Şartr kafedralı

**Şartr kafedralı**  () —  Fransanın Şartr () şəhərində yerləşən və qotik memarlığın  nümunələrindən biri hesab olunan kilsə. XII və XIII əsrlərdə tikilmiş bu kafedral, həm memarlıq möcüzəsi, həm də dini abidə olaraq tanınır. UNESCO tərəfindən Dünya İrs Siyahısına daxil edilib.

## Xüsusiyyətləri
Kafedralın ilk versiyası təxminən IX əsrdə inşa edilmişdir, lakin o, bir neçə dəfə yanğın nəticəsində dağıdılıb. Mövcud bina əsasən 1194-cü ildən 1220-ci ilə qədər tikilmişdir. Əvvəlki kilsənin yanğından salamat qalan hissələri (kripta və qapılar) yeni tikintiyə daxil edilib. Şartr Kafedralı qotik üslubun ən təmiz və klassik nümunələrindən biridir. Onun qüllələri, yüksək tağları və böyük vitraj pəncərələri həmin dövrün memarlıq bacarığını nümayiş etdirir. Şartr Kafedralında qüllələr asimmetrikdir: biri erkən romanesk üslubda, digəri isə yüksək qotik üslubda inşa edilmişdir.

Şartr Kafedralı unikal vitraj pəncərələri ilə məşhurdur. 150-dən çox vitraj pəncərəsi ilə kafedral, orta əsrlərin dini sənətini və rəvayətlərini təsvir edir. Ən məşhur pəncərələrdən biri "Mavi Məryəm" (Notre-Dame de la Belle Verrière) adlanır və Məryəm Ananı təsvir edir. Kafedral Məryəm Ananın paltarından bir parçanın (sözsüz ki, simvolik olaraq müqəddəs əmanət) saxlandığı yer kimi məşhurdur. Bu relikviya 876-cı ildən bəri kilsədə mövcuddur və kilsəni əsas ziyarət mərkəzlərindən birinə çevirmişdir.

Şartr Kafedralında tağlar və paylayıcı dayaqlar () mühəndislik baxımından yenilikçi idi. Bu, binanın yüksəkliyini artırmağa imkan verərək interyerdə daha geniş məkan və daha çox işıq təmin etdi.

Kafedralın döşəməsində yer alan məşhur labirint, orta əsrlərdə zəvvarlar üçün simvolik mənaya sahib idi. Bu labirint, zəvvarların mənəvi səyahətini simvollaşdırırdı.

## Əhəmiyyəti
Şartr Kafedralı orta əsr Avropasında mühüm dini və mədəni mərkəz idi. Məryəm Anaya həsr olunmuş bu kafedral, zəvvarların ziyarətgahı kimi böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Kafedralın vitraj pəncərələri və memarlığı, orta əsrlərin sənət və texnologiyasını mükəmməl şəkildə əks etdirir.

## Simvolikası
### İşıq və vitrajlar
İşıq, xristian dünyasında ilahi mövcudluğu təmsil edir. Kafedralın vitrajları vasitəsilə daxil olan işıq, dini təcrübəni daha təsirli edir.

### Rəqəmlər
Kafedralın müxtəlif arxitektur elementlərində üçlük (üç tağ, üç qüllə pəncərələri) müqəddəs üçlüyü simvollaşdırır.

## Qalereya

File:20050921CathChartresB.jpg|Flamboyant Gothic şimal qülləsi (1513-cü ildə tamamlandı) (solda) və köhnə cənub qülləsi (1144-1150) (sağda)
File:Верхний ярус южной башни - panoramio.jpg|Cənub qülləsinin təfərrüatı
File:Северная башня - panoramio (29).jpg|
File:Cathédrale de Chartres, pavillon de l'horloge aile nord.jpg|
File:TEL-Chartres.jpg|1910
File:Camile Corot Chartres.jpg|1830
File:Monografie de la Cathedrale de Chartres - 04 Facade occidentale - Gravure.jpg
File:Monografie de la Cathedrale de Chartres - 11 Porche du midi - Lithography.jpg
File:Monografie de la Cathedrale de Chartres - 23 Porche du Nord - Lithographie.jpg
File:Vitraux de la Cathédrale de Chartres.jpg|


## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Burckhardt, Titus. *Chartres and the birth of the cathedral*. Bloomington: World Wisdom Books, 1996. 
* Adams, Henry. *Mont-Saint-Michel and Chartres*. Boston:Houghton Mifflin Harcourt, 1913 and many later editions.
* Ball, Philip. *Universe of Stone*. New York: Harper, 2008. .
* Delaporte, Y. *Les vitraux de la cathédrale de Chartres: histoire et description par l'abbé Y. Delaporte ... reproductions par É. Houvet.* Chartres : É. Houvet, 1926. 3 volumes (consists chiefly of photographs of the windows of the cathedral)
* Fassler, Margot E. *The Virgin of Chartres: Making History Through Liturgy and the Arts* (Yale University Press; 2010) 612 pages; Discusses Mary's gown and other relics held by the Chartres Cathedral in a study of history making and the cult of the Virgin of Chartres in the 11th and 12th centuries.
* Grant, Lindy. "Representing Dynasty: The Transept Windows at Chartres Cathedral," in Robert A. Maxwell (ed) *Representing History, 900–1300: Art, Music, History* (University Park (PA), Pennsylvania State University press, 2010),
* Mâle, Emile. *Notre-Dame de Chartres.* New York:Harper & Row, 1983.
* 
* Miller, Malcolm. *Chartres Cathedral.* New York: Riverside Book Co., 1997. 
* Prache, Anne and Jouanneaux, Françoise, *Chartres- La cathédrale Notre-Dame*. Paris, Centre des Monuments Nationaux, Editions du Patrimoine, 2000 
* Terrier-Aliferis, L. "Mobilités et innovations : l'exemple de la cathédrale de Chartres", in L. Terrier-Aliferis, Questions de mobilités au début de la période gothique. Circulation des artistes ou carnets de modèles?, Turnhout, 2020, pp. 63–104 

## Xarici keçidlər

* Chartres Cathedral history and information
* Chartres Cathedral UNESCO Collection on Google Arts and Culture
* University of Pittsburgh photograph collection