open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İsrail universitetlərinin siyahısı

**İsrail universitetləri** — İsraildə tədqiqat işləri aparan və ali akademik dərəcələr verən doqquz ali təhsil məktəbi vardır.

Universitetlərdən başqa ölkədə 50-yə yaxın tədqiqat aparmayan, ancaq akademik dərəcə verən akademik kollec vardır. Universitetlər Təhsil Nazirliyi yanında Ali Təhsil Şurasının nəzarəti altında fəaliyyət göstərir (). 2013-cü ildə İsraildə 172 min tələbə təhsil alırdı. Ən populyar ixtisaslar tibb və hüquqşünaslıq hesab edilir.

## İsrail universitetlərinin  siyahısı

## Tələbə və əməkdaşların təşkilatları
Universitetlərin yüksək dərəcə personalı  "Yuxarı dərəcə personalın koordinasiya şurası"nda (), kiçik dərəcə personal isə -  "Kiçik dərəcə personal universitet təşkilatları koordinasiya forumu"nda birləşiblər (). Tələbə təşkilatları "İsraildə tələbə ittifaqı"nda birləşiblər().
 
## Həmçinin bax

* Universitet başçıları şurası (İsrail)

## Mənbə
* Education in Israel in 2003 — an International Comparison
* 

## İstinadlar
Krım böhranı (2014)

**Krımın Rusiya tərəfindən işğal edilməsi** (; ) - Ukraynanın Krım Muxtar Respublikasında Avromeydan inqilabından sonra etnik ukraynalılar və ruslar arasında baş vermiş münaqişələrə verilən ümumi ad. Proses prezident Viktor Yanukoviçin ölkəni tərk etməsindən sonra daha da gərginləşmişdir. Ərazinin yerli əhalisi olan Krım tatarları isə ukraynalıların mövqeyini dəstəkləməkdədir. Rusiya tərəfindən dəstəklənən Ali Şura Krımın müxtariyyət səlahiyyətlərinin artılmasını və ya tam müstəqil dövlətə çevirilməsini tələb edir.

27 fevral tarixində silahlı və maskalı bir qrup şəxslər ərazidə parlament binası və 2 hava limanı başda olmaqla bir sıra strateji əhəmiyyətləri obyektləri ələ keçirdi. Həmin qrup tərəfindən Krımla Ukraynanı bir-biri ilə əlaqələndirən bütün telekommunikasiya və internet xəttlərin sıradan çıxarıldı.

## İstinadlar
Çovqan (dəqiqləşdirmə)

* Çovqan və ya Çövkən — atüstü oyun.
* Çovqan (musiqi) — qədim Azərbaycan musiqi aləti.
* Çovqan oyunu (film, 1979) — Qədim oyun haqqında film.
* Çövkən (film, 2013)
Jülyen Benda

**Jülyen Benda** (Fransızca:Julien Benda; (26 dekabr, 1867 -7 iyun, 1958) — fransız yazıçısı, filosof.

## Həyatı

Jülyen Benda 26 dekabr 1867 - ci ildə yəhudi  ailəsində anadan olub. “İntellektualların satqınlığı” kitabı ilə məşhurlaşıb.

Jülyen Benda 7 iyun 1958-ci ildə vəfat edib.

## Əsərləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Ba U

**Ba U** ( ) — Birma siyasətçisi və hüquqşünası idi. O, 1948–1952-ci illərdə Birmanın Ali Məhkəməsinin sədri və 16 mart 1952-ci ildən 13 mart 1957-ci ilə qədər Birmanın ikinci prezidenti vəzifələrində çalışmışdır.

## İstinadlar
Çovqan (musiqi)

**Çovqan, və ya Çövkən** — qədim türk hərbi musiqi aləti.

## Tarixçə
Əfzələddin Xaqani şeirlərində çovqan alətinin adına tez-tez rast gəlinir . Ordu hücuma başlamazdan öncə hərbi orkestrin önündə səsləndirilən çovqan həm yürüşün başlandığını bildirir, həm də ifa olunan təranənin vəznini, ritmini saxlayır. XVI əsrdən etibarən bəzi Avropa ölkələrinin hərbi orkestrlərində çovqanabənzər alətdən istifadə edirlər.

## Quruluşu
Alət uzun bir dirəyə bağlanmış zənglər, zınqırov və cınqıraqlardan ibarətdir. Dirəyi, sapı yerə vurularaq səsləndirilirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Çovqan (oyun)
Vladimir Boltyanski

**Vladimir Qriqoryeviç Boltyanski** (; ; ) — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1955), professor (1959), SSRİ və Rusiya riyaziyyatçısı; topologiya və topoloji üsullar, kombinator həndəsə, diferensial tənliklər sahəsində mühüm nəticələr əldə etmişdir.

## Həyatı
Vladimir Boltyanski 26 aprel 1925-ci ildə Moskvada anadan olmuşdur. Atası kino tarixçisi Qriqori Boltyanski olmuşdur.
 
## İstinadlar
San Yu

**San Yu** () — Myanmanın 5-ci prezidenti (9 noyabr 1981-ci ildən 27 iyul 1988-ci ilə qədər).

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Leonti Mroveli

**Leonti Mroveli**  (; ) — XI əsr gürcü tarixçisi, yepiskop.

## Həyatı

## Tarixi baxışları
Buntürklərin qədim tarixindən xəbər verən Leonti Mrovelinin "Kartlis çarının həyatı" əsərində oxuyuruq: "Buntürklər qıpçaqlar adlandırdığımız bütpərəst qəbilələridir. Onlar Msxeta ətrafında qədimdən yer seçərək onu tikmiş, güclü istehkama çevirmiş və Sarkine adlandırmışlar".

L.Mroveli daha sonra məlumat verir ki, İran çarı Keyxosro türklərlə müharibəyə başladı və bu türklərin bəziləri Keyxosro tərəfindən qovuldu. 28 ev Qurqan (Kaspi) dənizindən keçib Kürlə üzü yuxarı Mesxetiyə gəldilər. Onlar domovladıka Mesxetiyə müraciət edib iranlılara qarşı kömək istədilər. Domovladıka Mesxeti bu barədə bütün kartvellərə xəbər verdi. Onlar (kartvellər) türklərlə dostlaşmaq arzusunu bildirdilər, çünki iranlılardan qorxurdular.

## Əsərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Леонти Мровели. Жизнь картлийских царей.
* 
* Мровели Леонти. Жизнь картлийских царей. М. Наука. 1979
Çors sultanlığı

**Çors sultanlığı** — Cənubi Azərbaycanda yerləşirdi.

## Tarixi
XVIII əsrin əvvəllərində Çors sultanlığının hakimi Şərəf xan idi. Əhməd xan Bayatın hakimiyyəti dövründə bu sultanlıq Maku xanlığına birləşdi.

## Xarici keçidlər
Debauchery

**Debauchery** — 2000-ci ildə Almaniyanın Ştutqart şəhərində **Maggotcunt** adı ilə yaranmış death metal qrupudur. Qrupun yaradıcısı Tomas, amerikan metal qrupu olan W.A.S.P.-ın «The Crimson Idol» adlı albomundakı bir mahnıdan eşitdiyi sözdən sonra qrupun adını *Debauchery* olaraq dəyişdirməyi qərara alır. 
 
Əvvəlcə qrupun iki üzvü var idi: Tomas Qurrat (vokal, gitara, bas gitara) və Deni (zərb alətləri). Amma Deni, 2006-cı ildə Tomasla səhnədə dava etdiyi üçün qrupdan ayrıldı. Buna görə də, Toması Debauchery-nin tək rəsmi üzvü hesab etmək olar. Konsertlər və albomların studiya yazıları üçün Tomas müvəqqəti musiqiçilərlə çalışır.

Tomas Qurrat, 2010-cu ildə onun öz qrupu olan *Debauchery* bilinənə qədər Ştutqartın ən nüfuzlu kollecində fəlsəfə müəllimi işləyirdi. Lakin işlədiyi kollecdən onun belə bir qrupu olduğunu öyrəndikləri zaman Qurrat'ın qarşısına iki seçim qoyuldu: ya dərs dediyi kollecdə müəllim olaraq qalmalı ya da öz yaradıcılığna davam etməli idi. O isə ikincini seçdi və dərs dediyi kollecdən ayrıldı.

Qrupun musiqi stilində rok-n-roll rifflər, melodik gitaralar və klaviş soloları əsas yeri tutur. Vokalist Tomas Qurrat mahnılarında daha çox brutal vokala geniş yer versə də, 2013-cü ildə işıq üzü görən «Kings Of Carnage» adlı son albomunda təmiz vokalı üstünlük təşkil edir. Qrup mahnı sözlərində daha çox ölüm və müharibə mövzularına toxunur.

Mahnıların başlanğıcında eyni sətrin təkrarı qrupu özünəməxsus xüsusi xəttidir. Nümunə kimi «Kill Maim Burn», «Back In Blood», «Blood For The Blood God» və başqa mahnılarını misal göstərmək olar. Bu həm də, müxtəlif ölkələrdən olan dinləyicilər üçün mətnin daha asan yadda qalması üçün edilir.

Canlı çıxışlarında qrup, tez-tez qanı təqlid edən rəngli kraskalardan və xüsusi makyajdan istifadə edir. Qrup çoxsaylı tematik musiqi festivallarında iştirak etməklə yanaşı, praktik olaraq bütün il boyunca aktiv konsert fəaliyyəti göstərir.

Tommas Qurrat, artıq 5 ildən çoxdur ki vegeteriandır. O, ət istehsalı ilə bağlı zavodda çəkilmiş fotosessiyanı görəndən sonra vegeterian olmağı qərara alıb. Bu problemə *"Germany's Next Death Metal"* albomundan «Animal Holocaust» mahnısını həsr etmiş və eyni adlı klipdə də çəkilmişdir. Tomas həm də qrupun bütün kliplərinin də ssenari müəllifidir.

## Qrupun cover etdiyi mahnılar
* Alice Cooper — «School’s Out»
* Slayer — «Angel Of Death»
* Rammstein — «Weisses Fleisch»
* Judas Priest — «Heavy Duty»
* The Rolling Stones — «You Got Me Rocking»
* Manowar — «Kings Of Metal»

## Diskoqrafiya
* 2003 - Kill Maim Burn
* 2004 - Rage of the Bloodbeast
* 2005 - Torture Pit
* 2006 - Kill Maim Burn Re-Release
* 2007 - Back in Blood
* 2008 - Continue to Kill
* 2009 - Rockers & War
* 2011 - Germany's Next Death Metal
* 2013 - Kings Of Carnage, 2013
* 2014 - Blood Is My Trademark

## Xarici keçidlər

* Debauchery rəsmi web səhifəsi
* Debauchery rəsmi Myspace səhifəsi
* Debauchery Allmusic səhifəsi
* Debauchery mahnılarının sözləri
Rodovid

**Rodovid** — açıq maarifləndirici və tədqiqedici çoxdilli proyekt olub, dünyada müxtəlif tarixi zamanlarında yaşamış bəşəriyyət vətəndaşlarının nəsil ağacını öyrənmək, onlar haqqındakı bilgiləri əldə etmək, ümumiləşdirmək və öyrətmək məqsədi daşıyır. Buradakı məlumatlara hər kəs öz əlavələrin edə və onları redaktə edə bilər. Bu proyekt MediaWiki, Vikipediya və digər Vikimedia fondları tərəfindən sərbəst isifadə oluna bilinir.

## Xarici keçidlər
* Ümumi başlıq səhifəsi

## İstinadlar
Dağ novellası

**"Dağ novellası"** () — rejissorlar İzmail Burnasev və İles Tatayevin filmi.

## Məzmun

Film çeçen ucqar dağ kəndinin həyatından bəhs edir. Baş qəhrəman gənc müəllim Svetlana Smirnova yerli məktəbdə işləmək üçün buraya gəlir. Bu gəlişdən sonra kənddə onunla bağlı bir çox hadisələr baş verir...

## Film haqqında

* Filmin istehsal olunduğu il bəzi mənbələrdə 1978-ci il kimi də göstərilir.
* Film kinorejissor İles Tatayevin bədii kinoda debütü hesab olunur.
* Film 1979-cu ildə Bakıda keçirilən 8-ci Ümumittifaq televiziya filmləri festivalında münsiflər heyətinin mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifləri :** İles Tatayev, Səid Çaxkiyev
:**Quruluşçu rejissorlar :** İzmail Burnasev, İles Tatayev
:**Quruluşçu operator :** Valeri Lyanov
:**Quruluşçu rəssam :** T. Basiyev
:**Səs operatoru :** N. Kropotov
:**İkinci rejissorlar :** X. Xidayev, L. Dzuqutova
:**İkinci operator :** K. Bekuzarov
:**Montaj edən :** T. Kyaxidi
:**Qrim :** V. Platonov
:**İnzibatçı :** X. Tatayev
:**Rejissor assistentləri :** R. Lyanov, V. Susiyev, Z. Kasayeva
:**Operator assistentləri :** K. Çexoyev, A. Şmoylov
:**Səs operatorunun assistentləri :** Q. David, T. Albeqova
:**Redaktor :** İ. Pritula
:**Filmin direktorları :** V. Abayev, L. Xasiyev

### Rollarda

## İstinadlar

## Mənbə

* Горская новелла. Кино-Театр.ru
* Горская новелла kinopoisk.ru
* Татаев Илес Вахидович — Биография
* "ЗОЛОТОЙ ФОНД" СЕВЕРО-КАВКАЗСКОГО КИНЕМАТОГРАФА В ДАР ЧЕЧЕНСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ 

## Xarici keçidlər

* Горская новелла 
* Художественный фильм — Горская Новелла
* Горская новелла 
* Художественный фильм "Горская новелла". Смотреть
Avromeydan

**Avromeydan** () — Kiyevdən 2013-cü ilin 21 noyabr tarixində başlamış kütləvi etiraz aksiyaları.

## Adı

Avromeydan sözü əvvəl Tvitterdə həştəq şəkildə işlənilməyə başlayıb. Etirazların birinci günü *ЄВРОМАЙДАН* (@euromaidan) adlı Tvitter hesabı yaradılıb. Az sonra bu söz beynəlxalq KİV-lərdə işlənməyə başlayıb. Avromeydan Avropa () və meydan () sözlərin birləşməsidir. Avromeydan zamanı etirazçıların bir hissəsi həm başqa etirazçıları müdafiə etmək üçün, həm də özlərin etirazını ifadə etmək üçün öz maşınları istifadə edirdi və buna *avtomeydan* () deyilirdi.

## Arxa plan

Ukrayna ilə Avropa İttifaqı arasında Assosiasiya Sazişi və Hərtərəfli Azad Ticarət Müqaviləsi ilə bağlı danışıqlar 2007-2012 illər arasında davam edirdi. 2012-ci ilin martın 30-da, iki tərəf arasında Assosiasiya Sazişi paraflanmışdı. Halbuki, Aİ liderləri az sonra açıqlamışdır ki, Ukraynadakı "demokratiyanın və qanunun aliliyinin kəskin şəkildə pisləşməsi" məsələsi, o cümlədən Yuliya Timoşenkonun və Yuriy Lutsenkonun 2011 və 2012 ilərdə həbsi ilə bağlı problemlər həll edilmədikcə, müqavilənin ratifikasiyası baş verməyəcək.

2013-cü ilin avqustun ortasında Rusiya Ukraynadan idxal üçün gömrük qaydalarını dəyişib. Beləliklə, avqustun 14-dən Rusiyanın gömrüyü Ukraynadan olan bütün idxalı dayandırmışdı. Bu həm siyasətçilərin, həm də KİV-lərin tərəfindən Ukraynaya qarşı, onun Aİ ilə sazişini imzaladığına görə ticarət müharibəsinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilmişdi. Dekabrın 18-də Ukraynanın Sənayə Siyasəti Naziri bəyan edib ki, Ukrayna Rusiyanın qoyduğu qadağaların nəticəsində Ukraynanın ixracatı 1,4 mlrd. ABŞ dollara azalmışdı.

Noyabrın 21-də Ukrayna hökuməti Aİ ilə Assosiasiya Sazişini bağlamaq üçün hazırlıq tədbirlərini dayandırmışdı.

## İrticalar

### Sanksiyalar

Ukraynada artan narahatçılığa cavab olaraq, orta Mart 2014 bir çox hökumətlər  şirkətlərə qarşı sanksiya başlatdırıb.  2014 Krım böhranı, iğtişaşlar hissəsi və gələn Rusiya hərbi müdaxilə orada rus və Rusiya Ukrayna siyasətçiləri, zabit və iş hədəf Avropa və Şimali Amerikada bəzi hökumətləri çıxardı.
Iğtişaşlar şərq və cənub Ukrayna hissəyə genişlənmişdir. Rusiya hökuməti bəzi Kanada, Amerika və Avropa İttifaqının şəxslərə qarşı sanksiyalara cavab verdi.

#### Rusiya
2014-cü ildə may ayında Rusiya, Amerika Birləşmiş Ştatları və Kanada daha çox fiziki sanksiya olmuşdur, lakin siyahısı hələ aşkar olunmayıb.
AB-dən 89 siyasətçilər və vəzifəli Avropa Birliyi hökumətlərinə bir kara buraxmışdır. Rusiya açıqlanacaq olmayan kara istədi.Listə səkkiz İsveçlilərin, eləcə də iki millət vəkilləri və Hollandiya iki MEPs daxil olduğu ifadə edilir.

#### ABŞ-yə qarşı Çeçenistan, və Aİ qurumlarının rəhbərləri
İyunun 26-sı, 2014-cü il Çeçenistan Ramzan Kadırovun Rusiya Respublikasının rəhbəri o, dörd fiziki o cümlədən bir sanksiya siyahısını yaradılmış deyə bir bəyanat yayıb. Siyahıda insanların Çeçen Respublikasına gəlməyi qadağan edilmişdir və bütün bank hesabları iyulun 27-si, 2014-cü il dondurulmuşdur. Bu Aİ-nın sanksiyalarına cavab idi.

## Qeydlər

## İstinadlar
Rexovot

**Rexovot** () — İsrailin Mərkəzi dairəsində şəhər, Təl-Əvivdən 20 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Ədəbi ivrit dilində vurğu axırıncı ("Rехovót", azərbaycan transkripsiyası) hecanın, danışıq dilində isə ikinci hecaya düşür ("Rехо́vot"). Şəhər keçmişdə müsəlmanların yerləşdiyi **Zərnuqə** (زرنوقة) kəndinin üstündə qurulub

## Əhalisi
Rexovatın əhalisi 115 602 nəfərdir (dekabr, 2010-cu il).

## Mənbə
* Bələdiyyənin rəsmi saytı

## İstinadlar
Məişət ekologiyası

**Məişət ekologiyası** — İnsan populyasiyasının mövcudluğu və inkişafını təmin edən, əhalinin sağlamlığının qorunması və inkişafına xidmət edən, adamların fiziki və mənəvi qüvvələrinin rekreatsiyasına şərait yaradan, onların təkrar istehsalını təmin edən, adamları mənəvi-psixoloji cəhətdən formalaşdıran və insanla ətraf mühitin qarşılıqlı təsir qanunauyğunluğu əsasında reallaşan sosial-bioloji, mənəvi-psixoloji şəraiti əhatə edən mikromühit kimi dəyərləndirilir.
 

## "Məişət ekologiyası" anlayışı

Professor Sakit Hüseynov yazır ki, məişət ekologiyası anlayışı, başqa canlıların özünəməxsus yaşama yeri, insanın öz yaşama yeri, sosial-fəlsəfi baxımdan məişət şəraiti anlayışı kimi müəyyənləşdirilir. Bu mənada məişət ekologiyasını mənalandırarkən — insanın yaşma yeri olan mənzil-məişətin ekologiyası nəzərdə tutulur.

Yaşamaq üçün hər bir canlı orqanizmin özünəməxsus yer seçməsi, oradan qida, su və s. tapması, zaman həddi ilə bağlı olan fəaliyyəti, müəyyən səbəbdən bir yaşayış yerini başqa yaşayış yeri ilə dəyişməsi, canlı orqanizmlərin həyat tərzi adlanır. Orqanizmin xarici aləmin, obyektiv təsirinə — işığa, temperatura, küləyə, yağışa, qara münasibəti də onun həyat tərzinə aiddir. Bu münasibətləri də ekologiya öyrənir.

Professor Sakit Hüseynov göstərir ki, məişət ekologiyası insan ekologiyasının qorunmasında, onun fəaliyyətində mühüm zəruri əhəmiyyət kəsb edir. Buna görə də insan ekologiyasının qorunması digər amillərlə yanaşı, həm də məişət ekologiyasının normal təşkil olunması və yaxşılaşdırılmasından asılıdır. Məisət ekologiyasının normal təşkili və inkişaf səviyyasi isə əhalinin təmiz içməli su, keyfiyyətli ərzaq məhsulları ilə təmin edilməsindən — rahat mənzil şəraitinin yaradılmasına qədər mürəkkəb və zəruri şərtlərin yerinə yetirilməsini tələb edir.

Məişət ekologiyasına təsir edən amillər çoxcəhətlidir. Mövcud elmi ədəbiyyatın təhlili və yaşadığımız real həyatın sosiloji cəhətdən araşdırılması nəticəsində məisət ekologiyasının çirklənməsi və gərginləşməsinin qarşısını almaq üçün görüləcək tədbirləri tipoloji cəhətdən şərti olaraq aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:
* 1. Ətraf mühit obyektlərinin təbii və antropogen təsirlər nəticəsində çirklənməsinin qarşısını almaq üçün (su, atmosfer havası və torpağın çirklənməsinin qarşısının alınması, bərk məişət tullantılarının zərəsizləşdirilməsi və s.) kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsi.
* 2. Müstəqil respublikamızın mənafeyini nəzərə almaqla ekoloji hüququn beynəlxalq tələblər səviyyəsində inkişaf etdirilməsi.
* 3. Əhalinin bütün yaş qrupları arasında ekoloji tərbiyənin genişləndirilməsi və ekoloji mədəniyyətin formalaşdırılması.

Məişət ekologiyasının qorunmasında bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi ilə yanaşı, indiki şəraitdə əhali arasında ekoloji tərbiyənin genişləndirilməsinin mühüm əhəmiyyəti vardır.

## İstinadlar
Aleksandra Kostenyuk

**Aleksandra Kostenyuk** (; ) — Rusiyalı qrosmeyster və şahmat üzrə dünya çempionu.

## Şahmat karyerası
Kostenyuka 5 yaşı olanda atası şahmat oynamağı öyrədib. Kiçik bacısı Oksanada şahmatçıdır.

2001-ci ildə keçirilən dünya çempionatında o finala kimi çatdı, ancaq Zu Çen ilə qarşılaşmada məğlubiyyətə uğradı. Üç ildən sonra Almaniyanın Drezden şəhərində keçirilən turnirdə qalib gələrək, Avropa çempionu oldu. O, həmçinin 2005-ci ildə Rusiyanın Samara şəhərində keçirilən turnirdə də qalib gəlib. 2008-ci ildə Kostenyuk çinli şahmatçı Hou Yifana qalib gələrək dünya çempionu olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Kosteniuk's website
* Alexandra Kosteniuk's chess blog – ''Chessqueen''
* Alexandra Kosteniuk's chess tips – ''ChessKillerTips''
*  Interview with Grandmaster Alexandra Kosteniuk on LatestChess site 
* Photo collection of Kosteniuk
*  Kosteniuk wins WMSG blitz title 
* ChessBase: Alexandra Kosteniuk is Women's World Champion
*  The crowning of Kosteniuk as a World Champion
Zu Çen

**Zu Çen**(; ) — Qətərli qrosmeyster. 2001-ci ildə o, Se Tszyundan sonra dünya çempionu olmuş ikinci çinli şahmatçı oldu. 2006-cı ildə o, Qətərin vətəndaşlığını qəbul etdi və beynəlxalq səviyyəli yarışlarda Qətəri təmsil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Zhu Chen at 365Chess.com
Stratagema

**Stratagema** və ya **strategema ** ( — hərbi hiylə, kələk) — hərbi, mülki, siyasi, iqtisadi və şəxsi məqsədlərə çatmaq üçün orijinal yolun hiyləgər planı.

Qədim Yunanıstan dövrünə aid olsa da, Avropada geniş istifadəsi qədim Roma yazıçısı Sekst Yuliya Frontinaya məxsus "" kitabından sonra olmuşdur. Hal-hazırda stratagema 36 qədim Çin hərbi kələyi ilə də xarakterizə olunur.

## İstinadlar
Vaynsberq

**Vaynsberq** () — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağında şəhər. Şəhər öz şərabı ilə tanınır.

Ştutqart inzibati ərazi dairəsinin Haylbronn rayonunda yerləşir və Raum-Vaynsberq bələdiyyələr birliyinə daxildir. Əhalisi 2012-ci ilin sonuna olan məlumata görə 11349 nəfərdir. Sahəsi 22,22&nbsp;km² təşkil edir. Şəhər üç rayona bölünmüşdür.

Şəhərin hündür yerində Vaybertroy ( — *qadın sədaqəti*) qalasının qalıqları yerləşir.

## Vaynsberqin mühasirəsi

Köln kral salnaməsində () yazılanlara görə, 21 dekabr 1140-cı ildə Vaynsberqi mühasirəyə alan imperator III Konrad şəhərin sərt müqavimətindən qəzəblənərək oranın bütün kişi sakinlərinə ölüm hökmü çıxarır və yalnız qadınlara bellərində apara biləcəkləri qədər yüklə şəhəri tərk etməyə icazə verir. Qadınlar isə öz ərlərini bellərinə alaraq şəhəri tərk etməklə onların həyatını xilas edirlər. Kral isə sözünə sadiq qalaraq buna mane olmur. Şəhərin kilsəsində həmin hadisəni təsvir edən 1659-cu ildə çəkilmiş rəsm asılmışdır.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

Vaynsberq Fransanın Arden departamentində yerləşən Karinyan və İtaliyanın Asti əyalətindəki Kostilyole-d'Asti şəhərləri ilə rəsmi əlaqələrə malikdir. Şəhər, həmçinin Böyük Britaniyanın Keyvort və ABŞ-nin Minnesota ştatının Leyk-Kristal şəhərləri ilə qeyri-rəsmi əlaqələr yaratmışdır ki, bu da şəhərlər arasındakı tələbə mübadilə proqramları nəticəsində mümkün olmuşdur.

ABŞ-nin Ohayo ştatındakı Vaynsburq () şəhəri XIX əsrin əvvəllərində Vaynsberqin şərəfinə adlandırılmış, 1833-cü ildə isə adı indiki yazılış formasına dəyişdirilmişdir.

## İstinadlar
Sarıcalı bələdiyyəsi

* Sarıcalı bələdiyyəsi (Ağcabədi) — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunda bələdiyyə.
* Sarıcalı bələdiyyəsi (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunda bələdiyyə.
Nabla

**Nabla** — riyazi simvolu belədir: &nabla;, bəzən riyaziyyatda ona "Nabla operatoru" da deyirlər.

Bəzən nablanı "atled" adlandırırlar () — "Delta" sözünün əksinə oxunuşu — \nabla

## Sözün mənası
"Nabla" sözü  "nabel" sözündən yaranmışdır (, ), arfaya oxşar simli alətdir.  İlk dəfə sözə 1890-cı ildə çap olunan elmi məqalələrdə rast gəlinir.

## Kodlarda
*Unikod — «`U+2207`»;
*HTML — «`&amp;nabla;`»;
*LaTeX — «`\nabla`».

## Həmçinin bax
* Nabla operatoru

## İstinadlar
Alıbəyli bələdiyyəsi

**Alıbəyli bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunda 2004-2024-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş bələdiyyə.

## Tarixi
29.06.2004-cü il tarixli 715-IIQ nömrəli "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının ərazisində bələdiyyələrin təşkil edilməsi haqqında" Qanunun "Ağdam rayonu üzrə" hissəsinin üçüncü abzasına əsasən "*[[Üçoğlan bələdiyyəsi]]<nowiki/>nin əhatə etdiyi [[Alıbəyli (Ağdam)|Alıbəyli]], [[Böyükbəyli]] və [[Kiçikli]] kəndlərində Alıbəyli bələdiyyəsi*" yaradılıb. 

2004-2020-ci illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi), habelə Bərdə Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirilib. 

Bu Bələdiyyənin 10.02.2005-ci il tarixli 02 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş Qərarı ilə onun Nizamnaməsi qəbul edilib. 

Təşkil edildiyi ildən bu Bələdiyyə "Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında” Əsasnaməyə uyğun olaraq yaradılmış "Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurası"nın üzvülüyünə qəbul edilib. 

03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə uyğun olaraq, bu Bələdiyyə Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının üzvü olmuşdur.

01.04.2008-ci il tarixli 587-IIIQD nömrəli Qanunun 2-ci hissəsində "Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin Siyahısı"nin 2. Ağdam rayonu bölməsinə əsasən "*1) 1-ci sırada "[[Alıbəyli bələdiyyəsi]]" sözlərinin qarşısındakı "və [[Kiçikli]] kəndləri" sözləri ", Kiçikli kəndləri və [[Birinci Alıbəyli (Ağdam)|Birinci Alıbəyli]], [[İkinci Alıbəyli (Ağdam)|İkinci Alıbəyli]] qəsəbələri" sözləri ilə;*" əvəz edilmişdir. 

2020-ci ildən "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi, habelə Qarabağ Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirib. 

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ və 51-VIIQD nömrəli qanunlarla aşağıdakı "dəyişikliklər edilib: *7.1. Alıbəyli və Üçoğlan bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Birinci Alıbəyli (Ağdam)|Birinci Alıbəyli]], [[Birinci Baharlı]], [[İkinci Alıbəyli (Ağdam)|İkinci Alıbəyli]], [[İkinci Baharlı]], [[Səfərli (Ağdam)|Səfərli]] qəsəbələrində və [[Alıbəyli (Ağdam)|Alıbəyli]], [[Ballar]], [[Böyükbəyli]], [[Gül Baharlı]], [[Kiçikli]], [[Orta Qışlaq]], [[Üçoğlan]], [[Yusifli (Ağdam)|Yusifli]] kəndlərində [[Üçoğlan-Alıbəyli bələdiyyəsi]];"* yaradılıb. 

Ağdam rayonu Üçoğlan-Alıbəyli bələdiyyəsinin 14.04.2025-ci il tarixli 04 nömrəli Protokolu ilə təsbit edilmiş 3-cü Qərarı ilə Ağdam rayonunun Alıbəyli bələdiyyənin Nizamnaməsi ləğv edilib. 

## Mərkəzi və ərazisi
29.06.2004-cü il tarixli 715-IIQ nömrəli "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının ərazisində bələdiyyələrin təşkil edilməsi haqqında" Qanunun "Ağdam rayonu üzrə" hissəsinin üçüncü abzasına əsasın Bələdiyyənin mərkəzi Ağdamın Alıbəyli kəndi olub.

Həmin Qanunun əlavəsinin "AĞDAM RAYONU" bölməsinin 1-ci bəndinə uyğun olaraq, Bələdiyyənin ərazisinə aşağıdakılar aid edilib:

## İstinadlar
Syuy Yuyhua

**Syuy Yuyhua**(; ) — Çinli qrosmeyster və dünya çempionlarından biri (2006–2008). O, Çinin Se Tszyun və Zu Çendən sonra dünya çempionu olmuş üçüncü qadın şahmatçısıdır.

25 mart 2006-cı ildə Rusiyanın Yekaterinburq şəhərində keçirilən dünya çempionatında finalda Alisa Qallimovaya qalib gələrək, dünya çempionu olmuşdur.

Syuy Yuyhua Çin Şahmat Liqasında Çjetszyan şahmat klubunu təmsil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xu Yuhuanın Official Blog
* Interview with Xu Yuhua Şimali Ural Kuboku, 25 iyul 2008
Sarıcalı bələdiyyəsi (Ağdam)

**Sarıcalı bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunda 2004–2024-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş bələdiyyə.

## Tarixi
29.06.2004-cü il tarixli 715-IIQ nömrəli "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının ərazisində bələdiyyələrin təşkil edilməsi haqqında" Qanunla Ağdam bələdiyyələrində ağağıdakı dəyişikliklər edilib: "Çəmənli bələdiyyəsinin əhatə etdiyi Sarıcalı və Şükürağalı kəndlərində Sarıcalı bələdiyyəsi" yaradılıb.

2004-2020-ci illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən  Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi və Bərdə Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirilib.

2004-cü ildən bu Bələdiyyə "Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında" Əsasnaməyə uyğun olaraq yaradılmış "Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurası"nın, 03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə uyğun olaraq, bu Bələdiyyə Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının üzvülüyünə qəbul edilib.

17.03.2005-ci il tarixli 03 nömrəli Protokolunda təsbit eidlmiş Qərarı ilə bu bələdiyyənin Nizmanaməsi qəbul edilib və həmin Nizamnamə Ağdam rayonunun Çəmənli bələdiyyəsinin 21.04.2025-ci il tarixli 05 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş 3-cü Qərarı ilə ləğv edilib.

2020-ci ildən "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi), habelə Qarabağ Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirib.

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ və 51-VIIQD nömrəli qanunlarla aşağıdakı dəyişikliklər edilib: "*7.2. [[Çəmənli bələdiyyəsi|Çəmənli]] və Sarıcalı bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Çəmənli (Ağdam)|Çəmənli]], [[Sarıcalı (Çəmənli, Ağdam)|Sarıcalı]] və [[Şükürağalı]] kəndlərində [[Çəmənli bələdiyyəsi]];"* yaradılıb.

"Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi, habelə 2020-ci ilə qədər Bərdə Regional Ədliyyə İdarəsi, 2020-ci ildən sonra isə Qarabağ Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirib.

## Mərkəzi və ərazisi
29.06.2004-cü il tarixli 715-IIQ nömrəli "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının ərazisində bələdiyyələrin təşkil edilməsi haqqında" Qanunun Əlavəsinin "AĞDAM RAYONU" bölməsinin 11-ci bəndinə əsasən Bələdiyyənin mərkəzi Sarıcalı kəndində yerləşib.

Həmin bənddə əsasən bu Bələdiyyənin ərazilərinə aşağıdakılar aid edilib:

## İstinadlar
Təzəkənd bələdiyyəsi (Ağdam)

**Təzəkənd bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunda 2004-2024-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş bələdiyyə.

## Tarixi
29.06.2004-cü il tarixli 715-IIQ nömrəli Qanunla vətəndaşların müraciəti nəzərə alınaraq, Ağdam rayonunun Təzəkənd bələdiyyəsi yaradılıb. Elə həmin Qanunla da "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun əlavəsi yeni redaksiyada verilərək, onun "Ağdam rayonu" hissəsinin 12-ci bəndində "Təzəkənd bələdiyyəsi" təsbit edilmişdir.

2004 - 2020-ci illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi) və Bərdə Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirilib.

"Bələdiyyə qulluğu haqqında" Qanuna uyğun olaraq, Bələdiyyədə mühasib və digər bələdiyyə qulluqçuları fəaliyyət göstərib.

2004-cü ildən bu Bələdiyyə "Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında" Əsasnaməyə uyğun olaraq yaradılmış "Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurası"nın üzvülüyünə qəbul edilib.

01.02.2005-ci il tarixli 02 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş 1-cü Qərarı ilə Bələdiyyənin ilk və son Nizamnaməsi təsdiq edilmiş, Ağdam rayonunun Əhmədağalı bələdiyyəsinin 10.04.2025-ci il tarixli 04 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş 3-cü Qərarı ilə ləğv edilmişdir.

03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə uyğun olaraq, bu Bələdiyyə Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının üzvü olmuşdur.

01.04.2008-ci il tarixli 587-IIIQD nömrəli Qanunun 2-ci hissəsində "Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin Siyahısı"nin "*2. Ağdam rayonu bölməsində:* *5) 12-ci sırada "Təzəkənd bələdiyyəsi" sözlərinin qarşısındakı "Təzəkənd kəndi" sözləri "Təzəkənd kəndi və Birinci Dördyol, İkinci Dördyol, Təzəkənd qəsəbələri" sözləri ilə;"* əvəz edilib.

2020 -2024-cü illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi)  və Qarabağ Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirib.

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ və 51-VIIQD nömrəli qanunlarla aşağıdakı dəyişikliklər edilib: *7.4. Əhmədağalı, Qərvənd və Təzəkənd bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Bənövşələr]], [[Birinci Dördyol]], [[İkinci Dördyol]], [[Təzəkənd (qəsəbə, Ağdam)|Təzəkənd]] qəsəbələrində və [[Ayaq Qərvənd]], [[Çıraxlı (Ağdam)|Çıraxlı]], [[Əhmədağalı]], [[Kolqışlaq]], [[Mirəşelli]], [[Orta Qərvənd]], [[Təzəkənd (kənd, Ağdam)|Təzəkənd]] kəndlərində Əhmədağalı bələdiyyəsi*" yaradılıb.

## Mərkəzi və ərazisi
"Bələdiyyə əraziləri tə torpaqları haqqında" Qanuna əsasən Ağdam rayonunun Təzəkənd bələdiyyəsinin mərkəzi Ağdamın Nəmirli kənd inzibati ərazi dairləsində yerləşən Təzəkənd kəndində olub.

Bu Bələdiyyələnin ərazisinə aşağıdakılar aid edilib:

## İstinadlar
MMM

**"MMM" Səhmdar Cəmiyyəti** — Rusiyanın ən iri maliyyə piramidalarından biri.

## Tarixi
1992-ci ildə Sergey Mavrodi tərəfindən qeydiyyatdan keçirilmişdir.

## Məqsədi
Şəxsi səhmlərinin mübadiləsi üçün əhalinin pul gəlirlərinin qəbul edilməsi üzərində ixtisaslaşmışdı.

## Adının mənası
**MMM** adındakı 3 "**[[M]]**" hərfi Sergey **M**avrodi, onun qardaşı Vyaçeslav **M**avrodi və həyat yoldaşı Olqa **M**elnikovanın soyadlarının baş hərflərindən götürülmüşdür.

## Yüksəliş dövrü
Şirkət fəaliyyət göstərdiyi 5 il ərzində onun 10-15 milyon nəfər iştirakçısı olmuş; bu müddətdə 27 milyon səhm və 72 milyon bilet hazırlamışdı. İnkişaf etdiyi dövrdə gəliri ayda 200% olmuşdur.

## İflası
1994-cü ilin yayında mətbuatda belə bir məlumat yayıldı ki, Rusiyanın Vergilər Xidməti və Vergi Polisi "MMM"in strukturlarından birini yoxlarkən şirkətdə *"vergi qanunvericiliyinin kobud şəkildə pozulması"* faktlarını aşkar etmiş və şirkətə 49,4 milyard rubl cərimə təyin etmişlər. Lakin Sergey Mavrodi cəriməni ödəməkdən imtina etmişdir. Nəticədə vergi orqanları ilə aralarında münaqişəyə və əmanətçilər arasında panika yaranmışdır. Onlar tez bir zamanda səhm və biletləri satmağa başladılar. Nəticədə avqustun 4-də şirkətin qiymətli kağızlarının kursu 100 dəfə aşağı düşdü və şirkət iflasa uğradı.

1997-ci ilin sentyabrında Moskva Arbitraj Məhkəməsinin qərarı ilə "MMM" iflas elan edilmişdir. Onun yaradıcısı Sergey Mavrodi isə 2007-ci ildə 4,5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Moskva hakimləri bu "maliyyə piramidası"nın yaradıcısından cəmi 18,7 milyon rubl ala bilmişdir ki, bu məbləğ aldadılan əmanətçilərə dəyən zərəri ödəyə bilməmişdir. Məhkəmə icraçılarının verdikləri məlumata görə, "MMM"in əmanətçilərə olan ümumi borcu 5 milyard rubl dəyərində qiymətləndirilir.

## Mənbə
*Piramidalar yenidən fəaliyyətdədir. banker.az
Uzun çəkən sözardı (roman)

**"Uzun çəkən sözardı"** — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman.

## Məzmun

Təxmini iyirmi beş il bundan əvvəl serjant Qorçilinin bölməsi Əfqanıstan dağlarında düşmənlərin sayca üstün olan qüvvələri ilə vuruşmuşdu. Bu qırğından hamı sağ çıxmamışdı, salamat qalanlar isə bu hadisələri yada salmamağa çalışırdılar. Ancaq keçmiş özü özünü xatırlatdı. Bu qədər zaman keçəndən sonra kimsə həmin döyüşdə iştirak edən keçmiş əsgərləri müntəzəm surətdə və amansızcasına öldürməyə başladı. Ekspert-analitik Dronqo bunun səbəbini hələ öyrənə bilmir, əvvəlcə isə o yalnız qatili qabaqlamağa və sağ qalmış əsgərləri xilas etməyə çalışır. Killer isə geri çəkilmək fikrində deyil.Sonra qatili tapmaq üçün Dronqo axtarışlara başlayır.

**Xəbərdarlığın sonu**

## Həmçinin bax

* Çingiz Abdullayev

## İstinadlar
Pampers

**Pampers** — 1961-ci ildə Procter & Gamble şirkəti tərəfindən yaradılmış uşaq bezləri. Pampers yumşaq, birdəfəlik və rahat olduğu üçün istehlakçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılanmışdır. Pampers brendi Procter & Gamble şirkətində çalışan kimya mühəndisi Viktor Mils tərəfindən yaradılmışdır. ABŞ-də XX əsrin ikinci yarısından etibarən evdar qadınlar öz körpələrinin baxımı üçün birdəfəlik və rahat olacaq bezlərə çox ehtiyac duyurdular. Layihənin üzərində 1950-ci illərdən etibarən işləməyə başlayan Mils, yaratdığı yeni brendi ilk dəfə nəvəsinin üzərində sınamış və uğurlu nəticə əldə etmişdir. Pampers sözü bolqar dilindən olan () sözündən götürülmüş, tərcüməsi () deməkdir.

## Pampersin sonrakı illəri və bu günü
1966-cı ildə Pampersə *Wingfold* dizaynı əlavə edilir və 1969-cu ildə isə müxtəlif yaşlı, bədən ölçülü körpələrə uyğun *üçüncü ölçü* yaradılır. 70-ci illərin əvvəllərində Pampers bezlərindən Amerika Birləşmiş Ştatlarında geniş istifadə olunurdu. Bezin həssas körpə bədəninə uyğun formada hazırlanması və ən əsası birdəfəlik olması ona olan təlabatı artırırdı. 1971-ci ildə Procter & Gamble şirkəti tərəfindən bezlərə rahat açılıb-bağlana bilən sancaqlı sarğı lentlər əlavə edildi. Görülən əsas işlərdən biri də bezlərin müxtəlif yaşda olan körpələr üçün nəzərdə tutulması idi. Belə ki, yeni doğulan və ya müəyyən yaş həddində olan körpələrin bezləri bir-birindən fərqləndirilmişdi. Həmin dövrə aid maraqlı məlumatlardan biri də Pampersin təkcə marketlərdə yox, eyni zamanda apkteklərdə və ofis ləvazimatları satılan dükanlarda belə satılması idi.

1973-cü ildə Pampers Procter & Gamble mütəxəssisləri tərəfindən inkişaf etdirildi. Mayeni hopduran hissə bir az da genişləndirildi və ən əsası körpələrin rahat hərəkət etmələri üçün ayaq və bel hissələri üçün olan yerlər daha da elastikləşdirildi. 1990-cı ildə Pampers uşaq bezləri körpələrin cinslərinə uyğun olaraq da istehsal olunmağa başlandı. Elə həmin il bezlərin yeni nəsli *Ultra Thins* təqdim edildi. 1998-ci ildə Procter & Gamble şirkəti Pampersin *altıncı ölçü* bezlərinin tanıtımını keçirdi. Bu gün Pampers uşaq bezləri dünyada analar tərəfindən ən çox tərcih edilən uşaq bezi hesab olunur.

## Xarici keçidlər
* Pampersin rəsmi saytı — Pampers.com
* Pampersin Azərbaycanla bağlı olan saytı — Pampers.az
Hacıturalı bələdiyyəsi

**Hacıturalı bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunda 2004–2024-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş bələdiyyə.

## Tarixi
29.06.2004-cü il tarixli 715-IIQ nömrəli Qanunla Ağdam rayonunun "''Əfətli bələdiyyəsinin'' *əhatə etdiyi [[Hacıturalı]], [[Həsənxanlı]] və [[Qəhrəmanbəyli]] kəndlərində [[Hacıturalı bələdiyyəsi]]*" yaradılmışdı.

2004-2020-ci illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi) və Bərdə Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirilib.

17.03.2005-ci il tarixli 03 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş Qərarları ilə Bələdiyyənin ilk Nizamnaməsi təsdiq edilmiş, Ağdam rayonunun Əfətli bələdiyyəsinin 22.04.2025-ci il tarixli 04 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş Qərarı ilə isə ləğv edilmişdir.

2004-cü ildən bu Bələdiyyə "Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında" Əsasnaməyə uyğun olaraq yaradılmış "Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurası"nın üzvülüyünə qəbul edilib.

03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə uyğun olaraq, bu Bələdiyyə Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının üzvü olmuşdur.

2020-2024-cü illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi) və Qarabağ Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirib.

2022-ci ildə Bələdiyyə sədri vəfat etmiş, bələdiyyəyə yeni sədr seçilməmiş və fəaliyyəti faktiki olaraq dayandırılıb.

2024-cü ilin oktyabr ayında Hacıturalı Bələdiyyəsinin Əfərtli Bələdiyyəsi ilə birləşməsi barədə qərar qəbul edilib.

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ və 51-VIIQD nömrəli qanunlarla aşağıdakı dəyişikliklər edilib: "*7.3. Əfətli və Hacıturalı bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Əfətli]], [[Hacıməmmədli (Ağdam)|Hacıməmmədli]], [[Hacıturalı]], [[Həsənxanlı]], [[İsalar]], [[Küdürlü (Ağdam)|Küdürlü]], [[Qəhrəmanbəyli]] və [[Məmmədbağırlı]] kəndlərində [[Əfətli bələdiyyəsi]];*" yaradılıb. Bununla da Bələdiyyənin fəaliyyətinə xitam verilib.

## Mərkəzi və ərazisi
"Bələdiyyə əraziləri tə torpaqları haqqında" Qanuna əsasən Ağdam rayonunun Hacıturalı bələdiyyəsinin mərkəzi Ağdamın Əfətli kənd inzibati ərazi dairləsində yerləşən Hacıturalı kəndində olub. 

Bu Bələdiyyələnin ərazisinə aşağıdakılar aid edilib:

## İstinadlar
Crest

**Crest** - Procter & Gamble şirkəti tərəfindən yaradılmış diş məcunu markası. Amerika Birləşmiş Ştatları və Almaniya bazarları başda olmaqla bir çox ölkələrdə istehlakçılar tərəfindən ən çox üstünlük verilən diş məcunu markası. Marka *Blend-a-Med* adı ilə Avropanın Bolqarıstan, Almaniya, Serbiya, Rusiya, Polşa, Ukrayna, Macarıstan, Rumıniya, Latviya və Ukrayna kimi ölkələrində satılır. Şirkət 1987-ci ildə Procter & Gamble  şirkəti tərəfindən satın alındıqdan sonra marka üçün digər bir ad *Blend-a-Med* adıda əlavə edilmişdir. Şirkət P&G-nin tərkibinə daxil olduğu ilk zamanlarda mərkəz kimi Almaniyanın Mayns şəhərini istifadə edirdi.

## Tarixi

Şirkət *Crest* adı ilə 1955-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında yaradılmışdır. İstehsal edilən diş məcunlarında ilk dəfə olaraq *qalay florid* istifadə edilirdi və bu yeni məhsul bazara *Floristan* adı altında təqdim edilmişdir. Müxtəlif bazarlarda bu ad *Floristanlı Crest* formasında əvəz olunmuşdur. İnsanlar üçün daha effektli bir diş məcunu yaradılması üçün laboratoriyalarda qızğın araşdırmalar aparılırdı. Aparılan araşdırmaların nəticəsində İndiana Universitetinin alimləri Muhler, Harry Day və Vilyam Hergel tərəfindən diş məcunu *Crest* yeni tərkibinə qovuşur. Araşdırmaların pantenti isə Doktor Nebergelə təqdim edilir.

Procter & Gamble şirkəti tərəfindən patentin xərcləri ödənmiş və daha sonra araşdırmalarının aparıldığı İndiana Universitetində şirkətin vəsaiti hesabına yeni bir dental araşdırmalar mərkəzi yaradılmışdır. Procter & Gamble tərəfindən yaradılan bu mərkəz bu gün *Crest İnşaat Evi* adlandırılır. Bu gün *Blend-a-Med* diş məcunlarının hazırlanmasında Sodium Floriddən istifadə olunur. Diş minasında cürüklərin qarşısını alınmasında istifadə edilən bu maddə bir çox diş məcunların tərkibində də yer alır. *Blend-a-Med* dünyanın bir çox dental mərkəzləri eyni zamanda *Amerika Stomatoloqlar Assosiasiyasının* həqiqiq üzvü və tərəfdaşıdır.

Hal-hazırda *Blend-a-Med* tərəfindən diş və ağız müdafiəsi üçün nəzərdə tutulan iyirmiyə yaxın məhsul istehsal edilməkdədir. Diş məcunu, diş fırcası, diş ipi ağız yaxalayıcısı və ya nəfəs təravətləndirici istehsal edilən əsas məhsulların sırasında gəlir. İstehsal edilən diş məcunlarından *Crest Pro Health*, *Crest 3D White* və *Crest Tartar Protection* göstərmək olar. Bu gün istifadə edilən Crest loqosu Donald Deskey tərəfindən hazırlanmışdır. Şirkət Procter & Gamble qrupuna daxil olduqdan sonra əhatə etdiyi coğrafi ərazilərə uyğun olaraq Crest və *Blend-a-Med* adları altında satılmağa başladı. Bu gün dünyanın onlarla ölkəsində satılan diş məcunları istehlakçılar tərəfindən ən çox üstünlük verilən diş məcunlarınını sırasında gəlir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan üzrə rəsmi Facebook səhifəsi

## Həmçinin bax
İmam Hüseyn məscidi (Yasamal)

**İmam Hüseyn məscidi** və ya **Haşımov məscidi** — XIX əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi. Azərbaycanın Bakı şəhərində yerləşir.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Restavrasiyadan sonra məscid kimi fəaliyyət göstərir. 

## Tarixi
Məscid 1896-cı ildə xeyriyyəçi Hacı Hacıbaba Haşımovun sifarişi ilə tikilib. Bakıda Yasamal rayonunun Abdulla Şaiq küçəsində yerləşir. Məscidin memarı Adolf Eyxlerdir.

Sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi. İmam Hüseyn məscidi də bu dövrdə ibadətə bağlanır. İlk dövrlər burada anbar və stolüstü lampa istehsal edən kiçik zavod fəaliyyət göstərib. 1978-ci ildən isə məscidin binasında "Hiproteatr" institutunun Bakı filialı yerləşib. 1988-ci ildən etibarən Tövbə cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə məscid yenidən fəaliyyətə başlayıb. 

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. 2010-cu ildən məsciddə dövlət qeydiyyatından keçmiş dini icma fəaliyyət göstərir. 2017-ci ildə məsciddə əsaslı təmir və bərpa işlərinə başlanılıb. Məscidin ərazisində 130 nəfərlik mərasim zalı da inşa olunub. 2018-ci ildə məscid təkrar inanclı şəxslərin ibadətinə açılıb.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Məscid küçənin qırmızı xəttindən bir qədər geridə tikilib və hündür hasarlarla əhatə olunub. Məscidin portalından daxil olduqdan əvvəlcə vestibül ondan sonra zalın üç nefli strukturu açılır və zal ox boyunda yerləşən mehrabla başa çatır. Günbəzin daşıyıcı tağlarının profili ənənəvi qaydada çatma tağdır. Məscidin minarəsi Bakı-Abşeron regionunun digər məscid minarələri ilə ümumi oxşar cəhətlərə malik olsa da, fərdiliyi ilə seçilir. 

İbadət zalının şərq fasadının qarşısında geniş qalereya yerləşir. Qalereyaya iri formalı tağlı girişlər açılır. XIX-XX əsrlərin keçidində Bakı-Abşeron regionundakı dini tikililərin fasadında tağlı qalereyaların tətbiqi üsulundan fəal şəkildə istifadə edilib. Bakı memarlarının yaradıcılığında müşahidə olunan bu yeni memarlıq kompoziyası Şirvanşahlar Saray Kompleksinin Divanxanasındakı taxt sırası və onu əhatə edən həyətin təsiri altında formalaşıb. Eyni üsuldan Qasım bəy məscidində Qafar İsmayılov, Təzə Pir  və Əjdərbəy məscidlərində Zivər bəy Əhmədbəyov istifadə edib.

Memar Adolf Eyxler tikilinin fasad memarlığının həllində məşhur Kordova məscidinin inşasında tətbiq edilmiş üsul və motivlərdən istifadə edib. Onun şaquli pilonları, tamamlayıcı elementləri və memarlıq detalları memar üçün ilham mənbəyi olub.

## Həmçinin bax
* Xilaskar kilsəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İmam Hüseyn Məscidi təmirdən əvvəl
* Təmirdən sonra məscidin açılışı 2018-10-23
Cümə məscidi (Buzovna)

**Buzovna Cümə məscidi** — Bakı şəhəri Xəzər rayonunun Buzovna qəsəbəsində yerləşən məscid və tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi

### İlk illər
Buzovna Cümə məscidi Buzovna qəsəbəsində yerləşir. İnşasına 1896-cı ildə başlansa da 1900-cü ildə məscidinin tikintisi yarımçıq qalıb. 1918-ci ildə tikinti işlərinə yenidən başlansa da, tam yekunlaşmayıb.

Sovet işğalından sonra Azərbaycanda 1928-ci ildə rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar. Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Buzovna Cümə məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb. Məscidin binasından anbar və dükan kimi istifadə olunub.

### Müstəqillikdən sonra
Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

2007-ci ilin fevral ayında məscidin bərpasına başlanılıb. Bərpadan sonra 2009-cu il dekabrın 19-da məscidin açılışı baş tutub. Burada sahəsi 500 kvadratmetr olan məsciddən əlavə, köməkçi və inzibati binalar, kişilər və qadınlar üçün dəstəmazxanalar və minarə tikilib. Məscidin birinci mərtəbəsində kişilər, ikinci mərtəbədə isə qadınların ibadət etmələri üçün şərait yaradılıb.

Sahəsi 500 kvadratmetr olan məscid sal daşlardan inşa olunub, fasad ərəb əlifbası ilə yazılan daş kitabələrlə üzlənib. Məscidin hündürlüyü 28 metr, günbəzinin hündürlüyü isə 12 metrdir. Burada eyni vaxtda 500 nəfər namaz qıla bilər.

Məsciddə qeydiyyata alınmış dini icma fəaliyyət göstərir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Səlim məscidi

**Səlim məscidi** və ya **Möhsin Səlim məscidi** — Bakı şəhərinin Xəzər rayonunun Binə qəsəbəsində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi.

## Tarixi
Möhsin Səlimov ad və soyadlı şəxs (Əmircanın neft milyonçuları olan Səlimovlar ailəsinin üzvü) Zabrat qəsəbəsində yerləşən Xanım Zeynəb məscidini yenidən bərpa etmək istəyir. Lakin Zabrat camaatı bildirir ki, işi dayandırsın və onlar özləri məscidi abadlaşdıracaqlar. Bu hadisədən sonra Möhsin Səlimov 1916-cı ildə eynilə həmin məscidin layihəsi əsasında Binə kəndində indi Möhsin Səlim adlanan məscidi inşa etdirir. Sovet hakimiyyəti dövründə məscidin fəaliyyəti dayandırılır. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da yararsız olduğundan uzun müddət fəaliyyət göstərmir. Yenidən əhalinin istifadəsi üçün Heydər Əliyev Fondu 2006-ci ildə məscidi əsaslı bərpa etmişdir.

Məsciddə dövlət qeydiyyatından keçmiş icma fəaliyyət göstərir

## İstinadlar
Knidli Evdoks

**Knidli Evdoks** () — qədim yunan riyaziyyatçısı və astronomu; qədim "riyazi analizi" əsaslandırmış, nisbətin ümumi nəzəriyyəsini və tükəndirmə üsulunu yaratmışdır.

## Həyatı

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kerefto məbədi
E.ə. 355

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Knidli Evdoks ( E.ə. 408 –  E.ə. 355) — qədim yunan riyaziyyatçısı və astronomu;
Şvabax

**Şvabax** () — Almaniyanın Bavariya torpağında şəhər. Nürnberq yaxınlığında yerləşən şəhərin əhalisi 40 minə yaxın, sahəsi 40,71 km²-dir.

## Tarixi
Şəhər XIX əsrin sonlarında iri tikiş ləvazimatları mərkəzi kimi seçilirdi. Həmçinin, qızıl, gümüş, mis və dəmir simlərin, sabun, şam və saxsı qabların istehsalı ilə məşhur idi.

XIX əsr bəstəkarı Adolf Genzelt və XV–XVI əsrlər alman heykəltəraşı Adam Kraft burada doğulmuşlar.

Şvabax, həmçinin Adolf Hitlerin buranın fəxri vətəndaşı olması ilə tanınır.

XV əsrin sonu XVI əsrin əvvəllərinədək Almaniyada geniş istifadə edilən şrift növü olan "Şvabaxer" öz adını Şvabax şəhərinin adından almışdır.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* Le-Sabl-d'Olon, 
* Kemer, 
* Kalambaka,
Dallaslı alıcılar klubu

**Dallaslı alıcılar klubu** () — 2013-cü ildə çəkilmiş bioqrafik, dram filmi. Film 1980-ci illərdə QİÇS diaqnozu qoyulan Ron Vudruf adlı narkotik aludəçisindən bəhs edir. O, xəstəliyini müalicə etmək üçün dərman qaçaqmalçılığına başlayır.

## İstinadlar
San-Fransisko tramvayı

**San-Fransisko tramvayı** () - ABŞ-nin Kaliforniya ştatında yerləşən San-Fransisko şəhərini əhatə edən tramvay sistemi.
Donqar (dəqiqləşdirmə)

* Donqarlar —  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
* Donqar (musiqi) — qədim Azərbaycan simli musiqi aləti.
Donqar (musiqi)

**Donqar** — mizrabla çalınan qədim Azərbaycan simli musiqi aləti. 

## Tarixçə
Donqardan XIX əsrin I yarısında geniş istifadə edilib. Rus rəssamı Q. Q. Qaqarin Qafqazda hərbi xidmətdə olarkən (1840-1850) Azərbaycanı da gəzmiş və bir sıra qiymətli əsərlər yaratmış. O, "Şamaxı rəqqasələri" adlı tablosunda bir sıra Azərbaycan çalğı alətləri ilə yanaşı, donqarı da təsvir edir. Bu tablo hazırda Sankt-Peterburqda şəhərinin Rus Dövlət Muzeyində qorunur. 

Nə yazıq ki, alət sonralar unudulub. Ancaq onu asanlıqla bərpa edib peşəkar alətə çevirmək olar. 

## Söz açımı

"Donqar" sözü Azərbaycan türkcəsində insan və ya heyvan bədənində çıxıntıya deyilir. Çanağında yöndəmsiz çıxıntı olduğuna görə alət belə adlandırılıb. 

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Azərbaycan musiqisi
* Azərbaycan mədəniyyəti