open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qəmər Məmmədova

**Qəmər Məmmədova** (tam adı: *Qəmər Məlik qızı Məmmədova*;  10 sentyabr 1954) — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2000), Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2013).

## Həyatı
10 sentyabr 1954-cü ildə Bakıda doğulub. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun «Dram və kino aktyorluğu» fakültəsini bitirib. 1975-79-cu illərdə Şəki Dövlət Dram teatrında, 1979-cu ildən İncəsənət İnstitutunun nəzdində Tədris teatrında aktrisa vəzifələrində işləyib. 1983-cü ildə Şəki Dövlət Dram Teatrına qayıdıb 2002-ci ilə kimi aktrisa vəzifəsində çalışıb. 2002-ci ildən Azərbaycan Dövlət Gənclər teatrında aktrisa vəzifəsində çalışıb. Azərb.Döv.Mədəniyyət və İncsənət Universitetinin müəllimidir. 2009-cu il may ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrının aktrisasıdır. 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adı ilə təltif olunub. 2013-cü ilin dekabr ayının 10-da Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

Əsas rolları:
# Sara xatun - («Sara xatun», N.Cəfərli)
# Nazlı - («Qarışqa yuvası», Ə.Qiyas)
# Güllü - («Vicdanın hökmü», H.Mirələmov)
# Sevgili - («Generalın son əmri», V.Səmədoğlu)
# I qadın - («Labirint», E.Hüseynbəyli)
# Anaxanım - («Axırı sakitlikdir», E.Hüseynbəyli)
# Hosuil Emmi - («IV Kin», Q.Qorin)
# İolanka - («Gecə soyğunçuları», M.Mitroviç)
# Gövhər xanım - («Məhv olmuş gündəliklər», İ.Əfəndiyev)
# Marianna – («Tədbirə qarşı tədbir», V.Şekspir)
# Madam Perye – («Haray», Z.Ağayev)
# Qadın – («İmperator», E.Hüseynbəyli)
# Kərbəlayı Qubadın arvadı – («Ər və arvad», Ü.Hacıbəyov)
# Anaxanım – («Əbləhlərin toyu», R.Əlizadə)
# Zibeydə – («Başsız meyid», H.Qəmbər)
# Nina – («Şeyx Sənan», H.Cavid)
# Missis Man – («Oliver Tvistin macəraları» Ç.Dikkens»
# Qarı nənə – («Göyçək Fatma» Azərbaycan Xalq nağılı)
# Sədəf qarı – («Əcəl atı» V.Əlixanlı)
# Qətibə müəllimə («Mən səni sevirəm – M.S.S» Ə.Əmirli)
# Nağılçı nənə – («Dörd əkizin nağılı» P.Pançev)
# Ceyran - (“Sarıköynəklə Valehin nağılı” İ.Əfəndiyev)

## Filmoqrafiya
# O dünyadan salam (film, 1991)
# Həm ziyarət, həm ticarət... (film, 1995)
# Yalan (film, 2005) 
# Cavad xan (film, 2009)
Dropa diskləri

**Dropa daşları** və ya **Dropa diskləri** – Çində tapılan və 12.000 il əvvəl Yer planetinə qəza etmiş dropalılar tərəfindən yaradıldığı iddia edilən daşlar.

## Tarixçə

### Kəşf olunması
1938-ci ildə Pekin Universitetinin professoru Çi Pu Tenin başçılıq etdiyi arxeoloji ekspedisiya Bayan-Kara-Ula dağlarında tədqiqat aparırdı. Bu zaman qrup qəribə kəşf etdi. Dağ mağaralarının birində məzarlar və məzarların içində çox qırılqan, 130 sm uzunluğunda, kəllə sümükləri geniş insanabənzər skeletlər aşkar olundu. Mağaraların divarlarında isə günəş, ay, Yer, ulduz təsvirləri tapıldı. Sonra təsadüf nəticəsində qəribə daş disklər tapıldı. Onlar dairəvi idilər, ortalarında diametri 2 sm olan yumru dəlik vardı və bu dəliklərdən kənara incə spiral xəttlər çıxırdı. Bu disklərin sayı 716 ədəd idi. Onların yaşı 10–12 min il idi. Hər biri 2 sm qalınlığına və 25 sm diametrinə malik idi. Üstlərində naməlum heroqliflər vardı və heroqlifləri ancaq mikroskopla oxumaq mümkün idi. Disklər Pekin Universitetinə apardılar və tezliklə unuduldular.

### Heroqliflərin oxunması
1962-ci ilə qədər disklərin üzərlərindəki heroqlifləri oxumaq mümkün olmadı. Nəhayət, 1962-ci ildə Pekin Universitetinin üzvü Tsum Um Nuy yazıların sirrini aça bildi. O, hər diski mikroskopla nəzərdən keçirdi, hər heroqlifə məna verməyə çalışdı və bunu bacardı. Sözlər aydınlaşdıqca cümlələr də ortaya çıxırdı.

Disklərdə yazılan məlumata görə 12.000 il əvvəl (e.ə 10.000-cu ildə) kosmik Dropa xalqının gəmiləri xarab olmuş və onlar Himalay dağlarına məcburi eniş etmişdilər. Dropalılar mağaralara sığınmış, lakin yerli ibtidai Ham qəbiləsinin hücumlarına məruz qalmış, hətta bəzi dropalılar ölmüşdü. Dropalılar hanlara düşmən yox, dost olduqlarını başa saldıqdan sonra sakitçilik tapa bilmişdilər. Lakin onlar planetlərinə qayıda bilməmişdilər.
Tsum Um Nuyun işi o qədər sensasiya doğuran idi ki, hətta Pekin Universiteti onun işini yaymağı qadağan etdi. Lakin tezlikə bu tədqiqat dünyada yayıldı və böyük müzakirəyə səbəb oldu.

## İstinadlar
Amartya Sen

**Amartya Kumar Sen** (; ) — hindli iqtisadçı.

Aclıq, insani yüksəliş nəzəriyyəsi, rifah iqtisadiyyatı, yoxsulluq, cinsi ayrı seçkilik və liberalizmin altında yatan mexanizmlər haqqındakı işləri ilə rifah iqtisadiyyatına böyük əlavələr edərək kömək etmişdir. Bunun nəticəsində 1998-ci ildə ``rifah iqtisadiyyatı mövzusundakı əlavələri üçün`` İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

1998 ilə 2004-cü illərdə Kembric Universitetinə bağlı Triniti Kollecinin başına keçərək, Oksbric Kolleclərindən birınin başına keçən ilk asiyalı olmuşdur. İndi də Amartya Sen Harvard Universitetində fəlsəfə və iqtisadiyyat professorudur. Amartya Senin kitabları otuzdan çox dilə tərcümə edilmişdir.

2005-ci ilin noyabr və 2008-ci ilin iyun ayında ABŞ-nin "Xarici siyasət" () və İngiltərənin "Kəşfiyyat" () jurnallarının elektron yolla oxucu anketlərindən istifadə edərək meydana gətirdiyi "Dünyanın ilk 100 intellektualı" sıralamasında 2005-ci ildə 8-ci, 2008-ci ildə isə 16-cı sırada qərar tutmuşdur.

2009-cu ilə qədər 80-dən çox universitetin fəxri doktoru adını almışdır.

## Mükafatları
* 1998 — İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı; rifah iqtisadiyyatı ilə bağlı tədqiqatlarına görə.
* 1999 — Bharat Ratna; Hindistanın ən yüksək mülki mükafatı.
* 1999 — Banqladeş fəxri vətəndaşlığı; Baş nazir Şeyk Hasina tərəfindən verilmişdir.
* 2000 — Leontyev mükafatı.
* 2000 — Eyzenhaver medalı; liderlik və xidməti müqavilində, ABŞ tərəfindən.
* 2000 — Şərəf yoldaşı; Böyük Britaniya tərəfindən.
* 2002 — Beynəlxalq köməksevər mükafatı; Beynəlxalq Humanist və Əxlaqi Birliyi tərəfindən.
* 2003 — Ömür boyu uğur mükafatı; Hindistan Ticarət Palatası tərəfindən.

## Əsərləri
* 1982 — Yoxsulluq və aclıq: imtiyazlar və məhrumiyyətlər haqqında esse.
* 1982 — Seçim, rifah və ölçülmə.
* 1986 — Ərzaq iqtisadiyyatı və ixtiyarlar.
* 1987 — Etniklər və iqtisadiyyatlar.
* 1992 — Bərabərsizliyin təkrar tədqiqatı.
* 1999 — Azad inkişaf.
* 1999 — Əmtəələr və imkanları.
* 2004 — Rasionallıq və azadlıq.
* 2005 — Mübahisəli Hindistan.
* 2006 — Şəxsiyyət və zorakılıq: illüziyanın taleyi

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Amartya Sen haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Amartya Sen haqqında faktlar
* Amartya Senin şəkilləri
* Amartya Sen haqqında sənədli film
* Amartya Sen — simpoziumlar
* Amartya Senin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Ələsgər Qurbanəliyev

**Ələsgər Novruzəli oğlu Qurbanəliyev** () — aktyor.

## Həyatı
Ələsgər Qurbanəliyev 23 mart 1948-ci ildə Bakı şəhəri Qobu qəsəbəsində doğulub. 23 iyun 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin "Dram və kino aktyorluğu" fakültəsini bitirib. Əvvəllər Sumqayıt Dövlət Dram teatrında aktyor işləyib. 10 aprel 1979-cu ildən Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyorudur. 2013-cü ilin iyun ayının 25-də Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Fəxri Mədəniyyət İşçisi" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.

Aktyor 21 aprel 2020-ci ildə 73 yaşında Covid-19 xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## Əsas rolları
# Sergey Yeruxin — ("Kiçik torpaqda üç gün" Şamil Fərzəliyev)
# Qulu — ("Azad çoban" Məmmədyə)
# Ozan — ("Toxmaq Əhməd" Rauf İçərişəhərli)
# Təlkəng — ("Sirli dəyirman" Firuz Mustafa)
# Məşədi Yarməmməd — ("Danabaş kəndinin məktəbi" Cəlil Məmmədquluzadə)
# Nəcəf — ("Sabah çoxdan başlanıb" Rəhman Əlizadə)
# Vaxtanq — ("Городской жених" Ramiq Muxtar)
# Komendant — ("Şəhidlər" Bəxtiyar Vahabzadə)
# Jandarm — ("Kiçik təpə" Nəbi Xəzri)
# Molla Orucəli — ("Qonşu qonşu olsa kor qız ərə gedər", Rəşid Bəy Əfəndiyev)
# Zırı — ("Qarışqa şıllaq atdı", Qılman İlkin)
# Polis — ("Pul dəlisi", Əhməd Orucoğlu)
# Baləmi — ("O da mənəm, bu da", Dadaş Mehdi)
# Xidmətçi — ("Danışan gəlincik", Abdulla Şaiq)
# Şah — ("Nəsrəddin", Yusif Əzimzadə)
# Qoca — ("Məhəbbət bir bəladır", Əhməd Orucoğlu)
# Saymaz — ("Qaraca qız", Süleyman Sani Axundov, Abdulla Şaiq)
# Qaragünə — ("Dədəm Qorqud", Əbdüləzəl Dəmirçizadə)
# Kələntər — ("Ölüm hökmü", Elçin)
# Qaymaq Hafis — ("Mustafa", Orxan Asena)
# Ohan — ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundov)
# Keçəl kişi — ("Olmuş əhvalat", Aqşin Babayev)
# Ağahüseyn əmi — ("Ağ dəvə", Elçin)
# Molla Səfi, Ağsaqqal kişi, Əbdürrəhim, Sərvinaz xanım, Məzlum kişi — ("Yağış, yağmur və daldan atılan daş", Nəcəf Bəy Vəzirov)
# Şeyx Əbülləhyə — ("Şeyx Sənan", H.Cavid)
# Kərbəlayı İsmayıl — ("Məkkəyə gedən yol", C.Məmmədquluzadə)
# Mühafizəçi — ("Romeo və Cülyetta", U.Şekspir)
# Kitabxanaçı Nəcəf — ("Buzovna kəndinin əhvalatları", Elçin)
# Molla Həmid — ("Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah", M.F.Axundzadə)
# Xəlil yüzbaşı — ("Hacı Qara", M.F.Axundzadə)
# Nuhun qövmü — ("Əlincə qalası", Dilsuz)
# Şəhərli — ("Buratinonun macəraları", A.Tolstoy)

## Filmoqrafiya
# Yaşa, qızıl balıq (film, 1988)
# Nakəs (film, 1991)
# Dolu (film, 2012)
# Həkimlər

## İstinadlar
Ağ xalat

**Ağ xalat** — tibb sahəsində həkimlər tərəfindən istifadə olunan geyim növü.

## Tarixi
Ağ xalatın demək olar ki, 150 ildən çox yaşı var. Bu xalatlar pasiyentləri infeksiyalardan və yoluxucu bakteriyalardan qorumaq məqsədilə düşünülmüşdür.
Ağ xalatların yaranması ilə bağlı iki əsas versiya mövcuddur.
# Bir versiyaya görə, ağ xalatın ilk yaradıcısı ingilis həkimi Cozef Lister (1827–1912) olmuşdur.
# Digər bir versiyaya görə isə, ilk dəfə həkimlərə ağ xalat geyməyi məşhur rus cərrahı Nikolay Piroqov (1810–1881) təklif etmişdir. Həmkarları öz xatirələrində Piroqov haqqında yazırdılar ki, -"o, o qədər təmizkar və təmizliyi sevən bir həkim idi ki, əməliyyatlardan əvvəl hətta sarğı materiallarını da mikroskopla yoxlayarmış".

## Tənqidlər və qadağalar
### Tənqidlər
20 il bundan öncə onlar müxtəlif sahələrdə çalışan həkimlərin 100 ədəd xalatlarını mikroskop altında analizdən keçirmişlər. Xalatların əksəriyyətində "qızılı stafilokok" (üzüm salxımına oxşar qruplar şəklində yerləşmiş bakteriya) aşkarlanmışdır. Merilend Universitetindən olan alimlər isə bundan bir neçə il sonra məhz elə ağ xalatlar vasitəsilə xəstəliklərin bir pasiyentdən digərinə keçdiyini iddia etdilər.

İlk öncə iradlar ağ xalatların qollarına idi. Belə hesab edirdilər ki, xəstəliklər ağ xalatın qolları vasitəsilə ötürülür. Sonra bu iradlar xalatın düymələrinə və ciblərinə də aid edildi. Bu iradlardan sonra ağ xalatlar düyməsiz, cibsiz və qolları çox qisa tikilməyə başladı. Bütün həkimlər uzun qol, düyməli və cibli xalatlardan imtina etdilər. Daha sonra ağ rəngli ağ xalatlar tünd rənglə əvəz edildi. Əsas və vacib olan odur ki, ağ xalatlar (və ya geyimləri) hər gün işdən sonra və ya hər bir əməliyyatdan sonra dəyişdirilməlidir.

### Qadağalar
2008-ci ildə Şotlandiyada ağ xalatlardan istifadə tamamilə qadağa edilmiş, İngiltərədə isə ağ xalatlardan istifadə edilməməsi tövsiyə olunmuşdur. ABŞ-da isə bu haqda hər il "Həkimlər Assosiasiyası" tərəfindən məsələ qaldırılır. Rusiyada isə artıq uzun müddətdir ki, "Təcili Yardım" şöbələrində çalışan həkimlər rəngbərəng geyim formasına keçmişlər.

## İstinadlar
İqtisadçı

**İqtisadçı** — Resursların insan ehtiyaclarını ən yaxşı qarşılayacaq formada istifadə edilməsini, sonsuz insan ehtiyaclarından qıt resurslarla qarşılana biləcəklərin təyin edilməsini, ehtiyacları qarşılayacaq mal və xidmətlərin istehsalında mənbələrin ən yaxşı formada paylanılmasını, istehsal olunan mal və xidmətlərin bölüşdürülməsi mövzusunda işləyən insanlardır.

## Vəzifələri
* İstehsal edilən mal və məhsulların istehlakçıya çatdırılması barədə planlama edirlər.
* Məlumat toplama bacarıqlarını inkişaf etdirirlər.
* İnflyasiya, qazanc faizi, məşğulluq və enerji maaliyyəti sahələrində yoxlama edirlər.
Mirzəağa Mirzəyev

**Mirzəağa Mirzəyev** () — Azərbaycan aktyoru.

## Həyatı

Mirzəyev Mirzəağa Yaşar oğlu 1990-cı il yanvar ayının 17-də Bakı şəhərində anadan olub. 2007-ci ildə Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin «Dram rejissoru» fakültəsinə daxil olub. 2008-ci ildə Abdulla Şaiq adına Kukla Teatrında aktyor kimi fəaliyyət göstərib. 2010-cu ildən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyor vəzifəsində çalışır. 

## Teatr səhnəsindəki rolları
1. Aqil - («Mənim ağ göyərçinim» T.Vəliyeva)
2. Orxan - («Mən səni sevirəm» Ə.Əmirli) 
3. Şahzadə - («Göyçək Fatma» Azərbaycan Xalq nağılı)
4. Romeo - («Romeo və Cülyetta» U.Şekspir)
5. Adil – («Buzovna kəndinin əhvalatları» Elçin)
6. Qara qüvvə, Məlikməmməd – («Şahzadə Xəzərin nağılı» K.Ağabalayev, N.Kazımov) 
7. Dorset - markiz - (“III Riçard”, U.Şekspir)
8. Şir - (“Biri vardı, biri yox” Ə.Ol)
9. Alabaş - (“Möcüzəli turp” Rus Xalq nağılı)
10. Bosxomci - (“Qohumlar” V.Şuqrayeva, Ə.Əmirli)

## Filmoqrafiya
#3 bacı (film, 2012-2014) (bədii serial) (aktyorlarla iş üzrə prodüser, ikinci rejissor, icraçı prodüser, rol: psixoloq; cəllad; işıqçı; polis)
#Son iclas (film, 2018) (sənədli və tarixi film) (Fətəli Xan Xoyski-obrazında çıxış etmişdir)
Aomori

**Aomori** () — Yaponiyanın Tohoku regionundakı Aomori prefekturasının eyniadlı paytaxtı. Əhalisi 229 min (2004). Honsyu adasının şimalında mühüm tranzit-nəqliyyat qovşağı. Dəniz limanı və beynəlxalq havalimanı var. Tunel (uz. 54&nbsp;km) vasitəsilə Hakodate ş. (Hokkaydo a.) ilə birləşir. Şəhər 1625-ci ildə salınmışdır. Ticarət və nəşriyyat işi mərkəzidir. Bələdiyyə un-ti (1993), qravürçü-rəssam Siko Munakatanın xatirə muzeyi; poliqrafiya, yeyinti (o cümlədən balıq emalı) və elektrotexnika sənayesi müəssisələri var. Sənətkarlıq inkişaf etmişdir. Sukayu termal bulaqları var.

## İstinadlar
Ceyms Mirrlis

**Ceyms Mirrlis** (; ) — şotland iqtisadçı. 1996-cı ildə Vilyam Vikri ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1998-ci ildə cəngavər elan edilmişdir.

## Həyatı
Ceyms Mirrlis Şotlandiyanın Viqtaunşayr bölgəsində anadan olub. Ceyms Mirrlis Edinburq Universiteti və Kembric Universitetinin Trinti Kollecindən məzun olub. Ceyms Mirrlis Oksford Universiteti və Kembric Universitetində işləmişdi.

Ceyms Mirrlis 1971-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun professoru Piter Daymondla birlikdə Daymond-Mirrlis fəaliyyət teoreminin əsasını qoymuşdur.

1996-cı ildə Vilyam Vikri ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Ceyms Mirrlisə bir çox universitetin, Uarvik, Portsmut, Brunel, Edinburq, Oksford, Pekin, Macau və s. şərəf dərəcəsi verilmişdir.

## Əsərləri
* "A New Model of Economic Growth" (N. Kaldor) , RES, 1962
* "Optimum Growth When Technology is Changing", RES, 1967
* "The Dynamic Nonsubstitution Theorem", RES, 1969
* "The Evaluation of National Income in an Imperfect Economy", Pakistan Development Review, 1969
* "Notes on Welfare Economics, Information and Uncertainty", in Essays in Equilibrium Behavior under Uncertainty (eds. M. Balch, D. McFadden, and S. Wu), 1974
* "Optimum Saving with Economies of Scale" (eds. A.K. Dixit and N.H. Stern), RES, 1975
* "A Pure Theory of Underdeveloped Economies, using a Relationship between Consumption and Productivity", in Agriculture in Development Theory (ed. L. Reynolds), 1975
* "Taxing Uncertain Incomes", Oxford Economic Papers, 1990
* "Optimal Taxation of Identical Consumers when markets are incomplete" (R.A. Diamond), in Economic Analysis of Markets and Games (ed. Dasgupta, Gale, Hart and Maskin), 1992
* "Optimal Taxation and Government Finance" in Modern Public Finance (eds. Quigley and Smolensky), 1994
* "Welfare Economics and Economies of Scale", Japanese Economic Review, 1995
* "Private Risk and Public Action: The Economies of the Welfare State", European Economic Review, 1995

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Ceyms Mirrlis haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Ceyms Mirrlis haqqında faktlar
* Ceyms Mirrlisin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
* Ceyms Mirrlisin müsahibəsi

## İstinadlar
Lanqustlar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

Eyni zamanda  — qısqaclı lobster kimi tanınır. Lanqustlar, xüsusilə Avstraliya, ABŞ, Yeni Zelandiya, İrlandiya, Cənubi Afrika və Bahamada yayılmışdır. Avstraliya və Yeni Zellandiyada onu  adlandırırlar.

Uzunluğu 60 sm, çəkisi 5 kq qədər olan lanqustlar iri xərçənglərdən omara oxşasa da ondan qısqaclarının olmaması ilə fərqlənir. Bədəni və bığcıqları qüvvətli maşalara malikdirlər. Adətən dənizin 5–150 m dərinliklərində qayalar altında, korallar arasında təqribən 50 lanqustan ibarət zəncir şəklində cərigəli kaloniyalarla məskunlaşırlar.

Bir lanqustun böyüyüb ovlama vaxtına çatana qədər ki zaman 2,5 ildir. Restoran mətbəxlərində delikotes kimi təklif olunan lanqust qaynadıldıqdan sonra Astaksantinin ayrılması nəticəsində yaşıl xromoproteid qırmızı rəngə boyanmış olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Florida Universiteti

**Florida Universtiteti** (İngiliscə: *University of Florida*), Amerika Birləşmiş Ştatlarının Florida Əyalətinin Gainesville Şəhərində yerləşən bir dövlət universitetidir. 8,2 kvadrat kilometrlik bir əraziyə uzanan universitet, həm tələbə sayısı baxımından həm də kampus böyüklüyü baxımından Amerikanın ən böyük universitetlərindən biri olmaq xüsusiyyətini daşıyır.
Universitetdə təqiqat aparanlar popular enerji içkisi olan Gatoradei zənginləşdiriblər. Universitetin idman komandaları *Gators* adıyla Amerikadakı bir çox universitet ligasında mübarizə apararkən , Amerikan futbol komandaları uğurları ilə komandalarından bəhs etdirirlər.

## Mənbə
* İngiliscə Wikipedia ''University of South Florida'' məqaləsindən tərcümə

## Xarici keçidlər
Pannotiya

**Pannotiya** -  Eramızdan 600-540 milyon il əvvəl mövcud olmuş superqitədir. Pannotiya eramızdan 750 milyon il əvvəl Rodiniya superqitəsinin Proto-Lavraziya (ayrıldıqdan sonra yenidən birləşərək Lavraziya meydana gəlmişdi), Konqo Kratonuna və Proto-Qondvana (Atlantikasız Qondvana və Konqo Kratonu) qitələrinə parçalanması nəticəsində yaranmışdı.

## İstinadlar
Vaalbara

**Vaalbara** -  Eramızdan 3,6-2,8 milyard il əvvəl Yer kürəsində mövcud olmuş ilk hipotik qitədir. Bu qitənin adı Cənubi Afrikanın "Kaapvaal" və Qərbi Avstraliyanın "Pilbara" kratonlarının sonuncu hecalarının birləşməsindən götürülüb. Vaalbara qitəsinin yarandığı dövrdə heyvanlar aləmi olmasa da, həyat və bitki aləmi yaranmışdı. 

## İstinadlar
Ur (qitə)

**Ur** — Eramızdan 3 milyard əvvəl Yer kürəsində mövcud olmuş ilk hipotik qitələrdən biridir. Eramızdan 1 milyard il əvvəl Ur qitəsi Nuna (və ya Kolumbiya qitəsi) və Atlantika qitələri ilə birləşərək Rodiniya superqitəsini yaratmışdır. Ur qitəsi Pangeyanın Lavraziya və Qondvana qitələrinə parçalanmasına qədər yeganə qitə kimi formalaşmışdı. Fərziyyələrə görə Ur qitəsinin tərkibinə indiki Afrika, Avstraliya və Hindistan kimi ərazilər daxil idi.

## İstinadlar
Kolumbiya (qitə)

**Kolumbiya (Nuna və ya Hadsonlend)** — eramızdan 2,5–1,6 milyard əvvəl paleoproterozoy erasında mövcud olmuş ilk hipotetik qitələrdən biridir. Təxminən eramızdan 1,6–1,2 milyard il əvvəl müxtəlif superqitələrə parçalanmışdır.

## İstinadlar
Kenorlend

**Kenorlend** — Eramızdan 2,5–2,1 milyard əvvəl il neoarxey geoloji erasında mövcud olmuş ilk hipotik qitələrdən biridir. Bu qitə Karel, Pilbara, Kaapvaal və Syupirior kratonlarının birləşməsindən formalaşmışdır.

## İstinadlar
Lemuriya

**Lemuriya** — Hind okeanında mövcud olmuş mifik adadır. "Lemuriya" adasının adı Madaqaskar adasında yaşayan və başqa heç bir yerdə rast gəlinməyən primat dəstəsinin nümayəndəsi olan lemurlardan götürülüb. Məhz bu fərziyyədən Madaqaskar adasının əvvəllər Lemuriyanın bir hissəsi olduğu iddia edilir. İlk dəfə Lemuriya adasının mövcudluğu haqda fərziyyəni 1864-cü ildə ingilis zooloqu Filip Latli Skleyter irəli sürmüşdür. Onun fərziyyəsinə görə, bu adada insan ilə meymun arasında təkamül prosesi baş vermişdir.

## İstinadlar
Leyklend (Florida)

**Leyklend** — Amerika Birləşmiş Ştatları nın Florida əyalətində yerləşən şəhər. Tampa vƏ Orlando şəhərlərinin arasında yerləşən Leyklendin 2006-cı ildə əhalisi 89,108 nəfər təşkil edirdi. Cənubi Florida Universitetinin bir kampusu da bu şəhərdə yerləşir.

## İstinadlar
Mərkəzi Florida Universiteti

**Florida Mərkəz Universiteti** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Florida əyalətində yerləşən bir universitetdir. Bakalavr tələbə sayı baxmından Floridadakı ən böyük, ümumi anlamda da ikinci ən büyük universitetdir. ABŞ-də isə ümumən götürdükdə 2-cı ən böyük universitetdir. Orlando şəhərində yerləşən universitet, ABŞ-nin Floridadakı kosmos əsası üçün yetişdirdiyi təhsilli işçi heyəti ilə tanınır.

## Mənbə
* İngiliscə Vikipediadakı UCF adlı məqalədən tərcümə

## Xarici keçidlər

* Official athletics website 
* The American Athletic Conference
* State University System of Florida
Matsuyama

**Matsuyama** () — Yaponiyanın Şikoku adasında və eyni adlı regionda yerləşən Ehime prefekturasının paytaxtı.

## Həmçinin bax
Təxəllüs

**Təxəllüs** (ərəbcədən tərcüməsi, təxmis edilmiş, yəni götürülmüş ad) - adətən şairlərin, yazıçıların, rəssamların və digər şəxslərin işlətdikləri obrazlı ləqəb, ad. 

Hazırda internetdə saysız-hesabsız nikneymlərə ("nickname" ingilis dilində ləqəb, təxəllüs deməkdir), qısaca, niklərə rast gəlmək olur. Müxtəlif insanlara məxsus olan bu niklərin başlıca vəzifəsi virtual aləmdə öz sahibini anonim saxlamaq və onu uydurma ad altında gizlətməkdir. Bu baxımdan nikləri təxəllüslərin müasir forması hesab etmək olar. Çünki, təxəllüslər də ilk dəfə yarananda məhz müəlliflərini gizli saxlamaq funksiyası daşımışdır. 

## Məşhur təxəllüslər
***Vurğun** — Səməd, şair
***Elçibəy** — Əbülfəz, siyasətçi
***Mayıl** — Hüseyn, şair
***Sani** — Süleyman, yazıçı
***Rövşən** — Ramiz, şair
***Sərraf** — Şiruyə, şair
***Sultan** - Hakim, jurnalist
***Aqil** — İman, şair

## İstinadlar


## Həmçinin bax
*Ləqəb

## Xarici keçidlər
* Aydın Paşayev, "Azərbaycan təxəllüslərinin izahlı sözlüyü", Bakı, "Elm və təhsil", 2014.
Amerika ağ dovşanı

**Amerika ağ dovşanı** () — dovşanlar fəsiləsinin dovşan cinsinə aid məməli növü. 
## Yarımnövləri
* *Lepus americanus americanus*
* *Lepus americanus bairdii*
* *Lepus americanus cascadensis* 
* *Lepus americanus dalli* 
* *Lepus americanus struthopus* 
* *Lepus americanus virginianus* 
## Yeməlnmə
Bala dovşanın anasından 30-45 gün süd əmməsi lazımdır. Burada onların kifayət qədər süd əmmələri çox əhəmiyyətlidir, çünki ana südü ilə lazımi immunitet əldə edilər. Balalar bu immunitet ana südündən başqa heç bir qidadan götürə bilməzlər. Burada süd yalnız dovşan südü olmalıdır.

Dovşan balaları 15 gündəlik olduqdan sonra ana südü ilə birgə quru yonca-quru saman və pelet yeyirlər.

Dovşanların bəslənməsində digər bir məsələ onlara tərəvəz və meyvə vermənin zamanıdır. Bu qidalar sulu qida olduqlarından 3 aylıq yaşdan əvvəl verilmələri uyğun olmaz. Çünki həzm sisteminin inkişafı tam olaraq reallaşmamışdır. Dovşan 3 aylıq olduqdan sonrahəftə 1-2 dəfə bu qidalar verilə bilər.
## Qalereya

Fayl:Lepus americanus 5472.JPG
Fayl:Lepus americanus 5645.JPG
Fayl:Lièvre d'Amérique - Parc de Frontenac - Juillet 2008.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Environmental Education for Kids!: Critter Corner
*National Park Service 
*Snowshoe hare at *Animal Diversity Web*
Vilyam Vikri

**Vilyam Vikri** (; ) — Kanadada anadan olmuş, ABŞ-də vəfat etmiş iqtisadçı. 1996-cı ildə Ceyms Mirrlislə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Vilyam Vikri Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyalətinin Viktoriya şəhərində anadan olub. Vilyam Vikri  1935-ci ildə Yel Universitetinin riyaziyyat bölməsindən məzun olmuşdur. Sonra Kolumbiya Universitetində 1937-ci ildə magistr, 1948-ci ildə doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdi. Vilyam Vikri 1951-ci ildə Sesilya Tomson ilə evlənir. Vilyam Vikri 11 oktyabr 1996-cı ildə ABŞ-nin Nyu York şəhərində ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vilyam Vikri haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Vilyam Vikri haqqında faktlar
* Vilyam Vikrinin İqtisadiyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
Robert Merton

**Robert Merton** () (d. 31 iyul 1944) — amerikalı iqtisadçı. 1997-ci ildə Mayron Şoulzla birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Robert Merton 31 iyul 1944-cü ildə ABŞ-nin Nyu York şəhərində sosioloq Robert K. Merton və Suzana Kerhart cütlüyünün övladı olaraq anadan olub. Kolumbiya Universitetinin riyaziyyat mühəndisliyi bölməsindən məzun olub. Robert Merton Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda magistr, Massaçusets Texnologiya İnstitutunda isə doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir. Daha sonra isə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun Sloan İdarə məktəbi fakültəsində işləməyə başlamışdı.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Robert Merton haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Robert Merton haqqında faktlar
* Robert Mertonun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
* Robert Mertonun şəkilləri
* Robert Mertonun müsahibəsi

## İstinadlar
Azərbaycan Premyer Liqası 2014/2015

**Azərbaycan Premyer Liqası 2014/2015** — 1992-ci ildən bəri futbol üzrə keçirilən sayca 23-cü Azərbaycan çempionatıdır. Çempionatda 10 komanda iştirak edir. Araz-Naxçıvan çempionatı ilk turlardan tərk etmişdir.

## Qaydalar
Çempionat 10 komandadan və 4 dövrədən ibarətdir.. Bu sistemə əsasən klubların hər biri 36 oyun oynayacaq. Mövsümün sonunda ilk 3 yeri tutan klublar Azərbaycanı "Avrokubok"larda təmsil edəcək.
*Çempionatda 10-cu yeri tutan komanda Topaz Premyer Liqasını tərk edir və I divizion-a yuvarlanır.

### Vərəqələr
* Hər 4 sarı vərəqədən sonra futbolçu növbəti bir oyunu buraxmalı olur.
* Oyun zamanı 2 sarı vərəqədən qırmızı vərəqə alan futbolçu növbəti bir oyunu buraxmalı olur.
* Oyun zamanı birbaşa qırmızı vərəqə alan futbolçu növbəti 2 oyunu buraxmalı olur və klubu cərimə ilə cəzalandırılır.

### Limit
Çempionatın legioner limiti 6+3+2 şəklindədir. Bu isə o deməkdir ki, bütün 90 dəqiqə ərzində meydanda maksimum 6 əcnəbi, 2-si 21 yaşadək olmaqla minimum 5 yerli futbolçu olmalıdır.

## Komandalar

## Turnir cədvəli

## İstinadlar
Princeton Review

**Princeton Review** — Ali məktəb üçün test hazırlığı, reptitorluq və tədris materialı təklif edən, bütövlükdə kollecə qəbul xidmətləri göstərən ABŞ şirkəti. Əsasən SAT, ACT, GRE kimi beynəlxalq testlərə hazırlıq üçün tədris materialları hazırlayan şirkət bununla yanaşı, hər il ali məktəb sıralaması da dərc edir. Həmçinin tələbələrin universitetlərə qəbul olmasında da konsaltinq xidmət göstərir.

## Mənbə
* İngiliscə Vikipediya dan tərcümə
Qaradağ (dəqiqləşdirmə)

**Qaradağ** bu mənalara gələ bilər:

* Qaradağ rayonu — Bakı şəhərində rayon.
* Qaradağ (qəsəbə) — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərinin tabeliyində olan Qaradağ rayonunda qəsəbə.
* Qaradağ (Ağsu) — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qaradağ (Gədəbəy) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qaradağ Buduq — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qaradağ — Tiflis quberniyasının Borçalı (Loru-Pəmbək) qəzasında, indiki Şəmşəddin rayonu ərazisində qışlaq.
* Qaradağ (Soyuqbulaq) — Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.
* Qaradağ (Bukan) — Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.
* Qaradağ (İcrud) — Zəncan ostanında kənd.
* Qaradağ (dağ) — Şahbuz rayonu ərazisində dağ.
* Qaradağ vilayəti — İranın Şərqi Azərbaycan ostanı ilə Araz çayının cənub qisimində yerləşən tarixi bölgə.
* Qaradağ xanlığı — İndiki İran ərazisində, Cənubi Azərbaycanın şimalında, Araz çayının cənubunda mövcud olmuş xanlıq.
* Qaradağ — Avropada yerləşən Monteneqro adlı dövlətin digər bir adı.
* Qaradağ — Daşkəsən rayonu ərazisində dağ.
* Qaradağ — Gədəbəy rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 1759 m.
* Qaradağ — Şərur rayonu ərazisində dağ.

## Həmçinin bax
* Qaradağlı
* Qarabağ (dəqiqləşdirmə)
Sem Gibbons

**Sam Melville Gibbons** — Floridalı ABŞda doğulan siyasətçi.

## Həyatı
20 yanvar 1920-ci ildə doğulan Gibbons, Tampa da dünyaya gəlmişdir. Florida Universitetinin məzunudur. Floridanı bir neçə dəfə parlamentdə də təmsil etmişdir. Cənubi Florida Universitetinin qurulmasında çox böyük pay sahibidir. Ailəsi 4 nəsil boyunca dayanmadan hüquq məzunları adını daşıyır və Gibbons özü də universitetdə Hüquq təhsili almışdır.

## Mənbə
* İngilizcə Vikipediya
İmmunologiya

**İmmunologiya**, Tibbin immunitet və fərqli organizmaların immunitet sistemləri ilə bağlı olan bir növü. Azərbaycan dilinə, Fransızca "*immunologie*" kəliməsindən törəyərək gəlmişdir. Bir çox fərqli mövzuyu əhatə edən elm sahəsi xüsusilə orqanizmlərin immunitet sistemlerinin sağlam olduqları və ya xəstə olduqları hallarındakı vəziyyəti və fizioloji funksiyaları ilə insanların immunitet sistemlərinin əlverişsiz bir şəkildə işləməsi nəticəsində yaranan immunoloji pozuqluqları (məsələn avtoimmun pozğunluqları) əhatə edir. Hımçinin immunoloji immunitet sisteminin cürbəcür elementlərinin in vivo, in situ və in vitro şəkillərində araşdırılması və incələnməsini də əhatə edir.

İmmunologiya olduqca geniş bir sahədir və bir çox alt sahəyə malikdir. İmmunoterapiya, immunogenetika, təkamül immnologiyası bunlardan bəziləridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* National Immunization Program Childhood Immunization Initiative
İkinci Balkan müharibəsi

**İkinci Balkan müharibəsi** (Rumınca: *Al doilea război balcanic*, Serbcə: *Други балкански рат*, Drugi balkanski rat, Yunanca: *Δεύτερος Βαλκανικός Πόλεμος*, Devteros Valkanikós Pólemos, Bolqarca: *Междусъюзническата война*, Mezhdusayuznicheskata voyna) I Balkan müharibəsinə qatılan dövlətlərin, Yunanıstan, Bolqarıstan, Monteneqro, Albaniya, Serbiya, Osmanlı imperatorluğu və sonradan qatılan Rumıniyanın arasında baş verən müharibədir. Bu müharibə nəticəsində, Osmanlı İmperiyası əvvəl itirdiyi Ədirnə və Kırklarelini azad etmişdir. London konfransının hökmləri qismən dəyişmişdir.

Balkanlarda hökmranlığa çalışan Avstriya-Macarıstan və Almaniya tərəfindən təhrik edilən Bolqarıstan 1913-cü ildə Serbiya və Yunanıstana qarşı qoşun çıxartdı. Çernoqoriya və Rumıniya Serbiyanın və Yunanıstanın köməyinə gəldilər. Osmanlı imperiyası da Bolqarıstana qarşı çıxdı. 1913-cü il 30 iyunda başlanan İkinci Balkan müharibəsi həmin il 19 avqustadək davam etdi. Bolqarıstan ağır məğlubiyyətə uğradıldı. Yaranmış fürsətdən "Gənc türklər" istifadə edərək Ədirnəni və ətrafdakı yerləri Türkiyəyə qaytardılar. Osmanlı dövləti Avropa torpaqlarının bir hissəsini itirmiş oldu.

## Mənbə
Yeni tarix. X sinif üçün dərslik. Bakı, 2002.

## İstinadlar
Li Rouz

**Li Rouz** (23 oktyabr 1936) — Amerikan basketbol məşqçisi.

## Həyatı
Hal-hazırda NBA komandalarından Charlotte Bobcatsin köməkçi məşqçisi olaraq fəaliiyət göstərir.1970-1980 illəri arasında universitet komandalarının məşqçisi olmuşdur. Kentucky şəhərində doğulmuşdur və 1958-cı ildə Transylvania Universitetindən məzun olmuşdur. Məzuniyyətdən dərhal sonra bu komandada bir müddət yardımçı məşqçi postunda çalışmışdır. Sonralar Cənubi Florida Universiteti basketbol komandasında da məşqçi olmuşdur.
Albert Ebosse

**Albert Dominik Ebosse Boconqo Dika** (; ) — Kamerun, Malayziya və Əlcəzair çempionatlarında çıxış etmiş kamerunlu futbolçu.

## Karyerası
Ebosse "Duala Atletika", "Koton Sport" və "Unisport" kimi Kamerun klublarında çıxış etmişdir.

O, 2012-ci il aprelin 15-də Malayziyanın "Perak" klubu ilə müqavilə imzaladı. O, yeni klubu ilə liqada debütünü 17 aprel 2012-ci ildə "Sabah" klubuna qarşı 2-2 heç-heçə hesabı ilə bitən qarşılaşmada etdi və klub forması ilə ilk qolunu 4 may 2012-ci ildə keçirilən və 2-2 bərabər hesabla bitən "Terenqanu" klubuna qarşı oyunda vurdu.

2013-cü ilin iyul ayında Ebosse "Kabiliyə" (qısaca "JSK") klubuna keçid etdi. O, 2014-cü ildə 17 qolla Əlcəzair çempionatının bombardiri oldu.

## Ölümü
23 avqust 2014-cü ildə "JSK" və "USM Alger" komandaları arasında keçirilən ev qarşılaşmasının sonunda komandalar meydanı tərk edərkən naməlum şəxs tərəfindən atılan mərmi Ebossenin başına dəydi. JSK üçün 2-1 hesablı məğlubiyyətlə başa çatan oyunda Ebosse klubunun yeganə qolunun müəllif idi. Ebosse bir neçə saat sonra kəllə-beyin travması nəticəsində xəstəxanada vəfat etdi. Onun 24 yaşı var idi. Ebossenin ölümündən sonra Əlcəzair Futbol Federasiyası bütün futbol tədbirlərini qeyri-müəyyən müddətə dayandırdı və "1 noyabr 1954-cü il" stadionunun bağlanmasına qərar verdi.

12 sentyabr 2014-cü il tarixindən liqa oyunları yenidən bərpa edildikdən sonra həmin turun bütün matçları Ebossenin xatirəsinə bir dəqiqəlik sükutla başlandı.

18 dekabr 2014-cü ildə açıqlanan meyitin sonrakı tibbi yarmaları Ebossenin ilkin iddia olan mərmidən deyil, şiddətli döyülmə nəticəsində öldüyünü göstərdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Davud Səfiyarov

**Davud Səfiyarov** - Azərbaycan xanəndəlik sənətinin görkəmli nümayəndəsi.

## Haqqında
Davud Səfiyarov 1875-ci ildə Bakı şəhərində yoxsul bir ailədə anadan olmuşdur. Atasını erkən itirən Davud anasının himayəsi altında böyümüşdür. Bakıda ağır ehtiyac içərisində yaşayan ailə 1884-cü ildə Şamaxıya köçdü. Burada mədrəsədə oxuyan Davud bir neçə il ərzində türk və fars dillərini mükəmməl öyrəndi. Davud Səfiyarov xanəndə kimi ilk dəfə Şamaxıda Mahmud ağanın məclislərində çıxış etmişdir. 1896-cı ildə Mahmud ağa vəfat etdikdən sonra Davud Bakıya köçdü. Burada Cabbar Qaryağdı oğlu ilə yaxından tanış oldu. 1905-1915-ci illər ərzində Bakıda verilən teatr tamaşalarının fasilələrində və "Şərq konsertləri"ndə Azərbaycan xanəndələri ilə birlikdə Davud Səfiyarov da çıxış etmişdi.

1912-ci ildə Davud Səfiyarov məşhur Azərbaycan müğənniləri - Keçəçi Məhəmməd, Cabbar Qaryağdı oğlu, Məşədi Məmməd Fərzəliyev ilə birlikdə səsini vala yazdırmaq üçün "Sport-Rekord" şirkəti tərəfindən Varşava şəhərinə dəvət edilir. Burada Davud tarzan Qurban Pirimovun və kamançaçı Saşa Oqanezaşvilinin müşayiəti ilə on iki muğam, on təsnif və altı qədim Azərbaycan mahnısını oxuyub qrammafon vallarına yazdırmışdı. O, "Qatar", "Osmanlı", "Mənsuriyyə" muğamlarını, "Səttar xan", "Neçin gecikdin", "Nəbi", "Namidani-cidar" təsniflərini adamı heyrətə gətirən şövqlə oxuyardı. İstedadlı xanəndə Davud Səfiyarov 1917-ci ildə həlak olmuşdur.

## Mənbə
* Firidun Şuşinski. Azərbaycan xalq musiqiçiləri. Bakı,1985.
Rəcəb Pekər

**Mehmet Rəcəb Pekər** () — Türk hərbçi və siyasət adamı.

Dağıstandan Anadoluya köçmüş bir Ləzgi olan Mustafa bəyin oğludur.1931–1936 illəri arasında Cümhuriyyət Xalq Partiyası Ümumi katibi qismində, Atatürk və İnönünün yanında rejimin "üçüncü adamı" olaraq seçildi Faşist İtaliya və Nazı Almaniyasına yaxın bir siyasəti müdafiə etdi. 7 Avqust 1946–10 Sentyabr 1947 tarixləri arasında baş nazirlik etdi.1 aprel 1950 tarixində İstanbulda vəfat etdi. Məzarı Ədirnəqapı Şəhidliyidir.Milliyəti ləzgidir..

## İstinadlar
U.S. News & World Report

***U. S. News & World Report*** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının paytaxtı Vaşinqtonda dərc edilən xəbər jurnalı. Həftəlik dərc olunur və ümumiyyətlə, siyasət, təhsil, yeni hadisələr və iqtisadi hadisələr ilə bağlı xəbərlər yayımlanır. ABŞ-dakı universitetlər ilə bağlı dərc etdiyi reytinqlər ilə məşhurdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şəmsəddin Günaltay

**Mehmet Şəmsəddin Günaltay** () — Türkiyə Respublikasının 8-ci baş naziri, tarixçi və keçmiş Türk Tarix Qurumunun başçısı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
HMS Agincourt (1913)

**HMS** ***Agincourt*** və ya ***Sultan I. Osman*** zirehli döyüş gəmisi, Birinci Dünya müharibəsində Kral Donanmasına bağlı olaraq vəzifə yerinə yetirmiş və Yutland Müharibəsində də tapılmışdır. Gəmi ilk olaraq Braziliya tərəfindən sifariş edildi, lakin sonra kreditlər ödənilmədi və gəmi, İngiltərənin əlində qaldı. Layihəni Osmanlı Dövləti götürdü və adını da * Sultan I. Osman * olaraq istifadə etdi. Birinci Dünya müharibəsi əvvəlində Britaniya hökuməti, Osmanlı Dövlətinin döyüşə Alman İmperatorluğu yanında girib gəmini də bunun üçün istifadə etməsindən narahatlıq duydu, pulu verilmiş olan gəmiyə əl qoyuldu -Digər əl qoyulan dreadnought isə * Reşadiye * idi (HMS ''Erin' ') -. Gəmi, 1921-ci ildə vəzifədən ayrıldı və ardından da parçalanıb donanmadan çıxarıldı.

## İstinadlar
Mayron Şoulz

**Mayron Skoulz** () () — Kanadada anadan olmuş, ABŞ-də yaşayan iqtisadçı. 1997-ci ildə Robert Mertonla birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Blek-Skoulz modelinin qurucularından biridir. Bütün binominal opsiyon modellərinin mənbəsi bu anlayışdır.

## Həyatı
Mayron Skoulz 1 iyul 1941-ci ildə ailəsinin Böyük böhran dövründə köçdüyü Kanadanın Timmins şəhərində anadan olub. 1951-ci ildə ailəsi cənuba, Kanadanın Hamilton şəhərinə köçdü.

Mayron Skoulzun anası xərçəng xəstəliyi səbəbindən öldü, sonra o, Hamiltonda qalmağa qərar verdi və McMaster Universitetinin iqtisadiyyat bölməsindən məzun oldu. McMasterdəki professorlardan biri Mayron Skoulzu sonradan İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülən Çikaqo Universitetinin iqtisadçıları olan Corc Stiqler və Milton Fridmenlə tanış etdi. İqtisadiyyat bölməsindən məzun olduqdan sonra Mayron Skoulz təhsilinə Çikaqo Universitetində davam etməyə qərar verdi. Burada təhsil alarkən maliyyənin nisbətən yeni sahələrini təkmilləşdirən iqtisadçılar, Eqini Fema və Merton Millerlə işləmək fürsətini əldə etdi. Mayron Skoulz 1964-cü ildə magistr, 1969-cu ildə isə Merton Millerin məsləhətçiliyi ilə doktorluq dərəcəsinə yüksəldi.

1968-ci ildə nəzəriyyəsini bitirdikdən sonra Massaçusets Texnologiya İnstitutunda Sloan İdarə məktəbində işləmişdi. Burada Artur Litla məsləhətçilik etmiş Fişer Blek və 1970-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda işə başlayan Robert Mertonla tanış olur. Növbəti illərdə Mayron Skoulz, Fişer Blek və Robert Merton məşhur seçimi qiymətləndirmə modelləri də daxil olmaqla varlıq qiymətləndirmə sahəsində tədqiqatlara başladılar. Eyni zamanda Mayron Skoulz Robert Merton və Mixail Jensen ilə əməkdaşlığa da davam etdi. 1973-cü ildə Eqini Fema, Merton Miller və Fişer Blek kimi iqtisadçılarla bir yerdə işləyə biləcəyi Çikaqo Universitetinin İdarə fakültəsinə keçməyə qərar verdi.

1981-ci ildə Stanford Universitetinə keçdi və təqaüdə çıxdığı 1996-cı ilə qədər burada işləməyə davam etdi. Mayron Skoulz 1997-ci ildə Robert Mertonla birlikdə törəmə bazarların dəyərini müəyyənləşdirmək üçün təkmilləşdirdikləri yeni metod üçün İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görüldü.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Mayron Skoulz haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Mayron Skoulz haqqında faktlar
* Mayron Skoulzun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı 
* Mayron Skoulzun şəkilləri
* Mayron Skoulzun müsahibəsi

## İstinadlar
Əlibəy Əlibəyov

**Əlibəy Əlibəyov** () — Azərbaycan gigiyenisti, həkim, pedaqoq. Tibb elmləri doktoru (1936), professor (1932). Azərbaycan SSR Əmək Qəhrəmanı (1933). Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1943).

## Həyatı
Əlibəyov Əli bəy Qulu bəy oğlu 1878-ci ildə Cəbrayıl qəzasının Dədəli obasında anadan olmuşdu. 1894-cü ildə Qarğabazar kənd məktəbini bitirəndən sonra Bakıya gəlmişdi. Elm-təhsil yolunda fədakarlığı bundan sonraya aiddir. Əmək fəaliyyətinə Bakı limanında fəhləliklə başlamışdır. Yeniyetmə Əli bəyə Azərbaycan və rus dillərində savadlı yazdığı üçün gəmiçilik kontorunda iş verirlər. О, günçıxandan günbatanadək limanın yük qəbulu məntəqəsində qeydiyatçı işləyir. Çox zaman elə limanda da gecələməli olurdu.

Ə. Əlibəyovun əmək yolu sonralar Bakı limanından Qara şəhərə-zavodlara keçmişdir. Fəhləlik etməklə, axşam ümumtəhsil kurslarında oxumuşdu.1905-ci ildə onu şəhərin tibb-sanitar bürosuna təlimatçı vəzifəsinə qəbul edirlər.

Gecə-gündüz yorulmadan çalışan, müntəzəm mütailə edən, elmə sonsuz həvəs göstərən Əli bəy kamal attestatı imtahanlarını ekstern üsulu ilə müvəffəqiyyətlə vermiş, 1911-ci ildə Kiyev Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olmuşdu. 1916-cı ildə universitetin tibb fakültəsini tamamlamışdı.

Ə. Əlibəyov əski Terek Sovet Respublikasında Nazran Dairə İcraiyyə Komitəsi (indiki İnquşetiyanın Nazran ş.) Səhiyyə şöbəsinin müdiri işləmişdir (1918–1923). Tədqiqatı, əsasən, Azərbaycan SSR-də epedemiologiya və sosial-gigiyena məsələlərinə və sairəyə həsr olunmuşdur. 1932-ci ildən ömrünün sonunadək N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb Institutunun ictimai gigeniya kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdı.

Əli bəy Əlibəyov tibb elmləri doktoru (1936), professor (1932), Azərbaycanın Əmək Qəhrəmanı (1933), Azərbaycanın əməkdar elm xadimi adlarına layiq görülmüşdü.

Tədqiqatı, əsasən, Azərbaycanda epidemiologiya və sosial-gigiyena məsələlərinə və s. həsr olunmuşdur. 1932-ci ildən ömrünün sonunadak Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin ictimai gigiyena kafedrasının rəhbəri olmuşdur.

## Mükafatları
"Lenin" ordeni, 2 "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla təltif olunmuşdur.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Əlibəyovlar: Dədəli bəyləri, "Soy" tarixi-etnoqrafik dərgi, 2012, № 9, səh.16–18;

## İstinadlar
Kral Opera Teatrı

**Kral Opera Teatrı** ya **Kral Opera Teatrı, Kovent Qarden** () — 1737 ci ildə əsası qoyulmuş, Böyük Britaniyanın paytaxtı Londonda yerləşən, səhnəsində opera və balet tamaşaları oynanılan teatr binası. Ona qısaca olaraq **“Kral Operası”** və ya **“Kral Opera Evi”** də deyilir. Teatrın binası Kovent-Qarden inzibati ərazisində yerləşdiyinə görə ona çox vaxt Kovent-Qarden teatrı da deyirlər. Teatr binası üç dəfə yeni bina ilə əvəzlənmişdir. Sonuncu bina 1858 ci ildə inşa edilmişdir. 1990 cı ildə isə bina tamamilə rekoctruksiya edilmişdir. Teatrın tamaşa zalı 2268 nəfərlikdir. Hündürlüyü 14,8 m, prosçeniumunun - səhnə önünün eni isə 12,2 m-dir.

Kral Opera Teatrı binası üçüncü dəfə 1857—1858 ci illərdə Eduard Midlton Barrinin layihəsi əsasında inşa edilir. 15 may 1858 ci ildə Mayerberin “Hugenotlar” operası ilə açılışını edir. Birinci Dünya müharibəsi zamanı opera binası anbara, İkinci dünya müharibəsi zamanında isə rəqs zalına çevrilir. 1946 cı ildə Kovent-Qarden baletə qayıdaraq səhnəsində Pyotr Çaykovskinin “Yatmış gözəl” əsərini Oliver Messelanın ekstravaqant qurluşunda tamaşaya qoyur. Bununla yanaşı opera truppası yaranır. 14 yanvar 1947 ci ildə Kovent-Qardenin opera truppası Jorj Bizenin Karmenini təqdim edir.

## İstinadlar
Mirko Filipoviç

**Mirko Filipoviç** () — Xorvatiyalı UFC döyüşçüsü.

1974-cü ildə Yuqaslaviya Sosialist Federativ Respublikasında dünyaya gəlmiş Mirko gənc yaşlarından idmanın kikboksing növü ilə məşğul olmuş və ilk naliyyətlərində bu idman növündə qazanmışdır. Bundan başqa taekvondo idman növündə isə qara kəmərə sahib olmuşdur. O, Xorvatiyanı UFC-də təmsil edən ən məşhur idmançıdır. Hal-hazırda Xorvatiya Xüsusi Təyinatlı Polisində çalışır. Məşqisi İvan Hippolyte olmuşdur.

## Nailiyyətləri
**Kikboksing**

**Həvəskar boks**

**UFC**

## Xarici keçidlər
*Cro Cop

## Mənbə

## İstinadlar
Aleks Sonq

**Aleks Dimitri Sonq Bilonq** (; ), daha çox **Aleks Sonq** kimi tanınır — Cibutinin "Arta/Solar7" klubunda mərkəzi və müdafiəyə meyilli yarımhücumçu qismində çıxış edən Kamerun futbolçusu. O, həmçinin mərkəz müdafiəçisi mövqeyində oynayır.

2008-2009 mövsümündən "Arsenal" klubunun önəmli oyunçusuna çevrilən Sonq 2012-ci ildə 15 milyon avroya "Barselona"ya transfer olundu.

O, 2010 və 2014-cü illərdə keçirilən Dünya Çempionatlarında Kamerun millisini təmsil etmişdir. O, həmçinin 2010 Afrika Millətlər Kubokunda iştirak etmək üçün milliyə cəlb edilmişdir və yeganə Kamerun oyunçusu idi ki, adı "Turnirin Heyəti"nə salınmışdır. Sonq həmçinin Fransa vətəndaşıdır. O, keçmiş futbolçu Riqober Sonqun qardaşı oğludur.

## Həyatı
Sonq Kamerunun Duala şəhərində anadan olmuşdur və üç yaşındaykən atası vəfat etmişdi. O andan sonra əmisi Riqober Sonq ona ata əvəzi olmuşdur və futbolçu karyerasını seçməkdə böyük təsir göstərmişdir. Bacarıqlarını inkişaf etdirə biləcəyi bir klub və ya akademiya tapa bilməyən Petit Sonq (Kamerunda onu belə çağırılar) 16 yaşında "Bastiya" klubuna yollanaraq Fransaya köçməyi seçdi. Sonqa gənclik illərində ən çox ilham verən oyunçulardan biri Maykl Essyen idi.

## İstinadlar
Tibb bacısı

**Tibb bacısı** — ixtisası üzrə  təhsil almış həkim, laborant, xəstə baxıcısı kimi sağlıq personalı ilə iş birliyi edərək xəstənin müalicəsinə şərait yaradan şəxsə verilən addır.

Müasir tibb bacısı peşəsinin qurucusu: **[[Florens Naytingel]]**dir. Florens Naytingel bu sözləriylə məşhurdur: **Tanrının ən dəyərli hədiyyəsi olan həyat, çox vaxt tibb bacısının əllərinə həvalə olunmuşdur.** İlk Türk tibb bacısı: Səlcuq dövründə yaşamış olan **Gövhәr Nәsibә**dir.

12 may Florens Naytingelin doğum günüdür. Hər il dünyada **Tibb bacısı Günü** olaraq qeyd edilir.

## Xarici Keçidlər
* Türkiyə Tibb bacısı dərnəyi
2014-cü ildə vəfat edənlərin siyahısı

**2014-cü ildə vəfat edənlərin siyahısı** — 2014-cü ildə vəfat edən ensiklopedik şəxslərin siyahısı.

## [[Dekabr]]

## [[Noyabr]]

## [[Oktyabr]]

## [[Sentyabr]]

## [[Avqust]]

## Həmçinin bax
*2015-ci ildə vəfat edənlərin siyahısı

## İstinadlar
Cənubi Florida Universiteti Sarasota-Manatee

**Cənubi Florida Universiteti Sarasota-Manatee** — ABŞ-nin Florida əyalətində yerləşən Cənubi Florida Universitetinin bir kampusudur.

1975-ci ildə qurulmuşdur. 40-dan çox bakalavr fakültəsi və bir çox magistr fakültəsi universitetdə mövcuddur. İdarəetmə, Mühəndislik, Dil-ədəbiyyat, Tibb bacısı kimi fakwltələri var.

## Mənbə
* İngiliscə Vikipediya
Ebola virusunun yayılması (2014)

**Ebola virusunun yayılması** — 2014-cü ilin fevral ayından etibarən Qərbi Afrika ərazilərində sürətlə yayılmağa başlamışdır. Ebola xəstəliyinə səbəb olan virus ilk dəfə Qvineya ərazisində müəyyən edilmiş və sürətlə digər Afrika ölkələrinə keçmişdir. Xəstəlik nəticəsində ən azı 12,222 nəfər vəfat edib.

2014-cü ilin 20 avqust tarixinə olan hesabata görə virus nəticəsində Qvineyada 406, Liberiyada 624, Nigeriyada 5 və Syerra Leoneda isı 392 nəfər vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Şaltay-boltay (personaj)

**Şaltay-baltay ** – Luis Kerrollun Alisa güzgü arxasında əsərinin qəhrəmanlarından biridir. Şeirləri ilə ingilis dilli ölkələrdə tanınır. Yəqin ki, Şaltay-Boltayın kral III Riçarda bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Elqin

**Elqin** (, ) — Böyük Britaniyada, Şotlandiya (Şotlandiya Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) vilayətində şəhər.

## İstinadlar
Cuniçiro Koyzumi

**Cuniçiro Koyzumi** () — Yaponiyanın keçmiş Baş Naziri, Yaponiya Liberal Demokrat Partiyasının sədri.

## Həyatı
### Siyasi fəaliyyəti

### Şəxsi həyatı

## Həmçinin bax
* Yasukuni məbədi
* Şinzo Abe

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Cuniçiro Koyzuminin rəsmi profili