open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alströmeriya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Cinsin bütün nümayəndələri Cənubi Amerika üçün səciyyəvi olsa da, bəzilərinə ABŞ, Meksika, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Madeyra və Kanar adalarında da rast gəlmək olar. Cinsə daxil olan bütün növlər demək olar ki, iki fərqli yayılma arealından biri ilə məhdudlaşır. Bu mərkəzlərdən biri Çilidə, digəri isə Braziliyanın şərqində yerləşir. Çilidə olan *Alstroemeria* növləri qışda, Braziliyada olanlar isə yayda inkişaf edir. Çilinin Atakama səhrasında yetişən *A. graminea* istisna olmaqla, digər bütün növlər uzunömürlü çoxillik bitkilərdir.

## Təsvir

Bu cinsin nümayəndələri kök yumrularına malikdir. Bəzi növlərin gövdələrinin hündürlüyü -ə çatır. Bitkinin yarpaqları növbə ilə düzülür, formaları dəyişkəndir və yarpaq damarları paraleldir. Çiçəklər tək olur və ya çətirdə yığılır. Çiçəklərdə hər birinin uzunluğu 5 santimetrə (2,0 düym) qədər olan altı ləçək var. Onlar qırmızı, narıncı, bənövşəyi, yaşıl və ağ rənglərin bir çox çalarlarında ola bilir və tünd rəngli ləkə və ya zolaqlara malikdirlər. Çiçəklərdə altı erkəkcik və üç ağızcığa malik bir dişicik var. *Alstroemeria*-da çiçəyin ləçəkləri yumurtalığın üstündə yerləşir.

Bitkinin çiçəkləmə dövrü yaz və yaydır. Tozlanma həşəratların (arıların), həmçinin kolibrilərin köməyi ilə baş verir. Tozlayıcılar olmadıqda bitkinin küləklə tozlanması da mümkündür.

## Taksonomiya
Cins İoqann Peter Falk və onun dissertasiya rəhbəri Karl Linney tərəfindən 1762-ci ildə *Planta Alströmeria* adlı dissertasiyasında təsvir edilmişdir. Cins Linneyin tələbəsi olan isveçli baron Klas Alstryomerin (1736–1794) şərəfinə adlandırılmışdır. Linneyə cinsə aid iki növün toxum nümunələrini o vaxt bitkinin artıq yetişdirildiyi İspaniyadan məhz Alstryomer gətirmişdi.

### Yetişdirilməsi və istifadəsi

Cinsin ağ, sarı, narıncı, ərik, çəhrayı, qırmızı, bənövşəyi və bənövşəyi də daxil olmaqla bir çox rəngi və bəzəyi özündə əks etdirən bir çox hibridi və ən az 190 sortu hazırlanmışdır. Bu gün tez-tez yetişdirilən ən məşhur hibridlər Çilidən olan növlər (qışda çiçəkləyən) ilə Braziliyadan gələn növlər (yayda çiçəkləyən) arasında çarpazlaşma nəticəsində əldə edilir. Bu strategiya cinsə aid bitkilərin həmişəyaşıl olması və demək olar ki, ilin çox hissəsində çiçəkləməsi ilə nəticələnmişdir. Cinsin əsas yetişdirmə prosesi bu gün Hollandiyadakı şirkətlər tərəfindən həyata keçirilir. Miniatür zanbağa bənzəyən bu çiçəklər kəsmə gül ticarətində buket və gül kompozisiyaları üçün olduqca məşhurdur. Bu zərif çiçəklər heç bir büzüşmə əlaməti olmadan suda 14 günə qədər yaşayır.

Bağ üçün mövcud olan növlərin əksəriyyəti yazın sonunda və yazın əvvəlində çiçək açır. Bitkinin kökləri  dərəcə istiliyə davamlıdır. Bitki ən azı altı saat gün işığı, müntəzəm su və yaxşı havalandırılan torpaq tələb edir.

Alstroemeria cinsinin nümayəndələrinin köklərindən nişasta əldə edilir. Bitkidən həmçinin xalq təbabətində və yüksək keyfiyyətli yapışqan hazırlamaqda da istifadə olunur.

## Növlər
*Alstroemeria* cinsinə aid təxminən 126 növ var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sapporo Pivə Muzeyi

– Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Sapporo şəhərində yerləşən muzey. Yaponiyada pivəyə həsr olunmuş yeganə muzey olmaqla yanaşı, *"[[Sapporo Breweries]]"* pivə şirkətinin tarixini işıqlandırır.

## Tarixi
Muzeyin yerləşdiyi bina 1890-cı ildə tikilmiş və 1905–65-ci illərdə pivə zavodu kimi istifadə olunmuşdur. 1987-ci ildə binada pivə muzeyi açılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzey Yaponiyanın pivənin tarixinə və pivə istehsalına həsr olunmuşdur. Ziyarətçilər müxtəlif pivə nümunələrinin dadlarına baxa bilərlər. Muzeyin yaxınlığında Sapporo Pivə Bağı yerləşir. Bu struktura pivə zalları və restoranlar daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bingöl hücumu (1993)

**1993 Bingöl hücumu**, **1993 Bingöl qətliamı** və ya **33 əsgər hadisəsi** — Malatyadan usta qoşunlarına getmək üçün mülki avtobuslarla yola düşdükdən sonra, Elazığ–Bingöl magistralında PKK tərəfindən silahsız türk əsgərlərinə hücum. Əsgərləri daşıyan avtomobillərin önü PKK yaraqlıların zəbt etdiyi kamazlar vasitəsilə dayandırılıb və 36 əsgər girov götürülüb. Hadisənin baş verdiyi yerdə əsgərlərlə birlikdə 3 müəllim də saxlanılıb. Həmin günün axşamı 33 əsgər PKK-lılar tərəfindən öldürülmüşdür, və hücum ölkdə daxilində əks-səda doğurmuşdur. Səhər saatlarında müəllimlər də güllələnmişdir.

## Hadisə
Hadisədən əvvəl Elazığın Palu rayonundakı 300 nəfərlik PKK qruplaşmasını tərk edən 150 nəfərlik qrup Bingöl bölgəsində hücuma hazırlaşırmış. Naşı təlimini başa vuran 50 əsgər, paylanmaq üçün 24 mayda Malatya İl Jandarma Komandanlığından iki mikroavtobusla, mülki formada olaraq Bingöl İl Jandarma Komandanlığına yola düşüb. Bingölə 15 km aralıda saat 18:00 radələrində yolu kəsən Barmaqsız Zəki kod adlı Şəmdin Sakıkın başçılıq etdiyi 150 nəfərlik PKK qrupu mikroavtobusları saxlayıb, şəxsiyyət vəsiqələrini yoxlayıb və əsgərləri avtobusdan düşürüb. Qrup 36 əsgəri yaxınlıqdakı kəndə aparıb. Gecə saat 03.00 radələrində əgsəgərləri tək sıra düzən PKK-lılar, Kalaşnikov, Bixi və Kanas kimi silahlarla əsgərlərin üzərinə atəş açıblar. Atəş nəticəsində 36 silahsız əsgərdən 33-ü həyatını itirib, 3-ü isə PKK-lılar tərəfindən öldürüldüyü ehtimal edilərək qalıb. İlk güllələrdə ölməyənlər yenidən atəşə tutulub.

## Əks əməliyyat
Mayın 26-da Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin əks əməliyyatə nəticəsində, hadisədə iştrak edən PKK-lılardan 67-si öldürülüb.

## Abidə məzarı

30 iyun 2007-ci ildə Bingölün 13 kilometrliyində, Anıttəpə adlanan yerdə PKK-nın pusqusunda həyatını itirən 33 əsgər üçün Türkiyə Bayrağı formasında abidə ucaldılıb. 33 əsgərin rəmzi olan 33 metr uzunluğundakı dirəyə, Anıtkabirdən gətirilən 10 kvadratmetrlik nəhəng Türkiyə bayrağı asılmaq surətilə, əsgərlərin təsviri olan məqbərə tikildi.

## İstinadlar
Hakuna matata

**Hakuna matata** — "kədərlənmə" və "problem deyil" mənasını verən suahili ifadəsidir. Zənzibar, Tanzaniya və Keniyada yaşayan insanlar bu deyimdən geniş istifadə edirlər. İdiom tez-tez tətil kəndlərində, otellərdə və turizm sənayesində istifadə olunur. Bu deyimin yayılmasında ən böyük amillərdən biri Kral Şir cizgi filmində bu deyimin fəlsəfəsindən istifadə edilməsidir.
Vüqar Əliyev (jurnalist)

**Vüqar Əliyev** (; ) —  Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyinin (AZƏRTAC-ın) İdarə Heyətinin sədri

## Həyatı

Vüqar Əliyev 1980-ci il noyabrın 27-də Bakıda anadan olub. 

2001-ci ildə Azərbaycan Dillər Universitetinin ingilis dili fakültəsini bitirib. 

2001-2002-ci illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olub. 

“2007-2015-ci illərdə Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsili üzrə Dövlət Proqramı” çərçivəsində 2010-2012-ci illərdə  jurnalistika ixtisası üzrə təhsil alıb. 

2007-2017-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyində (AZƏRTAC) ingilis dili üzrə tərcüməçi və tərcümə redaktoru vəzifələrində işləyib.

2017-2019-cu illərdə siyasət xəbərləri redaksiyasında bölmə müdiri vəzifəsində çalışıb. Bu illərdə Prezident İlham Əliyevin və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın xarici səfərlərinin və iştirak etdikləri tədbirlərin işıqlandırılmasında iştirak edib. 

2019-2022-ci illərdə Prezident Administrasiyasında Birinci vitse-prezidentin Katibliyində çalışıb. 

2022-ci il noyabrın 28-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyinin (AZƏRTAC-ın) İdarə Heyətinin sədri təyin olunub.

Asiya və Sakit Okean Ölkələri İnformasiya Agentlikləri Təşkilatının (OANA) vitse-prezidentidir. 

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Milli Xəbər Agentlikləri Birliyinin (UNA) İcraiyyə Şurasının üzvüdür. 

Azərbaycan Respublikasının Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının üzvüdür.  

2023-cü ilin sentyabrında “Bir kəmər, bir yol İqtisadi İnformasiya Tərəfdaşlığı platformasının Rəyasət Heyətinin üzvü seçilib. 

Ailəlidir, üç qız övladı var.

## Təltifləri
* "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təhlükəsizliyini təmin edən orqanın 30 illiyi (1993–2023)" yubiley medalı (2023)
* "Azərbaycan Respublikasının xüsusi rabitə və informasiya təhlükəsizliyi orqanının 30 illiyi (1993–2023) yubiley medalı (2023)
* "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı (2024)
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu — 21 iyul 2025
* "Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)" yubiley medalı (2025)

## İstinadlar
Georgi Sıqankov

**Georgi Qavriloviç Sıqankov** () — Azərbaycan-sovet teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1979).

## Həyatı
Georgi Qavriloviç Sıqankov 3 iyun 1921-ci ildə Kutaisi qəzasının (hazırda Samtredia bələdiyyəsi) Kulaşi kəndində anadan olmuşdur. 1949-cu ildən Qorki, Dzerjinski, Saransk teatrlarında çalışmışdır. 1956-cı ildən M. Qorki adına Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında çıxış etmişdir.

Georgi Sıqankov 1944-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 9 fevral 1979
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 3 aprel 1974
* 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni — 6 noyabr 1985
* "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı — 29 avqust 1943
* "Moskvanın müdafiəsinə görə" medalı — 1 may 1944
* "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı — 9 may 1945

## İfa etdiyi əsas rollar

* "Qozbel at", Pyotr Yerşovun əsəri üzrə — *İvanuşka
* "Müfəttiş", [[Nikolay Qoqol]] — *bələdiyyə rəisi
* "İnqilab naminə", Mixail Şatrov — *V. İ. Lenin
* "[[Hekayəti Müsyö Jordan Həkimi-Nəbatat və Dərviş Məstəli Şah Cadükuni Məşhur|Müsyo Jordan və dərviş Məstəli şah]]", [[Mirzə Fətəli Axundov]] — *Müsyo Jordan
* "Aprel səhəri", Yusif Əzimzadə — ''Pirqulu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Drymophila cyanocarpa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Çoxillik ot bitkisidir, hündürlüyü 60 sm-a qədər çata bilir. Yarpaqlarının uzunluğu 3–8 sm, eni isə 5–15 mm arasında dəyişir. Ağ, krem və ya açıq bənövşəyi rəngdəki çiçəkləri noyabr və yanvar ayları arasında görünür. Bitkinin yumurta formalı giləmeyvələri 5–10 mm uzunluğundadır və rəngi mavidən bənövşəyiyə doğru dəyişə bilər. Növə Avstraliyanın Tasmaniya, Viktoriya və Yeni Cənubi Uels əyalətlərində rast gəlinir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Məhəmmədəli Fərdin

**Məhəmmədəli Fərdin** (; ) — iranlı aktyor. İran İslam İnqilabından (1979) qabaq, İranın ən məşhur aktyorlarından biri idi. Məşhur aktyor Huşəng Azəroğlu ilə birlikdə "Gənc-i Qarun" filmində də rol alıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Drymophila moorei

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Növün nümayəndələrinin təbii yayılma arealı Yeni Cənubi Uelsin şimalındakı Manninq çayından Kvinslendə qədər uzanır. Tropik meşələrdə, adətən yüksək hündürlüklərdə yetişən ot bitkisidir. Meyvələri üzərində olduqda asanlıqla müəyyən edilə bilir.

## Təsvir
Kiçik parlaq yarpaqlara malik bitkinin hündürlüyü 30 sm-ə çatır. Əsas şaquli gövdə budaqsızdır. Yarpaqların uzunluğu 3–6 sm, eni isə 1–2 sm arasında dəyişir.

Çiçəklər əsasən yazda açır və ağ və ya çəhrayı rənglərdə olur. Bitkinin giləmeyvələri narıncı və ya sarı rəngdədir və az sayda toxumu var. Giləmeyvələr yumurtavari formadadır və uzunluqları 1–1,5 sm arasında dəyişir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rəhmətabad (Xudabəndə)

**Rəhmətabad** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 244 nəfər yaşayır (48 ailə).

## İstinadlar
Nasir Məlikmütii

**Nasir Məlikmütii** ( *Naṣir Məlik-müṭī‘ī*; ) — iranlı aktyor və rejissor. İran İslam İnqilabından (1979) qabaq, İranın ən məşhur aktyorlarından biri idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çopuqlu (Kərəsf)

**Çopuqlu** () - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanının Kərəsf dehistanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 177 nəfər yaşayır (40 ailə).

## İstinadlar
Aleksey Pesoşın

**Aleksey Valyereviç Pesoşin** () – Rusiya dövlət və siyasi xadimi. 17 aprel 2017-ci ildən Tatarıstan Respublikasının Baş naziri.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ukrayna milli ittifaqı

**Ukrayna milli ittifaqı** () — Ukraynada radikal siyasi cərəyan və siyasi partiyası. Partiyanın lideri Vitali Krivoşeyev.
## Tarixi
Ukrayna milli ittifaqı 2009-ci ildə Oleq Qoltvyanski tərəfindən NASO bazasında qurulmuşdur. Ukraynada və Rusiyada bir sıra siyasi aksiyaların keçirilməsinin təşkilatçısı olur. 2012-ci ildə Xarkovda qeyri-qanuni miqrasiyaya qarşı marşin keçirilməsinə görə həbs edilib, mühakimə olunmuşdur. Ictimai təşkilatların fəaliyyətini dayandırmasa da. Oleq Qoltvyanski sədrlik postundan istefa verdi, UMI sədrliyinə daha sonra Vitali Krivoşeyev keçmişdir. 27 aprel 2013-cü il tarixində isə V-ci təsis qurultayı keçirilib. Və bununla da bir partiya olaraq siyasi fəaliyyətinə başlamışdır. 

2013–2014-cü illərdə partiya rəsmi olaraq qeydiyyat alınmadı. 

Yanukoviç rejiminə qarşı Ukrayna milli ittifaqı çıxışlar etmiş və maydan hərəkatının təşkilatçılarından olmuşdur.

2015-ci ildə UMI ilə UKROP Partiyası arasında birləşmə haqqında ilkin razılaşma əldə edildi. Lakin daha sonra birləşmə gerçəkləşdirilmədi. 2015-cu il bələdiyyə seçkilərində 17 nəfər namizədliyini versə də, bələdiyyə üzvlüyünə 2 nəfər seçilb.

## İştirak etdiyi seçkilər
### Parlament seçkilərində
{| class=wikitable style="font-size:105%"
|-
! rowspan="2" |İl
! rowspan="2" |Namizəd sayı
! rowspan="2" |Sədr
! colspan="4" |Nəticələri
! rowspan="2" |Mövqe
|-
!Səs
!%
!Yer
!Temp
|-
| bgcolor="#DCDCDC" |**2020** 
|1
|Oleq Qoltvyanski
|
| 
|
|1
| bgcolor="red" |Seçilmədi

### Bələdiyyə seçkilərində

## Bayrağı və emblemi
UMI-nin emblemi böyük hərflərlə "ІN" () yazılmış kompozisiyadan ibarətdir.


Fayl:Flag of Ukrainian National Union.svg|bayrağı
Fayl:Logo de la Unión Nacional de Ucrania.png|emblemi

## Rəhbərlik
Partiyanın qurucusu və ilk sədri Oleq Qoltvyanski olmuşdur. 2013-cü ildən partiyanın sədri Vitali Krivoşeyev.
## Mənbə
* rəsmi saytı  
## Qeydlər

## İstinadlar
Yaponiya Bankının Valyuta Muzeyi

– Yaponiyanın Tokio şəhərində, Yaponiya bankının qabağında yerləşən muzey. Muzey Yaponiya tarixində istifadə olunmuş sikkə və əsginaslara həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Yaponiya Bankının Valyuta Muzeyi 1985-ci ildə Yaponiya bankının 100 illiyi münasibətilə açılmışdır. Muzeyin məqsədi Yaponiya pullarını toplamaq, mühafizə etmək və nümayiş etdirməkdir.

## Xüsusiyyətlər
Muzey sərgisinin əsasının Senpeykan kolleksiyası təşkil edir. Bu kolleksiya XIX–XX əsrlərdə yaşamış numizmatik Tanaka Keybuna məxsusdur. O, Yaponiya və Çində istifadə olunmuş tarixi valyutaları toplamışdır. Kolleksiya Senpeykan muzeyində saxlanılmış olsa da, 1944-cü ildə Yaponiya bankına bağışlanılmışdır.

Muzeydə Yaponiyanın ilk sikkələri olan fuhonsen sikkələrinin replikaları, Min sülaləsi dövrünə aid Çin sikkələri, vadokayçin sikkələri, qızıl külçələr, oban adlı qızıl sikkələr, Yaponiya bankı tərəfindən tədavülə buraxılmış ilk əsginas sərgilənir. Miyazaki prefekturasında kəşf edilmiş və kim tərəfindən basdırıldığı naməlum olan 7700 Çin sikkəsi muzeyin 60 santimetr hündürlüyündəki gil qabında saxlanılır. Muzeydə Yaponiya bankı tərəfindən tədavülə buraxılmış bütün əsginaslar, eləcə də, sikkə kəsmə metodları nümayiş etdirilir.

Muzeydə böyük məbləğdə olan pul çəkiləri hiss etmək üçün şərait də yaradılıb. Məsələn, ziyarətçilər 10 kiloqram ağırlığında olan 100 milyon yenin çəkisini hiss edə bilərlər.

## Qalereya

Ming coin used as currency in Japan.jpg|Min sikkəsi.
Hiding places for Tokugawa coinage.jpg|Tokuqava sikkələrini gizlətmək üçün yerlər.
Bank of Japan silver convertible one yen banknote 1885.jpg|Yaponiya bankının ilk əsginası (1885)
Japanese Government Asian banknotes during the Second World War.jpg|Yaponiya hökumətinin İkinci dünya müharibəsi əsginasları.
Early silver one yen coin Japan.jpg|Bir yenlik gümüş sikkə.
Kobundo 4.jpg|Kobundo.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Məhəmməd Zaman

**Məhəmməd Zaman** və ya **Məhəmməd Paolo Zaman Kermani** (d. 1680-ci ildən əvvəl – ö. 1700-cü ildən sonra) — Səfəvi imperiyasında fəaliyyət göstərən məşhur rəssam və xəttat. Səfəvi imperiyası miniatür sənətində XVII əsrin ortalarında yaranmağa başlayan Farangi-Sazi üslubunun ən görkəmli nümayəndələrindən biri hesab edilir.

## Həyatı
Təxminən 1680-ci ildə dünyaya gəlmiş, fəaliyyəti nəticəsində məşhur Səfəvi xəttatlarından və rəssamlarından birinə çevrilmişdir. Əslən Kermandan olsa da, Təbrizdə təhsil almışdır. II Şah Abbasın hakimiyyəti dövründə şah tərəfindən rəssamlıq sənəti alması üçün Romaya göndərilmişdir, lakin buradakı təhsili zamanı Katolik olmuş və *Paolo* adını qəbul etmişdir. Din dəyişdirdiyinə görə, Səfəvi imperiyasına geri döndükdən sonra problem yaşamışdır. Xristianlığı qəbul etməsinin aşkarlanmasından sonra Böyük Moğol imperiyasına qaçmış, moğol sülaləsi tərəfindən qəbul edilərək saraya yerləşdirilmişdir. O, rəssam və xəttat kimi italyan rəssamların texnikasından təsirlənmişdir. Tarixçi İvanov iddia edir ki, Məhəmməd Zaman Romaya getməmiş, İsfahandakı italyan rəssamlardan dərs almışdır. Ona görə, guya Məhəmməd Zamanın katolikliyi qəbul edəcəyi Romaya rəssamlıq dərsi almaq üçün göndərilməsi sadəcə rəngli bir əfsanədən ibarətdir və həqiqəti əks etdirməməkdədir. Bildirilir ki, məşhur italyan həkim və səyyah Nikkolao Manucci moğol sarayında olarkən, Övrəngzibin sarayında Məhəmməd Zamanla tanış olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Səfəvi incəsənəti
* Əliqulu Cabbadar
* Farangi-Sazi

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Yokohama Sahil Mühafizəsi Muzeyi

– Yaponiyanın Kanaqava prefekturasının Yokohama şəhərində yerləşən. Muzey Yaponiyanın sahil mühafizə tarixinə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Muzey 10 dekabr 2004-cü ildə açılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzey Yaponiya Sahil Mühafizə Xidmətinin fəaliyyətinə həsr olunmuşdur. Muzeyin əsas görməli eksponatı 2001-ci ilin dekabrında Amami-Oşima döyüşü zamanı sahil mühafizə xidməti tərəfindən ələ keçirilmiş, Şimali Koreyaya məxsus olan casus gəmisidir. Burada "Casus gəmisi" sərgisi yaradılmışdır. Gəmidən çıxarılmış bir çox material muzeydə sərgilənməkdədir: Yaponiya istehsalı mobil telefon, koreyaca–ingiliscə lüğət, tüfənglər, pulemyotlar, partlayıcı maddələr, polad dəbilqələr, dalğıclıq ləvazimatları və Kaqoşima prefekturasının sahil xəritələri. Gəmidə tapılmış və Şimali Koreya lideri Kim İr Senin təsviri olan etiket sancağı da muzey eksponatları arasındadır. Gəmi yarasız vəziyyətdə olsa da, ziyarətçilər gəmi ilə yaxından tanış ola bilərlər.

Muzeyin son hissəsi Yaponiya Sahil Mühafizə Xidməti tərəfindən istifadə olunan gəmi və təyyarələrə həsr olunmuşdur. Burada personalın təlimləri və vəzifələri haqqında məlumat verilir.

## Qalereya

Ken H. IMG 4121 1600 (5578954995).jpg|Şimali Koreyaya məxsus gəmi.
Battle of amami oshima NK assault rifle.jpg|Gəmidən tapılmış silahlar.
Battle of amami oshima NK radios.jpg|Gəmidən tapılmış radiolar.
North-Korea spy-vessel 2.jpg|Təyyarə əleyhinə pulemyot.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Skraup reaksiyası

**Skraup reaksiyası** — Zdenko Hans Skraup adını daşıyır. Reaksiya tipi — tsiklin əmələ gəlməsi ilə gedən reaksiya.

Skraup sintezi xinolinləri sintez etmək üçün istifadə edilən kimyəvi reaksiyadır. Çexiyalı kimyaçısı Zdenko Hans Skraupun (1850–1910) şərəfinə adlandırılmışdır. Skraup reaksiyasında anilin sulfat turşusu, qliserin və nitrobenzol ilə qızdırılır və xinolin sintez edilir.

Bu nümunədə nitrobenzol həm həlledici, həm də oksidləşdirici agent kimi iştirak edir. Əks halda şiddətli reaksiya olduğu üçün əsasən dəmir(II)sulfatın iştirakı ilə aparılır.[5] Nitrobenzol əvəzinə arsen turşusu istifadə edilə bilər və birincisi daha yaxşıdır, çünki reaksiya daha az şiddətlə gedir.[6]

## Həmçinin bax
* Bisçler-Napieralski reaksiyası
* Doebner-Miller reaksiyası

## İstinadlar
# ^ Skraup, Z. H. (1880). "Eine Synthese des Chinolins". Berichte. 13: 2086.
# ^ Manske, R. H. F. (1942). "The Chemistry of Quinolines". Chem. Rev. 30: 113–144. doi:10.1021/cr60095a006.
# ^ Manske, Richard H. F.; Kulka, Marshall (1953). "The Skraup Synthesis of Quinolines". Org. React. 7: 80–99. doi:10.1002/0471264180.or007.02. ISBN 0471264180.
# ^ Wahren, M. (1964). "Stabilisotop markierte verbindungen—II , Untersuchung der skraupschen chinolin-synthese mit hilfe von 15N". Tetrahedron. 20 (12): 2773. doi:10.1016/S0040–4020(01)98495–9.
# ^ Clarke, H. T.; Davis, A. W. (1941). "Quinoline". Organic Syntheses.; Collective Volume, vol. 1, p. 478
# ^ Finar, Ivor Lionel (1973). Organic Chemistry, Volume 1 (6th ed.). p. 857. ISBN 978–0582442214.
Mərakeş milli futbol komandası

**Mərakeş milli futbol komandası** — kişilər arasında beynəlxalq futbol yarışlarında Mərakeşi təmsil edir. FRMF kimi tanınan "Kral Mərakeş Futbol Federasiyası" tərəfindən idarə olunur. Komandanın rəngləri qırmızı və yaşıldır. "Atlas Lions" ləqəbli Mərakeş milli futbol komandası həm FİFA, həm də Afrika Futbol Konfederasiyasının (CAF) üzvüdür. Beynəlxalq səviyyədə Mərakeş 1976-cı ildə Afrika Millətlər Kubokunu, iki Afrika Millətlər Çempionatını və bir dəfə FİFA Ərəb Kubokunu qazandı. Onlar altı dəfə futbol üzrə dünya çempionatında iştirak ediblər. Onların ən yaxşı nəticəsi 1986-cı ildə, Dünya Kubokunda qrupda birinci olan ilk Afrika millisi olduğu vaxta təsadüf edir. Bununla belə, onlar sonda qrupda ikinci olan Qərbi Almaniyaya 1-0 hesabı ilə uduzurlar.

## Tarixi

## Oyun Forması
Mərakeşin ev rəngləri ən çox qırmızı köynəklər, yaşıl şort və corablardır, uzaq rənglər ümumiyyətlə ağ və ya tamamilə yaşıl olur.

## Oyunçular
### Son heyət
Aşağıdakı 26 futbolçu 2022 FIFA Dünya Çempionatına çağırılıb.
Noyabrın 13-də Amine Harit zədə səbəbindən turniri tərk etdi və Anass Zarouri ilə əvəz olunur.

*Oyun və qollar 27 noyabr 2022-ci il tarixində, Belçika milli komandasına qarşı oyundan sonranı göstərir*

## İstinadlar
1,2-Dioksetan

**1,2-dioksetan** — törəmələrinin əksəriyyəti otaq temperaturunda sabit olan kristallardır. Xloroform, benzol və nitrometanda həll olunur. Kimyəvi xassələrinə görə, onlar tipik peroksidlərdir (bax: Üzvi peroksid birləşmələri). LiAlH4-ün təsiri altında 1,2-dioksetannın tetraalkil törəmələri onların analitik analizlər üçün istifadə olunan 1,2-diola qədər azalır. PPh3 ilə reaksiya daxil olduqda, onlar qızdırıldıqda tsiklik fosforamlara çevrilən epoksidlərə parçalanırlar, məsələn:

1,2-dioksetan törəmələri asanlıqla parçalanır. Üzvi həlledicilərdə onların məhlullarının termolizi, üçlü vəziyyətdə olan həyəcanlanmış keton molekullarının (ulduzla işarələnmiş) deaktivasiyası nəticəsində hamilyonlüminisent ilə müşayiət olunur, məsələn:

1,2-dioksetanın tetraalkil törəmələri olefinlərin foto oksidləşməsi və ya a-bromohidroperoksidlərin tsiklləşməsi yolu ilə əldə edilir, məsələn:

II birləşmən a-perhidroksi turşuların RR"C(OOH)COOH-nin disikloheksilkarbodiimidin iştirakı ilə tsiklləşdirilməsi yolu ilə əldə edilir. II birləşmən atəşböcəklərində, bəzi dəniz orqanizmlərində və bitkilərdə biosintez zamanı əmələ gəlir. Onların çürüməsi bioluminesens parçalanmaya ("soyuq parıltı") səbəb olur. III birləşməni əsasların iştirakında oksalilxloridə qatı H2O2 (saf formada təcrid olunmur) ilə təsir etməklə almaq olar.

## Ədəbiyyat
# Anisimova N. A. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. 1-ci hissə. Nomenklaturanın əsasları. Bir heteroatomlu monoheterosiklik birləşmələr: dərslik. — Sankt-Peterburq: Sankt-Peterburq Dövlət Sənaye Texnologiyaları və Dizayn Universiteti, 2017. — S. 21–34. — 81 səh.
# Gilchrist T. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. — M .: Mir, 1996. — S. 402. — 464 s. — ISBN 5-03-003103-0.
# İvanski V. I. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. — M .: Ali məktəb, 1978. — S. 31. — 559 s.
# Z. Hauptman, J. Grefe, H. Remane "Organic Chemistry", M., "Kimya", 1979, səh.553–555
Qızıl atlı (Drezden)

**Drezden "Qızıl Atlı"sı** () — Saksoniya və Polşa kürfürstü, Güclü Avqustun atlı heykəlidir.
Abidə () körpüsü ilə () küçəsi arasında () meydanında yerləşir.
Abidədə Güclü Avqust roma zirehində əynində Polşa Krallığı istiqamətində at çaparkən təsvir edilmişdir.

## Tarixi
Güclü Avqustun atlı heykəli 1732–1734-cü illərdə heykəltaraş Lüdviq Videman tərəfindən misdən hazırlanmış və qızıl amalqamla örtülmüşdür.
Fransız memarı () tərəfindən yaradılmış postamentin tikintisinə 1735-ci ildə başlanılıb.
1736-cı ildə abidənin təntənəli açılışı baş tutur.
Abidənin bərpası 1884-cü ildə memar ()-un rəhbərliyi altında aparılmışdır.
Eyni zamanda, Lipsius postamentin dizaynını tamamladı.

1943–1944-cü illər İkinci Dünya müharibəsi zamanı hissələrə bölünən abidə saxlanmaq üçün Pillnitz sarayına aparılır.
Abidənin müharibədən sonrakı bərpası 1953-cü ildə heykəltaraş Valter Flemminqə həvalə edilir.
1956-cı ildə abidə öz həmişəki yerini tutdu.

Abidənin sonuncu bərpası 2001–2003-cü illərdə aparılıb.

## Ədəbiyyat
* Маркина Л. Г., Муравлёва Е. Н., Муравлёва Н. В. GOLDENER REITER ЗОЛОТОЙ ВСАДНИК // Культура Германии: лингвострановедческий словарь: свыше 5000 единиц / под общ. ред. проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 359–360. — 1181 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-038383-5.
Helen Lanqevin-Joliot

**Helen Lanqevin-Joliot** (doğum adı: Joliot-Küri; 19 sentyabr 1927, Paris) — Fransız laboratoriyalarında nüvə reaksiyaları ilə bağlı araşdırmaları ilə tanınan və hər üçü də fizika və kimya üzrə Nobel mükafatı almış Mariya Kürinin nəvəsi və İren Jolio-Küri və Frederik Jolio-Kürinin qızı, fransız nüvə fiziki.   

## Erkən həyatı və təhsili
Helen Lanqevin-Joliot 19 sentyabr 1927-ci ildə Parisdə, Fransa'da dünyaya gəlmişdir. Anası İren Jolio-Küri və atası Frederik Jolio-Küri hər ikisi də görkəmli fiziklər idi və 1935-ci ildə kimya üzrə Nobel mükafatını birlikdə qazanmışdılar. Helen, nənəsi Mariya Küridən və valideynlərindən elmə olan həvəsi miras almışdır.

Paris Universitetində təhsil almış və 1950-ci ildə nüvə fiziki ixtisası üzrə doktorluq dərəcəsini almışdır. Doktorluq dissertasiyası, yüksək enerjili protonlarla nüvə reaksiyaları mövzusunda idi.

## Karyerası
Helen Lanqevin-Joliot, karyerasının çox hissəsini Fransanın Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzində (CNRS) keçirmişdir. O, burada nüvə fiziki kimi çalışmış və nüvə reaksiyaları, nüvə quruluşu və radioaktivlik sahələrində tədqiqatlar aparmışdır.

1956-cı ildə Parisdəki Nüvə Fiziki İnstitutunun direktoru təyin edilmiş və bu vəzifədə 1986-cı ilə qədər çalışmışdır. O, həmçinin Fransız Atom Enerjisi Komissiyasında (CEA) və Avropa Nüvə Tədqiqatları Təşkilatında (CERN) müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

## Elmi töhfələri
Helen Lanqevin-Joliot, nüvə fiziki sahəsində bir sıra mühüm töhfələr vermişdir. Onun ən vacib işlərindən biri, yüksək enerjili protonlarla nüvə reaksiyaları üzərində apardığı tədqiqatlar olmuşdur. Bu tədqiqatlar, nüvə quruluşu və nüvə qüvvələri haqqında anlayışımızı dərinləşdirmişdir.

Helen Lanqevin-Joliot, həmçinin radioaktivlik sahəsində də əhəmiyyətli tədqiqatlar aparmışdır. O, radioaktiv izotopların tibbdə və sənayedə istifadəsi üzərində çalışmışdır.

## Mükafatları və təltifləri
Helen Lanqevin-Joliot, elmi karyerası boyunca bir çox mükafat və təltiflərə layiq görülmüşdür. O, Fransız Elmlər Akademiyasının üzvü, Fransız Fəxri Legionu ordeninin kavaleri və bir çox digər nüfuzlu mükafatların sahibidir.

## Ailəsi
Helen Lanqevin-Joliot, 1948-ci ildə Michel Langevin ilə evlənmiş və bu evlilikdən iki övladı olmuşdur. Oğlu Yves Langevin də astrofizikdir.

## İstinadlar
Dördüzvlü heterotsikllər

**Dördüzvlü heterosikllər** — ən azı bir heteroatom saxlayan dördüzvlü halqaya malik olan üzvi tsiklik birləşmələrdir.

## Ümumui izahı
Dördüzvlü heterotsikllərə təbiətdə üçüzvlü heterosikllərə nisbətən daha az rast gəlinir . Bu qrup heterotsiklik birləşmələr arasında ən mühümləri penisilin və sefalosporin antibiotiklərinin komponentləri kimi tətbiq tapmış β-laktamlardır. Əsas sintez üsulu tsiklobirləşmə reaksiyasıdır. Onlar litiumüzvi birləşmələr, bor triflorid və ya kupratların təsiri altında məhv olurlar. Dördüzvlü heterosikllər kiçik tsikl ölçüsü səbəbindən aromatik birləşmələrin xüsusiyyətlərinə malik deyildir.
Əsas Nümayəndələri: Oksetan, dioksetan, Azetidin

Dördüzvlü heterosikllər:
 
Oksetan və azetidin üç üzvlü həmkarlarından əhəmiyyətli dərəcədə daha az reaktivdir (oksetan hidroksi-anion ilə oksirandan 103 dəfə yavaş reaksiya verir), lakin buna baxmayaraq, onlar oxşar halqa açma reaksiyalarına məruz qalırlar: məsələn, bor trifluoridin və ya kupratların iştirakında oksetan litium üzvi birləşmələrin reaktivləri ilə reaksiya daxil olur, azetidin halqasının açılması isə qatı xlorid turşusu ilə qızdırıldıqda baş verir:

Dördüzvlü sistemlər arasında ən mühümü penisilin və sefalosporin antibiotiklərində olan və onların bioloji aktivliyini təyin edən β-laktam tsiklidir . β-laktam halqası, karbonil karbon atomunda nükleofil hücuma nisbətən davamlı olan beş üzvlü analoqlardan (pirolidonlar) və ya asiklik amidlərdən tam fərqli olaraq, karbonil karbon atomuna hücumla çox asanlıqla parçalanır.
β-laktonlar (propiolaktonlar) karbonil qrupunun karbon atomuna da asanlıqla hücum edir; məsələn, onlar xüsusilə asanlıqla hidroliz olunur, əlavə olaraq, bir çox nukleofillərin təsiri altında ikinci növ nukleofil hücuma məruz qalır, C(4) mövqeyində hücum nəticəsində karboksilatın SN2 ilə əvəzlənməsi müşahidə olunur . Aşağıdakı nümunə homoxiral laktonun istifadəsini göstərir:

## Mənbə
# Anisimova N. A. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. 1-ci hissə. Nomenklaturanın əsasları. Bir heteroatomlu monoheterosiklik birləşmələr: dərslik. — Sankt-Peterburq: Sankt-Peterburq Dövlət Sənaye Texnologiyaları və Dizayn Universiteti, 2017. — S. 21–34. — 81 səh.
# Gilchrist T. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. — M .: Mir, 1996. — S. 402. — 464 s. — ISBN 5-03-003103-0.
# İvanski V. I. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. — M .: Ali məktəb, 1978. — S. 31. — 559 s.
# Z. Hauptman, J. Grefe, H. Remane "Organic Chemistry", M., "Kimya", 1979, səh.553–555
Erexteyon

**Erexteyon** (Yunan dilində:  ) Yunanıstanın paytaxtı Afinada yerləşən Qədim Yunan məbədidir. Məbəd eramızdan əvvəl 406-cı ildə tikilmişdir və Akropolun şimal hissəsində yerləşir.  

Erexteyon, sonralar Bizans dövründə kilsə, Frankokratlar dövründə saray, Osmanlı dövründə isə türk sərkərdəsinin iqamətgahı kimi istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Pomeranz-Fritiş reaksiyası

**Pomeranz-Fritş reaksiyası**- həmçinin Pomeranz-Fritş tsiklləşməsi adlanır, üzvi kimyaya aid reaksiyadır. Paul Fritş (1859–1913) və Casar Pomeranz (1860–1926) adlı alimlərin adını daşıyır. Ümumiyyətlə, bu reaksiya izoxinolinin sintezidir.

## Ümumi reaksiya sxemi
Aşağıdakı reaksiya benzaldehid və 2,2-dialkoksietilamindən izoxinolinin sintezini əks etdirir.

Müxtəlif alkil qrupları, məsələn metil və etil qrupları əvəzedici (R) kimi istifadə edilə bilər. Reaksiyada sulfat turşusu proton donoru kimi (bəzən trifluorasetik anhidrid və lantanid triflatlar kimi Luis turşuları) istifadə olunurdu.[1][2][4] Daha sonra geniş çeşiddə müxtəlif izoxinolinlər uğurla sintez olunmuşdur.

Əvvəlcə benzalaminoasetal benzaldehid və 2,2-dialkoksietilaminin kondensasiyası nəticəsində sintez olunur. Kondensasiyadan sonra alkoksi qruplarından birinə hidrogen atomu əlavə olunur. Bunun nəticəsində spirt alınır. Daha sonra, birləşmə 2 sintez olunur. Bundan sonra birləşməyə ikinci hidrogen atomu əlavə olunur. Son mərhələdə ikinci bir spirt alınır və bitsiklik aromatik birləşmə sintez olunur.

## Tətbiqi
Pomeranz-Fritş reaksiyası izoxinolin törəmələrinin sintezində geniş tətbiq olunur.
İzoxinolinlər bir çox sahədə tətbiq olunur, o cümlədən:
* dimetisokin kimi yerli anesteziklər:

: 

* vazodilatatorlar, tanınmış birləşmə papaverin aşağıda göstərilmişdir:

## Həmçinin bax
* Bişler-Napieralski reaksiyası
* Piktet-Spenqler reaksiyası

## İstinadlar
# ^ Jump up to:a b Pomeranz, C. (December 1893). "Uber eine neue Isochinolinsynthese". Monatshefte für Chemie. 14 (1): 116–119. doi:10.1007/BF01517862. S2CID 95923801.
# ^ Jump up to:a b c Fritsch, Paul (January 1893). "Synthesen in der Isocumarin- und Isochinolinreihe". Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 26 (1): 419–422. doi:10.1002/cber.18930260191.
# ^ Jump up to:a b Wang, Zerong (2009). Comprehensive organic name reactions and reagents. Hoboken, N. J.: John Wiley. pp. 2256–2259. ISBN 978-0-471-70450-8.
# ^ Jump up to:a b c d Kürti, László; Czakó, Barbara (2007). Strategic applications of named reactions in organic synthesis : background and detailed mechanisms ; 250 named reactions (Pbk. ed., [Nachdr.]. ed.). Amsterdam [u.a.]: Elsevier Academic Press. pp. 358–359. ISBN 978-0-12-429785-2.
# ^ Jump up to:a b Li, Jie Jack (2006). Name reactions : a collection of detailed reaction mechanisms ; [more than 300 reactions] (3., expanded ed.). Berlin [u.a.]: Springer. pp. 472–474. ISBN 978-3-540-30030-4.
Fosforamid

**Fosforamid** molekulyar formulu O=P(NH2)3 olan kimyəvi birləşmədir. Bu, hidroksil qruplarının hər birinin bir amin qrupu ilə əvəz olunduğu fosfor turşusunun törəməsidir. Fosforamid fosforilxloridin ammonyak ilə reaksiyasından yaranır. Polyar həlledicilərdə həll olan ağ bərk maddədir. Nəmli havada ammonium duzuna hidroliz olunur:

2 H2O + OP(NH2)3 → NH4+[HPO3(NH2)] + NH3

Natrium hidroksid ilə reaksiya ammonyakın ayrılması nəticələnir:[1]

NaOH + OP(NH2)3 → NaO2P(NH2)2 + NH3

Tiofosforil birləşməsi P(=S)(NH2)3 tiofosforil-xloridin ammonyak ilə reaksiyasından alınmışdır.
## Fosforamidlər
Əsas məqalə: Fosforamidlər
Fosforamid həmçinin fosforamidlər adlanan bir sıra törəmələrin sintezi üçün əsas birləşmədir.[2] Nümunə birləşmə polyar  həlledici heksametilfosforamiddir (HMFA).

## İstinadlar

### Mənbə
# ^ Robert Klement, Otto Koch (1954). "Phosphoroxy‐triamid und Phosphorthio‐triamid". Chemische Berichte. 87 (3): 333–340. doi:10.1002/cber.19540870308.
# ^ IUPAC, Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version: (2006–) "phosphoramides". doi:10.1351/goldbook.A00484
Kristal bənövşəyi

**Kristal bənövşəyi** - əsas trifenilmetan boyasıdır. Parlaq yaşıl kristalların görünüşünə malikdir və biologiyada turşu-əsas göstəricisi və müxtəlif rəngli preparatlar üçün istifadə olunur.
Bürünc parıltılı yaşıl kristallar susuz formada mavi rəngə malikdir. Molar kütləsi 407,99 q/mol təşkil edir. 215&nbsp;°C-də parçalanır. spirtdə yaxşı həll olandan sonra, xloroformda və qliserində həll olur,  efirdə həll olmur. Sulu məhlullar bənövşəyi rəngə malikdir, xlorid turşusu əlavə edildikdə rəngi dəyişir. Boya məhluluna natrium hidroksid əlavə edilməsi bənövşəyi çöküntünün əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Molar kütləsi 570,12 q/mol olan C25H30N3Cl•9H2O  tərkibli kristalhidrat əmələ gətirir.

## Alınması
Dimetilanilin və Mixler ketonundan fosfor oksixlorid vasitəsilə  sintez edilir. Reaksiya zamanı aralıq məhsul-əsas əmələ gəlir:
::   +    ->                                                               
  
Əsas ilkin reagentlərdən ayrılır, qələviləşdirilir və həll olunana qədər xlorid turşusunun zəif məhlulunda bir neçə dəfə qaynadılır, sonra natrium xlorid ilə məhlullardan çökdürülür :
                                                     
67-81% məhsuldarlıqla təxminən iki günə reaksiya başa çatır .
::   ->[+\ce{HCl}][-\ce{H2O}]  

## Tətbiqi
Bakterialogiyada Qram metoduna görə rəngləmə, eləcə də digər müxtəlif  rəngləmədə məsələn,Nisser məhlulu tərkibində canlı orqanizmlərin hüceyrələrində elastik hissələrin boyanmasında  istifadə edilən difteriya çubuqları Veyqert boyası vaitəsilə boyanır. Histologiyada elastik toxumaların rənglənməsi üçün istifadə olunur.
Kristal bənövşəyi
(pH göstəricisi)  -- pH 0.8- pH 2.6
Analitik kimyada turşu-əsas göstəricisi kimi istifadə olunur. Məhlul 0,8-2,6 pH diapazonunda rəngini yaşıldan maviyə dəyişir. O, həmçinin boya ilə komplekslər əmələ gətirən kadmium, sürmə, tallium, qızıl və digər elementlər üçün volfram, civə, sink və rəng reaksiyalarının təyini üçün titrimetrik reagent kimi istifadə olunur.

:: 

:: 

## Mənbə
# Kristal bənövşənin törəməsi metil yaşıl boyadır 
# Metil yaşıl // Böyük Tibb Ensiklopediyası: 30 cilddə / ch. red. B.V. Petrovski. - 3-cü nəşr. - M.: Sovet Ensiklopediyası, 1981. - T. 15: Melanoma - Mudrov. — 576 səh. : xəstə.
# Karrer P. Üzvi kimya kursu. - L .: Dövlət Kimya Ədəbiyyatı Elmi-Texniki Nəşriyyatı, 1960.
# Rodionov V. M., Boqoslovski B. M., Fedorova A. M. Aralıq məhsullar və boyalar kimyasına dair laboratoriya rəhbərliyi / red. Rodionova V. M. - M., - L .: Dövlət Kimya Ədəbiyyatı Elmi-Texniki Nəşriyyatı, 1948.
# Freishtat D. M. Mikroskopiya üçün reagentlər və preparatlar. — M.: Kimya, 1980. — 480 s.
# Çernışova T.V. Kristal bənövşə // Kimya Ensiklopediyası: 5 cilddə / Ç. red. I. L. Knunyants. - M .: Sovet Ensiklopediyası, 1990. - T. 2: Duff - Mis. - S. 533. - 671 s. - 100.000 nüsxə. — ISBN 5-85270-035-5.
Qədim yunan məbədi

**Qədim yunan məbədi** (yun: ; Rom: **Naos**) qədim Yunanıstanda müqəddəs İlahların heykəllərinin yerləşdiyi tikililər idilər. Məbədin daxili hissələri görüş yeri kimi xidmət etmirdi, çünki müvafiq ilaha həsr olunmuş qurbanlar və ayinlər onlardan kənarda həyata keçirilirdi. Yunan məbədlərinin əksəriyyəti astronomik yönümlü idilər.
Aviakompaniya

**Aviakompaniya** və ya **Aviaşirkət**, insanların və yüklərin aviavasitələr vasitəsilə (əsasən təyyarə) daşınması ilə məşğul olan kommersiya şirkəti. Sürətli bir daşıma və nəqliyyat növü olan aviasiya nəqliyyatı digər daşıma üsullarından daha baha başa gəlir.  Hava nəqliyyatının mühüm bir tərkib hissələrindən biri də ekspress və kuryer yük daşımalarıdır.

## Tarix
Birinci Dünya müharibəsindən sonra Aviasiya nəqliyyatı sürətlə inkişaf etmişdir. İlk ekspedisiyalar 1919-cu ildə Fransada başlamışdır. Atlantika səyahətləri 1930-cu ildə başlamışdır. Hava nəqliyyatına təyyarə, aviasiya yanacağı, hava limanı, yol və s. elementləri daxildir. Hava limanları böyük, kiçik, yüngül və ya sadə təyyarələri qəbul etmələrinə görə təsnif edilirlər.
## Biznes Modelləri
Aviaşirkət sənayesində dörd əsas biznes modeli mövcuddur:

# Şəbəkə (Network) daşıyıcıları
# Aşağı qiymətli daşıyıcılar (daşınma xərcləri nisbətən ucuz başa gəlir)
# Hibrid (Şəbəkə və Aşağı Qiymətli Biznes Modelinin Qarışığından ibarətdir)
# Çarter

Bununla belə, qarşıdakı illərdə bu biznes modellərinin fərqliləşəcəyi və çarter tipli biznes modelinin tamamilə ortadan qalxacağı halda, ultra aşağıdan premium xidmətə qədər beş fərqli biznes modelinin sektora hakim olacağı güman olunur  .

Bu gün Türk Hava Yolları şirkəti şəbəkə daşıyıcılarına, Ryanair şirkəti isə aşağı büdcəli daşıyıcı şirkətlərinə nümunədir. ABŞ-da JetBlue və Avropada Airberlin hibrid biznes modelini izləyən hava yolları şirkətləri arasındadırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
BMT nömrəsi

**BMT nömrəsi** və ya **BMT nömrələri** — təhlükəli hesab edilə bilinən bir materialın daşınması tələb olunan zaman beynəlxalq karqo və aviaşirkət şirkətlərinin sizdən tələb edəcəyi nömrələrə verilən addır. BMT nömrəsi kommersiya əhəmiyyəti olan təhlükəli məhsulların və ya maddələrin (partlayıcı, zəhərli, yoluxucu və s.) müəyyənləşdirilməsinə imkan verən dörd rəqəmli rəqəmlərdir. Bu nömrələmə sistemindən beynəlxalq ticarətdə istifadə olunur.

## Xarici keçidlər

* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəli Yüklərin Daşıması üzrə Ekspertlər Komitəsi
* BMT-nin təhlükəli yüklərin daşınması ilə bağlı tövsiyələri. 2-ci hissə təhlükə siniflərini və onların bölmələrini müəyyənləşdirir və 3-cü hissə bütün BMT nömrələrinin və onların təhlükə identifikatorlarının tam siyahısını özündə ehtiva edir.
* Fövqəladə hallara cavab kitabçası ABŞ Nəqliyyat Departamentindən tövsiyə olunan fövqəladə hallardakı prosedurlar ilə bərabər təyin edilmiş bütün NA nömrələrinin siyahısını özündə ehtiva edir.
Donika Kastrioti

**Donika Kastrioti** kimi də tanınan **Andronika Arianiti** (; ) — alban zadəgan qadını və alban lideri İskəndər bəyin (Georgi Kastrioti doğum adıdır) həyat yoldaşı. O, Osmanlılara qarşı davam edən üsyanın öncəki lideri Georgi Arianitinin qızı idi.

## Həyatı

Donika 1428-ci ildə Kaninada anadan olub. Onun atası Georgi Arianiti Arianiti ailəsinin üzvü idi, onun ərazisi Şkumbin vadisi və köhnə Via Egnatia yolu boyunca uzanaraq indiki Bitolanın şərqinə qədər uzanırdı. Anası Mariya Muzaka Myzeçe bölgəsinə hökmranlıq edən Muzaka ailəsinin üzvü idi.

Qaeta müqaviləsindən bir ay sonra, 21 aprel 1451-ci ildə İskəndər bəy Donika ilə evləndi və beləliklə, indiki Albaniyanın cənub-qərbində yerləşən Luşnya şəhərindəki Şərqi Pravoslav Ardenika Monastırında Arianiti ailəsi ilə əlaqələri gücləndirdi. Daha sonra bacısı Angelina serb hökmdarı Stefan Brankoviç ilə evləndi. O, Serb Pravoslav Kilsəsində müqəddəs kimi hörmətlə qarşılanır.

Osmanlının Albaniyanı fəth etməsindən sonra Kastriotilərə Neapol Krallığında torpaq verildi. Onlar feodal domenini, Qalatinadakı San-Pietro Hersoqluğunu və Soleto Qraflığını (İtaliya, Leççe əyaləti) əldə etdilər. Donika və İskəndər bəyin yeganə övladı olan II Corc Kastrioti Serbiya despotu Lazar Brankoviçin qızı İrene Brankoviç Palaiologina ilə evləndi.

Donika, Neapol Kralı I Ferdinandın ikinci həyat yoldaşı, Araqonlu İoanna ilə yaxın dostluq münasibətləri qurmuşdu. 1494–1498-ci illər İtaliya Müharibəsi başlayandan sonra Donika Neapolu tərk etmək məcburiyyətində qaldı və nəvəsi Alonso Kastrioti ilə birlikdə təxminən 1501-ci ildə Valensiyaya gəldi. Onlar kral sarayında sığınacaq tapdılar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Delta Air Lines

**Delta Air Lines** (Azərbaycan dilində: **Delta Hava Yolları**) və ya sadəcə **Delta** () ABŞ-nin Corciya ştatının Atlanta şəhərində mərkəzi yerləşən aviakompaniyadır. Ölkənin ən böyük hava yolu şirkətlərindən biri olan Delta Atlanta Beynəlxalq Hava Limanı başda olmaqla,  3-ü xaricdə olmaqla cəmi 13 istiqamətdən, 2015-ci ilin mart ayına olan məlumata görə isə 59 ölkədə 326 fərqli istiqamətə uçuşlar həyata keçirir.

Delta SkyTeam hava yolları alyansının 4 qurucu üzvündən biri hesab olunur. Delta aviakompaniyasının həmçinin Air France-KLM, Alitalia, Virgin Atlantic və Virgin Australia ilə müştərək fəaliyyətləri mövcuddur. Regional əməliyyatlarını isə Delta Connection brendi adı altında həyata keçirir.

2014-cü ildəki statistik məlumatlara əsasən Delta; daşınmış planlı sərnişinlərin sayı əsas götürüldüyü zaman, o, daşıdığı 129,4 milyon sərnişini ilə bu sahədə dünyanın ən böyük şirkətinə çevrilir  ; Uçuş üzrə hər kilometr başına düşən sərnişin gəlirinə görə isə yenə də o, əldə etdiyi 290,8 milyard ABŞ dolları gəliri ilə birinci yerə çıxmışdır  .

## Təchizat

## İstinadlar
Vilgic mahalı

**Vilgic mahalı** — Talış xanlığının mahallarından biri.

Mahal cənubdan və qərbdən Ərdəbil xanlığı, şərqdən Astara mahalı, şimaldan isə Ucarud mahalı və Zuvand mahalı ilə həmsərhəd idi. Burada yaşayan talışların bir qismi şiə, bir qismi isə sünni idi. Bu mahal Gülüstan sülhündən sonra Kutvalanş yaxınlığında iki yerə bölünmüşdür. Həmin hissələrdən biri Xalxal sərhədinə, Bağru dağına və Yardımlıya yaxındır. Burada yaşayan talışların bir böyük qismi sünni, bir qismi isə şiə idi. 1827-ci ildə tərtib еdilmiş bir sərhəd хəritəsində Talış dağları silsiləsinin cənubunda təхminən hazırkı Qızyurdu dağı ətrafında qеyd оlunmuşdur. Vilgic mahalı ərazisinin böyük bir hissəsi indiki İran, az hissəsi isə indiki Azərbaycan ərazisi tərkibindədir.

## Qeydlər

## İstinadlar
Konarakda Günəş Məbədi

**Konarakda Günəş Məbədi**
"Qara Paqoda" kimi tanınan Konarkdakı günəş tanrısı Suryanın məbədi (, , ) Benqal körfəzi sahilindən çox da uzaq olmayan Hindistanın Orissa əyalətinin Konarak şəhərində XIII əsrə aid abidədir.
Məbəd eramızın 1250-ci illərində Şərqi Qanqa sülaləsindən olan kral I Narasimhadevaya aid edilir.
Yeddi əsr ərzində dəniz çəkilmiş və məbəd sahildən təxminən üç kilometr uzaqlıqda qalmışdır.
1984-cü ildə məbəd YUNESKO-nun Ümumdünya irs siyahısına 246 nömrə altında daxil edilmişdir.

Bina 75 m hündürlükdə idi və 2000 tondan artıq çəkisi olan dəqiqliklə işlənmiş daş plitə ilə örtülmüşdür.
Məbədin ansamblı üç hissədən - vaxtilə məbəd rəqqaslarının ritual rəqsləri ifa etdiyi rəqs pavilyonundan, ibadət zalı - caqamohana və hazırda dağılmış ziyarətgahdan - deuladan ibarətdir.
Məbədin qarşısında daş fiqurlar - yeddi at və on iki təkərli bir araba var.
Məbəddə əsasən sevgi və erotik mövzularda çoxlu təsvirlər və heykəllər var.
Məbədin bir çox strukturları qismən dağıdılmışdır.

Surya məbədinin bir müddət tərk edilməsinə baxmayaraq, ora ziyarətlər davam edib və etməkdədir.
Maqh ayının parlaq yarısının yeddinci gününün (yanvarın sonu - fevralın əvvəlinə uyğundur) açılmasını qarşılamaq üçün insanlar buraya axın edirlər.
Bu gün, qədim ənənəyə görə, Paramasura bayramı - Ali Surya bayramı qeyd edildi.
## Qalereya

Şəkil:Konark Sun Temple Front view.jpg|Konark Günəş Məbədinin uzaqlaşdırılmış görünüşü
Şəkil:Konark sun temple 06.jpg|Əsas məbədin quruluşu.
Şəkil:Dance Pavilion, Konârak 01.jpg|Nata mandir
Şəkil:Konark Sun Temple.jpg|Nata mandirinin ön görünüşü
Şəkil:Dance Pavilion, Konârak - Lion.jpg|Girişdə *simha-gaja*
Şəkil:Statues around Konark Temple..jpg|Aşınmış at heykəli
Şəkil:Konark Sun Temple - Elephant.jpg|Konark məbədinin filləri
Şəkil:Konark Sun Temple Statue of Sun God.jpg|Günəş tanrısının ikinci heykəli
Şəkil:Sculptures on Sun Temple, Konârak 03.jpg|Məbədin divarındakı heykəl
Şəkil:Mayadevi Temple.JPG|Konarkda Mayadevi məbədi
Şəkil:Mayadevi Temple, Konârak 13 - Crocodile.jpg|Mayadevi məbədində makara heykəli
Şəkil:Vaishnava Temple, Konârak 01.jpg|Vaişnava məbədi
Şəkil:Vaishnava Temple, Konârak 02.jpg|Vaişnava məbədinin ziyarətgahı
Şəkil:Konarak Temple 02.jpg|Günəş məbədi üzərində oymalar
Şəkil:Konark temple-1.jpg|Məbədin divarındakı heykəl
Şəkil:Konarak, Orissa, British Museum.jpg|Britaniya Muzeyinin saytından götürülmüş heykəl
Şəkil:Sun Temple - GWL - F3101 Wiki Veethi.JPG|Günəş məbədinin Gvaliordakı eynisi
Şəkil:Closeup of the center of a stone wheel - Konark Sun Temple, Orissa, India.jpg|Daş çarxın mərkəzindəki motivin yaxından görünüşü
Şəkil:Back Side View of Konark Sun Temple.jpg|Konark Günəş məbədinin arxa tərəfdən görünüşü
Şəkil:Konarka Temple Kitchen.jpg|*Rosasala* və ya məbəd kompleksinin mətbəxi
A long exposure photo of the beautiful Sun Temple, Konark, Odisha, at night.jpg|Gözəl Günəş Məbədinin uzun ekspozisiya fotoşəkili. Konark, Odişa, gecə.


## İstinadlar