open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ərsəncan

**Ərsəncan** və ya **Ərsincan** () — İranın cənubunda, Fars ostanında şəhər. Ərsəncan şəhristanının inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiyası
Şəhər Fars ostanının şərq hissəsində, cənub-şərqi Zaqrosun dağlıq ərazisində, dəniz səviyyəsindən 1638 metr hündürlükdə, ostanın inzibati mərkəzi olan Şirazdan təxminən 80 kilometr şimal-şərqdə, ölkənin paytaxtı Tehrandan 660 kilometr cənub-şərqdə yerləşir.

Şəhərətrafı ərazilərdə dənli bitkilər, meyvələr və xaşxaş becərilir. Xalçaçılıq inkişaf edib.

## Əhalisi
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 17642 nəfər və 4397 ailədən ibarət idi; milli tərkibinə görə şəhərdə farsdilli tayfa olan baserilər üstünlük təşkil edir. Əhalinin əksəriyyəti şiə müsəlmanlardır.

## İstinadlar
Əsir (şəhər)

**Əsir** — İranın Fars ostanının Möhr şəhristanının Əsir bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,181 nəfər və 465 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti lurlardan ibarətdir, lur dilində danışırlar və şafi sünni müsəlmandırlar.

## İstinadlar
İsmayıl Məmmədov

* İsmayıl Məmmədov (cərrah) — Azərbaycan cərrahı.
*İsmayıl Məmmədov (tarixçi) — Tarix elmləri doktoru, professor. 
* İsmayıl Məmmədov (rəssam) — Azərbaycanlı rəssam, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Rəssamı.
* İsmayıl Məmmədov (telerejissor) — Azərbaycan televiziya rejissoru.
*İsmayıl Məmmədov (bioloq) — AMEA Naxçıvan bölməsi Bioresurslar İnstitutunun direktoru, biologiya üzrə elmlər doktoru, dosent.
*İsmayıl Məmmədov (futbolçu) — Azərbaycan futbolçusu, yarımmüdafiəçi.

## Həmçinin bax
* İsmayıl (ad) 
* Məmmədov
Əhel

**Əhel**-İranın Fars ostanının Lamerd şəhristanının İşkənan bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,797 nəfər və 606 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Evaz

**Evaz**-İranın Fars ostanının Laristan şəhristanının Evaz bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 14,315 nəfər və 3,297 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Əçomi xalqından ibarətdir, Açomi dilində danışırlar və şafi sünni müsəlmandırlar.

## İstinadlar
İc (Fars)

**İc** — İranın Fars ostanının İstəhban şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,233 nəfər və 1,497 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
İzədxast

**İzədxast**-İranın Fars ostanının Abadə şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,366 nəfər və 470 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
İfzər

**İfzər**-İranın Fars ostanının Qir və Karzin şəhristanının İfzər bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,243 nəfər və 470 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Bab-Ənar

**Bab-Ənar** – İranın Fars ostanının Cəhrom şəhristanının Xəfr bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,702 nəfər və 445 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Baladeh (Fars)

**Valashahr** — İranın Fars ostanının Kazerun şəhristanının Cereh və Baladeh bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2015-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,972 nəfər və 856 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Beyram

**Bayram** və ya **Beyram** — İranın Fars ostanının Laristan şəhristanının Bayram bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,520 nəfər və 1,469 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Beyza

**Beyza** və ya **Bəyza** – İranın Fars ostanının Sipidan şəhristanının Beyza bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,593 nəfər və 845 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Saraçlı oymağı

**Saraçlı** — Oğuz boylarından Bəydili boyuna mənsub oymaqlardan biri.

## Adın mənşəyi
Saraclı adı etno-toponimdir. Saraclı (müxtəlif şəkillərdə - Sırac/Sıraç, Sarac, Saraclu/Saraçlu/Sarraçlu/Saraçlı, Saraclar, Salac) 24 oğuz boyundan Bəydili (müxtəlif şəkillərdə - Beğdili, Beydili, Beqdeli) boyunun oymaqlarından birinin adıdır.

## İstinadlar
Böyük boss (film, 1971)

**Böyük Boss** (, mandarincə: 唐山大兄 — Tang shan da xiong) — 1971-ci ildə Brüs Linin  iştirakı ilə çəkilən Honkonq filmi.

## Məzmun

Çenq (Brüs Li) kasıb, işsiz bir gəncdir. Dayısı ilə birlikdə Çində yerləşən Quandun vilayətindən Tailanda gəlir. Dostu    çalışdığı buz fabrikində ona iş tapır. Fabrikdəki baş usta və onun adamları digər bütün çalışanlara pis davranmaqdadır. Bir gün çalışanlardan iki şəxs yoxa çıxır. Onları axtarıb tapmaq üçün fabrikada işləyənlərdən Hsu Çien və Ah Pei fabrikin sahibi olan "Böyük Boss" ləqəbli Hsiao Minin evinə gedirlər. Hsiao Mi bu hadisədən xəbəri olmadığını bildirsə də, onlar şübhə ilə yanaşırlar. Bu zaman Hsiao Minin heyəti ilə döyüşərək, öldürülürlər. Çenq bu ölümlərdən şübhələnməyə başlayır. Bir gün Hsiao Mi vəziyyəti yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə Çenqi usta təyin edir. Gecə vaxtı isə alkoqolun təsirilə Çenqi aldatmaq istəyirlər. Sabahısı gün dostları onu düşdüyü vəziyyətə görə tənqid edirlər.

Bir müddət sonra Çenq fabrikaya gizli olaraq girir. Burada Çenq böyük buz qəliblərinin içində narkotik paketlərinin olduğunu aşkar edir və ölmüş dostlarının bədənlərini görür. Lakin bu zaman qəflətən banda heyəti peyda olurlar. Çenq onların hamısına qalib gəlir. Lakin evə qayıdan zaman Çenq dostlarının öldürüldüyünü müşahidə edir. Çenq qisas almaq üçün Hsiao Minin evinə gedir. Bu zaman onun heyəti ilə mübarizə aparır və onları məğlub edir. Nəhayət, Çenq Hsiao Mi ilə vuruşmağa başlayır və qalib gələrək onu öldürür. Bu müddətdə Hsiao Minin evindəki qadınlardan biri Çenqin dostu olan Çiao Meyi azad edir və ona bu haqda bildirir. Bu zaman polislər gəlirlər. Çenq onlara müqavimət göstərmək istəyən zaman Çiao Mey onun qarşısını alır. Çenq polislərə təslim olur.

## Rollarda

## Xarici keçidlər
* 
* Complete filmography of Bruce Lee's career
Eduard Hüseynov

**Eduard Hüseynov** () — Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbinin keçmiş rəisi, kontr-admiral. 1993-cü il aprelin 23-də baş  yaşadığı binanın önündə qətlə yetirilib.

## İstinadlar
Hanqıl

**Hanqıl** ( Hangeul, Cənubi Koreyada), ( Chosŏn'gŭl, Şimali Koreyada)- Koreya əlifba sistemidir. Koreya əlifbası, loqoqrafik Çin simvolları olan Hancadan tamamilə ayrı əlifbadır. Koreya əlifbası XV əsrin ortalarında Coson krallığı zamanı yaradılmış və hazırda həm Şimali Koreya və həm Cənubi Koreyanın rəsmi əlifbadır.

## Koreya yazısı
Koreya dilində mətnlərin yazılışında istifadə olunan fonetik hərfi-hecalı yazı. Koreyada bir neçə yazı sistemindən istifadə olunmuşdur. 1444-cü ildə hökmdar Böyük Seconun təşəbbüsü ilə hazırlanmış və 1446-cı ildən dövlət əlifbası kimi (çon əlifbası adlandırılmışdır) təsdiqlənmişdir. Müasir Koreya əlifbası 40 qrafemdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Koreya əlifbası və tələffüz Omniglot tərəfindən
* Koreya əlifbası və tələffüz  səsləndirilmiş hanqıl əlifbası
Cəhrüm

**Cəhrüm** – İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Cəhrom şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 103,023 nəfər və 25,946 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xavəran

**Xavəran** - İranın Fars ostanının Sərvistan şəhristanının Xavəran bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,137 nəfər və 1,303 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Hacıabad (Fars)

**Hacıabad**- İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Zərrindəşt şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 18,346 nəfər və 4,195  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Proqramçı

**Proqramçı** — proqramlaşdırma dillərindən və ya müəyyən kodlaşmadan istifadə etməklə kompüterdə proqram yazmaqla və ya hazır proqramlarda düzəlişlər etməklə məşğul olan şəxs.

İki tip proqramçı olur: tətbiqi proqramçı və sistem proqramçısı.

Hər ilin 256-cı günü proqramçılar günü kimi qeyd olunur.

Dünyanın ilk proqramçısı Ada Lavleys hesab olunur.
Xur

**Xur** — İranın Fars ostanının Laristan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,370 nəfər və 1,360 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xünc

**Xünc** – İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Xünc şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 20,012 nəfər və 3,362 ailədən ibarət idi.Əhalisi əsasən məzhəbcə şafi sünni müsəlman Əçomi xalqından və qismən məzhəbcə cəfəri şiə müsəlman Qaşqaylardan ibarətdir, Açomi və Qaşqay dillərində danışırlar.

## İstinadlar
Brendan Freyzer

**Brendan Freyzer** (; ) — Kanada əsilli ABŞ aktyoru, "Oskar" mükafatı laureatı (2023).

## Həyatı
Brendan Freyzer 1963-cü ildə ABŞ-nin İndiana ştatında Kanada əsilli ailədə dünyaya gəlmişdir. Brendan ailədə 4 qardaşdan ən kiçiyidir. Ailəsi ilə birlikdə Niderlandda, İsveçrədə, eləcə də Romada, Londonda və ABŞ-nin başqa şəhərlərində yaşamışdır. Atası daha çox Kanadada işləmişdir. Brendan 12 yaşından London teatrlarında kiçik səhnələrdə çıxış edir. Brendan Freyzer peşəkar film karyerasına 1991-ci ildən başlayır. 2001-ci ildə London teatrı səhnəsində yenidən iştirak edir.

1998-ci ildə Freyzer Afton Smit adlı qızla evlənir. Qız ondan yaşca 1 il böyük olur. Onların üç uşaqları var: Qriffin Artur (2002), Holden Fletçer (2004) və Leland (2006). Brendan və Afton rəsmi olaraq 2007-ci ildə ayrılırlar.

Freyzer təcrübəli həvəskar fotoqraf və oxatandır. Həmçinin, o xeyriyyəçidir. Freyzer ailəsi Kanada əsilli olduğu üçün fransız dilində sərbəst danışa bilir. Brendan Freyzerin boyu 1.91 m-dir.

### Sağlamlığı
2018-ci ildə Freyzer açıq şəkildə bildirmişdir ki, komediya və savaş filmlərində oynadığı rollarda etdiyi tryuk və manevrlərə qoyulan fiziki tələblər onu, yeddi il ərzində, diz oynağının qismən dəyişdirilməsi, laminektomiya və səs tellərində əməliyyat da daxil bir neçə cərrahi əməliyyat keçirməsinə məcbur etmişdir.

### Seksual təcavüzdə Filip Berke qarşı ittihamı
2018-ci ildə Freyzer açıq şəkildə elan edir ki, 2003-cü ildə nahar yeməyi ziyafətində o zamanlar, "Qızıl Qlobus" mükafatına səs verənlər arasında olan "Hollivud xarici mətbuat assosiasiyasi"(HFPA) qeyri-kommersiya təşkilatının prezidenti Filip Berk tərəfindən seksual təcavüzə məruz qalmışdır. Berk Freyzerin bu sözlərini "tam uydurma" adlandırır, ancaq 2014-cü ildə öz xatirələrində boynuna alır ki, Freyzeri "zarafatla" əlləşdirib. Boşanma, anasının vəfatı, sağlamliğı ilə bağlı problemlər və iddia edilən hücumun ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməsi Freyzeri dərin depressiyaya salır və bu onun karyerasında fasiləyə gətirib çıxarır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Xuməzar

**Xuməzar**-İranın Fars ostanının Məməsəni şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,643 nəfər və 1,283 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Darab

**Darab** — İranın Fars ostanınında şəhərlər və Darab şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 54,513 nəfər və ya 13,279 ailədən ibarət idi.Əhalisinin əksəriyyəti baharlı və inanlı ellərindən ibarətdir, fars dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Dariyan

**Dariyan** — İranın Fars ostanının Şiraz şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 9,926 nəfər və 2,558 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Duzə

**Duzə**-İranın Fars ostanının Cəhrom şəhristanının Siməkan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 790 nəfər və 178 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Ramcird

**Ramcird** (keçmiş adı – Kuşkak) – İranın Fars ostanının Mərvdəşt şəhristanının Dürudzən bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,033 nəfər və 446 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Ətir

**Ətir** — iyli əsas yağlar, aroma mürəkkəblər, fiksasiyaedicilər və ya həlledicilərin qarışığı. İnsan bədəninə, heyvanlara, obyektlərə və yaşayış fəzalarına  xoş iy vermək üçün istifadə edilir.

## Tarixi,
Qədim dövrlərdə çinlilər, hindular, israillilər, misirlilər, ərəblər, yunanlılar və romalılar tərəfindən istifadə olunmaqda idi. Latın dilindən *tamamilə uçucu* mənasına gələn *per fumum* sözündən meydana gəlmişdir.

## İstinadlar
Çamadan

**Çamadan** — baqajın yığılması üçün bağlanan spesifik bir qutu. Adətən,  düzbucaqlı formalı, kvadrat küncləri olan, sərt və ya yumşaq divarlı olur. Metaldan, sərt plastikdən, parça, vinil və yaa dəridən hazırlanır.

İndiki formada çemodanı ilk dəfə XIX əsrdə Parisdə Lui Vitton adlı usta hazırlayıb.
Diş çöpü

right|thumb

**Diş çöpü** — Adətən bir yeməkdən sonra dişdən səpintinin aradan qaldırılması üçün istifadə edilən taxta, plastik, bambuk, metal, sümük və ya digər maddədən hazırlanan kiçik bir çubuq.

## Xarici keçidlər

* Video -Diş çöpülərin necə istehsal olunmaları
Oldenburqlar

**Oldenburq sülaləsi** (; ) — Avropanın alman mənşəli monarx ailəsi. Danimarka, İslandiya, Yunanıstan, Norveç, Rusiya, İsveç, Şlezviq, Holşteyn və Oldenburqu idarə edən bu ailə, xüsusilə də XV əsrdən etibarən Danimarkada möhkəmlənmişdir. Hazırda Birləşmiş krallığının taxt sırasındakı 10 namizədiylə yanaşı, hazırkı Danimarka kraliçası (II Marqrete), Norveç kralı (V Harald), sabiq Yunanıstan kralı (II Konstantin) və Böyük Britaniyanın son kral-konsortu (Filip Mauntbetten) da bu sülalənin Glüksburq qolunun oğul şəcərəsinə mənsubdur.

Sülalənin əsası Oldenburq qrafı I Xristianın 1448-ci ildə Danimarka, 1450-ci ildə Norveç və 1457-ci ildə İsveç taxtını ələ keçirməsiylə qoyuldu. Ailə o illərdən bəri Danimarkadakı hakimiyyəti əlində saxlayır.

## Ailənin nəsil ağacı

## Mənbə

* *Genealogisches Handbuch des Adels, Fürstliche Häuser*, Band XVI, "Haus Holstein". C.A. Starke Verlag, 2001, pp.&nbsp;44–50 (in German). ISBN 3-7980-0824-8
* *Burke's Royal Families of the World*, p.&nbsp;60. ISBN 0-85011-023-8
* *Genealogisches Handbuch des Adels, Fürstliche Häuser*, Band XVII, "Oldenburg". C.A. Starke Verlag, 2004, pp.&nbsp;44–50 (in German). ISBN 9783798008335
Odoakr

**Odoakr** (Odovakar, ,  433 — 15 mart 493, Ravenna) — Dunay vadisində yaşayan Gerulların, Ruqilərin  başçısı

## Həyatı
Odoakrı hun, german və hətta slavyan mənşəli hesab edirlər.

V əsrdə Qərb imperiyası germanların hücumu ilə süquta uğradı və german çarlıqları ilə əvəz edildi. 476-cı ildə german mənşəli Odoakr Roma (Qərbi) imperatorunu devirdi və özünü german çarı elan etməklə, Şərqi Roma imperatoruna nəzəri olaraq tabe olacağını bildirdi.

## İstinadlar
Eskalator

**Eskalator**, **Hərəkətli pilləkən** (ing. escalator, fr. escalader – dırmaşmaq, lat. scala – pilləkən) – adamları bir səviyyədən digərinə keçirmək üçün hərəkət edən pilləkənşəkilli qaldırıcı nəqliyyat qurğusu. Binanın mərtəbələri arasında insanların daşınması üçün konveyer nəqliyyat cihazı.

## Ümumi məlumat
**Hərəkət edən səki**lərdə (Travolatorlarda-"yeriyən səki") sərnişinlər ya ayaq üstə durur ya da səkinin üstündə oturacaqlarla təchiz edilmiş kabinələrdə yerləşdirilirlər.

Hərəkət edən səkilər (Travolator) horizontal və bucaq altında yerləşdirilə bilərlər (meyilli və ya üfüqi).

Sərnişin axını çox olan metro stansiyalarında (tunel Eskalatoru), küçə keçidlərində, həmçinin vağzal binalarında (mərtəbə Eskalatoru; mərtəbələrarası Eskalator), çoxmərtəbəli ictimai binalarda, ticarət mərkəzlərində, teatrlarda və s. geniş istifadə olunur. Eskalatorun pillələri sonsuz dartı zəncirinə bərkidilir və diyircəklər üzərində yönəldici yolla hərəkət etdirilir. Eskalator pilləkənlərlə sinxron hərəkət edən tutacaqla təchiz olunur. Yuxarı stansiyalarda intiqal, aşağıda isə zənciri tarımlaşdıran qurğu yerləşir. Pilləkənin hərəkət sürəti 0,5–1 m/san, meyil bucağı 30–35°-dir.

Sürətinə görə hərəkət edən səkilər (Travolatorlar) az sürətli (2.5–3.6&nbsp;km/saat), sürətli (12–17&nbsp;km/saat) və passiv kabinəli sistemlərə (20–33&nbsp;km/saat) bölünürlər. Sərnişinlər az sürətli səkilərin lentinə səkidən və ya giriş meydançasından keçirlər. Sürətli lentlərə isə ardıcıl olaraq aşağı sürətli lentdən daha böyük sürətli lentə prinsipi ilə keçirlər.

Sürət artdıqca hərəkət edən səkinin (Travolatorun) sərnişin daşıma qabiliyyəti artır, lakin müəyyən sürətdən sonra aşağı düşməyə başlayır.

Sürətli səkilər daha yüksək daşıma qabiliyyətini təmin edirlər.
Hərəkət edən səkilərin (Travolatorların) bir sıra üstünlükləri (məsələn: pillələrinin olmaması və bu səbəbdən istənilən qabaritli əşyaların rahat üzərində yerləşdirilə bilinməsi..) vardır. Lakin, onun məhdudiyyətləri də mövcuddur, məsələn; — onun yalnız müəyyən meyil bucağı altında yerləşdirilməsi (sərnişinlərin hərəkət zamanı müvazinətliliyini təmin edəcək meyil bucağı), eskalatorlardan fərqli olaraq sərt meyil bucağı altında yerləşdirilməsi imkanlarının məhdud olması.

Hərəkət edən səkilər (Travolatorlar) praktiki olaraq geniş ərazili, əhalinin (sərnişin) kütləvi axınlarının daimi mövcud olduğu böyük ticarət mərkəzlərində, hava limanlarında, dəmir yolu stansiyalarında, metropoliten stansiyalarında, yeraltı piyada keçidlərində, sərgi kompleksləri və s. istifadə olunur.

## Xarici keçidlər
* Dünyanın ən qısa eskalatoru

## Mənbə
* Çingiz Rəhimov, Bakı şəhərində avtobus sərnişin daşımalarının təşkilində müasir üsulların tətbiqi
*  Chingiz Rehimov МЕТОДЫ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ТРЕБУЕМОГО КОЛИЧЕСТВА ЛЕГКОВЫХ АВТОМОБИЛЕЙ ТАКСИ И ПРАКТИКА МИРОВЫХ СТРАН В ЭТОЙ ОБЛАСТИ 
* Cavadov Əlvahab, "Avtomobil Sərnişin Daşımalaı".
Xepreş

**Xepreş** — Qədim Misirin Yeni padşahlıq dövrünə aid hökmdar tacını adı. Xepreş  "Mavi tac" və ya "Cəng tacı" mənasını da daşıyır. Bu taca adətən tarixi kitabələrdə təsvir olunmuş döyüş arabasında ova və ya döyüşə gedən firon hökmdarların başında rast gəlinir.
 
## İstinadlar
Əl fənəri

**Cib fənəri** — əllə saxlanılan portativ elektrik işıq mənbəyidir. Adətən, işıq mənbəyi kiçik bir közərmə ampul və ya LED lampadır. Cib fənərinin içindəki lampa batareyadan aldığı elektrik enerjisini, işıq enerjisinə çevirir və bu sayədə lampadan işıq gəlir.

## İstinadlar
Boyunbağı

**Boyunbağı**- Boyun ətrafında geyilən qiymətli mədənlər, qiymətli daşlar və ya sıravi vəsaitlərdən tikilmiş bijüteriya.Boyunbağılar ən sadə halıyla, bir zəncir və ya kəndir üzərinə keçirilmiş daşlardan və ya boyunbağı uclarından meydana gəlirlər.

### Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyindən boyunbağı qalereyası

Şəkil:Quranqabı-boyunbağı 1.JPG|Quran qabılı boyunbağı (XIX əsrə aid qızıldan, rəngli şüşədən və mirvaridən hazırlanan Şəbəkə texnikalı Qarabağ boyunbağısı)
Şəkil:Qızıl boyunbağı, Gəncə xanlığı.jpg|Qızıl boyunbağı, Gəncə xanlığı
Şəkil:Çiçəkli boyunbağı.JPG|Çiçəkli boyunbağı
Şəkil:Ulduzlu boyunbağı.JPG|Gəncə xanlığına aid qızıl boyunbağı
Şəkil:Gəncə xanlığı dövrünə aid qızıl boyunbağı.jpg|Gəncə xanlığına aid qızıl boyunbağı
Şəkil:Günəş təsvirli qızıl boyunbağı.jpg|Günəşli boyunbağı, qızıl, yaqut



## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
İstilikölçən

**İstilikölçən** və ya **termometr** — bir sıra müxtəlif prinsiplərdən istifadə edərək istiliyi və istilik qradiyenti ölçən cihaz. Meteorologiyada Celsius, Faranheit və ya Kelvin kimi dəyişik ölçəklər istilikölçənlərdə istifadə edilir.

## Termometrin ixtirası

İlk termometri XVI(16-cı)əsrdə italyan alimi Qalileo Qaliley icad etmişdi. O, şüşə kürənin dəliyini dar şüşə boruya lehimləyib içinə yarısından aşağı su tökür.

Borunu çevirərək açıq tərəfini içərisində su olan qaba tökür. Sonra su olan qab qızdırılır. Su qızdıqca borudakı suyun səviyyəsi dəyişir. Bu səviyyəyə əsasən maddənin isti və ya soyuq olmasını təyin etdi.

## Termometrin quruluşu

Termometr şüşə boru, maye balonu və şkaladan ibarətdir. Maye balonunun içinə rəngli spirt, yaxud civə doldurulur. Cihaz isti mühitə gəldikdə maye istidən genişlənir. Və nəticədə yuxarı qalxır. Əksinə, sıxılır və səviyyə aşağı düşür. Maye balonu şüçə borunun içində yerləşir. Selsi şkalası ilə (C°) temperatur ölçülür.

Belə termometrin üzərində onun ölçü vahidi yazılır. Biz temperatur ölçəndə Selsi şkalasından istifadə edirik.

## İstinadlar
Kalkulyator

**Kalkulyator** — hesab əməliyyatları üçün istifadə olunur.

## Elektron kalkulyator
Hesabın əsas əməliyyatlarını yerinə yetirmək üçün istifadə olunan, kiçik portativ, adətən ucuz elektron cihazdır. Müasir kalkulyatorlar çox kompyuterlərdən daha portativ dirlər lakin PDAların çoxunun ölçüsün əl kalkulyatorlar ilə müqayisə etmək olar.

## Stolüstü kalkulyator
1964-cü ildə Sharp şirkəti tərəfindən element bazası tranzistor olan ilk stolüstü kalkulyator istehsal edilmişdir.

## Etimologiya
 latın sözü «hesabdar» sözündən, o isə   «sayıram» feildən yaranıb. O isə öz növbəsində   «xırda daş» sözündən yaranıb (keçmişdə xırda daşlar saymaq üçün istifadə edilirdi).

## Tarixi
1820-ci ildə fransız ixtiraçı və sahibkar Tomas de Kolmarın (Charles Xavier Thomas de Colmar) yaratdığı, dünyada ilk kalkulyator olan arifmometr satışa çıxarılmışdır.

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
*Mexaniki kalkulyator - Mexaniki kalkulyatorlar, fotolar, ehtiyatlar və təlimatlar toplusu
Qanlı illər

"***Qanlı illər***" və ya "***Qanlı sənələr***" (tam adı: "***Qanlı sənələr. 1323-cü səneyi-hicridə (1905-ci səneyi-miladidə) Qafqazda sərzədeyi-zühur olan erməni-müsəlman davasının tarixi***" () — Məmməd Səid Ordubadinin 1905–1906-cı illərdə baş vermiş Azərbaycan–erməni qırğınları barədə sənədli-tarixi əsəri.

Məmməd Səid Ordubadinin "Qanlı sənələr" əsəri 1908-ci ildə tamamlanmışdır. Kitab ilk dəfə 1911-ci ildə nəşr olunmuşdur. Nəşrin həyata keçirilməsi müəllifin "Tazə həyat" qəzeti vasitəsilə etdiyi müraciətdən sonra Bakı milyonçusu və xeyriyyəçisi Murtuza Muxtarovun maddi dəstəyi ilə mümkün olmuşdur. Əsərdə XX əsrin əvvəllərində baş vermiş erməni-müsəlman toqquşmaları müxtəlif bölgələrdən göndərilmiş müxbir məktubları əsasında təqdim edilir. Bu materiallar hadisələrin gedişi və coğrafiyası haqqında məlumat mənbəyi kimi istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar
Maylo Ventimilya

**Milo Antoni Ventimiqlia** (8 iyul 1977 ; Kaliforniya, Anaheym) — tanınmış ABŞ aktyor və rejissoru. Amerikanın NBC telekanalında efirə gedən Qəhrəmanlar serialında Piter Petrelli rolu ilə məşhurdur. ***Milo*** WB telekanalının təqdim etdiyi Qilmor qızları adlı serialında *Ces Marinano* rolu ilə fanatlarının sevgisini qazanır.

## Filmoqrafiya
Filmlər

## İstinadlar
Heca

**Heca** — tələffüz zamanı sözün asanlıqla bölünə bilən hissələrinə deyilir.

Sözlər bir, iki, üç və daha artıq hecadan ibarət ola bilər. Hər hecada bir sait hərf olur. Ona görə də *sözdə neçə sait hərf varsa, bir o qədər də heca olur.*

Söz ortasında işlənən qoşa samitlərdən biri əvvələ, ikinci samit isə sonrakı hecaya düşür. Samit səs özündən sonra gələn sait səsin yaratdığı hecaya tabe olur.Elə sözlərdə var ki,tək hecalı olur və hecada sadəcə sait olur. Məsələn:a-ləm,ə-lək və s. Üç samitin yanaşı işləndiyi sözlərdə daha çox ilk iki samit əvvəlki saitə, üçüncü samit isə sonrakı saitə tabe olur. Məsələn: gənc-lik, xalq-lar və s.

Sözün hecaya bölünməsi həmin sözün yazılışı üzrə aparılır.

## Həmçinin bax
* Heca vəzni
* Akanye

## İstinadlar
Nanaylar

**Nanaylar** — Amur çayının aşağı (Rusiya Federasiyası, Xabarovsk ölkəsi) və Ussuri çayının sağ qolları sahillərində yaşayan xalq.

## Ümumi məlumat
Rusiyada təqribən 10,5 min nəfərdir (1979). Bir hissəsi Çində, Sunqari və Ussuri çayları arasında yaşayır. Nanaylar Nanay dilində danışırlar. Dinləri xristianlıqdır. Şamanizmin də qalıqları var.

## Qalereya

Şəkil:Hezhe (Nanai) girl.jpg|Nanay qızı
Şəkil:Nanai children.jpg|Nanay uşaqları
Şəkil:Dersuuzala.jpg|Dersu Uzala
Şəkil:Ravenstein-p377-Maack-Goldi-Idol-Poles.png|Nanay bütləri (Riçard Maakın şəkli, 1850-ci il)
Şəkil:KA-Nanai-Kunden.jpg|Nanaylar və "Kunst və Albers" mağazasının işçiləri
Şəkil:Nanai woman costume.jpg|Nanay qadın kostyumu
File:Современная женская одежда в национальном стиле (нанайцы).JPG|Ənənəvi üslubdakı müasir qadın geyimləri


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Нанайцы  (на веб-сайте Ассоциации коренных, малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока РФ)
Xitab

**Xitab** — cümlədə müraciət olunan şəxsi, əşyanı bildirən söz və ya söz birləşmələri. Xitablar əsasən, isimlərlə və ismi birləşmələrlə ifadə olunur. İsimləşən digər nitq hissələri və feili sifət tərkibləri də xitab mövqeyində işlənə bilər. İnsan anlayışı bildirən isimlər daha çox xitab kimi işlənir. Məsələn: Oğul, yaxına gəl. Körpə balam, rahat yat. Ata, eşidirəm səni. Ey Vidadi, gərdişi-dövrani kəcrəftarə bax və s.

Xitab başqa canlılara və cansızlara da aid olur. Məsələn: Baş alıb gedirsən hayana, ceyran. Dağlar, səndə gözüm qaldı. Oxu, tar, oxu, tar. Göy göl, tərifini çox eşitmişəm və s.

Xitab ismin adlıq halında olur və bu baxımdan mübtədaya oxşayır. Lakin, o, xüsusi intonasiya ilə deyilir və cümlə üzvlərindən kiçik fasilə ilə ayrılır. Məsələn: S. Vurğun məşhur "Ceyran" qoşmasında ceyran sözünü həm mübtəda, həm də xitab kimi işlətmişdir:

Əyilib su içir bir ana ceyran…
Şöhrətin yayılıb hər yana, ceyran…

Birinci misrada ceyran sözü mübtəda, ikinci misrada isə xitabdır.

Xitablar quruluşca sadə və mürəkkəb olur. Nitq hissəsi ilə ifadə olunan xitablar sadə, söz birləşməsi ilə ifadə olunan xitablar isə mürəkkəb xitablar sayılır. Oğul, (sadə xitab) yaxına gəl. Körpə balam, (mürəkkəb xitab) rahat yat.

Xitablar cümlə üzvlərindən vergüllə ayrılır. Xitab cümlənin əvvəlində, ortasında və sonunda işlənə bilər. Cümlənin sonunda işlənən xitabdan əvvəl vergül, sonra isə nöqtə, nida işarəsi və ya sual işarəsi qoyulur.
Məsələn: Nə olub, ana, niyə belə narahatsan? Gəl, ey qoca Təbriz! və s.

Xitablardan əvvəl ay, ey, a nidaları da işlənir.
Kristin Rouz

**Kristin Sui Ruz** () — ABŞ-li aktrisa. NBC telekanalında efirə gedən "Qəhrəmanlar" serialında Ancel Petrelli rolu ilə tanınır.

## Həyatı
Kristin Ruz Linvudda (Kaliforniya) anadan olmuşdur. Ali təhsilini Stanford Universitetində almışdır.

## Karyera
Kristin Ruz karyerasına 1990-cı ildə "Ferris Bueller" adlı serialla başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* '''Cristine Rose''' IMDB səhifəsi
* '''Cristine Rose''' Memory Alpha səhifəsi
Runiz

**Runiz** – İranın Fars ostanının İstəhban şəhristanının Runiz bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,991 nəfər və 1,466 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Zahidşəhr

**Zahidşəhr** — İranın Fars ostanının Mərvdəşt şəhristanının Şibkavə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 10,038 nəfər və 2,296 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Sedə

**Sedə**-İranın Fars ostanının İqlid şəhristanının Sedə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,572 nəfər və 1,497 ailədən ibarət idi.
Əhalisini Qaşqay Türkləri, Bəxtiyarilər və Farslar təşkil edir.

## İstinadlar
Sərvistan

**Sərvistan**- İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Sərvistan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 16,846 nəfər və 4,094  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Leonard Roberts

**Leonard Roberts** () — film aktyoru.

## Həyatı
Leonard Roberts 17 noyabr 1972-ci ildə Kaliforniya ştatının Sent-Lüis şəhərində anadan olmuşdur. 1992-ci ildə Depaul Universitetinin teatr məktəbini bitirmişdir.

## Karyera
Amerikanın NBC telekanalında efirə gedən Qəhrəmanlar serialında D.V.Havkins rolu ilə tanınır.

## Xarici keçidlər
* '''Leonard Roberts''' IMDB səhifəsi

## İstinadlar
Təyin

**Təyin** — cümlədə isimlə və ya isimləşmiş sözlərlə ifadə olunan hər hansı üzvü izah edən ikinci dərəcəli üzvə təyin deyilir.
Təyin necə?, nə cür?, hansı?, neçə?, nə qədər?, neçənci? suallarından birinə cavab verir. Məsələn: Anar intizamlı oğlandır. Sinifdə iyirmi şagird var.
Təyin daha çox sifət, say, feili sifət və işarə əvəzlikləri ilə ifadə olunur. Məsələn: Kəndimiz uca dağlar qoynunda yerləşir (sifətlə). Mağazadan beş dəftər aldım (sayla). Bu kitab çox maraqlıdır (əvəzliklə)Yatmış körpə səsə oyandı (feili sifət).

İsim və zərflər də sifətin xüsusiyyətlərini daşıdıqda (sifətləşdikdə) təyin vəzifəsində işlənə bilir. Məsələn: Cərrah Əli qonşumuzdur. Özümə dəri çanta aldım. Daş bina davamlı olur.

Bəzən təyin qoşmalı məsdərlə də ifadə oluna bilər. Məsələn: Yaşamaq kimi, görəsən, nemət varmı?

Təyin quruluşca sadə və mürəkkəb olur.

Nitq hissələri ilə ifadə olunan təyinlər quruluşca sadə olur. İsmi birləşmələr və feili sifət tərkibləri ilə ifadə olunan təyinlər isə quruluşca mürəkkəb olur. Məsələn: Məktəb direktoru Əli müəllim qabaq sırada oturmuşdur. Səhərdən meşəyə gedən uşaqlar axşama yaxın qayıtdılar.

Cümlədə isimlə ifadə olunan bütün üzvlərin təyini ola bilər. Məsələn: Yaşıl zəmilər göz oxşayır. Qız güllü donunu geymişdi. Biz birinci mikrorayonda yaşayırıq. Məmməd Araz istedadlı şairdir. Bu cümlələrdəki yaşıl, güllü, birinci və istedadlı təyinləri sıra ilə mübtədaya, tamamlığa, zərfliyə və ismi xəbərə aiddir.

Təyin yanaşma əlaqəsi ilə başqa cümlə üzvlərinə tabe olur.

Qeyd 1: Bizim həyətdə gözəl çiçəklər var cümləsindəki bizim təyini hal şəkilçisi ilə işləndiyindən həyətdə zərfliyinə işarə əlaqəsi ilə bağlanmışdır.

Qeyd 2: Təyin ismi birləşmələrin asılı tərəfinə ad olduğu halda, feili birləşmələrin asılı tərəfinə aid ola bilmir. Məsələn: Gələcəyə nikbin gözlə baxan Elsevərin ən böyük arzusu hüquqşünas olmaq idi cümləsindəki feili sifət tərkibi III növ təyini söz birləşməsinin asılı tərəfinə aid olub cümlənin təyinidir. Yeni tikilmiş binaya köçənlər sevincli idilər cümləsində isə yeni tikimiş birləşməsi sintaktik təhlil zamanı ayrıca təyin hesab edilmir. Bu cümlədə yeni tikilmiş binaya köçənlər birləşməsi cümlənin mübtədasıdır.
Lətifi

**Lətifi**-İranın Fars ostanının Laristan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,731 nəfər və 1,184 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xəbər (qrammatika)

**Xəbər** — haqqında danışılanın hərəkət və ya əlamətini bildirən cümlənin baş üzvüdür. Əsasən, sonda gəlir.

Xəbər "nə edir?" (felin bütün şəkil və zamanlarında), "kimdir?", "necədir?" ,"haradadır?" və s. suallarından birinə cavab verir.

## Növləri

### Feili xəbər
Feilin təsriflənən formaları (əmr, xəbər, arzu, lazım, vacib, şərt) və frazeoloji birləşmələrlə ifadə olunur. Məsələn:

# Əmr şəkli ilə — Sevdiyim kitabı **götürmə**!
# Xəbər şəkli ilə — Müəllim dayanmadan **yazırdı**.
# Arzu şəkli ilə — Kaş o bu gün **gələ idi**.
# Lazım şəkli ilə — Dayım sabah **gələsidir**.
# Vacib şəkli ilə — Şəhidlərimizin xatirələrini **unutmamalıyıq**!
# Şərt şəkli ilə — Axşama bizə **gəlməsən**, inciyərəm.
# Frazeoloji birləşmə ilə- Mən ona **qulaq asmadım**.

### İsmi xəbər
Adlarla (isim, sifət, say, əvəzlik, zərf, məsdər, feili sifət) və ismi birləşmələrlə yaranır. Məsələn:

# İsimlə- Biz **uşağıq**.
# Sifətlə- Mənim Vətənim **gözəldir**.
# Sayla- Məndə ədəbiyyata maraq **çoxdur**.
# Əvəzliklə- Qardaşım **sizdədirmi**?
# Zərflə- Onlar **irəlidədirlər**.
# Məsdərlə- Mənim arzum **tələbə olmaqdır**.
# Feili sifətlə- Gördüklərinizin hamısı **tədbirdə iştirak edənlərdir**.
# İsmi birləşmə ilə- Xurşidbanu **el qızıdır**.

Feili xəbər hərəkət, ismi xəbər hökm bildirir.
Suala cavab vermədən ismi xəbər olaraq götürülən sözlər, məsələn: var, yox, mümkün, deyil və s. predikativlər adlanır

## İstinadlar
Cümlənin baş üzvləri

**Cümlənin baş üzvləri** — cümlənin qrammatik əsasını təşkil edir, fikir predmetini, onun hərəkət və əlamətini bildirir. Cümlənin mübtəda və xəbər olmaqla iki baş üzvü var.
Ləpui

**Ləpui**-İranın Fars ostanının Şiraz şəhristanının Zərqan bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,975 nəfər və 1,333 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Lamird

**Lamird** – İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Lamird şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 21,365 nəfər və 4,021 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Lar

**Lar** — İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Laristan şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 51,961 nəfər və 12,891 ailədən ibarət idi.Əhalisinin əksəriyyəti Əçomi xalqından ibarətdir, Açomi dilində danışırlar və müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Kəvar

**Kəvar** — İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Kəvar şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 22,158 nəfər və 4,753 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Künartaxta

**Künartaxta**-İranın Fars ostanının Kazerun şəhristanının Kəmarəc və Künartaxta bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,690 nəfər və 1,477 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Kürehi

**Kürehi** — İranın Fars ostanının Bəvanat şəhristanının Sərçihan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,158 nəfər və 807 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Daniya Ramires

**Daniya Ramires** () — Dominikan Respublikasında anadan olmuş aktrisa. NBC telekanalında efirə gedən "Qəhrəmanlar" serialında Maya Herreyra rolu ilə tanınır.

## İstinadlar
Aşıqlar (dəqiqləşdirmə)

**[[Aşıq]]** — saz ifaçısı, saz sənətini icra edən şəxs.

**[[Aşıq]]lar** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Aşıqlar (qrup)
* ''Aşıqlar'' (film)

## Həmçinin bax
* Aşiqlər (dəqiqləşdirmə)
Karzin

**Karzin** və ya **Fəthabad** — İranın Fars ostanının Qir və Karzin şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,953 nəfər və 1,651 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Səfaşəhr

**Səfaşəhr**- İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Xürrəmbid şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 22,254 nəfər və 5,556  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Süğad

**Süğad** – İranın Fars ostanının Abadə şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 11,065 nəfər və 3,001 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Səadətşəhr

**Səadətşəhr** - İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Pasargad şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 15,947 nəfər və 3,814  ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti taciklər, ərəblər və qaşqaylardan ibarətdir, fars dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Şeşdeh

**Şeşdeh**-İranın Fars ostanının Fəsa şəhristanının Şeşdeh və Qarabulq bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,572 nəfər və 1,283 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Firuzabad (Fars)

**Firuzabad** () — İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Firuzabad şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 58,210 nəfər və 12,888  ailədən ibarət idi.Əhalisinin əksəriyyəti qaşqaylardan ibarətdir, qaşqay dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Nurabad (Fars)

**Nurabad** — İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Məməsəni şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 51,668 nəfər və 11,006 ailədən ibarət idi.Əhalisinin əksəriyyəti məməsəni elindən ibarətdir, lur dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.Məməsənilərdən əlavə qaşqaylarda bu şəhərdə yaşayırlar.

## İstinadlar
Nucin

**Nucin**-İranın Fars ostanının Fəraşbənd şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,356 nəfər və 772 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Meymand (Fars)

**Meymənd** — İranın Fars ostanının Firuzabad şəhristanının Meymənd bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8,615 nəfər və 2,138 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Seyidan (İran)

**Seyidan** — İranın Fars ostanının Mərvdəşt şəhristanının Seyidan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,555 nəfər və 1,954 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Neyriz

**Neyriz** — İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Neyriz şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 45,180 nəfər və 11,970 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Dash

**Dash** (Debian Almquist shell) — *nix əməliyyat sistemində shelldir. Bashla müqayisədə çox kiçikdir, həm də xüsusiyyətləri cəhətdən az zəngindir. Almquist shell-in xələfi olan dash, 1997-ci ildə Linux əməliyyat sisteminə port edilmiş, 2002-ci ildə isə adı dəyişdirilərək dash qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dash vebsaytı
Kazım Qarabəkir Paşa məscidi

**Kazım Qarabəkir Paşa Məscidi** — Naxçıvan şəhərində yerləşən ibadətgah və memarlıq abidəsi. 1918-1919-cu illərdə Naxçıvanın erməni təcavüzündən xilas edilməsində böyük şücaət və mərdlik göstərmiş, 1921-ci ildə Qars müqaviləsini imzalamış, Mustafa Kamal Atatürkün silahdaşı, Türkiyə ordusunun Şərq cəbhəsinin komandanı Kazım Qarabəkir paşanın şərəfinə Türkiyə Cümhuriyyətinin Diyanət İşləri Vəqfinin dəstəyi ilə inşa edilmişdir.

## Tarixi
[left|thumb|100px|[Kazım Qarabəkir Paşa]]
Məscidin açılışı 13 oktyabr 1999-cu ildə olmuşdur. Məscidin açılışında Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyev və Kazım Qarabəkir Paşanın qızı Timsal Qarabəkir iştirak etmişlər.

1995-ci ilin 20 sentyabr tarixində tikintisinə başlanan binanın xərclərini Belçikalı türklərin vəsaiti ilə ödənilmişdir. Məscidin memarı Çingiz Seçkin, layihə mühəndisi isə Həmid Turac olmuşlar.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Qoşaminarəli məscid binasının giriş qapısı (portal) şimal tərəfdəndir. Bina üç mərtəbəli qurularaq, özülü, divarları, kümbəzlə minarələri dəmir betondan tökülmüşdür. Divarlara xaricdən Qaradağ mişar daşından üzlük pilitələri hörülmüşdür.

Məscid binasının sahəsi 550, həyəti ilə birlikdə 13 min kvadrat metrdir. Minarələrin hündürlüyü 38 m, əsas günbəz 19 m, yanlarındakı günbəzlər isə 4 metr ucalığındadır. Binanın birinci mərtəbəsində böyük dəhlizlə yardımçı otaqlar, ikinci mərtəbəsində isə kişilərin ibadət salonu, cənub divarda da mehrab vardır.

Mehrabın ətrafında mərmər üzərində ərəbcə Quranın "Bəqərə" surəsindən "Ayətəl-kürsü" ayələri həkk edilmişdir. Məscidin üçüncü mərtəbəsinə minarələrdən pillələrlə yol gedərək yan divarlardakı eyvanı xatırladan qadınların ibadəti üçündür.

Məscidin pəncərələri rəngli şüşələrlə vitraj işlənmiş, daxili divarlar naxışlarla bəzədilərək, minarə ilə künbəzlərin üst örtüklərinə qurğuşun təbəqəsi çəkilmişdir. Məsciddə eyni vaxtda 1000 nəfərin ibadəti nəzərdə tutulmuşdur. Salonun içərisində günbəzdən çilçıraq asılmış, əzan vermək üçün müasir avadanlıqlar quraşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin Naxçıvanda "Kazım Qarabəkir Paşa Məscidi"nin açılış mərasimində nitqi - 13 oktyabr 1999-cu il
Kükü abidələr kompleksi

**Kükü abidələr kompleksi** — Şahbuz rayonu ərazisində yerləşən arxeoloji abidələr kompleksi.

## I Kükü
I Kükü abidəsi Şahbuz rayonunun Kükü kəndinin girəcəyində, Küküçayın sağ sahilində yerləşən qədim yaşayış yeridir. Abidə iki hündür təpəni və onların ətəyini əhatə edir. I Kükü abidəsinin sahəsi 74 hektardan artıqdır. Abidədə aparılan kəşfiyyat işləri nəticəsində mədəni təbəqənin böyük bir hissəsinin dağıdıldığı aşkar edilmişdir. Yaşayış yerinin bəzi hissələrində uçub – tökülmüş daş yığınlarına təsadüf edilir. Binalar dağın relyefinə uyğun olaraq ensiz səkilərdə yerləşdirilmişdir. Divar qalıqları bəzi yerlərdə 50 m məsafədən izlənilir.

Yaşayış yerindən çəhrayı və boz rəngli gil küpələr, kasa və badya qırıqları tapılmışdır. Ərazidə qədim qəbirlərin olması güman edilir. Yaşayış yerindən toplanmış yerüstü materiallar e.ə. II – I minilliklər, şurfdan aşkar olunmuş materiallar isə e.ə. I minilliyin əvvəlləri üçün səciyyəvidir.

## II Kükü
II Kükü abidəsi Şahbuz rayonunda Küküçay ilə Zırnelçayın qovuşduğu yerdən bir qədər aşağıda İlk Dəmir dövrünə aid arxeoloji abidədir. Abidə Küküçayın sağ sahilində, hündür təpə üzərində olub, hər tərəfdən dərin dərə ilə əhatələnmişdir. II Kükü abidəsinin sahəsi 6400 m² – dir. Yaşayış yerində iri daşlardan tikilmiş bina qalıqlarına rast gəlinir. Otaqların saxlanmış qalıqlarına əsasən, müəyyən edilmişdir ki, onlar dördbucaqlı formada olmuşdur. Saxlanmış divarlar bir cərgə iri daşlardan inşa edilmişdir.

Cənub – qərb tərəfdə iki cərgə daşdan hörülmüş divar qalıqlarına təsadüf edilmişdir. Bəzən bitişik, bəzən isə bir – birindən aralı yerləşən otaqlar irihəcmli olub sahəsi 35 m² — ə çatır. Yaşayış yerindən çəhrayı rəngli gil qab qırıqları tapılmış, Küküçayın sağ sahilində xüsusi düzəldilmiş yerdə qaval daşı aşkarlanmışdır. Abidənin e.ə. II minilliyin sonu – I minilliyin əvvəllərinə aid olması güman edilir.

## Kükü nekropolu
Kükü nekropolu Şahbuz rayonunun Kükü kəndinin içərisində yerləşən Tunc dövrünə aid arxeoloji abidədir. Tikinti işləri zamanı abidənin qədim qəbirlər olduğu müəyyən edilmişdir. Tədqiqatlar nəticəsində birinci qəbirdən iri monoxrom boyalı küpə və boz rəngli qablar, həmçinin iri buynuzlu heyvan sümükləri aşkar edilmişdir. Bəzi yerlərdə nazik kül təbəqəsinə, daha dərinlikdə isə iri yonulmuş daşlara təsadüf olunmuşdur.Tapıntılara əsasən 3 m dərinlikdə yerləşən qəbrin (uzunluğu 2,5 m) salamat qalan hissəsinin eni, 0,6 m idi.

İkici qəbir tamamilə dağılmışdır. Salamat qalan hissəsinin uzunluğu 4 m, eni isə 0,6 m olub birinci qəbirlə eyni istiqamətdədir. Dağılmış qəbrin boz rəngli gil qablardan (küpə, kasa, badya qırıqları) ibarət məişət avadanlığının üzərini örtən kül qalıqlarına təsadüf edilmişdir. Qəbir boyu heyvan sümükləri səpələnmişdir. Qəbirdən tunc nizə ucluğu və tunc sancaqlar da tapılmışdır. Maddi mədəniyyət nümunələrinin təhlilindən Kükü nekropolunun e.ə. III minilliyin sonu – II minilliyin əvvəllərinə aid olduğu ehtimalı irəli sürülmüşdür.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan arxeologiyası
Mikloş Roja

**Mikloş Roja** (; ) — macar və ABŞ bəstəkarı, bir çox kinofilmlərin musiqisinin müəllifi, "Oskar" (1946, 1948, 1960), "Saturn" (1976, 1980) və "Sezar" (1978) mükafatları laureatı.

## Həyatı

Macar əsilli bəstəkar Mikloş Roja 18 aprel 1907-ci ildə anadan olmuşdur. 5 yaşından skripkada ifa etmişdir. 1925-ci ildə Macarıstanı tərk etmişdir. Leypsiq Universitetinə daxil olsa da, tezliklə təhsilini Leypsiq konservatoriyasında almağa qərar verir. Roja orada Hermann Qrabnerin tələbəsi olur. 1927-ci ildə konservatoriyanın tələbəsi olarkən ilk böyük uğuru olan "Opus 1, A String Trio" əsərini bəstələyir. Bundan sonra o, Fransada (1931-1935) və Böyük Britaniyada (1935-1940) yaşayıb yaratmışdır. 1940-cı ildə isə ABŞ-yə köçmüş, 1946-cı ildən Amerika vətəndaşı olmuşdur.

Rojanı Avropada ilk dəfə onun simfonik əsərləri ilə tanıdılar. Lakin artıq 1930-cu illərdən başlayaraq kino musiqisi sahəsində fəaliyyətə başlamışdır. 1940-cı ildə çəkilən "Bağdad oğrusu" filminin uğurundan sonra Roja bir çox Hollivud filmlərinə musiqi yazdı. Ümumi hesabla, Mikloş Roja 100-dən artıq filmə musiqi yazmışdır. "Ovsunlanmış" (1945), "İkili həyat" (1947) və "Ben-Hur" (1959) filmlərinə yazdığı musiqilərə görə nüfuzlu "Oskar" mükafatına layiq görülmüşdür. Rojanın musiqi yazdığı filmlər sırasında "İkiqat sığorta", "İtirilmiş həftəsonu", "Qatillər", "Asfalt cəngəllik" kimi filmlər də var.

Roja bütün həyatı boyu bir çox akademik musiqilər də yazmışdır. Onun musiqinin bu sahəsində bəstələdiyi ən məşhur əsərlər "Skripka və orkestr üçün konsert" (1954) və "Violonçel və orkestr üçün konsert" (1968) hesab olunur.

Mikloş Roja 27 iyul 1995-ci ildə Los-Ancelesdə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Bağdad oğrusu (film, 1940) / The Thief of Bagdad
# İtirilmiş həftəsonu (film, 1945) / The Lost Weekend
# Yaşamaq yanğısı (film, 1956) / Lust for Life
# Ben-Hur (film, 1959) / Ben-Hur

## İstinadlar
Haqatna

**Haqatna** (camorra dili *Hagåtña* , əvvəllər **Аqanya**, ingilis və ispan dillərində *Agaña* /əˈɡɑːnjə/) — şəhər,  Quam adasının inzibati mərkəzi .

Şəhər adanın qərb sahilində yerləşir. Əhalisi təqribən  1100 nəfərdir (2000-ci il).

## Tarixi
Camorralıların burada ilk məskəni bizim eranın təqribən 500-cü ilində salınıb. 1668-ci ildə ispanlar yaşayış məskəni salırlar və adada ilk katolik kilsəsi inşa edirlər. 1898-ci ildə İspan-Amerika müharibəsindən sonra Filippin və Quam ABŞ-nin nəzarətinə keçir.

1940-cı ildə şəhərin əhalisi 10 min nəfərə çatır və ada əhalisinin yarısını təşkil edir.

8 dekabr 1941-ci ildə Quam Yaponiya tərəfindən işğal edilir. 1944-cü ildə onun azad edilməsində Aqanya ABŞ bombardmanından ciddi şəkildə dağılır və əhalinin çoxu adanın digər hissələrinə köçürlər.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatının əsasını turizm təşkil edir, turistlərin 90 % yaponlar təşkil edir. Hotellərin tikintisi ekologiyaya pis təsir edir.

Quamın 30 % ərazisini tutan Amerika hərbi bazasının icarə haqqı şəhər büdcəsinin əsaslı hissəsini təçkil edir.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Virtual Aqanya
Vəravi

**Vəravi** — İranın Fars ostanının Möhr şəhristanının Vəravi bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,056 nəfər və 847 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Məsiri

**Məsiri**- İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Rüstəm şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,365 nəfər və 1,178 ailədən ibarət idi.Əhalisinin əksəriyyəti məməsəni elinin rüstəm oymağından ibarətdir, lur dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Meşkan

**Meşkan** — İranın Fars ostanının Neyriz şəhristanının Poştkuh bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,630 nəfər və  1,196 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Həmaşəhr

**Həmaşəhr** – İranın Fars ostanının Sipidan şəhristanının Həmican bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 969 nəfər və 224 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Honiara

**Honiara** () — Solomon adalarının paytaxtı və əsas şəhəri.

## Əhalisi, dil və din
Honiaranın əhalisi təqribən 55 min nəfərdir. Şəhərdə əsasən melaniziyalılar yaşayırlar. Rəsmi dil — ingilis dilidir, ancaq əhali ingilis dilinin yerli dialekti olan *pincim dilində* danışırlar. Dindarlar əsasən xristianlardır.

## İstinadlar
Yuri Qolosilkin

**Yuri Stepanoviç Qolosilkin** - ANS Ş.Q.MMC-nin Prezidentinin Ümumi Məsələlər üzrə Müşaviri

## Həyatı

Yuri Stepanoviç Qolosilkin 1935-ci ildə Bakıda anadan olub.

KQB-nin yetkin əks-kəşfiyyatçılardan biri olub. 
1997-ci ildən 2004-cü ilədək “ANS” Müstəqil Yayım və Media Şirkətində müxtəlif vəzifələrdə - Təhlükəsizlik xidmətinin rəis müavini, rəisi, Cəmiyyətin Ümumi işlər üzrə müşaviri vəzifələrində işləyib.

Qolosilkin Yuri 2004-2012 illərdə “ANS ŞİRKƏTLƏR QRUPU” MMC-də Ümumi məsələlər üzrə Baş müşavi olub.

ANS Şirkətlər Qrupu prezidentinin müşaviri Yuri Stepanoviç Qolosilkin 7 iyul 2012-ci ildə səhər ürək tutmasından 76 yaşında vəfat edib.

## Fəaliyyəti
 
Yuri Qolosilkin 1986-ci ildə Ukraynanın Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasında baş vermiş faciəvi nüvə partlayışından dərhal sonra əraziyə yollanmış və orada operativ-tədqiqat işi ilə məşğul olan azərbaycanlılardan biridir.
  
## Mənbə
*ANS-çilər 

## İstinadlar
Məmməd Səid Ordubadinin ev-muzeyi (Bakı)

**Məmməd Səid Ordubadinin Ev Muzeyi** — tanınmış Azərbaycan ədibi Məmməd Səid Ordubadinin Bakı şəhərində yaşayıb, fəaliyyət göstərdiyi evdə yaradılmış muzey. Muzey Bakı şəhəri, Xaqani küçəsi 19 ünvanında yerləşir.

## Tarixi
Muzey Azərbaycan SSR-in direktiv orqanlarının 16 iyun 1976-cı il tarixli qərarı ilə 31 oktyabr 1979-cu ildə ədibin 1938-ci ildən ömrünün sonunadək yaşayıb yaratdığı mənzildə təşkil olunmuşdur. Muzey hazırda Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin nəzdindədir. 

## Ekspozisiyası
Muzeyin fondunda 2000-ə yaxın eksponat toplanmışdır. Onlardan 300-ü muzeyin ekspozisiyasında nümayiş etdirilir. Ekspozisiya ümumi sahəsi 60 m² olan iki otaqda yerləşir. Yazıçının həm iş, həm də qonaq otağı olmuş birinci otaqda, məişət əşyaları, mebel, o cümlədən, arxasında məşhur tarixi romanlarını qələməaldığı yazı masası, fotoşəkillər, qrafika və yağlı boya ilə işlənmiş rəsm əsərləri, kitablar toplanmışdır. Otağın görünüşü, ədibin həyatının son dəqiələrində olduğui kimi qorunub saxlanmışdır. 
İkinci otaq, M.S.Ordubadinin bütün yaradıcılığını əks etdirir. Burada ədibin XX əsrin əvvələrindən bəri nəşr edilmiş kitabları, əlyazmaları, işələdiyi qəzet və jurnalların nümunələri nümayiş etdirilir. 
Tamaşaçılar muzeydə həmçinin, yazıçının Naxçıvanda anadan olduğu evin maketi ilə də tanış ola bilərlər. Mədəni-maarif müəsissəsi olmaqla yanaşı, muzeydə M.S.Ordubadinin mədəni irsinin örənilməsi sahəsində tədqiqatlar da aparılmaqdadır.

## Həmçinin bax
* Məmməd Səid Ordubadi
* Mədəniyyət Nazirliyi (Azərbaycan)

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 

## İstinadlar