open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dekorasiya

**Dekorasiya** ( — *bəzək*) — geniş anlamda əşyanın və ya yaşayış, fəaliyyət məskəninin müxtəlif bədii bəzədilməsi. Dekorasiya bəzədilən yerin xarakterinə və stilinə uyğun gəlməli, onun formalarını pozmamalı, onun gözəlliyini daha qabarıq verə bilməlidir.

## Həmçinin bax
* Teatr

## Mənbə
Karl Bernşteyn

**Karl Bernşteyn** (; ) —  "Pulitzer" mükafatlı jurnalist. 1972-1974-cü illərdə Outerqeyt qalmaqalı zamanı Vaşinqton post qəzetinin müxbiri olaraq ABŞ prezidenti Riçard Niksonun istefa etməsinə məcbur olacaq faktları üzə çıxararaq böyük uğur qazanmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Outerqeyt qalmaqalı

## Xarici keçidlər
* Rəsmi veb sayt
PostgreSQL

**PostgreSQL** (, ) — genişlənəbilmə və SQL uyğunluğunu vurğulayan azad və açıq mənbəli relyasiyalı verilənlər bazası idarəetmə sistemi (RDBMS). Berkli Kaliforniya Universitetində hazırlanmış Ingres verilənlər bazasının davamçısı olaraq POSTGRES adlandırılıb. 1996-cı ildə layihə SQL dəstəyini əks etdirmək üçün PostgreSQL olaraq adlandırıldı. 2007-ci ildə tərtibatçılar ad olaraq PostgreSQL, ləqəb olaraq isə Postgres istifadə etməyə qərar verdi.

PostgreSQL atomiklik, ardıcıllıq, izolyasiya, davamlılıq (ACID) xüsusiyyətləri, avtomatik yenilənən nəticələr, materiallaşdırılmış nəticələr, triggerlər, xarici açarlar və saxlanılan prosedurlarla əməliyyatlar edir. O şəxsi istifadədən tutmuş verilənlər xəzinəsinə və ya çoxlu eynianlı istifadəçisi olan veb xidmətlərə qədər bir sıra iş yükünü idarə etmək üçün nəzərdə tutulub. Postgres macOS Server üçün standart verilənlər bazasıdır. Eyni zamanda Linux, FreeBSD, OpenBSD və Windows üçün də mövcuddur.
## Həmçinin bax
* LLVM
* MySQL
* MongoDB
## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Etibar Elçiyev

**Etibar Elçiyev** () — kik-boksinq üzrə Gürcüstan idmançısı, "maqnit adam" təxəllüslü Ginnes kitabı rekordçusu.

## Həyatı
Etibar Elçiyev 1972-ci ildə Gürcüstan SSR Tetriskaro (keçmiş Ağbulaq) rayonunun Kosalar kəndində anadan olmuşdur. Hazırda Marneuli şəhərində yaşayır. Milliyyətcə azərbaycanlıdır.

## Uğurları
Etibar Elçiyev 2011-ci ilin dekabr ayında öz bədənində 50 metal qaşıq saxlamaqla Ginnes rekordlarını təzələmişdir. Bundan əvvəlki rekord 2009-cu ildə bədənində 17 qaşıq saxlamış kanadalı Aaron Caissieyə məxsus idi.

Bundan sonra o, 26 saniyə ərzində 14 kiloqramlıq dəmir lövhəni və onun üzərində dayanan 92 kq. çəkisi olan adamı saxlayıb. Yükün birlikdə çəkisi 106 kq. təşkil edib.

## İstinadlar
Böyük London

**Böyük London** — inzibati ərazi, təntənəli qraflıq və İngiltərənin **London** qraflığı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Böyük London Hakimiyyəti
Kent

**Kent** (. ;, ) — İngiltərədə qraflıq. Cənub-Şərqi İngiltərənin tərkibində yerləşir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Meydstondur. Əhalisi — 1 359 milyon nəfər (qraflıqlar arasında 1-ci yer; 2004-cü ilin hesablamaları).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kent Qraflıq Şurası – yerli hökumət veb səhifəsi
Səlas Babacani şəhristanı

**Səlas Babacani şəhristanı** - İranın Kirmanşah ostanınında şəhristan. Şəhristanın inzibati mərkəzi Təzəabad şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 37,056 nəfər və 7,734 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Cavanrud şəhristanı

**Cavanrud şəhristanı**-İranın Kirmanşah ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Cavanrud şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 62,259 nəfər və 13,629 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Zakir Hüseyn

**Zakir Hüseyn** (Hindcə: ज़ाकिर हुसैन, Urdu: زاکِر حسین), ) — Hindistanlı tabla ustası, özü kimi bir tabla ustası olan Üstad Allah Rakhanın oğlu, Hindistanın ən tanınmış klassik tabla musiqiçisi.

## Diskoqrafiyasından seçmələr
* *Sangam* (2006)
* *Maestro's Choice Series One — Alla Rakha & Zakir Hussain* (2005)
* *Punjabi Dhamar* (2004)
* *Raag Chandrakauns* (2004)
* *Selects* (2002)
* *And the Rhythm Experience* (1998)
* *Essence of Rhythm* (1998)
* *Magical Moments of Rhythm* (1997)
* *Kirwani* (1997)
* *Jog And Rageshri* (1994)
* *Music of the Deserts* (1993)
* *Flights of Improvisation* (1992)
* *The One and Only* (1992)
* *Tabla Duet* (1988)
* *Making Music* (1987)
* *Diga* (1976)
* *Shakti* (1975)
* *Rolling Thunder* (1972)
* *Shanti* (1971)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hacı Məhəmmədəli Şirvani

**Hacı Məhəmmədəli ibn Axund İskəndər Şirvani** () — azərbaycanlı tarixçi, səyyah şair.

## Həyatı
Hacı Məhəmmədəli Şirvani 1783-cü ildə Şamaxıda dünyaya gəlmişdir. XVIII əsrin tanınmış alimlərindən olmuşdur. Hacı Zeynalabdin Şirvaninin qardaşı olan bu şəxs səyyah, mütəfəkkir, tarixçi, maarifçi, ədib və şair kimi tanınmışdı. O, "Fani" təxəllüsü ilə şeirlər yazmışdır.

Hacı Məhəmmədəli də Kərbəla mühitində formalaşmış alim idi. O, həyatının təqribən 20 ilini təhsilə, elmi biliklərə yiyələnməyə sərf etmişdir. Alimi daha çox ictimai-fəlsəfi məsələlər maraqlandırırdı. O, təqribən 30 il ərzində Yaxın və Orta Şərq ölkələrini, Hindistanı və Orta (Mərkəzi) Asiyanı gəzmişdir. Elm aləminə onun 4 başlıca əsəri məlumdur.

Alimin əsərləri XIX əsrin 20-30-cu illərinə aid olsa da XVIII yüzilliyin mühüm tarixi, fəlsəfi, elmi, əxlaqi, dini, etnoqrafik, ədəbi, estetik gerçəkliklərinin inikasından ibarətdir. "Həqiqət əlhəqaiq" ("Həqiqətlərin həqiqəti", 1836-1837) adlı əsərində alimin səyahət təəssüratları öz əksini tapmışdır. Hacı Məhəmmədəlinin təbabətə dair dəyərli əsərləri də vardır. Ölüm tarixi məlim deyildir.

## Həmçinin bax
İslamabad Qərb şəhristanı

**İslamabad Qərb şəhristanı** — İranın Kirmanşah ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi İslamabad Qərb şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 149,376 nəfər və 34,270 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Coquimbo

**Coquimbo** — Çilidə şəhər. Əhalisi 202287 nəfərdir (2012).

Ərazi — 1429&nbsp;km², əhali sıxlığı — 142 nəfər/km²-dir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Samuel fon Pufendorf

**Samuel fon Pufendorf** (; ) — tanınmış alman hüquqşünası, tarixçisi və filosofu.

## Həyatı
Mədəniyyət nəzəriyyəsi problemləri ilə ciddi şəkildə Qərbi Avropa tədqiqatçıları məşğul olmağa başlamışlar. "Mədəniyyət"
("kulğtura") anlayışını kulturoloji baxımdan, müasir mənada ilk dəfə işlədən tədqiqatçı XVII əsrdə yaşamış alman hüquqşünası Samuel Pufendorf (1632–1694) olmuşdur. O, mədəniyyəti "insan fəaliyyətinin məcmusu" kimi başa düşürdü və qeyd edirdi ki, mədəniyyət ictimai həyatın, insanın varlığı ilə bağlı olan fenomendir. Lakin mədəniyyət insan fəaliyyəti nəticələrinin bəsit məcmusu deyildir. O, özünün hər bir inkişaf mərhələsində konkret-tarixi məzmuna malik olan prosesdir. Təbiidir ki, XVII əsrdə Qərbi Avropada elmin inkişaf səviyyəsi sosioloji tədqiqatlarda ictimai hadisələrə proses kimi (dəyişmədə, inkişafda və dinamikada olan faktlar kimi) yanaşmağa imkan vermirdi.

## İstinadlar
Nikolae Timofti

**Nikolae Vasilyeviç Tomofti** (; 22 dekabr 1948, Çutuleştı, Moldova SSR, SSRİ) — 23 mart 2012-cu il tarixindən Moldova Respublikasının 4-cü prezidenti.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Arran (hökmdar)

**Arran**, **Aran** – Qafqaz Albaniyasının yarıəfsanəvi hökmdarı. Arran haqqında mənbələrdə olduqca az məlumat var. Moisey Kalankatlı onun I əsrdə Parfiya hökmdar sülaləsi Arşakilərdən olan I Vologez (51-78-ci illər) tərəfindən Albaniya hökmdarı təyin edildiyini və Sünik sülaləsindən olduğunu qeyd edir. Tarixçi Arranın Yafətin nəslindən olduğunu da xüsusilə vurğulayır.

Tədqiqatçılar Alban Arşakilərinə qədər Qafqaz Albaniyasında hakimiyyətdə olmuş hökmdarlarının yerli – alban mənşəli olduqlarını qeyd edir. Moisey Kalankatlı “Alban ölkəsinin tarixi” əsərində yazır:

:*“Burada [[Qafqaz Albaniyası|Alban dövlətinin]] tarixi başlanır. Dünyanın yaranmasıilə çar Vologezin dövrünə [[Böyük Qafqaz dağları]] arasında hansı xalq yurd salıb, bu haqda oxucularımıza heç bir aydın məlumat verə bilmərik. Vologez öz hakimiyyətini şimal tayfaları üzərində bərqərar edəndə o, yanına şimal düzənliklərində və Qafqaz dağları ətəklərində, dağlardan cənubdakı dərələrlə çöllərdə və düzənlik başlanan yerlərdə yaşayan vəhşi qəbilələrin başçılarını çağırıb, onlara qarətlərlə qətllərdən əl çəkib, çarın vergilərinin itaətlə ödənməsini əmr etdi. Çar qəbilələr üzərində hakim və canişinlər təyin edir və onun əmrilə [[Yafət]] nəslindən və [[Sünik (eponim)|Sünik soyu]]ndan olan Arran onlara hakim təyin olunur.”* 

## Hakimiyyət ərazisi və varisləri

Moisey Kalankatlı qeyd edir ki, Arranın hakimiyyəti dövründə Qafqaz Albaniyası`nın ərazisi Araz çayından Xunan qalasına qədər olan ərazini əhatə etmişdir. Erməni mənbələri isə IV əsrə qədər Araz və Kür çayları arasındakı ərazilərin Böyük Ermənistanın tərkibində olduğunu qeyd edirlər. Moisey Kalankatlı yazır: 
*“Arran [[Araz]] çayından başlayaraq [[Xunan qalası]]na qədər uzanan [[Qafqaz Albaniyası|Alban ölkəsinin]] düzənliklərini və dağlarını miras olaraq almışdır.”* 

Bəzi alban tayfalarının birbaşa Arranın nəslindən törəməsi haqqında məlumat vardır. Tədqiqatçılar isə bu fikrə şübhə ilə yanaşmışlar. Moisey Kalankatlı yazır: 
*“Deyilənə görə, həmin Arranın nəslindən olan məşhur və cəsur ərlərin çoxunu çar Vologez özü hakim təyin etmişdir. [[Utilər|Uti]], Girdiman, Tsovd və [[Qarqarlar|Qarqar]] knyazlıqlarda yaşayan xalqlar da həmin Arranın oğullarının nəslindəndir.”* 

## Adın etimologiyası

Prof. Q. Qeybullayev yazır ki, “*Arran*” sözü qədim türk dilində “*ərən*” – igid, cəsur sözündəndir.

## Arran toponimi

Moisey Kalankatlı *Albaniya* adının məhz Arranın şərəfinə verildiyini yazır:

*“Onlar öz ölkələrinə Ağvan adını ona görə vermişlər ki, Aranın özünü, yumşaq xasiyyətinə görə,”ağu”, “mehriban” deyə çağırırdılar.”* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Arranilər
* Qafqaz albanları
* Azərbaycan türklərinin etnogenezi
İsveçrə frankı

**İsveçrə frankı** (valyuta kodu ISO 4217 CHF və ya 756) — İsveçrə və Lixtenşteynin qanuni ödəniş vasitəsi.

## Ədəbiyyat
* Bernard Lescaze, *Une monnaie pour la Suisse*. Hurter, 1999. ISBN 2-940031-83-5
* Michel de Rivaz, *The Swiss banknote: 1907–1997*. Genoud, 1997. ISBN 2-88100-080-0
* H. U. Wartenwiler, *Swiss Coin Catalog 1798–2005*, 2006. ISBN 3-905712-00-8
* Otto Paul Wenger, *Введение в нумизматику*, журнал банка Кредит Свисс, август 1978.
* Swissmint, *[http://www.swissmint.ch/e/numismatics/150_years.shtml 150 лет швейцарских монет: короткий исторический экскурс] *.
* Swissmint, *[https://web.archive.org/web/20020627122924/http://www.swissmint.ch/e/numismatics/PRAGELIS.PDF Чеканка швейцарских монет с 1850 года]*, 2000.

## Mənbə
* Swissmint — İsveçrə sikkə sarayı 
* İsveçrə Milli Bankı 
* İsveçrə sikkələrinin kataloq və qalereyası
* İsveçrə frankı və onun əsas valyutalara bağlılığı — statisrika, qrafika və tendensiyası
* İsveçrə frankı — Əsginaslar
Sevilya

**Sevilya** (), tarixi adı **İşbiliyə** () — İspaniyada şəhər. Ərazisi 140 km², əhalisinin sayı 703.021 nəfərdir.

## Gerbi və bayrağı
Sevilyanın həm gerbində, həm də bayrağında "NO8DO" yazısı yazılmışdır. Əslində isə ortadakı simvol "8" rəqəmi deyil, "yun kələfi"dir. İspanca "yun kələfi" "madeja"dır. Alınan söz birləşməsi "no madeja do" — "no me ha dejado" kimi səslənir və mənası "sən məni tərk etmədin" deməkdir. Əfsanəyə görə, bu şüarı şəhərə XII əsrdə kral X Müdrik Alfonso verib. Belə ki, onun oğlu ona qarşı qiyam qaldırmağa cəhd etmiş, lakin xalqın krala olan sədaqəti nəticəsində uğursuz olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Nervon (Sevilya)

## İstinadlar
Saraqosa

**Saraqosa** () — İspaniyada şəhər. Ərazisi 1.062,64&nbsp;km², əhalisinin sayı 701.090 nəfərdir. Saraqoza-İspaniyanın Şimal-şərqindəki Arqon bölgəsində təxminən 200 metr dəniz səviyyəsindən yüksəklikdə yerləşir

## Tarixi
Saraqoza qədim Romalılar tərəfindən yaradılıb.712-713-ci illərdə şəhər ərəblər tərəfindən işğal edilib.Xilafət dağıldıqdan sonra Saraqosa mərkəzə çevrilmişdir.Navarra krallığının paytaxtı olub.XII əsrin sonundan Saraqosa Аrqonun mərkəzi olub və İspaniya siyasi mərkəzlərindən biri olub.

## Mənbə
* rəsmi səhifə   
* Saraqoza 

## İstinadlar
I Vaxtanq

** I Vaxtanq Qorqasali** (; ) — Kartliyə (İberiya) 449–502-ci illərdə çarlıq etmişdir. Qorqasali farsca "Qurdbaşlı" demək idi("Qorq"-Canavar,"Sa"-baş). Həmin adı ona iranlılar vermişlər çünki o iranlılarla döyüşdə başına qurd təsviri olan dəbilqə qoyarmış. Ehtimala görə Vaxtanqın dəbilqəsi qızılla örtülmüş poladdan idi.

## İslahatları
Vaxtanq Qorqasalinin adı ilə bir çox şəhərlərin və qalaların (Ucarma, Artanuci, Ciremi, Xornacubi qalası və s.) məbəd və kilsələrin ucaldılması bağlıdır. Onların arasında Kartlinin paytaxtının Msxetadan Tbilisiyə köçürülməsi xüsusi qeyd olunmalıdır.

Vaxtanq həmçinin böyük kilsə islahatları keçirmişdir. Onun təşəbbüsü ilə kilsə başçısı Ranq Gürcüstanda baş yepiskopdan katalikosadək yüksəldildi. Bununla da kilsənin tam müstəqilliyinin əsası qoyuldu.O,ölkədən atəşpərəstləri qovdu.
  
## Ölümü
Çar Vaxtanqın İranla qarşıdurması iki dəfə 482–484 və 502 ci illərdə müharibəyə çevrildi. Çar Vaxtanq 502-ci ildə farslarla döyüş zamanı ağır yaralandı və vəfat etdi.

Vaxtanq Qorqasalinin məzarı Tbilisidən 20&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşən tarixi Msxeta şəhərindəki Svetitsxoveli kafedralındadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dev Patel

**Dev Patel** () — Böyük Britaniya aktyoru. Gənclik serialı "*[[Skins]]*"də Ənvər Xarral rolunu canlandıraraq karyerasına başlayıb. O, "*[[Xarabalıqdan çıxmış milyonçu]]*" filmi ilə şöhrət qazanmışdır, bu filmə görə o, "BAFTA" mükafatına namizədlik əldə etmişdir. "Sonuncu hava maqı" filmində Dev Patel Zuko rolunda oynayıb.

## Həyatı
Dev Patel 23 aprel 1990-cı ildə Londonda anadan olub. Onun anası Anita qulluqçu, atası Raju isə İT sahəsində işləyib. Patelin valideynlərinin hər ikisi qucarat hindlisidir və gənc yaşlarında Londona köçüblər. Patel qücərat dilində azca da olsa danışa bildiyini bildirir.

## Filmoqrafiya
### Filmlər

### Seriallar

## Qalereya

Fayl:DevPatel08TIFF 2.jpg|thumb|Dev Patel Toronto beynəlxalq film festivalında, 2008
Fayl:Dev Patel TIFF 2011.jpg|thumb|center|Dev Patel Toronto beynəlxalq film festivalında, 2011
Fayl:Dev Patel TIFF 2011, 2.jpg|thumb|left|Dev Patel, Toronto beynəlxalq film festivalında, 2011 (2)
Fayl:Dev Patel at PaleyFest 2013.jpg|thumb|right|Dev patel, canlı yayının qonağı, 2013


## İstinadlar
 

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
"Aslan" filmi, Azərbaycan dilində

Миллионер из трущоб - фильм (2008)
Alyaska günü

**Alyaska günü** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatında 18 oktyabr tarixində qeyd olunan rəsmi bayram günü. Həmin gün Alyaska ştatında qeyri-iş günü hesab olunur. Alyaska gününün qeyd olunması ABŞ-nin 1867-ci ilin 18 oktyabr tarixində Alyaska ştatının Rusiya imperiyasından satın alınmasından sonra ənənəvi şəkildə qeyd olunmağa başlanılmışdır. ABŞ-nin XXIV Xarici İşlər Naziri, senator Uilyam Sivard 1867-ci ilin oktyabr ayında Rusiya imperiyası ilə Alyaskanın satın alınması ilə bağlı danışıqlara başlayır. Danışıqlar nəticəsində ərazi 7.2 milyon dollara ABŞ tərəfinə satılır. Ərazidə mövcud olan Rus Amerikası inzibati vahidi ləğv olunur və torpaqlar ABŞ nəzarətinə keçir. *Alyaska günü* Alyaska ştatı ilə bağlı ən önəmli bayramlardan biri olsa da, ştat ərazisində, bəzi məktəblər həmin gün fəaliyyət göstərir və əsasən açıq dərslər keçirilir.

## İstinadlar
Malaqa

**Malaqa** — İspaniyanın cənubunda, Əndəlüsdə, yerləşən şəhər. Ərazisi 395&nbsp;km², əhalisinin sayı 568.507 nəfərdir.

Malaqa Aralıq dənizinin qərb sahilində, Piriney yarımadasının cənubunda, Cəbəllütariq boğazından 100 kilometr uzaqda yerləşir. Əhali sayına görə Malaqa İspaniyada 6-cı, Əndəlüsdə 2-ci, Avropa İttifaqında 46-cıdır.

Malaqa doğumlu tanınmışlar:

* Rəssam Pablo Pikasso
* Aktyor Antonio Banderas

## İstinadlar
Flyuktasiya

**Flyuktasiya** () — ekosistemin müxtəlif illərdə dəyişkənliyi.

## Ümumi məlumat
Flyuktasiya zamanı növ populyasiyasının sıxlığı və onların miqdarca nisbəti dəyişir. Flyuktasiyanın səbəbi, bir qayda olaraq iqlimin tərəddüdü və ayrı-ayrı növlərin miqdarının partlayışı (hədsiz artması) sayılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qaraqoyunlu ilçəsi

**Qaraqoyunlu ilçəsi** — İğdır ilinin 4 ilçəsindən biridir. İnzibati mərkəzi Qaraqoyunlu şəhəridir. "Qaraqoyunlu" toponimi tairixi Azərbaycan Qaraqoyunlular Dövləti ilə əlaqədardır.

## Ümumi məlumatlar
Şərqi Anadolu regionunda İğdır ilinə bağlı bir ilçə olan Qaraqoyunlu, şərqində Aralıq ilçəsi, şimalı Ermənistan, qərbi İğdır ilçəsi, cənubu isə Böyük Ağrı dağının İğdıra baxan yamacları ilə əhatəlidir. Ərazisi 193.91&nbsp;km²–dir. İlçə torpaqları Ağrı dağının çıxıntıları, Kirə deyilən daşlıq və qayalıq yüksəkliklər və Ağrı dağının ətəyindəki Korhan yaylasından ibarətdir.

## Əhali
İlçənin ərazisinə Qaraqoyunlu şəhəri və on beş kənd daxildir.


 



 

## İstinadlar
Fenologiya

**Fenologiya** () — Təbiətdə mövsümi hadisələr, onların başlama müddəti və bu müddətləri müəyyən edən səbəblər haqqında biliklər sistemi.

## Ümumi məlumat
Fenologiya bitki və heyvanat aləminin (biofenologiya) mövsümi hadisələrini, həmçinin qarın yağması, ilk və son ayazlar, buzbağlama və su hövzələri donuşluğunun açılmasını qeydə alır və öyrənir. Bitkilərdə (fitofenologiya) inkişafın mövsümi fazaları (tumurcuqların şişməsi və açılması, yarpaqlama, çiçəkləmə, toxumların və meyvələrin yetişməsi, xəzan): heyvanlarda (zoofenologiya) – məməlilərdə  yuxusundan oyanma, cütləşmənin başlanması, mövsümi törəmələr və miqrasiyalar, quşlarda yuvalama, yumurtaqoyma və s., köçəri quşlarda həmçinin yaz və payız köçmələri, buğumayaqlılarda qışlayan fərdlərin oyanması, yumurtaqoyma, sürfələrin inkişafı, diapauzalar və s. qeydə alınır. Fenoloji qanunauyğunluqlar xalq təsərrüfatında mövsümi işlərin və tədbirlərin regional təqviminin tərtib olunması əsasında inkişaf edir, təbiətin mühafizəsi, faydalı bitkilərin zərərvericiləri və xəstəliklərinə, insan, ev heyvanlarının parazitlərinə və transmissiv xəstəliklərinə qarşı mübarizə tədbirləri keçirilməsində də bu təqvimlərdən istifadə edilir.

## Fenoloji faza
Fenoloji faza təbiətdə mövsüm üzrə bir-birindən kəskin seçilən dövrlərdir. Bitkilərdə- tumurcuqlama, çiçəkləmə, toxumvermə; heyvanlarda- miqrasiya, yuvaqurma, balaçıxarma və s.

## Həmçinin bax
İlin fəsilləri

## Xarici keçidlər
Фенология

## İstinadlar
Etologiya

**Etologiya** — ekosistem şəraitində orqanizmlərin davranışını (hərəkət tərzini) öyrənən elm.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Four Areas of Biology
* The Four Areas of Biology AND levels of inquiry
Əskişəhər

**Eskişehir** — Türkiyənin bir ili və ən sıx iyirmi beşinci şəhəri. 2013-cü il etibarilə 799.724 nəfər əhaliyə malikdir. Ortasından porsuq Çayı keçən şəhər, içərisində Osmangazi Universiteti və Anadolu Universitetinin olması səbəbiylə bir tələbə şəhəri görünüşündədir.

Met halvası, Nuga halvası, Haşhaşlı çörək, Kalaban suyu, Çibörek və Lületaşı ilə məşhurdur. Emal edilə bilər Lületaşı, Türkiyədə tək Eskişehirdə çıxarıldığı üçün Eskişehir daşı olaraq bilinər. Türkiyədə Eskişehir və Sivrihisar ətraflarında yetişən bir çoban köpəyi olan akbaş da şəhərə aid
əhəmiyyətli bir dəyərdir. İncəsənət təşkilatları və müəssisələri ilə mədəniyyət və sənətdə inkişaf etmiş bir şəhərdir. Anadolu Universiteti və Böyükşəhər Bələdiyyəsi nəzdində iki ədəd simfonik orkestr var. Ayrıca hər il təşkil edilən Beynəlxalq Eskişehir Festivalı ilə şəhərdə musiqi, teatr, şəkil və kino budaqlarında sərgilər və nümayişlər keçirilir.

Eskişehir Türkiyənin mədəniyyət fəaliyyət fəaliyyətlərinin tez edildiyi şəhərlərdən biridir. 19 May tarixində Eskişehirdə Klassik Vosvos Avtomobillər Motosiklet və velosipedlinin Festivalda görüşdü.

Eskişehir dövrümüzə qədər dəyişik sivilizasiyalar altında mövcudluğunu davam etdirmişdir. Üzərində qurulan mədəniyyətlərdən bəziləri Frigya, Bizans, Anadolu Səlcuqluları və Osmanlı İmparatorluğu'dur.

Türk Silahlı Qüvvələri Hava qüvvələri Komandirliyinə ilə bağlı 1. Hava Taktik Komandirliyi və 1. Hava ikmal və Baxım Mərkəz Komandirliyi da Eskişehirdə yerləşir. Bundan başqa həm hərbi, həm də mülki aerodrom (Anadolu Universiteti Aerodrom) mövcuddur.

Eskişehir 2013-cü ildə Türk Dünyası Mədəniyyət Paytaxtı və UNESCO Konkret Olmayan Mədəni Miras Başkentliği ünvanlarını daşımaqdadır.

## İstinadlar
Terabayt

**Terabayt (TB)** – () 1000 giqabayta (GB) bərabər ölçü vahidi. Bir terabayt bir trilyon bayta bərabərdir. Tarixən terabaytın digər tərifi kimi 1 099 511 627 776 (240) bit və ya 1024 giqabayta bərabər informasiya ölçü vahidi qəbul olunsa da, hazırda bu kəmiyyət **Tebibayt (TiB)** adlanır. Müxtəlif elektron cihazların yaddaş tutumunu müəyyən etmək üçün istifadə olunur.
Parad

**Parad** — bir küçə və ya yol boyunca, çox zaman kostyumlu birlikdə bir qrup insanların təşkil olunmuş izdihamıdır. Bəzən piyada gedişə keçən dəstələr və böyük balonları ilə müşayiət olunur. Paradların səbəbləri genişdir, lakin adətən bir növ şadlıq üçün keçirilir.

## Tarix

Ən erkən paradlar təxminən e.ə. 2000 ilin dövrünə aiddir və o zaman, onlar dini və ya hərbi xarakteri daşıyırdı. Babildə Akitu baramı üçün ilahilikər paradı və rituallar təşkil olunurdu.

## Növləri

* Dini parad
** Gəzinti günü
** Tanrı paradı
* Hərbi parad
** Qələbə paradı
* Bayram paradı
* Karnaval paradı
* Kavalkada
** Avtokaravan
* Sirk paradı
* Gül paradı
* Millətlər paradı
* LGBT paradı
* Texnoparad

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Əmək Günü parad şərhləri
Klondayk qızıl hərisliyi

[thumb|right|250px|Qızılaxtaranlar Çilkut keçidindən keçərkən ([1898)]]
**Klondayk qızıl hərisliyi** (; digər adları **Yukon qızıl hərisliyi**, **Alyaska qızıl hərisliyi**, **Sonuncu böyük qızıl hərisliyi** — ) — 1896-1898-ci illərdə Kanadanın Yukon əyaləti ərazisində baş vermiş qızıl hərisliyi.

Klondayk qızıl hərisliyi 100 minə yaxın qızılaxtaranın bu ərazilərə gəlməsinə səbəb olmuşdur. 1896-cı ilin 16 avqust tarixində ərazidə ilk qızıl mədənləri aşkarlandı, bir il sonra isə bu xəbər Sietl və San-Fransisko şəhərlərinə çatdırılmış və burada minlərlə qızılaxtaran Alyaska və Yukona getmək üçün ciddi hazırlıqlara başlamışlar. Ərazinin soyuq iqlimə malik olması, hündür dağlardan, təpələrdən ibarət olması səbəbindən 30-40 minə yaxın qızılaxtaran Klondayk mədənlərinə çatmadan geri qayıtmışdır.

Klondayk qızıl hərisliyi zamanı cəmi 4 min qızılaxtaran öz məqsədinə çatmışdır. Qalan qızılaxtaranların çoxu ya yarı yoldan qayıtmış, ya da ki, qızıl tapa bilməmişdilər.

## Mədəniyyətə təsiri
Klondayk qızıl hərisliyi və həmin ərəfədə baş vermiş digər qızıl hərislikləri XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Amerika mədəniyyətinə öz təsirini göstərmişdir.

1897-ci ilə özü də qızılaxtaranlara qoşulan Cek London, sonradan bu mövzuya həsr olunmuş çox sayda bu gün də məşhur olan roman və hekayələr yaratmışdı.

1925-ci ildə çəkilmiş və Çarli Çaplinin baş rolda oynadığı Qızıl hərisliyi filmində *Avara* ləqəbli baş qəhrəmanın *Klondayk qızıl hərisliyində* iştirak etməsindən bəhs olunur.

## Həmçinin bax

* Qızıla hücum
* Freyzer Kanyonu qızıl hərisliyi

## Xarici keçidlər

* Klondike. The ''Chicago Record'''s book for gold seekers (1897) (Digitized by the Library of the University of Illinois at Urbana-Champaign)
* Klondike: The Quest for Gold (documentary film)
* Victorian Order of Nurses Official Website
* Women of the Klondike 
* Map of the Chilkoot and White Passes
* The life of Jack London as reflected in his works 
* Skagway: Gateway to the Klondike 
* ''Gold Fever! Seattle Outfits the Klondike Gold Rush,'' a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan
* University of Washington Libraries Exhibit
Vayt adası

**Vayt adası** — İngiltərə qraflığı və ölkənin ən böyük adası, İngilis kanalında yerləşir.

## Xarici keçidlər
*Vayt adasının vebsaytı
Kulyar-Veqa

**Kulyar-Veqa** () — İspaniyanın Andalusiya muxtar regionunun Qranada vilayətində yerləşən bələdiyyə.

## Coğrafi konteksti
Bu Qranada Metropolitan sahəsin təşkil edən 51 şəhərlərdən biridir.

## Hədləri
Churriana de la Vega, Las Vegas Gabias və Genil ilə həmsərhəddir. Şəhərdən Dilar çayı keçir.

## İqlimi
Cúllar Vega bir kontinental-Aralıq dənizi iqlimə malikdir. İqlimi qurudur və yay mülayim keçir. Küləklər böyük məsafə ətrafındakı bəzi coğrafi yüksəkliklərdə baxmayaraq, bütün istiqamətlərdə onun tərəfinə gəlir.

## Həmçinin bax
* Qranada
* Əndəlüs
* İspaniya

## İstinadlar
Triskaidekafobiya

**Triskaidekafobiya** — 13 rəqəminə qarşı qorxu. Bu söz yunan sözü “treiskaideka”dan əmələ gəlib. Tərcümədə «On üç və Vahimə» deməkdi. Orta əsrlərdə bu rəqəmi dilə gətirmək qadağan edilmişdi, belə ki, hər ayın 13-də cadugərlər bir yerə yığışırmışlar (Toplantıda 12 cadugər olurdu, XIII isə İblis idi). 13 qonaq gizlin gecədə masa arxasında iştirak etdikdən daha sonra İsa peyğəmbər ələ keçirildi, cümə günü isə çarmıxa çəkildi.
Maraqlıdır: bir çox otellərdə 13 rəqəmli otağı digər rəqəmlə nömrələyirlər. Müxtəlif aviakompaniyalarda 13 nömrəli bortları olmur. Amerikada çox vaxt göydələnləri tikərkən XII mərtəbədən sonra XIV mərtəbə tikilməyə başlayır, paraxodlarda isə heç vaxt XIII kayut olmur. “Formula-1” yarışmasında bir ədəd də olsun - 13 rəqəmli avtomobil yoxdur.
Xristian Fren

**Xristian Daniloviç Fren** (almanca:*Christian Martin Joachim Frähn*), ) — Rusiya şərqşünası.

## Həyatı
Xristian Fren 1782-ci ildə Almaniyada Rostok şəhərində anadan olmuşdu. 1807-1815-ci illərdə Kazan universitetində çalışmışdı.

X.M.Frenin elmi yaradıcılığında numizmatika əsas yer tuturdu. Yaşadığı illərdə onu «Şərq numizmatikasının knyazı» kimi qəbul edirdilər. Belə ki, o, həqiqətən Rusiyada Şərq numizmatikası elminin əsasını qoymuşdu.

X.M.Fren isə müsəlman numizmatikasının «fundament»ini yaradan görkəmli şəxsiyyətlər hesab edilirlər.

X.M.Frenin Şərq numizmatikasında əsas rolu Cucilər dövrünün sikkəşünaslığının banisi olmasıdır.
İlk dəfə X.M.Fren numizmatik materiallara əsaslanaraq Qızıl Orda xanlarının adlarını, hakimiyyət illərini öyrənmiş və Şərq numizmatikasının bir hissəsi kimi təsnifat işlərini dəqiqləşdirmişdir. Onun oxuyub, təyin etdiyi bəzi hökmdarlar haqqında, ümumiyyətlə, yazılı məlumatlar belə yox səviyyəsindədir. Nəticədə, alim doqquz yüzə yaxın Qızıl Orda dövlətinin sikkə tipini təyin etmişdi. Onun elmi yaradıcılığı yalnız Cucilər dövrünün sikkə materiallarının öyrənilməsi ilə tamamlanmamışdı. Ümumiyyətlə, X.M.Frenin yaradıcılığı janr
etibarilə üç qrupa bölünür:

1) bir və ya bir neçə yaxın qruplara aid olan sikkələr haqqında monoqrafiya
xarakterli elmi işlər;
2) muzey tərəfindən əldə edilən kolleksiyaların və onların içərisindəki ən
maraqlı sikkələrin təyin edilməsi;
3) ayri-ayrı dəfinələrin öyrənilməsi.

Bununla da milliyyətcə alman olan, amma həyatını Rusiyada yaşayan X.M.Fren XVIII əsr−XIX əsrin əvvəllərində Rusiyada numizmatika elminin əsasını qoyan alimlərdən olaraq Şərq numizmatikası sırasında Azərbaycan tarixinin bəzi mühüm məsələlərinin öyrənilməsində kifayət qədər əməyi olan insandır.

Xristian Fren 16 avqust 1851-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Əziz Dövlətabadi

**Əziz Dövlətabadi** (1922, Təbriz - 30 aprel 2009, Təbriz) — Cənubi Azərbaycan dilçisi, filoloqu.

## Həyatı

Əziz Dövlətabadi 1922-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Milli kitabxananın rəisi vəzifəsində çalışmışdı.

Əziz Dövlətabadi 30 aprel 2009-cu ildə vəfat edib.

## Elmi fəaliyyəti

XX əsr İran Azərbaycanın alimi Əziz Dövlətabadi «Süxənvərani-Azərbaycan» («Azərbaycan şairləri») təzkirəsinin   I cildində  352, II cildində 499 fars dilində yazan Azər¬baycan şairləri haqqında məlumat vermişdir. Əziz Dövlətabadinin «Qafqazın farsca yazan şairləri» təzkirəsində isə «Şimali Azərbaycanın Bakı, Ordubad, Gəncə, Naxçıvan şəhərlərində, o cümlədən Ermənistan, Dağıstan, Gürcüstanda yaşa-yan 228-dək farsca yazan azərbaycanlı»  şairlər haqqında bilgilər vardır. Əsər Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələri olan X.Şirvani, Z.Şirvani, A.Bakıxanov, S.Ə.Şirvani, X.Natəvan, S.Nigari və başqalarının həyat və fəaliyyətləri haqqında dəyərli məlumatlar əldə etməyə imkan verir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Təbriz Milli Kitabxanası

## Xarici keçidlər
UEFA Kuboku və Avropa Liqası bombardirlərinin siyahısı

**UEFA Kuboku və Avropa Liqası bombardirlərinin siyahısı**na, 1971-ci ildən bəri UEFA tərəfindən təşkil olunan Avropa Liqası turnirinin mövsümlərlə qol statistikaları və bombardirlərin siyahısı daxildir.

## Bütün zamanların bombardirləri
Kəngərli (Meşkinşəhr)

**Kəngərli** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 580 nəfər yaşayır (146 ailə).
## Həmçinin bax
*Kəngərli eli

## İstinadlar
Götür mənim ruhumu (film, 2010)

**Götür mənim ruhumu** () — 2010-cu ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Filmin büdcəsinin nisbətən böyük olmasına baxmayaraq, gəliri az olmuşdur.

## Məzmun
Əfsanəyə görə Riverton şəhərində Seriyalı qatil ölümündən sonra yenidən qayıdacaqdır. Qayıdanda isə onun öldüyü gecədə doğulan yeddi uşağı qətlə yetirəcəkdir. 16 ildən sonra şəhərin yerli əhalisi gözlənilmədən itməyə başlayır...

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Drakula 2000

**Drakula 2000** () — 2000-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Film büdcəsinin nisbətən böyük olmasına baxmayaraq gəliri az olmuşdur.

## Məzmun
Oğru dəstəsi Londonda yerləşən Van Helsinqin antikvar saxlamasına girirlər. Onlar əldə etdikləri qəniməti özləri apararaq ölkəni tərk edirlər. Bundan narahat olan Van Helsinq və antikvar ilə maraqlanan Saymon onların ardınca yola düşürlər. Bir müddət sonra Saymon gözlənilmədən Drakula ilə rastlaşır. Drakulanı öldürmək üçün adi insanın gücü çatmayacaqdır. Bunun sirrini isə dünyada yeganə insan bilir...

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Paris, mən səni sevirəm

**Paris, mən səni sevirəm** — 2006-cı ildə istehsal olunmuş Fransız filmi. Film 22 rejissor tərəfindən çəkilmiş və 18 epizoddan ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Paronim

**Paronim** (,  — "ad") — tərkibində bir hərfə görə fərqlənən sözlərə deyilir. Səslənməsinə görə bir-birinə oxşar olan sənəd – sənət, süfrə – sürfə,  qəlb – qəlp, məhsul – məsul, mətn – mətin, əmr – əmir, atlaz – atlas, əsr – əsir, şahid – şəhid, xeyr – xeyir, həyat – həyət, ahəng – əhəng və s. kimi sözlər omonim deyil, çünki yazılışları fərqlidir. Məhz belə sözlər omonim deyil, paronim adlanır.

## Nümunələr

## Həmçinin bax

* Omonim
* Sinonim
* Antonim

## İstinadlar
1907 Tiflis bank soyğunu

**1907 Tiflis bank soyğunu** (, ) — 1907-ci ilin 26 iyun tarixində Gürcüstanın mərkəzi Tiflis şəhərində baş vermiş silahlı soyğun.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Kəsr

**Kəsr** termininin yaranması haqqında müxtəlif fikirlər vardır. Bəzi mənbələr göstərir ki, "kəsr" sözü "sınıq xətt" sözünün sonrakı dəyişdirilmiş formasıdır. Avropada orta əsrlərdə tətbiq olunan "sınıq" termini Əl-Xarəzminin "Hesab" kitabından götürülmüşdür. Bu termin "kəsr" sözü əvəzində işlədilirdi və "qırmaq", "sındırmaq", "parçalamaq" və s. mənaları verən ərəbcə "kəsərə" sözündən alınmışdır. Azərbaycan dilində isə "kəsr" sözü birdən az olduğu kimi fikirləri ifadə edir. Kəsrlər adi və onluq olmaqla iki hissəyə ayırılır. Adi kəsrlər x/y şəklində olur.

## Adi kəsrlər

* a və b natural ədədlər olarsa, \frac {a} {b}  şəklində olan ifadəyə adi kəsr deyilir.
\frac{a} {b}  =**a÷b**
* **a<b** olduqda \frac {a} {b}  kəsrinə düzgün kəsr deyilir. Düzgün olan kəsrlərdə surət sıfırdan fərqli, və həmişə məxrəcdən kiçik olmalıdır.
Düzgün kəsrlər vahiddən kiçikdir.

***a≥b** olduqda \frac {a} {b}  kəsrinə düzgün olmayan kəsr deyilir.

Düzgün olmayan kəsrlər vahiddən böyükdür və ya vahidə bərabərdir. Düzgün olmayan kəsrlərdə isə sürət sıfırdan fərqli, və  ya məxrəcə bərabər olmalı, ya da məxrəcdən böyük olmalıdır. Sürət məxrəcə bərabər olduqda kəsr vahidə bərabər olur. Böyük olduqda isə tam və kəsr hissələrinə ayrılır.

## Onluq kəsrlər
Kəsrlər həm də onluq kəsr şəklində olur (Məsələn, 0,01). Onluq kəsrlədə surət məxrəcə bölünür. Surət məxrəcə bölünmədikdə isə bu kəsr sonlu və ya sonsuz onluq kəsr kimi göstərilir.

## Kəsrin əsas xassəsi

**Teorem:** Kəsrin surət və məxrəcini sıfırdan fərqli eyni bir natural ədədə vurduqda və ya böldükdə kəsrin qiyməti dəyişməz.

* Kəsrin surət və məxrəcinin vahiddən fərqli ortaq böləninə bölünməsinə kəsrin ixtisarı deyilir.

### Kəsrin müqayisəsi

Məxrəci bərabər olan kəsrlərdən surəti böyük olan kəsr böyük, surəti kiçik olan kəsr isə kiçikdir.

**<math>\frac {3} {7} </math>** \frac {5} {7} **

Surətləri bərabər olan kəsrlərdən məxrəci kiçik olan kəsr böyük, məxrəci böyük olan kəsr isə kiçikdir.

**\frac {3} {7} ** > **\frac {3} {11} '''

Surət və məxrəcləri müxtəlif olan kəsrləri müqayisə etmək üçün əvvəlcə onların surət və ya məxrəcini bərabərləşdirib sonra müqayisə etmək lazımdır.

## Həmçinin bax
* Çoxluqlar
* Tək və cüt ədədlər
Kəramət Böyükçöl

**Kəramət Qəşəm oğlu Nəcəfov**, professional adı ilə **Kəramət Böyükçöl** () — Azərbaycan yazıçısı və publisisti.

## Həyatı və fəaliyyəti

Kəramət Qəşəm oğlu Nəcəfov 17 oktyabr 1987-ci ildə İmişli rayonunun Əliqulular kəndində anadan olub. Atası Qəşəm Nəcəfzadə tələbə yoldaşı və şair Kəramət Şükürovun adını ona qoyub. Səbail rayonundakı 51 saylı orta məktəbi bitirib. 2007–2011-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində təhsil alıb.

2010-cu ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə üzv olmuşdur. 11 noyabr 2015-ci ildə sərt tənqidləri və çıxışları səbəbilə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvlüyündən kənarlaşdırılıb. Böyükçöl üzvlükdən kənarlaşdırılqdan sonra da davamlı olaraq Azərbaycan Yazıçılar Birliyini və onun üzvlərini tənqid edir.

Böyükçöl 18 avqust 2020-ci ildə kirayə qaldığı bir evdə sərxoş halda "Facebook" hesabından açdığı canlı yayımda hökuməti və sənətçiləri tənqid edərkən polis tərəfindən basılmış və zor tətbiq edilərək saxlanılmışdır. Polis verdiyi açıqlamada qonşuların bu vəziyyətdən narahat olduğunu və şikayət etdiklərini bildirmişdir. Həmçinin polis yazıçının pis vəziyyətdə olduğunu və intihar edəcəyindən şübhələndiklərini bildirmişdir. Böyükçöl bir gün sonra sərbəst buraxılmış və yazıçının xəstəxanada məcburi müalicəsinə başlanılmışdır.

"YouTube" kanalında "*Kəramətinə şükür*" adlı həftəlik proqram hazırlamış və bu proqramda siyasi və ictimai mövzular müzakirə edilmişdir.

7 oktyabr 2021-ci ildə sağlamlıq problemləri ilə əlaqədar olaraq təkrar məcburi müalicə üçün Bakı Şəhər Narkoloji Dispanserə yerləşdirilmiş və 3 həftə sonra, 26 oktyabr 2021-ci ildə müalicəsini tamamlayaraq buraxılmışdır.

2023-cü ildə "*Elçibəyin sirri*" adlı kitabını oxucularına təqdim etmişdir.

Uzun müddət fəaliyyətini səyyar kitab satıcısı kimi davam etdirən Böyükçöl 31 yanvar 2024-cü ildə Kerazon adlı kitab mağazasını açmışdır. O, daha sonra bu mağazanı bağlamışdır və "qazel" alaraq satıcılıq fəaliyyətinə "yeriyən kitab mağazası" ilə Azərbaycanın regionlarında davam edəcəyini bildirmişdir. O, 2025-ci ilin avqustunda "Böyükçöl" adlı mikroavtobus səyyar kitab evini açmışdır.

## Düşüncələri

Böyükçöl sazı "cahillik aləti" adlandırıb və "meyxana kimi bir şey" olduğunu bildirib.

## Şəxsi həyatı
İki dəfə evlənib və ilk evliliyindən Jasmin adında bir qızı, ikinci evliliyindən Barış adında bir oğlu var. Yazıçı və publisist Qəşəm Nəcəfzadənin oğludur. Böyükçölün bir bacısı və bir qardaşı var.

## Kitabları
* "*Çatlamış fincan*", Bakı: Araz, 2009. 58 səh.
* "*Çöl*", Bakı, 2010. (təkrar nəşr: Bakı: Qanun, 2020; Bakı: Qanun, 2023)
* "*Səkkizinci gün*", Bakı, Qanun, 2014, 240 səh. (təkrar nəşr: Bakı: Qanun, 2020; Bakı: 2023.)
* "*Pozğun*", Bakı: Zero, 2014.
* "*Məni kim tapa bilər?*", Bakı, Mücrü nəşriyyatı, 2020. 128 səh. (təkrar nəşr: Bakı: Qanun, 2021.)
* "*Əlqəmə*", 2021 (təkrar nəşr: Bakı: 2023.)
* "*Elçibəyin sirri*". Bakı, 2023, 260 səh.
* "*Səs*", Bakı, 2023. (təkrar nəşr: Bakı: Kerazon, 2024.)
* "*Fərarinin həyat sevgisi*", Bakı: Kerazon, 2024.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* Kəramət Böyükçöl — YouTube kanalı
Sekvoyya (Corc Gess)

240px|thumbnail|right|Sekvoyya
**Sekvoyya** (, həm də **Corc Gess** () kimi də tanınır; təxm. 1760-1770 — 1843-1845) — çeroki hindu tayfasının başçısı, hecalı çeroki əlifbasının ixtiraçısı, çeroki dilində nəşr edilən **"Çeroki Feniks"** qəzetinin yaradıcısı olmuşdur.

## Qısa bioqrafiyası
Təxminən 1760-cı və ya 1770-ci illərdə çeroki tayfasından olan bir qadının oğlu olmuşdur. Onun doğum yeri məlum deyil, amma doğulduğu yer kimi Tenessidə Taskeqi kəndi göstərilir. 1809-cu ildə Alabama ştatının Villestaun şəhərinə gələrək, gümüş işləri ilə məşğul olmağa başlamışdır. Onda o ingilis dilini bilməsə də, amerikalıların yazıdan necə istifadə etdiyini görür. Bundan sonra o çeroki dili üçün yazı sistemini tərtib etməyə başlayır. İlk əvvəl o, əlifbanı heroqlif yazısı ilə tərtib etməyə üstünlük versə də, lakin sonradan bunu hecavi əlifba ilə əvəz etmək qərarına gəlir.

1821-ci ildə onun tərəfindən hazırlanmış əlifbada 86 simvol var idi. Bu simvollar qismən latın əlifbası və ola bilsin ki, kiril əlifbasından da götürülmüşdür. Doğma dilində ilk yazı və əlifbanı o, öz qızı Ayokaya öyrətmişdir. Onun ixtirası həmvətənləri tərəfindən ilk öncə inamsız şəkildə qarşılansa da, o, döyüşçülərin yığıncağında bunun faydalılığını nümayiş etdirə bildi. 1823-cü ilə qədər çeroki yazısı ümumişlək oldu. 1825-ci ildə isə Çeroki Milləti buna rəsmi status verdi.

1825-ci ildə Sekvoyya yeni bir əraziyə, Arkanzas ştatına yollanır və orada dəmirçiliklə məşğul olmağa başlayır. 1828-ci ildə o, Vaşinqtonda danışıqlarda iştirak etmişdir.

Ömrünün qalan hissəsini çerokilərin siyasi birliyi və Şimali Amerika hindularının ümumi yazı sisteminin yaradılmasına həsr etmişdir. O, 1843-1845-ci illər arası vəfat etmişdir.

Avstriyalı botanik Ştefan Endlixer Şimali Amerika sahillərində bitən sərvkimilər fəsiləsinə aid olan Sekvoya ağacını onun şərəfinə adlandırmışdır. Bu ağac dünyada ən hündür ağac hesab olunur. Hündürlüyü 110 metrə qədər çatır.
Life (jurnal)

**Life** — üç amerikan jurnalının adıdır:

*1883–1936-cı illərdə yumoristik və ümumi mövzuları olan jurnal.Taym jurnalının yaradıcısı Henri Luis bu jurnalı sonradan pulla almışdır.
*1936-cı ildən 1972-ci ilə qədər həftəlik xəbər jurnalı.
*Los Angeles Times, The Miami Herald və The Washington Post qəzetlərinə əlavə kimi 2004-cü ildən 2007-ci ilə qədər mövcud olmuş həftəlik jurnal.

## Tarixi
"Life" 1883-cü ildə Con Mitçell tərəfindən yaradılmışdır. 53 il əyləncəli,illustrasiyalı bir jurnalı kimi nəşr edilmişdir. Life jurnalının ilk nəşri zamanı devizi belə olmuşdur: *"Həyat var — ümid var"*. Bu jurnalda çox tanınmış yazıçılar,redaktorlar və karikaturaçılar çalışmışdır. 1918-ci ildə Mitçellin ölümündən sonra Çarlz Qibson jurnalı 1 mln.$ almışdır. Həmin dövrdə dünya artıq dəyişmişdi. Bu dövr artıq "şən" 90-cı ilər deyildi. Çox tanınmış personalı olmasına baxmayaraq. jurnal maliyyə cəhətdən iflasa uğrayırdı. Jurnal Böyük Depressiya zamanı çoxlu sayda abunəçisini itirdi.

1936-cı ildə naşir Henri Luis "Life" üçün 92 000 $ pul ödədi. Henri Luisin dövründə "Life" xəbərləri bütünlüklə fotoşəkillərlə olan ilk amerikan qəzeti olmuşdur. Bu jurnalın ən məşhur fotoşəkli kimi **"Tibb bacısı dənizçinin ağuşunda"** fotosu sayılır. Bu şəkil 1945-ci il 27 noyabr tarixində Alfred Eyzenştayn tərəfindən Nyu-Yorkda Yaponiya üzərindəki qələbəni bayram edilən vaxt çəkilmişdir. Jurnalın ilk nömrəsi 1936-cı ildə çıxmışdır. Jurnal dəfələrlə formatını dəyişib və bağlanmışdı. Jurnal 1972-ci ilə qədər həftəlik olmuşdur. 1978-ci ildə, 6 ildən sonra onun fəaliyyəti yenidən bərpa olundu. Amma bu dəfə aylıq buraxılırdı.Amma 2000-ci ildə Life yenidən mövcudluğunu dayandırdı. Fotojurnalın nəşrinin dayanmasının səbəbi kimi televiziyanın bugünkü sürətli inkişafı göstərilir.

## Google ilə əməkdaşlıq
18 noyabr 2008-ci ildə Google jurnalın arxiv fotoşəkillərinin hostinqinə başladı. Bu arxivdə olan çoxlu şəkillər heç vaxt çap olunmamışdı. Bundan başqa,məqalələrin tam şəkildə arxivi (1936–1972) "Google Books"verilmişdi.

## Maraqlı faktlar
Amerikalı jurnalist Corc Stori 1936-cı ildə Life jurnalının yaradıldığı gündə anadan olmuşdur. Life jurnalının ilk nömrəsində yeni doğulmuş Corcun fotoşəklində *"Həyat başlayır"* başlığı yazılmışdır. Storinin gələcək həyatı bu jurnalda işıqlandırılır. Onun iki evliliyi, ata olması, təqaüdə çıxması bu jurnalda işıqlandırılmışdı. 2000-ci ilin may ayında 64 yaşlı Corc jurnalın son buraxılışında peyda olur.Onun fotoşəklinin başlığı belə idi: *"Həyat bitir"* (Bununla jurnalın bağlanmasını bildirmişdilər). Bundan bir neçə gündən sonra Corc Stori infarktdan vəfat etmişdir.
Bəlğəm

**Bəlğəm** () — tənəffüsü təmin edən orqanların təmin etdikləri ağızdan çölə atılan sümüksüz maye.

## İstinadlar
Bençe

**Bençe** — Vyetnamın cənubunda, Mekonq deltası sahəsində yerləşən şəhər, Bençe vilayətinin mərkəzi və bələdiyyəsi. Şəhər 65,75 km2 ərazini əhatə edir və 143 639 nəfər (2009-cu il) əhalisi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ben Tre — Üçüncü Kokos Festivalı 2012 
*  Ben Tre vilayətinin rəsmi vebsaytı (İngilis dili versiyası)
I Sarduri

**I Sarduri** (və ya *Sarduris*) — Kiçik Asiyadakı Urartu dövlətinin kralı. O, Lutiprinin oğlu və Urartunun ikinci hökmdarı idi.

İstifadə olunan Sarduri titulu "Dörd məskənin kralı" mənasını verirdi.

## İstinadlar
İran gürcüləri

**İran gürcüləri** — İranda yaşayan gürcülərə verilən ümumi ad. İran gürcülərinin çoxu Mazandaran və Xuzistan(Dezful) və İsfahan ostanlarında yaşayır.

## Yaşayış məntəqələri
*İsfahan ostanı
**Firidunşəhr şəhristanı
**Fəridən şəhristanı
*Cənubi Xorasan ostanı
**Xusf şəhristanı
*Xuzistan ostanı
**Dezful şəhristanı
*Yəzd ostanı
**Təbəs şəhristanı
*Mazandaran ostanı
**Gürcüsara kəndi
**Gürcükola kəndi
**Gürcüpol kəndi
**Gürcüabad kəndi
**Gürcüməhəllə kəndi
**Paşakola kəndi
*Gilan ostanı
**Qasımabad kəndi

## Tanınmış şəxsiyyətləri
*Allahverdi xan — Səfəvilər dövründə dövlət xadimi, İsfahanın 33-pol körpüsünün banisi;
*İmamqulu xan — Səfəvilər dövründə Fars əyalətinin valisi;
*Mənuçöhr xan Gürcü — Məhəmməd şah Qacar dövründə İsfahan, Bəxtiyari və Kirmanşahannın hakimi; 
*Yusif xan Gürcü — Ərak şəhərinin banisi;
*Rza şah Pəhləvi — İran şahı (1925-1941), pəhləvilər sülaləsinin banisi (nənəsi gürcü idi) 
*Məhəmmədtağı Bahar — iranlı şair (anası gürcü idi)
*Mahan İsfahani — klaviaturaçı (yarı gürcü-yarı azərbaycanlı)

## İstinadlar


## Həmçinin bax
*Piştəkinlilər sülaləsi
*Pəhləvilər
*Gürcülər
*Fereydanlılar
Nikolas Kanales

**Nikolas Sebastian Kanales** (; d. 27 iyun 1985, Santyaqo, Çili) — Neftçi Bakı klubunun keçmiş və Çili milli futbol komandasının hücumçusu.

## Karyerası
Nikolas Kanales 1985-ci ildə Çilinin Santyaqo şəhərində anadan olub. Uşaqlıqda Universidad de Chile klubunun futbol akademiyasında oynayıb, 2005-ci ildə isə bu klub ilə müqavilə imzalayıb. Gələn il Nikolas doğma komandasını tərk edir və Portuqaliyada Benfika B klubunda, daha sonradan Gondomar komandasında top qovur. 2007-ci ildə yaxşı formada olan Nikolas Kanales Rumıniyanın köklü klublarında olan ÇFR Kluj ilə 3 illik müqavilə imzalayır, lakin ÇFR-də əsas heyətə düşə bilmir və 2008-ci ili icarə əsasında Union Espanola, 2009-cu ili isə Cobresal klubunda keçirir. 2010-cu ildə Nikolas Kanales Çiliyə qayıdır və Palestino klubu ilə iki illik müqavilə imzalayır. Burada Nikolas əsas oyunçulardan birinə çevrilir, 73 oyuna 34 qol vurur və 2012-ci ilin mart ayında Çili milli futbol komandasına çağırılır. 2012-ci ildə Nikolas Kanales Neftçi Bakı klubuna transfer olunur və hal-hazırda Nikolas Azərbaycan Premyer Liqası 2012/2013-ün ən yaxşı bombardiridi.

## Xarici keçidlər
* Neftçi Bakı PFK saytında profili 
* Statistikası
* PFL saytında məlumatı

## Həmçinin bax
Xızıri Dəşt Bəyaz

**Xızıri Dəşt Bəyaz** — İranın Cənubi Xorasan ostanının Qainat şəhristanının Nimbeluk bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,930 nəfər və 1,385ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Ruslan Abışov

**Ruslan İbrahim oğlu Abışov** () — "Neftçi" Bakı klubunun və Azərbaycan milli futbol komandasının keçmiş yarımmüdafiəçisidir. "Neftçi Bakı", "Xəzər-Lənkəran" "Rubin Kazan FK", "Qəbələ FK", "Keşlə FK", "Sabah FK" və "Zirə FK" klublarının heyətində çıxış edib. 2011, 2012-ci illərdə Azərbaycan çempionu olub, 2012-ci ildə Azərbaycanda ilin futbolçusu seçilib.

## Həyatı
Ruslan Abışov Bakıda anadan olub. 6 yaşında Uşaq Gənclər Futbol Məktəbinə üz tutub. Abışovun ilk məşqçisi Əli Məmmədov olub. Ruslan daha sonra İsmayıl Əliyev, İbrahim Dadaşov və Rüstəm Rəhimovun rəhbərliyi altında futbolun sirlərinə yiyələnib. Onun futbolçu kimi püxtələşməsində İslam Kərimovun da böyük rolu olub.
Ruslan Abışov orta təhsilinə paytaxtın 246 saylı məktəbində yiyələnib. Ali təhsilini isə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında alıb.
## Karyerası
15 yaşında ikən Ruslan Abışov Türkiyəyə yollanıb. 6 ay müddətində Dənizlispor klubunun əvəzedici komandasında çıxış edib, lakin Türkiyə vətəndaşlığına malik olmadığı üçün geri qayıtmaq məcburiyyətində qalıb. Vətənə qayıdıb 1 il Neftçinin əvəzedici komandasında çıxış edən Ruslan 2006-cı ildən əsas komandaya cəlb olunub və 18 yaşında ilk peşəkar müqaviləsini imzalayıb. Bir neçə dəfə xarici klublara keçidi gündəmə gəlsə də, transferi baş tutmayıb. 2012-ci ildə çoxlarının gözləmədiyi halda Neftçinin əzəli rəqibi Xəzər Lənkəranın heyətinə keçib. Xəzər-Lənkəranda Ruslan 15 nömrəli formada çıxış edib. Burada 22 oyunda 2 qol vurub. 2013-cü ilin fevral ayında Rusiyanın Rubin Kazan klubuna transfer olunub. Bu klubla 2.5 illik müqavilə imzalayıb.
### Milli komanda karyerası
Əsas milliyə çağırılmazdan əvvəl Azərbaycanın U-21, U-19, U-17 və U-15 komandalarında forma geymişdir. 2009-cu ilin avqust ayında Finlandiya və Almaniya millisi ilə keçirilən oyunlarda Azərbaycan milli futbol komandasının tərkibində çıxış etmişdir. 2012-ci ildə Futbol üzrə dünya çempionatı 2014-ün seçmə mərhələsində Şimali İrlandiyaya qarşı keçirilən oyunda millinin kapitanı olub.
#### Milli komandada oyunlar
Mənbə:Son yeniləmə:15 noyabr 2013





#### Milli komandada qollar
Mənbə:
Son yeniləmə:15 noyabr 2013

## Uğurları

### Klub karyerası
; Neftçi Bakı
* **[[Azərbaycan Premyer Liqası]]**
** *Çempion* (2): 2010/2011, 2011/2012

### Şəxsi uğurları
* Azərbaycanda ilin futbolçusu (1): 2012
* Azərbaycan Premyer Liqası, ən yaxşı yarımmüdafiəçi: 2010/2011
* Azərbaycan milli futbol komandası, ən yaxşı müdafiəçi: 2012
* 2017-ci ildə Bakıda keçirilən IV Islam Həmrəyliyi oyunlarının çempionu, qızil medalçısı olub.

## Digər fəaliyyətləri
2011-ci ildə Ruslan Abışov müğənni Sevda Yəhyayevanın "Gecdir daha" mahnısının klipində çəkilib.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bəhruz Dehqani

**Behruz Dehqani** — **Behruz Təbrizi** kimi də tanınan Cənubi Azərbaycanlı yazıçı, tərcüməçi və partizan Əşrəf Dehqani və Ruhəngiz Dehqaninin qardaşı və İran Xalq Fədai Partizanlar Təşkilatının məşhur üzvlərindən idi. O, SAVAK tərəfindən həbs ediləndən sonra, həbsxanada işgəncə və böyrəklərinin zədələnməsi səbəbindən öldürülüb.

## Əsərləri
* Azərbaycan Əfsanələri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Əşrəf Dehqani
İsfəndiyar Qarabaği

**Doktor İsfəndiyar Qarabaği** — Cənubi Azərbaycanlı müğənni. 1942-ci ildə Təbrizin Qarabağlılar məhəlləsində dünyaya gəlibdir. O, İtaliyada musiqi sahəsində təhsil alıb. O, Traktor Sazi futbol klubunun rəsmi mahnısının müğənnisidir.

## İstinadlar
Qarabaği

**Qarabaği** bu mənalarda gələ bilər:

*Məhəmməd Qarabaği- filosof və ilahiyyatçı
*Abbas Qarabaği-İran ordusunun generalı
*Fəzləlixan Qarabaği-Qacar dövrünün sərdarlarından
*İzzəddin Qarabaği-Azərbaycan alimi
*Qənbər Qarabaği-Azərbaycan rəssamı, dekorativ boyakarlıq və ornament ustası
*Mirzə Adıgözəl bəy Qarabaği-tarixçi
*Kərbəlayı Səfixan Qarabaği-Görkəmli memar 
*Yusif İbn Məhəmmədcan Qarabaği-həkim
*Kərbəlayı Əmiraslan Qarabaği
*Sədi Sani Qarabaği-XIX əsr Azərbaycan şairi
*Mirzə Məhəmməd Qarabaği-həkim
*Mirzə Əbdürrəhim Qarabaği-şair, müctəhid
*Ağa xan Qarabaği-ictimai xadim
*Mirzə Əbdüllətif Qarabaği-müəllim, xəttat
*Usta İmamqulu Qarabaği-memar, nəqqaş
*Kərbəlayı Yusif Qarabaği-soyuq silah ustası, xəncərsaz
*Mirzə Əli bəy Qarabaği-Azərbaycan şairi
*Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği-Tarixçi, Qarabağ xanlarının baş vəziri, tarixçi Rzaqulu bəy Vəzirovun atası
*Mirzə Həsən Yüzbaşov-Qarabaği-şair
*Molla Əli Qarabaği-şair, xəttat, müəllim
*Hacı Mir Əbutalib xan Qarabaği-İctimai xadim, Mir Möhsün Nəvvabın qardaşı
*Məşədi Məsih Qarabaği-divanbəyi, vəkil
*Molla Hüseynəli Qarabaği-Rusiya-İran savaşının iştirakçısı
*Mir Möhsün Nəvvab Qarabaği-şair, rəssam, xəttat və musiqişünas alim
*Molla Gülü Zülami Qarabaği- şair
*Səfərəli İmamqulu oğlu Qarabaği-şair
*İsfəndiyar Qarabaği-müğənni
*Daniel Qarabaği Stückler-İran-Azəri və Avstriya əsilli bir danimarkalı futbolçu