open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mələk İsmayıl

**Mələk İsmayıl** () — FİDE-nin Qadın FİDE Ustası (WFM) tituluna sahib olan azərbaycanlı şahmatçıdır. 2014-cü ildə 10 yaşadək qızlar arasında gənclər arasında şahmat üzrə Avropa çempionatının qalibi olub.

## Həyatı və fəaliyyəti
Mələk İsmayıl Sumqayıt şahmat məktəbinin şagirdi olub. O, dəfələrlə müxtəlif yaş qrupları üzrə gənclər arasında şahmat üzrə Avropa çempionatında və gənclər arasında şahmat üzrə dünya çempionatında Azərbaycanı təmsil edib. 2014-cü ildə Batumidə Mələk İsmayıl 10 yaşadək qızlar arasında gənclər arasında şahmat üzrə Avropa çempionatının qalibi olub. 2012-ci ildə o, U08 qızlar yaş qrupunda gənclər arasında şahmat üzrə dünya çempionatında 9-cu yeri tutub. 2013-cü ildə Mələk İsmayıl məktəblilər arasında keçirilən şahmat üzrə dünya çempionatında U09 qızlar arasında 4-cü yeri tutub.

## Xarici keçidlər

* Malak İsmayil rating card at FIDE  
* Malak Ismayil player profile and games at Chessgames.com

## İstinadlar
Süleyman Eldarov

**Süleyman Eldarov** (; )&nbsp;—  topçu; 38-ci ordunun 211-ci atıcı diviziyasının 829-cu artilleriya alayının silah komandiri, çavuş (istefada olan çavuş mayor), Şöhrət ordenini təltifçisi.

## Bioqrafiyası
1922-ci il yanvarın 10-da Azərbaycanın Şəki şəhərində kəndli ailəsində anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlı. Tam orta təhsillidir. 1994-cü ildə vəfat etmişdir.

### Qırmızı Orduda xidməti
1942-ci ilin yanvarından Qırmızı Orduda və Böyük Vətən Müharibəsi cəbhələrində iştirak etmişdir. 1944-cü ildən Sov.İK(b)/BKP üzvü.

18 aprel 1944-cü ildə Çernelitsa kəndi yaxınlığında 829-cu artilleriya alayının (211-ci piyada diviziyası, 38-ci ordu, 1-ci Ukrayna Cəbhəsi) silahlarını dolduran kapral Süleyman Eldarov üç silahlı dəstənin tərkibində düşməni dəf etdi. əks-hücumlar, nasist pulemyotçularının dəstələrini məhv etdi.

1944-cü il iyulun 24-nə keçən gecə Ukraynanın qədim qərbindəki Lvov şəhərindən 13 kilometr cənubda yerləşən Zaquje kəndi yaxınlığında gedən döyüşdə 829-cu artilleriya alayının atıcısı Eldarov ekipajın tərkibində bir nəfəri vurub. birbaşa atəşlə yarım onlarla nasist.

1944-cü il iyulun 26-da Ukraynanın Lvov şəhərindən 12 kilometr cənubda yerləşən Lipniki qəsəbəsi yaxınlığında, kapral Eldarov Süleyman düşmənin iki əks-hücumunu məqsədyönlü atəşlə dəf etdi, bu da tüfəng bölmələrinə Lvov-Stri magistral yolunu tutmağa imkan verdi. Yaralanan Süleyman Eldarov döyüş meydanını tərk etməyib.

## Mükafatları
* Şöhrət Ordeninləri:
* 20 may 1944-cü il tarixli sərəncamla 3-cü dərəcəli “Şöhrət” ordeni No 43159.
* 21 oktyabr 1944-cü il tarixli 8430 saylı 2-ci dərəcəli "Şöhrət" ordeni
* 29 iyun 1945-ci il tarixli 1326 saylı 1-ci dərəcəli "Şöhrət" ordeni
* 1-ci dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni
* "İgidliyə görə" medalı (3 yanvar 1944)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Süleyman Eldarov  . Сайт «Шекинская энциклопедия» (на азерб.).
*
İpək Yolu Beynəlxalq Musiqi Festivalı

**İpək Yolu Beynəlxalq Musiqi Festivalı** **—** Bədii rəhbəri professor Firəngiz Əlizadə olan 2010-cu ildən etibarən keçirilən festival.

## Haqqında
Şəkidə “İpək yolu” Festivalı 12 dəfə (2010-2023) keçirilib. Bu festival onlarla ölkədən musiqiçiləri öz ətrafında toplayır və incəsənət bayramıdır. Burada müxtəlif xalqların folklor ənənələrinin zəngin palitrası təqdim olunur, simfonik və kamera musiqisi konsertləri səslənir, opera və balet tamaşaları nümayiş olunur, elmi konfranslar keçirilir, yerli musiqi məktəblərinin və incəsənət kollecinin şagirdləri üçün ustad-dərsləri təşkil olunur. Festival çərçivəsində rəssamların sərgisi, milli geyimlərin defilesi, çoxsaylı görüşlər, bu qədim şəhərin tarixinə və mədəniyyətinə həsr olunmuş yeni nəşrlərin təqdimatı keçirilir. 

Tədbirlər açıq havada, tarixi abidələr fonunda keçirilir və bunlar səslənən musiqi, nümayiş olunan tamaşalar üçün dekorasiyalara çevrilir.

Dünyanın 40-a qədər ölkəsindən Şəki “İpək yolu” Beynəlxalq Musiqi Festivalına məşhur kollektivlər, görkəmli musiqiçilər, musiqişünas-alimlər təşrif buyurmuşdur.

## İstinadlar
Xan bağı (Şəki)

**Xan bağı** — Şəkidə yerləşən bağ-park. Burada müxtəlif növ ağaclara rast gəlmək mümkündür. Bəzən bu bağ "*İlham mənbəyi Xan bağı*" da adlanır. Həmçinin, sözü gedən abidə monumental və xatirə abidələri kimi də Azərbaycan irsində öz əksini tapmışdı. Abidə XVIII əsrdə tikilmişdir və ölkə əhəmiyyətli abidə hesab edilir. Abidə Şəki şəhər Yuxarı Baş Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunda yerləşməkdədir. Dövlət tərəfindən inv.№ 483 kodu ilə qorunmaqdadır.

## İstinadlar
Zaur Şiriyev

**Zaur Şiriyev** () — beynəlxalq münasibətlər sahəsində Azərbaycan alimi. Londondakı Kral Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun (Chatham House) müxbir üzvüdür.   2014-cü ilin may ayından 2017-ci ilin mart ayına kimi Bakıda ADA Universitetində baş elmi işçi olub. ADA Universitetində işə başlamazdan əvvəl Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzində aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışıb (2009–14). 2011-ci ildə Azərbaycanda ilk ingilisdilli akademik jurnal olan Caucasus International-ı təsis edib və baş redaktoru olub.

Bu vəzifədən əvvəl, 2004-2008-ci illərdə Türkiyədə İstanbulda Türk Asiya Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (TASAM) Qafqaz və Orta Şərq Araşdırmaları bölməsində elmi işçi, Qafqaz və Orta Asiya bölməsində baş elmi işçi vəzifələrində çalışıb. Ankarada Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar Təşkilatında (ISRO).

Şiriyev Türkiyədə "Today's Zaman" qəzetinin köşə yazarı olub və regional problemlər, münaqişələrin həlli və Avropa İttifaqı siyasəti ilə bağlı bir sıra konfranslarda iştirak edib və çıxış edib. 2011-ci ildə Qara Dəniz Gənc İslahatçılar Təqaüdünə layiq görülüb və 2012-ci ildə XII Avropa Gənc Liderlər Konfransı üçün Atlantik Forum tərəfindən Azərbaycandan gənc lider kimi seçilib.

O, hazırda Vaşinqtonda Ceymstaun Fondunun Avrasiya Gündəlik Monitoru və Mərkəzi Asiya-Qafqaz İnstitutu və İpək Yolu Araşdırmaları Proqramının qonaq analitikidir. Onun təcrübə sahələrinə postsovet məkanında təhlükəsizlik və münaqişələrin həlli məsələləri, Türkiyənin xarici siyasəti, Cənubi Qafqaz dövlətlərinin xarici və milli təhlükəsizlik siyasətləri daxildir və bu siyasətlərin daxili təyinediciləri vurğulanır. Zaur Şiriyev çoxsaylı məqalələr və şərhlər dərc etdirmiş və “Qafqazın geosiyasi səhnəsi: Perspektivlərin onilliyi” (İstanbul; 2013) və Azərbaycan və Cənub-Şərqi Avropanın Yeni Enerji Geosiyasəti (Vaşinqton, DC; 2015) kitablarının birgə redaktəsini etmişdir.

## İstinadlar
Qoturtəpə yaşayış yeri

**Qoturtəpə** — Şəki rayonunun Küdürlü kəndi ərazisində ilk orta əsrlər dövrünə aid abidə.

Şəki rayonunun Küdürlü kəndi yaxınlığında tədqiq edilmiş erkən orta əsrlər dövrü abidələrindən biri də Qoturtəpədir. Bu abidə №1727 inventar nömrəsi altında qorunur.

## İstinadlar
Musa İbrahimov

**Musa İbrahimov** — Rusiya futbolçusu.

## Klub karyerası
Musa İbrahimov 2016-cı 12 mart tarixində Rusiya Futbol Milli Liqasında FC Yenisey Krasnoyarsk komandasının heyətində Baykal İrkutsk FK ilə oyunda debüt etmiş və bu ilk oyunundaca fərqlənmişdir. Bir il klubsuz qalmış, 2017-ci ilin birinci yarısında II Liqa klubu "Volqa" Tverin heyətində çıxış etmişdir. 2017/2018-ci illər mövsümünü "Noste" klubunun heyətində keçirmişdir. 2019-cu ilin ikinci yarısında Belarusiya birinci liqasının komandası "Volna" Pinsk klubunun heyətində çıxış etmişdir. 2020-ci ilin avqustunda "Ximik" klubuna transfer olmuşdur. Bir il sonra Tacikistan çempionatında "Ravşan" Kulyab klubunun heyətində çıxış etməyə başlamışdır. 2022-ci ilin martından "Veles-2020" Vitebsk klubuna transfer olmuş və Belarusiya kubokunda iki oyunda iştirak etmişdir. 2022-ci ilin avqustundan 2023-cü ilin fevralına qədər əvvəlcə Krımın "Qızıltaş" klubunda, daha sonra Rusiyanın ikinci liqa klubu "Peresvet"in heyətində çıxış etmişdir. 2023/2024-cü illər mövsümündən etibarən Pavlovski Posadın "Kompozite" klubunda oynayır.

## İstinadlar

## Xarici linklər
* Profile by Russian Football National League
* 
* 
* Profile at Crimean Football Union
Babaratma türbəsi

**Babaratma türbəsi** — Əyriçayın sol sahilində, Qanıx vadisində, Şəkinin Babaratma kəndi yaxınlığında 728-729-cu illərə aid türbə

## Tarixi
Əyriçayın sol sahilində, Qanıx (Alazan)-Həftəran vadisində Babaratma kəndi yaxınlığındakı qədim qəbiristanda eyniadlı məscid yerləşir. El arasında bura Pirbaba da deyilir. İlk mənbələrin məlumatına görə, Pirbaba və ya Babaratma məscidi bölgədə islamı yayan və Xəlifə Osmanın nəslindən olan ərəb sərkərdəsi Babai Rutab tərəfindən inşa olunmuşdur. Məscidin yanındakı türbədə məhz bu tarixi şəxsiyyət dəfn olunub. Vaxtilə türbədəki kitabələrdən biri üzərində aparılan tədqiqatlarda abidənin tarixi və üzərindəki yazı ilə bağlı qeyri-dəqiq məlumatlar verilmişdi. Belə ki, kitabənin tarixinin səhvən "hicri 1100-cü il" olması qeyd edilmişdir.

AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun Orta əsrlər tarixi şöbəsinin əməkdaşları i.ü.f.d. Şahlar Şərifov, t.ü.f.d. Araş İftixari və Məhəmməd Pirmuxtari ilə birlikdə Pirbaba ziyarətgahı haqqında təhrif edilən və qaranlıq qalan məqamları dəqiqləşdirmək üçün Şəkidə elmi ezamiyyətdə olmuş, aparılan tədqiqatlar nəticəsində qəti olaraq müəyyənləşdirilmişdir ki, Şəkinin Babaratma ziyarətgahındakı məscid 728-729-cu illərdə Xəlifə Osmanın yaxın adamlarından olan "Babai Rutab" tərəfindən inşa olunmuşdur.

## İstinadlar
Akir Suzuki

**Akir Suzuki** (; *[[Romanizasiya|Rom]]: Suzuki Akira*, ) — Suzuki reaksiyasını kəşf edən yapon kimyaçı, 2010-cu ildə kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı. Onun xidmətlərini nəzərə alaraq asteroidə (87312) Akirasuzuki adını vermişdirlər.

## Həyatı
A. Suzuki 1930-cu il sentyabr ayının 12-də Yaponiyanın Hokkaydo şəhərindəki Mukava kəndində anadan olmuşdur. O, Hokkaydo Universitetində təhsil almış və 1954-cü ildə oranı bitirdikdən sonra aspiranturada qalmışdır. 1959-cu ildə kimya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. Elmi dərəcəsini aldıqdan sonra orada dosent vəzifəsində işləmişdir. 1963–1965-ci illərdə Perdyu Universitetində Herbert Braun ilə postdoktur vəzifəsində işləmiş, sonra isə Hokkaydo Universitetinə tam professor kimi qayıtmışdır. O, 1994-cü ildə Hokkaydo Universitetində təqaüdə çıxmış, lakin Okayama Elm Universitetində (1994–1995 illər) və Kuraşiki Elm və İncəsənət Universitetində (1995–2002-ci illər) tam professor kimi fəaliyyət göstərməyə davam etmişdir.

O, Yaponiya Kimya Cəmiyyətinin vitse-prezidenti və direktoru olmuşdur.

## Elmi nailiyyətləri
Perdyu Universitetində Herbert Braunun rəhbərliyi altında Akir Suzuki bor orqanik birləşmələrinin sintezi və istifadəsi problemləri üzərində işləmişdir. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra o, bu tədqiqatları davam etdirmiş və bütün dünyada tanınan diqqətə çarpacaq dərəcədə müvəffəqiyyət qazanmışdır. Onun 1979-cu ildə palladium katalizatorundan istifadə edərək bor orqanik birləşmələrinin sintezində çarpaz birləşmə reaksiyaları üzərində apardığı iş müasir metal orqanik kimyanın böyük bir sahəsinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Bu reaksiya indi Suzuki adını daşıyır və kəşfinə görə alim 2010-cu ildə kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Resenziyalı jurnallarda 341 elmi məqalənin müəllifi və ya həmmüəllifidir.

## Mükafatları
* 2004 — Yaponiya Elmlər Akademiyasının mükafatı
* 2009 — Paul Karrer Qızıl Medalı
* 2010 — Əməkdar Mədəniyyət İşçisi
* 2010 — Mədəniyyət ordeni
* 2010 — Kimya üzrə Nobel Mükafatı "Həyatımızı yaxşılaşdıran mürəkkəb molekulların qurulması məqsədilə karbon atomlarını bir-biri ilə birləşdirmənin yeni, daha səmərəli yollarını təkmilləşdirdiklərinə görə"

## Elmi cəmiyyətlərə üzvlüyü
* Yaponiya Kimya Cəmiyyəti
* Yaponiya Sintetik Üzvi Kimya Cəmiyyəti
* Amerika Kimya Cəmiyyəti

## İstinadlar
Küngüt qalası

**Küngüt qalası** — Şəki rayonunun Küngüt kəndində nisbətən yaxşı araşdırılmış tarixi abidələrdən biri Kilsədağın üzərindəki VI-VII əsrlərə aid qala.

## Tarixi
Orta əsrlərə aid Küngüt qalası düzbucaqlı formadadır. Uzunluğu 120 m, eni isə 42 metrdir. Qalanın divar və bürcləri cənub və qərb tərəflərdə nisbətən yaxşı qalmışdır. Divarların qalınlığı 2 metr, hündürlüyü isə müxtəlif yerlərdə 2 metrlə 5 metr arası dəyişir. Qalanın bürcləri də düzbucaqlı formalıdır və qalanın iki darvaza yeri vardır. Əsas darvaza yeri cənub tərəfdə, ikinci darvaza yeri isə şimal-qərb tərəfdə yerləşir. Qalanın ikinci darvaza yeri birincisinə nisbətən xeyli kiçikdir. Abidə əhəng məhlulu ilə, çaydaşından hörülmüşdür. Onun tikintisində kərpicə və digər inşaat materiallarına təsadüf edilməmişdir. Qala ilkin formasını saxlaya bilməyib. Küngüt qalasında aparılmış arxeoloji qazıntılar nəticəsində mədəni təbəqədə əldə edilmiş saxsı materialların IX-X əsrlərdə geniş istehsal olunan qablara aid olduğu müəyyən edilmişdir. Tədqiqatçı F.Qədirov Küngüt qalasının əsasının IV-VI əsrlərdə qoyulduğunu, VII-VIII əsrlərdə bu qaladan geniş istifadə olunduğunu, IX əsrdə Qəbələ və Şəkinin müstəqil feodal hakimliklərinə son qoyulması və ya səlcuqların buraya yürüşləri dövründə dağıldığını qeyd edir.

Qalanın əsas giriş darvazası iki tərəfdən dördkünc bürclə qorunur. Tədqiqatçı A.Qaraəhmədova, bu girişdən 10-12 m aralı şərqə tərəf olan hissədəki (qaladan çöldə) məbədin VI-VII əsrdə tikildiyini güman edirdi.

## İstinadlar
Nəsib Həsənov

**Nəsib Məmmədhəsən oğlu Həsənov** () *—* sovet dövrü Azərbaycan tütünçüsü, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1949).

## Həyatı
10 may 1912-ci ildə Yelizavetpol quberniyasının Nuxa qəzasının Nuxa şəhərində (Azərbaycan Respublikasının Şəki şəhərində) anadan olub. 1933-cü ildə Ağalı oğlu adına Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Universitetini bitirib.

1933-cü ildə Nuxa, Qax rayonlarında və Azərbaycan SSR-in Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə işləyib.1948-ci ildə Nuxa rayonu üzrə tütün yığımı üzrə planı 24.4 faiz yerinə yetirməyə nail olub.

1979-cu il 1 yanvar tarixində Şəki şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Nəzrin Cəfərova

**Nəzrin Cəfərova** — Azərbaycanlı qadın tennisçi.

Cəfərova 2013-cü ildə Bakı kubokunda QTA (Qadın Tennis Assosiasiyası) turunda debüt edib və əsas püşkə vəsiqə qazanıb, lakin ilk raundda Xorvatiyadan olan dünya 62-cisi Donna Vekiçə uduzub. O, həmçinin Tamari Çalaqanidze ilə cütlər turnirinə də vəsiqə qazanıb, lakin cütlük ilk raundda İlon Kremen və Marina Melnikovaya uduzub.
## İstinadlar
Veysəl Rzayev

**Veysəl Rzayev** () —  Azərbaycan Premyer Liqası klubu "Kəpəz"də yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.
## Karyerası
2 oktyabr 2020-ci ildə Rzayev Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"ın "Keşlə" ilə oyununda debüt edib.

5 aprel 2025-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasının XXIX turunda "Turan Tovuz" və "Səbail"in qarşılaşdığı matçda Veysəl Rzayev "Səbail" azarkeşini vurmağa çalışıb. Onun bu hərəkətinə görə AFFA İntizam Komitəsi "Turan"ı 2000 manat cərimələyib və Rzayev biri şərti olmaqla iki oyunluq cəzalandırılıb.

7 yanvar 2026-cı ildə "Kəpəz" Rzayev ilə mövsüm sonuna qədər müqavilə imzaladığını açıqlayıb.

## İstinadlar
Elbəyi Quliyev

**Elbəyi Quliyev** () — Azərbaycanın keçmiş peşəkar futbolçusu.

## Klub karyerası
### Ural FK
Elbəyi Quliyev "Ural FK"-nın gənclər komandasının yetirməsidir. 

O, "Ural"da peşəkar debütünü 19 mart 2016-cı ildə Rusiya Premyer Liqasında "Terek"lə səfərdə 1:1 hesablı heç-heçə bitmiş oyunda etmiş, matçın ikinci hissədə əvəzedici kimi meydana çıxmışdı. 

Quliyev məşqlərini "Ural FK"-nın əvəzedici heyətində etmiş, bu səbəbdən də klubda çıxış etdiyi dövrdə Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının hərbi birləşmələri arasında baş vermiş Aprel döyüşləri zamanı həmin döyüşlər səbəbilə klubun digər üzvü, əsas heyətdə çıxış edən erməni əsilli Edqar Manuçaryan ilə arasında problem yaranmadığını və həmin futbolçu ilə ünsiyyətdə olmadığını bildirmişdir.

### Jetısu FK
Elbəyi Quliyev 8 iyul 2015-ci ildə Qazaxıstanın "Jetısu FK" komandasına icarəyə verilmişdir. O, klubda ilk qoluna 31 oktyabr 2015-ci ildə Qazaxıstanın "Kaysar FK" komandasına qarşı ev oyununda 2-1 hesabı ilə qalib gələrkən imza atmışdır.

### Neftçi FK
Elbəyi Quliyev "Neftçi PFK"-da icarə əsasında çıxış etmək istəsə də, klub rəhbərliyi ilə razılaşa bilməmiş, ona futbolla daha əvvəl məşğul olmayan şəxs kimi münasibət göstərildiyini və ikinci bir şans verilsə, nəinki "Neftçi PFK"-da, hətta Azərbaycan Premyer Liqasının heç bir klubunda çıxış etmək istəmədiyini bildirmişdir. Bu iddialara cavab olaraq klubun baş məşqçisi Vəli Qasımov əsas komanda ilə əvəzedici komandanın yoxlama oyunu keçirilərkən Elbəyi Quliyevin əsas heyətdə oyuna çıxdığını, lakin ilk hissə başa çatmamış məşqçilər heyətinin onu əvəz etdiyini, bu səbəbdən də özünü doğrultmayan idmançı ilə yolları ayırdıqlarını qeyd etmişdir.

## Milli Komanda
Elbəyi Quliyev 2014-cü ilin oktyabrında Frankfurtda, 2015-ci ilin martında isə Bakıda keçirilən 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasının təlim-məşq toplanışına çağırılıb. Almaniyada keçirilən təlim-məşq toplanışında olarkən Rusiyanın “Ural FK” komandasının şərəfini qoruyan Elbəyi Quliyev yığma komandanın “Pirmazens FK”-ya qarşı keçirdiyi və 4:1 hesabı ilə qalib gəldiyi yoxlama oyununda qol vuraraq fərqlənmişdir.

## İstinadlar

## External links
*
Davud sapandı

**Davud sapandı** ((, *[[Romanizasiya|Rom:]] Kela David*) eyni zamanda əvvəllər **Sehrli Çubuq** (, *[[Roman|Rom]]: Sharvit Ksamim*) kimi də tanınıb) və ya **Stanner** (, ingiliscə stun sözündəndir — gicəlləndirmək; çaşdırmaq, yayındırmaq deməkdir)  — İsrailin müdafiə sənayesi məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan şirkəti Rafael inkişaf etmiş müdafiə sistemləri və Amerikanın müdafiə sənayesi istehsalçısı olan Raytheon şirkətinin müştərək istehsalı olan və İsrail Müdafiə Qüvvələrinin istifadəsində olan hava hücumundan müdafiə sistemidir Hava hücumundan müdafiə sistemi düşmən təyyarələrini, pilotsuz uçuş aparatlarını, taktiki ballistik raketləri, orta və uzun mənzilli raketlər və qanadlı raketləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuş və 40 km (24,85 mil) ilə 300 km (186,41 mil) arasında mənzilə malikdir. Davud sapandının İsrail ordusunun arsenalında olan MIM-23 Hawk və MIM-104 Patriotu əvəz etməsi gözlənilir.

Davud sapandı İsrailin raket hücumundan müdafiə sisteminin ikinci mərhələsini dəstəkləmək üçündür. Davud sapandının adı Müqəddəs Kitabdakı Davud və Calut haqqında olan hekayədən götürülmüşdür. Arrow 2, Arrow 3, Dəmir Qübbə, Barak 8  və Dəmir şüadan ibarət olan İsrailin inkişaf etdirməkdə olduğu və gələcəkdə istifadə etməyi planlaşdırdığı çoxqatlı raketdən müdafiə sisteminin bir hissəsini təşkil etməlidir.

## İstinadlar
Mirsahib Abbasov

**Mirsahib Abbasov** () — Azərbaycan Birinci Liqasında İrəvan FK hücumçusu kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Həyatı
O, 7 yaşında Bakıdakı "Şəfa" stadionunda uşaq futbol məktəbində məşqçi Roman Cəfərovun rəhbərliyi altında futbol oynamağa başlayıb. 2010–2014-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının Komanda idmanı fakültəsində təhsil alıb.

## Klub karyerası
29 noyabr 2014-cü ildə Abbasov Azərbaycan Premyer Liqasında "Keşlə"nin "Bakı" ilə oyununda debüt etmişdir.

## Şəxsi həyatı
Mirsahib Abbasovun qardaşı Mirabdulla Abbasov (1995-ci il doğumlu) futbolçu və milli komandanın oyunçusudur.

## UEFA Avropa Liqası
2015/16 UEFA Avropa Liqası mövsümündə o, birinci və ikinci təsnifat mərhələsində Albaniyanın "Laçi" və İslandiyanın "Hafnarfjordur" komandalarına qarşı dörd oyun keçirib, cəmi 274 dəqiqə oyun keçirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "İnter"in rəsmi saytında futbolçu haqqında məlumat
Ruslan Rzayev

**Ruslan Rzayev** () — Sevastopol FK-da oynayan rusiyalı futbolçu.

## Klub karyerası
O, Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında FC Krasnodar-2-nin heyətində 29 iyul 2016-cı ildə FC Soçi ilə oyunda debüt edib. Rusiya Futbol Milli Liqasında debütünü Krasnodar-2 üçün 4 avqust 2018-ci ildə FK Tümen ilə oyunda etdi.

11 iyun 2019-cu ildə o, icarə əsasında Armavir klubuna keçib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Gedək Gavur qalası

**Gedək Gavur qalası** — VIII–XIV əsrlərə aid tarixi abidə. Şəki rayonunun Baş Küngüt kəndində yerləşir.

## İstinadlar
Arsen Ağcabəyov

**Arsen Ağcabəyov**— Azərbaycan Premyer Liqasında Şamaxıda müdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Karyerası
15 fevral 2020-ci ildə Ağcabəyov Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt"la "Sabah" oyununda debüt etdi.

## İstinadlar

## Xarici kecidlər
*
Fuad Bayramov

**Fuad** **Bayramov** (tam adı: *Fuad Həsən oğlu Bayramov;* ) — azərbaycanlı futbolçu (yarımmüdafiəçi).

## Haqqında
Fuad Bayramov artıq 11 yaşında Bərdə şəhər İdman məktəbinin uşaq futbol bölməsində futbol oynayıb. 14 yaşında məşqçi Xəyyam Bəkirov gənc futbolçunu "İnter Bakı"nın U-15 gənclər komandasına dəvət edib. 2009-cu ildən karyerasını U-17-də davam etdirən Fuad bundan sonra futbolçu karyerası ərzində bir çox klublarda çıxış edib.

2015-ci ildə ailə qurub, bir oğul övladı var.

## Azərbaycan millisində
Azərbaycanın gənclər (U-17 və U-19) və gənclərdən ibarət milli komandalarında oynamaq təcrübəsi var.

O, 22 oktyabr 2010-cu ildə Faroda Portuqaliya millisi ilə Avropa çempionatının seçmə oyununda 17 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandasının tərkibində debüt edib.

## Klub karyerası
**Çempionat**

Azərbaycan Premyer Liqa klubu "İnter Bakı"nın yetirməsi olan Fuad Bayramov 2011-ci ildə "bankirlər"in əsas komandasında çıxış edib.

O, 19 avqust 2012-ci ildə Azərbaycan Premyer liqasında Keşlə FK heyətində Xəzər-Lənkəran klubuna qarşı oyunda debüt edib.

Fuad Bayramov — "İnter" Bakının futbolçusu kimi Azərbaycan Kubokunda iki oyun keçirib:

## Nailiyyətləri
**Keşlə FK**

* 2017–2018-ci illər üzrə Azərbaycan kubokunun qızıl mükafatçısı.

## İstinadlar

]
Roman Hüseynov

**Roman Hüseynov** () — "Səbail" klubunda çıxış edən azərbaycanlı yarımmüdafiəçidir.

## Karyerası
15 avqust 2015-ci ildə Hüseynov Azərbaycan Premyer Liqasında "Qəbələ"nin "Şüvəlan"la oyununda debüt etdi. 25 iyun 2021-ci ildə Hüseynov "Sumqayıt"la bir illik müqavilə imzalayıb. 6 yanvar 2022-ci ildə klubda 4 oyun keçirdikdən sonra Hüseynov "Sumqayıt" tərəfindən klubdan xaric edilib.

15 yanvar 2026-cı ildə "Səbail" Hüseynov ilə mövsüm sonuna qədər müqavilə imzalayıb.

## Statistika

### Klub

## Uğurları

### [[Qəbələ FK|Qəbələ]]
* **[[Azərbaycan Kuboku|Azərbaycan kuboku]]** (1): 2018–19

## İstinadlar
Qudula qala yeri

**Qudula qala yeri** —  orta əsrlərə aid tarixi abidə.

## Haqqında
Şəki rayonunun Qudulu kəndi ərazisində orta əsrlər dövrünə aid qala yeridir. Abidə 6037 inventar nömrəsi adı altında qorunur.

## İstinadlar
Diana Məmmədova

**Diana Məmmədova** (5 mart, 1998) — azərbaycanlı futbolçu, Rusiyanın "Yenisey" klubunun və Azərbaycan millisinin yarımmüdafiəçisi.

## Karyerası
Rus futbolunun tələbəsi olan o, birinci sinifdə bu idman növü ilə məşğul olmağa başlayıb. 2011-ci ildə Yenisey futbol məktəbinə (Krasnoyarsk) keçib. İlk məşqçisi Tatyana Leonidovna Lukyanenko olub. Rus Məktəbləri Spartakiadasının qalibi olub (2012). Həmçinin mini-futbol da oynayıb, 2012-13 mövsümündə Rusiya çempionatının bürünc mükafatçısı və turnirin bombardiri olub (17 qol).

Gənc yaşda Rusiyanın birinci divizyasında Yeniseyin böyüklər komandasında oynamağa başlayıb. 2013-cü ildə Krasnoyarsk klubunun ikinci yeri tutduğu birinci divizyanın final turnirinin oyunlarında iştirak edib. Yenisey yüksək divizyaya daxil olduqdan sonra futbolçu ehtiyat komandasına transfer olunub və burada iki mövsüm keçirib. 2018-ci ildə "Yenisey-2"nin ən yaxşı oyunçusu seçilib. 2019-cu ildə o, klubun əsas komandasına qayıdıb və 11 aprel 2019-cu ildə Anastasiya Qrinina əvəzinə Chertanovo ilə oyunun fasiləsində meydanda görünərək, əsas liqada debüt matçını keçirib. Ümumilikdə o, 2019 mövsümündə əsas liqada 12 oyun keçirib.

O, həmçinin Sibir Federal Universitetinin komandasında oynayıb. Rusiya və Avropa tələbə yarışlarının qalibi olub.

O, 2014-cü ildən Azərbaycanı beynəlxalq səviyyədə təmsil edir, ölkənin yeniyetmə və gənclərdən ibarət milli komandalarında çıxış edib. 2019-cu ilin payızında o, 2021-ci il Avropa çempionatının seçmə turnirində Azərbaycan millisinin heyətində ilk rəsmi oyunlarını keçirib.

### Beynəxalq qolları

## İstinadlar
Hümmət Məmmədov

**Hümmət Musa oğlu Məmmədov** () – SSRİ dövründə yaşamış Azərbaycan metro inşaatçısı. 1971-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

## Bioqrafiya
Hümmət Musa oğlu Məmmədov 1928-ci il mayın 25-i Azərbaycan SSR-nin Nuxa rayonunun Çayqaraqoyunlu kəndində (indiki Şəki rayonu) anadan olmuşdur. 1942-ci ildən Şəki rayonunun Azərbaycan kalxozunda inşaatçı olmuşdur. 1950-ci ildən Bakıda metro tikintisində yeraltı qazımaçı, 1952-ci ildən qazımaçılar briqadasının başçısıkimi fəaliyyət göstərmişdir. 1964-cü ildə Hümmət Məmmədovun briqadasə kommunist əməyi briqadası adını almışdır. Briqada 1970-ci ilin aprel ayında hesabat verərək səkkizinci beşilliyin planını vaxtından əvvəl yerinə yetirməklə bütün idarədə birinci oldu. Səkkizinci beşillik dövründə Məmmədov bir sıra səmərələşdirici həllər təklif etdi, onları qüvvəyə mindirdi, kollektiv dövlətə on minlərlə rubla qənaət etdi.

1957-ci ildən Sov. İKP üzvü və Azərbaycan Kommunist Partiyasının 31-ci qurultayının nümayəndəsi olmuşdur. Hümmət Məmmədov 1973-cü ildən ittifaq əhəmiyyətli pensiyaçı, 2002-ci ildən prezident təqaüdçüsüdür.

## Mükafatlar
Hümmət Məmmədov SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7 may 1971-ci il tarixli fərmanı ilə nəqliyyat quruculuğu üzrə beşillik planın tapşırıqlarının yerinə yetirilməsi sahəsində qazanılan uğurlara görə Lenin ordeni və "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına və "Əmək igidliyinə görə" medalına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Социалистического Труда передовикам сельского хозяйства Азербайджанской ССР» от 17 августа 1950 г.  // Ведомости Верховного Совета СССР. — 05.09.1950. — № 25 (640). — s. 1.
* Јералты јоллар иншаатчысы // Коммунист : газета. — 1971. — 11 мая. — s. 3.
Emin Səfixanov

**Emin Şahin oğlu Səfixanov** (19 dekabr 1999-c ildə anadan olub) Landesliqa Niederrhein 1. FC Monheim klubunda sol cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## İstinadlar
## Xarici keçidlər
Çoxqar

**Çoxqar** – Şəki rayonu ərazisində dağ. Əyriçayın yuxarı axarından soldadır. Hündürlüyü 739 metr. Tədqiqatçıların fikrincə, əslində *Çıxqar* olan bu oronim qədim türk dillərindəki çik (kənar, qıraq) və kar (dağ) sözlərindən düzəlib, "kənar dağ" mənasındadır.

## İstinadlar
Firəngiz Teymurova

**Firəngiz Teymurova** () — "Uğur" və Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
O, Rusiyanın "Torpedo İjevsk" və Azərbaycanın "Uğur" klublarında çıxış edib.

## Beynəlxalq karyera
O, UEFA Qadınlar arasında Avro 2022-nin seçmə mərhələsində Azərbaycan üçün böyüklər səviyyəsində çıxış edib.

## Həmçinin bax
* Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli futbol komandası
## İstinadlar
Şəki İslam Mədrəsəsi

**Şəki İslam Mədrəsəsi** − Şəki İslam Kolleci (Şəki İslam Mədrəsəsi)

## Yaradılması

Şəki İslam Kolleci  Dini Qurumlarla İş Üzrə Dövlət Komitəsinin təsis olunması ilə 23.04.2002-ci ildə 95 nömrəli şəhadətnamə ilə yenidən rəsmi qeydiyyatdan keçmişdir.

Şəki İslam Kolleci 15 mart 2017-ci il tarixində isə yenidən dövlət qeydiyyatından keçərək "Kollec" statusu almışdır.

## Fəaliyyəti
Şəki İslam Kolleci fəaliyyətə başladığı tarixdən bu günə qədər Azərbaycanda 275-dən çox (Qurani-Kərimi tam əzbərləyən) hafiz yetişdirmişdir. Kollecdə hafizliklə yanaşı Dini biliklər, İslam tarixi, İslam əxlaqı, Ərəb dili və kompüter dərsləri tədris olunur.

Milli və mənəvi dəyərlərinə bağlı, geniş dünyagörüşünə sahib, "Qurani-Kərim"in əxlaqı ilə əxlaqlanan, bu yolda əzmlə səy göstərən, ilahi rizanı qazanmağa çalışan Quran hafizləri yetişdirməyi qarşısına məqsəd qoyan kollecdə hal-hazırda 85 (səksən beş) şagird-tələbə yatılı vəziyyətdə təhsil alır. Onu da qeyd edək ki, eyni zamanda şagirdlərin dünyəvi fənləri də öyrənməsi qarşılarında əsas hədəf olmuş və bu səbəbdən həm kollecdə əsas hesab edilən fənlərin ələvə məşğələləri təşkil olunmuş, həm də kollecin yaxınlığında yerləşən tam orta ümumtəhsil müəsisəsində orta təhsil almaları üçün lazım olan şərait tamamilə yaradılmışdır.

Hafizlik tədrisini başa vuran Hafizlər orta məktəbi də bitirdikdən sonra bir çoxu müxtəlif ixtisaslarda ali təhsil (Universitet, magistratura, doktorantura) alırlar.

## Həmçinin bax
* Cümə məscidi (Şəki)
* Mədrəsə
* Mədrəsə-məscid (İçərişəhər)
* Mədrəsə Kukeldaş (Daşkənd)

## Xarici keçidlər
* Şəki Cümə Məscidi və Şəki İslam Mədrəsəinin qısa tarixi.
* Dini Qurumlarla İş Üzrə Dövlət Komitəsi

## İstinadlar
Şakir Seyidov

**Şakir Seyidov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
Seyidov 24 noyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah" ın "Qarabağ"la oyununda debüt edib.

29 iyun 2022-ci ildə Seyidov 2022–23 mövsümü üçün icarə əsasında "Turan Tovuz"a keçib.

25 avqust 2023-cü ildə Seyidov 2023/24 mövsümü üçün icarə əsasında "Kəpəz"ə keçib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ceyhun Nuriyev

**Ceyhun Nuriyev** — Azərbaycan Premyer Liqasında və Azərbaycan millisində "Zirə"nin yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Karyerası
### Klub
Ceyhun Nuriyev — Azərbaycan Premyer Liqasında və Azərbaycan millisində "Zirə"nin yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı yüksək səviyyəli.

### Beynəlxalq

Nuriyev böyüklərdən ibarət Azərbaycan yığmasında debütünü 25 mart 2024-cü ildə Bolqarıstanla yoldaşlıq görüşündə keçirib.

## İstinadlar
Sadiq Quliyev

**Sadiq Quliyev** () — Azərbaycan Premyer Liqasında Turan Tovuz klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
28 aprel 2013-cü ildə Quliyev Azərbaycan Premyer Liqasında Qəbələ komandasının Qarabağla oyununda debüt etdi.

11 iyun 2021-ci ildə S.Quliyev Qəbələ klubundan ayrıldı.

27 oktyabr 2021-ci ildə Quliyev Nepal klubu Machhindra F.C. ilə bir mövsümlük müqavilə imzalayıb.

## Fəxri adlar
### Beynəlxalq
Azərbaycan U23
İslam Həmrəyliyi oyunları:2017

## İstinadlar

## Xarici linklər
*
Rasim Seydimov

**Rasim Seydimov** () — Azərbaycan əsilli ukraynalı rəssam, bir sıra bədii layihələrin kuratoru. 2008-ci ildən Ukrayna Milli Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

## Bioqrafiya
O, 1975-ci ildə Azərbaycanda, qədim Şəki şəhərində anadan olub. Hal-hazırda Kiyevdə yaşayır.

## Nailiyyətləri
* Fərdi sərgi, "Niyə gəlmisən?" layihəsi. ("Soviart" qalereyası, Kiyev, 2008–2009);
* Fərdi sərgi, "Xocalı üçün rekviyem" layihəsi (İncəsənətin İnkişafına Yardım Fondunun qalereyası, həmçinin Ukrayna şəhərlərinə sərgi turu — Xarkov, Dnepropetrovsk, Donetsk, 2009);
* Ukrayna gənc nəsil rəssamlarının "2000-ci illərdə gələnlər" kollektiv sərgisində iştirak (CSM M17, Kiyev, 2010);
* Şəxsi sərgi, "RASİMİR" layihəsi, Ukrayna Müasir İncəsənət Muzeyi, Kiyev, 2010);
* Fərdi sərgi, "Xocalıya Rekviyem" layihəsi (ArtHall qalereyası, İncəsənətin İnkişafı Fondu, 2011);
* Azərbaycan İncəsənət Günləri çərçivəsində "Müasir Azərbaycan Rəssamları" sərgisində iştirak (Müasir İncəsənət Muzeyi, 2011);
* "Yay" fərdi sərgisi (ArtHall qalereyası, İncəsənətin İnkişafı Fondu, 2012);
* Krım Plenerinin nəticələrinə əsasən Ukrayna rəssamlarının kollektiv sərgisində iştirak (Müasir İncəsənət Muzeyi, 2012).
* "MAGMA" beynəlxalq incəsənət layihəsinin iştirakçısı və kuratoru, Kiyev, Kiyev Qala Muzeyi, 2013
* "Mənim natürmort" beynəlxalq incəsənət layihəsinin iştirakçısı və kuratoru, Kiyev, Kiyev Qala Muzeyi, 2014
* Maydana ithaf "Sevgi atəşi" bədii layihəsinin iştirakçısı (CSM M17, 2014);
* İdeyanın müəllifi, "Rezidents of Good"un iştirakçısı və həm kuratoru, Art Kyiv Contemporary IX, Mystetskii Arsenal, 2014;
* Birgə layihə "Sülh. dostluq. Bilik" R. Seydimov və M. Markin, Planetarium/Dnepr, F-Art Gallery/Kryvyi Roh, 2015;
* "Desert əvəzinə" fərdi sərgisi (Volodimir Vısotski Muzeyi), Kiyev, 2015
* "Özünlə" şəxsi layihə (Kiyev Tarix Muzeyi), Kiyev, 2017.

## İstinadlar
Yusif Bunyatov

**Yusif Bünyatov** () — azərbaycanlı voleybolçu və Azərbaycan millisinin üzvüdür.

## Həyatı
Yusif Bunyatov 3 avqust 2004-cü ildə Bakıda anadan olub.
Təhsili və İlk Addımları: O, voleybola maraq göstərərək uşaqlıqdan bu idman növü ilə məşğul olmağa başlayıb. Bunyatovun voleybol sahəsində ilk addımları Bakıdakı idman məktəblərində olub.

## Peşəkar karyerası
Yusif Bunyatov Azərbaycan voleybol klublarında oynayıb və uğurlu çıxışları ilə tanınıb. O, həm hücumçu, həm də müdafiəçi kimi bacarıqlı oyunçudur.
Milli Komanda: Bunyatov Azərbaycan milli voleybol komandasının üzvüdür və beynəlxalq yarışlarda ölkəsini təmsil edir. Onun milli komandadakı çıxışları Azərbaycan voleybolunun inkişafına və tanınmasına töhfə vermişdir.

## Xüsusiyyətləri və bacarıqları
Yusif Bunyatovun hündür boyu və güclü sıçrayış qabiliyyəti onu həm hücumda, həm də blokda effektiv oyunçu edir.
Oyun Stili: O, sürətli və taktiki düşüncəli oyun tərzi ilə seçilir, bu da onu komandasının əvəzolunmaz üzvünə çevirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yusif Bunyatov
* Yusif Bunyatov
Murat Akpınar

**Murat Akpınar** () — "Trabzonspor"dan icarə əsasında Türkiyənin "Sakaryaspor" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar futbolçu. O, Türkiyə əsilli azərbaycanlıdır, Azərbaycanı gənclər səviyyəsində təmsil edib.

## Peşəkar karyerası
O, "Trabzonspor"da peşəkar debütünü 22 fevral 2019-cu ildə Super Liqada "Göztəpə İ. K." üzərində 3–1 hesablı qələbədə edib.

## Beynəlxalq karyerası
O, 2015-ci ildə 17 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandasının heyətində çıxış edib.

## İstinadlar
Bilge Su Koyun

**Bilge Su Koyun** () – azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. Türkiyə Qadınlar Superliqasında oynayan "Fatih Vatan Spor" klubunun, həmçinin Azərbaycanın qadınlardan ibarət A Milli yığmasının yarımmüdafiəçisi

## Həyatı və Karyerası
O, 3 iyul 1999-cu ildə Türkiyənin İstanbul vilayətinin Bahçelievler rayonunda anadan olub.

Bilge Su Koyun, peşəkar futbola 30 may 2014-cü ildə Beşiktaşda başlayıb. 

2014/2015-ci illərdə Türkiyə Qadınlar Üçüncü Liqasında oynamağa başlayıb. Onun komandası həmin mövsümün sonunda İkinci Liqaya yüksəlib.
O, həmin mövsümü komandası ilə qalib kimi başa vurub komandasını Birinci Liqaya yüksəldib.

2018/2019 Birinci Liqa mövsümündə "Fatih Vatan Spor"a transfer olub.

## Milli karyerası

### Türkiyə
O, 17 yaşadək qızlardan ibarət Türkiyə yığmasına qəbul edilib və 20 oktyabr 2015-ci ildə İrlandiya ilə 2016-cı il UEFA-nın 17 yaşadək qızlar arasında seçmə mərhələsi — Qrup 1 oyununda debüt edib.

Bilge Su Koyun, çempion olan 2016 UEFA İnkişaf Turnirində oynamaq üçün Türkiyənin U-19 qadınlardan ibarət komandasına çağırılıb. O, 2017-ci il UEFA U-19 Çempionatının seçmə mərhələsində – 10-cu qrupda, 2017-ci il UEFA U-19 qadınlararası çempionatının seçmə mərhələsində – Elit raund 2-də, 2018-ci il UEFA U-19 Çempionatının seçmə mərhələsində – 10-cu qrupda və 2018-ci il UEFA U-19 Çempionatında iştirak etmişdir. 

### Azərbaycan
2021-ci ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli futbol komandasının üzvü olub. Bilge Su Koyun, 2023 FİFA Qadınlararası Dünya Çempionatının seçmə mərhələsinin — UEFA E qrupunun altı oyununda iştirak edib.

## Uğurları
.

### Klub
* **Beşiktaş**
**  **Türkiyə Qadınlar İkinci Futbol Liqası: Çempion (1):** *(2015/2016)*
**  **Türkiyə Qadınlar Üçüncü Futbol Liqası: Çempion (1):** *(2014/2015)*
**  **Türkiyə Qadınlar Birinci Futbol Liqası: Gümüş (2):** *(2016/2017, 2017/2018)*

* **Fatih Vatan Spor**
**  **Türkiyə Qadınlar Birinci Futbol Liqası: Gümüş (1):** *(2020/2021)*
### Beynəlxalq
* **Türkiyə**
**  **UEFA U19 Qadınlar Turniri: Çempion (1):** *(2016)*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Faiq Hacıyev

**Faiq Hacıyev** () — Azərbaycan Premyer Liqasında Turan-Tovuz komandasında müdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu. 

## Karyera
### Klub
21 sentyabr 2019-cu ildə   Faiq Hacıyev Azərbaycan Premyer Liqasında “Qəbələ”nin “Səbail”lə oyununda debüt etmişdir. 

Faiq Hacıyev 2021-ci il iyunun 11-də “Qəbələ” tərəfindən azad edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Soccerway-də
Mariya Smirnova

**Mariya Smirnova** () — təqaüddə olan Rusiya əsilli bədii gimnast. O, Azərbaycanı beynəlxalq yarışlarda təmsil etmişdir. O, 2014 və 2015-ci illərdə Dünya Çempionatında iştirak edib.

## Karyera
Smirnova 2010 Rusiya Kubokunda çoxnövçülükdə on beşinci olub. 2012 Rusiya Çempionatında çoxnövçülükdə iyirmi birinci, tullanmada isə beşinci olub. 2013-cü il Rusiya Çempionatında Smirnova Volqa Federal Dairəsi uğrunda yarışmış və onlar komandanın bürünc medalını qazanmışlar və o, çoxnövçülükdə finalda on beşinci olmuşdur. O, həmçinin tullanma finalında altıncı, döşəmə məşqlərinin finalında isə yeddinci olub.

2014-cü ildə Smirnova Rusiyadan Anna Pavlova, Marina Nekrasova və Yuliya İnşina ilə birlikdə Azərbaycan üçün yarışmağa keçibi və bu gimnastlar on yeddi il ərzində Azərbaycanın ilk qadın idman gimnastikası üzrə milli komandasını yaratdılar. Onlar təsnifat mərhələsində on altıncı yeri tutduqları 2014 Avropa Çempionatında yarışmışlar. Həmin komanda daha sonra təsnifat mərhələsində otuzuncu yeri tutduğu Dünya Çempionatında iştirak etmişdir

Smirnova 2015-ci il Avropa Çempionatında iştirak edərəki və o, təsnifat mərhələsində çoxnövçülükdə əlli doqquzuncu olmuşdur. Sonra Dünya Çempionatında və o, təsnifat mərhələsində çoxnövçülükdə 102-ci yeri tutub.

2016 Bakı Dünya Kubokunda Smirnova tullanma yarışının finalında altıncı olub. Daha sonra o, Avropa çempionatında Yuliya İnşina və Marina Nekrasova ilə yarışdı və onlar təsnifat mərhələsində iyirminci yeri tutublar.

Smirnova 2017-ci ildə Bakı Dünya Kubokunda tullanma üzrə yarışıb, lakin o, yarışın finalına vəsiqə qazana bilməyib.

O, əməliyyat tələb edən ayağı zədəsi səbəbindən mövsümün qalan hissəsini buraxıbı. Smirnova 2018-ci il Avropa Çempionatında Yuliya İnşina və Marina Nekrasova ilə yarışdı, lakin o, qeyri-bərabər barmaqlıqlarda təsnifat mərhələsində dizindən zədə aldı və yarışın qalan hissəsindən çıxmışdır. Bu, onun son yarışması idi.

## İstinadlar
Orxan Qurbanlı

**Orxan Qurbanlı** Ventspilsdən icarə əsasında Dinamo-Auto Tiraspolda çıxış edən azərbaycanlı yarımmüdafiəçidir.

## Karyerası
17 may 2014-cü ildə Qurbanlı Azərbaycan Premyer Liqasında "Neftçi Bakı"nın heyətində "Simurq"la oyununda debüt etdi.[1] 

## Nailiyyətləri
### Neftçi Bakı
Azerbaycan Kuboku (1): 2013–14
## İstinadlar
Fəqan Quluzadə

**Fəqan Quluzadə** () — Azərbaycanlı cüdoçu.

## Haqqında
Fəqan Quluzadə 14 may 1995-ci ildə anadan olub. Ulan-Batorda keçirilən 2016-cı il Cüdo Qran-Prisində 73 kq çəki dərəcəsində üçüncü yeri tutaraq bürünc medala layiq görülüb. O, həlledici görüşdə digər azərbaycanlı cüdoçu Telman Vəliyevlə qarşılaşıb və qalib gəlib.

2017-ci ildə Fəqan Quluzadə (81 kq) öz çəki dərəcələrində Azərbaycan çempionu adına layiq görülüb.

Daşkənddə keçirilən 2017-ci il Cüdo Qran-Prisində 81 kq çəki dərəcəsində bürünc medala layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Fəqan Quluzadə Beynəlxalq Cüdo Federasiyası — ijf.org saytında
* Fəqan Quluzadə JudoInside.com saytında
* Fəqan Quluzadə AllJudo.net saytında
* Fəqan Quluzadə The-Sports.org saytında
MIM-23 Hawk

**MIM-23 Hawk** — Raytheon Company şirkəti tərəfindən hazırlanmış olan sistem ən effektiv orta mənzilli hava hücumundan müdafiə sistemlərindən biri hesab olunur. Orta mənzilli hava hücumundan müdafiə sistemi olsa da, aşağı hündürlükdə uçan hədəflər üçün uyğunlaşdırılmışdır. Onun tam adı belədir: "Homing All the way to Kill". Standart buraxılış qurğusunda üç ədəd raket daşıyır. Improved (Təkmilləşdirilmiş) - HAWK-ın mühərrik performansı artırılmış və elektron müharibəyə qarşı müdafiəsi maksimum dərəcədə yüksəldilmişdir. Onun maksimum mənzili 35 km, maksimum uçuş hündürlüyü isə 18-km təşkil edir. İsrailin I-HAWK raketi, 1982-ci ildə 21 km hündürlükdə uçan bir MiQ-25 döyüş təyyarəsini vurmağa nail olmuşdur. X diapazonlu radar başlığı ilə idarə olunan I-HAWK raketinin döyüş başlığı 54 kq ağırlığında olub, hissəcik və partlama effektinə malikdir. Bu günə qədər istehsal olunan 36 min ədəd raketdən 11800 ədədi NATO ölkələrinin inventarına daxil edilmişdir.

## Radar

Hədəfi müəyyənləşdirmə radarı AN/MPQ-51 (Improved Hawk - Phase II) bir Ku Band (Tezlik aralığı:15,5-17,5&nbsp;GHz) zərbə (pulse) modilyasiya Radarıdır.

* Çıxış gücü: 120&nbsp;kW
* Zərbə müddəti: 0,6 µs
* Mənzil
** 83&nbsp;km-lik versiyada 3 m² hədəf 
** 78&nbsp;km-lik versiyada 2,4 m² hədəf
** 63&nbsp;km-lik versiyada 1 m² hədəf

## Hədəfi vurma ehtimalı

Təyyarələrə qarşı 85%

## Texniki xüsusiyyətləri

**Növ:** SAM surface to air (yer-hava raketi)

**İstehsalçı:** ABŞ/Raytheon Company

* Uzunluğu: 5,07 m
* Eni: 0,87 m
* Qanad uzunluğu: 1,19 m
* Mühərrik: qatı maye yanacaq 
* Sürəti: 3 Mach
* Maksimum mənzili: 40&nbsp;km
* Buraxılış ağırlığı: 584&nbsp;kq
* Xidmət hündürlüyü: 35000 feet/10,66&nbsp;km 
* Döyüş başlığı: 54&nbsp;kq 
* Dağıtma radiusu: 17 m
* Raketin qiyməti: 500 min $

## İstifadəçilər

## İstinadlar
Maral Sadıqova

**Maral Sadıqova** () — Azərbaycan-sovet tütünçüsü, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1949).

## Həyatı
Maral Sadıqova 1917-ci ildə Azərbaycan SSR Nuxa rayonunun (indiki Şəki rayonu) Aşağı Şabalıd kəndində anadan olub. Azərbaycan SSRİ-in ustası.(1960). 1946-cı ildə Sov. İKP üzvü olmuşdur. 1935–1967-ci illərdə Şəki rayonunun "Azərbaycan" kolxozunda manqa başçısı olmuşdur.

1948-ci ildə tütünçülük sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 iyul 1949-cu il tarixli fərmanı ilə 1948-ci ildə yüksək tütün məhsulu əldə etdiyinə görə Maral Sadıqovaya "Oraq və çəkic" medalı və "Lenin" ordenləri təqdim edilməklə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Sovet İKP 22 və AKP 28-ci, Azərbaycan SSR 4-cü qadınlar və 3-cü kolxozçular qurultaylarının nümayəndəsi olmuşdur. Azərbaycan SSRİ Ali Sovetinə (6-cı çağırış) deputat seçilmiçdir. 3 dəfə Lenin ordeni, "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif olunmuş UİTSK-nin böyük qızıl medalını almışdır. 1967-ci ildən İttifaq əhəmiyyətli fərdi pensiyaçı olmuşdur. Ölüm tarixi ilə bağlı məlumat yoxdur.

## İstinadlar
Emil Mustafayev

**Emil Ramil oğlu Mustafayev** (; ) — "Sumqayıt" Futbol Klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar futbolçu. Ukraynada anadan olub, Azərbaycan Milli Komandasını&nbsp;təmsil&nbsp;edir.

## Karyerası
Mustafayev Kirovoqrad vilayətinin müxtəlif gənclər idman məktəbinin yetirməsi olmuş və 5 yaşından etibarən futbol oynamağa başlamışdır.

O, həmçinin bir mövsüm futzal üzrə "Tarasivka" FK-da oynamış, 2018-ci ilin avqustunda Ukrayna Premyer Liqasında çıxış edən "Oleksandriya" FK ilə müqavilə imzalamışdır. Mustafayev Ukrayna Premyer Liqasında debütünü 9 may 2021-ci ildə "Zorya Luhansk" FK-ya qarşı səfərdə uduzduqları oyunda ikinci hissədə əvəzedici oyunçu kimi çıxış etmişdir. Hal-hazırda "Sumqayıt" komandasında icarə əsasında çıxış edir.

## Beynəlxalq karyerası
Emil Mustafayev Ukraynada anadan olsa da, Azərbaycan əsilli olduğu üçün 2021-ci ilin noyabrında 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandasına çağırılıb. O, böyüklərdən ibarət Azərbaycan millisində debütünü 22 mart 2024-cü ildə Monqolustan millisi ilə yoldaşlıq&nbsp;oyununda&nbsp;edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Transfermarkt saytında profili
Peritan Bozdağ

**Peritan Bozdağ** () – Türkiyə Qadınlar Superliqasında çıxış edən "Fatih Vatan Spor" klubunda hücumçu kimi çıxış edən futbolçu. Türkiyədə anadan olub, Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli komandasında çıxış edir.

## Klub karyerası
Bozdağ 2015–2021-ci illərdə Türkiyədə "Konak Belediyespor" və "Hakkarigücü Spor"da çıxış edib.

2021–22 Türkiyə Super Liqası mövsümündə "Altay"a transfer oldu. 2022–23 Türkiyə Super Liqası mövsümündə Fatih Vatan Sporda çıxış edib.

## Beynəlxalq karyerası
Bozdağ Azərbaycan yığmasında debütünü 11 iyun 2021-ci ildə Gürcüstana səfərdə 2–3 hesabı ilə uduzdu.

## Beynəlxalq məqsədlər

## Karyera statistikası
: 23 dekabr 2023-cü il tarixinə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İlahə Bahadirova

**İlahə Bahadurova** () — bədii gimnastika, Avropa və Dünya medalçısı.

## Həyatı
İlahə Bahadurova 1 yanvar 2010-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub.

## Yaradıcılığı
Gimnastika idman növü ilə məşğul olur.O, 2023-cü ildə Bakıda keçirilən Avropa Çempionatında yeniyetmələrin milli qrupunun üzvü olub. İlahə Mədinə Aslanova, Gövhər İbrahimova, Səkinəxanım İsmayılzadə, Zəhra Cəfərova və Ayan Sadıqova ilə birlikdə çoxnövçülükdə və 5 topla bürünc medal qazanıb.İyul ayında qrup Bolqarıstan və İsraili geridə qoyaraq çoxnövçülükdə bürünc medal qazandı və Kluj-Napokada keçirilən yeniyetmələr arasında 2-ci Dünya Çempionatında iki yarışın finalında yenidən bürünc medal qazandı.2024-cü ildə Bakıda keçirilən bədii gimnastika üzrə 1-ci Avropa Kubokunda iştirak edərək, yeniyetmələr arasında top üzrə finalda gümüş medal qazanaraq fərdi modallığa keçib.O, mayın 22-də Budapeşdə keçirilən Avropa çempionatında Şəms Ağahüseynova, Fidan Qurbanlı və Gövhər İbrahimova ilə birlikdə komandanın bürünc medalını qazanıb.

## Mükafatları
* 2023-cü il Bakı
*2023-cü il Bakı topla çıxış
*2024-cü il Budapeştə komanda çıxışı

## İstinadlar
Beka Kandelaki

**Beka Kandelaki** (; ) — gürcü əsilli, 2019-cu ildən etibarən Azərbaycan yığmasında çıxış edən güləşçi.

## Karyera
Rumıniyanın paytaxtı Buxarestdə keçirilən 2024-cü il Avropa Güləş Çempionatında kişilər arasında Yunan-Roma güləşi üzrə 130 kq çəki dərəcəsində üçüncü yer uğrunda görüşdə norveçli Oskar Marviklə 2–2 bərabərə qalıb və son xal üstünlüyü ilə görüşdən qalib ayrılaraq bürünc medal qazanıb. Birinci raundda fin Konsta Mäenpäänı 8–6, 1/4 finalda macar Dáriusz Vitek üzərində 9:0 texniki üstünlüklə qalib gələrək yarımfinala yüksəlib. O, yarımfinalda Rıza Kayaalpla 2–2 bərabərə qalıb və rəqibinin son xal üstünlüyünə malik olduğu üçün matçı uduzaraq bürünc medal uğrunda görüşə yüksəlib.

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* Dünya Güləş Assosiasiyası saytında Beka Kandelaki
Şamil Zubairov

**Şamil Zubairov**,hazirda 92 kiloqram çəki dərəcəsində mübarizə aparan azərbaycanlı sərbəst güləşçidir. 2018-ci ildə Zubairov U23 səviyyəsində Dünya və Avropa çempionu oldu. 2019-cu ildə o, bir daha U23 Avropa çempionatında medal qazandı.

## Önəmli nəticələr

## İstinadlar
Rauf Rüstəmli

**Rauf Rüstəmli** — Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"dan icarə əsasında "Şamaxı"da yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Karyera
8 avqust 2022-ci ildə Rüstəmli Azərbaycan Premyer Liqasında "Qəbələ"nin "Turan Tovuz"a qarşı oyununda debüt etdi.

17 iyun 2024-cü ildə "Şamaxı" Rüstəmlinin "Sabah"dan mövsümlük icarəyə götürüldüyünü elan etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Elməddin Məmmədov (futbolçu)

**Elməddin Məmmədov** () — Dhivehi Premyer Liqasında TC Sports Club-da qapıçı kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu. O, Azərbaycanın gənclər (15, 17 və 19 yaşa qədər) və gənclərdən ibarət komandalarının rənglərini qoruyub.

## Bioqrafiya
9 oktyabr 1995-ci ildə Bakıda anadan olub. 2003–2014-cü illərdə Bakı şəhəri 247 saylı orta məktəbdə təhsil alıb.

## Karyerası
### Klub karyerası

#### Erkən karyerasl
Futbola 9 yaşından yetirməsi olduğu AZAL klubunun uşaq futbol məktəbində başlayıb.

#### Peşəkar karyerası

##### AZAL
O, futbolçu kimi peşəkar karyerasına 2011-ci ildə FK AZAL-ın əvəzedici heyətində başlayıb.

#### Alga Bişkek
2016–2017-ci illərdə karyerasında ilk dəfə legioner olur. Qırğızıstanın Premyer Liqa klubu — "Alqa" FK ilə illik müqavilə imzalayaraq. Qırğızıstan kubokunda da bir oyun keçir.

#### Tsxinvali
2018–2019 mövsümündə o, bir mövsüm Gürcüstanın birinci liqasının — "Tsxinvali" klubunda keçirib. Çempionatda 8 oyun keçirib. O, Gürcüstan kubokunda da bir oyun keçirib.

#### St. Andrews
2019–2020-ci illərdə 4 ay Malta çempionatının yüksək divizionunda çıxış edən "Sent Endryus" komandasında çıxış edib.

#### TC Sports Club
2020-ci ildə Məmmədov Maldiv təmsilçisi TC Sports Club ilə müqavilə imzalayıb.

### Beynəlxalq karyerası

#### U-19
O, 22 mart 2013-cü ildə 19 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasının heyətində Estoniyanın U17 gənclər yığması ilə yoldaşlıq görüşündə debüt edib. Matçın bütün 90 dəqiqəsini meydanda keçirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* championat.com
* Азербайджанский голкипер — о своем дебюте: Попасть в сборную, играя на Мальдивах? Это невозможно. azerisport.com
* Эльмаддин Мамедов: "Болельщики на Мальдивах очень приветливы". br.az
* Elməddin Məmmədov Qırğızıstandan "Səbail"ə baxışa gəlməyə razı olmayıb. football-plus.az