open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ümmü Əymən

**Ümmü Eymən** ( ) — Məhəmməd peyğəmbərin atası Abdullah ibn Əbdülmüttəlibdən miras qalan Həbəş cariyəsi. O, Məhəmmədin dayəsi olmuşdur. Şayiələrə görə, Ümmü Əymən Məhəmmədi əmizdirmiş və süd anası olmuşdur. Əsl adı Berekədir və oğlunun adına görə ona Ümmü Əymən ləqəbi verilib. Məhəmmədə göstərdiyi böyük xidmətə görə, “Ummu Əymən anamdan sonra mənim anamdır” demişdir. Məhəmməd sonradan onu azad etsə də, Ümmü Əymən ayrılmamış və onun xidmətinə davam etmişdir.

## Bioqrafiya
Ümmü Əymən Məhəmmədin atasına cariyə olana qədər necə yaşadığı, nə vaxt doğulduğu və necə qul olduğu barədə məlumatlar məlum deyil. Məlumdur ki, o, Məhəmməd doğulmazdan əvvəl Abdullahın cariyəsi idi, ona görə də İslam peyğəmbərinin doğulmasına şahid olmuş və gənc yaşlarından ona xidmət etmişdir. Atası Məhəmməd hələ doğulmadan vəfat edir, anası isə həm ərinin qəbrini, həm də qohumlarını ziyarət etmək üçün Mədinəyə getdikdən sonra qayıdarkən dünyasını dəyişir. O zaman islam dininin peyğəmbərinin cəmi altı yaşı vardı. Sonra Ümmü Əymən Məhəmmədi götürüb Məkkəyə, babası Əbdülmüttəlibin yanına aparır. O, İslamdan əvvəl Ubeyd ibn Zeydlə evlənmiş və bu evlilikdən Əymən adlı bir oğul dünyaya gətirmişdir. Bundan sonra adı Bərəkə olsa da, Əymənin anası mənasını verən “Ümmü Əymən” adını götürür. İslamın doğulmasından əvvəl Ümmü Əymən ərini itirərək dul qaldığı üçün oğlunu tək böyütməyə başlayır. İslamın doğulmasından sonra oğlu ilə birlikdə müsəlman olur. Daha sonra oğlu Əymən Xeybər döyüşündə həlak olur. Məhəmməd Xədicə ilə evləndikdən sonra Xədicə Məhəmmədə Zeyd bin Harisə adlı bir kölə hədiyyə edir. Məhəmməd Zeyd ibn Harisəni oğlu kimi qəbul etmiş və sonradan onu azad etmişdi. Bir gün Məhəmməd buyurdu: “Hər kim behişt əhlindən bir şəxslə evlənmək istəyirsə, Ümmü Əymənlə evlənsin”. Bunun üzərinə Zeyd bin Harisə Ümmü Əymənə talib çıxır və Məhəmməd onları evləndirir. Bu evlilikdən İslam tarixində səhabələrin böyük və qəhrəman sərkərdələrindən sayılan Üsamə adlı bir oğlu olur. Usamə İslam tarixində səhabələrin böyük və qəhrəman sərkərdələrindən biri kimi tarixə düşür. Müsəlmanlara verilən işgəncələrdən Ümmü Əymənin də payı var idi. Lakin o, dinindən heç vaxt vaz getmir. Ümmü Əymən İslam adına döyüşlərdə iştirak edirdi. Uhud döyüşü zamanı İslam ordusunun tənəzzülə uğramağa başlaması və onların bir qisminin Mədinəyə qayıtmasından çox üzülür və bunun üzərinə müharibəyə qoşulmaq arzusunu bildirir. Müharibə zamanı yaralıların müalicəsində iştirak etmiş, səhabələrə su paylamış, ağır yaralıların Mədinəyə daşınmasına köməklik etmişdir. O, Xeybər döyüşündə iştirak etmiş və eyni xidməti göstərmişdir.

Onun əri Zeyd Mute İslam ordusunun komandanı kimi iştirak etdiyi döyüşdə həlak olur. Beləliklə, onun həm oğlu, həm də əri İslam yolunda həlak olmuşdur. Osman ibn Əffanın xilafətinin ilk illərində vəfat etdiyi bildirilir.

## İstinadlar
Yeni hegelçilik

**Yeni hegelçilik** və ya *neohegelçilik *— XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Hegel fəlsəfəsinin ruhunun qismən canlandığı fəlsəfə istiqaməti.

Neohegelçilik 1865-ci ildə Ceyms Hatçison Stirlinqin "Hegelin sirri" kitabının nəşrindən sonra İngiltərədə yaranıb. XIX əsrin sonlarında bu cərəyan geniş vüsət aldı və pozitivizmin və materializmin hökmranlığına cavab kimi qəbul edildi. Onun ingilisdilli ölkələrdə ən böyük nümayəndələri  Tomas Qrin, Frensis Bredli, Roys Cosayya, Con Mak-Taqqart və həmçinin Robin Kollinqvud idi. XX əsrin 20-ci illərinin sonlarında Böyük Britaniyada inkişaf etmiş analitik fəlsəfə və Amerika praqmatizmi və neorealizmi ilə rəqabətə tab gətirə bilməyən mütləq idealizm məktəbi (anqlosakslar neohegelçiliyi) fəaliyyətini dayandırdı. Bununla belə, Hegel metodu sosial elmləri həmişəlik tərk etmədi, çünki Fukuyamanı müasir ingilisdilli neo-Hegelçi adlandırmaq olar.

XIX əsrdə Hegelin təlimi Auqusto Vera vasitəsilə İtaliyada yayıldı. XX əsrdə italyan neo-hegelizmi Covanni Centile və Benedetto Kroçe adları ilə təmsil olunur; tendensiya Hollandiya və Fransada da yayılmaqdadır. Sonuncu halda, hegelçilik ekzistensializmlə birləşir.

1930-cu ildə Hollandiyada neohegelçiliyin mərkəzi — Beynəlxalq Hegel İttifaqı quruldu, qurultayları Haaqada (1930), Berlində (1931) və Romada (1934) keçirilib. İkinci Dünya müharibəsi hadisələri ittifaqın dağılmasına səbəb oldu. 1953-cü ildə Almaniyada (Berlin) 1983-cü ildə beynəlxalq status almış yeni hegel cəmiyyəti () yaradıldı.

## İstinadlar
Kinqston (Ontario)

**Kinqston** () — Kanadanın cənubunda yerləşən Ontario əyalətində şəhər. Əhalisi 123.000 nəfər (2011), şəhərətrafı ərazilərlə — 160.000.

Ontario gölünün şimal-şərq sahilində, Müqəddəs Lavrentiya çayının başında liman. Yaxınlıqda Min Adalar arxipelaqı yerləşir.

Bəzən Kinqston bu yerli materialdan tikilmiş çoxsaylı binalara görə Əhəngdaşı Şəhəri ("Limestone City") adlanır. Şəhərin mərkəzi hissəsi şərqdə Katarakvi (Cataraqui) və qərbdə Kiçik Katarakvi (Little Cataraqui Creek) çayları arasında yerləşir. Frontenakın (Frontenac) inzibati mərkəzi.

## Tarixi
XVII əsrdə müasir Kinqstonun yerində hind qəsəbəsi var idi; 1673-cü ildə Fort-Frontenak La Salem tərəfindən təsis edilmişdir. Yeddi illik müharibə zamanı ingilislər tərəfindən əsir götürüldü.

Kinqstonun yerləşməsi strateji əhəmiyyət kəsb edir, çünki o, Müqəddəs Lavrentiya çayından Böyük Göllər sisteminə girişə nəzarət etməyə imkan verir və Ryudo kanalının tikintisi ilə — Atlantik Okeanına alternativ yol yaranır. Buna görə də ingilislər tərəfindən tikilmiş Kinqstondakı hərbi istehkamlar Kvebek şəhərindəki qaladan sonra ikinci yerdədir.

Kinqston strateji yerləşməsinə baxmayaraq, 1812-ci ildə Böyük Britaniya və ABŞ arasında gedən müharibədə mühüm döyüş nöqtəsi deyildi. Nəticədə, Kanadadakı İngilis istehkamlarının əksəriyyətindən fərqli olaraq, sərhədə yaxınlığına və strateji baxımdan əhəmiyyətinə baxmayaraq, Amerika tərəfində "qardaşlığı" yox idi.

## İqtisadiyyatı
Kinqston, Böyük Göllərin su sistemi ilə Atlantik Okeanı arasında əlaqə təmin edən Müqəddəs Lavrentiya Dəniz Marşrutunda mühüm limandır. Bununla belə, dəmir yolu və Ryudo kanalının əhəmiyyətinin azalması ilə Kinqstonun iqtisadiyyatı indi əvvəlkindən daha az nəqliyyatdan asılıdır. Eyni zamanda, Kinqston Min Adalara yaxınlığı və bir sıra mədəni attraksionların olması səbəbindən turizm mərkəzinə çevrilib.

Eyni zamanda təhsilin (iki əyalət universiteti və Kanadada yeganə federal hərbi kollec), eləcə də müasir Kinqston qiyafəsində olan hərbi bazaların rolunu qeyd etmək lazımdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifəsi
* Сайт русскоязычной общины города Кингстон.
Dövrəxaraba

**Dövrəxaraba** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında kənd adı

## Tarixi və toponimi
Mənbədə Dovratəpə kimidir. XIX əsrin ortalarında kənddə ermənilər də yerləşdirilmişdir. 1886-cı ildə kəndin əhalisi azərbaycanlılar və ermənilər idi. XIX əsrin 30-cu illərində azərbaycanlılar sıxışdırılıb çıxarılmışdır . Kənd yaxınlıqdakı "Dövrətəpə" adlı yerdə xarabalığın adı ilə adlanmışdır. 

## İstinadlar
Axsaq toyuq

**Axsaq toyuq** - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında xaraba kənd adı

## Tarixi və toponimi
Ayrımların Axsaqlı qolunun "Toyuq" adlı yerdə  məskunlaşdığını bildirir. "Toyuq" formasını kəsb etmiş ad isə əslində türk dillərində tıyıq (tuyuq) "hər tərəfi bağlı yer" (yə'ni dörd tərəfi dağlarla əhatələnmiş dərə), "gölməçə" sözündən ibarətdir:  XIX əsrin ortalarında Şamaxı qəzasında Kolanı tayfasının məskunlaşdığı yer (İndiki Dağ Kolanı kəndinin ərazisi) "Toyuqplov" adlanırdı ki, bu da türk dillərindəki tıyıq və bilab (bulaq adı) sözlərindən ibarət idi.

## İstinadlar
İlon Maskın Tesla Roadster-i

**İlon Maskın Tesla Roadster-i** 2018-ci ilin fevral ayında Falcon Heavy test uçuşu üçün saxta yük olaraq istifadə olunan elektrikli idman avtomobilidir. Avtomobilin sürücü oturacağında kosmik geyimli model olan "Starman" oturub. Avtomobil hal-hazırda kosmosdadır.

## İstinadlar



## Xarici keçidlər

* YouTube-də Views of Starman
* YouTube-də Video of the Roadster cruising through space
Twitter-də bitcoin fırıldaqçılığı (2020)

15 iyun 2020-ci ildə saat 20:00–22:00 iradələrində 130 məşhur şəxsin hesabı bitcoin fırıldaqçılığı etmək üçün ələ keçirilmişdir. Hesabların oğurlanması sosial mühəndislik yolu ilə baş tutmuşdur.

Fırıldaqçılar tərəfindən paylaşılmış tvitlərdə *"müəyyən kiptovalyuta adreslərinə pul göndərdikləri təqdirdə, həmin pulun iki qatı onlara geri qaytarılacaqdır"* mesajı yer alırdı. Tvitlərin paylaşılmasından bir neçə dəqiqə sonra kriptovalyuta adreslərinə 320 pul transferi gerçəkləşmişdir. Mesajlar Twitter işçiləri tərəfindən silinənə qədər 110.000 ABŞ dolları dəyərində bitcoin göndərilmişdir.

Hadisənin səbəbkarları Twitter-in xüsusi işçiləri və FTB tərəfindən axtarılır.

## İstinadlar
Frenk Ramsey

**Frenk Ramsey** (; ) — ingilis riyaziyyatçısı, riyaziyyat, fəlsəfə və iqtisadiyyat sahəsində tədqiqatçı, Ramsey teoreminin, Ramsey nəzəriyyəsinin, Ramsey təkliflərinin müəllifi, Ramsey-Kass-Kupmans modelinin həmmüəllifi.

## Bioqrafiyası
22 fevral 1903-cü ildə riyaziyyatçı və Maqdalen Kollecinin prezidenti Artur Remsinin ailəsində anadan olub. Dörd uşağın ən böyüyü idi. Kiçik qardaş Maykl Ramsay daha sonra Canterbury arxiyepiskopu oldu, lakin Frenkın özü ömrünün sonuna qədər döyüşkən ateist idi. 1915-ci ildə Frenk Vinçester Kollecinə daxil oldu, daha sonra Triniti Kollecində riyaziyyat təhsili aldı, burada onun çox yönlü qabiliyyətləri və maraqları erkən ortaya çıxdı.

1924-cü ildə Con Meynard Keynsin dəstəyi sayəsində Kembricdəki Kinq Kollecində müəllim oldu. Riyaziyyatdan mühazirələr oxumuş, sonralar riyaziyyat istiqaməti üzrə tədris şöbəsinin müdiri olmuşdur.

İqtisadiyyatda o, riyazi modelləşdirmə problemlərini öyrənmiş, xüsusən optimal vergitutma və iqtisadi artım modellərini işləyib hazırlamışdır. Frenk Ramseyin riyazi iqtisadiyyat sahəsində apardığı tədqiqatlar müasirləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, iqtisadi artım modellərindən biri onun adını daşıyır, Ramsey problemi də iqtisadi nəzəriyyədə məlumdur.

İqtisadiyyatda o, riyazi modelləşdirmə problemlərini öyrənmiş, xüsusən optimal vergitutma və iqtisadi artım modellərini işləyib hazırlamışdır. Frenk Ramseyin riyazi iqtisadiyyat sahəsində apardığı tədqiqatlar müasirləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, iqtisadi artım modellərindən biri onun adını daşıyır və iqtisadi nəzəriyyədə də Ramsey problemi məlumdur.

Onun ehtimalın təbiəti ilə bağlı əsərləri bir çox cəhətdən öz dövrünü qabaqlayırdı, onların əhəmiyyəti yalnız oyun nəzəriyyəsi və qərarlar nəzəriyyəsinin inkişafı ilə aydın oldu. Lüdviq Vitgenşteynlə əməkdaşlıq edərək, 19 yaşında onun "Traktatus Məntiqi-Fəlsəfə" əsərini tərcümə etdi. Vitgenşteyn və italyan iqtisadçı Pyero Sraffa ilə müzakirələrdə iştirak etdi.

O, 1930-cu il yanvarın 19-da infeksion hepatitlə nəticələnən uğursuz əməliyyat nəticəsində dünyasını dəyişib.

## Əsərləri
* The Foundations of mathematics and other logical essays, — London, 1931.
* On truth, Kluwer, 1991.
* Notes on philosophy, probability and mathematics, — Neapel, 1990.
* [A mathematical theory of saving](http://darp.lse.ac.uk/papersdb/Ramsey_(EJ_28).pdf) // The Economic Journal, Volume 38, Issue 152 (Dec., 1928), pp. 543–559.
* A contribution to the theory of taxation, 1927.
* On a problem of formal logic, — Proceedings London mathematical society, 1930.
* Philosophical papers / Mellor ed., Cambridge, 1990 (в сбор.: The Foundations of Mathematics (1925), Universals (1925), Theories (1929), Knowledge (1929), Facts and propositions (1927), General propositions and causality (1929), Truth and probability (1926)).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Кейнс Дж. М.* *Frank Plumpton Ramsey*, in "Essays in biography", 1933
* *Суровцев В. А.* ''Ф. П. Рамсей и программа логицизма''. — Томск: Изд-во. Том. ун-та, 2012. — 258 с.
Alfa (film, 2018)

**«Alfa»** () — rejissor Albert Hyuz tərəfindən çəkilmiş, ibtidai dövrün gənci və onun canavar ilə dostluğundan bəhs edən Amerika filmi. Filmin premyerası 16 avqust 2018-ci ildə baş tutub.
## Məzmun
Yer kürəsi 20 min il əvvəl. Üst Paleolit. İbtidai qəbilə lideri Tau, oğlu Kedanin artıq yaşının çatdığına inanaraq onu ova aparır. Keda ov edərkən yaralı bir bizonun hücumuna məruz qalır və uçuruma düşür. Qəbilə Kedanın öldüyünə qərar verir və ayrılır, çünki çıxarılan bizon ətinin soyuq havalardan əvvəl dayanacağa çatdırılması lazımdır.

Bu vaxt Keda özünə gəlir. Amma o, ayağından zədə alıb və ona doğma düşərgəyə qayıtmaq asan deyil. Yolda canavar sürüsü ona hücum edir. Keda döyüşüb canavarlardan birini yaralamağı bacarır. Əvvəlcə yırtıcını öldürmək istəyir, lakin sonra fikrini dəyişərək ona qulluq edir. İnsanla heyvan arasında dostluq yaranır. Onlar birlikdə ova başlayırlar və oğlan canavara Alfa deyir. Keda öz qəbiləsinə səyahəti zamanı dəstə Alfanı geri çağırır, lakin sonra o, yenidən Kedaya qayıdır. Birlikdə sınaqlardan keçməyi və mağara aslanına qarşı dueldən sağ çıxmağı bacarırlar.

Artıq qışda donmuş və yaralanmış Keda və Alfa Kedanın doğma qəsəbəsinə qayıdırlar. Əhilləşdirilmiş Alfa dişi olduğu üçün canavar balalarını dünyaya gətirir. Sonda insanlar və əhliləşdirilmiş canavarlar birlikdə ova çıxırlar.

## Rollarda
Keda rolunda Kodi Smit-Makpi

Tau rolunda Johannes Haukur Johannesson

Rho rolunda Natassia Malthe

Sigma rolunda Marcin Kowalczyk

Xi rolunda Jens Hultén

Şaman rolunda Leonor Varela

Mercedes de la Zerda Nu kimi

Spenser Bogaert Kappa rolunda

## İstinadlar
Ramseyin təklifləri

**Ramseyin təklifləri** — Frenk Ramsey tərəfindən qoyulmuş və Rudolf Karnap tərəfindən hazırlanmış formal məntiqi tikinti. Ramsinin təklifləri nəzəri terminlərin empirik statusu və onların metafizik terminlərdən fərqləndirilməsi məsələsinin həllinə yönəlib. Ramsey və Karnap öz yazılarında nəzəri terminlərdən ibarət cümlələrə müşahidə terminləri statusu verməyə çalışıblar.

## Ramsey cümlələrinin qurulması
Nəzəriyyə L (Vo, Vt) dilində tərtib edilməlidir, burada Vt — nəzəri terminlər və Vo — müşahidə olunan terminlərdir. Təsviri lüğətin bölünməsi T- və C-aksiomları arasında xətt çəkir, burada T-aksiomlarında yalnız Vt, C- simvolları və C-aksiomlarında Vo və Vt simvolları mövcuddur. C-aksiomlar nəzəri və müşahidə şərtləri arasında əlaqə yaradır. TC T- və C-aksiomlarının birləşməsini bildirir.

Ramseyin TC təklifi L (Vo, Vt)da T- və C- aksiomalar aşağıdakı iki birləşmə çevrilməsi ilə əldə edilir. Birincisi, bununla əlaqədar bütün nəzəri simvollar uyğun tipli daha yüksək dərəcəli dəyişənlərlə əvəz olunur. Bu dəyişənlər daha sonra yüksək səviyyəli ekzistensial kəmiyyət göstəricilərindən istifadə etməklə əlaqələndirilir. Nəticə belə daha yüksək tərtibli cümlədir: (TC^R)   \exists X_1...\exists X_n TC(n_1,...,n_k, X_1,...,X_n)

burada X_1,...,X_n — daha yüksək dərəcəli dəyişənlərdir.

Bu cümlə deyir ki, nəzəri terminlərin geniş şərhi var ki, bu da L (Vo) müşahidə dilinin əvvəllər əldə edilmiş şərhi ilə birlikdə aksiomları yoxlayır.

Karnapın fikrincə, Ramsey nəzəri konstruksiyalar üçün terminlərin empirik terminlərlə eyni şəkildə təsvir edilə bilməyəcəyindən narahat idi. Nəticə etibarilə bu, elm fəlsəfəsini real dünya ilə nəzəri terminlərin uyğunluğu məsələsinə aparır. Prinsipcə bu və ya digər obyektin mövcudluğu məsələsini aradan qaldırmaq üçün Ramsinin təkliflərinə müraciət etmək olar ki, burada elmi dillə təsvir olunan elementlər formal məntiq dilinə çevrilir. Karnap iki mərhələdə transfer etməyi təklif edir:

# Sinif terminləri (məsələn, makro-obyektlər, mikro-obyektlər və hadisələr) və əlaqə şərtləri (müxtəlif fiziki kəmiyyətlər) müvafiq sinif və əlaqə dəyişənlərinə dəyişdirilir.
# Mətndə sonra qeyd olunan dəyişənlərin hər biri üçün düstur-cümlədən əvvəl ekzistensial kvantivator qoyulur.

Bu halda, real dünyadan olan terminlər müəyyən bir sistem daxilində mövcud olan və onların real dünyada mövcudluğunu şübhə altına almağa imkan verən semantik komponentdən məhrum olan bir şey kimi təyin olunur. Ramsey özü hesab edirdi ki, müəyyən bir nəzəriyyə çərçivəsində bu obyektin mövcudluğu (istər empirik, istərsə də nəzəri cəhətdən) təsdiq olunarsa və bu, dilin mühüm elementidirsə, müəyyən bir elm obyektinin mövcudluğu ilə bağlı sualların əhəmiyyəti yoxdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Salli Hokins

**Salli Sesiliya Hokins** (; ) — britaniyalı aktrisa. 2008-ci ildə "Qayğısız" filmində Poppi rolunda çıxışı ona bir neçə beynəlxalq mükafat, o cümlədən komediya və ya musiqili filmdə ən yaxşı aktrisa nominasiyasında Qızıl Qlobus qazandırdı.

Digər diqqətəlayiq rollar arasında Paddington və Paddington II filmlərində Xanım Meri Braun, Vera Dreykdə Syuzan (2004), BBC-nin “Məxməri Barmaqlar” serialında Sue Trinder (2005) və İnandırmada Anna (2007), “Suyun forması” filmində Eliza Esposito var. (2017).

Kral Dramatik İncəsənət Akademiyasını bitirdikdən sonra Salli Hokins teatr aktrisası kimi karyerasına "Romeo və Cülyetta", "Müch Ado About Nothing" və "A Midsummer Night's Dream" kimi tamaşalarda başlayıb. Onun ilk böyük rolu Mayk Linin "Hər şey ya da heç nə" filmində olub. O, Vera Dreykdə (2004) ikinci plan rolunu oynayaraq və "Qayğısız" (2008) filmində baş rolda oynayaraq Li ilə işləməyə davam etdi, buna görə o, bir neçə mükafat, o cümlədən Ən Yaxşı Aktrisa üzrə Qızıl Qlobus Mükafatı aldı.

## Filmoqrafiya
# Dərs (2009)
# Jasmin (2013) / 
# Suyun forması (2017) / 

## İstinadlar
Ərfaca əl-Bəriqi

**Ərfaca əl-Bəriqi** (,  ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabələrindən biri. Onun İslam tarixində yerinin önəmli olması bilinir. Ömərin xilafətində ordunun komandanı olmuşdur.

## Ridde müharibələri
İkrimə Əbu Bəkrin göstərişi ilə Omanın ardınca Mahra üzərinə yürüş edir. Ona qoşulmalı olan Ərfaca ibn Harthama hələ gəlməsə də, yerli üsyanı təkbaşına yatırır. O, Abyana gedir və göstərişləri gözləməyə başlayır.  
## İstinadlar
Obi-Van Kenobi

**Obi-Van "Ben" Kenobi** () — "*[[Ulduz müharibələri]]*" franşizasında personaj. Orijinal trilogiyada Obi-Van köməkçi personaj kimi ceday ustasıdır və İngiltərə aktyoru Alek Ginness tərəfindən canlandırılmışdır. Sonradan buraxılmış prikvel trilogiyasında personajın daha gənc versiyası təsvir olunmuşdur. Burada o, Anakin Skayvalker ilə birlikdə iki protaqonistdən biridir və Şotlandiya aktyoru Evan MakQreqor tərəfindən canlandırılmışdır. Orijinal trilogiyada Obi-Van Lyuk Skayvalkerin müəllidir və ona ceday üsullarını öyrədir. O, Dart Vayder ilə dueldə özünü qurban verir, Qalaktik imperiyaya qarşı mübarizəsində Lyuka güc vasitəsilə rəhbərlik edir. Hadisələri on illər əvvəl baş verən prikvel trilogiyasında Obi-Van əvvəlcə ceday ustası Kvay-Qon Cinnin padavanı olur, sonra isə Lyukun atası, sonradan qaranlıq tərəfə keçərək Dart Vayder olan Anakinin müəllimi və dostuna çevrilir. Personaj sikvel trilogiyasında protaqonist Rey ilə danışan cisimsiz bir səs kimi təsvir edilmişdir. O, tez-tez müxtəlif "*Ulduz müharibələri*" mediasında protaqonist kimi təqdim olunur.

Orijinal "*[[Ulduz müharibələri (film, 1977)|Ulduz müharibələri]]*" (1977) filmində Obi-Van rolunda çıxış edən Ginnes "Ən yaxşı köməkçi aktyor" nominasiyası üzrə Oskar mükafatına nominasiya qazanmışdır. Bu, "*Ulduz müharibələri*" film seriyasında yeganə aktyorluq nominasiyasıdır. MakQreqorun prikvellərdəki rolu da təriflənmişdir və trilogiyanın diqqət çəkən məqamlarından biri hesab olunur. MakQreqor mövzusu "*[[Ulduz müharibələri: III Epizod – Sithin qisası (film, 2005)|Sithin intiqamı]]*"nın hadisələrindən on il sonra və "*Yeni ümid*"dən əvvəlki hadisələri əhatə edən, "*[[Disney+]]*" striminq xidmətində yayımlanacaq serialda rolu yenidən canlandıracaq.

## Qəbul
Tənqidçilər Artur əfsanəsindən Obi-Van və Merlin arasında paralellər aparırlar. Biri Anakin Skayvalker, digəri Uter Pendraqonun müəllimi olur, hər iki halda xəyanətə uğrayırlar və müəllim keçmiş tələbəsinin oğlunu (müvafiq olaraq Lyuk Skayvalker və Kral Artur) öyrətməyə başlayır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* *The New Essential Guide to Characters*, revised edition, 2002. Daniel Wallace, Michael Sutfin, 
* *Star Wars Episode I Who's Who: A Pocket Guide to Characters of the Phantom Menace*, hardcover, 1999. Ryder Windham, 
* *Star Wars: Power of Myth*, 1st edition paperback, 2000. DK Publishing, 
* *Star Wars: The Visual Dictionary*, hardcover, 1998. David West Reynolds, 
* *Star Wars: The Phantom Menace: The Visual Dictionary*, hardcover, 1999. David West Reynolds, 
* *Star Wars: Attack of the Clones: The Visual Dictionary*, hardcover, 2002. David West Reynolds, 
* *Star Wars: Revenge of the Sith: The Visual Dictionary*, hardcover, 2005. James Luceno, 
* *Revised Core Rulebook (Star Wars Roleplaying Game)*, 1st edition, 2002. Bill Slavicsek, Andy Collins, J.D. Wiker, Steve Sansweet, 
* *Star Wars Roleplaying Game Core Rulebook*, 1st edition, 2000. Bill Slavicsek, Andy Collins, 

## Xarici keçidlər

* 
* Obi-Wan Kenobi on IMDb
Yavin

**Yavin**, həmçinin **Yavin-Praym** () — "*[[Ulduz müharibələri]]*" kainatında uydurma planet. Planet ilk dəfə 1977-ci ildə çəkilmiş "*[[Ulduz müharibələri (film, 1977)|Ulduz müharibələri]]*" filmində nümayiş olunmuşdur və geniş peyk sistemi olan böyük qırmızı qaz nəhəngi kimi təsvir edilmişdir. Üsyançılar ittifaqının gizli hərbi bazası onun dördüncü peyki olan Yavin 4-də yerləşir.

Filmin sonunda Üsyançılar ittifaqı ilə Qalaktik imperiya arasında Yavin planetinin orbitində döyüş baş tutur, "Ölüm ulduzu" isə burada məhv edilir. "*Ulduz müharibələri*" və Əfsanələrdə bu hadisə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, çünki uydurma "*Ulduz müharibələri*" kainatında bu, təqvim üsullarından biridir. "*Ulduz müharibələri*" kainatında hadisələrin tarixi adətən YDƏ ("Yavin döyüşündən əvvəl") və ya YDS ("Yavin döyüşündən sonra") sözləri ilə qeyd edilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Allahabad

**Allahabad** (, ) — Hindistanın Uttar-Pradeş ştanının şimalında yerləşən şəhər. Allahabad şəhəri 1583-cü ildə Böyük Əkbərin (1542-1605, Böyük Moğol İmperiyasının 3 - cü padşahı) . Prayagraj hərəkatının beşiyi adlanır. Cəvahirləl Nehrunun (1889-1964, Hindistanın ilk baş naziri və İndira Qandinin (1917-1984) atası) doğulduğu bu şəhərdəki evi hal-hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir.

### Mərkəzi hökumət idarələri/təşkilatları

Prayagraja müxtəlif mərkəzi hökumət idarələri və təşkilatları yerləşir, məsələn:

**Azlıqların İşləri Nazirliyi**

* Dil azlıqları üzrə xüsusi məmur (Region Qərargah).

**Daxili İşlər Nazirliyi** 

* Hind-Tibet Sərhəd Polisi ​​(Təlim İnstitutu).

* Sürətli Fəaliyyət Qüvvəsi (101 Batalyon).

* Mərkəzi Zona Şurasının Qərargahı

**Müdafiə Nazirliyi (Hindistan)**

* Mərkəzi Hava Komandanlığının qərargahı.

* Xidmətlərin Seçilməsi Şurası (Şərq Mərkəzi).

**Mülki Aviasiya Nazirliyi (Hindistan)**

* Mülki Aviasiya Tədris Kolleci.

**Dəmir Yolları Nazirliyi (Hindistan)**

* Şimal Mərkəzi Dəmir Yolu Zonasının qərargahı.

## İstinadlar
Zor (kənd)

**Zor** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (hazırkı Ermənistanın Sisyan mahalında) kənd adı.  

## Tarixi
XX əsrin sonlarından kəndin adı mənbələrdə çəkilmir. Orta əsr erməni mənbələrində bu kəndin adı ilə orada bir nahiyə də Dzork adlandırılır.

## Toponimi
Buna əsasən erməni tarixçiləri toponimi erməni mənşəli sayır və dzor-"dərə" sözü ilə bağlayırlar. Lakin bu səhv fikirdir, ona görə ki, mənfi relyef formasını bildirən dzor sözü ayrılıqda nə yaşayış məntəqəsi, nə də inzibati-ərazi vahidi (nahiyə) adına çevrilə bilməz. Azərbaycan dilində "zor" sözü bulaq suyunun gurluğunu bildirmək məqsədilə əsasən bulaq adlarında işlənir (məsələn: Naxçıvanın 16 km-də Köhnə Vayxır kənd xarabalığı yaxınlığında "Yel suyu" adlandırılan "Zorbulaq" bulağı və s; Vayxır toponiminin özü də qədim farsca "xeyirli, yaxşı yer" mə'nasında farsca bah və xar yеr" sözlərindən ibarətdir). Ehtimal ki, Zor toponimi fars dilində zor, zur "qala" sözündən ibarətdir. XIV əsrdən sonra adı Zor Zəngəzur adı ilə əvəz olunur ki, bu da Zəngi (əslən kürd mənşəli) tayfasının adından və Zor toponimindən ibarətdir.

## İstinadlar
Bohemiyalı Anna

**Bohemiyalı Anna** və ya **Anna Yagellonka** (; ) — Bohemiya və Macarıstan kralı I Ferdinandın xanımı. Atası Macarıstan kralı II Vladislav, anası isə onun üçüncü xanımı Foks-Kandallı Annadır.

## Mənbə
* Previte-Orton, C. W. (1962). *The Shorter Cambridge Medieval History*. Vol. II. Cambridge at the University Press
* Royen, Laetitia V. G. Gorter-Van (1995). *Maria van Hongarije, regentes der Nederlanden: een politieke analyse op basis van haar regentschaps-ordonnanties en haar correspondentie met Karel V* (in Dutch). Uitgeverij Verloren. pp. 41, 59–66, 373. ISBN 978-90-6550-394-7
* Korotin, Ilse (19 may 2016). *biografiA: Lexikon österreichischer Frauen* (in German). Böhlau Verlag Wien. p. 126. ISBN 978-3-205-79590-2
* Kohler, Alfred (2003). *Ferdinand I., 1503–1564: Fürst, König und Kaiser* (in German). C. H. Beck. pp. 96, 97. ISBN 978-3-406-50278-1
* Potašenko, Grigorijus (2008), *Multinational Lithuania: history of ethnic minorities*, Šviesa, p. 30, ISBN 9785430052508
* Duczmal, Małgorzata (2012). *Jogailaičiai* (PDF) (in Lithuanian). Translated by Mikalonienė, Birutė; Jarutis, Vyturys. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras. p. 30. ISBN 978-5-420-01703-6
* Thompson, Neil D.; Hansen, Charles M. (2012). *The Ancestry of Charles II, King of England*. pp. 58–63

## İstinadlar
Avstriyalı Mariya (hersoqina)

**Avstriyalı Mariya** () () — Yulix-Klevez-Berq hersoqu Uilyamın ikinci xanımı. Atası Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinand, anası isə Bohemiyalı Annadır.

## Mənbə

* Noubel, P., ed. (1877). *Revue de l'Agenais* [*Review of the Agenais*]. Vol. 4. Société académique d'Agen. p.&nbsp;497
* Boureau, Alain (1995). *The Lord's First Night: The Myth of the Droit de Cuissage*. Translated by Cochrane, Lydia G. The University of Chicago Press. p.&nbsp;96
* Wurzbach, Constantin, von, ed. (1861). "Habsburg, Philipp I. der Schöne von Oesterreich" . *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich* [*Biographical Encyclopedia of the Austrian Empire*] (in German). Vol. 7. p.&nbsp;112
* Priebatsch, Felix (1908), "Wladislaw II.", *Allgemeine Deutsche Biographie (ADB)* (in German), vol. 54, Leipzig: Duncker & Humblot, pp.&nbsp;688–696

## İstinadlar
Avstriyalı Yekaterina (Polşa kraliçası)

**Avstriyalı Ketrin** () () — Polşa kralı və Reç Pospolita başhersoqu II Sigismund Avqustun xanımı. Atası Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinand, anası isə Bohemiyalı Annadır.

## Mənbə
* Duczmal, Małgorzata (2012). *Jogailaičiai* (in Lithuanian). Translated by Birutė Mikalonienė; Vyturys Jarutis. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras. ISBN 978-5-420-01703-6
* Noubel, P., ed. (1877). *Revue de l'Agenais* [*Review of the Agenais*]. Vol. 4. Société académique d'Agen. p. 497
* Boureau, Alain (1995). *The Lord's First Night: The Myth of the Droit de Cuissage*. Translated by Cochrane, Lydia G. The University of Chicago Press. p. 96
* Cazacu, Matei (2017). Reinert, Stephen W. (ed.). *Dracula*. Brill. p. 204

## İstinadlar
Avstriyalı Eleonora (hersoqina)

**Avstriyalı Eleonora** () () — Mantuya hersoqu Quqlielmo Qonzaqanın xanımı. Atası Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinand, anası isə Bohemiyalı Annadır.

26 aprel 1561-ci ildə Mantuya hersoqu Quqlielmo Qonzaqa ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı dünyaya gəldi.

* I Vinçenzo
* Marqarita, Ferrara hersoginası
* Anna, Avstriya hersoginası

## Mənbə

* Boureau, Alain (1995). *The Lord's First Night: The Myth of the Droit de Cuissage*. Translated by Cochrane, Lydia G. The University of Chicago Press. p.&nbsp;96
* Noubel, P., ed. (1877). *Revue de l'Agenais* [*Review of the Agenais*]. Vol. 4. Société académique d'Agen. p.&nbsp;497

## İstinadlar
Avstriyalı Barbara (hersoqina)

**Avstriyalı Barbara** () () — Ferrara hersoqu Alfonso d'Estin xanımı. Atası Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinand, anası isə Bohemiyalı Annadır.

## Mənbə

* Tasso, Torquato (1824). "Opere di Torquato Tasso" (in Italian). Milan: Societa tipografica de classici italiani. pp.&nbsp;526, 546
* Duchhardt H. (2007). *Jahrbuch für Europäische Geschichte* (in German). Vol. VIII. Munich: R. Oldenbourg Verlag. p.&nbsp;45. ISBN 978-3-48-684268-5
* Melanchthon Ph., Scheible H. (2003). *Melanchthons Briefwechsel* (in German). Vol. XI. Stuttgart – Bad Cannstatt: Frommann-Holzboog. p.&nbsp;420. ISBN 3-7728-2257-6

## İstinadlar
Avstriyalı İoanna (hersogina)

**Avstriyalı İoanna** (; ) — Böyük Toskana hersoginası.

Atası Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinand, anası isə Bohemiyalı Annadır. 18 dekabr 1565-ci ildə Florensiya hersoqu Kozimo Mediçinin oğlu Françesko Mediçi ilə evləndirildi. Cütlüyün bu nigahdan 8 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız üçü yetkinlik yaşına çata bildi. Ancaq son övladının hamiləliyi əsnasında qəza keçirdi və övladının ölü doğulmasından bir gün sonra vəfat etdi.

* Elyanora Mediçi
* Romola (1568)
* Anna Mediçi (1569-1584)
* İzabella (1571-1572)
* Lukresiya (1572-1574)
* Mariya Mediçi
* Filippo (1577-1582)
* *Ölü doğulan bir oğlan uşağı* (1578)

## Mənbə
* Noubel, P., ed. (1877). *Revue de l'Agenais* [*Review of the Agenais*]. Vol. 4. Société académique d'Agen. p. 497
* Boureau, Alain (1995). *The Lord's First Night: The Myth of the Droit de Cuissage*. Translated by Cochrane, Lydia G. The University of Chicago Press. p. 96
* Priebatsch, Felix (1908), "Wladislaw II.", *Allgemeine Deutsche Biographie (ADB)* (in German), vol. 54, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 688–696

## İstinadlar
VII Avstriyalı Albrext

**VII Albert** () () — Avstriya hersoqu. Atası Müqəddəs Roma imperatoru II Maksimilyan, anası isə onun əmisi qızı olan xanımı Avstriyalı Mariyadır.

1598-ci ildə Habsburq Niderlandiyasının naibi təyin edildi və 23 boyunca bölgəni xanımı İzabella Klara ilə birlikdə idarə etdilər. 1619-cu ilin martında qardaşının vəfatıyla Avstriya hersoqu olsa da, 6 ay sonra əmisi oğlu Ferdinandın lehinə taxtdan imtina etdi.

## Mənbə
* Duerloo, Luc; Wingens, Marc (2002). *Scherpenheuvel: Het Jeruzalem van de Lage Landen*. Davidsfonds. ISBN 90-5826-182-4
* Thomas, Werner; Duerloo, Luc, eds. (1998). *Albert & Isabella, 1598–1621: Essays*. Brepols. ISBN 2-503-50726-3
* Morgan, Hiram (1993). *Tyrone's Rebellion: The Outbreak of the Nine Years' War in Tudor Ireland*. Boydell Press. ISBN 978-0-86193-224-5
* Duerloo, Luc; Thomas, Werner, eds. (1998). *Albrecht & Isabella, 1598–1621: Catalogus*. Brepols. ISBN 2-503-50724-7
* Feros, Antonio (2000). *Kingship and Favoritism in the Spain of Philip III, 1598–1621*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-56113-2
* Allen, Paul C. (2000). *Philip III and the Pax Hispanica, 1598–1621: The Failure of Grand Strategy*. Yale University Press. ISBN 0-300-07682-7

## İstinadlar
Transseksual

**Transseksuallıq**, Bu, bir insanın təyin olunmuş cinsinə aid olduğunu hiss etməyərək fərqli bir cinsi kimliyi mənimsədiyi bir vəziyyətdir. Transseksuallıq insanın cinsi kimliyinə aiddir, ona görə də onu cinsi oriyentasiya ilə qarışdırmaq olmaz. Transgender şəxsin heteroseksual, homoseksual, aseksual və ya biseksual kimi cinsi oriyentasiyaları ola bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
III Maksimilian (hersoq)

**III Maksimilyan** () () — Avstriya hersoqu. Atası Müqəddəs Roma imperatoru II Maksimilyan, anası isə onun əmisi qızı olan xanımı Avstriyalı Mariyadır.

## Mənbə

* Press, Volker (1990), "Maximilian II.", *Neue Deutsche Biographie* (in German), vol. 16, Berlin: Duncker & Humblot, pp.&nbsp;471–475
* Stephens, Henry Morse (1903). *The story of Portugal*. G.P. Putnam's Sons. pp.&nbsp;125, 139, 279. ISBN 9780722224731
* Harris, Carolyn (2017). *Raising Royalty: 1000 Years of Royal Parenting*. Dundurn Press. p.&nbsp;78

## İstinadlar
II Rudolf (Müqəddəs Roma imperatoru)

**II Rudolf** () — Müqəddəs Roma imperatoru.

## Mənbə
* Frucht, Richard C., ed. (2005). *Eastern Europe*. ABC-CLIO. p. 252. ISBN 978-1-57607-800-6
* Wendell E. Wilson, Joel A. Bartsch & Mark Mauthner, Masterpieces of the Mineral World: Treasures from the Houston Museum of Natural Science, Houston Museum of Natural Science Harry N. Abrams/New York, 2004. ISBN 0-8109-6751-0
* Simon Winder. Danubia. pp 129–130. Picador, Pan Macmillan. ISBN 978-0-330-52279-3
* Stephens, Henry Morse (1903). *The story of Portugal*. G. P. Putnam's Sons. pp. 125, 139, 279. ISBN 9780722224731
* Ivo Purš and Vladimír Karpenko (2016). *Alchemy and Rudolf II. Searching for the secrets of nature in Central Europe in the 16th and 17th centuries*. Artefactum. ISBN 978-80-86890-33-3
* Rowse, A. L. (1977). *Homosexuals in History: Ambivalence in Society, Literature and the Arts*. MacMillan Publishing Co., Inc. 

## İstinadlar
Matvey (Müqəddəs Roma imperatoru)

**Matvey** () — Müqəddəs Roma imperatoru.

## Mənbə
* Stephens, Henry Morse (1903). *The story of Portugal*. G. P. Putnam's Sons. pp. 125, 139, 279. ISBN 9780722224731
* Zbigniew Rau; Przemysław Żurawski vel Grajewski; Marek Tracz-Tryniecki (31 March 2016). *Magna Carta: A Central European perspective of our common heritage of freedom*. Routledge. pp. 91–. ISBN 978-1-317-27859-7
* Peggy K. Liss (10 November 2015). *Isabel the Queen: Life and Times*. University of Pennsylvania Press, Incorporated. pp. 11–. ISBN 978-0-8122-9320-3
* Henry Kamen (1997). *Philip of Spain*. Yale University Press. ISBN 978-0-300-07800-8
* Karin Maag (5 December 2016). *The Reformation in Eastern and Central Europe*. Taylor & Francis. pp. 72–. ISBN 978-1-351-88307-8
* Duerloo, Luc (2012). *Dynasty and Piety: Archduke Albert (1598–1621) and Habsburg Political Culture in an Age of Religious Wars*. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 978-0-7546-6904-3
* Forster, Edward Seymour (1 June 2005). *The Turkish Letters of Ogier Ghiselin de Busbecq*. LSU Press. ISBN 978-0-8071-3071-1
* Bernard Lewis (24 January 2002). *What Went Wrong?: Western Impact and Middle Eastern Response*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-803295-3
* Peter H. Wilson (2009). *The Thirty Years War: Europe's Tragedy*. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-03634-5
* Robert Bireley (17 November 2014). *Ferdinand II, Counter-Reformation Emperor, 1578–1637*. Cambridge University Press. pp. 7–. ISBN 978-1-316-16520-1

## İstinadlar
Şyaulyay FA

**Šiaulių futbolo akademija** –  Litvanın Šiauliai şəhərini təmsil edən futbol klubu. Litvanın "A liqası"nda çıxış edir.

## Uğurları
* **Litvanin çempionatı:**
**  **Çempion (0)** 
**  **Gümüş medal (0)** -
**  **Bürünc medal (1)** - 2023.

* **Litvanin Pirma lyga (D2):**
**  **Çempion (1)** - 2021

* **Litvanin Kuboku:**
** **Qızıl medal (0)** -
** **Finalçı (0)**

## Mövsümlər (2010–...)

## Mənbə
*  Rəsmi saytı
* toplyga.lt
* lietuvosfutbolas.lt *(FA Šiauliai)*
* Globalsportsarchive

## İstinadlar
Toska Mask

**Toska Mask** (; ) — cənubi afrikalı və kanadlı film prodüseri. Toska sahibkar İlon və Kimbal Maskın bacısı, Mey Maskın isə qızıdır.

## Şəxsi həyatı
Maskın ekiz uşaqları var.

## Mükafatlar

## İstinadlar
Kimbal Mask

Kimbal Mask (; ) cənubi afrikalı restoran meneceri, baş aşpaz və sahibkardır. Bir çox filialı olan The Kitchen Restaurant Group-un sahibidir. Qeyri-kommersiya təşkilat olan Big Green-in həmtəsisçisi və prezidentidir. Həmçinin dizayn şirkəti Square Roots-un həmtəsisçisi və prezidentidir. Kimbal hal-hazırda Tesla Motors və SpaceX-in idarə heyətində yer alır. Milyarder sahibkar İlon Maskın kiçik qardaşı və Tesla-nın irihəcmli səhmdarıdır. 1995-ci ildə qardaşı İlon ilə birlikdə Zip2-ni qurmuşdular.

## İlk illəri
Kimbal qardaşı İlon, bacısı Toska və bir neçə qohumu ilə birlikdə böyüdü. Anası Mey Mask diyetaloq və model, atası Errol Mask isə mühəndis idi.

Cənubi Afrikada Respublikasında yerləşən Pretoriya məktəbindən məzun olduqdan sonra qardaşı ilə görüşmək üçün Kanadaya köçdü. Burada Qvins Universitetində binzes təhsili almaq üçün universitetə müraciət etdi. Mask tələbəlik illərində ilk olaraq Scotiabank-da işlədi. 1995-ci ildə Qvins Universitetini bakalavr dərəcəsi ilə bitirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Castin Mask

**Castin Mask** (; *qızlıq soyadı: Uilson;* ) — kanadalı yazıçı. Sahibkar İlon Maskın birinci həyat yoldaşıdır.

6 əsəri ingilis dilində 17 dəfə nəşr olundu. Hal-hazırda 839 kitabxanada mövcuddur.

## Karyerası
Castin Mask 2005-ci ildə ilk kitabı olan *Blood Angel*-i nəşr etdirdi. İkinci kitabı *Uninvited* 2007-ci ildə nəşr olundu. Ardınca 2008-ci ildə *Blood Angel*-in davamı olan *Lord of Bones*-i nəşr etdirdi. Mask yeni roman planı hazırlamaq üçün Pinterest kimi saytlardan istifadə edən ilk şəxslərdən biri oldu.

Mask həmçinin davamlı olaraq TED Talks-da çıxış edir.

## Kitabları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avstriyalı Anna (imperatriça)

**Avstriyalı Anna** () () — Müqəddəs Roma imperatoru Matveyin xanımı. Portuqaliyalı Eleonoradan sonra tacqoyma mərasimi keçirilən ilk imperatriça.

## Mənbə

* Braun, Bettina; Keller, Katrin; Schnettger, Matthias (4 April 2016). *Nur die Frau des Kaisers?: Kaiserinnen in der Frühen Neuzeit* (in German). Böhlau Verlag Wien. p.&nbsp;99–116. ISBN 978-3-205-20085-7
* Korotin, Ilse (2016). *Lexikon österreichischer Frauen*. Vienna: Böhlau. ISBN 978-3-20-579590-2
* Richard Kralik: *Geschichte der Stadt Wien: und ihrer Kultur*, p.&nbsp;190, Paderborn: Books on Demand 2015 — 616 p. — ISBN 978-3-84-607622-4

## İstinadlar
Talula Rayli

**Talula Ceyn Riley-Milbarn** (; ) — ingilis aktrisa. Əsasən Talula Riley adı ilə tanınır.

## Həyatı
Talula Riley təhlükəsizlik sistemləri şirkəti və PR agenti təsisçisi Una Riley ilə Birləşmiş Krallıq Beynəlxalq Cinayət Depertamentinin keçmiş müdürü Douq Milbarnın tək qızı olaraq dünyaya gəldi. Atası hal-hazırda ssenarist olaraq fəaliyyət göstərir.

## Karyerası

### Televiziya
Talula Riley *Poirot* (2003), *Marple* (2006) və *Doctor Who* (2008) seriallarının bəzi bölümlərində yer almışdır. E4 kanalında göstərilən *Nearly Famous* (2017) serialında Lila Rid rolunu canlandırdı. HBO kanalındakı *Westworld* (2016) serialında birinci və ikinci mövsümdə Ancela rolunu canlandırdı.

### Teatr
Talula Riley ilk dəfə tetar karyerasında The Old Vic-də Filip Berrinin *The Philadelphia Story* adlı teatr tamaşasında yer aldı. Bundan əlavə Tennessi Uilyamsın *Summer and Smoke* adlı teatr tamaşasında yer almışdır.

### Film
Riley *Pride & Prejudice* (2005) filmində Meri Bennet rolunu canlandırmışdır. Həmçinin *St Trinian's* (2007) və davam filmi *St Trinian's 2: The Legend of Fritton's Gold* (2009) filmlərində yer almışdır. *The Boat That Rocked* (2009) filmində isə Marianne rolunu canlandırmışdır. *[[Başlanğıc (film, 2010)|Başlanğıc]]* (2010) filmində isə Tom Hardinin canlandırdığı rolun dəyişdiyi şəxs olaraq görünmüşdür. Bunlardan başqa *Love & Distrust* (2010) filmindəki 5 qısa filmdən biri olan *The Summer House*-də başrolda yer almışdır. Talula həm də *White Frog* (2012) filmində də yer almışdır.

### Yazıçı
İlk romanı *Acts of Love* 2016-cı ilin avqust ayında nəşr edilmişdir.

### Digər
*[[Esquire]]* jurnalının 2010-cu il mart ayı dərcində baş səhifədə yer almışdır.

## Şəxsi həyatı
Talula Riley 2008-ci ildə milyarder sahibkar İlon Mask ilə münasibətə başladı. Cütlük 2010-cu ildə Şotlandiyada ailə həyatı qurdu. Mask 2012-ci ilin yanvarında Riley ilə dörd illik münasibətini bitirdiyini və 2012-ci ilin martına qədər boşanacağını dedi.

Amma 2013-cü ilin iyulunda Riley ilə Mask yenidən evləndilər. Mask 2014-cü ildə *[[60 Minutes]]* verilişində verdiyi müsahibədə Rileydən ayrılıdığını və ilk həyat yoldaşı Castin Maskdan olan beş uşağı ilə birlikdə yaşadıqlarını açıqladı.

Mask ilə Riley 2016-cı ilin oktyabrında rəsmi olaraq ikinci dəfə boşandılar.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* IMDb-də
II Ferdinand (Müqəddəs Roma imperatoru)

**II Ferdinand** () — Müqəddəs Roma imperatoru. Atası Avstriya hersoqu II Karl, anası isə Bavariyalı Anna Mariyadır qatı katolik olan valideynləri lüteran zadəganlardan uzaq tutmaq məqsədilə onu 1590-cı ildə İnqolştadtda təhsil almağa yolladılar. Ancaq həmin ilin iyulunda atası vəfat etdi və 12 yaşlı Ferdinand Avstriya hersoqluğuna yüksəldi. Övladı olmayan əmisi oğlu Müqəddəs Roma imperatoru II Rudolf o illərdə Habsburq ailəsinə rəhbərlik edirdi və Avstriya torpaqları onun tərəfindən təyin edilən naiblər tərəfindən idarə edildi.

Ferdinand 1596-cı ildə rəsmi hakimiyyəti ələ aldı və Osmanlılarla davam edən müharibədə bölgənin müdafiə işləriylə məşğul olmağa başladı. Bundan başqa bölgədəki dini gərginliyi azaltmaq məqsədilə 1598-ci ildən etibarən sərt tədbirlər aldı. İlk növbədə bütün protestant alimlər və müəllimlər sürgün edildi, daha sonra katolik inancını dəstəkləyən dini komissiyalar təşkil etdi. II Rudolf və qardaşı Matvey arasında gedən taxt mübarizəsinin başlanğıcında, Ferdinand Matveyi dəstəkləyirdi. Ancaq onun sonrakı illərdə Macarıstan, Bohemiya və Avstriyadakı protestantları dəstəkləməsi ikili arasındakı münasibətləri pisləşdirdi.

## Mənbə
* Kontler, László (1999). *Millennium in Central Europe: A History of Hungary*. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9
* Bireley, Robert (2014). *Ferdinand II, Counter-Reformation Emperor, 1578–1637*. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-06715-8
* MacCulloch, Diarmaid (2009). *The Reformation: A History*. Viking. ISBN 978-0-670-03296-9
* Mikulec, Jiří (2011). "Baroque Absolutism (1620–1740)". In Pánek, Jaroslav; Tůma, Oldřich (eds.). *A History of the Czech Lands*. Charles University. pp. 233–259. ISBN 978-80-246-1645-2
* Pánek, Jaroslav (2011). "The Czech Estates in the Habsburg Monarchy (1526–1620)". In Pánek, Jaroslav; Tůma, Oldřich (eds.). *A History of the Czech Lands*. Charles University. pp. 191–229. ISBN 978-80-246-1645-2
* Whaley, Joachim (2012). *Germany and the Holy Roman Empire, Volume I: Maximilian I to the Peace of Westphalia, 1493–1648*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-968882-1
* Wilson, Peter Hamish (2009). *The Thirty Years War: Europe's Tragedy*. The Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-674-03634-5

## İstinadlar
Ozan Akbaba

**Ozan Akbaba** () — Türk aktyoru.

## Həyatı
Akbaba 1982-ci ildə Türkiyənin Qars ilinin Bənliəhməd kəndində anadan olub. Atası milliətcə azərbaycan türkü anası isə çərkəzdir.

Akdeniz Universiteti Gözəl Sənətlər Fakültəsinin Daxili Memarlıq və Ətraf Mühit Dizaynı fakültəsini bitirib. 2005-ci ildən kino, serial və teatr tamaşalarında rol alan aktyor film musiqisi də bəstələyir. Sılanın 2014-cü ildə "Yeni Ay" albomuna daxil olan "Vəziyyətlər" mahnısının klipində də rol alıb. Aktyor son olaraq 2015–2021-ci illər arasında ATV-də yayımlanan Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz serialında İlyas Çakırbəyli obrazını canlandırıb.

## Filmoqrafiya
**Televiziya**

**Kino**

**İnternet**

### Teatr tamaşaları

* Arada qalanlar
* Kölgədən işığa Qaragöz
* Topuzlu
* Qadınlar da müharibəni uduzdu
* Əli Ayşəni sevir
* Səhvlər komediyası
* Otello
* Ramazan əyləncələri və animasiyaları
* *Margret* qısametrajlı filmi – Zibilxanadakı ayı
* Diş çürüməsi krallığı
* Uşaq parkı
* Yolçu
* İnternetdə tanış olan son cütlük

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qrayms

**Qrayms** (Əsl adı: **Kleyr Elis Buşe**; ) — kanadalı müğənni, bəstəkar və musiqi prodüseri.

## Həyatı
Kleyr 17 mart 1988-ci ildə Britaniya Kolumbiyasının Vankuver şəhərində anadan olub və burada böyüyüb. O əslən ukraynalı və italyandır. Roma-Katolik məktəbində təhsil aldı. 2006-cı ildə MakQil Universitetində təhsil almaq üçün Monreala köçüb, lakin 2011-ci ilin əvvəlində təhsilini bitirməmiş universitetdən ayrılmışdır.

## Karyerası
Qrayms, 2007-ci ildə musiqi karyerasına başlayıb. 2010-cu ildə "Geidi Primes" və "Halfaxa" adlı iki albom buraxıb. 2012-ci ildə isə "Visions" adlı albomu ilə beynəlxalq səviyyədə tanınıb. "Visions" albomu, tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib və bir çox "ilin ən yaxşı albomu" siyahısına daxil edilib.

Qrayms, 2015-ci ildə "Art Angels" adlı dördüncü studiya albomunu buraxıb. Bu albom da tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılanıb və kommersiya baxımından uğur qazanıb.

2020-ci ildə Qrayms "Miss Anthropocene" adlı beşinci studiya albomunu buraxıb. Bu albom, iqlim dəyişikliyi və ətraf mühit məsələlərindən bəhs edir.

## Diskoqrafiya
* *Geidi Primes* (2010)
* *Halfaxa* (2010)
* *[[Visions]]* (2012)
* *[[Art Angels]]* (2015)
* *Miss Anthropocene* (2020)

## Turlar
* *Pop Winds Tour* (Kanada, 2010)
* *Visions Tour* (Kanada/ABŞ, 2011)
* *Rhinestone Cowgirls Tour* (ABŞ/Kanada, 2015)
* *AC!D Reign Tour* (Asiya/Avropa, 2016)
* *March of the Pugs Tour* (ABŞ/Kanada, 2016)

## Mükafatlar və namizədliklər

## İstinadlar
Bavariyalı Anna Mariya (1551-1608)

**Bavariyalı Anna Mariya** () () — Avstriya hersoqinası. Atası Bavariya hersoqu V Albert, anası isə Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinandın qızı Avstriyalı Annadır.

## Mənbə
* Noubel, P., ed. (1877). *Revue de l'Agenais* [*Review of the Agenais*] (in French). Vol. 4. Société des sciences, lettres et arts d'Agen. p. 497
* Riezler, Sigmund Ritter von (1897), "Wilhelm IV.", *Allgemeine Deutsche Biographie (ADB)* (in German), vol. 42, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 705–717

## İstinadlar
Mandalorlular

**Mandalorlular** və ya **mandaloriyalılar** () — "*[[Ulduz müharibələri]]*" kainatında, Mandalor planeti ilə əlaqəli uydurma xalq. Corc Lukas tərəfindən yaradılmışdır. Onların ən diqqətçəkən mədəni xüsusiyyətləri döyüş dəbilqələri, döş nişanları, əlcəkləri və reaktiv kürək çantalarıdır. Ən görkəmli mandalorlular Boba Fett, atası Canqo Fett və "*[[Mandalorlu (personaj)|Mandalorlu]]*" olaraq tanınan Din Carindir.

Bu xalq ilk dəfə "*[[İmperiya cavab zərbəsi vurur (film, 1980)|İmperiya cavab zərbəsi vurur]]*" (1980) filmi üçün ağ zirehli "super komandolar" qrupu kimi konseptuallaşdırılmışdır, lakin ideya Boba Fett adlı yalqız kəllə ovçusu üzərində cəmləşmişdir. Filmdə Fett mandalorlu kimi müəyyən edilməsə də, onun populyarlığı romanlar, komikslər, teleseriallar və video oyunlar kimi növbəti "*Ulduz müharibələri*" mediasında mandalorlular haqqında əsərlər yaradılmışdır.

"*Ulduz müharibələri*"nin "Əfsanələr" genişləndirilmiş kainatı, eləcə də "*[[Ulduz müharibələri: Klon müharibələri (teleserial, 2008)|Klon müharibələri]]*", "*[[Ulduz müharibələri: Üsyançılar (teleserial, 2014)|Üsyançılar]]*" və "*[[Mandalorlu (teleserial, 2019)|Mandalorlu]]*" kimi teleseriallarda əlavə personajlar təqdim edilmiş, mandalorlular haqqındakı loru genişləndirmişdir. Burada, onlar "yadplanetli irq və ya növ" kimi yox, spartalı döyüşçü ənənəsinə oxşayan ümumi inanc altında birləşdirilmiş insanların və müxtəlif yadplanetlilərin xüsusi ideologiyası olaraq əsaslandırılmışdır.

## Yaradılması
"*[[İmperiya cavab zərbəsi vurur (film, 1980)|İmperiya cavab zərbəsi vurur]]*" (1980) filminin istehsalı zamanı Ralf MakKuorri və Co Conston əslən Mandalor sistemindən olan, super komandolar kimi təsvir edilən əsgərlər tərəfindən geyilməsi nəzərdə tutulmuş zireh hazırlamışdır. İlkin konsepsiyaya görə, onlar "super əsgərlər" adlanırdılar və bir-birinə bənzəyirdilər. Bu ideya sonunda Boba Fett adlı bir kəllə ovçusuna çevrilmişdir. Kostyum üzərində yenidən iş aparılmış, lakin bilək lazerləri, raket dartları, reaktiv kürək çantası və raket kimi elementləri özündə saxlamışdır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*
Mandalor (planet)

**Mandalor** () — "*[[Ulduz müharibələri]]*" kainatında uydurma planet. Mandalorlu mədəniyyəti ilk dəfə bu planetdə formalaşmışdır. Bu planetdə taunqlar və bir neçə insan irqi bir yerdə yaşayır.

Mandalor isti və quru planet idi. Buna baxmayaraq, burada canlıların yaşaması və çiçəklənməsi üçün yetərli şərait var idi. Planet nə qədər uzun müddət mövcud olsa, bir o qədər zəhərli olurdu. Bu səbəbdən hər müharibədə mandalorlular ətraf mühitə uyğunlaşmaq üçün yeni yollar tapmağa məcbur qalırdılar. Planet sonradan Qalaktik imperiya tərəfindən məhv edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
F/A-XX NGAD

**NGAD** (**Next Generation Air Dominance**) - ABŞ-də altıncı nəsil döyüş aviasiyasına aid edilən ən son qırıcının yaradılması proqramı. 6-cı nəsil qırıcının özü hal-hazırda F/A-XX olaraq təyin edilmişdir.

Perspektivli Amerika qırıcısının ilk uçuşu 2030-cu ildə olacaq. Eyni zamanda, F/A-XX-nin son versiyası 2035-ci ilə qədər ABŞ aviasiya donanmasında görünməlidir. Bu vaxta qədər yüzlərlə beşinci nəsil F-22 qırıcıları ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri və Hərbi Dəniz Qüvvələrindən çıxarılacaq. F/A-XX döyüş radiusunun təqribən 1450&nbsp;km olacağı ehtimal edilir, bu da F-35 qırıcısının radiusundan xeyli aşağıdır. F/A-XX modifikasiyalarından biri qırıcının aviadaşıyıcı əsaslı versiyası olacaq. F/A-XX-nin döyüş lazerləri, həmçinin hipersəs raketləri ilə təchiz edilməsi planlaşdırılır, qırıcı həmçinin süni intellekt (AI) sistemi ilə idarə olunacaq.

Altıncı nəsil qırıcının 10-12 min metr yüksəklikdə maksimal uçuş sürəti saatda 2,3 min km olaraq təyin edilmişdir. Bununla əlaqədar, ABŞ perspektivli qırıcıdan həm də ələ keçirici kimi istifadə ediləcəyini bildirir. Üstəlik, NGAD proqramının bu qırıcının pilotsuz versiyasının yaradılmasını nəzərdə tutan bölməsi var, burada süni intellekt təkcə silahları deyil, həm də uçuşun bütün mərhələlərini, o cümlədən havadan və ya yer səthindən hücum edən düşmən raketlərindən uzaqlaşmaq üçün lazım olan prosesləri idarə edəcək. ABŞ ordusunun rəhbərliyi 2035-ci ilə qədər 250-yə qədər altıncı nəsil qırıcını qoşunlara təhvil verilməsini gözləyir.

## İstinadlar