open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vardavar

**Vardavar** və ya **Vartavar** () — Ermənistanda insanların bir-birini su ilə islatdıqları festival.

## Mənşəyi
Vardavarın tarixi bütpərəstlik dövrünə gedib çıxır. Qədim festival ənənəvi olaraq su, gözəllik, sevgi və məhsuldarlıq ilahəsi olan Astğik ilahəsi ilə əlaqələndirilir. Bu dini mərasim ilə bağlı şənliklər "Vardavar" adlandırılmışdır, çünki ermənilər ona qızılgülləri bayram kimi təqdim edirdilər. Ermənistanın xristianlaşdırılmasından sonra Erməni Apostol Kilsəsi qızılgülü İsanın transfiqurasiyası ilə eyniləşdirmiş və Vardavar Transfiqurasiya bayramı ilə yanaşı qeyd olunmuşdur. Bəziləri bunun Nuhdan qalma bir ənənədən qaynaqlandığını iddia edir.

Qədim dinlər üzrə tarixçi Albert de Yonq izah etmişdir ki, Vardavar mərasimi Tir-o-Tiştar bayramı çərçivəsində Yəzd zərdüştilərinin ayininə bənzəyir.
## İstinadlar
Süleyman Bəşir Diaqne

**Süleyman Bəşir Diaqne** (. ; ) — Seneqal və Fransa filosofu. Onun yaradıcılığı məntiq və riyaziyyat tarixi, qnoseologiya, islam dünyasında fəlsəfə ənənəsi, şəxsiyyətin formalaşması, Afrika ədəbiyyatı və fəlsəfələrinə həsr olunmuşdur.

## Əsərləri
### Kitabları
;ingiliscə
* *Open to Reason: Muslim Philosophers in Conversation with the Western Tradition,* Translated by Jonathan Adjemian, Columbia University Press (2018).
* *The Ink of the Scholars: Reflections on Philosophy in Africa* (2016).
* *African Art as Philosophy: Senghor, Bergson, and the Idea of Negritude*, Translated by Chike Jeffers,  (2011).

;fransızca
* *Le fagot de ma mémoire* (2021)
* *Comment philosopher en Islam* (2010)
* *Léopold Sédar Senghor: l’art africain comme philosophie*. Paris: Riveneuve Editions, 2007.
* *100 mots pour dire l’islam*. Paris: Maisonneuve et Larose, 2002.
* *Islam et société ouverte, la fidélité et le mouvement dans la pensée de Muhammad Iqbal*. Paris : Maisonneuve & Larose, 2001.
* *Logique pour philosophes*. Dakar: Nouvelles Editions Africaines du Sénégal, 1991 .
* *Boole, l’oiseau de nuit en plein jour*. Paris: Belin, 1989.

### Məqalələr
* "Édouard Glissant : l’infinie passion de tramer", *Littérature*, n° 174, p.&nbsp;88-91.
* "On the Postcolonial and the Universal?", *Rue Descartes*, n° 78, p.&nbsp;7-18.
* "Philosopher en Afrique", *Critique*, n° 771–772, p.&nbsp;611-612.
* "Breathless...", Philosophy World Democracy.
* "Individual, Community, and human Rights, a lesson from Kwasi Wiredu’s philosophy of personhood", *Transition, an international Review,* No. 101, pp.&nbsp;8–15.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Review of Open to Reason in Critical Enquiry.
* Souleymane Bachir Diagne&thinsp;: «&thinsp;Il faut se décrisper sur les questions d’identité&thinsp;», Interview for La Croix.

## Xarici keçidlər
* Columbia University Department of French Faculty Page
* Interview with Souleymane Bachir Diagne on RFI's English service
* Scientific interview with Souleymane Bachir
Hemşin dialekti

**Hemşin dialekti** və ya **hemşin dili** (, ; ) — Türkiyənin şimal-şərqində, Abxaziyada, Rusiyada və Mərkəzi Asiyada yaşayan hemşin xalqlarının şərq və şimal qrupunun danışdığı arxaik erməni dialekti.

Hemşin dialekti Türkiyənin Artvin vilayətində və Mərkəzi Asiyada az sayda kəndlərdə yaşayan şərqi həmşinlilər arasında danışıq dilidir. Rizə hemşincəsi XIX əsrə qədər bu dialektdə danışan, Rizə vilayətində yaşayan coğrafi cəhətdən ayrı bir qrupdur. Onlar indi bir çox hemşincə alınma sözləri ilə yalnız türkcə danışırlar. Üçüncü qrup Rusiya, Abxaziya, Ermənistanda yaşayan şimal hemşinlilərdir.

UNESCO hemşin dialektini "mütləq nəsli kəsilməkdə olan" bir dil kimi təsnif etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Berens, Sally Jacoba.1998. "The phonetics and phonology of Homshetsma." PhD diss., Harvard University.
* Margaryan, Ashot, Ashot Harutyunyan, Zaruhi Khachatryan, Armine Khudoyan, and Levon Yepiskoposyan. 2012. "Paternal lineage analysis supports an Armenian rather than a Central Asian genetic origin of the *Hamshenis." *Human Biology* 84.4: 405–422.
* Rezvani, Babak. 2010. "The Hemshin: History, Society and Identity in the Highlands of Northeast Turkey." *Middle Eastern Studies* 46.4:630–631.
* Simonian, Hovann H. 2006. "History and identity among the Hemshin." *Central Asian Survey* 25, no. 1–2:157–178.
* Vaux, Bert. 2012. “The Armenian dialect of Khodorjur”. Accessed February 21, 2014.
* Vaux, Bert. 2007. "Homshetsma: The language of the Armenians of Hamshen." In *The Hemshin: History, Society and Identity in the Highlands of Northeast Turkey,* edited by H.H. Simonian. 257–278. London and New York: Routledge.
* Vaux, Bert. 2001. "Hemshinli: The Forgotten Black Sea Armenians". Accessed 21, 2014.
* Vaux, Bert, Sergio LaPorta, and Emily Tucker. 1996. "Ethnographic Materials from the Muslim Hemshinli". *Annals of Armenian Linguistics* 17. Accessed February 21, 2014.
Dillərin qarışıqlığı

**Dillərin qarışıqlığı** () — Yaradılış 11:1-9-da təsvir edilən, Babil qülləsinin tikintisi nəticəsində insan dillərinin qədim bölgüsü.

## İnterpretasiyası
Orta əsrlərdə ibrani dili Ata Tanrının Cənnətdə Adəmlə danışdığı dil kimi tanınırdı və həmçinin yəhudilər, xristianlar və müsəlmanlar arasında müxtəlif alimlərə görə, Adəm tərəfindən istifadə olunurdu. Bununla belə, Dante Aligyeri "İlahi komediya" əsərində qeyd etmişdir ki, Cənnətdə istifadə olunan dil sonrakı ibrani dilindən fərqli idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Umberto Eco, *The search for the perfect language* (1993).
* Samuel Noah Kramer, *The "Babel of Tongues": A Sumerian Version*, Journal of the American Oriental Society (1968).
Venkatraman Ramakrişnan

**Venkatraman Ramakrişnan** (; ;&nbsp;) — hind mənşəli Amerika və Britaniya biokimyaçısı, Tomas Steys və Ada Yonat ilə bərabər “*[[ribosom]]un strukturu və funksiyası ilə bağlı tədqiqatlarına görə*” 2009-cu il Kimya üzrə Nobel Mükafatı laureatıdır.

2012-ci ildə Knight Bakalavr dərəcəsini almışdır. 2003-cü ildə London Kral Cəmiyyətinin üzvü daha sonra, 2015-2020-ci illər arasında London Kral Cəmiyyətinin prezidenti kimi yüksək vəzifəyə qədər yüksəlmiş, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (2004-cü ildən), Leopoldina (2010-cu ildən) və Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin (2020-ci ildən) üzvü olmuşdur, Hindistan Milli Elmlər Akademiyasının xarici üzvüdür (2009-cu ildən).

## Bioqrafiyası
Venkatraman Ramakrişnan 1952-ci ildə Hindistanınn Tamil Nadu ştatının Çidambaram şəhərində  biokimyaçı alim ailəsində anadan olmuşdur. Üç yaşında o, ailəsi ilə birlikdə Qücərat ştatının Vadodara şəhərinə köçmüşdür. Burada onun valideynləri yerli universitetdə işləyirdilər. V.Ramakrişnan əvvəllər Hindistan Texnologiya İnstitutuna və Xristian Tibb Kollecinə daxil olmağa cəhd etsə də bu cəhdləri müsbət nəticələnməmişdir. Təhsilini əvvəl İsa və Məryəm monastırındakı orta məktəbdə, daha sonra isə eyni universitetdə oxumuşdur. 1971-ci ildə bakalavr dərəcəsi almışdır.

1971-1976-cı illər arasında ABŞ-da təhsilini davam etdirmiş, Ohayo Universitetində fizika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almış, sonra isə San-Dieqodakı Kaliforniya Universitetində daha iki il biologiya üzrə təhsil almışdır.

Yel Universitetində Piter Murun rəhbərliyi altında dissertant kimi ribosomlarla işləməyə başlamışdır. Təcrübəni başa vurduqdan sonra o, müraciət etdiyi 50-yə yaxın Amerika universitetinin heyətində iş tapa bilməmişdir və Brookhaven Milli Laboratoriyasının əməkdaşlarına qoşulmuş və 1983-1995-ci illər arasında burada ribosomları öyrənməyə davam etmişdir. 1995-ci ildə Yuta Universitetində biokimya professoru vəzifəsinə təyin olunmuş, 1999-cu ildən isə 1991-1992-ci illərdə işgüzar səfərdə olduğu Kembric Universitetində molekulyar biologiya laboratoriyasında işləyir.

2002-ci ildən Avropa Molekulyar Biologiya Təşkilatının (AMBT) üzvüdür.

## Mükafatları və fəxri fərmanları

* Quqqenheym Təqaüdü (1991-ci ildən)
* Tibb üzrə Louis-Jeantet Mükafatı (2007-ci il)
* Datta Mühazirəsi və Medalı, Avropa Biokimya Cəmiyyətləri Federasiyası tərəfindən təltif edilmişdir (2007-ci il)
* Böyük Britaniya Biokimya Cəmiyyətinin Hitli medalı (2008-ci il)
* Kimya üzrə Nobel Mükafatı (2009-cu il)
* Padma Vibhuşan (2010-cu il)
* Bernal Mühazirəsi, Birkbeck Kolleci (2015-ci il)
* Qızıl lövhə, Nailiyyətlər Akademiyası (2017-ci il)

## İstinadlar
Marutey Tsurunen

– finəsilli Yaponiya siyasətçisi. O, Yaponiya parlamentinə seçilmiş ilk xaricdə doğulmuş Avropa əsilli şəxsdir. Yaponiya Demokratlar Partiyasının üzvüdür. 2001–2013-cü illərdə Müşavirlər Palatasında fəaliyyət göstərmişdir.

## İlk illəri
Tsurunen Finlandiyanın Lieksa bələdiyyəsinin Höntönvaara kəndində **Martti Turunen** adı ilə doğulmuşdur. Uşaqlığını Yaankonvaara kəndində keçirmişdir. Davam müharibəsi zamanı o və ailəsi sovet əsgərlərinin kəndə etdikləri hücumdan sağ çıxan azsaylı şəxslərdən biri olmuşdur.

1967-ci ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə lüteran missiyası çərçivəsində Yaponiyaya səyahət etmişdir. 1979-cu ildə Yaponiya vətəndaşlığına keçmiş, 1981-ci ildə Kanaqava prefekturasında yerləşən Yuqavara qəsəbəsinə köçmüşdür.

## Siyasi karyerası
Tsurunen 1992-ci ildə Yuqavara qəsəbə şurasına namizəd olmuş və 1051 səslə seçilmişdir. Partiya üzvü olmadan 1995-ci ildə Kanaqava prefekturasının namizədi kimi Yaponiya parlamentinin Yuxarı palata seçkilərində iştirak etmişdir. 339.484 səs toplayaraq 4-cü olmuş və palatada yer tuta bilməmişdir. 1998-ci ildə yenə namizəd olaraq 502.712 səs toplamış, cəmi 8000 səs fərqi ilə məğlub olmuşdur. O, seçicilərə səslənərək "Mənə səs verin və göygözlü ilk Yaponiya vətəndaşını Yuxarı palataya göndərin" demişdir. O, həmçinin qanunverici orqanlar üçün cinsi kvota təklifi etmiş, parlament və yerli aasembleyaların 40–60% qadınlardan ibarət olmasını dəstəkləmişdir.

2000-ci ildə Yaponiya Demokratlar Partiyasının üzvü kimi Aşağı palataya, 2001-ci ildə Yuxarı palataya namizəd olmuşdur. 2001-ci ildə 159.920 səslə yer tuta bilməmişdir. Lakin palataya seçilmiş Kyosen Ohaşi 2002-ci ildə vəzifəsindən ayrıldığı üçün onun yerini əvəz etmək hüququ qazanmışdır. 2007-ci ildə keçirilmiş seçkilərdə 242.742 səs toplayaraq birbaşa Yuxarı palataya seçilmişdir. Lakin 2013-cü ildə cəmi 82.858 səs toplayaraq parlamentdəki yerini itirmişdir.

## Ailəsi
Tsurunen Saçiko Tanaka adlı yapon qadınla evlənmiş və ondan 2 uşağı olmuşdur. Onun fin həyat yoldaşından üç uşağı da var.

## Mediada
Tsurunen 2015-ci ildə "Göygöz samuray" () adlı avtobioqrafiyasını nəşr etdirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tsurunen veb-saytı
Berlin Prosesi

**Berlin Prosesi** — Avropa İttifaqının gələcək genişlənməsi ilə əlaqəli hökumətlərarası əməkdaşlıq təşəbbüsü.

## Tarixi
2014-cü il Berlin Konfransı ilə başlamış, ardınca 2015-ci il Vyana Sammiti, 2016-cı il Paris Sammiti, 2017-ci il Triest Sammiti, 2018-ci il London Sammiti və 2019-cu ildə Poznan Sammiti izlənilmişdir. Berlin Prosesi artan avroskeptisizm və Komissiya sədri Jan-Klod Yunkerin genişlənməyə dair elan etdiyi beş illik moratorium fonunda Aİ-yə inteqrasiya prosesinin dinamikasını möhkəmləndirmək və saxlamaq məqsədi ilə başlanmışdır.

## Məqsədləri
Berlin Prosesi keçmiş Yuqoslaviya və Albaniyanın Aİ-yə namizəd və potensial namizəd ölkələri və seçilmiş Aİ üzv dövlətləri arasında çoxtərəfli əlaqələri canlandırmaq və bu ölkələrdə infrastruktur və iqtisadi inkişaf məsələlərində regional əməkdaşlığı yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır.

## İştirakçı dövlətlər
Təşəbbüs Aİ üzvlüyünə Aİ üzvü olmayan beş Balkan namizədini (Monteneqro, Serbiya, Şimali Makedoniya, Bosniya və Herseqovina, Albaniya) və Aİ üzvü olmayan potensial Balkan namizədini (Kosovo), bəzi Aİ üzvlərini, (məsələn: Avstriya, Bolqarıstan, Xorvatiya, Fransa, Yunanıstan, Almaniya, İtaliya, Polşa və Sloveniya) və Aİ-yə daxil olmayan əlavə bir ölkə, Birləşmiş Krallığı əhatə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Berlin Process website
* Regional Youth Cooperation Office
Ørsted

**Ørsted A/S** (*Ersted*)  — Danimarkanın neft və qaz layihələri, eləcə də bioenerji layihələri inkişaf etdirən ən böyük enerji şirkəti.

Şirkətin köhnə adı — *Dansk Olie & Naturgas* (DONG, və ya Dong Energy), adı dəyişdirilərək 6 noyabr 2017-ci ildə şirkət neft və qaz yataqlarının işlənməsindən imtina edərək yaşıl enerjiyə tələbatını artırıb. İndi şirkət dəniz külək enerjisi seqmentində dünya lideridir: Ørsted dəniz külək stansiyaları, Danimarkadan əlavə, Böyük Britaniya, Almaniya, Hollandiya, ABŞ və Tayvanda quraşdırılır. Böyük Britaniyada *Ørsted Hornsea* 3 layihəsində iştirak edir 2016-cı ilin əvvəlində Ørsted təxminən 3 GVt dəniz elektrik stansiyalarına sahib idi (qlobal gücün 25%-i); 2020-ci ilə qədər ümumi gücü 7,45 GVt-a, istehsal olunan elektrik enerjisinin dəyərini isə hər kilovat üçün 7,8 avro sentə çatdırmağı planlaşdırır.

## İstinadlar
Milliyətçi tarixşünaslıq

**Milliyyətçi tarixşünaslıq** — tarixşünaslığın siyasi legitimlik və mədəni kimliyə dair inanclar toplusu olan milliyyətçilik ilə təsirlənmiş forması.  Milliyyətçilik Avropada və XIX əsrdən etibarən Avropanın təsiri altına düşmüş keçmiş koloniyalarda tarixi yazı üçün əhəmiyyətli bir çərçivə təmin etmişdir. Bir qayda olaraq, rəsmi məktəb dərslikləri milliyyətçi modelə əsaslanır və əsas diqqət milliyyətçilik qüvvələrinin meydana çıxması, sınaqları və uğurları üzərində qurulur.

## Mənşəyi
XVIII və XIX əsrlər milliyyətçi ideologiyaların meydana çıxması ilə nəticələnmişdir. Con Breuilli qeyd etmişdir ki, "milliyyətçiliyin tarixi əsası onun peşəkar akademik tarixi yazının yaranması ilə sıx əlaqələri ilə necə möhkəmlənmişdir". Fransa inqilabı zamanı adi insanları qallar ilə eyniləşdirən milli kimlik hazırlanmışdı. Almaniyada İohann Qottfrid Herder və Yohann Qotlib Fixte kimi tarixçilər və humanistlər bu alman millətinin parçalanmış dövlətlərini birləşdirmək üçün siyasi hərəkatın əsasına çevrilən alman millətinin dil və mədəni kimliyini müəyyən etmişdilər.

XIX əsr tarixçilərinin səyləri həm yeni milli dövlətlərin formalaşdırılmasına, həm də artıq mövcud olanların genişlənməsinə haqq qazandırmaq üçün intellektual əsaslar yaratmışdir. Georq İqqersin qeyd etdiyi kimi, bu tarixçilər çox vaxt son dərəcə tərəfkeş idilər və "arxivə daxil olaraq onların milliyyətçi və sinfi ön mülahizələrini dəstəkləyəcək və beləliklə də onlara elmi nüfuz aurası verəcək sübutlar tapmağa gedirdilər". Pol Lourens də eyni fikirdədir və qeyd etmişdir ki,  tarixçilər "çox vaxt hələ mövcud olmayan dövlətlərin millilik və siyasi müstəqillik iddiaları üçün tarixi əsas yaratmağa çalışırdılar".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* "Encyclopedia of 1848 Revolutions", comprehensive collection of new articles by modern scholars
Vardan Oskanyan

**Vardan Minasi Oskanyan** (; ) — Ermənistan siyasətçisi və diplomatı, 1998–2008-ci illərdə prezident Robert Köçəryanın hakimiyyəti dövründə Ermənistanın xarici işlər naziri vəzifəsində çalışmışdır. "Sivilitas fondu" təsisçisidir.

## Siyasi fəaliyyəti
2012-ci ildə Oskanyan Çiçəklənən Ermənistan Partiyasının namizədi olaraq Ermənistan Milli Assambleyasına deputat seçilmişdir. 2012-ci ilin oktyabrında o zaman Ermənistan Respublika Partiyasının nəzarətində olan Milli Assambleya Oskanyanın toxunulmazlığının təqibdən çıxarılmasına səs vermişdir. O, Con Hantsmenin Oskanyanın "Sivilitas fondu"na 2 milyon dollar ianəsi ilə əlaqədar mənimsəmə və çirkli pulların yuyulmasında ittiham olunurdu. Oskanyan cinayət işinin siyasi motivli olduğunu və özünün və Çiçəklənən Ermənistan Partiyasının Serj Sarkisyan administrasiyasını tənqid etməsinə reaksiya hesab etmişdir. Oskanyan ianənin bir hissəsini ehtiyatsızlıqdan şəxsi məqsədləri üçün istifadə etdiyini etiraf etmiş və cinayət işinə xitam verilmiş, məsələ məhkəmədən kənar həll olunmuşdur. 2015-ci ilin martında Oskanyan Çiçəklənən Ermənistan Partiyasını tərk etmişdir. 2016-cı ilin aprelində Oskanyan Birlik Partiyasını yaratmışdır.

## Digər fəaliyyətləri
2008-ci ildə Oskanyan "vətəndaşın cəmiyyət qarşısında məsuliyyəti" üçün latın termini ilə adlandırılan "Sivilitas fondu"nu təsis etmişdir. "Sivilitas fondu"nun iki əsas proqramı var: təhsil, media, kənd yerlərinin inkişafı və ekoloji maarifləndirmə sahəsində fəaliyyət göstərən "Demokratiya və İnkişaf Təşəbbüsü" və dialoq və açıq əlaqə yolu ilə Qafqazda sülh və sabitliyi müdafiə edən "Xarici Əlaqələr Şurası".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Website of the Civilitas Foundation
Opet

**Opet**&nbsp;— türk neft şirkəti kommersiya və sənaye yanacaqları, mineral yağlar, pərakəndə satış, anbar və beynəlxalq satışlarla məşğuldur. Opet Petroleum-un kökləri Öztürk ailəsinin qurduğu yanacaq paylama şirkəti Öztürk Petrol-dan qaynaqlanır.

2002-ci ilin sonunda Koç Holdinq Enerji Qrupu ilə ortaqlıqda 50% paya sahib olan Opet, yarandığı gündən əsas diqqətini infrastruktur investisiyalarına yönəldib. 2010-cu ildə şirkətin anbar tutumu 1 076 318 kubmetrə çatıb.

Opet Türkiyəyə 98 oktan qurğuşunsuz yanacaq gətirən ilk şirkətdir və Avropa bazarına çıxmazdan əvvəl Ultra Euro dizelini türk istehlakçısına təqdim etdi. Türkiyənin ikinci ən böyük yanacaq mazut paylama şirkəti olan Opet, SUNPET brendi də daxil olmaqla, ölkə daxilində 1500-dən çox yanacaqdoldurma məntəqəsinə malikdir.

2015-ci ildən etibarən Opet 10 il ardıcıl olaraq "Müştəri Məmnuniyyətində Ən Yaxşı" mükafatını almışdır.

## İstinadlar
Bütün gözlər Rəfahda

"***Bütün gözlər Rəfahda***" () — Qəzzədə müharibə və Rəfah əməliyyatı zamanı yayılmış Fələstin tərəfdarı olan siyasi şüar. Bu, daha çox sosial mediada istifadə olunur.

İfadə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Qəzzə və İordan çayının qərb sahili üzrə nümayəndəsi Riçard Piperkornun 2024-cü ilin fevralında BMT-də jurnalistlərə verdiyi şərhdən irəli gəlir. Piperkornun yayımından bu çıxarış may ayının əvvəlində Rəfah əməliyyatı başlayanda paylaşılmağa başlanılmış və şüarın süni intellektlə yaradılan şəkli həmin ayın sonunda "İnstaqram" da yayılmışdır.

"TikTok"da milyonlarla dəfə baxılan videolarda **#alleyesonrafah** həştəqi yer almışdır və şüar beynəlxalq səviyyədə etirazlarda istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Why 'All Eyes on Rafah' viral campaign did nothing to stop Gaza massacres , Al Jazeera English via YouTube (11 June 2024)
Vinsenti Kadlubek

**Vinsenti Kadlubek** (, ; ) — Vincentius de Cracovia, Vincent Kadlubek, Vincent Kadlubo, Vincent Kadlubko, Vincent Krakov, Ustad Vinsenti kimi adlarla da tanınan, XIII əsrdə yaşamış Krakov yepiskopu və Polşa tarixçisi olmuşdur. O, eyni zamanda Sarmat nəzəriyyəsinin banilərindən biri olmuşdur.

## Həyatı

Vinsenti Karvovda anadan olmuş, Fransada və/yaxud Boloniyada təhsil almışdır. 11 sentyabr 1207-ci ildə Krakovda yepiskop Fulkun ölümündən sonra Vinsenti yeni yepiskop seçilmişdir. Roma papası III İnnokenti bu seçimi təsdiqləmişdir. Kadlubek Henri Kieliç () arxiyepiskop Qniezno ilə bərabər onu təqdis etmişdirlər.

## İstinadlar
Hobbitlər

**Hobbitlər** ( ) — Con R. R. Tolkinin əsərlərində uydurma humanoid irqi, Orta Dünyanın görünməz və qədim xalqlarından biri. Hobbitlər "Üzüklərin hökmdarı" romanının və "Hobbit və ya oraya və geriyə" hekayəsinin əsas personajlarıdır.

Oksford ingilis dili lüğətinə əlavəni tərtib edərkən Tolkindən lüğət girişini yazmağa kömək etməsi istənmişdi. Yazıçı belə bir tərif təklif etmişdir ki, ona görə hobbit "uydurma xalqın, qısa bir humanoid irqinin nümayəndəsi" olaraq verilsin.

Hobbitlər, insanlar kimi, ortaq bir dildə və ya vestron dilində danışırdılar, lakin onların bəziləri, Bilbo və Frodo Beqgins kimi ən savadlıları, sindarin kimi ayri dilləri bilirdilər.

## İstinadlar
Mirsənani Seyidov

**Mirsənani Mirsaleh oğlu Seyidov** — Azərbaycan siyasətçisi, 2018-ci ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikasının nəqliyyat naziri, 2018–2023-cü illərdə Naxçıvan şəhərinin icra başçısı.

## Həyatı
Naxçıvan Ali Məclisinin Aparatında şöbə müdiri, daha sonra Naxçıvan Muxtar Respublikasının nəqliyyat naziri işləmişdir. 2018-ci ilin iyulunda Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbovun fərmanı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nəqliyyat Nazirliyi ləğv edilmiş və onun əsasında Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Nəqliyyat Xidməti yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 30 iyul 2018-ci ildə Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir. O, bu vəzifədə Vüqar Səfərovu əvəz etmişdir.

Seyidovun 30 avqust 2023-cü ildə imzaladığı sərəncam əsasında Naxçıvan şəhər 1 nömrəli Mənzil İstismar İdarəsinin rəisi Firuz Əsədov, Naxçıvan şəhər 2 nömrəli Mənzil İstismar İdarəsinin rəisi Abasət Vəliyev, Naxçıvan şəhər 3 nömrəli Mənzil İstismar İdarəsinin rəisi Orxan Hüseynov, Naxçıvan şəhər 5 nömrəli Mənzil İstismar İdarəsinin rəisi Xətai Məmmədov və Naxçıvan şəhər 6 nömrəli Mənzil İstismar İdarəsinin rəisi İlqar Fərəcov işdən çıxarılmışdır. Bundan başqa, Naxçıvan şəhər İstilik təsərrüfatı idarəsinin rəisi Nəsimi Novruzov işdən azad olunmuş, onu Anar Anar Hüseyn oğlu Həziyev əvəz etmişdir. Həmçinin, Naxçıvan Şəhər Ticarət və Xidmət Departamentinin direktoru Fariz Bağırov və Naxçıvan Sukanalizasiya İdarəsinin müdiri İlqar Əliyev vəzifələrindən azad edilmişdir. İcra başçısının digər sərəncamları ilə Əli Vəliyev Naxçıvan Şəhər Ticarət və Xidmət Departamentinin direktoru, Mustafa Mustafayev isə Naxçıvan Sukanalizasiya İdarəsinin müdiri təyin olunmuşdur. Mirsənani Seyidov 8 sentyabr 2023-cü ildə imzaladığı sərəncamla Təhminə Mustafayeva Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavini və İcra Hakimiyyətinin İctimai-siyasi və humanitar şöbəsinin müdiri vəzifəsindən azad olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 17 noyabr 2023-cü ildə Mirsənani Mirsaleh oğlu Seyidov Naxçıvan Muxtar Respublikası Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir. Hələ Seyidovun yerinə təyinat olmayıb.

## İstinadlar
Üzük qardaşlığı

***Üzük qardaşlığı*** — İngiltərə yazıçısı Con Tolkinin "*[[Üzüklərin hökmdarı]]*" epik romanının üç cildindən birincisi. Ondan sonra "*[[İki qüllə]]*" və "*[[Kralın qayıdışı]]*" kitabları gəlir. Əsərin hadisələri Orta Dünya adlı uydurma kainatda baş verir. Kitab ilk dəfə 29 iyul 1954-cü ildə Birləşmiş Krallıqda nəşr edilmişdir. Cild ön sözdən, "Hobbitlər haqqında və digər məsələlər" adlı proloqdan, I və II Kitabdakı əsas povestdən ibarətdir. Bu kitab oxuculara Hobbitlər dünyasını anlamağa kömək edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Keçmişin kölgəsi

"**Keçmişin kölgəsi**" — Con Tolkinin 1954–1955-ci illərdə nəşr olunmuş best-seller fantastik əsəri "*[[Üzüklərin hökmdarı]]*"nın ikinci fəsli. Tolkin bunu "həlledici fəsil" adlandırmışdır. Bu, həm Tolkinin kitabın mərkəzi süjetini hazırladığı anı, həm də hekayədəki baş qəhrəman Frodo Beqginsin və oxucunun Tək Üzüyü məhv etmək axtarışının olacağını başa düşdüyü məqamı əks etdirir. Onun eskizi 1938-ci ilin əvvəlində yazılan kitabın ilk hissələri arasında idi. Həmin ilin sonunda bu, onun tərtib etdiyi kitabın üç fəslindən biri olmuşdur. 1944-cü ildə o, Qollumun, Üzükün və Qollumun ovunun təsvirlərini əlavə edərək fəsilə qayıtmışdır.

Piter Cekson "''Üzüklərin Rəbbi'' " film trilogiyasında Qandalfın Üzüyün tarixi ilə bağlı təsvirini Frodoya bölür və çıxışının digər hissələrini sıxışdırır.

## İstinadlar
Elrond Şurası

"**Elrond Şurası**" — İngiltərə yazıçısı Con Tolkinin "*[[Üzüklərin hökmdarı]]*" epik romanının 2-ci kitabının ikinci fəsli. Bu, təxminən 15,000 sözdən ibarət həmin kitabdakı ən uzun fəsildir və Tək Üzüyün gücünü və təhlükəsini izah etmək, Üzük qardaşlığının son üzvlərini tanıtmaq və onu məhv etmək üçün planlaşdırılan axtarışı müəyyən etmək üçün vacibdir. "Göstər, demə" maksimindən fərqli olaraq, fəsil əsasən danışanlardan ibarətdir; hərəkət, əvvəlki "Keçmişin kölgəsi" fəslində olduğu kimi, əsasən sehrbaz Qandalf tərəfindən rəvayət olunur. Bu fəsil "*[[Hobbit]]*"dəki daha sadə Beorn fəsli ilə paraleldir, o da eyni şəkildə müasirin (hobbitin vasitəçiliyi ilə) qədim (qəhrəman Beorn) ilə mədəniyyət toqquşmasını təqdim edir.

## İstinadlar
Tək Üzük

**Tək Üzük**, həmçinin **Hakim Üzük** və ya **İsildurun Zəhəri** — Con Tolkinin "*[[Üzüklərin hökmdarı]]*" epik romanının hadisələrin mərkəzində olan obyekt. Tək Üzük ilk dəfə 1937-ci ildə nəşr olunan "*[[Hobbit]]*"də xatırlanır. Hekayədə Tək Üzük sahibinə görünməzliyi təmin edən sehrli üzük kimi təsvir edilir. 1954–1955-ci illərdə nəşr olunan "Üzüklərin hökmdarı" seriyasında Tək Üzüyün səlahiyyətlərinin, sahibinə görünməzlik verməkdən daha böyük xüsusiyyətlərə malik daha qaranlıq bir obyekt olduğu ortaya çıxır. Tək Üzük Qaranlıq hğkmdar Sauron tərəfindən Orta Dünyanı ələ keçirmək planının bir hissəsi olaraq yaradılmışdır. "*Üzüklərin hökmdarı*" Sauronun bu məqsədə çatmasının qarşısını almaq üçün Üzüyü məhv etmək missiyası ilə uzun bir səyahətdən bəhs edir.

## İstinadlar
Yerli ariçilik

**Yerli ariçilik**, həmçinin **yerli arilər nəzəriyyəsi** (IAT) və **Hindistandan çıxış nəzəriyyəsi** —arilərin Hindistan yarımqitəsinin yerliləri olduğuna və Hind-Avropa dillərinin Hindistandakı bir vətəndən indiki yerlərə şüalanmasına olan inanc.  Bu, Hindistan tarixinə "dini-milliyətçi" baxışdır və Qara dəniz-Xəzər çöllərinə əsaslanan müəyyən edilmiş miqrasiya modelinə alternativ kimi təbliğ olunur.

Hindistandan çıxış nəzəriyyəsinə dəstək əsasən hindu dini və Hindistanın tarixi və arxeologiyası üzrə hind alimlərinin bir hissəsi arasında mövcuddur. Bu, hindutva siyasətində mühüm rol oynayır.

## İstinadlar
Kriştkindelsmerik

**Kriştkindelsmerik** və ya **Kriştkindelsmerik** (; ) —  Strasburqda ənənəvi Milad bazarı. 1570-ci ildən bəri mövcuddur, Fransanın ən qədimi və Avropanın ən qədimlərindən biridir. 1992-ci ildən etibarən Strasburqda Brolyi meydanındakı tarixi Kriştkindelsmerik ilə yanaşı, bir sıra digər Milad bazarları və tədbirləri də "Strasburq – Milad paytaxtı" ümumi şüarı altında keçirilir. Onlar hər il iki milyondan çox ziyarətçi cəlb edirlər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
*
Müqəddəs Foma kilsəsi (Strasburq)

**Müqəddəs Foma kilsəsi** ( ,  ) — Strasburqun mərkəzində (Elzas, Fransa) protestant kilsəsi. Strasburq kafedralı yenidən katolik olduqdan sonra kilsə həm də "*Protestant kafedralı*" (, ) adlanır. İlk dəfə VI əsrdə tikilmiş və IX əsrdə genişləndirilmişdir. 1007-ci və 1144-cü illərdəki yanğınlardan sonra 1196-cı ildə yeni romanesk zal kilsəsinin tikintisinə başlanılmış, 1521-ci ilə qədər bir sıra fasilələrlə davam etmişdir (artıq qotika üslubunda). Tarixi abidədir.

## İstinadlar
Strasburq kafedralına hücum planı

**Strasburq kafedralına hücum planı** — 2000-ci ilin dekabrında, Yeni il ərəfəsində "Əl-Qaidə" ilə əlaqəli Strasburq kafedralının ətəyində yerləşən Kriştkindelsmeriki bombalamaq planı. Almaniyanın Frankfurt şəhərində yerləşən "Frankfurt qrupu" terror şəbəkəsinin üstü açıldıqdan sonra Fransa və Almaniya polisi planın qarşısını almışdır. Planın bir hissəsi olaraq cəmi on dörd nəfər məhkum edilmişdir. Onlardan dördü Almaniyada və onu Fransada yaxalanmışdır.

## Həbslər
Britaniya kəşfiyyatı tərəfindən xəbərdar edildikdən sonra Almaniya polisi 26 dekabr 2000-ci ildə Frankfurtda bir mənzilə basqın zamanı bomba hazırlayan avadanlıq aşkar etdi. Dörd nəfər həbs edilmişdir.

"Frankfurt qrupu"nun üzvlərinin Əfqanıstandakı "Əl-Qaidə" düşərgələrində təlim keçdikləri, İspaniya, İtaliya, Belçika və Böyük Britaniyadakı islamçı şəbəkələrlə və Əlcəzairin "Sələfi Təbliğ və Mübarizə Qrupu" (GSPC) terror qruplaşması ilə əlaqəsi olduğu müəyyən edilmişdir. Frankfurtda sui-qəsdin aşkarlanması Birləşmiş Krallıqda növbəti həbslərə səbəb olmuşdur. Burada Avropa Parlamentinin üzvlərini öldürmək üçün daha bir sui-qəsd aşkar edilmişdir. Britaniya polisi Frankfurt əməliyyatı nəticəsində 2001-ci ilin fevralında on iki nəfəri həbs etmişdir.

## İstinadlar
Müqəddəs Avreli kilsəsi (Strasburq)

**Strasburqda Müqəddəs Avreli kilsəsi** (, ) — Strasburqun qərbində lokal dəmiryol stansiyasının yanında yerləşən protestant kilsəsi. İlk dəfə 801-ci ilə aid sənədlərdə **Müqəddəs Moris kilsəsi** olaraq xatırlanır. Çəhərin ən qədim kilsələrindən biridir və tarixi abidədir. 1324-cü ildə Strasburqlu Aureliyanın şərəfinə adlandırılmışdır. Məbədin binası XVIII əsrdə tamamilə yenidən qurulmuşdur. Barokko üslubunda olan kilsə 1765-ci ildə açılmışdır.

## İstinadlar
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Strasburq)

**Strasburqda Müqəddəs Nikolay kilsəsi** (, ) — Strasburq şəhərinin eyniadlı sahilində yerləşən protestant kilsəsi. İlk dəfə 1182-ci ilə aid sənədlərdə Mariya Maqdalenaya həsr olunmuş məbəd kimi xatırlanır. Müasir qotik bina 1387–1454-cü illər arasında tikilmiş, zəng qülləsi isə 1585-ci ildə ucaldılmışdır. İnteryeri XVII əsrdə yenidən işlənmiş və 1905-ci ildə əlavə edilmişdir. Tarixi abidədir. Kilsənin vikarı Albert Şveytser idi.

## İstinadlar
Müqəddəs Maqdalena kilsəsi (Strasburq)

**Strasburqda Müqəddəs Maqdalena kilsəsi** (, ) —  Strasburqun mərkəzində yerləşən katolik kilsəsi. 1478-ci ildə Mariya Maqdalena monastırında monastır kilsəsinin qotik binası tamamlanmışdır. Kilsə Jan Kalvinin təbliğat apardığı yer idi. 1904-cü ildə yanğın binanı demək olar ki, tamamilə məhv etmiş, yalnız orijinal freskaların fraqmentləri ilə mərhum qotik xorunu qorumuşdur. Yeni bina 1907-ci ildə tamamlanmışdır. Tarixi abidədir.

## İstinadlar
Müqəddəs Vilhelm kilsəsi (Strasburq)

**Strasburqda Müqəddəs Vilhelm kilsəsi** (, ) — Fransanın Strasburq şəhərində protestant kilsəsi. Məbədin qotik binası 1307-ci ildə Vilhelm ordeninin monastırı üçün monastır kilsəsi kimi tikilmişdir. Əsas girişdəki zəng qülləsi 1667-ci ildə əlavə edilmişdir. Tarixi abidədir.

## İstinadlar
Müqəddəs Stefan kilsəsi (Strasburq)

**Strasburqda Müqəddəs Stefan kilsəsi** və ya **Müqəddəs Stefan kapellası** (, ) — Strasburq şəhərinin kənarında yerləşən keçmiş kilsə. İndiki dövrdə konsertlər üçün bir yerdir. Məbəd binası VIII əsrdə inşa edilmiş və XIII əsrin əvvəllərində Romanesk üslubunda yenidən qurulmuşdur. Bina təxminən 60 metr hündürlüyündə bir zəng qülləsinə malikdir. 1823-cü ildə keçmiş katolik kilsəsi protestant kilsəsinə çevrilmişdir. Tarixi abidədir.

## İstinadlar
Müqəddəs Pavl kilsəsi (Strasburq)

**Müqəddəs Pavl kilsəsi** () — Strasburqda şəhəridə neoqotik üslubunda tikilmiş kilsə.

Kilsənin tikintisi 1892–1897-ci illərdə memar Lui Müller (1842–1898) tərəfindən aparılmışdır. Əvvəlcə burada alman hərbi qarnizonunun protestant kilsəsi var idi. Hündürlüyü 76 m olan iki qülləsi olan kilsənin fasadı Marburqdakı Müqəddəs Yelizaveta kafedralını xatırladır. 1919-cu ildə Elzasın Fransaya verilməsi ilə bina Elzas-Lotaringiya islahat icmasının kilsə kilsəsinə verilmişdir. 1944-cü ildə kilsə Britaniya və Amerikanın bombardmanları nəticəsində zədələnmişdi. 2009-cu ilin may ayında cənub qülləsinin fasadında bərpa işlərinə başlanılmışdır.

Məbəddə Eberhard Fridrix Valkerin emalatxanasında hazırlanmış orqan yerləşir.

## İstinadlar
Bütün Müqəddəslər kilsəsi (Strasburq)

**Bütün Müqəddəslər kilsəsi** — Strasburq şəhərində yerləşən Rus Pravoslav Kilsəsinin stavropigial kilsəsi.

Çadır üslubunda tikilmiş məbəd 300 nəfər üçün nəzərdə tutulub. Onun xaçla hündürlüyü 41 m-dir.

## İstinadlar
Yeni Müqəddəs Pyotr kilsəsi (Strasburq, katolik)

**Strasburqda Müqəddəs Pyotr yeni katolik kilsəsi** və ya **Sen-Pyer-le-Jyön** ( , ) — Strasburqun Neuştadt rayonunda yerləşən katolik kilsəsi. Neo-Romanesk üslubunda olan kilsə binası 1889–1893-cü illərdə memarlar Şyöld Nekelmann və Avqust Hartelin layihəsinə uyğun olaraq və rəhbərliyi altında inşa edilmişdir.

## İstinadlar
Yeni Müqəddəs Pyotr kilsəsi (Strasburq, protestant)

**Strasburqda Müqəddəs Pyotrun yeni protestant kilsəsi** və ya **Sen-Pyer-le-Jön** (, ) — Strasburqun mərkəzində yerləşən protestant kilsəsi. Müqəddəs Pyotr monastırında monastır kilsəsinin binası 1031-ci ildə Merovinqlər dövründən ibadətgah və ziyarət kilsəsinin yerində ucaldılmışdır. 1320-ci ilə qədər qotika üslubunda yenidən qurulmuşdur. Reformasiya və katolik icması üçün ayrıca bir binanın tikintisi arasındakı dövrdə kilsə katoliklər və protestantlar tərəfindən birgə istifadə edilmişdir. Tarixi abidədir.

## İstinadlar
Cream

**Cream** — İngiltərə rok qrupu. Qrupun üzvləri Cek Brüs (bas gitara), Erik Klepton (gitara) və Cincr Beyker (zərb alətləri) olmuşdur. Cream ilk super-qrup hesab olunur. Qrup üzvləri instrumental ifa bacarıqlarına görə yüksək qiymətləndirilmişdir.

Qısamüddətli üç illik fəaliyyəti ərzində qrup dörd albom buraxmışdır: *"[[Fresh Cream]]"* (1966), *"[[Disraeli Gears]]"* (1967), *"[[Wheels of Fire]]"* (1968) və *"[[Goodbye]]"* (1969). *"Disraeli Gears"* albomunun buraxılış ərəfələrində prodüser və multi-instrumental ifaçısı Feliks Pappalardi studiyada qrupa qoşulmuşdur. Onların musiqisi blüz-rok, psixodeliya və hard rok kimi rok musiqi janrlarını əhatə edirdi. Cream fəaliyyət müddətində dünya üzrə 15 milyondan çox səsyazma nüsxəsi satmışdır. Qrupun üçüncü albomu, *"Wheels of Fire"* (1968) ilk platin-satışlı cüt albom olmuşdur. Onlar "Sunshine of Your Love" (1967) və "White Room" (1968) kimi mahnılarla beynəlxalq hitlərə imza atmışdır.

Brüs və Beyker arasındakı gərginlik 1968-ci ilin may ayında qrupun dağılmasına səbəb olmuş, lakin qrup son dəfə *"Goodbye"* albomunu buraxmış və turneyə çıxmışdır. Tur, 1968-ci ilin 25 və 26 noyabr tarixlərində Royal Albert Hall-da iki son vida konserti ilə başa çatmışdır. Bu konsertlər lentə alınıb kinoteatrlarda nümayiş olunmuşdur.

1993-cü ildə Cream Rok-n-roll şöhrət zalına daxil edilmişdir. Onlar həm *"[[Rolling Stone]]"*, həm də VH1-in "Bütün zamanların ən böyük 100 sənətkarı" siyahısında müvafiq olaraq 67 və 61-ci yerdə salınmışdır. Onlar həmçinin VH1-in "Hard-rokun 100 ən böyük sənətkarı" siyahısında 16-cı yerdə qərarlaşmışdır.

## Heyət

### Qrup üzvləri
* Cincr Beyker — zərb alətləri, aparıcı və geri vokal (2019-cu ildə vəfat etmişdir)
* Cek Brüs — aparıcı və geri vokal, bas gitara, klavişli alət, piano, harmonika, violonçel, akustik gitara, fleyta (2014-cü ildə vəfat etmişdir)
* Erik Klepton — aparıcı və ritm gitara, geri və aparıcı vokal

### Sessiya iştirakçıları
* Pit Braun – sözlər, həmmüəllif (1966–1969; 2023-cü ildə vəfat edib)
* Feliks Pappalardi – istehsal, viola, zınqırov, orqan, truba, tonet, mellotron, piano, bas gitara (1967–1969; 1983-cü ildə vəfat edib)
* Mayk Teylor – həmmüəllif (1968; 1969-cu ildə vəfat etmişdir)
* Corc Harrison – ritm gitara (1969; 2001-ci ildə vəfat etmişdir)

## Diskoqrafiya

* *[[Fresh Cream]]* (1966)
* *[[Disraeli Gears]]* (1967)
* *[[Wheels of Fire]]* (1968)
* *[[Goodbye]]* (1969)

## Həmçinin bax
* Albom dövrü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Ginger Baker's official website
* Jack Bruce's official website
* Eric Clapton's official website
Köhnə Müqəddəs Pyotr kilsəsi (Strasburq)

**Strasburqda Köhnə Müqəddəs Pyotr kilsəsi** və ya **San-Pyer-le-Vyö** (, ) —  Strasburqun mərkəzində yerləşən kilsə. İlk dəfə 1130-cu ilə aid sənədlərdə qeyd olunur. Bir sıra tarixçilər bunun şəhərdəki ilk xristian kilsəsi olduğuna inanırlar. Roma və Merovinq dövrünə aid divar fraqmentləri daxildir. Müasir bina 1382-ci ildə tikilmişdir. Tarixi abidədir. Məbəd iki hissəyə bölünür: protestant və katolik.

## İstinadlar
İki qüllə

***İki qüllə*** — İngiltərə yazıçısı Con Tolkinin "*[[Üzüklərin hökmdarı]]*" epik romanının üç cildindən ikincisi. Ondan əvvəl "*[[Üzük qardaşlığı]]*", ardınca isə "*[[Kralın qayıdışı]]*" gəlir. Cildin adı qeyri-müəyyəndir, çünki hekayədə beş qüllənin adı çəkilir və Tolkin özü iki qüllənin ziddiyyətli identifikasiyalarını vermişdir. Narrativ qarışıqdır və bu, Tolkinə məzmunu şübhə və sürpriz içində qurmağa imkan verir. Cild əsasən tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılanmışdır. Onlar bunu həyəcanlı və cəlbedici hesab etmişdilər. Burada epik povesti qəhrəmanlıq romantikası ilə birləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Kralın qayıdışı

***Kralın qayıdışı*** — İngiltərə yazıçısı Con Tolkinin "*[[Üzüklərin hökmdarı]]*" epik romanının üç cildindən sonuncusu. Bu, "*[[Üzük qardaşlığı]]*" və "*[[İki qüllə]]*"dən sonra sonra gəlir. 1955-ci ildə nəşr edilmişdir. Əsərin məzmunu Qaranlıq hökmdar Sauronun hücumuna məruz qalacaq Qondor krallığında başlayır.

## İstinadlar
Cavid Əbdul-Qədirov

**Cavid Teyrun oğlu Əbdul-Qədirov** () — Oğuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
1984-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2004-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Maliyyə-kredit fakültəsinin bakalavr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2007-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Maliyyə-kredit fakültəsinin magistr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

2008–2013-cü illərdə Səhiyyə Nazirliyi-HİV/AİDS, vərəm və malyariya ilə mübarizə üzrə Proqramın layihə Əlaqələndirmə Bürosunda maliyyə mütəxəssisi, direktor, 2013–2018-ci illərdə isə "RMDM" ASC-baş direktorun müavini, baş direktor vəzifələrində işləyib.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müşaviri, 2018–2020-ci illərdə Nazirlik yanında Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidmətinin rəisi, 2020–2021-ci illərdə Nazirliyin tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri vəzifələrində çalışıb.

2021–2024-cü ilə illərdə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Aparatının rəhbərinin müavini vəzifəsində çalışıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 iyul 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə Oğuz Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar
Yaşar Nəcəfov

**Yaşar Nəcəfov** () — Azərbaycanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
Yaşar Nəcəfov 2016-2018-ci illərdə yeniyetmələrin beynəlxalq turnirlərində 3 gümüş və 2 bürünc medala sahib oldu. 2018-ci ildə U21 Azərbaycan Çempionatının qalibi olan Yaşar Nəcəfov 2020-ci ildə Xorvatiyanın Pоreç şəhərində U23 Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu.

2022-ci ildə Təl-Əvivdə (İsrail) IJF Grand Slam turnirinin gümüş medalına sahib olan Yaşar Nəcəfov Zaqrebdə (Xorvatiya) IJF Qran-Pri turnirinin qalibi oldu. Həmin il Azərbaycan çempionu da oldu. 2023-cü ildə isə Yaşar Nəcəfov IJF Grand Slam turnirinin Azərbaycan mərhələsinin qalibi oldu, Monqolustan mərhələsini bürünc medalla başa vurdu, həmçinin Düşənbə şəhərində IJF Qran-Prisinin bürünc medalına sahib oldu. Həmin ilin iyulunda Çinin Çendu şəhərində Universiada Oyunlarını bürünc medalla başa vurdu, noyabrda isə Fransanın Monpelye şəhərində Avropa Çempionatını beşinci pillədə tamamladı.

Yaşar Nəcəfov 2024-cü ilin yanvarında Portuqaliyada IJF Qran-Pri turnirinin gümüş medalına, fevralında isə Azərbaycanda IJF Grand Slam turnirinin bürünc medalına sahib oldu. Nəticədə Yaşar Nəcəfov IJF olimpiya reytinq cədvəlində mövqeyini yaxşılaşdırdı və olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

## İstinadlar
Banner grabbing

**Banner grabbing** — şəbəkədəki kompüter sistemi və onun açıq portlarında işləyən xidmətlər haqqında məlumat əldə etmək üçün istifadə edilən bir texnikadır. Administratorlar bundan öz şəbəkələrindəki sistem və xidmətlərin inventarını aparmaq üçün istifadə edə bilərlər. Bununla belə, müdaxilə edən şəxs tətbiqlərin və əməliyyat sistemlərinin versiyalarını işləyən şəbəkə hostlarını tapmaq üçün banner ələ keçirmədən istifadə edə bilər.

Banner grabbing üçün istifadə edilən xidmət portlarına bəzi nümunələr Hyper Text Transfer Protocol (HTTP), File Transfer Protocol (FTP) və Simple Mail Transfer Protocol (SMTP) tərəfindən istifadə edilən portlardır; portlar müvafiq olaraq 80, 21 və 25-dir. Banner grabbing üçün istifadə olunan alətlər Telnet, Nmap və Netcat-dır.

Məsələn, Netcat istifadə edərək hədəf veb serverinə əlaqə yarada, sonra HTTP sorğusu göndərə bilərsiniz. Cavabda adətən hostda işləyən xidmət haqqında məlumat olur:
```console
[root@prober]# nc www.targethost.com 80
HEAD / HTTP/1.1

HTTP/1.1 200 OK
Date: Mon, 11 May 2009 22:10:40 EST
Server: Apache/2.0.46 (Unix)  (Red Hat/Linux)
Last-Modified: Thu, 16 Apr 2009 11:20:14 PST
ETag: "1986-69b-123a4bc6"
Accept-Ranges: bytes
Content-Length: 1110
Connection: close
Content-Type: text/html
```


Bu məlumat administrator tərəfindən bu sistemi kataloqlaşdırmaq üçün istifadə edilə bilər və ya müdaxilə edən şəxs müvafiq istismarların siyahısını daraltmaq üçün istifadə edilə bilər.

Bunun qarşısını almaq üçün şəbəkə administratorları öz şəbəkələrindəki xidmətlərə girişi məhdudlaşdırmalı və şəbəkə hostlarında işləyən istifadə olunmamış və ya lazımsız xidmətləri bağlamalıdırlar.

Shodan, İnterneti skan edən portdan alınan bannerlər üçün axtarış motorudur.

## İstinadlar
* McClure, Stuart et al. Hacking exposed . Nyu York: McGraw-Hill/Osborne, 2005.
Balabəy Ağayev

**Balabəy Ağayev** () — Azərbaycanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
Balabəy Ağayev 2017-2018-ci illərdə yeniyetmələr arasında beynəlxalq turnirlərdə 1 qızıl, 2 gümüş və 2 bürünc medala sahib oldu. 2018-ci ildə U-21 Azərbaycan Çempionatının qalibi oldu, U-23 Azərbaycan Çempionatı və seniorların Azərbaycan Çempionatını isə bürünc medallarla başa vurdu. Həmin il Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) gənclər arasında Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib olan Balabəy Ağayev həm də Nassauda gənclər arasında Dünya Çempionatını gümüş medalla başa vurdu.

Bir müddət hərbi xidmətlə bağlı olaraq idmandan uzaqlaşan Balabəy Ağayev 2021-ci ildə Fransanın Paris şəhərində baş tutan IJF Grand Slam turnirində bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq turnirin qalibi oldu.

2022-ci ildə Balabəy Ağayev əvvəlcə Portuqaliyada IJF Qran-Pri turnirinin gümüş medalına sahib oldu. Apreldə Sofiya şəhərində Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurduqdan sonra avqustda Konya şəhərində V İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qalibi oldu, həmçinin IJF Grand Slam turnirlərinin BƏƏ mərhələsində bürünc, Azərbaycan mərhələsində isə qızıl medallara sahib oldu. İlin sonunda Qüds şəhərində 	IJF World Masters turnirini bürünc medalla tamamladı.

Balabəy Ağayev 2023-cü ilin fevralında növbəti dəfə Fransanın Paris şəhərində baş tutan IJF Grand Slam turnirində bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq turnirin qalibi oldu. Amma ilin növbəti turnirlərini — IJF Grand Slam turnirlərinin İsrail və Yaponiya mərhələlərini, həmçinin Macarıstanda IJF World Masters turnirini beşinci pillələrdə başa vurdu.

2024-cü ilin fevral və mart aylarında IJF Grand Slam turnirlərinin Azərbaycan və Gürcüstan mərhələlərinin bürünc medallarına sahib olan Ağayev apreldə Xorvatiyanın Zaqreb şəhərinin ev sahibliyində baş tutan Avropa Çempionatının final görüşündə məğlub olaraq turniri gümüş medalla başa vurdu. Nəticədə Balabəy Ağayev IJF olimpiya reytinq cədvəlində mövqeyini daha da yaxşılaşdırdı və olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

27 fevral 2026-cı il tarixində Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə keçirilən "Böyük Dəbilqə" turnirində gümüş medal qazanıb.

## Reytinq
19 May 2025-ci il Beynəlxalq Cüdo Federasiyası (-60 kq) reytinq cədvəlinə əsasən Balabəy Ağayev 2720 xal ilə 10-cu yerdədir

## İstinadlar
Elcan Hacıyev

**Elcan Hacıyev** () — Azərbaycanı təmsil edən cüdoçu; 2024-cü il Avropa çempionatının qalibi.

1 mart 2026-cı il tarixinə olan məlumata görə, 370 xal göstəricisi ilə Azərbaycan idmançılarının reytinqində beşinci yeri tutur.

## Karyerası
Elcan Hacıyev 2019-cu ildə Antalya şəhərində yeniyetmələrin beynəlxalq turnirini və U-18 Azərbaycan Çempionatını gümüş medallarla başa vurdu. 2020-ci ildə isə Poreç şəhərində (Xorvatiya) yeniyetmələrin Avropa Çempionatını beşinci pillədə tamamladı.

Elcan Hacıyev 2021-ci ildə İtaliyada gənclər arasında Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu. Noyabrda isə Azərbaycanda IJF Grand Slam turnirini bürünc medalla başa vurdu. 2022-ci ildə Tbilisi şəhərində də (Gürcüstan) IJF Grans Slam turnirinin bürünc medalına sahib olan Elcan Hacıyev mövsüm ərzində Praqa şəhərində (Çexiya) gənclər arasında Avropa Çempionatının qalibi oldu, Ekvadorda isə gənclər arasında Dünya Çempionatını gümüş medalla başa vurdu.

Elcan Hacıyev 2023-cü ilin yanvarında Portuqaliyada IJF Qran-Prisində gümüş, iyununda isə Düşənbədə IJF Qran-Prisində bürünc medallara sahib oldu. Komanda hesabında iyulda Çinin Çendu şəhərində Universiada Oyunlarını bürünc medalla başa vurdu.

2024-cü il Elcan Hacıyev üçün ən uğurlu mövsümlərdən oldu. Yanvarda Portuqaliyada IJF Qran-Pri turnirini bürünc, fevralda Fransada IJF Grand Slam turnirini gümüş, martda Gürcüstanda IJF Grand Slam turnirini gümüş medallarla başa buran Elcan Hacıyev apreldə Xorvatiyanın Zaqreb şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq Avropa çempionu oldu. Mayda Qazaxıstanda da IJF Grand Slam turnirini də bürünc medalla başa vurdu. IJF olimpiya reytinq cədvəlinə əsasən Elcan Hacıyev və Murad Fətiyev olimpiya normativinə uyğun idi, amma olimpiada da bir MOK-u ancaq bir idmançı təmsil etməlidir deyə Azərbaycan Cüdo Federasiyası Hacıyev və Fətiyev arasında seçim apardı. İyulun 1-də federasiya olimpiada da Elcan Hacıyevin mübarizə aparması barədə qərar qəbul etdi.

## Reytinq
19 May 2025-ci il Beynəlxalq Cüdo Federasiyası (-90 kq) reytinq cədvəlinə əsasən Elcan Hacıyev 3002 xal ilə 5-ci yerdədir

## İstinadlar
Maral heykəli (Smolensk)

**Maral heykəli** () – Rusiyanın Smolensk şəhərində yerləşən tunc heykəl. 1910-cu ildə heykəltaraş Rixard Friz tərəfindən hazırlanmış və əvvəlcə Rominten meşəsində quraşdırılmışdır. İkinci Dünya müharibəsindən sonra indiki yerinə – Blonye parkına köçürülmüşdür. Smolensk şəhərinin simvollarından biridir.

## Tarixi
Almaniya imperatoru II Vilhelm Rominten meşəsində ovçuluqla məşğul olmağı, xüsusilə, maral ovlamağı sevirdi. Bu səbəbdən Rominten meşəsində öz ov köşkünü tikdirmişdi. 1909-cu ildə ovladığı sayca 16-cı maralın buynuzlarının ölçüsü II Vilhelmin o qədər xoşuna gəlmişdi ki, bu ovunu əbədiləşdirmək istəmiş və 1910-cu ildə heyvan heykəltaraşı Rixard Frizə bu maralın tunc heykəlini hazırlatdırmışdır. Heykəl maralın əsl ölçüsündən bir qədər böyük alınmışdır: təkcə bir buynuzunun çəkisi 200 kq. olmuşdur. Maral heykəli ov köşkünün yaxınlığında, Müqəddəs Hubert kapellasının qarşısında quraşdırılmışdır.

Heykəl İkinci Dünya müharibəsinə qədər öz yerində qalmışdır. 1944-cü ilin oktyabrında Rominten meşəsinə daxil olan sovet əsgərləri Maral heykəlini Herman Görinqin bağında kəşf etmişdirlər. Bundan sonra heykəl müəmmalı şəkildə yoxa çıxsa da, 1945-ci ildə Smolensk şəhərində ortaya çıxmışdır: heykəlin bir tərəfində ağ boya ilə *"n saylı korpus tərəfindən [[Şərqi Prussiya]]dan Smolensk uşaqlarına hədiyyə"* sözləri yazılmışdır. Deyilənə görə əslən Smoleskdən olan bir sovet əsgəri heykəli bəyənmiş və onu doğma şəhərinə aparmağa qərar vermişdir. Heykəl həmin il şəhərdəki Blonye parkında yerləşən uşaq meydançasında quraşdırılmışdır. 1994-cü ildə almanlar heykəlin qaytarılmasını tələb etsələr də, ruslar onların tələbini əsassız hesab etmişdirlər.

Heykəlin dövlət tərəfindən qorunması və abidə statusu alması üçün cəhdlər edilsə də, bu cəhdlər uğursuz olub. 2024-cü ildə "düşmən ölkədə hazırlanması" əsas kimi gətirilərək heykələ abidə statusunun verilməsindən imtina edilib.

### Bərpası
Maral heykəli şəhər əhalisi arasında populyar olduğu üçün uzun müddət deformasiyaya uğramış, hətta buynuz fraqmentlərindən biri itmişdir. Heykəl dörd dəfə metal ovçularının hücumuna məruz qalmışdır. 2010-cu ildə heykəlin 100 illiyi münasibətilə heykəltaraş Pyotr Fişman heykəli Katın kəndində yerləşən emalatxanasına apararaq restavrasiya işləri aparmışdır. Heykəl korroziyadan qoruyan maddə ilə örtülmüş və buynuzları bərpa olunmuşdur. Heykəlin qabağında hazırlandığı ili və heykəltaraşını qeyd edən lövhə quraşdırılmışdır.

## Mədəniyyətdə
Maral heykəli Smolensk şəhərinin simvollarından biri hesab olunur. Şəhər əhalisi arasında yayılmış inanca görə heykəlin tuncdan hazırlanmış cinsi orqanını sığallamaq uğur gətirir.

## Qalereya

JagdschlossRominten.jpg|Maral heykəli II Vilhelmin ov köşkünün qarşısında (1914).
Олень. Сад Блонье, Смоленск.- 01.jpg|Qışda.
Smolensk Sculpture of Deer - 01.jpg|Yandan görünüşü.
Smolensk Sculpture of Deer - 03.jpg|Qarşısında quraşdırılmış lövhə.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Visit Smolensk saytında
Rəşid Abdullayev (professor)

**Rəşid Abdullayev** (12.01.1913, Şamaxı – 12.6.1997, Bakı) — Azərbaycanın ilk milli vulkanoloqu, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi.

## Həyatı
Azərbaycan geoloqu və petroloqu, geologiya-mineralogiya e.d. (1961), professor (1966). Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (1991). 1938 ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirmişdir. 1945–88-ci illərdə həmin institutda pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. 1950–54-cü illərdə Azərbaycan SSR Geologiya İdarəsinin rəisi işləmiş, 1954 ildən Azərbaycan SSR EA-nın Geologiya İnstitutunda çalışmışdır. Tədqiqatları petrologiya, paleovulkanologiya, metallogeniya və radiogeoxronologiya sahəsindədir. Mezozoy vulkanizminin təzahürü qanunauyğunluqlarını, onların dərinlik fasiyalarını və formasion mənsubiyyətini müəyyən etmişdir. Tədqiqatlarının nəticələri əsasında Kiçik Qafqaz və Kür depressiyaları meqazonalarının struktur-formasiya rayonlaşdırılması həyata keçirilmişdir. Filiz və qeyri-filiz yataqlarının axtarışı və kəşfıyyatı üçün əsas olan bir sıra irimiqyaslı geoloji xəritələrin müəlliflərindən biri, 220-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 7 monoqrafıyanın müəllifıdir.

## İstinadlar
Eucalyptus multiflora

*  — Eucalyptus robusta bitki növünün sinonimi.
*  — Eucalyptus deglupta bitki növünün sinonimi.