open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İndoneziya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**İndoneziya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** () — İndoneziyanın milli həmkarlar ittifaqları təşkilatlarından biri; ölkə əməkçilərini cəmləşdirən ən irimiqyaslı və aparıcı təşkilatdır Mərkəzi ofisi ölkənin paytaxtı olan Cakarta şəhərində yerləşir.

## Tarixi
İndoneziya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının yaranmasının təsdiq edilməsi 1992-ci ildə bu məqsədlə keçirilmiş konfransda qərara alınmışdır. Həmin vaxt Cakartada 104 ictimai təşkilat və həmkarlar ittifaqı fəalları yığışmışdır.

Fəaliyyətinin ilk illərində qurum **İndoneziya Ticarət İşçilərinin Təşkilatı** adını daşımışdır. Çünki o dövr ölkənin əsas işçi qüvvəsini ticarət sahəsində çalışanlar təşkil edirdi və həmin illər İndoneziyada ticarət sektorunun çiçəklənmə dövrü idi. Bu sahə sürətlə inkişaf edirək, dövlət büdcəsinə külli miqdarda gəlir gətirirdi.

2003-cü ildə təşkilatın adı dəyişdirilərək **İndoneziya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** olur. Həmin illərdə Konfederasiyanın tərkibində 11 təşkilat və 300 min üzv birləşirdi.

Təşkilatın yaranmasından sonra qarşıya bir sıra çətinliklər çıxmışdır. Belə ki, fəaliyyətinin ilk illərində nə hökumət, nə də sahibkarlar onun mövcudluğunu heç cür qəbul edə bilmirdi. 1993-cü ildə konfederasiya tarixinin ən faciəli qalmaqalını yaşamışdır. Belə ki, həmin il yüzlərlə polis əməkdaşı təşkilatın ilk konqresi zamanı toplaşan kütləyə güc tətbiq etməklə onları dağıtmağa başlamışdı. Tabe olmaq istəməyən konqres iştirakçıları 40 dəqiqə ərzində polis işçilərinə müqavimət göstərmişdi. Nəticədə təşkilatın fəallarından üç nəfər həlak olmuş, 250 nəfər həbs edilmiş, konqresə müxtəlif ictimai təşkilatlardan qatılan 2.500 nəfər isə polisə tabe olmadığına görə işdən azad olunmuşdu. Bu hadisədən kifayət qədər sarsılan qurum bir müddətdən sonra yenidən fəaliyyətə başlamağa çalışır. Sarsıdıcı günləri arxada qaldıqca, fəaliyyətini daha da gücləndirir. İşçilərin tam müdafiəsini təmin etmək, əhalinin sosial-iqtisadi bərabərliyinə nail olmaq üçün yeni proqramlar hazırlayır və həyata keçirir.

## Tərkibi
Konfederasiyanın 2.100.000 üzvü var. Qurum özündə həm leqal, həm də qeyri-leqal iqtisadiyyatda çalışan işçiləri cəmləşdirir.

## Rəhbəri
Təşkilatın hazırkı prezidenti Rustam Aksandır.

## Xarici əlaqələri
Konfederasiya Beynəlxalq Əmək Təşkilatının üzvüdür və onun tərəfindən hazırlanan layihələrin fəal iştirakçısıdır. Bu layihələrdən biri ölkədə tikiləcək yeni metallurgiya müəssisələri ilə əlaqədardır. Konfederasiya Beynəlxalq Əmək Təşkilatının maliyyə və təşkilati dəstəyi ilə hələ 2012-ci ildə həmin müəssisələrdə çalışan sahə işçiləri üçün seminarlar təşkil etmişdir. Bu layihəyə əsasən, artıq işçilərin özləri sahibkar kimi fəaliyyət göstərəcəklər. Bu isə onların sosial-iqtisadi durumunun yaxşı tərəfə dəyişəcəyi deməkdir.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Qorçubəylilər

**Qorçubəylilər** — Azərbaycanın qədim soylarından biri.

## Soyun yaranması

Bu soyun ulu babası Qorçu bəy Püsyandır. Qorçu bəy XVII yüzilin ortasında  yaşamışdı. Püsyan elinin başçısı idi. Onun adıyla bağlı Qarabağ əyalətinin Keştasf (Keştaz) nahiyəsində yeradına rast gəlinir.

Qorçu bəyin Hüseyn bəy, Həsən bəy adlı oğulları vardı.

Hüseyn bəy Qorçu bəy oğlu XVII yüzilin ikinci yarısında ömür sürmüşdü. Atasından sonra Püsyan elinin Sultanlı oymağına başçılıq etmişdi.

Hüseyn bəyin Qorçu bəy adlı oğlu vardı.

II Qorçu bəy Hüseyn bəy oğlu XVIII yüzilin birinci yarısında yaşamışdı. Atasından sonra Püsyan elinin Sultanlı oymağına başçılıq etmişdi.

XVIII yüzilin birinci yarısına aid erməni mənbələrindən Abram Kretatsinin «İranlı Nadir şah və baş vermiş hadisələr haqqında tarix» əsərində  Qorçu bəy haqqında məlumat var. Eçmiadzin kilsəsi¬nin katolikosu olan Abram Kretatsinin göstərilən əsərində XVIII  yüzilin 30-cu illərinin ortalarında baş verən Səfəvi-Osmanlı müharibələri, bu müharibələrin gətirdiyi bəlalar nə¬ticəsində Azərbaycan xalqının acınacaqlı vəziyyəti, Nadirin şah seçilməsi kimi tarixi süjetlər göstərilmişdir. Hadisələrin canlı şahidi olan müəllif xalqın yaşayışının dözülməz vəziyyətini ətraflı şəkildə təsvir etmişdir. O cümlədən  Qorçu bəylə bağlı məlumat vermişdir.
II Qorçu bəyin İbrahim bəy, Cəfər bəy adlı oğlu vardı.

## Soyun məşhur nümayəndələri
* Qorçu bəy Püsyan — Püsyan elinin başçısı, xalq qəhrəmanı.
* Arif Alışanov — azərbaycanlı iqtisadçı, iqtisad elmləri namizədi, "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri (2006-2019).

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Qorçubəylilər, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, №8, səh.3-9.

## Həmçinin bax

*Qarabağ
*Zəngəzur

## İstinadlar
Natyaşastra

**"Natyaşastra"** () — teatr sənəti barəsində qədim hind sanskrit risaləsi.

Burada hind teatrın təşəkkülü, özündə tamaşa rüşeymi daşıyan dini ayinlər, mərasimlər, teatr binalarının memarlığı, səhnə məkanının təşkili, teatrın imkanları və bədii vasitələri haqqında məlumatlar öz əksini tapır.

## Mənbə
*Aydın Talıbzadə. Şərq teatr tarixi (ali məktəblər üçün dərslik). Bakı, 2008. 
*Hind klassik dramının qısa tarixi. azteatr.musigi-dunya.az
Naxçıvan Kərpic Zavodu

**Naxçıvan Kərpic Zavodu** - 1925-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Bu zavod həmin vaxt ildə 3 milyon ədəd kərpic buraxmaq gücünə malik idi.

## Kürə kompleksi
Zavod hər kamerası 9 mindən 12 min ədədə qədər kərpic tutan 16 kameralı Hofman kürəsi ilə təchiz edilmişdir. Naxçıvan Kərpic Zavodunun kürə kompleksi 1911-ci ildə alman mühəndisi Hofmanın lahiyəsi əsasında tikilmişdir. Kürə kompleksi 2 mərtəbədən və hündürlüyü 38 metr, başlanğıc dia metri 3,76 metr, qurtaracaqda isə 2 metr olan ekologiyaya zərər vuracaq his-pas buraxmadan işləyən bir konsvari qüllədən ibarətdir.

Kürə vasitəsilə hər dövretmə ərzində 240 min ədəd keyfiyyətli kərpic istehsal etmək mümkündür. Hofman kürəsində istənilən ölçüdə kərpic bişirmək olar. Hazırda isə burada 20x20x4 sm olan dördkünc kərpic, 20x10x4 sm olan yerli və 25x16x6 sm olan rus kərpic formatlı məmulat istehsal olunur ki, qədim abidələrdə bərpa və yenidənqurma məqsədilə bu kərpiclərdən geniş istifadə olunur.

## Binası
Kərpic zavodunun binası öz ilkin quruluşunu saxlamışdır. Planda kəllə divar yarımdairəvi formada həll edilmişdir. Binanın uzunluğu 40 metr, eni isə 12 metrə bərabərdir.

Şimal və cənubdan kəllə divarların ortasından iki giriş qapısı var. Yan tərəflərdən eyni məsafədə hündürlüyü 2 metrə, eni isə 1,4 metrə bərabər olan pəncərələr yerləşdirilmişdir. Pəncərələrin yuxarı tərəfi radiusu 0,5 metr olan yarımdairəvi formada həll edilmişdir. Qalınlığı 1,8 metr olan divarlar, xaricdən çiy, daxilən bişmiş kərpicdən inşa edilmişdir. Bu da bina daxilində yüksək temperaturun olmasını təmin edir.

## 2 nömrəli Naxçıvan Kərpic Zavodu
2 nömrəli Naxçıvan Kərpic Zavodunun inşasına 1930-cu ildə Naxçıvan Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə inşasına başlanmışdır. Həmin zavod 1931-ci ildə istismara verilmişdir. O həmin vaxt ildə 4,5 milyon kərpic istehsal etmək gücünə malik idi.

## İstinadlar
Kambocanın dövlət quruluşu

**Kambocanın dövlət quruluşu** — 1993-cü ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.

## Dövlət quruluşu
Kamboca mütləq formalı idarəetmə üsuluna malik konstitusiyalı monarxiyadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1953) 9 noyabrda qeyd olunur. Ölkə Konstitusiyası 21 sentyabr 1993-cü ildən (6 mart 1999-cu ildə edilmiş düzəlişlə) qüvvədədir.

## İnzibati bölgüsü
Kamboca 23 əyalətə (Kamponqtxom, Pousat və s.) və 1 əyalət statusuna bərabər olan Pnompen bələdiyyəsinə, 185 dairəyə, 1621 kommunaya və 14073 kəndə bölünür.

## Dövlət başçısı
Kral taxt şurası tərəfindən seçilən Kral — dövlətin başçısı və silahlı qüvvələrin ali baş komandanı, habelə ölkədə müstəqil məhkəmə hakimiyyəti sisteminin qarantıdır. Mövcud Konstitusiyaya görə Kral "idarə etməli deyil, krallıq etməlidir". Kral olmadıqda onun səlahiyyətləri Senatın (Yuxarı Palata) sədrinə həvalə olunur. Kambocanın irsi monarxiya institutuna yalnız kişi cinsinə mənsub 30 yaşına çatmış şəxslər rəhbərlik edə bilərlər.

## Qanunvericilik hakimiyyəti
İkipalatalı Parlamentdən: 61 yerlik Senatdan (Yuxarı Palataya 2 üzvü Kral təyin edir, 2 üzv Milli Məclis tərəfindən seçilir, qalan 57 üzvü isə seçicilərin funksional dairələri tərəfindən 5 il müddətinə seçilirlər) və 123 yerlik Milli Assambleyadan (Aşağı Palataya deputatlar ümumxalq səsverməsi yolu ilə 5 il müddətinə seçilirlər) ibarətdir.

Parlamentin rəsmi vəzifəsi qanunların qəbulu və dərc edilməsidir. Kral Milli Assambleya tərəfindən qəbul edilən qanunlara veto qoymaq hüququna malik deyil. Kamboca Parlamenti 2/3 səs çoxluğu ilə Baş naziri və onun rəhbərlik etdiyi Hökuməti istefaya göndərmək səlahiyyətinə malikdir.

## İcraedici hakimiyyət
Milli Assambleyada daha çox səs qazanmış siyasi partiyanın lideri — Baş nazirin rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti ölkədə icra hakimiyyətini həyata keçirilir. Nazirlər Kabinetinin tərkibi, bir qayda olaraq Parlament seçkilərində qalib gəlmiş siyasi partiyanın üzvlərindən formalaşır.

Baş nazir Parlamentdə etimad qazandıqdan sonra, Milli Assambleyanın sədrinin və sədr müavinin təqdimatı ilə Kral tərəfindən təyin olunur. Vəzifəsinin icrasına başladıqdan dərhal sonra Baş nazir, onun qarşısında məsuliyyət daşıyan Nazirlər Kabinetini təyin edir və onun iclaslarına sədrliyi həyata keçirir.

## Məhkəmə hakimiyyəti
Mövcud Konstitusiyaya görə məhkəmə hakimiyyəti, ölkədə ən yüksək məhkəmə instansiyası sayılan Ali Magistratura Şurası, habelə 17 üzvdən ibarət Ali Məhkəmə, Apelyasiya Məhkəməsi və digər aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən həyata keçirilir (ölkədə həmçinin hərbi məhkəmələr sistemi də mövcuddur).

## Mənbə
* История Кампучии. Краткий очерк. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1981.
* Кампучия: от трагедии к возрождению. М.: Политиздат, 1979.
* Камбоджа // Правовые системы стран мира. Энциклопедический справочник / Под ред. А. Я. Сухарева. — М.: НОРМА, 2003.
* Литвинов И. П. Кампучия — страна кхмеров. — М.: Мысль, 1976. — 144 с.: ил.
Küveytin dövlət quruluşu

**Küveytin dövlət quruluşu** - 1962-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.
## Dövlət quruluşu
Küveyt mütləq formalı idarəetmə üsuluna malik konstitusiyalı monarxiyadır . Milli bayram günü olan milli gün (1950) 25 fevralda qeyd olunur.
 
Ölkə Konstitusiyası 11 noyabr 1962-ci ildən qüvvədədir.

## İnzibati bölgüsü
Küveyt ərazisi inzibati cəhətdən 6 vilayətə (Əl-Əhmədi, Əl-Fərvaniyyə, Əl-Asima, Əl-Cəhra, Həvalli, Mübarək Əl-Kəbir) bölünür.

## Dövlət başçısı
Mövcud Konstitusiyaya görə Hökumətin başçısını təyin etmək, Parlamenti buraxmaq, qanun layihələrini imzalamaq və ya onları yenidən işlənilməsi üçün Məclisə (Parlament) qaytarmaq və s. mühüm səlahiyyətlərə malik olan Əmir - dövlətin başçısı və Küveyt silahlı qüvvələrinin ali baş komandanıdır.

Ölkənin idarə edilməsində de-yure müstəsna və şəriksiz hüquqlara malik olan, de-fakto isə ölkəni təkbaşına idarə edən Əmirin toxunulmazlıq hüququ vardır, bununla belə Küveyt Əmirliyinin kütləvi informasiya vasitələrində onun tənqid edilməsinə qadağa mövcud deyil.

Əmir taxt-tac vəliəhdini təyin etmək hüququna malikdir. Vəliəhdin namizədliyi hakim ailənin üzvləri tərəfindən bəyənilməli və ölkə Parlamenti tərəfindən təsdiq edilməlidir. Əgər Parlament təklif olunan namizədin əleyhinə səs verərsə, Əmir Parlamentə hakim ailədən olan üç nəfərin namizədliyini təqdim etməli, Parlament isə onlardan birini təsdiq etməlidir.

## Qanunvericilik hakimiyyəti
Birpalatalı Milli Məclisdir. Parlamentin 50 üzvü var və onlar ümumxalq seçkiləri yolu ilə 4 il müddətinə seçilirlər. Konstitusiyaya görə, Məclis Əmir tərəfindən çağırılır və dövlət başçısının yeni çağırış məqsədilə Parlamenti qısa müddətə buraxmaq səlahiyyəti vardır.
 
Ölkədə siyasi partiyalar yoxdur və mövcud qanunvericiliyə görə siyasi partiyaların yaradılması qadağandır.

Küveytdə qadınlar kişilərlə bərabər seçki hüququna malikdirlər .

## İcraedici hakimiyyət
Üzvləri Baş nazir tərəfindən təyin olunan və dövlət başçısı (Əmir) tərəfindən təsdiq edilən Nazirlər Şurası, ölkədə icra hakimiyyətini Əmirlə birlikdə həyata keçirir. Küveytin ikinci ali vəzifəli şəxsi (Əmirdən sonra) sayılan və Hökumətə başçılıq edən Baş nazir və onun müavini, habelə Hökumətin digər ali yetkililəri dövlət başçısı tərəfindən təyin olunur. Kifayət qədər geniş səlahiyyətlərə malik olan Nazirlər Şurası Milli Məclis qarşısında heç bir məsuliyyət daşımır.   
## Məhkəmə hakimiyyəti
Ölkədə məhkəmə-hüquq sistemi İslam (fundamental “Şəriət”) hüququnun təməl prinsiplərinə əsaslanır. Küveyt dövlətinin məhkəmə hakimiyyəti Ali Apelyasiya Məhkəməsi, habelə birinci instansiya məhkəmələri tərəfindən həyata keçirilir.  
## Mənbə
*Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник).
## İstinadlar
İrind

**İrind** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

Toponim türk dilində «dağın gün düşən tərəfi» mənasında işlənən ir sözü ilə «daxma, koma», «mağara», «kaha» mənasında işlənən in sözünün birləşməsindən əmələ gəlib «dağın gün düşən tərəfi olan mağara, kaha, koma yanındakı kənd» mənasını ifadə edir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 29 nəfər, 1873 - cü ildə 179 nəfər, 1886-cı ildə 322 nəfər, 1897-ci ildə 352
nəfər, 1908-ci ildə 239 nəfər, 1914 - cü ildə 253 nəfər, 1916-cı ildə 231 nəfər, 1918-ci ilin yanvarında 239 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq qırğınlarla tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuş və Türkiyədən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
 
 
## Xarici keçidlər
*
*Report of the results of the 2001 Armenian Census
*Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;18, available online at the US embassy to Armenia's website
Quldərviş

**Quldərviş** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 8&nbsp;km cənub-şərqdə, Alagöz dağının cənub-şərq ətəyində yerləşir.

Toponim qıpçaq tayfasından olan qul etnonimi ilə dərviş sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Vosketas qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 190 nəfər, 1886-cı ildə 243 nəfər, 1897-ci ildə 261 nəfər, 1904 - cü ildə
327 nəfər, 1914 - cü ildə 346 nəfər, 1916-cı ildə 368 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır .

1918-ci ilin yanvar-fevral aylarında kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri qırğınlarla tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuş və Türkiyədən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

Quldərvişdə 1918-ci ildə kəndin 400 nəfərdən artıq əhalisi işgəncələrlə öldürülmüş, salamat qalanlar isə daglarla Türkiyənin müxtəlif vilayətlərinə qaçmışlar. Kəndə ermənilər sahiblənmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;19, available online at the US embassy to Armenia's website
Mehribanlı

**Mehribanlı**, **Mehriban** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9–11&nbsp;km cənub-şərqdə, Alagöz dağının cənub-qərbində yerləşir. Kəndin adı Mehriban kimi rəsmiləşdirilmişdir.

Toponim mehribanlı nəsil adı əsasında əmələ gəlmişdir. Patronim toponimdir. Quruluşca sadə
toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 19. IV. 1950-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Katnaxpyur qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 75 nəfər, 1873 - cü ildə 410 nəfər,1886-cı ildə 598 nəfər, 1897-ci ildə 681
nəfər, 1908-ci ildə 493 ,nəfər, 1914 - cü ildə 523 nəfər, 1916-cı ildə 748 nəfər, 1918-ci ilin əvvəllində 533 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq yerli sakinləri - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından qırğınlarla deportasiya olunmuş. Türkiyənin Bitlis, Muş və Alaşkerd vilayətlərindən köçürülən ermənilər kəndə yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər
*
*Report of the results of the 2001 Armenian Census
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com
*Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;18, available online at the US embassy to Armenia's website
Samaqirlər

**Samaqirlər** (Samarlar) — dağ Nanayları, nanayların subetnik qrupu, Qorin çayı hövzəsində yayılmış az saylı xalq. Tunqus-mancur dilləri aid olan dildə danışırlar. Amurönü ərazilərdə yayılmışlar. 1927-ci ildə samaqirlərin yaşadığı ərazilərdə Yevgeni Şneyderin ekspedisiyası təşkil edilmişdir. 
## Adı
Samaqir sözü samar - Şaman və  gir isə cins mənasını verir. Bu onların şaman cinsindın olmasına dəlalət edir. 
## Tarixi
Bladimir Klavdieviç Arsenev təsdiqləyirdi ki, samagirlər haqqında ilk məlumatı hələ XVII əsrdə kazaklar vermişlər. 

İlk dəfə köçəri samagirlər Qorin çayı ətrafı ərazilərə XVII əsrdə miqrasiya etmişlər. Burada isə nanaylarlar bir ərazidə yaşamalı olmuşlar. S. Patkanov məlumat verərək bildiridi ki, samagirlərlə nanayların yaşadığı ərazilər arasında 120-130 verstlik məsafə vardır. Bu sahələr boşluq ərazilərdən ibarət olmuşdur. Ancaq qış ayları onlar (samaqirlər) həmin əraziyə gələrək qışı burada keçirirlər. XIX-XX əsrlərdə artıq balıqçı nanaylarla köçəri samağirlər arasında olan bu xətt tədricən itmişdir. Onların bir-birinə qsynayıb qarışması baş verir. Balıqçı nanaylar öz xüsüsiyyələrini itirərək köçəri həyat sürməli olurlar. 

N. Q. Karqerin araraşdırmaları onu göstərdi ki, «samaqir» terminini Qirina çayı vadisində yaşayan bütün insanlara şamil etmək düzgün olmazdır. Belə ki, burada samagirlərlə birlikdə yaşayan bəzi qruplar var idi ki, onlar özlərini samagir hesab etmirdilər. Üstəlik samagielərdən fərqlənən Diqor, Tumalı, Caksor, Aymuka və Alçeka kimi etnik qruplar yayılmışdır. Onları yeni yaranan və tam xalq formasına cata bilməyən, etnik qruplar arasındakı birləşmələrdən yaranan etnik birliklərdir.  

XIX və XX əsrin əvvəli «Qarin etnosu» geniş işlədilir.  1926—1927 illərdə qarin etnosunu İ. İ. Karqer və N. Q. Kozminski araşdırmışdır. Onlar əhalini qeydə almış və işlə bağlı 130 şəkil çəkmişlər. Əhalini qeydə alan etnoqraflar Amur çayı boyunca Bolon gölünə olan 163 km məsafədə 1 775 insan yaşadığı müəyyənləşmişdir. Qorina çayının mənsəbində 1  km² əraziyə 10,9 nəfər düşürdü. Halbu ki, Anyoya çayı mənsəbində isə 1 km² ərazidə 5,4 nəfər yaşadığı müəyyənləşmişdir.

Bir müddətdən sonra samaqirlər samar adı ilə nanayların bir qolu elan edilmişdir. A. V. Smolk samarların bir çox xərqli xüsusiyyətlərini ortaya qoymuşdur 

Hazırda Kondon kəndində yaayan insanlar öz soy köklərini samaqirlə bağlayırlar. İlk samagirlər sagirlərin tərkibinə daxil edilirlər

## Tatınmış samaqirli
* Akim Dmitrieviç Samar (1916—1943) — İlk nanay yazıçısı.
## Ədəbiyyat
*Путинцева Н.П. О преданиях горинских нанай // Языки и фольклор народов Крайнего Севера.. — Л.: ЛГПИ им. А.И. Герцена, 1965.
*Kаргер Н.Г. Отчет об исследовании материальной культуры и верований гаринских гольдов //Гарино-Амгунская экспедиция 1926 г.. — Л., 1929.
*Смоляк А.В. Этнические процессы у народов Нижнего Амура и Сахалина.. — М.: Наука, 1975. — 230 с.

## İstinadlar


## Mənbə
* http://www.ethnomuseum.ru/glossary/?%D1%E0%EC%E0%E3%E8%F0%FB
* Выпуски телепередачи «Редкие люди — Самагиры. Под сенью спящего дракона»
Sabunçu (Talın)

**Sabunçu** - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Talın rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 12&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Kəndin adı «Sabunçular» formasında da göstərilir.

Toponim türk dilində «kotan» mənasında işlənən saban sözünə -çı şəkilçisinin qoşulması əsasında əmələ gələn sabunçu etnonimindən əmələ gəlmişdir. Qaraqalpaqlarda sapun tayfasının olması fikrimizi təsdiq edir.

Səfəvi padşahlarından Sultan Hüseyn 1704-cü ildə verdiyi fərmanda Aranda, Muğanda və
İrəvan ətrafında yaşayan 36 türk tayfasından birinin sabunçu olduğunu göstərir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 25. I. 1978-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Hatsaşen (Çörəkkənd)
qoyulmuşdur.

## Əhalisi
1897-ci ildə 182 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1905-1906-cı illərdə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur.

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər
*
*
*Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;20, available online at the US embassy to Armenia's website
Pirmələk

**Pirmələk** (*Areq*, *Tatul*) — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 5&nbsp;km qərbdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim dini məna ifadə edən pir sözü ilə Mələk şəxs adı əsasında əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Erm. SSR AS RH-nin 3. I. 1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Areq qoyulmuşdur. Hal-hazırda kəndin adı Tatul adlanır. 1828–1832-ci illərdə kəndin əhalisi qovulmuşdur. Sonra əhalinin bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmışdır. 1918-ci ildə kəndin əhalisi yenidən məskunlaşmışdır. 1918-ci ildə kəndin əhalisi yenidən qovulmuş və 1915–1918-ci illərdə Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1935-ci ildə kənd ermənicə Areq adlandrılmışdır. Kənd oradakı "Pirmələk" pirinin adı iləç adlanmışdır.

## Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 91 nəfər, 1897-ci ildə 329 nəfər, 1908-ci ildə 164 nəfər, 1914-cü ildə 176 nəfər, 1916-cı ildə 404 nəfər, 1918-ci ilin yanvarında 261 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından qırğınlarla deportasiya olunmuşdur. 1918-ci ildən sonra burada yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p. 20, available online at the US embassy to Armenia's website
Bolon gölü

**Bolon** (Bolen, Nuri-Ocal və ya Boulen-Ocal) — Rusiyanın Xabarovsk diyarının Amur vilayəti ərazisində yerləşir. Göl Orta Amur düzənliyində qərar tutur.
thumb|left|300px|Şəmadan çəkiliş
thumb|left|Bolon gölü — «nanau dənizi».
thumb|left|Bolon gölü
thumb|left
thumb|left|Qiudelqen adası

## Ümumi məlumat
Sahəsi 338&nbsp;km², dərinliyi 4 metr təşkil edir. Amur çayının sağ sahilindən 10&nbsp;km aralıda yerləşir. Göl Amursk şəhərindən 40&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Göl əsasən qar və su suları ilə qidalanır. Gölə Simmi, Xarpi və Syomnyor çayları tökülür. Göldən isə Siy çayı başlayır. Axar sonuncda Amura tökülür.  Bu axarın sularında gümüş aşkarlamaq olur.

Ada daxilində bir necə adalar vardır. Onlar arasında Yadasen və Qiudelqen adaları nisbətən iridir: 
* Yadasen adası *( Yaqdasen və ya Tuf)*, ada gölün ortasında əmələ gəlmişdir. Ada vulkan məşəlli dir. Sönmüş vulkandır.
* Qiudelqen adası*(və ya Sobol)*. Vulkan məşəllidir. Bütünlüklə meşə ilə örtülüdür. Gölün şimal-şərq sahilinə yaxın ərazidə terləşir.  
Bu adalar haqqında çoxlu sayda Nanay xalq nağılı və əfsanələri vardır. 
: *Yadasen və Qiudelqen oğlan və qız olmuşlar qara qüvvələr onları daşa döndərmiş və ada olmuşlar…*
Daşqınlar zamanı adalar suyun altında qalır və sualrı dayazlığa çevrilir.

Gölün cənub hissəsində Bolonski Dövlət təbiət qoruğu yerləşir. Qoruq 1998-ci ildə yaradılmışdır.

İsti yay günlərində suyun temperaturu +30° qədər qalxa bilir.

## Yaşayış mənqələri
Siy axarının sağ sahilidə göldən 3&nbsp;km aralıda Nanayların Açan kəndi yerləşir. Kənd inzibati cəhətfən Xabarovsk diyarı Amur vilayəti ərazisinə daxildir.

Şimal sahili olan Olqota buxtasında isə Taysin qəsənəsi yerləşir. Qəsəbədən Teydin stansiysına avtomobil yolu gedir.

Şimal-qərb sahillərində Syomnyor körfəzi yaxınlığında isə  Cuen kəndi yerləşir. Kənddən Bohol kəndinə yol gedir. Bohol kəndindən isə Komsomolsk-na-Amure dəmir yolu istiqamətinə xətt gedir və eyni adlı stansiya yerləşir.

Gölün yaxınlığında Serebyanuy axarının başlanğıcında Malıy və Verxnıy Nerqen kəndləri yerləşir. Kəndlər Nanay rayonuna daxildirlər.

## Naviqasiya
Göl dayazdır, bu səbəbdən qayıqlar və kiçik gəmiləri üzməsinə imkan verir.

1990-cı illərin ortalarına qədər Zarya sərnişin teploxodu vastəsi ilə  Amurskdan Açan kəndinə turlar təşkil edilirdi.
## Flora və Fauna
Gölün ətrasında 11 növ suda-quruda yaşayan və sürünən, 179 növ quş, 4 növ məməli yaşayır.  
Göl balıqlarla zəngindir və sularında 52 növ balıq yaşayır.

Dayazlığı sayəsində yayda tez qızır və buda öz növbəsində yosunların inkişafına səbəb olur.  
center|800px

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Bolon vvulkanı 
* Ачанский острог Ерофея Хабарова.
Siçanlı

:**Yaşayış məntəqələri**
;Ermənistan
* Siçanlı (Talin) — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.
* Siçanlı (Göyçə) — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd olmuşdur. Təzəkəndin yanında yerləşmişdir.

;Türkiyə
* Sıçanlı (İğdır) — İğdır ilinin Merkez ilçesine bağlı bir kənd.

:**Toponim**
* Siçanlı (dağ) — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Qaranlıq (Martuni) rayonunda dağ.
* Siçanlıdağ — Kəlbəcər rayonunda dağ.
* Siçanlı — Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Subatan kəndində yer adı.
* Siçanlı yalı — Tovuz rayonunun Qaralar kəndində yer adı.
Yaşıl (Talın)

**Yaşıl** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Talın rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 22&nbsp;km məsafədə, Alagöz dağının qərbində yerləşir. Kəndin digər adı Yeşil olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim «göy rəng» mənasında işlənən yaşıl sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında
yaranan sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 12.XI.1946-cı ü fərmanı ilə adı dəyişdirilib Kakavadzor qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 18 nəfər, 1873 - cü ildə 235 nəfər, 1886-cı ildə 227 nəfər, 1897-ci ildə 410
nəfər, 1908-ci ildə 255 nəfər, 1914 - cü ildə 273 nəfər, 1916-cı ildə 377 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1919 - cu ildə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuş və Türkiyədən köçürülən ermənilər və kürdlər kənddə yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər
*
*Report of the results of the 2001 Armenian Census
*Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;18, available online at the US embassy to Armenia's website
Yuxarı Qaraqoymaz

**Yuxarı Qaraqoymaz** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9–10&nbsp;km cənub-şərqdə, Alagöz dağının cənub-qərb ətəyində yerləşir.
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində, «Сборник сведений о Кавказе» əsərində Qarakovmaz formasında qeyd edilmişdir.

Toponim Azərbaycan toponimiyasında fərqləndirici əlamət bildirən yuxarı sözü ilə, türk
dilində «uca, hündür, yüksək, şiş», «dağ, zirvə» mənasında işlənən qara sözündən, türk dilində kənd mənasında işlənən köy sözü ilə «dağın cənub yamacı», «yüksəklikdə meşəsiz tərəfi» mənasında işlənən mas sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 12.XI.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Verin Sasunaşen
qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 142 nəfər, 1916-cı ildə 224 nəfər, 1918-ci ilin yanvarında 394 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ilin mart ayına kimi kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri deportasiya
olunmuş və kəndə Türkiyədən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
 
 
## Xarici keçidlər
* 
* Report of the results of the 2001 Armenian Census
Yuxarı Ağcaqala

**Yuxarı Ağcaqala** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 11&nbsp;km şərqdə, Alagöz dağının cənub-qərb tərəfində yerləşir. Kəndin başqa adı
Yuxarı Hacıqala kimi də qeyd edilir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim Azərbaycan toponimiyasında fərqləndirici əlamət bildirən yuxarı sözü ilə türk dilində
«ağımtıl, bazumtul çöl, yer» mənasında işlənən ağca sözünə qala sözünün qoşulması əsasında əmələ gəlib, «bozumtul torpaqda tikilən qalanın yanındakı yaşayış məntəqəsi» mənasını ifadə verir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 12.XI.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Verin Bazmaberd (Yuxarı müxtəlif rəngli, çal rəngli qala) qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 70 nəfər, 1873 - cü ildə 354 nəfər, 1886-cı ildə 405 nəfər, 1897-ci ildə 489
nəfər, 1904 - cü ildə 306 nəfər, 1914 - cü ildə 406 nəfər, 1916-cı ildə 500 nəfər, 1918-ci ilin yanvarında 308 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ilin fevralında erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri - azərbaycanlılar qırğınlarla deportasiya olunmuş və 1915-18-cı illərdə Türkiyənin Sasun vilayətindəki Ağbin, Daşdadem, Dzağak, Hatink kəndlərindən, İranın Muş, Mosul vilayətlərindən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmişdir.

Göründüyü kimi, kəndə ermənilər 1918-ci ildə köçürülmüşdür. Erməni mənbələrində
tarixi faktlar saxtalaşdırılaraq 1831 və 1897-ci illərdə kənddə ermənilərin yaşadığı göstərilir və azərbaycanlılar ermənilər kimi verilir.

## İstinadlar
 
 
## Xarici keçidlər
* 
* Report of the results of the 2001 Armenian Census
* Kiesling, *Rediscoving Armenia*, p.&nbsp;18, available online at the US embassy to Armenia's website
Duran Duran

**Duran Duran** — 1978-ci ildə İngiltərənin Birminhem şəhərində qurulmuş İngilis New Wave musiqi qrupudur. Albomları dünya miqyasında 85 milyondan artıq satılmışdır.

Qrupun qurucuları sintizatorda Nik Rodes, bas gitarada Con Teylor, barabanda Rocer Teylor, gitarada Endi Teylor və vokalda Saymon Le Bon'dur. Qrup heç vaxt dağılmamıştır. 1989–2001-ci illər arasında Uoren Kukkurulo grupa qoşulmuş, 1989–1991-ci illər arasında Sterlinq Kempbell barabançı olaraq qrupa daxil olmuştur.

## Diskografiya
* *Duran Duran* (1981)
* *Rio* (1982)
* *Seven and the Ragged Tiger* (1983)
* *Notorious* (1986)
* *Big Thing* (1988)
* *Liberty* (1990)
* *Duran Duran AKA The Wedding Album* (1993)
* *Thank You* (1995)
* *Medazzaland* (1997)
* *Pop Trash* (2000)
* *Astronaut* (2004)
* *Red Carpet Massacre* (2007)
* *All You Need Is Now* (2010)
* *Paper Gods* (2015)
**Future Past* (2021)
Şelan (qraflıq)

**Şelan** () — ABŞ-nin Vaşinqton ştatında qraflıq. Qraflığın mərkəzi və ən böyük şəhəri Venaçidir. Qraflıq 13 mart 1899 tarixində Okanoqan və Kititas qraflıqlarının hesabına yaradılmışdır.

## İstinadlar
Oroklar

**Oroklar** (özlərini: *ульта́, уйльта, на̄́ни*) — Tunqus-mancur dillərinə mənsub dildə danışan xalqdır. Rusiya Federasiyasının az saylı xalqıdır

## Sayı və yayılması
Rusiyada orokların böyük əksəriyyəti Saxalin vilayəti ərazisində yaşayır. Belə ki, 346 nəfərdən 298 nəfəri burada yaşayır. Vilayətin əsas üç yaşayış məntəqəsində yayılmışlar: Poronaysk şəhəri, Noqliki qəsəbəsi və Val kəndi. Hazırda Valda 144 orok yaşarır. Rusiya Federasiyasında 2002-ci il məlumatına əsasən 346 nəfər Orok yaşayır
Onlar həmçinin Qastello və Varşurev (Poronay rayonu), Viaxtu kəndində (Aleksandrovsk-Saxalin rayonu), Smirmıy qəsəbəsində (Smirmıy rayonu) və Oxinski rayonu kimi ərazilərdə onlara rast gəlinir
Oroklar Rusiya ərazisindən başqa Yaponiyanın Hokkoyda 1989-cu il məlumatına görə 220 orok yaşayır. Hazırda isə onlar haqqında dəqiq məlumat yoxdur

2001-ci ildə Ukraynada aparılan siyahıya alınma nəticəsində ölkədə 959 orokun yaşaması müəyyənləşir. Bu insanlardan cəmi 12-si Orok dilini doğma dili (1%), 179 nəfər ukrayn dilini (19 %), 710 nəfər (74 %) isə rus dilini doğma dili hesab edir Bununla belə SSRİ ərazisində 1989-cu il məlumatına əsasən cəmi 2 orok yaşadığı bildirilir.

*2002-ci ilə olan məlumata görə orokların yayılma arealı və sayları :*

Saxalin vilayəti:

Poronaysk şəhəri — 119 nəf

Val kəndi — 105 nəf

## Dil və Mədəniyyət
Orok dili Tunqus-mancur dillərinə aiddir. Hazırda Saxalin vilayəti ərazisində cəmi 64 nəfər danışır. Onların hamısı Rus dilini səlis bilir.

Onlar dil və mədəniyyət baxımından Udeqeylər, Nanaylar, Orolar və Ullara oxşardır. Adı çəkilən xalqlardan fərqi onlarda maralçılığın yayılmamasıdır. Qış yaşayış yerləri dəridən olan Çumlardan və yay yaşayış məntəqələri Şalaş adlanır.

## Xüsusiyyətləri
Oroklar şimali asiyalıların baykal tipinə aiddirlər.

Oroklar ekzoqam qruplara bölünürdülər.

Sovet dönəmində oroklar bir kolxozda birləşdirilmişdilər. Bu kolxozda maralçılıq əsas sahəni təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* БСЭ, 2-е изд., том 31, стр. 220.
* Смоляк А. В. Ороки // Народы России: Энциклопедия. — М.: БРЭ, 1994. — С. 259–260.
* Новикова К. А., Сем Л. И. Орокский язык // Языки мира: Тунгусо-маньчжурские языки. — М., 1997.
* Смоляк А. В. Ороки // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: БРЭ, 1998.
* Миссонова Л. И. Уйльта Сахалина: Большие проблемы малочисленного народа / Отв. ред. С. А. Арутюнов. — М.: Наука, 2006. — 296 с.: ил., карты.

## Mənbə
* Ороки в Полярной энциклопедии школьника 
* Oroklar. Rusiya İmperiyasının qımzı kitaba düşən xalqlar
Əbədi həyat fontanı

**“Əbədi həyat fontanı”** () həmçinin **“Müharibə Memorial Fontanı”** () və **“Müharibə alovları içərisindən yüksələn sülh”** () abidəsi kimi də tanınan, ABŞ-nin Ohayo ştatının Klivlend şəhərinin mərkəzində yerləşən heykəl və fontandır. 30 may 1964-cü ildə açılışı olmuş abidənin müəllifi Klivlend incəsənət İnstitutunun yetirməsi olan heykəltaraş Marşal Frederiksdir. Müharibə zamanı orduda xidmət etmiş, həlak olmuş və ya itkin elan edilmiş Böyük Klivlendlilərin şərəfinə ucaldılmış abidə Klivlend Mall parkı ərazisində yerləşən *“Veterans' Memorial Plaza”* binasının qarşısında ucalır.

## Tarixi

Fontan *“[[Cleveland Press]]”* qəzetinin təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə, müxtəlif vətəndaşlar, şirkətlər və təşkilatlardan toplanmış $250,000 hesabına ucaldılmışdır. Kompleksin mərkəzində yerləşən 11 metrlik (35&nbsp;ft) bürünc insan fiquru müharibə alovunu qaçıraraq əbədi sülh üçün səmaya ucalır. Heykəlin təməlində dayanan bürünc sfera yer kürəsini təmsil edir. Coğrafi sivilizasiyaları təmsil edən dörd qranit qabartma sferanın ətrafında yerləşdirilib. Hövzədən 14&nbsp;m (46&nbsp;ft) hündürlüyə yüksələn mərkəzi fiquru abidənin müəllifi olan heykəltaraş Frederiks belə təsvir edir:

Fəvvarəni əhatə edən  qranit lent üzərində çəkilmiş bürünc lövhə üzərində 1899-cu ildən 2014-cü ilə kimi müharibədə həlak olmuş 115 Böyük Klivlendlinin adı həkk edilmişdir. Onların arasında İspan-ABŞ müharibəsi, Birinci Dünya müharibəsi, IBirinci Dünya müharibəsi, Koreya müharibəsi, Vyetnam müharibəsi, Körfəz müharibəsi və İraq müharibəsində həlak olmuş ABŞ hərbiçilərinin adları var. Bu adlar Böyük Klivlend Veteranları Memorial Zalında da yad edilir.

## İthaf

1964-cü ildə ilk dəfə açılışı zamanı abidə üzərində 4155 ad var idi. Bunlar İkinci Dünya müharibəsi və Koreya müharibəsi zamanı həlak olmuş amerikaların adları idi. Yaxınlıqda Key tauerin inşası ilə əlaqədar olaraq yeraltı avtomobil dayanacağının inşası zamanı abidədə əsaslı yenidənqurma işləri aparılmış və 1991-ci ilin Veteranlar günündə abidənin yenidən açılışı olmuşdur. 2004-cü ildə abidəyə 1361 ad da əlavə edilmişdir ki, bunlar da İspan-ABŞ müharibəsi, Birinci Dünya müharibəsi, Vyetnam müharibəsi və İraq müharibəsində həlak olmuş Böyük Klivlendlilərin adları idi. Bu rəqəmə İkinci Dünya müharibəsi və Koreya müharibəsində həlak olmasları sonradan müəyyən edilmiş şəxslərin adları da daxil idi. 25 iyul 2014-cü ildə abidəyə daha 42 nəfərin adı əlavə edilmişdir ki, bunlardan da 33 nəfəri İraq müharibəsi, yerdə qalanları isə Vyetnam, Koreya və İkinci Dünya müharibəsində vəfat edənlərin adları idi.



Şəkil:Fountain of Eternal Life, base - Cleveland, Ohio - DSC07931.JPG
Şəkil:Fountain of Eternal Life, base - Cleveland, Ohio - DSC07933.JPG
Şəkil:Fountain of Eternal Life, base - Cleveland, Ohio - DSC07935.JPG
Şəkil:Fountain of Eternal Life, base - Cleveland, Ohio - DSC07938.JPG


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Böyük Klivlend Veteranlar Memorialının saytı
Uşquli

**Uşquli** () — Gürcüstan Respublikasının Sameqrelo-Yuxarı Svaneti diyarının Mestia rayonunda, İnquri dərəsinin başında yerləşən svan icması. Jibiani, Çvibiani, Çajaşi, Lamjurishi və Murkmeli kəndlərindən ibarətdir. Dəniz səviyyəsindən 2200 m yüksəklikdə yerləşən Uşquli kəndi Dağıstanın Doqquzpara rayonundakı Kuruş kəndindən sonra (dəniz səviyyəsindən 2560 m yüksəklikdə) Avropada ən yüksək daimi məskunlaşmış yaşayış məntəqəsi hesab edilir. Böyük Qafqazın ən yüksək zirvələrindən olan Şxaranın cənub yamacında, İnquri çayının yuxarı axarında yerləşir.

Uşqulidə təxminən 70 ailə (200 nəfərə qədər) yaşayır, məktəb var. Ətrafı ilin 6 ayı qarla örtülü olur və rayon mərkəzi Mestiaya aparan yol tez-tez kəsilir. Kənddə ənənəvi svan qüllə-evləri qorunmuşdur. Jibiani kəndinin yanında təpədə XI əsrdə tikilmiş Məryəm kilsəsi (svanca Lamariya) yerləşir.

## İstinadlar
Guco

— Yaponiyanın Gifu prefekturasından yerləşən şəhər.

2015-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 41.927 nəfərdir, hər km² ərazidə 41 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 1.030,79 km²-dir.

## Tarix

Müasir Guco şəhəri 1 mart 2004-cü ildə Haçiman, Şirotori və Yamato şəhərlərinin, Meyo, Minami, Takasu və Vara kəndlərinin (hamısı keçmiş Guco rayonun tərkib hissəsi idilər) birləşdirilməsi nəticəsində yaranmışdır.

## Su yolları
Guco şəhəri öz təmiz su yolları ilə məşhurdur. Şəhərdəki ilk su yolları XVII əsrdə qurulmuşdur. Kanallar, fəvvarələr və su yolları hələ də düyünün, tərəvəzlərin, paltarların yuyulmasında istifadə olunur. Şəhər əhalisi su yollarını təmiz, suyu saf saxlamağa çalışır. Çəkilən bu zəhmətə görə Guco suyundan içmək yerli iftixar hesab olunur.

Guco şəhəri 3 çayın qovuşduğu vadidə yerləşir: Yoşida, Naqara və Kodara çayları.

Şəhəri ziyarət edən ziyarətçilər şəhərin hər kranından axan saf suyundan içməkdən böyük zövq alırlar. Təmiz su yerli mətbəxə təsir edib. Yerli təamlara ayu, sake və soba aiddir.

Şəhərin sakinlərini ciddi nəzarət altında şəhərin saf suyu ilə paltar və qab-qacaq yuduqlarını görmək mümkündür. Bu proses bir neçə əsrdir ki, davam edir və evləri saf su ilə təmin edir.

## Guco Odori

Şəhərdə keçirilən Guco Odori festivalı xeyli turistin marağına səbəb olur. Festival ilk dəfə 400 il bundan əvvəl keçirilib və bugünə qədər davam edir. Avqustun ortalarında Obon bayramının 4 günü boyunca şəhərdə bütün gecə rəqslər davam edir.

Rəqslər Kiotodakı Gion festivalı ilə eyni gündə başlayır və 30 gecə davam edir. Rəqslər Yasaka məbədində başlayır və hər gecə başqasında keçirilir. Guco Odori Qoruma Cəmiyyəti *ohayaşi* vasitəsilə musiqili hekayələr danışır. Ohayaşinin tərkibinə solist, şamisen ifaçısı, tayko ifaçısı və sayakuxati ifaçısı daxildir.

Dinləyicilər rəqs edərək festivala qatılırlar. *"Urabon"* dövründə (3 – 16 avqust) rəqslər səhər saat 5-ə qədər davam edir. Festivalı izləmək üçün hər il şəhərə 22.000-dən çox turist gəlir.

## Saxta yeməklər
Gyudzo şəhəri Yaponiyada saxta yemək üzrə öndə gedən şəhərdir. Saxta yeməklər restoranlar tərəfindən pəncərələrə qoyularaq dekorasiya kimi istifadə olunur.

## Görməli yerlər
* Hiruqano Botanika Bağı
* Gyudzo Haçiman qalası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt 
* Rəsmi sayt
Kamçatka vilayəti

**Kamçatka vilayəti** — 1 iyul 2007-ci ilə qədər Rusiya Federasiyasının Dalnevostok federal dairəsi ərazisinə daxil olan inzibati bölgə. Bu vilayət cənubdan Birinci Kuril boğazı ilə Saxalin vilayətindən ayrılırdı. Şimal-qərb və şimaldan (əvvəlki, Koryak muxtar dairəsi) Maqadan vilayəti və Çukotka Muxtar Dairəsi ilə sərhəd təşkil edirdi.

Kamçatka vilayəti 20 oktyabr 1932 ildə yaradılmışdır.

22 iyul 1934 ildən vilayətin ərazisi Çukotka Muxtar Dairəsi və Koryak muxtar dairələrinə bölünür.

23 yanvar 1956 ildən müstəqil vilayətə çevrilir. Kamçatka vilayətinin tərkibinə Koryan muxtar vilayəti daxil idi.

23 oktyabr 2005 ildə referendum keçirilir. Referendumun məğzi vilayətlərin birləşdirilməsi olur. Əhalinin böyük hissəsi bu layihəni dəstəkləyir. 7 iyul 2006 ildə parlament referendumun nəticələrini təstiqləyir. Bununla da Kamçatka vilayəti ilə Koryak muxtar vilayəti birləşdirilərək Kamçatka diyarı adlandırılır.  области и Корякского автономного округа».

1 iyul 2007-ci ildə Rusiya Federasiyasında yeni ərazi bölgüsü aparılır. Kamçatka vilayətinin adı dəyişdirilərək *[[Kamçatka diyarı]]* adlandırılır

Vilayətin sahəsi: 170 800&nbsp;km².

Əhalisi:2002 il məlumatına əsasən vilayətdə 333 644 nəfər yaşayırmış:
Milli tərkib:
* 1) Ruslar — 277 min. 389 nəf. (83,14 %)
* 2) Ukraynalılar — 19 min. 841 nəf. (5,95 %)
* 3) Milliyətini bildirməyiblər: 11 min. 407 nəf. (3,42 %)
* 4) Tatarlar — 3 min. 401 nəf. (1,02 %)
* 5) Belaruslar — 3 min. 347 nəf. (1,00 %)
Əhalinin əraziyə nisbəti: 0,7 nəf./km² (2005), şəhər əhalisi: 79,2 % (2005).

## Rayonlar
Vilayətə 7 rayon daxil idi:
* Aleut rayonu
* Bıstrınski rayonu 
* Elizovski rayonu 
* Milkovski rayonu 
* Sobolevski rayonu 
* Ust-Bolşereskiy rayonu
* Ust-Kamçatskiy rayonu

## Yaşayış şəntəqələri
Vilayətin ərazisində 59 yaşayış məntəqəsi olmuşdur: 3 şəhər, 27 qəsəbə və 29 kənd.http://www.ako.kamchatka.ru/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=2726 





## Bələdiyyə bölgüsü

* Petropavlovsk-Kamçatski şəhər dairəsi
* Vilyuçinski şəhər dairəsi
* Aleut bələdiyyə rayonu
Nikolayevski kəndi
* Nıstrinski bələdiyyə rayonu. 
Esso kəndi,
Anavqay kəndi 
* Yelizovski bələdiyyə rayonu
Yelizovskoye şəhərçiyi
Vulksnnoye şəhərçiyi,
Naçindki kəndi,
Novolesnovskote kəndi,
Koryakskoye kəndi,
Razdolnenskoye kəndi,
Nikoloyeva kəndi,
Novoaçindkikəndi,
Pionerskoye kəndi,
Paratunskoye kəndi.
* Milkovski bələdiyyə rayonu
Milkovskoye kəndi,
Atlaskoye kəndi
* Sobolevski bələdiyyə rayonu
Sobolevskoye kəndi,
Ustevoye kəndi,
Krutoqorskoye kəndi,
İçinskoye kəndi
* Усть-Большерецкий муниципальный район
Oktyabrskoye şəhəri,
Ozernovoye şəhəri,
Ust-Bolşereskoye kəndi,
Apaçin kəndi,
Kavalerskoye kəndi,
Zaporojskoye kəndi
* Ust-Kamçatskiy bələdiyyə rayonu
Ust-Kamçatskoye şəhəri
Kloçevskoye kəndi,
Kozırev kəndi

## İstinadlar

## Mənbə
* Камчатский информационный интернет-портал  Ежедневные новости и фотографии города, информация из Елизовского аэропорта
* Рельефная карта вулканов Камчатского полуострова 
* «Komandor adaları»  .
Koryak muxtar dairəsi

**Koryak muxtar dairəsi** () — 1 iyul 2007 ilə qədər Rusiyanın uzaq şərqində yerləşən federal ərazi. Hazırda Kamçatka diyarının ərazisinə daxildir və Koryak dairəsi adlanır.

Əvvəllər şimaldan Çukotka Muxtar Dairəsi və Maqadan vilayəti, cənubdan isə Kamçatka vilayəti ilə sərhəd olmuşdur.
İnzibati şərkəzi Palana qəsəbəsi olmuşdur.

## Tarixi
İnzibati ərazi 10 dekabr 1930-cı ildə yaradılmışdır

22 iyul 1934 ildə Kamçatka vilayətinə birləşdirilir.

İlk əvvələr ayrı izibati dairə olmuş və Dalnevostov Federal dairəsinə daxil edilmişdi.

23 oktyabr 2005 ildə referendum keçirilir. Referendumun məğzi Koryak muxtar dairəsi ilə Kamçatka vilayətlərinin birləşdirilməsi olmuşdur. Əhali səs vermədə bu təşkili qəbul etmişdir.

1 iyul 2007-ci ildə Kamçatka vilayəti və Koryak muxtar dairəsi birləşdirilərək Kamçatka diyarı adlandırılmışdır. Dairənin adından muxtar sözü silinmiş və Koryak dairəsi adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası
Dairə fiziki baxımdan Kamçatka yarımadasının şimalında yerləşirdi. Ümumilikdə dairə vilayətin ərazisinin 60 % özündə cəmləyirdi. Dairənin ərazisinə materik torpaqlarından başqa Karaqinski adasıda daxil idi. Şərqdən Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi ilə yuyulurdu. Dəniz boyu 1500 km sahil zolağına malik olmuşdur. Qərbdən Oxot dənizi ilə əhatələnir.

Dairənin mərkəzi olan Palans qədəbəsi ilə Moskva arasında 12866 km hava məsafəsi vardır.

## İqlim
İqlimi sərtdir, subantartik qurşaqda yerləşir. Sahil zolağı dəniz rütübətli, daxili hissələr isə kontinentaldır. Qışda şaxtalı və qarlı, yayda isə qısa və rütubətli olur. Qışda −24 °S…−26 °S, yayda +12 °S…+14 °S olur. Yağıntının orta illik miqdarı 300–700 mm arasında dəyişir.

Ərazisibəsasən dağlıqdır. Burada tundra və meşə tundra ayılmışdır. Ərazisində minlərlə çay və göl vardır

Əsas çayları: Penjina (713 km), Talovka (458 km), Vıvenka (395 km), Paxaça (293 km), Apuka (296 km), Ukelyat (288 km).
Göllər: Taloovskoye (44 km²), Palanskoye (28 km²).

## Təbiəti
Faydalıı qazıntıları: Neft, Qaz, Daş kömür, Dəmir, əlvan metallardan isə Mis, Nikel, Qalay, qiymətli metallardan Qızıl, Plati.

## İqtisadiyyat
Əsas sahələr: Balıqçılıq, Kənd təsərrüfatı, maralçılıq, elektroenergetika, nəqliyyat, turizm və hasilat sənayesi.

## İnzibati-ərazi bölgüsü

### Rayonları
* Karaginski rayonu (cənub-şərq)
* Olyotorski rayonu (şimal-şərq)
* Penjinski rayonu (şimal-qərb)
* Tiqilski rayonu (cənub-qərb)

## İstinadlar

## Mənbə
* Корякский автономный округ. История, справка, населенные пункты. 
* Корякский автономный округ в справочнике-каталоге "Вся Россия" 
* 
* Официальный сайт Думы Корякского автономного округа 
* Корякия на сайте Минприроды
Yaxsay (Dağıstan)

**Yaxsay** () — qumuq kəndi.

## Coğrafiyası
Yaxsay Xasavyurtun şimalında Axsay çayının sahilində, Çeçenstanla sərhəddə yerləşir.

## Tarixi
Yaxsay yaxın yüzillərdə Dağıstanın ən inkişaf etmiş inzibati mərkəzlərindən biri olmuşdur. Buradakı mədrəsədə dövrünün savadlı din bilginləri çalışmışlar. Onlarda təhsil və tərbiyə alanların bir çoxu sonralar Doğuda məşhurlaşmışlar.

Şair Seyid Əzim Şirvani də bu mədrəsədə oxumuşdur. 1835-ci il iyulun 10-da Şamaxıda anadan olan Seyid Əzim 7 yaşında atasını itirir. Anası Gülsüm xanım övladlarını da götürüb Yaxsayda qazi-şəriət hakimi işləyən atası Molla Hüseynin yanına gedir

Molla Hüseyn Seyid Əzimin fərasətinə, hazırcavablığına, diribaşlığına görə onu əzizləyir və təhsilini davam etdirməsinə yardımçı olur. On ilə yaxın Yaxsayda yaşayan Seyid Əzim 1853-cü ildə anası Gülsüm xanımla geriyə — Şamaxıya qayıdır. Şair sonralar həmin günləri xatırlayaraq yazır:
Oldum ol gün ki, çardəh salə, Düşmədim fikri-dövləti malə. Eylədim arifanə kəsbi-ülum,
…Oxudum nəhvü -sərfü, fiqhü üsul, Hikmətü heyət eylədim məhsul.

Çox təəssüf ki, Seyid Əzimin və babası Molla Hüseynin yaşamının Yaxsay dövrü gərəyincə öyrənilməmişdir. Mədrəsədə yeniyetmə Əzimə kimlər dərs deyib, kimlərlə dostluq edib, sonralar qumuq ziyalılarından kimlərlə ünsiyyətdə olub? Bu suallara cavab verən araşdırmaya hələ rast gəlməmişik. Seyid Əzimlə M. E. Osmanovun arasında yaş fərqi o qədər də çox deyildi. Hər ikisi eyni mədrəsədə oxumuşdur. Yəqin ki, bir-birini tanıyırmışlar.

Azərbaycan qaynaqlarında Yaqsay və Aksay, Ağsay kimi yazılan bu kənddə M. E. Osmanov, M. Alibekov, N. və Z. Batırmurzayevlər, A. Muhammadov, A. P. Salavatov, A. V. Suleymanov, S. Toqbolatov, Ş. Alberiyev, M. Atabayev, L. Hajaqayev, M. A. Adilxanov Y. Alimxanov kimi şair, yazıçı, publisistlər, Ahmat Sayıp Əfəndi kimi alim və pedaqoq, Rəşid xan Qaplanov kimi dövlət xadimi, rus yazıçısı M. Bulqakovun dostu və onunla birlikdə pyes yazmış, uzun illər Vladiqafqazda hüquqşünas işləmiş Tajuttin Penzullayev və b. aydınlar doğulub boya-başa çatmışlar. Bu kənddə oxumuşların adlarını da əlavə etsək böyük bir siyahı yaranar. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin naziri olmuş Rəşid xan Zabit oğlu Qaplanov da 1883-cü ildə Yaxsayda doğulmuşdur.

XIX əsrdə Qarabağa gəlmiş əslən Yaxsaylı Xasay xan Usmiyev Qasım bəy Zakirlə düz dolanmadı. Şair onu həcv etmişdi:

O yaxsay, mən qarabaği, mənimlə yox sərü kari, Nə istər bilməzəm məndən genə xingəl-quşay knyaz.

## İstinadlar
Taif

**Taif** () — Səudiyyə Ərəbistanının qərbində Məkkə vilayətində şəhər. Məkkədən 70&nbsp;km cənub-qərbdə, dəniz səviyyəsindən 1751 m yüksəklikdə tarixi Hicaz regionunda yerləşir.  Regionun əlverişli iqlimi nəticəsində şəhər ətrafında kənd təsərrüfatı inkişaf etməkdədir. Burada meyvə, tərəvəz və taxıl yetişdirilir. Taif şəhərində Səudiyyə hökumətinin yay iqamətgahı yerləşir.

## Tarixi
Taif şəhəri VI əsrdə yaranmışdı. Şəhərin adı burda yaşayan Saqif ailəsi ilə bağlıdır. Taif Məkkədən 100&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşirdi. 630-cu ildə Xilafət tərkibinə daxil olan şəhər, 1517-ci ilə qədər onun tərkibində qalır. 1517-ci ildə Osmanlılar tərəfindən işğal edilərək Hicaz şərifliyinin tərkibinə daxil edilir. XIX əsrdə Birinci Səudiyyə əmirliyinin əlinə keçsədə Osmanlı-Səudiyyə müharibəsi nəticəsində təkrar Osmanlıların əlinə keçir. XX əsrin əvvəllərində Haşimilər sülaləsinin üsyanı nəticəsində yaranmış Hicaz krallığının tərkibinə daxil olur. Ancaq, tezliklə Hicaz krallığı süqut edir və torpaqları əvvəl Nəcd və Hicaz krallığının, sonra isə Səudiyyə Ərəbistanı əmirliyinin tərkibinə qatılır.

## İqlim
Taif şəhərində isti səhra iqlim tipi var. İlin yay ayları isti, qış ayları mülayim keçir. Yağıntının miqdarı çox aşağıdır. Yaz və payız aylarının sonu yağışlar çoxalır.

## Həmçinin bax
* Məkkə Şərifliyi
* Hicaz krallığı
*Birinci Səudiyyə əmirliyi
*Osmanlı-Səudiyyə müharibəsi
* Nəcd əmriliyi

## İstinadlar