Fərdiyyətçilik

**Fərdiyyətçilik** və ya **İndividualizm** mənəvi duruş, siyasi fəlsəfə, ideologiya və sosial perspektivdir ki Fərdin mənəvi dəyərinə vurğulayır.

## Fərdilik
Fərdilik fərdin azadlığına böyük önəm verən və ümumiyyətlə, özünü təmin edən, özünü idarə edən, nisbətən azad fərd və ya özünü vurğulayan siyasi və sosial fəlsəfədir.

Fərdilik, ilk növbədə, bəşəriyyətin sosial vahidlərdən deyil, fərdlərdən ibarət olması ideyasına əsaslanır. Bu varlıqlar bir-birindən ayrılmaz və azalmazdır. Onların duyğuları, hərəkətləri və düşüncələri özlərinə məxsusdur. Fərdilik insan təbiəti nəzəriyyəsinə, ümumi davranış nümunəsinə və müəyyən siyasi, iqtisadi, sosial və dini nizamlara, eləcə də dəyərlər sisteminə inanmağa aiddir. Davranışın ümumi forması olaraq, fərdiyyətçilik özünə inam, məxfilik və digər fərdlərə hörmətə böyük önəm verir. O, hakimiyyətə və fərd üzərində istənilən nəzarətə, xüsusən də dövlət tərəfindən həyata keçirilən nəzarətə qarşı çıxır. O, həm də "tərəqqiyə" inanır və tərəqqi vasitəsi kimi fərdə fərqli olmaq hüququ verilir. Yalnız ən ifrat fərdiyyətçilər pro-anarxistlərdir. Amma əksəriyyət hesab edir ki, dövlət fərdlərin həyatına minimal şəkildə müdaxilə etməli, ayrı-ayrı şəxslərin bir-biri ilə ziddiyyətə düşməsinin qarşısını almaq və könüllü şəkildə əldə edilmiş razılaşmaların icrasını təmin etmək üçün qanunu və asayişi qorumaq vəzifəsini öz üzərinə götürməlidir. Fərdilik dövlətə zəruri neqativ kimi baxmağa meyillidir və "ən yaxşı hökumət ən az hökumətdir" şüarını qəbul edir.

Fərdilik və cəmiyyət

Siyasi fərdiyyətçilik
Fərqli ənənələrdən ibarət olan fərdiyyətçi anarxizm [1] hesab edir ki, fərdi şüur ​​və fərdi mənafe heç bir kollektiv orqan və ya ictimai orqan tərəfindən əngəllənməməlidir.[2] Fərdi anarxizm, sosial, sosialist, kollektivist və kommunalist hərəkatların ümumi mülkiyyət ideyasından fərqli olaraq, mülkiyyətin fərdlərin əlində olması ideyasına müsbət yanaşır.[3] Bəzi mühüm nümayəndələr bunlardır: Henry David Thoreau [4], Josiah Warren və Murray Rothbard. Josiah Warren ilk amerikalı anarxist hesab olunur. 1833-cü il ərzində o, qurduğu nəşriyyatda həftəlik dörd səhifəlik "Peaceful Revolutionary" adlı nəşri nəşr etdirir. Bundan əlavə, Uilyam Qodvin ümumiyyətlə fərdiyyətçi anarxist hesab olunur.[5] Qodvin xeyriyyəçilik ideyasını müdafiə edərkən, hər bir fərdin öz əməyi və əmlakı üzərində fərdi söz sahibi olmaq hüququnu da ifadə etdi və zaman keçdikcə hökumətin kiçilməsinə səbəb olacaq mütərəqqi rasionalizmə inanırdı ki, bu da son nəticədə onun ləğvi. Boston anarxistləri fərdiyyətçi anarxizmin fərqli, daha az radikal [6] formasını müdafiə edirdilər. Onlar azad bazarları və xüsusi mülkiyyəti dəstəkləyirdilər.[7] Onlar azadlığın və mülkiyyətin qorunmasının şəxsi müqavilələr vasitəsilə təmin edilməsinin tərəfdarı idilər.[8] Bundan əlavə, onlar əmək haqqının mübadilə edilməsini nəzərdə tuturdular[9], lakin dövlət inhisarında olan kapitalizmin (dövlət zəmanəti altında inhisar kimi müəyyən edilir)[10]) əməyin ödənilməsini təmin etməyəcəyi barədə xəbərdarlıq edirdilər. Hələ 19-cu əsrdə Amerika fərdiyyətçiləri arasında müxtəlif məsələlərdə fikir ayrılıqları yaranıb və buna görə də fərdiyyətçi anarxizm baxımından konkret bir nəzəriyyədən danışmaq mümkün görünmür. Məsələn, Taker əqli mülkiyyət hüquqlarına qarşı çıxdığı halda; Qaşıqçı bunu dəstəklədi.[11] Taker yalnız istifadə edildiyi qədər torpaq mülkiyyətini müdafiə etsə də, Byington və Spooner mülkiyyətdə belə bir məhdudiyyətin olmadığını qeyd etdilər.[12][13]

Əhəmiyyətli bir fikir ayrılığı 19-cu əsrdə, Taker və bəzi digər anarxistlərin təbii hüquqlar ideyasını tərk edərək Ştirnerin fəlsəfəsi işığında "eqoizmi" qəbul etdikləri zaman baş verdi.[14][15] Bu əsrdən sonra "individualist anarxizmin çiçəklənmə dövrü sona çatdı." [16] Lakin fərdiyyətçi anarxizm daha sonra daha geniş kontekstdə libertar hərəkat cərəyanlarından biri kimi 20-ci əsrin ortalarında Murray Rothbard və anarxo kapitalistlər tərəfindən müxtəlif dəyişikliklərlə qəbul edildi. [17][18]

## Fəlsəfi fərdiyyətçilik

## İqtisadi fərdiyyətçilik

## Digər baxışlar

## Həmçinin bax
* Anti-fərdiyyətçilik
* Kollektivizm
* Qlobal məsələ
* İnsan təbiəti
* Fərdi feminizm
* Fərdi mədəniyyət
* Bazar fundamentalizmi
* Təbii və qanuni hüquqlar
* Mənfi və müsbət hüquqlar
* Təcavüz etməmək prinsipi
* Personalizm
* Özünə kömək
* Özünə davamlılıq
* Sosial məsələ
* Könüllülük

## İstinadlar