open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dmitri Lubinets

**Dmitri Lubinets** () — Ukraynalı hüquqşünas və siyasətçi. Ukrayna Ali Radasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (2022-ci ildən). VI çağırış Volnovaxa şəhər sovetinin deputatı (2010-2014). Donbass Xalq Vətənpərvər İttifaqı İdarə Heyəti sədrinin birinci müavini. VIII və IX çağırış Ukraynanın xalq deputatı. Ukrayna Ali Radasının Donetsk, Luqansk vilayətləri və Krım Muxtar Respublikasında, Sevastopol şəhərində, Milli Azlıqlar və Etniklərarası Münasibətlər üzrə İnsan Hüquqları, Müvəqqəti İşğal Olunmuş Ərazilərin Reinteqrasiyası və Reinteqrasiyası Komitəsinin sədri.
## Təhsil
1998-ci ildə Volnovaxa şəhər 5 saylı orta məktəbi bitirmiş və qızıl medala layiq görülmüşdür.

1998-2003-cü illərdə Donetsk Milli Universitetinin tarix fakültəsində, beynəlxalq münasibətlər və xarici siyasət fakültəsində təhsil alıb. Beynəlxalq əlaqələr üzrə mütəxəssis, ingilis dilindən tərcüməçi diplomu alır. Universitetdə oxuduğu müddətdə üç dəfə aylıq təhsil qrantı qazanıb. 1-ci kursdan sonra Macarıstanda, 2-ci kursdan sonra Almaniyada, 3-cü kursdan sonra Hollandiyada təhsil alır.

2008-2013-cü illərdə Yaroslav Müdrı adına Milli Hüquq Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alıb. Hüquqşünaslıq üzrə diplom almışdır.

## Peşəkar karyera
2004-cü ildən 2005-ci ilə qədər - "Xolodchenko" SPD-də administrator.

2005-2014-cü illərdə - fərdi sahibkar.

2012-2014-cü illərdə Praktika KFG-də hüquqşünas işləyib, fərdi sahibkar olub
## Sosial fəaliyyət
Dmitri Lubinets 18 yanvar 2015-ci ildə Kiyevdə keçirilən "Mən Volnovaxam" sülh marşının təşkilatçısı olur. Eyni yürüş o zaman dünyanın 72 ölkəsində olur.

2016-cı ildən Yanina Lubynetsin idarə etdiyi “Mən Volnovakha” Xeyriyyə Fondu “Xeyriyyəçi Ukrayna” milli müsabiqəsində birinci yeri tutur. Fond bir çox Ukrayna və xarici xeyriyyə təşkilatları ilə əməkdaşlıq qura bilmişdir: Caritas Ukraine, Caritas-Spes Xeyriyyə Fondu, Danimarka Qaçqınlar Şurası, UNICEF, UNHCR, BMTİP, "Volın-2014" Xeyriyyə Fondu, ICF "Yeni Nəsil", IBO " Missiya Avrasiya”, “Ümid və sevgi küləyi” QHT, İspaniya BO “Kooperasiya İnternational ONG Levante”, Macarıstan CF “Qorxusuz həyat” və s.

## Ailə
Ailəlidir, bir oğlu, bir qızı var. Həyat yoldaşı - Yanina Lubinets. Oğlu - Daniil Lubinets. Qızı - Valeriya Lubinets.

Atası - Lubinets Valeri Dmitrieviç, Xlebodarovski ATC-nin sədri. Qardaşı - Lubinets İvan Valeryeviç, Volnovaxa şəhərinin hərbi-mülki idarəsinin sədri.
## İstinadlar
Sergey Dyaçkov

**Sergey Dyaçkov** () — Azərbaycanı təmsil edən üzgüçü.

## Karyerası
Sergey Dyaçkov Azərbaycanı 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 100 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turnirinin təsnifat mərhələsində 58.26 saniyə nəticə göstərdi və 67-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Yevgeni Lazuka

**Yevgeni Lazuka** (19 aprel 1989) — Belarusu və Azərbaycanı təmsil edən üzgüçü.

## Karyerası
Yevgeni Lazuka Belarusu 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 100 metr məsafəyə batteflay üsulu ilə üzmə turnirinin təsnifat mərhələsində 54.54 saniyə nəticə göstərdi və 42-ci pillənin sahibi olub.

Yevgeni Lazuka 2013-cü ildə İndoneziyada baş tutan III İslam Həmrəyliyi Oyunlarında bir gümüş və bir bürünc medala sahib oldu.

Daha sonra Yevgeni Lazuka Azərbaycanı 2012-ci ildə Birləşmiş Krallıqın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 100 metr məsafəyə batteflay üsulula üzmə turnirinin təsnifat mərhələsində 52.86 saniyə nəticə göstərdi və 38-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Mariya Mezentsev

**Mariya Mezentseva** () —  Ukraynalı siyasətçi, könüllü, fərdi sahibkar. IX çağırış Ukraynanın xalq deputatı. Seçkilərdə keçmiş deputat Valeri Pisarenkonu məğlub edib.
## Bioqrafiya
10 dekabr 1989-cu ildə Xarkovda anadan olub.

V. Karazin adına Xarkov Milli Universitetini ("Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər" və "İngilis dilindən referent-tərcüməçi" ixtisasları) bitirib. O, Kent Universitetində (Böyük Britaniya) təhsil alıb, Beynəlxalq Münasibətlər və Beynəlxalq Hüquq üzrə magistr dərəcəsi alıb.

2008-2010-cu illərdə Xarkovdakı Land Exclusive MMC-də (hüquq firması) hüquq məsləhətçisi olub. 2011-ci ildə Ukrayna Ali Radasında təcrübə keçib. 2012-2013-cü illərdə Avropa Parlamentində, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Parlament Assambleyasında təcrübə keçmişdir. 2014-2015-ci illərdə Brüsseldə Ukrayna-Aİ İşgüzar Şurasında təcrübə olub. 2016-cı ildən fərdi sahibkardır.

O, Brüsseldə Avropa Mühafizəkarlar və İslahatçılar Alyansında işləyib, Avropa Parlamentində Ukrayna məsələləri üzrə lobbiçi olub.

2015-ci ildə 7-ci çağırış Xarkov Şəhər Şurasının deputatı seçilib. Beynəlxalq əməkdaşlıq, investisiyalar, idman və imic layihələri daimi komissiyasının, "Özünə Yardım" birliyi parlament fraksiyasının üzvüdür. Partiyasızdır.

2019-cu il parlament seçkilərində Xalqın qulluqçusu partiyasından xalq deputatlığına namizəd (168 saylı seçki dairəsi, Xarkov şəhərinin Şevçenkovski rayonu) olub. Seçkilər zamanı: fərdi sahibkar və tərəfsiz kimi çıxış edib. Xarkovda yaşayır.

Müasir rəqs üzrə dəfələrlə Ukrayna çempionu olub. "Xarkov vilayətinin istedadlı uşaqları" mükafatının laureatıdır.

2021-ci ildə Mezentseva Ukraynanı 1917-ci ildən müstəqillik uğrunda mübarizə aparan gənc demokratiya kimi görürdü. O, özünü "müəyyən beynəlxalq şirkətləri və ya təşkilatları təmsil etməyən, təşviqat aparmaq üçün məhdud maliyyə imkanlarına malik gənc bir insan" kimi təsvir edir. O, Ukraynadakı oliqarxların təsirindən narahatdır.

Mezentsev AŞ-nin Xristian Demokratlar qrupuna qoşulur

2021-ci ilin noyabrında Mezentseva Delta variantı ilə yoluxmuş COVID-19 xəstəsi olduğunu bildirir.
## Rus işğalı
2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü zamanı Mezentsev Sky News-a bir cinsi zorakılıq qurbanı haqqında müsahibə verir və "daha çox qurbanların" olduğunu bildirir.
## İstinadlar
Sürəyya Tatevyan

**Sürəyya Kərim qızı Tatevyan** (qızlıq soyadı: **Kərimova**; ; ) — rusiyalı geodeziyaçı-astronom alim, Rusiya Elmlər Akademiyası Astronomiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, texnika elmləri doktoru.

## Həyatı
Sürəyya 22 yanvar 1937-ci ildə Bakı şəhərində, sovet artilleriya general-leytenantı, pilotlu gəmilərin sınaq uçuşları üzrə dövlət komissiyasının sədri (1966–1991), həmçinin Sovet kosmik proqramının banilərindən biri olmuş Kərim Kərimovun ailəsində dünyaya gəlmişdir. Anası Zara Kərimova sonralar Moskvada orta məktəblərin birində kimya müəlliməsi kimi çalışıb. Onun adını ata nənəsinin şərəfinə qoyublar. Qızı dünyaya gələndə Kərim Kərimov birinci kurs tələbəsi idi.

Sürəyya orta təhsilini Moskva şəhərində alıb. Sonra Moskva Geodeziya, Aerofotoqrafiya və Kartoqrafiya Mühəndisləri İnstitutunun (indiki Moskva Dövlət Geodeziya və Kartoqrafiya Universiteti) geodeziya fakültəsinə daxil olub. 1960-cı ildə astronomik-geodeziya ixtisası üzrə oranı bitirib.

İnstitutu bitirdikdən sonra SSRİ Nazirlər Soveti yanında Geodeziya və Xəritəçəkmə Baş İdarəsində distribütor işləyib. Bu qurumun tərkibində Sibirdə çalışmış, burada çöl-tədqiqat işlərində iştirak etmişdir.

1961-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Astronomiya Şurasında elmi işçi kimi peşəkar fəaliyyətə başlayıb. 1968-ci ildə o, Moskva Geodeziya, Aerofotoqrafiya və Kartoqrafiya Mühəndisləri İnstitutunda peyk geodeziyası və səma mexanikası sahəsində texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.

Bir neçə ildən sonra Suriya Tatevyan Rusiya Elmlər Akademiyasının Astronomiya İnstitutunun Kosmik Geodeziya və Geodinamika şöbəsinin müdiri təyin edilib və ömrünün sonuna qədər bu vəzifədə çalışıb.

1998-ci ildə "Müasir geodinamika üçün kosmik geodeziya üsullarından istifadə" mövzusunda texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.

Sürəyya Tatevyan 2015-ci il iyulun 16-da qəflətən vəfat edib. 78 yaşlı alimin cəsədi öz vəsiyyətinə uyğun olaraq kremasiya olunub. Külünün olduğu qab iyulun 20-də Moskvanın Vaqankovo qəbiristanlığında, valideynlərinin məzarı yanında torpağa tapşırılıb.

## Şəxsi həyatı
Sürəyya Tatevyan tələbə yoldaşı — geodeziyaçı-astronom, böyük elmi işçi Ruben Arşaviroviç Tatevyan ilə ailəli olub.

## Mükafatları
"Əmək igidliyinə görə" medalı — Elm və texnika sahəsində yüksək nailiyyətlərə görə.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Sürəyya valideynləri ilə birlikdə (1941-ci ildən öncə)
* Sürəyya valideynləri ilə birlikdə (1960-cı illər)
Hindistan Xaraqpur Texnologiya İnstitutu

**Hindistan Xaraqpur Texnologiya İnstitutu** — Hindistan hökuməti tərəfindən Hindistanın Qərbi Benqal ştatında Xaraqpur şəhərində qurulmuş ictimai texnologiya institutu. 1951-ci ildə əsası qoyulmuş institut, texnologiya institutları arasında yaradılmış ilk institutdur. İnstitut 2019-cu ildə Hindistan Hökuməti tərəfindən Fəxri İnstitut statusuna layiq görülüb.

İnstitut ilk olaraq Hindistanın 1947-ci ildə müstəqillik qazanmasından sonra mühəndislər hazırlamaq üçün yaradılmışdır, lakin illər keçdikcə institutun akademik imkanları genişlənərək idarəetmə, hüquq, memarlıq, humanitar elmlər və s. sahələrdə təkliflərlə şaxələnmişdir. İnstitutun 8.7 kvadrat kilometrlik (2,100 akr) kampusu var və təxminən 22,000 sakini var.

## İstinadlar
Rəhşan Ecevit

**Zəkiyə Rəhşan Ecevit** () — Türk rəssam, yazıçı və siyasətçisi.

O, Demokratik Sol Partiyası və Demokratik Sol Xalq Partiyasının qurucusu və ilk prezidentidir. Onun təklifi ilə 2000-ci ildə qüvvəyə minən Amnistiya Qanunu Rəhşan Amnistiyası kimi tanınır.

## Həyatı
Salonikidən Şəbinkarahisara köçən, sonradan İstanbulda məskunlaşan ailədə anadan olub. Atası Namiq Zəki Aral, anası Zahide Araldır. Arnavutköy Amerikan Qızlar Kollecinin məzunudur. 1946-cı ildə Bülənd Ecevitlə ailə həyatı qurub. 1985-ci ildə Bülənd Ecevitə siyasi qadağa qoyulduğu zaman qurulan Demokratik Sol Partiyasının (DSP) qurucusu və sədri olub. O, 1987-ci ilə qədər Bülənd Ecevitin siyasi qadağası qaldırılana qədər sədr vəzifəsində çalışıb.

Rahşan Ecevitin təklifi ilə DSP, MHP və ANAP Koalisiyası dövründə (22 dekabr 2000-ci il) qüvvəyə minən və dövlətə qarşı törədilən cinayətlərdən başqa cinayətlərə möhlət və şərti azadlığı gətirən "Şərti azadlığa buraxılma və möhlət qanunu" ictimaiyyətə açıqlandı. *Rəhşan Amnistiyası* kimi tanınır. Konstitusiya Məhkəməsinin müvafiq qərarı ilə bu qanunun əhatə dairəsi genişləndi, deputatların proqnozlaşdıra bilmədiyi nəticələr, bəzi hüquqi təcrübələr ictimaiyyətdə reaksiyalara səbəb oldu. Bu amnistiya ilə həbsxanalardakı məhbusların sayı yetmiş mindən qırx minə endi. İllər sonra Rəhşan Ecevitin müsahibəsindəki açıqlaması belə idi:

Rəhşan Ecevit 4 iyun 2009-cu ildə təsisçisi olduğu DSP-dən istefa verdi. O, 17 yanvar 2010-cu ildə təsisçisi olduğu Demokratik Sol Xalq Partiyasının ikinci sədri seçilib. 22 may 2010-cu il tarixdə müstəqil millət vəkili Emrehan Halıcı ilə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının 33-cü növbədənkənar qurultayına qatılaraq, prezidentliyə vahid namizəd olan və qalib gələn Kamal Kılıçdaroğluna və CHP-yə dəstəyini açıqladı.22 may 2010-cu il tarixində müstəqil millət vəkili Emrehan Halıcı ilə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının 33-cü növbədənkənar qurultayına qatılaraq, prezidentliyə vahid namizəd olan və qalib gələn Kamal Kılıçdaroğluna və CHP-yə dəstəyini açıqladı.

Onun *Pülümürdə eşq* romanı 2002-ci ildə teatra uyğunlaşdırılıb. Rahşan Ecevit ingilis dilini mükəmməl bilirdi.

## Ölümü və xatirəsi

Ecevit 17 yanvar 2020-ci ildə müalicə aldığı Gülhanə Təhsil və Araşdırma Xəstəxanasında bir neçə orqan çatışmazlığından 96 yaşında vəfat edib. 19 yanvar 2020-ci il tarixində Qocatəpə məscidində təşkil edilən dəfn mərasimindən sonra o, Türkiyə Dövlət qəbiristanlığında həyat yoldaşı Bülənd Ecevitin məzarı yanında dəfn edilib.

2021-ci ildə İzmirin Gözəlbağça rayonunda bir parka onun adı verilib və orada heykəli ucaldılıb.

## Həmçinin bax
* Türk qadın siyasətçilər
* Türkiyə Baş nazirlərinin siyahısı
* Rəhşan əfvi

## İstinadlar
Xanlar Məmmədov (əsgər)

**Xanlar Baloğlan oğlu Məmmədov** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
1970-ci il 18 fevralda Yevlax rayonunun Aşağı Qarxun kəndində anadan olub. 1992-ci il 19 noyabr tarixində Sırxavənd uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. Yevlax rayonu Aşağı Qarxun kənd tam orta məktəbi şəhid Xanlar Məmmədovun adını daşıyir.

## Həmçinin bax
* Mübariz Pənahov (şəhid)

## İstinadlar
Şahismayıl Məmmədov

**Şahismayıl Məmmədov** (; ) — Gürcüstan Respublikasının əməkdar jurnalisti, "Şərəf" və "Şöhrət" ordeninə layiq görülmüş azərbaycan əsilli jurnalisti.

## Həyatı və təhsili
Məmmədov Şahismayıl Şəmmədoğlu, 1962-ci il 10 apreldə Gürcüstanın Qardabani rayonunun Kosalı kəndində anadan olmuşdur. 1969–1979-cu illərdə Kosalı kənd orta məktəbində təhsil almış və məktəbi fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1980-ci ildə SSRİ-nin 50 İlliyi adına Azərbaycan Pedaqoloji Xarici Dillər Universitenin fransız dili fakültəsində təhsil almışdır. 1985-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1982-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistka fakültəsində qiyabi təhsil almışdır və 1986-cı ildə həmin fakültəni fərqlənmə ilə bitirmişdir.

3 övladı və 3 nəvəsi var.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
1986-cı ildən 1989-cu ilə qədər Kosalı rayonu orta məktəbində fransız dili müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1989-cu ildən 1992-ci ilə qədər o zaman SSRİ Nazirlər Sovetinin mərkəzi komitənin və Ali Sovetin orqanı olan "Sovet Gürcüstanı" qəzetində xüsusi muxbir vəzifəsində və Xəbərlər Departamentinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1992-ci ildə "Azərtac"-ın Gürcüstan müxbiri təyin olunmuşdur. 1994-cü ildə isə AZTV-nin Gürcüstan müxbiri təyin olunmuşdur. 1992-ci ildən 2005-ci ilə qədər həm AZTV-nin həm də "Azərtac"-ın müxbiri vəzifəsində çalışıb. 1994-cü ildən bugünədək Azərbaycan Dövlət Televiziyasının Gürcüstan üzrə xüsusi müxbiri vəzifəsində işimi davam etdirir.

### Üzvü olduğu qurumlar
* Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi

* Gürcüstan Jurnalistlər Birliyi

## Film və kitabları
"Heydər Əliyev və Gürcüstan" kitabı 2008-ci ildə gürcü və Azərbaycan dillərində nəşr olunmuşdur. Ssenariləri əsasında 2010-cu ildə "Heydər Əliyev və Gürcüstan", Prezident İlham Əliyevin 50 illik yubileyi münasibətilə isə "İlham Əliyev və Gürcüstan" sənədli filmləri hazırlanmışdır. Bundan başqa, o, "Dənizdən-dənizə", "Dostluğun etalonu", "Dostluq yolu", "İrsiyyət Fondu", "Sabitliyin təminatı", "Bu gündən gələcəyə" adlı filmlərin müəllifidir.

## Mükafatları
Gürcüstan prezidenti Eduard Şevardnadzenin sərəncamı ilə 2001-ci il 15 fevralda "Şərəf" ordeninə layiq görülmüşdür. Mixeil Saakaşvilinin sərəncamı ilə Gürcüstanın "Şərəf" və "Şöhrət"ordeninə layiq görülmüdür. Gürcüstanın prezidenti Georgi Marqvelaşvili sərəncamı ilə əməkdar jurnalist adına layiq görülüb. Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. 1992-ci ildən 2023-cü ilə qədər ilin sonunda Gürcüstanda fəaliyyət göstərən xarici jurnalistlər arasında 11 dəfə ilin ən yaxşı jurnalisti adına layiq görülüb.

## İstinadlar
Elxan Süleymanov (atlet)

**Elxan Süleymanov** () — Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet.

## Karyerası
Elxan Süleymanov Azərbaycanı 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə Elxan Süleymanov final mərhələsində 292.5 (130.0 + 162.5) nəticə göstərdi və olimpiadanı 8-ci pillədə başa vurdu.

Elxan Süleymanov 2001-ci ilin aprelində Trençin şəhərində baş tutan Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.

## İstinadlar
Dorde Krstic

** Dorde Krstic **(; ) — Serb realist rəssamı, müəllimi və akademiki. 

## Bioqrafiya

Dorde Krstic Münhen Rəssamlıq Akademiyasını bitirib (1873-1883). 1883-cü ilə qədər ilk əsərlərini alman realizminin təsiri altında yaratmışdır. Serbiyaya qayıdan Krstic realist rəsm janrını daha dolğun janrla dəyişir. Dorde Krstic Serbiyanın ətrafında gəzərək memarlıq abidələrinin, xalq həyatının səhnələrinin, serb təbiətinin tipik guşələrinin eskizlərini çəkir. Dorde Krsticin əsərləri təbiətin diqqətlə öyrənilməsi (“Anatomist”, 1880, “Balıqçı daxmasının qapıları” – hər ikisi Milli Muzeydə, Belqrad), romantik həyəcan xüsusiyyətləri ilə səciyyələnir. Rəssamın sonrakı əsərlərində (“Baba-Kai qəsəbəsi”, 1907, Milli Muzey, Belqrad) canlı dinamika və miqyas təzəliyi onun plener rəssamlığı prinsiplərinə yanaşmasından xəbər verir. O, tarixi janrda portretlər, rəsmlər çəkib. Portret və janr kompozisiyalarında romantizm və realizm xüsusiyyətlərini birləşdirib. Krstic serb xalq sənəti və ənənəvi geyimləri əsasında 50-dən çox əsər yaradıb. Rəssamlıqdan dərs deyirdi. Onun məşhur tələbələri arasında Nadejda Petroviç də var.
1884-cü ildən Serbiya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının üzvü, 1892-ci ildə isə Serbiya Kral Akademiyasının fəxri üzvü olub. 30 oktyabr 1907-ci ildə Belqradda vəfat etmişdir.

## Rəsm işləri

Fayl:Church of the Ascension of Christ, Kovilj - interior1.jpg| Çuruqdakı Tanrının Yüksəlişi Serb Pravoslav Kilsəsinin ikonostazı, Mihai Valtrović və Dorde Krsticin işi
Fayl:Đorđe Krstić - Spomenik knezu Mihailu, 1871.jpg| 1871-ci ildə Şahzadə Mixaylo abidəsi.
Fayl:Đorđe Krstić - Utopljenica, 1879.jpg| Boğulmuş qadın (1879)
Fayl:Đorđe Krstić - Anatom, 1880.jpg|Anatomist (1880)
Fayl:Đorđe Krstić - Manastir Žiča, 1881.jpg|Žiča Monastırı, 1881.
Fayl:Đorđe Krstić - Studenica monastery, 1881-1883.jpg|Studenitsa (monastır) 1881-1883
Fayl:Đorđe Krstić - Pod jabukom, 1882.jpg|Alma altında 1883.
Fayl:Đorđe Krstić - Prelja, 1883-1884.jpg|Üstlər 1883-1884
Fayl:Đ.Krstić Na izvoru 1882.jpg|Baharda (1882)
Fayl:Đ.Krstić Cele Kula 1883.jpg|Cele Qülləsi (1883)
Fayl:Oczaklija Djordje Krstic.jpg|Baca (1884)
Fayl:Sveti Sava blagosilja Srpčad, Đorđe Krstić, 1891.jpg|Müqəddəs Sava Serpçada xeyir-dua verir, 1891.
Fayl:Đ.Krstić Babakaj 1892.jpg|Babakay (1892)
Fayl:Đorđe Krstić - Vaskrsenje Hristovo, 1893.jpg|Məsihin dirilməsi, 1893.
Fayl:Đorđe Krstić - Sveti Đorđe se zaklinje, 1894.jpg|Müqəddəs George and içir, 1894.
Fayl:Đorđe Krstić - Portret Turčina, 1895.jpg|Turçinin portreti, 1895.
Fayl:Đorđe Krstić - Alegorija na I i II srpski ustanak, 1904.jpg|Birinci və İkinci Serb üsyanının alleqoriyası, 1904.
Fayl:Milan obrenovic 33.jpg|Şahzadə Milan düşərgədə (çadırın altında)


## Ədəbiyyat
* Протић, Миодраг Б. *Српско сликарство ХХ века, Том 1.* - Sinteze Kitabxanası, Belqrad: Nolit, (1970).
* Dejan Medaković, *Srpski slikari XVIII-XX veka: likovi i dela*, Belqrad, Prosveta, (1994)
* A.M. Stanojević, *Delo, Volume 45*, Belqrad, A.M. Stanojević, (1907)
* Enciklopedija Britanika. "Krstić Đorđe", Belqrad, Politika-Narodna knjiga. 
* Миодраг Коларић, *Ђорђе Крстић*,Belqrad, Yuqoslaviya, (1977)
* 

## İstinadlar
Fərid Cəfərov

**Fərid Cəfərov** — Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət nazirinin müavini (2023-cü ildən),

## Həyatı
Fərid Cəfərov 6 iyun 1982-ci il tarixində Mingəçevir şəhərində anadan olub.

## Təhsili
1999-cu ildə orta məktəbi bitirib, Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlər fakültəsinə (beynəlxalq hüquq ixtisası üzrə) daxil olub.

2003-cü ildə bakalavr təhsilini yekunlaşdırıb.

2005–2007-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlər fakültəsinə (beynəlxalq hüquq ixtisası üzrə) magistr pilləsi üzrə təhsil alıb.

## Fəaliyyəti
2006-cı il oktyabr ayında Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq hüquq və müqavilələr idarəsinin referenti vəzifəsinə təyin olunub.

2007-ci ildə Xarici İşlər Nazirliyinə işə qəbul ilə əlaqədar keçirilmiş test imtahanlarından müvəfəqiyyətlə keçərək, Azərbaycan Diplomatik Akademiyasında kurslarda iştirak edib

2008-ci ilin yanvar ayında XİN-in attaşesi, eyni ilin oktyabr ayında isə AR-in BMT yanında Daimi Nümayəndəliyinin (Nyu York şəhəri) attaşesi vəzifəsinə təyin olunub.

2014-cü ilin yanvar ayında Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq hüquq və müqavilələr idarəsinin II katibi vəzifəsinə təyin olunub.

2014-cü ilin oktyabr ayında Heydər Əliyev Mərkəzinin Humanitar və sosial layihələr departamentinin aparıcı mütəxəssisi, 2016-cı ilin iyun ayında isə baş mütəxəssisi vəzifəsinə təyin olunub.

2017-ci ilin yanvar ayında Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin olunub.

13 mart-2018-ci ildən 13 may. 2023-cü ilə qədər Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun icraçı direktoru çalışıb.

13 may 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə mədəniyyət nazirinə müavin təyin edilib.

## İstinadlar
Teymur Qasımov

**Teymur Qasımov** () — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet.

## Karyerası
Teymur Qasımov Azərbaycanı 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 100 metr məsafəyə qaçış turnirində 10.98 saniyə nəticə göstərdi və təsnifat mərhələsini 7-ci pillədə başa vuraraq mübarizəsini dayandırdı.

Daha sonra Teymur Qasımov Azərbaycanı 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 100 metr məsafəyə qaçış turnirində 11.18 saniyə nəticə göstərdi və təsnifat mərhələsini 8-ci pillədə başa vuraraq mübarizəsini dayandırdı.

## İstinadlar
Atər mədəniyyəti

**Atər mədəniyyəti** — Şimali Afrikada (Mərakeş, Əlcəzair və Tunisin sahilyanı əzazilərindən Cənubi Böyük Səhradakı göllərədək) Mustye dövrünə aid arxeoloji mədəniyyət. Başlanğıc tarixi 28–25 min il əvvələ aiddir, son dövr tarixi aydın deyil. Atər mədəniyyəti 1870-ci illərdə Bir-əl-Atərdə (Əlcəzair) aşkar olunmuş və adı da bu yerlə əlaqədardır. Atər mədəniyyətinə adi nukleuslar, sivri ucluqlar, ikiuclu mat-qab, sapı və iti kənarları olan üçkünc alətlər tapılmışdır. Antropoloji tapıntıların neandertallara yaxın olması ehtimal edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Staniçno-Luqansk qoruğu

**Staniçno-Luqansk qoruğu** () — Luqansk təbiət qoruğunun filialı, Staniçno-Luqansk rayonunun (Luqansk vilayəti, Ukrayna) ərazisindəki Pesçanoe kəndindən qərbdə yerləşir

.

İdarənin əsas vəzifəsi Severski Donets çayının daşqın düzənliyinin təbii komplekslərinin qorunmasıdır.

Sahəsi 494 hektardır.

Bölgədəki hərbi əməliyyatlarla əlaqədar olaraq, Staniçno-Luqansk şöbəsi Luqansk vilayətində böyük dərəcədə zərər çəkmiş ekoloji obyektlərdən biridir.
## Məkan
Qoruq Seversk-Donetsk fiziki-coğrafi bölgəsində yerləşir. 50 metrə qədər yüksəklikləri əhatə edən bölgədə qərarlaşır.

### Torpaq
Qoruğun demək olar ki, bütün ərazisi qara torpaqla örtülüdür, baxmayaraq ki, onun bir hissəsində qum təpələri var.

### Hidrosfer
Qoruğun ərazisində sahəsi 2 hektar olan Soldatskoye gölləri və sahəsi 0,8 hektar olan Krasnenkoe və sahəsi 7,6 hektar olan Pesçanoe gölü var. Çaylar və göllər yağıntılar, yeraltı sularla qidalanır.

### İqlim
Qoruğun iqlimi kontinental, quraqdır. Qoruqda orta temperatur yayda +21°C, qışda isə az qarla -24-30°C təşkil edir.
### Flora
Qoruğun florası 745 növ damarlı bitkilərdən, 131 növ yaşıl yosunlardan ibarətdir. Üstəlik burada 266 növ göbələk var. Qoruqda Ukraynanın Qırmızı Kitabına daxil edilmiş 10 növ bitki qorunur. Bunlardan xırda çiçəkli civanperçemi, Lavrenko ayrıqotu, Popov sümürgəni, Aspérula graveólens, Dianthus squarrosus, şirin mahmızca, Don ayrıqotu və s. Staniçno-Luqansk qoruğunda botanika tədqiqatları 1970-ci illərdən aparılır.
### Fauna

Qoruğun faunası 49 növ məməli, 169 növ quş, 6 növ sürünən, 5 növ suda-quruda yaşayan, 29 növ balıqdan ibarətdir. Bir çoxu Ukraynanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir.
## İstinadlar
İrpen çayı

**İrpen çayı** () — Ukraynadakı çay, Dneprin sağ qolu. İrpen drenaj və nəmləndirmə sisteminin bir hissəsidir və onun əsas kanalıdır.
## Təsvir
İrpinin uzunluğu 162 km-dir və İrpin şəhərindən axır. Su toplama hövzəsinin sahəsi 3340 km²-dir. Mənbəyini Jitomir vilayətinin Yaropoviçi kəndindən götürür. Mənbənin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 195,6 m-dən yuxarıdır. Çayda iki su anbarı qurulmuşdur: Lesnoye və Kornino şəhər tipli Kornina qəsəbəsinin yaxınlığında yerləşir. Suyun nasoslarının Dnepr çayındakı Kiyev su anbarının səviyyəsinə qalxdığı Kozaroviçi kəndi yaxınlığında bitir. Mənsəbinin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 97 m hündürlükdədir.

İrpin çayının suyunun minerallaşması orta hesabla: yaz seli - 295 mq/dm³; yay-payız aşağı su axını - 450 mq / dm³; qış aşağı su axını - 459 mq / dm³.

Ən böyük qolları Krivyanka, Belka, Kalinovka, Veprik, Zherko, Svinariyka, Kudelya, Lyubka, Mostovaya, Nivka, Rokaç, Unava, Buçadır.

İrpen çayında XX əsrin 60-cı illərinin sonlarında qurulmuş drenaj və nəmləndirmə sistemi şəbəkəsinin bir hissəsi olan çoxlu sayda müxtəlif şlüz tənzimləyiciləri var. Bu qərar sayəsində çayın bataqlıq selini münbit torpağa çevirmək mümkün olmuşdur.
## Tarixi məlumat
İrpen çayının keçdiyi torpaqlar Kiyev Rus dövlətinin mərkəzi idi və salnamələrdə müəyyən tarixi hadisələrlə bağlı dəfələrlə bu çayın adı çəkilir. İrpen çayı üzərində Belqorod-Kiyev - Rusiyanın paytaxtının qərb müdafiə forpostu yerləşirdi.

Çayla əlaqəli əlamətdar hadisələrdən biri 1321 və ya 1324-cü illərdə İrpen çayı üzərində döyüşün olmasıdır. Bunun nəticəsində Kiyev və qonşu torpaqlar Böyük Litva knyazlığının hökmranlığına keçir.

1654-1667-ci illər Rusiya-Polşa müharibəsindən sonrakı dövrdə və Birliyin ilk parçalanmasına qədər (1772) Rusiya və Birliyin sərhədi İrpin çayı boyunca keçir, bu da bir sıra əyalətlərin olmasına səbəb olur.

1941-ci ildə İrpin çayı boyunca Qırmızı Ordu alman qoşunlarından Kiyev şəhərini qorumaq üçün ilk müdafiə xəttini qurur.
## İstinadlar
Yəhuda aslanı

**Yəhuda aslanı** (, ) — ənənəvi olaraq Yəhuda qəbiləsinin simvolu kimi qəbul edilən yəhudi milli və mədəni simvolu. Yəhuda övladları ilə aslan arasındakı əlaqəni ilk olaraq Yəhudi Bibliyasının Yaradılış kitabında Yaqubun dördüncü oğlu Yəhudaya verdiyi xeyir-duada tapmaq olar.

Bu, xristian teologiyasına görə, Əhdi-cədidin Vəhy Kitabında Nazaretli İsanı təmsil edən bir termin kimi də xatırlanır. Yəhuda aslanı Süleyman sülaləsindən olan Efiopiya imperatorlarının istifadə etdiyi titullardan biri idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lions in Jewish art
* Jewish Heraldry
Patmoslu Yəhya

**Patmoslu Yəhya** və ya **Patmoslu İohann** — ənənəvi olaraq Vəhy Kitabının müəllifinə verilən ad. Vəhy Kitabının mətnində qeyd edilmişdir ki, Yəhya indiki Yunanıstanın Patmos adasındadır. Əksər Bibliya tarixçilərinin fikrinə görə, o, Roma imperatoru Domisianın dövründə antixristian təqiblər nəticəsində həmin adaya sürgün edilmişdir.

Xristian ənənəsində Vəhy Kitabının müəllifini Yəhyanın İncilinin müəllifi olduğu iddia edilən Yevangelist Yəhya (özünü Həvari Yəhya kimi tanıtmışdır) hesab edilir. Yevsevi kimi yüksək səviyyəli din xadimləri və alimlərin azlığı ən azı daha bir Yəhyanı, yəni Presviter Yəhyanı İsanın yoldaşı kimi tanıyır. Orta əsrlərdən bəri bəzi xristian alimləri şagirdi Vəhy kitabının müəllifindən fərqləndirirlər.

## İstinadlar
Dənyalın dörd padşahlığı

**Dənyalın dörd padşahlığı** və ya **Danielin dörd padşahlığı** — Dənyalın kitabına görə, "axırzaman" və "Rəbbin padşahlığı"ndan əvvəl gələn dörd padşahlıq.

## Tarixi zəmin
Dənyalın kitabı Əhəməni və erkən ellinizm dövrlərdə (e.ə. V–III-cü əsrlər) Babil və Mesopotamiyada mövcud olan yəhudi icmasında yayılan əfsanələr toplusundan formalaşmış, daha sonra makkaveylər dövründə (II əsrin ortaları) 7–-12-ci fəsillər ilə genişləndirilmişdir.

"Dörd padşahlıq" mövzusu Dənyal 2 və Dənyal 7-də açıq şəkildə müşahidə edilir, Daniel 8-in təsvirində gizlidir. Danielin ardıcıl dörd dünya imperiyası konsepsiyası yunan mifoloji tarixi nəzəriyyələrindən götürülmüşdür. 2-ci fəsildə haqqında bəhs edilən heykəldə dörd metalın simvolizmi farsca yazılardan götürülmüş, 7-ci fəsildəki dörd "dənizdən gələn heyvan" isə Huşə 13:7-8-i əks etdirir, burada tanrı İsraili ona aslan, bəbir, ayı və ya vəhşi heyvan kimi davranmaq ilə hədələyir. Alimlər arasında yekdil fikir ondan ibarətdir ki, 7-ci fəsildə haqqında bəhs edilən dörd nəhəng heyvan, 2-ci fəsildə qeyd edilən metallar kimi, Babil, Midiya, Persiya və Selevki dövlətlərini simvollaşdırır. Bundan başqa, IV Antiox digər üç tərəfi kökündən çıxaran "kiçik buynuz" kimi simvollaşdırılır (Antiox bir neçə başqa iddiaçının padşah olmaq hüququnu qəsb etmişdi).

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* Bernard Capp (1972), *Fifth Monarchy Men: Study in Seventeenth Century English Millenarianism*, Faber 
* 
* 
* Gerhard F. Hasel, "The Four World Empires of Daniel 2 Against its Near Eastern Environment," *[[:en:Journal for the Study of the Old Testament|Journal for the Study of the Old Testament]]* 1979 12: 17-30
* H. H. Rowley (1935), *Darius the Mede and the Four World Empires in the Book of Daniel. A Historical Study of Contemporary Theories*
* 

## Xarici keçidlər

* John H. Walton, "The Four Kingdoms Of Daniel," *[[:en:Journal of the Evangelical Theological Society|JETS]]* 29 (1986), 25–36.
* ''Utopian and Historical Thinking: Interplays and Transferences'' (PDF)
Bayburdlu oymağı

**Bayburdlu oymağı** — Cənubi Azərbaycanın bölgələrindən biri olan Qaradağ vilayətində yaşamış olan türk tayfalarından biri.
## Tarixi
Tayfanın adından bəlli olur ki, onlar ilk öncə Şərqi Anadoluda, Ərzurumdan şimal-qərbdə yerləşən Bayburddan köçüb bu bölgəyə gəlmişdirlər. Bu tayfa Səfəvi imperiyasını yaradan Qızılbaş tayfalarından biri olmuşdur. Bu tayfanın başçısı olan Qaraca İlyas Bayburdlu I Şah İsmayılın Ağqoyunlu hökmdarı Əlvənd Mirzə ilə döyüşdüyü Şərur döyüşündə  iştirak etmiş, Qızılbaş ordusunun komandanlarından biri kimi olmuşdur. Bu döyüşdə I İsmayıl Əlvənd Mirzəni darmadağın etmiş və bir qədər sonra Təbrizə daxil olaraq özünü şah elan etmişdir. I Şah İsmayıl və oğlu I Şah Təhmasib (1524-1576) hakimiyyət illərində Bayburdlu eli Osmanlı sınır-sərhədlərində uc gözətçisi idi. Çuxursəd əyalətinin Şuragil mahalı bu el başçısının tiyul mülkü idi. Qaraxan bəy Bayburdlunun başçılığı ilə bayburdlular Çuxursəddən köçüb Azərbaycana – Qaradağ vilayətinə gəldilər. Onlar Qaradağ və Savalan arasında yerləşən kəndlərdə sakin oldular. Qaraxan bəy və başqa böyüklər Əhər şəhərinə yerləşdilər. Bayburdluların Əhər mahalında öz kəndləri bunlardır: Təzəkəndi Təhmasib, Şəmsabad, Yüzbaşılı, Qalabaşı Şahverdi qışlağı, Alpavut, Qorçu kəndi, Səfixanlı, Nəcəfxanlı, Xızır kəndi, Uluxanlı və s.

I Abbasın dövründə də bu tayfadan görkəmli sərkərdələr çıxmışdır:

* Şahverdi bəy Bayburdlu  - yasavul-e söhbət vəzifəsini icra etmiş və şaha çox yaxın olmuşdur.
* Murad xan Sultan Bayburdlu - I Abbasın dövründə Qaradağın əmiri və hakimi olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Qaradağ tayfaları

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
*
Vətən müharibəsi şəhidləri abidəsi (Livan)

**Vətən müharibəsi şəhidləri abidəsi** — Livanın Kavaşra qəsəbəsində İkinci Qarabağ müharibəsinin şəhidlərinin xatirəsinə ucaldılan abidə. Abidənin hündürlüyü 250 sm, eni isə 103 sm-dir. Abidə livanlı memarları Xalid Kanjo və Valid Abdo tərəfindən hazırlanmışdır.

## Tarixi
Livanın Kavaşra qəsəbəsində Azərbaycan Respublikasının bu ölkədəki səfirliyi tərəfindən İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olanların xatirəsinə abidə ucaldılmışdır. Abidə Livanın şimalındakı Akkar vilayətində türkmanların yaşadığı qəsəbədə yerləşir..

8 noyabr 2022-ci ildə açılışı olmuşdur. Abidənin açılış mərasiminə Azərbaycan Respublikası və Türkiyə Respublikasının Livandakı səfirliklərinin əməkdaşları, Livanın bir neçə millət vəkili, Akkar quberniyasının valisi, Akkar quberniyasının bələdiyyə rəisləri və Livanın ziyalıları iştirak etmişlər.

Abidənin açılışını Kavaşra dövlət liseyinin müdiri Xalid İsmayıl etdikdən sonra millət vəkilləri Məhəmməd Süleyman, Jimmi Jabbur, vali İmad Labaki və Kavaşra bələdiyyə rəisi çıxış etmişlər. Layihənin müəllifi səfirliyin müvəqqəti işlər vəkili Şahin Pənahov çıxış edərək demişdir:

Qarabağ zəfəri və onun nəinki Azərbaycan bütün region, dünya üçün əhəmiyyətindən danışmış və abidənin Livanda ucaldılmasının xüsusi məna kəsb etdiyi.

## Reaksiyalar
Livan erməniləri yerli "*vdlnews.com*" saytında abidənin açılışına etirazlarını bildirmişdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Livanda şəhidlərimizin xatirəsinə abidə ucaldılıb
Qlükaqonoma

**Qlükaqonoma** — mədəaltı vəzinin alfa hüceyrələrinin çox nadir bir şişidir və qlükaqon hormonunun həddindən artıq istehsalı ilə nəticələnir. Adətən nekrolitik köçəri eritema kilo itkisi və yüngül şəkərli diabet ilə əlaqəli olan qlükaqonomlu insanların əksəriyyətində kortəbii şəkildə büruzə verir. Bununla belə, halların təxminən 10%-i çoxsaylı endokrin neoplaziya tip 1 (MEN-1) sindromu ilə əlaqələndirilir.****

## Səbəbləri
Qlükaqonomun səbəbi bilinməsə də, bəzi genetik faktorlar bu vəziyyətə səbəb ola bilər. Ailədə çoxsaylı endokrin neoplaziya tip 1 (MEN1) olması risk faktorudur. Bundan əlavə, Mahvaş xəstəliyi olanlarda qlükaqon reseptor geni (GCGR) mutasiyaya uğradığından, qlükaqonomma riski artır.

## Mexanizmi
Qlükaqonoma, mədəaltı vəzinin alfa hüceyrələrində yerləşən peptid hormonu olan qlükaqonun həddindən artıq istehsalı nəticəsində yaranır. Klassik simptomlar bunlarla məhdudlaşmır — nekrolitik köçəri eritema (NKE) şəkərli diabet və çəki itkisini əhatə edir. NKE qlükaqonoma hallarının təxminən 70%-də özünü göstərir və distal ətraflar və qasıq nahiyəsində eritematoz yaralarla xarakterizə olunur. Bəzən qlükaqonoması olmayan insanlarda NKE müşahidə edilmişdir. Mahvaş xəstəliyindən qlükaqonoma inkişaf etdirən insanlarda NKE inkişaf etdirmir, bu da NKE-nin insanda olması üçün işləyən qlükaqon reseptorlarının lazım olduğunu göstərir. Çəki itkisi, qlükaqonoma ilə ən çox əlaqəli təsir, qlükozanın somatik hüceyrələr tərəfindən mənimsənilməsinin qarşısını alan qlükaqon hormonunun nəticəsidir. Diabet bütün qlükaqonom hallarında mövcud deyil, lakin çox vaxt insulin və qlükaqon balansının pozulması nəticəsində yaranır.

## Diaqnozu
Qlükaqonoma sindromunun olması, mədəaltı vəzi şişini müşayiət edən simptomlar, həmçinin qanda qlükaqon səviyyəsinin yüksəlməsi qlükaqonomanın diaqnozu üçün istifadə olunur.

Bir insanın qanında qlükaqon konsentrasiyası 500 mq/ml-dən çox olduqda, qlükaqonoma sindromu diaqnozu qoyula bilər.

Qeyd etmək lazımdır ki, hiperqlükaqonemiyanın bütün halları qlükaqonomiya diaqnozuna səbəb olmur. Qanda yüksək qlükaqonun səviyyəsi pankreatit və böyrək çatışmazlığı kimi digər xəstəliklərlə əlaqələndirilir.

Qlükaqonoma diaqnozu qoyulmuş insanların təxminən 60%-i qadınlardır. Diaqnoz qoyulanların əksəriyyəti 45–60 yaş arasındadır.

## Müalicəsi
Sporadik qlükaqonoma diaqnozu qoyulmuş insanlarda MEN1 xəstəsi olan xəstələrlə müqayisədə ölüm nisbəti çox olur, çünki sonuncu qrup vaxtaşırı olaraq həkimə müraciət edir.

Metastatik şişləri olan insanlar asanlıqla müalicə edilmir, çünki şiş kimyaterapiyaya davamlıdır. Qlükaqonomun yeganə müalicəsi cərrahiyyədir və hətta bu həmişə uğurlu olmur.

Artan qlükaqonun ifrazını qlükaqonun sərbəst buraxılmasını maneə törədən somatostatinin analoqu olan oktreotidin tətbiqi ilə müalicə etmək olar.

Doksorubisin və streptozotosin də pankreas adacıqlarının alfa hüceyrələrini selektiv şəkildə zədələmək üçün uğurla istifadə edilmişdir. Bunlar şişi məhv etmir, lakin simptomların inkişafını minimuma endirməyə kömək edir.

## Həmçinin bax
* Qlükaqon
* İnsulin

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2010-cu il Azərbaycan parlament seçkiləri

IV çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi üçün **[[Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010)|2010-cu ildə Azərbaycanda keçirilmiş parlament seçkiləri]]**. Bu seçkilərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə 7 seçki dairəsi təşkil olunmuş və 7 deputat seçilmişdir. Seçki nəticələri Mərkəzi Seçki Komissiyasına istinadən yerləşdirilmişdir.

## Əvvəlki seçkilər
2005-ci il parlament seçkiləri Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə 7 seçki dairəsində keçirilmişdir. Seçilmiş 7 deputatdan 5-i Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, 2-si isə bitərəf olmuşdur.

## Ümumi nəticələr

### Partiyalar üzrə

### Bloklar üzrə

## Dairələr üzrə

### 1 saylı Şərur-Sədərək

### 2 saylı Şərur

### 3 saylı Babək-Kəngərli-Naxçıvan

### 4 saylı Naxçıvan

### 5 saylı Şahbuz-Babək

### 6 saylı Culfa-Babək

### 7 saylı Ordubad-Culfa

## İstinadlar
Kasbot Koçkarov

**Kasbot Koçkarov** () — Qaraçay şairi.

## Həyatı
Kasbot Bağır oğlu 1834-cü ildə bugünkü Qaraçay Çərkəz Respublikasının Uçkulan qəsəbəsinin yaxınlığındakı Kasbot kəndində kasıb bir ailədə doğulub. Onun adı ilə doğulduğu kəndin adının eyni olması çoxlarını çaşdırır. Kəndlərimizin bir çoxu orada yaşayan tayfasının, yaxut kəndi salan insanın, nəslin adıyla adlanır. Kasbot da belə kəndlərdəndir.

Kasbot Koçkalanov 1940-cı ildə, 106 yaşında vəfat edib.

SSRİ dağıldıqdan sonra Kasbot Koçkalanov əsərləri Türkiyədə də çap olunmağa başladı. Onun qaraçay milli ruhunu özündə daşıyan şeirləri Türk xalqlarının ədəbiyyatının bir parçasına çevrilməkdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anastas

**Anastas** — kişi adı.

* Anastas Mikoyan — SSRİ dövlət xadimi, siyasət.
* Anastas Yovanoviç — serb fotoqrafı və müəllifi.
* Katolikos Anastas — Albaniyanın XXII katolikosu.
* Katolikos II Anastas — Albanların LXV katolikosu.
Pavle Vuisiç

** Pavle Vuisiç ** (;) — keçmiş Yuqoslaviya kinosunun ən tanınan simalarından biri, teatr və kino aktyoru.

## Bioqrafiya

Pavle Vuisiç 1926-cı il iyulun 10-da anadan olub. O, Monteneqro hüquqşünası və briqadiri olan babası Pavlenin şərəfinə adlandırılıb. Onun ulu babası Donja Moraçanın məşhur qəhrəmanı və Şahzadə Danilonun qvardiya komandiri Milosav Mişnin Vujisiç idi. 1950-ci illərə qədər Belqrad radiosunda işləyib. 1950-ci ildə Pançevoda teatrın səhnəsində yarımçıq bir mövsüm nümayiş etdirilən "Sehrli qılınc" filmində epizodik rol oynayır. Teatr akademiyasına daxil olmaq cəhdi uğursuz olur. 1953-cü ildə "Fırtına" filmində bir epizodda rol aldı. 1958-ci ildə "Tri koraka u prazno" ("Kosmosa üç addım") filmindəki baş rola görə Obrad Pula kinofestivalında "Qızıl arena" mükafatına layiq görülüb. Tezliklə o, özünü ən çox yönlü xarakter aktyorlarından biri kimi göstərir. Uzun və məhsuldar karyerası ərzində o, həm dramatik, həm də komik bir çox müxtəlif rollar oynayıb və işlədiyi demək olar ki, bütün rejissorlar tərəfindən hörmət qazanıb. 1991-ci ildə Serbiya Kino Rəssamları Assosiasiyasının kino sənətinə xidmətlərinə görə verilən Pavle Vuişiç mükafatı onun adını daşıyır.

## Filmoqrafiya


### Seçilmiş filmoqrafiya

* Sehrli Qılınc (1950) - Cəngavər
* Perfidy (1953) - Dənizçi
* Qaraçı Qız (1953) - Quta
* Nöqtə 905 (1960) - Pajo Sherpa
* La steppa (1962) - Kuzmichiov
* İkiqat dairə (1963) - Krčmar Marko
* Sübh (1964) - İlya
* Adanın Prometeyi (1964) - Şor Žane
* Gəlmək və qalmaq (1965) - Mileta
* Bazar ertəsi və ya çərşənbə axşamı (1966) - Markın atası
* Siçovullar oyandı (1967) - Krmanoš
* 10:10 bomba (1967) - Eynəkli adam
* Makedoniyanın qanlı toyu (1967) - Pop Damjan
* Zəngləri eşidəndə (1969) - Qara
* Bir hadisə (1969) - Yura baba
* Neretva döyüşü (1969) - Sürücü
* Qara Toxum (1971) - Maki
* Valter Sarayevonu müdafiə edir (1972) - Qatar dispetçeri
* Qara saçlı qızın izləri (1972) - Paja
* Usta və Marqaret (1972) - Azazelo
* Razmeđa (1973) - Pajo
* Ölüm və Dərviş (1974) - Müfti
* Cəhənnəm çayı (1974) - (kreditsiz)
* Doktor Mladen (1975) - Radovan Tadiç
* Anno Domini 1573 (1975) - Frensis Tahi
* Qışda Çimərlik Mühafizəsi (1976) - Buda
* Qatarları Sevən İt (1977) - Dayı
* Altı palata (1978) - Qəyyum Nikita
* Moment (1978) - Ljuba Kvrga
* Pələng (1978) - Sorqanın tenoru
* Mavi dənizin o tayında (1979) - Şjor Frane
* Xüsusi Müalicə (1980) - Direktorun atası
* Petrianın çələngi (1980) - Lyubişa
* Orada kim oxuyur? (1980) - dirijor Krstić
* Masters, Masters (1980) - Cədvəllər
* Dolly Bell-i xatırlayırsınız? (1981) - Əmi
* Marafon Ailəsi (1982) - Milutin Topalović
* Heyva qoxusu (1982) - Jozo
* Twilight Time (1982) - Paško
* Bal ayı (1983) - Yoldaş Laza
* Münhendə erkən qar (1984) - Ata
* Atam işdən uzaqda olanda (1985) - Dedo Muzamer
* Həyat Gözəldir (1985) - Kruščić, bar sahibi

## İstinadlar
Tetraqrammaton

**Tetraqrammaton** və ya **tetraqramma** (, от  — «четыре» и  — «буква») yəhudi dini və kabbalistik ənənələrində digər tanrı titullarından fərqli olaraq,**Tetraqrammaton (YHWH) - "***Tanrının Dörd Hərfli Adı"* Latın hərfləri ilə tetraqram "**YHVH**" kimi transkripsiya edilir. Bu adın "olmaq", "mövcud olmaq" və ya "olmağa səbəb olmaq" mənasını verən feldən yarandığına inanılır. Hər halda, adın quruluşu və etimologiyası ilə bağlı konsensus yoxdur. Buna baxmayaraq, indiki dövrdə "yahve" forması demək olar ki, hamı tərəfindən qəbul edilir, lakin "yehova" kimi edilən tələffüz hələ də geniş istifadə olunur.

## Tetraqrammatonun dəqiq tələffüzü
Tarix boyu Tetraqrammatonun dəqiq tələffüzü sirr olaraq qalmışdır, çünki qədim yəhudilər onun açıq şəkildə ifadə olunmasını qadağan etmişdilər. Bəzi əsas tələffüz variantları bunlardır:

* **Yahweh:** Ən geniş qəbul edilən elmi yanaşma budur.
* **Jehovah:** Xristian ənənəsində, xüsusən də protestant cərəyanlarında bu ad geniş yayılmışdır.
* **Yahu / Yah:** Bəzi hallarda daha qısa formalar da istifadə olunmuşdur.

**Kabala və Ezoterik Əhəmiyyəti:**

YHWH adı yəhudi mistik sistemində (Kabalada) xüsusi yer tutur. Kabala təlimlərinə görə, dörd hərfli Tanrı adı kainatın yaradılışı və Tanrının dünyaya təsiri ilə bağlı dərin sirləri ehtiva edir.

* **Dörd Hərfin Simvolizmi:**
** **Yod (י):** İlahi toxum, başlanğıc nöqtəsi.
** **He (ה):** Qadın enerjisi, yaradılış.
** **Vav (ו):** Kişi enerjisi, birləşmə.
** **He (ה):** Yaradılışın son forması.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*, reprinted in 
*
*
*

## Xarici keçidlər
Meşa kitabəsi

**Meşa kitabəsi**, **Meşa sütunu**, **Meşa stelası** və ya **Moav daşı** — təxminən e.ə. 840-cı ilə aid, Moav padşahı Meşanın adına Kənan yazısında yazılmış kitabə. Meşa Moav tanrısı Xamosun öz xalqına qəzəbləndiyini və onların İsrail padşahlığına tabe olmasına icazə verdiyini, lakin nəhayət, onun geri qayıdaraq İsrailin boyunduruğundan qurtulmaq və Moavın torpaqlarını bərpa etmək üçün Meşaya kömək etdiyini izah edir. Meşa bir çox tikinti layihələrini də təsvir edir. Paleoivrit yazısı ilə sıx bağlı olan Finikiya əlifbasının variantında yazılmışdır..

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Louvre collection – includes a large modern photo of the stele
* Translation from Northwest Semitic Inscriptions
* The Basalt of the Moabite Stone  – A mineralogical analysis of the Moabite Stone, by T.G. Bonney (1902)
* Commentary and a recent translation (last modified 2020)
Yekaterina Karavelova

**Yekaterina Karavelova** () — müəllim, tərcüməçi, publisist, qadın hüquqları müdafiəçisi, Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin təsisçisi, Yəhudilərin Müdafiəsi Komitəsinin qurucularından biri. Bolqarıstanlı siyasətçi Petka Karavelovanın həyat yoldaşı.
## Bioqrafiya
Yekaterina Karavelova 21 oktyabr 1860-cı ildə Ruse şəhərində anadan olub, kürkçü Veliko Penev və Stoyanka Penevanın dörd övladının ən kiçiyi olub. 1870-1878-ci illərdə Yekaterina IV Moskva Qadınlar Gimnaziyasında oxumuş və onu qızıl medalla bitirmişdir. Eyni dövrdə Yekaterina məşhur riyaziyyatçı Sofiya Kovalevskaya ilə tanış olur. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra Yekaterina Bolqarıstana qayıdır və Rusedə dərs deməyə başlayır və bir ildən sonra Kişi Gimnaziyasında qızlar üçün sinfin direktoru olur. Yekaterina Sankt-Peterburqda tibb təhsili almağı planlaşdırır, lakin 1880-ci ildə Moskvada oxuyarkən tanış olduğu Petka Karavelov ilə ailə qurur və ailəsi Sofiyaya köçür. Cütlüyün üç qızı dümnyaya gəlir - Rada (1880-1883), Viola (1884-1934) və Laura (1886-1913).
## Sosial fəaliyyət
Tezliklə Yekaterina Bolqarıstanın siyasi elitasının bir hissəsinə çevrilir, lakin 1881-ci ildə Battenberq Şahzadəsi Aleksandr tərəfindən Petka Karavelovun Bolqarıstanın Baş Naziri vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasından sonra ailə Bolqarıstanı tərk edib Plovdivə köçmək məcburiyyətində qalır. 1884-cü ildə Tırnovo konstitusiyasının bərpasından sonra Yekaterina və Petko Sofiyaya qayıdır. Sonra Yekaterina kitabçalar nəşr etməyə başlayır.

1899-cu ildə Yekaterina Karavelova Mama (Maika) qadın mədəniyyət təşkilatını təşkil edir. Yekaterina qadınların müstəqilliyi bilavasitə qadınların təhsilindən keçdiyini bildirir, ona görə də qızlar üçün “Mariya Luiza” peşə məktəbi açır. 1901-ci ildə Karavelova Vela Blaqoeva, Dimitrana İvanova, Anna Karima, Kina Konova, Yuliya Malinova və başqaları ilə birlikdə Bolqar Qadınlar İttifaqını qurur.
1903-cü ildə İlinden üsyanı məğlub edildikdən sonra Karavelova makedoniyalı qadınların həbsdən azad edilməsi üçün Qadınlar Komitəsinə rəhbərlik edir. Bir il sonra Yekaterina Londonda Makedoniya Konfransında iştirak edir. Rus-yapon müharibəsi zamanı Karavelova Bolqarıstan Sanitar Komissiyasını, Balkan müharibəsi zamanı isə V. Leevski adına Universitetdə xəstəxana təşkil edib.

Yekaterina Karavelova 25 il Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin sədri olub. Sülh və Azadlıq uğrunda Beynəlxalq Qadınlar Liqasının IV Konqresində (1-7 may 1924, Vaşinqton) Ketrin Bolqarıstanı təmsil edir. 1925-ci ildə Karavelova Liqanın sədri olur.

Yekaterina Karavelova Anton Straşimirov, Asen Zlatarov, Petko Staynov və başqaları ilə birlikdə Almaniyada Yəhudilərin Müdafiəsi Komitəsinin qurulmasında fəal iştirak edir.

Karavelova aktiv ictimai-siyasi fəaliyyətlə yanaşı, L. N. Tolstoy, F. M. Dostoyevski, V. Hüqon, Gi de Mopassan, Q. Flober və K. Dikkensin əsərlərinin bolqar dilinə tərcüməsi ilə məşğul olur. Karavelova 50-dən çox kitabça və məqalənin müəllifidir.
## İstinadlar
Kənan dilləri

**Kənan dilləri** və ya **Kənan dialektləri** — şimal-qərbi sami dillərinin üç alt qrupundan biri. Onlar Levant, Mesopotamiya, Anadolu və Şərqi Aralıq dənizi boyunca tapılan Kənan yazılarında, Finikiya kolonistləri tərəfindən Karfagenin qurulmasından sonra Şimali Afrika və Pireney yarımadasının sahilyanı bölgələrində təsdiq edilmişdir. Dialektlər ilk növbədə Bibliya coğrafiyaya istinad edərək etiketlənmişdir: ivrit (İsrail, Yəhuda/Bibliya, Səməriyyə), Finikiya/pun, amorey, əmuni, Moav, suti və Edom. Dialektlərin hamısı bir-birini başa düşülən səviyyədə yaxınlığa malik idi.

Bu bir-birlərinə son dərəcə yaxın dillərdə Kənan və Levantın qədim samidilli xalqları danışırdılar. Ərazi indiki İsraili, İordaniyanı, Sinay yarımadasını, Livanı, Suriyanı, Fələstini, həmçinin Türkiyənin cənub-qərbindəki bəzi əraziləri (Anadolu), İraqın qərbi və cənubunu (Mesopotamiya) və Səudiyyə Ərəbistanının şimal-qərb küncünü əhatə edirdi.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*

## Əlavə ədəbiyyat

**The Semitic Languages. Routledge Language Family Descriptions.* Edited by Robert Hetzron. New York: Routledge, 1997.
*
*
* Dallaire, Hélène M. *The Syntax of Volitives in Biblical Hebrew and Amarna Canaanite Prose*. University Park, USA: Penn State University Press, 2014. 
* Izre'el, Shlomo. "Canaano-Akkadian: Linguistics and Sociolinguistics ". In: *Language and Nature. Papers Presented to John Huehnergard on the Occasion of His 60th Birthday*. hrsg. v. Rebecca Hasselbach, Na'ama Pat-El (Studies in Ancient Oriental Civilization (SAOC) 67). Chicago, IL: Oriental Institute of the University of Chicago, 2012. pp. 171-218. .
*  Accessed 18 May 2023.
*  Accessed 18 May 2023.

## Xarici keçidlər
* Some West Semitic Inscriptions
* How the Alphabet Was Born from Hieroglyphs Biblical Archaeology Review