open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bekeşçaba

**Bekeşçaba**  (, , ) — Macarıstanın cənubunda, Bekeş əyalətində yerləşən şəhər.

## Coğrafiyası
2001-ci ilin göstəricilərinə əsasən, şəhərin ümumi sahəsi 19,394&nbsp;km² təşkil edir.

## Tarixi
Bekeşçaba ərazisində ilkin məskunlaşma qədim dövrlərdən başlamışdır. Dəmir dövründə ərazidə öncə skiflər, keltlər, daha sonra isə hunlar məskunlaşdılar. Macarıstan zəfərindən sonra ərazidə bir sıra kiçik kəndlər salındı.

Orta əsrlərin macar kəndi olan Çabo 13-cü əsrdə formalaşmışdır və onun haqqında ilkin məlumatlar 1330-cu illərə aiddir. Çabo ilə birlikdə digər 8 kənd də indiki Bekeşçaba şəhərinin ərazisində yerləşirdi. Türklər Macarıstanın cənub və mərkəzi hissələrini işğal etdikdə ərazi Osmanlı İmperiyasının bir hissəsi oldu. 17-ci əsrdə şəhər Türklərə qarşı mübarizə apararkən tamamilə dağıdıldı.

1715-ci ildə Çabo haqqında sahibsiz yer kimi bəhs edilirdi, lakin bir il sonra onun adı vergi ödəyən şəhərlərə aid bir sənəddə qeyd edilmişdir. Güman olunur ki, şəhər Cohan Qreqori Harrukkern tərəfindən təsis edilmişdir. Cohan Türklərə qarşı aparılna mübarizədə üstünlük qazanaraq Bekeş vilayətini satın aldı. 1847-ci ildə şəhər 22 min əhali sayı ilə Macarıstanın iyirmi ən böyük şəhərlərindən biri idi. Buna baxmayaraq, Çabo palçıqlı küçələri və köhnə təmirli evləri ilə kəndə bənzəyirdi.

1858-ci ildə şəhərdə dəmiryolu stansiyası yaradıldı. Yeni evlər, fabriklər tikildi. Şəhər zənginləşməyə başladı. 19-cu əsrin sonunda işsizlik hələ də böyük bir gərginliyə səbəb olurdu. 1891-ci ildə şəhərdə baş verən üsyan Rumıniya ordusunun köməyi ilə yatırıldı. Qəsəbənin ən önəmli şəxslərindən biri kənd partiyasının banisi olan Andras Laxim idi.

## Demoqrafiyası

## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlaşmış şəhərlər
Bekeşçaba aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:

## Qalereya

Evangélikus templomok Békéscsabán.jpg|Lüteran kilsələri
Békéscsaba Jókai színház.JPG|Mor Yokai teatrı
Békéscsaba kat templom.JPG|Müq. Antoniy Paduanskiy kilsəsi
Békéscsaba Kossuth.JPG|Layoş Koşutun heykəli
Békéscsaba vasútállomás.JPG|Bekeşçaba dəmiryol stansiyası
Békéscsaba városháza.JPG|Bekeşçaba şəhər vestibülü


## Həmçinin bax
* Macarıstan şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  in Hungarian, English and German
* Photos of the town
* Aerial photography: Békéscsaba
Göy cisimlərinin fırlanması haqqında

**"Göy cisimlərinin fırlanması haqqında"** () Nikolay Kopernikin şahəsəri . İlk dəfə 1543cü ildə Nürnberqdə nəşr edilmiş olan əsərin məzmunu Ptolemeyin geosentrik sistem yəni Dünya mərkəzli modelinə qarşı Günəş-mərkəzli yeni bir model ortaya qoyurdu. Kopernik bu əsərindən əvvəl Güneş-mərkəzli modelini Commentariolus adlı risaləsində açıqlamış və dostlarına tanıdmışdır. Əsər Kopernikin əl yazısı günümüzə  gəlib çatmışdır. Bu əl yazmasının araşdırılması nəticəsində sonucu əsərin keçirdiyi inkişaf və var olmaq prosesinə dair daha çox məlumat əldə edilmişdir. Papa III Pavelə ithaf edilən əsər, altı bölümdən ibarətdir:
*İlk fəsildə Günəş mərkəzli nəzəriyyə ümumi olaraq açıqlanmışdır.
*Daha çox nəzəri olan ikinci hissədə müxtəlif qlobal astronomiya qaydaları açıqlanmış və bir ulduz siyahısı verilmişdir.
*Üçüncü bölümdə Günəşin hərəkətləri izah edilmişdir.
*Dördüncü bölmədə əvvəlki bölmədəki tərzə bənzər şekildə Ayın hərəkətləri izah edilmişdir.
*Son iki bölüm olan beşinci və altıncı bölümlərdə isə sistemin konkret bir açıqlamasına yer verilmişdir.

## İstinadlar
Adam Maniok

**Adam Maniok** – (, ) Macar portret rəssamı. Barokko sənət axımının nümayəndələrindən olmuşdur. 
## Həyatı
**Adam Maniok** 1673-cü ildə protestant bir rahibin oğlu olaraq dünyaya gəlmişdi. Ailəsi kasıb olduğundan onu alman bir ailənin himayəsinə vermişdi. Maniokun təhsilində bu ailənin rolu böyük olmuşdur. O ilk əvvəl Lüneburq şəhərinə, oradan isə Hamburqa gələrək burada təhsil almışdır. Daha sonra Hannoverdə Andreas Şeyts və Parisdə Nicolas de Largillierenin yanında çalışmışdır. Niderlandda təhsilini tamamladıqdan sonra 1703-1707-ci illərdə Prussiya kralı I Fridrix Uilyamın sarayında yaşamış, saray rəssamı olmuşdur. 
1707-ci ildə Adam Maniok II Ferens Rakoçinin sarayında xidmət etməyə başlayır. 1711-ci ildə o Rakoçi ilə birgə Polşaya yola düşsə də Fransada qalır. Burada ona Kral II Avqustun portretini çəkmək tapşırılmışdı. 1717-ci ildə yenidən saray rəssamı olan Maniok 6 il sonra İmperator VI Çarlz və qızı Maria Annanın portretini çəkmək üçün Vyana və Praqaya yollanır. 1724-1731-ci illər ərzində Macarıstana qayıdaraq burada yaşamışdır. 1731-ci ildən sonra isə rəssam Drezden və Leypsiq şəhərlərində yaşamış, 1736-cı ildə Polşa kralı III Avqustun sarayında yenidən saray rəssamı olmuşdur. Lakin burada maaşı vaxtı vaxtında ödənmədiyi üçün Maniok 1753-cü ildə sarayı tərk edir. Həyatının son illərini yoxsulluq içində yaşayan rəssam 1757-ci ildə, 83 yaşında vəfat etmişdir. 
## Qalereya

Fayl:Podmaniczkyné Osztroluczky Judit.jpg
Fayl:Jan Kupecký - Portrait of Ádám Mányoki - WGA12302.jpg
Fayl:Mányoki, Ádam - Portrait of Prince Ferenc Rákóczi II - Google Art Project.jpg
Fayl:Emercjanna Pociej née Warszycka.PNG
Fayl:Adam Manyoki.jpg

## İstinadlar
Raymonds Veyonis

**Raymonds Veyonis** () — latviyalı dövlət və siyasi xadim; 8 iyul 2015-ci ildən 8 iyul 2019-a dək Latviya Respublikasının 9-cu Prezidenti və Latviya Respublikasının Milli Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı olmuş Raymonds Veyonis, 2002–2003-cü illərdə Latviya Respublikasının Ətraf Mühit və Regionlar Məsələlər Naziri, 2003–2011-ci illərdə Latviya Respublikasının Ətraf Mühit Naziri, 2011-ci ildə yenə Latviya Respublikasının Ətraf Mühit və Regionlar Məsələlər Naziri, 2014–2015-ci illərdə isə Latviya Respublikasının Müdafiə Naziri olub.

## Həyatı
Anası rus, atası isə latış olan Raymonds Veyonis 1966-cı il iyunun 15-də Rusiya SFSR-nın Psqov rayonunun Niqonovo qəsəbəsində anadan olub. Onun atası hərbi xidmətdə olan zaman, anası həyat yoldaşı ziyarət etməyə gəlib və həmin zamanda Raymonds Veyonisi dünyaya gətirib.

## Fəaliyyəti
Raymonds Veyonis 1990-cı ildə Yaşıllar Partiyasının sıralarına üzv oldu. 1990-cı ildən 1993-cü ilə qədər Madona şəhərinin Dövlət Dumasının deputatı olan Raymonds Veyonis, 1996-cı ildən 2002-ci ilə qədər Riqa Ətraf mühit Şurasının sədri olub.

## Ailəsi
Raymonds Veyonis İveta Veyonis ilə ailəlidir, 2 övladı var.

## Təltifləri

### Latviya təltifləri
*  Latviya : "Üç Ulduz" ordeni
*  Latviya : "Viestura" ordeni
*  Latviya : "Etiraf" xaçı

### Xarici təltiflər

## İstinadlar
M113

M113, bu günə qədər 80.000 ədəd istehsal edilən və istifadəyə verilmiş olduğu 1960-cı illərdən bəri ABŞ mexanikləşdirilmiş piyada qoşunlarının onurğası olan və NATO üzvlərinin də daxil olduğu 60 ölkə tərəfindən istifadə edilən yüngül zirehli, tam tırtıllı zirehli transportyordur.

İstehsalçı ölkə: ABŞ

İstehsalçı firma: BAE Systems

Tip: Piyadanın döyüş maşını

İstehsal tarixi: 1960

Xidmətə giriş ili: 1960 – günümüzə

İstehsal sayı: 80.000 ədəd

Ağırlıq: 14.04 ton

Ekipaj: 2 nəfər

Desant: 11 nəfər

## Ölçülər
Uzunluğu: 4.9 m

Eni: 2.7 m

Hündürlüyü: 1.8 m

Klirens: 0.41 m

## Müdafiə
Zireh qalınlığı: 38 mm yayılmış alüminium

## Performans
Zəminə təzyiq: 0,51 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: üzən

Xəndək keçmə: 1.7 m

Divar dağıtmaq: 0.6 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Motor: Detroit Diesel 6V53T

At gücü: 215

Maksimal sürət: 65 km/s

Mənzili: 480 km

Dayandırılması: fərdi burulma bar

## Silahlanma

### Əsas silahlar
– 12.7 mm "M2 Browning" pulemyotu

Kalibr: 12.7 mm

Mərmi: 12,7×99 mm

Atış tezliyi: 485–635 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.8 km

Maksimal atəş məsafəsi: 6.7 km

## İstifadə edən ölkələr
Yuxarı Qaraağac (Urmiya)

**Yuxarı Qaraağac** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 376 nəfər yaşayır (101 ailə).

## İstinadlar
Mandenova qızılgülü

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Böyük Qafqazda rast gəlinir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 110-130 sm olan, düz dayanan, alçaqboylu koldur. Gövdəsinin qabığı yaşılımtıl-qonurdur. Tikanları möhkəm, düz, çiçəkli budaqlarda yuxarıya istiqamətlənmiş, bünövrəsi ellipsvaridir. Yarpaqların uzunluğu 6-8 sm-dir, yarpağın oxu çılpaq və hamardır, seyrək vəzicikli və tikancıqlıdır. Yalançı zoğları yaxşı inkişaf etmiş, yarpaqvari enəlmiş, uzunluğu 2-2,5 sm, eni 1 sm, qulaqcıqları iti, yuxarıya istiqamətlənmiş, hər tərəfdən çılpaq və hamar, vəziciklidir. Xırda yarpaqları 5-7 ədəd, yumurtavari –ellipsvari formadadır, bünövrəsi pazşəkilli daralmış, bir-birindən aralı yerləşmiş, xırda, uzunluğu 1,5-2 sm, eni 0,7-0,8 sm, üstü çılpaq və hamardır, alt tərəfi ancaq əsas damarcıqda zəif tükcüklü və seyrək, iri vəziciklidir, kənarları sadə dişli, dişcikləri iti, vəzicikləri yoxdur. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir Çiçəkləri 2-3 ədəd,  çiçək altlıqları yaxşı inkişaf etmiş qalxanvari çiçək qruplarında yerləşir. Çiçək saplağının uzunluğu 1,5-2 sm, çılpaq, seyrək vəzicikli; kasayarpaqları 2-2,5 sm, çılpaq, ensiz lansetvari, iki cüt sapvari çıxıntılıdır, ucu yarpaqvari enəlmiş, içərisi keçəvari tükcüklüdür, ancaq kürəyində çoxlu  vəziciklər yerləşir, çiçəklədikdən sonra yuxarıya doğru istiqamətlənmişdir. Diski konusvari, dişicik ağızcığın başı tükcüklü, iridir, hündür sütuncuqda yerləşir. Hipantilərin forması  şarşəkillidən yumurtavariyədək dəyişir, vəzicikli-qılçıqlıdır. Sentyabr-oktyabr aylarında meyvə verir. Meyvələri narıncı-qırmızıdır.
 
## Ekologiyası
Meşənin yuxarı sərhədində, dəniz səviyyəsindən 2300 m hündürlükdə bitir.  
 
## Azərbaycanda yayılması
Zaqatala, Şəki rayonunun Salavat, Şin kəndi ətrafında, Qax rayonunun Axçay çayı ətrafında rast gəlinir.

## İstifadəsi
Meyvələrindən və çiçəklərindən yeyintidə, kosmetologiyada istifadə olunur. Yaşıllaşdırmada istifadəsi məqsədyönlüdür. 

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yumşaq itburnu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Albaniya, Belgiya, İngiltərə, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İrlandiya, İsveçrə, İspaniya, Bosniya və Herseqovina, Monteneqro, Xorvatiya, Serbiya, Portuqaliya, Norvegiya, Polşa, Estoniya, Latviya və Litva, Rusiya, Belorusiya, Almaniya, Ukrayna, Gürcüstan, Ermənistan, Türkiyədə yayılmışdır. İlk dəfə Britaniya botaniki Ceyms Edvard Smit tərəfindən 1813-cü ildə təsvir edilmişdir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 0,5-1,5 m olan, gövdəsi iynələrlə  örtülmüş, yarpağı tökülən koldur. Yarpaqları mürəkkəb, oval və ya ellipsvari formalı, yumşaq, cüt dişli, boz-yaşıl rənglidir, alt tərəfi vəzicikli tükcüklərlə örtülmüşdür, növbəli yerləşir. Yarpaqların ətri qatranlıdır. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri iri, tək və ya 2-3 ədəd çiçək qrupuna yığılmış, ləçəkləri dişli, rəngi çəhrayı və ya açıq bənövşəyidir. Meyvəsi vəzicikli-tükcüklü, şarşəkilli, qırmızı rəngli qozadır. Xromosomların sayı - 2n=28
 
## Ekologiyası
Quru, qayalı yamaclarda, otlaqlarda, meşə kənarında rast gəlinir. 
 
## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda yayılmışdır. 

## İstifadəsi
Dekorativ bitki kimi becərilir. Meyvələrindən mürəbbə hazırlanır.  

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kəmax

**Kəmax** — Ərzincanın 9 ilçəsindən biridir.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə ilçədə 7.125 nəfər yaşayır. 

## İstinadlar
Şərq itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Şərqi Avropa, Şimali Albaniya, Yunanıstan, Kiçik Asiyada yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Gövdələri iynələrlə və tükcüklərlə örtülmüşdür. Yarpaqları cüt olmayan, lələkvari, üstü parlaq yaşıl, alt tərəfi boz, hər tərəfdən tükcüklüdür. Çiçəklərin diametri 4 sm-dək, çəhrayı, meyvəsi qırmızı, ellipsvari, uzunluğu 1,2 sm-dir.
 
## Ekologiyası
Günəşli, yarımkölgəli yerlərdə, quru, zəif rütubətli və gilli torpaqarda bitir. 
 
## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da  təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Yaşıllaşdırmada az istifadə olunur. Tərkibində efir yağı vardır.    

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Quntis Ulmanis

**Quntis Ulmanis** və ya 1939–1955-ci illərdə sahib olduğu **Quntis Rumpitis** () — Latviyalı Dövlət və Siyasi Xadim; 8 iyul 1993-cü ildən 8 iyul 1999-cu ilə qədər Latviya Respublikasının 5-ci Prezidenti və Latviya Respublikasının Milli Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı olan Quntis Ulmanis, Latviya Seyminin V (1993) və X (2010–2011) çağırış üzvü olub.

## Həyatı
Quntis Ulmanis 1939-cu il sentyabrın 13-də Riqa şəhərində anadan olub. Quntis Ulmanisin babasının qardaşı Sovet işğalından əvvəl mövcud olan Latviya dövlətinin sonuncu Prezidenti Karlis Ulmanisdir. Quntis Ulmanis və ailəsi 1941-ci ildə Sibir regionuna sürgün olunub və 1946-cı ildə Riqa şəhərində yaşamamaq şərti ilə Latviyaya dönmələrinə icazə verilib. Ulmanis ailəsi əvvəlcə Kuldiq rayonunun Edole qəsəbəsində, sonra isə Yurmala şəhərində yaşayıb.

Orta təhsilini Yurmala şəhərində alan Quntis Ulmanis, 1963-cü ildə Latviya Universitetini iqtisadçı ixtisası üzrə bitirib. 1963–1965-ci illərdə Sovet Ordusunda hərbi xidmətdə olub.

## Fəaliyyəti
Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Quntis Ulmanis, inşaat sahəsində iqtisadçı olaraq çalışdı. Daha sonra Riqa Tramvay-trolleybus İdarəsində çalışan Quntis Ulmanis, Riqa şəhər İcra Komitəsinin rəhbərinin müavini təyin edildi. Amma bir neçə aydan sonra sahib olduğu Ulmanis soyadına görə işdən qovuldu. Quntis Ulmanis 1965-ci ildə Kommunist Partiyasının sıralarına üzv oldu, 1989-cu ildə isə həmin partiyadan ayrıldı.

Quntis Ulmanis 1993-cü il iyulun 7-də baş tutan Prezident seçimlərinə yeganə namizəd oldu. Kəndçi İttifaqının namizədi olan Quntis Ulmanisin lehinə 53, əleyhinə isə 26 deputat səs verdi. Səsvermənin nəticələrinə əsasən Quntis Ulmanis üç il müddətinə Latviya Respublikasının Prezidenti seçildi. Onun andiçmə mərasimi iyulun 8-də baş tutdu. O, dövlət müstəqilliyinin bərpa edən Müstəqil Latviya Respublikasının ilk Prezidenti oldu.

## Ailəsi
Quntis Ulmanis Ayna Ulmane ilə ailəlidir, Alvis adında oğul, Qunta adında isə qız övladı var.

## Təltifləri

### Latviya təltifləri
*  Latviya : "Üç Ulduz" ordeni
*  Latviya : "Viestura" ordeni
*  Latviya : "Etiraf" xaçı

### Xarici təltiflər
*  Almaniya : "Almaniya qarşısında xidmətlərə görə" ordeni
*  Birləşmiş Krallıq : "Müqəddəs Mixail və Georgi" ordeni
*  Danimarka : "Fil" ordeni
*  Estoniya : "Mariya Torpağı Xaçı" ordeni
*  Fransa : "Fəxri Legion" ordeni
*  Finlandiya : "Ağ qızılgül" ordeni
*  İslandiya : "İslandiya qızılquşu" ordeni
*  İsveç : "Serafimlər" ordeni
*  İtaliya : "İtaliya qarşısında xidmətlərə görə" ordeni
*  Litva : "Müqəddəs Vitautas" ordeni
*  Norveç : "Müqəddəs Olaf" ordeni
*  Polşa : "Ağ qartal" ordeni

## İstinadlar
Tolima

**Tolima** () — ölkənin mərkəzi-qərb hissəsində yerləşən, Kolumbiyanın 32 departamentindən biri, ölkənin mərkəzi-qərb hissəsində, Maqdalena çayının vadisində yerləşir. Şərqdən Kaldas, şimaldan Kundinamarka, cənubdan Uila və qərbdən Kauka departamentləri ilə həmsərhəddir. İnzibati mərkəzi İbaqe şəhəridir.
## İnzibati bölgüsü
Tolima departamenti 6 əyalət 47 bələdiyyədən ibarətdir:

### Əyalətləri

### Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Sesar (departament)
* Bolivar (departament)
* Arauka (departament)
* Boyaka
* Kaldas
* Kaketa (departament)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tolima
* Tolima Universiteti 
* Tolima Mədəniyyəti
Combat Vehicle (CV-90)

**Combat Vehicle** 90 (döyüş maşını) — Hägglunds/Bofors tərəfindən hazırlanmış BAE Systems Hägglunds istehsalı olan İsveç malı piyadaların döyüş maşınıdır.

İstehsalçı ölkə: Böyük Britaniya

İstehsalçı firma: BAE Systems Hägglunds

Tip: Piyadanın döyüş maşını

İstehsal tarixi: 1993

Xidmətə giriş ili: 1993 – günümüzə

İstehsal sayı: 1170 ədəd

Ağırlıq: 35 ton

Ekipaj: 3 nəfər (komandir, sürücü, topçu)

Desant: 8 nəfər

## Ölçülər
Uzunluğu: 6.55 m

Lülənin uzunluğu: 2.25 m

Eni: 3.1 m

Hündürlüyü: 2.7 m

## Müdafiə
Zireh qalınlığı: 30 mm yayılmış polad + asma passiv müdafiə modulları

Tüstü bombaları

## Performans
Dalış dərinliyi: 1.4 m

Xəndək keçmə: 2.6 m

Divar dağıtmaq: 0.5 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Motor: Scania DSI 14 dizel

At gücü: 550 (410 kW)

Maksimal sürət: 70 km/saat

Mənzili: 320 km

Dayandırılması: burulma bar

## Silahlanma
40 mm-lik "Bofors" L70 avtomatik top qurğusu (İxrac üçün nəzərdə tutulan versiyalar üçün isə 30mm-lik Bushmaster topu)

Kalibr: 40 mm

Lülənin qalxma bucağı: −35º +45º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Atış tezliyi: 240 atış/dəqiqədə

Mərminin başlanğıc sürəti: 1021 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 3 km

Maksimal atəş məsafəsi: 12.5 km

7.62 mm "KSP" M/39 pulemyotu

Kalibr: 7.62 mm NATO

Atış tezliyi: 600 – 720 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 850 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.8 km

Maksimal atəş məsafəsi: 2.4 km

## İstinadlar
Mikloş Barabaş

**Mikloş Barabaş** (, ) – Macarıstan rəssamı. Əsasən çəkdiyi portretlərlə tanınır. Ən məşhur əsərləri 1847-ci ildə Ferens Rakoçini və 1853-cü ildə İmperator I Frans Yosefi rəsm etdiyiportretləridir.

## Həyatı
Mikloş Barabaş 10 fevral 1810-cu ildə Kezdimarkoşfalvada anadan olmuşdur. İlk təhsilini Nadyenyeddə protestant məktəbində almışdır. 1829-cu ildə Vyanada Enderin tələbəsi olmuş, 1830-cu ildə isə Qabor Barradan Litoqrafiya dərsi almışdır. 1834-1835-ci illərdə Mikloş İtaliyaya səyahət edir. Onun bu səyahətinin əsas məqsədi Uilyam Leyton Leyçdən akvarel ilə rəsm çəkməyi öyrənmək idi. Mikloş Barabaş 6 il İtaliyada qalır. Onlar ustası ilə həm də yaxın dost olurlar. Mikloşun gələcəkdə bir rəssam kimi yetişməsində Leyçin rolu böyük olmuşdur. 1855-ci ildə o, Budapeştdə məskunlaşır.

## Fəaliyyəti
O burada İslahatlar dövrünün görkəmli ədəbi və siyasi liderlərinin dəstəyini qazanır və çox keçmədən Macarıstanda milli incəsənətin qabaqcıllarından birinə çevirlir. Mikloş Macarıstanda sənət həyatının qurucularından və aktiv üzvlərindənidi. Bundan başqa “Macarıstan” janrının başlanğıcı da onun adı ilə bağlıdır. Onun "Rumıniyalı ailə sərgiyə gedir" (1844) əsəri dövrünün ən gözəl folklor janrı rəsmlərindən biri hesab edilir. Mikloş Barabaş həyatının böyük bir qismini Budapeştdə keçirmişdir. Həyatının ən çoxunu Pestdə keçirdi. Müttəhidlik dövründə maliyyə problemləri ilə üzləşiən rəssam, bir müddət fotoşəkil çəkməyə və ziyarətgahları boyamaya məcbur olmuşdu. Onun səyləri nəticəsində 1859-cu ildə İncəsənət Cəmiyyəti yaradılmış, 1862-ci ildən ölümünə qədər bu cəmiyyətin prezidenti olmuşdur. 20-ci illərdən başlayaraq Mikloş Barabaş Macarıstan, Avstriya və Rumıniyanın görkəmli şəxslərinin portretlərini çəkir. Yaşadığı müddət ərzində o, siyasət, musiqi və ədəbiyyatdan tutmuş, hərbi liderlər və yüksək cəmiyyət həyatından olan kişi və qadınların, həmçinin kənli ailələrin portletlərini çəkmişdir. 1884-cü ilin sonlarında rəssam məşhur macar çairi Yanoş Araninin portretini rəsm edir. Bundan başqa Layoş Koşut və Sandor Pitofi kimi siyasi simaların portretləri də ona şöhrət qazandırır.
1867-ci ildə Mikloş Barabaş Macar Parlamentinə seçilmişdir. 1898-ci ildə isə Budapeştdə vəfat etmişdir.

## Qalereya

Fayl:Barabas-teleki.jpg|**Lazlo Teleki**nin portreti
Fayl:Kossuth Lajos Barabás.jpg|**[[Layoş Koşut]]**un portreti
Fayl:Barabas-liszt.jpg|**[[Ferens List]]**in portreti
Fayl:Barabas-galambposta.jpg

## İstinadlar
Amber

**Amber** (; *Auvergnat*: *Embèrt*, ) — Fransanın mərkəzində yerləşən Overn regionun Püi-de-Dom departamentinin kommunası (əsas şəhəri).

## Coğrafiyası
Amber Alye çayının bir qolu olan Dore çayın kənarında yerləşir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* Annvayler-am-Trifels, Almaniya,  1988-ci ildən
* Hiqasititibu, Saytama, Yaponiya,  1989-cu ildən
* Qord, İtaliya

## İstinadlar
Tazarin (şəhər)

**Tazarin** (, , ) — Mərakeşin cənub-şərqində, Draa-Tafilalet vilayətinin Zaqora əyalətində şəhər. 2014-cü ildə keçirilən əhali siyahıyaalmasına görə şəhərdə 15.169 nəfər yaşayır.

## Coğrafiya
Şəhər mərkəzi dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir. Tazarin Zaqora şəhərindən , Varzazat şəhərindən isə  uzaqlıqda, Atlas dağlarının üzərində yerləşir. Şəhərin yaxınlıqlarında Sağro dağı yerləşir.

## Tarix
Şəhərdə beş murabit türbəsi var. Tazarin şəhərinin yaxınlıqlarında təqribən b.e.ə. 5000-ci ilə təsadüf edən qədimi petroqlif yeri var.

Babil filmindən bəzi epizodlar 2006-cı ildə burada çəkilmişdir.

## Əhali
Şəhərin illik əhalisi:

ImageSize  = width:220 height:220
PlotArea   = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis   = orientation:vertical 
AlignBars  = justify 
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:16000
ScaleMajor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1994 color:gray1 width:1 
   from:0 till:13134 width:15  text:13.134 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2004 color:gray1 width:1 
   from:0 till:13721 width:15  text:13.721 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2014 color:gray1 width:1 
   from:0 till:15169 width:15  text:15.169 textcolor:red  fontsize:8px


## Qalereya

Fayl:Nkob-Morocco-8.jpg|Tazarin şəhərinə gedən yol
Fayl:COLLECTIE TROPENMUSEUM Beschilderde couscoussschaal van aardewerk TMnr 2438-28.jpg|Kuskus üçün nəzərdə tutulmuş qab.
Fayl:Towards_Tazzarine_-_Flickr_-_gailhampshire.jpg|Tazarin şəhəri yaxınlıqlarında yerləşən dağlar.


## İstinadlar
Laçınlı

**Laçınlı** — təxəllüs.

*Ağa Laçınlı — şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1969), filologiya elmləri namizədi. 
*Aybəniz Laçınlı —  Azərbaycan aşığı.
*Telman Laçınlı — İqtisadçı, şair-publisist. 

;Digər
*Laçınlı (Urmiya) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
AS-90

**AS-90** — Özüyeriyən artilleriya qurğusunun adı ingiliscə **"Artillery System for 1990's"** sözlərindən əmələ gəlmiş və Azərbaycan dilində mənası **"1990-cı illər üçün artilleriya sistemi"** deməkdir. Böyük Britaniya ordusu tərəfindən aktiv şəkildə istifadə edilən özüyeriyən artilleriya qurğusudur.

## Ölçülər

*Ağırlığı: 45 ton

*Uzunluğu: 7.2 m

*Lülə daxil olmaqla: 9.9 m

*Eni: 3.3 m

*Hündürlüyü: 3 m

*Klirens: 0.41 m

## Performans

*Zəminə təzyiq: 0,87 kq/sm ²

*Dalış dərinliyi: 1.5 m

*Xəndək keçmə: 2.8 m

*Divar dağıtmaq: 0.75 m

*Qalxma bucağı: 30º

*Əməliyyat mənzili: 370 km

*Dayandırılması: hidravlik körpü

## Silahlanma

*Əsas silahın kalibri: 155 mm

*Lülənin qalxma bucağı: −5º… +70º

*Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

*Mərmi ağırlığı: 43.5 kq

*Atış tezliyi: 6 atış/dəqiqədə

*Atəş məsafəsi: 24.7 km

*Maksimal atəş məsafəsi: 30 km

*Mərmi sayı: 48 ədəd

*Köməkçi silahın kalibri: 7.62 mm

*Mərmi: 7,62×51 mm NATO

*Atış tezliyi: 600–1000 atış/dəqiqədə

*Güllənin başlanğıc sürəti: 840 metr/saniyə

*Atəş məsafəsi: 1.2 km

*Maksimal atəş məsafəsi: 1.8 km

## İstifadə edən ölkələr
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Naxtel

**Naxtel** — Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən GSM və LTE operatoru.

## Tarixi
NAXTEL Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti 2015-ci ilin iyul ayında Naxçıvan şəhərində təsis olunub. "NAXTEL" 4-cü nəsil GSM + LTE operatorudur. Öz nizamnaməsi və Naxçıvan Muxtar Respublikası Rabitə və Yeni Texnologiyalar Nazirliyi tərəfindən verilmiş 07 sentyabr 2015-ci il tarixli 0001503 nömrəli lisenziya əsasında fəaliyyət göstərir. Hazırda 130 baza stansiyası vasitəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının bütün yaşayış məntəqələrini əhatə edir.

## Xüsusiyyətləri
Hər bir baza stansiyası ilə Mərkəzi İdarəetmə Sistemi arasında fiber optik kabel xətləri çəkilmiş və saniyədə 1Gb informasiya daşıya bilən avadanlıqlar qurulmuşdur. NAXTEL 4G mobil şəbəkəsində 800 Mhs, 900 Mhs və 1800 Mhs tezlik diapozonlarının hər üçündən istifadə olunur. Bu da abunəçilər üçün ideal imkanlar yaratmışdır. Milli və beynəlxalq rominq əlaqələri NAXTEL 4G-nin dünyanın 10-dan artıq ölkəsində fəaliyyətini təmin edir. Buraya səs, data və sms xidmətləri daxildir.

1 dekabr 2025-ci ildən fəaliyyətini dayandırıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Türksat 1A

**Türksat 1A** — Türkiyənin Türksat və Fransanın Aérospatiale şirkəti tərəfindən nəzarət edilən telekommunikasiya peyki. Türkiyənin ilk kosmik kosmik proqramı olan Türksat 1A, Arianespace tərəfindən, Ariane-44LP H10+ daşıyıcı raketi vasitəsilə, Fransız peyki Eutelsat 2F5 ilə birlikdə, 24 yanvar 1994-cü ildə saat 21:37-də Fransa Qvianasının Korou şəhərindəki Qviana Kosmos Mərkəzindən ELA-2 platformasından kosmosa göndərilmişdir. Qurğunun başlanğıcının son mərhələsindən 12 dəqiqə 12 saniyə sonra sonra okeana düşərək itdiyi məlum oldu.

Eyni ildə Türksat Türksat 1B-ni uğurla kosmosa göndərdikdən sonra, Türksat 1A-nın vəzifəsi 1996-cı ildə orbitə yerləşdirilən Türksat 1C ilə əvəzləndi.

## İstinadlar
Araş Derambarş

**Araş Derambarş** (; ) — Fransa siyasətçisi və yazıçısı.

## Həyatı
Araş Derambarş 1979-cu ilin Aprel ayının 5-də Fransanın Paris şəhərində anadan olmuşdur. Dövlət məktəbində təhsil aldıqdan sonra müəllimlik sertifikatı aldı. 2015-ci ildə Sarbonna universitetində hüquqdan magistr səviyyəsini bitirib, növbəti il isə cinayət hüququ üzrə magistr səviyyəsi alıbdır. 2015-ci ildə hüquq sertifikatı aldı və 1998-ci ilə qədər parisdə vəkil işləmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Armenia TV

**Armenia TV** (,  *Armeniya herustayonkerutyun*) — Ermənistan özəl telekanalı. Ermənistan, Rusiya, Avropa və ABŞ-də yayım edir. Telekanalda məlumatlandırıcı, satirik, idman, musiqi və siyasi verilişlər yayımlanır. Armenia TV Ermənistanın ən böyük və ən çox izlənən telekanallarından biridir.

Armenia TV 2015-ci ildə Ermənistanın ilk kabel telekanalını təsis etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ermənistanın ikinci kanalı

**Ermənistanın ikinci kanalı** (, **h2**) — Ermənistan özəl telekanalı. Telekanal 1999-cu ildə təsis edilmişdir. Telekanal 2001-ci ildən Ermənistanın 95%-də, Dağlıq Qarabağ Respublikasında isə qismən yayımlanır. Telekanal gündə 18 saat yayım edir. Telekanalda 30 proqram mövcuddur. Şirkətin təxminən 250 işçisi var.

Telekanalın sədri Samvel Mayrapetyandır.

Telekanalın baş qərargahı və studiyası İrəvan şəhərinin Açapnyak rayonunda yerləşir.

## Xarici keçidlər
*
Television Kanagawa

və ya qısaca **TVK** – Yaponiyanın Kanaqava prefekturasında və Böyük Tokio Bölgəsində yayımlanan müstəqil televiziya kanalı. 20 aprel 1971-ci ildə qurulmuşdur və 1 aprel 1972-ci ildə yayıma başlamışdır. 42-ci kanal vasitəsilə yayımlanır.

Televiziya kanalı Yaponiya Müstəqil Televiziya Kanalları Assosiasiyasının üzvüdür.

## Kanallar
Analoq: 42-ci kanal
Rəqəmsal: 18-ci kanal

## Verilişlər
Müstəqil bir kanal kimi TVK əsasən yerli xəbər, alternativ musiqi (bəzi tanınmış musiqiçilər hətta), yerli idman, təhsil verilişləri və anime yayımlayır.

## Anime
1980-ci illərdən etibarən animelərin kütləvi istehsalından sonra 3-6 ay davam edən anime serialları müstəqil televiziya kanallarında yayımlanmağa başlamışdır. TVK bu cür kanallar arasında ən populyarıdır. UHF-niçe animelərin demək olar ki, böyük əksəriyyəti TVK vasitəsilə yayımlanır.

## Həmçinin bax
* UHF anime

## İstinadlar
Şant TV

**«Şant»** () — Ermənistan özəl telekanalı. Telekanal Artur Yezekyan tərəfindən 1994-cü ildə Gümrü şəhərində təsis edilmişdir. Növbəti il Armen Minas qurucu heyətə qoşulmuşdur. Telekanal Ermənistan və Dağlıq Qarabağ Respublikasında tam şəkildə yayımlanır, ancaq süni peyk vasitəsilə xarici ölkələrdə də yayımlanır.

«Şant» telekanalı 2008-ci ilin dekabr ayında süni peyk vasitəsilə yayım etməyə başlamışdır. Telekanalda məlumatlandırıcı, satirik, idman, musiqi və siyasi verilişlər yayımlanır. «Şant» hal-hazırda Ermənistanın ən çox izlənən telekanallarından biridir.

## Tarixi
«Şant» telekanalı 21 iyun 1994-cü ildə Şirak mərzində xəbər xidməti olaraq yayıma başlamışdır. Telekanal 1995-ci ilin may ayında gündə 6 saatlıq yayıma başlamışdır. Həmin ilin telekanlın rəsmi həftəlif qəzeti təsis edilmişdir. 1998-ci ildə telekanalın rəsmi radiostansiyası – «Radio Şant» təsis edilmişdir. 2001-ci ildə «Şant» baş qərargahını Gümrü şəhərindən İrəvan şəhərinə köçürmüşdür. Telekanal 2007-ci ildə ABŞ-də yayımlanmağa başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Discovery Channel Russia

**Discovery Channel Russia** — Rusiya və MDB ölkələrində yayımlanan telekanal. 

İzləmə üzrə aparılan bir araşdırmaya görə 2009-cu ilin əvvəlində "Discovery" ən böyük yayım sahəsinə malik ikinci qeyri-ümumdünya telekanal idi.

## Tarixi
2007-ci ilin axırlarında "Discovery" bütün Rusiyada, eləcə də Mərkəzi Asiya dövlətlərində yayım edən ABS 1 süni peykindən istifadə etməyə başlamışdır. 1 dekabr 2007-ci ildən telekanalın reklamları yayımlanmağa başlamışdır. "Discovery" telekanalının Rusiyadakı reklam satışlarının məsulu "Video International" idi.

2006-cı ilə qədər "Discovery" telekanalı Rusiya və MDB ölkələrində Zone Vision tərəfindən təmsil olunurdu. Bu əməkdaşlıq "Discovery" "Media Broadcasting Group Limited" şirkətini öz nümyandəsinə çevirəndən sonra sona çatmışdır. "MBG" Rusiyadakı bütün 7 "Discovery" yayımlanmasından məsuldur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  – *MBG* saytında.
ArmNews

**«ArmNews»** () — Ermənistan özəl xəbər telekanalı. 31 oktyabr 2001-ci ildə təsis edilən telekanal «Euronews» telekanalının proqramlarını yayımlayırdı, ancaq 2011-ci ildən bəri özünün istehsal etdiyi məzmunu yayımlayır. Telekanalın təxminən 2.000.000 izləyicisi var. Həmin il Ermənistan İctimai Televiziyası jurnalisti Artak Aleksanyan Menua Harutyunyanın yerinə gələrək telekanalın yeni icraçı direktoru olmuşdur.

«ArmNews» 2012-ci ildə «PanArmenian Media» şirkətinin bir mülkünə çevrilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
«ArmNews» telekanalının
Şoğakat TV

**"Şoğakat"** () — Erməni Həvari kilsəsinin sahibləndiyi Ermənistan dini-mədəni özəl telekanalı. Telekanal 1998-ci ildə Erməni Həvari kilsəsinin rəhbəri II Qaregin tərəfindən İrəvan şəhərində təsis edilmişdir. Telekanal Erməni Həvari kilsəsinin dini və ictimai fəaliyyətini əhatə edir və dini təbliğat yayımlayır. 1999-cu ildə II Qaregin Erməni Həvari kilsəsinin rəhbəri seçiləndə telekanal baş qərargahını Üçkilsə şəhərinə köçürmüşdür.

"Şoğakat" telekanalı 2002-ci ilin noyabr ayından bəri Ermənistan və Dağlıq Qarabağ Respublikasında tam şəkildə yayımlanır. Telekanalın 2.000.000-dan çox abunəçisi mövcuddur.

"Şoğakat" telekanalı mədəniyyət, tarix, din, təbiət, milli-mənəvi dəyərlər, sosial-iqtisadi problemlər barədə məzmun yayımlayır.

Telekanalın icraçı direktoru Manya Kazaryandır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qışlaq-i Məhəmmədqulu (Urmiya)

**Qışlaq-i Məhəmmədqulu** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 104 nəfər yaşayır (29 ailə).

## İstinadlar
TTNET

**TTNET** — Türk Telekom brendi altında fəaliyyət göstərən, Türkiyənin ən böyük internet provayderi. 7 milyon abunəçisi mövcuddur. Türk Telekom Group şirkətinin tərkibində yer alır. Hal-hazırda Məhəmməd Hariri İdarəetmə Şurasının sədri, Abdullah Orkun Kaya isə TTNET-in icraçı direktorudur (CEO).

2010-cu ilin fevral ayında TTNET Tivibu adlanan yeni xidmət yaratdı. Bu xidmətə televiziya və kinolardan ibarət idi. Bu xidmət istifadəçilərə həm telefondan, həm də kompüterdən televiziya və film izləmək imkanı verirdi.

27 yanvar 2016-cı ildə Türk Telekom, mobil şəbəkə, sabit telefon və internet xidməti provayderi üçün tək marka "Türk Telekom"-u yaratdı.

## Brendləri
### Tivibu
Tivibu, TTNET tərəfindən təmin edilən İnternet televiziya xidmətidir. Bu xidmət yüksək sürətli genişzolaqlı xidmət vasitəsilə Türkiyədə istifadəçilərə televiziya və kino təcrübəsi təklif edir. WebTV, istifadəçinin sabit bir yerə və ya set-top qutusuna malik olmasını tələb etmir. Tivibu üçün proqram, Argela tərəfindən hazırlanmışdır.

### TTNET Wifi
TTNET Wifi, TTNET'in simsiz internet bağlantısıdır. 7500 xidmət nöqtəsində mövcuddur. TTNET Wifi xidməti həmçinin TTNET və iPass Inc əməkdaşlıq vasitəsilə xaricə çıxış xidmətlərini təklif edir.

### TTNET Müzik
TTNET Müzik, TTNET-in 6M+ADSL abunəçilərini internetdə sərbəst şəkildə yükləmək və axın etmək imkanı verən bir xidmətdir. Layihə istifadəçi TTNET ADSL xidmət təminatçısı kimi istifadə etdiyi müddətcə bütün Türk və xarici musiqi kitabxanalarını əhatə edir.

### TTNET 3G
TTNET 3G, TTNET WiFi xidmət nöqtələrinin əhatə dairəsinə əlavə olaraq bir çox yerlərdə 3G texnologiyası ilə mobil internet təklif edən bir xidmətdir.

### TTNET Güvenlik
TTNET Güvenlik, McAfee Internet Security ilə virus və malware-dən kompüterləri qorunması üçün yaradılmış xidmətdir.

### NETDİSK
NETDİSK, TTNET-in bütün abunəçilərinə pulsuz 20GB verən bulud saxlama xidmətidir.

## İstinadlar
Bion (peyk)

**Bion** peyki , (həmçinin **biocosmos**  adlandırılır). Onlar Kosmos peyklərinin bir hissəsi olub, Sovet (indiki Rusiya) Biopeyklər sırasına daxildir. 
## Bion kosmik proqramı
Sovet biopeyk proqramı 1960-cı ildə Kosmos 110 adı ilə başlamışdır və 1973-cü ildə Kosmos605 ilə davam etmişdir. Sovet İttifaqı ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında kosmik müəssisələr sahəsində əməkdaşlıq  1971-ci ildə  ABŞ və Sovet İttifaqının Elm və Tətbiq Sazişinin (kosmik tədqiqat əməkdaşlığına dair razılaşma daxil edildi) imzalanması ilə başlanmışdır.

1969-cı ildə U.S biopeyk layihəsinin ləğvindən bir neçə il sonra, Sovet İttifaqı ilk dəfə 1974-cü ildə ABŞ-nin təcrübələrini Kosmos biopeykində  keçirilməsini təklif etdi. Bu təklif 1975-ci ildə ABŞ-Sovet araşdırmasının Kosmos 782 missiyasının başlanması zamanı həyata keçirildi.
Bion kosmik gəmisi Zenit peykinə əsaslanırdı və 1973-cü ildə başlaması ilə insanlara radiasiya təsiri problemlərinə əsas diqqət yetirildi. Başlanğıc proqrama Kosmos 110, 605, 690, 782, əlavə olaraq Zenit-2M kəşfiyyat peykləri üzərində uçan Nauka modulları daxildir. Nauka modulunda 90 kq-lıq avadanlıq ola bilərdi.
 
Sovet / Rus Bion proqramı, ABŞ tədqiqatçılarını, Fundamental Kosmos Biologiya və biotibbi eksperimentlərin kosmosa buraxılması üçün bir platforma ilə təmin etdi.
1966-cı ildə başlanan Bion proqramı,  yerə yaxın orbitdə bir biopeykdə primatlar, gəmiricilər, həşəratlar, hüceyrələr və bitkilər istifadə edərək bioloji təcrübələrin aparıldığı bir sıra missiyalardan ibarət idi. 
NASA proqrama 1975-ci ildə cəlb edilmiş və 11 Bion missiyasının 9-da iştirak etmişdir. NASA 1996-cı ilin dekabrında başlanan Bion 11 missiyası ilə proqramda iştirakını başa vurdu. Bu əməkdaşlıq ABŞ-də 100-dən çox təcrübəyə gətirib çıxardı,  Amerika Birləşmiş Ştatları təbiət elmlərində olan bütün təcrübələrin yarısı insan tərəfindən idarə olunmayan obyektlərdə aparıldı.

Missiyalar beş gündən (Bion 6) 22 günə qədər dəyişirdi (Bion 1 və Kosmos 110) 

## Bion-M
2005-ci ildə Bion proqramı üç yeni Bion-M modifikasiya edilmiş peyklə bərpa olundu - ilk uçuş 19 aprel 2013-cü il tarixində Qazaxıstanın Baykonur kosmodromundan başlayıb.

Bion-M1 yeni seriyasının ilk peyki  Alman Aerokosmik Mərkəzi (DLR)tərəfindən təqdim edilən akvariumla  45 siçovul, 18 monqol gerbili, 15 geko, ilbizlər, balıq və mikroorqanizmlərlə 30 gün ərzində orbitə daxil olmuşdur. Gerbillərin hamısı avadanlıq çatışmazlığından, siçovulların isə yarısı təxmin edildiyi kimi həlak olmuşdu. Yalnız digər canlılar təcrübədən müvəfəqiyyətlə keçdilər.

## Xarici keçidlər
Çarlz Barni

**Charles Allen Burney** () İngilis arxeoloq.Türkiyə və İranda çox sayda arxeoloji qazıntılara rəhbərlik etmişdir. Xüsusilə Anadoluda Urartu Krallığı ilə bağlı aparmış olduğu tədqiqatlarla tanınınır.

## Erkən həyatı
Barni 1930-cu ildə anadan olub, İton kollecində və London Kral Kollecində təhsil alıb. Kembric Universiteti məzunudur.

## Karyera
Barni 1954–1956-cı illərdə Türkiyədə və sonra İranda arxeoloji tədqiqatlar apararkən eyni zamanda Ankarada İngilis Arxeologiya İnstitutunun əməkdaşı idi.. Barni xüsusilə Urartularla bağlı təqdiqatları ilə tanınan bir arxeoloqdur. 1950-ci illərin ortalarından Van bölgəsinə gedən və 1960-cı ildən 1962-ci illərə qədər Yaniq Təpə, Təbriz, İran ərazisində aparılan qazıntılar zamanı çoxsaylı Urartu ərazilərinin müəyyənləşdiricisi və tədqiqatçısı kimi tanınır. Yaniq Təpə Urmiya gölünün şimal-qərb hissəsində, bölgənin ən böyük yaşayış məntəqələri daxil olmaqla, doqquz mərhələyə malikdir. Onun şərəfinə bir çalışma olan *A View from the Highlands &c.,* Peeters tərəfindən 2004-cü ildə nəşr edilmişdir. Barni Anadolu Araşdırmaları və  ()nda məqalələr yazmışdır. Mançestr Universitetinin baş müəllimidir.

## Seçilmiş əsərləri
* The peoples of the hills: Ancient Ararat and Caucasus. Weidenfeld & Nicolson, London, 1971. (With David Marshall Lang) (History of Civilization)
* From village to empire: An introduction to Near Eastern Archaeology. Phaidon, Oxford, 1997. ISBN 0714817309
* Historical dictionary of the Hittites. Scarecrow Press, Lanham, 2004. ISBN 0810849364 (Historical dictionaries of ancient civilizations and historical eras, no. 14.) (Republished by Scarecro Press as The A to Z of the Hittites, 2010.)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sagona, Antonio. (Ed.) (2004) A View from the Highlands: Archaeological Studies in Honour of Charles Burney. Peeters. (Ancient Near Eastern Studies Supplement Series, 12) ISBN 978-90-429-1352-3
* Summers, G. D. (2013) Yanik Tepe, Northwestern Iran: The Early Trans-Caucasian Period. Stratigraphy and Architecture. Peeters. ISBN 978-90-429-2713-1

## Xarici keçidlər
*
Kişalföld

**Kiçik Macarıstan düzənliyi** və ya **Kiçik Alföld** (, , ) — Şimal-qərbi Macarıstanın 8000 km-liyində, Slovakiyanın cənub-qərbində və Avstriyanın şərqində yerləşir. Macarıstanın əksər hissəsini əhatə edən Ortadunay düzənliyinin bir hissəsidir.

## Coğrafiyası
Şimaldan Karpat dağları, cənubdan Bakon-Verteş təpələri, şərqdən Qereçşe təpələri və qərbdən isə Alp dağlarının yamacları ilə əhatə olunur.

## Tarixi
Daş dövründən başlayaraq düzənlik əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı sahəsi olmuşdur. Cənub hissəsi 1–5-ci əsrlər arası Romanın Pannoniya əyalətinin bir hissəsi olmuşdur. Daha sonra isə burada almanlar və slovaklar məskunlaşmışdılar. 900-cü ildən sonra isə macarlar burada məskunlaşmağa başladılar. 1000-ci ildən sonra region Macarıstan Krallığının tərkibinə daxil edildi. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Kiçik Alföld Macarıstan, Çexoslovakiya və Avstriya arasında bölündü. 1990-cı illərdə Slovakiya Qabçikovoda böyük bir zavod inşa etdi.

## Qalereya

Kisalfold terkep.png|Kişalföld Macarıstan xəritəsində
Fertőd - The Eszterházy Castle or Palace.jpg|Esterhazi ailəsinin qəsri


## Həmçinin bax
* Macarıstan coğrafiyası

## İstinadlar
Bözvə (Urmiya)

**Bözvə** və ya **Bəzvə**() — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Urmiya şəhərindən 5&nbsp;km cənub-qərbdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 353 nəfər yaşayır (103 ailə).

## İstinadlar
BBC World Service

**BBC World Service** ən iri beynəlxalq radiostansiyası olub, podkast, radio və televiziya xəbərləri, diskusiyaları 40-dan çox dildə analoq və rəqəmsal qısa dalğa platformalarında dünyanın bir çox istiqamətlərinə yayımlayır.   İngilis dilində yayım 24 saatdır. 2015 –ci ildə şirkət həftəlik 210 milyon izləyici qazanmışdır.

*United Kingdom's television licence fee* tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Xidmətə həmçinin Böyük Britaniya hökumətindən 289 milyon avro ayrılmışdır (2020-ci ildə bitən beş illik dövr ərzində). BBC World Service İngilis dili nəzarətçisi Meri Hockadaydır.

## Tarixi

1932-ci ildə **BBC Empire Service** adı altında fəaliyyətə başlamış və əsas məqsəd Britaniya imperiyası daxilində ingilis dilli vətəndaşlara xidmət göstərmək idi.  
  
3 yanvar 1938-ci ildə ilk xarici dil xidməti - Ərəb dilində açılıb. Alman dilində proqramlar 29 Mart 1938-ci ildə başladı və 1942-ci ilin sonunda BBC, bütün böyük Avropa dillərində yayımlara başladı. Nəticədə Empire Service 1939-cu ilin noyabrında **"BBC Overseas Service"** adına dəyişilmiş və 1941-ci ildən bəri xüsusi bir  **BBC European Service** əlavə olunması ilə tamamlanıb.

1999-cu ildə alman dilində yayım dayandırıldı. Buna səbəb araşdırmalar zamanı alman vətəndaşların ingilis dili yayımları izləməsi olmuşdu. Daha sonra holland, fin, fransız, İvrit, İtalyan, Yapon və malay dilində yayımlar oxşar səbəbdən dayandırıldı.

2005-ci il oktyabr ayında BBC bəyan etdi ki, 2007 –ci ildə tv xəbərin ərəb və fars dilində yayımını başlatmaq və  maliyələşdirmək üçün , bolqar, xorvat, çex, yunan, macar, qazax, polşa, slovak, sloveniya və tay dilində yayımlar 2006-cı il mart ayının sonlarına qədər bağlanacaq.  

Daha sonralar, maliyyə vəziyyəti ilə bağlı olaraq, rusiya, ukrayna, azəri, mandarin çin, vyetnam dillərində olan radio yayımları bağlandı.
2012-ci ildən BBC World Service korporativ qərargahı və yayım mərkəzi Londonda **Broadcasting House** da yerləşir. 

## Həmçinin bax
* British Broadcasting Corporation
## İstinadlar
Prilipko itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Turyançay boyu, Şimali Kiçik Qafqazda rast gəlinir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1 m-ə qədər olan iri koldur. Birillik budaqları yaşılımtıldır, yastılaşmış və arxaya doğru əyilmiş qopartikanlara örtülüdür. Yarpaqları 5-7 ədəd, 2,4-3,8 sm uzunluqda və 1-1,8 sm enində, lansetşəkilli və ya ellipsvarı, nazik, üst tərəfdən tünd yaşıl rəngli və çılpaqdır. Alt tərəfdən solğun seyrək tüklü, orta damarı boyu bəzən vəzili tüklə örtülü yarpaqcıqlardan ibarətdir. May-iyun aylarında çiçək açır. Kasayarpaqcıqları çiçəkləmədən sonra qabarıq, yaxud horizontal vəziyyət alır və meyvəsi qızarmağa başlıyan kimi tökülür. Çiçəkləri 2-3 olmaqla çiçək qrupuna toplaşmışdır. Meyvəsi uzunsov- ellipsşəkilli, 2 sm uzunluqdadır. 
 
## Ekologiyası
Orta dağ qurşağında, nəm çəmənlərdə, meşə ətrafında, çay kənarlarında yayılmışdır. 
 
## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Talışda təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Meyvələrində və çiçəklərindən dərman kimi istifadə olunur. Bəzi dağ rayonlarında yaşıllaşdırmada tətbiq olunur.                  
  
## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mixai Pollak

**Mixai Pollak** və ya Maykl Pollak - (, ) Avstriyada anadan olmuş macar memar. Onun məşhur işlərindən biri Macarıstan Milli Muzeyidir.

## Həyatı
Mixai Pollak 1773-cü ildə Vyanada anadan olmuşdur. 1793-1794-cü illərdə o memar qardaşı ilə birgə Milanda yaşayır. 1798-ci ildə yenidən Budapeştə qayıdan Mixai 1808-ci ildə Şəhər Abadlaşdırma Komissiyasında mühüm bir rola sahib olur. 1810-1830-cu illərdə Mixai bir çox yaşayış binası, böyük saraylar və ictimai binaların layihələrini hazırlamışdır. Onun memarlıq üslubu ilə bağlı barokko ilə neoklassik üslub arasında bir yerdə olduğunu söyləmək olar. Mixai Pollak 1855-ci ildə Budapeştdə vəfat etmişdir. 
## Qalereya

Fayl:Budapest Sandor Palais.jpg | Şandor sarayı
Fayl:Alcsútdoboz - Palace.jpg
Fayl:Hung Nat Hist Mus oreg Ludovika1.jpg
Fayl:Magyar Nemzeti Múzeum.jpg
Fayl:Almássy-palota, műemlék ID 627. - Budapest, V. Szép u. 3-6.jpg


## İstinadlar
Qodintəpə

thumb|right|250px|Ubeyd dövründə Yaxın Şərqdə mühüm yerlər. Seh Qabidən sağda işarələnən yer Qodintəpənin yerini göstərir.

**Qodintəpə** — qərbi İranda yerləşən arxeoloji sahədir.Kanqavar vadisindəki Kirmanşah vilayətində yerləşir . 1961-ci ildə kəşf edilən sahə, 1965-ci ildən 1973-cü ilə qədər T. Cuyler Young Jr rəhbərliyindəki bir Kanada ekspedisiyası tərəfindən qazıldı və bu tədqiqata Royal Ontario Muzeyi (Toronto, Ontario, Kanada) sponsorluq edirdi.   Arxeoloji sahənin əhəmiyyəti qədim Mezopotamya ticarət şəbəkələrinin qovşağında bir ticarət məntəqəsi olması ilə bağlıdır.
thumb|right|200px|Çikaqo Şərq İnstitutu Muzeyində Ubaid keramikası.
thumb|right|200px| İran, Susadan aşkar olunan qədəh və bardaq, EƏ. 4.minillik - Ubeyd dövrü; qədəhin yüksəkliyi  12 sm; Sevr -, Fransa keramik Şəhəri.

## Tədqiqi
Qodintəpədə sənətkarlığa dair ən qədim sübutlar Erkən və Orta Eneolitin XI və VII dövrləri arasından aşkarlanmışdır. Sahədə məskunlaşma e.ə 5200-cü il öncədir.

### Seh Qabi
Qodin çox dərin bir stratiqrafiyaya mailik olduğu üçün yaxınlığındakı Seh Qabinin onunla bağlı bölgəsinin tədqiq edilməyinə qərar verildi. Seh Qabi, Kanqavar vadisində, Qodintəpənin 6 km şimal şərqində yerləşir. Orda daha dərin səviyələrə enmək daha asandır.

Burada J təbəqəsindən aşkarlanan boyalı keramika  nümunələri (XI Qodin öncəsi dövrə) aiddir və boyalı keramika ənənəsinin xüsusiyyətlərini daşıyır. Basma naxışlı keramika (Qodin XI/X)dövrünə ait Dalmatəpə tipli keramika nümunələridir. J təbəqədən aşkarlanan materiallar Xalaf mədəniyyətinə aiddir . Dalma keramikası, xüsusilə Urmiya gölünün ərazisində, Qodinin şimalındakı dağlıq bölgələrdə olan dulusçuluq  ənənələri ilə çox oxşardır . 

## İstinadlar
Türksat 1B

Türksat 1B Türkiyənin ilk uğurlu kosmosa çıxardılmış peyki olub 1994–2006-cı illər arasında aktiv fəaliyyət göstərmişdir. Türksat tərəfindən istifadə edilən süni bir əlaqə qurğusudur.

10 avqust 1994-cü il tarixində kosmosa çıxarılmışdır və 1994-cü ildə də istifadəyə verilmişdir. İstehsalı Alcaletl Alenia Space İndustries tərəfindən həyata keçirilmişdir.16 Ku trsanporder;6 geniş zolaq 72 MHs və 10 dar zolaq 36 MHslik əlaqə xüsusiyyətlərinə malikdir. Türkiyə , Avropa, Orta Asiyanı əhatə edən perk 12 illik vazifəsindən sonra 2006-cı ildə 31,3° Şərq uzunluğunda tapşırığını sona çatdırmışdır.

## İstinadlar
Valye Del Kauka

**Valye Del Kauka** () —  ölkənin qərb hissəsində yerləşən Kolumbiya departamenti. İnzibati mətrkəzi Kali şəhəridir.

## İnzibati bölgüsü
Valye Del Kauka departamentinin tərkibi 5 əyalət və 42 bələdiyyədən ibarətdir:

### Əyalətləri

### Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Sesar (departament)
* Bolivar (departament)
* Arauka (departament)
* Boyaka
* Kaldas
* Kaketa (departament)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Valye Del Kauka tarixi
* Valye Del Kauka mədəniyyət
* Valye Del Kauka
* Kitabxana
Şirinov qardaşları

[300px|thumb|right|Sabir və Ümid Şirinovlar Azərbaycan prezidenti [İlham Əliyevlə]]

**Şirinov qardaşları** (*Ümid Adil oğlu Şirinov*, *Sabir Adil oğlu Şirinov*)  — “İgidliyə görə” medalı ilə təltif olunan qardaşlar.

## Bioqrafiya
Ümid Şirinov 1978-ci ilin dekabrın 21-də Zərdab rayonunun Bəyimli qəsəbəsində, Sabir Şirinov isə 1984-cü ilin aprelin 11-də eyni rayon və kənddə anadan olmuşdular.

Ukrayna Azərbaycanlıları Konqresinin Nikolayev vilayət şöbəsinin üzvləridir.

### Ailə
Şirinov qardaşlarının özləri də ailəlidir və hərəsinin iki uşağı var.

## Hadisə
Azərbaycan Respublikasının prezidenti ilə görüşdə hadisəni  müzakirə etdilər: 

## Mükafatları
1 fevral 2019-cu ildə Bakı Konqres Mərkəzində Azərbaycan Gəncləri Gününə həsr olunmuş respublika toplantısı başa çatandan sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Ukraynada yaşayan soydaşlarımız Sabir və Umud Şirinov qardaşları ilə görüşüblər. 

Prezident həyatları təhlükəyə məruz qalan insanların xilası zamanı göstərdikləri şəxsi şücaətə görə onları “İgidliyə görə” medalı ilə təltif etdi.

Həyatlarını təhlükəyə ataraq yanan avtomobildən üç nəfərlik ailəni xilas edən Sabir və Ümid Şirinov qardaşlarına Nikolayev vilayət radasının sədri Viktoriya Moskalenko tərəfindən *"Müqəddəs Nikolay xaçı"* nişanı təqdim edilib. Moskalenko deyib:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Братья Шириновы: Благодарим Президента Ильхама Алиева и Первую леди Мехрибан Алиеву за высокую оценку
Yerkir Media

**«Yerkir Media»** (,  *Dünya Media*) — Erməni İnqilabi Federasiyasının (Daşnaksütun) sahibləndiyi Ermənistan özəl telekanalı. 28 may 2004-cü ildə təsis edilən telekanal Ermənistan və Dağlıq Qarabağ Respublikasında tam şəkildə yayımlanır.

28 iyun 2010-cu ildə telekanal Hot Bird süni peyki vasitəsilə beynəlxalq yayıma keçmişdir. İlk yayım günü Birinci Ermənistan Respublikasının müstəqilliyi günündə edilmişdir.

Teleşirkətin baş qərargahı İrəvan şəhərində yerləşir, ancaq ABŞ (Los-Anceles, Boston), Gürcüstan, Livan, Rusiya, İran, Suriya, Türkiyə və Fransada ofisləri var. Telekanalın təxminən 2.000.000-dan çox izləyicisi mövcuddur. Teleşirkətin icraçı direktoru David Hakobyandır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ATV (Ermənistan)

**«ATV»** () — Ermənistan özəl telekanalı. Otar Hakobyanın təsis etdiyi telekanal yayıma 25 aprel 2009-cu ildə başlamışdır. Telekanal 2012-ci ildən bəri «Panarmenian Media Group» şirkətinin bir mülküdür. «ATV» hal-hazırda Ermənistanın ən çox izlənən telekanallarından biridir. və Rusiyanın «TNT» telekanalı ilə əməkdaşlıq edir. Telekanal Ermənistanda tam şəkildə yayım edir. «ATV» telekanalında idman, musiqi, əyləncə və siyasət mövzulu verilişlər, yerli teleseriallar, eləcə də erməni və rus dilindəki filmlər yayımlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər