open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikayıl Cəfərov

**Mikayıl Cəfərov** - Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti nəqliyyat və rabitə şöbəsinin müdiri.

## Həyatı

Mikayıl Cəfərov 1959-cu ildə Naxçıvan MR-in İliç  rayonunun Aralıq kəndində anadan olmuşdur.  2000-ci ildə Sankt-Peterburq Xarici İqtisadi Əlaqələr, İqtisadiyyat və Hüquq İnstitutunu hüquqşünas ixtisası üzrə bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Naxçıvan MR İliç rayon Kənd təsərrüfatı texnika birliyində fəhlə kimi başlamışdır. 1978-1980-ci illərdə ordu sıralarında xidmət etmişdir. 1981-1983-cü illərdə Bakı Baş Tikinti İdarəsinin Hündürbinatikinti trestinin 5 №-li tikinti idarəsində ikinci, dördüncü dərəcəli bənna işləmiş, 1983-1984-cü illərdə Azərbaycan Dəmir Yolunun 404 №-li ixtisaslaşdırılmış tikinti-quraşdırma qatarında ikinci dərəcəli avtoçilingər, dördüncü dərəcəli bənna, 1984-1986-cı illərdə 376 №-li tikinti-quraşdırma qatarında dördüncü, beşinci dərəcəli avtoçilingər olmuşdur.

1986-1990-cı illərdə Azərbaycan Dəmir Yolunun Yol tikinti trestinin mərkəzləşdirilmiş avtobazasında avtoçilingər, növbətçi mexanik, böyük dispetçer, şöbə rəisi, 1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Dəmir Yolunun Yol tikinti trestinin 376 №-li tikinti-quraşdırma qatarında sahə mexaniki, baş mexanik vəzifələrində işləmişdir. 1995-1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Bakı Baş Gömrük İdarəsinin Xocahəsən gömrük postunda inspektor, 1996-cı ildə Binə gömrükxanasında yük şöbəsinin rəisi, 1996-1999-cu illərdə Binə Gömrük İdarəsinin rəis müavini vəzifələrində çalışmışdır.

1999-cu ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti İşlər İdarəsinin (2003-cü ilin sentyabrından Aparatının) nəqliyyat və rabitə şöbəsinin müdiridir.

## Mənbə
*Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti
Talmud

**Talmud** — Ravvin yəhudiliyinin mərkəzi mətni. Səlahiyyətcə ondan üstün yeganə kitab İbrani müqəddəs kitabı (digər adı: Tanax) sayılır, hansınınkı 5 kitabı əsasında Tövrat kitabı formalaşdırılmışdır. Talmud yəhudi qanun sisteminin (*הֲלָכָה*, Halaxa) və yəhudi fəlsəfəsinin əsas mənbəyidir. Talmud Mişna toplusunda tərtib edilmiş şifahi Tövratın hissələri və Gemara adlı ona verilmiş şərhlər toplusundan ibarətdir. Talmudda qrup olaraq Hazal adlanan minlərlə ravvin və Tövrat alimlərinin halaxa, yəhudi etikası, fəlsəfəsi, adət-ənənələri, tarixi və folkloru da daxil olmaqla müxtəlif mövzularda təlimləri, fikirləri və fikir ayrılıqları qeyd olunur. 18-ci və 19-cu əsrlərdə Haskala hərəkatından əvvəl Talmud demək olar ki, bütün icmalarda yəhudi mədəniyyətinin mərkəzində dururdu və bütün yəhudi düşüncəsi və arzularının təməlini təşkil edirdi, eyni zamanda yəhudilərin gündəlik həyatı üçün bələdçi rolunu oynayırdı.

"Talmud" və "Gemara" bir-birini əvəz edə bilən terminlərdir. Mətn hər biri bir mövzu sahəsini əhatə edən 63 traktatdan ibarətdir. Talmudun dili yəhudi babil arami dilidir. Talmud ənənəsi eramızın 70-ci ilində İkinci məbədin dağıdılması və yeddinci əsrin əvvəllərində ərəb fəthləri dövrləri arasında yaranmış və tərtib edilmişdir. Ənənəvi olaraq, Talmudun Rav Aşi və II Ravina tərəfindən eramızın 500-cü illərində tərtib edildiyi qəbul olunur, baxmayaraq ki, bunun VI əsrin ortalarında baş verməsi daha çox ehtimal olunur.

"Talmud" sözü bir qayda olaraq əvvəlki Yərusəlim Talmuduna (*Talmud Yerushalmi*) yox, **Babil Talmuduna** (*Talmud Bavli*) aiddir. Babil Talmudu o birinə nisbətən daha genişdir və daha vacib hesab olunur.

## Etimologiyası
Talmud tərcümədə "təlimat, öyrənmə" deməkdir, bu söz *lmd* semit kökünə malikdir və mənası "öyrət, öyrən"dir.

## İstinadlar

### Qeydlər

### Sitatlar
Cerald Ford

**Cerald Rudolf Ford** (ing. *Gerald Rudolph Ford*, doğum adı **Lesli Linç Kinq**, ing. *Leslie Lynch King*; 14 iyul 1913, Omaha, Nebraska, ABŞ — 26 dekabr 2006, Ranço-Mireyc, Kaliforniya, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 38-ci prezidenti (1974–1977) və 40-cı vitse-prezidenti (6 dekabr 1973–9 avqust 1974).

## Həyatı
Cerald Ford 1913-cü il iyulun 14-də ABŞ-nin Nebraska şəhərində anadan olub.

1974–1977-ci illərdə ABŞ-nin 38-ci prezidenti olub.

C. Ford təxminən 25 il Miçiqandan Nümayəndələr Palatasında deputat seçilib.

1973-cü ildə Spiro Aqnyunun istefasından sonra prezident Riçard Nikson tərəfindən vitse-prezident təyin edilib.

Cəmi bir il sonra isə Uoterqeyt qalmaqalına görə prezident R. Niksonun istefasından sonra ABŞ prezidenti səlahiyyətlərini icra etməyə başlayır. Bununla da o, xalq tərəfindən seçilməyən ilk prezident və vitse-prezident kimi ABŞ tarixinə düşüb.

C. Ford 29 il eks-prezident statusunda qalsa da xələfi Quverin rekordunu qıra bilmədi. Lakin 2006-cı ilin sonunda ABŞ-nin ən uzunömürlü prezidenti kimi Ronald Reyqana məxsus olan rekorda sahib oldu.

C. Ford 2006-cı il dekabrın 26-da Kaliforniya ştatının Ranço Mireyc şəhərində vəfat edib.

## Siyasi fəaliyyəti
Savaşdan sonra 1949-cu ildə Miçiqan ştatının Təmsilcilər məclisinə seçildi. Müxalifət partiyasının liderliyinə qədər yüksəldi.1973-cü ildə Riçard Niksonun təyinatı ilə prezident köməkçisi oldu.1974 də watergate scandal ndan sonra Riçard Nikson istefa etdikdən sonra, prezident oldu. Prezindent olduqdan sonra Rİçard Niksona əff verərək həbs olunmasının qarşısını aldı. Bu hadisə amerika xalqı tərəfindən xoş qarşılanmadı. Prezidentliyi dövründə inflyasiya % 7-ə qədər yüksəldi. Bu müddətdə ABŞ öz əsgərlərini Vyetnamdan geri çəkdi. 1976 da Cerald Ford Respublikaçılar partiyasında yenidən namizəd oldu amma Cimmi Karter seçiklərdə onu üstələdi.

## Xarici keçidlər
* Ağ Evin saytında Cerald Ford haqqında 
* Qısa tərcümeyi-halı 

## İstinadlar
Umbay Əmirov

**Umbay Əmirov** (*Umbay Abbas oğlu Əmirov;* d.1899 — 1958 ) — Cümhuriyyət tələbəsi, həkim, Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirinin müavini.

## Həyatı
Umbay Abbas oğlu Əmirov 1899-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Şuşa real məktəbini bitirmişdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri idi. 1916-cı ildən Odessa Universitetində təhsil almış, lakin maddi çətinlik üzündən təhsilini yarımçıq buraxıb geri qayıtmışdı. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən təhsilini tibb sahəsində davam etdirmək üçün yenidən həmin universitetə göndərilmişdir. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır. Azərbaycan SSR-nin səhiyyə nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdı.

## Ailəsi
Umbay Əmirov Dilarə Səfərova ilə ailə qurmuşdu. Rasim və Arif adlı iki oğlu, Beyim adlı qızı vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Əmirovlar: Rəiyyətlikdən tacirliyə qədər, "Soy" dərgisi, 6 (26), 2009.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. İki cilddə. I cild. Bakı: Lider nəşriyyatı, 2004

## Həmçinin bax
* Azad bəy Əmirov
* Cümhuriyyət tələbələri

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
*
E.ə. 43

## Hadisələr

## Doğumlar
* 20 mart — Publi Ovidi Nazon – görkəmli Roma şairi (ö. 18)

## Vəfatlar
* 7 dekabr — Mark Tulli Siseron – Roma mütəfəkkiri.

## İstinadlar
Sefer Yetsir

**Sefer Yetsir** (ibranicə "Yaradılış Kitabı") — Kabbalanın ən qədim kitabıdır. Bu haqda ilk məlumat eramızın 120-ci ilinə təsadüf edir. Kabbalistlərə görə onun müəllifi İbrahim peyğəmbərdir (ə). Tarixçilər bununla razı deyillər. Onlar düşünürlər ki, bu əsər eramızın II əsrində ravvin Akkiva tərəfindən yazılmışdır.

Əsərdə on mistik rəqəmin (sfirot) və yəhudi əlifbasının iyirmi iki hərfi vasitəsilə dünya, zaman və insanın yaradılışı izah olunur. Kitabda hərflər üç qrupa bölünmüşdür: üç ana hərf, yeddi ikili hərf və on iki sadə hərf. Əsərin müəllifinə görə, üç ana hərfin köməyilə dünyada hava, su, atəş, ilin üç fəsli, insan bədəninin üç üzvü – baş, qarın və sinə yaradılmışdır.

Bəziləri hesab edir ki, "Sefer Yetsir" əl-kimya elmi üzrə ən qədim dərslikdir və buradakı hərflər, saylar, əslində, kimyəvi birləşmələr və reaksiyalar barədə kodlaşdırılmış məlumatlardır; zaman keçdikcə onların mənaları unudulmuşdur. "Sefer Yetsir" kitabında bürclər ilk dəfə bizə məlum olan adlarla göstərilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sefer qa-Bagir

**"Sefer qa-Bagir"** (ibranicə "Aydınlıq Kitabı") — ən qədim və mühüm kabbalist kitablardan sayılır. Əsər 1176-cı ildə işıq üzü görmüşdür. Mühafizəkar kabbalistlərə görə, "Sefer qa-Bagir" eramızın I əsrində Rabbi Nehuniya ben Hakana tərəfindən yazılmışdır.

Kitabda Tanrının müxtəlif adlarından bəhs olunmuş, Talmudda verilən və on iki hərfdən ibarət olan Yaradıcının adı şərh edilmişdir. Tanrının bu adı erkən Talmud qaynaqlarında da qeyd edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Etimologiya

**Etimologiya** — sözün mənşəyini öyrənən dilçilik sahəsi. Cəmiyyətin ictimai iqtisadi təcrübəsi olub, dərk etmənin mənbəyi, hipotez və nəzəriyyənin həqiqilik meyarı.

Etimologiyada sözlər və ya dil vahidləri qohum, yaxud qonşu dillərin oxşar vahidləri ilə tutuşdurulur, qanunauyğunluq əsasında ayrı-ayrı sözlərin milli mənsubiyyəti, inkişaf yolu, fonetik və məna dəyişmələri müəyyən edilir.

Etimologiyada sözlər və ya dil vahidləri qohum, yaxud qonşu dillərin oxşar vahidləri ilə tutuşdurulur.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* Rus dilində etimologiya elmi haqqında 
* Borçalı - etimologiya 

## Həmçinin bax
* Etimoloji sözlük
* *[[Mirəli Seyidov]]*. XIII əsr erməni tarixçisinin əsərində türk-monqol sözləri. - "Известия АН Азербайджанской ССР. Серия общественных работ". Баку, 1962, № 1, стр. 91-94.  
* *[[Mirəli Seyidov]]*. Azərbaycan-erməni ədəbi əlaqələri. - Bakı, 1976, səh. 103-104.  
* *[[Mirəli Seyidov]]*. "Varsan" sözü haqqda. - Bakı, 1976, səh. 103-104.  
* *E. Yerevanlı*. Azəri-erməni ədəbi əlaqələri. - Yerevanlı, 1968, səh. 264-265.  
* *[[Həsən Zərinəzadə]]*. Fars dilində Azərbaycan sözləri. - Bakı, 1962.  
* *[[Voroşil Qukasyan]]*. Тюркизмы в «Истории Албан» Моисея Утийского // Структура и история тюркских языков. - М., 1971.  
* *[[Voroşil Qukasyan]]*. Тюркизмы в албанских источниках // Советская тюркология. -  1977. № 2. С. 30-41.     
* *[[Voroşil Qukasyan]]*. Древние тюркизмы в удинском языке // Известия АН Азербайджанской ССР. Серия литературы, языка и искусства. -  1978. № 2. С. 66-80.      
* *[[Hraçya Açaryan]]* Тюркские заимствованные слова в армянском языке. (erməni dilində)- Moskva-Vaqarşapat, 1902, səh. 26-55.
* *[[Ervand Sevortyan]].* Тюркизмы у ранних армянских писателей. В кн.: Структура и история тюркских языков. - М.: Наука, 1971,с.301-307.

## Ədəbiyyat
*R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki,  İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Evristika

**Evristika** - (yun. ευρίσκω, "açmaq") həqiqətin müvafiq köməkçi suallar vasitəsilə aşkar edilməsini nəzərdə tutan tədqiqat və ya təlim üsulları, elm.

Evristik texnika (Qədim yunanca: εὑρίσκω, "tapmaq", yaxud "kəşf etmək") məsələ həllinə, öyrənməyə, yaxud kəşf etməyə hər hansı elə yanaşmadır ki, o, optimal, mükəmməl, məntiqli, yaxud rasional olduğuna zəmanət verilməyən, ancaq bilavasitə məqsədə çatmaq üçün kifayət edən praktik metoddan istifadə edir.

## İstinadlar
Müxalifət (qəzet)

**Müxalifət** — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində nəşr olunan qəzet.

"Müxalifət" qəzetini 15 oktyabr 1991-ci ildə mərhum jurnalist Ağamalı Sadiq Əfəndi yaradıb. Qəzetə müxtəlif vaxtlarda Mehman Cavadoğlu, Vaqif Hacıbəyli, Süleyman Osmanoğlu və Nəsir Əhmədli rəhbərlik edib.

Hazırda çapında fasilə yaranmış qəzetin baş redaktoru Rövşən Kəbirli və redaksiyanın aparıcı əməkdaşı Yaşar Ağazadənin 2007-ci ildə həbs edilməsi "Müxalifət"in fəaliyyətinə təsir göstərmişdir. R.Kəbirli və Y.Ağazadə 2007-ci il mayın 16-da akademik Cəlal Əliyevin iddiası əsasında həbs olunublar. 2 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilən jurnalistlər 7 ay 14 gün sonra prezident İlham Əliyevin əfv fərmanı ilə 2007-ci il dekabrın 29-da azadlığa buraxılıblar.

## İstinadlar
Cisco

**Cisco Systems, Inc.** (**Cisco**) — 1984-cü ildə korporativ şəbəkələr üçün avadanlıqların istehsalı ilə məşğul olan Cisco şirkəti yaradılmışdır. Şirkətin ofisi Kaliforniya ştatının San-Xose şəhərində yerləşir. Prezidenti və baş direktoru Con Çembersdir.
Cisco adını San-Fran**cisco** şəhərinin sonuncu 5 hərifinin birləşməsindən götürüb.

## Sertifikatları
**Cisco** şirkətinin təqdim etdiyi sertifikat proqramları bunlardır:

### Texnik
* CCENT (Cisco Sertifikatlı Giriş səviyyəli Şəbəkə Texniki)

### Yardımçı
* CCDA (Cisco Sertifikatlı Dizayn Yardımçısı)
* CCNA (Cisco Sertifikatlı Şəbəkə Yardımçısı)
* CCNA Təhlükəsizlik
* CCNA SP
* CCNA Səs
* CCNA Telsiz

### Peşəkar
* CCDP (Cisco Sertifikatlı Dizayn Peşəkarı)
* CCIP
* CCNP (Cisco Sertifikatlı Şəbəkə Peşəkarı)
* CCNP Təhlükəsizlik
* CCNP SP
* CCNP Səs
* (köhnə adı CCVP)
* CCNP Telsiz
* CCSP

### Mütəxəssis
* İnkişaf etmiş yönləndirmə və keçid
* Məlumat mərkəzi
* Kanal tərəfdaşları üçün infrastruktur
* Təhlükəsizlik
* Vahid rabitə əlaqəsi və video
* Naqilsiz LAN

### Ekspert
* CCDE Dizayn
* CCIE Yönləndirmə və Şifrləmə
* CCIE Təhlükəsizlik
* CCIE Servis
* CCIE SP
* CCIE Depolama şəbəkəsi
* CCIE Səs
* CCIE Telsiz

### Memar
* Cisco Sertifikatlı Memar

### Mütəxəssis
* İnkişaf etmiş Yönləndirmə və Şifrləmə
* Məlumat Mərkəzi
* Təhlükəsizlik
* Əlaqə ve Video
* Telsiz LAN

## İnstinadlar

## Həmçinin bax
* İnformatika
* Korporativ şəbəkə
Günel Anarqızı

**Günel Anarqızı** — Azərbaycan yazıçısı, publisisti və jurnalisti, türkoloq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbini bitirmişdir. BDU-nun şərqşünaslıq fakültəsində ali təhsil almışdır. Günel Anarqızı "Pəncərə", "Ölkəm", "Azercell" jurnallarının baş redaktoru olmuşdur.

2018-ci ildə Azərbaycan-Polşa əlaqələrinin möhkəmlənməsində xidmətlərinə görə Azərbaycanın Polşa səfirliyinin medalına layiq görülmüşdür.

2018-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə yaradılmış Bakı Kitab Mərkəzinin direktorudur.

## Ailəsi
2 qızı var (Sezen Məmmədli, Dəniz Məmmədli).

* Yazıçı Anarın qızıdır.
* Akademik Zemfira Səfərovanın qızıdır.
* Şair Rəsul Rza və şairə Nigar Rəfibəylinin nəvəsidir.

## Kitabları
* Altıncı. Bakı: Yurd, 2006, 192 səh.
* Arzu. Bakı: Mütərcim, 2009, 52 səh.
* Нет, то есть да.
* Qarabağ hekayələri.
* Seçilənlər. 2016-cı il.
* Sərhədsiz səma. 2024

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Günel Anarqızı: Həyatda mənə ən çox təsir edən şey məhz ədəbiyyat olub 
* Гюнель Анаргызы: "Появилась тенденция — ориентироваться на то, что модно в Азербайджане" — ИНТЕРВЬЮ
* Проза состояний Гюнель Анаргызы
* Гюнель Анаргызы: "Успех – это когда человек находится в гармонии с собой" — ФОТО
Əlyazma

**Əlyazma** — əl ilə yazılmış mətn, kitab və s. Məsələn, əlyazmaları fondu — əlyazmaları toplayan, saxlayan, bərpa edən yer, idarə, şöbə.

Antik və orta əsrlər əlyazmaları manuskript də adlanır

## Həmçinin bax
* Bayaz

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nəşriyyat haqqında qanun
* AZƏRBAYCANDA KİTABXANALARIN FƏALİYYƏTİNİN YAXŞILAŞDIRILMASI HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI
Ketrin Cekson

**Ketrin Cekson** (Katherine Esther Jackson) (4 May 1930) - pop musiqisinin kralı, unudulmaz dahi Maykl Ceksonun anası.

## Həyatı
*Uşaqları:
* Rebbi Cekson (29.5.1950)
* Ceki Cekson (4.5.1951)
* Tito Cekson (15.10.1953 - 15.09.2024)
* Cermeyn Cekson (11.12.1954)
* Latoya Cekson (29.5.1956)
* Marlon Cekson (12.3.1957)
* Brendon Cekson (12.3.1957 - 12.3.1957)
* Maykl Cekson (29.8.1958 - 25.6.2009)
* Rendi Cekson (29.10.1961)
* Canet Cekson (16.5.1966)
Altıtaktlı mühərrik

**Altıtaktlı mühərrik** — Altıtaktlı mühərrikin ilk prototipi iki dünya müharibəsi arasındakı dövrdə hazırlanıb. Bu mühərrikləri bəzən "4 taktlı klapansız mühərrik" də adlandırırlar.

Bu mühərriklər haqqında elmi nəşrlərdə verilmiş məlumatlardan yalnız biri – 1926-cı ildə "Motociclismo" jurnalında çap olunmuş məqalə və çertyojlar indiyədək gəlib çatıb.

Valentino Karneluttiyə məxsus olan "Officine Meccaniche" şirkəti özünün hazırladığı 3 motosikleti bu mühərriklərlə komplektləşdirdi. Mühərriklərin həcmi 125 və 175 sm3 idi.

## İş prinsipi
Taktların kombinasiyası fərqli taktları icra edən detalların birgə işi nəticəsində hasil olur. Yanma kamerası ümumidir. Qarşı qarşıya yerləşmiş müxtəlif diametrli iki silindrdəki porşenlər üz-üzə hərəkət edir. Böyük porşenin gedişi kiçikdən təqribən 2 dəfə çoxdur. Birinci porşen 4, ikinci isə 2 taktlı rejim üzrə hərəkət edir.

Böyük porşen yuxarı ölü nöqtədən (YÖN) aşağıya doğru hərəkət etdikdə sorma baş verir. Bu zaman kiçik porşen əks istiqamətdə aşağı ölü nöqtədən (AÖN) yuxarı doğru yarıya qədər hərəkət edir. Porşenlər arasındakı böyük diametr fərqi nəticəsində çox böyük kompressiya hasil olur. Alışma zamanı böyük porşen geri itələndikdə, kiçik porşen YÖN-ə çatır və qaz çıxışını bağlayır. Yüksək təzyiq nəticəsində böyük porşen tam aşağı itələndikdə isə kiçik porşen AÖN-ə doğru yarım hərəkət edir və qaz çıxışı açılır. Proses dövri şəkildə təkrar olunur.

## Üstünlük
Sorma və xaricetmə taktlarının icra müddəti klassik daxili yanma mühərriklərindən (DYM) daha uzun olması sayəsində gözəl istilik dinamikası yaranır. Nəticədə klassik DYM-dən daha böyük dövrlər sayı və FİƏ əldə etmək mümkün olur.

Mühərrik geniş tətbiq tapmadığı üçün sözügedən məqalədə onun qüsurları barədə heç nə deyilmir.

Valentino Karnelutti bu mühərriki 1928-ci ildə patentləşdirir. 90-cı illərin sonunda isə polyak mühəndis Andrey Feliks bu mühərriki bir qədər də təkmilləşdirir və detalların sayını azaltmağa nail olur. Onun mühərrikində isə porşenlərin sayı çoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qeyri-ənənəvi texnika: altıtaktlı mühərrik
Etobur

**Etobur** — hörümçək növü.

Meksikada bu vaxta kimi canlılarla qidalanan bir hörümçək növünün artıq qarışqalar kimi yarpaq yeməyə başladıqları müşahidə olunub. Bu, hörümçəklərin yarpaq yeməsi ilə bağlı dünyada qeydə alınan ilk faktdır. Bu barədə "Current Biology" jurnalında Villanova Universitetinin alimlərinin apardıqları araşdırma dərc olunub.

## Onları qarışqalarla ağır mübarizə gözləyir
"Etobur" adlanan bu hörümçəklər bu vaxta kimi qarışqaların əsas məskənlərindən biri olan akasiya ağaclarında məskunlaşmağa üstünlük verirlər.

Qeyd edək ki, qarışqalar akasiyanın şəkərli nektarı, yağ və proteinlə zəngin yapaqlarının ucları ilə qidalanırlar. Qarışqalar aksiyanı digər heyvanlardan həmişə qorumağa çalışıblar. Hətta özlərindən bir neçə dəfə böyük həşəratların üzərinə hücum çəkməkdən də qorxmayıblar.

Alimlər hesab edirlər ki, hörümçəyin çevikliyi onun akasiya uğrunda qarışqalarla ağır mübarizədə uğur qazanmasını şərtləndirəcək.

## Mənbə
* Hörümçəklərin bir növü vegetarian oldu!
IV İvan Qroznı

**İohann IV Vasilyeviç** və ya **İvan Qroznı** () — Moskva və 1533-cü ildən bütöv Rusiyanın böyük knyazı, Rusiyanın ilk çarı (1547-ci ildən; yalnız 1575-1576-cı illərdə "bütöv Rusiyanın böyük knyazı" nominal olaraq Simeon Bekbulatoviç olmuşdur).

Moskva böyük knyazı III Vasili və Yelena Qlinskayanın böyük oğlu. Mənşəcə atası tərəfindən o, Rüriklər sülaləsinin Moskva budağına aid olunurdu, anası tərəfindən isə Qlinski Litva knyazlarının banisi hesab edilən Mamay xanın nəslinə. Ata tərəfindən nənəsi bizans imperatorların sülaləsindən gələn Sofiya Paleoloq idi.

Nominal olaraq İvan 3 yaşından hökmdar oldu. 1547-ci ildəki Moskva üsyanından sonra "*İzbrannaya rada*" ("*Seçilmiş rada*") yaradaraq, o, yaxın hesab etdiyi şəxslərin iştirakı ilə hökümdarlıq eləməyə başladı. Hərbi xidməti, məhkəmə sistemi və dövlətin idarə edilməsində islahatlar aparmışdır. Qazan və Həştərxan xanlığları fəth edilmişdir, Qərbi Sibir, Don Qoşunlarının Vilayəti, Başqırdıstan və Noqay Ordasının torpağları Rusiyaya birləşdirilmişdir. Beləliklə, IV İvanın hakimiyyəti dövründə Rusiyanın ərazi artımı təxminən 100% təşkil etdi (2,8 milyon km²-dən 5,4 miyon km²-ə çatdı), çarlığının son illərində Rus dövləti ərazisinə görə bütöv Avropadan böyük oldu.

1560-cı ildə Seçilmiş rada ləğv olundu, onun əsas xadimləri çarın etibarını itirdilər, və İvan Qroznı Rusiyanı tam müstəqil idarə etməyə başladı. İvan Qroznının çarlığının ikinci yarısı Livoniya müharibəsində uğursuzluqla yadda qaldı və həmçinin,  köhnə aristokratiya soylarını zəiflədən opriçninanın yaranması ilə yadda qaldı. Formal olaraq, IV İvan Rusiyanı idarə edən ən uzunmüddətli hökümdardır  — 50 il və 105 gün.

## İstinadlar
Topbağ

**Topbağ** — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun Topbağ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 3 iyul 1998-ci il tarixli 518-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Qəbələ rayonunun Zalam kənd inzibati ərazi vahidinin Topbağ kəndi Yenikənd kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir. 24 iyun 2005-ci il tarixli 953-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Qəbələ rayonunun Topbağ kəndi Yenikənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Topbağ kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Əsl adı Topabağdır. Yaşayış məntəqəsini inqilabdan əvvəl mövcud olmuş Vəndamdərə kəndinin əhalisi əvvəllər zoğal və fındıq bağları olan indiki sahədə salmışdılar. Oykonim topa (sıx) və bağ (ağaclıq) sözlərindən ibarət olub, "sıx ağaclığı olan kənd" mənasındadır. Ərazisində bir neçə övliyalar olduğuna görə kənd topa şəklində olan bu ziyarətlərdən adını götürüb.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Vəndam və Dəmiraparan çaylarının suayrıcında, Şəki, Qəbələ yaylasında yerləşir. Rayon mərkəzi ilə arası 30&nbsp;km-dir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 532 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Kənddə 117 təsərrüfat və 460 hektar yararlı torpaq var. Əhalinin çoxu rayon mərkəzindəki yeni iş yerlərində çalışır. Fındıq bağları, əkin sahələri, heyvandarlıq əsas məşğuliyyət sahələridir.
Suvarmada ərazidən axan dağ çaylarından istifadə edilir. İki artezian quyusu sakinləri içməli su ilə təmin edir. Əhalinin yarıdan çoxu telefondan istifadə edir.

## Təhsil
Kənddə 110 şagirdin təhsil aldığı məktəb mövcuddur. Yeni məktəb tikilib. Geniş futbol meydançası var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tim Berners-Li

**Ser Timoti Con Berners-Li** (; ) — Böyük Britaniyalı mühəndis, kompüter mütəxəssisi və MIT professorudur. Vebin yaradıcısı hesab olunur.

## Həyatı
Tim Berners-Lee 8 iyun 1955-ci ildə London Ingiltərədə doğulub. İnsanlıq mədəniyyətinə qatqılarından ötəri 2004-cü ildə özünə İngiltərə Kraliçası tərəfindən **sor** (sir) ünvanı verilmişdir.

## Fəaliyyəti
Berners-Li 1989-cu ildə HTML işarələmə dilini inkişaf etdirərək Dünya Səviyyəsində Şəbəkə (WWW) olaraq da təyin olunan məlumat paylaşma sistemini qurmuş olan kompüter profesorudur. Eyni zamanda ilk Şəbəkə skaneri proqramını, 1990-cı ildə, inkişaf etdirmişdir. 1994-cü ildə Şəbəkə ilə əlaqədar standartları dünya səviyyəsində təyin edəcək açıq bir təşkilat olan W3C qurmuşdur, hələ də rəhbərlik edir.

Ümumdünya Hörümçək Torunun (World Wide Web) banisi, ingiltərəli mütəxəssis Tim Berners-Li dünyada ilk veb-saytın və ilk veb-brauzerin müəllifidir. Bir çox universitetlərin fəxri professoru seçilmiş Berners-Li onlarla nüfuzlu mükafatın laureatıdır. 1999-cu ildə onun adı "Time" jurnalında dərc olunan "20-ci əsrin 100 ən görkəmli insanları" siyahısına daxil edilmişdir.

Oxford Universitetindən Fizika Diplomunu alıb. HTML kodunu daha çox tanıtmaq üçün Con Pool's Image kampaniyasında işə girdi.

2004-cü ildə Southampton İnsti özünə təqdim edilən araşdırma yerini qəbul etdi..

Tim Berners-Li 2004-cü ildə “İlin Adamı” adına layiq görülmüşdür. 

### Tim Berners-Lee World Wide Web Consortium
Hal-hazırda World Wide Web Consortium-un (W3C) sədri, MIT-də tədqiqatçı və Southampton Üniversitetində kompüter elmləri professorudur.

Məşhur Sözü — "İnternetdəki səyahətiniz Dünyaya təsir edir"

## Qalereya

Tim_Berners-Lee.jpg|
Tim Berners-Lee April 2009.jpg|


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## Xarici keçidlər
* Berners-Lee şəxsi səhifəsi
* Lisey Şəkilləri 
* http://www.wargs.com/other/bernerslee.html
Azərbaycanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı

Bu siyahıya Azərbaycanın xaricdəki diplomatik nümayəndəlikləri də daxildir. Fəxri konsulluqlar daxil deyil.

 

## [[Avropa]]

## [[Asiya]]

## [[Avstraliya]]

## [[Afrika]]

## [[Amerika]]

## Daimi nümayəndəliklər

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi
* Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi, Azərbaycan Səfirliklərinin Siyahısı 

### İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi
* Azərbaycanda yerləşən diplomatik nümayəndəliklərin siyahısı
Səfirlik

**Səfirlik** — hər hansı dövlətin **səfirliyi** başqa bir dövlətin hökumətinin, yaxud beynəlxalq təşkilatın yerləşdiyi şəhərdəki diplomatik nümayəndəliyi adlanır. Hüquqi olaraq səfirliyin ərazisi yerləşdiyi dövlətin ərazisi hesab olunmur. Səfirliyə əlavə olaraq həmin dövlətin digər mühüm əhəmiyyət kəsb edən şəhərlərində konsulluğu da ola bilər. Səfirlik və konsulluq kimi xarici təmsilçilər xarici işlər nazirliyinə tabe olur.

Səfirliyə dövlət başçısı tərəfindən təyin edilən yüksək çinli diplomatik təmsilçi olan səfir, konsulluğa isə konsul rəhbərlik edir. Bəzən bir səfirlik eyni zamanda bir neçə ölkəni təmsil edir.

Konsulluğun fəaliyyətinə ikitərəfli münasibətlərə dair məsələlər, vizaların verilməsi, vətəndaşların himayə edilməsi aiddir. Səfirliyin işinə isə dövlətlərarası münasibətlərə aid məsələlər aiddir.

İranlılar dünyada xarici ölkələrin nümayəndələri üçün səfirlik yaradan ilk xalq olublar. Dünyada ilk səfirlik eramızdan əvvəl 445-ci ildə I Ərdəşirin əmri ilə Susada yunanlar üçün tikilmişdir.

## Xarici keçidlər
Həmzə ibn Əbdülmüttəlib

** Həmzə ibn Əbdülmüttəlib** (; ) — Məhəmmədin əmisi. Uhud döyüşündə Əbu Süfyanın arvadı Hindin göstərişi ilə Vəhşinin atdığı nizə ilə öldürülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Səfir

**Səfir** — bir ölkənin başqa bir ölkədəki rəsmi nümayəndəsi və diplomatik missiyasının rəhbəri. O, ölkəsinin xarici siyasətini təmsil edir, digər ölkə ilə rəsmi əlaqələri idarə edir və ölkəsinin maraqlarını müdafiə edir. Səfirlər adətən dövlət başçısının təyinatı ilə və həmin ölkənin razılığı ilə təyin olunur. Diplomatik iyerarxiyada səfir ən yüksək vəzifəli diplomat hesab olunur.

## Vəzifə və öhdəlikləri
Səfirin vəzifə və öhdəlikləri genişdir və ölkəsinin xarici siyasətini effektiv şəkildə təmsil etməyi və müdafiə etməyi əhatə edir. Təmsilçilik: Səfir ölkəsini rəsmi şəkildə təmsil edir və həmin ölkənin maraqlarını qəbul edən ölkədə qoruyur. O, həm dövlət, həm də rəsmi şəxslərlə görüşlər keçirir və əlaqələr qurur. Danışıqlar: Səfir iki ölkə arasında müzakirələr və danışıqlar aparır. Bu, həm siyasi, həm iqtisadi, həm də mədəni əlaqələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün vacibdir. Məlumatların toplanması və təhlili: Səfir təyin edildiyi ölkədə siyasi, iqtisadi və digər vacib məlumatları toplayaraq öz ölkəsinə çatdırır. O, bu məlumatları təhlil edərək, hökumətə məsləhətlər verir. Sərhəd mühafizəsi və vətəndaşların hüquqlarının qorunması: Səfir, öz ölkəsinin vətəndaşlarının xaricdə hüquqlarınıvə təhlükəsizliyini qorumaq üçün çalışır. Bu, təxliyə, hüquqi yardım və ya digər yardımların təmin edilməsini də əhatə edə bilər. Mədəniyyətin və iqtisadi əlaqələrin inkişafı: Səfir ölkəsinin mədəniyyətini, iqtisadi potensialını və turizm imkanlarını qəbul edən ölkədə təbliğ edir. O, həmçinin ticarət və sərmayə imkanlarını inkişaf etdirmək üçün işgüzar dairələrlə əlaqələr qurur. Rəsmi mərasimlərdə iştirak: Səfir diplomatik tədbirlərdə, rəsmi dövlət mərasimlərində və qəbul edən ölkədə keçirilən tədbirlərdə iştirak edir. Diplomatik əlaqələrin qorunması: Səfir qəbul edən ölkənin rəsmi qurumları ilə diplomatik əlaqələri qoruyur və qarşılıqlı etimadı gücləndirir. 
Bu vəzifə və öhdəliklər səfirin ölkəsinin maraqlarını müdafiə etmək və əlaqələrini möhkəmləndirmək üçün əsasdır.

## Həmçinin bax
* Qətlə yetirilmiş səfirlərin siyahısı
* Diplomatiya

## İstinadlar
Albumin

**Albumin** — bitki və heyvanlardakı suda həll ola bilmək qabiliyyətinə malik zülallardır.

Albuminin ən tanınmış tipi zərdab albuminidir. Bu, adətən, qanda və ya zərdabda tapılır.

Zərdab albumini ən bol qan plazması zülalıdır və qaraciyərdə istehsal edilir.

Zərdab albuminləri qan kupesinin oncotic təzyiqini saxlamaq ilə qanın həcmini tənzimləməkdə vacibdir.

Aşağı albuminə qaraciyər xəstəliyi ilə nefrotik sindrom, yanıqlar, zülal itirən enteropathy, malabsorption, doyunca yeməmək, sonuncu hamiləlik, hazırlama, genetik dəyişmələr (növ müxtəliflikləri) və pisniyyətliliklə səbəb oluna bilər.

Yüksək albuminə susuzlaşdırma ilə demək olar ki həmişə səbəb olunur.
Vaqif Sadıqov (diplomat)

**Vaqif Sadıqov** () — diplomat, Azərbaycan Respublikasının Belçikada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, BAAU-nun fəxri doktoru.

## Həyatı
Vaqif İsmayıl oğlu Sadıqov 1956-cı il noyabrın 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
* 1978 — SSRİ-nin 50-illiyi adına Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun (APXDİ) ingilis dili fakültəsini bitirmişdir
* 1986 — Filoloji elmlər namizədidir
* 1991 — APXDİ-nin ingilis dili fakültəsində baş müəllim vəzifəsində çalışıb
* 1992 — Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində Beynəlxalq Təşkilatlar idarəsinin 1-ci katibi
* 1993–1995 — Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin hərbi-siyasi məsələlər üzrə şöbənin müdiri
* 1995–2004 — Azərbaycan Respublikasının Avstriyadakı Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri, eləcə də BMT-nin Vyana Bölməsi, BMT-nin Sənaye İnkişafı Təşkilatı və Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı yanında Azərbaycan Respublikasının daimi nümayəndəsi
* 1998–2004 — Nüvə Sınaqların Hərtərəfli Qadağan Olunması Müqaviləsi üzrə Təşkilat yanında Azərbaycan Respublikasının daimi nümayəndəsi
* 2001–2004 — Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik yanında Azərbaycan Respublikasının daimi nümayəndəsi
* 2004–2010, 29 oktyabr — Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirinin müavini
* 2010 oktyabr — 2016 — Azərbaycan Respublikasının İtaliyada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
* 2016–2021 illərdə Azərbaycan Respublikasının Cenevrədəki BMT Bölməsi və digər beynəlxalq təşkilatlar yanında daimi nümayəndəsi vəzifəsində çalışıb.

Xarici dillərdən ingilis, rus, fransız, alman dillərini bilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nazir Müavinləri
Hafiz Paşayev

**Hafiz Mir Cəlal oğlu Paşayev** () — azərbaycanlı diplomat və fizik, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin keçmiş müavini, "ADA" Universitetinin rektoru.

## Həyatı
Hafiz Mir Cəlal oğlu Paşayev 1941-ci il mayın 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1963 – Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) fizika fakültəsini bitirmişdir

1964–1967-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda çalışmışdır. 1971-ci ildə Moskvada Kurçatov adına Atom Enerjisi İnstitutunun aspiranturasını bitirmişdir.

1971–1992-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda elmi işçi, laboratoriya müdiri olmuşdur. 1984-cü ildə Doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, fizika elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1975–1976-ci illərdə İrvin şəhərində yerləşən Kaliforniya Universitetində tədqiqatlarını davam etdirmişdir

1992–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının ABŞ-dakı (eyni zamanda Meksika və Kanadada) Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 avqust 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirinin müavini – Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatik Akademiyasının rektoru təyin edilmişdir.

100-dən artıq elmi əsərlər, iki monoqrafiya, həmçinin yerli və dünya mətbuatında dərc edilmiş müxtəlif ictimai-siyasi mövzuları əhatə edən onlarla məqalələrin müəllifidir. Xarici dillərdən ingilis və rus dillərini bilir.

Evlidir, iki övladı, dörd nəvəsi var.

## Mükafatları
*2 may 2011-ci il Azərbaycan Respublikasında səmərəli ictimai-siyasi fəaliyyətinə və elmi-pedaqoji xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.
*2 may 2016-cı il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilib.
*9 iyul 2019-cu ildə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.
*29 aprel 2021-ci ildə 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.

## Əsərləri

* Bir səfirin manifesti

## Həmçinin bax
* "ADA" Universiteti

## Xarici keçidlər
E.ə. 1400

## Hadisələr
* Agiya-Triada sarkofaqı

## Doğumlar

## Vəfatlar
* IV Amenxotep (Exnaton) – Misirin XVIII sülaləsinin Yeni Çarlıq dövrünün fironu (d. E.ə. 1424).

## İstinadlar
Yusuf Reza Gilani

**Yusuf Rza Gilani** (; ) — pakistanlı siyasi xadim, Pakistanın 18-ci baş naziri (25 mart 2008-ci ildən).

## Həyatı
1952-ci il iyun ayının 9-da Kəraçidə anadan olmuşdur. Atası Ələmdar Hüseyn Gilani 50-ci illərdə parlamentin üzvü və əyalət naziri olmuşdur. Y. R. Gilani Pəncab Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirmişdir.

1978-ci ildə Pakistan Müsəlman Liqasının üzvü olmuşdur.

1980-ci ildən siyasi fəaliyyətə başlamışdır. General Ziya Ül Həqqin (1977–1988) zamanında federal nazir olmuşdur.

1988-ci ildə Pakistan Xalq Partiyasının sıralarına daxil olmuşdur.

1988–1990-cı illərdə – Səhiyyə naziri olmuşdur.

1993–1996-cı illərdə – Parlamentin spikeri olmuşdur.

2001-ci ildə korrupsiyada ittiham olunaraq 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir.

2006-cı ilin oktyabrında – Xaminə buraxılmışdır.

2008-ci il mart ayının 24-də – Pakistan İslam Respublikasının Baş Naziri vəzifəsinə seçilmişdir.

## İstinadlar
E.ə. 500

## Hadisələr

## Doğumlar
* Anaksaqor – qədim yunan materialist filosofu (ö. E.ə. 428).
* Fidi –
* Levkipp –

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 384

## Hadisələr

## Doğumlar
* Demosfen — Qədim Yunan natiqi (ö. e.ə. 322).
* Aristotel — Qədim Yunan filosofu (ö. e.ə. 322).

## Vəfatlar
E.ə. 1424

## Hadisələr

## Doğumlar
* IV Amenxotep (Exnaton) – Misirin XVIII sülaləsinin Yeni Çarlıq dövrünün fironu (ö. E.ə. 1400).

## Vəfatlar
E.ə. 307

## Hadisələr
* Qədim Yunan filosofu Epikür Afinada öz məktəbini təsis etmişdir.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Hərbi and

**Hərbi and** — dövlətin ordusuna hərbi xidmətə alınma zamanı məcburi hərbi xidmətə alınan şəxs tərəfindən oxunan bir and. Hər bir dövlətin özünəməxsus hərbi andı olsa da, əsasən, bu andlar dövlətə və orduya sədaqətlə bağlı olur. Həm müddətli, həm də müddətsiz hərbi qulluqçulara şamil edilir.

## Azərbaycanda hərbi and

### Tarixi
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ilk hərbi andı 8 dekabr 1991-ci ildə qəbul edilmişdir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Andının mətni 1991-ci ilin oktyabr ayında Müdafiə nazirinin ictimai və siyasi işlər üzrə müavini polkovnik Mehman Səlimov tərəfindən hazırlanıb və oktyabrın 9-da o vaxtkı Ali Sovet tərəfindən təsdiqlənib. Hərbi And ilk dəfə hərbi hissənin komandiri polkovnik Zadir Rzayev, hərbi hissənin qərargah rəisi mayor Nurəddin Abdullayev, müdafiə nazirinin müavini Mehman Səlimov tərəfindən əsgərlər tərəfindən qəbul etmişlərdir daha sonra könüllülərdən ibarət ilk hərbi hissə Şəhidlər Xiyabanında Hərbi Andı qəbul edib. "Birinci tabor" adlanan, könüllülərdən ibarət bu hərbi hissənin döyüşçüləri dekabrın 10-da Şuşanın və Goranboy rayonunun müdafiəsinə yollanıb. Hərbi Anda əsgərləri hərbi hissənin ilk komandiri polkovnik Zadir Rzayev gətirib. Hərbi Andı müdafiə nazirinin keçmiş müavini general-mayor Dadaş Rzayev qəbul edib.

### Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Andı
Mən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri sıralarına daxil olarkən, Vətənim Azərbaycana və onun xalqına sadiq olacağıma and içirəm.

**Təntənəli surətdə and içirəm!**

Azərbaycan Respublikasının mənafeyini, onun suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və müstəqilliyini şərəflə qoruyacaq, bundan ötrü qanımı və canımı əsirgəməyəcəyəm.

Səmimi, cəsur, intizamlı olacaq, hərbi sirri verməyəcək, hərbi nizamnamələrin tələblərini yerinə yetirəcək, komandirlərin və rəislərin əmrlərinə sözsüz tabe olacağam.

Hərb işini vicdanla öyrənəcək, əcdadların hərbi ənənələrini şərəflə davam və inkişaf etdirəcək, hər an əldə silah Vətənin müdafiəsinə qalxmağa hazır olacağam.

Andımı pozsam, Azərbaycan Respublikası qanunlarının tam ciddiyyəti ilə məsuliyyət daşımağa hazıram.

## İstinadlar
Abdulla Abbas

**Abbasov Abdulla Əsgər oğlu** () — ədəbiyyatşünas, tənqidçi, filologiya elmləri doktoru (1976), professor (1977).

## Həyatı
Abdulla Abbas 1930-cu il martın 9-da Quba şəhərində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra Quba Dövlət Müəllimlər İnstitutunda təhsil almışdır (1948–1950). Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1950–1955).

Əmək fəaliyyətinə Quba şəhər orta məktəbində müəllim kimi başlamışdır. Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiranturasına daxil olmuş (1962–1964), müasir ədəbi proses mövzusunda dissertasiya müdafiə etdiyinə görə fılologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür (1965).

Hazırda Azərbaycan Dövlət Universitetinin çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında çalışır (1970-ci ildən). Eyni zamanda Ali İctimai-Siyasi Kollecin filologiya fakültəsinin dekanıdır (1995-ci ildən). Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinə dair mühazirələr oxuyur, elmi tədqiqatla ardıcıl məşğul olur. Uzun illər filologiya fakültəsinin ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasının və elmi-pedaqoji şuranın üzvü olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya şurasının üzvüdür (1997). Dövri mətbuatda elmi-nəzəri məqalələrlə çıxış etmişdir. Müasir yazıçılar barədə oçerklər, ədəbiyyat tarixinin az öyrənilmiş sahələri yaradıcılığında əsas yer tutur. "Üzeyir Hacıbəyovun sənətkarlığı" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir (1976). "Azərbaycan sovet ədəbiyyatı" dərsliyinin şərikli müəllifıdir (1988).

30 oktyabr 2009-cu il Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "Əməkdar Müəllim" fəxri adı ilə təltif olunub.

23 fevral 2021-ci ildə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
# Üzeyir Hacıbəyovun sənətkarlığı. Bakı: Gənclik, 1976, 140 səh.
# Əbədiyyətə qovuşan sənətkar. Bakı: Yazıçı, 1985, 248 səh.
# Mətbuat və ədəbiyyat. Bakı: ADU nəşriyyatı, 1986, 98 səh.
# Müasir Azərbaycan dramaturgiyasının inkişaf tarixindən. Bakı: Azərnəşr, 1987, 96 səh.

## İstinadlar
Arif Əmrahoğlu

**Məmmmədov Arif Əmrah oğlu** (*Arif Əmrahoğlu*; ) — ədəbiyyatşünas, tənqidçi, tərcüməçi, 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi.

## Həyatı
Arif Əmrahoğlu 1954-cü il oktyabrın 28-də Gürcüstanın Marneuli rayonunun Ağqula kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi Ermənistanın Noyemberyan rayonu Ləmbəli kəndində bitirmişdir (1972). Əmək fəaliyyətinə Sumqayıt şəhərində tikinti idarəsində maşinist köməkçisi kimi başlamışdır (1972–1973). ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1973–1978). Zaqafqaziya komsomol məktəbini bitirmişdir (1977). Azərbaycan EA Ədəbiyyat İnstitutunun XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsində baş laborant, kiçik elmi işçi (1979–1986), institutun Yeni dövr Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsinin elmi işçisi (1986–1989), Azərbaycan EA-nın Ədəbiyyat muzeyinin elmi işlər üzrə direktor müavini (1989–1993), Prezident Aparatında milli siyasət şöbəsində (1993–1997) işləmişdir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi (1997–2014), Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi (1997–2014) olmuşdur.

Ədəbi fəaliyyətə erkən başlamışdır. İlk mətbu hekayəsi "Axali Marneuli" qəzetinin 8 mart 1974-cü il tarixli sayında dərc edilmişdir. Klassik və müasir Azərbaycan nəsrinin bədii axtarışları, sənətkarlıq məsələləri ilə ardıcıl məşğul olmuşdur. "Klassik Azərbaycan nəsrində təhkiyə məsələləri (XIX əsrin ikinci yarısı)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Onun ədəbi-tənqidi, elmi məqalələrində bədii ədəbiyyatın poetik özünəməxsusluğunun, təhkiyə probleminin tədqiqi başlıca yer tutur. "Klassik Azərbaycan nəsrinin poetikası" mövzusunda tədqiqat üzərində işləmişdir, fəal ictimaiyyətçi olmuşdur. M.F.Axundovun "Seçilmiş əsərləri"ni tərtib edib Moskvada rus dilində, A.P.Çexovun üçcildlik "Seçilmiş əsərləri"ni, dünya xalqlarının mif və əfsanələrini Azərbaycan dilində çap etdirmişdir. Bədii tərcümə ilə ardıcıl məşğul olmuşdur.

19 iyul 2014-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Əsərləri
# Nəsrin poetikası (XIX əsrin II yarısı). Bakı: Elm, 1990, 136 səh.
# Sözə inam sabahımızdır. Bakı: Nurlan, 1999, 60 səh.
# Epik sözün bədii gücü. Bakı: Elm, 2000, 211 səh.

## İstinadlar
2018 Qış Olimpiya Oyunları

## İddialı şəhərlər
2009-cu ilin oktyabr ayında Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (İOC) 2018-ci il Qış Olimpiya Oyunlarını keçirməyə iddialı şəhərlərin siyahısını açıqlayıb.

Həmin olimpiadaya ev sahibliyi uğrunda yalnız 3 şəhər mübarizə aparacaq. Bunlar Almaniyanın Münhen, Fransanın Ansi və Cənubi Koreyanın Pxençxan şəhərləridir. İddiaçılar rəsmi ərizə təqdim etdikdən sonra İOC ekspertləri hər bir şəhərin təşkilati imkanlarını öyrənəcəklər. Qalib şəhərin adı isə 2011-ci ilin iyulunda Cənubi Afrika Respublikasının Durban şəhərində açıqlanacaq.

Namizədlərdən Münhen qələbə qazansa, həm yay, həm də qış olimpiadası təşkil edən ilk şəhər olacaq. Artıq bu şəhər 1972-ci il Yay Olimpiya Oyunlarının ev sahibi olub. Pxençxan 2010 və 2014-cü il olimpiadaları uğrunda mübarizə aparsa da, hər iki halda səsverməni uduzub.

Cənubi Koreyanın Pxençxan şəhəri 2018-ci ilin Qış Olimpiya oyunlarını keçirmək hüququ əldə edib.

## Olimpiadanın açılışı

## Ölkələrin göstərdiyi nəticələrı

## Həmçinin bax
* Sloveniya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maliyyə Nazirliyi (Azərbaycan)

**Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi** — Azərbaycan Respublikasında maliyyə siyasətini həyata keçirən və dövlət maliyyəsinin idarə olunmasını təşkil edən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı.

## Haqqında
Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edilən zaman yaradılmışdır.

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi Azərbaycan Respublikasında maliyyə siyasətini həyata keçirən və dövlət maliyyəsinin idarə olunmasını təşkil edən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır. Maliyyə Nazirliyi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 09 fevral tarixli 48 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Əsasnaməyə uyğun olaraq fəaliyyət göstərir.

## Fəaliyyəti
# Azərbaycan Respublikasının maliyyə siyasətini işləyib hazırlanması və həyata keçirilməsi
# Dövlət maliyyəsinin idarə olunmasının təşkil edilməsi
# Dövlət və icmal büdcələrin layihələrinin hazırlanması
# Dövlət büdcəsinin kassa icrasının təmin edilməsi
# Dövlət borcunun idarə edilməsi
# Mühasibat uçotunun təşkili və aparılması sahələrində dövlət tənzimlənməsi
# Dövlət büdcəsi vəsaitindən istifadə

## Tabeliyindəki qurumlar

# Dövlət Xəzinədarlıq Agentliyi,
# Dövlət Borcunun və Maliyyə Öhdəliklərinin İdarə Edilməsi Agentliyi
# Dövlət Maliyyə Nəzarəti Xidməti
# Dövlət Müəssisələrinin Monitorinqi Agentliyi
# Naxçıvan Muxtar Respublikasının Maliyyə Nazirliyi
# Maliyyə Elm-Tədris Mərkəzi
# Məlumat-Hesablama Mərkəzi
# "Maliyyə və uçot jurnalı redaksiyası" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti

### Maliyyə Elm-Tədris Mərkəzi
SSRİ Maliyyə Nazirliyinin "Maliyyə orqanlarının işçiləri üçün qısamüddətli kursların və iqtisadi seminarların təşkili haqqında" 09 fevral 1968-ci il tarixli 36 saylı məktubuna uyğun olaraq, Azərbaycan SSR Maliyə Nazirliyinin 31 mart 1968-ci il tarixli A-13 saylı əmri ilə Azərbaycan SSR Maliyyə Nazirliyinin Maliyyə sistemi işçilərinin daimi fəaliyyət göstərən təkmilləşdirmə kursu yaradılmış və həmin dövrdən fəaliyyətə başlamışdır.

Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin 30 sentyabr 1996-cı il tarixli 66 saylı əmri ilə "Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Maliyyə sistemi işçilərinin daimi fəaliyyət göstərən təkmilləşdirmə kursu" "Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin İxtisasartırma Kursu adlandırılmışdır".

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 05 iyun 2002-ci il tarixli 91 saylı qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin İxtisasartırma Kursunun bazasında Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında Maliyyə Elm-Tədris Mərkəzi yaradılmışdır.

### Məlumat Hesablama Mərkəzi
Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzi (MHM) Maliyyə Nazirliyinin 30 dekabr 1977-ci il № 716 əmrinə əsasən təşkil edilib və Respublika Dövlət müəssisəsi hesab edilir.1990-cı ilin yanvar ayından Maliyyə Nazirliyinin nəzdində tam təsərrüfat hesablı müəssisə kimi fəaliyyətə başlayıb.

## Nazirlər

## İstinadlar
Pinokkio

**Pinokkio** — İtaliyanın uşaq ədəbiyyatı yazıçısı Karlo Kollodinin qəhrəmanı sayılan Pinokkio yalan danışanda burnu uzanırdı. Buna görə də Pinokkio yalançılığın rəmzi hesab edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yavər Camalov

**Yavər Talıb oğlu Camalov** () — Azərbaycan Respublikasının sabiq Müdafiə Sənayesi naziri (2006–2018).

## Həyatı
Yavər Camalov 17 oktyabr 1949-cu ildə Sabirabad rayonunun Çölbeşdəli kəndində anadan olub. 1972-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu bitirib.

1972-ci ildə "Siyəzənneft" Neftqazçıxarma idarəsinin operatoru, 1972–1989-cu illərdə "Şirvanneft" Neftqazçıxarma idarəsində operator, mühəndis, böyük mühəndis, növbə rəisi, rayon mühəndis-texnoloji xidməti rəisinin müavini, baş mühəndis – sex rəisinin müavini, NQÇİ-nin baş mühəndisi, 1989–1995-ci illərdə "Şirvanneft" Neftqazçıxarma idarəsinin rəisi, 1995–2003-cü illərdə Quruda Neftqazçıxarma İstehsalat Birliyinin baş direktoru vəzifələrində çalışmışdır.

23 iyun 2018-ci ildə İsraildə xəstəliyi ilə bağlı müalicə aldığı xəstəxanada vəfat edib. Yavər Camalov iyunun 24-də son mənzilə yola salınıb. Şüvəlan qəsəbəsindəki qəbiristanlıqda dəfn olunub.

Ailəli olmuşdur, 3 övladı var. Zərdab Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Mərdan Camalovun qardaşıdır.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Yavər Camalov 2003–2006-cı illərdə "Azneft" İstehsalat Birliyinin baş direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 mart 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Sənayesi naziri təyin edilib.

## Təltifləri
Yavər Camalov 16 oktyabr 2009-cu ildə İlham Əliyevin sərəncamına əsasən ölkənin iqtisadi inkişafındakı xidmətlərinə görə Şöhrət ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Çad gölü

**Çad** — Afrikada göl.

Çad gölü son 10 ildə quraqlıq, iqlim dəyişikliyi, su resurslarından qeyri-səmərəli istifadə nəticəsində qurumaqdadır. Mərkəzi Afrikada yerləşən Çad gölünün sahəsi 90 faiz azalıb. Bu barədə BMT-nin ərzaq və kənd təsərrüfatı üzrə təşkilatı FAO-nun açıqladığı hesabatda bildirilir.

Əgər beynəlxalq birliyin köməyilə sahilyanı ölkələr qəti addımlar atmasa, Mərkəzi Afrikada Kamerun, Çad, Nigeriya və Nigerin 30 milyon sakininin həyatının asılı olduğu bu göl 20 ildən sonra tamamilə quruyacaq və dünya xəritəsindən silinəcək.

## İstinadlar
Uve Barxel

**Uve Barxel** () — Almaniya siyasətçisi.

1982–1987-ci illərdə Şxlesviq-Holsteyn vilayətinə rəhbərlik etmiş Barxel seçki zamanı hiyləyə əl atmışdı. Bir müddət sonra ifşa olunan siyasətçi 1987-ci ildə, 43 yaşında ikən intihar etmişdi.

## İstinadlar
E.ə. XI əsr

## Hadisələr
* Maqatama

## Şəxslər

### Doğulanlar
* Calut (sərkərdə)

### Vəfat edənlər
* XI Ramzes

## İstinadlar