open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kraliça Elizabet Torpağı

**Kraliça Elizabet Torpağı** () — Böyük Britaniyanın Antarktika ərazilərinə daxil olan bölgə. Bölgə Ueddell dənizi ilə Cənub qütbü arasında yerləşir.

## Tarix
Kraliça Elizabet Torpağı 18 dekabr 2012-ci II Elizabetin taxt-tacda olmasının 60 illiyi münasibətilə adlandırılmışdır

## Ətraflı məlumat
Kraliça Elizabet Torpağının ərazisi 437 000&nbsp;km² təşkil edir. Torpaq üçbucaqlı bir seqment olaraq bir hissəsi cənub qütbünə söykənir. Şimaldan Ronn şelf buzlağı və Filhner şelf buzlağı, şimal-şərqdən Kots Torpağı, şərqdən Kraliça Mod Torpağı ilə sərhədlənir. Kraliça Elizabet Torpağının  qərbində Elsuort Torpağı yerləşir. Kraliça Mod Torpağının mərkəzi Pensakol dağlarıdır. Ərazi 1956-cı ili yanvarında aşkarlanmışdır. Torpaq bütün britaniya xəritələrində göstərilir

## Argentinanın reaksiyası

Argentina Böyük Britaniyanın bölgəyə olan ərazi iddiasına öz etirazını bildirmişdir. Çünki bölgənin bir hissəsi Argentia Antarktikası olaraq tanınır. Bu bölgəyə Argentina iddia edir. Ancaq 1961-ci ildə Antarktida haqqında konvensiyaya görə bütün ərazi iddiaları dondurulmuşdir.

## İstinadlar
Mak-Robertson Torpağı

**Mak-Robertson Torpağı** () —  Antarktida ərazisi olaraq 60° və 73° şərq uzunluqları arasında qərarlaşır. Şimaldan sahillərini Birlik dənizinin suları yuyur.

Mərkəzi hissələrdə buzlağın qalınlığı 2000 metr təşkil edir. Sahil hissədə buzdan azad olmuş çoxlu ərazilər vardır. Cənubunda Şahzadə Çarlz dağları yerləşir.

Mak-Robertson Torpağı 1930-cu ildə Britaniya-avstraliya-yenizelandiya ekspedisiyasının rəhbəri olan Duqlas Mouson tərəfindən kəşf edilmiş və ekspedisiyanı maliyyələmdirən sahibkarlardan birinin şərəfinə adlandırılmışdır.

Əraziyə Avstraliya iddia edir. Ancaq 1961-ci ildə imzalanan Antarktida haqqında konvensiyaya görə əraziyə iddialar dondurulmuşdur.

1954-cü ildən bölgədə Avstraliyaya məxsus olan Mouson Antarktika stansiyası fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Mak-Robertson Torpağı
Kraliça Meri Torpağı

**Kraliça Meri Torpağı** () — Şərqi Antarktida ərazisində, 92°03' və 100°04' şərq uzunluqları arasında yerləşən bölgə.

## Coğrafiya
Qərnəbdən II Vilhelm Torpağı, şərqdən isə Uilks Torpağı ilə əhatələnir. Həqiqət sahilini Deyvis dənizi və Mouson dənizi yuyur. Şərqini Şeklton şelf buzlağı təşkil edir.

Bölgənin ərazisi bütünlüklə buzla örtülüdür. Materikin daxilinə doğru buzlağın qalınlığı 2500-3000 metr təşkil edir. Sahil ərazilərində təbii suxurkar üzə çıxır.

## Tarixi
Kraliça Meri Torpağı ilk dəfə 1912-ci ildə Avstraliya Sntarktida ekspedisiyasının rəhbəri Duqlas Mouson tərəfindən kəşf edilmiş və V Georqun həyat yoldaşı Mariya Tekskayanın şərəfinə adlandırılmışdır.

Kraliça Meri Torpağına rəsmi olaraq Avstraliya iddia edir. Ancaq Antarktida haqqında konvensiyaya görə bütün ərazi iddiaları dondurulmuşdur.  
1956—1959-cu illərdə burada SSRİ-yə məxsus Komsomolskaya Pioner, 1957-1959-cu illərdə isə Komsomolskaya qütb stansiyası fəaliyyət göstərmişdir. Bölgə də Vostok gölü yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kraliça Meri Torpağı
Mirovyane zirvəsi

**Mirovyane zirvəsi** (, ‘Vrah Mirovyane’ \'vr&h mi-'ro-vya-ne\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 1500 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Kopsis buzlağından qərbdə, Embree buzlağından şimalda, Yanq buzlağından cənubda yerləşmişdir və dağ silsiləsinə daxildir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir.

Zirvə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Mirovyane şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Mirovyane zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Zimornitsa zirvəsindən 3.46&nbsp;km şimal-şərqdə, Şmid dağından 13.68&nbsp;km cənub-şərqdə, Beş dağından 17.94&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Newcomer Glacier.  Scale 1:250 000 topographic map.  Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Sentinel dağları

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Mirovyane Peak.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Şahzadə Elizabet Torpağı

**Şahzadə Elizabet Torpağı** () — Şərqi Antarktida ərazisində, 73 və 88° şərq uzunluqları arasında yerləşən bölgə.

## Coğrafiya
Qərbdən MQQ vadisi və Eymeri şelf buzlağı, şərqdən isə II Vilhelm Torpağı ilə əhatələnir. Sahillərini Birlik dənizi və Deyvis dənizi yuyur. Şahzadə Elizabet Torpağına iki sahil daxildir:
* İnqrid Kristensen sahili — 73°35' - 81°24' ş.u.
* Leopold və Astrid sahili — от 81°24' до 87°43' ş.u.

Şərq hissəsində Qərbi şelf buzlağı yerləşir. Buzlağın hündürlüyü mərkəzi hissədə 2000–2500 m, digər hissələrdə 1000—1500 metrdir. Sahil bölgələrində vahələrə rast gəlinir.
## Tarixi
Şahzadə Elizabet Torpağı Britaniya-avstraliya-yenizelandiya ekspedisiyasının təhbəri Duqlas Mouson tərəfindən 1931-ci ildə kəşf etmiş və Böyük Britaniya kraliçası II Elizabetin şərəfinə adlandırmışdır. 

Əraziyə rəsmi olaraq Avstraliya iddia edir. Ancaq 1961-ci ildə imzalanmış sənədə görə iddialar dondurulmuşdur.  

Ərazisində çoxlu sayda qütb stansiyası mövcuddur Deyvis (Avstraliya), Çjunşan (Çin), Proqres-2 (Rusiya).

## İstinadlar

## Mənbə
* Şahzadə Elizabet Torpağı
* Australian Antarctic Gazetteer
Palmer Torpağı

**Palmer Torpağı** () — Antarktik yarımadasının cənubunda, Qreyam Torpağı ilə Elsuort Torpağı arasında yerləşir. 1964-cü ilə qədər Antarktik yarımadası adlanırdı.
## Adı
Torpağın adası amerikalı kapitan Nataniel Palmerin şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1820−1821-ci illərdə Antarktik yarımadasını tətqiq etmişdir.

## Yerləşməsi və sərhədləri
Palmer Torpağı Antarktik yarımadasınln cənubunda yerləşir.
* Şimal sərhədi — Qreyam Torpağı ilə sərhəd qərbdən Ceremi burnu, şərqdən isə Agassiz burnuna uzanır.
* Qərb sərhədi — I Aleksandr Torpağı ilə VI Georq boğazı ilə ayrılır. Boğazda VI Georq şelf buzlağı yerləşir. 
* Şərq sərhədi — Ueddell dənizi və Ronn şelf buzlağı.
* Cənub sərhədi — Elsuort Torpağı. Bu iki torpaq arasında müxtəlif təzahür edir.

## Relyef

Regionun relyefi yüksək dağlıqdır. Yüksək zirvələr istisna olaraq ərazi bütünlüklə buzla örtülüdür. Ueddell dənizi sahillərində yayda buzdan azad olmuş bölgələrə rast gəlinir. Torpağın şimalında Dayer platosu yerləşir. 

Əsas silsilələri: Əbədilik, Syuard, Qutenko, Peqanov, Latadi.  
Ən hündür yüksəklikləri: Cekson, Ümid, Miloserdiya. 
Sahilləri: Uilkin, Orvillya, Lassiter, Blek, İnqliş. 
Şelf buzlağı: Larsen şelf buzlağı, Ronn şelf buzlağı,  VI Georq şelf buzlağı

## Geologiya
Palmer Torpağında maqnetit, qematit, limonit, pirit, halkopirit, azurit, qızıl и gümüş aşkarlanmışdır.

## Ərazi mübahisəsi
Antarktida haqqında konvensiyaya görə 60 paralelə qədər ərazilərə iddialar zondurulmuşdur. Bununla belə əraziyə Böyük Britaniya (Böyük Britaniyanın Antarktika əraziləri, Çili (Çilinin Antarktika Bölgəsi), Argentina Agrentina Antarktikası.

## İstinadlar
Ulvetanna

**Ulvetanna** () — Antarktidanın şimal sahillərində, Kraliça Mod Torpağının şərq hissəsində olan şiş uclu zirvə.

Zirvə 1956-1960-cı illərdə, norveç antarktika ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilərək xəritəyə salınıb.

Noyabr, 2010-cu ildə məşhur rus alpinisti və beysjamperi Valeri Rozov bu zirvədən vinqsyut vasitəsilə tullanmışdır	
.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kraliça Mod Torpağı

**Kraliça Mod Torpağı** () — Atlantik okeanın cənubunda, Antarktida sahillərində 20° qərb bə 44°38’ şərq uzunluqları arasında yerləşən ərazi. Bölgəyə Norveç iddia edir. Sahəsi təqribi olaraq 2 500 000&nbsp;km². Torpaq norveçli Kraliça Modun şərəfinə adlandırılmışdır. 
Bölgənin böyük bir hissəsinə Üçüncü Reyx iddia etmişdir (1939). Norveç bölgəni 1938-ci ildən öz ərazisi hesab edir. 14 yanvar 1939-cu ildən  «Norveç bölgəsi» və ya «Buve bölgəsi» adlandırılır. Bölə 20° q.u və 44°38’ ş.u arasında yerləşir. Bununla vağlı əmrdə deyilirdi:
Bu ərazilərin idarəsi Osloda yerləşən Ticarət Nazirliyinə həvalə olunsun

1961-ci ildə imzalanmış Antarktida haqqında konvensiyasına görə bölgəyə olan iddialar dondurulmuşdur.

Hazırda Kraliça Mod Torpağı ərazisində bir neçə qütb stansiyası fəaliyyət göstərir: "Novolazarevskaya" və "III Noymayer".

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Mənbə
* Norwegian Polar Institute
* Polar Affairs Department
Antarktida ərazisində yayılmış quşların siyahısı

**Antarktida ərazisində yayılmış quşlar** - bu siyahıya 46 növ quş daxildir. Bu quş növlərindən beşinin nəsli kəsilmək üzrədir, bir növ isə endemikdir (İmperator pinqvini).

## ''[[Pinqvinkimilər]]''
Dəstəyə daxil olan 18 növdən 7-ni müşahidə etmək olur.
* **[[Pinqvinlər]]** (*[[Spheniscidae]]*)
** *[[Antarktika pinqvini]]* (*Pygoscelis antarcticus*)
** *[[İmperator pinqvini]]* (*Aptenodytes forsteri*)
** *[[Kral pinqvini]]* (*Aptenodytes patagonicus*)
** *[[Makaronlar pinqvini]]* (*Eudyptes chrysolophus*)
** *[[Adeli pinqvini]]* (*Pygoscelis adeliae*)
** *[[Eudyptes chrysocome]]*
** *[[Papua pinqvini]]* (*Pygoscelis papua*)

## ''[[Fırtınaquşukimilər]]''
Procellariiformes dəstəsinə 4 fəsilə daxildir:
* **[[Albatroslar]]** (*[[Diomedeidae]]*)
** *[[Diomedea exulans]]*
** *[[Thalassarche chrysostoma]]*
** *[[Thalassarche melanophris]]*
** *[[Phoebetria fusca]]*
** *[[Phoebetria palpebrata]]*
* **[[Fırtınaquşular]]** (*[[Procellariidae]]*)
** *[[Macronectes giganteus]]*
** *[[Macronectes halli]]*
** *[[Fulmarus glacialoides]]*
** *[[Thalassoica antarctica]]*
** *[[Daption capense]]*
** *[[Pagodroma nivea]]*
** *[[Pterodroma macroptera]]*
** *[[Pterodroma lessonii]]*
** *[[Halobaena caerulea]]*
** *[[Pachyptila vittata]]*
** *[[Pachyptila salvini]]*
** *[[Pachyptila desolata]]*
** *[[Pachyptila belcheri]]*
** *[[Pachyptila turtur]]*
** *[[Procellaria cinerea]]*
** *[[Procellaria aequinoctialis]]*
** *[[Aphrodroma brevirostris]]*
** *[[Puffinus griseus]]*
* **[[Kaçurkalar]]** (*[[Hydrobatidae]]*)
** *[[Garrodia nereis]]*
** *[[Oceanites oceanicus]]*
** *[[Fregetta tropica]]*
* **[[Cumuldaq fırtınaquşuları]]** (*[[Pelecanoididae]]*)
** *[[Pelecanoides georgicus]]*
** *[[Pelecanoides urinatrix]]*

## ''[[Qutankimilər]]''
Pelecaniformes dəstəsinə daxil olan növlər:
* **[[Qarabatdaq]]** (*[[Phalacrocoracidae]]*)
** *[[Phalacrocorax bransfieldensis]]*
** *[[Phalacrocorax atriceps]]*
** *[[Phalacrocorax melanogenis]]*

## ''[[Leyləkkimilər]]''
Ciconiiformes dəstəsinə daxil olan:
* **[[Vağlar]]** (*[[Ardeidae]]*)
** *[[Misir vağı]]* (*[[Bubulcus ibis]]*)

## ''[[Qazkimilər]]''
Anseriformes dəstəsinə daxil olan növ:
* **[[Ördəklər]]** (*[[Anatidae]]*)
** *[[Sarıdimdik ördək]]* (*[[Anas georgica]]*)

## ''[[Çovdarçıkimilər]]''
Charadriiformes dəstəsinə 4 fəsilə daxildir. Arktikadan Antarktidaya miqrasiya edəən yeganə quş qütb susüpürənidir, o hədəfə çatmaq məqsədi ilə 13-15 min km məsafə qət edir.  
* **[[Ağ çovdarçılar]]** (*[[Chionididae]]*)
** *[[Ağ çovdarçı]]* (*[[Chionis albus]]*)
* **[[Qağayıkimilər]]** (*[[Laridae]]*)
** *[[Dominikan qağayısı]]* (*[[Larus dominicanus]]*)
* **[[Susüpürənlər]]** (*[[Sternidae]]*)
** *[[Antarktik susüpürəni]]* (*[[Sterna vittata]]*)
** *[[Qütb susüpürəni]]* (*[[Sterna paradisaea]]*)
* **[[Sahilqağayıları]]** (*[[Stercorariidae]]*)
** *[[Stercorarius maccormicki]]*
**  *[[Antarktika sahilqağayısı]]* (*[[Stercorarius antarcticus]]*)

## İstinadlar
 
## Ədəbiyyat
* Clements, James F. *Birds of the World: a Checklist.* Cornell University Press, 2000, 880. ISBN 0934797161.

## Mənbə
* Antarktida ərazisində yayılmış quşlar
Müqəddəs Üçlük kilsəsi (Antarktika)

**Müqəddəs Triniti Kilsəsi** — Antarktikada Rusiyanın Bellinshauzen stansiyasının yaxınlığında yerləşən kiçik ortodoks kilsəsidir. Bu bütün şərqi ortodoks kilsələri arasında ən cənubda yerləşənidir.

Antarktikada kilsə, hətta monastır yaratmaq fikri 1990cı illərdə yarandı. "Antarktika üçün məbəd" adlı bir xeyriyyə təşkilatı Patriarx Alexis II tərəfindən razılıq aldı və Rusiyanın dörd bir tərəfindən ianələr qəbul etməyə başladı. Onlar Barnauldan olan P.I.Anisfirov, S.G.Rybak və A.B.Schmidt adlı arxitektorlar tərəfindən qazanılan bir yarışma başlatdılar.

Kilsə 15 metr hündürlüyündə, ənənəvi rus üslubunda tikilmiş taxta konstruksiyadır. Burada 30 şəxs eyni anda ibadət edə bilərlər.

## İstinadlar
Skott adası

**Skott adası** () — Sakit okeanın cənubunda Antarktida sahillərinə yaxın, Ader burnundan 600&nbsp;km aralıda yerləşir.

## Coğrafiya

Adanın uzunluğu 4&nbsp;km, eni isə 2&nbsp;km təşkil edir. Bazalt təbəqəsinin üzəri bütünlüklə buzla örtülüdür. Yay ayları temperatur 0&nbsp;°C, qışda isə -40&nbsp;°C təşkil edir
## Tarixi
Ada ilk dəfə 1902-ci ildə Britaniya ekspedisiyasının gəmi kapitanı Uilyam Kolbek tərəfindən kəşf edilmiş və Robert Skottun şərəfinə adlandırılmışdır. Adada meteoloji stansiya fəaliyyət göstərir
## Mənbə
*Birds observed at Scott Island, Ross Sea, Antarctica
*Gerhard Wörner and Giovanni Orsi (1990). Volcanic observations on Scott Island in the Antarctic Ocean , *Polarforschung*, 60 (2), 82–83.
## İstinadlar
Leopold və Astrid sahili

**Leopold və Astrid sahili** () — Şərqi Antarktidanın Şahzadə Elizabet Torpağı ərazisində, 81° və 87,5° şərq uzunluqları arasında yerləşən sahil ərazisi.

Leopold və Astrid sahili əsasən Qərbi şelf buzlağında ilə örtülmüş bölgələri əhatə edir. Sahil ilk dəfə 1934-cü ildə Norveç ekspedisiyasının rəhbəri Lars Kristensen tərəfindən kəşf edilmiş və III Leopold və kraliça Astridin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Leopold və Astrid sahili
Mənsur mirzə Qovanlı-Qacar

**Mənsur mirzə Xanbaba mirzə оğlu Qovanlı-Qacar** () — Çar ordusunun polkovniki,Mirzə Fətəli Axundov və Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarın  nəvəsi, Rusiya İmperator ordusunun polkovniki Xanbaba xan Qovanlı-Qacarın oğlu.

## Həyatı
Mənsur mirzə 30 noyabr 1869-cu ildə Tiflis şəhərində dоğulmuşdu. Atası Xanbaba mirzə Qovanlı-Qacar Bəhmən mirzə Qacarın oğlu, anası Seyrabiyyə xanım Mirzə Fətəli Axundovun qızı idi.

Mənsur mirzə 1931-ci ildə vəfat edib.

## Mükafatları
Birinci dünyа mühаribəsi illərində Avstriya cəbhəsində vuruşаn igid süvаri коmаndirin döyüş fəаliyyəti üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Vlаdimir", iкinci dərəcəli "Müqəddəs Аnnа" və üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Stаnislаv" оrdеnlərinə lаyiq görülmüşdür.

## Mənbə
*
Palaeeudyptes klekowskii

***Palaeeudyptes klekowskii*** — Pinqvinlər dəstəsinə daxil olan nəsli kəsilmiş növ. *[[Palaeeudyptes]]* cinsinə daxildir. Ancaq ölçü baxımından İmperator pinqvinindən dəfələrlə böyük olmuşdur.

Qalıqlar üzərində aparılar araşdırmalar göstərir ki, onların yaşaması ilkin Eosen dövrünə təsadüf edir. Bu canlıların qalıqlarına Antarktik yarımadası yaxınlığında yerləşən Seymur adasından tapılmışdır, *P. klekowskii* növü ilk əvvəllər müstəqil növ olaraq qəbul edilmirdi. Ölçü baxımdan onun *Palaeeudyptes gunnari* (Wiman, 1905) və *P. klekowskii* (Myrcha, Tatur & del Valle, 1990) növlərinə bənzədilməsinə baxmayaraq tapılan çoxlu sayda tapıntılar fərqlilikləri aşkara çıxartmağa imkan vermişdir.

2014-cü ilin əvvəllərində La-Plata muzeyinindən olan doktor Karolina Akosta Ospitaleç Seymur adasında *P. klekowskii* növünə aid olan olan çoxlu sayda sümük aşkarlamışdır. Bir müddət sonra isə pinqvinləri qanad və araqlarına aid sümüklər tapılır. Onlar 9,1 sm olmuşdur. Tapılaq qalıqlar əsasında olu demək olar ki, bu növün dimdiyindən ayaqlarına qədər uzunluğu 2,01 m-dir. Bu canlılar ehtimallara görə suyun altında 40 dəqiqə qala bilirmiş. Onların çəkisi 115 kq təşkil edirdi. Ancaq dünyada ən nəhəng ucaq quşu olan *[[Pelagornis sandersi]]* kəşf etmiş Den Ksepk bu ölçülərin effektivsizliyini bildirmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Jadwiszczak, Piotr (2006): Eocene penguins of Seymour Island, Antarctica: Taxonomy. *Polish Polar Research* **27**(1): 3–62. PDF 
* Myrcha, Andrzej; Jadwiszczak, Piotr; Tambussi, Claudia P.; Noriega, Jorge I.; Gaździcki, Andrzej; Tatur, Andrzej & Del Valle, Rodolfo A. (2002): Taxonomic revision of Eocene Antarctic penguins based on tarsometatarsal morphology. *Polish Polar Research* **23**(1): 5–46. PDf 
* Myrcha, Andrzej; Tatur, Andrzej & Del Valle, Rodolfo A. (1990) A new species of fossil penguin from Seymour Island, West Antarctica. *Alcheringa* **14**: 195–205.
Oreşak zirvəsi

**Oreşak zirvəsi** (, ‘Vrah Oreshak’ \'vr&h o-re-'shak\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2800 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Marsa buzlağından şərqdə, Patleyna buzlağından cənub-qərbdə, Embree buzlağından şimal-qərbdə yerləşmişdir və dağ silsiləsinə daxildir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir. Bangey yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə şimali Bolqarıstanda yerləşən Oreşak şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Oreşak zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Qolemani zirvəsindən 1.75&nbsp;km şimal-qərbdə, Todd dağından 6.86&nbsp;km şimal-şərqdə, Qoldtiveyt dağından 6.36&nbsp;km cənub-şərqdə, Şmid dağından 4.43&nbsp;km cənub-qərbdə, Fuça zirvəsindən 2.66&nbsp;km qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Newcomer Glacier.  Scale 1:250 000 topographic map.  Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Sentinel dağları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Oreshak Peak.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Marsa buzlağı

**Marsa buzlağı** (, ‘Lednik Marsa’ \'led-nik 'mar-sa\) —  5&nbsp;km uzunluğu və 1.5&nbsp;km eni olan, Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan buzlaqdır. Buzlaq Patleyna buzlağından şimal-şərqdə, Padala buzlağından şimal-qərbdə yerləşmişdir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir. Bangey yüksəkliyindən şərqdə yerləşmişdir.

Buzlaq cənubi Bolqarıstanda yerləşən orta əsr şəhəri olan Marsanın adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Marsa buzlağı  koordinatlarında yerləşmişdir. Qolemani zirvəsindən şimalda, Oreşak zirvəsi ilə Fuça zirvəsi arasında, Şmid dağından və Embree buzlağından qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Newcomer Glacier.  Scale 1:250 000 topographic map.  Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Sentinel dağları

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Marsa Glacier.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Ellen buzlağı

**Ellen buzlağı** —  Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan buzlaqdır. Buzlaq Anderson dağı, 4111 zirvəsinin şərq yamacını əmələ gətirir. Sentinel dağlarının mərkəzində yerləşmişdir.

Buzlağın ilk xəritəsi Amerika Birləşmiş Ştatların Geoloji xəritəsində tərtib edilmişdir. Hərbi dəniz qüvvələrinin 1957-59-cu illərdə havada çəkdikləri fotolar ABŞ Podpolkovniki Çiçeron C. Ellen tərəfindən Antarktida Adları Məşvərət Komitəsinə təqdim olunmuşdur. Buzlaq da hava əməliyyatlarının bir çoxunda komandada olan, Cənub Qütbü Stansiyanın hərbi hava qüvvələrinin Ellenin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Ellen buzlağı  koordinatlarında yerləşmişdir. Berns silsiləsindən 35&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

## Buzlaqların axını
* Pulpudeva buzlağı
* Krossvell buzlağı
* Patton buzlağı
* Rumyana buzlağı
* Delyo buzlağı
* Burdenis buzlağı
* Gerila buzlağı
* Fonfon buzlağı
* Arapya buzlağı

## Xəritə
* Newcomer Glacier.  Scale 1:250 000 topographic map.  Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Sentinel dağları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Embree buzlağı

**Embree buzlağı** —  20 mil uzunluğu olan, Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan buzlaqdır. Buzlaq Heyl dağı, Devis dağı, Bentli dağının şərq yamacını, Anderson dağının şimal-şərq yamacını, Probuda silsiləsinin şimal-qərb yamacını əmələ gətirir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir.

Buzlaq 1956-cı ildə Cənub Qütbü Stansiyasının yaradılması haqqında ortaq olan General-mayor Henri Embreenin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Embree buzlağı  koordinatlarında yerləşmişdir. Şmid dağından şimalda, Teqqe dağından şərqdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

## Buzlaqların axını
* Kopsis buzlağı
* Padala buzlağı
* Marsa buzlağı
* Patleyna buzlağı

## Xəritə
* Newcomer Glacier.  Scale 1:250 000 topographic map.  Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Sentinel dağları

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* http://lima.usgs.gov/antarctic_research_atlas/viewer.htm 
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Veqavis

**Veqavis** () — Qazkimilər dəstəsinə  daxil olan nəsli kəsilmiş, cinsinin yeganə nümayəndəsi olan növ. Bu növ Üst təbaşir dövründə, 70,6-66,0 mln il əvvəl Antarktida ərazisində yaşamışdır.

## Adının etimalogiyası
Cinsin adı olan «Veqavis» (*Vegavis*) sözünün tərkib hissəsi olan «Veqa» kəlməsi Antarktida yaxınlığında yerləşən adanın adından, «avis» sözü isə latıncadan tərcümədə quş deməkdir. «iaai» isə *Instituto Antartico Argentino* (IAA) cümləsinin baş hərinlərindən götürülmüşdür.

## Açılışı
Aşkarlanan canlının qalıqları hazırda La-Plata muzeyində xaslanılır. Bu nümunə kataloqa MLP 93-I-3-1 sdı ilə daxil edilmişdir. Nümunə 1992-ci ildə Veqa adasının Aqnes burnunda aşkarlanmışdır. Adanın özü isə Ceyms Ross adasından şimal-qərbfə yerləşir.

Bununla belə bu tapıntı yalnız 2005 ildə yeni növ kimi qeydə almınmışdır. Tapıntı üzərində aparılan araşdırmalardan sonra bu qənayətə gəlinmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Bədəninin uzunluğu 61 sm, çəkisi isə 2,2 kq olmuşdur. Xarici görünüş baxımından uzunayaq ördəyə bənzəyirdi. Onun kəlləsi aşkarlanmasada böyük ehtimal ki, qazkimilərin dimdiyinə sabil olmuşdur.

## Sistemləşmə
Veqavis hazırda yayılmış ördəklər fəsiləsinə aid quşlara yaxınlığı ilə seçilir. Ancaq Veqavislər ördəklərin bir başa əcdadı sayılmır.

*Vegavis iaai* növünün aşkarlanması onu göstərirki, günümüzdə yayılmış quşların oxşarları atıq təbaşir dövründən mövcud olmuşdur.

## İstinadlar
 
## Mənbə
* BBC News — Cretaceous duck ruffles feathers. 20 January, 2005
Antarktika pinqvinləri

**Antarktika pinqvinləri** () — Pinqvinkimilər dəstəsinə daxil olan pinqvin cinsi. Bu cinsə üç müasir dövrdə yaşayan və üç nəsli kəsilmiş növlər daxildir. Bu cinsə daxil növlər, İmperator pinqvinləri ilə dünyanın ən cənubunda yaşayan pinqvinlər hesab edilir.

Hazırda yayılmış növlər:
* Adeli pinqvini, *Pygoscelis adeliae*
* Antarktika pinqvini, *Pygoscelis antarctica*
* Papua pinqvini, *Pygoscelis papua*

Nəsli kəsilmiş növlər:
* *[[Pygoscelis grandis]]* (Çili)
* *[[Pygoscelis calderensis]]* (Çili)
* *[[Pygoscelis tyreei]]* (Yeni Zelandiya)

Hazırda yayılmış növlər əsasən Antarktida sahilləri və Cənub okeanının adalarında yayılmışlar. Papua pinqvinlərini çoxlu sayda Kergelen və Folklend adalarında görünürlər. Bu cinsə daxil olan ən çox yayılmış növ Adeli pinqvinləridir.

## Qalereya

Fayl:Chinstrap Penguin.jpg|Antarktika pinqvini*Pygoscelis antarctica*
Fayl:Gentoo Penguin at Cooper Bay, South Georgia.jpg|Papua pinqvini*Pygoscelis papua*
Fayl:Adelie Penguin.jpg|Adeli pinqvini*Pygoscelis adeliae*


## İstinadlar
Papua pinqvini

**Papua pinqvini** () — Antarktika pinqvinləri cinsinə (*[[Pygoscelis]]*) Pinqvinlər fəsiləsinə aid olan növ. Adeli pinqvini və antarktika pinqvini ilə qohumdur.

## Ümumi məlumat
Ölçü baxımından İmperator pinqvini və Kral pinqvinindən sonra ən iri pinqvin növü hesab edilir. Erkəklər 9 kq, dişilər isə 7,5 kq olur. Yetkin fərdlərin hündürlüyü 75–90 sm-dir. Suyun altında üzmə sürətləri 36&nbsp;km/s olur ki, bu da bütün pinqvinlər arasında ən yüksək göstəricidir. Bu növün nümayəndələri əsasən kril və kiçik balıqlarla qidalanırlar.

Arxa hissəsi qara və ya tünd-boz rəngdə olur. Ön hissəsi isə ağ rəngdə olur. Ayaqları tünd narıncıdır.

## Arealı
Yuva qurma əsasən Antarktida və Subantarktik qurşaqda həyata keçirilir. Dünyada ümumi sayları 320 000 başdır. Yuva qurma koloniya şəklində həyata keçirilir.

## Həyat tərzi
Yuva qurma əsasən qumlu və gilli sahillərdə həyata keçirilir. Koloniya dənizlərdən 1–2&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Ymurta qoyma oktyabrın sonlarına bitir. Əsasən iki yumurta qoyur. Bir yumurtanın çəmisi 130 q-dır. Yumurtanı hər iki valideyn bəsləyir. Onlar birlikdə yumuurtaya 34 gün baxır. 1–3 gündən bir valideynlər növbələrini dəyişirlər. Balaların gər ikisi 24 saat ərzində yumurtadan çıxır. Balalar 3–4 həftə balalardan aralanmırlar.

Balalar artıq koloniyanı 14-cü həftəsində tərk edirlər. Əsas düşmənləri dəniz şiri, dəniz bəbiri və osadır. Yumurtalar və balalar üçün təhlükə isə fırtınaquşlar və qağayılardır.

## Mədəniyyətdə
* Bu pinqvinlərin ən sürətli olması səbəbindən GNU/Linux fistrubüterlərindən biri onların adını daşıyır. Onların sürəti 36&nbsp;km/s. təşkil edir.
* 2011 ildə çəkilən "Mister Poperin pinqvinləri" komediyasında 6 papuan pinqvini çəkilmişdir.

## Qalereya

Fayl:Penguins at John G. Shedd Aquarium in Chicago, IL.JPG|
Fayl:Antarctic, penguins (js) 14.jpg
Fayl:Antarctic, gentoo penguin (js) 16.jpg
Fayl:Gentoo-and-bird.jpg
Fayl:Falkland Islands Penguins 11.jpg
Fayl:Gentoo penguin juvenile Petermann Island.jpg


## Mənbə
* 70South. Papua pinqvini 
* Vokruk Sveta. Anadan gəlmə uça bilməmək.
* http://www.prima-tv.ru/news/28826-samykh_bystrykh_v_mire_papuanskikh_pingvinov_segodnya_privezli_v_roev_ruchejj/ — папуанские пингвины в красноярском зоопарке (video)

## İstinadlar
Aşsüzən

**Aşsüzən** — kiçik deşikləri olan qazana bənzər, mətbəx avadanlığı. Bərk cismlərlə mayeni bir-birindən ayırmaq üçün istifadə edilir.

## Həmçinin bax
* Abgərdən

## İstinadlar
Tava (dəqiqləşdirmə)

* Tava (məişət əşyası) — məişət əşyası.
* Tava (ada) — ada.
* Tava əti — yemək resepti.
* Tava kababı — yemək resepti.
Fazıl Kiçik

**Fazıl Küçük**, Kipr türkü siyasətçi jurnalist 1959 ilinin sonlarında qurulan Kipr Respublikasının vitse-prizenti Kipr türklərinin Rauf Denktaştan əvvəl öndəridir

=Təhsil Həyatı=
İlkməktəbi Heydərpaşada Tarakçı məktəbinde tamamlayıb Ortaməktəb ve lisey seviyesinde ki İdadide devam edib 2 il qədər də İstanbul Özel İstiqlal Liseyində tamamlayıb sonra İstanbul Darül Fünun Tibb Fakültəsini 1 il oxuyub sonra İsveçrəya getti Lozanna Universitetinde tibb öyrenimini tamamlayıb 1937 mayında Kipre getti hekim olaraq çalışmaya başlıyıb

=Siyasi Düşüncələri=
Üniversitet öyrencisi olduğu illərdə Kipr Türklərinin Birləşmiş Krallıq tərəfinden atanan valilerle yönetilmesine qarşı çıxmıştır 14 mart 1942 Xalqın sesi qəzetini qurub və editörü olub
## Kipr mücadelesi
18 aprel 1943 tarixində Kipr Adası Türk Azınlıqı Qurumu'nu qurub 23 aprel 1944 tarixində Kipr Milli Türk Xalq Partiyasını qurdu  Kipr Adası Türk Azınlıqı Qurumu və Kipr Milli Türk Xalq Partiyasını Kipr Milli Türk Birliyi Partiyası çatısı altında birləştirib

15 avqust 1955 tarixində Partiyanın ismini Kipr Türkü Partiyası adını alıb

1 aprel 1955 ilində EOKA'ya qarşı durmaq içün Türk Müqavimət Təşkilatını qurdu

=Ölümü=
ZZ Top

**ZZ Top** (*zizitop* oxunur) — 1969-cu ildə Amerikanın Texas ştatının Hyuston şəhərində qurulmuş blüz rok qrupu.

Qrupun tərkibi praktiki olaraq bugünədək dəyişilməz qalıb.

## Diskoqrafiya

### Studiya kyu r
Şirmaher vahəsi

**Şirmaher vahəsi** () — Antarktidanın Kraliça Mod Torpağı ərazisində Şahzadə Astrid sahilinin mərkəzi hissəsində yerləşir. Antarktida vahəsi buzdan azad bölgə olaraq 35&nbsp;km² ərazini əgatə edir. Vahə Lazarev dənizindən bir qədər aralıda qərarlaşır. Hündürlüyü 221 metr olan sahə təpəliklərdən ibarətdir. Burada çoxlu sayda kiçik göllər vardır. Şirmaher vahəsinin iqlimi Antarktidanın ümumi iqliminə nisbədə yumşaqdır. Burada orta illik temperatyr −10,4&nbsp;°C-dir. Küləyin orta illik güçü 9,7&nbsp;m/s, orta illik yağıntının miqdarı 264,5&nbsp;mm, günlü saatların bir ay ərzində miqdarı 350 saatdlr.

Vahə ilk dəfə 1939-cu ildə alman ekspedisiyasının rəhbəri Alferd Riçer Yeni Şvabiyanı tətqiq edərkən aşkarlamışdır. Təyyarəçilər bölgənin səmadan şəkilini çəkərkən aşkarlamışlar. Bu səbəbdən vahə təyyarəçi Şirmaherin şərəfinə adlandırılmışdır.

Vahə ərazisində daimi qütb stansiyaları fəaliyyət göstərir: "Novolazarevskaya", "Maytri".

## İstinadlar
Pulpudeva buzlağı

**Pulpudeva buzlağı** (, ‘Lednik Pulpudeva’ \'led-nik pul-pu-'de-va\) —  8.5&nbsp;km uzunluğu və 6&nbsp;km eni olan, Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan buzlaqdır. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir. Sullivan yüksəkliyinə daxildir.

Buzlaq cənubi Bolqarıstanda yerləşən Frakiya qalası olan Pulpudevanın adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Pulpudeva buzlağı  koordinatlarında yerləşmişdir. Nebeska zirvəsindən şimal-şərqdə, Farrell dağından şimal-qərbdə, Levak dağından qərbdə, Camper dağından cənub-şərqdə, Mamarçev zirvəsi və Ellen buzlağından şimal-qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Newcomer Glacier.  Scale 1:250 000 topographic map.  Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Sentinel dağları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Pulpudeva Glacier. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
2018 FİFA Dünya Kubokunun təsnifat mərhələsi

Rusiyada keçiriləcək  2018 Dünya Çempionatının final mərhələsinə 32 iştirakçıdan 31-i müəyyənləşdirəcək təsnifat mərhələsi. Çempionatın təşkilatçı komandası final yarışında yerini avtomatik olaraq alır.

## Final mərhələsinə çıxan komandalar

## Təsnifat mərhələsinin gedişi barədə ümumi məlumat
Çakarov zirvəsi

thumb|Antarktik yarımadasında II Oskar sahilinin yerləşməsi.

**Çakarov zirvəsi** (, ‘Chakarov Vrah’ \cha-'k&-rov 'vr&h\) — Antarktidanın Qreyam Torpağının II Oskar sahilindən şimalda yerləşən, 650 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Punçboul buzlağından qərbdə yerləşmişdir. Poybrene yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə İlk Bolqarıstanlı Antarktida kampaniyasının yaradıcısı və mühəndis Asen Çakarovun adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Çakarov zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Ravnoqor zirvəsindən 2.95&nbsp;km şimal-qərbdə, Kaloyanov zirvəsindən 3.94&nbsp;km şimal-qərbdə, Sent Sava zirvəsindən 3.8&nbsp;km cənub-qərbdə, Andreyev nunatakından 4.7&nbsp;km şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Antarktik yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Chakarov Peak.
Ravnoqor zirvəsi

**Ravnoqor zirvəsi** (, ‘Vrah Ravnogor’ \'vr&h ra-vno-'gor\) — Antarktidanın Qreyam Torpağının II Oskar sahilindən cənub-şərqdə yerləşən, 850 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Poybrene yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə cənubi Bolqarıstanda yerləşən Ravnoqor şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Ravnoqor zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Vaytsayd təpəsindən 11.3&nbsp;km qərbdə, Foyn burnundan 15.15&nbsp;km şimal-qərbdə, Kunino burnundan 10.3&nbsp;km şimal-qərbdə, Diralo burnundan 7.8&nbsp;km şimal-şərqdə, Sent Sava zirvəsindən 4.9&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Antarktik yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Ravnogor Peak.
Lazarev (Antarktika stansiyası)

**Lazarev stansiyası** — fəaliyyətini dayandırmış Sovetlər Birliyinə məxsus olan qütb stansiyası. Stansiya 1959-cu ildən 1961-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir.

## Tarixi
Elmi Lazarev stansiyası Dördüncü Sovet Antarktika ekspedisiyası zamanı 1959-cu ilin 10 martında açılmışdır. Stansiya Şahzadə Astrid sahilində şelf buzlağında inşa edilmişdir. Stansiya Antarktidanı kəşf edən Mixail Lazarevin şərəfinə adlandırılmışdır.  

Stansiyada aerologiya, aktinimetriya, geomorfologiya, qlyasiologiya, meteorologiya və okeanologiya sahəsində elmi araşdırmalar aparılmışdır. Burada xüsusi diqqət qütb parıltısına yönəldilmişdi.  Stansiyanın mövcudluğu təhlükə doğururdu. Burada güclü küləklər qarı sovuraraq stansiyanın üzərinə qədər qaldırırdı. Üstəlik şelf buzlağının qırılma ehtimalı mövcuddur

Beşınci Sovet Antarktida ekspedisiyası işini bitirdikdən sonra 26 fevral 1961-ci ildə stansiya fəaliyətini fayandırılmışdır. Lazarev stansiyasından 80 km cənubda yeni stansiya fəaliyyətə başlamışdır. "Novolazarevskaya" stansiyası sələfindən daha əlverişli yerdə Şirmaher vahəsində yerləşir.

## İstinadlar
Novolazarevskaya (Antarktika stansiyası)

**Yenilazarev** — SSRİ daha sonradan isə Rusiyaya məxsus olan qütb stansiyası. Stansiya 18 yanvar 1961-ci ildə altıncı Sovet Antarkika ekspedisiyası zamanı işə salınmışdır. Stansiya Şirmaher vahəsinin cənub-şərqində, Kraliça Mod Torpağının sahilində yerləşir. Lazarev dənizindən 80 km. aralıda qərarlaşır. Stsnsiyadan şimalda şelf buzlağı keçir. Cənubdan isə msterik buzlağının eniş sahəsi qəralaşır. Hansı ki, artıq 50 km aralıda buzlağın qalınlığı 1000 metrdir.  Eniş sahəsində, buz altında çoxlu sayda nunatoklar vardır. Bu stansiyasında meteorologiya, qlyasiologiya, okeanologiya, geofizika sahəsində araşdırmalar aparılır.  

## Tarixi
Stansiyanın inşa yerinin müəyyənləşləşdirilməsi Vladislav Qerboviçə həvalə olmunmuşdur. Stansiya 18 yanvar 1961 ildə açılmışdır. O bölgədə yerləşən Lazarev stansiyasını əvəzləmişdir. 
30 aprel 1961-ci ildə altıncı Sovet Antarktika ekspedisiyasının həkimi, Leonid Roqozov Yenilazarev stansiyasında öz üzərində kor bağırsaqın iltihabı ilə əlaqədar cərrahiyyə əməliyyatı aparmışdır. 

2007-ci ildə Yenilazarev stansiyası ətrafında taxtadan hamam inşa edilmişdir. Bu abidə dünyanın rekordlar kitabına Antarktidada ağacdan inşa edilən ilk hamam kimi düşmüşdür.

## İqlimi
Vahənin iqlimi kontinental soyuq teperatur şəaitində formalaşır. Bölgə intensiv günəş radiasiyasına məruz qalır. Bununla belə iqlimə əsas təsiri güclü küləklər təsir göstərir. Küləklər əsasən şərq və cənub-şərq istiqamətində əsir. Bunun sayəsində vahəsində külək qış və yayda havanı olduqca soyudur. Aytıq havada havanın rütubəti 30-40 % olur. Bölgənin orta illik temperaturu -11°C olur. Minimal teperatur -41 °C, maksimal temperatur +9,9 °C olur. İllik yağıntının miqdarı 300 mm-dir. Qütb gecələri 2 ay davam edir. 
Heyvanlar aləminə gəldikdə burada nadir quşlar yuva qurur: Qar fırtınaquşu, Vinson Kaçurkası.

## Uçuş-eniş zolağı
Stansiyadan 12 km cənubda, buzlaq üzərində Antarktidada olan ən uzun uçuş-eniş zolaqlarından biri yerləşir. Bu zolaq 1979-cu ildə İl-76 təyyarələrinin qəbulu üçün işa edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Pirqos zirvəsi

**Pirqos zirvəsi** (, ‘Vrah Pirgos’ \'vr&h 'pir-gos\) — Antarktidanın Qreyam Torpağının II Oskar sahilindən cənub-şərqdə yerləşən, 850 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Osta silsiləsinə daxildir. Borima körfəzindən şimalda, Veseliye buzlağından cənubda yerləşmişdir.

Zirvə cənub-şərqi Bolqarıstanda yerləşən qədim Pirqos qalasının adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Pirqos zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Humar zirvəsindən 3.83&nbsp;km şərqdə, Furen burnundan 4.82&nbsp;km cənubda, Kotiyon burnundan 5.63&nbsp;km şimal-qərbdə, Birks dağından 6.08&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map.  DOS 610 Series, Sheet W 65 62.  Directorate of Overseas Surveys, Tolworth, UK, 1976.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Antarktik yarımadası

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Pirgos Peak.
Azərbaycan-Kosovo futbol matçlarının siyahısı

## Kişilər

### Əsas milli komanda
#07.09.2018 Bakı AMK Azərbaycan – Kosovo 0:0
#20.11.2018 Priştina AMK Kosovo – Azərbaycan 4:0

### U-21
#14.11.2017 Bakı AÇSO Azərbaycan – Kosovo 0:0
#22.03.2018 Mitrovitsa AÇSO Kosovo – Azərbaycan 2:0

### U-19
#24.01.2018 Antalya YO Azərbaycan – Kosovo 0:1
#28.01.2018 Antalya YO Azərbaycan – Kosovo 0:1

### U-17
#21.11.2017 Türkiyə BT Kosovo (U-16) – Azərbaycan (U-16) 2:0

### Klublar

## Qadınlar

### Əsas milli komanda

### U-21

### U-19
# 08.11.2023 Sloveniya UML Azərbaycan – Kosovo 3:0

### U-17
#27.10.2025 Kişinyov, Moldova AÇSO Kosovo – Azərbaycan 6:0

### Klublar

## Futzal

### Əsas milli komanda

### Klublar
#12.10.2016 Skopye, Makedoniya UK Feniks - Araz Naxçıvan 0:1
Ader burnu

**Ader burnu** — Şərqi Antarktidada, Viktoriya Torpağının şimal-şərqindəki yarımada və burun.

## Ümumi məlumat
Ader burnu Ross dənizinin Cənub okeanından ayıran bir ərazidir. Yarımadanın daxilinə doğru irəllədikcə Admiralti dağları yüksəlir. Ader Antaraktidanın ilk təqiqatı zamanı əlverişli və vacıb eniş sahəsi hesab olunurdu. Bir çox əsas düşərgələr bu ərazidə qurulmuşdur. Sahildən şimal-şərqə doğru Ader sualtı dağları uzanır.

## Tarixi
Ader burnu ilk dəfə 1841-ci ilin yanvarında kapitan Ceyms Ross tərəfindən kəşf edilmiş və dostu Adarın şərəfinə belə adlandırmışdır. Adar adı İrlandiyanın Ader şəhərindən götürülüb.

1895-ci ildə norveç tədqiqatçıları Henrik Bull və Karsten Borxqrevnik Antarktik gəmisi ilə Ader burnuna yan aldılar. Bu hadisə həm də, Antarktida torpağına ilk rəsmi ayaq basma kimi tarixə düşdü. Ərazidə geoloji araşdırma apardıqdan sonra Borxqrevnik Ader burnuna gəlmiş və 1899-cu ildə ərazidə iki daxma inşa etmiş və bu Antarktidada ilk insan tikilisi hesab olunur. Ekspedisiya üzvüləri bu tikilidə 1900-cü ilin yanvarına qədər qalmış və onlar Antararkida materikində ilk qışı keçirən ekspedisiya kimi tarixə düşmüşlər. Bir tək zooloq Nikolay Xenson vəfat etmiş və onu Ader burnunda dəfn etmişlər.

Ader burnuna ən yaxın elmi-tədqiqat stansiyası Hallett stansiyasıdır. Məhz 1957–1973-cü illərdə ABŞ və Yeni Zellandiya bu stansiyadan birgə istifadə etmişdir.

## Tarixi əraziləri və abidələri
Borxqrevnikin tikdiyi ilk daxma norveç şirkəti olan Strømmen Trævarefabrikkin istehsal etdiyi şam ağaclarından inşa olunub. Bu daxma indi də durur və mühafizə olunan tarixi abidələr siyahısına daxil edilib (HSM 22). Robert Skottun Terra Nova ekspediyasının şimal bölməsinin üzvüləri 1911 və 1912-ci illərdə Ader burnunda yeni bir daxma tikmişlər. Hal-hazırda bu daxma dağılmışdır. Bütün bu tikililər və Nikolay Xensonun qəbri Antarktika haqqında konvensiyası zamanı qorunan abidilər siyahısına daxil edilib

## Ader pinqvinləri
Ader burnu dünyada Adeli pinqvinlərinin yaşayış bölgəsi kimi tanınır. Adel pinqvinlərinin ilk araşdırmaçısı Corc Levik olmuşdur. Corc 1910–13-cü illərdə Skottun antarktika ekspedisiyasının tərkibində olmuş və pinqvinlərin 1911-ci ildəki çoxalma dövrünü müşahidə etmişdir.

## Şəkillər

Fayl:C71188s5 Ant.Map Cape Adare.jpg|Ader burnu bölgəsinin topoqrafik xəritəsi
Fayl:Borchgrevink Hut.jpg|Karsten Borxqrevnikin 1899-cu ildə tikdiyi daxmalar
Fayl:Tosouthpolarregi00bern 0211.jpg|Nikolay Xensonun qəbri. 1899-cu ilin fotosu
Fayl:Cape adere.JPG|Adeli pinqvinləri Ader burnunda


## İstinadlar
Canavar və yeddi çəpiş (cizgi filmi, 1957)

**Canavar və yeddi çəpiş** — 1957-ci ildə çəkilmiş sovet cizgi filmi.
## Cizgi filmi haqqında
* Cizgi filmi rus xalq nağılının motivləri əsasında çəkilmişdir.
* Cizgi filmi Soyuzmultfilm istehsalıdır.
## Maraqlı faktlar
* Aktyorların adı, cizgi filmini səsləndirənlər titrlərdə göstərilməyib.

## İzlə
Canavar və yeddi çəpiş cizgi filmi azərbaycanca

Canavar və yeddi çəpiş cizgi filmi rusca
Po poyas v nebe

***Po poyas v nebe*** (, ) — Nikolay Noskovun dördüncü studiya albomu. Albomunun təqdimatı baş tutub 11 mart və Dövlət Kreml Sarayında.
## Sinqllar

## İstinadlar
Siqni adası

**Siqni adası** () — Cənubi Orkney adaları qrupuna daxil olan, Koroneyşen adasından 1,6&nbsp;km cənubda yerləşən elə də böyük olmayan ada. Adanın uzunluğu 6,5&nbsp;km, eni isə 5&nbsp;km təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi Makleod buzlağında səthə çıxan Tyoqa-Hill dağıdır (290 m.).

## Tarixi

Ada ilk dəfə 1823 ildə balina ovunu həyata keçirən *Beaufoy* gəmisinin kapitanı Mettyu Brisben yərəfindən Koroneyşen adasının cənubunu xəritəyə salarkən kəşf edilmişdir. Adanın növbəti araşdırılma işləri noveç balina ovunu həyata keçirən Stryomness staniyası tərəfindən həyata keçirilmişdir. Piter Syorli adaya yan almaq üçün əlverişli yer və Byorqe-Bey körfəzində şirimsu mənbəyini aşkarlamışdır. Elə məhz o adanı öz həyat yoldaşı Siqni Syorlinin () şərəfinə adlandırmışdır.1920—1921 illərdə norveçə məxsus olan  Tønsbergs Hvalfangeri şirkəti adada bslina ovunu həyata keçirən stansiya inşa edir. 1925—1926 illərdə bu stansiya fəaliyyətini göstərmişdir. Adanın özü isə 1930-cu ilə qədər ziyarət edilmişdir.

1947-ci ilin martında adada Siqni stansiyası fəaliyyətgöstərir. 1998-ci ildən isə stansiya yalnız yayda fəaliyyətini davam etdirir.

## Lanşaft
Demək olar ki, adanın yarısı buzla örtülüdür. Ən iri buzlaq Makleod adanın cənubunda yerləşir. İkinci buzlaq isə Oruelldir. Sahə baxımdan kiçikdir. Adanın şərqində yerləşir. Yayda şərq və qərbdə sahilləri buzdan tam azad olur. Hər il buzlağın sahəsi geydikcə azalır.

Qışda buzdan azad olan bölgələrdə göllər və qaşlıqlar yerləşir.

## İqlimi
Siqni adasının temperaturu Ueddell dənizində olan buzlaqlarla əlaqədardır. Belə ki, buzlar qışda şimala hərəkət efərək adanı dövrüyəyə alır. Yayda isə əks hadisə baş verir. Adada ən minimal temperatur −39.3&nbsp;°C, qışda orta temperatur −2&nbsp;°C ; −17&nbsp;°C, yayda isə bir qayda olaraq müsbət olur. Maksimal temperatur isə 19,8&nbsp;°C olmuşdur. Buna baxmayaraq yayda ən soyuq temperatur -7&nbsp;°C olaraq qeydə alınmışdır.

Ada Cənub Qütb dairəsi daxilində yerləşir. Yayda hava buludlu olmağı ilə seçilir. Burada əsən küləyin güçü 25&nbsp;km/s təşkil edir. İl ərzində 60 gün güclü küləklər meşahidə edilir. Ən güçlü küləyin sürəti 212&nbsp;km/s olur.

## Flora və fauna

Adanın əsas bitkiləri Cryptogamaedir. Çiçəkli bitkilərdən yalnız Deschampsia antarctica və Colobanthus quitensisdir. Dominantlıq edən bitkilər mamırlar (50 növ), Marchantiophyta (12 növ) və şibyələrdir (120 növ).

Sahil sularında Yanüzənlər, Aktinilər, Asisidlər, Çiyinayaqlılar, dəniz ulduzları, Süngərlər, dəniz xiyarları rast gəlinir.

Pərayaqlılar dəstəsinə daxil olan Ueddell suitisi, Cənub dəniz fili, Dəniz bəbiri, nadir hallarda isə Yengəcyeyən müşahidə edilir. Qulaqlı suitilərin nümayəndələrinin sayı 20000 keçir. 
Adada Papua pinqvini, Adeli pinqvini və Antarktika pinqvinini müşahidə etmək olar. Nadir hallarda İmperator və Kral pinqvinlərini müşahidə etmək olur. Ada ərazisində Nəhəng cənub fırtınaquşu, Kap fırtınaquşu, Qar fırtınaquşu, Pachyptila desolata, Vilson kaçurkası, Chionis alba, Antarktik sahilqağayısı, Cənub qütb sahilqağayısı,  Dominikan qağayısı, Antarktik susüpürəni və digərləri yuva qurur.

## Əhali
Adada daimi yaşayan əhali yoxdur.

## İstinadlar
İqtisad və Sahibkarlıq Universiteti

**İqtisad və Sahibkarlıq Universiteti** — Qırğızıstan Respublikasıda olan ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
İqtisad və Sahibkarlıq Universiteti 1 aprel 1993-ci il tarixli Qırğızıstan Prezidentinin №VII-100 qərarı ilə yaradılmışdır. Bu kararnameye görə universitetə ​​başlanğıcda Cəlal-Abad Ticarət İnstitutu adı verilmişdir. (2005-ci ildə İqtisad və Sahibkarlıq Universitetinə çevrilmişdir). 1993-ci ildə Cəlal-Abad Ticarət İnstitutu, Cəlal-Abad Oblast Dövlət İdarəsi, Qırğızıstan Təhsil Nazirliyi və Türk Dünyası Araşdırmaları Vəqfi arasında imzalanan müqavilə əsasında Qırğız-Türk İşletme Fakültesi quruldu. 2008-ci ildən etibarən Türk Dünyası Qırğız-Türk İctimai Elmlər İnstitutu adını daşıyır. Bu institutun açılmasında Türk Dünyası Araşdırmaları Vəqfi başçısı Prof. Dr. Turan Yazqan'ın fəaliyyətləri böyükdür. Bu institutda Qırğızıstan vətəndaşları daxil Türkiyə, Rusiya, Qazaxıstan, Azərbaycan, Makedoniya, Gürcüstan, Suriya, Özbəkistan, Əfqanıstan vətəndaşları təhsil görməkdədirlər.

## İstinadlar
Manas (şəhər)

**Manas** () və ya əvvəlki adı ilə **Cəlalabad** () — Qırğızıstanın Cəlalabad vilayətinin mərkəzi.

## İstinadlar
Yottabayt

**Yottabayt (YB)** - 1024 bayta bərabər informasiya ölçü vahididir. Çox böyük həcmli informasiyanın ölçüsünü ifadə etmək üçün istifadə olunur. İkilik ölçü vahidlərində yottabayta yaxın ölçü vahidi **Yobibaytdır (YiB)**. Bir yobibayt 280 bayta bərabərdir.

**Yotta** (Y) prefiksi 1024-ü bildirən metrik prefiksdir. Beynəlxalq Vahidlər Sisteminə 1991-ci ildə əlavə edilmişdir. "Yotta" prefiksi qədim yunan dilində “okto” (“səkkiz”) sözündən əmələ gəlib, çünki o, 10008-ə bərabərdir.  

## Digər vahidlərlə ifadəsi
Bir yottabayt:

1000 zettabayt

1000000 ekzabayt

1000000000 petabayt

1000000000000 terabayt

1000000000000000 giqabayt

1000000000000000000 meqabayt

1000000000000000000000 kilobayt

1000000000000000000000000 bayt

8000000000000000000000000 bitə bərabərdir.
Ağın içinə

**Ağın içinə** () — 2012-ci ildə Petter Næss tərəfindən müharibə janrında çəkilmiş film. Filmin ssenarisi Ole Meldgaard, Dave Mango və Petter Næss tərəfindən yazılmışdır. Filmin baş rollarında Rupert Qrint, Florian Lukas kimi aktyorlar iştirak ediblər.

## Məzmun
Filmdə baş verən hadisələr real həyatdan götürülmüşdür. İkinci dünya müharibəsi zamanı 1940-cı ilin 27 aprel tarixində Luftvaffe pilotu Hornst Şkops idarə etdiyi Heinkel He 111 tipli bombardımançı təyyarəsi ilə Norveçin daxili bölgələrindən olan Qrontil yaxınlarında vurulur. Alman təyyarəsi, ingilis pilotun idarə etdiyi Blackburn Skua markalı təyyarə tərəfindən vulur. Alman təyyarəsində olan dörd pilotdan bir nəfəri həlak olsa da, digər üç nəfər yaxınlıqda yerləşən ovçu komasına sıxınır. Vurulmuş ingilis təyyarəsinin iki pilotuda almanların qaldığı ovçu komasını tapır və buraya gəlirlər. Alman əsgərlər ilk öncə ingilisləri ovçu komasına qəbul etməsələrdə, sonradan onların komanının kiçik bir bölməsində yaşamalarına icazə verirlər. Filmdəki hadisələr sərt Norveç qışının qarşısında bir-birinə düşmən olan iki təyyarəçi qrupun arasındakı münasibətlərdən, fədəkarlıqlardan və zaman-zaman dostluqdan söhbət açılır.
Norveç kampaniyası

**Norveç kampaniyası** () və ya **Norveç əməliyyatı** — İkinci dünya müharibəsinin tərkib hissəsi kimi Antihitler koalisiyası və Üçüncü Reyx arasında Norveçi zəbt etmək uğrunda aparılan müharibə. *Norveç kampaniyası* adı verilən döyüşlər 1940-cı ilin 9 aprel tarixindən, 10 iyun tarixinə qədər davam etmişdir. Üçüncü Reyxə qarşı aparılan döyüşlərdə Norveç krallığına Böyük Britaniya, Fransa və Polşa hərbi və siyasi köməkliklər etmişdir. 62 gün davam edən döyüşlərin ardından Norveç müttəfiqləri ilə birlikdə məğlub olmuş, hökumət və kral ailəsi ölkədən təxliyə edilmək məcburiyyətində qalmışdır. Böyük Vətən müharibəsindən SSRİ-dən sonra Norveç Üçüncü Reyxə qarşı ən çox mübarizə aparmış ikinci dövlət kimi tarixə keçib.

## Arxa plan

### İkinci dünya müharibəsinin başlanması
### Norveçin əhəmiyyəti

## Ədəbiyyat
*
*
*
* 
* 
* 
*
* 
*
* 
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*