open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İlhüseyn Hüseynov

**Hüseynov İlhüseyn Pirhüseyn oğlu** — Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri (1991 sentyabr-1992 may).

## Həyatı
İlhüseyn Hüseynov 1925-ci ildə Bakı şəhəri Balaxanı kəndində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (hazırkı BDU) tarix fakültəsini bitirmişdir.

Təhlükəsizlik orqanlarında 1942-ci ilin sentyabr ayından xidmətə başlamışdır. İ. Hüseynov SSRİ DTK-nın Bakı diyarlararası məktəbini bitirmiş, 1952-ci ilin avqust ayından əməliyyat işində rəhbər vəzifədə çalışmışdır.

Xidməti dövründə bir sıra dövlət mükafatları – "Qırmızı Bayraq" ordeni, "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı və digər 14 medala, eləcə də "Kəşfiyyat xidmətlərinə görə" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.

1991-ci ilin sentyabrından 1992-ci ilin may ayına qədər Azərbaycan SSR DTK-nın sədri vəzifəsində işləmişdir. İ. Hüseynov təhlükəsizlik orqanlarından general-mayor hərbi rütbəsində silahlı qüvvələrin ehtiyatına buraxılmışdır.

25 sentyabr 2006-cı ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.mns.gov.az/az/pages/57-55.html
Nə geri çəkil, nə də təslim ol 2

**Nə təslim ol, nə də geri çəkil 2: Şiddətlənmiş ildırım** () — 1987-ci ildə döyüş janrında çəkilən filmdir. Əslində, filmin orijinal adı "Şiddətlənmiş ildırım" () kimi səslənir və Nə geri çəkil, nə də təslim ol filminin davamı deyildir.

## Məzmun
Skott Tailanda yola düşür ki, nişanlısı Sulin və sparrinq-dostu Mak Cervis ilə görüşsün. Lakin onun görüşməsi qorxulu hadisə ilə üzləşir. Skottun nişanlısını qaçırırlar. Skott və Mak qonşu Kambocaya getmək üçün vertolyot təyin edirlər ki, burada Sulini tapa bilsinlər. Vertolyotun pilotu isə Skottun əvvəllər istədiyi qız Terri olur. Terri öyrənir ki, Sulin sovet-vyetnam hərbi düşərgəsində əsir saxlanılır. Bu hərbi düşərgənin rəhbəri isə başqalarına əzab verərəkbundan həzz alan sadist Yuri adında sovet polkovnikdir. Gənc kikboksçular hərbi düşərgəyə getməyə məcbur olurlar...

## Rollarda

## Xarici keçidlər
* 
*Film haqqında (Fransızca) 
*Interview with Loren Avedon at cityonfire.com
Karen Şeperd

**Karen Şeperd** (; ) — ABŞ döyüş ustası, film və televiziya aktrisasıdır. Karate üzrə 1978–1980-ci illərdə qadınlar arasında 1-ci yeri tutmuşdur. 1997-ci ildə "Qara kəmər" jurnalında qadın mükafatçılar arasında 1-ci yerə layiq görülmüşdür. Həmçinin, Karen Kunq-fu, Ciu-citsu, Kenpo, Cüdo və digər döyüş sənətləri ilə məşğul olub.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Karen Şeperdin rəsmi saytı 
*
Ceyms Lyu

**Ceyms Ceyn Fae Lyu** () - ABŞ döyüş ustası və aktyoru. Ceyms kunq-fu sənətinin ustasıdır və şəxsi karatedə katalarını yaratmışdır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Konstantin Brankuzi

**Konstantin Brankuzi** (, ; ) — Rumın mənşəli Fransa heykəltaraşı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Коллекция ссылок, посвящённых Бранкузи
Coakkino Rossini

**Coakkino Rossini** ( ) — İtaliya bəstəkarı.

## Həyatı
 
Coakkino Rossini (Gioachino Rossini) 1792-ci ildə İtaliyanın şərq sahilində Pesaro adlı kiçik bir qəsəbədə anadan olub. Anası opera müğənnisi, atası isə korno ifaçısı idi. Uşaqkən mahnı oxumağa, violonçel və korno çalmağa başladı. 15 yaşına çatanda bir musiqi məktəbinə yazıldı və bəstəkarlığı öyrəndi.

Coakkino Rossini uğuru komik operalarıyla qazanmışdı. Ən əhəmiyyətli əsərləri olaraq Guillaume Tell, Tancredi, və Semiramide qəbul edilir. "Otello" C. Verdinin əsas əsəri olmasına baxmayaraq, Rossinnin "Otello"su da dinləməyə dəyərdir. Gəncliyində bəstələdiyi simli alətlər sonatları onun Haydn və Mosart kimi klassik dövr bəstəkarlarının əsərlərini dərindən araşdırdığını göstərir.

Onun ilk operası "Evlilik müqaviləsi" (La Cambiale di Matrimonio) 18 yaşında Venesiyada səhnəyə qoyuldu, dördüncü əsəri ciddi opera Tancredi və beşinci əsəri komik opera "Əlcəzairdə İtalyan Qız (L"Italiana in Alger) operalarını ilə şöhrət qazandı. Əsas əsəri "Sevilya bərbəri" (Il Barbiere di Siviglia) operasını isə 24 yaşında ikən Romada səhnərə qoydu. Sindrella nağılından ilhamlanan Külkedisi (La Cenerentola) operasını da eyni il (1816-cı ildə) yazdı. 18–37 yaşları arasıda 39 opera bəstələdi. Son operası uvertüra, fırtına səhnəsi və balet musiqisi ilə səslənilən "Guillaume Tell" idi. 37 yaşinda opera bəstəkarlığını buraxdı. Yaşadığı dövrdə çox məşhur bir bəstəkar idi. Əsərlərinin bir qismi bu gün də tez-tez səhnəyə qoyulur.

Napolidəki Saniyə Carlo Teatrı, Parisdəki İtalyan Operası kimi bir neçə yerin musiqi direktorluğunu icra etdi. 1830 Fransız İnqilabından əvvəl Kral X. Charlesin bəstəkarı olaraq çalışdı.

Rossini iki dəfə evləndi. 1822-ci ildə evləndiyi yoldaşı Isabella Colbran, əsərlərinin bir çoxunda baş rol oynayan bir opera sənətçisi idi. İlk yoldaşının ölümü üzərinə 1846-cı ildə opera müğənnisi Olympe Pelissier ilə evləndi. Rossini 1824–1836-cı illəri arasında yaşadığı Fransaya 1855-ci ildə geri döndü və yerləşdi, evi sənətçilərin görüşmə nöqtəsi halına gəldi, bu dövrdə "Yaşlılıq günahları" deyə adlandırdığı bəstələr yazıb öz salonunda səsləndirdi.

Coakkino Rossini 13 noyabr 1868-ci ildə vəfat etdi.

## Əsərləri
* Demetrio e Polibio (1806)
* İpək Nərdivan (La Scala di SETƏ) (1812)
* qumarbaz Oğul (II signor Bruschino) (1813)
* İtalyan qadın Əlcəzairdə (L"ltaliana in Alger) (1813);
* Türk İtaliyada (II Turco in Italia) (1814); Elisabetta, Regina d"lnghilterra (1815);
* Sevilya bərbəri (II barbiere di Siviglia) (1816);
* Otello (1816);
* Sinderalla (La Cenerentola) (1817);
* Oğru sağsağan (La gazza ladra) (1817);
* Musa Misirdə (Mose in Egitto) (1818);
* II. Mehmet (Maometto II) (1820);
* Zelmira (1822); Semiramide (1823);
* Qraf Ori Le Comte Ory (1828);
* Korent Kuşatması (Le Siege də Corinthe) (1826);
* Guillaume Teli (1829).

## Azərbaycanda xatirəsi
2018-ci ilin may ayında Bakıda Rossininin ölümünün 150 illiyinə həsr olunmuş İtaliya Opera Günləri təşkil olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Краткие содержания (синопсисы) опер Россини на сайте "100 опер"
Teleqoniya (nəzəriyyə)

**Teleqoniya** ( — "uzaq" və  — "doğuş" sözlərindən, yəni "uzaqda doğulmuş") — XIX əsrdə mövcud olan və hal-hazırda rədd edilmiş köhnə bioloji konsepsiya. Bu nəzəriyyəyə görə, əvvəlki, xüsusilə də ilk seksual partnyorla əlaqə qadının sonrakı seksual partnyorları ilə əlaqəsindən olan övladlarının irsi xüsusiyyətlərinə təsir edir. Müasir elmə görə, bu cür yanaşma — eksperimental tədqiqatlara əsaslanmayan mövhumat və yanılma olmaqla, məlum irsiyyət mexanizmlərinə uyğun deyil.

Halbuki, 2013-də Cənubi Uells Universitetindən tədqiqatçı bir qrup milçək növləri üzərində telegenik fenomeni sübut etmişlər.

## Tarixi təsəvvürlər
Teleqoniya haqda ilk fikirlər Aristotelin əsərlərində rast gəlinir və ona əsaslanır ki, fərdin xüsusiyyətləri təkcə onun valideynlərindən keçmir, həm də fərdin anasının əvvəllər başqa kişidən uşağının olması da rol oynayır.

XIX əsrdə və XX əsrin əvvəllərində teleqoniyaya inam ev heyvanları ilə işləyən seleksiyaçılar arasında yayılmışdı. Geniş populyarlıq qazanan hadisələrdən biri isə lord Mortonun atı ilə baş verən və Çarlz Darvinin cərrah ser Everard Homa istinadən qeydə aldığı aşağıdakı hadisədir:

1815-ci ildə atların dözümlülüyünü artırmaq məqsədilə zavod sahibi lord Morton 7/8 ərəb və 1/8 ingilis qanı olan madyanını kvaqqa (nəsli kəsilmiş zebr növü) ilə cütləşdirir. Amma döl alınmır. 1817, 1818 və 1823-cü illərdə həmin madyan öz cinsindən olan ayğırla cütləşdirilir və nəticədə doğulan dayçalar bəzi xüsusiyyətlərinə görə, sanki 1/16 kvaqqa qanı daşıyırmış kimi görünürdülər.

Ç.Darvin bu hadisəni atların ortaq əcdadının arxaik xüsusiyyətlərinin qalığı hesab edirdi.

## Təcrübi yoxlamalar
Mortonun nəticələrini təcrübədə yoxlamaq üçün Ceyms Kassar Yuart (1889) və İlya İvanov tərəfindən aparılmış təcrübələrdə atların zebrlərlə cütləşməsi heç bir qeyri-adi nəticə verməmişdi. Müəyyən edilmişdi ki, əvvəllər heç vaxt zebr və kvaqqalarla cütləşməyən madyanların dayçalarında da zolaqlara rast gəlmək mümkündür.
XIX əsrin sonlarında itlər (Lanqa) və göyərçinlər (Bell) üzərində uzun illər aparılmış müşahidələr də teleqoniyanın mövcudluğunu sübuta yetirə bilməmişdi.

## İctimaiyyətdə
Teleqoniyanı mövhumat hesab edən elm dairələrinin onu inkar etməsinə baxmayaraq, bu nəzəriyyə at və it yetişdirənlər, həmçinin radikal millətçilər arasında çox populyardır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Liu YS. (2011) "Telegony, the sire effect and non-mendelian inheritance mediated by spermatozoa: a historical overview and modern mechanistic speculations." ,*Reprod Domest Anim*., April, 46(2):338-43
*"Woman's first partner may become genetic father of all her kids, telegony says", Pravda.ru
Brigitta Nilsen

**Brigitta Nilsen** () — ABŞ aktrisası, müğənnisi və modeli. Arnold Şvartseneggerin birinci, Silvestr Stallonenin isə keçmiş ikinci həyat yoldaşıdır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Diskoqrafiya
* 1987 — Body Next To Body
* 1987 — Every Body Tells A Story
* 1992 — I Am The One… Nobody Else
* 2000 — No More Turning Back
* 2001 — Everybody’s Turning Back
* 2002 — Gitta vs. RuPaul 
* 2008 — Brigitte Nielsen

## Maraqlı faktlar
*Briqitta Nilsenin boyu 184 sm-dir. Buna görə ona "Amazonka" ləqəbi verilmişdir.
*Briqitta Nilsen Alman dili və İtalyan dilində danışa bilir.
*Briqitta Nilsen baş rolda oynayan ən hündür aktrisa olduğu üçün Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb.

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər
*
Ceff Uinkott

**Ceffri Hovard Piero Uinkott** () — ABŞ və Kanada döyüş ustası və aktyoru. Taekvondo üzrə qara kəmərə layiq görülmüşdür. Bundan əlavə Ceff Şotokan karate və kunq-fu ilə sənətləri məşğul olmuşdur.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
*
XII Məhəmməd əbu Abdullah

**XII Məhəmməd əbu Abdullah** (; ) — Qranada əmirliyinin XXII və son əmiri. Qranada əmirliyinin 2 yanvar, 1492-ci ildə Xristianların əlinə keçməsindən sonra XII Məhəmməd əbu Abdullah hakimiyyəti bitmiş və 
Qranada əmirliyinin varlığına son qoyulmuşdur. XII Məhəmməd Qranada əmiri Əbül Həsən Əlinin oğludur. Dəqiq olmayan məlumatlara əsasən 1460-cı ildə Qranada şəhərində yerləşən Əlhambra sarayında doğulmuşdur. 1482-ci ildə XXII əmir olaraq taxta çıxmışdır. 1482-ci ildə Kastiliya krallığı ilə aparılan müharibə zamanı əsir düşmüşdür. 1484 - 1487-ci illər arasında Lukesa şəhərində üç il davam etmiş əsrilik həyatı yaşamışdır. Əsirlikdə olduğu dövrdə Qranada əmirliyini atası idarə etmişdir. 1487-ci ildə Araqon kralı II Ferdinand və Kastiliya kraliçası I İzabelin ağalığını qəbul etmiş və bunun əvəzində sərbəst bıraxılmışdır.

XII Məhəmməd əbu Abdullah əsrilikdən sonra ölkəsinə qayıtmış ikinci dəfə taxta çıxmışdır. Hakimiyyətə qayıdışından sonra zəifləməkdə olan Qranada əmirliyini gücləndirmək cəhtləri heç bir nəticə verməmişdir. Bir birinin ardınca Baeza, Malaqa və Almeyra şəhərləri xristianlar tərəfindən işğal olunmuşdur. 1491-ci ildə Qranada müsəlmanlar tərəfindən idarə olunan və müsəlmanların yaşadığı yeganə şəhər idi. II Ferdinand və I İzabel XII Məhəmmədə göndərdikləri məktubda Qranada şəhərini döyüşsüz və qansız təslim etməyi məsləhət görmüşdülər. Müharibə aparmağın mənasız olduğunu görən II Məhəmməd 2 yanvar, 1492-ci ildə təslim olmuşdur. Bununla da Qranada əmirliyinin varlığına son qoyulmuşdur. XII Məhəmməd həmin il Mərakeşin mərkəzi olan Fəs şəhərinə getmişdir. 42 il Fəsdə yaşayan XII Məhəmməd əbu Abdullah 1533-cü ildə vəfat etmişdir.
Türkdilli ölkələrin zirvə sammiti

**Türkdilli ölkələrin zirvə sammiti** () — Türkiyə, Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Türkmənistan dövlətlərinin iştirakı ilə hər il bir başqa üzüv dövlətdə keçirilən beynəlxalq sammit.

## İştirakçılar

## İstinadlar
Li Bo

**Li Bo** (李白) (701-762) Tan sülaləsi dövündə yaşamış Çin şairidir.
Təxminən 1100-ə qədər şeiri dövrümüzə kimi gəlib çatmışdır. Şerlərində Daosizmi tərənnüm etmişdir.
Vitali Krasilnikov

**Vitali Sergeyeviç Krasilnikov** (; ) — Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri (1969−)

## Həyatı
Vitali Krasilnikov 1920-ci ildə Qorkov vilayətinin indiki Varnavinsk rayonunun Varnavino kəndində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur.

Milliyətcə rusdur. Ali təhsillidir.

Qorkov adına Su Nəqliyyatı Mühəndislər İnstitutunu bitirmiş, sonra Qorkov hərbi tank məktəbinin müdavimi olmuşdur.

1952–1954-cü illərdə SSRİ DTK-nın Ali Məktəbinin rəhbər heyəti hazırlıq kurslarında oxumuşdur. Kursları bitirdikdən sonra təhlükəsizlik orqanlarında xidmətini davam etdirən V. Krasilnikov 1967-ci ildə Azərbaycan SSR DTK-nın sədr müavini, 1969-cu ildə isə sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

V. Krasilnikov 1980-ci il iyunun 18-də başqa işə keçirilməsi ilə əlaqədar vəzifəsindən azad edilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının tarixi
İvan Qorelovski

**Qorelovski İvan İvanoviç** (; ) — Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri (1988 avqust — 1989 avqust).

## Həyatı
25 yanvar 1942-ci ildə Rusiyanın Nijeqorod vilayətinin Koverninski rayonunun Şeqolnoye kəndində anadan olmuşdur. Milliyətcə rusdur. Ali təhsillidir.

Sov. İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbində təhsil almışdır. 1968-ci ildə DTK-nın F. Dzerjinski adına Ali Məktəbini bitirmişdir.

Qorelovski 1988-ci il avqust ayının 11-dən 1989-cu il avqust ayının 19-na qədər Azərbaycan SSR DTK-nın rəisi vəzifəsində çalışmışdır. Azərbaycan SSR DTK-nın Gəncə şəhər şöbəsinin ozamankı baş əməliyyat müvəkkili İlham İsmayıl öz xatirələrində İvan Qorelovskinin Azərbaycandakı fəaliyyətini qısa müddətə ezamiyyətə gəlmiş adamın işinə bənzədərək onun təyinatı haqqında aşağıdakıları qeyd etmişdir:

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının tarixi 

## İstinadlar
Dəmirçi Kave

**Dəmirçi Kave** ( - *Kaveh Ahangar*) — fars mifologiyasında mərhəmətsiz hökmdar Zöhhaka qarşı üsyan edən mifoloji qəhrəman.

Kave haqqında əfsanə Əbülqasım Firdovsinin Şahnaməsində nəql edilir. Hekayənin digər baş qəhrəmanı olan Zöhhak həm Avestada, həm də antik dövr fars mifologiyasında yarı şeytan Babil çarı kimi təqdim edilir. Firdovsinin hekayəsində isə Zöhhak tiran kimi təqdim olunur və milliyyətcə ərəbdir, dəmirçi Kave isə ona qarşı xalq üsyanına rəhbərlik edir. O, öz dəmirçi önlüyünü nizənin ucuna taxaraq üsyançıları bu bayraq altında İranın birinci əfsanəvi hökmdarlar sülaləsi olan Peşdadilərin qanuni varisi Fəridunun yanına gətirir. Fəridun Kavenin bayrağını rifah bayrağı kimi qəbul edərək onu qızıl dördguşəli ulduzla, qiymətli daşlar və qırmızı, sarı, bənövşəyi rəngdə lentlərlə bəzəyir və onu "Dirəfşi Kaviyani" adlandırır. Bayrağın üzərindəki dördguşəli ulduz isə "Axtari Kaviyan" (*Kavenin ulduzu*) adlanır.

"Dirəfşi Kaviyan" İranın ikinci əfsanəvi hökmdarlar sülaləsi olan Kəyyanilər sülaləsinin bayrağına çevrilir. Daha sonralar isə Arşakilər (e.ə.250 — 224) və Sasanilər (224 — 651) sülalələrinin dövründə İranın dövlət bayrağı kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
Svastika

**Svastika** (Sanskritcə: स्वस्तिक) ya da **qammalı xaç** — tarix əvvəli dövrlərdən qalma simvol.

## Etimologiya
Qammalı xaç adı yunanca qamma (Γ) hərfinə və xaç şəklinə (+) əsaslanaraq verilmişdir. Svastika kəlməsi sanskritçədəki su (yaxşı) və asti (olmaq) kəlimələrinin birləşməsindən meydana gəlmişdir. "Yaxşı olmaq, xoşbəxt və sağlam olmaq" mənalarına gəlir.

Svastika mistik simvollardan biri olmuş və mistik məna daşımışdır. Bəzi mütəxəssislər bu simvolu 4 əsas ünsürün göstəricisi kimi izah etməyə çalışmışlar. Yəni – hava, su, od, torpaq. Amerika və İngiltərə mütəxəssisləri isə bu qərara gəlmişlər ki, svastika simvolunun abbreviaturası latın əlifbasının "L" hərfi ilə başlayan 4 sözün birləşməsi kimi başa düşülməlidir. Yəni – "light" – işıq, günəş, "love" – sevgi, məhəbbət, "life" – həyat, "luck" – tale, uğur, xoşbəxtlik.

## Tarixi
Svastika — ən qədim, ən çox yayılmış qrafik simvollardan biridir. Svastika simvoluna arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış qədim əşyaların üzərində, qədim xalçaların üzərində də müşahidə olunur. II Dünya Müharibəsinə qədər svastika simvolundan dünyanın bir sıra ölkələrində istifadə olunurdu. Sonuncu rus imperatoru II Nikolayın avtomobilinin və 1917-ci ildə Rusiyada "Müvəqqəti hökumət"in rəhbəri Kerenskinin hakimiyyəti dövründə dövriyyəyə buraxılan 250 manatlıq pul əsginaslarının üzərində də svastika simvolu həkk olunmuşdur.

1945-ci ildən faşist Almaniyasının məğlubiyyətindən sonra bir çox ölkələrdə svastikadan bir simvol kimi istifadə qadağan olunmuşdur. SSRİ tarixçiləri svastika ilə bağlı iddia edirdilər ki, guya bu simvol kiril əlifbasının 4 "Г" hərfindən təşkil olunub 4 nəfər qəddar faşizm ideoloqunun soyadlarının baş hərfləridir. Yəni – Hitler(Гитлер), Hebbels (Геббельс), Himmler (Гиммлер), Herinq (Геринг).

Svastika qədim simvol olmaqla bərabər, sirri açılmamış bir simvoldur. Yəni- bu simvolun nə demək olduğu, nəyə işarə olduğu hələ də dəqiqliyi ilə açıqlanmamışdır. Bu simvolun hansı məna daşıması haqqında isə mütəxəssislər müxtəlif mülahizələr irəli sürürlər.

## İstinadlar
Cefri Çoser

**Cefri Çoser** ( ) — İngiltərənin və İngilis ədəbiyyatının ilk böyük şairi.

## Həyatı
Gənc yaşlarından(17) İngiltərə sarayında qulluğa başladı. Kralın oğullarından John of Gaunt onu himayəsinə aldı. 1359-cu ildə Fransaya hərbi səfərdə iştirak etdi və fransızlara əsir düşdü. Lakin kral onu pul ilə geri aldı. Müxtəlif tapşırıqlarla əlaqədar olaraq Fransa və İtaliya şəhər dövlətlərinə səfər etdi. Həyatının sonunda kral tərəfindən Çoserə yüksək miqdarda təqaüd təyin olundu. 1400-cü ildə Çoser vəfat etdi və Vestminster kilsəsində dəfn olundu.

## Yaradıcılığı
Cefri Çoser əsərlərini qəmgin deyil, pozitiv əfval-ruhiyyədə yaratmışdır. Əsas toxunduğu mövzular isə din, məhəbbət və qəhrəmanlıq hekayələridir. O bədii yaradıcılıqla yanaşı, tərcümə işi ilə məşğul olmuşdur. Əsərlərində özündən əvvəlkilərdən fərqli olaraq İngilis dilində yazmışdır. 1386-cı ildə yazdığı "Kenterberi hekayələri"ni İtaliya yazıçısı C.Bokkaççonun "Dekameron" əsərinin təsiri altında yazmışdır. XVII əsrin sonunda yaşamış ingilis tənqidçisi və şairi Con Drayden onu "ingilis dilinin banisi" adlandırmışdır.

### Əsərləri
* *The Book of the Duchess* (1369)
* *The Parliament of Fowls* (1380)
* *The House of Fame* (1380)
* *The Legend of Good Women*
* *Troylus and Cryseyde*
* *The Canterbury Tales* (1386)
* *The Book of the Lion*

### Tərcümələri
* *Romaunt of the Rose*
* *De Consolatione Philosophiae*
* *Treatise on the Astrolobe*

## İstinadlar

## Mənbə
* "İngilis ədəbiyyatı antologiyası", iki cilddə, I cild, Bakı,2007.səh.4–5.

## Xarici keçidlər
Quriya

**Quriya diyarı** (Gürcücə: გურია) — Gürcüstanın Qaradəniz sahilində inzibati ərazi vahidi. Gürcüstan Respublikasının doqquz diyarından (gürcücə: მხარე) biri. Quriyanın mərkəzi Ozurgetidir. Ozurgeti şəhərinə şəhər statusu 1840-ci ildən verilib. Şəhər 1934–1989-cu illərdə Filip Makharadze şərəfinə Makharadze adlandırılmışdır.

Son statistikasına əsasən rayon əhalinsinin sayı 113 350 nəfər idi (2014).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vəndamçay

**Vəndamçay** — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunda çay. Yerli əhali tərəfindən **Qaraçay** adlandırılır.

## Coğrafiyası
Göyçayın sağ qoludur. Uzubluğu 36 km, hövzəsinin sahəsi 195 km² təşkil edir. Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacından (2960 m hündürlükdən) başlayır. Qar, yağış və yeraltı sularla qidalanır. Daşqın və sel olur. Suvarmada istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İmereti

**İmereti diyarı** (), Qərbi Gürcüstanda tarixi bölgə və Gürcüstanın doqquz ən böyük inzibati vahidindən (mxaresindən) biridir. Tarixi Azərbaycan mənbələrində **Başaçıq** adıyla tanınırdı. Ölkənin inzibati mərkəzi Kutaisi (Qutayıs) şəhəridir.

## İnzibati-ərazi bölgüsü
İmereti ölkəsi on iki bələdiyyəyə bölünür:
* Kutaisi şəhəri
* Bağdati bələdiyyəsi
* Çiatura bələdiyyəsi
* Xaraqauli bələdiyyəsi (Sovet vaxtında Orconikidze adıyla tanınırdı)
* Xoni bələdiyyəsi
* Saçxere bələdiyyəsi
* Samtredia bələdiyyəsi
* Tercola bələdiyyəsi
* Tkibuli bələdiyyəsi
* Tsxaltubo bələdiyyəsi
* Vani bələdiyyəsi
* Zestafoni bələdiyyəsi

## Coğrafiyası
Rioni çayının hövzəsində yerləşən İmereti əsasən aqrar bölgədir. Burada çoxlu sayda ağ tut və üzüm yetişdirilir.

## Tarixi

Qədimdə İmereti laz Eqrisi (yunanca Lazika kimi tanınan) dövlətinin tərkibində olmuşdur. Eqrisi hökmdarı 524-cü ildə məsihiliyi dövlətin rəsmi dini elan etmişdir. Dini birlik dövləti getdikcə Gürcüstanla yaxınlaşdıraraq nəticədə X əsrin sonunda Eqrisinin Gürcüstan çarlığına qatılmağına səbəb olmuşdur. Teymurləngin ölkəyə basqını gürcü feodalların birliyinə ağır zədə vurmuşdur. Daxili münaqişə nəticəsində İmereti XV əsrdə Gürcüstandan ayrılaraq özünü paytaxtı Qutayısda olan müstəqil çarlıq elan etmişdir. Lakin çox keçmədən çarlıq bütün Cənubi Qafqaz kimi bölgəyə tamah salmış Osmanlılar və Səfəvilər arasında müharibəyə səbəb olmuşdur. 1555-ci il sazişinə əsasən İmereti Türkiyədən asılı elan edilmiş və ona böyük miqdarda xərac vermək məcburiyyətində qalmışdır. XVIII əsrdə İmereti çarı I Solomon II Yekaterinaya müraciət edib rus qoşunlarının köməyi ilə İmereti qalalarını türklədən azad etmişdir. Rus hakimiyyəti İmeretini Kiçik Qaynarca sülh müqaviləsinə əsasən 1774-cü ildə Türkiyəyə xərac vermək məcburiyyətindən qurtarmışdır. Nəhayət 1811-ci ildə İmereti çarlığı rəsmi olaraq Rusiya imperiyasının tərkibinə girmişdir.

## Əhalisi
2014-cü ildə Gürcüstan əhalisinin rəsmi siyahıyaalmasına görə diyarın əhalisi 533.906 nəfər təşkil edib və bu göstəriciyə görə İmereti Gürcüstanda 1-ci yerdədir. Demək olar ki, tamamilə (99,3% və ya 530.288 nəf.) etnik gürcülərdən ibarətdir. Yerdə qalan təqribən on min nəfər ruslardan (0,25%), ermənilərdən (0,13%) və dövlət qayıdış proqramı çərçivəsində təzəlikcə bura köçmüş Axısqa türklərindən ibarətdir.

İmeretililər gürcü xalqının subetnik qrupu hesab edilirlər. Onlar gürcü dilinin xüsusi İmereti ləhcəsində danışırlar. Keçmişdə məişətlərində yerli özünəməxsus elementlər müşahidə olunurdu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Malakka (ştat)

**Malakka** (Jawi: ملاك; Malayca: **Melaka**) — Malayziyada bir ştatdır. Malay yarımadasının cənubunda yerləşir. Paytaxtı Malakka şəhəridir. Şimalında Neqeri Sembilan, şərqində isə Cohor ştatları yerləşir. Malaziyanın 3 ən kiçik əyalətidir. Sahəsi 1,650&nbsp;km², əhalisinin sayı 713,000 nəfərdir.

## Xarici bağlantılar
* Official Malacca rəsmi saytı 
* Malakka portalı 
* Melaka.TV
Vəli Qədimov

**Vəli Qədimov** () — Azərbaycanın xalq artisti, prezident təqaüdçüsü, mahir klarnet ifaçısı.

## Həyatı
Əslən Balaxanıdan olan Vəli Qədimov 1940-cı il yanvarın 12-də Bakının Çəmbərəkənd deyilən ərazisilə Dağlı məhəlləsinin qovuşduğu məkanda dünyaya gəlmişdir. Təhsilini 69 nömrəli məktəbdə almışdır. Uşaq yaşlarından klarnet çalmağa başlayan Vəli 14 yaşında artıq tibb işçilərinin mədəniyyət evində Zeynəb Xanlarova ilə birlikdə özfəaliyyət kollektivində iştirak etməyə başlamışdır.

## İlk illər və yaradıcılığı
İki ildən sonra, 1956-cı ildə Vəli Qədimovun çalğıçı olmasını nəzərə alan məşhur müğənni Sürəyya Qacar onu Müslüm Maqomayev adına filarmoniyanın ansamblına dəvət edir.

1970-ci ildə o, Baba Salahovun, 1983-cü ildə xalq artisti Zeynəb Xanlarovanın ansamblında aparıcı solist yerini tutmuşdur.
Onun ifasında Azərbaycan musiqisi dünyanın bütün qitələrində səslənmiş və sürəkli alqışlarla qarşılanmışdır.

Vəli Qədimova 1987-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti, 2000-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adları verilmişdir.

## Ölümü
2008-ci ilin avqust ayında isə onun səhhəti qəflətən pisləşib və sənətkar iflic olub. Ömrünün son bir neçə ilini yataqda keçirmişdir.

Uzun sürən xəstəlikdən sonra 2009-cu il aprelin 15-də axşam saatlarında 68 yaşında dünyasını dəyişən Azərbaycanın xalq artisti, prezident təqaüdçüsü, mahir klarnet ifaçısı Vəli Qədimov 16 aprel tarixində Balaxanı qəbiristanlığında əzizlərinin yanında dəfn olunub. Vida mərasimi onun yaşadığı evdə keçirilib.
   
Vəli Qədimovun ailəsində üç oğul övladı böyüyüb-Fuad, Fərid, Famil, dörd nəvəsi var

## Video
* Saksofonda Vəli Qədimov — Gecələr — musiqi: Şəmsi Kərimov
* Klarnetdə Vəli Qədimov — Çahargah
* Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Aftandil İsrafilov — Bayatı Şiraz
* Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Aftandil İsrafilov — Nazilə rəqsi
* Klarnetdə Vəli Qədimov və qarmonda Leyla Şabanova — Xoşbəxtlik rəqsi
* Klarnetdə Vəli Qədimov — Azərbaycan musiqilərindən popurri

## İstinadlar
Anuk Eme

**Anuk Eme** (; ) — Fransa aktrisası.

## Həyatı
Anuk Eme 27 aprel 1932-ci ildə Parisdə anadan olmuşdur. Uşaqlıq illərində yəhudi aktyor ailəsində tərbiyə almışdır.

O, "Bauer-Therond" dram məktəbində aktyorluğu və rəqsi öyrənmişdir. 14 yaşından kinoda çəkilmişdir, lakin yalnız 12 ildən sonra tanınmağa başlamışdır. Bu, onun "Monparnas, 19" filmində Janna Ebütern roluna çəkiləndən sonra oldu. Bundan sonra Federiko Fellini bu ümidverici aktrisanı görür və onu "Şirin həyat", "Səkkiz yarım" kimi filmlərinə dəvət edir. 1961-ci ildə fransız kinorejissoru Jak Demi kinoda öz debütünü çəkir. "Lola" adlanan filmdə aktrisa baş rolu ifa edir.

Bütün dünya üzrə milyonlarla tamaşaçı Anuk Emeni ilk növbədə Klod Leluşun "Kişi və qadın" (1966) filmində ifa etdiyi qadın obrazı ilə tanıdı və sevdi. Bu rola görə o, "Qızıl qlobus" da daxil olmaqla bir çox mükafatlara layiq görülmüşdür.

1969–1975-ci illərdə heç bir filmə çəkilməmişdir.

1949–1978-ci illərdə 4 dəfə (Eduard Zemmermann, Nikos Papatakis, Pyerr Barux və ingilis aktyoru Albert Finni ilə) ərdə olmuşdur. Musiqiçi Saymon Finnin keçmiş ögey anasıdır.

1980-ci ildə Eme "Boşluğa tullanmaq" filmindəki roluna görə Kann kinofestivalının mükafatına layiq görülmüşdür.

"Empire" jurnalı onun adını "Kinematoqrafın tarixində 100 ən seksual ulduz" siyahısına daxil etmişdir.

18 iyun 2024-cü il tarixində vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# "Monparnas, 19" (film, 1958) / Montparnasse 19
# Şirin həyat (film, 1960) / La Dolce Vita
# Səkkiz yarım (film, 1963) / 8 ½
# Kişi və qadın (film, 1966) / Un homme et une femme

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Emin Sadıxov

**Emin Sadıxov** və ya **Əmin Sadıqzadə** (təxəllüsü: **Əmin Sadıq**; ) — şair, jurnalist, tərcüməçi. "Gənc qızıl qələmlər" ədəbi cəmiyyətinin fəal qurucularından biri, "Vətən uğrunda" qəzetinin baş redaktoru olmuşdur.

## Həyatı
Emin Sadıx oğlu Sadıxov 1905-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1936-cı ildə Azərbaycan dilində çap edilən "Kommunist" qəzetinin müxtəlif şöbələrində şöbə müdiri, 1939-cu ildə Azərbaycan Radio Komitəsində baş redaktor vəzifələrində çalışmışdır. Emin Sadıxov 1941-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının mərkəzi komitəsində Təbliğat və təşviqat şöbəsində işləmişdir. 1942-ci ildə Qızıl Ordu sıralarına daxil olaraq, 1945-ci ilin avqust ayına qədər "Vətən uğrunda" diviziya qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində (baş leytenant rütbəsində) çalışmış, Qafqaz uğrunda döyüşlərdə fəal iştirak etmişdir.

Emin Sadıxov Böyük Vətən Müharibəsində "Almaniya üzərində qələbə uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.

Emin Sadıxov müharibədən sonra 1945–1946-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyasının orqanı olan "Təbliğatçı" jurnalında məsul katib və redaktor müavini vəzifələrində çalışmışdır. O, 1948-ci ildə AK(b)P Bakı Şəhər Komitəsində sovet mədəni-maarif şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. Emin Sadıxov 1950–1951-ci illərdə "Kommunist" qəzetinin Xarici xəbərlər şöbəsinin müdiri vəzifəsini icra edilmiş, 1952-ci ildə Azərbaycan Teleqraf Agentliyində Tərcümələr şöbəsinə redaktor vəzifəsinə keçirilmişdir. 1957–1959-cu illərdə yenidən "Kommunist" qəzetinin Xarici xəbərlər şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir.

Emin Sadıxov 1975-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
Emin Sadıxov ixtisasca jurnalist olsa da, tərcüməçi kimi də fəaliyyət göstərmişdir. Siyasi və elmi ədəbiyyatın tərcüməsi ilə yanaşı, bədii-poetik tərcümələrlə də məşğul olmuşdur. O, 1930-cu ildə nəşr edilmiş "Əməlim və yolum" şeirlər kitabının müəllifidir.

Emin Sadıxov "Gənc qızıl qələmlər" ədəbi cəmiyyətinin fəal qurucularından biri, bu cəmiyyətin fəaliyyəti dövründə onun üzvü olmuşdur.

Görkəmli qazax şairi Cambulun "Batır ötəgən" poemasını Azərbaycan dilinə tərcümə etmiş, Aleksandr Puşkin və Mixail Lermontovdan poetik tərcümələrin müəllifidir.

## İstinadlar
Yer Günü

**Beynəlxalq Yer Kürəsi Günü** və ya "Ağac Günü" —  keçirilmə tarixi XX  əsrin 70-ci illərinə  təsadüf edir. Senator Heylord Nelsanın təşəbbüsü ilə keçirilən bu bayramda məqsəd insanların diqqətini ətraf mühitin çirkləndirilməsi və canlı aləmin qorunub saxlanması problemlərinə cəlb etmək idi.

Yer Kürəsi Günü ilk dəfə 1970-ci il aprelin 22-də qeyd olundu. 20 milyona yaxın amerikalı müxtəlif tədbirlərdə  iştirak edərək hökuməti ekoloji problemləri həll etməyə çağırdı. Həmin vaxtdan etibarən başlanan kütləvi ekoloji hərəkat təbii ehtiyatların qorunmasına və  sənaye istehsalı üzərində ekoloji nəzarətə istiqamətləndi. Məhz XX  əsrin 70-ci illərindən etibarən şirkətlər  ətraf aləmin mühafizəsinə nə qədər vəsait ayırmaları barədə rəsmi məlumat verməyə başladılar.

## Tarixi
ABŞ-nin Nebraska  ştatının sakini Corc Sterlinq Mortona ştatın yaşıllaşdırılmasına başlamaq üçün əhaliyə müraciət etmişdi. Onun özü və ailəsi ilk olaraq ağac  əkməyə başlamışdı. Tezliklə bu təşəbbüs geniş əks-səda doğurmuşdu. İlk "Ağac Günü"ndə ştatın əhalisi təqribən bir milyon ağac əkmişdi.

1882-ci ildə Nebraska ştatında Mortonanın şərəfinə onun doğulduğu 22 aprel günü rəsmi olaraq ştatın bayramı elan olundu. 1970-ci ildə "Ağac Günü"nün adı  dəyişdirilərək Yer Kürəsi Günü adlandırıldı.

1990-cı ildən başlayaraq Yer Kürəsi Günündə milli parkların salınması,  ətraf mühitin  əvvəlki vəziyyətinə qaytarılması mövzusu gündəmə  gətirildi. Həmin vaxtdan bu bayram beynəlxalq miqyas aldı. 141 ölkəni (o cümlədən bizim ölkəni) təmsil edən 20 milyondan çox adam bu günü bayram edir. XXI  əsrin  əvvəllərində Azərbaycanda da milli parkların  şəbəkəsi genişləndirildi.

## Azərbaycanda Ümumdünya Yer Günü
2003-cü ildə Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı ilə Bakı şəhərinin Qaradağ rayonu, Salyan və Neftçala rayonlarını əhatə edən  Şirvan Milli Parkı, Ağcabədi və Beyləqan rayonlarını əhatə edən Ağ-göl Milli Parkı yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Резолюция Генеральной Ассамблеи № A/RES/63/278
Beynəlxalq Ailə Günü

**Beynəlxalq Ailə Günü** — BMT-nin baş katibi 15 may — Beynəlxalq Ailə Günü ilə bağlı müraciət yayıb. BMT-nin Azərbaycandakı nümayəndəliyindən APA-ya verilən məlumata görə, müraciətdə bu il həmin günün "Atalar və ailələr: məsuliyyət və çətinliklər" mövzusunda keçirildiyi qeyd olunub və bütün dünyada ataların ailə və uşaqların həyatında olan mühüm rolu diqqətə çatdırılıb: "Hələ də atalar üçün, eyni zamanda, cəmiyyətdə və ictimai siyasət sahəsində müəyyən çətinliklər mövcuddur. Bir çox kişilər atalıq məsuliyyətini öz üzərinə götürməkdə çətinlik çəkirlər. Bu, tez-tez ailə və ümumilikdə cəmiyyət üçün mənfi nəticələrə gətirib çıxarır. Bir çox atalar ailədə zorakılıq hallarına yol verərək hətta cinsi təhqirlərə belə əl atırlar, bu da ailənin dağıdır və uşaqlarda dərin fiziki və emosional izlər qoyur". Müraciətdə bildirilib ki, beynəlxalq səviyyədə, əksər hallarda atalar miqrasiya səbəbindən öz ailələrindən ayrılmaq məcburiyyəti qarşısında qalırlar. Baş katib Beynəlxalq Ailə Günündə bütün ataları ailələrinə hörmətlə yanaşmağa çağırıb.

## Xarici keçidlər

* Sərəncamlar № A/REC/47/237
* Послание Генерального секретаря ООН по случаю Международного дня семей 2005 года
* Послание Генерального секретаря ООН по случаю Международного дня семей 2006 года
* Послание Генерального секретаря ООН Пан Ги Муна по случаю Международного дня семей 2010 года
* День семей на сайте ООН
Milli təhlükəsizlik orqanları işçilərinin peşə bayramı

**Milli təhlükəsizlik orqanları işçilərinin peşə bayramı** — hər ilin 28 mart ayında keçirilən Milli təhlükəsizlik orqanları işçilərinin peşə bayramı günü.

## Tarixi
1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cünhuriyyəti müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra, 1919-cu il martın 28-də Azərbaycanda ilk milli təhlükəsizlik orqanı yaradıldı. Lakin azadlıq çox çəkmədi və 1920-ci ildə sovet ordusu tərəfindən Azərbaycan yenidən işğal edildi.

Sovet İttifaqı süquta uğrayandan sonra 1991-ci il noyabrın 1-də Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi yarandı.

Prezident Heydər Əliyevin 1997-ci il 23 mart tarixli fərmanı ilə 28 mart – Milli təhlükəsizlik orqanları işçilərinin peşə bayramı günü elan olunub.

## İstinadlar
Yaşar Şamilov

**Yaşar Cəlal oğlu Şamilov** () — AFFA-nın Şimal Regional Futbol Federasiyasının Prezidenti (2000–2015). Azərbaycanın Əməkdar Məşqçisi (1989).

## Həyatı
Yaşar Şamilov 1945-ci il oktyabr ayının 22-də Laçın rayonunun Cicimli kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 1963-cü ildə Laçın rayonunda orta məktəbi bitirib. 3 il hərbi xidmətdə olduqdan sonra 1965-ci ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna daxil olub. 1981-ci ildə bitirib.

## Fəaliyyəti
Uzun illər SSRİ çempionatının I dəstəsində çıxış edən Sumqayıtın "Polad" daha sonralar “Xəzər” komandasının rəisi vəzifəsində çalışıb.

1989-cu ildə Azərbaycanın Əməkdar Məşqçisi adına layiq görülüb. 2000-ci ildən bu günə kimi AFFA-nın Şimal Regional Futbol Federasiyasının Prezidenti vəzifəsində çalışır. 2009-cu ildə “Tərəqqi” medalına layiq görülüb.

Üç qız övladı var. Nəvəsi Bəybalayev Vüqar “ Bakı” futbol klubunun futbolçusudu.

Yaşar Şamilov 3 yanvar 2015-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.youtube.com/watch?v=cKG0JTc3i9I
* "Laçın yurdu",№ 4(4), Bakı, "Bəxtiyar-4", 2012.
Beynəlxalq Sülh Günü

**Beynəlxalq Sülh Günü** — 21 sentyabr tarixində bütün dünyada qeyd olunan bayram.

Beynəlxalq Sülh Günü BMT-nin 30 noyabr 1981-ci ildəki qərarı ilə bütün dünyada qeyd olunur. Dünyanın 192 ölkəsi yekdil olaraq bu qərarın lehinə səs vermişdir.  1999-cu ildə rejissor Ceremi Cilli insan cəmiyyətinin əsas problemləri və nisbətən təcili həll olunmalı olan məsələlər barəsində "Peace one day"i yaratdı. Onun əsas cəhd etdiyi o idi ki, heç olmasa ildə bircə gün bütün dünyada insan zorakılığının baş verməsinin qarşısını alsın, atəşkəs olsun.

21 sentyabr nəinki yalnız xalqlar arasında, həmçinin, ailələrdə, məktəblərdə köklü zorakılığa qarşı mübarizənin əldə olunmasına nail olmaq üçün bir gündür. Bu səbəbdən də 21 Sentyabr bütün planet insanları üçün çox vacibdir.

Bugünki gün üçün əsas məqsədlərdən biri 2012-ci ilə kimi 3 milyard insanı bu günə cəlb etməkdir, bu səbəbdən də yaşından, irqindən, milliyətindən, dinindən və cinsindən asılı olmayaraq, sülhə nail olmaq istəyən hər kəsin yardımına ehtiyac var.

## Xarici keçidlər
* BMT saytı
* Qərar № A/RES/36/67
* Qərar № A/RES/55/282
* Beynəlxalq sülh günü

## İstinadlar
Qadın Zorakılığına Qarşı Beynəlxalq Mübarizə Günü

**Qadın Zorakılığına Qarşı Mübarizə Günü** () — BMT Baş Assambleyasının qərarı ilə qeyd edilən gün.

BMT Baş Assambleyası 1999-cu ildə 25 noyabrı Qadın Zorakılığına Qarşı Mübarizə Günü elan edib. Qadın Zorakılığına Qarşı Mübarizə Gününün məhz 25 noyabrda qeyd edilməsi təsadüfi deyil. Bu, 1961-ci ildə Dominikan Respublikasında baş verən hadisədən qaynaqlanır. Həmin vaxt Dominikan prezidenti Rafael Truxilonun əmri ilə siyasi fəallardan olan 3 tibb bacısı vəhşicəsinə öldürülüb. Qadınların zorakılığa qarşı mübarizə simvolları ağ lentdir.

BMT baş katibi Pan Gi Mun bununla bağlı müraciətində bildirib ki, qadınlara qarşı zorakılıqdan qadınlarla bərabər ümumilikdə ailələr, körpələr və bütün cəmiyyət əziyyət çəkir: “Zorakılıq qadınlara öz potensiallarından istifadə etməyə icazə vermir, iqtisadi inkişafı məhdudlaşdırır”.

BMT cəmiyyətin bu problemə diqqətini cəlb etmək üçün noyabrın 25-də hökumətlərə, beynəlxalq təşkilatlara və QHT-lərə tədbirlər keçirməyi təklif edir.

## Xarici nkeçidlər
* BMT qərarı № A/RES/54/134
* BMT kitabxanasından materiallar
* «Directory of UN Resources on Gender and Women’s Issues»
Nindza tısbağalar 2: Zığın sirri

**Nindza tısbağalar 2: Zığın sirri** ( və ya *TMNT 2*) — Nindza tısbağalar seriyasının ikinci filmi. Rejissoru Maykl Pressman tərəfindən 1991-ci ildə çəkilmişdir.

## Rollarda

## İstinadlar
İoni dənizi

**İoni dənizi** (, ) — Adriatik dənizi və Aralıq dənizi arasında yerləşən dəniz. İon dənizinin sahəsi 169 min km², maksimal dərinliyi 5121 m təşkil edir. Dərinliyinin böyük olması onu Aralıq dənizi hövzəsində seçilir. Sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Əsasən bu şərq hissədə İon adaları olan bölgə xüsusi ilə seçilir. İon dənizinin körfəzləri: Patrass körfəzi, Korinf körfəzi, Toronto körfəzi, Mesiniakos körfəzi, Art körfəzi və başqaları.

Suyunun temperaturu 14 °S fevral, 25,5 °S avqust. Dibində temperatur 13 °S, duzluğu isə 38 ‰ keçir. Axınlar güclü xarakter daşıyır və hündürlüyü 0,4 metrdir. Axınların sürəti 1 km/s təşkil edir.

## İstinadlar
Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1710–1713)

**Prut müharibəsi** — 1710—1711-ci illərdə Çar Rusiyası ilə Osmanlı İmperiyası arasında baş verən müharibə.

## Səbəbləri
Əsrin əvvəllərindən etibarən Osmanlı imperiyasına qarşı olan düşmənçiliyi daha da artan, isti dənizlərə enmək və Qara dənizə çıxış əldə etmək istəklərini daha da qətiləşdirən Rusiya çarlığı Osmanlı ilə müharibə üçün bəhanə axtarırdı. Şimal müharibəsi zamanı İsveç kralı XII Karlın ordusunun Poltava döyüşündə ağır məğlubiyyətindən sonra Dəmirbaş ləqəbli XII Karl qaçaraq Osmanlı imperiyasına sığındı. Bu bəhanə edən I Pyotrun qoşunları Osmanlı ərazısınə daxil oldu. Sultan III Əhməd Rusiyaya müharibə elan etdi (1710).

## Savaşın qazanılması
Yenicə Sədri-Əzəm təyin olunan Baltaçı Mehmed Paşa 200 minlik ordu ilə İstanbuldan rus qoşunlarına doğru göndərildi. Onun ardıyca Osmanlı donanması və Krım xanın qoşunları da səfərbərliyə alındı.  Osmanlı qoşunları  Rus qoşununu Prut çayı sahilindəki Stanileşti kəndi yaxınlığında mühasirəyə alır. Vəziyyətin ağırlığını görən I Pyotr sülh danışıqları təklif edir. Krım xanının və XII Karlın israrlarına baxmayaraq, Baltaçı Mehmed Paşa sülh bağlamaqla kifayətlənir(1711-ci il, avqust ayında). Baltaçı Mehmed Paşanın nəyə görə sülhə razılaşdığı hələ də tam bəlli deyil, Bəzi araşdırmaçılara görə, I Pyotrun həyat yoldaşı Çariça I Yekaterina Baltaçı Mehmed Paşanı sülhə razı salmışdır. Sülh imzalanandan sonra, I Yekaterinanın Mehmed Paşanı intim əlaqəyə girərək sülhə razı saldığı barədə şaiyələr gəzməyə başladı. Bəzi araşdırmaçılara görə isə, Mehmed Paşa qiyam əhval-ruhiyəsi olan yeniçərilərə güvənmədiyinə görə sülhə razı olmuşdur. Əslində III Sultan Əhməd də sülh şərtlərini razılıqla qarşılamışdı. Amma sonradan I Pyotrun andlaşmasının bəzi şərtlərinə əməl etmədiyinə görə Baltaçı Mehmed Paşaya qarşı sarayda böyük bir müxalifət formalaşır.

## Prut müqaviləsi
İmzalanan Prut sülh müqaviləsi ilə Azov qalası Osmanlıya geri verildi. Bundan sonra, Ruslar, İstanbulda davamlı elçı saxlaya bilməz və İsveç kralının sərbəst şəkildə öz ölkəsinə geri dönməsinə maneə olmamalı idilər. Rusiya çarlığı Polşa krallığının daxili işlərinə qarışmayacaqdı. Bununla da, Osmanlı dövləti, 1700-ci il İstanbul müqaviləsi ilə itirdiyi Azov qalası və ətrafını geri almış, Karlovitsa sülhü ilə itirdiyi torpaqları geri almaq haqqında ümidlənmişdir. Prut döyüşü nəticəsində İsveç-Osmanlı münasibətləri inkişaf etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kazak hetmanlığı

**Kazak Hetmanlığı** () - Ukraynanın mərkəzində və şimal-qərbində 1649 - 1764-cü illərdə mövcud olmuş kazak dövləti. Hetmanlığ  
Ukrayna ərazisində yaşayan kazaklar və Zaparoje Seçində yaşayan yerli xalqın birləməsi nəticəsində yaranmışdır. Kazak Hetmanlığının ilk hetmanı 1648 - 1657-ci illərdə hakimiyyətə olmuş Boqdan Xmelnitskidir. 1648-ci ildə Polşadan alınan müstəqillikdən sonra hetmanlıq, 1654-cü ildə Pereyaslav müqaviləsinə əsasən Rus çarlığının tabeliyinə keçmişdir.

1667-ci ildə imzalanmış Andrusova müqaviləsinə görə Kazak Hetmanlığı Rus çarlığı və Polşa arasında bölünmüşdür. Andrusova müqaviləsinin imzalanmasından sonra Ukraynada yaşayan kazaklar arasında narazılıqlar yaşanmışdır. Qısa müddətdə baş verən narazılıqlar vətəndaş müharibəsinə çevrilmişdir. Vətəndaş müharibəsi XVII əsrin sonlarına qədər davam etmişdir. 1678-ci ildə Osmanlı imperiyası hetmanlığın mərkəzinə Çigirin şəhərinə səfər təşkil etmişdir. XVIII əsrdə hetmanlığın ərazisi Sol Sahil Ukraynası ərazilərindən ibarət idi. 1764-cü ildə hetmanlığla verilmiş siyasi statusu II Katerinanın göstərişi ilə ləğv olunmuşdur.
Nindza tısbağalar 3

**Nindza tısbağalar 3** ( və ya *TMNT 3*) — Nindza tısbağalar seriyasının üçüncü filmi. Rejissoru Stüart Qillard tərəfindən 1993-cü ildə çəkilmişdir.

## Rollarda

## İstinadlar
Nindza tısbağalar (film, 2007)

**Nindza tısbağalar** ( və ya *TMNT*) — Nindza tısbağalar seriyasının dördüncü filmi. Rejissoru Kevin Monro tərəfindən 2007-ci ildə çəkilmişdir.

## Xarici keçidlər
*  
* Director Kevin Munroe on ''TMNT'' 
* TMNT Review

## Həmçinin bax
Misir himni

"**Mənim ölkəm, mənim ölkəm, mənim ölkəm**" () – Misir dövlət himni. Melodiya Seyid Dərviş (1892-1923) ilə yazılıb və 1979-cu ildə təsdiq olunub. Müasir versiyada dördənə məsnəvi var amma ancaq birinci himn kimi istifadə olunur. Bu himn "Vəllah zəman ya silahi" (Birləşmiş Ərəb Respublikası himni) əvəz edmişdir.

## Himnin sözləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Himnin sözləri, musiqisi və informasiyası
Pamukkale

**Pamukkale** (Türk dilində "pambıq qala" anlamında) — Türkiyənin cənub-qərbində olan Dənizli ilində bir təbii park. Şəhər isti bulaqları, travertənləri və axan sulardan qalan karbonat mineralların teraslarını, əhatə edir. Türkiyənin İçəri Egey regionunda, mülayim bir iqlimi olan Menderes çayı dərəsindədir.

## Şəkillər

Fayl:Pamukkale 4 Commons.jpg|thumb|Pamukkale 4 Commons
Fayl:Hot_springs_of_Pamukkale.JPG|Pamuk kale isti bulaqları 
Fayl:Pamukkale00.JPG|Pamuk kaledə bir asılan əhəng divar
Fayl:Pamukkale.1.ogv|Pamuk kalenin təbii sitesin göstərən qısa video


## Qardaş şəhərlər
Pamukkale kəndinin iki qardaş şəhəri var:
* Eger, Macarıstan
* Las-Veqas, Amerika Birləşmiş Ştatları

## Bənzər yerlər
*Yelo ston jetermal məntəqələri, ABŞ
*Çehrayi və ağ teraslar, Yeni Zelandiya
*Hierve el aqua, Meksika
*Badabe Surt, İran

## Xarici keçidlər

* Pamuk kalenin peykdən görünüşü **Google Maps** 
* Pamuk kale Rəsmi Veb Saytı
Böyük Moğol (film, 1960)

**«Böyük Moğol»** (, *Mughal-e-Azam*, , ) — 1960-cı ildə rejissor K. Asif tərəfindən çəkilən hind filmi.

## Süjet
Böyük Moğollar imperiyasının hökmdarı Əkbərin və Codxa xanımın çoxdan gözləninilən vəliəhdi Səlim doğulur. Ərsəyə çatan şahzadə Anarkali adlı rəqqasəyə vurulur. Hətta evlənmək istəyir. Həngamə başlayır. Atası böyük Əmir Teymurun nəvəsi, Hindistanın dayağı bu izdivaca qarşı çıxır. Rəqqasəni zindan küncünə atdırır.

Şahzadə atasına qarşı üsyan qaldırır. Döyüşdə məğlub olsa da, istəklisini zindandan çıxara bilir. Atası onu edama məhkum edir. Anarkali Səlimi xilas etmək üçün saraya dönür. Əkbər onun son arzusunu yerinə yetirir. Hər ikisi son gecəni birlikdə keçirir. Səhər şahzadəyə bihuşdarı verirlər. Anarkali divarı oyub çıxır. Əkbər ondan imperiyanı tərk etmək sözü alıb azad edir...

## Rollarda

## Mükafatları

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* 
* «Великий Могол» *Bollywood Hungama* saytında.
* ''Mughal-e-Azam'' 50th Anniversary Website 
*
Hema Malini

**Hema Malini** (, , ;  16 oktyabr 1948)&nbsp;— Hind aktrisası, rejissor və prodüseri.

## Həyatı
Hema Malini 16 oktyabr 1948-ci ildə Mədrəsdə doğulub. Öyrədilmiş Bharat Natyam rəqqası, 1968-ci ildə Rac Kapurun "Sapnon Ka Saudagarı" ilə film ilə debüt edib. Aktrisa Zita və Gita filmində əkiz bacıları oynadığına görə "Ən yaxşı aktrisa mükafatını" aldı.

Hema Malini Hindistan kinosuna töhfəsinə görə 1999-cu ildə Padma Bhushan Mükafatı ilə təltif edildi. Hal-hazırda isə Dharmendra ilə evlidir və iki qızı var.

## Filmoqrafiya

#Qisas və qanun (film, 1975)
#Əlibaba və qırx quldur (film, 1979)
#Samrat (film, 1982)
#Raziyə Sultan (film, 1983)
#Ürək həqiqəti bilir (film, 1992)
#Vir və Zara: Məhəbbət əhvalatı (film, 2004)

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*
II Filip Avqust

**II Filip Avqust** (, ) — Bozonidlər sülaləsindən Fransa imperatoru.

## Həyatı
İlk dəfə olaraq özünü "Frankların hökmdarı" yox, məhz "Fransa kralı" olaraq adlandırmışdır. II Filip Avqust Üçüncü Səlib yürüşünün iştirakçısı olmuşdu. 1190-cı ildə isə Fransa kralı II Filipp Avqust və İngiltərə kralı I (Şir ürəkli) Riçard yola çıxdı. İki kral birlikdə Akkanı 1191-ci ildə ələ keçirdi. Lakin burada baş verən mübahisəyə görə, II Filipp Fələstini tərk edərək Fransaya qayıtdı. Akkada, bəzi məlumatlara görə sayları 900-3000 arasında dəyişən müsəlman əsirini öldürən Riçard nə qədər çalışsa da, Qüdsü ələ keçirə bilmədi və 9 oktyabr 1192-ci ildə Fələstini tərk etdi. Beləliklə Üçüncü səlib yürüşü də nəticəsiz bitmişdi.

Filipp II Avqustun hakimiyyəti illərində Paris şəhərinin müdahiəsi möhkəmləndirilmiş: 1190-cı ildə sağ sahil, 1210-cu ildə sol sahil boyu qala divarları, şəhərin qərb hissəsidə isə Luvr qəsri tikilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Родословная Филиппа II Августа, короля Франции
* Филипп II — архитектор
Qəndəhar

**Qəndəhar**  (     kand̪ahɑr  - *Qəndəhar* ,    / qandahɒːɾ / və    Ἀλεξάνδρεια Ἀραχωσίας - Alexandria Araxozias) - Əfqanıstanın cənubunda bir şəhər. Ölkənin ikinci ən böyük şəhəridir.

## Tarix
Şəhər eramızdan əvvəl 330-cu ildə Makedoniyalı İskəndərin yürüşləri zamanı Araxoziya adı altında qurulmuşdur . Şəhərin yerli əhalisi əsasən müasir puştunların əcdadları idi.

I əsrə qədər yunan yazıçısı İsidore Xarakskiy tərəfindən bura yunan şəhəri kimi təsvir edilir.

18-ci əsrdə Qəndəhar, Əfşarilər sülaləsindən olan İran şahı Nadir tərəfindən tutularaq məhv edildi. Yaxınlıqda Nadir şah yeni bir şəhər - Nadirabad qurdu  . Bu şəhər 1747 - 1776-cı illərdə Əfqanıstanın paytaxtı idi. Burada Əfqanıstan dövlətinin qurucusu Əhməd Şahın məqbərəsi də yerləşir.

1979-1988-ci illərdə şəhər Əfqanıstanı işğal etmiş Sovet qoşunlarının dayaq nöqtələrindən biri idi, buradakı qoşunlar hadisələrin gedişində Pakistan ordusu ilə birbaşa döyüşlərə girirdi.

2001-ci ilin avqust ayına qədər Əl-Qaidənin ən böyük təlim düşərgəsi Əl-Faruk Qəndəharın yaxınlığında yerləşirdi. Taliban hərəkatının qərargahı da Qəndəharda yerləşirdi. Şəhər 7 dekabr 2001-ci ildə Şimali Alyansın qoşunları tərəfindən alındı.

## Nəqliyyat
İctimai nəqliyyatda Tata avtobusları (milli avtobus operatoru Milli Bus-a məxsus), motorikşalar və taksilər təmsil olunur.

Qəndəharda beynəlxalq hava limanı var.

## Qalereya

Fayl:Kandahar International Airport during at night.jpg|Qəndəhar aeroportunun gecə görüntüsü
Fayl:View of Arghandab Valley.JPG
Fayl:Ruins of old Kandahar Citadel in 1881.jpg|1881-ci il, Qədim Qəndəhar qalasının xarabalıqları
Fayl:Old Kandahar and Chil Zena.jpg|Qədim Qəndəhar şəhəri
Fayl:AsokaKandahar.jpg|Qəndəharda imperator Aşokinin yunan və arami dillərinin daş yazıları, e.ə. 3-cü əsr
Fayl:Kandahar Greek inscription.jpg|Qəndəharda imperator Aşokinin yazıları, e.ə. 3-cü əsr


## Qeydlər

## Ədəbiyyat

* 

## Links

* Кандагар // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого …. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.