open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əbədi əjdahalar

**Əbədi əjdahalar** (, kantonca: Fei lung mang jeung) — Ceki Çanın iştirakı ilə Honq Konqda çəkilən filmlərindən biridir. Film 1988-ci ildə döyüş-komediya janrında Kanton dilində çəkilmişdir. Filmdə məşhur kikboksçu Benni Urkides çəkilmişdir.

## Məzmun

Ceki Lunq kimyəvi şirkətini təmsil etmək üçün korporativ qanqster (Yuen Vah) tərəfindən işə götürülən cavan vəkildir. Ceki məhkəmədə narkomafiyanın tərəfini tutmağa məcbur olur. Narkomafiyaya məxsus olan zavod narkotik istehsal edir. Bundan isə heç kəsin xəbəri yoxdur. Narkotikanın hamısı gölə axıdılır və canlı aləmə ziyan vurur. Gölün sahibəsi isə Lao adında cavan qadın olur. Məhkəmə zamanı Laoun tərəfini əmisi qızı Miss Yip adında cavan vəkil qız tutur. Bu zaman Yip ilə Ceki arasında münasibət yaranır. Bu isə onu narkomafiya tərəfindən çıxış etməyə mane olur.
 
Ceki Lunq Laonu fikrindən daşındırmaq məqsədilə Vonq Fei-Hunq və Tunq Te-Biao adlı dostlarına xəbər verir. Ceki Lunqun əsas məqsədi Vonq Fei-Hunq ilə Lao arasında münasibət yaradaraq, onu kimyəvi zavoda qarşı iddia irəli sürməkdən daşındırmaqdır. Lakin Vonq Fei-Hunq ilə Lao arasında yaranan münasbət əsl məhəbbətə çevrilir. Buna baxmayaraq Lao və Miss Yip Tunq Te-Biao sayəsində onların fırıldaqlarından xəbər tutur. Vonq Fei-Hunq məhəbbəti uğrunda sona qədər mübarizə aparır və qalib gəlir. Lakin Ceki ilə Miss Yipp arasında münasibətlər hələ də pis olaraq qalır. Məhkəmə zamanı Hakim və məhkəmədə olan insanlar qarşısında Ceki Lunq Miss Yip bir-birlərini sevdiyini bildirirlər. Beləliklə, Ceki Lunq və Miss Yip əvvəlki kimi bir-birlərinə sevgi münasibəti bəsləyirlər. Bu isə narkomafiya işçilərinə qarşı zərbə vurur.

Lakin bu müddətdə Vonq Fei-Hunq dəlil tapmaq üçün narkomafiyanın idarə etdiyi zavoda gedir. Vonq Fei-Hunq onlarla qətiyyətlə mübarizə aparsa da, sonda məğlub olur. Narkotikin gölə buraxılması haqqında məlumatdan xəbər tutan Tunq Te-Biao bu barədə Ceki Lunqa, Lao və Miss Yipə çatdırır. Bu səbəbdən onlar zavoda getməyə məcbur olurlar. Lakin zavoda gələn zaman narkomafiyanın bütün işçiləri ilə qarşılaşırlar. Ceki Lunq və dostları mübarizə aparmağa məcbur olurlar. Sonda onlar Bossa və əməkdaşlarını məğlubiyyətə uğradaraq məqsədlərinə nail olurlar.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* «Əbədi əjdahalar» Hkmdb.com saytında   
* «Əbədi əjdahalar» Hkcinemagic.com saytında   
* Əbədi əjdahalar Film.thedigitalfix.com saytında 
* Əbədi əjdahalar Allmovie.com saytında
Kipr Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Kipr** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə 1981-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 36 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ada ölkəsi iştirak etdiyi illər ərzində heç vaxt müsabiqədə qələbə qazana bilməmişdir və əldə etdikləri ən yüksək nəticə 2018-ci ildə Eleni Fureyranın ifa etdiyi "Fuego" mahnısı ilə 2-ci yeri qazanmaqları olmuşdur.

Kipr 21 dəfə yunan, 13 dəfə ingilis, bir dəfə fransız və bir dəfə isə yarı yunan və yarı italyan dilində səslənən mahnılar ilə Avroviziyada təmsil olunmuşdur. 1998-ci ildə müsabiqədə SMS səsverməsinin tətbiqindən sonra Kipr hər il Yunanıstana, Yunanıstan isə Kiprə maksimum xallarını vermişdir. Bu ardıcıllıq ilk dəfə 2015-ci ildə Kiprin Yunanıstana 8 xal, Yunanıstanın isə Kiprə 10 xal verməsi ilə pozulmuşdur.

Kipr böhranı səbəbindən Türkiyə və Kipr 2004-cü ilə kimi bir-birinə səs verməmişdir. İlk dəfə İstanbulda keçirilən müsabiqədə Kipr Türkiyəyə 4 xal, Türkiyə isə Kiprə 1 xal vermişdir.

Kipr 1988-ci ildə Avroviziyanın qaydalarını pozaraq, daha öncə səsləndirilmiş bir mahnını müsabiqəyə göndərmək cəhdinə görə həmin müsabiqədən diskvalifikasiya edilmişdir. Eyni zamanda ölkə bir neçə il ard-arda göstərdiyi zəif nəticələr səbəbindən 2001-ci ildə müsabiqədən bir illik kənarlaşdırılmışdır. 2014-cü ildə isə Kiprin CYBC telekanalı maliyyə problemləri səbəbi ilə Avroviziyada iştirakdan imtina etmiş və 2015-ci ildə Kipr yenidən müsabiqəyə geri dönmüşdür.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

Image:Lisa Andreas - Cyprus 2004.jpg|Liza Andreas İstanbul səhnəsində (2004)
Image:Evridiki 2007 Eurovision.jpg|Evridiki Helsinki səhnəsində (2007)
image:Jon Lilygreen & The Islanders - Life Looks Better in Spring (2nd Semi-final).jpg|Con Liliqrin və The Islanders qrupu Oslo səhnəsində (2010)
image:20150516 ESC 2015 John Karayiannis 0368.jpg|Qiannis Karaqiannis Vyana səhnəsində (2015)
Image:ESC2016 - Cyprus 12.jpg|Minus One qrupu Stokholm səhnəsində (2016)
Image:ESC2018 - Cyprus 06.jpg|Eleni Fureyra Lissabon səhnəsində (2018)
Image:Tamta at the Eurovision 2019 - Cyprus 05.jpg|Tamta Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kipr Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Qarağac küçəsində qarabasma (filmin seriyaları)

**Qarağac küçəsində qarabasma** () – ABŞ-nin məşhur qorxulu seriallarından biridir. Filmin 1984–2003-cü illər ərzindəki rejissoru isə məşhur ABŞ rejissoru Ues Kreyvendir. Filmlərin baş qəhrəmanı isə isveç aktyoru Robert Enqlundun ifasında olan Freddi Krügerdir. Qarağac küçəsində qarabasma filmini çəkməmişdən əvvəl New Line Cinema kompaniyası dərin böhran içində idi. 1984-cü ildə filmin çəkilməsindən sonra bu kompaniya böyük uğurlar qazanır. Bu uğurun uzunmüddətli olması üçün filmin sonrakı seriyaları çəkilməyə başlanılır. Freddi Ceysona qarşı filmi "Qarağac küçəsində qarabasma" seriyalarının hekayələrini bitirir. 2010-cu ildə "Qarağac küçəsində qarabasma" filminin remeyki çəkilir. Artıq bu filmdə Robert Enqlund çəkilmir. Freddi rolunu isə Cek Erli ifa edir.

## Seriyalar

## İstinadlar
Kalvinizm

**Kalvinizm** — Jan Kalvinin XVI əsrin əvvəllərində ortaya atdığı ideyalara əsasən yaratdığı xristianlıq cərəyanı. Bu dini inanc sistemi, ilk dəfə Cenevrədə, daha sonra isə Niderland, Şotlandiya, Almaniya və Fransada qurulan yeni kilsələrdə qəbul edilib. Bu məzhəb Fransada Nant fərmanı ilə qəbul edilmişdir.

Kalvinizm ənənəvi dini baxışları deyil, ilk xristian baxışlarını əsas götürür. Protestantlığın kalvinizm məzhəbi dürüstlük və çalışqanlığa üstünlük verir. Bu, o dövrdə, məsələn Niderlandda yüksələn iqtisadiyyatı dəstəkləyən bir inanc şəkli idi. Kalvinə görə çalışqan, dürüst olan, dünya nemətlərindən uzaq dayanaraq ibadət edənlər rahiblər qədər tanrıya yaxındırlar və seçilmişlər qrupu sayıla bilərlər. Bərbəzəkli həyat sürmək, parlaq paltarlardan və ləl-cəvahiratdan istifadə etmək, rəqs etmək, sərxoş olmaq və tənbəllik bu dini inancda günah sayılır. Kalvinizm inancına görə insanlar qurtuluş üçün seçilmiş və seçilməmiş olaraq doğulurdular. İnanca görə, bu vəziyyəti dəyişmək mümkün deyildi. İnsanlar lənətlənmiş və ya sən onu müqəddəsləşdirmiş olurdular və müqəddəsləşdirilmiş və ya lənətlənmiş olduqlarını iş həyatındakı uğurlarına görə anlayırdılar. Yəni insanın İlahi və ruhi vəziyyəti müsbət və davamlı inkişaf halındadırsa o adam müqəddəsləşdirilmiş idi. Əksinə, ruhi həyatı mənfi gedirsə o insan lənətlənmiş sayılırdı. Kalvin, Xristianların yalnız kasıb ola biləcəyinə inanmazdı. Xüsusilə bəzi insanlar yoxsulluğun bir Xristianlıq simvolu olduğunu düşünüb bəhanə edərək işləməkdən çəkinirdilər. Bu səbəblə Kalvin, tənbəl və işləmək istəməyən adamların lənətlənmiş olduqlarını deyirdi. Çünki tənbəllik bir günahdır. Kalvinizm inancı Protestantlığın olduğu kimi, Kapitalizmin də başlanğıcını yaratmışdır.

## Həmçinin bax
* Jan Kalvin
Buterkize

**Buterkize** bir növ Almaniya pendiridir.Alman dilində "tərəyağli pendir" anlamındadır. Alman Avropasında məşhur yarı yumşaq pendirdir. Əsasən Almaniyada istehsal olunsa da, bəzi Buterkizelər Viskonsin ştatında istehsal olunur

## İstinadlar
İnyupik dili

thumb|250px|İnyupik dilinin istifadə xəritəsi-1 North Slope Borough (Əsl Şimali Alyaska İnyupikçəsi)
thumb|250px|İnyupik dilinin istifadə xəritəsi-2 Northwest Arctic Borough(Malimiut)
thumb|250px|İnyupik dilinin istifadə xəritəsi-3 Nome Census Area  (Seward Yarımadası İnyupikçəsi)

**İnyupik dili** — İnyupiklərin  ana dili. Eskimos-Aleut dil ailəsinin İnuit qrupuna daxildir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatında və Uummarmiutun dialekti Kanadanın İnuvik və Aklavik şəhirlərində danışılır.

## Dialektləri
* **Seward Yarımadası İnyupikçəsi** (İngilis dilində *Seward Peninsula Inupiaq*) 
** Bering Boğazı İnyupikçəsi (İngilis dilində *Bering Strait Inupiaq*)
*** Diomede 
**** İngalikmiut
**** İmaqliq 
*** Wales 
**** Kiŋikmiut
**** Tapqaġmiut
*** Ukiuvaŋmiut 
** Qawiaraq 
*** Qərb Qawiaraq 
**** Siñġaġmiut
**** Qaviaraġmiut
**** Ayaqsaaġiaaġmiut
**** Aziagmiut
*** Şərq Qawiaraq və ya Iġałuiŋmiut
* **Şimali Alyaska İnyupikçəsi** (İngilis dilində *Northern Alaskan Iñupiaq*)
** **Malimiut 
*** Kotzebue 
**** Pittaġmiut
**** Kaŋiġmiut
**** Qikiqtaġruŋmiut
*** Kobuk 
**** Kuuŋmiut
**** Kiitaaŋmiut və ya Kiitaaġmiut
**** Siiḷviim Kaŋianiġmiut
**** Nuurvinmiut
**** Kuuvaum Kaŋiaġmiut
**** Akuniġmiut
**** Nuataaġmiut
**** Napaaqtuġmiut
**** Kivalliñiġmiut
** **Əsl Şimali Alyaska İnyupikçəsi** (İngilis dilində ''North Alaskan Inupiatun'')
*** Tikiġaġmiut 
*** North Slope İnyupikçəsi (İngilis dilində ''North Slope Inupiatun'')
**** Utuqqaġmiut
**** Siḷaliñaġmiut
***** Kukparungmiut
***** Kunmiut
**** Kakligmiut
***** Sidarumiut
***** Utkiavinmuit
***** Nuvukmiut
**** Kuulugruaġmiut
**** Ikpikpagmiut
**** Kuukpigmiut
***** Kañianermiut
***** Killinermiut
***** Kagmalirmiut
*** Nunataaġmiut
*** Uummarmiut (xalq), Uummarmiutun (dil)

== Anadili ==
[[Şəkil:Ilisagvik-College-bowhead.jpg|thumb|250px|İsaġvik Kolleconin əsas binası və [[balina]] başının heykəli]]
[[Şəkil:Welcome to Barrow, Alaska.jpg|thumb|250px|İngiliscə (''Welcome to Barrow'') və İnyupikçə (''Paġlagivsigiñ Utqiaġvigmun'') Borroya xoş gəlmisiniz tablosu və hər iki tərəfdə qoyulan [[balina]] heykəli]]

13.500 nəfərlik etnik İnyupik əhalisindən yalnız 3000 nəfəri  anadilində danışa bilir. 6 – 16 yaş arası bütün İnyupik uşaqları qanuni olaraq sayları 73 olan federal ''Bureau of Indian Affairs'' məktəblərinə getməyə məcburdurlar. Digər tərəfdən [[Alyaska]] ştatında 77 kənd məktəbi vardır. North Slope bölgəsində dərs ili avqust ayında başlayır və cəmi 180 gün davam edir.. [[Barrow]]da orta məktəbin ən yüksək hissəsinə,keçid imtahanı [[Iḷisaġvik College]] adlı kolecdə keçirilir.

[[Alyaska]]da [[1980]] və [[1992]]-ci illərdə, Eskimo-Aleut dillərində dannışa bilən əhali 



== Əlifbası ==
=== Alyaska İnyupik əlifbası === 
<center>

</center>

Dialektlerin əlifbası:
*Diomede : **e**
*Bering  : **w** , **z** , **zr**
*Kobuk : **’**
*Seward : **b**

=== Kanada İnyupik əlifbası === 
Kanadada **Uummarmiut''' dialektinin əlifbası:





## [[Alyaska]] və [[Kanada]] dialektləri

## Ədədlər

## Vikipediya versiyası
# İnyupik dilindeki Vikipediya versiyası : Makpiġaaq Kanna

## İstinadlar
1992 Azərbaycan Kuboku

**Futbol üzrə Azərbaycan Kuboku 1992** — Futbol üzrə Azərbaycan kubokunun ilk mövsümüdür. "İnşaatçı"(Bakı) finalda "Kür"(Mingəçevir) klubunu məğlub edərək ilk turnirin qalibi kimi tarixə düşüb.

1-ci Azərbaycan kuboku cəmi 12 komandanın iştirakı ilə baş tutmuş və hər mərhələnin duelləri bir matçdan ibarət olmuşdur. 4 cüt 1/8 finalda qarşılaşıb, növbəti mərhələdə gözləyən 4 iştirakçının rəqiblərini müəyyənləşdirməli idi. 2 birinci liqa klubunun da mübarizə apardığı, iştirakçılarından 5-nin paytaxtı təmsil etdiyi yarışın diqqətçəkən məqamlarından biri çempionatda iddialılardan sayılan "Qarabağ"ın ilk kuboka qatılmamasıdı. Turnirə gəlincə, Neftçala "Pambıqçı"sının futbolçusu Elnur Əsgərov "Nicat"la görüşdə hesabı açaraq, ölkə kuboku tarixinə ilk qolun müəllifi kimi düşüb.

## 1/8 final

----

----

----

## 1/4 final

----

----

----

## Yarımfinal

----

## Final
Final oyunu 29 avqust 1992-ci ildə keçirilmişdir. Bakıda, Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda baş tutan qarşılaşmada "İnşaatçı" (Bakı) "Kür" (Mingəçevir) komandasına əlavə vaxtda 2:1 hesabı ilə qalib gələrək ilk kubokun sahibi olmuşdur. Həmin qarşılaşmanı 4 min tamaşaçı izləmişdir. Oyunun baş hakimi Gülağa Cabbarov olmuşdur. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qruyer pendiri

**Qruyer pendiri** () — adını İsveçrənin Qruyer şəhərindən almış bərk sarı pendir. Qruyer şirin amma bir az duzlu pendirdir ki, köhnəldıkca dadı geniş şəkildə dəyişir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Qruyer pendirinin vebsaytı

## Həmçinin bax
Tusi-Paş aksiomu

**Tusi-Paş aksiomu** – üçbucağın təpələrindən keçməyən düz xətt onun bir tərəfini kəsirsə, onda həmin düz xətt üçbucağın qalan iki tərəfindən yalnız birini kəsir.

## Tarixi
Bu aksiom islam ölkələrində Tusi-Paş aksiomu, avropada və amerikada isə sadəcə "Paş aksiomu" adlanır. Aksiom şərq aləmində ilk dəfə XIII əsrdə yaşamış Azərbaycanlı alim Nəsirəddin Tusi, avropada isə əslən polşalı olan alman riyaziyyatçısı Morits Paş  tərəfindən kəşf edilmişdir. Morits Paş bu aksiomu 1882-ci ildə kəşf etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Ceremi Qrey: *Worlds out of nothing: a course of the history of geometry of the 19. Century*, Springer 2007
* Moritz Pasch: *Vorlesungen über neuere Geometrie*, Leipzig 1882
* Victor Pambuccian: The axiomatics of ordered geometry: I. Ordered incidence spaces. *Expositiones Mathematicae* 29 (2011), 24-66 (pdf).

## Xarici keçidlər
* MathWorld page
Quda

**Quda pendiri** və ya **Xavda pendiri** () — inək südündən istehsal olunan Niderland pendiridir. Bu sarı pendir salatlarda, tortlarda və s. istifadə olunur. Adını Niderlandın Quda şəhərindən almışdır; amma adı tam qorunulmayıb. Ancaq, Avropa Komissiyası "Quda Hollandiya" adının qorunmalı olduğunu təsdiq etmişdir. (baxmayaraq ki, "Quda" sözü qorunmuş deyil)

## İstehsal prosesi

Şəkil:Chessee gouda fabrication.JPG|Kəsmik(şor) ayırma 
Şəkil:Chese gouda moulage.JPG|Qəliblənmə
Şəkil:Chesse gouda immersion.JPG|Vannaya salmaq
Şəkil:Chesses gouda affinage.JPG|Ayrıntılandırma
Şəkil:13-06-27-gouda-by-RalfR-127.jpg|Pendir bazarı qudada


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aleut dili

**Aleut dili** və ya **Unangan dili** (öz dilində olan adı: *Unangam Tunuu*) – Amerika Birləşmiş Ştatlarında Alyaska ştatının Aleut adaları ilə Pribilof adalarında və Rusiya Federasiyasının Kamçatka diyarına bağlı Komandor adalarında **[[Aleut xalqı]]** (Unangan xalqı) tərəfindən danışılan və Eskimos-Aleut dil ailəsinin iki qolundan birini təşkil edən dil.
 
## Dialektləri
Dialekt və etnosları:

* **Uzak Qərb Aleutçası**
** **Sasignan Aleutçası** (öz adı *Sasignan*; Doğu lehçesinde *Sasxinan*; Batı lehçesinde *Sasxinas*; İngilis dilində *Attuan*): Attu, Agattu, Semichi adalarında danışılır.
** **Rus Aleutçası** (öz adı *Kasakam Unangangis* 'Rus Aleutları'; İngilis dilində *Copper Island Aleut*; Rus dilində *медновский язык*): Rus dili bazlı Sasignan kreolü olup Rusiya Federasyonuna bağlı Komandor adalarında (Остров Беринга и Медный Остров) danışılır.
* **Orta Qərb Aleutçası** (öz adı *Aliguutax̂*; İngilis dilində *Atkan, Western Aleut*) 
** **Naahmiĝus**: Delarof (Amatignak, Tanaga) adalarında yaşayırlar. 
** **Niiĝuĝis**: Andreanof (Kanaga, Adak, Atka, Amlia, Seguam) adalarında yaşayırlar. 
* **Şərq Aleutçası** (İngilis dilində *Eastern Unangan, Eastern Aleut*) 
** **Akuuĝun** ya da **Uniiĝun**: Four Mountains (Amukta, Kagamil) adalarında yaşayırlar. 
** **Qawalangin**: Fox (Umnak, Samalga, Unalaska'nın batısı) adalarında yaşayırlar. 
** **Qigiiĝun**: Krenitzen (Unyalaskanın doğusu, Akutan, Akun, Tigalda) adalarında yaşayırlar.
** **Qagaan Tayaĝungin**: Sanak (Unimak, Sanak) adalarında yaşayırlar. 
** **Taxtamam Tunuu**: Belkofskide danışılır. 
** **Qaĝiiĝun**: Shumigan adalarında yaşayırlar.

## Əlifbası
### Aleut kiril əlifbası
Eskiden Rus döneminde Kiril kökenli əlifbadan istifadə edilirdi:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.alaskool.org (**Aleut Kabile və Dialektləri Haritası**)
* Alice Taff and all. (2001), ''Phonetic structures of Aleut'' , Journal of Phonetics (2001) 29, 231-271
Marin Le Pen

**Marin Le Pen** (fr. Marine Le Pen; 5 avqust 1968, Neuilly-sur-Seine, Fransa) Fransız siyasətçisi. Atası Fransiz siyasətçi Jan-Mari Le Pen. Qatı sağyönümlü milli siyasi partiyanın "Milli Cəbhə" (16 yanvar 2011-ci ildən indiyə qədər) lideridir. 2012-ci il Fransa Prezident seçkilərində öz partiyasından namizədliyini irəli sürmüş və birinci turda üçüncü yerdə qərarlaşmışdır. 
1991-ci ildə Pateon-Assas universitetində hüquqdan magistr səviyyəsini bitirib, növbəti il isə cinayət hüququ üzrə magistr səviyyəsi alıbdır. 1992-ci ildə hüquq sertifikatı aldı və 1998-ci ilə qədər parisdə vəkil işləmişdir.

## Həyatı
O 1992-1998-ci hüquqşünasi, 2004-dən Avropa Parlamentinin üzvü, 16 yanvar 2011-dən Milli Cəbhənin prezidenti.

## Siyasi Karyera
Əsasını atası Janım-Mari Le Penın 1972-ci ildə qoyduğu "Milli Cəbhə" Partiyasına Marina Le Pen 18 yaşı olanda üzv olmuşdur(1986cı il). 2003-cü ildən "Milli Cəbhə" partiyasında vitse-prezident vəzifəsini icra etməyə başladı. 2011ci ilin yanvarından "Milli Cəbhə" partiyasına rəhbər seçildi, hansınıki atası həmin vəzifəni 30 il daşımışdır.
2004-cü ildə Marni Le Pen avropa parlamentində deputatdır, 2009-cu ildən isə növbəti müddətə seçildi. 2008-ci ildən o həm də Xenni-Bomons bələdiyyə məclisinin üzvedir. 2010-cu ilin martından isə region məclisinin üzvüdür.
2012-ci il Fransa prezident seçkilərndə "Milli Cəbhə" partiyasından namizədliyi irəli sürüldü. Marin Le Pen öz seçki kompaniyasında Livyada NATO hərbi kompaniyasından və Aİ ölkələrinindən danışdı, çoxqütüblü dünya sistemindən, Fransanın natodan çıması, Rusiya ilə əməkdaşlığı dərinləşdirmək və ABŞ tapşırığı ilə Avropa İtiffaqı ölkələrinin Rusiyaya qarşı məkrli siyasəti idi.
«France Soir» qəzetinin sifarişi ilə «Ifop» agetliyi və «Le Parisien» qəzetinin sifarişi ilə Xarrisa instutu sosial sorğu aparmış, sorğunun nəricəsinə görə 2012-ci il Fransa Prezident seçkilərinin birinci turunda 20%-də 23%-ə qədər fransızların səsini qazanmış, bunun nəticəsi olaraq Fransada populyarlığına görə üçüncü siyasətçi kimi qərarlaşmışdır. Faktiki olaraq 2012-ci il seçkilərinin birinci turunda seçicilərin 17,9% səsini alaraq üçüncü pillədə qərarlaşmışdır. Onun nəticəsi Jan-Mari Le Penin rekordundan yüksək idi, Jan-Mari Le Pen 2002-ci il seçkilərinin birinci turunda seçicilərin 16,86% səsini ala bilmişdi. 
   
## İstinadlar

## Biblioqrafiya
### Avtobioqrafiya
*  *À contre-flots*, éd. Jacques Grancher, coll. "Grancher Depot", Paris, 2006, 322 p., broché, 15 x 22&nbsp;cm

## Xarici keçidlər

*  Avropa Parlamenti
*  Marin Le Pen
Wish You Were Here

***Wish You Were Here*** — ingilis rok qrupu Pink Floydun 1975-ci ilin sentyabrında buraxılmış 9-cu studiya albomu. Bu albom üçün mahnılar qrupun Avropaya konsert turları zamanı hazırlanmış, səs yazıları isə Londondakı Ebbi Roud studiyasında yazılmışdır.

## Mahnıların siyahısı

## Xarici keçidlər
* Wish You Were Here on discogs.com
* Pink Floyd qrupunun rəsmi veb-saytı 
* "Wish You Were Here" albomundakı mahnıların tərcüməsi
Nindza

**Nindza** (, Sinobi — "Gizlənmək") – orta əsrlərdə yaponiyada casus və muzdlu qatil. Qadın nindzaları "Kunoiti" adlanırdılar. Nindzaların öyrəndiyi sənət isə Nincütsu adlanır.

## Tarix
Əfsanəyə görə nindzaları uşaqlıqdan çox ağır məşqlərə hazırlaşdırırdılar. İlk əvvəl yeniyetmə nindzalar "Nincütsu" texnikasına yiyələnməliydilər. Nindzaların ilk silahı ox olmuşdur. Onlar hansısa bir informasiyanı öyrənməli və həmin informasiyanı vaxtı-vaxtında öz sahibinə çatdırmalı idi. Artıq nindzalar yetkin yaşa çatdıqda muzd ilə işləyirdilər. Nindzalar heç vaxt xristianları öldürməzdilər. Çünki onlar nindzalara kömək edə bilərdilər. Samurayları və knyazları qorxuya saldıqları üçün nindzalara "Gecə kabusu" adı verilmişdir. Nindzaların əsas vəzifəsi tək öldürmək deyil, həm də casusluq etmək idi. XVII əsrdə Yaponiyada 70-dən çox klan var idi. Klanlardan ən nüfuzlusu Koqa-Ryu və İqa-Ryu idi. Yaponiyada X əsrdən başlayaraq tarixə düşmüşlər. XIV və XVI əsrlərdə çox istifadə edimişdir. 1603-cü ildə yaponiyanın ilk Syoqunu () Tokuqava İeyasu demişdir ki, nindzaların ən nüfuzlu klanları olan Koqa-Ryu və İqa-Ryu onun üçün böyük təhlükə yaradırlar. Bu klanlardakı nindzaların az hissəsi syoquna tabe olaraq sağ qalmışlar, lakin tarixdən itməyə başlamışlar.

## Zəhər
Nindzalar çox vaxtı rəqibini öldürmək üçün zəhərdən istifadə edirdilər. Bəzən onlar zəhəri rəqibinin qulağına da tökürdülər. Onlar zəhərləri 3 kateqoriyaya bölürdülər:
* yavaş təsir göstərən zəhərlər
* yaşıl çayın xüsusi növündən düzəldilən zəhər
* tez öldürən zəhər.

## Xarici keçidlər

* Iga-ryu Ninja Museum
* Искусство ниндзя 
* История синоби 
* "Мифы" и персонажи-ниндзя в поп-культуре
Riçard Manuel

**Riçard Corc Manuel** () - Məşhur kanadalı musiqiçi.

## Qalereya


Fayl:The Band 2005710045.jpg|Riçard Manuel (1971)
Fayl:The Band 2005710001.jpg|Riçard Manuel Hamburqda (1971)
Kano Kristales

**Kano Kristales** () — Kolumbiyanın Meta əyalətində olan çaylardan biri. Çay adətən "Beş Rənglər çayı", "Maye Göy qurşağı" və "Dünyanın ən gözəl çayı" adlanır.

## Xarici keçidlər
* Kaniyo Kristales
*Kaniyo Kristales çayının Şəkilləri
Daxma

**Daxma** və ya **koma** — Azərbaycanda qədim xalq yaşayış evi. Həmçinin daxmalar digər ərazilərdə də istifadə edilir.

## Tərtibatı

Birgözlü, divarları çiy kərpic və möhrəpalçıqdan hörülən daxmanın memarlıq tərtibatı çox sadə idi. Daxma evlərə işıq divarda açılmış dəlikdən, yaxud damdakı bacadan düşürdü. Qapısı təktaylı, damı balıq-beli formasında olurdu.

## Yaşayış
Bu cür evləri keçmişdə əsasən, yoxsul kəndlilər tikirdilər.

## Mənbə
* *Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, III cild, səh. 344*

## Həmçinin bax
* Alaçıq
* Şenlik
* İqlo
* Bina
Koryaklar

**Koryaklar** (öz dilində olan adları: *нымылъын , чав'чывав' * ) — Şimal-Şərqi Sibirdə Rusiya Federasiyasının Kamçatka diyarında yaşayan yerli xalq.

## Təsnifatı
***Tundra koryakları** (öz dilində olan adı: *чав'чывав' *) : Şimal maralı çobanlığı edən köçəri koryaklar
** Kamenlər
** Parenlər
** İtkanlar
** Apukinlər
***Sahil Koryakları** (öz dilində olan adı: *нымылъын, нымылъу*). Sahil balıkçılığı edən məskun koryaklardır. Adları *нымным* ('kənd') sözündən gəlir.
** Palanlar (öz dilində olan adı: *в'эемлелг'у*)
** Alutorlar (öz dilində olan adı: *элутэлг'у*)
** Karaginlər (öz dilində olan adı: *ӄаяӈынылг'у*)
Aydın Çobanoğlu

**Aydın Çobanoğlu** () — yaradıcı və ifaçı aşıq.

## Həyatı
Aşıq Aydın Çoban oğlu Musayev 1951-ci ildə Tovuz rayonunun Əlimərdanlı kəndində sənətkar ailəsində dünyaya göz açıb. Aşıq Aydının ilk ustadı da atası Aşıq Çoban olub.

Aşıq Aydın orta təhsilini bitirdikdən sonra Bakıda texniki ixtisas üzrə ali məktəbə daxil olsa da, orada cəmi iki il oxuyub, sonra tale onun yolunu dəyişib. ADU-nun (indiki BDU-nun) filologiya fakültəsində oxuyub. Universitetdə oxuya-oxuya bölgələrdən gələn aşıqların
konsertlərində və digər tədbirlərdə yaxından iştirak edib. Hələ tələbə ikən özünün sazıyla, sözüylə respublikada tanınıb.

1975–1977-ci illərdə respublika daxili baxış-müsabiqəsinin qalibi olub. 1977-ci ildə I Ümumittifaq festivalının laureatı adını qazanıb. 1977–1979-cu illərdə Gənc aşıqların respublika baxış-müsabiqəsinin qalibi, 1984-cü ildə Polşa Xalq Respublikasında keçirilən XI Beynəlxalq
Folklor festivalının, 1985-ci ildə II dünya müharibəsində qələbənin 40 illik yubileyinə həsr edilmiş ümumittifaq festivalının, 1987-ci ildə II Ümumittifaq xalq yaradıcılığı festivalının laureatı olub və həmin il eyni zamanda SSRİ Nazirlər Sovetinin Fəxri fərmanına layiq görülüb.

1988-ci ildə Lenin komsomolu mükafatına və həmin ilin fevral-mart aylarında
Almaniya Demokratik Respublikasına "Dostluq səfəri" adlı konsertdəki çıxışına görə Fəxri fərmana layiq görülüb. 1988-ci ildə Aşıq Əkbər Cəfərovla birlikdə Leninqradda (Sankt-Peterburqda keçirilən "Folklor və gənclik" adlı konfransda çıxış edib. Onların bu çıxışına yüksək
qiymətləndirilib.

1989-cu ildə İsveçdə keçirilən Folklor musiqi festivalında Azərbaycandan gələn musiqiçilərin tərkibində Aydın Çobanoğlu da olub.

Aşıq Aydın Çobanoğlu 1990–1991-ci illərdə Türkiyənin Konya şəhərində keçirilən "Konya aşıqlar bayramı"nda Atatürk qızıl medalına layiq görülüb.

Aşıq Aydın Çoban oğlu Musayev 1993-cü ilin mart ayının 23-də faciəli şəkildə qətlə yetirilib.

## Kitabları
* Aydın Çobanoğlu. Ömrün etməyəcək vəfa dedilər (şeirlər, elmi və elmi-publisistik yazılar). Bakı, "Elm və təhsil", 2014, 448 səh.

## Məqalələri
* "Saz, söz, ifaçılıq və…", "Ozan dünyası" jurnalı, № 2(5). 2011-ci il.

## İstinadlar

## Mənbə
* Uğur. Yeraltı "duz saray"ında "konsert": Əli Şamil: "Aydın Çobanoğlu tələbə yataqxanasının otaqlarında bizə konsertlər verərdi": [tanınmış araşdırmaçı Əli Şamilin aşıq Aydın Çobanoğlu haqqında söylədikləri] //Xalq cəbhəsi.- 2013.- 19 aprel.- S. 14.

## Xarici keçidlər
* http://azab.az/ustad/120-aedq-ayddn-gobanodlu.html 
*
Çukçalar

**Çukçalar** (öz dilində olan adı: *ԓыгъоравэтԓьэт* və ya *оравэтԓьэт* *cəm*) — Şimal-Şərqi Sibirdə Rusiya Federasiyasının Çukotka Muxtar Dairəsində yaşayan yerli xalq.

Rusiyadakı Sibir yupikləri, çukçaların mədəni assimilyasiyasına məruz qalmış olub çukçalaşmışlardır. Sahil Çukçalarının da çukçalaşmış yupik olduqları təxmin edilməkdədir. Çukçalar ilə özlərini Yupik olaraq Çukçalardan ayrı dutanlar  arasında tək fərq dildə görünür.

## İstinadlar
Qael Monfils

**Qael Monfils** (1 sentyabr 1986 Paris, Fransa) Fransız tennisçi. Monfilsin karierindəki ilk ATP təklər finalı 2005-ci ildə Polşada Sopotda Alman Florian Meyerə qarşı oldu. Monfils iki ay sonra isə yenə finala çıxdı. Ancaq bu səfər işlər onun üçün yaxşı getmədi və məğlub oldu. İndi 3 çempionluğu vardır. Roland Garrosda David Ferreri mağluğp edərək 2001-ci ildən bəri yarı-finala çıxan ilk Fransız tennisçi olmağı bacarmışdır.

### Təklər: 13 (3–10)
Şəki (tarixi ərazi)

## Ərazisi

Müxtəlif dövrlərdə hakimlik, xanlıq, vilayət, ölkə və s. adlandırılan bu tarixi ərazi əsasən İndiki Azərbaycan Respublikası ərazisinin şimal-qərb hisəsini, həmçinin, qismən, indiki Gürcüstan Respublikasının ərazisinin şərqini və indiki Rusiya Federasiyasındakı Dağıstan Respublikası ərazisinin cənubunu əhatə etmişdir.

## Tarixi
* Şəki knyazlığı
* Şəki hakimliyi
* Şəki xanlığı
* Şəki əyaləti
* Nuxa qəzası
* Şəki rayonu

## Şəkinin hökmdarları, xanları və məlikləri

* **[[Seyid Əli Orlat]]** −1393–1399
* **[[Seyid Əhməd Orlat]]** 1393 — +1423/24
* **[[Əli inaq]]** −1435 — +1435
* **1444/45–1456/57** Əlican (Candar) xan (Qara keşişin oğlu)
* **1456/1457 — ?** Qutul xan (Əlican xanın oğlu)
* **[[Əbdülqafar]]** −1447/1448 — +1468/1469
* ** ___ — ____** Zəki (Şəki) xan (Qutul xanın oğlu)
* **-1497–1497** Şahhüseyn
* **-1519 — May,1524** Həsən sultan
* **May,1524 — May, 1551** Dərviş Məhəmməd xan (Həsən sultanın oğlu)

### Şəkidə Səfəvi, Osmanlı və Nadir şah hakimiyyəti dövrü (1551–1746)

#### Şəki hakimləri
* **1551 — ___1555** Toygün bəy Qacar
* **1555 — ?** Şamxal sultan Çərkəz
* **1574–1580** İsa xan (Kaxetiya hakimi Levonun oğlu 12.12.1560-cı il tarixdə islamı qəbul edib, 25.12.1562-ci ildə Səfəvilər tərəfindən həbs edilib)
**1591 — ___** Əmir Osman
* **______ — ______**Məhəmməd sultan
* **______ — ______**Aslan sultan
* **______ — ______**Abbasqulu sultan
* **______ — ______**Şahmir xan
* **17-ci əsrin 90-cı illəri** Allahqulu sultan
**1722 — ___ +1730** Əli sultan

#### Şəki məlikləri
* **+1642 — ____** Məlik Səfiqulu
* **1691 — ____ ; ____ — ____ **Məlik Həsən
* **1691 — _____** Məlik Səfərqulu (Məlik Səfiqulunun oğlu)
* **oktyabr, 1734 — may, 1737** Əlimərdan bəy (ibn Məhəmməd xan sultan, ibn Məlik Səfiqulu)
* **may, 1737–1743** Məlik Nəcəfqulu (Məlik Səfərqulunun oğlu)
* **1743 — + sentyabr, 1746** Məlik Cəfər (Məlik Nəcəfqulunun qardaşı oğlu)

#### Müstəqil xanlıq dövrü (1747–1819; 1826)
* **1747–1755** Hacı Çələbi xan (Sultan Qurban oğlu)
* **1755–1759** Ağakişi bəy (Hacı Çələbi xanın oğlu)
* **1759–1780** Məhəmməd Hüseyn xan (Həsən bəy oğlu)
* **1780–1783** Hacı Əbdülqadir xan (Hacı Çələbi xanın oğlu)
* **1783–1795; 1797–1802** Məhəmmədhəsən xan (Şəki xanı) (Məhəmməd Hüseyn xanın oğlu)
* **1795–1797; 1805–1806** Səlim xan (Şəki xanı) (Məhəmməd Hüseyn xanın oğlu)
* **1806** Fətəli xan (Məhəmməd Hüseyn xanın oğlu)
* **1806–1814** Cəfərqulu xan
* **1814–1819** İsmayıl xan (Cəfərqulu xanın oğlu)
* **1826–1826** Hüseyn xan (Səlim xanın oğlu)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan (tarixi ərazi)
* Arran (tarixi ərazi)
* Şirvan (tarixi ərazi)
* Muğan (tarixi ərazi)
Aşıq Feydayi

**Aşıq Feydayi** (*Murad İspər oğlu*; ) — Axısqa türklərindən olan Türk aşığı.

## Həyatı
1783-cü ildə Axısqa türklərindən olan bu aşıq Kutsada doğulmuşdur.

Sonralar Böyük Xosbiyyə kəndində yaşamışdır.

## İstinadlar
Qapon

**Georgi Apollonoviç Qapon** (; ) - 1905-ci il Birinci rus inqilabına bəhanə olmuş 9 yanvar "Qanlı Bazar" hadisəsi ilə nəticələnən Qış sarayına dinçi fəhlələrin yürüşünü təşkil edən keşiş.

## İstinadlar
I Şapur

**I Şapur** (; ) — ikinci Sasani şahı.

## İlk illəri
Şapur 215-ci ildə doğulmuşdu. Atası I Ərdəşir, anası isə Arşakilər sülaləsindən Miroddur. 240-cı ildə artıq atası ilə birgə hökmdarlıq edirdi. 242-ci ildə Ərəb Filiplə sülh imzaladı və 500.000 dinar təzminat aldı. Lakin sülh tez pozuldu və 253-cü ildə Barbarissos döyüşündə Sasani ordusu 60000lik Roma ordusunu məhv etdi.

## Hakimiyyəti
252-ci ildə Şapurun əmri ilə Ermənistan çarı II Xosrov (Arşaki) öldürüldü, I Hürmüz Ermənistan taxtına gətirildi. Gürcüstan da işğal edilərək Sasanilər dövlətinə birləşdirildi.

260-cı ildə Roma-Sasani müharibələrində Roma ordusunu məğlub etdi. Öz qələbəsi barədə bütün qonşu ölkələrə xəbər saldı ki, ona tabe olsunlar. Alban hökmdarı I Vaçe tabe olmaq istəməsə də, 262-ci ildə I Şapur Albaniyanı özündən asılı vəziyyətə gətirdi. 10 il sonra (272) I Şapur öldü və Albaniya asılılıqdan çıxdı.

## İstinadlar
Anar İsayev, Rəhim Məcnunov, Muxtar Abbasov — Azərbaycan tarixi VI–XI sinif
I Hürmüz

**I Hürmüz** — 272 - 273 illər arasında İrandaki Sasani dövlətinin şahı.

## Həyatı
I Şapurun (241-272) oğluydu. Atasına bağlı olaraq Xorasan valilsi olmuşş və Romaya qarşı  savaşlarda iştirak etmişdir.

Pəhləvi dilində yazılmış olan I Ərdəşirin (226-241) tarixindəki İran adsətlərinə görə, I Hürmüz bir Fars şahzadəsi olan Mithrakın oğludur. Ərdəşir, münəccimlərin Mithrakın qanından Fars İmperatorluğunu əski halına gətirəcək birinin gələceyini söyləmələri görə, Mithrakın ailəsini ortadan qaldırmıştı.

Sadəcə, bir kəndli tərəfindən gizlədilən bir qızı qalmışdır. I Şapur bunu görür və onunla evlənir. Buna görə Ərdəşir, I Hürmüzü qəbul edir. ət-Təbəridə də qismən qorunan bu əfsanəyə görə, I Şapurun böyük fəthləri I Hürmüzə keçmişdir. Əslində hökmdarlığı sadecə bir il  və on gün  sürmüşdü.

## İstinadlar
I Bəhram

**I Bəhram** (*h.:* 273–276) — Sasani dövlətinin dördüncü hökmdarıydı. Sadəcə bir il taxtda qalan qardaşı I Hörmüzdən (272–273) sonra şah oldu.

## İstinadlar
II Bəhram

**II Bəhram** () — 276–293-cü illər arasında Sasani dövlətinin şahı. I Bəhramın (273–276) oğludur.

## İstinadlar
Ruhani (dəqiqləşdirmə)

* Ruhani – Müsəlman (əsasən şiə) din xadimi.
* Ruhani (rəqs) - Azərbaycanda rəqs
* Həsən Ruhani - İran İslam Respublikasının 7-ci prezidenti
* Rohani (kənd) — İranın Fars ostanının Fəraşbənd şəhristanının Mərkəz bəxşinin Aviz dəhistanında kənd.
Usalı oymağı

**Usalı oymağı** — Avşar elinin qollarından biri.

## Tarixi
Bəzi tarixi ədəbiyatda usanlı, osallı, asıllı, havsallı kimi də yazılır. Bir qismi İsfahan, bir qismi Urmiya, bir qismi isə Zəncan ətrafında yerləşmişdi.

Osanlı oymağının Tehran ətrafındakı Eyvanikeyf dərəsinin əkinəcəkləri vardı.

Tədqiqatçı Adnan Menderes Kaya yazır: "Usalı avşarı: Bu obanın adı qaynaqlarda Usallu və Usanlu şəklində də keçir. İran avşarlarıdır. Səfəvi hökmdarı Şah Abbas zamanında (1587–1628) İsfahanda yaşayıblar. Sonra Kürdüstandakı Kavəruda köçüblər. Kavərud hakimi İmam Qulu Sultan bu obadan idi. Usalıların İrandakı digər afşar obaları kimi çoxsaylı ve güclü olmadığı anlaşılır. XIX əsrin ortalarında İranda olan Ledi Şelin İrandaki əşirətlər ilə bağlı hazırladığı siyahıda usalılar Mazandaranda 50 ev, Tehran bölgəsindəki Har və Dəmavənddə isə 1000 çadır və evdən ibarətdir. Azərbaycanın Quba şəhərində də usalılar yaşayır. Usalı avşarlarından bəzi qruplara Osmanlı torpaqlarında da rast gəlinir. Hələ XVI əsrdə Maraş türkmənləri arasında olan camaatın bir qismi isə Alaniyada yerləşmişdir. Bu, onların əsasən Anadoludan İrana gedən obalardan olduğunu, bir qisminin isə köç etməyərək yerində qaldığını göstərir".

## Oymağın tanınmış nümayəndələri
Usalı oymağının başçılarından biri İmamqulu sultan idi. I Şah Abbasa xidmət etmişdi. Kürdüstandakı Kavərud mahalının hakimi olmuşdu.
Usanlı oymağının əmirlərindən biri də Zayir xandır. Zayir xan Əli xandan sonra Zəncanın hakimi olmuşdu.
Bu oymağın adlı əmirlərindən biri də Abdulla xandır. Abdulla xan Usanlı 1797-ci ildə Xəmsə əyalətinin valisi olmuşdu. Fətəli şah Qovanlı-Qacara xidmət etmişdi.
Usanlı oymağının tanınmış əmirlərindən biri də Qulamhüseyn xandır. Qulamhüseyn xan Zəncanın iri feodallarından idi. Tayfalar arası savaşda Həsən xan Cahanşahlını öldürmüşdü.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar. Avşarlar. Bakı, "Şuşa", 2008, 352 səh.

## Həmçinin bax
* Avşar eli
* Osanlu
Beylisin muhakiməsi

**Beylisin muhakiməsi** — guya bir rus uşağını öldürdüyü üçün yəhudi M. Baylis əleyhinə məhkəmə prosesi. Muhakimə 1913-cü ildə Kiyev şəhərində oldu. Yəhudi düşməni olan çar hökuməti tərəfindən dini düçmənçiliyi qızışdırmaq üçün təşkil olunmuşdur. Bütün dünyada böyük əks səda doğurmuş və Beylis andlılar tərəfindən bəraət almışdır.

## İstinadlar
International Relations and Security Network

**International Relations and Security Network** () — İsveçrənin media agentliyi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi vebsaytı
Hacı dayı

**Hacı dayı** — Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatında əslən Azərbaycanın Şəki şəhərindən olan lətifə qəhrəmanı.

## İstinadlar
Ay Serez qəsəbəsi

**Ay Serez qəsəbəsi** — Ukrayna Respublikasının tərkibində olan Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Sudak vilayətinin daxilində kənd. Əhalisi 510 nəfərdir.

## Şəxsləri
* Mustafa Əbdülcəmil Qırımoğlu 1943-cü ilin noyabrın 13-də Ay-Serez qəsəbəsində çoxuşaqlı ailədə anadan olub.

## İstinadlar
Fatma Abdullazadə

**Abdullazadə Fatma Hüseyn qızı** () — Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının Humanitar siyasət məsələləri şöbəsinin sabiq müdiri, 1-ci dərəcə dövlət müşaviri, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.

## Həyatı
Fatma Abdullazadə 28 may 1948-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetini, Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasını və SSRİ KP MK-nın İctimai Elmlər Akademiyasını bitirmişdir. Fizika-riyaziyyat elmləri doktorudur.

1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Funksiya və funksional analizin nəzəriyyəsi kafedrasında baş laborant, 1971–1974-cü illərdə isə M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin əyani aspiranturasının aspirantı olmuşdur.

1974–1985-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, 1985-ci ildə Azərbaycan KP MK-nın Elm və tədris müəssisələri şöbəsində təlimatçı, 1985–1987-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Partiya komitəsinin katibi, 1987–1989-cu illərdə Azərbaycan KP MK-nın Elm və tədris müəssisələri şöbəsi müdirinin müavini, 1989-cu ildən Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında dosent, professor, 1993–2005-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatının Humanitar siyasət şöbəsinin müdiri, 2005–2017-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Humanitar siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır.

## İstinadlar
Qatır Məmməd

**Qatır Məmməd** (*Məmməd Əli oğlu Məmmədov*; ) — Gəncə bölgəsində məşhur qaçaq dəstəsinin başçısı. 1918-1919-cu illərdə Yelizavetpol quberniyasında kəndli qiyamının lideri.

Müxtəlif tarixi dövrlərdə Qatır Məmmədin hərəkətinə münasibət göstəricilərindən fərqlənirdi. O illərdə rəsmi hesabatlarda o, soyğunçuluq hesab edilmişdir; Sovet dövründə ədəbiyyatda Qatır Məmməd milli qəhrəman adlandırıldı və onun adı əfsanəvi oldu. Tarixçi E. İsmayılovun fikrincə, o, hər hansı bir nüfuza qarşı çıxan yeganə güləşçi idi.

## Həyatı

Məmməd Məmmədov 1887-ci ildə Yelizavetpol quberniyasının Goranboy-Əhmədli kəndində anadan olub. 9 yaşında ikən Başkənd kəndindəki rus ibtidai məktəbinə göndərilib. Dörd il oxuduqdan sonra doğma kəndinə qayıtdı. 1903-cü ildə M. Məmmədov Gəncədə peşə məktəbinə daxil olmuş, lakin 1905-ci ildə inqilabi fəaliyyətə görə qovulmuşdur[9]. Mixaylovski adına peşə məktəbində işlədiyi illərdən də məlumdur ki, bir vaxtlar məktəbin məclislərinin birində Sabirin “Əkinçi” şeirini oxuduğuna görə direktorluq onu cəzalandırıb (Sabir, Qatır Məmmədin ən sevimli şairlərindən biri olub).

Tezliklə kəndlilərdən silahlı dəstə yaratdı. 1910-cu ilin yanvarında onun dəstəsi mülkədar Axverdi Adıgözəlovun dəstəsini darmadağın etdi. Həmin döyüşdə Qatır Məmmədin özü də yaralanmışdı. 1914-cü ildə məhkəmə qarşısına çıxdı və 10 il müddətinə İrkutska sürgün edildi. 

### Silahlı dəstənin başında
1917-ci ildə sürgündən qayıdan o, yenidən qonşu kəndlərin sakinlərindən partizan dəstəsi yaratdı, bəylərə və mülkədarlara qarşı mübarizəyə başladı, onların mülklərini viran etdi. Onun dəstəsi Səfikürd, Borsunlu, Qızılhacılı, Mollaveli, Zeyvə kəndlərinin kəndliləri, eləcə də dağlıq zolağın erməni kəndləri - Gülüstan, Ortakənd, Çaykənd və s. Bu dəstə xüsusi nümayəndə vasitəsilə Bakı kommunistləri ilə əlaqə saxlayırdı, onlar da Gəncə kommunistləri kimi silah və sursatların əldə edilməsində yardım göstərirdilər. Gəncə qubernatoru daxili işlər nazirinə ünvanladığı məktubda qeyd edir ki, “*Qatır Məmmədin dəstəsi yaxşı təşkilatlanmış və silahlanmışdır. Dəstənin əməliyyatlarına Bakı bolşevik təşkilatı rəhbərlik edir*”.

Adam öldürdüyü üçün sürgün olunmuş, ancaq qaçaraq bolşeviklər ilə dostlaşmışdır. Yenidən həbs olunaraq sürgün olunmuş, 1917-ci il Rusiya inqilabından sonra geri dönmüş və öz dəstəsi ilə AXC müsavat hökumətinə qarşı mübarizə aparmışdır. Hərbi nazir Fətəli xan Xoyskinin başçılıq etdiyi dəstəyə ağır zərbə endirmiş, bölgədə varlıların malikənələrini viran qoyub, dəmir yol hərəkətini pozmuşdur. Qatır Məmməd ölkənin paytaxtı ilə qərbini birləşdirən telefon, teleqraf xətlərini dağıdıb sıradan çıxarmış, Bakı-Gəncə dəmiryolunu partlatmışdır. Müsavat qoşunu tərəfindən mühasirəyə alınaraq öldürülmüşdür (Teymur bəy Mirzə Hacı bəy oğlu tərəfindən). Sovet Azərbaycanı zamanı Azərbaycan  Qatır Məmməd  xalq qəhrəmanı elan edilmiş, heykəlləri qoyulub, adına küçələr salınmışdır. Haqqında film çəkilmişdir. Sovet hakimiyyəti dağıldıqdan sonra Gəncədəki heykəli götürülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Roy Kin

**Roy Kin** () — irland futbolçu. 

O, klub karyerasında 17-i "Mançester Yunayted" də olan 19 böyük kuboku qazanaraq bütün zamanların ən uğurlu İrlandiyalı futbolçusudur.

## Həyatı
Roy Kin 1971-cu il avqustun 10-da anadan olub.

## İstinadlar
Bəəs Partiyası

**Ərəb Sosialist Bəəs Partiyası** () yaxud sadəcə **Bəəs** (*dirçəliş*) — Suriya və İraqda mövcud olmuş ərəb sosialist partiyası.

## Tarixçə
Tarixən iki qanadı olub, İraq və Suriya. Səddam Hüseyn devrildikdən sonra, Suriyada ki, qanadı yeganə mövcud olan qanadıdır. 1947-ci il aprelin 7 Dəməşqdə Mişel Əfləq və Səlahəddin Bitar tərəfindən Ərəb dirçəlişi partiyası adı ilə yaradılmışdır. 1954-cü ildə Əkrəm Hövraninin sosialist partiyası ilə birləşmişdir və o vaxtdan indiki adını daşıyır.Əsas məqsədləri sosializmin qurulması və ərəblərin birləşdirilməsi, partiyanın ideoloqiyasının əsası "panərəb hərəkatı" ideyası. Partiyanın lozunqu **"Birlik, Azadlıq,  Sosializm"**.

İraqda 1963-cü il fevralın 8, Suriyada isə 1963-cü il 8 martda iqtidara gəlmişdir. Həmin ilin noyabrında İraqda iqtidardan uzaqlaşdırılıb, 1968-ci il iyulun 17-dən yenə iqtidarı ələ almış,  2003-cü ildə yenə iqtidardan uzaqlaşdırılıb. 1966-cı ildə Suriyada iqtidar Bəəs partiyasının sol qanadına keçir (Səlah Cədid və Nür-əd-din əl Atası), İraq qanadı bu çevrilişlə razılaşmır və 1968-ci ildə hakimiyyətə gələndən sonra partiyanın yaradıcıları Mişel Əfləqə və Şibl əl Əysamiyə sığınacaq verir. Suriyada Mişel Əfləqə və onun yaxın silahdaşlarına 70-ci illərdə dövlət çevrilişi cəhdi ittihamı ilə qiyabi olaraq ölüm hökmü çıxarılır. 70-ci illərdə Bəəs-çilər kommunist partiyaları ilə müttəfiqlik əlaqələri yaratdılar. Hər iki qanad Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası ilə əlaqələrə malik idilər. 1979-cu ildə İraqda Səddam Hüseyn iqtidara gələndən sonra kommunistlər qeyri-leqal vəziyyətə keçdilər. Səddam Hüseyn onları ordunu daxildən dağıtmaqda ittiham etdi. 1978-79-cu illərdə İraq və Suriya qanadı arasında münasibətlərin normallaşdırılması cəhdləri oldu. Suriya prezidenti Hafiz Əsəd və İraq prezidenti Əhməd Həsən əl Bəkir arasında iki ölkənin birləşdirilməsi məsələsi qaldırılmışdır. 1979-cu ildə Bəkrin iqtidardan kənarlaşdırılmasından sonra Suriyanın İraqda bəzi yerli partiya fəallarına əsaslanaraq çevriliş cəhd etməsi ittihamı ilə bir sıra partiyadaşları  həbs və edam olundu. Suriya versiyasına görə partiyanın Baş katibi 10 iyun 2000-ci ildə ölümünə qədər Hafiz Əsəd olmuşdu. 2000-ci ildən 2024-ə qədər Suriya regional rəhbərliyin katibi Bəşər Əsəd idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*İran-İraq müharibəsi
Rozanna Arket

**Rozanna Loren Arket** (, ) — amerikalı aktrisa, film rejissoru və prodüseri. 1977-ci ildə aktrisa kimi fəaliyyətə başlamışdır.

## İstinadlar
İvi Adamu

**İvi Adamu** (; 24 noyabr 1993) — Kiprli müğənni. Kipri 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Həyatı

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* Σαν ενα Όνειρο (2011)

### EP
* Καλοκαίρι στην Καρδιά (2010)
* Χριστούγεννα με την Ήβη Αδάμου (2010)

### Sinqllar
* Α.Γ.Α.Π.Η (2010)
* Σώσε Με (2010)
* Σαν Έρθει Η Μέρα (feat. Stavento) (2010)
* Last Kiss (2010)
* Το Μυστικό Μου Να Βρείς (2010)
* Κράτα Τα Μάτια Σου Κλειστά (feat. Melisses) (2011)
* Κάνω Μια Ευχή (2011)
* Βόλτες στ' αστέρια (2011)
* La La Love (2012)
* Madness (feat. TU) (2012)
* Avra (Mestral) (feat. Pink Noisy) (2012)

## İstinadlar
Con Karpenter

**Con Karpenter** (; ) — ABŞ rejissoru, prodüseri, ssenaristi və bəstəkarı.

## Həyatı

Con Karpenter 1948-cı ildə Nyu Yorkun Kertric şəhərində dünyaya gəlmişdi. Atası musiqi idi. Karpenter, ailəsi ilə birlikdə 1953-cü ildə Kentukki vilayətinin Bouilnq Qrinə köçür. Əvvəlcə atasının dərs dediyi Kentukki Universitetində təhsilini davam edən Con Karpenter, ardınca Kaliforniya Universitetinin Film Sənətləri kateqoriyasında təhsil alır. Universitetdə təhsil alarkən ilk uzun metrajlı filmini çəkir. Beləcə, Karpenter 1962-ci ildən etibarən ilk filmlərinin üzərində işləməyə başlayır. Ona uğur gətirən ilk filmi isə 1978-ci ildə çəkdiyi triller janrında çəkilən "Hellovin" filmi olur. Bu filmdən sonra Con Karpenter bir neçə filmlərə rejissorluq edir və məşhur mükafatlara layiq görürür. 1990-cı illərdə çəkdiyi filmlər uğur qazana bilmir. 2001-ci ildə "Marsın kabusları" adlı filmin rejissoru olur. 2010-cu ildə "Freak Show Horror Film Festival" adlı kinopremiyada mükafata layiq görülür.

## Filmoqrafiya

*Ağılsızlığın astanasında

## İstinadlar
Dövlət Baxçalı

**Dövlət Baxçalı** () — siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 21, 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı. Milliyətçi Hərəkat Partiyası sədri.

## Həyatı
Dövlət Baxçalı 1 yanvar 1948-ci ildə Osmaniyyə ilinin Bahçe ilçəsində anadan olub. Atası Salih Bahçeli Osmaniyənin tanınmış tacirlərindən olub. Anası Samiyə Bahçeli isə evdan qadın olub. Bahçeli ailədə dörd uşaq olublar. Onlardaın 2-si atasının birinci nigahdan olan uşaqları idi. Solçi bir ailədə böyüyən Bahçelinin atası Cümhuriyyət Xalq Partiyasının tərəfdarı idi.

İbtidai təhsilini doğulduğu Osmaniyə ilində alıb. Orta təhsilini Sərvət adlı qardaşı ilə Adana ilinin Çuxurova ilçəsində alıb. Lisey təhsili üçün İstanbula qohumlarının yanına getmiş və burada Emirgan Ağgün Kollecinə daxil olmuş, daha sonra Etiler məhəlləsində Özəl Ata Kollecinə getmiş və təhsilini burada başa vurmuşdur. 1967-ci ildə AİTİA-ya daxil olub və 1971-ci ildə Xarici Ticarət Bölməsindən məzun olub.

## Fəaliyyəti
AİTİA-da assistent olaraq çalışıb. Qazi Universitetinin İqtisadiyyat və İnzibati Elmlər Bölməsində müəllim olub. Dünya iqtisadiyyatı, tarix və xarici siyasətlə bağlı araşdırmaları olub.

7 iyul 1997-ci ildən Milliyətçi Hərəkat Partiyasının sədridir. 2000, 2003, 2006, 2009, 2012, 2015, 2018 və 2021-ci illərdə baş tutan MHP qurultaylarında sədr seçilib.

1999, 2007, 2011, iyun 2015, noyabr 2015, 2018 və 2023-cü illərdə Osmaniyyə ilindən MHP sədri olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 21, 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib.

İngiliscə bilir. Subaydır.

## İstinadlar
Həsən İxfa Əlizadə

**Həsən İxfa Əlizadə — **mollanəsrəddinçi şair, dramaturq, nasir.

## Həyatı
Mollanəsrəddinçi şair, dramaturq, nasir Əlizadə Həsən İxfa ədəbi fəaliyyətə 1910-cu ildə "Molla Nəsrəddin" jurnalında başlamışdır. Həyatını Şuşada keçirmiş, uzun müddət müəllimlik etmişdir. 1927-ci ildə Pedaqoji İnstitutu bitirmişdir. "Namərdi ruzgar", "Ələsgər", "Məkri zənan", "Balaxanım" və başqa əsərləri yerli səhnədə göstərilmişdir. Eyni zamanda, xeyli hekayələri və şeirləri də vardır. Həsən İxfanın maraqlı yazılarından biri də "Şuşanın tarixi"dir.

## Əsəri
* *"Şuşa şəhərinin tarixi"*

## İsrtinadlar
## Həmçinin bax
*Qarabağnamələr
Şirin Axundov

**Şirin Məşədi Hüseyn oğlu Axundov** () — Azərbaycan tarzəni.

## Həyatı

Sadıq Əsəd oğlunun tar ifaçılığı məktəbinin davamçısı olmuşdur. Xalq arasında «Səlyanlı Şirin» kimi çağırılırdı. Öz dövrünün məşhur muğam ustadlarından tar ifaçılığının və muğam sənətinin sirlərinə dərindən yiyələnmişdi. O, əsasən müşayiətçi tarzən kimi tanınmışdı. Bir çox xanəndələrlə sənət yoldaşı olmuş, Cabbar Qaryağdı oğlunu, Məşədi Məmməd Fərzəliyevi, İslam Abdullayevi, Seyid Şuşinskini və başqalarını müşayiət etmişdir.

Şirin Axundov 1903-cü ildən başlayaraq, uzun illər boyu görkəmli xanəndə Ələsgər Abdullayevlə birgə çalışmışdır. Bu ansamblın məclislərdə və konsertlərdə çıxışları böyük rəğbətlə qarşılanır və muğam biliciləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilirdi. Onların ifasından qrammofon vallarında bir neçə səsyazısı yadigar qalmışdır; 1914-cü ildə Macarıstanın «Premyer-Rekord» səsyazma şirkəti tərəfindən «Çahargah», «Mirzə Hüseyn Segahı», «Hasar», «Müxalif» muğamları vala yazılmışdır. Bundan əlavə, Şirin Axundov İslam Abdullayevin oxuduğu muğam və təsnifləri də müşayiət etmişdir. Ömrünün son illərində Şirin Axundov müəllimliklə məşğul olmuş, musiqi məktəblərində çalışmış, fəhlə klubunda tar dərnəyinə rəhbərlik etmişdir.

## Mənbə

* Axundov Şirin Məşədi Hüseyn oğlu

## Həmçinin bax
* Azərbaycan musiqisi
Bülbülcan

**Bülbülcan** (əsl adı: *Əbdülbaqi Kərbəlayi Əli oğlu Zülalov*; ) — Azərbaycan xanəndəsi.

## Həyatı
Bülbülcan adıyla daha çox tanınan Əbdülbaqi Zülalov Şuşada anadan olub. Hələ cavan yaşında Qafqazı və İranı gəzib öz istedadı və müxtəlif dillərdə muğam ifa etmə məharəti ilə muğamsevərlər arasında məşhurluq qazanmışdır. İran şahı Müzəffərəddin şah tərəfindən Şiri-Xurşid ordeninə layiq görülmüşdür.

1875-ci ildən başlayaraq ömrünün 30 ilini Tbilisidə yaşamışdır. Gürcü dilini öyrənib Azərbaycan muğamatlarını o dildə ifa edərdi və onu dinləyən Tbilisililəri mükəmməl səsi, yaraşıqlı xarici görünüşü və artistik davranışı ilə heyran edərdi. Tez-tez yaxın dostu və məşhur tarzən Sadıqcanla çıxış edərdi. 1905-ci ildə Bülbülcan Şuşaya qayıtdı və vaxtını yetim qalan qardaşı uşaqları Əli Zülalovun və Qəmbər Zülalovun böyütməsinə həsr etdi.

1920-ci illərdən bəri Bakıda yeni açılmış ali musiqi məktəblərdə dərs demişdir. 1927-ci ildə vəfat etdi. Zülalovlar ailəsi bu günə qədər dahi xanəndənin musiqi ənənələrini davam edir. Bülbülcanın qızı, nəvəsi və qardaşı uşaqları da xanəndə oldu.

## Nəsil şəcərəsi

## Həmçinin bax
* Zülalovlar

## Ədəbiyyat
* Шушински Ф. Азәрбајҹан халг мусигичиләри. — Б.: Јазычы, 1985. автор
* Шушинский Ф. Народные певцы и музыканты Азербайджана. — М.: Советский композитор, 1979. — 200 с.
* Gülhüseyn Kazımlı, Vasif Quliyev.Bülbülcan. "Şuşa" nəşriyyatı. Bakı. 2016.

## İstinadlar
İncəsənət Muzeyi (San-Paul)

**San Paulu İncəsənət muzeyi** () — Braziliyanın və Latın Amerikasının ən məşhur muzeylərindən biri.

1947-ci ildə açılan və sahəsi 10 000 m² olan muzey San-Pauluda yerləşir. Təkcə 2009-cu ildə muzeyə 679 106 nəfər baş çəkmişdir.

## Xarici keçidlər

* masp.art.br