open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aleksandr Stoletov

**Stoletov Aleksandr Qriqoryeviç** (; 10 avqust, 1839 – 27 may, 1896) — rus fiziki.

## Həyatı

Rus fiziki A.Q.Stoletov 1839-cu ildə Vladimir şəhərində anadan olub. Onun anası savadlı qadın olmuşdur. Ona görə o, ilk təhsilini ailədə almış və uşaq ikən fransız, alman və ingilis dillərini öyrənmişdir. 
 
Gimnaziyada oxuduğu son illərdə fizika və riyaziyyat onun ən sevimli fənləri olub. O, məktəbdə dərslərini sinifdə diqqət verməklə öyrənərmiş, evdə isə fizikaya aid cihazlar düzəldib təcrübələr apararmış. O, fizik olmağı qarşısına məqsəd qoyur. Orta təhsilini qızıl medalla tamamlayan Stoletov 1856-cı ildə Moskva universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Burada oxuyarkən ona görkəmli alimlər dərs demişdir: tətbiqi riyaziyyatı N.D.Braşman, tərbiyəsi ilə P.L.Çebışev, astronomiyanı F.A.Bredixin, ali riyaziyyatı N.E.Zernov, fizikanı isə görkəmli alim M.F. Spasskiy tədris etmişdir. Stoletov 1860-cı ildə universiteti bitirir və yaxşı oxuduğundan universitetdə saxlanılır. İki il işlədikdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün Almaniyaya gedir və orada məşhur fiziklərlə (Maqnus, Veber, Helmholts) görüşür və vaxtının çox hissəsini Qeydelberqdə Kirxhovla işləyir. Ezamiyyətdən qayıtdıqdan sonra Stoletov 1866-cı ildən Moskva universitetində müəllim işləməyə başlayıb riyazi fizikadan mühazirə oxuyur. Öz elmi işi üzərində inadla işləməsi sayəsində o, 1869-cu ildə dissertasiya müdafiə edir.
 
İki il işlədikdən sonra Stoletov aydın hiss edir ki, Rusiyada fizika elmini inkişaf etdirmək və gənc fiziklərə rəhbərlik etmək üçün laboratoriya lazımdır. Ona görə də Stoletov laboratoriya təşkil etmək fikrinə düşür.
 
Stoletov ikinci dəfə Qeydelberqə öz müəllimi Kirxhovun yanına gedib laboratoriyasında tədqiqat aparmağa icazə verilməsini xahiş edir. 1871-ci il may ayından Kirxhovun laboratoriyasında tədqiqatlar aparıb öz elmi işini tamamlayır və hazır eksperiment materialı ilə Moskvaya qayıdır. Həmin materiallar əsasında Stoletov 1872-ci ildə «Yumşaq dəmirin maqnitləşmə funksiyası haqqında tədqiqatlar» mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. Bundan sonra o, Moskva universitetinə professor təsdiq olunur, yaxşı fizika laboratoriyası təşkil edir və rus fiziklər məktəbinin əsasını qoyur. O, laboratoriyasının qapısını gənc fiziklərin üzünə geniş açdığına görə Rusiyanın çox şəhərlərindən onun yanına oxumağa gəlirlər.
 
Stoletovun elmi işləri elektromaqnetizm, optika, molekulyar fizika və s. aid olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Alexander Stoletov at the Russia InfoCentre
Onaltıbucaqlı

**Onaltıbucaqlı** — onaltı bucağı və onaltı kənarı olan çoxbucaqlıdır.

## Onaltıbucaqlının xüsusiyyətləri
Onaltıbucaqlının daxili bucaqlırının cəmi 2520-dərəcədir.

Düzgün onaltıbucaqlının bir bucağı 157.5 dərəcədir.

Onaltıbucağın xarici bucağlarının cəmi 360 dərəcədir.

## Onaltıbucağlının açılışı

## Sahəsi
: S = 4a^2 \cot \frac{\pi}{16} = 4a^2 (\sqrt{2}+1)(\sqrt{4-2\sqrt{2}}+1
* a-tərəfin uzunluğu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bağdad tarixi

**Bağdad tarixi** —

## X–XI əsrlər
991-ci ildə əsrlərdə xəlifə Əl-Qadirin taxta çıxmasından 1092-ci ildə Məlikşahın vəfatına qədər islam tarixi, həm dini, eyni zamanda siyasi mənada "keçid tarixi" kimi səciyələnə bilər.
Xilafətin paytaxtında, davamını gur kütləvi toqquşmalarda və alimlərin mübahisələrində tapan çoxsaylı təlatümlər, adi həyat hadisələrindən daha artıq idi. İnkişafını izləməyə və anlamağa çalışanlar üçün, onlar nəinki sünnüliklə şiəliyin münasibətlərini, eləcə də hakimiyətin mənası aydınlaşdırar.

Buveyhilərin 945-ci ildə Bağdada varmasından sünnülərlə şiələr arasında toqquşmalar çoxaldı, və buveyhi əmirlərinin xəlifələr üzərindəki himayəsi bütövlükdə məhdud idi.

Əl-Qadirin hakimiyətindən(991–1031) yeni an müəyyən olundu: sünnəni müdafiə etmək və xəlifənin hakimiyətini bərpa etmək. Bunun üçün əlbəttə ki Əl-Qadir, xəlifələrə həmişə kifayət etməyən maddi vəsaitlərdən deyil, çevik diplomatiyadan və missioner fəaliyətindən(da'va) istifadə etməli idi.

994-cü ildə ilk mədrəsə sayılan və şiəliyin müdafiəsi üçün nəzərdə tutulan Sabur bin Ərdəşirin (Dar al-elm)inə qarşı, xəlifə əl-Hərbiyyə məhəlləsində xütbələrin də nəzərdə tutulduğu cümə məsçidi açdırdı.

O biri yandan, ciddi xalq təlatümləri, bağdadlı şiələrin xüsusi canfəşanlıqla qeyd etdikləri Aşura və Qədir Xum təntənələri ilə əlaqədar, 998-ci ildə alovlandı. Sünnülər buna qarşı iki tədbirə əl atdılar: Mus'eib bin Zubeyrin qəbrinin ziyarətinə, və Mağara günü bayramına(Yaum əl-qar). Birinci Mus'eibin qiyamçı əl-Muxtarın üzərindəki qələbəsinə, ikincisi, peyqəmbərin Əbu Bəkrlə rəqiblərindən gizlənməsi ilə bağlı, sirdən olan epizoda həsr olunmuşdur.

Səbəbi bu mərasimlər olan, 1002-ci ildə baş verən xalq təlatümləri, paytaxt küçələrində Əli və əl-Abbas partiyalarından olan silahlı adamların(ayyarun)toqquşmasına gətirdi. Nəticədə gələn il üçün nəzərdə tutulmuş bütün kütləvi mərasimlər qadağan olundu.

Dərin siyasi böhran və xəlifənin və buveyhi əmirinin hakimiyətlərinin zəifliyini göstərən olduqca ciddi insident 1003-cü ildə baş verdi. Şiələrə müsbət münasibətilə tanınan Buveyhi əmiri Baha ad Dövlə, Musa Kazımın nəslindən olan və imami aləmində ən nüfuzlu şəxs sayılan, Əbu Əhməd əl Musəviyə dört vəzifə: ziyarət əmiri, *qazi-əl-qudad*, hüququ pozuntuları üzrə tribunalın sədri və Talibilərin naibi vəzifələrini verəndə. Xəlifə Əbu Əhmədin üç sonuncu vəzifəsini eyni zamanda tutmasına razı oldu, lakin onun baş kazi vəzifəsini təsdiq etmədi.

## İstinadlar
Çumbinyo

**Marinaldo Çiçero da Silva ** (; ) — braziliyalı futbolçu. Qarabağ klubunun keçmiş oyunçusudur.

## Həyatı

## Karyerası
Çumbinyo karyerası ərzində çoxlu klublarda çıxış edib. O, karyerasında 2005–2006-cı illərdə vətənində San Paulo FK-da başlayıb. 2006-cı ildə o, America-SP klubuna icarəyə verilib. Elə həmin il Yaponiyanın Kaşima Antlersində də icarə əsasında forma geymiş yarımmüdafiəçi 2007-də Koritibada oynayıb. Həmin il Ponte Pretada da top qovmağa imkan tapan Çumbinyonu 2008-də Rio Klaro transfer edib. 2008–2009 mövsümündə bu futbolçunu Portuqaliyanın Leyxoes klubu alıb. 2009-cu ildən isə Çumbinyo Yunanıstanda çıxış edib. O, bu ölkədə əvvəlcə Etnikosun şərəfini qoyurub. 2010-cu ildə isə o, Olimpiakosla müqavilə imzalayıb. Elə alınan gündən bu futbolçu digər klublara icarəyə verilib. Çumbinyo son illərdə Panserraikos, OFİ, Levadiakos və Atromitosun formasını geyinib. Çumbinyo 2013-cü ildə Qarabağ ilə 2 illik müqavilə imzalayıb.

## Uğurları

### Klub
; Qarabağ
*Azərbaycan Premyer Liqası
** Qızıl (1): 2013-14

### Şəxsi

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Ulrix Kapolonqo

**Ulrix Kapolonqo** (31 iyul 1989, Brazzavil, Konqo Respublikası) — Konqo Respublikası milli futbol komandasının futbolçusu.

## Həyatı

## Karyerası

### Milli komanda karyerası
Ulrix Kapolonqo Konqo yığmasının heyətində 2007-ci ildə U-20 yığmaları arasında dünya çempionatında çıxış etmişdir.

## Uğurları

### Klub
; Qarabağ
*Azərbaycan Premyer Liqası
** Qızıl (1): 2013-14

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ulrix Kapolonqo - FootballDatabase.eu
* Ulrix Kapolonqo - National Football Teams

## Həmçinin bax
Baş-Muğan kanalı

**Baş-Muğan kanalı** (istismara verilmə tarixi 1960-сı il) — İmişli, Saatlı və Sabirabad rayonlarında 65 min hektar sahəni suvarma suyu ilə təmin edən 34&nbsp;km uzunluqda kanal.

## Haqqında

* **Baş-Muğan kanalı** 1960-сı ildə istismara verilmişdir və onun su götürmə mənbəyi Bəhramtəpə hidroqovşağıdır. 
* Kanal vasitəsilə İmişli, Saatlı və Sabirabad rayonlarının 65,0 min hektar əkinə yararlı torpaq sahəsi suvarma suyu ilə təmin olunur.  
* Kanalın uzunluğu 34&nbsp;km, onun suburaxma qabiliyyəti 60 m³/san-dir.  
* Baş Muğan kanalı Saatlı rayonu ərazisində iki hissəyə ayrılır.  
* Sağ istiqamətdə tikilmiş Mürsəlli kanalının uzunluğu 65,7&nbsp;km, sərfi isə 20 m³/san-dir. 
* Bu kanal vasitəsilə əkinə yararlı 21 min ha torpaq sahəsi suvarma suyu ilə təmin olunur. 
* Düzünə istiqamətdə tikilmiş Sabir adına kanalın uzunluğu 66,3&nbsp;km və sərfi isə 30 m³/san-dir.  
* Bu kanal vasitəsilə əkinə yararlı 30,0 min ha torpaq sahəsi suvarma suyu ilə təmin edilir.  
* Baş-Muğan kanalı Bəhramtəpə hidroqovşağından başlayan kanalın ölçüləri 2x3,7 m-dir.  
* Bol suyu olan kanaldan suvarma məqsədilə istifadə edilir.

## Həmçinin bax
* Samur-Abşeron kanalı
* Yuxarı Qarabağ kanalı
* Yuxarı Şirvan kanalı

## Xarici keçidlər
* Caspian Monitoring

## İstinadlar
Austenit

**Austenit** — saf dəmirin 911÷1392&nbsp;°C-də kub səthi mərkəzləşmiş kristal formasıdır. Bu, bəzən dəmir də adlandırılır (dəmir-karbon hal diaqramı). Legirləmənin köməyi ilə austenitin mövcud olduğu sahəni böyütmək və ya kiçiltmək olar. Poladın bir çox termiki emal növləri üçün onun austenit sahəsində qızdırılması ilkin addımdır. Austenit ferritə nisbətən daha möhkəm və bərkdir (HB 180–200). Yaxşı plastikliyi və antimaqnit xassələri ilə fərqlənir.

## İstinad
* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430 s.
Yaşıl İnqilab

**Yaşıl inqilab** termini ilk dəfə 1968-ci ildə ABŞ BİA-nın keçmiş direktoru Vilyam Qaudom tərəfindən daxil edilmişdi.

Yaşıl inqilabın əsası 1943-cü ildə Meksikada hökumətin və Rokfeller Fondunun kənd təsərrüfatı proqramını irəli sürməsiylə qoyulmuşdu. 1951–1956-cı illər arasında Meksika özünü taxılla tamamilə təmin etdi və taxıl ixracına başladı. Bu illər arasında taxılın məhsuldarlığı 3 dəfədən çox artdı.

## İstinadlar
Lünet

**Lünet** — qeyri-sərt valların metalkəsən dəzgahlarda  emal zamanı kəsmə qüvvəsinin təsiri altında və məxsusi ağırlıqdan yaranacaq elastiki yerdəyişmələri azaltmaq, hissənin titrəməyə qarşı davamlığını artırmaq  məqsədilə tətbiq edilən dəzgah komponentidir. Lünet tərpənməz olaraq dəzgahın gövdəsinə bərkidilir və ya da hərəkətli olaraq supportla birlikdə emal zamanı hərəkət etdirilir.

## İstinadlar
Əsgər Abbasov

**Abbasov Əsgər Məmmədismayıl oğlu** (28 aprel 1916 – 9 fevral 1970) — teatr rəssamı, Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi (1964).
## Həyatı
Əsgər Abbasov 28 aprel 1916-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1933-cü ildən Azərbaqycan Milli Dram Teatrında dekorçu rəssam kimi çalışmağa başlamışdır. 1933-1936-cı illərdə Bakı Rəssaqmlıq Məktəbində təhsil almışdır. Təhsil aldığı müddət ərzində əmək fəaliyyətinə də ara verməmişdir. 1945-1949 və 1956-1969-cu illərdə Azərbaycan Musiqili Komediya Teatrında baş rəssam işləmişdir.

## Yaradacılığı
Əsgər Abbasov Azərbaycan Milli Dram Teatrında işlədiyi dövrdə Mir Cəlalın "Mirzə Xəyal", Mixail Lermontovun "İki qardaş", K.Simonovun "Bizim şəhərli oğlan", Kondrat Krapivanın "Son gülən", S.Rəhmanın "Toy" pyeslərinin tamaşalarının quruluşçu rejissoru olmuşdur. Habelə, Səməd Vurğunun
"Fərhad və Şirin" pyesində və Sabit Rəhmanın "Xoşbəxtlər" komediyasında geyim eskizlərinin müəllifi olmuşdur.

Əsgər Abbasovun yaradıcılığının parlaq dövrü Musiqili Komediya Teatrına təsadüf edir. O, S.Ələsgərovun "Ulduz" (1957), Ü.Hacıbəyovun "Arşın mal alan" (1959) və "O olmasın, bu olsun" (1964), "Məşədi İbad", Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib", S.Rüstəmov "Durna" (1965), Ş.Qurbanov və S.Ələsgərovun "Özümüz bilərik", M.Əlizadə və F.Əmirovun "Gözün aydın", İmre Kalmanın "Silva" (1960) və "Bayadera" tamaşalarının quruluşçu rəssamı olmuşdur.

## Ölümü
Əsgər Abbasov 9 fevral 1970-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Mükafatları
Əsgər Abbasov 1964-cü ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Mirzəli Abbasov (aktyor)

**Abbasov Mirzəli Hacabbas oğlu** (1874, Rusiya imperiyası – 3 noyabr 1943, Tiflis, Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikası, Sovet İttifaqı) — aktyor, rejissor, dramaturq, Gürcüstan SSR əməkdar artisti (1924).

## Həyatı
Mirzəli Abbasob 1874-cü ildə Tiflis şəhərində azərbaycanlı ailəsində dünyaya gəlmişdir. 1924-cü ildə Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti adını alan Mirzəli Abbasov elə doğulduğu Tiflis şəhərində 1943-cü ildə vəfat etmişdir. Vəfatından sonra Tiflisdəki müsəlman qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Yaradıcılığı
Abbasov Mirzəli (Əlibala) Hacabbas oğlu 1898-ci ildən səhnə fəaliyyətinə başlamışdı. İlk oynadığı rol Mirzə Fətəli Axundovun "Sərgüzəşti-vəziri-xani-Lənkəran" əsərindəki Fərraş obrazı olmuşdur. Tiflis Azərbaycan teatrının təşkilatçılarından olmuş, onun səhnəsində Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan" və "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyalarını, "Ölülər" tragikomediyasını tamaşaya qoymuşdur. Azərbaycanlı dram qruplarının aktiv üzvü kimi Tiflisdə, Təbrizdə və bir sıra digər şəhərlərdə səfərlərdə olmuşdur. 1916-cı ildən etibarən Tiflisdəki Azərbaycan türklərinin əsas teatr təşkilatçılarından biri olmuşdur. Yaradıcılığı boyunca daha çox Hüseyn Ərəblinski kimi faicəvi taleyə sahib obrazları canlandıran Mirzəli Abbasovun əsas rolları sırasına Əbdülrəhim bəy Haqverdiyevin "Ağa Məhəmməd şah Qacar"  tarixi faciəsində Qacar obrazı, Vilyam Şekspirin "Otello" faciəsində Otello obrazı, Fridrix Şillerin "Oğrular" dramında Franz obrazları daxildir. O, eyni zamanda bir sıra pyeslərin müəllifidir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008. səh. 40.
EL TV

**EL TV** — 2009-cu ildə Yevlax şəhərində yayıma başlayan televiziya kanalı.

## Tarixçə
EL Televiziya Şirkəti 2 mart 2009-cu ildə yaradılmış, 17 iyul 2009-cu ildə isə yayıma başlamışdır. Kanalın əsas məqsədi yayımın əhatə dairəsində yerləşən regionların sosial–iqtisadi və mədəni həyatında baş verən hadisələrin işıqlandırılması, əhaliyə göstərilən informasiya xidmətinin səviyyəsinin yüksəldilməsidir. Ötən 5 il ərzində EL TV bölgənin ictimai həyatında aktiv iştirak edən KİV kimi öz mövqeyini möhkəmləndirib. Telekanalın auditoriyasına bütün yaş kateqoriyasında olan tamaşaçılar daxildir. "EL TV" kanalının efir vaxtı 19 saatdır. Yayımının 73,3%-ni şəxsi istehsalı olan, 8,3%-ni digər yerli telekanallar və prodüser mərkəzləri tərəfindan istehsal olunan, 18,4%-ni isə xaricdə istehsal olunan proqramlar təşkil edir. Xəbər verilişlərin sayi, vaxtı, uzunluğu – 5 dəfə, 09:00 (səhər proqramının içində, 15 dəq.), 13:30, 16:30, 20:30 (əsas buraxılış, 30 dəq), 23:30 buraxılışları 15 dəqiqə həcmindədir. Kanalın efir vaxtının 6 %-i xəbərlərdən, 17,6%-i musiqili ə əyləncəli verilişlərdən, 33,1%-i idrak və informasiya verilişlərindən, 2,2 %-i postprodakşn proqramlarından, 1,8%-i seriallardan, 18,4 %-i xarici bədii filmlərdən, 1,1 %- Azərbaycan filmlərindən, 3,7 %-i sənədli filmlərdən, 7,5 %-i İctimai – siyasi və sosial proqramlardan, 1,5 %-i uşaq verilişləridən, 3,3 %- cizgi filmlərdən, 1,1 %-i idman proqramlarından, 2,7 %-i isə digər proqramlardan ibarətdir.

19 sentyabr 2016-cı ildə "EL TV" olan telekanalın adı dəyişdirələrək "ARB Aran" olmuşdur. 20 oktyabr 2020-ci ildən 24-cü kanalda 498000 KHz tezliyində Aran və Qərb bölgəsində yerüstü yayıma davam edir. eltv.az saytında, Android əməliyyat sistemi üçün hazırlanmış mobil tətbiqetmə vasitəsilə, eləcə də, yoda.az televiziyaların yayım platformasında canlı və arxivləşmiş şəkildə yayımlanır.

17 mart 2020-ci ildə "ARB Aran" olan telekanalın adı dəyişdirilərək yenidən "EL TV" olmuşdur.


Fayl:El TV loqo (2014-2016).jpg|10 may 2014-cü ildən 18 sentyabr 2016-cı ilədək istifadə etdiyi loqo
Fayl:ARB Aran TV loqo.png|19 sentyabr 2016-ci ildən 16 mart 2020-ci ilədək ARB Aran adıyla yayımladığı müddətdə istifadə etdiyi loqo


## İstinadlar
Rzaqulu Abdullazadə

**Abdullazadə Rzaqulu Abdulla oğlu** (təxəllüsü Seyfi; 1894-1937) — rejissor, aktyor, teatr xadimi. 

## Həyatı
Rzaqulu Abdullazadə 1910-cu ildən teatr həvəskarları dəstəsində çalışmış, 1919-cu ildə Türkmənistanda Azərbaycan teatr truppasında rejissor və bədii rəhbər olmuş, həmin truppada Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" və "Arşın mal alan" musiqili komediyalarının, "Ölülər" pyesinin quruluşunu vermiş, baş rollarda çıxış etmişdir. Hacıbəyovun komediyalarının fars dilinə ilk tərcüməçisidir. 1921-ci ildə İrana köçmüş, Tehranda ilk teatrın təşkilində fəal iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı: 2008, səh.41.
Ağaməmməd Abdullayev

**Abdullayev Ağaməmməd Səməd oğlu** () — dilçi alim, pedaqoq, pedaqoji elmlər doktoru (1958), professor (1960).

## Həyatı
Ağaməmməd Abdullayev 1909-cu ildə Bakının Novxanı kəndində dəmirçi ailəsində dünyaya gəlib. A. Abdullayev 1926-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olmuşdur. Təhsil almaqla bərabər orta məktəbdə Azərbaycan dili müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Alim 1941–1942-ci illərdə M. F. Axundov adına Müəllimlər İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1942–1949-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Qiyabi Pedaqoji İnstitutunda Azərbaycan dili kafedrasına rəhbərlik etmiş, 1942-ci ildə pedaqoji elmlər namizədi, 1958-ci ildə pedaqoji elmlər doktoru alimlik dərəcələrini almışdır.

1966–1970-ci illərdə M. F. Axundov adına Xarici Dillər İnstitutunun rektoru olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Azərbaycan dilinin tədrisi tarixi və metodikasına dair dərslik və monoqrafiyaların müəllifidir. "Azərbaycan dilinin tədrisi tarixindən" (1966) monoqrafiyasında Üzeyir Hacıbəyovun pedaqoji və publisistik fəaliyyətini, onun "Türki-rusi və rusi-türki lüğəti"ni (1907) ətraflı təhlil etmişdir.

## Kitabları
* Azərbaycan dilinin tədrisi tarixinə dair. Bakı: Azərnəşr, 1958.
* Üslubiyyat məşğələlərinin metodikası. Bakı: Azərtədrisnəşr, 1961.
* İbtidai məktəbdə Azərbaycan dili tədrisinin metodikası. Bakı: Azərtədrisnəşr, 1962.
* Əlifba (yaşlılar üçün). Bakı: Azərtədrisnəşr, 1963 (F. Ə. Əbdürrəhimov ilə birgə).
* Orta məktəbdə Azərbaycan dili tədrisinin metodikası. Bakı: Azərtədrisnəşr, 1964.
* Ana dili (yaşlılar üçün). Bakı: Azərtədrisnəşr, 1964 (Ə. H. Rəcəbov ilə birgə).
* Azərbaycan dilinin tədrisi tarixindən. Bakı: Maarif, 1966.
* Müəllimin nitq mədəniyyəti haqqında. Bakı: Maarif, 1966.
* Nitq mədəniyyəti və natiqlik məharəti haqqında. Bakı: Azərnəşr, 1968.
* İbtidai siniflərdə ana dili tədrisinin metodikası. Bakı: Maarif, 1968.
* Orta məktəbdə Azərbaycan dili tədrisinin metodikası. Bakı: Maarif, 1968.
* Orta məktəbdə Azərbaycan dilinin tədrisi metodikası. Bakı: Maarif, 1978.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Qasım Abdullayev (xanəndə)

**Qasım İbrahim oğlu Abdullayev** və ya **Zabul Qasım** () — xanəndə.

## Həyatı
Abdullayev Qasım İbrahim oğlu 1873-cü ildə Şuşada anadan olmuşdur.

O, ömrünün son illərində Şuşa musiqi məktəbində muğamatdan dərs demiş, incəsənət işçilərinin respublika həmkarlar ittifaqı şurasının sədri vəzifəsində çalışmışdır.

Qasım Abdullayev 1927-ci ildə Şuşada vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
"Zabul" muğamını xüsusilə yaxşı ifa etdiyinə görə tanınan Qasım Abdullayev xalq arasında "Zabul Qasım" adı ilə məşhurlaşmışdı.

O dövrdə, Azərbaycan xalqının məclislərində ”Segah" muğamı daha populyar idi. Lakin XIX əsrin son illərində xanəndələr “Zabul-segah”a daha çox meyil edirdilər. Bu populyarlığın əsas səbəbi tarzən Sadıqcanın tarın qoluna "Zabul" pərdəsini əlavə etməsi idi.

XX əsrin əvvəllərində Zabul Qasım Bakıda bir neçə dəfə konsert vermiş və tamaşaçıların sonsuz rəğbətini qazanmışdır. Zabul Qasım ilk dəfə Bakı tamaşaçıları qarşısında 1903-cü ilin yanvar ayının 27-də H.Z.Tağıyevin teatr binasında verilən “Şərq konserti”ndə Cabbar Qaryağdıoğlu, Şəkili Ələsgər və Seyid Mirbabayevlə birlikdə çıxış etmişdir.

Zabul Qasım təkcə peşəkar xanəndə deyildi, o, eyni zamanda bir opera artisti kimi də tanınmışdı. Onu səhnəyə ilk dəfə dəvət edən və sənətkarlığına yüksək qiymət verən görkəmli bəstəkar Zülfüqar Hacıbəyov olmuşdur. O, görkəmli bəstəkarın xahişi ilə 1913-cü il avqust ayının 7-də Şuşa yay klubunda tamaşaya qoyulmuş “Leyli və Məcnun” operasında Məcnunun atası rolunu ifa etmişdi.

Zabul Qasım 1914-cü ildə “Sport-Rekord” şirkətinin dəvəti ilə Tiflis şəhərinə gedərək səsini vala yazdırmışdır. Həmin vaxt Zabul Qasım “Zabul-segah”, “Bayatı-Şiraz”, “Hümayun”, “Şur”, “Mahur–Hindi” və bir neçə təsnif oxumuşdur.

## İstinadlar
İzabella Abezqauz

**Abezqauz İzabella Vladimirovna** (1923–1988) — musiqişünas, sənətşünaslıq namizədi (1955).

## Həyatı

## Fəaliyyəti
1954–1988-ci illərdə ADK-nda dərs demişdir. "Ü. Hacıbəyovun "Koroğlu" operası" (M.,1987) adlı tədqiqat əsərində bəstəkarın musiqi sintaksisi, forma, məqam, harmoniya və ritm sahəsindəki bədii axtarışları təhlil edilir.

## İstinadlar
Popokatepetl (vulkan)

**Popokatepetl** fəaliyyətdə olan vulkan. İstaksiuatl sönmüş vulkanın yanındadır. Bu iki dağın adları - Popokatepetl və İstaksiuatl  xalq arasında yayılmış əfsanənin qəhrəmanların adlarıdır.

Vulkanın ətrafında Puebla (vulkanın şərq hissəsində) ştatının paytaxtlarından ən əhəmiyyətli konurbasiya cəmlənmişdir, şimal-şərqdən Tlaskala və şimal-qərbdə  Mexiko şəhəridir. (Mexiko şəhərində 20 milyondan çox insan yaşayır) .

## Qalereya

Image:map_mexico_volcanoes.gif | Meksikanın əsas vulkanları
Image:Mexico-Popocatepetl.jpg | Şimal tərəfi Popokatepetl, Kortesin Paso desi aşırımı


## Xarici keçidlər
* Global Volcanism Program 
* Volcano Live
* Попокатепетль — Мировая энциклопедия гор  
* İsta-Popo Milli parkı 
* http://www.tvzvezda.ru/news/world/content/v_meksike_prosnulsya_vulkan_0406.html 
## İstinadlar
Firuz Əliyev

Firuz Əliabbas oğlu Əliyev () — Azərbaycan tarzəni, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2007).

## Həyatı
Firuz Əliyev 1950-ci il iyunun 4-də Buzovna qəsəbəsində anadan olub. 1957-ci ildə 206 nömrəli məktəbədaxil olub, 1965-ci ildə 8-ci sinifi bitirib və həmin ildə indiki Asəf Zeynallı adına musiqi kollecinə daxil olub, 1969-cu ildə oranı bitirib, 1970-ci ildə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının "Xalq çalğı alətləri" şöbəsinə daxil olub, 1975-ci ildə oranı bitirib. Əmək fəaliyyətinə 1967-ci ildən Əzizbəyov rayonundakı mədəniyyət evində müəllim kimi başlayıb. bir qədər sonra isə 19 nömrəli və Buzovnadakı 4 nömrəli musiqi məktəblərində müəllim işləyib. 1983-cü ildən mərhum müğənni, xalq artisti İslam Rzayevin rəhbərlik etdiyi instrumental ansamblda konsertmeyster kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. 1992-ci ildən Azərbaycan Dövlət Milli Musiqi Akademiyasında, hal-hazırda Milli Konservatoriyada baş müəllim, dosent vəzifəsində çalışır. Eyni zamanda "Abşeron" instrumental ansamblının bədii rəhbəridir. 2002-ci ildə Heydər Əliyev tərəfindən "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Müxtəlif illərdə çoxsaylı xarici ölkələrdə: ABŞ-da, Kanadada, Fransada, Braziliyada, Yunanıstanda, Türkiyədə, İranda, Hollandiyada, Almaniyada, Avstraliyada, Macarıstanda, Rumuniyada, Belçikada, və s. yerlərdə qastrolda olmuşdur. Dəfələrlə beynəlxalq müsabiqələrdə, festivallarda iştirak etmiş, laureat adına layiq görülmüşdür. Xarici ölkələrdə muğamlarımızdan ibarət kompakt-diski buraxılmışdır. Moskva şəhər Azərbaycan Təhsil Mədəniyyət Mərkəzi və Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin Moskva regional Bölməsinin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə, kamança ustası Mirnazim Əsədullayevlə, eyni zamanda Qorxmaz Axundov və Zaur Teymurbəyovla birlikdə münsiflər heyətinin üzvü olmuşdur.

## İstinadlar
Ənvər Almaszadə

**Ənvər Hacağa oğlu Almaszadə** () — Azərbaycanın teatr rəssamı, qrafik, Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı (1964).

## Həyatı

Ənvər Almaszadə 27 avqust 1918-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

1937-ci ildən rəssam kimi fəaliyyət göstərmiş AOBT-da Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan" musiqili komediyasına və "Leyli və Məсnun" operasına tərtibat vermiş, geyim eskizləri hazırlamışdır.

29 iyun 1964-cü ildə Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı fəxri adı ilə təltif olunub.

Ənvər Almaszadə 6 mart 2007-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
Qəmər Almaszadənin qardaşıdır.

## İstinadlar
Mirabbas Aslanov

**Aslanov Mirabbas Seyidağa oğlu** (d.1923 — ö.2007) — filoloq, jurnalist, pedaqoji elmlər namizədi (1962), Beynəlxalq Padaqoji Akademiyanın həqiqi üzvü (1999).

## Həyatı
Mirabbas Aslanov 1923-cü ildə Bakının Məhəmmədi kəndində Seyidağa və Bikəxanımın ailəsində dünyaya göz açmışdır. 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinə yollanmış və baş leytenant kimi Almaniyaya qarşı müharibədə 3 nömrəli tank qvardiyasında vuruşmuşdur. Müharibədəki rəşadətinə görə Birinci Dərəcəli Vətən müharibəsi Ordeni ilə mükafatlandırılmışdır.

## Fəaliyyəti

Uzun müddət Hacıbəyovun həyatının və jurnalistlik fəaliyyətinin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Bu haqda bir sıra məqalələr, 2 monoqrafiya "Ü. Hacıbəyov (Gənclik illəri)", (1977) və "Üzeyir Hacıbəyov — jurnalist", 1985], "Üzeyir Hacıbəyov gündəlik yazmış olsaydı" elmi-kütləvi kitabını (1994) yazmışdır. Hacıbəyovun müxtəlif dövrlərdə yazdığı felyetonları toplayaraq "Ordan-burdan" başlığı ilə çap etdirmiş (1981), bircildlik "Seçilmiş əsərləri"nin (1985) tərtibçisi olmuşdur. "Üzeyir Hacıbəyov" biblioqrafiyasının (1976, 1985) müəlliflərindəndir. C. Məmmədquluzadənin pedaqoji fəaliyyəti, *Molla Nəsrəddin" jurnalında xalq maarifi, təhsil, təlim və tərbiyə məsələlərinə dair məqalələr dərc etdirmişdir.

## Ailəsi
Mirabbas Aslanov Sona xanımla ailə həyatı qurmuş və bu evlilikdən onların 3 övladı dünyaya gəlmişdir: Aydın, Kəmalə, Gündüz.

## İstinadlar

## Mənbə
* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı: 2008, səh.51.
Dmitri Arakişvili

**Arakişvili Dmitri İqnatyeviç** (**Arakçeyev**) () — gürcü bəstəkarı, musiqişünas-etnoqraf, ictimai xadim. Gürcüstan SSR xalq artisti (1929), Gürcüstan SSR EA akademiyası (1950), Stalin mükafatı laureatı (1950).

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Arakişvili gürcü milli musiqi məktəbinin banilərindəndir. Hacıbəyov onunla Tiflisdə tanış olmuş, sonralar onların münasibətləri dostluğa çevrilmişdir. Onlar tez-tez görüşər, məktublaşardılar. Hacıbəyovun ev-muzeyində Arakişvilinin məktubları saxlanılır.

## İstinadlar
Yuqurta müharibəsi

**Yuqurta müharibəsi (e.ə 111–105)** — e.ə. 118-ci ildə Numidiya çarı Masinissa ölür. Romalıların vasitəçiliyi ilə onun mirası, qardaşı oğlu Yuqurta da daxil olmaqla iki oğlu arasında bölüşdürülür. Ancaq bir neçə ildən sonra Yuqurta, Romanın arbitrajına məhəl qoymayaraq və hər iki rəqibini aradan götürərək Numidiyanı ələ keçirir. Yuqurta romalı səfirləri satın aldığına görə senat vaxtında tədbir görə bilmir və Yuqurta Tsirta şəhərini ələ keçirərək, romalılar da daxil onun əhalisini qətl edir. Hiddətlənən Roma atlılarının təzyiqi ilə Yuqurtaya müharibə elan olunur.

E.ə 111-ci ildə romalılar uğurla hucuma keçirlər, lakin Yuqurta satın alma yolu ilə özünə sərf edən sülh müqaviləsinə nail olur. E.ə 109-cu ildə müharibə yenidən başlayır. Roma oliqarşisinin nümayəndələrindən biri olan Avl Postuminin başçılığı altında romalı ordu rüsvayçı məğlubiyətə uğrayır.
Aşıqsayağı

**Aşıqsayağı** — bəstəkarların aşıq musiqisi üzərində fantaziyaları. İlk aşıqsayağı fantaziya Üzeyir Hacıbəyovun 1931-ci ildə skripka, violonçel və fortepiano üçün yazdığı pyesdir.

## Üzeyir Hacıbəyovun "Aşıqsayağı"sı
"Aşıqsayağı" Azərbaycan musiqisində kamera-instrumental musiqinin ilk nümunələrindəndir. "Aşıqsayağı" həyatı harmonik vəhdətdə, nikbin ruhda görən Üzeyir Hacıbəyovun, bir növ, fəlsəfi kredosunun musiqi vasitəsilə ifadəsidir. "Aşıqsayağı"-da Üzeyir Hacıbəyovun sevimli bəstəkarı V.A.Motsartın təsiri duyulur. Bu təsir klassik sadəlik və təbiilikdə, yığcam musiqi formasında, əsərin fakturasının zərifliyində özünü göstərir. "Aşıqsayağı"-da aşıq və muğam (xüsusilə zərbi-muğam) sənətlərinə məxsus musiqi üslubu üzvi surətdə birləşmişdir. Üzeyir Hacıbəyov ilk dəfə Azərbaycan peşəkar musiqisinin iki müxtəlif sahəsini əsl yaradıcı dərinlik və novatora xas sərbəstliklə işləmişdir. Avropa və milli musiqi üslublarının üzvi əlaqəsi "Aşıqsayağı"-nın musiqi formasında başlıca cəhətdir ("Aşıqsayağı"-nı Üzeyir Hacıbəyovun yaradıcılığında sonata formasına xas musiqi möv-zularının işlənmə prinsipinə, işlənmə metodlarının tətbiqinə hazırlıq mərhələsi hesab etmək olar). Pyesdə çoxtərkibli musiqi formaları da özünü göstərir: rondovarilik, variasiyalılıq və s). "Aşıqsayağı"-nın musiqisindəki polifoniya (imitasiyalı və təzadlı) fakturasının incəliklə işlənməsinin kökü milli vokal-instrumental ansambl musiqisi ilə bağlıdır. "Aşıqsayağı" pyesi Koroğlu operasının bir sıra orijinal səhnələrinin yaranmasına zəmin olmuş, yol açmışdır..

## Digər bəstəkarların "Aşıqsayağı"ları
* Qara Qarayev - Üzeyir Hacıbəyovun "Aşıqsayağı"sını simfonik transkripsiyasını yaradıb .
* Fikrət Əmirov - fleyta (qoboy yaxud klarnet) ilə fortepiano üçün "Aşıqsayağı" 
* Ərtoğrul Cavid - "Aşıqsayağı"
* Aqşin Əlizadə - kamera orkestri üçün "Aşıqsayağı" 
* Əli Əlizadə - piano üçün "Aşiq havası" (1990) 
* Süleyman Ələsgərov - saz, müğənni və xalq çalğı alətlərinin orksetri üçün "Aşıqvari" süitası
* Cahangir Cahangirov - "Aşıq Alı" kantatası
* Rəşid Əfəndiyev - aşıq melodiyaları mövzusunda saz, fortepiano və zərb alətləri üçün "Pyeslər"
* Rəşid Şəfəq - saz, solist və uşaq xoru üçün "Aşıq Alı baba" adlı mahnı-səhnəciklər 
* Aydın Əzimov - səs, tar və ud üçün "Ozanların səsi"
* Cavanşir Quliyev - saz və alt üçün Sonata; saz və nəfəs alətlərinin kvarteti üçün Sonatina; fleyta, violonçel üçün "Karvan" 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fikrət Əmirov - Fleyta və fortepiano üçün "6 pyes" (1cisi Aşıqsayağı)

## Həmçinin bax
Yevgeni Braudo

**Braudo Yevgeni Maksimoviç** (d.1882-v.1939) — musiqi nəzəriyyəçisi, Peterburq İncəsənət Tarixi İnstitutunun professoru.

## Həyatı
## Fəaliyyəti
1936-cı ildə Azərbaycan musiqi mədəniyyəti ilə yaxından tanış olmaq niyyətilə Bakıya gəlmiş, Ü. Hacıbəyovla da tanış olmuş, Azərbaycanın bir sıra bölgələrini gəzmişdir. Peterburqa dönəndən sonra "Sovetskoye iskusstvo" qəzetində "Türk mahnısı" məqaləsini yazmışdır. Məqalədə Azərbaycan xalq musiqisi və mahnılarının xüsusiyyətlərindən, onların virtuoz ifaçılarından vəcdlə danışılır. Onun "Can Azərbaycan" adlı əlyazma əsəri da maraq doğurur. Yevgeni Braudo "xalq musiqisinin böyük bilicisi" adlandırdığı Ü. Hacıbəyovla müntəzəm məktublaşırdı.

## İstinadlar
Mayor Brenner

**Mayor Rafailoviç Brenner** () — Azərbaycan pianoçusu, pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1968).

## Həyatı
Mayor Rafailoviç Brenner -ci ildə Yekaterinoslavda (hazırkı Dnepr) anadan olmuşdur. Brennerin uşaqlıq illəri Yekateroslavda keçib. Musiqiçi ailəsində doğulduğu üçün ilk dərslərini peşəkar pianoçu olan atasından alıb. Yekaterinoslav Musiqi Kollecində S. D. Xramovun sinfində dərs alan Brenner eyni zamanda müşayiətçi kimi çalışıb və fortepiano dərsləri verib. Texnikumda oxuduğu müddətdə (1921–1925) Brenner dəfələrlə solo proqramlarla çıxış etmiş, onun repertuarına Çaykovskinin və Rimski-Korsakovun fortepiano konsertləri də daxil olmuşdur.

Peterburq konservatoriyasını bitirmiş (1930), Peterburq filarmoniyasının solisti olmuşdur (1930–1935). 1935-ci ildə Hacıbəyov onu şəxsən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına dəvət etmiş və Brenner ömrünün sonunadək burada dərs demişdir. Azərbaycanda pianoçu kadrların (F. Bədəlbəyli, F. Quliyeva, N. Usubova və b.) yetişdirilməsində, ifaçılıq mədəniyyətinin inkişafında böyük rolu olmuşdur.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 25 iyun 1968
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 24 may 1960

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
*
Epiloq

**Epiloq** ( — sözdən sonra) — sonuncu hissə, bitmiş əsərə əlavə olunan və əlavə olunması mütləq olmayan hissə.

Proloq kimi əvvəlcə əsərdə bəhs olunan şəxslər haqqında məlumat verir və ya oxucunu şəxsin əvvəlki həyatı haqqında məlumatlandırır. Epiloq ondan fərqlənir ki, düşüncə ola bilər, onda epiloq — həmişə hekayə kimi olur. Tipik epiloq — bəzən hər hansı bir başlığı olmadan — Dostoyevski və Turqanov kimi əsəri bitirirlər.

Epiloqlar ümumiyyətlə gələcəkdə, əsas süjet bitdikdən sonra baş verir. Bəzi janrlarda, bir sıra əsərlərdə növbəti hissəyə işarə etmək üçün istifadə edilə bilər. Oxucuların marağını təmin etmək və hekayənin bitməmiş hissələrini gizlətmək üçün də istifadə olunur

## İstinadlar
Abbasəli Həsənov

**Abbasəli Kərəm oğlu Həsənov** () — Azərbaycan Respublikasının Tacikistan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, şərqşünas, diplomat.

## Həyatı
Abbasəli Həsənov 1953-cü ildə Gədəbəy rayonunda anadan olub. Əslən Göyçə mahalının Ardanış kəndindəndir.

## Siyasi fəaliyyəti
1998-ci ildən Azərbaycan Respublikasının İranda Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiridir. Eyni zamanda 1998-ci ildən EKO-da İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatında idarə heyətinin üzvü, hazırda isə sədridir.

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin 10 fevral 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə Abbasəli Kərəm oğlu Həsənov Azərbaycan Respublikasının Tacikistan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib.

## Filmoqrafiya
# Cavad Heyət varlığı (film, 2002)

## İstinadlar
Məzahir Süleymanzadə

**Məzahir Süleymanzadə** () — Fəxri bədən tərbiyəsi və idman xadimi. Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2005) 

## Həyatı

1952-ci il dekabrın 22-də Bakıda anadan olub. 1970-ci ildə Şamaxı şəhərindəki 1 saylı orta məktəbi bitirib. Ötən əsrin 70-ci illərinin əvvəllərində Şamaxı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə rəhbərlik etmiş jurnalist Zaqafqaziya Hərbi Dairəsinin Tbilisidəki Ali Hərbi Müxbirlər məktəbini, Lvov Ali Hərbi-Siyasi Məktəbinin jurnalistika fakultəsini bitirib. 1974-1979-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsil alıb.

## Fəaliyyəti

Müxtəlif illərdə «*Leninskoe znamya*», «*Krasnaya zvezda*», «*İdman*» - «*Sport*» qəzetlərində, «*Sovetski voin*» jurnallarında çalışıb. «*Kommunist*» qəzetində baş müxbir, məsul katib və redaktor müavini vəzifələrini tutub. 1989-cu ildə müstəqil Azərbaycan mətbuatının ilkləriindən sayılan «*Səhər*» qəzetini təsis edib. M.Süleymanzadə həmçinin çoxsaylı kitablar müəllifidir.

## Mükafatları

1984-1994-cü illərdə «Qızıl qələm», «Həsən bəy Zərdabi», «Mirzə Cəlil», həmçinin «Araz» Ali mükafatına layiq görülüb, 1989-cu ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunub. Jurnalist 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə «*Əməkdar mədəniyyət işçisi*» fəxri adına layiq görülüb.

## Ölümü
Məzahir Süleymanzadə 11 May 2022-ci ildə 69 yaşında vəfat edib. O, Mərdəkan qəbiristanlığında dəfn olunub

## İstinadlar
Nəriman Zeynalov

**Nəriman Nəsrulla oğlu Zeynalov** () — Azərbaycan yazıçısı, jurnalist, filologiya elmləri doktoru (1988), "Qızıl qələm" mükafatı laureatı.

## Həyatı
1933-cü ildə Göyçay rayonunda anadan olub. 1956-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika şöbəsini bitirib. İstedadı, təşəbbüskarlığı və çalışqanlıq keyfiyyətləri nəzərə alınaraq universitetin mətbuat tarixi kafedrasında müəllim saxlanılıb. Paralel olaraq, "Xalq qəzeti"ində (o zamankı "Kommunist" qəzeti) ədəbi işçi, şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb.

Sonrakı illərdə taleyini BDU-nun jurnalistika fakültəsi ilə bağlayan N. Zeynalov "Molla Nəsrəddin" jurnalının tarixi ilə bağlı 1967-ci ildə namizədlik, 1988-ci ildə isə doktorluq dissertasiyaları müdafiə edib. Azərbaycanın mətbuat tarixi ilə bağlı 2 cildlik dərslik hazırlayıb.

## Fəaliyyəti
N. Zeynalov peşəkar fəiliyyətində jurnalistikanın nəzəri və praktik sahələrinə paralel surətdə diqqət ayırıb. O, 1977-ci ildən başlayaraq 10 ilə qədər "Sovet kəndi" qəzetinə redaktorluq edib. Ömrünün son illərində doğma jurnalistika fakültəsinə qayıdan Nəriman müəllim dekan seçilib. 1989-cu ilin yazında vəfat edib.

N. Zeynalov fədakar mətbuat tarixçisi olmaqla yanaşı, həm də istedadlı publisist, gənc yazarlar üçün ustada çevrilmiş bir qələm sahibi idi. 1971-ci ildə oçerkləri "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb. "Gümüş dəstəkli qılınc" romanının, "Oğul o kəsdir ki", "Dağlar oğlu", "Bərəkətli torpaq" oçerklər kitablarının müəllifi olub. Dövri mətbuatdakı bir çox hekayə və məqalələri hələ də yaddaşlardadır.

## Həmçinin bax
* Akif Aşırlı
* Solmaz Rüstəmova-Tohidi

## İstinadlar
Azad Şərifov

**Azad Ağakərim oğlu Şərifov** (7 aprel 1930 – 24 dekabr 2009) — Azərbaycan kino xadimi, publilist, jurnalist.

## Həyatı
7 aprel 1930-cu ildə Bakıda teatr xadimi ailəsində anadan olub. Atası Ağakərim Şərifov şərqdə Cəfər Cabbarlı adına ilk teart muzeyinin yaradıcısı idi. A. Şərif iki ali təhsil almışdı: Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını və Bakı Dövlət Universitetinin bitirmişdi.

Azad müəllimin 19 yaşında ikən "Molodyoj Azerbayjana" qəzetində alpinistliyə aid oçerkləri digər nəşrlərin də diqqətini cəlb edir. "Fizkulturnik Azerbayjana" qəzetinin demək olar, hər sayında onun yazılarına yer verilir və həmin nəşrdə işə dəvət olunur. Bir müddət sonra "Pionerskaya pavda"nın Azərbaycan üzrə xüsusi müxbiri təyin edilir. 1956-cı ildə "Molodyoj Azerbayjana" qəzetində şöbə müdiri, redaktor müavini kimi fəaliyyət göstərir. 1959-cu ildə qəzetin ilk azərbaycanlı redaktoru kimi tarixə düşür.

Peşəkarlığı və kollektivdəki yüksək idarəçilik xüsusiyyəti ilə seçilən A. Şərifov bir il sonra Moskvaya Ümumittifaq Leninçi Komsomol Gənclər İttifaqına nəşriyyat bölməsinə dəvət olunur. Tezliklə məşhur "Vokruq sveta" jurnalında baş redaktorun müavini vəzifəsini tutur. A. Şərifovun bu jurnalda Türkiyəyə aid oçerkləri janrın müasir jurnalistikamız üçün də dolğun nümunələri kimi sayılır. Məhz bu materiallar "İzvestiya" qəzetinin diqqətini cəlb edir. Nəşrin rəhbərliyi onu Türkiyə, İran və Əfqanıstan üzrə xüsusi müxbir vəzifəsinə dəvət edir.

1969-cu ildən Bakıda Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin mədəniyyət şöbəsinin müdiri kimi fəaliyyətə başlayan A. Şərif 1979-cu ildən Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsində sərd vəzifəsində çalışır. Görkəmli jurnalistin doğma peşəsinə qayıdışı 1988-ci ilə təsadüf edir. Həmin il o, "Azərinform" informasiya agentilyinin (indiki "AzərTAc" Dövlət Teleqraf Agentliyi) baş direktoru vəzifəsinə təyin olunur. Azad müəllimin müxtəlif illərdə çapdan çıxmış 20-dən artıq kitabı, yüzlərlə elmi məqaləsi oxucular tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb.

Azad Şərifov mediamızın ağsaqqallarından biri kimi öz dərin təcrübəsini gənc jurnalistlərə də həvəslə öyrədir, onların yetkin mütəxəssis kimi formalaşması üçün səylərini əsirgəmirdi.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanı — 04.04.1980

## İstinadlar
Müşfiq Ələsgərli

**Ələsgərli Müşfiq Məşi oğlu** () — Jurnalistlərin Həmkarlar İttifaqının sədri

## Həyatı
1973-cü il mart ayının 16-da Cəlilabad rayonunun Əsədli kəndində anadan olub.

1997-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini, 2000-ci ildə BDU-nun əyani Aspirantura şöbəsini bitirib.

1997-ci ildən etibarən ölkənin müxtəlif KİV-lərində fəaliyyət göstərib. 1997-ci ildə "Olaylar" İnformasiya Agentliyində şöbə müdiri, 1998–2001-ci illərdə "Bu gün" qəzetində siyasət şöbəsinin redaktoru, 2002–2003-cü illərdə "Cümhuriyyət" qəzetində araşdırmaçı jurnalist vəzifələrində çalışıb. 2005-ci ildə ABŞ Milli Demokratiya İnstitutunun Azərbaycan Milli Komitəsinin layihəsi əsasında "Space" TV-də "Nəyi necə?" proqramının redaktoru olub.

1997-ci ildə Jurnalistlərin Həmkarlar İttifaqının (JuHİ) təsisçilərindən biri, təşkilat sədrinin müavini vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən bu günə kimi JuHİ-nin sədridir.

2008 və 2013-cü illərdə Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə Heyətinə üzv seçilib. MŞ sədrinin müavini, MŞ Sosial Komissiyasının sədridir.

Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyasının (www.ifj.org) Azərbaycan üzrə təmsilçisi, Beynəlxalq Söz Azadlığı Mübadiləsi Şəbəkəsinin (www.ifex.org) üzvüdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 may 2009-cu il və 3 iyun 2013-cü il tarixli sərəncamları ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun Müşahidə Şurasının üzvü təyin edilib.

21 iyul 2025-ci ildə  Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti fəxri adı ilə təltif olunub.

Ailəlidir, üç övladı var.

## İstinadlar
Tapdıq Abbas

**Abbas Tapdıq Əlikişi oğlu** () — Qarabağ müharibəsinin veteranıdır, 1991–1993-cü illərdə 849 saylı özünümüdafiə batalionunda döyüşüb, Prezident tərəfindən "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı verilib, Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, 2008–2018-ci illərdə Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü olub.

## Həyatı
1952-ci il 4 sentyabrda Beyləqan rayonunun Əlinəzərli kəndində kolxozçu ailəsində anadan olub. 1971-ci ildə orta məktəbi, 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirib. 1975–1983-cü illərdə Beyləqan rayonun orta məktəblərində müəllim, məktəb direktoru və inspektor vəzifələrində işləyib.

1983–1985-ci illərdə Beyləqan rayon təhsil şöbəsində inspektor-metodkabinet müdiri vəzifəsində işləyib. 1985–1991-ci illərdə Partiys Komitə Katibi, şöbə müdiri kimi partiya işində çalışıb. 1991-ci ildə Azərbaycan SSR Dövlət İdarələri İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Beyləqan Rayon Komitəsinin sədri seçilib. 1990-cı ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin üzvü, AXC Beyləqan rayon şöbəsi İdarə heyətinin üzvü, mətbuat xidmətinin rəhbəri olub.

1991–1993-cü illərdə Xocavənd ərazisində gedən döyüşlərdə könüllü kimi Qarabağ müharibəsində fəal iştirak edib, 1993-cü ilin dekabr ayında erməni quldurlarının Beyləqan ətrafında məğlub edilməsində iştirak edib.

1992–1993-cü illərdə Beyləqan rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini vəzifəsində işləyib. 1993–1998-ci illər ərzində Dövlət İdarələri və Xidmət İdarələri İşçiləri təşkilatları Həmkarlar İttifaqı Beyləqan RK-nın sədri vəzifəsində çalışıb.

1999-cu ilin dekabrında keçirilmiş ilk bələdiyyə seçkilərində Beyləqan şəhər bələdiyyəsinin üzvü seçilib. 2001-ci ilin yanvarından 2004-cü ilin sonunadək Beyləqan şəhər bələdiyyəsində Sosial Məsələlər üzrə komissiyasının sədri vəzifəsində işləyib.

2010-cu ilədək Müsavat Partiyasının üzvü olmuşdur.

1990-cı ildən jurnalist fəaliyyəti ilə məşğuldur. 1993–2002 illərdə "Müxalifət", "Müsavat", "Proqnoz" qəzetlərində müxbir və redaktor kimi işləyib. 2002-ci ildən "Paralel" qəzetinin təsisçisi və baş redaktorudur. 2008-ci və 2013-cü illərdə Jurnalistlərin Qurultayında dalbadal iki dəfə Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin üzvü seçilib. "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri ad alıb. 2013-cü ildə "Ali Media Mükafatı"na layiq görülüb.

2005-ci ildən ADPU-da pedaqogika kafedrasında müəllim işləyir, Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktorudur.

Ailəlidir, 5 övladı, 9 nəvəsi var.

## İstinadlar
Fikrət Mursaqulov

**Fikrət Mursaqulov** () — azərbaycanlı jurnalist, şair.

## Həyatı
Fikrət Mursaqulov 10 iyul 1955-ci ildə Gürcüstan SSR-nin Marneuli rayonunda anadan olmuşdur. İki il sonra görmə qabiliyyətini itirmişdir.

1964-1975-ci illərdə Bakı Respublika Kor uşaqlar üçün orta internat məktəbində təhsil almışdır..

1975-1980-ci illər şairin tələbəlik illəridir.Ali təhsilini Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində almışdır.

1980-ci ildə təhsilini tamamlayıb, həmin ilin 1 sentyabrından 1988-ci ilin may ayına qədər Azərbaycan Korlar Cəmiyyətinin məətbəəsində baş redaktor vəzifəsində çalışmışdır.1986-1988-ci illərdə "Aşıq Ələsgərov poetikası" namizədlik dissertasiyasi şair-alimin ölümü səbəbindən yarımçıq qalmışdır.

31 may 1988-ci ildə vəfat etmişdir və Marneuli rayonundakı (Gürcüstan) Qızılhacılı kəndində ailəvi məqbərədə torpağa tapşırılmışdır.

## Yaradıcılığı
Fikrət Mursaqulov gözdən əlilliyinə baxmayaraq, XX əsrin 80-ci illərində fəal poetik, publisistik və elmi yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Yazıları "Ulduz", "Azərbaycan" jurnallarında, eləcə də "Ədəbiyyat və incəsənət", "Azərbaycan gəncləri", "Gürcüstan", "Axali Marneuli" qəzetlərdə, eləcə də "Yaşıl budaqlar" almanaxinda dəfələrlə dərc edilmişdir.

Şairin ölümündən sonra Məmməd Nazimoğlunun təşəbbüsü və Qulu Kəngərlinin sponsorluğu ilə "Təsəlli" şeirlər toplusu (Bakı, 2007, 220 səhifə) oxucuların ixtiyarına buraxılmışdır. 2005-ci il 10 İyul tarixində Fikrət Mursaqulovun 50 illik yubileyi münasibətilə "Onu ananların xüsusi buraxılışı" oxuculara təqdim edilmişdir. 2012-ci ildə publisist Həzi Həsənlinin mərhum şair haqqında "İşıq əlifbası" adlı publisistik kitabı "Uğur" nəşriyyatında (140 səhifə) Fikrətsevərlərə ərməğan edilmişdir. 2015-ci ildə Millət Vəkili, Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşovun təşəbbüsü və sponsorluğu ilə şairin rus dilində "Utesheniye" kitabı rusdilli oxuculara təqdim olundu. Şeirləri rus dilinə şairin yaxın dostu Giya Paçxataşvili tərcümə etmişdir. Fikrət Mursaqulovun 60 illiyində Azərbaycan Dövlət radiosunun "Qərib axşamlar" verilişinin biri məhz ona həsr edilmişdir.
azırlayanı və təqdim edəni Günel Natiq.

## Xatirəsi
Onun adına Fikrət Mursaqulov Fondu yaradılmışdır. Fond "Ümid işığı" mükafatı təsis edib. Mükafatın təqdimatı 9 iyul 2012-ci ildə Azərbaycan Mətbuat Şurasında keçirilib və ilk laureat isə jurnalist, şair və tərcüməçi Giya Paçxataşvili olmuşdur. 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı Əflatun Amaşov Gürcüstana səfəri zamanı şairin vətənində onun 60 illik yubileyini keçirmiş və Marneuli meri ilə danışıqlarda şəhər küçələrinin birinə Fikrət Mursaqulovun adının verilməsinə nail olmuşdur. Elə həmin ildə şairin oxuduğu Respublika Gözdən əlillər üçün orta internat məktəbində təntənəli yubiley gecəsi keçirilmişdir. Fəxri qonaqlar içərisində Sosial təminat naziri Səlim Müslümov və millət vəkili Qənirə Paşayeva da iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Abid Tahirli. Sazın, sözün sevdalısı. modern.az, 24.04.2017 
*Elxan Əsgərov. Fikrət Mursaqulov-60: "Dünyaya ürəyi ilə baxan şair". Marneulidə çıxan "Region press" qəzeti, № 08 (183), 29 may 2015, səhifə 5.
Mirpaşa Miriyev

**Mirpaşa Miriyev** (Tam adı: *Mirpaşa Mirismayıl oğlu Miriyev*; ) — İdman jurnalistikasının banilərindən biri.  Əməkdar jurnalist, Prezident təqaüdçüsü.

## Həyatı
Mirpaşa Miriyev 1920-ci il iyunun 24-də Bakıda anadan olub. 132 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsinin qiyabi şö­bəsinə daxil olub. Orada təhsil aldığı müddətdə «*Azərnəşr*»də korrektor vəzifəsində çalışıb, «*Gənc işçi*» qəzeti ilə əməkdaşlıq edib, bu qəzetin səhifələrində ilk yazılarını nəşr etdirib. 2007-ci il iyunun 12-də, 87 yaşında vəfat edib. Müxtəlif diplomlarla, tərifnamələrlə təltif olunan M.Miriyev həmçinin respublikanın əməkdar jurnalisti və prezident təqaüdçüsü adlarını daşıyıb.

## Fəaliyyəti
İkinci Dünya mü­haribəsi başlayanda Azərbaycanda redaksiyaların çoxu bağlandı. ”*Gənc işçi*” qəzeti də fəaliyyətini dayandırmalı oldu. Redaksiyanın üç işçisi - redaktor İsrafil Nəzərov, redaktor müavini Bö­yü­kağa Həsənov və Mirpaşa Miriyev radio verilişləri komitəsinə, cəbhəyə yollanan işçiləri əvəz etməyə göndərildilər. 1947-ci ildə Mirpaşa müəllim ”*Azərbaycan gəncləri*” qəzetinin redaktoru, onunla hələ “Gənc işçi” qəzetindən həmkar olan Bö­yü­kağa Həsənovun dəvəti ilə həmin qəzetə redaktor müavini vəzifəsinə keç­di. 1950-ci ildə «*Azərbaycan bətən tərbiyəçisi*» və «*Fizkulturnik Azerbaycana*» qəzetlərinə redaktor təyin edilib və 37 il fasiləsiz olaraq bu qəzetlərə rəhbərlik edib. Sonradan bu qəzetlərin adları dəyişdirilərək «*İdman*» və «*Sport*» olub. 1987-ci ilədək burada çalışan M.Miriyev həmin il təqaüdə çıxıb və «*Neftçi*» İdman Sağlamlıq Cəmiyyətində sədr müavini kimi ictimai fəaliyyət göstərib.  

### Kitabları

* “*Dəmir qala*” (Bakı, 1942-ci il), 
* “*Bir zavodun idmançıları*” (Bakı, 1953-cü il), 
* “*Kənd idmançıları*” (Bakı, 1954-cü il), 
* “*Çempionlar*” (Bakı, 1954-cü il), 
* “*Birləşən yollar*” (Bakı, 1965-ci il).

## Xatirəsi

Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov onun haqqında fikrini belə bildirib: 

Mərhumun qızı Ulduz Miriyeva atasının ölümündən sonra onun haqqında "*Bizim təmkinli əzizimiz*” adlı kitab çap etdirib.

## İstinadlar
Firudin Rəsulov

**Firudin Yusif oğlu Rəsulov** — jurnalist.

## Həyatı
1938-ci il martın 25-də Qərbi Azərbaycanda anadan olub. 1959-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsinə daxil olub. Jurnalistika sahəsindəki əmək fəaliyyətinə 1962-ci ildə Azərbaycan KP MK-nın Nazirlər Sovetinin nəşri kimi işıq üzü görən "Abşeron" qəzetində korrektor vəzifəsində başlayıb. Həmin qəzetdə şöbə müdiri və məsul katib vəzifələrini tutub. 1969-cu ildə o zamanın nüfuzlu "Kommunist" (indiki "Xalq qəzeti") qəzetinə dəvət edilib. Burada məsul katibin müavini, ədəbi işçi, müxbir, şöbə müdiri, müxtəlif bölgələr üzrə xüsusi müxbir kimi fəaliyyət göstərib. 1992-ci ildə "Həyat" qəzetinin şöbə müdiri, 2 il sonra isə nəşrin baş redaktoru olub.

Hazırda pensiyada olan F. Rəsulov 2002-ci ildən başlayaraq on il müddətində "Azərsu" ASC-də işləyib.

Jurnalist 1988-ci ilin noyabrında "Kommunist" qəzetində gedən "Topxananın harayı" adlı yazısı, eləcə də Azərbaycan həqiqətlərinin çatdırılması sahəsindəki digər yaradılıcıq nümunələri ilə ölkəmizin müstəqilliyinə qovuşmasında müstəsna xidmətlər göstərmiş qələm sahiblərindən sayılır.

## İstinadlar
İkili say sistemi

**İkili say sistemi** ― Yalnız iki simvoldan; "0" (sıfır) və "1" (bir)-dən istifadə olunan sistemdir.

## Həmçinin bax
* Dövri ikilik kod

## İstinadlar
Domen (tarix)

**Domen** — feodalizm dövrünə aid anlayış.

## Ümumi anlayış
Feodalın torpaqları iki hissəyə bölünürdü: domen-yəni ata mülkü, şəxsi mülkiyəti, və idarəsi altında olan ərazilər. Məsələn fransız krallarının özəl mülkləri İl de-Frans sayılırdı. Öz domenindən başqa, onun bütün ölkədə ərazisində bəzi ali hüquqları da vardı (hərbi komandanlıq, məhkəmə bannı və başqa). Müsəlman aləmində bunlara xass (hökmdarın öz torpaqları) torpaqlar deyilirdi, digər torpaqlar divan (dövlətin torpağı) adlanırdı.

Rusiyada buna (opriç) deyilirdi.

## İstinadlar
Balakənçay

**Balakənçay** () - Azərbaycanın Balakən rayonunda Qafqaz dağlarından başlayıb, Gürcüstanın Kaxeti vilayətində Qanıxçaya axan çay.

## İstinadlar