open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azadlıq körpüsü (Budapeşt)

**Azadlıq körpüsü** () — Budapeştdə yerləşən Dunay çayın üzərindəki körpü.

Körpünün uzunluğu 333 m, eni 20 m , Buda və Peşt şəhərlərini birləşdirir.  *"Vamhaz meydanında körpü"* Yanoşa Feketexazinin layihəsinə əsasən 1894-1896-cı illərdə tikilmişdir. Daha sonra, Gömrük Körpüsü adlandırıldı, bina Peşt sahilinə qədər tikildi, sonra körpünün açılışını edən I Frans İosif Körpüsü adlandırılıd.  Yenidən bərpa edildikdən sonra körpü cari adını aldı.

1945-ci ildə körpü geri çəkilən Alman əsgərləri tərəfindən partladılmışdı, lakin növbəti ilin avqustuna qədər bərpa edilmişdir. 2007-ci ildə körpü 15 ay davam edən yenidənqurma işləri üçün bağlanıb.

## Ədəbiyyat
* Будапешт: [путеводитель] / С. Кузьмичёва, О. Кузьмичёв. — М.: Эксмо, 2008. — 384 с.: ил. — (Оранжевый гид).
## Xarici keçidlər
* DBridges - Szabadsg hd
* Photos of Budapest bridges 
* Budapest Tourism Office on Szabadsg hd
* 
* Picture
*Four more photos: (1) , (2) , (3) , (4) 
* Bridges of Budapest - Liberty Bridge
KCOM Group

**KCOM Qrupu** (əvvəllər **Kingston Communications** və **KC** kimi tanınan) Böyük Britaniya kommunikasiya və İT xidmətlər provayderi.  Onun qərargahı Kinqstonda , Köln şəhərində, Yorkşire Şərq Ridingin də yerli sakinlərə və müəssisələrə İnternet və telefon xidmətlər göstərmək üçün yaradılıb və bu şəkildə  London Fond Birjasında qeyd olunur .

Kottingham və Beverly-də başqa telekommunikasiya fəaliyətini göstərən şirkət yoxdu və ancaq KCOM qrup bu fəaliyyəti göstərir

## Tarix

22 Avqust 1902-ci ildə Hall Koorparasiyasına (daha sonra Hall Şəhər Şurası oldu) 1899-cu ildəki  Teleqraf qanunlarına əsasən  Kullinq bölgəsində Kinqston şəhərində  telefon sistemi qurmaq üçün lisenziya verildi, ilk telefon stansiyasını 28 noyabr 1904-cü ildə xidmətə başladı

O zaman İngiltərənin ətrafında bir sıra bələdiyyə telefon şirkətləri vardı, bunların hamısı &nbsp; - Kənar istisna olmaqla &nbsp; - tədricən Britaniya Telekoma (BT) qoşulmaq üçün  üçün PTT telefon şöbəsinə yerləşdirildi.  1914-cü ildə Lüksemburqun lisenziyasını yeniləmək təklifi şəhərdəki "Milli Telefon Şirkəti" infrastrukturunun 192,000 funt sterlinqli lik hissəsi ilə şərtləndirildi.  Şura, ölkənin tək qalan bələdiyyə telefon quruluşunun gələcəyini təmin etdi 

1922-ci ildə ilk Rotary avtomatik mübadilə məntəqəsi yaradıldı .Müəssisə 1934-cü ildən isə Strovver birjalarında yer alırdı.  Rotary və Strovger mübadiləsi müvafiq  olaraq 1975 və 1988-ci fəaliyyətini tam təmin edə bildi.

KCOM, Hall City FK və Hall FK reqbi liqa komandasının oynadığı oyunlara ev sahibliyi edən KCOM Stadionuna və Hall Kingston Rovers reqbi liqa komandasının oyunlarını oynadığı KCOM Cravenə  adını vermişdir .  Hər iki stadion Hall Şəhər Şurasına aiddir.

## İstinadlar
Sputnik (alman radiosu)

**Sputnik** və ya **MDR Sputnik** bir gəncliyə yönəldilmiş Alman radiostansiyasıdır və Halle'deki oturacağı ilə Leipzig-də yayımlanan ictimai yayımçı MDR hissəsidir. Əsasən pop və rok musiqisinin müxtəlif növlərini ifa edən stansiya 1964-cü ildə yaradılan Şərqi Almaniyanın **DT64** gənclik stansiyasının **varisidir** . 1990-cı ildə Almaniyanın birləşməsindən sonra 1993-cü il mayın 1-də bugünkü adını verdilər; Sovet Sputnik peykindən ilhamlanan yeni ad Saxon baş naziri Kurt Biedenkopf'un təklifi idi.

DT64 Şərqi Almaniyada yayımlanarkən, Sputnik yalnız GDR- i əvəz edən və yalnız MDR əhatə dairəsinə aid olan üç federal dövlətdən birində (Saksoniya-Anhalt) beş federal dövlətdən birində FM- də mövcuddur; Bu ərzində mövcuddur Avropada via Astra şərq 19,2 ° on peyk DVB-S standartı olduğu kimi ən çox Alman kabel şəbəkələri on DVB-C və MDR sahəsi (in Saksoniya , Saksoniya-Anhalt , Thuringia vasitəsilə) FM ən kabel şəbəkələri və DAB vasitəsilə + .

1992-ci ilin ilk yarısında DT64 bütün FM tezliklərini itirdi. Dörd yeni federal əyalətdə bu frekanslar xüsusi radiostansiyalara verildi, Berlin və Brandenburqda yeni ictimai gənclik radiosu (**Rock Radio B** , daha sonra **Fritz**) bu müddətə qədər istifadə edilən DT64 frekanslarında başladı. DT64 1992-ci ilin yayında AM-yə keçməlidir, AM ötürülməsi bir il davam etmişdir. Bu müddətdə stansiya yeni adı MDR Sputnik aldı. 1993 və 1997-ci illər arasında **MDR Sputnik** yalnız Astra peykinin analog audio alt daşıyıcıları və Kabel və peyk vasitəsilə alınacaq xüsusi bir Alman rəqəmsal Radio Sistemi DSR vasitəsilə əldə edilmişdir. 1997-ci ildə Saxony-Anhaltda FM əhatəsi qurulmuşdur. Bu müddət ərzində proqram jurnalistikanın əksəriyyətini itirdi, sözlərin çoxu itdi. Bu prosesin sonunda DT64-dən birinə xatırlatmaq olardı.

2006-cı ilin dekabrında yeni stansiya meneceri Eric Markuse ilə yüksək keyfiyyətli gənclik proqramı kimi yenidən qurulandan sonra günortadan saat 13.30-dan 6.30-dək İngilis xəbərləri yayımlandı və Sputnik çox müxtəlif jurnalistik məzmunu geri alıb, əhəmiyyətli miqdarda müstəqil musiqi ilə yayıma davam etdi.

2010-cu ilin yayında MDR büdcəni yenidən kəsdi, ingilis xəbərləri və jurnalistikanın çox hissəsi dayandırıldı, stansiyanın meneceri Erik Markuşa MDR Sputnikdən ayrıldı. Bu gün (2014) Sputnik yenidən bir musiqi proqramıdır.

Sputnik, elektron musiqi , melankolik musiqi, R & B , rəqs , rok musiqisi və axşam *Popkult* alternativ axşam proqramı yayımlayan bir kanal olan **Sputnik.de** internet radio stansiyasını da fəaliyyət göstərir.

* Eastern Bloc information dissemination
* FM4
* Triple J

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site
Fajr (peyk)

**Fajr** (;  deməkdir) — 2015-ci ilin fevralında orbitə buraxılmış İran süni peykidir. .  

## İstinadlar
Çoyr abidəsi

**Çoyr abidəsi**, **Çöyr abidəsi** və ya **Çoyren abidəsi** () — Monqolustandakı Sansar-Ula dağının cənub ətəklərindəki kurqanlıqda yerləşən, İkinci Göytürk xaqanlığı dövrünə aid məzar daşı olaraq salınmış türkcə abidə.

682–691-ci illərə aid olduğu düşünülür. Bəzi fikirlərə görə Çöyr abidəsi türklərə aid ən qədim türkcə mətnlər olaraq qəbul edilən Kül tigin, Bilgə xaqan və Tonyukuk abidələrindən daha qədim olub, türkcənin bilinən ən qədim abidəsidir.

## Abidə
Abidə Monqolustanda, Çoyrda yerləşən dəmiryolu xəttinin Dornoqovi stansiyasından 15&nbsp;km uzaqlıqda olan Sansar təpəliklərində aşkar edilmişdir.

Abidənin hündürlüyü 153 sm, eni isə 39 sm, qalınlığı isə 46 sm olan insan bədəni şəklində bir daşın ön tərəfinə oyulmuş altı sətirdən ibarətdir. Orxon abidələrinin ən cənubda yerləşənidir.

Mütəxəssislərə görə, heykəl daha qədim zamana aiddir və abidə üçün tikili daş olaraq istifadə edilmişdir. Sətirlər insan bədəninin ön qismində, boyunla qarının alt qismi arasında oyulmuşdur. 6 sətirdən 4-ü yuxarıdan aşağı, ikisi isə aşağıdan yuxarıya doğru keçir.

1928-ci ildə əvvəl Jamtsarano Tseeveen və Sendsüren tərəfindən kəşf edilən abidə 1929-cu ildən Ulan-Bator Tarix Muzeyində nümayiş etdirilir. S. E. Malov 1936-cı ildə abidənin mətnini tərcüməsi ilə birgə nəşr etdirmişdir. S. G. Klyaştornyi 1971-ci ildə, O. F. Sertkaya 1998-ci ildə abidənin mətnini yenidən nəşr etdirmişdir. Abidəni həmçinin, 2001 və 2004-cü illərdə qaxazıstanlı alimlər qrupu da tədqiq etmişdir.

## Yazılar
Abidə "Tun" titulu daşıyan iki nəfər üçün yaradılmışdır. Bu şəxslər Tun Bilgə və Tun Yəğən Ərkindir. Abidədə bu şəxslərin ölüm tarixi "? ilinin üçüncü ayının yeddinci günü" formasında verilmişdir. İl hissəsi silinmiş olsa da, abidənin İltəriş xaqanın xaqan edilməsinin başlanğıc dövrlərinə, yəni dağınıq və ya Çin suverenliyi altında olan türk tayfalarının İltəriş xaqana qoşulmasının təşviq edildiyi dövrdə tikildiyi güman edilir.

Abidənin məzmunu atlarını və mal-mülklərini buraxıb vəfat edən Tun Bilgə və Tun Yəğən Ərkinin geridə qalanlara İltəriş xaqanın xaqanlığını tanımaları ilə xoşbəxtlik içində yaşayacaqlarını bildirməsindən ibarətdir.

Abidənin yazan və hazırladan Toluq adlı şəxsdir. Abidədəki yazının sonunda özünə uğurlar arzulanmasını istəyir.

## Həmçinin bax
* Orxon-Yenisey abidələri

## İstinadlar
MagtiCom

**MagtiCom** () — 12 fevral 1996-cı ildə Gia Coxtaberidze tərəfindən yaradılmış telekommunikasiya şirkəti. 22 sentyabr 1997-ci ildən mobil operator xidməti verməyə başladı.
Anseni

**Anseni** (; ) — Fransanın qərbində yerləşən Luara-Atlantik departamentində kommuna. Həmçinin departamentin suprefekturasıdır.

Bretanın tarixi paytaxtı Nant (23 mil cənub-qərb) yolunda əsas nöqtə kimi böyük bir tarixi rol oynadı. "Bretanın açarı"   və "Bretanın qapısı" kimi tanınır.

## Əhali

## Görməli yerləri
* Anseni qalası, orta əsr və renessans qalası
* Ansenin yerləşdiyi Luara çayı (şimal sahilində)
* Müqəddəs Peter kilsəsi, 15-16-17 əsrlər
* Ursulun Şapeli
* Notr Dam de Delivrans Şapeli
* Orta əsr evləri olan Köhnə Məhəllə
* Pyer-Kuvretyer Dolmen

## Tanınmış şəxslər

*Henri Ottman, rəssam
*Jordan Veretu, Fransız futbolçu
*Vilyam Luiron, futbolçu

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Lankaşir, Böyük Britaniya
*  Kerkem, Böyük Britaniya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* INSEE commune file
Yuxarı Golanik (Urmiya)

**Yuxarı Golanik** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 55 nəfər yaşayır (12 ailə).

## İstinadlar
Vernon (Ör)

**Vernon** () — Fransanın şimalında yerləşən bir şəhər, regionu Normandiya, departamenti Ör, rayonu Evrö, mərkəzi  eyniadlı kanton. Əhalisi (2013) — 23 951 nəfər.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin məşğulluq quruluşu:

* kənd təsərrüfatı - 0,2%
* sənayesi - 19,1%
* tikinti - 6,0%
* ticarət, nəqliyyat və xidmət sahələrində - 41,0%
* dövlət və bələdiyyə xidmətləri - 33,7%

İşsizlik səviyyəsi (2014) 19,7% (Fransada ümumi - 13,5%, Ör departamenti - 13,7%) təşkil edir.
Adambaşı orta illik gəlir, avro (2014) - 18,693 (ümumi Fransada 20,150,  Ör departamenti - 20,445).

## Demoqrafiyası
**Əhali sayının dinamikası, nəf.**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize  = width:450 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:25000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1831 text:1831
  bar:1851 text:1851
  bar:1876 text:1876
  bar:1901 text:1901
  bar:1926 text:1926
  bar:1954 text:1954
  bar:1975 text:1975
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2008 text:2008
  bar:2014 text:2014

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1793 from:0 till:4029
  bar:1831 from:0 till:4888
  bar:1851 from:0 till:6463
  bar:1876 from:0 till:7636
  bar:1901 from:0 till:8757
  bar:1926 from:0 till:9725
  bar:1954 from:0 till:14460
  bar:1975 from:0 till:22422
  bar:1990 from:0 till:23659
  bar:1999 from:0 till:24056
  bar:2008 from:0 till:24998
  bar:2014 from:0 till:23951



## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Bad-Kissiqen, Almaniya
*  Seuta, İspaniya
*  Massa, İtaliya

## Tanınmış şəxslər
* Pyer Letelye (1614—1702) — rəssam, Nikola Pussenin şagirdi
* Jak Lui de Tiyi (1749—1822) — Böyük Fransa inqilabının və Birinci İmperiya dövrünün generalı.
* Usman Dembele (d. 1997) — futbolçu, "Borussiya" klubunun və Fransa milli komandasının hücumçusu.

## Qalereya

Fayl:2014 Chateau de Bizy.JPG| Bizi qəsri
Fayl:Vernon, Tour des Archives, Journées du Patrimoine 2011 - 35.jpg|Arxiv-qüllə
Fayl:Pont Vieux, Vernon 01 09.jpg| Dağılmış körpünün qabağında dəyirman
Fayl:Vernon - Les Tourelles01.jpg|Şato de Turel
Fayl:Vernon - Église01.jpg|Notr-Dam Kilsəsi
Fayl:Pont médiéval à Vernon.JPG|Senu körpüsünün qalıqları


## Ədəbiyyat
* А. Плюшар. Энциклопедический лексикон, том 9. — Типография А. Плюшара; С.-П., 1837 — с. 484 (Вернонъ).

## Xarici keçidlər
* Национальный институт статистики
* [Результаты муниципальных выборов 2014 года](http://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__MN2014/(path)/MN2014/027/027681.html)

## İstinadlar
Anri Lebask

**Anri Lebask** (; ) — fransız impressionist rəssam.

## Həyat və yaradıcılığı
A. Lebask Anjera İncəsənət Məktəbində təhsilini başlamışdır. 1886-cı ildə Paris Kolarossi Akademiyasına daxil oldu. Lebask Parisdə sənətçi Leon Bonndan dərs alır, Panteonun daxili dekorasiyasında işləyir, C. Pizarro və Pyer-Ogüst Renuar ilə tanış olub, əsərləri Lebaskın işinə böyük təsir göstərdi. Rəssam, onun tuvalindəki şəkillərin parlaqlığına böyük əhəmiyyət verirdi. Bununla yanaşı, Nabi qrupunun təsisçiləri E. Vuillard və P. Bonardardla yaxından tanış idi. J. Seurat və P. Siqnak ilə görüşlərindən sonra rəng nəzəriyyəsini öyrənib.

1903-cü ildə Lebask Payız Salonunun qurucularından biri idi (yoldaş A.Matiss ilə birlikdə). 2 ildən sonra, R. Dufi və A. Manqe tərəfindən qatılan Lebask, J. Ruo, A. Dain, Matisse və Vuillard daxil olan bir qrup rəssam, Cənubi Fransada təbiətin gözəlliyini aşkar edir və buradakı tuvallerini yazır. Cənubda keçirdiyi vaxt, Lebazkanın rəsmində köklü bir dəyişməyə gətirib çıxardı, bədii palitrasını zənginləşdirdi. Şimaldakı sonrakı səfərlərdən sonra Vernon, Normandiya və Bretaniyə qədər "cənub" mövzusu sənətçinin əsərlərinə üstünlük vermişdir.

## Qalereya

Fayl:Roubaix Henri Lebasque.JPG
Fayl:Coucher de soleil sur Pont-Aven.jpg
Fayl:Henri Lebasque - Fleurs.jpg
Fayl:Le Goûter sur l'herbe - Henri Lebasque - Détails.jpg|Le Goûter sur l'herbe (1903), Musée d'arts de Nantes


## İstinadlar
Ester Peoni

**Aleksandra Kretsu** (; 21 iyul 1993, Buxarest, Rumıniya) və ya səhnə adı ilə **Ester Peoni** — Rumıniya müğənnisi və bəstəkarı. O, "On a Sunday" mahnısı ilə Rumıniyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.  Ester Rumıniyada anadan olsa da, Kanadanın Monreal şəhərində böyüyüb başa çatmışdır.

Onun səhnə adı Ester Babiloniyanın sevgi, gözəllik, arzu, müharibə, ədalət və siyasi güc ilahəsi İştardan gəlir. Qədim fars dilində Ester "ulduz" deməkdir.

## Musiqi karyerası
### 2015-2018: Erkən illəri
Ester Piteşti şəhərində yerləşən Dinu Lipatti adına incəsənət məktəbində musiqi təhsilini almışdır. Onun musiqiyə olan sevdası uşaqlıq illərindən özünü göstərməyə başlamış və o ailəsi ilə birlikdə Monrealda yaşayarkən caz kursuna getmişdir. Rumıniyaya qayıtdıqdan sonra Ester kbəstəkarlıq və caz bölmələri üzrə konservatoriyaya daxil olur. İnternetdə müxtəlif canlı ifalarını paylaşmasının ardınca Ester 2014-cü ildə Rumıniyanın bir albom şirkəti ilə müqavilə əldə edir. "Leyla" və "Iubire" sinqlları ilə birlikdə ifaçının fərqli musiqi əməkdaşlıqları da öz nəticəsini göstərir. Bir il sonra Esterin Veskan ilə duet şəklində ifa etdiyi "Sub aripa ta" mahnısı Rumıniya televiziya və radiolarında səslənməyə başlayır. 2018-ci ildə Esterin *Dig It* adlı minialbomu işıq üzü görmüşdür. Albomda yer alan mahnılar Ester tərəfindən bəstələnmişdir.

### 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Rumıniyanın TVR telekanalı Avroviziya 2019 üçün təşkil edilən *Selecției Naționale* adlı seçim turunda iştirak edən 24 namizəddən birinin də Ester Peoni olduğunu elan etmişdir. "On a Sunday" mahnısı ilə yarışmanın yarımfinal mərhələsində çıxış edən ifaçı finalda yer almağa nail olmuşdur. Qalibiyyətə əsas favorit Laura Bretan və Bella Santiaqonun göstərilməsinə baxmayaraq, nəticədə Ester seçim turunda qələbə qazanaraq Rumıniyanı Tel-Əvivdə keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmək hüququnu əldə etmişdir.

## Diskoqrafiya
### Mini-albomlar

### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kütlə spektri

**Kütlə spektri**- Üzvi maddənin molekul kütləsini və quruluşunu təyin etmək üçündür.

## Kütlə spektri cihazının iş prinsipi
Kütlə spektri cihazının iş prinsipi tədqiq olunan maddənin həddindən artıq seyrəkləşdirilmiş buxarlarının güclü elektron seli ilə bombardman edilməsi zamanı əmələ gələn müsbət yüklü qəlpələrin (fraqmentlərin) öyrənilməsi əsaslanır.
Elektron selinin təsirinə məruz qalan hər hansı üzvi maddə əmələ gəlməsi mümkün olan müsbət yüklü qəlpələrin hamsımı əmələ gətirir. Müsbət yüklü qəlpələr sürətləndirici lövhələr tərəfindən (onlar ənfi yüklü olur) sürətləndirilir və maqnit vasitəsilə analiz edən kameraya yönəldilir. Onların kütlələri elektrik siqnallarına çevrilib, özüyazan qurğu tərəfindən qeydə alınır. Kütlələlərinə görə alınan "qəlpələrin" təbiəti və onların toplanması ilə tədqiq olunan maddənin quruluşu təyin olunur.

## Üstünlüyü
Kütlə spektində ən böyük "qəlpə" həmişə tədqiq olunan maddədən bir elektron qopardıqda əmələ gələn müsbət yüklü ion olur. Buna görə də kütlə spektri maddənin molekul kütləsini təyin etmək üçün ən dəqiq üsuldur.
Elektronoqrafik metod da üzvi maddələrin quruluşu haqqında əhəmiyyətli məlumat almağa imkan verir.
Bu üsuldan istifadə edərək, elektron dəstəsi vasitəsilə bəzi mürəkkəb üzvi molekulların quruluşunu əks etdirmək, onların bir növ şəklini (fotosunu) çəkmək mümkün olmuşdur.
Mürəkkəb üzvi maddə olan ftalsianın üçün, akademik A. J. Arbuzovun təklif etdiyi elektronoqram bu cəhətdən diqqətəlayiqdir.
Bu və ya bir çox başqa faktlar A.M. Butlerovun quruluş nəzəriyyəsinin düzgünlüyünü bir daha təsdiq edir.

## Mənbə
* M. Mövsümzadə, P. Qurbanov "Üzvi kimya", Maarif-1983.
Ruslan Auşev

**Ruslan Auşev** () — MDB ölkələri Dövlət Başçıları Şurası yanında Beynəlmiləlçi Döyüşçülərin işləri üzrə komitənin və “Döyüş Qardaşlığı” Beynəlxalq veteranlar təşkilatı Ali Şurasının üzvü, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-leytenant; İnquşetiya Respublikasının ilk prezidenti (1993-2002).

## Mükafatları
*18.02.2014 —  "Dostluq" ordeni.

## İstinadlar
Ətirli qoyunqulağı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Birillik bitki kimi yetişdirilir. Bu, 50 sm hündürlükdə, nazik yarpaqlı və müxtəlif rəngdə beşləçəkli çiçəkləri olan bitkidir. Hazırda yabanı növlərdən gülçülükdə istifadə olunmur. Bitkinin sort və hibridləri geniş yayılmışdır. Ətirli qətranın 15x15 sm sxem üzrə yazda torpağa əkməklə çoxaldırlar. Bitki balaca monoqruplarda yaxşı görünür. Bitki dəstələrindən müxtəlif kompozisiyalar yaratmaq olar.

## Sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Altun Tamqan Tarkan abidəsi

**Altun Tamqan Tarkan abidəsi**, **İhe Aşete abidəsi** və ya **Höl Asgat abidəsi** — 1891-ci ilin avqust ayında rus elm adamı N.P.Levin tərəfindən tapılmışdır. Abidə Nikolay Yadrintsev, Vasili Radlov, Hüseyn Namiq Orkun və s. elm adamı tərəfindən araşdırılmışdır.

Altun Tamqan Tarkan abidəsi Monqolustanın Bulqan bölgəsinin Mogod rayonunda, Tülee Uul dağının qərbində qalan Asgatan Höndiydəki Asgat vadisində yerləşir. Altun Tamqan Tarkan abidəsi Koşo Saydam gölü regionunda olan Orxon abidələrindən təxminən 53&nbsp;km şimal-şərqdədir.

## Abidə
Abidə 4 tərəfi də daş divardan ibarət iki məzardan ibarətdir. birinci daş məzarın 3 divarı qalmış, 1 divarı isə dağılmışdır. Rəsmlərlə bəzədilmiş olan yerin kənarında olan sətirlərin ortasında 1 quş rəsmi vardır. Abidənin önündə 1 relyef vardır. Relyefdə uzun başlıqları olan və əllərində qədəh tutan 3 kişi heykəli qoyulmuşdur. Sağ üst tərəfdə və onun altında Orxon abidələrində də olan dağ keçisi damğası mövcuddur.

Abidənin araşdırılması ilə məşğul olmuş Osava Takaşi abidənin Apa Yeğen İrkin tərəfindən yazıldığını bildirmişdir.

## Mətn
Mətnlər birinci divarın və dağılmış divarın üzərindədir. Birinci daşın ön tərəfində bir relyef ilə iki qısa mətn vardır. Bu mətnlərdən birincisi daşın sağ üst tərəfindən sola doğru üfüqi, aşağıya doğru isə şaquli olaraq yazılmışdır. Digər iki sətir də bu ilk sətirin içinə yazılmışdır. Dördüncü və son sətir isə ilk sətirin altına yazılmışdır. Üzərində mətn olan yıxıq divardakı mətnlər isə günümüzdə demək olar ki, oxuna bilməz vəziyyətə düşmüşdür.

## Mövzu
Abidə Göytürk bəyi olan Altun Tamqan Tarkan adına yaradılmışdır. Abidənin bir çox yeri silindiyi üçün mətnlərin mövzusu tam olaraq oxunmamışdır. Ancaq yenə də, oxuna bilən hissələrdən anlaşıldığına görə, Altun Tamqan Tarkan ölümündən insanların kədərləndiyi barədə bildirilir.

## Tarixi
Abidə İkinci Göytürk xaqanlığı zamanı yaradılmışdır. Abidənin 724-cü ildə yaradıldığı güman olunsa da, yapon alim Osava Takaşi abidənin 729-cu ildə yazıldığını iddia edir.

## Həmçinin bax
* Orxon abidələri

## İstinadlar
Nemofila

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Nemofila-yunancadan tərcümədə "sevməyən" deməkdir. Nemofilnın bəzi növləri kölgəli yerlərdə bitir və günəş işığını sevmir. Məlum 11 növdən gülçülükdə ikisindən istifadə olunur. Nemofila menzisin (N.menziesii) vətəni Kaliforniyanın dağlarıdır. Gülçülükdə 1833-cü ildən istifadə olunur. Bu qollu-budaqlı, sallaq yarpaqlı və gövdəli, yarpaqların qoltuğunda yerləşən mavi, göy, bənövşəyi ya da ağ rəngli tək-tək çiçəkləri olan bitkidir. Xallı nemofilanın (N.maculata) vətəni Kaliforniyadır. Əvvəlki növdən fərqli olaraq xallı nemofilanın çiçəkləri ağ rəngdədir, ləçəklərin uclarında isə bənövşəyi xalları vardır. Bitki 1848-ci ildən yütişdirilir. Nemofila toxumları torpağa əkilməklə çoxaldılır. Nemofilanın ilk cücərtilərini 15 sm məsafə saxlamaqla bir-birindən aralı seyrəltmək lazımdır. Nemofiladan çəpərlərin salınmasında və qruplar yaratmaq üçün istifadə edirlər.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Eri-TV

**Eri-TV** və ya **EriTV**, *Eritreya Televiziyası* () kimi də tanınımış — Eritreya Dövlət Televiziya şəbəkəsi Eritreyanın paytaxtı — Əsməra şəhərində yerləşir. Eritreya Dövlət İnformasiya Nazirliyi tərəfindən idarə olunur. Televiziya 24 saat ərzində 3 əsas telekanalı özündə birləşdirir: Eri-TV (Eri-TV1), Eri-TV2 və Eri-TV3, eləcə də 7 tematik telekanalı :ERİ-Xəbərlər (ERI-News), ERİ-Mədəniyyət (ERI-Culture), ERİ-Təhsil (ERI-Education), ERİ-Diaspor (ERI-Diaspora), ERİ-İdman (ERI-Sport), ERİ-Film (ERI-Movie) və ERİ-Uşaqlar (ERI-Children) yayımlayır. Televiziya şəbəkəsi Eri-TV Eritreyada yeganə telekompaniyadır. Eritreya daxilində Eri-TV tamaşaçılarının sayı təxminən 6 milyon nəfərdir. Xaricində isə, əsasən, qonşu ölkələrdə, ABŞ-da və Kanadada, Avropa və Yaxın Şərq ölkələrində miqrantlar və imiqrantları nəzərə almaqla Eri-TV-nin tamaşaçılarının sayı bir neçə milyondan artıqdır. Kanal 1960-cı ilin yanvar ayından yayımlanmağa başlandı. Eritreya müstəqillik qazandıqdan dərhal sonra 1993-cü ildə mövcud forma və görünüşü əldə etdi. Əslində, **Eri-TV1** kimi tanınan televiziya kanalı verilişləri, əsasən, 4 dildə: Tiqrin, tiqre, ərəb və ingilis dillərində, həmçinin, amxar, oromo, somali və italyan dillərində yayımlayır. Eri-TV telekanalının mövzusu universaldır.

**Eri-TV2** telekanalı proqramları yalnız Eritreya ərazisində və ona qonşu olan (Efiopiya, Cibuti, Sudan və Yəmən) ölkələrdə yuxarda adı çəkilən 4 dildə, həmçinin, amxar, oromo və somali dillərində yayımlayır. Eri-TV2 telekanalı, əsasən, həm yerli, həm də xarici filmləri, serialları və musiqini, eləcə də müxtəlif əyləncəli verilişləri, ictimai və siyasi xəbərlər proqramını yayımlayır.

Eri-TV1 və Eri-TV2 telekanallarında olduğu kimi **Eri-TV3** telekanalının verilişləri də (xəbərlər, idman müsabiqələri və yarışmaları) sadalanan 4 əsas dildə yayımlanır. 2011-ci ildə isə 7 tematik kanalın (ERİ-Xəbərlər (ERI-News), ERİ-Mədəniyyət (ERI-Culture), ERİ-Təhsil (ERI-Education), ERİ-Diaspor (ERI-Diaspora), ERİ-İdman (ERI-Sport), ERİ-Film (ERI-Movie) və ERİ-Uşaqlar (ERI-Children)) açılışı elan olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt — eri.tv
Nəhəng ulduz

**Nəhəng ulduzlar** — "Spektr-işıqlıq" diaqramında baş ardıcılıqdan üstdə nəhəng ulduzlar yerləşmişlər. Ötgün siniflərə (G-M) məxsus və təqribən M=+1m ulduz ölçüsünə malik olan az sayda ulduzlar nəhənglər qrupunu təşkil edirlər. Bu ulduzların işıqlığı Günəşinkindən 100–1000 dəfələrlə böyükdür. Nəhəng ulduzların effektiv temperaturları Günəşinkindən kiçik olduğundan onların işıqlıqlarının çox böyük olmasını əsasən radiuslarının çox böyük olması ilə izah etmək olar. Nəhənglərin radiusları Günəşinkindən 10, hətta 100 dəfəyədək böyükdür.

## Alt növləri
*Subnəhəng

*Parlaq nəhəng

*Qırmızı nəhəng

## İstinadlar
On a Sunday (mahnı)

**On a Sunday** () — Rumıniyanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Ester Peoni "On a Sunday" mahnısı ilə Rumıniyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnının musiqisi Ester Aleksandra Kretsu və Aleksandru Şerbu, sözləri isə İoana Viktoriya Badeaya aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Puantilizm

**Puantilizm** (, hərfən "dəqiqlik",  — nöqtə), və ya **divizionizm** — 1885-ci ildə Fransada yaranmış neoimpressionizmin şəklində stilistik istiqamət, müntəzəm, sivri və ya düzbucaqlı formanın fərdi (qeyri-təcrid olunmuş) vuruşlarında yazma qaydasına əsaslanır. Optik effekti (məsələn, izləyicinin gözünün retinasına "qarışdırmaq" mənasını verən) boyaların fiziki qarışığının rədd edilməsi ilə xarakterizə olunur.

## Tarixi

Yaranması gənc rəssam Jorj Söranın rəng nəzəriyyəsinə bağlıdır, Şarl Blan, Ejen Şevrel, Oqden Rudanın əsərlərini araşdırdı və ilk olaraq 1886-cı ildə nümayiş etdirilən **"Son Qədim impressionist"** sərgisində sərgilənən "Qrand-Jatt adasında bazar günü".

İndi Çikaqoda olan böyük Qrand-Jatt sensasiya yaradıb və neoimpressionizmin proqramı kimi qəbul edilməyə başladı. Ancaq Söranın yaradıcı inkişafı davam etdi. O, gözün retinasında müəyyən optik birləşmələrin təsirini deyil, çox yönlü xəttlərin və hərəkətlərin emosional təbiətini də maraqlandırır. Söranın ölümü neoimpressionizmin gələcəyində çətinlik yaratdı. Rəssam Lüsyen Pissarro ölümdən xəbərdar olub Londondan atasına demişdi: Pissarro oğluyla razılaşdı:

## Rəssamlar
* Jorj Söra
* Pol Sinyak
* Kamil Pissarro
* Lüsyen Pissarro
* Anri Kross
* Şarl Anqran
* Maksimilian Lüks
* İppolit Ptijan
* Jorj Lemmen
* Teo Van Risselberqe
* Covanni Seqantini
* Nikolay Meşerin
* Vinsent Van Qoq

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Хайо Дюхтинг. *Жорж Сёра*,– Москва "Арт-Родник", 2005.
* Письма. Дневники. Литературное наследие. Воспоминание современников (перевод с французского) / Жорж Сера, Поль Синьяк ; (Сост., вступ. статья, с. 3–48, примеч. К. Г. Богемской).– Москва : Искусство, 1976.– 335 с.
* Перрюшо, А. Жизнь Сёра. (Пер. с фр. Послесл. М.Н. Прокофьевой).– М.: Радуга, 1992.– 192 с.– ISBN 5-05-004019-1.
* Синьяк, П. От Эж. Делакруа к неоимпрессионизму / Пер. с фр. и предисл. И. Дудина.– М.: И. Кнебель, 1912 (обл. 1913).– 94 с.: ил.– С прилож. статьи о законах цвета из "Grammaire des arts du dessin".
* Мировое искусство. Постимпрессионизм: [история движения в биографиях художников]: [иллюстрированная энциклопедия] / [текст И.Г. Мосина].– Санкт-Петербург; Москва: Кристалл: ОНИКС, 2006.– 175 с.: цв. ил. , 10 000 экз.
* Félix Fénéon. "Georges Seurat et l'opinion publique".– L'échoppe, 2010.
Qızartıotu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Azərbaycanda 4 növü yayılmışdır, lakin dekorativ gülçülükdə bir növü -əyriçiçək qızartıotu (E.lycopsis) istifadə olunur. Bu bitkinin hündürlüyü 30 sm-ə çatır, budaqlı gövdəsi və uzunsov sallaq yarpaqları olan çiçəkləri gövdələrin uclarında sıx hamaşçiçəkləri toplanmışdır. Hazırda güllərin rənginə görə bir-birindən fərqlənən göyrəyin bir çoxu sortu məlumdur. Onlar göy, ağ, çəhrayı rəngdə olur. Bitkinin toxumlarını 20x25 sm sxem üzrə torpağa əkməklə çoxaldırlar. O, günəşli yerdə yaxşı bitir.Bitkinin köklərinin çürüməməsi üçün qum və çınqıldan drenaj düzəltmək lazımdır. Ofis interyerlərinin bəzədilməsində bu bitkilərdən istifadə etmək məqsədyönlüdür.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kluazonizm

**Kluazonizm** ( — arakəsmə) — termin, tətbiqi sənətdən rəsm çəkmələrinə köçürülmüşdür. 1887-ci ildə Emile Bernard və Louis Anketen tərəfindən hazırlanan, Paul Qoqen tərəfindən qəbul edilən və "sintetik" sembolizmin əsasını təşkil edən xüsusi yazı stilini ifadə edir.

## Mahiyyəti
Bu sistemin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, bütün kətan təsvir olunan rəqəmlərə və ya obyektlərə uyğun olaraq müxtəlif rəngli müxtəlif təyyarələrə bölünür. Bu təyyarələrin hər biri qəribə əyri geniş kontur xəttində, eləcə də lövhələr və ya vitray şüşələrdən olan emallarda olduğu kimi — qurğuşun bölmələri (profili) ilə təsvir edilmişdir. Kluazonizmin əsas rolu şəkil zolağını xüsusi dekorativ effekt verən, üfüq xəttini qaldıraraq təbii məkanın adi perspektivini məhv edən təmiz kontrast rənglərə verilir. Rəqəmlər düzəldilmiş kölgələrə bənzəyir (Paul Qoqen 1888). Kluazonizm bir və ya başqa motivi yaddaşdan və ya xəyal dərinliklərindən çıxaran sintetizmə çox yaxındır və buna görə də ətraflı təsvir tələb etməz.

## Tarixi
İlk dəfə olaraq, "kluazonizm" termini fransız tənqidçisi Eduard Düjardin tərəfindən Lui Anketenin əsərlərini qiymətləndirən məqalədə təqdim edilmişdir. Düjardin 1888-ci ildə qeyd etmişdir ki, 

## Rəssamlar
* Lui Anketen
* Emil Bernar
* Pol Qoqen
* Pol Serüzye
* Klod-Emil Şuffeneker
* Yakob Meir de Xaan
* Yan Verkade

## Qalereya

Şəkil:Émile Bernard 1888 - Self-portrait with Gauguin portrait for Vincent.jpeg|Emil Bernar 
Şəkil:Émile Bernard 1888-08 - Breton Women in the Meadow (Le Pardon de Pont-Aven).jpg|Emil Bernar,
Şəkil:Breton Women.jpg|Vinsent van Qoq
Şəkil:Paul Gauguin 137.jpg|Pol Qoqen, *&nbsp;1888.
Şəkil:Louis Anquetin.jpg|[[Lui Anketen]], *Oxuyan qadın,* 1890
Şəkil:Serusier - the talisman.JPG|[[Pol Serüzye]], *Talisman/Le Talisman,* 1888, [[Orse muzeyi]], [[Paris]]
</gallery></center>

== İstinadlar ==


== Xarici keçidlər ==
* [http://www.artfact.com/features/viewStyle.cfm?genreRef=YIWIKOSRZQ*Cloisonnism'' at ArtFacts]
Sənicilik (Urmiya)

**Sənicilik** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 142 nəfər yaşayır (29 ailə).

## İstinadlar
Lui Anketen

**Lui Anketen** (, ) — fransız rəssam və sənətşünas, rəssamlıqda sintetizm sənətinin qurucularından biri.

## Bioqrafiya

1881-ci ildə Lui Anketen Parisə gəldi və Leon Bonnın sənət studiyasında oxudu. Burada Anri de Tuluz-Lotreklə tanış olub, daha sonra uzun illər dostlaq əlaqəsi qurdular. Bonn studiyası bağlandığından sonra dostlar Atelyer Kormonun sinfinə daxil oldular. Sinifdə Lui Anketen ən perspektivli tələbə sayılırdı. 1887-ci ildə Vinsent van Qoq, Anketen və Emil Benardın heyranlığına səbəb olan Parisdə Tamburin kafesində Yapon qrafika kolleksiyasını qurdu və sonra onları rəngkarlıqda yeni bir meyil inkişaf etdirməyə təşviq etdi və daha sonra kluazonizme çevrildi. 1894-cü ildə Anketen və Tuluz-Lotrek Hollandiya klassik rəsmini öyrənmək üçün Belçika və Hollandiyaya yola düşmüşdülər.

## Ədəbiyyyat
* *Émile Bernard*, "Louis Anquetin", L'Art et les Artistes, 1933.
* *Frédéric Destrémau*, Louis Anquetin le retour au métier, DEA de l'Université Paris I, 1990.
* *Joan Cassell-Dassule*, Louis Anquetin and The Origins of Synthetism, 1973.

## İstinadlar
Sahilkənarı qüllə

**Sahilkənarı qüllə** ()  — Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzində üç müxtəlif yüksəklikdə bina kompleksi. 

Kompleksin birinci-17 mərtəbəli qülləsi 2004-cü ilin 11 oktyabrında, ikinci-27 mərtəbəli qülləsi 2005-ci ilin oktyabrında inşa edilmişdir. Ən yüksək üçüncü qülləsi isə 2005-ci ilin yanvar ayında inşasına başlamış və 9 noyabr 2007-ci ildə tamamlanmışdır. 2009-cu ildə Paytaxtlar şəhəri kompleksinin başa çatmasında əvvəl *Sahilkənarı qüllə* Avropanın ən yüksək binası hesab edilirdi..

Birinci bina  2003-cü ildə memar İnan Vehbi və Osturk Oljay  tərəfindən hazırlanan kompleksin A-17 mərtəbəli qüllənin tikintisinə başlanmışdır. Ümumi sahəsi 39,8 min m² olan kompleks 2004-cü ilin 11 oktyabrında istifadəyə verilmişdir. Nəticədə 17 mərtəbəli bina şəhərin ilk ucaldılan binası oldu. 

2005-ci ilin oktyabr ayında sahəsi 29,202 m² olan 27 mərtəbəli tikili istifadəyə verilir. Kompleks layihəsinə pul yatıran Enka böyük kreditlərə ehtiyac olmadığından, öz fondlarından gəlirlə tikintini başa vurdu. Ümumi investisiya 200 milyon dollar qiymətində idi. 

## Qalereya

Şəkil:На набережной 19-12.jpg|19 dekabr 2006
Şəkil:На набережной 30-01.jpg|30 yanvar 2007
Şəkil:Moscow, Naberezhnaya Tower (3).jpg|16 may 2008
Şəkil:Башня на набережной 1.jpg|20 iyun 2006 
Şəkil:Moscow, Naberezhnaya Tower (5).jpg|16 may 2008

## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz
* Merkuri qülləsi
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SkyscraperPage verilənlər bazasında daxil olma
* Emporis verilənlər bazasına daxil olun
* SkyscraperCity forumunda müzakirə mövzuları (en ruso)
* SkyscraperCity forumunda müzakirə mövzuları (en inglés)
Kofrides

**Kofrides** ()  — İspaniyada  yerləşən, şəhər və bələdiyyə.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 40&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ilin siyahıya alınmasına görə əhali 276 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Castillo confrides.JPG |Kofrides qalasının ümumi görünüşü
Vista del castillo de Alfofra desde Confrides.jpg|Kofrides qalasının görünüşü
Confrides Vista General.jpg |ümumi görünüş (2001)
Vista  general de Confrides.jpg|Kofridesin ümumi görünüşü(2016)
Campanario de la Iglesia de Confrides.jpg|Kofrides kilsəsi

## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Bolulya
* Benimantel
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Índice estadístico municipal de Confrides
Beniarda

**Beniarda** ()  — İspaniyada yerləşən, şəhər və bələdiyyə.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 15,74&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ilin siyahıya alınmasına görə əhali 230 nəfərə çatmışdır.

## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Kofrides
* Benimantel
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Índice estadístico municipal de Beniardá. 
* Datos estadísticos de los municipios de la provincia de Alicante
* Beniardá en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana
Qvadalest

**Qvadalest** ()  — İspaniyada  yerləşən, şəhər və bələdiyyə.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 15,97&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ilin siyahıya alınmasına görə əhali 246 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Guadalest (Alicante).jpg|Qala
Guadalest - Castillo del Rey.jpg|Qəsr

## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Bolulya
* Benimantel
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Qvadalest Şəhər Şurasının rəsmi saytı
* Qvadalest'in statistik bələdiyyə statistikası
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — guía turística
Sintetizm

**Sintetizm** ( — *əhatə etmək, birləşmək*) — postimpressionizmin daxilində bədii cərəyan.

## Tarixi
Sintetizm 1888-ci ildə Pol Qogen, Emil Bernar, Lui Anketen və Pont-Aven məktəbinin digər rəssamlarının əsərlərində ortaya çıxdı. Sənətdə yeni bir tendensiya olaraq, Volpini fransız kafesində Qoqenin tərəfindən təşkil edilən 1899-cu ilin Ümumdünya sərgisində daha da tanındı.

Sintetik hərəkata aid sənətçilər öz əsərlərində üç anlayışı "sintez" etməyə çalışdılar:

* Görünüşü əks etdirir;
* Təsvirə aid öz hissləri;
* Xəttin, rəngin və şəklin estetikası.

## Qalereya

Image:Paul Gauguin 085.jpg|Pol Qogen, *Les Alyscamps,* (1888), Orse muzeyi, Paris
File:Paul Gauguin 137.jpg|Pol Qogen, *Vision after the Sermon,*&nbsp;1888.
File:Paul Sérusier 001.jpg|Pol Serzyen, *Talisman* 1888
File:Laval Allant au marché.jpg|Şarls Laval,  1888,
File:Paul Gauguin 028.jpg|Pol Qoqen, *[[Yaşıl xaç]]*, 1889
File:Émile Bernard 1888-08 - Breton Women in the Meadow (Le Pardon de Pont-Aven).jpg|Emil Bernar
File:Breton Women.jpg|Vinsent van Qoq,  Noyabr&nbsp;1888.
File:Porträt Paul Ranson.jpg|*[[Pol Ranson]] portreti* 1890, Orse muzeyi, Paris
Image:Louis Anquetin.jpg|Lui Anketen, *Oxuyan qadın,* 1890


## İstinadlar
Leççe

**Leççe** () — cənubi İtaliyanın Apuliya bölgəsində yerləşən və öz adını daşıyan Leççe rayonunun mərkəzi olan bir şəhər. Leççe, barokko stili memarlıq əsərlər baxımından olduqca zəngindir. Barokko stili memarlığın qızıl dövründə inşa edilən, günümüzdə iz buraxan memarlıq abidələri nümunələrini Leççedə görmək mümkündür.

## Coğrafi mövqeyi
Leççe şəhəri ümumiyyətlə düzlük bir ərazi olan "Salento Ovası" nın orta-şimalında yerləşir. Selanto düzənliyi çox geniş bir düzlüktür və şimalında "Mürği platosu" və cənubunda "Salento Serre" platosu yerləşir. 
## Tarixi
Tarixi mifologiyaya görə Leççe şəhəri Troya müharibəsi dövründə "Mesapii" adlı bir İtalyan tayfası tərəfindən məskunlaşılan Sybar adlı bir şəhər idi. Sonra; İapyqes adlı digər bir İtalyan qövmünün əlinə keçdi, İ.Ö. 3. əsrdə antik Roma Respublikasının əlinə keçdi və şəhərə Romalılar tərəfindən Lupiae adı verildi.
## Görməli yerlər
* Qədim Roma Amfi Teatrı: İ.S.II əsrdə inşa olunub. Təxminən 25 min nəfər tutumu var idi. Bundan sonrakı dövrlərdə digər abidələr tikilmişdir və bu günlərdə yarısı torpaq altındadır. 
* Roma Teatrı: 1927-ci ildə qazıntılar zamanı aşkar olunmuşdur və Amfiteyatr ilə eyni dövrdə tikilmişdir. 19 m diametrdədir. Daha sonra "Lupiensi Sant'Oronzo" oyunları üçün istifadə edildiyi qəbul edilir. İndiki vaxtda ətrafında olan heykəllər, keçmiş əsrlərdə buradan  "Arxeologiya Muzeyi Sigismondo Castromediano" 'ya aparılmış və 1927-ci ildə sonra təkrar geriyə öz yerlərinə yerləşdirilmişdir. 
* Colonna di Sant'Oronzo (San Orrozo Sǖtunu): Üzərində Lecce'nin baş övliyası olan San Oronzo heykəli var. Bu sütun və heykəl Brindisi şəhəri tərəfindən Lecce'ye hədiyyə olaraq verilmişdir. San Oronzo, Brindisidə vərəm epidemiyasının qarşısını aldığı iddia olunur.   

## İstinadlar


 **<span style="color:white">Leççe</span>**


Piazza Duomo.jpg|Leççe - "Piazza Duomo (Katedral Meydanı)"
Anfiteatro romano Lecce.jpg|Leççe - antik Romalı amfiteatrı
Teatro Romano Lecce.jpg|Leççe - Roma Teatrı
Lecce amphiteatre complete view.jpg|Leççe - Sant'Oronzo-Amfiteatr Meydanı
Chiesa di Santa Maria di Cerrate.jpg|Leççe - Santa Maria di Cerrate Manstırı
Santa_croce.jpg|Leççe - Santa Croc Basılıkası
Captain EO (film, 1986)

**Captain EO**, Frensis Ford Koppolanın rejissorluğunu üstləndiyi və baş rolunda Maykl Ceksonun oynadığı bir 3D filmi. 1980-ci və 1990-cı illərdə Disneyland'lərdə də göstərilmişdir.

Filmin prodüseri Corc Lukas'dır. Filmin xeoqrafisti Jeffrey Hornaday, görüntü rejissoru Peter Anderson, ssenaristi isə Rusty LeMorande'dir. Anjelika Hyuston filmdə *Cadı Kraliça* rolunu canlandırmışdır.

## Xüsusi effektlər
"Captain EO" da tamamilə 3D effektlərindən istifadə edilmişdir. Effektin on yeddi dəqiqəlik xərci təxminən 30.000.000 $ 'dır. Film dəqiqə başına 1.760.000 $ xərci ilə ən bahalı filmlər arasındadır.
Armudağac (Urmiya)

**Armudağac** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 72 nəfər yaşayır (24 ailə).

## İstinadlar
Pont-Aven

**Pont-Aven** () — Fransanın şəhər kommunası.

## Tarixi və coğrafiyası
Pont-Aven şəhəri Fransanın şimal-qərbində, Bretan regionun Finister departamentində yerləşir. Aven çayının Atlantik okeanına birləşməsi ilə, Kornual tarixi ərazisində yerləşir. Kommuna sahəsi — 28,63&nbsp;km². Əhalisi təxminən 3000 nəfərdir (2007-ci ilin məlumatları).

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Hofqaysmar

## Qalereya

Fayl:Pont Aven.jpg
Fayl:Pont-Aven--le-port.jpg
Fayl:Pont-Aven - St. Joseph.jpg


## Həmçinin bax
* Pont-Aven məktəbi

## İstinadlar
Şimal

**Şimal** və ya **Quzey** — Yer kürəsinin coğrafiyasında dörd əsas istiqamətdən biridir. Səmtləri müəyyənləşdirən kompasda cənubun əksi kimi qəbul edilib. Coğrafiyanın təkmilləşməsi dövründə "Şimal" "soyuq iqlim" kimi başa düşülürdü. Azərbaycan dilində şimal Coğrafiyada "Ş", beynəlxalq işarələmədə "N" ilə işarələnir.

## İstinadlar
Aladar Qereviç

**Aladar Qereviç** (; ) — "bütün dövlərin ən yaxşı qılıncoynadanı" kimi tanınan macar qılıncoynadan. Altı olimpiya oyununda sablya üzrə qızıl medal almışdır.

## Həyatı
Aladar Qereviç eyni yarışmanı altı dəfə qazanan yeganə idmançıdır. Müharibə onsuz bəlkə də yarışlarda göstərdiyi ən təsirli nəticəsinə mane ola bilmədi, 1932 və 1960-cı illərdə qızıl medallar qazandı. Bu yarışların arasında 28 il fərq olmasına baxmayaraq o, yarışlarda uğur qazanmağa davam edirdi. Bu ilk və son olimpiya oyunları arasında olan ən uzun müddət idi. Bu rekord 2012-ci ildə Yeni Zellandiyalı idmançı Mark Todd tərəfindən yenidən təkrarlandı.

Qereviçin həyat yoldaşı Erna Boqen, oğlu Pal Qereviç və qayınatası Albert Boqen də olimpiya oyunlarında qılıncoynatma üzrə medallar qazanmışdılar.

1960-cı ildə Romada keçirilən olimpiya oyunlarında iştirak etmək üçün seçim mərhələlərində Macarıstanın Olimpiya komitəsi Qereviçə yarışlara qoşulmaq üçün yaşlı olduğunu bildirdi. O, keçirilən yarışlarda bütün idmançıları məğlubiyyətə uğradaraq komitə üzvlərini susdurdu. 1960-cı ildə keçirilən olimpiya oyunlarının qılıncoynatma üzrə final mərhələsində ani bir hərəkətlə məğlub oldu. Təqaüdə çıxdıqdan sonra 81 yaşında ölümünə kimi Budapeştin Vaşaş idman klubunda məşqçi kimi fəaliyyət göstərdi.

## Həmçinin bax
* Laslo Papp (boksçu)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* www.olimpic.org: Aladár Gerevich with photos
Pont-Aven məktəbi

**Pont-Aven məktəbi** () — XIX əsrin ikinci yarısında Bretan regionun Pont-Aven şəhərində istifadə olunan rəssamların işinə istinad etmək üçün istifadə olunan kollektiv müddədir. Müddəti məktəbdən çıxmağından çox vaxt keçdi və 1850-ci illərdən bu yana Pont-Avendə olan bədii koloniyaya və 1880-ci illərin sonlarında və 1890-cı ilin əvvəllərində Pont-Avendə işləyən Pol Qoqen ətraf mühit rəssamlarına istinad edir.

Rəssamlar 1850-ci illərdən etibarən Pont-Avenin ətrafında rəsm çəkməyə başladılar; Şəhər yay tətili üçün məşhur olmuşdur. 1880-ci illərdən bəri yalnız Fransızlar deyil, xarici sənətkarlar, xüsusilə də amerikalılar, İngilislər və Polşa, burada qalırdılar. Pont-Avendə sənət qalereyaları yaradılmış və rəsm düzəldilmişdir. Bələdiyyə səlahiyyətliləri, sənətçilərin axını təşviq etdi və xüsusilə 22 saat qədər içki satışına icazə verdi.

## Pont-Avendə işləyən rəssamlar

* Pol Qogen, 1886, 1888, 1889–1890 və 1894
* Moris Deni
* Emil Bernar, 1888 və 1891–1893
* Şarl Laval, 1888
* Emil Şuffenekker
* Meyer de Xan
* Vladislav Slevinskiy
* Pol Serüzye, 1888, 1889–1890
* Şarl Filije
* Arman Seqin
* Maksim Mofra
* Yan Verkade
* Moqens Ballin
* Anri More
* Qüstav Luazo
* Emil Jurdan
* Yens Ferdinand Villumsen
* Roderik O’Konor
* Küno Amye
* Ejen Kadel

## Xarici keçidlər
* Cariou, André: *Les Peintres de Pont-Aven*, Éditions Ouest-France, Rennes 1994 ISBN 2-7373-1499-2
* Jaworska, Wladyslawa: *Gauguin et l'Ecole de Pont-Aven*, Ides et Calendes, Neuchâtel 1971 (no ISBN); English edition: *Gauguin and the Pont-Aven School*, Thames and Hudson, London 1972 ISBN 0-500-23169-9; American edition: New York Graphic Society, Greenwich Connecticut 1972 ISBN 0-8212-0438-6
* Bevan, Robert. *Robert Bevan 1865–1925. A memoir by his son*, Studio Vista, London 1965.

## Mənbə
* Bevan, Robert. *Robert Bevan 1865–1925. A memoir by his son*, Studio Vista, London 1965.
* 
* Cariou, André: *Les Peintres de Pont-Aven*, Éditions Ouest-France, Rennes 1994 
* Jaworska, Wladyslawa: *Gauguin et l'Ecole de Pont-Aven*, Ides et Calendes, Neuchâtel 1971 (no ISBN); English edition: *Gauguin and the Pont-Aven School*, Thames and Hudson, London 1972 ; American edition: New York Graphic Society, Greenwich Connecticut 1972 
* Mathews, Nancy Mowll (2001). *Paul Gauguin, an Erotic Life*. New Haven, Connecticut: Yale University Press, .
* Thomson, Belinda (1987). *Gauguin*. London: Thames and Hudson. .
Civis romanus sum

**Civis romanus sum** ()- latın dilində olan hüquqi termin.
## Haqqında
Azərbaycancada *"Mən Roma vətəndaşıyam"* mənasına gələn Roma dövrünə aid hüquqi termindir. Roma sərhədləri içində Roma vətəndaşı statusunda olan şəxs hər hansı bir problemlə qarşılaşdığında bu sözü deyərək bütün haqlarının təmin edilməsini və Roma vətəndaşı statusuna uyğun şəkildə mühakimə edilməsini təmin etmiş olurdu. Siseron   adlı əsərindı Roma vətəndaşlığı haqqında bilgi vermişdir. 

Birləşmiş Krallıq baş nazirlərindən Henri Con Templ Don Pasifiko məsələsinin danışıqlarında bu sözü işlətmişdir. Con Kennedi 26 iyun 1963-cü il tarixində *"Ich bin ein Berliner"*  sözünü dediyi məşhur nitqində bundan əlavə  sözünü də demişdir. İncilin Elçilərin İşləri kitabının XXII hissəsində Pavlus doğuşdan Roma vətəndaşı olduğunu demişdir.

## Həmçinin bax
* Roma hüququ
* Roma vətəndaşlığı
* Mən Berlinliyəm

## İstinadlar
Quel parkı

**Quel parkı** () —1900–1914 illərdə Antonio Qaudi tərəfindən salınmış Barselonanın yuxarı hissəsində yerləşən park. Park bağların və yaşayış sahələrinin birləşməsindən ibarətdir, sahəsi 17–18 hektardır.

## Yaranma tarixi
Park Eusebi Quel tərəfindən o dövrdə İngiltərədə dəbdə olan şəhər-bağ şəhərsalma konsepsiyası üslubunda yaşıl bir yaşayış sahəsi kimi düşünülmüşdür. Buna görə də parkın adındakı katalon dilindəki "Parc" sözü ingilis dilinin yazılışına uyğun olaraq "Park" kimi yazılmışdır. Layihəsini həyata keçirmək üçün 1901-ci ildə Quel şəxsi malikanələrin tikintisi üçün nəzərdə tutulan və 62 hissəyə bölünmüş 15 hektar torpaq sahəsi almışdır. Bütün torpaq sahələri satışa çıxarılmış, lakin yalnız ikisi satılmışdır: şəhər mərkəzindən uzaqda yerləşən boş ərazi Barselona sakinlərini özünə cəlb etməmişdir.

## İstinadlar
Nazlı (ad)

**Nazlı** — qadın adı.

* Nazlı Abdullayeva — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1950).
* Nazlı Nəcəfova — Naxçıvanda ilk qızlar məktəbinin yaradıcısı.
* Nazlı Məhəmməd — Azərbaycanlı dövlət xadimi.
* Nazlı Hüseynquliyeva — Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
Amundsen çökəkliyi

**Amundsen çökəkliyi** — Şimal Buzlu okeanın daxilində, Qekkel silsiləsi ilə Lomonosov silsiləsi arasında yerləşən okean çökəklliyi.

Çökəkliyin uzunluğu 2000 km, eni 200—400 km, dərinliyi isə 4485 metrdir. Çöküntülərin qalınlığı təxminən 2000 metrə bərabərdir. Çökəkliyin dibi dəmir–manqan gilli lildən ibarətdir.

Çökəklik öz adını Norveç qütb araşdırmaçısı Roald Amundsenin adından almışdır.

## İstinadlar
 
## Məmnbə
* Şimal Buzlu okeanın dibi 
* Текст Конвенции ООН по морскому праву (UNCLOS 1982)
ADA Məktəbi

**ADA Məktəbi** — ADA Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən məktəb.

## Tarixi
ADA Məktəbinin təqdimatı 22 fevral 2019-cu ildə ADA Universitetində olmuşdur.

## Təhsil modeli
ADA Məktəbinin təhsil modeli xüsusi yeniliklərdən ibarətdir. Bu məktəbin məzunlarının ADA Universitetinə xüsusi şərtlərlə qəbul olunması nəzərdə tutulub.

## Tədris proqramı
Məktəbin tədris proqramı Azərbaycan Respublikasının tam orta təhsil standartlarına — milli standartlara və milli kurikuluma və ADA Universitetinin təcrübəsinə əsaslanaraq hazırlanır. Tədris proqramında şagirdlərin akademik baxımdan ali məktəb illərinə daha hazırlıqlı olmalarına diqqət yetirilir; dövrün tələblərinə cavab verən kommunikasiya, kreativlik, komanda işi, tənqidi düşüncə kimi bacarıqların inkişafına əhəmiyyət verilir.

## Binası
Məktəbin binası yüksək standartlara uyğun olan infrastruktura malikdir.

## Qəbul
ADA Məktəbinə ilk qəbulun 2019–2020-ci tədris ilindən etibarən həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub. İlk tədris ilində X və XI siniflərə şagird qəbulu planlaşdırılır. Qəbul həm yerli, həm də xarici vətəndaşlar üçün nəzərdə tutulmuşdur.

2019–2020-ci akademik il üçün X sinfə qəbul olunan şagirdlər həm Azərbaycan, həm də ingilis dilində, XI sinfə qəbul olunan şagirdlər isə yalnız ingilis dilində təhsil alacaqlar.

## İstinadlar
Bols-Pramid adası

**Bols-Pramid** () — Tasman dənizində yerləşən, yaşayış olmayan vulkanik ada. Avstraliyaya aid ada ümumdünya irsi siyahısına daxildir. Lord Houv adasından 20 km cənub-şərqdə yerləşir, elə həmin ada ilə birlikdə 1788-ci ildə kəşf edilmişdir. Ada uzaqdan yelkəni və ya piramidanı xatırladır. Bols-Piramid Yer üzündə ən yüksək vulkanik uçurumdur.

## Coğrafiyası
Ada inzibati baxımından Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels ştatı ərazisinə daxildir və 21 iyun 2000-ci ildən Lord Houv dəniz parkının bir hissəsidir. Adanın maksimal hündürlüyü 562 metrdir. Uzunluğu isə 200 m təşkil edir. Onun yaxınlığında bir neçə kiçik qayalıqlar yardır.

## Tarixi
Adaya ilk çıxış 1882-ci ildə baş vermişdir. Zirvəyə çıxış isə 1965-ci ildə baş tutmuşdur. Bundan sonra 20 il ərzində zirvəyə uğurlu çıxışlar baş tutmuşdur. Ancaq 1982-ci ildə zirvəyə çıxmaq, 1986-cı ildən isə adaya giriş qadağan olunmuşdur. 1990-cı ildən adaya giriş sərtləşdirildsədə bir çox çıxış gerçəkləşdirilmişdir.

1972-ci ildə adada *Liolopisma lichengigera* kərtənkələsi aşkarlanmışdır. 2000-ci ildə adada vaxtı ilə kəsli kəsilmiş hesab edilən *[[Dryococelus australis]]* böcəyi aşkarlanmışdır.

## İnzibati bölgü
Ada inzibati cəhətdən Lord Houv adasının yerli icra nümayəndəliyinə daxildir.

## İstinadlar