open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aetalar

**Aeta** (Özlərini ata və ya puqut adlandırırlar) — Avstraloid irqinə mənsub qəbilə, Filippin adalarının köklü xalqlarındandır. Qədim avtoxton əhalisinin törəmələridir.

Luzon adasının şərqində dağlıq və dağ ətəyi ərazilərində yarılmışdır. Onların Eta, Atta, Aqta, Baluqa və duqanat qəbilələri vardır. Onların kiçil bir qrupu Neqros adası, Panay adalarının daxili hissələrində və Mindanao adasının şimal-şərqində yauılmışlar. Bəzən Aetalara Mindoro və Palavan adalarında yayılmış avstraloidlər də olara aid edilirlər. Sayları 50 min nəfər (1967), onların 30,000 Luzon adasında yaşayır. Müxtəlif ləhcələrdə danışırlar. Dil Malay-polineziya dillərinə daxildir. Son zamanlar tamamən qonşu fillipin dillərində danışırlar.

## Yanması
Aetaların antrpologiyasına gəldikdə neqiroitdirlər. Onlarda Asiyanın Andamanlılar və Semanqlar]]a bənzərlikləri vardır. Bu bənzərliklər əsasən qara dərili olması və boydan kiçik olmaları ilədir (Sentinellər bu baxımdan fərqlənirlər). Bu baxımından onlar Afrika Piqmeylərinə bənzəyirlər. Qədim zamanlarda Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya ərazilərində Avstraloidlər geniş yayılmışdılar. Onların törəmələri indi Hindistan və Hind-Çin yarımadası ərazisində yaşayırlar (Veddlər, Panyalar, Semanqlar və b.). Onların sayı olduqca azdır və digər iri xalqların onları əhatələdiyi ərazilərdə yayılmışlar.

Aeta (eta) — Taqal dilində eta, İbanaqlar atta, İlokanlar — ita, və ya puqut adlandırırlar. Özlərini ata və ya puqut adlandırırlar. Onlar arasında fərqliliklər özünü açıq aydın göstərir. Bəzilərində papuasların, bəzilərində isə qonşu xalqların əlamətləri vardır.

## Təsərrüfat ənənələri
Əsas məşğuliyyətləri ovdur. Onlar əsasən çöl qabanları, quş və maral ovlayırlar. Üstəlik meşələrdə təbii şəkildə yayılmış arıların ballarını, meşə mevələrini, yığırlar. Onlar arasında dəniz balıqçılığı inkişaf etmişdir. Ov alətləri kimi nizə, ox, tələ və qırmaqdan ibarətdir. Sumpitan adlı alət ilə ovu uzaq məsafədən vura bilirlər (Bambukdan hazırlanır). Od və tüstü yolu ilə özlərinə məxsus ov edirlər.

Ənənəvi geyimləri kişilərdə qurşağa bənzər olub nahiyələrini bağlayırlar. Qadınlar isə don geyirlər. Ziynət əşyaları sadə olub qaban dişlərindən və bambukdan hazırlayırlar. Saçlarını qırxır, dişlərini oyur və döymə vurmurlar.

Ənənəvi yaşayış yerləri bambukdan hazırlanan üzəri isə yarpaqlarla örtülü olan evlərdə yaşayırlar. Əsasən balıq, ət və meşə bitkiləri ilə qidalanırlar.

Qohum ailələr qurulur.

## İnancları
Onların ənənəvi inancları Animizm, Magiya, təbiət qüvvələrinə və yuxulara inanırlar. Özlərinə xass musiqi və rəqslərə malikdirlər. Hazırda isə bu adət-ənənələr itmək üzrədir.

## Ədəbiyyat
* Энциклопедия "Народы и религии мира", М.-1998.
* Malayziyanın kiçik xalqları, İndoneziya və Filippin. Red. N. N. Çeboksarov, А. İ. Kuzneçov. М.:Elm, 1982.

## Mənbə
* Aetaların şəkilləri

## İstinadlar
Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum

**Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum** (; ) — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin baş naziri və dövlət başçısının köməkçisi və Dubay əmirliyinin mütləq hökmdarı. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin yaradıcılarından biri olan Dubay əmiri Şeyx Rəşid ibn Səid Əl-Məktumun böyük oğlu.

## İlk illəri
4 yaşında Məhəmməd xüsusi müəllimlər tərəfindən ərəb dili və İslama dair dərs alıb. 1955-ci ildə o “Əl-Əhmədiyyə”də ibtidai təhsilə göndərilib. Burada o, ərəb dili qramatikası, riyaziyyat, coğrafiya, ingilis dili öyrənib.

Çalışqanlığına, fəallığına görə, seçilən şagird olan Məhəmməd 10 yaşında "Əl-Şaab" məktəbinə, iki il sonra Dubay orta məktəbinə gedib. Təhsilini davam etdirmək üçün 1966-cı ildə ailəsi onu Böyük Britaniyaya göndərib. "Bell Educational Trusts English Language School"da təhsil alıb. Hansı ki, sözügedən təhsil müəssisəsi Avropada bir nömrə sayılırdı. Yeri gəlmişkən, bu səfərdə ona qohumu Məhəmməd ibn Xəlifə Əl Məktum yoldaşlıq edib.
thumbnail|Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum
## Təhsili
Kembricdə elit məktəbdə təhsil alan gələcəyin əmiri burada bir çox millətlərin mədəniyyəti ilə tanış olmaq imkanı qazanır. Müxtəlif ölkələrdən olan sinif yoldaşlarından onların mədəniyyətlərini öyrənir. Hələ 20 yaşında ikən gələcək həyatı ilə bağlı dörd cizgini müəyyənləşdirir - hərbi bilik, siyasət, ədəbiyyat və idman.

## Karyerası
left|thumbnail|əl-Məktum
Təhsilini bitirdikdən sonra ölkəsinə qayıdan Məhəmməd 1971-ci ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin müdafiə naziri olur. 1995-ci ildə qardaşı şeyx Məktum onu Dubay şəhzadəsi elan edir. 2006-cı ildə şeyx Məktumun ölümündən sonra Məhəmməd Dubayın 4-cü əmri olur. Eyni zamanda Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin vitse prezidenti, baş naziri vəzifəsini həyata keçirir. 1 fevral 2008-ci ildə o oğlu Şeyx Həmdan ibn Məhəmməd ibn Rəşid Əl Məktumini Dubay şahzadəsi elan edir.

## Dubay
Dubayın bu gün dünyanın ən gözəl şəhəri olmasında şeyx Məhəmmədin rolu böyükdür. Məhz onun rəhbərliyi ilə əfsanəvi “Burj Al Arab” hoteli tikilib. Süni arxipelaq olan "Palm Islands", "Ski Dubais Snow Park" yaradılıb. Dünyanın ən hündür binası olan “Burj Khalifa” (828 m) layihəsi də şeyx Məhəmmədin adı ilə bağlıdır. Nəzərə çatdıraq ki, Məhəmmədin son layihəsi Məhəmməd ibn Rəşid City meqa şəhərinin tikintisidir. Milyard dollarla ölçülən layihəni Dubai Holding və Emaar Properties şirkəti maliyyələşdirəcək. İnşaat işlərinin 2030-cu ildə başa çatdırılması proqnozlaşıdırılır.

Məhəmməd iş dünyasında bir o qədər səriştəli deyil. O hələ şahzadə ikən “Dubai Holding”i də təsis edib. Bu şirkətin səhmlərinin 99,67 faizi Əl Məktuma məxsusdur. Yeri gəlmişkən, “Dubai Holding” özünün gərgin maliyyə vəziyyəti və böyük həcmdə borcları ilə məşhurdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*The Official Website of the Prime Minister of the United Arab Emirates 
*His Highness Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum
Füzuli SES

**Füzuli SES** (tam adı: **Füzuli su-elektrik stansiyası**) — Baş Mil kanalı üzərində yerləşən su-elektrik stansiyası.

Füzuli su-elektrik stansiyasının tikintisi Azərbaycan Prezidentinin 2004-cü il 1 iyul tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Qaçqınların və məcburi köçkünlərin yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması və məşğulluğunun artırılması üzrə Dövlət Proqramı"na 2007-ci il 31 oktyabr tarixli Əlavəyə əsasən həyata keçirilmişdir. Stansiyanın təməlini 2008-ci ildə Füzuliyə səfəri çərçivəsində ölkə prezidenti İlham Əliyev qoymuşdur. Tikinti işləri yerli "Azenco" şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Füzuli su-elektrik stansiyası Baş Mil kanalı üzərində 14 hektar ərazidə inşa olunmuşdur. Stansiyanın ümumi gücü 25,2 meqavatdır. Su-elektrik stansiyası Füzuli rayonundakı 110 kilovoltluq "Haramı" yarımstansiyası vasitəsilə respublikanın enerji sisteminə birləşdirilərək, sistemlə paralel rejimdə işlədilir.

Qurğu üçün Baş Mil kanalı üzərində 40 min ton tutumu olan su anbarı yaradılmışdır. Anbara toplanan su dörd hidroturbin vasitəsilə generatora ötürülür. Hər bir hidroturbin avtomatlaşdırılmış qapılarla açılıb-bağlanır. Stansiyanın işləməsi üçün nəzərdə tutulan su müəyyən həcmdən artıq olduqda digər xətt vasitəsilə Baş Mil kanalına ötürülür. Lazım olan su isə hər birinin uzunluğu 250 metr, diametri isə 3 metr olan 4 boru vasitəsilə generator və digər mexaniki avadanlığın yerləşdiyi SES binasına ötürülür. Stansiyada texnoloji avadanlıq kompyuterlərlə idarə olunur. Bütün emal prosesi avtomatlaşdırılmış şəkildə həyata keçirilir. Bu məqsədlə binada ayrıca idarəetmə mərkəzi yaradılmışdır. Mərkəz həm elektrik enerjisinin istehsalı prosesini idarə edir, həm də baş verə biləcək nasazlıqları əvvəlcədən qeydə alaraq müvafiq tədbirlərin görülməsi üçün xəbərdarlıq edir.

Ərazidə iki körpü və kabel estakadası qurulmuşdur. Stansiyanın ərazisində 110 kilovoltluq yeni yarımstansiya tikilmiş və onunla əlaqəli digər yarımstansiyalar yenidən qurulmuşdur. Ərazidə geniş abadlıq-quruculuq və yaşıllaşdırma işləri aparılmışdır. Stansiyanın ərazisində bütün lazımi avadanlıqla təchiz olunmuş ikimərtəbəli inzibati bina inşa edilmişdir. Su-elektrik stansiyasının inşasında 400 nəfər işçi çalışmışdır. İlkin mərhələdə 35 nəfərin işləməsi planlaşdırılmış stansiya Aran bölgəsinin enerji təhlükəsizliyinin və dayanıqlılığının təmin olunmasında mühüm rola malikdir. Stansiyada ildə 100 milyon kilovat/saata yaxın elektrik enerjisi istehsal olunur.

Ölkə prezidenti İlham Əliyev 15 dekabr 2012-ci ildə Füzuli su-elektrik stansiyasının açılışında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
İnturist

**Sheraton Baku Intourist** — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı olan Bakı şəhərində hotel. Beşulduzlu bu hotel "Absheron Hotel Group"a aiddir.

Yeni hotel vaxtilə Bakıda mövcud olmuş "İnturist" mehmanxanasının arxitektura üslubunda inşa edilmişdir. Həmin mehmanxana nəinki Azərbaycanda, eləcə də keçmiş SSRİ-də çox məşhur idi. 1934-cü ildə istifadəyə verilən keçmiş "İnturist" mehmanxanası fəaliyyət göstərdiyi 70 il ərazində Bakının ən sevilən məkanlarindan biri olmuşdur. Hətta 1950–1960-cı illərdə Bakının ən məşhur mehmanxanası "İnturist" idi. "Azərbaycan" mehmanxanası tikildikdən sonra xalq arasında ona "Yeni İnturist", "İnturist" mehmanxanasına isə "Köhnə İnturist" deyildi. Sonra isə həmin mehmanxana sökülmüşdür və yerində başqa bir bina tikilmişdir.

2015-ci ildə tikintisi başa çatmış yeni hotel isə köhnə "İnturist" barədə xatirələri yaşatmaqla bərabər, nadir memarlıq quruluşu ilə də diqqəti cəlb edir. Yeni otel təxminən əvvəlki "İnturist"in yerinə çox yaxın bir yerdə tikilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev "İnturist"in yenidən tikilməsi barədə belə demişdir:

*Mən çox şadam ki, hazırda biz bu tarixi ədaləti bərpa edirik.*

Beşmərtəbəli binada 150 standart və suit nömrə var. Otaqların hamısı müasirliyi və rahatlığı ilə seçilir. Hotelin özəlliyini artıran cəhətlərdən biri də otaqların eyvanlarından Xəzər dənizinə və sahilboyu Bakı bulvarına açılan mənzərədir. Otaqların hamısı sürətli internet, havalandırma və digər zəruri sistemlərlə təchiz olunub.

Hoteldə SPA, kitabxana, iclas zalı, restoran var. Terrasından dənizə gözəl mənzərə açılan restoranda dünya mətbəxinin təamları təqdim edilir. Restoran odunla alışdırılan sobalı açıq mətbəxi, uzun masaları, yarım fərdi şam yeməyi üçün xüsusi yerləri və yamyaşıl bağçanı birləşdirir. O dünya mətbəxindən seçilmiş burgerlər, ləzzətli steykləri və digər yerli və beynəlxalq mətbəxdən seçmələri ilə müştərilərə xidmət göstərir. Buradakı şərait Bakının keçmiş əfsanəvi "İnturist" mehmanxanasının ab-havasını xatirələrdə canlandırır. Yeni "İnturist" fərqli və nadir mühiti ilə Bakının otel biznesində özünə layiqli yer tutur.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva 5 may 2015-ci il tarixində "İnturist" hotelinin açılışında iştirak etmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
İsmayıllı SES

**"İsmayıllı-1" SES** (tam adı: **"İsmayıllı-1" su-elektrik stansiyası**) — İsmayıllı rayonunun Sumağallı kəndi yaxınlığında yerləşən su-elektrik stansiyası.

"İsmayıllı-1" su-elektrik stansiyası alternativ enerji mənbələrindən səmərəli istifadə edilməsi proqramı çərçivəsində Azərbaycan Respublikasında inşa olunan obyektlərdən biridir. Kiçik su-elektrik stansiyalarının tikintisi elektrik enerjisinin istehsalında yanacağa qənaət etməklə yanaşı, həm də ətraf mühitə heç bir zərər yetirmir.

Stansiyanın tikintisinə 2011-ci ildə başlanılmışdır. Əsas və köməkçi avadanlığın təchizatı, eləcə də bütün tikinti-quraşdırma işləri "Azenco" şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Stansiyanın tikintisində 100 nəfər çalışmışdır. Tikinti işləri zamanı burada suqəbuledici quraşdırılmış, hər birinin uzunluğu 2115 metr, diametri isə 800 millimetr olan üç boru çəkilmiş, stansiya binası inşa edilmişdir.

Stansiyanın binasının foyesində Heydər Əliyevin və Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanda energetika sahəsinin inkişafına göstərdikləri diqqəti, həmçinin bu sferanın müasirləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirdikləri layihələri əks etdirən fotolardan ibarət stend yaradılmışdır. Binada nəzarət, mühafizə və idarəetmə sistemləri quraşdırılmışdır.

Bu stansiyanın ümumi layihə gücü 1600 kilovat olan üç hidroturbin və üç hidrogeneratordan ibarətdir.

Burada 10 və 0,4 kilovoltluq yarımstansiya və elektrik ötürücü xətlər çəkilmişdir. Stansiyanın aşağı byefindən çıxan təmizlənmiş su tikilməkdə olan "İsmayıllı-2" su-elektrik stansiyasına daxil olacaqdır. Beləliklə, yekunda İsmayıllı su-elektrik stansiyası ümumi gücü 3200 kilovat olan kiçik su-elektrik stansiyaları silsiləsini təşkil edəcəkdir. Bu layihə olduqca səmərəli və əhəmiyyətlidir. Belə ki, İsmayıllı rayonunun Sumağallı kəndi yaxınlığında inşa edilən derivasiya tipli su-elektrik stansiyası ildə 8 milyon kilovat-saat ekoloji cəhətdən təmiz elektrik enerjisi istehsal etmək imkanına malikdir. su-elektrik stansiyasında 12 nəfər daimi işlə təmin ediləcəkdir. Stansiyanın ərazisində abadlıq-quruculuq işləri görülmüş, müasir işıqlandırma sistemi quraşdırılmışdır.

Ölkə prezidenti İlham Əliyev 14 avqust 2013-cü ildə "İsmayıllı-1" su-elektrik stansiyasının açılışında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Cərrah

Müasir tibbdə **cərrah** cərrahiyyə əməliyyatını həyata keçirən həkimdir. Fərqli dövrlərdə və yerlərdə fərqli ənənələr mövcud olsa da, müasir cərrah eyni zamanda lisenziyalı bir həkimdir və ya cərrahiyyə sahəsində ixtisaslaşmadan əvvəl həkimlərlə eyni tibbi təhsili almışdır. Pediatriya, stomatologiya və baytarlıq sahəsində də cərrahlar var. Cərrahların hər il dünyada 300 milyondan çox cərrahi əməliyyat apardığı təxmin edilir. 

## İstinadlar
Veddlər

**Veddlər** ( — ˈvædːaː,  — Vēṭuvar) — Şri-Lankanın yerli əhalisidir. Əsasən Şri-Lankanın şərqində yayılmışlar. Sayları 2 500 nəfər təşkil edir.

Dili — Vedd dili Kreol dillərinə daxildir. Sinhal dilləri qrupuna daxildi və qədim dil hesab edilir. Dilin gizlü xüsusiyyətləri vardır. Onlar aradında Buddizm, Hinduizm və ənənəvi ədatlər qrunub saxlanılmışdır.

Üstəlik onlar arasında Animizm, Şamanizm, Maqiya və aiyin rəqslərinə rast gəlinir.

## Etimalogiya
Onları müxtəlif adlarla adlandırırlar. Müxtəlif variantlı adları vardır: veda, veda, veddo, vaedda; *sinhalcada* väddā, väddō; *tamilçə* vedan. Sinhalcada vanyalā-ätto adlandırılır ("meşədə yaşayanlar", "meşə adamları", "meşə hakimləri"); bu adı veddlərin özləridə işlədirlər.

## Yaşayış yerləri
Onların böyük əksəriyyəti Şri-Lankanın Şərq və Uva vilayətlərində yayılmışdır. Veddarata — "Veddlərin ölkəsi" əsasən Qal-Oya və Madura-Oya çaylarının yuxarı axarlarını adlandırırlar

## Yaranmaları
Veddlərin qədim nümayəndələri Cənubi Asiyanın böyük hissəsində yayılmışdılar. B.ə onlar bütün Seylon adası boyunca yayılmışdılar. Sonradan Sinhallar və Tamillər tərəfindən sıxışdırılmışdır. Onlar tarixən Sinhal ordusunda oxçular olması ilə seçilirdilər.

## Antropologiyası
Avstralodlər irqinə mənsubdurlat. Hindistanın mərkəzi hissəsində yayılmış Bxillərlə yaxınlıqları vardır. Boyları elə də böyük olmur. Orta boyları 1,53 sm-dir.

## Sosial quruluşları
Veddlər 9 bir-birinə yaxınlığı ilə seçilən 9 qrupa bölünür: morana, unapana, ruqam, uru, tala, nadutena, kirito, mebille, qama. Hər qəbilənin özünə məxsus toplama meyvə və giləmeyvələri, saxladıqları kənd təsərüffatı canlıları vardır. Hazırda dövlət miqyasında onların asimiliyasi həyata keçirilir.

Çox uşaqlı olurlar. Ərə gedən qızlar ata və analarının yanında qalırlar. Oğlan uşaqları isə yox. Erkən evliliklər geniş yayılmışdır. Qadın və kişilər bərabərdirlər. Onlarda yaxın qoxumlarla evlilik geniş yayılmışdır. Adətləri sadədir. Qadınlara hədiyyə vermək dəbdədir

## Təsərrüfat

Əsas məşğuliyyətləri yığıcılıq, balıqçılıq və balıqçılıqdır.

Əsas öz əlatləri nizə və oxdur. Onlar şikarlarını bəzən tələlərlə tuturlar. Onlar arasında fil ovuda mövcuddur. Hazırda isə odlu silahlar məşhurdur.

Geyimləri əsasən sarqon və saridən ibarətdir. Qadınlar dizə qədər olan don geyinirlər. Geyimlər əsasən pambıqdan hazırlanır.

Qidaları — ov və yığıcılıqda əldə edilənlərlə qidalanırlar.

## İstinadlar

## Mənbə
* Vedda lore
* East coast Veddas
* Veddas — now only a household name
* Totokataloq Andropoloji və Etnoqrafiya muzeyi.
Kərimarx

**Kərimarx** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad (Oktemberyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 8 km cənub-şərqdə yerləşir.

## Toponimi
Toponim Kərim şəxs adı ilə arx sözünün əsasında əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3. I.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Sovetakan qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 311 nəfər, 1873-cü ildə 1215 nəfər, 1886-cı ildə 1357 nəfər, 1897-ci ildə 1474 nəfər, 1904-cü ildə 1700 nəfər, 1914-cü ildə 1802 nəfər, 1918-ci ildə kənddə Türkiyədən gəlmə ermənilər də yerləşdirilmişdir. Bundan sonra kəndin əhalisi qarışıq yaşamışdır. 1919-cu ildə 1840 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1919-cu ilin sonunda azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq qırğınlarla deportasiya olunmuşdur. Kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk etmiş azərbaycanlılardan sağ qalanlar tarixi-etnik torpaqlarına qayıda bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 239 nəfər, 1926-cı ildə 303 nəfər, 1931-ci ildə 268 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə kənddə yaşayan azərbaycanlılar 1948–1949-cu illərdə zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* World Gazeteer: Armenia  – World-Gazetteer.com
* 
* 
* Національна статистична служба Республіки Вірменія
Mötəsim

**Əbu İshaq Məhəmməd ibn Harun ər-Rəşid** () və ya **əl-Mötəsim** (; ) — 8. Abbasi xəlifəsi.

## Həyatı
Məmundan sonra xəlifə olan Mötəsim (833–842) Harun ər-Rəşidin Maridə adlı Soğdlu bir türk cariyəsindən olma oğludur.; Məmunun xəlifəliyi sırasında Misirdə vali ikən; türkləri orduya toplayan və onlar üzərində təsiri olan bir şəxsdir. Mötəsim xəlifəliyə keçər-keçməz o dönəmin ən önəmli sosial dəyişimini gerçəkləşdirmişdir. Bu dəyişim ordunun türkləşdirilməsiydi. Mötəsim xəlifə olmadan öncə türklərdən mühüm dərəcədə ordu qurmuş, və Məmunun dönəmində şəxsən başladığı bu işi sürətlindirərək davam etmişdir.

Bildiyimiz kimi anası türk əsilli olan xəlifə Mötəsim türklərdən xüsusi bir əsgəri güc qurmuşdu. Türk muzdlu və qulamlarını rəhbərlikdə əhəmiyyətli vəzifələrə gətirmişdi. Daha sonra bu əsgəri gücün Bağdaddakı varlığı bəzi narahatlıqlara səbəb olduğundan Samirrə adıyla yeni bir şəhər qurduraraq dövlət mərkəzini oraya daşıdı. Bu necə oldu? Bir müddət keçəndən Mötəsim yeni orduya söz keçirə bilməməyə başlamışdı. Ordu xəlifəni deyil, rəislərini dinləyirdilər. Onları sərkərdələr ilk dəfə savaş divanına almışdı.[İbn Vərdan, səh. 488.] Artıq bunlar hərb ərkanı da olmuşdular. Mötəsim bütün əyan-əşrəfi də türklərdən təşkil etmişdi. Məsələn dövlət hacibi Vasif bir türk sərkərdəsi idi. Türklərə bu özəl müamilə Bağdad əhlində xoşnudsuzluq yaratmışdır. Üstəlik ərəb ünsürün sıradan çıxarılması, türklərə qarşı xalqın soyumasına səbəbiyət vermişdir. Bütün bunlara bir də yerli əhaliyə qarşı türklərin uyğun olmayan hərəkətləri əlavə edilincə iş böyüyəcək, Mötəsim yeni problemləri önləmək üçün yeni bir əsgəri şəhər qurmağa qərar verəcəkdir. Səmərra şəhərini.

838-ci ildə Mötəsim Anadoluya Bizans üzərinə bir səfər təşkil etmiş, ordusunun bir qolu Bizans imperatoru Feofil və ordusunu "Anzin döyüşü" adı verilən bir vuruşmada böyük məğlubiyyətə uğratmış, Bizansın ikinci böyük şəhəri Amoriomu mühasirə edib əlinə keçirmiş və Abbasi orduları İznik şəhərinin yaxınlarına qədər irəliləmişdir.

Bu səfərdə Bizansın Anadoludakı ən önəmli qalası Amoriumun fəth edildi. Buranın fəthindən öncə türk sərkərdələrindən Afşinin başçılığındakı Türk qüvvələri Dazmana da (Kazova-Tokat) Bizans imperatorunu məğlub etdilər. Daha sonra xəlifə və Afşin birlikdə Amoriuma yönəldilər. Bu ordunun sağ qanadını, Afşin, sol qanadını yenə bir türk sərkərdəsi olan Əşnas idarə edidi. Amoriumun fəthi sırasında türklərin çox önəmli işlər gördüyünü görürük. Türklərdən qurulan ordu, Mötəsim dönəmində meydana gələn Abbas bin Məmunun ərəb sərkərdə Ucəyflə birlikdə xəlifəlik iddiası ilə Mötəsima qarşı üsyanını yatırmışdı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Abbasilər dövründə türklər, Bakı, "Mütərcim",2015, 408 səh.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
I Feysəl

**Feysəl ibn Hüseyn əl-Haşimi** (; tam adı: **Feysəl ibn Hüseyn ibn Əli əl-Haşimi**; ) — 1920–1921-ci ildə Suriya Ərəb Krallığının, 1921–1933-cü illərdə İraqın 1-ci kralı. 1916–1924-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Hicaz kralı Hüseyn ibn Əlinin oğlu idi.

## Həyatı
Feysəl ibn Hüseyn, 1883-cü ildə Məkkə yaxınlığındakı Taif şəhərində anadan olmuşdu. Birinci Dünya müharibəsi zamanı bəzi ərəb sülalə liderləri Osmanlılara qarşı çıxmağa başlamışdılar. İçində Suriya ərəblərinində olduğu bir çox sülalə Hüseyn ibn Əlini öz liderləri kimi görürdü. 1915-ci ildə Feysəl Osmanlılara qarşı mübarizədə ərəblərin onları hansı şərtlər daxilində dəstəkləyəcəyini öyrənmək üçün Şam şəhərinə getdi.

1916-cı ildən başlayan Ərəb hərəkatında Feysəlin önəmli rolu vardır. 1918-ci ilin sentyabrında Şam işğal edildi və Feysəl Suriya kralı elan edilir (1920). Ancaq, Feysəl Versal konfransına qatılmaq üçün 1919-cu ildə Parisə getdi. Fransızlar bu zaman Livan və Suriyanı ələ keçirməkdə qərarlı olduğunu görüb fransızlarla razılaşmaq məcburiyyətində qaldı. 1920-ci ildə Şama döndü. 1920-ci ilin iyulunda Fransızlar Şamı işğal etdilər. Feysəl ölkədən ayrılmaq məcburiyyətində qaldı və ingilislərin dəvəti ilə Londona getdi.

1920-ci ilin sonlarında İngilislər İraqı işğal etmişlərdi. Ölkədə yaranan hərəkatı zəiflətmək üçün Feysəli burda qurulacaq hökumətin kralı elan etdilər. 1921-ci ilin avqust ayında Feysəl kral elan edilir. O, ağıllı siyasət yeridərək həm Ərəb milliyyətçilərinin dəstəyini, həm də İngilislərin dəstəyini özündə saxlayırdı. Bunun nəticəsində 1930-cu ildə İraq krallığı müstəqilləşdi və 1932-ci ildə Millətlər Birliyinə daxil oldu. 1933-cü ildə İsveçrənin Bern şəhərində qəflətən vəfat etdi. Yerinə oğlu Qazi ibn Feysəl keçdi.

## Həmçinin bax
* Hüseyn ibn Əli əl-Haşimi
* Qazi ibn Əli əl-Haşimi

## Mənbə
* King Faisal of Iraq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qubada Azərbaycan Milli Qolf Klubu

**Qubada Azərbaycan Milli Qolf Klubu** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunda qolf ilə məşğul olanlar üçün nəzərdə tutulan beynəlxalq səviyyəli idman qurğusu. Azərbaycan Qolf Federasiyasının balansındadır.

İnşasına 2012-ci ildə başlanılan klubun 44 qolf avtomobilindən ibarət parkı vardır.

Bu qolf sahəsinin ümumi ərazisi 92 hektar, meydançanın sahəsi isə 75 hektardır. İnzibati bölmədə idman avadanlığı mağazası və kafe vardır. Bu idman obyektinin Cənubi Qafqaz regionunda bənzəri yoxdur. Belə ki, bu idman qurğusu regionda 18 dəlikli ilk qolf meydançasıdır. Kompleksin ərazisində su maneələri üçün üç süni göl yaradılmışdır. Burada həm də qolf üzrə müxtəlif treninqlərin keçirilməsi nəzərdə tutulur. Azərbaycan Milli Qolf Klubundakı şərait dünya standartlarına tam cavab verir. Buna görə də burada müxtəlif beynəlxalq yarışların yüksək səviyyədə keçirilməsi mümkündür.

Belə bir obyektin fəaliyyəti nəinki Qubanın, ümumilikdə bölgənin turizm sektorunun inkişafına mühüm töhfə verir. Bu, regional kiçik və orta biznesin yeni səviyyəyə çatdırılması baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva 18 sentyabr 2013-cü ildə Qubada Azərbaycan Milli Qolf Klubunun açılışında iştirak etmişlər.

## İstinadlar
Sinhallar

**Sinhallar** () —  Şri-Lankanın yerli əhalisidir. Sayları 12 milyon nəfərdir. Üstəlik 60 min nəfəri Avstraliya, Sinqapur, Yeni Zelandiya ərazilərində  yaşayırlar. Sinhal dilidə danışırlar. İnanclarına gəldikdə isə Buddizm və az bir qismi Xristianlıq yayılmışdır. 
thumbnail|

## Tarixi
E.ə Hindistan ərazisindən Tamillərlə birlikdə gəlmişlər. İlk əvvəllər Seylon adasının mədəniyyətinə Hindlilər və Ərəblər böyük təsir gösərmişlər. III—VIII əsrlədə paytaxtı Polonnaruva olan şəhər qurulur. Burada əkinçilik, tiçarət artır. Elə məhz bu ərəfədə Pandya ı cənub hindistanda yerləşən dövlətlə müharibələr aparılır. XV əsrdə Kandi, Kotte adlı sinal və Cafna adlı Tamil dövləti qurulur. Sonrada sinhallar qonşu Maldiv adalarına yayılmışlar. XVI əsrdə isə adanı portuqallar işğal edirlər. XVII əsrdə ada hollandlar tərəfindən işğal edilir. XVIII əsrdən isə ada İngilislərin əlinə keçir. 1948-ci ildə dominion hüququ alır. 1972-ci ildən isə tamamən müstəqil olur.

Adada təkcə sinhallar deyil, həm də tamillər (2,6 milyon), marvlar (ərəblərin törəmələri, 1,2 milyon), malaylar və veddlər var. Marvlar islam dininə mənsubdurlar. Tamillər Hinduizm, byorqerlərin isə xristian olmasını müşshidə etmək olar. Sinhallar adanın əsasən adanın cənub hissəsini əhatə edir.

Sinhallar özlərini sinhal adlandırırlar bu isə «şir» mənasını verir. Sinxala Dvina isə onların yaşadığı ada adlandırılır. Şir hətta onların bayraqlarında öz əksini tapmişdir.

## Adət ənənələri

Əsas məşğuliyyətləri əkinçilikdir. Xüsusi ilə düyü və çay yetişdirilir. Sahil zolağı ərazilərdə yaşayan əhali arasında balıqçılıq inkişaf etmişdir. Ümumilikdə isə əhalinin 70 % tarlalarda işləyirlər. Onlar tərəfindən 3,000000 baş iri buynuzlu heyvan saxlanılır. Əhalinin böyük əksəriyyəti Kolombo şəhərində cəmləşmişdir. Dəmir yolları, avtomagistrallar və ölkənin əsas limanı burada yerləşir. Ölkədə istehsal edilən kakos palması, qiymətli daşlar, çay və geyimlər ölkənin əsas gəlir sahələridir.

Milli geyimllərinə gəldikdə kişilər saronq geyinirlər. Qadınlar isə saronq və bluz geyinirlər. Hindistanda yayılmış Sarı geyimləri Sinhalar arasında belə geyinilir. Qadınlar çoxlu sayda ziynət əşyaları geyinirlər.

Milli qidalar arasında sambol seçilir. Xüsusi ilə düyü yeməkləri üstünlük təşkil edir. Ət məhsulları və balıqda əsas rasionudur.
## İncəsənət

Orta əsr sırf buddizmlə əlaqədardır. Məbədlər əsasən gil, daş və ağaclardan inşs edilirdi.
İslam isə adaya ayaq basan ərəblərlə bağlıdır. 
Sinhal dilində ilk ədəbiyyat VI əsrə aiddir. Hazırda Şri-lankada savadlılıq yüksəkdir. 11 illik məktəblər fəaliyyət göstərir.  
## Tanınmış nümayəndələri
* Nаdiika Perera - Şri-Lankalı model.
## Mənbə
* CIA Factbook-Sri Lanka 
* Department of Census and Statistics-Sri Lanka
* Ethnologue-Sinhala, a language of Sri Lanka
* CIA Factbook-Sri Lanka 
* Sinhalese
* Who are the Sinhalese

## Ədəbiyyat
* Энциклопедия «Народы и религии мира», под ред. В. А. Тишкова, М. — 1998.
* Расы и народы. Иллюстрированная энциклопедия, М.,2007.
* Справочник «Страны мира», М. — 1989.
* Большая советская энциклопедия, т. 29, М. — 1975.
* Народы Южной Азии, под ред. Н. Р. Гусевой, М.- 1963.

## İstinadlar
Bakı Veloparkı

thumb|Bakı Veloparkının görünüşü|223x223px
**Bakı Veloparkı** — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhərində velosiped idmanı ilə məşğul olanlar üçün nəzərdə tutulan beynəlxalq səviyyəli idman qurğusu. Azərbaycan Velosiped İdmanı Federasiyasının balansındadır.

Hazırda Veloparkın yerləşdiyi ərazidəki park 1970-ci illərin əvvəllərində Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə salınmışdır. 1990-cı illərin əvvəllərində baxımsızlıq üzündən bərbad hala düşən bu ərazidə qanunsuz tikililər inşa olunmuşdur. 2005-ci ilin sentyabrında Prezident İlham Əliyev parkın ərazisində təmizlik işlərinin aparılması barədə göstəriş vermişdir. 2013-cü ildə isə parkın ərazisi baza kimi Azərbaycan Velosiped İdmanı Federasiyasına təhkim edilmişdir. 
thumb|Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev parkın açılışında

Bundan sonra həmin Federasiya tərəfindən 40 hektar ərazidə genişmiqyaslı abadlıq işləri aparılmış, burada minlərlə ağac əkilmiş, yarışlar üçün 4 velosiped marşrutu, o cümlədən dağ velosiped idmanı üçün yollar salınmışdır. Ümumi sahəsi 30 hektardan çox olan Veloparkın ərazisində 2015-ci ildə ilk dəfə keçirilmiş Avropa Oyunlarında istifadə olunmuş BMX veloparkı da inşa olunmuşdur. Sahəsi 28 min kvadratmetr olan BMX veloparkında yarışların keçirilməsi üçün maneəli meydança qurulmuşdur ki, onun da sahəsi 6700 kvadratmetrdir.

Meydançada yaradılan şərait Beynəlxalq Velosipedçilər İttifaqının standartlarına tam uyğundur. Həm yarış iştirakçıları, həm də azarkeşlər üçün hər cür şəraitin yaradıldığı BMX veloparkında 1197 nəfərlik tamaşaçı yeri yaradılmışdır. Burada yüksək səviyyəli qonaqlar, idmançılar, əlil tamaşaçılar və mətbuat nümayəndələri üçün xüsusi yerlər nəzərdə tutulmuşdur. Veloparkın ərazisində tikilən ikimərtəbəli ofis binasında qeydiyyat mərkəzi, iş, dopinq nəzarət, dopinq analizgötürmə otaqları, 25 yerlik iclas zalı və digər yardımçı otaqlar yaradılmışdır. Ofis binasının damında xüsusi örtüklü start meydançası, idmançıların hazırlaşması üçün 20 çadır quraşdırılıb. Ərazidə VIP, Olimpiya ailəsi, beynəlxalq federasiyaların təmsilçiləri, rəsmi nümayəndələr üçün avtodayanacaq, qeydiyyat, fərdi yerləşdirmə və digər xidmət sahələri də mövcuddur.

Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev, xanımı Mehriban Əliyeva və qızı Arzu Əliyeva 13 may 2015-ci ildə Veloparkın açılışında iştirak etmişlər.
## Qalereya

Şəkil:Opening of the Baku Bike Park 5.jpg|
Şəkil:Opening of the Baku Bike Park 3.jpg
Şəkil:Opening of the Baku Bike Park 7.jpg
Şəkil:Opening of the Baku Bike Park 6.jpg

BMX yarışlarının keçirilməsi üçün hazırlanmış 6700 kvadratmetrlik ərazi
## Həmçinin bax
*Velosiped idmanı
*Velosiped sürmə 2015 Avropa Oyunlarında
*Dağ velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında
*Triatlon 2015 Avropa Oyunlarında
*BMX velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında
*Azərbaycan Velosiped İdmanı Federasiyası
*Velosiped yürüşü (film, 1931)
*Respublika Velotreki

## İstinadlar
Təpədibi

**Təpədibi** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad (Oktemberyan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9&nbsp;km məsafədə, Araz çayının yaxınlığında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Təpədib formasında qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim Azərbaycan dilində "dağ" mənasında işlənən təpə sözü ilə "dağın ətəyi" mənasında işlənən dib sözündən əmələ gəlmişdir və "təpə dibində olan kənd" mənasını ifadə edir. Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 4. IV.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Haykavan qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Burada ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 17 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. XX əsrin əvəllərində, 1906-cı ildə azərbaycanlılar kənddən sıxışdırıb çıxarılmışdır. İndi ermənilər yaşayır.

## Təpədibi dağı
Təpədibi — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Sərdarabad (Oktemberyan)
rayonunda dağ. Rayondakı Təpədibi kəndinin ərazisində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Mürəkkəb quruluşlu oronimdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  (as Aykavan)
* 
* 
* World Gazeteer: Armenia  – World-Gazetteer.com
Bruney coğrafiyası

**[[Bruney]]** — Cənub-Şərqi Asiyada yerləşən ada dövlətidir. Ölkə Kalimantan adasının şimal-şərq hissəsində, Cənubi Çin dənizinin sahilində yerləşir. Ümumi sahəsi 5765&nbsp;km², orta yüksəklik 478 m-dir. Bruney bir- birindən ayrı olan iki hissədən ibarətdir: Qərbi(eni 90&nbsp;km) və Şərqi(eni 10–25&nbsp;km).
## Coğrafi mövqeyi
Bruney adanın şimalında, ekvatordan 443&nbsp;km şimalda  yerləşir. Malaziya ilə 481&nbsp;km-lik sərhədə malikdir. Malaziyanın ərazisi həm də ölkəni iki ayrı hissəyə bölür. Dəniz sahillinin uzunluğu 161&nbsp;km-dir. Hər iki bölgənin bir başa dənizə çıxışı var. İki ərazini dənizdə Bruney körfəzi birləşdirir. Dəniz sahilləri eyni deyil, qərb sahilləri daha düz və qumludur. Ərazinin 90 % qədər hissəsi tropik meşə örtüyü təşkil edir.

## Relyefi
Ölkə ərazisinin demək böyük hissəsini təpəli relyef təşkil edir. Ən yüksək zirvə cənub-şərqdə yerləşən Bukit-Paqondur. Dağın yerləşdiyi ərazi ölkənin əsas daxili sularının mənbəyi hesab olunur. 
## İqlimi
Bruney ekvatorila dəniz iqliminə malikdir. İllik temperatur gedişi +26&nbsp;°C, +27&nbsp;°C arasında dəişir. İllik yağıntıların miqdarı 2000&nbsp;mm - 4000&nbsp;mm-dir. Demək olar ki, quraq və yağıntılı mövsüm müşahidə olunmur, yağıntılar il boyu bərabər paylşılmış. Ümumən isə daha yağıntılı mövsüm sentyabr-yanvar ayları arasında müşahidə olunur. İllik rütubətlənmə əmsalı 79 %-dən aşağıya enmir. Yüksək yağıntılar nəticəsində dəniz sahillərində manqrov cəngəllikləri yaranır. Bu da ölkəni avropalılar üçün dözülməz mühütə çevirir.
## Daxili suları
Bruneydə böyük çay və göl yoxdur. Əsas çayları Bruney, Tudonq, Tembronq, Belaytdır. Belay əlkənin ən əsas çayı olub uzunluğu 206&nbsp;km-dir. Bu çaylar cənubdan şimala axır və Cənubi Çin dənizinə tökülür. Ölkənin dəniz sahillərində bataqlıq sahələridə üstünlük təşkil edir.
## Bitki və heyvanat aləmi
Yetərincə zəngin fauna və floraya malikdir. Ölkə ərasində 170 növ quş, 220 məməli, 4500 ali bitki növü mövcuddur.
## Həmçinin bax
* Bruney
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* БРУНЕЙ
Dalğa Beach-Aqua Park

**"Dalğa Beach-Aqua Park"** — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhərində Xəzər rayonunun Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən ailəvi istirahət mərkəzi. Ərazisinə görə bu, Azərbaycanda ən böyük Aqua Parkdır.

“Dalğa Beach-Aqua Park” xidmətin müxtəlifliyi və quruluşunun cazibədarlığı ilə fərqlənir.

“Dalğa Beach-Aqua Park”ın ümumi sahəsi 68 min kvadratmetrdir. Xəzər dənizinin sahilində yerləşən istirahət mərkəzi nəfis tərtibatda, orijinal üslubda inşa olunub. İstirahət kompleksində ümumi sahəsi 12 min kvadratmetr olan 7 hovuz yaradılıb. Bu hovuzlarda qonaqlar süni dalğalar vasitəsilə sörfinqlə məşğul ola bilərlər.

Hovuzlarda 7 su attraksionu quraşdırılıb. Burada balacaların mənalı istirahəti üçün 700 kvadratmetr sahəsi olan hovuz və digər əyləncə qurğuları yaradılıb. İstirahət edənlərə xidmətin ən müasir səviyyədə təşkili üçün kompleksdə çoxlu sayda restoran və xidmət obyektləri inşa edilib. “Dalğa Beach-Aqua Park”ın Disco Klubunda dünyanın məşhur şirkətlərinin səs və işıq effektləri avadanlığı quraşdırılıb. Bu isə Disco Klubda müxtəlif səpkili əyləncəli şou və proqramları təşkil etməyə imkan verir.

Qonaqların istirahətinin mənalı təşkili üçün ərazidə hər şey yüksək zövqlə tərtib olunub. Rəngarəng yaşıllıq guşələri, hovuzların əlverişli arxitektura ilə salınması istirahət üçün buraya üz tutanlarda gözəl əhvali-ruhiyyə yaradır. İstirahət mərkəzinə gələnlərə buradakı restoranlarda Azərbaycan və dünya mətbəxinin nümunələri, həmçinin dəniz məhsullarından hazırlanmış müxtəlif çeşidli yeməklər təklif olunur. Yeni istirahət mərkəzini fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri də burada daimi fəaliyyət göstərən və orijinallığı ilə seçilən su attraksionunun olmasıdır.

Dənizin içində inşa edilmiş “Mayak” restoranında xidmətin orijinal təşkili ilə yanaşı, Bakının köhnə mayaklarının arxitektura üslubunda tikilməsi ilə də diqqəti cəlb edir. Buradan Xəzərə açılan mənzərə istirahətə gələnlərdə xoş ovqat yaradır.

İstirahət mərkəzində 26 min kvadratmetr sahəsi olan çimərlik zonası da var.

“Dalğa Beach-Aqua Park” kompleksində VIP-house da inşa olunub. Burada müştərilərin rahatlığını tam təmin etmək məqsədilə hərtərəfli şərait yaradılıb. VIP-house-un pəncərələrindən Xəzər dənizinə və istirahət mərkəzinə gözəl mənzərə açılır.

Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva 26 may 2015-ci ildə “Dalğa Beach-Aqua Park” ailəvi istirahət mərkəzinin  açılışında iştirak etmişlər.

## İstinadlar
Qəbələ atıcılıq klubu

**Qəbələ atıcılıq klubu** — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunda atıcılıq idman növü ilə məşğul olanlar üçün nəzərdə tutulan beynəlxalq səviyyəli idman qurğusu.

Qəbələ atıcılıq klubunun layihəçisi Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tikintidə Təhlükəsizliyə Nəzarət Dövlət Agentliyinin “Azərinşaatlayihə” Dövlət Baş Layihə-Konstruktor və Texnoloji İnstitutudur.

Klubun inzibati binasının foyesində ulu öndər Heydər Əliyevin büstü qoyulmuşdur. Xüsusi memarlıq üslubunda inşa olunan binada qeydiyyat bölməsi, iclas və məşğələ otaqları, atəş zonasındakı nəticələri müşahidə etmək üçün xüsusi zal yaradılmışdır. Binada ayrıca tibb məntəqəsi də fəaliyyət göstərir. Kluba gələnlər elektromobillərlə atəş zonasına daxil olurlar. Burada idman silahlarından istifadə etmək üçün xüsusi qaydalar da müəyyən edilmişdir. Atəş zonasında silahlar boşaldıldıqdan sonra təhvil alınır. Təhlükəsizliyin təmin olunması və yanğından mühafizə məqsədi ilə klubun ərazisində müşahidə kameraları və yanğından mühafizə məntəqələri qurulmuşdur. Ərazidə ayrıca bayraq meydançası da yaradılmışdır.

Atəş zonasında idmançılar saniyədə 15-42 metr sürətlə uçan hədəfləri nişan almalıdırlar. Bu məqsədlə ərazidə bir neçə uçan hədəf aparatları yerləşdirilmişdir.

Klubda atıcılıq idmanının daha çox yayılan və Olimpiya oyunlarına daxil edilən stend atıcılığına da xüsusi yer ayrılmışdır. Klubun ərazisində Olimpiya yarışlarında tətbiq edilən və bütün texniki inventarlarla təchiz olunan sahə də yaradılmışdır. Burada yarışların izlənilməsi üçün ayrıca tamaşaçı bölməsi qurulmuş, nəticələri qeydə alan elektron tablo yerləşdirilmişdir. Bundan əlavə, klubun ərazisində 1200 kvadratmetr sahədə 10 metrlik, 3 min kvadratmetr sahədə isə 25 metrlik tirlər quraşdırılmışdır. Burada uşaq və yeniyetmələr üçün tədris mərkəzi də yaradılmışdır.

Ümumilikdə 300 kvadratmetr sahədə silah anbarı, 4,5 hektar ərazidə beş dairəvi və səngər stend atıcılığı meydançası, 4 min kvadratmetr sahədə səkkiz sporting meydançası inşa edilmişdir. Dairəvi və səngər stend atıcılığı avadanlığı Fransadan, sporting avadanlığı İngiltərədən, tir avadanlığı İsveçrədən, elektron tablo isə İtaliyadan gətirilmişdir. Burada idman-ovçuluq ləvazimatı mağazasının fəaliyyət göstərməsi klubun özəlliklərindən biridir. Mağazada atıcılıq idmanında tətbiq olunan ən son texniki avadanlıq, idman silahları, geyim növləri və digər vasitələr satışa çıxarılır. Klubda, eyni zamanda, balıqçılıqla maraqlananların da istəkləri nəzərə alınmışdır.

Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev 28 fevral 2013-cü ildə Qəbələ atıcılıq klubunun inşası başa çatdırılan birinci mərhələsinin açılışında iştirak etmişdir.

Ümumilikdə növbəti mərhələdə görüləcək işlər nəticəsində klubun ərazisində 45 atıcılıq yeri üçün 50 və 25 metrlik, 30 atıcılıq yeri üçün 10 metrlik tirlər, səkkiz dairəvi səngər, yeddi meydança, 25-50 metr məsafələrdə ox atmaq üçün sahə, elektromobilləri yükləmək və saxlamaq üçün otaq və sahə, istirahət məkanları tam şəkildə istifadəyə veriləcəkdir.

## İstinadlar
Qafqaz Karvansaray

**"Qafqaz Karvansaray"** — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunda yerləşən otel kompleksi.

"Qafqaz Karvansaray" otel kompleksi təkcə Qəbələ rayonu deyil, bütün bölgə üçün də əhəmiyyətli turizm obyekti olan bu kompleks mükəmməl turizm infrastrukturuna malikdir. Kompleksin təchizatı da ən müasir standartlara uyğundur. Otel beş hektar sahədə inşa edilmişdir. Tikinti işlərinə 2012-ci ilin may ayında başlanmış, 2013-cü ilin avqust ayında başa çatdırılmışdır. Yüksək xidmətin göstəriləcəyi bu kompleks, eyni zamanda, nadir memarlıq incilərindən biridir.

Avanqard və modern arxitektura üslublarının sintezi əsasında inşa edilən binanın interyerinin tərtibatında xaricdə hazırlanan mebel və aksessuarlardan istifadə olunmuşdur. Oteldə qonaqların rahat istirahəti üçün hər cür şərait yaradılmışdır.

Dördmərtəbəli kompleks ən müasir standartlar səviyyəsində inşa olunmuşdur. Otelin zirzəmi hissəsində avtomobil qarajı, camaşırxana, hovuz və digər yardımçı otaqlar vardır. "Qafqaz Karvansaray" otel kompleksi 139 super otaq, 12 ailəvi otaq, 6 kral otağı və 2 əlillər üçün otaq olmaqla 159 otaqdan ibarətdir. Oteldə, həmçinin qapalı üzgüçülük hovuzu, kişi və qadınlar üçün bərbərxana və gözəllik salonları, iki türk hamamı, iki buxar hamamı, iki SPA, iki trenajor zalı, bilyard və tennis zalları, iki sauna və massaj otaqları vardır. Kompleksdə 150 nəfərlik restoran, iclas və konfranslar keçirmək üçün zallar və uşaqların istirahət otaqları fəaliyyət göstərir. Kompleksin ərazisi tam abadlaşdırılmış, yaşıllıq sahəsi salınmışdır.

“Qafqaz Karvansaray” oteldə 120 nəfərin daimi işlə təmin edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Mükəmməl infrastruktura malik kompleks ən müasir avadanlıqla təchiz edilmişdir. Gözəl dizayn və interyeri ilə seçilən otaqlarda son dövrdə böyük turist axını müşahidə edilən Qəbələnin qonaqlarına yüksək səviyyəli xidmət göstərilir. “Qafqaz Karvansaray” otelinin istifadəyə verilməsi bölgəyə gələn turistlərin sayına da müsbət təsirini göstərir, bölgənin turizm potensialını artırır.

## Açılışı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 14 avqust 2013-cü ildə “Qafqaz Karvansaray” otel kompleksinin açılışında iştirak etmiş, kompleksin rəmzi açılışını bildirən lenti kəsmişdir.

## Həmçinin bax
*Qafqaz Yengicə Termal Hotel və SPA
*Qafqaz Sport Hotel

## İstinadlar
Şamaxı Palace Platinum By Rixos

**"Şamaxı Palace Platinum By Rixos"** — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunda beşulduzlu otel. Bu otel “Rixos” otellər şəbəkəsinə aiddir.

Şamaxı rayonunda tikintisinə 2011-ci ildə başlanmış “Şamaxı Palace Platinum By Rixos” oteli Azərbaycanın iqtisadi potensialını nümayiş etdirməklə yanaşı, həm də respublikamıza gələn turistlərin sayının artmasına zəmin yaradır. “Şamaxı Palace Platinum By Rixos” oteli təkcə Şamaxı rayonu üçün deyil, bölgə üçün də əhəmiyyətli turizm obyektidir. Mükəmməl infrastruktura malik bu otel kompleksindəki şərait böyük turizm potensialına malik olan Şamaxıda turistlərin yüksək səviyyədə qəbulu üçün geniş imkanlar açır.

43 min 370 kvadratmetr ərazidə inşa olunan oteldə yüksək keyfiyyətli müxtəlif xidmətlər göstərilir. Otel kompleksi maraqlı memarlıq üslubunda inşa edilmişdir. Avanqard və klassik arxitektura elementlərinin sintezi əsasında inşa edilən binanın interyerinin tərtibatında orijinal mebel və aksessuarlardan istifadə olunmuşdur.

Oteldə xidmət göstərən heyət yüksək hazırlıq kursu keçmişdir və onların əksəriyyətini yerli kadrlar təşkil edir. Bu əməkdaşlar otelin istənilən xidmət sahəsində qonaqlara yüksək səviyyəli qulluğun göstərilməsi ilə bağlı xüsusi təlim kurslarına cəlb olunmuşlar.

Otel kompleksində müxtəlif toplantı və konfransların keçirilməsi üçün geniş imkanları olan 200 nəfərlik konfrans zalı, müasir restoranlar şəbəkəsi də fəaliyyət göstərir. Restoranlarda turistlərə Azərbaycan və dünya mətbəxinin nümunələri təqdim olunur.

Oteldə müxtəlif kateqoriyadan olan nömrələr ən müasir tələblər səviyyəsindədir və yüksək dizaynı ilə seçilir.

Oteldə uşaqların da istirahətinin təşkili üçün lazımi şərait yaradılmışdır. Burada uşaqlar üçün müxtəlif əyləncə və idman sahələri qurulmuşdur. Oteldə qonaqların vaxtlarını səmərəli keçirmələri üçün bilyard və boulinq zalları da vardır.

Bu oteldə qonaqlara təqdim olunan xidmətlər çoxçeşidliliyi ilə fərqlənir. Təklif olunan bəzi xidmət sahələri pulsuzdur. Burada quraşdırılan müxtəlif trenajorlar, müasir idman avadanlığı və hovuzlar qonaqların istirahət imkanlarını daha da artırır.

## Açılışı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 14 may 2014-cü il tarixində “Şamaxi Palace Platinum By Rixos” otelinin açılışında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Malaylar

**Malaylar**  — Avstroneziya dillərinə aid Malay dilində danışırlar. Qədim zamanlarda onlar Cənubi Hindistan əlifbasında yazırdılar. 14-15-ci əsrlərdə ərəb əlifbasından istifadə edirdilər. Malaylar əsasən Cənub-Şərqi Asiya bölgəsində yayılmışlar: Bruney, Timor, İndoneziya, Madaqaskar, Malayziya, Filippin və Sinqapurda kompakt şəkildə yaşayırlar. Onlar həmçinin Avstraliya, Kanada, Komor adaları, Almaniya, Yaponiya, Myanma, Niderland, Səudiyyə Ərəbistanı, Cənubi Afrika, Xaynan, Honkonq, Yeni Kaledoniya, Şimali Marian adaları kimi ərazilərdə yaşayırlar. Dil baxımında malay-polineziya dillərinə mənsub olan Malay dilində danışırlar. Bəzən malaylar termini geniş mənada işlədilir.  Onlar arasında islam, xristianlıq, buddizm, induizm və qəbilə adət ənənələri geniş yayılmışdır. Dəri rəngləri baxımından açıq bürünc və tünd qəhvəyi olurlar.

## Malay mətbəxi

Qidaların başında təbii ki, düyü durur, ustəlik ət, tərəvəz, balıq məsulları geniş istifadə edilir.  Bütün yeməklərin ən başlıca fərqlilikləri onlara kakos südünün qatılmasıdır. Onlar bu məhlulu Santan adlandırırlar. Yeməklərdə donuz, yırtıcı heyvanların, gəmiricilərin, həşaratların və Allahdan (c.c) başqasının adına kəsilən heyvanların ətinin istifadəsi qadağandır.

## Dili
Malayların əsas dili malay dilidir. Üstəlik bu Malayziyanın rəsmi dilidir. Bu dil rəsmi olaraq 1945-ci ildə bu statisa layiq görülmüş və İndoneziya dili adlandırılmışdır. Bu dil İndoneziyanın az saylı xalqları ilə əlaqə qurulmasında istifadə edilir. Beynəlxalq statusa malikdir.

## Geyimləri
Ənənəvi geyimləri kişilərdə uzun köynək və şalvar geyinirlər. Qadınlar saronq adlı geyim geyirlər. Qadınların bütün bədən üzvləri (təbii ki, əl və üz istisnadır) örtülür.

## Adətləri
Həytları boyunca onlar müxləlif etaplardan keçirlər. Qız uşaqlarının qulaqlarını 5-10 yaşlarında sırğa üçün deşirlər. Oğlan uşaqları isə islam şərtlərinə uyğun şəkildə sünnət edirlər. Yeni doğulan uşaqların qulağına ərəbcə dua oxunur. Toyları islam qaydaları çərçivəsində təşkil edilir. İslamdan öncəki adətlərə toylarda indi də rast gəlmək olar (islama zıdd olmayanlar). Digər müsəlmanlar kimi həccə gedirlər.
## Bayramları
Əsas bayramları dinlə bağlıdır: Ramazan bayramı və ya Xari islamda yeni il, Qurban bayramı, Məhəmməd Peyğəmbərin (s.a.s) anadan olduğu gün.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* Энциклопедия «Народы и религии мира», ред. В. А. Тишкова, М.-1998.
* С. В. Бычков. По зелёным холмам Малайзии, М.-1979.
* [Погадаев, В. А. Малайзия. Карманная энциклопедия. М.: Муравей-гайд, 2000.](http://openlibrary.org/works/OL15378629W/Малайзия._Карманная_энциклопедия_(Malaysia._Pocket_Encyclopedia))
* Малайцы: Этногенез, государственность, традиционная культура (МИИ. Вып. IV). М.: Московский филиал РГО, 1991.
* Английский раздел Википедии, статья «Малайцы».
* Погадаев, В. А. Малайский мир (Бруней, Индонезия, Малайзия, Сингапур). Лингвострановедческий словарь. Свыше 9000 словарных статей / Pogadaev, V.A. Dunia Melayu (Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapura). Kamus Lingua-Budaya / Pogadaev, V.A. Malay World (Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore). Lingua-Cultural Dictionary). М.: Восточная книга, 2012 ISBN 978-5-7873-0658-3
Fairmont Baku

**"Fairmont Baku"** — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı olan Bakı şəhərində, "Alov qüllələri" kompleksində yerləşən beşulduzlu otel. "Fairmont" otellər qrupuna aiddir.

Müasir dizaynı ilə seçilən bu kompleksdə beynəlxalq və milli memarlıq üslubu peşəkarlıqla uzlaşdırılmışdır. Azərbaycan dövlətinin və xalqının milli-mənəvi dəyərlərinə, zəngin irsinə göstərdiyi həssas münasibət bu otel kompleksinin inşası zamanı başlıca meyarlardan olmuşdur.

Otelin nömrələrin hamısından şəhərə və Xəzər dənizinə gözəl mənzərə açılır. Otel qülləsində ümumi sahəsi 2,3 min kvadratmetrdən çox olan və özündə idman zalı, hovuz və digər istirahət yerlərini birləşdirən xidmət sahələri yaradılmışdır. Bundan əlavə, burada ümumi sahəsi 5 min kvadratmetrdən çox olan müxtəlif konfrans zalları da fəaliyyət göstərir. Beş konfrans zalında minimum 430, maksimum 1000 nəfərlik tədbirlərin keçirilməsi üçün hər cür şərait vardır. Burada müxtəlif ziyafət zalları, restoran və kafelər qonaqlara yüksək səviyyəli xidmət göstərəcəkdir. Binada 219 avtomobil üçün dayanacaq vardır. Oteldə 18 lift işləyir. Yerləşdiyi ərazi və mənzərəsi baxımından nadirliyi ilə fərqlənən "Fairmont Baku" oteli təklif etdiyi xidmətlər baxımından bir çox brendləri üstələyir və ölkənin müasir turizm imkanlarını daha da artırır.

"Fairmont Baku"nun yerləşdiyi "Alov qüllələri" Bakının yeni və möhtəşəm simvolları arasında paytaxtın gözəlliyini dünyaya yüksək səviyyədə təqdim edir. "Alov qüllələri"nə dünyada olan marağı şərtləndirən ən mühüm amillər sırasında təbii ki, onun memarlıq üslubu mühüm rol oynayır. Çünki "Alov qüllələri" həm ideya, həm də arxitektura baxımından diqqəti cəlb edən nadir nümunələrdəndir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva 24 iyun 2013-cü il tarixində "Fairmont Baku" otelinin açılışında iştirak ediblər.

## Həmçinin bax
* Alov qüllələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bilgah Beach Hotel

**"Bilgah Beach Hotel"** — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı olan Bakı şəhəri, Bilgəh qəsəbəsində beşulduzlu otel. "Absheron Hotel Group"a məxsusdur.

"Bilgah Beach Hotel" kompleksi dünyanın 12 ölkəsində beşulduzlu otellərin sahibi olan "Jumeirah Group"un MDB məkanında ilk hoteli idi. Dörd ilə tikilən hotelin inşasında 5 min nəfərədək qədər işçi çalışmışdır.

Kompleksin 14 mərtəbəsində 175-i deluks, 37-si isə suit olmaqla 212 nömrə yaradılmışdır.

Eyni vaxtda 475 nəfərə xidmət etmək iqtidarında olan kompleksdə ümumi ərazisi 5 min 150 kvadratmetr olan Aqua-Park da yaradılmışdır. Burada, həmçinin tennis kortu, mini futbol, voleybol və basketbol meydançaları vardır. Kompleksin ərazisində mətbəxi, zalı, 3 yataq otağı və eyvanı olan ikimərtəbəli 14 kottec tikilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, xanımı Mehriban Əliyeva və ailə üzvləri 28 dekabr 2011-ci il tarixində "Jumeirah Bilgah Beach Hotel" kompleksinin açılışında iştirak ediblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər