Nəriman Həsənzadə

**Nəriman Əliməmməd oğlu Həsənzadə** (18 fevral 1931, Poylu, Qazax rayonu) — şair, dramaturq, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü (1954), filologiya elmləri namizədi (1965), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1981), Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı (1990–1995), Mətbuat və İnformasiya nazirinin birinci müavini (1991–2001), Azərbaycanın xalq şairi (2005), Heydər Əliyev mükafatı laureatı (2017), "İlin şairi" makafatı laureatı (2010), "Şöhrət", "Şərəf" "İstiqlal" və "Heydər Əliyev" ordenli. 2002-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının (Azərbaycan bölməsi) müxbir üzvü, 2004-cü ildə isə akademiki seçilmişdir. 

## Həyatı
Nəriman Həsənzadə 1931-ci il fevralın 18-də Qazax (indiki Ağstafa) rayonunun Poylu qəsəbəsində anadan olub. Bir yaşında atasını (1932), iyirmi üç yaşında isə anasını itirib (1954). İbtidai və orta təhsilini öz doğma rayonlarında alıb. 1949-cu ildə H. Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1953-cü ildə həmin İnstitutu bitirmişdir. 1954–1956-cı illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı onu Moskvadakı İkiillik ədəbiyyat kursuna göndərir. Buranı bitirdikdən sonra Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olur. Beş il burada təhsil alıb, Bakıya qayıdır. 1962–1965-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin "Azərbaycan Ədəbiyyatı tarixi" kafedrasının aspirantı olmuşdur. 1965-ci ildə "Azərbaycan-Ukrayna ədəbi əlaqələri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. 1962-ci ildə Respublika Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində böyük redaktor, sonralar "Uşaq və gənclər ədəbiyyatı nəşriyyatı"nda redaktor, "Azərbaycan gəncləri" qəzetində, "Azərbaycan" jurnalında şöbə müdiri, "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinin baş redaktoru (1976–1990) vəzifələrində işləmişdir. 1975-ci ildə Belarusiya SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı və medal ilə təltif olunmuşdur. SSRİ yazıçıları Ədəbiyyat Fondu Azərbaycan bölməsinin direktoru olmuşdur. 1991–2001-ci illərdə Mətbuat və İnformasiya nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışmış, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 221 saylı sərəncamı ilə Mətbuat və İnformasiya nazirini əvəz etmişdir. Azərbaycanın və Belarusun Fəxri fərmanları ilə təltif olunub. Hazırda Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının "Dil və ictimai fənlər kafedrası"nın müdiri vəzifəsində çalışır, dosentdir. Milli Aviasiya Akademiyası Elmi Şurasının üzvüdür. Azərbaycan yazıçıları XI qurultayında katibliyin qərarı ilə Ədəbiyyat Fondu İdarə Heyətinin sədri təyin edilmişdir (2004). 2002-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının (Azərbaycan bölməsi) müxbir üzvü, 2004-cü ildə isə akademiki seçilmişdir.

## Təltif və mükafatları
* Müstəqil Azərbaycan Respublikasının "Şərəf" ordeni (2011) ilə təltif olunmuşdur. 
* 2002-ci ildə Fərdi prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür.

* 18 fevral 2021-ci ildə ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə və uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilib.
* Bir sıra Avropa və Şərq ölkələrində keçirilən elmi-ədəbi konfransların, poeziya simpoziumlarının, rəsmi dövlət səfərlərinin iştirakçısıdır. 1992-ci ildə Türkiyənin Böyük Millət Məclisində və Beynəlxalq konqresində xalq deputatı kimi nümayəndə heyəti adından çıxışlar etmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə 2005-ci ildə Azərbaycanın xalq şairi adına layiq görülmüşdür. Xalq şairi Nəriman Həsənzadənin xarici mətbuat səhifələrində "Vətənsiz" (Rumıniya, 2009) və "Nuru Paşa" (Türkiyənin 9 jurnalında) poemaları dərc edilmişdir.
* "Kayseri poeziya günləri"ndən (Türkiyə, 2009) şair yüksək təəssüratlar və ödüllərlə qayıtmışdır. N. Həsənzadə ilin şairi elan olunmuş, ona "Uğur — 2009" diplomu verilmişdir. 2016-cı ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülmüşdür.
* Mədəniyyət Nazirliyinin təsis etdiyi "Nizami Gəncəvinin 880 illiyi (1141-2021)" xatirə nişanı ilə təltif edilib. 2024-cü ildə "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.
* 2023-cü ilin iyun ayında gözündən əməliyyat olunub.
* 18 fevral 2026  ildə — Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında müstəsna xidmətlərinə görə Nəriman  Həsənzadə “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edilib.

## Kitabları
# Dostlar gözləyir məni. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1956
# Qız ürəyi. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1957
# Haradasan. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1959
# Qaraca Çobanın hekayəti. Bakı: 1960
# Sizdən ayrılmadım. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1961
# Könlüm şer istəyir. Bakı: Azərnəşr, 1964
# Yadına düşəcəyəm. Bakı: Azərnəşr, 1966
# Nəriman. Bakı: Azərnəşr, 1968
# Niyə demədiniz. Bakı: Gənclik, 1970
# Zümrüd quşu. Bakı: Gənclik, 1973
# Mənim gecəm-gündüzüm. Bakı: Gənclik, 1973
# Nabat xalanın çörəyi. Bakı: Gənclik, 1974
# Zümrüd quşu. Bakı: Gənclik, 1976
# Nəriman. Bakı: Yazıçı, 1978
# Sən bağışladın. Bakı: 1979
# Bir az möhlət istəyirəm ömürdən. Bakı: 1981
# Fikir eləmə. Bakı: Gənclik, 1982
# Kimin sualı var. Bakı: Gənclik, 1984
# Nabat xalanın çörəyi. Bakı: Gənclik, 1986
# Seçilmiş əsərləri. Bakı: Azərnəşr, 1987
# Mənim nikahımı pozdu təbiət. Bakı: Yazıçı, 1989
# Bütün millətlərə. Bakı: Yazıçı, 1991
# Taleyin töhfəsi. Bakı: Gənclik, 1993
# Gəlimli-gedimli dünya. Bakı: Şərq-Qərb, 1995
# Pompeyin yürüşü. Bakı: "Azərbaycan ensiklopediyası", 1995
# Seçilmiş əsərləri. Bakı: Şərq-Qərb, 2004
# Poylu beşiyim mənim. Bakı: 2007
# Nəriman. Bakı: 2009
# Seçilmiş əsərləri. Bakı: 2010
# Nuru Paşa. Bakı: 2010

## Əsərləri

### Poemaları
* Nəriman
* Zümrüd quşu
* Kimin sualı var?
* Atabəylər
* Pompeyin Qafqaza yürüşü
* Midiya sarayı
* Bəyanət
* Həsrət
* Vətənsiz
* Heybədə gəzən şeir
* Şahid ol, günəş
* Rəsul Həmzətova məktub
* Şəhid atası Şərif qağaya məktub
* Qafqaz
* Cavid
* Qaçaq Kərəm
* Səfirə
* Xarıbülbül
* Nə qəribədir
* Azadlıq himni.

### Povesti
* Nabat xalanın çörəyi

## Filmoqrafiya
# Nəriman Həsənzadə (film, 2006)
# Qəmbər Hüseynli (film, 2007)
# Mən Hüseyn Arifəm… (film, 2010)
# Türkün ulusu. Xəlil Rza Ulutürk (film, 2015)

## İstinadlar