open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mavrokordatonun binası

**Mavrokordatonun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində zirzəmiyə sahib bir mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur. Bina Matvey Stomateviç Mavrokordatoya mənsub olmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Qreçeskaya küçəsi, 101

## Tarixi
Zirzəmiyə sahib olan bir mətəbədən ibarət olan binanım fasadı yarım kolonnalar ilə bəzədilmişdir. Bina 1830-cu illərdə inşa edilmişdir. Binanın fasadımda olan elementləri böyük hissəsi mavi, kiçik elementlər isə ağ rəngdədir.
1870-ci illərdə bonanın sahibi taqanroqlu tacir Anton Sarandiaki olmuşdur. Sonradan isə yunan tabelesi Yekaterina Mixaylovna Kalvokoresi olmuşdur. 19 yaşında Yekaterina Mixaylovna Kalvokoresi yunan Mixal İvanoviçlə nişanlanmışdır.

ХIХ əsrin sonlarında binanı xüsusi mülk olaraq yunan tabelisi Matvey Stomateviç Mavrokordato satın almışdır. Onun atası Sotimato Matveeviç 1830-cu ildə, anası Virqiniya Nikolayevna Averino 1841-ci il doğumlu olmuşdu. Onlar 1858-ci ilin yanvarında Yunan kilsəsində evlənmişdir.

Onlar Qreçeskaya küçəsi ev 100 yerləşən öz evlərini yaşayış mənzilləri və kontorlar kimi icarəyə vermişdilər. Burada 1910-cu illərdə İvan İvanoviç Korsun yaşamışdır. Ston və Veksleraya məxsus aqentura-komission kontor yerləşmişdir. Taqanroqlu Puzanov binanın mənzillərimdə yüngül əxlaqlı cavan adamların görüşünü təşkil edirdi.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra 1925-ci ilə qədər binanın sahibi tacirlər М. А. və Y. М. Berkoviçlər olmuşdur.

1925-ci ildən bina milliləşdirilmişdir. O zamanda bina yaşayış mənzillərinə bölünərək yaşayış binasına çevrilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

## Ədəbiyyat
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## İstinadlar
Azərbaycan–CAR münasibətləri

**Azərbaycan–CAR münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Cənubi Afrika Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr

İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin aprel ayının 29-da qurulmuşdur.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Cənubi Afrika Respublikası parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 16 dekabr 2008-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Məlahət İbrahimqızı olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Rasim Musabəyov işçi qrupunun rəhbəridir.

## İqtisadi münasibətlər
### Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)

## Mədəni əlaqələr
### Poçt markaları


Stamps of Azerbaijan, 2010-905.jpg|2010
Stamps of Azerbaijan, 2010-906.jpg|2010



### Qardaşlaşmış şəhərlər
* Bakı, Azərbaycan –  Pretoriya, CAR

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanin CAR-daki səfirliyi Rəsmi sayti
* İkitərəfli münasibətlər
Azərbaycan–İsveç münasibətləri

**Azərbaycan–İsveç münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə İsveç Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
### AXC dövrü
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda Persidskaya və Gubernskaya küçələrinin tinində İsveçin nümayəndəliyi yerləşmiş, nümayəndəliyə konsul R.K.Van-der-Pluq rəhbərlik etmişdir.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin may ayının 8-də qurulmuşdur.

İsveç Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ATƏT-in prinsipləri əsasında sülh yolu ilə danışıqlar vasitəsilə həlli üçün yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun tərkibinə daxildir. Hətta 1995-1996-cı illər ərzində ona əvvəlcə Rusiya ilə birlikdə İsveç həmsədrlik etmişdir.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-İsveç parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Sudeif İmanverdiyev olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Jalə Əliyeva işçi qrupunun rəhbəridir.

## İqtisadi əlaqələr
### Nobel qardaşları



Stamp of Azerbaijan 224.jpg|
Stamp of Azerbaijan 225.jpg|
Stamp of Azerbaijan 226.jpg|
Stamp of Azerbaijan 227.jpg|



## Ədəbi əlaqələr
İndiyə qədər üç Azərbaycan romanı İsveç dilində nəşr olunmuşur. Bunlar 1973-cü ildə çap olunan Qurban Səidin "Əli və Nino", 2000-ci ildə çap olunan Çingiz Abdullayevin "Qaranlıq simfoniyası" və 2018-ci ildə çap olunan Vahid Qazinin "Çöl Qala" romanıdır. "Çöl Qala" romanı "Kirayənişinlər" () adı ilə"Diktonius Text" nəşriyyatında çapdan çıxmışdır. Romanı İsveç dilinə Umeo Universitetinin dosenti Səadat Kərimi çevirmişdir.

## İdman sahəsində əməkdaşlıq
### Futbol qarşılaşmaları

## Həmçinin bax
*Avropa Birliyi–Azərbaycan əlaqələri

## İstinadlar
Azərbaycan–Moldova münasibətləri

**Azərbaycan–Moldova münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Moldova Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
Hər iki ölkə SSRİ-nin tərkibində müttəfiq respublika olmuşlar. Elə həmin dövrdə də onlar arasında iqtisadi və mədəni əlaqələr formalaşmışdır. SSRİ dağıldıqdan, postsovet məkanında müstəqil dövlətlər yarandıqdan sonra bu münasibətlər daha da inkişaf etməyə başlamışdır.

## Diplomatik əlaqələr

İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin may ayının 18-də qurulmuşdur.

## Beynəlxalq görüşlər
Moldova Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla nizamlanması ilə bağlı bir sıra rəsmi görüşlərə ev sahibliyi etmişdir. Azərbaycan prezidentlərindən Heydər Əliyev Ermənistan Prezidenti Robert Köçəryanla 6 oktyabr 2002-ci ildə, İlham Əliyev isə Serj Sarkisyanla 8–9 oktyabr 2009-cu ildə Kişinyovda görüşmüşlər.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Moldova parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Eldar İbrahimov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Sabir Hacıyev işçi qrupunun rəhbəridir.

## İqtisadi əlaqələr
### Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)

## Mədəni əlaqələr

### Poçt markaları
Azərbaycan və Moldova poçtları tərəfindən 2015-ci ildə birgə buraxılış çap olunmuşdur.


Stamps of Azerbaijan, 2015-1229.jpg|Azərbaycan poçt markası
Stamps of Azerbaijan, 2015-1230.jpg|Azərbaycan poçt markası
Moldova Postage Stamps (Commemorative) № 928.jpg|Moldova poçt markası
Moldova Postage Stamps (Commemorative) № 929.jpg|Moldova poçt markası



## İdman sahəsində əməkdaşlıq

### Futbol qarşılaşmaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Moldovanın Azərbaycandakı səfirliyi Rəsmi sayti
* Azərbaycanın Moldovadakı səfirliyi Rəsmi sayti
Azərbaycan–Vatikan münasibətləri

**Azərbaycan–Vatikan münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Vatikan Şəhər Dövləti arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin may ayının 23-də qurulmuşdur.

## Mədəni əlaqələr
### Poçt markaları


Stamps of Azerbaijan, 2002-619.jpg|II İoann Pavel, 2002
Stamp of Azerbaijan, 2005-706.jpg|II İoann Pavel, 2005
Stamps of Azerbaijan, 2007-784.jpg|II İoann Pavel, 2007
Stamps of Azerbaijan, 2016-1283.jpg|Fransisk, 2016



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İkitərəfli münasibətlər
Azərbaycan–Lüksemburq münasibətləri

**Azərbaycan–Lüksemburq münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Lüksemburq Böyük Hersoqluğu arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyun ayının 1-də qurulmuşdur.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Lüksemburq parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 13 dekabr 2005-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Elmira Axundova olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən də Elmira Axundova işçi qrupunun rəhbəridir.

## İqtisadi münasibətlər
### Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)

## İdman sahəsində əməkdaşlıq
### Futbol qarşılaşmaları

## Həmçinin bax
* Avropa Birliyi–Azərbaycan əlaqələri

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Azərbaycanin Lüksemburqdaki səfirliyi Rəsmi sayti
* İkitərəfli münasibətlər
Qayıdış (film, 2016)

**Qayıdış** — Rejissor Kənan MMin filmi.

## Məzmun
Üstünə şər atılaraq Cavad adlı biri polislər tərəfindən tutulur. Onun Həcər adlı sevgilisi var. Onlar xoşbəxtdirlər. Cavad türməyə getdikdək sonra Həcər ondan hamilə qalır. Cavad yalandan "ölmüşəm" deyə hamını aldadır. 9 il sonra geri qayıdır. Dostunun evinə gəlir. Dostu onu görür təəccüblənir. Həcər artıq evlidir. Uşağı var, amma bu uşaq Cavadındır. Hamı elə bilir ki, uşaq evləndiyi kişinindir. Uşağı qaçırırlar. Cavad uşağı qaçırdanları öldürür və uşağı anasına vermək qərarına gəlir. Həcərin əri isə ona evləndikləri gün ona toxunmadığını deyir. Cavad öz oğlunu qucaqlayır. Həcərin əri Həcərə zəng eliyir və Cavadın ölmədiyini demək istəyir. Ancaq telefon maşında qalır. Həcər Cavadı vurur.... Filmin sonu izləyçilər üçün gözlənilməz olacaq.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
*Filmi izlə
Avstraliya–Azərbaycan münasibətləri

**Avstraliya–Azərbaycan münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Avstraliya İttifaqı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyun ayının 19-da qurulmuşdur.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Avstraliya və Yeni Zelandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 13 dekabr 2005-ci il tarixində "Azərbaycan-Avstraliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu" adı ilə yaradılmış və ilk rəhbəri İmamverdi İsmayılov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Xanlar Fətiyev işçi qrupunun rəhbəridir.

## İqtisadi münasibətlər
### Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)

## Mədəni əlaqələr
### Poçt markaları


Stamps of Azerbaijan, 2000-563.jpg|2000
Stamps of Azerbaijan, 2000-564.jpg|2000
Stamps of Azerbaijan, 2000-565.jpg|2000
Stamps of Azerbaijan, 2000-566.jpg|2000



## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Avstraliyadaki Azərbaycanin səfirliyi Rəsmi sayti
* Azərbaycandaki Avstraliyanin səfirliyi 
* İkitərəfli münasibətlər
* Azərbaycan-Avstraliya münasibətləri
Mariin qızlar gimnaziyasının binası

**Mariin qızlar gimnaziyasınin keçmiş binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində Atamanskaya küçəsində yerləşən bina. Bina klassizm stilində inşa edilmişdir. Tikilmə tarixi 1886-cı ilə təsadüf edir. Layihənin müəllifi A. A. Yaşenko olmuşdur. Bina Rusiya regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. 1917-ci ildə oktyabr inqilabından sonra gimnaziya fəaliyyətini dayandırmışdır. Sovetlər dönəmində binada Kənd Təsərrüfatı texnikumu yerləşirdi. Hazırda isə binada bina Novoçerkassk texnikumunun sənaye texnologiyası və idarə etmə kafedrası və tədris korpuslarından biri yerləşir.

## Təsviri
Binanın üç mərtəbədən ibarətdir. Binada ev kilsəsi belə mövcuddur. Bina rus klassizmi stilində inşa edilmişdir.

## Tarixi

Novoçerkask qızlar gimnaziyası 1860-cı ildə açılmışdır. Gimnaziya əsasən kazakların orta təbəqəsindən olan qızların təhsili ilə məşğul olurdu. Açıq tipli tədris müəssisəsidir. Üstəlik yataqxanası belə yoxdu. Digər təhsil mərkəzləri kimi gimnaziyada Rusiya İmperiyası Maarif Nazirliyinə tabe idi.

Gimnaziyanın ilk rəyisi Sveçnikov olmuşdur. 1 avqustdan 1 sentyabra qədər gimnaziyaya yaşı 9–14 arası qızlar toplanılırdı. Qaydalar təkcə tədris zamanı deyil, həm də boşluqlar zamanına belə tətbiqdir. Gimnaziyada arifmetika, dilçilik, oxu və rəqs. 1867-ci ildə Novoçerkasski qızlar uçilişi Don qızlar gimnaziyasına çevrilmişdir. Rəsmi sənədlərdə isə Mariin qızlar gimnaziyası olaraq keçərli id.
2014-cü ildə qızlar gimnaziyasının bərpası ilə bağlı söz-söhbət getsə də onun digər ərazidə yerləşməsi planlaşdırılır.

## İstinadlar
Şrek (dəqiqləşdirmə)

**Şrek** (, , ).

* Şrek (animasiya, 2001) — 3D formatında çəkilmiş, Oskar mükafatı qazanmış qısametrajlı ABŞ animasiyası.
* Şrek 2 (animasiya, 2004) — 3D formatında çəkilmiş, Oskar mükafatı nominasiyasına layiq görülmüş qısametrajlı ABŞ animasiyası.
* Üçüncü Şrek (cizgi filmi, 2007) —  3D formatında çəkilmiş qısametrajlı ABŞ animasiyası.
* Hər zaman Şrek (cizgi filmi, 2010) — 3D formatında çəkilmiş qısametrajlı ABŞ animasiyası.
* Şrek (personaj) — personaj.
Blaqodarnoye

**Blaqodarnoye** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Kalinino rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Privolnoye

* Privolnoye (Cəlilabad) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Privolnoye (Loru) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Kalinino rayonunda kənd.
* Privolnoye bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunda bələdiyyə.
Colin Tsay

**Colin Tsay** (; 15 sentyabr 1980, Nyu-Taipey, Çin Respublikası) — Tayvan müğənnisi.

## Diskoqrafiya
* 1999: 1019
* 2000: Don't Stop
* 2000: Show Your Love
* 2001: Lucky Number
* 2003: Magic
* 2004: Castle
* 2005: J-Game
* 2006: Dancing Diva
* 2007: Agent J
* 2008: Butterfly
* 2010: Myself
* 2012: Muse
* 2014: Play

## Xarici keçidlər

*
*
*
Kobılin binası

**Kobılin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 49.

## Tarixi
1859-cu ilinavqust ayında Taqanroq tikinti komitəsinə 1-ci gildiya taciri İvan Kobılin tərəfindən Petrovski küçəsində ev inşa etdirməsi məqsədilə ərizə təqdim edilmişdir. Ərizəyə müsbət cavab edildikdən sonra burada yerləşən anbar sökülmüş və yerində iki mərtəbəli bina inşa edilmişdir. Binanın fasadı düzbucaqlı kolonnalarla dörd seksiyaya bölünmüşdür. Hər seksiyada dörd pəncərədə vardır.

Tikintinin bitməsindən sonra birinci mərtəbədə mağazalar yerləşirdi. İkinci mərtəbə isə Vasili Vorovoy tərəfindən "London" mehmanxanası kimi istifadə edilirdi. İkinci mərtəbənin önündə "London mehmanxanası" yazısı yazılmışdır. Mehmanxanaya giriş binanın sağından birmərtəbəli tikilinin üzərindən həyata keçirilirdi. Damda veranda mövcud idi.

Oktyabr inqilabına qədər binanın sağında yerləşən bir mərtəbəli tikilinin inşası ikinci mərtəbənin sonuna qədər artırılmışdır. Bununla da bina bütöv forma almışdır. Çıxışın üzərində dəmir dirəklərlə saxlanılan eyvan vardır. Damda olan dekorativ güldanlar və eyvan sökülmüşdür.

İvan Yekatratieviç Kobılin ilk əvvəllər şəkər alveri ilə məşğul olmuşdur. O, Petrovski küçəsində köhnə bazarda ticarətlə məşğul idi.

1855-ci ildə İ. E. Kobılin şəhər rəhbərliyinə seçilmişdir. Aşağı mərtəbədə mağazalar yerləşir. Birinci seksiyada "Odessa mağazası N. Falkner", ikinci və üçüncü seksiyalarda isə Ppavel Petroviç Stepanov ("Manufaktura") və Jırardovskinin mağazaları yerləşirdi. Dördüncü seksiyada "Tacır Kobılinin çay və şəkər mağazası".

1902-ci ildə burada Erispoxanın əl işləri mağazası və Q. X. Mardirosovun "Tabak və popiroslar" mağazası yerləşirdi.

1902-ci ildə mehmanxananın sahibi dəyişmişdir. Mehmanxana sahibi Nikolay Artemoviç Ter-Arutyunov olur. Ter-Arutyunov 1 fevral 1915-ci ilə vəfat etmişdir. O, ölməmişdən öncə nehmanxananı K. L. Qavrilenkoya satmışdır. 1925-ci ildə mehmanxanada klub-kazino fəaliyyətə başlamışdır. Hər gün saat səkkizdən etibarən burada loto, kart oyunları həyata keçirilirdi. Restoranda spirtli içkilər təklif edən nahar və şam yeməyi verilirdi.

1957-ci ildə binada "Sentralnaya" mehmanxanası açılmışdır. Birinci mərtəbədə "Günün xəbərləri" adlı kinoteatrı açılmışdı. Sonradan isə "Smena" olaraq adlandırılmışdır. 1980-ci ildə kinoteatr bağlanmışdır. Onun yerində mağazalar açılmışdır.

## Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

## İstinadlar
Süleyman Əhmədov (futbolçu)

**Süleyman Vüqar oğlu Əhmədov** () — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Səbail FK klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası

### Sumqayıt
Əhmədov Sumqayıt FK akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Əhmədov əsas komanda ilə debütünü 20 noyabr 2016-cı ildə etmişdir. O, 86-cı dəqiqədə Neftçi PFK klubu ilə qarşılaşmada Mirabdulla Abbasovu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Sumqayıt Azərbaycan Premyer Liqası görüşündə Neftçiyə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub
 

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Azərbaycan Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Sumgayit profile  at PFL
Xınıslı dəfinəsi

**Xınıslı dəfinəsi** – Azərbaycanın Şamaxı rayonunun Dərə Xınıslı kəndinin yaxınlığında tapılan gümüş sikkə dolu xəzinə. Xəzinə 1958-ci ildə təpədə üzüm plantasiyalarının əkilməsi üçün aparılan təsərrüfat işləri zamanı Xınıslı yaşayış yerinin qalıqları ilə birlikdə tapılmışdır. Xəzinə Bakıda Azərbaycan Tarixi Muzeyində saxlanılır.

Bu tapıntı sayəsində 300-dən çox sikkə tədqiq edilmişdir. Xəzinədə yerli bənzətmə alban sikkələri (72 ədəd) ilə birlikdə, həmçinin Roma İmperiyasına (denari), Afinaya (5 tetradraxma), Frakiyaya (3 tetradraxma), Vifiniyaya (7 tetradraxma), Ponta (1 tetradraxma), Selevkilərə (76 tetradraxma) və Arşakilərə (161 draxma) aid pullar tapılmışdır. Ehtimal olunur ki, xəzinə təxminən e.ə. I əsrin üçüncü rübündə basdırılmışdır.

Xəzinədə olan ən erkən pul Frakiyada Lisimahın (e.ə. 323–281 illər) adından zərb olunan tetradraxmadı, ən qədimi isə III Fraatın (e.ə. 70–58) arşaki draxmasıdır.

Arxeoloji qazıntılarda sikkələrlə yanaşı gümüş bəzək əşyasının qırıntısı (5,52 qr), yastı gümüş lövhəsi (58,74 qr), gümüş külçə (29,96 qr) də tapılmışdır. Belə böyük sayda alban sikkələri ilk dəfə Xınıslı dəfinəsində tapılmışdır. Bu sikkələrin əsasında əvvəllər müxtəlif yerlərdə aşkar edilmiş sikkələrin mənşəyini müəyyən etmək mümkün oldu. Xınıslı xəzinəsi sübut edir ki, Qafqaz Albaniyasında hələ əramızdan əvvəl sikkələr zərb olunurdu və pul dövriyyəsi geniş yayılmışdır.

## İstinadlar
Amadu Diallo cinayəti

**Amadu Diallo cinayəti**, 4 Fevral 1999-cu ildə, Nyu-York şəhərində, 4 mülki geyimli NYPD polisi (*Sean Carroll*, *Richard Murphy*, *Edward McMellon* və *Kenneth Boss*) tərəfindən, 23 yaşlı Qvineyalı  immiqrant ***Amadu Diallo***nun *(*Amadou Diallo*)* öldürüldüyü hadisə. Nyu-York Polis Departamenti, illərdir 51 qadına təcavüz edən və pullarını oğurlayıb qaçan İsak Cons adlı təcavüzkarın axtarışındaydı. Polislər Amadu Diallo adlı Qvineyalı immiqrantı təcavüzkar ilə səhv saldılar. Özünü itirən **Amadu**, silahları üzərinə tuşlanmış polislərin "Təslim ol" deməsindən sonra əlini cibinə salmaq istədi. **Amadu**nun cibindən silah çıxardacaqını düşünən polislər 41 dəfə atəş açdılar. Polislərin etdiyi 41 atəşdən 19u Amaduya dəyərək ölümünə səbəb oldu. Amadu Diallo silahsız idi. Atəş açan 4 polis Qəsdən adam öldürmə ilə ittiham olundular lakin məhkəmədə bəraət qazandılar.

## İstinadlar
Əliköməktəpə yaşayış yeri

**Əliköməktəpə** — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunun Üçtəpə kəndi yaxınlığında yerləşən eneolit dövrünə aid yaşayış yeri.

Qazıntılar zamanı aşkarlanmış at sümüklərinə əsasən, güman edilir ki, at əhliləşdirilməsi məhz bu eneolit dövründə (daha dəqiq e.ə. V minillikdə) başlayıb, bununla da Əliköməktəpə abidəsi Qafqaz və Ön Asiyada atın əhliləşdirildiyi yer kimi tanınır.

Fərman Mahmudovun araşdırmalarına görə, qazıntılar zamanı tapılmış çoxsaylı gil qablar abidənin ərazisində ikinci ən böyük tapıntıdı. Qazıntılar zamanı rənglə örtülmüş 300-dən artıq gil qab nümunələri aşkar olunmuşdur. Tapıntıların bir çoxu monoxrom rəsmlərlə bəzədilmişdir. Qəhvəyi və qırmızı rəsmlərin böyük hissəsi üçbucaqlar, romblar, düz və əyri xəttlərdən ibarətdilər.

Həmçinin yaşayış yerində Enolit dövrünə xas olan dini inanc abidəsi sayılan dairəvi otaq aşkarlanmışdır. Tarix elmləri doktoru Rəşid Göyüşovun fikrinə görə, otağın yerləşdiyi bina  ovsun mərasimlərinin keçirilməsi üçün istifadə olunurdu, bunun sübutu bina və otağın memarlıq quruluşundadı: binalar çiy kərpiclə dördkünc formada hörülmüşdür, otağın divarları isə gillə suvanmış, üstündə isə ağ gillə şirələnmişdir, həm də hamar divarda həndəsi xarakterli naxışlar çəkilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, IV cild, B.,1980
* Mahmudov F.R. Əliköməktəpəsində arxeoloji qazıntılann ilkin yekunlan // Azərbaycanda daş dövrü və eneolit, Bakı, 1984. 
* Rəşid Göyüşov. Azərbaycan arxeologiyası. B., 1986
* Yusif Səfərov. Qədim Azərbaycan: nə bilirik. B., 1989
* Azərbaycan tarixi, I cild, B., 1994
* M. Qasımov. Cəlilabadın tarixi, etnonim və toponimləri. B., 2014
Mehman Hüseynov

**Mehman Rafiq oğlu Hüseynov** () — Azərbaycan bloqçusu, jurnalisti və siyasətçisi.

## Həyatı
Mehman Hüseynov 24 noyabr 1989-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində (UNEC) bakalavr təhsili alıb.

### Həbs edilməsi
Mehman Hüseynov həbs olunmamışdan əvvəl onun başına torba keçirilib polislər tərəfindən qaçırılmışdı. O deyirdi ki, artıq nəfəs ala bilmirdim. 2017-ci il martın 3-də Suraxanı rayon Məhkəməsində, Nəsimi rayon Polis İdarəsinin rəisi Musa Musayevin Mehman Hüseynovu Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci (ağır və ya xüsusilə ağır cinayətdə ittiham etməklə böhtan atma) maddəsi ilə ittiham iddiası üzrə məhkəmə prosesi baş tutdu. Hakim Ceyhun Qədimovun sədrliyi ilə keçirilən proses qısa sürdü və Mehman Hüseynov 2 il müddətində azadlıqdan məhrum edildi. O, 3 saylı Bakı İstintaq Təcridxanasında həbsdə olmuşdur.

### Yenidən cinayət işi
Mehman Hüseynova dekabrın 26-da 14 saylı cəzaçəkmə müəssisəsində rejim-nəzarət şöbəsinin böyük inspektoru, ədliyyə leytenantı Abdalov Əli Ələddin oğlunun qanuni tələblərinə tabe olmayaraq ona qarşı zor tətbiq edib, fiziki müqavimət göstərərək ona bədən xəsarəti yetirməsi iddiası ilə yenidən Cinayət Məcəlləsinin 315.2-ci maddəsi (hakimiyyət nümayəndəsinə xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən həyat və sağlamlıq üçün təhlükəli olan zor tətbiq etməklə müqavimət göstərmə) ilə cinayət işi başlanıldı.

### Həbsdən azad edilməsi

2019-cu ilin yanvarın 19-da Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası mitinq keçirib. Mitinqin keçirilmə məqsədi bloger Mehman Hüseynov və beynəlxalq təşkilatların siyasi məhbus kimi tanıdığı digər insanlara azadlıq tələbi olub.

Aksiya iştirakçıları "Siyasi məhbuslara azadlıq", "Mehman Hüseynova azadlıq", "Bu vətən bizimdir", "Biz qalib gələcəyik","İlham rədd ol" və başqa şüarlar səsləndiriblər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutu

## Xarici keçidlər
Maqulonun binası

**Maqulonun binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 124 qərar 31 dekabr 2002-ci ildə qəbul olunmuşdur. Bina Dmitri Feodoroviç Kulpinə mənsub olmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 70.

## Tarixi
XIХ əsrin əvvəllərində iqtisadi məsləhətçi Mark Spiridonoviç Maqulo qardaşı ilə birlikdə Petrovski küçəsi ev 46 (hazırda 70) ünvanında bina işşa etdirmişlər. Binanın tavanı italiyalı rəssamlar tərəfindən işlənmişdir. 1825-ci ildə binanı imperator I Aleksadr ziyarət etmişdir. Varlı yunanlar onun şərəfinə Maqulonun binasında yığıncaq yeçirmişdir. Gecədə hətta imperator I Aleksadr belə çıxış etmişdir.

1872-ci ildə binanın birinci mərtəbəsində mağaza vardı. Burada müxtəlif mallar satılırdı. Bukaşinoviç qardaşlarının mağazasında xarici içkilər, araqlar və 98 % olan spirtləri belə almaq mümkün idi.

Mark Spiridonoviç Maqulov əsasən xaricə çörək məmulatlarının satışı ilə məşğul olurlar. Maqulonun qohumları binaya 1925-ci ilə qədər sahib olmuşlar. Ancaq onlardan dul qadın olan Virqiniya Spiridonovna (1838-ci il doğumlu) Mülk sahibsizləri cəmiyyətinin üzvü və direktoru olmuşdur. 1912-ci ilin dekabrında Virqiniya Spiridonovna Anna lentinə layiq görülmüşdür. Kasıblara yarım göstərməsi cəmiyyət arasında onun varlı olması təsəvvürü yaratmışdır. Bu isə onun ölümünə səbəb olmuşdur. 27 yanvar 1918-ci ildə oğrular tərəfindən Petrovskaya küçəsi 46 ünvanında boğularaq öldürülmüşdür. Oğrularvondan pul və qiymətli əşyalar istəsələrdə tapmadında sahibəni öldürmüşlər. Bundan sonra evdə axtarışa başlasalarda bir şey tapmamışlar.

Oktyabr inqilabından öncə binanın birinci mərtəbədində mağazalar yerləşirdi. N. Moznaimin universal mağazasında tikiş "Zinger" markalı tikiş maşınları və qrammofonlar satılırdı.

XX əsrin 20-ci illərində bina milliləşdirilmişdir. Burada müəyyən vaxtlarda 8 mart klubu, "Priboy" qəzetinin redaksiyası, "Molot" qəzetinin (1926) idarəsi yerləşirdi. 1930-cu illərdən isə yaşayış binasına çevrilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

## Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

## İstinadlar
Bamumlar

Bamumlar, mumlar, momlar, banunlar (özlərini şiramam adlandırırlar) — Kamerunda (Mbam və Nun çayları arasında) xalq.

## Haqqında
Bamumların sayı 275 min nəfərdir (2000). Bamilekelərə yaxındırlar və qismən onlara qarışmışlar. Bamum dilində danışırlar, dilləri bantoid dillərinin qrassfild qrupunun nun yarımqrupuna aiddir. Dindarları əsasən müsəlmandır, həmçinin xristianlar və ənənəvi etiqadlarını saxlayanlar da var.

Bamumların əcdadları indiki Nigeriya ərazisində yaşamışlar. XVII əsrin sonlarında fulbelərin təzyiqləri nəticəsində Mbam və Nun çayarasına köçən bamumlar XVIII əsrin əvvəllərində 18 tayfanı, o cümlədən yerli xalqları (bamilekelər, tikarlar və b.) birləşdirən Bamum tayfa ittifaqını yaratmışdılar. Hökmdarın (mfu) hakimiyyəti əyanlar şurasının nəzarəti altında idi, idarəetmədə onun anası da iştirak edirdi. Mfunun ölümündən sonra onun ruhunun maskalarda təcəssüm olunduğu zənn edilirdi. XIX əsrin sonlarında Bamumların bir hissəsi islam dinini qəbul etmiş, XX əsrin əvvəllərindən xristianlıq da yayılmışdır. Bamum yazısı ilə qeyd olunmuş tarixi rəvayətlər, adət hüququ və sair mətnlər qorunub saxlanılmışdır. Ənənəvi mədəniyyətləri Ekvatorial Afrika üüçün səciyyəvidir. İncəsənətlərinin Sao mədəniyyətinin təsiri altında formalaşması ehtimal olunur. Terrakota, tuncdan tökmə, toxuculuq, fil sümüyü və ağac üzərində oyma (maskalar, başlıqlar, hökmdarın mərasim oturacaqları, yataqları və s.), kalebasların, ağac, gil və tunc tənbəki çubuqların və s. düzəldilməsi inkişaf etmişdir. 1902-ci ildə Bamum dövləti Almaniya Kamerununun tərkibinə qatıldı. Müasir bamumlar toxa əkinçiliyi ilə məşğul olur, plantasiyalarda işləyirlər.

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. III cild, Bakı,2011, səh.154–155
Camal bəy Vəzirov

**Camal bəy Yusif bəy oğlu Vəzirov** () — Sovet partiya və dövlət xadimi.

## Həyatı
Yusif bəyin üçüncü oğlu Camal bəy 1881-ci ildə anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini mollaxanada almışdı. 1896-cı ildə Bakı real məktəbinə daxil olmuşdu. 1905-ci ildə real məktəbi bitirib, Bakı şəhər dumasının səhiyyə şöbəsində üçüncü sanitar müdiri vəzifəsində işləməşdi. Sonra iş yerini dəyişib, Bakının böyük neft sənayesi rayonu olan Balaxanıda, neft mədənlərində kantor müdiri vəzifəsində çalışmışdı.
1914-cü il iyun ayının 19-da qabaqcıl fəhlə sinfi kütləvi surətdə çar ordusuna səfərbərliyə alındı, Camal bəy o cümlədən doqquz mindən artıq mədən işçisi orduya aparıldı.
Vuruşmalarda döyüş drujinalarından birinə başçılıq edən Camal bəy "asayişi pozduğuna" və "siyasi etibarsız" olduğuna görə tətilin əsas iştirakçıları sırasında tutulub, cəbhəyə göndərildi. Tale onu Türküstan çöllərinə atdı. Camal bəy Cərco şəhər qarnizonundakı birinci əlahiddə piyada keşikçi taqımında xidmət eləməyə başladı.
Camal bəy Türküstanda inqilabi işlərdə çalışırdı. İran fəhlələri arasında iş aparmaq üçün yaradılan "Ədalət" sosial-demokrat təşkilatı ilə əlaqə bağlayırdı. 1919-cu ildə İran işçilərinin xahişi ilə Camal bəy "Ədalət" təşkilatının Cərco şəhər bölməsinə sədr təyin olundu.
Camal bəy sonra Cərco vilayət fövqəlalədə komissiyasında işləməyə başladı. Buxara Xalq Respublikası möhkəmlənəndən sonra ailəsi ilə birlikdə Bakıya qayıtdı. Balaxanı-Sabunçu rayonunda Azərbaycan Föfqəlalədə Komissiyası orqanlarında işlədi.
1925-ci ildə Azərbaycan Su Təsərrüfatı İdarəsinə işə dəyişildi, ömrünün sonuna—1929-cu ilədək burada çalışdı.

## Ailəsi
Camal bəy Əzizə xanım Muxtar bəy qızı Nəsirbəyova ilə həyat qurmuşdu. İki qızı, bir oğlu (Sultan bəy) varıdı. Böyük qızı Gülşən xanım 1913-cü ildə, kiçik qızı Dilguşə xanım 1919-cu ildə anadan olmuşdu.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Vəzirovlar soyu, "Soy" dərgisinin özəl buraxılışı, Bakı, 2008. 88 səh.

## Həmçinin bax
* Vəzirovlar (II)
Leyla Neyzi

**Leyla Neyzi** () - tarixçi, sosioloq

## Həyatı
Leyla Neyzi 1961-ci il 29 iyulda İstanbulda doğulmuşdur.Türk akademiki,antropoloq,sosioloq,tarixçi olmaqla yanaşı, Sabancı Universitetinin müəllimidir.İş adamı və yazıçı Əli Neyzinin və məşhur pediatr Olcay Neyzinin qızıdır. Robert Kollecini bitirdikdən sonra ABŞ-da Stanford Universitetində Antropologiya, Cornell Universitetində Sosiologiya təhsili almışdır.Boğaziçi Universitetində köməkçi dosentlik dövründən sonra tədqiqatlarını tarix üzrə dərinləşdirmişdir.İndiyədək Sabancı Universitetində Sosiologiya üzrə təhsil almaqdadır.Bundan əlavə,Oksford Universiteti St.Antoni Kollecində Müasir Türkiyə proqramında qonaq tədris üzvüdür.

## Yaradıcılığı
Çox dəyərli iki tədqiqatından birincisini İstanbul Təşviqiyə məhəlləsinin sakinlərinin söylədiklərinə əsasən,ikincisini isə 20-ci əsrin əvvəli Ankarasının kiçik Musəvi əhalisi arasında doğulmuş və bütün əsrə şahidlik etmiş Yaşar Pakerin gündəliyinə əsaslanaraq gerçəkləşmişdir.Xüsusilə,ikincisi Yaşar Pakerin həyatı boyunca iki dəfə (öncə Qurtuluş savaşında 2 mart 1921 tarixli Məclis qərarı ilə,daha sonra İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsində) qeyri-müsəlmanların yerinə yetirdiyi amalə taburları haqqında verdikləri məlumatlar xeyli maraqlıdır.Amələ taburlarına qarşı bir çox keyfiyyətsiz iddia və nəşrlərə qarşı elmi fakt gətirməklə,həmçinin Türkiyə yəhudilərinin tarixini işıqlandırmaqla mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

## Mükafatları
Malkolm Kerr Dissertasiya mükafatı,Middle East Studies Association of North America, 1992.
Population Council Middle East Awards Tədqiqat proqramı mükafatı,1998-1999.
Sabancı Universiteti Araşdırma mükafatı,2003-2004.(Təşviqiyə Sözlü tarixi çalışması.)

## Qaynaqlar

``Mən kiməm?`` Türkiyədə şifahi tarix,kimlik və subyektivlik (İletişim nəşriyyatı,Avqust 2004)
Kiçik xanımdan rübü əsirlik adama Nəzihə Neyzidən oğlu Nəzih Neyziyə məktublar 1947-1948 (Sel nəşriyyatı,1999)
İstanbulda fərdi xatrılamaq və unutmaq,Yaddaş və Aidiyyat (Tarix vəqfi Yurd nəşriyyatı,1999)
## İstinadlar
Psaltinin binası

**Psaltinin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 124 qərar 31 dekabr 2002-ci ildə qəbul olunmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 82.

## Tarixi
Bir mərtəbəli bina Petrovskaya küçəsi 82 ünvanında XIX əsin ortalarında tacir Nikolay Plastinin vəsaiti hesabına inşa edolmişdir. Binanın tikintisi bitdikdən sonra burada bir seksiyanı fotoqrafçı Simeon İsakoviç icarəyə götürmüşdür. Bu şəhərin ilk fotoqrafiya kabineti olmuşdur. XIX əsrin 60-cı illərinin ortasında binada yunan əsilli rus rəssamı Arxip İvanoviç Kuinji çalışmışdır. O əsasən təbiət təsvirlərini çəkirdi. 1876-cı ildə bina tam olaraq S. İsakoviçin mülkiyyətinə keçmişdir.

Bir müddət binada fotoqraf N. N. Vaynerin kanineti yerıəşirdi. 1902-ci ildə binada yaşayan Boris Mixayloviç Şikanın mənzilində oğurluq edilmişdir. Gecə saat üçdə mənzilə girən oğrular ondan gümüş siqaret qabı, qızıl saat və digər qiymətli əşyaları oğurlamışdır. O, şəhərdə şəhər peyzajı üzrə məşhur hesab edilirdi. O, şəhərdə ilk də polis idarəsində məhbusların şəkilini çəkmişdir.

ХХ əsrin əvvəllərində binanı diş həkimi olan Abram Mayorov almışdır. 1910-cu illərdə isə binanın sahibi V. V sedov olmuşdur. Sedovun sahibliyi dönəmində binanın ikinci mərtəbəsi inşa edilmişdir. Tikinti binanın həcminin artmasına səbəb olmuşdur. Burada Vasili Vasileviç Sedov qızı Yekatrina və həyat yoldaşı Mariya Mixaylovna ilə nirlikdə yaşayırdı. Birinci mərtəbəni diş texniki S. S. Nordşteyn icarələmişdir. S. S. Nordşteynin qsrdaşə А. S. Nordşteyn burada fotoqrafiya kabineti açmışdır. Burafa birinci mərtəbədə Bermanın qadın şlyapaları satan mağazası vardı.

Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. Ömrünün son çağlarında binanın ikinci mərtəbəsində rus idmanınln veteranı Maqri Axilles Nikolayeviç yaşamışdır. Sovet hakimiyyəti illərində binanın birinci mərtəbəsində burada siyası kitablar satan "Fakel" mağazası vardı. Hazırda burada "Persona" adlı mağaza vardır.

## Arxitektura
Simmetrik kərpiçdən inşa edilən iki mərtəbəli, eyvana sahib olan klassizm stilində inşa edilən bina. Mərkəzində dəmir qapı vardır. Binanın ikinci mərtəbəsində yerləşən pəncərələr qəsr daşları ilə dekorlanmışdır. Binanın ikinci mərtəbəsindı yerləşən mağazalara müxtəlif girişlər vardır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

## Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

## İstinadlar
Taqanroq Metallurgiya kolleci

**Taqanroq Metallurgiya kolleci** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri qsra metallurgiya sahəsində ixtisaslaşmış orta istisas təhsil mərkəzi. Təhsil ocağının binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 124 qərar 31 dekabr 2002-ci ildə qəbul olunmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 40.

## Tarixi
Taqanroq Metallurgiya texnikumu 21 iyun 1939-cu ildə açılmışdır. Texnikum Taqaqroq Metallurgiya zavodunun bazasında təşkil edilmişdir.

1939–1940-cı illərdə texnikuma 90 tələbə toplaya bilmişdilər. Burada hazırlayırdılar: Texnik-metallurq (prokat hazırlama üzrə), texnik-elektrik (elektrik avadanlıqları üzrə), texnik-mexanik (metal doğrama üzrə). Şevçenko Sergey Matveyeviç texnikumun ilk direktoru olmuşdur.

Alman işğalı dönəmində 1941–1943-cü illərdə bina böyük zərər görmüşdür. Sonradan onun bərpası gerçəkləşdirilmişdir.

İlk 14 gənc mütəxəssisin hazırlanması 1945-ci ilə təsadüf edir. 1951-ci ildə texnikumun gecə növbəsi açılmışdır.

1992-ci ilsə Taqanroq Metallurgiya texnikumu kollecə çevrilmişdir. Hazırda kollecdə metallurgiya və elektroavadanlıqlar sahəsində mütəxəssislər hazırlayır. Kolleccdə əyani olaraq 338 nəfər təhsil alır (2016). Direktoru Lizoqub Lyubov Nikolayevnadır.

## Binası

Kollecin binası Petrovskaya küçəsi, ev 40, Dovrolyubovskaya xiyabanında yerləşir. Bina üç mərtəbədən ibarətdir. Kollec binası borokko stilində inşa edilmişdir. Layihəsinin müəllifi Sergey İlidoroviç Zaqoskin olmuşdur. 1878-ci ildə bina inşa edildikdən sonra bura Taqanroq şəhər məhkəməsi köçmüşdür. Bu bina taqanroq şəhərində ilk üç mərtəbəli bina olmuşdur.

1976-cı ildə Dovrolyubovskaya xiyabanında 6 mərtəbəli əlavə bina inşa edilmişdir. Bu binada isə laboratoriya, sinif otaqları, idman zalı və s yerləşor.

### Arxitektura
Bina borokko stilində inşa edilsə də klassizm elementləri vardır. Əsas hissəyə iki qanad birləşir. Binanın birinci mərtəbəsində pəncərələr alçaq məhəccərlidir. İkinci mərtəbə kolonnalarla bəzədilmişdir. Üçüncü mərtəbə mandsardır.

## Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

## Mənbə
* Таганрогский металлургический техникум
* Таганрогский металлургический колледж 

## İstinadlar
Azərbaycan–Oman münasibətləri

**Azərbaycan–Oman münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Oman Sultanlığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyul ayının 13-də qurulmuşdur.

## İqtisadi əlaqələr
**Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)**

## İdman sahəsində əməkdaşlıq

### Futbol qarşılaşmaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səudiyyə Ərəbistan Krallığındaki Azərbaycanin səfirliyi Rəsmi sayti
* İkitərəfli münasibətlər
* Azərbaycan — Oman sultanliği
Azərbaycan–Sudan münasibətləri

**Azərbaycan–Sudan münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Sudan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyul ayının 25-də qurulmuşdur.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan–Cənubi Sudan münasibətləri

## İstinadlar
Azərbaycan–Yeni Zelandiya münasibətləri

**Azərbaycan–Yeni Zelandiya münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Yeni Zelandiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyun ayının 29-da qurulmuşdur.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Avstraliya və Yeni Zelandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. 4 mart 2016-cı il tarixindən Xanlar Fətiyev işçi qrupunun rəhbəridir.

## İstinadlar
Azərbaycan–Mərakeş münasibətləri

**Azərbaycan–Mərakeş münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Mərakeş Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
Mərakeş Krallığı Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini 1991-ci ilin 30 dekabr tarixində tanımışdır.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin avqust ayının 25-də qurulmuşdur.

Azərbaycanla Mərakeş arasında əlaqələr beynəlxalq təşkilatlar, o cümlədən BMT və İƏT çərçivəsində inkişaf etdirilmişdir.

### Fövqəladə və səlahiyyətli səfirlər
#### Azərbaycan səfirləri
İqamətgahı Rabat şəhərində olmaqla Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Kırallığında səfirliyi var. Hazırda Azərbaycanın bu ölkədəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Tarik Əliyevdir. O, bu vəzifəyə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 sentyabr 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə təyin edilmişdir.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Mərakeş parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Mahir Əsədov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən İmamverdi İsmayılov işçi qrupunun rəhbəridir.

## İqtisadi əlaqələr
### Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)

## İdman sahəsində əməkdaşlıq
[thumb|[1984 Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalçısı olmuş Mərakeş idmançı Səid Auitaya həsr olunmuş Azərbaycan poçt markası (1996)]]

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Krallığındakı səfirliyinin rəsmi saytı: rabat.mfa.gov.az
Azərbaycan–Livan münasibətləri

**Azərbaycan–Livan münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Livan Respublikası arasındakı müxtəlif sahələrdə mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## İkitərəfli münasibətlər
* 1972-ci ildə  cənab Heydər Əliyev Livanda səfərdə olmuşdur.
* 1991-ci ilin 30 dekabrında Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyi Livan Respublikası tərəfindən tanınmışdır.
* İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin sentyabr ayının 18-də qurulmuşdur. Həmin tarixdə iki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin yaradılması haqqında Protokol imzalanmışdır.
* 2014-cü ilin 20 noyabr tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin  886 nömrəli Sərəncamı ilə cənab M.M.Əliyev AR-ın Livan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfir vəzifəsindən geri çağırılmışdır.
* 2015-ci ilin 5 oktyabr tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1435 nömrəli Sərəncamı ilə cənab Ağasəlim Şükürov AR-in Livan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilmişdir.
* 2016-cı ilin 18 noyabr tarixində Azərbaycan Respublikasının Livan Respublikasındakı səfiri cənab A.Şükürov etimadnaməsini Livan Respublikasının Prezidenti general Mişel Auna təqdim etmişdir.
* 20-21 sentyabr 2018-ci il tarixlərindəAzərbaycan Parlamentinin 100 illik yubileyi münasibətilə keçirilmiş tədbirlərdə Livan Respublikasının Milli Assambleyasında Livan-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun üzvlərindən ibarət nümayəndə heyəti iştirak etmişdir.    
* 27 sentyabr 2018-ci iltarixindəAzərbaycanRespublikasının Xarici İşlərnaziricənab Elmar Məmmədyarov Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 73-cü sessiyası çərçivəsində Livan Respublikasının Xarici İşlər və Diaspor naziri cənab Cubran Basil iləgörüşmüşdür.
* 24-26 oktyabr 2019-cu il tarixlərində Bakıda keçirilən Qoşulmama Hərəkatının XVIII Zirvə Görüşü çərçivəsində Livan Xarici İşlər və Mühacirlər naziri Cubran Basilin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Azərbaycanda səfərdə olmuşdur.

## Müqavilə və Hüquq bazası
Azərbaycan Respublikası ilə Livan Respublikası arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq haqqında 4 sənəd imzalanmışdır.

## İstinadlar
Mulatu Teşome

**Mulatu Teşome** () — Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasının prezidenti (7 oktyabr 2013-cü ildən).

## Təhsili
Pekin Universitetinin məzunudur.

## Dilomatik fəaliyyəti
2011-ci ildən Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuşdur.

## İstinadlar
Azərbaycan–Efiopiya münasibətləri

**Azərbaycan–Efiopiya münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Efiopiya Federativ Demokratik Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin noyabr ayının 2-də qurulmuşdur.

2025-ci ilin fevralında Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi və Efiopiya İnvestisiya Holdinqi ilə arasında strateji əməkdaşlığın təşviqi məqsədilə Anlaşma Memorandumu imzalanıb.

## İqtisadi əlaqələr
2025 -ci il 25 noyabr tarixində Efiopiyanın paytaxtı Əddis-Əbəbədə Afrika qitəsində ilk dəfə olaraq Azərbaycan iş adamlarının iştirakı ilə birinci Azərbaycan-Efiopiya Biznes Forumu keçirilib. 100-dən çox iştirakçının qatıldığı forum Afrika-Azərbaycan Ticarət Əlaqələri Təşkilatı (Africa–Azerbaijan Cooperation (AFAZ)) təşkilatçılığı və Azərbaycan Respublikasının Efiopiyadakı Səfirliyinin dəstəyi ilə reallaşıb.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Efiopiyadaki Azərbaycanin səfirliyi Rəsmi sayti
* Efiopiyanin Türkiyə Cümhuriyyətindəki səfirliyi Rəsmi sayti 
* Ikitərəfli münasibətlər
* Azərbaycan – Efi̇opi̇ya münasi̇bətləri̇
Con Skott Harrison

**Con Harrison** (; ) — Amerikalı siyasətçi və fermer.

## Həyatı
1853–1857-ci illərdə Ohayo II bölgəsini ABŞ Nümayəndələr Palatasında təmsil etmişdir. Con Harrison atası və oğlu Amerika Birləşmiş Ştatları prezidenti olan yeganə şəxsdir. Belə ki, atası Vilyam Henri Harrison Amerika Birləşmiş Ştatlarının IX prezidenti olmuşdur. Vilyam Henri Harrison 1841-ci ilin 4 mart — 4 aprel tarixləri arasında vəzifədə olmuş, inaqurasiya çıxışı zaman ən uzunmüddətli nitq söylədikdən (2 saat) sonra xəstələnmişdir. Pnevmaniya və plevrit diaqnozu ilə bir aylıq uğursuz müalicə alan Henri Harrison 1841-ci ilin 4 aprel tarixində vəfat etmişdir. ABŞ-nin XXIII prezidenti Benjamin Harrisonun da atası olmuş Con Harrison oğlunun prezident seçilməsini görməmişdir. 1889–1893-cü illər aralığında vəzifəsini icra edən Benjamin Harrison prezident seçiləndə Con Harrison vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Məktəb № 5 (Novoçerkassk)

**Məktəb № 5** — Novoçerkassk şəhərinin ərazisində yerləşən təhsil ocağı. Təhsil ocağı 1907-ci ildə təsis edilmişdir. Məktəb Kuznesov uçilişinin binasında yerləşir. Binası XIX əsrin ikinci yarında şəhərin mərkəzində inşa edilmişdir. Məktəb binası Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. Burada Sovet İttifaqı qıhrəmanı Qeorqi Aleksandroviç Sorokin təhsil almışdır.

## Tarixi
Birinci dərəcəli uçiliş 1907-ci ildə tısis edilmişdir. Uçilişin hazırlanmasında əsas pay P. P. Litovun ürinə düşürdü. Ucilişin yerləşdiyi bina Ataman dalanı, Qorbatoy küçəsində yerləşirdi. Bina F. İ. Tkaçenkoya məxsus məxsus idi. 1914–15-ci il tədris mövsümünün bitməsi ilə uçiliş fəaliyyətini dayandırmışdır. Uçilişin yerləşdiyi bina isə şəhər duması tərəfindən ikinci kişi gimnaziyasına icarəyə verilir. Gimnaziyanın direktoru Nikolay İvanoviç Dyakov olur. O, Don kadet korpusunda riyaziyyatdan dərs deyirdi. Gimnaziyada şagirdlərə rus dili, riyaziyyat, tarix, coğrafiya, alman dili, təbiətşunaslıq xristian din qanunları keçirilir.

1919–1920-ci illərdə tədris Vətəndaş müharibəsi səbəbindən fəaliyyətini dayandırmışdır. Sovet hakimiyyətinim qurulması ilə gimnaziya fəaliyyətini bərpa etmişdir. Bu sovetlərdə iki mərhələli yeganə əmək məktəbi idi. Bu zaman ikinci kişi gimnaziyası 25-ci əmək məktəbinə çevrilir. Yeni direktor Aleksandr İosifoviç Titarenko olmuşdur. O ikinci kişi gimnasiyasında riuaziyyatdan dərslər deyirdi.

Birinci dərəcəli məktəb üç istiqamətdə fəaliyyət göstərirdi: "Təbiət və insan", "Əmək", "Cəmiyyət". 1920-ci ildə məktəbin bazasında pedaqoji texnikum təşkiı edilir. Məktəb isə Krasnooktyabrskaya 91 ünvanında yerləşən binaya köçür.

1933-cü ildə 25 nömrəli məktəb № 5 olaraq adlandırılır. Burada 288 şagird, 106 oktyabryat, 145 pioner və 20 komsomol təhsil alırdı. 1935-ci ildə məktəbin tarixi binası özünə qaytarılmışdır. 2014-cü ildə məktəb yük illiyini qeyd etmişdir. Bu müddət ərzində məktəbi 12 nəfər bitirmişdir.

## Arxitekturası
Beş nömrəli məktəbin bimas ilkin formasını saxlamışdır. İki mərtəbədən ibarət bina eklektika stilində inşa edilmişdir. Sovet dönəmində binanın üçüncü mərtəbəsi inşa edilmişdir. Binanın küncləri bitki elementli ilə bəzədilmişdir. Binanın damı mansarla işlənmişdir..

## Mənbə
* Официальный сайт школы № 24 г. Таганрога 

## İstinadlar
İbrahim Əliyev (futbolçu)

**İbrahim Əliyev** () — Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan "Şəfa" klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası

### Neftçi
İbrahim Neftçi PFK akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Əliyev əsas komanda ilə debütünü 5 noyabr 2016-cı ildə etmişdir. O, 87-ci dəqiqədə İnter Bakı PİK klubu ilə qarşılaşmada Cavid İmamverdiyevi əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Neftçi Azərbaycan Premyer Liqası görüşündə İnter Bakıya 2–1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

### Şəfa
17 yanvar 2026-cı ildə Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçisi "Şəfa" Əliyev ilə 5+1 illik müqavilə imzalayıb.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Azərbaycan Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Neftchi Baku profile  at PFL
Raziyə Şabani

**Raziyə Şabani** () — cənubi azərbaycanlı siyasətçi və aktivist. Tudə Partiyasının və Azərbaycan Demokrat Firqəsinin üzvü olub. Bəzi tarixçilərə görə İran tarixində olan ilk qadın siyasi məhbusdur.

## Həyatı
Raziyə Şabani 1925-ci il mayın 30-da Təbriz şəhərində anadan olub. 1941-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Tehrana köçüb. Burada 1937-ci ildə həbs olunmuş 53-lərdən biri olan Rza İbrahimzadə ilə ailə qurub. Bu evlilikdən sonra siyasi fəaliyyətə başlayıb. 1941-ci ildə qurulmuş Tudə Partiyasına üzv olub.

1945-ci ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə Təbrizə gəlib və Azərbaycan Demokrat Firqəsinə üzv olub. Azərbaycan Milli Hökuməti qurulduqdan sonra aktiv fəaliyyət göstərib. 1946-cı ilin aprel ayında Təkistanda həbs olunub və bir ay Qəzvində həbsdə saxlanılıb. 1946-cı il dekabrın 13-də ABŞ və Böyük Britaniya tərəfindən dəstəklənən İran ordusu Təbrizə daxil olub. Bir neçə günlük döyüşlərdən sonra Azərbaycan Milli Hökuməti süqut edib.

Bu dövrdə Tehranda olan Raziyə Şabani bir müddət hökumət qüvvələrindən gizlənməli olub. 1947-ci ilin fevral ayında Pəhləvi rejiminin məmurları tərəfindən həbs olunub. Həbs olunanda hamilə olub. Bir müddət Tehranda saxlanıldıqdan sonra Təbrizə köçürülüb. Hökm oxunduqda isə artıq oğlu dünyaya gəlmişdi. Bəzi tarixçilərə görə Raziyə Şabani İranın ilk qadın siyasi məhbusudur. 6 il həbsdə qaldıqdan sonra azad olunub. Bir müddət ölkədə qaldıqdan sonra 1955-ci ildə SSRİ ərazisinə keçir və burada mühacirətdə olan həyat yoldaşına qovuşur. Tacikistanda yaşadığı dövrdə universitetdə təhsil alıb və fars dili müəllimi olub.

1979-cu ildə baş vermiş İran İslam İnqilabından sonra İrana geri qayıdıb. 8 il orada yaşadıqdan sonra əvvəlcə Azərbaycana daha sonra isə Almaniyaya mühacirət edib. 2001-ci ildə öz xatirələrini yazıb və kitab kimi nəşr etdirib. Qısa zamanda məşhurlaşan kitabı İranda qadağan olunub.

Raziyə Şabani İbrahimzadə 2013-cü il yanvarın 28-də Almaniyanın Köln şəhərində dünyasını dəyişib.

## Xatirələri
Mühacirətdə yazdığı xatirələrində 1947-ci ildə həbs edilməsi ilə bağlı bunları yazıb:

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Demokrat Firqəsi
* İran Tudə Partiyası

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*