open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aktaş gölü

**Xozapini gölü** () və ya **Aktaş gölü**  () — Kiçik Qafqazdakı Cavaxet yaylasında yerləşən tektonik mənşəli sərhəd gölüdür. Gürcüstan — Türkiyə sərhədində yerləşən göl təxminən ölkələri iki bərabər hissəyə bölərək şimal-qərbdən cənub-şərqə keçir. Şimal-şərq hissəsi Gürcüstanın, cənub-qərb hissəsi isə Türkiyənin payına düşür. Gölün 53%-i Gürcüstanın payına düşür.

## Adı
Gölün rast gəlinən digər adları bunlardır: Xozapini (), Karçaxistba, Karçaxi  (), Karçask, Аktaş (), Xozapin (), Karsak (), Azap ().

## Yerləşdiyi yer
Aktaş gölü Gürcüstanın Axalkalaki bələdiyyəsində yerləşən Karçaxi rayonu ilə Türkiyənin Çıldır rayonunun Kenarbel ilçəsi arasında yerləşmişdir. Bənd vasitəsilə həmin ərazidən ayrılmışdır.

Göldən şimalda Murakvals dağı, daha cənubda isə —Qektapin dağ silsiləsi yerləşmişdir.

## Hidroqrafiya
Göl dəniz səviyyəsindən 1799 metr hündürlükdə yerləşmişdir. Gölün ümumi sahəsi 26,6&nbsp;km²-dir. Sahəsinə görə Gürcüstan göllərinin arasında ikinci yeri tutur.

Göldə 12 ada mövcuddur. Adaların hamısı gölün cənub-qərb yarısında yerləşmişdir və Türkiyə ərazisinə aiddirlər.

## Su rejimi
Çökmə mənşəli sular və qrunt suları gölün əsas qida mənbəyidir. Suyun maksimal səviyyəsi iyunda, minimal səviyyəsi isə fevralda müşahidə olunur.

## Flora
Gölün yaxınlığında Gürcüstan üçün ən əhəmiyyətli subalp meşələrindən biri yerləşmişdir. Həmçinin gölün ətrafında üvəz kolhid () bitir. Göl ərazisində İndua, itburnunun və moruq kollarının kolluqları yayılmışdır.

Göldə və ona yaxın olan ərazilərdə 2004-cü ildə Gürcüstanda bitən kol bitkisi olan kolşəkilli daziforanın () bitdiyi ərazi aşkar edilmişdir.

Gölün adaları bitki cəhətdən kasaddır. Sahillərdə qamış və qamışın kiçik kollarına rast gəlinir.

## Fauna
Göl quşların bəzi növlərinin böyük qruplar şəklində yaşamasının əhəmiyyətli yeridir. Göl ərazisində qıvrımlələk qutan (), çəhrayı qutan (), erməni qağayısı () və Gürcüstandakı ən böyük yapalaq olan adi yapalaq () geniş yayılmışdır. Göldə quşların nümayəndələrinin 59 növünə rast gəlinir. 20 növdən çoxu suda üzənlərə aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sinqapur (dəqiqləşdirmə)

* Sinqapur — Cənub-Şərqi Asiyada yerləşən şəhər-dövlət.
* Sinqapur adası — Sinqapur dövlətinin əsas adası. 
* Sinqapur çayı — Sinqapur adasında olan çay.
Qanqdis

**Qanqdis**, *Qandisışan* *Transhimalay* () — Çində Tibet yaylası ilə Himalay dağlarına paralel uzanan, Brahmaputra və Satlec çayları arasında yerləşən dağ sistemi.

## Ümumi xüsusiyyətlər
Dağ sisteminin uzunluğu 1600 km, eni isə ən geniş hissədə 300 km təşkil edir. Qanqdisin şərqində ən hündür nöqtə Nençentanqla (7162 m), mərkəzi hissədə Lyunbo-Kanqri (7095 m), qərb hissədə Alinq-Qanqri (6720 m) dağlarıdır. Hündürlüklərinin böyük qismi 5000-5500 metr arasında dəyişir. Aşırımlarının çoxu (Dinla, Koqbopa, Qorinq) 5000 metr və daha yüksəkdə yerləşir. Əsasən mezazoy erasında formalaşmışdır. Suxurlarının tərkibi qranit, kvarsit, əhəng daşından ibarətdir. Bundan başqa parlaq-qırmızı lava suxurlarına da rast gəlinir. 

Dağ sistemi öz növbəsində bir sıra silsilələrə bölünür. Üzunluqlarına və eninə görə Alinq-Qanqri (şimal-qərbində), Kaylas (cənubunda) və Nençentanqlxa (şərqondə) seçilir. Əsas silsilələr arasında ikinci dərəcəli Lapçunq və Kançunq-Qanqri və d. yerləşir.

Daxili rayonlarda çoxlu sayda dərələr vardır. Bu tip dərələrdə çay yatağı yerləşir. Onlar daxili hövzə yaradırlar. Bu səbəbdən çoxlu sayda göl meydana gəlmişdir. Bunlar arasında Nam-So gölünü göstərmək olar.

Şimal silsilələri özünün dairəvi formaya malik zirvələri ilə seçilir. Bu hissədə dağlar arasında elə də dərin olmayan dərələr vardır.

Cənub silsilələri Hind okeanı ilə Tibet arasında su ayırıcı rolunu oynayır. Silsilələr adıcıl şəkildə uzanaraq böyük bir məsafədə yerləşir. Bu hissədə yerləşən zirvələr ucu şiş piklərə sahibdirlər. Onlardan şimala və cənuba iri buzlaqlar uzanır. Bu silsilələr dərin dərələrə və sıldırımlı enişlərə malikdir. Çaylar əsasən Brapmaputra çayına tökülür.  

## İqlimi
İqlimi olduqca sərtdir. Şimal hissəsində iqlimi Tibet dağlığında olduğu kimidir. Cənub hissəsi isə mussonların təsirinə məruz qalır. Təbii ki, bu hissədə yağıntının miqdarı da çoxdur.

## Lanşaftı
Nençentanqlxa və Kaylasın cənubundan dağ lanşaftını ətraflı şəkildə müşahidə etmək olur. Şimal hissəsində yerləşən silsilələrdə gil-çınqıldan ibarət olan səhralar mövcuddur. Bu səhralarda böyük sahəni tutan şoranlıqlara rast gəlmək mümkündür. Mərkəzi hissələrdə dağ çölləri geniş sahəni tutur. Yüksək dağlıq ərazilərdə dağ buzlaqları və dağ səhraları yayılmışdır.

## Bitki və heyvanlar aləmi
Bitki örtüyü dağlarda sıxlıq təşkil etmir. Daxili hissələrdə alçaqboylu otlarla örtülü çöllər vardır. Yüksək dağlıq ərazilərdə Festúca valesiáca, qırtıc bikiləri çəmənlikləri örtmüşdür. Yastığabənzər çox illik bitkilər meşə əmələ gətirir. Dağ göllərinin ətrafında nadir bitkilər bitir. Dağlarda çütdırnaqlılardan: yak, dağ qoyunu və s. yayılmışdır. Yırtıclılar arasında isə canavar, tibet tülküsü və s. seçilir.

## Kənd təsərrüfatında əhəmiyyəti
Torpaqları əsasən otlaq məqsədi ilə istifadə edilir. Əkin işləri isə ancaq digər ərazilərlə sərhəd hissəsində aparılır.

## İstinadlar
Qabtali upazilası

**Qabtali upazilası** () — Banqladeşin Rayşahi regionunun Boqra əyalətində yerləşən upaziladır. Qabtali upazilası 1914-cü ildə təsis olunmuşdur və 1983-cü ildə upazilaya çevrilmişdir. Upazila onun inzibati mərkəzi olan Upazila şəhərinin adını daşıyır.

## Coğrafiyası
Qabtali upazilasının ümumi sahəsi 239,61 kvadrat kilometrə bərabərdir. Upazila Şibqany upazilasından şimalda, Sonatala upazilasından şimalda və şərqdə, Sariakandi upazilasından şərqdə, Dunat upazilasından cənubda, Şayahanpur və Boqra Sadar upazilalalarından qərbdə yerləşmişdir.

## Demoqrafiya




2011-ci ildə Banqladeşdə əhalinin siyahıya alınmasına görə Qabtali upazilasının əhalisini 319588 nəfər təşkil edir. Əhalinin 83411 nəfəri kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Urbanizasiya səviyyəsi 6.7%-ə bərabərdir. Əhalinin 9.8% -ini 5 yaşından aşağı şəxslər təşkil edir. Savadlılıq səviyyəsi (7 yaş və ondan yuxarı) 46.6%-dir. Əhalinin milli tərkibinin 51.8%-ini yerli xalqlar təşkil edir.

## İnzibati bölgüsü
Qabtali upazilası Qabtali bələdiyyəsi və 11 müttəfiq parişada bölünür. Parişadlar bunlardır: Baliya Digi, Dakşinpara, Durqahata, Qabtali, Kaqail, Mahişaban, Naruamala, Nasipur, Nepaltali, Rameşvarpur və Sonaray. Parişad ittifaqları 103 mauzaya və 211 kəndə bölünür.

Qabtali bələdiyyəsi 9 palataya və 21 mahala bölünür.

## Nəqliyyat
Dəmir yolu stansiyaları Qabtali və Sukanpukur upazilalarını Santahar və Kauniya upazilaları ilə birləşdirməyə imkan yaradır. Upazila 2014-cü ilin iyul ayında altı və ya səkkiz şəhərdaxili və altı poçt gündüz qatarları ilə təchiz edilmişdir.

## Təhsil

Qabtali upazilasında doqquz kollec fəaliyyət göstərir. Qabtali Hökumət Kolleci yeganə dövlət kolleci hesab olunur. Özəl kolleclərə isə Durqahatta Dərəcəsi Kolleci, Şahid Ziya Dərəcəsi Kolleci, Taranir Hat Dərəcəsi Kolleci və Taslim Uddin Tarafder Dərəcəsi Kolleci daxildir. Şuxan Pukurda yerləşən Syed Əhməd Kolleci upazilada öz səviyyəsinə görə digər kolleclərdən fərqlənən yeganə kollecdir.

Mədrəsə təhsil sisteminə üç fazil mədrəsəsi daxil edilmişdir.

## Görkəmli şəxsiyyətləri
Ziaur Rahman — Banqladeş Prezidenti. (1977-1981) Öz uşaqlığının çox hissəsini Qabtali upazilasında yerləşən Baqbari kəndində keçirtmişdir.

## İstinadlar
Moz (Dərələyəz)

**Moz**, **Mozrov** — İrəvan quberinyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonunda kənd.(133, 76)

## Tarixi
Moz kəndi Arpa çayının cənub qolu boyu Keşkənddən Əzizbəyova (Soylana, Paşalıya) və İstisuya (Cermuxa) gedən şose yolunun üstündə yerləşir.

1728-ci ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Mor kimi qeyd edilmişdir. Toponimdə r~z səsdəyişməsi baş vermişdir ki, bu da Azərbaycan dilində qanunauyğun haldır. Erməni mənbələrində Mozrov formasında da qeyd edilir.

## Toponimi
Toponim qədim türk dilində "ağ, çal, boz, bozumtul" mənasında işələnən moz sözündən əmələ gəlmişdir. Görünür, kəndin yerləşdiyi ərazinin torpağı boz, bozumtul rəngdə olmuşdur. Moz sözü böz sözünün fonetik formasıdır. Türk dillərində b~m səsəvəzlənməsi də qanunauyğundur: bən~mən, buna-muna və s. Ona görə də kəndə relyefə uyğun olaraq Moz adı verilmişdir. Quruluşca sadə toponimdir. Musa Kalankatlının "Alban tarixində" Sisakanda (İndiki Zəngəzurda) ermənicə yazılmışda Mozn toponimi qeyd olunur ("Alban tarixi", III kitab, 14-cü fəsil). Bu toponim "Mozan"adının qədim ermənicə təhrifidir. Zəngilan rayonunda indi xarabalığa çevrilmiş Diri kəndinin yerləşdiyi Diridağın Təktuklu adlanan təpəsində "Mazan nənə" adlı bir pir vardır. (Mazan nənə pirinə, Dəvəçi rayonundakı Taclı-nənə piri kimi, keçmişdə qadınlar müəyyən əhdlə gedirdilər). " Moz sözünün mə'nası aydın deyil. Bu ad fars dilində mozi-"nurlandıran","işıqlandıran" (xristian dinini yayan mə'nasında) və ana sözlərindən ibarətdir. Mazannənə "Mozi ana" adının təhrifidir.

## Əhalisi
1727-ci ilə aid mənbədə kənddə cəmi bir azərbaycanlı Əmirbəy Həmzə oğlunun ailəsinin yaşadığı qeyd olunur..1918-ci ildə əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır. Kənddə 1873-cü ildə 80 nəfər, 1886-cı ildə 86 nəfər, 1897-ci ildə 145 nəfər, 1904-cü ildə 161 nəfər, 1914-cü ildə 177 nəfər, 1916-cı ildə 150 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışıdır. 1918-ci ilin mart ayında kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur və kənd xarabalığa çevrilmişdir. 1920-ci ildə kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abbey Road

***Abbey Road*** — Böyük Britaniyanın "The Beatles" rok qrupunun on ikinci studiya albomu.

## Haqqında
Albom Apple Records leyblı ilə 26 sentyabr 1969-cu ildə buraxılmışdır. Abbey Road üzərində işlər 1969-cu ilin fevral ayından avqust ayınadək davam etmiş və qrupun bütün dörd üzvünün birlikdə işlədiyi sonuncu layihə olmuşdur *(qrupun [[1970]]-ci ildə buraxılmış və sayca sonuncu studiya albomu sayılan "[[Let It Be]]"nin böyük hissəsi 1969-cu ilin yanvarında yazılmışdı)*. Albomun prodüserliyini 1962-ci ildən qrup ilə işləyən Corc Martin etmişdir.

Qrup üzvlərinin Ebbi-Roud küçəsini keçən zaman çəkilmiş albomun üz qabığındakı fotoşəkil geniş şöhrət qazanmışdır. Foto çəkiliş 8 avqust 1969-cu ildə baş tutmuşdur. Fotoqraf Lain Makmillanın şəkili çəkə bilmək üçün cəmi on dəqiqəsi var idi: Ebbi-Roud Londonun ən işlək küçələrindən biri olduğundan, küçənin bu sahəsi xüsusi olaraq polis tərəfindən bağlanılmışdı.

## Mahnı siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Abbey Road'' Discogs.com saytında
Hindistan kələzi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Arealı
Asiya ərazisində Hindistan, Nepal, Şri-Lanka və Pakistanda yayılmışdır.

## Xarici görünüş
Uzunluğu 45–75 sm, quyruğu 33–45 sm arasında dəyişir. Ərkəklər adətən dişilərdən iri olur. Başı elə də böyük olur. Bədəni nazık və uzundur. Bədəni boyunca 12–18 cərgə sərt pulcuqlar keçir. Quyruğunda isə 14–16 cərgədir. Pulcuqlar sarı-qəhvəyi və ya sarı-boz rəngdə olur. Bu pulcuqlar canlını yırtıcılarda. Qarazitlərdən, aoyuqdan və yuva qazarkən iti daşlardan qoruyur. Pulcuqlar bədən çəkisinin 1/4–1/3 hissəsini təşkil edir. Onların dişləri yoxdur. Bununla belə onlarda 23–25,5 sm olan dilləri vardır. Dil şikarı tutmağa xidmət edir.

## Xüsusiyyətləri
### Yayılma yerləri və həyat tərzləri
Yayılma əraziləri müxtəlifdir. Belə onlara tropik meşələr, subtropik meşələr, düzənliklərdə və dağların aşağı ətəklərində rast gəlinir. Gecə həyat tərzi keçirirlər. Günün böyük qismini öz yuvalarında və iri daşların altında keçirirlər. Bu ancaq çütləşmə dövrü dəyişir. Qazdıqları yuvaların genişliyi və uzunluğu suxurdan asılı olur. Yumşaq suxurlu ərazilərdə yuvaların uzunluğu 6 metrə çata bilir. Adətən öz yuvalarının ağzını yumşaq qumla örtürlər. Səbəb isə yırtıcılardan qorunmaq olur. Qorunmaq məqsədilə yumrulanırlar. Bircə Şri-Lankanın tropik meşələrində ağac üzərində olan qarışqaları yerirlər. Elə məhz burada quyruqlarının imkanlarından istifadə edərək ağaclarda dırnaqları ilə oyuq qazırlar. Ancaq Hindistanda yuvanı ancaq yerdə qurduqları üçün yeraltı canlı sayılırlar.

### Qidalanma
Əsasən termitlər, qarışqalar və onların yumurtaları ilə qidalanırlar. Ancaq mədələrindən böcək qanadları, tarakan və qurd aşkarlanmışdır.

Eşitmə və görmə qabiliyyətləri yaxşı inkişaf etmişdir. Dilləri isə həşəratların yuvasına asanlıqla daxil olub onları oradan çıxartmağa xidmət edir. Dişləri olmadığında büyük yük *iki kameralı mədəyə* düşür. Bir kamera qidanın saxlanmasını, ikinci isə həzmə xidmət edir.

### Çoxalması
Çoxalması haqqında məlumat olduqca azdır. Balavermə yanvar, mart, iyul və niyabrda qeydə alınmışdır. Boğazlıq dövrü 65–70 gün davam edir. Ancaq bir bala verir. İki bala nadir hallarda müşahidə edilir. Balalar 200–500 kq olur. Orta ömür müddəti 13 il təşkil edir. Vəhşi təbiətdə ömür müddəti bilinmir.

## Qorunması

### Sayları
Sayları haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Bu onların gizli həyat sürməsi ilə əlaqədardır. Hindustan və Banqladeşdə sayları azalmışdır. Növün vəziyyəti məlum deyildir.

### Təhlükə
Təhlükəyə yaxın növ kimi qeydə alınmışdır (). Pakistanda onun ətindən dərman hazırlanır. Dərisindən uzunboğaz çəkmələr düzəldilir.

Bu canlılar Pakistan, Hindistan, Banqladeş və Şri-Lankada qorunur. Onların ovlanması Nepal və Şri-Lankada qadağan edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şepard yazısı

**Şepard yazısı** (, ) — İngiltərənin Staffordşir bölgəsində yerləşən Şepard Hall-ın ərazisindəki abidə. XVIII əsrə aid olduğu təxmin edilən abidənin üzərində **O U O S V A V V** hərf və rəqəmləri yazılmışdır. Bu rəqəmlərin hansı mənanı ifadə etdiyi bu gün belə müəyyənləşdirilməyib.
Çin kələzi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Arealı
Asiyada Nepalın qərbi, Assam, Şərqi Himalay, Birma və Çində yayılmışdır.

## Xarici görünüş
Uzunluğu 60 sm, quyruqları 18 sm təşkil edir. Bədənlərində 18 cərgə pulcuq olur. Bu isə sürünənlər üçün qeyri adidir. Kiçik başı və ensiz quyruqları olur. Burunları iri olur. Dairəvi formaya malik olurlar. Ön və arxa ətraflar iti caynaqlara sahib olur. Digər sürünənlərdən fərqli olaraq yaxşı inkişaf etmiş qulaq seyvanına malikdirlər.

## Xüsusiyyətləri
### Qidalanma yeri
Enliyarpaq və subtropik meşələrdə yayıllırlar. Nepalın təpəlik ərazilərində onlara rast gəlmək mümkündür. Səbəb isə bölgədə çoxlu termit yuvaları mövcuddur.

Çində onları oyuq qazan canlılar kimi tanıyırlar. Öz güclü əlləri və iti dırnaqları ilə uzunluqları 8 m olan yuva qaza bilirlər. Bu tip oyuğu 3–5 dəqiqəyə qaza bilirlər. İçəri daxil olan canlı elə oradan ehmalca girişi bağlaya bilir.

### Həyat tərzi
Həyatı barədə məlumat olduqca azdır. Bu onların gecə həyatı sürməsi ilə əlaqədardır. Astagəl hərəkətə malik canlılardır. Demək olar ki, aqressivlik nümayiş etdirmirlər. Üzərlərinə hansısa yırtıcı düşərsə, bükülərək öz qalın pulcuqlarına arxayın olurlar. Pulcuqlar bütün bədəni əhatə edir. Əsasən yer üstü canlılardırlar. Ancaq bəzi hallarda ağaca belə çıxırlar. Digər kələzlər kimi Çin kələzləri də qarışqa və termitlərlə qidalanır. Onlar həm də öz dırnaqlarında termitlərin yuvalarında dəlik açmaq məqsədi üçün istifadə edirlər. Sonra uzun dillərini dəlikdən içəri salaraq şikarını yeyirlər. Dilin uzunluğu 25 sm təşkil edir.

### Çoxalması
Nepalda aprel-may aylarında bala verir. Balanın uzunluğu 45 sm, uzunluğu usə 1 fut təşkil edir. Balalar doğularkən belə pulcuğa sahib olurlar. İlk iki gün balalar olduqca zəif olur. Doğulan andan hərəkət etmək istəyən balaları anası quyruğu və belində gəzdirir. Erkəklər də balalarına qarşı şəfqətli davranır.

## Statusu
Təhlükədə olan növ olaraq () qeydə alınmışdır. Onların həyatı üçün əsas təhlükə ətlərinə görə ovlanmaları və yaşadığı bölgələrin mənimsənilməsidir.

## Qalereya

Fayl:Chinese pangolin skeleton.jpg|Çin panqolininin skleti
Fayl:Manis pentadactyla.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çin Mədəniyyət Mərkəzi (Ədəbiyyat İnstitutu)

**Çin Mədəniyyət Mərkəzi** — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda yaradılan və Azərbaycan-Çin münasibətlərinin inkişafına xidmət edən mərkəz.

## Mərkəz haqqında ümumi məlumat
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin ÇXR-ə səfərindən sonra qarşılıqlı əlaqələrin inkişafında yeni mərhələ başlandı. Azərbaycan və Çin müştərək elmi-ədəbi münasibətlərin əhatəsinin genişlənməsi məqsədilə yaradılan Mədəniyyət Mərkəzi əməkdaşlığa böyük töhfə verir və xüsusilə ədəbiyyat sahəsində əməkdaşlığı genişləndirir.

Akademik İsa Həbibbəyli Çin Mədəniyyət Mərkəzi əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirir və bildirir ki, Azərbaycan və Çin ədəbiyyatının təbliği məqsədilə ədəbiyyat İnstitutunda geniş tərcümə şəbəkəsi yaradılıb.

Çin Mədəniyyət Mərkəzinin yaradılması məqsədilə Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu ilə BDU yanında Konfutsi İnstitutu arasında 4 fevral, 2015-ci ildə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb. Sənədi akademik İsa Həbibbəyli, Hu Fenhua və Oqtay Cəlilbəyli imzalayıblar.

## Çin Mədəniyyət Mərkəzinin əhəmiyyəti
Mərkəzin fəaliyyətində Azərbaycanda Çin və Çində Azərbaycan mədəniyyətinin və ilk növbədə, ədəbiyyatının təbliğ edilməsi, Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu ilə Çin ali təhsil və tədqiqat müəssisələri arasında birgə elmi konfransların, videokonfransların, seminarların, nümayəndə heyətlərinin görüşlərinin təşkili, Azərbaycan və Çin ədəbiyyatları üzrə müqayisəli tədqiqatların, ədəbi əlaqələrə dair araşdırmaların aparılması, elmi nəşrlərin mübadiləsinin təşkili və s. məsələlər öz əksini tapıb.

## Rəsmi görüşlər

## İstinadlar
Translor

thumb|Translor relsinin en kəsiyi.
**Translor** () — tək rels üzərində şinli təkərlə hərəkət edən tramvay. "Lohr Industrie" fransız şirkəti tərəfindən layihələndirilmişdir. 2012-ci ildə bu texnologiya Alstom şirkətinə satılmışdır..

## Texniki xüsusiyyətləri
right|thumb|Translorun istiqamətləndirici relsinin (yaşıl) və təkərlərinin (qırmızı) sxemi.
thumb|Relslərin kəsişməsi. Kəsişməni keçmək üçün rels lazımi istiqamətə döndərilir.
Fransanın Nansi və Kan şəhərlərindəki "Bombardier" şirkəti tərəfindən yaradılmış şinlər üzərində hərəkət edən tramvaydan fərqli olaraq, translorun istiqamətləndirici relsinə iki təkər birləşir. Translor avtonom rejimdə, yəni relslər olmadan hərəkət edə bilmir, çünki sükanlı idarəetmə mexanizmi yoxdur.

## Mövcud sistemlər
right|thumb|Klermon-Feran
; Fəaliyyətdə olan
* Klermon-Feran (Fransa), 13 noyabr 2006-dan
* Paduya (İtaliya), 24 mart 2007-dən
* Tyanszin (Çin), mart 2007-dən
* Şanxay (Çin), 1 yanvar 2010-dan
* Mestre (Venesiyanın qitə hissəsi, İtaliya), 20 dekabr 2010-dan
* Paris (Sen-Deni rayonu, Т5 xətti), 29 iyul 2013
* Medelyin (Kolumbiya), 15 noyabr 2015
; Tikilməkdə olan
* Akvila (İtaliya)
* Paris (T6 xətti)

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Translor və GLT (Guided Light Transit) texnologiyalarının fərqi barədə Dünyanın tramvay və trolleybus şəbəkəsi saytında
Kobuleti

**Kobuleti** (; ; ) — Gürcüstanın Acarıstan Muxtar Respublikasısında şəhər, Kobuleti rayonunun inzibati mərkəzi. Qara dənizin sahilində yerləşən şəhər turistlərin böyük diqqətini cəlb edir. Əhalisi 16.546 nəfərdir (2014).

## İstinadlar
Krasnoflotskie adaları

**Krasnoflotskie** — Şimal Torpağının cənubinda yerləşən, yeddi adadan ibarət olan adalar qrupu. Sahillərini Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizinin suları yuyur. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə dazildir (Rusiya). 
## Coğrafiyası
Adalar qrupu dörd iri və üç kiçik adadan ibarətdir. Arxipelaüın şimaldan cənuba 18&nbsp;km məsasəni əhatə edir. Adaların şimal nöqtəsi ilə Şimal Torpağı arasında yerləşən Sverdlov burnu arasında məsafə 18&nbsp;km təşkil edir. Krasnoflotskie adaları Bolşevik adasından 33&nbsp;km şərqdə yerləşir. Faktiki olaraq adalarda demək olar ki, bitki örtüyü yoxdur. Sahil ərazilərində iri morj yerləşim yerləri mövcuddur.

Tərkibi (şimaldan cənuba):

Bolşoy adasından şimalda yerləşən adsız ada.

Bolşoy adası — adalar qrupunun ən böyük adası. Öz adınıda böyük olmasına görə almışdır. Şimaldan cənuba 5,1&nbsp;km, şərqdən qərbə isə 1,4&nbsp;km təşkil edir.

Bolşoy adasının cənubunda kiçik adsız ada vardır.

Sredniy adası — qrupun daxilində yerləşən ada. Şərqdən qərbə uzanmış formadadır. Uzunluğu 2,55&nbsp;km, eni isə 1,4&nbsp;km təşkil edir.

Ploskiy adası — ovalvari formaya malik olan, elə də böyük olmayan ada. Adanın uzunluğu 1,5&nbsp;km, eni isə 800 metr təşkil edir.

Polskiy adasından cənub-qərbdə yerləşın kiçik adsız ada.

Qreben adası — qrupun ən şimal adasıdır. Cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanır. Adanın uzunluğu 2,2&nbsp;km, eni isə 1,1&nbsp;km təşkil edir. Hazırda axipelaqın ən hündür nöqtədi adada yerləşir( 39 m).

## Tarixi
Adalar ilk dəfə 17 avqust 1932-ci ildə Arktika və Antarktika elmi-araşdırma institutu tərəfindən «V. Rusanov» gəmisində kəşf edilmişdir. Burada olan qütb ekspedisiyası «Taymır» buzqıran gəmosində А. М. Lavrovun rəhbərliyi ilə adalar araşdırılmış və daha ətraflı xəritə tərtib edilmişdir. Sovet qütb araşdırmaçısı Rudoıf Lazareviç Samoyloviç öz xatirələrindı yazırdı:

Bolşoy adasının şərq sahilində Krasnoflotskie qütb stansiyası 1953-cü ildən fəaliyyət göstərir.

Valeriya Klarkın (qütbçü, Rus coğrafiya cəmiyyətinin üzvü) «Narıncı Qağayı» kitabında описываются Krasnoflotskie adalarını təsvir edir:

## İstinadlar
Ədalət liqası (film)

**Ədalət Liqası** () — DC Comics-in eyni adlı super qəhrəman hekayəsi əsasında Warner Bros. Pictures tərəfindən istehsal edilən ABŞ super qəhrəmanlıq filmidir. Filmin rejissorları Zak Snayder və Coss Uidon ssenari müəllifi isə Kris Terriodur. Əsas rolları Ben Afflek, Henri Kavill, Qal Qadot, Ezra Miller, Ceyson Mamoa, Rai Fişer və Kiaran Hinds ifa edirlər. *Ədalət Liqası *-nda Betmen Möhtəşəm Qadın ilə birlikdə Fleş, Akvamen, Siborq və yenicə dirilmiş Supermeni aralarına alaraq Steppenvolf və onun Parademonsdan olan ordusuna qarşı mübarizə aparırlar.

Film 2014-cü ilin oktyabr ayında Snayderin Terrionun yeni film üçün ssenari yazacağını bildirməsi ilə elan edildi. Əsas fotoqrafiya 11 aprel 2016-cı ildə başlayıb eyni ilin 14 oktyabr ayında başa çatdı. Filmin 17 noyabr 2016-cı ildə 2D, 3D və IMAX 3D formatlarında nümayiş olunacağı təyin edildi.

## Qısa məzmun
Betmen Supermenə qarşı: Ədalətin şəfəqi* hadisələrində özünü bəşəriyyət üçün qurban verən [[Supermen (personaj)|Supermendən]] sonra Brüs Ueyn və Şahzadə Diana Fləş, Aquamen, Siborq və yenicə dirilmiş [[Supermen (personaj)|Supermen]]i aralarına alaraq Steppenvolf və onun Yer kürəsində Parademonsdan olan ordusuna qarşı mübarizə başlayırlar.

== Rollarda ==
* [[Ben Afflek]] — Brüs Veyn ([[Betmen (komiks)|Betmen]]) 
:Milyardçı sosialist; xüsusi geyimdə özünü Qotem şəhərinin müdafiəsinə həsr edir.
* [[Henri Kavill]] — Klerk Kent ([[Supermen (personaj)|Supermen]])
:Yeganə sağ qalmış Kriptonlu, *Daily Planet* dərgisində jurnalist; Supermen adı ilə dünyada yadellilərə qarşı döyüşür.
* [[Emi Adams]] — Luis Leyn
:*Daily Planet* dərgisində jurnalist. Supermenə qarşı sevgi və maraq hissləri var.
* [[Qal Qadot]] — Şahzadə Dayana ([[Ecazkar qadın]])
:5.000 yaşlı *Amazon'' şahzadəsi; Zevsin yarıilahə qızı
* Ceyson Momoa — Artur Körri (Akvamen)
:Atlantindanın yeraltı suların kralı
* Ezra Miller — Berri Allen (Fleş)
:Sentral siti universitetinin tələbəsi, superinsan sürətə malikdir
* Rey Fişer — Viktor Stoun (Kiborq)
:Keçmiş kollec tələbəsi, bədbəxt hadisə nəticəsində texnologiya manipulasiyasına malikdir
* Uillem Defo — Nuidis Vulko
:Akvamenin məsləhətçisi
* Cessi Ayzenberq — Leks Lutor
:LeksKorpun sahibi
* Ceremi Ayrons — Alfred Pennivort
:Brüs Veynin  köməkçisi
* Diana Leyn — Marta Kent
:Klark Kentin analığı
* Conni Nilson — Kraliça Hippolita 
:Şahzadə Dayananın anası
* C.K. Simmsons — Ceyms Qordon
:Qotem polis departamentinin inspektoru, Betmenin köməkçisi
* Coe Manqaniello — Sleyd Vilson (Detstrok)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi vebsaytı
* 
* 
*
Kokand 1912 FK

**Kokand 1912 FK** () — Özbəkistanın Kokand şəhərini təmsil edən Özbəkistanın peşəkar futbol klubudur. Klub hal-hazırda Özbəkistan Liqasında mübarizə aparır.

## Tarixi
**Kokand 1912 FK** klubu Özbəkistanın qədim futbol klublarından biri hesab olunur. Klub 1912-ci ildə təsis edilmişdir. *Qo'qon 1912* klubu ilk mövsümünə 1992-ci ildə Özbəkistan Liqasında başlamışdır. Həmin ildə klub liqada 6-cı yeri tutmuşdur. Həmin ildə klub adını *Temiryol,i Qo'qon* olaraq dəyişdirmişdir. İlk dəfə iştirak etdikləri Özbəkistan Kubokunda 1992-ci ildə finala vəsiqə qazanmışdılar. 25 oktyabr 1992-ci ildə Səmərqənddə baş tutan final görüşündə Navbahor Namanqan FK klubu ilə üz-üzə gələn klub əsas vaxtda heç-heçə etdilər. Penalti seriyasında isə rəqibinə 5:6 hesabı ilə məğlub oldular.

1994-cu il mövsümündə klub Özbəkistan liqasını 5-ci pillədə başa vurdular. Bu nəticə klub tarixinin ən yüksək nəticəsi hesab olunur. Sonuncu dəfə klub Özbəkistan Liqasında 2003-cü ildə mübarizə aparmışdır. Kokand 1912 FK klubu əsas Özbəkistan Liqasında 9 mövsüm mübarizə aparmışdır. 2009-cu ildə klub Özbəkistan Birinci Liqasının qalibi olmuşdur. Amma onlar Özbəkistan Liqasına vəsiqə qazana bilməmişlər. Bunun da səbəbi 2010-cu il mövsümündə Top Liqada iştirak edən komandaların sayının 16-dan 14-ə endirilməsi olmuşdur.

Andijan FK klubunun mövsümü ikinci yerdə başa vurduğu 2013-ci il mövsümündə klub liqada 3-cü yeri tutdular. 30 aprel 2014-cü ildə klubun keçmiş futbolçusu Rüstəm Abdullayev yeni kluba baş məşqçi təyin olundu. Rüstəm Abdullayev klub tarixində bir mövsümdə ən çox qol vuran (18 qol) oyunçu hesab olunur. *Kokand 1912 FK* klubu 2014-cü il mövsümünü Şurtan Quzar FK klubundan sonra ikinci yerdə başa vurdu. Klub 2015-ci ildə yenidən Özbəkistan Liqasına vəsiqə qazandı.

### Adının dəyişilmə tarixi

Bir neçə dəfə klubu adını dəyişib.
* 1987: Mehnat
* 1988—1991: Avtomobilist
* 1992—2001: Temiryolçu Qo'qon
* 2002—2008: Qo'qon
* 2009—2012: Bunyodkor Qo'qon 1912
* 2012: Qo'qon 1912 (Kokand 1912)

## Liqa tarixi

:1. 1999-cu ildə Özbəkistan Kuboku keçirilməyib.
:2. Klub Liqa ilə əlaqədar ödəniş xidmətləri haqqını illik ödənişini ödəmədiyi üçün iştirakı dayandırılıb.
:3. Klub Özbəkistan Liqasına vəsiqə qazanmayıb. Səbəb liqada iştirak edən klublarının sayının 14-ə azaldılması olmuşdur.

## Klubun bombardirləri
Klubun tarixi boyunca ən çox qol vuran oyunçuları aşağıdakılardır:

## Hal-hazırkı heyəti
*14 mart 2015-ci il məlumatlarına əsasən.*

 (c)

## Uğurları

* **Özbəkistan Liqası 5-ci yer**:
**1994
* **Özbəkistan Birinci Liqası (3):**
** 1997, 2001, 2009
* **Özbəkistan Birinci Liqası ikinci (1):**
** 2014
* **Özbəkistan Kuboku ikinci**:
**1992

## Baş məşqçilər
* Toxir Kapadze (2013–14)
* Rüstəm Abdullayev (2014– Noyabr 2015)
* Vadim Şodimatov (aralıq) (Noyabr 2015– Dekabr 2015)
* Murod İsmoyilov (Dekabr 2015-)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* FC Kokand 1912 Official Website
* Kokand 1912 Matches and results at soccerway.com
Yalan illuziyası (film, 2013)

**Yalan illuziyası** () — Fransız rejissor Luiz Leterrier tərəfindən 2013-cü ildə çəkilmiş ABŞ filmi. Film 21 may 2013-cü ildə təqdim edilmişdir.

## Rollarda
* Cessi Ayzenberq — J. Daniel Atlas, illüziyaçı və dörd atlının lideri.
* Mark Ruffalo — Dilan Rods, bank oğurluğunu araşdıran FTB agenti.
* Vudi Harrelson M erritt MakKinni, mentalist.
* Isla Fişer — Henli Rivs, eskapist.
* Deyv Frenko — Cek Uaylder, sürətli illüziyaçı.
* Mélanie Laurent — Alma Drey, bank oğurluğunu araşdıran İnterpol agenti.
* Morqan Friman — Thaddeus Bradley, sehrbazlar arasında sirrləri ortaya çıxararaq pul qazanan qoca sehrbaz.
* Maykl Keyn — Arthur Tressler, sığorta şirkəti müdiri və dörd atlının sponsoru.
* Maykl C. Kelli — Agent Fuller

## İstinadlar
Genti Qazheli

**Genti Qazheli** — Albaniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən)

## İstinadlar
Niftalı Göyçəli

**Niftalı Göyçəli** (; ) — Azərbaycan şairi, yazıçı.

## Həyatı
Niftalı Göyçəli 21 mart 1951-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonuun Babacan kəndində anadan olmuş, 1 yaşından sonra ailəsi ilə birlikdə Dərə kəndinə köçmüşlər.

Dərə kənd səkkizillik məktəbini bitirdikdən sora IX–X sinifləri Ardanış kənd orta məktəbində oxumuşdur. 1967-ci ildə Bakı şəhərində ali məktəbə daxil ola bilməyib, inşaat fəhləsi kimi işləməyə başlamışdır. Hərbi xidmətə çağırılarkən hərbi göndərişlə avtomobil məktəbində sürücülük kursunu bitirmişdir. İrəvan, Tbilisi, Gəncə şəhərlərində hərbi sürücü kimi inşaat batalyonunda işləməklə xidməti başa vuraraq, Bakı şəhərinə qayıtmışdır.

1974-cü ildə ADU-nun kitabxanaçılıq fakültəsinə (qiyabi) daxil olub, 1981-ci ildə oranı bitirmişdir.

1976-cı ildən Şəki rayonuna köçməklə əvvəlcə kənd mədəniyyət evinin direktoru və iki il də S. Vurğun adına rayon mədəniyyət evinin direktoru işləmişdir. 1990-cı ildə ailəlikcə Bakı şəhərinə köçməklə ARDNŞ "Geofizikakəşfiyyat" idarəsində 1992-ci ilə kimi fond rəisi vəzifəsində işləmişdir.

## Yaradıcılığı
Orta məktəb illərindən şeirin müxtəlif növlərində yazmağa başlamışdır. Üç epos, beş poema müəllifidir.

"Altun saçlı qərəman" (2000), "İbrahim və Lilpar" (2002), "Vətən sizə oğul dedi" (2011) poemaları və iki eposu: "Qədim Turan eposu" (2014), "Bilqamıs — bəşəriyyətin ümumi eposudur" (2015) adlı əsərləri çap olunub.

Niftalı Göyçəli Qədim yunan şairi Hömerdən sonra epos janrında yazan ikinci şairdir. Şairin bir uğurunu da deyək ki, Aşıq Ələsgərin 200 ildən sonra "Ay nədən oldu" qıfılbəndini açaraq deyişmə kimi təqdim etməyi bacarmışdır.

Bir neçə kitabın redaktoru olmaqla "Göyçə ustadları" antologiyasını hazırlayıb nəşr etdirmişdir.

### Kitabları
# "Altun saçlı qərəman", Bakı: 2000
# "İbrahim və Lilpar", Bakı: 2002
# "Vətən sizə oğul dedi", Bakı: 2011
# "Qədim Turan eposu", Bakı: 2014 '''Arxivləşdirilib''' — 25.10.2017
# "Bilqamıs — bəşəriyyətin ümumi eposudur", Bakı: "Elm və təhsil", 2015. 176 səh.
# "Milli Qəhrəman Pəncəli", Bakı: 2017 (Şəhriyar Seyidoğlu ilə ortaqlı)
# "Göyçə ustadları" (antologiya), I hissə. Bakı: "Elm və təhsil", 2017. 200 səh. ISBN 978-9952-8176-1-2
# "Becan Qasımov — Göyçə xatirələri" (Bioqrafik povest). Bakı: "Elm və təhsil", 2018. 184 səh. ISBN 978-9952-8176-6-9
# "Miskin Abdal və Səfəvilər". Bakı: "Elm və təhsil", 2018. 232 səh. ISBN 978-9952-8176-1-2
https://ia902602.us.archive.org/10/items/niftali-goycli-yusifov-miskin-abdal-v-sfvilr-2018/Niftal%C4%B1%20G%C3%B6y%C3%A7%C9%99li%20%28Yusifov%29%20Miskin%20Abdal%20v%C9%99%20S%C9%99f%C9%99vil%C9%99r%20-%202018.pdf
http://davam.az/53374-niftal-gylinin-miskin-abdal-v-sfvilr-kitab-apdan-xb-yeni-nr.html

## İstinadlar
Telar Rinq Denq

**Telar Rinq Denq** — Cənubi Sudan Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən)

## İstinadlar
İturup

**İturup** (,  *Etorofu*) — Kuril adalarına daxil olan Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Saxalin vilayəti Kurilsk şəhər dairəsinə daxildir. Ancaq adalara Yaponiya iddia edir və adanı Hokkayda prefekturasının Nemuro subprefekturasına daxil ərazi hesab edir. Adannın müxtəlif adalarının olmasına baxmayaraq bu daha geniş yalılanıdır. Ayn dilində işlənən "etorop" sözü, tərcümədə *Meduza* anlamını verir.

## Coğrafiya
Ada şimal-şərqdən cənub-qərbə doğru 200&nbsp;km məsafədə uzanır. Eni 7–27&nbsp;km arasında dəyişir. Sahəsi 3200&nbsp;km² təşkil edir. Ada vulkanik masdivlərdırdən təşkil olunmuşdur. Burada 20 vulkan vardır. Onlardan doqquzu fəaliyyətdədir: Kudryavıy (986 m), Menşi Brat (562 m), Çirip (1589 m), Boqdan Xmelinski (1585 m), Baranski vulkanı (1134 m), İvan Qroznı (1159 m), Stopak (1634 m), Atsonupuri (1205 m), Berutabure (1223 m). Adada çoxlu şəlalə vardır. Onlardan İlya Murames şəlaləsi Rusiyanın ən hündür şəlalələrindən biridir (141 m). Şəlalə Medvejı yarımadasında yerləşir. Lvinays Past köfəzinə çıxacaqda Şir-Daşı adası qərarlaşır. Adanın hündürlüyü 182 m təşkil edir. iturup Urup adasından Friza boğazı (40&nbsp;km), Kunaşir adasından isə Yekaterina boğazı ilə ayrılır (22&nbsp;km).

## Nəqliyyat
Ada ilə hava əlaqəsi Burevestnik hava limanı ilə yaradılır. Bu liman Rusiya Müdafiə Nazirliyinə aiddir. Dəniz əlaqəsi isə "İqor Farxuddinov" və "Polaris" teploxodları ilə təşkil edilir. 22 sentyabr 2014 ildə adada mülki xidmətlər üçün İturup hava limanı inşa edilmişdir. 22 sentyabr səhər radələrində buraya ilk uçuş həyata keçirilmişdir. Bura ilk reysi Avrora aia kompaniyası Yujno-Saxalindən həyata keçirmişdir.

## Əhali
Adada 6387 nəfər yaşayır. (2007). Adanın əhalisi qitədən köçənlərdir.

### Yaşayış məntəqələri
Adanın Kurilsk körfəzi sahilində (Oxot dənizi) Kurilsk şəhəri yerləşir. Bu yaşayış məntəqəsi adanın yeganə şəhəri olmaqla yanaşı həm də inzibati mərkəz rolunu oynayır. Burada kənd tipli yaşayış məntəqələrindən Reydovo, Kitovoye, Rıbaki, Qoryaçiye Kyuçi, Buverestnik, Şumi Qorodok, Qornoyedir. Yaşayışı olmayan məntəqələr: Aktivnıy, Slavnoye, Sentyabrski, Vetrovoye, Pioner, Jarnie Vodı, Yodnays, Lesozavodnoye, Beryozovka.

## İqtisadiyyat
2007-ci ildə Kuril adalarında sosial iqtisadi inkişaf planına uyğun olaraq İturup adasında Hava limanınıb tikilməsi planı bəyan edilir. Hava limanının tikintisinə 1,2 milyard rubl xərçləməyi düşünülürdü. 22 sentyabr 2014-cü ildə ilk dəfə Avrora şirkətinə aid təyyarə göyərtəsində 50 nəfər sərnişinlə hava limanına eniş etmişdir.

## Ədəbiyyat
* М. Симада., Любовь на Итурупе.: М.-2006., 220 с.

## Mənbə
* İturup, sakhalin.ru 

## İstinadlar
Merilin diptixi

**Merilin diptixi** () — amerikalı rəssam Endi Uorholun pop-art stilində işlədiyi məşhur rəsm əsəri.

Uorhol rəsm üzərində işləməyə Merilin Monronun ölümündən bir həftə sonra, 1962-ci ilin avqustunda başlamışdır. Rəssam Trafaret çapının vasitəsilə aktrisanın 1953-cü ildə çəkildiyi "Niaqara" filminin çəkilişləri zamanı çəkilmiş fotodan əlli ədəd eyni şəkili kətan üzərinə köçürmüşdür. Əsər bir neçə ay sonra tamamlanmışdır.

Monronun diptixin sol tərəfindəki 25 şəkli parlaq boyanmışdır, digər hissədəki rəsmlər ağ-qara çalarlarla qismən dağılmış, cızma qaranı xatırladan və solğun haldadır. Belə hesab edilir ki, Uorhol rəsmi iki, parlaq və solğun hissəyə bölməklə Merilin Monronun təzadlarla dolu olan həyatını və ölümünü assosiasiya etmişdir.

2011-ci ilə olan məlumata görə, "Merilin diptixi" əsəri Londonun Teyt qalereyasının Liverpul şəhərində yerləşən filialında sərgilənir. 2 dekabr 2004-cü ildə "The Guardian" qəzeti müasir incəsənətin 500 ən parlaq əsərlərinin siyahısını açıqlayıb. Siyahıda Uorholun bu işi üçüncü yerə layiq görülüb.

## İstinadlar
Havar

**Havar adaları** () — Hind okeanına aid Fars körfəzində yerləşən arxipelaq. Adalar inzibati cəhətdən  Bəhreynin Cənub muxafazasına daxil olsa da 16 adadan üçünə Qətər iddia edir.

## Coğrafiyası və təsviri
Arxipelaqın mərkəzi Bəhreynin əsas adasından 25&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir. Arxipelaqın bir qutaracağı Qətərin qərbindən bir km məsafədə yerləşir. Bu səbəbdən 16 adadan üçünün hansı dövlətə mənsub olması mübahisələrə səbəb olur. Ümumilikdə isə bəzi mənbələrdə ada, adacıqlar, qumlu dillər, dayazlıq və bankələrin sayı ilə birlikdə 36 adanın hələ də dəqiq kimə mənsubluğu müəyyən edilməmişdir. Arxipelaqın uzunluğu 23 kilometr, eni isə 8&nbsp;km təşkil edir. Ümumi sahəsi isə cəmi 52&nbsp;km²-dir. Ən böyük adası Havar adlanır. Adanın uzunluğu 18&nbsp;km, eni 5,2-0,9&nbsp;km arasında dəyişir. Adaların iqlim tipi səhradır. Burada daimi yaşayış yeri demək olar ki yoxdur. Arxipelaqda yeganə gözə dəyən tikili *Best Western* mehmanxanasıdır. Mehmanxana arxipelaqın ən iri adası olan Havarın sahilində qərarlaşır. Bu obyektdə ümumilikdə 140 otaq fəaliyyət göstərir. Adanın qərb sahilində yerləşən mehmanxana 2014-cü ilin fevralında təmirdən sonra yenidən açılmışdır. Mehmanxana yaxınlığında polis qarnizonunun binası yerləşir. Belə ki, adaya düşmək hər kəsə nəsib olmur. Bura giriş məhduddur. Arxipelaqda su demək olar az tapılır.

Arxipelaqda xüsusi ilə quşlar arasında Socotra cormorant növü geniş ysyılmışdır. Halbuki, bu növün dünyada tükənmə təhlükəsi vardır. Məməlilərdən Ərəb köpgəröküzü və ceyranları müşshidə etmək olar. Sahil sularında isə Dyoqonlar yayılmışdır.

## Tarixi
XIX əsrin əvvəllərində adalarda Davasir qəbiləsinə aid Bədəvilər yaşayırdı. Qərb səyyahları adaları 1820-ci ildə ətraflı şəkildə araşdırmış və onları *Uorden adaları* adlandırmışlar. O zaman adalarda cəmi iki kənd qeydə alınmışdır. 1997-ci ildən adalsr Ramsar konvensiyasına daxil edilmişdir. Hüquqi cəhətdən adaların mikə mənsub olması məsələsi üzərində mübahisələr hələ 10 illiklərdə davam etmişdir. 16 adadan üçünün Bəhreyn və Qətər arasınd mübahisə predneti olmaqdan 2001-ci il anlaşması ilə çıxarılmışdır. Buna qədər isə adalar Bəhreynin ayrıca muxafazasına daxil idi. 1997-ci il Ramsar kovensiyasına daxil edilən adalarla bağlı mübahisə aradan qalxmışdır. 2004-cü ildə Bəhreyn Havar arxipelaqını UNESKO Ümumdünya irsi siyahısına daxil etmək istəyərkən onun bu iddiası təmin edilməmişdir.
## İstinadlar

## Mənbə
* Bahrain’s Initial Communications to the United Nations Framework Convention on Climate Change  
* axipelaqa daxil 12 iri ada haqqında məlumat  
* The Hawar Archipelago  
* Ropoqrafik zəritə 
* Havar adaları
Apasra Hongsakula

**Apasra Hongsakula** (; ) — 1965-ci ildə seçilmiş Tailand əsilli "Kainat gözəli".

## Həyatı
16 yanvar 1947-ci ildə Tailandın paytaxtı Banqkok şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Hazırda öz adına fəaliyyət göstərən "Apasra Beauty Slimming Spa" mərkəzini idarə edir.

## Ailəsi
Qohumu ilə ailə qurmuş və bu evliliyindən bir oğlu var.

## Uğurları
Apasra Hongsakula 1964-cü ildə "Miss Thailand", 1965-ci ildə isə "Miss Universe" yarışmasının qalibi olmuşdur.

## Gözəlliyi
Gənc görünüşü ilə görənləri heyrətləndirən Apasra indiyə kimi heç bir plastik əməliyyat etdirmədiyini deyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*"Miss Thailand"ın rəsmi səhifəsi
Amvaj

**Amvaj adaları** () — Hind okeanına daxil olan Fars körfəzində yerləşən suni adalardan ibarət olan arxipelaq. İnzibati cəhətdən Bəhreynin Muharrak muhafazasına daxildir. 
## Coğrafiyası
Amvaj adaları Muharrak adasından şimal-şərdə qərarlaşır. Arxipelaq Muharrak adası ilə uzunluğu bir kilometrə çatan iki avtomobil yolu ilə birləşir. Arxipelaq oval formaya malikdir. Onun uzunluğu 2,4&nbsp;km.
, eni isə 2,1&nbsp;km təşkil edir. Sahəsi 2,79&nbsp;km²-dir. 2010-cu ilə olan məlumata görə arxipelaqda 10000 insan yaşayır. Burada müasir texnologiyanın hər imkankarından istifadə edilmişdir. Adalarda 23 mərtəbədən ibarət olan ofis binaları mövcuddur. Üstəlik yaşayış binalarıda kifayət qədərdir. Ən iri mehmanxanası «Rotana» adlanır ki, buradada 311 otaq vardır. Adada həmçinin məktəb, universitet, xəstəxana, əyləncə parkı vardır. Diametri 240 metr olan Yaxt dayanacaq yeri 140 gəminin saxlanmasına imkan verir. Bu tikilin inşasına 1,5 milyard dollar sərf edilmişdir.

Arxipelaq ümumilikdə doqquz adadan ibarətdir:
* Amvaj — onun bir hissəsində *Üzən şəhər* yerləşir*. Arxipelaqda yaşayan əhalinin 60% burada cəmlənmişdir. Ada dərin və enli kanallarla oarçalanmışdır. Enli kanallar iri gəmilərin belə (70 m) daxə girməsinə imkan verir.
* Tala — ada 31 məhəlləyə bölünmüşdür. Burada 48 villa şəxsi çimərlitə sabibdir. Ümumilikdə 558 mənzili olan binalar, 42 mağaza, su parkı, idman mərkəzləri, tennis klubu, restoran və kafelər fəaliyyət göstərir.
* Najmah
* Vardeh
* Hamama
* Dalfene
* Faraşa
* Dilmunya
* Kassar-Curdi

== Taroxi ==
Süni arxipelaqın yaradılması fikri hələ [[2000]]-ci ildə ortaya atılmışdır burada hədəf Bəhreynə gələn xaricilərin torpaq sahəsi və ev alaraq mülk sahibi olmasını təhim etmək zərurətindən meydana gəlmişdir. Bu fikrin yaranmasına səbəb həm də Bəhreynin kiçik sahəyə malik ada dövləti olması idi. Bəhreynin ərazisi cəmi 765 km² təşkil edir. Əsas podratçı şirkət *Oasis Real Estate Development Company* olmuşdur. Tikinti işləri [[2002]]-ci ildən başlanmışdır. Adaların suyun dibindən qaldırılması məqsədilə közfəz dibindən xüsusu sorucu qurğularda qum bir yerə taplanılaraq adalar əmələ gətirilmişdir. Sonradan presləyici texnikalar adanın möhkəmliyini təmin etmək məqsədilə onu bərkitmişlər. Növbəti ildə artıq tikintinin birinci etapı bitmişdir. [[2004]]-cü ildə iki etapa keçilir. Bu işləri *Cisco Systems* və *Oracle Corporation'' şirkətləri həyata keçirmişdir.adalar telefon, tekevizor kabelləri vı internetkə tam təmin edilir. 2016-cı ilə burada tam konfortlu şəkildə yaşanaq üçün hər şeylə təmin edilmişdir. Elektrik, yollar, mərkəzi su xətti, kanalizasiya, elektron əlaqələr tam təmin olunur.

## Mənbə
* Rəsmi sayt 
* Səhifə 
* Arxipelaqın ətraflı planı 
* Amwaj Islands Project, Muharraq, Bahrain  
* Amwaj Island Bahrain  
## İstinadlar
Sundarban

**Sundarban** — Hindistan ilə Banqladeşin sərhədində yerləşən dünyanın ən böyük manqrov meşəsidir. Adı, Benqal dilində *gözəl meşə* mənasını verən meşənin Hindistandakı hissəsi milli park elan edilmişdir.

Sundarban meşəsi Qanq çayının dənizə töküldüyü yerdə yerləşir. Qanq çayı burada delta əmələ gətirmişdir. Bu səbəblə bu bölgədə çoxlu sayda xırda ada və bataqlıq əmələ gəlmişdir. Bölgədə dəniz suyunun duzlu olması ilə əlaqəli burada duzlu su heyvanlarına rast gəlmək mümkündür.

## Etimologiya
Sundarman sözü benqal dilində "Gözəl meşə" mənasını verir ( Shundôr  "gözəl" və BON "meşə").  Bəzi mənbələrdə meşənin adı Shomudrobôn ( "Dəniz Meşəsi") və ya Chandra-bandhe (qədim bir qəbilə adı) mənası verdiyi düşünülür.

## Sundarban Milli Parkı
Sundarban Milli Parkı 1973 ilində Sundarban meşəsində Benqal pələngini qorumaq məqsədi ilə qoruq olması qərara gəlinmiş sonra 4 may 1984-də isə Milli Park elan edilmişdir. Sundarban meşəsi həmçinin 1997-də Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
## Flora və fauna
Sundarbanın əvəz olunmaz təbiəti vardır. Dünyanın ən böyük manqrov meşələrindən biri olan Sundarbanda ümumi 245 cins və 334 bitki növü qeydə alınmışdır.Sundari ağacı (*Heritiera littoralis*) bu bölgədə çox yayıldığı üçün adını buradan almışdır.

Benqal pələnginin (*Panthera tigris tigris*) əsas yaşadığı bölgədir.    Benqal pələngi ilə yanaşı burada müxtəlif quş növləri, ceyranlar, timsahlar, meymunlar ve piton ilanları, su tısbağaları ve kərtənkələlər yaşayır.

Əvvəllər bu bölgədə camış, kərgədan ve ceyran olmasına baxmayaraq indi onların nəsli kəsilmişdir. Bu səbəblə burada yaşayan pələnglər tez-tez öz meşələrindən ayrılıb insanlara hücum edirlər. İldə təxmini 1 və 50 arası insan ölümü müşahidə olunur.

Son illərdə Benqal pələnginin nəsli kəsilmə təhlükəsi yaramışdır.
Banqladeş və Hindistan hökuməti 2011-ci və 2015-ci illərdə Sundarbanda təxmini 180 pələngin olduğunu bildirdi. Beləliklə Hindistana 106 pələng, Banqladeşə isə 74 pələng düşür.

## Şəkillər

Sundarbans.jpg|Bölgənin kosmosdan görünüşü
Sundarbans 02.jpg|Sundari ağacı
Big croc.jpg|Duzlu su timsahı
Sundarban mangrove.jpg|Manqrov ağaçları


## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* World Heritage Site 
* Tiger Conservation Project on Sundarbans Tigers 
* Sundarban
* Official Citation at World Heritage website
* Another Sundarban Fact file 
* The Sundarban of Bangladesh: A Rich Biodiversity of the World's Largest Mangrove Ecosystem 
* Sundarban, Biosphere Reserve Information, UNESCO
* Sinking Sundarbans – Climate voices Greenpeace photo-essay
* RESEARCH ON WATER MANAGEMENT AND CONTROL IN THE SUNDERBANS, WEST BENGAL, INDIA Research on agricultural water management in the Sunderbans
* Finfishes of Sundarbans
* Sundarban Tour Details
* Nasa images: set 01
Torpaq sahəsi

**Torpaq sahəsi** – dövlət torpaq kadastrında və torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı sənədlərində sərhədləri, ölçüləri, coğrafi mövqeyi, hüquqi statusu, rejimi, təyinatı və digər göstəriciləri əks etdirilmiş yer səthinin bir hissəsidir. Torpaq sahəsinin sərhədləri topoqrafik planlarda əks etdirilir və yerə (naturaya) keçirilir. Torpaq sahəsinin sərhəddi yerə (naturaya) keçirildikdən sonra onun ölçüsü müəyyən edilir.

## Hüquqi statusu
Torpaq sahəsinin hüquqi statusu onun məqsədli təyinatını, torpaq sahəsi üzərində hüququn formasını (mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququ), habelə torpaq sahəsindən istifadəyə dair müəyyən edilmiş yüklənməni (məhdudiyyətləri) əhatə edir. Qanunvericiliklə başqa hallar nəzərdə tutulmamaşdırsa, torpaq sahələri və onların üzərində hüquqlar, habelə torpaq sahəsi ilə bağlı daşınmaz əmlak (sututarlar, meşələr, çoxillik əkmələr, tikililər, qurğular və bu kimi digər obyektlər) dövriyyədə ayrılmaz şəkildə iştirak edirlər.

Torpaq sahəsi bölünən və bölünməz ola bilər.

## Bölünən torpaq sahələri
Bölünən o torpaq sahələri hesab edilir ki, öz məqsədli və təsərrüfat təyinatına görə ayrı-ayrı hissələrə bölünə bilər və bölgüdən sonra bu hissələrin hər biri müstəqil torpaq sahələrinə çevrilməklə dövlət qeydiyyatından keçirələ bilər.

## Bölünməz torpaq sahələri
Bölünməz o torpaq sahələri hesab edilir ki, onlar öz məqsədli və təsərrüfat təyinatına görə ayrı-ayrı müstəqil torpaq sahələrinə bölünə bilməzlər. Torpaqların həddindən artıq bölünməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə dövlət qeydiyyatına alına bilən torpaq sahəsinin minimum həddinin müəyyən edilməsi qaydaları Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyənləşdirilir. Azərbaycan Respublikasında 1 m² torpaq sahəsi Dövlət Torpaq kadastrında hüquqi qeydiyyata alına bilər.

## Həmçinin bax
*Torpaq Kadastrı

## İstinadlar
Hüseynqulu xan Qacar

*Hüseynqulu xan Qovanlı-Qacar — Qacar sərkərdəsi, Fətəli şahın atası 
*Hüseynqulu xan Qacar (İrəvan) — İrəvan xanı.

## Həmçinin bax
* Hüseynqulu xan
Zanbaqkimilər (yarımfəsilə)

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

Soğanaqlı və ya soğanaqlı-yumru bitkilərdir. Çiçəkləri salxım və ya çətir çiçək qrupuna toplanıb və ya tək-tək yerləşir. Meyvə yuvalar üzrə açılan qutucuqdur. Bura zanbaq (*Lilium*) və dağ laləsi (*Tulipa*) daxildir. Bu cinslərin növəmələgəlmə mərkəzi Orta Asiyanın dağlıq əraziləridir.

Zanbaq (*Lilium*) cinsi Yer kürəsində yayılmış 50-dən çox növü təmsil edir. Azərbaycan florasında bu cinsin 3 növü yayılmış və bir növü ağ zanbaq (Lilium candidum) dcekorativ bitki kimi bağ və parklarda becərilir. Ağ zanbaq bitkisi soğanaqlı bitki olub, yarpaqları növbəli düzülür. Çiçəkləri salxım çiçəkdə toplanır və güclü efir yağına malikdir. Çiçəkləri üçüzvlü olub, 5 dairədə yerləşmişdir. Dişiciyi üçbölümlüdür, meyvələri üçkünc qapaqlarla açılan qutucuqdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zelyonı (Kuril adaları)

**Zelyonı adası** , — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Habomai arxipelaqının ən iri və ən hündür adalarından biridir. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Yujno-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir (Rusiya). Günümüzdə ada ərazisində yaşayış yoxdur. Amma Rusiya ərazisində Yapon durasının yuva qurduğu əsas ərazilərdən biridir. Bölgənin əsas endemik canlısı Şikotan tarlasıçanıdır.

## Tarixi
Ada ilk dəfə 1739-cu ildə Böyük Şimal ekspedisiyasının qruplarından biri, III ranq kapitan Martın Petroviç Şpanberqin rəhbərliyi ilə kəşf edilmiş və xarici görünümünə görə bu cür adlandırılmışdır. 1855-ci ildə imzalanan Simod Traktayına görə adalar rəsmi olaraq Yaponiya imperiyasına verilmişdir. 1855-1945-ci illər ərzində adada yapon mülki əhalisi yaşayırdı. Əhalinin əsas məşğuliyyəti balıqçılıq və dəniz məhsullarının ovlanması olmuşdur. Burada hətta qədim yapon qəbirstanlığı belə saxlanılmışdır. 1946-cı ildə adanın adı dəyişdirilərək ruslar tərəfindən 1739-cu ildə verilmiş «Zelyonı» adı qaytarılmışdır. Kuril adalarının cənub hissəsinə Yaponiya idarə edir. O Zelyonı adasıda daxil olmaqla cənubi kuril adalarını Hokkoyda prefekturasının tərkibinə daxil Nemuro dairəsinin ərazisi hesab edir. Yaponiya Habomay arxipelaqını Kuril adalarının tərkib hissəsi hesab etməyərək Hokkoydanın sahil ərazisinə daxil edir. 2012-ci ildə ildə Yaponiya vətəndaşları ilə Cənubi Kuril adalarınln sakinlərinin vizasız digər tərəfə keçməsi təmin edilmişdir. Bu qərar hələ 1998-ci ildə verilmişdir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 51&nbsp;km² təşkil edir. Adanın uzunluğu 10&nbsp;km, eni isə 9&nbsp;km təşkil edir. Adanın sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Sahillərində çoxlu sayda rif vardır. Adanın səthi düzənlikdir. Maksimal hündürlüyü 24 metrdir. Ada bütünlüklə ot bitkiləri ilə örtülüdür. Bura meşə yoxdur. Adanın florası olduqca kasıbdır. Burada cəmi 166 növ bitki yayılmışdır. Halbuki, Kunaşirdə 1067 növ, Şikotanda isə 663 növə rast gəlinir. Bəzi bölgələri bataqlıqlaşmışdır. Ərazisində göllər vardır. Ən böyük gölü Utinoe gölüdür. Quruda yaşayan məməlilərdən ancaq tülkülərə rast gəlinir. Üstəlik sıçovullar və atlar yaşayır. Vaxtı ilə mövcud olmuş Zelyonı (Sibosu) yaşayış məntəqəsinin qalıqları bu gendə qalır. Ada Polonski boğazı ilə Polonski adasından ayrılır.   Voeykov boğazı ilə isə Yuri adasından 1,5&nbsp;km aralıda qırarlaşır. 5&nbsp;km cənubda Diyomid adası yerləşir. Yumşaq okean iqliminə malikdir. Yazı soyuq, yayı sərin, isti və quru payız və olduqca yumşaq keçən qışa malikdir. Nəticədə gəmiricilərin çoxalma dövrü noyabrıa qədər uzanır. Ən soyuq aylar olan yanvar və fevralda temperatur −6°С qədər düşür. Ətrafında olan dəniz donmur. Ancaq Oxot dənizindən gəlmiş buz parçaları ilə ada ətrafını doldura bilir. Qışı qarlı, yayı isə yağışlıdır.
## İstinadlar