərin əksəriyyəti bu kampusda yerləşir. Qay kampusunda yerləşən binalardan ən qədimi varlı tacir Tomas Qayın himayədarlığı ilə 1726-cı ildə tikilmiş Qay hospitalıdır. Bu ad kampusa məhz həmin şəxsin şərəfinə verilib. Vaterloo kampusu Londonun Lambet rayonunda Vaterloo metrosunun yaxınlığında yerləşir. Ərazi 1980-ci ildə istifadəyə verilib. London Beynəlxalq Şiller İnstitutu bu şəhərcikdədir. Müqəddəs Tomas kampusu Lambet rayonunda Vestminister metrosunun yaxınlığındadır və burada Tibb Məktəbi binalarının yarısı, Stomatologiya İnstitutu, Florens Naytingeyl muzeyi yerləşir. Danimarka Hill kampusu Danimarka Hill metrosunun yaxınlığındadır. Burada kollecin ən böyük yataqxanası olan Kral Kollec binası (KingTs College Holl), Ueston Təhsil Mərkəzi yerləşir.

London Kral Kolleci başqa universitetlər kimi, tələbələrini yataqxanalarla təmin edir. Yataqxanalarda qalmaq şərtləri çox sadədir. Tədris ili başlamazdan öncə tələbənin qalacağı yataqxana haqqında ona məlumat göndərilir. Tələbə oxuduğu kampusa yaxın, öz maliyyə durumuna uyğun yataqxana seçir, ödənişi tədris ilinin başlanğıcında və ya yarım ildən bir ödəyir. London Kral Kollecinin altı yataqxanası var: Müqəddəs Tomas kampusunda yerləşən Brayan Kremer Evi və Prixod Keşişinin Evi, Hamsted Rezidensiyası, Qay kampusunda Vulfson Evi və Böyük Dover Strit Mənzilləri, Vaterloo kampusunda Stamford Strit Mənzilləri, Danimarka Hill kampusunda Kral Kolleci yataqxanası. Burada yerli və əcnəbi tələbələr üçün bir çox xidmət və imtiyazlar mövcuddur.

Bu təhsil müəssisəsində London Kral Kolleci Tələbə İttifaqı fəaliyyət göstərir. Bu ittifaq Londonun ən qədim tələbə təşkilatıdır. İttifaq gənclərin istifadəsinə 50-dən çox idman klubu, bir neçə restoran, mağaza, əyləncə klubları verib. Qeyd edilən xidmətlərdən istifadə tələbələrə qat-qat ucuz başa gəlir. Londonun dünyanın ən bahalı şəhərlərindən biri olduğunu nəzərə alsaq, Kral Kolleci Tələbə İttifaqının xidmətlərindən istifadə etməyin tələbələr üçün səmərəliliyi məlum olur.

London Kral Kollecinin nəzdində bakalavrlara 200, magistrant və doktorantlara isə 230-a yaxın müxtəlif proqramlar təklif edən doqquz məktəb fəaliyyət göstərir. Bunlar İncəsənət və Humanitar, Biotibbi və Səhiyyə, Tibb, Stomatologiya, Psixiatriya, Hüquq, Qulluq və Mamalıq Elmi, Fizika Elmləri və Mühəndislik, Sosial Elmlər və İctimai Siyasət məktəbləridir. Kollecdə tədqiqatçılar və doktorantlar üçün bir Ali Məktəb də vardır. London Kral Kollecində ingilis dili və ədəbiyyatı, Avropa dilləri, müasir dillər, Vizantiya və müasir yunan dili, bimolekulyar tədqiqatlar, hərbi elmlər, gerontologiya, paleoqrafiya, immunologiya, kliniki tədqiqatlar, çənə-sifət tibbi, ətraf mühitin mühafizəsi, zoologiya, kino, beynəlxalq siyasət, elektronika və s. çoxlu sayda fakültələr var.

London Kral Kollecinin kitabxana sisteminə kollecin beş kampusunda yerləşən kitabxanalar daxildir. Kollecin Londonun Bromli rayonunda Betlem Kral Hospitalı kitabxanası mövcuddur. Kitabxana sisteminə, ümumilikdə, bir milyondan çox kitab, elmi jurnal və elektron resurs daxildir. Kollecin əsas kitabxanası Maughandır. Ceyms Pennethorn tərəfindən qotik üslubda tikilmiş kitabxana binasında hüquq, humanitar, fiziki, sosial, siyasi, mühəndislik və s. elmlərə aid kitablar var, eləcə də burada xüsusi və nadir kitablar kolleksiyası, səkkizguşəli oxu zalı mövcuddur. Kollecin 150 000 kitab, əlyazma, xəritə, slayd, audioyazı və digər materiallar yerləşən Foyl xüsusi kolleksiyalar kitabxanası da vardır. Toni Arnold adlı kitabxanada hüquq elminə aid 3000 kitab və 140 adda jurnal var. Bu kitabxana 2001-ci ildən London Kral Kollecinin hüquq bölməsinin bir hissəsinə çevrilib. Vaterloo kampusunda yerləşən Franklin-Uilkins İnformasiya Xidməti Mərkəzində tibb, biologiya, biokimya, mamalıq, səhiyyə, əczaçılıq, ekologiya, xəstələrə qulluq və s. elmlərə aid kitablar saxlanılır. Qay kampusundakı Yeni Hant Evi İnformasiya Xidməti Mərkəzində biotibb elminin bütün sahələrinə, tibb, stomatologiya, fizioterapiyaya aid materiallar var. Ueston Təhsil, Müqəddəs Tomas İnformasiya mərkəzlərində qastroenterelogiya, ciyər xəstəlikləri, diabet, ginekologiya, tibbin tarixinə aid kitablar mövcuddur. Psixiatriya İnstitutu kitabxanasında 3000 jurnal, 3500 elektron jurnal və 38000 kitab var.

London Kral Kollecinin əməkdaşlarının sayı 5700 nəfərdir. 2004-cü ildən başlayaraq kollecə professor Riçard Hyuces Treynor rəhbərlik edir. R.Treynor kollecin əsas elmi və inzibati şəxsidir. O, 1948-ci ildə ABŞ-da anadan olub, Braun Universitetinin bakalavr, Prinston və Oksford universitetlərinin isə magistr və doktorant pillələrində təhsil alıb.

Hazırda London Kral Kollecində 19700 tələbə təhsil alır. Onların 6200-nü magistrant və doktorantlar, 50%-ni isə əcnəbi tələbələr təşkil edir. Kollecdə bakalavr və magistrantlar daxil olmaqla, dövlət və qeyri-dövlət xətti ilə 10-dan çox azərbaycanlı tələbə təhsil alır.

## Reytinqi

## Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
*Qodfry Binaysa – Uqandanın 5-ci prezidenti;
*Qlafkos Klerides – Kiprin 4-cü prezidenti;
*Tassos Papadopoulos – Kiprin 5-ci prezidenti;
*Marouf əl-Bahit – İordaniyanın Baş naziri;
*Əbd ər-Rəhman əl-Bəzzaz – İraqın 51-ci Baş naziri;
*Ser Linden Pindlinq – Baham adalarının 2-ci Baş naziri;
*Obed Asamoah Hananın – xarici işlər naziri;
*Məhəmməd Zafrulla Xan – Pakistanın xarici işlər naziri;
*Sohail Aman – Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrinin 21-ci komandanı;
*Ceyms Nyamveya – Keniyanın xarici işlər naziri;
*Reys Yatim – Malayziyanın xarici işlər naziri;
*Nikolay Mladenov – Bolqarıstanın müdafiə naziri;
*Sir Ernest Klark – Tasmaniyanın qubernatoru;
*Desmond Tutu – Keyptaunun arxiyepiskopu, sülh üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Ceyms Blek – fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Moris Uilkins – fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Maks Teyler – fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Çarlz Şerinqton – fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Friderik Hopkins – fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Edvard Eppliton – fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Ouen Riçardson – fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Çarlz Barkla – fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Tomas Hardi – dahi ingilis yazıçısı;
*Uilyam Somerset Moem – dahi ingilis yazıçısı;
*Virciniya Vulf – dahi ingilis yazıçısı;
*Con Röskin – dahi ingilis yazıçısı;
*Ser Uiliyam Gilbert – dahi ingilis yazıçısı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*King's College London website
*iKing's : videos, audio and images from King's College London