open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ağbulaq (Gorus)

**Ağbulaq** () — Ermənistanın Gorus rayonunun Sünik mərzində kənd. Hazırda kənddə yaşayış yoxdur.

## Tarixi
Kəndin 1830-cu ildən sonra salındığı güman edilir. Ağbulaq Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonunun ərazisində yerləşmişdir.

1918-ci ildə Ağbulaq camaatı Andronikin quldur dəstəsinə qarşı mərdliklə döyüşmüş, uzun müddət öz kəndlərini tərk etməmişlər. Lakin kəndin müdafiəçilərinin sursatı qurtardıqdan sonra camaat kənddən çıxmağa məcbur olmuş və Qubadlı, Füzuli, Ağdam rayonlarında məskunlaşmışlar. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarına qayıtmış (40-a yaxın ev) və Ağbulaq kəndini yenidən bərpa etmişlər.

1988-ci ilin noyabr ayının sonlarında ağbulaqlılar Ermənistan dövləti tərəfindən deportasiyaya məruz qalmış və öz doğma yurd-yuvalarını tərk etməli olmuşlar.

## Mədəniyyəti
Kənddə 1931-ci ildə məktəb açılmış, 1935-ci ildə isə kolxoz qurulmuşdur. Ağbulaqda klub, kitabxana, məktəb, kolxoz idarəsinin binası, tibb məntəqəsi, mağaza və s. sosial obyektlər fəaliyyət göstərirdi.

## Toponimikası
Kəndin adı Kəpəz dağından axan Ağbulaq adlı çeşmədən götürülmüşdür. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində "Ağbulaq qışlağı" formasında qeyd edilmişdir. Toponim Azərbaycan dilində "keyfiyyətli, içməyə yararlı" mənasında işlənən ağ sözü ilə bulaq hidroterminindən əmələ gəlmişdir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

### Kəndin toponimləri
Ağbulaq, Xor-xor bulaq, Çömçə bulaq, Daş bulaq, Aləmşah, Zaman təpəsi, Çirişli, Dəf yalı, Şingirlik, Qalanın quzeyi, Çarıq dələn, Vənli güney, Mac, Kəndirbaz, Gəlin qaya, Gamış yatağı, Öküz ziyarəti, Pullu bulaq, Oğlan-qız, Qanbel, Yellicə, Sadıq gölü, Seyidlər düşən və s.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 15&nbsp;km qərbdə, Bazarçayın sağ qolu olan Kəşin çayının sol sahilində, Kəpəz dağının ətəyində, meşə içərisində yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi bütünlüklə azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. Kənddə 1926-cı ildə 66 nəfər, 1931-ci ildə 88 nəfər, 1939-cu ildə 146 nəfər, 1959-cu ildə 187 nəfər, 1970-ci ildə 335 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1941-1945-ci illərdə Ağbulaq kəndindən 35 nəfər Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmiş, onlardan 14 nəfəri həlak olmuşdur.

1948-1952-ci illərdə Ağbulaq kəndindən 51 ev Azərbaycana (Yevlax və Bərdə rayonlarına) köçürülmüşdür.

1988-ci ildə Ağbulaq kəndində 70 ev, 240 nəfər əhali var idi. 1988-ci ilin noyabr ayının sonlarında Ermənistan dövləti tərəfindən kəndin sakinləri — azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuş, həmin hadisələr zamanı kənd sakini Əsgərov Bərxudar Əmrah oğlu vəhşicəsinə qətlə yetirilmişdir. Sonralar kənddə ermənilər məskunlaşmışlar. Ağbulaq camaatı isə Bakı, Sumqayıt, Mingəçevir şəhərlərində, Füzuli, Cəbrayıl, Beyləqan və Qubadlı rayonlarında yaşayır.

2011-ci ilin məlumatlarına görə kənddə yaşayış yoxdur.

Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə Ağbulaq kəndində anadan olmuş Seymur Quliyev qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Musa Urud. Zəngəzur. Bakı: Nurlar, 2005.

## Həmçinin bax
Bayandur (Gorus)

**Bayandur** — İrəvan quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 37&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Erməni mənbələrində kəndin adı həm də I Bayandur, II Bayandur formalarında qeyd edilir.

Toponim bayandur türk etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 7.V.1969 - cu il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Vağatur qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 101 nəfər, 1873-cü ildə 514 nəfər, 1886-cı ildə 869 nəfər, 1897-ci ildə 363 nəfər, 1904-cü ildə 830 nəfər, 1914-cü ildə 409 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1916-cı ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalmış və azərbaycanlılar tamamilə tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. Kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. 1918-ci ildən burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bir El Qutt yazıları

**Bir El Qutt yazıları** () — Yerusəlimdən 6&nbsp;km cənub-şərqdə, Betlehəmdən 2&nbsp;km şimalda yerləşən Bir El Qutt ərazisindəki Gürcü monastırında 1952-ci ildə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı arxeoloq Virgilio Kanio Korbo tərəfindən aşkarlanmış gürcü yazılarının Asomtavruli xətti ilə gürcü dilində yazılmış kitabələrdir. Gürcü kitabələri mozaik döşəmədə aşkarlanmışdır. Kitabələrdən ikisi 430-cu, biri isə 532-ci ilə aiddir.

Kitabələrin aşkarlandığı monastırın əsası gürcü şahzadəsi və filosofu Pyotr İber tərəfindən qoyulmuşdur. Kitabələrdən birində onun və atasının adı çəkilir. Digər kitabədə isə Pyotrun babası olduğu güman edilən Bakur İberin adı çəkilir.

2015-ci ildən ilk iki kitabə gürcü dilinin ən qədim yazılı nüsxələri kimi qəbul edilir. Birinci və üçüncü kitabə hazırda Yerusəlimdəki Studium Biblicum Franciscanum muzeyində saxlanılır. İber Bakurun adının çəkildiyi ikinci kitabə isə itirilmiş hesab olunur.
## Yazılar
### I kitabə

***Tərcüməsi:** "İsa Məsih, Bakur, Griormizd və onun varislərini hifz etsin." 
***Tarixi:** 430-cu il

### II kitabə

***Tərcüməsi:** "Müqəddəs Teodor, Maruan və Burzeni hifz etsin, Amen."
***Tarixi:** 430-cu il

### III kitabə

***Tərcüməsi:** "İsa Məsih və Müqəddəs Teodorun köməyi ilə, Tanrı, Abba Antoni və bu mozaikanı yaradan İosianı, onun valideynlərini hifz etsin, Amen."
***Tarixi:** 532-ci il

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

*Hewitt, B.G. (1995). Georgian: A Structural Reference Grammar. John Benjamins Publishing. ISBN 978-90-272-3802-3.
*Khurtsilava, Besik (2014). https://drive.google.com/file/d/1jvWE4dBhMpY68SpuImW16-qVWdF8llKq/view?usp=drivesdk 
*Wachtang Djobadze, Materials for the study of Georgian monasteries in the Western environs of Antioch on the Orontes, Volume 48; Volume 372, Corpussco, 1976
*Gürcüstan Sovet Ensiklopediyası, Volume. 7, pp.&nbsp;651–652, Tbilisi, 1984
*Giorgi Tsereteli, The oldest Georgian inscriptions from Palestine, Tbilisi, 1960
*Le Destin de la Géorgie, Revue de Karthvélologie, 1961, p.&nbsp;115
*Chachanidze, V., Peter the Iberian and the archaeological excavations of Georgian monastery in Jerusalem, Tbilisi, 1974
Xot

**Xotanan**, **Xot** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonunda kənd.

## Tarixi
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim xotan türk tayfa adına cəmlik bildirən -an şəkilçisinin artırılması ilə düzəlmişdir və «xotan tayfasının (Xotanların) yaşadığı yer» mənasını ifadə edir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 53 nəfər, 1886-cı ildə 58 nəfər, 1897-ci ildə 74 nəfər, 1904 - cü ildə 91
nəfər, 1914 - cü ildə 81 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünün qurbanı olmuş, sakinləri tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur.

1920-ci ildə ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Xəzinəvar

**Xoznavar** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 45&nbsp;km məsafədə yerləşir. Kəndin qədim adı Xaznavar, Xandzaberd
olmuşdur.

Toponimin ilkin, qədim formasına (Xaznavar//Xandaberd) əsasən bu qənaətə gəlirik ki, kəndin adı qədim türk tayfalarından biri olan gencək (xazna, xandza) etnonimi ilə Azərbaycan dilində "möhkəmləndirilmiş istehkamı olan kənd", "qala" mənasında işlənən var birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
1828-ci ilə kimi burada yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsindən sonra kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 28 nəfər, 1873 - cü ildə 86 nəfər, 1897-ci ildə 180 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənddə yaşayan azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq qırğınlarla qovulmuşdur. 1918-ci ildən sonra burada yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
İmitasiya oyunu filminin qazandığı mükafatların siyahısı

**"[[İmitasiya oyunu (film, 2014)|İmitasiya Oyunu]]"** () — 2014-cü ildə rejissor Morten Tildumun Qrehem Murun Endryu Hudcsun *“Alan Türinq:Eniqma”*  bioqrafik əsəri (əsər daha əvvəl BBC tərəfindən *“Kodun sındırılması”* tamaşası üçün adaptasiya edilmişdir) əsasında yazdığı ssenariyə uyğun olaraq çəkdiyi tarixi triller janrında olan ABŞ filmi. Filmdə aktyor Benedikt Kamberbetç İkinci Dünya müharibəsi zamanı alman hökumət və ordu başçılarının gizli yazışmalarını anlamaq üçün Eniqma maşınını sındırmağa çalışan Britaniya kriptoanalitiki Alan Türinq obrazını canlandırmışdır.

Filmin ssenarisi 2011-ci ildə ekranlaşdırılmamış ən yaxşı Hollivud ssenarilərinin ənənəvi Qara siyahısına salınmışdır. “The Weinstein Company” 2014-cü ilin fevralında Avropa Film Bazarında filmi əldə etmək üçün $7 milyon ödəmişdir ki, bu da ABŞ distribyutorluğu üçün ödənən ən böyük məbləğdir. Film Birləşmiş Krallıq kinoteatrlarında 14 noyabr, ABŞ-də isə 28 noyabrda təqdim edilmişdir.

İmitasiya oyunu həm gəlir, həm də tənqidçilərin mövqeyi baxımından uğur qazanmışdır. $14 milyon istehsal büdcəsi olan film 2015-ci ilin aprelinə kimi ümumilikdə $219 milyon gəlirlə 2014-cü ilin ən çox gəlirli müstəqil filmi olmuşdur. 87-ci Oskar mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində film Ən Yaxşı film, Ən Yaxşı Rejissor (Tildum), Ən Yaxşı Aktyor (Kamberbetç), İkinci dərəcəli rolda Ən Yaxşı Aktrisa (Kira Naytli) kateqoriyaları da daxil olmaqla ümumilikdə səkkiz kateqoriyafa mükafata namizəd göstərilmişdir. Film Ən Yaxşı Adaptasiya edilmiş Ssenari nominasiyasında Oskara layiq görülmüşdür. Film, 72-ci Qızıl Qlobus mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində beş, 21-ci Ekran Aktyorları Gildiyası mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində Ekran əsərində Ən Yaxşı Performans kateqoriyası da daxil olmaqla üç kateqoriyada mükafata namizəd göstərilmişdir. Ən Yaxşı Film və Ən Yaxşı Britaniya Filmi nominasiyaları da daxil olmaqla film doqquz nominasiyada BAFTA mükafatına namizəd göstərilmiş, 39-cu Toronto Beynəlxalq Film Festivalında isə Xalqın Seçimi Mükafatına layiq görülmüşdür.

LGBT vətəndaş haqqları təşkilatları və siyasi lobbiləşmə təşkilatı İnsan Haqqları Kompaniyası Türinqin irsini geniş ictimayətə çatdırdığına görə “İmitasiya oyunu” filmini yüksək qiymətləndirmişdir.  Lakin, film bəzi tarixi hadisələrin dəqiq təsvir edilməməsi, Türinqin xasiyyətləri və əlaqələrinin düzgün çatdırılmamasına görə tənqid edilmişdir.

Benedikt Kamberbetçin yaratdığı Türinq obrazı xüsusi diqqət cəlb etmişdir.  Filmin aktyor və yaradıcı heyəti həm də İnsan Haqqları Kompaniyası, geniş LGBT insan haqqları müdafiəçiləri heyəti və ABŞ lobbi təşkilatları tərəfindən yüksək dəyərləndirilmişdir. *“Biz fəxr edirik ki, Alan Türinqin faciəvi həyat jekayəsini böyük ekranlara gətirən İmitasiya Oyunu filminin ulduzları və yaradıcı heyətini mükafatlandırmaq şərəfinə layiq görülmüşük.”*  deyə İnsan Haqqları Kompaniyasının prezidenti Çad Qriffin qeyd edir. 
## Mükafatlar və nominasiyalar

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
''İmitasiya oyunu'' filminin mükafatları Internet Movie Database-də.
Xırdamalik

**Xırdamalik** — XIX əsrdə Cənubi Azərbaycanda kəndlilərin torpaq mülkiyyəti. Cənubi Azərbaycanda kəndlilərin cüzi bir qisminin xırdamaliki var idi. Xırdamalikə ən çox Urmiya gölü rayonunda rast gəlinirdi.

## İstinadlar
Peeter Vyaxi

**Peeter Vəhi** (18 may 1955)—eston bəstəkarı.

## Həyatı

Peeter Vəhi Estoniya konservatoriyasını bitirmiş, müstəqil bəstəkar və prodüser kimi işləmişdir. Hazırda ERP-nin (Estonian Record Productions), habelə beynəlxalq musiqi festivallarının bədii rəhbəridir. O, Estoniya Bəstəkarlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü, Mədəniyyət Fondu Şurasının və Estoniya Buddizm İnstitutu Şurasının üzvü, Akademik Şərq Cəmiyyətinin tamhüquqlu üzvüdür.

Peeter Vəhi əsərlərində ekzotik musiqi alətlərindən və elektron vasitələrdən bacarıqla istifadə edir. Onun ən məşhur əsərləri bunlardır: "Mary Magdalene Gospel", "In the Mystical Land of Kaydara", “To His Highness Salvador D”, “Mystical Uniting”, “Pastoral of Computerized World”.

Estoniyalı bəstəkar Şərq musiqisinə onda necə maraq oyanması barədə sualın cavabında bildirmişdir ki, hər şey onun Tibet, Himalay və Qafqaz dağlarına səfərlərindən başlanmışdır. P. Vəhi deyir: “Bu səfərlər zamanı mən Şərqin əsrarəngiz ab-havasını hiss etdim, unudulmaz Şərq musiqisi mənim yaradıcılığımda silinməz izlər qoydu”. Həqiqətən bu səfərlərdən sonra bəstəkar hind və tibet musiqisi ilə maraqlanmağa, tibet və yapon dillərində, habelə sanskrit dilində mətnlərə musiqi bəstələməyə başlamışdır.

Peeter Vəhi 1992-ci ildən indiyə kimi, “Oriyent” Şərq mədəniyyəti festivalının bədii rəhbəridir. Həmçinin bu festivalda Azərbaycanın tanınmış musiqiçiləri də iştirak edir. Estoniyalı bəstəkar xatırlayır ki, bir neçə il bundan əvvəl Azərbaycanın xalq artisti, muğam ustası Alim Qasımov və onun qızı Fərqanə Qasımova, xalq artisti Mələkxanım Əyyubova, istedadlı tarzən Faiq Cələbi “Oriyent” festivalı çərçivəsində Azərbaycan musiqisinin gözəlliklərini nümayiş etdirmişdir. Festival çərçivəsində Cabbar Qaryağdıoğlu adına üçlüyün konserti də olmuşdur. 

Bəstəkar demişdir: “Azərbaycanın həqiqi dostu olaraq, eston tamaşaçısını Azərbaycan musiqisinin qeyri-adi gözəlliyi ilə tanış etməyi özümə borc bilirəm”.

## Xarici keçidlər
Şəcərə

**Nəsil şəcərəsi** — qəbilə, nəsil, sülalə daxilində əcdadların özəkdə, nəsillərin isə budaqlarda göstərilməsi ilə qohumluq münasibətlərinin ağac şəklində təsviri.

## Həmçinin bax
* Nəsil
* Xalq
* Gen
* Nikah
* Geneologiya

## İstinadlar
Lama (buddizm)

**Lama (buddizm)** - Tibet (Nepal, Hindistan), Monqolustan və Buryatiyada budda rahibi.

Termin VIII əsrdə Tibetdə meydana gəlmişdir. İlk vaxtlar yalnız ali kahinləri lama adlandırırdılar. Sonralar həm Tibetdə, həm də Mərkəzi Asiyanın digər rayonlarında rahibliyi qəbul edən hər kəsə lama deməyə başladılar.

## İstinadlar
Yeni Afon

**Yeni Afon** (; ; ; ) — Gürcüstanda, de fakto tanınan Abxaziya Respublikasının Qudauta rayonunda, Qara dənizin sahilində, Suxumi şəhərinin 22&nbsp;km uzaqlığında yerləşən kiçik şəhər. Şəhər müxtəlif vaxtlarda *Nikopol, Anakopiya, Nikopiya, Nikopsis, Psırtsxa, Absara* adlarını daşımışdır.

Şəhərin yaxınlığında yerləşən Yeni Afon mağarası Gürcüstanın görməli yerlərindəndir.

## Tarixi

Qədim və böyük yunan liman şəhəri **Anakopiya** haqqında ilk məlumatlar III əsrə aiddir. V əsrdə gürcülər İver dağının zirvəsində qala tikmişlər. Şəhər Bizans İmperiyasından asılı olmuş Abxaz knyazlığının və VIII əsrdə arxon II Leonun dövründə Abxaziya Krallığının paytaxtı olmuşdur. Daha sonra paytaxt Kutaisiyə köçürülmüşdür.

1033-cü ildə Anakopiya Demetre tərəfindən Bizans İmperiyasına verilmişdir. Lakin 1072-ci ildə Bizans İmperiyasının Malazgird döyüşündəki məğlubiyyətindən sonra şəhər gürcülərin əlinə keçmişdir.

## Coğrafiya

Yeni Afon şəhəri Qara dəniz ilə İver dağlarının arasında yerləşir. Qudautadan 17&nbsp;km, Suxumidən 22&nbsp;km, Soçidən 84&nbsp;km uzaqlıqdadır.

## Görməli yerləri

### Monastırlar

1874-cü ildə Yunanıstanın Afon dağında yerləşən Rossikon monastırından gələn rus rahibləri Qafqaza gəlmiş və yeni yer axtarmağa başlamışlar. Onlar Osmanlı İmperiyasının Rus-Osmanlı müharibəsinə görə rusları Afondan qovacağından qorxurdular. Onlar Psırtsxadakı Rusiya çarı III Aleksandr tərəfindən tikilmiş Yeni Afon monastırını seçmişdirlər.

1924-cü ildə SSRİ dövründə monastır bağlanmışdır. Monastırdan anbar, turist bazası, muzey və xəstəxana kimi istifadə olunmuşdur. 1994-cü ildə yenidən fəaliyyətə başlamışdır.

Yeni Afon monastırının dənizdən mənzərəsi bir çox turistin diqqətini çəkir.

### Mağara

Şəhərin yaxınlığında Yeni Afon mağarası yerləşir. Mağara Gürcüstanın görməli yerlərindən biridir. 1975-ci ildən mağarada metro fəaliyyət göstərir.
## Merlər

## Qardaş şəhərlər

* **Sergiyev Posad**,  Rusiya
***Sarov**,  Rusiya
* **[[Ryazan]]**,  Rusiya
***Kalazetta**,  İtaliya
***Sremski Karlovçi**,  Serbiya

## Qalereya

2014 Nowy Aton, Kaplica (02).jpg
2014 Nowy Aton, Plaża (01).jpg
2014 Nowy Aton, Poliklinika (01).jpg
2014 Nowy Aton, Widok na Monaster Nowy Athos (02).jpg
90 Новый Афон. Водопад.JPG
2014 Nowy Aton, Widok ze szczytu Góry Iwerskiej (10).jpg
2014 Nowy Aton, Widok ze szczytu Góry Iwerskiej (04).jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qaladərəsi (Gorus)

**Qaladərəsi**, **Halidzor**, **Qalidzor**, **Alidzor** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonundakı kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 21&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim ərəb dilində «möhkəmləndirilmiş yer, şəhər» mənasında işlənən qala sözü ilə Azərbaycan dilində «iki dağ və ya təpə arasında, düzənlikdə uzun, dərin çuxur» mənasında işlənən dərə sözünün birləşməsindən əmələ gəlib «dərədə yerləşən qala yanında olan kənd» mənasını ifadə edir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Qalidzor (Qala dərəsi) qoyulmuşdur.
## Əhalisi

## İstinadlar
Qaraşen

**Qaraşen** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 15&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim Azərbaycan dilində «böyük» mənasında işlənən qara sözündən və «yaşayış yeri,
kənd» mənasında işlənən şenlik sözündən formalaşan şen topoformantı əsasında əmələ gəlib «böyük
kənd, yaşayış yeri» anlamını ifadə edir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Qaraunc

**Qaraunc** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 5&nbsp;km məsafədə yerləşir.

## Əhalisi
Burada ermənilərlə yanaşı 1886-cı ildə 4 nəfər, 1897-ci ildə 5 nəfər, 1926-cı ildə 4 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

İndi yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Dığ

**Dığ** və ya **Tex** ( — Teğ) — Ermənistanın Gorus rayonunda və Sünik mərzının kənd.

Kənd Laçın dəhlizinə yaxın yerləşir. Kənd Gorus şəhərindən 8 km şərqdə, Laçın şəhərindən 12 km cənub-qərbdə yerləşir.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 21 km məsafədə yerləşir. Kəndin digər adı "Dığ" olmuşdur.

Toponim fars dilində "kənd, qışlaq" mənasında işlənən dex (> tex) sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan sadə quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Burada 1926-cı ildə 7 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1926–1929-cu illərdə onlar kənddən sıxışdırılıb çıxarlımışdır. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Yaycı (Gorus)

**Yaycı** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 21&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim yaycı türk tayfasının adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir.
Quruluşca sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.VII.1968-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Harjis qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Qurdqulaq (Gorus)

**Qurdqulaq** ( — Vənənd) — Ermənistanın Gorus rayonunun Sünik mərzində kənd. Hazırda kənddə yaşayış yoxdur.

## Tarixi
Kəndin 1865-ci ildə Qubadlı rayonunun Hacılar kəndindən köçən adamlar tərəfindən salındığı güman olunur. Qurdqulaq Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonunun ərazisində yerləşmişdir.

1918-ci ildə Qurdqalaq kəndi ermənilər tərəfindən dağıdılmış, kənd camaatının bir hissəsi qətlə yetirilmiş, bir hissəsi isə (təxminən 70-80 ailə) Qubadlı və Cəbrayıl rayonlarına qaçmışlar. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra Qurdqalaq camaatından 35-40 ailə yenidən Gorusa qayıdaraq, öz kəndlərini bərpa etmişlər.

1988-ci ilin noyabr ayının sonlarında qurdqulaqlılar Ermənistan dövləti tərəfindən deportasiyaya məruz qalmış və öz doğma yurd-yuvalarını tərk etməli olmuşlar.

## Mədəniyyəti
Kənddə 1934-cü ildə ibtidai məktəb açılmış, 1935-ci ildə isə kolxoz qurulmuşdur. Kəndin klubu, məktəbi, kitabxanası, tibb məntəqəsi, mağazası, su dəyirmanı, idarə binası və s. sosial obyektləri var idi.

## İqtisadiyyatı
1988-ci ildə kənddə 55 təsərrüfat olmuşdur.

## Toponimikası
Toponim "qurd" türk etnonimi ilə türk dilində "dərə, çuxur, çökəklik" mənasında işlən "kulak" sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

### Kəndin toponimləri
Qızılqaya, Bəbirin yeri, Uzun güney, Bəxtiyar dərəsi, Almalıq, Soyuq bulaq, Ağa çayı, Qiblə daşı və s.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 26&nbsp;km. cənub-şərqdə, Gorus-Qafan avtomobil yolunun sağ tərəfində, meşəliyin içərisində yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi bütünlüklə azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. Kənddə 1897-ci ildə 30 nəfər, 1904-cü ildə 54 nəfər, 1914-cü ildə 44 nəfər, 1926-cı ildə 37 nəfər, 1931-ci ildə 49 nəfər, 1979-cu ildə 248 nəfər, 1988-ci ildə 150 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə erməni quldur dəstələri Qurdqalaq kəndinı hücum edərək kənd əhalisinin bir hissəsini öldürmüşlər. Sağ qalan təxminən 70-80 ailə qonşu Qubadlı və Cəbrayıl rayonlarına qaçmışlar. Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan sonra 35-40 ailə geri dönərək yenidən öz doğma kəndlərində məskunlaşmışlar.

İkinci Dünya müharibəsində Qurdqalaq kəndindən 27 nəfər iştirak etmiş, onlardan 21 nəfəri həlak olmuşdur.

1988-ci ilin noyabrın sonlarında Qurdqalaq kəndi ermənilər tərəfindən zorla boşaldılmış, kolxozun və kənd camaatının bütün əmlakı, o cümlədən evləri əllərindən alınmışdır.

Hazırda Qurdqalaq kəndinin sakinləri Bakı və Sumqayıt şəhərlərində, Abşeron, Beyləqan, Qubadlı və Füzuli rayonlarında məskunlaşmışlar.

Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə Qurdqalaq kəndindən 4 nəfər şəhid olmuşdur: Babayev Nizami Hidayət oğlu, Ağayev Habil Kamil oğlu, Məmmədov Müşviq Yusif oğlu, Əsgərov Şahin Rəcəb oğlu.

2011-ci ilin məlumatlarına görə kənddə yaşayış yoxdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Musa Urud. Zəngəzur. Bakı: Nurlar, 2005.

## Həmçinin bax
Əliqulukənd

**Əliquluşen** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 7&nbsp;km şərqdə, Gorus - Cəlaloğlu (Stepanavan) avtomobil yolunun sağ
tərəfində yerləşir. Kəndin başqa adı Əliqulukənd, Aşağı Əliqulu, Əliqulu uşağı olmuşdur.

Kənd Əliqulu adlı şəxs tərəfindən salandığı üçün Əliquluşen// Əliqulukənd adlanmışdır.
Toponimin birinci komponenti Əliqulu şəxs adından, ikinci komponenti türk dilində «tikinti, Əliqulu şəxs adından, ikinci komponenti türk dilində «tikinti, kənd, oba, yurd» mənasında işlənən şen sözündən ibarətdir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1.VI.1940-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Azadaşen qoyulmuşdur.

## Əhalisi

* Qara Murtuza bəy - Tatev mahalının naibi.
## İstinadlar
Suvaranats

**Suvaranats** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 35&nbsp;km məsafədə yerləşir. Kəndin adı Azərbaycan mənbələrində Suvarı
formasında qeyd edilir.

Toponim birinci dəfə Ptolomey tərəfindən adı çəkilən suvar türk etnonimi (287, s. 127-128)
əsasında əmələ gəlmişdir. Toponimin sonundakı -ants erməni dilində mənsubluq anlayaşını ifadə edir və Azərbaycan dilində mənsubluq bildirən -lı şəkilçisinin vəzifəsini yerinə yetirir. Deməli, Suvarants «suvar tayfasına mənsub olan yer» anlamını verir.

Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Behaym Martin

**Behaym Martin** (, latınca: Martinus de Bohemia, portuqal dilində: Martinho da Boémia; ) — XV əsrdə yaşamış məşhur alman kartoqrafı, alimi, uzun müddət Portuqaliya donanmasında xidmət etmiş dəniz səyyahı.

## Həyatının ilk mərhələsi
Behaym Martin Almaniyanın cənub-şərqində yerləşən Frankoniya əyalətinin azad Nürnberq şəhərində varlı tacir ailəsində anadan olmuşdur. Onun əcdadları Bogemiyadan bu şəhərə XIV əsrin əvvəllərində köçmüşlər. Onun atası Venesiya ilə ticarət edirdi və şəhər senatının üzvü seçilmişdir. Martin gənc yaşlarından atasının işlərində iştirak etmiş, 1474-cü ildə onun ölümündən sonra dayıları, parça ticarəti ilə məşğul olan Leonard və Yorius van Dorplarla birlikdə Frankfurt yarmarkasına getmişdir. O, 1478-ci ildə Antverpendə məskunlaşaraq boya emalatxanasında işləmiş və burada hesab elmini öyrənmişdir. Bəzi mənbələrə görə Behaym o dövrün ən dahi astronomu və riyaziyyatçısı İohann Müllerin yanında çalışmışdır.

## Həyatının Portuqaliya dövrü
1484-cü ildə Behaym ilk dəfə ticarət məqsədilə Lissabona gəlmişdir. Həmin dövrdə Lissabonla Flandriya və Hanza arasında geniş ticarət əlaqələri var idi. Bir il sonra o, Portuqaliya kralı II Juanın cəngavərləri sırasına daxil olmuşdur. 1484-cü ildə o, Portuqaliya donanmasında xidmət edən yaxın dostu, Azor arxipelaqına daxil olan Piku və Fayal adalarının qubernatoru Yoss van Xurterin qızı ilə evlənərək Azorda məskunlaşmışdır. Nikah Behayma kral sarayına yaxınlaşmaq və saray astronomu və kartoqrafı vəzifəsinə təyin olunmasına təsir göstərdi.

İspaniya salnaməçisi Antonio de Errera "Hindistanın ümumi tarixi" əsərində sübut etməyə çalışmışdır ki, Behaym Kolumbla görüşmüş və qərb istiqamətində Hindistana səyahət etmək layihəsini onunla müzakirə etmişdir. Mənbələrdə Behaymın 1484-cü ildə Dioqu Kanın Afrika sahillərinə ekspedisiyasında iştirak etməsi barədə də məlumatlar vardır. Ekspedisiya 19 ay davam etmiş, səyahət zamanı portuqaliyalılar Qambiyanın və Qvineyanın o vaxta qədər Avropalılara məlum olmayan əyalətlərini kəşf etmiş, Konqı çayının mənbəyinə qədər gedib çatmışlar.

## Nürnberqə qayıdış. Qlobusun hazırlanması
1490-cı ildə Behaym ticarət işləri ilə, həmçinin anasından qalan mirası almaq üçün doğma şəhəri Nürnberqə qayıtdı. Şəhər şurasının üzvü, coğrafi kəşflərlə maraqlanan, Misirə və Müqəddəs torpaqlara səyahət edən Georq Xoltsşuer onu inandıra bildi ki, şəhərdə qalsın və portuqaliyalıların sonuncu coğrafi kəşfləri də nəzərə alınmaqla qlobus yaratsın.

Behaym Martin 1492-ci ildə Yer kürəsinin böyük qlobusunu hazırlamışdır. O, bu qlobusu "Yer alması" adlandırmışdır. Behaym Yer səthini təsvir edərkən Ptolemeyin xəritəsindən istifadə etmişdir.

## Mənbə
* Məktəblinin coğrafiya lüğəti. Bakı, 2006.

## İstinadlar
Odlu Torpaq (arxipelaq)

**Odlu Torpaq arxipelaqı** ( ) — Arxipelaq Cənubi Amerikanın cənubunda yerləşir və 40 min adadan ibarətdir.  Ümumi sahəsi 73 753&nbsp;km², ən böyük adası isə Odlu Torpaq adasının 47 992&nbsp;km² sahəsi vardır.

Arxipelaqa daxil adaların böyük hissəsi Çiliyə məxsus olan Maqalyanes-i-la-Argentina-Çilena vilayətinə daxildir. Odlu Torpaq adası isə iki ölkə arasında bölünüb. Argentinaya məxsus hissədə ərazi Odlu Torpaq, Antarktida və Cənubi Atlantika adaları vilayətinə daxildir.

## Coğrafiyası
Arxipelaq Cənubi Amerika materikindən Magellan boğazı, Antarktika ilə isə Dreyk boğazı ilə ayrılır. Arxipelaqın ən iri adası Odlu Torpaqdır. Cənub hissədə yerləşən Oste və Navarino adaları bir-birindən Biql boğazı vastəsi ilə ayrılır.

Ən hündür zirvəsi Darvin dağıdır (2488 m), əvvəllər isə Şipton zirvəsi (2469 m) hesab edilirdi.
Arxipelaqın adalarının sahilləri çox parçalıdır. Bu relyef formalarına xüsusi ilə cənub-qərb hissədə daha çox rast gəlinir.

Arxipelaqın cənubunda Cənubi Amerika qitəsinin ən ucqar nöqtəsi olan Dieqo-Ramires adası yerləşir.

## Tarixi
Fernan Magellan arxipelaqı naməlum cənub torpağının bir hissəsi hesab edirdi. Magellan ərazidən keçərkən yerli odpərəst əhalinin qaladığı tonqalların vulkan olduğunu zənn etmiş və bu səbəbdən ərazini Odlu Torpaq adlandırmışdır.

Odlu Torpağın koloniyalaşdırılması XIX əsrin ikinci yarısında Culius Popper tərəfindən həyata keçirilmişdir.

## Əhalisi
Odlu Torpaq adasında cənub yarımkürəsinin ən cənubda yerləşən şəhəri olan Uşuaya, Navarino adasında isə cənub yarımkürəsinin ən cənubda yerləşən yaşayış məntəqəsi olan Puerto Toro yerləşir. Əhalinin böyük qismi Odlu Torpaq adasında yaşayır.

Arxipelaqın əhalisinin bir qismi odpərəstlərdir. Onlar yqanlar adlanır. Materikə yaxın adalarda isə materikdən olan digər xalqlar yaşayır.

## Mənbə

* Tierra del Fueqa vilayətinin rəsmi saytı
Hərbi bilet

**Hərbi bilet** — Azərbaycan Respublikası Qanununa müvafiq olaraq qaydada onların şəxsiyyət vəsiqələrini alır və iltizam almaqla onlara hərbi bilet verirlər. Silahlı qüvvələrə və hərbi xidmətə çağırış vaxtı vətəndaşa verilən sənəddir.

## Haqqında

### İtirilməsi
Vətəndaş ilk öncə şəhər və rayon polis idarələrinin nəzdində fəaliyyət göstərən Tapıntı Bürosundan hərbi biletinin itirməsi ilə bağlı arayış almalıdır: "Vətəndaş əgər işləmirsə məşğulluq idarəsindən arayış gətirməlidir. Eyni halda yerli MİS-dən arayış, şəxsiyyət vəsiqəsinin sürəti və 2 şəkil tələb edilir."

Hərbi biletin itirilməsinə görə isə vətəndaş Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi 355 maddəsinə görə cərimə edilir. İnzibati Xətalar Məcəlləsinə hərbi uçot sənədlərinin (hərbi biletlərin və ya çağırış məntəqələrinə təhkim edilmə haqqında vəsiqələrin) qəsdən korlanmasına və ya etinasız saxlanılması nəticəsində itirilməsinə görə — xəbərdarlıq edilir və ya on manatdan on beş manatadək miqdarda cərimə tətbiq edilir.

## İstinadlar
Siccin (film, 2014)

**Siccin -** rejissor Alper Mestçi ssenari müəllifi Ersan Özer olan Türkiyə istehsalı qorxu filmi.Türkiyə ərazisində 26 sentyabr 2014 tarixində ekrana girən film ilk həftədə 89 min 203 dəfə izlənmişdir.
## Xarici Keçidlər
 
*Siccin
*boxofficeturkiye
Mixail Mesxi adına stadion

**Mixail Mesxi adına stadion** () — Gürcüstanın Tbilisi şəhərində yerləşən və "Lokomotiv Tbilisi" klubunun ev oyunlarını keçirdiyi stadion.

## Haqqında
Stadion futbol və reqbi üzrə yarışları qəbul edə bilir. "Lokomotiv Tbilisi" futbol klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir. Futbol üzrə Gürcüstan yığması da bəzən ev oyunlarını burada keçirir. Stadion milliyətcə gürcü, məşhur sovet futbolçusu Mixail Mesxinin şərəfinə adlandırılıb. Stadion Gürcüstanda böyüklüyünə görə ikincidir, birincilik isə həmçinin Tbilisidə yerləşən Boris Payçadze adına Dinamo Arenaya məxsusdur, onun tutumu 55 min tamaşaçı həcmindədir.

## Qalereya

Rugby Test Match - Georgia vs Japan (23.11.2014) 02.jpg
Georgian cup final.jpg
Rugby Test Match - Georgia vs Japan (23.11.2014) 01.jpg


## Həmçinin bax
* Boris Payçadze adına Dinamo Arena

## Xarici keçidlər

*Stadiums.at.ua saytında 
*Sport-arenas.ru saytında
*Worldstadiums.com saytında
Xanlıq (dəqiqləşdirmə)

*Xanlıq — xırda feodal dövləti.
*Xanlıq (Qubadlı) — Qubadlı rayonunda kənd.
*Xanlıqpəyə — Şuşa rayonunda kənd.
*Xanlıqlı

## Həmçinin bax
* Xan (dəqiqləşdirmə)
* Xanlıqlar (dəqiqləşdirmə)
* Xanlar (ad)
* Xanlar (dəqiqləşdirmə)
Xanlıq

**Xanlıq** və ya **xaqanlıq** — xan, xaqan, xatun və ya xanımın idarə etdiyi ictimai-siyasi birlik. Bu ictimai-siyasi birliklər adətən Avrasiya çöllərində yerləşən köçəri türk, monqol və tatar cəmiyyətləri idi.

Xanlıq orta əsrlərdə türkdilli xalqlarda ictimai-siyasi birlik idi. Onu xan idarə edirdi ki, adı da buradandır. Krım, Həştərxan, Kazan xanlıqları daha məşhur idi. 1740-cı illərdə Azərbaycanda 10-dan çox xanlıq meydana gəlmişdi. Onlardan Qarabağ, Quba, Şəki, Xoy xanlıqları Azərbaycanın siyasi həyatında mühüm rol oynamışdılar. Xanlıqlar XIX əsrin ikinci yarısınadək mövcud olmuşdular.

Xaqanlıq erkən orta əsrlərdə türkdilli xalqlar da ictimai-siyasi birlik. Onu xaqan idarə edirdi, adı da buradandır. Monqol, Avar, Hun, Türk xaqanlıqları məşhur olmuşlar. Xanlıq ilə müqayisədə xaqanlıq çoxsaylı kiçik xanlıqların ona tabe olduğu böyük köçəri dövlət idi. "Xanların xanı" kimi tərcümə olunan xaqan titulu,status baxımından təxminən imperatorun tituluna uyğun gəlir.

## İstinadlar
Məliklik

**Məliklik** — xandan asılı vəziyyətdə olan, məlik tərəfindən başçılıq edilən kiçik feodal mülkiyyəti.

Azərbaycanda XVIII əsrin 40-cı illərində Qarabağda 5 məliklik – Vərəndə, Dizaq, Gülüstan (Talış), Xaçın və Cəraberd məliklikləri var idi. Bu məlikliklər Qarabağ xanlığının xanına tabe idilər.

## İstinadlar
2015 Yay Universiada Oyunları

**Tələbələrin XXVIII Ümumdünya Yay Universiadası** — 3–14 iyul 2015-ci il tarixində  keçirilən XXVIII Ümumdünya idman yarışı.

Yarış Cənubi Koreyanın Kvanju şəhərində keçirilmişdir.

## İstinadlar
Hərbi xidmət

**Hərbi xidmət** — istər könüllü, istərsə də məcburi orduda vəya digər hüquq-mühafizə orqanı və güc qurumlarında xidmətdir.

Məcburi hərbi xidmət dünyanın bir çox ölkələrində  artıq ləğv edilib. İsrail kimi bir neçə ölkə, hər bir vətəndaşdan müəyyən miqdarda hərbi xidmət tələb edir. Hərbi çağırış sistemlərindən istifadə edən ölkələrin əksəriyyətində yalnız kişilər hərbi xidmətə çağırılır, bir neçə ölkə qadınlarıda hərbi xidmətə çağırır. Məsələn, Norveç, İsveç, Şimali Koreya, Cənubi Koreya, İsrail və Eritreya həm kişiləri, həm də qadınları hərbi xidmətə çağırır. Bununla belə, yalnız Norveç və İsveçdə gender baxımından neytral hərbi xidmətə çağırış sistemi mövcuddur, burada kişilər və qadınlar hərbi xidmətə çağırılır və bərabər rəsmi şərtlərlə xidmət edirlər. Əksər ölkələrdə xidmət 6 ay, 1 il, 2 və daha çox il də təşkil edə bilər.

Adətən daha kiçik dövlətlərin ümumiyyətlə silahlı qüvvələri yoxdur və ya silahlı daxili təhlükəsizlik qüvvələrinə (məsələn, polis, sahil mühafizəsi) arxalanır.

Dünyada təxminən 107 ölkə və ərazidə məcburi hərbi çağırış olmadığı müəyyən edilmişdir.

## Azərbaycanda hərbi xidmət
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi, müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışaqədərki hazırlığı, həqiqi hərbi xidmətə çağırışı, ehtiyatda xidmət keçməsi, səfərbərlik hazırlığı və səfərbərlik üzrə çağırışı, xüsusi hərbi ixtisaslar üzrə hazırlığı, ali təhsil müəssisələri tələbələrinin zabitlər hazırlanan xüsusi proqram üzrə hərbi hazırlığı, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər silahlı birləşmələrin sülh dövründə çağırışçılarla, səfərbərlik zamanı və müharibə dövründə Silahlı Qüvvələrin və digər silahlı birləşmələrin, habelə xüsusi birləşmələrin hərbi vəzifəlilərlə və hərbi-nəqliyyat vasitələri ilə, eləcə də mülki heyət vəzifələrində işləmək üçün vətəndaşlarla komplektləşdirilməsi sahələrində dövlət siyasətini və tənzimlənməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır. Xidmət öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələri, Azərbaycan Respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, Xidmətin Əsasnaməsini və normativ hüquqi aktlarını rəhbər tutur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Daimi ordu
Nəsil

**Nəsil**— başlanğıcını bir ümumi əcdaddan götürən, birlikdə yaşayıb-işləyən, ümumi əmlakı olan qohumlar kollektivi. Nəsil (qəbilə) icması "ağıllı insan"ın meydana gəlməsi ilə yaranır. Qəbilə icması insan sürüsündən daha çox möhkəm və mütəşəkkil idi.

*Nəsil* — *(ing. generation, ru. поколение)* — Verilənlərin saxlanması sistemlərində: bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəli olan fayllar toplusunun ayrılması (xüsusiləşməsi) sxemi; ən əski variant "baba", sonrakı "ata", ən yeni isə "oğul" adlanır.

2. Proqramlaşdırmada: proqramın çalışması gedişində yaranan proseslərin (məsələlərin) "nəsil" proseslərini təsvir etmək üçün istifadə olunan analoji terminlər çoxluğu (ulubaba, ata, övlad).

3. Aparat təminatında: kompüterlərin, onlarda istifadə olunan texnoloji yeniliklərin növləri üzrə təsnifatı. Nəsillərin hesablanması elektronlampalar əsasında yaradılmış ilk kompüterlərdən başlayıb və hazırda beşinci nəslə çatıb.

## Həmçinin bax
* Nəsil şəcərəsi
* Xalq
* Gen
* Nikah
* Proqramlaşdırma
* İnformatika

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## İstinadlar
Qiyam

**Qiyam** — ölkədə mövcud olan hakimiyyətə qarşı dövlət çevrilişi etmək məqsədilə hərbi qruplaşmaların silahlı çıxışı. Adətən müvəffəqiyyət əldə ediləndə hərbi diktaturanın qurulması, demokratik təsisatların dağıdılması və kütləvi terrorla nəticələnir.
Üsyan

**Üsyan** — hər hansı ictimai qrup və ya sinfin siyasi hakimiyyətə və ya dövlətə qarşı açıq silahlı çıxışı.

## İstinadlar
Vidadi Muradov (memar)

**Vidadi Həbibullah oğlu Muradov** () — Əməkdar memar.

## Həyatı
Vidadi Muradov 27 dekabr 1945-ci ildə Qax rayonunun İlisu kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1963-cü ildə Qax şəhər 1 saylı orta məktəbi Qızıl medalla bitirmiş, 1963-1968-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutu İnşaat fakultəsinin Memarlıq bölməsində təhsil almış, 1968-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.1967-ci ildə tələbə elmi işlərinin Ümumittifaq (SSRİ) müsabiqəsinin qalibi kimi "Ən yaxşı tələbə elmi işi üçün" medalı ilə təltif olunmuşdur.
   
İnstitutu bitirdikdən sonra Bakı Şəhər Dövlət Layihə İnstitutunda memar işləmiş,1969-1971-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun aspiranturasında oxumuşdur.1973-cü ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək alimlik elmi dərəcəsi almışdır. 1973-1978-ci illərdə Azərbaycan EA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunda kiçik elmi işçi,1978-1982-ci illərdə baş elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.1974-cü ildən keçmiş SSRİ, hazırda Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür.1991-1995-ci illərdə Azərbaycan Memarlar İttifaqının katibi və Rəyasət heyətinin üzvü olmudur.
   
1982-ci ildən bu günədək Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur: 1982-2007-cü illərdə dosent, 2007-ci ildən isə professorudur, "Memarlıq tarixi və nəzəriyyəsi","Memarlıq konstruksiyaları","Tarixi mühitin qorunması və bərpası", "Bərpa və konservasiya", "Memarlıq abidələrinin bərpasında regional xüsusiyyətlər" fənlərindən mühazirə oxuyur.
   
Memarlıq tarixi və nəzəriyyəsinin, Azərbaycan memarlıq və şəhərsalma irsinin tədqiqi və onun istifadəsinin nəzəri məsələləri sahəsində mütəxəssisdir. Müxtəlif beynəlxalq və respublika miqyaslı elmi komfransların iştirakçısıdır. 70-dən artıq elmi əsərin,o cümlədən iki monoqrafiyanın,dörd dərs vəsaitinin,bir sıra metodik göstərişlərin, fənn proqramlarının müəllifidir.
   
1996-ci ildə MDB və Avropanın müsəlman ölkələri ilə Misir Texniki Əməkdaşlıq Fondunun Abidələrin bərpası və konservasiyası üzrə Qahirədə keçirilən ixtisaslaşdırılmış beynəlxalq seminarın xüsusi şəhadətnaməsini almışdır. 1997-ci ildən Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının professorudur. 1999-cu ildə Beynəlxalq Şərq Ölkələri Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. 2005-ci ildə YUNESKO-nun təşəbbüsü ilə Dünya irsi siyahısına daxil edilmiş İçəri şəhərin  bütün abidəlri ilə birlikdə rəqəmsal inventarlaşdırılması layihəsinin işlənib hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir.
    
## Mükafatları
2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Azərbaycanda memarlıq təhsilinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Əməkdar memar" fəxri adı verilmişdir. 2017-ci ildə Azərbaycan memarlıq sənətinin  inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə Azərbaycan Respublikası Memarlar ittifaqının ən yüksək mükafatı- Akademik Mikayıl Useynov xatirə medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Frankenşteyn

***Frankenşteyn*** — ingilis yazıçı Meri Şellinin romanı.

## Məzmun
"Frankenşteyn" ingilis yazıçı Meri Şelli tərəfindən 1818-ci ildə qələmə alınmış romandır. Əsərdə Victor Frankenşteyn adında bir kimyaçının həyatından bəhs olunur. Gənc yaşlarından kimya və fəlsəfə elimlərinə maraq salan Frankenşteyn bu sahə ilə bağlı kitablar oxuyaraq marağını daha da gücləndirir, nəhayət daxil olduğu universitetdə onunla eyni marağa sahib fəlsəfəçilərin yönləndirməsi ilə ciddi olaraq bu işlə məşğul olmağa başlayır. Kimyaçı, uzun müddətli elmi fəaliyyətlər nəticəsində özünəməxsus bir idea mənimsəyir. Onun ilkin fikri, insan cisminin gözəlliyini qaçınılmaz bir çirkinliyə məruz qoyan ölüm məvhumunu yerüzündən silmək olur. Bu fikri bir müddət sonra tamamilə yeni bir məxluq yaratma düşüncəsi əvəz edir. Qəti olaraq bu fikrə yiyələnən kimyaçı gecə saatlarında gizlincə qəbirləri eşərək müxtəlif insan qalıqlarını toplayır. Nəhayət iki illik bir fəaliyyətin bəhrəsini görmək üçün həvəslə planını həyata keçirməyə niyyətlənir. Topladığı insan qalıntılarını evin döşəməsinə düzərək əldə etdiyi qarışımla fikrindəki məxluqu yaratmaq üçün ilk addımı atır. Səhnə kitabda belə təsvir olunur:

Çətin fəaliyyətlərimin uğurla nəticələnməsini görməyim sıxıcı bir noyabr gecəsinə təsadüf etmişdi. Ayağımın dibində uzanan cansız varlığa həyat vermək üçün ləvazimatlarımı ətrafıma topladım. Saat gecə 1 idi. Yağmurun kədərli damlaları pəncərəmə çırpılırdı. Yandırdığım şamın sönməyə üz tutduğu bir anda nəhayət məxluqun donmuş gözlərinin titrək işıqda aralandığını gördüm. Dərin bir nəfəs aldı, ardınca qolları və qıçları şiddətli bir şəkildə sarsılaraq dartıldı.

Düşüncələrində gözəl görünüşə malik və daim yaxşı işlərlə məşğul olacaq bir varlıq yaratmağı təxəyyül edən kimyaçı, realda ərsəyə gələn məxluq qarşısında dəhşətə düşərək olduğu yeri tərk edir və uzun müddət xəstə yatır. İnsanlara yaxınlaşma cəhdi daim uğursuzluqla nəticələnən məxluq isə daxilində tədricən bütün insanlığa qarşı nifrət bəsləməyə və fürsət tapdıqca onlara zərər vurmağa başlayır. Onun üçün bir dişi yaratma tələbi yaradıcısı tərəfindən rədd cavabı aldığı zaman isə nifrət və qəzəbi daha da alovlanır. Nəticədə onu yaradan Frankenşteynin bütün sevdiklərini yox edəcəyinə and içir. Meri Şelli qələminin bir məhsulu olan bu roman "Qotik" və əfsanəvi ədəbiyyat növünə daxil olsa da, eyni zamanda reallığı da özündə əks etdirir. Mümkün və namünkünün ahəng içində birləşdiyi, insan və şeytan mübarizəsinin bir bənzəri olan bu əsər hal-hazırda dünya klassikləri arasında özünəməxsus bir yerə sahibdir.

## İstinadlar
Adi Yeni Zelandiya dəniz şiri

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Xariçi görünüşü
Erkəkləri qara-qəhvəyi rəngdə olub, 2,5 m uzunluğa malik olurlar. Çiyinlərinin üzərini örtən tüklər səbəbbindən daha iri görsənirlər. Dişilər nisbətən kiçik və açıq-boz rəngə malik olurlar. Onların uzunluğu isə 2 metr təşkil edir.

## Yayıldığı ərazi
Yeni Zelandiya dəniz şiri əsasən Yeni Zelandiya yaxınlığında subantarktik qurşaq adalarında müşahidə edilir. Bunlara misal Oklend adaları, Sners adaları və Kempbell adaları. Bu canlıların 90% Oklend adalarında yaşayır. Cənub adası sahillərində tək-tük dəniz şirlərinin koloniyalarına rast gəlinir. Çütləşmə dönəmində Şimal adasında da görmək olar.

## Davranışı

Sahildə hər erkəyin öz ərazisi vardır. Bəzən dişiyə sahiblənmək üçün qanlı davalar baş verir. Bu döyüşlərdə yalnız ən güclü və dözünlüsü qalib gəlir. Sahildə şirlərin dincəldiyi ərazilərin 80 % bu canlılar arasında bölünür. Cavan dəniz şirləri isə anaları ilə birlikdə adaların nisbətən daxili hissələrinə gedirlər. Adalarda dəniz şirlərinə yırtıçılar baxımından bir təhlükə yoxdur.

## Təhlükə və sayları
Dünyada hal-hazırda 10-15 min baş bu növün nümayəndələri vardır. Əvvəllər sayı dəqiq bilinmirdi. Məlumdur ki, bu növun nümayyəndələrinə indi daha çox rast gəlinir, nəyinki əvvəllər. XIX əsrdə onlar Oklend adalarında tamami ilə məhv edilmişdi. Halbuki 1806-cı ildə bu növ bu ərazidə aşkarlanmışdı. Hazırda isə adalar qoruq elan edilmiş və əraziyə giriş qadağandır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
My Bloody Valentine

**My Bloody Valentine** — 1983-ci ildə Dublin, İrlandiyada qurulmuş alternativ rok grubudur. Qrupun əsas xüsusiyyəti şuqeyzinq janrının ən öncül qruplarından olmasıdır. Qrup öz adını aynı adlı filmden götürüb.

Qrup, müğənni və gitaraçı Kevin Shields ilə Colm Ó Cíosóig tərəfindən yaradılmışdır. Qrubun 1991-ci ildə çıxaran 2-ci albomü *Loveless* ilə alternatfiv rok dünyasında yeni bir dönəm başladı.

## Diskografya
;Studiya albomları
**Isn't Anything* (1988)
**Loveless* (1991)
**mbv* (2013)

;Mini albomlar
**This Is Your Bloody Valentine* (1985)
**Ecstasy* (1987)

;EPler
**Geek!* (1985)
**The New Record by My Bloody Valentine* (1986)
**You Made Me Realise* (1988)
**Glider* (1990)
**Tremolo* (1991)

;Toplama albomları
**Ecstasy and Wine* (1989)
**EP's 1988–1991* (2012)

;Konser albomları
**Man You Love to Hate – Live* (1985)

;Sinqıllar
*"No Place to Go" (1985)
*"Sunny Sundae Smile" (1987)
*"Strawberry Wine" (1987)
*"You Made Me Realise" (1988)
*"Feed Me with Your Kiss" (1988)	
*"Instrumental"	(1988)
*"Soft as Snow (But Warm Inside)" (1988)
*"Soon"	(1990)
*"To Here Knows When" (1991)	
*"When You Sleep" (1991)
*"Only Shallow"	(1992)

## Kaynakça
Əkərək (Meğri)

**Əkərək** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Meğri rayonunda
kənd.

## Tarixi
Araz çayın sol tərəfində yerləşir.

Toponim əkər (akar) türk tayfa adı əsasında əmələ gəlmişdir.

Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Burada ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 6 nəfər, 1931-ci ildə 11 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

Kənddə yaşayan azərbaycanlılar 1948-ci ildə SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Lehvaz

**Lehvaz** — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km şimal-qərbdə, Meğri çayının sol sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Meğri rayonunda Lehvaz adlı iki kənd olunmuşdur: Birinci Lehvaz, İkinci Lehvaz. Sonralar bu kəndlər birləşdirilərək Levaz adlı kənd yaranmışdır.

## Toponimi
Toponim Strabonun "Coğrafiya" əsərində göstərilən skif tayfalarından olan leh etnonimi ilə türk dilində "sıldırım qaya, şiş qaya ətəyində dar dərədə axan çay yanında dağ" mənasında işlənən bayz//bays sözündən əmələ gəlmişdir. Bu söz Azərbaycan toponomiyasında "düzən yerdə tirə, təpəcik, hündür yer" mənasında işlənən bazı formasında da işlənir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

XX əsrin əvvəllərinə aid mənbədə kəndin adı Leqvaz kimidir (yenə orada). Toponim "lək" (bir hörgüclü erkək dəvə, burada dağın kənardan lökün hörgücü formasında olmasını ifadə edir) və qədim türk dillərində *bays* (vayz) "sıldırım" (bax: Bozabdal) sözlərindən ibarətdir. Deməli, toponim lök dəvə belinə oxşadığına görə "hörgüc formalı sıldırım" mə’nasındadır. Adın "leh" hissəsi Kəlbəcər r-nunda Lök (yerli əhali içərisində Leh və Lev kimi də adlanır) kəndinin və oradakı sıldırım qaya üzərində Alban çarı Artnerseh oğlu Qriqori tərəfindən (IX) əsr tikilmiş Levqala qalasının adında da vardır. Meğriçayın bir qolu da Lehvaz adlanırdı

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 15 nəfər, 1873-cü ildə 172 nəfər, 1886-cı ildə 375 nəfər, 1897-ci ildə 346
nəfər, 1904-cü ildə 525 nəfər, 1914-cü ildə 836 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildən kənd erməni təcavüzünə məruz qalmış, sakinləri qırğınlarla deportasiya
olunmuşdur.

İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk edənlər tarixi-etnik torpaqlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 189 nəfər, 1926-cı ildə 145 nəfər, 1931-ci ildə 171 nəfər, 1987-ci ildə 1002 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında kənddə yaşayan azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Gürcüstan şəhərləri ilə qardaşlaşmış şəhərlərin siyahısı

Bu siyahıda Gürcüstan şəhərləri ilə qardaşlaşmış şəhərlərin siyahısı verilmişdir.

## Axıska

## Batumi

## Çiatura

## Qori

## Kutaisi

## Lançxuti
*  Kodi, ABŞ

## Mtsxeta

*  Leuvill-sur-Orqe, Fransa

## Oni

## Poti

## Rustavi

## Suxumi

## Tbilisi

## Tsxinvali

## Vani

## Yeni Afon

## İstinadlar
Borsellinonun mələkləri (film, 2003)

**Borsellinonun mələkləri** () — rejissor Roko Cesareonin filmi.

## Film haqqında
Emanuela hakim Paolo Borsellino müşayiət vəzifəli bir polis cangüdənlər var. Filmdə o iş və Giovanni Falcone qətli arasında 57 gün ərzində onun qorxuları (13 may 1992-ci il iyulun 19-) haqqında danışır və Borsellino ki.

### Film üzərində işləyənlər
***The angels of Borsellino :** Ugo Barbàra, Paolo Zucca, Mirco Da Lio e Massimo Di Martino
***Rejissor :** Rocco Cesareo
***Bəstəkar :** Elvira, Giovanni Lo Cascio

### Rollarda
* Bricitta Bokkoli: Emanuela Loi
* Pino Insegno: Agostino Catalano
* Alessandro Prete: Eddie Cosina
* Vincenzo Ferrera: Vincenzo Li Muli
* Cristiano Morroni: Claudio Traina
* Francesco Guzzo: Antonio Vullo
* Toni Garrani: Paolo Borsellino
* Sebastiano Lo Monaco: Inspector Baş
* Ernesto Mahieux: Vincenzi
* Benedikta Bokkoli: Sorella della Loi

## İstinadlar