Nəsrulla Babayev

** Babayev Nəsrulla Xanbaba oğlu** () — texnika elmləri doktoru, professor, I dərəcəli SSRİ Dövlət mükafatı və Azərbaycanıən Dövlət mükafatı laureatı, həmçinin *"Azərbaycanın əməkdar mühəndisi"*, *"SSRİ fəxri neftçisi"* adlarına layiq görülüb. O, iki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı, Lenin və *"[["Şərəf nişanı" ordeni|Şərəf Nişanı]]"* ordenləri və s. ordenlərlə təltiv olunub.

## Həyatı
Babayev Nəsrulla Xanbaba oğlu Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Şair Mikayıl Müşfiq Bakı şəhəri 18 saylı orta məktəbdə onun müəllimi olmuşdur. 1942-ci ildə *Neft-mədən işi* ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini fərqlənmə ilə bitirərək, *Azneft İ*B-nin *Molotovneft* trestinin qazıma kontorunda qazıma üzrə mühəndis işləyib. Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısıdır. Cəbhədən qayıtdıqdan sonra *Kaqanoviçneft* trestinin quyuların əsaslı təmiri kontorunda böyük mühəndis, sex rəisi işləmişdir. 1945–1946-cı illərdə *Kaqanoviçneft t*restinin qazıma kontorunun direktoru əvəzi, İdarə Texniki Birliyinin (ПТО) rəhbəri olub. 1946–1949-cu illərdə *Azərneft* İB-nin dənizdə qazma trestinin *Gürgan-dəniz* qazıma kontorunun direktoru, *Azərneftkəşfiyyat* İB-nin *Jiloy* adasında qazıma kontorunun direktoru işləyib. 1949–1954-cü illərdə *Azərdənizneft* birliyinin dənizdə kəşfiyyat qazıması trestinin baş mühəndisi olmuşdur. 1954–1959-cu illərdə *Azərdənizneftkəşfiyyat* trestinin qazıma üzrə rəis müavini seçilib. 1959–1961-ci illərdə *Azərdənizneftkəşfiyyat* trestində baş mühəndis, rəis müavini işləyib. 1961-ci ildə *Dərin maili quyuların qazılması texnologiyası məsələlərinin tədqiqi* mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1961–1963-cü illərdə *Azərneft* İB-nin rəis müavini olub. 1963–1965-ci illərdə *Başdənizneft* Baş İdarəsi rəisinin birinci müavini olmuşdur. 1964-cü ildə Dənizdə dərin neft və qaz quyularının qazılması mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1965–1970-ci illərdə Azərbaycan SSR Neft hasilatı sənayesi nazirliyinin *Dənizneft* birliyinin rəhbəri olub. 1972–1975-ci illərdə *Dənizneftqazlayihə* institutunun direktoru olub. Babayev N. X. dənizdə yataqların işlənilməsinin pionerlərindən biridir. Gürgan-dəniz. Neft daşları, Qum-dəniz, Qaradağ-dəniz, *Gürovdağ*, *Cənub*, *Sanqaçal-dəniz*, *Bulla adası*, *Makarov* və b. yataqları onun bilavasitə iştirakı ilə kəşf olunub və istismara verilibdir.

## Fəaliyyəti
İlk dəfə Neft Daşlarında 1 nömrəli kəşfiyyat quyusunun qazılması üçün qazma avadanlığının quraşdırılması Nesrulla Babayevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilmişdir. Onun əmri ilə ilk qazma briqadası və onun ustası M. P. Kaveroçkin təyin edilmişdir.
Nesrulla Babayev mürəkkəb geoloji-texniki şəraitdə dərin və çox dərin quyuların qazılması ilə mürəkkəb texniki məsələləri bacarıqla həll etmişdir. Neftçıxarma sənayesi sistemində işlədiyi dövrdə Nəsrulla Babayev özünü qazma -sahəsində yüksəkixtisaslı mütəxəssis kimi göstərmiş,*Gürgan-dəniz*, *Neft Daşlan*, *Qum adası*, *Qaradağ-dəniz*, *Girovdağ*, *Murovdağ*, *Banka-Cənub*, *Səngəçal-dəniz*, *Duvannı-dəniz*, *Bulla adası*, *Bahan* və s. yataqların açılmasında və işlənməsində iştirak etmişdir.
1951-ci ildə dəniz neft yataqlarının kəşfi və işlənməsi, neft və qaz quyularının qazılması sahəsində xidmətlərinə görə, bir sıra neftçilərlə yanaşı, ona da SSRİ Dövlət Mükafatı verilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
1962-ci ildə *Dənizdə dərin maili neft quyularının qazılmaşı* mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
1960-cı ildə ona Azərbaycan SSR-in *Əməkdar mühəndisik* fəxri adı verilmişdir.
1965-ci ildə Nəsrulla Babayev *Azərbaycanın ayrı-ayrı dəniz sahələrində dərin neft quyularının qazılması* mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 1968-ci ildə ona professorluq vəzifəsi verilmişdir. 1972-ci ildə dənizdə çox dərin və maili quyuların qazılma texnologiyasını işləyib hazırladığına görə o, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı Laureatı adma layiq görülmüşdür.
Keçmiş Sovetlər İttifaqının ən böyük və perspektivli birliklərindən birinin rəhbəri olaraq Nəsrulla Babayev təsərrüfat işlərini elmi və pedoqoji fəaliyyətilə birləşdirmişdir.
O, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Dərin Neft, Qaz Yataqlarının Problemləri İnstitutunda dağ süxurlarının dağıdılması labo-ratoriyasının rəhbəri və- AzNKİ-nin qazma kafedrasının professoru işləmişdir.
Öz istehsalat və elmi fəaliyyətində Nesrulla müəllim 80 elmi əsər, o cümlədən "Azərbaycanın dəniz sahələrində dərin quyuların qazıl- ması" monoqrafiyasım dərc etdirmişdir ki, bunun da böyük elmi və təcrübi əhəmiyyəti vardır.
O, böyük təsərrüfat əhəmiyyəti olan 40 ixtiranın, onlarla səmərələşdirici təkliflərin müəllifidir. Bu ixtiraların və səmərəli təkliflərin çoxunun tətbiqi quyuların qazılmasmdakı texniki-iqtisadi göstəricilərin əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsini təmin etmişdir. Bunlara "Humat tozlarının istehsal texnologiyası", "İşlənmiş gil məhlulundan ağırlaşdırıcının regenerasiyası üçün hidrosiklon qurğusu", "Spindelsiz turbobur" və "Qazma avadanlığı üçün deniz özülü" kimi ixtiraları daxildir.
Professor Nəsrulla Babayev yüksək ixtisaslı mühəndis kadrlarının hazırlanmasında böyük əmək sərf etmiş, AzNKİ-nin və Azərbaycan SSR EA DNYPİ-nin aspirantlarının elmi rəhbəri olmuşdur.
O, SSRİ Neftçıxarma Nazirliyinin, Azərbaycan SSR Neftçıxarma Nazirliyinin texniki şuralarının, bir sıra institutların elmi şuralarının üzvü idi. 1967-ci ildə Az. SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdi.
Dəniz Neft yataqlarının kəşfiyyatında və işlənməsində yaradıcı iştirakına, Azərbaycanın Neft sənayesində qüsursuz və məsuldar fəaliyyətinə görerNəsrulla Babayev Lenin, "Qırmızı Əmək Bayrağı", "Şərəf nişam" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir.

Babayev N. X. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir.

Babayev N. X. 100-dən artıq elmi məqalənin və bir sıra monoqrafiyaların müəllifi olub. İxtiralara görə 100 müəllif şahadətnaməsi alıb.

## İstinadlar