Reha Oğuz Türkqan

**Reha Oğuz Türkqan** (d. 12 oktyabr 1920, İstanbul, - ö. 18 yanvar, 2010, İstanbul), türk hüquqşünas, tarixçi, yazıçı, türkoloq, psixoloq, ssenarist, gələcəkçi (futurist) və ordinaryus professor. Doğum tarixini daha sonra Türkçülük günü olaraq qeyd edilən 3 may olaraq dəyişdirmişdir.
## Həyatı
1920-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Atası Xalid Ziya bəy, Anası isə Saibə xanımdır. Dövrünə görə mükəmməl təhsil almışdır.

## Təhsili
Müqəddəs İosif Liseyi və Kabataş Liseyində təhsil almışdır. Qalatasaray Liseyinə keçdikdən sonra atası Xalid Ziya Türkqanın Qeydiyyat və Əmlak İdarəsi müdirliyinə təyin edilməsilə Ankarada Qazi Liseyinə keçmişdir.

Ankara Universiteti Hüquq fakültəsi məzunu olmuş, İstanbul Universitetində magistr təhsili almışdır. Sarbonna Universitetində tarix və türkologiya üzrə, Kolumbiya Universitetində psixologiya sahələri üzrə doktor kimi çalışmışdır. 
## Fəaliyyəti

Qazi Liseyində təhsil alarkən gizli şəkildə türkçü *Gürəm* təşkilatını qurmuşdur.

Atatürkün ölümündən bir gün sonra *Ergenekon jurnalı*nı çıxarmışdır. *Faşizm təhlükədir* adlı yazısından sonra bu jurnal qapadıldıqdan sonra *Kitab Sevənlər Klubunu* qurmuşdur. Bu qurum Xalq evlərinə ilhaq edildikdən sonra *Bozqurd jurnalı*nı nəşr etdirməyə başlamışdır. Hüseyn Nihal Atsızın da yazılarının  yayımlandığı  bu jurnalda, Atsız başda olmaqla digər türkçülərlə mübahisə yaşanınca, bu jurnaldan ayrılaraq *Gök Börü jurnalı*nın nəşrinə başlamışdır.

"Suallarla proqramlı təhsil" metodunun 3 qurucusundan biri olaraq və ABŞ-dəki fəaliyyətinə görə "WHO'S WHO" ensiklopediyasında yer almışdır. ABŞ hökuməti tərəfindən 4 ştatın təhsil planlaması və Sunrise Universitetinin qurulmasında təhsil texnologiyası mütəxəsisi olaraq çalışmışdır.

124 məktəb (4-2 sürətli oxuma və kompüter əsasında) açmışdır.

Türkiyədə Yay-Kur Açıq Öyrətim Universitetini yaratmışdır.

1976-cı ildə NASA-nın mütəxəsisi olaraq Hindistandakı peykli təhsil sistemini araşdırmışdır.

Türkiyədə *Ekoloji təhsil düşərgələrinin* qurucusudur.

ABŞ-də və Türkiyədə xeyli şirkətə və quruma rəhbərlik etmişdir.

## İrqçilik-Turançılıq məhkəməsi
İrqçilik-Turançılıq məhkəməsi çərçivəsində ittiham edilən türkçülüyün rəhbər şəxslərindən biri də Reha Oğuz Türkqan olmuşdur. 65 iclasda davam edən məhkəmə nəticəsində 10 ilə qədər həbs cəzası almışdır. lakin Hərbi Yarqitayın bu qərarı pozması nəticəsində, 1945-ci ilin oktyabr ayının 26-da, təxminnə 1 il yarımlıq həbsdən sonra azad edilmişdir.

Bu proseslər zamanı türkçülərin keçirdiyi 3 may *Ankara nümayişi* sonradan Türkçülük günü kimi qeyd olunmağa başlamışdır. Reha Oğuz Türkqan da öz doğum gününü bu gün olaraq qeyd etdirmişdir.

İrqçilik-Turançılıq məhkəməsi dövründə yaşadığı hadisələr barədə *Tabutluqdan Qürbətə* adlı əsər yazmışdır.

## Elmi fəaliyyəti
Xeyli sayda məqalə və araşdırmaları yayımlanmışdır. Türkçülük sahəsində müxtəlif sosial fəaliyyətlərlə yanaşı yazıçılıq və naşirliklə də məşğul olmuşdur. 1997-ci ildə Orta Asiya və Qafqaz türkləri ilə əlaqəli olaraq *Türk dünyası parkı* və *Türklər* adları ilə ABŞ və Türkiyədə rəsim sərgiləri açmışdır.

1947-1972-ci illərdə Kolumbiya Universitetində, 1975-1976-cı illərdə İstanbul Universitetində və daha sonra da 1996-cı ildə Əhməd Yasəvi Universitetində çalışmışdır.

## Əsərləri
İngiliscə, fransızca və türkcə olaraq yayımlanmış 41 kitab, 9 film və 6 televiziya ssenarisi müəllifidir.
### Kitabları
**4 ictimai məsələ*, İstanbul, 1939
**Türkçülüyə giriş*, İstanbul, 1940
**İrq mühitə tabe midir* ?, İstanbul, 1940
*(*Race et Milieu*), Paris (və ingiliscə jurnallarda), 1942
**Les Summeriens et les Rites Funéraires*, Paris, 1942
**Les Armes Serétes, Paris-La République*, Paris, 1943
**Millətçiliyə doğru*, İstanbul, 1943
**Solçular və qırmızılar*, İstanbul, 1943
**Qızıl fəaliyyət*, İstanbul, 1944
**Tabutluqdan qürbətə*, İstanbul, 1950-1974-1985
**Proqressiv Türkçülük və partiyalar*, İstanbul, 1947
**Correlation in Twin Psychology*, Nyu-York, 1951
**One America*, Nyu-York, 1951
**Talking Turkey*, Nyu-York, 1955
**Turkish Literature*, Nyu-York, 1956
**Türks in Retrospect*, Nyu-York, 1956
**Conditioned Learning*, Nyu-York, 1964
**Revolution in Education* (Programmed Instruction & Multi-Media), Nyu-York, 1967
**Progr. Instruction Based Courses* (Atoms & Electrons, French I, How to Recognize Names & Faces), Çikaqo
**Turkish National Character*, Nyu-York, 1971
**Kütlə halında işlənən cinayətlərdə cəza məsuliyyəti və kütlə psixologiyası*, İstanbul, 1974
**Pre-Columbian Americans & Turks-Cultura Turcica*, 1975
**Türkün xaricdə qalan mirası*, (Avropa bölümü: film-çəkim Balkanlar)
**Psixologiya*, Ankara, 1976
**Razı salma psixologiyası*, Ankara, 1976
**Təhsil texnologiyaları*, Ankara, 1976
**Yenilənmiş türk dastanları və hekayələr - "6 kiçik kitab və musiqi kaseti"*, 1977
**Biz kimik* ?, İstanbul, 1987
**Liviya-Türkiyə əl-ələ*, İstanbul, 1975
**Biz kimik ?* (II hissə), 1987
**XXI əsrdə dünya və Türkiyə*, İstanbul, 1988
**Çox sürətli oxuma*, İstanbul, 1989
**Siyasi qarışıqlıqdan gün işiğına*, İstanbul, 1992
**Yüksələn millətçilik/XXI əsr türk millətçiliyi*, İstanbul, 1995
**Türk millətçiliyinin qısa tarixi*, İstanbul, 1992
**Yüksələn millətçilik*, İstanbul, 1995
**Asan və yaxşı öyrənmə üsulları*, İstanbul, 1996
**Razı salma və uyğunlaşma sənəti*, İstanbul, 1998
**Anlayaraq çox sürətli oxuma*, İstanbul, 1998
**Qırmızıdərililər və türklər*, İstanbul, 1999
**Tunc işiğında eşq*, İstanbul, 2005
**Uyuyan nəhəng türk dünyası*
**Çingiz xanın kimlik şifrəsi*, 2007
**Güclü yaddaş texnikası*, 2007
**Axtaran adam*, İstanbul, 2009-2011
**Atlantidalılar, Şumerlər, Etrusklar türk mü* ?, İstanbul, 2012

### Jurnallar
**Milli Kültür Jurnalı* (seria), 1975
**Qırmızı dərililər və türklər*, (seria yazı, Hürriyer), 1996

### Videolar
**Tariximizin axışı*, Ankara, 1979

### Filmlər
**To be born again* (narkotik asılılığı barədə), 1970
**Rions Ensemble* (türk yumoru barədə), 1973
**First steps of the Moon* (Aya ilk enişin canlı yayımdan çəkilişi və şərhi)
**Türk uşaqları üçün* (xaricdə yaşayan türk uşaqlar üçün mədəni vasitə), 1974
**Elə bir darixmaq  ki...* (rejissor Reha Oğuz Türkqan və Yücəl Çaxmaqlı, ssenari Reha Oğuz Türkqan), 1977
**Stranger in paradise* (turistik sənədli film), 1977
**Türkün xaricdə qalan mirası*, 1976
**Seçimimizin axışı*, 1985
**Too early for death,* (ssenari), 1954
**İçdiyimiz çay*, (ssenari), 1976
**Qızıl yumurta*, (ssenari), 1976

## Qohumluq əlaqələri
Atası Xalid Ziya Türkqan Türkiyə Qeydiyyat və Əmlak İdarəsi müdiri olaraq çalışmışdır. Anası Saibə xanımdır. Birinci Dünya müharibəsi dövründə olan məşhur Mədinə müdafiəsi qəhrəmanı Ömər Fəxrəddin Türkqan paşanın qardaşı oğludur. Özü Ece Zübydə xanımla evlənmişdir. Bu evlilikdən Əslixan, Ceylan, Toğrul və Alptunqa adında 4 övladı olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Türkçülük
*Millətçilik
*İrqçilik-Turançılıq məhkəməsi
*Nihal Atsız
## İstinadlar