open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marek Sobola

Mgr. Ing. **Marek Sobola** () — fəlsəfə doktoru. səlahiyyətli bir mənzərə memarı, dizayner və heraldistdir. Slovakiya Memarlar Palatasının üzvüdür. Şilinada yaşayır və işləyir. 2018-ci ildən Çex Memarlar Palatasının üzvüdür. Landşaft memarı kimi işində, şaquli yaşıllıqların banisi Patrick Blancın işindən ilhamlanan şaquli və dam bağlarına da diqqət yetirir. Slovakiyada meteoritin düşməsinə həsr olunmuş ilk abidənin müəllifidir. Marek Sobola, xüsusən Okeaniya və Asiyada institusional və şəxsi ruhani heraldrya diqqət yetirir. Sakit Okeanda katolik missiyaların bir çox ruhani əyalətlərinin gerblərini yaratdı. 2018-ci ildə Əfqanıstanda Mission sui iuris gerbini yaratdı. 2017-ci ildən Şilina Yeparxiyasının Liturgical Komissiyasının üzvüdür. Bir sıra nəşrlərin və bir sıra peşəkar məqalələrin müəllifi və ya həmmüəllifidir. 2016-cı ildə Milli Mədəniyyət Abidəsinin, St heykəlinin bərpası layihəsinin təşəbbüskarı və əsas memarı olmuşdur. Beynəlxalq iştirakı ilə İlahi ildə Nepomuk John. Azərbaycan Həvari Prefekti gerbinin müəllifidir.

## İstinadlar
Bureya çayı

**Bureya** – Rusiya Federasiyasınin Xabarovsk diyarı və Amur vilayətində çay. Amur çayının sol qolu.

## Ümumi məlumat
Sağ Bureya (Ezop silsiləsinin cənub yamaclarından başlanır) və Sol Bureya (Dusse-Alin silsiləsinin qərb yamaclarından başlanır) çaylarının qovuşmasından əmələ gəlir. Uzunluğu 623 km (Sağ Bureyanın başlanğıcından 739 km), hövzəsinin sahəsi 70,7 km². Yuxarı axınında dağ çayıdır (axın sürəti 3–4 m/san). Orta axınında Turan silsiləsinin qollarını kəsir və dar dərə ilə axır. Aşağı axınında Zeya-Bureya düzənliyinə çıxır, dərəsi 10 km-ədək genişlənir. Əsasən, yağış suları ilə qidalanır. Yayda 5–7 dəfə daşqın olur. Daşqın zamanı suyun səviyyəsi bəzən 6–10 m-ə çatır. Ortaillik su sərfi Kamenka kəndi yaxınlığında 913 m³/san-dir. Oktyabrın axırı–noyabrın ortalarından aprelin axırı–mayın əvvəlinədək buzla örtülü olur. Əsas qolları: sağdan Niman, Tuyun, soldan Uqral, Tırma. Ağac axıdılır. Mənsəbindən 197 km məsafədə gəmiçiliyə yararlıdır. Ümumi sahəsi 51,6 km² olan 1,5 mindən çox göl Bureya hövzəsindədir. Üzərində SES və gəmi dayanacaqları (Çekunda, Malinovka və s.) var.

## Mənbə

## İstinadlar
Yaponiya Qılınc Muzeyi

– Yaponiyanın Tokio şəhərində yerləşən, Yaponiya qılınc sənətinə həsr olunmuş kiçik muzey. Muzey Yaponiya Qılınc Sənətlərinin Mühafizəsi Cəmiyyəti tərəfindən idarə olunur. Muzey 1978-2017-ci illərdə Tokionun Şibuya rayonunda yerləşsə də, 2018-ci ildə Sumida rayonundakı yeni binaya köçmüşdür.

Muzeydə 150-dən çox əşya sərgilənir. Kolleksiyaya qılınclar (əsasən katana), tosoqular (qın), yoroylar (zireh), eləcə də, metalişləmə ilə bağlı sənədlər daxildir.

## Qalereya

Sword museum entrance.JPG|Muzeyin girişi (köhnə bina)
Sword museum entrance2.JPG|Muzeyin giriş yeri (köhnə bina)
Sword museum Tokyo.jpg|Muzeyin fasadı (köhnə bina)
Japanese Sword Museum-4.jpg|Daxili.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bud

**Bud** — insan vücudunun bud-çanaq oynağı ilə diz arasındakı hissəsidir. Bu hissədə olan yeganə sümük *[[bud sümüyü|femur]]* adı ilə tanınır. Bu sümük çox qalın və sağlam quruluşa malikdir.

## Həmçinin bax
* Osqud-Şlatter xəstəliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cüt ulduz

Bir **cüt ulduz** (Nijusei) yuxarıdan Ulduz da eyni istiqamətdə yaxın bir cisimə aiddir. Çılpaq gözlə bir ulduza bənzəyir, lakin teleskopla müşahidə edildikdə onu iki yerə bölür. Bir-birinin ulduzlarının bir-birlərini cəlb etdikləri və orbit çəkdikləri bir cisimə "ikili ulduz" deyilir. İkili ulduzlara real görünüş ikili, spektral ikili və tutulma ikili daxildir. Yalnız yerdən görünən istiqamətə uyğun bir cisimə "görünən cüt ulduz" deyilir.

## İkili

### Görmə ikili
Bir teleskop tərəfindən müşahidə edilən və iki ulduza ayrılan və hər iki ulduzun da fırlanan ikili ulduz. Centaurus Alpha Star, Bizim Ursa Major Zeta Ulduz (Mizar) Bir Ulduz, B Ulduz və s.

### Spektral ikili
Ayrı-ayrı bir teleskop tərəfindən müşahidə olunmayan, lakin fırlanan hərəkətlə əlaqəli görmə xətti sürətində dövri dalğalanmalar səbəbindən spektral xətlərdə dövri dalğalanmalarla müşahidə olunan ikili ulduz.

### tutulma ikili
Ayrıca ərzaq dəyişkən ulduz adlanır. Qaranlıq bir ulduzun ulduzun parlaqlığını dəyişdirərək parlaq bir ulduz ətrafında fırlandığı ikili bir ulduz. Perseus beta ulduzları (Argor) və s.

## Görünən cüt ulduz
Yerdən eyni istiqamətdə baxan, lakin cazibə effekti vermir iki görünən ulduz. Tipik bir nümunə Əqrəb zeta ulduzu. Bu 150 işıq ili narıncı nəhəng ulduz və mavi supergigant 6000 işıq ili məsafəsində olan gözəl bir ziddiyyətli cüt ulduzdur. Ursa Major Zeta ulduzu Mizar və Ursa Major 80 ulduzu (Arcol) də açıq-aşkar ikiqat ulduzlar kimi tanınırlar, lakin aralarındakı həqiqi məsafə təxminən 3 işıq ilidir və ikili ulduzların olma ehtimalı var.

## Həmçinin baxın
* Binaries
* İkiqat Planet

## İstinadlar
Albert Aqarunovun heykəli

**Albert Aqarunovun heykəli** — Azərbaycanın yəhudi əsilli Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Albert Aqarunova 2019-cu ildə Bakı şəhərində qoyulmuş heykəl. Heykəl Albert Aqarunovun 50 illik yubileyinin şərəfinə qoyulub.

## Haqqında
Heykəlin layihəsi Ömər Eldarovun rəhbərliyi ilə Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasının Heykəltəraşlıq kafedrasının müəllimləri Zamik Rzayev və Rahib Qarayev tərəfindən hazırlanıb. Layihənin eskizi Zamik Rzayev və Rahib Qarayev tərəfindən hazırlanıb, Ö.Eldarova təqdim edilib. Mədəniyyət Nazirliyi təsdiq etdikdən sonra 2019-cu ilin aprelindən işlərə başlanılıb. Heykəlin əsas hissəsi tuncdan tökülüb, postamenti isə beton və bürüncdən hazırlanıb. Zamik Rzayev və Rahib Qarayev bu işi təmənnasız görüblər. Heykəl Nərimanov rayonunda Milli Qəhrəmanın adını daşıyan küçədə qoyulub.

## Şəkilləri

Albert Aqarunovun heykəli (1).jpg
Albert Aqarunovun heykəli (2).jpg
Albert Aqarunovun heykəli (4).jpg
Albert Aqarunovun heykəli (5).jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Albert Aqarunova heykəl qoyulub/REAL TV
* Bakıda milli qəhrəman Albert Aqarunovun abidəsi ucaldılır/ Xəzər Xəbər
* Bakıda Milli Qəhrəman Albert Aqarunova heykəl ucaldılıb/ Report News Agency
* Milli qəhrəman Albert Aqarunovun heykəli yaradılıb
Xüsusiyyətlər (Nəsai)

**Xüsusiyyətlər ** (, tam adı: Yalnız İmam Əliyə məxsus olan xüsusiyyətlər) — Nəsainin Əli ibn Əbu Talib barədə olan kitabı.

Əli barəsində yazılmış ən qədim Əhli-Sünnə mənbə kitabı.

## Məzmun

Həzrət Əli ibn Əbu Talib tarixə gəlmiş ən üstün şəxsiyyət çalarlarına, cazibədar xarakterə malik bir insan olmuşdur. O, kamil formada bütün bu üstün insani sifətlərə sahib olmaqla yanaşı, yalnız özünə xas xüsusiyyətlərə də malik olmuşdur. Tarixdə bir müddət bəzi cərəyanlar Həzrət Əli ilə düşmənçiliklərinə görə onun şəxsiyyətinin hər tərəfə saçan nurunu söndürmək istəmiş və bunun üçün müxtəlif əks təbliğatlar aparmışlar. Qarşınızda olan bu kitab Həzrət Əlinin düşmənlərinə cavab olaraq, tanınmış sünni alimi Əhməd ibn Şuəyb Nəsayi tərəfindən qələmə alınmışdır. Müəllif sonunda da məhz Həzrət Əlinin düşmənləri tərəfindən qətlə yetirilmişdir.

## Nəşr

Kitab 2013-cü ildə Rövşən Abdullaoğlu tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 136 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*
Yuxarı Çarbax

* Yuxarı Çarbağ (Zəngibasar) — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Zəngibasar (Masis) rayonunda kənd.
* Yuxarı Çarbağ (Qəmərli) — Qəmərli rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Aşağı Çarbax — Qəmərli rayonunda kənd.
Epilyasiya

**Epilyasiya** — müxtəlif üsullar ilə tüklərin bədəndən çıxarılmasıdır. bioepilyasiya, elektroepilyasiya, lazerli epilyasiya mövcudur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Həmçinin bax
* Depilyasiya
* Kosmetologiya
* Epilator

## Xarici keçidlər

* American Academy of Dermatology, Public Resource Center, Laser Hair Removal
Xisal (kitab)

**Xisal** () () — Şeyx Səduqun kitabı.

## Məzmun

“Xisal” ərəb dilindən tərcümədə xislət, sifət, xüsusiyyət mənalarını verir. Bu kitab hədislərin onlarda qeyd edilən rəqəmlər əsasında sıralanmasına görə toplanmışdır.

Kitabda hədislərdə gəlmiş birdən milyona qədər olan müxtəlif xüsusiyyətlər ardıcıllıqla təqdim olunur.

Öz orijinallığına görə digər hədis kitablarından çox fərqlənən “Xisal” qədimdən müsəlmanların diqqət mərkəzində olmuşdur. “Xisal” İslami bilikləri, qadağan olunmuş və icazəli əməlləri, tarixi mövzuları, fəlsəfi, irfani mətləbləri, davranış qaydalarını və siyasi mövzuları əhatə edən ensiklopedik bir kitabdır.

## Nəşr

Kitab 2013-cü ildə Müşfiq Mehdibəyli və Mikayıl Əlizadə tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 208 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Xisal (Xislətlər)
Əfsərli

**Əfsərli** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 17 km məsafədə yerləşir. 1960-cı ildə ləğv edilmişdir.

Toponim əfşar qədim türk tayfasının adına mənsubluq bildirən -li şəkilçisinin artırılması əsasında əmələ gəlib "əfşar tayfasına mənsub olan yer, ərazi, kənd" mənasını ifadə edir. ş~s və a~ə səs dəyişməsi Azərbaycan dili üçün qanunauyğun haldır. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

Oxçu çayının sahilində, dağlıq ərazidə yerləşmişdir. Kəndin digər adı "Əvsərli"dir.

Kənddə 1897-ci ildə 92 nəfər, 1926-cı ildə 76 nəfər 1959-cu ildə 101 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1960-cı ildə kənd ləğv edilmişdir. Toponim avşar (avsar, Azərbaycan dilində ş~s səs əvəzlənməsi qanunauyğundur) türk tayfasının adına mənsubluq bildirən -lı şəkilçisinin artırılması ilə düzəlmişdir. "Əfşar" (avşar) tayfasına mənsub olan "yer" mənasını bildirir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Hidronimi
**Əfsərli çayı** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda çay. Hidronim əfşar türk tayfasının adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnohidronimdir.

## İstinadlar
Çullu (Qafan)

**Çullu** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu
ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
Toponim qədim türk mənşəli çul (çol) türk etnoniminə mənsubluq bildirən -lu şəkilçisinin artırılması əsasında əmələ gəlmişdir, «çul tayfasına mənsub yer» mənasını bildirir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 109 nəfər, 1904 - cü ildə 85 nəfər, 1914 - cü ildə 110 nəfər azərbaycanlı
yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalanlar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 39 nəfər, 1926-cı ildə 56 nəfər, 1931-ci ildə 69 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 40-cı illərdə kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Çeçenistan coğrafiyası

thumb|Çeçenistanın xəritəsi
Çeçenistan Respublikasının ərazisi Böyük Qafqazın şimal yamacında yerləşir. Səthi şimalda düzənlik (Çeçen düzənliyi və Terek-Kuma ovalığı), cənubda dağlıqdır (ən yüksək nöqtəsi Tebulosmta dağıdır, 4493 m).

## Ümumi məlumat
Neft, qaz, tikinti materialları (əhəngdaşı, mergel, gips və s.) yataqları, mineral sular var. İqlimi kontinentaldır. Yanvarın orta temperaturu –3°C-dən (Terek-Kuma ovalığında) –12°C-yədək (dağlarda), iyulda müvafiq olaraq 24–25°C və 5–7°C-dir. Yağıntının illik miqdarı 300–600 mm-dir (dağlarda 1200 mm). Böyük çayları Terek, Sunja və onun qolu Arqundur. Çoxlu xırda göl var.

Düzənliklərdə, əsasən, çəmən torpaqları yayılmışdır. Daha yüksək sahələrdə qara torpaqlar, çay dərələrində bataqlıq-çəmən, dağlarda dağ-meşə və dağ-çəmən torpaqları yayılmışdır. Çeçen düzənliyində çöl və meşə-çöl bitkiləri bitir. Dağlarda 2200 m-ədək olan yüksəklikdə enliyarpaqlı meşələr, daha yuxarıda subalp çəmənləri, Terek-Kuma ovalığında yovşan və şoran bitkiliyi yayılmışdır; rütubətli sahələr ceyranotulu və topal-şiyavlı çöldən ibarətdir.

Heyvanlardan daşlıq və meşə dələsi, qonur ayı, qaban, canavar, meşə pişiyi; quşlardan vəhşi ördək, qaz, Qafqaz qırqovulu və tetrası, qarabaş kərkəs, dağ hind toyuğu, çoxlu sayda gəmiricilər, sürünənlər yaşayır. 

## Həmçinin bax

* Çeçenistan

## Mənbə

* 
* 

## İstinadlar
Daşnov (Qafan)

**Daşnov** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu
ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
Kəndin digər adı Daşnav olmuşdur. Rayon mərkəzindən 18 km şimal-şərqdə yerləşirdi. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim Azərbaycan dilində işlənən daş sözü ilə fars dilində «nov, kanal, arx» mənasında işlənən nov sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 18 nəfər, 1873 - cü ildə 30 nəfər, 1886-cı ildə 31 nəfər, 1897-ci ildə 30 nəfər, 1904 - cü ildə 39 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kənd xarabalığa çevrilmişdir. İndi ölü kənddir.

## İstinadlar
İncəvar

**İncəvar** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda kənd olmuşdur.

## Tarixi
Xalac çayının sol sahilində yerləşirdi.

## Toponimi
Toponim türk mənşəli qıpçaq tayfasından olan incə etnonimindən və "möhkəmləndirilmiş kənd, bənd, qala" mənasında işlənən var sözündən əmələ gəlmişdir və "incə tayfasına mənsub qala, kənd" mənasını bildirir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 66 nəfər, 1886-cı ildə 92 nəfər, 1897-ci ildə 129 nəfər, 1904-cü ildə 140 nəfər, 1914-cü ildə 89 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla deportasiya olunmuşdur. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. 1922-ci ildə geri qayıtmış əhali qonşu Xələc kəndində yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndin keçmiş sakinləri öz evlərinə dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 38 nəfər, 1926-cı ildə 42 nəfər, 1931-ci ildə 45 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 30-cu illərin sonunda kənd ləğv edilmişdir. İndi ölü kənddir.

## İstinadlar
Qatar (Qafan)

**Qatar** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, sonralar Qafan rayonunda kənd.

## Tarixi
Qafan şəhərinin bir hissəsini (indi Hünan Avetisyan qəsəbəsidir) və Oxçu çayının sahilində indi də Qatar şamı adlandırılan düzənlikdən başlamış Kavard kəndinədək uzanan bütün mədən şəhərciyini əhatə edirdi. Kənd sıra ilə düzülmüş qayaların ətəyində salınmışdır. XX əsrin əvəllərində Qafan şəhəri ilə birləşdirilərək kənd ləğv edilmişdir.

## Toponimi
Toponim Azərbaycan dilində "zəncirvari qaya, təpə", mənasında işlənən qatar sözü əsasında əmələ gələn orotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Azərbaycanda və Ermənistan ərazisində bir sıra toponimlərdə "qatar" və "qatır" sözünün dəqiq mə'nasını müəyyən etmək çətİndir. İlk dəfə "Alban tarixi"ndə Albaniyada Katarvəng ("Alban tarixi", II kitab, 6-cı fəsil) və Kataray (I kitab, 34-cü fəsil) toponimləri qeyd olunur. XIX əsrdə Tiflis quberniyasının Axalsix qəzasında Kater-Yurt, İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında Katerlu dağı və Katerlu adlı iki kənd, Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında Katar dağ beli, həmin quberniyanın Tioneti qəzasında Kataris-Xevi çay adı, İrəvan quberniyasının Katar-Qain keçidi, Aleksandropol qəzasında Katarqaya, Zəngəzur qəzasında Katar-Daş dağı, Quba rayonun Qaytar-Qoca dağı adları göstərir ki, bu toponimlərin bə'ziləri katar (qaytar) tayfa adını, bə'ziləri Azərbaycan dilində *qatar* "cərgə", "zəncirvarı (qaya, təpə)", bə'ziləri isə türk dillərində kadır "sıldırım", "yarğanlı" sözünü əks etdirir, lakin bə'zi toponimlərdə (məsələn, Yevlax r-nunda Qatırölən toponimi) bu söz qatır (heyvan adı) sözündən ibarətdir. XIX əsrin ortalarında Qaraqoyunlu kəndinin (Novobayazid qəzası) Çalmalı dağında yaylaq yerində yurdu da Qatar adlanırdıKəndin tam adı "Qatar şam"ı olmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 12 nəfər, 1873-cü ildə 132 nəfər, 1886-cı ildə 250 nəfər, 1904-cü ildə 380 nəfər, 1914-cü ildə 139 nəfər, 1916-cı ildə 5124 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1906-cı il iyulun 29-da və 1918-ci ildə ermənilər azərbaycanlıları qırğınlarla kənddən deportasiya etmişlər. İndiki Ermənistandan sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalan kənd sakinləri öz evlərinə dönə bilmişdir.1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur.

## İstinadlar
Qaradığa

**Qaradığa** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda
kənd.

## Tarixi
Kəndin başqa adları Qaraunlu, Qaranka, Qardağa formalarında da göstərilir. Rayon mərkəzindən 12 km şimal-şərqdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Qaradıqya formasında qeyd edilmişdir.

Burada IX-X əsrlərə aid alban abidələri vardır.

Toponim türk dilində «böyük, iri» mənasında işlənən qara sözü ilə türk dilində «təpə, zirvə»
mənasında işlənən tiqey sözünün fonetik forması olan dıqya > dığa sözündən əmələ gəlmişdir.

Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 25 nəfər, 1873 - cü ildə 200 nəfər, 1886-cı ildə 332 nəfər, 1897-ci ildə 213
nəfər, 1904 - cü ildə 198 nəfər, 1914 - cü ildə 184 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndin sakinləri erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş, yalnız indiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra 1923-24 - cü illərdə öz doğma evlərinə dönə bilmişlər. Burada 1926-cı ildə 95 nəfər, 1931-ci ildə 125 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından tamamilə qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Qapıcıq (Qafan)

**Qapıcıq** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda
kənd.

## Tarixi
Oxçu çayının sağ sahilində yerləşmişdir. Toponim türk dilində «dar dərənin yarıqlara bölünmüş yuxarı hissəsi», «dağ yamacında dar dərə» mənasında işlənən qapı (kapu) sözünə kiçiltmə mənası bildirən -cıq şəkilçisinin artırılılması ilə düzəlib. Orotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Burada 1926-cı ildə 12 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

## İstinadlar
Qapıcıq

* Qapıcıq — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda dağ.
* Qapıcıq (dağ) — Ordubad rayonunda dağ.
* Qapıcıq (Qafan) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda kənd.
Quşçulu

**Quşçulu** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 12 km şimal-şərqdə, Oxçu çayının sağ sahilində, Xustup dağının cənub-şərq ətəyində yerləşir.

Toponim qədim türk tayfası olan quşçu etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. -lu mənsubluq bildirən şəkilçidir. "Quşçu tayfasına mənsub kənd" deməkdir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Kəddə 1831-ci ildə 38 nəfər, 1873-cü ildə 149 nəfər, 1886-cı ildə 221 nəfər, 1897-ci ildə 144
nəfər, 1904-cü ildə 400 nəfər, 1914-cü ildə 93 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar erməni soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşlar. İndiki
Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada
1922-ci ildə 109 nəfər, 1926-cı ildə 126 nəfər, 1931-ci ildə 50 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1950-ci ildə kənd ləğv edilmişdir.

## İstinadlar
Oxçu (Qafan)

**Oxçu** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 32 km şimalda, Oxçu çayının sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarının XII — sonuncu boyunda adı çəkilən oğuz qəhrəmanı Ənsə Qoca oğlu Oxçu şəxs adı ilə bağlı əmələ gələn oxçu etnonimindən yaranmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə tqponimdir. Oxçu adlı türk tayfasının adını əks etdirir. XIX əsrdə Qars əyalətinin Ərdahan dairəsində Oxçi, həmin əyalətin Qars dairəsində Oxçi və Oxçioğlu,Cənubi Azərbaycanda Oxçu və Oxçular kənd adları ilə mənşəcə eynidir. Orta əsrlərdə Anadolunun şərqində bir mahal Oxçi adlanırdı. 1588-ci ilə aid mənbədə Bərdə nahiyəsində Oxçulu adlı elin yaşadığı qeyd olunmuşdur. Bolqarıstanda üç Oxçular və iki Oxçulu adlı kənd barədə bax: M. Türkеr Acaroğlu. Bulqarstanda türkcə yеr adları klavuzu. Ankara, 1988, s. 300 (türkcə).

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 143 nəfər, 1873-cü ildə 541 nəfər, 1886-cı ildə 1122 nəfər, 1897-ci ildə 1246 nəfər, 1904-cü ildə 1709 nəfər, 1914-cü ildə 200 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq qırğınlarla deportasiya olunmuşlar və kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. 1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər  yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 16 nəfər, 1926-cı ildə 13 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1930-cu illərdə azərbaycanlılar sıxışdırılaraq tarixi-etnik torpaqlarından qovulmuşlar. İndi yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Sünik (kənd)

**Syunik** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayon
ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
Toponim si (>syu) qədim türk tayfasının adına urartu dilində «xanədan, sülalə» mənası ifadə edən «uni» sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Burada erməmlərlə yanaşı 1897-ci ildə 13 nəfər 1926-cı ildə 5 nəfər, 1931-ci ildə 21 nəfər Azərbaycanlı yaşamışdır. Sonralar, 1940-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanlılar qovulmuşdur.

## İstinadlar
Şotalı

**Şotalı**, **Şotanlı** - Yelizvetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda tarixi kənd.

## Tarixi
Oxçu çayının sağ sahilində yerləşmişdir. Erməni mənbələrində kəndin ilk adının Şatah olduğu göstərilir.

Toponim «hunların varisi şato» etnoniminə mənsubluq bildirən -lı şəkilçisinin qoşulması ilə düzəlib, «şato tayfasına mənsub kənd» mənasını ifadə edir. Mənbələrdə qeyd edilən şato tayfasının adı toponimdə şata, şota fonetik formasında öz əksini tapmışdır ki, Azərbaycan dilində o~a səsəvəzlənməsi qanunauyğun haldır. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 30 nəfər, 1922-ci ildə 25 nəfər, 1926-cı ildə 19 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1930 - cu illərdə kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Təcədin

**Təcədin**, **Tacədin** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 4 km şimal-şərqdə, Baydaq çayının sol sahilində yerləşirdi. Kəndin adı erməni mənbələrində Tecadin kimi qeyd edilir.

Toponim «son zirvə, ən yüksək zirvə» mənasında işlənən tac sözünə türk dilində «dincəlmək üçün fasilə etmək», «fasilə», «dincəlmək» mənasında işlənən din sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranmışdır. Mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 58 nəfər, 1926-cı ildə 25 nəfər, 1931-ci ildə 32 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1930 - cu illərin ortasında ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Turabxanlı

**Turabxanlı** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
XX əsrin 30-cu illərində kollektivləşmə ilə əlaqədar olaraq kənd dağılmışdır. Turabxanlı kəndin əsasını qoymuş nəsil adıdır.

## Toponimi
Toponim turabxanlı nəsil adı əsasında əmələ gəlmişdir. Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 105 nəfər, 1904-cü ildə 123 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1914–1918-ci illərdə azərbaycanlılar deportasiya olunmuş, yalnız indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk edənlər öz evlərinə dönə bilmişlər. Burada 1922-ci ildə 27 nəfər, 1926-cı ildə 19 nəfər, 1931-ci ildə 27 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1930-cu illərin sonunda azərbaycanlılar köçürülərək kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Tezaurus

thumb|''Oksford İngilis lüğətinin tarixi tezaurusu'', iki cildlik dəst.
Ümumiyyətlə, **tezaurus** sözlərin tərifini verən və onları əlifba sırasına görə sıralayan lüğətdən fərqli olaraq, məna oxşarlığına görə qruplaşdırılmış sözləri (sinonimlər və bəzən antonimləri ehtiva edən) birləşdirən istinad işidir. *Rojenin Tezaurusu*nun müəllifi Piter Rojeyə görə bu cür arayış işlərinin əsas məqsədi istifadəçilərə bir fikri ən uyğun və düzgün ifadə edə bilən söz və ya sözləri tapmağa kömək etməkdir.

Sinonimlərin də daxil edilməsinə baxmayaraq, tezaurus müəyyən bir sözün sinonimlərinin tam siyahısı kimi qəbul edilməməlidir. Onun tərkibindəkilər oxşar sözlər arasındakı fərqləri göstərir və oxucuya tam doğru sözü seçməyə kömək edir. Lüğətdən fərqli olaraq tezaurusun daxilindəkilər sözlərin tərifini vermir. 

Tezaurusdan kitabxana və informasiya elmlərində domen modellərini təyin etmək üçün geniş istifadə edilir. Son vaxtlarda o, Sadə Bilik Təşkilatı Sistemi (SKOS; *Simple Knowledge Organization System*) ilə birlikdə tətbiq olunub.

## Etimologiyası
"Tezaurus" sözü XVI əsrdə Yeni Latın dilindən və öz növbəsində Qədim yunan dilində θησαυρός *(thēsauros)* sözünün latınlaşmış forması olan Latın dilindəki *thēsaurus* sözlərindən götürülüb və "xəzinə, anbar" mənasını verir.  *Thēsauros* sözünün etimologiyası qeyri-müəyyəndir. Duqlas Harper onu yunanca τιθέναι *tithenai* (qoymaq, yerləşdirmək) felinin kökü ilə əlaqələndirir. Robert Bekes isə proto-hind-Avropa dilindən götürülmə fikrini təkzib edib və qədim Yunanıstanda istifadə olunan  şəkilçisini təklif edib.

## İstinadlar
Vaginaplastika

**Vaginaplastika** ― uşaqlıq yolunun daralmasını və bərpa olunmasını təmin edən cərrahi əməliyyatdır.

Əməliyyat zamanı artıq olan vaginal dəri çıxarılır, vaginanın ətrafında olan yumşaq toxuma və əzələlər bərpa olunur, beləliklə, uşaqlıq yolu daralmış vəziyyət alır.

## İstinadlar
Üsyan (Rövşən Abdullaoğlu)

**Üsyan**  və ya tam adı ilə **"Mən aləmlərə üsyan etmiş bir zərrəyəm"** — Rövşən Abdullaoğlunun 2014-cü ildə nəşr edilmiş psixoloji kitablar silsiləsindən olan əsəri.

## Məzmun

Əgər məndən soruşsanız ki, “həbs düşərgəsində əldə etdiyin ən böyük təcrübə nədir?”. Mən deyərəm ki, “biz insanı indiyə kimi heç bir nəslin tanıya bilmədiyi, görə bilmədiyi bir halda-tam çılpaqlığı ilə tanıdıq”. “Bəs sənin tanıdığın bu insan əsl mahiyyəti ilə kimdir və sən onu necə tanıdın?” desəniz, deyərəm ki, “Bu insan hər an qərar qəbul edən azad iradəli bir varlıqdır. O insan hər bir şəraitdə son qərarı özü üçün saxlayır, son qərar həmişə onundur.

## Nəşr

Kitab 2014-cü ildə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 256 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

2022-ci ildə kitab yenilənərək 2-ci dəfə təkrar nəşr edilib.

## Həmçinin bax

* Əsarət
* Qorxular

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* İlk nəşrin mündəricatı
Əsarət (Rövşən Abdullaoğlu)

**Əsarət** — Rövşən Abdullaoğlunun 2019-cu ildə nəşr edilmiş "Tanrı - mif, yoxsa həqiqət?" silsiləsindən olan ilk kitabı.

## Məzmun

Dünyagörüşü seçimimiz, yaxşını və pisi təyin etdiyimiz meyarlar nə dərəcədə obyektivdir? Biz nə dərəcədə ictimai manipulyasiyanın təsiri altındayıq?
Düşüncə və qərarları üzərində könüllü olaraq ixtiyarı əldən vermiş insan ən rəzil köləliyi qəbul etmiş, beyni əsarətdə olan biridir. Bu əsarətdən qurtulmaq üçün ilk addım – kölə olduğunun fərqinə varmaqdır. Yalnız bundan sonra düşüncələrimizdə, istəklərimizdə, seçimlərimizdə bütün ixtiyarı öz əlimizə alıb həyatımızı kökündən dəyişəcək mühüm suallara doğru cavab tapa bilərik.

Tanrı mifdir, yoxsa həqiqət? – Bu, yaradılışla bağlı olan sualların ən önəmlisi və ən çətinidir. Bu suala hər kəs özü cavab verməlidir: nə valideynlərimiz, nə cəmiyyət, nə də hansısa nüfuzlu alim deyil, məhz özümüz. “Əsarət” kitabı “Tanrı varmı?” sualına düzgün cavab verə bilmək üçün zəruri olan fundamental məlumatlardan, xurafi, yanlış görüşlərin, doqmalaşmış “elmi” fərziyyələrin, ictimai stiqmaların insanın azad düşüncəsini necə əsir almasından bəhs edir.

Daşıdığınız inanc haqqında ən doğru qərarı vermək istəyirsinizsə, bu kitab sizin üçündür.

## Nəşr

Kitab 2019-cu ildə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 208 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## Həmçinin bax
* Üsyan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Goodreads-də Əsarət
Ölülərin hakimiyyəti (kitab)

**Ölülərin hakimiyyəti** — Rövşən Abdullaoğlunun 2012-ci ildə nəşr edilmiş "İslam tarixi və ideologiyası silsiləsindən" olan kitabı.

## Məzmun

Yaradılış sistemində bəzi proseslər vardır ki, onların dərk edilməsi insan üçün çox çətindir. Belə ki, insan adətən gördüyü və daim eşitdiyi mətləbləri həqiqət hesab edir. Yeni eşitdiyi, dünya həyatında görmədiyi və ya illərlə zehnində formalaşmış fikirlərinin əksi olan məsələlərdən xəbərdar olan zaman ona çox qəribə gəlir.

Bu kitabda qələmə alınan mövzu mümkündür ilk baxışda oxucu üçün qəribə və anlaşılmaz olsun, lakin bir az diqqət və təfəkkür edəndən sonra mətləb aydınlaşmağa başlayır. Kitabda qələmə aldığımız mətləblər nəinki müxtəlif dinlərin, eyni zamanda elmin də çətin anlaşılan mövzularından hesab olunur. Oxucular üçün yeni olan bu mövzu tarix üçün heç də yeni deyildir. Kitab oxunulandan sonra deyilənlər tamamilə aydın olacaqdır.

## Nəşr

Kitabın I cildi 2012-ci ildə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 200 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## Həmçinin bax
* Həyatın imzası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Ölülərin Hakimiyyəti
*
Daha yaxşı gələcək (Bəhrani)

**Daha yaxşı gələcək** — Əbdüləzim əl-Mühtədi əl-Bəhraninin kitabı.

## Məzmun

Bu kitab əksər insanları maraqlandıran və çox aktual olan ailə məişət mövzularına aid suallardan və onlara verilən cavablardan ibarətdir. Müəllif ona verilən suallar əsasında bu kitabı tərtib etmişdir. Bu suallar elə dəqiqliklə seçilmişdir ki, hər bir oxucu onların içində özünə aid olan bir çox mətləbləri tapacaq və bu kitabın sanki özü üçün yazıldığını hiss edəcəkdir. Kitabın əhatə etdiyi suallar insan həyatını tam çılpaqlığı ilə göz önünə gətirir və onlara verilmiş dəqiq cavablarla da oxucuya suallarla dolu həyatda nə cür davranacağını göstərir. 

## Nəşr

Kitab 2012-ci ildə ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında I cildi 160, II cildi isə 176 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Bəla və səbir (Şəhid Sani)

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Goodreads-də Daha Yaxşı Gələcək (Daha Yaxşı Gələcək, #1); Daha Yaxşı Gələcək (Daha Yaxşı Gələcək, #2)
* For a Better Future
*
Niger ştatı

**Niger ştatı** () — Nigeriyanın Mərkəzi geosiyasi zonasında ştat.

## Adı

Ştatın adı onun ərazisində axan Niger çayından gəlir.

## İstinadlar
Tarixdə imamət məktəbi (Məhərrəmi)

**Tarixdə imamət məktəbi** — Qulamhəsən Məhərrəminin kitabı.

## Məzmun

Bu kitabı təqdim etməkdə məqsədimiz sizi tarixdə imamət məktəbinə dair mövcud olan mühüm mənbələrlə tanış etmək, bu mənbələrə istinad edərək Əhli-beyt məktəbini müxtəlif cəhətlərdən işıqlandırmaqdır. Kitabı oxuduqdan sonra zehninizdə bu mövzu ilə bağlı bir çox suallara cavab tapacaqsınız. “Tarixdə imamət məktəbi” – bu məktəbin təşəkkül tapmasına səbəb olan ictimai-siyasi hadisələrdən başlayaraq müxtəlif xəlifələrin dövründə keçdiyi tarixi prosesləri əhatə edir. Kitab Əhli-beyt tərəfdarı olan səhabələr, tarixin bəzi dönəmlərində bu məktəbin ardıcıllarının rəhbərliyi ilə baş vermiş böyük qiyamlar, müxtəlif təzyiqlər nəticəsində köç etdikləri coğrafi ərazilər, məskunlaşdıqları böyük şəhərlər, yaratdıqları ədəbiyyat və nəhayət, daxildəki parçalanmalarla bağlı ətraflı məlumat təqdim edir.

## Nəşr

Kitab 2018-ci ildə fars dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 288 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Tarixdə İmamət Məktəbi
İmam Hüseyn bəlağəti (Etimad)

**İmam Hüseyn bəlağəti** və ya əsil adı ilə **Bəlağətul-Huseyn** () — Ayətullah Seyid Mustafa Musəvi Ali Etimadın İmam Hüseynin (ə) xütbələri, məktubları və hikmətli sözlərindən ibarət kitabı.

Əsərdə döyüşlərdəki igidliyi və rəşadəti ilə seçilən İmam Hüseynin eyni zamanda gözəl bəlağət və fəsahətə malik olduğu bir daha təsbit edilir.

## Məzmun

Məzmun və tərtib etibarilə “Nəhcül-Bəlağə”yə bənzəyən “İmam Hüseyn Bəlağəti” kitabı döyüşlərdəki igidliyi və rəşadəti ilə seçilən İmam Hüseynin (ə) eyni zamanda gözəl bəlağət və fəsahətə malik olduğunu göstərən dəyərli əsərdir. Kitabın orijinallığı da o həzrəti (ə) biz oxuculara məhz bu yöndən tanımağa imkan verməsində özünü büruzə verir. Kitabın tərcümə olunmasında məqsəd mömin bacı və qardaşlarımızı İmam Hüseynin (ə) şəxsiyyəti ilə daha yaxından tanış etməkdir.

## Nəşr

Kitab 2018-ci ildə Müşfiq Mehdibəyli tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 160 səhifədə 57x86 ölçüsündə çap edilib.

Əsər 2018-ci ildə həm də Aslan Həbibov tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, "Bəlağətül-Hüseyn" adı ilə Bakıda Nurlar nəşriyyatında çap edilib. Bu tərcümə 2019-cu ildə KainatFilm Studiyasında Elşən Rüstəmov və Rauf Ağakişiyev tərəfindən səsləndirilmiş, Hüseyn Həsənov və Camal İbadovun səs rejissorluğu ilə, Süleyman Fərzəliyev, Xeyrulla Zeynalov və Ziya Məlikov tərəfindən kitabın səsli (audio) variantı hazırlanıb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Nəhcül-Bəlağə

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Bəlağətül Hüseyn
* Kitabın səsli variantı
* 
* "Bəlağətül Hüseyn" kitabı | Tanıtım video
* İmam Hüseyn Bəlağəti
Çağırış (Hilli)

**Çağırış** (Uddətud-Dai) — Şeyx Əhməd ibn Fəhd Hillinin XIII əsrdə yazdığı dua barədə kitab.

## Məzmun

Gördüyünüz bu kitab böyük İslam alimi Şeyx Fəhd Hillinin XIII əsrdə qələmə aldığı və bu günümüzə qədər də öz aktuallığını qoruyub saxlayan "Uddətud-Dai" adlı kitabının tərcümə və şərhidir. Bu kitab oxuculara "Çağırış" adı altında təqdim olunur. Qeyd etmək lazımdır ki, "Uddətud-Dai" dua haqqında yazılmış bütün kitablar üçün əsas qaynaq rolunu oynamışdır. Həm irfani, həm də psixoloji səpkidə qələmə alınmış kitabın əsas qayəsi insana Allahla münacat etməyinin yollarını göstərməklə kifayətlənməyib, onun mənəviyyatının paklaşdırılması, daha dəqiq desək, insan nəfsinin rəzil və xoşagəlməz sifətlərdən təmizlənməsindən ibarətdir.

## Nəşr

Kitab 2016-cı ildə Müşfiq Mehdibəyli tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə və şərh edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 440 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

Kitab tərcümədən əlavə, Müşfiq Mehdibəylinin yüz səhifədən ibarət əlavə və şərhlərindən ibarətdir ki, bu da kitabda öz əksini tapan bəzi ayə və hədislərin geniş oxucu kütləsi tərəfindən daha rahat və asan başa düşülməsi zərurətindən meydana gəlmişdir. Bundan savayı, istifadə olunan Quran ayələri və onların təfsirləri Məcməul-Bəyan, Ətyəbul-Bəyan, Əl-Mizan, Təfsiri-Safi, Təfsiri-Nümunə, Nurul-Quran və s. kitablarına istinadən müqayisəli şəkildə işlənmişdir. Qeyd edək ki, sözügedən şərh və əlavələr kitabda QEYD və üç ulduz (***) işarəsi ilə göstərilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

*Bəla və səbir (Şəhid Sani)
*Daha yaxşı gələcək (Bəhrani)

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Çağırış
* 
* Çağırış
Tezxaraba

* Tezxaraba (Qırxbulaq) — İrəvan xanlığı, Qırxbulaq mahalı, İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, kənd. 
* Tezxaraba (Axta) — 

## Həmçinin bax
* Tezxarab
Tezxarab

* Tezxarab (Salmas) — 
* Tezxarab (Urmiya) — 
* Tezxarab (Sayınqala) — 
* Tezxarab (Türkman) —

## Həmçinin bax
* Tezxaraba
Stariçkov adası

**Stariçkov adası** — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində yerləşən ada. Kamçatka yarımadasının cənub-şərqində, Sarannaya buxtasının şərqində, Berinq dənizinə daxil olan Avaçi körfəzinin cənubunda, Bolşaya Sarannaya çayının mənsəbindən şimal-şərqdə, Petropavlovsk-Kamçatski şəhərindən cənubda, Avaçi buxtasının girəcəyində yerləşir. Ada öz adını Synthliboramphus antiquusun rusca adından almışdır. Adada yuvalayan bu canlılar kamçatka diyarının qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Maksimal hündürlüyü 147 metrdir. adadan şimalda Karaulnı daşı və Paleç qayası yerləşir.

1826–1829-cu illərdə Henrix fon Kittlis Fyodr Litkenin dünya ətrafı səyahətində, "Senyavin" şlyupunda iştirak etmişdir. O, adanı ziyarət etmiş və onun təsvirlərini çəkmişdir.

## İstinadlar
Pilamif adası

**Pilamif adası** — Oxot dənizinə daxil olan Amur limanı ərazisində yerləşən nisbətən iri ada. Çastıe adalarının tərkibinə daxil olan ən böyük adadır. Materikdən onu 9,5 km eni olan boğaz ayırır. Saxalinlə arasında isə 19,5 km məsafə vardır. İnzibati cəhətdən Rusiya Federasiyası Xabarovsk diyarı, Nikolayski rayonu ərazisinə daxildir.
1860-cı il Pekin müqaviləsinə əsasən ada Rusiyanın mülkiyyətinə çevrilir. Dairəvi formaya malik olan ada 4 km uzunluğa və 1,6 km malksimal enə malikdir. 38 il ərzinsə adada Pilamif mayakı fəaliyyət göstərmişdir. Mayak 1943-cü ildə ABŞ-Kanada və SSRİ-nin şərq hissəsində yerləşən limanlara hərbi yüklərin daşınması məqsədinə xidmət edirdi. 1981-ci ildə mayak sökülmüşdür. Nisbətən geniş əraziyə sahib olması səbəbindən buranın zəngin flora və faunası vardır. Yayda adanı ot basır və burada müxtəlif növ göbələklər bitir. Hazırda adada yaşayış yoxdur. Əvvəllər isə burada mayak işçiləri qalırdı.

## İstinadlar
Boqoslov adası (Rusiya)

**Boqoslov adası** — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində yerləşən ada. Berinq dənizinə daxil olan Natali, Pyotr və Pavel buxtalarının girəcəyində, Otvesnı burnundan şərqdə yerləşir. Boqoslov adası yerli əhəmiyyətli zooloji təbiət abidəsidir. onun ərazisində morjlara aid yataq və quş koloniyalarının yuvalama əraziləri vardır. Status 28 dekabr 1983-cü ildə Kamçatka vilayəti Xalq deputatları sovetinin qərarı ilə verilmişdir.

Dağlıq ada qayalıqlardan ibarətdir. Sahilləri su üstü və su altı daşlarla doludur. Qərb sahilləri nisbətən hündürdür. Şimal-qərb sahillərində isə gilli çimərlik vardır. Ərazisi ot-kol bitkiləri ilə örtülüdür.

Adada dəniz quşlarına aid koloniyalar vardır: Berinq qarabatdağı, Sakitokean qağayısı, Rissa tridactyla, Sakitokean təmizçisi, Uria aalge, Uria lomvia, Fratercula cirrhata, Sakit okean kütdimdiyi, adi qaqa. Onların ümumi sayı — 72–75 min çütdür. Sahillərində dəniz məməliləri yayılmışdır — morj, ləkəli suiti, halqaşəkilli suiti, adi zolaqlı suiti, adi saqqallı suiti и Şimal dəniz şiri. Adada dəniz məməlilərinə aid yataq vardır. Yayda burada qonur ayılara rastlamaq mükündür. Onlar adaya əsasən qida əldə etmək məqsədi ilə gəlirlər.

## İstinadlar
Otto Dils

**Otto Dils** (; 23 yanvar 1876, Hamburq — 7 mart 1954, Kil) — alman kimyaçısı, Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1950).

## Həyatı

Otto Dils 1876-cı ilin yanvarın 23-də Almaniyanın Hamburq şəhərində anadan olmuşdur. 1899-cu ildə Berlin universitetini bitirmiş və 1916-cı ilə qədər həmin universitetdə işləmişdir. 1916-cı ildən Kil universitetinin professoru olmuşdir.

Əsas elmi istiqaməti struktur üzvi kimyası olmuşdur. 1906-cı ildə C3O2  sintez etmişdir. Xolesterin və xol turşusunun quruluşunu müəyyən etmək üçün tədqiqat işləri aparmışdır ki, bu da “Dils turşusu”, “Dils karbohidrogeni”, “selen ilə Dilsə görə dehidrogenləşmə” adlarında öz əksini tapmışdır. 1911-ci ildə Alder ilə birlikdə azodikarbon efirini öyrənmişdir. Bu işlər Birinci Dünya Müharibəsinin başlanması ilə dayandırılmış və yalnız 1920-ci ildə yenidən bərpa olunmuşdur. Bu işlər Dils və Alder tərəfindən müasir üzvi kimyanın ən əhəmiyyətli reaksiyalardan biri olan reaksiyanın 1928-ci ildə kəşfi üçün başlanğıc mənbə kimi rol oynadı. Dils və Alderin kəşf etdiyi bu reaksiya aktivləşmiş ikiqat əlaqəli molekulun (dienofil) gərilmiş dienlərə 1,4- birləşərək tsiklik struktur əmələ gətirməsi reaksiyasıdır (dien sintezi).

1930-cu ildə Dils selen ilə temperatur şəraitində təsir etməklə tsikloheksanın və ya polisiklik birləşmələrin molekulunda olan tsikloheksan həlqəsini katalitik dehidrogenləşmə reaksiyasını kəşf etdi. Bu reaksiya aromatik birləşmələrin alınmasına gətirib çıxarır.

Dils 1950-ci ildə “dien sintezini kəşf və tədqiq etdiyinə görə” kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür (Kurt Alder ilə birlikdə).

Üzvi kimya üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edən həmin reaksiya Dils-Alder reaksiyası adlanır.

Otto Dils 1954-cü ilin martın 7-də vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı

## Xarici keçidlər
Lazer epilyasiyası

**Lazer epilasiyası**, vücuddakı arzuolunmaz tüklərin köklərinin lazer işıqları vasitəsilə uix edilməsi prosesidir. Təxmini olaraq 20 il ərzində bu sahədə tədqiqatlar aparılmış, 1990-cı illərın axırlarına doğru isə ticarət məqsədilə geniş bir şəkildə istifadəsinə başlanılmışdır. Lazer epilyasiyası ilə əlaqədar olan ilk məqalələrdən biri 1998-ci ildə Massachusetts General Hospital tərəfindən nəşr edilmişdir. Lazer epilyasiyasının mümkün təsirləri dermatologiya dərnəkləri tərəfindən qəbul edilmiş və bu məqsədlə istehsal edilmiş olan aparatlar klinikalarda, hətta bəzən evlərdə belə istifadə edilmişdir. Lazer epilyasiya və üsulları ilə əlaqədar bir çox məqalə dermatologiya ədəbiyyatına daxil olmuşdur.

## İstinadlar
Hikmətin əvvəli (Təbatəbai)

**Hikmətin əvvəli** () — Əllamə Təbatəbainin “mütəaliyə” fəlsəfəsində yazdığı kitab.

## Məzmun

“Bidayətul Hikmə” böyük filosof Əllamə Təbatəbainin “mütəaliyə” fəlsəfəsində yazdığı ən mühüm kitablardandır. Bu kitab islam fəlsəfəsi tarixində tədris olunan fundamental əsərlərdən hesab olunur. “Bidayətul Hikmə”nin ortaya qoyduğu məsələlər, ağlın bəzi mətləbləri birbaşa, dəlilsiz dərk edə bilməsi, mütləq mövcud anlayışı, vücudun əsaləti, kəsrətdə vəhdət prinsipi, mahiyyətin qeyri-həqiqiliyi, zaman, səbəbiyyət qanununun mahiyyəti, Vacibin isbatı və xüsusiyyətləri kimi mühüm mövzulardan ibarətdir. “Bidayətul Hikmə” kitabında fəlsəfə öyrənmək istəyənlərin ilkin mərhələdə ehtiyac duyduqları bütün mətləblər vardır. Tanınmış bir çox filosoflar belə bu kitabdan dərs almış və onların elmi cəhətdən yetişməklərində bu kitabın böyük faydası olmuşdur. “Hikmətin Əvvəli” kitabı da məhz “Bidayətul Hikmə” əsərinin əsasında işlənilmiş, qəliz və dərin mətləbləri oxucuya sadə dil ilə çatdırmağa çalışmış bir kitabdır. 

## Nəşr

Kitab 2016-cı ildə Rövşən Abdullaoğlu tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə, şərh və əlavələr edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında "Şərq fəlsəfəsi kitabları" silsiləsindən 264 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Mərifət
* Bəla və səbir

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Hikmətin Əvvəli
* Hikmətin Əvvəli
* ÇOX TEZLİKLƏ...
Premier Quba MFK

**"Premier" Quba Peşəkar Futbol Klubu** - Azərbaycanda peşəkar futbol və futzal klubudur. Quba rayonunu təmsil edir. Komanda Futzal üzrə Ölkə Çempionatının Yüksük Liqasının 2019\2020 mövsümündə ilk 13 liqa turunu Bakıda keçirmişdir. 25 dekabr 2019-cu il tarixində Azərbaycan Futzal tarixində ilk dəfə regionda keçirilən oyunda komanda Naxçıvanın "Araz" klubu ilə qarşılaşdı. Bu, həm də Azərbaycan Futzal Çempionatları tarixində ən çox izləyicinin olduğu oyun kimi tarixə düşdü (795 nəfər).
## Heyəti

## Nəticələri
1 yanvar 2021 tarixinə olan məlumat:

## Uğurları
: **Topaz Futzal Festivalı - Şimal Liqası** **(1)** - **2019**
## Xarici keçidlər
*Premier MFK  rəsmi İnstaqram səhifəsi

## İstinadlar
Hans fon Eyler-Helpin

**Hans Karl Avqust Simon fon Eyler-Helpin ** (; 15 fevral 1873, Auqsburq, Almaniya imperiyası — 6 noyabr 1964, Stokholm, İsveç) — İsveç biokimyaçısı, kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1929). Leonard Eylerin nəslindəndir, Ulf fon Eylerin atasıdır.

## Həyatı
Eyler-Helpin 1873-cü ilin fevralın 15-də Almaniyada Auqsburqda anadan olmuşdur. Riyaziyyatçı L.Eylerin nəslindəndir. 1895-ci ildə Berlin Universitetini bitirmişdir. 1896-1897-ci illərdə Qettingen Universitetində V.F.Q. Nernstin və Berlin universitetində Y.X. Vant-Hoffun rəhbərliyi altında, 1897-ci ildən  Stokholm universitetində  işləyir. 1906-cı ildən Stokholm Universitetinin professoru olur. 1929-1937-ci illərdə bu universitetin Biokimya İnstitutunun direktoru, 1938-1948-ci illərdə Üzvi Kimya İnstitutunun direktoru və eyni zamanda 1940-cı ildən Vitamin İnstitutunun direktoru olmuşdur.

Əsas işləri biokimyəvi proseslərin mexanizmlərinin öyrənilməsinə həsr olunub. Şəkərlərin spirtə qıcqırmasının kinetikasını tədqiq etmiş və mexanizmini aydınlaşdırmışdır.

1905-1940-cı illərdə fermentləri tədqiq etmişdir. İlk dəfə olaraq canlı orqanizmlərdə kimyəvi reaksiyaların sürətinin fermentlərin təsiri ilə artmasını müəyyən etmiş və bu hadisəni biokataliz adlandırmağı təklif etmişdir. R.M. Vilştetter ilə  birlikdə 1922-ci ildə söyləmişdir ki, fermentlərin hissəcikləri kimyəvi aktiv qruplardan və kolloid daşıyıcıdan ibarətdir.

1928-ci ildə müəyyən etmişdir ki, karotin fizioloji aktivliyinə  görə A vitamininə yaxındır. 1933-cü ildə müəyyən etmişdir ki, maya fermentləri ilə bütün nukleotidlərin dehidratasiyası kozimaza ilə katalizləşdirilir; belə nəticəyə glmişdir ki, fermentlərin strukturunda koferment və apofermenti ayırmaq lazımdır. Şişlərin biokimyasını öyrənmək sahəsində böyük xidmətlər göstərmişdir. Bir sıra elmlər akademiyalarının və kimya cəmiyyətlərinin üzvü olmuşdur.

1929-cu ildə Qardner ilə birlikdə kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı

## Xarici keçidlər
Aleksandr Kuznetsov

**Aleksandr Kuznetsov** () — Rusiya aktyoru.

## Həyatı
Aleksandr Kuznetsov 2 dekabr 1959-cu ildə RSFSR-in Perm oblastının Petrovka kəndində anadan olub.

## Fəaliyyəti
Aleksandr Kuznetsov 70-dən çox filmdə rol alıb. Tamaşaçıların yaddaşında daha çox "Ciddi rejimli komediya", "Planetlər paradı" ilə yadda qalıb. O, son dəfə "Falçı" teleserialında rol almışdır.

## Filmoqrafiya

# "Ciddi rejimli komediya"
# "Planetlər paradı" (:ru:Парад планет (фильм))
# "Falçı" teleserial

## İstinadlar
Krasnodar FK

**Krasnodar FK ** — Rusiya Premyer Liqasında oynayan və Krasnodar şəhərini təmsil edən Rus futbol klubudur. Klub 2008-ci ildə təsis edilmişdir. 2009-cu ildə, Rusiya ikinci liqanın cənub zonasını üçüncü sırada bitirməsinə baxmayaraq, Rusiya futbol liqası sisteminin ikinci ən yüksək divizionu olan Rusiya Birinci Divizionuna yüksəldi və 2010 mövsümünün sonunda, birinci divizionda 5-ci yeri tutmasına baxmayaraq, 2011-ci il mövsümü üçün Rusiya Premyer Liqasına yüksəldilər.

2013-cü ilin may ayında 35,074 yerlik Krasnodar Stadionunun inşasına başlandı və 9 oktyabr 2016-cı ildə təntənəli şəkildə açılan Stadionun tamamlanmasına qədər, Krasnodar FK ev oyunlarını Kuban stadionunda oynamağa məcbur oldu.

## İstinadlar
Həyatın imzası (kitab)

**Həyatın imzası** (*Eramızdan min illərlə əvvəl yaranmış ən qədim irfani nəzəriyyə*) — Rövşən Abdullaoğlunun 2012-ci ildə nəşr edilmiş "Qədim irfani nəzəriyyələr" silsiləsindən olan kitabı.

## Məzmun

“Həyatın imzası” kitabı eramızdan əvvəl qədim yazılarda və ən qədim düşüncə məktəblərində mövcud olan “Həyatın ümumiliyi” adlı irfani bir nəzəriyyədən bəhs edir. Bu nəzəriyyə yaradılışla bağlı ən gizli sirləri kəşf etmək istəyir. “Həyatın ümumiliyi” çox maraqlı və əsrarəngiz məsələlərlə bağlıdır. Belə ki, bu nəzəriyyə insanın ətrafındakılara, təbiət aləminə və kainata olan baxışını tamamilə dəyişir. Adından da göründüyü kimi irfani olduğuna görə bu nəzəriyyə ilə daha çox ariflərin sözlərində və irfani təlimlər barədə yazılmış kitablarda rastlaşırıq.

## Nəşr

Kitab 2012-ci ildə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 168 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## Həmçinin bax
* Ölülərin hakimiyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Həyatın İmzası
* Həyatın imzası
*
P-N keçidi

**PN keçidi** — Elektronika sənayesində istifadə edilən diod, tranzistor və inteqral (İC) dövrə elementlərinin istehsalında istifadə edilir.

Silisium və ya Germanium kristalına kifayət qədər aşqar olunaraq, p-tipli və n-tipli maddələr yaradılmışdı. Bu maddələr tək halda elektrik funksiyaları yerinə yetirməzlər. P və N tipli element bir arada istifadə edilsə, bu keçidə P-N keçidi deyilər. Böyük və kiçik daşıyıcılarının ikisi də göstərilmişdir. Şəkildə P-N keçidi sahəsində müsbət və mənfi ionlarla yaradılan gərginlik səddi görülür. Yaranan bu gərginlik səddi; 25℃-də silisium üçün maneə 0.7 volt, germanium üçün 0.3 volt civarındadır. Bu gərginliyə "diodun əks gərginliyi" deyilir.

Diodun əks gərginliyi temperaturdan təsirlənir. Məsələn, temperatur miqdar-ındakı hər 1℃ artım, diodun əks gərginliyinin təxminən 2.3mv azalmasına səbəb olur. Diodun əks gərginliyi çox əhəmiyyətlidir. Çünki P-N keçidinə kənardan tətbiq olunan gərginliyin yaradacağı cərəyan miqdarının stabil olmasını təmin edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər