open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Müsəlləm

**Müsəlləm** () — Ermənistan Respublikasının cənubunda, Sünik mərzində (keçmiş Zəngəzur mahalı) yerləşən *Lernadzor* kənd icmasına daxil olan kənd.

Kənd Qafan şəhərindən 17 km şimal-qərbdə, Oxçuçayın sağ sahilində, Əcili çayının solunda, səfalı düzənlikdə yerləşir.

## Tarixi

## Etimologiyası
Toponim şəxs adı əsasında əmələ gələn antropotoponimdir. Sadə quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 34 nəfər, 1922-ci ildə 36 nəfər, 1926-cı ildə 44 nəfər, 1931-ci ildə 104 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə əhalisi qovulmuşdur. 1922-ci ildə əhalinin az hissəsi qayıtmış və yenidən məskunlaşmışdır. 1988-ci ilin noyabrında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tamamilə öz yurd-yuvalarından deportasiya olunmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır. 

### Görkəmli şəxsiyyətləri
* Mürvət Şərifov — "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adını almışdır.

## Ədəbiyyat
* Musa Urud, "Zəngəzur", Bakı, "Nurlar", 2005.
* Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-oğuz yurdu "Ermənistan"", Bakı, "Sabah", 1994.
* PDF versiyası. // Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri. Müəllifi: İ. M. Bayramov; Redaktorları: B. Ə. Budaqov, H. İ. Mirzəyev, S. A. Məmmədov. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 696 səh. ISBN 5-8066-1452-2
* Həbib Rəhimoğlu, "Silinməz adlar, sağalmaz yaralar", Bakı, "Azərnəşr", 1997.
* B. Ə. Budaqov, Q. Ə. Qeybullayev. "Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti". Bakı, "Oğuz eli", 1998.
* Sabir Əsədov, "Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası", Bakı, "Gənclik", 1995.
* Səməd Qarayev, "Qazangöl həsrəti", Bakı, 2002.
* Zəngəzur Cəmiyyətləri Birliyi: Qafan 

## İstinadlar
Şidli

**Şidli** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, Vedibasar mahalında, indiki (Ararat) Vedi rayonunda kənd.

## Tarixi
Şidli rayon mərkəzindən 10 km cənub-qərbdə, Araz çayının sol sahilində yerləşir. Kəndin adı Qafqazır 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir

M. Kalankatuklu "Alban tarixi" əsərində Xosrov şahın hökmdarlığının otuz yeddinci ilinin əvvəlində Şimal çarı Xəzərlərin arasında, knyazlıq rütbəsinə görə Şad adlanan qardaşı oğlu olduğu qeyd edilir və Şadın öz düşərgəsini Araz çayının sahilində saldığı göstərilir. Bu əsərin "Qeydlər və şərhlər" hissəsində Z. Bünyadov qeyd edir ki, xəzərlər arasında IX əsrədək Şad Xaqandan sonra ikinci hökmran sayılırdı. L. Qumilyev qeyd edir ki, İl-xan Bumın vaxtında "İxtiyarında bölgələrin hakimiyyəti olan və xana qan qohumluqları çatan şahzadələr "şad" çağrılırdılar və şad titulunu "şimal hökmdarı" Cabqu xanın qardaşları daşımışlar. "Şad" sözü qədim türk dilində "hərbi rütbə" mənasında işlənmişdir.

Bu deyilənlərdən belə qənaətə gəlirik ki, Şidli toponimi türklərdə, daha doğrusu xəzərlərdə hərbi titul mənasında işlənən şad sözünə mənsubluq bildirən -lı şəkilçisinin artırılması yolu ilə əmələ gələn şadlı sözü əsasında formalaşıb "Şidli" kimi sabitləşmiş və etnonimə çevrilmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Ermənistan prezidentinin 19. IV.1991-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Yexeqnavan qoyulmuşdur.

## Toponimi
Mənbədə Şidlu kimidir. Yerli tələffüz forması: Şidli. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Vedi nahiyəsində Qarauca=Şetli, Haranlı=Şetli və Kunsulu=Şetli adlı üç Şetli kəndi vardı. XIX əsrdə Tiflis quberniyasının Şorapan qəzasında Çidili kəndi [133, 281] və Azərbaycanda Çidibaş (Zaqatala r-nunda dağ adı) toponimləri ilə mə’naca eynidir. Qədim türk dillərində *çit*-"böyür", "hüdud" sözündəndir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 263 nəfər, 1873-cü ildə 806 nəfər 1886-cı ildə 823 nəfər, 1897-ci ildə 992 nəfər, 1904-cü ildə 77 nəfər, 1914-cü ildə 855 nəfər, 1916-cı ildə 842 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar qırğınlarla qovulmuşlar. İndiki Ermənistande Sovet hökuməti qurulandan sonra kəndin sakinləri doğma yurdlarına dönmüşdür. 1922-ci ildə 571 nəfər, 1926-cı ildə 60 nəfər, 1931-ci ildə 470 nəfər, 1972-ci ildə 1357 nəfər, 1987-ci ildə 2000 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tamamilə öz kəndlərindən qovulmuşdur. İndi burada təkcə ermənilər yaşayır.

### Tanınmışları
* Zöhrab Mirzəyev —
* Zahid Əliyev — 20 Yanvar şəhidi.
* Əyyub Abdullayev — 20 Yanvar şəhidi. Əbülfət Hüseynov Şəhid . Etibar Fərəcov şəhid . Elmar Etibarin dayisi Məhərrəmov şəhid. Ajdər Hüseynov şəhid.

## Mənbə
* Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-oğuz yurdu "Ermənistan"", Bakı, "Sabah", 1994.
* İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
* Həbib Rəhimoğlu. "Silinməz adlar, sağalmaz yaralar", Bakı, "Azərnəşr", 1997.
* B. Ə. Budaqov, Q. Ə. Qeybullayev. "Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti". Bakı, "Oğuz eli", 1998.
* Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası, Bakı, "Gənclik", 1995.

## İstinadlar
Balıqlı (Amasiya)

**Balıqlı** və ya **Zorakert** — Ermənistanın Amasiya rayonunda kənd.

## Tarixi
Balıqlı — Qars vilayətinin Qars qəzasında, indi Amasiya rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 20–21 km şimal-şərqdə, Arpa gölünün şimal-şərq sahilində, Arpa çayının qərb sahilində, təpəlikdə yerləşir. Relyefi cənub və şimal hissədə düzənlik, qərb və şimal-qərb hissədə dərə-təpəlikdir. Kənd XVIII əsrin sonu, XIX əsrin əvvəllərində salınmışdır. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim qədim türk dilində "sığınacaq, şəhər, qala" mə'nası bildirən balıq sözünə -lı sözdüzəldici şəkilçisinin artırılması yolu ilə əmələ gəlmişdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir. Ermənistan prezidentinin 19. IV.1991-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Zorakert qoyulmuşdur.
XIII əsrə aid mənbədə Balak, 1728-ci ilə aid arxiv sənədində İrəvan əyalətinin Dərələyəz nahiyəsində Balaklı kimi qeyd olunmuşdur. Ehtimal ki, gətirilmə addır. XIX əsrdə Qars əyalətinin Qars dairəsində və Kaqızman dairəsində Balıqlı adlı üç kənd vardı. Balıqlı kənd adları qədim türk mənşəli Balkalı tayfasının (noqaylarda, özbəklərdə, qazaxlarda və qaraqalpaqlarda bu tayfa barədə bax: "Ономастика Кирйизяии, I Фриунзе, 1985 с.93) adındandır.

## Əhalisi
Kənddə 1886-cı ildə 205, 1897-ci ildə 326, 1908-ci ildə 372 nəfər, 1914-cü ildə 474 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən qovulmuş və bir hissəsi qətlə yetirilmişdir. Kəndin əhalisi Türkiyəyə pənah aparmışdır. 1920-ci ilin noyabrın 29-da indiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulmuş və sabitlik yaranmışdır. Kəndin sakinləri ata-baba torpaqlarına qayıtmışdır. Burada 1922-ci ildə 107, 1926-cı ildə 178, 1931-ci ildə 205, 1964-cü ildə 300, 1970-ci ildə 440, 1979-cu ildə 472, 1987-ci ildə 432 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında kənd sakinləri Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından qovulmuşdur. 1988-ci ildə əhalisi Azərbaycana köçürülmüşdür. Onlar Azərbaycana pənah gətirmişlər. İndi burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Ramiz Rzayev (dəqiqləşdirmə)

* Ramiz Rzayev (hüquqşünas) — Azərbaycan Ali Məhkəməsinin sədri, Azərbaycanın əməkdar hüquqşünası.

### Digər
* Ramiz Rizayev — Azərbaycan alimi, kimya elmləri doktoru, AMEA-nın üzvü.

## Həmçinin bax
* Ramiz
* Rzayev
Aleksandr Tormasov

**Aleksandr  Petroviç Tormasov** , (11 avqust 1752-13 noyabr 1819) — Rusiya hərbçisi, Qafqaz canişini.

## Həyatı

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Karl Knorrinq

**Karl Fyodroviç Knorrinq** (, 22 may 1746-12 fevral 1820)—Rusiya hərbçisi, Qafqaz canişini.

## Həyatı
Məlumdur ki, Cənubi Qafqazda rus ordusunun baş komandanı K.F.Knorrinq P.D.Sisianovla əvəz olunduqdan sonra rus dövlətinin Cənubi Qafqaz bölgəsində siyasətinin istiqaməti də dəyişdi. Rusiyanın hakim dairələri dövlətin cənub sərhədlərini Kür və Araz çaylarına, qərb sərhədini isə Qara dənizə qədər uzatmaq qərarına gəldi. Bu işdə lazım gələrsə, İran və Osmanlı ilə müharibə etmək əzmində olduğunu da bildirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Puatu-Şaranta

**Puatu-Şarant** (, IPA: *[pwatu ʃaʁɑ̃t]*) Fransanın qərbində bir bölgədir. Paytaxtı Puatu şəhəridir.

## Həmçinin bax
Karqo kultu

**Karqo kultu** (; "cargo" – yük, "cult" – ayin, ibadət"; Mənası "daşınan yükə sitayiş etmə" kimi başa düşülür.) — qeyri-ənənəvi inanclardan biri; Sakit okeanın Melaneziya adalarında mövcud olan din.

## Tarixi
Sakit okeanın Melaneziya adalarında İkinci dünya müharibəsi dövründə yaranmışdır.

## Xarici keçidlər
*Dünyanın ən qəribə dini - Təyyarəyə ibadət edirlər - FOTOLAR- VİDEO
Koroğlu heykəli (Xaçmaz)

**Koroğlu heykəli** — Xaçmaz şəhərində Azərbaycanın xalq qəhrəmanı Koroğlunun şərəfinə ucaldılmış heykəl.

Bu heykəl 2012-ci ildə Xaçmaz şəhərindəki yeni salınan Çənlibel parkında qoyulub. Bakı-Xaçmaz yolu üzərində, düz şəhərin girişinə çatarkən sol tərəfdə yerləşən bu parkda gözəl bir mənzərə yaradılıb. Ümumiyyətlə isə, park heykəllərlə və təbiət mənzərələri ilə bəzədilib.

## İstinadlar
Fuad Əliyev (dəqiqləşdirmə)

* Fuad Əliyev — Azərbaycan siyasətçisi.
* Fuad Əliyev (güləşçi) — Azərbaycan güləşçisi.
* Fuad Əliyev (həkim) — Azərbaycan həkimi.
* Fuad Əliyev (kimyaçı) — Azərbaycan elm işçisi, kimya elmləri doktoru, professor, 2014-cü ildən AMEA-nın həqiqi üzvü (akademik).

## Həmçinin bax
* Fuad
* Əliyev
Sony Mobile

**Sony Mobile Communications AB** (keçmiş *Sony Ericsson Mobile Communications AB*) — transmilli mobil telefon istehsalçısı. Sony şirkətinin bölməsi. Mərkəz-qərargahı Yaponiyanın paytaxtı Tokioda yerləşir.

Əsası Sony Ericsson adı altında və ortaq şirkət formasında 1 oktyabr 2001-ci ildə Sony şirkəti və İsveçin telekommunikasiya avadanlığı istehsalçısı olan Ericsson şirkəti tərəfindən qoyulmuşdur. 2012-ci il 16 fevral tarixində Sony şirkəti Ericssonun şirkətdəki payını satın almışdır.

Sony Mobile Communications şirkətinin Tokio (Yaponiya), Çennai (Hindistan), Lund (İsveç), Pekin (Çin) və Silisium vadisində (ABŞ) tədqiqat və istehsal mərkəzləri var. Dünya bazarındakı payı baxımından Sony Mobile 2012-ci ilin I rübünün nəticələrinə görə dünyanın 10-cu böyük mobil telefon istehsalçısı və 2012-ci ilin 3-cü rübündə dünyanın 3-cü böyük smartfon istehsalçısıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Nocturnal Depression

**Nocturnal Depression** — 2004-cü ildə Qrenoblda yaradılan Fransa metal musiqi qrupu.

## Haqqında
Melanxoliyanın duyğularıyla doldurulan depressiv və intihar xüsusiyyətli black metaldır. Bir çox intihara səbəb olduğu deyilir. Üzvlərdən Herr Suizid qrupun bir hissəsi olsa da canlı çıxışlarda iştirak etmir. Nocturnal depression bir-birinin ardınca çıxardığı demolardan sonra ilk studiya albomu "Nostalgia - fragments of a Broken Past" ı 2006-ci ildə "Whispering Night Productions" etiketi ilə satışa çıxararaq, musiqilərindəki qaranlıq atmosfer və mahnılarında işlədikləri ümidsizlik, təbiət, intihar, kədər, ölüm kimi mövzularla depressive black metal aləmində özündən söz etdirmişdir. Qrup daha sonra "Sun & Moon Records" şirkəti ilə razılaşdı və müvafiq olaraq "Soundtrack for a Suicide - Opus II - 2007" və "Reflections of a Sad Soul - 2008" albomlarını satışa qoydu. Nocturnal depression Burzum, Forgotten Tomb, Xasthur və bir çox black metal qruplarından təsirlənmişdir.

## Qrup üzvləri
* Herr Suizid - bütün alətlər
* Lord Lokhraed - vokal
* Modii - bass
* Morkhod - barabanlar
* Vrede – Gitara

## Diskoqrafiya

## Xarici keçidlər
* rəsmi sayt 
* myspace səhifəsi
* lastfm səhifəsi 
* Encyclopaedia Metallum səhifəsi
Tofiq Bakinskiy

**Tofiq Əli oğlu Əhmədov** (; ) — azərbaycanlı kriminal avtoritet, qanuni oğru.

## Həyatı
Tofiq Bakiniski 6 iyun 1951-ci ildə Bakıda anadan olub.

Tofiq Bakinski ləqəbli Tofiq Əhmədov məşhur oğru Yaponçiklə bir vaxtlar çox yaxın olmuşdur.

## İstinadlar
Dağlı Cavanşir

**Cavanşir Əmirşah oğlu Ağayev** () — kriminal avtoritet, qanuni oğru.

## Həyatı
Cavanşir Ağayev 18 dekabr 1967-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. Əslən Xızıdan olduğuna görə kriminal çevrələrdə *"Dağlı Cavanşir"* kimi tanınmışdır. Yasamalda 21 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır.

Cavanşir Ağayev 1978-ci ilin aprel ayında ilk məhkumluğunu yaşayıb, 6 il müddətində azadlıqdan məhrum edilib. Cəzasını əvvəlcə Bakı, sonra isə Qroznı şəhərindəki uşaq islah əmək müəssisəsində, həddi-buluğa çatandan sonra isə ciddi rejimli kolonda çəkib. İkinci dəfə 1985-ci ildə həbs olunub. Üzərindən Makarov və APS tapançaları tapılıb.

Cavanşir Ağayev 22 mart 1995-ci ildə Bakıda Yasamal ərazisində MTN əməkdaşları ilə atışma zamanı güllə yarasından həlak olub. Atışma zamanı Cavanşirə silahı yerə qoyub təslim olmaq əmri verilsədə müqavimət göstərməyə çalışıb, nəticədə zərərsizləşdirilib.

"Qurd qapısı" qəbiristanlığında dəfn olunub.

## İstinadlar
Oyunlar nəzəriyyəsi

**Oyunlar nəzəriyyəsi** — strateji qərar qəbuletməni öyrənən elm sahəsidir. Daha dəqiq, Myersona görə oyunlar nəzəriyyəsi "ağıllı rasional qərar qəbul edənlər arasında konfliktin və əməkdaşlığın riyazi modellərini öyrənir". Oyunlar nəzəriyyəsi əsasən iqtisadiyyat, siyasi elmlər, psixologiya, məntiq və biologiyada istifadə olunur. İlk dövrlərdə bu sahəyə əsasən sıfır-cəm oyunlar daxil edilirdi ki, bu tip oyunlarda bir oyunçunun qazancı digər iştirakçıların xalis itkilərinə bərabərdir. Lakin bu günlərdə oyunlar nəzəriyyəsi daha geniş və mürəkkəb əlaqələrə tətbiq olunur. Müasir oyunlar nəzəriyyəsi John von Neumannla 1920-ci illərin sonundan etibarən başlamışdır. 

**Oyunlar nəzəriyyəsi** — *(ing.game theory, ru.теория игр)*– tətbiqi riyaziyyatın, daha dəqiqi, əməliyyatların tədqiqinin bölməsi. Oyunlar nəzəriyyəsinin müəllifi Con fon Neyman (John von Neumann, 1903–1957) hesab edilir. Rəqabətli oyunda strategiya və uğur (uduş) ehtimalı məsələləri araşdırılır; rəqabətli oyunda hər bir iştirakçı oyuna qismən nəzarət edir və o biri iştirakşılara nisbətən daha uduşlu gedişlər etməyə çalışır. Oyunlar nəzəriyyəsinin metodları daha çox iqtisadiyyatda və başqa ictimai elmlərdə: sosiologiyada, politologiyada, psixologiyada, etikada və başqa sahələrdə tətbiq olunur. 1970-ci illərdən başlayaraq bioloqlar heyvanların davranışını və təkamül nəzəriyyəsini araşdırmaq üçün oyunlar nəzəriyyəsindən istifadə edirlər. Bu nəzəriyyə süni intellekt və kibernetika üçün çox böyük önəm daşıyır.

Oyunlar nəzəriyyəsi çərçivəsində oyun növləri:

1.Eyni maraqlarla olan oyun - rasional oyunçuların arasında əməkdaşlıq əsasında oynanılır.

2.Əks maraqlarla olan oyun - rasional oyunçuların arasında münaqişəli şəraitdə oynanılır.

3.Qarışıq maraqlarla olan oyun - həm əməkdaşlıq, həm də münaqişəli şəraitdə ola bilər.

## Oyunların təsvir üsulları
Hər hansı bir oyunu təsvir etmək üçün oyunun oyunçularını, informasiyanı, oyunçuların seçimlərin və bu seçimlərə uyğun nəticələri (mükafatları) təyin etmək lazımdır.

### Ekstensiv forma
Ekstensiv formada oyunlar oyun ağacında təsvir olunur. Ağacın hər bir nöqtəsi oyunçuların seçimlərini göstərir. Ağac həmçinin oyunçuların seçim ardıcıllıqlarını və sonunda qazanclarını da təsvir edir.

### Normal forma
Normal formada əsasən oyunlar matris şəklində göstərilir. İki oyunçudan ibarət oyunda, bir oyunçunun seçimləri sətirlərdən, digərinin isə sütunlar ibarət olur. Oyunçuların seçimlərinə uyğun qazancları müvafiq sətr və sütunların kəsişməsində göstərilir.

### Xarakteristik funksional forma
Bu formada qazanclar müvafiq funksional formada göstərilir.

## İstinadlar
Rocer Mayerson

**Rocer Mayerson** (; d. 29 mart 1951) — amerikalı iqtisadçı. 2007-ci ildə Leonid Qurvits və Erik Meskin ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Mükafatı qazanma səbəbləri "Mexanizm dizaynı nəzəriyyəsinin əsasını qoymaları" olaraq açıqlanmışdır.

## Həyatı
Rocer Mayerson 29 mart 1951-ci ildə yəhudi bir ailənin övladı olaraq anadan olmuşdur. Harvard Universitetində magistr və doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir. Doktorluq dissertasiyasının mövzusu Kooperativ oyunlar nəzəriyyəsi () idi.

Rocer Mayerson 1976-2001-ci illərdə Şimal-Qərb Universiteti Kelloq Menecment məktəbinin iqtisadiyyat bölməsində müəllim heyətinin tərkibinə daxil idi. 1978-1979-cu illərdə Baylefeld Universitetində qonaq tədqiqatçı olmuşdur. 1985-1986 və 2000-2001-ci illərdə isə Çikaqo Universitetində müəllimlər heyətinin tərkibinə qonaq kimi daxil olmuşdu. 2001-ci ildə Çikaqoda iqtisadiyyat üzrə professorluğa yüksəldi.

## Əsərləri
### Kitablar
* Game Theory: Analysis of Conflict, Harvard University Press, 1991.
* Probability Models for Economic Decisions, Duxbury Press, 2005.

### Məqalələr
* "Graphs and Cooperation in Games," Mathematics of Operations Research 2 (1977), 225–229.
* "Two-Person Bargaining Problems and Comparable Utility," Econometrica 45 (1977), 1631–1637.
* "Refinements of the Nash Equilibrium Concept," International Journal of Game Theory 7 (1978), 73–80.
* "Incentive Compatibility and the Bargaining Problem," Econometrica 47 (1979), 61–73.
* "Optimal Auction Design," Mathematics of Operations Research 6 (1981), 58–73.
* "Mechanism Design by an Informed Principal," Econometrica 51 (1983), 1767–1797.
* "Two-Person Bargaining Problems with Incomplete Information," Econometrica 52 (1984), 461–487.
* "Bayesian Equilibrium and Incentive Compatibility," in Social Goals and Social Organization, edited by L. Hurwicz, D. Schmeidler, and Hugo Sonnenschein, Cambridge University Press (1985), 229–259.

Rocer Mayerson siyasi qurumların iqtisadi analizi haqqında da bir sıra məqalələr yazmışdır:
* "Analysis of Democratic Institutions: Structure, Conduct, and Performance," Journal of Economic Perspectives 9:1 (1995), 77–89.
* "Economic Analysis of Political Institutions: An Introduction," Advances in Economic Theory and Econometrics: Theory and Applications, volume 1, edited by D. Kreps and K. Wallis (Cambridge University Press, 1997), pages 46–65.
* "Theoretical Comparisons of Electoral Systems," European Economic Review 43 (1999), 671–697.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rocer Mayerson haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat.
* Rocer Mayerson haqqında faktlar.
* Rocer Mayersonun şəkilləri.
* Rocer Mayersonun müsahibəsi.
* Rocer Mayersonun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı.

## İstinadlar
Düsseldorf Universiteti

Almaniyanın Düsseldorf şəhərində yerləşən **Heinrich Heine Universiteti** (), 1797-ci ildə Düsseldorfda anadan olmuş alman şair və siyasi mütəfəkkiri Henrix Heynenin adını daşıyır. Universitet 1965-ci ildən sadəcə tibb fakültəsi ilə Tibb Akademiyası kimi fəaliyyətə başlasa da, hal-hazırda universitetdə hüquq, tibb, psixologiya, riyaziyyat və təbiət elmləri, həmçinin iqtisadiyyat fakültələri var. 2015-ci ilin yay semestri göstəricilərinə görə universitetdə 29.368 tələbə təhsil alır. Universitetin rektoru xanım Anya Ştaynbekdir. O, 1 noyabr 2014-cü ildən etibarən universitetə rəhbərlik edir. Universitetin illik büdcəsi 347 milyon avro (2013) təşkil edir.

2008-ci ildə Tibb üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüş Harald zur Hausen bu universitetdə tibb üzrə doktorluk müdafiə etmişdir.

## İstinadlar
İohan Kristian Bax

**İohan Xristian Bax** () — Klassik dövrün bəstəkarı, İohan Sebastyan Baxın 11-ci və ən kiçik oğlu. Eləcə də Londonda müəyyən vaxt yaşadığına görə "London Baxı" və yaxud "İngilis Baxı" kimi tanınır.

## İstinadlar
Mutsio Klementi

**Mutsio Klementi** () — əsasən İngiltərədə yaşayan italyan bəstəkarı, pianoçusu və müəllimi.

## İstinadlar
Yan Düssek

**Yan Düssek** ( 12.2.1760, Çaslav, Bohemiya krallığı -  20.3.1812, Sen-Jermen-an-Le, Fransa) — Çexiyalı bəstəkar. Yan Antonin Kojeluxun qohumu və şagirdi.
Leopold Kojelux

**Leopold Kojelux** ( 26.6.1747, Velvari, Bohemiya krallığı -  7.5.1818, Vyana, Avstriya) — Çexiyalı bəstəkar. Yan Antonin Kojeluxun qohumu və şagirdi.
Vanessa Hacens

**Vanessa Hacens** (; ) — amerikalı aktrisa və müğənni.

## Bioqrafiya
Vanessa Hacens Kaliforniyanın Salinas şəhərində anadan olmuşdur. Onun bacısı Stella Hacens də həmçinin aktrisa kimi fəaliyyət göstərir. Hacensin debüt etdiy ilk film 2003-cü il istehsalı "*13 (Thirteen)*" olmuşdur. Növbəti ildə isə "*Thunderbirds*" filmində rol almışdır. Yeniyetmə vaxtlarından bir çox televiziya serialı və filmlərdə iştirak etsə də, ona əsas uğur qazandıran 2006-cı il isthesalı "*[[Orta məktəb tamaşası (film, 2006)|Orta məktəb tamaşası]]*" filmi olmuşdur. Sonrakı illərdə "*Hollywood Records*" şirkətinin albom təklifi ilə razılaşmış və 2006-cı ilin sentyabrında ilk albomu olan "*V*"-ni satışa çıxarmışdır. Albom Billboard 200-də 24-cü pilləyə qədər yüksəlməyi bacarmışdır. 2007-ci ildə "*[[Orta məktəb tamaşası 2 (film, 2007)|Orta məktəb tamaşası 2]]*" filmində yenidən rol aldı. Sayca ikinci albomu olan "*Identified*" isə 1 iyul, 2008-ci il tarixində işıq üzü görmüşdür. Həmin ildə çəkilmiş "*[[Orta məktəb tamaşası 3 (film, 2008)|Orta məktəb tamaşası 3]]*" filmində yenidən Qabriella Montez obrazını canlandırdı.

## Filmoqrafiya

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* 2006 — V
* 2008 — Identified

### Sinqllar
* 2006 — "Come Back to Me"
* 2007 — "Say OK"
* 2008 — "Sneakernight"

### Saundtreklər
* 2006: *High School Musical*
* 2007: *High School Musical 2*
* 2008: *High School Musical 3: Senior Year*
* 2009: *Bandslam*

## İstinadlar
Gəraylar

**Gəraylar**  (**Geraylar**, **Giraylar** (əski ərəb əlifbası ilə: كرایلر; tək halda: (*Gəray*) كراى) —   Krımda, XV əsrin əvvəllərindən 1783-cü ilə qədər — Krım xanlığının Rusiya imperiyası tərəfindən işğalına qədər, hakimiyyətdə olmuş hökmdar sülaləsi.

Sülalənin banisi Krımın ilk xanı olmuş I Hacı Gəraydır. O, uzun müddət Krımın Qızıl Ordadan ayrılması və müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparmışdır. I Hacı Gərayın nəsil şəcərəsi barədə bir neçə versiya mövcuddur ki, bu da tarixçilər arasında mübahisələrə yol açır. Gərayların özlərinin rəsmi açıqlamalarına görə onlar Çingiz xanın nəslindəndirlər. Amma ehtimal var ki, əslində I Hacı Gəray heç də Çingiz xan nəslindən yox, əslində məşhur monqol-türk mənşəli gəraylar nəslindən idi və  onun Çingiz xan nəslindən olması sonradan uydurulmuşdur.

Bu sülələnin bəzi nümayəndələri isə Kazan, Həştərxan və Qasım xanlıqlarında hakimiyyətdə olmuşlar.

Sülalənin nümayəndələrində biri - Dövlət Gəray, tarixdə daha çox, Rus çarı İvan Qroznı ilə etdiyi müharibələri ilə yadda qalmışdır. 

Hal-hazırda bu nəsildən olan və Londonda yaşayan Cəzzar Pamir Gəray Krım taxtının qanuni varisi hesab edilir.  

## "Gəray" sözü haqqında
Bu söz, sülalənin banisi olan I Hacı Gərayın  adı idi və I Hacı Gərayın 6-cı oğlu olan I Mənqli Gəray tərəfindən soyadı kimi qəbul edilmişdir, - mənası "doğru", "ədalətli" deməkdir.

## I Hacı Gəray nəslindən olan [[Qasım xanlığı|Qasım xanları]]

*Nurdövlət (I Hacı Gərayın oğlu), 1486—1490
*Satılqan (Nurdövlətin oğlu),  1491—1506
*Canay, (Nurdövlətin oğlu), 1506—1512

## Gəraylar sülaləsindən olan [[Kazan xanlığı|Kazan xanları]]

*Sahib Gəray  (I Səadət Gərayın oğlu), 1521—1524.
* Səfa Gəray (Fəth Gərayın oğlu), 1524—1549.
* Utyamış Gəray (Səfa Gərayın oğlu), 1549—1551.

## Gəraylar sülaləsindən olan [[Həştərxan xanlığı|Həştərxan xanları]]
* Bahadır Gəray (I Mehmed Gərayın oğlu), 1522—1523.

## Ailə şəcərəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Хронология правлений крымских ханов 

## Ədəbiyyat
* Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев» 
* Ибраим Абдулла — Предки Гераев: исторические версии и факты
* Базилевич Василий Митрофанович. Из истории московско-крымских отношений в первой половине XVII века

## Həmçinin bax
* Krım xanları
Rona-Alplar

**Ron-Alp** (, IPA: *[ron.alp]*) — Fransanın cənub-şərqində bölgə. Mərkəzi Lyon şəhəridir.

## Həmçinin bax
Amil (məmur)

**Amil** — Ərəb xilafəti dövründə vergi məmuru.

Əmirin rəhbərliyi altında xüsusi tapşırıqları icra edən və mülki hakim hesab edilən amil adlanan məmur çalışırdı.

Əsas funksiyası əhalidən vergi və töycülərin yığılması və onların xilafətin xəzinəsinə göndərilməsi olan amil çox zaman "vergi toplayan" adlandırılırdı. Öz funksiyalarını müstəqil olaraq həyata keçirmələrinə baxmayaraq, amillər adətən əmirin tabeliyində olan şəxslər hesab edilirdilər. Əmirlərin və amillərin öz müavinləri və köməkçiləri vardı ki, onların da vasitəsilə idarəçiliyi həyata keçirirdilər.

## İstinadlar
Xotan

**Xotan** (, , , ) — Çinin Sinszyan-Uyğur muxtar rayonunun cənub-şərqindəki Xotan mahalında vadi və şəhər qəzası. Təklə-Məkan səhrasından cənubda, Yarkənddən cənub-şərqdə yerləşir. Əhalisi 114 000 nəfərdir (2006) və əsasən uyğurlardan (, xotanlılar) ibarətdir.

Xotan şəhər dairəsi 4 küçə komitəsinə, 2 qəsəbəyə və 6 mahala bölünür.

## Şəkillər

Khotan-melikawat-ruinas-d05.jpg|Xotan Melikavat xarabalıqları
Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|Xotan Tibet İmperiyasının tərkibində 
Khotan-mezquita-d03.jpg|Xotanda məcsid
Nar-Bagh pavilion.jpg|Amban Ç Ta-zenin Nar-Bağı yolundakı qonaqları, 1912-ci il
Chinese Troops at Khotan.jpg|Xotanda Çin qoşunları, 1915-ci il
Txu-oclc-6654394-nj-44-3rd-ed.jpg|Xotan və ətrafının xəritəsi (XO-TIEN (XO-TIAN) olaraq qeyd edilmişdir), Beynəlxalq Dünya Xəritəsindən (USATC, 1971) ətrafı 
Collecting jade in the White Jade River near Khotan.jpg|2011-ci ildə Xotan yaxınlığındakı Ağ yəşim çayından yəşim toplnaması
Khotan-mercado-d09.jpg|Xotanın gur bazarında yerli sakinlər
'Mutton fat' jade for sale at Khotan Jade Market.jpg|Xotanın Yəşim bazarında yüngül və ya "quzu yağı" satılıq yəşimi. 
Silk weaving in Khotan.jpg|Xotanda toxunan ipək
Khotan-mercado-d49.jpg|Xotanda bazar
Khotan-mercado-gente-uigur-d01.jpg|Xotanlı tacirlər Xotan bazarında
Khotan-fabrica-alfombras-d12.jpg|Xotanda toxunan xalça
Khotan-fabrica-seda-d16.jpg|Xotanda toxunan ipək
Photo of the front of the Hotan Museum.jpg|Xotan Mədəniyyət Muzeyinə giriş
Large mutton fat jade displayed in Hotan Cultural Museum lobby.jpg|Yerli yəşim Xotan Mədəniyyət Muzeyinin foyesində sərgilənir.
Plate 23. Sect. II- Chinese Turkistan, Kashmir & Jamu of maps of Constables 1893 hand atlas.jpg|Xotanın (İlçə) daxil edilməsi ilə bölgənin xəritəsi (1893)
NJ-44-10 Khotan, China.jpg|Xotan (Xo-tyan, Khotan) daxil olmaqla xəritə (Hərbi Kartoqrafik İdarə, 1983) 


## Həmçinin bax
Rey

**Rey** — İranın qədim tarixi şəhəri, Rey şəhristanının mərkəzi.

## Tarixi

1194-cü ildə Xarəzmşahlar ilə İraq Səlcuqlu dövləti arasında aparılan böyük savaşla məşhur olmuşdu. Savaşdan sonra Xarəzmşahların idarəsinə keçən şəhər, sırayla İran və Osmanlı dövləti arasında əl dəyişdirdi. İran-İraq müharibəsi sırasında yerlə bir edilən şəhər, günümüzdə İran İslam Respublikası sərhədləri içərisindədir. Səlcuqlular dönəmində ən önəmli tibb və elm mərkəzi halına gəlmiş bir şəhər idi. Nizamülmülkün əmrləriylə təhsil üçün aparılan yeniliklərin başladığı və ən önəmli gəlişmələrin yaşandığı şəhərdir. Böyük Səlcuqlu imperiyasının qurucusu Toğrul bəy 8 Ramazan 455-ci (5 sentyabr 1063) ildə burada vəfat edib dəfn edilmişdir.

## Mədəniyyəti

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Şəkilləri

## Məşhur Reylilər
* Fəxrəddin Razi
* İbn Miskəveyh

## Həmçinin bax
* Şah Əbdüləzim türbəsi
* Sultan Toğrul qülləsi

## Xarici keçidlər

## Mənbə
Rey şəhristanı

**Rey şəhristanı** () — İranın Tehran ostanının 14 şəhristanından biridir.

Şəhristan 3 bəxşə ayrılmışdır:
* Rey mərkəzi bəxşı 
* Kahrizək bəxşı
* Faşapoyeh bəxşı, *bəxş mərkəzi [[Həsənabad]] şəhəridir.*

Şəhristanın 2006-cı ildə əhali sayı 292.016, idari mərkəzi Rey şəhəridir.

## Məntəqələri
Şəhristan içində əhalisi 2006 rəsmi sayımına görə 8000-i aşan yerləşim yerləri və bağlı olduqları bəxşlər aşağıdakı qrafikdə göstərilmiştir.

**Bahş merkezleri kalın yazıyla belirtilmiştir*.

## İstinadlar
XII Lüdovik

**XII Lüdovik** () və ya **Orleanlı Lüdovik** (; ) — Fransa və Neapol kralı. Atası V Çarlzın nəvəsi Orleanlı Çarlz, anası isə Klevezli Mariya idi. Lüdovik 1498-ci ildə ata şəcərəsindən qohumu olan Fransa kralı VIII Çarlzın geridə varis qoymadan vəfatının ardından taxta çıxdı.

Taxta çıxmadan öncə, qohumu olan XI Lüdovik şikəst və sonsuz olan qızı Jannanı onunla zorla evləndirdi və bununla da, Valua sülaləsinin Orlean qolunu qurutmağı planlaşdırdı. Orleanlı Lüdovik Fransa monarxiyasına qarşı aparılan və Dəlisov müharibə kimi tanınan qarşıdurmada ayaqlanan zadəganlardan biri idi və 1488-ci ildə baş tutan döyüşlərdən birində əsir düşdü. Buna baxmayaraq çox keçmədən VIII Çarlz tərəfindən azadlığa buraxıldı. Ardından 1494-1498-ci illərdə İtaliyada baş tutan hərbi əməliyyatlarda iştirak etdi.

Lüdovik 1498-ci ildə taxta əyləşdikdən sonra Janna ilə olan evliliyi Roma papası VI Aleksandr tərəfindən ləğv edildi və onun yerinə sələfinin dul xanımı olan Bretanlı Anna ilə evləndi. Bu nikahla Lüdovik Fransa krallığı ilə Bretan hersoqluğunu birləşdirdi. Ardından Neapol krallığı üzərindəki taxt iddiası səbəbilə yeni bir İtaliya səfərinə çıxdı. 1500-cü ildə Milan hersoqluğunu işğal etdi və ertəsi il Neapol taxtını ələ keçirdi. Ancaq çox keçmədən Araqon kralı II Ferdinand tərəfindən toplanan koalisiyaya məğlub oldu və 1504-cü ildə Neapol taxtını II Ferdinanda buraxdı.

Öz ölkəsində sevilən bir kral olan Lüdovik vergiləri azaltdığı, hüquq sahəsində yeniliklər etdiyi və ölkədə əmin-amanlığı qoruduğu üçün 1506-cı ildə *"Le Père du Peuple"* (*"Xalqın atası"*) ünvanı verildi. Lüdovik 1515-ci ildə geridə oğul varisi buraxmadan vəfat etdi. Yerinə Valua sülaləsinin Anqulem qoluna mənsub olan kürəkəni Fransisk taxta çıxdı.

## Mənbə
* Baumgartner, Frederic J. (1996). *Louis XII*. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-12072-9
* Norwich, John Julius (1989). *A History of Venice*. New York: Vintage Books. p. 415. ISBN 0-679-72197-5
* Kerrebrouck, P. van (1990). *Les Valois (Nouvelle histoire généalogique de l'auguste Maison de France),*
* Ornato, Monique (1981). *Répertoire de personnages apparentés à la couronne de France aux XIVe et XVe siècles* [*Directory of characters related to the crown of France in the 14th and 15th centuries*]. Publications de la Sorbonne. p. 145. ISBN 9782859444426ISBN 9782950150929

## İstinadlar
Françeska Lebren

**Françeska Lebren** () — italyan əsilli alman müğənnisi, bəstəkarı və pianoçusu

## İstinadlar
Qızlıq soyadı

**Qızlıq soyadı** — qadınlarda soyadın evlənmədən əvvəl ailəsindən qalmasına deyilir. Bir qadın evlənmədən əvvəl ailəsindən aldığı soyadı daşıyır. Evləndikdən sonra isə evləndiyi kişinin ailəsindən daşıdığı yeni soyadı alır. Köhnə soyada "qızlıq soyad" deyilir. Bəzi ölkələrdə isə qadınlar, istədiyi soyadı daşıyabilir.

## Xarici keçidlər
*Why should women change their names on getting married?-a history of name changing upon marriage in the UK and in the US
Səhm

**Səhm** — öz sahibinə emitentin (səhmi buraxan şirkətin) gəlirinin bir hissəsini dividend şəklində almaq, emitentin idarə olunmasında iştirak etmək və emitentin ləğvi halında geridə qalan əmlakın bölüşdürülməsi zamanı həmin əmlakın bir hissəsini əldə etmək hüququnu verən pay qiymətli kağızıdır.

## Növləri
Səhmin iki növü vardır:

* Adi səhm
* İmtiyazlı səhm

Adi səhm — sahibinin səhmdar cəmiyyətinin gəlirinin bir hissəsini dividend şəklində almaq, cəmiyyətin idarə edilməsində iştirak etmək və ləğv edildiyi halda yerdə qalan əmlakın bir hissəsini əldə etmək hüquqlarını təsbit edir.

İmtiyazlı səhm — sahibinin malik olduğu səhmin nominalından müəyyən faizlə ifadə olunmuş ölçüdə dividend almaq hüququnu təsbit edir və bu dividendin alınmasında digər adi səhm sahiblərinə nisbətən üstünlük hüququnu təmin edir.

## Buraxılma halları
Səhmlər aşağıdakı hallarda buraxılır:
* Səhmdar cəmiyyətlə yaradıldıqda
* Müəssisənln və ya təşkilatın səhmdar cəmiyyətlnə çevrilməsi zamanı
* Nizamnamə kapitalının artırılması zamanı

## Xüsusiyyətləri
Səhmlərin bir neçə xüsusiyyəti var:
* Səhm — mülkiyyət tituludur
* Səhmin "mövcudluğu" müddəti yoxdur
* Səhmlərə bilinməzlik xasdır
* Səhmlərə məhdud məsuliyyət xasdır
* Səhmlər bölünə və birləşə bilərlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səhm nədir və necə alınır?
Qərib Mürşüdov

**Qərib Novruz oğlu Mürşüdov** () — Böyük Britaniyanın York Universitetinin Kimya fakültəsinin Struktural Biologiya Laboratoriyasının professoru. Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi.

## Həyatı
Qərib Novruz oğlu Mürşüdov 19 dekabr 1962-ci ildə Şəmkir rayonunda anadan olmuşdur. 1980-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsinə daxil olmuş, 1985-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdır. Təyinatla akademik Cəlal Əliyevin rəhbərlik etdiyi Fiziki-Kimyəvi Biologiya Sektorunun Biotexnologiya qrupuna gəlmiş, ilyarımlıq hazırlıqdan sonra Moskva şəhərinə, SSRİ EA-nın Kristalloqrafiya İnstitutuna göndərilmişdir. O, 1987–1993-cü illərdə Rusiya Kristalloqrafiya İnstitutunda çalışıb. 1993-cü ildə "Micrococcus lysodeikticus bakteriyasından ayrılmış katalaza fermentinin 1,5 A ayırdetmə dəqiqliyi ilə üçölçülü quruluşu " mövzusunda dissertasiya işini böyük müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Q. Mürşüdov 1993–2011-ci illlərdə Böyük Britaniyanin York Universitetinde işləmişdir. 2011-ci ildən MRC Molekulyar Biologiya tədqiqat institunda, Kembricdə qrup rəhbəri kimi çalışır.

21 aprel 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Elm sahəsində nailiyyətlərinə və Azərbaycan diasporunun inkişafında xidmətlərinə görə "**Əməkdar elm xadimi**" fəxri adı ilə təltif edilib

## Fəaliyyəti
Qərib Mürşüdov bioinformatika sahəsində tanınmış mütəxəssis kimi Böyük Britaniyanın Kembric Universitetinə dəvət olunmuş ilk azərbaycanlı alimdir. Professor Qərib Mürşüdovun "Makromolekulyar rentgen kristalloqrafiyası və zülal verilənlər bankı: etibarlı informasiyanın toplanması və istifadəsi" bioinformatika üzrə ən çox istinad olunan vəsaitlərdəndir. Alim bu kitabı ilə bioinformatikanın modern biologiya elminin zirvəsi olduğunu Avropaya sübut edə bilib.. Məşğul olduğu sahə riyaziyyat və kompüter elmlərinin molekulyar biologiyada və əsasən də makromolekulların rentgen kristal strukturunun öyrənilməsində tətbiqidir. Onun proqramlarından makromolekulların strukturu ilə məşğul olan tədqiqatçılar geniş istifadə edirlər. Qərib Mürşüdov 60-dan çox elmi məqalənin, bir neçə kitabın və toplunun müəllifi və həmmüəllifidir. Ümumən məqalələrinə, o cümlədən proqramlarına olan istinadların sayı 20000-dən çoxdur. Bu, çox böyük göstəricidir. Xaricdə çalışan azərbaycanlı alimlər arasında ən çox istinad məhz onun işlərinədir.

## Xarici keçidlər
* Vətənimizi xaricdə layiqincə təmsil edən azərbaycanlılar

## İstinadlar
Almaniya əhalisi

**Almaniya Federativ Respublikasının əhalisi** — 81 802 000 nəfərdir (2009). Almaniya əhali sayına görə Avropa Birliyində ilk yerdədir. Almaniya birləşəndən sonra ilk dəfə 9 may 2011-ci ildə əhalinin ümumi siyahıya alınması keçirimişdir.

## Əhalinin Almaniya ərazisində yayılması
Almaniya Avropada əhalinin ən sıx yaşayan ölkələrindən biridir. Burada hər kvadrat kilometrə 229 nəfər düşür (2009), amma AFR-in xarakterik xüsusiyyəti əhalinin yayılmasının ölkə üzrə bərabər paylanılmamasıdır..

31 % əhali 100 000-dən çox sakini olan şəhərlərdə, 62 % əhali 2 000-dən 100 000-nə qədər sakini olan yaşayış məntəqələrində və şəhərlərdə, 7 % əhali 2000-dən az sakini olan yaşayış məntəqələrində yaşayır.

## Mühacirlər
Almaniyada 6,75 milyondan çox xarici ölkə vətəndaşı yaşayır.

Onlardan:
* 1,749 mln. — türklər (bütün əcnəbi vətəndaşların 1/3-i və ümumi ölkə əhalisinin təxminən 2,4 %-i);
* 930 min. — keçmiş Yuqoslaviya respublikaları fətəndaşları;
* 187,5 min. — Rusiya vətəndaşları;
* 129 min. — Ukrayna vətəndaşları.

Milli tərkibinə görə ən böyük əcnəbi qrupu — türklərdir — ümumi əhalinin 2,4 %-i, keçmiş Yuqoslaviya respublikaları vətəndaşları — 0,9 %, italyanlar — 0,7 %, yunanlar — 0,4 %, polyaklar — 0,3 %, xorvatlar — 0,2 %, bosniyalılar — 0,25 % və Avstriya vətəndaşları — 0,2 %.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* bund.de  Almaniya Daxili İşlər Federal Nazirliyi
* http://www.destatis.de Almaniya Federal Statistika İdarəsi
* www.deutschland.de  Almaniyanın rus dilində rəsmi portalı
* http://www.dw-world.com Deutsche Welle
* http://germaniya.net Almaniya 2008

## Həmçinin bax
* Almaniya azərbaycanlıları
Pallet

Paletlər və taxta paletlər qutuların vacib bir hissəsi olmaqla yanaşı, paketlənmiş məhsul və malların avtokarın köməyi ilə etibarlı və asan bir şəkildə daşınması üçün hazırlanmış məhsuldur.

Palet xarici qablaşdırmanın ən vacib hissəsidir və qablaşdırılmış məhsulların forklift və ya transpaletlə asanlıqla daşına bilməsi üçün ağac, plastik, metal və ya bu materialların birləşməsindən hazırlanır.

Ümumiyyətlə taxta materialdan hazırlanan altlıqlar daha davamlı olması üçün qabırğalı xüsusi mismarlarla birləşdirilir. Xarici ticarətlə artan palet dövriyyəsində zərərli həşərat və zərərvericilərin başqa ölkəyə keçməsinin və o ölkənin bitki sağlamlığına zərər verməsinin qarşısını almaq üçün paletlər fumiqasiya və ya istilik müalicəsi ilə zərərvericilərdən təmizlənir. Bu məsələ ilə bağlı ciddi beynəlxalq qaydalar tətbiq edilib.

## Palet standartları

### Ölçülər
Palet üçün verilən birinci ölçü uzununa dayaq kimi yerləşdirilən uzununa parçanın uzunluğunu, ikinci ölçü isə eninin ölçülməsini verir. Kvadrat və ya kvadrata yaxın paletlərdəki yük devrilməyə daha davamlıdır.

Universal standartlaşdırılmış palet ölçüsü yoxdur; şirkətlər və təşkilatlar ehtiyaclarından asılı olaraq müxtəlif ölçülərdə paletlərdən istifadə edirlər. Bununla belə, bəzi palet ölçüləri digərlərindən daha geniş istifadə olunur.

### Avropa paletləri

#### Ən çox istifadə olunan növlər

## İstinadlar
Georq Yozef Foqler

**Georq Yozef Foqler** () — alman bəstəkarı, orqançısı, müəllimi və nəzəriyyəçisi.

## İstinadlar
Təzəkənd (Şabran)

**Təzəkənd** — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun Ağalıq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
IX Lüdovik

**IX Lüdovik** (; ) — Fransa kralı. Kapetinqlər sülaləsindəndir.

## Həyatı
1248-ci ildə Fransa kralı IX Lüdovik öz qardaşları və vassalları ilə birlikdə yeddinci səlib yürüşünə çıxdı. Səlibçilər Damiyetta şəhərini ələ keçirdilər, lakin Mənsuriyyə uğrunda döyüşlərdə kralın qardaşı Robert öldürüldü. Müsəlman ordusu səlibçilərin geriyə yolunu bağladı. Tezliklə xristianların düşərgəsini aclıq və xəstəlik bürüdü. 1250-ci ilin aprelində səlibçilər dəhşətli məğlubiyyətə uğradılar, IX Lüdovik əsir düşdü, Damiyettanı geri qaytarmaq və iri məbləğdə təzminat ödəmək müqabilində azad edildi.

Səlibçilərin yaratdığı Antakiya knyazlığı 1268-ci ildə süqut etdi. 1270-ci ildə Fransa kralı IX Lüdovik Tunisdəki müsəlman Həfsi əmirliyinin üzərinə hücuma keçdi. Tunisə çatdıqdan az sonra kral, onun oğlu və papanın nümayəndəsi xəstələnib öldülər. Siciliya və Neapol kralı Anjulu Karl qoşuna başçılıq etməyi öz öhdəsinə aldı. Müsəlmanlarla sülh bağladıqdan sonra səlibçilərin bir hissəsi Avropaya qayıtdı, bir hissəsi də Müqəddəs Torpağa getdi. Lakin artıq uğur onlardan üz döndərmişdi. Bir-birinin ardınca şəhərlər səlibçilərin əlindən çıxırdı. Avropa monarxları artıq papanın çağırışı ilə İsa Məsihin məzarını xilas etmək arzusunda deyildilər. Müqəddəs Torpaqdakı səlibçilər də hakimiyyət uğrunda bir-biri ilə didişirdilər. 1289-cu ildə Tripoli qraflığı müsəlmanların hücumu qarşısında süqut etdi. 1291-ci ildə səlibçilər Yerusəlim krallığının son dayaq nöqtəsi olan Akra şəhərini itirdilər. Tir, Sidon, Beyrut şəhərləri müsəlmanlara tabe oldu. Səlibçilərin böyük bir hissəsi döyüşlərdə öldürüldü, sağ qalanlar Kipr adasına qaçdılar.

## İstinadlar
Argentina əhalisi

**Argentina əhalisi** 40 milyon nəfərdir. Argentinalılar saylarına görə Cənubi Amerikada 3-cü, Latın Amerikasında isə 4-cü milli qrupdular. Yalnız braziliyalıların (190 mln.), meksikalıların (145 mln.) və kolumbiyalıların (52 mln.) sayı onlardan çoxdur. Müasir argentinalılar müxtəlif vaxtlarda Argentina ərazisinə gəlmiş avropalıların, induların və afrikalıların törəməlidirlər. Ölkənin periferiya regionlarının əksəriyyətində metislər üstünlük təşkil edir. Bununla belə ölkə əhalisinin 2001-ci ildə aparılmış siyahıya alması zamanı əhalinin 97 %-i özünü ənənəvi olaraq daha yüksək təbəqə sayılan ağdərilər kateqoriyasına mənsub olduğunu bildirmişdir. Cəmi 2 % əhali indu əsilli olduğunu qeyd etmişdir.

## Demoqrafik göstəricilər
Saldo mühacirət — hər 1000 nəfərə 0 nəfər.

Orta yaş həddi (2012) — 30,7 yaş:
*Kişilər — 29,7 yaş
*Qadınlar — 31,8 yaş

Uzunömürlülük göstəricisi — 77,14 yaş:
*Kişilər — 73,9 yaş
*Qadınlar — 80,54 yaş

Uşaq ölümü səviyyəsi — hər 1000 nəfərə 10,52 nəfər.

Ana ölümü səviyyəsi hər 100000 nəfərə 77 nəfər.

Artım səviyyəsi — hər 1000 nəfərə 17,34 nəfər.

Ölüm səviyyəsi — hər 1000 nəfərə 7,36 nəfər.

Əhali artımı — 0,997%.

Dini: katoliklər — 92 % (möminləri - 20%-dən az), protestantlar 2%, iudeylər 2%, digərləri - 4%.

Şəhər əhalisi — 92 %; əsas şəhərləri: Buenos-Ayres, Kordova.

Dövlət dili: ispan dili.

## İstinadlar
Konteyner

—
**Konteyner** (ing. container, ing. contain sözündən əmələ gəlmişdir) — yüklərin daşınması üçün istifadə olunan bir vasitədir. Həmçinin müvəqqəti yaşayış yeri kimi də istifadə oluna bilir.

## 20'DC

*Daxili Ölçüləri:5902mm X 2350mm X 2392mm
*Həcmi:33,2 m³

## 40'DC

*Daxili Ölçüləri:12032mm X 2350mm X 2392mm
*Həcmi:67,6 m³

## 40'High Cube

*Daxili Ölçüləri:12032mm X 2350mm X 2695mm
*Həcmi:76,2 m³

## 20'Open Top
*Daxili Ölçüləri:5894mm X 2344mm X 2347mm
*Həcmi:31,5 m³

## 40'Open Top

*Daxili Ölçüləri:12027mm X 2344mm X 2347mm
*Həcmi:67,0 m³

## 20'Reefer
*Daxili Ölçüləri:5449mm X 2286mm X 2122mm
*Həcmi:26,1 m³

## 40'Reefer
*Daxili Ölçüləri:11550mm X 2280mm X 2092mm
*Həcmi:26,1 m³

## Konteyner növlərinin işarələnməsi

Konteynerlərin identifikasiyasını asanlaşdırmaq üçün İSO6346:1995 standartında iki hərfdən ibarət  «qrup kodları»  müəyyənləşdirilmişdir:

*GP (General Purpose) — standart (ümumi istifadə üçün, universal) konteyner.
*DC (Dry Container) —  quru konteyner , bir çox hallarda  GP yerinə də istifadə olunur.
*RE, RT, RS (Reefer) — реф-konteyner(soyuducu konteyner),temperatur rejimində daşınmalı yüklər üçün istifadə olunur.
*HI, HR — izolyasiya olunmuş konteyner.
*VH — Yük sahəsinin yuxarı və aşağı hissəsində mexaniki havalandırma sistemi olan konteyner.
*UT (OT — Open Top) —  Üstü açıq konteyner.
*PF, PS, PC  — platforma- konteyner
*TN, TG, TD — konteyner-tank (maye yüklər üçün konteyner)
*BU — tökmə(aşırma)yüklər üçün konteyner.
*HC (High Cube) — hündürlüyü yüksəldilmiş konteyner (standart konteynerlə müqayisədə 1 fut yüksəkdir)
*PW — eni genişləndirilmiş konteyner (242—245 sm,iki standart palleti 120 sm-dən yana-yana yükləmək imkanı verir)

## Ədəbiyyat
* International Organization for Standardization (ISO), *Freight containers*, Volume 34 of ISO standards handbook, International Organization for Standardization, 4th edition, 2006. ISBN 92-67-10426-8
* Levinson, Marc, ''The box : how the shipping container made the world smaller and the world economy bigger'', Princeton, N.J. : Princeton University Press, 2006. ISBN 0-691-12324-1
* Donovan, Arthur & Bonney, Joseph «The Box That Changed The World», East Windsor, New Jersey, Commonwealth Business Media, 2006 ISBN 978-1-891131-95-0

## Xarici keçidlər
* International Convention for Safe Containers (Geneva, 2 December 1972)
Ferdinand Ris

**Ferdinand Ris** ( 28.11.1784, Bonn, Almaniya -  13.1.1838, Frankfurt-Mayn, Almaniya) — alman bəstəkarı və pianoçusu. Frans Antonin Risin böyük oğlu.
Livan əhalisi

**Livan əhalisi** — 2011-ci ilin iyul ayına olan məlumatlara görə 4 143 101 nəfərdir. Ölkə əhalisinin 95 %-i ərəblərdir. Etnik qruplar arasında ermənilər üstünlük təşkil edirlər. Rəsmi dili ərəb dilidir. Erməni və fransız dillərindən də istifadə olunur. Əhalinin təxminən 59,7 %-i müsəlman, 39 %-i xristiandır. 1,4 % əhali digər dinlərə mənsubdur. Şəhər əhalisi 87 %-dir.

## Əsas statistik məlumatlar

* Yaş strukturu:
** 15 yaşdan aşağı: 23 %
** 15-64 yaş arası: 68 %
** 64 yaşdan yuxarı: 9 %
* Orta yaş həddi: 29,8 yaş (kişilərdə 28,7 yaş, qadınlarda 31 yaş)
* Əhali artımı: 0,244 %
* Doğum səviyyəsi: hər 1000 nəfərə 15,02
* Ölüm səviyyəsi: hər 1000 nəfərə 6,54
* Gender strukturu: hər 1000 qadına 960 kişi
* Uşaq ölümü: hər 1000 nəfərə 15,85
* Yaş səviyyəsi: 75,01 yaş (kişilərdə 73,48 və qadınlarda 76,62 il).
* Fertillik: hər qadına 1,77 uşaq
* Savadlılıq səviyyəsi: 87,4 % (kişilərdə 93,1 % və qadınlarda 82,2 %).

## İstinadlar
Marianna Martines

**Marianna Martines** ( 4.5.1744, Vyana, Avstriya -  13.12.1812, Vyana, Avstriya) — avstriyalı müğənni, pianoçu və klassik dövr bəstəkarı.
Norveç əhalisi

**Norveç əhalisi** — 4 985 900 nəfərdir. Ölkə bu göstəriciyə görə dünyada Sinqapur və İrlandiya arasında yerləşib və 118-ci yerdədir. Ölkədə orta yaş həddi 40 yaşdır. Norveçdə doğum səviyyəsi (hər 1000 nəfərə 10.84) ölüm səviyyəsini (hər 1000 nəfərə 9.24 ) üstələyir. Buna baxmayaraq mühacirlərin hesabına əhali sayında artım müşahidə olunur. Proqnozlara əsasən, 2060-cı ilə qədər Norveç əhalisi 7 milyona qədər arta bilər.

## Etnik tərkibi
Əhalinin 94 %-i özünü norvüçli sayır. Azsaylı yerli xalq olan saamlar xüsusi qrup təşkil edirlər. Digər etnik azlıqlar isveçlilər (1,6 %), kvenlər (finlərə və saamlara yaxın xalq), yəhudilər və qaraçılardır. Ölkədə digər Avropa ölkələrindən gəlmələr də yaşayırlar: polyaklar (1,3 %), datlar (1,0 %), almanlar (0,8 %). Bundan başqa Norveçdə müəyyən sayda İrandan, Pakistandan, Türkiyədən gələnlər də var.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* mnp.nl
* tacitus.nu
Florensiya Respublikası

**Florensiya Respublikası** (, ) — şimali İtaliyada 1115-1185 ci və 1197-1532 ci illər arasında mövcud olmuş müstəqil respublika.
Mirzəağa Quluzadə

**Mirzağa Quluzadə** () — ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Mirzağa Quluzadə 24 oktyabr 1907-ci ildə Salyan şəhərində anadan olmuşdur. 1923–1927-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Texnikumunda təhsil almışdır. 1927–1932-ci illərdə Salyan şəhər orta məktəbində müəllim işləmişdir. 1932-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Dil və ədəbiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. 1936-cı ildə ali təhsilini başa vuraraq Qazax pedaqoji məktəbində müəllim işləmişdir. 1939–1941-ci illərdə SSRİ EA Azərbaycan filialının aspirantı olmuşdur. 1948–1956-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetində müəllim işləmişdir. 1948–1952-ci illərdə AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda direktor müavini, 1952–1958-ci və 1969–1979-cu illərdə isə direktor vəzifəsində çalışmışdır.

1948-ci ildə namizədlik, 1956-cı ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Ədəbi irsin araşdırılması və milli kadrların hazırlanmasındakı fəaliyyətinə görə "Qırmızı Əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Mirzağa Quluzadə 1979-cu ilin dekabr ayında vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Həyat yoldaşı Yaqut Dilbazi Azərbaycanın Xalq şairi Mirvarid Dilbazinin bacısıdır.

Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi, politoloq Vəfa Quluzadənin atasıdır.

## Yaradıcılığı
Mirzağa Quluzadə "*Nizami Gəncəvi*", "*Füzulinin lirikası*" və "*Böyük ideallar şairi*", monoqrafiyalarının müəllifidir. "*Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi*"nin birinci cildinin müəllifi və redaktorlarından biridir. Onun elmi fəaliyyətinin əsasını qədim və orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqi təşkil edir. Alimin rəhbərliyi ilə onlarla elmlər namizədi hazırlanmışdır.
AMEA-nın müxbir üzvü, professor Abbas Zamanov onun vəfatı ilə bağlı "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində (14 deabr 1979) yazmışdır.

## Kitabları
* Nizami Gəncəvi: həyat və yaradıcılığı, Bakı: AzSSR EA nəşriyyatı, 1953, 106 s.
* Низами Гянджеви: жизнь и творчество. Баку: Изд. Академии наук Азербайджанской ССР, 1953, 83 c.
* Füzulinin lirikası. Bakı: AzSSR EA nəşriyyatı, 1965, 474 s.
* Böyük ideallar şairi. Bakı: Gənclik, 1973, 138 s.

## Həmçinin bax
* Əli Sultanlı
* Mikayıl Rəfili
* Vəfa Quluzadə

## Mənbə
* Vəfa Quluzadə. Ömürdən səhifələr: bitirilməmiş memuarlar, Bakı: ADA Universiteti nəşriyyatı, 2016, 87 s.
* Məmməd Əiyev. Xatirələrdə yaşayan insan, "Ədəbiyyat qəzeti", 20 yanvar 2018
* Məmməd Əiyev. Professor Mirzağa Quluzadə, "Ədəbiyyat qəzeti", 24 fevral 2018

## Xarici keçidlər
* Görkəmli alim Mirzağa Quluzadə Azərbaycan elminin inkişafına dəyərli töhfələr verib
* Xatirələrdə yaşayan insan — Mirzağa Quluzadə