open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
54 gün mühasirədə (film, 2012)

***54 gün mühasirədə*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Mirsadıq Ağazadə tərəfindən 2012-ci ildə çəkilmişdir. Film 1993-cü ildə Laçın rayonunun şimal hissəsi və Kəlbəcər rayonunun işğalı zamanı erməni mühasirəsində qalan 19 nəfərin başına gələn müsibətləri əks etdirir.

## Məzmun
Film 1993-cü il martın 30-dan mayın 23-nə kimi Laçın rayonunun şimal hissəsi və Kəlbəcər rayonunun işğalı zamanı erməni mühasirəsində qalan 19 nəfərin başına gələn müsibətləri əks etdirir. Burada Laçın rayonunun Oğuldərə kənd sakini Əli Əliyev və onların arasında yeganə qadın olan Nübar Rzayevanın (cəmi 19 nəfər) mühasirənin dəhşətlərindən bəhs edən fikirləri yer alıb. Bir ailənin timsalında millətin yaşadığı ağlasığmaz hadisələr, torpaqların itkisi ilə bərabər insanların aldığı psixoloji zərbələr də filmdə yer alan əsas məqamlardır. Əli Əliyevin mühasirə zamanı cib kitabçasında etdiyi qeydlər, mühasirədən çıxandan sonrakı ilk günlərdə çəkilmiş fotoşəkillər, onunla birgə mühasirədə olmuş şəxslər haqqında məlumatlar, eləcə də erməni işğalı zamanı ailəsinin üzləşdikləri çətinliklərin lentə alındığı kadrlar da nümayiş olunub.

Real faktlara əsaslanan filmin çəkilməsində əsas məqsəd erməni vəhşiliklərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaqdır.

## Film haqqında
*Film millət vəkili Nazim Fərəcovun təşəbbüsü ilə ərsəyə gəlib.
*Əli Əliyev həmçinin "54 gün erməni mühasirəsində" adlı kitab da yazmışdır.
*Əli Əliyev 24 il sonra, 2017-ci ilin iyul ayında avto qəza nəticəsində vəfat etmişdir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Mirsadıq Ağazadə
Ssenarist: Vəsilə Vahidqızı
Operator: Manaf Quliyev, İlham Cabbarov, Anar Ağazadə, Zaur Hüseynov

## İstinadlar
Araplı

**Araplı** — Gürcüstan Respublikasının '''Aşağı Kartli mxaresinin''' Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

## Tarixi

## Mədəniyyəti

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1118 nəfərdir və azərbaycanlılardan ibarətdir.

## İqtisadiyyatı

## Şəkilləri

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı

**Naxçıvan Hava Limanı**  — Naxçıvan Muxtar Respublikasının eyni adlı şəhərinin hava limanıdır. Naxçıvan şəhərinin mərkəzindən 4 kilometr məsafədə yerləşir və ölkənin blokadada olan bu regionunun yeganə hava qapılarıdır.

## Tarixi
Naxçıvan Hava Limanı tikintisinə 1974-cü il 31 oktyabrda başlanmış və 1976-cı ildə başa çatmışdır. O vaxt 3-cü dərəcəli təyyarələri (Yak-40, An-24 və onlara oxşar) qəbul etmişdir. Ancaq Bakı şəhərinə reyslər həyata keçirilirdi. Hava limanı 1990-cı illərin ikinci yarısında inkişaf etməyə başladı: Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ermənistan tərəfindən blokadaya alınması nəticəsində aviasiya nəqliyyat əlaqəsi üçün yeganə vasitə olmuşdur. Bu səbəbdən, 1992-ci ildə, həmin dövrdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin (parlamentin) sədri olan Heydər Əliyev Naxçıvan Hava Limanının uçuş enmə zolağının yenidən qurulması təşəbbüsünü irəli sürdü və bu iş yerli mütəxəssislər cəlb olunmaqla qısa müddət ərzində həyata keçirildi. Uçuş enmə zolağının uzadılması nəticəsində hava limanı Tu-134 tipli təyyarələri qəbul etmək imkanı əldə etdi. 1995-ci ildə Naxçıvanda Tu-134 təyyarəsinin qəzası nəticəsində 52 nəfər həyatını itirmişdir. 2002-2004-cü illər ərzində təyyarə vağzalı bərpa edildi, 2004-cü ilin aprel ayında isə Naxçıvan Hava Limanı Beynəlxalq Hava Limanı statusunu qazandı. 2018-ci ildə Bakı, Gəncə (AZAL) və İstanbul-Atatürk (Türk Hava Yolları) istiqamətlərinə müntəzəm uçuşlar həyata keçirilir. 5 mart 2026-cı ildə İran Naxçıvana pilotsuz təyyarə hücumları həyata keçirərək Naxçıvan Hava Limanında dağıntılar törətdi. Naxçıvan aeroportunun uçuş-eniş zolağına zərər dəyib. Hadisə zamanı dörd nəfər mülki şəxs xasarət alıb.

## Texniki göstəriciləri
Hava limanının uçuş-enmə zolağının uzunluğu 3300 metr, örtüyün materialı isə betondandır. Hava limanı iki uçuş-enmə zolağına malikdir.

## Yük daşıma
Yüklərin qəbul edilməsi zamanı yük göndərənin iştirakı və onun üzərində şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin olması vacibdir. Yük göndərən yükün göndərilməsi haqqında ərizə blankını doldurur və yük anbarına təhvil verir. Sonra yükün göndərilmə haqqı terminalın kassasına ödənilir. Yüklər hava gəmisindən təhvil alınıb yük anbarına yerləşdirildikdən sonra yük sahibinə yükün gəlməsi haqqında məlumat verilir. Onun yük anbarına gəlməsi, şəxsiyyəti təsdiq edən sənədinin və yük haqqında qaimə sənədinin olması vacibdir.

## Hərbi aerodrom
2021-ci il mayın 10-da Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanında Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun hərbi aerodromunun açılışı olub. Hərbi aerodromun tikintisinə 2016-cı ildə başlanmışdı. Aerodromda Mi-24 və Mi-8 helikopterləri, həmçinin Su-25 hücum təyyarəsi yer alır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
http://www.airportnakhchivan.az/
Flavinyo

**Flavio Aleks Valensio** (; 27 iyul 1983, Jardins, Matu-Qrosu-du-Sul ştatı, Braziliya) — braziliyalı keçmiş futbolçu.

## Həyatı
Flavinyo 1983-cü ildə Braziliyada anadan olub. Gənc illərində futbolla məşğul olan Flavinyo ilk öncə həvəskar klublarda oynayıb.

## Karyerası
Peşəkar futbola 2000-ci ildə CENE klubunda başlayan futbolçu 3 ildən sonra Çinə üz tutub. Burada Seonqnam klubunun şərəfini qoruyan futbolçu bir illik fasilədən sonra yenidən doğma komandasına qayıdıb. 2005-ci ildə Sao Paulunu təmsil edən Arasatubaya transfer olub. Ancaq orada da çox davam gətirə bilməyən Flavinyo elə həmin il Paranaya keçib. Bu komandanın heyətində 10 oyunda meydana çıxan yarımmüdafiəçi fərqlənə bilməyib. Bir illik Parana macərasından sonra Aleks Valensio Mineyrusla müqavilə imzalayıb. Burada da bəxti gətirməyən braziliyalı mövsümün gedişində Qama klubuna keçib. Orada da 9 oyun keçirən Flavinyo heç nə ilə yadda qalmayıb.

2007/08 mövsümünü Ulbra klubunda keçirən futbolçu 1 il sonra 2009-cu ildə Flavinyo Braziliyanın Brasileiro Série B liqasında oynayan Qremio Barueri klubuna keçib və burada 65 oyuna 7 qol vurub. 2010-cu ildə Flavinyo Azərbaycan Premyer Liqasında oynayan Neftçi Bakı klubuna keçib və burada üç mövsüm ard-arda Azərbaycan çempionatının qalibi olub və bir dəfə Azərbaycan kubokunu qazanıb.

## Uğurları
; Neftçi Bakı
* **[[Azərbaycan Premyer Liqası]]**
** *Çempion* (3):2010/2011, 2011/2012, 2012/2013
; Neftçi Bakı
* **[[Azərbaycan Milli Futbol Kuboku|Azərbaycan Kuboku]]**
** *Qalib* (2): 2012/2013, 2013/2014
** *Finalçı* (2): 2011/2012, 2014/2015

### Şəxsi
* Azərbaycan Premyer Liqası ayın oyunçusu (3):oktyabr 2010, mart 2011, noyabr 2011

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profili
Lənkəran Beynəlxalq Hava Limanı

**Lənkəran Beynəlxalq Hava Limanı** Azərbaycanın cənub-şərqində yerləşən Lənkəran şəhərinin beynəlxalq hava limanıdır. Lənkəran Hava Limanının yenidən qurulmasına 2005-ci ildə başlanmış və 2008-ci ildə isə başa çatdırılmışdır. Lənkəran aeroportunun yenidən qurulması üzrə işlərin dəyəri 51,1 mln. dollar təşkil edib. Həmin ildə Lənkəran Hava Limanı beynəlxalq hava limanı statusunu qazanmışdır.

## Tarixi
1930-cu ildən Lənkəran-Bakı istiqaməti ilə iki qanadlı təyyarə uçuş həyata keçirirdi. İlk vaxtlar aeroport  Lənkəran Dövlət Universitetinin indiki 1 nömrəli tədris korpusunun olduğu binanın önündə yerləşirdi. 40 hektardan çox ərazidə yerləşən və 1978-ci ildən istifadə edilən indiki Lənkəran aeroportu isə istismara yararsız olduğu üçün 2008-ci ildə yenidən qurulmuşdur. Tikinti işlərini Türkiyənin Zema şirkəti həyata keçirib. Dağ tərəfdən qrunt sularının qarşısını almaq üçün 5271 metr uzunluğunda kanal çəkilmişdir.

## Texniki göstəriciləri
Hava limanının uçuş-enmə zolağının uzunluğu 3300 metr, eni 60 metrdir, sahəsi 325 hektardır. Örtüyün materialı isə asfaltdandır. Zolağın istiqamətləri 15/33.

## Hava yolları
Bakıdan Lənkərana hava reysləri AN tipli təyyarələrlə həyata keçirilir. 2009-cu il dekabr ayından Moskvaya, 2010-cu il iyul ayından Sankt-Peterburqa, 2012-ci il iyulun 3-dən Yekaterinburqa, 2014-cü ildən İstanbula birbaşa hava reysləri açılmışdır.

## Statistika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
I Afonso

**I Afonso** (; ) — Portuqaliya krallığının ilk kralı. Kastiliya və Leon krallığının tabeliyindəki Portuqaliya qraflığının müstəqilliyini əldə edərək Portuqaliya krallığının əsasını qoydu. Bu səbəblə, bir çox yerli tarixi mənbədə ***Fateh*** () və ***Bani*** () ləqəbiylə anılır.

Burqundiya hersoqu I Robertin nəvəsi Henri və Kastiliya və Leon kralı VI Alfonsonun qızı Leonlu Terezanın ən kiçik övladı idi. Atasının ölümündən sonra formal olaraq taxt-taca sahiblənsə də, azyaşlı olması səbəbilə anası dövlət idarəsini ələ aldı. Ancaq onun Qalisiya əsilli sevgilisi Fernando Perez de Travanın təsiri altında olması yerli zadəganların etirazına səbəb olmuşdu. Nəticədə 1128-ci ildə anasının tərəfdarlarını məğlub etdi və onu siyasətdən təcrid edərək təkbaşına hakimiyyəti ələ aldı. Ətrafına topladığı yerli əyanların dəstəyilə 1139-cu ildə müstəqilliyini elan etdi və beləcə, ilk Portuqaliya kralı oldu.

1146-cı ildə Savoyya qrafı III Amadeyin qızı Matilda ilə evləndi və cütlüyün bu nigahdan yetkinlik yaşına çatan 3 övladı dünyaya gəldi. Bunlardan başqa kralın məşuqələrindən dünyaya gələn bir neçə nigahdan kənar övladı da vardı. 

* Urraka, Leon kraliçası
* Tereza, Burqundiya hersoginyası
* I Sanço, Portuqaliya kralı

Cənubdakı mavrlara qarşı uğurlu hərbi səfərlər tərtiblədi. 1147-ci ildə səlibçilərin yardımıyla, Santaren və Lissabon şəhərlərini fəth etdi. 1141-ci ilin yayında Leon krallığı üzərində parlaq qələbə qazandı və beləcə, Portuqaliya krallığının müstəqilliyi tanındı. Papa III Aleksandrdan aldığı 1179 tarixli əhdnamə ilə krallığının suverenliyini təmin etdi. 1185-ci ildə vəfat etdi və yerinə oğlu I Sanço taxta çıxdı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Yaşar Əliyev

* Yaşar Əliyev (hərbçi) — 2020-ci ildən Azərbaycan Prezident Administrasiyasının Hərbi məsələlər şöbəsinin müdir müavini.
* Yaşar Əliyev (güləşçi) — 2013-cü il Avropa Çempionatının bürünc medalçısı.
* Yaşar Əliyev (siyasətçi, 1948) — Azərbaycan Milli Məclisinin I və II çağırış üzvü.
* Yaşar Əliyev (siyasətçi, 1955) — 2014-cü ildən Azərbaycanın BMT-də Daimi nümayənədəsi.
* Yaşar Əliyev (yazıçı) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həmçinin bax
* Yaşar
* Əliyev
I Sanço

**I Sanço** () və ya **Yurdsalan Sanço** (; ) — II Portuqaliya kralı.

Portuqaliya krallığının ilk kralı I Afonso və xanımı Savoyyalı Matildanın ikinci, ancaq yetkinlik yaşına çata bilən yeganə oğlu kimi 1154-cü ildə dünyaya gəldi. Atasının vəfatının ardından onun yeganə varisi kimi 1185-ci ildə taxta çıxdı.

Qalisiya ilə sərhəd probleminə son qoyaraq bütün gücüylə cənubdakı müsəlmanlarla mübarizə apardı. Səlibçilərin hərbi dəstəyilə Alvor qalasını yağmaladı və 1189-cu ildə Silves şəhərini fəth etdi. 20 minlik əhalisiylə cənub bölgəsinin ən güclü şəhəri olan Silves şəhərində bərpa işləri gördü və günümüzədək qalan qalanın inşasını əmr etdi. Ancaq şimaldakı çaxnaşmalar səbəbilə Silves şəhəri diqqət mərkəzindən qaçdı və 1191-ci ildə mavrlar tərəfindən yenidən işğal edildi.

1174-cü ildə hələ taxta çıxmadan öncə, Araqon kralı II Ramironun nəvəsi Dulsa ilə evləndi. Cütlük bu nigahdan 11 övlad sahibi oldu. Bundan başqa kralın məşuqələrindən dünyaya gələn çox sayıda övladı da vardı.

* Tereza, Leon kraliçası
* Sança (1180-1229), rahibə
* Konstansa (1182-1186)
* II Afonso, Portuqaliya kralı
* Raymundo (1187-1189)
* Pyotr (1187-1258), Urqel qrafı
* Ferdinand (1188-1233), Flandriya qrafı
* Henri (1189)
* Mafalda, Kastiliya kraliçası
* Branka (1198-1240), rahibə
* Berenqariya, Danimarka kraliçası

Səltənətinin böyük hissəsini ölkənin ucqar nöqtələrində yaşayış məntəqələri yaratmaqla məşğul oldu. Elmə və ədəbiyyata olan marağı ilə bilinir. Bir neçə şeir kitabı olduğu bilinən I Sanço dövlət xəzinəsi hesabına çox sayda gənci Avropanın müxtəlif elm mərkəzlərinə təhsil almaq üçün göndərdi. 1211-ci ildə Koimbrada vəfat etdi və taxta böyük oğlu II Afonso çıxdı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
II Afonso

**II Afonso** () və ya **Şişman Afonso** (; ) — III Portuqaliya kralı. Hakimiyyəti dövründə hüquq islahatları və mərkəzi hakimiyyətin möhkəmləndirilməsi sahəsində atdığı addımlarla tanınmışdır.

1185-ci ildə Koimbrada dünyaya gəldi. Atası I Sançonun ölümündən sonra 1211-ci ildə taxta çıxdı. Hakimiyyətinin əvvəlində bəzi zadəgan və ailə üzvləri ilə münaqişələr yaşadı. Qardaşlarına qarşı sərt tədbirlər görməsi daxildə narazılığa səbəb oldu. II Afonso Portuqaliyada hüquq sisteminin təməlini qoyan ilk hökmdarlardan biri sayılır. O, yazılı qanunların tətbiqinə üstünlük vermiş, xüsusilə torpaq mülkiyyəti və vergi sahəsində islahatlar aparmışdır.

1206-cı ildə Kastiliya kralı VIII Alfonsonun qızı Urraka ilə evləndirildi. Cütlüyün bu nigahdan 4 övladı dünyaya gəldi.

* II Sanço, Portuqaliya kralı
* III Afonso, Portuqaliya kralı
* Elyanora, Danimarka kraliçası
* Fernando (1217-1246), Serpa lordu
Mərkəzi hakimiyyəti möhkəmləndirmək məqsədilə zadəganların və kilsənin səlahiyyətlərini məhdudlaşdırmağa çalışmışdır. Bu isə onun Roma Papası ilə münasibətlərini gərginləşdirmişdir. II Afonso 25 mart 1223-cü ildə Koimbrada vəfat etmiş və burada dəfn edilmişdir. Taxt-taca onun oğlu II Sanço sahib olmuşdur.
## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
II Sanço

**II Sanço** (; ) — IV Portuqaliya kralı. O, II Afonso ilə Kastiliyalı Urrakanın oğludur. Hakimiyyəti dövründə mərkəzi hakimiyyəti gücləndirməyə və hüquq sisteminin inkişafını davam etdirməyə çalışsa da, Kilsə ilə olan qarşıdurmalar nəticəsində Papa tərəfindən taxtdan kənarlaşdırılmışdır. Tarixdə bəzən **Zalım** (**') və ya **Qovulmuş** (**') kimi adlarla da xatırlanır.

II Sanço 1209-cu ildə Koimbrada dünyaya gəldi. Atası II Afonso 1223-cü ildə vəfat etdikdən sonra Portuqaliya taxtına çıxmışdır. Atasının başladığı hüquqi və inzibati islahatları davam etdirmək istəmişdir. Lakin atasından fərqli olaraq daha sərt üsullarla zadəganların və xüsusilə də, Kilsənin torpaq sahibləri üzərindəki nüfuzunu məhdudlaşdırmağa çalışmışdır.

II Sançonun kilsəyə məxsus torpaqları müsadirə etməsi və bəzi yepiskopları sürgün etməsi Roma Papası IV İnnokentinin müdaxiləsinə səbəb olmuşdur. Papa 1245-ci ildə Lyon Kilsə Məclisində II Sançonu taxtdan salmaq üçün qərar verdi və onun yerinə qardaşı Afonsonu (sonradan III Afonso) Portuqaliya kralı elan etdi.

Bu hadisədən sonra ölkədə vətəndaş müharibəsinə bənzər daxili qarşıdurmalar başladı. II Sanço kral titulunu formal olaraq saxlamış olsa da, real güc və hakimiyyət tədricən qardaşının əlinə keçdi. II Sanço 1245-ci ildə Leon kralı IX Alfonsonun nigahdan kənar qızı Urrakanın qızı Mesiya Lopes de Aro ilə evlənmişdir. Bu evlilik siyasi baxımdan güclü bir ittifaq sayılmasa da, kralın şəxsi seçimi kimi qəbul edilmişdir. Cütlüyün uşaqları olmamışdır. Bu da onun varisliyini zəiflədən amillərdən biri olmuşdur və qardaşı III Afonsonun hakimiyyətə gəlməsini asanlaşdırmışdır.

II Sanço Papa və qardaşı tərəfindən təzyiqlər artdıqdan sonra cənubdakı Toledoya çəkilmişdir. 4 yanvar 1248-ci ildə sürgündə vəfat etmişdir.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Reilly, Bernard F. (1993-06-03). *The Medieval Spains*. Cambridge University Press. p. 171. ISBN 978-0-521-39741-4
* Martínez, H. Salvador (2010-03-02). *Alfonso X, the Learned: A Biography*. BRILL. p. 380. ISBN 978-90-04-19342-0

### İstinadlar
Zaqatala Beynəlxalq Hava Limanı

**Zaqatala Beynəlxalq Hava Limanı** Azərbaycanın Zaqatala şəhərində, Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub ətəyində yerləşir. Təyyarə vağzalı kompleksinin və uçuş enmə zolağının (UEZ) yenidən qurulması 2008-ci ildə başa çatmışdır və bundan sonra 2009-cu ildə hava limanına beynəlxalq status verilmişdir. Zaqatala aeroportunun 2017-ci ildə yenidən qurulması üzrə işlərin dəyəri 27,5 mln. dollar təşkil edib.. 

2008-ci ildə tikilən aeroporta o vaxtdan heç bir beynəlxalq uçuş olmayıb. Daxili uçuşlar da 2010-cu ildən bəri dayandırılıb.

## Texniki göstəriciləri
Hava limanının uçuş-enmə zolağının uzunluğu 3000 metr, örtüyün materialı isə asfaltdandır. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Uçulmayan Aeroportun Hekayəsi – Zaqatala Beynəlxalq Hava Limanı
* "Zaqatala havalimanı ölkə büdcəsinə heç bir mənfəət gətirmir"
* Zaqatala beynəlxalq hava limanı fəaliyyətini bərpa etmişdir
* Zaqatala Beynəlxalq hava limanı yenidənqurmadan sonra istismara verilmişdir
* Zaqatala Beynəlxalq hava limanı istifadəyə verilib (FOTOLAR)
Rizvan Piriyev

**Rizvan Xanəmi oğlu** **Piriyev** () — Azərbaycan coğrafiyaşünası, kartoqraf, coğrafiya elmləri doktoru (1969), professor (1972).

## Həyatı
Rizvan Piriyev 1924-cü ildə Şamaxı rayonunun Sulut kəndində anadan olub. 1941-ci ildə Şamaxı Pedaqoji Texnikumunu əla qiymətlərlə bitirib. 1942-ci ildə ordu sıralarına çağırılıb və Leninqrad cəbhəsində döyüşüb. 1944-cü ildə şikəst olaraq ordu sıralarından tərxis edilib. Böyük Vətən müharibəsindəki xidmətlərinə görə III dərəcəli "Şöhrət ordeni", beş medal və Leninqradın müdafiəsi ilə əlaqədar iki döş nişanı ilə təltif edilib.

1946-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geologiya-coğrafiya fakültəsinin coğrafiya şöbəsinə daxil olub və 1951-ci ildə fakültəni fiziki coğrafiya ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1954-cü ildən fiziki-coğrafiya kafedrasında geodeziya və kartoqrafiya fənlərindən mühazirə və məşğələ dərsləri aparmağa başlayıb. 1958-ci ildə "Şimal-Şərqi Azərbaycan çaylarının morfometrik xarakteristikası" mövzusunda namizədlik, 1969-cu ildə isə "Azərbaycan Respublikası relyefinin morfometrik təhlili" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1972-ci ildə professor adına layiq görülüb. 1967-1971-ci illərdə BDU-nun Coğrafiya fakültəsinin dekanı, 1972-1988-ci illərdə geodeziya və kartoqrafiya kafedrasının müdiri vəzifəsində işləyib. AMEA Coğrafiya İnstitutunun müdafiə şurasının üzvü olub. 100-ə qədər məqalənin, elmi əsərin, dərslik və monoqrafiyanın müəllifidir. Universitetlərin coğrafiya fakültələri üçün ilk və dəyərli "Kartoqrafiya" (1975), "Geodeziyanın əsasları və topoqrafiya" (1994) dərsliklərini yazıb. Onun rəhbərliyi ilə 10 nəfər namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.

Piriyev Rizvan Xanəmi oğlu 1989-cu il iyul ayının 1-də həyatının 66-cı ilində vəfat etmişdir.

## Kitabları

* Kartoqrafiya (universitet tələbələri üçün dərslik). Bakı: Azərtədrisnəşr, 1964.
* Kartoqrafiya (ali məktəblər üçün dərslik). Bakı: Maarif, 1975.
* Məktəb coğrafiya kursunda kartoqrafik biliklərin əsasları. Bakı: Maarif, 1981.
* Geodeziyanın əsasları və topoqrafiya. Bakı: Bakı Universiteti, 1994.
* Kartoqrafiya (ali məktəblər üçün dərslik). Bakı: Mütərcim, 2015.

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* Piriyev Rizvan Xanəmi oğlu // Şamaxı ensiklopediyası
Məmməd Əliyev

* Məmməd Əliyev (SSRİ-nin Fəxri Dəmiryolçusu) — Dəvəçi Dəmir Yolu Stansiyasının Rəisi, "Şərəf nişanı" ordenli, SSRİ-nin fəxri dəmiryolçusu, Əmək veteranı.
* Məmməd Əliyev (coğrafiyaşünas) — coğrafiyaşünas, professor (1931), əməkdar elm xadimi (1946).
* Məmməd Əliyev (filoloq)
* Məmməd Əliyev (filosof) — fəlsəfə elmləri doktoru.
* Məmməd Əliyev (fizik)
* Məmməd Əliyev (səfir)
* Məmməd Əliyev (onkoloq)
* Məmməd Əliyev (patofizioloq)

### Digər
* Məmməd bəy Əliyev
* Məmməd
* Əliyev
Geomatika

**Geomatika** — termini bəzi ölkələrdə Geoinformatika termini ilə sinonim qəbul edilir. Ancaq hələ də bir çox mütəxəssislər arasında mübahisəli termin kimi olaraq qalır.

## Həmçinin bax
*Geodeziya
*Fotoqrammetriya
*Kartoqrafiya
*Coğrafi İnformasiya Sistemləri
Yaşar Əliyev (siyasətçi, 1955)

**Yaşar Əliyev** () — Azərbaycan diplomatı, Azərbaycanın ABŞ-dəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2006–2011), Azərbaycan Respublikasının Amerika Dövlətləri Təşkilatı yanında daimi müşahidəçisi.

## Həyatı
Yaşar Əliev 1992-ci ildən Azərbaycanın BMT-dəki Daimi Nümayəndəliyində çalışıb. 2002-ci ilin martından isə nümayəndəliyə rəhbərlik edib. Azərbaycan Respublikasının Kubadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olub. 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının ABŞ-də fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin edilib və 2011-ci ilin oktyabr ayına qədər səfir işləyib

Teymur Elçinin oğludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yaşar Əliyev: "Ümidvaram ki, Təxsisatlar Komitəsi alt komitənin tövsiyələrini təsdiqləməklə ədalətli mövqe nümayiş etdirəcək"
Kanal13

**Kanal13** — Azərbaycanda ilk İnternet TV. 2008-ci il oktyabrın 10-dan 2022-ci ilə qədər canlı yayımlanıb.

Saytı fəaliyyət göstərən illərdə (2008–2022) Kanal13 internet televiziyasının saytında bazar günü istisna olmaqla hər gün saat 10:00-dan 22:00-dək müxtəlif verilişləri canlı izləmək mümkün olub. Kanal13 QHT-lərin, hüquq müdafiəçilərinin, gənclər təşkilatlarının, ictimai birliklərin və digər qurum və təşkilatların nümayəndələrinə söz demək, həmçinin irqindən, dilindən, dinindən, cinsindən, milliyyətindən, siyasi mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hamı üçün bərabər efir imkanı yaratdığını bildirib.

Hal-hazırda sosial şəbəkələrdə fəaliyyətini davam etdirir.

Təsisçisi Əziz Orucovdur.

9 yanvar 2026-cı ildə ABŞ Prezidenti Donald Tramp özünün "Truth Social" sosial media hesabında İrandakı etirazlarla bağlı "Kanal13" kanalından video paylaşmışdır. Trampın paylaşdığı video sözügedən kanal tərəfindən ingilis dilində hazırlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sabiq rəsmi saytı
* Facebook
* Twitter
* YouTube
* Kanal13: Bunu azad mediaya qarşı ciddi basqı kimi qiymətləndiririk
Hüseyn İbrahimov (neftçi)

**Hüseyn Rüstəm oğlu İbrahimov** () — SSRİ Ali Sovetinin deputatı (1984–1989), Sovet neftçisi.

## Həyatı
Hüseyn Rüstəm oğlu İbrahimov 1951-ci ildə Laçın rayonunun Ayıbasar kəndində anadan olub. 1968-ci ildə Azərbaycan neft kimya institutuna qəbul olub, 1973-cü ildə həmin institutu bitirib. 1967-ci ildən Bakının neft hasil edən müəssisələrində çalışıb. Sovet neftçisidir. 1984-ci ildən Sovet İttifaqı KP-nın üzvü seçilib. Qazaxıstan Respublikasının Karaqandin vilayətindən XI çağırış (1984–1989) SSRİ Ali Sovetinin Milli Şurasının deputatı seçilmişdir. XII çağırış (1989–1991) SSRİ xalq deputatı, SSRİ Ali Sovetinin üzvü seçilmişdir.

## Mənbə
* Həyatı AzLibr
Yevlax Hava Limanı

**Yevlax Hava Limanı** Azərbaycanın Yevlax şəhərində yerləşən aeroportdur. Hava limanının texniki-iqtisadi göstəriciləri, 2013-cü ildə yenidənqurma işləri nəticəsində 2520 metr uzunluğunda, 40 metr enində, ümumi sahəsi 105 min kvadratmetr olan asfalt-beton örtüklü yeni uçuş-enmə zolağı salınmışdır. Əvvəllər isə uçuş-enmə zolağının uzunluğu cəmi 1200 metr idi. Bununla yanaşı, 345 metr uzunluğunda, 25 metr enində, ümumi sahəsi 10,7 min kvadratmetr olan yeni asfalt-beton örtüklü yönəldici yolun tikintisi, sahəsi 30,8 min kvadratmetr olan yeni asfalt-beton örtüklü perronun, sahəsi 1200 kvadratmetr olan aerovağzalın yenidən qurulması da görülən işlər sırasına daxildir. Uçuş-enmə zolağı, yönəldici yol və perron xaricdə istehsal olunan işıq-siqnal sistemləri ilə təchiz edilmişdir. Burada sərnişinlərin uçuşa gediş və gəliş zonaları, qeydiyyat masaları, kafe, brifinq və hava limanının işçiləri üçün ofis otaqları yaradılmışdır. Ümumi sahəsi 1300 kvadratmetr olan və dispetçer məntəqəsinin yerləşdiyi dördmərtəbəli bina da tamamilə yenidən qurulmuşdur. Aerodrom bir çox irihəcmli təyyarələrin və bütün tipli helikopterlərin qəbulu üçün yararlıdır.

2020-ci ildə Azərbaycanın Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyinin Azərbaycan Respublikasının Yevlax da daxil olmaqla altı aeroportunun coğrafi koordinat indeksləri siyahısına daxil edilməsi ilə bağlı Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatına (ICAO) müraciəti müsbət cavablandırılıb.

## Tarixi
10 sentyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev Yevlax hava limanının açılışında iştirak etmişdir. Cənab prezident nitqi zamanı onu da vurğuladı ki, Yevlax aeroportu sovet dövründə fəaliyyət göstərirdi. O vaxt uçuş-enmə zolağı o qədər böyük deyildi, ancaq kiçik təyyarələri qəbul edə bilərdi. Bu gün isə yeni zolaq tikilmişdir. İstənilən təyyarə enə bilər – "Boeing", "Aerobus", digər təyyarələr. Bütün beynəlxalq standartlara cavab verən bir aeroportdur və Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturunun yenidən qurulmasında bu aeroportun çox böyük rolu olacaqdır. SSRİ dövründə III və IV dərəcəli təyyarə və helikopterlərin qəbul edilməsi üçün regional hava limanı kimi istifadə edilmişdir. Hava limanı işıq siqnal və radiotexniki avadanlıqla təchiz edilmişdir. Həmçinin Batay pilot məktəbinin pilotlarının təlimi və hərbi aviasiyanın yerləşdirilməsi üçün istifadə edilmişdir.

Hava limanı hazırda əsasən özəl təyyarələrlə istifadə olunur. Müntəzəm sərnişin nəqliyyatı yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İlham Əliyev Yevlax hava limanının açılışında iştirak etmişdir
* Azərbaycanda daha bir hava limanı Yevlax şəhərində açılıb 
* Yevlaxda hava limanı açılmışdır
Şeyda

**Şeyda** — Azərbaycanda və İranda daha çox işlədilən təxəllüs.

**Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar**
*Fazil xan Şeyda — XIX əsr Azərbaycan şairi.
*Nəcəfqulu bəy Şeyda — XIX əsr Azərbaycan şairi.
*Qəmər bəyim Şeyda — XIX əsr Azərbaycan şairi.
*Mirzə Yəhya bəy Şeyda — XIX əsr-XX əsr Azərbaycan şairi.
*Mirzə Abbas xan Şeyda — XIX əsr-XX əsr İran şairi.
*Mirzə Ələkbər Şeyda — XIX əsr-XX əsr İran şairi.
*Yəhya Şeyda — XX əsr Azərbaycan şairi.
*Şeyda Əziz — Azərbaycan şairi.

**Əsərlər**
*Şeyda (əsər) — Azərbaycan şairi Hüseyn Cavidin əsəri.

;Digər
* Comaqlı Şeyda (Qürvə)
Saşa Stamenkoviç

**Saşa Stamenkoviç** (; 5 yanvar 1985, Leskovats, Yuqoslaviya) — serb futbolçu, Neftçi Bakı futbol klubunun qapıçısı.

## Karyerası
Saşa Stamenkoviç 1985-ci ildə Yuqoslaviyada anadan olub. Karyerasının ilk illərində Dubočica, Napredak və Radnički klublarında oynayıb. 2008-ci ildə Srvena Zvezda klubuna keçib və 2009-2010 mövsümündə bu komanda ilə Serbiya kubokunu qazanıb. 2011-ci ildə Saşa Stamenkoviç Neftçi klubuna keçib və 2011/2012 mövsümündə Azərbaycan Premyer Liqasının çempionu olub. Hal-hazırda Stamenkoviç Neftçi Bakı klubunun əsas qapıçısıdır.

## Uğurları
; Neftçi Bakı ilə
***[[Futbol üzrə Azərbaycan çempionatı|Azərbaycan Premyer Liqası]]**
***Çempion* :2011/2012

; Srvena Zvezda ilə
***Serbiya kuboku**
***Qalib* : 2010

## Xarici keçidlər
* Profile at Red Star official website
* Stamenković Saša Profile at FK Napredak Kruševac official site 
* Profile at Srbijafudbal
* www.sportskaberza.com 
* Saša Stamenković Stats  at Utakmica.rs
Portuqaliya krallarının siyahısı

## [[Burqoniya sülaləsi]]

## [[Avis sülaləsi|Aviz sülaləsi]]

## [[Habsburqlar|Habsburq sülaləsi]]

## [[Braqanza sülaləsi]]

## Şəcərə
Burqoniya sülaləsi

**Burqoniya sülaləsi** () — Portuqaliya krallığını 1139–1383-cü illərdə idarə etmiş sülalə.

## Burqoniya sülaləsindən olan krallar

## İstinadlar
IV Afonso

**IV Afonso** (; ) — VII Portuqaliya kralı. Onun dövründə Portuqaliya daxili sabitliyi qorunmuş, xarici siyasətdə isə əsasən Kastiliya ilə münasibətlər ön planda olmuşdur.

1291-ci ildə Lissabonda dünyaya gəldi. Atası I Diniz vəfat etdikdən sonra 1325-ci ildə taxta keçmişdir. Gənc yaşlarından hərbi və siyasi təcrübə toplamış, atası dövründə idarəçilik işlərinə cəlb olunmuşdur.

12 sentyabr 1309-cu ildə Kastiliya kralı IV Sançonun qızı Beatrisa ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 7 övladı dünyaya gəldi. Özündən öncəki krallardan fərqli olaraq nigahdan kənar övladı yox idi.
* Mariya, Kastiliya kraliçası
* Afonso (1315-1317)
* Denis (1317)
* I Pedro, Portuqaliya kralı
* İzabella (1324-1326)
* Con (1326-1327)
* Elyanora, Araqon kraliçası

IV Afonso idarəçilikdə ata mirasını davam etdirmiş, ölkədə siyasi sabitliyi qorumağa çalışmışdır. Onun dövründə iqtisadi inkişaf davam etmiş, kənd təsərrüfatı və ticarət sahəsində müəyyən irəliləyişlər olmuşdur. Daxili işlərdə daha çox güvənlik və nizama önəm vermişdir.

IV Afonso dövrünün ən önəmli xarici məsələsi Kastiliya ilə münasibətlər olmuşdur. Kastiliya ilə bir neçə dəfə müharibə və diplomatik gərginlik yaşanmışdır. IV Afonso 28 may 1357-ci ildə vəfat etmiş və Lissabon yaxınlığında dəfn olunmuşdur.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
I Pedro

**I** **Pedro** (; ) — VIII Portuqaliya kralı. Portuqaliya tarixinin ən məşhur və rəğbətlə xatırlanan hökmdarlarından biridir. Pedro həm ədalətpərvərliyi, həm də şəxsi həyatı ilə Portuqaliya mədəniyyətində və tarixində dərin iz qoymuşdur.

1320-ci ildə Koimbrada dünyaya gəldi. O, atasından idarəçilik və hərbi bacarıqları öyrənmiş, gənc yaşlarından siyasi həyatın içində olmuşdur. 28 fevral 1336-cı ildə Araqon kralı II Ceymsin nəvəsi və Kastiliya kralı XI Alfonsonun boşadığı ilk xanımı Konstansa Manuellə evləndirildi. Ancaq XI Alfonsonun bu nigaha qarşı çıxması səbəbilə cütlüyün toy mərasimi 4 il sonra - 24 avqust 1340-cı ildə baş tutdu. Siyasi məqsədlərlə baş tutan bu evlilikdən cütlüyün 4 övladı dünyaya gəldi.

* Mariya (1342-1377)
* Luiz (1344)
* I Ferdinand, Portuqaliya kralı
* *Ölü doğulan bir qız uşağı (1349)*

İkinci evliliyi isə 1354-cü ildə uzun müddətdir ki, məşuqəsi olan ines de Kastro ilə baş tutdu. Cütlüyün nigahdan öncə 4 övladı dünyaya gəlmişdi.

* Afonso (1350)
* Con (1352-1396)
* Denis (1353-1403)
* Beatrisa (1354-1381) 

Bu 2 evlilikdən əlavə, kralın Tereza Laurenko adlı məşuqəsindən bir oğlu da vardı. Hansı ki, bu oğlu gələcəkdə I Con adıyla Portuqaliya taxtına çıxacaq. 

1357-ci ildə atası IV Afonsonun vəfatından sonra taxta keçmişdir. I Pedro taxta çıxdıqdan sonra ölkədə ədalətin bərpası və sabitliyin təmin olunmasına böyük önəm vermişdir. Onun adı **Ədalətli Pedro** () kimi tarixə düşmüşdür, çünki vəzifəlilərə qarşı sərt tədbirlər görmüş, qanunun aliliyini təmin etmişdir. O, haqsızlığa, korrupsiyaya və cinayətkarlığa qarşı ciddi mübarizə aparmışdır. Kral sarayında qurduğu məhkəmə onun ədalətpərvərliyinin simvolu sayılır.

Pedro, Kastiliya ilə münasibətlərdə həm müharibə, həm də diplomatiya yolunu seçmişdir. Onun dövründə Portuqaliya İberiya yarımadasında öz mövqeyini gücləndirməyə çalışmışdır. 18 yanvar 1367-ci ildə vəfat etdi və ölümündən sonra böyük oğlu I Ferdinand taxta çıxdı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
I Ferdinand (Portuqaliya kralı)

**I** **Ferdinand** (; ) — IX Portuqaliya kralı. Onun dövrü Portuqaliya tarixində taxt böhranı və Kastiliya ilə münaqişələrlə yadda qalmışdır. Ölümündən sonra geridə varis qoymadığı üçün ölkə 1383-1385-ci illər Taxt Böhranına sürükləndi.

1345-ci ildə Santarendə dünyaya gəldi. Atası I Pedro onu hələ infant ikən dövlət işlərinə hazırlayırdı. 1367-ci ildə I Pedro vəfat etdikdən sonra Ferdinand Portuqaliya kralı oldu. Ferdinandın dövrü daxili sabitlik baxımından nisbətən sakit keçsə də, xarici siyasətdə Kastiliya ilə əlaqələr gərgin idi. 1369-cu ildə Kastiliya kralı I Pedro öldürüldükdən sonra Ferdinand Kastiliya taxtı üzərində iddia irəli sürdü. Bu iddia Ferdinandın nənəsi vasitəsilə taxta yaxın qohumluğuna əsaslanırdı, amma hərbi cəhdlər uğursuz oldu və Portuqaliya tükənmiş iqtisadiyyatı ilə üzləşdi.

1372-ci ildə Leonora Teleslə evləndi və cütlüyün bu nigahdan 3 övladı doğulsa da, bunlardan yalnız biri yetkinlik yaşına çatdı.

* Beatrisa, Kastiliya kraliçası
* *Ölü doğulan bir oğlan uşağı (1382)*
* *Ölü doğulan bir qız uşağı (1383)*

I Ferdinand, İngiltərə ilə ittifaq qurmağa çalışdı və bu məqsədlə 1373-cü ildə Portuqaliya-İngiltərə müqaviləsi imzalandı. Bu müqavilə Avropanın ən qədim hələ də qüvvədə olan diplomatik ittifaqlarından biridir. Lakin bu ittifaq da I Ferdinandın hərbi məqsədlərinə ciddi yardım edə bilmədi.

I Ferdinand 22 oktyabr 1383-cü ildə geridə oğul varis qoymadan vəfat etdi. Onun vəsiyyətinə əsasən, qızı Beatrisa və onun əri Kastiliya kralı I Xuan Portuqaliya taxtını miras almalı idi. Bu vəziyyət isə Portuqaliya müstəqilliyinə təhdid kimi dəyərləndirildi və xalq üsyanı başladı. Bu hadisələr nəticəsində 1383-1385-ci illər Taxt Böhranı başladı və Aviz sülaləsinin qurucusu I Con Portuqaliya kralı elan olundu.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 

### İstinadlar
Rep

**Rep** — repçi tərəfindən ifa edilən və ya oxunan qafiyələşmiş lirika.

## Tarixi
"Rep" musiqisi 1970-ci illərdə Amerikada yaranmışdır. Ağdərililər tərəfindən qəbul edilməyən bu musiqi növü sıxışdırılıraq tənqid olunurdu. O vaxtın musiqi mütəxəssisləri repin zəncilərin öz içlərində böyüyüb elə öz içlərində də məhv olacağını söyləyirdilər. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, qısa bir zaman çərçivəsində rep bütün Avropada yayılmağa başladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vokal musiqi

**Vokal** ― bir və ya daha çox ifaçının ya instrumental müşayiət altında, ya da instrumental müşayiət olmadan həm monofonik, həm də polifonik olmaqla ərsəyə gətiriyi etdiyi ifa növü.

## İstinadlar
Romans

**Romans** ( – roman dilində, yəni ispanca):

# instrumental müşayiətlə solo səs üçün yazılan lirik mahnı, 
# kamera–vokal musiqinin əsas janrlarından biri, 
# Vokal musiqidən iqtibas olunmuş lirik xarakterli instrumental pyes.

## Tarixçə
Romans orta əsrlərdə İspaniyada meydana gəlmiş və daha sonra başqa ölkələrə yayılmışdır. XX əsrin sonlarından etibarən bu janra maraq azalmağa başlamışdır. XV–XIX əsrlərdə geniş yayılmış bu janr Azərbaycan musiqisində nisbətən yeni bir janr hesab olunur. Onun ilk nümunələrini milli musiqimizdə Üzeyir Hacıbəyov və Asəf Zeynallı yaratmışdır.

## Növləri
* ***Ballada*** (provans. ballada – rəqs etmək) ilkin mənada rəqslə müşayiət olunan provansal mahnı olmuş, sonralar isə lirik rəvayət, əfsanə xarakterli, dramatik və fantastik məzmunlu ədəbi əsər kimi inkişaf etmişdir. XIX əsrdən etibarən ballada həm vokal, həm də instrumental musiqi pyesinə çevrilmişdir.
* ***Elegiya*** ( – şikayət) – kədərli və düşüncəli xarakterə malik instrumental və vokal pyesdir.
* ***Barkarola*** ( — qayıq) — 1) Venesiyada yayılmış qayıqçı və ya balıqçı nəğməsi, 2) Zərif, axıcı ahəngə malik vokal və ya instrumental pyesin adı; burada özünəməxsus ritmli müşayiət vasitəsilə qayığın yırğalanması və avarların hərəkəti təsvir olunur, 3) Qondolyer nəğməsi.

## Romans Azərbaycan musiqisində
**Romans-qəzəl** janrı 1940-cı illərdə Üzeyir Hacıbəyovun yaradıcılığında meydana gəlmişdir. Nizami Gəncəvinin 800 illik yubileyi münasibətilə bəstəkar şairin, iki qəzəli əsasında "Sənsiz" (1941) və "Sevgili canan" (1943) adlı vokal əsərlərini yaratmışdır. Hər iki romansın ilk ifaçısı Bülbül olmuşdur. Bu romanslara son 20 ildə yalnız iki müğənni – Lütfiyar İmanov və Rauf Adıgözəlov – müraciət etmişdir.

Digər bəstəkarlar –  Asəf Zeynallı, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, İsmayıl Hacıbəyov, Vasif Adıgözəlov, Aqşin Rzayev, Əşrəf Hüseynzadə, Adilə Sultanova və başqaları da romans janrına müraciət etmişlər.

Romans janrına vokal ifaçılar Bülbül, Flora Kərimova, Müslüm Maqomayev, Lütfiyar İmanov, Azər Zeynalov ve başqaları da xüsusi maraq göstərmişlər.

## İstinadlar

## Video
* Müslüm Maqomayev — "Sənsiz", musiqisi Ü. Hacıbəyovundur, sözləri N. Gəncəvinindir
* Müslüm Maqomayev — "Sevgili canan", musiqisi Ü. Hacıbəyovundur, sözləri N. Gəncəvinindir
* Mobil Əhmədov — "Küsmərəm" romansı, musiqisi H. Nəcəfovanındır, sözləri N. Gəncəvinindir
* Mobil Əhmədov — "Küsmərəm" romansı, musiqisi S. Ələsgərovundur, sözləri M. Müşfiqindir
Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestri

**Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestri** — 1964-cü ildə məşhur Azərbaycan bəstəkarları Qara Qarayevin və Fikrət Əmirovun təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. Orkestrin baş dirijoru və bədii rəhbəri respublikanın xalq artisti, Dövlət mükafatları laureatı Nazim Rzayev olmuşdur. 1995-ci ildən – 1997-ci ilədək kollektivə Yaşar İmanov rəhbərlik etmişdir. 1998-ci ildən – 2018-ci ilədək orkestrə respublikanın xalq artisti Teymur Göyçayev rəhbərlik etmişdir. 2018-ci ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestrin bədii rəhbər və baş dirijoru Xalq Artisti Fəxrəddin Kərimovdur. Kollektiv dünyanın bir çox məşhur səhnələrində, nüfuzlu beynəlxalq festivallarda iştirak etmiş, xarici ölkələrdə Azərbaycan musiqi sənətini ləyaqətlə təmsil etmişdir.

Orkestrin repertuarı Azərbaycan və xarici ölkə bəstəkarlarının əsərlərindən ibarətdir. Orkestrin repertuarında Qərbi Avropa, Rus və Azərbaycan bəstəkarlarının 200-dən artıq əsərləri təmsil olunmuşdur. Son illərdə T.Göyçayevin təşəbbüsü və rəhbərliyi altında muğam ifaçıları ilə birgə konsert layihələri həyata keçirilir. Muğam dəstgahların xanəndə və muğam üçlüyü tərəfindən ənənəvi ifasından fərqli olaraq, rəng və təsniflər orkestrin müşayiəti ilə verilərək, maraqlı səslənmə yaradır. 2018 ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestrin bədii rəhbər və baş dirijoru Xalq Artisti Fəxrəddin Kərimovdur.

## İstinadlar
* Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestri
Arxaizm

**Arxaizm** — köhnəlmiş, yaxud istifadədən çıxmış söz, ifadə, qrammatik forma.

## Haqqında
Arxaizmlər xalq dilində indi də işlənir. Dilin lüğət tərkibində xalqın tarixi əks olunur. Sözlər elmdə, texnikada, mədəniyyətdə baş verən dəyişikliklərin, tarixi hadisələrin canlı şahidləridir.
Zaman keçdikcə bəzi məfhumlar dəyişir, yox olur və belə məfhumları bildirən sözlər də köhnəlir, öz ümumişlək xüsusiyyətini itirir. Belə sözlər köhnəlmiş sözlər adlanır. Köhnəlmiş sözlər iki yerə bölünür: arxaizmlər, tarixizmlər.

*Arxaizm* deyəndə bu gün işlənməyən sözlər nəzərdə tutulur. Söz özü dildən çıxmış, həmin sözlərin əvəzinə onların mənasını verən sözlər yaranmışdır. Yəni anlayış qalır, onu ifadə edən söz dəyişir. Arxaizmlər adətən aradan çıxan məişət əşyalarının adından ibarət olur.  Məsələn: ayıtmaq (demək), əsən (sağ, salamat), uçmaq (cənnət), ayaq (qədəh), nəsnə (əşya), us (ağıl) və s. Arxaizmlər müasir dildə az işlənən və köhnə adət-ənənə, həyat tərzi ilə bağlı sözlərə deyilir. Məsələn traktorların tətbiqindən əvvəl əkinçilikdə  işlənən  xış, xırman, vəl kimisözlər müasir dil baxımından arxaizm sayıla bilər. Nəsr  əsərində  qədim dövrləri və o zamanların məişətini təsvir edəndə arxaizmlərdən istifadə etmək qaçılmaz olur. Arxaizmlər adətən aradan çıxan məişət əşyalarının adından ibarət olur.
 
*Tarixizm:* komendant, xış, dinar, baqqal, vəzir, komsomol, pioner, katta, darğa, qaraduvay, feodal, naçalnik, pristav, sovet, şahı, mac, çuka, kolxoz, konka, girkənkə, şahı, abbas, xurcun, toppuz, təhnə, güyüm, dəli.

## İstinadlar

Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
Azərbaycan Dövlət Simli Kvarteti

**Azərbaycan Dövlət Simli Kvarteti**

Azərbaycan Dövlət Simli Kvarteti (ADSK) 1998-ci ildə yaradılıb. Kvartetin repertuarı Azərbaycan və xarici bəstəkarların klassik və müasir əsərləri ilə zəngindir.

## Simli Kvartetin iştirakçıları
*Uran Seyidov (I skripka) – Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti. Q.Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera orkestrinin konsertmeysteridir. 
*Soltan Məmmədov (II skripka) – SONOR müasir musiqi ansamblının konsertmeysteridir. 
*Vaxtanq İmanov (viola-) Azərbaycan Dövlət Simfonik orkestrinin solistidir. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artistidir. 
*Rasim Abdullayev (violonçel) – Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artistidir.

## İstinadlar
*Azərbaycan Dövlət Simli Kvarteti
Samanta Stosur

**Samanta Stosur** () — tennisçi.

2012-ci ildə yalnız dördüncü turnirdə, Dohada keçirilən yarışda finala çıxıb.

Dünyanın 9-cu raketka ustasıdır. 2011-ci ilin fevralında reytinqdə 4-cü yerə yüksəldi ki, bu da şəxsi rekorddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Li Na

**Li Na** () — tennisçi.

## Həyatı
Li Na eyni ad və soyadı daşıyan qılıncoynadan, suya tullanan və yüngül atlet həmvətənləri ilə müqayisədə tennisçi xanım 2012-ci il mövsümün yekunlarından razı qalmalıdır. O, Çinin idman tarixində dünyanın ən güclü onluğuna daxil olan ilk tennisçidir. 2011-ci ilin iyununda reytinqdə 4-cü sıraya yüksələn idmançı 2012-ci ildə 7-dir.

## Mənbə
*Tofiq Vəziroğlu, "Onun adı Viktoriya", "New Baku Post" qəzeti, №49(49), 08.12.2012. səh.14.

## İstinadlar
Angelik Kerber

**Angelik Kerber** (d. 1988, Almaniya) — tennisçi.

Angelik Kerber Solaxaydır. 2011-ci ildə dünya reytinqində 32-ci olan idmançı 2012-ci ildə 5-ci sırada qərarlaşıb. “Uimbldon” turnirində finalın bir addımlığınadək irəliləyib. Mütəxəssislər də, tennis həvəskarları da 2012-ci ili karyerasının zirvəsi sayırlar.

## Mənbə

*Tofiq Vəziroğlu, "Onun adı Viktoriya", "New Baku Post" qəzeti, №49(49), 08.12.2012. səh.14.

## İstinadlar
Sara Errani

**Sara Errani** (d. 1987, İtaliya) — tennisçi.

Sara Errani 2012-ci ilin oktyabr ayında dünya reytinqində 6-cı yerə çıxması karyerasında zirvədir və yeni mövsümə də həmin nəticə ilə yollandı. Digər tərəfdən, təkcə fərdi deyil, qoşa yarışlarda da nailiyyətlər əldə etdi. Cütlərin “Böyük dəbilqə” turnirinin Fransa və ABŞ mərhələlərində qalib gəlməklə dünya sıralamasında birinci yerə çıxdı.

## Mənbə

*Tofiq Vəziroğlu, "Onun adı Viktoriya", "New Baku Post" qəzeti, №49(49), 08.12.2012. səh.14.

## İstinadlar
Aqnyeşka Radvanska

**Aqnyeşka Roma Radvanska** (; ) — tennisçi.

Aqnyeşka Radvanska atasının istəyi ilə 4 yaşından tennislə məşğuldur. 2012-ci ilin iyulunda ilk dəfə reytinqdə 2-ci pilləyə yüksəldi, amma mövsümü 4-cü sırada bitirdi. Olduqca zəhmətkeş idmançı "Uimbldon"da finala kimi irəliləyib, ancaq həlledici görüşdə üç setin yekununda ABŞ-li Serena Uilyamsa uduzdu. Uğurlu mövsüm keçirməsi sayəsində bir neçə sanballı reklam müqavilələri bağlayıb ki, bu sırada "Lexus"la anlaşma xüsusi vurğulanmalıdır.

## Mənbə
* Tofiq Vəziroğlu, "Onun adı Viktoriya", "New Baku Post" qəzeti, № 49(49), 8. dekabr 2012. səh.14.

## İstinadlar
Serena Vilyams

**Serena Vilyams** (, d. 1981, ABŞ) — ABŞ tennisçisi.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Serena Vilyams Sidney olimpiadalarında tennisçilərin qoşa yarışlarında fəxri kürsünün ən yüksək pilləsinə qalxan idmançı 2012-ci il yay Olimpiya oyunlarının fərdi turnirində də çempion oldu. Həm qoşa, həm də fərdi yarışlarda "Uimbldon" və "Böyük dəbilqə"nin ABŞ mərhələsində qalib gələn reytinq üçüncüsü oldu.

## Mənbə
* Tofiq Vəziroğlu, "Onun adı Viktoriya", "New Baku Post" qəzeti, №49(49), 08.12.2012. səh.14.

## İstinadlar
Viktoriya Azarenko

**Viktoriya Azarenko** () — tennisçi.

Viktoriya Azarenko Dünya reytinqinin lideri illik (2012-ci il) qazancda da rəqibləri geridə qoydu. London olimpiadasında qarışıq cütlərin mübarizəsində çempion olan tennisçi fərdi yarışları bürünc medalla bitirdi. "Uimbldon" turnirinin, həmçinin "Böyük dəbilqə"nin Avstraliya mərhələsində qalib gəlmiş Viktoriya ABŞ mərhələsinin finalçısıdır. İdman ilinin yekununda 7.923.920 dollar qazandı ki, indiyədək heç bir tennisçi mövsümdə bu qədər pul əldə etməyib.

## Mənbə
* Tofiq Vəziroğlu, "Onun adı Viktoriya", "New Baku Post" qəzeti, № 49(49), 8. dekabr 2012. səh.14.

## İstinadlar
Lozanna

**Lozanna** ( ) — İsveçrənin cənub-qərbində şəhər, fransızdilli Vo kantonunun paytaxtı və Lozanna dairəsinin inzibati mərkəzi.

Əhalisi — 136,6 min nəfər (2012-ci il), böyüklüyünə görə bölgənin dördüncü şəhəri. Mühacirlər şəhər əhalisinin 40%-ni təşkil edir. Aqlomerasiya daxilində 336,4 min nəfər yaşayır (2010-cu il).

## Xarici keçidlər

* lozannanın rəsmi saytı  , , 
* Lozannanın rəsmi turist saytı  
* Lozanna
* Lozanna haqqında 3 dəqiqəlik film *LausanneTourisme* YouTube-da
* Lozannanın köhnə şəkilləri 
* Lozannanın xəritəsi  

## İstinadlar
Linares (Xaen)

**Linares (Xaen)** () — İspaniyada şəhər. Andalusiya muxtar birliyinin tərkibindəki Xaen əyalətində, əyalət mərkəzindən 51&nbsp;km. aralıda yerləşir. Bələdiyyə Syerra-Morena rayonunun (komarka) tərkibindədir.

Şəhərin ərazisi 195,1&nbsp;km², əhalisi 61 306 nəfərdir (2010).

Uzun illərdir ki, bu şəhərdə dünyanın ən mötəbər şahmat turnirlərindən biri keçirilir. Bu turnirdə Harri Kasparov, Anatoli Karpov, Vladimir Kramnik kimi dünya şöhrətli şahmatçılar iştirak etmişlər.

## Əhalisi

## Şəkilləri

Fayl:Azulejo Virgen de Linarejos-(detalle).jpg| 
Fayl:EPS Linares (Frontal).jpg| 
Fayl:Anand vs Carlsen Linares 2007.jpg| 
Fayl:Concurso de Piano Ciudad de Linares "Marisa Montiel".jpg| 
Fayl:Carnavales Linares 2005.jpg| 


## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Página web del '''Excmo. Ayuntamiento de Linares'''
* '''Escuela Politécnica Superior''' de Linares 
* Cámara Oficial de Comercio e Industria de Linares
* '''Orquesta Sinfónica Ciudad de Linares'''
* Guía virtual de Linares
* LinaresVirtu@l
* Wiki-Enciclopedia de Linares
* tu portal de Linares 
* '''Culmina''', Servicios Turísticos y Culturales. Visitas guiadas y proyectos educativos

## İstinadlar
"Yol xəritəsi" planı

**"Yol xəritəsi" planı** — İsrail–Fələstin münaqişəsini həll etmək üçün irəli sürülmüş plan

Planın prinsipləri, əvvəlcə ABŞ Xarici Xidmətinin əməkdaşı Donald Blome tərəfindən hazırlanmışdı və ilk dəfə 24 iyun 2002-ci ildə ABŞ prezidenti Corc Buşun çıxışında açıqlanmışdı; həmin çıxışda o, İsraillə yanaşı sülh şəraitində mövcud olacaq müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılmasına çağırmışdı. Buş administrasiyasının ilkin layihə variantı hələ 14 noyabr 2002-ci ildə dərc edilmişdi. Yekun mətn isə 30 aprel 2003-cü ildə yayımlandı. Proses birinci mərhələnin əvvəlində dalana dirəndi və plan heç vaxt həyata keçirilmədi.

## İstinadlar
Böyükağa Qurbanov

**Böyükağa Cabir oğlu Qurbanov** () — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin I çağırış deputatı.

## Həyatı
Böyükağa Qurbanov 1964-cü il aprelin 22-də Xaçmaz rayonunun Bayoba qəsəbəsində anadan olub. D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda xalq təsərrüfatı fəaliyyətinin təhlili üzrə ali təhsil alıb. Rus dilini bilir.

Böyükağa Qurbanov ailəlidir, üç övladı var.

## Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan parlament seçkilərində 92 nömrəli Xaçmaz dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədi olan Böyükağa Qurbanov I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Böyükağa Qurbanov Milli Məclisin Büdcə məsələləri Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—Ukrayna parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.

## Təltifləri
Böyükağa Qurbanov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 14 sentyabr 2015-ci il tarixli 1404 nömrəli Sərəncamı ilə Xaçmaz rayonunun ictimai-siyasi həyatında xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Məhəmməd Baqir Məclisi

**Məhəmməd Baqir Məclisi** və ya qısaca **Əllamə Məclisi** (; tam adı: *Məhəmməd Baqir ibn Məhəmməd Təqi ibn Məqsud Əli İsfahani*, ) — Səfəvilər zamanında yaşamış Şiə əxbari alimi.

Atası, bir digər şiə din alimi Məhəmməd Təqi Məclisi **Məclisi-Əvvəl** (Birinci Məclisi), özü isə **Məclisi-Sani** (İkinci Məclisi) kimi də tanınırlar.

## Həyatı
Əllamə Məhəmməd Baqir Məclisi 1627-ci ildə o vaxt Azərbaycan Səfəvilər dövlətinin paytaxtı olmuş İsfahan şəhərində doğulmuşdur. Onun atası Məhəmməd Təqi Məclisi İsfahanın imam-camaatı olmuşdur. Zəmanəsinin 18 böyük aliminin yanında elm aldıqdan sonra, gənc Məhəmməd Baqir Hürr Amili tərəfindən ictihad dərəcəsinə layiq görülür. Bundan sonra o 144 cildlik "Biharul Ənvar" ("Nurlar dəryaları") kitabını yazmağa başlayır. Quran təfsiri, tarix, fiqh, kəlam və s. elmi sahələri əhatə edən bu kitab hədisşünaslığa dair ən irihəcmli əsər sayılır.

Məclisi həmçinin ölkənin siyasi həyatında fəal iştirak edirdi. O Şah Süleyman Səfəvi və onun xələfi Şah Sultan Hüseyn Səfəvinin yanında böyük nüfuza malik idi və 1687-ci ildə Şeyxülislam tituluna layiq görülmüşdür.

Əllamə Məclisi 1699-cu ildə müqəddəs Ramazan ayının 27-də (29 mart) vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* "Biharul-ənvar"
* "Heylatul müttəqin"
* "Əynul həyat"
* "Haqqul yəqin"
* "Cəlalul uyun"
* "Töhfətuz ziyər"
* "Həyatul kulub"
* "Miratul-uqul"

## Tənqidi
"Biharul Ənvar"a bir çox qeyri-səhih və hətta reallıqdan uzaq hədisləri daxil etdiyinə görə Məclisi daima tənqid mərkəzində olmuşdur və bu günə qədər olmaqdadır. Lakin onu nəzərə almaq lazımdır ki, onun əsas hədəfi hədislərin məhv olub aradan getməsinin qarşısını almaq olmuşdur ki, onlar sonrakı nəsillərə nəql oluna bilsin. Təbiidir ki, belə bir böyük və geniş həcmə malik olan işin zəif cəhətləri də ola bilər. Bu əsər də bəşər övladının işi olduğuna görə, insanların digər felləri və əməlləri kimi xəta və səhvdən amanda qala bilməzdi. Məclisinin özü də buna daima işarə edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əllamə Məclisi (rusca) 
* "Biharul-ənvar"ın xüsusiyyətləri, imtiyazları və tənqidləri nədən ibarətdir?
Paolo Villaco

**Paolo Villaco** (; ) — İtaliya aktyoru, rejissoru.

## Həyatı

Paolo Villaco 30 dekabr 1932-ci ildə Genuyada anadan olmuşdur. Uşaqlığı İkinci Dünya müharibəsi dönəminə düşmüşdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fernandel

**Fernandel** (, əsl adı **Fernan Jozef Dezire Kontanden**, ; 8 may 1903, Marsel — 26 fevral 1971, Paris) — Fransa aktyoru.

## Həyatı

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* Французские комики. Фернандель 
* Неофициальный сайт Фернанделя
* Самые популярные фильмы Фернанделя
*