open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İmmiqrant (film, 1917)

**"İmmiqrant"** () — rejissor Çarli Çaplinin filmi.

## Məzmun
Edna və onun anası immiqrant kimi paroxodla Nyu-Yorka gəlirlər. Çarli və Edna nahar zamanı tanış olurlar.

Çarli gəmi sərnişinləri ilə kart oyunu oynayır və qalib gəlir. Oyunçulardan biri Ednanın xəstə anasının pullarını oğurlayır. Sonra isə bu pulları Çarliyə uduzur. Edna hamıya bildirir ki, onların pulları oğurlanıb. Çarli qazandığı bütün pulları ona verir.

Gəmi Nyu-Yorka gəlib çatır. Mühacirət idarəsi sərnişinlərin sənədlərini yoxlamağa başlayırlar. Bir qədər keçdikdən sonra Çarli şəhərin küçələrilə avara-avara gəzdiyi göstərilir. O, acdır, yemək istəyir, lakin bunun üçün pulu yoxdur. Təsadüfən restoranın qabağında yerdən qəpik tapan Çarli onu cibinə qoyur və restorana daxil olur. Hətta onun xəbəri belə yoxdur ki, cibində deşik var və qəpik küçədə qalıb.

O, restoranda yemək sifariş verərkən Ednanı görür. Qadın ağlayaraq anasının vəfat etdiyini deyir. Çarli onu öz masasına dəvət edir və ona da paxla sifariş verir. Onlarınsa heç birinin pulu yoxdur.

5 ofisiant yemək yeyib pulunu verməyən müştərinin üstünə düşüb onu döyürlər. Yekəpər ofisiant onu sifətindən vurur və restorandan çölə atır.

Elə bu zaman xoşbəxtlikdən Çarli və Ednanın masasına bir rəssam əyləşir. Rəssam onlara iş vermək istəyir. Rəssam bu iş təklifindən sonra öz sifarişinin pulunu verir və Çarli ilə Edna üçün də müəyyən qədər pul qoyub gedir. Bu məbləğ Çarlinin öz sifarişinin pulunu ödəməyə bəs edir.

Filmin sonunda onlar nikah bağlamağa gedirlər.

## Film haqqında
Film 1998-ci ildə Milli filmlər reyestrinə daxil edilmişdir.

## Filmin heyəti

### Filmin üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifləri:** Çarli Çaplin, Vinsent Brayan, Meverik Terrell
:**Rejissor:** Çarli Çaplin
:**Operator:** Roland Totero
:**Prodüser:** Con Cesper

### Rollarda
:Çarli Çaplin — immiqrant
:Edna Pörviens — immiqrant qız
:Erik Kempbell — baş ofisiant
:Albert Ostin — müştəri
:Henri Berqman — rəssam
Şarl Qodişo Bopre

**Şarl Qodişo Bopre** (; ) — fransız botaniki və bitki sistematiki.

## İstinadlar

## Elmi əsərləri
* "''Voyage autour du monde :entrepris par ordre du roi … exécuté sur les corvettes de S. M. l’Uranie et la Physicienne, pendant les années 1817, 1818, 1819 et 1820 … /par M. Louis de Freycinet…. Botanique, par M. Charles Gaudichaud [avec la collaboration de MM. Persoon, Agardh et Schewaegrichen]* Pillet aîné, Paris, 1826
* "*Recherches générales sur l’organographie, la physiologie et l’organogénie des végétaux*" Imprimerie Royale, Paris, 1841.
* "*Voyage autour du monde :exécuté pendant les années 1836 et 1837 sur la corvette la Bonite /commandée par M. Vaillant''" Arthus Bertrand, Paris, 1851 (v.1, v.2, v.3, v.4, Atlas)
Lui Pyer Vyeyo

**Lui Pyer Vyeyo** ( ) — Fransa ornitoloqu. Səyahəti zamanı ilk dəfə olaraq Şimali Amerikada və Karib dənizində müşahidə etdiyi quşları təsnif etmişdir. Alimlər hal-hazırda da onun nəşr etdirdiyi 26 quş cinsi haqqında məqalələrə istinad edirlər. O, ilk tüllənməni və quşların təbiətdəki davranışlarını, eləcə də anatomiyasını ətraflı şəkildə öyrənən ilk ornitoloqlardandır.

## Əsərləri
* Histoire naturelle des plus beaux oiseaux chanteurs de la zone torride. Dufour, Paris 1805
* Histoire naturelle des oiseaux de l'Amérique septentrionale. Desray, Paris 1807/08
* Analyse d'une nouvelle ornithologie élémentaire. d'Éterville, Paris 1816
* Mémoire pour servir à l'histoire des oiseaux d'Europe. Turin 1816
* Ornithologie. Lanoe, Paris 1818
* Faune française ou Histoire naturelle, générale et particulière des animaux qui se trouvent en France. Le Vrault & Rapet, Paris, Strasburg, Brüssel 1820–30
* La galerie des oiseaux du cabinet d'histoire naturelle du jardin du roi. Aillard & Constant-Chantpie, Paris 1822–25
* Ornithologie française ou Histoire naturelle, générale et particulière des oiseaux de France. Pelicier, Paris 1830

## Ədəbiyyat
* P. H. Oeser: *Louis Jean Pierre Vieillot (1748–1831).* in vol. 65 *The Auk.* 1948

## İstinadlar
Açıq səma altında muzey

**Açıq səma altında muzey** — Muzeydə eksponatlar açıq səma altında nümayiş olunur və qorunur.

Açıq səma altında muzeyin təşkil etməyin vacibliyi ideyası və prinsipləri ilk dəfə olaraq isveçrəli alim Ç. Bonsetten tərəfindən XVIII əsrdə irəli sürülmüşdür. İsveçrə 1891-ci ildə isə Qezelius məşhur "Skansen" muzeyini təşkil etdi. Avropa və Amerika qitələrində belə muzeylər çoxdur (Kopenhagendə – 1897, Osloda – 1902, Arnxemdə – 1912 və s.). Təkcə Polşada belə muzeylərin sayı 35-ə çatmışdır. Finlandiyada Serasaari adasında ənənəvi kəndli malikanəsi və o cümlədən XVIII əsrə aid zəngin etnoqrafik abidələr saxlanmaqdadır. Burada bütün sənətkarlıq emalatxanaları və dəyirmanlar işlək vəziyyətdə nümayiş etdirilir. Almaniyanın Zanvüst şəhərində alman kəndinin 250 illik tarixini izləmək mümkündür. Buxarestdə yerləşən muzey-kənd də diqqəti cəlb edir. Muzeydə 62 kompleks abidə və 18 min eksponat nümayiş etdirilir. 1940-cı ildə Finlandiyanın Turku şəhərində xalq sənətkarlığına aid xüsusi muzey açılmışdır. Burada onlarca sənətkarlıq sahəsi ilkin variantda nümayiş etdirilir. Keçmiş SSRİ məkanında açıq səma altında ilk etnoqrafik muzey 1928-ci ildə Riqada təşkil olunmuşdur. 1957-ci ildə isə Estoniyada "Rokk-al-Mare" muzeyi açılmışdır. Muzey XVIII–XIX əsrlərdə estonların məişətinə dair gözəl təsəvvür yaradır. Novqorod, Tbilisi, Lvov və Suzdal şəhərlərində də belə muzeylər fəaliyyət göstərir. Öz miqyasına görə Kiyev yaxınlığında açılmış muzey diqqəti xüsusilə cəlb edir. Muzey 200 hektar sahəni əhatə edir. İri eksponatların sayı isə 200-ə çatır. Burada 400 illik yaşı olan yaşayış evi nümayiş etdirilir.

## Mənbə
* '''Kərimov E'''. ''Açıq səma altında etnoqrafik muzey''. "Azərbaycan" qəzeti, 22 iyul 2008, səh. 6. '''anl.az'''
Pambıqçılıq

**Pambıqçılıq** — pambıq bitkisinin öyrənilməsi və istehsalı ilə məşğul olan bitkiçilik sahəsi.

## İstinadlar
Kaliforniya Universiteti

**Kaliforniya Universiteti** (), **UC** — Kaliforniyanın 10 ictimai universitetinin birliyi. "İctimai" statusu ali məktəb sisteminin müxtəlif mənbələrdən, o cümlədən Kaliforniya ştat büdcəsindən (maliyyəsinin üşdə biri) maliyyə yardımı aldığını göstərir. Birlik ştatın qubernatoru tərəfindən təyin olunan regentlər şurası tərəfindən idarə edilir. ()

Kaliforniya Universiteti sistemində 191.000-dən çox tələbə təhsil alır. Universitet sistemində ən qədimi və ən nüfuzlusu 1868-ci ildə təsis edilmiş Berklidəki Kaliforniya Universitetidir.

## Universitetin strukturu

* Belmont Kaliforniya Universiteti
* Berkli Kaliforniya Universiteti — baş kampus
** Xaaza biznes məktəbi
** Biznes və iqtisadi tədqiqatlar institutu
* Deyvis Kaliforniya Universiteti
* İrvayn Kaliforniya Universiteti
* Los-Anceles Kaliforniya Universiteti
* Mersed Kaliforniya Universiteti
* Riversayd Kaliforniya Universiteti
* San-Diyeqo Kaliforniya Universiteti
* San-Fransisko Kaliforniya Universiteti
* Santa-Barbara Kaliforniya Universiteti
* Santo-Kruze Kaliforniya Universiteti
həmçinin
* Xeystinqs hüquq kolleci
* Lika observatoriyası
* Skrips okeanoqrafiya institutu

## Tanınmış məzunları
* Kevin Makdonald (psixoloq)

## Mənbə
* University of California (rəsmi sayt)

## İstinadlar
Məfatihul-cinan

**Məfatihul-cinan** () — Şeyx Abbas Quminin On dörd məsumdan nəql etdiyi duaları topladığı külliyat.

Məfatihul-cinan azərbaycanca *cənnətin açarları* mənasını verir.

## Tərcüməsi

*Şeyx Abbas Qumi, Məfatihul-cinan, mütərcim: Zəfər Cəfərzadə, Daneşe hamedun, Bakı, 2006, 5000 tiraj, 1232 səh.
*Şeyx Abbas Qumi, Məfatihul-cinan (külliyat), tərcümə edənlər: Z.Bağırov, R.Şükürov, Bakı, 2013, 1000 tiraj, 1708 səh, ISBN 9789649942551

## Həmçinin bax

* Şiə kitablarının siyahısı
* Şeyx Abbas Qumi

## Xarici keçidlər
* متن کامل مفاتیح الجنان وب‌گاه آوینی
* متن کامل مفاتیح الجنان وب‌گاه مهدی نت
Bupivakain

**Bupivakain**, **Karbostezin** xiral  amid tip yerli keyləşdirici preparat.  Ləng təsir göstərən və uyun müddət təsirə malik olan yerli keyləşdirici. Təsir müddəti 12 saata qədər davam edə bilir.

Bupivakain adətən spinal və peridural anesteziyalarda geniş istifadə edilir. Onun uzunmüddətli təsirə malik olduğu üçün bir saatdan artıq davam edən cərrahi əməliyyatlar üçün aparılan regional anesteziyalarda daha məqsədəuyğun sayılır.

Onun toksikliyi yüksək olduğu üçün təsadüfi vena daxili inyeksiyası, dozası artıq olduqda toxumadan intensiv  qana rezorpsiyası baş verərsə kəskin ürək ritminin pozğunluğuna – bradikariyaya və ürək durmasına səbəb ola bilir.

Bupivakain ya karbostezinin hiperbar (ağır), hipobar (yüngül) və izobar (normal) məhlul formasında tibbdə xüsusən də anesteziologiyada tətbiq edilir.
Cinlər (roman)

**Cinlər** () — Fyodor Dostoyevskinin 1872-ci ildə nəşr olunmuş romanı.

Siyasi bir roman olan Cinlər XIX əsrin ikinci yarısında ateizm, nihilizm və sosializm kimi ideologiyalarla birlikdə Qərb düşüncəsinin Rusiya və rus insanı üzərindəki təsirlərini ələ alır və də tənqid edir. Dostoyevski kitabı 1870-1872-ci illər arasında Sibir sürgünündən döndükdən sonrakı dövrdə yazmışdır. Bu səbəblə Dostoyevskinin son illərindəki mühafizəkar fikirləri kitabda çox hiss olunur. Kitabda sosializm və nihilizm kimi radikal ideologiyaların ictimai quruluş üzərindəki təxribatlarını ortaya qoymağa çalışır.

## Həmçinin bax
Sid Barrett

**Sid Barett** () – İngiltərəli musiqiçi, şair, bəstəkar, rəssam, Pink Floyd qrupunun yaradıcısı.

## Bioqrafiya
Rocer Barrett 6 yanvar 1946-cı ildə Böyük Britaniyanın Kembric şəhərində anadan olmuşdur.

## Diskoqrafiya

### Pink Floyd
**Sinqllar**
* 1967: "*Arnold Layne*" / "*Candy and a Currant Bun*"
* 1967: "*Flaming*" / "*The Gnome*"
* 1967: "*See Emily Play*" / "*The Scarecrow*"
* 1967: "*Apples and Oranges*" / "*Paint Box*"
* 1968: "*Let There Be More Light*" / "*Remember a Day*"

**Albomlar**
* *The Piper at the Gates of Dawn* (1967)
* *A Saucerful of Secrets* (1968)
* *London 1966/1967* (2005)

### Solo diskoqrafiyası
**Sinqllar**
* "*Octopus*"/"*Golden Hair*" (1969)

**Albomlar**
* *The Madcap Laughs* — (1970)
* *Barrett* — (1970)
* Radio one Sessions (2006)

**Tərtibatlar**
* *Barrett* (1974)
* *Opel* — (1988)
* *Octopus: The Best of Syd Barrett* (1992)
* *Crazy Diamond* (1993)
* *The Best of Syd Barrett: Wouldn't You Miss Me?* (2001)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əbdürrəhman Fərəcov

**Əbdürrəhman Mürsəlqulu oğlu Fərəcov** () — aktyor, "Leyli və Məcnun" operasında Leyli rolunun ilk ifaçısı.

## Həyatı
1892-ci ildə Şuşada anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti

Bəllidir ki, "Leyli və Məcnun"un ilk tamaşası olduqca uğurlu keçib. Leyli rolunun da ifaçısı çayçı şagirdi Əbdürrəhman Fərəcov olub. Bir dəfə Üzeyir bəy Hacıbəyov çayxanada olarkən təsadüfən bu çayçı şagirdinin xoş zümzüməsini eşidərək səsinə valeh olub. Leyli rolunu yaratmaq üçün qadın tapılmadığından xəyalına məhz Əbdürrəhman Fərəcov gəlib. Həm səsinin məlahətini, həm də boy-buxununun incəliyini nəzərə alıb onu inandırıb ki, Leyli obrazını yarada bilər.

Hüseynqulu Sarabski "Bir aktyorun xatirələri" adlı kitabında yazırdı: "Çox yalvar-yaxardan sonra Əbdürrəhman Fərəcovu Leyli rolunu oynamağa razı sala bildik". Amma Əbdürrəhman Fərəcov ikinci tamaşa zamanı Leyli rolunu oynamaqdan imtina edib. 

Məşədi Cəmil Əmirov muğam kursu açır. Seyid Şuşinski, Bülbül, Zülfü Adıgözəlov, Əli Cavad oğlu, Əbdürrəhman Fərəcov və Musa Şuşinski kimi sənətkarlar bu kursdan faydalanır.

## Mənbə

* Hüseynqulu Sarabski. Bir aktyorun xatirələri. Bakı: Azərnəşr, 1930;
* Üzeyir Hacıbəyov Ensiklopediyası. Bakı: “Şərq-Qərb”, 2007, səh. 74.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Əhməd Ağdamski
* Sona Hacıyeva
* Sürəyya Qacar
* Həqiqət Rzayeva
Xalxal xanlığı

**Xalxal xanlığı** — mərkəzi Xalxal şəhəri olan Azərbaycan xanlıqlarından biri.

## Tarixi
Xanlığın yaradıcısı Əmirgunə xandır. Əmirgunə xan Əmirli-Avşar Nadir şah Qırxlı-Avşarın ölümündən sonra Gilanın valisi olmuşdu. Sonra Taroma başçılıq etmişdi. Əmirgünə xan Avşar Fətəli xan Araşlı-Avşarla birləşib Kərim xan Zəndə qarşı çıxdı. Sonra Kərim xanın tərəfini tutub Fətəli xanı satdı. Kərim xan onu Şiraza "fəxri qonaqlığa" aparıb ali şuraya daxil etdi.

Kərim xanın vəfatından sonra Əmirgünə xan Taroma qayıdıb özünün xanlığını elan etmişdi. İranı birləşdirməyə başlayan Ağaməhəmməd xanı tanımaq istəmirdi. İlk növbədə Urmiya hakimi Məhəmmədqulu xan Qasımlı-Avşara müraciət etdi. Məhəmmədqulu xan ona etina etmədi.

Əmirgunə xan 1782-ci ildə başqa xanlarla birləşib Mazandarana hücum etdi. Savaşda yaralanıb qaçdı.

General-poruçik Aleksandr Suvorov 28 iyul 1780-ci ildə Həştərxandan Q. A. Potyomkinə məruzəsində yazırdı:

*"Nəzərəli xan Rəşti alandan sonra Hidayət xan canını qurtararaq gəmidə Rəştin 10 saatlığında Mazandaran tərəfdə Səfidrud çayının mənsəbinə gəlib-çıxmışdır. O. Rəştin 150 verstliyində Təbriz tərəfdə yaşayan xalxallı Əmirgunə xana kömək etməyi xahiş etmişdi və onun tələb etdiyi hər şeyi yerinə yetirməyə boyun olmuşdur. Əmirgunə xan, guya, onun xahişi ilə qoşunla Rəşt yaxınlığına gələrək həmin şahsevənli Nəzərəli xanı oradan qovub-çıxarmış və həmin şəhəri idarə etmək üçün əvvəlki kimi Hidayət xana vermişdir. Nəzərəli xan isə Xalxal xanına müqavimət göstərmək iqtidarında olmadığını görüb, oradan çıxarkən şəhərdəki bütün tikililəri və bağları yandırmışdır. Lakin bu məlumatın təsdiqini gözləmək lazımdır"*.

## Hakimləri
# Əmirgunə xan Əmirli-Əfşar (1747–1782)
# Fərəculla xan Əmirli-Əfşar (1782–1794)
# Məhəmmədhüseyn xan Əmirli-Əfşar (1794–1799)

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Xalxal xanlığı, Bakı: Mütərcim, 2016, 128 səh.
* Нестеров А. Г., Иванова Ю. П. Халхальское ханство: Историко-географический очерк // Научный диалог. — 2017. — № 5. — С. 405–409.http://nauka-dialog.ru/assets/userfiles/2741/405-409_Nesterov_ND_2017_5.pdf 

## İstinadlar
Şimali Avropa

**Şimali Avropa** — Avropanın şimalında tarixi-geosiyasi bölgə. Bu bölgəyə 5 ölkə — İsveç, Norveç, Finlandiya (Svandinaviya ölkələri), Danimarka və İslandiya daxildir.

## İsveç

## Norveç

## Finlandiya

## Danimarka

## İslandiya
Risaləyi-Nur

**Risaləyi-Nur** (; ) — məzmunca Quran təfsiri mahiyyətində olan dörd risalənin ümumi adı.

## Əsər
"Risaləyi-Nur" Bədiüzzaman Səid Nursi tərəfindən 1925-ci ildə yazılmağa başlanmış və 24 ilə tamamlanmışdır. Əsər İslam və iman mövzularını əhatə edən kitablar toplusudur.

Orijinal variantı osmanlı türkcəsi ilə yazılmış bu toplunun ümumi səhifə sayı 6000-ə yaxındır və 15 kitabdan ibarətdir. Bu kitablar aşağıdakılardır:

* Sözlər,

* Məktubat,

* Ləmələr,

* Şualar,

* İşarətül-İcəz,

* Məsnəviyi-Nuriyə,

* Tarixçəyi-Həyat,

* Barla lahiqəsi,

* Kastamonu lahiqəsi,

* Əmirdağ lahiqəsi,

* Sikkəyi-Təsdiqi-Qeybi,

* Əsayi-Musa,

* Zülfiqar,

* Siracün-Nur,

* Tilsimlər.
Bu əsərlərdəki məqsəd materializm və pozitivizm kimi müasir cərəyanlara qarşı xalqın dini inanclarının qorunması və Quranın elmi nəzəriyyələrin təsiri altında olan müasir insanların anlayacağı şəkildə şərh edilməsidir. Bunların çox az bir hissəsi müəyyən elm sahələrinə həsr edilmişdir.

"Risaləyi-Nur" 1996-cı ildə İstanbulda iki cild halında çap edilmişdir.

## İstinadlar
Tomas Horsfild

**Tomas Horsfild** (; ) — britaniya həkimi, zooloqu və botaniki.

## Horsfildin şərəfinə adlandırılan heyvan cinsi və növləri
* *[[Iomys horsfieldii]]*
* *[[Cynopterus horsfieldii]]*
* *[[Crocidura horsfieldi]]*
* *[[Myotis horsfieldii]]*
* *[[Testudo horsfieldii]]*
* *[[Salea horsfieldii]]*
* *[[Myophonus horsfieldii]]*
* *[[Pomatorhinus horsfieldii]]*
* *[[Zoothera horsfieldi]]*
* *[[Cuculus horsfieldi]]*
* *[[Paragerydus horsfieldii]]*
* *[[Arhopala horsfieldi]]*
* *[[Kallima horsfieldi]]*
* *[[Horsfieldia]]*

## Əsərləri
* *An experimental dissertation on the Rhus vernix, Rhus radicans and Rhus glabrum, commonly known in Pennsylvania by the names of poison-ash, poison-vine and common sumach.* Cist, Philadelphia 1798.
* *Impressions of dried plants from Java.* 1812.
* *Systematic arrangement and description of birds from the island of Java.* 1820.
* *The History and antiquities of Lewes and its vicinity.* Baxter, Lewes 1824.
* *Zoological Researches in Java and the Neighbouring Island.* Kingsbury, Parbury & Allen, London 1824.
* *A descriptive catalogue of the lepidopterous insects contained in the Museum of the Honourable East India Company.* Parbury & Allen, London 1828/29.
* *The history, antiquities and topography of the county of Sussex.* Baxter, Lewes 1835.
* *Plantae javanicae rariores, descriptae iconibusque illustratae, quas in insula Java, annis 1802–1818.* Allen, London 1838–52.
* *Essay on the cultivation and manufacture of tea in Java.* Cox & sons, London 1841.
* *A catalogue of the lepidopterous insects in the Museum of the Hon. East-India Company.* Allen, London 1857–59.

## Ədəbiyyat
* John S. Bastin: *The geological researches of Dr Thomas Horsfield in Indonesia, 1801–1819*. In: *Bulletin of the British Museum/Historical series*, 10,3 (1982), S. 75–115
* James B. MacNair: *Thomas Horsfield, American naturalist and explorer*. In: *Torreya. A bimonthly journal of botanical notes and news*, Bd 42 (1942).
Qobustan (jurnal)

***"Qobustan"*** — 1969-cu ildən Bakıda nəşr edilən rüblük incəsənət toplusu. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin orqanıdır.

1957-59-cu illərdə "İncəsənət" məcmuəsinin 3 nömrəsi nəşr olunmuşdur. "Qobustan" incəsənət toplusu həmin məcmuənin davamıdır.

İlk baş redaktoru xalq yazıçısı Anar olmuşdur. Anar Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri seçiləndən sonra jurnala xalq şairi Fikrət Qoca rəhbərlik etmişdir (1989-2004). 2004-cü ildən 2013-cü ilə qədər jurnalın redaktoru Ələkbər Salahzadə olmuşdur. 2013-cü ildən jurnalın baş redaktoru Vaqif Əlixanlıdır. 2 İyul 2021-ci ildə jurnalın baş redaktorluğu yazıçı Pərvin Nurəliyevaya həvalə olunmuşdur.

24 noyabr 1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə jurnalın dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına çap olunması qərara alınmışdır.

"Qobustan" öz səhifələrində bütün sənət sahələrini əhatə edən araşdırmalara, nəzəri-tənqidi yazılara, klassik irslə və çağdaş dünya sənətçilərinin yaradıcılığı ilə bağlı materiallara geniş yer ayırır.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan (jurnal, 1923)
* Ulduz (jurnal)
* Literaturnı Azerbaycan

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Seçilmiş sayları (PDF)
* 
* AMK-də "Qobustan"
*
Qobustan

**Qobustan** bu mənalara gələ bilər:

* Qobustan rayonu — Azərbaycanda rayon.
* Qobustan (şəhər) — Qobustan rayonunun inzibati mərkəzi.
* Qobustan (Abşeron) — Abşeron rayonunda kənd.
* Qobustan (Qaradağ) — Bakı şəhərinin Qaradağ rayonunda qəsəbə.
* Qobustan Dövlət Tarixi-Bədii Qoruğu — Bakı şəhərinin Qaradağ rayonundakı Qobustan qəsəbəsində dövlət tarixi-bədii qoruğu.
* Qobustan radiosu — Krım vilayətinin Sevastopol şəhərində Azərbaycan dili]ndə yayımlanan radio.
* "''Qobustan''" jurnalı — Azərbaycanda nəşr edilən rüblük incəsənət toplusu.
* Qəbristan / Gəbristan mahalı — Şirvan xanlığının tarixi mahallarından biri.
* "*Qobustan*" — silsilə televiziya verilişi.

## Sənədli filmlər
* Qobustan (film, 1967) — sənədli film.
* Qobustan (film, 1991) — sənədli film.
* Qobustan (film) — sənədli film.
Miali Rajoelina

**Miali Rajoelina** — Madaqaskarın birinci xanımı.

Miali Rajoelina 2009-cu ildən etibarən Madaqaskarın birinci xanımı olub. Yardımsevərliyi ilə tanınan Rajoelina "Fitia" adlı yoxsullara yardım assossasiyasın sədridir.

## İstinadlar
Yusif Nabi

**Yusif Nabi** () — türk şairi.

## Həyatı
Yusif 1642-ci ildə Urfada anadan olmuşdur. Şair idi. Nabi təxəllüsü ilə yazırdı. Firudin bəy Köçərli onun haqqında yazır: "Molla Məhəmməd Bağdadidən sonra Azərbaycan şüəra və üdəbasına şüərayi-sələfdən artıq nüfuzu olanı Yusif Nabi olubdur. Nabi əfəndi türklərin müqtədir və zor şairlərindən birisi hesab olunur. Divani-Nabidə ki, zəxim bir kitabdan ibarətdir, hər qisim kəlam mövcuddur. Təmamisi nəzm ilə inşad olunubdur. Haman mənzumat bu qayda üzrə divani-Nabidə təb olunmuşdur: 1) Babül-mədh və nət; 2) Qəsaid; 3) Təxmis və maddeyi-tarix; 4) Məsnəvi; 5) Rübaiyyat və qəzəliyyati-türki; 6) Müqəttəat və müəmmayat; 7) Divani-qəzəliyyati-farsi; 8) Xeyriyyeyi-Nabi."

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pilar Nores Qarsiya

**Pilar Nores Qarsiya** () — Perunun birinci xanımı

Pilar Nores Qarsiya 1949-cu ilin martın 11-də Argentinanın Kordoba əyalətində anadan olub.

Xanım Qarsiya Kordoba Dövlət Universitetini iqtisadiyyat ixtisası üzrə bitirib. Peru prezidenti Alan Qarsiya ilə ailə həyatı quran Pilar Nores Qarsiyanın Cozefina, Qabriela del Pilar, Lusiana Viktoriya adlı üç qızı və bir oğlu var. Peru qadınlarını iqtisadi və sosial inkişafın təşviqində hökumət proqramına yönəldilməsi və digər ictimai işlərdə fəaldır. Hələ həyat yoldaşının birinci prezidentlik dövründə tərk edilmiş uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş "Peru uşaqları üçün fond" qeyri-hökumət təşkilatının sədri olub.

## İstinadlar
Marisabel Rodrigez

**Marisabel Rodrigez** — Venesuelanın birinci xanımı.

Marisabel Rodrigez 23 noyabr 1964-cü ildə Venesuelada anadan olub. İxtisasca jurnalist olan Rodrigez uzun müddət jurnalist fəaliyyəti, publisist və radio aparıcılığı edib. Hazırda isə o Venesuela prezidenti Uqo Cavesin həyat yoldaşıdır. O, ictimai-siyasi fəaliyyətlə də məşğuldur. Amma öz peşəsini daha çox sevir. Hazırda uşaqlar üçün nəzərdə tutulan "El Club de los Exploradores" jurnalını nəşr etdirir.

Bundan başqa o, 2007-ci ildə açıq şəkildə Uqo Caves tərəfindən təklif edilmiş konstitusiya islahatları pisləyib.

Onların 2 övladı var.

## Mənbə

*''Birinci xanımlar fotolarda - Marisabel Rodrigez''. '''qafqazinfo.az'''
Moza bint Nasir əl-Misnəd

**Şeyxa Moza bint Nasir əl-Misnəd** (; ) — Qətərin birinci xanımı.

Şeyxa Moza bint Nasir əl-Misnəd 1958/1959-cu ildə Qətərin Əl Khor şəhərində anadan olub.

O, 1977-ci ildə Qətər dövlətinin əmiri Hamad bin Xəlifə Al-Sani ilə ailə həyatı qurub. Şeyxa Moza Al Taniyənin üç arvadından ikincisidir. Xanım Şeyxa Moza 1995-ci ildə Qətər elm, təhsil və ictimai inkişaf fondunun sədri olub. 1998-ci ildən isə Ərəb Demokratiya Fondunun rəhbəri və ailə məsələləri üzrə Ali Şuranın prezidenti vəzifələrində çalışıb.

2002-ci ildən Ali Təhsil Şurasının vitse-prezidenti, 2003-cü ildə UNESCO-nun xoşməramlı səfiri olub. Hazırda o Veill Kornel Tibb Kollecinin idarə heyətinin üzvüdür. Forbes jurnalı xanım Mozanı 100 ən güclü qadından biri kimi elan edib.

## İstinadlar
Haya bint əl-Hüseyn

**Haya bint Hüseyn** (; ) — III İordaniya kralı I Hüseynin qızlarından biri.

1974-cü ildə Ammanda dünyaya gəldi. Atası İordaniya kralı I Hüseyn, anası isə onun üçüncü xanımı kraliça Aliyə Tukandır. Oksford Universitetində təhsilini tamamladı. Profesional olaraq atçılıqla məşğuldur və 2000-ci il Sidney Yay Olimpiya Oyunlarında İordaniyanı təmsil etdi.

2004-cü ildə Dubay əmirliyinin hakimi Şeyx Məhəmməd əl-Məktumla evləndi və onun ikinci rəsmi xanımı oldu. Bu nigahdan 2 övladı dünyaya gəlsə də, 2019-cu ildə cütlük boşandı. Övladlarıyla birlikdə Birləşmiş krallığa köçən Haya bint Hüseyn 2020-2022-ci illərdə davam edən məhkəmə prosesinin sonunda övladlarının qəyyumluq hüququnu qazandı.

### Övladları

* Şeyxə Cəlilə bint Məhəmməd (2 dekabr 2007, Dubay-)
* Şeyx Zayed ibn Məhəmməd (7 yanvar 2012, Dubay-)

## İstinadlar

*
Belkıs Akkale

**Belkıs Akkale** — Türk xalq musiqisi ifaçısı, söz yazıçısı və bəstəkar.

1954-cü ildə İstanbulda doğulan sənətçi, xüsusilə uşaq yaşda fərq edilən səsinin xalq musiqisinə uyğunluğu ilə diqqət çəkdi və türkü söyləməyə başladı.

İbtidai sonrası 7 il qədər Sədi Yavər Ataman'dan Türk xalq musiqisi dərsi aldı. Eyni dövrdə bir müddət musiqiçi Adnan Ataman ilə birlikdə işlədi.

İlk olaraq səhnəyə 1974-cü ildə hələ 20 yaşında çıxan Belkıs Akkale, Ankara Radyosu'ndan Mustafa Geceyatmaz'ın diqqətini çəkdi və bu təşkilata dəvət edildi. Təxminən
6 il qədər təşkilat line sənətçi olaraq burada vəzifə yerinə yetirdi. 1980-ci ildə isə TRTin etdiyi imtahanı keçərək yetişmiş sənətçi olaraq heyətə alındı. 1982-ci ildə çıxardığı "Dadey" adlı albomla adını eşitdirmiş olan Belkıs Akkale, TRT'den ayrılaraq müstəqil işə başladı.

1990-cı ildə Mədəniyyət Nazirliyində "Dövlət Solist Sənətçisi" olaraq vəzifəyə başlayan Belkıs Akkale, hələ də bu vəzifəsini davam etdirir.

## Albomları
1982 Dadey
* 1986 göyərçinim
* 1987 Qəm Əlindən
* 1989 Könül telinden-1
* 1991 91'e Salam
* 1992 Ayrılığı Türküleri Sor / Yəmən Yolu
* 1994 Geri Gelmiyor / Məndə Yoruldum
* 1999 Sülh Türküsü
* 2009 Nağmeler / Sil Mihrabını

## Filmoqrafiya
* Film Adı İli Rol Adı
* Quru Diken 1986 Nazo
* Göyərçinim 1986 Əlif
* Gəlin sayı 1986 Xədicə
* Dəryaz 1987 Aişə Bacı
* Sənədli Irgat 1987
* Sultan 1987 Sultan
* Gölməçə 1987
* Əzab 1987
* Ana Ürəyi 1987
Tatyana Yosipoviç

**Tatyana Yosipoviç** (; ) — Xorvatiyanın birinci xanımı.

Tatyana Yosipoviç Xorvatiyanın prezidenti İvo Yosipoviçlə ailə həyatı qurub. Onların Lana adlı bir qızı var. Xanım Yosipoviç Zaqreb Hüquq Universitetinin professorudur.

## İstinadlar
Sonsoles Espinosa Diaz

**Sonsoles Espinosa Diaz** — İspaniyanın birinci xanımı.

Sonsoles Espinosa Diaz 1961-ci ilin noyabrın 8-də İspaniyanın Avila şəhərində anadan olub.

Espinosa Diaz 1990-cı ildə İspaniyanın baş naziri Xose Luis Rodriqes Zapatero ilə ailə həyatı qurub. Onların iki qızı var. Espinosa Diaz musiqi müəlliməsidir. O, həm də klassik musiqiləri ifaçısıdır. Diaz rok mahnılarını da oxumağı sevir. Hələ universitetdə oxuyanda xor dəstəsinin üzvü olan Diaz daha sonra Leon kollecində 7–9-cu sinif şagirdlərinin musiqi müəlliməsi olub. Madrid şəhərinə köçdükdən sonra Opera evi, Real teatrı və RTVE yayım xidmətində oxuyub.

## İstinadlar
Sara Braun

**Sara Braun** () — Böyük Britaniyanın baş naziri Qordon Braunun xanımı.

## Həyatı
Sara Braun 1963-cü ilin oktyabrın 31-də anadan olub.

Braun Bristol Universitetinin psixologiya fakültəsini bitirib. O, 2000-ci ildə Britaniyanın baş naziri Qordon Braunla ailə həyatı qurub. Onların Con və Ceyms Fraser adlı iki övladı var. 2001-ci ildə doğulan ilk övladı Cenifer Con isə vəfat edib. Braun ədəbiyyatla maraqlanır. O, yazıçı C.K. Rovlinqin yaxın dostudur.

## İstinadlar
Teuta Topi

**Teuta Topi** — Albaniyanın birinci xanımı

1961-ci il iyunun 13-də, Tiranada doğulan Teuta Topi Petro Nini Luarasi məktəbini bitirib.

1984-cü ildə Tirna Kənd Tsəsrrüfatı Universitetinə qəbul olunub. Birinci xanım 1986-cı ildə Bamir Topi ilə ailə qurub. Bamir və Teuta Topinin Nada və Etida adlı iki qızı var.

Xanım Topi Balkanlarda Kənd İnkişafı İşçi qrupunun üzvüdür.

## İstinadlar
Evelin İlves

**Evelin İlves** — Estoniyanın birinci xanımı; Estoniyanın Fiqurlu Konkisürmə üzrə Federasiyanın prezidenti

Evelin İlves 1968-ci ilin aprelin 20-də anadan olub.

O, ali məktəbi Tartu Universitetini tibb ixtisası üzrə bitirib. İlves 2004-cü ildə Estoniya prezidenti Toomas Hendrik İlves ilə ailə həyatı qurub. Onların Kadri Keiu adlı bir qızları var.

## İstinadlar
Sara Nazarbayeva

**Sara Alpıs qızı Nazarbayeva** () — Qazaxıstanın keçmiş birinci xanımı.

## Həyatı
Sara Nazarbayeva 1941-ci ilin yanvarın 9-da anadan olub.

Nazarbayeva 1962-ci ildə Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayevlə ailə həyatı qurub. Onların Dariqa, Dinara və Aliyə adlı üç qızı və üç nəvəsi vardır.

Sara Nazarbayeva Beynəlxalq Uşaq Xeyriyyə Fondunun sədridir. Xanım Nazarbayeva uşaqlarla bağlı xeyriyyə işlərinə görə “İhsan Doğramaçı adına Ailə Sağlamlıq Fondu”nun mükafatına layiq görülüb.

## İstinadlar
Lalla Salma

**Lalla Salma** — Mərakeş Krallığının birinci xanımı Lalla Salma 1978-ci ildə mayın 10-da Mərakeşin Fəs şəhərində dünyaya gəlib.

Salma Mərakeş kralı VI Məhəmmədlə 2002-ci ildə ailə həyatı qurub. Onların Moulay Həsən və Lalla Xədicə adında iki övladı var. Kraliça Rabat şəhərində təhsil alıb. ONA Group şirkətində informasiya xidmətləri sahəsində mühəndis vəzifəsində çalışıb.

O, HİV-QİÇS və xərçəng xəstəliklərinə qarşı mübarizə ilə əlaqədar xarici ölkələrə səfərlər edib. Məhz bu məsələləri müzakirə etmək üçün Salma xüsusi səfir kimi Tunis və Səudiyyə Ərəbistanı olub.

## Mənbə
*''Birinci xanımlar fotolarda – Lalla Salma''. '''qafqazinfo.az''' 
*Salma Bennani Tribute Site
Birinci xanım

**Birinci xanım** və ya **birinci ledi**, (o cümlədən birinci centlmen) — bəzi ölkələridə dövlət başçısı seçilmiş şəxsin həyat yoldaşının qeyri-rəsmi titulu. Bu ifadə adətən baş nazir və ya hökumət başçısı üçün işlədilmir.

Əvvəllər birinci xanım ifadəsi ABŞ prezidentlərinin həyat yoldaşlarını ifadə etmək üçün istifadə edilirdi, lakin sonradan digər dillərə keçərək hazırda idarə forması monarxiya olmayan hər hansı bir dövlət başçısının həyat yoldaşına müraciət etmək üçün istifadə olunur. Parlamentar respublikalarda və konstitusiya monarxiyalarında bu termin adətən hökumət başçısının (baş nazirin) həyat yoldaşına şamil edilir. Bəzi ölkələrdə (Rusiya daxil olmaqla) bu termin dövlət dilinə tərcümə olunur, məsələn, Latın Amerikasında Primera Dama, Fransada - Première Dame kimi ifadə olunur.

ABŞ-də bu termin ilk dəfə 1849-cu ildə prezident Zakari Teylorun 4-cü prezident Ceyms Medisonun həyat yoldaşı Dolli Medisonun dəfn mərasimi zamanı onun haqqında vida nitqində istifadə edilmişdir. Bununla belə, “birinci xanım” adlandırılmağa başlayan ilk qadın ABŞ-nin 15-ci prezidenti Ceyms Byukenenın qardaşı qızı Harriet Leyndir (Byukenen ABŞ-nin yeganə subay prezidenti idi və onun hakimiyyəti dövründə birinci xanımın vəzifələrini qardaşı qızı yerinə yetirirdi).Lakin bu anlayış yalnız 1877-ci ildən ümumi istifadə olunmağa başladı. O zaman, jurnalist Meri Eyms prezident Raterford Heysin andiçmə mərasimi ilə əlaqədar qəzet reportajında "birinci xanım" ifadəsini onun həyat yoldaşı, Birləşmiş Ştatlarda populyar bir qadın olan Lyusi  Heys haqqında yazarkən istifadə etmişdir.
## Birinci xanımın etiketi
Birinci xanımlar üçün bir sıra əsas davranış normaları mövcuddur. Belə ki, protokola əsasən, rəsmi tədbirlərdə prezidentlərin xanımları onlardan bir qədər geridə qalmalıdır. Ən çox müzakirələrə səbəb olan Fransa prezidenti Emmanuyel Makronun xanımı Bridjit Makronun davranışlarıdı, hansı ki bu nuansa məhəl qoymayaraq tədbirlərdə prezidentlə bərabər görünür.

Birinci xanım geyiminə, davranışına və jestlərinə xüsusi diqqət yetirməli, pis vərdişləri aşılamamalı,yer aldığı tədbirə uyğun geyim seçməli, aşırı makiyaj vasitələərində istifadə etməməli və geyimlərində açıq-saçıqlığa yol verməməlidirlər.

Diplomatik korpusun üzvləri kral ailəsinə baş çəkməzdən əvvəl davranış qaydalarını elan edirlər, çünki belə qaydalar toplusu rəsmi olaraq mövcuddur. Protokola görə, əlahəzrətə toxunmaq qadağandır. Kraliça birinci özü əlini uzatmalıdır və bütün sonrakı davranışlarda nə vaxt oturmaq, nə vaxt söhbətə başlamaq və nə vaxt bitirmək lazım oladuğunun təşəbbüskarı məhz odur. Bundan əlavə, kraliçaya arxa çevirmək, onun şəklini çəkmək qadağandır Bunlara baxmayaraq böyük müzakirələrə səbəb olan Mişel Obamanın kraliça II Yelizavetanı qucaqlaması və digər sərbəst davranışları olmuşdur.  
## Həmçinin bax
*Azərbaycanın birinci xanımlarının siyahısı
*Rusiyanın birinci xanımlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Hazırkı birinci xanımlar
Doha

**Doha** — Qətərin paytaxtı.

## Coğrafiyası
Başqa ölkələrdə olduğu kimi Qətərdə də paytaxt bir növ ölkənin simasını müəyyən edir. Doha ölkənin qədim şəhəri olub, yarımadanın şərqində dayaz buxta sahilində yerləşir. Dəniz sahilindən başlayan Doha İran körfəzi boyunca 7 km məsafədə uzanır. Bura şəhərin ən cazibəli yeridir. Palmalar və güllər sahilə xüsusi yaraşıq verir.

## Tarixi
Əvvəllər şəhərin yerində əl-Bida adlanan kiçik yaşayış məntəqəsi olmuş, XVIII əsrdən etibarən bu məntəqə böyüməyə başlamışdır. Ötən əsrin 50-ci illərinin əvvəllərinə kimi şəhər nizamsız düzülmüş gil daxmalardan ibarət idi. 1960-cı illərdən başlayaraq qısa müddət ərzində ölkənin paytaxtı "neft dollarları" hesabına əsaslı surətdə dəyişmişdir. İndi nəinki köhnə şəhərdən, hətta onun keçmişi barədə təsəvvür yarada biləcək heç bir qədim tikili qalmamışdır. Yalnız yenidən qurulmuş əl-Küt qalası etnoqrafiya muzeyinə çevrilmişdir.

## Memarlığı
Dəniz sahili boyunca gözəl memarlıq üslubu ilə yeni-yeni binalar tikilmişdir. Binalar hündür deyil və hiss olunur ki, şəhərin memarları "göydələnlərlə" şəhəri doldurmaq və onun formalaşmış memarlığını dəyişdirmək fikrində deyillər. Burada 12 mərtəbəli bina sanki göydələni xatırladır. Parlamentin iqamətgahı yerləşən Doha qəsri özünün böyüklüyü və möhkəmliyi ilə fərqlənir. Milli bank zərif İslam memarlıq ənənələrini xatırladır, arı şanına bənzədilən universitet binası insanı heyrətləndirir. Şəhər yalnız bəzi məhəllələrində sırf ərəb memarlıq üslubunu saxlamışdır, lakin onun irili-xırdalı yüzlərcə məscidi Dohanın şərtsiz müsəlman şəhəri olduğunu daim yada salır. Hər bir məscid yerləşdiyi məhəlləyə yaraşıq verir. Şəhərin son dərəcə təmizliyi və səliqə-səhmanı həm turistləri heyrətləndirir, həm də "yaşıllar partiyasının" hər bir üzvünün arzusuna müvafiq gəlir.

## Əhalisi
Şəhər əhalisi sürətlə artdığından XXI əsrin əvvəlləri üçün şəhər əhalisinin sayı 400 min nəfərə çatmışdır. Bu da ölkə əhalisinin 50 faizini təşkil edir.

## Sənayesi
Doha ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəniyyət mərkəzidir. İran körfəzi regionunda mühüm tranzit-ticarət mərkəzlərindən biri olan Dohada metal emalı müəssisələri, sement zavodları, istilik elektrik stansiyaları fəaliyyət göstərir.

Paytaxtda ölkənin və regionun ən böyük və müasir avadanlıqlarla təchiz olunmuş "Əl-Cəzirə" informasiya agentliyi və televiziya kanalı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Məktəbdə Qətər Universiteti və HEC Paris biznes məktəbinin kampusu yerləşir.

## Həmçinin bax
* Ahlibank

## İstinadlar
Mario Götze

**Mario Götze** — Alman futbolçusu, Borussiya Dortmund klubunun hücuma meyilli yarımmüdafiəçisi.

## Karyerası

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yohannesburq

**Yohannesburq** (, , , ; digər adları ilə **Yoburq**, **Yozi** və ya **Yeqoli**) —  CAR-ın əhalisinə görə ən böyük şəhəri. Şəhər iki arxitektor: Yohan Rissik və Yohan Yubertin şərəfinə ucaldılıb.

## Qardaş şəhərlər
*  Əddis-Əbəbə, Efiopiya
*  Bakı, Azərbaycan
*   Böyük Britaniya, İngiltərə, Brimingem
*   Böyük Britaniya, İngiltərə, London
*  Mumbay, Hindistan
*  Nyu-Dehli, Hindistan
*  Nyu-York, ABŞ
*  Vindhuk, Namibiya
*  Ottava, Kanada
*  Monreal, Kanada
*  Vankuver, Kanada
*  Kvebek, Kanada
*  Kalqari, Kanada
*  Vinnipeq, Kanada

## İstinadlar
Kolumbiya İnqilabçı Silahlı Qüvvələri

**Kolumbiya İnqilabçı Silahlı Qüvvələri (FARK)** — Kolumbiya Kommunist Partiyasının silahlı təşkilatı kimi 1966-cı ildə yaradılmışdır. Ölkənin ən böyük partizan təşkilatı sayılır. Əsas məqsədi amerikalıların ölkədən qovulması və kommunist inqilabının keçirilməsidir. Təşkilatın şəhərdə terror aktları və əməliyyatlar keçirən şəhər cəbhəsi strukturu fəaliyyət göstərir. Əsasən narkotik maddələr dövriyyəsindən əldə edilən gəlirlə fəaliyyət göstərir. Üzvlərinin sayı 5500 nəfərdir.

## Tərkisilah olması və Siyasi Partiyaya Çevrilməsi
50 illik silahlı fəaliyyətindən sonra 23 iyul 2016-cı ildə Kolumbiya Hökuməti ilə FARC arasında əldə edilən yekun anlaşmaya görə FARC silahlarını Birləşmiş Millətlərə təhvil verməli, Hökumət isə FARC üzvlərinin təqibinə son qoymalı, onların ictimai-sosyal həyata qarışmasına yardımçı olmalıdı idi. Anlaşmanın möhkəmlənməsi üçün Kubada, Boqotada bir sıra silsilə görüşlər təşkil edilsə də, oktyabr 2016-da Kolumbiyada keçirilən "FARC ilə sülh" referendumundan "Yox" qərarının çıxması, müzakirələri dayandırır. Lakin 1 dekabr 2016-dan etibarən yenidən "normallaşdırma" prosesinə başlanılır. 27 iyun 2017-ci ildə BMT-nin nəzarətində FARC silahlarının tamamına yaxınını təhvil verir. 14 avqust 2017-ci ildə son silahlarını da təhvil verən FARC-ın tərkisilah olduğu bildirilir.

31 avqust 2017-ci ildə FARC (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Columbiya, Kolumbiya İnqilabçı Silahlı Qüvvələri) adını dəyişdirərək, Xalqın Alternativ İnqilabçı Qüvvəsi adı ilə partiyalaşmışdır. İspan dilində Xalqın Alternativ İnqilabçı Qüvvəsi, Fuerza Alternativa Revolucionaria de Común olduğuna görə partiyanın qısaltması FARC şəklində olmuşdur. Partiyanın loqosu qızıl gül şəklindədir.
Safiya Qəddafi

**Safiya Qəddafi** () — Liviyanın Birinci xanımı.

Safiya Farkaş Qəddafi Liviyanın şərqində yerləşən Əl Beda şəhərində anadan olub.

O, Liviya prezidenti Müəmmər Qəddafinin ikinci həyat yoldaşıdır. Onlar 1971-ci ildə ailə həyatı qurublar. Safiya Qəddafi 6 oğul və 1 qız anasıdır. 2008-ci ildə Afrika qadınları təşkilatının vitse-prezidenti seçilib.

## İstinadlar
Pol Makkartni

**Sir Ceyms Pol Makkartni** () — Böyük Britaniyanın rok musiqiçisi, müğənni, şair, prodüser, Böyük Britaniya İmperiyası ordeninin kavaleri (MBE) (1965), və 2011-ci ildə Rolling Stone jurnalının keçirdiyi sorğuya uyğun olaraq bütün vaxtların ən yaxşı bas oyunçulardan biri kimi tanınır.

## İstinadlar
Corc Harrison

**Corc Harrison** () — Böyük Britaniyanın rok musiqiçisi, müğənni, bəstəkar, yazıçı, prodüser və gitarist. Harrison Rolling Stone jurnalın sorğusuna görə bütün dövrlərin 100 ən gitaraçıların siyahısında 21-ci yeri tutur.

## İstinadlar
Ali təhsil

**Ali təhsil** () — 1)elm, texnika və mədəniyyətin müasir nailiyyətlərindən yaradıcı şəkildə istifadə etməklə hazırlıq yönümlü nəzəri və əməli məsələlərin həllinə imkan verən sistemləşdirilmiş bilik və təcrübi vərdişlərin məcmusu. Ali təhsil termini ali təhsil müəssisələrində elm və mədəniyyətin müxtəlif sahələri üçün yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlanması mənasında da işlədilir; 2)ümumi təhsil və elmi-siyasi bilik verən ən yüksək təhsil.

Üç pilləli təhsil sitemində orta təhsil və orta ixtisas təhsilindən sonra gələn ali ixtisas təhsili. Məzuna ixtisası üzrə nəzəri və peşəkar biliklər verir. Orta təhsildən fərqli olaraq ali təhsil ümumi təhsil sayılmır və iddiaçılar müsabiqə əsaında daha az sayda yerə qəbul edilir.

## Ali təhsilli
**Ali təhsilli** - ali məktəb bitirmiş.
## Ali təhsil müəssisəsi

Ali təhsil ali məktəblərdə — universitetlərdə, akademiyalarda, institutlarda və kolleclərdə verilir. Müxtəlif ölkələrdə fərqli adları ola bilər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
Qaralama

**Qaralama** — müəllifin və ya redaktorun ilkin əlyazması və ya kompüter çapı. Üstündə işlənməsi onun adını dəyişmir. Redaktə edilərək yenidən yazılmış və ya çap edilmiş nüsxəsi qaralama sayılmır.
Nüsxə

* **Nüsxə** — çox sayda predmetin biri.
* Siqnal nüsxəsi — nəşriyyatın çap etməyə hazırlaşdığı məhsulun təsdiq üçün hazırlanan birinci ədədi.
Valentina Tereşkova

**Valentina Vladimirovna Tereşkova** () — sovet kosmonavtı, dünyada ilk qadın kosmonavt, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-mayor.

19 iyun 1963-cü ildə "Vostok 6" gəmisi ilə 71 saat ərzində dünyanın ətrafında 48 dəfə dövr etmişdir.

4 dekabr 2011-ci ildə "Vahid Rusiya" partiyasından deputat seçilmişdir. Belə ki, Rusiyanın Yaroslav vilayətinin qubernatoru "Vahid Rusiya" partiyasının bölgə siyahısına rəhbərlik edən Sergey Vaxrukov dövlət dumasına altıncı çağırışda öz istəyi ilə mandatından imtina etmişdir. Nəticədə siyahıda ikinci yerdə duran Tereşkova onun yerinə keçib.

2011-ci ildə Yaroslavl regional siyahısı üzrə Vahid Rusiya partiyasından Rusiya Dövlət Dumasına deputat seçilib. Tereşkova Yelena Mizulina, İrina Yarovaya və Andrey Skoç ilə birlikdə xristian dəyərlərinin müdafiəsi üzrə fraksiyalararası deputat qrupunun üzvüdür; bu vəzifədə o, Rusiya Konstitusiyasına düzəlişlərin edilməsini dəstəklədi, ona görə "Pravoslavlıq Rusiyanın milli-mədəni kimliyinin əsasıdır". 21 dekabr 2011-ci ildən Dövlət Dumasının Federal Quruluş və Yerli Özünüidarəetmə Komitəsi sədrinin müavini təyin olunmuşdur.

## İstinadlar
Giliz

**Giliz** — adi atıcı silahların patronuna və artilleriya mərmisinin bağlı borusunun içərisinə yerləşdirilən barıt bükümü və yandırıcı kapsul. Əsas xüsusiyyətləri germetikliyi, korroziyaya davamlılığı, möhkəmliyi və atəşdən sonra patron yeşiyindən asanlıqla çıxarılmasıdır.

## Mənbə
* Современное стрелковое оружие и боеприпасы
Təvəkkül Hüseynov

**Təvəkkül İslam oğlu Hüseynov** () — Azərbaycan SSR yüngül sənaye nazirinin birinci müavini (1978–1982), texnika elmləri namizədi.

## Həyatı
Təvəkkül İslam oğlu Hüseynov 25 mart 1938-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini doğma Daşkənd kənd orta məktəbində almışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1955-ci ildə Gəncə Yüngül Sənaye Texnikumuna qəbul olmuşdur. 1957-ci ildə texnikumu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək elə həmin il Özbəkistanda Daşkənd Politexnik İnstitutuna daxil olmuşdur. 1962-ci ildə ali təhsilini başa vuran Təvəkkül Hüseynov təyinatla Mingəçevir Toxuculuq Kombinatına göndərilir və burada ilk əmək fəaliyyətinə başlayır.

1962-ci ildən 1973-cü ilə qədər həmin kombinatda sıravi mühəndislikdən başlayaraq müxtəlif vəzifələrdə işləmiş və 1973–1975-ci illərdə isə Mingəçevir Toxuculuq Kombinatının baş direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

Yüksək biliyə, geniş dünyagörüşə, bacarıqlı və səriştəli təşkilatçılıq qabiliyyətinə malik olan Təvəkkül Hüseynovun təqdirəlayiq təşkilatçılığı nəzərə alınaraq nazirliyin təqdimatı ilə 1975-ci ildə Azərbaycan KP MK onu V. İ. Lenin adına (indiki H. Z. Tağıyev) Bakı Toxuculuq Kombinatına baş direktor təyin edir. Həmin dövrdə çətin iqtisadi durumda olan kombinat qısa müddət ərzində rentabelli istehsalat müəssisəsinə çevrilir.

Respublika Yüngül Sənaye Nazirliyinin Kollegiyasının üzvü olan Təvəkkül Hüseynov 1975–1978-ci illərdə Bakı Şəhər Sovetinin Deputatı seçilmişdir. Onun gərgin və əzmkar fəaliyyəti həmin dövrdə Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi Heydər Əliyev tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

1978-ci ildə Təvəkkül Hüseynov Azərbaycan SSR yüngül sənaye nazirinin birinci müavini vəzifəsinə təyin olunur. Yeni yüngül sənaye müəssisələri açılır, İttifaq respublikaları ilə geniş iqtisadi əlaqələr yaradılır. 1979-cu ildə Yevlaxda Yunun İlkin Emalı Zavodunun açılış mərasimində iştirak edən Ulu Öndər, Azərbaycan SSR KP MK-nın birinci katibi Heydər Əliyev Təvəkkül Hüseynovun fəaliyyətini tərəfindən yüksək qiymətləndirir, dəyərli fikir və mülahizələrini bildirir.

1980-ci ildə Təvəkkül Hüseynov SSRİ Xalq Təsərrüfatı Akademiyasının məzunu olmuşdur. O, həmçinin texniki elmlər namizədi idi.

1982-ci ilə qədər yüngül sənaye nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışan Təvəkkül Hüseynov 1987-ci ildə Bakı Zərif Mahud Kombinatına direktor təyin olunur.

1989–1993-cü illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Aqrar Sənaye Komitəsinin Yunun İlkin Emalı və Tədarükü Baş İdarəsinin rəisi işləmişdir.

Bir çox orden və medallarla təltif olunan Təvəkkül Hüseynov 16 may 1995-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmiş və Xırdalan qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar
Antonio Bertoloni

**Antonio Bertoloni** (, 8 fevral 1775 — 17 aprel 1869) — İtaliya botaniki. 

## Əsərləri

* Amoenitates italicae. 1819. 
* Pralectiones rei herbariae. 1827.
* Dissertatio de quibusdam novis plantarum speciebus et de Bysso antiquorum. 1835.
* Florula guatimalensis. 1840.
* Miscellanea botanica. 1842—1863.
* Piante nuove asiatiche. 1864—1865.

## Xarici keçidlər
* Antonio Bertoloni
Zəngəzur (film, 1938)

**Zəngəzur** — 1938-ci ilin filmi.

## Məzmun
Zəngəzur filmi Ermənistan SSR-də Amo Beknazaryanın rejissorluğu ilə çəkilən filmdir. Film Zəngəzurda Qızıl ordu və yerli bolşeviklərin daşnaklara qarşı mübarizəsindən bəhs edir.

## Filmin heyəti

### Filmin üzərində işləyənlər
: **Rejissor :**
: **Ssenari Müəllifi :**
: **Operator :**
: **Musiqi Tərtibatı :**
: **Səs Operatoru :**

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 40.

## Həmçinin bax
Terror təşkilatı kimi tanınmış qrupların siyahısı

**Terrorçu təşkilat** — terror aktları həyata keçirmək məqsədilə yaradılan və ya öz fəaliyyətində terrordan istifadənin mümkünlüyünü qəbul edən təşkilat.

Terrorçu təşkilatların fəal dəstələri terror qrupları sayılır. Məhz belə qrupların fəaliyyəti sayısində təşkilat qarşısına qoyduğu məqsədlərə nail olur.

## Terrorçu təşkilatlar kimi qəbul olunmuş təşkilatlar

### Avropa

## Mənbələr

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Multishow ao Vivo: Ivete Sangalo no Madison Square Garden

***Multishow ao Vivo: Ivete Sangalo no Madison Square Garden*** — Braziliya müğənni İveti Sanqalu və nəğməkar şair, New York Madison Square Garden yaşayır qeydə tərəfindən on birinci albom edir.
Parkinson xəstəliyi

**Parkinson xəstəliyi** — neyroendogen xəstəliklər qrupuna daxil olub, mərkəzi sinir sistemində dopamin neyronlarının dağılıb məhv olması ilə inkişaf edir.

## Ümumi məlumat
Parkinson xəstəliyi (PH) Alzheimer xəstəliyindən sonra ən çox rast gəlinən degenerativ xəstəlikdir. PH'ın xarakterin cəhəti dopaminergik neyronların itkisi və hüceyrə sitoplazmasında Lewy cisimlərinin (içində protein aqreqatlarıdır) tapılmasıdır. Genetik hal PH hallarının cəmi 5%'ini təşkil edir. Genetik keçən Parkinson xəstəliyi (GKPX) autosom dominant və autosom resessiv olmaqla 2 qrupa bölünür. GKPX'yə səbəb olan 11 lokus məlumdur, bunların altısında gen bəllidir: ikisində sinuklein, parkin, UCH-L1, DJ-1 və PİNK1'dir. GKPX ilə sporadik PH arasında patoloji baxımdan heç bir fərq yoxdur. Sporadik PH olan xəstələrin beyin toxumasındakı neyron ölümü apoptoz mexanizması ilədir.

## Epidemiologiyası
PH'ın rast gəlmə tezliyi 65 yaşdan sonra artır, lakin 35 ilə 50 arasında da rast gəlinə bilər. Yaş artdıqca tezlik artır bu da PH'ın yaşla əlaqəsini təsdiq edir. 35–50 yaşlarda GKPX'yə rast gəlinir (daha çox kişilərdə). 85% sporadik, 10–15% ailəvi, 5% genetikdir. Təhlükəli xəstəliklər qrupuna aiddir.

## Etiologiyası
Ümumiyyətlə ailəvi və sporadik olaraq 2 qrupa ayrılır. Ancaq ailəvi PH hallarının hər zaman genetik etiologiya ilə uyğun gəlmədiyi və ailə üzvlərinin uzun müddət eyni ətraf faktorlara məruz qalmalarının xəstəliyi əmələ gətirdiyi məlumdur. Belə ki, ətraf faktorların təsirindən olduğu üçün IPH'ı ailəvi IPH və sporadik IPH olaraq bölürlər. Sporadik IPH'da etioloji faktorlar isə viral infeksiyalar (Influenza A, Von Economo's Encephalitis), təkrarlanan kəllə travmaları və ya bəzi toksinlərdir (Rotenone (bitki kökündən alınan böcəklərin məhvində istfadə olunur) və MPTP (narkotik tipli maddə)).

## Klinikası
Ən çox bilinən əlaməti hərəkət pozulmasıdır. Üç əsas əlamətdə (istirahət tremoru, əzələlərdə gərginlik (rigidlik) və bradikineziya) PH diaqnozunu rahatlıqla qoymaq olar. Duruşun pozulması tarazlığın itməsinə gətirib çıxarır. PH xəstələrinin 85%'ində tremor rast gəlinir. Tremor olmadığı zaman diaqnoz qoymaq çətinləşir. Maska üz, önə əyik duruş, göz qırpmanın azalması, qolların sallanmasının çətinləşməsi (gərgin olur) başlanğıc dönəmin tablosunu tamamlayır. Başlanğıc gücsüzlük və yorğunluq, inkordinasiya, ağrı və narahatlıq hissi də ola bilər. Ayaqları sürüyərək və qısa addımlarla xarakterik yeriş və bütün bədəni ilə birlikdə dönmə PH'ın vacib əlamətlərindəndir. Başın bükülməsi, gövdənin əyilməsi və yuxarıdakı əlamətlər motor əlamətlərdir.

## Həmçinin bax
* Amimiya

## İstinadlar
İveti Sanqalu

**İveti Sanqalu** (; 27 may 1972) — Braziliya axe, samba-reggae, pop müğənnisi, mahnı şairi, aktrisa, server və model.

## Diskoqrafiya
### Studiya albomu
* 1999: *Ivete Sangalo*
* 2000: *Beat Beleza*
* 2001: *Festa*
* 2003: *Clube Carnavalesco Inocentes em Progresso*
* 2005: *As Super Novas*
* 2009: *Multishow Registro: Pode Entrar*

### Live albom
* 2004: *MTV Ao Vivo: Ivete Sangalo na Fonte Nova*
* 2007: *Multishow ao Vivo: Ivete Sangalo no Maracanã*
* 2010: *[[Multishow ao Vivo: Ivete Sangalo no Madison Square Garden]]*

### Compilations
* 2002: *Se Eu Não Te Amasse Tanto Assim'
* 2005: *A Arte de Ivete Sangalo*
* 2005: *Novo Millennium*
* 2006: *O melhor de Ivete Sangalo*
* 2008: *Sem Limite*
* 2008: *Perfil*
* 2010: *Duetos*

=== DVDs ===
* 2004: *MTV Ao Vivo: Ivete Sangalo*
* 2007: *Multishow ao Vivo: Ivete no Maracanã*
* 2009: *Multishow Registro: Pode Entrar* <small>- DVD</small>
* 2010: *Duetos*
* 2010: *Multishow ao Vivo: Ivete Sangalo no Madison Square Garden*

=== Digər albomları ===
* 2008: *Veveta e Saulinho: A Casa Amarela|A Casa Amarela''