Yevgeniya Berkoviç

**Yevgeniya Boriovna Berkoviç** (daha çox **Jenya Berkoviç** kimi tanınır, ; ) — Rusiya teatr rejissoru, dramaturq və şairə, Yeddinci Studiyanın üzvü. “Teatr İşləri” cinayət işinin iştirakçısı. 2024-cü il iyulun 8-də 2-ci Qərb Dairə Hərbi Məhkəməsi rejissor Yevgeniya Berkoviç və dramaturq Svetlana Petriyçuku "Finist aydın şahin" tamaşasının quruluşuna görə terrora haqq qazandırmaqda ittiham edərək, altı il müddətinə ümumi rejimli koloniyada həbs cəzasına məhkum edib.
## Həyatı
Yevgeniya Berkoviç 2007-ci ildə Sankt-Peterburq Teatr Sənəti Akademiyasının teatr menecmenti ixtisasını bitirib. 2003-2008-ci illərdə Sankt-Peterburqda Gənclərin Yaradıcılıq Teatrında rejissor və müəllim kimi çalışıb. 2008-ci ildə Kirill Serebrennikovun kursunu bitirərək Moskva İncəsənət Teatr Məktəbi-Studiyasına rejissorluq ixtisasına daxil olub. Təhsil aldığı müddətdə rejissorlar İlya Şaqalov, Maksim Mışanski və Aleksandr Sozonovla birlikdə "Vinzavod Müasir İncəsənət Mərkəzi"ndə nümayiş etdirilən “Qırmızı budaq (Metropolis poeziyası)” poetik tamaşasının səhnələşdirilməsində iştirak etmişdir.

Yevgeniya Berkoviç Teatr məktəbini bitirdikdə diplom işi olaraq Moskva İncəsənət Teatrının yaradıcılıq studiyasında Jan Anuyun eyniadlı pyesi əsasında "The Lark" tamaşasını səhnələşdirib (2012). Onun quruluş verdiyi tamaşada Janna Darkın məhkəməsi daxili ədalətin metaforasına çevrilib.

Həmin il Platforma layihəsi çərçivəsində "Vinzavod Müasir İncəsənət Mərkəzi"ndə o, autizmli insanların mətnləri və şeirləri əsasında Sergey Nevskinin “Outland” operasının Rusiya premyerasını səhnələşdirib. Onun bu işi teatr tənqidçilərin qarışıq rəylərinə səbəb olub. "Rossiyskaya qazeta"da tənqitçi Alena Karas Berkoviçin rəhbərliyində Nevskinin musiqisinin "sadəlövh, lakin dəqiq əksini" gördüyünü, "Vedomosti"də isə tənqidçi Pyotr Pospelov tamaşada "son dərəcə düz dramaturgiya və şirin, lakin lazımsız rejissorluq" işini gördüyünü yazıblar. Berkoviçin növbəti əsəri olan “İşləməyən adam” pyesi də müxtəlif reaksiyalarla qarşılanıb. İosif Brodskinin şeirləri və Frida Viqdorova tərəfindən aparılan məhkəmə prosesinin səsyazmalarına əsaslanan "The Trial of Joseph Brodsky" (2012) tamaşası maraqla qarşılanıb. Berkoviçin sonrakı əsərləri arasında Sankt-Peterburqdakı Aleksandrinski Teatrının Yeni Səhnəsində (2018) İvan Vırıpayevin eyniadlı pyesi əsasında hazırlanmış “Günəş xətti” tamaşası teatr ictimaiyyətinin diqqətini çəkib. Lakin bu tamaşada sərt tənqidlərdən kənar qalmayıb.

## Yaradıcılığı

### Teatr rejissoru
**Tamaşaları**
* “İşləməyən adam. İosif Brodskinin məhkəməsi”;
* "Rus gözəlliyi", Moskva, "Qoqol Mərkəzi";
* "Marina", Moskva, "Qoqol Mərkəzi";
* "Pinqvinlər", Moskva Gənc Tamaşaçılar teatrı;
* "Gerontofobiya";
* "Lark", Çexob adına Moskva İncəsənət Teatrı;
* "Günəş xətti", Sankt-Peterburq, Aleksandrinski Teatrı;
* "Hamlet", Sverdlovsk Dram Teatrı;
* 2014 — SamArt Gənc Tamaşaçılar Teatrı, Pir Vittenbolsun (Hollandiya) pyesi əsasında “Gözətçi iti”;
* 2019 — “Hesablama”, Moskva, Boyar Palataları. 2020-ci il üçün Qızıl Maska teatr mükafatı üçün uzun siyahı. Rusiyanın Ukraynaya hücumu ilə əlaqədar “Sayğac” kitabının müəllifi, gürcü yazıçısı Tamta Melaşvili ilə əməkdaşlığı dayandırdığı üçün 2022-ci il martın 22 və 23-də tamaşanın son dəfə olacağı açıqlanıb. Rus teatrı;
* 2020 - "Ayrılırıq." Səyyar İncəsənət Teatrının audio tamaşası. OQJAV qrupunun musiqisi sədaları altında Vorobyovı qorıda gəzinti yer üzündə sevginin mümkünsüzlüyünün faciəsindən bəhs edir. Marşrut Marina Tsvetaevanın "Sonun Şeiri" qəhrəmanlarının gedişini təkrarlayır: körpü, sahil, dağ - və "Dağ şeiri"ndən parçalarla tamamlanır. Ssenari: Jenya Berkoviç və Aleksey Kiselyov. 2021-ci ildə tamaşa Eksperiment kateqoriyasında Qızıl Maska teatr mükafatına namizəd olub.
* 2020 - "Finist aydın şahin", müstəqil teatr layihəsi "SOSO qızları" studiyası. Sənədli mənbələr əsasında hazırlanan tamaşada radikal islam tərəfdarı ilə evlənən və Suriyaya köçən qadınların hekayələrindən bəhs edilir. 2022-ci ildə tamaşa dörd nominasiyada (dram, rejissor Jenya Berkoviç, kostyumlar Kseniya Sorokina, dramaturgiya Svetlana Petriyçuk) üzrə Qızıl Maska teatr mükafatına namizəd olub. Svetlana Petriyçuk və Kseniya Sorokina mükafatçı olublar.
* 2022 - Berkoviçin eyniadlı pyesi əsasında "Bizim Xəzinəmiz", "İçəridə" məkanı və "SOSO qızları" müstəqil teatr şirkətinin birgə layihəsidir.
**Performans**
* 2009 — “Qırmızı xətt (Metropolis poeziyası)” poetik tamaşası, Vinzavod Müasir İncəsənət Mərkəzi.
### Dramaturq kimi
* 2019 - "Antiqona" operasının librettosunun müəllifi, 2021-ci il üçün "Teatrın musiqili ürəyi" mükafatına layiq görülmüşdür. Tamaşanın özü, həmçinin rejissoru və bəstəkarı olub. 2022-ci il üçün Qızıl Maska Mükafatına layiq görülüb. 
* 2016 - Krasnoyarsk Gənclər Teatrında eyniadlı tamaşa üçün Henrik İbsen “Per Günt” tamaşasının pulsuz tərcüməsinin müəllifi olub..
Həmçinin Dövlət Akademik Böyük Teatrının saytında Jenya Berkoviç S.Sondheimin “Svini Tod, Donanma küçəsinin manyak bərbəri”, M.D.Laçiusanın “Bernarda Alba”, “Baharın oyanışı”, D.Şeyx/S. Seiter və başqalarının musiqilərinin mətnlərinin tərcümələrinin müəllifi kimi göstərilib. 
### Film rejissoru

* 2014 - Aleksandr Kaşev ilə birlikdə "Mən olsaydım", sənədli filmi.

### Aktyorluq işi
* 2009 - "Qabil/Qabil", Şexov adına Moskva İncəsənət Teatrı Məktəb-Studiyasının Teatrının tamaşası, rejissor Kirill Serebrennikov;
* 2008 - "Vağzal", bəstəkar Aleksey Syumakın operası, rejissor, Kirill Serebrennikov.
### Poeziya
* Məni parada aparmasaydınız şad olardım, Anatoli Belıy Jenya Berkoviçin şeirini oxuyur.
* Jenya Berkoviç, Sveta Naqaeva. Naqolo / Nəşriyyat: Vitali Kabakov. — İsrail: Kitab Sefer, 2023. — 72 s. — ISBN 978-617-8082-81-9.
* 9 yanvar 2024-cü il tarixli məhkəmə iclasında poetik çıxış (“Hörmətli cənablar, bəyan etməliyəm...”).

## İctimai-siyasi baxışları
Yevgeniya Berkoviç "Snob" layihəsi mükafatının təqdim olunduğu mərasimdə nitqində insan hüquqları müdafiəçisi təşkilatı olan"Memorial" dəstəklədiyini söyləyib. 24 fevral 2022-ci ildə o, “Müharibə Yox” posteri ilə tək adamlıq piket təşkil etdiyinə görə həbs olunduğunu bildirib. Məhkəmə bu aksiyaya görə ona 11 günlük müddətinə həbs cəzası verib.
## Həbsi
2023-cü il aprelin 10-da Rusiya Federasiyasının Moskva şəhəri üzrə İstintaq Komitəsi tərəfindən Yevgeniya Berkoviə qarşı Rusiya Federasiyası Cinayət Məcəlləsinin 205.2-ci maddəsi ilə “Terror fəaliyyətinə açıq çağırışlar, terrorçuluğa açıq bəraət qazandırmaq və ya terrorizmin təbliği” ilə cinayət işi açılıb. Berkoviç və dramaturq Svetlana Petriyçuk internetdə “Finist aydın şahin" tamaşasının səsləndirilməsinin videosunu paylaşıblar. Bu tamaşa da onlara qarşı cinayət işinin açılmasına əsas olub. 

Mayın 4-də Berkoviç və Petriyçuk saxlanılaraq eyni gündə onlara qarşı ittiham irəli sürülüb. Onlar günahlarını etiraf etməyiblər. Mayın 5-də Moskvanın Zamoskvoretski Rayon Məhkəməsinin hakimi Natalya Çeprasova Berkoviçi iyulun 4-dək həbsdə saxlamaq qərarını verib. Hakim Petriyçuk haqqında da eyni qərarı qəbul edib. 
Sonradan həbs qətimkan tədbirinin müddəti dəfələrlə uzadılıb. 

29 fevral 2024-cü ildə TASS Petriyçukun vəkili Sergey Badamişinə istinadən Rusiya Federasiyası Cinayət Məcəlləsinin 205.2-ci maddəsinin 2-ci hissəsi ilə ittihamların yekun variantını yayımlayıb. 2024-cü il aprelin 15-də "Rosfinmonitorinq" saytında Yevgeniya Berkoviç və Svetlana Petriyçuk ekstremist fəaliyyətdə və terrorda iştirak edən şəxslər və təşkilatlar siyahısına daxil edilib.

2024-cü il iyulun 8-də 2-ci Qərb Dairə Hərbi Məhkəməsi rejissor Yevgeniya Berkoviç və dramaturq Svetlana Petriyçuku "Finist aydın şahin" tamaşasının quruluşuna görə terrora haqq qazandırmaqda ittiham edərək, altı il müddətinə ümumi rejimli koloniyada həbsə məhkum edib.

## Ailəsi
* Ulu babası (ata tərəfdən) - Lev Mayzelis, Qızıl Orduda siyasi işçi, 1938-ci ildə güllələnib..
* Nənəsi (ata tərəfdən) - Qalina Lvovna Maizelis (1934-cü il təvəllüdlü), ədəbiyyat müəllimi.
* Nənəsi (ana tərəfdən) - Nina Semyonovna Katerli (1934-2023), yazıçı, publisist və hüquq müdafiəçisi.
* Anası - Elena Mixaylovna Efros, hüquq müdafiəçisi.
* Atası - Boris (İlya) Lvoviç Berkoviç, şair, İsraildə yaşayır.
* Bacısı - Mariya Borisovna Berkoviç (1985-ci il təvəllüdlü), karlar müəllimi, müəllim-defektoloq; hazırda Serbiyada yaşayır
* Həyat yoldaşı - Nikolay Matveyev, "SOSO qızları" müstəqil teatr layihəsinin baş administratoru.
* Qızları (övladlığa götürülmüş) - Anna Berkoviç və Kira Berkoviç.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Личная страница на сайте АФИША. 
* Личная страница на сайте :ru:Гоголь-центра. 
* Личная страница на сайта театра «:ru:СамАрт».
; Müsahibələri
* *Когершын Сагиева*, «Кто-то должен быть здесь» — Женя Беркович о цензуре в театре и решении остаться, Форбс, 20 декабря 2022 года.
* *[[:ru:Шенкман, Ян]]*, «Интервью с Женей Беркович, автором стихотворения о „воевавшем деде“, которое вы если и не постили сами, то точно видели во всех соцсетях», Новая газеты. Европа, 18 мая 2022 года.
* *Яроцкий, Владимир*, «Мы живём в стране, где молчат примерно все, про всё и всегда». Евгения Беркович — о театре, Кирилле Серебренникове и холокосте, проект Snob, 6 апреля 2021 года.
* *Полихович, Алексей*, «Курица не птица, баба не режиссёр», «:ru:Такие дела», 26 ноября 2020 года.
* *Москалёв, Александр*, Евгения Беркович: «Для подростков в России идёт полтора спектакля…», журнал «Дом культуры», № 5, 2017 год.
* *Полухина, Евгения*, Режиссёр Евгения Беркович: «Воронеж в части искусства даст прикурить Москве», «Время Воронежа», 2 ноября 2016 года.
* *Рутковский, Вадим*, «Сдавать спектакль Серебренникову — это ужас, с которым не сравнится ни одна премьера», проект Snob, 21 января 2014 года. 

; Nəşrləri
* 
* 
* Отработка за прогул: почему режиссёру иногда важно быть продюсером на сайте журнала «Театр», 2017 год. 
* Пять мифов о социальных проектах с полным их разоблачением на сайте журнала «Театр», 2016 год.