İlklərin şəhəri

**İlklərin şəhəri** () və ya **pionerlər (öncülər) şəhəri** () — Təbriz şəhərinin qeyri-rəsmi ləqəbidir. Ləqəb İranda baş verən ilklərin bir çoxunun burada baş verməsinə və Təbriz şəhərinin İranın müasirləşməsinə verdiyi töhfələrinə görə verilmişdir.

## Təbriz şəhərinin ilkləri
* *[[Nəşriyyat|Çap sənayesi]]*: İlk çap binasının əsasə Şahzadə Abbas Mirzə tərəfindən Təbriz şəhərində qoyulmuşdur. Bu hadisədən 12 il keçdikdən sonra Tehran şəhərində nəşriyyat açılmışdır.
* *[[Kitabxana]]*: Tərbiyət kitabxanası İranda yaradılmış ilk ictimai kitabxanadır. 1921-ci ildə Məhəmməd Əli Tərbiyət tərəfindən yaradılmışdır.
* *[[Qonaq evi (Novoçerkassk)|Qonaq evi]] və ya [[hotel]]*: Təbriz İranda modern hotellərin və qonaq evlərinin tikildiyi ilk şəhərdir.
* *[[Kinoteatr]]*: İranda ilk ictimai kinoteatr 1900-cü ildə Təbriz şəhərində açılmışdır.
* *[[Məktəb]]*: Yeni üsulla tədris aparan ilk məktəb 1893-cü ildə Həsən Rüşdiyyə tərəfindən Təbriz şəhərində yaradılmışdır.
* *[[Lar|Lal]] və [[kar]]**lar üçün bağça və məktəblər*: İranda uşaqlar ədəbiyyatının banisi olan Cabbar Əsgərzadə, həmçinin İranda ilk dəfə kar və lallar üçün məktəb və bağçalar yaratmışdır.
* *Yeni ədəbiyyat*: Belə ki, Mirzə Əbdürrəhim Talıbov ədəbiyyatda yeni cərəyanın banisidir. Mirzə Fətəli Axundov isə bütün müsəlman şərqində dramaturgiyanın banisidir. Mirzə Ağa Təbrizi ilk farsca dramaturgiya nümunələri yazmış şəxsdir.
* *[[Əsginas]]*: Keyxatu xanın hakimiyyəti illərində Çao adlanan kağız pul çap edilmişdir. Lakin, əhali bunu qəbul etmədiyi üçün onun çapı sonradan dayandırılmışdır.
* *Ticarət palatası*: İranda ilk ticarət palatası 1906-cı ildə Təbriz şəhərində yaradılmışdır.
* *[[Bələdiyyə]]*: İranda ilk bələdiyyə 1908-ci ildə Təbriz şəhərində təşkil edilmişdir.
* *Yanğınsöndürmə idarəsi*: İranda ilk yanğınsöndürmə xidməti ilk dəfə 1842-ci ildə Təbriz şəhərində yaradılmışdır.
* *[[Telefon]]*: Təbriz İranda ilk şəhərdir ki, mərkəzləşmiş telefon xətti sisteminə malik olmuşdur (1901).
* *[[Enerji stansiyası]]*: İranın ilk enerji stansiyası və fabriki 1902-ci ildə Təbriz şəhərində yaradılmışdır.
* ''Qeyri-hökumət təşkilatı'': İrandakı ilk Qeyri-hökumət təşkilatı 1952-ci ildə Təbriz şəhərində yaradılmışdır.
* *Hava taksisi*: İlk hava taksisi xidməti 2012-ci ildə Təbriz ilə Araz Azad Zonası arasında reallaşmışdır.
* *[[Məhəmmədtağı xan Püsyan]]*: İranın ilk pilotu və aviatorudur.
* *[[Hüseyn Sadaqiani]]*: İranın ilk legioner həyatı yaşamış futbolçusudur. Həmçinin, o, İranın yığma futbol komandasının ilk baş məşqçisi olmuşdur.
* *[[Yəhya Ədl]]*: İran cərrahiyyəsinin atası hesab edilir.
* *[[Cavad Heyət]]*: İranda müasi tibb elminin banisi hesab olunur. İranda türk dilinin və azərbaycanlıların haqları uğrunda uzun müddət mübarizə aparmışdır.
* *[[Əhməd Hüseyn Ədl]]:* İranda əkinçilik mexanizminin banisidir (1930).
* *[[Mustafa Ədl]]:* İranda insan azadlıqları və haqları mübarizəsinin banisi hesab edilir. İranın ilk hüquq professorlarındandır.
* *[[Həmid Nitqi]]*: İranda modern ictimai münasibətlərin banisi.
* *[[Əzim Qeyçisaz]]*: ilk İran alpinisti. 8 min metrdən çox hündürlüyü olmuş 12 dağa dırmanmışdır.
* *İlk [[futbol]] muzeyi* (2014)
* *İlk mərkəzləmiş müasir [[polis]] sistemi* (1907)
* *İlk Qadın Cəmiyyəti* (1908)
* *İlk Seysmik stansiya* (1855)
* *İlk tibb bacılığı təhsili* (1916)
* *İlk xalçaçılıq təhsili* (1994)
* *İlk Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət* (1900)
* *İlk Uşaq bağçası* (1924)
* *İlk xalq şuralarının formalaşması*

## İstinadlar