Qazaxıstanın kənd təsərrüfatı

thumb|справа|300пкс|Kökşetau yaxınlığında taxıl sahələri.
**Qazaxıstanın kənd təsərrüfatı** — Qazaxıstan iqtisadiyyatının kiçik bir sahəsi olaraq qalır. Kənd təsərrüfatının ÜDM-ə töhfəsi 10% -dən azdır - 6,7% olaraq qeydiyyata alınmış və işçi qüvvəsinin yalnız 20% -ni tutmuşdur. Eyni zamanda, ölkə ərazisinin 70% -dən çoxu bitkiçilik və heyvandarlıq ilə məşğuldur. Şimali Amerika ilə müqayisədə torpaların nisbətən az hissəsi məhsul yetişdirmək üçün istifadə olunur və ölkənin şimalında bu faiz daha yüksəkdir. Kənd təsərrüfatı sahələrinin 70% -i daimi otlaqdır.

Qazaxıstanın ən çox ixrac etdiyi məhsul buğdadır. Dünyadakı altıncı ən böyük buğda istehsalçısıdır. Daha az əhəmiyyəti olan dənli bitkilərə arpa, pambıq, şəkər çuğunduru, günəbaxan, zəyrək və düyü daxildir. Qazaxıstanda kənd təsərrüfatı torpaqları Sovet dövründə əkilməmiş torpaqların inkişafı kampaniyası zamanı faydalı maddələrdən tükəndi. Bu, bu gün istehsala təsir göstərməyə davam edir. Qazax şərabı Almatının şərqindəki dağlarda istehsal olunur. 2011-ci ildə ölkə rekord 26.9 milyon ton taxıl məhsulu əldə etdi ki, bu da əvvəlki 2009-cu ildə qeydə alınan 21 milyon ton rekorddan çoxdur. 2012-ci ildə Qazaxıstanın Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi quru hava proqnozu səbəbindən məhsul proqnozunu 14 milyon tona endirdi.

Qazaxıstanda bəslənən heyvanlara mal-qara, toyuq, qoyun, donuz, at və keçi daxildir (sayların azalma sırası ilə). Tonlarla ət istehsalı mal əti, donuz əti, quzu, toyuq və digər ətlərdə ən yüksək göstəricidir. Yun, inək südü və yumurta ölkədəki digər əsas heyvandarlıq məhsullarıdır.

Qazaxıstan, dünyanın bütün dövlətləri arasında ən çox 90.000 fərdi canavara sahib dövlətdir.

2015-ci ilin mart ayında Qazaxıstanın Kənd Təsərrüfatı Naziri son 5 ildə Qazaxıstanda kənd təsərrüfatı istehsalının təxminən iki dəfə artdığını söylədi. Bu dövrdə kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracının 1,6 dəfə artaraq 3 milyard dollara çatdığını da qeyd etdi.

23 iyul 2015-ci ildə Qazaxıstanın Kənd Təsərrüfatı nazirinin müavini, kənd təsərrüfatı kooperativləri üçün "Kənd təsərrüfatı kooperativləri haqqında" qanuna əsasən xüsusi vergi rejiminin tətbiq olunacağını açıqladı.  Bu təşəbbüsün Qazaxıstanda kənd təsərrüfatı sektorunun inkişafına töhfə verəcəyi gözlənilir.

1995-2015-ci illərdə Qazaxıstanda kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmi 41% artmışdır. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin verdiyi məlumata görə 2015-ci ildə kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracatından əldə olunan gəlir 379 milyon dollar təşkil edib. Qazaxıstanda kənd təsərrüfatına yatırımlar 2016-cı ildə% 50 artaraq bir il əvvəlki 148 milyard (445.92 milyon ABŞ dolları) ilə müqayisədə 228 milyard TL (686.96 milyon ABŞ dolları) təşkil etmişdir.
## Dövlət proqramları
### Aqrobiznes 2020
2013-cü ilin fevral ayında Qazaxıstan Hökuməti Baş naziri Serik Ahmetovun sədrliyi ilə keçirilən iclasda 2013-2020-ci illər üçün aqrar-sənaye kompleksinin inkişafı üçün yeni "Aqrobiznes - 2020" proqramını təsdiqlədi.  Aqrobiznes 2020 proqramı dörd sahənin inkişafına: maliyyə yaxşılaşması,  aqrar-sənaye sektoru subyektləri üçün məhsulların, işlərin və xidmətlərin əlçatanlığının artırılması, kənd təsərrüfatı istehsalçılarına dövlət dəstəyi sisteminin inkişafı, aqrar-sənaye kompleksinin dövlət idarəetməsi sisteminin səmərəliliyinin artırılması istiqaməyinə yönəlib.

Aqrobiznes 2020 proqramı çərçivəsində Qazaxıstan hökuməti 2014-cü ilin aprel ayında bir stimul paketini: kənd təsərrüfatı şirkətlərinin bərpası üçün səylərin subsidiyalaşdırılması qaydalarını təsdiqlədi. В первой половине 2014 года для этих целей банкам второго уровня планировалось предоставить 140 миллиардов тенге (770 миллионов долларов). 2014-cü ilin birinci yarısında ikinci dərəcəli bankların bu məqsədlər üçün 140 milyard tenge (770 milyon dollar) ayırması planlaşdırılırdı. Mütəxəssislər yalnız kapital subsidiyalarının Qazaxıstanda kənd təsərrüfatının inkişafı problemlərinin həllinə kömək edə biləcəyinə şübhə edirlər. Bunun əvəzinə kənd təhsil sisteminin təkmilləşdirilməsi və siyasi hakimiyyəti yerli qərar qəbul edənlərə ötürmək kimi daha geniş institusional islahatlar tövsiyə olunur.
### Kooperativlərin maliyyələşdirilməsi
2016-cı ildə Qazaxıstan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi fermer təsərrüfatlarının avadanlıq almasına, məhsulların saxlanmasına və daşınmasına, baytarlıq xidmətlərinin göstərilməsinə, yem və aqrokimyəvi məhsulları tədarükünün təşkili və kreditlə yardım göstərilməsinə kömək edən kooperativlərə maliyyələşdirmə məqsədi ilə bir proqramı başlatdı. Bu proqram 157 kooperativin 15.000 təsərrüfata kömək etməsini təmin etdi. Kooperativlər 100-dən çox süd toplama mərkəzi və 7000 yem bazası yaratdı.

## Taxıl istehsalı
Qazaxıstan dünyanın ən böyük buğda və un ixracatçılarından biridir. 10 ən böyük buğda istehsalçısından biridir. Əsas taxıl məhsulu adətən yüksək keyfiyyətli və zülal olan buğda üyütməkdir. Qazaxıstanda digər ölkələrə taxıl ixracı artan tendensiya var. 2011-ci ildə, ölkə 27 milyon tonluq rekord məhsul götürdü və bu, 2011/2012-ci il marketinq ili üçün təxminən 15 milyon ton taxıl ixracatı hədəfini təyin etməyə imkan verdi. FAS / Astana, 2014-cü ildə Qazaxıstanda buğda istehsalının 2013-cü ildəki 13,9 milyon tona qarşı 14,5 milyon ton olacağını təxmin edir.

2015-ci ilin iyul ayında Milli İqtisadiyyat naziri Yerbolat Dossayev, Qazaxıstanın, Qırğızıstanın Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv olmasından sonra 2020-ci ilə qədər Qırğızıstana taxıl və un ixracının 50-60% artıracağını açıqladı. Nazirlik rəhbərinin sözlərinə görə, 2015-ci ilin iyul ayına iki ölkə arasındakı ticarət dövriyyəsi 1 milyard dollardan çox olub.
## İnvestisiya
2014-cü ildə Qazaxıstanın əkinçilik sektoruna qoyulan investisiyaların həcmi 2013-cü il ilə müqayisədə 166 milyard tengəni keçdi. Qazaxıstanın əkinçilik sektorunda fəaliyyət göstərən iri və orta şirkətlərin məcmu gəlirlilik indeksi yüzdə 17,7%, 2013-cü ilin eyni dövründə isə bu göstərici yüzdə 4,5 % idi.

2015-ci ildə kənd təsərrüfatına qoyulan investisiyalar 3,4 dəfə artaraq 167 milyard tengənə çatdı.
## Tərəfdaşlıq
23 may 2015-ci il tarixində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) Baş direktoru Joze Qratsiano da Silva və Qazaxıstanın Kənd Təsərrüfatı Naziri Assılxan Mamıtbəyov arasında, ölkədə FAO Tərəfdaşlığı və Əlaqə Ofisinin yaradılması barədə müqavilə imzaladılar. FAO-nun Qazaxıstan ilə yeni tərəfdaşlığı FAO və hökuməti milli inkişaf hədəflərini və prioritetlərini dəstəkləmək və bölgədəki digər ölkələrə kömək etmək üçün bir araya gətirəcəkdir.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qazaxıstanda atçılıq
* Qazaxıstan

## Xarici keçidlər
* Qazaxıstanda kənd təsərrüfatı 
* Qazaxıstanda heyvandarlıq 
* Qara dəniz bölgəsində əkinçilik