Qalib Əfəndiyev

**Qalib Məmməd oğlu Əfəndiyev** () — texnika elmləri doktoru, Professor, AMEA müxbir üzvü (2007).

## Həyatı
Əfəndiyev Qalib Məmməd oğlu 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1969-cu ildə "Neft və qaz mədənlərinin maşın və avadanlıqları" ixtisası üzrə AzNKİ-nun neft-mexanika fakültəsini bitirmişdir. 1970–1996-cı illərdə Azərbaycan EA-nın DNQYPİ-da mühəndis, böyük mühəndis, kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, "Qazımada geoloji-texnoloji proqnozlaşdırma" sektorunun rəhbəri işləmiş, 1996-cı ildən "Quyuların qazılmasının geoloji şəraiti" şöbəsinin rəhbəri, 2003-cü ildən bu günə kimi isə, AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunda həmin şöbənin müdiri vəzifəsində işləyir. 1985-ci ildə "Dağ süxurlarının xassələrini nəzərə almaqla kəsici tipli baltaların rasional seçimi yolu ilə işinin səmərəliliyinin artırılması" mövzusunda namizədlik, 1997-ci ildə isə "Dağ süxurlarının qazılması prosesinin səmərəliliyinin artırılması və xassələrinin öyrənilməsi üçün geoloji-texnoloji informasiyanın kompleks istifadəsinin elmi əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. Əfəndiyev Q. M. ADNA-nın "Neft və qaz quyularının qazılması" kafedrasının professoru olmaqla bərabər elmi və pedaqoji fəaliyyət göstərir.

2007-ci ildə o AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Əfəndiyev Q. M. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir. Elmi tədqiqatların sahəsi: quyuların qazılması zamanı optimal qərarların qəbulu; qazıma prosesində geoloji-texnoloji və geofiziki tədqiqatlar kompleksi əsasında geoloji kəsilişlərin öyrənilməsi; dağ süxurlarının dağılması prosesləri və süxurdağıdıcı alətin işi; quyuların qazılması zamanı mümkün mürəkkəbləşmələrin proqnozlaşdırılması və qarşısının alınması (Anomal Yüksək Lay Təzyiqləri zonalarının, udulma intervallarının və s. proqnozlaşdırılması); neft hasilatının intensivləşdirilməsi üzrə müxtəlif geoloji-texniki tədbirlərin müqayisəli səmərəliliyinin təhlili və qararların qəbul edilməsi.

Əfəndiyev Q. M. 120-dən artıq elmi əsərin müəllifidir. İxtira və patentlərə görə 3 müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. Kadr hazırlığı ilə məşğul olur. Təbiət və cəmiyyət barədə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, "Lütfi-Zadınin irsi və süni intellekt" Assosiasiyasının, Qazımaçılar Assosiasiyasının üzvüdür.

## Əsas elmi nailiyyətləri
Geoloji-texnoloji və geofiziki tədqiqatlar kompleksinə əsasən qazma prosesində geoloji kəsilişlərin öyrənilməsi üzrə tədqiqatlar aparılmış; qeyri-müəyyənlik nəzərə alınmaqla quyuların qazılması zamanı optimal qərarların qəbul edilməsi üçün hesablama sxemi işlənmişdir; məqsəd və məhdudiyyətin qeyri-səlisliyi nəzərə alınmaqla qazıma məhlulunun zəruri sıxlığının qiymətləndirilməsi metodikası təklif olunmuşdur; süxurların mexaniki xassələrinin qiymətləndirilməsi, qazıma göstəriciləri, mümkün qəza və mürəkkəbləşmələrin qeyri-müəyyənlik şəraitində proqnozlaşdırılması üçün metodik yanaşmalar işlənmişdir. Bilavasitə iştirakı ilə quyuların qazılması zamanı süxurların keçiriciliyinin, eləcə də kəsici-sürtücü baltaların işləmə müddətinin qiymətləndirilməsi üsulları üzrə Rusiya Federasiyasının patentləri alınmışdır. Qəza hallarının ağırlıq dərəcəsi, onların baş vermə ehtimalları və risklərin, ehtimal-qeyri-səlis yanaşma əsasında təsnifatını nəzərə alan riskin qiymətləndirilməsi və analizi metodologiyası təklif edilmişdir.

## Digər fəaliyyəti

* Atırau Neft və Qaz İnstitutunun (Qazaxıstan) fəxri professoru
* Azərbaycan Dövlət Neft və Sənayye Universiteti nəzdindəki Dissertasiya Şurasının üzvü;
* Rusiya, Qazaxıstan və Azərbaycan jurnallarının redaksiya heyətinin üzvü: Neft qaz kompleksi keyfiyyətinin idarə edilməsi (Moskva); Atırau neft və qaz institutunun Xəbərləri (Atırau, Qazaxıstan); Təbiətdən istifadə və antroposfera problemləri (Taraz, Qazaxıstan); Azərbaycan Neft Təsərrüfatı, AMEA Xəbərləri, Yer elmləri (Bakı, Azərbaycan).

## Təltif və mükafatları

* AMEA-nın Rəyasət heyətinin Fəxri fərmanı;
* Qazaxıstan Respublikasının Energetika və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Fəxri fərmanı;
* Qazaxıstan Respublikasının, Elm və Təhsil Nazirliyinin medalı.
* 05 noyabr 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan elminin inkişafında xidmətlərinə görə  **“Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu” ilə** təltif edilib .

## Elmi əsərlərinin adları

# Г.М.Эфендиев, А.С. Стреков, Ф.М. Агамалиева. Экспериментальная оценка реологических свойств полимер-ацеталевых составов. Журнал “Управление качеством в нефтегазовом комплексе”, Москва, 2012, №1, с. 58-60.
# G.M.Efendiyev, A.M. Akhverdiev, H.H. Guliev, P.Z. Mamedov, J.S. Javier Soto Gomez. Probability methodology of AVO Anomalies Classification. 5th Saint Petersburg International Conference & Exhibition –Geosciences: Making the most of the Earth’s resources Saint Petersburg, Russia, 2-5 April 2012
# G.M.Efendiyev, H.H. Guliyev, P.Z. Mammadov, O.G. Kirisenko, K.T. Bisembayeva, M.D. Sarbopeyeva, V. Kizilgulov, H.M. Novruzov. Decision-making during the drilling of wells, taking into account the uncertainty of conditions. ICAFS–2012, Tenth International conference on Application of Fuzzy Systems and Soft Computing, Lisbon, Portugal, August 29-30, 2012, pp. 193-198.
# Г.М.Эфендиев, М.Д. Сарбопеева, В.К. Кызылгулов. Выбор оптимальных параметров бурения. Нефть и газ, №3 (69), 2012, с. 41-47.
# Г.М.Эфендиев, И.И. Джанзаков, С.К. Буктыбаева, А.Аббасов, Э.М. Нагиев. Анализ закономерностей изменения показателей физико-механических свойств горных пород по технологическим данным, поступающим в процессе бурения скважин. В сб. “Породоразрушающий и металлообрабатывающий инструмент – техника и технология его изготовления и применения”. Выпуск 15, Киев 2012, с. 130-137.
# А Г.М.Эфендиев, .С. Стреков, М.К. Каражанова. Оценка эффективности работы добывающих скважин и принятие решений в условиях неопрделенности. Известия НАН Азербайджана, Науки о земле, №4, 2012,с. 59-63.
# Г.М.Эфендиев, М.К.Каражанова. Прогнозирование наработки на основе статистического анализа данных об отказах УЭЦН. Журнал “Управление качеством в нефтегазовом комплексе”, Москва, №1,2013.
# Г.М.Эфендиев, А.С. Стреков, К.Н. Назиров. Экспериментальное изучение возможности изоляции водопритоков супрамолекулярной каталитической системой на основе металлических и органических кластеров. Известия НАН Азербайджана, Науки о земле, №1, 2013,с. 67-69.
# Г.М.Эфендиев, А.С. Стреков, Г.Р. Манафов, М.К.Каражанова. Оценка влияния условий эксплуатации на параметры надежности работы скважин. Нефтепромысловое дело, №5, 2013 г., с. 29-33.
# G.M.Efendiyev, S.A. Rza-Zadeh, A.K. Kadimov, I.R. Kouliyev. Forecast of drilling mud loss by statistical technique and on the basis of a fuzzy cluster analysis. ICSCCW–2013, Seventh International Conference on Soft Computing, Computing with Words and Perceptions in System Analysis, Decision and Control, Izmir, Turkey, September 2-3, 2013, pp. 319-322.
# Г.М.Эфендиев, С.А. Рза-Заде, А.К. Кадымов, И.Р. Кулиев. Прогнозирование поглощающих интервалов при бурении скважин по петрофизическим характеристикам горных пород. Нефтепромысловое дело, №12, 2013 г.,с. 34-36.
# К.К.Агаева, Т.А.Махмудов, И.И.Джанзаков. Прогнозная оценка плотности бурового раствора по данным бурения скважин на месторождениях с аномально высокими пластовыми давлениями. Журнал “Управление качеством в нефтегазовом комплексе”, Москва, №4,2014, с. 37-39
# М.К.Каражанова. Влияние геолого-технологических факторов на показатели работы глубинных насосов в осложнённых условиях. "Нефть и газ", Алматы, 2014,№6(84),с. 51-60
# О.А. Дышин, И.А. Габибов, С.А. Агаммедова. Вероятностная оценка техногенного риска при бурении скважин. Журнал “Управление качеством в нефтегазовом комплексе”, Москва, №2, 2015, с. 39-44
# V.N.Mammadov, P.Z. Mammadov, O.G. Kirisenko. Statistical analysis and decision making with regard to selection of well drilling site in the areas of mud volcanoes' activity. ICSCCW–2015, Eighth International Conference on Soft Computing, Computing with Words and Perceptions in System Analysis, Decision and Control, Antalya, Turkey September 3-4, 2015, pp. 285-290
# Yusif Israfilov, Rauf Israfilov,Hatam Guliyev. Methodology of risk assessment of loss of water resources due to climate changes. EGU General Assembly 2016, Geophysical Research Abstracts,Vol. 18, EGU2016-3776, 2016
# P.Z. Mammadov, I.A. Piriverdiyev, V.N. Mammadov. Clustering of geological objects using FCM-algorithm and evaluation of the rate of lost circulation. 12th International Conference on Application of Fuzzy Systems and Soft Computing, ICAFS 2016, 29-30 August 2016, Vienna, Austria
# С.А.Алиев, М.Д.Сарбопеева, К.К. Агаева, О.Г. Кирисенко. Принятие решений при выборе долот и режимных параметров бурения в зависимости от характера исходной информации. Журнал Geoinformatika(Геоiнформатика), Киев, №3(59). 2016. стр.30-39
# И.И. Джанзаков, О.Г. Кирисенко, И.А. Пиривердиев, М.Д. Сарбопеева, С.К. Буктыбаева. Исследование влияния различных факторов на результаты взаимодействия породоразрушающего инструмента с породой и принятие решений. XIX Международная конференция «Породоразрушающий и металлообрабатывающий инструмент – техника, технология его изготовления и применения», Трускавец, Украина. 18-23 сентября 2016г. стр. 124-132.

## İstinadlar