open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Barbara Trjetelevka

**Barbara Stanislav Trjetelevka** ( ) — daha çox Basiua adı ilə tanınan Polşa müğənnisi, mahnı müəllifi və musiqiçisi. Latın caz pop musiqisini ilə məşquldur.

## Bioqrafiya
Basiya 1954-cü ildə Polşada, Yavojna şəhərində anadan olmuşdur. Musiqiçilərin olduğu bir ailədə böyüyən Basiya, erkən yaşlarından mahnı oxumağı sevir və geniş vinil vallar toplayır. Anası ona fortepiano dərsləri verir.

1969-cu ildə Basiya yerli *Astry* qrupunda bir vokalçı olaraq debüt edir. Kaliş şəhərində keçirilən Milli Festivalda qrup ilə birlikdə çıxış edərək birinci yeri tutur. Basiya Yaqellon Universitetində riyaziyyat öyrənməyə hazırlaşırdı, lakin sonda fizikanı üstün tutur. Kursun birinci ilində məşhur qrup Polşa Alibabki qadın qrupunun meneceri ilə görüşür, onu qrupla danışmağa dəvət edir. Basiya təklifi qəbul edərək universiteti tərk edir və 1972-1974-cü illər onlarla birgə çalışır. 1976-cı ildə Basiya, solist kimi Opolada keçirilən Polşa mahnılarının milli festivalında iştirak edir, lakin heç bir nəticəsi olmur. 1977-1979-cu illərdə Perfect rok qrupunda Polşadakı Çikaqo icma mərkəzində populyar mahnıların ifa edir.

Basiya ortağı ilə 1981-ci ilin yanvarında Londona köçür və müxtəlif sənətçilər üçün demo izlərini qeyd edir. Orada o, Danny White (caz gitaraçısının qardaşı Peter White) və onun əməkdaşı Mark Reilly ilə görüşür. Bu üçlük 1983-cü ildə "Tunc" adı ilə çıxış edir, lakin sonradan adlarını Matt Bianco olaraq dəyişdirirlər. Onların debüt albomu *Whose Side Are You On?* (Hansı tərəfdəsən?) 1984-cü ildə buraxıldı və Avropada hit oldu.

1986-cı ildə Basiy və qrup yoldaşı Danny White qrupu solo karyera qurmaq üçün tərk etdilər. O, *Epic Records* ilə müqavilə imzalamış və 1987-1995-ci illərdə, xüsusən ABŞ-da uğurlu beynəlxalq bir karyera qurmuşdur. Burada ilk iki albomu Amerikanın Platinum Qeyd Sənayesi Dərnəyi tərəfindən 1989-cu ilin noyabr ayında ABŞ-da bir milyon nüsxə satdığı təsdiq edilmişdir.  Bütün dünyada demək olar ki, iki milyon nüsxə satılıb. Yaponiyada və Filippində çoxlu fanatı var idi. Şəxsi faciələrə görə karyerasına uzun fasilə verdi və sonra 2000-ci illərin sonlarında müntəzəm qeydlərə və çıxışlara qayıdır. Hal-hazırda musiqisini müstəqil etiketlər vasitəsilə yayımlayır.
## Diskoqrafiya

* 1987: *[[:en:Time and Tide (Basia album)|Time and Tide]]*
* 1990: *[[:en:London Warsaw New York]]*
* 1994: *[[:en:The Sweetest Illusion]]*
* 1995: *[[:en:Basia on Broadway]]*
* 1998: *[[:en:Clear Horizon – The Best of Basia]]*
* 2009: *[[:en:It's That Girl Again]]*
* 2011: *[[:en:From Newport to London: Greatest Hits Live ... and More]]*
* 2018: *[[:en:Butterflies (Basia album)|Butterflies]]*

## İstinadlar
Perekop

**Perekop** () — Or bərzəxində, Krım yarımadası ilə materik arasında torpaq əlaqəsini təşkil edən şəhər (1920-ci ilə qədər). Or-Kapı şəhərinin Krım-tatarca adı "xəndək qapı" deməkdir ( — xəndək; *qapı* — qapı, darvaza). P. Peter Simon Pallasın fikrincə "Perekop" orijinal slavyan adıdır və bütün toponimlər, o cümlədən Krım tatar, yunan və s. ondan törəmişdir. 
## Tarixi
Coğrafi mövqeyinə görə Perekop həmişə böyük strateji əhəmiyyətə malik olmuşdur. Bundan əlavə, antik dövrlərdə yaxınlıqda yerləşən duz yataqları səbəbindən zəngin bir ticarət şəhərinə çevrilir. 1-ci əsrdə Ellis Plininin qeydlərində Perekop və Or bərzəxi Tafros adı ilə ətraflı təsvir edilmişdir (qədim yunan dilindən - Perekop). Burada böyük qoruyucu bürcləri olan bir qaladan bəhs olunur. Böyük Plini yunanların Perekopu böyük bir liman şəhərinə çevirmək niyyətləri haqqında yazırdı.

Krım xanlığının dövründə Perekop Krım yarımadasını materikdən qoruyan əsas qala idi.

1600-cü ildə Sareviç Fyodor Borisoviç Qodunov təsviri əsasında tərtib edilmiş 1614-cü ildə Hessel Hieritsin xəritəsində Perekop müasir rus adı ilə göstərilir. Qala (Krım) Ordan (Perekop üzərindəki körpü) yarımadaya bir giriş idi, təkcə Krım deyil, Şimali Qara dəniz və Azov çölləri də xana aid idi. Ancaq tatar-noqaylar orada gəzirdilər. Sürülərin otlanması üçün bir haqq ödəyib Krıma yağ, bal, mal-qara, qoyun, quzu və əsirləri çatdırırdılar. 

Perekop valı və qalasının qalıqları indiki Perekop kəndindən 1 km cənubda yerləşir.
İlk dəfə Vasili Qolitsın başçılıq etdiyi rus ordusu 1689-cu ildə Krım Kampaniyası zamanı Perekopun divarlarına yaxınlaşdı, lakin hücum baş tutmadı.

Perekopa ilk hücum Kristof Burçard Miniçin komandanlığı altında olan ordu tərəfindən 1736-cı ildə həyata keçirilən kampaniya zamanı baş tutur. Krıma girən ruslar Evpatoriya, Bağçasaray və Ağməscidi işğal etdilər, bundan sonra ordu Perekopa qayıtdı və Krımı tərk edir.

Perekopun ikinci dəfə tutulması 14 iyun 1771-ci ildə (Julian təqviminə görə), sonradan Moskvada general qubernatoru olan knyaz Vasili Mixayloviç Dolqorukov-Krımın komandanlığı altında baş verir.
Krımın Rusiya İmperiyası tərəfindən işğalından sonra sonra Perekop, Tavriya əyalətindəki eyni adlı mahalın mərkəzinə çevrildi.

1920-ci ilin yanvar-mart aylarında Rusiyanın Güney Silahlı Qüvvələrinin 3-cü Ordu Korpusunun 4 min döyüşçüsü general Yakov Slaşev Krımı  sovet ordusunun iki hücumundan uğurla müdafiə etdir. hansı ki, Sovet ordusunda 40 min döyüşçü var idi. O, əvvəlcə bolşeviklərin Perekopa keçməsinə imkan verir, sonra yenidən döyüşərək, soyuqda Qırmızı Ordunu çöllərə çəkməyə məcbur edir.

1920-ci ilin sonlarında, Qırmızı Ordu Vrangelin başçılığı altında Perekop istehkamlarını vurur. Perekop şəhəri çox dağıntıuya məruz qalır və yer üzündən silinir. Keçmiş vilyət şəhərciyini bərpa etmək qərarı verilsə də, ancaq bir kənd statusunda, 1922-ci ilin dekabrında bərpa edilir. Nəticədə yaxınlıqdakı Perekop kəndi meydana gəlir.

## Mənbə
* Perekopun gerbi

## İstinadlar
Vardanants meydanı

**Vardanants meydanı** () — Ermənistanın Gümrü şəhərinin ən böyük meydanı.

Meydan Vardan Mamikonyanın xatirəsinə adlandırılmışdır.

## Tarixi
Meydan 1930-cu illərdə, Sovet dövründə Gümrünün mərkəzində açılnışdır, 1920-ci ildə Ermənistanda baş verən May üsyanının şərəfinə "**May Qələbələri meydanı**" adlandırılmışdır; layihənin müəllifi memar Aleksandr Tamanyan idi.

25 iyun 2016-cı ildə Ermənistana üç günlük apostol səfərində olan Roma Papası Fransisk burada Latın adətiylə liturgiya keçirdi. Mərasimdə Bütün Ermənilərin Katolikosu II Qaregin də iştirak etdi.

## Təsviri
Vardanants meydanı düzbucaqlı formaya malikdir (280 × 140 m). Şimaldan Qay küçəsi, cənubdan Vahan Çeraz küçəsi, qərbdən Abovyan küçəsi və şərqdən Şaumyan küçəsi ilə həmsərhəddir.

Meydan bir neçə fəvvarə ilə bəzədilib, mərkəzində Avarayr döyüşünə həsr olunmuş memorial yerləşdirilib. Memorial 2008-ci ildə qurulmuş və Sasanilərə qarşı Avarayr döyüşündə vuruşan erməni ordusu başçılarının heykəllərini ehtiva edir, mərkəzində isə Ermənistanın milli qəhrəmanı Vardan Mamikonyanım heykəli qoyulub. Qalan dörd heykəldə katolikos Hovsep I, knyaz Arşavir II Kamsarakan, Gevond Yerets, habelə Vardan Mamikonyanın anası təsvir edilmişdir.

Meydana bitişik ərazidə Müqəddəs Məryəm Kilsəsi, Müqəddəs Xilaskar Kilsəsi, şəhər rəhbərliyinin binası, "Oktyabr" kinoteatrı yerləşir.

## Qalereya

Fayl:Gyumri Saint Vardan and the city hall.jpg|Bələdiyyə binası
Fayl:7 verq 3.JPG|Müqəddəs Məryəm Kilsəsi
Fayl:Գյումրու Կինոհոկտեմբեր թատրոն 0103.JPG|"Oktyabr" kinoteatrı
Fayl:Holy Saviour Church, Gyumri.jpg|Müqəddəs Xilaskar Kilsəsi
Fayl:Pope Francis, Gyumri 04.jpg|Roma Papası Fransiskin ziyarəti zamanı


## İstinadlar
Respublika meydanı (İrəvan)

**Respublika meydanı** () — Ermənistanın paytaxtı İrəvanın mərkəzi meydanı.

Meydan iki hissədən ibarətdir - dairəvi hərəkət və musiqili fontanların olduğu trapezvari hissələr.

Meydan fərqli erməni motivləri ilə zəngin olan neoklassik üslubda çəhrayı və ağ rəngli tufla üzlənmiş beş əsas bina ilə əhatə olunmuşdur. Bu memarlıq ansamblına daxildir: Ermənistanın Hökumət binası, Ermənistan Tarix Muzeyi və Milli Qalereya, Marriott Otel, Mərkəzi Poçt Binası və Xarici İşlər, Nəqliyyat və Rabitə Nazirliyi. Meydan təxminən 30.000 kvadrat metr sahəni əhatə edir.

Tiqran Mets prospekti, Nalbandyan küçəsi, Abovyan küçəsi, Amiryan küçəsi, Vazgen Sarkisyan küçəsi meydanı birləşdirir.

Meydanın dizaynını 1924-cü ildə Alexander Tamanyan tamamlamışdır. Binaların əksəriyyəti 1950-ci ildə tamamlanır. Sonuncu binanın inşası (Milli Qalereya) 1977-ci ildə bitir.

Sovet dövründə meydan Leninin adını daşıyır. Mərkəzində Leninin heykəli qoyulmuşdu və meydanda ildə iki dəfə (əvvəlcə üç dəfə) hərbi paradlar keçirilmişdir. 1991-ci ildə Ermənistan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Leninin heykəli sökülmüş və meydanın adı dəyişdirilmişdir.

Respublika meydanı "şəhərin və Ermənistanın ən vacib sivil məkanı", İrəvanın "memarlıq irsi"  və "İrəvanın ən görkəmli memarlıq ansamblı" kimi təsvir edilmişdir. Yazıçı və səyyah Deerdr Holdinq Respublika meydanını "XX əsrdə dünyada qurulmuş ən yaxşı mərkəzi meydanlardan biri" adlandırmışdır
## Arxitekturası
Meydan iki hissədən ibarətdir. Birincisində mərkəzdə daş naxışlı dairəvi bir küçə var. İkincisi Ermənistan Milli Tarix Muzeyi və Milli Qalereya ilə üzbəüz, trapeziyavari bir formaya malikdir. Bu hissədə musiqili fontanlar qurulmuşdur. Meydanın ətrafındakı binalar çəhrayı və ağ tüfla üzlənmişdir, alt hissəsi isə bazaltdan hazırlanmışdır.
## Tarixi
İrəvanda uzun əsrlər boyu müxtəlif nisbətdə bir şəhər meydanı mövcud olmuşdur. 2003-cü ildə meydanda geniş qazıntı və yenidənqurma işləri aparılmış və 18-19-cu əsrlərə aid köhnə səviyyə aşkar edilmişdir.

Sovetdən əvvəlki dövrdə meydan 1906-11-ci illərdə Boris Mehrabyan tərəfindən İrəvanın baş planının bir hissəsi olaraq hazırlanmışdır. Meydanın müasir mənzərəsi 1924-cü ildə şəhərin baş memarı Aleksandr Tamanyan tərəfindən tərtib edilmişdir. Meydanın inşası 1926-cı ildə Hökumət binası ilə başlanır. Layihə 1950-ci illərə qədər, beş binanın hamısı dizayn edildikdə və 1977-ci ildə Milli Qalereya inşa edildikdə tamamlanır. Sovet dövründə meydan Sovet Lideri Vladimir Leninin şərəfinə Leninin meydanı adını daşıyırdı. Leninin heykəli 1940-cı ildə meydanda qoyulmuş və 1991-ci ildə Ermənistanın müstəqilliyi ərəfəsində sökülmüşdür.
## Görməli yerləri

### Binalar

## Mühüm hadisələr
1968-ci ildə Respublika Meydanında İrəvanın 2750 illik yubileyini təntənəli şəkildə qeyd edilir.

25 iyun 2016-cı ildə Papa Fransisk və II Qaregin Respublika meydanında ekumenik bir dua etdi. Təxminən 50.000 insan duaya qoşuldu.

## İstinadlar
UEFA Avro 1976 (seçmə mərhələsi, 1-ci qrup)

UEFA Avro 1976-nın seçmə mərhələsinin 1-ci qrupunda Çexoslovakiya, İngiltərə, Portuqaliya və Kipr milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin 1/4 mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Çexoslovakiya millisi qazanmışdır.

## 1-ci qrupun cədvəli


### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Malkolm İan Makdonald — 5 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1976 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1976 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1976 (seçmə mərhələsi, 1/4)

UEFA Avro 1976-nın seçmə mərhələsinin 1/4 oyunları Çexoslovakiya, SSRİ, Yuqoslaviya, Uels, İspaniya, AFR, Niderland və Belçika milli futbol komandaları arasında keçirilmişdir. Turnirin 1/2 mərhələsinə vəsiqəni Çexoslovakiya, Yuqoslaviya, AFR və Niderland milliləri qazanmışlar.

## 1/4 oyunlarının cədvəli

|}

### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Yozef Moder — 3 top
*  Rob Rensenbrink — 3 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avro 1976 UEFA-nın rəsmi saytında 
* Avro 1976 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Qələbə abidəsi (Xankəndi)

**Qələbə abidəsi** — Xankəndi şəhərində obelisk şəklində abidə. Böyük Vətən müharibəsi və digər silahlı münaqişələrdə həlak olan yerli sakinlərin xatirəsini əbədiləşdirən xatirə kompleksinin bir hissəsidir,

## Tarixi
Xatirə kompleksi 1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi cəbhələrində həlak olmuş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin 22 min yerli sakinin xatirəsinə obelisk qoyulması ilə quruldu. Obeliskin hündürlüyü 21 metrdir. Əks təpədə kütləvi məzarlıqda müharibədə həlak olanların qalıqları dəfn olunmuşdur. Həmçinin, kompleksə ənənəvi erməni memarlığı üslubunda qurulmuş yeddi axınlı fontan da daxildir.

Qranit pyedestal Böyük Vətən müharibəsində iştirak edənlərin adları və portretləri olan barelyefdən ibarətdir. Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra xatirə kompleksinə çevrilmiş, buraya münaqişə zamanı həlak olmuş Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası əsgərlərinin dəfn olunduğu qəbiristanlıq əlavə olunmuşdur.

## Qalereya

Şəkil:Stepanakert, Monument to fallen in WWII, 2014.05.11 - panoramio.jpg|Qələbə abidəsinin panoraması
Şəkil:Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Ստեփանակերտ).JPG|Erməni soyqırımı qurbanlarının abidəsi


## İstinadlar
Amara gölü

**Amara** ( ) — Rumıniyada duzlu liman-göl.  Göl Slobozia-Buzeu yolu yaxınlığında, Yalominsk dairəsindədir.  Amara şəhəri gölün sahilində yerləşir. 

## Ümumi məlumat
Amara gölünün sahəsi 132 hektardır. Su kütləsinin həcmi təxminən 2600000 m³-dir. Göl S formalı olub uzunluğu 4 km, eni isə 200 - 800 metr arasında dəyişir. Maksimal dərinlik 3 metrdir. Göl çuxuru Yalominya çayı ilə əlaqəsi olmayan depresiyaya uyğun gəlir. İl boyu daima şirin su azlığından, güclü buxarlanmadan və quraq iqlim səbəbi ilə göl suyu yetərincə duzludur. Göl əsasən yağış və yeraltı sularla qidalanır. 1965-66-cı illərdə göl suyunun səviyyəsində artım qeydə alınmışdır. 1970-71-ci illərdə gölün dərinliyi 4 metrə çatmışdır. Səviyyə qalxmasının qarşısını almaq məqsədi ilə göldən kanal çəkilmişdir. Bu göl suyunun çox illik duzluluq tərkibinə təsir göstərmişdir. 1887-ci ildə duzluluq əyər 89,45 q /l idisə, 1976-cı ildə bu göstərici 7,7 q/l olmuşdur. Göl suyu sulfat, bikorbonat, xlorid, yodid, bromid və maqnezium tərkibli duzlarla zəngindir. Suyun ümumi minerallaşma dərəcəsi təxminən 9,8 q/l-dir. 

Məhs belə tərkibinə görə göldəki palçıq böyük müalicəvi əhəmiyyətə malikdir. Bir çox xəstəliklərin müalicəsində Amara gölünün palçığından geniş istifadə olunur. Göl sapropelinin (su dibində çox illik toplanmış kütlə) tərkibi 40 % orqanik, 41 % isə minerallardan təşkil olunub. Palçıq daha çox dayaq və hərəkət sistemi, ginekoloji və dəri xəstəliklərində effektivdir. Amara palçığı ürək-damar, Qreyvis, astma və infeksion xəstəlikləri olanlara məsləhət görülmür.

Amara kurortu göl sahilində yerləşir. Üç oteldən ibarət kurort 2000 yerlikdir. Lebada oteli 507 yerlik olub Rumıniyanın ən böyük otel və otellərindən biridir.

## İstinadlar
Nil Kempbel

**Nil Kempbel** (; ) — ilk dəfə 1987-ci ildə və daha sonra dəfələrlə çap olunmuş "Biologiya" dərsliyi ilə tanınan, amerikalı bioloq, alim. Bu dərslik dünyadakı 700.000-dən çox yuxarı sinif şagirdi və universitet tələbəsi tərəfindən istifadə olunub.

## Həyatı və fəaliyyəti
Nil Kempbel 17 aprel 1946-cı ildə Kalver-Siti şəhərində anadan olub. Zoologiya üzrə magistr dərəcəsini Los-Anceles Kaliforniya Universitetində müdafiə etmiş, doktorluq dərəcəsini isə bitkilərin botanikası mövzusunda Riversayd Kaliforniya Universitetində müdafiə edib. 30 ildən artıq Kornell Universitetinin, Pomona Kollecinin, Riversayd Kaliforniya Universitetinin, San Bernardinyo Valli Kollecinin auditoriyalarında dərs deyib.

Kempbel bir sıra mükatlara layiq görülüb: 2001-ci ildə Riversayd Kaliforniya Universiteti tərəfindən Fərqlənən Məzun Mükafatı və 1986-cı ildə San Bernardinyo Valli Kolleci tərəfəfindən ilk dəfə verilən Görkəmli Professor Mükafatı.

Kempbel, həmçinin, sahil və səhra bitkilərini öyrənən tədqiqatçı idi. O, müəyyən bitkilərin müxtəlif duzluluq, temperatur və pH göstəricilərinə sahib mühitlərdə özlərini necə uyğunlaşdırması ilə bağlı tədqiqata rəhbərlik etmişdir. Əlavə olaraq, o, Mimoza bitkisi və digər paxlakimilərin öyrənilməsi ilə bağlı araşdırmalara da rəhbərlik etmişdir.

Kempbel 21 oktyabr 2004-cü ildə "Biologiya"nın 7-ci beynəlxalq nəşri üçün tamamlanılan əl yazısından dərhal sonra ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir. Riversayd Kaliforniya Universitetində onun şərəfinə Nil Allison Kempbel İanələşdirilmiş Tədqiqat Mükafatı yaradılmışdır.

## Həmçinin bax
* Çarlz Darvin
* Frederik Qriffit
* İlya Meçnikov

## İstinadlar
Lord Bayron adına 20 nömrəli məktəb (Gümrü)

**Lord Bayron adına 20 nömrəli məktəb** () — Ermənistanın ikinci böyük şəhəri olan Gümrüdə yerləşən təhsil müəssisəsi. Məktəb 1990-cı ildə Britaniya hökuməti və cəmiyyətinin vəsaiti ilə Spitak zəlzələsi nəticəsində dağıdılmış bir təhsil müəssisəsinin yerində inşa edilmişdir.

## Tarixi
Məktəb 1950-ci ildə tikilmiş və yazıçı və dramaturq Qabriel Sundukyanın adını daşıyırdı. 1988-ci ildə Spitak zəlzələsi zamanı məktəb binası dağıldı, dağıntılar altından 44 şagird və müəllimin cəsədləri çıxarıldı.

10 iyun 1990-cı ildə yenidən qurulan məktəbi Sovet İttifaqında ilk dəfə səfərdə olan Birləşmiş Krallığın Baş Naziri Marqaret Tetçer açdı. O vaxtdan bəri xaricdə yaşayan ermənilər də dəstək göstərməyə başladılar. Yeni qazanxana inşa edildi, oyun meydançası isə Ümumerməni Xeyriyyə Birliyi (AGBU) tərəfindən ödənildi.

## Tərtibatı
Məktəbin dizaynı britaniya memarları tərəfindən hazırlanmışdır. Məktəbin tikilməsi üçün tələb olunan materiallar, mebel və işçi qüvvəsi Birləşmiş Krallıqdan ixrac edildi.

## İstinadlar
Salavatsteklo

**Salavatsteklo SC** — texniki şüşə istehsalı ilə məşğul olan səhmdar cəmiyyətdir. Rusiyada ən böyük pəncərə şüşəsi istehsal edən şirkətsir (Rusiya şüşə bazarının 30% -i).

Müəssisənin baş ofisi Salavat şəhəri, İndustralnaya küçəsi, 18-də yerləşir.
## Tarixi
Salavat Şüşə Zavodunun inşasına 1960-cı ildə 9 fevral 1956-cı ildə SSRİ Nazirlər Sovetinin qərarı ilə başlanmışdır. 1962-ci ildə tikinti işləri başa çatır.

Zavodun ilk məhsulları ştapel şüşələr olur. Sonradan demək olar ki, hər il yeni şüşə məmulatların istehsalı mənimsənilir: 1963 - pəncərə şüşəsi, fiberglas, 1964 - ekran şüşəsi, stalinit, natrium silikat, 1967 - akvariumlar, 1968 - naxışlı şüşə, 1968 - xalça-mozaik plitələr, 1969 il - möhkəmləndirilmiş təbəqə şüşəsi, 1970 - güzgü məhsulları. Sonradan fabrik qablar, termoslar, ikiqat şüşəli pəncərələr, prizmatik güzgülər, laminat şüşə - tripleks istehsal edir.

1993-cü ildə "Salavatsteklo" istehsalat birliyi açıq səhmdar cəmiyyətinə çevrilir.

2010-cu ildə "Salavatsteklo" ASC və "Saratovstroysteklo" ASC birləşdirilir.
## Sahiblər və rəhbərlər
1960-1980-ci illərdə müəssisənin direktoru -  Yuri Vasilieviç Seskutov, müəssisənin baş direktoru Sergey Alekseeviç Aqureev (1968-ci ildə) olur. Səhmdarların sayı 5708-dir. Son hesabat rübünün sonundakı müəssisənin nizamnamə kapitalının miqdarı 13 507 263 rubl təşkil etmişdir. Salavatsteklo şirkətinin əsas sahibi iş adamı və milyarder Radik Sultanovdur
 . 
## Birja siyahısı
Səhmlərin sayı 19 934 171 ədəddir. Hər bir səhmin nominal dəyəri 10 rubl təşkil edir.

Şirkətin adi və imtiyazlı səhmləri üçün əsas ticarət platforması RTS fond birjasındadır.
## Müssisənin məhsulları
Neft və qaz, neft-kimya və kimya sənayesi üçün avadanlıqlar.

*düz şüşə
*aşağı emissiya, günəşdən qoruma və çox funksiyalı şüşə
*tikinti məqsədi ilə laminat şüşə
*həll olunan natrium silikat
*sulu şüşə
*şüşəli panellər
*şüşə qablar
*avto şüşələr
*güllə keçirməyən şüşə
Salavatsteklo ASC-nin istehsal etdiyi əsas məhsullar düz şüşələrdir. Düz şüşə satışların təxminən 80% -ni, digər məhsul növləri - 20% -ni (avtomobil şüşəsi, şüşə qablar, ikiqat şüşəli panellər, həll olunan natrium silikat və maye şüşə, istilik və səs izolyasiya edən materiallar) təşkil edir.
### Göstəriciləri
2009-cu ildəki gəlirləri - 3,771,861 rubl. (2010-cu ilin 9 ayı).

2010-cu ilin 9 ayında gəlir artımı 2009-cu ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 131,5% təşkil etmişdir:

həcm səbəbindən artım  - 49,3 milyon rubl və ya 101,7%;
qiymətə görə artım  - 854,6 milyon rubl və ya 129,8%.

## İstinadlar
Nahid Bağırov

**Nahid Rza oğlu Bağırov** () — İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Nahid Bağırov 4 aprel 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Orta təhsili 242 və 151 saylı məktəblərdə alıb.

1998–2000-ci illlərdə Bakı şəhəri Sabunçu rayon məhkəməsində katib vəzifəsində çalışıb. 1999-cu ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib. 2000–2001-ci illərdə N nömrəli hərbi hissədə hərbi xidmətdə olub. 2001–2005-ci illərdə "Sir" hüquq şirkətinin vitse-prezidenti vəzifəsində çalışıb. 2006-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Hüquq fakültəsini bitirib.

Ailəlidir, iki övladı var.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
2009-cu ildən Azərbaycan Turizm Assosiasiyasının idarə heyətinin sədri olub. 2011–2013-cü, 2013–2015-ci və 2015–2017-ci illərdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı nəzdində Ümumdünya Turizm Təşkilatının (UNWTO) Qoşulan üzvlər şurasının Avropa üzrə vitse-prezidenti seçilib.

2018-ci ildə Azərbaycan Sahibkarlar Təşkilatları Konfederasiyasının (ASK) idarə heyətinin üzvü seçilib.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi (KOBİA) yanında yaradılan İctimai şuranın sədr müavini təyin edilib.

Nahid Bağırov 9 fevral 2020-ci il tarixində keçirilmiş növbədənkənar parlament seçkilərində müstəqil namizəd olaraq 62 saylı Saatlı seçki dairəsindən "Vədlər sözdə qalmayacaq" şüarı ilə deputatlığa namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 3640 səs toplasa da, 62 saylı Saatlı seçki dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyası namizədi Əziz Ələkbərli seçkiləri birinci sırada tamamlayaraq deputat seçilmişdir. Nahid Bağırov isə seçkiləri ikinci sırada tamamlamışdır.

Nahid Bağırov Azərbaycan Prezidentinin 5 mart 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

## Təltifləri
2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən turizm sahəsində fərqləndiyinə görə "Fəxri Turizm İşçisi", 2018-ci ildə Mülki Aviasiya Administrasiyası tərəfindən "Fəxri Aviasiya İşçisi" adına layiq görülüb.

2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının iqtisadi inkişafına verdiyi töhfəyə və sahibkarlığın genişləndirilməsi ilə bağlı dövlət siyasətinin həyata keçirilməsində səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Koreya çayı

**Koreya çayı** bitki kökləri, çiçəklər, meyvələr, taxıl, yeməli göbələk, dəniz yosunu və s.-dən hazırlanır.

## Tarixi

Üç Krallığın xatirələrində göstərilən Qaya qeydlərinə görə Ayodhya şahzadəsi əfsanəvi kraliça Ho Hvangok Camellia sinensis çay bitkisini Hindistandan Koreyaya gətirdi və onu Changvon şəhəri ilə həmsərhəd olan Begvolsan dağına əkdi. Samhan(3 xanlıq) dövründə labrador çayı və yaxu meyvə çayları, məsələn maqnoliya giləmeyvə çayı və goji giləmeyvə çayı daha geniş istifadə olunurdu.

Bir neçə əsr sonra Buddist rahibləri tərəfindən Çin çay mədəniyyətinin tətbiqi ilə çay kollarının sistematik şəkildə əkilməyə başlandığı güman olunur. Bulgapsa, Bulhoesa və Hwaeomsa kimi Koreyadakı erkən buddist məbədlərinin Koreya çay mədəniyyətinin doğulduğu yer olduğunu iddia edilir. Çin çay məhsullarının idxalı, Silla Kraliçası Seondeokun dövründə (631 Tang imperiyasından iki növ çay conça (전차; 磚茶) and dança (단차; 團茶) nın gətirilməsi ilə birlikdə Şilla kraliçası Sondokun (631‒647) hakimiyyəti dövründə Çin çay məhsullarının idxalı başladı. 765-ci ildə bir Buddist rahibin Kye Gyeongdeok və Budda üçün çay təqdim etdiyi deyilir. Camellia sinensis çay bitkisi 828-ci ildə kral Hongdokun Tang İmperiyasından toxumunu alaraq Cirisan dağına əkmək üçün göndərdiyi vaxtdan etibarən ölkədə yayıldı. Çay adətən Budda, eləcə də mərhum əcdadların ruhlarına təqdim olunurdu.

Çay mədəniyyəti Qoryo sülaləsi dövründə çiçəklənməyə davam etdi. Çay təklifi Yondungho və Palgvanho kimi ən böyük milli mərasimlərin bir hissəsinə çevrilmişdi. Kral Myongcungun dövründə(1131‒1202) Son-Buddist mərasimləri üstünlük təşkil edirdi. Cong Mongcu və digər alimlər çay görüşlərindən-dahe (다회; 茶會) böyük zövq alırdılar. 1123-cü ildə Qoryonu ziyarət edən Song sülaləsinin elçisi Xu Cing Qoro xalqı çay içməyi sevir və gündə üç dəfə çay süfrəsi açır deyə Gaoli tucingdə qeyd etmişdi. Çay və şərab dükanlarında sikkələr qəbul edilirdi.

Aristokratlar sadə amərasimlər üçün çaydan istifadə edirdilər və bu darye (다례; 茶禮, "tea rite") adlanırdı. Coson sülaləsinin sonlarına doğru əhali əcdad ayinləri üçün çaydan istifadə etmək təcrübəsini qəbul etdilər. Çarye sözü (차례; 茶 禮, "çay ayini, mərasimi") darye sözü ilə eyni mənanı daşıyır və hal-hazırda cesa (əcdad ayinləri) kimi istifadə olunur. Əvvəllər bu iki söz sinonim idi, çünki əcdadlar üçün təşkil olunan ayinlərdə onlar üçün çay ehsan edilirdi. 4-cü əsrdə Çində məşhur olan kiçik tortlarla birgə çayın qablaşdırılması təcrübəsi Koreyada 19-cu əsrə qədər davam etdi.

1895-ci ildə Koreya imperiyasının kralı Gocong ilk dəfə qəhvədən istifadə etdi. 1896-cı ildə ərzaq mağazalarının daxilində çay otaqları yaranmağa başladı və ilk müasir çay evi 1924-cü ildə quruldu.

## İstinadlar
Yuxarı Sileziya

**Yuxarı Sileziya** (polyakca: Górny Śląsk; Sileziyan: Gůrny Ślůnsk; Çexcə: Horní Slezsko; Almanca: Oberschlesien; Sileziya Almancası: Oberschläsing; Latınca: Silesia Superior) 
Tarixi və coğrafi bölgə olan Sileziyanın cənub-şərq hissəsidir. 9-cu əsrdən bəri Yuxarı Sileziya (Xronologiya) Böyük Moraviya şəhərinin, Bohemiya hersoqluğunun, Polşa Piast Krallığının, yenidən Bohemiya bölgəsinin və Müqəddəs Roma Alman İmperiyasının və 1526-cı ildə Habsburg Krallığının (Monarxiya) bir hissəsi olmuşdur. 1742-ci ildə Yuxarı Sileziya Prussiya krallığı tərəfindən işğal edildi və 1871-ci ildə Almaniya İmperiyasının bir hissəsi oldu. 1945-ci ildə Polşa Xalq Respublikasının tərkibinə daxil edilmişdir.
Yeddi ata

**Yeddi ata** (, «Yeddi baba»; , «Yeddi ata»; başqa mənası — «Yeddi əcdad»; ) — qazaxların, qırğızların və başqırdların şəcərə (, , ) sistemi. Adətə görə, insan ən azı öz yeddi birbaşa əcdadının (ata, baba, böyük baba, və s.) adlarını əzbər bilməli. Yeddi ata sistemidə bir-birinə üst-üstə düşən əcdadlar olanlar şəxslərin evlənməsi insest sayıldığına görə, belə hallara cəmiyyətdə pis baxılır. Həmçinin, bu sistem həm yazılı, həm də şifahi şəkildə nəsillərin tarixini saxlayaraq, xalqların kimliliyin və ya xəyali icmaların formalaşmasında rol oynayır. Bu adəti saxlamağa kömək edənlər şəcərəçilər () idi. XIX əsrdə onlar qazaq qəzetlərində öz araşdırmaları çap etməyə başlayıblar. XX əsrdə Xalel Arğınbayev və Marat Mukanov kimi tarixçi etnoqraf olan şəcərəçilər Qazax Juzları haqqında araşdırmalar aparıb.

İndi Qazaxlar arasında yeddi ata ənənəsini saxlayanlar əsasən oralmanlar ilə Qazaxıstandan xaricdə yaşayan qazaxlardır. Məsələn, Çində yaşayan qazaxların 70%-dən çoxu öz yeddi əcdad nəsilini bilir.

## İfadələr

Türk dillərdə yeddi nəsil ilə bağlı geniş terminologiya var

### Nəticələr

### Əcdadlar
#### Kişilər

#### Qadınlar

## Qanunilik

Yeddi nəsilnən bağlı qohumlar qədim zamanlardan yaxın sayılırdı, amma əvvəldən onların niqahları qadağan olunmurdu. Buna birbaşa ilk qadağa XVI-XVII əsrlərin dönəmində Yesim xan təsis edib. Onun sərəncamıda yazılırdı ki, *Əgər qazaxlar bir-birinə qoxum ola niqah eləsələr, onlar edama məhkum olunur*.

Qazaxıstan Rusiya İmperiyası tərəfindən işğal olunanda, fiqh saxlanılıb, adətlər isə, o cümlədən yeddi nəsilnən bağlı qohumların niqahına qadağa getdikcə sərtliyini itirib. Müasir Qazaxıstan Respublikasıda da bu cür qanun mövcud deyil, yalnız bacı-qardaş arasında niqahlar qanuna ziddir.

## Mədəniyyətdə

Şəkərim Kudayberdiyevin *Қалқаман-Мамыр* poemasında yeddi nəsildə əlaqəsi olan, qaydanı pozan sevgililər cütlüyü haqqındadır.

 Babam deyir, kim yeddi babasını, yeddi arxa dönənini tanımasa günah qazanır. Mən babalarımı tanıya-tanıya böyüdüm.

## Nümunələr

; Qazaxıstanın 1-ci prezidentinin yeddi atası 
(Ulu juz-Şapıraştı):
# Nursultan (1940),
# Əbiş (1903—1971),
# Nazarbay ),
# Yedil,
# Kebaba,
# Mırzatay,
# Aydar.

; Şair Abay Kunanbayevin yeddi atası  
(Orta juz-Arğın-Tobıqtı)
# Abay (1845—1904),
# Qunanbay (1804—1986), (qaz.)
# Öskenbay (1778—1850), (qaz.)
# Irğızbay (1744—1785), (qaz.)
# Aydos,
# Oljay, (каз.)
# Aytek.

; Zabit Çokan Vəlixanovun yeddi atası
(Aqsuyek-Törü)
# Çokan (1835—1865),
# Çingiz Vəlixanov (1811—1895),
# Vəli xan (1781—1819),
# Abılay xan (1711—1781),
# Korkem Vəli sultan (16?? — 1723),
# Abılay xan Qaniçər (XVII век),
# Ulu bəy sultan.

## İstinadlar
Rur regionu

**Rur regionu** — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya regionunda yerləşən, 5.3 milyon əhalisi və 4.435&nbsp;km² ərazisi olan regionudur. Almaniyanın ən böyük metropoliya tipli yaşayış məntəqəsidir. Duisburg, Mülheim an der Ruhr, Essen, Gelsenkirchen, Bochum, Oberhausen, Bottrop və Dortmund bu regionun əsas mərkəzi şəhərləridir. Rur regionu xalq arasında Pott və ya Kohlenpott kimi də tanınır. Son vaxtlara qədər əsas gəlir mənbəyi kömür və polad istehsalından ibarət olan region bu gün Almaniyanın İnformasiya texnologiyaları (İT), logistika və alternativ enerji mərkəzidir.
Akzubat (ippodrom)

**Akzubat** — Ufa şəhərində yerləşən ippodrom.

## Adı
İppodrom adını başqırd mifologiyasında bir simvol olan Ural Batırın Akbuzat qanadlı atının adından almışdır.

## Tarixi
Hippodromun tarixi 1883-cü ildə başlayır. Bu il Rusiyanın At Yetişdirilməsi və At Yetişdirilməsi Baş İdarəsi Ufada at tövlələri və ippodromun inşası barədə bir layihə qəbul edir.

İppadrom 26 avqust 1892-ci il tarixli "At yetişdirilməsi və atçılıq" jurnalının № 12 sayında qeyd edilir və 36 Rusiya ippadromları arasında adı çəkilir.

1924-cü ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Xalq Komissarlığının əmrinə əsasən yarış atlarının sınanması üçün Ufa Respublika ipodromunun inşası başa çatır. 1970-ci ildə atların sınağı Duvan kəndinə köçürülür.

1968-ci ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası hökuməti yeni bir ippodrom inşa etmək qərarına gəlir. 1982-ci ildə Başqırdıstanın Rusiyaya könüllü qoşulmasının 425-ci ildönümündə açılışı baş tutur. Elə həmin il, iyulun 26-da ilk yarışlar keçirilir.

O vaxtdan bəri Akbuzat inamla əvvəlcə SSRİ, sonra Rusiya Federasiyasında aparıcı ippodromlar arasında yer alır. Ən böyük yarışlar burada keçirilir: Kolxozların, sovxozların və damazlıq təsərrüfatların at çaparlarının XXIV Ümumittifaq Yarışması (1983), "Ural zonası" (1985, 1987, 1989, 1992, 1993) yarışları, Atlıların Ümumrusiya Yarışması (2001 və 2004).), Kiçik atlıların Çempionatı (1995), "Başqırdıstan — İtaliya" idmançıların beynəlxalq görüşü (2003), "Başqırdıstan — Finlandiya" yoldaşlıq görüşü (2004). "Akbuzat" Rusiyada 7 dəfə ən yaxşı ippodrom olaraq tanınıb: 1984, 1986, 1990, 2001, 2002, 2003, 2004.

2005-ci ilin noyabrından 2007-ci ilin oktyabrına qədər olan dövrdə ippodromda Yaponiyanın "RAUM Architects" şirkətinin layihəsinə əsasən əsaslı yenidənqurma işləri aparılmışdır. İşlər "Başqortostanneftezavodstroy" şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Yenidənqurma Başqırdıstanın Rusiyaya könüllü daxil olmasının 450 illiyinin qeyd olunmasına həsr olunmuşdur. İppodromun açılışı şərəfinə XIV Ümumrusiya Atçılıq Yarışları keçirildi (11–14 oktyabr 2007).

## İppodromun muzeyi
İppodromun binasında ippodromun nailiyyətlərinə həsr olunmuş bir muzey vardır. Buraya başqırd atları cinsinə həsr olunmuş ekspozisiyalar, atçılıq idman növü, Ufa yarışında rekordlar yazan ən məşhur 12 at, eləcə də Başqırd komandasının müxtəlif yarışlarda qazandığı kuboklar daxildir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* Статья в Башкирской энциклопедии
Epikriz

**Epikriz** (yun. επίκροις – mülahizә, qәrar) – müalicә başa çatdıqda, yaxud onun müәyyәn mәrhәlәsindә xәstәnin vәziyyәti, xәstәliyin başvermә sәbәblәri vә inkişafı, müalicәnin әsaslandırılması vә nәticәsi haqqında yazılı qәrar, vacib tibbi uçot sәnәdi.

## Ümumi məlumat
Xәstәliyin gedişi xüsusiyyәtlәrindәn vә nәticәsindәn asılı olaraq Epikrizә xәstәnin proqnozu, onun üzәrindә gәlәcәk müşahidәnin zәruriliyi haqqında qәrar, müalicәvi-әmәk tövsiyәlәri daxil edilir. Ölümlә nәticәlәnmә hallarında Epikrizdә ölümün sәbәbi göstәrilir. Peşә sirrinin gözlәnilmәsi qaydası ilә әlaqәdar Epikrizin mәzmunu ancaq tibb işçilәri arasında başa düşülәndir.

## Epikrizin növlәri
Epikrizin tәrtib olun masına zәrurәt xәstәni müşahidәnin müxtәlif dövrlәrindә yaranır. Ambulator xәstәnin tibb kartasında dispanserizasiya nәti cәlәrini (ildә 1–2 dәfә) qiymәtlәndirәrkәn, hәmçinin xәstәni hәkim nәzarәt komissiyasına göndәrdikdә vә stasionara yerlәşdirdikdә müalicәnin davam etdi rilmәsinә zәrurәt olduğunu әsaslandırmaq üçün Epikriz tәrtib olunur. Uşağın inkişaf tarixindә Epikriz uşaq 1,3 vә 7 yaşına çatdıqda, habelә 18 yaşlı yeniyetmә böyüklәr poliklinikasına köçürüldükdә qeyd edilir. Stasionar xәstәnin tibb kartasında (xәstәlik tarixindә) Epikrizdә onun stasionarda olmasının hәr 10–14 günlük yekunları (mәrhәlә Epikrizi), xәstә stasionardan ayrıldıqda çıxma Epikrizi, onu başqa müalicә müәssisәsinә köçürdükdә köçürmә Epikrizi, xәstә öldüyü hallarda isә ölәndәn sonra Epikriz tәrtib olunur vә ona sonra patoloji-anatomik Epikriz әlavә edilir. Müxtәlif növ Epikrizlәr mәzmununa vә başlıca olaraq qәrar hissәsinә görә fәrqlәnir.

## Həmçinin bax
Anamnez

## İstinadlar
Səlcuq (İzmir)

**Səlcuq** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənubunda yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 56&nbsp;km-dir. İlçənin şimalında Menderes və Torbalı, şimal-şərqində Tirə ilçələri, şərqində və cənubunda Aydın ili, qərbində isə Egey dənizi yerləşir. İlçənin sahəsi 317&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 36,824 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qanlı hesablaşma (film, 2009)

**Qanlı hesablaşma** (ing. *Shinjuku Incident,* çin. 新宿事件) — rejissor Derek Era'nın 2009-cu ildə çəkdiyi, Ceki Çanında rol aldığı bir filmdir. Ceki Çan ilə çəkilən əksər filmlərdən fərqli olaraq, bu filmin janrını dram olaraq təyin etmək olar. Filmin premyeraları: 22 Mart 2009-cu il (33-cü Honq Konq Beynəlxalq Film Festivalı), 2 aprel 2009-cu il (Malayziya, Tayvan, Tayland, Sinqapur), 2009-cu il may ayları (Yaponiya).

## Məzmunu
Film 1990-cı illərdə Tokioda baş verir. Film Yaponiyada qeyri-qanuni şəkildə köçən iki Çin mühacirinin həyatından bəhs edir. Filmin baş qəhrəmanı — Dəmir Baş (Ceki Çan) sevgilisi Xu Xiu axtarmaq üçün Yaponiyaya gedir.

## Rollarda

* Ceki Çan — *Dəmir baş*
* Daniel Vu — *Ci*
* Naoto Takznaka — *Müfəttiş Kitano*
* Xu Jinglei — *Xu Xui*
* Fan Binbin — *Lili*

## Həmçinin bax

# Ceki Çan

## İstinadlar
Rapa Rozi

**Rapa Rozi** ( - *qırmızı yarğan*) — Rumıniya ərazisində milli park. Təbiət abidələri qorunan milli park ölkənin Alba judetsində yerləşir. Geoloji və flora qoruğu olan Rapa Rozi Sekaşelor yaylasının cənub-qərb ucqarında, Secas çayının sağ sahilindədir. Sebeş şəhəri qoruq ərazisindən 4 km cənubdadır. Sahəsi 24 hektar olan milli park III qorunan ərazilər kateqoriyasına daxildir. Eroziya və səth axınları nəticəsində bölgədə şiş qayalı relyef formaları meydana gəlmişdir. Qayalı ərazilərin sahəsi 10 hektardır. Rapa Rozi qoruğunun yerləşdiyi yüksəkliyin uzunluğu 800 metrdir. Qoruq ərazisinin hündürlüyü 50-125 metr arasında dəyişir. Maksimal hündürlük 984 metrdir. Çox yaruslu sütunlar, piramidalar, yarğanlar mikrorelyef formalaşdırır. Ərazi geomorfoloji baxımdan yararsız torpaqlar kateqoriyasına aiddir. Aşınmış süxurlar uzaqdan qırmızı rəngdə görsənir. Ərazidə əsasən çınqıl, kvars qumu və qumdaşı üstünlük təşkil edir. Yağışlı mövsümdə quru yarğanlarda müvəqqəti axın-çay meydana gəlir.

Rapa Rozi haqqında ilk rəsmi məlumatı 1865-ci ildə W. Schuster vermişdir. Məhs o bu bölgədə Usatov (Coțofeni) mədəniyyətini araşdırırdı. Aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində bir çox qədim əşyalar tapılmışdır.

Qoruq ərazisində nadir və endemik bitkilər var. Çiçəkli bitkilərdən tamkənaryarpaq dovşanalması, ikisünbülcüklü acılıqotu (), giləvər (), Dianthus serotinus, Cephalaria radiate və Asplenium nigrum geniş yayılıb. Rapa Rozi qoruğunda olan 144 bitki növündən 8 növü yoxa çıxmaq üzrədir. Faunasında əsasən quşlar, suda-quruda yaşayanlar və sürünənlər üstünlük təşkil edir.

Rapa Rozi bölgəsində 1965-ci ildən daima paleontoloji araşdırmalar aparılır.

## İstinadlar
Menderes (İzmir)

**Menderes** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənubunda yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 18&nbsp;km-dir. İlçənin qərbində Səfərihisar, şimalında Qaziemir və Qarabağlar, şimal-şərqində Buca, şərqində Torbalı, cənub-şərqində Səlcuq ilçələri, cənubunda isə Egey dənizi yerləşir. İlçənin sahəsi 777&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 97,123 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Torbalı

**Torbalı** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənub-şərqində yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 36 km-dir. İlçənin şimalında Buca və Kamalpaşa, şərqində Bayındır və Tirə, cənubunda Səlcuq, qərbində isə Menderes ilçələri yerləşir. İlçənin sahəsi 577 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 185,908 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İbrahim Məhəmməd Əbu Ərəb

**İbrahim Muhammed Ebu Arab** (; ) — Fələstin şairi. Əbu Ərəb, 1931-ci ildə Nazaret və Taberiyye şəhərləri arasındakı El-Celilə bağlı olan Eş-Şecera kəndində anadan olmuşdur. İşğalçılar tərəfindən kəndi boşaltdıqdan sonra əvvəlcə Kefer Kana, sonra Arrabetu'l-Butuf'a köçdü. Orada iki ay qaldıqdan sonra Livana, daha sonra Suriyaya hicrət etdi.

Şairin atası Əbu Ərəb 1948-ci ildə sionist dəstələrin Fələstin torpaqlarını işğal edərkən öldü. 1982-ci ildə oğul işğalçı ordunun Livanı işğalı zamanı öldü. Uşaqlığında İngilis işğalı və yəhudi mühacirətinə qarşı başlanan Fələstin İnqilabının şahidi olmuşdur. Əbu Ərəb, Fələstin İnqilab Şairi və Fələstin Düşərgəsi Şairi kimi adlarla tanınırdı. 3 mart 2014-cü ildə Hümsdə vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Discogs'taki Sayfası
Bayındır (İzmir)

**Bayındır** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənub-şərqində yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 50&nbsp;km-dir. İlçənin şimalında Kamalpaşa, qərbində Torbalı, cənubunda Tirə, şərqində Ödəmiş ilçələri, şimal-şərqində isə Manisa ili yerləşir. İlçənin sahəsi 548&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 40,414 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tirə (İzmir)

**Tirə** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənub-şərqində yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 64&nbsp;km-dir. İlçənin şərqində Ödəmiş, şimalında Bayındır, qərbində Torbalı və Səlcuq ilçələri, cənubunda isə Aydın ili yerləşir. İlçənin sahəsi 716&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 84,804 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ödəmiş

**Ödəmiş** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənub-şərqində yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 77&nbsp;km-dir. İlçənin şərqində Kiraz və Bəydağ, qərbində Bayındır və Tirə ilçələri, şimalında Manisa, cənubunda isə Aydın illəri yerləşir. İlçənin sahəsi 1,019&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 132,876 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bəydağ (İzmir)

**Bəydağ** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənub-şərqində yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 102&nbsp;km-dir. İlçənin qərbində və şimal-qərbində Ödəmiş, şimal-şərqində və şərqində Kiraz ilçeleri, cənubunda isə Aydın ili yerləşir. İlçənin sahəsi 172&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 12,340 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Suva Planina

**Suva Planina** (serb :Сува планина «quru dağ») - Serbiyanın cənub-şərqində dağ massivi. Silsilə Nişka Banya (şimal-qərbdə) şəhəri ilə Babuşnisa (cənub-şərq) şəhəri arasında yerləşir. Şimalda massiv Bela Palanka şəhəri ilə həmsərhəddir. Suva Planina dağlarında Serbiyada yaşamış  neandertal insanın qalıqları aşkar edilmişdir. Qalıqlar 2019-cu ilin aprelində tapılmışdır.

## Ümumi məlumat

Suva Planina massivinin ən yüksək zirvəsi Tremdir (1810 m). Hündürlüyünə görə ikinci zirvə Qolemodur (1714 m). Üçüncü ən hündür zirvə Pitika olub hündürlüyü 1683 metrdir. Massivin adı ərazidə bulaqların çox olması ilə əlaqədardır. Suva Planinada iki təbi bulaq var:*Bojanine Vode* və *Rakoš Česma.* Bulaqlar təxminən 860 metr yüksəklikdə yerləşir.

Suva Planina dağları əsasən əhəng daşları və dolomitlərdən ibarət süxurlardan təşkil olunub. Silsilənin cənub hissəsində miosenə yaşlı qum daşı konqlomeratları üstünlük təşkil edir. Massiv kontinental dağ iqliminə malikdir. Suva Planina Serbiyanın yay aylarında ən isti bölgəsi hesab olunur. Ərazi keçmişdə əsasən keçi otlaqları kimi istifadə olunmuşdur. Bu landşaftın yetərincə dəyişilməsi ilə nəticələnmişdir.

Dağlıq massivdə yerləşən Peşturina mağarası serbiyanın qədim insan yaşayış məskəni hesab olunur. Mağara dağın şimal yamacında yerləşir. 2006-cı ildə mağarada geniş arxeoloji araşdırmalar aparılmış və paleolit dövrünə aid çoxlu artefaktlar tapılmışdır. Artefaktlar niandertal insana, əsasən mustye mədəniyyətinə aiddir. Yaşı 102 000 - 39000 arasında dəyişir. Mağara niandertal insanın ən uzun müddətli yaşama məkanı kimi tanınır.

Qış aylarında dağlıq ərazi xizəksürmə həvəskarlarının sevimli məkanına çevrilir. Hər ilin fevralında *Zimski uspon na Trem* alpinizm yarışması keçirilir. Balkan yarımadasından 600-dən çox alpinist bu yarışmada iştirak edir.

2010-ci ildə ərazi Serbiyanın xüsusi qorunan ərazisi elan edilmişdir.

## Xarici keçidlər

* Suva Planina (Dry Mountain) Biser južne Srbije: mapa, staze, ponuda...
* Niške planine: Seličevica, Suva planina, Svrljiške planine, Kalafat - Niška transverzala
* A story about a hiking trip to Trem, the highest peak of Suva Planina
* - Suva Planina (Dry Mountain)
* - Photo Gallery - Suva Planina

## İstinadlar
Yegişe Tadevosyan

**Yegişe Martirosoviç Tadevosyan (Tatevosyan)** (; ) — erməni rəssamı.

## Həyatı
Moskvada yerləşən Lazarevski İnstitutunun yanında gimnaziyada təhsil almışdır, sonra Moskva Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq məktəbində oxudu və 1894-cü ildə oranı bitirdi. Peredvijniki adlı Səyyar Rəssamlıq Sərgiləri Birliyinin sərgilərində iştirak etmişdir. Vasili Polenov ilə dost münasibətlərdə idi, onunla birlikdə 1898-ci ildə Fələstinə səfər etdi və sonradan bir çox dəfə Yaxın Şərqə səyahət etmişdir. Daha sonra "Mir iskusstva" adlı sərgilərdə iştirak etdi. 1901-ci ilə qədər Moskva, sonra Tiflisdə yaşadı, rəssamlıq dərsləri keçirdi. İlk dövrlərdə işlərini Vardges Surenyantsın təsiri altında yaradırdı, lakin 1900-cü illərdə yaradıcılığında puantilizm və ekspressionizm üslublarını tətbiq etməyə başladı.

1916-cı ildə Ermənistan Rəssamlar İttifaqını təşkil etdi və ona rəhbərlik etməyə başladı.

1935-ci ildə Ermənistan SSR əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülmüşdür. Komitas panteonunda dəfn olunmuşdur.

Tadevosyanın əsərləri Ermənistan Dövlət Rəsm Qalereyası, Gürcüstan Dövlət İncəsənət Muzeyi, Dövlət Şərq Xalqları Sənəti Muzeyi (Moskva), Polenovo muzeyi, habelə şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

## Xatirəsi
Tadevosyan adına İrəvanda küçə var, Üçkilsədə yerləşən rəssamlıq məktəbi onun adını daşıyır. 2015-ci ildə İrəvanın Şenqavit rayonunda rəssamın büstü qoyuldu.

## Baş əsərləri

* "Xaça sitayiş" (1901)
* "Rəssam və camaat" (1909)
* "Allahın anası" (1918)
* "Məsih və fariseylər" (1919)
* "Komitas" (1935)

## Əsərlərinin qalereyası

Fayl:Selfportrait, Yeghishe Tadevosian.jpg|Avtoportret (1933)
Fayl:Женщина, читающая в саду (Портрет Жюстины, жены художника).jpeg|Bağçada oxuyan bir qadın (1903)
Fayl:The Genius and the Crowd.jpg|Dahi və camaat (1909)
Fayl:Y. Tadevosyan. Mounth Ararat from Ejmiadzin.jpg|Üçkilsədən Ağrı dağı (1895)
Fayl:Գառնի Եղիշե Թադևոսյան 1934.jpg|Gərni (1934)
Fayl:Արագած լեռը (1917) Եղիշե Թադևոսյան.jpg|Alagöz dağı (1917)
Fayl:Թադևոսյան Եղիշե Սևանը գիշերով.jpg|Gecədə Göyçə gölü
Fayl:Հռիփսիմեի վանքը. Էջմիածին (1913).jpg|Müqəddəs Ripsime kilsəsi (1913)


## İstinadlar
Amo Sagiyan

**Amo Sagiyan** (, əsl adı **Amayak Saakoviç Qriqoryan**; ) — sovet və erməni şairi.

## Həyatı
14 aprel 1914-cü ildə Rusiya imperiyasının Lor kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur.

Vətənində ibtidai təhsili aldıqdan sonra orta təhsilini Bakıda aldı, Böyük Vətən Müharibəsindən əvvəl isə Bakı Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) linqvistika şöbəsini bitirdi. 1939-1941-ci illərdə Bakıda "Sovet yazıçısı" jurnalında ədəbiyyatçı kimi çalışmışdır. Müharibə iştirakçısı olan Amo Sagiyan Xəzər flotiliyasında xidmət etmişdir.

Müharibədən sonra erməni yazıçısı Stefan Zoryanın dəvəti ilə İrəvana gəldi və bir müddət onun evində yaşadı. Ömrünün sonuna qədər İrəvanda yaşayıb işlədi. 1946-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü oldu.

17 iyul 1993-cü ildə İrəvanda vəfat etdi. Komitas panteonunda dəfn olundu.

Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni, Oktyabr İnqilabı və Şərəf nişanı ilə təltif edilmişdir. "Sesam, açıl" () şeirlər toplusuna görə 1975-ci ildə Ermənistan SSR Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Yaradıcılığı
Amo Sagiyanın əsərləri 1930-cu illərdə çap edilməyə başlandı. 1939-cu ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü idi.

"Vorotan sahilində" adlı ilk şeir toplusu 1946-cı ildə nəşr edilmişdir. Sonra "Yüksəkliklərdə" (1955), "Yaşıl qovaq" (1959), "Mahnılarda Ermənistan" (1962), "Qürubdan əvvəl" (1963), "Qayaların mahnısı" (1968), "İllərim" ( 1970), "Çağır, durna!" (1973) və s.

## Xatirəsi
* İrəvanın Arabkir inzibati rayonunun küçələrindən biri və İrəvanda yerləşən 70 nömrəli məktəb Amo Sagiyanın şərəfinə adlandırılıb.
* Sisian şəhərində ona abidə ucaldılıb.
* 1975-ci ildə rəssam Hrant Stepanyan, hazırda Yegişe Çarents Ədəbiyyat və İncəsənət Muzeyində yerləşən Amo Sagiyanın portretini çəkdi.
* 2007-ci ildə İrəvanın Kasyan küçəsində Sagiyana aid xatirə lövhəsi qoyuldu.
* 14 aprel 2014-cü ildə 100 illik yubileyi münasibətilə şairin doğma kəndində ev muzeyi açıldı.
* 2014-cü ildə onun şərəfinə Ermənistanda poçt markası buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Сагиян, Амо // Müxtəsər Ədəbiyyat Ensiklopediyası / Гл. ред. А. А. Сурков. — M. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
* Համո Սահյան (1914-1993)
Hanqıl günü

**Hanqıl günü** (, Korean Alphabet Day) və ya **Coson Yazı Günü** — Hanqılın mükəmməlliyini təbliğ etmək və Kral Secongun Hunmincongımı tanıtmasını anma günüdür.

Koreyada 9 oktyabr Kral Secongun Hunmincongımı elan etdiyi gün Hangıl Günü olaraq təyin olunmuşdur və milli bayram kimi qeyd olunmaqdadır. Koreya Xalq Demokratik Respublikasında isə 15 Yanvar Böyük kral Secongun Hunmincongımı yaratdığı gün Coson Yazı Günü olaraq qeyd edilir.

## Mənşəyi və tarixi

Kral Seconqla bağlı qeydlərdə kralın 1446-cı il ildə ay təqvimi ilə sentyabr ayında Hunminceongımı elan etdiyi yazılır. Buna əsaslanaraq 1926-cı ildə Koreya dili cəmiyyətinin əvvəlki forması olan Coson dili tədqiqatları dərnəyi həmin vaxt ay təqvimi ilə sentyabrın 29-da(günəş təqvimi ilə 4 noyabr) Hunmincongımın elan olunmasının 480 illik yubiley tədbirini keçirib həmin günü Hangılın o dövrdəki adına əsasən “1-ci Qagya günü” olaraq elan etdi. Koreyalı alim Cu Şigyonqun “Hangıl” adını verməsindən sonra 1928-ci ildə “Hanqıl günü” olaraq dəyişdirildi.

1931 yaxud 1932 ildən başlayaraq günəş təqvimi ilə 29 oktyabrda qeyd olunmağa başladı.

Koreya Dili Assosiasiyasının Koreya Dili Tədqiqat Qrupunun üzvü olan İ Hisıng və İ Gıkno 1932-ci ildən etibarən günəş təqviminə əsasən qeyd olunduğunu desələr də, 1931-ci ildən bəri olduğunu qeyd edən qəzet məqalələri də var. Bəzi mütəxəssislər 1582-ci ildən öncəki dövrdə də Qriqorian təqvimindən istifadə edildiyini qeyd edib 1934-cü ildən etibarən bu təqvimə uyğun olaraq hesablanmağı məqsədəuyğun gördülər və buna əsasən həmin gün okyabrın 28-ə keçirildi.

1940-cı ildə Hunmincongım heryenin orijinal nüsxəsi aşkar edildi. Bu nüsxəyə əsasən  Hunmincongım sentyabr ayının əvvəlində kitab şəklində nəşr olunduğu qeyd olunur. Nəticədə 1446-cı ilin sentyabr ayının son günü ay təqvimi ilə sentyabrın 10dur, Yuli təqvimi ilə hesablandıqda isə 9 oktyabr tarixinə düşür.

### Koreya Respublikası
15 avqust 1945-ci il azad olunduqdan sonra Koreya hökuməti 9 oktyabr tarixini Hangıll Günü kimi qəbul edib rəsmi tətil kimi elan etdi.

4 iyun 1949-cu ildə Prezidentin "Dövlət idarələrində ümumi tətil haqqında"   fərmanı qüvvəyə mindi və "9 oktyabr" Koreya dövlət bayramı olaraq təyin edildi.1949-cu ildən 1990-cı ilə qədər Hangıl Günü hər il 9 oktyabr rəsmi bayram kimi qeyd olundu.

1 oktyabr 1949-cu ildə "Milli Günlər haqqında Qanun" qüvvəyə mindi. Həmin vaxt milli bayramlara 1 Mart İstiqlal Hərəkatı günü, Konstitusiya günü, Koreya milli azadlıq günü, Geçoncol daxil edilsə də, Hangıl günü bu milli bayramlar sırasına daxil olmadı.

15 İyun 1970-ci ildə "Dövlət Tətilləri haqqında qaydalar" dəyişdirildi və Hangıl Günü davamlı olaraq ictimai tətil kimi keçirildi.

15 may 1982-ci ildə "Müxtəlif Yubileylər və s. Haqqında Əsasnamə"  yenidən işləndi və Hanqıl günü ora daxil edildi.

21 Fevral 1984-cü il tarixində "Koreya Respublikasının Bayrağı haqqında Əsasnamə" nin qüvvəyə minməsi ilə  12-ci maddəyə əsasən dövlət bayrağının milli bayramlar, Silahlı Qüvvələr günü və anma günü ilə birlikdə Hangıl günündə də qaldırılması qərara alındı. 1984-cü ildən bu günə qədər hər il 9 oktyabr Hangıl günündə dövlət bayrağı qaldırılır.

## İstinadlar