open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Təkəçi mərasimi

**Təkəçi mərasimi** - Novruzda keçirilən mərasim tamaşalarından biri. Daha çox Cənubi Azərbaycan ərazisində yayılmışdır. Novruza on gün qalmışdan ağacdan təkə müqəvvası düzəldib, onu par-parça ilə bəzəyərək boynundan da zınqırov asardılar. Yeniyetmə uşaqlar həmin təkə müqəvvasını başları üstündə oynada-oynada dəstə ilə Təbrizin baş meydanına gələrdilər. Burada bir xeyli çal-çağır eləyib şəhərin məhəllələrinə baş vurardılar. Hər qapıda dayanıb əllərindəki təkə müqəvvasını oynada-oynada mahnı oxuyar, təkəyə pay istəyərdilər. Kimin nəyə imkanı çatırdısa noğul- nabatdan tutmuş boyanmış yumurtaya qədər ən müxtəlif bayram nemətlərindən təkəçiyə pay verərdilər. Təkəçilərin oxuduqları sözlərdən:

Təkəm getdi Meşkinə,

Gəlmədi on beş günə,

Təkəmi bəzədilər,

Qoydular xan köşkünə.

Təkəmin bəndi var,

Yetmiş yeddi kəndi var,

Hansı qapıdan girsə,

Noğulu var, qəndi var.

Təkəm gəlir sanıynan,

Dırnaqları qanıynan,

Təkəmə müjdə verin,

Bayramlaşsın hamıynan.

Buğdalar uzun olsun,

Saçağı düzüm olsun,

Təkəmə pay gətirin,

Sayası sizin olsun.

Təkəm-təkəm ağ bala,

Qollarını qatmala,

Bu gün-sabah yaz gələr,

Oyna-oyna çıx yola.

Təkəm nə naz eyləyir,

Yolları toz eyləyir,

Təkəmə pay verənin,

Birini yüz eyləyir.

## İstinadlar
Almaniyanın xarici siyasəti

**Almaniya Federativ Respublikası** (AFR) — Avropa İttifaqı, G7, G20, İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı və Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının üzvü olan mərkəzi Avropa dövləti. Almaniya 190-dan çox ölkə ilə diplomatik əlaqələr saxlayır. Almaniya da bir sıra ölkələrə ikitərəfli iqtisadi yardım göstərir, lakin yardım alan ölkələrin sayı 1998-ci ildəki 119-dan 2008-ci ildə 57-yə enib.

## İctimai diplomatiya
Müxtəlif alman fondları xaricdə alman dili və mədəniyyətinin öyrənilməsini fəal şəkildə təşviq edir. Tələbə mübadiləsi fəal şəkildə həyata keçirilir. 2011-ci ildə Almaniyada Ukraynadan 6204 tələbə, Vyetnamdan 2602 tələbə, Braziliyadan 2400 tələbə təhsil alıb.

## İnkişaf etməmiş ölkələrə iqtisadi yardım
Almaniya inkişaf etməmiş ölkələrə fəal yardım göstərir. Məsələn, 2010-cu ildə “Maliyyə əməkdaşlığı” və “Texniki əməkdaşlıq” dövlət proqramları çərçivəsində Albaniyaya 108,2 milyon avro, Bosniya və Herseqovinaya 107,5 milyon avro, Kosovoya 33,0 milyon avro, Makedoniyaya 1 milyon avro, 3 milyon avro vəsait ayrılıb. avro Xorvatiyaya.

## İstinadlar
Harvard Biznes Məktəbi

**Harvard Biznes Məktəbi** — Massaçusets ştatının Boston şəhərindəki özəl tədqiqat universiteti olan Harvard Universitetinin magistr biznes məktəbi. O, biznes kitabları, liderlik məqalələri, nümunə araşdırmaları və aylıq akademik biznes jurnalı olan *[[Harvard Business Review]]*-i nəşr edən Harvard Business Publishing-in sahibidir. Burada həm də məktəbin əsas kitabxanası olan Baker Kitabxanası/Bloomberg Mərkəzi yerləşir.
## Tarixi
Məktəb 1908-ci ildə yaradılmışdır. İlkin olaraq humanitar fakültə tərəfindən yaradılmış, 1910-cu ildə müstəqil status almış və 1913-cü ildə ayrıca inzibati vahidə çevrilmişdir. İlk dekan tarixçi Edvin Frensis Qey (1867-1946) olmuşdur.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qırmızı Bayraqlı Qafqaz ordusu

**Qırmızı Bayraqlı Qafqaz ordusu** () — 1921-ci ildən 1935-ci ilə qədər mövcud olmuş sovet ordusu. Ordu yarandığı zaman Müstəqil Qafqaz Ordusu adlandırılmış və 1923-cü ilin avqust ayına qədər "Qırmızı Bayraqlı Qafqaz ordusu" adlandırılana qədər bu adı daşımışdır. 1935-ci il mayın 17-də Qırmızı Ordunun bütövlükdə yenidən təşkili ilə əlaqədar Zaqafqaziya hərbi dairəsi kimi yenidən təşkil edildikdən sonra fəaliyyətini dayandırdı. Ordu 6 ərazi diviziyasından, bir hərbi hava qüvvəsindən və bəzi ehtiyat qoşunlardan ibarət idi.
## Tarixi
Ordu 1921-ci il mayın 29-da ləğv edilmiş Qafqaz cəbhəsinin bir hissəsi olan 11-ci Ordunun tərkibindən 1921-ci il mayın sonunda yaradılmışdır. Ordu Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının ərazi qüvvələrini birləşdirmişdir.

SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Rəyasət Heyətinin 17 avqust 1923-cü il tarixli iclasında Müstəqil Qafqaz Ordusunun Qırmızı Bayraq ordeni ilə təltif edilməsi və onun Qırmızı Bayraqlı Qafqaz Ordusu adlandırılması qəbul edilib.

1921-1933-cü illərdə Qırmızı Bayraqlı Qafqaz Ordusunun hissələri BDSİ bölmələri ilə birlikdə əsasən Çeçenistan və Dağıstanda partizanlara qarşı döyüşlərdə iştirak edirdi.
## Tərkibi
Altı ərazi piyada diviziyası:

* 1-ci Gürcüstan Divizionu
* 2-ci Gürcüstan Divizionu
* 1-ci Qafqaz piyada diviziyası (8 iyun 1922-ci ildə 1-ci və 2-ci Qafqaz briqadalarının birləşdirilməsi nəticəsində yaradılmışdır)
* 3-cü Qafqaz Piyada Diviziyası
* Azərbaycan piyada diviziyası
* Erməni piyada diviziyası
Köməkçi vahidlər:

* Qırmızı Bayraqlı Qafqaz Ordusunun Hərbi Hava Qüvvələri
* Qırmızı Bayraqlı Qafqaz Ordusunun mexanikləşdirilmiş və zirehli hissələri
## İstinadlar
Türk xalqları (dəqiqləşdirmə)

**[[Türk xalqları]]** — Avrasiya ərazisində yaşayan etnolinqvistik qrup. Həmçinin bu mənaları ifadə edə bilər:

* Türk xalqları tarixinin xronologiyası (500-1300)
* Türk xalqlarının mifologiyası
* Türk xalqları Fevral inqilabı dövründə
Bundestaq (Alman konfederasiyası)

**Bundestaq**, **Birlik seymi** () — Alman Konfederasiyasının ali orqanı, Vyana Konqresi ilə Almaniyanın birləşməsi arasındakı dövrdə Alman dövlətlərinin nümayəndələrinin iclası.

Görüşlər Frankfurt-Maynda keçirilirdi.

1815-ci ildən 1848-ci ilə qədər və 1851-ci ildən 1866-cı ilə qədər, 1804-cü ilə qədər Müqəddəs Roma İmperiyasının bir hissəsi olan bütün Alman dövlətlərinə cavabdeh olan yeganə mərkəzi qurum idi.

1816-cı il noyabrın 5-dən etibarən Bundestaq hər həftə iclas keçirirdi. Sədr Avstriyanın nümayəndəsi idi.

1848-ci ilin iyulunda mart inqilabından sonra Bundestaq öz səlahiyyətlərini ilk Almaniya parlamenti olan Milli Assambleyaya verdi. İnqilabın süqutundan sonra Bundestaq bərpa olundu.

## İnkişafı
12 iyul 1848-ci ildə günorta saatlarında Konvensiya öz vəzifələrini Regentə təhvil verdi və rəsmi olaraq ləğv edildi. Bu qanunvericilik yeni ofisə legitimlik və ən azı nəzəri cəhətdən hüquqi cəhətdən məcburi səlahiyyətlər verdi. Lakin regent öz səlahiyyətlərindən istifadə etməkdən imtina etdi və bu müddət ərzində passiv qaldı. Milli Məclis nüfuzunu itirdi və 19 iyun 1849-cu ildə bağlandı. Regent 20 dekabr 1849-cu ildə istefa verdi, lakin müvəqqəti hökumətin bütün vəzifələrini sentyabrın 30-da Avstriya və Prussiyaya təhvil verməzdən əvvəl.

Prussiya növbəti ili Avstriyanın Almaniyada hökmranlıq iddiasına meydan oxumaqla keçirdi, lakin 30 noyabr 1850-ci ildə “Olmützün punktuasiyası” Prussiyanı Almaniyanın siyasi tərkibini öz xeyrinə dəyişmək təklifindən imtina etməyə məcbur etdi. O vaxta qədər bütün alman dövlətləri öz konstitusiyalarını, xalq tərəfindən seçilmiş parlamentləri və demokratik klubları ləğv etmiş, bununla da inqilabın bütün işlərini ləğv etmişdilər. 30 may 1851-ci ildə Turn və Taksis sarayında köhnə Konfederasiya seymi yenidən keçirildi.

## İstinadlar
Spiker

**Parlamenrin spikeri** (, ) — bir palatalı parlamentin və ya çox palatalı parlamentin palatasının sədri.

## Tarixi
Bu termin siyasi leksikonda geniş yayılmışdır, lakin rəsmi olaraq yalnız ingilisdilli dövlətlərdə və ölkələrdə istifadə olunur. Parlamentin spikeri vəzifəsi ilk dəfə 1377-ci ildə İcmalar Palatasında təqdim edildi, onun ilk sədri Tomas Hangerford () oldu. Spikerin əsas funksiyalarına Parlament Palatasının iclaslarının təşkili (qaydalara əməl olunmasına nəzarət, ayrı-ayrı deputatlara söz vermək, səsvermənin nəticələrini elan etmək) və onun vəzifəli şəxslərinə rəhbərlik etmək daxildir. Bundan əlavə, spiker hakimiyyətin digər qolları ilə münasibətlərdə parlamentin nümayəndəsi kimi çıxış edir. Bəzi hallarda spiker parlamentin lideri sayılır və ona digər deputatlara verilməyən səlahiyyətlər və səlahiyyətlər verilir. O, görkəmli siyasi xadimdir və qanunvericilik prosesinin gedişinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər. Bir sıra ştatlarda və ölkələrdə prezident vəzifəsində vakant yer yarandığı halda, bir və ya bir neçə palatanın spikeri eyni anda prezidentin səlahiyyətlərini icra edən təyin edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Bergougnous G.* Presiding officers of national parliamentary assemblies Межпарламентский союз, 1997
Özünlə apar

**Özünlə apar** — Azərbaycan müğənniləri Fahree və İlkin Dövlətov tərəfindən 2024-cü ildə ifa edilmiş mahnı. Fahree də daxil olmaqla, mahnının yazılmasına altı müəllif iştirak etmişdir. Mahnı, 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil edib.

## Yazılması

"Özünlə apar" mahnısının musiqi və sözləri Fahree, Edqar Ravin, Həsən Haydər, Mila Miles və Mado Salikh tərəfindən yazılmışdır.  Mahnının sözlərində həm ingilis, həm də Azərbaycan dilləri istifadə olunmuşdur ki, bu da onu, Azərbaycan dilində təqdim olunan ilk Avroviziya mahnısı edir.

7 mart 2024-cü ildə Azərbaycanın 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Fahree tərəfindən təmsil olunacağı elan edilmişdir. Mahnı 15 mart 2024-cü ildə təqdim edilmiş, elə həmin gün mahnının səhnə performans videosu yarışmanın rəsmi YouTube kanalına yüklənmişdir. Növbəti gün mahnı qlobal strim-servislərdə təqdim olunmuşdur. 

## Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

### Milli mahnı seçimi

Azərbaycanın 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirakı İctimai TV tərəfindən 14 iyul 2023-cü ildə təsdiqlənmiş, 30 sentyabr 2023-cü ilə kimi isə iştirakçı mahnılar qəbul edilmişdir. Aralarında Fahree-nin də olduğu  iştirakçının canlı dinləmələri 29 oktyabr 2023-cü ildə baş tutmuşdur. 

6 noyabrda İTV 6 iştirakçıdan ibarət qısa siyahını açıqlamışdır; həmin siyahıda Fahree, eyni zamanda İlkin Dövlətov və mahnının musiqi müəlliflərindən biri olan Mila Miles-ın daxil olduğu trio da var idi. Həmin trio və müğənni Ayselin finala qalmış iki yarışmaçı olması haqqında məlumat yayılmasına baxmayaraq, 7 martda, Fahree-nin ölkəni Malmödə təmsil edəcəyi bildirilmişdir. 

### Avroviziyada
## Çıxarılması

## İstinadlar
Vəzifəli şəxs

**Vəzifəli şəxs** — təyinat yolu ilə və ya seçkilərin nəticələrinə əsasən hökumət nümayəndəsi funksiyalarını daimi, müvəqqəti və ya xüsusi səlahiyyətlərə uyğun olaraq həyata keçirən, dövlət idarələrində, müəssisələrdə, təşkilatlarda, partiyalarda, ictimai qurumlarda, təşkilatlarda və inzibati funksiyaların və ya inzibati vəzifələrin həyata keçirilməsi ilə bağlı birləşmələrdə vəzifə tutan şəxs. 

## Etimologiyası
Bir isim kimi "vəzifəli şəxs" sözü ilk dəfə 1314-cü ildə ortaya çıxan Orta İngilis dövrünə aiddir. Bu, qədim fransız məmurundan (12-ci əsr), Latın rəsmisindən ("magistralın köməkçisi, dövlət məmuru"), ilkin rəsmi sifətdən istifadə edən isimdən ("vəzifə, xidmət və ya ofisi və ya ona aid olan") officiumdan (“ofis”) sözündən gəlir. . “Bəzi ictimai işlərə və ya vəzifələrə cavabdeh olan şəxs” mənası ilk dəfə 1555-ci ildə qeyd edilmişdir. Sifət ilk dəfə ingilis dilində 1533-cü ildə köhnə fransız rəsmi sözü vasitəsilə xatırlanmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Eleonora Giorgi

**Eleonora Giorgi** (; ) — italyan aktrisası, rejissoru, ssenaristi və prodüseridir.

## Bioqrafiyası
Eleonora Giorgi ilk dəfə böyük ekranda "Tarantulanın Qara qarnı" (1971) filmində epizodik Made rolunda görünmüşdür.

İlk baş rolunu Salvatore Samperinin rejissoru olduğu "The Misfit" (1974) filmindəki Mariuccia obrazı ilə almış, burada onun partnyoru müğənni və bəstəkar Domeniko Modunyondu olmuşdur.

O, 80-ci illərin italyan komediyalarında aparıcı qadın rollarının ifaçısı kimi şöhrət qazanmışdır. Eleonora Giorgi məşhur italyan komediyaçıları Adriano Çelentano, Renato Pozzetto, Conni Dorelli, Karlo Verdone ilə partnyor kimi çıxış etmişdir.

1979-cu ildə o, naşir Angelo Rizzoli ilə evlənmiş və 1984-cü ildə ondan boşanmışdır. 1988-ci ildə kinodan ayrılaraq ailəsi və uşaqları ilə fermada yaşamağa başlamışdır. 1993-cü ildə italyan aktyoru Massimo Civarro ilə evlənmiş və 1996-cı ildə yenidən boşanmışdır.

2003-cü ildə Giorgi 80-ci illərin komediyalarında onun əsas rəqibi olmuş Ornella Mutinin baş rolda oynadığı *"Kişilər və Qadınlar, Həqiqət və Yalan"* filminin rejissoru, ssenari müəllifi və prodüseri olmuşdur.

2008-ci ildə çəkilmiş olan "Son yay" komediyasının rejissoru olmuşdur.

Georgi radioda fəaliyyət göstərir, televiziya şoularında iştirak edir və televiziya seriallarına çəkilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lev Şvartsman

**Lev Leonidoviç Şvartsman** () — SSRİ Silahlı Qüvvələrinin yəhudi əsilli polkovniki, SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığının zabiti. Şvartsman Böyük təmizləmə və Qızıl Orduda 1941-ci il repressiyası kimi dövrlərdə məhkumlardan aldığı saxta etiraflar və həmin etirafları əldə etmək üçün tətbiq etdiyi işgəncə metodları ilə məşhurluq qazanıb.

Şəxsən işgəncə verdiyi şəxslər arasında sovet-rus yazıçı, jurnalist və dramaturq İsaak Babel, Sovet İttifaqı Marşalı Vasili Blyuxer və dövrünün tanınmış . Teatr rejissoru Vsevolod Meyerhold olmuşdur. O, General-polkovnik hərbi rütbəli İspaniyada vətəndaş müharibəsi zamanı hərbi müşavir vəzifəsində çalışmış Qriqori Şternnin 1941-ci il dindirimələri zamanı işgəncə əsnasında sağ gözünü çıxarmışdır.

Bəzi təxminlərə görə Şvartsman 200-dən çox müxtəlif rütbəli zabitə şəxsən, saatlarla işgəncə verib. 1951-ci ilin 13 iyul tarixində yəhudi dövləti yaratmaq ittihamı ilə həbs edilmiş və həkimlərin işi çərçivəsində günahlandırılmışdır. Aparılan dindirmələr zamanı yəhudi millətçisi olduğunu və yüksəkrütbəli zabitlərə birlikdə anti-sovet təşkilatına mənsub olduğunu etiraf etmişdir.

İosif Stalinin ölümündən sonra həkimlərin işi ittihamlarının saxta və qurama olduğu ortaya çıxır, xüsusi xidmət orqanları üzərindəki hakimiyyətini yenidən ələ keçirən Lavrenti Beriya Şvartsmana işgəncə altında yalan ifadələr verdiyini etiraf etməsi müqabilində yalnız *yəhudi millətçisi* olmaqla ittiham olunmağı təklif etmişdir. Yalnız bu ittihamla Şvartsman hərbi rütbəsini itirməklə həbs oluna və edamdan xilas ola bilərdi.

Təkliflə razılaşmasına baxmayaraq bu dəfə Lavrenti Beriyanın özü həbs olunaraq edam edilmiş və Şvarstmana edilən təklif də beləliklə əhəmiyyətini itirmişdir. 1955-i ci ilin 3 mart tarixində edam cəzasına məhkum edilib, özü tərəfindən SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinə əfv üçün ünvanlanmış müraciəti rədd edilib və 1955-ci ilin 13 may tarixində edam edilmişdir.

## Həyatı

## İstinadlar
İlkin Dövlətov

**İlkin Dövlətov** () — azərbaycanlı muğam ifaçısı. Səs Azərbaycan yarışmasının xalq mahnıları kateqoriyasında ikinci yer tutduqdan sonra məşhurlaşmışdır. 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Fahree ilə birlikdə *"[[Özünlə apar]]"* mahnısıyla Azərbaycanı təmsil etmiş, 1-ci yarımfinalda 11 xalla 14-cü yeri tutmuşdur.

## Həyatı
16 iyun 1990-cı ildə doğulmuşdur. O, musiqiçi ailəsində böyüyüb, atası onun musiqi karyerasına başlaması üçün əsas ilham olub. Dörd yaşında Dövlətov "Qəlbimdə qaldı" adlı ilk mahnısını ifa etdi. Məktəb illərində musiqi müəllimi Dövlətovun xanəndəlik istedadını aşkar edərək onu öz musiqisini ifa etməyə həvəsləndirib. 2023-cü ildə Dövlətov "Azərbaycanın səsi" mahnısında yarışdı. O, İlqar Xəyal tərəfindən hazırlanıb və yarışda ikinci yeri tutub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kiyev general-quberniyası

**Kiyev general-quberniyası** () - Rusiya imperiyasının general-quberniyalarından biri. 1796-1919-cu illərdə Rusiya imperiyasının, 1919-1925-ci illərdə isə Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasının inzibati-ərazi vahidi kimi mövcud olmuşdur. General-quberniyanın ərazisi Ukraynanın sağ sahilini əhatə edirdi Kiyev canişinliyinin bölünməsindən sonra təşkil edilmişdir. İnzibati mərkəzi Kiyev şəhəri olub.

XX əsrin əvvələrinə olan məlumat əsasən Kiyev general-quberniyası 12 qəza, 12 şəhər, 111 mesteçko və 7344 digər tipli yaşayış məntəqəsindən ibarət idi. 1917-ci ildə baş vermiş Oktyabr inqilabıda sonra Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasının inzibati-ərazi vahidi kimi yenidən təşkil edilmişdir. 1923-cü ildə bir necə dairəyə bölünmüş, 1925-ci ilin 6 iyun tarixində Sovet inzibati islahatları çərçivəsində ləğv edilmişdir.

## Tarixi

## İnzibati bölgü

Kiyev general-qubernatorluğu 12 qəzadan (inzibati mərkəzləri mötərizədə) ibarət idi:

### Əsas şəhərlər

1897-ci ildə Rusiya imperiyasında aparılmış siyahıyaalmaya əsasən

* **[[Kiyev]]** – 247,723 (rus– 134 278, ukrayn– 55 064, yəhudi– 29 937, polyak– 16 579, alman– 4 354, belarus– 2 797)
* Berdiçev – 53,351 (yəhudi– 41 125, rus– 4 612, ukrayn – 4 395)
* Uman – 31,016 (yəhudi– 17 709, ukrayn– 9 509, rus – 2 704)
* Çerkası – 29,600 (ukrayn– 12 900, yəhudi– 10 916, rus – 4 911)
* Skvira – 17,958 (yəhudi– 8 905, ukrayn– 7 681, rus – 956)
* Zveniqorodka – 16,923 (ukrayn– 8 337, yəhudi– 6 368, rus– 1 513)
* Vasilkov – 13,132 (ukrayn– 7 108, yəhudi– 5 140, rus– 820)
* Taraşça – 11,259 (ukrayn– 5 601, yəhudi– 4 906, rus– 575)
* Radomışl – 10,906 (yəhudi– 7 468, ukrayn– 2 463, rus– 778)
;Kiçik şəhərlər
* Çigirin – 9,872 (ukrayn– 6 578, yəhudi– 2 921, rus– 343)
* Kanev – 8,855 (ukrayn– 5 770, yəhudi– 2 710, rus– 303)
* Lipovets – 8,658 (yəhudi– 4 117, ukrayn– 3 948, rus– 397)

## İstinadlar
Anna (film, 2019)

***Anna*** () — Londonda yaşayan israilli kinorejissor Dekel Berensonun rejissorluğu ilə çəkilmiş qısametrajlı film. Bu, 15 dəqiqəlik film Ukraynada evə aparmağa qadın partnyor axtaran əcnəbi kişilər üçün təşkil edilən "Sevgi turları"nı təsvir etməklə real dünyadakı sosial və humanitar məsələlərə toxunur. Anna filmi 72-ci Kann kinofestivalında müsabiqədə premyera edib, BIFA qazanıb, BAFTA üçün qısa siyahıya düşüb və həm İsrail Film Akademiyası, həm də Ukrayna Film Akademiyası mükafatlarına namizəd olub.

## Süjeti
Müharibədən əziyyət çəkən Şərqi Ukraynada yaşayan orta yaşlı Anna həyatında müəyyən dəyişikliklər etməyə çalışan tək ana və ümidsiz qadındır. O, ət kombinatında işləyərkən ölkəni gəzərək eşq axtarışında olan əcnəbi kişilər üçün təşkil edilən ziyafətdə iştirak etmək üçün radio reklamını eşidir. Orada qızı ilə birlikdə Anna qocalığın reallıqları ilə üzləşir və kişilərin əsl niyyətlərini başa düşür. Hər ikisi vəziyyətin absurdluğunu və ləyaqətini başa düşürlər.

## Kast
* Svetlana Alekseyevna Barandiç, "Anna" rolunda
* Anastasiya Vyazovskaya, "Alina" rolunda
* Erik Ross Qilliatt, "Erik" rolunda
* Alina Çornoqab, tərcüməçi rolunda
* Liana Xobeliya, şənlik təşkilatçısı rolunda

## Mükafatları
Film çoxsaylı mükafatlar alıb, 350-yə yaxın festivalda nümayiş olunub və 160-dan çox seçilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *Anna* on the director’s website
*
Kafedral (roman)

**
**"Kafedral"''' () — Ukraynalı sovet yazıçısı Oles Qonçarın 1967-ci ildə yazdığı roman.

Bu kitab "Ölməzdən əvvəl oxumalı olduğumuz 1001 kitab" siyahısına daxil edilib..
## Tarixi
280px|right|thumb|Novomoskovsk Triniti kafedralı
Kafedral romanı dörd il ərzində ərsəyə gəlmiş romandır (1964-cü ildən 1967-ci ilə qədər). Oles Qonçar əsərində real hadisələri və faktları əsas götürmüşdür.

Romanın əsas süjetini mənəviyyatın dirçəlişi, xalqın tarixi yaddaşı uğrunda mübarizə dayanır. Dnepropetrovsk vilayətinin Novomoskovsk şəhərindəki Üçlük kafedralı romanda müqəddəs və hər şeyin simvolu kimi qabardılmışdır. Ancaq roman kədərli bir tale ilə qarşılaşır. Sov.İKP Dnepropetrovsk vilayət komitəsinin birinci katibi Vaçenko özünü qəhrəmanlardan birinin obrazı kimi göstərildiyini iddia edir və bundan sonra müəllifə qarşı təqiblər başlayır. 

 

Roman yalnız “Otçizna” jurnalında (1968) çap olundu və kitabın artıq çap olunmuş nəşri müsadirə olunur, romanın rus dilinə tərcüməsi də dayandırılır. Digər ukraynalı yazıçıların əsəri müdafiə etmək cəhdlərinə baxmayaraq, ona qadağa qoyuldu və uzun müddət romanın adı çəkilmədi.

## Təsiri
Bu roman təkcə Ukrayna ədəbiyyatı üçün əhəmiyyət kəsb etmirdi. 1971-ci ildə Litva şairi Yustinas Martsinkevikius əsərdən təsirlənərək Litva xalqının mənəvi kafedralı haqqında dram şanrında şeir "Kafedral" şeirini yazıb.

1974-cü ildə belarus yazıçısı İvan Şamyakin Oles Qonçarın "Kafedral" əsəri ilə konseptual şəkildə iç-içə olan "Atlanti və Karyatidlər" (, 1974) əsərini yazıb.

## Həmçinin bax
* Ukrayna ədəbiyyatı
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Красота духовного мира героев романа «Собор» Олеся Гончара
* Багатостраждальний «Собор» Олеся Гончара 
*Honchar's "Sobor" to be published in Ukrainian, by Dr. Roman Solchanyk
Qaşıq seks pozası

**Qaşıq seks pozası** adətən bir partnyorun kürəyini digər partnyorua çevirərək fetal vəziyyətdə cinsi əlaqəni nəzərdə tutan seks pozalarından biridir. Adını qaba müvafiq gələn yan-yana yerləşdirilmiş iki ədəd qaşıqdan almışdır. Qaşıq pozası "dört əsas" seks pozasından biri hesab olunur.

## İstinadlar
Yan tərəfi üstündə koital poza

**Yan tərəfi üstündə koital poza** — Masters və Conson tərəfindən insanın cinsi reaksiyasında təsvir edilmiş olan seks pozasıdır. Pozanı sınadıqdan sonra heteroseksual iştirakçıların 75%-i bu pozan bəyənərək ona üstünlük vermişdirlər.

## Faydaları

Bu poza kişinin sağ ombasına söykənmiş olan qadının sol ayağı istisna olmaqla, hər iki partnyoru çarpayıdan (kürəyindəki kişi, sağ çiynindəki qadın və gövdə) tam dayaqlı vəziyyətdə qoyur. Kişi arxası üstə düz formada uzanarkən, qadın bir qədər sağ istiqamətə əyilir. Beləliklə onların bədənləri təxminən 30°lik bir bucaq təşkil edərək, partnyorları qadının ağırlığı ilə sağ çiyində üz-üzə qoyur. Hər iki partnyorun başlarının altında yastıqlardan istifadə olunur. Qadının bədəni tələb etdiyi halda, qadının bədəninin yuxarı hissəsini dəstəkləmək üçün daha çox yastıqdan istifadə oluna bilər.

Masters və Consona görə, yan tərəfi üstündə koital pozada rahatlıq əldə edildikdən sonra, kişi və yaxud da qadın partnyorun fiksasiyasına ehtiyac olmur. İstənilən bir istiqamətdə qarşılıqlı olaraq çanaqların hərəkət azadlığı mövcuddur və əzələ kramplarının və yaxud da bədənin çəkisinin gərgin dəstəyinə ehtiyac olmur. Yan tərəfi üstündə koital poza həm kişiyə, həm də qadına seks zamanı rahatlıq bəxş edir. Bu poza qadınlar üçün xüsusilə effektivdir, çünki bu poza, cari intim münasibətdəki gərginlik səviyyəsindən asılı olaraq yavaş və ya sürətli bir formada çanaq zərbələrindən qadını tam azad edir.

Bu poza cütlüklər tərəfindən dəfələrlə təkrarlanmış və xüsusilədə kişilərin üstünə düşən təzyiqin azalmasına görə erkən boşalma hallarında qətiyyətlə tövsiyə olunmuşdur. Bu poza heteroseksual cütlüklərin xüsusi ilə seçdiyi pozalardan biridir.

## İstinadlar

*
CURL

**cURL** — müxtəlif şəbəkə protokollarından istifadə edərək məlumatların ötürülməsi üçün kitabxana (libcurl) və komanda sətri aləti (curl) təmin edən kompüter proqram təminatı layihəsi. Adın açılışı "Client for URL"-dir.
## Tarixi
curl ilk dəfə 1996-cı ildə buraxılıb. O, əvvəlcə *httpget*, daha sonra *urlget*, sonda isə curl adlandırılıb. Orijinal müəllif və aparıcı tərtibatçı isveçli Daniel Stenberqdir. O, IRC istifadəçiləri üçün valyuta məzənnələrinin alınmasını avtomatlaşdırmaq istədiyi üçün curl-i yaratmışdı.
## Nümunə
Curl-un əsas istifadəsi əmr sətrində sadəcə  yazmağı, sonra isə URL-ni ehtiva edir.

```console
$ curl www.example.com
```

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Comparison of curl vs other open source download tools
*
Alazan (raket)

**Alazan** — Kənd təsərrüfatı əkinlərinin dolu buludlarından qorunması üçün nəzərdə tutulmuş 82 mm çaplı sovet istehsalı raketdir.

## Tarixi
İlk nümunələr 1960-1970-ci illərdə Tətbiqi Kimya Elmi-Tədqiqat İnstitutunda akademik E. K. Fedorovun rəhbərliyi altında mütəxəssislər qrupu tərəfindən hazırlanmışdır. İstehsalçı: Çeboksarı adına İstehsalat Birliyi. Çapayevin sözlərinə görə, istehsal həcmi ildə 3 min ilə 120 min dolu əleyhinə raket arasında dəyişirdi.

## Raketlərin növləri
* "Alazan-1" — 1961-ci il.
* "Alazan-2 (1-ci)" — 1972-ci il.
* "Alazan-2М" — 1972-ci il.
* "Alazan-5" — 1996-cı il.
* "Alazan-6" — 2000-ci il.
* "Alazan-9" — 2011-ci il.
* "Alazan-10" (perspektivli inkişaf)

## Fəaliyyət prinsipi
Qatı yanacaqlı raket meylli başlatma qurğusundan buraxılır, sonra plastik korpusu kiçik parçalara ayıran və reaktivi dolu buluduna səpən yükün avtonom şəkildə partlaması həyata keçirilir. Raket 0,9995 ehtimalla özünü məhv edir.

"Alazan-1" raketi 1961-ci ildə istismara verilib. Bu, SSRİ-də doluya qarşı ilk raketdir. 1972-ci ildən etibarən ikinci nəsil birpilləli raket "Alazan-2 (1-ci)" və ikipilləli "Alazan-2M" raketlərinin istifadəsinə başlandı. Onlardan birincisi yaxın məsafədə, ikincisi isə uzaq məsafədə istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdu. Yüngül və kiçik ölçülü "Alazan-2M" raketi "ağır" Bulud raketinin imkanlarına bərabər idi.

## Hərbi tətbiqlər
"Alazan" atıcı qurğuları Qarabağ müharibəsi zamanı, xüsusən də erməni birləşmələrinin Şuşaya hücumu zamanı Xankəndindən Şuşanı vurmaq üçün istifadə edirdilər. Bu raketlərdən 1990-cı illərin əvvəllərində Dnestryanı müharibəsində Dnestr separatçıları tərəfindən Moldovan kəndlərinə qarşı istifadə edilib. 1992-ci ildə bu qurğunun köməyi ilə gürcü tərəfi osetinlərin yaşadığı Qrom kəndini atəşə tuturdular.

## Texniki parametrlər
* reaktiv — gümüş yodid;
* reaktiv çəkisi — 0.5 kq;
* maksimum uçuş məsafəsi — 5-6 km ("Alazan-1"), 6,3 km ("Alazan-2 (1-ci)"), 10 km ("Alazan-2М");
* raketin uzunluğu — 1 metr ("Alazan-1"), 0,995 metr ("Alazan-2 (1-ci)"), 1,46 metr ("Alazan-2М");
* raketin çəkisi — 5 kq ("Alazan-1"), 4,6 kq ("Alazan-2 (1-ci)"), 8,3-8,6 kq ("Alazan-2М");
* addımların sayı — 1 ("Alazan-1", "Alazan-2 (1-ci)"), 2 ("Alazan-2М");
* mühərrik — Qatı yanacaqlı raket mühərriki;
* doludan qorunma sahəsi — 10000 hektar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
XII arondisman (Paris)

**XII arondisman** () — Parisin 20 bələdiyyə rayonundan biri. Ümumi sahəsi 16,32 km²-dir və şəhərin ikinci ən böyük arondismanıdır. Ümumilikdə Parisin 15%-ni təşkil edir.

## Coğrafi mövqeyi

12-ci arondisman şəhərin şərq hissəsində (Sena çayının sağ sahili) yerləşir. Şimalda 11-ci və 20-ci arondismanlarla, qərbdə isə 3-cü və 4-cü arondismanlarla həmsərhəddir. Cənubda Sena çayı, şərq tərəfdə Sen-Mande və Şaranton-le-Pon kommunaları ilə həmsərhəddir.

## Məhəllələr
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Sergey Şaptala

**Serhiy Aleksandroviç Şaptala** (; ) — Ukrayna hərbi xadimi. 28 iyul 2021-ci ildən 9 fevral 2024-cü ilə qədər Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, Ukrayna Qəhrəmanı (2015), General-leytenant (2021) dövlət mükafatları sahibi..

## Həyatı
Serhiy Şaptala, 1973-cü il fevralın 5-də Ukraynanın Çerkası vilayətinin Smelyanski rayonunun Konstantinovka kəndində anadan olub. O, 1990-cı ildə Kiyev Ali Ümumqoşun Komandanlığının M. V. Frunze adına İkiqat Qırmızı Bayraqlı məktəbinə daxil olub.

2013-cü ilin fevralında Çernovtsıda 300-cü ayrı-ayrı mexanikləşdirilmiş alayın komandiri təyin edilib. Həmin ilin sonunda alay ləğv edilib.

2014–2017-ci illərdə o, 128-ci dağ piyada briqadasının komandiri olub. O, Donbassdakı münaqişələrin, Debaltsev uğrunda gedən döyüşlərin iştirakçısı olub. 2016-cı ilin noyabrında Rusiya Federasiyasının İstintaq Komitəsi, Sergey Şaptala və digər Ukrayna hərbçilərinə qarşı "Donbassda mülki infrastruktura ağır silahlardan hədəflənmiş artilleriya hücumları"na görə cinayət işi açıb.

Sergey Şaptala, 2017–2020-ci illərdə Cənub Əməliyyat Komandanlığının qərargah rəisi və komandirinin birinci müavini olub. 23 avqust 2018-ci il tarixdə Ukrayna Prezidentinin 242/2018 saylı fərmanı ilə ona general-mayor hərbi rütbəsi verilib.

2020-ci ilin aprel ayında o, "Qərb" əməliyyat komandanlığının qoşunlarının komandiri təyin edilib.

28 iyul 2021-ci ildən 2024-cü il fevralın 9-dək Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi olub.

24 avqust 2021-ci ildə Ukrayna Prezidentinin 425/2021 saylı fərmanı ilə ona general-leytenant hərbi rütbəsi verilib.

## Mükafatları
* "Ukraynanın dövlət suverenliyi və ərazi bütövlüyünün müdafiəsində göstərdiyi şəxsi cəsarət, qəhrəmanlıq və yüksək peşəkarlığa, Ukrayna xalqına fədakar xidmətə görə" "Qızıl Ulduz" ordeni ilə təltif olunmaqla Ukrayna Qəhrəmanı adına (18 fevral 2015-ci il) layiq görülmüşdür.
* "Ukraynanın dövlət suverenliyi və ərazi bütövlüyünün müdafiəsində göstərdiyi şəxsi şücaət və qəhrəmanlığa, hərbi anda sədaqətinə görə" "III dərəcəli Bohdan Xmelnitski" ordeni (26 fevral 2015-ci il) ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Президент присвоїв звання Героя України командиру 128-ї Мукачівської гірсько-піхотної бригади Сергію Шапталі // Офіційне інтернет-представництво Президента України, 18.02.2015
Kaxeti üsyanı (1812)

1812-ci ilin yanvar ayında başlanan və Gürcüstanın bir çox kəndlərinə yayaılan Kaxeti üsyanı Gürcüstanda çar Rusiyasına qarşı yönəlmiş ən böyük üsyanlardan biri olmuşdur. İran və Osmanlı imperiyası ilə müharibə zamanı aclıq və vəba şəraitində kəndlilərdən ərzaq vergisi ödəmələri tələb olunur, məhsullar zorla, rekvizisiya yolu ilə alınırdı. Kəndlilərin kortəbii, ədalətli mübarizəsi müstəmləkə və sosial zülmə qarşı yönəlmişdi. İri feodallar isə kəndlilərin mübarizəsindən öz mürtəce məqsədlərinə- siyasi cəhətdən parçalanmış Gürcüstanın bərpasına nail olmaq üçün istifadə edirdilər.
Yanvarın 31-də Axmeta kəndində kortəbii və gözlənilmədən baş vermiş üsyan fevralın 1-də Tianetidə şiddətləndi. Kaxetinin kəndlərində qanlı döyüşlər gedirdi. Bundan sonra üsyan dərhal bütün Kaxeti boyunca Siqnaxiyə yayıldı.

Kəndlərdə yerləşdirilirən rus əsgərləri hücuma məruz qalır və öldürülürdülər. Kəndlilər Rus qoşunlarının alay qərargahının binalarını dağıdıb yandırdılar. İtkilərin sayı çox idi. Fevral ayında Bodbisxevi kəndi yaxınlığında gedən döyüş zamanı kəndlilərin çox hissəsi həlak oldu. Cəza dəstələrindən isə 1146 nəfər həlak oldu və yaralandı. Bu zaman Rusiya ordusunda xidmət edən əslən italyan Markiz Paulucci Gürcüstanda baş komandan təyin edildi.

Üsyanın yatırılmasına şəxsən Paulucci rəhbərlik edirdi. Edam edilən kəndlilərin sayı 13, öldürülənlərin sayı isə 520 nəfər idi. Kəndlilər fiziki cəzaya məruz qaldılar və Sibirdə ağır işlərə göndərildilər. 1812-ci ilin martında Kaxeti sanki "sakitləşdi". Ayrı-ayrı üsyançı qruplar oktyabr ayına qədər döyüşləri davam etdirdilər.
1812-ci il üsyanı kəndlilərin müstəmləkə və sosial zülmə qarşı kütləvi üsyanı idi. Bu üsyan rus avtokratiyasını Gürcüstan əhalisinin tələblərini daha çox nəzərə almağa, idarəetmə sistemində baş vermiş özbaşınalıq və sui-istifadə hallarını aradan qaldırmaq üçün tədbirlər görməyə məcbur etdi.

## İstinadlar
Ruminiya Milli Kitabxanası

**Ruminiya Milli Kitabxanası**(рум. Biblioteca Națională a României) — Buxarestdə yerləşən Ruminiyanın ən böyük və ən qədim kitabxanası. Kitabxananın Alba Yuliya və Krayova şəhərlərində filialları var.

## Tarixi

Kitabxananın kökləri 1859-cu ildə fransız dilində 1000 kitabın arxivləşdirildiyi zaman açılan Müqəddəs Sava Kollecinin kitabxanasındadır. Həmin ildə Ruminiya vahid dövlətə birləşdirildikdən sonra kitabxana milli status aldı. 1864-cü ildə o, Dövlətin Mərkəzi Kitabxanası (rum. Biblioteca Centrală a Statului) kimi tanındı.
1901-ci ildə bütün kitabxana kolleksiyaları Ruminiya Akademik Kitabxanasının yurisdiksiyasına verildi, nəticədə 1901-ci ildən 1955-ci ilə qədər sonuncu milli statusa malik idi. 1955-ci ildə Dövlət Mərkəzi Kitabxanası təşkil olundu və o, milli oldu. 1989-cu ildə kommunist rejiminin süqutundan sonra kitabxana indiki adı ilə adlandırılıb.

## Yeni bina
1986-cı ildə Piazza Unirii və Nerva Trajan arasında kitabxana üçün yeni, daha geniş binanın tikintisinə başlandı. İlk aparıcı memar 1986-cı ildə tikinti başa çatmamış vəfat edən Sezar Lazaresku idi. 1989-cu ildən sonra binanın bəzi hissələri başa çatdırılsa da maliyyə çatışmazlığı səbəbindən tikinti bir neçə il dayandı. 2009-cu ildə layihə Mədəniyyət Nazirliyinə təhvil verilmiş, 2011-ci ildə tikintisi başa çatdırılmış və 2012-ci il üçün rəsmi açılış tarixi müəyyən edilmişdir.

## Kolleksiyalar
Onun bir neçə xüsusi kolleksiyası var, o cümlədən:

* Bibliofiliya (Nadir kitablar);
* Əlyazmalar (əlyazmalar);
* Alba Yuliyadakı Battiani Kitabxanasında saxlanılan Lorş Qızıl Kodeksi də daxil olmaqla;
* Arhiva Istorică (Tarixi Arxiv);
* Periodice româneşti vechi (Köhnə Ruminiya qəzetləri);
* Marka (çaplar);
* Şəkillər (Şəkillər);
* Kartoqrafiya (Xəritələr);
* Audio-Visua (Audio-vizual).

## Statistika
* 13.000.000 ədəd;
* 162 incunabula;
* 20 054 köhnə Ruminiya və xarici kitablar;
* 10 964 Ruminiya və xarici nadir kitablar;
* 29 350 audiovizual sənəd;
* 36 759 qədim və müasir əlyazma;
* 47 745 serial;
* 800-dən çox çap;
* 70.000 orijinal fotoşəkil.

## İstinadlar
Slovakiya Milli Kitabxanası

**Slovakiya Milli Kitabxanası** — Slovakiya haqqında bütün yerli və xarici kitabları və digər yazılı bilik mənbələrini toplayan, saxlayan və qoruyan Slovakiyanın müasir elmi, mədəni, informasiya və təhsil kitabxanası. Kitabxananın fonduna 4,0 milyon kitab və 1,7 milyon arxiv sənədi, həmçinin minlərlə muzey eksponatı daxildir. Kitabxanaya bir neçə muzey daxildir: Slovak ədəbiyyatına həsr olunmuş və Milli Qəbiristanlığın təqdimatında iştirak edən Ədəbiyyat Muzeyi, Brodzyanıdakı A. S. Puşkin adına Ədəbiyyat Muzeyi, Apponyi Tarixi Kitabxanası. Slovakiyada kitabxanaların inkişaf sistemini əlaqələndirir, kitabxana xidmətinin müasirləşdirilməsində iştirak edir, müxtəlif elmi layihələr həyata keçirən Slovakiya və xarici qurumlarla əməkdaşlıq edir. 2010-cu ildən Avropa Regional İnkişaf Fondu tərəfindən təsis edilən DİKDA rəqəmsallaşdırma layihəsində iştirak edir və işlərini rəqəmsallaşdırır.

## Missiya

"Kitabxanalar haqqında" 183/2000 saylı Qanuna əsasən, yarandığı andan (2000-ci ilə qədər kitabxana Matica Slovakiyanın tərkibində olub), Slovakiya Respublikasının Milli Kitabxanasıdır, dövlət mədəniyyət, informasiya, elm və təhsil müəssisəsidir. Kitabxanalar, biblioqrafiya, ədəbi muzeylər, ədəbi arxivlər və tərcümeyi-halı sahələrində fəaliyyətlə məşğul olan qurumdur. Kitabxana Slovakiya Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən təsis edilib. Məqsədi vətəndaşların kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən yayılan məlumatlara sərbəst çıxışını təmin etmək, insanların mədəni, informasiya, elm və təhsil ehtiyaclarını ödəmək üçün kitabxana, arxiv və muzey kolleksiyalarını qorumaqdır.

## Xidmətlər

Slovakiya Milli Kitabxanası Martində aşağıdakı məlumat xidmətlərini təqdim edir:

* oxumaq üçün kitab götürün (həm oxu zalında, həm də evdə)
* kitabxanalararası xidmətlər
* məlumat və bağlantılar tələb edin
* oxu otaqları (universal, multimedia, mikrofilm, ədəbi arxivin və Milli Bioqrafiya İnstitutunun oxu zalları)
* informasiya və elmi mərkəz
* elektron informasiya resurslarına uzaqdan çıxış
* İnternetə çıxış
* patent məlumat mərkəzi
* Wi-Fi girişi

## Oxucular
Kitabxana kartları ən azı 15 yaşında olan bütün Slovakiya vətəndaşları üçün mövcuddur; əcnəbi vətəndaşlar şəxsiyyət vəsiqəsindən, beynəlxalq pasportdan və ya tələbə kartından istifadə etməklə kitabxana kartı əldə edə bilərlər. Hər bir kitabxana kartı bir il müddətində etibarlıdır.

## İstinadlar
Sloveniya Milli və Universitet Kitabxanası

**Sloveniya Milli və Universitet Kitabxanası** — Sloveniyanın ən mühüm təhsil və mədəniyyət müəssisələrindən biridir. O, paytaxt Lyublyana şəhərinin mərkəzində, 1936–1941-ci illər arasında memar Joje Plesnik tərəfindən layihələndirilmiş binada yerləşir. Bina Plesnikin ən böyük əsərlərindən biri hesab olunur. Nəşrlərin məcburi surətinin çıxarılması haqqında qanuna əsasən, Sloveniyadakı naşirlər öz nəşrlərinin hər hansı bir nüsxəsini milli və universitet kitabxanalarına təqdim etməlidirlər. 2011-ci ildə kitabxanada təqribən 1.307.000 kitab, 8.700 əlyazma və müxtəlif mətn, vizual və multimedia məhsulları var idi və kitabxana təxminən 7.900 dövri nəşrə abunə olmuşdur.

## Tarixi
Təxminən 1774-cü ildə, Yezuit Ordeninin ləğvindən sonra, Yezuit və bir neçə monastır kitabxanasının qalıqları üzərində Lisey Kitabxanası yaradıldı. İmperator Mariya Terezanın fərmanı ilə də təsis edildi. Lisey Kitabxanasına nəşrlərin nüsxələrinin verilməsi 1807-ci ildə Avstriya məhkəməsinin yalnız Karniolada nəşr olunan qərarı ilə məcburi oldu, Fransa işğalının qısa bir dövrü istisna olmaqla, kitabxana bütün İlliriya əyalətlərindən nüsxələri aldı. 1919-cu ildə kitabxana Dövlət İstinad Kitabxanası kimi tanındı və Sloveniyanın hər yerindən nüsxələri toplamağa başladı. Elə həmin il Lyublyana Universiteti (ilk Sloveniya universiteti) yaradıldı və kitabxana da onun ehtiyaclarına xidmət etməyə başladı. 1921-ci ildə bütün Yuqoslaviyada nəşr olunan nəşrlərin nüsxələrinin verilməsi məcburi oldu. Kitabxana 1938-ci ildə Universitet Kitabxanası adlandırıldı.

## Memarlıq

1791-ci ildən kitabxana Lyublyana Liseyinin binasında yerləşirdi. 1919-cu ildə Polyanskaya gimnaziyasının binasında əlavə müvəqqəti yerlər ayrıldı. 1930–1931-ci illərdə kitabxana üçün yeni binanın layihəsi memar Joze Plesnik tərəfindən hazırlanmışdır. İlkin layihə Belqradda Yuqoslaviya hakimiyyətinin müqaviməti ilə qarşılaşdı. Bununla belə, davamlı tələbə etirazları və nümayişləri öz təsirini göstərdi və 1936–1941-ci illər arasında Matko Kurka şirkəti tərəfindən yeni bir quruluş tikildi.

## İstinadlar
Yekaterinoslav quberniyası

**Yekaterinoslav quberniyası** () - 1802-1925-ci illərdə Rusiya imperiyasının ərazisində mövcud olmuş quberniya. Paytaxtı keçmiş Yekaterinoslav, indiki Dnepr şəhəri olmuşdur. Quberniya şimaldan Poltava quberniyası, şərqdən Don Host vilayəti, Cənub-şərqdən Azov dənizi, Tavrida quberniyası və şərqdən isə Xerson quberniyası ilə həmsərhəd olmuşdur. 

Quberniyanın keçmiş sərhədləri müasir Ukraynanın Luqansk vilayəti, Donetsk vilayəti, Dnepropetrovsk vilayəti və Zaporojya vilayətinin indiki ərazilərini əhatə edirdi. 1925-ci ilin 6 iyun tarixində Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqında keçirilmiş ərazi-inzibati islahatlar çərçivəsində Yekaterinoslav quberniyası ləğv edilmişdir.

## Coğrafiya

Hərbi topoqrafik tədqiqatın məlumatlarına əsasən quberniyanın ərazisi 55 688,4 kvadratmetrdir. Bu rəqəm təxminən 5730 min desiatinaya bərabərdir. Mərkəzi Statistika Komitəsinin məlumatına görə (göllər və estuarlar istisna olmaqla) ümumi ərazi 55 704,4 k və ya 5.635.737 desyatindən ibarət idi. Quberniyanın səthi çöl düzənliyidir, şimalda və cənubda iki yamac və bir neçə təpə möcuddur. 

Quberniyanın ən yüksək nöqtəsi, dəniz səviyyəsindən 400 m yüksəklikdə, Donets hövzəsində və Azov dənizinin çaylarında Slavyanoserbsky rayonunun cənub hissəsində yerləşir. Qalan təpələr Pavloqrad və Novomoskovsk qəzalarında, Oreli, Orelka və Samara çayları boyunca və quberniyanın qərbində yerləşmiş, burada qranit silsiləsi Dnepr, İnqulets və Kalmiusdan keçərək, onların üzərində daşlıqlar əmələ gətirmişdir.

## İnzibati bölgü

Yekaterinoslav  general-qubernatorluğu 8 qəzadan (inzibati mərkəzləri mötərizədə) ibarət idi:

### Əsas şəhərlər

* Yekaterinoslav – 112,839 (1897), (rus– 47,140, yəhudi– 39,979, ukrayn– 17,787)
* Mariupol – 31,116 (rus– 19,670, yəhudi– 4,710, ukrayn– 3,125)
* Luqansk – 20,404 (rus– 13,907, ukrayn– 3,902, yəhudi– 1,449)
* Baxmut – 19,316 (ukrayn – 11,928, rus– 3,659, yəhudi– 3,223)
* Aleksandrovsk – 18,849 (ukrayn– 8,101, yəhudi– 5,248, rus– 4,667)
* Pavlohrad 15,775 (rus– 5,421, ukrayn– 5,273, yəhudi– 4,353)
* Novomoskovsk – 12,883 (ukrayn– 9,956, yəhudi– 1,436, rus– 1,237)
* Verxnedneprovsk – 6,501 (ukrayn– 3,752, yəhudi– 2,061, rus– 739)
* Slavyanoserbsk – 3,122 (rus– 1,607, ukrayn– 1,342, yəhudi– 143)

XIX əsrin əvvəllərindən 1887-ci ilə qədər Rostov-na-Donu şəhəri və bütün Taqanroq qəzası qubernatorluğun tərkibində olmuşdur, 1897-ci il siyahıyaalınmasına qədər sonra həmin inzibati vahidlər Don vilayətinə verilmişdir. Yekaterinoslav quberniyasının əhalisinə görə ən böyük şəhəri 119 min nəfərlə Rostov-na-Donu şəhəri idi. XIX əsrdə Taqanroq ümumi sıralamada üçüncü yeri tuturdu.

* Rostov-na-Donu – 119,476 (rus– 94,673, yəhudi– 11,183, ukrayn– 5,612)
* Taqanroq – 51,437 (rus– 40,899, ukrayn– 4,676, yəhudi– 2,685)

## Dil
* 1897-ci il Rusiya imperiyasında aparılmış siyahıyaalmaya görə.

## Din
*1897-ci il Rusiya imperiyasında aparılmış siyahıyaalmaya görə.
 

## İstinadlar
İsveç Milli Kitabxanası

** İsveç Milli Kitabxanası** — Yaradılışı kral I Qustav Vasanın dövrünə qədər gedib çıxan İsveç Milli Kitabxanasıdır.

## Tarixi

İsveç Milli Kitabxanasının tarixi kral I Qustav Vasanın (16-cı əsrin ortaları) dövrünə gedib çıxır, o, tarix, elm və ilahiyyata dair kitablar, habelə coğrafi xəritələr toplamağa başlayıb. Sonra bu vəzifəni oğulları davam etdirdilər: XIV Erik, III İohan və IX Çarlz. Kolleksiya Üç Tac sarayında saxlanılırdı.
1620-ci ildə Kral II Qustav Adolf kolleksiyanın bir hissəsini Uppsala Universitetinin yeni yaradılmış kitabxanasına bağışladı. Otuz illik müharibə kral kitabxanasının doldurulmasına töhfə verdi: Vürzburq (1631), Palacki Universiteti (1642) və Praqa (1649) kitabxanaları ələ keçirilərək İsveçə aparıldı.
1654-cü ildə kraliça Kristina taxtdan imtina edərək Romaya getdi və kitab kolleksiyasının əhəmiyyətli bir hissəsini özü ilə götürdü,
1697-ci ildə kitab deposunda böyük yanğın baş verdi: sonra 17286 kitab və 1103 əlyazma yandı. Qalan nəşrlər daha sonra Stokholmda müxtəlif saraylarda saxlanıldı, nəhayət, 1768-ci ildə onlar yeni tikilmiş kral sarayının şimal-şərq qanadında yenidən bir araya gətirildi. 1780-ci ildə kitabxana böyük bir əlavə aldı: ləğv edilmiş Qədim Əsərlər Arxivindən kitabların əksəriyyəti ora köçürüldü. 1792-ci ildə Kral III Qustav şəxsi kolleksiyasından 14500-ə yaxın, 1796-cı ildə oğlu IV Qustav Adolf isə daha 7500 kitab bağışladı. Beləliklə, 1814-cü ilə qədər Milli Kitabxanada 40 minə yaxın kitab var idi.
19-cu əsrdə monarxların kitab hədiyyələri davam etdi və tezliklə bütün kitabları saxlamaq üçün kifayət qədər yer qalmadı, buna görə də 1877-ci ildə kitabxana Stokholmun mərkəzindəki Humleqarden Parkında xüsusi tikilmiş binaya köçdü. Kitabxanada ilk elektrik işıqlandırması 1887-ci ildə ortaya çıxdı, lakin 1964-cü ilə qədər tam elektrikləşdirilmədi.
1953-cü ildə kitabxana Moskva və Leninqraddan xeyli sayda kitab aldı, 1964-cü ildə İsveç Milli Kitabxanası ilə Moskvanın Lenin adına Kitabxanası arasında ədəbiyyat mübadiləsi haqqında müqavilə bağlandı.
1994–2004-cü illərdə kitabxananın əlyazmalar şöbəsinin müdiri Anders Burius oradan 56 nadir kitabı oğurlayaraq hərrac yolu ilə satıb. 2013-cü ildə Buriusu həbs edən ABŞ oğurlanmış iki cildi İsveçə qaytardı.
2009-cu ildə İsveç Milli Səsyazma və Film Arxivi kitabxananın bölməsinə çevrildi.
İsveç Milli Kitabxanası Ümumdünya Rəqəmsal Kitabxanasının tərəfdaşıdır və VIAF üzvüdür.

## İstinadlar
İsveçrə Milli Kitabxanası

**İsveçrə Milli Kitabxanası**(, , , ) — Kitabxana İsveçrənin Bern şəhərində yerləşir və öz növbəsində Federal Daxili İşlər Departamentinə hesabat verən Mədəniyyət Məsələləri üzrə Federal İdarənin bir hissəsidir.

## Tarixi
Kitabxananın yaranma tarixi 1894-cü il hesab olunur ki, bu zaman Senat və Milli Şura tərəfindən təsdiq edilmiş İsveçrə Milli Kitabxanasının yaradılması haqqında federal fərman hazırlanıb. Və 1895-ci ildə kitabxana fəaliyyətə başladı. Birinci kitabxana otağı dördotaqlı mənzil ölçüsündə idi və elektrik işığı yox idi. 1899-cu ildə kitabxana öz arxivlərini ictimaiyyətə açmağa imkan verən Federal Arxivlər Binasındakı yeni, daha böyük binalara köçdü. 1901-ci ildə İsveçrə Milli Kitabxanasının ilk biblioqrafik bülleteni çıxdı. Kitabxana müasir formada 1931-ci ildə yeni binaya köçdükdən sonra yaranıb və bu günə qədər orada qalıb. Binanın tikintisi 1928-ci ildə memarlar Hostetler, Kaufman və Oesçerin layihəsinə əsasən başladı.

## İdarəetmə
2005-ci il aprelin 1-dən indiyədək kitabxananın direktoru Mari-Kristin Doffidir. Mari-Kristinin humanitar elmlər üzrə dərəcəsi var. O, 1991-ci ildən İsveçrə Milli Kitabxanasında işləyir və 2003-cü ildən 2005-ci ilin martınadək direktor müavini kimi fəaliyyəti dövründə bir sıra rəhbər vəzifələrdə çalışıb. 2020-ci ilə qədər kitabxanada 4,8 milyon nəşr var.

## İstinadlar
Avstriya Milli Kitabxanasının əlyazmaları

**Avstriya Milli Kitabxanasının Əlyazmalar və Nadir Kitablar şöbəsi** — 2008-ci ilin aprelində Avstriyanın paytaxtı Vyanada "Əlyazmalar, avtoqraflar və qapalı kolleksiyalar" və "İnkunabula (yəni 1501-ci ildən daha əvvəl nəşr edilmiş kitablar), köhnə və qiymətli kitablar" şöbələrinin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır.

Kitabxana daxilində əlyazmalara "Cod.plus" imzası verilir. Adətən bu cür abbrevaturadan Yapon və Çin dillərində olan kolleksiyalar üçün istifadə edilir. "Cim." abbrevaturasından isə "cimelia", yəni ailə yadigarı olan kolleksiyalarda istifadə edilir. Əgər əlyazmanın Vyanadan olduğu məzmundan aydın olmayanda "*Cod. Vindob."* abbrevaturası istifadə edilir. Bu abbrevatura "*Codex Vindobonensis"* ifadəsinin qısaldılmış variantıdır. Vindobona Vyananın qədim roman adıdır.

## Əlyazmaların qruplaşdırılması
Əlyazmalar aşağıdakı kimi qruplaşdırılır:

* Avropa əlyazmaları:
** Cod. 1–15000 (qədimi nüsxələr)
** Cod. Ser. n.1–50178 = Nova seriyasından olan kodekslər — təxminən 1870-ci ildən sonraya aid əsərlər
* Ermənidilli əlyazmalar: Cod. Armen. 1–34 = Codices Armeniaci
* Həbəş dilində olan əlyazmalar: Cod. Aethiop. 1–45 = Codices Aethiopici
* Çin dilində olan əlyazmalar: Cim. Sin. 1–390 rəf nişanlarının ardıcıllığında boşluqlar: Cim. Sin. 1–24, 163, 215, 384–390) = Cimelia Sinica
* Gürcü dilində olan əlyazmalar: Cod. Georg. 1–5 = Codices Georgici
* Yunan dilində olan əlyazmalar:
** Cod. Jur. gr. 1–18 = Yunan Hüquq Kodeksləri
** Cod. Hist. gr. 1–130 = Yunan Tarix Kodeksləri
** Cod. Phil. Gr. 1–347 = Yunan filoloji və fəlsəfi məcəllələri
** Cod. Suppl. gr. 1–201 = Yunan dilində əlavə kodekslər
** Cod. Theol. gr. 1–337 = Yunan teoloji kodeskləri
* Əlyazma fraqmentləri: Fragm. = Fragmenta
* İbranicə əlyazmalar: Cod. Hebr. 1–244 = İbranicə Kodekslər
* Hind dilində əlyazmalar:
** Cod. Ind. 1–171 = Hind Kodeksləri
** Cod. Sanskr. 1–33 = Sanskritcə kodekslər
* Yapon dilində əlyazmalar: Cim. Jap. 3, 9, 18, 21, 51 = Yaponca ailə yadigarları
* Kopt əlyazmalar: Cod. Copt. 1–18 = Kopt kodeksləri
* Əlyazmalar və sənəd albomları: Cod. Min. 1–143 = Miniatür kodeksləri
* Meksika dilində əlyazmalar: Cod. Mexic. 1–12 = Meksika dilində kodekslər
* Monqol dilində əlyazmalar: Cod. Mongol. 1–2 = Monqol dilində kodeksləri

## Xarici keçidlər
Rəsmi veb saytı

## İstinadlar
Milli Mərkəzi Kitabxana (Florensiya)

**Florensiya Milli Mərkəzi Kitabxanası** (, **BNCF**) Florensiyada ictimai milli kitabxanadır, İtaliyanın ən böyük və Avropanın ən mühüm kitabxanalarından biri.İtaliyanın iki mərkəzi kitabxanasından biri, Roma Mərkəzi Kitabxanasıdır.

## Tarixi
Kitabxana 1714-cü ildə alim Antonio Maqliabeçi təxminən 30.000 cilddən ibarət bütün kitab kolleksiyasını Florensiya şəhərinə vəsiyyət etdiyi zaman yaradılmışdır. 1743-cü ilə qədər Toskanada nəşr olunan hər bir əsərin bir nüsxəsinin kitabxanaya təqdim edilməsi tələb olundu. Əvvəlcə Maqliabeçi kimi tanınan kitabxana 1747-ci ildə ictimaiyyətə açıldı. Onun fondları 1861-ci ildə Biblioteca Palatina Lorenese ilə birləşdirildi və 1885-ci ildə kitabxana Florensiya Milli Mərkəzi Kitabxanası və ya BNCF olaraq adlandırıldı.1870-ci ildən kitabxana bütün italyan nəşrlərinin nüsxələrini toplayır.

1935-ci ildən kolleksiyalar Santa Croce məhəlləsində Arno çayı boyunca yerləşən Cesare Bazzani və V. Mazzei tərəfindən layihələndirilən binada yerləşdirilir. Bundan əvvəl onlar Uffizi Qalereyasına aid müxtəlif otaqlarda tapılmışdılar.

BNCF-də yerləşən Milli Kitabxana Sistemi (SBN) kitabxana xidmətlərinin avtomatlaşdırılmasına və milli fondların indeksləşdirilməsinə cavabdehdir.

1966-cı ildə Arno çayının böyük daşması kitabxananın fondlarının təxminən üçdə birinə, xüsusən də dövri nəşrlərə və Palatine və Maqliabeçi kolleksiyalarına ziyan vurdu. Bərpa Mərkəzi sonradan yaradıldı və bu qiymətsiz artefaktların bir çoxunu xilas etmək üçün kredit verilə bilər. Bununla belə, hələ çox iş görülməlidir və bəzi əşyalar həmişəlik itirilir.

## Qalereya

### Eksteryerlər

Fayl:Firenze-bibliotecanazionale.jpg|Arno çayı fasadı
Fayl:BNCF 6.JPG|Santa-Krocenin yanında kitabxana
Fayl:BNCF 7.JPG|Rotunda


### İnteryerlər

Fayl:BNCF, sala prestito 02.JPG|Distribusiya zalı
Fayl:BNCF, sala ricerche.JPG|Kataloqlar otağı
Fayl:BNCF, sala lettura 05.JPG|Oxu zalı
Fayl:BNCF, tribuna cupola 01.JPG|Cəlil Məmmədquluzadənin evi.


### Əlyazmalar

Fayl:Offiziolo - L'eterno e gli eremiti.jpg|Giovannino de' Grassi, Əbədi və zahidlər, Gian Galeazzo Visconti Breviary-dən.
Fayl:Offiziolo - Sposalizio della vergine.JPG|Giovannino de' Grassi, Bakirə Evlilik, Gian Galeazzo Visconti Breviary-dən.
Fayl:National Library manuscripts being washed in Florence after the 1966 flood of the Arno - UNESCO - PHOTO 0000001407 0001 - Restoration.jpg|Milli Kitabxananın əlyazmaları 1966-cı ilin noyabrında baş vermiş daşqından sonra Florensiya Santa Maria Novella vağzalının qazanxanasında yuyulur və qurudulur.


## Xarici keçidlər

*  

## İstinadlar
Viva Communications

**Viva Communications Inc.** (həmçinin **Viva Entertainment Inc.** və sadəcə **VIVA** kimi tanınan) qərargahı Ortigas Center, Pasig-də yerləşən Filippin çoxmillətli özəl konqlomeratdır. 1981-ci ildə kiçik Vik del Rosario və onun bacısı Tess Kruz tərəfindən təsis edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt