open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ərəş sultanlığı

**Ərəş sultanlığı** — sultanlıq Səfəvilər dövründə təşkil edilmişdir. Ərazisi əvvəllər Şirvan bəylərbəyliyinin tabeliyində idi. 1795-ci ildə isə sultanlıq mahal kimi Şəki xanlığına qatılmışdır.

Orta əsrlərin son dövrlərində Ərəş adlanan bu ərazi Şirvan bəylərbəyliyinin tabeliyində idi. Buranı "Sultan" titulu daşıyan feodal hakimlər idarə edirdilər. Sonralar Səfəvi-Osmanlı müharibələrində əldən-ələ keçən Ərəş sultanlığı xeyli zəiflədi və XVIII əsrin 50-ci illərində Şəki xanlığının vassalına çevrildi.

1795-ci ildə Sultanlıq ləğv edilərək Şəki xanlığına qatıldı. Çarizmin 1873-cü ildə Qafqazda həyata keçiridiyi inzibati islahata əsasən Yelizavetpol quberniyasının tərkibində Ərəş qəzası yaradıldı. Qəzanın ərazisi 3212,5 kv.km. əhalisi isə 52371 nəfər idi. Ərəş qəzası 1929-cu ildə ləğv edilmiş, 1930-cu ildən Ağdaş rayonu yaradılmışdır. Rayonun mərkəzi XVI əsrdə salınmış, 1900-cü ildən şəhər statusu daşıyan Ağdaş şəhəridir.

## Ərəş sultanları

# Ərdoğdu xəlifə Təkəli (1578?)
# Məlik Əli — 1759-cu ildə Ağakişi bəyin qətlində iştirak etdi. Sonralar 1761-ci ildə onun kürəkəni Məhəmmədhüseyn xan Müştaqa qarşı üsyan etdi, lakin Fətəli xan Əfşarın təsdiqi ilə öz hökmranlığına keçdi.  Bir az sonra öldürüldü.
# Məlik Əliməhəmməd xan — Məlik Əlinin oğlu.
# Məlik Əli Hüseyn xan
# Şəbəddin Sultan — Məlik Əlinin qardaşı oğlu, Məhəmmədhəsən xana qarşı üsyan etmiş, 1795-ci ildə öldürülmüşdür. Onun ölümündən sonra sultanlıq ləğv edilərək bir mahal kimi Şəki xanlığının tərkibinə qatıldı.

## Həmçinin bax
*Ərəş

## İstinadlar
Binədərəsi

**Binədərəsi** (əvvəlki adı: **Banazur**) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Binədərəsi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Banazur kəndi Binədərəsi kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 9 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Binədərəsi kəndi 9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
XIX əsrdə gəlmə ermənilər burada məskunlaşdıqdan sonra kəndin adı təhrif olunaraq Banazur adlandırılmışdır. Oykonim bana (alcaq tirə) və zur (ust, təpə) sözlərindən düzəlib, "tirənin üstü" deməkdir. Kəndin adı 1992-ci ildən Binədərəsi kimi rəsmiləşdirilmişdir. Keçən əsrin əvvəllərində Qubadlı qəzasında Binədərəsi kəndi qeydə alınmışdır. Oykonim "müvəqqəti yaşayış məntəqəsi olan dərə" mənasındadır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Binədərəsi kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə, Qarabağ silsiləsinin cənub-şərq ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bulutan

**Bulutan** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Bulutan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 14 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Bulutan kəndi 14 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
1823-cü ilin məlumatına görə, kənd cəmi bir ailədən ibarət məntəqə olmuşdur. Etnotoponimdir. Bulutan 1828-ci ildə İrandan köçürülmüş ermənilər yerləşdikdən sonra ermənicə Plıtans adlandırılmışdır. Ermənistanda İrəvan xanlığının Karbibasar mahalında Aratan kənd adı ilə mənaca eynidir. Türk dillərində "tanq" "xaraba" sözündəndir. Azərbaycanda bir sıra yer adlarında "tan" sözü var. Məsələn, Xırxatan, Şəki rayonunda Xırxatala kəndinin digər adı.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Bulutan kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Çağadüz

**Çağadüz** (əvvəlki adı: **Sərkisaşen**, daha əvvəlki adı: **Caqaduz** ()) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Tağaverd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Sərkisaşen kəndi Çağadüz kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Çağadüz kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə qayıtmışdır.

## Toponimikası
Sonralar burada məskunlaşmış ermənilər onu Sərkisaşen (Sərkis kəndi) kimi rəsmiləşdirmışdilər. 1992-ci ildən kəndin keçmiş adı bərpa edilmişdır. Kənd öz adını ərazidəki eyniadlı düzənlikdən almışdır. Cağa/çağa (kiçik) və düz (mənfi relyef forması) sözlərindən düzəlib, "kiçik düz" deməkdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Uzaq Şərq federal dairəsi

**Uzaq Şərq federal dairəsi** — Rusiya Federasiyası federal dairələrindən biri. Rusiya Federasiyasının ucqar şərq hissəsini tutur. Tərkibinə Saxa (Yakutiya) respublikası, Yəhudi muxtar vilayəti, Çukotka muxtar mahalı, Primorye və Xabarovsk diyarları, Amur, Kamçatka (Koryak muxtar mahalı ilə), Maqadan və Saxalin vilayətləri daxildir. Sahəsi 6215,9 min km.-dir.

## Coğrafiyası
Uzaq Şərqin əsas təbii xüsusiyyətləri onun Asiya qitəsinin şərq qurtaracağında yerləşməsilə müəyyənləşir. Və buna birbaşa Sakit okeanın və onun dənizlərinin təsiri daha çox özünü büruzə verir. Uzaq Şərq sahillərini Çukot, Berinq dənizləri yuyur. Oxot və Yapon dənizləri, bəzi yerlərdə Sakit okean suları Uzaq Şərq sahillərinə təsir edir. Materik daxillərinə onların təsiri az olsa da, Uzaq Şərq böyük quru sahəsi cənub-qərb istiqamətindən şimal-şərq istiqamətə doğru 4500&nbsp;km məsafədə uzanır. Materik zolağından başqa, Uzaq Şərqə Saxalin, Şantar adası (Oxot dənizi daxilində), Kuril adaları, ona qonşu olan Kamçatka yarımadası və Karagin və Kamçatka adaları daxildir. Uzaq Şərq və Şərqi Sibir arasında sərhəd iqlim xüsusiyyətlərinə görə ayrılır. Uzaq Şərq əsasən dağlıq ərazidir. Mezozoy və Kaynazoy qırışıqlı Sakit okean
hövzəsinə aid olub, ayrı-ayrı sahələri müasir geosinklinallardan kənarda yerləşir.

Uzaq Şərqin Sibirdən fərqi onun cənubda olan musson iqlimindən və mussona bənzər şimal hissədə dəniz iqlimindən, Sakit okean və Şimali Asiya quru sahələri arasındakı fərqlərdən ibarətdir. İqlimin əsas təsir göstəriciləri dağlıq relyeflə bağlıdır. Dəniz sahili vəziyyətlə əlaqədar musson iqlim Uzaq Şərqin düzənliklərində coğrafi zonalar yaradır.

Tundra landşaft zonasına burada 58-59° şimal enliklərində rast gəlinir. Meşələr Uzaq Şərqin cənub rayonlarına çatan ərazilərinə qədər hakimlik edir. Buna analoji hal kimi Şimali Amerikanın şərq hissəsi uyğun gəlir. Mürəkkəb relyef dağarası düzənliklər və dağlıq təpəliklər üçün xarakterik olaraq ərazinin landşaft differensasiyasını yaradır. Düzənliklərdə geniş yayılmış meşə və tundra zonası dağlıq meşə xüsusiyyətləri ilə yanaşı landşaft tiplərini yaradır. Mürəkkəb relyefi, dağlıq və dağarası düzənlikləri meşə və tundra, əsasən də dağ-meşə landşaftları üçün xarakterikdir. Bununla əlaqədar zoocoğrafi və flora xüsusiyyətlərinə görə Uzaq Şərq ərazisi müxtəlifliyinə görə fərqlənir.

## İqtisadiyyatı

Təbii ehtiyatları: meşə, su enerjisi, müxtəlif növ faydalı qazıntılar və s. İqtisadiyyatında mədən, meşə və balıq sənayesi daha çox inkişaf etmişdir. Kənd təsərrüfatında dənli bitkilər və soya istehsalı, heyvandarlıq əsas yer tutur. İqtisadi əlaqələrində nəqliyyatın bütün növlərindən istifadə olunur.

15 iyul 2022-ci ildə Uzaq Şərq Federal Dairəsində ilk yüksək sürətli avtomobil yolu açıldı. O, üç federal magistral yolu birləşdirdi - "Ussuri" (Xabarovsk - Vladivostok), "Amur" (Çita - Xabarovsk) və "Vostok" (Xabarovsk - Naxodka), vilayət paytaxtını Komsomolsk-na-Amur ilə birləşdirən yolu, habelə əraziləri. inkişaf edən sosial-iqtisadi inkişaf ərazisinin (SAD)
Şimal-Qərb Federal Dairəsi

**Şimal-Qərb Federal Dairəsi** — Rusiya Federasiyası federal dairələrindən biri. Rusiya Federasiyasının Avropa hissəsinin şimal-qərbini əhatə edir. Tərkibinə Sankt-Peterburq şəhəri, Leninqrad, Novqorod və Pskov vilayətləri daxildir. Bəzən Şimal-Qərb iqtisadi rayonuna Kalininqrad vilayətini də aid edirlər. Sahəsi 211,6 min km.-dir.

## İqtisadiyyatı
Yanar şist, kəhrəba, meşə ehtiyatları ilə zəngindir. Maşınqayırma (xüsusilə gəmiqayırma, elektrotexnika, cihazqayırma), sellüloz-kağız, yüngül, yeyinti sənayesi inkişaf etmişdir. Kənd təsərrüfatında südlük və südlük-ətlik heyvandarlıq, tərəvəzçilik, kartofçuluq, kətançılıq əsas yer tutur. İnkişaf etmiş nəqliyyat şəbəkəsi yaradılmışdır.
Çingiz Aslanov

**Çingiz Aslanov** - İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin baş direktorunun televiziya üzrə müavinidir. Telejurnalistdir.

## Həyatı
30 ildən çoxdur televiziya sahəsində çalışır. "Qızıl Qələm" və "Araz" mükafatları ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalistidir.

## Filmoqrafiya
#Səhərə inan… (film, 2011)
#Döngələr (teleserial, 2012)

## Mənbə
* Direktorlar şurası 

## Həmçinin bax
* İctimai Televiziya
Volqayanı Federal Dairəsi

**Volqa Federal Dairəsi** — Rusiya Federasiyası federal dairələrindən biri. Volqa çayının orta və aşağı axınları boyundakı əraziləri əhatə edir. Tərkibinə Kalmıkiya və Tatarıstan respublikaları, Həştərxan, Volqoqrad, Penza, Samara, Saratov, Ulyanovsk vilayətləri daxildir. Sahəs 536,4 min km²-dir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təbii ehtiyatları neft, təbii qaz, Volqa və Kama çaylarının su enerjisidir. Neftçıxarma və neft emalı, xüsusilə neft-kimya üstünlük təşkil edir. Maşınqayırmanın müxtəlif sahələri inkişaf etmişdir. Ümumrusiya əhəmiyyətli tikinti materialları istehsalı mövcuddur. Kənd təsərrüfatında buğda, yağlı bitkilər, bostan bitkiləri, həmçinin ət istehsalı əsas yer tutur. İqtisadi əlaqələrində dəmiryol, avtomobil və hava nəqliyyatı ilə yanaşı su yollarının (Volqa) xüsusi əhəmiyyəti vardır.

## İstinadlar
Ural Federal Dairəsi

**Ural Federal Dairəsi** — Rusiya Federasiyası federal dairələrindən biri. Ərazi Orta, qismən Şimali və Cənubi Uralı, həmçinin ona bitişik Şərqi Avropa və Qərbi Sibir düzənliklərinin bir hissəsini əhatə edir. Tərkibinə Başqortostan və Udmurt respublikaları, Kurqan, Orenburq, Perm, Sverdlovsk, Çelyabinsk vilayətləri daxildir. Sahəsi 1.818.497 km²-dir

## İqtisadiyyatı
Faydalı qazıntılarla (neft, təbii qaz, metal və qeyri-metal filizlər və s.) zəngindir. Sənayesi kənd təsərrüfatına nisbətən xeyli üstünlük təşkil edir. Əsas sənaye sahələri qara və əlvan metallurgiua, maşınqayırmadır. Ümumrusiya əhəmiyyətli mədən-kimya sənayesi, ağac tədarükü və qazçıxarma inkişaf etmişdir. Kənd təsərrüfatında taxılçılıq və ətlik-südlük heyvandarlıq mühüm yer tutur. Nəqliyyatın əksər növləri inkişaf etmişdir.

## Məşhur yerlilər
Sergey Svetlakov-şoumen, televiziya aparıcısı, aktyor, prodüser, ssenarist

Alexander Maslyakov-teleaparıcı, televiziya prodüseri

Semyon Altov-Yumorist yazıçı

Aleksey Balabanov-kinorejissor, prodüser, ssenarist

Yuri Loza-müğənni, bəstəkar

Alexander Malinin-müğənni

İqor Altuşkin-sahibkar, " Rus mis Şirkəti "nin təsisçisi və direktorlar şurasının sədri. Xeyriyyəçi və ictimai xadim.
Rafiq Qasımov (mühəndis)

**Rafiq Qasımov** — "Əməkdar Mədəniyyət işçisi", İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində baş direktorun texnika üzrə müavinidir. İxtisasca mühəndis-radio texnikdir.

## Həyatı

1968-ci ildə Azərbaycan Radio Televiziya Mərkəzində (İndiki AzTV) əmək fəaliyyətinə başlayıb.
Bir neçə il Teleteatrın rəisi, 1981-ci ildən isə AzTV-də videoyazı şöbəsinin rəisi işləyib. Rəhbərlik etdiyi qrupla birgə keçmiş SSRİ məkanında cəmi beş rəngli Səyyar Televiziya Stansiyasının birini ilk dəfə olaraq Azərbaycana gətirib. 

“Əməkdar Mədəniyyət işçisi” fəxri adı ilə təltif olunub. 

Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin baş müəllimidir. 
Azərbaycanda televiziyanın inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## Mənbə

* Direktorlar şurası 

## Həmçinin bax

* İctimai Televiziya
Elman Qədirov

**Elman Hidayət oğlu Qədirov** — İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində sabiq baş direktorun radio üzrə müavini. Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti

## Həyatı
Azərbaycanın aparıcı qəzetlərində və "AzərTAc" informasiya agentliyində rəhbər vəzifədə işləyib.

"Qızıl qələm" mükafatı laureatıdır. Bir çox yaradıcılıq müsabiqələrinin qalibidir.

Yüzlərlə publisistik və analitik yazıları dərc olunub.

2013-cü ildə AzərTAc dövlət informasiya agentliyində bölmə müdiri vəzifəsinə təyin olunub.

## İstinadlar

* Direktorlar şurası 

## Həmçinin bax
* İctimai Televiziya
Rəhimə Mirzəyeva

**Rəhimə Mirzəyeva** — İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin bədii rəhbəri, teatrşünas-rejissor; Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi.

AzTV və Lider telekanallarında müxtəlif silsilə proqramların quruluşçu rejissoru olub. Bir çox film-verilişlərin müəllifidir.

Bədii filmlərin və teleserialların dublyajı üzrə mütəxəssisdir.

## Mənbə
* Direktorlar Şurası 

## İstinadlar
Rafiq Nəbiyev

**Rafiq Nəbiyev** — İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin "Koordinasiya və Proqram direktorluğu"nun direktorudur; Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti.

## Həyatı
Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib.

Uzun müddət Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Direktorlar şurası
E.ə. 1705

## Hadisələr

## Doğumlar
* Musa əleyhissalam Misirdə anadan olmuşdur. (ö:E.ə. 1625)

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 622

## Hadisələr
* Yəhudi kralı Yoşiya zamanında Devarim kitabı kahinlər tərəfindən nəşr edilmişdir.

## Doğumlar

## Vəfatlar
E.ə. 641

## Hadisələr
* Yəhudi kralı Yoşiyanın hakimiyyətinin ilk ili.
* Tull Hostili e.ə. 673–e.ə. 641-cü illərdə Qədim Romanın çarı olmuşdur.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Tull Hostili — Qədim Romanın III çarı.
E.ə. 1625

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Musa peyğəmbər (d. E.ə. 1705) — Allahın elçisi, Misirdə doğulmuş yəhudi peyğəmbər.

## İstinadlar
E.ə. 215

## Hadisələr
* Kvint Fabi Maksim Kunktatorun üçüncü konsulluğu.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Xuan Fu-mi – Çinli həkim. (d:E.ə. 288)
E.ə. 288

## Hadisələr

## Doğumlar
* Xuan Fu-mi – Çinli həkim. (ö:E.ə. 215)

## Vəfatlar
* Çjuan Tszı

## İstinadlar
Corab

**Corab,** ayaqlara geyilən və tez-tez topuq və ya baldırın bir hissəsini örtən geyimdir. Ayaqqabı və ya çəkmələrin bəzi növləri adətən corabın üstündən geyilir. Qədim dövrlərdə corablar dəri və ya tutqun heyvan tükündən hazırlanırdı.
Salman Musayev

**Salman Musa oğlu Musayev** () — Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi Sədrinin Birinci Müavini \ XI Müftisi.

## Həyatı
1958-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Dmanisi rayonunun Hamamlı kəndində doğulub.

1982-ci ildə Daşkənd İslam Universitetini bitirib.

1984–1985-ci illərdə Liviya "İslama dəvət" Universitetinin ilahiyyat fakültəsində təhsil alıb.

1986-cı ildən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi sədrinin birinci müavini, müfti vəzifəsindədir.

2002-ci ildə Gürcüstan Respublikasının "Şərəf" Ordeni ilə təltif olunub.

Müfti Hacı Salman Musa oğlu Musayev 1958-ci ildə Gürcüstanın Dumanisi rayonunun Hamamlı kəndində fəhlə aləsində anadan olub. Özbəkistanın Buxara şəhərindəki Mir Ərəb mədrəsəsini, Daşkənd İslam İnistutunu və Liviyadakı İslam Çağırışı Universitetini bitirib. Əvvəlcə Tbilisi "Cümə" məscidində imam-xətib, sonra Qafqaz (Zaqafqaziya) Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin xarici əlaqələr şöbəsində referant vəzifəsini icra edib.

Müfti Hacı Salman Əfəndi 1987-ci ildə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini təyin edilir, 1989-cu il iyulun 25-də keçirilən Zaqafqaziya müsəlmanlarının IX qurultayında isə həmin idarəyə müfti vəzifəsinə seçilir.

Müfti Hacı Salman Əfəndi müsəlmanlar arasında böyük hörmətə malikdir. Dünyanın əksər müsəlman ölkələrində keçirilən ali məclislərin iştirakçısı olub. Qazandığı hörmət və nüfuzuna görə, uzun müddət "Hacı Əcdərbəy" məscidinin imam-xətib vəzifəsi ona həvalə olunub.

Dəfələrlə Məkkə ziyarətində olan Müfti Hacı Salman Əfəndi hal-hazırda bu vəzifəni icra edir.

## Mənbə
* Yayım şurası 

## İstinadlar
Füzuli (ad)

**Füzuli** — Azərbaycanda daha çox işlədilən kişi adı.

* **[[Füzuli]]** — görkəmli Azərbaycan şairi.
* Füzuli Rüstəmov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Xocalı soyqırımı şəhidi. 
* Füzuli Hüseynov — Aktyor, Əməkdar artist. 
* Füzuli Məmmədov
:* Füzuli Məmmədov (aktyor)  — Aktyor.
:* Füzuli Məmmədov (iş adamı)  — İş adamı.
:* Füzuli Məmmədov (futbolçu)  — Futbolçu.
* Füzuli Ramazanoğlu — Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, "Qızıl qələm" mükafatı laurеatı 
* Füzuli Sabiroğlu — ssenari müəllifi, rejissor
* Füzuli İsmayılov — televiziya aparıcısı, İctimai Televiziyada Analitik proqramlar departamentinin direktoru. 
* Füzuli Ələkbərov — Azərbaycan Respublikasının keçmiş Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri.
* Füzuli Allahverdiyev —
* Füzuli Məcidli —
* Füzuli Nəsirov —

## Həmçinin bax
* Füzuli (dəqiqləşdirmə)
Elbay Qasımzadə

**Elbay Ənvər oğlu Qasımzadə** () — Azərbaycan memarı, Azərbaycan Memarlar İttifaqı idarə heyətinin sədri (2012-ci ildən), Bakı şəhərinin baş memarı (1989–2001), Azərbaycan SSR əməkdar memarı (1990), "Şöhrət" (2000) və "Şərəf" (2018) "Əmək" (2023) ordenləri laureatı.

## Həyatı
Elbay Qasımzadə 26 dekabr 1948-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Ənvər Qasımzadənin oğludur. 1971-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun memarlıq fakültəsini bitirib.

1971–1975-ci illərdə landşaft memarlığı problemləri üzərində çalışmış, təbii landşaft, Bakı şəhərinin müxtəlif rayonlarında ucaldılan tikililərin harmonizasiyası və s. bu kimi məsələlərlə dərindən məşğul olmuşdur. 1976-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun aspiranturasında şəhərsalma problemləri ilə məşğul olmuşdur.

1975–1989-cu illərdə Respublika Kənd ərazilərində İnşaatın layihələndirilməsi İnstitutunda işləmiş, bir sıra kiçik yaşayış məntəqələrinin baş planlarının müəllifi olmuşdur. Həmin dövrdə "Saman memarlığı" adlı Beynəlxalq proqramın problemləri ilə də sıx məşğul olmuşdur, bu sahədə həyata keçirilən müxtəlif layihələrin müəllifidir.

1989–2001-ci illərdə Bakı şəhərinin baş memarı, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Memarlıq və Şəhərsalma üzrə Baş İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışıb.

Elbay Qasımzadə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin memarlıq fakültəsinin professorudur. Azadlıq prospekti metrostansiyasının memarıdır.

1998-ci ildə "El&En" memarlıq şirkətini təsis etmiş və hal-hazırda da ona başçılıq edir.

150-dən artıq layihənin, 80-dən artıq məqalənin və 8 kitabın müəllifidir.

Elbay Qasımzadə Şərq ölkələri Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvü və vitse-prezidenti, Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının (UNESKO) və Beynəlxalq Memarlar İttifaqının (UİA) professorudur. MDB ölkələrinin Memarlar İttifaqları Assosiasiyası tərəfindən keçirilən "İlin ən yaxşı layihəsi (tikilisi)" beynəlxalq baxış-müsabiqələrdə dəfələrlə iştirak etmiş və 34 diplomla təltif edilmişdir. MDB ölkələrinin paytaxtlarının baş memarları Şurasının ilkin sədri seçilmişdir. Çikaqo, Barselona, Lozanna, Pekin, Turin və Tokio şəhərlərində keçirilən Ümumdünya konqreslərin iştirakçısıdır.

= Əsas layihələri =
170-dən çox layihənin müəllifidir.
* Akademik Zərifə Əliyevanın Fəxri Xiyabandakı məzarı üstü abidəsi (heykəltaraş Ö. Eldarov)
* Şəhidlər Xiyabanındakı "Əbədi Məşəl" türbəsi (A. Abdullayev, N. Vəliyevlə həmmüəllif)
* "Azadlıq prospekti" Metro stansiyası
* Bakıda maestro Niyazinin heykəli

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar arxitektoru" fəxri adı — 22 avqust 1990
* "Şöhrət" ordeni — 19 aprel 2000
* "Şərəf" ordeni — 25 dekabr 2018
* "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı — 27 may 2019
* "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi (1919–2019)" yubiley medalı — 9 iyul 2019
* "Humay" milli mükafatı — 3 dəfə
* "Uğur" milli mükafatı — 2 dəfə
* 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni — 25 dekabr 2023
* "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı — 2024

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 70-летие председателя Союза архитекторов Азербайджана Эльбая Гасымзаде
Bağbanlar (Biləsuvar)

**Bağbanlar** (əvvəlki adı: **Arxangelovka**) — Azərbaycan Respublikasının Biləsuvar rayonunun Bağbanlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Biləsuvar rayonunun Arxangelovka kəndi Bağbanlar kəndi və müvafiq olaraq Arxangelovka kənd Soveti Bağbanlar kənd Soveti adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Arxangelovka olmuşdur. XX əsrin əvvəllərində Rusiyanın Arxangelsk vilayətindən köçüb gələnlər burada məskunlaşmış, köhnə yaşayış yerlərinin adını yeni məskənlərinə vermişdilər. 1991-ci ildən kəndin adı Bağbanlar kimi rəsmiləşmişdir. Etnotoponimdir. 1933-cü ildə Bərdə rayonunun Mehdixanlı inzibati ərazi vahidində də eyniadlı kənd qeydə alınmışdır. Bəzi ədəbiyyatlarda və yerli əhalinin dilində Bağmanlar variantı da işlənir.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Mahmudçala gölündən bir qədər aralı, Muğan düzündə, rayonun şimal-qərb istiqamətində yerləşir. Aranlı, Çinarlı, Zəhmətabad, Əliabad kəndləri və Biləsuvar şəhəri ilə sərhəddir. 

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənddə 980 təsərrüfat var.

## Mədəniyyəti
Kənddə Bağbanlar kənd kitabxana filialı, Bağbanlar kənd Mədəniyyət Evi, Bağbanlar Poçt Şöbəsi (AZ1312) və Bağbanlar EATS fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Bağbanlar kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə 1993-cü ildə inşa edilmiş Bağbanlar kənd məscidi yerləşir.

## Səhiyyə
Kənddə Bağbanlar kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar
Burunqovaq

**Burunqovaq** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Burunqovaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Burunqovaq kəndi Poylu kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Burunqovaq kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
XIX əsrin sonunda iri mülkədar nəsli olan şahmalıyevlərin tabeliyindən çıxan Samux əhalisinin bir hissəsi Qabırrıçayın aşağı axarında, çayın burulduğu yerdəki Burunqovaq adlı yerdə məskən salmışdı. Qovaqlıq indi də qalır. Kənd həmin yerin adı ilə adlandırılmışdır. Burun komponenti toponimiyada "çıxıntı" mənasında işlənir. 1917-ci ildə oykonim Burun Qonçaq variantında qeydə alınmışdır. Ukraynada Burın, Qazaxıstanda Burunday, Şimali Osetiyada Buron adlı yaşayış məntəqələri də mövcuddur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qabırrıçayın sahilində, ovalıqda yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 714 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alıuşağı

**Alıuşağı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Alıuşağı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 15 mart 2002-ci il tarixli 273-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Samux rayonunun Əliuşağı kəndi Zazalı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Əliuşağı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yerli əhali kəndin adını Alıuşağı kimi tələffüz edir və həmin formada da işlədir. Oykonim alıuşağı nəslinin adını əks etdirir, etnotoponimdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1799 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qədili (Samux)

**Qədili** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Seyidlər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kəsəmən (Samux)

**Kəsəmən** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Poylu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Qabırrıçayın sahilində, düzənlikdədir. Oykonim kəsəmən tayfasının adı ilə bağlıdır. Kəsəmənlər qazax tayfa birliyinə daxil olmuşlar. Mənbələrin məlumatına görə, XVIII əsrin axırlarında Kartli Kaxeti çarı İrakli dövründə Qazax və Şəmşədil mahallarından poylu, salahlı, kəsəmən tayfalarına mənsub Azərbaycan ailələri Gəncə xanlığına köçürülmüşdü.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 456 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qarabağlı (Samux)

**Qarabağlı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Poylu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 667 nəfərdir.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi Qarabağdan köçüb gəlmiş ailələrin məskun­laşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonimlər "Qarabağdan olanlar, Qarabağdan gələnlər" mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qiyaslı (Samux)

**Qiyaslı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Zazalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 495 nəfərdir.

## Toponimikası
Oykonim kənddə məskun­laşmış qiyaslı nəslinin adından yaranmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qovlarsarı

**Qovlarsarı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Qovlarsarı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
1808-ci ilə aid mənbədə Qovluarx formasında da yazılmışdır. Oykonim hidronimdən törəmədir. Kəndin adı qovlar (etn.) və sarı (qov tayfasının sarılı tirəsinin adı) sözlərindən ibarətdir. Həmin tayfalar Qovluarxın sahilində məskən saldıqlarından Qovlarsanlı (-lı şək.-sinin çoxkomponentli oykonimlərdə düşməsi qanunauyğun haldır) adlandırılmışdır. Tədqiqatçıların fikrincə, bu oykonim "Qovlar tayfasının san tirəsinə məxsus kənd" deməkdir. Yerli məlumata görə isə, kəndin adı Tovuz rayonundakı Qovlar qəsəbəsindən köçüb gəlmiş Sarı (Qovlarlı Sarı) adlı şəxsin adındandır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir. 

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1298 nəfərdir. Kəndin əhalisi eymur türklərindən (ayrımlardan) ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Lüksemburq (dəqiqləşdirmə)

* Lüksemburq rayonu —
* Lüksemburq — Avropada dövlət.
* Lüksemburq (şəhər) — Lüksemburq şəhəri.
* Lüksemburq (Samux) — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.
Lək (Samux)

**Lək** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Lək kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1314 nəfərdir.

## Toponimikası
Tədqiqat­çılar bu oykonimi Qafqaz Albaniyasında ya­şamış qədim leq/lək tayfasının adı ilə əlaqələn­dirirlər. Mənbələrdə legk, legi, lərg formasında qeyd olunan bu tayfa  müasir ləzgilərin əcdadları olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 28&nbsp;km. şimal–şərqdə, Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Köbər

**Köbər** (əvvəlki adı: **Lüksemburq**) — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Qaraağaclı qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Yenikənd kənd Sovetinin Lüksemburq kəndi Qırmızı Samux kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Qırmızı Samux qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Lüksemburq kəndi Köbər kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi 1918–1920-ci illərdə milli qırğın zamam Ermənistandan didərgin salın­mış azərbaycanlı ailələrin məskunlaşması nəticə­sində yaranmışdır. Sonralar sovet dövründə kəndə beynəl­xalq sosial–demokrat hərəkatının fəalı, polşalı yəhudi inqilabçı sosialist Roza Lüksemburqun (1871–1919) soyadı verilərək, kəndin adı Lüksemburq olaraq təyin edildi (bu adı 1959–1990-cı illər arası həmçinin indiki Ağstafa şəhəri də daşıyırdı).

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Ceyrançöldə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 947 nəfərdir. Əhalinin əsası azərbaycanlılardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Poylu (Samux)

**Poylu** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Poylu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd Qabırrıçayın sahilində, dağ­ətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Eldar olmuşdur. Kənddə Ağstafa rayonunun Poylu kəndindən köçüb gəlmiş ailələr məskunlaşdığı üçün belə adlandındırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1715 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Salahlı (Samux)

**Salahlı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Salahlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 15 mart 2002-ci il tarixli 273-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Samux rayonunun Salahlı kəndi Poylu kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Salahlı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntə­qəsi qazaxların salahlı tayfasının məskun­laşması nəticəsində yaranmışdır.

## Tarixi
Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında yerləşən Salahlı kəndləri mənşəcə Qazax mahalının Salahlı eli ilə bağlıdırlar.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qabırrıçayın sahi­lində, dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 758 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sarıqamış (Samux)

**Sarıqamış** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Sarıqamış kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 15 mart 2002-ci il tarixli 273-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Samux rayonunun Sarıqamış kəndi Seyidlər kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Sarıqamış kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yerli əhalinin bir qismi Mingəçevir SES-nin tikintisi ilə əlaqədar keçmiş Samux rayonunun Köbər kəndindən köçüb gələnlərdən ibarət olduğu üçün kənd bəzən qeyri rəsmi olaraq Köbərlilər də adla­nır. Kənd sarı qamış bitən ərazidə salındı­ğından belə adlandırılmışdır. Ukraynanın Zaporojye şəhərinin adı da 1770-ci ilə qədər Sarıqamış olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qoşqarçayın (Kürün qolu) sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 634 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zazalı

**Zazalı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Zazalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Tarixi sənədlərdə kəndin 1828-ci ildən sonra salındığı göstərilir. Yaşayış məntəqəsi Zaqafqaziya d.y. xəttinin çəkilişindən (1883) sonra inkişaf etməyə başlamışdır. Kənddə xəlfəli tayfasına mənsub ailələr məskun­laşmışlar. Bəzi tədqiqatçılar oykonimi zaza tayfasmın adı ilə əlaqələndi­rirlər. Zazaların orta əsrlərdə İranda və Tür­kiyənin Siverek mahalında yaşamaları qeydə alınmışdır. Amma kəndin etnik mənzərəsi göstərir ki, kənd əhalisi qarapapaq (tərəkəmə) türklərindən ibarətdir. Qarapapaq türkləri isə Oğuz-Səlcuq axınları zamanı XI əsrdə Azərbaycana Mərkəzi Asiyadan gələn türk xalqıdır. Demək kənd adı İrandilli yox, türkdilli toponimdir. Araşdırmalar göstərir ki, kənd əhalisi xalis türklərdən ibarətdir. Qədim türk dillərində zaza "qamışlıq", "bataqlıq" mənalarında işlənmişdir. Güman etmək olar ki, oykonim ərazinin keçmişdə bataqlıq və qamışlıq olması ilə bağlı yaran­mışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 617 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əli Bayramlı (dəqiqləşdirmə)

**Yaşayış məntəqələri**
* *Əli Bayramlı* — Azərbaycanın Şirvan şəhərinin keçmiş adı.
* *Əli Bayramlı* — Azərbaycanın Samux rayonunun Sarıqaya kəndinin keçmiş adı.
* *Əli Bayramlı* — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun Mollabayramlı kəndinin keçmiş adı.
* *Əli Bayramlı* ― Azərbaycanın Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndinin keçmiş adı.
* *Əli Bayramlı* — Azərbaycanın Zaqatala rayonunun Dağlı kəndinin keçmiş adı.
* *Yeni Əlibayramlı* — Azərbaycanın Göygöl rayonunun Mollacəlilli kəndinin keçmiş adı. 

**Filmlər**
* Əli Bayramlı (film, 1966) — "Respublikamızın şəhərləri" seriyasından olan bu film energetiklər şəhəri Əli Bayramlının dünənindən, bu günündən və sabahından bəhs edir.
* Əli Bayramlı (film, 1971)(I) — Əli Bayramlı İstilik-Elektrik stansiyasının fəaliyyətindən bəhs edən film
* Əli Bayramlı (film, 1971)(II) — "Respublikamızın Şəhərləri" silsiləsindən olan bu film yeni sənaye şəhəri Əli Bayramlıya həsr edilmişdir. 

**Digər**
* Energetik Əli-Bayramlı FK — Futbol klubu.

## Həmçinin bax
* Əli Bayramov 
* Bayramlı
Sarıqaya (Samux)

**Sarıqaya** (əvvəlki adı: **Əli Bayramlı**) — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Lək kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Lək kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Əli Bayramlı kəndi Sarıqaya kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kənd keçmiş adı Əhmədbəyli olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini XX əsrin 20-ci illərində Cənubi Azərbaycandan köçüb gəlmiş ailələr salmışlar. İnqilabçı Əli Bayramovun adı ilə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir. Kənddə müalicəvi isti su yerləşir. Gəncəçay da bu kənddən axır.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1100 nəfərdir. Kənd əhalisi əsasən Cənubi Azərbaycandan gəlmə yerli əhali və sonradan gəlib məskunlaşmış məhsəti türklərindən ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İstixana (Samux)

**İstixana** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Ziyadlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 14 iyul 1998-ci il tarixli 524-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Samux rayonunun faktiki mövcud olan İstixana kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Qovlarsarı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Samux rayonunun Qovlarsarı kənd inzibati ərazi vahidinin İstixana kəndi Ziyadlı kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 684 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alabaşlı

**Alabaşlı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Alabaşlı qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 15 mart 2002-ci il tarixli 273-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Samux rayonunun Alabaşlı qəsəbəsi Qarayeri qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla Alabaşlı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Tarixi
Qəsəbə 1931-ci ilə kimi Şəmkir rayonun eyniadlı kəndinin bir parçası olub.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Bakı–Tbilisi dəmir yolunun üzərində, rayon mərkəzindən 30&nbsp;km şimal–qərbdə, Qoşqarçayın sağ sahilindən 5&nbsp;km aralı, Gəncə-Qazax düzənliyi yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 1.3 min nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalisinin əsasən məşğuliyyəti üzümçülük və onun emalıdır. Sosial obyektlər mövcuddur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İnstitut (Samux)

**İnstitut** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun İnstitut qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

## Tarixi
Bu yaşayış məntəqəsi Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pambıqçılıq İnstitutunun və Zaqafqaziya Maşın–Sınaq Stansiyasının birləşmiş qəsəbələrindən ibarət olub, 1964-cü ildən isə ərazisindəki elmi–tədqiqat institutunun adı ilə adlandırılmışdır.

1977-ci il üçün tərtib olunmuş inzibati ərazi bölgüsünə görə, bu yaşayış məntəqəsi İnstitut adlanmış və Xanlar rayonunun (indiki Göygöl rayonu) tərkibindəki Çoban Abdallı kənd Sovetinin tərkibində idi.

Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Milli Şurasının 18 fevral 1992-ci il tarixli Qərarı ilə Samux rayonunun təşkil edilməsi, həmçinin həm İnstitut qəsəbə sovetinin, həm də ki Çoban Abdallı kənd sovetinin Xanlar rayonunun (indiki Göygöl rayonu) tərkibindən Samux rayonunun tərkibinə verilməsi qərara alınmışdı.

Azərbaycan Respublikasının 21 dekabr 2012-ci il tarixli Qanunu ilə İnstitut qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki İnstitut qəsəbəsinin ərazisindən 76,45 ha, Bağbanlar kəndinin ərazisindən 25 ha Gəncə şəhərinin ərazisinə verilməsi qərara alınmışdı.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Gəncəçayın sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 2000 nəfərdir. Əhalisinin əsasını azərbaycanlılar təşkil edir. Bundan başqa ruslar, ukraynalılar da yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qarayeri

**Qarayeri** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Qarayeri qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

## Əhalisi
Əhalisi 5910 nəfərdir. Əsas etnik qrup azərbaycanlılardır.

### Tanınmış şəxsləri
* Valeh Ələsgərov (19 oktyabr 1946, Qarayeri, Samux rayonu) — 2005-ci il dekabrın 2-dən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədrinin müavini.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaraağaclı

**Qaraağaclı** (əvvəlki adı: **Qırmızı Samux**) — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Qaraağaclı qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Qırmızı Samux qəsəbəsi Yenikənd kənd Sovetindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla Qırmızı Samux kənd Soveti yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Qırmızı Samux qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qırmızı Samux qəsəbəsi Qaraağaclı qəsəbəsi adlandırılmış, Qırmızı Samux qəsəbə inzibati ərazi dairəsi Qaraağaclı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisi 3 mindən artıqdır. Əhalinin 99%-ni azərbaycanlılar təşkil edir. Etnik millətlərdən rusları qeyd etmək olar.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı ilə bağlıdır.

## Təhsil
Kənddə Habil Məmmədov adına məktəb fəaliyyət göstərir. 2013-cü ildə məktəb təmir olunub. Habil Məmmədov Sovet Oğlu 31.05.1971-ci ildə bu kənddə anadan olub, könüllü olaraq 1992-ci ilin sentyabr ayında müharibəyə gedir. 02.10.1992 tarixində Xocavənd rayonunun Əmirallar kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yenibağ

**Yenibağ** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Qarayeri qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hilal

**Hilal** (ərəbcə هلال) — yeni doğulmuş Ay.

Qəməri təqvimi ilə ayın 1-ci günü hilalın görünməsi ilə hesablanır. Hilalın görünməsi Günəşlə Ayın Yerə nəzərən yerləşməsindən aslıdır.

Əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan bir çox ölkə kimi, Azərbaycan bayrağında da hilal simvolundan istifadə olunur.
Avdal (Tovuz)

**Avdal** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Əhmədabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Avdal kəndi Yanıqlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Əhmədabad kəndi olmaqla Əhmədabad kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim abdal tayfasının adı ilə bağlıdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Çınqıldağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Ağbaşlar

**Ağbaşlar** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Etnotoponimdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Ağbaşlar kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Cavanşir Abdullayev adına Ağbaşlar kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Ağbaşlar kənd tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Abulbəyli

**Abulbəyli** (əvvəlki adı: **Abilbəyli**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Abulbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 6 may 1997-ci il tarixli 293-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tovuz rayonunun faktiki mövcud olan Abilbəyli kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Bozalqanlı kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tovuz rayonunun Abulbəyli kəndi Bozalqanlı kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Abulbəyli kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Tovuz şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Tovuz şəhəri ilə həmsərhəd olan Abulbəyli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Abulbəyli kəndinin ərazisindən 276,19 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 55,92 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 79,43 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 140,84 ha) torpaq sahəsi Tovuz şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Abulbəyli kənd kitabxana filialı, Abulbəyli kənd Mədəniyyət Evi və Abulbəyli poçt şöbəsi (AZ6011) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Abulbəyli kənd 1 №-li və 2 №-li körpələr evi-uşaq bağçaları fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə 15 dekabr 2009-cu ildə qeydiyyatdan keçən, şəhadətnamə nömrəsi 100109 A2–97 olan Tovuz rayon məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Səhiyyə
Kənddə Abulbəyli kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Samux

**Samux** (əvvəlki adları: **Səfərəliyev**; **Nəbiağalı**) — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Samux şəhər inzibati ərazi dairəsində şəhər, Samux rayonunun inzibati mərkəzi.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Səfərəliyev qəsəbəsi Nəbiağalı qəsəbəsi adlandırılmışdır. 

"Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 13 iyun 2008-ci il tarixli 644-IIIQ nömrəli Qanunu ilə Samux rayonunun Nəbiağalı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Nəbiağalı qəsəbəsi Samux qəsəbəsi adlandırılmış, Nəbiağalı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi Samux qəsəbə inzibati ərazi dairəsi hesab edilmiş, Samux qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Samux qəsəbəsinə şəhər statusu verilmiş, Samux qəsəbə inzibati ərazi dairəsi Samux şəhər inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir. 

Azərbaycan Respublikasının 2024-cü ilə aid "İnzibati Ərazi bölgüsü təsnifatı"nda Samux şəhər inzibati ərazi dairəsinin statistika kodu 50722005, Samux şəhərinin isə 50722018 kimi göstərilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi

## İqtisadiyyatı

## Əhalisi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaradağlı (Şəki)

**Qaradağlı** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Qudula kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi mənşəcə Səfəvilərin hakimiyyət uğrunda mübarizəsində böyük rol oynamış qızılbaşların Qaradağlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tayfa isə öz adını Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalının adından almışdır. Səfəvilər hakimiyyətə keçdikdən sonra Qaradağlılar müxtəlif ərazilərə yayılmışlar. Qaradağlı adlı kəndlər də məhz həmin tayfaya məxsus ailələrin etnik adını əks etdirir. XX əsrin 30-cu illərinədək Laçın rayonunun Güləbird kəndi yaxınlığında da Qaradağlı adlı kənd olmuşdur. Bu kəndin adı Sarı Aşığın bir bayatısında çəkilir. XX əsrin 60-cı illərinədək Ermənistan ərazisində Qaradağlı adlı kənd qeydə alınmışdır.

## Tarixi
XX əsrin 60-cı illərindən başlayaraq Əyriçayın üzərində suanbarı quruldu. Qaradağlı kəndində 10-dan artıq yaşayış evləri, orta məktəb və s obyektlər su anbarının altında qaldı.

## Mədəniyyəti
Kəndə 9 illik orta məktəb, kitabxana, mədəniyyət evi və tibb məntəqəsi var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qaradağlı kəndi Şəki şəhərindən 16–17&nbsp;km cənub-qərbdə, Əyriçayın sahilində yerləşir.

## Əhalisi
Kənddə 45-50 ev var.Kəndin əhalisi 266 nəfər təşkil edir ki, onun da 122 nəfəri kişi, 144 nəfəri isə qadındır.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən tütünçülük, taxılçılıq, tərəvəzçilik, heyvandarlıq ilə məşğul olur.

## İstinadlar
Nəsibli

**Nəsibli** (Əvvəlki adı: **Xaxollar**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Göyəbaxan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Xaxollar ol­muşdur. XIX əsrdə orada məskunlaşmış rus­ları yerli əhali *xaxol* adlandırırdı. Sonralar kənd burada məskunlaşmış Oğuzların Bəydili boyuna mənsub qılıclı tayfasının *nəsibli* tirəsinin adı ilə adlandırılmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın yuxarı axarında, dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Bozalqanlı

**Bozalqanlı** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Bozalqanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Tovuz şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Tovuz şəhəri ilə həmsərhəd olan Bozalqanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Bozalqanlı kəndinin ərazisindən 36,73 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 4,18 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 19,85 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 12,70 ha) torpaq sahəsi Tovuz şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.

## Toponimikası
Toponim Azərbaycan xalqının etnogenezində iştirak etmiş qədim türkdilli *bozal/bizal* və *qanqlı/kanqlı* tayfalarının adı ilə əlaqədardır. Etnotoponimdir. Mənbələrdə bu oykonim Boz Bozalqanlı variantında da qeydə alınmışdır. Eyni zamanda, bozalğan yabanı bitki adıdır.

## Tarixi
Bozalqanlı Azərbaycanın qədim tarixə malik kəndlərindən biridir. XVII əsrə qədər Bozalqanlı kənd əhalisi Kür çayının sol sahilindəki Şavadın meşəsinin alt hissəsində məskunlaşmışlar. Sonralar Kür çayının sağ sahilindəki Çayqarışan deyilən ərazinin (Qışlaq) yaxınlığına, indiki Hunanlar kəndinin şimal-şərqinə köçmüşlər. İndiki Ceyrançöl ərazisində bozalqanlıların 40 ədəd qoyun yatağı olmuşdur.

### Tarixi abidələri
Bozalqanlı kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Axıncaçayın sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
* Aşıq Hüseyn Bozalqanlı — ustad aşıq.
* Dəmirçi Aşıq Hüseyn  — ustad aşıq.
* Aşıq Əsəd — ustad aşıq.
* Nazim Aslan Bozalqanlı — texnika elmləri namizədi.

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Aşıq H.Bozalqanlı adına Azərbaycan Aşıq Sənəti Dövlət Muzeyi, Bozalqanlı poçt şöbəsi (AZ6018) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Yusif Sadıqov adına Bozalqanlı kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Bozalqanlı həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax