Cirolamo Savonarola

**Cirolamo Savonarola** () — Dominikan din adamı və Florensiya şəhərinin 1494–1498 illəri arasındakı hökmdarı. İntibah əleyhdarı vəzləri, günah olaraq gördüyü kitab və sənət əsərlərini yaktırmasıyla tanınır. Çox dindar bir katolik olmasına baxmayaraq, din adamlarının vəzifələrini sui-istifadə tənqid etməsi baxımından Martin Lüter və digər reformistlərin qabaqcılı sayılır. Papanın göstərişi ilə tonqalda yandırılaraq öldürülür.
1494-cü ilin sentyabrında Fransa kralı VIII Çarlz İtaliyaya hücum edib Florensiyanı təhdid edəndə Savonarolanın peyğəmbərlikləri yerinə yetmək ərəfəsində görünürdü. Keşiş Fransa kralına müdaxilə edərkən, Florensiyalılar hakim Mediciləri qovdular və Savonarolanın təkidi ilə faktiki olaraq Savonarolanın nəzarəti altında olan "yaxşı qarşılanan" respublika qurdular. Florensiyanın Xristianlığın dünya mərkəzi olan Yeni Qüds olacağını və "həmişəkindən daha zəngin, daha güclü, daha əzəmətli" olacağını bəyan edərək,o, Florensiyalı gənclərin fəal köməyinə müraciət edərək, ifrat mənəviyyat kampaniyası başlatdı.
1495-ci ildə Florensiya fransızlara qarşı Papa VI Aleksandrın Müqəddəs Liqasına qoşulmaqdan imtina etdikdə, Vatikan Savonarolanı Romaya çağırdı. O, itaətsizlik etdi və qadağa altında təbliğ etməklə papaya daha da meydan oxudu, islahat kampaniyasını yürüşlər, boş yerlərin tonqalları və dindar teatr nümayişləri ilə vurğuladı. Cavab olaraq Papa İskəndər 1497-ci ilin mayında Savonarolanı xaric etdi və Florensiyanı qadağa altına alacağı ilə hədələdi. 1498-ci ilin aprelində rəqib Florensiya vaizinin Savonarolanın ilahi mandatını yoxlamaq üçün təklif etdiyi atəşlə sınaq fiaskoya çevrildi və xalq rəyi ona qarşı çıxdı. Savonarola və onu dəstəkləyən iki keşiş həbs edildi. 23 may 1498-ci ildə kilsə və mülki hakimiyyət Florensiyanın əsas meydanında üç keşişin cəsədlərini qınadı, asdı və yandırdı.
Savonarolanın fədailəri, Piaqnonilər, onun respublika azadlığı və dini islahat iddiasını növbəti əsrə qədər canlı saxladılar. Papa II Julius (vəzifədə: 1503-1513) onun kanonizasiyasını hesab edirdi.
Lakin 1512-ci ildə Florensiyada papalığın köməyi ilə yenidən hakimiyyətə gələn Mediçilər nəhayət Piaqnoni hərəkatını zəiflətdi. Bəzi protestantlar, o cümlədən Martin Lüter, Savonarolanı Protestant İslahatının mühüm xəbərçisi hesab etdilər.

## Erkən illər
Savonarola 21 sentyabr 1452-ci ildə Ferrarada Nikkolo di Mişel və Yelena ailəsində anadan olub. Atası Nikkolo Ferrarada əslən Paduadan olan ailədə anadan olub; anası Elena, Mantua'nın Bonacossi ailəsindən bir nəsil olduğunu iddia etdi. O və Nikkolo yeddi övladı var idi, onlardan Girolamo üçüncü idi. Onun babası Mişel Savonarola, tanınmış və müvəffəqiyyətli bir həkim və polimatik, Girolamonun təhsilinə nəzarət edirdi. Ailə Mişelin tibbi təcrübəsindən çoxlu sərvət topladı.
1468-ci ildə babasının ölümündən sonra Savonarola, Guarino da Verona'nın oğlu Battista Guarinonun idarə etdiyi dövlət məktəbində oxumuş ola bilərdi, burada klassiklərə, eləcə də İntibah humanizminin atası Petrarkanın şeirlərinə və yazılarına giriş alacaqdı. Ferrara Universitetində sənət dərəcəsi qazanaraq, babasının yolunu davam etdirərək tibb fakültəsinə daxil olmağa hazırlaşdı. Ancaq bir anda o, karyera niyyətindən əl çəkdi.
İlk şeirlərində o, kilsənin və dünyanın vəziyyəti ilə məşğul olduğunu ifadə edir. O, apokaliptik meylli şeirlər yazmağa başladı, xüsusən də "Dünyanın xarabalığı haqqında" (1472) və "Kilsənin xarabalığı haqqında" (1475), bu şeirlərdə Romadakı papa məhkəməsini xüsusi çağırış üçün seçdi.Təxminən eyni zamanda, görünür, dində bir həyat haqqında düşünürdü. Daha sonra bioqrafına dediyi kimi, Faenzada bir vaiz tərəfindən eşitdiyi bir moizə onu dünyanı tərk etməyə inandırdı.Onun bioqraflarının əksəriyyəti kiçik qardaşı və davamçısı Maurelionun (sonradan Mauro fraqmenti) gəncliyində Jirolamonun evlilik təklifi etdiyi qonşusu Laudomiya Strozzi tərəfindən rədd edildiyinə dair hesabını rədd edir və ya məhəl qoymur.Doğrudur, ya yox, o, Dominikan Ordeninə qoşulmaq üçün evdən çıxarkən atasına yazdığı məktubda cismani ehtiraslardan əziyyət çəkdiyinə işarə edir.Elə bir rəvayət də var ki, getmə ərəfəsində yuxuda görüb ki, onu asket həyatına hazırlayan buzlu su leysan yağışı belə fikirlərdən təmizlənib.Arxasında qoyub getdiyi yarımçıq traktatında sonralar “De contemptu Mundi” və ya “Dünyaya hörmətsizlik haqqında” adlanan əsərində o, oxucuları bu zina, sodomiya, qətl və paxıllıq dünyasından qaçmağa çağırır. 
25 aprel 1475-ci ildə Girolamo Savonarola Bolonyaya getdi və burada San Domeniko keşişinin, Rahiblər Ordeninin qapısını döydü və qəbul edilməsini istədi. O, vida məktubunda atasına dediyi kimi, Məsihin cəngavərinə çevrilmək istəyirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər