Taybey 101

**Taybey-101** — göydələn, müasir arxitektur texnoloji nailiyyətlərə əsaslanan tikilidir. Çin Xalq Respublikasının Tayvan adasında, Taybey şəhərində yerləşir. Bürc Xəlifə və Əbrəc Əlbeyt Qüllələrindən sonra hündürlüyünə görə dünyada üçüncü yer tutur. 2003-cü ildə tikilən bu bina 6 il ərzində dünyanın ən hündür binası hesab edilmişdi. Binada çox sayda restoranlar, butiklər, fitnes-klublar, əyləncə mərkəzləri və s. fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Lahiyyəsi 1997- ci ildə hazırlanmış və 1999-cu ildə tikintisinə başlanılmışdır. 2004-cü ildə yeni il gecəsi binanın açılış mərasimi keçirilmişdir. Hal-hazırda bina ticarət mərkəzi funksiyası daşıyır. Binanın tikintisi zamanı yerləşdiyi ərazidə 3 bal gücündə  iki zəlzələ qeydə alınıb. Bəzi alimlər ehtimal edir ki, buna səbəb binanın ərazinin qruntuna təsir etməsi olub.

## Xüsusiyyətləri
### Hündürlüyü
Bina 101 mərtəbədən ibarətdir. Yer altında isə əlavə 5 mərtəbə var. Tikildikdən sonra bir müddət bəzi göstəricilərə görə dünyada ilk yerdə olmuş. 2010-cu ilə qədər dünyada ən hündür bina hesab olunurdu-508 m. (Bürc Xəlifə tikilənə qədər.) Sonuncu mərtəbənin hündürlüyü 439 metrdir.  Bina həm də dünyanın ən qiymətli binasıdır. Dəyəri 1,7  milyard dollardı . Hal-hazırda da Taybeydə dünyanın ən sürrətli lifti fəaliyyət göstərir (16,83&nbsp;m/s). Bina həm də dünyada ən hündür günəş saatı hesab olunur.
### Memarlıq üslubu və simvolika
Bina ənənəvi çin memarlıq üslubuna uyğun tikilib. Binanın xarici divarları yuxarıya doğru genişlənən səkkiz şöbədən ibarətdir. Bina tikintisində xüsusi konsepsiya mövcuddur. Bu konsepsiyanın əsasında səkkiz rəqəminin təkrarlanması dayanır. Binaya dayanaqlıq verən sütunların sayıda səkkizdir. Çin mədəniyyətində bu rəqəmin uğur gətirdiyi hesab olunur.

Mərtəbələrin 101 olmasıda xüsusi simvolika ilə bağlıdır. Tikintisi gedən zaman həm yeni əsirin başlaması (100+1), həm də hər yeni il gecəsindən sonra 1 yanvarı sinvolizə edir (1-01). 
Bina hər gün fərqli rənglə işıqlandırılır. Və hər rəng həftənin bir gününü simvolizə edir .


### Xarici görünüşü
### Daxili
Binanın 88-92-ci mərtəbələrində xüsusi qurğu- dempfer yerləşdirilib. Bu qurğu  külək və zəlzələ zamanı binanın tərpənməsini nizamlayır. Bu qurğunun qiyməti 4 milyon dollar civarında qiymətləndirilir. Kürə şəklində olan bu qurğu 41 polad hissədən ibarətdir. Ümumi çəkisi 660 tondur.

### Meydançalar
Binada iki müşahidə meydançası var. 89-cu mərtəbədə olan meydança daxildə, 91-ci mərtəbədə olan meydança xaricdədir. Hər iki meydança dairəvidir və ətrafı 360° boyu müşahidə etmək mümkündür. Bina ənənəvi çin memarlıq üslubuna uyğun tikilib. Buna görə də vizual baxımdan qüllə budda məbədini xatırladır. Ümumi hündürlüyü 508 metrdi .

## Hadisələr
thumbnail|left|Taybey 101 -də nisbilik formulası
* 25 dekabr 2004-ci il — binanı " Hörümçək adam " ləqəbli Alen Rober fəth etmişdir. Onun "fəthinə cəmi 4 saat lazım gəlib.
* 19 aprel 2005-ci il — Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsinin 100 illik ildönümü münasbəti ilə bina E=mc² formulası ilə işiqlandırılıb.

## Həmçinin bax
* Ən hündür binaların siyahısı
* Bürc Xəlifə
* Əbrəc Əlbeyt Qüllələri
* Petronas qüllələri
## Xarici keçidlər
* http://www.taipei-101.com.tw/

## Qalereya

File:Taipei 101 2008 NewYear Firework.jpg|2008-ci il.Yeni il atəşfəşanlığı.
File:Taipei101.Park.jpg|Binanın şərq parkının görünüşü.
File:Detail of the Tuned Mass Damper atop Taipei 101 - 19 Oct. 2008.jpg| Dempfer.
File:Skyscrapercompare.svg| Diğər göydələnlərlə müqasiyəsi.
File:Taipei 101 Tuned Mass Damper.png|Dempferin yerləşmə yeri.
File:Ascenseur Taipei 101.jpg|Binanın lifti.
File:Taipei101.Sundial.jpg|Taybey 101 -in kölgəsi.


## İstinadlar