Kirke (mifologiya)

**Kirke** () - qədim yunan mifologiyasında sehr və cadugərliklə bağlı ən məşhur ilahələrdən biri .

Əksər mənbələrə görə, o, Günəş tanrısı Heliosun və Okeanidaların pərisi Perseidanın qızıdır . Digər mənbələrdə onun anasının Asterop olduğu göstərilir . Onun qardaşları Kolxida hökmdarı Eet və Pers, bacısı isə Pasifaya idi. Pasifaya Minosun arvadı və Minotavrın anası kimi tanınır . Bəzi versiyalarda Kirke və onun bacısı qızı Medeyanın Hekatanın qızları olduğu iddia edilir .

Kirkenin yaşadığı yer Eeya adası idi . Homer bu adanın yerini dəqiq göstərməsə də, eramızdan əvvəl III əsrin müəllifi Rodoslu Apollonius adanı Tirren sahillərində, yəni müasir İtaliyanın qərb sahillərində yerləşdiyini bildirir. Roma şairləri isə onu Latium ərazisi ilə əlaqələndirərək Kirkeo burnunda yerləşdiyini qeyd edirlər.

Homer Kirkeni "gözəl saçlı və insan nitqi ilə qorxunc ilahə" kimi təsvir edir . Apollonius onu qızıl gözləri və işıq saçan siması olan bir varlıq kimi təsvir edir . Ovidin "Məhəbbət üçün müalicə" əsərində isə Kirkenin anasi Perse tərəfindən otlar və iksirlər haqqında biliklərə yiyələndiyi bildirilir.

Kirke sehr və cadugərliklə məşğul olurdu. O, çubuq və sehrli içkilərdən istifadə edərək insanları heyvana çevirirdi. Onun əsas məşğuliyyəti güclü sehrlər və iksirlər hazırlamaq idi .

## Miflərdə

### Argonavtlar və Medea

"Arqonautika" dastanına görə, Kirke Argonavtları Medeyanın qardaşı Absirtosun öldürülməsinə görə təmizləmişdir . O, Ceyson və Medeyanı qəbul edərək onların üzərindən qanı yuyub qətl günahından təmizləyir, lakin onların əməllərini bəyənmədiyini bildirir .

### Skilla və Qlaukos

Dəniz tanrısı Qlaukos gözəl Skilla ilə aşiq idi, lakin Skilla onun sevgisini rədd edirdi. Qlaukos Kirkenin yanına gələrək sehrli iksir istəyir. Lakin Kirke ona aşiq olur. Qlaukos onun sevgisini rədd etdikdə, Kirke Skillanın çimdiyi suyu zəhərləyir və onu qorxunc bir canavara çevirir .

### Pikus və Kirke

Kirke Lasi kralı Pikolusa aşiq olur. Lakin Pikolus ona sədaqətini bildirərək pəri Kanens ilə evli olduğunu deyir. Qəzəblənən Kirke onu ağacdələnə çevirir . Kanens kədərdən dünyasını dəyişir .

### Odisseya dastanında

Homerin "Odisseya" əsərində Kirke Odisseyin yoldaşlarını donuza çevirir. Lakin Odissey tanrı Hermesin verdiyi moli adlı sehrə qarşı bitkini qəbul edərək onun sehrinə tabe olmur. Kirke Odisseyə vurulur və onunla bir il keçirir . Sonda Odissey Kirkenin məsləhəti ilə Yeraltı dünyasına enərək Tiresiasdan yol göstərməsini öyrənir .

### Teleqoniya və Odisseyin sonu

Kirke və Odisseyin Teleqonus adlı oğlu dünyaya gəlir. Teleqoniya görə, Kirke oğluna atasını tapmaq üçün zəhərli nizə verir. Teleqonus Odisseyin yaşadığı İtaka adasına gəlib onu bilmədən öldürür. Daha sonra Odisseyin cəsədini Kirkenin yanına gətirirlər və Kirke Penelopa və Telemak ilə birlikdə ölümsüz edilir .

## Mədəniyyətdə

### Antik məbədlər və kultlar

Strabonun yazdığına görə, Attika sahillərində Kirkenin məbədi mövcud idi . O, həmçinin Kirkeo dağında hörmətlə qarşılanırdı. Burada Odisseyə aid olduğu deyilən bir qab saxlanılırdı  .

## Ədəbiyyatda

* Bokkaçço "De mulieribus claris" (1361–1362) əsərində Kirkeni kişiləri yoldan çıxaran və onlara təsir edən bir qadın kimi təsvir edir .
* Con Qover "Confessio Amantis" (1380) əsərində Odisseyin Kirkeyi hiylə ilə məğlub etdiyini və onu özünə aşiq etdiyini göstərir .
* Lope De Veqa "Komus" (1634) əsərində Kirkenin cinslər arasındakı güc savaşına təsirini əks etdirir .

## Sənətdə və Rəssamlıqda

* Qədim yunan vazalarında Kirke çubuq və iksirlə təsvir olunmuşdur .
* Dosso Dossi "Kirke və onun sehrlədiyi kişilər" əsərində onu sehr və cadugərliklə məşğul olan qadın kimi göstərir.
* Dante Qabriel Rossetti "Circe's Palace" (1870) əsərində Kirkenin gücünü və cazibəsini vurğulamışdır .

## Musiqidə

* Antonio Vivaldi "All'ombra di sospetto" kantatasında Kirkenin Ulissə müraciətini təsvir edir .
* Jan-Batist Russo "Circe" (1703) kantatasında Kirkenin tərk edilmiş və qəzəbli bir qadın kimi təsvirinə diqqət çəkir .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər