open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vilyam Adlinqton

**Vilyam Adlinqton** (; 1566-cı ildə aktiv fəaliyyətdə olduğu bilinir) — kraliça Elizabet dövrünü "tərcümə işinin qızıl əsri"nə çevirən çoxsaylı tərcüməçilərdən biri. Apuleyin II əsrdə yazdığı "Metamorfozlar" əsərini ingilis dilinə ilk dəfə məhz Adlinqton tərcümə etmişdir və bu tərcümə 20-ci əsrə qədər davamlı olaraq yenidən çap edilirdi; əsərin digər adı "Qızıl eşşək"dir və bu adla ilk dəfə 1566-cı ildə çap olunmuşdur, 1571, 1582 və 1596-cı illərdə isə yenidən çap edilmişdir. Onun nəsri cəsarətli və zövqvericidir, baxmayaraq ki, müasir tərcüməçidən gözlənilən qədər orijinal mətnə ciddi şəkildə riayət etmir, bunun səbəbi qismən ondan ibarətdir ki, o əsəri orijinal latın mətnindən də istifadə edərək fransız dilindəki nəşrdən tərcümə etmişdir. Bu kitab Şekspirin ən sevimli əsərlərindən biri idi. O, əsərini Susseks qrafı Tomasa həsr etmiş və əsərin yazıldığı yeri "Oksenford Universitet Kolleci"ni qeyd etmişdir, lakin Adlinqton haqqında o qədər az məlumat saxlanılıb ki, hətta Milli bioqrafiya lüğətində ona aid bioqrafiya məqaləsi həsr olunmamışdır. Onun Çeşirdən olan Adlinqton ailəsi ilə hər-hansı əlaqədə olduğu sübut olunmayıb, eləcə də onun "Qeyri-qanuni sevginin şiddətli gücünə qarşı xüsusi çarə" () adlı traktatın müəllifliyi sübut olunmayıb, həmin əsərin müəllifi çox güman ki, londonlu məktəb müəllimi Vilyam Averell idi.

## İstinadlar
Hilyətül-Övliya

**Hilyətül-Övliya** () — zahid və sufilər haqqında qələmə alınmış əsər. Əsər hicri 422-ci (1031) ildə tamamlanmışdır.

## Müəllif
Əsərin müəllifi hədis, kəlam, təsəvvüf alimi və tarixçi olan Əbu Nuaym əl-İsfahanidir.

## Əsər
Əsərin tam adı "*Hilyətül-Övliya və təbəqətül-əsfiyə*"dir. Əsərdə 800-ə qədər zahid, abid və sufilərin həyat hekayələrindən bəhs edilir. Əsər onları müdafiə etmək və onlara yönləndirilən ittihamların əsassız olduğunu nümayiş etdirmək məqsədilə qələmə alınmışdır.

Əsər səhabələr, tabiin və təbəut-tabiinin abid və zahidləri ilə başlayır, ardınca hicri II–IV (VIII–X) əsərlərdə yaşamış zahid və sufiləri tanıdılır. Bununla müəllif, təsəvvüf həyat tərzinin əsasını səhabələr tərəfindən qoyulduğunu və sonrakı dövrlərdə bu həyat tərzinin inkişaf edərək davam etdiyini nümayiş etdirməyə çalışmışdır.

Müəllif əsərdə xronoloji sırasan istifadə etmiş, lakin daha üstün hesab etdiyi şəxsləri daha önə keçirmişdir.

Bir çox nüsxəsi mövcud olan əsər, iki dəfə nəşr edilmişdir (Qahirə 1932–1938; Beyrut 1997).

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Aquilegia canadensis var. aurea

*  — Aquilegia canadensis bitki növünün sinonimi.
*  — Aquilegia flavescens bitki növünün sinonimi.
Emile Guillemin

**Emile Guillemin** (16 oktyabr 1841 – 1907) Fransız heykəltəraş idi və Belle Époque dövründə fəaliyyət göstərib.

O, əsasən bürünc ilə işləyib. Ata, rəssam Auguste Guillemin və  yanında təhsil alıb.

1870–1899-cu illərdə əsərlərini Paris Salon-unda sərgiləyib və 1897-ci ildə Musée du Louvre Paris-də şərəfli qeyd alıb.

2008-ci ildə 1884-cü ildə yaratdığı bürünc heykəli *[[Femme Kabyle d'Algerie and Janissaire du Sultan Mahmoud II]]* (*Femme kabyle d'Algérie* və *Janissaire du sultan Mahmoud II*) Nyu-Yorkda bir xüsusi kolleksiyaçıya Sotheby's hərrac evi vasitəsilə 1.202.500 $ + hərrac xərcləri ilə satılıb.

Onun atüstü heykəli, *[[Cavalier Arabe]]*, həm özü, həm də Alfred Barye tərəfindən imzalanıb.

## İstinadlar
Göttingen kiçik donuzu

**Göttingen kiçik donuzu** — donuzlar fəsiləsindən olan Almaniya donuz cinsi.

## Ümumi məlumat
Göttingen kiçik donuzu miniatür donuz cinsidir. O, dünyada məlum olan ən kiçik ev donuzu cinsidir. Yetkinlikdə təxminən 35 kq çəkiyə malikdir. Kiçik ölçüsü ilə tanınan Göttingen kiçik donuzu sakit xasiyyəti və sağlamlıq statusu ilə də məşhurdur. Bu cinsin yetişdirilməsinə 1960-cı illərin sonlarında Almaniyanın Göttingen Universitetindəki "Institut für Tierzucht und Haustiergenetik" tərəfindən Minnesota mini-donuzu, Vyetnam donuzu və Alman landras donuzunun çarpazlaşdırılması ilə başlanılmışdır. Göttingen kiçik donuzları ev heyvanı kimi çox sevilir, lakin bu cins xüsusi olaraq biomedikal tədqiqatlar üçün inkişaf etdirilmişdir. Bu gün onlar dünya üzrə dörd ayrı yerdə geniş şəkildə yetişdirilir.

1992-ci ildə Danimarkada ilk mikrobioloji cəhətdən təyin olunmuş Göttingen kiçik donuzu koloniyası yaradıldı. Bu koloniyadan Avropa üzrə biomedikal tədqiqatlar üçün və məhdud dərəcədə Şimali Amerikada istifadə üçün Göttingen kiçik donuzuları təqdim edildi. 2003-cü ildən etibarən ABŞ-də Göttingen kiçik donuzu koloniyası quruldu. 2010-cu ildən etibarən bu cins Yaponiyada da mövcuddur. Son iki onillikdə Göttingen kiçik donuzlarının biomedikal tədqiqatlar üçün qlobal istifadəsi artmışdır.

2010-cu illərdə ABŞ-də Göttingen kiçik donuzları tez bir zamanda ev heyvanı kimi satılmaq üçün yerli şəkildə alınıb yetişdirilməyə başlandı. İndi onlar kiçik ölçüsü ilə məşhur olan populyar ev donuzu cinsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tuva Cihangir Atasevər

**Tuva Cihangir Atasevər** (12 avqust 1992-ci ildə Ankarada anadan olub) türk mühəndisi və Türkiyənin kosmosa gedən ikinci astronavtı.

## Həyatı
12 Avust 1992-ci il tarixində Ankarada doğulub. Atası türk, anası azərbaycanlıdır. O səbəblə hər iki bayrağı uca tutur. 

Atasevər, Elektrik ve Elektronika Mühendisliyi fakültəsində təhsil Ankara Bilkent Universitetində aldıqdan sonra Kaliforniya Universitetində təhsilini davam etdirmişdir.

Atasevər daha sonra Türkiyəyə qayıdlb və beş il Roketsan şirkətində avionika mühəndisi kimi çalışıb.

### May 2022
Türkiyə Kosmik Səyyah və Kosmik Missiyası üçün 2 Türkiyə vətəndaşının seçiləcəyi elan ediləndə müraciətlər haqqında məlumat Türkiyə Kosmik Agentliyinin (TUA) veb saytında dərc edilib. Türk astronavt seçim prosesinə təxminən 36.000 müraciət edənlər arasından 30 namizəd Ankaraya çağırılıb. 

### Aprel 2023
Kosmik missiyaya gedən ilk türk kosmik səyyahları və astronavtları Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən 29 aprel 2023-cü ildə TEKNOFEST tədbirinə dəvət edilib və o, bu sözləri deyib: Bu açıqlama ilə Alper Gezeravcı kosmosa gedən ilk türk astronavtı, Tuvalı Cihangir Atasevər isə ilk türk əvəzedici astronavtı oldu. 

### Fevral 2024
Türkiyənin ilk kommersiya astronavtı Alper Gezeravcı 9 fevral 2024-cü ildə Yerə qayıtdı. Bundan sonra Türkiyə Kosmik Agentliyinin (TUA) prezidenti Yusuf Kıraç, Türkiyənin ikinci kommersiya astronavtı Tuvalı Cihangir Atasevərin 2024-cü ilin aprel ayının ilk həftələrində kosmosa səyahət edəcəyini və orada 7 təcrübə aparacağını və 80 dəqiqə vaxt keçirəcəyini, 80 km uzunluğunda suborbital uçuş həyata keçirəcəyini açıqladı.

## İstinadlar
Vyetnam donuzu

**Vyetnam donuzu** və ya **Vyetnam qarınlı donuzu**— donuzlar fəsiləsindən olan Vyetnam donuz cinsi. 
## Ümumi məlumat
Bu növ Vyetnamın ənənəvi kiçik ev donuzu cinsidir və təhlükədə olan cinslərdən biri sayılır. Vyetnam donuzu tamamilə qara rəngdədir, qısa ayaqları və aşağı sallanan qarnı var, bu da onun adının mənbəyidir. Ət istehsalı üçün yetişdirilir, yavaş böyüyür, lakin donuz əti yaxşı dadı ilə seçilir.&hairsp; 

1970-ci illərə qədər Vyetnam donuzu Şimali Vyetnamda ən çox yayılmış donuz cinsi idi və sayı milyonlarla idi. O vaxtdan daha məhsuldar olan Monq Cay cinsi onun yerini almağa başladı. Vyetnamın Milli Heyvandarlıq İnstitutu təmizqanlı donuz yetişdirən fermerlərə subsidiyalar verən proqrama başladı. 1991-ci ildə bu növ donuzunun ümumi populyasiyası 675.000 baş təxmin edilirdi, 2010-cu ilə qədər isə bu rəqəm 120-ə enmişdi. 2003-cü ildə Milli Heyvandarlıq İnstitutu onun qorunma statusunu "kritik" kimi qeyd etdi; 2007-ci ildə FAO tərəfindən "təhlükədə olan" cins kimi siyahıya alındı.

Vyetnam donuzu kiçik bir cinsdir, orta çəkisi təxminən 50 kq, orta boyu isə təxminən 36 sm-dir. Tamamilə qara rəngdədir və çox qırışlı dəriyə malikdir. Aşkar şəkildə əyilmiş beli və böyük sallanan qarnı var. Hamilə ana donuzlarda qarın yerlə sürtünə bilər. Başı kiçikdir, yuxarı qalxmış burun, kiçik qulaqlar və gözlər, həmçinin ağır sallanan yanaqları var. Adətən geniş şəkildə yetişdirilir və öz doğma bölgəsindəki düyü samanı və su bitkiləri ilə yaxşı qidalanır. Xüsusilə adətən yaşadığı bataqlıq və palçıqlı ərazilərə yaxşı uyğunlaşıb, ayaqları bitkiyə bənzəyir və hər ayağın dörd barmağı üzərində çəki daşınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nguyen, Thuy Thi Dieu (2004). *Genetic diversity and distances of Vietnamese and European pig breeds analysed with microsatellite loci*. Aachen: Shaker Verlag. Dissertation.
Göyzabankimilər (yarımfəsilə)

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ossabav donuzu

**Ossabav donuzu** və ya **Ossabav adası donuzu** — donuzlar fəsiləsindən olan Amerika donuz cinsi. Corciya ştatındakı Ossabav adasında yayılmış vəhşi donuz populyasiyasından törəmiş donuz cinsidir. Orijinal Ossabav donuzları XVI əsrdə ispan müstəmləkəçiləri tərəfindən adaya buraxılmış donuzlardan törəmişdir. Adadan kənarda Amerika fermalarında yetişdirilən ayrıca populyasiya yaradılsa da, onlar hələ də təhlükə altında olan donuz cinsləri arasında qalır.
## Ümumi məlumat
XVI əsrdə ispan Amerika sahillərini kəşf edərkən, donuz kimi heyvanlar tez-tez gələcək qida mənbəyi kimi adalarda buraxılırdı. Bu donuzlar Ossabav cinsinə çevriləcək donuzların əcdadları oldu. Sonrakı yüz illər ərzində bu vəhşi donuz populyasiyası Ossabav adasında təcrid olunmuş şəkildə qaldı. Ossabav Corciya sahillərində yerləşən Sea İslands  qrupuna daxil olan bir adadır və digər ev donuzu cinslərinin tətbiqi çox az olmuşdur. 1978-ci ildən etibarən ada Dövlətə məxsusdur və Corciya Təbii Resurslar Departamenti tərəfindən qoruq kimi idarə olunur.

Adanın insan populyasiyası heç vaxt yüksək olmamışdır və donuzlar ümumiyyətlə bütün ərazidə sərbəst şəkildə gəzirdi. Dünyanın digər yerlərindəki vəhşi donuzlar kimi, Ossabavadakı donuzlar da yerli mühit və növlər üzərində mənfi təsir göstərmişdir. Donuzlar yüksək dərəcədə hər şey yeyir. Onlar bitki köklərindən, kiçik sürünənlərdən və məməlilərə qədər hər şeyi yeyirlər. Ossabav donuzlarının hətta ağquyruq maralın içalatlarını yediyi müşahidə edilmişdir.

Ossabav adası donuzları həm fenotip, həm də genotip baxımından, ada mühitində vəhşi həyatın təsirləri ilə formalaşmışdır. Onlar kiçik donuzlardır, yetkinlikdə boyu 510 mm az və çəkisi 90 kq azdır. Bu ölçü qismən ada cırtdanlığı fenomeninə görədir, və adadan kənarda fermalarda saxlanılan fərdlər növbəti nəsillərdə bir qədər daha böyüyə bilərlər. Onlar həmçinin möhkəm və yaxşı yem axtaran donuzlardır, bu da onları geniş fermerlik üçün faydalı edir.

Ossabav donuzları müxtəlif rənglərdə ola bilər, ən çox yayılmış rənglər qara və xallı növdür. Ossabav donuz balaları vəhşi donuzlar kimi zolaqlar göstərmir və adada təcrid olunmaları səbəbindən kəsilmiş bel donuzları kimi hibridləşməmişdir. Onlar həmçinin digər donuz cinsləri ilə müqayisədə uzun burun, dik qulaqlar və qalın tüklərə malikdir. Ossabav donuzları zəkalı və dostcanlı xasiyyəti ilə tanınır.

Adada qida bolluğu və çatışmazlığının mövsümi dəyişkənliyi səbəbindən Ossabav donuzları yağı əksər ev donuzlarından fərqli şəkildə saxlayır və "qənaətçi genə" malikdir. Daimi qida təchizatı olan şəraitdə onlar digər donuzlardan daha çox yağ toplayır və "prediabet" vəziyyəti inkişaf edə bilər. Bu xüsusiyyət onları model orqanizm kimi faydalı etdiyi üçün Ossabav donuzları üzərində metabolik sindrom və Tip II diabet üzrə elmi tədqiqatlar aparılmışdır. Ossabaw donuzları həmçinin adada yüksək duzlu qida və az miqdarda təzə su mövcudluğuna uyğunlaşmışdır.
## Qalereya

YoungOssabawHog.jpg
Ossabaw Island Hog.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hempşir donuzu

**Hempşir donuzu** — donuzlar fəsiləsindən olan İngiltərə donuz cinsi. 
## Ümumi məlumat
Hempşir donuzu təxminən 1825-ci ildə İngiltərənin Hempşir qraflığından Kentukkiyə idxal edilən yəhərli donuzlardan törəmişdir. Qara rəngli bədənə malikdir, çiyinlərdə və ön ayaqlarda ağ zolaq və ya ləkə var, qulaqları dikdir.

1907-ci ildə İndiana ştatında aparılan siyahıyaalmada 337 baş Hempşir donuzu qeydə alınmışdı. Ümumi donuz sayı isə 65.000-dən çox idi. Safqanlı donuzların ümumi sayı ilə bağlı təxminlərə görə, ölkə üzrə 3000 Hempşir donuzu var idi. Bu da ümumi sayı 164.000-dən az olan donuzlar arasında beşinci yeri tuturdu və Poland-China, Dyurok donuzu, Berkşir donuzu və Ağ Çester cinslərindən geri qalırdı.

XXI əsrdə bu cins ABŞ-nin ən çox yayılmış donuz cinslərindən biridir və təxminən bütün qeydiyyatların dörddə üçü Dyurok, Berkşir və ya Hempşir cinslərinə aiddir. Bu cins dünyanın beş qitəsində, təxminən 60 ölkəyə ixrac edilmişdir. Dünya üzrə ümumi populyasiya təxminən 160.000 başdır, bunun 20.000-dən çoxu ABŞ-dədir. Ən böyük populyasiya Argentinadadır, burada 125.000-dən çox baş var. Dünya üzrə qorunma statusu "risk altında deyil" kimi qeyd edilmişdir.

Hempşir donuzları yaxşı əzələli və sürətli böyüməsi ilə tanınır və ət heyvanı kimi istifadə edildikdə yaxşı karkas keyfiyyəti nümayiş etdirir. Damazlıq heyvanı kimi istifadə edildikdə, bu cinsin ana donuzları ana keyfiyyətləri ilə məşhurdur və "ana donuzlarda əlavə uzunömürlülük" göstərir. Hampshire donuzları sakit xasiyyətlidir; bir çox çarpaz cinslər qədər tez böyüməsələr də, Amerika Yorkşir cinsindən daha sürətli böyüyürlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yokohama toyuğu

**Yokohama toyuğu** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Yokohama toyuğu qeyri-adi rənglənmə və çox uzun quyruq lələkləri ilə seçilən Almaniya mənşəli bəzək toyuğu cinsidir. Bu cins 1880-ci illərdə Huqo du Roy tərəfindən yaradılmışdır və XIX əsrin ikinci yarısında Yaponiyadan Avropaya gətirilən bəzək quşlarından törəmişdir. Bu quşların bəziləri Yaponiyanın Yokohama limanından göndərildiyi üçün bu adla tanınırdı. Almaniyada Yokohama adı yalnız ağ və ya qırmızı yaxalı quşlar üçün istifadə olunur. Birləşmiş Krallıqda isə bu ad, Almaniyada Phoenix kimi tanınan quşlar üçün də istifadə olunur və müxtəlif rəng növləri mövcuddur.

Yokohama kiçik toyuq cinsidir və qeyri-adi uzun quyruğu və uzun yaxalı lələkləri ilə seçilir. Bu cinsin noxud və ya qoz formalı ibiki var. Dimdiyi, ayaqları və dabanları sarıdır.
Almaniyada iki rəng tanınır, ağ və qırmızı yaxalı. Birləşmiş Krallıqda qırmızı yaxalı və ağdan əlavə bir neçə rəng növü mövcuddur. Bunlara qara quyruqlu saman rəngi, mavi-qırmızı, naxışlı, qara-qırmızı, qızılı ördəkqanadı və gümüşü ördəkqanadı daxildir. Amerika Birləşmiş Ştatlarında qırmızı yaxalı və ağ növləri 1981-ci ildə Standard of Perfektiona daxil edilmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağ Çester

**Ağ Çester** — donuzlar fəsiləsindən olan Amerika donuz cinsi. Pensilvaniya ştatının Çester qraflığından yayılmış bir ev donuzu cinsidir. Əvvəllər  Çester şəhəri ağ dunuzu kimi də tanınırdı.

## Ümumi məlumat
Ağ Çester cinsi ilk dəfə 1815-1818-ci illərdə ABŞ-nin şimal-şərqində yayılmış böyük, ağ donuz cinsləri və İngiltərənin Bedfordşir qraflığından olan Con Russell tərəfindən idxal edilən ağ donuz istifadə edilərək yaradılmışdır. Bu donuz Liverpuldan gətirilmişdi.

1891-ci ildə Nyu-Yorkun Yates qraflığında "International Ohio Improved Chester Swine Record Association" yaradıldı və 1895-ci ildə qeydiyyata alındı. Cins rəsmi olaraq "Ohio Improved Chester" adlandırıldı və OIC qısaltması ilə tanındı.

1997-ci ildə "Certified Pedigreed Swine Association" yaradıldı və Ağ Çester Poland China və Spotted cinslərinin qeydiyyatlarını mərkəzləşdirmək üçün fəaliyyətə başladı. Fərqli ştat təşkilatları bu assosiasiyanın üzvləridir. Ağ Çester cinsi həm intensiv, həm də geniş fermerlik üçün uyğun çox yönlü bir cins deyil. Dyurok donuzu və Hempşir donuzu qədər məşhur olmasa da, Ağ Çester donuz əti istehsalı üçün kommersiya çarpazlaşdırma əməliyyatlarında aktiv şəkildə istifadə olunur. Ağ Çester ağ cinslər arasında ən davamlı olanıdır, gündə 0,62 kq çəki artımı əldə edə bilir və hər 1,4 kq yem üçün 0,45 kq çəki artımı göstərir. Açıq rəngi Ağ Çester donuzlarının günəş yanığına meylli olmasına səbəb olur, yay aylarında onlara kölgə təmin edilməlidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Viyandot

**Viyandot** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Viyandot sarı dərili ət üçün yetişdirilən Amerika mənşəli toyuqdur. Bu cins 1870-ci illərdə yaradılmış və Şimali Amerikanın yerli Huronlar xalqının adını daşıyır. Bir çox rəng növü mövcuddur və həmçinin sərgi üçün saxlanılır. Əvvəlcə Amerika gümüş toyuğu kimi də tanınırdı.

2015-ci ildə bu cins Amerika Heyvandarlıq Qoruma Təşkilatı tərəfindən "bərpa olunan" kimi siyahıya alınmışdır. 2016-cı ildə artıq təhlükə altında hesab edilmədi və prioritet siyahıdan çıxarıldı. Almaniyada isə "Gesellschaft zur Erhaltung alter und gefährdeter Haustierrassen" tərəfindən tərtib edilən "Rote Liste"də IV kateqoriyada, "diqqət" kimi qeyd edilmişdir.

Viyandot kifayət qədər böyük bir quşdur, yetişkin quşların çəkisi 2.7 ilə 4 kq arasında dəyişir. Bədəni orta uzunluqdadır, arxası genişdir və dərin, dolğun və yaxşı yuvarlaq döşə malikdir. Ayaqları təmizdir və lələkləri kifayət qədər sıxdır, geniş kəlləsi və çiçəkli buynuzu var. Dərisi və ayaqları sarıdır, qulaqcıqları, üzü və yanaqları isə qırmızıdır. Gümüşü zolaqlı xoruzlar bəzən toyuq lələkləri göstərə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Forvek

**Forvek** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Forvek Almaniyadan yayılmış toyuq cinsidir. Almaniyada Forvek elektrik süpürgəsi istehsal edən şirkətlə əlaqəsi olmasa da, bu cins ev texnikası markası ilə adını paylaşan yeganə toyuq cinsidir. Nadir bir quş olan Forvek fərqli qara-qızılı lələk rənginə malikdir.

Forvek həm ət, həm də yumurta istehsalı üçün uyğun olan iki məqsədli bir cinsdir. Standart ölçülü xoruzlar 2.5–3.2 kilo, toyuqlar isə 2–2.5 kilo çəkidir. Avropa bantam standartları ABŞ standartlarından fərqlidir, bu da başa düşüləndir, çünki onlar fərqli cinslərdən istifadə edərək yaradılmışdır. Xüsusilə, ABŞ-də bantam xoruzlar 765 qram, toyuqlar isə 650 qram çəkidir, lakin Avropada bu cins daha ağırdır, xoruzlar 910 qram, toyuqlar isə 680 qram çəkidir. Böyük Forvek toyuqları krem rəngli yumurta qoyur və ildə təxminən 170 yumurta istehsal edir. Bantamlarda da iki məqsədli olsa da, daha kiçik yumurta qoyur və sayca daha azdır.

Forvek cinsi möhkəm, uyğunlaşan və iqtisadi iştahı olan quşlardır. Xarakter etibarilə onlar diqqətli və fəaldır, lakin mütləq qaçqın deyillər. Lələklərinə gəldikdə, başları, boyunları və quyruqları tamamilə qara, qalan hissəsi isə saman rənglidir. Cins standartlarının idealı, saman rəngli hissələrdə heç bir qara ləkə olmamasını tələb edir, lakin praktikada bunu yetişdirmək çox çətindir. Forvek cinsi tək ibikli, boz rəngli alt lələklərə və ağ qulaqcıqlara malikdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pekin bantam

**Pekin bantam** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Pekin bantam Britaniya mənşəli bantam (miniatür) toyuq cinsidir. Bu cins XIX əsrdə Çindən Avropaya gətirilən quşlardan törəmişdir və güman edilən mənşə şəhəri olan Pekin şəhərinin adını daşıyır. Cins Yalnız Birləşmiş Krallıqda tanınır, burada Koçin cinsinin tanınmış bantam versiyası yoxdur.&hairsp;Koçin toyuğu kimi ayaqları və dabanları da qalın lələklərlə örtülüdür. 

Pekin bantam cinsi yuvarlaq formalıdır və duruşları irəliyə doğru meyllidir, başları zəngin quyruq lələklərindən bir qədər aşağıdadır. Bu "meyil" Pekin cinsinin əsas xüsusiyyətidir. Quşun ümumi görünüşü, xüsusilə quyruğu, bol lələkli və yaxşı yuvarlaq olmalıdır. Gənc xoruzlar tez-tez ayaqlarından xarici tərəfə uzanan daha uzun lələklərə malik olurlar. Pekin rəngləri geniş spektrə malikdir və siyahı davamlı olaraq genişlənir. Rənglərə qara, mavi, saman rəngi, kuku, ləkəli, zolaqlı, Kolumbiya, lavanda, kəklik, ağ, ağacaoxşar, gümüşü kəklik və somon daxildir. Nadir rənglərə böyük tələbat var və bir çox yetişdirici yeni rəng xətləri yaratmaq üçün çox vaxt sərf edirlər. Qıvrım lələkli Pekinlər çox yaygındır.

Pekin bantamlar çox sakit xarakterlidir və diqqətli və müntəzəm əlləşmə ilə ideal ev heyvanına çevrilirlər, xüsusilə kiçik uşaqları olan ailələr üçün. Lakin, Pekin bantam xoruzları cinsi yetkinliyə çatdıqdan sonra öz ərazilərinə və cütləşdikləri quşlara qarşı aqressiv və müdafiəçi ola bilərlər, lakin ümumiyyətlə sakit xarakterlidirlər.

Pekinin ayaq lələklərinin çirklənməməsinə diqqət yetirilməlidir. Çirklənmiş ayaqlar ayaq çürüməsinə və ya quşun topallamasına səbəb ola bilər. Yetişdirmə zamanı məhsuldarlığı artırmaq üçün vent lələkləri kəsilə bilər.

## Qalereya

File:Pekin bantam female.JPG|
File:Pekinsandsebright (cropped).jpg|
File:Head of chicken (DSCF6317) (cropped).jpg|
File:Pekin Bantom Dust Bathing.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Liqorin toyuğu

**Liqorin toyuğu** və ya **Livorno toyuğu** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Liqorin toyuğu İtaliyanın mərkəzində yerləşən Toskana bölgəsindən yayılmış toyuq cinsidir. Bu cinsin quşları ilk dəfə 1828-ci ildə İtaliyanın qərb sahilində yerləşən Livorno liman şəhərindən Şimali Amerikaya ixrac edilmişdir. Əvvəlcə "İtalyanlar" adlandırılsalar da, 1865-ci ildə "Livorno"nun ənənəvi ingiliscə tələffüzü olan "Leghorn" adı ilə tanınmağa başladılar. Bu cins 1870-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarından Britaniyaya aparılıb. Ağ Liqorin toyuğu dünyanın bir çox ölkəsində yumurta qoyan quş kimi geniş istifadə olunur. Digər Liqorin toyuğu növləri daha az yayılmışdır.

İtaliyada Liqorin toyuğu cins standartı yeni olduğu üçün on rəng növü tanınır. Almaniya Liqorin toyuğu növü olan Italiana üçün ayrı bir İtaliya standartı mövcuddur. Fransa quşçuluq federasiyası bu cinsi dörd tipə bölür, Amerikan ağ, İngilis ağ, köhnə tip və müasir tip. Tam ölçülü quşlar üçün on yeddi, bantamlar üçün isə on dörd rəng növü siyahıya alınmışdır. Həm Amerika Quşçuluq Assosiasiyası, həm də Amerika Bantam Assosiasiyası ağ, qırmızı, qara quyruqlu qırmızı, açıq qəhvəyi, tünd qəhvəyi, qara, saman rəngi, Kolumbiya, saman rəngli Kolumbiya, zolaqlı və gümüşü rəng növlərini tanıyır. Britaniyada Liqorin toyuğu Klubu on səkkiz rəng növünü tanıyır, qızılı ördəkqanadı, gümüşü ördəkqanadı, kəklik, qəhvəyi, saman rəngi, exchequer, Kolumbiya, pile, ağ, qara, mavi, ləkəli, kuku, mavi-qırmızı, lavanda, qırmızı, və saman rəngli Kolumbiya. Liqorin toyuğunun əksəriyyəti tək ibikli olur, bəzi ölkələrdə çiçəkli ibik icazə verilir, lakin İtaliyada icazə verilmir. Ayaqları parlaq sarı, qulaqcıqları isə ağdır.

İtaliya standartına görə, xoruzların çəkisi 2.4–2.7 kq, toyuqların çəkisi isə 2.0–2.3 kq  arasında dəyişir. Britaniya standartına görə, tam yetişmiş Liqorin toyuğu xoruzları 3.4 kq, toyuqlar 2.5 kq, gənc xoruzlar 2.7–2.95 kq, gənc toyuqlar isə 2–2.25 kq çəkidir. Bantamlar (kiçik) üçün maksimum çəki xoruzlarda 1020 qram, toyuqlarda isə 910 qramdır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Леггорн
* Леггорн кукушечно-куропатчатый
* Леггорн бурый
* Продуктивные куры 
* Проблема выщипывания перьев у кур 
* Племенной птицеводческий завод"Новосибирский"
* Рекорд яйценоскости 
* Леггорн в Японии
* Бурые водоросли, как корм для леггорна
* Необычные случаи из жизни кур
* Повышение качества куриных яиц и мяса с помощью хелатного соединения
* Стресс по наследству 
* Кровяное давление некоторых организмов 
* Птицеводство
* Леггорн 
* Реферат по леггорну
* Леггорн 
* Леггорн в энциклопедическом словаре
* Полосато-пестрый леггорн 
* Реферат про леггорна
* Леггорн пятнистый
* Леггорн золотистый (укр.) 
* Худ. рассказ о леггорне
* Глауконит, как корм для леггорна
* Куриные рекорды из Книги Гинесса
* Использование витаминно-травяной муки из амаранта для повышения продуктивности кур-несушек
Feniks (toyuq cinsi)

**Feniks** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Feniks uzunquyruq Alman toyuq cinsidir. Bu cins Onaqadori kimi uzunquyruq Yaponiya quşlarının digər cinslərlə çarpaz yetişdirilməsindən yaranmışdır.

XXI əsrdə bu cins nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən cinslərdən biridir. Almaniya və Avstraliya üçün qorunma statusu "təhlükə altında/nəsli kəsilmək təhlükəsində" kimi qeyd edilmişdir, müvafiq olaraq 344 və 387-400 quş qalmışdır. Amerika Birləşmiş Ştatlarında isə 2015-ci ildə 1579 quş qalmış və status "təhlükə altında/zəif" kimi qeyd edilmişdir.

Feniks cinsi Almaniyada altı rəngdə tanınır, qızılı, gümüşü, narıncı, qara, ağ və kəklik rəng var. "Entente Européenne" tərəfindən daha üç tanınmamış rəng siyahıya alınmışdır. Gümüşü rəng növü 1965-ci ildə Amerika Quşçuluq Assosiasiyasının Standard of Perfection  daxil edilmişdir. Qızılı rəng 1983-cü ildə, qara-döşlü qırmızı rəng isə 2018-ci ildə əlavə edilmişdir.

Feniks cinsi ilk dəfə 2012-ci ildə Avstraliya Quşçuluq Standartına daxil edilmişdir və Old English Game cinsində tanınan istənilən rəng qəbul edilmişdir. Onaqadori cinsinin hər il adi şəkildə tük tökülməsini qabaqlayan resessiv genə malik olduğu düşünülür.&hairsp;Bu gen Feniks cinsinə ötürülməmişdir, ona görə də onun quyruğu orijinal Yaponiya quşlarının quyruğu qədər uzun olmur. Quyruğu 90 sm və ya daha çox ola bilər.

Feniks  cinsi sərgi quşu kimi yetişdirilmişdir. Standart ölçülü toyuqlar ildə təxminən 45 sarımtıl-ağ yumurta qoyur, orta çəkisi 48 qramdır;&hairsp; bantam toyuqlar isə ildə təxminən 120 yumurta qoyur, orta çəkisi 25 qramdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Seram (toyuq cinsi)

**Seram** və ya **Malaziya seram toyuğu** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Seram toyuqları son 50 il ərzində Malayziyadan yayılmış bantam (kiçik) toyuq cinsidir.

Seram quşları dik duruşları, tam döşləri, şaquli quyruq lələkləri bədənə dik və sıx şəkildə tutulmuş və şaquli qanadları demək olar ki, yerə toxunmuş şəkildə tutulmuş olması ilə xarakterizə olunur. Malayziyada onlar insana çox bənzəyən görünüşlərinə görə cəsur döyüşçülər və baş mələk toyuqları kimi təsvir olunurlar.

Onlar dünyanın ən kiçik toyuq cinsidir, 25 sm və ya daha az boya malikdirlər. Seramlar adətən 500 qramdan azdır, lakin 250 qramdan az çəkiyə malik daha kiçik quşlar da Malayziyada yetişdirilib. Bədən yaxşı əzələlidir, sinəsi yuxarı, dolu və irəli doğru qaldırılır. Seramların bədənə mütənasib olaraq kifayət qədər böyük qanadları var. Qabaq qanadlar orta enli, ikincil qanadlar isə orta uzunluqlu və enlidir. 

Seramlar digər bantam cinslərinə çox bənzəyir və toyuqlar həftədə 4-ə qədər yumurta qoya bilirlər. Yumurta qoyduqdan sonra cücələrin inkişaf etməsi və yumurtadan çıxması təxminən 19 gün çəkir. Cücələr nisbətən kiçik ölçülərinə görə digər cinslərə nisbətən soyuq temperaturlara daha çox həssasdırlar. Yumurtadan çıxdıqdan sonra cücələrin yetkinləşməsi və özlərinin yumurta qoymağa başlaya biləcəyi nöqtəyə çatması təxminən 16-18 həftə çəkir.

## Qalereya

Image:Serama_Hen_US.jpg|
File:American Serama cock Azahari01.jpg|
Image:Serama Rooster091.JPG|
Image:Serama negeri.JPG|
Image:Putera Nilai 03.jpg|
Image:Honeyboy.jpg|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Barbu d'Anvers

**Barbu d'Anvers** — Toyuqkimilər fəsiləsinə aid ev toyuğu cinsi. 
## Ümumi məlumat
Barbu d'Anvers Belçika mənşəli bantam toyuq cinsidir. Bantam cinsləri kimi çox kiçikdir və dekarativdir. Xoruzlar təxminən 700 qram, toyuqlar isə təxminən 600 qram çəkidədir. Barbu d'Anvers ən qədim bantam cinslərindən biridir və şimali Flandriyada yerləşən Antverpen əyalətindən yayıldığı düşünülür. Bu nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşməyən yeganə Belçika bantam cinsidir. Amerika Birləşmiş Ştatlarında Anterpen Barbu d'Anvers və ya Belçika Barbu d'Anvers adı ilə tanınır.

Barbu d'Anvers kiçik bir quşdur, iri və yuvarlaq döşü irəli çıxır və qövs şəklində quyruğu var. Adından da göründüyü kimi, qulaqcıqları örtən bol lələkli bir saqqala malikdir. Kiçik çiçəkli ibiki və kiçik və ya demək olar ki, mövcud olmayan yanaqları var. Belçikada 29 lələk rəng növü tanınır; Almaniyada isə daha altı rəng növü mövcuddur.

Barbu d'Anvers sırf bəzək cinsidir, ya ev heyvanı kimi, ya da quş həvəskarları tərəfindən sərgi üçün saxlanılır. Toyuqlar adətən 35 qramdan az çəkidə kiçik krem rəngli yumurta qoyur, onlar yaxşı ana quşlardır və yumurta üzərində yaxşı otururlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səlcuq Bayraqdaroğlu

**Səlcuq Bayraqdaroğlu** (; ) — Türkiyə hərbi xadimi, Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi (2025-ci ildən), ordu generalı (2021).

## Həyatı
Səlcuq Bayraqdaroğlu 9 mart 1961-ci ildə Artvin ilinin Yusufeli ilçəsinin Kılıçkaya qəsəbəsində anadan olub. 1977-ci ildə Kuleli Hərbi Liseyini, 1981-ci ildə Quru Qoşunları Hərbi Məktəbini, 1982-ci ildə Rabitə və Elektron İnformasiya Sistemləri Məktəbi və Təlim Mərkəzini, 1993-cü ildə Quru Qoşunları Hərbi Akademiyasını bitirib. 1997-ci ildə isə Silahlı Qüvvələr Akademiyasını bitirib.

1993–1995-ci illərdə 41-ci piyada briqadası və 121-ci komando alayında (Tunceli, Bingöl, həmçinin 4 ay İraqın şimalında) kəşfiyyat və əməliyyatlar şöbəsinin rəisi, 1995–1998-ci illərdə Quru Qoşunları Komandanlığının Şəxsi Heyət İdarəsində layihə zabiti, 1998–1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Naxçıvandakı Ordu Qərargahında qərargah zabiti olaraq xidmət keçmişdir.

1999–2001-ci illərdə Kipr Türk Sülhməramlı Qüvvələri alayında və Şimali Kipr Türk Respublikasında yerləşən 39-cu mexanikləşdirilmiş piyada diviziyasında piyada taborunun komandiri olmuş, 2001–2004-cü illərdə Milli Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Çağırış İdarəsində şöbə rəisi, 2004–2005-ci illərdə Uzunköprüdə yerləşən 4-cü mexanikləşdirilmiş piyada briqadasında briqada komandirinin müavini, 2005–2009-cu illərdə isə Baş Qərargahın Kəşfiyyatın Təhlili və Qiymətləndirilməsi üzrə 2-ci İdarəsinin əsaslı təhlil şöbəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

2009-cu ildə Səlcuq Bayraqdaroğluna general-mayor (tuğgeneral) ali hərbi rütbəsi verilib. Bu rütbədə 2009–2011-ci illərdə 9-cu motorlu piyada briqadasına, 2011–2013-cü illərdə isə Quru Qoşunlarının Logistika Komandanlığında Sursat Komandanlığına rəhbərlik edib.

2013-cü ildə general-leytenant (tümgeneral) rütbəsinə yüksəlib. 2013–2014-cü illərdə Baş Qərargahın Rabitə və Elektron İnformasiya Sistemləri və Kibertəhlükəsizlik Komandanlığına rəhbərlik edib və 2014–2016-cı illərdə Quru Qoşunların 3-cü Ordu Korpusunun qərargah rəisi olub.

2016-cı ildə general-polkovnik (korgeneral) rütbəsinə yüksəlib və Baş Qərargahın Şəxsi Heyət İdarəsinə rəis təyin olunub. 9 yanvar 2020-ci ildə Mətin Gürakın Türkiyə Silahlı Qüvvələrində Liviya üzrə vəzifəyə təyin edilməsi ilə əlaqədar olaraq Baş Qərargah rəisinin müavini vəzifəsini müvəqqəti icra etməyə başlayıb. 24 avqust 2021-ci ildə bu vəzifəyə rəsmi olaraq təsdiq edilib və həmin ay ona ordu generalı (orgeneral) rütbəsi verilib.

24 dekabr 2021-ci ildə Türkiyənin milli müdafiə naziri Hulusi Akar tərəfindən xidmətlərinə görə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin üstün xidmət medalı ilə təltif olunub.

16 avqust 2023-cü ildə Quru Qoşunları komandanı vəzifəsinə başlayıb. 5 avqust 2025-ci il tarixli Türkiyə Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi təyin edilib.

Hürriyyət Bayraqdaroğlu ilə evlidir. İki övladı var.

## İstinadlar
Kunoniya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gir qaramal cinsi

**Gir** və ya **Gir inəyi,** həmçinin **Qücərat inəyi** — Zebu yarımnövünə aid ev inəyi cinsi. 
## Ümumi məlumat
Gir Hindistanın mal-qara cinsidir. Bu cins Qücərat ştatının Kathiyavar yarımadasında yaranmışdır və cinsin adı həmin regionda yerləşən Gir təpələrinin adından götürülmüşdür.  Digər adlarına Bhodah, Desan, Qücərat , Kathiavari, Sorthi və Surti daxildir. Bu mal-qara XX əsrin əvvəllərindən Braziliyaya ixrac edilmişdir. Hazırda Braziliyadakı Gir sayı təxminən beş milyon başdır. 1960-cı illərdən etibarən aparılan seleksiya işləri nəticəsində ayrıca süd və ət xətləri inkişaf etdirilmişdir.

Gir cinsi görünüşünə görə fərqlənir, adətən yuvarlaq və qabarıq alın, uzun sallanan qulaqlar və geriyə və xariciyə doğru spiral şəkilli buynuzlara malikdir. Gir adətən qırmızı, sarı və ağ rənglər arasında dəyişən ləkələrə malikdir, qara rəng isə yeganə qəbuledilməz rəngdir. 

İnəklər orta hesabla 385 kq çəkiyə və 130 sm hündürlüyə malikdir. Öküzlər isə orta hesabla 545 kq çəkiyə və 140 sm hündürlüyə malikdir. Doğulduqda buzovlar təxminən 20 kq çəkiyə malik olur.

2000-ci ildə Hindistanda Gir cinsinin sayı təxminən 917.000 baş idi, bu da Qücəratın Saurashtra regionundakı 2,5 milyon mal-qara populyasiyasının 37%-ni təşkil edirdi. 2010-cu ildə Braziliyadakı populyasiya təxminən beş milyon baş idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Haylend inəyi

**Haylend inəyi** — Uzun buynuzlu və uzun tüklü, müxtəlif rənglərdə olan Şotlandiya mal-qara cinsi. Bu növ inəklər əsasən ətlik üçün yetişdirilir. 
## Ümumi məlumat
Haylend inəyi Şotlandiyanın kənd yerlərində yetişdirilən mal-qara cinsidir. Bu cins Şotlandiya yaylalarında və Qərbi Adalarda yaranmışdır və uzun buynuzları, qalın, dalğalı tükləri ilə tanınır.Haylend inəyi cinsi sərt iqlim şəraitinə tab gətirə bilən dayanıqlı bir cinsdir. İlk nəsil kitabı 1885-ci ildə tərtib olunmuşdur. Daha əvvəl ayrı-ayrı hesab edilən kiçik, adalarda yetişdirilən qara rəngli Kyloe və böyük, materikdə yetişdirilən açıq qəhvəyi Haylend inəyi cinsləri vahid bir cins kimi qeydə alınmışdır. Bu cins əsasən ətlik mal-qara kimi yetişdirilir və bir çox ölkələrə ixrac edilmişdir. 

Haylend mal-qarası soyuq qış aylarında qorunmaq üçün xüsusi tüklərə malikdir. Onların qalın, uzun, dalğalı və yunlu tükləri vardır. Ən çox rast gəlinən rəng qırmızımtıl-qəhvəyi olub, təxminən 60%-ni təşkil edir. Təxminən 22%-i sarı, qalanları isə solğun gümüşü, qara olur. 

**Bədən ölçüləri və yaşam müddəti6**
* Yetkin buğalar 800 kq-a qədər,
* Dişi heyvanlar isə 500 kq-a qədər çata bilər.
* İnəklər 90–106 sm  hündürlükdə olur,
* Buğalar isə 106–120 sm aralığında olur.
* Hamiləlik müddəti 277–290 gün arasındadır. Adətən bir buzov doğulur, lakin əkiz doğumlar da mümkündür.
* Cinsi yetkinlik 18 aylıqda əldə edilir.
* Haylend inəyinin orta ömür müddəti 20 ilə qədərdir, bu isə digər cinslərə nisbətən daha uzundur.

4 il ərzində yarı-vəhşi Haylend inəyi qrupu üzərində aparılan araşdırmalarda, onların açıq bir sosial struktura və iyerarxiyaya malik olduğu müəyyən edilmişdir. Sosial üstünlük yaş və cinsdən asılıdır: yaşlı heyvanlar gənc və buzovlara, buğalar isə dişilərə üstünlük təşkil edir. Gənc buğalar 2 yaşına çatdıqda yetkin inəkləri üstələməyə başlayır. Dominant inəyin buzovları daha yüksək sosial statusa malik olur, baxmayaraq ki, ana tərəfindən az müdaxilə edilir. Dostluq davranışları arasında oyun döyüşü, yalama və bir-birinə çıxma hərəkətləri müşahidə olunmuşdur. May və iyun aylarında cütləşmə baş verir və dişi heyvanlar ilk doğumlarını 2-3 yaşında edir. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Euphorbia biglandulosa

*  — Euphorbia burmanni bitki növünün sinonimi.
*  — Euphorbia nicaeensis bitki növünün sinonimi.
*  — Euphorbia rigida bitki növünün sinonimi.
Kubinka (Bakı)

**Kubinka** () — Bakı şəhərinin Nəsimi rayonunda yerləşən tarixi məhəllə.

Şərti olaraq Səməd Vurğun, Bakıxanov və Şıxəli Qurbanov küçələri arasındakı ərazini (Bakı Sirkindən "Nizami" metrostansiyasına qədər olan enişi) əhatə edir.

## Tarixi
Məhəllənin adı bu ərazidə vaxtilə mövcud olmuş Quba meydanı ilə bağlıdır. Memarlıq tarixçisi Şamil Fətullayevin tədqiqatlarına görə, Quba meydanı Bakı forştadtının (şəhər kənarı) ilkin formalaşma dövründə, Şamaxı və Balaxanı yollarının kəsişməsində yaranmış ən canlı ticarət mərkəzlərindən biri idi. Toponimin mənşəyi bu meydanın Qubadan gələn tacirlərə məxsus olması və ya şimal regionlarından gələn ticarət yollarının buradan keçməsi ilə izah olunur. Ərazi əsasən birmərtəbəli dükan və mağazalardan ibarət ticarət qovşağı funksiyasını daşımışdır. Yaxınlığında kömür satışı ilə məşhur olan "Kömürçü meydanı" yerləşirdi.

Sovet hakimiyyəti illərində Kubinka özünəməxsus "submədəniyyət" mərkəzinə çevrilmişdir. Bu dövrdə məhəllə bir neçə xüsusiyyəti ilə tanınırdı. SSRİ dövründəki qıtlıq şəraitində Kubinka tapılması çətin olan xarici malların (geyim, qida, məişət texnikası) qeyri-rəsmi satış mərkəzi hesab olunurdu. Yerli sakinlər arasında sahibkarlıq və ticarət bacarıqları yüksək inkişaf etmişdi. Məhəllə daxilində yazılmamış qanunlar və "məhəllə konstitusiyası" mövcud idi. Bura kənar şəxslər və bəzən hüquq-mühafizə orqanları üçün daxil olması çətin olan qapalı bir zona hesab edilirdi. Məhəllə özünün tarixi hamamları ilə də məşhur olmuşdur.

SSRİ-nin dağılmasından və azad bazar iqtisadiyyatına keçiddən sonra Kubinka özünün "defisit mallar mərkəzi" statusunu itirmişdir. Hazırda Bakının yenidənqurma planına əsasən, məhəllədəki köhnə birmərtəbəli evlər tədricən sökülür və yerində müasir çoxmərtəbəli binalar inşa edilir. Buna baxmayaraq, ərazi hələ də inşaat materialları, ehtiyat hissələri və məişət texnikası ticarəti sahəsində şəhərin aktiv nöqtələrindən biri olaraq qalır.

## Tarixi abidələr

Kubinka əsasən plansız şəkildə tikilmiş, ensiz küçələri olan birmərtəbəli "mazanka" tipli evlərdən ibarətdir. Bununla belə, ərazidə tarixi və memarlıq əhəmiyyətli binalar da mövcuddur. Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblının yaradıcılarından biri, xoreoqraf Əlibaba Abdullayev bu məhəllədəki barelyefli binada yaşamışdır.

2002–2023-cü illərdə axund, imam-camaat və imam-cümə olaraq fəaliyyət göstərmiş Hacı Şahinin adı ilə birgə anılan Məşədi Dadaş məscidi burada yerləşir.

Hazırda məhəllənin yuxarı hissəsində Bakının ən böyük bazarlarından biri olan "Təzə Bazar" yerləşir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
Halovey qaramal cinsi

**Halovey qaramal cinsi** — Şotlandiya ətlik mal-qara cinsi. O, XVII əsrdə Şotlandiyanın Hallovey şəhərində yaradılan ən qədim cinslərdən biridir.
## Ümumi məlumat
Halovey qaramal cinsi əsasən qara rəngdə olur, orta ölçülüdür, təbii şəkildə buynuzsuzdur və Şotlandiyanın sərt iqlimi üçün uyğun qalın dəriyə malikdir. Əsasən ət istehsalı üçün yetişdirilir. 2022-ci il məlumatlarına görə Halovey qaramal cinsindən olan mal-qara 23 ölkədə qeydə alınmışdır. Dünya üzrə ümumi populyasiya təxminən 26.800 başdır, bunun əksəriyyəti Şimali Avropadadır. Ən böyük populyasiya isə Danimarka və Almaniyada yerləşir.

Halovey qaramal cinsinin inəkləri kiçik və orta ölçülüdür, çəkisi 450–600 kq arasında dəyişir. Buğalar adətən təxminən 800 kq çəkiyə malikdir, lakin bəzən 1000 kq-dan çox ola bilər. Buğa balaları təxminən 35 kq çəki ilə doğulur və 13-14 aylıq olanda təxminən 250 kq çəkiyə çatır.

Halovey qaramal cinsinin qalın, iki qatlı və dalğalı və ya qıvrım dərisi var. Bu dəri onların bədənini o qədər yaxşı izolyasiya edir ki, bədənlərində minimal yağ təbəqəsi olur, əks halda bu kəsim zamanı tullantı yaradardı. Bu dəri yay aylarında və daha isti iqlimlərdə tökülür. Bu cins təbii şəkildə buynuzsuzdur. Halovey qaramal cinsinin tüklü dərisi həm istiliyi qoruyan qalın, yunlu alt dəriyə, həm də suyu yaxşı süzən sərt qoruyucu tüklərə malikdir, bu da onları sərt iqlim şəraitinə yaxşı uyğunlaşdırır.

Halovey qaramal cinsi sürülərinin Kamberlend bölgəsində pendir istehsalı üçün sağıldığına dair dəlillər var.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Galloway Cattle Society of New Zealand
* American Galloway Breeders Association
* The Galloway Cattle Society of Great Britain and Ireland
* Australian Galloway Association
Qırmızı Sind qaramalı

**Qırmızı Sind qaramalı** — Zebu yarımnövünə aid Pakistan mal-qara cinsi. 
## Ümumi məlumat
Qırmızı Sind qaramal cinsi mənşəyin Hindistanın qərbi Sind və indi Pakistanın ərazisində yerləşən Bəlucistanın Las Bela bölgəsi olduğu güman edilir. Bu cins əsasən Pakistanda yetişdirilir və 2006-cı il məlumatlarına görə burada təxminən 3.000.000 baş Qırmızı Sind qaramalı var idi. Hindistan və Banqladeşdə isə az sayda mövcuddur. Süd məhsuldarlığı ilə bağlı rəqəmlər 270 günlük laktasiya dövründə 1188-dən 1675 kq-ə qədər dəyişir və ya təxminən gündə 4,5–6 kq süd verir. Bu cins bir çox ölkədə mülayim mənşəli süd cinsləri ilə çarpazlaşdırılmışdır ki, bu da onların tropik uyğunlaşmalarını mülayim regionlarda daha yüksək süd məhsuldarlığı ilə birləşdirmək məqsədi daşıyır. Bu cins Hindistan, ABŞ, Avstraliya, Şri-Lanka və s. kimi yerlərdə Cersi cinsi ilə çarpazlaşdırılmışdır.

Qırmızı Sind qaramalı cinsinin rəngi tünd qırmızıdan sarımtıl qırmızıya qədər dəyişir, lakin ən çox tünd qırmızı rəng üstünlük təşkil edir. Onlar Qırmızı Sind qaramalının digər süd cinsi olan Tharparkar və ya Ağ Sinddən həm rəng, həm də forma baxımından fərqlənir. Qırmızı Sind qaramalı daha kiçik, yumru və daha tipik süd formasına malikdir, qısa və əyri buynuzları var. Tharparkar isə daha uzun boylu, zebu cinslərinə xas olan forma və uzun, lirə şəkilli buynuzlara malikdir. Buğalar adətən inəklərdən daha tünd rəngdə olur.

Bəzi Qırmızı Sind qaramalı inəkləri XX əsrin ortalarında Braziliyaya ixrac edilmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hillari qaramal cinsi

**Hillari qaramal cinsi** — Zebu yarımnövünə aid Hindistan mal-qara cinsi.
## Ümumi məlumat
Bu cins Hindistanın Maharaştra ştatının Satara, Sanqli və Kolhapur bölgələrində, həmçinin Karnataka ştatının Bijapur, Dharvad və Belaqavi rayonlarında yayılmışdır. Bu cins regionun tropik və quraqlıq şəraitinə yaxşı uyğunlaşmışdır. Yerli əkinçilər tərəfindən kənd təsərrüfatının çətinlikləri ilə mübarizə qabiliyyətinə görə üstünlük verilir. Lakin cinsin sayı tədricən azalır, əsasən az süd məhsuldarlığı səbəbindən, çünki bu, fermerlər üçün alternativ gəlir mənbəyi təqdim edir. 

Hillari qaramal cinsinin bir neçə növü var. Bu cinsin mənşəyi Maysur ştatının Hallikar mal-qara cinsinə aid ola bilər. Adı "Khillar" sözündən götürülmüşdür, bu da mal-qara sürüsü mənasını verir, Hillari isə sürü sahibi deməkdir.

Hillari qaramal cinsinin boyu 4,5 ilə 5,5 metr arasında dəyişir və çəkisi 350 ilə 450 kq arasındadır. Tipik nümunələr yığcam və sıx dəriyə malikdir, təmiz xətləri və kvadrat şəkilli inkişaf etmiş arxa hissəsi var. Görünüşü yığcam və güclü ətraflara malikdir. Dəkkən yaylasının Hillari qaramal cinsləri, Mhasvad və Atpadi Mahal növləri boz-ağ rəngdədir. Erkək fərdlərin ön və arxa hissələri daha tünd rəngdədir, üzlərində isə xarakterik boz və ağ ləkələr var. Tapti Hillari qaramal cinsi ağ rəngdədir, qırmızımtıl burun və dırnaqlara malikdir. Yeni doğulmuş buzovların başları paslı qırmızı rəngdə olur, lakin bu bir neçə ay ərzində yox olur. Hillari qaramal cinslərinin uzun və dar başı, geriyə və sonra yuxarıya doğru əyilən, xarakterik bir qövs şəklində uzanan və incə bir nöqtəyə qədər daralan uzun buynuzları var. Qulaqları kiçik, iti və yanlara doğru yönəlmişdir, içərisi sarı rəngdədir. Ayaqları düz və yuvarlaqdır, dırnaqları qara rəngdədir. Dərisi incə, qısa və parlaqdır.

Cənubi Maharaştranın Solapur, Sanqli və Satara rayonlarında Hillari qaramal cinsləri əkinçilər tərəfindən yetişdirilir. Bu regionlarda sürülərin ölçüsü kiçikdir, adətən bir və ya iki inək olur. Satpura dağlıq ərazisində Hillari qaramal cinsi peşəkar yetişdiricilər tərəfindən yetişdirilir, onlar buğa və öküz yetişdirirlər. Hillari qaramal cinsləri "orta sürətli iş heyvanı" kimi təsnif edilir. Yetişdirilmə işləri Maharaştra hökuməti tərəfindən Hinqoli, Yat və Yunoni mərkəzlərində, Karnataka hökuməti tərəfindən isə Bankapurda həyata keçirilir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
* Pathak, Arunchandra S. (1960). Agriculture & Irrigation: Live-stock Kolhapur District Gazetteer. Archived at the Wayback Machine.
* Pathak, Arunchandra S. (1963).Agriculture & Irrigation: Live-stock Satara District Gazetteer. Archived at the Wayback Machine.
* Indigenous Cattle. Gou Vishwakosa: Encyclopedia of Cow. Archived at the Wayback Machine.
Texas uzunbuynuzu

**Texas uzunbuynuzu** — Uzun buynuzları ilə seçilən Amerika ətlik mal-qara cinsi. Buynuzların ucları arasındakı məsafə 2,4 metrdən çox ola bilər. Bu cins Xristofor Kolumbun səfərindən başlayaraq 1512-ci ilə qədər Pireney yarımadasından ispan konkistadorları tərəfindən Amerika qitəsinə gətirilən mal-qaradan törəmişdir. Yüz illər boyu bu mal-qara yarı vəhşi şəkildə məskunlaşmış və Avropa cinslərindən daha yüksək isti və quraqlığa davamlılıq qabiliyyəti inkişaf etdirmişdir. Dəri rəngi istənilən rəngdə və ya rəng qarışığında ola bilər. Mal-qaranın təxminən 40%-nin dərisi müxtəlif qırmızı çalarlarda, çox vaxt açıq qırmızı rəngdə olur. 

XXI əsrdə Texas uzunbuynuzu Texasın mədəni irsinin bir hissəsi hesab olunur.

## Ümumi məlumat
Texas uzunbuynuzu həm ət istehsalı, həm də turizm və mədəni tədbirlər üçün istifadə olunur. Texas uzunbuynuzlarının qorunması və populyarlığının artırılması üçün müxtəlif təşəbbüslər və təşkilatlar fəaliyyət göstərir.

Texas uzunbuynuzu cinsi genetik olaraq Pireney yarımadası mal-qara cinslərinə, məsələn, İspaniyanın De Lidiya və Retinta, Portuqaliyanın Alentejana və Mertolenqa cinslərinə yaxındır. Buynuzlar bəzi hallarda çox uzun olur. Ümumiyyətlə, buğaların buynuzları orta uzunluqdadır, öküzlərin buynuzları isə daha uzun ola bilər.&hairsp;Dəri rəngi olduqca müxtəlifdir. Mal-qaranın təxminən 40%-nin dərisi müxtəlif qırmızı çalarlarda, çox vaxt açıq qırmızı rəngdə olur; Hereford cinsinə xas olan tünd qırmızı rəng istisna olmaqla, demək olar ki, bütün qırmızı çalarlar mövcuddur. Qarışıq naxışlara tez-tez rast gəlinir, əsas rəng qara olduqda, bu naxış zorillo adlanır. Digər rənglərə qara, mavi, qəhvəyi, krem, dun, boz, sarı və ya ağ rənglər daxildir, həmçinin bu rənglər brindle, xallı və ya ləkəli ola bilər.&hairsp;Xallı və tək rəngli heyvanlar təxminən bərabər nisbətdədir.

2022-ci ildə Ginnesin Rekordlar Kitabı ən uzun buynuz aralığına malik mal-qara üçün aşağıdakı rekordları qeyd etdi:
* Poncho Via adlı öküz üçün 323,7 sm 
* 3S Danica adlı inək üçün 265,1 sm
* Cowboy Tuff Chex adlı buğa üçün 262,5 sm 

Texas uzunbuynuzu ənənəvi olaraq ət istehsalı üçün yetişdirilir. XXI əsrdə bu cins Texasın mədəni irsinin bir hissəsi hesab olunur. Həmçinin Texas ştatının rəsmi ən böyük məməli heyvanıdır. Bu cins qorunma məqsədi ilə və ya daha uzun buynuzlar üçün yetişdirilə bilər. Bəzən öküz minmə yarışlarında istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Will C. Barnes, "Wichita Forest Will Be Lair of Longhorns", *The Cattleman,* April 1926.
* Dan Kilgore, "Texas Cattle Origins", *The Cattleman,* January 1983.
* James Westfall Thompson, *History of Livestock Raising in the United States*, 1607–1860 (Washington: U.S. Department of Agriculture, 1942).
* James Frank Dobie, *The Longhorns* (Austin, Texas: University of Texas Press, 1980) ().
* Don Worcester, *The Texas Longhorn: Relic of the Past, Asset for the Future* (College Station: Texas A&M University Press, 1987) ().
* Neal Barrett, Jr., *Long Days and Short Nights, A Century of Texas Ranching on the Y O 1880-1980* (Y O Press, Mountain Home, Texas, 1980)
Sayaqesa qaramal cinsi

**Sayaqesa qaramal cinsi** — nəsli kəsilməkdə olan İspaniya ətlik mal-qara cinsi. Cins adını Kastiliya və Leon muxtar icmasının qərb hissəsindəki Zamora əyalətindəki Sayaqo komunasının şərəfinə almışdır və demək olar ki, yalnız həmin ərazidə yetişdirilir. O, ənənəvi olaraq əsasən yük daşımaları üçün saxlanılırdı. Lakin indi əsasən ətlik üçün yetişdirilir.
## Ümumi məlumat
Sayaqesa qaramal cinsi ənənəvi olaraq əsasən əkin işləri üçün saxlanılıb. İkinci Dünya müharibəsindən sonra kənd təsərrüfatının mexanikləşməsi ilə bu istifadə azaldı. 1950-ci ildən 1981-ci ilə qədər Sayaqesa qaramal cinsinin populyasiyası təxminən dörddə bir, yəni təxminən 17.000 baş azaldı. 2009-cu ilə qədər yalnız 29 fermada təxminən 450 baş qalmışdı. 2015-ci ilin sonunda populyasiya 1612 baş idi və demək olar ki, hamısı Kastiliya və Leon bölgəsində idi.

Sayaqesa İspaniyanın ən böyük yerli mal-qara cinslərindən biridir. Qeyri-adi cinsi dimorfizmə malikdir. Buğalar 1100 kq, inəklər isə 700 kq çəkiyə qədər arta bilər. Çiyin hündürlüyü buğalarda orta hesabla 158 sm, inəklərdə isə 154 sm-dir. Dəri rəngi qaradır, bəzən alt hissələrdə daha açıq rəngdə ola bilər. Daha açıq bir bel zolağı ola bilər, lakin bu inəklərdə çox vaxt olmur. Qulaqların içərisi və ağız ətrafı açıq rəngdədir. Dırnaqlar, burun və təbii açılışlar qara, buynuzlar isə əsasda ağ və ucunda qara rəngdədir. Baş nisbətən kiçikdir və konkav profillidir. Buzovlar qırmızı rəngdə doğulur və sonradan qaralır.

Sayaqesa möhkəm, davamlı və qənaətcil bir cinsdir və doğma bölgəsinin zəif otlaqlarına və sərt mühitinə yaxşı uyğunlaşıb.

Sayaqesa son 50 ildə ət istehsalına yönəldilib. Buzovlar orta hesabla 12 aylıq olanda kəsilir. Məhsuldarlıq təxminən 55%-dir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər