open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sambek çayı

**Sambek çayı** (deyilişdə. **Sambeçka**) — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazinindən axan çay. Çay Azov dənizinə daxil olan Taqanroq körfəzinə tökülür. Çayın uzunluğu 19,2 metr təşkil edir.  
## Axını
Çay öz başlanğıcını Şimali-Priazov düzənliyinin cənub-şərüqindən götürür. Biryiçya və Suxoy Sambek çaylarının birləşməsindən meydana gəlir. İlk əvvəl cənub-qərbə axır. Azov dənizinə daxil olan Taqanroq körfəzinə Primorka kəndinin qərbindən tökülür. 
## Tarixi
1771-ci ildə Sambek çayı Don kazakları ilə Taqanroq komendantlığı arasında mübahisə ptedmeti idi belə ki, hər kəs balıq balıq ovunun onlata verilməsini istəsədə dövlət onların hər ikisinə çayda balıq ovunu həyata keçirməyi qadağan etmişdir

Çayın adı  Peterburq elmlər akademiyasının akademiki İoqann Anton Qildenştedt 1773-1774-ci il qeydlərində çəkilir.

## Hidrologiya
Sambek kifayət qədər iri yatağa malik bir su axarıfır. Bu səbıbdən onu tam olsraq çay adlandırmaq mümkündür. Ətrafə üçüncü dövr çökmə suxurları ilə örtülüdür. Çayın aşağı axarları dəniz səviyyəsi ilə eyni hündürleyə malikdir. Çay qış ayları donur.

## Canlı təbiəti
Çayda çoxlu sayda balıq növü yaşayır. Onlar arasında çəkimilər üstünlük təşkil edir. Çayda çay xərçəngi və müxtəlif növ ördəkləri müşahidə etmək mümkündür.

## Hövzə
* Sambek
** Bıryoçya axarı.
*** Pşeniçnaya axarı (sol)
*** Nadel axarı — (sağ)
*** Buzinova axarı — (sağ)
** Suxoy Sambek çayı 
*** Stupina axarı — (sağ)
*** Mokrı Sambek — (sağ)
**** Çenokova axarı — (sağ)
*** Qolovinskaya axarı — (sağ)
*** Ladına axarı — (sol)
*** Senakosnaya (sağ)
*** Sıqanovka — (sağ)
** Bıstraya axarı — (sağ)
*** Brexalkina axarı — (sağ)
** Manuçkina axarı — (sağ)

## Yaşayış məntəqələri
* Nekrasovka xutoru.
* Sujeno xutoru.
* Kurlaski xutoru.
* Sambek kəndi.
* Varenovka kəndi.

## Ədəbiyyat
# «Природа Ростовской области» — К. З. Яцута, глава Большие равнинные реки

## İstinadlar
Bənövşə Ağabalayeva

**Bənövşə Mövlüd qızı Ağabalayeva** — kolxozçu.

## Həyatı
1941-ci ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, bitərəfdir, orta təhsili var.

1961-ci ildən Xaçmaz rayonundakı M. Qorki adına sovxozun fəhləsi olmuşdur, 1974-cü ildən "Ukrayna" sovxozun fəhləsidir.

Doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Xudat seçki dairəsi).

## İstinadlar
*
Babalı Ağayev

**Babəli  Ağayev** () — Lerik Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi.

## Həyatı
1932-ci ildə Biləsuvar rayonunda kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, 1958-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvüdür, ali təhsili var – V. İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunu və Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK yanında Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir

1955–1965-ci illərdə Puşkin rayonunun məktəblərində pedaqoji işdə çalışmışdır. 1965–1968-ci illərdə Puşkin Rayon Partiya Komitəsinin katibi, partiya məktəbinin müdavimi olmuşdur. 1968–1970-ci illərdə Kürdəmir Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir. 1970-ci ildən Azərbaycan KP Lerik RK-nın birinci katibidir.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ticarət bə əhaliyə məişət xidməti komissiyasının üzvüdür.

Azərbaycan KP təftiş komissiyasının üzvüdür.

Səkkizinci və doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Lerik seçki dairəsi).

4 övladı var. 87 yaşında vəfat etmişdir.

## Mənbə
* 

### İstinadlar

## Həmçinin bax
Bugenvilleya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Təbii yayılması
Cənubi Amerikanın, Asiyanın tropik və subtropik ərazilərində 18 növü məlumdur. Gülçülükdə ən çox Braziliyadan gətirilmiş çılpaq bugenvilleya (B. qlabra) becərilir. L.A. Bugenvilin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Botaniki təsviri
Sürünən, dırmanan, yaxud ilişən zoğları olan kollar və kiçik ağaclardır. Yarpaqları növbəli, yumurtavarı oval, tamkənarlıdır. Xırda, qoltuqda yerləşən, çiçəkləri ağ, sarı, narıncı, çəhrayı, qırmızı rəngli 3 iri çiçəkyanlığı ilə əhatələnmişdir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
JJ Electronic

**JJ Electronic s.r.o**, Slovakiyanın Kisutse regionunda olan Çadtsa'dan dünyada geri qalan elektron boru istehsalçılarından biridir. JJ Electronic'in əsas məhsulları səsli pre-gücləndirici borusu və səs gücünün gücləndiriciləri üçün borulardır. Bu elektron boruları, əsasən gitara gücləndiricisi olaraq istifadə edirlər. 2015-ci ildə şirkətin satışları 8.5 milyon avroya, xalis gəliri isə 3.8 milyon avroya çatdı. Məhsulların çoxu ABŞ-yə ixrac olunur.

## Tarixi
JJ Electronic, Çexoslovak elektronik boru istehsalının keçmişi üzərində işləyir. 1989-cu ildən əvvəl TESLA adı bir şirkət, Çexoslavakiyanın əsas elektron boru istehsalçısı idi. TESLA'nın elektron boruları bütün dünyaya ixrac edilərkən və keyfiyyətləri ilə bilinərkən, şirkət 1989-cu ildən sonra iqtisadi sistemin dəyişməsindən və elektron boru bazarındakı enişdən sağ çıxa bilməmişdi. JJ Electronic, köhnə TESLA mexanizimləri, elektron boruların istehsalı üçün istifadə edərək 1993-cü ildə quruldu. Axırda, JJ Electronic, əsas olaraq üst səviyyə səs cihazları maraqlısı tətbiqlərini hədəf alan öz elektron borularını və elektrolitik kondensatorlar xəttini çıxarmağa başladı.

## Məhsulları

**Yavaş güclü elektron borular**
* **ECC81**/12AT7, ikili triyot
* **ECC82**/12AU7, ikili triyot
* **ECC83**/12AX7, ikili triyot
* **ECC88**/6DJ8, ikili triyot
* **5751**, az səsli ikili triyot
* **EF86**, pentot

**Güclü elektron borular**
* **300B**, birbaşa qızdırılan güc triyotu
* **EL34**/6CA7, güc pentotu
* **EL84**/6BQ5, güc pentotu
* **KT66**, şüa tetrodu
* **KT88**, şüa tetrodu
* **6V6**, şüa tetrodu

## İstinadlar
Marşal Baqramyan prospekti (İrəvan)

**Marşal Abramyan prospekti** () — İrəvan şəhərinin mərkəzində yerləşən prospekt. Prospektin böyük bir qismi şəhərin mərkəzi inzibati dairəsi əeazisində yerləşir. Bir hissəsi isə Arabkir inzibati dairəsinə daxildir. Prospekt milliyyətcə erməni olan sovet sərkərdəsi İvan Xristovoroviç Baqramyanın şərəfinə adlandırılmışdır. 1970–1995-ci illərdə Dostluq prospekti olaraq adlandırılırdı

## Maraqlı fakt
Marşal Baqramyan rospekti İrəvan şəhərinin mərkəz hissəsinin əsas arteriya xəttini təşkil edir. Pospekt Fransa meydanından başlayaraq Dostluq meydanına qədər uzanır. Fransa meydanında isə A. A. Spendrionov adına erməni akademik opera və balet teatrı yerləşir.

Ermənistan Respublikası prezidentinin rezidensiyası və Ermənistan Respublikasının Milli Məclisinin binasının bu prospektdə yerləşməsi səbəbindən burada tez-tez mitiqlər təşkil edilir. 2015-ci ildə tsrif qiymətlərinin qaldırılması ilə əlaqədar olaraq təşkil edilən kütləvi mitinqlərdə prospekt bir necə həftə nəqliyyatın üzünə bağlı qalmışdır.

## Küçədə yerləşən obyektlər
Marşal Baqramyan prospektində aşağıdakı obyektlər yerləşir:
* Ermənistan Respublikası prezidentinin rezidensiyası.
* Ermənistan Respublikasının Milli Məclisinin binası
* Ermənistan Respublikasının Konstitutsiya məhkəməsinin binası
* İsveçrə, Suriya, Böyük Britaniya, Çin və Taylandın Ermənistandakı səfirlikləri.
* Ermənistan Respublikasının Milli Elmlər Akademiyası.
* Ermənistanın Amerika Universiteti.
* Aram Xaçaturyanın ev muzeyi.
* Ermənistsn yazıçılar birliyi.
* Ermənistan Arxitektorlar birliyi.
* 55 (Çexov adına), 76 (erməni-argentina), 78 və 172 saylı məktəblər
* Aşiqlər parkı.
* Ermənistan Evangiliya kilsəsi.
* Dostluq və Marşal Baqramyan metrostansiyaları.

## Nəqliyyat
Küçə piyada-nəqliyyyat istiqamətlidir. Üç zolaqdan ibarət olan küçə, hər nəqliyyatın hər iki istiqamətli gedişinə icazə verilir. Küçə boyunca iki metro stansiyası yerləşir. Üstəlik avtobus dayanacaqlarına sahibdir. Prospektin uzununluğu 2,2 km təşkil edir.

## Qalereya

Armenia president.jpg|Ermənistan prezdentinin rezidensiyası
National Assembly of Armenia.jpg|
Սահմանադրական դատարան.jpg|Ermənistan Konstitutsuya məhkəməsinin binası.
American University of Armenia - Avedisian Building - HDR.JPG|Ermənistanda yerləşən Amerika Universiteti


## İstinadlar
Slovart Music

**Slovart Music**, Slovakiyada klassik musiqi yayımı edən müstəqil bir naşirdir. Şirkətin veb saytına görə, ölkəsindəki *ən köhnə və ən böyük müstəqil musiqi naşir*-dir.

## Seçilən Sənətçiləri
* Vladimír Qodar
* Miro Bazlik
* Roman Berqer
* Cozef Luptak
* İvan Parík
* Amaral Viyeyra
* Qiyörqi Kurtaq
* Pitr Zaqar

## Həmçinin Bax
* Slovakiya iqtisadiyyatı
* JJ Electronic

## Xarici Keçidlər
* SlovartMusic.com – Rəsmi saytı
* CD Diffusion-France  – Paylanma
* Sarabande-Japan – Paylanma
O2 Slovakia

**O2 Slovakia ''—*** [[Slovakiya]]da [[Mobil telefon|mobil]] xidmət təchizatçısıdır. O2, [[Slovakiya]]da 2007-ci ilin [[Fevral]] ayının 2-də ticari xidmətlər ilə təxminən 600 min qeydli istifadəçi ilə [[Telefonica]] olaraq və 400 min [[Slovaklar|Slovak]] aktiv olaraq O2 xidmətini istifadə etməyə başlamışdır. [[Operator sənəti|Operator]], [[2015]]-ci ilin [[sentyabr]] ayının 1-ə qədər 1 milyon 700 min aktiv [[SİM kart]]a (3 ay aktivdir) malikdir. [[Şirkət]], PPF-ə aid O2 Çex Respublikası'nın filialıdır.

== Prefiks ==
Operator tərəfindən əvvəlcədən müəyyən olan [[Slovakiya|Slovak Respublikası]] Telekommunikasiya Bürosu - (prefiks) müştərilərin operatorlarını müəyyən edir.
* 0940 - digital [[GSM]] və UMTS
* 0944 - digital [[GSM]] və UMTS
* 0948 - digital [[GSM]] və UMTS
* 0949 - digital [[GSM]] və UMTS
O2 şəbəkəsi rəqib [[Mobil telefon|mobil]] operator şəbəkələrinə nömrə göndərə bilər. Operatora aid olmaq üçün məlumat xətti operatorunu veb saytı operatoru vasitəsilə doğrulamalıdır. Əlavə olaraq, *"Hara çağırım"* xidmətini də aktivləşdirə bilərsiniz, avtomatik bir [[mesaj]] sizi öz şəbəkəsinin xaricində axtardığınız nömrənin sizi xəbərdarlıq verməsi ilə nəticələnir.

== Rouminq ==

O2 Slovakia, rouminq şəriklərinin sayını davamlı genişləndirir.

2007-ci ilin [[Sentyabr]] ayının 1-dən etibarən operator, [[Avropa Komissiyası]] tərəfindən normativ fəaliyyətlərə və Müdiriyyət uyğun olaraq rouminq [[rabitə]] ödənişlərini dəyişdirməyə tabe tutuldu.

O2'nin indi çox ölkədə bir çox rouminq şərikləri mövcuddur. 2015-ci ildən bu günə qədər, şirkət yavaş-yavaş O2 Slovakia, seçilən xarici operatorlara [[4G]] rouminqini başlatmışdır.

== Digər Xidmət Nömrələri Və Kodları ==
[[Slovakiya|Slovakiya Respublikası]] Telekommunikasiya Bürosu, təmir xidmətlərini təqdim edəcəyi əlavə operator xidmət nömrəsini təsis etmişdir:
* 0800 020xxx - toplama çağırışları
* 0800 949xxx - toplama çağırışları
* 1182 - məlumat rəhbəri sorğusu
və digər mobil operatorları ilə ünsiyyət qurmaq üçün kodlar:
* 30-00-23 - SPC / siqnalizasiya nöqtəsi kodu (*signalling point code*)
* 2-233-1 - ISPC / beynəlxalq siqnalizasiya nöqtəsi kodu (*international signalling point code*)
* 04 89421 - EEN/Emitent eyniləşdirmə nömrəsi (*Issuer Identification Number*)
* 9920 - NRN

== Baş Qərərgahı ==
*'O2 Slovakia''', s.r.o, Eynşteynova 24, SK- 851 01 Bratislava, Bratislava, Slovakiya

## Xarici Keçidlər
* Rəsmi saytı

## İstinadlar
Hüseyn Ağayev

**Hüseyn Bayram oğlu Ağayev** — kolxozçu, kolxoz sədri.

## Həyatı
1926-cı ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, 1952-ci ildən Sov.İKP üzvüdür, ali təhsili var – Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun qiyabi şöbəsini bitirmişdir.

1943–1953-cü illərdə Bərdə rayonunda kolxozçu, kolxoz hesabdarı və sədri, kənd Sovetinin sədri işləmiş, Kirovabad Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda oxumuşdur. 1953–1955-ci illədrdə Azərbaycan KP Bərdə RK-nın təlimatçısı olmuşdur. 1955-ci ildən "Azərbaycan" kolxozunun sədridir.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ticarət və əhaliyə məişət xidməti komissiyasının üzvüdür.

Səkkizinci və doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Alpout seçki dairəsi).

## İstinadlar
*
Şükufə Ağayeva

**Şükufə Novruz qızı Ağayeva** () — IX çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetin deputati.

## Həyatı
1937-ci ildə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, bitərəfdir, orta ixtisas təhsili var.

1960-cı ildən "Şimal" DRES-in elektrik ustasıdır.

Doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Şüvəlan seçki dairəsi).

## İstinadlar
*
Lui Antuan Bugenvil

**Lui Antuan Bugenvil** () — fransız dəniz səyyahı, vitse-admiral (1791), Fransa Elmlər Akademiyasının üzvü (1795).

## Həyatı
1750-ci il -dən hərbi xidmətdə olmuşdur. Kanadada və Avropada Yeddiillik müharibədə iştirak etmişdir. 1763–65 illərdə Folklend adalarını öyrənmiş, 1766–69-cu illərdə birinci fransız dövr-aləm ekspedisiyasına rəhbərlik etmişdir. Ekspedisiya dövründə Lui ziada və Tua motu arxipelaqlarını, Solomon adalarını və Yeni Hebrid arxipelaqında bir neçə adanı kəşf etmişdir (bəzi hallarda təkrarən). Bugenvilin dövr-aləm səyahəti, bir çox alimin (təbiətşünaslar, astronomlar və b.) iştirak etdiyi ilk elmi ekspedisiyalardan biridir.

Səyahəti haqqında “Dövr-aləm səyahətinin təsviri” (1771–72) əsərini yazmışdır. 1772-ci ildə Cənub qütbünə ekspedisiyanın layihəsini təklif etmişdir. 1781–82-ci illərdə Fransa donanmasının hərbi əməliyyatlarında ABŞ tərəfində Şimali Amerikada istiqlaliyyət müharibəsində (1775–83) iştirak etmişdir. Konstitusiyalı monarxiyanın tərəfdarı olmuş, Fransa inqilabı zamanı bir ne çə ay məhbus həyatı (1794) yaşamışdır. Napoleon Bonapartın dövründə Senatın üzvü (1799) olmuş, Fəxri Legion ordeninə (1804) layiq görülmüş, qraf titulu (1808) almışdır.

## İrsi və mükafatları

Solomon adalarında ada, nov və boğaz, Folklend adalarında ada, Yeni Hebrid adalarında boğaz, Magellan körfəzində buxta, Yeni Qvineya adalarında dağ, Mərcan dənizində rif Bugenvilin adını daşıyır.

## Tanınması və karyerasının sonu
1787-ci ildə, o, Fransa Elmlər Akademisyasının üzvü oldu. 1791-ci ildə, vitse-admiral rütbəsini əldə etdi.

1794-cü ildə, terror dövründən qaçaraq Normandiyadakı mülkünə sığınmışdı. Parisə qayıtdıqdan sonra Lonqitud bürosunun qurucu üzvlərindən biri oldu. 1799-cu ildə konsul Napoleon onu senator etdi. 1811-ci il avqust ayının 8-də vəfat etmişdir.

1781-ci ildə ailə həyatı qurmuş, 4 oğlu vardı. Övladlarının hər biri fransız dəniz və quru qüvvələrində mübarizə aparmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Works by Louis Antoine de Bougainville at Project Gutenberg
* Works by or about Louis Antoine de Bougainville at Internet Archive
* Louis Antoine de Bougainville: "Voyage around the world 1766-1769", London 1772 (A transcription of the translation of "Le voyage autour du monde, par la frégate La Boudeuse, et la flûte L'Étoile" into English by John Reinhold Forster)
* Biography at the Dictionary of Canadian Biography Online
* From the Warpath to the Plains of Abraham (Virtual exhibition)
* Gallica Digital Version Plates
Antiteza

**Antiteza** ( – qarşı –qarşıya qoyma) – bədii ədəbiyyatda və natiqlik sənətində üslub vasitəsi; bədii təsiri gücləndirmək məqsədi ilə əks mənalı fikirlərin, anlayış və obrazların qarşı-qarşıya qoyulması (məs., Hökmüylə, qəsdilə nə deyir zaman? Uçurur bir yandan, qurur bir yandan – B. Vahabzadə). Antitezalar açıq şəkildə ifadə olunan kontrastlardır. Bu özünü antonimlərdə daha çox büruzə verir. Qədim və orta əsrlər ədəbiyyatında geniş istifadə olunmuşdur. Antitezadan əsərin adında da istifadə olunur: “Eşq və intiqam”, S.S.Axundov; “Qılınc və qələm”, M.S.Ordubadi. 

## İstinadlar
İzabella Ağamalyan

**İzabella İşxanovna Aqamalyan** — fəhlə.

## Həyatı
1934-cü ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, ermənidir, 1972-ci ildən Sov.İKP üzvüdür, natamam orta təhsili var.

1960-cı ildən Kirovabad yağ-piy kombinatında elevator nəqledicisidir.

Azərbaycan SSR Ali Soveti qanunvercilik mülahizələri komissiyasının üzvüdür.

Səkkizinci və doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Kirovabad-Caparidze seçki dairəsi).

## İstinadlar
*
Buxheym Rudolf

**Buxheym (Buchhheim) Rudolf** () — alman farmakoloqu, eksperimental farmakologiyanın banisi. Drezden Tibb-Cərrahlıq Akademiy asını və Leypsiq Unversitetini bitirmişdir (1845). Derpt (1847-ci ildən) və Gisen (1867-ci ildən) un-tlərinin prof.-u olmuşdur. 1847-ci ildə Derptdədünyada ilk eksperimental farmakoloji tədqiqatlar laboratoriyasının əsasını qoymuşdur. Dərman maddələrinin təsnifatını(onun adı ilə adlandırılmışdır) təklif etmişdir: kimyəvi və farmakoloji xassələri oxşar olan dərman qruplarını ayırmış, hər qrupa onun ən tipik nümayəndəsinin (məs., digitalis, yaxud üskük otu qrupu, kokain qrupu) adını vermişdir. Farmakologiya üzrə populyar dərsliyin (1859)müəllifidir. Elmi məktəbin yaradıcısıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* Web Site of Rudolf Buchheim Institute for Pharmacology
Slovak Telekom

**Slovak Telekom** (keçmişdə *Slovenské telekomunikácie* və *Slovak Telecom* olaraq adlandırılmışdır, sabit xətt məhsullarında istifadə edən marka, 2006-cı ilin Mart ayından 2012-ci ilin Yanvar ayına qədər *T-Com* olmuşdur. 2012-ci ilə gəlindiyində mobil məhsullar və sabit xətt məhsullarında ancaq bir marka mövcuddur: *Telekom*) — Slovakiya'da fəaliyyət göstərən ən böyük telekommunikasiya şirkətidir.

## Sahiblik
2015-ci ildə Slovakiya Respublikası, olan payını (49%) Deutsche Telekom-a olan payını satmışdır. İndi tamamilə Deutsche Telekom-a aiddir.

## Üfüqdəki Slovak Telekom Satışı
Slovak hökuməti Slovak Telekom'da bir azlıq hissəsinin satışı üçün bir addım daha atmışdır. 2015-ci ilin Aprel ayında dövlət varlığının birjanı ehtiva edəcək şəkildə satılması üçün vasitələri genişlədən özəlləşdirmə üçün, qanununda ediləcək bir dəyişikliyi təsdiqlədi. 2015-ci ilin May ayında Deutsche Telekom, Slovakiya hökumətinin 49% hissəsinin hamısının 900 Milyon €-a alacağını açıqlamışdır.

## Ölkə Səviyyəsində 4G/LTE Şəbəkəsi Başladıldı
Slovak Telekom, 2013-ci ildə ilk Slovak operatoru olan Slovakiyanın beş şəhərində 4G/LTE şəbəkəsini başlatmışdır. Şəbəkə 1800 MHz'də işləyir və 73Mbit/saniyə endirmə və 23Mbit/saniyə yükləmə maksimum nəzəri sürəti təqdim edir. Dövrə Açarlı Geri Dönüş (DAGD), səsli zənglərin və qısa ismarıcların, 2G/3G dövrə açarlı şəbəkə istifadəsi ilə LTE qurğularına göndərilməsini təmin edir.

## Korrupsiya İddiaları

Slovak Telekom, Slovakiyadakı milli seçkilərdən yalnız iki gün əvvəl, 2010-cu ilin İyun ayında Təhsil Nazirliyi ilə 38 milyon € məbləğində şübhəli bir razılaşma imzalamışdı. Məhkəmə, şübhəli korrupsiya hadisəsinə qarışa bilər. Slovak Telekom haqqındakı sui-istifadə iddialarına *Beynəlxalq Transparant Slovakiya Təşkilatı* tərəfindən istintaq başlandı.

## Mübahisə
2010-ci ildə əksəriyyətlə almanların olan *Deutsche Telekom*, Slovakiya Respublikasına (Telekom'un 49%-in sahibi) dividend ödəməyi rədd etdi. Bu hərəkət Almaniyada qeyri-qanunidir.

## Xarici Keçidlər
* Rəsmi saytı

## İstinadlar
Bukkero

**Bukkero** (; portuqal dilində bucaro (qədim Peru keramikasının adı) sözündəndir) – etrusklara məxsus yüksəkkeyfiyyətli cilalı keramik qablar.Metal qabların (elə onlar kimi yüksək qiymətləndirilən) Attika və Korinf qab-qacağının formasını təkrar edirdi. Fiqurlu qablar da mövcud idi. Erkən (e.ə. 680–600), “zərif” (sottile) B. batıq, kannelür,ştamp və cızma naxışlarla bəzədilmiş nazikdivarlı keramikadır. E.ə. 600–550 il lərdə fırlanan neqativ ştamplarla yerinə yetirilən frizlə haşiyələnmiş qablar üstünlük təşkil edirdi. E.ə. 6 əsrin ikinci yarısında “ağır” (pesante) B. – bəzən yapma ornamentləri olan qalındivarlı keramika yayılır. Keramika dekorunda İoniya motivləri meydana gəlir. B. bütün Aralıq dənizi boyu idxal olunurdu. E.ə. 5 əsrin əvvəllərindən tədricən istifadədən çıxmışdır. 
## İstinadlar
Ruslan Ağayev

**Ruslan Ağayeviç (Ağa oğlu) Ağayev** () — Azərbaycan Kommunist Partiyası Kürdəmir Rayon Komitəsinin birinci katibi.

## Həyatı
1932-ci ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, 1960-ci ildən Sov.İKP üzvüdür, ali təhsili var – Alma-Ata Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir

1954-cü müəllim, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Əmək Ehtiyatları İdarəsinin baş mühəndisi, Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Texnikası Birliyinin şöbə rəisi olmuşdur. 1963-cü ildən Azərbaycan KP MK-nın kənd təsərrüfatı şöbəsinin təlimatçısı, bölmə müdiri, təşkilat-partiya, işi şöbəsinin inspektoru, Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Texnikası Birliyi sədrinin birinci müavini vəzifələrində işləmişdir. 1975-ci ildən Azərbaycan KP Kürdəmir RK-nın birinci katibidir.

Azərbaycan SSR Ali Soveti qanunverçilik mülahizələri komissiyasının üzvüdür.

Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəddir.

Doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Atakişili seçki dairəsi).

## Mənbə
* 

### İstinadlar
Buger-Lambert-Ber qanunu

**Buger-Lambert-Ber qanunu** — uducu mühitdən keçərkən monoxromatik işıq dəstəsinin intensivliyinin zəifləməsini müəyyən edir (*çox vaxt Buger qanunu adlanır*).

## Haqqında
*I<sub>0</sub>* intensivlikli işıq dəstəsi *l* qalınlıqlı uducu maddə təbəqəsindən (layından) keçərkən *I=I<sub>0</sub> exp(–k<sub>λ</sub>l)' *intensivliyinə qədər azalır; burada **k<sub>λ</sub>**– müxtəlif dalğa uzunluğu üçün müxtəlif olan udulma əmsalıdır. 1729-cu ildə Pyer Bugerin eksperimentlə müəyyən etdiyi bu qanunu 1760-cı ildə İ. H. Lambert sadə fərziyyələrlə nəzəri cəhətdən əsaslandırmışdır: *z* qalınlıqlı maddə təbəqəsindən keçərkən işığın intensivliyinin nisbi dəyişməsi *dI/I= – kλ <sub>z</sub>* tənliyi ilə müəyyən olunur. Bu tənliyin həlli *Buger-Lambert-Ber qanunu* adlanır.

## Fiziki mahiyyəti
Qanunun fiziki mahiyyəti udulmanın (fotonitkisinin) maddədən keçən işığın intensivliyindən asılı olmamasıdır, lakin işığın çox böyük intensivliklərində qanun pozula bilər və bu halda *'k<sub>λ</sub>* intensivlikdən asılı olur. 1852-ci ildə alman alimi A. Ber bu qanunu uducu olmayan həlledicilərdəki işıquducu maddə məhlulları üçün ümumiləşdirmişdir.

## Məhlullarda tətbiqi
Məhlullar üçün udulma əmsalı *k<sub>λ=</sub>*χλ*C* şəklində yazıla bilər; burada *C* – həllolunmuş maddənin konsentrasiyası, *χ<sub>λ</sub>* – uducu maddə molekulunun *λ* dalğa uzunluqlu işıqla qarşılıqlı təsirini xarakterizə edən yeganə konsentrasiyalı məhlulun udulma əmsalıdır və konsentrasiyadan asılı deyildir. Ber düsturu vasitəsilə udulmanı ölçməklə kimyəvi analizi mürəkkəb olan maddələrin konsentrasiyasını tez təyin etmək olur, lakin uducu maddənin konsentrasiyası kifayət qədər böyük olduqda bu düsturdan kənara çıxmalar müşahidə edilir.

## İstinadlar
Buq çayı

**Buq**, Qərbi Buq (  , *Zakhidnyy Buh, *; ), tarixi Azərbaycandilli mənbələrdə **Ağsu çayı** - Polşa, Ukrayna və Belarus ərazilərində çay (xeyli hissəsi sərhəd xətti boyu uzanır). Visla çayının sağ qolu. Uz. 831&nbsp;km, hövzəsinin sah. 73,5 min km2
. Podol yüksəkliyindən başlanır. Əsasən, Mazovets-Podlyas ovalığı ilə axır. Qar və yağış suları ilə qidalanır.Yazda gursuludur, tez-tez daşqınlar olur.Ortaillik su sərfi mənsəbində 332 m³/san-dir. Dekabrın axırından martın ikinci yarısınadək buzla örtülü olur. Əsas qol ları:Muxavets, Narev. Dnepr-Buq kanalı və digər çaylar Buqu Dnepr çayı, Avqust kanalı isə Neman çay sistemləri ilə birləşdirir. Ağac axıdılır. Mənsəbindən 315&nbsp;km məsafədə gəmiçiliyə yararlıdır. Çervonoqrad (Ukrayna) və Brest (Belarus) şəhərləri Buqun sahilindədir.

## İstinadlar
Suxoy Elançik çayı

**Suxoy Elançik çayı** (əvvəlki adı Srednı Elançik) — Ukrayna və Rusiya ərazisindən axan çay. Mokrıy Elançik çayının sağ qolunu təşkil edir. Azov dənizi hövzəsinə aid bir çaydır. Çayın uzunluğu 77 kilometr təşkil edir. Su toplayıcı hövzəsinin sahəsi 515 km² təşkil edir. Enişi 1 km 1 metr təşkil edir. Vadisi V şəkilli formaya malikdir. Vadisinin evi 3 kilometrə qədər genişlənir. Eni isə 200 km-dir. Çaydan həm əkinçilik həm də balıqçılıqda istifadə edirlər.

## Coğrafiyası
Çay öz başlanğıcını Ukraynanın şəhər tipli qəsəbəsi olan Voykov yaxınlığından götürür. Burada Dones vilsyətinin Priazov yüksəkliklərindən keçir. Ukraynanın Dones vilayəti Ambrosievski rayonu əraxisindən Rusiyanın Rostov vilayətinə keçir. Burada isə Neklinovski və Matveeovo-Kurqanski rayonları ərazisindən axaraq Mokrıy Elançik çayına tökülür. Öz növbəsində bu çayda Azov dənizi axır. Əsasən yağış və qar suları ilə qidalanır. Yer altı sularda qidalanmasında iştirak edir.

### Yaşayış məntəqələri

##### Ukraynada
Voykovsk şəhər tipli qəsəbəsi

Olqinskoe

Novoivanovka

Ulyanovskoe

##### Rusiyada
Şramko xutoru.

Krasnodarovski.

Varenik xutoru.

Novoselovka.

Yekaterinovka.

Novospasovski

Novopavlovski.

Kobılnı.

Vıselki.

Qriqorievka.

Derkaçeva xutoru.

Xarkovski.

Derkaçev.

Malifedyorovka.

Çekilev.

Deynekin.

Fedorovka.

Nikitin.

Şerbakovo.

## İstinadlar
Maqneto (komiks)

**Maqneto** () — Sten Li və Cek Körbi tərəfindən yaradılmış Marvel Comicsin xəyali antiqəhramanı. Daha çox İks-adamlarla adı halanır, həm də onların düşməni olur.
Maqnetonun əsas gücü maqnit sahələrinin manipulasiyasından ibarətdi.

## Bioqrafiya
Maqneto Marvel Comicsin ən güclü muutantlardan hesab olunur. O, yəhudi olduğuna görə holokost keçirən nadir personajlardandı. Buna görə də o mutantları bunlardan qorumaq istiyir. Maqneto zaman-zaman həm düşmən, həm İks-adamlara dost olur. Professor İks birlikdə insanların, mutantlarla birqə yaşaması uğrunda çalışır.
Maqneto — Civənin, Qırmızı cadugərin, Polyaris kimi superqəhramnların atasıdı.

## Xarici keçidlər
* 
*
Transpetrol AS

**Transpetrol AS** — Slovak bir şirkətdir və *drujba* neft kəmərinin Slovakiya hissəsinin operatorudur. Baş qərərgahı Bratislavadadır.

## Sahibkarlar və Rəhbərlik
Transpetrol hissələrinin 51%-i Slovakiya hökumətinə, 49% isə Rusiyanın YUKOS adlı şirkətinə aiddir. 2006-ci ildə YUKOS, yenə bir rus neft şirkəti olan Russneft ilə bu bağlamanı, 103 milyon $ qarşılığında satma mövzusunda razılaşdı, ancaq bu razılaşma Slovakiya hökuməti tərəfindən təsdiqlənməmişdir.

## Statistika
2006-ci ildə şirkət ümumi olaraq 11 milyon 145 min ton xam neft nəql etmişdir:
* Slovnaft'a 5 milyon 660 min ton.
* Çexiyadakı Litvinovdaki və  Pardubitse'dəki rafinad zavodlarına 5 milyon 218 min ton.
* Başqa şirkətlərə 267 min ton.

## Xarici Keçidlər
* Şirkətinrəsmi  saytı (Slovak dilində)

## İstinadlar
My Turn

**My Turn** () — Çexiyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Çex caz müğənnisi Martina Barta "My Turn" mahnısı ilə Çexiyanı Kiyevdə keçirilən müsabiqədə təmsil etmişdir. Mahnı Qreyq Uatts, Pol Dryu, Pit Barinqqer və Kayler Niko tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Pyer Buger

**Pyer Buyer** () — fransız alimi, fotometriyanın banilərindən biri, Paris Elmlər Akademiyasını üzvü (1731).

## Fəaliyyəti
Vanndakı yezuit məktəbində tərbiyə almışdır. 1735–43-cü illərdə Yerin formasını müəyyən etmək məqsədilə Peruda dərəcə ölçüləri aparan ekspedisiyanın elmi rəhbəri olmuşdur. Tədqiqatları fiziki optikaya, astronomiyaya, geodeziyaya, hidroqrafiyaya, gəmi nəzəriyyəsinə həsr olunmuşdur. "İşığın miqdarı" anlayışını və fotometriyanın digər anlayışlarını irəli sürmüş, fotometrik cihazları təsvir etmiş, işığın parlaqlığının ölçülməsi üsullarını işləyib hazırlamışdır. 1729-cu ildə işıq dəstəsi intensivliyinin mühitdə zəifləməsi qanununu müəyyən etmişdir (Buger-Lambert-Ber qanunu). Gəmiçilik işinin inkişafında böyük rol oynamış"Gəmi haqqında traktat" (1746) və "Şturman sənətinin nəzəriyyə və praktikasını əhatə edən naviqasiyaya dair yeni əsər"in (1753) müəllifidir.

## Tanınması
Marsda A krateri onun şərəfinə adlandırılmışdır. Həmçinin A ay krateri və bir asteroid də onun adınadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www-history; biographie on Bouguer
Fly With Me

**Fly With Me** () — Ermənistanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı..

Artsvik "Fly With Me" mahnısı ilə Ermənistanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir.

## İstinadlar
Dying To Try

**Dying To Try** () — İrlandiyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı..

Brendan Mürrey "Dying to Try" mahnısı ilə İrlandiyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı Yörqen Elofsson və Ceyms Nyuman tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Tixaya çayı

**Tixaya çayı** — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Don çayənın sağ qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 76 kilometrdir. Hövzəsinin dahəsi isə 1370&nbsp;km² bərabərdir.

## Adı
Böyük ehtimalla çayın axını ilə əlaqədar adlandırılmışdır. Çayın adından bəhrələnən yaxın yaşayış məntəqələri Tixaya Juvarka və Nijnetixovski xutoru.

## Axını

Çay öz başlanğıcını Don cərgəsindən, Aon avyomagistralının yaxınlığından, Naqibın xutorunun şimalından götürür. Çayın başlandığığı ərazidə hündürlük 215 metr təşkil edir. İlk əvvəl şərqə doğru istiqamətlənir. Verxnedonsk xutorunun aşağı hissəsində şərq-cənub-şərqə istiqamətlənir. Sonradan Melovatski xutorunun aşağı hissəsində şərq-şimal-şərqə yönəlir. Mənsəbə doğru bir neçə qola ayrılır. Sağ istiqamətdən Don çayına tökülür. Mənsəbi Don çayının mənsəbindən 888 kilometr şimalda yerləşir. Mənsəbi Rostov vilayətinin Verxnedonski rayonu Nijnetixovski xutoru ərazisində yerləşir.

Çay Rodtov vilatətinin Çetovski və Verxnedonski rayonları ərazisimdən axır.

## Hövzəsi
* **Tixaya**
** Suxaya Andreevskaya axarı (Suxaya) — (sol)
** Kamennı Loq (Kamennaya) — (sol)
** Kalmıkova axarı (Kalmıkovskaya) — (sol)
** Mrıxovskaya axarı — (sol)

## Yaşayış məntəqələri
* Tixaya Juravka kəndi.
* Verxnyskovski xutoru.
* Pavlovski xutoru.
* Nazarovski xutoru. 
* Meşkovskaya stanisası.
* Melovatski xutoru.
* Biryokovski xutoru.
* Batalşikovski xutoru.
* Qromçanski xutoru
* Meşeryakovski xutoru.
* Nijnetixovski xutoru.
## İstinadlar
Buq-Dnestr mədəniyyəti

**Buq-Dnestr mədəniyyəti** — Ukraynada (Cənubi Buq çayının orta axarı və Dnestrin sağ sahili) Neolit dövrünə aid arxeoloji mədəniyyət.

## Tarixi
Yaranma tarixi mübahisəlidir: təqribən e.ə. 6400–5300 illər, yaxud 6-cı minilliyin ikinci yarısı –5-ci minilliyin birinci yarısı. V.N. Danilenko tərəfindən müəyyənləşdirilmişdir. Cənubi Buq və Dnestr variantlarına bölünür. Onun formalaşmasında yerli Mezolit ənənələrinin, Sursk və Starçevo mədəniyyətlərinin komponentləri iştirak etmişdir. Məskənlər subasar ərazilərin yaxınlığında yerləşirdi, yerüstü evlərdə böyük ocaq və ya ocaq çalası izləri qalmışdır.

## Erkən mərhələsi
Buq-Dnestr mədəniyyətinin erkən mərhələsi üçün çaxmaqdaşı avadanlığında Mezolit əlamətləri səciyyəvidir. Təsərrüfat balıqçılıq, ovçuluq və yığıcılığa əsaslanırdı. Heyvandarlığın rolu tədricən artmış, əkinçilik inkişaf etmişdi. Cilalanmış baltalar, kərkilər, dənəzənlər, buynuzdan düzəldilmiş toxalar meydana gəlmişdi.

## Son mərhələsi
Buq-Dnestr mədəniyyətinin son mərhələsində dairəvi və sivri oturacaqlı qablar yayılmışdı. Buq-Dnestr mədəniyyətini Tripolye-Kukuten mədəniyyəti əvəz etmişdir.  

## İstinadlar
Mokraya Çuburka çayı

**Mokraya Çuburka** — Rusiyanın Krasnodar vilayətinin şimalı və Rostov vilayətinin cənub-qərbindən axan çay. Azov dənizinə daxil olan Taqanroq körfəzinə tökülür. Çayın uzunluğu 92&nbsp;km təşkil edir. Ümumi mayillik 63 metrdir. Əb böyük qolu Çuburka çayıdır.  Sahilində yerləşən ən böyük yaşsyış məntəqəsi Aleksandrovna kındidir (4738 nəfər, 2002).

## Axını
Çay öz başlanğıcını Kuban-Priaziv düzənliyindən götürür. Onun mənsəbi Krasnodar vilayətinin Kuşyovski rayonu, İsaevski xutorunun şərqində yerləşir. Aşağı axarlarda Kalininski xutoru ərazisindən isə Rostov vilayətinə keçir. Buradan isə o özünün ən böyük qolu olan Çuburka qolunu qəbul edir. Bu hissədə çay Bataysk Starominskata dəmir yol xəttini kəsir. Aşağı axarlara doğru süni Aleksandrovka meşəsindən keçir. Sonradan isə iri yaşayış məntəqəsi olan Aleksandrovkadan keçir. Primorski yaşayış məntəqəsi yaxınlığında onun eni 500 metr olur. Çay sonda Taqanroq körfəzinə tökülür.

Çay Krasnodar vilayətinin Kuşyovski rayonu və Rostov vilayətinin Azov rayonu ərazisindən axır. 
## Hövzəsi
* **Mokraya Çuburka**
** Çuburka — (sağ)
*** Orta Çuburka — (sol)

## Yaşayış məntəqələri
* İsaevski xutoru.
* Tavriçeskoe kəndi.
* Blaqopoluçnenski xutoru.
* Krasnaya Polyanka xutoru.
* Kalininski xutoru.
* Orlovka xutoru.
* Markov xutoru.
* Leninski Lesxoz.
* Sıqanki xutoru
* Krasnaya Polyanka xutoru.
* Xristiçyova xutoru.
* Aleksadrovka.
* Krasnaya Zarya.
* Nijnyaya Kozinka xutoru.
* Primorski kəndi.
* Yuşin xutoru.
* Novomsrqaritoqo kəndi.

## Ədəbiyyat
# «Природа Ростовской области» — К. З. Яцута, глава Притоки Дона

## İstinadlar
Qraviton

**Qraviton** və ya **qravitasiya kvantı** (**<sup>0</sup><sub>0</sub>G**) — qravitasiya sahəsinin enerji daşıyıcı kvantı, boson. Qraviton tamamilə hipotetik hissəcikdir və qarşılıqlı təsir daşıyıcısı hesab olunur. Qravitonlar təcrübi olaraq aşkarlanmamışlar və vakuumda təxminən saniyədə 3. 108 metr sürətlə hərəkət edirlər. İki qütbləşmə vəziyyəti vardır. Bunun səbəbi onun yüksək sürətlə hərəkət etməsidir və bu onun yalnız hərəkət istiqamətinin dikinə, yəni eninə qütbləşə bilməsinə vadar edir. Qravitonların təsir radiusu sonsuzdur. Ümumiyyətlə qraviton haqqında ümumi məlumat cəmləşdirdikdə aşağıdakı bəndləri alırıq:
* **Qravitasiya sahəsinin kvantı ''qraviton'' adlanır**
* **Qravitonlar yüksüz hissəciklərdir.**
* **Qravitonlar spinə malikdir (spini ikidir).**
* **İstənilən kütləli cisim və ya zərrəcik özətrafında qravitonlar əmələ gətirir.**
* **Qravitoinlar hiqqs sahəsindən keçməmişdir və bu səbəbdən də, kütləyə malik deyillər.**
* **Qravitonlar sərbəst halda mövcud deyillər.**
* **Qravitonlar tam spinə malikdirlər, bosondurlar yəni Boze — Eynşteyn statistikasına tabedirlər.**

## İstinadlar
Zenqyo

**Zenqyo** (**Zenqyovar**; ; ) — Macarıstanın (Baran medesi) cənubunda yerləşən, Meçek massivinin ən yüksək dağıdır. Dağın hündürlüyü 682 metr təşkil edir. Zirvə massivin cənub-şərq hissəsində yerləşmişdir. Dağın zirvəsində gözətçi qalayla yanaşı, kiçik orta əsr qalasının xarabalıqları yerləşir. Bu qala Roma İmperiyası dövründə tikilməsi güman olunan gözətçi qülləsinin qalıqları hesab olunur.

Dağda Trias dövrünə mənsub olan əhəngdaşları süxurlar şəklində toplanmışdır. Zenqyo yamacından Vyoldşeqi-Patak çayı öz başlanğıcını götürür. Dağ enliyarpaqlı, əsasən fıstıq meşələri ilə örtülmüşdür. Yalnız bəzi kölgəli yerlərdə nadir iynəyarpaqlı ağaclara da rast gəlmək mümkündür.

Zirvəyə qədər Peçvarad və Xossuxeten yaşayış məntəqələrini görmək olar. Dağın daha hündür nöqtələrindən Drava və Dunay vadilərinə mənzərəli görüntü açılır..

## Adı
Dağın adı hərfi tərcümədə *uca* mənasına gəlir. Yerli əfsanəyə əsasən, dağdan vaxtaşırı eşidilən səslər xəzinə axtarışı üçün ovçuları dağa qalxmağa məcbur etmişdir. Ovçuların dağa getməsi yüz illər boyu davam etmiş, lakin heç biri geri qayıtmamışdır.

## Radar tikintisinin planı
2005-ci ildə macar hökuməti planın icra edilməsinə cəhd göstərsələr də, yerli sakinlərin və yaşıl aktivistlərin sərt şəkildə narazılığına görə NATO RLS-i tikməkdən imtina etmişdir. Buna səbəb kimi yerli sakinlər radarın tikintisinin yol infrastrukturuna və dağlarda yaşayan, ciddi nəzarət altında qorunan növlərə zərər verə biləciyini göstərmişdir. Nadir növlərdən olan dərman pionu, meymun səhləbi, qızılı buten və digər növlər bu dağlarda bitir. Nadir gül növü sayılan dərman pionunun ümumi bitmə ərazisinin 90%-i bu dağın payına düşür. Son illərdə Zenqyoda radarın tikintisi planlarına qarşı aparılan mübarizələr macar ekoloji aktivistlərinin ən müvəffəqiyyətli aksiyalarından biri hesab olunur.

## İstinadlar
Kurtlak çayı

**Kurtlak çayı** — Rusiyanın Rostov və Volqoqrad (108&nbsp;km) vilayətləri ərazisindən axan çay. Çir çayının sağ qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 150 kilometr, hövzəsinin sahəsi isə 2760&nbsp;km² təşkil edir. Təpəli çöl ərazisindən axır. Vadisi elə də dərin deyildir. Yuxarı axarlarda paleoqen dövrünə axid çökmə suzurlardan ibarətdir. Platonov xutoru yaxınlığından təbaşir və qumluq ərazilərdən axır. Əkinçilikdə istifadə edilir.

## Ümumi fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri

Kurtlak çayı öz başlanğıcını Don cərgəsindən götürür. Başlandığı ərazi Volqoqrad vilayəti, Kletski rayonu Platov xutorunun şimal-şərqində yerləşir. Mənbəyinin hündürlüyü 160 metrdir. Əvvəlcə qərbə sonradan isə cənuba axır. Sağdan Salomakovka çayı İvanuşenski xutoru yaxınlığında ona tökülür. Buradan çay cənub-qərbə axır. Qusinski çayı töküldükdən çay qərbə istiqamətlənir. Rostov vilayətinin Sovetski rayonu Ruskaya kəndi yaxınlığında Çir çayına tökülür.

Kurtlak çayə Volqadonsk vilayətinin Kletski və Rostov vilayətinin Sovetski rayonu ərazisindən axır.

## Su rejimi
Çay əsasən qar sulatı ilə qidalanır. Martdan maya qədər çayın hündürlüyü 2 metr artır. Son ən hündür səviyyə 4 aprel 2003-cü ildə qeydə alınmışdır. Yayda suyunun səviyyəsi azalır. Dekabrın ortaları və ya birinci yarısında donur. Dondan aprel ayının əvvəllərində azad olur.

Kurtlak ümumilikdə olduqca dayazdır. İllik su axarı 0,014 m³/il, su sərfiyyatı 0,44 m³/san təşkil edir. Çay üzərində bənd vardır ki, oda çayın axını tənzimlənir. 
## Yaşayış məntəqələri
* Platonov xutoru.
* Selivanov xutoru.
* Zaxarov xutoru.
* Evstratovski xutoru.
* İvanuşenski xutoru.
* Verxneçerenski xutoru.
* Bolşata Osinovka xutoru.
* Perelazovski xutoru.
* Efremovski xutoru.
* Lipovski xutoru.
* Kalaç-Kurtlak kəndi.
* Petrovo xutoru.
* Novoryabuxin.
* Ruskaya kəndi.

## Hövzəsi
* **Kurtlak**
** Salomokovka — (mənsəbdən 14&nbsp;km)
** Qolaya — (mənsəndən 21&nbsp;km)
** Osinovaya — (mənsəbdən 15&nbsp;km)
** Sarisa — (mənsəbdən 47&nbsp;km)
** Krepkaya — (mənsəbdən 16&nbsp;km)
** Donşimka — (mənsəbdən 33&nbsp;km)
** Qusinka — (mənsəbdən 18&nbsp;km).

## Ədəbiyyat
* *«Родники и реки Волгоградской области»*. В. А. Брылев, Н. А. Самусь, Е. Н. Славгородская. — Изд-во: ВОКМ, Волгоград, 2007 г.

## İstinadlar
Red Bull GmbH

**Red Bull GmbH** () — Energetik içkilər istehsal edən Avstriya kompaniyası . Bunlardan dünyada ən məşhur olanı eyni adlı Red Bulldur. Red Bull GmbH bir çox idman yarışlarının təşkilatçısı və sponsoru kimi tanınmışdır. Daha çox avtoidman, velosiped idmanı, snoubordinq, motosiklet idmanı, BMX və s. ekstrim idman növləri Red Bullun maliyyə dəstəyi ilə hayata keçirilir.

## Şirkətin tarixi
Uzaq Şərqdə ezamiyyətdə olan Ditrix Mateşiç  yetərincə populyar olan energetik içkilərlə maraqlanmışdır. Tezliklə o Taylandın Krating Daeng (Qırmızı öküz) energetik içkisinin lisenziyasını və Taisho Pharmaceuticals (Yaponiya) firmasının reseptinin istifadəsi razılığını almışdır. 1984-cü ildə Ditrix Avstriyanın Fuşl-am-See şəhərində Red Bull GmbH şirkətini qurmuşdur. O, Red Bull Enerji İçkisinin Fromulasında əsasən kofein və taurinə üstünlük vermiş , şəkərin miqdardarını azaltmışdır. Ditrix həmçinin Red Bull üçün vahid marketinq konsepsiyası yaratmışdır. 1987-ci ildə aprelin 1-də Red Bull Enerji İçkisi ilk dəfə Avstriyada yerli bazarda satılmışdır. İndi Red Bull 171 ölkədə mövcuddur və indiyə qədər 62 milyard qutu satılıb.

2001-ci ildə kofein və taurinin yüksək konsentirasiyanı (bu qarışığının istifadəsinin nəticələri hələ ki, kompleks formada öyrənilməyib) əsas gətirərək Fransa və Danimarka Red Bullun satışına qadağa qoymuş..

1 aprel 2008-ci ildə Fransada Red Bullun satışı yenidən bərpa olunmuş, ancaq taurini başqa aminturşusu - arginin ilə əvəz etmişlər.
. Şirkət ilk dəfə olaraq Red Bullun tərkibində dəyişikliyə getmişdir.

Şirkətin dövrüyyəsi 2002-ci ildə — 626 milyon avro, 2004-cü ildə 1,668 milyard avro, 2006-cı ildə isə 2,6 milyard avro olmuşdur. 2004-cü ildə dünya üzrə 1,9 milyarda Red Bull bankası satılmışdır (saniyədə təxminən 60 ədəd). 2006-cı ildə bu rəqəm 3 dəfə artmışdır.
## İdman

### Avtoidman

#### [[Formula-1]]
* **[[Red Bull Racing]]**
* **[[Scuderia Toro Rosso]]**

#### Ralli üzrə dünya çempionatı
* Volkswagen Motorsport

#### Ralli. Dakar seriyası
* KAMAZ-master

#### GP2
* Arden International
* iSport
* ART Grand Prix

#### FİA Formula-2
* Red Bull

#### Formula-3. Avropa seriyası

#### IndyCar

#### NASCAR

#### DTM
* Red Bull Audi A4 DTM

#### WTCC

#### WTCC SEAT racing Red bull
#### FIA GTк

### Biatlon
* Avstriya millisi

### [[Paraplan]]
* Red Bull X-Alps

### [[Futbol]]
* Red Bull Zalsburq
* New York Red Bulls
* Red Bull Brasil
## Şəkillər

Fayl:Brian Vickers2007Texas.jpg|Brayn Vikers, Team Red Bull komandasının sürücüsü, (2007-ci il, NASCAR Sprint Cup Series)
Fayl:Mini Red Bull Międzyzdroje1.JPG| BMW Mini
Fayl:Klien (Red Bull) in practice at USGP 2005.jpg|ABŞ Qran Prisi, 2005
Fayl:Scott Speed Toro Rosso 2006 Malaysia.jpg|Malaziya Qran Prisi, 2006 


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Red Bull

## Xarici keçidlər

* Red Bull official website
* Русский сайт Red Bull
* Энергетический напиток Red Bull
Ağamir Sultanov

**Ağamir Əzizxan oğlu Sultanov** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı, Raket və Artilleriya Qoşunlarının komandanı. Vətən müharibəsinin komandanlarından biri.

## Hərbi xidməti
Leytenant Ağamir Sultanov Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 20 iyun 1994-cü il tarixli 158 nömrəli Sərəncamına əsasən "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Polkovnik-leytenant Ağamir Sultanov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25 iyun 2013-cü il tarixli 2974 nömrəli Sərəncamına əsasən "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.

Polkovnik-leytenant Ağamir Sultanov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 20 aprel 2016-cı il tarixli 1967 nömrəli Sərəncamına əsasən "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

Polkovnik Ağamir Sultanova Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 7 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "general-mayor" ali hərbi rütbəsi verilmişdir.

Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad olunması uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında şücaət göstərmiş, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin qərarına əsasən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə təltif edilib.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 7 noyabr 2025-ci il tarixli  sərəncamı ilə Ağamir Sultanova general-leytenant ali hərbi rütbəsinin verilib .

## İstinadlar
Priştina rayonu

**Priştina rayonu** (, ) — Kosovonun ən böyük rayonudur və paytaxt olan Priştina şəhərini ehtiva edir. 8 bələdiyyədən və 298 kənddən ibarətdir. 2011-ci il Əhali Siyahıyaalınması məlumatlarına görə rayonun ümumi əhalisi 477 min 312-dir.

## Bələdiyyələr

## Tarixi
Priştina və ətrafındakı məskunlaşma izləri çox qədimdir. Priştinaya bir yaşayış məntəqəsi kimi aid ilk məlumat, Bizans imperatoru İohann Kantakuzes tərəfindən yazılmışdır.

### Rayonun Qurulması
Osmanlı hakimiyyətinin bitməsindən, Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası tərəfindən edilən Kosovo mühasirədən və böyük dövlət rəhbərliyindən sonra şəhər fərqli sahələr üçün inzibati mərkəz olaraq xidmət etdi.

## Etnik Qruplar
1991-ci ildə Alban çoxluğu olan bələdiyyələr bunlar idi: Priştina (88.63%), Kastriyot (80.31%), Fuşe Kosove (82.63%), Lipyan (79.36%), Poduyeva (98.91%) və Drenas (99.87%). Novoberda bələdiyyəsi 1991-ci ildə bir Serb-Çernoqoriyalı əksəriyyətinə sahib idi (58.12%).

2011-ci ildə Alban çoxluğu olan bələdiyyələr bunlar idi: Priştina (97.8%), Drenas (99.9%), Poduyeva (98.9%), Lipyan (94.6%), Kastriyot (92.1%), Fuş Kosove (86.9%) və Novoberda (52.4%).

Serblər 67.5% ilə Qraçanisa (Gracanicë) bələdiyyəsinin əksəriyyətini təşkil edir.

## Həmçinin Bax
* Klokot
* Brequ İ Diellit (Priştina)
* Kosovo

## Xarici Keçidlər
* Priştina Bələdiyyəsi

## İstinadlar
Slovakiya milli parklarının siyahısı

**Slovakiya milli parklarının siyahısı** — Slovakiya Respublikası tərəfindən qorunması və davamlı istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş ərazilərdir.

2017-ci ilə aid olan məlumata görə Slovakiyada 9 milli park fəaliyyət göstərir; gələcəkdə yeni milli parkların da qurulması planlaşdırılır.

Slovakiyanın ilk milli parkı 1 yanvar 1949-cu ildə Slovakiyanın Şimal Mərkəzi hissəsində – Tatra dağlarında yaradılmış Tatra Milli Parkıdır.

## Milli parklar
Slovakiyada olan milli parklar bunlardır:
:**Qeyd**: *Bu cədvəldə milli parklar və onların təşkili xronoloji qaydada tərtib edilmişdir.*
 



## Milli parkların xəritədəki yeri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Slovak National Parks  at Slovakia.travel
*Slovak National Parks  at Slovakiatourism.sk 
*A semi-official description of the Slovak National Parks at travelguide.sk
Slovak Respublikası Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Slovak Respublikası Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** ( və ya qısaca **KOZ SR**) — Slovakiya Respublikasının ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Qurumun baş qərargahı paytaxt Bratislavada yerləşir.

## Xarici keçidlər
*
Blendovka səhrası

**Blendov səhrası** () — Polşa və Avropada ən böyük səhra. Səhra uçan qumıarla örtülmüşdür. Silez və Vinis yüksəklikləri arasında yerləşir.

## Coğrafi yerləşməsi
Cənub sərhəddində sıx meşə yerləşir. Səhranın uzunluğu 10&nbsp;km, eni isə 4 kilometrdən çoxdur. Qumluqların orta qalınlığı 40 sm, maksimalı isə 70 sm-dur. Şərqdən qərbə doğru Byala Pjemka çayı səhranı iki yerə bölür.
## Əmələ gəlməsi
Səhra bugünkü günündə belə insan əməyinin nəticəsidir. Yaxın bölgədə əhali yer altı sularda intensiv şəkildə istifadə etməsi sayəsində qrunt sularının səviyyəsi aşağı düşmüşdür. Nəticədə bölgədə bitkilər ramamən qurumuşdur. Hələ orta əsrlərdə burada olan meşələr metal əridilməsi və ya sənaye məqsədli qırılmışdır. Nəticədə 150&nbsp;km² ərazisi olan və 60 sm qumla örtülmüş ətazi meydana gəlmişdir.

Polyakların əfsanəsinə görə əvvəllər Olkuş şəhərində gümüş yatsğı olmuşdur. Şeytan isə onun tapılmaması üçün ərazini qumla örtmüşdür.

## İstifadəsi
XX əsrin əvvəllərindən səhra təlim meydançası kimi istufadə edilməyə başlanılmışdır. Səhra İkinci Dünya müharibəsi oncəsi İkinci Polşa Respublikasının 5-ci ordu korpusu tərəfindən Krakov hərbi dairəsinin hərbi təlim yeri kimi istifadə edilirdi. Müharibə dönəmində isə Afrikada meharibə aparan alman əsgərlərinin bu şəraitə uyğunlaşması üçün əlverişli paliqon rolunu oynayırdı. Burada almanlara məxsus Udetvaffe adlı aviabaza yerləşirdi.

Hazırda səhranın yalnız cənub hussəsi hərbi məqsədlər üçün istifadə edilir. Digər hissəsi isə təbiət abisə olaraq qorunur. Ekoloqlar onun qorunmasına və genişlənməsinin qarşısınln alınmasına çalışırlar. Xexla və Çubatse nə zamanlarsa komanda mövqeləri yerləşirdu. Sonradan onlar sökülmüşdür. 1966-cı ildə isə Eji Kavaleroviç Faraon adlı kino çəkmişdir.

## Turizm
Blendovka səhrası turistlər arasında qumda gəzinti məqsədi ilə çox sevilir. Burada səhrata təşkil edilən maşrutlar «Səhra yolu» adı ilə məşhurdur. Buradan həm də «Transyorayski at yolu» maşrutu vardır ki, oda Xexlodan keçir. Hazırda narıncı naşrut bağlanmışdır. 30 noyabr 2014-cü ildən onun ərazisi qorunur. Hədəf Polşsnın ən böyük səhrasına qoruma statusunun verilməsidir.

## Ədəbiyyat
* Skała, Cyprian. 2005. Jura Krakowsko-Częstochowska. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal. ISBN 83-7304-398-5.
* Szczypek, Tadeusz i Stanisław Wika, Andrzej Czylok, Ojmahmad Rahmonow, Jerzy Wach. 2001. Pustynia Błędowska — fenomen polskiego krajobrazu. Krzeszowice: Wydawnictwo Kubajak. ISBN 83-7323-005-X.
## İstinadlar
Osman Muxtari

**Siracəddin Osman Muxtari** (; ) — Qəznəvi saray şairi.

## Həyatı
Siracəddin Osman Muxtari Qəznəvi farsdilli ədəbiyyatda özünün 8 min beytlik divanı və "Şəhriyarnamə" poeması ilə məşhurdur. Şairin bu poeması vaxtilə Firdovsinin yazdığı "Şahnamə" epopeyasının davamıdır. Poemada Rüstəmin nəticəsi Bərzunun oğlu Şəhriyarın qəhrəmanlığından bəhs olunur. Mifik qəhrəman olan Şəhriyarın bütün şücaəti Hindistanda olur. Firdovsidə bəhs edilən İran-Turan artıq bu poemada yoxdur. Poemada Qəznəvilərin siyasəti ön plana çəkilmişdir. Burada müsəlman və qeyri-müsəlman olan hind tayfaları arasındakı mübarizədən bəhs olunur. Poema Sultan III Məsuda ithaf olunur. Muxtari onun üzərində üç il işləmişdir. Təəssüflər olsun ki, həmin poema tam şəkildə zəmanəmizə gəlib çatmamışdır, yalnız bəzi epizodlar bizə məlumdur. Muxtari həm Qəznəvilərin, həm də Səlcuqların sarayında şairlik etmişdir.

Səlcuqların hakimiyyətinin genişləndirilməsi ilə, Qəznəvilərin ərazisi son dərəcə azaldı. Artıq onlar əvvəlki kimi Yaxın Şərqin və Orta Asiyanın geniş ərazisində deyil, indiki Əfqanıstan, Pakistan və Hindistan ərazilərində olan məhdud coğrafi ərazidə səlcuqların himayəsi ilə hökmranlıq edirdilər. Bununla belə, onların ədəbiyyata olan maraqları azalmamışdır.

## Ədəbiyyat
* Muhtârî, Dîvân-ı Ĥakîm Muħtârî-yi Ġaznevî (nşr. Rükneddin Hümâyun Ferruh), Tehran, 1336 hş., s. 190–191, 500–501, ayrıca bk. tür.yer.;
* Yenə onun., Şehriyârnâme (nşr. Gulâm Hüseyin Begdilî), Tehran, 1358 hş., s. 1–16;
* Devletşah, Teźkire, s. 76;
* Emîn-i Ahmed-i Râzî, Heft İķlîm (nşr. Cevâd Fâzıl), [baskı yeri ve tarihi yok], I, 324–331;
* Lütfəli bəy Azər, Âteşkede-i Âźər, Tehran, 1337 hş., s. 118–121;
* Rzaqulu xan Hidayət, Mecmau’l-fuśaĥâ, Tehran, 1295, I, 598–607;
* Rieu, Catalogue of the Persian Manuscripts, II, 542–543;
* Storey, Persian Literature, V/2, s. 428–435;
* Rızâzâde-i Şafak, Târîħ-i Edebiyyât-ı Îrân, Tehran, 1324 hş., s. 255–256;
* Tebrîzî, Reyĥânetü’l-edeb, V, 261; Safâ, Edebiyyât, II, 501–508;
* Yenə onun., Ĥamâse-serâyî der Îrân, Tehran, 1363 hş., s. 311–315;
* Celâleddin Hümâî, Muħtârînâme: Muķaddime-i Dîvân-ı Oŝmân Muħtârî, Tehran, 1361 hş.;
* J. T. P. de Bruijn, Of Piety and Poetry: The Interaction of Religion and Literatur in the Life and Works of Hakim Sanai of Ghazne, Leiden 1983, bk. Fihrist;
* Qulamhüseyn Beqdeli, "Şehriyârnâme-i Muħtârî-yi Ġaznevî", Âyende, VI/1–2, Tehran, 1359 hş., s. 77–86;
* Julie S. Meisami, "Muқћtārī", EI² (İng.), VII, 535–536.

## İstinadlar