Nina Simone

**Eunice Kathleen Waymon*** (Yuunis Kətlin Veymn)*, səhnə adı ilə **Nina Simone** (d. 21 fevral 1933, Tryon, Şimali Koralina — ö. 21 aprel 2003 Carry-le-Rouet, Bouches-du-Rhône) — ABŞ müğənnisi, bəstəkar, ictimai fəal, antirasist.

## Həyat və yaradıcılığı
Caz, Blues, R&B *(ritm və blues)*, Folk musiqi tərzlərində unudulmaz və əfsənələşən Simone, musiqi ilə iç-içə olan bir ailədə dünyaya gəldi. İlkin musiqi təhsilini anasının dəstəyilə mənimsəyən sənətçi, uşaq yaşlarında kilsə xorlarında mahnılar oxuyarkən, yardımsevər birinin köməyilə piano dərsləri aldı. 10 yaşında New York *Juilliard* musiqi məktəbində təhsilinə davam etməyə başladı. O zamanların gərgin irqçi basqıları ilə bərabər maddi sıxıntılar səbəbilə Philadelphia`ya köçdülər. 1954-cü illər müxtəlif barlarda musiqi istedadını göstərməyə başladı.

1958-ci ildə ilk albomu yayımlandı. Elə həmin il adını ispan dilində "qız" anlamına gələn Nina və pərəstişkarı olduğu aktrisa Simone Signoretin adından götürərək bildiyimiz Nina Simone təxəllüsünə keçdi. Zənci hüquqları və vətəndaş hüququ mövzularında şüurlu bir aktivist olaraq bunu həyatına yeridən Simone, satış rəqəmləri bir milyonu aşan albomlara imza atdı. Müvəffəqiyyət nərdivanının pillələrinə çox qısa müddətdə yüksələrək məşhurlaşdı. Klassiklər arasında iştirak edən albomdakı My Baby Just For Me adlı parçası 30 il sonra belə məşhurluğunu qoruyaraq "Chanel No: 5" adlı ətirin reklam filmində istifadə edildi. Bir şirkətlə müqavilə izlayaraq ard arda müvəffəqiyyətli albomlar çıxaran Nina Simone, 1961-ci ildə meneceri Endryu Stroudla evləndi.

1964-cü ildə Philips şirkəti ilə müqaviləyə imza ataraq məşhur "*Dont Let Me Be Misunderstood*" mahnısını çıxardı. 1966-cı ildə yenə şirkət dəyişdirərək RCA ilə işə başladı. Reytinqlərin zirvələrində olan mahnılarını qısa müddətə edən Simone, eyni zaman kəsimində Martin Luther Kinglə yaxınlaşaraq siyasi xəttini dəqiqləşdirdi. İrqçilik və döyüş əleyhdarı dünyagörüşü üzündən ABŞ-yə mənfi jest olaraq Avropaya keçdi. Liberiya, İsveçrə, Hollandiya, Belçika, İngiltərə kimi ölkələr gəzdikdən sonra Fransaya yerləşdi. 1978-ci ildə Vyetnam müharibəsinə etiraz məqsədiylə vergi ödəməkdən imtina edərək, həbs olundu. ABŞ-dəki dinləyici kütləsinə gələn həddindən artıq tələb üzərinə 2001-ci ildə Carnegie Hall konseriyle yenə Amerikada səhnəyə çıxdı. Aretha Franklin, Dasti Sprinqfild kimi sənətçilərin yetişməsinə təşəbbüskar olan, The Beatles, Bob Dylan, Leonard Cohen kimi sənətçilərin mahnılarını fərqli şərhləriylə rəngləndirən Nina Simone, Türkiyədə ölümünün beşinci ildə 15-ci Beynəlxalq İstanbul Caz Festivalında Sibel Kosa tərəfindən şərh olundu.

Mahnı sözləri də yazan sənətçi, *Four Woman* adlı əsərində zənci qadınların çəkdiyi işgəncəni izah etdi. *Mississippi Goddam* adlı mahnısı növündəki əsərləri, Medgar Evers adlı irqçiliyə müqavimət göstərən qəhrəmanının öldürülməsi, bir zənci kilsəsi bombalanarak dörd kiçik zənci uşağın ölməsi kimi hadisələri etiraz etmək üçün yazılmışdı.

Əfsanəvi caz vokalisti olaraq tarixə keçən sənətçi, protest şəxsiyyəti, sakitləşdirici səsi, 10 dəqiqə uzunluğundakı Sinnerman mahnısıyla, çox xarakteristikasını çəkən mahnı sözlərilə beyinlərə həkk olundu. Müasir caz sənətçisi Lyambikonun *Saffronia* albomunu adına həsr etdiyi Simone, keçirdiyi döş xərçənginin ardından, yeddi il sonra 70 yaşındaykən yuxusunda həyatını itirdi.

## Diskoqrafiyası

### Film soundtrack-ləri
* *[[American Me]]* (1992), featuring "Don't let me be misunderstood",
* *[[Point of No Return (film)|Point of No Return]]* (1993), featuring "Here Comes The Sun", "I Want A Little Sugar In My Bowl", "Feeling Good", "Wild Is the Wind" and "Black Is The Color Of My True Love's Hair".
* *[[Shallow Grave]]* (1994), featuring "My Baby Just Cares for Me".
* *[[Stealing Beauty]]* (1996), also featuring "My Baby Just Cares for Me".
* *[[Big Lebowski|The Big Lebowski]]* (1998), featuring a cover of Duke Ellington's "I Got It Bad And That Ain't Good".
* *[[Billy's Hollywood Screen Kiss]]* (1998) featuring "Love Me or Leave Me".
* *[[The Thomas Crown Affair (1999 film)|The Thomas Crown Affair]]* (1999), featuring "Sinnerman".
* *[[Scarlet Diva]]* (2000) featuring "Wild Is the Wind"
* *[[Scrubs (TV series)|Scrubs]]* (2001), featuring "Sinner Man".
* *[[The Bourne Identity (2002 film)|The Bourne Identity]]* (2002)
* *[[The Dancer Upstairs (film)|The Dancer Upstairs]]* (2002), featuring "Who Knows Where the Time Goes".
* *[[Cellular (film)|Cellular]]* (2004), featuring a remix of "Sinnerman" by Felix da Housecat.
* *[[Before Sunset]]* (2004), "Just in Time" is an important part of the movie's ending.
* *[[Kinky Boots]]* (2005), featuring the songs "Wild is the Wind" and "I Put A Spell On You".
* *[[Indigo Prophecy]]* (2005, videogame), featuring "No Good Man"
* *[[Six Feet Under (TV series)|Six Feet Under, Vol. 2: Everything Ends]]* (2005), featuring "Feelin' Good"
* *[[Miami Vice (film)|Miami Vice]]* (2006), featuring a remix of "Sinnerman" by Felix da Housecat.
* *[[Inland Empire (film)|Inland Empire]]* (2006), featuring an edited version of "Sinnerman".
* *[[Last Holiday (2006 film)|Last Holiday]]* (2006), featuring "Feeling Good"
* *[[The Reaping]]* (2007), featuring "Take Me to the Water".
* *[[Wild Tigers I Have Known]]*(2007), featuring "When I Was In My Prime"
* *[[Tajnosti]]* (2007), featuring "Little Girl Blue", "Wild Is The Wind", "Feeling Good" and "Love Me or Leave Me".
* *[[Nuovomondo|Nuovomondo (The Golden Door)]]* (2007), featuring "Feeling Good" and "Sinner Man"
* *[[Entourage (TV series)|Entourage]]* (2007), featuring "Sinner Man"
* *[[Bella (film)|Bella]]* (2007), featuring "Nearer Blessed Lord"
* *[[Sex and the City: The Movie]]* (2008), featuring a remix of "the Look of Love"
* *[[Chuck Season 3 Episode 14 - Tv Series]]* (2010), featuring "Feeling Good"
* *[[Luther Season 1 Episode 6 - Tv Series]]* (2010), featuring "Don't let me be misunderstood"
* *[[Repo Man]]* (2010), featuring "Feeling Good"

## Xarici Keçidlər
* 
* Nina Simone  in the Encyclopedia of Jazz Musicians
* Nina Simone  at Legacy Recordings