open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əhməd Cəfərov

**Əhməd Həsənağa oğlu Cəfərov** () — kaskadyor.

## Həyatı
Əhməd Cəfərov 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Uşaq yaşlarından filmlərə dəvət alıb və kinoya olan marağı da məhz uşaqlıq illərinə təsadüf edir. Türkiyədə ərəb-fars dilləri üzrə təhsil almışdır.

## Fəaliyyəti
Uşaqlıq illərində ilk dəfə Ənvər Əblucun quruluş verdiyi "Ağ atlı oğlan" filminin sınağında iştirak edib. Sınaqda seçilməsə də onda kino sənətinə böyük maraq yaratdı və aktyoru olmağı qət etdi. Əsgəri xidmətdən sonra aktyor-kaskadyor kimi fəaliyyətinə davam edib. Müəllimi Əli Məmmədovla birgə filmlərdə çalışır.

## Filmoqrafiya
# Dronqo(2002)(serial)
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)(serial)
# Arxada qalmış gələcək (film, 2004)(tammetrajlı bədii film)
# Məşədi İbad-94 (film, 2005)(tammetrajlı bədii film)
# Sirat körpüsü (film, 2007)(tammetrajlı bədii film)
# Ci-Mi (film, 2008)(tammetrajlı bədii film)
# Qraf Krestovski (serial, 2008)
# Cavad xan (film, 2009)(tammetrajlı bədii film)
# Əlavə təsir (film, 2010)(tammetrajlı bədii film)
# Qarabağdır Azərbaycan(2010)
# Sahə (film, 2010)(tammetrajlı bədii film)
# İlahi məxluq (film, 2011)(tammetrajlı bədii film)
# Qaranlıqlar çiçəyi (teleserial, 2011)(serial)
# Tərsinə çevrilən dünya (film, 2011)(tammetrajlı bədii film)
# Vəkil hanı? (film, 2011)(tammetrajlı bədii film)
# Dolu (film, 2012)(tammetrajlı bədii film)
# Döngələr (teleserial, 2012)(serial)
# Həyat varsa... (serial, 2012-2014)(serial)
# Qardaşımdan yaxşısı yoxdu (2012)(tammetrajlı bədii film)
# Muradına çatan Günəş (2012)(serial)
# Bir kəndin sevinci (2013)(serial)
# Bis sizə müharibə elan edirik (2013)
# Çaqqal nəfəsi(2013)(serial)
# Kabusun kölgəsi(serial 2013)(serial)
# Qanun naminə (serial, 2013)(serial)
# Qisas (teleserial 2013)(serial)
# Yuxarıda və aşağıda (film, 2015) (qısametrajlı bədii film)
# Niyə (tammetrajlı bədii film) 2015
# Xlamido (bədii film) 2016
# Qız qaçıran (bədii film) 2017
# Məryəm (tele serial) 2016
# Axırıncı yol (bədii film) 2015
# Miras (tele serial) 2015
# Zabitin şərəfi (qısa metraj) 2015
# İçəri şəhər (bədii film) 2016
# Qafqaz (bədii film) 2007
# Bayram axshami (bədii film) 2016
# Oluler(tele serial)2016
# Жара (klip Emin Ağalarov) 2017
# Tələbə (rasiya 2005)
# Dərs (bədii film) 2012

## İstinadlar
Yuri Baliyev

**Yuri Nikolayeviç Baliyev** (; ) — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti (2000), Prezident təqaüdçüsü (2006–2018).

## Həyatı
Yuri Baliyev 23 aprel 1949-cu ildə Dağıstanda anadan olub. O, 1975-ci ildə F. Volkov adına Yaroslavl Teatr Məktəbinin aktyorluq fakültəsini bitirmişdir. Həmin ildən Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktyor truppasına qəbul edilən Yuri Baliyev ömrünün sonuna kimi taleyini bu sənət ocağı ilə bağlamışdır. Tanınmış sənətçi doğma teatrın səhnəsində və kinoda yaddaqalan, maraqlı, rəngarəng obrazlar qalereyası yaratmışdır. Onun böyük ustalıqla ifa etdiyi Qraf Qloster (U. Şekspir "Kral Lir"), Roqojin (F. Dostoyevski "Əbləh"), Şamrayev, Smirnov (A. Çexov "Qağayı", "Ayı"), Kapitan Bernardo (L.de Veqa "Nə yardan doyur, nə əldən qoyur"), Koşon (J. Anuy "Torağay"), Semyon (İ. Babel "Qürub"), Marko (A. Miller "Körpüdən mənzərə"), Bertye (F. Brukner "I Napoleon"), Çingizxan (M. Şaxanov "Çingizxanın sirri"), İxtiyar (N. Xəzri "Burla Xatun"), Farisey (A. Volodin "İsanın anası"), Zabit, Həkim (Elçin "Cəhənnəm sakinləri", "Teleskop"), Professor (N. Rəsulzadə "Nonsens"), Kazarin (M. Lermontov "Maskarad"), Qonaq (N. Gəncəvi "Yeddi gözəl"), Çuqunov, Lupaçov (A. Ostrovski "Qurdlar və quzular", "Gözəl kişi"), Burqomistr (V. Korkiya, A. Lavrin "Kazanova: sevgi dərsləri"), Knyaz Didiani (Q. Səid "Əli və Nino"), Maks (V. Denisov "Sanset bulvarı") və başqa obrazlar teatr tarixinin parlaq səhifələrini təşkil edir.

Yuri Baliyev bundan başqa bir neçə filmlərdə çəkilmişdir. "Ovsunçu", "Babək", "Salandar", "Tehran-43" və s. kimi filmlərdə aktyor maraqlı, yadda qalan rollar oynamışdır.

Yuri Baliyev 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti, 2000-ci ildə isə Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülmüşdür. 2006-cı ildən Prezident təqaüdçüsü idi.

27 mart 2018-ci ildə uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir. Aktyorla vida mərasimi Müqəddəs Mürdaşıyan Zənənlər Kafedralında keçirilmişdir. İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## Filmoqrafiya
# Babək (film, 1979)
# Nigarançılıq (film, 1998)
# Ovsunçu (film, 2002)
# Azərbaycan xanlıqları. Naxçıvan və İrəvan xanlıqları. 5-ci film (film, 2003)
# Küçələrə su səpmişəm (film, 2004)
# Arxada qalmış gələcək (film, 2004)
# "Moskva-Bakı" qatarı (film, 2005)
# Qafqaz (film, 2007)
# Qala (film, 2008)
# Hökmdarın taleyi (film, 2008)
# Yaddaş (film, 2010)
# Aktrisa (film, 2011) (tammetrajlı bədii film)-rol: baş prokuror
# Sübhün səfiri (film, 2012)
# Qanlı Yanvar (film, 2015)
# Tanrıya məktub (film)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Sənətkarın taleyi"nin uğurlu səhnə həyatı
Aydın Əliyev (aktyor)

**Aydın Allahverdi oğlu Əliyev** () — Azərbaycan aktyoru.

## Həyatı
Aydın Allahverdi oğlu Əliyev 14 mart 1955-ci ildə anadan olub. M .Füzuli adına Ordubad şəhər 8 illik internat məktəbində təhsil alıb. İrəvan kənd Təsərrüfatı Texnikumunu bitirib.

## Fəaliyyəti
Hələ texnikumda oxuyarkən C. Cabbarlı adına İrəvan Dövlət Dram Teatrında Ş.Ələsgərovun "Ulduz" musiqili komediyasında- Müxbir, M.F.Axundzadənin "Sərgüzəşti Vəziri Xani Lənkəran" əsərində- Teymur ağa, C. Cabbarlının "Aydın" pyesi əsasında hazırlanmış tamaşada Aydın və Surxay obrazlarında çıxış etmişdir.
 
1975–1982-ci illərdə İrəvan Teatrında, 1982–1986-cı illərdə Şəki Dövlət Dram Teatrında, 1986–1992-ci illərdə isə Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında işləmişdir və bu illər ərzində onlarla tamaşalarda müxtəlif səpkili rollar yaratmışdır.
 
1993-cü ildən Bakı Bələdiyyə Teatrında repertuarda olan tamaşalarda müxtəlif səpkili, yaddaqalan rolların mahir ifaçısıdır. Kinoda 20-dən çox obraz yaradıb.

## Ad və mükafat
* Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti (2002)
* "Tərəqqi" medalı (25 iyun 2013)

## Teatr səhnəsindəki rolları
***İrəvan Dövlət Dram Teatrı***
# Ş.Ələsgərov "Ulduz" — Müxbir
# M.F.Axundzadə "Sərgüzəşti Vəziri Xani Lənkəran" — Teymur ağa
# C. Cabbarlı "Aydın" — Aydın və Surxay

***Bakı Bələdiyyə Teatrı***
# O.Altunbay "Tomris" — Odtəkin
# Y.Anuyun "Medeya" — Şah Krion
# R.İçərişəhərli "Vətənə igidlər gərəkdir" — Ruben
# C.Məmmədquluzadə "Ölülər" — Mirbağır ağa
# C.Cabbarlı "Dönüşü" — Qüdrət Arslan
# N.Nərimanov "Nadir şah" — Mirzə Mehdixan
# M.Məmmədov "Dəli Domrul" — Əzrail
# S.Rəşidi "Mənim Ərdəbilim" — Həşim ağa
# M.F.Axundov "Müsyo Jordan Dərviş Məstəli Şah" — Dərviş
# A.Babayev "Oğul" — Kölgə
# A.Qurbaninin "Türk sancağı" — Armen
# N.Hikmət "Damokl qılıncı" — Komisyonçu
# Ə.Əliyev "Unutqanlıq qorxunc bəladır" — Aparıcı
# H.Cavid "İblis" — Elxan

## Filmoqrafiya
# Ovsunçu (film, 2002) (tammetrajlı bədii film) (rol: kuryer)
# Bir anın həqiqəti (film, 2003) (serial)
# Arxada qalmış gələcək (film, 2004) (tammetrajlı bədii film) (rol: Qurgen)
# Ərazi (film, 2005) (qısametrajlı bədii film)
# Yoxlama (film, 2006) (serial)
# Biz qayıdacağıq (film, 2007) (tammetrajlı bədii film)
# Cavid ömrü (film, 2007) (tammetrajlı bədii film) (rol: Seyid Hüseyn)
# Qovğalı kəndinin gecələri (film, 2008) (tammetrajlı bədii film) (rol: pasiyent)
# 40-cı qapı (film, 2008) (tammetrajlı bədii film) (rol: xalça müştərisi)
# Azarkeş (film, 2008) (tammetrajlı bədii film)
# Prokuror (2008) (tammetrajlı bədii film)
# Cavad xan (film, 2009) (tammetrajlı bədii film)
# Qaydasız döyüş (film, 2009) (serial) (rol: polkovnik Ələsgərov)
# Sonuncu dərviş (film, 2009) (tammetrajlı bədii film) (rol: dərviş)
# İstanbul reysi (film, 2010) (tammetrajlı bədii film)
# Aktrisa (film, 2011) (tammetrajlı bədii film) (rol: kriminalist)
# Ağabəyovlar (film, 2012-2014)
# Xoca (film, 2012) (tammetrajlı bədii film) (rol: Rəhman)
# Dolu (film, 2012) (tammetrajlı bədii film) (rol: dustaq)
# Sirr (serial, 2012) (serial)
# Məhkumlar (2012) (serial)
# Tək olanda qorxma... (teleserial, 2013) (serial) (rol: Mehbalı)
# Əli və Nino (film, 2015) (tammetrajlı bədii film) (rol: rus qubernator)

## İstinadlar
Ələsgər İbrahimov

**Ələsgər İbrahimov** () — azərbaycanlı aktyor.

## Həyatı
Ələsgər İbrahimov 1943-cü ilin 30 yanvar tarixində Bakıda anadan olub. İndiki Dövlət Neft Akademiyasında təhsil alıb. Oranı bitirdikdən sonra maddi çətinlikləri olan ailəni dolandırmaqdan ötrü müxtəlif yerlərdə çalışıb. Ən çox sevdiyi iş yerlərindən biri mühəndis kimi çalışdığı kinostudiyanın mexanika sexi idi. Kinoya gəlişi isə təsadüfən olmuşdu. İçərişəhərdəki evlərində görkəmli kinorejissor Arif Babayevlə qonşu idilər.

Ələsgər İbrahimovun yaraşıqlı siması vardı. Hündür boyu, enli kürəyi, gözəl sifət cizgiləri ona daha da yaraşıq verirdi. Çox vaxt onu məşhur fransız aktyoru Jan Mareyə bənzədirdilər. Bütün bu cəhətlər rejissor Arif Babayevi cəlb etmişdi. Və nəyin bahasına olursa-olsun, o, bu gənci mütləq filmə çəkəcəkdi. Çox keçmir ki, rejissor fikirləşdiklərini həyata keçirir. Kinostudiyaya gəlir və ilk filminin — "İnsan məskən salır"ın çəkilişlərinə başlayır.

Və məhz Ramiz Allahverdiyev rolu ilə də Ələsgər kinoya debüt edir. Kinostudiyada mühəndis işləyə-işləyə Adil İsgəndərovun axşamlar açdığı kinoaktyor kursuna getməyə başlayır. Amma əcəl macal vermir. Ələsgər İbrahimov 40 yaşında tutulduğu çənə xərçəngi xəstəliyindən dünyasını dəyişir.

## Filmoqrafiya
# Arxadan vurulan zərbə (film, 1977)
# Bizi dağlarda axtarın (film, 1976)
# Dvorjakın melodiyası (film, 1979)
# Ənvər Həsənov. Yeddi oğuldan biri (film, 2007)
# İnsan məskən salır (film, 1967)
# Ömrün ilk saatı (film, 1973)
# Qaraca qız (film, 1966)(film, kinoalmanax)
# Torpaq. Dəniz. Od. Səma (film, 1967)
# Yeddi oğul istərəm... (film, 1970)

## İstinadlar
Vaqif Azəryar

**Vaqif Azəryar** () — rejissor, ssenari müəllifi, aktyor.

## Həyatı
Vaqif Azəryar 1 sentyabr 1956-cı ildə Bərdə şəhərində anadan olmuşdur.

"Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən kinoaktyor teatr studiyasında çalışmışdır.

## Filmoqrafiya
# Avtoritet (film, 2000) https://www.youtube.com/watch?v=-slOcJONvlc&list=PLA1B56F11FCC18CAB&index=4
# Absurd (film, 1999) https://www.youtube.com/watch?v=MOckALuXcQA&list=PLA1B56F11FCC18CAB&index=32
# Arxada qalmış gələcək (film, 2004)
# Bakıda insan ovu (film, 1991)
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)
# Ərazi (film, 2005)
# Çiçinin çiçəyi (film, 1990)
# Günaydın, mələyim! (film, 2008)
# Xudafərin-dərdi dərin (film, 1990)
# Qarabağ şikəstəsi (film, 1996)
# Qaydasız döyüş (film, 2009)
# Qız qalası (film, 2000)
# Ömrün yolları (film, 1982)
# Spasibo (film, 1998)
# Şahid qız (film, 1990)
# Torpaq (film, 1988)
# Topal Teymur (film, 1983)
# Yubiley (film, 1990)
# Yenilməz batalyon (film, 1999) https://www.youtube.com/watch?v=4coRlOJi0Yw&list=PLA1B56F11FCC18CAB&index=29 

## İstinadlar
Yaşar Aydəmirov

**Yaşar Məhəmməd oğlu Aydəmirov** — Azərbaycan hərbçisi, general-leytenant.

## Karyerası
Azərbaycan Prezidentinin 8 oktyabr 1994-cü il tarixli, 217 nömrəli Fərmanı ilə ona General-mayor hərbi rütbəsi verilmişdir.1991-ci il "Horadiz əməliyyatı" na rəhbərlik edənlərdən biri olmuşdur.

Azərbaycan Prezidentinin 19 yanvar 2002-ci il tarixli, 662 nömrəli Fərmanı ilə ona General-leytenant hərbi rütbəsi verilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Arxada qalmış gələcək (film, 2004)

## İstinadlar
Nicat Bəkirzadə

**Nicat Bəkir oğlu Bəkirzadə** ( 29 aprel 1934) — quruluşçu rejissor, aktyor və ssenarist, əməkdar incəsənət xadimi.

## Həyatı
Nicat Bəkirzadə 1934-cü ildə Bakıda anadan olub. 1973-cü ildə ÜDKİ-nun rejissorluq fakültəsini bitirib. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında bir sıra bədii və sənədli filmlərin quruluşunu verib. Azərbaycanın əməkdər incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb.

## Filmoqrafiya
# Arxadan vurulan zərbə (film, 1977)
# Bakı. Portretə yeni ştrixlər (film, 1979)
# Başdan ayağa (film, 1973)
# Batmış şəhərin axtarışında (film, 1987)
# Bizi bağışlayın (film, 1979)
# Böyük İpək Yolunda (film, 1986)
# Ceyrançöl (film, 1974)
# Cəfər Cabbarlı. Səhnə əsərləri (film, 1973)
# Cəmşid Naxçıvanski (film, 1982)
# Çətirimiz buludlardır (film, 1976)
# Daş saat (film, 1975)
# Daşlar danışanda (film, 1976)
# Əla kəsici (film, 1975)
# Əlavə iz (film, 1981)
# Ənvər Həsənov. Yeddi oğuldan biri (film, 2007)
# Geriyə baxmağa dəyər (film, 1985)
# Güman (film, 1989)
# Xalq istehlakı mallarının buraxılışının öyrənilməsinin təşkili (film, 1989)
# Xəzər: İnsanlar və neft (film, 1983)
# İçəri şəhər (film, 1978)
# İş günündən sonra (film, 1983)
# Kamillik (film, 1979)
# Qəhrəman ana (film, 1990)
# Maqarıç (film, 1973)
# Mən Bakıda yaşayıram (film, 1986)
# Nə vaxta qədər? (film, 1974)
# Neft və qaz quyularının əsaslı təmiri (film, 1980)
# Oğlan (film, 1984)
# Ömrün ilk saatı (film, 1973)
# Ömrün səhifələri (film, 1974)
# Ötür-ötür (film, 1980)
# Özgə ömür (film, 1987)
# Ramin (film, 1988)
# Sağ ol, müəllim (film, 1985)
# Salam, metro! (film, 1988)
# Sibir-evdən 8000 km aralı (film, 1988)
# Şuşa (film, 1978)
# Təhlükəsizlik keşiyində (film, 1984)
# Təki dam olsun... (film, 1972)
# Telefon sərgüzəştləri (film, 1973)
# Unutma... (film, 1989)
# Vahid bayraq altında (film, 1978)
# Yaddan çıxmış metal (film, 1973)
# Yunanlar (film, 1973)
# Zeytun (film, 1987)

## Mənbə
* Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 815.
Sədaqət Zülfüqarova

**Sədaqət Şamil qızı Zülfüqarova** () — aktrisa.

## Həyatı
10 iyul 1924-cü ildə anadan olmuşdur.

Teatr və kino aktrisası Sədaqət Zülfüqarova 30-a qədər filmdə əsasən epizodik rollarda çəkilmişdir.

27 dekabr 1986-cı ildə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Adı sənin, dadı mənim (film, 1980) (tammetrajlı televiziya tamaşası) (Aztv)
# Arxadan vurulan zərbə (film, 1977)
# Bağlı qapı (film, 1981)
# Bakıda küləklər əsir (film, 1974)
# Bəyin oğurlanması (film, 1985)
# Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)
# Çətirimiz buludlardır (film, 1976)
# Dua (film, 1982)
# Əgər bir yerdəyiksə (film, 1975)
# Gecə söhbəti (film, 1971)
# Gənclik macərası (film) (tammetrajlı televiziya tamaşası) (AzTv)
# Görüş (film, 1955)
# Gözlə məni (film, 1980)
# Gümüşü furqon (film, 1982)
# Xatirələr sahili (film, 1972)
# Qayınana (film, 1978)
# Qəribə əhvalat (film, 1960)
# Məhəbbətin familiyası (film, 1977)
# Mən mahnı qoşuram (film, 1979)
# Özgə ömür (film, 1987)
# Putyovka (film, 1975)
# Şahid qız (film, 1990)
# Şəhərli biçinçilər (film, 1986)
# Şir evdən getdi (film, 1977)
# Toy (1978)
# Tütək səsi (film, 1975)
# Yeganə çıxış yolu (film, 1980)
# Yol əhvalatı (film, 1980)

## İstinadlar
Rəhilə Mustafayeva

**Rəhilə Mustafayeva** () – azərbaycanlı müğənni, aktrisa.

## Həyatı
1923-cü ildə anadan olub. 1943-cü ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının truppasına qəbul edildi və 1978-ci ilə qədər orada çalışdı. 1945-ci ildə, o, ən yaxşı rolda — Sovet Azərbaycan filmindəki Arşin Mal Alandakı Asya rolunu canlandırdı. 1981-ci ildə tez-tez konsertləri ilə çıxış edən "Uzun ömürün akkordları" filmində rol aldı.

1996-cı ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Arşın mal alan (film, 1945)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aktrisa və müğənninin həyatının dəqiq illəri ilə qısa tərcümeyi-halı .
* İzlə
Fatma Mehrəliyeva

**Fatma Mehrəliyeva Yusif qızı** () — xanəndə (lirik soprano), Azərbaycan SSR Əməkdar artisti (1956).

## Həyatı
Fatma Mehrəliyeva 4 iyun 1926-cı ildə Qubada anadan olmuşdur. O, orta məktəbdə tədris olunan nəğmə dərslərində xüsusi fəallıq göstərərmiş. Bunun nəticəsi olaraq Fatma Mehrəliyeva müəllimlərinin təkidi ilə Bakı musiqi festivalında iştirak etmək üçün Bakıya getmiş və festivalda "Qubanın ağ alması" xalq mahnısını ifa etmişdir. On bir yaşlı Fatmanın ifası Üzeyir Hacıbəylinin diqqətini cəlb etmişdir. Bəstəkar Fatma Mehrəliyevanı himayəsinə götürərək yaxşı təhsil alması üçün hər cür şərait yaratmışdır. Belə ki, Fatma Mehrəliyeva 1938-ci ildə Üzeyir Hacıbəylinin təşəbbüsü ilə Bakıya gəlmişdir. 

## Fəaliyyəti
Fatma Mehrəliyeva 1940-cı ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası nəzdindəki "Sazçı qızlar" ansamblında əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Elə həmin ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti olmuş və geniş konsert proqramları ilə çıxış etmişdir. 

1941-1945-ci illərin Böyük Vətən müharibəsi zamanı cəbhədə hərbçilər qarşısında çıxış edən Fatma Mehrəliyeva Üzeyir Hacıbəylinin vətənpərvərlik mövzusunda yazdığı musiqi nümunələrini ifa etmişdir. Mehrəliyeva, həmçinin 
Musiqisi Üzeyir Hacıbəyovun sözləri Səməd Vurğunun olan "Şəfqət bacısı" mahnısının ilk ifaçısı olmuş, lakin 
həmin ifanın lent yazısı qalmamışdır. 

Fatma Mehrəliyeva muğam, xalq mahnı və təsniflərinin, eləcə də bəstəkar mahnılarının mahir ifaçısı kimi şöhrət qazanmışdır. Elə bu şöhrət sayəsində lirik soprano səsə malik olan müğənni 1945-ci ildə Üzeyir Hacıbəylinin eyniadlı operettası əsasında çəkilən "Arşın mal alan" filmində Telli roluna çəkilmişdir. Yaratmış olduğu Telli obrazı Mehrəliyevanın yaradıcılığında böyük rol oynamışdır. 

Fatma Mehrəliyevanın oxuduğu muğamlar arasında "Kəsmə şikəstə"nin özünəməxsusi yeri olmuşdur. Belə ki, musiqişünas alim, professor Ramiz Zöhrabov "Zərbi muğamlar" kitabında "Kəsmə şikəstə"ni məhz Fatma Mehrəliyevanın ifasında nota köçürmüşdür. Bundan başqa, "Getmə dayan", "Olmaz-olmaz", "Ceyranım", "Qubanın ağ alması", "Azərbaycan maralı", "Ahu kimi", "Qaragilə", "Muğan qızı", "Lay-lay", "Unuda bilmirəm" və s. kimi xalq və bəstəkar mahnlarını oxuyan müğənni "Qatar" və "Segah-zabul" muğamlarını ifa edərək Azərbaycan musiqi mədəniyyətinə öz töhfələrini vermişdir.

## Ölümü
Fatma Mehrəliyeva 4 yanvar 2000-ci ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatları
Azərbaycan musiqi sənətindəki xidmətlərinə görə 1956-cı ildə respublikanın Əməkdar artisti adına layiq görülüb.

## Filmoqrafiya
# Arşın mal alan (film, 1945)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)

## Səs yazıları
* Azərbaycan diskoqrafiyası - Fatma Mehrəliyeva

## İstinadlar
Rauf Atakişiyev

**Rauf İsrafil oğlu Atakişiyev** () — müğənni, lirik tenor, pianoçu, pedaqoq. Azərbaycan SSR xalq artisti (1967).

## Həyatı
Moskva Dövlət Konservatoriyasını Konstantin Nikolayeviç İqumnovun (1873–1948) sinfi üzrə bitirmiş və vokal üzrə Antonina Vasilyevna Nejdanovadan (1873–1950) dərs almışdır. Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur.

## Yaradıcılığı
Azərbaycan Opera və Balet Teatrının səhnəsində Hacıbəyovun "Arşın mal alan" musiqili komediyasında Əsgərin partiyasını ifa etmişdir. 1965-ci ildə çəkilmiş "Arşın mal alan" filmində də Əsgərin mahnıları Atakişiyevin ifasında səslənmişdir.

Lenski ("Yevgeni Onegin", P. Çaykovski), Alfred ("Traviata", C. Verdi), Almaviva ("Sevilya bərbəri", C. Rossini), Faust ("Faust", Ş. Quno), Balaş ("Sevil", F. Əmirov) partiyalarını ifa etmişdir.

Lirik-dramatik tenor səsi olub və həm də pianoçudur. Teatrda Əsgər ("Arşın mal alan"), Faust ("Faust"), Qraf Almaviva ("Sevilya bərbəri", Coakkino Rossini), Knyaz Sinoda ("Demon", Anton Rubinşteyn), Hofman ("Hofmanın nağılları", Jak Offenbax), Malxaz ("Daisi", Zaxari Paliaşvili), Alfred ("Traviata", Cüzeppe Verdi), Edmond ("Kornevil zəngləri", Rober Plaket), Anatoli ("İnsanın taleyi") partiyalarını oxuyub.

Rəşid Behbudovun ifasında daha çox məşhur olan "Я встретил девушку" mahnısının ilk ifaçısıdır. Mahnı ilk dəfə 1957-ci ildə Tacikistan SSR-in "Stalinabad" kinostudiyasında çəkilmiş eyniadlı filmdə ifa olunmuşdur.

Tahir Atakişiyevin qardaşıdır.

## Filmoqrafiya
# Konsert (film, 1961) — mahnı ifa edən
# Arşın mal alan (film, 1965) — Mahnı ifa edən
# İmtahan (film, 1987) — rol: Bəhram

## Həmçinin bax
* Azərbaycan musiqisi

## Mənbə
* Görkəmli musiqi xadimləri – Rauf Atakişiyev

## İstinadlar
Firudin Mehdiyev

**Firudin Mehdi oğlu Mehdiyev** () — müğənni, dramatik tenor, aktyor, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1978).

## Həyatı
Firudin Mehdiyev vokal sənəti üzrə professor Bülbüldən dərs alıb. 1957-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında işləyib.

## Əsas rolları
Leylinin atası ("Leyli və Məcnun"), Həmzə bəy ("Koroğlu"), Babakişi ("Sevil"), Xan ("Gəlin qayası", Şəfiqə Axundova), Əziz ("Söyüdlər ağlamaz"), Rəşid bəy ("Xanəndənin taleyi", Cahangir Cahangirov), Van Qoqun qardaşı ("Van Qoq", Nevit Kodalli), Spalanitsani ("Hofmanın nağılları", Jak Offenbax), Radames ("Aida"), Kanio ("Məzhəkəçilər"), Birinci əsir ("İnsanın taleyi").

## Mükafatları
* "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı — 9 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı – 10 yanvar 1978
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002

## Filmoqrafiya
# Arşın mal alan (film, 1965)
# Böyük dayaq (film, 1962)
# Dairə (film, 1989)
# Gecə qatarında qətl (film, 1990)
# Hər şey yaxşılığa doğru
# Sevil (film, 1970)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İzlə
Leyla Şıxlinskaya

**Leyla Şıxlinskaya** (12 iyun 1947, Moskva, RSFSR, SSRİ) — Azərbaycan kino aktrisası, baletmeysteri, xoreoqrafı və pedaqoqu, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1998), sənətşünaslıq elmləri doktoru, SSRİ Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü, 1990–1992-ci illərdə "Dyagilev-balet" truppasının baletmeysteri.

## Həyatı
Leyla Fərruz qızı Şıxlınskiya Moskvada anadan olub. Xoreoqrafiya məktəbində, GİTİS-in teatrşünaslıq fakültəsində təhsil alıb. M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının səhnəsində balerina kimi, "Dyagilev-balet" truppasının baletmeysteri (1990–1992) kimi çalışıb. Pedaqoq və xoreoqraf kimi SSRİ-nin gimnastika üzrə olimpiya yığmaları ilə işləyib. Uzun illər Moskvada Böyük Teatrın xoreoqrafiya məktəbində müəllimlik edib. Azərbaycanın xoreoqrafiyası və balet sənətinin tarixi və inkişafı mövzusunda 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. 1992-ci ildən Moskvada özünün təşkil etdiyi "Şeyla" eksperimental balet yaradıcılıq mərkəzinin bədii rəhbəridir. 1999-cu ildə "Leyla Şıxlinskayanın Klinikası"nın təsisçisi və bir müddət rəhbəri olub.

Rusiya istehsalı olan "Qırmızı və qara" (1976, rejissor Sergey Gerasimov) çoxseriyalı filmində xanım de Fervak rolunu ifa edib.

Sənətşünaslıq elmləri namizədi (1987), sənətşünaslıq elmləri doktoru, Əməkdar artist (1993), Xalq artistidir.

"Arşın mal alan" filmində (1965) Gülçöhrənin yadda qalan obrazını yaratmışdır. 

Leyla Şıxlinskaya Həsən Məmmədova tərəf müqabil kimi   "Gün keçdi"bədii filmində də çəkilmişdir. 

Pedaqoq və xoreoqraf kimi SSRİ-nin gimnastika üzrə olimpiya yığmaları ilə işləyib. Uzun illər Moskvada Böyük Teatrın xoreoqrafiya məktəbində müəllimlik edib. Leyla Şıxlinskaya həm də Azərbaycanın xoreoqrafiyası və balet sənətinin tarixi və inkişafı mövzusunda 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. 1992-ci ildən Moskvada özünün təşkil etdiyi "Şeyla" eksperimental balet yaradıcılıq mərkəzinin bədii rəhbəridir.

Leyla Şıxlinskayanın həyatı incəsənətlə bağlı olsa da, ailəsində həkimlər çoxluq təşkil edib. Bu əhatədə keçən uşaqlıq illəri 1999-cu ildə onu Leyla Şıxlinskayanın Klinikasını yaratmağa məcbur etmişdir və bu tibb ocağı Azərbaycanda ilk şəxsi klinikalardan biri olmuşdur.

1987-ci ildə sənətşünaslıq elmləri namizədi, daha sonra isə sənətşünaslıq elmləri doktoru elmi dərəcələrinə layiq görülmüşdür. 1993-cü ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına, 1998-ci ildə isə "xalq artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
* Arşın mal alan (film, 1965) — Gülçöhrə
* Bağ mövsümü (film, 1985) — Əminə
* Cazibə qüvvəsi (film, 1964) — Nərgiz
* Dantenin yubileyi (film, 1978) — Yaqut
* Dədə Qorqud (film, 1975) — Banuçiçək
* Gün keçdi (film, 1971) — Əsmər
* Xatirələr sahili (film, 1972) — Rəna
* Qəm pəncərəsi (film, 1986) — Zeynəb
* Qızıl qaz (film, 1972) — Şəfiqə
* Oxuyur Müslüm Maqomayev (film, 1971) — Tatyana Larina
* Ömrün ilk saatı (film, 1973) — Azərin sevgilisi
* Şahid qız (film, 1990) — Leyla

## İstinadlar
Əminə Dilbazi

**Əminə Paşa qızı Dilbazi** () — Azərbaycan rəqqasəsi, baletmeyster və pedaqoq, milli rəqslərin ustası, səhnə quruluşçusu, Azərbaycan SSR xalq artisti (1959).

## Həyatı

Əminə Dilbazi 26 dekabr 1919-ci ildə Qazaxda anadan olub. İlk təhsilini 132 saylı məktəbin rus bölməsində almışdır.

Məşhur bəstəkar, Azərbaycan SSR xalq artisti Cövdət Hacıyevin həyat yoldaşı, şairə Mirvarid Dilbazinin əmisi qızı, bəstəkar-dirijor İsmayıl Hacıyevin anasıdır.

Əminə Dilbazi 2010-cu il aprelin 30-da Bakı şəhərində 90 yaşında vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
Səhnə fəaliyyətinə 1935-ci ildə başlayan rəqqas ilk əvvəl estradada milli rəqslərin ifaçısı kimi çıxış edib. 1935-ci ildə ilk dəfə səhnəyə çıxaraq Üzeyir Hacıbəyovun bəstələdiyi "*Kolxoz çöllər*i" mahnısını ifa edib. 1939-cu ildən xalq rəqslərini səhnəyə qoyub. O, 1936–1969-cu illərdə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olaraq çalışmış və burada müxtəlif illərdə rəqs qrupuna rəhbərlik etmişdir. Əminə Dilbazi 1959-cu ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun yaratdığı "*Çinar*" tələbə rəqs kollektivinə, 1962–65-ci illərdə Azərbaycan mahnı və rəqs ansamblına, 1967–68-ci illərdə isə "Sevinc" rəqs ansamblına rəhbərlik etmişdir. 1949-cu ildən Xoreoqrafiya Məktəbində pedaqoji fəaliyyət göstərib.

Əminə Dilbazi bir çox filmlərdə rəqslərə quruluş verib. O, Azərbaycan Dövlət filarmoniyasının səhnəsində oynanılan "Dədə Qorqud", "Azərbaycan toyu", "Bir bağçanın gülləri" səhnə əsərlərində əsas partiyaların ifaçısı olmuşdur. Onun oynadığı "İnnabı", "Tərəkəmə", "Vağzalı", "Turacı", "Naz eləmə" rəqsləri xüsusilə məşhurdur. Repertuarına rus rəqsləri, ukrayna rəqsləri, özbək rəqsləri, ərəb rəqsləri də daxil olan Əminə Dilbazi "Leyli və Məcnun" operasında, "*Arşın Mal Alan*" və "*O olmasın bu olsun*" komediyaları və s. əsərlərdə də rəqslərə quruluş verib. Azərbaycan musiqili komediya teatrında, habelə erməni, osetin, özbək ansambllarında rəqsləri tamaşaya qoyub. "*Arşın mal alan*", "*Ulduz*", "*Yallı*", "*Sevinc*" filmkonsertində lentə çəkilmişdir.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 10 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 25 sentyabr 1954
* "İstiqlal" ordeni — 25 dekabr 1999
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni
* Moskvada tələbə və gənclərin 6-cı ümumdünya festivalının qızıl medalı — 1957
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002

## Filmoqrafiya

## Həmçinin bax
* Afaq Məlikova
* Rəfiqə Axundova
* Mirvarid Dilbazi
* Cövdət Hacıyev
* İsmayıl Hacıyev (bəstəkar)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səda — Əminə Dilbazinin doğum günüdür
Ağadadaş Qurbanov

**Ağadadaş Qurbanov** () — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının banilərindən biri, həm faciə, həm dram, həm də komediya janrlı tamaşaların ifaçısı.

## Həyatı
Ağadadaş Qurbanov 1911-ci il mart ayının 8-i Bakıda anadan olmuşdur. 15 mart 1927-ci ildə Lətif Kərimlinin müəllifi olduğu "Fırtına" pyesi "Dənizçilər klubu"nda Ağadadaş Qurbanov və məktəblilər tərəfindən tamaşaya qoyulmuşdu. Bununla da Gənc Tamaşaçılar Teatrının (Bakıda Fəhlə Uşaqlar Teatrı) bünövrəsi qoyuldu. Aktyor həmin vaxtdan 1952-ci ilədək Gənc Tamaşaçılar Teatrında, 1952-ci ildən ömrünün sonunadək isə Azərbaycan Dövlət Milli Dram Teatrında fəaliyyət göstərmişdir.

Ağadadaş Qurbanov Gənc Tamaşaçılar Teatrında böyüklər üçün nəzərdə tutulan Cəfər Cabbarlının "Aydın" pyesində Aydın, Fridrix Şillerin "Qaçaqlar" pyesində Karl Moor, Mirzə Fətəli Axundzadənin "Molla İbrahimxəlil kimyagər" komediyasında Molla İbrahimxəlil, Nikolay Qoqolun "Müfəttiş" komediyasında Xlestakov, Nəcəf bəy Vəzirovun "Hacı Qəmbər" komediyasında Hacı Qəmbər, Rabindranat Taqorun "Qaneşin yolu" hekayəsi əsasında "Əfilər" pyesində Qaneş obrazını canlandırmışdır.

Aktyor Azərbaycan Dövlət Milli Dram Teatrında Allan ("Ailə namusu", Hüseyn Muxtarov), Mirzə Səməndər, Əbu Übeyd, Ötgün ("Almaz", "Od gəlini" və "Dönüş", Cəfər Cabbarlı), Şeyx Mərvan və Şeyx Sənan, Səyavuş ("Şeyx Sənan" və "Səyavuş", Hüseyn Cavid), Kamillo ("Qış nağılı", Vilyam Şekspir), İbrahim xan və Vaqif ("Vaqif", Səməd Vurğun), Professor Mudrov ("Şirvan gözəli", Ənvər Məmmədxanlı), Şults ("Uzaq sahillərdə", İmran Qasımov və Həsən Seyidbəyli), İvanov ("Göz həkimi", İslam Səfərli), Dəmirçi Musa ("Toy", Sabit Rəhman), Yəhudi ("Mariya Tüdor", Viktor Hüqo) rollarını ifa etmişdir.

Ağadadaş Qurbanov bir sıra filmlərdə də rol almışdır. Belə ki, aktyor 1941-ci ildə Abbasqulu Ağa Bakıxanov rolu ilə "Səbuhi" filmində rol almışdır. Həmçinin "Zəncirlənmiş adam" filmində Alvardo, "Bir qalanın sirri" filmində Usta, "Qızmar günəş altında" filmində professor, "Koroğlu" filmində Həsən xan, "Telefonçu qız" filmində Zakirin atası, "Bizim küçə" filmində isə Bəhram rolunu ifa etmişdir.

## Ailəsi
Ağadadaş Qurbanov Xalq artisti Gülxar Həsənova ilə ailəli olmuşdur. Aktyor Hamlet Qurbanovun və aktrisa Gülşən Qurbanovanın, kino rəssamı Firəngiz Qurbanovanın atasıdır.

## Ölümü
"Arşın mal alan" filmində Soltan bəy roluna çəkilən aktyor kinolentinin tamamlandığı ərəfədə Salyanda qastrolda idi. Mehmanxananın eyvanına çıxanda qəfildən eyvan uçub və Ağadadaş Qurbanov 22 iyun 1965-ci ildə faciəli şəkildə həlak olub. Bakıda Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

## Mükafatları
Ağadadaş Qurbanov 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti, 27 fevral 1954-cü ildə isə Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Səbuhi (film, 1941)
# Şamdan bəy (film, 1956)
# Qızmar günəş altında (film, 1957)
# Bir qalanın sirri (film, 1959)
# Koroğlu (film, 1960)
# Bizim küçə (film, 1961)
# Telefonçu qız (film, 1962)
# Zəncirlənmiş adam (film, 1964)
# Arşın mal alan (film, 1965)
# Yun şal (film, 1965)

## İstinadlar
Məmmədağa Hüseynov

**Məmmədağa Hüseynağa oğlu Hüseynov** () — Azərbaycan boyakarı, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2000).

## Həyatı
Məmmədağa Hüseynov 8 fevral 1929-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1949-cu ildə Moskvada - Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun Rəssamlıq fakültəsinə daxil olur. 1955-ci ildə oranı bitirib Bakıya qayıdır və "Azərbaycanfilm" yaradıcı fəaliyyətə başlayır. 20-yə qədər filmdə quruluşçu rəssam kimi çıxış edir. Azərbaycanın mədəni həyatında fəal iştirak edir. Respublika və xarici ölkələrdə keçirilən sərgilərin iştirakçısıdır.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı — 23 dekabr 1976
* Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı — 18 dekabr 2000

## Filmoqrafiya
# Asif, Vasif, Ağasif (film, 1983)
# Bahar rəqsləri (film, 1962)
# Bir məhəllədən iki nəfər (film, 1957)
# Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)
# Bizim küçə (film, 1961)
# Böyük dayaq (film, 1962)
# Dağlarda döyüş (film, 1967)
# Əhməd haradadır? (film, 1963)
# Əlavə iz (film, 1981)
# Fəallıq (film, 1975)
# Görüş (film, 1955)
# Xalq istedadları (film, 1967)
# Xoşbəxtlik qayğıları (film, 1976)
# İntizar (film, 1969)
# Kölgələr sürünür (film, 1958)
# Qaraca qız (film, 1966)(film, kinoalmanax)
# Qələbənin yolları (film, 1976)
# Qızıl qaz (film, 1972)
# Qocalar, qocalar... (film, 1982)
# Nəsimi (film, 1973)
# O qızı tapın (film, 1970)
# Ögey ana (film, 1958)
# Ömrün səhifələri (film, 1974)
# Səhər (film, 1960)
# Sehrli xalat (film, 1964)

## İstinadlar
Xuraman Hacıyeva

**Xuraman Abdulla qızı Hacıyeva** () — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1999).

## Həyatı
Xuraman Hacıyeva 7 mart 1945-ci ildə Ucar rayonunun Müsüslü kəndində doğulub. Orta məktəbdən dram dərnəklərində iştirak edib. 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsinə daxil olub. İkinci kursda oxuyanda "Arşın mal alan" bədii filmində Asya roluna çəkilib. 1966-cı ildə
təhsilini yarımçıq qoyaraq Gəncəyə gedib və buradakı DDT-də aktrisa işləməyə başlayıb. Gəncədəki Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsini bitirib. Gəncə teatrında maraqlı rollar qalereyası yaradıb. 1972-ci ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrının truppasına daxil olub. Bir müddət Naxçıvan DMDT-də aktrisalıq edərək (1998-2001) və maraqlı rollar yaradaraq yenidən GTT-yə qayıdıb. GTT-də oynadığı Ceyran ("Yolda", Hüseyn Arif), Qızılgül ("Aycan", Xanımana Əlibəyli), Rəna ("Təzə şagird", Qılman İlkin), Eyzəngül ("Şirinbala bal yığır", Salam Qədirzadə), Gülsüm ("Yadındamı?", Altay Məmmədov), Gülzar ("Tamahkar", Süleyman Sani Axundov), Cemma ("Ovod", Etel Lilian Voyniç), Humay, Ceyran ("Komsomol poeması" və "Çaloyna", İsgəndər Coşqun), Firəngiz ("Məhəbbət novellası", Şamil Xurşud və Əşrəf Hacıyev), Yetər ("Hacı Qəmbər", Nəcəf bəy Vəzirov), Mərcan, Şirin ("Mənim nəğməkar bibim" və "Yazığam, sevmə məni", Əkrəm Əylisli), Cəvahir xanım, Nəzakət ("Büllur sarayda" və "Sən həmişə mənimləsən", İlyas Əfəndiyev), Səkinə ("Ərizə", Əli Əmirli), Zərnigar ("Sınaq pillələri", Ramiz Heydər), Nərgiz ("Bir sahilin adamları", Xalidə Hasilova), Pəri ("Kiçik təpə", Nəbi Xəzri), Sona xanım ("Qonşu qonşu olsa...", Rəşid bəy Əfəndiyev) səhnə obrazları aktrisanın yaradıcılıq nailiyyətləri sayılır.

Teatrdakı fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (9 fevral 1979) və xalq artisti (9 oktyabr 1999) fəxri adlarına layiq görülüb.

15 fevral 2005-ci ildə Bakıda qəflətən vəfat etmiş və Ucar rayonunda dəfn olunmuşdur.

## Filmoqrafiya
# Arşın mal alan (film, 1965)
# Bakıda küləklər əsir (film, 1974)
# Birisigün, gecəyarısı... (film, 1981)
# Əlvida (film, 2007)
# Gənclik macərası (film) (tammetrajlı televiziya tamaşası) (AzTV)
# Gilas ağacı (film, 1972)
# Hansı peşə yaxşıdır (film, 1982)
# Hədiyyə (film, 1986)
# Hökm (film, 1994)
# İşgüzar adamlar (film, 1977)
# Lətifə (film, 1989)
# O geri çəkilməlidir (film, 1966)
# Ömrün səhifələri (film, 1974)
# Sən belə cımbılısan (film, 1982)
Mossad

**Mossad** (ivritcə: המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים) — kəşfiyyat və xüsusi təyinatlı əməliyyatlar həyata keçirən İsrail xüsusi xidmət orqanı. İsrailin məxfi kəşfiyyat orqanı olan Mossad dünyanın ən effektiv və peşəkar işçi heyətlərindən birinə malikdir.

1949-cu il 13 dekabr tarixində yaradılmış, mərkəzi ofisi Təl-Əviv şəhərində yerləşir. İşçilərinin sayı 1200 nəfərə çatır. Rəhbərlərinin adı əvvəllər məxfi saxlanılsa da, XX əsrin 90-cı illərindən etibarən rəsmi şəkildə elan olunur. 2021-ci ildən etibarən Mossadın rəhbəri David Barneadır. Rəhbər birbaşa Baş nazirə məruzə edir.

İsrailin digər xüsusi xidmət orqanları:

* AMAN-hərbi kəşfiyyat xidməti (Rəis - Aharon Zeevi)
* Şin Bet (Şabak adı ilə də tanınır, Şerut bitahon klali - "ölkədaxili təhlükəsizlik xidməti") ölkə daxilində təhlükəsizlik işlərinə cavabdehdir.

## Struktur quruluşu
Dəqiq məlum olmasa da səkkiz şöbədən ibarət olması güman edilir:
* Toplanış bölməsi — ən böyük bölməsidir. Bütün casusluq əməliyyatları məhz bu şöbədən idarə olunur. Qismən məxfi, qismən də açıq şəkildə — İsrailin diplomatik konsulluqlarında olmaqla bütün dünyada filialları mövcuddur. Ehtimallara görə şöbə özü də regionlar üzrə bölünür.
* Siyasi işlər və əməkdaşlıq üzrə şöbə — dost ölkələrin müvafiq orqanları ilə əməkdaşlıq və İsraillə birbaşa rəsmi diplomatik münasibətləri olmayan ölkələrlə əlaqələr saxlamaq işlərinə baxır. İsrailin bir qədər iri konsulluqlarının hər birində bu şöbənin işçiləri çalışır. 
* Xüsusi təyinatlı əməliyyatlar şöbəsi və ya Meçada — hücum, sabotaj və hərbi aksiyaların təşkili və ən yüksək məxfilik şəraitində psixoloji müharibələrin aparılması məsələləri ilə məşğuldur.
* LAP (לוחמה פסיכולוגית) — psixoloji müharibələr və təbliğatlar aparılması və aldadıcı manevrlərin işlənilməsi ilə məşğul olur.
* Tədqiqatlar şöbəsi  — burada dünyanın müxtəlif bölgələrindəki vəziyyət haqqında vaxtaşırı hesabatlar hazırlanır. 15 regional qrupa bölünür və xüsusi diqqət Yaxın Şərqə yönəlmişdir. Şöbə daxilində atom silahları ilə məşğul olan qrup da mövcuddur.
* Texniki şöbə — Mossadın həyata keçirdiyi əməliyyatların maddi-texniki təminatına və xüsusi təyinatlı texniki avadanlıqların işlənib hazırlanması məsələlərinə cavabdehlik daşıyır.

Mossad mülki strukturdur, orada hərbi rütbələrdən istifadə olunmur. Bununla belə işçilərinin əksəriyyəti orduda xidmət etmiş, çoxları isə orduda zabit rütbəsinə sahibdir.

## Rəhbərləri
* Reuven Şiloah (1949-53)
* İsser Harel (1953-63)
* Meir Amit (1963-68)
* Zvi Zamir (1968-73)
* Yitzak Hofi (1973-82)
* Nahum Admoni (1982-89)
* Şabtai Şavit (1989-96)
* Danni Yatom (1996-98)
* Efraim Halevi (1998-2002)
* Meir Daqan (2002-2011)
* Tamir Pardo (2011-2016)
* Yossi Kohen (2016-2021)
* David Barnea (2021-hazırda)

## İstinadlar
Fərid Əliyev (solist)

**Fərid Fərhad oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının, Şövkət Məmmədova adına Opera studiyasının və Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının solisti, Xəzər Universiteti Musiqi və İncəsənət departamentinin müəllimi. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti.

## Həyatı
Fərid Əliyev 29 mart 1975-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1994-cü ildə Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini bitirmiş və həmin ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dizayn fakültəsinə daxil olmuşdur.

Bakı Musiqi Akademiyasıda təhsil alıb, lirik-tenor səsə malikdir.

1999-cu ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının solistidir.

İşlədiyi müddət ərzində "Vesyolaya vdova", "Maritsa", "Tsıqan premyer", "Silva", "Neistovıy Qasqonets", "Talelər qovuşanda", "Volqalı canan", "Aldın payını, çağır dayını", "O olmasın, bu olsun" kimi tamaşalarda yadda qalan obrazlar yaratmışdır.

Eyni zamanda Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında "Natəvan" operasında Hacı Abbas Ağa, "Şah İsmayıl" operasında Vəzir, "Koroğlu" operasında Koroğlunun və Həmzə bəyin partiyalarını ifa edir.

F. Əliyev Bakı Musiqi Akademiyasının Ş. Məmmədova adına Opera studiyasının solistidir. Orada "Boqema" operasında Rudolf, "Traviata" operasında Alferd, "Kənd namusu" operasında Turiddu, "Faust" operasında Faust, "Yevgeni Onegin" operasında Lenski rpartiyalarını ifa etmişdir.

2004-cü ildə Bakı Musiqi Akademiyasının magistr dərəcəsini almışdır. 2008-ci ildən Xəzər Universiteti Musiqi və İncəsənət departamentində vokal müəllimi vəzifəsində çalışır.

Bir neçə dövlət tədbir və konsertlərinin iştirakçısıdır.

Evlidir, iki övladı var.

6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 9 may 2024-cü ildə və 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Mənbə
* Fərid Əliyev
Fərhad Yusifov

**Fərhad Fəttah oğlu Yusifov** və ya **Mark Jozef** () — Azərbaycan aktyoru və rejissoru, Kanada ssenaristi və prodüseri.

## Həyatı

Bakıdakı Konservatoriya yanında Xüsusi Musiqi Məktəbini pianoçu kimi bitirmiş Fərhad Yusifov sonra aktyorluq fakültəsinə daxil olaraq ikinci təhsil alıb. 1982-ci ildə Rusiya dövlət kinemotoqrafiya institutunun “bədii film rejissorluğu” bölməsini bitirib. Bir sıra ekran əsərlərində - “Nizami”, “Dədə Qorqud”, habelə digər filmlərdə müxtəlif obrazları canlandırıb.

Onun xüsusilə “Tacikfilm”in istehsalı olan “Siyavuş haqqında dastan” filmində canlandırdığı obraz Rusiya və Tacikistanın kino həvəskarları arasında məşhurluq qazanıb. Hazırda Amerika qitəsində Mark Jozef adıyla yaşayan, aktyor, rejissor, ssenarist və prodüser 1989-cu ildə SSRİ-ni tərk edib.

Kanadada tammetrajlı “Aldanış” (Заблуждение) filmi üçün ssenari yazan Fərhad Yusifov qrafik dizayn və videomontaj üzrə təhsil alıb. “RTVC” Telekanalında çalışmış aktyor-rejissor müəllif proqramları, habelə reklam çarxları hazırlayıb.

Son bir neçə ildə sənədli filmlər silsiləsindən "Yuxuların Səbəti" eksperimental layihəsi üzərində çalışmış Mark Jozef planetimizin ayrı-ayrı ölkələrində yaşayan sakinlərin bugünkü həyatını işıqlandırıb. Bu silsilədən olan Peruda çəkilmiş birinci film "Salado" 2015-ci ildə "Avropaya Pəncərə" Rusiya kinosu festivalı müsabiqəsində yüksək mükafata layiq görülüb.

Hazırda Kanadanın Kvebek əyalətində yaşayır və ssenarist kimi fəaliyyət göstərir.

* Aktrisa Dinarə Yusifovanın qardaşıdır.

## Filmoqrafiya

#Dədə Qorqud (film, 1975)
#Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)
#Nizami (film, 1982)
#Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
#Salado (film, 2014)

## İstinadlar

## Mənbə
* `Dədə Qorqud`un Mark Jozefə dönən Turalı: `Bakı üçün darıxıram`
Fikrət Bağırov

**Fikrət Bağır oğlu Bağırov** () — Azərbaycanın kino rəssamı, Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı (1982), SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1980).

## Həyatı
Fikrət Bağırov 10 dekabr 1935-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1958-ci ildə Azərbaycan rəssamlıq məktəbini bitirərək Moskva Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun rəssamlıq fakültəsinə daxil olur. Təhsilini başa vurub Bakıya qayıdan Fikrət Bağırov, "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında quruluşçu rəssam kimi fəaliyyətə başlayır. Əsərləri respublika və xaricdə sərgilərdə nümayiş etdirilib.

1996-cı il yanvarın 21-də vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* SSRİ dövlət mükafatı — 1980
* "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı — 1 dekabr 1982

## Filmoqrafiya

* 777 №-li müəssisədə (film, 1988) (qısametrajlı bədii süjet-Mozalan № 129)
* Arşın mal alan (film, 1965)
* Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
* Bağlı qapı (film, 1981)
* Biri vardı, biri yoxdu... (film, 1967)
* Bu, həqiqətin səsidir. Bəstəkar Qara Qarayev (film, 1968)
* De ki, məni sevirsən! (film, 1977)
* Divar (film, 1991)
* Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
* Günlərin bir günü... (film, 1976)
* Həmyerli (film, 1989)
* Həyat bizi sınayır (film, 1972)
* "İmportnı" yaxud zırrama (film, 1972)
* İstintaq (film, 1979)
* Mən ki gözəl deyildim (film, 1968)
* Ömrün ilk saatı (film, 1973)
* Öpürəm (film, 1988)
* Park (film, 1983)
* Rejissor. Ramiz Əsgərov haqqında... (film, 2004)
* Rəngli yuxu (film, 1982)
* Rüstəm İbrahimbəyov (film, 1988)
* Şərikli çörək (film, 1969)
* Yanğın (film, 1975)
* Yaşamaq gözəldir, qardaşım! (film, 1966)

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
Toğrul Cuvarlı

**Toğrul Çingiz oğlu Cuvarlı** () — yazıçı, ssenari müəllifi, kino redaktoru.

## Həyatı
Toğrul Cuvarlı 1939-cu ildə Gəncədə doğulub. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsini bitirib. Jurnalist və tənqidçi kimi kino səhəsində çalışmışdır. Axırıncı 10 ili publisist, iqtisadi ekspert kimi fəaliyyət göstərmişdir. "Turan" İnformasiya Agentliyində informasiya mütəxəssisi kimi işləyir. Azərbaycan Cümhuriyyətinin baş naziri Nəsib bəy Yusifbəylinin bacı nəvəsi, ADR-in naziri Xəlil bəy Xasməmmədovun qardaşı nəvəsidir.

## Filmoqrafiya
# Artilleriyanın allahı sayılırdı (film, 1996)
# Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
# Azərbaycan kinosu-80 (film, 1996)
# Babamızın babasının babası (film, 1981)
# Bir axşam... (film, 1985)
# Dairə (film, 1989)
# Dözümlü minarələr (film, 1991)
# El bir olsa... (film, 1989)
# Eldən soruş (film, 1980)
# Gümüşgöl əfsanəsi (film, 1984)
# İmam Mustafayev. Ömürdən səhifələr (film, 1989)
# İşgüzar səfər (film, 1982)
# Qanlı zəmi (film, 1985)
# Qara gölün cəngavərləri (film, 1984)
# Mirzə Fətəli Axundov (film, 1982)
# Ötən ilin son gecəsi (film, 1983)
# Sizi dünyalar qədər sevirdim (film, 1985)
# Soltan quşunun sorağında (film, 1988)
# Suya səyahət (film, 1996)
# Taya (film, 1980)
# Torpaq (film, 1988)
# Üfüqü ötənlər (film, 2011)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Oqtay Əsədov

**Oqtay Sabir oğlu Əsədov** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin IV, V və VI çağırış sədri (2005–2020).

## Həyatı
Oqtay Əsədov 1955-ci il yanvarın 3-də Ermənistan Respublikası Qafan rayonunun Şəhərcik kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunun maşınqayırma texnologiyası fakültəsini bitirmişdir.

1976-cı ildən Bakı Məişət Kondisionerləri zavodunda usta köməkçisi, usta işləmişdir. 1979-cu ildən Azərbaycan Baş Quraşdırma və Xüsusi İnşaat İşləri İdarəsinin böyük mühəndisi, 1981-ci ildən Azərbaycan Baş Quraşdırma və Xüsusi Tikinti İşləri Nazirliyinin "Azərsantexquraşdırma" Trestinin böyük texnoloqu, idarə rəisi, birlik rəisi olmuşdur. 1996–2004-cü illərdə Abşeron Regional Səhmdar Su Cəmiyyətinin, 2004–2005-ci illərdə "Azərsu" Səhmdar Cəmiyyətinin prezidenti vəzifələrində çalışmışdır.

İkinci, üçüncü, dördüncü və beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. 2 dekabr 2005-ci ildən 10 mart 2020-ci ilədək Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. MDB-nin Parlamentlərarası Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri, Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvü olmuşdur.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Rus və ingilis dillərini bilir. Evlidir, 2 övladı var.

Samux Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Alı Qocayev ilə qudadır.

## Təltifləri
* "Şərəf" ordeni — 29 dekabr 2014
* "Dostluq" ordeni (Rusiya) — 5 mart 2015
* "Kurmet" ordeni (Qazaxıstan) — 2018
* "Birlik" ordeni (MDB) — 10 fevral 2006

## İstinadlar
Fuad Şabanov

**Şabanov Fuad Rüfət oğlu** () — azərbaycanlı rejissor, aktyor.

## Həyatı
Fuad Şabanov 1965-ci il sentyabr ayının 20-də Bakı şəhərində anadan olub. 1986–1991-ci illərdə Moskvada ÜDKİ-nin rejissorluq fakültəsində təhsil alıb. Bir sıra teleşirkətlərdə rejissor işləyib. Bir neçə filmin quruluşçu rejissorudur.

## Ailəsi
Atası Rüfət Şabanov, anası isə Elmira Şabanovadır.

## Filmoqrafiya
# Ötən ilin son gecəsi (film, 1983)
# Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
# Dağıdılmış körpülər (film, 1996)
# Axırıncı reys (film, 1989)
# Əmin-amanlıq dövrünün dələduzları — sənədli
# Müharibə oyunu — bədii
# Canlı tarix. Lennon üçün beş güllə (film, 2009)

## İstinadlar
Faiq Sücəddinov

**Mirfaiq Miri oğlu Sücəddinov** () — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2006), "Şöhrət" ordeni laureatı (2007), Prezident təqaüdçüsü (2015-ci ildən).

## Həyatı
Faiq (Mirfaiq) Miri oğlu Sücəddinov 14 iyun 1947-ci ildə anadan olub.

1965-ci ildə Faiq Sücəddinov Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumunun fortepiano şöbəsinə daxil olur.

1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya Komitəsinin Estrada Orkestrinin rəhbəri Tofiq Əhmədovun dəvətilə orkestrdə çalışmağa başlayır.

1980-ci illərdə Faiq Sücəddinov Estrada Orkestrində fəaliyyətini dayandırır və Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunda təhsilini davam etdirir.

1977-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriya Bəstəkarliq fakültəsinə qəbul olunur.

1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriya Bəstəkarliq fakültəsini bitirir.

2000-ci illərdə Faiq Sücəddinov Türkiyədə və Kiprdə yaşayıb — fəaliyyət göstərib.

Əsərləri arasında piano və simfonik orkestr üçün konsert (1990), simli kvartet (1991), piano və kamera orkestri üçün konsert (1992), kamera orkestri üçün skertso (1993), xor və simfonik orkestr üçün "Atatürk" odası (1994), müxtəlif tərkibli ansambllar üçün caz kompozisiyaları (1996) vardır.

Faiq Sücəddinov İkinci Qarabağ müharibəsi və Zəfər Günü mövzusunda "Zəfər" simfonik poeması, "Şuşa" oratoriyası və "Qarabağnamə" simfonik balladasının (2024) müəllifidir.

## Mükafatları
2006-cı ildən Azərbaycan Respublikasının xalq artistidir, 2007-ci ildə Azərbaycanın "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

14 sentyabr 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb. 2024-cü ildə "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Filmoqrafiya
* Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)
* Bir anın həqiqəti (film, 2003)
* Bahar oğlu (film, 2004)
* Balqabaq (film, 2007)
* Qovğalı kəndinin gecələri (film, 2008)
* Dalan (film, 2012)
* Ömür payı. Səməndər Rzayev (film, 2015)
* Portret... Bəstəkar Faiq Sücəddinov (film, 2017)

## İstinadlar

## Mənbə
* http://news.day.az/radioarchive/235605.html
* Sücəddinov, F. "Avropaya nəyə qadir olduğumuzu bir daha göstərdik": Faiq Sücəddinov: "Dünya Azərbaycanda 2015-ci ildə belə möhtəşəm Oyunlar olduğunu yaddan çıxarmayacaq": [bəstəkarla müsahibə] /müsahibəni apardı Xəyalə Rəis //Kaspi.- 2015.- 1 iyul.- S.12.
Nailə Bağırova (dəqiqləşdirmə)

* Nailə Bağırova (nazir) — Azərbaycanlı nazir.

### Digər
*Nataliya Tağıyeva (Nailə Bağırova) — aktrisa.

## Həmçinin bax
* Nailə
* Bağırova