Səlhab Məmmədov

**Səlhab (Salxab) İsa oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının prorektoru, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı sədrinin birinci müavini, professor, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2006).

## Həyat və yaradıcılığı
Məmmədov Səlhab İsa oğlu 1943-cü ildə Şəki şəhərində anadan olmuşdur. 1962–1968-ci illərdə Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında təhsil almışdır. Səlhab Məmmədovun yaradıcılığı Azərbaycan incəsənətinin 1970-ci illərdə formalaşmışdır. Rəssamın saxsı və metalda işlənən relyef kompozisiyalarından "Xoş gəlmisiniz!" (1969, Panno "İnturist" binasının ön tərəfindədir), "İnturist" binasının interyeri üçün hazırlanmış "Şərq motivləri" silsiləsi, metalda işlənmiş "Şərq melodiyası", "İçəri şəhər", "Qarabağ melodiyaları" kimi pannolar, "Bakı-Neft şəhəri" mövzusunda bir sıra rəsmlər və vitraj, "Naxçıvan" mehmanxanasının parlaq vitrajları, Qobustana həsr edilmiş 16 kompozisiya, "İçəri şəhər" dekorativ ləyən formasında plastik metal kompozisiya, Almaniyanın Vuppertal şəhərində özəl kolleksiyada saxlanılan "Dostluq" relyefi, Azadlıq rəmzi" və digər əsərləri misal çəkmək olar. Almaniyanın Berlin şəhərində ucaldılmış "Xocalı" abidəsinin, Roma şəhərindəki "Villa Borghese" parkında ucaldılmış Nizami Gəncəvinin, Polşanın Qniezno şəhərində ucaldılmış "Dostluq" abidəsinin həmmüəlifidir. Səlhab Məmmədov "Təsviri incəsənətdə rəsm", "Rəsm sənəti" kimi maraqlı elmi əsərlərin müəllifidir.

Rəssam 1970-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, 1982–1988-ci illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının məsul katibi, 1993-cü ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının katibi olmuşdur.

Səlhab Məmmədov 1989–1993-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetində müəllim, 1993–1999-cu illərdə Dövlət İncəsənət Universitetinin dosenti, 1999-cu ildən Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının Professoru, 2004-cü ildən Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru kimi fəaliyyət göstərir. S.Məmmədov dəfələrlə Azərbaycanda, Moskva, Peterburq şəhərləri kimi Rusiyanın mərkəzlərində və bəzi xarici ölkələrdə açılan bədii sərgilərin təşkilatçısı olmuş, baş rəssam və dizayner vəzifələrinin icrası üçün dəvət olunmuşdur.

Səlhab Məmmədovun yaradıcılığı milli bədii ənənələrin ən mühüm xətlərini kəsişməsinə, real mühitin dərk edilmiş, düşünülmüş təsvirinə və bədii axtarışların müasirliyinə əsaslanır. Monumental saxsı, panno, vitraj və nəqqaşlıq əsərləri Məmmədovun geniş bədii düşüncə dairəsinin nümunəsidir. Onun bədii yaradıcılığı milli mövzu və mənbələrlə bağlıdır. Abşeron küləyi əsərində arxa planda Xəzərin qaralmış, şahə qalxmış dalğaları fonunda, çiçəkləyən ağacı ilə baş-başa qalmış, keçmişdən bir xatirəyə dönmüş, tənha bir ev təsvir olunmuşdur.

2017-ci ildə Azərbaycanın BMT-yə üzv qəbul edilməsinin 25-ci ildönümü münasibətilə BMT-nin Cenevrə bölməsində Millətlər Sarayının qarşısında yerləşən Ariana parkında Azərbaycan dövlətinin hədiyyəsi olan "Düşüncələr və arzular" adlı heykəltəraşlıq abidəsinin açılışı olmuşdur. Abidənin müəllifləri Azərbaycanın Xalq rəssamları Səlhab Məmmədov və Əli İbadullayevdir. 2025-ci ilin 8 dekabrında ABŞ Prezidenti Donald Trampa FIFA Sülh mükafatı hədiyyə edilmişdir. Bu sülh mükafatı Səlhab Məmmədov və Əli İbadullayevin "Düşüncələr və arzular" adlı heykəltəraşlıq abidəsinin miniatür variantıdır.

## Təltif və mükafatları

* Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" fəxri adı — 29 dekabr 2006
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 7 may 1988
* "Şərəf" ordeni — 28 dekabr 2017
* "Şöhrət" ordeni — 19 dekabr 2012
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 17 iyun 2008
* Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri üzvü — 2009
* "Təsviri sənət "sahəsində 2011-ci ilin ən yaxşı işi nominasiyasında Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin diplomu — 2012
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu — 3 yanvar 2023

## Seçilmiş əsərlərin və sərgilərin siyahısı
* 2017 — Düşüncələr və arzular, Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv olmasının 25 illiyi münasibətilə hədiyyə edilmişdir, Cenevrə, İsveçrə
* 2016 — Xurşidbanu Natəvanın heykəli, ağ mərmər, Evian, Fransa
* 2016 — Məhsəti Gəncəvinin heykəli, ağ mərmər, Konyak 2016, Fransa
* 2014 — Çiçəklənmə, bürünc, 2014 il, Avropa Şurası, Strasburq, Fransa
* 2012 — Roma şəhərinin mərkəzində Villa Borgeze parkında Nizami Gəncəvinin heykəli, travertin, tunc, qranit (Əli İbadullayevlə birgə)
* 2012 — Polşanın qədim paytaxtı Gnezdo şəhərində Azərbaycan-Polşa arasındakı dostluq münasibətlərinə həsr olunmuş, üzərində Ulu öndər Heydər Əliyevin və Roma Papası II İohann Pavelin sözləri əks olunmuş monumenti qoyulmuşdur (Əli İbadullayevlə birgə)
* 2011 — Berlin şəhərində ucaldılmış Xocalı faciəsinə həsr olunmuş "Xocalı" memorial abidə, tunc (Ə.İbadullayev, A.Əsgərov, İ.Ehrari ilə birgə)
* 2011 — "Marriott-Abşeron" mehmanxanasının girişi önündə və eyvanında ucaldılan 3 "Alov" kompozisiyası, bürünc (Əli İbadullayevlə birgə)
* 2010 — Budapeşt şəhərində Macarıstanın tanınmış ictimai xadimi Podmanitski Friqyesrölə həsr olunmuş xatirə lövhəsi (A.Əsgərovla birgə)
* 2010 — Nizami kinoteatrı üçün 4 "Dərviş maskaları" kompozisiyası, latun, boz qranit (Əli İbadullayevlə birgə)
* 2009 — Fərman Salmanovun heykəli, tunc, Xantı-Mansiysk şəhəri, Rusiya (Ə.İbadullayev, C.Qadirovla birgə)
* 2008 — Xırdalan şəhərində Böyük Vətən müharibəsinin qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin heykəli, bürünc, qranit (A.Əsgərovla birgə)
* 2008 — Milli Məclisin binasının dəhlizində qoyulmuş  Heydər Əliyevin abidəsi, qranit (A.Əsgərovla birgə)
* 2008 — "Muğam" teatrının qarşısında muğam mövzusunda 7 kompozisiya: "Cahargah", "Şüştər", "Şur", "Humayun", "Bayatı-şıraz", "Rast", "Seygah", latun, Bakı (Əli İbadullayevla birgə)
* 2008 — Azərbaycanın tarixi abidələri, qobelen, Ali Məhkəmənin binası, Bakı, (Ə. Yusubovla birgə)
* 2007 — Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində  Heydər Əliyevin heykəli, bürünc, qranit (Akif Əsgərov, Natiq Əliyevlə birgə)
* 2007 — Xırdalan şəhərində Əliağa Vahidin heykəli, bürünc, qranit (Akif Əsgərovla birgə)
* 2006 — Xırdalan şəhərində  Heydər Əliyevin parkında Heydər Əliyevin heykəli, bürünc, qranit (A.Əsgərov, Ə.İbadullayev ilə birgə)
* 2005 — Şamaxı şəhərində  Heydər Əliyevin heykəli, bürünc, qranit, (A.Əsgərovla birgə)
* 2004 — "Tarazlıq" kompozisiyası, vitraj, Konsitusiya məhkəməsinin foyesi, Bakı
* 1998 — "Azərbaycan tarixi", metal, mis, qravirovka, döymə, mina, 70x70 sm. Azərbaycan Respublikası adından Moskvanın meriyasına hədiyyə
* 1997 — Beynəlxalq sərgi, Böyük şəhər bələdiyyəsi, İstanbul
* — Respublika təsviri sənət sərgisi, Bakı
* 1996 — Nizami Gəncəvinin "Xəmsə" toplusuna həsr olunmuş 16 keramik relyef kompozisiyası ilin ən yaxşı əsəri nominasiyasında "Humay" mükafatına layıq görülüb
* 1995 — "Bakı motivləri", 6 vitraj, rəngli şüşə, mis, ağac, 350x180 sm, Hyatt Regency Hotel, Bakı
* 1990 — "Mənim Azərbaycanım", 6 kompozisiya, mis, oyma, döymə, Düsseldorf, Almaniya
* 1984 — Oslo şəhərində keçirilən sərginin baş rəssamı, Norveç
* 1980–1982 illərdə Azərbaycan Tarix muzeyində yeni bədii ekspozisiyanın tərtibatı. Bir neçə tarixi mövzuda pannoların müəllifi və ekspozisiya tərtibatın baş rəssamı E.Əhmədov və A.Mehdiyevlə birgə
* 1980 — N.Gəncəvinin 840 illik yubileyi ilə bağlı tərtibatlar və bədii ekspozisiya tərtibatının baş rəssamı, Moskva İttifaqlar Evinin Sütunlu salonu
* 1971 — "Qobustan nağılları", 16 kompozisiya, döymə, mis, latun
* 1971 — "Azərbaycan", dekorativ kompozisiya, mis, oyma, mina, Y.Qaqarin adına park, Moskva, (E.Əhmədov və A.Mehdiyevlə birgə)
* 1971 — "Birgə ailədə", ÜİXTNS-nin Azərbaycan pavilyonu, Moskva
* 1971 — Beynəlxalq sərgilərin tərtibatlarında baş rəssam, Riqa, Tokio, İzmir, Tallin
* 1969 — "Bakıya xoş gəlmişsiniz", dekorativ keramik panno, 4×6 m, "İnturist" binasının fasadı, (E.Əhmədovla birgə)

## Həmçinin bax
* Oğlu Elxan Məmmədov FİFA-nın Avropa Milli Assosiasiyalarla iş üzrə direktoru təyin olunub.
* Oğlu Emin Məmmədov "Azərxalça" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin sədri, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimidir.

## İstinadlar