open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qərb tuyası

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Vətəni Şimali Amerika nın şərq hissəsidir. Təbii şəraitdə çökəkliklərdə, bataqlıqlaşmış sahələrdə bitir. Cavan yaşlarında piramida formalı, sonralar isə yumurtavarı çətir əmələ gətirir. əlverişli şəraitdə hündürlüyü 15–20 m-ə çatır, gövdəsinin diametri isə 90 sm-dən artıq olur. Gövdəsinin qabığı qırmızımtıl, bozumtul və ya bozumtul-qəhvəyidir. Budaqlarının qabığı hamar və qonurdur, çoxillik budaqları isə bozumtul-qəhvəyidir, üzləri çat-çatdır və xırda-xırda qopub tökülür. İynəyarpaqları 4 mm uzunluqda, pulcuqvarı, budağa möhkəm yapışmış, yay ayında tünd-yaşıl, payız-qış aylarında qonur-yaşıl rəngdə olur, ağac üzərində 2–3 il qalır.

Qozaları 0,8–1,0 sm uzunluqda olub, payızda yetişir. Toxumları yastılaşmışdır və sarı rəngli iki yan qanaqcığı vardır. Zəif boy atır, kölgəyə və quraqlığa, soyuğa, tüstüyə və qaza davamlıdır, lakin optimal rütubətli torpaqda, əhəngli torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir. Möhkəm oduncağından mebel istehsalında istifadə edilir, yarpaqlarından isə təbabətdə və ətriyyatda istifadə edilir. Çətirin formasına, iynəyarpaqlarının rənginə görə bir çox forma müxtəlifliyi vardır. Yaşıllaşdırmada Thuja occidentalis f. compacta, Thuja occidentalis f. globasa, Thuja occidentalis f. aureovariegata və s. formalarından da istifadə olunur. Tək, qrup əkinləri, canlı çəpərlər üçün məsləhət görülür. Azərbaycan da Gəncə, Zaqatala, Qazax, Lənkəran, Bakı şəhərlərinin yaşıllıqlarında təsadüf edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Meeçkın dili

**Meeçkın dili** (**Мeeskın**) — dil 60 km uzunluğa malikdir. Bu göstərici ilə dünyanın ən uzun dillərindən biridir. Faktiki olaraq adadır. Berinq dənizinin Anadır körfəzində yerləşir. Sahəsi 20 km², maksimal hündürlüyü isə 4 metrdir.

İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsinin İultinski rayonu ərazisinə daxildir.

Çukot dilindən tərcümədə *Mııskın * "təpə" anlamışda işlədilir. Dilin şərq qutaracağında *Petkın* burnu qərarlaşır. Dil materikdən *Kamanavıt* burnu ilə ayrılır. Qərb qutaracağında eyni adlı burun vardır. Burunda mayak mövcuddur.

Dilin özü və ətraf ərazilər zooloji təbiət abidəsidir. Burada unikal Morj yerləşin yerləri vardlr. Burada yumurta qoyan bir sıra quşlar Rusiyanın Qırmızı kitabına salınmışdır. Üstəlik burada 70 növ bitki bitir..

## İstinadlar
Nəhəng tuya

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Vətəni Şimali Amerika nın qərb hissəsidir, başlıca olaraq okeanın sahilboyu zolağında, aran yerlərdə, kifayət qədər nəm torpaqlarda yayılmışdır. Yan budaqlar qısa, küt, vəziciksizdir. əlverişli şəraitdə hündürlüyü 40–70 m-ə və diametri 120-240 sm-ə sıx ensiz-piramida formalı çətiri olan ağacdır. Qabığı qırmızı-qəhvəyi rəngdə olub, üzərində çatlar vardır. Şaxələrinin üst tərəfi parlaq tünd-yaşıldır. İynəyarpaqları xaçşəkilli və ya yumurtaşəkillidir, ucu biz, vəziciklidir, üzərində ağımtıl zolaqları vardır. Rəngli formaları kompozisiyalar düzəltmək üçün yararlıdır. Qozaları dərivarı, uzunsov-oval olub, uzunluğu 10-12 sm-dir. Azərbaycan da qışı yaxşı keçirir; küləyə, kölgəyədavamlı, quraqlığa həssasdır. Torpağa az tələbkardır, lakin kifayət qədər rütubətli torpaqlarda daha yaxşı bitir. Toxumla asan, qələmlə çətin çoxalır. Azərbaycada Gəncədə, Naxçıvanda, Astarada, Abşeronda yaşıllaşdırılmada rast gəlinir. 500 ilə qədər yaşayır. Mədəni şəraitdə 1853-cü ildən becərilir.
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xaçlıpər mikrobiota

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Bu bitki 1921-ci ildə botanik İ. K. Şişkin tərəfindən aşkar edilmiş, 1923-cü ildə isə V. L. Komarov tərəfindən yeni cins və növ kimi qeydə alınmışdır. Vətəni Uzaq Şərqdir. Hündürlüyü 0,4-0,8 m, eni isə 1,5-2 m, çətirinin diametri 2 m-ə qədər olan möhkəm, şaxələnmiş, sıx, çətirli alçaqboylu, həmişəyaşıl koldur. Yarpaqları oval formalı, ucu bizdir. Açıq-yaşıl və ya yaşıl iynəyarpaqları qışda tunc və ya  qırmızımtıl-mis rəngdə olur, yazda rəngi normallaşır, yaxşı budanır. Qabığı hamar və qırmızımtıl rəngdədir. Şaxələri basıqdır, üzərindəki yarpaqların hamısı bir-birinin eynidir. Zoğların ucları sallaqdır. Qozaları oturaq vəziyyətdədir, eni təxminən 6 mm olub, pulcuqları oduncaqlaşmışdır. Yetişmiş qozalar xırda, kürə və ya yumurtaşəkillidir, hər qozası birtoxumludur. Toxumları ellipsvarı, qanadsiz, qonur, parlaqdır. Mikrobiota qışadavamlıdır, günəşli, yarımkölgəli, sərin, turş, qələvi, qumluca, gillicə, rütubətli torpaqlarda, güclü küləkli yamaclarda bitir. 100 ilə qədər yaşayır. Kök sistemi torpağın səthinə yaxın yerləşir. Azərbaycanda Qazax, Lənkəran, Bakı şəhərlərinin yaşıllıqlarında, bağ və parklarda rast gəlinir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Meçiqmen dili

**Meçiqmen dili**  — dil qum və gil suxurlarından təşkil olunmuşdur. uzunluğa malikdir. Dil Meçiqmen körfəzini Berinq dənizində ayırır.  Anadır körfəzində yerləşir. Maksimal hündürlüyü isə 1 metrdir.

İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsinin Providen rayonu ərazisinə daxildir.

Çukot dilindən tərcümədə 'Meçiqmen'  «əlçatmaz» anlamışda işlədilir.  Dilin şərq qutaracağında *Petkın* burnu qərarlaşır.

Dil şimal-qərb istiqamətində 13&nbsp;km məsafədə uzanır. Qutaracağında *Xalvetkın* burnu vardır. Ərazisində Qalqaqıtqın, Kevalqıtqın, Taqrınqıtqın gölləri mövcuddur. Göllərin ətrafında çoxlu sayda quşlar yumurta qoyur.
Dil ərazisində qədim eskimos kəndi olan Masik mövcud olmuşdur. Dəniz ovcularının məskəni XX əsrin əvvəllərində tərk edilmişdir. 
## İstinadlar
Akimine Kamicyo

— Yaponiya manqakası. "Akimine Kamicyo" əslində onun qələm adıdır. "Coşi" () ləqəbi ilə tanınır. İlk işini docinşi şəklində  adı ilə nəşr etdirmişdir. İki ay manqaka Rumiko Takahaşinin, daha sonra *"Quojuz"* manqasının müəllifi Haruko Kaşivaqinin köməkçisi olmuşdur.

Əsas işləri *"[[Samurai Deeper Kyo]]"* və 2013-cü ildə tamamladığı *""* manqa seriyalardır. *"Samurai Deeper Kyo"* və *""* manqaları əsasında anime serialları çəkilmişdir.

## İşləri
* (1999–2006, *"[[Weekly Shōnen Magazine]]"* (Kodansha) jurnalında nəşr olunub)
* (2007–2008, *"Weekly Shōnen Magazine"* (Kodansha) jurnalında nəşr olunub)
* (2008–2013, *"Weekly Shōnen Magazine"* (Kodansha) jurnalında nəşr olunub)
* (2014–2016, *"Evening"* jurnalında nəşr olunub)
* (2015, One-shot manqa, *"Weekly Shōnen Magazine"* (Kodansha) jurnalında nəşr olunub, hekayə Muneyuki Kaneşiro tərəfindən yazılıb)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rus Pişiyi

**Rus Pişiyi dili** — dil Çukot Muxtar Dairəsi ərazisində, Klinovstryon buxtasını Anadır limanından ayırır. 

## Tarix
Dil ilk dəfə 1651-ci ildə Semyon Dejnyov tərəfindən kəşf edilmiş bə adlandırılmışdır. Rus dənizçiləri *Koşka* sözünü dil mənasında işlədilirdi.

## Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
Dil şimal-şərqdən cənub-qərbə 16 km məsafədə uzanır. Eni 2 km, hündürlüyü 2-3 metr arasında dəyişir.

Dil ərazisinin böyük hissəsi bataqlıqlaşmışdır. Güçlü fırtınalar zamanı dalğalar onu bir sahiiindən digərinə keçirlər. Qabarmanın hündürlüyü bir metrdir. 

Sıldırımlı sahil hissəsində  Klinovstrom körfəzi yerləşir. Dilin qutaracağına yaxın Protoçnoe gölü yerləşir.

## Təbiətin qorunması
Dil Avtatkuul yasaqlığının tərkibinə daxildir. Burada Rusiyanın endemik quşları yuva qurur.

## Antropogen təsir
Daimi əhalisi yovdur. Burada b.e.ə V—XII əsrlərə aid balina ovçularının istifadə etdikləri gəmi və qayıqlarınn qalıqları aşkarlanmışdır

Dilin cənub qutaracağında naviqasiya mayakı fəaliyyətdədir. Bura Rusiya Sakit Okean Donanmasına tabedir. Burada cəmi beş işçi fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Dlinnaya dili

**Dlinnaya dili** — dil Laptevlər dənizi akvatoriyasında qərarlaşır. Faktiki olaraq dörd tərəfdən su ilə əhatə olunduğundan adadır. Vaxtı ikən Suslova yarımadasının qutaracağında yerləşirdi. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarı ərazisində qərarlaşır.

## Xəritə
* Xəritə
Fiqurnaya dili

**Fiqurnaya dili** — qumdan təşkil olunmuş dil Taymır yarımadasının sahillərində qərarlaşır. Laptevlər dənizi akvatoriyasına daxildir. İnzibati cəhətdən Rusiya Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. Xatanqa inzibati vahidliyinə tabedir.

## Coğrafiya
Dil yarımadanın şərqində qərarlaşır. Çvetkova çayında 1&nbsp;km şimal-şərqdə, Çvetkova burnu ilə Dlinnaya dili arasında yerləşir. Dilin sahəsi 0,2&nbsp;km², maksimal hündürlüyü isə 10 metrdir. Dlinnaya dilindən qumlu dayazlıqla ayrılır. 
Uzunluğu 2&nbsp;km, eni isə 250 metrdir.

Dil Rudiyanın daxili rayonlarının sərhədində qərarlaşır.

## İstinadlar
Braziliya imperiyası

**Braziliya imperiyası** (Portuqalca: *Império do Brasil*) — XIX əsrdə mövcud olmuş, indiki Braziliya və Uruqvay ərazisini əhatə edən imperiyadır.
Qozaburunlu acılıqotu

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
İranda, Orta Asiyada geniş yayılmışdır. Qumlu səhralara uyğunlaşmış İran-Turan növüdür. Hündürlüyü 2 m-ə qədər olan, bozqabıqlı, budaqların diametri 4 mm, boz-yaşıl, hamar və ya zəif çıxıntılı, düzdayanan koldur. Yarpaqları 2-3 ədəddir, yarısı və ya 1/3 hissəsi bitişikdir. Erkəkcik sünbüllərinin uzunluğu 5 mm-ə qədər olan başcıq çiçək qrupuna yığılmışdır, erkəkcik sütuncuğu çiçəkaltlıqlarının üzərinə az çıxır, erkəkcikləri 5-6 ədəddir. Yumurtacıq sünbülləri başcıq çiçək qrupuna yığılmışdır; çiçəkaltlıqları cüt və ya üç hissəli, 5-6 ədəd çiçək köbələrində yerləşmiş, sərbəstdir, kənarları enli, dişiciklidir; çiçəkləri 2-3 ədəddir, borucuğunun uzunluğu 33 mm-ə qədərdir. Qozagiləmeyvələrin uzunluğu 6-7 mm, çiçəkaltlığı qabıqların ucları əyilmişdir. Toxumları tünd-boz və ya yaşımtıl, uzunluğu 5-6 mm, oval və ya elipsvarıdır.

May ayında çiçəkləyir. Meyvələri iyun-iyul aylarında yetişir. Abşeronda Zirə, Türkan, Pirallahı qəsəbələri ətrafında çox az halda rast gəlinir.

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Beryer dili

**Beryer dili** — elə də böyük olmayan ada. Laptevlər dənizi akvatoriyasına daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarında qərarlaşır.

Şimal adasından şərqdə qərarlaşır. Şimal adasından Dvoynoy buxtası ilə ayrılır. Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanır. Ada 1736-cı ildə Vasili Vasileviç Pronçişev tərəfindən kəşf edilmişdir.

## Mənbə
* Russian Polar Explorations
Deodoru da Fonseka

**Deodoru da Fonseka** (5 avqust 1827, Alaqoas, Braziliya İmperiyası — 23 avqust 1892, Rio-de-Janeyro, Braziliya) — Braziliya generalə və dövlət adamı; İmperator II Pedronu devirən inqilabın lideri və Braziliya Respublikasının ilk prezidenti.

## Həyatı
Hərbçi ailəsində dünyaya gələn Fonseka Paraqvay müharibəsində (1864–1870) göstərdiyi xidmətlərə görə mayor rütbəsinə yüksəldi. Siyasi cəhətdən mühafizəkar olan Fonseka imperatora bağlı bir əsgər idi. Ancaq imperator hökumətinin apardığı siyasətlə heç cürə barışmırdı. Rio-Qrande-du-Sul ştatına icra başçısı ikən zabitlərə siyasi söz azadlığının verilməsi barədə yazılan bir ərizəyə qol çəkdi. Bu səbəbdən II Pedro tərəfindən vətən xaini elan olundu və 15 noyabr 1889-cu ildəki inqilaba öndərlik etməyə başladı.

İnqilabın sonunda imperator II Pedro taxtdan endirildi və 1891-ci ilin fevral ayına qədər ölkəni idarə edən müvəqqəti hökumətin başına Deodoru da Fonseka gətirildi. 1891-ci ilin fevral ayında isə bir çox generalın dəstəyi ilə hakimiyyətə gəldi. Ancaq güclü bir ölkə başçısı ola bilmədi. Bir tərəfdən hökumətdəki müxalifətin güclənməsi, digər tərəfdən keçmiş imperatorun qızı Kontez İzabellanın xalq arasında hökumətə qarşı çıxışlar etməsi ölkəyə yeni bir vətəndaş müharibəsinin toxumlarını səpdi. Bütün bu səbəbləri göz önünə gətirərək 23 noyabr 1891-ci ildə vəzifəsindən istefa verdi.

## Mənbə
* http://www.biyografi.info/kisi/manuel-deodoro-da-fonseca

## Həmçinin bax
Açuev dili

**Açuev dili** — qumdan təşkil olunan dil. Azov dənizinin Rusiya sahillərində qərarlaşır. Yasen dilindən 20&nbsp;km aralıda yerləşir. İnzibati cəhətdən Krasnodar vilayətinin Primosko-Axtar rayonu ərazisinə daxildir.

## Formalaşması
Açuev dilinin formalaşması Çuşka dili ilə bağlıdır. Şimal-şərq küləyinin gətirdiyi qum axınları Temryuk körfəzindən Açuev burnuna hərəkət edərək Açuev dilini əmələ gətirir.

Dilin uzunluğu 35&nbsp;km təşkil edir.

## İstinadlar
Ku Bon-Çan

**Ku Bon-Çan** () — Cənubi Koreyalı oxatan. Ku Bon-Çan iki dəfə Dünya Çempionatında qızıl medal qazanıb. Ku Bon-Çan həmçinin 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro Olimpiadasında fərdi və komanda yarışlarında qızıl medal qazanıb.

## Karyerası
Ku Bon-Çan birinci ciddi uğurunu 2015-ci ildə Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində qazandı. O, həm komanda, həm də qarışıq komanda yarışlarında birinci yeri tutaraq qızıl medal qazandı. 2016-cı il isə Ku Bon-Çan üçün daha uğurlu oldu. O, XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, finalda Fransa idmançısı üzərində qələbə qazanaraq qızıl medal qazandı. Ku Bon-Çan növbəti qızıl medalını isə komanda yarışlarında qazandı. Ku Bon-Çan komanda yoldaşları Li Sın Yun və Kim Voo-Jin ilə birgə birinci yeri tutaraq Olimpiya çempionu oldu.

## Mənbələr

### İstinadlar
Florianu Peyşotu

**Florianu Peyşotu** (30 aprel 1839, Alaqoas, Braziliya İmperiyası — 29 iyul 1895, Rio-de-Janeyro, Braziliya) — Braziliya marşalı və dövlət adamı.

1889-cu ildə II Pedronu taxtdan endirən inqilabın liderlərindən biri idi. İnqilab əsnasında general olsa da, inqilabdan sonra müdafiə naziri, məclis üzvü və baş nazir vəzifəsinə gətirildi (1891). Deodoru da Fonsekanın istefa verməsinin ardından hakimiyyətə gəldi və 1894-cü ildə hakimiyyətdən gedənə qədər müxtəlif üsyan və daxili çaxnaşmaları yatırdı.

## Həmçinin bax
Sazalnik dili

**Sazalnik dili** — qum-balıqqulağından ibarət olan dil. Azov dənizinin Taqanroq körfəzi sahilində qərarlaşır. Qlafirov dilindən 15&nbsp;km şimalda yerləşir. İnzibati cəhətdən Krasnodar diyarının Şerbinov rayonu ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası
Dil ərazisi düzənlikdir. Eni 3&nbsp;km, uzunluğu 7&nbsp;km təşkil edir. Elə də hündür olmayan sahil əraziləri balıqqulağı ilə örtülüdür. Dilin böyük qismini Dolqoe gölü tutur. Azov dənizi ilə kiçik axınla birləşir

## Əhali
Dilin qərb hissəsində yeganə yaşayış məntəqəsi olan Şabelskoe kəndi yerləşir. Kənd ilk dəfə 1783-cü ildə Sazalnik adı ilə təşkil olunmuşdur. Sonradan adı Nikolayev, 1811-ci ildən isə hazlrki adınl almışdır.

## [[Fauna]] və [[Flora]]
Bitki örtüyü: yovşan, qamış. 1977—1978-ci illərdə 36 ha ərazisində Qovaq, Şam ağacı, İtburnudan ibarət ağac və kollar əkilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azov dənizi dilləri
Kim U Cin

**Kim U Cin** (d. 20 iyun 1992) — Cənubi Koreyalı oxatan. Kim Voo-Jin dörd dəfə Dünya Çempionatında, iki dəfə isə Asiya Oyunlarında qızıl medal qazanıb. Kim Voo-Jin həmçinin 2016-cı ildə Braziliyada XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında həm qızıl medal qazandı, həm də Dünya və Olimpiya rekordunu yenilədi.

## Karyerası
Kim Voo-Jin karyerasında birinci ciddi uğurunu 2010-cu ildə qazandı. O, Çin Xalq Respublikasında baş tutan Asiya Oyunlarında fərdi və komanda yarışlarında qızıl medal qazandı. Kim Voo-Jin növbəti uğurunu bir il sonra, 2011-ci ildə qazandı. O, İtaliyanın Turin şəhərində Dünya Çempionatının qızıl medallarını qazandı (fərdi və komanda hesabında). Həmin medaldan sonea Kim Voo-Jin növbəti ciddi uğurunu dörd il gözləməli oldu. O, 2015-ci ildə Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində yenə fərdi və komanda hesabında Dünya çempionu oldu. Bir il sonra, 2016-cı ildə isə Kim Voo-Jin XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında ciddi uğurlara imza atdı. O, fərdi yarışların reytinq atışlarında 700 xallıq nəticə ilə həm Dünya, həm də Olimpiya rekordunu yenilədi. Həmin yarışlarda Kim Voo-Jin qızıl medal qazana bilməsədə, komanda hesabında Ku Bon-Çan və Li Sın Yun ilə birgə Olimpiya çempionu adını qazandı.
Li Sın Yun

**Li Sın Yun** () — Cənubi Koreyalı oxatan. Li Sın Yun 2013-cü ildə Dünya Çempionatında və 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında qızıl medal qazanıb. O, həmçinin 2014-cü ildə Asiya Oyunlarında üçüncü yeri tutub.

## Karyerası
Li Sın Yun birinci ciddi uğurunu 2013-cü ildə Türkiyənin Antalya şəhərində qazandı. Li Sın Yun final görüşüdə daxil olmaqla bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq Dünya Çempionatının qızıl medalını qazandı. Bir il sonra o, vətənində Asiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı. 2016-cı il isə Li Sın Yun üçün daha əhəmiyyətli oldu. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində, komanda yoldaşları Ku Bon-Çan və Kim Voo-Jin ilə birgə birinci yeri tutaraq Olimpiya çempionu oldu.

## Mənbələr

### İstinadlar
Rorayma

**Rorayma** () — Braziliyanın şimalında yerləşən ştat. İnzibati mərkəzi Boa-Vista şəhəridir. Şimalda Venesuela, şərqdə Qayana və Para ştatı, cənuba isə Amazonas ştatı ilə sərhədə malikdir. Rorayma Braziliyanın ən şimalda yerləşən ştatıdır.

Rorayma adı ştat ərazisində yerləşən Rorayma dağına görə verilmişdir. Rorayma yerli hinduların dilində «yaşıl dağ» mənasını verir.

## Coğrafiya
Rorayma ştatının ərazisi öz növbəsində düzənlikdir. Buradan Amazon çayının iri qollarından biri olan Riu-Neqru çayı axır. Ştatın şimal sərhəsində Rorayma və Pakarayma dağları mövcuddur. Ekvator xətti ərazisindən keçir.

İqlimi ekvatorialdır. Şimal dağlıq hissəsi isə tropikdir. İki mövsüm hakimdir. Qış apreldən sentyabra, yay isə oktyabrdan marta qədər sürür.  
## Tarixi
Ştatın müasir ərazisi 1943-cü ildə Amazonas ştatından ayrılmışdır. İlk əvvəllər ayrılmış bölgə Riu-Branku adlanırdı. 1962-ci ildə ərazi çağdaş adını almışdır. Rorayma 1988-ci ildə Rorayma Braziliyada tam hüquqlu ştat statusu almışdır. 
## İnzibati bölgü
Ştat ərazisi 2 mezoregiona və 4 mikroregiona bölünür.

## İqtisadiyyat
Ştatda kənd təsərrüfatı və meşəçiliş inkişaf etdirilmişdir. Burada iri buynuzlu mal-qara saxlanılır. Ştat ərazisində çəltik, soya, qarğıdalı, maniok, pomidor, qarpız, ananas, banan, portağal yetişdirilir.

Rorayma ərazisində uran, dəmir, qızıl yataqları mövcuddur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Vokruq sveta. Rorayma ştatı.
Buqaz dili

**Buqaz dili** — 12&nbsp;km uzunluğa və 250—300 metr enə malik dil. Dil Buqaz limanı ilə Qara dəniz arasında qərarlaşır. 1995-ci ildə ərazisində «Blaqoveşenskaya dili» adlı yasaqlıq yaradılmışdır.

Sahil əraziləri əsasən kvars və balıqqulağından ibarətdir.

Avqust ayında sabit küləklərin fonunda Ümumrusiya Yelkənli Qayıq idmanı üzrə yarışlar təşkil edir. Bu səbəbdən Polşa, Kanada, İngiltərə, Almaniya və d. ölkələrdən idmancılar bölgəyə ayaq basır.

Dilə maşınla gəliş 200 rubldır. Çadır qurmaq üçün isə əlavə 200 rulb tələb olunur. Məhkəmənin qərarı ilə isə bu alınan pullar qanunsuzdur. Dildə təmiz su ilə duş qəbul etmək adam başına 150 publdır.

## İstinadlar
Obitoçnaya dili

**Obitoçnaya dili** () — qumdan təşkil olunmuş dil Azov dənizi sahilində qərarlaşır. 30&nbsp;km uzunluğunda Obitoçnaya körfəzi ilə Berdyan körfəzini aayırır. Dilin səhti balıqqulağı və qumla örtülüdür. Bu elə də hündür olmayan dil otla örtülüdür. Sahillərində bataqlıqla örtülmüş kiçik adalar vardır.

Qərb sahili olduqca dayazdır. Burada şelf 5 metr dərinliyə və 4&nbsp;km enə malikdir. Cənubda isə eni 500 meyrdir. Şimal və cənub hissələrdə kəndlər vardır.

15 sentyabr 1920-ci Obitoçnaya dilində ağlar və qaralar arasında döyüş baş vermişdir. 
## Xəritə
*Xəritə
Prudenti di Morays

**Prudenti di Morays** (4 oktyabr 1841 – 3 dekabr 1902) — Braziliyanın üçüncü, ölkənin xalq tərəfindən seçilən ilk prezidenti.

## Həyatı
Florianu Peyşotu iflic keçirdiyi üçün 23 noyabr 1891-ci ildə ölkədə növbədənkənar prezident seçkiləri təşkil edildi. Prudenti di Morays rəqibi Afonsu Pena üzərində qələbə qazandı və seçimlə hakimiyyətə gələn ilk Braziliya prezidenti oldu.

## Həmçinin bax
Cənab Robot (teleserial, 2015)

**Mr.Robot** -  Sam Esmail tərəfindən qələmə alınmış Amerika psixoloji gərginlik-dram televiziya seriyası.

USA Network tərəfindən 24 İyun 2015 tarixində yayıma başlayan serialın pilot hissəsi onlayn olaraq VOD xidmətləri 27 May 2015-ci ildə yayıma başlamışdır. İnformasiya dünyası ilə yaxından əlaqədar olan-olmayan hər kəsin marağını kəsb etmişdir.  IMDb-dəki xalı 10 üzərindən 8.8'dir. (161.000+ adam)

Serial, 2 sentyabr 2015 tarixində mövsüm finalını yayımlamışdır. Serialın 2-ci mövsümü 13 İyul 2016-cı il tarixindən etibarən izləyicilərə təqdim olunmağa başlayıb. 
## Mövzusu
Serialda Elliot, gündüz gənc bir kiber təhlükəsizlik mühəndisi, gecələr xakkerlik edən bir kiber hücumçudur. Elliot, yer altı xakker qrupunun (fsociety) onunla əlaqəyə keçmək üçün şirkətinin sisteminə zərər verməsi səbəbi ilə böyük bir mürəkkəbliyin içinə özünü atmışdır.
Boston Seltiks

**Boston Celtics** — Massaçusets əyalətinin Boston şəhərini təmsil edən peşəkar basketbol klubudur. NBA-də Şərq Konfransında, Atlantik Grupunda yer alır. 17 çempionluq ilə ABŞ Milli Basketbol Liqasında (NBA) ən çox çempion olan komandadır. Oyunlarını Boston şəhərində olan TD Gardendə oynayır.

## Tarixi

### İlk İlləri
**Boston Celtics**, 1946-cı ildə NBA qurulmadan öncə Amerika Basketbol Asosassiyası (BAA) liqası komandası olaraq quruldu. Daha sonra NBAnın yaranması ilə, NBAnın ilk klublarından biri oldu. Önəmli oyunçusu Bob Cousy başçılığında uğurlu sezonlar keçirtdi.

### Bill Russell dövrü
1956-cı ildə Bill Russellı heyətinə qatan klub bu oyunçunun böyük əməyi olan bir çox önəmli uğurlara imza atmışdır. Bill Russell ilə ilk sezonda St. Louis Hawksı 7 oyun sonunda qalib gələrək ilk çempionluğunu qazandılar. Bir sonrakı sezon 1957-ci ildə eyni komandayla qarşılaşdılar və 6 oyun sonunda finalda məğlub oldular. Ancaq daha sonra bir daha liqa tarixində başqa bir komandanın bacara bilmədiyi bir dövr başladı və Cltics 1959-cu ildən başlayaraq ard-arda 8 çempionluğ qazandı. Bu uğurlar 1959-cu ildə Los Angles Lakersi əzib keçərək 4–0 qazandığı oyunlar sonrası başladı. 1967-ci ildə bir illik aradan sonra 1968 və 1969-cu ildə finalda yenə Lakersi keçərək iki çempionluğ daha qazandı. Bu arada NBA tarixinin ən uğurlu məşqçilərindən biri olan Arnold Auerbach 1966-cı ilindəki çempionluğ sonrası təqaüdə çıxdı və klubun başına Bill Russell keçdi. 1969-cu ildəki çempionluğ sonrası Bill Russell təqaüdə çıxdı və möhtəşəm dövr sonra çatdı.

### Larry Bird dövrü
İki illik yeni bir quruluşdan sonra, Seltiks 1980-ci illərə Larry Bird, Robert Parish və Kevin McHeylli yeni bir heyət ilə başladı. Oynadıqları 5 finalda üçü dəfə qələbə qazandılar. Bu dövrün ilk çempionluğu 1981-ci ildə yaşandı.1984–1987 arasında ardıcıl 4 final oynadılar 1984 və 1986 da daha iki titul qazandılar. Bu dövrdə Lakers ilə 2-ci dəfə çox iddialı bir rəqabət yaşanırdı. bu rəqabətin başqa bir hissəsi Larry Bird və Magic Johnson arasında idi.

## Oyunçular

## İstinadlar
Petruşin dili

**Petruşin dili** — elə də uzun olmayan qumdan ibarət olan dil. Dil Rusiyanın Taqanroq körfəzi sahillərində yerləşir. Taqanroq şəhərindən bir qədər aralıda, Beqlis dilindən isə 25 km şərqdə qərarlaşır. Dilin ərazisi Rostov vilayətinin Neklinov rayonu Novobesserqenev kəndi vahidliyinə daxildir. 

## Tarixi əhəmiyyəti
1696-cı ildə Azov qalasının I Pyotr tərəfindən işğalından sonra Mius yarımadasında yeni qalanın inşasına başlamışdır. Petruşkin dilində Pavlov qalası inşa edilmişdir. Sonradan qala Taqanrov xəttinin əsas müdafiə istinadgahlarından birinə çevrilmişdir

1711-ci ildə Osmanlı imperiyası Taqanroqu ələ keçirmək məqsədi ilə hücuma keçərkən Petruşkin dilində döyüş baş vermişdir. Döyüş türklərin məğlubiyyəti ilə bitmişdir

26 oktyabr 1941-ci ildə Üçüncü Reyxin göstərişi ilə bölgənin yahudiləri Petruşkin dilinin cənub-şərqinə yığılaraq güllələnmişdir. Ümumilikdə İkinci Dünya müharibəsidə ümumilikdə 20 000 insan öldürülmüşdür. 1950-х illərdə öldürülənlərin şərəfinə ağaclar əkilmişdir

## Əhalisi
Petruşin dilində Eyni adlı kənd yerləşir.

## İstinadlar
Pavlo-Oçakov dili

**Pavlo-Oçakov dili** — qum-balıqqulağından ibarət olan dil. Dil Rusiyanın Taqanroq körfəzi sahillərində yerləşir. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Azov rayonu ərazisində yerləşir.

Müxtəlif ad və formalarda işlədilir. Bəzən "Oçakov dili", yol nişanlarında "PAVLOOÇAKOVSKAYA DİLİ".
Dil ətrafında suyun dərinliyi 0,5–1,4 metr arasında dəyişir. İlin şərq sahilində çimərlik yerləşir. 2015-ci ildə təkcə dildə 18 min insan dincəlmişdir.

## İstinadlar
Krivaya dili

**Krivaya dili** () — qumun toplanması nəticəsində Azov dənizinin şimal-şərq sahillərində formalaşan dil.

Dilin ərazisi inzibati cəhətdən Dones vilayətinin Novoazov rayonu Sedovo kənd sovetliyinə daxildir. 2014-cü ilin avqust ayından Ukrayna faktiki olaraq bölgəyə nəzarət etmir. Dil Mariupoldan 50&nbsp;km, Belosaray dilindən isə 100&nbsp;km aralıda yerləşir. Dənizin daxilinə doğru 9&nbsp;km uzanır. Sahəsi 5 ha-dır. Şərq hissəsi olduqca dərin sahil xəttinə malikdir. Qərb hissə dayazlığı ilə seçilir, burada qamış və yosunlar yayılmışdır. Burada on minlərlə quş yumurta qoyur. Burada Qağayı, Qutan və b. quşları müşahidə etmək olar.

Krivaya dili yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsidir. Status 11 yanvar 1978-ci ildə verilmişdir. Ərazi landşaft parkı ərazisinə daxildir («Meotida»).
## İstinadlar
İtaliyanın mərkəzində zəlzələ (2016)

**İtaliyanın mərkəzində zəlzələ** () — 2016-cı ilin 24 avqust tarixində yerli vaxtla 03:36-da İtaliyanın mərkəzi Latsio və Umbriya vilayətlərində yerin 10 km dərinliyində 6.4 bal gücü təsirində baş vermiş zəlzələ. Zəlzələdən sonra 40-dan çox güclü təkan qeydə alınmışdır. Yeraltı təkanların 6.4 maqnituda səviyyəsində olduğu təxmin edilir. Hadisə nəticəsində Akkumoli şəhərində azı 6 nəfər ölüb, Arkuata del Trontoda 2, Amatriçedə 5 nəfər vəfat edib. Bundan əlavə, Peskara del Tronto şəhərində bir uşaq həyatını itirib. Hadisədən sonra 294 nəfərin həlak olduğu, 150 nəfərin itkin düşdüyü bildirlir. İtaliyanın mərkəzində baş vermiş zəlzələ nəticəsində Abruçço və ətraf bölgələrdə 65 mindən çox insan evsiz qalıb.

## İstinadlar
Avtostopçunun qalaktika bələdçisi

**Avtostopçunun qalaktika bələdçisi** () — ingilis yazıçı Duqlas Adams tərəfindən yazılmış altı romandan ibarət seriyadır.
Duqlas Adams

**Duqlas Adams** (; 11 mart 1952 – 11 may 2001) — məşhur ingilis yazıçı, ssenarist, publisist və dramaturq. Adams "Qalaktika üzrə avtostopla" kitab seriyasının müəllifi kimi tanınır.

## İstinadlar
Çuşka dili

**Çuşka dili** — Kerç boğazının şimalında yerləşən dil. Axilleon burnundan başlayaraq Qara dənizə doğru cənub-qərb istiqamətdə uzanır.

## Coğrafiyası
Dilin uzunluğu deməknolar ki, 18&nbsp;km təşkil edir. Dil əsasən xırda kvars üumlarından təşkil olunmuşdur, Çuşka dilinin yaxınlığında bir sıra adalar vardır: Cencik, Lisiy, Krupinin, Qolenkiy.
## Etimalogiya
Dilin adı buranın sahillərinə tez-tez Delfinlərin çıxması ilə əlaqədardır. İnsanlar onları dəniz donuzu və donuz balası olan *Çuşka* adlandırırdılar.

## Tarix
1944-cü ildə dil Krımla Kerç dəmiryolu körpüsü ilə birləşdirilmişdir. Elə həmin ilin qışında buzqıran gəmi körpünü dağıtmışdır.

## Ekologiya
2007-ci ilin noyabrında dənizdə baş bermiş tufan nəticəsində neft sızması başvermişdir. Üstəlik bölgənin tranzit əhəmiyyətindən doğan çirklənmə də böyük təhlükə doğurur.

## İstinadlar
Çak Palanik

**Çarlz Maykl "Çak" Palanik** (, ; ) — müasir amerikalı yazıçı və müstəqil jurnalist. Bir çox mükafatlara qeyd olunan "Döyüş klubu" kitabın müəllifi kimi tanınır. 1999-cu ildə amerikalı rejissor Devid Finçer romanın əsasında eyniadlı triller çəkmişdir.

## İstinadlar
Mariya Muzıçuk

**Mariya Oleqovna Muzıçuk** (; ) — Ukrayna şahmatçısı, qadın şahmatı tarixində 15-ci, ukraynalı qadın şahmatçıları arasında isə ikinci *([[Anna Uşenina]]dan sonra)* dünya çempionu *(6.4.2015–14.3.2016)*. İkiqat Ukrayna çempionu *(2012, 2013)*. Ukraynanın qadınlardan ibarət yığmasının heyətində komandalar arası dünya *(2013)* və Avropa çempionatının *(2013)* qalibi. Qadınlar arasında qrosmeyster *(2007)*, beynəlxalq usta *(2008)*, qrosmeyster *(2015)*.

## Şahmat karyerası
Mariya 2010-cu ilin noyabrında dünyanın beşinci ən yüksək əmsallı qadını oldu. O, 2010-cu il qadınlar arasında dünya çempionatında 16-cı oldu, amma əsas matç taybreykindən sonra Harika Dronavalliyə məğlub oldu.
 
2015-ci il qadınlar arasında dünya çempionatının ilk raundunda əsas oyunlarda Yuanlinq Yuan ilə heç-heçə etdi, sonra isə taybreykdə onu məğlub etdi. İkinci raundda Polşalı rəqibi Monika Sotsko ilə görüşdə də eyni mənzərə müşahidə olundu, əsas oyun heç-heçə bitdi, taybreyklərdə isə Mariya qələbə qazandı. Üçüncü raundda qadınlar arasında keçmiş dünya çempionu Antoaneta Stefanovanı klassik oyunlarda 1½–½ hesabı ilə məğlub etdi. Dörddə-bir finalda bir nömrəli Kampi Koneru, sonra isə yarımfinalda Harika Dronavalli üzərində qələbə qazandı. Finalda isə 2½–1½ hesabı ilə Nataliya Poqonina üzərində qələbə əldə etdi. Bu qələbənin nəticəsi olaraq o, qrosmeyster titulunu aldı və 2015-ci il Bakıda keçiriləcək Dünya Kubokuna vəsiqə qazandı. Gələcək dünya çempionunu turnirin gedişində beynəlxalq qrosmeyster Aleksandr Belyavski çalışdırıb.

Mariya dünya çempionatında qələbəyə görə, 2015-ci il aprelin 8-də III dərəcəli "Xidmətlərinə görə" ordeni ilə təltif edilib.

## Şəxsi həyatı
Mariya Ukrayna şahmatçısı Anna Muzıçukun kiçik bacısıdır. Hər iki bacı şahmatdan başqa stolüstü tennis də oynayır.

## İdman nəticələri

### Turnirlər

### [[Şahmat Olimpiadası|Şahmat olimpiadaları]]

### [[Şahmat üzrə Milli Komandaların dünya çempionatı|Dünya çempionatları]]

### [[Şahmat üzrə Milli Komandaların Avropa çempionatı|Avropa çempionatları]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* FIDE Chess profili
* Mariya Muzychuk. Chess-DB.com  
* Mariya Muzychuk . Chessgames.com 
* Mariya Muzychuk. 365Chess.com
Belosaray dili

**Belosaray dili** () — Ukraynanın Azov dənizi sahillərində yerləşən dil. Taqanroq və Ağsaray körfəzləri ilə əhatələnmişdir. Mariupol şəhərindən 25&nbsp;km qərbdə yerləşir. Uzunluğu 14&nbsp;km, eni 10&nbsp;km təşkil edir. Sahəsi 416 ha-dır. İnzibati cəhətdən Donesk vilayətinin Manquş rayonu ərazisinə daxildir.  

Dil ərazisi də daxil olmaqla 616 ha ərazini əhatə edən landşaft yasaqlığı yaradılmışdır. USSR Nazirlər Sovetinin № 132 25 fevral 1980-ci il qərarı ilə dil dövlət əhəmiyyətli yasaqlıq statusu almışdır. Yasaqlıq Meotida landşaft parkı ərazisinə daxildir.

Dil ərazisində şoranlıqları müşahidə etmək olur. Göl və limanlar qış ayları dolsa da, yay ayları quruyaraq otla örtülü olurlar.

Dil ərazisində 217 növ bitki yayılmışdır. Onlardan bir qismi nadir və yoxa çıxan növlərdir. Burada qamış, Týpha, baqəvər, bekmaniya, cıl, Salicornia, şorangə və s. bitkilər bitir.

Belosaray dili bir çox quşların yumurta qoyduğu yerdir. Burada qağayı, yaşılbaş ördək, Charadrii, qaz, durna və s. yumurta qoyur.

Sahil sularında Sander, Gobiidae, Liza haematocheilus, Kambala yaşayır.

Dil ərazisində şirin su mənbəyi yoxdur. Əhali əsasən texniki qrut suyundan yararlanır.

## Əhali və turizm

Dil ərazisində  eyni adlı kənd, istirahət bazası və mayak vardır. 
Kiyev knyazlığı dönəmində burada Beloqorod adlı şəhər mövcud olmuşdur (IX—XII əslər.).

XIII əsrdə Qızıl Ordalılar şəhəri tutmuş və Ağsaray olaraq adlandırmışlar. Tatarlar burada Genuya və Venesiyalılarla iqtisadi əlaqələr qurmuşlar. Bir müddət sonra şəhər iqtisadi durğunluq dövrü yaşamışdır. 2005 ildən burada aktiv şəkildə katej tikintisi həyata keçirilir. Dil ərazisində ümumulikdə 80 istirahət mərkəzi vardır ki, buda 20 000 insana xidmət etmək imkanlarına malikdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Belosaray dili haqqında sayt
* Mariupldan Belosaray dilinə yol xətti
Sfinks (pişik)

**Sfinks** — (), dünyada tanınan tüksüz üç pişik növündən biri. Ömürləri 8-14 il arası dəyişir. Davamlı olaraq çimizdirilməlidirlər. Tükləri olmadığından soyuğa qarşı dözümsüzdürlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Eddi Redmeyn

**Edvard Con Devid "Eddi" Redmeyn** (; ) — britaniyalı aktyor, model və müğənni. O, "*[[Hər şeyin nəzəriyyəsi]]"* filmin məşhur fizik-nəzəriyyətçi Stiven Hokinqin rolunda çəkilərkən dünya şöhrəti qazanmış və kino tənqidçilərin tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

Ən yaxşı kişi roluna görə "Oskar" mükafatın laureatı Britaniya kino akademiyasının və "Qızıl qlobus" mükafatların sahibi, həmçinin "Toni" teatr və Lourens Olivye mükafatların laureatı. 2015-ci ildə aktyor dram janrın inkişafında görkəmli xidmətlərinə görə Britaniya İmperiyasının Ordenin zabiti təyin olunmuşdur.

## Filmoqrafiya

### Film

## İstinadlar
Fantastik məxluqlar və onların yaşadıqları yer (film)

***Fantastik məxluqlar və onların yaşadıqları yer*** () — rejissor Devid Yeytsin Coan Roulinqin eyniadlı kitabın əsasında çəkdiyi film. Harri Potter haqqında seriyasının bir hissəsi olaraq, kinolent əsas əhvalatların başlanmasından 65 il əvvəl baş verən hadisələri əks etdirir. Filmin premyerası ABŞ-də 2016-cı il noyabrın 18-də, Rusiyada isə noyabrın 17-də keçirilmişdir.

## Məzmun

1926-cı ildə sehrli zooloq Nyut Skamender fantastik heyvanlar və canlıların təsnifatı ilə məşğul olur. O, mühüm dövlət rəsmisi ilə görüşmək üçün "Amerika Birləşmiş Ştatlarının Sehrli Konqresi" adlı yığıncağa gəlir. Özü ilə bir qədər təhlükəli sehrli varlıqların və onların təbii yaşayış mühitinin özündə yerləşdirmiş çamadanı götürür. Bu varlıqlar yoxa çıxandan sonra Amerikanın sehrli hakimiyyəti alimi təqib etməyə başlayır.

## Rollarda
* Eddi Redmeyn — *[[Nyut Skamender]]*
* Ketrin Uoterson — *Porpentina "Tina" Qoldsteyn*
* Elison Syudol — *Kuinni Qoldsteyn*
* Den Foqler — *Ceykob Kovalski*
* Ezra Miller — *Kridens*
* Samanta Morton — *Meri Lu*
* Kolin Farrel — *Qreyvz*
* Feyt Vud-Bleqrouv — *Modesti*
* Cenn Mürrey — *Çestiti*
* Ron Perlman — *Qnarlak*
* Con Voyt — *Qenri Şou*
* Karmen Edcoqo — *Serafina*
* Kristin Marzano — *qırıcı*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xristoloji mübahisələr

**Xristoloji mübahisələr** — xristianlıqda İsanın mahiyyəti haqqında gedən mübahisələr.

IV əsrin sonunda, arianlıq tamamilə məğlub ediləndən sonra, İsanın Ata ilə mahiyyətcə bir olması və Tanrının üçlü (trinitar) təbiətə malik olması ideyaları Xristianlığın rəsmi dini doktrinasına çevrildi. Lakin bu qalibiyyət rəsmi Kilsəni yeni problemlərlə üzləşdirdi. Məsələ bundadır ki, əgər İsa Tanrı ilə eyni mahiyyətə malikdirsə, digər tərəfdən isə, bu dünyaya bir insan kimi gəlmişdirsə, onda deməli İsa hər iki təbiətə malikdir. Ancaq dünyaya gələn İsada İlahi təbiətin insan təbiəti ilə hansı şəkildə, hansı münasibətdə birləşməsi sualı yaranmışdır.

Bu suallara cavab axtaran kilsə xadimləri uzun müddət sürən bir-birilə mübahisələr aparmışdırlar. Bu mübahisələr xristioloji (yəni, İsa Məsihin mahiyyətinə aid olan) mübahisələr adlandırılmışdır.

İsanın təbiəti haqqında IV əsrin sonunda müxtəlif fikirlər mövcud idi. Bəziləri onu insan, digərləri isə, Tanrı kimi qəbul edirdilər. Tertullianus **"De Carne Christi"** əsərində, onu insan bədəninə girmiş Loqos kimi təsəvvür edirdi. Origenus hesab edirdi ki, İsada in-san ruhu vardır. İsanın təbiəti haqqında daha da çox Laodikiyalı Apolinarios düşünmüşdür. Onun fikirləri monarxianlara və arianlara daha da yaxın idi. O hesab edirdi ki, İsada iki təbiət eyni zamanda ola bilməz. Onda olan insani mahiyyət tam və kamil deyildir. İsada insan ruhu deyil, onun əvəzində Loqos vardır. Yəni insan bədəni İlahi Loqosla idarə edilirdi. Lakin bu fikir Kilsə tərəfindən dəstəklənməmişdir. Kappodokiyalı atalar İsada insan ruhunun olduğunu iddia etmişdirlər. Bununla belə, onlar İlahi və insani təbiətin İsada necə yerləşməsi məsələsinə aydınlıq gətirə bilməmişdirlər. Nissalı Qreqorios hətta İsanın insan təbiətinin sonradan ilahi təbiətə çevrilməsi fikrinə çox yaxınlaşmışdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, Xristianlıqda xristoloji məsələ, tam olaraq, həll olunmamışdur.

Xristoloji mübahisələrin nəticəsində Xristianlıqda bir neçə təriqət yaranmışdır:
# Nestorianlıq
# Monofizitizm
# Monofelitlik
# İkonomaxiya

## Mənbə
* Aydın Əlizadə  (2007). *[http://www.ebooks.az/view/shUNpGOw.pdf Xristianlıq: tarix və fəlsəfə]*. Bakı: Əbilov, Zeynalov və qardaşlar, s. 84–85. ISBN 5-87459-013-7 . 2016 tarixində arxivləşdirilib. 2016–08-16 tarixində istifadə olunub.

## Həmçinin bax
* Xristianlıq
* Arianlıq
* Xristologiya

## İstinadlar
Piaui

**Piaui** () — Braziliyanın şimal-şərqində yerləşən ştat. Qərbdə Maranyan və Tokantins, cənubdan Baiya, şərqdən  Seara və Pernambuku ştatları ilə sərhədlənir. Şimalı Atlantik okeanın sahilini təşkil edir. İnzibati mərkəzi Terezina şəhəridir.

## Coğrafiya

Piaui ekvatorial iqlimə malikdir. Ərazisinin böyük qismi Savannadır. İnzibati mərkəzi Braziliyanın şimal-şərqində yeganə paytaxtdır ki, okean sahilində yerləşir. Şəhərdə ümumi ölkə ərazisinin ən yüksək orta temperaturu müşahidə edilir..

Ştatın sahil xətti 66&nbsp;km-dir. Bu göstərici ilə ölkədə okeana çıxışı olan ştatlar ərazisində ən qısa sahil xəttidir. 
## Tarixi
Mtat ərazisində ilk məskunlaşma 1674-cü ilə təsadüf edir. XVII əsrdən burada kasıblar, izeuitlər, keşişlər, hindular və qara qullar məskunlaşmışlar. Bu gəlmələrlə burada heyvandarlıq inkişaf etdirilmişdir.  
## İnzibati quruluş
İnzibati cəhətdən 4 mezoregion və 5 mikroregiona bölünür. 
## İqtisadiyyat
Piaui Braziliyanın ən kasıb ştatlarından biridir. Burada sənaye olduqca zəyifdir. Gəlirin əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Burada iri buynuzlu heyvandarlıq üstünlük təşkil edir. Üstəlik Çəltik, Şəkər qamışı və Maniok əkilib becərilir.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Piaui ştatının rəsmi saytı
Serjipi

**Serjipi** () — Braziliyanın şərqində yerləşən ştat. Braziliyanın şimal-şərq regionuna daxildir. Ştat cənubdan və şərqdən Baiya, şimaldan Alaqoas, şərqdən isə Atlantik okeanla əhatələnir. Ştatın inzibati mərkəzi Arakaju şəhəridir.

Serjipi Braziliyanın sahə baxımından ən kiçik ştatıdır. Ölkə ərazisinin cəmi 0,26 % təşkil edir.

## Coğrafiya
Serjipi ərazisinin demək olar ki, hamısı savannadır. Okean sahilləri Manqrov meşələri, bataqlıq və qumlu çimərliklərlə örtülüdür.

## Tarixi

Serjipi ərazisində ilk portuqal koloniyaçıları San-Kristovan şəhərini qurmuşlar. Uzun zaman şəhər ştatın paytaxtı olmuşdur. Digər şimal-şərq ştatları kimi Serjipi dəfələrlə hollandların hücumuna məruz qalmışdır. 1641-ci ildə hollandlar ştatın ərazisini işğal etmişlər. Dörd il müddətində ərazi Holland Braziliyasına tabe edilmişdi. 1645-ci ildə portuqallar hollandları bölgədən çıxara bilmişlər. 1855-ci ildə ştatın paytaxtı Arakaju şəhərinə köçürülmüşdür.

1930-cu illərdə ştat ərazisi cinayət quruplaşmaları tərəfindən intensiv terror aktları məruz qalmışdır.

## İnzibati bölgü
Ştat ərazisi 3 mezoregiona və 13 mikroregiona bölünür.

## İqtisadiyyat
Serjipi böyük aqrar potensiala malikdir. Burada Şəkər qamışı, pambıq, çəltik, aqava, tütün, maniok yetişdirilir. Nisbətən üuraq bölgələrdə heyvandarlıq inkişaf etdirilmişdir. Şelf zonası olan "Piranema" neft platformasında neft və qaz hasil edilir.

## İstinadlar
Çhan He Cin

**Çhan He Cin** () — Cənubi Koreyalı oxatan. Çang Hye-Jin 2013-cü ildə Dünya Çempionatında bir qızıl, 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında isə iki qızıl medal qazanıb.

## Karyerası
Çang Hye-Jin karyerasında birinci ciddi uğurunu 2013-cü ildə qazandı. Çang Hye-Jin Türkiyənin Antalya şəhərində Dünya Çempionatının qızıl medalını qazandı. Bir il sonra isə o, Asiya Oyunlarında fərdi yarışlarda gümüş, komanda hesabında isə qızıl medal qazandı. Çang Hye-Jin karyerasının əsas uğurunu isə 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında qazandı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan yarışlarda 1-ci yeri tutaraq qızıl medal qazandı. Komanda hesabında isə Çang Hye-Jin Çoi Mi-Sun və Ki Bo-Bae ilə birgə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının iki qat çempionu oldu.

## İstinadlar
Ki Bo-Bae

**Ki Bo-Bae** (; ) — Cənubi Koreyalı oxatan. Ki Bo-Bae 2012-ci ildə Londonda, 2016-cı ildə isə Rio-de-Janeyroda Olimpiya Oyunlarının çempionu olub. O, həmçinin üç dəfə Dünya Çempionatında, bir dəfə isə Asiya Oyunlarının qızıl medalını qazanıb.

## Karyerası
Ki Bo-Bae birinci ciddi uğurunu 2011-ci ildə İtaliyanın Turin şəhərində qazandı. O, Dünya Çempionatında qarışıq komanda yarışlarında qızıl, komanda yarışlarında isə bürünc medal qazandı. Növbəti 2012-ci ildə isə Ki Bo-Bae XXX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi və komanda yarışlarında birinci yeri tutaraq qızıl medal qazandı. Ki Bo-Bae növbəti uğurunu 2013-cü ildə Antalya şəhərində qazandı. Ki Bo-Bae komanda və qarışıq komanda yarışlarında qızıl medal qazandı. 2 il sonra isə Ki Bo-Bae Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində fərdi və qarışıq komanda yarışlarında qızıl, komanda yarışlarında isə bürünc medala sahib çıxdı. 2016-cı il onun üçün daha uğurlu oldu. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda bürünc medal qazandı. Komanda yarışlarında isə Ki Bo-Bae komanda yoldaşları Çang Hye-Jin və Çoi Mi-Sun ilə birgə qızıl medala layiq görüldü.

## Mənbələr

### İstinadlar
Xel dili

**Xel dili** və ya **Хel yarımadası** (, , ) — Baltik dənizinin sahilində yerləşən dil. Dilin uzunluğu 33 km, eni isə 300 metrdən 3 km arasında dəyişir. Puskiy körfəzini  Baltik dənizindən ayırır. 
## İnzibati status
İnzibati cəhətdən Polşaın Pomorskoe voevodstvonun Puskiy povyatı ərazisinə daxildir.

Dilin sonucunda Xel şəhəri ərazisinə daxildir. Üstəlik dil ərazisində Yastarnya, Vladıslavovo şəhərləri və bir necə kənd yerləşir.

## Tarix
[Birinci Dünya müharibəsi]ndən sonra Xel dilinin ərazisi Polşanın tərkibinə keçmişdir. Dilin əhəmiyyətini anlayan polyaklar buranı istinadgaha çevirmişdilər. [1 sentyabr 1939-cu ildə Üçüncü Reyx ordusu dildə yerləşən istinadgahlara hücum təşkil edirlər. Xel dilinin müdafiəsi İkinci Dünya müharibəsinin ilk döyüşlərindən biri olmuşdur.

## Turizm
Hazırda dil ərazisi turistlər arasında məşhur istirahət məkanıdır.

## Mənbə
* Turistər üçün məlumat
Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1775-1779)

Səfəvilərə qarşı olan Bəhan ailəsinin Osmanlılarda sığınacaq tapması iki xənədan arasında münasibətləri yenidən gərginləşdirdi və müharibə yaratdı. Bəsrədə gedən müharibələrdə Səfəvilərdə üstünlük olsa da, əsas nəticə əldə edilmədi. Qəsri — Şirinin şərtləri təkrar yerinə yetirildi.

## İstinadlar
Manuel Ferras di Kampus Salis

**Manuel Ferras di Kampus Salis** (15 fevral 1841 — 28 iyun 1913) — Braziliya Respublikasının 4-cü prezidenti, qəhvə istehsalçısı, siyasətçi və vəkil. 1894-cü ildə San-Paulu icra başçısı və senatoru vəzifəsini tutub. Bundan başqa 3 dəfə dövlət başçısı katibi, ədliyyə naziri və millət vəkili olub.

15 noyabr 1898-ci ildə keçirilən seçkilərdə prezident seçilib. Prezidentliyi müddətində sərt maliyyə islahatları aparıb. Bununla da, ölkədə yaranan iqtisadi gərginliyi aradan qaldıra bilib. 28 iyun 1913-cü ildə San-Pauluda vəfat edib.

## Həmçinin bax
Rio-de-Janeyro ştatı

**Rio-de-Janeyro** () —  Braziliya ərazisində yerləşın ştat. İnzibati mərkəzi Rio-de-Janeyro şəhəridir.

Ştat əhalisi özlərini «fluminense» () adlandırırlar.

İri şəhərləri: Rio-de-Janeyro, Nova-İquasu, Niteroy, Duki-di-Kaşias, San-Qonsalu.

## Tarixi

Portuqal koloniyaçıları bölgəyə XVI əsrdə ayaq basmışlar. Bir müddət sonra gəlmə porrtuqallar hindu və qaralarla izdivaca virərək qarışmışlar.

İlk portuqalarla yanaşı bura isveçrəlilərdə ayaq basmışlar. Onlar Yeni Friburq şəhərini salmışlar. 1823-cü ildə bura kütləvi şəkildə almanlar köçürülür. Finlər Peduya toplaşaraq öz cəmiyyətlərini qurmuşlar. XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəlləri əraziyə italyanlar, portuqallar və ispanlar köçür. Bir qədər sonra isə alman, polyak, belçikalı ayaq basır. XX əsrin ortaları ştat əhalisinin ¾ avropalı idi.

Avropada vəziyyətin yaxşılaşması ilə bura köçənlərin sayının azalmasına səbəb olmuşdur. Bununla belə imiqrasiya sayəsində ştat əhalisi kifayət qədər artmış, iqtisadi baxımından güçlənmişdir.

## Əhalisi
2010-cu ilə olan məlumata görə ştat ərazisində 15 989 929 nəfər yaşayır. Əhalinin böyük qismi 50 yaşdan yuxarıdır. 
Əhalinin 56 % avropa, 33 % — qarışıqlar, 11 % — qaralar 0,3 % — asiya, 0,2 % — hindu məhşəllidir (2009). Ştat ərazisində hakim dil portuqalcadır.

## İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən 6 mezoregion və 18 mikroregiona bölünür.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* www.CanalFluminense.com.br — Fluminense´s Daily News
Paula Pareto

**Paula Pareto** (16 yanvar 1986, San Fernando, Buenos-Ayres vilayəti, Argentina) — Super yüngül çəki dərəcəsində (-48 kq.) çıxış edən Argentinalı cüdoçu. Olimpiya çempionu.

## Karyerası
2008-ci ildə Çinin paytaxtı Pekində keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında -48 kq. çəki dərəcəsində çıxış edərək bürünc medal qazandı. O bürünc medal yarışında KXDR təmsil edən Pak Ok Sonu məğlub edərək ilk olimpiya mükafatına yiyələndi.

2012-ci ildə Böyük Britaniyanın paytaxtı Londonda özünün sayca ikinci olan olimpiya oyunlarında iştirak etdi, amma bürünc medal oyununda Belçikanı təmsil edən cüdoçu Şarlin Van Snikə məğlub olaraq 5-ci yerlə kifayətlənməli oldu.

2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilən Yay Olimpiya Oyunları Paula Pareto üçün əlamətdar oldu. Beləliklə, finalda Cənubi Koreyalı cüdoçu Çon Bo Kyonu məğlub edərək qızıl medalı qazandı.
Muse (musiqi qrupu)

**Muse** — 1994-cü ildə fevralında Devonda qurulan ingilis rok qrupudur. Bugünə kimi qrupun 20 milyondan çox albomu satılmışdır.

## Diskoqrafiya
* Showbiz (1999)
* Origin of Symmetry (2001)
* Absolution (2003)
* Black Holes and Revelations (2006)
* The Resistance (2009)
* The 2nd Law (2012)
* Drones (2015)
* Simulation Theory (2018)
* Will of the People (2022)

## İstinadlar
Beyjinyo

**Beyjinyo** (portuqalca: *Kiçik öpüş*) - qatılaşdırılmış süd, rəndələnmiş hind qozu ilə hazırlanan, şəkər tozu və ya rəndələnmiş kokos və mixəklə bəzədilən ənənəvi Braziliya şirniyyatı.

Güman edilir ki, ilk adı "Rahib öpüşü" olan bu şirniyyatın orijinal reseptində yalnız badam, su və şəkər tozu var.

## Tərkibi
* Qatılaşdırılmış süd və ya su
* Rəndələnmiş kokos və ya badam
* Şəkər tozu
* Mixək
Qoyas

**Qoyas** () — Ştat Braziliyanın Mərkəz-qərb regionuna daxildir. Ştat Tokantins, Matu-Qrosu, Matu-Qrosu-du-Sul, Baiya və Minas-Jerays ilə sərhədə malikdir. 2010-cu il məlumatına görə Qoyas ərazisində 6 003 788 nəfər yaşayır. Ərazisi 340 103&nbsp;km² təşkil edir.

Ştatın inzibati mərkəzi Qoyaniya şəhəridirQoyaniya aqlomerasiyasında ümumilikdə 2 mln insan yaşayır

## Coğrafiya
Ərazisi savannadır. Şimal-şərqində Şapada-dus-Veadeyrus Milli Parkı yerləşir. Ərazisindən Tokantins, Paranaiba çayı və Parana çayı axır.

Apanpolis şəhərində Braziliya HHQ aid baza yerləşir.

## Tarixi
1727-ci ildə Bartolomeu Bueno da Silvera bölgədə qızıl aşkarlaylr. Sonradan yerli əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı olmuşdur. . Ştatın paetaxtı 1935-ci ildə salınmışdır. 1956-cı ildən ştatın qərbində Brazilia şəhərinin tikintisinə başlanmışdır. Sonradan şəhər paytaxt statusu alaraq Federal dairəyə çevrilir. 5 oktyabr 1988 ildə ştatın şimalında Tokantins ştatı yaradılmışdır.

## İnzibati bölgü
Ştat 5 mezoregion (Mərkəzi Qoyas, Şərqi Qoyas, Şimal-şərqi Qoyas, Şimali Qoyas, Cənubi Qoyas), 18 mikroregiona bölünür.

## İqtisadiyyat
Ştat iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Heyvandarlığın həcminə görə Braziliyada ikincidir.

## Həmçinin bax
* Çapada dos Veadeyros Milli Park

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Qoyas Ştatı
* Qoyas Ştatı
Cukki Hanada

— Yaponiya ssenaristi, ranobe və komiks yazıçısı. Əvvəllər Koyama Takaonun  anime ssenarisi evinin üzvü olub.

## İşləri
### Anime


#### Ssenari
**[[Ah! My Goddess (anime)|Ah! My Goddess]]*
**[[Aki Sora]]*
**[[Burn-Up Scramble]]*
**[[Chobits]]*
**[[CODE-E]]*
**[[D.C.: Da Capo|D.C.S.S.: Da Capo Second Season]]
**Diamond Daydreams*
**Fate/stay night*
**Gakuen Alice*
**Happy 7 ~The TV Manga~*
**Kannazuki no Miko*
**K-ON!*
**Magical Shopping Arcade Abenobashi*
***
**Strawberry Marshmallow*
**Tatakau Shisho*
</div><div style="float:right; width:48%;">

===Ranobelər===
**Ojōsama Express* (1996–97)
**Tokimeki Memorial* (1996–98)
**Muteki-ō Tri-Zenon* (2000–01)
**Kururi kuru!: De suru Raishū* (2001)
**Dai Kiraina, ano Sora ni* (2001)
**Second Stage* (2001)
**Twice X'mas* (2001)

===Manqalar===
**Kururi kuru!* (2001, *Comic Gum*) – hekayə
**Hōrorogion* (2009, *Dengeki Daioh'') – hekayə


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bolo de rolo

**Bolo de rolo** (Portuqalca: *Halqa tortu*) - xüsusilə Pernanbuko ştatında məşhur olan, ənənəvi Braziliya şirniyyatı. 379/2007 nömrəli qanunla Pernanbuko ştatının qeyri-maddi irsi kimi qeydə alınmışdır.

## Tərkibi
* Un
* Yumurta
* Kərə yağı
* Şəkər tozu
* Quava meyvəsi

## Hazırlanması
Əvvəlcə un, yumurta, kərə yağı və şəkər tozundan şirniyyatın xəmiri hazırlanır. Daha sonra xəmir geniş formada açılır və üzərinə quava meyvəsindən hazırlanan püre ilə nazik qat çəkilir. Ardından rulet formasında bükülür və bir müddət soyuducu saxlanır. Şirniyyat artıq hazırdır.

## Mənbə
* http://www.alepe.pe.gov.br/paginas/?id=3598&paginapai=3576&numero=379%2F2007
* Hamilton, Cherie (2005). Brazil: A Culinary Journey. New York: Hippocrene Books. p.&nbsp;83. ISBN 0-7818-1080-9.
*
Kanjika

**Canjica** - iyun ayında Braziliyada keçirilən qış festivalları ilə bağlı bişirilən Braziliya şirniyyatıdır.

## Tərkibi
* Süd
* Şəkər tozu
* Darçın
* Qarğıdalı unu

## Hazırlanması
Süd şəkər tozu və qarğıdalı unu əlavə edilərək qatılaşana qədər bişirilir. İstəyə görə fıstıq və qatılaşdırılmış süd də əlavə oluna bilər. Hazırlandıqdan sonra üzərinə darçın səpilir. Şirniyyat hazırdır.

## Mənbə
* http://www.gastronomias.com/internacionais/br248.htm