İndoneziya rupiyası

**Rupiya** (**Rp**) İndoneziyanın rəsmi pul vahididir. İndoneziya Bankı tərəfindən verilmiş və nəzarət edilən İndoneziya rupiyası üçün ISO 4217 valyuta kodu IDR-dir. "Rupiya" adı Sanskritcə gümüş, rupyakam (रूप्यकम्) sözlərindən yaranmışdır. dir. Qeyri-rəsmi olaraq, İndoneziyalılar rupiyaya aid  "perak" (İndoneziya dilində "gümüş" ) sözündən də istifadə edirlər.Rupiya 100 sen-ə bölünür, baxmayaraq ki, inflyasiya nəticəsində *sen*e aid bütün sikkələr və əskinaslar köhnəlmişdir.
1946-cı ildə müstəqillik uğrunda mübarizə aparan İndoneziya millətçiləri tərəfindən təqdim edilən bu pul İkinci Dünya müharibəsinin Yapon işğalı əsnasında təqdim edilən *Niderland Hind quldeni*nin bir versiyasını əvəz etdi. İlk illərdə rupiya, digər valyutalarla birlikdə istifadə edildi, hollandların təqdim etdiyi quldenin yeni bir versiyası da daxil idi.
Riau adaları və Yeni Qvineyanın İndoneziya yarısı (İrian Barat) keçmişdə rupiyanın öz variantlarına sahib idilər, lakin bunlar 1964 və 1971-ci illərdə müvafiq olaraq milli rupiyaya daxil edilmişdir.

## Redenominasiya
Rupiyanı redenominasiya (dövriyyə valyutasında istifadə olunan əskinas sikkələrinin nominal dəyərinin dəyişdirilməsi prosesi) etmək üçün uzun müddətdir davam edən təklif hələ rəsmi qanunvericilik baxışı almamışdır. 2010-cu ildən bəri *İndoneziya Bankı* İndoneziyanın valyuta səlahiyyətlisi olaraq bir neçə dəfə valyutanın son üç sıfırının aradan qaldırılmasını əməliyyatın dəyərinə təsir etməyəcəyini söyləyərək əməliyyatların aparılmasını asanlaşdırmağa çağırdı. 2015-ci ildə hökumət Nümayəndələr Palatasına rupiyanın yenidən təyinetmə qanun layihəsini təqdim etdi, lakin hələ müzakirə olunmadı. 2017-ci ildə Bank İndoneziyanın qubernatoru Aqus Martovardoco çağırışı təkrarladı, yenidən planlaşdırma dərhal başlasa prosesin 2024 və ya 2025-ci ilə qədər tamamlanacağını söylədi.

## Mövcud hüquqi tender
Hazırkı rupiya 100 rupiyadək 1000 rupiyadək olan sikkələrdən (1 rupiya rəsmi qanuni tenderdir, lakin təsirsizdir və tirajlanmır) və 1000 rupiyadan 100.000 rupiyadək olan əskinaslardan ibarətdir. 14.294.50 rupiya dəyərində 1 ABŞ dolları ilə (13 İyun 2019, 12.00 UTC) İndoneziyanın ən böyük banknotu, təxminən $ 7.00 dəyərindədir.

## Sikkələr
Hal-hazırda dövriyyədə iki seriyalı sikkələr var: alüminium, bürünc və nikel sikkələr 1991 və 2010-cu illər arasında 50, 100, 200, 500 və 1000 rupiyadır. Köhnə pullar seriyası getdikcə yoxa çıxır. Kiçik denominasiya sikkələrinin aşağı dəyəri və ümumi çatışmazlığı (50 rupiyadan aşağı), supermarket və mağazalardakı son bir neçə rupiya əvəzinə (ya da aşağıya) yuvarlanması adi haldır. İndoneziyanın milli qəhrəmanlarının yer aldığı yeni pul nişanları 2016-cı ildə 100, 200, 500 və 1000 rupiya nominasiyalarında buraxıldı.

## Əskinaslar

İndoneziyada dövriyyəyə buraxılan əskinaslar 2000 (1000 rupiya), 2001 (5000 rupiya), 2004 (20.000 və 100.000 rupiya), 2005 (10.000 və 50.000 rupiya), 2009 (2000 rupiyanın yeni nominası), 2010 (tarixin yenidən işlənmiş versiyası) 10.000 rupiya) və 2011 (20.000, 50.000 və 100.000 rupiyanın yenidən işlənmiş versiyaları). 1998-1999-cu illər qeydləri 31 dekabr 2008-ci ildən bəri qanuni bir tender deyildi (lakin Bank İndoneziyada 30 dekabr 2018-ci ilə qədər dəyişdirilə bilər). Əvvəlki qeydlər, təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinin olmaması və Suxarto rejimi ilə əlaqələndirilməməsi səbəbindən artıq qanuni bir tender deyil , lakin 20 avqust 2010-cu ilədək Bank İndoneziya ofislərində mübadilə edilə bilər.

Ən kiçik cari not təxminən 0.07 ABŞ dolları dəyərində olduğundan, hətta avtobus tarifləri kimi kiçik əməliyyatlar da notlarla aparılır və 1000 rupiya sikkəsi 1000 rupiya notundan daha çox olur. Hökumət əvvəlcə bunun dəyişəcəyini elan etdi, 2000 rupiya not ilə 1000 rupiyanı, bu məzmunu bir sikkə ilə əvəz etdi. Uzun bir gecikmədən sonra bu təklifə yenidən baxıldı ki, 9 iyul 2009-cu il tarixində BI (Bank İndoneziya) tərəfindən 2000 rupiya əskinaslar buraxıldı və 10 iyul 2009-cu il tarixdən etibarən qanuni ödəmə kimi dövriyyəyə buraxılan əskinaslar  1000 rupiya notu çıxarmadan edildi.

1000 rupiyadan aşağı olan (köhnə seriya) notların aşağı dəyəri, artıq dövriyyə edilməməsinə baxmayaraq, bəziləri bank sistemindən kənarda aşağı "uang pasar" (eynən *bazar pulu*) olduğu üçün getdikcə qeyri-rəsmi əməliyyatlarda daha aşağı vəziyyətdə istifadə olunur.

Prezidentin 5 sentyabr 2016-cı il tarixli 31 nömrəli Fərmanından sonra Bank İndoneziya milli qəhrəmanların yer aldığı yeddi yeni əskinas dizaynını təqdim etdi:

## Həmçinin bax
*İndoneziya iqtisadiyyatı

## İstinadlar

## Xarici linklər
* Daily rupiah exchange rates from other currencies  (Bank İndoneziya dərəcələri)
* Historical and current banknotes of Indonesia