Afra Ben

**Afra Ben** (; ) — İngiltərə yazıçısı və dramaturqu, Stüartların restavrasiya dövrünün ən əhəmiyyətli müəlliflərindən biri. O, İngiltərə tarixində ilk peşəkar qadın yazıçı hesab olunur.

## Həyatı
Afra Ben 10 iuyn 1640-cı ildə Londonda zadəgan ailəsində anadan olub. O, gənc yaşlarında Niderland və Fransa kimi ölkələrə səfərlər edib və orada bir sıra mədəniyyətlərlə tanış olub. Xüsusilə, Hollandiyadakı siyasi mühit və Fransa ədəbiyyatının təsiri, onun yaradıcılığına önəmli şəkildə təsir göstərmişdir.

Benin ədəbiyyata olan marağı onun peşəkar karyerasının başlanğıcı oldu. O, əvvəlcə dramaturq olaraq fəaliyyət göstərmiş və bir çox teatr əsərləri yazmışdır. Onun yazdığı ilk əsərlərdən biri olan "The Forced Marriage" (1671) teatr dünyasında bir çox müsbət rəylər almışdır. Ben həmçinin bir çox komediyalar və tragikomediya əsərləri yazmışdır ki, bunlar da dövrünün mədəniyyətinə və cəmiyyətinə dair tənqidi nəzərlər təqdim edirdi. 

Afra Benin ən tanınmış əsəri, 1688-ci ildə nəşr olunan "Oronoko" adlı romanıdır. Oronoko Afrikalı bir şahzadənin əsir düşərək Amerikaya gətirilməsi və orada yaşadığı zülmü əks etdirir. Roman Benin orijinal sosial mövzulara, köləlik, irqi bərabərlik və insan hüquqları məsələlərinə dair tənqidi yanaşmalarını əks etdirir. "Oronoko" əsəri həmçinin ədəbiyyat tarixində ilk dəfə olaraq Afrikalı qəhrəman obrazını təqdim edən əsərlərdən biri sayılır. Behnin insan təbiətinə dair dərindən düşüncələri, onu dövrünün ən orijinal yazıçılarından biri kimi tanıtdı.

Afra Ben öz dövründə qadın yazıçılarının azlıq təşkil etdiyi bir cəmiyyətdə fəaliyyət göstərirdi. O, qadınları və onların sosial mövqeyini öz əsərlərində açıq şəkildə tənqid edirdi. Onun əsərlərində qadınların gücü, seksual azadlıq və gender bərabərliyi məsələləri ön plana çıxır. Onun yazılarında bəzən qadın xarakterlərində cinsi azadlıq və tərəqqi axtarışı ilə bağlı temalar mövcud olur.

Afra Behn 16 aprel 1689-cu ildə vəfat edib və Vestminster abbatlığında dəfn edilib.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Todd, Janet. *The Works of Aphra Behn*. 7 vols. Ohio State University Press, 1992–1996. (Currently most up-to-date edition of her collected works)
* O'Donnell, Mary Ann. *Aphra Behn: An Annotated Bibliography of Primary and Secondary Sources*. 2nd Edition. Ashgate, 2004.
* Spencer, Jane.  *Aphra Behn's Afterlife*. Oxford University Press. 2000.
* *[http://scholarcommons.usf.edu/abo/ Aphra Behn Online: Interactive Journal for Women in the Arts, 1640–1830]*. e-journal sponsored by the Aphra Behn Society and the University of South Florida. 2011–
* Hobby, Elaine. *Virtue of necessity: English women's writing 1649–88*. University of Michigan 1989.
* Lewcock, Dawn. *Aphra Behn studies: More for seeing than hearing: Behn and the use of theatre*. Ed. Todd, Janet. Cambridge: Cambridge UP, 1996.
* Brockhaus, Cathrin, *Aphra Behn und ihre Londoner Komödien: Die Dramatikerin und ihr Werk im England des ausgehenden 17. Jahrhunderts*, 1998.
* 
* 
* 
* 
* Gainor, J. Ellen, Stanton B. Garner, Jr., and Martin Puchner. *The Norton Anthology of Drama*. 
* Altaba-Artal, Dolors. *Aphra Behn's English Feminism: Wit and Satire*, Susquehanna University Press, Selinsgrove, PA, 1999.

## Xarici keçidlər

* Aphra Behn Online: Interactive Journal for Women in the Arts, 1640–1830
* 
* 
* 
* Aphra Behn profile at the BBC
* Profile at ''Encyclopædia Britannica''
* Profile at the Poetry Foundation
* Aphra Behn's Grave, Westminster Abbey
* University of Adelaide biography and etexts  (a source for the list of works)
* The Aphra Behn Society
* The Aphra Behn Page
* ABO: Interactive Journal for Women in the Arts, 1640–1830 
* Project Continua: Biography of Aphra Behn Project Continua is a web-based multimedia resource dedicated to the creation and preservation of women's intellectual history from the earliest surviving evidence into the 21st Century.