open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ayıdağ (Krım)

**Ayıdağ** (, ) — Krımda yerləşən dağ zirvəsi. Dağın hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 571 metr (570,80 m) yuxardadı, şimal qərb istiqamətində dağ massivi 2400 metrədək azca uzanır. Ümumi sahəsi təxminən 4 kvadrat kilometrdi. Ayuv Dağ kompleksi dövlət təbiət yasaqlığı sayılır.

## Geoloji mənşə
Ayu-Daq klassik lakkolitdir, yəni tam formalaşmamış vulkandı. Dağ təxminən 150 milyon il əvvəl yer qabığının sınıq yerlərinə maqmanın daxil olması nəticəsində orta yura geoloji dövründə yaranıb. Bugünə kimi burada 18 mineral aşkar edilmişdir.

## Flora və fauna
Flora təmsilçilərindən bunları qeyd etmək olar: palıd ağaclarının növləri (qayalıq palıdı və Quercus pubescens), adi göyrüş,adi quşarmudu, Torminalis glaberrima, adi zoğal, tikanlı qaratikan, həmərsin. Həmçinin, burada relikt bitkiləri də var: arbutus andrachne, hündür ardıc və tikanlı ardıc, tikanlı bigəvər və s. Ayuv Dağ qoruğunun bitki aləmində bitkilərin ümumlikdə 577 növü tanınır, onlardan 44-ü Qırmızı kitaba salınmışdır.

Ayuv dağında tülküyə, porsuğa, dələyə, kirpiyə, sincaba, gəmiricilərə və başqalarına rast gəlmək olar. Ayuv Dağda yaşayan 16 heyvan növü Qırmızı kitaba salınıb. 1974-cü ildən Ayuv Dağ dövlət təbiət yasaqlığı sayılır.

## Toponimika

Ayuv Dağ kompleksinin adı iki krımtatar sözlərindən ibarətdir: ayuv — ayı və dağ. Ancaq, Krımın görkəmli tədqiqatçılarından Pyotr İvan Keppenanın araşdırmasına görə hələ XIX əsrin başlanğıcında krım tatarları bu dağı Biyuk-Kastel (Böyük Qala) adlandırırdılar, P. İ. Keppenin ehtimalına görə, dağ orta əsrlərdə Aya ( — müqəddəs) adını daşıya bilərdi, sonra isə yunan sözü "Aya" krımtatar olan "Ayuv"-a dəyişdi.

Dağın antik dövrdə hansı adı daşıdığı tam məlum deyil. Ayuv Dağ Parfenion və Partenion burunları ilə tez-tez eyniləşdirilir, Bu versiyanın xeyrinə dağın ətəyində yerləşən Partenit qəsəbəsinin adını çəkmək olar. Bir sıra tədqiqatçılar, məsələn, İvan Pavloviç Blaramberq hesab edir ki, antik yazılarda Ayuv Dağ "Kriumetopon" (yun. Qoyun alnı) burunukimi göstərilib. Lakin, fərziyyələrin hər ikisi mübahisəlidi.

## İstinadlar
Əliyar (Şot)

**Əliyar** və ya **Əliyara** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 23 nəfər yaşayır (6 ailə)

## İstinadlar

## Mənbə
*Tageo
Arnolfo di Kambio

**Arnolfo Di Kambio** (; ) — italyan heykəltəraşı və memarı.

## Həyatı
Bolonyadakı San-Domeniko kilsəsində müqəddəs Dominikin sarkofaqı və Siena baş kilsəsinin kafedrasının yaradılmasında Pizanonun köməkçisi və ehtimal ki, şagirdi olmuşdur. Antik irsə böyük marağı da Pizanodan əxz etmişdir. Romada 1277-ci ildən, 1294-cü və ya 1296-cı ildən sonra Florensiyada işləmişdir. Qədim Roma heykəltəraşlığı ənənələrini fransız qotikasının təsiri ilə birləşdirərək, özünün əzəmətli — epik obrazlarında italyan Protorenesansı plastikasının əsasını qoymuşdur.

Perucadakı fəvvarə üçün fiqurlar, kardinal Qiyom de Breyin və kardinal Annibaldinin, papa VIII Bonifatsinin mərmər sərdabələri, Vatikandakı Müqəddəs Pyotr baş kilsəsindəki Müqəddəs Pyotrun tunc heykəli, Florensiya baş kilsəsinin fasadındakı fiqurlar onun ən mühüm əsərlərindəndir. Memar kimi Florensiyada işləmiş, baş kilsənin yenidən qurulmasında, Badia abbatlığı və Santa-Kroçe kilsələrinin inşasında və ehtimal ki, həmçinin Palasso Vekkyonun tikintisində də iştirak etmişdir.

## Mənbə
*
"Qüsursuz xidmətə görə" medalı

* "Qüsursuz xidmətə görə" medalı (Azərbaycan)  — Azərbaycanın dövlət təltifi
* "Qüsursuz xidmətə görə" medalı (SSRİ)  — SSRİ-nin dövlət təltifi
* "Qüsursuz xidmətə görə" medalı (Ermənistan)  — Ermənistanın dövlət təltifi
* "Qüsursuz xidmətə görə" medalı (Qazaxıstan)  — Qazaxıstanın dövlət təltifi
* "Qüsursuz xidmətə görə" medalı (Ukrayna)  — Ukraynanın dövlət təltifii
Helabad

**Helabad** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 137 nəfər yaşayır (32 ailə).

## İstinadlar
"Leninqradın müdafiəsinə görə" medalı

**"Leninqradın müdafiəsinə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 22 dekabr 1942-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ

## Xarici keçidlər

* Медали и ордена СССР 

## İstinadlar
"Suda boğulanları xilas etməyə görə" medalı

**"Suda boğulanları xilas etməyə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 16 fevral 1957-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
"Yanğın zamanı igidliyə görə" medalı

**"Yanğın zamanı igidliyə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 31 oktyabr 1957-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
"İctimai asayişin qorunmasında əla xidmət etməyə görə" medalı

**"İctimai asayişin qorunmasında əla xidmət etməyə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 1 noyabr 1950-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı

## Xarici keçidlər
Barri Kassin

**Barri Kassin** (1924 – 14 Yanvar 2017) — İrlandiyalı televiziya, teatr və kino aktyoru. Səhnədə daha çox Kassin *On iki acıqlı kişi* layihəsində yaratdığı roluna görə tanınır.

Ekranda isə daha çox Kassin televiziya serialı olan *Tir Na Noqun Mistik Cəngavərləri* və 2012-ci ildə çəkilmiş *Bizantium* filmindəki ikinci dərəcəli rolları ilə məşhurdur. O, Con Brendan Kinin əsərləri əsasənda hazırlanan *Səhra* oyununun birinci bölümündə xarakterlərdən birini səsləndirmişdir. Kassinin qızı Anna Kassin *Raydio Teilifis Eyreann*ın tanınmış jurnalisti və xəbər aparıcısıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kozo Kinomoto

**Kozo Kinomoto** (8 Yanvar 1949 – 15 Yanvar 2017) — Keçmiş peşəkar Yaponiya futbolçusu. O, Yaponiya Cey Liqası klublarından olan *Furukava Elektrik* klubunda qapıçı kimi çıxış etmişdir.

Kinomoto 15 yanvar 2017-ci ildə 68 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Profile Kozo Kinomoto 

## Həmçinin bax
Tofiq Hüseynov (filoloq)

**Tofiq Hüseyn oğlu Hüseynov** () — ədəbiyyatşünas alim, filologiya elmləri doktoru, Professor, Bakı Dövlət Universitetinin Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasının müdiri.

## Həyatı
Tofiq Hüseynov 1938-ci il aprelin 21-də Ağstafa rayonunun Bəyazatlı (indiki Yuxarı Göyçəli) kəndində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Ağstafa şəhər dəmir yol məktəbi, Göyçəli və Həsənsu kəndlərində orta təhsil almışdır.

1961-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı ixtisasını bitirmişdir. "Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin yaradıcılığında tarixilik və "Qan içində" romanı" mövzusunda namizədlik (1975), "Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin həyat və yaradıcılığı" mövzusunda doktorluq (1990) dissertasiyasını müdafiə edib.

## Elmi fəaliyyəti

### Pedaqoji fəaliyyəti
* İmişli rayonu və Qazax rayonunun Bəyazatlı kənd məktəblərində müəllim işləmişdir. (1961–1968)
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyasında redaktor və BDU-da qiyabi təhsil şöbəsinin məsləhət məntəqə müdiri, metodist çalışıb. (1968–1975)
* Bakı Dövlət Universitetinin "Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı" kafedrasında işləyir (1976-cı ildən)
* Ali təhsilin bakalavr pilləsində Müasir ədəbi proses, magistr pilləsində isə Müasir Azərbaycan ədəbiyyatının aktual problemləri və Elmin müasir problemləri fənlərindən dərslər aparır.
* 121 məqalə, 5 monoqrafiya, 3 kitab (dərslik, şərikli) müəllifidir.
* Rəhbərliyi ilə 5 nəfər elmlər namizədi dərəcəsi alıb, 5 dissertant və aspirantı var.

4 doktorluq dissertasiyasında elmi məsləhətçidir.

### Tədqiqat sahəsi
* Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının aktual problemləri. Ədəbi əlaqələr problemləri.

### Konfrans və simpoziumlarda iştirakı
* Beynəlxalq Ukraynaşünaslıq konfransı (Kiyev.1993)
* Beynəlxalq Türkoloji simpoziumu (Krım, Simferopol.2004)

### Kitablar
* Tarixi roman ustası. Bakı: Yazıçı, 1986
* Yusif Vəzir Çəmənzəminli. Bakı: Azərbaycan SSR "Bilik" Cəmiyyəti, 1987
* Azərbaycan Sovet ədəbiyyatı. Bakı: Maarif, 1988 (şərikli)
* Ədəbiyyatla yaşayıram. Bakı: Azərnəşr, 1993
* Söz-tarixin yuvası. Bakı: Azərnəşr, 2000
* Qurban Səid. Mübahisələr. Həqiqətlər. Bakı: Nurlan, 2004
* Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı. 2 cild. C.1. Bakı: Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2007 (şərikli)
* Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı. 2 cild. C.2. Bakı: Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2007 (şərikli)

## İstinadlar
Şirinbulaq

* Şirinbulaq (Şəki)
* Şirinbulaq (Çaypara)
* Şirinbulaq (Sulduz)
* Şirinbulaq (Miyanə)
* Şirinbulaq (Nir)
* ‎Şirinbulaq (Bicar)
Qara Zamin (Şot)

**Qara Zamin** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 602 nəfər yaşayır (130 ailə)

## İstinadlar
Tofiq

**Tofiq** və ya **Tofik** — Kişi adı.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Tofiq Kərimov (1937–1995) — Azərbaycanın daxili işlər naziri (1991–1992), general-mayor.
* Tofiq Hüseynli (1952) — Azərbaycan Milli Məclisinin II çağırış deputatı.
* Tofiq Hüseynzadə (1946–2006) — filoloq, şair, jurnalist, SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
* Tofiq Kənan (1882–1964) — fələstinli həkim, tibb tədqiqatçısı, etnoqraf və Fələstin millətçisi
* Tofiq Xismətov (1947) — mühəndis, texnika elmləri doktoru.
* Tofiq Yusif Avvad (1911–1989) — Livan yazıçısı.

## Həmçinin bax
* Tofiqli
Antonio Tayani

**Antonio Tayani** (; 4 avqust 1953-cü il, Roma — İtaliya və Avropa siyasətçisi, 2008—2010-ci iilərdə nəqliyyat üzrə, 9 fevral 2010-cu ildən 31 oktyabr 2014-cü ilədək sənaye və sahibkarlıq üzrə Avropa komissarı. Həmçinin Avropa komissiyası sədr müavinlərindən biridir.

## Mənbə
* Antonio Tayani Avropa Parlamenti saytında 
* Antonio Tayani Avropa komissiyası saytında
David Navara

**David Navara** (, ) — Çexiya şahmatçısı, qrosmeyster (2002).

2007-ci il aprel ayının FİDE reytinq siyahısında 2720 əmsalı ilə dünyada 14-cü, Çexiyada isə ən yüksək əmsallı oyunçu olmuşdur. 2015-ci il mayına olan göstəricilərə əsasənə isə o, şəxsi əmsalını 2751 qədər yüksəldə bilmişdir.

## Şahmat karyerası
Navara 2004, 2005, 2010, 2012, 2013 və 2014-cü illərdə Çexiya Çempionu olmuşdur. 2005-ci ildə Navara Dünya Kubokunda iştirak etmiş, birinci raundda Predrag Nikolić tərəfindən məğlub edilmişdir. O, 2006-cı il 37-ci Şahmat Olimpiadasında olduqca uğurlu çıxış edərək Dünya səviyyəli oyunçulara qarşı 12 oyundan 8.5 xal toplamışdır.
2007-ci ildə Navara Veyk-an-Zee turnirinə dəvət alaraq Alexander Morozevichi əvəz etmişdir. Təşkilatçılar tərəfində Navara Express adlandırılan oyunçu, 13 oyundan 6.5 xal toplayaraq (+3−3=7) yarışı 7-ci başa vurmuşdur. 2007-ci ilin noyabrında Navara Dünya Kubokunda iştirak etdi. O, birinci raundda ABŞ-dən olan Ivanovu məğlub etdi, lakin ikinci raundun taybreykində Rublevsky tərəfindən məğlub edildi. 2008-ci ildə Navara 5.5/13 (+2-4=7) nəticə ilə Baku Grand Prix turnirində iştirak etmişdir. Navara 2011-ci ildə Dünya Kubokunda iştirak etmiş və yarışın yarımfinalında Aleksandr Qrişçuka məğlub olmuşdur. Sonuncu Avropa Çempionatında isə o, ikinci yeri tutmuşdur.
Sabirxan (Şot)

**Sabirxan** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.
## İstinadlar
Qalacıq (Takab)

**Qalacıq** (, ) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Bu kənd Təkabdan 12 kilometr şərqdə, Bədrli və Yolqunağac kəndlərinin arasında yerləşir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 267 nəfər yaşayır (46 ailə). Etnik baxımından kənd əhalisi müsəlman olan Azərbaycan türklərindən ibarətdir. Kənd əhalisinin əsas gəlir mənbəyi əkinçilik və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Qaraqaya (Takab)

**Qaraqaya** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 494 nəfər yaşayır (83 ailə).

## İstinadlar
Kəştiban

**Kəştiban** (əsil adı: Gəmiçi) () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 992 nəfər yaşayır (312 ailə)

## İstinadlar
Metodi Kostov

**Metodi Kostov** (Bolqarca: Методи Костов; 4 Aprel 1990-cı ildə anadan olub) — Hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Bolqarıstan futbolçusu.

## Karyerası

### Vereya Stara Zaqora
Kostov 2016-cı ildən *Vereya* klubunda çıxış etməyə başlamışdır. O, komandası ilə öz peşəkar karyerasında debütünü 30 iyul 2016-cı ildə Dunav Ruse komandasına qarşı oyunda etmişdir. Kostov 2017-ci ilin yanvar ayında klubdan ayrılmışdır.

### Litex Lovex
Kostov 18 yanvar 2017-ci ildə *Litex Lovex* klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nikita Vityuqov

**Nikita Kirilloviç Vityuqov** (; ) — Rusiya şahmatçısı, qrosmeyster (2006).

Vityuqov 2006-cı il gənclər arasında Dünya Çempionatının vitse-çempionu və Rusiya Çempionatlarının iştirakçısı olmuşdur. (2006 və 2007-ci illər). O, 2009-cu ildə Bursada keçirilmiş Komandalar arasında Dünya Çempionatında qızıl medal qazanmış Rusiya komandasının heyətində olmuşdur. 2011-ci ildə Aeroflot Open turnirində 1-3-cü yerləri Yevgeni Tomaşevski və Lê Quang Liêm ilə bölüşdürmüşdür. 2013-cü il 20 aprel- 1 may tarixlərində Alyoxinin xatirəsinə həsr olunmuş turnirdə Vitiugov beşinci olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Nikita Vitiugov. Chess-DB.com  
*Nikita Vitiugov. 365chess.com 
*Nikita Vitiugov. fide.com 
*Nikita Vitiugov. chessgames.com
İon Besoiu

**İon Besoiu** (; 11 Mart 1931-ci ildə anadan olub, Sibiu - 18 Yanvar 2017-ci ildə vəfat edib, Buxarest) — Rumıniyalı film aktyoru.

O, Kommunist dövrünün ən mühüm Rumıniya filmlərin bəzilərində müxtəlif rollarda çıxış etmişdir: "Furtuna", "Neamul Şoimareştilor", "Haydukii", "Raskoala", "Mihai Viteazul", "Kiprian Porumbesku", "Pakala", "Blestemul pamantului, blestemul iubirii", "Ultima noapte de draqoste", "Lumini şi umbre" və "Ce neagra e mama" və "Stefan Besi Mihai"Toate pânzele sus!". Besoiu 2017-ci ildə Buxarestdə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiyası
* *[[Suzğsuzluq (1961, film)|Susuzluq]]* (1961)
* *[[İgid Maykl (film)|İgid Maykl]]* (1970)
* *[[Aktyor və vəhşilər]]* (1975)
* *[[Toate pînzele sus]]* (1976-1978)
* *[[Mihail, câine de circ]]* (1979)
* *[[Sonuncu hücum]]* (1985)
* *[[Loverboy (2011, film)|Loverboy]]* (2011)
* *[[Buxarest dayanǃ]]* (2015)

## Uğurları
*2002-ci ildə Rumıniya Kinematoqrafiya Aliləri Mükafatına layiq görülüb.
*2001-ci ildə o, Sibiunun Fəxri Vətəndaşı elan edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Fridrix Şellinq

**Fridrix Şellinq** (; ) — alman idealist filosof. Yohann Qotlib Fixte tərəfindən irəli sürülən fundamental qavrayış və idealist düşüncə tərzi fikirlərini qəbul etməklə birlikdə, insan iradəsinə zidd hadisələrin baş verməsi fikrinə qarşı çıxmışdır.

Kklassik alman fəlsəfəsində obyektiv idealizmin görkəmli nümayəndələrindən biridir. Şellinqin əsas əsərlərindən "Transsendental idealizm sistemi"(1800), "Naturfəlsəfə sisteminin ilk cizgiləri"(1799) -nin adlarını çəkmək olar

## İstinadlar
Xəlilabad (Ərdəbil)

**Xəlilabad** — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 1,955 nəfər yaşayır (396 ailə).

## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Khalilabad,_Ardabil
Feyzabad

* Feyzabad (Rəzəvi Xorasan)
* Feyzabad (Takab)
* Feyzabad (Əfqanıstan)
* Feyzabad (Hindistan)
* Fayzabad (Hindistan)
Ağqala

* Ağqala (Göyçə)

;İranda
* Ağqala şəhristanı
* Ağqala (Gülüstan ostanı)
* Ağqala (Ərdəbil)
* Ağqala (Nəmin)
* Ağqala (Savə)
* Ağqala (Səreyn)
* Ağqala (Təkab)
Fəthabad

* Fəthabad — 
* Fəthabad (Komican) — 
* Fəthabad (Şahindej) — 
* Fəthabad (Təbriz)
* Fəthabad (Sərdarabad)
* Fəthabad (Bicar)
Otaqlı

* Otaqlı (Kəlbəcər)
* Otaqlı (Şahindej)
* Otaqlı (Damal)

## Həmçinin bax
* Otaq (dəqiqləşdirmə)
Xəlilabad

* Xəlilabad (Cəlilabad)
* Xəlilabad (Ərdəbil)
* Xəlilabad (Rəzəvi Xorasan)
* Xəlilabad (İcrud)
Şəhərçay

**Şəhərçay** — Cənubi Azərbaycanda çay.

## Haqqında
Zaqros dağları bölgəsində axır. Bu, Urmiya şəhəri ilə şərq istiqamətdə axıb tökülür və onun qərb sahilində Urmiya gölünə, Keştibana yaxın boşalır.
Çaharqala (Takab)

**Caharqala** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 85 nəfər yaşayır (20 ailə).

## İstinadlar
Ronan Fanninq

**Ronan Fanninq** (1941 – Yanvar 2017) — İrlandiyalı tarixçi.

Fanninq Dublin Universitet Kollecinin müasir tarix fakultəsinin professoru olmuşdur. Həmçinin o, Dublin Universitet Kollecinin *Tarix Məktəbi və Arxivlər* bölməsinin arxiv direktoru vəzifəsində də çalışmışdır. Fanninq İrlandiya Kral Akademiyasının üzvü olmuş, İrlandiya Bioqrafiya Kataloqu və İrlandiyanın Xarici Siyasət Sənədlərinin idarə heyətinə üzv seçilmişdir. O, *Sunday Independent* qəzetinin siyasət, tarix və ən son hadisələr bölmələri üzrə yazarı olmuşdur.

Ronan Fanninq 18 yanvar 2017-ci ildə 75 yaşında vəfat etmişdir.

## Nəşrləri
* *Documents on Irish Foreign Policy* by Catriona Crowe, Ronan Fanning, Michael Kennedy, Dermot Keogh, Eunan O'Halpin. Royal Irish Academy, ISBN 1-904890-03-2 (1-904890-03-2)
* *Independent Ireland*, Educational Company of Ireland, The, ISBN 0-86167-301-8 (0-86167-301-8)
* *The Irish Department of Finance, (1922-58)* by Ronan Fanning, Institute of Public Administration (Ireland) Staff Hardcover, Institute of Public Administration, ISBN 0-902173-82-0 (0-902173-82-0)
* *Religion and Rebellion* by Judith Devlin, Ronan Fanning, University College Dublin Press, ISBN 1-900621-03-7 (1-900621-03-7)
* *The Lives of Eliza Lynch* by Michael Lillis and Ronan Fanning, Gill and Macmillan (September 2009).

Ronan Fanning, list of publications.

## İstinadlar
Nikki Heyli

**Nimrata Nikki Randxava Heyli** (; ) — ABŞ siyasətçisi, ABŞ Respublikaçılar Partiyasının üzvüdür. Cənubi Karolina ştatının 116-cı qubernatorudur.

23 noyabr 2016-cı ildə ABŞ-nin seçilmiş prezidenti Donald Tramp ona ABŞ-nin BMT-də daimi nümayəndəsi postunu təklif edib.

## Mənbə
* Rəsmi saytı 

## İstinadlar
Aminabad

* Aminabad (Nir)
* Aminabad (Bicar)
* Aminabad (Piranşəhər)
* Aminabad (Soyuqbulaq)
* Aminabad (Qürvə)
* ‎Aminabad-i Qaslan (Qürvə)
## Həmçinin bax
* Əminabad
Arpaçayı

* Arpaçayı (Ərdəbil) 
* Arpaçayı (Takab) 
* Arpaçayı (Qərbi Azərbaycan) 

## Həmçinin bax
* Arpaçay (dəqiqləşdirmə)
Oddvar Barli

**Oddvar Barli** (24 İyun 1929 – 10 Yanvar 2017) — Norveçli peşəkar idman güləşçisi. Barli 1929-cu ildə Osloda anadan olmuşdur. O, *Oslo Bryteklubb* klubunu təmsil etmişdir. Barli Romada keçirilən 1960 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. Yunan-Roma güləşi üzrə o, orta çəki dərəcəsində onuncu yeri tutmuşdur. Onun qardaşı Harald Barli də peşəkar güləşlə məşğuldur. Onun əmiləri İne Barli və Mette Barli və böyük əmisi Lene Barli də güləşçidir.

## İstinadlar
Qagik (Şəki-Kaxeti hökmdarı)

**Qagik** (), yaxud **Qaki** – Şəki-Kaxeti hökmdarı. Mənbələrdə adı ilk dəfə 1037/1038-ci, sonuncu dəfə isə 1046-ci ildə baş vermiş hadisələrin təsvirində çəkilmişdir. XVIII əsr gürcü tarixçi-coğrafiyaşünası Vaxuşti Baqrationi səhvən, Böyük Kvirikenin 1039-cu ildə öldüyünü və həmin ildə də Qagikin hakimiyyətə gəldiyini göstərir. Lakin əslində Böyük Kvirike  Tiflisin 1037/1038-ci il mühasirəsi zamanı artıq həyatda yox idi. Vaxuşti Baqrationiyə görə Qagik 1058-ci ilə qədər – ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə olmuşdur.

## Həyatı və siyasi fəaliyyəti
 
 
Böyük Kvirikenin övladı olmadığı üçün onun ölümündən sonra hakimiyyətə bacısı oğlu Qagik keçdi. Böyük Kvirikenin başqa bacısının əri Aşot Marileli – Alazan çayının mənbəyi yaxınlığında yerləşən Marelisi qalasının sahibi də hakimiyyətə iddialı idi.

Yuxarıda qeyd edilən Tiflisin 1037/38-ci il  mühasirəsi isə “Kartli salnaməsi”nə görə Kürün sağ sahili tərəfdən gürcü çarı  (1027—1072), solsahildən – İsani qalası tərəfdən, Kaxeti çarı Qagikin “kaxetilərin və heretilərin” ordusu ilə şəhərə yaxınlaşması ilə başlamış və iki il davam etmişdir. Sonda IV Baqrat Tiflis hakimi Cəfər ibn Əli ilə sülh bağlamış, bundan sonra bəzi Kaxeti əyanlarını, o cümlədən hakimiyyətə iddialı olan Aşot Marilelini də öz tərəfinə çəkərək Kaxetiyə hücum etmişdir.  Mikel və Qabriel dağında baş vermiş toqquşmada IV Baqrat qalib gəlir, Tianetiyə qədər irəliləyir, burada Böyük Kvirikenin tikdirdiyi məşhur Bodoci sarayını yandırır. Lakin öz ölkəsində Kldekari eristavı Liparitin (1021—1059) qiyamından ehtiyatlanaraq geri dönməyə məcbur olur. Bundan sonra IV Baqrat Liparita qarşı illərlə mübarizə aparmış, Qagik isə canlı qüvvə sarıdan Liparita köməyini əsirgəməmişdir.

1046-cı ildə Tiflis əmiri Cəfər ibn Əlinin ölümündən sonra sağsahil Tiflis əhalisi şəhərin bu hissəsini IV Baqrata döyüşsüz təslim etdi. Sol sahildəki İsani qalası müdafiəçiləri isə Kür çayı üzərindəki körpünü dağıdaraq IV Baqratı şəhərin bu hissəsinə buraxmadılar. Bu zaman Qagik İsani qalasının müdafiəçilərinin köməyinə gəldi və IV Baqratla danışıqlara gedərək qalanın onun əlinə keçməsinə imkan vermədi.

Müasir tədqiqatçılardan  Şirinbəy Hacıəli hesab edir ki:

## Həmçinin, bax:
*Şəki dövləti

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
#  
#
#
#
# 
# 
#
Böyük Kvirike

**Böyük Kvirike** (); **I Kvirike** (Şəki/Eretidə); **III Kvirike** (Kaxetidə) – ən geci 1032/1038-ci ildən Şəki-Kaxeti hökmdarı. 1010-cu ildən Kaxeti xorepiskopu. 1011-1014/15-vi illərdə III Baqratın əsiri olmuş, sonra yenidən Kaxetidə hakimiyyətini bərpa etmişdir.  XVIII əsr gürcü tarixçi-coğrafiyaşünası Vaxuşti Baqrationi səhvən, Böyük Kvirikenin 1039-cu ildə öldüyünü və həmin ildə də Qagikin hakimiyyətə gəldiyini göstərir. Lakin əslində Böyük Kvirike  Tiflisin 1037/1038-ci il mühasirəsi zamanı artıq həyatda yox idi.

Tarixi mənbələrdə ilk dəfə olaraq 1032 – 1037/38-ci illər arasında baş vermiş hadisənin təsvirində Kaxeti xorepiskopu III Kvirike “ranların və kaxların çarı” və “Böyük Kvirike” kimi təqdim olunur.

Erməni tarixçisi Vardan Arevelsi (Böyük Vardan) III Kvirikeni Albaniya çarı kimi tanıyır.

Tianetidə məşhur Bodoci sarayını tikdirmişdir.

“Kartli salnaməsi”nə görə o, ov zamanı hansısa osetin qul tərəfindən qətlə yetirilmişdir, səbəbi də bu imiş ki, hansısa döyüşdə osetin çarını öldürmüşdür.

Nümuzmatikada Böyük Kvirikenin adı olan 3 sikkə məlumdur. Bunlar 2012-2013-cü illərdə – ikisi Çuxur Qəbələdə, biri isə Sisianda   (Ermənistan) tapılmışdır. İslam nümuzmatik ənənələrinə uyğun olaraq sikkələrdə kəlmeyi-şəhadət, xəlifənin adı da həkk olunub. Ermənistanda tapılan sikkənin metal təlkibi 60 % gümüş, 40 %-i isə misdən ibarətdir. Sikkələrin bir üzündə Kvirikenin adı, titulu, atasının adı ərəb hərfləri ilə ərəb dilində üç sətrdə həkk olunub: *əl məlik əl adil  Abu-l Fadl K.rki bin Davud*.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
#  
#
#
#
#

## Xarici keçidlər

* http://www.interpressnews.ge/ge/sazogadoeba/449073-gurjaanis-raionis-sofel-kalaurshi-savaraudod-kvirike-didis-samarkhi-aghmoachines.html
İslam Fəziyev

**İslam Fəziyev** (tam adı: *İslam Hüseyn oğlu Fəziyev*) — Azərbaycan aşığı, Azərbaycan Aşıqlarının II və III Qurultaylarının iştirakçısı.

## Həyatı
Aşıq İslam Fəziyev 1909-cu ildə Ağstafa rayonunun Qıraq Kəsəmən kəndində anadan olmuşdur. Aşıq sənətinə 1934-cü ildən başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Aşıq Ədhəm Ərəbov

**Aşıq Ədhəm Ərəbov** (tam adı: *Ədhəm Aslan oğlu Ərəbov*) — Azərbaycan aşığı. Aşıqların III Qurultayının iştirakçısı

## Həyatı
Əlhəm Ərəbov 1912-cü ildə Ağstafa rayonunun Dağ Kəsəmən kəndində anadan olmuşdur.

Ustadı Aşıq Əsəd Rzayev olmuşdur (1933)-(1940)

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
II Kvirike (Şəki-Kaxeti hökmdarı)

**II Kvirike** (Şəki/Eretidə); **IV Kvirike** (Kaxetidə ()) –  Şəki-Kaxeti hökmdarı. Mənbələrdə adı ilk dəfə 1082-ci ildə çəkilir və 1104-cü ildə vəfat etməsi göstərilir. XVIII əsr gürcü tarixçi-coğrafiyaşünası Vaxuşti Baqrationi isə səhvən II Kvirikenin 1084-сü ildən 1102-ci ilə qədər hakimiyyətdə olduğunu və 1102-ci ildə vəfat etdiyini göstərir.

 
ХII əsr erməni tarixçisi  1082-ci il üçün Şəki çarı Kverikenin adını çəkir. “Çarlar-çarı Davidin həyatı” adlanan ХII əsr anonim gürcü mənbəsinə görə

“Çarlar-çarı Davidin həyatı”na görə, Gürcü çarı IV David Zeda-Zedeni qalasını II Kvirikenin əlindən aldıqdan bir il sonra (1104) II Kvirike vəfat etmişdir.

Zeda-Zedeni (Zedazeni) qalası Tiflisin şimalında idi və “Kartlis tsxovreba”nın  XVI əsr redaktəsində (“Çariça Annanın siyahısı”) çar Davidin həmin qalanı 1003-cü ildə ələ keçirməsi göstərilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
#  
#
#

## Xarici keçidlər
Dəniz xəstəliyi

**Dəniz xəstəliyi** bir digə adı ilə yırğalanma olan bu hal gəmidə olarkən dəniz bərk dalğalandıqda, təyyarədə və ya maşında gedərkən baş verə bilir.
əsas səbəbi daxili qulağın vestibulyar aparatının qıcıqlanmasıdır. əsasən sağlamlığı zəif adamlarda və vegetoniklərdə baş verir. əsas səbəblərdən biri vestibulyar aparatın oyanması zamanı qanda natriumun miqdarının azalmasıdır. iki variantda özünü göstərir:
astenik variant zamanı baş ağrısı, ürəkbulanma, qusma, iştahanın pozulması, başgicəllənmə, soyuq tər, bradikardiya, hipotoniya, huşun tormozlanması və yuxuculuq əlamətləri özünü göstərir.
ajiotajlı variantda isə oyanma, ağızda quruluq və yanğı hissi, tez-tez sidik ifrazına meyillik, taxikardiya, hipertoniya müşahidə olunur.
əlamətlər adətən yırğalanma qurtardıqdan sonra keçir.

## İstinadlar
Yevgeni Tomaşevski

**Yevgeni Yuryeviç Tomaşevski** (, ) Rusiya şahmatçısı, qrosmeyster (2005).

2009-cu ildə Tomaşevski taybreyklərdən sonra 10-cu Avropa Şəxsi Çempionatın qalibi oldu. 2015-ci ilin fevralında Tbilisidə keçirilən FİDE Qran-Pri turnirində 11 oyundan 8 xal toplayaraq yarışda qalib gəldi. Bu turnirdə 2921 performansı ilə çıxış etdi. O, 2009-cu ildə Bursada keçirilən komandalar arasında Dünya Çempionatında qızıl medal qazanmış Rusiya komandasının üzvü idi. 2015-ci ilin avqustunda keçirilən Rusiya Çempionatının superfinalının qalibidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Yevgeni Tomaşevski. Chess-DB.com  
*Yevgeni Tomaşevski. 365chess.com 
*Yevgeni Tomaşevski. fide.com 
*Yevgeni Tomaşevski. chessgames.com 
*Yevgeni Tomaşevski. chessdom.com
Aşıq Bəhram Həsənov

**Aşıq Bəhram Həsənov** (tam adı: *Bəhram Alı oğlu Həsənov*) — Azərbaycan aşığı, Qazax Müəllimlər Seminariyasının məzunu.

## Həyatı
Aşıq Bəhram 1918-ci ildə Qazaxın Daş Salahlı kəndində anadan olmuşdur.

Ustadları Qərbi Azərbaycanın Basarkeçər rayonundan Aşıq Hümbət və Aşıq Sadıx olmuşdur

Bir çox qoşma, divani və təcnisləri var.

Aşıq Bəhram 1991-ci il aprelin 11-də vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Dmitri Andreykin

**Dmitri Vladimiroviç Andreykin** (, 5 fevral 1990, Ryazan, Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası) Rusiya şahmatçısı, qrosmeyster (2007).

2010-cu il gənclər arasında Dünya Çempionatının qalibidir.

2011-ci ildə Baku Open turnirində 2–3-cü yerləri bölüşdürmüşdür.

2012-ci ilin avqustunda Andreykin Moskvada keçirilən 65-ci Rusiya Çempionatının qalibi olmuşdur.

2013-cü ilin iyununda Mixail Talın Xatirə turnirində Andreykin ən aşağı əmsallı oyunçu idi, lakin yarış boyu səkkiz heç-heçə etməsi və Vladimir Kramniki məğlub etməsi ilə üçüncü yeri bölüşdürdü.

2013-cü ildə Norveçdə keçirilmiş Dünya Kubokunda Andreykin Vladimir Kramnikə məğlub olaraq ikinci oldu. Bu nəticə ilə o, 2014-cü il Namizədlər turnirinə vəsiqə aldı.

2014-cü il oktyabr-noyabr aylarında Daşkənddə keçirilən FİDE Qran-Pri turnirində o, 2852 performans ilə yarışın qalibi oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Dmitry Andreikin. Chess-DB.com  
* Dmitry Andreikin. 365chess.com 
* Dmitry Andreikin. fide.com 
* Dmitry Andreikin. chessgames.com 
* Dmitry Andreikin. chess24.com
Kiçik Vlaxerna sarayı

**Təkfur sarayı** — İstanbulda olan Blaherne sarayı kompleksindən günümüzə qalan tək saray. İstanbulda, Fatih ilçəsi sərhədləri içərisində qalan Ədirnəqapı səmtində, quru surlarına bitişik olaraq inşa edilmiş, mövqe olaraq Ədirnəqapı və Əyriqapı arasında qalan qalın divarlı saray "Təkfur sarayı" olaraq adlandırılar.

Təkfur sarayının nə zaman və kimlər tərəfindən inşa edildiyi mövzusunda dəqiq bir məlumat yoxdur. Bəzi tarixi mənbələrdə, İsanın doğumundan sonra onuncu əsrdə Bizans imperatoru Porfirogenetosun əmri ilə inşa etdirildiyi və arxa hissəsində olan böyük sarayın əlavə binası olduğu bildirilir. Bu məlumatı rədd edən digər tarixi qaynaqlar isə miladdan sonra XIIIvə XIV əsrlərdə  "Blakhernai sarayı" olaraq bilinən sarayda yaşayan xidmətçilərin iqamət etməsi üçün inşa edildiyi deyilməkdədir.

Fatih Sultan Mehmet tərəfindən İstanbulun fəth edilməsindən sonra Təkfur sarayı XVII əsrin sonlarına qədər metruk şəkildə qalmışdır. XVII əsrin sonlarında isə Təkfur sarayına zoopark qurulmuşdur. İstanbul şəhərinə səyyah olaraq gələn John Sandersonun rəvayətinə görə isə özündən qırx il əvvəl gələn Ogier Ghiselin də Busbecq, buradakı heyvanat bağçasında olan zürafəni görmək istəmiş lakin zürafə bir neçə gün əvvəl öldüyündən, dünyada heç bir ölkədə görə bilmədiyi bu canlını görmək və marağını aradan qaldırmaq üçün zürafənin məzarını qazdırmaq ilə marağını son vermişdir

XVIII əsrin əvvəllərində dulusçuluq atelyesi olaraq istifadə Təkfur sarayı XIX əsrin ortalarından etibarən şüşə və şüşə məhsulları emalatxanasına çevrilmişdir. Dünyaca məşhur Qaşıqçı almazı isə Təkfur sarayının zibilliyində tapılmışdır.

İndiki vaxtda isə yeni tarixi hadisələrə şahidlik etmək məqsədi ilə Təkfur sarayındakı arxeoloji qazıntılar davam etməkdədir.

## Galeri

Fayl:Dvor porf zad.jpg
Fayl:Palace of Blachernae 2007.jpg|Sarayın qalıqları (2007)
Fayl:Palace of Porphyrogenitus 2007a.jpg|İç avludan göründüyü şəkliylə divarlar
Fayl:Istanbul - Palau dels Porfirogenetes.JPG|Şapeldən qalanlar (güney divarı)
Fayl:Dvor_porf_det2.jpg|Mərmər süsləməsi (güney divarı)
Fayl:Constantinoplewalls1.jpg|Arxa planda Təkfur sarayı, öndə Theodosian divarları


## Xarici keçidlər
* İstanbul Valiliği
* T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Tekfur Sarayı ve Tanıtımı
* Tekfur Sarayı
Qaranaz (Takab)

**Qaranaz** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.

## İstinadlar
Qızıl Qışlaq (Takab)

**Qızıl Qışlaq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Takab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlimatına görə kənddə 76 nəfər yaşayır (13 ailə).

## İstinadlar
Azərbaycandakı karvansaraların siyahısı

**Azərbaycandakı karvansaraların siyahısı** — Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən karvansaralar.

İlk karvansaralar 5–6 min il əvvəl inşa olunmağa başlayıb. Tarixi mənbələrə görə, karvansaraların Azərbaycanın qədim və iri ticarət mərkəzlərində — Bakıda, Gəncədə, Şəkidə, Abşeron yarımadasında və başqa yerlərdə hələ orta əsrlərdən əvvəl fəaliyyət göstərib. Tarixi mənbələr bölgədə ilk karvansaraların e.ə. 6–3 minillikdə, yəni 5–6 min il əvvəl inşa olunduğu barədə xəbər verir. Eradan əvvəl 550-ci ildən 330-cu ilə kimi hökm sürmüş Əhəmənilər imperiyası qədim dövrün ən böyük imperiyalarından biri olub. Bu imperiya şimal-şərqi Afrikadan tutmuş (Misir də daxil olmaqla) Hindistana kimi, şərqdə Hind okeanından, cənubda İran körfəzindən tutmuş şimali Qafqaz dağlarına qədər böyük bir ərazini əhatə edirdi. Həmin dövrlərdə Azərbaycanın ərazisi də bu imperiyanın tərkibinə daxil idi. Eramızdan əvvəl 5 əsrdə yaşamış yunan tarixçisi Herodot Əhəmənilər imperiyasının tərkibində yaşayan 70 xalq və tayfanın adını çəkir. İran hökmdarı imperiyanın idarə olunmasını asanlaşdırmaq məqsədilə hərəkət üçün rahat yolların yaradılmasına və onların təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xüsusi diqqət yetirirdi. Bu məqsədlə imperiya ərazisində əsas ticarət yollarında bir günlük yol məsafəsində karvansaralar və gözətçi dəstələri üçün məntəqələr tikilirdi.

Azərbaycanın qədim karvan yolları üzərində yerləşməsi, əlverişli coğrafi mövqeyi və iqlimi ərazidə ticarətin geniş səviyyədə təşəkkülünə təkan verirdi. İqtisadi əlaqələrin tənzimlənməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edən karvan yolları üzərində tacirlərin rahatlığı üçün hamamlar, kəhrizlər, məscidlərlə yanaşı, karvansaralar da inşa olunurdu. Karvansaralarda karvanların dayanacaq yeri, mehmanxana tipli istirahət otaqları, minik və yük heyvanları üçün ayrıca yer (tövlə) və axurlar, ticarət mallarının saxlanması üçün anbarlar, müxtəlif dükanlar, yeməkxana və s. olurdu.

Hələ orta əsrlərdə Azərbaycan ticarət mərkəzi kimi tanınırdı. Şərqlə Qərbin müxtəlif ölkələri ilə ticarət aparan Azərbaycandan neft, duz, ipək, yun, mis qablar və xalçalar müxtəlif ölkələrə ixrac olunurdu. Həmin dövrlərdə ölkəyə gələn tacirlər karvanlarının təhlükəsizliyi, onların ölkədə qala bilmələri üçün müxtəlif bölgələrdə karvansaralar tikilirdi. Əsrlər boyu böyük şəhərlərdə, o cümlədən də Böyük ipək yolu üzərindəki karvansaralar bugünkü mehmanxana funksiyasını daşıyıb. O dövrdə karvansaralar 2 qrupa bölünürdü — şəhər və yolüstü karvansaralar. Yolüstü karvansaralar daha çox istehkamı, qalanı xatırladırdı. Qalın divarları olan həmin karvansaraların bir qapısı vardı və gecələr bağlanırdı. Şəhər karvansaralarının isə əsasən iki qapısı olub və daha yaxın məsafələrdə yerləşirdi.

## Karvansaraların siyahısı

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# 

## Həmçinin bax
* Karvansara
* Azərbaycan tarixi
* Azərbaycan memarlığı

## Xarici keçidlər

* Karvansaralar — Azərbaycan qonaqpərvərliyi — azərbaycançılıq ideologiyasının reallaşması… 
* ŞƏKİ: KARVANSARAYLAR ŞƏHƏRİ
* Karvansaralar — qədim tarixin yol bələdçiləri
Samarin

**Samarin** - İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan şəhər. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 3.146 nəfər yaşayır (711 ailə).

## Məhəllələr
Kəndin yerliləri bu kəndi 7 qismə bölürlər ki bunlardan ibarətdir:
*Hüseynabad
*Orta Küçə
*Pir Qollu
*Cəbrayıl
*Qaraxanlı
*Sadıqlı
*Hüseyn Allı

Gərək bunuda artıraq ki hər məhəllədə yuxarıda adları çəkilən tayfalara özəldir.
## Görməli yerlər

*Sultan Xoca Əli Türbəsi: Məqbərəninin tikintisi ilkdə suvaqdan olsa da 1996-cı ilin zəlzələsində tam darmadağın olub və sonra kərpiçdən üzərində yeni bir bina tikilibdir.
*Kənddə yerləşən üç meşə ağacı ki onların ömürləri min ildəndə daha çoxdur və Xoca Əli türbəsinin yanında yerləşiblər.
*Üç Otaq adında bir əski köhül ki onun içində əvvəliyyə insanlar yaşayarmışlar.
*Zərdüştilərdən qalan bir neçə qəbir
*Daşdan salınmış böyük və əski heykəllər
*Çox sayda bağ və ağaclıqlar o cümlədən qoz bağları.
*Əski dəyirmanlar
*Bir neçə şəlalə
*Cəbrayıl Bulağı
*Mehdi Bulağı
*Qalacıq piri
*Kəndin ürünlü əkin yerləri və yaşıl tarlalar.

## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Samarin
"Döyüş xidmətlərinə görə" medalı

**"Döyüş xidmətlərinə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 17 oktyabr 1938-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
Uşakov medalı

**Uşakov medalı** - SSRİ Ali Sovetinin 3 mart 1944-cü il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı. Medal rus admiralı Fyodor Uşakovun adınadır.
Fyodor Uşakov

**Fyodor Fyodoroviç Uşakov ** () — Rusiya admiralı (1799), Qara dəniz donanmasının rəhbəri. Onun şərəfinə 1944-cü ildə Uşakov medalı təsis edilmişdir. İki dəfə Müqəddəs Georgi ordeni ilə təltif edilmişir. (1790; 1788)
Zəngabad (Piranşəhər)

**Zəngabad** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 389 nəfər yaşayır (65 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
## İstinadlar
Vidadi Məmmədov

* Vidadi Məmmədov — millət vəkili.
* Vidadi Məmmədov (aktyor) — aktyor.
* Vidadi Məmmədov (yazıçı) — yazıçı.

## Həmçinin bax
* Vidadi 
* Məmmədov
Aşıq Həsən Dərgahquliyev

**Aşıq Həsən Dərgahquliyev** (tam adı: *Həsən Şəmistan oğlu Dərgahquliyev*) — Azərbaycanın ifaçı və yaradıcı aşığı.

## Həyatı
Aşıq Həsən Dərgahquliyev 1926-cı ildə Qazaxın Kəmərli kəndində anadan olmuşdur.

Ustadı aşıq Kor Əhməd olmuşdur.

Atası Şəmistan Dərgahquliyev də aşıq sənəti ilə məşğul olmuşdur.

Aşıq Həsən 1991-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Hubert Lukot

**Hubert Lukot** (1935 - 18 Yanvar 2017) — Fransalı şair və metaalətlər yazarı. Lukot 60-dan çox kitabın müəllifidir.

## Həyatı
Hubert Lukot 1935-ci ildə Parisdə anadan olmuşdur.

## Karyerası
Lukot ədəbi yaradıcılığına şeirlə başlamışdır. 1960-cı illərdə düz yazı və meta fantastikanı ehtiva edən kitablar yazmağa başlamışdır. Ömrü ərzində Lukot 60-dan çox kitab nəşr etdirmişdir.

## Ölümü
Lukot 18 yanvar 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Aşıq Mustafa Təkəli

**Aşıq Mustafa təkəli** — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Aşıq Mustafa Təkəli 1927-ci ildə Qazax rayonunun Şıxlı kəndində anadan olmuşdur.

Gənc yaşlarından sonra Borçalı bölgəsinin Təkəli kəndində yaşamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Martin Hinton

**Martin Hinton** (1883–1961) — könüllü zooloq, piltdaun artefaktlarının tapıldığı vaxt Smit Vudvordla birlikdə Britaniya muzeyində çalışmışdır. Muzeydə həmişə belə bir fərziyyə var idi ki, bu saxtakarlığı Vudmanın şəxsi işçilərindən kimsə edə bilər. Hintonun Smit Vudvordla gördüyü işə görə pul mükafatını ala bilməməsi barədə mübahisəsi vardı. Zooloqun üzərinə şübhələr tapıntıdan sonra 1978-ci ildə düşmüşdür. 1936-cı ildən 1945-ci ilə qədər Hintonun zoologiya muzeyinin qoruyucusu kimi çalışdığı müddətdə onun evinin çardağından köhnə sandıq tapılmışdır. Bu sandıqda piltdaun insanında olduğu kimi köhnəlmiş və rənglənmiş sümüklər və dişlər aşkar olunmuşdur. Bunlardan bəzilərinin üzərində həmin üsulla cızıqlar çəkilmişdir. Daha bir neçə köhnəlmiş dişlər tütün qabında tapılmışdır.. Bununla əlaqədar indiki dövrdə Martin Hintona münasibətdə bir neçə versiya mövcuddur.
- iki mistifikator – ayrı-ayrılıqda çalışan Douson və Hinton olmuşdur. Hinton qalıqlaşmış fil sümüyündən hazırlanan əmək alətlərinin saxtasının müəllifi olmuşdur. -Hinton Smit Vudvorda şübhələnərək süni yaşlaşma və sümüklərin rənglənməsini sərbəst şəkildə tədqiq etmişdir.
-Hinton bu hadisələrin iştirakçısı olmuşdur və "piltdaun" saxtakarlığının hazırlanmasında köməklik etmişdir.

-"Bu həmin dövr idi ki, paleontologiya zarafat və ya şübhələrin predmetinə çevrilmişdir" Pyer Teyar de Şarden.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hacı Bayram

* Hacı Bayram (Sərdarabad)
* Hacı Bayram (Urmiya)
* Hacı Bayram (Altındağ)

## Həmçinin bax
* Bayram (ad)
Həsənkəndi

* Həsənkəndi (Şot)
* Həsənkəndi (Qoşaçay)
* Həsənkəndi (Çaldıran)
* Həsənkəndi (Puldəşt)
* Həsənkəndi (Germi)
## Həmçinin bax
* Həsənkənd
Aşıq Cəfər Eyvazov

**Aşıq Cəfər Eyvazov** (tam adı: *Cəfər Namazalı oğlu Eyvazov*) — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Aşıq Cəfər Eyvazov 1927-ci ildə Qazaxın Çaylı kəndində anadan olmuşdur.

Ustadı dayısı aşıq Əsəd olmuşdur. Aşıq Camoy Qurbanov, Məmmədəli Məşədiyev və Zülfiyyə Musayeva Aşıq Cəfərin şagirdləridir.

Bir sıra el məclislərində çıxış etmişdir.

1999-cu ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Şükrabad (Piranşəhər)

**Şükrabad** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 113 nəfər yaşayır (13 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
## İstinadlar
Kərimabad

* Kərimabad (Urmiya)
* Kərimabad (Takab)
* Kərimabad (Poldəşt)
* Kərimabad (Çaroymaq)
* Kərimabad (Miyanə)
* Kərimabad-i Əliverdi (Qürvə)
Əli kəndi

*Əlikəndi (Şot)
*Əlikəndi (Qaraqoyun)
*Əlikəndi (Urmiya)
*Əlikəndi (Çaroymaq)
## Həmçinin bax
*Əlikənd
Bəhlul kəndi (Poldəşt)

**Bəhlul kəndi** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Poldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 717 nəfər yaşayır (150 ailə). 
## İstinadlar
Əmirabad

* Əmirabad (Qoşaçay)
* Əmirabad (Urmiya)
* Əmirabad (Üşnəviyyə)
* Əmirabad (Bukan)
* Əmirabad (Mərənd)
* Əmirabad (Miyanə)
* Əmirabad (Kəleybər)
* Əmirabad (Kövsər)
* Əmirabad (Çaroymaq)
* Əmirabad (Şeyxdarabad dehistanı)
* Əmirabad (Ərdəbil)
* Əmirabad (Bicar)
* Əmirabad (Əbhər)
* Əmirabad (Sultaniyə)
* Əmirabad (Mahnişan)
Eşqabad

* Eşqabad (Poldəşt)
* Eşqabad (Rəzəvi Xorasan)
* Eşqabad (Təbəs)

## Həmçinin bax
* Aşqabad (dəqiqləşdirmə)
Şərifabad

* Şərifabad (Əbhər)
* Şərifabad (Bicar)
* Şərifabad (Urmiya)
* Şərifabad (Şot)
* Şərifabad (Xoy)
* Təzəkənd-i Şərifabad (Ərdəbil)
Alenka Qolyevşek

**Alenka Qolyevşek** (7 Sentyabr 1933 — 17 Yanvar 2017) — Sloveniyalı yazıçı, publisist və dramaturq.

Qolyevşek Sloveniya mifiologiyasından bəhs edən *Med bogovi in demoni* (Tanrılar və iblislər) kitabına görə 1988-ci ildə Levstik Mükafatına layiq görülmüşdür. O, həmçinin dramaturq idi.

Əri ədəbi tarixçi, filosof və publisist Taras Kermauner olmuşdur.

## Biblioqrafiyası

### Gənclərin ədəbiyyatı
* *Čudozgode* (Möcüzəli nağıllar), 1974
* *Po štirih, po dveh* (Dörd ayağı, İki ayağı), 1996

### Gənclər üçün əsərlər
* *Čudežni kamen* (Sehrli daş), 1979
* *Če zmaj požre mamo* (Nə vaxt əjdaha ananı yeyəcək), 1981
* *Hiša* (Ev), 1981
* *Kralj Matjaž, kako se imaš?* (Kraz Matyaj necəsiniz?), 1981
* *Volk in rdeča kapica* (Canavar və balaca qırmızı papaq tamaşası), 1982
* *Zakaj avto zjutraj noče vžgati* (Niyə maşın səhər işləməyəcək?), 1982 
* *Gornastenisedimuha* (Divardakı teflyon) 1983

### Böyüklər üçün əsərlər
* *Srečanje na Osojah* (Osojedə görüş), 1981
* *Pod Prešernovo glavo* (Preserinin büstünün yanında), 1984
* *Zelena je moja dolina* (Mənim vadim yaşıldır), 1985
* *Lepa Vida 87* (Gözəl Vida 87), 1987
* *Srečna draga vas domača* (Xoşbəxt, sevimli ev kəndi), 1999

### Monoqrafiyalar
* *Mit in slovenska ljudska pesem* (Mif və Sloveniyanın ənənəvi mahnıları), 1982
* *Med bogovi in demoni: liki iz slovenske mitologije* (Tanrılar və iblislər arasında: Sloveniya mifologiyası rəqəmlərdən), 1988
* *Pravljice, kaj ste?* (Sən nə nağıllara?), 1991
* *New age in krščanstvo* (Yeni yaş və xristianlıq), 1992

## İstinadlar
Qəhrəman bəy Mirzəyev

**Qəhrəman bəy Mirzə Pənahəli oğlu Mirzəyev** (1842-1908) — podporuçik.

## Həyatı
Mirzə Pənahəlinin ikinci оğlu Qəhrəman bəy 1842-ci ildə Şuşa şəhərində anadan оlmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sоnra Qəza məktəbində охumuşdu. Orduda xidmət etmişdi. Pоdpоruçik rütbəsi almışdı.

Qəhrəman bəy bir müddət Tiflisdə işləmişdi. 1880-ci ildə podporuçik rütbəsində Ərəş qəzasında polis pristavı vəzifəsində çalışırdı. 1883-cü ildə podporuçik rütbəsində Nuxa qəzasında polis pristavı vəzifəsində xidmət etmişdi. 1888-ci ildə həmin qəzanın Qutqaşen (indiki Qəbələ) kəndində polis pristavı vəzifəsində qulluqda idi.

Qəhrəman bəy Mirzəyev 1890-1894-cü illərdə Zəngəzur qəzası rəisinin böyük köməkçisi idi.

## Ailəsi
Qəhrəman bəy Aftab bəyim Ağa bəy qızı Cavanşirlə və Sеyidbəyim хanım Hacı Sеyid Qasım qızı Ağamirоva ilə ailə qurmuşdu.

## Həmçinin bax
*Mirzəyevlər

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Mirzəyevlər, "Soy" dərgisi, 8 (16), Bakı, 2008, səh.17-27.
Əl-Lat

**Əl-Lat** və ya **Allat, Alilat, Allatu** (, ) — Qədim Ərəbistanda səma və yağış ilahəsi.

Xaldeylilər arasında Allat yeraltı dünyasının kraliçasıdır. Şumerlilər onu ilahə Ereşkiqal ilə eyniləşdirdilər.

## Etimologiya və ad
Əl-Lat adının iki mümkün etimologiyası var.

İlk versiyada bu adın latta (arpa ununu qarışdırmaq və ya yoğurmaq) felindən götürüldüyü ehtimal edilir. Qədim yəhudi kitabı olan Yezekel kitabına görə arvadının xəyanətindən şübhələnən kişilər Yerusəlimdə "qısqanclıq bütü" adlı bütə arpa ununu qurban verirmişlər. Əl-Kəlbinin müəllifi olduğu Bütlər kitabından belə nəticəyə gəlmək olar ki, oxşar ayin əl-Latın şəklinin yanında da icra olunub.

Təklif olunan ikinci etimologiya isə, əl-Latı Allahın qadın forması kimi qəbul edir. Herodotun yazılarında ilahənin adının Əlilat kimi keçməsinə əsaslanaraq, onun, ilkin olaraq əl-İlat kimi tanınmış ola biləcəyini ehtimal etmək olar.

İlahənin adı müxtəlif dillərdə bu cür yazılıb:

* İmerial Arami dili:  (Han-llat)
* Nəbati ərəb dili:  (Allət)
* Palmiriya Arami dili:  (Allət)
* Dadantik dili və Samud dili:  (Lət)
* Qədim yunan dili:  (Alilat)
* Sabey dili:  (Lətən)
* Qədim ərəb dili:  (əl-Lat)

## İslamda
Bu ilahənin adına, "əl-Lat" və "Manat" bütlərinin adları ilə birlikdə Quranın Nəcm surəsinin 19 və 20-ci (53:19–20) ayələrində işarə olunmuşdur.

Ərəblər bu bütlərə "Bənətilləh il-səlasə" (), yəni Allahın üç qızı adını vermişdirlər.

əl-Lat məbədi Taif şəhərində və hicrətin 9-cu ilində Məhəmməd peyğəmbərin əmri ilə dağıdıldı.

## İstinadlar
Əl-Üzza

**Əl-Uzza** () — İslamdan əvvəl Ərəbistan yarımadasında Qureyş qəbiləsinin ən böyük tanrıça bütlərindən biri.

## Haqqında
Əl-Uzzaya pərəstiş edənlərə "Əbdüluzza", yəni "Əl-Uzzanın bəndəsi" deyirdilər.

Xalid ibn Vəlid adlı səhabə Məhəmməd peyğəmbərin əmri ilə əl-Uzza bütünü məhv etmişdir.

Bu tanrıçanın adına, əl-Lat və Mənat tanrıça bütlərinin adları ilə birlikdə Quranın Nəcm surəsinin 19 və 20-ci (53:19-20) ayələrində işarə olunmuşdur.

Ərəblər bu bütlərə "Bənətilləh il-səlasə" (), yəni Allahın üç qızı adını vermişdirlər.
Bəhlulabad (Poldəşt)

**Bəhlulabad** və ya **Bala Təbriz** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Poldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Bəhlulabad (Bala Təbriz), Poldəştin ən böyük və önəmli kəndi sayılaraq, şimaldan Pornak kəndi ilə, cənubdan Təbriz-Bazərqan yolu, şərqdən Piləsuvar və Əlinəzər kəndlərilə və qərbdən bir neçə yüksək dağla əhalələnir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1.383 nəfər yaşayır (304 ailə). Bu kəndin əhalisi bütövlükdə Azərbaycan türkləri olaraq, bir neçə tayfaya bölünürlər: Şotular, Marakanlılar, Vərməzyarilər, Həsənkəndlilər və s. Hazırda kənddə təxminən 900 ev vardır. Burada 1500 nəfər əhali yaşayır. Kəndin əhalisi əsasən əkinçiliklə və davar saxlamaqla dolanır.
### Kəndin məhəllələri
* Üst məhəllə
* Məscid məhəlləsi
* Vərməzyar məhəlləsi
* Çaylaq məhəlləsi
* Babalar məhəlləsi

Habelə bu kəndin görməli yerlərindən Miltəpə, Qəcir qayası və quyularını örnək gösrtərmək olar.

## İstinadlar
Hacı Sufi (Poldəşt)

**Hacı Sufi** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Poldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 87 nəfər yaşayır (22 ailə). 
## İstinadlar
Anton Korobov

**Anton Korobov** (, 25 iyun 1985, Kemerovo vilayəti, Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası) — Ukrayna şahmatçısı, qrosmeyster (2003).

2013-cü ildə keçirilən blitz üzrə Avropa birinciliyinin qalibidir.

2002 və 2012 Ukrayna Çempionu, 2004-cü ildə Volokitindən sonra ikinci yerin sahibidir.

2011-ci ildə Naxcıvan Openin qalibi olmuşdur.

2011-ci ildə DÜnya Kubokunun iştirakçısı olmuş, lakin ikinci raunda Viiugov-a uduzmuşdur.

2012-ci ilin fevralında Aeroflot Opendə 1-3-cü yerləri bölüşdürmüşdür.

2013-cü ilin Ukrayna Çempionatında bürünc mükafatı qazanmışdır.

2013-cü ilin Dünya Kubokunda Vasif Durarbəyli, Baadur Jobava, Daniil Dubov və Hikaru Nakamura üzərində qələbələrdən sonra, Vladimir Kramnik tərəfindən məğlub edilmişdir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Anton Korobov. Chess-DB.com  
*Anton Korobov. 365chess.com 
*Anton Korobov. fide.com 
*Anton Korobov. chessgames.com 
*Anton Korobov. chess24.com
Peter Leko

**Peter Leko** (, 8 sentyabr 1979, Subotiça, Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası) — Macar şahmatçısı, qrosmeyster.

İlk dəfə 1999-cu ildə FİDE Dünya Çempionatında iştirak edib və dörddə bir finala qədər irəliləyib.

2000-ci ildəki Dünya Çempionatında isə üçüncü raundda Xalifman tərəfindən məğlub edilmişdir.

2002-ci ilin iyununda keçirilən Dortmund Chess Meeting turniri iki hissədən ibarət idi. Hər qrupdan ilk iki yeri şahmatçılar daha sonra ən güclünü müəyyən etməli idi.Leko B qrupundan final matçlarına vəsiqə qazandı və daha sonra Aleksey Şirov üzərində qələbə qazanaraq finalda Veselin Topalovla görüşdü. Həmin oyunda 2.5-1.5 hesabı ilə qələbə qazanaraq Vladimir Kramniklə matç oynamaq hüququ əldə etdi. Bu uğur Macar komandasının Olimpiadada gümüş medal qazanması ilı əvəz olundu.

2003-cü ildə keçirilən Linares turnirinin qalibi oldu. Kramniklə Klassik Dünya Çempionatının matçın nəticəsi 7:7 oldu və Kramnik öz titulunun qorumuş oldu.

2008-ci ildə şəxsi hesabda birinci lövhədə qızıl medal qazandı.

2013-cü ilin Dünya Kubokunda 0.5-1.5 hesabı ilə Julio Granda-ya məğlub oldu. Sonuncu Olimpiadada komanda hesabında gümüş medal qazandı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Peter Leko. Chess-DB.com  
*Peter Leko. 365chess.com 
*Peter Leko. fide.com 
*Peter Leko. chessgames.com 
*Peter Leko. chess24.com
Daniel Vişer

**Daniel Vişer** () — İsveçrəli siyasətçi. O, *Yaşıllar Partiyası*nı təmsil edib. Vişer 2003-cü ildə Milli Şuraya üzv seçilib. 2007 və 2011-ci illərdə daha iki dəfə seçilib. Onun fəaliyyət müddəti 2015-ci ildə başa çatmışdır.

Vişel Bazeldə anadan olmuşdur. Vişer hüquqşünas Frank Vişerin (1923–2015) oğlu idi. Vişer evli idi və iki övladı vardı.

Vişer 17 yanvar 2017-ci ildə 67-ci yaşını qeyd etdikdən bir gün sonra Sürixdə xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar