open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rodni Uilyams

**Rodni Erray Lourens Vilyams** (; ) — Antiqua və Barbudanın 4-cü general-qubernatoru.

## Həyatı
Rodni Sent Pol bölgəsinə təyin edilmiş Antiqua İşçi Partiyasının sabiq üzvü Ernest Emmanüel Vilyams və məktəb müəllimi olan İrina Vilyamsın oğludur.

Vilyams Sent Consda yerləşən "Antigua Grammar School"-da orta təhsilini aldı. Sonra elə həmin məktəbdə bir il müəllim kimi dərs verdi. Daha sonra Monadakı "West Indian University" şəhərciyində tibb təhsili aldı.

İxtisasca həkimdir. Tibb və Cərrahiyyə ixtisasını 1976-cı ildə Qərb Hindlər Universitetində almışdır. 1978-ci ildən Barbadosdakı Kraliça Elizabet Xəstəxanasında təcrübə keçdikdən sonra Antiqua və Barbudada tibb təcrübəsini davam etdirmişdir.

Rodni 1984-cü ildə siyasətə atasının da təmsil etdiyi Sent Pol bölgəsindən parlament üzvü olaraq başlamışdır.

## Təhsil, Mədəniyyət və Texnologiya Naziri fəaliyyəti
1994-cü ildə təşkil olunan ümumi seçkilərdə Antiqua İşçi Partiyasının qələbəsindən sonra Baş nazir Lester Börd Vilyamsı Təhsil, Mədəniyyət və Texnologiya Naziri təyin etdi. 2004-cü ildə siyasi fəaliyyətinin sonuna qədər o, bu vəzifəni icra etdi.

Vilyams Təhsil Naziri olduğu dövrdə ən mübahisəli qərar təhsil vergisini tətbiq edən Təhsil Şurası Qanununun Parlamentə təqdim edilməsi idi. Bu orqanın rolu, ölkədəki dövlət məktəbləri üçün lazım olan dəftərxana ləvazimatları və digər vəsaitlərin maliyyələşdirilməsindən ibarət idi. Layihə birinci dəfə Nümayəndələr Palatasına təqdim edildikdə, müxalifət qüvvələri ölkənin paytaxtı Sent Consun mərkəzi küçələrindən yığışdı.

## General-qubernator fəaliyyəti
Rodni 14 avqust 2014-cü ildə Antiqua və Barbudanın 4-cü general-qubernatoru vəzifəsinə and içdi.

Rodni 17 oktyabr 2014 tarixində Kraliça II Elizabet tərəfindən Müqəddəs Maykl və Müqəddəs Georgi Ordeni ilə təltif edildi. 2014-cü ilin noyabr ayında Vilyams Kastro Hersoqu şahzadə Karlo tərəfindən I Fransis Ordeninin ilə təltif edildi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Masallı Dövlət Rəsm Qalereyası

**Mаsаllı Dövlət Rəsm Qаlеrеyаsı** — Mаsаllı Dövlət Rəsm Qаlеrеyаsı (MDRQ) 1984-cü ildə yаrаdılıb. Masallı şəhərində yerləşir. Qalereyada ekspоnаtlаrın sаyı 130 ədəddir. Salam Salamzadə ,Maral Rəhmanzadə , Böyükağa Mirzəzadə ,Rəşad Mehdiyev , Arif Hüseynov, Şxəliyev Oqtay , Hafiz Kəngərli , Səlimov Əlisətdar , Əliyev Hüseyin , Tağı Tağıyev və s. kimi tаnınmış rəssаmlаrın əsərləri nümаyiş еtdirilir.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Masallı
* Masallı rayonu
* Masallı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
* Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyaları
Zaqatala Dövlət Rəsm Qalereyası

**Zаqаtаlа Dövlət Rəsm Qаlеrеyаsı** — (ZDRQ) 1989-cu ildə yаrаdılıb. Zaqatala şəhərində yerləşir. Qalereyada ekspоnаtlаrın sаyı 79 ədəddir.

## Haqqında
Qalereya Zaqatala Tarix — Mədəniyyət qoruğunun ərazisində yerləşir. Binanın ümumi sahəsi 418 m2, ekspozisiya zalının sahəsi 198 m2, fond saxlama sahəsi isə 21 m2-dir. Qalereyanın ekspozisiya zalında müntəzəm olaraq 65 rəsm əsəri, məktəblilərin əl işləri nümayiş etdirilir. Daimi fondda olan 128 əsərlə yanaşı rayon rəssamlarının əl işləri, rəsm əsərləri əlamətdar günlər, bayramlar zamanı səyyar şəkildə sərgilər vasitəsilə şəhərin park və meydanlarında nümayiş olunur. Qalereyada Azərbacanın məşhur rəssamlarından M.Rəhmanzadə, S.Haqverdiyev, R.Mehdiyev, O.Sadıqzadə, A.Hüseynov, T.Ağababayev, K.Nəcəfzadənin və başqalarının əsərləri, həmçinin Azərbaycanın şair və yazıçılarının portretləri vardır.

## Xarici keçidlər
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Zaqatala
* Zaqatala rayonu
* Zaqatala Tarix-Diyarşünaslıq muzeyi
* Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyaları
Led Zeppelin IV

***Led Zeppelin IV*** ― Led Zeppelinın dördüncü studiya albomu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* *[https://www.discogs.com/Led-Zeppelin-Untitled-/master/4300 Led Zeppelin IV]* Discogs.com saytında
Neftçala Dövlət Rəsm Qalereyası

**Neftçala Dövlət Rəsm Qalereyası** — (NDRQ) 1990-cı ildə yаrаdılıb. Neftçala şəhərində yerləşir. Qalereyada ekspоnаtlаrın sаyı 96 ədəddir. Qalereyanın ekspozisiya zalında  Adil Hacıyevin, Maral Rəhmanzadənin, Rafael Abasovun, Elbəy Rzaquliyevin və.s rəssamların əsərləri sərgilənir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
* Neftçala
* Neftçala Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
* Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyaları
Fəthiyə məscidi

Teodoks Pammakaristos Monastırı (Yunanca: Θεοτόκος ἡ Παμμακάριστος, ) və ya Fəthiyyə Məscidi İstanbulun Fateh regionunun Çarşamba ərazisində yerləşən bir məsciddir.
thumb|Plan
thumb|1877-ci ildə çəkilmiş rəsmi
Əslində, XIII əsrin sonlarında Bizansın tanınmışlarından biri olan Mihail Glabas Tarkaniotes tərəfindən kilsə kimi inşa edilmişdir. Konstantinopolun tutulmasından sonra 1454-cü ildən başlayaraq patriarxlıq olaraq istifadə edilmişdir. 1601-ci ildəki İran müharibələri zamanı Gürcüstan və Azərbaycanın işğalından sonra işgalın xatirəsi olaraq məscidə çevrilmişdir.

Fəthiyyə məscidi məscidə çevrilərkən kilsənin apsisi dağıdılaraq qiblə istiqamətində bir mehrabla əvəzlənmiş, minarə və mədrəsə tikilmişdir. Respublika dövründə bir muzeyə çevrildi, içindəki mozaika və fresklər 1955-ci ildə Amerika Bizans İnstitutu tərəfindən tapıldı və sonradan tikilən tağ sökülmüş və əvvəlki vəziyyətinə uyğun olaraq sütunlarla əvəz edilmişdir. 1960-cı illərdə yenidən məscid kimi açılmışdır. Məscidin divarları daş və kərpic qarışığıdır. Yunan yazıları xarici divarlarda və binanın içindəki mozaikalarda müşahidə olunur.

[thumb|Pammakaristos kilsəsinin [fasadı]]

## Qaleriya

Fethiye Cami İç mekan Müezzin Mahfili.jpg|Müəzzin kamerası
Fethiye Cami Minber.jpg|Minbər


## İstinadlar
Martirium

**Martirium** (; ) — müqəddəslərin həyatlarını keçirdikləri və ya dinləri naminə öldükləri yerdə xatirələrini mühafizə etmək üçün inşa edilən tikililərdir. Müqəddəslərin relikləri ümumiyyətlə burada saxlanılır. Daha sonra əsas binanın ətrafına şaquli hissələr əlavə edilmiş və çarpaz planlı tikililərə çevrilmişlər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Eduard Syndicus; *Early Christian Art*, Burns & Oates, London, 1962
*
Relik

**Relik** (Latınca reliquiae "geri qalan, qalıq") — Xristianlıqda məsih, müqəddəslər və digər müqəddəs insanlarla əlaqəli və ya onlardan qalmış müqəddəs əşyalara və ya parçalara verilən addır. Məsələn, müqəddəslərin sümükləri və ya bu insanın sahibi olduqları mallar relikdir. Reliklər bəzən reliker adlanan xüsusi mühafizə qablarında saxlanılır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* 
* Brown, Peter; Cult of the Saints: Its Rise and Function in Latin Christianity; University of Chicago Press; 1982
* Vauchez, Andre; Sainthood in the Later Middle Ages; Cambridge University Press; 1997
* Mayr, Markus; Geld, Macht und Reliquien; Studienverlag, Innsbruck, 2000
* Mayr, Markus (Hg); Von goldenen Gebeinen; Studienverlag, Innsbruck, 2001
* Fiore, Davide; Human variation of a relic (original title: Variazione Umana di una reliquia); StreetLib, Italy; 2017

## Xarici keçidlər

* The First-class Relics of St. Maximilian Kolbe
* Relics in the Church of St Charles Borromeo, Wrocław, Poland
* World tour of the relics of St. Therese of Lisieux
* Keeping Relics in Perspective
* A Place for Relics 
* Relics and Reliquaries Collection, University of Dayton Special Collections
* Introduction by Earnest Brehaut (from his 1916 translation), pp. ix–xxv to: Medieval Sourcebook, Gregory of Tours (539–594), ''History of the Franks'', Books I–X (on the 6th century meaning of *sanctus* and *virtus*)
* Head, Thomas. "The Cult of the Saints and Their Relics", The On-line Reference Book for Medieval Studies (the ORB), College of Staten Island, City University of New York
* Smith, Judith M. H., "Portable Christianity: Relics in the Medieval West (c.700–1200)", Raleigh Lecture on History 2010
* Butterfield, Andrew. "What Remains", ''New Republic'', July 28, 2011
* ''Treasures of Heaven: Saints, Relics, and Devotion in Medieval Europe''—joint exhibition of the British Museum, Cleveland Museum of Art, and the Walters Art Museum, Baltimore
Vil (Sankt-Qallen)

**Vil** — İsveçrədə Müqəddəs Qallen kantonunda yerləşən *Wahlkreis*in paytaxtıdır. St. Gallen kantonun üçüncü böyük şəhəridir. 1984-cü ildə Vil memarlıq irsinin inkişafı və mühafizəsi üçün Vakker mükafatına layiq görülmüşdür.

## İqtisadiyyatı
2007-ci il tarixinə görə Wil, 2,87% işsizlik səviyyəsinə sahib olmuşdur. 2005-ci il tarixinə görə, əsas iqtisadi sektorda işləyən 82 nəfər və bu sektorda yerləşən təxminən 19 iş növü mövcuddur. 2454 nəfər orta sektorda işləyir və bu sektorda 177 iş növü mövcuddur. Üçüncü dərəcəli sektorda 934 müəssisə olmaqla 8025 nəfər işləyir.

2009-cu ilin oktyabr ayı etibarilə ortalama işsizlik nisbəti 4,7% təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*http://www.stadtwil.ch 
*Wilnet - Stadtlexikon der Stadt Wil  şəhər ensiklopediyası
Sankt-Qallen (kanton)

**Sankt-Qallen** — İsveçrədə yerləşən kantonlardan biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website
Mavi göl (film, 1980)

**Mavi göl** () — 1980-ci il istehsalı romantik-dram janrında amerikan filmi. Film Cənubi Sakit okeanda tropik bir adada yaşamaq məcburiyyətində qalan iki balaca uşaq haqqındadır. Toplumun rəhbərliyi və məhdudiyyətləri olmadan yetkinliyə çatıb bir-birlərinə aşiq olurlar. Filmdə böyük ölçüdə cinsi məzmun var.

## Məzmun
Film Sakit okeanın şimalındakı bir adada kimsəsiz qalan iki yeniyetmənin uşaqlıqdan yeniyetməlik dövrünə keçidini və bir-birlərinə aşiq olmasından bəhs edir. Film eşq və macəradan əlavə bu iki yeniyetmənin fiziki və mənəvi inkişafına diqqət yetirir.

## İstinadlar
Vakker mükafatı

**Vakker mükafatı** (, , ) — İsveçrə İrs Cəmiyyətinin memarlıq irsinin inkişafı və mühafizəsi üçün İsveçrədəki bələdiyyələrə verdiyi illik mükafatdır.

## Xarici keçidlər

* Patrimoine suisse: Prix Wakker
Tamara Xatun

**Tamara Xatun** və ya **Kera Tamara** () — Bolqar çarı İvan Aleksandrın qızı və 3-cü Osmanlı sultanı I Muradın xanımı.

## Həyatı
Tamara Xatun 1340-cı ildə Bolqar çarı İvan Aleksandr və onun ikinci xanımı Sarah Teodoranın qızı olaraq dünyaya gəldi. Atasından sonra çar olan İvan Şişmanın doğma bacısı idi. Həyatının ilk illəri haqqında yetərli məlumat yoxdur. İlk ərinin despot Konstantin olduğu məlumdur. Ancaq bəzi mənbələrin onun Bizans imperatoru II Manuelin qaynatası Konstantin Draqas olduğunu iddia etməsi yalnışdır. Çünki adı çəkilən şəxs 1395-ci ildə vəfat etmiş, Tamara isə tarixi mənbələrdə 1371-ci ildən artıq dul olaraq anılmağa başlanmışdır.

1371-ci ildə atası Çar Aleksandr vəfat etdi və qardaşı İvan Şişman Bolqar taxtına əyləşdi. Həmin il Osmanlı sultanı I Muradın elçiləri paytaxt Tırnovaya yollandı və yeni çarla sülh şərtlərini yenilədi. Ancaq çarın gözəl bacısının dul olduğunu bilən Sultan Muradın bu dəfəki sülh tələbi başqa idi. İki dövlət arasındakı sülühn davam etməsi üçün Osmanlıların tələbi Tamara Xatun oldu. Ancaq çar İvan Şişman sultanı müxtəlif oyunlarla 7 il boyunca gözlətdi.

Çar İvan Şişmanın 7 il boyunca Osmanlılara qarşı davam edən mübarizəsi uğursuz nəticələndi və çar bacısını 1378-ci ildə paytaxt Bursaya göndərməyə məcbur oldu. Cütlüyün Bursada rəsmi mərasimlə kəsiolən nigahının ardından Tamara Xatun dinini dəyişmədi.

Tamara Xatunun məzarı Bursada əri Sultan Muradın da dəfn edildiyi Hüdavəndigar məscidindədir. Vəsiyyətinə görə türbənin üzəri mərmərlə örtülmədi və məzarının üzərinə arpa dənələri səpildi.

## İstinadlar

## Mənbə
* *Queens of Tarnovo*, Plamen Pavlov, 2006
* Табаков, Симеон. *Опит за история на град Сливен. Том 1.* Издателство на ОФ, 1986, стр. 208.
* Титулатурата е по Лондонското евангелие
Relikviya

**Relikviya** — məşhur müqəddəslərin və şəhidlərin geyindikləri geyimlərin qalıqlarının, istifadə etdikləri əşyaların və əksər hallarda sümüklərdən ibarət reliklərin saxlanıldığı qutu.

Relikviyaların mərmərdən və ya əhəng daşından olanlarının dam örtüyünə oxşayan bir qapağı olur və sarkofaq forumuna oxşadılaraq istehsal olunurdular. Digər materiallarla istehsal olunan relikeviyalar isə daha çox düzbucaqlı, kvadrat, oval və ya kilsə modelləri şəklində istehsal olunurdular. Əsasən sadə olan əsərlərdə bəzən bəzək materialı kimi xaçdan istifadə olunurdu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
* 

## Həmçinin bax
San Nazaro relikeri
Yeni İqtisadi Mexanizm

**Yeni İqtisadi Mexanizm** — 1968-ci ildə Macarıstanda başlayan geniş ölçülü iqtisadi islahatdır. İslahatın təsiri 1972–1978-ci illər arasında Şərq blokunun ortaq siyasəti nəticəsində azaldı, amma 1989-cu il inqilabları sona çatana qədər islahat şərtləri vurğulanmasa da, Macarıstan iqtisadiyyatına təsir etməyə davam etdi. İslahat səbəbiylə 1980-ci illərdə Macarıstan bazar mexanizmlərini mərkəzi planlamaya nisbətən yüksək tutdu. Bu, sovet iqtisadiyyatından olduqca fərqli bir yol izləməsinə və eyni zamanda siyasi çətinliklərə səbəb oldu. Qərb qaynaqları islahatların təsiri altındakı macar iqtisadiyyatının Şərq bloku ölkələrindən daha yaxşı performans göstərdiyini bildirdilər.

## İslahat
1956–1968-ci illər arasında Mərkəzi Avropada islahatlar başladı. Bu islahatların başlanğıcı 1956-c il Macarıstan inqilabından başladı. İnkişafı Yanoş Kadarın Macarıstan liderliyinə gəlməsi və Macarıstan Sosialist Fəhlə Partiyasının yaranması ilə nəticələndi. Kadarın 1961-ci ildə "Bizə qarşı olmayanların bizimlə olduğunu" söyləyərək birləşmiş Macarıstan yaratmaq hədəfini yaratdı. Sosial barışa çatan Kadar əsas diqqətini iqtisadi inkişafa yönəltdi.

7 may 1966-ci ildə Partiya Mərkəzi Komitəsi Kadarın Yeni İqtisadi Mexanizm olaraq bilinən iqtisadi islahat planlarını açıqladı. İslahat "Qarşılıqlı İqtisadi Yardımlaşma Birliyi" ölkəsinin "savaş sonrası ən radikal dəyişmə" olaraq qəbul edildi. 1 yanvar 1968-ci ildən rəsmi olaraq icrasına başlanıldı. Nəticədə mərkəzi planlamanın çatışmazlıqlarının öhdəsindən gəlmək üçün bazar iqtisadi modellərinə keçid sürətləndi, şirkətlər arasında bazar münasibətləri yaratdı.

## Şirkətlər
Mərkəzi Komitənin 7 may tarixli qərarı şirkətlərin yeni iqtisadi siyasətdə rolundakı dəyişiklikləri ayrıntılarıyla göstərdi. İslahatlar istehsalçılara nə satdıqlarına, nə qədər satdıqlarına və satışa nə qədər məhsul çıxaracaqlarına qərar vermə sərbəstliyi verdi. Eyni zamanda alıcılara da yerli və ya xarici malları almaqda sərbəstlik verildi. Macarıstan hökuməti sərmaye üçün ayırdığı 128 milyard forintin 53,1%-ni, yəni 68 milyard forinti şirkətlərə verdi.

## Xarici ticarət
Yeni İqtisadi Mexanizmin məqsədi Macarıstanın xarici ticarətinə ciddi töhfə vermək üçün Macarıstan iqtisadiyyatının yaxşılaşdırılması idi. 1966-ci ildə Sovet İttifaqı Macarıstan ixracatının 32%-ni, idxalının 29%-ni təşkil edirdi. Macarıstanın qərbin inkişaf etmiş ölkələrinə ixracının 42,7%-i qida və canlı heyvanlar, 43,5%-i isə istehsal malları idi. Sosialist ölkələri ilə ticarət əlaqələrinin 81,3%-ni istehsal malları təşkil edirdi. Qərbin inkişaf etmiş ölkələrindən idxalda isə istehsal malları üstünlük təşkil edirdi(70.6%). Buna səbəb əvvəlki mərkəzi planlama ilə əlaqədar olaraq keyfiyyətə deyil, kəmiyyətə üstünlük verilməsi idi. Ona görə də macar məhsulları qərb texnoloji standartlarına uyğun gəlmirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Macarıstan
Macarıstan tarixi

## Xarici keçidlər
Cəlil Məmmədquluzadənin Ev-Muzeyi (Tbilisi)

**Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyi** — 1997-ci il oktyabr ayının 11-də Tbilisidə açılmış muzey. 

## Tarixi
Bu binada 1897–1918-ci illərdə Cəlil Məmmədquluzadə
yaşayıb-yaratmış, 1906–1911-ci illərdə isə "Molla Nəsrəddin" jurnalını burada nəşr etdirmişdir. Burada ədibin Tiflisdəki fəaliyyətini əks etdirən sənədlər, fotomateriallar, əsərləri əsasında çəkilmiş bədii filmlər, "Molla Nəsrəddin" jurnalının nüsxələri saxlanılır. Jurnalın çap edildiyi "Qeyrət" mətbəəsi də bu evin zirzəmisində yerləşib. Muzey 200-dən çox yaşı olan ikimərtəbəli binanın birinci mərtəbəsində yerləşir. Vaxtilə binanın hər iki mərtəbəsi Cəlil Məmmədquluzadəyə məxsus olub. Sovet işğalından sonra binada ailələr məskunlaşıb, yalnız birinci mərtəbədəki 2 otaqlı mənzil ev-muzeyi kimi qorunub saxlanıb. Hazırda muzey qəzalı vəziyyətdədir.

## İstinadlar
Transept meydanı

thumb|250x250pik|Transept meydanı

Transept meydanı kilsə memarlığında transeptlə əsas nefin birləşməsindən əmələ gələn dörd tərəfli və dolayı yolla dördbucaqlı və ya kvadrat formasında ola bilən mərkəzi hissəyə verilən addır. Transept kvadratının üzərindəki çarpazlama tağlı hissəyə transept çarpazı deyilir.

Romanesk memarlığında, əsasən bütün binanın nisbətlərini təyin edərkən ölçü olaraq götürülən transept meydanının bəzi hallarda üzərində bir qüllə və ya bir günbəz ola bilər. Bu tip transept meydanı formasında olan kvadrat qüllələr Qotika memarlığında da geniş yayılmışdır. Transept meydanları kilsənin qərbindəki nefə keçidi təmin edərkən, daha çox qərbdəki xor sahəsinə bağlıdırlar. Cənubda və şimalda transept qolları mövcuddur.

## İstinadlar
Göy Günbəz (Kərkük)

**Göy Günbəz** — 1361-ci ildə Kərkükdə Cəlairilər dövründə tikilmiş türbə. Türbə Səlcuqlular xanədanının üzvlərindən olan Buğday Xatun üçün tikilib. İki mərtəbəli və səkkiz guşəli tikilən günbəzin hündürlüyü 17 metrdir.

## Həmçinin bax
* Göy Günbəz türbəsi
* Möminə Xatun türbəsi
* Yusif ibn Küseyir türbəsi
* 

## İstinadlar
Xəlil Əbcəlilov

**Xəlil Əbcəlilov** (; ) — Sovet, tatar aktyoru, teatr rejisoru. SSRİ Xalq artisti (1957).

## Bioqrafiyası
17 sentyabr 1896-cı ildə Mustafino kəndində (indi Rusiya Federasiyasının, Orenburq vilayətinin Şarlık rayonu) kasıb bir kəndlinin ailəsində anadan olmuşdur.

7 yaşında bir mədrəsədə oxumağa göndərilir. 1906-cı ildə quraqlıq səbəbindən kənddə aclıq başlayır və Xəlilin ailəsi Orenburqa köçməyə məcbur qalır.

1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi başladıqdan sonra o, Çar ordusuna çağrılır. Müharibə zamanı Köniqsberq, Varşava, Baranoviçini ziyarət edir. Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə görə Müqəddəs Qeorqe medalı, daha sonra isə 4-cü dərəcəli Müqəddəs Qeorqe Xaçına layiq görülmüşdür. 1916-cı ildə sağ çiynindən ciddi bir yara alaraq xəstəxanada yatırılır. Yaralandıqdan sonra tərxis olunur.

Səhnə fəaliyyətinə 1916-cı ildə "Şirkat" (Orenburq) tatar dram truppasında başlamışdır. 1919-cu ildə Orenburqdakı Tatar "Şərq Teatrının" qurucularından biri olur. Vətəndaş müharibəsi illərində bu teatrın aktyoru və rejissoru olaraq bir cəbhə truppası təşkil edir və cəbhə xəttinə gedir, Qırmızı Ordu əsgərləri qarşısında çıxış edir. 1920-1923-cü illərdə Daşkənd, Buxara və Xivədə Özbək teatrlarının təşkilində iştirak etmişdir. 1923-1924-cü illərdə Həştərxan Tatar Dram Teatrında çalışır.

1924-1928-ci illərdə "Özbəkqoskino" trestinin (indiki Özbəkfilm, Daşkənd) Şərq Ulduzu film fabrikində film çəkir. 
1928-ci ildən Q. Kamal (Kazan) adına Tatar Akademik Teatrının aktyoru olur

1941-1953-cü illərdə Ümumrusiya Teatr Cəmiyyətinin Tatar Bölməsinin İdarə Heyətinin sədri olur.

1944-cü ildən bəri Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü, Tatarstan MSSR Ali Sovetinin 2-4 çağırış deputatı (1947-1959)

18 mart 1963-cü ildə Kazanda ürək tutmasından dünyasını dəyişir. Kazanın Novo-Tatar qəsəbəsindəki Tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Ailəsi
Əmisi oğlu – Musa Cəlil (1906-1944), tatar, sovet şairi. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1956).

## Mükafatları
Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti (1939),

RSFSR-nin əməkdar artisti (1940),

Tatarstan MSSR xalq artisti (1944),

RSFSR xalq artisti (1950),

SSRİ xalq artisti (1957),

Qabdulla Tukay adına Respublika Mükafatı (1958) ,

M. Qeorqe medalı,

M. Qeorqe xaçının 4-cü dərəcəsi,

Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni (1956),

"Şərəf nişanı" ordeni

## İstinadlar
Ceyson Sudeykis

**Ceyson Sudeykis** () — amerikalı aktyor, komediyaçı, yazıçı və prodüser.

## Filmoqrafiya

## Həmçinin bax
* Ceyson Beytmən

## İstinadlar
Salix Səydəşov

**Salix Səydəşov** (; ) — Tatar bəstəkarı, tatarların peşəkar musiqisinin banilərindən biri. 
## Bioqrafiyası
Səydəşovun musiqi istedadı özünü tez göstərır. Çalmağa başladığı ilk alət qarmon olur. Sonra qohumlar onun üçün bir piano alır. İlk müəllimi xalq musiqiçisi Zaqidulla Yarullin, daha sonra Kazan Musiqi Kollecinin görkəmli müəllimləri olur. Salix Səydəşovun atası oğlunu görmədən dünyasını dəyişir. Salix əri Şiqab Axmerov olan tatar ziyalılarının mütərəqqi dairələrinə mənsub olduğu bir bacının ailəsində böyüyür.

1918-ci ildə gənc musiqiçi bir orkestr təşkil edir. 1920-ci ildə Qızıl Orduya könüllü yazılır. Tərxis olduqdan sonra, Orenburqdakı musiqi məktəbində çalışır. 
1922-ci ildə Səydəşov Kazana qayıdır və Gəliəsgər Kamal adına Tatar Dövlət Akademik Dram Teatrında dirijor və musiqi direktoru kimi çalışmağa başlayır. Səydəşovun yaradıcılıq fəaliyyəti geniş şəkildə inkişaf edir: bir-birinin ardınca dram əsərləri üçün musiqiləri meydana çıxır: M. Faizinin "Qulyabanı", "İl" ("Vətən"), "Kandranın üstündə", Kərim Tinçurinin "Mavi Şal", Tazi Qizzatın "Killer kirayələyən" və başqaları. Səydəşov Soltan Qəbyaşinin tatar teatr sənətində musiqili dram adlanan yeni janr ənənələrini davam etdirir.

Bu illərdə məşhur "Sovet Ordusunun Yürüşü" əsərini yazır. Müxtəlif janrlarda yeni musiqi əsərlərinin yazılması üzərində fəal işləyir, çoxsaylı konsertlərdə pianoçu və dirijor kimi çıxış edir.

1934-1938-ci illərdə Salix Səydəşov Moskvadakı Tatar Opera Studiyasında oxuyur. Moskvadan qayıdaraq Qəliəsgər Kamal adına Tatar teatrında yeni əsərlərin yaradılması üzərində işləyir, tamaşalar üçün musiqi yazır.

Salix Səydəşov Tatar peşəkar musiqisinin banisi sayılır. Həqiqətən peşəkar və yüksək yaradıcılıq səviyyəsində Səydəşov ilk xalq bəstəkarlarının təcrübələrini ümumiləşdirir, xalqın çoxəsrlik ənənələrini Avropa musiqisi təcrübəsi ilə folklorla üzvi şəkildə birləşdirməyə şalışır

16 dekabr 1963-cü ildə Kazanda dünyasını dəyişir. Salix Səydəşov Kazanın Novo-Tatar qəsəbəsindəki tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
## Mükafatları
Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi,

Tatarıstan MSSR xalq artisti.
## Xatirəsi
25 iyun 1993-cü ildə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Sovetinin 23 noyabr 1988-ci il tarixli 413 saylı Qərarı ilə Kazanda Salix Səydəşovun muzeyi açılır. Muzey Səydəşovun yaşadığı mənzillərdən birində, 20-ci əsrin əvvəllərində tikilmiş 2 mərtəbəli binada qurulur.

2000-ci ildə Salix Səydəşovun adı Kazandakı yenidən qurulmuş Böyük Dövlət Konsert Salonuna verilir.

2005-ci ildə Kazanda Kamal teatrı ilə üzbəüz, Tatar Dövlət Humanitar Pedaqoji Universitetinin binasının qarşısında Salix Səydəşovun abidəsi qoyulmuşdur.

Kazanın Vaxitov rayonundakı bir küçə onun adını daşıyır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Фотография могилы Салиха Сайдашева в Казани
* Salikh Saidashev (1900—1954)
* Книга «Салих Сайдашев в воспоминаниях современников»
Talış əlifbası

**Talış əlifbası** (talışca. Tolışə əlifbo) – 1930-cu ildə Zülfüqar Əhmədzadə tərəfindən latın qrafikasına əsasən yaradılan əlifba.

Talış əlifbasında 29 fonem 29 hərflə işarə olunur.

* **Qeyd**: Talış dilinin Azərbaycan dilindən fərqi: G, X', K, Ö və U səslərinin mövcud olmamasıdır.

## İstinadlar
Elazığ zəlzələsi (2020)

**Elazığ zəlzələsi** — Türkiyənin şərqindəki Elazığ ilində 6.7 bal gücündə bir dağıdıcı zəlzələ. Zəlzələ 24 yanvar 2020-ci il tarixində yerli vaxtla 20:55-də baş verir. Zəlzələ hiposentri Sivricə şəhəri yaxınlığında 11,9 km dərinlikdə yerləşir. Zəlzələ qonşu Diyarbakır, Malatya, Adıyaman və Samsun illərində də hiss olunur. Müddəti təxminən 40 saniyə davam edir. Təkrar yeraltı təkanların gücü 5.4 ilə 3.3 arasında olur. Zəlzələnin şiddəti Merkelli şkalası ilə VIII bal olaraq qiymətləndirilir.

Yeraltı təkanlar İsrail, Suriya, İran, İraq, Livan, Albaniya və Gürcüstanda da hiss edilir.

## Geologiya
Türkiyənin böyük bir hissəsi Ərəb plitəsi ilə Avrasiya plitəsi arasındakı toqquşma nəticəsində qərbə doğru itələnən Anadolu plitəsindədir. Bu qərbə doğru hərəkət iki böyük fay zonası ilə müşayiət olunur. Bu iki şat boyunca hərəkət tarixən bir çox böyük və dağıdıcı zəlzələlərin səbəbi olmuşdur. 2020-ci ilin yanvarında Şərqi Anadolu fayında meydana gələn ən böyük zəlzələlər 2003-cü il Bingöl zəlzələsi (6.4) və 2010-cu il Elazığ zəlzələsi (6.1) olmuşdur.

## Təkanlar
Zəlzələdən bir neçə gün sonra 1,8–5,4 bal gücündə 1077 yeraltı təkan qeydə alınmışdır. Bunlardan 13-ü 4,0 baldan yuxarı olmuşdur.

## Nəticələri
Başlanğıcda Elazığ ilində təxminən beş evin, Malatya ilinin Doğanyol ilçəsində başqa 25 evin çökdüyü bildirilir. Zəlzələdən sonra minlərlə sakin yeraltı təkanlar və binaların çökməsi təhlükəsi üzündən gecəni küçədə keçirtməli olur.

Zəlzələnin nəticələrini aradan qaldırmaq üçün aparılan işlər nəticəsində 72 binanın dağıldığı, 514-ün ciddi ziyan gördüyü, 409-nun isə az miqdarda ziyan və ya orta dərəcədə zədələnmiş olduğu təsbit edilir.

13.346 binanın bütövlüyünün qiymətləndirilməsi aparılmışdır. Elazığ, Malatya, Diyarbakır, Adıyaman və Kahramanmaraşda bunlardan 378-i dağıdılmış, 3249-u ciddi, 214-ü orta və 4826-sı daha az ziyan görmüş, 4629 bina isə salamat qalmışdır.

## Qurban və xəsarət alanlar
Hadisə zamanı Elazığ ilində təxminən 400 min insan yaşayırdı. 41 nəfər (Elazığda 37, Malatyada 4 də daxil olmaqla) ölmüş, 1607 nəfər yaralanmışdır (1523 yüngül xəsarətlə). Xilasedicilər 45 nəfəri dağıntılar altından çıxarmışlar.

## İstinadlar
Şərafəddin İlkin

## Həyat və yaradıcılığı fəaliyyəti
**Şərafəddin İlkin** (Həsənov Şərafəddin Sudeyf oğlu) 29 oktyabr 1965-ci ildə Masallı rayonun Bədəlan kəndində anadan olub. 1982-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Neft-Kimya texnikumuna daxil olub. 1983–1985-ci illərdə Sovet ordusu sıralarında xidmət edib. 1987-ci ildə texnikumu bitirdikdən sonra Masallı 1 nömrəli çay fabrikində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Qiyabi təhsilini Azərbaycan Pedaqoji Universitetində davam etmişdir. 1993-cü ildən mətbuatda çalışır. "Vaxt", "Həyat", "Ekologiya", "And", "Azərbaycan müəllimi" qəzetlərində, "Azərbaycan təbiəti" və "Orta təhsil" jurnallarında işləmişdir. Bədii yaradıcılıqla orta məktəb illərindən məşğuldur. "Göz gözə yalan deməz", "Gözlərinə de ki. . ." və "Mən səndən küsmədim ki" şeirlər kitabının, yüzdən çox populyar mahnının müəllifidir. Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər birliyinin üzvüdür. 2020-ci ildə prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür.
Ailəlidir. Bir qızı, bir oğlu, bir nəvəsi var. Həyat yoldaşı və oğlu Ali təhsilli müəllim, qızı həkimdir.
Müqəddəs Tanrı anası kilsəsi (Çanaqçı)

**Müqəddəs Tanrı anası kilsəsi** — Xocalı rayonunun Çanaqçı kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.

## Tarixi

Kilsə 1651-ci ildə inşa edilmişdir. Kilsədə qədim əlyazmalar, perqamentlərdə yazılmış İncil nüsxələri, dəyərli relikviyalar və 1600-cü illərə aid bədii dəyərli xaçlar saxlanılırdı. K. Mkrtçyanın məlumatına görə, qədim əlyazmalardan bəziləri Çanaqçının qədim skriptoriumunda hazırlanmışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Hündür, geniş və uzunsov üçnefli bazilika formasına malik kilsə Çanaqçı kəndinin mərkəzində yerləşir. Planda düzbucaqlı formasına malik kilsənin tərəfləri 27.35 x 15.30 metrə bərabərdir.

Altarın hər iki tərəfində köməkçi otaqların üstündə yerləşən pilonların zərifliyi, eyni zamanda maraqlı memarlıq elementləri tikilinin daxili kompozisiyasının ifadəliliyini vurğulayır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Radovan (memar)

**Radovan** (*Latınca Raduan*; ) —  XIII əsrdə Trogirdə yaşamış Xorvat heykəltaraş və memar.

## Haqqında
Radovan XIII əsrdə Xorvatiyanın Trogir şəhərində anadan olmuş və həmin şəhərdə ömür sürmüş heykəltaraş və memardır. Xorvatiyada Usta Radovan kimi tanınırdı. Trogir Kafedralında Roman portalındakı abidəsi istisna olmaqla şəxsiyyəti və bu sənətkarın fəaliyyəti barədə heç bir məlumat yoxdur. Radovan adını və əsas portalı hazırlama tarixini - 1240-cı ili girişdə Lunette üzərində qeyd etmişdir. 

Mətn məlumat verir ki, usta Radovan heykəltaraşlıq sahəsində ən yaxşılardan idi və layihə Tuskan, Florensiyalı Trequan Trogir yepiskopu olanda tamamlanıb. Radovan Trogirin doğma ppoğlu idi və XIII əsr Trogir arxivlərində onun adı da xatırlanır. Onu müəllifi olduuğu portal 4 hissədən ibarətdirː Qapının girişində şirlərlə birgə təsvir olunan Adam və Həvvanın üryan fiqurları; içəridə çoxsaylı barelyeflər və ov səhnələri və son olaraq mərkəzdə Məsihin həyatından səhnələri əks etdirən təsvirlər. Məsihin çağırışından Dirilişə timpanium ətrafında arkalar var. Son olaraq isə Məsihin doğum timpanimudur. Fiqurlar çox real görünür və Çarlz Kafedralındakı heykəl də daxil olmaqla Fransız Qotik heykəltaraşlıq üslubu adlandırılır.

## Həmçinin bax
Velimir Neidhardt

Miranda Veljaçiç

## Xarici keçidlər
Tom Masters (2007). Eastern Europe. Lonely Planet. pp.&nbsp;228–. .

## İstinadlar
Guillermo Lasso

**Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza** () — Ekvadorun keçmiş prezidenti.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hərbi Qənimətlər Parkı

**Hərbi Qənimətlər Parkı** — Azərbaycanın Bakı şəhərində yerləşən park. Park Dənizkənarı Milli Parkında yerləşir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığı qələbəyə həsr olunub. Parkda Ermənistan Silahlı Qüvvələri məxsus olduğu bildirilən, Rusiya istehsallı tank, "Qrad" qurğuları, top və digər müharibə texnikası nümayiş etdirilir.

## Tarixi
Park Dənizkənarı Milli Parkında yerləşir. Park Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığı qələbəyə həsr olunub.

Parkda Ermənistan Silahlı Qüvvələri məxsus olduğu bildirilən, Rusiya istehsallı tank, "Qrad" qurğuları, top və digər müharibə texnikası nümayiş etdirilir. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin "Qələbə" tvitləri, aparıcı media qurumlarına müsahibələr, xalqa müraciətlərdən ibarət hissələr Parkın ərazisindəki videozalda nümayiş etdirilir.

Parkın mühəndis-maneələr sistemini ehtiva edən ərazisində 5 metr enində, 3–4 metr dərinlikdə qazılan tank əleyhinə xəndək, mina sahəsi, tank əleyhinə beton dirəklər və metal kirpilər, alçaq dirəklər üzərində tikanlı məftildən tor, hündür dirəklərdə məftilli tor, piyada əleyhinə mina sahəsi, az nəzərə çarpan və üçcərgəli lent tipli məftil maneələri, həmçinin səngər üzərində lent tipli məftil maneələr nümayiş olunur. Bu maneələr sistemi Füzuli, Cəbrayıl, Ağdam, Tərtər və Goranboy istiqamətlərində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölmələrinin dəf etməli olduğu mühəndis sistemlərindən idi.

Parkda döyüş postu və əsgər kazarması yerləşir. Kazarmanın yanında şəxsi heyətin artilleriya və hava hücumundan qorunması üçün zavod üsulu ilə hazırlanmış sığınacaqlar, döyüş mövqeyində atıcı, pulemyotçu, qumbaraatan səngərləri, uzunmüddətli atəş nöqtələri yerləşir.

Parkda Ermənistan Silahlı Qüvvələri qoşunlarının mum manikenləri nümayiş etdirilir.Əvvəl nümayiş etdirilən müharibədə həlak olan yüzlərlə erməni əsgərinin dəbilqələri isə oradan götürülüb.

## Reaksiya
Parkda yerləşən erməni əsgərinin dəbilqələri və Ermənistan əsgərlərinin mum manikenləri Ermənistan və ermənipərəst siyasi-ictimai xadimlər tərəfindən tənqid edilib. Daha sonra Ermənistanda narahatlıq doğuran bəzi eksponatların könüllü şəkildə aradan qaldırıldı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Zəfər Parkı
## Xarici keçidlər
Vladimir Voroşilov

**Vladimir Yakovloviç Voroşilov ** (; doğum soyadı: **Kalmanoviç** (birinci nikaha daxil olarkən arvadının soyadını götürüb); ) — sovet və Rusiya televiziya xadimi, teatr rejissoru və rəssamı. "Nə? Harada? Nə zaman?" televiziya oyununun müəllifi, rejissoru və aparıcısı, Rusiya televiziya Akademiyasının akademiki. "Nə? Harada? Nə zaman?" Klublarının Beynəlxalq Assosiasiyasının birinci prezidenti (1989–2001). Rusiya Federasiyasının Əməkdar Mədəniyyət İşçisi (1994).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Chgk.tvigra.ru saytında profili
Matiya Divkoviç

**Matiya Divkovic** ( Matija Divković; ) — Bosniyalı ruhani yazıçı, tərcüməçi, yəhudi Fransiskan ordeninin rahibi . O həm də Bosniya və Herseqovina ədəbiyyatının banisi sayılır.

## Tərcümeyi-hal
Vareş yaxınlığında Xorvat ailəsində anadan olub. Olovodakı Fransiskan məktəbindətəhsil alıb. Daha sonra təhsilini İtaliyada davam etdirmişdir. 1609-cu ildə keşiş kimi xidmət etdiyi Sarayevoda yerləşdi. Elə həmin dövrdə Bosniya və Herseqovina slavyanlarının mədəniyyətini, Bosniya Fransiskan vilayətində katolik teologiyasının dini tədqiqatlarını öyrənməyə başladı.

"Slavyanlar üçün kəndli elmi" ilk əsərini yazdı və "Mübarək və şanlı bakirənin yüz möcüzəsi və ya əlaməti"ni tərcümə etməyə başladı. 1611-ci ildə Venesiya Respublikasına köçdü və burada əsərlərini nəşr etdirdi.

Əsərləri yalnız Trident Şurasını izləyən dövrün orta əsr teoloji ədəbiyyatının tərcümələri və tərtibindən ibarət deyildi. Eyni zamanda orta əsrlər Dalmatiya ədəbi ənənələrinə bəxş etdiyi müxtəlif poetik və dramatik töhfələr də vermişdi. Bu isə onun "Nauk krstjanski za narod slovinski" toplusunun (1611, 27 təkrar nəşr) populyarlaşmasının səbəblərindən biri oldu. M. Divkoviç, Bosniya kiril əlifbasında ədəbi əsər yaradan ilk şəxs idi.

1612-ci ildə Bosniyaya geri qayıdaraq, Kreşevoda bir monastırda yerləşdi. Olovo qəsəbəsində yaşadığı dövrdə daha dəqiqi 1631-ci ildə vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Əsas işlərinə ştokaviya dialektində kiril əlifbasından istifadə edərək xalq dilində (slavyan, illiriya və bosnya dillərində) yaratdığı dini təhsil mətnlərini , Bosnya dilində ( "Söhbət" 1616, "Səlibçilər haqqında dərs" 1616) əsələrini misal göstərə bilərik.

M. Divkoviç "Xristian elmi" kolleksiyasında köhnə Xorvat dini mahnılarını qələmə almış, R.Bellyarminin və İ.Geroltun moizələrini uyğunlaşdırmağa çalışmışdır.

Sankt-Peterburqdakı Rusiya Milli Kitabxanasında Mati Divkoviçin "Mübarək ilahi Məryəmə mərsiyə. Venesiya, 1616 " nəşrinin 1859-cu ildə Çex slavyan alimi, İmperator Xalq Kitabxanasının Fəxri Üzvü V. Hanka tərəfindən hədiyyə edilmiş ekzemplyarı yerləşir.

## Seçilmiş əsərləri

* Nauk krstjanski za narod slovinski. Venedig 1611.
* Bogorodice-yə baxın. Venedig 1611.
* Divkovića vrhu evandelja nedjeljnieh priko svega godišta yanında. Venedig 1616.
* Nauk krstjanski s mnoziemi stvari duhovniemi. Venedig 1616.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Nauk karstianski smnoziemi stvari duhovniemi i vele bogoljubniemi, koi Nauk od ledezmova, i belarminova Nauka u iedno stisnu, i složi, i nieke stvari nadostavi Bogoljubni Bogoslovac"
* Divkoviç )
Hersoqovina sancağı

**Herseqovina sancağı** (,   ) — müasir Bosniya və Herseqovina, Xorvatiya, Çernoqoriya və Serbiya ərazisində mövcud olan Osmanlı İmperiyasının sancağı. Tarixi bölgənin adı "Köhnə Hersoqovina".

1470-ci ildə fəth edilmiş Serbiya torpaqlarında yaradılmışdır. Elə həmin dövrdə Hersoqovina sancağına Brda və Primorye kimi çernoqoriya torpaqları da daxil oldu, həmin vaxt Köhnə Çernoqoriya Skadar sancağının tərkininə daxil olmuş oldu. Sancağın inzibati mərkəzi əvvəlcə şərqi Hersoqovinada, Foča və Pljevlja bölgələrində yerləşirdi. 1580-ci ildən — sancak Bosniya əyalətinin bir hissəsi olaraq mövcudluğunu qorudu, 1833-cü ildə isə Bosniya Herseqovinada Hersoqovina əyaləti adlı muxtariyyət meydana gəldi. .

## İstinadlar
Atlantida (film, 2019)

**Atlantis** () 2019-cu ildə rejissor Valentin Vasyanoviçin çəkdiyi Ukrayna filmidir. Film 2019 Toronto Beynəlxalq Film Festivalında Modern Dünya Filmi bölümündə göstərildi. 76-cı Venesiya Beynəlxalq Film Festivalında Ən Yaxşı Film üzrə "Horizon" mükafatını qazandı.

## Məzmun
Filmdəki rolların hamısı da qazilər, könüllülər və əsgərlər tərəfindən oynanılıb. Heç bir professional aktyora yer verilməyib. Baş rollardan birini Donbass müharibəsində iştirak edən keçmiş bir əsgər olan Andrey Rimarik oynayıb.

Ukrayna-Rusiya arasındakı müharibədən sonrakı vəziyyəti əks etdirən filmdə müharibə sonrası travma yaşayan Sergey ilə könüllü olaraq xidmət edən Katya arasındakı münasibətlər üzərindən hadisələr göstərilir.

## İstinadlar
Hvaran (teleserial, 2016)

**Hwarang: The Poet Warrior Youth** – 2016–2017-ci illərdə Cənubi Koreyada yayımlanan bir televiziya serialı. Seriya 19 dekabr 2016–21 fevral 2017 tarixləri arasında hər bazar ertəsi və çərşənbə axşamı saat 22: 00-da KBS2-də yayımlanmışdır.

## Süjet
Kraliça Ci So, kiçik oğlu (Sam maek jong) Sammakconu paytaxt (Seorabeol)Sorabol-un xaricində və düşmənlərdən və qatillərdən qoruyaraq, Kral Bophonq(Beopheunq) öldükdən sonra Silla Krallığını regent olaraq idarə etdi. Sammakcon böyüdükcə zadəganlar, vətəndaşlar, məmurlar və hamısı Sammakconun özünün hakimiyyətdən imtina etməsini səbizsizliklə gözləyirlər. Bununla birlikdə, Krallığın hakimiyyətini ələ keçirməyə çalışan güclü zadəganlar taxta göz qoymağa davam edirlər və Ci So taxtdan enməsinin nəticələrindən qorxur.

Zadəganların gücünü qırmaq üçün, Ci So mövcud güc qruplarınından daha yaxşı yeni bir qrupu Hvaran-ı yaratmağı və onları Sammakconu və taxtı qorumaq üçün özlərinə bağlamağı planlaşdırır. Amma bu qrupda gələcək kralları Sammakcon və özünün də bilmədiyi bir sirrə sahib olan Kim (Seon-u) So-Nu-nun olduğunu bilmirlər.

Silla Krallığı dövründə "Hvaran" ("Gözəl Cəngavərlər") adı altında seçilmiş bir gənc kişi döyüşçü qrupunu təsvir edir. "Hvaran" əla görünüşü ilə yanaşı at sürmək və qılınc istifadə yaxşı fiziki qabiliyyətləri ilə də tanınır.

## Oyuncular

## Mükafatlar

## İstinadlar
Kazım Məmmədov (aktyor)

**Kazım Yaqub oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan vokalçı-aktyoru (lirik-dramatik tenor), Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1958).

## Həyatı
Kazım Məmmədov 1926-cı ildə Gədəbəydə anadan olub. Böyük Vətən müharibəsində döyüşdə yaralanaraq keçirdiyi psixoloji sarsıntıdan səsini itirib. Ordudan tərxis edilərək az müddət müxtəlif işlərdə çalışıb. 1945-ci ildə təsadüfən səsi açılan Kazım Məmmədov Üzeyir Hacıbəyovun köməkliyi ilə 1947–1952-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb. Tələbə ikən Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrına solist götürülüb. Konservatoriyanı bitirdikdən sonra vokalçı kimi teatrın solist ştatında qalıb.

Kazım Məmmədov 1988-ci ildə Bakıda vəfat edib.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 26 aprel 1958

## İfa etdiyi əsas rollar

* Ehsan paşa, Leylinin atası, Şah, Vəli ("Koroğlu", "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm" və "Arşın mal alan", Üzeyir Hacıbəyov)
* Əbu Həmzə və Ərəb, Əlyar ("Şah İsmayıl" və "Nərgiz", Müslüm Maqomayev)
* Balaş ("Sevil", Fikrət Əmirov)
* İsgəndər ("Ölülər", Vasif Adıgözəlov)
* Ayaz, Qasım ("Azad" və "Xanəndənin taleyi", Cahangir Cahangirov)
* Haqverdi bəy ("Bahadır və Sona", Süleyman Ələsgərov)
* Əli bəy ("Vaqif", Ramiz Mustafayev)
* Kapitan Axundov ("Alay oğlu", Boris Zeydman)
* Knyaz Sinodal ("Demon", Anton Rubinşteyn)
* Vaşek ("Satılmış gəlin", Bedrjix Smetana)
* Mario Kavaradossi ("Toska", Cakomo Puççini)
* Xoze və Romendado ("Karmen", Jorj Bize)
* Monriko, Markiz de Obini, Kassio, Arriqo ("Trubadur", "Traviata", "Otello", və "Siciliya axşamları", Cüzeppe Verdi)
* Gənc Faust ("Faust", Şarl Quno)
* Mixail ("Boris Qodunov", Modest Musorqski)
* Gənc qaraçı ("Aleko", Sergey Raxmaninov)
* Sobinin ("İvan Susanin", Mixail Qlinka)
* Çekilinski, Sərxoş kazak, Qraf Vodemon, Müəllim ("Qaratoxmaq qadın", "Mazepa", "İolanta" və "Çereviçki", Pyotr Çaykovski)
* Lıkov ("Çar gəlini", Nikolay Rimski-Korsakov)
* Knyaz ("Su pərisi", Aleksandr Darqomıjski)
* Yeroşka ("Knyaz İqor", Aleksandr Borodin)
* Malxaz ("Daisi", Zaxari Paliaşvili)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Əhlət ağacı (film)

**Əhlət ağacı** — Nuri Bilgə Ceylanın 2018-ci ildə çəkdiyi türk dram filmidir. Nuri Bilgə Ceylan filmin ssenarisini yoldaşı Ebru Ceylan və Akın Aksu ilə birlikdə yazdı. Film ilk dəfə 71-ci Kann Film Festivalında göstərildi.

## Məzmun
Film doğulduğu qəsəbəyə dönüb yazdığı kitabı çap etdirmək üçün lazım olan pulu toplamağa çalışan və atasının borclarıyla qarşılaşan bir gəncin həyat hekayəsindən bəhs edir.

Filmin adı ilk dəfə 2016-cı il sentyabrın axırlarında elan edildi. Filmin rejissoru Nuri Ceylan yeni filmi haqqında "Arte France Cinema"ya müsahibəsində demişdi:

*"İstəsək də, istəməsək də atamızdan müəyyən xüsusiyyətlər miras alırıq. Məsələn, onların zəifliklərini, vərdişlərini, davranışlarını və daha çoxunu. Hekayə bir oğulun istəməsə də, atasının taleyinə bənzər bir yola girməsini bir sürü acı təcrübə ilə anladır."*

Arte France Cinema filmə maddi dəstək verdi.

Əhlət ağacı filmi Mədəniyyət və Turizm Nazirliyindən 2 milyon lirəlik yardım almasıyla nazirlik tərəfindən ən çox dəstək verilən film oldu.

Filmin çəkilişlərinə 2016-cı ilin sentyabrında Çanaqqalanın Çan ilçəsində başlanmış, Çandakı çəkilişlər tamamlandıqdan sonra Torhəsən kəndi, Asmalı kəndi və Çanaqqalanın mərkəzində davam edilmişdir. Çəkilişlər 3.5 ay davam etdi.

## Rollarda
* Aydın Doğu Dəmirqol (Sinan Karasu rolunda)
* Bennu Yıldırımlar (Asiman Karasu (Sinanın anası))
* Murad Cemcir (İdris Karasu (Sinanın atası))
* Xəzər Ərgüclü (Xədicə)
* Ahmet Rıfat Şungar (Ali Rza)
* Ərcümənt Balakoğlu (Ramazan (Asimanın atası, Sinanın babası)
* Özay Feçt Hayriye (Sinanın nənəsi)
* Serkan Keskin (Süleyman Akbaş (Yazar))
* Tamer Levent (Recep (İdrisin atası, Sinanın babası)
* Kadir Çermik (Bələdiyyə sədri Adnan)
* Kubilay Tunçer (İlhami)
* Akın Aksu (İmam Veysəl rolunda)
* Öner Erkan (İmam Nəzmi rolunda)
* Sencar Sağdıç (Nevzat rolunda)
* Asena Kəskinci (Yasəmən rolunda)

## İstinadlar
Cosefine Svoboda

**Cosefine Svoboda** () — Avstriyalı portret rəssamı. Dövrünün ən aktiv portret rəssamlarından biri idi.

## Həyatı

Cosefine Svoboda Vyanalı sənətçi ailəsində doğulmuşdur. Portret rəssamı Eduard Svobodanın (1814-1902) və ikinci həyat yoldaşı Cosefinenin (1839-1906) qızı və rəssam Rudolf Svobodanın (1859-1914) qardaşıdır. Əmiləri mənzərə və heyvan rəssamı Rudolf Svoboda (1819-1859) və şərqşünas Leopold Carl Müllerdir (1834-1892). Atası ilə birlikdə ilk rəsm dərslərindən sonra 1878-dən 1886-a qədər Vyana Tətbiqi Sənət Universitetində Ferdinand Laufberger və Julius Victor Bergerin rəhbərliyi ilə *Österreichisches Museum für Kunst und Industrie* (İmperator Avstriya İncəsənət və Sənaye Muzeyi) işinə başladı.

Constantin von Vurzbach 1880-ci ildə Avstriya İmperiyasının Bioqrafik Ensiklopediyasında onun haqqında bunları yazmışdır: "*Mükəmməl əsəri sürətli satışlar tapır və ən yaxşı ümidləri layiq görən yeganə 19 yaşlı sənətkardır.*"
Cosefine Svobodanın əsərləri əsasən sulu boya, əksəriyyəti portretdir. 1886-cı ildən müntəzəm olaraq Vyana Künstlerhausda təmsil olundu və Hamburq (1887), Münhen və Berlin (1888) sərgilərində iştirak etdi. Rəsmləri 1893-cü ildə Çikaqo Dünya Sərgisindədə sərgiləmişdi. 1890-cı ildə İngiltərə krallığında rəssam işləmiş qardaşı Heinriç von Angelinin tövsiyəsi ilə Kraliça Viktoriyanın saray rəssamı adına layiq görüldü. İngiltərədə çox az tapılırdı və ümumiyyətlə yalnız 1899-cu ilədək yay aylarında kral ailəsini və saray xadimlərini çoxsaylı sulu boya şəklində təsvir edirdi. Rəsmləri hələ də Vindzor sarayındakı Kral Kolleksiyasında sərgilənir.

Cosefine Svoboda, I Frans İosifdən və yaxınlıqdakı digər nəcib evlərdən çoxsaylı sifarişlər alaraq Vyananın ən fəal portretlərindən biri oldu. 1902-ci ildən "Salon Pisko" da "Gruppe der 8 Künstlerinnen" tərəfindən "Acht Künstlerinnen und ihre Gäste" (Səkkiz qadın sənətçi və qonaqları) sərgilərində təmsil olundu. Bəzi əsərləri Vyana Muzeyində və Albertina Muzeyinin Vyanadakı qrafik kolleksiyasında yerləşir. 1886-cı ildən etibarən "Künstlerhaus" a, "Avstriya (təsviri sənət) Rəssamlar Cəmiyyəti"nin üzvü oldu.

## Həmçinin bax
* Zemen, Herbert (2004): *Die Porträtmalerin Josefine Svoboda. 1861–1924. Leben und Werk.* Vyana ()
*
* Swoboda, Josefine (1861–1929) Ch. Gruber
*
## Xarici keçidlər
* Kral Kolleksiyasında bəzi rəsmlər
* Cosefine Svobodanın bəzi əsərləri - Artnet

## İstinadlar
Aliyə Ramazanova

**Aliyə Allahqulu qızı Ramazanova** () — Azərbaycan rəqqasəsi, Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1982).

## Həyat və yaradıcılığı
Aliyə Ramazanova Qusar rayonunun Piral kəndində anadan olub. İkinci Dünya müharibəsi həm atasını, həm də anasını əlindən alıb. Üç-dörd yaşı olanda onu Qusardan Bakıya — 11 saylı uşaq evinə gətiriblər. 16 yaşında səhnəyə gəlib və ömrünü rəqs sənətinə bağlayıb.

1958–1983-cü illərdə rəqqasəlik fəaliyyəti ilə məşğul olan Aliyə Ramazanova Azərbaycan rəqqaslıq sənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri hesab olunub. Onun "Uzundərə", "Sarı gəlin" və digər bu kimi rəqs nümunələri rəqqaslıq sənətinin ən uğurlu nümunələrindəndir.

O, səhnə və mədəni fəaliyyətinə görə, 1982-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar artisti adına layiq görülüb.

Aliyə Ramazanova Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti idi.

Aliyə Ramazanova 1 sentyabr 2023-cü ildə 82 yaşında vəfat edib.

## Filmoqrafiya
* Abşeron ritmləri (1970, tammetrajlı sənədli film) – musiqi ifaçısı

## İstinadlar
Əbdülrəzzaq

* Əbdülrəzzaq (Çaldıran) — Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
* Əbdülrəzzaq (Kəleybər) — Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Minarə məscidi

**Minarə məscidi** () — Qacarlar dönəmində Urmiyada Hacı Əliyarxan sifarişi ilə tikilmiş tarixi məscid.

## Haqqında
Minarə məscidi Qacarlar dönəmində və 19-cu əsrin sonlarında tikilib. Minarə məscidində 1908-ci ildə quruculuq işləri aparılaraq, restavrasiya edilmişdir. Bu məscid Urmunun başqa məscidləri ilə fərqli olaraq, bir uca minarəyə malik olmasına görə belə adlandırılmışdır. İndilikdə məscid Urmunun mərkəzi hissəsi olan İmam xiyabanında yerləşir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Minarə məscidi kiçik bir məscid olaraq, həyət, eyvan və hovuzu yoxdur. Bu məscid bir uca minarəsi olmaqla, günbəzsizdir. Amma damının qabarıq olmasına görə ilk baxanda günbəzli bir məscidə bənzəyir. Məscidin tikintisində işlədilən əsas materiallar kərpic, daş və ağacdır. Məscid minarəsinin hündürlüyü 22,5 metr olmaqla eni aşağıdan yuxarıya azalır. Minarənin yuxarı hissəsi kaşı ilə bəzədilmişdir. Məscidin tikintisində işlədilən kərpiclər dördbucaq şəkillidir.

## Görüntülər

Menar mosque Urmia.jpg
MenAre 02.JPG
MenAre 03.JPG
گنبد و سر در مسجد مناره.jpg
نمای کلی مسجد تک مناره.jpg
گنبد مسجد مناره.jpg


## Xarici keçidlər
Kəpənəyin yuxusu (film, 2013)

**Kəpənəyin yuxusu** — Yılmaz Ərdoğanın ssenari müəllifi, rejissoru və aktyoru olaraq çəkilən türk dram filmidir. Film 2013-cü ildə 86-cı Oskar mükafatlarında Türkiyənin ən yaxşı xarici film üzrə Oskara namizədliyi göstərilmişdir.

Kəpənəyin yuxusu filminin musiqi bəstəkarı Rəhman Altın Amerikada keçirilən "Moondance Beynəlxalq Film Festivalında "Ən yaxşı Film Musiqisi " mükafatına layiq görülüb. "Kəpənəyin yuxusu" filmi üçün bəstələdiyi musiqilərə görə daha öncə İtalya, Belçika və Türkiyənin özündə müxtəlif mükafatlar alan bəstəkar ötən il film musiqiləri siyahısında birinci yeri qoruyub saxlamağı bacarmışdı.

## Məzmun

Film Zonquldağda 1941-ci ili təsvir edir. İki gənc şair Rüşdü Onur və Müzəffər Tayyib Uslu yeni-yeni modernləşən bu mədən şəhərində məmur kimi həyatlarına davam edərkən, bir yandan da sənətlə, ədəbiyyatla, ən çox da şeirlə məşğul olurlar. Şairliyə və sənətə baxışın hələ inkişaf etmədiyi cəmiyyətdə şeir yazan bu iki vərəmli gənc cəmiyyətin hər üzvünə şeiri sevdirməyə çalışır. Bələdiyyə sədrinin qızı Suzan Özsoyun Zonquldağa gəlməsiylə Rüsdü və Müzəffərin şeirə inancı daha da artar. Ailəsinin istəməməsinə baxmayaraq Suzan onlarla dostlaşır. Fəqət 1940-cı illərin vəbası olan vərəm bu iki gəncin həyatını da təhdid etməyə başlayır, öz gələcəklərini qurmaq üçün gənclər həyat mübarizəsinə başlayırlar. 
## Rollarda

## Mükafatlar

## İstinadlar
Zvonimir tacı

**Zvonimir tacı** ― 1076—1089-cu illərdə hakimiyyətdə olan xorvat hökmdarı Zvonimirə məxsus tutya, sonradan itirilmişdir.

## Yaranması
Dmitar Zvonimir tacı skeptron ilə birlikdə Roma papası VII Qriqoridən aldı.

## Hakimiyyətin legitimləşdirilməsində rolu
Tacqoyma Zvonimirin əvvəlki *dux* əvəzinə daha böyük titul olan *rex*-i almasına imkan verdi. Ancaq eyni zamanda, tacı alması nəticəsində Papa ilə münasibətləri daha çox vassal münasibətlərinə bənzəməyə başladı. Mənşə baxımından, Zvonimirin xorvat taxt-tacına olan haqqı nə qədər böyük olduğu aydın deyil, ona görə onun hökmdarlığının əlavə gücləndirilməsinə ehtiyacı ola bilərdi.

## Sonrakı taleyi
Orta əsr tacı Zvonimirin ölümündən sonra başlayan iğtişaş dövrü zamanı itirilmişdir, Macarıstan və Xorvatiyanın şəxsi birliyinin başlamasından sonra isə xorvat tacı rolunu Müqəddəs İştvan tacı öz üzərinə aldı. XIX əsrdə ayrı xorvat tacının mövcud olması fikri Xorvatiya suverenliyinin tərəfdarları arasında populyarlaşdı, məsələn bu cür düşüncələrə Franyo Raçkinın idealist yazılarında rasta gəlmək olar. Zvonimir (və ya ona daha çox deyildiyi kimi Tomislav) tacının şəkilləri şücaətli keçmiş haqqında xatirələri gücləndirirdi. Bu, 1925-ci ildə xorvat dövlətçiliyinin ildönümünün qeyd edildiyi zaman xüsusilə aktual oldu. Müstəqil Xorvatiya Dövlətinin yaranması ilə prototipindən fərqlənən yeni “Zvonimir tacı” hazırlandı. Həmçinin, eyni adlı orden və medal da təsis olundu. Lakin Kral II Tomislav heç vaxt bu tacla taclandırılmamışdır.

## Görüntüsü

Şəkil:Crown of Zvonimir (Croatia).svg|mini|Split şəhərində relyef üzərində aşkar olunan tacın 11-ci əsrə aid şəkli
Şəkil:Crown of Zvonimir (Croatia).svg|mini|Tacın müasir heraldika görüntüsü


## İstinadlar