open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İfrat Əliyeva

**İfrat Əliyeva** (*İfrat Səlim qızı Əliyeva*; ) — Azərbaycan tənqidçisi, ədəbiyyatşünası, filologiya elmləri doktoru, professor. Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi.

## Həyatı və təhsili
İfrat Əliyeva 1938-ci ilin noyabr ayının 9-da Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

1946–1956-cı illərdə Hüseyn Cavid adına orta məktəbi bitirmişdir.
1956–1961-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) filologiya fakültəsində təhsil almışdır.

### Elmi fəaliyyəti
* 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
* 1971-ci ildə "Bəxtiyar Vahabzadənin lirikası" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək, filologiya elmləri namizədi adına layiq görülmüşdür.
* 1987-ci ildə "Məmməd Rəhimin yaradıcılıq yolu" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
* ADU-nun Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında dosent (1980), daha sonra professor (1988) vəzifəsini tutmuşdur.
* ADU-nun filologiya fakültəsində dekan müavini (1979–1980; 1992–1994), universitetin qiyabi və orta ixtisas təhsili üzrə prorektoru (1994–1999) işləmişdir.

Hazırda Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının professorudur. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı və ədəbi tənqid fənlərindən mühazirələr aparır.

Onun rəhbərliyi altında 10-dan artıq fəlsəfə doktoru dissertasiya müdafiə etmişdir.

Azərbaycan, Türkiyə və Rusiya mətbuatında dərc olunmuş 100-dən çox elmi məqalənin, 10-dan artıq monoqrafiya, dərs vəsaiti və biblioqrafik göstəricinin müəllifidir.

Azərbaycanın xalq şairi Məmməd Rahimin iki cildlik "Seçilmiş əsərləri"ni nəşrə hazırlamşdır.

Bir sıra beynəlxalq konfranslarda çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı məruzə etmişdir.

Elmi araşdırmalarını əsasən XX–XXI əsrlər Azərbaycan poeziyası və bədii nəsr örnəklərini əhatə edir. Xüsusilə, Məmməd Rahim, Əli Kərim, Bəxtiyar Vahabzadə, Əzizə Cəfərzadə, Fikrət Sadıq haqqında yazdığı monoqrafik tədqiqatlar elmi tutumu ilə diqqəti çəkir.

Ali məktəblərin filologiya fakültələri üçün nəzərdə tutulmuş iki cildlik "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı" (2007) dərsliyinin müəlliflərindən biridir.

## Kitabları
* Bəxtiyar Vahabzadənin lirikası. Bakı: "Yazıçı" nəşriyyatı, 1971, 180 s.
* Məmməd Rəhimin yaradıcılıq yolu. Bakı: "Yazıçı" nəşriyyatı, 1987, 200 s.
* Azərbaycan poeziyasında ictimai-siyasi lirika. Bakı: BDU nəşriyyatı, 1983, 96 s.
* Azərbaycan sovet poeziyası (30-cu illər). Bakı: ADU nəşriyyatı, 1984, 76 s.
* Bəxtiyar Vahabzadə. Biblioqrafik göstəricisi, Bakı: "Maarif" nəşriyyatı, 1997, 199 s.
* El anası Əzizə Cəfərzadə. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 2001, 64 s.
* Poetik ilhamın özünəməxsusluğu (Şair F. Sadığın yaradıcılığı) (monoqrafiya), Bakı: "Elm və təhsil" nəşriyyatı, 2010, 204 s.
* Çırağı sönməyən poeziya (Şair Əli Kərimin yaradıcılığı) (monoqrafiya). Bakı: "Yazıçı" nəşriyyatı, 2017, 320 s.

## Mükafatları
Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2009-cu ildə Əməkdar Müəllim fəxri adı ilə, 2019-cu ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Fəzəl İlahi Çaudhri

**Fəzəl İlahi Çaudhri** () — Pakistan İslam Respublikasının 5-ci prezidenti.
## Erkən Həyatı
Fəzəl İlahi Çaudhri 1 yanvar 1904-cü ildə Pəncab əyalətinin Qucarat rayonu, Xairan şəhəri yaxınlığındakı Marala kəndində nüfuzlu Qucarar ailəsində anadan olmuşdur. Təhsilini oradan aldıqdan sonra, Çaudhri 1920-ci ildə nüfuzlu Aliqarx Müsəlman Universitetinə qatıldı, 1924-cü ildə Mülki Hüquq təhsilini Qanunlar üzrə bakalavr aldı. Bundan sonra Çaudhri Pəncab şəhərinə qayıtdı və Pəncab Universitetinin hüquq və siyasi elmlər üzrə aspiranturasında iştirak etdi. 1925-ci ildə Çaudhri, 1925-ci ildə Siyasi Elmlər üzrə magistr dərəcəsini, 1927-ci ildə Hüquq və Ədalət üzrə qabaqcıl Qnunlar Magistri almışdır.

Təhsilini başa vurduqdan sonra, Çaudhri, Lahorda hüquq firmasını qurdu, mülki qanun və azadlıqları müdafiə etdi və yenidən Qucarata getdi və mülki qanun tətbiq etməyə başladı. 1930-cu ildə siyasətə maraq göstərməyə başladı və 1930-cu ildə Gucarat İdarə heyəti üçün Hindistan ümumi seçkilərində iştirak etdi.
## Siyasi Karyerası
1942-ci ildə Müsəlman Birliyinə qatıldı. 1945-ci ildə Gucaratdan Müsəlman Birliyinin prezidenti seçildi. 1946-cı il seçkilərində Müsəlman Birliyinin biletində iştirak etdi və yaşadığı bölgə xalqı arasında Müsəlman Birliyi ideyalarının yayılmasında mühüm rol oynadı. Pakistan müstəqillik qazandıqdan sonra Çaudhri, Milli Məclisdə yüksək vəzifələrə yüksəlməklə yeni hökumətə qarışdı.
1973-cü ildə ölkə konstitusiyasının müvəffəqiyyətlə yayılmasından sonra Chaudhry prezident seçildi, Zülfikar Əli Bhuttonun yerinə gəldi və Pəncab əyalətinin Pəncabilər sinfindən olan ilk prezident oldu. Müsəlman Birliyi platforması vasitəsi ilə Pakistan Hərəkatında fəal iştirak edən Çaudri, 1947-ci ildə Ləyaqət Əki Xan hökumətində nazir təyin edildi və daha sonra 1951-ci ildə Pakistanın daimi nümayəndəsinin nümayəndə heyətinə qatıldı.

Onun prezidentliyi konstitusiyaya uyğun olaraq sadəcə bir rəhbər idi, çünki hökumətin əməliyyatları baş nazir səlahiyyətlərini qorudu. Zülfüqar Əli Bhuttonu hakimiyyətdən kənarlaşdırmaq üçün aparılan əməliyyatın bir kod adı olan Ədalətli Play'in müvəffəqiyyətindən sonra - Çaudri prezidentliyini davam etdirdi, lakin hökumət əməliyyatlarında və ya hərbi və milli işlərdə heç bir təsir göstərmədi.

Hərbiçilərlə mübahisəli münasibətlərdən sonra Çaudhry, Baş qərargah Başçısının və Birgə Baş qərargah Başçısının çağırışına baxmayaraq, prezidentliyindən istefa etdikdən sonra vəzifəsindən istefa edildi. 16 Sentyabr 1978-ci ildə Çaudhri Başçılıq Döyüşü Qanunu İdarəçisi və Ordu Qərargahının rəisi olmaqdan əlavə altıncı prezident vəzifəsini icra edən hakim general Məhəmməd Ziya Ülhəqqə başçılıq vəzifəsini verdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Bilyö

**Bilyö** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Viryo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.

INSEE kodu — 38043. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 931 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 488 ilə 810 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 450 km cənub-şərqdə, Lion 65 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 33 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:360 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:301
  bar:1968 from:0 till:296
  bar:1975 from:0 till:326
  bar:1982 from:0 till:510
  bar:1990 from:0 till:741
  bar:1999 from:0 till:922


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bilyo haqqında ümumi məlumat
Alliqator

**Alliqator** () — Alliqatorlar fəsiləsinə aid cins. Alliqator cinsi özündə 2 müasir: Amerika və ya Missisipi alliqatoru (*[[Alligator mississippiensis]]*) və Çin alliqatoru (*Alligator sinensis*) növlərini birləşdirir.

## Sözün mənşəyi

“Alliqator” sözü Azərbaycan  dilinə ingilis dilindəki “alliqator” sözündən gəlmişdir. İngilis dilinə isə ispan dilindən tərcümədə kərtənkələ mənasını verən "el lagarto" sözündən daxil olmuşdur. Timsah sözü isə ərəb sözüdür. Peçeneqlər, kumanlar, qıpçaqlar, basmıllar, oğuzlar, qarluqlar, türkeşlər, xəzərlər, göytürklər, uyğurlar, dunay bulqarları, kiməklər isə timsaha alavan demişdirlər.

## Fiziki quruluşları

Alliqatorlar timsahlardan və qaviallardan küt, dairəvi ağız quruluşları ilə seçilir.

İki alt növ vardır
*Amerika alliqatoru (Alligator misisipiensis)
*Çin alliqatoru (Alligator sinensis)

## Təsviri
Hər 2 növün bədəninin rəngi daha tünddür (demək olar ki, qaradır) və yaşadığı suyun rəngindən asılı olaraq dəyişilir. Ən iri Missisipi alliqatorunun bədən uzunluğu 4,5 m-ə yaxın olmuşdur. Çin alliqatoru xeyli kiçikdir, onun uzunluğu 2 m-dən böyük deyildir.

## Yayılması
Bu cinsin nümayəndələri, göründüyü kimi, dünyada yalnız Amerika Birləşmiş Ştatlarında və Çində yayılmışlar. Amerika alliqatoru ABŞ-nın şərq sahili boyunca, Şimali Karolinadan tutmuş Texasa qədər bütün ərazilərdə sıx yayılmışdır. Florida ştatında fərdlərin sayı bir milyondan artıqdır. Qış yuxusuna gedə bilir. Çin alliqatoru isə yalnız Yantszı çayının məcrası boyu yayılmışdır. İtməkdə olan növdür, mühafizəsinə ehtiyac var.

## Həyat tərzi
Missisipi alliqatoru əldə edə bildiyi hər bir canlı ilə qidalanır. Böyüdükcə daha iri ölçülü qurbanlara üstünlük verir. İnəklərə, ayılara və atlara da hücum etdiyi qeydə alınmışdır. Kiçik ovunu çənəsində əzib bütöv uda bilir. İri qurbanı suyun altına çəkib boğur və parçalayıb yeyir. Çin alliqatoru isə kiçik bədən ölçülərinə görə çoxlu miqdarda kiçik heyvanlarla qidalanır. Hər 2 növ cəmdəkdən də imtina etmir. Timsahlardan fərqli olaraq bu cinsin nümayəndələri insanlara qurban kimi baxmırlar, çox nadir hallarda onlara hücum edirlər. Bununla belə Amerika timsahı onu hirsləndirdikdə insana hücum edib onu öldürə bilər. Çin alliqatoru dəstənin ən sakit nümayəndəsidir, insana qətiyyən hücum etmir.

## Çoxalması
Alliqatorların cinsi yetkinliyi onların bədən ölçülərindən daha çox asılıdır. Belə hesab edirlər ki, Missisipi alliqatorunun boyu 1,8 m-dən, Çin alliqatorunun boyu isə bir metrdən artıq olduqda çoxalma qabiliyyətli olurlar. Cütləşmə yazda baş verir. Dişi sahildə otdan yuva qurur, 20–70 ədəd yumurta qoyur. Yuvanı dişi qoruyur, balalarını bir ilədək mühafizə edir.

## Yetişdirilməsi
Dərisinə görə Florida, Luizana və Texas ştatlarında alliqator geniş bəslənilir. ABŞ-də ildə 45 min ədəd dəri istehsal edilir. Hər il 150 min kq alliqator əti bazara çıxarılır. Cin alliqatoru isə növün saxlanılması naminə xüsusi fermalarda çoxaldılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yuxarı Humay (Vərziqan)

**Yuxarı Humay** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 118 nəfər yaşayır (23 ailə).

## İstinadlar
Nadanlıq (əsər)

**Nadanlıq (əsər)** — Nəriman Nərimanovun ədəbi irsi zəngindir. XX əsrin sonlarından onun dövri mətbuatda çoxlu felyetonları, ədəbi-tənqidi, elmi-publisist məqalələri, eyni zamanda, dram və nəsr əsərləri çap edilib. Teatrı geniş kütlələrlə sıx əlaqə saxlamaq üçün əsas vasitə hesab edən Nərimanov öz ürək sözlərini, fikirlərini geniş xalq kütlələrinə çatdırmaq niyyətilə "Nadanlıq", "Şamdan bəy", "Nadir şah" pyeslərini qələmə alıb. "Nadanlıq" komediyası Nəriman Nərimanovun dramaturgiya sahəsində ilk qələm təcrübəsidir. Yazıçı əsərin mövzusunu Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasındakı Qızılhacılı kəndinin həyatından almışdır.

## Məzmunu
"Nadanlıq" komediyasında yazıçı öz şəxsi mənafeyini ümumin xeyirinə qurban verən Məhəmmədağa və Ömər kimi maarifpərvər ziyalıları zülmət səltənətinə qarşı qoyur. İctimai həyat meydanına yenicə atılan Məhəmmədağanın və Ömərin köhnə feodal mühitinin mühafizəkar qayda-qanunlarına kəskin etirazı və yenilik uğrunda mübarizəsi komediyanın əsasını təşkil edir. Nərimanovun "Nadanlıq"da məqsədi "müsəlmanların" həyatına "bir zərrə qədər nəf" gətirmək idi.

Əsərin əsas ideyası feodal həyatının köhnə adət və ənənələrinə, cəhalətə və nadanlığa qarşı mübarizədir. Yazıçı komediyada ictimai həyata və ailə-məişətə möhkəm daxil olan feodal əxlaq qaydalarının törətdiyi dəhşətli fəlakətlərin tipik lövhəsini yaratmışdır. O, cəhalət və nadanlığı konkret tənqid obyekti kimi götürmüşdür. Mədəni geriliyin, savadsızlığın yeni tarixi şəraitdə xalqın inkişafı yolunda maneəyə çevrildiyini, onun göz açmasına imkan vermədiyini görən yazıçı nadanlığı müsəlman aləminin ən böyük bəlası hesab etmişdir.

Nəriman Nərimanov "Nadanlıq" komediyasında yoxsul kəndlilərin əksəriyyətinin şüuruna, varlığına və mənəviyyatına hakim kəsilmiş avamlığın böyük fəlakətlərə səbəb olduğunu inandırıcı surətdə açıb göstərməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu. O, əsərin müqəddiməsində yazırdı :

"Nadanlıq" komediyasında irəli sürülən məsələlər tarixi ictimai şəraitin tələblərindən irəli gəlirdi. O dövrdə Azərbaycan kəndlilərinin savadsızlığı, nadanlığı və cəhalətdə yaşaması onları ümumi mədəni tərəqqidən geri qoyurdu. N. Nərimanov öz dram əsərləri ilə kütlələri qəflətdən ayıltmağı ən vacib vətəndaşlıq borcu bilirdi.

## Obrazlar
* Məhəmmədağa — kənd müəllimi, cavan oğlan, rus paltarında
* Namaz — Məhəmmədağanın nökəri
* Qurbanəli, Niyazəli, Ağakişi, Hacı Abdulla — kəndin mütəşəxxis adamları, 40 və 50 yaşında, çöl libasında
* Koxa — kəndin yüzbaşısı
* Ömər — Hacı Abdullanın böyük oğlu, oxumuş cavan, çərkəzi libasda
* Vəli — Hacı Abdullanın kiçik oğlu
* Əhməd — Hacı Abdullanın nökəri
* Yetər — Hacı Abdullanın arvadı, 40 yaşında, çöl libasında
* Gülpəri — Qurbanəlinin arvadı, 40 yaşında, çöl libasında
* Molla Qasım — kənd mollası, İran libasında
* Mənsur, Şamil, Pirverdi, İsmayıl — Vəlinin qoçaq yoldaşları, hamısı yaraqlı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nəriman Nərimanov — Nadanlıq
* Nəriman Nərimanov
* Nəriman Nərimanov – 140
Məhəmməd Xan Cunedco

**Məhəmməd Xan Cuneco** () — Pakistan İslam Respubliksının 10-cu baş naziri. Güclü torpaq sahibi olan Junejo, Karachidə təhsil almış, Müqəddəs Patrik Kollecində təhsil almış və Birləşmiş Krallıqdakı Hastings yaxınlığındakı Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda aqronom kimi təhsil almışdır. O, Ayub rəhbərliyinə qoşulduqdan sonra 1963–69-cu illərdə dəmir yolları, səhiyyə, rabitə və əməyin kabinet portfelində olanda ictimaiyyətin diqqətini çəkdi.

1985-ci ildə keçirilən seçkilərdə iştirak etdikdən sonra, Pakistan Müsəlman Birliyi platformasında hökuməti formalaşdırmaq üçün seçildi və bu partiyanın başçılığını götürdü. Hökumətinin mühafizəkarlığı, qənaət tədbirlərini dəstəklədiyi, nəticədə hökumətin büdcə kəsirlərini azaltdığı və ölkədə mətbuat və media azadlığına imkan verən fövqəladə qanunların ləğv edildiyi qeyd edildi. Prezident Zia-ul-Haq'ın sərt müqavimətinə və sərt müxalifətinə baxmayaraq Junejo 1988-ci ildə Xarici İşlər Naziri Yakob Xana Cenevrə Sazişlərini imzalamağı və təsdiqləməyi verdi. Prezident Zia-ul-Haq ilə əlaqələri 1988-ci ildə Ojhri düşərgəsi fəlakəti ilə əlaqədar parlament istintaqını açanda da sarsıldı.

29 may 1988-ci ildə Baş nazir Junejo, səriştəsizlik və iqtisadi ləkələmə ittihamlarını səviyyəyə gətirən Prezident Zia tərəfindən vəzifəsindən azad edildi və dərhal yeni ümumi seçkilərə çağırdı. 1988-ci ildə keçirilmiş ümumi seçkilərdən sonra o, partiyanın başqanlığı mərasimində olarkən öz fraksiyasına rəhbərlik etdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Məliktalış (Vərziqan)

**Məliktalış** və ya **Mülktalış** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2015-ci il məlumatına görə kənddə 167 nəfər yaşayır (53 ailə).

## İstinadlar
Səngək

**Səngək** — çörək növü.

## Tarix

Şimali Azərbaycanda səngək əvvəllər geniş şəkildə yayılmışdı, amma 1920-ci ildə Sovet işğalından sonra azalıb.

## İstinadlar
Xəbər budaq cümləsi

**Xəbər budaq cümləsi** baş cümlənin əvəzlik-qəliblə ifadə olunmuş xəbərini izah edir və ismi xəbərin suallarına (kimdir? nədir? nədəndir? nə oldu? necədir? və s.) cavab verir.

Xəbər budaq cümləsində işlənən əvəzlik-qəliblər bunlardır: **odur, budur, o idi, bu idi, elədir, belədir, eləsən, beləsən, oradadır, buradadır, burası idi, orasındadır, onun üçündür, bunun üçündür .** Baş cümlənin xəbəri, əsasən, ismi xəbərli olur.

* Xəbər budaq cümləsində əvəzlik-qəlib, demək olar ki, həmişə işlənir. Əlaqə vasitəsindən asılı olaraq, xəbər budaq cümləsində baş cümlə budaq cümlədən əvvəl və sonra işlənə bilər. 
* Baş cümlənin əvvəl gəldiyi xəbər budaq cümlələrində əlaqə vasitəsi intonasiya və tabelilik bağlayıcısı olur. Məs: **Tələbim bu oldu ki, mərkəzdən yoxlama gəlsin. Elə məsələnin mühüm cəhəti oradadır ki, insanlar bir çox şeyləri bilmirlər. Bizim rəyimiz belədir, kəndin yolları bərbad gündədir.** İlk iki cümlə tabelilik bağlayıcısı, digəri isə intonasiya vasitəsilə əlaqələnib. Belə cümlələri sadələşdirdikdə budaq cümlə baş cümlədəki əvəzlik-qəlibin yerində işlənir. Məs: **Tələbim mərkəzdən yoxlamanın gəlməyidir. Bixim rəyimiz kəndin yollarının bərbad gündə olmağıdır.** 
* Budaq cümlənin əvvəl gəldiyi cümlələrdə əlaqə vasitəsi bağlayıcı söz olur. Bəzən isə bağlayıcı sözlə bərabər, cümlədə **-sa²**  şəkilçisi də əlaqə vasitəsi ola bilər. Məs: **Əvvəllər <u>kim idi,</u> indi də odur. Hər <u>kim</u> tez gəl<u>sə</u>, bu yer onundur.** Belə cümlələr sadələşən zaman birinci gələn budaq cümlə, baş cümlədəki əvəzlik-qəlibi əvəz edir. Verilmiş nümunələri sadələşdirək: **İndi də əvvəlki kimidir. Bu yer tez gələnindir.** 
* **Xəbər budaq cümləli tabeli mürəkkəb cümlələrinin aşağıdakı forması da olur: Birlik harada, dirilik orada. Niyyətin hara idi, mənzilin də oradır. Hamı necə, sən də elə.**

## Xəbər budaq cümlələri
# Elə məsələnin mühüm cəhəti də oradadır ki, o zamanlar iş çox idi.
# Vəziyyət elə idi ki, bu sirri Mehmandan gizlətmək olmazdı.
# Hamı necə, sən də elə. 
# Hər kim yüz il yaşamasa, günah onun özündədir.(O.S) 
# Səhvimiz orada okub ki, yazdığımızın altına qol qoymamışıq.(Ə.V)
# Ailəmiz haradadır, kiçik qardaşım da oradadır.
# Kim sənə axmaq deyirsə, axmaq onun özüdür. 
# Niyyətin hara, mənzilin də ora. 
# Hava isinən kimi məsləhət bu oldu ki, yaz əkininə başlasınlar.
# Axırda muzdu o oldu ki, xan gözlərini çıxartdırdı.(*Koroğlu*).
# Birlik harada, dirilik oradadır.

## Həmçinin bax
*yer budaq cümləsi
*budaq cümlə
Tamamlıq budaq cümləsi

**Tamamlıq budaq cümləsi** ya baş cümlənin olmayan tamamlığı əvəzində işlənir, ya da baş cümlədə işarə əvəzliyi ilə ifadə olunan tamamlığı izah edir. Kimi? nəyi? kimə? nəyə? kimdə? nədə? kimdən? və s. suallarından birinə cavab verir. 

* Budaq cümlənin bu növü bütün forma xüsusiyyətlərinə görə mübtəda budaq cümləsinə oxşayır. Fərqli  xüsusiyyəti yalnız baş cümlənin budaq cümlədən tələb etdiyi sualdır ki, həmin suallar tamamlığın suallarıdır. Tamamlıq budaq cümləsi daha çox baş cümlənin feili xəbərinə aid olur. 
* Tamamlıq budaq cümləsində işlənən əvəzlik-qəliblər bunlardır: **onu, bunu, orasını, burasını, onda, bunda, onu da, bunu da, ondan, bundan** və s. 
* Tamamlıq budaq cümləsində də baş və budaq cümlənin yeri dəyişə bilər. Baş cümlənin əvvəl gəldiyi növlərində əlaqə vasitəsi intonasiya və tabelilik bağlayıcısı olur: **Deyirlər (nəyi?), şirin yuxu gözəl nemətdir. İnanıram (nəyə?), hamınız imtahandan uğurla çıxacaqsınız. Öz- özümdən soruşdum ki (nəyi?), heç zaman səhv etməmişəm? Onu da yaxşı bilirəm ki (nəyi?), torpaqlarımızı gec-tez geri qaytaracağıq.** Bu cümlələrin sadələşməsi də mübtəda budaq cümləsində olduğu kimidir: **Şirin yuxunun gözəl nemət olduğunu (nəyi?) deyirlər. Torpaqlarımızı gec-tez geri qaytaracağımızı (nəyi?) yaxşı bilirəm.** 
* Bəzi hallarda **** ədatı ilə işlənən **kim, kimi, kimə** bağlayıcı sözlərin əlaqə vasitəsi olduğu cümlələrdə budaq cümlə baş cümlədən əvvəl gəlir. Baş cümlədə işlənən **əvəzlik-qəlib qarşılıq söz olur.** Məs: **Kim yaxşı oxuyub, onu seçdilər. Kim ki ad qoymuşdur qoca dünyada, onu öz dostları vermişdir bada.** Bu zaman baş cümlədə əvəzlik-qəlib işlənməyə də bilər. Bu zaman onu asanlıqla bərpa etmək olur. Məs: **Kim günahsızdır, azad etdilər. (Kim günahsızdır, onu azad etdilər.)** 
* **Tamamlıq vasitəsiz və vasitəli olduğu kimi, tamamlıq budaq cümlələri də vasitəsiz və ya vasitəli tamamlığın suallarına cavab verir.**
**Vasitəli tamamlıq budaq cümləsi:**

*Şagirdlər şikayətlənir ki (nədən?), müəllim onları çox tənqid edir.*

*Mən inanıram ki (nəyə?), hədəfimiz müəyyən olacaq.

*' Vasitəsiz tamamlıq budaq cümləsi:*'

* Deyirəm ki (nəyi?), biz türklər həmişə dostluqda sadiq oluruq.*

* Fatimə bilirdi ki (nəyi?), mən artıq döyüş bölgəsinə gedirəm.*

* Haranı deyirsiz (haranı?), oranı da təmizləyək.*

==Tamamlıq budaq cümlələri==

# *O, arxayın olacaqdı ki, zavod təzə avadanlıqlardan istifadə edəcəkdir.*
# *Ədalət mülkündən kim üz çevirsə, ona aqil deməz ağıllı kimsə. (N.G)*
# *Xalq deyəcəkdi, padşahımız yaxşı adamdır. (M.İ)*
# *Zübeydə burasını da fikirləşdi ki, heç kim heç nə görməz.*
# *Kim ki sevir vətənin, ona mənim böyük hörmətim var.*
# *Haranı sənə tərifləyirlər, oranı görmək istəyirsən.*
# *Sən nə deyirsən, onu da sənə verəcəyəm.*
#  *Fikirləşir ki, bu işin sonu necə olacaq.*
#  *Hər kim ki bu dünyadan zövq almağı bacarır, ona da yaşamaq halaldır.*
# *Bu cümləni nə üçün yazmısansa, onu da əlavə et.*
#  *Kim nə bilir, kim nə çəkir.*
#  *Orası ki mane olurdu, qoparıb atdıq.*
#  *Hər nə istəsən, onu gətirərəm.''

## Həmçinin bax

*tərzi-hərəkət budaq cümləsi
*təyin budaq cümləsi
*xəbər budaq cümləsi
Ən gözəl illər (film, 2020)

**Gli anni più belli** — rejissor Qabriele Muccinonin filmi..

## Süjet

### Rollarda
* Pierfrancesko Favino: Giulio Ristuccia
* Mikaela Ramazzotti: Gemma
* Kim Rossi Stuart: Paolo Inkoronato
* Klaudio Santamaria: Rikkardo Morozzi
* Emma Marrone: Anna
* Nikoletta Romanoff: Marqerita Angelucci
* Francesko Acquaroli: Sergio Angelucci

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Gli anni più belli IMDB-no
Qısa qapanma

Elektroenergetika sistemlərində müxtəlif zədələnmələrin və qeyri-normal rejimlərinin əmələ gəlməsi baş verə bilər.

Zədələnmələrinin əsas növlərindən biri qısa qapanmalar sayılır.

Qısaqapanma dedikdə normal iş rejiminin pozulması ilə nəticələnən üçfazalı elektrik qurğularında fazalar arası qapanma, neytralı bilavasitə və effektiv torpaqlanmış şəbəkələrdə fazanın yerlə qapanması və elektrik maşınlarında sarğılararası qapanma nəzərdə tutulur.

Qısaqapanma elektrik dövrələrində fazalar arası və yaxud da faza ilə yer arasında izolyasiyanın pozulması zamanı yaranır. İzolyasiyanın pozulması bir neçə səbəbdən ola birlər. Məsələn, izolyasiyanın köhnəlməsindən, elektrik veriliş xətlərində (EVX) fazaların kənardan tullanmış əşyalar vasitəsilə qapanması, xəttin qırılıb yerə düşməsi, yer qazan zaman kabel xətlərinin mexaniki zədələnməsi, elektrik veriliş xətlərinə ildırımın düşməsi və s.

Qısa qapanmalar cərəyanın kəskin artması, eyni zamanda gərginliyin azalması ilə müşayiət olunur. Cərəyanın artması elektrik avadanlıqlarının yolverilməz qızmasına və dinamiki zədələnmələrinə səbəb olur, bu da elektroenergetika sisteminin normal iş rejiminin pozulmasına gətirib çıxarır. Qısa qapanma zamanı cərəyanın artması şəbəkəyə daxil olan bütün elementlərin də gərginlik düşgülərinin artmasına gətirib çıxarır. Bunun nəticəsində şəbəkənin müxtəlif nöqtələrində gərginlik kəskin şəkildə aşağı düşür, qısa qapanma nöqtəsində isə hətta sıfır qiymətinə kimi azalır. Gərginliyin azalması generatorların və mühərriklərin sinxron işinin pozulması və sistemin dayanıqlığının itməsi ilə nəticələnir.

## Qısa qapanmaların növləri

Elektrik şəbəkələrində aşağıdakı növ qısa qapanmalar olur:

# Neytralı torpaqlanmış şəbəkələrində birfazlı yerlə qısa qapanmalar (yaranma ehtimalı 60–90 % təşkil edir);
# İkifazlı qısa qapanmalar (yaranma ehtimalı 2–15 % təşkil edir);
# İkifazlı yerlə qısa qapanmalar (yaranma ehtimalı 5–20 % təşkil edir);
# Üçfazlı qısa qapanmalar (yaranma ehtimalı 1–7 % təşkil edir).

## Elektroenergetika sistemində qeyri-normal iş rejimləri
Elektroenergetika sistemində aşağıdakı qeyri-normal iş rejimləri yarana bilər:

# Artıq yüklənmələr (simmetrik və ya qeyri-simmetrik);
# Tezliyin dəyişməsi;
# Gərginliyin artması və ya azalması;
# Asinxron rejim;
# Neytralı izolə olunmuş şəbəkələrdə bir fazanın yerlə qapanması.

Qıqa qapanmalar zamanı qəzanın aradan qaldırılması üçün sistemin zədələnmiş hissəsi mümkün qədər tez açılmalıdır. Qısa qapanmalardan fərqli olaraq, texniki normalarına görə qeyri-normal rejimlərində elektroenergetika sisteminin işi müəyyən müddət ərzində davam oluna bilər. Bu halda sistemin normal iş rejiminin pozulması barədə avtomatik olaraq siqnal verilməlidir ki, texniki personal qeyri-normal iş rejiminin aradan qaldırılması üçün lazımi tədbirlər görsün. Beləliklə, zədələnmiş elementlərinin (xətlərin, generatorların, transformatorların və s.) aşkar edib açılması və normal iş rejiminin pozulması barədə qəza siqnallarının verilməsi rele mühafizəsi qurğuları tərəfindən yerinə yetirilir.
Qaradağ xalçası

**Qaradağ xalçası** (fars. قراجه‌داغ; fars. قره‌داغ), Azərbaycanın iran tarixi və mədəni bölgəsində yerləşən Arasbaran (Qaradağ) vilayətində hazırlanan əl işi xalçalarının bir növüdür. Əsasən Azərbaycanın cənub  sərhəddində, Təbrizin şimal-şərqində, Araz çayının cənub qismində İranın Qaradağ vilayətində yerləşən Qaraca kəndində hazırlanır.
Əvvəlcə mərkəzi Arasbaranda yaradılan bu cür xalçaların istehsalı, daha sonralar Balan kəndində yayılmış və burada xalça ornamentinin öz xüsusiyyətləri  mövcud idi.
Qaradağ xalçaları Qarabağ xalçalarına bənzəyir, lakin xarici görünüşlərində daha çox "fars" xalçaları hesab olunur. Həmçinin bu xalçalar Şimali Qafqazda toxunan xalçalara da bənzədilir. Bu xalçaların ənənəvi naxışı üç fiqurdan ibarətdir ki, bura  mərkəzdə qalaya bənzər bir kontur, yuxarıda və aşağıda isə səkkizguşəli ulduzlar daxildir. Qaradağ xalçaları həmişə simmetrik toxuculuq üsulu ilə yalnız yundan toxunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* İran xalçası
* Təbriz xalçaçılıq məktəbi
Bir kəndin sərgüzəşti (əsər)

**Bir kəndin sergüzəşti** — Nəriman Nərimanovun nəsr yaradıcılığı zəngindir. XX əsrin sonlarından onun dövri mətbuatda çoxlu felyetonları, ədəbi-tənqidi, elmi-publisist məqalələri, eyni zamanda, dram və nəsr əsərləri çap edilib. "Bir kəndin sərgüzəşti" hekayəsi, "Bahadır və Sona" romanı, "Pir" povesti vətənin mədəni yüksəlişi, ictimai fikrin inkişafı yolunda onun apardığı mübarizə barədə aydın təsəvvür yaradır.

## Məzmunu
Nəriman Nərimanov "Bir kəndin sərgüzəştləri" hekayəsini ilk dəfə 1915-ci ilin oktyabr ayında "Açıq söz" qəzetində çap etdirmişdir. Nəriman Nərimanov hekayədə Azərbaycan zəhmətkeş kütlələrinin həyatı, məişəti və mübarizəsi barədə müəyyən təsəvvür yaratmışdır. Hekayə orijinal süjet əsasında qurulmuşdur. Hekayənin əsas ideyası avamlığın və fanatizmin törətdiyi fəlakətlərdir. Əsər Qafqazın böyük kəndlərindən birinin mənzərəsinin təsviri ilə başlayır. Hadisələr Naməlsəm və İnmirə məhəlləsində cərəyan edir. Hekayənin əsas mənası bundan ibarətdir ki, "hansı xalq öz ixtiyarını və taleyini özgəyə tapşırmışsa, şərəfini və hüququnu öz gücü və birliyi ilə müdafiə edirsə, o xalq yaşamağa qadirdir". Əsər hadisələr daha çox iki obraz erafında baş verir: "Əmi" və "Daşdəmir" obrazı. 

### Əmi obrazı
Riyakar, qorxaq və şöhrətpərəst əmi obrazında yazıçı Azərbaycanda özünü "millət hamisi" kimi qələmə verən, əslində isə şəxsi mənafeyini güdən, ad-san naminə xalqa xəyanət edən milyonçuları, var-dövlət sahiblərini nəzərdə tutmuşdur. Naməlsəm məhəlləsinin camaatı timsalında isə dar düşüncəli, milli heysiyyəti, vətəndaşlıq hissi olmayan beyzadələri, mülkədarları və avam kəndliləri təmsil edir. Bunu yazmaqda yazıçının məqsədi odur ki, öz hüququnu və taleyini "əmilərə" tapşıran xalq əsarətdən, zülmdən xilas ola bilməz. 

### Daşdəmir obrazı
Nəriman Nərimanov inmirlilərin simasında mübariz, gözüaçıq, cəsur olmağı, ədalətsizliyə, haqsızlığa qarşı barışmazlığı müdafiə edir. Yazıçı əsərdə Daşdəmiri ağıllı, dünyagörmüş, xoş niyyət bir kətxuda kimi təsəvvür edir və belə bir fikir formalaşdırır ki, birlik, həmrəylik olmayan yerdə dövlət məmurları camaatla istədikləri kimi rəftar edərlər. Əsərdə kətxudanın "fəqir" inmirəlilərə bir söz deyə bilmədiyi halda, "beyzadə" naməlsəmlilərin başına olmazın oyun açmasına səbəb də bu idi. 

## Həmçinin bax
* Nadanlıq (əsər)
* Nadir şah (tarixi faciə)
* Bahadır və Sona (roman)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nəriman Nərimanov. Bir kəndin sərgüzəşti
* Nəriman Nərimanov - Bir kəndin sərgüzəşti
* Nəriman Nərimanov: Bir kəndin sərgüzəşti
Standart çincə

Standard Çin dili, Putonqhua və ya Standard Mandarin, Çinin rəsmi dilidir. Çinin şimalında danışılan Mandarinin Pekin ləhcəsindən irəli gələrək yaranmışdır. Çində bu dil məmurların dili — guānhuà (官 话) adlanırdı, lakin Çin Xalq Respublikası qurulandan sonra 1955-ci ildə adı putonghua (普通话) "yayılmış söz" olaraq dəyişdirilmişdir.

Standard Çin dili,

* Çində *putonqhua* (''Pǔtōnghuà'', 普通話, "*Ümumi ləhcə*");
* *Quoyu* (*Guóyǔ*, 國語, "*Milli dil*") olaraq Tayvanda;
* Malayziya və Sinqapurda *Biuojun* *Huayu* (*Biǔozhǔn Huáyǔ,* 標準 華語, "*Standart Çin dili*") olaraq bilinir.

Standard Çin dili digər Çin dilləri kimi tonlu dildir. Yəni fərqli sözlər eyni səsin fərqli intonasiyaları ilə yaranır. Cəmi 4 ton var.

* I ton, düz ton:(ˉ)
* II ton, artan ton: (ˊ)
* III ton, dalğalı ton: (ˇ)
* IV ton, enən ton: (ˋ)

Nümunə, *ma* hecasında:
* 1.mā 媽 (ana)
* 2.má 麻 (çətənə)
* 3.mǎ 馬 (at)
* 4.mà 罵 (söyüş)

Yuxarıdakı **ma** kimi bir hecanın 4 tonu 4 ayrı söz kimi qəbul edilir.

## Müntəzəm istifadə olunan qəliblər
Mandarin çincəsi

*Bu məqalə Şimali [[Çin]]də danışılan Mandarin haqqındadır. [[Çin Xalq Respublikası]]nın rəsmi dili olan Standard Mandarin haqqında məlumat üçün [[Standart Çin dili]] məqaləsinə baxın.*

**Mandarin dili**, **Şimali Çin dili** və ya **Beifanghua** (; Hanyu Pinyin: Běifānghuà) — Çin dilinin ən çox danışılan ləhcəsidir. Çinin şimalında danışılmış bütün ləhcələr Mandarin olaraq təsnif edilir. Bununla birlikdə, Mandarin ümumiyyətlə daha dar mənada Çin və Çin Respublikasında (Tayvan) rəsmi dil olaraq işlədilən Standard Çin dilinə (普通话, Putonghua/国语, Guoyu) aiddir.

Mandarinin Pekin ləhcəsi, müasir dövrdə Çin Xalq Respublikasında və Tayvanda, Standart Çin dili adı altında rəsmi dil olaraq tanınır.

## Tarixi
Standart Mandarin həmişə çox ləhcələrdən ibarət olmuşdur; lakin prestij ləhcələri həmişə tapılmışdır. Məsələn, Konfutsi yerli ləhcələrə nisbətən yǎyán (雅言) ləhcəsini və ya "fərqlənmiş ləhcəni" üstün tuturdu. Han sülaləsinin yazılarında tōngy yazısı (通 语) istifadə edilmişdir. Şimal və cənub hökmdarlarının kitabları o dövrdə bir və ya bir neçə standart sistematik tələffüzü əks etdirirdi. Ancaq savadlı elitadan başqa heç kəs bu dialektlərin hamısını bilməmişdir; hətta elit insanlar arasında oxumaları çox fərqli ola bilərdi; çünki Klassik Çin dili standartları sadəcə yazılı bir standart idi; Ancaq danışılmırdı.

Min sülaləsi (1368–1644) və Tzin sülaləsi (1644–1912) məhkəmələrdə istifadə olunan dili təsvir etmək üçün "rəsmi dil", yəni guānhuà (官 话) terminindən istifadə etməyə başladılar. Mandarin termini birbaşa Portuqal dilindən gəlir. Mandarin sözü Çindəki bürokratik məmurları təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Anlaşılmazlığın təsiri ilə, bütün Asiyada dövlət məmurlarını təsvir etmək üçün istifadə olunan "Sanskrit" mənşəli söz olan (mantri və ya mentri) termini, Portuqal dilindəki mandar (kiməsə bir iş vermək) sözünə çox oxşadığına görə və məmurların verilən tapşırıqları icra edən şəxs olmasına görə məmurlar mandarin adlanmağa başlandı. Bu inkişafdan sonra portuqaliyalılar birdən bu məmurların öz aralarında istifadə etdikləri dilləri (Guanhua) "Mandarinlərin dilləri", "Mandarin dili" və ya sadəcə "Mandarin" adlandırmağa başladılar. Zaman keçdikcə Mandarin qərblilər tərəfindən, Çinin şimalında istifadə edilən bütün ləhcələrə aid bir terminə çevrildi.

## Müntəzəm istifadə olunan qəliblər

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 
* 
* 
*
*
*

### Tarixi qərb dilli mətnlər
 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Tones in Mandarin Dialects : Comprehensive tone comparison charts for 523 Mandarin dialects. (Compiled by James Campbell) – Internet Archive mirror
* Real Chinese - Mini-guides (BBC website)
Qəzənfər Əlizadə

**Qəzənfər Mədət oğlu Əlizadə** () — Azərbaycan memarı, memarlıq doktoru, professor, Azərbaycan SSR əməkdar inşaatçısı.

## Həyat və yaradıcılığı
Memarlıq doktoru, professor Qəzənfər Əlizadə 1910-cu ildə anadan olub. O, 1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Milli Dram Teatrının binasını, 1960-cı ildə isə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının əsas binası inşa etmişdir. Bir sıra yaşayış evlərinin memarıdır.

Qəzənfər Əlizadə 1994-cü ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar inşaatçısı" fəxri adı

## İstinadlar
David Nalbandyan

**David Pablo Nalbandyan** (isp David Pablo Nalbandian; ) — Profesional Arqentinalı tennisçi.

Nalbandyan ümumilikdə 11 ATP turnirinin qalibi olmuşdur. 2002 ci ildə,  Nablandyan öz karyerasında addım ataraq  Böyük Slam turnirinin finalina qədər gəldi. Ancaq, finalda avstraliyalı Leiton Hiuiltə qarşı  3 dəfə uduzdu. Nalbandiani tarixə arqentinalı kişi tennisçi kimi düşmüşdür. O, bütün böyük slam turnir oyunlarının yarıfinalına qədər gəlmişdir. Nalbandyan karyerasına 2013- cü ildə son qoydu.

## Həyatı
Nalbandyan 1 yanvar 1981-ci ildə ölkədə böyüklüyünə görə 2ci yerdə olan şəhər Kordovadan 28 kilomer uzaqlıqda yerləşən, Unkiloda anadan olmuşdur.

Nalbandyanın valideynləri italiya kökənli Alda və erməni kökənli Norberto Nalbandyan idi. Onun 2 qardaşı var, Xavier və Dario.

Nalbandyan tennis oyununa 5 yaşındaykən babasının tikdiyi sement pərdədə böyük qardaşlarıyla oynayaraq başladı. Nalbandyan "River Fleyt" adlı futbol komandasının fanatıdır.

### Böyük Slam Turnirinin finalı

### İlin Xülasə Turnir Finalı: 1 (1–0)

(d) – Qapalı Məhkəmə

## İstinadlar
Tonlu dillər

**Tonlu dillər** bir sözün fərqli bir tonda oxunması ilə mənasının dəyişdiyi dillərdir. Tonlu dillər dünyanın müxtəlif yerlərində danışılır.

## Tonlu dillərin coğrafi bölgüsü

Avropadakı Norveç, İsveç, Litva, Limburqiş, Serb, Xorvat, Bosniya və Sloven dilinin bəzi ləhcələri tonallıq xüsusiyyətlərini göstərsələr də, ümumiyyətlə bunlar vurğu sayılırlar. Hindistan yarımadasında danışılan tonal xüsusiyyətə sahib başqa bir Hind-Avropa dil ailəsinə mənsub dildə Pəncab dilidir.

Afrikada, əksər sub-Sahara (Şərqdə Suahili dili, qərbdə Volof və Fulani dillərini çıxmaq şərtilə) dilləri tonlu dillərdir. Hausa dili sami dilləriniin uzaq bir qohumu hesab olunsa da, tonal bir dildir.

Şərqi Asiyada bir çox dillər tonaldır; bunlara müxtəlif Çin dilləri, Vyetnamca, Tay dili, Laos dili, Birman dili daxildir.

Yeni Qvineyada bir çox dillər də tonaldır.

Şimali və Cənubi Amerikadakı bəzi yerli dillərin də tonallığı var. Alyaskada Na-Dené dilləri, ABŞ-də Cənub-Şərqi Amerika (Navajo dili də daxil olmaqla) və Meksikadakı Oto-Manguean dilləri bunlardan bəziləridir.
Qulam Mustafa Jatoi

**Qulam Mustafa Jatoi** () — Pakistan İslam Respublikasının 12-ci baş naziri. Həmçinin xələfi Nəvaz Şərifdə 12-ci prezident sayılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Meyvərud (Vərziqan)

**Meyvərud** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 249 nəfər yaşayır (65 ailə).

## İstinadlar
Arlinqton (dairə)

**Arlinqton** () —  ABŞ-nin şəhər dairəsi, ABŞ paytaxtı Vaşinqtonun ətrafı, Potomak çayının sağ sahilində yerləşir. Əhalisi — 209,300 nəfər. Federal hökumətin qurumlarına sahibdir; ABŞ ordusu - Pentaqon, çap sənayesi, geofiziki alətlər və tikinti materialları istehsalı burada yerləşir.

1801-ci ildən 1920-ci ilə qədər **İsgəndəriyyə dairəsi** adlanırdı; 1846-cı ilə qədər İsgəndəriyyə şəhəri ilə birlikdə Kolumbiya federal dairəsinin bir hissəsi idi, sonra dairə və ondan ayrılan şəhər Virciniya ştatına qaytarıldı.

Arlinqton Milli Qəbiristanlığında 1-ci və 2-ci Dünya Müharibələrində ölən əsgərlər dəfn olunub. 1931-ci ildə "Naməlum əsgər məzarı" abidəsi qoyulmuşdur. 1963-cü ildə ABŞ Prezidenti Con Kennedi, 1968-ci ildə isə onun qardaşı senator Robert Kennedi dəfn edilmişdir.

## Görməli yerləri
* Pentaqon
* Dəniz Piyadasına Hərbi Abidə

## Tanınmışlar
* Sandra Bullok — amerikalı aktrisa.
* Reyçel Yamaqata — amerikalı müğənni və pianoçu.
* Devid Makdauell Braun — amerikalı astronavt.
* Karl Raqls — amerikalı bəstəkar və rəssam.
* Aleksandr Oveçkin — rus xokkeyçisi.
* Oldriç Eyms — (1994-cü ilə qədər) — Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi əks-kəşfiyyat bölməsinin müdiri, MKİ-nın xarici əks-nəzarət idarəsinin Sovet şöbəsinin müdiri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Официальный веб-сайт правительства округа Арлингтон, штат Виргиния
* Городские деревни округа Арлингтон, штат Виргиния
* Округ Арлингтон, штат Виргиния в социальной сети Facebook
* Историческое общество округа Арлингтон, штат Виргиния
* История возникновения имени округа
* Обзор геологического строения почв и климата округа Арлингтон, штат Виргиния
Baihua yazısı

**Baihua yazısı** (Sadələşdirilmiş Çincə: 白话文; Ənənəvi Çincə: 白話文; pinyin: báihuàwén), XX əsrin əvvəllərinə qədər imperatorluq Çinində istifadə olunan yazılı standart olan Klassik Çin dilindən fərqli olaraq, Çin miqyasında danışılan ləhcələrə əsaslanan Çin yazı formasıdır. Baihua, Mandarin Çin dilinə söykənir və Min sülaləsi və Qing sülalələri dövründə romanlarda istifadə edilmişdir. 1920-ci illərin əvvəllərindən bəri, bu müasir danışıq forması, Müasir Standart Çin dilinin yazı forması olaraq Materik Çini daxil olmaqla Çin Xalq Respublikası, Çin Respublikası (Tayvan), Malayziya və Sinqapurdakı bütün Çin dilində danışanların əsas yazı formasına çevrilmişdir.
Klassik Çin dili

**Klassik Çin dili** və ya Ədəbi Çin dili (Çin dili: 文言文; pinyin: Wényánwén, "ədəbi dil yazısı") — Yaz-Payız dövrünün sonundan Han sülaləsinin sonuna qədər yazılmış klassik ədəbiyyatın dilidir. Qədim Çin dilinin yazılı bir formasıdır. Klassik Çin dili ənənəvi Çin yazı üsulu olub klassik dildən yaranmışdır, buna görə də bugünkü Çində danışılan bütün Çin danışıq formalarından fərqlidir. Ədəbi Çin dili XX əsrin əvvəllərinə qədər Çində, demək olar ki, bütün rəsmi yazılarda, həmçinin müxtəlif dövrlərdə Yaponiya, Koreya və Vyetnamda istifadə edilmişdir. Çin dilində danışanlar arasında Ədəbi Çin dilinin yerini artıq Çin miqyasında danışılan müasir Çin dili tələffüzünə əsaslanan və müasir Mandarin Çin dilinin danışıldığı formaya bənzəyən Baihua yazısı əvəz etmişdir. Çin dilində danışmayanlar isə ədəbi çin dilini yerli ləhcələrin lehinə buraxdılar.
Domovoy

**Domovoy** (rus. *Домово́й*) slavyan xalqları arasında ev ruhu, mifoloji sahibkar olub evi, ailə həyatını, məhsuldarlığı, insanların və heyvanların  sağlamlığını təmin edir.
## Mənşəyi
Pis ruhların mənşəyi ilə bağlı əfsanələrə əsasən, Allahın cəza olaraq yer üzərinə atdığı mələklər hansı ki evlərə düşürdü domovoy olurdu. Adətən domovoy mərhum ailə üzvü hesab olunurdu. Bəzən onun tanrı tərəfindən yaradıldığı və hər evə göndərildiyinə inanılırdı. Həmçinin Serbiya və Bolqarıstan arxeoloji qazıntılarına əsasən ölən insanları sonradan qurbanlıq heyvanlar əvəz edirdi ki, onlar domovoy adlandırılırdı.

## Görünüş
Domovoy əsasən evin sahibi və ya sahibəsi hesab olunurdu. Görünüşündə heyvan xüsusiyyətləri təsvir olunurdu -uzun dik qulaqlar (və ya qulaq), saçla örtülmüş (ev sahibinin saçı rəngində) və uzun dırnaqlar. Onun geyimi evin varlı və ya kasıb olmasını göstərirdi. Geyimi zipun və ya mavi kaftan, ağ və ya qırmızı köynək ilə bir kəmərdən ibarət idi. Kasıb evdə domovoy çılpaq gəzirdi. Əgər o qara rəngdə görünürdüsə bu narahatlıqdan xəbər verirdi. Domovoy ailənin hər hansı bir üzvünün (xüsusən də ölən), bir heyvanın (ən çox ilan, pişik, xoruz, siçovul) şəklini ala bilər.
Serblər arasında Maliç və ya Matziç adlandırılan domovoy, baş barmaq və ya kiçik bir uşağın ölçüsündə bir adam idi; şalvar və qırmızı papaq geyinir, üzündə   saqqal uzada bilirdi. Qərbi slavyanlar arasında domovoy cırtdan və ya ilan şəklində təmsil olunurdu.
## Məskəni
Domovoy qırmızı künclərdə, baca arxasındakı sobada, qapının ağzında, plitədə, çardaqda, sandığın küncündə, yeraltında yaşayır. Ailədə domovoyun olmamasının bədbəxtlik gətirəcəyinə inanılırdı, buna görə də başqa məkana köçəndə onu da dəvət edirdilər ‟Sahibim, mənimlə gəl”.
## Müasir dövrdə
2019-cu ilin mart ayında Kalininqrad və Baltik Serafiminin yepiskopu, Kalininqrad bölgəsinin başçısı Anton Alıxanova ünvanlanmış bir məktubunda, tarixi Bal körpüsünün və Kalininqraddakı Kəhrəba Muzeyinin binasının 2018-ci ildən bəri domovoy ilə bəzədilməsindən narahatlığını bildirdi. Yepiskop qeyd etdi ki, bu cür fiqurların quraşdırılması "insanları bütpərəstliyin və ibtidai slavyan millətçiliyinin qaranlıq çağlarına aparır".

## İstinadlar
Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu

**Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu** (, , ) — Koreyanın Seul şəhərində yerləşən Dongduk Qadınlar Universitetinin () nəzdində fəaliyyət göstərən institut, elmi araşdırma mərkəzi.

## Tarixi
Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutunun əsası 2016-cı ildə qoyulmuşdur.

### Faəliyyət istiqaməti
İnstitut Türk dilli ölkələrlə Koreya arasındakı əlaqələrin möhkəmlənməsi, dostluq bağlarının daha da güclənməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutunun direktoru türkoloq, alim, professor Eunkyung Ohdur. İnstitutda 8 əməkdaş fəaliyyət göstərir. Burada Koreya alimləri ilə yanaşı, azərbaycanlı və özbək araşdırmaçılar da çalışır. Azərbaycanlı araşdırmaçı İnha Universitetinin doktorantı Məsimli Leyladır. 2018-ci ildən institutda Eunkyung Ohun redaktorluğu ilə *"Avrasiya türk araşdırmaları"* () adlı ingilis dilində ildə iki dəfə çıxan elmi dərgi nəşr olunur.

## Azərbaycanla əlaqələri
Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dillər Universiteti, Xəzər Universiteti, Bakı Qızlar Universiteti, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Folklor İnstitutu və Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu ilə təhsil və akademik sahələrdə əməkdaşlığı gücləndirmək üçün sazişlər imzalamışdır.

Siyasi əlaqələri gücləndirmək üçün Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi (BMTM) ilə əməkdaşlığa dair anlaşma memorandumu (MOU) imzalanıb.

İnstitutun dəstəyi ilə Azərbaycanın xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin seçilmiş poetik əsərlərindən ibarət "Gülüstan" poeması" (2019) adlı kitabı Seulda nəşr olunmuşdur.
Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutunun əməkdaşları hazırda Türk Dünyası Ensiklopediyası üzərində işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Koreyalı türkoloq alim "Xalq qəzeti" redaksiyasında
Pir (dəqiqləşdirmə)

* Pir (din) — Ocaq, müqəddəs yer, ziyarətgah.
* Pir (əsər) — Nəriman Nərimanovun əsəri.

## Həmçinin bax
* Pirlər
Millət dostları

***Millət dostları*** — Yaradıcılığının birinci dövründə dram əsərləri yazan Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, ikinci dövründə (1905–1920) Azərbaycan ədəbiyyatında hekayə janrına daha çox üstünlük vermişdir. Bu illərdə o, Azərbaycan bədii nəsrinin gözəl nümunələrini yaradır, onun yeni məzmunla zənginləşməsinə, formaca kamilləşməsinə kömək edir. Həmin dövrdə ədib bir sıra səhnə əsərləri də yazmışdır: "Millət dostları" (1905), "Ağa Məhəmməd şah Qacar" (1907), "Ac həriflər" (1911), "Xəyalat" (1911) və s. təşkil edir.

## Əsərin mövzusu
Kiçik həcmli "Millət dostları" adlı satirik pyesdə ədib, özünü "millət dostları" adlandıran burjua ziyalılarının ikiüzlülüyünü, sözləri ilə əməlləri arasındakı ziddiyyəti tənqid edir. Mühəndis Firudin bəy, meşəbəyi Səfər bəy, təbib Vəli bəy, vəkil Əsgər bəy, silistçi Mürsəl bəy xalq adından, millət adından yalandan danışır, canıyananlıq edir, özlərini "qeyrətli müsəlman", "millət qeydkeşi", "müsəlman camaatının həmişə qabağa getməsinə çalışan" kimi göstərirlər. Qadın və şərabı hər şeydən əziz tutan həmin adamlar, əslində xalqı, milləti ələ salan tüfeylilərdir. Ədib həmin burjua "ziyalı"larını orijinal bir yolla ifşa edir:

## Obrazlar
* Əsgər bəy – dava vəkili
* Səfi – Əsgərbəyin nökəri
* Firudun bəy – injiner
* Səfər bəy – meşəbəyi
* Vəli bəy – təbib
* Mürsəl bəy – silistçi

## Həmçinin bax
* Dağılan tifaq
* Bəxtsiz cavan
* Ağa Məhəmməd Şah Qacar (pyes)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev
* (Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin 140 illiyinə həsr olunmuş metodik vəsait)
* Ədəbi-ictimai və pedaqoji fikir tariximizdə müstəsna yer tutan ədib- Haqverdiyev-150
Robert Kennedi

**Robert Frensis «Bobbi» Kennedi** (; ) — amerikalı siyasi və dövlət xadimi. *RFK* baş hərflərlə də tanınır.

## Bioqrafiyası
Cozef Kennedinin dörd oğlunun üçüncüsü (ailədə doqquz uşaq var idi), Robert Kennedi Cozef Kennedidən kiçik idi və 1944-cü ildə vəfat etmiş Con Kennedidən də kiçik idi.

Harvard Universitetini və Virciniya Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1944-cü ildə ölümündən sonra qardaşların böyüyü , Con Kennedi ailənin əsas ümidi oldu və Bobbi də siyasi fəaliyyətində qardaşını dəstəklədi. 1952-ci ildə Bobbi Senatda qardaşının seçilməsi kampaniyasına rəhbərlik etdi; 1960-cı ildə JFK-ya prezidentliyə Demokratik namizədliyini almasına və sonra prezidentliyə namizəd olmasına kömək etdi. Sonradan Con Kennedi, Amerika tarixində ilk dəfə belə yaxın münasibətlər başçı və kabinetinin rəhbərlərindən biri olduğu zaman qardaşını baş prokuror təyin etdi.

## İstinadlar
Vasim Səccad

**Vasim Səccad** () — Pakistan İslam Respublikasının 9-cu prezidenti.

Britaniya Hindistanının Calandhar şəhərində anadan olan Səccadın atası (Ədalət Səccad Əhməd), daha sonra Pakistanın Baş Seçki Komissarı olaraq Ali Məhkəmənin hakimi vəzifəsinə getdi. Səccad Lahor'a getməzdən əvvəl Britaniya Hindistanının Ordusunda və Pəncab Universitetində hüquq təhsili aldı. Rodos Təqaüdçüsü olaraq Oksfordşirə köçdü, burada Mülki Hüquq bakalavrını aldı və 1967-ci ildə Oksford Uadham Kollecindən Hüquqşünaslıq dərəcəsi aldı. 1968-ci ildə İç Məbəddəki Baraya çağrıldı. Pakistana qayıtdıqdan sonra Səccad Pakistanda vəkil kimi qəbul edildi və 1967–1977-ci illər arasında konstitusiya hüququ öyrətdiyi Pəncab Hüquq Kollecinə daxil oldu.

## Siyasi Karyerası
Səccad 1985-ci ildə Senat üzvü olaraq mərkəz sağ Müsəlman Birliyinin üzvü olaraq seçildi və 1986-cı ilin sentyabrından 1988-ci ilin dekabrına qədər olduğu müddətdə Senatın sədri seçildiyi andan 1988-ci ilin dekabr ayına qədər qanun və ədliyyə naziri vəzifəsini icra etdi. 1997-ci ilə qədər. Bu müddətdə iki dəfə ümumi seçkilərdə Pakistanın Prezidenti vəzifəsini icra etdi. 1999-cu ildə Səccad, general Müşərrəfin çevrilişini dəstəkləyən bir qüsurlu bir qrupa qoşuldu və 2003-cü ildə Pakistan Senatında 2008-ci ildə siyasi təqaüdə çıxana qədər Evin Rəhbəri oldu. General Pərviz Müşərrəf tərəfindən çevriliş edildikdən sonra Səccad Pakistan Müsəlman Liqasına qoşuldu və yenidən senator oldu. Bu dəfə 2003-cü ilin martından 2008-ci ilin martınadək Pakistan Senatında Evin Rəhbəri vəzifəsini icra etdi. Bundan sonra 2010-cu ildən 2012-ci ilə qədər müxalifətin lideri olaraq çalışdı. Siyasətdən qayıtdıqdan sonra Milli Universitetin kansleri vəzifəsini icra etdi.

2002-ci ildə Səccad milyonlarla rupi məbləğində dövlət avtomobilləri və telefonlarından sui-istifadə etməkdə günahlandırıldı. Ona cərimə ödəmək əmri verildi, lakin heç bir müddət həbsxanada qalmadı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bokruassan

**Bokruassan** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Tyullen kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl. 

INSEE kodu — 38030. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 1522 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 332 ilə 753 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion 70 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 27 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:360 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1400
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:698
  bar:1968 from:0 till:725
  bar:1975 from:0 till:1003
  bar:1982 from:0 till:1052
  bar:1990 from:0 till:1195
  bar:1999 from:0 till:1247


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bokruassan haqqında ümumi məlumat
Didier Bezace

**Didier Bezace** () — fransız aktyor.

## Həyat və karyera
Bezace 10 fevral 1946-cı ildə Parisdə anadan olub. Molière'dən uyğunlaşdırılmış Georges Feydeau və Emmanuel Bove'nin ssenarisini canlandırdığı teatr arvadı Avignon İncəsənət və Mədəniyyət Festivalında 2001-ci ilin İyul ayında nümayiş olundu.

Teatrdan kənarda Bezace, Le Thibault, Sissi və Mon fil d'ailleurs kimi televiziya filmləri ilə Le Pressentimentdə rol aldı. Karyerası boyunca aktyor Jan-Pier Darroussin və ssenarist, müəllif Emmanuel Bovein əsərlərində iştirak etmişdir.

## Ölümü
Fransız aktrisa Didier Bezace 11 mart 2020-ci ildə Parisdə 74 yaşında vəfat etdi.

## İstinadlar