open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lester Siti FK

**Lester Siti Futbol Klubu** () — Lester şəhərini təmsil edən peşəkar ingilis futbol klubu. Klub İngiltərə futbolunun ali divizionunda — Premyer Liqada çıxış edir. Klub 1884-cü ildə "Lester Fossi" adı altında yaradılıb. 1919-cu ildə klubun adı dəyişdirilərək "Lester Siti" olub.
 
Klubun azarkeşlər arasında ənənəvi ləqəbi "Tülkülər"dir. Klubun şüarı də bununla bağlıdır — "Foxes never quit" *("Tülkülər heç vaxt təslim olmurlar").* 
 
"Lester Siti" ev oyunlarını 111 il ərzində "Filbert Strit" stadionunda keçirib. Klub rəqiblərini 2002-ci ildən 32 min nəfər tutumu olan "Kinq Pauer" stadionunda *(əvvəllər "Uokers" kimi tanınan)* qəbul edir.
 
Klubun son dövrlərdə ən yüksək nailiyyəti 2015-16 mövsümündə Premyer Liqada çempion adını qazanmaq olub. Komanda həmçinin, üç dəfə Futbol liqasının Kubokunu qazanıb.

## Uğurları
* **[[Futbol liqasının birinci divizionu|Birinci divizion]]** / **[[İngiltərə Premyer Liqası|Premyer Liqa]]**
** **Çempion (1):** 2015/16
** **Vitse-çempion (1):** 1928/29
* **[[Futbol liqasının ikinci divizionu|İkinci divizion]]** (**rekord**)
** **Çempion (7):** 1924/25, 1936/37, 1953/54, 1956/57, 1970/71, 1979/80, 2013/14
** **Vitse-çempion (2):** 1907/08, 2002/03
* **[[İngiltərənin birinci Futbol liqası|Birinci Liqa]]**
** **Çempion (1):** 2008/09
* **[[Futbol üzrə İngiltərə kuboku|İngiltərə kuboku]]**
** **Finalçı (4):** 1949, 1961, 1963, 1969
* **[[Futbol liqasının kuboku]]**
** **Sahib (3):** 1964, 1997, 2000
** **Finalçı (2):** 1965, 1999
* **[[Futbol üzrə İngiltərə superkuboku|İngiltərə superkuboku]]**
** **Sahib (1):** 1971

## Hazırkı heyət
İngiltərə Premyer Liqası 2015-16 üçün heyəti (4 fevral 2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* BBC Leicester – In pictures: 125 years of Leicester City
Tatyana Jırkova

**Tatyana Yorevna Jırkova** — Rusiya Federasiyasının Yüngül atletika üzrə idmançısı.

## Karyera
Tatyana Yorevna Jırkova 28 avqust 1970 ildə Tyonqyolyo kəndində anadan olmuşdur. Məktəbə qədər babasının yanında Tumul kəndində yaşamışdlr. İlk təhsilini isə Pavlov orta məktəbində almışdır.

Beşinci sinifdə oxuyarkən məktəbin xizək üzrə bölməsinə yazılmışdır. Burada onun ilk müəllimi Anatoli Nikitiç Osipov olur. Tatyana məhz onu idman dünyasına gəlməsinin əsas səbəbkarı hesab edir.

Tatyana 2002-ci ildə Belçikanın Torhaut şəhərində keçirilən 100 metr məsafəyə qaçışda birinci yeri tutur (7:37). Hollandiyanın Vinshoten şəhərində 2004-ci ildə keçirilən avropa çempionatında 7:10.31 (Avropa rekordu) vaxtla Avropa çempionu olur. 2008-ci ildə İtaliyanın Etrusk şəhərində 7:23.33, 2003-ci ildə isə Rusiyanın Çernoqolovka şəhərində keçirilən Avropa çempionatında 7:19.51 (Avropa rekordu) Avropa çempionu olur.

«The Comrades]» ümum planet yarışmasında 2005-ci ildə Cənubi Afrikada keçirilən yarışmada bütün yarışmanın 95 illik tarixində ikinci nəticəni göstərərək qalib olur (89&nbsp;km, 5:58.50). «İki okean» yarışmasında 2006-cı ildə 56 kilometrlik məsafədə birinci yeri tutur (Cənubi Afrika).

2009-cu ildə keçirilən «The Comrades» yarışmasında bürünc medal qazanmışdır.

Rusiyanın əməkdar idman xadimi, Rusiya Federasiyasının əməkdar bədəntərbiyəsi və idman xadimi, Dollu və Meqino-Karqslas uluslarının fəxri sakinidir.  Onun adı «Rusiyanın ən yaxşı» insanları kitabına daxil edilmişdir.

«Saxanın Rusiya tərkibində 370 illiyi» ilə əlaqədar təsis olunan mükafatın laureatı. «Saxa Respublikası günü» üçün təsis olunan mükafatın sahibi. Rusiya Federasiyası Prezidentinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür. Rusiya Federasiyasının 2000, 2004, 2006, 2008 illər ərzində ilin idmançısı seçilmişdir.

Yakutiya MSSR ərazisində 1986-cı ildə keçirilən yarışmada qalib gəlir. Yakutiya xalqlarının yarışmasında 1996, 2000, 2003, 2006 illərdə qalib gəlir. Mançaar spartakiyadasında, kınd təsərrüfatı oyunlarnın qalibi olmuşdur.

2012-ci ilin sentyabrında öz idman karyerasını bitirmişdir.

Tatyana Yorevna Jırkova Rusiya Federasiyasının Şimal-şərqi federal universitetini bitirmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Очередной триумф супермарафонцев
Məhəmməd Yeganə

**Məhəmməd Hacı Məhəmmədismayıl  oğlu Yeganə** (5 may 1923 - 18 dekabr 1995) — İran iqtisadçısı və siyasətçisi.

## Həyatı

Məhəmməd Hacı Məhəmmədismayıl  oğlu Yeganə 5 may 1923-cü ildə Zəncan şəhərində dünyaya gəlmişdi. İbtidai və orta təhsilini doğma şəhərində almışdı. 1942-1946-cı illərdə Tehran Universitetində oxumuşdu. İqtisad bakalavrı diplomu almışdı.Sonra ABŞa yollanmış, 1947-1951-ci illərdə Kolumbiya Universitetində magistr ixtisasını almışdı. 1951-ci ildən 1962-ci ilədək neft sahəsində çalışmışdı. 1964-cü ildən 1969-cu ilədək İran İqtisadiyyat nazirliyində işləmişdi.1969-cu ildən 1970-ci ilədək İran Məskən və Sənaye nazirliyində Şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdı. 1970-ci ildən 1971-ci ilədək İran Şahənşah bankının sədri olmuşdu.Eyni zamanda baş nazirin iqtisadiyyat üzrə müşaviri vəzifəsini icra etmişdi. 1971-ci ildən 1972-ci ilədək İran Dünya Bankına başçılıq etmişdi. 1972-ci ildən 1973-ci ilədək IMF-nin direktoru olmuşdu.1973-ci ildən 1976-cı ilədək İranın Mərkəzi Bankına rəhbərlik etmişdi.

Məhəmməd Yeganə daha sonrakı illərdə dövlət naziri, OPEK-də nümayəndə vəzifələrində olmuşdu.1977-ci ildə İranın Plan və Büdcə naziri vəzifəsində çalışmışdı. 1977-ci ildən 1979-cu ilədək İranın İqtisadiyyat və Maliyyə naziri olmuşdu.

Məhəmməd Yeganə 1979-cu ildə İslam inqilabından sonra ABŞ-yə mühacirət etmişdi. 1980-ci ildən 1985-ci ilədək Kolumbiya Universitetində iqtisadiyyat professoru vəzifəsində çalışmışdı.

Məhəmməd Yeganə 18 dekabr 1995-ci ildə Vaşinqton şəhərində vəfat edib.

## Həmçinin bax

* Nasir Yeganə
Nasir Yeganə

**Nasir Mirzə Qafar xan oğlu Yeganə** () — İran hüquqşünası və siyasətçisi.

## Həyatı
Nasir Mirzə Qafar xan oğlu Yeganə 4 iyun 1921-ci ildə Qəzvin şəhərində doğulmuşdu. İbtidai və orta təhsilini doğma şəhərində almışdı. Sonra Tehran Universitetində oxumuşdu. Hüquq bakalavrı diplomu almışdı. Sonra Fransaya yollanmış Sarbonna Universitetində magistr ixtisasını almışdı. Daha sonra ABŞ-yə getmiş ordakı hüquq sistemini mükəmməl öyrənmişdi.

Nasir Yeganə 1979-cu ildə İslam inqilabından sonra ABŞ-yə mühacirət etmişdi.

Nasir Yeganə 15 noyabr 1993-cü ildə Vaşinqton şəhərində vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Məhəmməd Yeganə

## İstinadlar
Abbasəli Əmid Zəncani

**Abbasəli Əmid Zəncani** () — Tehran universitetinin rektoru, ayətullah.

## Həyatı
Abbasəli Əmid Zəncani 30 mart 1937-ci ildə Zəncan şəhərində anadan olmuşdu.  o, fiqh və hüquq sahəsində universitetin mötəbər ustadlarından idi. Hövzənin böyük ustadlarından kəsb etdiyi elm və savad nəticəsində, Cəfəri fiqhinin dəqiq və zərif nöqtələrini  universitetlərdə tədris edirdi. O, fiqh və hüquq sahəsində gözəl əsərlər yazmışdır.

Abbasəli Əmid Zəncani 2005–ci ildən 2008-ci ilədək Tehran Universitetinin rektoru olmuşdu.

Abbasəli Əmid Zəncani 30 oktyabr 2011-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Şimali Makedoniyada nəqliyyat

**[[Makedoniya|Makedoniya Respublikasının]] nəqliyyatı** dəmiryol, avtomobil, boru və hava nəqliyyatlarından ibarətdir. Ölkədənin dənizə çıxışı yoxdur. Burada su nəqliyyatı yalnız Yunanıstan və Albaniya ilə sərhəddə yerləşən Oxrid gölündə mövcuddur.

## Dəmiryolu
Ölkədə dəmir yollarının tikintisi və istismarı ilə «Makedonski Jeleznisi» şirkəti məşğul olur. Dəmir yolunun ümumi uzunluğu 925&nbsp;km təşkil edir. Onun 699&nbsp;km işlək 225&nbsp;km isə ehtiyatdır. Hazırda Kumanovo—Brlyakov dəmir yolunun tikintisi həyata keçirilirdi. Hansı ki, bu tikinti ilə dəmir yolu Bolqarıstanla birləşdirilir. Şirkətin son işləri 2007-ci ildə başa çatdırılmışdır. Dəmiryoları  Albaniya, Yunanıstan, Bolqarıstan və Serbiya ilə birləşir.

## Avtomobil nəqliyyatı

Avtomobil yollarının ümumi uzunluğu 9573&nbsp;km, bu yolun isə 228 kilometri avtomagistraldır. Ölkədə 7 avtomagistral vardır:
* Avtomagistral A-1: Tabanovse — Kumanovo — Miladinov — Petroves — Veles — Qradsko — Neqotino — Demir-Kapiya — Qevqeliya.
* Avtomagistral А2: Kumanovo — Kriva-Palanka — Deve-Bair
* Avtomagistral А3: Petroves — Skopye — Stenkoves — Blase
* Avtomagistral А4: Miladinov — Skopye — Tetovo — Qostivar — Kiçevo — Struqa — Kafasan.
* Avtomagistral А5: Oxrid — Pesen — Bitola — Prilep — Veles — Ştip — Koçani — Delçevo
* Avtomagistral А6: Ştip — Radoviş — Strumişa — Novo-Selo.
* Avtomagistral А7: Debar — Kiçevo — Makedonski-Brod — Prilep — Kavadar — Neqotina — Radoviş

İlk avtomagistral 1979 ildə istifadəyə verilmişdir.

### Yol hərəkət qaydaları

Sürətin məhdudlaşdırılması:
* 60&nbsp;km/s yaşayış zonası
* 80&nbsp;km/s yaşayış zonasından kənar.
* 110&nbsp;km/s avtomagistral
* 130&nbsp;km/s avtomobil yollarında

## Boru nəqliyyatı
2004-ci il məlumatına görə neft boru kəmərinin uzunluğu 120&nbsp;km, qaz kəmərlərinin uzunluğu — 268&nbsp;km-dir.

## Hava nəqliyyatı

Ölkədə 17 aeroport vardır. Onlardan ən iriləri Böyük Aleksandr və Müqəddəs Həvvari Pavel aeroportlarıdır. 11 hava limanı möhkəm eniş zolağına malikdir. Altısının eniş zolağı möhkəm deyildur. Böyük Akeksandr hava limanın eniş zolağı 3042, Müqəddəs Həvvari Pavel hava limanının uzunluğu isə 2550 metr təşkil edir.

## İstinadlar
Yağlı güləş

**Yağlı güləş** () — türk milli güləş növü. Güləş zamanı güləşçilər bədənlərini yağladıqları üçün yağlı güləş adlanır. Onlar bədənlərini zeytun yağı ilə yağlayırlar. Döyüş *Ər meydanı* adlı məkanda baş tutur. Güləş ümumən qədim türk idman növüdür. Mərkəzi Asiyada Tatar, Özbək və Tuva güləşlərini buna misal göstərmək olar. Güləşçilər Bahadır adlanır. Bahadırlar xüsusi şorta bənzər geyim geyirlər.

Digər Olimpiya güləş növlərindən fərqlənir. Güləş zamanı pəhləvanlar bir-birlərinin qurşaq nahiyədən tuta bilərlər. Güləşin ilkin formasında hansısa vaxt məhdudiyəti olmamışdır. Döyüşlər pəhləvanlardan birinin tam qalibiyyətinə qədər davsm etdirilirdi. Bu səbəbdən güləş bəzən bir və ya iki gün davam etdirilirdi. 1975-ci ildə idə güləşin bu növümə müəyyən qaydalar tətbiq edilmişdir. Başpəhləvanlar 40 dəqiqə, pəhləvanlar üçün isə 30 dəqiqə zaman kəsiyində vaxt ayrılır. Bu müddətlər ərazində qalib müəyyənləşməsə əlavə 10–15 dəqiqə artırılır.

Kırkpınarda keçirilən turnirin tarixi 1362-ci ildə təsadüf edir. Bu güləşin tarixi türklərin Anadoludan Rumeliyə keçidi zamanı yaranmışdır. Yağlı güləş zamanında əsasən hərbiçilər aradında əyləncə növü olmuşdur. Hər il Haziran ayında Ədirnənin Sarayiçi hissəsində baş tutmuş tarixi Kırkpınar güləşləri Süleyman Paşa komandanlığı altında Dardanel boğazını keçərək Geliboyuya gələn Rumeli fəthlərində iştirak edən qırx müsəlman igidin şərəfinə təşkil olunmuşdur. Tarixən saray kənarı yarışlar ısasən toy mərasimlərində və Ramazan bayramında təşkil olunurdu. Yağlı güləşin müxtəlif növlərinə hətta Şumer və Babilistan ərazilərində belə mövcud olmuşdur. Bu güləş milli türk güləşi olan Karakucağın nəzdində əmələ gəlmişdir. Güləş əsasən Təkkə adlı xüsusi idman mərkəzlərində tədris olunurdu.

Türkiyədən xaricdə Hollandiya və Yaponiya ərazilərində belə yarışmalar təşkil olunur. Hollandiya Royal Dutch Power İdman Federasiyası bu yarışların təşkilatçısıdır.

## Görkəmli pehlivanları
* Yusuf İsmail
* Hergeleci İbrahim
* Kızılcıklı Mahmut
* Kurtdereli Mehmet


Şəkil:Yagli gures1.jpg|Ər Meydanı
Şəkil:Yagli gures2.jpg| 


## Mənbə
* Kırkpınar
* Award winning photo documentary by Michael Craig 
* Kırkpınar News 
* Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri — Turkish Greased Wrestling 
* Yagli Gures and Kirkpinar 
* See video Oil Over Europe I
* Turkish Wrestling
* allaboutturkey.com
* bashpelivanns.com

## İstinadlar
Əski Riqa

thumb
**Əski Riqa** ( - *Vetsriqa*) — Riqanın tarixi mərkəzi, Latviya, Dauqava çayının Şərqi hissəsində yerləşir. Əski Riqa öz kiçik və böyk kilsələri ilə, Riqa Baş Kilsəsi və Müqəddəs Pyotr kilsəsi ilə məşhurdur.

## Tarixi

### Mənşə
Əski Riqa, XIX əsrin əvvəllərində, Riqanın genişləndirilməsindən öncə, onun ilkin hissəsi idi və bu şəhərin ərazisi məhdud idi. Qədim dövrdə, Əski Riqa Dauqava çayının sahilində çəkilmiş qala divarları tərəfindən qorunurdu. Divar dağıdıldıqdan sonra, Dauqava çayı daşaraq, Riqa şəhər kanalını yaratdı.

### İrs
1980-ci illərdə Əski Riqanın küçələri nəqliyyata bağlandı və əhali nəqliyyatdan xüsusi icazə vərəqəsi ilə istifadə edə bilərdi. Əski Riqa, UNESCO-nun Tarixi irs siyahısına daxil olunub.
Qorallar

**Qurallar** (; ) — Polyakların etnik qurupudur. Onlar əsasən Polşanın cənubunda (Podqale və Beskid), Slovakiyanın şimal-qərbində (Kisuse, Liptov, Spiş, Orapa regionları, Çadsa, Tvrdoşin, Nanestovo, Liptovski, Stara Lyobovya, Kejmarok rayonlarında) və Çexiyanın şimal-şərqində (Fridek-Mistek, Opava, Bruntal dairələri) yayılmışdır. Az sayda diaspor ukrayn və rumın Bukovinasında və Çikaqoda mövcuddur. Qoralların ümumi sayı 0,5 - 2,5 milyon nəfərdir.

## Qısa məlumat
Polşanın Malopolsk voyevodstvosunda və Slovakiyada yayılmış qorallar Malopolskoye dialektində danışırlar. Silez və Opolsk voyevodstvosunda və Çexiyada isə Silez dialektində danışırlar. Onla öz aralarında polyak, çex və slovak dillərində danışırlar. Böyük əksəriyyəti katolik az bir qismi usə provaslavdır.

Qural torpaqları XII—XVIII əsrlərdə Polşanın cənub dağlıq ərazilırini əhatə edirdi.

Qurallar vahid adları, coğrafi məkanları və mədəni birliyi yoxdur. Bu etnik qurp Polyakların tərkibinə daxil olub onların bir hissəsini təşkil edir. Alcaq Polşanın 1939-1945-ci illər işğalı zamanı Üçüncü Reyx dönəmində qorallara polyaklara eyni hüquqlar verilmişdir. Onlar ayrı bir xalq hesab edilirdilər. Əsasən dağlıq ərazilərdə yaşaması onların fərqləndirən xüsusiyyətlərdən biridir. Onların əsas məşğuliyyəti maldarlıq və meşə təsərrüfatıdır. Müxtəlif süd məhsullarının istehsalı ilə məşgül olurlar. Xüsusi ilə kartofçuluq və taxılçılıq mühüm təsərrüfat sahəsidir. Dağlıq ərazilərdə yaşadığından dəmyə əkinliyi üstünlük təşkil edir.

Qorallar arasında dairəvi rəqs koleso adlanır. Polşada qoral mədəniyyət birbirlikləri fəaliyyət göstərir. Burada hətta qoralların müəyyən festivalları keçirilir.

Dünya ədəbiyyatına qorallar haqqında ilk məlumatı polşa yazıçısı Henrik Senkeviç Potok kitabında (1886) məlumat vermişdir. O, burada qorallar tərəfindən kral Yan Kazimiri 1656-cı ilin yanvarında geri qayıdarkən Sileziyada isveçlilərdən qoruduğunu yazmışdır.

## Tanınmış qorallar
* Tomaş Adamek — polşalı boksçu — ağır çəki üzrə ilk profesional idmançı.
* Koral Voytıla (ata).

## Ədəbiyyat
* Стеньшевский Я. Скрипка и игра на скрипке в польской народной традиции // Народные музыкальные инструменты и инструментальная музыка. М., 1988. Т.2.
* Encyklopédia l´udovej kultúry Slovenska. Veda, 1995.

## Mənbə
* Xəritə  
* Ensiklopedik məqalə 
* Qurallaq — köhnə şəkillər  
## İstinadlar
Beringiya Milli Parkı

**Beringiya Milli Parkı** () — Rusiyanın ən şimal-şərq regionu olan Çukotka Muxtar Dairəsinin şərq ucunda yerləşən milli park. Beringiya bərzəxinin qərbində (Asiyada) yerləşir.
## Haqqında
E.ə. 11 000-ci ilə qədər bu ərazilər Beringiya ilə Şimali Amerika ilə əlaqələnirdi. Şərq hissədə — Alyaskada yerləşən Berinq Lend Bric Milli Qoruğu ABŞ Milli Park Xidməti tərəfindən idarə olunur. ABŞ ilə Rusiya arasında bu iki parkı beynəlxalq parka çevirmək barədə danışıqlar olmuşdur, amma indiyə qədər heç nə rəsmiləşməyib. Seyrək olan əhalinin böyük hissəsi yerli əhalidən — çukçalardan və Yupik xalqlarından ibarətdir. Park 2013-cü ildə milli park statusu əldə etmişdir.

Beringiya Milli Parkı Çukot yarımadasında iki rayonu əhatə edir: cənubda Providensk rayonu, şimalda Çukotsk rayonu. Milli parkın topoqrafiyası dəniz kənarı yüksək subartik tundradır. Dağlar hündürlüyünə görə ortadır. Orta hesabla dağların hündürlüyü 900 metrdir. Ən hündür dağ İsxodnaya dağıdır (1 194 metr). Milli parkda geniş tundra düzənlikləri yerləşir. Regionda subartik iqlim tipi hakimdir. Qış uzun və soyuq keçir, yay isə qısa və sərindir. Yanvar ən soyuq aydır. Ən yaxın şəhər olan Anadır şəhərində orta temperatur yanvar ayında −22,6&nbsp;°C, iyul ayında +11,6&nbsp;°C təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rusiya Federasiyasının şimalında yaşayan yerli xalqların xəritəsi
* Bölüşdürülmüş Berinq irsi proqramı (ABŞ Milli Park Xidməti)
Respublika Velotreki

**Respublika Velotreki** — Bakı metrosunun "20 yanvar" stansiyası yaxınlığındakı idman qurğusu.

## Tarixi
Respublika Velotreki bir vaxtlar nəinki Azərbaycanda, hətta keçmiş SSRİ məkanında ilk dəfə 1980-ci il Moskva Yay Olimpiya Oyunları ərəfəsində inşa olunub.

Respublika Velotreki 20 hektar ərazini əhatə edir.

Azərbaycan Velosiped Federasiyasının (AVİF) balansındadır.

Burada təmirdən sonra trek üzrə məşqlər və daxili yarışlar üçün istifadə olunması nəzərdə tutulmuşdur. Tribuna da qurulmuşdur.

Tam olaraq yaxınlığında "Velotrek" adı ilə məşhur olan ticarət mərkəzi fəaliyyət göstərir.

## Təmiri
2015-ci ildə Respublika Velotrekində geniş tikinti və yenidənqurma işləri başa çatmışdır.

Ərazidə 4 mərtəbəli 4500 kv.m-ə yaxın sahəsi olan bina tikilib. Binanın bir mərtəbəsi yalnız velosipedlərin saxlanılması və onlara texniki qulluq göstərilməsi üçün nəzərdə tutulan otaqlardan ibarətdir. Digər qatlarda AVİF-in ofisi, konfrans zalı və digər yardımçı otaqlar da yerləşəcək.

Velotrekin girişində isə velosiped satışı və icarəsi üçün mağaza, eləcə də insanların istirahəti üçün kafe fəaliyyət göstərəcəkdir.

## Yarışlar
### 2015-ci il
2015-ci ilin sentyabr ayında Respublika Velotrekində velosiped idmanının trek növü üzrə Azərbaycan çempionatı keçirilib. Yarışda Azərbaycan Velosiped İdmanı Federasiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən bütün klub və cəmiyyətlərin 70-dən artıq idmançısı mübarizə aparıb. İştirakçılar arasında Azərbaycanın trek yığmasının aparıcı üzvləri, Beynəlxalq Velosipedçilər İttifaqının (UCİ) nüfuzlu turnirlərinin qalib və mükafatçısı Olqa İsmayılova və Sergey Omelçenko da iştirak ediblər.

Qadınların sprint, eləcə də kişilərin keyrin mübarizəsi yığma komandamızın liderlərinin qələbəsilə başa çatıb. Bununla da həm Olqa İsmayılova, həm də Sergey Omelçenko Beynəlxalq Velosipedçilər İttifaqının milli çempionatlar haqqında reqlamentinə uyğun olaraq aktivlərinə 30 reytinq balı əlavə ediblər. Bu isə idmançılarımızın Dünya Kuboku turnirində iştirak hüququna yiyələnməsi mənasında olduqca böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Digər növlərə gəlincə, qadınların 500 metr məsafəyə fərdi ötüşməsində "Atasport" klubunun təmsilçisi Ülfət Nəzərli, kişilərin 1000 metr məsafəyə mübarizəsində və omnium yarışında "Lokomotiv" klubunun nümayəndəsi Məhəmməd Ələkbərov, kişilərin xalla qrup ötüşməsində "Synergy Baku / Neftçi İdman Klubu İctimai Birliyi"ndən Samir Cəbrayılov və nəhayət kişilərin 3 km məsafəyə fərdi izləmə yarışında "Synergy Baku" komandasının üzvü Tural İsgəndərov Azərbaycan çempionu adına layiq görülüb.

Mükafata layiq yerlər tutan idmançılar Azərbaycan Velosiped Federasiyası tərəfindən medal, diplom və pul mükafatı ilə təltif ediliblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Respublika Velotreki — '''vmp.ru''' saytı
* '''facebook''' səhifəsi
* Respublika Velotreki
Fosfat

**Fosfat turşusu (**PO_4^{-3}**)** — qeyri-üzvi, kimyəvi və fosforlu turşudur. Fosfat turşusu və fosfat biokimya və ekologiya üçün cox mühimdir. Fosfat kənd təsərrüfatı və sənaye üçün çox əhəmiyyətli kimyəvi məhsuldur. Fosfat bərk şəraitli yüksək temperaturda firofosfatdan (Xörək duzu) da kondensasiya oluna bilər.

Bütün hüceyrələri zülal olan fosfalar əlavə və aradan qaldırılması metabolik olan proseslərin tənzimləməsində əsas strategiyadır. Fosforlaşma və defosforlaşmanın enerji saxlanmasında və yaşayış sistemlərinin azad olunmasında əhəmiyyətli yolları var.

Fosfat və ya ortofosfat ionu *PO<sub>4</sub> <sup>−3</sup>* üç protonun H+çıxarılması ilə fosfor turşusundan əmələ gəlir. Bir və ya iki protonun çıxarılması, sırasıyla dihidrogen fosfat ionu *H<sub>2</sub>PO<sub>4</sub><sup>−</sup>* və hidrogen fosfat ionu *HPO<sub>4</sub><sup>−2</sup>* ionunu verir. Bu adlar ammonium dihidrogen fosfat və trisodium fosfat kimi anionların duzları üçün də istifadə olunur.

Üzvi kimyada fosfat və ya ortofosfat bir orqanofosfattır, PO şəklində ortofosfor turşusunun mürəkkəb efiridir. 4RR'R ″ burada bir və ya daha çox hidrogen atomu üzvi qruplarla əvəz olunur. Bir nümunə trimetil fosfattır (CH3)3PO4. Bu termin eyni zamanda üç dəyərli funksional qrupa aiddir və OP(O-)3 belə mürəkkəb efirlərdəndir.

Ortofosfatlar, biokimya, biogeokimya və ekologiyadakı əsas rolları və kənd təsərrüfatı və sənaye üçün iqtisadi əhəmiyyətlərinə görə müxtəlif fosfatlar arasında xüsusilə əhəmiyyətlidir. Fosfat qruplarının əlavə edilməsi və çıxarılması (fosforilləşmə və fosforlaşma) hüceyrə metabolizmasında əsas addımlardır.

Ortofosfatlar kondensasiya olunaraq pirofosfatlar əmələ gətirirlər.

## Kimyəvi xüsusiyyətləri
Fosfat ionu 94,97 g/mol molyar kütləyə malikdir və tetrahedral bir quruluşda dörd oksigen atomu ilə əhatə olunmuş mərkəzi fosfor atomundan ibarətdir. Hidrogen fosfat ionu HPO4 −2-nin qosulmuş əsasıdır və bu da dihidrogen fosfat ionu H2PO4--nin qoşulmuş əsasıdır, oda öz növbəsində ortofosfor turşusu H3PO4-nun qoşulmuş əsasıdır.  Bir çox fosfatlar standart temperaturda və təzyiqdə suda həll olur. Natrium, kalium, rubidium, sezium və ammonium fosfatlar hamısı suda həll olur. Digər fosfatlar çox az miqdarda həll olunur və ya suda həll olunmur. Bir qayda olaraq, hidrogen və dihidrogen fosfatlar müvafiq fosfatlarla müqayisədə bir qədər daha həll olur.

### Məhlulda tarazlığı
Su məhlulunda ortofosfat turşusu və onun üç törəmə anionu aşağıdakı dissosasiya və rekombinasiya tarazlıqlarına uyğun olaraq birlikdə mövcuddur.

Datalar 25&nbsp;°C və 0 ion gücündə hesablanıb.

## İstinadlar
Zaqreb tramvayı

**Zaqreb tramvayı** () — Zaqreb şəhərində mövcud olan nəqliyyat  növlərindən biri. 1891 ildə şəhərdə ilk dəfə konka, 1910 ildə isə elektrikli tramvay istifadəyə verilmişdir.

Sərnişinlərin daşınması üçün 116&nbsp;km uzunluğa və reylslər arasında məsafəsi 1 metr olan sistemdən ibarətdir. Əvvəllər günorta radələrinə qədər 1-17  maşrut xidmət göstərirdi. Gecə radələrində isə 31-34 maşrut işləyirdi. Maşrutlar arasında interval 5-10 dəqiqə təşkil edir. Gecə radələrində tramvaylar rəsmi göstərilən vaxtlarda dayancaqlada olurlar. Bu zaman interval 40 dəqiqə təşkil edir. Gündüz radələrində də rəsmi dayanacaqlar üzrə vaxtlar təyin edilsələrdə, pik radələrinə təsadüf etdiyindən buna tam riayyət edilmir.

## Xəttlər
Hərəkətlər:
* **№ 1** Qərb voğzalı — Boronqoy
* **№ 2** Çrnomeres — Savişe
* **№ 3** Lyoblyanisa — Savişe
* **№ 4** Savs körpüsü — Dubes
* **№ 5** Preçko — Maksimir
* **№ 6** Çrnomeres — Sopot
* **№ 7** Savs körpüsü — Dubrava
* **№ 8** Mixalevas — Zapruce
* **№ 9** Lyoblyanisa — Boronqay
* **№ 11** Çrnomeres — Dubes
* **№ 12** Lyoblyanisa — Dubrava
* **№ 13** Jitnyak — Kvaternik meydanı
* **№ 14** Mixalevas — Zapruce
* **№ 15** Mixalevas — Dole
* **№ 17** Presko — Boronqay

Gecə maşrutları:

* **№ 31** Çrnomeres — Savs körpüsü
* **№ 32** Presko — Boronqay
* **№ 33** Dole — Savişe
* **№ 34** Lyoblyanisa — Dubes

Gecə radələrində işləyən maşrutlər bəzən avtonuslarla əvəzlənir. Səbəb isə reylslərin təmiridir.

## Tramvay parkı

Zaqrebdə müxtəlix tip vaqonlardan istifadə edilir.  2005-ci ilin sentyabr ayına olan məlumata görə 240 motorlu vaqon 8 tipdən ibarətdir.

# Ən köhnə vaqon — TMK 101 tramvayları. İlk istehsal 1950-ci illərdə «ZET» zavodunda həyata keçirilmişdir. 68 ədəd tramvay «Đuro Đaković» zovodunda istehsal edilmişdir. 2007-ci ilə TMK 101 tramvaylarından cəmi 15 ədədi qalmışdır. 2007—2008 illər ərzində onların əvəzlənməsi düşünülür. 
# TMK 201 vaqonu, xarici görünüş baxımından TMK 101 bənzəyir. Bu tip vaqonlar 1973—1974 illərdə «Đuro Đaković» zavodunda istehsal edilmişdir.  
# 1977—1983 illərdə tramvay parkına  95 yeni Tatra T4 və 84 В4YU vaqonları istifadəyə verilmişdir. 1985-ci ildə 51 Tatra KT4 vaqonu parka daxil edilir.
# Zaqrebdə həmçinin bir ədəd  TMK 900 vaqonu vardır. Bu tramvay «Đuro Đaković» zavodunda 1990-ci ilə istehsal edilmişdir
# 1994—1998 illərdə Zaqreb tramvay şirkəti olan «ZET» 35 köhnə GT6 alması ilə höhnə TMK 101 vaqonları istifadədən çıxarılmışdır. 
# 1994-ci ildə «Končar» şirkəti TMK 2100 tramvaylarını istehsal edirlər. 
# 2003-ci ildə «ZET» şirkəti 70 yeni TMK 2200 tyamvaylar istifadəyə verilir.  
# «ZET» şirkətinin muzeyində М-24 vaqonları vardır.

## Maraqlı fakt
7 iyun 2007-ci ildə Zaqrebdə tramvayların paradı olmuşdur. Şəhərdə bu tip paraqlar sakinlər arasında narazılıqlara səbəb olmuşdur

## Qalereya


Şəkil:Zagrebački tramvaj - otvorena prikolica.jpg|Zaqreb tramvayı. 
Şəkil:Zagreb tram (21).jpg|
Şəkil:CROTRAM TMK 2200 in Zagreb, Croatia.jpg|
Şəkil:Stajališni displej.jpg|
Şəkil:Zagreb Tram Dubrava.JPG|
Şəkil:Tram T-101 Zagreb.jpg| ТМК-101 



## İstinadlar

## Mənbə
*  «Zaqreb tramvayı»
İnterfaza

Hüceyrənin bölünməsi çoxalma prosesinin əsasını təşkil edir. Bölünmədən əvvəl hüceyrələr bölünməyə hazırlıq prosesini keçirir. Bu *interfaza* ( - arasında) adlanır. İnterfaza bitki və heyvan hüceyrələrində 15-20 saata qədər davam edə bilir. Onu adətən 3 mərhələyə bölürlər:

# Presintetik
# Sintetik
#Postsintetik

## Presintetik mərhələ
G_1 ( - interval) ilə işarə olunur. Presintetik mərhələdə hüceyrədə çoxlu miqdarda RNT və zülal əmələ gəlir. DNT sintezində iştirak edən fermentlərin aktivliyi yüksəlir.Bu proseslər də göstərir ki,*G<sub>1</sub>*  dövrü DNT-nin sintezi üçün hazırlıq dövrü hesab olunur.Presintetik mərhələnin ardınca sintetik mərhələ başlayır.

## Sintetik mərhələ
S ilə işarə olunur. Bu mərhələdə *RNT və zülalların* sintezi ilə bərabər *DNT-nin* ikiləşməsi də baş verir. DNT sintezinin davametmə müddəti ayrı-ayrı hüceyrələrdə müxtəlif olur. Yəni,bir neçə dəqiqədən (Bakteriyalarda) bir neçə saata qədər (Məməlilərdə) davam edir. İkiləşmə nəticəsində DNT-nin miqdarı iki dəfə artır. xromosomlar iki xromotidli (qız xromsomlarına malik) olsalar da, xromosom sayı dəyişməz qalır.

## Postsintetik mərhələ
G_2 ilə işarə olunur. DNT sintezinin sonunda  hüceyrə bölünməsinin başlanmasına qədər olan mərhələdir. Bu mərhələdə bölünmə vətərlərinin yaranması və eyni zamanda hüceyrələrdə ATF enerji şəklində toplanılır. Mitoxondri və Plastidlərin ikiyə bölünməsi nəticəsində klonların miqdarı çoxalır. Postsintetik mərhələdə hüceyrənin bölünməyə hazırlıq mərhələsi başa çatır və bundan sonra onun bölünməsi başlayır.

## Mənbə
*11-ci sinif biologiya dərsliyi, səh. 4 (Bakınəşr 2005)
Mitoz bölünmə

Eukariot hüceyrələrin əsas bölünmə üsullarından biridir. Fasiləsiz surətdə davam edən bu prosesin öyrənilməsini asanlaşdırmaq üçün onu şərti olaraq 4 hissəyə ayırırlar: *Profaza, Metafaza,* Anafaza*, Telofaza.* Mitoz bölünmə prosesi İnterfazadan sonra başlayır.

## Profaza
Mitozun birinci fazasıdır. Bu fazada hüceyrənin nüvəsi həcimcə böyüyür, nüvə şirəsinin qatılığı azalır. Spirallaşma nəticəsində nüvə şirəsində olan sapşəkilli xromosomlar qısalır, yoğunlaşır və işıq mikroskopunda daha aydın görünür.
 
Bu zaman ikiləşmiş sentriollar (sentriola malik hüceyrələrdə) qütblərə çəkilir. Sentriollar qütblərə çəkildikdən sonra bölünmə vətərləri yaranmağa başlayır. Profazanın sonunda nüvə pərdəsi (qılafı) ayrı-ayrı hissıciklərə parçalanaraq əriyir. Həmin hissəciklər endoplazmatik şəbəkənin membranlarına birləşir. Profaza boyu xromosomların qalınlaşması davam edir, sonra nüvəcik itir. Nüvə pərdəsi və nüvəcik itdikdən sonra xromosomlar sərbəst şəkildə sitoplazmada yerləşir.

Bu dövrdə hər bir xromosomun həm sayı, həm də iki xromatidli olması müəyyənləşdirilə bilər.

## Metafaza
 
Xromosomların spirallaşması ən yüksək səviyyəyə çatır və qısalmış xromosomlar hüceyrənin ekvator  hissəsinə doğru irəliləyərək, metafaza lövhəsini əmələ gətirir. Hər bir xromosoun sentromerinə qütblərdən bir vətər teli birləşir. Metafazada bölünmə vətərlərinin yaranması başa çatır və xromosomlar qütblərdən bərabər məsafədə yerləşir. Bu dövrdə xromosomların ikixromotidli olmaları daha aydın görünür. Onlar yalnız sentromer hissədə bir-biri ilə birləşmiş vəziyyətdə olurlar. Bu səbəbdən metafazada xromsomları saymaq və morfoloji xüsusiyyətlərini təyin etmək daha asan olur.

## Anafaza
 
Anafazada xromosomların xromotidləri bir-birindən tam ayrılaraq qütblərə çəkilirlər. Bu vaxtdan etibarən xromotidlər sərbəst xromosomlar hesab olunur. Xromotidlərin ayrılması anafazada xromosomların sayını iki dəfə artırır.

## Telofaza
 
Mitoz bölünmə telofaza ilə başa çatır. Qütblərə çəkilmiş xromosomların spiralları açılır, onlar görünməz olurlar. Sitoplazmanın membran strukturundan yenidən nüvə qılafı əmələ gəlir və nüvəcik formalaşır. Nüvə bölünməsinin ardınca sitoplazma da ikiyə bölünür. Heyvan hüceyrəsində qılaf nazik olduğu üçün o, ortadan bölünərək iki qız hüceyrə əmələ gətirir. Bu hüceyrələrin hər biri ana hüceyrədə olduğu kimi diploid xromosom yığımına malik olur. Bitki hüceyrələrində qalın hüceyrə divarı olduğu üçün hüceyrələrin orta hissəsində eninə yerləşmiş lövhə əmələ gəlir və o, kənara doğru uzanaraq hüceyrəni ortadan  ikiyə bölən plazmatik membran yaradır. Membranın yaranmasından sonra sellüloza mənşəli hüceyrə divarı əmələ gəlir.

## Həmçinin bax
*Hüceyrənin bölünməsi
## Mənbə
11-ci sinif dərslik kitabı səh. 4-5 (Bakınəşr 2005)
Xorvatiya dəmir yolları

**Xorvatiya dəmir yolları** () — Yuqoslaviyanın dağılmasından sonra formalaşmış Xorvatiyanın milli dəmir yol şirkəti.

## Dəmir yol şəbəkəsi

Xorvatiya dəmir yollarının uzunluğu 2 974&nbsp;km-dir. Bunun cəmi 248 kilometri iki xətlidir. 1 228&nbsp;km məsafə elektrikləşdirilmişdir. Bu isə ümumi dəmir yolunun 41,3 % təşkil edir. Maksimal sürət 160&nbsp;km/s-dır.

Ölkə ərazisində bir necə mühüm dəmir yol xətləri vardır:

* Lyublyanadan (Sloveniya) Doroba, Zaqreb, Slavonski-Brod, Kinkov, Tovarnikə oradan isə Belqradа (Serbiya).
* Zaqrebdən Okiska  Koprivnisdən keçməklə.
* Zaqrebdən Rieka.
* Zaqrebdən Split.
* Zaqrebdən Sisak — ən qısa ancaq vacib xətt.
* Zaqrebdən Varajdin.

Üstəlik Sloveniya, Macarıstan, Bosniya və Herseqovina və Serbiya istiqamətində xətlər fəaliyyət göstərir.

Dəmir yollarının təmirininə ehtiyac vardır. Yuqoslaviyanın dağılmasından sonra dəmir yollarının maliyyələşməsində müəyyən çətinliklər yaranmışdır. Mühüm dəmiy yollarının bir hissəsi hələ də elektrikləşdirilməmişdir. Bəzi yolların tap istifadəyə yarasızdır. Bununla belə həmin ərazilərdə sürəti azaltmaqla yollarda istifadə edilir.

Son on ildə Zaqreb-Novska-Vinkov dəmir yolu xətti təmir edilmişdir. Bu təmirdən sonra sürət 80&nbsp;km/s-dan 120&nbsp;km/s qədər artırılmışdır. Bəzən hətta sürətin 160&nbsp;km/s çatddılırması belə mümkün olur. Dəmir yollarının təmiri hələ davam etdirilir.

## Dəmir yollarının problemləri

Dəmir yollarında bir sıra problemlər vardır. Bir zamanlar dəmir yolları Yuqoslaviyanın nəzarətində olmuşdur. Ölkənin dağılmasından sonra keçmiş əlaqələr bir müddət tamamən dayanmışdır.

İstriya şəhərinə bir başa dəmir yolu yoxdur. Əlaqəni təmin etmək məqsədi ilə yüklər Sloveniya ərazisindən keçməklə şəhərə çatdırılır. Halbuki, Riekanın şimalından tunel inşa etməklə əlaqəni təmin etmək olar.  
Dubrovnik — sərhədyanı ərazi Xorvatiyanın digər ərazilərindən təcrid olunmuşdur. 

## Layihələr
* Belovar ilə Zaqreb arasında yeni xəttin çəkilişi.
* Zaqreb ətrafı xətlərin bərpası və yeni elektrikli vaqonların alınması. 
* 2010-ci ildə Samobor xəttinin açılışı. Burada yeni texnikaların alınması planlaşdırılır. 
* Split şəhəri ətrafı dəmir yolu xətlərinin çəkilişi. 
* 5c dəhlizi modernləşdirilərək sürətin 160&nbsp;km² çatdırılması planlaşdırılır. 
* 5c dəhlizi tam olaraq elektrikləşdiriləcək.

## Qonşu dövlətlərə dəmir yolu çıxışı
* Dəmir yolunun eni 1435&nbsp;mm:
**  Bosniya və Hersaqovinanın dəmir yolları 
**  Macarıstan dəmir yolları
**  Monteneqro dəmir yolları
**  Serbiya dəmir yolları
**  Sloveniya dəmir yolları

## Mənbə
 
* Map
* Map with all railway stations
* Forum about Croatian Railways
* Croatian stock list 
* Croatian withdrawn stock list 
## İstinadlar
Kosovo Futbol Federasiyası

**Kosovo Futbol Federasiyası** (, ) və ya qısaca **KFF** — Kosovoda futbola nəzarət edən rəsmi qurum. Baş ofisi paytaxtda – Priştina şəhərində yerləşir. Federasiyaya Fadil Vokri rəhbərlik edirdi.

## Tarixi
Kosovo Futbol Federasiyasının yaranma tarixi 1946-cı ildən başlayır.

### UEFA-ya üzvlük
2016-cı il may ayının 3-də Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə quruma üzv olan bütün milli assosiasiyaların iştirakı ilə keçirilmiş UEFA-nın 40-cı Növbəti Konqresində Kosovonun UEFA-ya üzvlüyü müzakirə edilib. Səsvermədə 54 səsdən Kosovonun üzvlüyü lehinə 28, əleyhinə 24 səs verilib; 2 bülleten isə etibarsız sayılıb. Səsvermdən sonra Kosovo UEFA-ya daxil olan 55-ci ölkə kimi tanınmışdır.

### FİFA-ya üzvlük
UEFA-dan sonra FİFA da bu ölkənin üzvlüyü məsələsinə baxılmışdır. 2016-cı ilin mayın 11-13-ü tarixlərində Meksikanın paytaxtı Mexikoda keçirilmiş FİFA-nın 66-cı konqresində bununla bağlı səsvermə keçirilmişdir. Səsvermənin nəticələrinə əsasən, 141 federasiya Kosovonın FİFA üzvü seçilməsinin lehinə, 23 federasiya isə əleyhinə səs vermişdir. Nəticədə dünya futbol ailəsinə qəbul edilən Kosovo FİFA-nn 210-cu üzvü olmuşdur.

Beləliklə, Kosovo milli komandası DÇ-2018-in seçmə mərhələsində iştirak etmək hüququ əldə etmişdir.

## Yarışlar
Kosovo Futbol Federasiyası 8 müsabiqənin təşkilatçısıdır. Həmin yarışlar bunlardır:
* Superliqa – 12 klubdan ibarətdir.
* Liqa e Pare (Birinci liqa) – 16 klubdan ibarətdir.
* Liqa e Dite (İkinci liqa) – 2 qrupdan ibarətdir:
** Liqa e Dite Grupi i Veriut (İkinci liqanın Şimal qrupu)
** Liqa e Dite Grupi i Juqut (İkinci liqanın Cənub qrupu)
* Superliqa - Femra
* Superliqa - Junioret
* Liqa e Pare - Junioret
* Futzal
* Futbol üzrə Kosovo Kuboku

## Milli komandalar
Kosovo Futbol Federasiyası bu milli komandaların fəaliyyətini təşkil edir:
*Kosovo milli futbol komandası
*Kosovo U-21 milli futbol komandası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Meyoz bölünmə

Cinsiyyətli çoxalmada cinsiyyət hüceyrələri qametlər iştirak edir. Erkək qamet spermatogenez, dişi qamet Yumurtahüceyrə adlanır. Cinsiyyət orqanlarında erkəyin toxumluğunda və dişinin yumurtalığında qametlər yaranır. Yumurtahüceyrənin formalaşması *Ovogenez,* spermatazoidin formalaşması isə *Spermatazoid* adlanır.

Yetişmə başlayana qədər xromosomların *diploid* yığımı (2n) olur. Məsələn insanda ön cinsiyyət hüceyrələri yetişənə qədər 46 xromosom olur. Yetişdikdən sonra qametlərdə xromosomların sayı bölünür - *haploid* (n) olur.

Yetişmə zamanı cinsiyyət hüceyrələri bölünür. Bu proses **Meyoz**  adlanır. Meyoz iki ardıcıl bölünmədən ibarətdir. Əvvəlcə ana hüceyrə bölünür və iki qız hüceyrə yaranır. Sonra bu iki hüceyrə bölünür və qametlər - spermatazoid və yumurtahüceyrə olaraq formalaşan 4 hüceyrə yaranır.

Həm birinci, həm də ikinci meyoz bölünməsi zamanı Mitozda olduğu kimi dörd mərhələ seçilir: *Profaza, Metafaza, [[Anafaza]] və Telofaza.* İnterfazada meyoz başlayana qədər xromosomların diploid yığımı vardır. Burada DNT ikiləşir. Hər xromosom iki xromotitdən ibarət olur.

## I Profaza
 
Birinci profazada homoloji xromosomlar bir-birinə yaxınlaşır, birləşir. *Konyuqasiya* və *krossinqover* baş verir - homoloji xromosomlar sahələrini dəyişirlər.

## I Metafaza
I metafazada xramosom cutleri huceyrənin mərkəzində ekvatorunda yerlesir

## I Anafaza
 
Mitozdan fərqli olaraq qütblərə xromotidlər deyil, iki xromotidli tam xromosomlar çəkilir. Bunun nəticəsi olaraq hüceyrənin qütblərinə hər homoloji cütdən yalnız bir xromosom çəkilir və bu səbəbdən birinci anafaza mərhələsində xromosomları sayı dəyişməz qalır.

## I Telofaza
 
Birinci telofazada ana hüceyrədən haploid xromosom yığımına malik iki qız hüceyrə yaranır.  Meyozun birinci mərhələsində qız hüceyrələrdə xromosomların sayı iki dəfə azaldığından , buna reduksiyon bölünmə deyilir.

## II Meyoz
Qız hüceyrələrin yaranmasından sonra bölünmə davam edir. Hər hüceyrə yenidən bölünür, bölünmədən əvvəl interfaza gəlir, Vacibdir ki, bu zaman (II Meyozun interfazasında) DNT replikasiyası baş vermir (həmin dövrdə hər bir xromosom iki xromotiddən ibarət olur).

İkinci meyoz bölünmə prosesi mitozda olduğu kimi baş verir. Xüsusi ilə də xromosomların xrmotidləri bir-birindən ayrılır və II Telofazadan sonra müxtəlif hüceyrələrə düşür. Sonda, meyoz nəticəsində alınan dörd hüceyrədə ana xrmosomlar diploid deyil, haploid sayda olur.

## Əlavə olaraq
Dişi cinsiyyət hüceyrəsinin meyozu nəticəsində yaranan dörd hüceyrədən üçü nataman formalaçır. Dördüncü hüceyrə yumurtahüceyrə kimi formalaşır, hansı ki, bölünmədə iştirak edir.

Erkək cinsiyyət hüceyrəsinin meyozu nəticəsində yaranan dörd hüceyrədən dördü də spermatazoid kimi formalaşır, hamısı da həyat qabiliyyətlidir.

## Həmçinin bax
* Hüceyrənin bölünməsi
* Krossinqover

## Mənbə
 Respublikası 10-ci sinif biologiya dərsliyi, səh. 45-46 ("Sakartvelos Matsne" nəşriyyat, kod: 835)

 Respublikası 11-ci sinif biologiya dərsliyi, səh. 7,8-9 ("Bakınəşr", 2005)
Minerallaşma (geologiya)

**Minerallaşma** (; ) — qalxan və ya enən filizli məhlullar və ya dağ enamasiyaları, bəzən isə maqmatik ərintilərdə filiz və qeyri-filiz minerallarının gətirilməsi və çökdürülməsi prosesi.

## İstinadlar
Filizli məhlullar

**Filizli məhlullar** (**[[İngilis dili|ing]].** ore bearing solutions, **[[Rus dili|rus]].** растворы рудносные) — yataqların və filiz təzahürlərinin əmələ gəlmə zonasında faydalı komponentlər, o cümlədən metallar gətirən məhlullar. Fizili məhlullara misal olaraq hidrotermal məhlulları göstərmək olar.

## İstinadlar
Hüsnan Bəy Fanani

**Hüsnan Bəy Fanani** — İndoneziya Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-2020).

## Təhsili
Pakistanın Pencak İnstitutunu bitirmiş, islami biliklər və siyasət üzrə təhsil aldıqdan sonra magistr dərəcəsini Niderlandda əldə etmişdir.

## Ailəsi
İki övladı var. Qızı İndoneziyada dini təhsil ocağında təhsil alır. Oğlu isə 2017-ci ildən Azərbaycan universitetlərindən birində təhsilini davam etdirir.

## İstinadlar
Kosovo Futbol Superliqası

**Kosovo Futbol Superliqası** () — Kosovonun peşəkar futbol klublarının çıxış etdiyi ən yüksək liqa.

## İştirakçı klublar (2015/2016)

## Əvvəlki qalibləri
Bu 1945-ci ildən 1990-cı ilə qədər olan qaliblərin siyahısıdır.

### Kosovo Müstəqil Liqası
* 1990–91 KF Fuşe Kosova *Kosovo Polje*
* 1991–92 KF Priştina *Priştina*
* 1992–93 FK Trepça *Kosovska Mitrovica*
* 1993–94 KF Dukaqjini *Klina*
* 1994–95 KF Liria *Prizren*
* 1995–96 KF Priştina *Priştina*
* 1996–97 KF Priştina *Priştina*
* 1997–98 müharibə səbəbindən dayandırıldı.
* 1998–99 müharibə səbəbindən təşkil edilmədi.

### UNMIK qurulmasından sonra
* 1999–2000 KF Priştina *Priştina*
* 2000–01 KF Priştina *Priştina*
* 2001–02 KF Besiana *Podujevo*
* 2002–03 KF Drita *Qnjilane*
* 2003–04 KF Priştina *Priştina*
* 2004–05 KF Besa *Peç*
* 2005–06 KF Besa *Peç*
* 2006–07 KF Besa *Peç*

### Kosovonun müstəqilliyinin elanından sonra
* 2007–08 KF Priştina *Priştina*
* 2008–09 KF Priştina *Priştina*
* 2009–10 KF Trepça *Kosovska Mitrovica*
* 2010–11 KF Hysi *Merdare*
* 2011–12 FK Priştina *Priştina*
* 2012–13 FK Priştina *Priştina*
* 2013–14 KF Kosova Vuştrri *Vuştrri*
* 2014–15 KF Feronikeli *Drenas*

### Klubın ümumi performansı
Burada Kosovo Futbol Superliqasının qalibləri ilə yanaşı, Yuqoslaviya liqa sisteminin dördüncü dərəcəli turniri olmuş liqada da qeydə alınmış nəticələr daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kosovar Superliga live scores, standings, videos and news
Yal (qayıq)

**Yal qayığı** (; adətən **Yalik** olaraq adlandırılır) — yüngül yelkənli qayıq və ya yelkənli, avarlı qayıq.

Bu qayıqlar əsasən iri gəmilərin sahillə əlaqəsinin təminatında, yüngül yüklərin və insanların daşınmasında və gəmilərin təmirində istifadə edilir. Həmçinin idman-turizm istiqamətli məqsədlərə xudmət edir.

Altı yelkənli qayığın yalnız bir dor ağacı olur. Dor ağacı əsasən tozağacı və ya şamdan hazırlanır. Uzunluğu 5,5 metrdir.

Hazırlanması və materialına görə fərqlənirlər:
* taxta lövhə — YAL-6, YAL-4, YAL-2,
* şpondan — YALŞ-6, YALŞ-4, YALŞ-2,
* plasmasdan — YALP-6,
* yüngül lehimli materialdan — YALA-6.

## Altı yelkənli yal

YAL-6 və ya Altı yelkənli yal — qayıqlar əsasən taxtadan hazırlanır. Uzunluğu 6,11 metr, eni 1,85 metrdir. Taxtadan olan qayıqlar 600–650 kq, palsmasdan olan isə 450–500 kq-dır.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* Yelkənli yürüşlərlə əlaqədar sayt
Filiz təzahürü

**Filiz təzahürü** (**[[İngilis dili|ing]].** *show of ore*, **[[Rus dili|rus]].** *рудопроявление*) — parametrləri (metalın miqdarı, forması, cismlərin ölçüsü və s.) hələ aydınlaşdırılmamış bu və ya digər faydalı qazıntı toplusudur. Kəşfiyyat prosesində belə filiz təzahürləri ya yataq kateqoriyasına keçə bilər və ya sənaye əhəmiyyəti olmayan **filiz təzahürü** olaraq qalar.

## İstinadlar
Via Rail

**Via Rail Canada** (qısaldılmış şəkildə **Via Rail** və ya **Via**) — Kanadada şəhərdaxili sərnişin dəmiryolu xidmətləri funksiyasını həyata keçirən, Nəqliyyat Nazirinin maddi yardım etdiyi müstəqil dövlət korporasiyası.

Via Rail vasitəsilə səkkiz Kanada əyalətində (Nyufaundlend və Labrador və Şahzadə Eduard Adası istisnadır) Canadian National Railway şirkətinə məxsus olan demək olar ki, 12500 km-dən çox dəmiryolu şəbəkəsində hər həftə 497 qatar fəaliyyət göstərir. Via Rail hər il təxminən 4.1 milyon sərnişin daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Via Rail Veb Səhifəsi
* viacampus
Hidrotermal məhlullar

**Hidrotermal məhlullar** (ing. *hydrotermal solution s*, rus. *гидротермальные растворы*) — maqmadan ayrılan su buxarları və onları müşahidə edən qazların temperaturu aşağı düşərkən əmələ gələn, maqmatik mənşəli isti su məhlullarıdır. Hidrotermal məhlullar Yer qabığında sirkulyasiya edir və mineral maddələrin yerləşməsinə və çökməsinə səbəb olur. Bu və ya digər anionların üstünlüyünə görə xloridli, sulfatlı və başqa hidrotermal məhlullar ayrılır. İsti hidrotermal məhlullar Yer təkinə süzülmüş səth sularının hesabına da əmələ gələ bilər. Sinonimi "hidrotermlər"di.

## İstinadlar
2009 Amsterdam turniri

**2009 Amsterdam turniri** — 24 iyul ilə 26 iyul 2009-cu il tarixləri arasında  Ayaks klubunun ev sahibliyi ilə Sanderlend AFK, Benfika FK və Atletiko Madrid komandalarının iştirakı ilə təşkil olunmuşdur. Turnirin qalibi Benfika FK komandası olmuşdur.

## Turnir cədvəli

NB: Vurulan hər qol üçün komandalara əlavə xallar verilmişdir.

## Oyunlar

### 1-ci gün

----

### 2-ci gün

----

## Həmçinin bax
Latviya dəmir yolları

**Latviya dəmir yolları** () — Latviyanın milli dəmir yol şirkəti

Əsası 1919-ci ildə qoyulmuşdur. 1994-ci ildə Pribaltika dəmir yollarının balansından ayrılaraq müstəqil şirkətə çevrilmişdir.

Ümumilikdə dəmir yollarının uzunluğu 2263,3&nbsp;km-dir. Bu məsafənin cəmi 258,8 % elektrikləşdirilmişdir. Reylslər arasında məsafə 1520&nbsp;mm-dir.

Baş ünvani — Riqa şəhəri, Qoqol küçəsi, 3. 2005 - 2015 illər ərzində şirkətin rəhbəri Uqis Maqonis olmuşdur ()

## Şirkətin strukturu
Şirkətin tərkibinə törəmə 7 bölmə daxildir:
* LDz «Cargo»
* LDz «Infrastruktūra Ltd»
* LDz «Ritošā sastāva serviss»
* LDz «Apsardze»
* LDz «Ritošā sastāva serviss»
* VRC Zasulauks
* Pasažieru Vilciens (sərnişin daşıma)

## Arsenalı
* Teplovozlar: Teplovoz M62, 2М62, 2М62У, 2M62УР, 2M62УЦ, 2ТЭ10М, 2ТЭ10У, ТЭП70, ЧМЭ3, ТЭМ2, ТГК2, ТГМ3, ТГМ4, 2ТЭ116, ЧМЭ3М
* Elektrovaqonlar: ЭР2, ЭР2Т, ЭР2М.
* Divel-vaqonlar: ДР1А, ДР1АМ, ДР1АЦ.
* Reyls avtobusu: АР2.

### Əvvəllər istifadə edilmiş texnikalar
* Teplovoz — ТЭП60
* Elektrovovlar — ВЛ26, ЕЛ2
* Elektrovaqonlat — Ср3, ЭР2И
* Dizel vaqonlar — ДР1П

## Dəmir yol xətləri

### İşlək olan xətlər
* 01 Ventspils — Tukums II
* 02 Tukums II — Elqava
* 03 Elqava — Krustpils
* 04 Krustpils — Dauqapils
* 05 Dauqapils — İndra
* 06 Riqa — Krustpils
* 07 Krustpils — Rezenke II
* 08 Rezenke II — Zilupe
* 09 Karsava — Rezenke I
* 10 Rezenke — Dauqapils
* 11 Dauqapils — Kursums
* 12 Eqlayne — Dauqapils
* 13 525&nbsp;km yol postu — 401&nbsp;km yol postu  
* 14 Riqa — Elqava
* 15 Elqava — Liepaya
* 16 Elqava — Meytene
* 17 Riqa — Luqaji
* 18 Tornyaklns — Tukums II
* 19 Zemitan — Skulte
* 20 Çiekurkalns — Riqa Krasta
* 21 Qluda — Renqe
* 22 Zasulausks — Bolderya
* 24 Riqa Preçu 2 — Saurieşi
* 25 Zemitan — Şkirotava
* 26 191&nbsp;km yol postu — 524&nbsp;km yol postu
* 27 Plyavinyas — Qulbene
* 36 Yaunkalsnava — Veseta
* 37 Otvetvleniya Dauqapils
* 38 Otvetvleniya Rezenke
* 32 Qulbene — Aluksne

## Elektrikləşdirilmiş dəmir yol xətti
Elektrikləşdirilmiş dəmir yollarının uzunluğu 249&nbsp;km-dir.

2014-ci ilə olan məlumata görə cəmi 4 xətt fəaliyyət göstərir.

### Elektrikləşdirmə planları
2015—2020 illər planına əsasən aşağıdakı yolların elektrikləşdirilməsi planlaşdırılır:
* Ayzkraukle — Krustpils
* Krustpils — Rezenke
* Krustpils — Даугавпилс
* Krustpils — Elqava
* Елгава — Tukums 2
* Tukums 2 — Venstpils

## Dizelvaqonların maşrutu
# Riqa — Dauqapils
# Riqa — Qulbene 
# Riqa — Madona
# Riqa — Zilupe
# Riqa — Liepaya
# Riqa — Valqa

## İstinadlar
 
## Mənbə
* Şirkətin rəsmi saytı
* Latviya dəmir yolları
* Latviya dəmir yollarının foto xətti
2008 Amsterdam turniri

**2008 Amsterdam turniri** — 8 avqust və 9 avqust 2008-ci il tarixləri arasında Ayaks komandasının ev sahibliyi ilə, Arsenal FK, İnter Milan FK və Sevilya FK komandlarının iştirakı ilə təşkil edilən turnirdir. Turnirin qalibi 8 xalla Arsenal FK olmuşdur.

## Turnir cədvəli

NB: Vurulan hər qol üçün komandalara əlavə xallar verilmişdir.

## Oyunlar

### 1-ci gün

----

### 2-ci gün

----

## Həmçinin bax
Laqodexi qoruğu

**Laqodexi** () — Gürcüstan ərazisində mövcud olan qoruq. Üstəlik ərazidə həmçinin yasaqlıq mövcuddur. Yasaqlığın tarixi 2003-cü ildən başlayır. Goruq 1912-ci ildə təşkil efilmişdir. Ümumilidə Gürcüstan ərazisində təşkil olunan ilk qoruqdur.

## Yerləşməsi və coğrafiyası

Qoruğun ərazisi Gürcüstanın şimal-şərqində, Qafqaz dağlarının cənub ətəklərində yerləşir. Qoruq ərazisi Azərbaycan və Dağıstanla sərhdə malikdir. Qoruğuun sahəsi 19 748 ha, yasaqlığın ərazisi isə 4702 hektardır. Qoruğun ərazisi 590–3500 metr okean səviyyəsindən yüksəklikdə qərarlaşır. Qoruq dağlar arası dərələrdən ibarətdir. Ninosxevi, Şromisxevi, Laqodexisskali və Misimisskali çaylarının dərələri gözəl mənzərələr yaradır. Yüksəkliklərdə çoxlu sayda buzlaq məşəlli göl vardır. Ən böyük göl Xala-Xel Dağıstanla sərhəddə yerləşir. Dərinliyi 14 metrdir.

Qoruq ərazisinə yalnız araşdırmalar məqsədi ilə buraxılır. Yasaqlıq ərazisinə isə beş turistik maşrutlar vardır: "Nino dərəsi", XI əsrə aid Maçi qəsri, Xala-Xel gölü. Azərbaycan və Gürcüstan arasında anlaşmaya görə yasaqlığa gələn turistlər sərbəst hərəkət etmək məqsədi ilə dövlət sərhədlərini sərbəst keçə bilərlər.

## Flora və fauna

Goruq ərazisinin böyük qismi enli yarpaq meşələr və dağ tundrası tutur. Ərazisinin 70 % meşələrlə ötüküdür. Ən geniş sahələri Şərq fıstığı (*Fāgus orientālis*), Adi vələs (*Carpinus betulus*) və s. Laqodexi heyvanlar aləminin zənginliyi ilə seçilir. Bu səbəbdən əvvəllər ovçuluq əazilərindən hesab edilirdi. Burada Dağıstan dağ keçisi (*Capra cylindricornis*), Qarapaça (*Rupicapra rupicapra*) və Nəcib maral (*Cervus elaphus*) kimi iri məməliləri görmək olar. Yırtıcılardan Adi vaşaq (*Lynx lynx*), Canavar (*Canis lupus*), Qonur ayı (*Ursus arctos*), quşlardan Toğlugötürən (*Gypaetus barbatus*), Məzar qartalı (*Aquila heliaca*), Berkut (*Aquila chrysaetos*) və Çöl qartalı (*Aquila nipalensis*) kimi canlılar yayılmışdır. Burada ümumilikdə 150 növ quş, 53 növ məməli, 5 növ suda-quruda yaşayan, 12 növ sürünən 4 növ balıq yaşayır.

Üstəlik burada Amerika yenotu (*Procyon lotor*) kimi canlını görmək olar.

## İstinadlar
2015 Valais kuboku

**2015 Valais kuboku** — Valais Yay Futbol Kubokunun bir hissəsi olan beynəlxalq futbol turniridir. Oyunlar iyul ayında İsveçrə və Fransada keçirilir. Bu turnir 2014-cü ildəki müsabiqədən sonra üçüncü turnir olmuşdur. Turnir 5 komandanın iştirakı ilə 8 gün ərzində keçirilmişdir.

## İştirakçılar
Turnirdə Avropanın top komandaları iştirak etmişdir:
* Lion
* PSV Eyndhoven FK
* Bazel
* Sion FK
* Şaxtyor Donetsk

## Turnir cədvəli
{|
|-
|

## Oyunlar

----

----

----

----

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website