open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taqanroq trolleybusu

**Taqanroq trolleybusu** — Taqanroq şəhərində ictimai nəqliyyat.

Şəhərdə ilk trolleybus 25 dekabr 1977-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. 2010-cu ilin iyul ayına onan məlumata görə şəhərdə 7 maşrut xətti olmuşdur. Trolleybus parkına yalnız bir depo xidmət edir. Tramvay-Trolleybus idarəsinə daxildir.
## Tarixi
Şəhərdə ilk trolleybus xətti 1977-ci ilin sonları Boris Fyodoroviç Zubriskinin səyi nəticəsində çəkilmişdir. Trolleybus deposunun inşasına maliyyəni SSRİ Energetik Maşınqayırma Naziri Viktor Vasileviç Krotov ayırmışdır.

## Maşrutları
1 yanvar 2014-ci ilə olan məlumat:

## Parkı
* БТЗ-5276-01 *(5 əd.)*
* БТЗ-5276-04 *(1 əd.)*
* ВЗТМ-5284.02 *(7 əd.)*
* ВМЗ-52981 *(5 əd.)*
* ВМЗ-5298.01 «Avanqard» *(3 əd.)*
* Steyr STS 11 HU *(3 əd.)*
* DAF DenOudsten B79T-KM560 / Kiepe *(17 əd.)*

## Gediş haqqı
2015-ci ilə olan məlumat:
* Tam gediş haqqı — 14 rubl.
* Təhsil alanlar üçün  (tələbə, şagird) — 11 rubl. 00 kop. (1 mart 2015).
* Təqaüdçülər üçün (rəsmi sənədi təqtim etdikdə) — 8 rubl. 00 kop.

2009-cu ildə trolleybuslara olan marağın azlığı səbəbindən ödəniş forması dəyişdirilmişdir. Bununla əlaqədar isə konduktorların bir qismi işdən çıxarılmışdır. Trolleybusa giriş ancaq ön qapıdan təşkil edilmişdir. Ancaq addımlar texniki baxımından mümkünsüz olduğundan gerçəkləşdirilə bilməmiş qalmışdır. Belə ki əsasən «ЗиУ» markalı trolleybuslarda birinci qapı kabinədə yerləşdirindən texniki baxımdan bu addım mümkünsüzdür. 
1 oktyabr 2010-cu ildə trolleybuslara nəzarət güçləndirilmişdir. Burada plan sistemi tətbiq edilmişdir. Burada giriş və ödəmə ancaq ön qapıdan çıxış isə ikinci və üçüncü qapılardan həyata keçirilməli idi. Ancaq avtobus və maşrut xətləri ilə rəqabətin mümkünsüzlüyü səbəbindən sürücülər bundan imtina etmişlər.
## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт МУП "ТТУ" 
* Сайт «Твой транспорт». Таганрог
* Таганрогский троллейбус на сайте «Троллейбусные города России»
Bataysk Tarix muzeyi

**Bataysk Tarix muzeyi** ― Rostov vilayəti Bataysk şəhəri ərazisində yerləşən tariz muzeyi. Muzeyin müasir binası şəhərin mədəniyyət və istirahət parklarından birində Kirov küçəsi ev 51 ünvanında yerləşir.

## Tarixi
Batayskda ilk tarix muzeyi 1966-cı ildə açılmışdı. Bu muzey yerli kinoteatrların birində yerləşirdi. İlk əvvəllər onun adı "*İnqilab, hərbi və əmək şöhrəti müzeyi"* olmuşdur. Muzey cəmi iki otaqda yerləşirdi. Onun 400 eksponatı var idi. Muzeyin müasir binası isə 1979-cu ildə inşa edilmişdir. Muzeyin açılışı isə elə həmin ilin 22 aprelində baş tutmuşdur.

Muzey müasir adını 1993-cü ildə almışdır. Hazırda onun eksponat sərgi zalının sahəsi 430 m² təşkil edir.

## Muzeyin ekspozisiyası
Muzeyin əsas elspozisiyası eksponatlardan ibarətdir. Bu eksponatlar şəhətin tarixini əyani şəkildə nümayiş etdirir. Muzey fondunda tarixi eksponatların sayı 9 mindir.

Burada üç eksponat zalı vardır:
* Döyüş Şöhrəti zalı ― burada əsasən Rusiya vətəndaş müharibəsi və Böyük Vətən müharibəsi dövrünə aid eksponatlar saxlanılır. Burada müharibəfə həlak olmuş şəxsləri adları yazılmışdır. Bu zalda veteranlarla və araşdırma qrupları ilə görüşlər keçirilir.
* Diyarşunaslıq zalı
* Sərgi zalı

Epspozisiya:
* Baranov və Serov adına təyyarəçilik uçilişi. Burada təhsil alan məşhur təyyarəçilər olmuşdur. Onlar arasında Aleksey Petroviç Maresevi belə göstərmək olar. Onun haqqında povestlər belə yazılmışdır.
* Bladimir Mixayloviç Komarov, Yevgeni Vasileviç Xrunov Viktor Vasileviç Qorbatko kimi təyyarəçi-kosmanaftların şəxsi əşyaları.
* Bataysk dəmir yolunnun tarixi. Buradan dəmir yolları 1875-ci ildə II Aleksandrın əmri ilə çəkilmişdir. Bu dəmir yolu qovşağı ən böyük qovşağa çevrilmişdir.
* Etnoqrafik eksponatlar. Xalqla əlaqəli və onların yaşayışını nümayiş etdirən eksponatlar: köhnə mebellər, əmək və məyişət alətləri, kilsə predmetləri.
* Daimi sərgi zalında isə bataysklı rəssam Nikolay Sergeyeviç Losevskinin çəkdiyi şəkillər sərgilənir.

## İstinadlar
Dayka

**Dayka** (ing. dike və ya dyke – sədd, daş divar) — intruziv maqmatik süxurların yatım formalarından biri.

## Haqqında
Paralel müstəvilərlə hüdudlanır. Dayka maqmanın Yer qabığındakı şaquli və maili çatlarda soyumasından əmələ gəlir. Yerləşdiyi ətraf süxurlara nisbətən bərk olur və onlar aşındıqda Dayka divar kimi görünür. Daykanın qalınlığı bir *m-*dən onlarla mədək, uzunluğu isə onlarla *m-*dən yüzlərlə *km-*ədək olur.

## Növləri
Әmələ gəlməsinə görə üç genetik qrupa bölünür: maqma ərintisinin şaquli, yaxud maili çatları doldurması nəticəsində əmələ gələn *endodaykalar*, flüidlərin təsirindən metasomatik yolla əmələ gəlmiş *metadaykalar*, çöküntü və vulkanik qırıntı materialların çatları doldurması nəticəsində əmələ gələn *ekzodaykalar*. Təktək və qrup Daykalara (radial, həlqəvi və paralel Daykalar kompleksi) rast gəlinir. Radia və həlqəvi Daykalar, əsasən, intruziv massivlər və vulkanlarla əlaqədardır. Paralel Daykalar kompleksi orta okean silsilələrində intişar tapmışdır.

## Qalereya

BasaltDykes LordHoweIsland 7June2011.jpg|Avstraliyada
Geological Dike Cross-Island Trail Alaska.jpg|Alyaskada kiçik dayka
WestSpanishPeakCO.jpg|Qərbi İspaniya yüksəkliyində yerləşən maqmatik daykalar
Clastic dike UT.jpg|Qırıntılı dayka



## İstinadlar
Ara

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

Əlvan rəngli, pilləvarı quyruqlu, iri bədənli (uz. 100 sm-ədək, çəkisi 1600 q-a -dək) və iri dimdikli quşlardır. Çoxunun başının yanlarında tüksüz hissələr var. Rəngində cinsi dimorfizm yoxdur. 6 cinsi və 17 növü məlumdur. Əsl aranın 8 növü var. Mərkəzi və Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayır; bəzi növlərinin arealı çox məhduddur. Meyvə və toxumlarla, həmçinin bitkilərin vegetativ hissələri ilə qidalanır. Monoqamdırlar, ağac koğuşlarında yuvalayıb 2–3 yumurta qoyurlar. Kəskin səsləri var; insan nitqini təqlid edə bilir. Çox vaxt qəfəslərdə və volyerlərdə saxlanır. Qəfəsdə saxlanılan bəzi aralar çoxalır və 80 ilədək yaşayır. Bəzi növlə rinin nəslinin kəsilmək təhlükəsi var. 4 növü BTMİ-nin "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Triana Park

**Triana Park** () — vokalist Aqnese Rakovska, gitaraçı Arturs Strautınış, təbilçi Edqars Vilyums və bassist Kristaps Erqlisdən təşkil olunan Latviyalı musiqi qrupu. Onlar Latviyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər.

## Musiqi karyerası
Triana Park qrupu Aqnese Rakovska və onun atası Aivars Rakovski tərəfindən yaradılmışdır. Daha sonra qrupa Edqars Vilyums və Kristaps Erqlis qoşulmuşdur. Onlar 2008, 2009, 2010, 2011 və 2012-ci illərdə Latviyanın LTV telekanalının Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi *Eirodziesma* adlı milli seçim turunda iştirak etmiş və hər beş cəhd də qrup üçün məğlubiyyətlə nəticələnmişdir. Triana Park qrupunun *EnterTainment* adlı debüt albomu 2010-cu ildə işıq üzü görmüşdür.

Triana Park 2017-ci ildə Latviyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün keçirdiyi milli seçim turu *Supernova 2017*-də "Line" mahnısı ilə iştirak etmiş və bu dəfə qrup yarışmada qalibiyyət əldə etməyə nail olmuşdur. Beləliklə Triana Park qrupu ifa etdikləri "Line" mahnısı ilə Latviyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır. 9 may tarixində baş tutan müsabiqənin yarımfinal mərhələsində qrup 18-ci yerdə qərarlaşaraq final mərhələsinə adlaya bilməmişdir.

## Heyət
* Aqnese Rakovska – vokalist
* Arturs Strautınış – gitara
* Edqars Vilyums – təbil
* Kristaps Erqlis – bass

## Diskoqrafiya
### Albomlar
* *EnterTainment* (2010)
* *Triana Park* (2014)

### Sinqllar

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Line

**Line** () — Latviyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Triana Park "Line" mahnısı ilə Latviyanı Kiyevdə keçirilən müsabiqədə təmsil etmişdir. Mahnı Triana Park qrupunun vokalisti Aqnese Rakovska, Kristaps Erqlis və Kristians Rakovskis tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Şaxtı Diyarşünaslıq Muzeyi

**Şaxtı Diyarşunaslıq Muzeyi** — Rostov vilayəti Şaxtı şəhərində yerləşən muzey. Muzey XIX əsrin (1896 il) sonlarında inşa edilmiş binada yerləşir. Muzey 1966-cı ildə təşkil edilmişdir. 18 may 1967-ci ildə isə açılışı həyata keçirilmişdir.

Muzeyin adresi: 346500, Rostov vilayəti, Şaxta şəhəri, Şevçenko küçəsi, 149.

## Tarixi və təsviri
Şaxtı Diyarşunaslıq muzeyi Şaxtı şəhərinin mərkəzində yerləşir. Muzey 1896-cı ildə inşa edilən qədim bir binada təşkil edilmişdir. Muzey binası tarixi arxitektur abidə kimi qorunur. Bina 1896-ci ildə  Aleksandrovskaya kilsə məktəbinin binası üçün inşa edilmişdir. 1907-ci ildən təlim xarakteri almağa başlayır. Binanın daxili hissəsi hündürdür.  

Rostov vilayətinin ən böyük muzeylərindən biridir. Onun eksponat fondu 13 000 ədəddir. Muzeydə qədim ikona və şəkillər, müxtəlif tarixlərə aid rəsmi sənədlər və şəhər sakinlərinə məxsus şəxsi əşyalar saxlanılır. Öz dövründə SSRİ Rəssamlar Akademiyyası muzeyə 200 şəkil hədiyyə etmişdir.  

Muzeydə tematik  zallar vardır: «Qədim şəhər», «Meşanski bıt», «Şəhərin döyüş şöhrəti», «Don vilayətinin təbiəti». Muzeyin şəkil qalereyasında musiqili, poetik görüşlər keçirilir.  Muzeyin ümumilikdə beş zalı vardır. Bu zalların ikisində böyük Vətən müharibəsi dönəminə aid silah, əsgərlərin şəxsi əşyaları, şəkil və sənədlər saxlanılır. Mmuzeyin ekpozisiya zalında isə Don vilayətinin təbiəti nümayiş etdirilir. Burada quş və hüyvan müqəvvaları belə vardır. Burada XIX—XX əsrə aid kömür çıxarılma sənəti nümayiş etdirilir.
 
12 noyabr 2015-ci ildə muzey administrasiyası köhnə «Daşkömür tarix muzeyindən» çıxardılaraq diyarşunaslıq muzeyinin həyətinə gətirilmkşdir. Bu Leninin abidəsi idi. Sonradan onun restavrasiyası nəzərdə tutulur.

Şaxtı Diyarşunaslıq muzeyində Aleksey İvanoviç Nedaqomovun adını daşıyan ədəbi birlik fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Шахтинский краеведческий музей
* Цели и задачи МУК «Шахтинский краеведческого музея»
* Шахтинский краеведческий музей (Россия)
Running on Air

**Running on Air** () — Avstriyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Neytan Trent "Running on Air" mahnısı ilə Avstriyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı Neytan Trent və Bernard Penzias tərəfindən bəstələnmişdir. Daha sonra mahnının italyan dilində olan digər bir versiyası "Fino A Che Volerò" və eyni zamanda ispan dilində olan remiks versiyası təqdim edilmişdir.

## İstinadlar
Rostov Avtobus zavodu

**Rostov Avtobus zavodu** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən, iri tutumlu avtobuslar istehsal edən Rusiyaya məxsus müəssisə.

## Tarixi
2007-ci ildə «Krasnı Aksay» zavodunda TaqAZ şirkətinə məxsus böyük tutumlu РоАЗ-5236 model avtobusların istehsalına başlanılmışdır. Model Ukraynaya məxsus VAT Ukravtobusprom tərəfindən ТУР А181 əsasında yığılmışdır. Avtobuslar alman mühərriki olan Deutz, ötürücü qutu və portal körpüsü isə ZF ilə təmin edilmişlər. Avtobuslar yerdən alçaq olub, dörd qapıya sahid idilər. Bunlardan ikisi iki tərəfli olub təkər həlqəsinin yaxınlığında yerləşirdi.

Rəng çeşidləri:бежевый (standart),parlaq-sarı (1 avtobus №65,1 avtobus №22),yaşıl (№3 və №49)

РоАЗ hədəf olaraq Rusiyanın cənub regionlarının ictimai nəqliyyat tələbanı ödəməməli idi. Onlar ilk növbədə Rostov-na-Donu, Krosnodar diyarı və Soçinin təminatında istifadə edilməli idi.

İlk avtobuslar 2008-ci ildə keçirilən Moskva Beynəlxalq Nəqliyyat forumu olan Krokus-Ekspoda iştirak etmişdir. 2010-ci ildə Moskvada Komtrans sərgisində РоАЗ-5236 avtobuslarının üç qapılı variantı nümayiş etdirilmişdir. Rostov-na-Donuda 49 saylı maşrutda bu avtobusdan istifadə edilir.

2010-cu ildə РоАЗ direktoru Postnı Vladimir Nikolayeviç təyin edilmişdir.

2011-cü ildə ukraynalı avtobus hisdələrini tədarük edən şirkət «Sferos-Elektron» Rostov vilayəti məhkəməsinə РоАЗ şirkətinin müflis olması elan etməsi ilə əlaqədar iddia qaldırmışdır. Ancaq bir müddət sonra iş dayandırılmışdır.

28 dekabr 2011-ci ildə zavod rentabelli olmması səbəbindən öz fəaliyyətini dayandırmışdır. Dəzgahlar çıxarılaraq Taqanroq avtomobil zavoduna köçürülmüşdür. Rostov-na-Donu şəhərinin icra başçısının mavininin sözlərinə görə şəhərdə avtobus yığma zavodunun fəaliyyət göstərməsinin prespektivini görmür.

Bununla belə bu avtobusların istehsalı gerçəkləşdirilməsi dəqiq bilinmir.

## Modellər

* РоАЗ-5236
* РоАЗ 5239 / Zonda A7
* Zonda C9
* Hyundai County
## İstinadlar
Hakim Ziyex

**Hakim Ziyex** () — Süper Lig təmsilçilərindən olan Galatasaray klubunda hücuma meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Niderland əsilli peşəkar Mərakeş futbolçusu. Ziyex texnikası və cərimə zərbələri bacarığı ilə məşhurdur.

## Karyerası

### Heerenveen
Ziyex 2004-cü ildə Heerenveen və Emmen klublarının futbol akademiyası məktəbinə daxil olmuşdur.

Ziyex öz peşəkar karyerasında debütünü 2 avqust 2012-ci ildə *Heerenveen* klubu ilə UEFA Avropa Liqasının üçüncü təsnifat mərhələsində Rapid Buxarest klubuna qarşı oyunda etmişdir. On gün sonra Ziyex Erediviziyada debüt etmişdir. Həmin görüşdə Heerenveen *NEK*-ə 2-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

### Tvente
18 avqust 2014-cü ildə Ziyex Tvente klubu ilə dörd illik müqavilə imzalamışdır.

### Ayaks
30 avqust 2016-cı ildə Ziyex Ayaks klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli komanda
Ziyex Niderlandda anadan olmuşdur. Valideynləri isə Mərakeş vətəndaşlarıdır. Ziyex 2015-ci ilin may ayında Niderlandın əsas yığmasına dəvət almışdır.

23 sentyabr 2015-ci ildə isə Ziyex sosial şəbəkələr vasitəsilə Mərakeş milli futbol komandasını seçdiyini açıqlamışdır. O, Mərakeş millisi ilə debütünü 9 oktyabr 2015-ci ildə Kot-d’İvuar millisinə qarşı oyunda etmişdir. Yoldaşlıq oyununda Mərakeş millisi rəqibinə 0-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

### Milli komanda qolları
:*11 Oktyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən. Nəticələr və qollar Mərakeş hesablamasının birinci siyahısındadır.*

## Karyera statistikası

### Klub

### Milli komanda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Voetbal International profile 
* Netherlands U21 stats  at OnsOranje
Panama əyaləti

thumb|315x315px|Panama əyalətinin bayrağı
**Panama əyaləti** — Panamanın əyalətlərindən biri. Ayrıca, əyalət paytaxtı olaraq xidmət verən milli paytaxtı, Panama şəhərini də ehtiva edir. Əyalətin qubernatoru prezident Xuan Karlos Varela tərəfindən təyin olunmuş və 4 iyul 2014-cü ildə and içən Rafael Pino Pinto'dur.

## Rayonları
Panama əyalətinin altı rayonu var. Panama kanalının qərbindəki beş köhnə rayon 1 yanvar 2014-cü ildə Panama Oeste əyalətini qurmaq üçün ayrıldı.
* **Balboa rayonu**. *Korregimientolar* San Miquel (paytaxt), La Ensenada, La Esmeralda, La Qvineya, Pedro Qonzales və Saboqa'dır
[thumb|513x513px|'''Panama İlinin''', [Panama|Panama'daki mövqeyi.]]
* **Çepo rayonu**. *Korregimientolar* Çepo  (paytaxt), Kanita, Çepillo, El Lano, Las Marqaritas, Santa Kruz de Çinina, Madunqandi and və Torti'dir

* **Çiman rayonu.** *Korregimientolar* Çiman (paytaxt), Bruxas, Qonzalo Vasquez, Pasiqa və Yunyon Santena'dır.
* **Panama rayonu**. *Korregimientolar*  Panama Şəhəri (paytaxt), San Felipe, El Çorrillo, Santa Ana, La Eksposision o Kalidoniya, Kurundu, Betaniya, Bella Vista, Pueblo Nuevo, San Fransisko, Parquve Lefevre, Río Abaxo, Xuan Díaz, Pedreqal, Ankon, Çilibre, Las Kumbres, Pakora, San Martín, Tokumen, Las Mananitas və 24 Dekabr'dır.
* **San Miquelito rayonu**. *Korregimientolar* San Miquelito (paytaxt), Ameliya Denis De Ikaza, Belisariyo Porras, Xose Dominqo Espinar, Mateo Iturralde, Victoriyano Lorenzo, Arnulfo Ariyas, Belisariyo Frias, Omar Torrixos və Rufina Alfaro'dur.
* **Taboqa rayonu**. *Korregimientolar* Taboqa (paytaxt), Otoqve Ossidente və Otoqve Oriente'dir.

## İstinadlar
Mateo Kassierra

**Zander Mateo Kassierra Kabezas** (13 aprel 1997-ci ildə anadan olub) — Erediviziya təmsilçilərindən olan Ayaks klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Kolumbiya futbolçusu.

## Karyerası

### Deportivo Kali
Kassierra öz peşəkar karyerasında debütünü 2015-ci ildə *Deportivo Kali* klubunda etmişdir. Deportivo Kalidə oynayarkən futbol köynəyinin arxasında "Kasierra" yazılsa da, futbolçunun rəsmi adı "Kassierra" (iki s ilə) kimidir.

### Ayaks
17 iyun 2016-cı ildə Kassierra Niderland klublarından olan Ayaks klubu ilə 2021-ci ilədək beş illik müqavilə imzalamışdır. Bu transferə görə Ayaks Deportivo Kaliyə €5.5 milyon ödəmişdir. Kassierra Daniel Kruzdan (2000–2003) sonra Ayaks klubunda çıxış edən ikinci Kolumbiyalı futbolçudur. Kassierra Ayaks klubunun ənənələrinə uyğun olaraq, Erediviziyada çıxdığı ilk oyundaca qolla yadda qalmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub göstəricisi

:*28 noyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən.*

1 Libertadores Kuboku, Kopa Sudamerikana və Rekopa Sudamerikana görüşləri daxildir.

2 UEFA Çempionlar Liqası və UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir.

3 Yohan Kroyyf Superkuboku və Erediviziya pley-off oyunları daxildir.

## İstinadlar
Appi yolu

200px|thumb|right|Appi yolu

**Appi yolu** (lat. Via Appia) – Romada ilk dəfə çaydaşı ilə döşənmiş yol (uz.təqr. 580 km, eni 4–4,5 m). E.ə. 312-ci ildə senzor Appi Klavdinin (adı da buradandır) dövründə salınmağa başlanmışdır. Appi yolu əvvəl Romadan Kapuya şəhərinədək (350 km), e.ə. 244-cü ildə isə Brundizi (indiki Brindizi) limanınadək uzanırdı. Romalılar mühüm ticari və strateji əhəmiyyətə malik Appi yolunu «yolların kraliçası» adlandırıdılar. Appi yolunun ən qədim sahəsində Roma patrisilərinin iqamətgahları, yol boyunca isə qəbirüstü abidələr, qurbangahlar, tanınmış şəxslərin, həmçinin Roma hərbi və dövlət xadimlərinin məqbərələri olmuşdur. Müqəddəs Pyotr ilə İsa Məsihin görüşdüyü yerdə “Domine Quo Vadis?” (“Hara gedirsən?”) erkən xristian bazilikası inşa edilmişdir. Appi yolundan 6-cı əsrədək istifadə olunmuşdur. Appi yolu indi də qalmaqdadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ivana Della Portella , Giuseppina Pisani Sartorio, Francesca Ventre.The Appian Way: From Its Foundation to the Middle Ages .Los Angeles ,2004  (Google Books Preview) 
* Via Appia Antica From Torre In Selci To Frattocchie
* Via Appia Antica From Cecilia Metella To Torre In Selci 
* The Via Appia And The Cities Of The Pontine Plain 
* New York Times article on condition of Appian Way in modern times
İlyas Hüseynov

**İlyas Hüseyn oğlu Hüseynov** (22 sentyabr 1924 – 12 yanvar 2017) — Azərbaycanın görkəmli kontrabas ifaçısı, Azərbaycanda kontrabas ifaçılığı və tədrisinin banilərindən biri. Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət simfonik orkestrinin solisti, Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Professoru.

## Həyatı
İlyas Hüseynov 1924-cü il sentyabrın 22-də Bakı şəhərində anadan olub. Yeddi yaşından fortepianoda, 10 yaşından piano ilə məşğul olmağa başlayıb. Böyük Vətən müharibəsinin (1941–1945) iştirakçısı olan musiqiçi müharibədən döndükdən sonra musiqi fəaliyyətini davam etdirib. Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) M. M. Çudnovskinin sinfində təhsil alan İ. Hüseynov öz müəlliminin ənənələrini davam etdirərək pedaqoqun vəfatından sonra kontrabas sinfinə rəhbərlik etmiş, sonralar konservatoriyanın professoru olub. İstedadı və bacarıqlı ilə seçilən sənətkarın yetişdirdiyi tələbələr həm ifaçı, həm də pedaqoq kimi nəinki Azərbaycanda, eləcə də ölkəmizin hüdudlarından kənarda böyük şöhrət qazanıb.

İ. Hüseynov pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı,Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının Simfonik orkestrində kontrabasçılar qrupunun konsertmeysteri olub, kamera orkestrində fəaliyyət göstərib. O, kontrabas aləti üçün dərslik, metodiki tövsiyələrin müəllifi olmaqla yanaşı, milli musiqi nümunələrinin kontrabas aləti üçün işləmələrini də həyata keçirib.

Bunların sırasında "Elegiya — İsrafimzadə", Qara Qarayevin "Yeddi gözəl" baletindən solo, Üzeyir Hacıbəylinin "Gülşən" baletindən rəqs və Azərbaycan bəstəkarlarının simfonik əsərlərindən parçaları qeyd etmək olar.

Daha sonra ailəsi ilə birgə Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərinə köçür və yaradıcılığını orda davam etdirir.

2017-ci il 12 yanvarda Berlin şəhərində vəfat edib. Berlin şəhərində dəfn olunub.

## Mükafatları
* "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı — 9 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 11 yanvar 1978

## İstinadlar
Nəcəfqulu xan Bəxtiyari

**Nəcəfqulu xan Bəxtiyari** (; ) — İranın baş naziri, Səəddövlə, siyasətçi.

## Həyatı
Nəcəfqulu xan Hüseynqulu xan oğlu 1851-ci ildə İsfahan şəhərində anadan olmuşdu. əslən Bəxtiyari elindəndir. 3 may 1909-cu ildən 16 iyul 1909-cu ilədək birinci dönəm Qacarlar dövlətinin baş naziri olmuşdu.23 dekabr 1912-ci ildən 11 yanvar 1913-cü ilədək ikinci dönəm baş nazir vəzifəsini tutmuşdu.

Nəcəfqulu xan Bəxtiyari 1931-ci ildə vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Sərdar Əsəd

## İstinadlar
Həsən Ələvikiya

**Həsən Əbutalib oğlu Ələvikiya** () — İranın hərbi xadimi, SAVAK-ın direktor müavini.

## Həyatı
Həsən Əbutalib oğlu Ələvikiya 1 dekabr 1912-ci ildə Həmədan şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini doğma şəhərində, sonra İsfahanda, daha sonra isə Tehranda Sant Luis litseyində oxumuşdu. 1932-ci ildə Tehran hərbi akademiyasına daxil olmuş, 1934-cü ildə bu təhsil ocağını leytenant (setvan) rütbəsi ilə bitirmişdi.Sonra ali hüquq təhsili almışdı. Fars, fransız, ingilis, alman dillərini bilirdi.

Həsən Ələvikiya  orduda xidmət etmişdi (1949-1951).

Həsən Ələvikiya SAVAK-ın direktoru müavini olmuşdu (1956-1961).

Həsən Ələvikiya 20 aprel 2013-cü ildə ABŞ-də vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Nasir Müqəddəm
* Hüseyn Fərdust
* Həsən Pakrəvan

## Xarici keçidlər
Çay vağzalı (Rostov-na-Donu)

**Çay voğzalı** — bina kompleksi və digər tikililərdən ibarət olan çay sərnişin voğzalı. Voğzal Rostov-na-Donu şəhəri Bereqovaya küçəsində yerləşir. Voğzal kompleksi sərnişin terminalı və on bir mərtəbəli mehmanxanadan ibarətdir. Sərnişan terminalında gözləmə zalı, kassa, tibb məntəqəsi, mağaza, kafe, ofis və supermarket fəaliyyət göstərir. Don çayının voğzalda eni 160–250 meyr təşkil edir. Burada həm də Rostov dəniz ticarıt limanı yerləşir.

## Tarixi
Rostovda dəniz limanı 1750-ci ildə açılmışdır. Don çayının Azov dənizinə tökülməsi bölgənin Rusiyanın cənubunda əlverşli beynəlxalq ticarət mərkəzininyaranmasına səbəb olmuşdur. XX əsrin əvvəllərində Rostov Azov-Qara dəniz suları sahilində iri ticarət limanına çevrilmişdi. Buranın inkişafəna səbəb həm də bir necə nəqliyyat növlərinin eyni bölgədə kəşisməsi idi. 1912-ci il naviqasiyasına görə limana limana 7 min gəmi yan slmışdı. Onların isə 40 % çay gəmiləri idi. Yük dövriyyəsi isə 3 milyon ton təşkil edirdi. Limans 176 gəmi bağlanmışdı. Dəmir yol körpüsü inşa edildikdən sonra isə limana 11 min gəmi yan alərdı.

## Şirkətlər və istiqamət
Rostov-na-Donu şəhərindən Azov, Konstantinovsk, Romanovskaya, Yeysk, Volqoqrad, Həştərxan, Kazan, Samara, Saratov şəhərlərinə bir başa çay gəzintiləri təşkil edilir. Ən iri gəmiçilik şirkəti Vodoxod belə bu voğzaldan yararlanır. "Moskva" tipli teploxodlarla donla dörd şəhərə səgərlər təşkil edilir. Son duracaq Staroçerkasski olur.

## Arxitektura
Çay voğzalı kompleks binası məşhur dəniz arxitektoru V. Kubasov, rostovlu srxitektoru Y. Alekseeva və mühəndislər N. Sokolova və İ. Murovanovın layihəsi əsasında 1977-ci ildə inşa edilmişdir. Bina dəmir-beton konstruksiyası və şüşə elementləri ilə inşa edilmişdir. Bimanın kompleksinə daxil olan mehmanxana on bir mərtəbədən ibarətdir..

## Qalereya

Naberegnaya.JPG|
Набережна Дона.JPG|


## İstinadlar
Qamburovun binası

**Qamburovun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Bina regiolaq əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur. Binanın fliqelində dənizçi zabit Petr Ptroviç Şmidt, binanın özündə isə general Pavel Karloviç Rennenkampf yaşamışdır.

Adres: Taqanroq ş, Qreçeskaya küçəsi, 102.

## Tarixi
Elə də böyük olmayan, Qreçeskaya küçəsi, ev 102 ünvanında yerləşən bina. Bina Taqanroq şəhərində şəhərin fəxri sakini olan Pavl İvanoviç Kamburovun (1817–1885) vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Binanın həyətində bir mərtəbəli fliqel yerləşir. Tikili qırmızı kərpiçdən obarətdir.

Tikintinin bitməsi ilə Pavl İvanoviç Kamburovun bursda öz ailəsi ilə birlikdə yaşamışdır: həyat yoldaşı Mariya Nikolayevna (1820–1880), oğlu Vladimir (1843–1909) və qızları Mariya (1850–1908), Olqa, Lyudmila və Adrlaida.

1880-ci illərdə bina dəniz zabitinin oğlu Vasili Paşutkinə satılmışdır.

20 əsrin əvvəllərində Paşuykindən bina kazak Timofey Fedoroviç Merkulova ötürülür. 1915-ci ildən binanın sahibi İlya Porfiroviç Silenko olmuşdur. Oktyabr inqilafından sonra bina 1925-ci ilə qədər menşevik Fedor Alekseeviç Tovrlə mənsub olmuşdur.
Fliqeldə 1890–1893 illər ərzində Petr Ptroviç Şmidt həyat yoldaşı və oğlu Yevgeni ilə birlikdə yaşamışdır. O. 1905-ci üsyanının əsas simalarınfan biri olmuşdur.

1886-cı ildə Petr Ptroviç Şmidt Peterburqda dəniz zabitliyi korpusunu bitirmişdir. İmtahandan sonra miçman olaraq Baltik dəniz dinanmasına göndərilmişdir. Peterburqda menşevik olan Dominika Qavrilovna Pavlova ilə evlənmişdir. 1889-cu ildə onları oğlu olmuşdur. Bundan sonra ailə Taqanroqa köçmüşdür. 19 may 1890-cı ildə onlar Mitrofanievski kilsəsindı oğullarını xaç suyuna salmışlar. 1893-cü ildə Petr Ptroviç Şmidt mühasibatlıqdan istehfa vermiş və dənizə donanmaya qayıtmışdır.

Bu binada 1918-ci ildə məşhur rus hərbçisi, rus-yapon və Birinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı Pavel Karloviç Rennenkampf yaşamışdır. Fevral inqilabı zamanı həbs edilərək Petopavlovsk qalasına atılmışdır. Ancaq onunla bağlı dəlil toplanmamışdır.

Hazırda binada Rostexaqro təşkilatı yerləşir. Binanın fasadına vurulan lövhəyə bu binada Petr Ptroviç Şmidtin yaşaması (1890–1893) vurğulanır.

## Həmçinin bax
* Qladkovun binası (Taqanroq)
## Ədəbiyyat
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## Mənbə
* Таганрог ул. Греческая, 102 

## İstinadlar
Daykovyet

**Daykovyet** () — Vyetnam ərazisində 969–1069-cu illərdə mövcud olmuş dövlət.

## Tarixi
Dağınıqlıq dövründən ("12 şıkuan" mərhələsi, 945–968) sonra ölkəni birləşdirmiş və özünü vua (imperator) elan etmiş Din Bo Lin tərəfindən adlandırılmışdır. Daykovyetin yaradılması ilə vyetlər minillik fasilədən sonra yenidən imperiya iddialarını irəli sürmüşdülər. Daykovyetin paytaxtı 1010-cu ilədək Ninbin dağlıq əyalətində yerləşən Hoalı şəhərindən sonra isə Thanlonq şəhəri (indiki Hanoy) olmuşdur. 11-ci əsrin birinci yarısında Daykovyetin mərkəzləşdirilməsi başa çatmışdı. Dövlətin əsas inzibati və vergi ödəyən vahidi icma idi. Məmurların işə qəbulu Çindən mənimsənilmiş dövlət imtahanı sistemi vasitəsilə həyata keçirilirdi. İqtidarda olan təbəqənin hakimiyyəti ideoloji baxımdan 11-ci əsrdə formalaşmış ümumvyet sinkretik dini sisteminə əsaslanırdı. 1069-cu ildə Li sülaləsinin üçüncü imperatoru Li Than Tonq ölkəni Dayvyet adlandırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Daynabuk

**Daynabuk** (ing. dynabook – dinamik kitab) — notbukların prototipi; ölçüləri cib dəftərçəsi boydadır.

## Haqqında
1968-ci ildə hesablama texnikası sahəsində Amerikalı alim Alan Key (d. 1940) Daynabuku müxtəlif yaşlı uşaqlar üçün fərdi kompüter kimi təklif etmişdir. Daynabukun proqram təminatı Small -talk obyektyönlü proqramlaşdırma dili ilə hazırlanmışdır. 1989-cu ildə “Toshiba” şirkəti Daynabuk markalı notbuk istehsal etmişdir. 1990-cı illərin sonlarından A.Key Small talk əsasında Squeak proqram sistemi üzərində işləməyə başlamışdır. Daynabuk layihəsi üçün müasir dövrdə lazımi aparat təminatı olsa da, proqram təminatı və tədris kursları hələ də hazırlanmamışdır.

## İstinadlar
Dairəvi bina (Taqanroq)

**Dairəvi bina** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşın yaşayış binadı. Bina bürü SSRİ ərazisində ilk dairəvi bina olmuşdur. Binanın yerləşdiyi adresı: Aleksandrovskaya küçəsi, ev 107.

## Layihənin müəllifi
Uzun illər ərzində binanın layihə müəllifi hasısa Boqoblyudov hesab edilirdi. 2000-ci illərdə binaya olan marağın artması ilə əlaqədar binatın layihə müəllifi axtarılmağa başlanılmışdır. Nəticədə bina layihəsinin müəllifi məşhur rodtovlu arxitektor Mixail Nikolsyeviç Kondratev olması müəyyənləşmişdir. Sonradan Artur Qeorqeviç Tokarevin apardığı araşdırmalar nəticədində binanın layihəsinin İvan Qeorqieviç Taranova mənsub olması müəyyən edilmişdir. Layihə  hələ öz dövründə hazırlandıqdan sonra Sənaye və mülki tikililər jurnalında dərc edilərək müzakirə edilmişdir.

## Binanın tarixi
Dairəvi binanın tikintisinə Taqanroqda 1929-cu ildə başlanıılmışdır. 1932-ci ildə isə tikinti işləri başa çatmışdır. Bu üç mərtəbəli 36 mənzilli bina SSRİ ərazisində inşa edilmiş ilk dairəvi bina olmuşdur. Çıxış şimal istiqamətə yönəldilmişdir. Bina SSRİ üçün bir rəmz olaraq layihələndirilmiş və inşa edilmişdir. Onlar az material və yüksək möhkəmlik dəhəfini qoyaraq binanı inşa etmişlər. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir.   
İkinci və üçüncü mərtəbənin mənzilərinin qapıları ümumi eyvaya açılır. Mənzillər qaranlıq və dairvi formaya malikdir. 
Binaya sakinlər 7 noyabr 1932-ci ildə köçürülmüşdür. Ümumi tualet binadan 20 metr aralıda yerləşirdi. 1960-cı illərdə binaya kanalizasiya sistemi quraşdırılmışdır.

Belə qeyd edirlər ki, buna bənzər ikinci bina Odessada inşa edilmişdur. Ancaq rəsmi məlumatlar bunu təsdiq etmir. Ümumilikdə SSRİ ərazisində bu tip 4 bina inşa edilmişdir.

Binada 2012-ci ildə təmir edilmişdir.
## Maraqlı fakt
thumb|right|300px

* Belə bir əfsanə gəzir ki, bina bina rus s hərfi formasında inşa edilməli idi. Üstəlik üç C hərifinə bənzər binanın inşası belə planlaşdırılmalı idi.
* Dairəvi binanın təməli Müqəddəs Arxangel Mikayıl kilsəsinin üzərində qurulmuşdur. Bu kilsə sovet dönəmində dağıdılmışdır. 
* 2011-ci ildə Mixail Aleksandroviç Şirvindtin Rusiyanın birinci kanalında yayımlanan «Bilmək istəyirəm» verlişində bina haqqında məlumst verilmişdir. Veriliş 15 avqust 2011-ci ildə yayımlanmışdır.

## Dairəvi bina kinomataqrafiyada
* 1981 — «Gecə qısadır», sən. film. Rejisor Mixail Aleksandroviç Belikov, A. Dovjenko adına kinoteatr.
* 2002 — «Qatilin gündəliyi», teleserial. Rejisor Kiril Semyonoviç Serebrennikov, RTR.

## Həmçinin bax
* Dairə məhkəməsinin binası (Taqanroq)

## Mənbə
* Круглый дом в передаче Михаила Ширвиндта «Хочу знать»
* Круглый дом на сайте «Google. Карты»
* Круглый дом на сайте «Виртуальный гид» 

## İstinadlar
Vasil Aprilov

**Aprilov Vasil Yevstatiyev** () – bolqar maarif xadimi, pedaqoq, yazıçı. Moskva yunan məktəbində, Braşova alman gimnaziyasında və Vyana Universitetində (1807–09) təhsil almışdır. Qabrovoda ilk bolqar dünyəvi məktəbinin əsasını qoymuşdur (1835). Yeni bolqar ədəbi dilinin yaradılması hərəkatının iştirakçısı olmuşdur. Aprilov təlim-tərbiyənin ana dilin də aparılması prinsipini müdafiə etmişdir. Elmi, pedaqoji əsərlərin müəllifidir.

## İstinadlar
Apvellinq

**Apvellinq** (ing. up – yuxarıya + well – qalxma, fışqırma) – okean və dənizlərdə sahilə yaxın suların 100–200 m dərinlikdən səthə şaquli qalxması. Şelf zonasında küləklər və ya cərəyanlar vasitəsilə səth sularının açıq dənizə qovulması Apvellinq yaradır. Daimi Apvellinq zonaları ABŞ-nin q. sahillərində (Kaliforniya və Oreqon Apvelliqi), Peruda (Peru Apvellinqi), Afrikanın şm.-q. və c.-q. sahillərində (Kanar və Bengela Apvellinqi) və Avstraliya sahillərindədir. Yer kürəsində Apvellinq zonası 400000&nbsp;km2-dir. Kontinentlərin sualtı yamaclarında fosforit çöküntülərinin əmələ gəlməsi Apvellinq hadisəsilə əlaqədardır. Sahilboyu Apvellinq zonasında külli miqdarda biogen elementlərin səthə çıxarılması balıq ovu üçün əlverişli şərait yaradır. Dünya okeanında balıq ovunun 50%-i Apvellinq zonasının payına düşür.

## İstinadlar
Appretləmə

**Appretləmə** (fr. appreter – son əməliyyatdan keçirmək) – sapların, toxuculuq məmulatlarının, dəri, kağız və s. materialların tamamlama emalında aparılan əməliyyatlardan biri; materiala sərtlik, əzilməmək, yığılmamaq, odadavamlılıq, elastiklik, parlaqlıq və s. xassələr vermək üçün yerinə yetirilir. Appretləmə prosesi xüsusi maşınlarda aparılır. Appretləmə zamanı əvvəlcə material müxtəlif kimyəvi maddələr – appretlər olan təknəyə salınır. Appretlərin tərkibi materialın təyinatı və istismar şəraitindən asılı olaraq müəyyənləşdirilir. Sonra isə appret hopmuş materialın yuyulması, sıxıcı vallarda artıq appretin kənar edilməsi, materialın istilik emalı (qurudulması) və s. mərhələlər olur. Materiala davamlılıq xassəsi vermək üçün appret kimi nişasta, sellulozanın suda həll olan efirləri, polivinil spirti; materialın əzilməməsi üçün karbamid-formaldehid və ya melamin-formaldehid qatranları; elastiklik üçün vinilxlorid sopolimerlərinin sintetik lateksləri və s.; odadavamlılıq xassəsi üçün antipirenlərdən istifadə olunur. Statik elektrikləşmənin qarşısını almaq üçün antistatiklər tətbiq edilir. Yağ və çirk götürməzlik üçün parçalar ftor tərkibli polimerlər əsaslı latekslərlə emal edilir. Sukeçirməzlik bəzi parçaların (məs., plaş parçaları) mühüm xassəsidir. Bunun üçün parça silisium-üzvi birləşmələr, parafin emulsiyaları və s.-dən istifadə etməklə hidrofoblaşdırılır. Mikroblara qarşı dayanıqlılıq və parçanın çürüməməsi üçün xüsusi bakterisid maddələr, üzvi turşuların mis və sink tərkibli duzları, halogen və ya ftor tərkibli üzvi birləşmələr, səthi aktiv maddələr və s. vasitəsilə Appretləmə aparılır. Yun parçaları güvədən qorumaq üçün onları, əsasən, ftorid duzlarının məhlulları ilə emal edirlər. Dərinin səthinə bəzək plyonkasının çəkilməsi də Appretləmə adlanır.

## İstinad
Tiyana Boqiçeviç

**Tiyana Boqiçeviç** (; ) — Serbiya müğənnisi. O, Serbiyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Tiyana Boqiçeviç 2013-cü ildə "Čudo" sinqlının təqdimatından sonra Serbiyada şöhrət qazanmışdır. Növbəti ildə o Aleksa Yelits ilə duet şəklində ifa etdiyi "Još jednom" mahnısını dinləyicilərə təqdim etmişdir. Tiyana hal-hazırda ABŞ-də yaşayır. O 2015-ci ildə Queen of Hearts qrupunun vokalisti Mark Roberston ilə ailə həyatı qurub.

Serbiyanın RTS telekanalı 2017-ci ilin fevral ayında Tiyana Boqiçeviçin Serbiyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil edəcəyini açıqlamışdır.. Bundan öncə Tiyana 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Serbiya təmsilçisi Ninanı dəstək vokalçı olaraq səhnədə müşayiət etmişdir. Həmin il Serbiya müsabiqənin final mərhələsində 14-cü yeri qazanmışdır.

Tiyananın Avroviziya səhnəsində ifa edəcəyi mahnı olan "In Too Deep" 2017-ci ilin mart ayında dinləyicilərə təqdim edilmişdir. Uzun məşqlərdən sonra müğənni 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinalda birinci səhnə almışdır. Nəticədə Tiyana 18 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı yarımfinalda 98 xalla 11-ci yeri tutaraq, finala adlaya bilməmişdir.

## Diskoqrafiya

### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bernar Binlin Dadye

**Bernar Binlin Dadye** () — Kotd’İvuar yazıçısı, şair, dramaturq, jurnalist, siyasətçi.

## Həyatı
Fransız dilində yazır. Dakardakı məktəbdə təhsil almışdır. 1936–47-ci illərdə oradakı Qara Afrika Fransa İnstitunda işləmiş, demokratik mətbuat ilə əməkdaşlıq etmişdir; 1947-ci ildə vətəninə dönmüş, liberal ideyaları təbliğ etdiyinə görə həbs olunmuşdur (1950).

## Fəaliyyəti
1953-cü ildə Kot-d’İvuar Folklor cəmiyyətini təsis etmiş, şifahi rəvayət və əfsanələrin toplanması ilə məşğul olmuşdur ["Afrika əfsanələri", (1954), "Qara sarğı" (1955) nağıllar kitabı]. Mədəniyyət naziri (1961–86) vəzifəsində fəaliyyəti və antimüstəmləkə pafosu ilə aşılanmış bədii yaradıcılığı ilə Afrika incəsənəti ənənələrinin qorunub saxlanmasına çalışmışdır: "Afrika necə varsa" (1950), "Günlər ötür" (1956) və s. şeir topluları; "Klembye" (1958), "Zənci Parisdə" (1959), "Nyu-Yorklu sahibkar" (1964) və s. roman-xronikaları; "Konqolu Beatriçe", "Küləyin arasından keçən səslər" (hər ikisi 1970), "Fırtına adaları" (1973) pyesləri və s. "Dərimin qaralığı", "Sən sən sahib" şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Bioqrafiyası 
* Bir yol əsərinin rəyləri 

## İstinadlar
Rostov-na-Donu əməliyyatı

**Rostov-na-Donu əməliyyatı (1941)** — Qırmızı ordunun ilk uğurlu hərbi əməliyyatı. Bu əməliyyat Moskva döyüşü və Elnin döyüşləri ilə eyni dövrlərdə baş vermişdir.

## 21 noyabr 1941. müharibənin 153-cü günü
SSRİ 9-cu ordusu cəbhəsində Arqafenoka — Kuteynikovo istiqamətinə hərəkət edirlər. 56-cı sovet ordusu isə Rostov-na-Donu şəhərini tərk edir. Almanlar şəhəri ələ keçirirlər. 
## 27 noyabr 1941. müharibənin 159-cu günü
37-ci  SSRi ordusu sağ falanqadan Stoyanov-Qeneralskoe cəbhəsində hücum əməliyyatına başlamışdır.  
37-ci ordu Stoyanov-Qeneralskoe cəbhəsinə Sultan-Salı istiqamətdən Rostovun qərb ərazilərinə, 9-cu ordu isə Rostova Bolşoy Salı istiqamətdən hücuma keçmişdir. 56-cı ordu Rostova üç istiqamətdən hücuma keçmişdi. Sovet ordusunun hücumu ilə almanlar geri çəkilmək məcburiyyətində qalmışdır. Almanlar əsasən 37-ci və 56-cı sovet ordusuna dirəniş göstərmişdir. 

## 28 noyabr 1941. müharibənin 160-cı günü
33-cü moto atıcı polkun 6-cı bölüyü gecə ikən Don çayınını keçir. Rostov şəhərində Teatralnaya meydanında mövqe tutur. Səhərə yaxın isə iki bölükdə Don çayını keçərək Teatralnaya meydanına hərəkət etmişdir. 

## 29 noyabr 1941. müharibənin 161-ci günü
Sovet ordusunun əks hücumu ilə Rostov-na-Donu şəhərini azad etmişdir. Elə həmin güncə İosif Stalin Sovet İttifaqı marşalı Semyon Konstantinoviç Timoşenkoya və cənub-qərb cəbhəsinin general-polkovniki Yakov Timofeeviç Çereviçenkoya teleqram göndərmişdir: «Sizi Rostovun alman-faşist işğalçılarından azad edilməsi münasibətilə təbrik edirəm. 9 və 56-cı sovet ordularının generalları Fyodor Mixayloviç Xaritonov və Fyodor Nikitiç Remezovu salamlayıram».

## 30 noyabr 1941. müharibənin 162-ci günü
Sovet ordusu 1-ci tank ordusunu güçləndirilmiş Mius-front cəbhəsinə qədər sıxışdırılmışdır. Burada cəbhə 1942-ci ilin iyul ayına qədər stabil qalmışdır.  
## Mənbə
Оперативные карты Южного фронта с 4.11.1941 по 4.12.1941
Murad Səttarlı

**Murad Mütəllim oğlu Səttarlı** (9 may 1992-ci ildə Şəmkirdə anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Kəpəz klubunda müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar azərbaycanlı futbolçu.

## Karyerası

### Klub
2014-cü ilin yanvar ayında Murad Qarabağ klubundan Simurq klubuna transfer olunmuş və bu klub ilə altı aylıq müqavilə imzalamışdır. Bir il sonra 2015-ci ilin yanvar ayında Səttarlı qarşılıqlı razılıq əsasında Simurq ilə yollarını ayırmışdır.

17 iyun 2016-cı ildə Murad Zirə klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

25 dekabr 2017-ci ildə Murad Kəpəz klubu ilə bir illik müqavilə imzalamışdır.

### Milli komanda
Murad Səttarlı Azərbaycanın əsas milli komandası ilə debütünü 26 may 2016-cı ildə yoldaşlıq oyununda Andorra millisinə qarşı oyunda etmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

### Milli komanda

*26 May 2016-cı il məlumatlarına əsasən.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Vikarın evində qətl

**"Vikarın evində qətl"**, **"Yepiskopun evində qətl"** () və ya **"Keşiş evində qətl"** — Aqata Kristi tərəfindən yazılmış roman. Detektiv janrında olan roman "Mis Marpl" silsilə əsərlərindən olub 1930-cu ildə qələmə alınmışdır.

## Personajlar
* Jane Marple — qarımış qız, həvəskar detektiv.
* Leonard Klement — qəsəbə vikarı.
* Qrizelda klement — vikarın gənc arvadı. 
* Dennis Clement — vikarın qardaşı oğlu. 
* Mari — vikarın ev xidmətçisi.
* Polkovnik Protero — istefada olan hərbçi polkovnik, Sent-Meri-Mid kilsə rəhbəri. 
* Lucius Protero — polkovnik Proteronun birinci nigahdan olan qızı. 
* Anna Protero — Proteronun məşuqəsi.
* Lavrens Reddinq — gənc rəssam. 
* Dr. Stoun — arxeoloq. 
* Qledis Qrem — Stone'un katibəsi. 
* Estelie Lestranc — gözəl bir qadın. 
* Dr. Heydok — qəsəbə həkimi. 
* Houz — vikarın iş köməkçisi.
* Marta Prays Ridley — yaşlı bir qadın. 
* Amanda Hartnell — ixtiyar bir qız.
* Karolayn Ueterbay —  yaşlı bir qonşu.
* Slak — polis müfəttişi.
* Melçett — polis polkovniki.

## Məzmunu
Leonard Klement İngiltərənin cənub qərbində yerləşən Sent Mari Mid kilsəsinin vikarı - keşişidir.  İstefada olan hərbçi polkovnik Protero isə Sent Meri Mid kilsəsinin ictimai nəzarətçisidir. Kilsənin pulunun hərc-mərclik edilməsindən şübhələnən polkovnik hesab dəftərçəsini yoxlamaq üçün onun evinə təşrif buyurduğu gün müəmmalı şəkildə vikarın iş otağında qətlə yetirilir.

Polkovnik Protero qalmaqallı, hər işə qarışdığına görə qəsəbənin ən nifrət edilən şəxsi kimi tanınır. *“Onu öldürən şəxs bəşəriyyətə yaxşılıq etmiş olardı”* kimi söz söhbət qəsəbədə çoxdan dolaşmaqdadır.

Polis müfəttişi Slak yeddi nəfərdən şübhələnir. Bunlar rəssm Lavrens Reddinq və onun məşuqəsi olan polkovnikin ikinci arvadı Anna, polkovnikin qızı, vikarın gənc arvdı - Qriselda, onun qardaşı oğlu - Denis və onun özüdür.

Qətldə bir çoxları şübhəli bilinsə də, miss Marpl vəziyyəti daha ayıq başla analiz edərək, qətlin məhz gənc rəssam Lavrens Reddinq və onun məşuqəsi olan polkovnikin ikinci arvadı Anna tərəfindən törədildiyi nəticəyə gəlir.

## İstinadlar
Jerebsovun binası

**Jetebsovun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur. Bina Mixail İliç Jerebsova mənsub olmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Frunze küçəsi, 70.

## Tarixi
İki mərtəbəli villa, Jerebsovun evi XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. Bina 1860-cı illərdə oldenburqlu və fransız agent olan Aleksandr Federoviç Qemerleyə mənsub olmuşdur. 1970-ci illərdə Şimali Alman İttifaqının konsulu binada xidmət etmişdir. 1872-ci ildə şəhərdə icra hakimiyyəti təsis edilərkən Qermele bu tərkibə daxil edilir. 1880-ci illərdə bina torpaq sahibi, 1-ci gildiya taciri fəxri şəhər sakini M. İ. Jerebsov almışdır. Bu hadisədən sonra binanın qiyməti

Bina 1880-ci illərdə iki mərtəbədən ibarət olan eklektika stilində idi. Onun damında hər metrdən bir amfir quraşdırılmışdır ki, onlarında sayı iyirmidir. Fasadı müxtəlif baralyeflərlə bəzədilmişdir. Əsasən uşaq və qadın başları üstünlük təşkil edir. Əsas girişin önündə yerləşən qapının üzərində iki qapılı pəncərə mövcuddur.
Bina 1992-ci ildə regional əhəmiyyətli mədəni və arxitektur abidələr siyahısına daxil edilmişdir. 1917–1918-ci illərdə Zaamur silah anbarı yerləşirdi. 1918-ci ilin yanvarında baş vermiş üsyan zamanı işçilər bu anbarı ələ keçirmək istəsələrdə bir nəticə verməmiş onlar isı güllələnmişdir. Həmin ilin yanvar-fevral ayları burada şəhər komitəsi yerləşirdi. O zaman şəhər rəhbəri A. K. Qluko idi.

Taqanroqun almanlar tərəfindən işğalı zamanı burada alman əsgər və zabitlərinin dözümlülük evi yerləşirdi. Stasionar xəstəxananın 30 əməkdaşı vardı. Burada 21 yataq vardı.

1925-ci ildən binada yaşayış mənzilləri yerləşir. Birinci mərtəbədə isə dəri-zövhəri disoanseri yerləşir.

## Ədəbiyyat
Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## Mənbə
* Таганрог, ул. Фрунце, д. 70. 

## İstinadlar
Cavid Tağıyev (futbolçu)

**Cavid Qabil oğlu Tağıyev** (22 iyul 1992-ci ildə Tovuzda anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Sumqayıt FK klubunda müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.

## Karyerası

### Klub
2014-cü ilin iyun ayında Cavid AZAL PFK klubundan Qarabağ FK klubuna transfer olunmuşdur..

30 avqust 2016-cı ildə Cavid Zirə FK klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

### Milli komanda

*6 Sentyabr 2015-ci il məlumatlarına əsasən.*

## Uğurları

### Klub
;Qarabağ
*Azərbaycan Premyer Liqası: (2) 2014-15, 2015–16
*Azərbaycan Kuboku: (2) 2014-15, 2015-16

## İstinadlar
Dağqarğası

**Dağqarğası** () — qarğakimilər fəsiləsindən quş.

## Təsviri
Uzunluğu 37–42 *sm*, kütləsi 220–450 *q*-dır; erkəkləri dişilərindən iri olur. Dimdiyi uzun, ensiz, aşağıya oraqşəkilli əyilmiş qanadları uzundur. Lələk örtüyü yaşıl, göy və al-qırmızı çalarlı qaradır; dimdiyivə ayaqları qırmızıdır. Əsasən, Mərkəzi və Cənubi Avropanın, Şimal-Qərbi və Şərqi Afrikanın (Efiopiya), Cənubi Sibirin, Cənub-Qərbi, Orta və Mərkəzi Asiya dağlarının çöl və çəmənlərində yaşayır. Qafqaz, Altay, Sayan və Baykalarxasında yayılmışdır. Dəniz səviyyəsindən nival qurşağadək, adətən, 1200–4800 *m*-ədək daha yüksəklikdə yuvalayır; dağlarda mövsümi yerdəyişmələr edir. Yüksəklikdə manevr edən quşdur. Əsasən, sürü halında yaşayır. Azərbaycanda bu quş bəzən qırmızıdimdik dağqarğasıda adlanır. Qobustan, Zuvand və Naxçıvanda məskunlaşmışdır. Hərşeyyeyən quşlardır; rasionunun əsas hissəsini torpaq cücüləri, bitki toxumları (o cümlədən, becərilən taxıl bitkilərini), giləmeyvə təşkil edir; həmçinin xırda sürünənləri, quşları və onların yumurtalarını, tullantı və cəmdəyi də yeyir. Dik qayalar arasında, sıldırımlı sahillərdə və tikililərdə ayrı-ayrı cütlər şəklində və kiçik koloniyalarla yuvalayırlar. Yuvası iri, kasaşəkilli, yaxud çoxlu yun və tükdən ibarət qalın döşənəkli platforma şəklində olur. 1–6 (adətən, 3–5) yumurta qoyur, dişi 17–18 gün kürt yatır; erkək bu dövrdə onu yemləyir. Ətcəbalalar yuvada 31–41 gün qalır.

## İstinadlar
Çebonenkonun binası

**Çebonenkonun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur. Bina Mixail İliç Jerebsova mənsub olmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Qreçeskaya küçəsi, 70.

## Tarixi
İki mərtəbəli villa, Çebonenkonun evi 1866-cı ildə inşa edilmişdir. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya ev 71 ünvanında yerləşir. Binanın altı pəncərəsi fasad istiqamətdən Qreçeskaya küçəsinə baxır. Bina mariupollu tacir İvan Çebonenkoya məxsus olmuşdur. Çebanenko yağ satışı ilə məşğul olurdu. Üstəlik tacirin makaron fabrikləri belə vardı.

İki mərtəbədən ibarət olan binanın pasadda terləşən altı pəncərə lepka və digər elementlərlə işlənmişdir. Binanın sol hissəsində 1876-cı ildə qapı inşa edilmişdir.

Taqanroqda sovet hakimiyyəti qurulmasından əvvəl bina Saveliyaya məxsus olmuşdur. Ondan sonra varisləri evin sahibinə çevrilmişdir.

Palasovların ailəsi tütün ticarəti ilə məşğul olurdular.

1918-ci ildə binada ordu hissələrinim hərbi qərargahı yerləşirdi. Böyük Vətən müharibəsi zamanı, 1943-cü il 1 noyabr tarixindın binada 100 yerlik xüsusi uşaq evi yerləşirdi. Bu binada Qırmızı ordu döyüşçülərinin uşaqları təhsil alırdı. Tərbiyə və musiqili rəhbər olaraq Pavlin Pavlovna Qavryuşkin çalışırdı. Hazırda binada "Taqanroq" bankı yerləşir.

## Arxitekturası
Binanın fasadı klassizm stilində inşa edilmişdir. Əsas giriş sol isriqamətdə yerləşir. Attika bəzəkləri ilə işlənmişdir. Pəncərələri yarımdairəvi formaya malikdir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

## Ədəbiyyat
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## İstinadlar