open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pskem

**Pskem çayı** () — Özbəkistanın Daşkənd vilayəti ərazisindən axır.

Çayın uzunluğu 70&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 2540&nbsp;km² təşkil edir. Çay öz başlangıcını 1485 metr yüksəklikdən götürür. Boqistok qəsəbəsi yaxınlığında isə 870 metr yüksəkliyində Çarvak su anbarına tökülür.

Çay əsasən qar və buzlaq suları ilə qidalanır

## Coğrafi təsviri
Pskemin mənbəyi Talas Alatausunun Qazaxıstan və Özbəkistan yüksəkliklərindən başlayır. Burada çayın *Maydantal* və *Oyqainq* çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir.

Yuxarı axarlarda çay dərin  və ensiz dərə ilə axır. Aşağı axarlarda isə yataq olduqca genişlənir. Sonradan çay Pskem vadisi ilə axır. Vadi Pskem silsiləsinin aşağısında yerləşir.

Pskem çayı Çarvak su anbarına tökülür. Çarvak su anbarının inşasına qədər Çatkal çayı ilə birlikdə Çirçik çayını əmələ gətirirdi.

## Pskem vadisi
Pskem çayının hər iki sahili bayunca sıx kolluqlara rast gəlinir. Hətta iri meyvə ağaclarından ərik, armud, alma, şaftalı və s. görmək olur. Üstəlik yunan qozu, çinar və qovaq ağacları bitir.

Vadi özünün zəgin faunası ilə seçilir: Hystricidae, dələ, tülkü, marmot, qaban və qonur ayı. Üstəlik vadidə bir çox quş növlərini göstərmək olur.

## Turizm
Pskem çayının vadisi əvvəllər adətən turist bumu yaşayır. Əsasən suyalırında ekstrim idmanınl sevənlər cəmləşirdi. Hazırda bölgə bölgə sərhəd zonnasında yerləşdiyindən bura girmək üçün xüsusi icazə tələb olunur. Uzun zaman bölgəyə ataq basılmaması səbəbindən vadi özünün ilkinliyini və gözəlliyini qoruyub saxlamışdır. Pskemin qolları qısa olsa belə gursuludur. Üzərlərində çoxlu sayda şəlalə vardır.   

Turistləri çayın vadisinə çəkən digər təbii gözəllik isə onun axarı boyunca ona tökülən Uruqaçsay, Badaksay, İxnaç kimi çayların yataqlarında yerləşən dağ gölləridir. Spkemə tökülən Xaramzadesay çayının gözəliyi digərlərindən seçilir.

## Yaşayış məntəqələri
Çayın sahilləri boyunca Qarabulaq, *Nanay*, Boqistan kimi yaşayış məntəqələri vardır. Orta axarda ən iri yaşayış məntəqəsi Pskemdir. Qarabulaq tarixə həm də 1919-cu ildə antisovet quvvələri ilə Türkmənstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ordysu arasında baş vermiş döyüşlə qalmışdır.
## İstinadlar

## Mənbə
* Pskem vadisi
Maykl Flinn

**Maykl Tomas Flinn** (; d. 1958 və ya 1959, Midltaun, Rod-Aylend) — istefada olan ABŞ Siahlı Qüvvələrinin general-leytenantı, ABŞ Müdafiə Nazirliyi Kəşfiyyat İdarəsinin 18-ci direktoru (2012—2014), kəşfiyyat məsələləri üzrə funksional komponenet, müşahidə və rekoqstsinirovka üzrə birləşmiş komandanlığın komandanı, hərbi kəşfiyyat şurasının keçmiş üzvü.

## İstinadlar
Nançan

**Nançan** () – Çin Xalq Respublikasının Jianqxi idarə bölgəsinin şəhəri, həm Jiangxi bölgəsinin , həm də eyniadlı bələdiyənin mərkəzi.
Nançan şəhəri  Yanszı çayının sağ qolu Qan çayının sahilində, çayın Poyan gölünə daxil olduğu yerin şimalında yerləşmişdir.

## Tarixi
Nançan şəhəri b.e.ə. 201-ci ildə  bugünkü adı ilə təməli qoyuldu və ətrafı qala divarları ilə çevrildi. Sonra  Yuzhanq vilayətinin idatə mərkəzi oldu. Yuzhanq vilayəti 589-ci ildə Honqzhou vilayəti  adlandırıldı. 763-cü ildən sonra da Jiangxi vilayətinin idarə mərkəzinə çevrildi və sürətlə inkişaf etməyə  başladı. XII əsrdə Çinin ən böyük əhaliyə malik vilayət mərkəzlərindən biri idi. 959-cu ildə İmparator Tangın dövründə üst şəhər (*fu*) statusu alaraq cənubi Çinin paytaxtı elan olundu.

981-ci ildə Song sülaləsi dövründə şəhərə Honqzhou adını verildi. 1164-cü ildə Longxing vilayətinin üst şəhəri statusunu aldı və 1368-ci ilə kimi şəhərin adı belə qaldı. XVI əsrdəş Ninq şahzadəsi Zhu Chenhaonun Min sülaləsinə qarşı qaldırdığı üsyanın mərkəzi  oldu. 1850-ci illərdə Taypin üsyanı (1850-64) nəticəsində şəhər böyük hissəsi dağıntıya çevrildi.

Çin-yapon müharibəsi (1937—1945) illərində 1939-cu ildə Milliyətçi Çinlilər ilə Yaponiya İmperator ordusu arasında gedən  döyüşlər şehere xeyli ziyan vurmuşdur.

Yanszı sahilində böyük bir limana malik Jiujianq şəhəri iqtisadiatda Nançan şəhərinə rəqibdir. Nançan şəhəri 1949-cu ildə yeyinti sənayesindən başqa  heç nəyi olmayan kiçik bir ticarət şəhəri idi. Əhalisi isə 275 minə yaxınıydı. 1949-cu ildən sonra iqtisatiatı və sənayesi inqilab etdi və şəhər vilayətin ən böyük sənaye mərkəzinə çevrilərək Szyutszyan şəhərini geridə qoydu.

## İqtisadiyyat
Nançan Jiangxi vilayətinin əsas sənaye mərkəzidir. 1949-cu ildən sənayeləşən şəhərdə pambıq, ip, kağız və yeyinti (əsasən düyü) istehsalı sənayenin əsasını təşkil edir. Ağır sənayesi ilk illərdə yalnız kənd təsərrüfatı maşınları və dizel motoru istehsal edirdisə sonradan təyyarə, traktor, avtomobil təkəri istehsalı əlavə edildi.
Şəhərdə kənd təsərüfatı dərmanları istehsal edən böyük bir fabrik vardır.

## Nançan Ulduzu

Nançan Ulduzu 2006-cı ildə 7,3 milyon dollar xərclənərək tikilmiş və 160 metr hündürlüyü ilə dünyadakı ikinci ən hündür şeytan çarxıdır. Yanszı çayı sahilindəki Nançan Ulduzu gecələr Çin dilində  “Nançan xoş gəlmisiniz” yazan mavi və qırmızı işıqlar ilə rənglənir. Şeytan çarxında hər biri 8 nəfər daşıyan 69 kupe vardır.

## Şəkillər


Nanchang No.1 Middle School 20160418 103745.jpg |Nançan- məktəb binası
Nanchang Youmin Si 20120712-03.jpg |Nançan - Youmin məbədi
Jiangxi Sheng Bowuguan 20120627-04.jpg|Nançan - Jiangxi muzeyi


## İstinadlar
Həfuf

**Həfuf**, həmçinin **Əl-Hufuf** və ya **Əl-Xufuf** (‎) — Səudiyyə Ərəbistanında yerləşən şəhər. Əş-Şarkiya (Şərq əyalətinə) inzibati dairəsində yerləşmişdir. Əhalisinin sayı 321 471 nəfərdir (2010-cu il məlumatlarına əsasən).

## Ümumi məlumatlar
Şəhər Əl-Xasa oazisində yerləşmişdir. Abkaik neft yatağından və Daxran — Dammam — Əl-Xubar boru xətti üzrə Xarad kəndindən cənub-qərbdə yerləşmişdir. Dəniz səviyyəsindən 164 m hündürlükdə yerləşmişdir. Əl-Xufuf məşhur olan, nəhəng neft yatağı olan Qavarın yaxınlığındadır.

Əl-Xufuf Səudiyyə Ərəbistanının əsas mədəni mərkəzlərindən biridir. Burada yaşayan bir çox məşhur soyadların nümayəndələri bütün ölkədə hamı tərəfəndin tanınır. Şəhərdə Kral Feysal adına Universitet yerləşir. Canlı resurslarının öyrənilməsi üzrə kənd təsərrüfatı fakultəsi və baytarlıq fakultələri fəaliyyət göstərir. Digər fakultələr isə Dammamdakı universitetdədir. Həmçinin şəhərdə tibbin, stomatologiyanın və evdarlığın öyrənilməsi üzrə qadınlar üçün xüsusi fakultələr fəaliyyət göstərir.

Əfsanəyə görə, Əl-Xufuf şəhəri Leyli və Məcnunun ölüm yeri hesab edilir. Tarixin faciəli sevgi haqqında ərəb və müsəlman dünyasında ən məşhur qəhrəmanları hesab olunur. Rəvayətə görə, həm də burada Bilqeys yaşamışdır.

Şəhər 1953-cü ildə Şərq əyalətinin mərkəzi olmuşdur. Əl-Xufufda əvvəlki dövrlərin — Osmanlı hökmranlığının (1871-ci ildən 1913-cü ilə qədər şəhər Osmanlı İmperiyasının tərkibinə daxil idi) izlərini tapmaq olar. Şəhərdə şəhərin tarixini əks etdirən muzeylər yerləşir.

## Əhalisi
XX əsrin başlanğıcında Əl-Xufufun əhalisi təxminən 25 000 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin dörddə üçünü (75 %) sünnilər təşkil edirdi. Yerdə qalan əhali isə şiələrdən təşkil olunmuşdur. Şəhər öz dini tərkibinə görə qarışıq idi. Bugünə kimi öz tarixi boyunca sünnilər üçün əhəmiyyətli mərkəz qalaraq — Ərəbistan yarımadasında Maliki məzhəbinin davamçıları olaraq qalır. Əl-Xufufun yaxınlığında oazisdə yerləşmiş kəndlərdə əvvəlki kimi bir çox şiə yaşayır.

## İqtisadiyyat və nəqliyyat
Şəhərdə əldəqayırma sənətlər yaxşı inkişaf etmişdir. Yun geyimlərinin və parçaların istehsalı, qızıl və gümüş bəzəkləri bu şəhərdə geniş yayılıb. Həmçinin şəhərdə hədiyyə qılınclar və xəncərlər istehsal edilir. Mis məmulatlar daha çox hazırlanır. Şəhərin ətrafındakı vadidə xurma, üzüm, arpa və buğda yetişdirilir. Ərəb atı saxlanılır. Əl-Xufufda Səudiyyə Ərəbistanında məşhur olan dəvə bazarı yerləşir.

Əl-Xufufda iki hava limanı yerləşir. Şəhərdən 130 kilometr məsafədə yerləşən Kral Faxd hava limanı ölkənin əsas hava limanıdır. İki yerli hava limanına gəlincə, onlardan biri hal-hazırda bağlanmışdır. Digər hava limanı ilə *Saudi Arabian Airlines* şirkəti tərəfindən Ciddəyə daxili reyslər həyata keçirilir.

Şəhər ölkənin əsas liman şəhəri olan Ras-Tanur ilə ölkənin paytaxtı olan Ər-Riyadı birləşdirən dəmir yolunun üzərində yerləşmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* P.V.Qusterin Ərəb Şərqinin şəhərləri. — М.: Vostok—Zapad, 2007. — 352 s. — (Ensiklopediya məlumat kitabçası). — 2000 ekz. — ISBN 978-5-478-00729-4

## Xarici keçidlər
* Hofuf on www.The-Saudi.net
* Jabal Qarah, Splendid Arabia: A travel site with photos and routes
Amara döyüşü

**Amara döyüşü** — 19 oktyabr ilə 20 oktyabr 2006-ci il aralığında keçirilmiş, Bədr Təşkilatının çoxsaylı üzvləri ilə Mehdi Ordusu və polislər arasında baş vermiş döyüşdür.

## Arxa planda
Amara şəhəri nisbətən müharibə zamanı dinc şəhərlərdən idi. Həmin zamanlarda bu şəhərdə bir-birilə rəqabət aparan polis orduları, Bədr Təşkilatı və Mehdi Ordusu mövcud deyildi. Müharibənin əvvəllərində xeyli rəqib fraksiyalar arasında və məqsədli istiqamətində döyüşlər olub. Britaniya qüvvələri OMS polis ordusu ilə gündəlik təmasda olub. İraq minaatan atəşgahı ilə birlikdə ordu onların qərargahı idi. Britaniya qüvvələri 2006-cı ilin avqustunda Amaranı tərk etdi və İraq hökuməti şəhərə nəzarəti bərpa etdi. Oktyabrın ortalarında Amarada yol kənarında Bədr Təşkilatına məxsus bombanın partlaması nəticəsində Amaranın Polis Rəisi həlak oldu. Buna cavab olaraq, polis Mehdi Ordusunun üzvü olan və şübhəli bilinən terrorçunun qardaşını əsir götürdü.

## Döyüş
Döyüşlər oktyabrın 19-da başladı. Mehdi Ordusunun 800 maskal üzvü Amara şəhərində yerləşən üç polis bölməsinə hücum etdilər. İki günün gedişində polis ordusu ilə polislər arasında bir neçə dəfə atışmalar baş verdi. Döyüşlərin qızğın çağında AP Televiziya Xəbərlər bürosu çəkilən videoları ekrana çıxardı. Avtomobillərin böyük hissəsi kompleks ərazisində yandırıldı. Polis şöbəsində barrikadanın arxasından qalxan qara tüstülər videolarda öz əksini tapmışdır. Günün sonuna kimi Mehdi Ordusu Amara şəhərində nəzarəti ələ aldı. Polislər küçələrdə dayanan polis və patrul maşınlarını şəhərdən çıxartdılar. Poilslər mövqelərindən ertəsi gün geri qayıtdılar və İraq qüvvələri şəhərə daxil oldu. Əs-Sədrin nümayəndə vasitəçiliyi ilə barışıq vasitəsilə mühasirə aradan qaldırıldı.

Döyüşlərin səbəbkarı kimi əs-Sədr göstərildi. Digər Mehdi Ordusunun komandirləri də şəhərin ayrı-ayrı hissələrdə tam nəzarəti əldəən verdilər. Şiə döyüşçülər öz maraqlarını həyata keçirmək üçün əsas təşkilatdan ayrıldılar. Onun daxilində yeni qüvvələr yaratdılar. Əsas təşkilatdan maliyyə vəsaiti istədilər. Bir neçə gündən sonra İraq təhlükəsizlik qüvvələri ilə Mehdi Ordusunun yaraqlıları arasında Suvayra şəhərində yenidən döyüşlər qeydə alındı.

## Həmçinin bax
*Qara Qartal əməliyyatı

## İstinadlar
Azərbaycan millisi 2013-cü il Şahmat üzrə Avropa çempionatında

2009-cu il oktyabr ayının 21-də Polşanın paytaxtı Varşava şəhərində şahmat üzrə sayca on doqquzuncu Milli komandalar arası Avropa çempionatı təşkil olunmuşdur. Yarışda 38 kişi və 32 qadın kollektivi mübarizə aparmışdı. Turnirdə kişilər arasında 189, qadınlar arasında isə 160 idmançı iştirak edirdi ki, bunların da hər biri FİDE reytinqinə sahib idi. Çempionat 9 turdan ibarət idi və İsveçrə sistemi ilə keçirilirdi. Turnirin orta reytinq göstəricisi 2570 idi. Turnirin baş hakimi isə Aleksandr Sokolski idi. Kişilərdən ibarət milli komandamız ilk görüşünü İsveç millisinə qarşı keçirmiş və bu oyun bərabər, 2–2 hesabı ilə yekunlaşmışdır. Qadınlardan ibarət milli komandamız isə ilk görüşünü Ukrayna millisinə qarşı keçirmiş və bu oyun 1–3 hesabı ilə millimizin məğlubiyyəti ilə yekunlaşmışdır.

## Məkan
Çempionat Polşanın paytaxtı Varşava şəhərinin mərkəzində yerləşən "Novotel Warszawa Centrum" hotelində keçirilmişdir. Həmçinin otel çempionatın təşkilatçısı və tərəfdaşı sayılırdı.

## Kişilərdən ibarət Azərbaycan milli komandasının heyəti

### Milli komandanın kapitanı — Aleksandr Halifman
* Şəhriyar Məmmədyarov (2757)
* Teymur Rəcəbov (2715)
* Eltac Səfərli (2653)
* Rauf Məmmədov (2647)
* Qədir Hüseynov (2607)

## Kişilərdən ibarət Azərbaycan milli komandasının bütün oyunları və nəticələri

### 1-ci raund
 2–2 

Teymur Rəcəbov 0,5–0,5 Nils Qrandelius

Eltac Səfərli 0–1 Hans Tikkanen

Rauf Məmmədov 0,5–0,5 Berq Emanuel

Qədir Hüseynov 1–0 Erik Blomqvist

### 2-ci raund
 2,5–1,5 

Şəhriyar Məmmədyarov 0–1 Veselin Topalov

Eltac Səfərli 0.5–0.5 Krasimir Rusev

Rauf Məmmədov 1–0 Vladimir Petkov

Qədir Hüseynov 1–0 Petar Arnaudov

### 3-cü raund
 2,5–1,5 

Şəhriyar Məmmədyarov 1–0 Soko Bartoz

Teymur Rəcəbov 1–0 Darius Şvers

Rauf Məmmədov 0–1 Mateuş Bartel

Qədir Hüseynov 0.5–0.5 Kamil Miton

### 4-cü raund
 2–2 

Şəhriyar Məmmədyarov 0.5–0.5 Viktor Erdos

Teymur Rəcəbov 0.5–0.5 Ksaba Baloq

Eltac Səfərli 0.5–0.5 Zoltan Almasi

Rauf Məmmədov 0.5–0.5 Tamas Banuş

### 5-ci raund
 2,5–1,5 

Şəhriyar Məmmədyarov 0.5–0.5 David Navara

Teymur Rəcəbov 0.5–0.5 Viktor Laznika

Eltac Səfərli 0.5–0.5 Vlastimil Babula

Qədir Hüseynov 1–0 Jiri Stoçek

### 6-cı raund
 3–1 

Şəhriyar Məmmədyarov 1–0 Baadur Yobava

Teymur Rəcəbov 0.5–0.5 Mixeil Mçedlişvili

Eltac Səfərli 0.5–0.5 Levan Pansulaya

Rauf Məmmədov 1–0 Qayoz Niqalidze

### 7-ci raund
 2–2 

Şəhriyar Məmmədyarov 0.5–0.5 Etyen Bakro

Teymur Rəcəbov 0.5–0.5 Maksim Leqrave

Rauf Məmmədov 0–1 Romen Eduar

Qədir Hüseynov 1–0 Vladislav Tkaçyov

### 8-ci raund
 2,5–1,5 

Şəhriyar Məmmədyarov 0.5–0.5 Hristos Banikas

Teymur Rəcəbov 0.5–0.5 Yoannis Papaanno

Eltac Səfərli 0.5–0.5 Dimitrios Mastrovasilis

Rauf Məmmədov 1–0 Vasilios Kotronias

### 9-cu raund
 2–2 

Şəhriyar Məmmədyarov 0.5–0.5 Levon Aronyan

Teymur Rəcəbov 0.5–0.5 Sergey Movsesyan

Rauf Məmmədov 0.5–0.5 Vladimir Akopyan

Qədir Hüseynov 0.5–0.5 Qabriel Sarqsyan

: 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan millisi 2017-ci il Şahmat üzrə Avropa çempionatında

## İstinadlar
Şahnaz Munni

**Şahnaz Munni** (Benqalca শাহনাজ মুন্নী, 1969-cu ildə anadan olub) — Banqladeşli jurnalist, yazıçı və şair.

## İstinadlar
Sadapur

**Sadapur** (Marathi:सैदापूर) — Hindistanda yerləşən kənd. Kənd Maxaraştra ştatının Pune rayonunun Maval tesxilində yerləşir.

## Coğrafiyası
Sadapur kəndi Mumbay-Pune köhnə avtomobil yolu və yeni Mumbay-Pune sürətli qatar yolu arasında yerləşir. Sadapurun yaxınlığında Devale, Devqar, Malavali və Tace kəndləri yerləşmişdir. Sadapur kəndinin yaxınlığında həmçinin Karcat Taluka, Taleqaon Dabade Taluka, Mulşi Taluka və Xalapur Taluka adlı tesxillər yerləşmişdir. Sadapura ən yaxın olan rayonlar Rayqad rayonu, Tane rayonu, Mumbay şəhəri və Mumbay şəhərətrafı rayonudur. Sadapur ətrafında yerləşən ən yaxın dəmir yol vağzalları Vadqaon dəmir yolu stansiyası, Beqdevadi dəmir yolu stansiyası, Teeqaon dəmir yolu stansiyası, Taleqaon dəmir yolu vağzalı və Vileqaon dəmir yolu stansiyasıdır. Sadapur ətrafında turistlər üçün görməli yerlər olan Lohaqad qalası və Karla mağarası yerləşmişdir.

## İnzibati bölgü, təhsil və iqtisadiyyat
Kənd kimi Sadapur Hindistan və yerli *Pançayati rac* konstitusiyasında kəndin seçilmiş nümayəndəsi olan sərpənç tərəfindən idarə edilir. Kənd Maval talukasında yerləşmişdir. Talukanın qərargahı isə Vadqaonda yerləşir və təhsildar tərəfindən tənzimlənir. 2011-ci ilin əhalinin siyahıya almasına görə əhalinin sayı 682 nəfərdir. Onlardan 445 nəfəri savadlı, 237 nəfəri isə savadsızdır. Sadapurda bir ibtidai məktəb yerləşir.

## Əhalisi
2011 əhalinin siyahıya alınması kimi 0-6 yaş qrupu uşaqların sayı 98 nəfərdir. Bu, Sadapur kəndinin əhalisi ümumi sayının 14.37 faizini təşkil edir. Orta cins əmsalı orta hesabla 1000 kişiyə 938-dir. Ştat daxilində isə ən yüksək nəticə 929-dur. Uşaqların cins əmsalı isə 815-dir. Maxaraştra ştatında isə bu nəticə 894-dür. Sadapur savadlılıq səviyyəsi 76.20 % təşkil edir. Maxaraştra ştatında bu göstərici 82.34 %-dir. Kəndin savadlılığı ştata nəzərən çox aşağıdır. Kişilərin savadlılıq səviyyəsi 86.24 %, qadınlar da isə 65.73 %-dir. Kənddə 31 nəfər Nəzərdə Tutulan Zümrə və Qəbiləyə daxildir. Onlardan 5-i zümrəyə, 26-sı isə qəbiləyə daxildir. Kənddə qəbilə silkinin 7.04 % nümayəndəsi yaşayır.

## Maval talukasının kəndləri
Maval talukası Hindistanın Maxaraştra ştatının Pune rayonunun daxilində yerləşir. Taluka Mumbaydan 54&nbsp;km, Punedən 54&nbsp;km məsafədə yerləşir.

## Xarici keçidlər
*  Villages in Mawal taluka 
*  Villages in pune maharashtra

## İstinadlar
Sentosa

**Sentosa** və ya **Blakanq-Mati** (, , ) — Hind okeanında yerləşən, Sinqapura məxsus ada. Tropik Sentosa adası Sinqapurdan beş yüz metr cənubda yerləşir. Adanı Sinqapurdan Keppel boğazı ayırır. Sentosa malay dilində «sakitlik» mənası deməkdir. Sentosa asiyanın Disneylendi hesab olunur. Adada dünyanın ən böyük əyləncə mərkəzlərindən biri, eləcə də bir çox görməli yerlər: Siloso fortu, Dəniz həyatı okeanariumu, Merlion heykəli və s. var. Sentosada beş ulduzlu otellər, idman tikililəri və çimərliklər üstünlük təşkil edir.

## Görməli yerləri

### [[Merlion]]

37 metrlik nəhəng formalı Merlion heykəli Sentosa adasında yerləşir. Bu heykəl Sinqapur şəhərində olan əsil Merlion heykəlinin təkrarıdır.

### [[Siloso (fort)|Siloso fortu]]
Adanın qərb hissəsində Siloso fortu yerləşir. Bu istehkamdan daha çox İkinci dünya müharibəsi zamanı Sinqapura qərbdən edilən müdaxiləyə cavab vermək məqsədi ilə istifadə edilib. Fort 1880-ci ildə Britaniya ordusu tərəfindən qurulub və Keppel boğazına çıxışı qorumaq məqsədi daşıyıb. Sonralar istekam yenidən qurulmuş və 1939-cu ildə 150 millimetirlik Mark2 və on iki funtluq sürrətli sillalarla təmin olunmuş. Müasir dövrdə Siloso fortu İkinci dünya müharibəsindən qalmış yeganə istehkam qurğusudur.

Fortda olan bütün bunkerlər, anbarlar, tunellər hal-hazırda turustlər üçün açıqdır. Burda həmçinin XVII əsr, eləcə də İkinci Dünya müharibə dövrünə aid silah sərgisidə mövcuddur. Ərazidə çoxlu britaniya əsgər və zabitlərinin fiqurlar var. Məhz bu fiqurlar mövcud durumu əyani göstərməyə xidmət edir. Fortda şəkil və sənədlərin nümayiş olunduğu bölmədə fəaliyyət göstərir.

Siloso fort 1989-1993-cü illərdə siyası məhbusların saxlanılma yeri kimi istifadə olunub.

## Sentosa çimərlikləri
Adada üç əsas çimərlik var. Çimərlik büsbütün ağ qumla örtülüdür. Çimərlikdə kanoe kirayə götürmək, eləcə də serfinqlə məşğul olmaq mümkündür.
### Palavan çimərliyi
Çimərlik uşaqlarla dincəlmək üçün əlverişli məkandır. Çimərlik yaxınlığında Palavan amfiteatrı yerləşir (Palawan Amphitheatre). İş rejimi: 12:00-17:30. Giriş pulsuzdur. 
### Siloso çimərliyi
Siloso çimərliyi aktiv çimərlik həvəskarları üçündür. Restoran və barlar çimərlik üstünlük təşkil edir. Çimərlik voleybolu üçün əla şərait mövcuddur.
### Tanjonq çimərliyi
Adanın ən sakit və romantik çimərliyi hesab olunur.
## Şəkillər


Sentosa viewed from the Carlsberg Sky Tower, Singapore - 20060716-03.jpg
Fayl:Gateway Avenue 2, Sentosa, Aug 06.JPG
Fayl:Gateway Avenue.JPG
Fayl:Palawan Beach 14, Sentosa, Aug 06.JPG
Fayl:Tanjong Beach 2, Sentosa, Aug 06.JPG
Fayl:The Merlion 6, Sentosa, Aug 06.JPG
Fayl:Carlsberg Sky Tower 4.JPG
Fayl:Underwater World, Singapore 3, Sentosa, Aug 06.JPG
Fayl:Sentosa-cableway.jpg
Fayl:Sentosa siloso beach.jpg
Fayl:Singapore cable car station.jpg
Fayl:Sentosa TanjongBeach.JPG


## Rəsmi sayt
* Sentosa adasının rəsmi saytı
## İstinadlar
Ullındo

**Ullındo** və ya **Ullın adası** () — Cənubi Koreyaya məxsus olan, sahəsinə görə ikinci ən böyük ada. Ada Yapon dənizinin suları ilə əhatələnmişdir. Koreya yarımadasından 120&nbsp;km şərqdə yerləşir. Avropa mənbələrində **Dajelet** adı ilə xatırlanır.

## Coğrafiyası

Ada vulkanik məşhəllidir. Böyük hissəsi sərt dağ enişlərindən ibarətdir. Adanın sahəsi 73,15&nbsp;km² təşkil edir. Əsasən masson iqliminə malikdir. Bu səbəbdən yayı yağmurlu və rütubətli keçir. Ancaq Yapon adalsrı qədər yağıntı almır. Adanın ən hündür nöqtəsi 984 metrdir.

## Tarixi

Arxioloji araşdırmalara görə adada ilk insan izləri b.e.ə I minilliyə aidir. İlk yazılı mənbələrdə isə adanın adı Samquk Saqidə 512-ci ildə çəkilir. Silla krallığından olan general Li Sa Bu əvvəllər muxtar dövlət olan Usanquk dövlətini ələ keçirmişdir. Bununla da ada Slla krallığına keçir.

Ancaq bu tam istila olmamışdır. Adanın Koreyanın tam mülkiyyəti elan edilməsi 930-cu ilə aiddir. Adanı Koryu adası ələ keçirmişdir. Ölkədən kifayət qərər uzaqlıqda yerləşməsi adanın müdafiyəsinin təminatını çətinləşdirirdi. O dəfələrlə Çjurçjen dəniz quldurlarının və yaponların hücumuna şəruz qalır. Yaponlarla uzun zaman aparılan mübarizədə Çoson dövləti adanı tamamən yaşamsız hala gətirməyi düşünür. Nəticədə adanın əhalisi buradan köçürülür. Bu siyasət 1881-ci ilə qədər davam edir. Ölkə adaya əhali köçürməyi qərara alır. 
1787-ci ildə Jan-Fransua de Laperuz Koreyanın şərq sahillərini ətüiq etmişdir. O adanı aşkarladıqdan sonra ekspedisiyanın astronomu Jozef Lepot Dajelenin şərəfinə Dajele adlandırmışdır (). Adanın xəritəsi 1887—1888 illərdə Vityaz gəmisində Stepan Osipoviç Makarov tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu xəritə 1889-ci ildə tərtib olunur.

XX əsrə qədər adanın adı Avropa və Rusiyada Dajele olaraq adlanırdı. Koreya imperatoru Kocon 25 oktyabr 1900-ci il №41 fərmanı ilə adanı Ullıdo adlandırır. Ancaq San-Fransisko anlaşması zamanı adanın adı yenə də Dajele olaraq adlanırdı.

## Əhalisi

Adanın əhalisi 10 min nəfər təşkil edir.  Əsas yaşayış məntəqəsi Todon limanıdır.

## İnzibati bölgü

Ada Kyusan-Pukto vilayətinin Ullın qəzası ərazisinə daxildir. Vilayətin əsas hissəsini təşkil edir.

## İqtisadiyyat

Ada əhalisinin əsas gəlir mənbəyi turizm və balıqçılıqdır.

Todon limanı ilə materik arasında bərələr fəaliyyət göstərir.

## Turizm

Ada ərazisində əsas turizm dağ turizmi və balıq tutmaqdır. Üstəlik turistləri katerə mindirib adanın ətrafında gəzdirirlər. Onlar adının görməli yerlərini görə bilirlər. Adanln ən görməli yerlərindən biri 984 metr hündürlüyü olan Soninbon dağıdır. Üstəlik burada Ponne şəlaləsi vardır. Buradan Yaponiyaya məxsus olan Takeşima adasını görmək olar.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Mənbə
* Ullındo qəzasının rəsmi saytı 
* Ullındonun görməli yerləri
Mayk Pompeo

**Maykl (Mayk) Riçard Pompeo** (; ) — ABŞ siyasətçisi. 2011-ci ildən Kanzas şatatını ABŞ Nümayəndələr Palatasında təmsil edir.

18 noyabr 2016-cı ildə ABŞ-nin 45-ci, yeni seçilmiş Prezidenti Donald Trampın Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru vəzifəsini tutmaq təklifini qəbul edib.

## Həyatı
Pompeo Vest Point hərbi akademiyasından birinciliklə məzun olmuşdur (1986). Bir müddət Soyuq Müharibə dövründə orduda xidmət eləmişdir. Daha sonra isə Harvard Universitetində hüquq təhsili almışdır. Harvard Law Review adlı jurnalın redaktəsini etmişdir. Qısa müddətlik vəkillik işinin ardından hərbi təyyarələr üçün parçalar emal edən Thayer Aerospace adlı firmanı qurmuşdur. Neft ehtiyatlarında istifadə edilən vasitələri istehsal edən Sentry İnternational firmasında rəhbərlik etmişdir. 2010-cu ildə Kanzas ştatından Nümayəndələr Palatasının üzvü olmuşdur. Kəşfiyyat komissiyasında vəzifə göstərmişdir. 2012-ci ildə Liviyanın Benqazi şəhərində Amerika səfiri və bir çox diplomatın ölümü ilə nəticələnən hücumu araşdıran komissiyada vəzifə almışdır. MKİ rəhbərliyinə gələndə İnsan haqları təşkilatları ABŞ Senatına, Pompeonun MKİ Rəhbərliyini bəyənməmə çağırışı etmişdir. Vəzifəsini davam etdirərkən Donald Trump tərəfindən Reks Tillersondan sonra xarici işlər naziri təyin olunmuşdur. Trump onun üçün "Mike Pompeo, ölkəmizə şərəflə xidmət etmiş, həyatını, vətəndaşlarımızın təhlükəsizliyi üçün vuruşaraq keçirmişdir. O, Amerika və müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini təmin edən kəşfiyyat cəmiyyətinin məğlubedilməz lideri olacaq" ifadələrini işlətmişdir.

## Düşüncələri
Mühafizəkar düşüncəyə yaxın olan Pompeo abortun əleyhinədir. Barak Obamanın Quantanamo bazsını bağlamaq planına qarşı çıxdı. 2013-cü ildə "İslamçı terroristləri tənqid etməyən müsəlman din adamlarının terror hücumlarında iştirakçı olduqlarına" aid fikirləri, demokratlar və müsəlman lobbisi təşkilatların reaksiya verməsinə və qınağına səbəb oldu. O boğulma hissi verən su tapşırıqları haqqında "həyati məlumatlar əldə etmək" üçün istifadə oluna biləcəyini bildirdi. Gizli sənədləri ifşa etdirən keçmiş Milli Təhlükəsizlik Qurumunun (NSA) əməkdaşı Edvard Snovdeni vətən xaini olaraq gördü və edam fikrini dəstəklədi. İranla 2015-ci ildə əldə olunan nüvə razılaşmasına qarşı çıxdı. Hökumətin vətəndaşları dinləmə səylərini dəstəklədi.

## Şəxsi həyatı
Pompeo, 1986-cı ildə Leslie Libert ilə ailə həyatı qurmuşdur və daha sonra ikinci dəfə ailə həyatını Suzan Pompeo ilə qurmuşdur. Bir oğulları var. Mayk və həyat yoldaşı Suzan Pompeo, Yevangelik Presbiteryen kilsəsinə mənsubdurlar. Pompeo, yerli kilsə dyakonu olaraq xidmət edir və Bazar məktəbində dərs deyir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Congressman Mike Pompeo  official U. S. House site
* Biography at the *Biographical Directory of the United States Congress*
Saksen-Koburq-Qota

**Saksen-Koburq-Qota** () — 1826-1918-ci illərdə Almaniyada mövcud olmuş dövlət.

## Rəhbərləri

* I Ernst
* II Ernst
* Şahzadə Alfred
* Şahzadə Karl Eduard

## Mənbə

* Dressel, Carl-Christian H., ''Die Entwicklung von Verfassung und Verwaltung in Sachsen-Coburg 1800–1826 im Vergleich''(*The Development and Comparison of the Constitution and Administration of Saxe-Coburg 1880 – 1826*) (Berlin: Duncker & Humblot, 2007), , Subscription required. 
* Erdmann, Jürgen, ''Coburg, Bayern und das Reich 1918–1923'' (*Coburg, Bavaria and the Empire 1918–1923*), Coburg, Druckhaus und Vesteverlag A. Rossteutscher, 1969, (*Coburger Heimatkunde und Landesgeschichte Reihe 2, 22* (*Coburger Studies of State and Local History Series 2, Nr 22*), ZDB-ID 1151614-8) (simultaneously: University of Würzburg, Dissertation, 1969: *Coburg in den Anfangsjahren der Weimarer Republik 1918–1923* (*Coburg in the Beginning of the Weimar Republic Years 1918–1923*)) 
* [Homann, Johann B[aptist].](https://az.wikipedia.org/wiki/Johann_Homann), *Die Herzogtümer Gotha, Coburg und Altenburg 1729. Historische Karte* (*The Duchies of Gotha, Coburg and Altenburg 1729. Historical Maps*), *Tabula Geographica Principatus Gotha, Coburg, Altenburg* (*Geographical Maps of the Principalities of Gotha, Coburg and Altenburg 1729*), Bad Langensalza, Verlag Rockstuhl, 1999 (reprint), . 
* Niclas, Thomas, *Das Haus Sachsen-Coburg – Europas späte Dynastie* (*The House of Saxe-Coburg – Europe's Last Dynasty*), Stuttgart, Kohlhammer Verlag, 2003, . 
* Sandner, Harold, *Das Haus von Sachsen-Coburg und Gotha 1826 bis 2001* (*The House of Saxe-Coburg and Gotha 1826 to 2001*), Coburg, Neue Presse GmbH, 2004. .
Ceff Seşns

**Cefferson Boreqard "Ceffi" Seşns III** (; ) — amerika siyasətçisi, ABŞ Respublikaçılar Partiyasının üzvü. Alabama ştatından kiçik senator (ilk dəfə 1996-cı ildə seçilib).

18 noyabr 2016-cı ildə ABŞ-nin 45-ci, yeni seçilmiş Prezidenti Donald Trampın ABŞ-nin Baş Prokuroru vəzifəsini tutmaq təklifini qəbul etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Senator Jeff Sessions  official U. S. Senate site
* Jeff Sessions at the *Biographical Directory of the United States Congress*
Sinqapur əhalisi

**[[Sinqapur]] əhalisi** — 5,535 milyon nəfərdir (2015). Sinqapur ərazisində həmçinin xeyli avropalılar və diğər qitələrdən olan millətlərin nümayəndələr var.

## Etnik tərkibi

### [[Çinlilər]]
Sinqapurda məskunlaşan ilk çinlilər gəldikləri bölgənin dialektiq qruplarını yaratmışlar. Əksəriyyət çinlilər min dilinin xokken dialektində danışır. Ümumi əhalinin 42 %-ni təşkil edirlər. Onların tarixi vətəni Şərqi Çindir. Əhalinin 23 %-ni isə çaoşan şivəsində danışan çinlilərdi. Onların vətəni Quandun əyalətidir. Hakka dilində danışan — 9 %, Haynan adasından olanlar isə ümumi əhalinin 6 %-ni təşkil edir.

### [[Malaylar]]
Müasir sinqapur malayları Cohor və Malay sultanlığının, eləcə də müasir İndoneziya ərazisindən miqrasiya edənlərdi. İndoneziyadan daha çox Sulavesidən olan buqilər, Sumatradan olan minanqkabaular, yavalılar Sinqapurda üstünlük təşkil edirlər. Nadir hallarda malaylara ərəb tacirlərinin müasirlərinidə əlavə edirlər.

### Hindlilər
Hindlilər termini dedikdə Sinqapurda Cənubi Asiya ölkələri — Hindistan, Pakistan, Banqladeş, Şri-Lankadan olan miqrantlar nəzərdə tutulur. Etnik baxımdan onlar çox müxtəlifdir. Üstünlük təşkil edənlər tamillər (Tamiland və Şimali Şri-Lankadan olanlar), malayalilərdir. Pəncablılar, teluqulər və benqalılar azlıq təşkil edir.

## Təbii artım
1824-cü ildən 1860-cı ilə qədər Sinqapur əhalisi 11–81 min nəfər artmış və bu zaman etnik tərkib belə idi: çinlilər — 62 %, hindlilər — 16 %, malaylar — 14 %. XX əsrdə əhalinin artımı tempi yüksək olmuş və bunda immiqrantların rolu böyük idi. 1930-cu ildə qadınların immiqrasiyası ən yüksək səviyyəsinə çatmış və bu da, təbii artımın yüksəlməsinə səbəb olmuşdur.

1960–1970-ci illərdə Sinqapurda doğumun məhdudlaşdırılması siyasəti yürüdülmüş və nəticədə ölkə əhalinin artımının I tipinə aid olan ölkələr sırasına daxil oldu. Ölkədə artıq aşağı doğuş və ölüm göstərici nəticəsində təbii artım sıfıra yaxınlaşmışdı. Belə göstərici inkişaf etmiş ölkələr üçün xarakterikdir.
Yaş strukturunun pozulması, əmək ehtiyatlarının çatışmazlığı, iqtisadiyyatın müasir tələbləri və s. üzündən 1980-ci illərdən demoqrafik siyasət yenidən dəyişildi. Artıq o illərdən müasir dövrlərə qədər əhali artımının stimullaşdırıcı forması tətbiq edilir.

## Yaş tərkibi
XX-XXI əsrdə, Sinqapur əhalisinin 7 % -ni 65 yaş və daha yaşlı olanlar təşkil edirdi. 2030-cu ilə olan proqnoza görə bu göstəri 19 %-ə çatacaq. Sinqapurda əmək qabiliyyətli əhalinin orta yaş həddi 36,5 yaşdır. (əvvələr — 31,8 yaş)

## Məşğuliyyəti

## İstinadlar
Mitch Pileggi

**Mitch Pileggi**, (5 aprel 1952), İtalyan əsilli ABŞ aktyoru

Mitch Pileggi — Walter Skinner rolu ilə *[[Məxfi materiallar (teleserial, 1993)|Məxfi materiallar]]* serialında məşhurlaşmışdır. Pilegginin çəkildiyi məşhur filmlər arasında; *Dallas*, *Walker, Texas Ranger* və *Çin Çimərliyi* filmləri də vardır.

1994–2002 illərdə ardıcıl çəkildiyi Məxfi materiallar (The X-Files) teleserialında müdir müavini Walter Skinner rolunda çəkilmişdir.

Komandir Steven Cadwell rolunu canlandırdığı "Stargate Atlantis" adlı teleserial da çəkildiyi məşhur ekran əsərləri arasındadır.
Qaz İxracatçısı Ölkələrinin Forumu

**Qaz İxracatçısı Ölkələrinin Forumu** (QİÖF; ) — dünyada təbii qaz ixracaatında liderlik edən ölkələrin birliyidir. Neft ixracatçıları ölkələri təşkilatı təçkilatına uyğunlaşdıraraq birliyi qeyri-rəsmi olaraq "qaz OPEK-i" adlandırırlar. Baxmayaraq ki, təşkilat üzvlərinin bəziləri birliyi kartel olmasının əleyhinədirlər.

Təşkilat 2001-ci ildə Tehranda yaradılıb, rəsmi olaraq isə 2008-ci ildə Moskvada təsis edilib. Təşkilata dünyanın ən iri qqaz ixracatçıları daxildir ki, onlar dünyada mövcud olan qaz yataqlarının 42%-nə malikdirlər. Həmin ölkələrdə təsdiqlənmiş qaz ehtiyatlarının 70%-i, boru ilə qaz nəqli həcminin 40%-i, maye təbii qaz bazarının 65%-i cəmləşib.

Azərbaycan 18 noyabr 2016-cı ildə QİÖF-a üzv qəbul edilib

## İstinadlar

## Mənbə
* QİÖF rəsmi saytı
Szyutszyan

**Szyutszyan** () – Çin Xalq Respublikasının Jianqxi idarə bölgəsinin şimal hissəsində eyniadlı bələdiyənin mərkəzi olan çay liman şəhəri.

Szyutszyan şəhəri Yanszı çayının sağ qolu Qan çayının sahilində, çayın Poyan gölünə daxil olduğu yerin qərbində yerləşmişdir.

Jiangxi vilayətinin şəhəri olan Szyutszyan həmçinin vilayətin şimalında Yanqtze və Xiu (*shui*) çayları arasındakı Szyutszyan bələdiyəsinin (*diqu*) idarə mərkəzidir. Szyutszyan şəhəri həm limanı, həm digər şəhərlərlə əlaqə qurmaq üçün olan su yolları, həm də 1915-ci ildə tikilən və Szyutszyan şəhərini Nançanq şəhərinə birləşdirən demiryolu ilə Jiangxi vilayətinin "ticarət qapısı" hesab edilir.

Szyutszyan şəhəri Pekin şəhərində keçirilən iclasda Çinin 10 yaşamaq üçün əlverişli şəhərindən biri seçilmişdir.

## Tarixi
Szyutszyan III əsrdə sərhəddə yerləşirdi və gömrük qəsəbəsi rolu oynayırdı. V əsrdə Szyutszyan qəsəbəsi ətrafında qala divarları tikildi və 589-cu ildə vilayətin idarə mərkəzi kimi şəhər statusu verildi. 1368-ci ildə üst şəhər (*fu*) statusu aldı. İllərcə Jiangxi vilayətinə geden yolun üstündə olan şəhər stratejik bir ərazi idi və bir ticarət bazarı kimi xüsusi yer tutan Szyutszyan şəhəri XVII–XIX əsrlərdə Çinin çay ticarətinin əsas mərkəzlərindən birinə çevrildi.

1861-ci ildə ölkədəki məhsulun bir hissəsi şəhərdə olan liman vasitəsiylə xaricə ixrac olunmağa başladı. XIX əsrim ikinci yarısında liman vasitəsilə şəhərə gələn Avropalı miqrantlar şəhərin qərbində Guling bölgəsində yerləşdi.

İllər sonra çay ticarəti zəiflədi və şəhər ixracatının əsas hissəsi 1936–1937-ci illərdə tikilən Nançanq ilə dəniz arasında açılan dəmiryolu xəttinə düşdü. Jiangxi vilayətinin şimalında sadə bir şəhər rolu oynayan Szyutszyan şəhəri Xiu çayı və Poyang gölü ətrafından gələn taxıl, pambıq, çay və başqa məhsulların anbarı oldu.

## Sənaye
Şəhərin sənayesini 1949-cu ildən əvvəl yalnız əl işləri təşkil edirdi. Sonralar şəhərdə düyü təmizləmə, kərpic, yağ, kiçik maşın və pambık parça istehsalı üçün zavod və fabrikləri quruldu.

Şəhərin qərbindəki təpələrdə zəngin Mis yataqları vardır.

## Şəkillər

Donglin Temple 03.JPG |Szyutszyan-Donqlin məbədi
九江市陶渊明石像.JPG |Szyutszyan - Heykəl
九江琵琶亭远眺长江大桥.JPG|Szyutszyan - Yanszı körpüsü


## İstinadlar
Revari

**Revari** (, ) — Hindistanın Xaryana ştatında yerləşən şəhər. Revari dairəsinin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Şəhər təxminən Dehlidən 82&nbsp;km cənub-qərbdə və Qurqaonadan 51 kilometr məsafədə yerləşmişdir. Şəhər dəniz səviyyəsindən 244 m yüksəklikdə yerləşmişdir. Şəhər vasitəsilə Racastxanda başlayan və Dehlidə Nacafqarx gölünə düşən quruyan Saxibi çayı axır.

Revari şəhərinin iqlimi quraqlıq kimi səciyyələnir. Yanvarın orta minimum temperatur 6&nbsp;°C təşkil edir. May və iyun aylarında orta maksimum temperatur — 41&nbsp;°C təşkil edir. Tez-tez yayda 46&nbsp;°C temperatura da çata bilər. Qışda isə 2&nbsp;°C-ə qədər düşə bilər. 12 və 31 yanvar 2012-ci il tarixində temperatur 0&nbsp;°C-a qədər düşmüşdür. Revari üçün yağıntıların orta illik norması 553 millimetr təşkil edir. Şəhərin iqliminə Aravali dağ silsiləsi təsir göstərir. Həmçinin dairənin ərazisindəki qumlu təpələr də iqlimə təsir göstərən amillərdəndir.

## Əhalisi
Siyahıya alma məlumatına görə 2011-ci ildə şəhərin əhalisi 140 864 nəfər olmuşdur. Əhalinin 53 %-i — kişilər, 47 % —i isə qadınlardır. Savadlılıq səviyyəsi 78 % (qadınlar üçün 73 %, kişilər üçün 83 %) təşkil edir. Bu nəticə ölkə ərazisində ən yüksək göstəricilərdəndir. Ölkə üzrə orta göstərici 64,3 %-ə bərabərdir. 6 yaşdan kiçik olan uşaqların sayı 11,3 %-ə bərabərdir.

Siyahıya alma məlumatlarına görə 2001-ci ildə Revarinin əhalisi 100 946 nəfərdən ibarət olmuşdur.

## Nəqliyyat
İndira Qandi Beynəlxalq Hava Limanı Revari şəhərindən 75 kilometr məsafədə yerləşmişdir.

1873-cü ildə Revari Dehli ilə birmetrlik relslərdən istifadə etməklə dəmir yolu ilə birləşdirilmişdi. Ölkənin dəmir yollarının unifikasiyası üzrə layihəsi çərçivəsində 1995-ci ildə relslər (1676 millimetr) standart relslərlə dəyişdirilmişdi. 2007-ci ildə yenidən dəyişdirilmiş və bu xəttin arasında ikinci yol relsi ilə birləşmişdi.; в 2007 году была переделана и колея второго пути между этими двуми городами Revari böyük dəmir yol qovşağıdır. Hindistanın çox şəhərləri ilə  qatarlarla bağlanmışdır. Dəmir yolunun elektrikləşdirilməsi üzrə planlar var və Dehli — Revari adlanır.

№ 8-in milli şosesi Dehli ilə Mumbayı Revari ilə birləşdirir. № 71-in milli şosesi isə Calandxarom, Roxtakom və Cacarom ilə əlaqə yaradır.

## Qalereya

Fayl:Historic 'Delhie Gate' at Rewari.JPG|Revaridə "Dehli qapıları"
Fayl:Rewari Railway Heritage Museum.JPG|Dəmir yolları muzeyi
Fayl:Rewari Junction Railway Station.JPG|Dəmiryol vağzalı


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rewari.nic.in 
*
Rəşid Behbudov (gəmi)

**"Rəşid Behbudov"** — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin sürətli sərnişin gəmisi. Dünya şöhrətli Azərbaycan müğənnisi Rəşid Behbudovun adını daşıyır.

## İnşası
Gəmi "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC və "Caspian Marine Services" Alyansının sifarişinə əsasən Avstraliyanın "Austal" gəmiqayırma zavodunda inşa edilmişdir.

## Texniki göstəriciləri
Gəmi Beynəlxalq Dənizçilik konvensiyalarının tələblərinə tam səviyyədə cavab verir.

Tutumu 150 nəfərdir. Gəmidə sərnişinlərin rahatlığı üçün yüksək şərait yaradılmış, istirahət sahələri quraşdırılmış, ən son beynəlxalq konvensiya tələblərinə uyğun səs və titrəmə izolyasiyası təmin edilmişdir.

Gəmidə Heydər Əliyev ilə Rəşid Behbudovun görüşləri və İlham Əliyevin iştirakı ilə dünyaşöhrətli müğənninin Bakıda abidəsinin açılışı zamanı çəkilən fotolardan ibarət stend yaradılıb.

Bütövlükdə alüminium təbəqələrdən yığılmış katamaran tipli gəmi saatda 60 kilometr sürət yığmaq imkanına malikdir. Onun uzunluğu 70, eni isə 16 metrdir. Gəmi ən müasir avadanlıqla, o cümlədən DP-2 dayanıqlı mövqeləndirmə sistemi, sərnişinlərin platformalara təhlükəsiz keçidi üçün xüsusi teleskopik körpü ilə təchiz olunmuşdur.

## Fəaliyyət istiqaməti
Xəzərdə neft və qaz layihələrində rəqabətqabiliyyətli, beynəlxalq standartlara uyğun yüksək səviyyəli xidmətlərin göstərilməsi istiqamətində və sərnişinlərin, eləcə də kiçikhəcmli yüklərin dəniz platformalarına təhlükəsiz çatdırılması üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu gəmi eyni tipli "Müslüm Maqomayev" gəmisi ilə bərabər BP şirkətinin sifarişlərini yerinə yetirir.

## İstismara verilməsi
"Rəşid Behbudov" gəmisinin istismara verilməsi mərasimində 18 noyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev də iştirak etmişdir. Dünya şöhrətli müğənninin nəvəsi Rəşid Behbudov gəminin istismara verilməsini bildirən düyməni basmışdır.

## İstinadlar
Müslüm Maqomayev gəmisi

**"Müslüm Maqomayev"** — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin sürətli sərnişin gəmisi. Dünya şöhrətli Azərbaycan müğənnisi, bəstəkar Müslüm Maqomayevun adını daşıyır.

## Fəaliyyət istiqaməti
Bu gəmi eyni tipli “Rəşid Behbudov” gəmisi ilə bərabər BP şirkətinin sifarişlərini yerinə yetirir.

## İstinadlar
Qafur Məmmədov gəmisi

**Qafur Məmmədov gəmisi** — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin quru yük gəmisi. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Qafur Məmmədovun adını daşıyır.

## Texniki göstəriciləri
Gəminin dedveyti 5,500 ton, uzunluğu 108,3, eni 16,5, saya oturumu isə 4,79 metrdir.

## Fəaliyyət istiqaməti
Gəmi Xəzərdəki quru yük donanmasının yenilənməsi, hazırda balansda olan, maksimum yükgötürmə qabiliyyəti 3 min ton təşkil edən və istismar müddətini başa vurmuş gəmiləri yeniləməyə və növbəti illər ərzində Gəmiçiliyin quru yük daşımaları bazarında mövqeyinin sabitləşməsinə imkan yaradır.

Belə gəmilərin istismara verilməsi strateji əhəmiyyətə malik Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xəttinin işə salınması nəticəsində Azərbaycan ərazisindən keçməklə daşınacaq tranzit yüklərin və konteyner həcmlərinin mənzil başına vaxtında çatdırılmasında da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

## İstismara verilməsi
"Qafur Məmmədov" gəmisinin istismara verilməsi mərasimində 18 noyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev də iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Gəncə tankeri

**"Gəncə"** — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin tankeri. Gəncə şəhərinin adını daşıyır.

## İnşası
Bu tanker “Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” QSC və “Caspian Marine Services” Alyansı tərəfindən sifariş olunan tankerlərdən biridir.

## Texniki göstəriciləri
Tanker 7 min ton yükgötürmə qabiliyyətinə malikdir. Uzunluğu 140,9, eni 16,7, saya oturumu isə 4,2 metr olan bu tanker Volqa-Don-Maks tipli, yəni, dayaz sularda üzməklə maksimum yükgötürmə qabiliyyətinə malikdir.

Bu tanker ən müasir avadanlıqla təchiz olunub.

## Fəaliyyət istiqaməti
“Gəncə” tankerinin texniki göstəriciləri onun gələcəkdə Xəzər hövzəsində dayaz limanlara daxil olmasına, eyni zamanda, Volqa-Don, Volqa-Balt kanallarında üzməsinə imkan yaradır.

## İstismara verilməsi
"Gəncə" tankerinin istismara verilməsi mərasimində 18 noyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev də iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Sinqapurda turizm

**Sinqapurda turizm** — Sinqapur iqtisadiyyatının əsas sahələrindən biridir. 2013-cü ildə Sinqapura 15,6 mil milyon turist gəlmiş. Bu ölkə əhalisinin 3 qatı deməkdir.. 2010-cu ildə turizm ölkə büdcəsinə 18,8 milyard dollar gəlir gətirmişdir.

Ölkədə turizm üzrə məsəllərə Sinqapur turizm birliyi nəzarət edir. (STB; ). Turizmin inkişafı məqsədilə 1980-ci illərdə ölkənin tarixi və mədəniyyət əhəmiyyətli bölgələrinin (Çaynataun, Kiçik Hindistan) qorunub saxlanılmasına və bərpasına qərar verildi. Sinqapur çayı zibil qalıqlarından təmizləndi, çay ətrafı ərazilər restoran və turistik tikililər üçün satıldı. Ümumən Sinqapur hökuməti 2017-ci il üçün turizmin inkişafına 905 milyon dollar ayrımış.

Sinqapura turistləri ekoloji təmizlik, mədəni-tarixi abidələrin qorunub saxlanılması cəlb edir. Sinqapur dünyada ən aşağı cinayətkarlıq səviyyəsinə malik ölkələrdən biridir. İngilis dili rəsmi dörd dildən biridir. Nəqliyyat bütün ölkə ərazisində yüksək səviyyədədir.

Müasir dövrdə Sinqapur Cənub-Şərqi Asiyanın ticarət mərkəzinə çevrilmək əzmindədir. Orçard-roud rayonunda onlarca nəhəng ticarət mərkəzləri cəmləşib ki, bu da, büyük turis axımınına səbəb olur.

## Görməli yerləri
Turistləri Sinqapurun çimərlik istirahət mərkəzləri öz diqqət çəkici özəllikləri ilə cəlb edir. Adalarda tarixi muzeylər, böyük dəniz akvariyumları mövcuddur. Turistik ada olan Sentosa 2011-ci ildə 19 milyon turisti cəlb edib. Ada ərazisində 30 heykəl, Siloso fort və əsrarəngiz çimərliklər mövcuddur. Sinqapurda iki böyük kazino var: Marina Bay Sand və Resorts World Sentosa..

Botanika bağı 52 hektar əraziyə malikdir. Bağda orxideya bitkisinin 3000 növünə rast gəlmək mümkündür. Coyronq quş parkı ekzotik quşları ilə məşhurdu. Sinqapur zooparkında dünyanın ən böyük oranqutan dəstəsi yaşayır. Bukit Timahda 70 hektar sahəyə malik təbii tropik meşə qorunub saxlanılır.

## Sinqapur mətbəxi

Sinqapur mətbəxi ölkənin müxtəlif etnik özəlliklərə məxsus olmasını göstərir. Ölkədə halal qida məhsullardan tutmuş ənənəvi çin və tamil mətbəxinin yeməklərinə rast gəlmək olar. Bəzən qidalarda üç mədəniyyətin elemetləri birgə olur. Sinqapur hökuməti hər il iyul ayında Sinqapur yemək festivalı keçirir.

## İstinadlar
Sarvantəpə yaşayış yeri

**Sarvantəpə** – Qazax rayonunun Çaylı kəndi ərazisində son tunc, ilk dəmir dövrünə aid olan qədim yaşayış yeri.

## Tarixi
Qazaxın Çaylı kəndində son tunc, ilk dəmir dövrünə aid olan qədim yaşayış yeri aşkar edilmişdir. 2009-cu ildə Sarvantəpə adlanan ərazidə 1,5 hektarlıq tədqiqat sahəsinin 125 kv. metrində AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun elmi işçisi Şamil Nəcəfov tərəfindən qazıntılar aparılmışdır. Arxeoloji qazıntılar zamanı çıxarılan son tunc, ilk dəmir dövrünə xarakterik çiy kərpicdən və çay daşlarından inşa edilən tikili qalıqları, təsərrüfat küpləri, quyular, müxtəlif saxsı qablar, bəzək əşyaları, möhürlər, daş alətlər eramızdan əvvəl II minilliyin sonu I minilliyə aid edilir. Arxeoloqlar tapıntıların aşkar edildiyi ərazidə maldarlıq və əkinçiliyin geniş yayıldığını bildirir. Tapılan əşyalar belə deməyə əsas verir ki, burada həyat tərzi yüksək səviyyədə inkişaf edib.

Arxeoloji ekspedisiyanın rəhbəri Şamil Nəcəfov dediyinə görə, Gəncə-Qazax zonası son tunc ilk dəmir dövrünə aid abidələrlə zəngindir. E.ə II minilliyin sonu, I minilliyin əvvəlinə aid bu zona üçün xas olan Xocalı-Gədəbəy qəbir abidələri yaşayış yerlərinə nisbətən daha çox öyrənilib. Qəbir abidələri həmin dövrün insanlarının dini dünya görüşləri, sənətkarlığı haqqında xeyli zəngin məlumatlar verir. Amma yaşayış yerlərinin qazıntısı zəif aparılıb. Sarvantəpədə aparılan qazıntı işləri və gələcəkdə bu zonada aparılacaq qazıntılar daha dolğun məlumatların üzə çıxmasına imkan yaradacaq.

Sarvantəpə ərazisindən götürülən maddi mədəniyyət nümunələrinin bəziləri Qazax rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə, bəzilərinin üzərində tədqiqat işləri aparmaq üçün arxeoloji fonda göndərilmişdir.

## İstinadlar
Qatır körpüsü (Yuxarı Əskipara)

**Qatır körpüsü** — XII–XIII əsrlər — Bu körpü Əskipara çayının üzərindən atılaraq Yuxarı Əskipara kəndi yaxınlığında tikilmişdir. Körpünün uzunluğu 7,3 metr, mərkəzi hissəsinin eni 2,7 metr ümumu hündürlüyü isə tağ yerindən su səthinə qədər 5,8 metr təşkil edir. Körpü bir tağlı olaraq qaya daşlarından inşa olunmuşdur. Aşırımın ümumi görkəmi yarımçevrə şəkillidir. Onun keçid hissəsinin üst örtüyü torpaqdandır.

Hal-hazırda abidə ermənilərin işğal etdikləri ərazidə yerləşir.

## İstinadlar
Vyaçeslav Filip

**Vyaçeslav Filip** — Moldovanın İstanbuldakı baş konsulu.

Vyaçeslav Filip 19 noyabr 2016-cı ildə Kişinyov hava limanında saxlanılmış və Kişinyov Rayon Məhkəməsi tərəfindən barəsində 30 sutkalıq həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir. O, dələduzluq yolu ilə korrupsiyada şübhəli bilinir. Belə ki, istintaq zamanı onun Moldovanın İstanbuldakı baş konsulluğunun bir qrup şəxsləri ilə sövdələşməyə girərək öz həmyerlilərindən pul tələb etdiyi məlum olmuşdur.

## İstinadlar
Szyansi

**Szyansi** () – Çinin cənub hissəsində vilayətdir. Jiangxi vilayətinin şimalında Xubei və Anhoy vilayətləri, şərqində Zhejianq və Fucyen vilayətləri, qərbində isə Xunan vilayəti yerləşmişdir. İdarə mərkəzi Nançanq şəhəridir.

## Tarix
Szyansi b.e.ə. 770-ci ildən buyana müxtəlif dövürlərdə müxtəlif sülalələr tərəfindən idarə edildi. Tzin sülaləsi hakimiyyəti illərində (1644-1911/12) böyük üsyanlara və müharibələrə şahidlik etdi. 1926-cı ildə Çan Kayşiin Homindan partiyasının ordusu vilayətin idarəsini ələ aldı. Çan Kayşilə kommunistlər arasındakı ittifak müqaviləsi qeyri rəsmi sayılandan sonra Çindəki iktidar münaqişəsi Szyansi vilayəti böyük təsir göstərdi. 1938-45-ci illər Çin-yapon müharibəsi (1937—1945) dövründə Szyansi vilayəti Yapon ordusu tərəfindən işğal olundu. Amma 1949-cu ildə kommunist orduları tərəfindən işğaldan azad edildi.

## Əhali
Əsrlərcə Şimal Çindən gələn Xan xalqı Szyansi vilayətinin əhalisinin əsasını təşkil edir. Ən çox danışılan dillərdən olan Mandarin dilinin aşağı Yanszı dialekti ilə danışırlar. Vilayətin əhalisinin az hissəsini təşkil edən Meolar və Yaolardan başqa az sayda  Müsəlmanlar yaşayır.

## Din

2007 və 2009-cu illərdə aparılan statistikaya görə Szyansi vilayətinin əhalisinin çoxu Çinin qədim dinlərinə, 24.05% öz ulu babalarına sitayiş edir. 2.31% dini isə Xristianlıqdır.


Fayl:Shangdi and Doumu altar in Chengxu Temple, Zhouzhuang, Jiangxi.jpg| Shanqdi - Chenqxu məbədi
Fayl:Nanchang Youmin Si 20120712-03.jpg|Nançanq - Youmin məbədi


## Coğrafiya
Szyansi vilayətinin cənubunda Poyan  gölü şimalında isə Yanszı çayına tərəf axan Qan çayı yerləşmişdir. Vilayətin sərhədlərində ucalan sıra dağlar və təpələr vardır. Şimal-şərqdə Huaiyu dağları, şərqdə 
Vuyi dağları, cənubda Jinlian dağları və Dayu dağları, qərbdə Zhuquanq, Vanyanq, Yunxiao, Vuglonq ve Jinlinq dağları, şimal-şərqdə də Mufou və Lu dağları yerləşmişdir. Xususilə Xunan vilayəti ilə əlaqə qurmaq üçün  sıra  dağlarda koridorlar vardır.

## İqlim
Szyansi vilayəti subtropik iqlimdə yerləşdiyinə görə yay ayları isti və quraq, qış ayları isə soyuq və rütubətli keçir.  Qış ayları ilə əlaqəli torpaqlar məhsulu 10-11 aya verir. Vilayətdə qış aylarında yağıntının miqdarı digər aylara nisbətən çox olur.

## İstinadlar
Rio-de-Janeyro Federal Universiteti

**Rio-de-Janeyro Federal Universiteti** (port. *Universidade Federal do Rio de Janeiro* və ya qısaca **UFRJ**) — Braziliyanın Rio de Janeiro şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Reytinqi

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bastian Trinker

**Bastian Trinker** (11 may 1990-cı ildə anadan olub) — ATP Çelencer Turunda iştirak edən Avstriyalı peşəkar tennisçi. 12 dekabr 2015-ci ildə o, Dünya ATP reytinqində 241-ci sırada qərarlaşaraq rekorduna imza atmışdır.

## İTF və Çelencer finalları

## İTF və Çelencer yarımfinalları

## İstinadlar
Cul

**Cul**, **Artavan** — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Paşalı (Əzizbəyov, Vayk)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10&nbsp;km cənub-şərqdə, Arpaçayın sağ qolu olan Culçayın yanında
yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Tarixi mənbələrdə XIII əsrdən xatırlanır.

Toponim çul türk etnonimi əsasında yaranmışdır.

Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 19. IV. 1950-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Artavan qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə (56 kişi, 61 qadın, cəmi 117 nəfər), 1873-cü ildə 708 nəfər, 1886-cı ildə 899 nəfər, 1897-ci ildə
1214 nəfər, 1904-cü ildə 1222 nəfər, 1914-cü ildə 1344 nəfər, 1916-cı ildə 1607 nəfər yalnız
azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq sakmləri deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan sakinləri tarixi-etnik torpaqlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 717 nəfər, 1926-cı ildə 431 nəfər, 1931-ci ildə 950 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə kəndin sakinləri azərbaycanlılar 1948-1949-cu illərdə zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. 1950-ci ildən burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax