open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xoşbəxt ailə modeli (Hacı Şahin)

**Xoşbəxt ailə modeli** — Hacı Şahinin 3-cü və son kitabı.

Kitabda Hacı Şahin son dövrlərdə ailə institutunun dağılmasına səbəb olan faktorlar və onların çarələri barədə bəhs edir. Müəllif hesab edir ki, ailə dəyərlərinin istismarı onların inkarı ilə nəticələnməməlidir. Bunun üçün isə müasir dünyada ailə anlayışına yeni məzmun verilməlidir.

Kitab 2022-ci ildə "Kitabdan ses" YouTube kanalı tərəfindən səsləndirilib.

## Məzmun

İnsanlararası münasibətlərin ciddi transformasiyaya məruz qaldığı bir dövrdə ailə haqqında yanaşmalar da dəyişir. Bu təsisatın müxtəlif mədəniyyətlərdə yerini, bəşər tarixindəki rolunu, insanın şəxsi inkişafına təsirini nəzərə alanda ailə dəyərlərinin gələcəyi haqda narahat olmalıyıq.

Bu kitabda Hacı Şahin Həsənli son dövrlərdə ailə institutunun dağılmasına səbəb olan faktorları təhlil edib, onlara çarə tapmaqla yanaşı, ictimai münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçid imkanları haqda da bəhs edir.

Müəllifin fikrincə, ailə dəyərlərinin istismarı onların inkarı ilə nəticələnməməlidir. Əksinə, müxtəlif kritik hadisələrlə formalaşan müasir dünyada ailə təsisatına yeni məzmun verilməlidir. Kişi-qadın, valideyn-övlad münasibətləri üçün yeni formalar deyil, məhz yeni yanaşmalar düşünülməlidir.

## Həmçinin bax

* Haradan başlamalı
* Yaradılışın hədəfi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hacı Şahin Həsənlinin yeni kitabı - ailə haqda
Toni Ramos

**Toni Ramos** (); ) — Braziliyalı aktyor.

## Seçilmiş filmoqrafiya

* 1968 - *[[O Pequeno Mundo de Marcos]]*... Tony
* 1971 - *[[Diabólicos Herdeiros]]*
* 1976 - *[[Ninguém Segura Essas Mulheres]]*... Gugu
* 1984 - *[[Noites do Sertão]]*... Miguel
* 1987 - *[[Leila Diniz]]*... sr. Diniz
* 1989 - *[[Minas-Texas]]*
* 1997 - *[[O Noviço Rebelde]]*... Dr. Filipe
* 1997 - *[[Pequeno Dicionário Amoroso]]*... Barata
* 2001 - *[[A Partilha]]*
* 2001 - *[[Bufo & Spallanzani (filme)|Bufo & Spallanzani]]*... Guedes
* 2002 - *[[Era Uma Vez... no Brasil]]*
* 2006 - *[[Se Eu Fosse Você|If I Were You]]*... Cláudio/Helena
* 2008 - *[[If I Were You 2]]*... Cláudio/Helena
* 2009 - *[[Tempos de Paz]]*... Segismundo
* 2010 - *[[Chico Xavier (film)|Chico Xavier]]* ... Orlando
* 2012 - *[[Se eu fosse Você 3]] ... Cláudio/Helena
* 2014 - *Jetuliu'' ... Jetuliu Varqas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rael Cons

**Rael Cons** () — ingilis bəstəkarı və multiinstrumental ifaçısı. O daha çox *Mrs. Harris Goes to Paris*, *My Cousin Rachel*, *Suite Française* və *Harlots* kimi ekran işlərindəki bəstələri ilə tanınır.**

## Karyera
Rael 2004-cü ildə Surrey Universitetini Musiqi və Səs Yazma üzrə Tonmeister dərəcəsi ilə bitirmişdir. O rejissor Mat Uaytkros ilə *Oasis: Supersonic və Coldplay: A Head Full of Dreams* filmlərində əməkdaşlıq edib.

## İstinadlar
Fraykor

**Fraykor** (, ; mənası – azad korpus, könüllülər korpusu) — XVIII–XX əsrlərdə Almaniya və Avstriyada mövcud olmuş bir sıra hərbiləşdirilmiş vətənpərvər birləşmələrin adı. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Veymar Respublikasında dövlətin xüsusilə kommunistlərə qarşı təşkil etdiyi nizamsız silahlı birləşmələr fraykor adlanırdı.

## Tarixi
Napoleon müharibələrinin ən məşhur könüllü korpuslarından biri Adolf fon Lütsovun rəhbərliyi altında Lütsov fraykoru idi. Alaylar yerli könüllülərdən və düşmən fərarilərindən ibarət idi. Bəzən ekzotik təchiz olunmuş qoşunlar piyada, süvari və daha nadir hallarda artilleriya kimi istifadə olunurdu. Bir bölükdən bir neçə min nəfərə qədər olan qarışıq birləşmələr və legionlar da var idi. General fon Kleystin tabeliyində olan Prussiya fraykorları piyadalar, yegerlər, draqunlar və qusarlardan ibarət idi.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra əsasən müharibə veteranlarından ibarət olan fraykor hərbiləşdirilmiş milislər kimi yetişdirilmişdir. Onlar Veymar Respublikasını devirməyə cəhd etdikləri iddia olunan Almaniya kommunistlərinə dəstək verən Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasına qarşı hökumət adından döyüşmək üçün toplanmışdılar. Bununla belə, bir çox fraykor üzvü respublikaya böyük ölçüdə xor baxmış və onun tərəfdarlarının sui-qəsdində iştirak etmişdir.

1919-cu ildə Adolf Hitler siyasi karyerasına başlamış, Münhendə kiçik və tanınmayan Almaniya Fəhlə Partiyasına qoşulmuşdur. Bu partiya 1920-ci ildə Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasına çevrilmiş və Hitler 1921-ci ildə partiyanın lideri olmuşdur. Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasının bir çox gələcək liderləri fraykorda olmuşdur: 1939-cu ildə İkinci Dünya müharibəsinin ilin dövründə Almaniyanın Polşaya hücumu zamanı yaradılan "*Ebbinghaus Freikorps*" düşmən xəttinin arxasında təxribat etmək üçün təyin edilmişdi, lakin onlar uğursuzluğa düçar olmuş və elə həmin il nizami qoşunlara tabe edilmişdilər.

## İstinadlar


## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Levon Minasyan

**Levon Minasyan** () — Fransız əsilli erməni musiqiçisi, bəstəkar və duduk ifaçısı. O İsanın ehtirasları kimi filmlərin musiqilərinin müəllifidir. Şarl Aznavur kimi şəxslərlə əməkdaşlıq edib.
Rza Cəfərov

**Rza Cəfərov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçinin qapıçısı.

## Həyatı
Rza Cəfərov 2003-cü ilin 3 iyulunda dünyaya göz açıb. Neftçi akademiyasının yetirməsi olan Rza 2021-ci ildə əsas komandada debütünü edib. 2024-cü ildən komandanın kapitanı təyin olunan Rza Azərbaycan yığmasının heyətində artıq 3 oyunda çıxış edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rintaro Okabe

— 5pb. və Nitroplus tərəfindən yaradılmış "Science Adventure" franşizindən personaj. İlk dəfə 2009-cu ildə buraxılmış *"[[Steins;Gate]]"* vizual romanında təqdim olunmuşdur. Okabe Kurisu Makise ilə birlikdə *"Steins;Gate"* seriyasının əsas personajlarından biridir. O, özünü çılğın alim hesab edir və tez-tez **Kyoma Hooin** təxəllüsündən istifadə edir. Şiina Mayuri onu **Okarin** deyə çağırır.

Okabe Akihabaradakı evində Gələcəyin Alətləri Laboratoriyasını qurmuşdur. O, özünü çılğın alim hesab edir və 001 nömrəli laboratoriya üzvü adlandırır. Bir gün təsadüfən etdiyi kəşfdən sonra zamanda səyahət təcrübələrinə başlayır və təcrübələrinə Kurisu da qatılır. Okabe təcrübələr zamanı öyrənir ki, dünya xətlərinin dəyişməsini müəyyən etmə qabiliyyətinə malikdir və bu qabiliyyəti "Ridinq Ştayner" adlandırır. Tokio Denki Universitetində təhsil alır, Mayuri və İtaru Haşida ən yaxın dostlarıdır. Oyunda və animedə Mamoru Miyano tərəfindən səsləndirilmişdir.

Çılğın alim şəxsiyyətinə və "Steins;Gate 0" oyunundakı qaranlıq təsvirinə görə Rintaro Okabe personajı tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylər almışdır. O, 2011-ci ildə "İlin ən yaxşı kişi anime personajı" nominasiyası üzrə Newtype Anime Mükafatının qalibi olmuşdur.

## Hekayə

### ''Steins;Gate''

### ''Steins;Gate: Load Region of Déjà Vu''

### ''Steins;Gate 0''

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gecəyarı kitabxanası (roman)

**Gecəyarı kitabxanası** (ingiliscə: The Midnight Library) — ingilis yazıçısı Mett Heyqin 40-dan artıq dilə tərcümə olunmuş romanı. Peşmanlıqlar, ehtimallar və bir insanın müxtəlif qərarları üzərində qurulmuş roman insanın hər zaman seçim haqqına sahib olması fikrini müdafiə edərək bir baxıma motivasiya kitabı kimi qəbul edilə bilər.

Romanda Nora Sid adlı qadının intihardan sonra gecəyarısında (00:00:00) ölüm və həyat arasında yerləşən möcüzəli kitabxanada gözünü açır. Buranın bələdçisi Noranın orta məktəb kitabxanaçısı xanım Elmdir. Nora burada həqiqi həyatındakı peşmanlıqları yazılmış "peşmanlıqlar kitabı" ilə tanış olmaq, təkrar-təkrar geriyə dönüb fərqli qərarlar verə bilmək şansı ilə qarşılaşır. Hər fərqli qərarın çox müxtəlif nəticələri olur. Çoxsaylı həyatları arasında Nora sevgi, dostluq, ailə, məşhurluq, uğur, pul və s. kimi bir çox məsələlər arasında seçim etməli olur.

## Məzmunu
Həyatı peşmanlıqlar ilə dolu olan Nora Sid (Nora Seed) tək dostu olan pişiyinin ölümünə dözməyərək intihar edir. Ölümündən sonra özünü gecəyarı kitabxanası adlandırılan qəribə yerdə tapan Noraya geri qayıtmaq, peşman olduğu şeyləri düzəltmək (hər hansı qərarları vermək, verməmək və ya dəyişdirmək) fürsəti verilir. Kitabxanada gördüyü sonsuz saydakı hər kitab əslində Noranın qərarlarına görə dəyişən fərqli həyatlarıdır. Fərqli karyeralar, sevgililər, dostlar, şəhərlər arasında gedib-gələn Nora ən çox məmnun olduğu həyatın və əsl xoşbəxtliyin axtarışındadır.

## Personajlar
* **Nora Sid (Nora Seed)** — Müxtəlif mümkün həyatları yoxlayan protoqanist;
* **Kitabxanaçı xanım Elm** — Həqiqi həyatda Bedfordda Noranın məktəb kitabxanaçısı, gecəyarı kitabxanasında isə xəyali bələdçidir. Hər iki halda xanım Elm Noraya dəstək olur, onu potensialını reallaşdırmaq üçün həvəsləndirir. Xanım Elm oxuyuculara mehriban, müdrik və təmkinli biri kimi təqdim olunur;
* **Noranın atası** — Noranın atası hələ Nora çox kiçik olarkən ölür. Romanda Noranın atası onu çox çalışmağa sövq edən və olimpiadada iştirak etməsi üçün təzyiq göstərən biri kimi təsvir olunur. Noranın alternativ həyatlarından birində ata canlı olaraq qarşımıza çıxır;
* **Co Sid (Joe Seed)** — Noranın qardaşı;
* **Əş (Ash)** — Noranın əsl həyatında vurğun olduğu cavan mehriban oğlan, uğurlu musiqiçi. Noranın həqiqi həyatında Əş Noranın qonşusudur və Noraya pişiyinin öldüyü xəbərini o verir;
* **Den Lord (Dan)** — Noranın əsl həyatında keçmiş sevgilisi;
* **İzi (İzzy)** — Noranın Avstraliyada yaşayan bir vaxtlar çox yaxın olduğu dostu;
* **Huqo Lefevre** — Nora kimi müxtəlif mümkün həyatları yoxlayan biri, Nora ilə alternativ həyatların birində görüşür;
* **Moli (Molly)** — Alternativ həyatların birində Nora ilə Əşin qızı.

## Xarici dillərə tərcümə
Türk dilinə — Kıvanç Güney

## Qazandığı mükafatlar
2020 Goodreads — İlin ən yaxşı romanı

## İstinadlar
Lazar Drlyaça

**Lazar Drlyaça** () — Bosniyalı rəssam.

## Həyatı
Bosanski Novi yaxınlığındakı Blatnada bosniyalı serb ailəsində anadan olub.

O, 1906-cı ilin oktyabrında Vyanada Təsviri Sənətlər üzrə imtahan verir və 1911-ci ildə Serbiya Krallığının pavilyonu üçün Romada Beynəlxalq Sərgidə iştirak edir. Bundan sonra rəssamlıq məktəbində oxumaq üçün Parisə köçür və Luvrda işləyir. Bəzən müştərilərin sifarişləri əsasında, qədim rəssamlar Titian və Leonardo da Vinçininin əsərlərini kopyalayır.

9 iyul 1914-cü ildən 1919-cu ilə qədər onun həyatı haqqında çox az şey məlumdur, lakin bir şəkil qeydində onun Sardiniyadakı düşərgədə olduğu qeyd olunur.

İkinci Dünya Müharibəsindən bir qədər əvvəl, təxminən 1935-ci ildə, o, həmişəlik Bosniyaya qayıdır və Konjiçin yuxarısında, Boraçko jezero və Prenj dağı arasındakı karst yaylasındakı Borci kəndində məskunlaşır.

O, ömrünün sonuna qədər orada tənhalıqda, əvvəlcə bir kənddə yaşayır və xəstələndikdən sonra 1970-ci ildə Boraçko gölünün üstündə yerləşən "Şantića Vila" adlı dağ villasına köçür.

O, əvvəlcə Ekspressionizmçi olub, lakin sonrada İmpressionizmçiyə çevrilib.

Drlyaça özünü Bosniyalı boqomilçi kimi tanıdıb, ona görə də onu tez-tez sonuncu Bosniyalı boqomilçi adlandırırdılar..

## Əsərləri
* Üç Atlı

* Rəssamın kabinəsi, Blatina, oktyabr 1929, akvarel, 205 x 225

## İstinadlar
Lüter Corc Simciyan

**Lüter Corc Simciyan** (; ) — əslən Osmanlı ermənilərindən olan ABŞ ixtiraçısı və sahibkarı. Məhsuldar və peşəkar ixtiraçı olan Simciyan əsasən optika və elektronika ilə bağlı 200-dən çox patentə sahibdir. Onun ilk bankomatı ixtira etdiyi iddia edilir, lakin bu, mübahisəli mövzu olaraq qalır.

O, həmçinin uçuş simulyatoru, özünə fokuslanan kamera, teleprompter və bir çox başqa qurğular kimi müxtəlif cihazların patentlərinə sahibdir.

## Həyatı
1905-ci ildə Osmanlı imperiyasının Antəp şəhərində anadan olmuşdur. Simciyan 1915-ci ildə ailəsi ilə Hələbə qaçmış, burada 5 il yaşamışdır. O, gənc yaşlarında Beyruta, oradan Fransaya köçmüş, 1920-ci ilin sonunda isə Konnektikut ştatının Nyu-Heyven şəhərinə yerləşmişdir.

Ömrünün sonlarına doğru Simciyan Florida ştatının Fort-Loderdeyl şəhərində kiçik bir tədqiqat laboratoriyası tikmiş və burada çalışmışdır. O, 23 oktyabr 1997-ci ildə vəfat etmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Inventor of the Week Archive - MIT: Picture of Simjian in article
* Photoreflex web site
Aleks Manukyan

**Aleks (Alek) Manukyan** (, ; ) — ABŞ sahibkarı, texnoloqu və xeyriyyəçisi. O, Erməni Ümumi Xeyriyyə İttifaqının prezidenti olmuşdur. Manukyan erməni xalqı üçün fəal xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə tanınır. 1994-cü ildəErmənistanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Aleks (Alek) Manukyan 28 iyun 1901-ci ildə Osmanlı imperiyasının İzmir şəhərində anadan olmuşdur. O, ibtidai və orta təhsilini yerli erməni məktəblərində almışdır. Manukyan 19 yaşında ABŞ-yə mühacirət etmişdir. O, ilk növbədə Bricport şəhərinə gəlmiş, burada fabrikdə çalışmış və eyni zamanda böyüklər üçün axşam kurslarında erməni dili dərsləri keçmişdir. Manukyan daha sonra şəhərdən şəhərə köçərək 1924-cü ildə Detroitdə məskunlaşmışdır. Orada avtomobil hissələri fabrikində iş tapmış və 1929-cu ildə öz şirkətini qurmuşdur. Bu, sonradan illik mənfəəti 3 milyard dollardan çox olan çoxmillətli "Masco Corporation"a çevrilmişdir.

Manukyan ABŞ-də erməni təhsilinin yaradılmasına xüsusi diqqət yetirmi.dir. 1963-cü ildə Miçiqanda özəl məktəb açmışdır. O, 1968-ci ildə erməni diasporunda və Ermənistan SSR-də proqramları dəstəkləmək üçün Aleks Manukyan Mədəniyyət Fondunu təsis etmişdir.

## Mükafatlar
* Ermənistanın Milli Qəhrəmanı (14 oktyabr 1994-cü il) — "dövlət əhəmiyyətli müstəsna xidmətlərinə, xalqın rifahı naminə uzun illər səmərəli fəaliyyətinə görə".
* Ellis Adası Şərəf Medalı.

## İrsi
* 2006-cı ildə Aleks Manukyana həsr olunmuş Ermənistanın poçt markası buraxılmışdır.
* İrəvanda bir küçə onun adını daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Biography, by Steve Takesian
* Alex and Marie Manoogian Interred in Holy Etchmiadzin
* Armenian General Benevolent Union — AGBU
* Алек Манукян
* Алек Манукян (1901–1996)
Ermənistan kilsə memarlığı

**Ermənistan kilsə memarlığı** — I əsrdə Ermənistan yaylasında xristianlığın həvarilik dövründən yaranmış erməni kilsə tikililərinin memarlıq üslubu. Son 1,900 il ərzində inkişaf etdirilmişdir. Kolumbiya Universitetindən ermənişünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor Tiqran Kuyumcuyanın fikrinə görə, erməni kilsə memarlığının özünəməxsus milli üslubu VI əsrin sonu və ya VII əsrin əvvəllərində yaranmışdır. Onun iddiası ondan ibarətdir ki, bu, Bizans, romanesk və qotika və ya daha az tanınan Efiopiya, Skandinaviya və slavyan üslubları konkret olaraq formalaşmazdan əvvəl, çox güman ki, xristian memarlığında ilk milli üsluba çevrilmişdir.

## Xarakteristikası
Xristianlığın IV əsrdə Ermənistanın rəsmi dini kimi təsis edilməsi erməni memarlığında yeni inkişaflara imkan vermişdir. İlk erməni kilsələri Müqəddəs Maarifçi Qriqorinin göstərişi ilə tikilmişdir. Bunlar çox vaxt bütpərəst məbədlərin üstündə tikilmiş, xristianlıqdan əvvəlki erməni memarlığının bəzi aspektlərini təqlid etmişdir. Erməni kilsələri ümumi xüsusiyyətlərə malik bir sıra fərqli xüsusiyyətlərə malikdir:

* Böyük Ağrı dağının vulkanik konusunu xatırladan uclu günbəzlər. Konusvari və ya yarımkonik radial seqmentli günbəz və ya günbəz silindrik baraban üzərində tağlı tavanların üstündə quraşdırılmışdır (adətən xaricdən çoxbucaqlı, ən çox səkkizbucaqlıdır)
* Bütün quruluşun hündürlüyü çox vaxt kilsənin uzunluğunu aşan şaquli vurğusu
* Daş tağlı tavanlar.
* Demək olar ki, tamamilə daşdan, adətən vulkanik tufdan və ya bazaltdan ibarətdir.
* İncə kəsilmiş tuf şiferdən ibarət kompozit dam.
* Freskalar və oymalar, əgər varsa, adətən bəzəkli olur və bir-birinə qarışan üzüm və yarpaqları əhatə edir.
* Həm nağaranın bir hissəsi kimi günbəzi, tağlı tavanı, həm də şaquli divarları dəstəkləmək üçün hündür struktur tağların ağır istifadəsi.
* Həm bazilikalarda, həm də mərkəzi planlı kilsələrdə günbəzi dəstəkləmək üçün kəsişən damlar.
* Xarici divarların, o cümlədən fiqurların heykəltəraşlıq bəzəyi. Ermənistan kilsə memarlığında möhkəm tikililər hazırlamaq üçün betondan istifadə edilir. Bu, əhəng məhlulu, sınıq tuf və qayaların qarışığından hazırlanır; onun ətrafında nazik tuf plitələri kərpic üsulu ilə düzülür. Yaş məhlul qarışığı quruduqca ətrafı tufla birlikdə bərkidilmiş betona bənzər möhkəm kütlə əmələ gətirir və tufun xüsusiyyətlərinə görə zaman keçdikcə sərtləşir.

## Ənənəvi erməni kilsələrinin təsnifatı
Yuxarıda qeyd olunan ümumi xüsusiyyətlər çərçivəsində, ayrı-ayrı kilsələr zamanı, məkanı və onun memarlarının yaradıcılığını əks etdirə bilən əhəmiyyətli dəyişikliklər nümayiş etdirir. Toros Toramanyan XX əsrin əvvəllərində bu variasiyaları tədqiq etdiyi zaman aşağıdakı klassik üslubları fərqləndirmişdir:

## İstinadlar
Toros Toromanyan

**Toros Arutyunoviç Toromanyan** (həmçinin **Toramanyan**, ; ) — erməni mənşəli Osmanlı və SSRİ memarı və arxeoloqu, Ermənistan memarlıq tarixinin tədqiqatçısı. Ermənistan SSR əməkdar elm xadimi (1933).

## Həyatı
1864-cü ildə Osmanlı imperiyasının Şapin-Karahisar şəhərində anadan olmuşdur. O, Konstantinopol Rəssamlıq Akademiyasını bitirdikdən sonra Konstantinopolda, sonra 1896-cı ildə köçdüyü Bolqarıstanda, həmçinin Rumıniyada şəxsi və ictimai binaların layihələndirilməsi ilə məşğul olmuşdur.

1902-ci ildə Toramanyan Aniyə ekspedisiyada iştirak etmək təklifini qəbul etmişdir. O, 1903-cü ildə buraya gəlmiş və Nikolay Marrın ekspedisiyasına qoşulmuşdur. 1904-cü ildə Toramanyan arximandrit Xaçik Dadyanın dəvəti ilə Zvartnots kilsəsinin qazıntılarına qoşulmuşdur. O, 1905-ci ildə tədqiqatının nəticələrini "Zvartnots məbədi" əsərində dərc etmişdir.

1921-ci ildə Ani Türkiyə ərazisinin bir hissəsi olduqdan sonra Toramanyan orada tədqiqat aparmaq imkanını itirmişdir. 1923-cü ildə Ermənistan SSR-də Qədim Abidələrin Mühafizəsi Komitəsi təsis edilmiş, Toramanyan onun üzvü olmuşdur. O, komitənin tərkibində Üçkilsə kafedralının yenidən qurulmasında iştirak etmişdir.

Toromonyan 1930–1932-ci illərdə İrəvanda Ermənistan Tarix Muzeyinin memarlıq şöbəsinə də rəhbərlik etmişdir. O, Dünya Erməni Konqresinin üzvü olmuşdur. 1934-cü ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Kuba mere divane

**Kuba mere divane** () — Ermənistanda yerləşən yezidi məbədi. Bu, dünyanın ən böyük yezidi məbədi hesab edilir. Yezidilərin ən böyük azlıq qrupunu təşkil etdiyi Armavir mərzinin Ayğırgöl kəndində yerləşir. Ayğırgöl kəndi Ermənistanın paytaxtı İrəvandan 35 kilometr qərbdə yerləşir.

## Zəmin
Yezidlər Ermənistanın ən böyük etnik azlıqlarından biridir və günəşə ibadət elementləri ilə yanaşı xristianlıq, hinduizm, yəhudilik, sufizm və zərdüştilik ilə oxşarlıqları olan qədim, monoteist inancı tətbiq edirlər. Ermənistanın rəsmi siyahıyaalınmasına görə, 2011-ci ildə Ermənistanda 35,000 yezidi yaşayırdı.

## Tarixi
Məbəd 2019-cu ilin sentyabrında açılmışdır. Açılış mərasimində Ermənistan baş nazirinin müavini və digər Ermənistan rəsmiləri iştirak etmişdilər.

Məbədin hündürlüyü 25 metrdir və mərkəzi, tağlı damı əhatə edən yeddi günbəzdən ibarətdir. Məbəd seminariya və muzeyə malikdir. Kuba mere divane Mələk Tavus və yezidi ilahiyyatının yeddi mələyə həsr olunmuşdur. Ən hündür günbəz və onu əhatə edən digər yeddi günbəz mələkləri simvolizə edir və qızılı günəşlərlə bəzədilmişdir. Məbədin dizaynı Şimali İraqda yerləşən, yezidilərin ən müqəddəs məbədi və ziyarətgahı olan Laliş məbədindən çox ilhamlanmışdır. Məbədin yanında yezidi qəbiristanlığı yerləşir. Məbədin qarşısındakı heykəl parkında "Nobel" mükafatı laureatı Nadiyə Muradın heykəli, 1880-ci illərin sonunda Osmanlı hakimiyyətinə qarşı döyüşmüş erməni hərbi komandiri Andranik Ozanyanın şərəfinə qoyulmuş heykəl, dini harmoniyanı ifadə edən yezidi günəşi ilə iç-içə olan erməni həvari xaçı var.

Rusiyada yaşayan erməni yezidi Mirzə Sloyan tərəfindən maliyyələşdirilən Kuba mere divane 2012-ci ildə Ermənistanın ilk yezidi məbədi olan Ziyaratdan bir neçə metr aralıda tikilmişdir. Məbədin layihəsi Ermənistanın dini binaların ən məhsuldar memarlarından biri olan Artak Qulyan tərəfindən hazırlanmışdır.

## İstinadlar
Alfred Zampa

**Alfred Zampa** () — Kaliforniyanın bir mahalı olan Qərbi Kontra-Kosta qraflığında əsas körpü inşaatçılarından biri. O, 1905-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olub və 2000-ci ildə ölümünə qədər tikinti sənayesində fəal olub. Zampa San-Fransisko körfəz sahəsindəki körpü layihələrində, xüsusilə Qolden Qeyt körpüsü və Karkines körpüsünün tikintisində ön plana çıxmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Grammarly

**Grammarly** — ABŞ bulud texnologiyasına əsaslanan yazılış köməkçisi proqramı. Bu, ingiliscə mətnlərdə orfoqrafiya, qrammatika, durğu işarələri, aydınlıq, tutuculuq və çatdırılma səhvlərini nəzərdən keçirir, plagiatı aşkar edir və müəyyən edilmiş səhvləri əvəz etməyi təklif edir. Proqram həmçinin, istifadəçilərə öz üslubunu, tonunu və kontekstdə xüsusi dilini fərdiləşdirməyə imkan verir.

"Grammarly" 2009-cu ildə Aleks Şevçenko, Maks Litvın və Dmitri Lider tərəfindən yaradılmışdır. "Grammarly" masaüstü proqramları, "Google Sənədlər" üçün optimallaşdırılmış brauzer uzantısı və smartfon klaviaturası ilə istifadə üçün müstəqil proqram kimi mövcuddur.

Proqram "Grammarly Inc." tərəfindən hazırlanmışdır. Şirkətin mərkəzi Kaliforniyanın San-Fransisko şəhərində yerləşir. Onların Kiyev, Nyu-York, Vankuver və Berlində ofisləri fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
"Grammarly" esseləri plagiat olub-olmadığını yoxlayan "My Dropbox" proqramının yaradıcıları Maks Litvın, Aleks Şevçenko və Dmitri Lider tərəfindən təsis edilmişdir. "Grammarly" ilk növbədə universitet tələbələrinə ingilis dili bacarıqlarını təkmilləşdirməyə kömək etmək üçün təhsil proqramı kimi hazırlanmışdır. Bu, daha sonra gündəlik həyatda ingilis dilindən istifadə edən müştərilərə təklif edilmişdir.

2018-ci ilin əvvəlində "Google "da təhlükəsizlik tədqiqatçısı "Grammarly" brauzer uzantısının beta versiyasında identifikasiya nişanlarını vebsaytlara təqdim edən, o cümlədən potensial olaraq istifadəçilərin sənədlərinə və digər məlumatlarına daxil olmağa imkan verən boşluq aşkar etmişdir. Bir neçə saat ərzində şirkət bir düzəliş buraxmış və istifadəçi məlumatlarının oğurlanmasına dair heç bir dəlil tapmadığını bildirmişdir. "Grammarly" dekabrın sonunda "HackerOne"da xəta ovçusu proqramını işə salmış və şirkətin serverində xüsusi sənədə daxil olan ilk etik hakerə 100,000 ABŞ dolları mükafat təklif etmişdir.

"Grammarly" 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynanı hücumuna cavab olaraq Rusiya və Belarusda yaşayan istifadəçiləri ilə bütün işgüzar əlaqələri effektiv şəkildə kəsmişdir. Şirkət həmçinin 2014-cü ildən bəri Rusiya və Belarusda əldə etdiyi xalis gəliri Ukraynaya bağışlayacağını açıqlamışdır. Bu həmçinin, müharibə haqqında ingilis dilində məlumat verən Ukrayna KİV-lərinə pulsuz çıxışı təmin etmişdir.

## Qəbulu
Rəyçilər "Grammarly"ni nisbətən yüksək qiymətə və oflayn funksionallığın olmamasına baxmayaraq, faydalı hesab edərək istifadəsinin rahatlığı və faydalı təklifləri üçün tərifləmişdilər. "*[[Forbes]]*"dan Coş Steyml 2013-cü ildə onu tərifləyərək demişdir ki, "Bu, tez və asanlıqla yazınızı yaxşılaşdıran və sizi peşəkar kimi göstərən və ya ən azı axmaq kimi görünməməyinizə kömək edən onlayn xidmətlərdir ". Bununla belə, bəzi istifadəçilər "Grammarly"ni düzgün olmayan təkliflərə, ton və kontekstdən xəbərsizliyə, yazıçıların ifadə azadlığının azaldılmasına görə tənqid etmişdilər.

## İstinadlar
Ümumdünya Su Günü

**Ümumdünya su günü** — 22 mart. BMT-nin Baş Assambleyası 22 dekabr 1992-ci ildə, 47/193 nömrəli qətnaməyə əsasən 22 mart tarixini "Ümumdünya su resursları günü" elan etmişdir.

## Məqsəd
Bu günün keçirilməsinin məqsədi su resurslarının mənimsənilməsinin hansı səviyyədə olmasının, iqtisadi və sosial rifahın səmərəliliyinin yüksəldilməsinə təsirinin müəyyən edilməsi və bu barədə maarifləndirilmənin təmin edilməsidir.

## Həmçinin bax
* BMT
* Beynəlxalq Qadınlar Günü
* Beynəlxalq Qızlar Günü
* Ümumdünya Tualet Günü
* İnsan Hüquqları Günü
* Beynəlxalq Sülh Günü
* Analar Günü
* Qadın zorakılığına qarşı beynəlxalq mübarizə günü
* İrqi ayrı-seçkiliyin ləğv edilməsi uğrunda beynəlxalq mübarizə günü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Myxobolus cuneus

**Myxobolus cuneus** — şirin su balıqlarını yoluxduran parazit miksozoan növü. O, *Myxobolidae* ailəsinin üzvüdür və müxtəlif balıq növlərində, o cümlədən sazan, külmə və lilbalıqda aşkar edilmişdir. *M. cuneus* tərəfindən törədilən infeksiya adətən "miksoboloz" adlanır və balıq populyasiyalarına əhəmiyyətli iqtisadi və ekoloji təsir göstərə bilər.

## Həyat dövrü
*M. cuneus*un həyat dövrü xəstə balıqların suya sporlar buraxması ilə başlayır. Sporlar daha sonra dəniz ilbizi və ya qurd kimi uyğun bir ev sahibi tərəfindən qəbul edilir və burada daha da inkişaf edirlər. Ev sahibinin içərisinə daxil olduqdan sonra sporlar sporoplazma kimi tanınan bir hüceyrə növünü buraxır, daha sonra miksospor adlanan çoxhüceyrəli bir quruluşa çevrilir.

Miksosporlar daha sonra ev sahibi öləndə yenidən suya buraxılır və yeni balıqlara yoluxmağa davam edirlər. Miksosporlar ətraf mühit şəraitinə yüksək dərəcədə davamlıdır və çöküntüdə uyğun bir ev sahibinin gəlməsini gözləyərək bir neçə il yaşaya bilərlər.

## Miksobolozun əlamətləri
*M. cuneus* ilə yoluxmuş balıqlar süstlük, iştahsızlıq və anemiya kimi bir sıra simptomlar göstərə bilər. İnfeksiya həmçinin balığın dərisində və üzgəclərində lezyonlar yarada, qəlsəmə və digər daxili orqanların zədələnməsinə səbəb ola bilər. Ağır hallarda infeksiya ölümcül ola bilər ki, bu da balıq populyasiyasının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olur.

## Müalicəsi və qarşısının alınması
Hal-hazırda miksobolozun effektiv müalicəsi yoxdur və qarşısının alınması ən yaxşı hərəkət yoludur. Balıq fermerləri *M. cuneus*un yayılmasının qarşısını almaq üçün, o cümlədən suyun keyfiyyətini yaxşı saxlamaq və yoluxmuş balıqların yeni mühitlərə daxil olmasının qarşısını almaq üçün bir neçə addım ata bilərlər. Balıq populyasiyalarının müntəzəm monitorinqi də miksobolozun yayılmasının erkən aşkarlanmasına kömək edə bilər ki, bu da tez tədbirlər görməyə imkan verir.
Yaqubun mələk ilə güləşməsi

**Yaqubun mələk ilə güləşməsi** — Bibliyada, Yaradılış kitabında (32:22–32) bəhs edilən və Huşənin kitabında (12:3–5) istinad edilən epizod. Sözügedən "mələk" Yaradılış kitabında "insan" (אִישׁ) və "tanrı" kimi xatırlanır, Huşənin kitabında isə "mələk" (מַלְאָךְ) haqqında məlumat verir. Azərbaycan dilindəki tərcümədə Yaradılış kitabında "şəxs" və "allah", Huşənin kitabında isə "mələk" ifadəsindən istifadə olunur. Hesaba Yaqubun adının dəyişdirilərək İsrail (etimologiyası "tanrı ilə mübahisə edən" kimi verilir) olması daxildir.

Yaradılış kitabının narrativində Yaqub Kənana geri qayıtdığı zaman gecəni çayın kənarında tək keçirmişdir. O, bu zaman bir "insan" ilə qarşılaşır və onunla sübh açılana qədər güləşir. Sonda Yaquba "İsrail" adı və xeyir-dua verilir, "insan" isə öz adını bildirməkdən imtina edir. Yaqub daha sonra bu yeri Penuel (פְּנוּאֵל; "Allahın üzü") adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*  Also in:  (p. 22).

## Xarici keçidlər

* Links to images of Jacob Wrestling with the Angel
* Jacob's Wrestling Match: Was It an Angel or Esau?
* Wrestling with Angels chabad.org
Penuel

**Penuel** (həmçinin **Peniel**, **Fənuil** və ya **Fəniil**;  *Pənūʾēl*) — Yəhudi Bibliyasında təsvir olunan yer. Sukkotdan çox uzaqda yox, İordan çayının şərqində və indiki İordaniyada Yəbbuq çayının cənubunda yerləşir.

Penuel Yaradılış kitabında Yaqubun mələklə güləşdiyi yer kimi qeyd olunur. Bu, Birinci Padşahlar kitabında möhkəmləndirdiyi Şimal İsrail çarlığının ilk padşahı Yarovamın paytaxtı kimi xatırlanır.

## Müəyyənləşdirilməsi
1970-ci ilə qədər Bibliya alimləri Penueli indiki İordaniyada Təlül əz-Zəhəb əkiz zirvələri ilə eyniləşdirdilər. Yaradılış kitabında verilən hesaba əsaslanaraq, alimlər Penuelin müqəddəs ziyarətgah yeri olduğuna inanırdılar və zirvələrdən birində Birinci Dəmir dövrünə və ya ondan əvvəllərə aid bir məbədin olduğunu güman edirdilər. Belə bir quruluş tapılmadığı üçün bu nəzəriyyə sual altına düşmüşdür.

## İstinadlar
Eva Kaili

**Eva Kaili** () — 2014-cü ildən Avropa Parlamentinin (AP) üzvü olan yunan siyasətçisi. O Avropa Parlamentində Qətər korrupsiya qalmaqalının bir hissəsi kimi korrupsiyada ittiham olunub və 2022-ci ilin yanvarından 2022-ci ilin dekabrında həbs olunana qədər Avropa Parlamentinin on dörd vitse-prezidentindən biri vəzifəsində çalışıb. 2007–2012-ci illərdə Yunanıstan Parlamentinin üzvü olub və siyasi karyerasından əvvəl 2004–2007-ci illərdə Yunanıstanın televiziya kanalı MEGA Channel-da xəbər aparıcısı olub. Kaili 9 dekabr 2022-ci ildə həbs edildikdən sonra Brüsseldə istintaq təcridxanasında saxlanılır və vəkilləri vasitəsilə ona qarşı irəli sürülən bütün ittihamları rədd edir.

## Həyatı
Kaili 1978-ci ilin oktyabrında Salonikidə Mariya İqnatiadou və Aleksandros Kailis ailəsində anadan olub.

O Saloniki Aristotel Universitetində memarlıq və inşaat mühəndisliyi üzrə təhsil alıb, daha sonra təhsilini Pirey Universitetində davam etdirib, 2008-ci ildə beynəlxalq və Avropa münasibətləri üzrə magistr dərəcəsi alıb.

Kailinin həyat yoldaşı 35 yaşlı deputat köməkçisi Françesko Giorgidən 2021-ci il təvəllüdlü bir qızı var.

## Karyerası
Siyasi karyerasından əvvəl Kaili 2004–2007-ci illərdə Mega Channel-da xəbər aparıcısı olub.

Kaili 1992-ci ildə *PASOK Gənclərinə* qoşulub. 2001-ci ildə Memarlıq Məktəbi Tələbələr Birliyinin prezidenti, 2002-ci ildə isə Saloniki Şəhər Şurasına seçilən ən gənc üzv oldu.

### Yunanıstan parlamentinin üzvü

Kaili 2004-cü il ümummilli seçkilərində ən gənc namizəd kimi iştirak edib. O, 2007-ci ildə keçirilən ümummilli seçkilərdə Saloniki birinci bölgəsi üzrə Yunanıstan parlamentinin üzvü seçilib. O, həmin dövrdə PASOK partiyasının ən gənc deputatı idi. 2009-cu il ümummilli seçkilərində yerini 2012-ci ilə qədər qorudu.

Parlamentdə işlədiyi müddətdə Kaili Mədəniyyət və Təhsil Məsələləri üzrə Daimi Komitə, Milli Müdafiə və Xarici Əlaqələr üzrə Daimi Komitə və Xaricdəki Yunanlar üzrə Xüsusi Daimi Komitə Parlament Komitələrinin üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, həmçinin Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (QDİƏT) Parlament Assambleyasında, NATO Parlament Assambleyasında və Aralıq Dənizi İttifaqının Parlament Assambleyasında Yunanıstan nümayəndə heyətinin üzvü olub.

## İstinadlar
Rəvandüz qətliamı

**Rəvandüz qətliamı** () — Rusiya imperiyası və onların müttəfiqi olan aysor və erməni könüllüləri tərəfindən kürdlərə qarşı törədilmiş qətliam. 1916-cı ilin mayında baş tutmuş qətliam Rəvandüzdə yaşayan müsəlman kürdləri hədəf almışdır. Qətliamda təqribən 8,000 kürd öldürülmüşdür ki, bu da şəhərin 80%-ni təşkil edirdi. Bütün şəhər dağıdılmış və talan edilmişdir.

## Qətliam
1915-ci ildə Birinci Dünya müharibəsi davam edərkən Rusiya qoşunları aysor və erməni könüllülərin köməyi ilə Osmanlı imperiyasının Rəvandüz şəhərini işğal etmişdilər. Rusiya qüvvələri ilə onların aysor və erməni müttəfiqləri şəhərin kürd müsəlman əhalisinin 80%-ni qətlə yetirmişdilər. Şəhər ələ keçirildikdən sonra müsəlman kürd əhalisinin yalnız 20%-i sağ qala bilmişdir. Rəvandüzdən olan kürdlərin hamısı güllələnməmiş, bəziləri Rəvandüz dərəsinə atılmışdır. Bir çox kürd qadın sırf əsgərlər tərəfindən zorlanmamaq üçün intihar etmişdilər. Zəngin rayonlar istisna olmaqla, bütün Rəvandüz şəhəri dağıdılmışdır. Rusiya, aysor və erməni əsgərləri salamat qalmış evlərdən loja kimi istifadə etmiş, daha sonra oranı tərk etməmişdən əvvəl talan etmişdilər. Ərbil, Köysancaq və Raniyadan olan kürdlər könüllü olaraq Rəvandüzdəki əhalini müdafiə etmək üçün əraziyə axın etmişdilər. Rusiya qüvvələri ilə onların aysor və erməni müttəfiqləri Korek dağını ala bilməmiş, iki-üç aydan sonra kürdlərin şiddətli müqavimətinə görə geri çəkilməyə məcbur qalmışdılar. İngilis casusu Edvard Noel qətliamdan bir neçə ay sonra Rəvandüzü ziyarət etmiş və gördükləri barədə Britaniya hökumətinə rəsmi hesabat dərc etdirmişdir. Hesabatın bir hissəsində qeyd edilmişdir ki, "Rəvandüz və Nell rayonlarını gəzən səyahətçi xristianların müsəlmanlara qarşı törətdiyi dəhşətli cinayətlərə dair geniş topdansatış dəlilləri tapmışdır".O, həmçinin erməniləri və aysorları "xristian qisas ordusu" adlandırmışdır. Britaniya əsgəri və kəşfiyyatçısı Kennet Mason qeyd etmişdir ki, "Rəvandüz ilə Qaravuşinke aşırımı arasında heç bir kənd toxunulmaz qalmamış, bir çoxları tamamilə məhv edilmişdir".

## İstinadlar
Tarakan

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Sağlamlıq riskləri
Nəzərə alınmalı olan ilk məqam tarakanların insanlarla təmasda ola bilməsidir. Onlar gecələr ortaya çıxa və ayaqları ilə dərinizi cızaraq kiçik qızartılara səbəb ola bilərlər. Bu cür qızartılar yaxşıca sabunla təmizlənməlir ki, daha ciddi problemə çevrilməsin. Qara tarakanlar, eləcə də digər tarakan növləri, ilk növbədə bakteriyaların daşıyıcısı olduqları üçün təhlükəlidirlər. Tarakanlar heç vaxt getməyəcəyimiz çirkli, iyrənc yerlərdə vaxt keçirirlər. Onlar sizin mətbəxinizdə bir meyvə parçasının üstündə olduğu kimi, meşədə çürüyən heyvan leşinin üstündə də rahatdırlar. Bu faktor onları təhlükəli zərərvericilər edir. Tədqiqatlar təsdiq etmişdir ki, tarakanlar 33-dən çox bakteriya növü daşıya və yaya bilir. Onlardan bəziləri arasında Salmonella və E. coli kimi bakteriyalar var. Tarakanlar evə daxil olduqda, çox sayda zərərli bakteriyaları və mikrobları özləri ilə gətirirlər. Onlar qablar və açıqda qalan qidalarla təmasda olurlar. Tarakanlar hərəkət etdikcə toxunduqları hər yerə bakteriya yayırlar. Qida zəhərlənməsinə və digər xəstəliklərə səbəb olmaq potensialına malikdirlər.

## Maraqlı faktlar
* Tarakanlar inanılmaz dərəcədə uyğunlaşa bilən canlılardır. Onlar tropik meşələrdən tutmuş buzlu Arktikaya qədər müxtəlif mühitlərdə yaşaya bilirlər. Onların yüksək radiasiyaya, hətta bəzi təbii fəlakətlərə də tab gətirə bildiyi məlumdur.
* Tarakanlar seçici deyillər və sabun, yapışqan və hətta saç da daxil olmaqla demək olar ki, qarşılarına çıxan hər şeyi yeməkdədirlər.
* Tarakanlar evlərdəki elektrik naqillərini çeynəməklə qısaqapanmaya və yanğına səbəb ola bilərlər.
* Tarakanlar 100 milyon ildən çoxdur ki, mövcuddurlar, bu onları planetin ən qədim həşərat növlərindən biri edir.
* Tarakanlar başsız həftələrlə yaşaya bilərlər. Bunun səbəbi bədənlərindəki kiçik dəliklərdən nəfəs almalarıdır. Onlar başsız qaldıqları zaman susuzluqdan ölürlər.
* Pinti kimi tanınmalarına baxmayaraq, tarakanlar əslində olduqca təmizkar böcəklərdir. Onlar özlərinə baxım üçün çox vaxt sərf edirlər və daim antenalarını və ayaqlarını təmizləyirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Asiya tarakanı
* Afrika tarakanı
* Amerikan tarakanı
Əbdüllətif Əhməd Mustafa

**Əbdüllətif Əhməd Mustafa** () — İraq kürd din xadimi və sələfi təbliğatçısı.

## Həyatı
Əbdüllətif Əhməd Mustafa 1969-cu ildə anadan olmuşdur. O, ibtidai, orta və lisey təhsilini tamamladıqdan sonra ərəb dilini öyrənmək üçün Bağdada getmiş, Müstənsiriyə Universitetinin ərəb dili bölməsinə qəbul olmuşdur. Mustafa 1992-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra Raniya rayonunun Çvarqurna şəhərində müəllim kimi işə düzəlmişdir. O, bir müddət sonra ölkəni tərk edərək şəriəti öyrənmək üçün bir neçə başqa islam ölkələrinə səfər etmişdir. Mustafa daha sonra Tikritdə magistr və doktorantura təhsilini tamamlamışdır. O, ardınca Səudiyyə Ərəbistanında daha bir doktorluq dərəcəsi qazanmışdır.

Əbdüllətif Əhməd bir neçə dəfə kürd mediasında çıxış etmişdir. 2012-ci ildə "NRT News"da bir sıra videolarda görünmüşdür. O, hal-hazırda kürd dilində sələfi kanalı olan "Amojgari"nin direktoru və Süleymaniyyədə yerləşən Beheşt məscidinin imamıdır.

## İstinadlar
Vilson Vaynrey

**Wilson James Whineray** () — Yeni Zelandiyada biznes meneceri və reqbi oyunçusu kimi fəaliyyət göstərib. O, 2014-cü ildə Richie McCaw tərəfindən üstələnənə qədər milli reqbi ittifaqı komandasının, ən uzun müddət ərzində xidmət edən kapitanı idi.

## Daxili karyerası
Wilson Whineray ilk karyerasında bir sıra komandalarda dayaq mövqeyində oyanmışdı. Wairarapa , Mid Canterbury , Manawatu , Canterbury , Waikato və nəhayət , doğma şəhəri olan Oklend komandasında oynadı. 1959–1966-cı illər arasında 61 oyun keçirdi. O, həmçinin Cənubi Ada , Şimal Ada və Yeni Zelandiya millisində oynamışdı.

## Beynəlxalq karyerası
O, 1957–1965-ci illər arasında 77 oyun keçirdi, 67 — oyunda kapitan olaraq cıxış etdi. Whineray 1962-ci il Yeni il mükafatlarında idmana, xüsusən də reqbi futboluna göstərdiyi xidmətlərə görə Britaniya İmperiyasının (OBE) ordeni ilə təltif olundu. 1965-ci ildə Yeni Zelandiyada ilin idmançısı seçildi.

## İdman statistikası
* Testlər: 32 (30 kapitan kimi)
* Oyunlar: 45 (37 kapitan kimi)
* Ümumi matçlar: 77 (67 kapitan kimi)
* Test xalları: 6 (2 cəhd)
* Oyun xalları: 18 (5 cəhd, 1 qol)
* Ümumi xal: 24 (7 cəhd, 1 buraxılan qol)

## İstinadlar
Rüfət Abbasov

**Rüfət Abbasov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Şamaxı" klubunun və Azərbaycan U-21 milli komandasının futbolçusu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Port Cekson

**Port Cekson** — Sidney Limanı, Orta Liman, Şimal Limanı və Leyn Kov çayı və Parramatta çaylarının sularından ibarət olan Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels inzibati ərazisinə daxil olan Sidney ria və ya təbii limanı. Liman Tasman dənizinin (Cənubi Sakit Okeanın bir hissəsi) girişidir. Sidney Opera Teatrı və Sidney Liman Körpüsü burada yerləşir. Avstraliya materikindəki ilk Avropa məskunlaşma yeri və koloniyası olan Port Cekson, Sidneyin tarixində və inkişafında əsas rol oynamağa davam edir.

## İstinadlar
Dünya sənin, dünya mənim (mahnı)

**"Dünya sənin, dünya mənim"** — Məmməd Arazın sözlərinə Niyaməddin Musayev tərəfindən bəstələnən mahnı

## Haqqında
Şeir 1977–1978-ci illərdə Məmməd Araz tərəfindən yazılıb. Şeirə məşhurluq gətirən Niyaməddin Musayevin mahnı bəstələməsi olub. Niyaməddin Musayev mahnının necə yaranması ilə bağlı demişdir:

Niyaməddin Musayevin ifasında mahnı məşhurluq qazanmışdır. Youtube kanallarında 10 milyondan çox izlənmə olub. Ondan sonra mahnını müğənni Əhməd Mustafayev ifa etmişdir. 19 mart 2023-cü ildə "Səs Azərbaycan: Doğma nəğmələr"in qalibi Zülfü Əsədzadənin "Dərviş band" qrupu ilə birgə "Dünya sənin, dünya mənim" ifası sosial şəbəkələrin trendinə çevrilmişdir..

Niyaməddin Musayev "Dərviş band" qrupunu tanıdığını və onların bu ifasını çox bəyəndiyini bildirib:

### Türkiyəli müğənnilərin ifasında
Türkiyənin tanınmış müğənnisi Neşe Karaböcek ifa etmişdir.

## Mətn

### Orijinal mətni

Bir taleyin oyununda cütlənmiş zərik, Yüz il qoşa atılsaq da qoşa düşmərik. Bir zərrənin işığına milyonlar şərik, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.

Çevrəsindən çıxsa əgər sevda fırfıran, Bir ümidin ətəyindən tutub da fırlan, Eşidərsən: pıçıldayır yıxılan, duran, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.

Bu get-gəllər bazarına dəvədi dünya, Bu ömür-gün naxışına həvədi dünya. Əbədiyə qəh-qəh çəkər əbədi dünya, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.

Ayaq saxla, dövrənə bax ötəri belə, Min illərdir Araz belə, Həkəri belə. Axşamların, səhərlərin təkəri belə, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.

Gülünclərə gülünc gələn bu ada güldüm, Yüyəninə hər əl yetən bu ata güldüm, Mən özümlə oynadığım şahmata güldüm…
Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.
— may-iyun, 1986

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* "Dərviş" band — "Dünya sənin, dünya mənim" | Səs Azərbaycan. Doğma nəğmələr | 2023 | Final
* Niyameddin Musayev — "Dunya Senin Dunya menim dunya hec kimin…"
* Heydər Əliyev mahnıya qulaq asıb kövrəldi — Dünya sənin, dünya mənim
* Neşe Karaböcek — Dünya Senin Dünya Benim
* "Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin" mahnısının tarixi…
Yovan Biyeliç

**Yovan Biyeliç** () — Rəssam və akademik. XX əsrin ən məşhur Yuqoslaviya rəssamlarından biri, Yuqoslaviya və Serbiyanın koloristik ekspressionizminin görkəmli nümayəndəsi. 

5 dekabr 1963-cü ildə Serbiya Elmlər Akademiyasının Belqraddakı Təsviri İncəsənət və Musiqi Bölməsinin həqiqi üzvu seçilib.

Biyeliç, 100 ən görkəmli serb siyahısına daxildir.

## Həyatı
Yovan Biyeliç əvvəlcə Sarayevoda Yan Karel Yanievskidən rəssamlıq təhsili alıb, sonra 1909–1913-cü illərdə Krakov Rəssamlıq Akademiyasında Teodor Aksentoviç, Leon Vychulkovski, Yozef Pankyeviçin tələbəsi olub. Daha sonra, 1913–1914-cü illərdə Parisdə "Academy de Grande"də dərslərdə iştirak edib. 1915-ci ildə Praqada təhsilini davam etdirib.

1919-cu ildən Belqradda yaşayayaraq əvvəlcə rəsm müəllimi, sonra Belqrad Milli Teatrında səhnə tərtibatçısı və rəssam kimi çalışıb. Sonra, müxtəlif vaxtlarda Danica Antic, Pavle Vasiç, Duşan Vlajic, Nikola Graovac, Miomir Denic, Peja Milosavlevich, Cordje Popovic, Yuritsa Ribar, Alexa Celebonovic və başqalarının iştirak etdiyi rəssamlıq məktəbi təşkil edir.

Yovan Biyeliç Yuqoslaviya incəsənət qruplarının ("Rəssamlar qrupu", "Forma", "Azad və Müstəqil") yaradıcılarından biri və üzvüdür. 1912-ci ildən Yuqoslaviya rəssamlarının 200-ə yaxın qrup sərgisində iştirak etmiş, 1919-cu ildən ölkədə və xaricdə fərdi sərgiləri təşkil etmişdir. O, ədəbi yaradıcılıq və tərcümələrlə də (8 nəşr olunmuş hekayəsi, bir əlyazması və bir tərcüməsi) məşğul olmuşdur.

Rəssamın bədii irsi 981 rəsm, 103 akvarel, 52 pastel, 676 rəsm (karandaş, kömür, mürəkkəb), 19 kitabın illüstrasiyasından və 94 teatr səhnəsindən ibarətdir.

Biyeliçin rəsmləri Milli Muzeydə, Müasir İncəsənət Muzeyində, Novi Saddakı Pavel Belyanski Memorialında, Serbiyanın digər muzey, qalereyalarında və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır və nümayiş etdirilir. 1-ci dərəcəli Əmək Ordeni (Yuqoslaviya), Oktyabr mükafatı, Serbiya Sosialist Respublikasının yeddinci iyul mükafatı və s. kimi bir çox hədiyyə və mükafatlarla təltif edilib.

1964-cü ildə vəfat etmişdir və Belqraddakı Yeni Qəbiristanlığın Fəxri Xiyabanında dəfn edilmişdir.

## Qaleriya

Jovan Bijelić 2009 Serbian stamp.jpg|
Jovan Bijelić 1991 Yugoslavia stamp.jpg|
Jovan Bijelić 1981 Yugoslavia stamp.jpg|
Mrtva priroda, Jovan Bjelić.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
BTDigg

**BTDigg** — ilk Mainline DHT axtarış sistemi. O BitTorrent DHT şəbəkəsinə qoşulub və həmin şəbəkəni dəstəkləyir və maqnit keçidləri ilə indeksləşdirilmiş və verilənlər bazasına əlavə edilmiş bir neçə torrent atributları (ad, ölçü, fayl siyahısı) arasında uyğunlaşdırılıb.

## İstinadlar
Yanaqimori məbədi

– Yaponiyanın Tokio şəhərinin Çiyoda rayonunda yerləşən şintoist məbədi. Kanda çayının və Akihabara bölgəsinin yaxınlığında yerləşir.

## Tarixi
Yanaqimori məbədi 1457-ci ildə Ota Dokan tərəfindən tikilmişdir. O, həmçinin Edo qəsrini tikdirmiş və dizayn etmişdir. Məbəd keçmiş qəsrin şimal-şərqində tikilmişdi. Ota Dokan burada pis hislərin qarşısını aldığına inanılan söyüd ağacları əkdirmişdir. Məbədin adının yapon dilindən tərcümədə "söyüd ağacı məbədi" mənasını verməsinin səbəbi budur. Məbəd qurulanda Kiotoda yerləşən Böyük Fuşimi İnari məbədinin qolu kimi qurulmuşdur.

Məbəd əvvəlcə İnarinin simvolu olan kitsunelərə həsr olunsa da, XIX əsrin sonundan etibarən tanukilərlə assosiasiya olunmağa başlanmışdır. Belə ki, XVII əsrdə şoqun Tokuqava Tsunayoşinin anası Keyşoin Edo qəsrində tanuki tanrısı Fukucu-inariyə həsr olunmuş məbəd tikdirmişdir. Bu məbəd onun nəvəsi Tokuqava İenobunun diqqət mərkəzində olmuşdur. Bu məbəd daha sonra Akihabaranın şərqində yerləşən Kuramae bölgəsinə, 1868-ci ildə isə Yanaqimori məbədinə köçürülmüşdür. Köçürülməsindən sonra məbəd Yanaqimori məbədi ilə birləşmişdir.

## Xüsusiyyət
Yanaqimori məbədinin ləqəbəi O-Tanuki-samadır. Belə ki, burada böyük xayalarla və qarınla təsvir olunmuş tabuki heykəlləri yerləşir, lakin məbəd yarananda tanukilərə deyil, əvvəlcə kitsunelərə həsr olunduğu üçün burada kitsune heykəlləri də görmək mümkündür. Məbəddə Fuciko kultuna aid olan memorial daşlar yerləşir.

Məbəd kompleksinə 7 kiçik məbəd daxildir. Əsas məbəd orijinal Yanaqimori məbədidir və İnariyə həsr olunmuşdur. Girişində daşdan hazırlanmış iki kitsune heykəli yerləşir: sağda yerləşən və topla təsvir olunan ruhu, solda yerləşən və bala ilə təsvir olunan uşaqları simvolizə edir. O-Tanuki-san Keyşoin tərəfindən tikdirilmiş və tanuki tanrısına həsr olunmuş məbəddir. Kotohira məbədi isə dəniz səyahətinə çıxanların qoruyucusu hesab olunur.

Məbəddə qırmızı yazılara malik olan çikara-işilər (güc daşları) yerləşir. Bu daşlar gənclər tərəfindən güclərini nümayiş etdirmək üçün istifadə olunurdu. Məbəddə çox nadir olan sakura növü – qyoiko sakura ağacı bitir. Bu ağac 1970-ci illərdə məbəddə əkilmişdir. Məbədin illik festivalı 15 mayda baş tutur.

## Populyar mədəniyyətdə
2009-cu ildə buraxılmış *"[[Steins;Gate]]"* franşizində əsas personajlarından olan Luka Uruşibaranın yaşadığı və bəzi vacib hadisələrin baş verdiyi Yanaqibayaşi məbədi real həyatda bu məbədə əsaslanır.

## Qalereya

Yanagimori-jinja Chikara-ishi (柳森神社 力石) (2017-06-30 13.15.24 by arm-band).jpg|Çikara-işi (güc daşları).
Yanagimori-jinja Otanuki-san Fukuju-shin at right side (柳森神社 おたぬきさん 福寿神 鳥居右側) (2017-06-30 13.15.53 by arm-band).jpg|Tanuki heykəli.
Yanagimori-jinja haiden.jpg|Hayden.
Yanagimori-jinja honden.jpg|Honden.
Yanagimori-jinja Fuji-kō memorial stones (柳森神社 富士講 石碑) (2017-06-30 13.16.52 by arm-band).jpg|Fuciko memorial daşları.


## Qeydlər

## İstinadlar
Yokozuna (güləşçi)

**Aqatupu Rodni Anoai** (*Agatupu Rodney Anoaʻi*; ) — amerikalı restler. O, Ümumdünya Güləş Federasiyasında (WWF) döyüşdüyü vaxtlarda məşhur idi və ənənəvi yapon sumo güləşində ən yüksək rütbə olan "yokozuna" sözünü özünə ləqəb kimi götürmüşdü. O, ikiqat dünya çempionu olub.

## Peşəkar güləş karyerası

### Erkən karyera (1984–1992)
O, 12 avqust 1987-ci ildə Cim Kroket Promouşens üçün birdəfəlik çıxış etdi, ev şousunda Ron Simmons ilə qarşılaşdı.

### Dünya Güləş Federasiyası (1992–1998)
Meneceri "Mr. Fuji" ləqəbli promouter olan Yokozuna 31 oktyabr 1992-ci ildə Superstars seriyasında Yaponiya bayrağı altında yarışan stereotipik sumo güləşçisi kimi təqdim edildi. O, çıxdığı döyüşlərə paltar əvəzinə mavaşi geyinirdi, lakin bel paltarının altından uzun tayt da var idi. "Monday Night Raw" tarixində ilk matçda rəqibi olan Koko B. Veyri məğlub edərək növbəti tura keçə bildi.

### Müstəqil dövr (1998–1999)
WWF karyerasını bitirdikdən sonra o, müxtəlif müstəqil promouşenlərdə çıxış etdi. 1998-ci ildə Merilend Çempionatında güləşdi. Tamaşaçılar üçün ödənişli televiziya yayımında Yokozuna King Kong Bundy ilə qarşılaşmalı idi. Bununla belə, digər əsas yarışda Cim Naydhartla qarşılaşmalı olan Ceyk Roberts rinqə sərxoş vəziyyətdə çıxdığı üçün yarışdan uzaqlaşdırıldı və nəticələri ləğv edildi.

## Ölüm səbəbi
23 oktyabr 2000-ci ildə, 34-cü ad günündən üç həftə sonra, Anoai İngiltərədə All Star Wrestling üçün güləş turunda olarkən Liverpulun Paradise küçəsindəki Moat House hotelindəki otağında ağ ciyərin ödemindən öldü. O zamanlar onun ürək çatışmazlığından və ya infarktdan öldüyü geniş yayılmışdı, lakin sonradan ağciyərlərində maye tıxanmasının şiddətli əlamətləri tapıldıqdan sonra bu xəbərlərin yanlış olduğu müəyyən edildi.

## Nailiyyətləri
* **Pro Wrestling Illustrated**
# İlin ən təkmil güləşçisi (1993)
# PWI onu 1993-cü ildə PWI 500 — də 500 ən yaxşı tək güləşçi arasında 5-ci yeri tutdu
# PWI onu 2003-cü ildə "PWI İlləri"ndə 500 ən yaxşı tək güləşçi arasında 145-ci yerə layiq gördü
* **Universal Güləş Assosiasiyası**
# UWA Dünya Trios Çempionatı (1 dəfə) – Fatu və Samoa Savage ilə
* **Dünya Güləş Federasiyası/WWE**
# WWF Çempionatı (2 dəfə)
# WWF Tag Team Championship (2 dəfə) – Owen Hart ilə [1] [5]
# Royal Rumble (1993)
# WWE Şöhrət Zalı (2012-ci il)

## İstinadlar
İrqi ayrı-seçkiliyin ləğv edilməsi uğrunda beynəlxalq mübarizə günü

**İrqi ayrı-seçkiliyin (diskriminasiya) ləğv edilməsi uğrunda beynəlxalq mübarizə günü** — (*International Day for the Elimination of Racial Discrimination*) BMT-nin Baş Assambleyasının 1966-cı il 26 oktyabr tarixində keçirilən XXI sessiyasının qərara alınıb və hər il martın 21-i rəsmən bütün dövlətlərdə qeyd edilir.

BMT-nin Baş Assambleyası bu günü elan edərək beynəlxalq birliyi, irqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv olunması üçün səylərini birləşdirməyə çağırıb.

## Həmçinin bax
* İrqçilik

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Böyük Nənə

**Böyük Nənə**, **Kraliça Nənə** və ya **Maronların Nənəsi** () — Yamaykanın Milli Qəhrəmanı, XVIII əsrdə Yamayka maronlarının liderlərindən biri. O, "Küləkli Maronlar" adlı əvvəllər kölələşdirilmiş afrikalılardan ibarət cəmiyyətə rəhbərlik edirdi. 18-ci əsrin əvvəllərində Nənənin rəhbərliyi altında Küləkli Maronlar, Birinci Maron müharibəsi kimi tanınan Yamayka Koloniyasında Britaniya hakimiyyətinə qarşı uzunmüddətli partizan müharibəsi aparmışdır.

Onun haqqında bilinənlərin çoxu şifahi tarixdən əldə edilir, yazılı mənbə kasaddır. Maron əfsanəsinə görə, Kraliça Nənə Asante xalqından idi və indiki Qanada anadan olub. Xalq qəbuluna görə və ən azı bir sənədli mənbəyə görə, o, heç vaxt kölə olmamışdır. Buna baxmayaraq, Yamaykaya kölə kimi gəldiyinə inanılsa da, necə gəldiyi dəqiq bilinmir.

## İstinadlar
Sinan Engin

**Sinan Engin** () — Türk futbol şərhçisi, menecer, məşqçi və keçmiş futbolçu. O, karyerasının böyük hissəsini 1974-cü ildə infrastruktur səviyyəsində qatıldığı İstanbulda mərkəzli Beşiktaş C.K.-da keçirib. Engin U18 və U21 səviyyəsində Türkiyəni təmsil edib. Hazırda Beyaz TV-də futbol şərhçisidir.

## İstinadlar