Belqrad Hərbi Texniki İnstitutu

**Belqrad Hərbi Texniki İnstitutu** (serbcə: *Војнотехнички институт*, rom: *Vojnotehnički institut*; abbr: **VTI**) — baş ofisi Belqradda yerləşən və Serbiya Müdafiə Nazirliyi tərəfindən idarə olunan Serb silah və təyyarə layihələndirmə institutudur. Bu təşkilat, Serbiyada yeni silah və hərbi texnikanın tədqiqatı və inkişafı (R&D), eləcə də Serbiya Silahlı Qüvvələrinin hər iki qolu üçün (Ordu (çay Flotilyası daxil olmaqla) və Hərbi Hava Qüvvələri və Müdafiə) inventarın təkmilləşdirilməsi ilə məşğul olan ən yüksək səviyyəli hərbi elmi tədqiqat müəssisəsidir.

## İnstitutun tarixi

İkinci Dünya müharibəsindən sonra Yuqoslaviya Federativ Xalq Respublikası o dövrün siyasi vəziyyəti və gələcək siyasi kursu ilə müstəqil şəkildə hərbi texnologiyanı inkişaf etdirməyə və xarici təchizatdan asılılığı azaltmağa ehtiyac duymuşdur. Müdafiə nazirinin qərarı və o dövrdəki Yuqoslaviya prezidenti İosip Broz Titonun elanı ilə VTI 1948-ci ildə Belqradda Quru Qoşunlarının Hərbi Texniki İnstitutu (serbcə: Vojnotehnički institut Kopnene vojske; abbr: VTIkov) kimi təsis edilmişdir.

1973-cü ildə VTI bir neçə kiçik hərbi tədqiqat və inkişaf institutu ilə birləşdirilmişdir.

1992-ci ildə o, rəsmi məlumatlara görə inkişaf xərclərinin və texniki xidmət xərclərinin azaldılması cəhdi kimi səbəbi izah edilmiş Şarkovoda ləğv edilmiş Aviasiya Texniki İnstitutunu və Zaqrebdəki Dəniz İnstitutunun (serbcə: Brodarski institut) kiçik hissələrini (Serbiyada yerləşən) mənimsəmişdir. 1992-ci ildən etibarən Yuqoslaviya Silahlı Qüvvələrinin Texniki İnstitutu adından başlayaraq ölkədəki siyasi dəyişiklikləri özündə əks etdirərək institut bir neçə dəfə adını dəyişdirmişdir.

İndiki adı Hərbi Texniki İnstitutudur. Nə adın başqa dillərə tərcüməsi, nə də müvafiq akronim heç vaxt birmənalı şəkildə müəyyən edilməmişdir; Həm VTI, həm də MTI formasında ingilis dilli sənədlərdə istifadə edilmişdir, lakin bu təcrübə bu cür qısaltmaları tərcümə etməmək üçün geniş qəbul edilmiş olan təcrübənin əleyhinədir.

## Bu gün

İnstitutun 22 laboratoriyası mövcuddur və o, 212 akr (86 hektar) ərazidə, 177.000 kvadrat metrlik laboratoriya sahələri və ofis sahəsi ilə bərabər, əsasən də Belqradın Zarkovo məhəlləsində, keçmiş Aviasiya Texniki İnstitutunun ərazisində yerləşir. İnstitut SRPS ISO 9001 və SRPS ISO/IEC 17025 standartlarına müvafiqlik sertifikatları almışdır.

## İxtisaslaşdırılmış laboratoriyaları

*Aerodinamika
*Məkan formaları və uzunluqların ölçülməsi
*Eksperimental Modal Analiz, Vibrasiya və Balans Təhlili
*Eksperimental Güc
*Eksperimental ballistika
*Bərk yanacaq işləyən raket mühərriklərinin sınaqdan keçirilməsi
*Enerji Yaradan Materiallar
*Servo Sistemlər
*Döngələrdəki Aparat (HIL) *Simulyasiya və Telemetriya
*Elektro-inertial sensorlar
*NBC Müdafiəsi
*Elektromaqnit münasibliyi 
*Radiorele sistemləri və multipleks avadanlığı
*Mikroqrafiya
*Optoelektronika
*Başlıq və Nəzarət
*Elektrik enerjisi cihazları

## Sərgilər və elmi-texniki iclaslar

Hərbi Texniki İnstitut mütəmadi olaraq Tərəfdaş və IDEX hərbi sərgilərini təşkil etməklə bərabər, həmçinin OTEX elmi-texniki iclaslarını da təşkil edir.

## Texniki əməkdaşlıq

Hərbi Texniki İnstitut aşağıdakı əsaslı təmir institutları ilə əməkdaşlıq edir:

*"Čačak" Texniki Təmir İnstitutu (Texnički remontni zavod "Čačak")
*"Đurđe Dimitrijević-Đura" Texniki Təmir İnstitutu (Texnički remontni zavod "Đurđe Dimitrijević-Đura")
*"Moma Stanojlović" Aeronavtika Əsaslı Təmir İnstitutu (Vazduhoplovni tehnički zavod "Moma Stanojlović")

## Sənədlər və nəşriyyat fəaliyyəti

Texniki sənədlərin, filmlərin və kitabların hazırlanması naşir kimi VTI-nin mühüm bir hissəsini təşkil edir, institutun məhsuldarlığını və elmi-tədqiqat və inkişaf missiyalarında altmış ildən çox olan iştirakının kəmiyyət göstəricisinin nümunəsidir. İnstitutda institutun tarixi ərzində işlənib hazırlanmış olan və silahlı qüvvələrdə xidmətə verilmiş 1300-dən çox silah və müdafiə texnikası üçün texniki sənədlər mövcuddur. Bu sənədlər Serbiya MN-nin əqli mülkiyyəti olmaqla bərabər, müstəsna dəyərə malikdir və gələcək layihələrdə də istifadə edilə bilər.

### Media

Mali Miloš fəaliyyət göstərir - Serbiyanın RTS rəsmi dövlət müdafiə telekanalı "Dozvolite" tərəfindən təqdim edilən inkişaf və istifadə haqqındakı hekayələr - [//www.youtube.com/watch?v=BrQqVF0WZWk Little Milos - robot]