open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tervuren muzeyi

**Mərkəzi Afrika Kral Muzeyi** və ya **Tervuren muzeyi** () — Tervuren (Belçika) şəhərində etnoqrafiya və təbiətşünaslıq muzeyi.

Muzey 1897-ci il Belçikada Ümumdünya sərgisinə tikilmişdir. Onun əsas ekspozisiyalarını o zaman Belçikanın koloniyası olan Konqodan eksponatları təqdim edirdilər. Ancaq muzeyin tədqiqatı sferası Belçika koloniyalarından da kənara çıxır, Afrikanın Şərqi), Mərkəzi və Qərb hissələrini əhatə edir.

## Tarixi

## İstinadlar
Samoa talası

**Samoa talası** — Samoanın pul vahidi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* COLLECTOR'S CURRENCY 
* Historic Samoan banknotes
Tonqa paanqası

**Paanqa** — Tonqanın pul vahidi.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* Krause, Chester L.; Clifford Mishler (1991). Standard Catalog of World Coins: 1801–1991 (18th ed.). Krause Publications. ISBN 0873411501.
* Pick, Albert (1994). Standard Catalog of World Paper Money: General Issues. Colin R. Bruce II and Neil Shafer (editors) (7th ed.). Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9.
Azadlıq Xalqı Partiyası (İtaliya)

**Xalq Azadlığı**(, **PdL**) - İtaliyada siyasi partiya. 2008-ci ildə təsis, 2013-cü ildə ləğv edilib.

## İstinadlar
İstanbul limanı

thumbnail

**İstanbul Limanı** – İstanbulun Bəyoğlu rayonunda Karaköy və Fındıqlı səmtləri arasında yer alır. İstanbul Boğazı sahilində, Salıpazarı və Qalata sahili olaraq ayrılan iki hissədən ibarətdir.

İlk olaraq 1892-ci ildə Qalata sahilinin inşasına başlanmış və tikinti 1900-cü ildə bitirilmişdir. 1910-cu ildə əlavə olunan iki depodan başqa Cümhuriyyət dövründə, 1928-ci ildə 3 əlavə depo tikilmişdir. 1957-ci il isə Salıpazarı sahili tikilərək liman bugünkü halını almışdır.
 
Türkiyə Dənizçilik Müəssisələrinin tərkibində olan İstanbul Limanı, şəhərə gələn kruvaziyer sərnişin gəmilərini qəbul edir. Gəmidən enərək şəhəri ziyarət etmək istəyəcək sərnişinləri tarixi məkanlara apararaq şəhər səfəri təşkil edən turist avtobuslarının 200 ədədini eyni vaxtda qəbul edə biləcək tutumda açıq avtomobil dayanacağı olan sahə mövcuddur. İstanbul Limanına yan alan gəmilərin sayı hər keçən il artır və bu artımla doğru mütənasib olaraq İstanbula gəzmək üçün gələn turist sayı da artmaqdadır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* İstanbul Liman Başkanlığı
Qarsın mühasirəsi

**Qars Mühasirəsi** - Krım müharibəsinin son böyük miqyaslı hərbi hərəkatıdır. 1855-ci ilin iyun ayında Sivastopoldakı qüvvələrin üzərindəki təzyiqi yüngülləşdirmək üçün İmperator II Aleksandr və General Muravyovun rəhbərliyindəki Rus qoşunları Anadoluya üz tutmağa qərar verdilər. 25,000 əsgərdən ibarət güclü bir korpusla Şərqi Anadolunun ən mühüm qalalarından Qarsa doğru ani bir hücuma keçdi. İlk təcavüz İngilis general Uilyam Fenvick Villiams komandanlığı altındakı Osmanlı qarnizonu tərəfindən geri oturduldu. Ruslar noyabr ayına qədər şəhəri mühasirədə saxladılar. Hücum xəbərinin duyulması ilə Osmanlı Komandanlarından olan Ömər Paşa Sivastapoldakı Osmanlı qoşunlarını geri çəkməklə Qarsdakı Rus qoşunlarının mühasirəni aradan qaldırmaq təklifini irəli sürdü. 6 sentyabrda Ömər Paşa 45,000 əsgəriylə birlikdə Suxumiyə çəkildi. Ancaq Muravyov bunun üzərinə Qarsa üçüncü dəfə hücum təşkil etdi və Osmanlı qüvvələri rusları geri oturdular. Osmanlılar 700-800 itki verərkən Rus ordusu 3000-6000 arası ölü, yaralı və əsir verdi.

## İstinadlar

* http://tc1453tr.blogspot.com/2014/02/osmanl-imparatorlugu-osmanlca-devlet-i.html
Sonuncu samuray

**Sonuncu samuray** () — rejissor Edvard Zvikin 2003-cü ildə çəkdiyi dram filmi. Film 4 nominasiyada "Oskar" mükafatına namizəd göstərilmiş, 15 mükafata layiq görülmüşdür.

## Məzmun
1876-cı ildə Amerika ordusunun kapitanı Natan Alqren Yaponiya imperatorunun dəvəti ilə ölkənin ilk müasir ordusuna təlim keçmək üçün Tokioya gəlir.

Yapon ordusuna komandanlıq edən Alqren döyüşdə samuraylara əsir düşür. Samurayların son lideri Katsumoto (Ken Vatanabe) yeni düşmənlərinin kim olduğunu və nə olduğunu anlamaq üçün onun öldürülməsinə icazə vermir və onu yaşadıqları samuray kəndinə aparır. Alqren samuray mədəniyyəti ilə tanış olur və çox təsirlənir. Bir samuray döyüşçüsü kimi hərəkət etməyi, qılınc istifadə etməyi öyrənəndə böyük bir qərarın həddinə gəlir. İki tərəf arasında qalmışdır və şərəfinin doğru yolu göstərməsini gözləyir.

## Rollarda
* Tom Kruz (Natan Alqren)
* Ken Vatanabe (Katsumoto)
* Şin Koyamada (Yoritomo)
* Timoti Spall (Simon Qraham)
* Billi Konnolli (Qrant Zebula)
* Toni Goldvin (Benjamin Baqli)
* Hiroyuki Sanada (Ujio)
* Şun Sugata (Nakao)

## Həmçinin bax
ABŞ filmlərinin siyahısı
Yeni Zelandiya filmlərinin siyahısı
Yaponiya filmlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əndərunlu Fazil

**Əndərunlu Fazil** () - XVIII əsrdə yaşamış osmanlı divan şairlərindən biri. Əndərun məktəbində təhsil aldığı üçün özünə *Əndərunlu* təxəllüsünü götürmüşdür. Osmanlı İmperiyasında qadağan edilərək əsərləri toplanan ilk şair olaraq tarixə keçmişdir. Əndərunlu Fazilin *Zənənənnamə* (qadınlar kitabı) əxlaqsız məzmun səbəbi ilə oxunması qadağan edilmişdir. Əndərunlu Fazil homoseksual olduğunu açıq şəkildə etiraf edən və bununla fəxr edən ilk şərq şairi hesab edilir. Qadınlarla qurduğu münasibətlərdən heç bir zövq almadığını təkrarlamış və yazdığı şeirlərdə əsasən cinsəllik mövzularında olan məsələlərdən yazmağa üstünlük vermişdir. Müxtəlif təbəqədən olan gənc oğlanlarla yaşadığı münasibətləri və hisslərini açıq şəkildə qələmə alan Əndərunlu Fazilin bu misraları onu çox məhşurlaşdırmışdır:

Şair bu ifadələrlə şair olduğunu və cinsəllik baxımından fahişə olaraq adlandırdığı qadınların oğlanlarla onun arasına girə bilməyəcəklərinə işarə etmişdir. Əndərunlu Fazilin günümüzə qədər gəlib çatmış beş əsəri mövcuddur:

* **Defter-i Aşk** / **دفتر عشق** - şair, başına gəlmiş hadisəni nəql etməkdədir. Əsər Fazilin saraya qəbul edilməsi, gənc saray nümayəndələrinə qarşı sevgi hissi keçirməsini və vəziyyətin müəyyənləşməsindən sonra saraydan qovulmasına qədər davam edən dövrü özündə ehtifa edir. *Defter-i Aşk* əsərində eyni zamanda Əndərunlu Fazıl qaraçı tayfasından olan bir gənclə olan sevgi macərasından da bəhs etməkdədir.
* **Hûban-nâme** / **خوباننامه** -  *Gözəl Oğlanlar kitabı* - dünyanın müxtəlif yerlərindən İstanbula gətirilmiş gənc oğlanların (əsasən qul) fiziki və xarici görkəmlərindən bəhs edilir. Sevgilisinin digər ölkələrdə yaşayan gənc oğlanlar barədə də öyrənmək istəyi nəticəsində yazılmış bir əsərdir.
* **Zenannâme** / **زناننامه** - ingilis və rus qadınların biri-birindən fərqləndirən əsas cinsəl fərqlikliklərdən danışılır. İstanbulda yerləşən qadın hamamları barədə məlumatlar verilir. Hamamlarda qadınlar arasında yaşanan davalar və İstanbulun hər təbəqəsindən qadınların gündəlik yaşamı barədə zəngin məlumatlar mövcuddur.
* **Çengi-nâme** / **چنگينامه** - İstanbul şəhərində yaşayan mütrüblərin gündəlik həyat və fəaliyyətlərindən söz açılır. Əsər digər bir adı ilə Rakkâsnâme olaraq adlandırılır.
* **Divan** / **ديوان** - Dini şeirlər, dönəmin tanınmış şəxslərinə yazılmış məthlər və yenə də Əndərunlu Fazilin yaradıcılığının əsasını təşkil edən dönəmin yarışıqlı oğlanlarının şərəfinə yazılmış çoxlu sayda qəzəllər vardır. Fazil bu əsərində özünə xas üslub formalaşdıraraq, bu günə qədər bu sahədə yazmış şairlərdən fərqli, bəzi ifadələri açıq şəkildə dilə gətirmiş, onlara hər hansısa başqa mənalar verməkdən qaçınmışdır.

## Ədəbiyyat

* Enderunlu Fazil. In: Türkiye Diyanet Vakfi Ansiklopedisi Islam. 11 TDV Yayını, Istanbul 1995 (in Turkish).
* JH Mordtmann: Fadil Bey. In: The Encyclopaedia of Islam. New Edition. 2 Brill, Leiden, p.&nbsp;727 s. (In English).
Gendemian sülh müqaviləsi

**Gendemian sülh müqaviləsi** — Rusiya ilə Xivə xanlığı arasında bağlanmış sülh müqaviləsi.

## Sülh müqaviləsinin imzalanması
1873-cü ilin iyun ayında Xivə xanlığı rus qoşunları tərəfindən işğal edildikdən sonra 24 avqust 1873-cü ildə Rusiyanın Türküstan general-qubernatoru K. F. Kaufman və Xivə xanı II Səid Məhəmməd-Rahim arasında Gendemian sülh müqaviləsi imzalanmışdır. Bu müqavilənin adı
onun imzalandığı yerin — Xivə xanının yay iqamətgahı yerləşən Gendemian bağının adı ilə əlaqədar olmuşdur.

## Sülhün şərtləri
Gendemian sülh müqaviləsini imzalamaqla Xivə xanı özünün Rusiyanın vassalı olduğunu etiraf edirdi. Müqavilənin mətnində qeyd olunurdu ki, xan özünü "Ümumrusiya imperatorunun itaətkar nökəri" hesab edir.

Gendemian sülh müqaviləsinə əsasən Xivə xanlığı müstəqil xarici siyasətdən imtina edir, Rusiya hakimiyyətinin razılığı və icazəsi olmadan heç bir hərbi əməliyyata başlamamağı öhdəsinə götürürdü. Xanlığın Amudərya çayının sağ sahilindəki torpaqları Rusiyanın tərkibinə birləşdirilirdi. Rus tacirləri xanlığın ərzisinə gömrüksüz mal gətirmək və ticarət etmək hüququ alırdılar. Xanlıqda quldarlıq və qul ticarəti ləğv olunurdu. Sulh müqaviləsinə əsasən xan "əbədi olaraq quldarlığı və insan ticarətini ləğv etmək" öhdəliyinı yerinə yetirməli idi. Xivə xanı, həmçinin, rus hökumətinə 20 il müddətinə 2,2 milyon manat təzminat ödəmək öhdəliyini də öz üzərinə götürüdü.

## Mənbə
* История дипломатии. В пяти томах. Том 2. М.: Государственное издательство политической литературы, 1963. С. 63–67.
Karvansaray adası

**Karvansaray adası** — Bakı buxtasında yerləşən ada. Sahəsinə görə çox kiçik adadır. Bakının Bayıl burnunun yaxınlığında yerləşir. Sahildən yaxın mövqedə yerləşir. Uzunluğu 180 m ,eni 35 m təşkil edir. Adanın üzərində tarixi Səbayıl qalası inşa edilmişdir.Bu qala adanın sahil xətlərinə uyğun gəlir. Alimlərin fikirincə Bayıl qalası 1232–1235 illərdə inşa edilmişdir. 1306-cı ildə zəlzələ nəticəsində suya batmışdır. Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinə xas tikilidir. Qala səbəbindən adaya Bayıl daşları, Səbayıl qalası, Gömrükxana, Karvansaray kimi adlar verilmşdir. Xəzər dənizinin qalxıb-enməsi adanın gah suyun üzünə çıxarır, gah da dibinə gömür.

## İstinadlar
Karvansaray (dəqiqləşdirmə)

* **[[Karvansaray]]**
* Karvansaray (ada) — Bakı buxtasında yerləşən ada.
* Karvansaray (şəhər) — Qərbi Azərbaycanda Karvansaray rayonunun mərkəzi.
* Karvansaray rayonu — Qərbi Azərbaycanda rayon.
* Karvansaray (Orenburq) — Orenburq şəhərində yerləşən tarixi-memarlıq kompleksi.

## Həmçinin bax
* Karvansara (dəqiqləşdirmə)
Qutan adası

**Qutan adası** — Xəzər dənizi Bakı arxipelaqında Azərbaycana məxsus ada. Xarici görünüşü Qutanı xatırlatdığı üçün belə adlandırılıb. Pirsaat buxtasında yerləşir.Sahildən 6–7&nbsp;km aralıda yerləşir. Sualtı adalar qövsündə yerləşən adadır. Baburi adasından 3,9&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Xanlar adası

**Xanlar adası** — Azərbaycana məxsus Xəzər dənizində Bakı arxipelaqına aid ada. Qum adasından cənub-sərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Daş adalar qövsü

**Daş adalar qövsü** Xəzər dənizində yerləşən adalar qrupu. Qövsdə irili-xırdalı 10-a (8) yaxın ada var. Bunlardan Daxili daş və Orta daş adaları iriliklərinə görə fərqlənir. Orta daş adası Daxili daş adasından 2,4&nbsp;km cənubda yerləşir. Qövs "S-vari" quruluşa malik olub simaldan cənuba doğru uzanır. Burada qövs sualtı adalar vasitəsilə bir-birinə birləşir. Sahilə yaxınlığı ilə səciyələnir. Şimaldan cənuba uzanması onlara təbii dalğaqıran rolu oynamağa imkan verir. Tektonik məşəlli olmasıla səciyyəvidir. Uzun ensiz formaya malikdirlər. Bakı arxipelaqına aiddir.

## Flora Faunası
Xəzər suitisiə rast gəlmək olur. Dəniz quşlar (Qağayı, Fitçi cürə) burda yuva qurur. Sularında Nərəkimilər, kilkə və s. balıq növlərinə rast gəlmək olar. Sahilləri yosunlarla zəngindir.
Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1686-1700)

**Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1686–1700)** — 1683–1699-cu illər Osmanlı-Kutsal İttifaq Müharibəsinin bir hissəsidir. II Vyana mühasirəsindən sonra bir çox Avropa ölkələri Osmanlı İmperiyasına qarşı birləşərək hücuma keçdi. 1686-cı ildə Rusiya da Müqəddəs İttifaq ölkələrinə qoşuldu. 1687 və 1689-cu illərdə Krıma, 1695 və 1696-cı illərdə isə Osmanlılara aid Azaka hücuma keçdilər. Krımda uğurlu olmayan Rusiya, Azakı ələ keçirməyi bacardı. Müharibə 1700-cü ildə İstanbulda imzalanan bir sazişlə sona çatdı.

## Krım yürüşləri
2 may 1687-ci il tarixində Çar Vasili Golitsin başçılığı ilə 132 min nəfərlik Rus ordusu Krıma doğru yürüşə çıxdı. 30 mayda bu orduya sol sahil Kazaklarının atamanı İvan Samoyloviçin başçılığı ilə 50 min nəfərlik Kazak ordusu qoşuldu. Yaz istisində irəliləyən bu böyük ordu yemək və su çətinliyinə məruz qaldı. 17 iyunda nail olmağa çalışdıqları Perekop qışlaqlığına 6 həftə uzaqlığındaykən geri qayıtmağa qərar verdilər.

1689-cu ildə Ruslar bir daha eyni səfərə çıxdılar. Bu dəfə fevral ayında yola çıxaraq yay istisindən qorunmaq istəyirdilər. 20 Mayda Perekop qışlaqlığına çatdılar, amma Krım xanlığının hücumuna məruz qaldılar. Susuzluqdan sıxıntı çəkdilər. Golitsin yenə geri çəkilmə əmri verdi. Hər iki Krım səfəri də uğursuz olmuşdu. Yenə də bu müharibə Krım Xanlığını məşğul edərək Osmanlı-Kutsal İttifaq Müharibələrində Osmanlıların köməyinə çatmalarına maneə olmuşdur.

## Azak yürüşləri
Rusların ilk Azak yürüşü 1695-ci ilin baharında başladı. 27 iyunda Ruslar Azak qalasını mühasirəyə aldılar. Ancaq Osmanlıların çay yolu ilə qalaya ərzaq və sursat gətirmələrinə mane ola bilmədilər. Ruslar 5 avqust və 25 sentyabrda iki dəfə hücuma keçdilər. Ancaq uğursuzluğa uğradılar. 1 oktyabrda mühasirə etməyi qaldırmaq məcburiyyətində qaldılar.

Bu mühasirənin müvəffəqiyyətsiz olması ilə Rus Çarı I Pyotr dərhal bir donanma inşa edilməsini əmr etdi. 1696-cı ilin aprel ayında Aleksey Sein başçılığı ilə 75 min nəfərlik bir ordu quru yolu ilə Azak Qalasına doğru yola çıxdı. Eyni zamanda yeni inşa edilmiş Rus donanması Voronej çayı və Don çayı vasitəsilə Azak qalasına doğru yelkən açdı. 27 mayda bu donanma Azak qalasını mühasirəyə aldı. 14 iyunda 4 min əsgər və 23 gəmidən ibarət olan Osmanlı donanması Azak qalasının köməyinə çatdı. Ancaq Rus donanması 2 Osmanlı gəmisini batırmağı bacardı. İyulun 19-də Azak qalası Rusların əlinə keçdi.

## Nəticə
Krımda artıq bir uğur əldə etməyən Rusiya bu müharibədə Azak qalasını ələ keçirməyi bacarmışdı. Bu müharibə həmçinin Rus donanmasının ilk böyük uğuru idi. 14 iyul 1700-cü il tarixində Osmanlı Dövləti Rusiyaya İstanbul Müqaviləsini imzalayaraq Azak qalasını ruslara təhvil verdi.

## Mənbə
* http://www.egitimkutuphanesi.com/kirim-savasi-rus-arsivinden-osmanli-kirim-savasi-ve-fotograflari-kirim-savasi-1853-1856-osmanli-rus-savasi/
* http://www.estanbul.com/osmanli-kutsal-ittifak-savaslari-246400.html
Beynəlxalq İnsanın Kosmosa Uçuşu Günü

**Beynəlxalq İnsanın Kosmosa Uçuşu Günü** () — BMT-ın sülh hədəflərində kosmik sahədən istifadədə Beynəlxalq əməkdaşlıq Baş məclisinin 65-ci sessiyasının qərarı üzrə 12 apreldə Kosmosa İnsanın Uçuşunun Beynəlxalq Günü elan edilmişdir və hər il beynəlxalq səviyyədə qeyd edilir.

Bu günün keçirilməsi tarixi 12 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarinin "Vostok-1" gəmisində kosmosa ilk uçuşuna görədir.

## İstinadlar
Ceffri Raş

**Ceffri Roy Raş** ( ) — avstraliyalı kino və teatr aktyoru. Bir "Oskar", iki "Qızıl Qlobus" və üç "BAFTA" daxil olmaqla müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür. Onun çəkildiyi məşhur filmlərə "*Shine*", "*[[Aşiq Şekspir]]*", "*Elizabeth*", "*Quills*",  "*[[Frida (film)|Frida]]*", "*[[Karib dənizinin quldurları: Ölünün sandığı (film, 2006)|Karib dənizinin quldurları]]*", "*[[Kralın nitqi (film, 2010)|Kralın nitqi]]*", "*[[Ən yaxşı təklif (film, 2013)|Ən yaxşı təklif]]*" və s. daxildir.

## Filmoqrafiya
* 1998: Aşiq Şekspir
* 2002: Frida
* 2003: Karib dənizinin quldurları: Qara mirvarinin qarğışı
* 2003: Nemonun axtarışında
* 2010: Kralın nitqi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sualtı adaları

**Sualtı adaları** (bəzən Pirsaat adaları və ya Pirsaat daş adaları adlanır)— Xəzər dənizində Bakı arxipelaqında yerləşən Azərbaycana məxsus adalardır.

## Coğrafiyası
Ən iri adaları Baburi və Qutan adalarıdır. Qutan və Baburi adaları arasınada məsafə 4 km təşkil edir. Tektonik məşəllidir. Taman yarımadasından Böyük Qafqaz dağ silsiləsi ilə sualtı qalxmalarla Türkmənistana qədər davan edən Ön Qafqaz qalxmasının bir hissəsidir. Pirsaat buxtasında yerləşir. Ümumilikdə 9 adadan ibarətdir. Qövsə daxil olan adalar şərqdən qərbə 7 km məsafədə yerləşir. Əsasən kiçik adlardan ibarətdir. Bəzi adalarında uzunluq 2 km təşkil etsə də, çox ensizdir.

## Mənbə
* Sualtı adalar, Şirvan 
* Shipwrecks and Ceramics- Archaeology off the Absheron coast
Araz Əliquliyev

**Araz Əliquliyev** () — tibb elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Araz Ramiz oğlu Əliquliyev ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. O, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirmişdir.

Araz Əliquliyev 1985-ci ildə Respublika Narkoloji Dispanserinin baş həkimi təyin edilmişdir. 2000-ci ildə Baş narkoloq təyin edilmişdir. calışdığı dövurdə Qlobal fondun, BMT-in İnkişaf Proqramı, ÜST-ün layihələrin icracısı olmuşdur. Narkoloji xidmətin təkmilləşdirilməsi üçün qanunvericiliq təşəbüsləri ilə cixiş etmişdir. "narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və prekursorların dövriyyəsi haqqında" və "Narkoloji xidmət və nəzarət haqqında" qanunların hazırlanmasında bilavasitə iştirak etmiş, Nazirlər Kabinetinin 30 yaxın qərar layihəsinin müəlifi olmuşdur. Narkotik istifadəciləri üçün yeni müalicə üsulların, zərərin azadılması proqramların Azərbaycanda tətbiq edilməsinin təşəbrıdır.

2007–2012-ci illər ərzində **Vitaline** özəl narkoloji klinikanın təsiscisi olmuş.

2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının İşci Qrupunun Rəhbəri vəzifəsinə təyin edilmişdir. İlk olaraq beynalxalq standartlara uyğun narkotiklər üzrə Ölkə mərüzəsinin müalifidir. İlk olaraq Azərbaycan məktəblərində "Avropa şəhərlərinin asossiyasiyası narkotiklərə qarşı" epidemioloji tədqiqatlar layihəsinin rəhbəri olmuşdur.

2013–2014-cü illər ərzində Zabrat müalicə-diaqnostika mərkəzin baş həkimi vəzifəsində calışmışdır.

2014-cü ildə Milli Onkologiya Mərkəzinin baş həkim müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Axrıcı iş yeri **HMH Baku** MMC-də tibbi direktor vəzifəsində calışır.

Əmək fəaliyyəti ərzində çox saylı təkmilləşdirmə kurslarında olmuş, xarici ölkələrdə təşkil edilmiş konfranslarda, seminarlarda, kongreslərdə iştirak etmişdir. ÜST-ün, BMT-in İnkişaf Proqramı, AB narkotklərin monitorinq Mərkəzinin layihələrində ekspert qismində fəaliyyət göstərmişdir.

2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Hərbi Akademiyasında **Strateji Araşdırmalar və Dövlətin müdafiəsinin idarə olunması** rəhbər kadrlar rezervi Akademik kursları fərqlənmə ilə bitirmışdir.

2010-cu ildən Avropa Şurası Pompidu Qrupunun Azərbaycanda daimi nümayəndəsidir.

Bununla yanaşı qanunvericilik sahəsində Milli Məclisin və Nazirlər Kabinetin müvafiq qurumları ilə sıx əməkdaşlıq etmişdir.

1991-ci ildə tibb elmləri namizədi, 2005-ci ildə isə tibb elmləri doktoru elmi adı almışdır. Evlidir 3 uşağı var.

Ramiz Əliquliyevin oğludur.

## Elmi fəaliyyəti
100-dən artıq elmi məqaləsi çap olunmuşdur.

## İstinadlar
İtaliya bayramları

**[[İtaliya]] bayramları**

* 6 yanvar — pasxa bazar ertəsi,
* 25 aprel – faşizmdən qurtuluş günü,
* 1 may – əmək günü,
* 2 iyun – respublika elan olunması günü (Romada paradla keçir),
* 15 avqust – Uspeniye (ferraqosto),
* 1 noyabr- bütün müqəddəslərin günü,
* 5 noyabr, 25 dekabr – milad (adətən evdə yaxın və qohumların əhatəsində keçirilən ən sevimli bayramdır).
* Bundan başqa hər bir kənd və şəhər öz müqəddəsinin ad gününü qeyd edir; Roma – Petr, Milan – Amvrosiy, Turin – İoann və s. İyul və avqustda bir çox firmalar işi dayandırır və tətilə bağlanırlar. Həmçinin, milad bayramı və yeni ildə də.

## Həmçinin bax
* İtaliyada Yeni il

## İstinadlar
İtaliya parlamenti

**İtaliya parlamenti** — Ali qanunverici orqan. İtaliya Respublikasının Parlamenti iki palatadan ibarətdir və
ümumxalq səsverməsi yolu ilə seçilir.
* Senat 315 üzvdən ibarətdir. Onlardan 232-i birbaşa, 83-ü regional proporsional təmsilçilik əsasında 5 il müddətinə seçilir. Respublikanın keçmiş prezidentləri daxil olmaqla 7 ömürlük senator vardır.
* Deputatlar Palatası 630 üzvdən ibarətdir. Onlardan 475 nəfəri birbaşa, 155 nəfəri isə regional proporsional təmsilçilik əsasında 5 il müddətinə seçilir.

## Mənbə
http://mfa.gov.az/files/file/Italiya.pdf 

## Həmçinin bax
İtaliya coğrafiyası

**İtaliya coğrafiyası** - 15 region və 5 muxtar regiona bölünür.
*Regionlar: Abrutso, Bazilikata, Kalabriya, Kampanya, Emilia-Romanya, Latsio,
Liquriya, Lombardiya, Marke, Molize, Pyemont, Pulya (Apulya), Toskana, Umbriya,
Veneto.
*Muxtar regionlar: Friuli-Venesiya Culiya, Sardiniya, Siciliya, Trentino-Alto Adice,
Valle d’Aosta.
*Əsas şəhərləri: Roma (paytaxt), Milan, Turin, Neapol, Florensiya.

## Həmçinin bax
* İtaliya təbiəti
* İtaliyanın iqlimi
2014-cü il noyabr ayında vəfat edənlər

### 28 noyabr
* Chespirito — 85 yaşında vəfat edib.

### 19 noyabr
* Həbibə Qasımova — 92 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
2015-ci ildə vəfat edənlərin siyahısı

**2015-ci ildə vəfat edənlərin siyahısı** — 2015-ci ildə vəfat edən ensiklopedik şəxslərin siyahısı.

## [[Dekabr]]

## [[Noyabr]]

## [[Oktyabr]]

## [[Sentyabr]]

## [[Avqust]]

## [[İyul]]

## [[İyun]]

## [[May]]

## [[Aprel]]

## [[Mart]]

## [[Fevral]]

## [[Yanvar]]

## Həmçinin bax
* 2014-cü ildə vəfat edənlərin siyahısı
* 2016-cı ildə vəfat edənlərin siyahısı

## İstinadlar
Abşeron körfəzi

** Abşeron körfəzi** — Abşeron yarımadasının şərqində mövqe tutur. Körfəzdə Abşeron arxipelaqının adaları yerləşir. Bunlardan Pirallahı, Çilov, Böyük Tava, Kiçik Tava, Tava altı, Yal, Dardanel, Koltiş, Urunus və Qu (ada) adını  çəkmək olar. 1944 ildə Pirallahı Abşeron yarımdasından ayıran Abşeron boğazıda "Damba" tipli  körpü çəkilir. Bundan sonra körfəz rəsmən iki yerə: "Cənubi və Şimali Abşeron körfəzinə" bölünür. Körfəzlər adını isə eyni adlı yarımadadan götürmüşdür. Şimali Abşeron körfəzinin sahəsi 24&nbsp;km², Cənubi Abşeron körfəzinin sahəsi isə iki dəfə kiçikdir. Körfəzdə orta dərinlik 3,4 m, maksimal dərinlik isə 11 - 12 metrdir. Yayda suyunun orta temperaturu 24&nbsp;°C, qışda isə 3-5&nbsp;°C təşkil edir. Körfəz inzibati cəhətdən Pirallahı rayonu ərazisinə daxildir. Körfəz əsasən qış ayları xəzri, yayda isə gilavar küləkləri üstünlük təşkil edir.

## Liman
Ən böyük və tək limanı Dübəndidir. 1944 ildən "Damba" tipli körpü limanın əhəmiyyətini azaldıb.
## Yaşayış məntəqələri
Körfəzin Abşeron sahillərində və ona daxil olan adalarında Dübəndi, Gürgan, Pirallahı,Çilov, Bilgəh və Neft Daşları kimi yaşayış məntəqələri var.

## Ekologiyası
Abşeron sahilləri istisna, adalar və Neft daşları estakadalarında neft çirklənməsi aktualdır.
## İstinadlar
2014-cü il dekabr ayında vəfat edənlər

### [[21 dekabr]]
*Co Koker — 70 yaşında vəfat edib.

### [[20 dekabr]]
*Nurəngiz Gün — 76 yaşında vəfat edib.
*Abbas Göyçə — 87 yaşında vəfat edib.
*Oqtay Sadıqzadə — 93 yaşında vəfat edib.

### [[15 dekabr]]
*Dərviş Cavanşir — 60 yaşında vəfat edib.

### [[11 dekabr]]
* Nazim İsmayılov — 70 yaşında vəfat edib.

### [[10 dekabr]]
* Dimitr Atanasov — 61 yaşında vəfat edib.

### [[7 dekabr]]
* Cüzeppe Manqo — 60 yaşında vəfat edib.

### [[5 dekabr]]
* Kraliça Fabiola — Belçika Kraliçası 86 yaşında vəfat edib.

### [[4 dekabr]]
* Aşıq Aslan Kosalı — 85 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
2014-cü il oktyabr ayında vəfat edənlər

### [[30 oktyabr]]
*Cənnət Əliyev — 60 yaşında vəfat edib
*İlya Rutberq — 82 yaşında vəfat edib

### [[26 oktyabr]]
*Cəmil Əlibəyov — 86 yaşında vəfat edib
*Senzo Meyiva — 27 yaşında öldürülüb

### [[25 oktyabr]]
*Reyhanə Cabbari — 26 yaşında öldürülüb.

### [[23 oktyabr]]
*Çopur Ələsgər — 84 yaşında vəfat edib.

### [[21 oktyabr]]
*Murad Aşurlu — 42 yaşında vəfat edib.

### [[20 oktyabr]]
*Rüstəm Rüstəmzadə (folklorşünas) — 84 yaşında vəfat edib.
*Kristof de Marjeri — 63 yaşında vəfat edib.
*Oqtay Sadıqzadə — 93 yaşında vəfat edib.

### [[17 oktyabr]]
*Elburus Muradov — 75 yaşında vəfat edib.

### [[16 oktyabr]]
*Con Spenser-Çörçill (XI Malboro hersoqu) — 88 yaşında vəfat edib.

### [[16 oktyabr]]
*Cem Qəriboğlu — vəfat edib.

### [[6 oktyabr]]
*İslam Ələsgər — 89 yaşında vəfat edib.

### [[5 oktyabr]]
*Dağlar Abdullayev — 75 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
Kostyuşko (dağ)

**Kostyuşko** (, yerli tələffüz   — **Kozi-osko** (ˈkɔziˌɔskoʊ, BFƏ) )   — Avstraliya qitəsinin ən yüksək zirvəsi. Yeni Cənubi Uels ştatının cənubunda və bu ştatla həmsərhəd olan Viktoriya ştatının yaxınlığında, eyni adlı milli parkın ərazisində yerləşir.

Zirvənin hündürlüyü 2228 metrdir. İlk dəfə 1840-cı ildə fəth edilmişdir.

Zirvə, Avstraliya Alpında yerləşir.

## Tarixi

Dağın zirvəsinə qalxmış ilk insan polyak səyahətçisi, coğrafiyaçı və geoloq Pavel Edmund Stşeleski olmuşdur. O bu dağın adını hərbçi və siyasətçi Taeduş Kostyuşkonun şərəfinə adlandırmışdır.

## Maraqlı faktlar

Əvvələr bu dağın adı Taunsend idi, "Kostyuşko" adı isə bu dağa qonşu olan o zamanlar, Avstraliya Alpında ən yüksək zirvə hesab edilmiş dağa verilmişdir. Sonralar tədqiqatlar nəticəsində məlum oldu ki, Taunsend dağı "Kostyuşko" dağından 20 metr hündürdür. Edmun Stşeleskiyə hörmət əlaməti olaraq Yeni Cənubi Uels torpaq departamenti bu iki dağın adlarının yerlərini dəyişməyə qərar verdi ki, nəticədə Kostyuşko yenə ən yüksək zirvə hesab edilsin.

## İstinadlar
Monolit nüvə

**Monolit nüvə** — tək fayldan ibarət olan əməliyyat sistemi nüvəsidir.

## Monolitik nüvə nümunələri
* Unix nüvələri
** BSD
*** FreeBSD
*** NetBSD
*** OpenBSD
*** MirOS BSD
*** SunOS
** UNIX System V
*** IBM AIXAIX
*** HP-UX
*** Solaris
**** OpenSolaris / illumos
* Unix bənzəri nüvələr
** Linux
* DOS
** DR-DOS
** MS-DOS
*** Microsoft Windows 9x seriyaları (95, 98, 98SE, Me)
** FreeDOS
* OpenVMS
* XTS-400

## Həmçinin bax
* Nüvə (kompüter)
Ədirnənin qurtuluşu

**Ədirnə qurtuluşu** — iki fərqli tarixi hadisəni ifadə edir. Bunlardan birincisi Osmanlı qüvvələrinin I Balkan müharibəsində Serbiya və Bolqar qüvvələrinə qarşı itirilmiş Ədirnə müharibəsi ilə Osmanlı idarəçiliyindən çıxan və London Konfransı ilə Bolqarıstan Krallığına verilən şəhərin, II Balkan müharibəsi zamanı Ənvər Paşa komandanlığı altındakı Osmanlı ordusu tərəfindən 21 iyul 1913-cü ildə geri alınması hadisəsidir. İkincisi isə Birinci Dünya müharibəsi zamanı Mondros sülhündən sonra Yunan qüvvələri 25 iyul 1920-ci ildə işğal edilən Ədirnə, Mudanya atəşkəsinə əsasən 25 noyabr 1922-ci il tarixində Türkiyə Böyük Millət Məclisinin qüvvələri tərəfindən geri alınmasıdır. Günümüzdə 25 noyabr tarixi "Ədirnə qurtuluşu" kimi qeyd edilir.

## Müharibə əvvəl
Birinci Balkan müharibəsindən sonra Bolqarıstanın müttəfiqləri ilə olan anlaşmamazlığı nəticəsində Osmanlı İmperiyası qərargahları tərəfindən Ədirnə və Qərbi Frakiyanın azad edilməsi fikri Padşah V Mehmedə təqdim olundu. Padşah həm Türk imicini düzəltmək, həm də İttihad və Tərəqqi Partiyasının təzyiqindən xilas olmaq üçün planı uyğun bildi və gözlənilmədən hücum edilməsinə qərar verildi.

## Müharibə
Osmanlı qüvvələri şəhərdə güclü bir müqavimətlə qarşılaşmadan asanlıqla Meriç çayına çatdılar. Amma böyük güclərin təzyiqi nəticəsində dayandılar.

## Nəticə
Osmanlı dövləti Balkanlarda son qələbəsini qazanıb və Birinci Dünya müharibəsinə qədər Frakiya sərhədlərində böyük bir torpaq itirmədi. Osmanlı qüvvələrinin 21 İyul günü şəhəri ələ keçirməsinə qarşı Ədirnə yenidən Osmanlı torpaqlarına daxil olması ancaq 29 iyul 1913-cü il Bolqarıstan Krallığı ilə imzalanan İstanbul müqaviləsi ilə rəsmiləşdi.

## İstinadlar
 Edirne'nin Yaşadığı İşgaller — Dört İşgal Dönemi
Adrianopolun müharibəsi (1913)

**Ədirnə mühasirəsi** —  (Bolgarca: Битка при Одрин, Serbcə: Bitka za Jedrene, İngilizce: Siege of Adrianople) Birinci Balkan Müharibəsi zamanı 1912-ci il oktyabrın ortalarından 26 mart 1913-cü ilə qədər Bolqarıstanın 2-ci Ordusu tərəfindən həyata keçirilmişdir. Şəhərin içində müdafiəni təşkil edən 52 min 597 əsgərdən başqa, 106 min nəfər mülki əhali idi (yarısı türk, qalanları yunan, erməni, bolqar, yəhudi və Qərbi avropalılar).
 
24 sentyabr 1912-ci il tarixində Osmanlı Sofiya səfirliyinin İstanbula göndərdiyi xəbərdarlıq teleqramı yaxınlaşan təhlükəni bildirirdi: "Bolqarların ilk məqsədi Osmanlının gücsüz Kırklareli qoşunudur. Ədirnə isə dominant hücum hazırlanır. Ədirnəyə kömək edilməli, vətəni xidmət müddəti dolan əsgərlər tərxis olunmamalıdır".

Ədirnə müdafiə mövqeyi komandanlığına gətirilən Mehmed Şükrü Paşa, Ədirnənin mühasirəsi başlamazdan bir həftə əvvəl şəhərə getdi. Ədirnə müdafiəsi vəzifəsi verilən Şükrü Paşaya şəhərin mühasirə edilməsi halında 50 gün müdafiə edilməsi əmri verilmişdi. Bu müddətdə ya Bolqar ordularının gerilətməlidirlər, ya da İstanbuldan dəstək göndəriləcəyi nəzərdə tutulmuşdu. Ancaq Mehmed Şükrü Paşa İstanbuldan dəstək almamasına baxmayaraq, Bolqar və Serbiya ordularının hücumlarına 5 ay 5 gün müddətdə müqavimət göstərərək tarixə keçən bir müdafiə təşkil etdi.

Yenə də mühasirə etməyin uğurla nəticələnməsi böyük bir hərbi uğur kimi qəbul edilir, çünki şəhərin müdafiəsi alman mühasirə etmə mütəxəssisləri tərəfindən inkişaf etdirilmiş və məğlubedilməz qəbul edilmişdi. Bolqarıstan ordusunun 5 aylıq mühasirə nəticəsində, Mehmed Şükrü Paşanın təslim olması ilə Ədirnə ələ keçirildi.
 
Mühasirə bitdikdən sonra, mənbələrə görə bolqar əsgərləri və ya yunan yerliləri, Ədirnədə yerləşən müsəlmanların və yəhudilərin evlərini üç gün ərzində yağmaladı. Həmçinin Karnegi (Karnegi Beynəlxalq Sülh Fondunun) hesabatına görə, bolqar əsgərləri türk əsirlərə vəhşicəsinə davrandı və bəzilərini öldürdülər.

## İstinadlar

Edirne'nin Yaşadığı İşgaller - Dört İşgal Dönemi
Qərb cəbhəsində sakitlikdir (film, 1930)

**Qərb cəbhəsində sakitlikdir** () — 1930-cu ildə istehsal olunmuş müharibə filmi. Filmin rejissoru Lyuis Maylstoundur. Film ilk dəfə 21 aprel 1930-cu ildə Şimali Amerikada təqdim olunub. Film iki nominasiyada Oskar mükafatı qazanıb: Ən yaxşı filmə görə və ən yaxşı rejissor işinə görə. Film Qərb cəbhəsində yenilik yoxdur romanının əsasında çəkilmişdir.

## Rollarda
:Luis Volxaym — Kat
:Lyu Eyrs — Paul Boymer
:Con Rey]— Ximmelştoss və s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Tcm saytında
III Boris

**III Boris** (; ) — Bolqarıstanın çarı (30 yanvar, 1918–28 avqust, 1943).

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Ferdinand I-ın oğlu 1918-ci ildə atasının devrilməsindən sonra(Bolqarıstanın I Dünya müharibəsində məğlubiyyətindən sonra) hakimiyyətə gəlmiş və 1943-cü ilə qədər hakimiyyətdə olmuşdur. Bu dövr Bolqarıstanın siyasi və iqtisadi stabillik dövrünə təsadüf edirdi. Bolqar hökuməti yeni ərazi əldə etmək cəhdləri edir və Bolqarıstan hər vəchlə öz qonşularına təsir göstərməyə çalışırdı. Boris bu yolda əlindən gələni etməyə çalışırdı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Bulgaria in the Second World War* by Marshall Lee Miller, Stanford University Press, 1975.
* *Boris III of Bulgaria 1894–1943*, by Pashanko Dimitroff, London, 1986, ISBN 0-86332-140-2
* *Crown of Thorns* by Stephane Groueff, Lanham MD., and London, 1987, ISBN 0-8191-5778-3
* *The Betrayal of Bulgaria* by Gregory Lauder-Frost, Monarchist League Policy Paper, London, 1989.
* *The Daily Telegraph*, Obituary for "HM Queen Ioanna of the Bulgarians", London, 28 February 2000.
* *Balkans into Southeastern Europe* by John R. Lampe, Palgrave Macmillan, New York, 2006.
* *A History of Israel: From the Rise of Zionism to Our Time* by Howard M. Sachar, Alfred A. Knopf, New York, 2007, ISBN 978-0-394-48564-5
Mehrab (şahzadə)

**Mehrab** — Şirvanşah şahzadəsi.

## Hakimiyyət uğrunda mübarizə
Haqqında çox məlumat yoxdur.

Bürhanəlinin ölümündən sonra Şirvan əyanları Dərbəndi Şirvanşahlar nəslindən Mehrab adlı birisini Şirvan hakimi seçdilər. Səfəvilər əleyhinə mübarizəyə başçılıq edən Mehrab Mirzə Şirvan qoşunları ilə Şirvan sərhədini keçərək Kür sahillərinə enib Siqnax şəhərini tutdu. Abdulla xan Mehraba hücum etdi, müqavimət göstərməyə gücü çatmayan Mehrab qaçdı və Şirvan vilayəti yenidən qızılbaşların əlinə keçdi.

## İstinadlar
Bürhan Əli

**Bürhan Əli** () — Şirvanşahlar taxtına iddiaçı şahzadə.

## Hakimiyyət üçün mübarizə
Şahruxun əmisi oğlu Bürhanəddin uzun müddət Dağıstanda qaytaqlı qohumlarının yanında qaldıqdan sonra böyük qoşun toplayaraq 1544-cü ildə Əlqas mirzə Səfəvi ilə mübarizə aparmaq üçün Şirvana doğru hərəkət etmişdi. Lakin Əlqas Mirzə onu məğlub edərək Osmanlıya mühacirət etməsinə səbəb oldu. Bürhan Əlinin köməyilə öz düşməni Səfəvilərlə mübarizə aparmağa və Şirvanı tutmağa ümid edən sultan onu böyük ehtiramla qarşıladı. Sultan Süleyman ona silahlı qüvvə verdi. Lakin Bürhanəli Şirvana yaxınlaşarkən bəylərbəyinin böyük orduya malik olması haqda xəbər aldı. Buna görə də, o, sultanın qoşunlarını Osmanlıya qaytardı, özü isə Dağıstana gedərək Şirvana yenidən yürüş etmək üçün məqam gözləməyə başladı. 1548-ci ildə Sultan Süleyman Qanuni böyük ordu ilə Azərbaycana, I Təhmasibin üzərinə yürüş etdi. Təhmasib ölkənin içərilərinə çəkildi. Bürhanəli Dağıstandan hərəkət edərək sultan qoşunları ilə birləşdirdi. Sultan onu Şirvanı tutmaq üçün qoşun dəstəsi ilə irəli göndərdi. Lakin gələcək şah II İsmayıl ilə vuruşub məğlub oldu.

## Hakimiyyət
Bürhan Əli böyük ordu toplayaraq 1548-ci ilin iyununda Şamaxını ələ keçirərək hökmdarlıq etməyə başladı. O 2 il hakimiyyətdə qaldı. O Qanuniyə yazırdı:"*Qərib, baid bilad və nəvahi Sürhsəri (Gəncə, Qarabağ, Muğan kimi Kürün sağ sahilindəki bölgələri) yıxıb-yaxıb hədsiz qarətlər və xəsarətlər və dostanə hərəkət etdim*". Lakin 1549-cu ildə Abdulla xan Ustaclının hücumuna uğradı.

## Ölümü
Şərəf xan Bidlisinin sözlərinə görə "Abdulla xan Kür sularını keçəndə Bürhan qəribə təsadüf nəticəsində anadangəlmə xəstəlikdən öldü". Həsən bəy və Şərəf xan Bidlislinin məlumatlarına görə Bürhanəli 1549-cu ildə ölmüşdür. Münəccimbaşıya görə isə Bürhanəli təqribən 1551-ci ildə vəfat etmişdir. Zeynaloğluna görə Bürhanəli 1550-ci ildə vəfat etmişdir. Sara Aşurbəyli də 1549 olduğunu düşünür. Həsən bəy Rumlu xəbər verir ki, Bürhan Əli öldükdən sonra Şirvan zadəganları onun meyidini gizlətmişlər. Lakin Şirvan bəylərbəyliyi Abdulla xan Ustaclı onu tapmış, qəbirdən çıxararaq basını kəsmişdir. Bürhanəlinin özündən sonra Şirvanda hakimiyyət sürə biləcək böyük uşaqları olmamışdır. Ailəsi, azyaşlı uşaqları və qohumları isə Səfəvilərdən qorxaraq Dağıstana qaçdılar.

## Taxta iddiası
Bürhan Əli II Xəlilullahın oğlu olduğunu iddia edirdi. Abbasqulu ağa Bakıxanov isə onu I İbrahimin nəbibəsi hesab edir. Belə ki, onun yazdıqlarına görə tam adı "Bürhan Əli ibn Keyqubad ibn Əbu Bəkr ibn İshaq ibn İbrahim" olmuşdur.

## Oğulları
Xələf mirzə Dərbəndi və Əbubəkr mirzə Dərbəndi adlı oğulları olmuşdur.

## Son araşdırmalar
Son numizmatik araşdırmalara görə Bürhan Əlinin 1543-cü ilə aid sikkələri tapılmışdır.

## İstinadlar
Qurban Əli

**Qurban Əli** () — Şirvanşah şahzadəsi.

## Hakimiyyət uğrunda mübarizə
Haqqında çox məlumat yoxdur.

Abdulla xan tezliklə Şirvanlıların yeni bir üsyanını yatırmalı oldu. Şirvan zadəganları Mehrabın qohumu Qurbanəlinin başçılığı ilə üsyan qaldıraraq, Xəzər dənizi adalarından birindəki Derov kəndinə qaçdılar. Abdulla xan çoxlu qızılbaş döyüşçüsü ilə üzərək adaya çatmış, onlara hücum edərək Qurbanəlinin və üsyançıların əksəriyyətini öldürmüş, onların mallarını ələ keçirib Şamaxıya qayıtmışdır. Abdulla xan Şirvanlıların bir sıra üsyanlarını yatıraraq Şirvanda öz hakimiyyətini möhkəmləndirdi

## İstinadlar
Qasım mirzə Dərbəndi

**Qasım Mirzə** — Şirvanşah şahzadəsi.

## Həyatı
Osmanlıya mühacirət etmiş Şirvan əsilzadələrindən idi. Əvvəlki şahlarla dəqiq əlaqəsi bilinməsə də Dərbəndilər sülaləsindən idi, II Xəlilullahın mümkün oğlu. 1554-cü ildə Kəffə-Dağıstan-Dərbənd yolu ilə Şirvana hücum etmişdi.Şirvan zadəganları və əhalisi vilayətin bəylərbəyliyi Abdulla xan Ustaclıdan uzaqlaşaraq Qasım Mirzəyə qoşuldular. Təngəaltı kəndində Abdulla xana qalib gəlmiş, daha sonra Qəleybuğurdu ələ keçirərək 40 gün burada qalmışdı. 12.000 əsgər toplamışdı. Gülüstan qalasına hücumu baş tutmadı və Abdulla xan ordusu tərəfindən məğlub edildi. Özü isə qaçdı.

## İstinadlar
Əbubəkr mirzə Dərbəndi

**Əbubəkr Mirzə** — şahzadə, Şirvan taxtına son iddiaçı.

## Uşaqlığı
Bürhan Əlinin oğlu idi. Qardaşı Xələf mirzə Dərbəndi ilə Dağıstana aparılmışdı. Atasının yerini almağa hazır olmadığından, 20 il boyunca Dağıstanda yaşamışdı. Qardaşı kiçik yaşda vəfat etmişdir. 1570-ci ildə Krıma gedərək Krım xanı I Dövlət Gərayın qızı ilə evlənmişdir. Və orada yaşamışdır.

## Taxta iddiası
1578-ci ildə III Muradın ordusu ilə Şirvana daxil olmuşdu. Və bir neçə il hökmdarlıq etmişdir. Onun adı daha sonra 1583-cü ildə Osman paşa başçılığındakı osmanlılara xəyanət edib İmamqulu xanın başçılığındakı Səfəvilərin tərəfinə keçərkən çəkilir. Əbubəkrin sonrakı taleyi məlum deyil. 1602-ci ildə vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Bürhan Əli adlı bir oğlu olmuşdur.

## İstinadlar
Kavus mirzə Dərbəndi

**Kavus Mirzə** — Şirvanşah şahzadəsi.

## Həyatı

Bürhan Əlinin bacısı oğlu idi. İlk işi Şabran şəhərini ələ keçirmək oldu. Şəhərdən 12 kilometr aralıda isə Aras xan Rumlunun ordusuna məğlub oldu və öldürülərək başı Qəzvinə göndərildi.

## İstinadlar
Əlican sərhəd qapısı

**Əlican sərhəd qapısı** — İğdır ilinin Qaraqoyunlu ilçəsində, Türkiyə ilə Ermənistanı bir-birinə bağlayan və aprel 1993-cü ildən xidmətə qapalı vəziyyətdə olan sərhəd qapısı. Qarşısında yer alan sərhəd qapısı da Ermənistanın Armavirdə inzibati bölgəsində yerləşən Margara qəsəbəsində yerləşir. Araz çayının ayırdığı sərhədin təhlükəsizliyi hərbi sərhəd polis bölməsi tərəfindən təmin olunur. Sərhəd qapısına 500 metr məsafədə Aşağıəlican kəndinə bağlı bir əkiləcək tarla olan Orta Əlican bölgəsi yerləşir. Ermənistan tərəfində çay kənarı islah edilmiş vəziyyətdə ikən Türkiyə tərəfində belə bir islah olmaması ucbatından qış aylarında daşan çay polis bölməsin birinci mərtəbəni istifadəyə yararsız hala gətirmişdir.
 
Qarabağ müharibəsi davam edərkən Türkiyə tərəfindən Ermənistanın Dağlıq Qarabağın işğalına etiraz olaraq aprel 1993-cü ildə mülki keçidlərə qapadılmışdır. 2009-cu ildə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması naminə müxtəlif addımlar atılarkən sərhəd qapısının açılıb- açılmayacağı gündəmi məşğul etməyə başlasa da münasibətlərin normallaşma prosesinin tezliklə yenidən dayanması ilə sərhəd qapısının açılması gündəmə gəlmədi. Sentyabr 2012-ci ildə Avtomobil Yolları Baş İdarəsi rayonda Əlican sərhəd qapısına qədər olan 7&nbsp;km asfalt yolu yenidən asfaltladı.

## İstinadlar

*  Alican Sınır Kapısı
*  Alican Sınır Kapısına Sıcak Asfalt
Gülbahar Xatun məscidi

**Gülbahar Xatun məscidi** və ya **Böyük İmarət məscidi** və ya **Hatuniyə məscidi** — Osmanlı padşahı Yavuz Sultan Səlim tərəfindən anası Gülbahar Xatun adına 1514-cü ildə Trabzonda tikdirilmiş bir məsciddir.

## Tarixi

Gülbahar Xatun Məscidi öz adı ilə anılan məhəllədə Ataparkın cənubunda yerləşir. Zaman keçdikcə, ətrafındakı mədrəsə, imarət, məktəb, darül-kurra və türbə ilə bir kompleks təşkil edirdi. Bu gün digərləri yıxılaraq sadəcə şərqindəki türbə qalıbdır. Anası Gülbahar Xatunun xatirəsinə Yavuz Sultan Səlim tərəfindən XVI əsrin ilk illərində (1514) tikdirilmişdir. Zamanında mədrəsə, məktəb, imarət və hamam tikililərini də əhatə edən böyük bir kompleks içində yer alırdı. Cəmiyyət xidmətində bir sıra fondu olduğu aydın olan bu dəyərli osmanlı xatunun bir çox fondu kimi buradakı bu külliyənin də digər tikililəri dövrümüzə çatmamışdır.

## Memarlıq
Məscidi, beş kiçik qübbə ilə örtülü beş hissəli son camaat yeri, böyük tək qübbə ilə örtülü hərəmxana hissəsi ilə şərq və qərbdəki üstü günbəzli bir cəhət otağından meydana gəlmişdir. Son camaat yerindəki mərmər sütunların başlıqları stilizə paxlava motivdir. Mehrab və mimbəri də mərmərlərdən olan Məscidin minbəri sadə sənətkarlıqdır. Mehrab da isə bitki ornament və mukarnaslı kavsaraya yer verilmişdir.

## Kitabəsi
Giriş qapısı üzərindəki kitabə, məscidin 1885-ci ildə bərpa olunduğunu bildirir. Daxili yaxşı qala kalmişi bəzəmələr də bu illərə aid olmalıdır. Trabzonun məşhur məscidlərindəndir. Məscid Ataparkta yerləşir. Trabzonda xalqın bir görüş yeri kimi tanınır.

## Xarici keçidlər
*  Gülbahar Xatun Məscidi
*  Gülbahar Xatun Məscidi
Ruqiyyə Zərbəliyeva

**Ruqiyyə Hacıağa qızı Zərbəliyeva**  — Azərbaycanda, Qafqazda, həmçinin bütün Yaxın Şərqdə ilk qadın qırıcı təyyarəçi.

## Həyatı
Ruqiyyə Hacıağa qızı Zərbəliyeva sənət təhsilini Bakı aeroklubunda almış və ilk uçuşunu XX əsrin 30-cu illərinin sonlarında yerinə yetirmişdir. Ruqiyyə Zərbəliyeva ilk azərbaycanlı qırıcı təyyarəçi olmuşdur. Həyat yoldaşı Baba İbrahim oğlu Talıbov İkinci dünya müharibəsinə getmiş və həlak olmuşdur. Rauf adlı oğlu ilə tək qalan Ruqiyyə Zərbəliyeva sonralar Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda təhsilini davam etdirərək uşaq həkimi olmuş, Qusarda və Bakıda uşaq həkimi kimi çalışmışdır.

Ruqiyyə Zərbəliyeva Bakıda yaradılmış "Səfa" müsəlman cəmiyyətinin fəallarından olan Kərbəlayı Abdulla Zərbəliyevin nəvəsidir. "Baku" qəzetinin 1914-cü il yanvar tarixli 5-ci sayında yazdığına görə Kərbəlayı Abdulla Zərbəliyev Bakıda yaradılmış “Səfa” müsəlman cəmiyyətinin yaradıcılarından və xəzinədarı, habelə Bakı Şəhər Dumasının üzvü olmuşdur.

Ruqiyyə Zərbəliyevanın oğlu Rauf Baba oğlu Talıbov Azərbaycan Politexnik İnstitutunda müəllim və Azərbaycan MEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Cəfərov N. Qırıcı aeroplan pilotu (Ruqiyyə Zərbəliyeva haqqında) // "Kommunist" qəzeti, 1940. 8 mart 
* Şimşinov A. Qanadlı qız (Gənc pilot Ruqiyyə Zərbəliyeva haqqında) // "Gənc işçi" qəzeti, 1941. 7 mart.
* Əfruz C. Təyyarəçi qız [Şeir] // Ədəbiyyat qəzeti, 1943.- 22 dekabr.
Sent-Ceyms parkı

**Sent-Ceyms parkı** () — Londonun mərkəzi hissəsində, Vestminsterdə yerləşən, "Londonun yaşıl zolağı"nın başlandığı 23 hektar sahəsi olan park. Park Müqəddəs kiçik Yakova həsr olunmuş cüzam xəstəxanasının adını daşıyan Sent-Ceyms bölgəsinin ən cənub nöqtəsində yerləşir.

## Coğrafi yerləşməsi

Sent-Ceyms parkından qərbə doğru Qrin-park, Hayd-park və Kensinqton bağları uzanır. Parkın şimal hissəsində Sent-Ceyms sarayı, qərbində Bukingem sarayı, şərqində isə Xarici işlər nazirliyi yerləşir.

## Tarixi

Sent-Ceyms parkı Londonun ən qədim parkı hesab olunur. 1532-ci ildə VIII Henrix ərazisindən Tiburn yeraltı çayı keçən bataqlığı İton kollecindən satın aldı. Bu ərazi Henrixin kardinal Uolsidən yenicə aldığı və sonradan Uaythol adlandırılan York-Pleysdən qərbə doğru uzanırdı. Kral buranı öz iqamətgahına çevirmək istəyirdi. 1603-cü ildə taxta çıxan I Yakov əmr etdi ki, parka su çəkilsin, abadlaşdırılsın və ekzotik heyvanlar, o cümlədən dəvə, timsah və fil gətirilsin. Həmçinin ekzotik quşlar parkdakı quş damlarında saxlanılırdı.
thumb|400px|Sent-Ceyms parkındakı Mavi körpüdən şərq istiqamətində mənzərə
II Karl Fransada sürgündə olduğu illərdə Fransa kral saraylarının gözəl işlənmiş gül bağçalarından təsirlənmişdi və onun taxta çıxmasından sonra, Sent-Ceyms parkı, böyük ehtimalla fransız landşaft dizayneri Andre Molle tərəfindən daha rəsmi stildə yenidən dizayn olundu. Bura 775x38 metr ölçüdə kanalın yaradılması da daxil idi. II Karl parkı ictimaiyyət üçün açdı və buranı daha çox qonaqları və məşuqələrini əyləndirmək üçün istifadə edirdi. Park həmçinin ekspromt çıxışlar məkanı kimi də məşhur idi. Bu haqda 2-ci Roçester qrafı Con Vilmot özünün "Sent-Ceyms parkında gəzinti" (*A Ramble in St. James's Park*) poemasında bildirir.

17-ci əsrin sonları - 18-ci əsrin əvvəllərində parka inəklər də buraxıldı və Zaxariya Konrad fon Uffenbaxın 1710-cu ildə təsvir etdiyi "Laktarian" dükanında təzə süd almaq mümkün idi.

18-ci əsrdə kanalın bir hissəsinin Atlı qarovullar parad meydanı üçün qurudulması və 1761-ci ildə kraliça Şarlotta üçün Mellin qərb ucunda yerləşən Bukingem evinin (indiki Bukingem sarayı) satın alınması parkın ətrafında baş verən yeni dəyişikliklər oldu.

1826-1827-ci illərdə gələcək kral IV Georq tərəfindən başladılan və memar, landşaft dizayneri Con Neşin rəhbərliyi ilə icra edilən yenidənqurma nəticəsində parkdakı kanala daha çox təbii göl görünüşü verildi və yollar romantik cığırlara çevrildi. Eyni zamanda, Bukingem evi bugünkü sarayın şəklini ala bilməsi üçün genişləndirildi və onun girişində Mərmər tağ tikildi, Mell böyük mərasim yoluna çevrildi və 60 il sonra, 1887-ci ildə ictimai nəqliyyat üçün açıldı, Mərmər tağ isə 1851-ci ildə öz indiki yerinə, Oksford-strit və Park-leynin kəsişməsinə köçürüldü və 1906-1924-cü illərdə onun yerində Viktoriya memorialı tikildi.

## Qalereya

File:St James's Park mall1745.jpg|Şəhərlilərin parkda gəzintisi (1745-dən sonra)
Image:Green Park and St. James's Park London from 1833 Schmollinger map.jpg|Qrin-park, Sent-Ceyms parkı və Bukingem sarayı, 1833
File:Pelicans in the park - geograph.org.uk - 1745439.jpg|Parkdakı qutanlar


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Parkın veb-səhifəsi
Gülhanə parkı

**Gülhanə Parkı** — İstanbul şəhərinin Fatih ilində yer alan tarixi bir parkdır. Alay köşkü, Topqapı sarayı və Sarayburnu arasında yerləşir.

## Tarixi
Gülhanə Parkı, Osmanlı imperiyası dönəmində Topqapı sarayının xarici bağçası və içində bir qoruq və qızılgül bağçalarını saxlayardı. Türk tarixində demokratikləşmənin ilk konkret addımı olan Tənzimat fərmanı, 3 noyabr 1839-cu ildə Abdülmecit dövründə Xarici İşlər Naziri Mustafa Rəşid Paşa tərəfindən Gülhanə parkında oxunmuşdur və bu səbəblə Gülhanə Xətti Hümayunu da deyilir.

İstanbul şəhərinin başçısı Cəmil Paşa (Toppuzlu) zamanında düzəldilərək 1912-ci ildə park halına gətirildi və xalqa açıldı. Ümumi sahəsi 163 dönüm (918,393 mt2lik qədim bir sahə ölçüsüdür. Günümüzdə isə 1000 mt2 sahəyə bərabər olan dekar yerinə istifadə edilir) qədərdir. Parkın girişində sağ tərəfdə İstanbul mer və bələdiyyə sədrlərinin büstləri var. Parkın ortasından iki tərəfi ağaclı yol keçir. Bu yolun sağında və solunda istirahət yerləri, uşaq bağçası var. Boğaza doğru qıvrılaraq yenən yoxuşun dərhal sağında bir Aşıq İbrahim heykəli, yoxuşun sonuna doğru bir az yuxarı hissədə isə Romalılardan qalma Qotlar sütunu vardır.

Sarayburnu parkı qismi qədimdən Sirkəci dəmir yolu xətti üstündən bir körpüylə baş parka bağlıydı. Bu qism sonradan sahilyolu (1958) ilə parkdan ayrılıb. Sarayburnu hissəsində Atatürkün Respublikadan sonra tikilən ilk heykəli (3 oktyabr 1926) yerləşir. Heykəl, Avstraliyalı memar Kripel tərəfindən aparılmışdır. Atatürk, halqa latın hərflərini halqa ilk dəfə bu parkda 1-ci İl 1928 sentyabr tarixində göstərdi. Atatürkün nəşi Ankaraya göndərilərkən, İstanbuldakı son tədbir Gülhanə Parkının Sarayburnu hissəsində 19 noyabr 1938-ci il tarixində keçirilib. Tabut, top arabasından 12 general tərəfindən alınaraq Yavuz zirehinə aparılmaq üçün sahildəki bir barjaya yanaşan zəfər destroyerinə qoyulub.

## Yenidən bərpası
İllərlə çox pis və xarab bir şəkildə yerləşən park 2003-cü ildə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi tərəfindən bərpa edilərək, keçmiş günlərini itirməyəcək bir vəziyyətə gətirildi.

## İslam Elm və Texnologiya Muzeyi
Ayrıca 25 may 2008-ci ildə Gülhanə parkı içindəki Has ahırlar binasında, İstanbul İslam Elm və Texnologiya Tarixi Muzeyi xidmətə başlamışdır.

## İstinadlar
*  GÜLHANE PARKI