open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nəcil Kazım Ağsəs

**Nəcil Kazım Ağsəs** Nəcil Kazım Ağsəs ( 6 may 1980-ci il İstanbul - 16 fevral 1999-cı il Ankara) - Türk beşləri arasında yer alan türk senfonik musiqisinin bəstəkarıdır. Müasir türk musiqisinin qurucusu və qabaqcıl qurşağı olan Türk Beşləri olaraq tanınan qrupun nümayəndəsidir. Ankara Qalası adlı senfonik şeiri, pianino üçün, minyaturları, skiripka və alt konçertoları, orkestra üçün *Konçerto* və *Ballad*-ı, beş senfoniyası və yaylılar üçün dörd kvartet başlıca əsərləri arasındadır.
Ankara Dövlət Konservatuarının qurulmasında rol almış, 1948-ci ildə bu qurumun müdirlüyünü etmiş, iki dəfə Ankara Dövlət Opera və Balet müdir

lüyü vəzifəsində işləmişdir. 1971-ci ildə *Xalq Artisti* adı verilən 11 sənətçidən biridir.
    
## Həyatı
1980-ci ildə İstanbulda doğulmuşdur.Atası Harbiyə Nəzarəti posta müdir

lərindən Mehmet Kazım Bəy anası daha sonra Kandilli Qız Litseyində Müdir olaraq ədəbiyyat müəllimi Əminə xanım idi.7 yaşında skiripka dərsi almağa başlamışdır. Bu vaxt ərzində Darülelahda  Camal Rəşid Rəyin harmoniya sinifinə yazılmışdır.

### Mükafatları
# 1957-ci ildə Almaniyanın birinci dərəcə *Yaradıcı Xidmət Mükafatı*
# 1963-cü ildə, İtaliyanın *Cavalliere Official ünvanı*,
# 1971-ci ildə, Türkiyə Respublikası "Dövlət Sənətçisi" adı,
# 1973-cü ildə, İtaliyanın "Commendatore Medalı",
# 1973-cü ildə Tunisin *Həbib Burgiba İncəsənət, Mədəniyyət Medalı*
# 1981-ci ildə *Atatürk İncəsənət hədiyyədir*
# 1992-ci ildə And Vəqfinin *Onur Mükafatı Qızıl Medalı*
# 1998-ci ildə İstanbul Universiteti "Fəxri Doktor" adı
Aslı Ərdoğan

**Aslı Ərdoğan** () - Türk fizik və yazar. Türk ədəbiyyatına əsərlərini 1990-cı illərdən verməyə başlamış, dövrünün yeni yazarlarındandır və Avropa atom araşdırmaları mərkəzində xidmət edən ilk türk fizikidir. Fizika doktoranturasını yarıda buraxaraq ədəbiyyatı seçdi, hekayə yazarı kimi tanındı. Hekayələrdən roman, poetik mətn, sınaq üçün əsərlər yazdı. Çoxsaylı qazetlərdə köşe yazarı kimi işləmişdir. Bir çox yerli və beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüş Erdoğanın əsərləri xüsusilə Avropa ölkələrində maraq görmüş çoxsaylı dillərdə tərcümə olunmuşdur.

## Həyatı
1967-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlib
İlk öncə Amerika Robert Liseyini bitirmiş ardınca Boğaziçi Universitetinin Kompüter Mühəndisliyi və Fizika bölümlərini bitirmişdir. 1991-1993-cü illərdə Cenevrədə Avropa atom araşdırmaları mərkəzində Higgs booze üzərində çalışdı.

Türkiyəyə döndükdən sonra İstanbulda Afrikalı qaçqınlarla yaşadı. Fizika doktorluğunu oxumaq üçün Rio-de-Janeyroya gedən Ərdoğan, iki il doktorluq üzrə çalışdıqdan sonra işlərini yarıda buraxaraq yazar olmağa qərar verdi iki il də Cənubi Amerika da yaşadı.
1994-cü ildə ilk Qabık Adam, 1996-cı ildə hekayə kitabı Möcüzəvi Naringini yayımlamışdır. İsveçdə böyük əks-səda oyadan Möcüzəli Naringi, Mourakabi, Joyce Carol Oates və Vaclav Havel ilə birlik də ilin kitapları arasında yer aldı. 1997-ci ildə Deutsche Wellenin keçirdiyi yarışda Taxda Quşlar hekayəsi ilə birinci yerə çıxmışdır. Hekayə doqquz dilə çevrilmişdir.

1999-2000 ci illərdə Radikal qəzetində köşe yazarlığı eledi. Köşe yazıları "Bir Delinin Güncesi" və "Yenidən" adlı kitablarında toplandı.

## Kitabları
* Qabıq adam 1994
* Möcüzələ naringi 1996
* Yenidən 2006
* Bir dəlinin güncesi 2006
* Daş bina və başqaları
Holosen təqvimi

**Holosen təqvimi**, həmçinin **Holosen erası** və ya **İnsan erası** — asrtronomik ilə () yaxın olub, ona buz dövründən sonra başlanğıc kimi insan erasının başlanğıcı (insan sivilizasiyası) olaraq 10 000 il əlavə edilməklə hesablanan təqvim sistemidir. İstifadə etdiyimiz Qriqorian ilinin üzərinə 10 000 il gəlməklə Holosen ilinə çevirmək olar (məsələn eramızın 2023-cü ili holosen təqviminin 12023-cü ilidir). *İnsan erası* termini ilk dəfə olaraq 1993-cü ildə  Çesare Emiliane tərəfindən təklif edilib.

## Motivasiya
İddia edilir ki, holosen erası insanın yaradılışından bəri tarixi hadisələrin qeydə alınması üçün istifadə etdiyimiz təqvimdən daha rahatdır, çünki istifadə etdiyimiz təqvimin çətinliyi "bizim eradan əvvəl" və "bizim eraya" bölünməsidir.

## Çevirmə yolu
İstifadə etdiyimiz tarixi Holosen təqviminə çevirmək çox sadədir, bunun üçün dörd rəqəmli il rəqəmlərinin qarşısına bir əlavə etmək lazımdır. Məsələn: b.e. 2023-cü ili h.e.12023-cü ilə uyğundur.

## Həmçinin bax
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Türküstan (dəqiqləşdirmə)

## Coğrafiya
* Türküstan — Mərkəzi Asiyanın tarixi ərazisi
* Türküstan — Qazaxıstanda şəhər
* Türküstan vilayəti — Qazaxıstanda vilayət
* Türküstan Hərbi Dairəsi — Rusiya imperiyasında hərbi dairə
* Türküstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası — 30 aprel 1918-ci ildən 27 oktyabr 1924-cü ilədək mövcud olmuş muxtar respublika.

## Siyasət

* Türküstan İslam Partiyası — dini siyasi qruplaşma

## Media

* Türküstan — Azərbaycanda nəşr edilən qəzet
* Yaş Türküstan
* Milli Türküstan

## Digər

* Türküstan legionu — Qazaxıstan və Orta Asiya xalqlarının nümayəndələrindən ibarət Vermaxtın hərbi birləşməsi
* Türküstan xoruzgülü
* Türküstan dağlaləsi
* Türküstan yemişanı
Daniel Kiz

**Daniel Kiz** () — Amerika yazıçısı.

## Həyatı
Daniel Kiz 9 avqust 1927-ci ildə New Yorkda anadan olmuşdur. Ohaya universitetində fəxri professor olan Daniel Kiz Floridada yaşayıb. Elcernon üçün güllər ona "Hüqo" və "Nebula" mükafatlarını qazandırmışdır. Həmçinin bu romanın əsasında çəkilmiş "Çarli" filmi "Oskar" mükafatını almışdır.

Səkkiz kitab yazan müəllif 15 iyun 2014-cü ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatlar
1960-cı ildə "Elcernon üçün güllər" hekayəsi "Ən yaxsı qısa elmi fantastik hekayə" nominasiyasında "Hüqo" mukafatına layiq görülmüşdür. 1966-cı ildə isə eyniadlı romanı "Ən yaxsı roman" nominasiyasında "Nebula" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Məhəmməd Kərim

**Məhəmməd Kərim** (1 may 1995) — Pakistanlı dağ-xizək idmançısı. Məhəmməd Kərim Pakistanı 2014-cü ildə Soçidə təşkil edilən XXII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. O, Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak edən ikinci Pakistanlı idmançıdır. O, slalom və böyük slalom yarışları üzrə iştirak etmişdir.

## Karyerası
Kərim öz debütünü Hindistanda təşkil edilən 2011 Cənubi Asiya Qış Oyunlarında etmişdir. 2013/2014 mövsümü ərzində o, İran və Türkiyədə keçirilən FİS turnirlərində iştirak etmişdir. Onun ən yaxşı nəticələri slalom üzrə 18-ci, böyük slalom üzrə isə 13-cü pillədir.

### 2014 Olimpiya Oyunları
Məhəmməd Kərim birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2014-cü ildə qatıldı. O, Soçidə baş tutan XXII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər böyük slalom yarışlarında iştirak etdi. 3:27.41 saniyəlik nəticəsi ilə 109 atlet arasında 71-ci yeri tutdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Dil testi

**Dilbilmə səviyyəsinin qiymətləndirilməsi** və ya **dil testi** - tətbiqi dilçiliyin bir bölməsi olub, təhsil alan zaman, işə qəbul zamanı, vətəndaşlıq alarkən və s. də ana dilinə və ya xarici dilə hansı səviyyədə hakim olduğunun müəyyən edilməsi ilə məşğul olur.
Testləşməyə mətni və şifahi nitqi başa düşmə bacarığı, danışıq və mətn yazma vərdişi, həmçinin, mədəni elementlər bilikləri kimi mövzular daxildir. Bəzi testlər özündə dilin nəzəri biliklərini(passiv), bəziləri isə məhz dilbilməni(aktiv)cəmləşdirir.
## Təşkilatlar
Danışıq səviyyəsini qiymətləndirməklə işverənlərlə yanaşı tədris müəssisələri, həmçinin, TOEFL, IELTS, SAT və s. kimi xüsusi təşkilatlar da məşğul olurlar.
Berlin hücumu (2016)

**Berlin hücumu** () — 2016-cı ilin 19 dekabr tarixində yerli vaxtla saat 20:00-da Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yük maşını ilə gercəkləşdirilmiş terror hücumu. Hadisə yük avtomobilinin Milad bayramı münasibətilə təşkil olunmuş bayram yarmarkasında iştirak edən dinc insanların üzərinə sürülməklə törədilmişdir. Berlin polisinin ilkin məlumatına əsasən hadisə nəticəsində 10 nəfər həlak olub, 50-dən çox şəxs isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıblar. Həlak olanlardan biri yük avtomobilinin sürücüsüdür.

## Arxa plan
Alman polisi baş vermiş hadisənin nəqliyyat qəzasından daha çox terror aktı olma ehtimalının üzərində dayanır. Hadisə şahidlərinin sözlərinə əsasən yük avtomobili yarmarkaya daxil olduqdan sonra 60-80 metr məsafədə qarşısına çıxan bütün maneələri dağıtmışdır. Polis yaydığı məlumatda *Budapeşt küçəsi* istiqamətindən gələn yük avtomobilinin, yalnız *Kayzer Vilhelm Kilsəsinin* yaxınlığına çatanda dayandırıldığını bildirib. Şahidlərin sözlərinə görə bir nəfər şübhəli Berlin Zooloji Parkına doğru qaçarkən görülüb. Sürücü olduğu ehtimal olunan şəxslərdən biri polis tərəfindən saxlanılıb. Polis yük maşının içərisində olan ikinci bir şəxsin hadisədən sonra ölmüş vəziyyətdə aşkar edildiyini də bildirmişdir.

## İstinadlar
Sürixdə islam mərkəzinə silahlı hücum (2016)

**Sürixdə islam mərkəzinə silahlı hücum** - 2016-cı ilin 19 dekabr tarixində İsveçrənin Sürix şəhərində yerləşən *İslam mərkəzinə* qarşı törədilmiş silahlı hücum. Hadisə nəticəsində həlak olanlar barəsində məlumat verilməsə də, üç nəfərin müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri aldığı bildirilir.

## Arxa plan

Silahlı hücum 2016-cı ilin 19 dekabr tarixində Sürix şəhərində axşam saatlarında törədilmişdir. Dəmiryolu vağzalının yaxınlığında yerləşən İslam Mərkəzinin hədəf alındığı silahlı hücumun bir nəfər tərəfindən törədildiyi ehtimal olunur. Hadisədən dərhal sonra Sürix polisi ərazisini nəzarətə götürsədə cinayətin ilkin motivlərini müəyyənləşdirilə bilməmişdir. *20 Minuten* qəzeti  yerli əhalinin hadisədən sonra dəmiryolu vağzalının yaxınlığında sürətlə qaçmaqda olan bir şəxsin müşahidə etdiklərini bildiriblər.

## İstinadlar
Adnan Azar

**Adnan Azar**, (), Türk şair.

## Həyatı
TED Qeysəriyyə Kollecini və Ankara Universiteti Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi Arxeologiya ixtisasını bitirmişdir. Bir müddət Orta Doğu Texniki Universiteti`ndə Sosial Elmlər üzrə oxumuşdur. Şeirləri "E", "Göstəri", "Şeir-lik", "Yarın", "Yazko Ədəbiyyat", "Varlıq" kimi dərgilərdə dərc olunmuşdur. 1981-ci ildə "Akademiya Kittabevi Şeir Başarı Mükafatı"na layiq görülmüşdür.

10 yanvar 2014-cü ildə uzun müddət müalicə aldığı ağciyər xərçəng xəstəliyindən həyatını itirdi. 

## Əsərləri
* Unutmaq Suları
* Parçalanmış Zamanlar
* Yeni Zaman
* Rüzgar Dayanacağı

## İstinadlar
Mustafa İrgat

**Mustafa İrgat** (22 yanvar 1950 – 3 mart 1995), Türk şair və sinema yazarı.

## Həyatı
22 Yanvar 1950-ci ildə İstanbulda dünyaya göz açmışdır. Saint-Joseph Kollecində təhsil almışdır. İlk şeiri "Yeni Dərgi"də dərc olundu (1971). "Sokak" və "Beyaz" dərgilərində şeir, "Yeni Sinema", "Nokta" və "Gündem"də film yazıları çıxdı. Şəkil çəkdi. "Aidsiz Kimlik Kitabı" (1993) şeirlərindən, "Duhuldəki Deney" (1995) adlı kitabı film yazılarından ibarətdir. Mustafa İrgat 3 Mart 1995-ci ildə İsanbulda vəfat etdi. 

## Mükafatları
*"Aidsiz Kimlik Kitabı"* ilə 1995 "Orxon Murad Arıburnu Şeir Mükafatı"

## Kitabları

### Şeir
* *Aidsiz Kimlik Kitabı* (YKY, 1993)
* *Sonu Zor* (Çapa Hazırlayan Əhməd Güntan, YKY, 2011)

### Film Yazıları
* *Duhuldəki Deney* (YKY, 1995)

## Mənbə
* Ykykultur.com.tr - Mustafa İrgat`ın Biyografisi

## Dış bağlantılar
* ''D'okunmada Mademki'': Mustafa Irgat hakkında yazılanlar ve yazıları.
Andrey Karlov

**Andrey Karlov** (; d. 4 fevral 1954, Moskva, RSFSR, SSRİ – ö. 19 dekabr 2016, Ankara, Türkiyə) — Rusiya Federasiyasının Koreya Xalq Demokratik Respublikasında (9 iyul 2001 – 20 dekabr 2006) və Türkiyə Respublikasındakı səfiri (12 iyul 2013 – 19 dekabr 2016).

## Vəfatı

19 dekabr 2016-cı ildə Ankarada Müasir Sənətlər Mərkəzindəki bir rəsm sərgisinin açılışı zamanı silahlı basqına məruz qalan Andrey Karlov elə həmin gün vəfat etmişdir. Səfiri 5 güllə ilə qətlə yetirən qatil şəxs Çevik Polis Alayının əməkdaşı Mərd Altındaş olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Биография на сайте МИД России 
*Биография на сайте biografija.ru 
*Убийство посла России в Анкаре — что известно к настоящему моменту  - Lenta.ru, 20:59, 19 декабря 2016
KONKAKAF

**KONKAKAF** ( – **Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football**) — Şimali Amerika, Mərkəzi Amerika və Karib hövzəsində futbolu idarə edən qürumdur. FİFA-nın 6 konfederasiyasından biridir. FİFA'ya üzv olmayan Boneyr, Qvadelupa, Fransa Qvianası, Martinika, Sen-Marten və Sint Maarten ilə birlikdə toplam 41 üzvü var.

## Üzvləri

***** – işarəsi olanlar FİFAnın üzvü deyil.

## FİFA Dünya Kubokunda iştirakları
* 1930 — , 
* 1934 — 
* 1938 — 
* 1950 — , 
* 1954 — 
* 1958 — 
* 1962 — 
* 1966 — 
* 1970 — , 
* 1974 — 
* 1978 — 
* 1982 — , 
* 1986 — , 
* 1990 — , 
* 1994 — , 
* 1998 — , , 
* 2002 — , , 
* 2006 — , , , 
* 2010 — , , 
* 2014 — , , , 
* 2018 — , , 

;İştirak sayı
* 15 — 
* 10 — 
* 4 — 
* 3 — 
* 2 — 
* 1 — , , , , ,

## [[FİFA Dünya Kuboku]]na ev sahibliyi
* 1970,1986 — 
* 1994 — 
* *[[FİFA Dünya Kuboku 2026|2026]]* — *, , *

## İstinadlar
İbrahim Junusov

**İbrahim Junusov** — Qırğızıstan Respublikasının Türkiyə Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Vəfatı
19 dekabr 2016-cı ildə Rusiya Federasiyasının Türkiyə Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Andrey Karlova sui-qəsd zamanı o, da Ankaradakı sərginin açılışında olmuşdur.

## İstinadlar
Andrey Karlov sui-qəsdi

**Andrey Karlov sui-qəsdi** (; ) - Rusiya Federasiyasının Türkiyə Respublikasındakı sabiq səfiri **[[Andrey Karlov]]a** qarşı 2016-cı ilin 19 dekabr tarixində Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhərində gercəkləşdirilmiş sui-qəsd. Hadisə səfirin Ankaradaki *Müasir Sənətlər Mərkəzində* bir rəsm sərgisinin açılışında çıxış etməsi zamanı baş vermişdir. Çevik Polis Alayının əməkdaşı 22 yaşlı Mərd Altındaş səfirə arxa tərəfdən yaxınlaşaraq 5 dəfə atəş açmışdır.

Qatilin kameralara düşən görüntülərində səfiri güllələdikdən sonra *Allahu Əkbər, Allahu Əkbər deyə bağırdığı Hələbi unutma, Suriyanı unutma, ümmətimiz təhlükəsizlikdə olmadığı müddətcə təhlükəsizlikdə olmayacaqsınız, geri çəkilin, geri çəkilin, Sadəcə ölüm bizi buradan kənarlaşdıra bilər, Bu zülmdə əli olan hər kəs cəzasını çəkəcəkdir* - ifadələrini işlətdiklərini görünür.

## İstinadlar
Boneyr

**Boneyr** () — Karib Niderlandındakı 3 özəl bələdiyyədən biri. Rəsmi dili Niderland dilidir. Ərazisi 288&nbsp;km² olan bu adada 18,905 nəfər yaşayır. Paytaxtı Kralendeyk şəhəridir.

## Həmçinin bax
*Saba
*Sint-Estatius
Hotellneset yarımadası

**Hotellneset** () — yarımada 1 x 2&nbsp;km ölçülərə malik olaraq, Şpitsbergen adalarında yerləşən Lonqyirbyuen şəhərindən şimal-qərbində Adventfiord körfəzində qərarlaşır. Yarımada da yük limanı və Svalbard aeroportu vardır. Ən hündür nöqtəsi Platoberqetdir. Burada üstəlik Şpisbergen peyk stansiyası fəaliyyət göstərir.
## İstinadlar
Roberto Nani

**Roberto Nani** (14 dekabr 1988 Sondalo, İtaliya) — İtaliyalı dağ-xizək idmançısı. Roberto Nani İtaliyanı 2014-cü ildə Soçidə təşkil edilən XXII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. O, slalom və böyük slalom yarışları üzrə iştirak etmişdir.

## 2014 Olimpiya Oyunları
Roberto Nani birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2014-cü ildə qatıldı. O, Soçidə baş tutan XXII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər böyük slalom yarışlarında iştirak etdi. 1:22.65 saniyəlik nəticəsi ilə 109 atlet arasında 12-ci yeri tutdu. Lakin ikinci mərhələdə oyundan kənarlaşdırıldı.

## Mənbələr

## İstinadlar
Asiya Futbol Konfederasiyası

**Asiya Futbol Konfederasiyası**, (ing. *Asian Football Confederation* qısaca **AFC**) Asiya'da futbolu idarə edən qürumdur. 8 May 1954-cü ildə Filippinin paytaxtı Manilada yaradılan qürumun hazırda mərkəzi Malayziyan'ın paytaxtı Kuala-Lumpur'da yerləşir.

=Tarixi=
Asiya Futbol Konfederasiyası 8 May 1954-cü ildə qurulub. Qurucu üzvləri Əfqanıstan, Myanma, Çin Respublikası, Honkonq, Hindistan, İsrail, İndoneziya, Yaponiya, Cənubi Koreya, Pakistan, Filippin, Sinqapur və Vyetnam'dır.

**''Asiya Futbol Konfederasiyasının** Asiyada, *Asiyalı Qadınlar Futbol Konfederasiyası* (*The Asian Ladies Football Confederation* **ALFC**) adlı qadın futbolunu idarə etdiyi bir bölməsidə var. **[[Asiyalı Qadınlar Futbol Konfederasiyası]]** 1968-ci ildə qurulub. 1986-cı ildə isə *Asiya Futbol Konfederasiyası* ilə birləşib. 1975-ci ildə isə ilk AFC Asiya Qadınlar Kuboku turnirinin təşkil edilməsində böyük 
rolu olub.

=Turnirlər=

### Milli
*AFK* milli səviyyəsində təşkil etdiyi AFK Asiya Kuboku və AFK Qadınlar Asiya Kuboku turnirləri ilə Asiyanın ən böyük komandasını müəyyən edir. Həmçinin AFK Həmrəylik kubokununda qitədə təşkilatçısıdır. Bu 3 turnir hər 4 ildən bir təşkil olunur.

### Klub
*Asiya Futbol Konfederasiyasının* klub səviyyəsində təşkil etdiyi ən nüfuslu turnir AFK Çempionlar Liqasıdır.

=Üzvlər=
5 regiondan 47 üzv ölkə var

* Ön Asiyadan 12
* Mərkəzi Asiyadan 6
* Cənubi Asiyadan 7
* Şərqi Asiyadan 10
* Cənub-Şərqi Asiyadan 12
              
  

1: **Asiya Futbol Konfederasiyası** üzvü, eyni zamanda FİFA üzvü deyil
2: Okeaniya ölkəsi yaxud ərazisi, eyni zamanda *Asiya Futbol Konfederasiyası* üzvü
3: Okeaniya Futbol Konfederasiyası'nın keçmiş üzvü (1976-1982), daha sonra *Asiya Futbol Konfederasiyasına* qoşuldu
4: Okeaniya Futbol Konfederasiyası'nın keçmiş üzvü (1966-2006), daha sonra *Asiya Futbol Konfederasiyasına* qoşuldu

## Sabiq Üzvlər

*  İsrail Futbol Assosiasiyası 1954–1974; 'in təklif etdiyi  səsvermə nəticəsi ilə **AFC** turnirlərindən kənarlaşdırıldıqdan sonra 1994-cü ildə UEFA üzvü oldu.
*  Qazaxıstan Futbol İttifaqı 1992-2002; 10 il **AFC** turnirlərində iştirak edən Qazaxıstan Futbol İttifaqı ölkədə futbolun inkişafı üçün UEFA turnirlərində çıxış etməyi qərara aldı. 2002-ci ildə UEFA üzvü oldu.
*  Yeni Zelandiya Futbol Assosiasiyası 1964-1966;

## İstinadlar
Dinamo-Avto Tiraspol FK

**Dinamo-Avto Tiraspol FK** — Moldovanın Tiraspol şəhərinin Sloboziya regionunun Tirnauka kəndini təmsil edən Moldova futbol klubudur. Klub hal-hazırda Moldovanın ən yüksək liqası olan Moldova Milli Diviziyasında mübarizə aparır.

## Liqa nəticələri

## Hal-hazırkı heyəti
*20 noyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən*

## Uğurları
* **Diviziya B**
: **Çempion (1):** 2009–10

## Xarici keçidlər
* 
* FC Dinamo-Auto on Soccerway.com
Qətlə yetirilmiş səfirlərin siyahısı

**Qətlə yetirilmiş səfirlərin siyahısı** — müxtəlif dövrlərdə öz ölkəsini təmsil etdiyi ölkələrdə və ya başqa bir yerdə öldürülməsi hadisələri. Rəsmi mənbələrin məlumatlarına görə dünyada ilk dəfə qətlə yetirilmiş səfir Fransanın Osmanlı İmperiyasındakı səfiri Antonio Rinkon olmuşdur. Rinkon 1541-ci ilin 3 iyul tarixində Venesiya Respublikasının Rivoli şəhərində *Venesiya İmperator Mühafizəsi Xidməti* tərəfindən qətlə yetirilib.

## Siyahı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İordaniya Futbol Federasiyası

**İordaniya Futbol Federasiyası** və yaxud qısaca **JFA**, (, ) İordaniyada futbola nəzarət edən qürum.

## İstinadlar
Stam1na

** Stam1na ** — Finlandiyadan olan proqressiv metal, Thrash metal qrupu. Qrupun mahnı sözləri fin dilində ifa olunur.

## Haqqında və yaranışı
Qrup 1996-cı ildə Lemi şəhərində Hyrde, Pekka və Kake tərəfindən qurulmuşdur. 1997—2004 illər də qrup bir çox demo albomdan sonra, Sakara Records albom şirkətilə müqavilə imzaladıqdan sonra onlar ilk debüt albomlarını 2005-ci ildə nəşr etdilər. “Stam1na” adlanan albom , 11 trekdən ibarətdir.  Bu albomun ardından onlar, 2006-cı ildə özlərinin ikinci albomlarını nəşr etdilər. “Uudet kymmenen käskyä” adlan albom 15 000 nüsxə satıldı. Və Finlandiya musiqi çarxlarında top 40  arasından 17-ci pillədə qərarlaşdı. Həmən ildə “Likainen parketti” adlı sinqllarını nəşr etdilər. Top çarxda ilk pillədə qərarlaşdılar. 2007-ci ildə Finlandiyanın Emma-gaala tərəfindən, qrupun “Uudet kymmenen käskyä” adlı albomlarını ilin albomu seçildi. Həmin ildə albom Almaniyada da nəşr edildi və Apocalyptica qrupu ilə Almaniya və Baltikyanı ölkələrin də 14 konsertlər də çıxış etdilər.

2008-ci ildə onlar “Raja” adlı üçüncü albomlarını nəşr etdilər və albomun 15000 nüsxəsi satıldı. 2 həftə boyunca top çarxlarda ilk pillədə qərarlaşdı. Bunun bərabər onlar Almaniya da Wacken Open Air festivalında çıxış etdilər. 2010-cu ildə qrupun dördüncü “Viimeinen Atlantis” adlı albomlarını nəşr etdilər. Bu albomda qrupu zirvəyə apardı. İlin albomu və ilin qrupu mükafatlarını qazandılar.

2012-ci ildə qrupun “Nocebo” və 2014-cü ildə “SLK” albomları və 2016-cı ildə “Elokuutio” adlı albomları nəşr edilmişdir.

## Qrup üzvləri

Fayl:Stam1na_-_FME_2012_-_16.jpg|Antti ”Hyrde” Hyyrynenvokal, gitara (1996–)
Fayl:Stam1na_-_FME_2012_-_17.jpg|Kai-Pekka ”Kaikka” Kangasmäkibas gitara (2005–)
Fayl:Stam1na_-_FME_2012_-_20.jpg|Emil ”Hippi” Lähteenmäkisintezator (2009–)
Fayl:Stam1na_-_FME_2012_-_14.jpg|Pekka ”Pexi” Olkkonengitara (1996–)
Fayl:Stam1na_Nosturi_22032008_Velin_03.jpg|Teppo ”Kake” Velinbaraban (1996–)


## Diskoqrafiya
;Albomlar
* Stam1na  (2005)
* Uudet kymmenen käskyä  (2006)
* Raja  (2008)
* Viimeinen Atlantis  (2010)
* Nocebo  (2012)
* SLK  (2014)
* Elokuutio  (2016)
* Taival  (2018)
* Novus Ordo Mundi  (2021)

;Sinqllar
* Kadonneet kolme sanaa (Three Lost Words) (2005)
* Paha arkkitehti (An Evil Architech) (2005)
* Edessäni (In Front of Me) (2006)
* Likainen parketti (Dirty Floor) (2006)
* Valtiaan uudet vaateet (2012)
* Puolikas ihminen (2012)
* Panzerfaust (2014)
* Dynamo (2014)
* Vapaa on sana (2014)
* Kuudet raamit (2016)
* Verisateenkaari (2016)
* Elämänlanka (2018)
* Enkelinmurskain (2018)
* Gaian lapsi (2018)
* Sirkkeli (2021)
* Betelgeuse (2021)

## Xarici keçidlər
* Əsas sayt
* Sakara Records
Psixrometr

'''Havanın nisbi rütubətini təyin etməyə imkan verən cihazlardan biri də psixrometrdir.
Onun iş prinsipi buxarlanan suyun soyumasina əsaslanır.
Psixrometr iki eyni termometrdən ibarətdir. Onlardan biri havanın temperaturunu ölçür.
Digərinin civə(və ya spirt) çəni ucu suya batırılan tənziflə sarınır.
Buxarlanan su soyuduğundan bu termometrin göstəricisi quru termometrin göstəricisindən aşağı olur.
Kazım Daşı

**Kazım Daşı adası** — Urmiya gölünün şimal-qərb sahillərinə yaxın ərazidə yerləşən ada. İnzibati cəhətdən isə İrannın Qərbi Azərbaycan ostanı, Urmiya şəhristanı, Ənzəl bəxşı ərazisinə daxildir. Ada məskunlaşma yoxdur. Dəniz səviyyəsindən 1,449 m yüksəklikdə qərarlaşır. Son on illiklər ərzində Urmiya gölünün quruması ilə əlaqədar tam olaraq quruya birləşmişdir. Adada tarixi Göyərçinqala qəsri yerləşir. Bu qala tarixən xalqın əsas pənah yerlərindən olmuş və xalq hücumlar zamanı burada yerləşmişdir.

Çingiz xanın (1206–1227) nəvəsi və Elxanilər dövlətinin qurucusu, Hülakü xan (1256–1265) 1255-ci ildə Orta Şərqdə torpaqların fəthini bitirmək məqsədiylə qardaşı Mengü xan (1251–1259) tərəfindən bölgədəki ərazilərin hökmdarı təyin edildi. 1258-ci ildə Hülakü xan (1256–1265) Bağdadı fəth edərək Abbasilər xilafətinə son qoydu. O Bağdadın fəthindən əldə edilən qənimətləri Azərbaycana gətirdi. Qənimətlərin bir hissəsi Mengü xana (1251–1259) göndərildi, digər hissəsi isə Salmas ilə Urmiya arasında yer alan Qırxlar adasında (Kazım Daşına) gizlədildi

## İstinadlar
Sebastian Briqoviç

**Sebastian Briqoviç** (20 aprel 1992 Riyeka, Xorvatiya) — Xorvatiyalı dağ-xizək idmançısı. Sebastian Briqoviç Xorvatiyanı 2014-cü ildə Soçidə təşkil edilən XXII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. O, böyük slalom yarışları üzrə iştirak etmişdir.

## Karyerası
Sebastian Briqoviç birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2014-cü ildə qatıldı. O, Soçidə baş tutan XXII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər böyük slalom yarışlarında iştirak etdi. Briqoviç 2:52.25 saniyəlik nəticəsi ilə 109 atlet arasında 34-cü yeri tutdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Şahzadə Rupert qalası

**Şahzadə Rupert qalası** () — Liverpul şəhərinin Everton rayonunda yerləşən qala. İlk növbədə "Everton" futbol klubunun rəmzi kimi tanınır.

## Tarixi
Qala 1787-ci ildə tikilib. İlk əvvəllər konstebllər *(polis rütbəsi)* tərəfindən tutulmuş əyyaşların və xırda cinayətkarların saxlanıldığı yer kimi istifadə edilirdi. Ertəsi gün onlar məhkəmə qarşısında dururdular və bir qayda olaraq islah işləri növündə cəzaya məhkum olunurdular.

Qalanın adı İngiltərə vətəndaş müharibəsi zamanı parlamentin əleyhdarlarının lideri olan Rupert Pfalsskiyin şərəfinə adlandırılıb. Şahzadə Rupert Liverpul qəsrinin işğalına hazırlıq zamanı gələcəkdə qalanın yerləşəcəyi təpədə dayanmış və şəhərə baxaraq söyləmişdir: "Bu istənilən məktəbli dəstəsinin ələ keçirə biləcəyi  qarğa yuvasıdır".

## "Everton" FK tərəfindən istifadə
152px|left
1938-ci ildə "Everton" futbol klubunun katibi Teo Kelli klubun emblemini hazırlayıb. Emblemin mərkəzi elementi Everton rayonuyla sıx bağlı olan Şahzadə Rupert qalası olub. O vaxtdan qala klubun əsas rəmzlərindən biri sayılır.

1997-ci ilin may ayında "Everton" futbol klubu qalanın bərpasına 15 000 funt sterlinq vəsait ayırıb.

2014-cü ilin fevralında qalada onu "Everton" futbol klubunun ənənəvi göy rəngiylə işıqlandıran çıraqban quraşdırılıb.

## İstinadlar
Dinar (çariça)

**Dinar** — Şəki-Herreti çariçası. Atası  hakimi, eristavlar-eristavı , babası Tao-Klarceti knyazı  idi. Şəki hökmdarı Atrnersehin arvadı, Şəki hökmdarı İşxan Əbu Əbdülmalikin anasıdır.

## Həyatı

“Kartli salnaməsi”ə görə

“Kartli salnaməsi”ə görə Kaxeti xorepiskopu Davidin ölümündən sonra (1010) Gürcü çarı III Baqrat Heretini tutmuş və çariça Dinarı əsir götürmüşdür.  Əsir götürüldüyü zaman onun 90-dan çox yaşı olmalı idi.

XI əsr gürcü tarixçisi  yazır ki, III Baqratın ölümündən sonra (1014, yaxud 1015), oğlu 

Burada adları çəkilməsə də çariça Dinarın və Kaxeti xorepiskopu III Kvirikenin (sonralar Böyük Kvirike adlandı) 4-5 ildən sonra  müvafiq olaraq Şəkidə və Kaxetidə yenidən hakimiyyətə qayıtmalarına işarə olunur. “Kartli salnaməsi”ə görə III Baqrat çariça Dinarı əsir götürdükdən 1 il sonra Kaxeti xorepiskopu III Kvirikeni də əsir götürmüş və özü ilə sarayına aparmışdı. Lakin bundan sonra tarixi mənbələrdə yalnız III Kvirikenin həyat və fəaliyyəti barədə məlumatlar var, çariça Dinar haqqında isə heç bir məlumat yoxdur.

## Müqəddəs elan olunması

“Kartli salnaməsi”ndə oğlu İşxaniki pravoslav etməsi barədə yazılanlar, onun bütün Şəki-Heretini pravoslav etməsi kimi başa düşülür və Gürcü pravoslav kilsəsi onun adını müqəddəslər siyahısına daxil etmişdir; dindar gürcülər üçün iyunun 30-u müqəddəs çariça Dinarın anım günüdür.

## Rusiyada Dinara

Dinara XV – XVI əsrin əvvəllərinə aid Moskva povestlərindən birinin –  “İberiya çariçası Dinara haqqında povest”in () baş qəhrəmanı hesab edilir. Povest öz dövründə çox məşhur olmuş, IV İvan Qroznı 1552-ci ildə Kazanı tutan vaxt oxunmuşdur.

## Qəbri barədə iddialar

Müasir erməni tədqiqatçılarından tarix elmləri doktoru Qriqor Qriqoryan hesab edir ki, Qafan şəhəri yaxınlığında yerləşən Vahanvəng monastırı ərazisində aşkar olunmuş və üzərində erməni əlifbası ilə “Dinar” yazılmış qəbir, məhz, Atrnersehin arvadı Dinarın qəbridir. Qriqor Qriqoryan Vahavəng monastırı ərazisində arxeoloji qazıntılara rəhbərlik etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şəki dövləti

## Linklər
*Динар// Православная энциклопедия
*Повесть о царице Динаре.

## Mənbələr
# 
#
#
Əhməddin Rəcəbli

**Əhməddin İzzət oğlu Rəcəbli** () — Azərbaycan samboçusu və cüdoçusu, cüdo və sambo məşqçisi; Azərbaycan əməkdar məşqçisi (1981). O, cüdoçu Fərhad Rəcəblinin qardaşıdır. Onun Zaur və Elxan adında iki oğlu var..

## İstinadlar
Luk Steyn

**Luk Steyn** () — Zimbabveli dağ-xizək idmançısı. Luk Steyn Zimbabveni 2014-cü ildə Soçidə təşkil edilən XXII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. O, Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak edən ilk Zimbabveli idmançıdır. O, slalom və böyük slalom yarışları üzrə iştirak etmişdir. 2008-ci ildən bu idman növü ilə məşğul olmağa başlamışdır.

## Karyerası
Luk Steyn Zimbabvenin paytaxtı olan Harare şəhərində anadan olmuşdur. Lakin iki yaşı olarkən ölkəni tərk edərək İsveçrəyə yollanmışdır. Steyn burada qar və xizək idmanı ilə məşğul olmağa başlamışdır.

### 2014 Olimpiya Oyunları
Luk Steyn birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2014-cü ildə qatıldı. O, Soçidə baş tutan XXII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər böyük slalom yarışlarında iştirak etdi. 3:06.55 saniyəlik nəticəsi ilə 109 atlet arasında 57-ci yeri tutdu.

## Həmçinin bax
* Zimbabve 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında

## Mənbələr

## İstinadlar
Sevil Şaide

**Sevil Şaide** (4 dekabr 1964-cü il) — Rumıniya iqtisadçısı, dövlət və siyasi xadimi.

## Həyatı
tatar mənşəlidir, müsəlmandır. 1987-ci ildə Buxarest İqtisadi Elmlər Akademiyasının iqtisadi planlaşdırma və kibernetika fakültəsini bitirib. Konstand vilayətinin dövlət administrasiyasında işləyib, layihələr üzrə baş direktorlarının rəhbəri olub.. 2012-ci ildən Rumıniya regional inkişaf nazirliyinin dövlət katibi vəzifəsini tutub.
.

2015-ci ilin may-noyabr aylarında sosial-demokrat Viktor Pontanın hğkumətində reginal inkişaf və dövlət idarəetmə naziri olub..

21 dekabr 2016-cı ildə Rumıniyanın sosial-demokrat və liberallar və demokratlar alyansı partiyalarının birgə təklifi ilə Sevil Şaide baş nazir vəzifəsinə namizəd irəli sürülüb.
.

## İstinadlar
Dominika 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

**[[Dominika]]**, 2016-cı ildə Braziliyanın böyük şəhəri olan Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilmiş XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında 2 idmançı ilə 1 idman növündə təmsil olunub. Bu olimpiada Dominikanın müstəqil ölkə kimi yarışlara qatıldığı sayca altıncı olimpiada olub.
 
Dominika yığması Oyunlarda yalnız iki yüngül atlet ilə təmsil olunmuşdur: Üçtəkanla tullanma yarışlarında Tea LaFond və açılış mərasimində bayraqdar kimi iştirak edən, əslən Kubalı olan Yordanis Duranona iştirak etmişdir.

Lakin Dominika bu oyunlarda da ilk Olimpiya medalını qazana bilmədi.

## Atletika

Dominika idmançıları indiyə qədər aşağıdakı yüngül atletika yarışlarında (hər bir tədbirdə maksimum 3 idmançı) seçmə mərhələni keçməyə nail olmayıblar:


;Açar söz
***Qeyd**– Yalnız idmançıların tutduğu yer haqqında məlumatlar verilir
***Q** = Növbəti mərhələyə vəsiqə qazanıb
***q** = Seçmə mərhələ üzrə ən sürətli məğlub kimi növbəti mərhələyə vəsiqə qazanıb
***NR** = Ölkə rekordu
*N/A = Yarışlar üçün tətbiq olunmur
*Bye = Atlet növbəti mərhələyə vəsiqə qazanmayıb


;Atletika

## İstinadlar
Gülməmməd Qarayev

**Gülməmməd Qarayev** (*Gülməmməd Mehdi oğlu Qarayev*; ) — repressiya qurbanı, Qutqaşın rayon Partiya Komitəsinin I katibi.

## Həyatı
Gülməmməd Qarayev 1905-ci ildə Qutqaşın rayonunun Qutqaşın (indi Qəbələ) kəndli ailəsində anadan olmuşdur.

### Təhsili
1913-cü ilə kimi ruhani təhsili almış, 1914-cü ildə Qutqaşın ibtidai məktəbinə daxil olmuşdur. Daha sonra Gülməmməd Qarayev Qutqaşındakı Kəndli Gənclər Məktəbində təhsil almışdır. Gülməmməd Qarayev 1922-ci ilin sentyabrında Şəki (Nuxa) qəza 1-ci dərəcəli partiya məktəbində, 1923-cü ildə 2-ci dərəcəli Bakı şəhər partiya məktəbində oxumuş və Qutqaşın rayonunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. O, 1926–1930-cu illərdə Tiflisdə 26 Bakı Komissarı adına Zaqafqaziya kommunist universitetində oxumuş və müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Gülməmməd Qarayev 16 sentyabr 1937-ci il tarixindən 27 mart 1938-ci il tarixinə kimi Qutqaşın rayon Partiya Komitəsinin I katibi vəzifəsində (1931–1991-ci illər arasında 5-ci I katib) çalışmışdır.

## Həbsi və vəfatı
Gülməmməd Qarayev 27 mart 1938-ci ildə Qutqaşın rayon daxili işlər şöbəsinin rəisi leytenant Poqosovun iştirakı ilə həbs edilmişdir. 8 avqust 1938-ci ildə Üçlüyün çıxardığı ölüm hökmü 21 oktyabr 1938-ci ildə həyata keçirilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin cinayət işləri üzrə məhkəmə kollegiyası Qarayev Gülməmməd Mehdi oğlu haqqında olan materiallara baxaraq XDİK üçlüyünün 8 avqust 1938-ci il tarixli qərarını ləğv etmiş, əməlində cinayət tərkibi olmadığı üçün ona bəraət verilmişdir.

## Xatirəsi
Qəbələ rayon İcra Hakimiyyətinin 10 mart 2006-cə il tarixli qərarı ilə Qəbələ şəhərindəki küçələrdən birinə onun adı verilmişdir.

## İstinadlar
NovaThor

**NovaThor** — ST-Ericsson ( 3 fevral 2009-cu ildə Ericsson və STMicroelectronics şirkətləri tərəfindən yaradılmış müştərək müəssisə) şirkəti tərəfindən yaradılmış, Çip üzərində sistem və modemin birlikdə inteqrasiya olunduğu — smartfon və planşetlər üçün nəzərdə tutulmuş platformadır. ST-Ericsson həmçinin ayrı-ayrılıqda Nova markalı çip üzərində sistem və Thor markalı modemdə istehsal edir. 28 fevral 2012-ci ildə, ST-Ericsson elan etdiki, artıq объявила, gələcək məhsullarında enerji sərfiyyatını 35% aşağı salacaq FD-SOI tranzistorlarına keçirəcək. Misal üçünsə L8540 SoC çip üzərində sistemi göstərdi.

## Nova və NovaThor SoC siyahısı

## Oxşar platformalar
* Snapdragon от Qualcomm
* Tegra — Nvidia
* Exynos — Samsung
* Ax — Apple
* Atom — Intel
* OMAP — Texas Instruments
* MediaTek

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Page on ST-Ericsson website about NovaThor.
Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı

**Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşı** () — Sürünənlər fəsiləsinə, Girdəbaşlar cinsinə daxil olan növ. Əvvəllər Yovşanlıq girdəbaşı növünə daxil olan yarımnöv hesab edilirdi. 2008-ci ildə növ səviyyədinə qaldırılmışdlr. Ancaq bununla bağlı son qərar verilməmişdir.

## Xarici görünüşü
Girdəbaşın uzunluğu 7 sm qədər olur. Başı digər girdəbaşlarda olduğu kimi yumrudur. Quyruğu və bədəni qısadır. Əllərində və ayaqlafında dişçiklərə bənzər sanki qum xizəkləri vardır. Onlar canlının qumda sərbəst hərəkətini təmin edir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Qışlamadan əsasən mart ayında qayıdırlar və noyabr ayına qədər aktiv olurlar. Onlar əsasən kiçik onurğasızlarla (böçəklər, hörümçəklər, qarışqalar və s.) qidakanırlar. Dişilər il ərzində 2–3 dəfə yumurta qoya bilirlər. Hər yumurtalama dövründə 2–7 olmaqla yumurta qoyurlar (adətən 3–5 yumurta). Təbiətdə üç il müddətində yaşaya bilirlər. Balaları yumurtadan 40 gündən sonra çıxırlar. İlk çıxdıqları an uzunluqları 42–49 sm olur. Qışlamadan sonrayetkinləşirlər. Növbəti yaza cəmi 15–20 % girdəbaş yaşaya bilir. Onların ölününü böyük əksəriyyəti yırtıcı canlılar tərəfindən ovlanması ilə əlaqədardır. Əsasən gündüz aktiv olurlar. Gizlənc yerləri əsasən gəmiricilərin qazdığı yuvalardır. Qışda isə yuvaların dərinliyi 20 sm qədər enir.

## Yayılma və yaşayış yerləri
Girdəbaşlara əsasən Ermənistan, Türkiyə (şimal-şərq rayonları) və Azərbaycan (Naxçıvan Muxtar Respublikası). Ermənistan ərazisinfə bir necə populyasiya məlumdur. Əsasən Armavir məğzi ərazisində rast gəlinir. Araz çayı vadisində 6 populyasiya yayılmışdır. Xüsusi ilə Goravan səhrasında hər 1 ha əraziyə 1–2 nümunə düşür.

Onlar əsasən 800–1050 m yüksəklikləri arası olan daşlı və gilli yarımsəhralarda yaşayırlar.

## İnsan fəaliyyəti
Növ beynəlxalq qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Üstəlik nəsli nəsilməkdə olan növ hesab edilir. Səbəb isə son 12 il ərzində yayılma arealının 80 % boyunca əkin sahələri və şəhərsalma sahələri salınmışdır. Bu canlıların yayılma arelı boyunca yerləşən ölkələrdən bircə Ermənistanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Hətta ətraf mühitə dəymiş zərərlə bağlı qanunvericilikdə hər öldürülən Cənubi Qafqaz yovşanlıq girdəbaşına görə (yumurtalarıda daxil olmaqla) 15 min dram ödənilməlidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
İrkutskda kütləvi spirt zəhərlənməsi (2016)

** İrkutskda kütləvi spirt zəhərlənməsi** () - Rusiya Federasiyasının İrkutsk vilayətinin eyni adlı şəhərində 2016-cı ilin 17 dekabr tarixində baş vermiş kütləvi spirt zəhərlənməsi. Hadisə nəticəsində 62 nəfər vəfat edib.  
Hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları hadisə ilə bağlı zəhərlənməyə səbəb olmuş spirtli içkilərin satış nöqtələrinə çatdırılması ilə məşğul olan 5 nəfəri saxlayıb. Xeyli miqdarda məhsul qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb. İrkutskda fövqəladə vəziyyət elan olunub. Spirt məhsullarının məişət və gigiyenik məqsədli istifadəsi qadağan edilib. Kütləvi zəhərlənmənin əsas səbəbi kimi tərkibində *Boyarışnik losyonu* olan müxtəlif spirtli içkilər göstərilir. *Boyarışnik losyonundan* əsasən sabun və şampun ləvazimatlarının hazırlanmasında istifadə olunur.

## İstinadlar
WonderMedia

**WonderMedia** baş ofisi Taybeydə (Tayvan) yerləşən ucuzlu çip üzərində sistemlər istehsal edən,  VIA Technologies şirkətinin alt şirkətidir. Bir çox Çin istehsalı olan Android and Windows CE avadanlıqlarında işlədilən  ucuzlu çip üzərində sistemlər **WonderMedia**-nın istehsalıdır.

Çiplər "WonderMedia PRIZM platform" adlandırılan kollektiv tərəfindən  və ARM Holdinqin təqdim etdiyi etalon həllər əsasında dizayn edilir.

## Məhsullar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şehmus Özer

**Şehmus Özer** — Türkiyənin Diyarbəkir bölgəsini təmsil edən "Amed" İK-nın sabiq kapitanı

## Karyerası
Karyerası əsasən Türkiyə 1-ci Liqası ilə bağlı olub. Vəfatından 6 gün əvvəl keçirilən kubok qarşılaşmasında "Fənərbaxça"nın qapısına cavab qolunu vurmuşdu. Bu qol sayəsində "Amed" İK öz meydanında "Fənərbaxça"yla 1:1 hesablı bərabərlik əldə etmişdi.

O, Türkiyədə baş verən terror hadisəsindən sonra "Göztəpə" ilə oyunda rəqib qapısına vurduğu qoldan sonra polis əməkdaşlarıyla qucaqlaşmasıyla da diqqət mərkəzinə düşmüşdü.

## Ölümü
21 dekabr 2016-cı ildə onun idarə etdiyi maşının Elazığ yolunda uçuruma yuvarlanması nəticəsində həlak olub.

## İstinadlar
İrlandiya Homrul hərəkatı

**İrlandiya Homrul hərəkatı** (muxtariyyət hərəkatı-"self-government") — İrlandiyanın Britaniya içərisində avtonomiya qazanması məqsədilə başladılan hərəkatdır.

## Başlanğıcı və səbəbləri
Home Rule 1885–1918-ci illərdə irland seçicilərinin böyük hissəsinin başlıca tələbi idi.1801-ci il Birləşmə Aktından sonra Vestminster tərəfindən idarə olunan İrlandiya parlamenti idarəçiliyini milliyyətçilər yenidən İrlandiyaya qaytarmağın yollarını axtarırdılar.
İlk Homrul krizisinin 1885-ci ildə Uilyam Qladston Homrul haqqında çıxış etdikdə başladı. Əvvəlki baş nazirliyi dövründə(1868–1874) o, İrlandiyanı "sakitləşdirməyin" yollarını axtarmış, bunun üçün İrland kilsəsini dövlətdən ayırmış və təsirsiz qalmış 1870-ci il Torpaq Aktını qəbul elətdirmişdi. 1879–1881-ci il Torpaq müharibəsindən sonra Qladston konstitusiya dəyişikliyini Birləşmiş Krallığın bütünlüyünü qorumaq üçün tək vasitə kimi görürdü. O, 1886-cı ildə ilk Homrul billini təqdim etdi , ancaq bu bill aşağı palatadan keçmədi,1893-cü ildə təqdim olunan ikinci bill isə Lordlar palatası tərəfindən rədd edildi. İlk Homrul krizisinin İrlandiyada iki əsas nəticəsi oldu: Olsterdə liberal siyasətin sonu gəldi və dini siyasətin başlanğıcı qoyuldu. Katoliklər milliyyətçilərə, protestantlar isə konservativ birlik tərəfdarlarına səs verdilər.

## İstinadlar
"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı

**"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı** — 1945-ci ildə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
Mandalay

**Mandalay** **[[Myanma]] İttifaqi Respublikası**nın Yanqondan sonra 2-ci böyük şəhəridir. Adını ətrafında Mandalay təpəliklərindən götürüb.

## Şəkillər

Mandalay-Palast-10-gje.jpg
Mandalay-Hill-13-Shwe Yat Taw-Buddha-1976-gje.jpg
Mandalay-Hill-16-Shwe Yat Taw-Buddha-gje.jpg
Mandalay-Kuthodaw-34-Halle-gje.jpg
Mandalay-Kuthodaw-18-Zugang-gje.jpg
Mandalay Palace 2, Myanmar.jpg
Mandalay Moat, Myanmar.jpg
Mandalay Hill, Sutaungpyai, Myanmar.jpg
Mandalay, Ornaments, Myanmar.jpg
Dinar (dəqiqləşdirmə)

* Dinar — pul vahidi.
* Dinar (çariça) — Şəki/Herreti çariçası.
* Dinar (Afyonkarahisar) — Afyonkarahisar ilinin bir ilçəsidir.

## Həmçinin bax
* Dinarə
Osman Yumruğu

**Osman Yumruğu adası**  — Urmiya gölünün şərq sahillərinə yaxın ərazidə yerləşən ada. İnzibati cəhətdən İrannın Şərqi Azərbaycan ostanı ərazisinə daxildir. Adada məskunlaşma yoxdur. Bitki örtüyündən belə məhrumdur. Ada göl səthindən 10 metr yüksəkliyə ucalır. Gölün sahəsi 0,1&nbsp;km² yaxındır. Gölün qurumasına qədər «Dünyanın ən kiçik» ikinci adası statusuna malik idi. Son on illiklər ərzində Urmiya gölünün quruması ilə əlaqədar tam olaraq quruya birləşmişdir. Hazırda ada adi bir daş göbələyə çevrilmişdir. Adadan əvvəllər quşlar dayanacaq yeri kimi istifadə edirdilər.

## İstinadlar
Tea LaFond

**Tea LaFond** (5 aprel 1994) — Dominikalı üçtəkanla tullanan atlet. Tea LaFond Dominikanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Tea LaFond birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar üçtəkanla tullanma yarışlarında təsnifat mərhələsində 12.82 m məsafəyə tullanaraq 37-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Qoyundağı adası

**Qoyundağı adası** — Urmiya gölündə yerləşən sahəsinə görə ikinci böyük ada. İnzibati cəhətdən İrannın Şərqi Azərbaycan ostanı ərazisinə daxildir. Onun uzunluğu 9&nbsp;km, eni isə 4&nbsp;km-dir. Şirin su mənbəyinə malikdir. Zəngin otlaqlar və münasib hava şəraiti burada heyvandarlığın inkişafına inkan verir. Bununla yanaşı, həmin adalarda turizm üçün də şərait mövcuddur. Göldə çeşidil köçəri quşlarla yanaşı, ördək, kəklik, yaşılbaş ördək, qaz, ağbaş ördək, habelə dağ keçisi, maral da var. Bununla belə xaricilərin özbaşına ovçuluğu adanın faunasına çox ciddi zərbə vurub.

## İstinadlar
Klassik mexanikadakı düsturların siyahısı

Klassik mexanika fizikanın makroskopik cisimlərin hərəkətini izah eləyən sahəsidir. Fizikanın nəzəriyyələri arasında ən geniş yayılmışıdır. Əhatə etdiyi mövzulara isə, kütlə, təcil və qüvvə aiddir. Burada hadisələrin 3 ölçülü Evklid fəzasında baş verdiyini təsəvvür eləyirlər. 

Klassik mexanikada çoxlu tənliklərdən istifadə olunur və başqa riyazi anlayışlardan da həmçinin. Məsələn, differensial tənliklər, Li qrupları, çoxqatlılar və erqodik nəzəriyyə və s. 
Bu səhifədə bunların arasında ən önəmlilərinin xülasəsi verilib

Bu məqalədə əsasən Nyuton mexanikasının düsturlarını təqdim eləyir. Klassik mexanikanın daha ümumi tərtibi üçün isə analtik mexanikaya baxın (Laqranj və Hamilton mexaniklarını əhatə eləyir).

## Klassik mexanika

### Kütlə və ətalət

## Notes
Aqafokl

**Aqafokl** (; ) – Sirakuza (Siciliya) şəhərinin hakimi (e.ə. 316 ildən), sərkərdə. Demosa arxalanaraq oliqarxiyanı devirmiş və hakimiyyəti ələ keçirmişdi. E.ə. 313-cü ilədək Siciliyadakı bütün yunan şəhərlərini tutmuşdu. Siciliyanı tamamilə nəzarət altına almaq məqsədilə karfagenlilərlə müharibə aparmışdı. Cənubi İtaliyada brutti tayfalarını tabe etməyə çalışırdı. 304-cü ildə çar titulunu qəbul etsə də, irsi monarxiya yarada bilməmişdir. E.ə. 299 ildə Kerkira (indiki Korfu) Aqafoklnı ələ keçirmişdi. Aqafoklun hakimiyyət illəri Sirakuzanın çiçəklənmə dövrü olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Alternariozlar

**Alternariozlar,** – Alternaria cinsindən olan göbələklərin törətdiyi bitki xəstəliyi. Alternariozlar kartofda, tərəvəzdə, dənli, texniki və başqa bitkilərdə olur. Kələmkimilər fəsiləsindən olan bitkilərin bütün yer üstü hissələrini zədələyir; tünd ərplə örtülmüş ləkələr şəklində təzahür edir. Alternariozlar məhsulu azaldır, onun keyfiyyətini pisləşdirir. Xəstəlik törədiciləri toxumlarda, bitki qalıqlarında, alaq otları üzərində sporlar və mitseli şəklində qalır. Mübarizə tədbirləri: davamlı sortlar seçmək, toxumları dərmanlamaq, növbəli əkin tətbiq etmək, bitki qalıqlarını məhv etmək, icazə verilən fungisidlər çiləmək.

## Mənbə
*
Henrik Kristoffersen

**Henrik Kristoffersen** (2 iyul 1994) — Norveçli dağ-xizək idmançısı. O, dağ-xizək idmanı üzrə Dünya Kubokunda iştirak etmiş, Olimpiya Oyunlarının mükafatçısı olmuşdur.

Kristoffersen Norveçin Okershus dairəsinin Lorenskoq bələdiyyəsində anadan olmuşdur. Kristoffersen slalom və böyük slalom yarışları üzrə ixtisaslaşmışdır. O, Dünya Kubokunda peşəkar debütünü 2012-ci ilin mart ayında Sloveniyanın Kranyska Qora şəhərində etmişdir. İlk dəfə podiuma isə 2013-cü ilin noyabr ayında çıxmışdır. Finlandiyanın Levi şəhərində keçirilən yarışda o, 3-cü yeri tutmuşdur. 2014-cü ildə Soçidə keçirilən 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. Kristoffersen Rosa Xutorda keçirilən yarışda slalom üzrə bürünc medal qazanmışdır. 19 yaşında medal əldə edərək Olimpiya Oyunlarının dağ-xizək idmanı üzrə ən gənc medal qazanan idmançı kimi tarixə düşmüşdür.

Kristoffersen ilk dəfə eyni mövsümdə Adelboden, Vengen və Kitzbüheldə keçirilən üç klassik slalom yarışlarında qələbə qazanmışdır; 2016-cı ilin yanvar ayında 21 yaşında bu uğura nail olmuşdur. Bu yürüşlərindən sonra o, Dünya Kubokunun slalom müsabiqələri tarixində ən titullu Norveçli idmançı olub. Yeddinci qələbəsini Vengendə əldə edərək Kristoffersen Finn Kristian Yaggenin rekorduna şərik çıxdı. Bir həftə sonra isə Kitzbüheldə qalib gələrək səkkizinci qələbəsini qazandı və yeni rekorda imza atdı. O doqquzuncu slalom qələbəsini iki gün sonra (26 Yanvar) Şladminqdə əldə etdi.

## Qazandığı uğurlar
Kristofferson ilk dəfə bir mövsümdə dörd klassik slalom yarışlarında (Adelboden, Vengen, Kitzbühel və Şladminq) qələbə qazanmışdır.

Kristoffersen 1992-ci il mövsümündə slalom yarışçısı Albert Tombanın (onun özündən başqa, aşağıda görürsünüz) qələbəsindən sonra bir mövsümdə altı slalom yarışını qazanan ilk slalom yarışçısıdır.

## Dünya Kuboku nəticələri

### Mövsüm nəticələri

### Mövsüm cədvəlləri

### Yarış podiumları
* 12 qələbə – (11 SL, 1 BS)     
* 26 podium – (18 SL, 8 BS)     

## Dünya Çempionatı nəticələri

## Şəxsi həyatı
Henriksen *Valerenqa Ayshokkey* klubunun azərkeşidir.

## Olimpiya nəticələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* FIS-ski.com – Henrik Kristoffersen – World Cup season standings
*Ski-db.com – results – Henrik Kristoffersen
*Norwegian Ski Team – alpine skiing – Henrik Kristoffersen – **
* Rossignol.com  – Henrik Kristoffersen – alpine skiing
Vecini

**Vecini** () — Gürcüstanda kənd. Kaxetiya ölkəsinin Qurcaani bələdiyyəsi ərazisindədir. Dəniz səviyyəsindən 420 m yüksəklikdə yerləşir.

Əhalisi 2935 nəfərdir (2014).

## Görkəmli şəxslər
*İvan Beritaşvili (1884 (1885) — 1974) — görkəmli gürcü fizioloq-alimi, Gürcüstanda fiziologiya yaradıcısı və rəhbəri.

## Həmçinin, bax:
* Qurcaani bələdiyyəsi

## İstinadlar
Aziza Mustafa Zadeh

***Aziza Mustafa Zadeh*** — Əzizə Mustafazadənin 1991-ci ildə çıxan birinci albomu. Lüdviqsburqdə qeydə alınan albomun təqribən 700000 nüsxəsi satılıb.

## Mahnı siyahısı

## Heyət
* Əzizə Mustafazadə — piano və vokal

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Elleri Klark

**Elleri Klark** (d. 13 mart 1874; Boston, Birləşmiş Ştatlar - ö. 17 fevral 1949; Hingham, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında iki qızıl medal qazanıb.

## Həyatı
Elleri Klark 1874-cü ilin 13 mart günündə Birləşmiş Ştatların Massaçusets ştatının Boston şəhərində anadan olub. 1949-cu ilin 17 fevral tarixində isə həmin ştatım Hingham şəhərində ömrünün 74-cü yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Elleri Klark 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Hündürlüyə tullanma yarışlarında mübarizə aparan Klark 1.81 metr nəticəyə imza atdı və I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

Afina Olimpiadasında Elleri Klark həm də uzunluğa tullanma yarışlarında çıxış etdi. Bu yarışlarda 6.35 metr uzunluğa tullanan Klark I Yay Olimpiya Oyunlarında özünün ikinci qızıl medalını qazandı.

### Sent-Luis Olimpiadası
Afina Olimpiadasından 8 il sonra Elleri Klark 1904-cü ildə Birləşmiş Ştatların Sent-Luis şəhərində baş tutan III Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Çoxnövçülük yarışlarında qüvvəsini sınayan Klark yarışlarda sona qədər mübarizə apara bilmədi.

## İstinadlar
Albert Tayler

**Albert Tayler** (d. 4 yanvar 1872; Hamilton, Birləşmiş Ştatlar - ö. 25 iyul 1945; Kumberland, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında gümüş medal qazanıb.

## Həyatı
Albert Tayler 1872-cü ilin 4 yanvar günündə Birləşmiş Ştatların Ohayo ştatının Hamilton şəhərində anadan olub. 1945-ci ilin 25 iyul tarixində isə Men ştatının Kumberland şəhərində ömrünün 73-cü yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Albert Tayler 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Şüvüllə tullanma yarışlarında mübarizə aparan Tayler 3.30 metr nəticəyə imza atdı və I Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

## İstinadlar