open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarvan Şamiloğlu

**Sarvan Şamiloğlu** () — Azərbaycan jurnalisti.

## Həyatı
Sarvan Şamil oğlu Ağayev 18 sentyabr 1955-ci ildə Ağdamda anadan olmuşdur. Ağdam şəhər 2 saylı orta məktəbdə oxumuş, M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutunda (indiki Bakı Slavyan Universiteti)ali təhsil almışdır.

Sarvan Şamiloğlu ali təhsilini başa vurduqdan sonra Ağdamda 136 saylı Texniki peşə məktəbində komsomol komitəsinin katibi vəzifəsində çalışmışdır. O, 1990-cı ilin fevral ayından ömrünün sonuna kimi "Qarabağ"qəzetində işləmişdir. "Qarabağ"qəzetində müxbirlikdən baş redaktorun müavinliyinə qədər şərəfli yaradıcılıq yolu keçmişdir.

Sarvan Şamiloğlu 1992 ildə Jurnalistlərin Azad Həmkarlar İttifaqının təsis etdiyi "Zəfər" mükafatına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2005-ci tarixli sərəncamı ilə milli mətbuatımızın 130 illik yubileyi münasibətilə Sarvan Şamiloğlu "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür.

Sarvan Şamiloğlu 17 iyul 2014-cü Bakıda faciəli şəkildə həlak olmuşdur.

## Yaradıcılığı
Sarvan Şamiloğlunun jurnalistikaya gəlişi 60-cı illərin sonlarından — orta məktəb illərindən başlayır. Onun pioner drujinasının fəaliyyətindən, məktəbli dostlarının uğurlarından bəhs edən məqlələri "Pioner" jurnalında, "Lenin yolu" (indiki "Ağdam" qəzeti) qəzetində çap olunmuşdur.

Sarvan Şamiloğlunun "Qarabağ"qəzetində işlədiyi 24 illik fəaliyyəti dövründə xalqımızın başına gətirilən müsibətlərin, faciələrin ictimaiyyətə çatdırılmasında böyük xidməti olmuşdur. Onun köçkünlərimizin ağır həyatından, Qarabağ həqiqətlərindən bəhs edən yazıları bu gün də öz aktuallığını saxlamaqdadır.

## Əsərləri
* Şəhid şəhərin şəhid oğulları (Ağdam). Bakı, 1994
* Qandan göyərən yollar. Bakı, 2001

## Mənbə
* Ağdamım-qibləgahım. (Tərtibçi:Surxay Əlibəyli). (I kitab). Bakı, 2001
Boris Karloff

**Boris Karloff** () — Böyük Britaniya və ABŞ aktyoru. Hollivudda "Frankenşteyn" və "Mumiya" personajlarının canlandırdığı rolları məşhurdur. Tənqidçilər tərəfindən "Qorxulu Karloff" və "Qorxunun ustası" kimi ləqəblər qazanmışdır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## İstinadlar
Zita Yohann

**Zita Yohann** () — ABŞ aktrisasıdır. Zita Yohan 1911-ci ailəsi ilə birgə ABŞ-yə köçmüş və orada ömrünün axırına kimi yaşamışdı. 1931-ci ildən başlayaraq bir neçə filmdə rol almışdır. 1931-1986-cı illər ərzində səkkiz filmdə iştirak etmişdi.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Karl Froynd

**Karl Froynd** () — Almaniya və ABŞ rejissoru. 1906-cı ildən etibarən Berlin şəhərində ilk rejissorluq peşəsində çalışmış, 1929-cu ildə isə ABŞ-yə köçərək kinooperator kimi çalışmışdır. Karl Froynd ömrünün axırına kimi burada yaşamışdır.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Sakrebulo

thumbnail|right|250 px|Tbilisi şəhər sakrebulosunun binası
**Sakrebulo** () — Gürcüstan Respublikasında kənd, icma (bir neçə kənd), qəsəbə, şəhər (bələdiyyə tabeli), bələdiyyə və bələdiyyələrin tərkibinə daxil olmayan (mxare tabeli şəhərlər və "mxare statuslu" Tbilisi şəhəri) şəhərlərdə yerli özünüidarəetmənin nümayəndəlik orqanıdır.

Kənd, icma (bir neçə kənd), qəsəbə və şəhər (bələdiyyə tabeli) sakrebulosu birbaşa, ümumi və bərabər hüquqlu gizli səsvermə yolu ilə majoritar qaydada seçilir. Bələdiyyələrə daxil olmayan mxare tabeli şəhərlərdə isə sakrebulo birbaşa, ümumi və bərabər hüquqlu gizli səsvermə yolu ilə proporsional qaydada seçilir. Sakrebulonun tərkibinə sakrebulo sədri, sakrebulo katibi və sakrebulonun müxtəlif komissiyalarının sədrləri daxildir.
## Həmçinin bax
* Tbilisi Şəhər Şurası
SMILES

**SMILES** ( - Molekulyar girişi sadələşdirən xəttin giriş spesifikasiyası) - ASCII sxemi ilə kimyəvi maddənin birbaşa stukturunu izah edən sistemdir. Digər "smiles" () adlı ingilis sözünün omonimidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* «SMILES — упрощённый химический язык»
Pirbudaq

**Pirbudaq** () — müstəqil Qaraqoyunlular dövlətinin ilk sultanı (şərti olaraq).

## Həyatı
Pirbudaq atası Qara Yusif Dəməşqdə həbsdə olarkən dünyaya gəlmişdir. Daha sonra Əhməd Cəlayır Pirbudağı oğulluğa götürmüşdür. 1405-ci ildə Qara Yusif və Əhməd Cəlayir həbsdən azad edilmişdir.

Pirbudaq 1410-cu ildə Qaraqoyunlular Cəlairiləri məğlub etdikdə hakimiyyətə gəlmişdir. Bunun səbəbi Pirbudaqın atası Qara Yusifin şah nəslindən gəlmədiyi üçün adətlərə görə taxta çıxa bilməməsi idi. Ancaq Qara Yusif əvvəlcədən oğlunu müttəfiqi Əhməd Cəlayıra oğulluğa verdiyi üçün Pirbudaq uşaq yaşında hakimiyyətə gəlir, ali hakimiyyət isə atasında qalır. 1412-ci ildə Kür çayı sahili döyüşündə məğlub edilənlər arasında olan gürcü hökmdarı I Konstantin özünü məğrur apardığına görə Qara Yusif və Pirbudaq onu öz əlləri ilə öldürür.

Pirbudaq 1418-ci ildə vəfat etdi. Bundan sonra Qara Yusif xütbəni öz adına oxutdurub, Qaraqoyunlu səltənət taxtına əyləşdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Pirbudaq Qaraqoyunlunun Şahnaməsi
Enes dili

**Enes dili** — eneslərin dili. Samodi dillərinə aiddir. Rusiya Federasiyasının Taymır rayonunun Yenisey çayı sahillərində yaşayırlar. Enes dilində 43 nəfər danışır (2010). 2002-ci ildə onların sayı 119 idi.

Bir-birindən kəskin fərqlənən iki dialekti var — somatu (tundra, xantay, turuxan) və pe-bay (meşə, baixin, karasin, manqazey).

Qrammatikası ilə nenes dilinə və nqanasan diliə yaxındır və qohum dillər sayılır.

## Enes əlifbası
Əlifbası 1980–1990-cı illərdə hazırlanıb. Rəsmi surətdə qəbul edilmənib, ancaq onunla üç kitab buraxılıb (o cümlədən məktəblilər üçün rus-enes lüğəti).

"Таymır" qəzetində nadir hallarda enes dilində materiallar dərc edilir.

## Həmçinin bax
* Kiril qrafikalı əlifbalı dillər siyahısı

## Ədəbiyyat
* Сорокина И. П. Энецкий язык. Языки Российской Федерации и соседних государств: Энциклопедия: в 3-х томах. М. Наука, 2005
* *Сорокина И. П., Болина Д. С.* Энецко-русский словарь: с кратким грамматическим очерком: около 8.000 слов. — СПб.: Наука, 2009. ISBN 978-5-98187-304-1
* *Сорокина И. П.* Энецкий язык. — СПб.: Наука, 2010. 412 с. ISBN 978-5-02-025581-4
* *Mikola T.* Morphologisches Wörterbuch des Enzischen. Szeged, 1995 (= Studia Uralo-Altaica 36)

## İstinad
* Ethnologue (meşə dialekti)
* Ethnologue (tundra dialekti)
* Biblioqrafiya
* Linqvistika
İçli pide

**İçli pide** — pide çörəyi içinə qıyma və ya pendir qoyularaq sobada bişirildiyində öz başına istehlak edilə bilən başlı başına bir yemək olma xüsusiyyətini qazanar. Pidelər hazırlanmasında istifadə edilən içə görə müxtəlif adlarla tanınar:
* Qıymalı pide
* Pendirli pide
* Yumurtalı pide
* Sarımsaqlı pide
* Quşbaşlı pide (ətli pide)
* Qarışıq pide
* Göbələkli pendirli pide
* Pendirli pomidorlu pide

Pide xəmiri lahmacun xəmirinə bənzəyir. Bu səbəblə bəzi restoranlar lahmacun və pide salonu olaraq ixtisaslaşırlar.

## Həmçinin bax

* Xaçapuri
* Pide
Kanaqava prefekturası

**Kanaqava prefekturası** ( *Kanagava ken*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Kanto regionunda prefektura.

## Həmçinin bax
Rauf Mirqədirov

**Rauf Mirqədirov** () — Azərbaycan jurnalisti, redaktoru, "Əməkdar jurnalist" (2005), "Demokratik Azərbaycan" qəzetinin keçmiş baş redaktoru, Ermənistana casusluq etməklə ittiham olunan şəxs.

## Həyatı
Rauf Mirqədirov 1961-ci il iyunun 15-də Bakıda anadan olub.

1987-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib. Bir müddət həmin universitetdə baş laborant vəzifəsində çalışıb, sonra "Azərnəşr"də kiçik redaktor, redaktor işləyib.

### Fəaliyyəti
1991-ci ildə "Zerkalo" qəzetinin müxbiri təyin edilib. 1992-ci ildə həmin qəzetdə daxili informasiya şöbəsinin müdiri, 1992–1995-ci illərdə Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının mətbuat mərkəzinə rəhbərlik edib.

1996-cı ildən "Zerkalo" qəzetində şöbə müdiri işləyib. 1998–1999-cu illərdə "Demokratik Azərbaycan" qəzetinin baş redaktoru olub. 1999–2000-ci illərdə "Bu gün" qəzetinin baş redaktor müavini vəzifəsində çalışıb.

2000–2001-ci illərdə "Millət" qəzetinin baş redaktor müavini vəzifəsini tutub. 2001-ci ildən "Zerkalo" qəzetinin siyasi icmalçısıdır. 2010-cu ildən həm də qəzetin Türkiyədə xüsusi müxbiridir.

### Casusluq
Rauf Mirqədirov 2014-cü il aprelin 19-da Ankaradan deportasiya edilib. Həmin gün təyyarə ilə Bakıya göndərilən jurnalisti MTN əməkdaşları saxlayıb.

Aprelin 21-də Baş Prokurorluğun mətbuat xidməti Rauf Mirqədirovla bağlı yaydığı məlumatda deyilir: Jurnalist 2008-ci ilin aprelindən etibarən Ermənistanın xüsusi xidmət orqanlarının tapşırıqları əsasında Azərbaycana qarşı düşmənçilik fəaliyyəti aparılmasında istifadə üçün ölkədəki ictimai-siyasi, hərbi sahədəki vəziyyət, həmçinin dövlət sirri təşkil edən digər məlumatları onlara verib. Cinayət Məcəlləsinin 274-cü (dövlətə xəyanət) maddəsi ilə Rauf Mirqədirov barəsində 3 ay müddətində həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Daha sonra Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hökmü ilə jurnalist 6 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

### Şəxsi həyatı
Evlidir, 3 övladı var.

## Mükafatları
Rauf Mirqədirov 2005-ci ildə Azərbaycan prezidentinin sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.

2008-ci ildə Norveçin "Söz azadlığı" Fondu ilə Almaniyanın Tsayt-Ştiftunq Fondunun təsis etdiyi "Söz azadlığı" beynəlxalq mükafatını alıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azadlığa buraxılan Rauf Mirqədirov "Nəzər Nöqtəsi"nin qonağı olub
Məclis

**Məclis** ( — *majlis*, hərfi mənası "toplanma yeri") — bir sıra əsasən müsəlman ölkəsinin (İran, Azərbaycan) və xalqlarının (krım-tatarlar) səlahiyyətli qanunverici orqanı (parlamenti).

## Etimologiya
"Məclis" sözü Azərbaycan dilində ərəbcə "toplanma yeri" mənasını verən "مجلس" sözündən götürülmüşdür. XX əsrin əvvəllərinə aid Azərbaycandilli mənbələrdə **məhfil** (مهفیل) adlandırılmışdır. Bu söz ərəbcə "toplanma" mənasını daşıyan "محفل" sözündən törəmişdir.

## Ölkələrə görə məclislər
* Azərbaycan Milli Məclisi
* İordaniya parlamenti
* İrak Nümayəndələr Şurası
* İran İslam Məsləhət Şurası
* Səudiyyə Ərəbistanı Məclis əş-Şurası
* Suriya Məclis əş-Şaab
* Türkmənistan Məclisi
* Türkiyə Böyük Millət Məclisi
* Krımtatar Xalqının Məclisi
* Qazaxıstan Parlament Məclisi
* Özbəkistan Ali Məclisi
* Tacikistan Ali Məclisi

## Həmçinin bax
Irimeyvəli vələs

## Ümumi yayılması
Rusiyanın Avropa hissəsi, Moldova, Balkan yarımadası, Apennin yarımadası, Kiçik Asiyada və Şimal-Qərbi İranda (Astarabad) təbii halda yayılmışdır.

## Azərbaycanda yayılması
İrimeyvəli vələs Lənkəran dağlarında yayılmışdır.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

## Bitdiyi yer
İrimeyvəli vələsə orta və aşağı dağ qurşaqlarının güney yamaclarında meşədə və kоlların arasında rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
İrimeyvəli vələs Azərbaycanda geniş yayılmayıb

## Biоlоji хüsusiyyətləri
Təbiətdə ağac və ya qоllu-budaqlı kоldur. Yarpaqları 3-9 sm uzunluqda və 2,5-4 sm eindədir, оval-ellipsşəkillidir, uc hissəsi uzanmamışdır,  kənarlarında demək оlar ki, eyni böyüklükdə dişlər vardır. Yarpaqlarının qaidə hissəsı dəyirmi- pazvarı və ya azca ürəkvaridir və çanağı təхminən 3 sm uzunluqda və 2 sm enindədir. Yarpaq yanları bütövdür, dilimləri yохdur, 5-8 damarı vardır, ümumi görünüşü оval- rоmbşəkillidir və ya enli rоmbşəkillidir. Adətən, kənarlarında bərabər оlmayan iri dişləri vardır. Fındıqcıqları enli оvalşəkillidir, üzərində 5-7 nazik və irəli çıхmış kiçik til vardır və fındıqcıqlar çanağının dib hissəsindəki çuхurda yerləşmişdir, çanağın kənarları fndıqcığı əhatə etmişdir.

## Çохalması
İrimeyvəli vələs tохumla və vegetativ yоlla çохalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca оlaraq insan fəaliyyətinin təsiridir.

## Becərilməsi
Bəzi park və bağçalarda rast gəlinir. Geniş halda becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qоruma tədbirləri
Qəbul edimiş elə bir tədbir yoxdur.

## Zəruri qоruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na salınması tövsiyə edilir.

## Məlumat mənbələri
Деревья и кустарники СССР. т.2. 1951; Флора Азербайджана. т.3. 1952; Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər.  2005; 2006; 2008.

## İstinadlar
#"Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.
#"Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

## Xarici keçidlər
http://dendrary.in-baku.com/?page_id=112 

*Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov.
Forsaj (film, 2001)

**Cəld və Hiddətli** () — rejissor Rob Cohenun filmi.

## Mövzu
Rejisorluğunu Rob Kohenin etdiyi filmin baş  rollarında Saving Private Ryan və Pitç Blekdən  xatırlayacağımız Vin Dizel, Pol Volker, Cordana Brevster və  Mişel Rodriqes var. 38 milyon dollarlıq bir büdcə ilə çəkilən filmin ABŞ-də göstərildiyi həftə sonunda 41 milyon dollarlıq bir hasilat əldə edərək böyük bir sürpriz etdiyi və bu an təxminən 140 milyon dollar bir büdcəyə malik olduğunu nəzərə çatdıraq.

Dominik Toretto, Los-Anceles küçələrində qaranlıq çökdükdən sonra sərhəd  tanımadan avtomobil yarışları edən bir qrubun lideridir. Polis, küçələrdə dəhşət saçan Torettonun eyni zamanda oğurluq etdiyinə görə ; yüksək dəyərdəki elektronik alətləri oğurladığına görə də şübhə edir. Polisə görə Torettonu tutmağın ən yaxşı yolu; həddən artıq sürət aşiqi qrupun içinə bir detektiv yerləşdirmək və onları tutmaqdır. Bunun üçün gənc detektiv Brayn Okanner işə cəlb olunur. Brayn Earl Spilner adı ilə qrupun içinə girir. Başda hər şey istənilən kimi gedir. Amma gənc və yaraşıqlı detektiv Okanner, Dominikin gözəl və cazibədar bacısı Miaya aşiq olandan sonra işlər dəyişir.

## Rollarda
* Pol Volker — Braun Okanner
* Vin Dizel — Dominik Toretto
* Mişel Rodriqes — Letti Ortiz
* Cordana Brevster — Mia Toretto
* Rik Yune — Conni Tran
* Ja Rule — Edvin
* Cad Lindberq — Cesse
* Conni Stronq — Leon
* Matt Şulz — Vincent
* Xose Maria — Mia

## İstinadlar
Dreyf

**Dreyf** – xarici sahələrin təsiri ilə mütəhərrik yük daşıyıcıların nizamlı hərəkətidir.  Yük daşıyıcıların dreyfi onların nizamsız (istilik) hərəkətinə əlavə olunur, sürəti isə istilik hərəkətinin sürətilə müqayisədə adətən kiçikdir. Yarımkeçiricilərdəki qeyri-tarazlə daşıyıcılar "paketinin" E elektrik sahəsində hərəkəti zamanı müxtəlif yürüklüyə malik olması səbəbindən keçirici elektron və deşiklərin fəza parçalanması baş verir. Buda dreyf adlanır.
Durna (bürc)

**Durna** () — göyün cənub yarımkürəsində bürc.

Göyün cənub yarımkürəsində bürc. Durnanın ən parlaq ulduzu Əlnairin (α) parlaqlığı 1,7 ulduz ölçülüdür və Günəşdən təximən 100 işıq ili məsafədə yerləşir. Durnanın daha beş ulduzu 4-cü ulduz ölçüsündən parlaqdır.
Göyərçin (bürc)

**Göyərçin** () — göyün cənub yarımkürəsində bürc. Sahəsi 270,2 kvadrat dərəcədir. Bürc Rusiyanın cənubu vilayətlərində dekabr — yanvar aylarında tamamilə görsənir. Bürcün ən parlaq ulduzu göyərçinin alfası adlanır.
Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı — İsveç Kral Elmlər Akademiyası tərəfindən ədəbiyyat sahəsində əhəmiyyətli töhfələr verən müəlliflərə təqdim olunan illik mükafat. Bu mükafat Alfred Nobelin 1895-ci ildəki vəsiyəti əsasında təsis edilmiş beş Nobel mükafatından biridir. Nobelin vəsiyyətinə əsasən, mükafat Nobel Fondu tərəfindən idarə olunur və İsveç Akademiyası tərəfindən seçilmiş beş üzvdən ibarət komitə tərəfindən verilir. Ədəbiyyat üzrə ilk Nobel mükafatı 1901-ci ildə Sülli-Prüdoma təqdim edildi. Hər laureat bir medal, bir diplom və illər ərzində dəyişən miqdarda pul mükafatı alır. 1901-ci ildə Prüdoma verilən mükafat pulu 150.782 SEK təşgil edirdi. Bu məbləğ yanvar 2018-ci ildə 8.823.637,78 SEK idi. Mükafat Stokholmda 10 dekabr Alfred Nobelin ölüm ildönümü ilə bağlı illik mərasimdə təqdim olunur.

2021-ci ildən etibarən mükafat 118 şəxsə təqdim edilmişdir. Ən gənc laureat 1907-ci ildə mükafatlandırılarkən 41 yaşı olan Redyard Kiplinq idi. Mükafatı alan ən yaşlı laureat 2007-ci ildə mükafatlandırılarkən 88 yaşı olan Doris Lessinq olub. Erik Karlfeldt 1931-ci ildə ölümündən sonra mükafata layiq görülüb. 1958-ci ildə bu mükafata layiq görülmüş Rusiyalı Boris Pasternak, SSRİ hökumətinin təyziqləri altında mükafatdan imtina etməyə məcbur olmuşdur. 1964-cü ildə Jan Pol Sartr, keçmişdə bütün rəsmi mükafatlardan imtina etdiyi kimi bu mükafatdan da imtina etmişdir. Bütün bunlara baxmayaraq, Nobel komiteti mükafatdan imtinanı qəbul etməyib və Pasternak və Jan Pol Sartrı Nobel laureatları siyahısına daxil etmişdir.

16 qadın Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı olmuşdur. 1904, 1917, 1966 və 1974-cü ildə mükafat iki nəfərə verilmişdir. 1914, 1918, 1935, 1940–1943 və 2018-ci ildə isə mükafat verilməmişdir. 2018-ci ilin Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı 2019-cu ilin mükafatı ilə birlikdə 2019-cu ilin oktyabrında verildi. 2021-ci ilə qədər Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatının 29 ingilis dilli, 15 fransız dilli və 14 alman dilli qalibi mövcuddur.

## Laureatlar

### 1930-cu illər

### 1940-cı illər

### 1950-ci illər

### 1960-cı illər

### 1970-ci illər

### 1980-ci illər

### 1990-cı illər

### 2000-ci illər

### 2010-cu illər

### 2020-cu illər

## İstinadlar
Taymır Dolqan-Nenes rayonu

**Taymır Dolqan-Nenes rayonu** — Rusiya Federasiyasının Krasnoyrsk diyarının şimalında bələdiyyə rayonu və xüsusi statuslu inzibatı-ərazi vahidi. Ərazisinə görə Rusiyanın ən böyük bələdiyyə rayonu.

Ərazisi — 879900 km², əhalisi — 33 861 nəfərdir.

İnzibati mərkəzi — Dudinka şəhəri.

## Həmçinin bax
* Vollosoviç adası
* Diabazovıye adaları
* Tranze adaları
* Novik adası
* Povorotnı adası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Таймырский Долгано-Ненецкий район
* Официальный сайт Таймырского Долгано-Ненецкого муниципального района
* Экономическая информация о регионе 
* Законодательство Таймырского Долгано-Ненецкого муниципального района
* Недостижимая симметрия: об итогах "укрупнения" субъектов Российской Федерации
Hərbi salam

**Hərbi salam** — hərbçilərin dövlət və hərbi bayrağa, həmçinin bir — birinə nizamnamə ilə nəzərdə tutulan ehtiram hərəkəti.

## Hərbi salamın tarixi
Orduda qəbul olunan hərbi salamlaşmanın – sağ əli furajkanın günlüyünə qoymaq ənəsinin tarixi isə çox əsr əvvələrə gedir. Hansı ki, o dövrlərdə cəngavərlər yaraq-əsləhəni tam komplektdə daşıyırdılar. İki cəngavər qarşılaşdıqda qarşılarındakı şəxsin dost, ya düşmən olduğunu anlamaq üçün onlar dəbilqəni, yaxud da dəbilqənin qalxanını qaldırmalı olurdular.
Bu hərəkət artıq yaraq-əsləh gəzdirmə dövrü sona çatdıqda belə, döyüşə hazırlaşan iki şəxsin qaşılaşması zamanı təkrar olurdu. Beləliklə, hərbi salamlaşmanın əsası qoyuldu.

Başındakı geyimi (dəbilqə, furajkanı) çıxarma əvəzinə əli alına tərəf qaldırmanın da öz tarixi var. Əsgərlər tüfəngi barıtla doldurarkən əlləri hisə batmış olurdu. Baş geyimini də çirkli əllərlə çıxartmaq onu yararsız hala gətirmək demək idi.
Ona görə də XVIII əsrin sonlarında hərbi salamlaşma sağ əli furjkanın günlüyünə qoymaq hərəkəti ilə məhdudlaşdırıldı.

## Azərbaycanda hərbi salam

Azərbaycanda hərbi salam Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Sıra Nizamnaməsinə uyğun yerinə yetirilir.Bütün qoşun növləri həmçinin,polis və xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşları bu Nizamnamənin tələblərində qeyd olunan hərbi salam qaydasına əməl edirlər.Nizamnamədə yazılır:

— Hərbir hərbi qulluqçu özündən böyük komandir və ya rəislərə hərbi salam verməyə borcludur;

— Hərbi salam verərkən sağ əlin barmaqların birləşik vəziyyətdə baş geyiminə elə yaxınlaşdırmaq lazımdır ki,orta barmaq qaşın qurtaracağ hissəsindən bir neçə milli aralı və əlin içi görülməmək şərti ilə qol yerə paralel olsun;

— Müdafiə nazirinin 24 dekabr 2014-cü il tarixli Qərarı ilə qüvvəyə minmiş Sıra Nizamnaməsinə əsasən əsgəri salamı başıaçıq da verməyə icazə verilir.

— Əgər hərbi qulluqçu böyük rəisin yanından keçirsə o,rəisə üç addım qalmış hərbi salam verib tam addım atır və ümumi altı addım ataraq onun yanından sovuşur.

## Hərbi salam verilməlidir
Hərbi salam nizamnaməyə əsasən hərbi qulluqçular bir birinə,Şəhidlər Xiyabanına,Naməlum əsgər məzarına,Qaravula və Döyüş Bayrağına verilir.

## Xarici keçid
* Hərbi salamın tarixi
Koçi prefekturası

**Koçi prefekturası** ( *Kōchi ken*) — Yaponiyanın Şikoku adasında yerləşən Şikoku regionunda prefektura.

## İstinadlar
Ceyms Mid

**Ceyms Edvard Mid** () () — məşhur ingilis iqtisadçısı. 1977-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Bertil Ulinlə bölüşdürmüşdür.

## Həyatı
Ceyms Mid özəl Malvern Kollecini bitirmişdir. 1926-cı ildə Oksford Universitetində təhsilə başlamışdır. Əvvəlcə klassik dərslər üzrə təhsil alsa da, sonradan fəlsəfə, siyasət və iqtisadiyyat üzrə oxumuşdur və 1929-cu ildə fərqlənmə ilə məzun olmuşdur.

1930–1931-ci illərdə Kembric Universitetinin Triniti Kollecində ixtisas artırma keçmişdir. Bu müddət ərzində dövrün ən məşhur iqtisadçıları olan Dennis Robertson və Con Meynard Keyns ilə yaxın akademik əlaqələr qurmuşdur. Con Meynard Keynsin pul və məşğulluqla bağlı tədqiqatlarında iştirak edən Mid və yaxın dostları Riçard Ken, Pyero Sraffa və Robinzon Keynsin "Ümumi nəzəriyyə" kitabının hazırlanmasına böyük dəstək olmuşlar.

Sonralar Ceyms Mid 1937–1939-cu illərdə İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşən Millətlər Liqasının İqtisadiyyat Bölümündə iqtisadçı kimi işləmişdi.

İkinci Dünya müharibəsi illərində hökumət kabinetində dövlət məmuru kimi işləmişdi. 1941-ci ildə Mid və Riçard Ston ilk dəfə ikili yazılışlı mühasibat hesablarına əsaslanaraq Böyük Britaniya üçün rəsmi milli gəlir və xərcləmə hesablarını hazırlamışdır. Bu, Dünyada geniş yayılmış Milli Hesablar Sisteminin hazırlanmasında bir başlanğıc olmuşdur.

1945-ci ildə İşçi Partiyası iqtidara gələndə Ceyms Mid Baş nazir Klement Ettlinin baş iqtisadi məsləhətçisi kimi mülkiyyəti dövlətləşdirmə və sosial həmrəyliyin artırılması siyasətlərinin inkişafında önəmli rol oynamışdır. 1947–1957-ci illərdə London İqtisadi məktəbində iqtisadiyyat üzrə professor olaraq işləmişdi. Bununla yanaşı beynəlxalq iqtisadi siyasət nəzəriyyəsi haqqında ödəmələr tarazlığı, ticarət və rifah haqqında çox önəmli iki kitabı çap olunmuşdur.

1977-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Bertil Ulinlə bölüşdürmüşdür.

## Önəmli əsərləri
* 1951 — Beynəlxalq iqtisadi siyasət nəzəriyyəsi — Ödənişlər balansı
* 1955 — Beynəlxalq iqtisadi siyasət nəzəriyyəsi — Ticarət və rifah
* 1965–1976 — Siyasi iqtisadın prinsipləri
* 1975 — Ağıllının iqtisadi siyasətinə radikal bələdçi

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ceyms Mid haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Ceyms Mid haqqında faktlar
* Ceyms Midin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı
Herbert Aleksandr Saymon

**Herbert Aleksandr Saymon** (; ) — amerikan iqtisadçısı. 1978-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Önəmli əsərləri
* 1947 — İnzibati davranış: İnzibati təşkilatların qərar qəbul etmə proseslərini öyrənmək
* 1957 — İnsan modelləri
* 1958 — Təşkilatlar (Ceyms Merçlə birlikdə)
* 1969 — Süni elmlər
* 1972 — İnsan probleminin həlli (Elyen Nevellə birlikdə)
* 1977 — Kəşf modelləri: elm metodlarının digər mövzuları
* 1979 — Düşüncə modelləri. 2 cild
* 1982 — Məhdud səmərəliliyin modelləri
* 1983 — İnsanın işlərinin səbəbi
* 1991 — Mənim həyatımın modelləri (öz həyatı haqqında)
* 1996 — Süni elmlər
* 1987 — Elmi kəşflər: yaradıcı proseslərin hesablama tədqiqatları
* 1997 — Mikroiqtisadiyyatın emprik əsasları
* 1997 — Məhdud səmərəliliyin modelləri. 3 cild

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Herbert Saymon haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Herbert Saymon haqqında faktlar
* Herbert Saymonun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı 

## İstinadlar
Naməlum əsgər

**Naməlum əsgər** — hərbi münaqişə zamanı həlak olmuş şəxsiyyəti bilinməyən əsgər.

Adətən hərbi qulluqçuların üzərində onların kimliyini təsdiq etmək və ya bildirmək üçün boyunbağı olur. Bu boyunbağında onun adı, təvəllüdü, cinsi, qan qrupu qeyd olunur.

## Naməlum əsgər məzarı
Naməlum əsagərin dəfn olunduğu məzardır. Naməlum əsgərlərin xatirəsin əbədiləşdirmək üçün bir çox ölkələrdə həmçinin Azərbaycanda memorial tiklilər vardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şəhidlər Xiyabanı

## Xarici keçid
* Azərbaycan Prezidenti Afinada naməlum əsgər məzarın ziyarət edib 
* Adını gözləyən naməlum əsgər məzarları
Bertil Ulin

**Bertil Ulin** (; ) — isveçli iqtisadçı və siyasətçi.

## Həyatı
Bertil Ulin 1917-ci ildə Lund Universitetindən məzun olmuşdur. 1923-cü ildə Harvard Universitetində magistr, 1924-cü ildə isə Stokholm Universitetində doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir. 1925–1929-cu illərdə Kopenhagen Universiteti, 1929–1965-ci illərdə isə Stokholm İqtisadiyyat məktəbində professor olaraq işləmişdir. Bir müddət Harvard Universitetində qonaq professor olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

Ölkəsində siyasət ilə məşğul olmuşdur və İsveç Liberal Xalq Partiyasının rəhbəri olmuşdur. Bu partiya 1944–1967-ci illərdə iqtidarda olan İsveç Sosial Demokrat Partiyasından sonra əsas müxalifət partiyası olmuşdur. 1944–1945-ci illərdə İkinci Dünya müharibəsi illərində birgə qurulan hökumət kabinetində Ticarət naziri olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

İqtisadiyyata ən böyük xidməti Eli Hekşer tərəfindən ortaya atılan beynəlxalq ticarət nəzəriyyəsini təkmilləşdirmək olmuşdur. Sonradan bu nəzəriyyə Hekşer-Ulin nəzəriyyəsi kimi tanınmışdır.

1977-ci ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Əsərləri
* 1930 — Alman təzminatlarının problemi
* 1933 — Regionlararası və beynəlxalq ticarət
* 1937 — Mübadiləni tənzimləmənin məqsəd və mexanizmləri

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
* liberalizm

## Xarici keçidlər
* Bertil Ulin haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Bertil Ulin haqqında faktlar
* Bertil Ulinin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Çosonun silahlısı (teleserial, 2014)

***Çosonun silahlısı***  Lee Joon-gi, Nam Sang-mi, Jeon Hye-bin,Han Joo-wan  və Yu Oh-seongun baş rolda oynadığı 2014-cü il Koreya teleserialıdır.     Serialın əsas mövzusu Park Yoon-kang adlı qılınc ustasının əlinə odlu silah  alaraq atasını öldürənlərə qarşı mübarizə aparmasıdır.

Bu serialla aktyor Lee Joon-gi və aktrisa Nam Sang-mi İkili həyatdan sonra yenidən bir serialda baş rolları paylaşmaq imkanı əldə etdilər.

## Rollarda

## Mövzusu

## Reytinqlər

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
*'''İzlə'''
Heykəltaraş (bürc)

**Heykəltaraş** () - göyün cənub yarımkürəsində bürc. Heykəltaraş bürcü XVIII əsrdə fransız astronomu **Nikola Lui de Lakayl** tərəfindən Ümid burnunda apardığı müşahidələr zamanı müəyyən edilmişdir. Lakayl bu bürcü ilkin olaraq "Heykəltaraş emalatxanası" () adlandırmış, onu üçayaqlı masa üzərində bir büst, yanında isə heykəltaraş çəkici və iki kəski ilə təsvir etmişdir. 1922-ci ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən rəsmi olaraq "Sculptor" (Scl) adı təsdiq edilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Heykəltaraş cənub yarımkürəsində yerləşən sönük bir bürcdür. O, şimaldan Balıqlar və Balina, şərqdən Ocaq, cənubdan Feniks və cənub-qərbdən Durna bürcləri ilə əhatə olunmuşdur. Bürcün ərazisi cənub qalaktik qütbünə düşdüyü üçün burada ulduz sıxlığı olduqca azdır, bu da uzaq qalaktikaların müşahidəsini asanlaşdırır.

## Əsas ulduzlar
Bürcdə 3-cü maqnitudadan parlaq ulduz yoxdur. Əsas ulduzları aşağıdakılardır:
* **Alpha Sculptoris:** Bürcün ən parlaq ulduzudur, parlaqlığı 4.30 maqnituda olan mavi-ağ nəhəngdir.
* **Eta Sculptoris:** Parlaqlığı 4.8 ilə 4.9 arasında dəyişən qırmızı nəhəng ulduzdur.
* **R Sculptoris:** Maddə püskürmələri nəticəsində ətrafında spiralvari quruluş yaranmış qırmızı nəhəngdir.

## Dərin göy cisimləri
Heykəltaraş bürcü öz daxilində çox sayda əhəmiyyətli qalaktika və qrupları barındırır:
* **Heykəltaraş Qrupu:** Yerli Qrupa ən yaxın qalaktika qrupudur.
* **[[NGC 253]] (Gümüş sikkə qalaktikası):** Qrupun ən parlaq üzvü olan və intensiv ulduzəmələgəlmə prosesi gedən spiral qalaktikadır.
* **[[NGC 300]]:** Yerli Qrupun sərhədində yerləşən, spiral quruluşu ilə seçilən qalaktika.
* **[[Araba çarxı qalaktikası]]:** Təxminən 500 milyon işıq ili məsafədə yerləşən, toqquşma nəticəsində yaranmış nadir formalı qalaktikadır.
* **Heykəltaraş cırtdan qalaktikası:** Samanyolu qalaktikasının peyki olan sönük cırtdan qalaktika.

## Həmçinin bax
* Bürclərin siyahısı
* NGC 55
* Nikola Lui de Lakayl

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ian Ridpath - Star Tales (İngiliscə)
* Constellation Guide - Sculptor (İngiliscə)
İskənə (bürc)

**İskənə** (lat, Caelum) — Göyün cənub yarımkürəsində bürc. Ən parlaq ulduzunun ölçüsü 4-dür. Azərbaycandan görünür.
## İstinadlar
Propaqanda (film, 1999)

**Propaganda** — 1999-cu ildə istehsal olnmuş türk filmi. Kamal Sunalın oynadığı son filmdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Sərdar Əsəd (şair)

**Sərdar Əsəd** (tam adı: *Sərdar Heydər oğlu Əsədov*) — Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Sərdar Əsəd 1929-cu il avqustun 29-da Cəbrayıl rayonunun Soltanlı kəndində anadan olub. Atası Heydər kişi savadsız bir kəndli, anası Həsyə xanım təhsil görməmiş kənd qadınlarından idi.

1955-ci ildə - APİ-nin filologiya fakültəsini bitirmişdi. 1955-ci ildə institutun ali məktəblərarası ştanq yarışlarında Sərdar Əsəd birinci yeri tutmuşdur.

Sərdar Əsəd “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində (indiki “Ədəbiyyat” qəzeti) düz beş il - 1958-1963-cü illərdə işləmişdir.

30 iyun 1975-ci ildə vəfat etmişdir..

## Yaradıcılığı
İstedadlı şair Sərdar Əsəd də hələ gənclik illərini başa çatdırmamış ömrünü başa çatdırsa da, kifayət qədər bədii irs qoyub gedib. Sərdar ədəbiyyata 50-ci illərdə gələn Əli Kərim, Qulu Xəlilov, Əlfi Qasımov, Tofiq Mütəllibov, Fikrət Sadıq nəslinin nümayəndələrindən idi.

Sərdar Əsəd 40 yaşının tamamında yazdığı "Ömür keçdi yarıdan" şeirində mənalı həyat yolunun çətinliklərini qeyd etmişdir.

Yaradıcılığının lap erkən çağında - 1954-cü ildə qələmə aldığı "Şairin arzusu" şeirini onun poeziya yolunun proqram sənədi saymaq olar.

Yer ulduzu" (1974) kitabından aydın olur ki, mərkəzi mətbuatda hələ APİ-nin filologiya fakültəsinin birinci kurs tələbəsi olduğu dövrdən - 1952-ci ildən çap olunmağa başlayıb. "Gənclik illəri" adlı ilk şeir kitabını 1957-ci ildə nəşr etdirə bilmişdi. Bu kitabda və bundan üç il sonra çap etdirdiyi "Səni axtarıram" kitabında hər bir şeirin yazılma tarixi var. 1960-cı ildə nəşr olunan "Səni axtarıram" kitabında son şeirləri 1957-ci ilə aiddir. Bu, o dövrdə nəşr işinin nə qədər çətin olduğunu, bir kitabın çapı üçün ən azı üç il gözləmək lazım gəldiyini göstərən bir faktdır. 50-ci illərə aid bir sıra şeirlərinin "Yanan memar" (1963), "Cərrah ürəyi" (1965), "Simlərin tufanı" (1971) kitablarına daxil edilməsi göstərir ki, ilk kitabları yazdıqlarını əhatə etməmiş, seçmə şeirlərdən ibarət olmuşdu. Sağlığında bunlarla yanaşı, "Gözəl", "Meşədə qonaqlıq" və başqa şeir, həmçinin Bartodan, Rodaridən tərcümə kitablarını da çap etdirə bilmişdi. Kitabları İ.Soltan, N.Həsənzadə, M.Araz, E.Borçalı, Ə.Salahzadə və başqalarının redaktorluğu ilə çap olunmuşdu.

1977-ci ildə - vəfatından iki il sonra şeir və poemalardan ibarət "Dağları aşdı sellər" kitabı nəşr olunub.

## Kitabları
*"Gənclik illəri" (1957)
*"Səni axtarıram" (1960)
*"Yanan memar" (1963)
*"Cərrah ürəyi" (1965)
*"Simlərin tufanı" (1971)
*"Yer ulduzu" (1974)
*"Dağları aşdı sellər"
*"Gözəl"
*"Meşədə qonaqlıq"

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
#Vaqif Yusifli. “Sərdar Əsəd- Sevgidən intihara”, “Ulduz” jurnalı-2012(3)
#Savalan Fərəcov. “Şair ürəyinin çırpıntıları”, “Mədəniyyət” qəzeti, 02.07.2010
#Qəzənfər Kazımov. “Sərdar Əsəd kifayət qədər bədii irs qoyub gedib”, “Xalq cəbhəsi” qəzeti, 18 iyun 2011-ci il

## Xarici keçidlər
*Sərdar Əsəd kifayət qədər bədii irs qoyub gedib
*Sərdar Əsəd (1929-1975)
Maksim pulemyotu

**Maksim pulemötu** - 1883 amerikan əsilli britaniyalı silah ustası Hayrem Stivens Maksimin düzəltdiyi dəzgahlı pulemyot. Maksim pulemötu ilk avtomatik silah hesab olunur; o geniş olaraq İngilis-bur (1899-1902), Birinci Dünya müharibələrində, eləcə də bir çox hərbi münaqişələrdə istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar
Kioto

**Kioto** ( — *Paytaxtların paytaxtı*) — Yaponiyada şəhər. Kinki bölgəsində yerləşir. Onun adındakı hecaların yerini dəyişdikdə yeni paytaxtın — Tokionun adı alınır. Çox sayda qədim tarixi binaları və məbədləri var. İkinci dünya müharibəsi zamanı şəhər bombardman olunmadığına görə sayı 1500-dən artıq olan bu məbədlər toxunulmaz qalmışdır.

794-cü ilsən 1869-cu ilədək Yaponiyanın paytaxtı, Yaponiya imperatorlarının əsas iqamətgahı olub. Şəhərin qədim adı — Xeyan, Xeyan-kyö (yap. 平安京, "Sülh və əmin-amanlıq paytaxtı").

Kioto həmçinin gözəl meyvə bağları ilə məşhurdur.

## Şəkillər

Fayl:KamigamoJinjya Saiden.jpg|Kamigamo Shrine 
Fayl:Shimogamo 01.jpg|Shimogamo Shrine 
Fayl:Japan 2006 - Kyoto - Toji Pagoda.JPG|Tō-ji 
Fayl:Kiyomizudera sakra01.jpg|Kiyomizu-dera
Fayl:Saihouji-kokedera02.jpg|Saihō-ji 
Fayl:Tenryu-Ji Garden.jpg|Tenryū-ji 
Fayl:Kinkaku3402CBcropped.jpg|Kinkaku-ji
Fayl:RyoanJi-Dry garden.jpg|Ryōan-ji 
Fayl:170216 Nishi Honganji Kyoto Japan03s4.jpg|Nishi Hongan-ji 
Fayl:Nijo Castle 1.jpg|Nijō Castle 
Fayl:DaigojiKondo3237.jpg|Daigo-ji
Fayl:GinkakujiTemple.jpg|Ginkaku-ji
Fayl:Ninnaji3.jpg|Ninna-ji
Fayl:Kozanji Kyoto Kyoto11s5s4592.jpg|Kōzan-ji 


## Xarici keçidlər
* Hanami Web — Kyoto 
* www.city.kyoto.jp
* Paytaxtların paytaxtı Kioto-dan qış mənzərələri 

## Həmçinin bax
* Kioto protokolu
Şotland dili

**Şotland dili** — Şotlandiyada ingilis dilindən başqa əsasən iki yerli dildə danışılır, bunların hər ikisi şotland dili adlansa da, bir birindən dil qruplarına görə seçilən iki fərqli dillərdir.

## Kelt şotland dili
* Şotland dili (keltcə)

## German şotland dili
* Şotland (german) dili

## İstinadlar
Eylean-Donan qəsri

**Eylean-Donan qəsri**, *([[Şotland dili (keltcə)|keltcə]] - Eilean Donan)*, tərcümədə "Donanın adası",  — Şotlandiyanın Lox-Duyx fyordunda yerləşən qayalı adada qəsr. Qəsr öz funda balı ilə məşhurdur.

Qəsrin adı, VII əsrdə adada yaşamış  tərki-dünya rahib Donanın adı ilə bağlıdır.

XIII əsrdə, kral III Aleksandrın hakimiyəti vaxtı, adada ilk qala tikilir. 1263 III Aleksandr qəsri, Larqs döyüşündəki igidliyinə görə, Kolin Fitsjeraldın (Makkenzi klanının üzvləri onu öz əcdadları hesab edirlər) mülkiyətinə verir. Bu döyüşdə norveçli kral Xokon IV məğlub edilir və bunun nəticəsində Hebrid adaları və Men adası Şotlandiyaya birləşdirilir. Həmin vaxtdan qəsr, 1719 ildə dağıdılana qədər, Makkenzilərin vacib qalası olaraq qalır.

1911 Con Makray Gilstrap (Macrae-Gilstrap) qəsri alır və bərpasına başlayır. 20 ildən sonra qəsrin bərpa işləri qurtarır. 1983 Makray klanı xeyriyəçilik işinə başlayır. İndiyə kimi Makray nəsli, onlar üçün ayrılan qəsrin altı otağında yaşayırlar.
## Xarici keçidlər
* - История и архитектура замка Эйлен-Донан (rus)
Şotland kelt dili

**Şotland kelt dili** və ya **Gel dili** (*Gàidhlig*; , və ya **) — kelt dillərinin Hoydel qolunun nümayəndəsi, daşıyıcıları olan -kelt qəl xalqı -adətən dağlıq Şotlandiyada və Hebrid adalarında yaşayırlar.

Daşıyıcılarının sayı Şotlandiyada 58 652 nəfər(2001) və 500-1000 arası Kanadada (Yeni Şotlandiya əyaləti, əsasən Keyp-Breton adası). Dil daşıyıcılarının kiçik qrupları ABŞ, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Cənubi Afrika Respublikasında var.  Daşıyıcıların dünyada sayı təxminən 60 min nəfərdir.

Şotlandiyanın düzənlik ərazisində yayılmış ingilis dilinə qohum, german dil qrupuna aid skoç dili ilə fərqli dillərdir.

## Həmçin bax
* Şotland dili
Sefey (bürc)

**Sefey** () — göyün şimal yarımkürəsində bürc. Ən parlaq ulduzu Əlderamindir. Sahəsi 589 kv. dərəcədir ki, sahəsinə görə 27-ci yerdədir.
Göyərçinqala qəsri

**Gövərçinqala qəsri** və ya **Kazım daşı** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında Urmiya gölündə yerləşən qəsr.

Urmiya gölünün içində iki dağ kimi ada var ki, adaların birində qəsr tikilib. 10 il əvvəl bu təbii qəsr hər tərəfdən su ilə əhatələnmişdi və oraya ancaq qayıqla çatmaq olardı. İndi isə Urmiya gölünün kəskin dayazlaşmasına görə adalara quru ilə getmək olar. İranın ən böyük duzlu gölü Urmiyanın 1/3 quruyub.

Burada müharibə və ara çəkişmələri vaxtı ətrafda yaşayan əhalinin sığınacağı idi. Qəsrin adada olması düşmənlərin ona yaxınlaşmasını əngəlləyirdi.

İndi Qala-qəsr pis, dağınıq vəziyətdədir.
Kioto prefekturası

**Kioto prefekturası** ( *Kyōto fu*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Kansai regionunda prefektura.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Soba (bürc)

**Soba** () — göyün cənub yarımkürəsində yerləşən sönük, lakin müasir astrofizika üçün strateji əhəmiyyətli bürclərdən biridir. XVIII əsrdə fransız astronomu **[[Nikola Lui de Lakayl]]** tərəfindən müəyyən edilmişdir.

## Tarixi və etimologiyası
Bürc 1751–1752-ci illərdə Lakayl tərəfindən Ümid burnunda aparılan müşahidələr zamanı kataloqa daxil edilmişdir. O, bürcü kimyagərlərin laboratoriyalarda istifadə etdiyi kiçik soba formasına bənzədərək onu "Kimyaçı sobası" () adlandırmışdır. Bu adlandırma antik mifologiyadan kənara çıxaraq, Maarifçilik dövrünün elmi cihazlarını simvolizə edən bürclər qrupuna aiddir.

## Astronomik əhəmiyyəti
Soba bürcü müasir astronomiya üçün "kosmik pəncərə" rolunu oynayır. Samanyolu qalaktikasının toz qatından uzaqda yerləşdiyi üçün uzaq kainatı müşahidə etmək burada çox asandır. 

Məhz bu bürcün ərazisində məşhur **[[Hubble Ultra Dərin Sahəsi]]** (HUDF) görüntüsü çəkilmişdir. Bu foto kainatın ən uzaq və ən qədim qalaktikalarını görməyə imkan verən elmi inqilab hesab olunur.

## Əsas obyektlər
* **[[Alpha Fornacis]]:** Bürcün ən parlaq ulduzudur (3.85 maqnituda). 
* **[[Soba Qalaktika Qrupu]]:** Bizə ən yaxın olan böyük qalaktika topalarından biridir (təxminən 62 milyon işıq ili məsafədə).
* **[[NGC 1316]] (Fornax A):** İki qalaktikanın toqquşması nəticəsində yaranmış, çox güclü radioşüalanma mənbəyi olan qalaktikadır.
* **[[NGC 1365]]:** Mükəmməl quruluşlu nəhəng çubuqlu spiral qalaktikadır.

## Həmçinin bax
* Bürclərin siyahısı
* Nikola Lui de Lakayl
* Hubble Ultra Dərin Sahəsi

## İstinadlar




## Xarici keçidlər
* Ian Ridpath - Star Tales (İngiliscə)
* Constellation Guide - Fornax (İngiliscə)
Şimal Tacı (bürc)

**Şimal Tacı** () — göyün şimal yarımkürəsində bürc.

## Həmçinin bax
* Əlfəqqə

## İstinadlar
Cakeli qəsri

**Cakeli qəsri**, (gürc. ჯაყელის ციხე) — Gürcüstan şəhəri Axaltsixedə yerləşən Axaltsixe qalasının (Rabat) içində qədim qəsr. 
## Tarixi
Qəsr ilk olaraq, Mesxeti hakimləri, Çorçaneli evindən olan, atabəy rütbəsi daşıyan gürcü feodal nəsli Cakelilərə aid idi. Cakelilər beş əsr ərzində (XII əsrdən - XVII əsrə qədər) Cənubi Gürcüstanın ən güclü siyasi qüvvəsi idi. 1578 ildə regionun Osmanlı imperiyası tərəfindən işğalından sonra, Cakelilər ilk vaxt osmanlılara qarşı mübarizəyə başçılıq etmişdilər, lakin sonra onların tərəfinə keçdilər və gürcü feodalları arasında birinci olaraq islamı qəbul etdilər. Osmanlı imperiyasında Cakeli nəsli rusların 1829 ildə  gəlişinə qədər irsi paşa rütbəsini daşıyırdılar. [1
Nəslin nümayəndələrindən biri -Əhməd Paşa - müasir Axalsixin ən görməli yerlərindən biri olan Əhmədiyyə məscidini tikdirir.

## Bərpası
2011 ilin may ayında Gürcüstan hökuməti Rabat qalasında, 2012 ildə qurtaran bərpa işlərinə başlayır. Bu məqsəd üçün budcədən 24 mln. lari xərclənir. Layihə çərçivəsində Cakeli qəsri də tamamilə təmir olunur.
Gürcüstan hakimiyətinin 2012 ildə bərpa etdiyi Axalsixdəki Rabat qalasının və Əhmədiyyə məscidini ətrafında Gürcüstan prezidenti Saakaşvili ilə Türkiyənin baş-naziri Ərdoğan arasında, onun Gürcüstana işçi səfəri çərçivəsində danışıqlar aparılırdı. Danışıqlardan sonra Saakaşvili bəyan etdi ki, Ərdoğan onun təklifi ilə razılaşdı və türk tərəfinin əvvəlcə irəli sürdüyü məscidin günbəzinin qızlı rənginin dəyişməsi təklifindən vaz keçdi. Buna baxmayaraq Türkiyə tərəfi əvvəlki tək iddia edirdi ki məscid xaç təsviriləri üçün münasib yer deyil.
Türkiyə tarixçiləri iddia edilər ki Əhmədiyyə məscidinin günbəzi qızlı yox qurquşun rəngində idi. Bunu Rusiya hərbi tarixçisi Vasili Potto öz fundamental, fəsillərinin birini Axalsix qalası uğrunda döyüşə həsr olunan "Kafqaz müharibəsi" əsərində da təsdiq edir.
O ki qaldı xaç təsvirli stellalara, onlar, Axalsixin ruslar tərəfindən işğalından sonra,  qurbangah  peyda olandan və məscid kilsəyə çevriləndən sonra orada peyda olmuşlar.

## İstinadlar
*-Золотой купол мечети в Рабате(rus)
Atabəy

**Atabəy** (türk. "bəyin atası") - 1) səlcuq sultanlarının azyaşlı vəliəhdlərinin tərbiyəçisi və qəyyumları; 2) Səlcuqilər dövlətinin süqutu nəticəsində meydana gəlmiş sultanlıqların başçılarının titulu; 3) Misirdə məmlük sərkərdəsi.

Səlcuqlularda atabəy rütbəsi daşıyan şəxs ölkənin və ya onun vilayətinin canişini və çox vaxt eyni zamanda kiçik yaşlı varis, yaxud vəfat etmiş hakimin övladları yanında regent və himayədar vəzifəsini yerinə yetirirdi. Bəzən atabəylər nikah və ya hər hansı başqa vasitələrlə hakimiyətə gəlirdilər. Atabəylərin bütöv sülalələri yaranırdı.

## Atabəy sülalələrinin və ya bu tituldan istifadə edən digər sülalələrin siyahısı
* Ağsunqurilər – Marağa atabəyləri (türk mənşəli)
* Eldənizlər – Azərbaycan atabəyləri (qıpçaq türkü mənşəli)
* Salqurlular – Fars atabəyləri (türk mənşəli)
* Həzarəsbilər – Luristan atabəyləri (iran mənşəli)
* Yəzd atabəyləri – (iran mənşəli)
* Zəngilər – Mosul atabəyləri (Türk mənşəli)
* Yaqutilər - Aran atabəyləri (Türk mənşəli)
* İnancoğulları - Rey atabəyləri (Türk mənşəli)
* Ayabalar - Təbəristan atabəyləri (Türk mənşəli)
E.ə. 2003

## Hadisələr
* Su tayfaları qonşu ərazidə olan Elam dövləti ilə birlikdə Şumerlərin III Ur sülaləsini devirdilər. Su ölkəsi müstəqil oldu.

## Doğumlar

## Vəfatlar
E.ə. 740

## Hadisələr
* Mannada İranzu (e.ə.740–719) hakimiyyətə gəldi.

## Doğumlar
* Sennaxerib

## Vəfatlar

## İstinadlar
Abtu və Anet

**Abtu və Anet** —

## Ümumi məlumat
Misir mifologiyasının 2 az tanınan personajı Abtu və Anet real ölçülərdən bir qədər uzaq, bir-birinə yoldaş və müqəddəs iki balıqdır.Əsas vəzifələri baş tanrı Amon Ranın gəmisi qarşısında ona yarana biləcək hər cür təhlükəyə qarşı diqqətlə hazır olub onu müdafiə etməkdir.Gəzdikləri və səyahət etdikləri ərazilərin sərhədi yoxdur.Gəmi gündüzlər səmada Şərqdən Qərbə-gündoğandan günbatana yelkən açar və gecələri qayıdıb yeraltına doğru əks istiqamətdə hərəkət edərmiş.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* X.L.Borxes. "Xəyali Varlıqlar Kitabı"
Herseqovina-Neretva Kantonu

**Herseqovina-Neretva Kantonu** (Bosn. *Hercegovačko-neretvanski kanton*, Xorv. *Hercegovačko-neretvanska županija*, Serb. *Херцеговачко-неретвански кантон*) — Bosniya və Herseqovina Federasiyası cənub hissəsində yerləşir. Yalnız bu kantonda Adriatik dənizinə çıxış var.

## İstinadlar
E.ə. IX əsr

**E.ə. IX əsr**
 
## Doğulanlar
* Homer
* İona (peyğəmbər)
* I Sarduri
* III Salmanasar

## İstinadlar
E.ə. 814

## Hadisələr
* Şimali Afrikada finikiyalılar tərəfindən Karfagen koloniyasının əsasının qoyulması.

## Doğumlar

## Vəfatlar
Şəbəkə (dəqiqləşdirmə)

* Şəbəkə (zərgərlik) — Zərgərlikdə üsul.
* Şəbəkə (bürc) — Göyün cənub yarımkürəsində bürc.
* Şəbəkə (film, 2011) — Qısametrajlı bədii film.
* Şəbəkə (memarlıq) — Yaxın və Orta Şərq memarlığında və dekorativ tətbiqi sənətində bədii konstruktiv forma olan qeyri-maddi mədəni irs nümunəsi.
* Kompüter şəbəkəsi — Rabitə xətləri və xüsusi proqram təminatı ilə bir-birilə əlaqəli kompüterlər və periferiya avadanlıqları sistemi.
Kaman 99 əməliyyatı

**Kaman 99 əməliyyatı** *(Yay 99)* — İraqın bir gün əvvəl endirdiyi və İran-İraq müharibəsini başlayan, gözlənilməz zərbəsinə cavab olaraq İranın HHQ əməliyatı.

20 sentyabr 1980 ildə İraq İranın strateji obyektlərinə kütləli zərbə endirdi.
1:45 İraqın 6 MİQ 23 təyyarəsi Əhvaz yanındakı İran aviabazasına bomba zərbəsi endirdilər. Saat yarım sonra İraq MiQ-23 -ləri Tehranın beynəlxalq Mehrabad hava limanına hücum etdilər, eyni vaxtı başqa təyyarələr İranın başqa 8 vacib strateji obyektinə zərbə endirdilər.

Lakin İran Altıgünlük müharibənin təcrübəsini nəzərə almışdı və onun təyyarələrinin əksəriyyəti beton sığınacaqlarda gizlədilmişdi. İraqlıların hücumu bir neçə qalxma-enmə zolağında yarğan əmələ gətirmişdi. Hücumdan sonra İran HHQ cavab zərbəsi hazırlamağa başladılar ki, bu zərbə ertəsi gün endirildi.

23 sentyabr 1980-ci ildə İranın, Mark 82, Mark 83 və Mark 84 bombaları və AGM −65 Maverick raketləriilə silahlanmış Fantom F-4 təyyarələri, Həmədan aviabazasından göyə qalxdılar.

Havada əlavə yanacaq doldurulandan sonra Fantomlar İraq paytaxtı Bağdada çatdılar və əl-Kut, əl-Rəşid və əl-Habbaniya aviabazalarına basqın etdilər. Daha 8 F-4 Tehrandan uçdu və yenə də əL-Rəşid aviabazasına hücum etdi.

Təbrizdən uçan İranın 58 Northrop Grumman F-5 təyyarəsi, İraqın Mosuldakı aviabazasına hücum etdi. Mosulun basqınından sonra 50 F-5 təyyarəsi, güclü zədələnən, Nəsiriyyə aviabazasına basqın etdilər.
İranın 146 F-4 və F-5 təyyarələri İraqı bombalayanda, İranın daha 60 Grumman F-14 Tomcat təyyarəsi, mümkün İraq cavabından İranın hava məkanını müdafiə etmək üçün havaya qalxdılar.

İranın bu F-14 təyyarələri İraqın 2 MiQ-21 və 3 MiQ-23 qırıcısını vura bildilər, İranın bir F-5 qırıcısı isə İraqın Su-20 təyyarəsini vurdu.

İraqın MİQ −23-ü İranın 2 ədəd F-5 qırıcısını, İraqın MİQ −21 qiriidis isə İranın daha iki F-5 qırıcısını vurdular. Eləcə də iraqlılar səhvən C-125 zenit raketi ilə öz İlyuşin İL-76 təyyarəsini vurdular. İraq hücuma yaxşı hazırlaşmışdı, çünki hücum vaxtı İraq təyyarələrinin əksəriyyəti başqa ərəb ölkələrinə sığındılar və qorundular.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* -Iran strikes back in Operation Kaman 99 (ingil.)
Şir (bürc)

**Şir** (lat. Leo) — zodiakal bürc. Ən parlaq ulduzu Requldur. Azərbaycandan görünür. NGC 3119 qalaktikası bu bürcdə yerləşir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Artur Lüis

**Vilyam Artur Lüis** (; ) — Böyük Britaniya iqtisadçısı. 1979-cu ildə Teodor Şultsla birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı almışdır.

## Həyatı
Artur Lüis 1915-ci ildə o dövrdə Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olan Sent-Lüsiyanın mərkəzi Kastrisdə anadan olub. İngiltərədə yerləşən London İqtisadiyyat məktəbindən 1937-ci ildə məzun olaraq diplom almışdır. Artur Lüis 1940-cı ildə doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir. Artur Lüis əvvəlcə Mançester Universitetində müəllim olaraq işləmiş, sonralar isə yeni yaradılan Karib Universitetinə rektor olaraq təyin olunmuşdur. 1970-ci ildə Karib Dövlət Bankına direktor təyin olunmuşdur. 1963–1991-ci illərdə ABŞ-nin Prinston Universitetində professor olaraq işləmişdir. 15 iyun 1991-ci ildə Barbadosun Brictaun şəhərində ölmuşdür. Məzarı Sent-Lüsiyada öz adını daşıyan kollecin həyətindədir. Uzun müddət işlədiyi Mançester Universitetində xatirəsinə bir bina tikilmişdir.

## Əsərləri
* 1954  Əməyin qeyri-məhdud ləvazimatları ilə iqtisadi inkişaf, İqtisadi və sosial tədqiqatlar, Mançester məktəbi.
* 1955  İqtisadi inkişaf nəzəriyyəsi (Corc Ellen və Unvin ilə birlikdə), London.
* 1966  İnkişaf planı: İqtisadi siyasətin əsas xüsusiyyətləri (Corc Ellen və Unvin ilə birlikdə), London.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Artur Lüis haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Artur Lüis haqqında faktlar
* Artur Lüisin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı təqdimolunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Miyazaki prefekturası

**Miyazaki prefekturası** ( *Miyazaki ken*) — Yaponiyanın Kyuşu adasında yerləşən Kyuşu regionunda prefektura.

## İstinadlar
Samodi dilləri

**Samodi dilləri** — Ural dillərinə daxil olan dillər qrupu. Digər təsnifata görə samodi dilləri ailə, ural dilləri isə makroailədir.

## Təsnifatı
thumb|290px| XVII əsrdə samodi dillərinin yayılma coğrafiyasıвеке (təxminən; xətlərlə) və XX əsrin sonunda (tam rəngli)
Samodi dilləri aşağıdakı qruplara bölünür:
* şimal qrupu:
** nenes dili
** enes dili 
** nqanasan dili 
** yuras dili †

* cənub qrupu:
** selkup dili 
** ölü dillər:
*** motor dili †
*** tayqiy dili †
*** кkaraqas dili †
*** kamasin dili †
*** koybal dili †
*** soyot dili †
## Həmçinin bax
* Kiril qrafikalı əlifbalı dillər siyahısı

## Ədəbiyyat
* Сорокина И. П. Самодийские языки. Языки Российской Федерации и соседних государств: Энциклопедия: в 3-х томах. М.Наука. 2005

## Xarici keçidlər