Macarıstan krallığı (1526–1867)

**Macarıstan krallığı** —  1526-cı il Mohaç döyüşündən sonra Habsburqların nəzarəti altında fəaliyyət göstərən və 1867-ci ildə Avstriya-Macarıstan ikili monarxiyasının yaranmasına qədər mövcud olmuş siyasi qurum. Bu dövrdə Macarıstan torpaqları Osmanlı imperiyası və Habsburqlar arasında bölünmüşdü. Habsburqların nəzarətində olan ərazi **Kral Macarıstanı** () adlanırdı və bu qurum nominal olaraq Macarıstan krallığının davamı sayılırdı.

Macarıstan krallığı (1526–1867) dövrü, macar xalqının siyasi və milli şüurunun formalaşması baxımından mühüm mərhələ olmuşdur. Bu dövr ərzində Habsburqların mərkəzləşdirici siyasətinə qarşı müxtəlif hərəkatlar, Osmanlı təsirinə qarşı mübarizə və nəhayət, Avstriya–Macarıstan modelinə keçid, ölkənin gələcək siyasi xəritəsinin formalaşmasında əsas rol oynamışdır.

## Tarixi
1526-cı ildə Osmanlı sultanı I Süleymanın ordusu ilə Macarıstan kralı II Layoş arasında baş verən Mohaç döyüşü Macarıstan krallığının parçalanmasına səbəb olmuşdur. II Layoş döyüşdə həlak olmuşdur və onun ölümündən sonra taxta iki iddiaçı çıxmışdır: Habsburqlardan I Ferdinand və Yanoş Zapolya. Bu münaqişə nəticəsində Macarıstan üç yerə bölünmüşdür:

* Kral Macarıstanı – Habsburqların nəzarətində olan ərazilər
* Osmanlı Macarıstanı – Osmanlıların birbaşa idarə etdiyi mərkəzi bölgələr
* Şərqi Macarıstan krallığı / Transilvaniya knyazlığı – Osmanlıya tabe vassal dövlət

### Kral Macarıstanı
Kral Macarıstanı () — 1526–1867-ci illərdə Habsburq monarxiyası tərəfindən idarə olunan Macarıstan torpaqları. Rəsmi olaraq Macarıstan krallığının davamı hesab edilirdi, lakin reallıqda Avstriya Habsburqlarının nəzarətində idi. Kral Macarıstanı Habsburq sülaləsinin üzvləri tərəfindən idarə olunurdu. Bu dövrdə Macarıstan formal olaraq ayrı bir krallıq olsa da, Avstriya monarxiyasının bir hissəsi kimi inzibati və hərbi cəhətdən mərkəzləşdirilmiş şəkildə idarə olunurdu. Macarıstan aristokratiyası bəzi muxtari hüquqlara malik idi, lakin Habsburqlar bu hüquqları tez-tez məhdudlaşdırırdılar. Kral Macarıstanı əsasən şimal və qərb Macarıstan torpaqlarını, yəni indiki Slovakiya, Burqenland, qərbi Macarıstan və Şimali Xorvatiya ərazilərini əhatə edirdi. Əraziyə daxil olan inzibati bölgələr Habsburq idarəetmə sisteminə uyğunlaşdırılmışdı.

## Osmanlılarla münaqişələr və azadlıq hərəkatları
Habsburqlar və Osmanlılar arasında Macarıstan uğrunda bir neçə müharibə baş vermişdir. 1683–1699-cu illərdə Osmanlıya qarşı Müqəddəs İttifaq müharibəsi nəticəsində Habsburqlar Osmanlı Macaristanının əksər hissəsini ələ keçirdilər. 1699-cu il Karlovitsa sülhü ilə Osmanlılar Macarıstanın böyük hissəsini Avstriyaya vermişdir. 1703–1711-ci illərdə knyaz II Ferens Rakoçi Habsburq hökmranlığına qarşı böyük bir azadlıq hərəkatına rəhbərlik etmişdir. Bu üsyan Habsburqlar tərəfindən yatırılmışdır, lakin Macar xalqının muxtariyyət arzularını gücləndirmişdir. XIX əsrdə Macarıstanda milli özünüdərk və muxtariyyət uğrunda mübarizə güclənmişdir. 1848-ci il inqilabı zamanı Layoş Koşut və digər liderlər Habsburq hökmranlığına qarşı silahlı mübarizə başlamışdılar. Qısa müddətə Macarıstan müstəqilliyini elan etsə də, 1849-cu ildə Habsburq və Rus ordusu tərəfindən bu hərəkat yatırılmışdır.

1867-ci ildə Avstriya imperiyası daxilində siyasi böhrandan sonra Habsburq sülaləsi ilə macar aristokratiyası arasında Avstriya–Macarıstan razılaşması () imzalanmışdır. Bununla Macarıstan krallığı Avstriya ilə bərabər hüquqlu ikinci dövlət olaraq Avstriya–Macarıstan ikili monarxiyasının tərkibinə daxil olmuşdur.
Fayl:Gróf_Széchenyi_István.jpg|İslahat dövrünün ilk böyük şəxsiyyəti İştvan Seçeni
Fayl:Flag_of_Hungarian_Revolution_of_1848.png|İnqilab bayrağı, 1848–49
Fayl:Great_coat_of_arms_of_Hungary_(1849).svg|Macarıstanın gerbləri, 1849
Fayl:Kossuth1848.png|Macarıstanın böyük islahat liderlərindən ən məşhuru Layoş Koşut


## Demoqrafiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*