Bozun əlli çaları (film)

**Bozun əlli çaları** () — 2015-ci ildə Kelli Marselin Britaniya yazıçısı E.L.Ceymsin 2011-ci ildə nəşr edilmiş eyni adlı romanı əsasında yazdığı ssenariyə uyğun olaraq  rejissor Sem Teylor-Conson tərəfindən erotik-romantik dram janrında çəkilmiş Britaniya-Amerika filmidir. Filmdə Ceymi Dornan gənc biznesmen Kristian Qrey, Dakota Conson isə onunla sadomazoxist münasibət quran gənc kollec tələbəsi Anasteyşa Stil obrazlarını canlandırırlar.

İlk dəfə 11 fevral 2015-ci ildə 65-ci Berlin Beynəlxalq Film Festivalında təqdim edilən filmin kinoteatr çıxışı “Universal Pictures” təqdimatında 13 fevral 2015-ci ildə baş tutmuşdur. Tənqidçilərin qarışıq rəylərinə baxmayaraq böyük kassa uğuru əldə edən film, gəlir göstəricilərinə görə bir neçə rekord qırmış və ümumilikdə $569 milyon gəlir gətirmişdir. Hazırda film, 2015-ci ilin dördüncü ən çox gəlirli filmidir.

Filmin davamı olacaq “Zülmətin Əlli Çaları” və “Azadlığın Əlli Çaları” filmlərinin müvafiq olaraq 10 fevral 2017-ci il və 9 fevral 2018-ci ildə təqdim ediləcəyi gözlənilir.

## Məzmun


Kristian Qreyin gizli saxladığı Qırmızı otaq.
Kristian və Anasteyşanın ilkQırmızı otaq səhnəsi.

21 yaşlı Anasteyşa “Ana” Stil Vaşinqton Ştat Universitetinin Vankuver, Vaşinqton yaxınlığında yerləşən kampusunda ədəbiyyat üzrə təhsil alır. Otaq yoldaşı Keyt Kavana xəstələndiyi üçün 27 yaşlı biznesmen Kristian Qreylə müsahibəyə Ana getməli olur. Bu müsahibədə Kristian Ana ilə maraqlanır və bir müddət sonra onun dərsdən sonra çalışdığı tikinti materialları dükanına gəlir. Burada o, Ana ilə fotosessiya üçün razılaşır.

Fotosessiyadan sonra Kristian Ananı birlikdə kofe içməyə dəvət edir, lakin görüşü yarımçıq tərk edərək gedir. Daha sonra məzuniyyət hədiyyəsi olaraq Kristian Anaya Tomas Hardinin “D'Erbervillər nəslindən Tess” romanının ilk nəşrini hədiyyə edir. Ana rəfiqələri ilə bara gedir, burada içdikdən sonra Kristiana zəng edir. Narahat olan Kristian onun ardınca bara gəlir. Səhəri gün, Ana Kristianın otel otağında ayılır və nəyə görə onu kafedə tərk etdiyini soruşur.

Ana və Kristian bir-birinə yaxınlaşmağa başlayır. Konfidensiallıq haqqında müqavilə imzaladıqdan sonra, Kristian əsl həvəsinin bondaja olmasını danışır. Anna Kristiana bakirə olduğunu deyir. Ana müqavilənin şərtləri haqqında fikirləşdiyi müddətdə Kristianın ona qarşı gözlənilməz sevgi hissləri yaranır və bu onu narahat edir.

Kristian Ananı hədiyyə yağışına tutur, ona yeni maşın, laptop və sair hədiyyələr bağışlayır. Keytlə birlikdə Syetla köçdükdən sonra Ana Kristiana daha çox bağlanır. Ana Kristianla birlikdə onun valideynlərinin evində şam yeməyində olur və Kristianın Parisdən yeni qayıtmış bacısı ilə tanış olur. Yemək zamanı Ana qeyd edir ki, sabah anasını görmək üçün Corciyaya gedir. Bu xəbər Kristianı çox əsəbləşdirir, Ana bildirir ki, o Kristianın təklif etdiyi kimi birtərəfli münasibət yox, romantik əlaqə arzulayır. Ana anasının yanında olarkən, Kristianın gözlənilməz ziyarəti onları təəccübləndirir. Daha sonra biznes işləri ilə əlaqəli olaraq Kristian Syetla qayıtmalı olur.

Evə qayıtdıqdan sonra Ana hələ də venerik təcrübələrə maraq göstərən Kristianla görüşməyə davam edir. Ana əvvəlcə Kristianın təkliflərini qəbul edərək onun seksual oyunlarında iştirak edir. Lakin, Kristian mümkün qədər onların arasında hissi əlaqələrin formalaşmamasına çalışır. Qəzəblənən Ana Kristiandan onu necə cəzalandıracağını göstərməsini tələb edir və Kristian isə onun arxasını sillələyir. Bundan sonra inciyən Ana birdəfəlik Kristiandan uzaqlaşma qərarı alır.

Alternativ sonluqda Ana və Kristian keçmişi yada salırlar. Kristian yağışın altında addımlayır, Ana isə həmin vaxtda onun mənzilində ağlayır.  Kristian Ana tərəfindən verilmiş və üzərində “Bu mənə xoşbəxt anlarımızı xatırladır. –Ana” yazılmış hədiyyəni tapır.

## Aktyor heyəti

* Dakota Conson – Anasteyşa “Ana” Stil
* Ceymi Dornan – Kristian Qrey
* Eloiza Mamford – Ketrin “Keyt” Kavana, Anasteyşanın rəfiqəsi və otaq yoldaşı.
* Cennifer İli – Karla Uilks, Anasteyşanın anası.
* Marsia Gey Harden – Qreys Travelyan Qrey, Kristianın ögey anası.
* Viktor Rasuk – Xose Rodrigez, Anasteyşanın yaxın dostu.
* Lyuk Qrimes – Elliot Qrey, Kristianın ögey qardaşı. 
* Rita Ora – Mia Qrey, Kristianın ögey bacısı
* Maks Martini – Ceyson Teylor, Kristianın şəxsi cangüdəni və təhlükəsizlik sisteminin rəhbəri. 
* Kallum Keyt Renni – Rey Stil. 
* Endryu Eyrli – Karrik Qrey, Kristianın ögey atası. 
* Daylan Nil – Bob Adams, Anasteyşanın ögey atası. 
* Entoni Koneçni – Pol Kleyton, “Clayton's Hardware Store”un sahibinin qardaşı. 
* Emili Fonda – Martina.
* Raşel Skarsten – Andrea, Kristianın assistantı.

## İstehsal

2013-cü ilin əvvəllərindən etibarən müxtəlif Hollivud studiyaları “The New York Times” bestselleri olan 50 çalar trilogiyasına daxil olan romanların ekranlaşdırılması hüququnu əldə etməyə çalışırdılar. “Warner Bros.”, “Sony”, “Paramount”, “Universal” və  Mark Uolberqin istehsal şirkətləri film hüquqlarının əldə edilməsi üçün mübarizə aparırdı. Nəhayət, 2013-cü ilin martında “Universal Pictures” və “Focus Features” trilogiyanın adaptasiya hüququnu əldə edir. Kitabların müəllifi olan Ceyms ekranlaşdırma zamanı bəzi nəzarət hüquqlarını əlində saxlamağa çalışırdı.   Ceyms “Sosial şəbəkə” filminin prodüserləri olmuş Maykl De Luka və Dana Brunettini film üçün prodüser seçir. “Amerikan psixopatı” romanının müəllifi Bret İston Ellis açıq şəkildə film üçün ssenari yazmaq istəyini ifadə etmişdi, lakin, “Cənab Benksin xilas edilməsi” filminin ssenarisini yazmış Kelli Marselin film üçün ssenari yazması qərarlaşdırılır. Ssenarinin təkmilləşdirilməsi və bəzi obrazların yenidən işlənməsi üçün Teylor-Vud Patrik Merberi işə cəlb etmişdi. Universal ssenarinin təkmilləşdirilməsi üçün Mark Bombakı işə cəlb etmişdi.  Mark Brics isə kostyum dizayneri vəzifəsinə təyin olunmuşdu. “Entertainment Weekly ” filmin büdcəsinin “$40 milyon və ya daha çox” olacağını açıqlamışdı.
### Rejissor seçimi

9 may 2013-cü ildə studiya Co Raytı rejissor kürsüsündə əyləşdirməyə çalışsa da, Raytın iş cədvəli buna imkan verməmişdir. Film üzərində işləyə biləcəyi ehtimal edilən digər rejissorlar isə Petti Cenkins, Bill Kondon, Bennet Miller və Stiven Soderberq idi. 2013-cü ilin iyununda E.L.Ceyms film adaptasiyasının Sem Teylor-Conson tərəfindən ekranlaşdırılacağını elan etdi. Teylor-Conson bildirmişdi ki, film üzərində işləyərkən “9½ həftə”, “Parisdə son tanqo” və “Adelin həyatı” filmlərindən ilhamlanmışdır.

### Aktyor seçimi

Bret İston Ellis qeyd edir ki, Robert Pattinson Ceymsin Kristian Qrey rolu üçün ilk seçimi olmuşdur, lakin Ceyms düşünür ki, Pattinson və Kristen Stüartın iki əsas rolu canlandırması yaxşı fikir deyil. Yan Somerhalder və Çeys Krouford da Kristian rolu ilə maraqlanmışdır. Lakin, sonradan Somerhalder bildirmişdi ki, əgər rol üçün onu seçsəydilər əsas rollardan birini canlandırdığı “The CW” telekanalının "Vampirin gündəlikləri" teleserialının çəkiliş cədvəli ilə toqquşmalar yarana bilərdi. 2 senyabr 2013-cü ildə Ceyms Çarli Hannem və Dakota Consonun Kristian Qrey və Anasteyşa Stil rolları üçün sınaqdan keçirildiklərini açıqlamışdı. Anasteyşa rolunu canlandırmağa namizəd olan aktrisaların qısa siyahısına Alisiya Vikander, İmocen Puts, Elizabet Olsen, Şeylin Vudli və Felisiti Cons daxil idi. Naməlum rol üçün Kili Heyzell də sınaqdan keçirilmişdir.  Lüsi Heyl də film üçün dinləmədən keçirilənlər sırasında idi. Ceyms, Anasteyşa rolu üçün sınaqdan keçirilən aktrisaların hər birinə İnqmar Berqmanın “Persona” filmindən monoloqu oxumağı tələb edirdi.

Studiya Kristian rolu üçün Rayan Qoslinqi istəsə də, aktyor bu rolla maraqlanmamışdır. Qarret Hedlunda da bu obrazı canlandırmaq təklif edilmiş, lakin o da filmlə maraqlanmamışdır. Stefan Amell qeyd edir ki, Kristian Qrey obrazını canlandırmaqdan imtina edən Hedlund fikrini əsaslandırarkən demişdi ki, *“Həqiqətən də bu obrazın maraqlı olduğunu düşünmürəm…Kristian Qrey obrazı mənə heç nə demir.”* Hannem  əvvəlcə Roldan imtina etsə də, sonradan studiya nümayəndələri ilə görüşməyə razılaşmışdır. O, dinləmə zamanı demişdi: “*Obraz məni həqiqətən də maraqlandı və mən onu tam anlamaq üçün birinci kitabı oxumaq qərarına gəldim, bundan sonra obrazın yaradılmasının gətirəcəyi prespektivlər məni daha da çox maraqlandırdı. Biz [Teylor-Conson və mən] birlikdə işləmək qərarına gəldik, rejissorun sevimlisi olan Dakota ilə birlikdə sınaq üçün mətni oxumağa başladıqda bu rolu canlandırmağı həqiqətən də istədiyimi anlandım.  Bizim aramızda hansısa material bir cazibə yaranmışdı. O, maraqlı, əyləncəli, qəribə və heyranedici obrazdır.”*  Fanatların neqativ reaksiyalarına cavab olaraq prodüser Dana Brunetti deyir: *“Aktyor seçimi zamanı göründüyündən daha çox keyfiyyətə diqqət yetirilir. İstedad, bacarıq, işi görmək istəyi, başqa aktyorlara sevgi və sair. Beləliklə, əgər sizing sevdiyiniz aktyorlardan kimsə sınaqdan keçirilmirsə demək ki, bu xüsusiyyətlərdən hansısa onda çatışmır. Nifrət edərkən bunu nəzərə alın və prespektivləri düşünün.”* 

2013-cü ilin oktyabrında aktrisa Cennifer El Anasteyşanın anası Karla obrazını canlandırmaq üçün dəvət edilmişdi. 12 oktyabr 2013-cü ildə “Universal Pictures” “FX” telekanalında yayımlanan “*Anarxiya övladları*” serialının çəkiliş cədvəli ilə toqquşmalara görə Hannemin film layihəsində iştirak edə bilməyəcəyini açıqlamışdı. Kristian Qrey obrazını canlandırmaq üçün Hannemi əvəz edəcək əsas aktyorlar arasında Aleksandr Skarsqord, Ceymi Dornan, Teo Ceyms, Fransua Arno, Skott İstvud, Lyuk Breysi və Billi Maqnussenin adları çəkilsə də, yekun qərar olaraq Ceymi Dornanla danışıqlara başlanmışdı.  Nəhayət ki, 23 oktyabr 2013-cü ildə Ceymi Dornanın Kristian Qrey rolu üçün seçilməsi açıqlanmışdı. 31 oktyabr 2013-cü ildə Viktor Rasuk Xose Rodrigez rolu üçün seçilmişdi. 22 noyabr 2013-cü ildə Eloiza Mamfordun Keyt Kavana rolu üçün seçilməsi açıqlanmışdı. 2 dekabr 2013-cü ildə müğənni Rita Oranın Kristianın gənc bacısı Mia obrazını canlandıracağı haqqında məlumat yayıldı. Ora həm də film musiqisi üzərində çalışmaq istəyirdi. 3 dekabr 2013-cü ildə Marsiya Gey Hardenin Kristianın anası Qreys rolunu canlandıracağı haqqında məlumat yayılmışdı.

### Çəkilişlər

Sentyabrda filmin çəkilişlərinin 5 noyabr 2013-cü ildə Vankuver, Britaniya Kolumbiyasında başlanılması planlaşdırılırdı. Növbəti ayda prodüser Maykl De Luka çəkilişlərin 13 noyabr 2013-cü ildə başlayacağını açıqlamışdı.

Lakin, sonradan əsas çəkilişlərin başlama  vaxtı yenidən dəyişdirilərək 1 dekabr 2013-cü ilə təyin edilmişdi.  Çəkilişlər Vankuverin Gestaun rayonunda aparılmışdr. “Grey Enterprises” şirkətinin binası kimi Bentall 5 binasından istifadə olunmuşdu.

Britaniya Kolumbiyası Universitetinin binasında Ananın məzun olduğu Vankuver Vaşinqton Ştat Universiteti səhnələri çəkilmişdi. “Fairmont Hotel” Vankuverdə “Heatman Hotel” səhnələri çəkilmişdi.
 
Filmin çəkilişləri daha sonra “North Shore Studios”da davam etdirilmişdi. Filmin istehsalı rəsmən 21 fevral 2014-cü ildə tamamlanmışdı.  Dornan və Consonun birlikdə olduğu səhnələr Vankuverdə 13-19 oktyabr 2014-cü ildə çəkilmişdi.

### Film musiqisi

Ceyms film musiqisi albomunun 10 fevral 2015-ci ildə çıxarılacağını bildirmişdi. “The Weeknd” qrupunun ifasında “Earned It” mahnısı albomun ilk sinqlı kimi 24 dekabr 2014-cü ildə çıxarılmışdır. 7 yanvar 2015-ci ild Elli Qoldinqin *“Love Me like You Do”* mahnısı albomun növbəti sinqlı kimi çıxarılmış və “Billboard Hot 100” hit-paradında üçüncülüyə yüksəlmişdi. Albomun təbliğat sinqlı kimi Sianın ifasında “Salted Wound” mahnısı 27 yanvar 2015-ci ildə çıxarılmışdır. Bu vaxta kimi film musiqisi albomu ABŞ-də 516.000 nüsxə ilə satılmışdı.

## Çıxarılması

2013-cü ilin fevralında Universal sədri Adam Foqelson filmin *“növbəti yayın əvvəlində…çıxarılmağa hazır”* olacağını bildirmişdi. Studiya əvvəlcə filmin 1 avqust 2014-cü ildə çıxarılacağını elan etmişdi. Lakin, 2013-cü ilin noyabrında filmin çıxış tarixi 13 fevral 2015-ci il olaraq dəyişdirilmiş və Valentin Günü ilə əlaqələndirilmişdir.  “Bozun 50 çaları” ilk dəfə 11 fevral 2015-ci ildə 65-ci Berlin Beynəlxalq Film Festivalında təqdim edilmişdir. Film, 13 fevral 2015-ci ildə bütün ABŞ ərazisində 75 IMAX ekranında yayıma girmişdir. Azərbaycanda, film Berlin premyerasından bir gün sonra 12 fevral 2015-ci ildə təqdim edilmişdir.

### Marketinq

25 yanvar 2014-cü ildə, filmin çıxarılmasına bir ildən artıq vaxt qalmış Universal ABŞ-nin beş müxtəlif regionunda üzərində “Cənab Qrey sizi qəbul edəcək” () yazılmış posterləri yayımlamışdır. 14 fevral 2014-cü ildə Consonun Anasteyşa rolunda ilk fotosu yayımlanmışdır. 18 iyun 2014-cü ildə filmin rəsmi Twitter hesabında Kristianın ad günü şərəfinə Dornanın Kristian rolunda ilk fotosu yayımlanmışdır.

9 iyul 2014-cü ildə kitabın müəllifi E.L. Ceyms Twitter hesabında filmin ilk treylerinin 24 iyul 2014-cü ildə yayımlanacağını elan etdi. Filmin ilk treylerinin çıxarılmasından beş gün əvvəl müğənni Beyonce öz Instagram hesabında treylerin tizerini paylaşmışdı. 24 iyulda Dornan və Conson *“The Today Show”* teleproqramının qonağı oldu və burada filmin treylerinin bir hissəsi təqdim edildi; bəzi intim səhnələrin yer aldığı tam treyler həmin gün (filmin çıxarılmasına 200 gün qalmış) internetdə yayımlanmışdır. Treylerdə Beyoncenin “Crazy in Love” mahnısının əvvəlki kollaborator Buts tərəfindən aranjiman edilmiş eksklüziv vseriyasından istifadə olunmuşdur. 24 iyulda təqdim edilən treyler çıxarılmasının ilk həftəsində 36.4 milyon dəfə izlənmişdir. Bu göstərici ilə “Bozun 50 çaları” filminin treyleri oktyabrda “Qisasçılar: Altron Dövrü” filminin ilk treylerinin çıxarılmasına kimi 2014-cü ilin ən çox baxılan treyleri olmuşdur.  Lakin, dekabrın ortalarında baxış sayı 93 milyona çatan treyler 2014-cü ilin ən çox izlənən treyleri olmuşdur. Müxtəlif kanallar və veb saytlarda təqdim edildikdən sonra treylerin izlənmə miqdarı 100 milyonu keçmiş və bütün zamanların ən çox izlənilən treyleri olmuşdur. 2015-ci ilin fevralına kimi təkcə YouTubeda treyler 193 milyon dəfədən çox izlənmişdir. Fevralın sonlarına kimi rəsmi treylerin 113 milyon izlənmə rəqəmi də daxil olmaqla “Bozun 50 çaları” ilə bağlı materiallar 329 milyondan çox izlənmişdir. Filmin ikinci treyleri 13 noyabr 2014-cü ildə çıxarılmışdır. Üçüncü treyler isə XLIX Super Boul zamanı, 1 fevral 2015-ci ildə çıxarılmışdır.

Film üçün xüsusi reklam komaniyası keçirilərək, insanlardan  onların filmlə maraqlanmaları soruşulmuşdu. Universalın daxili yayım prezidenti Nik Karpou deyir ki, *“təşkil etdiyimiz bu kompaniya insanlara filmlə tanış olmağa imkan vermişdir.”* *“Sevgililər üçün mühüm gün olan Valentin günü və Prezident Günü həftəsonu bizim üçün lazım olan mükəmməl fırtına yaratmışdır. Bu tarix lazımlı romantik mühiti formalaşdırmış və marketinq kompaniyamızda mühüm rol oynamışdır”* deyə o, qeyd edir.

### Reytinq və senzura

ABŞ-də filmin NC-17 reytinqi alacağı haqqında müxtəlif şaiyələr yayılmışdı. Studiyalar adətən filmlərin yalnız böyüklər üçün nəzərdə tutulduğunu göstərən NC-17 reytinqindən uzaq qaçırlar, çünki, bu reytinqin gəlir göstəricilərinə təsir etdiyi bilinir. Ssenari müəllifi Marsel filmə NC-17 reytinqinin veriləcəyinin gözlənilən olduğunu dediyi halda, prodüser De Luka R reytinqdən daha aşağı bir göstərici gözlədiyini bildirmişdir. 5 yanvar 2015-ci ildə filmə R reytinqi verən Amerika Kino Şirkətləri Assosasiyası qərarını *“dialoqlar, qeyri-adi hərəkətlər, çılpaq səhnələr və dil xüsusiyyətləri də daxil olmaqla ciddi seksual məzmun”*la əlaqələndirmişdir.

30 yanvarda Avstraliya Attestasiya Komissiyası *“ciddi seks səhnələri, seksual mövzu və çılpaqlıq”*la əlaqədar olaraq filmə MA15+ reytinqi verilmişdir. 2 fevral 2015-ci ildə Britaniya Filmlərin Klassifikasiyası Soveti *“ciddi seks”* səhnələrini vurğulayaraq filmə 18 sertifikatı vermişdir. Kanadada, Ontario, Manitoba, Alberta və Britaniya Kolumbiyası ərazilərində *“şiddət doğuran və seksual səhnələr”* qeyd edilməklə OFRS, MFKS, AFR və BKFKO tərəfindən film 18A reytinqi almışdır. Kvebekdə erotizisminə görə film “Régie du cinéma” tərəfindən 16+ kateqoriyası altında yayımlanmışdır. Fransada film 12 reytinqi almışdır. Livanda film NC-21 reytinqi altında yayımlanmışdır. Argentinada film Kino və Audiovizual Sənətlər Milli İnstitutunun SAM16/R reytinqi ilə yayımlanmışdır. Azərbaycanda film 16+ reytinqi ilə yayımlanmışdır.

“Mediada əxlaq” adlı anti-pornoqrafiya baxış qrupu filmə R reytinqinin verilməsinin “ciddi zorakılıq səhnələrinin düzgün qiymətləndirilməməsi"nin nəticəsi olduğunu bildirmiş və "film haqqında valideynlərin düzgün məlumatlandırılmamasını” qeyd etmiş, Amerika Kino Şirkətləri Assosasiyasını  filmə NC-17 reytinqi verməməklə seksual zorakırlığa həvəsləndirməkdə günahlandırmışlar.

Malaziyada filmin çıxışı 12 fevral 2015-ci il üçün planlaşdırılsa da, Malaziya Film Senzurası Sovetinin (LPF) filmi “qeyri-təbii” və “sadistik” məzmunlu ekran işi kimi qiymətləndirməsindən sonra filmin yayımı dayandırılmışdır.  LPF sədri Əbdül Həlim Əbdül Həmid qeyd etmişdi ki, Bozun 50 çaları *“filmdən çox pornoqrafiyadır”*. Film həmçinin İndoneziya, Keniya, Rusiyanın Şimali Qafqaz ərazisi, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Papua-Yeni Qvineya, Kamboca və Hindistanda qadağan edilmişdir. Film Nigeriyada yayıma girsə də, bir həftədən sonra Milli Film və Video Senzurası Şurası tərəfindən yayımdan çıxarılmışdır. Filmin Çin yayımlarından studiya heç bir gəlir əldə etməmişdir.

Filippində müxtəlif dini qrupların etirazlarından sonra filmin seks səhnələri kəsilmiş, hətta bundan sonra da film R-18 reytinqi ilə məhdud yayıma buraxılmışdır.  Zimbabvedə də film, oxşar şəkildə montaj edilərək yayıma buraxılmışdır. Vyetnamda filmin ümumilikdə iyirmi dəqiqəsi kəsilmiş və heç bir seks səhnəsi saxlanmamışdır. Ananın Kristian tərəfindən kəmərlə döyüldüyü səhnə tamamilə ixtisar edilmişdir.

### Filmə qarşı kompaniya

28 yanvar 2015-ci ildə Cinsi İstismara Qarşı Milli Mərkəz filmi boykot etməyə çağıran iki petisiya yaradaraq ABŞ-də filmə qarşı kompaniyaya start vermişdir. Onların saytlarına filmin cəmiyyətə mənfi təsir etməsi haqqında 50-dən çox müraciət olunmuşdu. Qeyd edilir ki, *“Hollivud 50 çaları erotik sevgi hadisəsi kimi təqdim etsə də, əslində bu film qadınlara qarşı cinsi istismar və təcavüzü təbliğ edir. Porno industriya insanlara təlqin edir ki, cinsi təcavüz xoşagələndir. Bozun 50 çaları bu mesajı modelləşdirir və Hollivud kassa gəlirlərindən faydalanır.”* 7 fevralda artıq petisiyalardan biri 53.000-dən çox imza toplaya bilmişdi.

2 fevralda Miçiqanda bir kişi yerli *“Celebration! Cinema”*ya müraciət edərək filmin yayıma buraxılmamasını tələb etmişdi. Kişinin müraciətindən sonra kinoteatrın rəhbəri filmin yayıma buraxılmaması tələbini qəbul etmədiyini açıqlamışdı. O qeyd edir ki, *“Biz 70 ildi ki, bizneslə məşğul oluruq və bu müddət ərzində müxtəlif filmlərin məzmunlarına qarşı şikayətlər olunub, lakin filmlərin senzuradan keçirilməsi bizim işimiz deyil və biz böyük maraq doğuran bir filmi yayımdan çıxara bilmərik. Bu nə bizim nə də cəmiyyətin maraqlarına cavab vermir.”* Çıxarılmazdan əvvəl film üçün 3.000 bilet satılmış, daha sonra isə bu göstərici 10.000 biletə kimi yüksəlmişdir.

Amerika Ailə Assosasiyası kinoteatrlara filmi yayımlamamaq haqqında çağırış etmişdir:

### Ev üçün buraxılış

8 may 2015-ci ildə Bozun 50 çaları DVD və Blu-ray formatlarında satışa çıxarılmışdır. Blu ray versiyada filmin dərəcələndirilməmiş montaj versiyası təqdim edilmişdi ki, burada da çəkilişin əlavə üç versiyası yer almış və alternativ sonluq göstərilmişdi. Ev üçün buraxılışların təqdim edilməsindən sonra, ABŞ-də film Nielsen VideoScan First Alert hit-paradında birinciliyə qalxaraq iki ardıcıl həftə bu mövqeyini qoruya bilmişdir. .

## Qəbulu
### Gəlir göstəriciləri

$40 milyon büdcəsi olan Bozun 50 çaları filmi 14 fevral 2015-ci il tarixində Şimali Amerikada $166.2 milyon, digər ərazilərdə isə  $403.5 milyon, ümumilikdə $569.7 milyon gəlir əldə etmişdir. Bozun 50 çaları 2015-ci ilin dördüncü ən gəlirli filmi, qadın rejissor tərəfindən çəkilmiş üçüncü ən gəlirli film (Kunq-fu Panda 2 və Mamma Mia! filmlərindən sonra) və bütün zamanların ən çox gəlirli dördüncü R-reytinqli filmi olmuşdur.

Filmin biletləri ABŞ-də 11 yanvar 2015-ci ildən satışa çıxarılmışdır. Bilet satışı saytı Fandangonun yaydığı məlumata görə, saytın 15 illik tarixində Bozun 50 çaları ən sürətlə satılan R-reytinqli film olmaqla, hətta Böyük şəhərdə seks 2 filmini də geridə qoymuşdur. Fandangoda sikvel olmayan film üçün ən böyük ilk həftə bilet satışı nəticəsi göstərərək Aclıq oyunları filminin 2012-ci il nəticələrini geridə qoymuşdur. Fandangonun genişlənən bilet satışı siyahısında film yalnız üç filmdən – Alatoran Saqa: Yeni Ay, Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. II Hissə və Aclıq oyunları filmlərindən geriyə qalaraq dördüncü yerdə qərarlaşmışdır. İzləyici tələblərini nəzərə alan ABŞ kinoteatrları filmin yayım müddətini artırmışdır. Filmin yayıma girməsinə bir həftə qalmış bəzi kassa analizçiləri dördüncü açılış günü üçün $60 milyondan çox, Box Office Mojo isə $100 milyondan çox mümkün gəlir haqqında ehtimallarını bildirmişlər.

ABŞ-dən kənarda Bozun 50 çaları 39 marketdə 4.5 milyondan çox əvvəlcədən satış nəticəsi göstərmişdir. Birləşmiş Krallıqda çıxışdan əvvəl £1.3 milyon ($1.9 milyon) dəyərində bilet satılmışdı. Çıxarılmasından sonra film aşağıdakılar da daxil olmala bir neçə rekord qırmışdır:

#### ABŞ və Kanadada

Bozun 50 çaları ABŞ və Kanadada ən çox gəlir gətirmiş seks filmi, 2015-ci ilin yeddinci ən gəlirli filmi və bütün zamanların dördüncü ən gəlirli romantik filmi olmuşdur. ABŞ və Kanadada film 12 fevral 2015-ci ildə, ** filmi ilə eyni vaxtda 2830 kinoteatrda yayıma girmiş, növbəti gün isə kinoteatr sayı 3646 çataraq ən geniş R-reytinqli açılış kimi qeyd edilmiş (*"[[Dəlisov Maks:Qəzəb Yolu (film, 2015)|Dəlisov Maks:Qəzəb Yolu]]"* filmi tərəfindən bu nəticə geridə qoyulub), bütün zamanların üçüncü ən böyük R-reytinqli açılışı olmuşdur. Cümə axşamı göstərilərindən $8.6 milyon gəlir əldə edən Bozun 50 çaları, fevralın ən yüksək gəlirli gecəyarısı yayımı, həmçinin ikinci ən gəlirli R-reytinqli film (Subaylıq qonaqlığı: II hissə filmindən sonra) olmuşdur.  Açılış günü 3646 kinoteatrdan $30.2 milton gəlir (cümə axşamı yayımı da daxil olmaqla) əldə edən film ən böyük fevral açılışı kimi rekord nəticəyə nail olmuş (əvvəl bu rekord  *[[İsanın əziyyətləri (film, 2004)|İsanın əziyyətləri]]* filminə aid idi) və dördüncü ən çox gəlirli R-reytinqli film kimi qeyd edilmişdir. Ənənəvi üç günlük açılış dövründə $85.1 milyon gəlir əldə edən film kassa göstəricilərinə görə birinci olmaqla fevralda ən böyük həftəsonu açılışına görə rekord nəticə əldə etmişdir (əvvəl bu rekord  Məsihin əziyyətləri filminə aid idi). Açılış günü izləyicilərin 82%-i, Valentin günü isə 68%-ı qadınlardan ibarət olmuşdur.

İkinci həftəsonunda filmin gəlirləri 74% azalaraq $22.26 milyona düşmüşdür ki, bu da 3000+ kinoteatrda yayıma girən film üçün  ikinci ən böyük nəticə düşüşü olmuş (*[[Cümə, 13-ü (film, 2009)|Cümə, 13-ü]]* filmindən sonra), 3.500+ kinoteatrda yayıma girən film üçün ən böyük nəticə olmuşdur. Bozun 50 çaları 3.000-dən artıq kinoteatrda yayımlanan və gəlir nəticələri 70% aşağı düşən səkkizinci film olmuşdur. Film iki həftəsonu kassa göstəricilərinə görə birinci olmuş, daha sonra isə dördüncü yerə enərək yerini *“[[Fokus (film, 2015)|Fokus]]”* filminə vermişdir.

#### Digər ərazilərdə

ABŞ və Kanadadan kənarda kassa analitikləri filmin açılışda $158 milyon gəlir gətirəcəyini təxmin edirdilər. Dörd ölkədə çərşənbə günü, 11 fevral 2015-ci ildə yayıma girən film açılış günü $3.7 milyon gəlir gətirmişdir. Otuz dörddən çox ölkədə 12 fevralda yayıma girən film iki gün ərzində $28.6 milyon gəlir gətirmişdir. Film 25 marketdə Universalın ən gəlirli filmi kimi rekord nəticəyə nail olmuş, 34 ərazidə isə ən gəlirli R-reytinqli film olmuşdur. 15 fevralda yayıma girdiyi 58 ölkədən $156 milyon gəlir gətirən film, həmin ölkələrdən 54-də No.1 olmuş, həmçinin həmin ölkələrdə ən böyük gəlirli R-reytinqli film, 2015-ci ilin üçüncü ən böyük gəlirli filmi və Universalın bütün zamanlarda üçüncü ən böyük həftəsonu açılışı olmuşdur. Bozun 50 çaları 13 marketdə bütün zamanların ən böyük açılışı, 30 marketdə Universalın ən böyük həftəsonu açılışı və 31 marketdə ən böyük R-reytinqli film açılışı olmuşdur.

ABŞ-dən kənarda ən böyük açılış gəliri nəticəsi Birləşmiş Krallıq, İrlandiya və Maltada qeydə alınmış, bu ərazilərdən film £13.55 milyon ($20.8 milyon) gəlir əldə edərək, 18-reytinqli film üçün ən böyük debüt və sikvel olmayan film üçün ikinci (Mən əfsanəyəm filmindən sonra) ən böyük açılış həftəsi gəliri nəticəsi əldə etmişdir. Çıxışından cəmi on gün sonra Bozun 50 çaları bütün zamanların ən gəlirli 18-reytinqli filmi olmuşdur. Film ardıcıl olaraq BK-da kassa göstəricilərinə görə birinci yerdə olmuşdur. Digər böyük açılışlara Almaniya ($14.1 milyon), Fransa ($12.3 milyon), Rusiya ($11 milyon), İtaliya ($10.1 milyon), İspaniya ($8.7 milyon), Braziliya ($8.3 milyon), Meksika ($8.1 milyon) və Avstraliya ($8 milyon) daxildir. Yaponiyada uğursuzluqla üzləşmiş film açılış həftəsində $682,000 gəlirlə No. 5 olmuş, növbəti həftə isə top 10-u tərk etmişdir. *“The Hollywood Reporter ”* Yaponiyada filmin uğursuz olmasının səbəblərini izah edərkən *“kitabın yapon dilinə tərcüməsinin yubanması, çıxış üçün pis vaxtın seçilməsi, R-15 reytinqinə körə filmin yenidən montaj edilərək seks səhnələrinin ixtisar olunması”*nı əsas göstərir.

Şimali Amerikadan kənarda üç həftə ardıcıl olaraq kassa gəlirlərinə görə birinciliyi saxlayan Bozun 50 çaları yalnız dördüncü həftədə “Warner Bros.”-in “Yupiterin yüksəlişi” filmi tərəfindən birincilikdən uzaqlaşdırılmışdır. Bozun 50 çaları “Universal Pictures”in istehsal etdiyi bütün zamanların ən gəlirli R-reytinqli dilmi olmuş (Ted filminin rekordunu qıraraq), eyni zamanda 14 ölkədə “Universal Pictures”in ən gəlirli filmi, həmçinin “Universal Pictures”in bütün zamanlar üzrə ən gəlirli yeddinci filmi (*[[Yura dövrü parkı (film, 1993)|Yura dövrü parkı,]] [[Yaramaz mən 2 (cizgi filmi, 2013)|Yaramaz mən 2]], [[Forsaj 7 (film, 2015)|Forsaj 7]], [[Forsaj 6 (film, 2013)|Forsaj 6]], [[Mamma Mia! (film, 2008)|Mamma Mia!]] və [[Forsaj 5 (film, 2011)|Forsaj 5]]* filmlərindən sonra) olmuşdur. Yekun nəticəyə görə filmin ən böyük gəlirləri Birləşmiş Krallıq, İrlandiya və Malta ($51.6 milyon), Almaniya ($43.7 milyon), Braziliya, ($31.3 milyon), Fransa ($29.5 milyon) və İspaniyadan ($22.6 milyon) olmuşdur.

### Tənqidçilərin mövqeyi

Kino aqqreqatoru “Metacritic” 46 tənqidçinin “qarışıq və ya orta” rəyi əsasında filmə 100 baldan 46 bal verir. Digər aqqreqator “Rotten Tomatoes” isə 213 rəy əsasında filmə 25% çürük reytinqi verir və 4.2/10 balla qiymətləndirir. Saytın ortaq fikrində deyilir ki, *“Baxmayaraq ki, eyni dövrdə istehsal edilmiş filmlərlə müqayisədə Bozun 50 çaları yaradıcılıq baxımından daha yaxşı təmin olunub, filmi daha az məmnunedici saymaq olar.”* “CinemaScore”da açılış həftəsonu aparılmış sorğu nəticəsində, izləyicilər filmə F şkalası üzrə maksimum A+ dərəcəsindən C+ dərəcəsi vermişlər.

“*USA Today*”dən Klaudiya  Puiq qeyd edir ki, *“dialoqlar gülməli, hadisələrin inkişafı zəif, performanslar isə bir not üzrə köklənmişdir.”* “*The Seattle Times*”dan Moira Makdonald yazır ki, *“Bozun 50 çaları filmi eyni adlı kitab qədər pis alınmayıb. Lakin, o qədər böyük film olduğunu da demək olmaz.”*  *“We Got This Covered ”* tənqidçisi Ayzek Feldberq fili beş ulduzdan bir ulduz yarımla qiymətləndirir və deyir ki, *“sanki ekranda iki fərqli filmin üstünlük uğrunda mübarizə aparmasının şahidi oluruq: onlardan biri hissi və özünəməxsus stili olan romatik film, digəri isə axmaq şəkildə Arlekini canlandırmağa çalışan filmdir. Təəssüf ki, sonda ikinci film daha üstün görünür.”* *“[[The Guardian]]”*ın əsas film tənqidçisi Piter Bredşou filmə beş ulduzdan bir ulduz verir və onu günümüzün *“sabun romantikası ilə bəzədilmiş”…”ən nəfis və zövqlü şəkildə erotic sadomzoxizm təsviri”* adlandırır. *“[[The New York Times]]”*dan A.O.Skott filmi “*qorxunc*” adlandırır, lakin qeyd edir ki, *“özünü yaxşı hiss eləmək, əylənmək, gülmək, fikrini yayındırmaq və ya sadəcə kimisə cəzalandırmaq üçün bu əla bir filmdir.”*

*“The Daily Telegraph”*dan Robbi Kollin filmi *“seksual, gülməli və kitabdan fərqli olaraq məlumatlandırıcı”* adlandırır. *“New York Daily News”*dan Elizabet Veytzman rejissor və ssenarist işini, həmçinin Consonun ifasını qiymətləndirsə də, Dornanın ifasından bəhs edərkən aktyor seçimi imkanlarından axıra kimi istifadə olunmadığını bildirir. O, rejissorun *“hadisələrin inkişafını balanslaşdırması”* və əsas məğzini yüksək qiymətləndirir. *“The Guardian”*dan Cordan Hoffmann filmi beş ulduzdan üç ulduzla qiymətləndirir və qeyd edir ki, *“bu böyük ekran adaptasiyası insanlar haqqında olmağa cəhd edir, hətta bir qədər sevimli də görünür”* və həmin seks səhnələrinin olacağına *“süjet izləyicini əvvəlcədən hazırlayir ki, bu da yalnız ən xam izləyicinin təəccüblənəcəyini göstərir.”* *“Entertainment Weekly”*dən Liza Şvarzbaum filmə B- qiyməti verir və yazır: *“Bozun 50 çaları filminin ev izlənməsi üçün yaxşı variant olmasını nəzərə aldıqda, filmdə erotikanın istifadəsinin düzgün olduğunu anlamaq olar, çünki, ev izləməsi zamanı heç kim Kristianın pianinoda necə gözəl ifa etməsini müzakirə etmək istəməz.”*

Bir çox tənqidçilər “Bozun 50 çaları” ilə Adrian Linin ikonik “9½ həftə” filmi arasında bənzərliklərin olduğunu qeyd edirlər. Hər iki filmdə hadisələr sadomazoxist hisslər ətrafında inkişaf edir və hər iki film ədəbi əsərin ekran adaptasiyasıdır.

## Təsiri
### Pornoqrafik adaptasiya iddiası

2012-ci ilin iyununda pornoqrafik film şirkəti *“Smash Pictures”* 50 çalar trilogiyası əsasında *“Bozun 50 çaları: XXX adaptasiyası”* adlı porno filmlər seriyası istehsal edəcəyini açıqladı. Porno filmin 10 yanvar 2013-cü ildə çıxarılacağı elan edildi. 2012-ci ilin noyabrında 50 çalar trilogiyasına daxil olan filmlərin adaptasiya hüququnu əldə edən Universal studiyası “Smash  Pictures”ə qarşı məhkəmə iddiası qaldıraraq, porno filmin parodiya kimi çəkilmədiyini, məhz romanın müstəqil adaptasiyası olduğunu, “Bozun 50 çaları” və “Zülmətin 50 çaları” romanlarından xüsusi süjet elementlərinin istifadə olunmasını əsas gətirdi.

Qaldırılmış məhkəmə iddiasında pronofilmin  yayılmasının qadağan edilməsi və bütün növ gəlirlərin qarşısının alınması tələb edilir, bildirilirdi ki, *“tez və keyfiyyətsiz istehsal olunmuş porno film izləyicilərdə mənfi fikir formalaşdırmaqla Universal tərəfindən gələcəkdə istehsal olunacaq filmlərin nüfuzuna pis təsir edə bilər.”* Bu iddiaya cavab olaraq “Smash Pictures” bildirmişdi ki, 50 çalar materiallarının böyük hissəsi və ya hamısı ilk öncə Alatoran fan ədəbiyyatı kimi müxtəlif saytlar vasitəsi ilə yayılaraq açıq ictimai istifadəyə verilmişdi. “Smash Pictures” vəkili qeyd edir ki, kitabın federal müəllif hüquqları qeydiyyatı *“düzgün aparılmayıb və heç bir hüquqi əhəmiyyəti yoxdur”* və *“kitab əsasında porno filmin istehsalı hüəllif və ticari hüquqların pozulması kimi qiymətləndirilə bilməz.”* Naməlum məbləğdə qarşılıq aldıqdan sonra iddia qapadılmış və “Smash Pictures” gələcəkdə bu mövzuda heç bir film istehsal etməyəcəyini bildirmişdi.

### Parodiya

Filmin parodiya versiyasının Şimali Amerikada 29 yanvar 2016-cı ildə çıxarılması planlaşdırılır. Filmdə Kristian Qrey obrazını Marlon Ueyans canlandıracaq. Almaniyada filmin distribütorluğunu SquareOne Entertainment, ABŞ-də isə, IM Globalın istehsalçılığı ilə Open Road Films edəcək. $5 milyon büdcəsi olan filmin əsas çəkilişləri 2015-ci ilin yayında Los Ancelesdə aparılıb.

## Davamı

2015-ci ilin aprelində *“The Hollywood Reporter”* məlumat yaydı ki, E.L.Ceymsin həyat yoldaşı Niall Leonard ona filmin davamı olacaq iki film üçün ssenari yazılmasını qadağan edib. Həmin ay Las-Veqasda keçirilən “2015 Universal CinemaCon“da  Universal studiyası iki filmin çıxış vaxtını elan edərək, *“Zülmətin 50 çaları”* filminin 10 fevral 2017-ci ildə, *“Azadlığın 50 çaları”* filminin isə 9 fevral 2018-ci ildə çıxarılacağını elan etdi. Lakin, sikvel filmlərdə Sem Teylor-Consonu rejissor kimi görmək mümkün olmayacaq.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*