open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dina Ulyanova

**Dina Ulyanova** () — "Neftçi" klubunda kiçik hücumçu mövqeyində çıxış edən azərbaycanlı basketbolçudur və Azərbaycan qadınlardan ibarət 3x3 milli komandasının üzvüdür. O, İslam Həmrəyliyi Oyunlarının ikiqat qalibidir (2017, 2021).

## Erkən həyatı
Dina Ulyanova 1989-cu il sentyabrın 1-də Bakı şəhərində anadan olub. Onun valideynləri və bacısı da Bakı şəhərinin sakinləridir.

## Peşəkar karyerası
2012-ci ildən Ulyanova "Neftçi" klubunda və Azərbaycan milli komandasında çıxış edir. O, ilk dəfə milli komandada baş məşqçi Tatyana Slozhenitsena rəhbərliyi altında Şimali Makedoniyada keçirilən Avropa Çempionatının C Divizionunun oyunlarında iştirak edib.

2015-ci ildə Bakıda Azərbaycan milli komandasının heyətində 2015 Avropa Oyunlarında iştirak edib.

2017-ci ildə Ulyanova Azərbaycan milli komandası ilə birlikdə Bakıda keçirilən III İslam Həmrəyliyi Oyunlarında qızıl medal qazandı. 2022-ci ilin avqustunda isə Konyada keçirilən IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında Ulyanova daxil olmaqla Azərbaycan milli komandası İslam Oyunlarının çempionluq titulunu qorumağa nail oldu.

2023-cü ilin iyununda "Neftçi" heyətində Ulyanova ilə birlikdə Qadınlar arasında 3x3 Basketbol Dünya Seriyasının Şuşa mərhələsini Hollandiyanın komandasını finalda 20–12 hesabı ilə məğlub edərək qazandı.

2024-cü ilin aprelində Ulyanova Azərbaycan milli komandası ilə birlikdə Honq Konqda keçirilən 3x3 basketbol seçmə turnirinin qalibi oldu və tarixdə ilk dəfə olaraq 2024 Yay Olimpiya Oyunlarına Parisdə vəsiqə qazandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dina Ulyanova — 2024 Yay Olimpiya Oyunları saytında
Qazax mətbəxi (Azərbaycan)

**Qazaxın kulinar mədəniyyəti** — Azərbaycanın qərbində yerləşən Qazax rayonu zəngin kulinariyası ilə tanınır. Təbii-coğrafi şəraiti və tarixi təsirlər nəticəsində formalaşmış bu mətbəx Azərbaycan kulinariyasının ayrılmaz tərkib hissəsidir.

## Qazax mətbəxi
Qazax mətbəxi əsasən mövsümi və təzə məhsullara əsaslanır. Yeməklərin hazırlanmasında təzə tərəvəz, meyvə, göyərti, ət, süd məhsulları və yerli əkinçilikdən əldə olunan ərzaqlardan istifadə olunur. Ədviyyatların geniş istifadəsi — zəfəran, keşniş, zirə, sarıkök və sumaq — bu bölgəyə xas ləzzətlərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Ənənəvi reseptlər nəsildən-nəslə ötürülərək qorunub saxlanılır.

## Ən məşhur yeməklər

### Qazax Xəngəli (Yarpaq Xəngəli)
Qazax mətbəxinin simvolik yeməklərindən biri olan yarpaq xəngəli, əsasən qurutla hazırlanır. Qış aylarında geniş istifadə olunur və xəngəl içliksiz şəkildə, xəmirdən doğranmış formada təqdim edilir. Qurutlu sousla süfrəyə verilir.

### Plov
Qazaxda hazırlanan plov, düyü, ət və əlavə inqrediyentlərlə zənginləşdirilir. Yeməyə zəfəran əlavə olunur, bəzən göyərti ilə təqdim edilir.

### Dolma
Dolma bu bölgədə də çox məşhurdur. Əsasən üzüm yarpağında hazırlanır, içlikdə ət, düyü və ədviyyatlardan istifadə olunur.

### Kabab
Qazaxda quzu ətindən hazırlanan kabablar manqalda bişirilərək, əsas yemək kimi süfrəyə verilir. Adətən təzə tərəvəz və göyərti ilə təqdim edilir.

## Qonaqpərvərlik
Qazaxda kulinariya yalnız yeməklərlə yox, eyni zamanda qonaqpərvərliklə də əlaqələndirilir. Əsas prinsiplərdən biri qonağı hörmətlə qarşılamaq və ləzzətli yeməklərlə süfrəyə əyləşdirməkdir. Toy, bayram və yas mərasimlərində xüsusi menyular hazırlanır.

## Əhəmiyyəti
Qazaxın kulinar mədəniyyəti Azərbaycanın mədəni irsinin ayrılmaz hissəsidir. Bu mətbəx həm yerli əhali, həm də bölgəyə gələn turistlər üçün xüsusi maraq doğurur.

## Mənbə
* Qazax mətbəxi — Frisaga.com
* Qazax xəngəli haqqında — Milli.az
* Azərbaycanın bölgələrinə görə milli yeməklər — Trend.az
Şahmat boksu

**Şahmat boksinqi —** iki ənənəvi intizamı birləşdirən hibrid idman növüdür: şahmat və boks . Rəqiblər onlardan biri mat və ya nokautla qalib gələnə qədər blits şahmat və boksun alternativ raundlarını oynayırlar. Adi şahmatda olduğu kimi, rəqibin vaxtı bitdikdə və ya şahmat raundunda heç-heçə olarsa, boks vasitəsiylə ilə qalib gəlmək mümkündür.

Boks raundları standart həvəskar boks avadanlığı və qaydaları ilə standart boks rinqində keçirilir. Şahmat turları da rinqdə oynanılır və hər bir şahmat raundunda stol, şahmat taxtası və oturacaqlar rinqə gətirilir. Daha sonra boks raundu üçün rinqdən çıxarılır.

Şahmat boksunun rəhbər orqanları Ümumdünya Şahmatboksinq Assosiasiyası və Ümumdünya Şahmatboksinq Təşkilatıdır.

Şahmat boksunun ideyası fransız komiks rəssamı Enki Bilal tərəfindən yaradılmış və niderlandlı İepe Rubinq tərəfindən ilk dəfə oynanılmışdır  Daha sonra bütün dünyada rəqabətli idman növünə çevrildi. Şahmat boksu; Xüsusilə Böyük Britaniya, Hindistan, Finlandiya, Fransa  və Rusiya kimi ölkələrdə məşhurdur .

## İstinadlar


## Keçidlər
Şahmat

Boks
Azərbaycan U-16 milli basketbol komandası (kişi)

**Azərbaycan kişi 16 yaşadək milli basketbol komandası** — Azərbaycan Basketbol Federasiyası tərəfindən idarə olunan milli komandadır. Bu komanda ölkəni kişilər arasında 16 yaşadək beynəlxalq basketbol yarışlarında təmsil edir. Komanda əsasən FIBA-nın Avropa zonasında keçirilən turnirlərində iştirak edir.

## Çempionluq iştirakları
Azərbaycan 16 yaşadək komandası adətən FIBA Avropa Çempionatının C Divizionunda çıxış edir. Bu yarış aşağı reytinqli Avropa ölkələrinin komandaları üçün nəzərdə tutulur və buradakı uğurlar növbəti illərdə B Divizionuna vəsiqə qazanmağa imkan verir. Komanda 2016 və 2023-cü illərdə C Divizionunda finala vəsiqə qazanıb. 2016-cı ildə finalda Kipr komandasına 62-50 hesabı ilə məğlub olaraq ikinci yeri tutub. 2023-cü ildə Azərbaycan komandası yenə finalda Kipr komandası ilə qarşılaşıb. Kosovoda keçirilmiş oyunda yenə Kipr komandası qalib gəlib. Bu dəfə hesab 78-75 olub və beləliklə, Azərbaycan millisi yenə ikinci yeri tutub.

* 2016 FIBA U16 Avropa Çempionatı C divizionu – 2-ci yer
* 2017 FIBA U16 Avropa Çempionatı C divizionu – 3-cü yer
* 2018 FIBA U16 Avropa Çempionatı C divizionu – 6-cı yer
* 2023 FIBA U16 Avropa Çempionatı C divizionu – 2-ci yer
* 2024 FIBA U16 Avropa Basketbol Çempionatı C divizionu – 4-cü yer

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Archived records Azərbaycan komandasının iştirakları
Portuqaliyalı Beatrisa (Kastiliya kraliçası)

**Portuqaliyalı Beatrisa** (; ) — Portuqaliya kralı I Ferdinandın qızı və yeganə varisi, Kastiliya kraliçası. 1383-1385-ci illər Portuqaliya taxt böhranında əsas siyasi fiqurlardan biri olmuşdur.

1373-cü ildə Koimbrada dünyaya gəldi. Atası kral I Ferdinand idi və o, Portuqaliya taxtının tək qanuni varisi sayılırdı. Uşaqlıq illərində siyasi evlilik planlarının mərkəzində olmuşdur. Bu səbəblə, hələ 10 yaşında ikən, 1383-cü ildə 25 yaşlı Kastiliya kralı I Xuanla evləndirildi. Ancaq elə həmin ilin oktyabrında atası vəfat etdi. Geridə oğul varisi qoymadığı üçün bütün taxt-tacını yeganə qızı Beatrisaya və onun ərinə miras qoymuşdu. Bu isə xalq tərəfindən Portuqaliyanın Kastiliyanın tərkibinə keçməsi təhlükəsi kimi qəbul edildi və xalq üsyanlarıyla nəticələndi. Meydana çıxan vətəndaş müharibəsinin sonunda Avis sülaləsindən I Juan 1385-ci ildə Korteslər birliyi tərəfindən Portuqaliya kralı seçildi.

Qalan illərini Kastiliyada yaşayan Beatrisa ömrünün sonunadək Portuqaliya kraliçası ünvanını daşısa da, onun bu ünvanı heç kim tərəfindən tanınmadı. Kastiliya kralı I Xuanla olan evliliyindən övladı olmadı və ərinin 1490-cı ildə ölümündən sonra saraydan uzaq həyat yaşadı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Mehdi Salmanov

**Mehdi ( Rəhman) Salmanov** (Mehdi Tahir oğlu Salmanov; 1954, Qazax rayonu – 21 yanvar 2024, Qazax) — Azərbaycan futbol məşqçisi, Qazax futbol klubunun əsas simalarından biri, “Göyəzən” futbol klubunun təsisçisi və uzunmüddətli rəhbəri.

## Həyatı
Mehdi Salmanov 1954-cü ildə Qazax rayonunda anadan olmuşdur. Erkən yaşlarından futbola maraq göstərmiş, 1970-ci illərdə futbol fəaliyyətinə başlamışdır. 1977-ci ildə “Damcılı” adlı futbol klubunu yaratmışdır. 1986-cı ildə bu klub “Göyəzən” adı ilə fəaliyyətini davam etdirmiş və elə həmin il Azərbaycan SSR çempionatında qalib olmuşdur. Onun rəhbərliyi dövründə klub 1987–1991-ci illərdə SSRİ çempionatının II liqasında iştirak etmişdir.

## Peşəkar fəaliyyəti
Salmanovun təşəbbüsü ilə “Göyəzən” klubu müstəqillik dövründə də fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1992–1996-cı illərdə klub Azərbaycan çempionatının müxtəlif liqalarında çıxış etmiş, daha sonra bir müddət fəaliyyətini dayandırmışdır. 2003-cü ildə onun təşəbbüsü ilə “Göyəzən” yenidən I liqaya qayıtmış və həmin mövsüm elitaya vəsiqə qazanaraq Premyer Liqada mübarizə aparmışdır. Maliyyə problemlərinə baxmayaraq, Salmanov komandanın dağılmasına imkan verməmiş, onun Region Liqasında iştirakını təmin etmişdir.

## İrsi və xatirəsi
Mehdi Salmanov uzun illər Qazaxda futbolun inkişafına töhfə vermiş, bir çox gənc futbolçunun yetişməsində və regionda futbolun dirçəlməsində mühüm rol oynamışdır. Onun adı Azərbaycan futbol tarixində Qazax bölgəsinin simvolik futbol siması kimi qalır. 2024-cü ilin yanvar ayında 70 illik yubileyini qeyd etməyə hazırlaşan Salmanov, 21 yanvar 2024-cü ildə vəfat etmişdir.
## İstinadlar
Adil Hacızadə

**Adil Hacızadə** () — batut gimnastikası üzrə yarışan azərbaycanlı idmançıdır. Adil Hacızadə 2025-ci ildə Bakıda keçirilən batut gimnastikası və akrobatika yarışları üzrə 29400 xal toplayaraq, Dünya Kubokunun qalibi olub.

## Mükafatlar

## İstinadlar
Sayklbol

**Sayklbol** — həmçinin alman dilindən gələn "radball" adı ilə tanınır, velosiped üzərində oynanan futbol oyununa bənzəyən bir idman növüdür. Hər komandada iki nəfər olur və onlar sərbəst dönməyən, əyləcsiz sabit dişli velosipedlər sürürlər. Top velosiped və başla idarə olunur, yalnız qapını müdafiə edərkən başqa üsullardan istifadə edilə bilər.

## Tarix
Bu idman növü 1883-cü ildə Amerikalı velosipedçi Nikolas Edvard Kaufman tərəfindən yaradılmışdır. İlk qarşılaşma həmin il sentyabrın 14-də Kaufmann və digər bədii velosipedçi Con Featherly arasında oynanıldı. Onun ilk dünya çempionatları 1929-cu ildə olub. 20-ci əsrin əvvəllərində idman Almaniyaya yayıldı; müasir dövrdə Almaniya idmanın ən böyük azarkeş kütləsinə sahibdir. Sayklbol Avstriya, İsveçrə və Çexiyada da məşhurdur. Ən uğurlu oyunçular 1965-1988-ci illərdə 20 dəfə dünya çempionu olmuş Çexoslovakiyanın Pospisil qardaşları idi.

İdmançıların velosipedlərdə bir növ gimnastik hərəkətlər etdiyi BMX ilə sıx bağlıdır.

## Qaydalar
Oyun 11 metr uzunluğunda və 9 metr enində bir sahədə iki oyunçudan ibarət iki komanda tərəfindən oynanılır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* 420-dən çox velosiped top klubu ilə siyahı
* UCI-nin velotop və bədii velosiped sürməyə girişi
* Velosiped topu – Velosiped sürərkən futbolla qarşılaşır
* 2011 Dogo News məqaləsi
Tofiq Əliyev (gimnast)

**Tofiq Əliyev** () — tamblinq (tramplin gimnastikası) üzrə yarışan Azərbaycan idmançısı, Azərbaycan milli komandasının üzvü. 2025-ci ildə Çinin Çendu şəhərində keçirilən Dünya Oyunlarında gümüş medal qazanaraq idman tarixində ilk dəfə "tam-tam-tam" (ing. "*full-full-full"* və ya *"triple full"*), hər bir saltoda 360° tam burulma ilə üçlü geri dönmə elementini rəsmi şəkildə icra etmişdir.

## Həyatı
Tofiq Əliyev 29 noyabr 2004-cü ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlmişdir.

## Karyerası
2017-ci ildə tamblinq üzrə Azərbaycan çempionu olub. Həmin il Sankt-Peterburqda keçirilən beynəlxalq turnirdə 4-cü, Stavropolda 2-ci, Krasnodarda isə 1-ci yeri tutub. 2017-ci ildə Ukrayna çempionatında tamblinq üzrə 1-ci yerə layiq görülüb.

2021-ci ildə Rusiyanın Soçi şəhərində keçirilən batut üzərində tullanma və tamblinq üzrə Avropa çempionatında komanda hesabında bürünc medal qazanıb.

2022-ci ildə Bolqarıstanın Sofiya şəhərində keçirilən yaş qrupları üzrə dünya yarışlarında 2-ci yeri tutub. Eyni ildə Birmingemdə keçirilən Böyük Britaniya çempionatında tamblinq üzrə 3-cü, Azərbaycan çempionatında 2-ci, Bakı çempionatında isə 3-cü yeri tutub. 2022-ci ilin martında Polşanın Krakov şəhərində keçirilən 9-cu beynəlxalq «Vavel» turnirində gümüş medal əldə edib. Həmin ilin iyununda Rimini şəhərində (İtaliya) keçirilən Avropa çempionatında komanda yarışlarında gümüş medal qazanıb.

2023-cü ildə Birmingemdə keçirilən Birləşmiş Krallıq tamblinq çempionatında qızıl medal qazanıb. ABŞ-ın Palm-Biç şəhərində keçirilən Dünya Kubokunda gümüş, Krakovda keçirilən «Vavel 2023» beynəlxalq turnirində isə yenidən gümüş medal qazanıb. 2023-cü ilin oktyabrında Fransanın paytaxtı Parisdə keçirilən «Tumbling French Cup 2023» turnirində komanda hesabında qızıl medal əldə edib.

2024-cü ilin aprelində Portuqaliyanın Gimaraynş şəhərində keçirilən Avropa çempionatında fərdi şəkildə gümüş, komanda yarışlarında isə qızıl medal əldə edib. 2024-cü il 7 dekabrda Danimarkanın Herninq şəhərində keçirilən «FaceOFF» yarışlarında qalib olub.

2025-ci il 10 avqustda Çinin Çendu şəhərində keçirilən Dünya Oyunlarında 30,500 xal toplayaraq gümüş medal qazanıb. Həmin yarışda Tofiq Əliyev idman tarixində ilk dəfə olaraq "tam-tam-tam" (ing. "*full-full-full*" və ya "*triple full*") – hər bir dövrədə tam 360° fırlanma olmaqla üçlü arxa salto elementini uğurla icra edib. Bu element bundan əvvəl heç bir gimnast tərəfindən rəsmi şəkildə yerinə yetirilməmişdi.

2026-cı ilin fevralında Bakıda keçirilən Batut Gimnastikası və Tamblinq üzrə Dünya Kubokunda Tofiq Əliyev gümüş mükafatçı oldu.

## Mükafatlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tofiq Əliyev Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının saytında profili
Elbrus İsaqov

**Elbrus İsaqov** () Azərbaycanlı dağ xizəksürənidir. O, 2002-ci il Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər arasında slalom yarışında iştirak edib.

## Həyatı
Elbrus İsaqov 1 mart 1981-ci ildə Gürcüstanın Rustavi şəhərində anadan olmuşdur. 1987-ci ildən dağ xizəyi ilə məşğul olmağa başlamış və əvvəlcə Gürcüstanı təmsil etmişdir. 1997-ci ildən etibarən Azərbaycanı təmsil etməyə başlamış və ölkənin ilk dağ xizəksürəni olmuşdur. O, Türkiyə, Fransa, İtaliya və Avstriyada keçirilən müxtəlif beynəlxalq turnirlərdə iştirak etmişdir.

Elbrus İsaqovun idman karyerası Azərbaycanı dağ xizəyi üzrə beynəlxalq arenada təmsil edən ilk idmançı olması ilə əlamətdardır. Onun fəaliyyəti Azərbaycanın qış idman növlərində iştirakının başlanğıc nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

## 2002-ci il Qış Olimpiya Oyunları
Elbrus İsaqov 2002-ci ildə ABŞ-ın Solt Leyk Siti şəhərində keçirilən Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər arasında slalom yarışında iştirak etmişdir. O, yarışın ilk mərhələsində finişə çata bilməmişdir. Bununla belə, o, Azərbaycanın bu idman növündəki ilk Olimpiya iştirakçısı kimi tarixə düşmüşdür. Olimpiadanın bağlanış mərasimində Azərbaycanın bayraqdarlarından biri olmuşdur.

## İstinadlar
Siyasət Əsgərov

**Əsgərov Siyasət** () — Azərbaycan milli qadın futbol komandası baş məşqçisi.

## Bioqrafiya
17 iyul 1987-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının bitirib.
2004/2005 mövsümündə "Neftçi" klubunun əvəzedici heyətində çıxış edib.

2005/2007-ci illərdə MOİK klubunun futbolçusu olub.

2007,2009,2010-cu illərdə MOİK klubunun əvəzedici komandasının məşqiçisi olub.

2010-cu il yanvarın 6-ından MOİK klubunun baş məşqçisidir.

2010–2012-ci illərdə 17 yaşadək qızlardan ibarət Azərbaycan milli komandasının məşqçisi olub.

2013-cü ildən 19 yaşadək qızlardan ibarət Azərbaycan milli komandasının məşqçisidir.

O, 17 yaşadək qızlardan ibarət Azərbaycan millisinin baş məşqçisi olub.

O, 15 yaşadək qızlar arasında Azərbaycan millisinin məşqçisi olub.

25 dekabr 2023-cü ilə qədər Türkiyənin "Fomget" qadın futbol klubunun baş məşqçisi olub. Onun rəhbərliyi altında komanda 2022/23 mövsümündə Türkiyə çempionu olub.

2024-cü il fevralın 1-dən "Neftçi"nin qadınlardan ibarət komandasının baş məşqçisidir.

UEFA Pro məşqçilik lisenziyasına malikdir.

Qadın futbol üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisidir.

## İstinadlar
Malena Ortiz Cruz

**Malena Ortiz Cruz** () — İspaniya futbolçusu. Servette komandasında yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən futbolçulardan biridir. Gənclər arasında Azərbaycanı beynəlxalq səviyyədə təmsil etmişdir.

## Şəxsi həyatı
Ortizin anası kubalı, atası isə ispandır. Onun əkiz bacısı da futtbol ilə məşğuldur.

Futbolla yanaşı Universidad Katolika San Antonio de Mursiya-da da Qidalanma və Qida Texnologiyası üzrə bakalavr təhsili almışdır.2021-ci ildə ölkədə futbolun inkişafına dəstək olmaq üçün Kubaya futbol ayaqqabısı göndərdi.

## Klub karyerası
Ortiz karyerasına əkiz bacısı ilə birlikdə Rayo Valyekano akademiyasında başlamışdır. Hər iki bacı CD Canillas və sonradan Real Madridin varisi olan CD Tacón-da oynadı. Malena Ortiz CD Tacón-da kapitan oldu, lakin Real Madridin rebrendinqindən qısa müddət sonra, 2021-ci ilin aprelində Ortiz sol dizində ön çarpaz bağdan zədə aldı. Həmin yay Samara Ortiz Brøndby-ə qoşuldu və bununla da bacılar ilk dəfə ayrıldılar.

O, 2022-ci ilin yanvarında İsveçrənin Servette klubu ilə müqavilə imzaladı və altı ispan oyunçunu siyahılarına qoydu. Bu gediş o, Real Madrid ilə müqaviləsini yenilədikdən və klubda cəmi 16 dəqiqə oynadıqdan cəmi yeddi ay sonra baş verdi. Servettdə o, Real Madriddəki karyerasına əngəl olan zədəsini sağaltdı.

## Beynəlxalq karyera
2014-cü ildə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edən Ortiz 19 yaşadək futbolçulardan ibarət millinin heyətində həmin il sentyabrın 13-də Ukrayna ilə oyunda debüt edib.

## İstinadlar
Şərbətoğlu evi

**Şərbətoğlu evi** və ya **Kompani evi** () — Qacar sülaləsi dövründə Təbrizdə inşa edilmiş tarixi binalardan biri. Bina Təbrizin Sərxab məhəlləsinin sərxab qapısı səmtində, hazırda Təbriz Mədəniyyət Evi adlanan ərazidə yerləşməkdədir. Bu tikili, 2001-ci ilin 25 fevralında 3222 sayı ilə İranın milli abidələri siyahısına daxil edilmişdir.

Ev bir xalça taciri tərəfindən Qacar sülaləsinin ikinci dövründə şəxsi istifadə üçün inşa etdirilmiş, Pəhləvi dövründə bağ da əlavə edilnişdir. 1990-cı ildə Təbriz Bələdiyyəsi tərəfindən satın alınmış və restavrasiya etdirilərək Təbriz Mədəniyyət Mərkəzi olaraq istifadə edilmişdir. Hal-hazırda bu binada İranşünaslıq Fondunun Şərqi Azərbaycan ostanı şöbəsi fəaliyyət göstərməkdədir.

## Xüsusiyyətlər
Bu tikili Sərxab məhəlləsində yerləşir və ümumilikdə 1500 kvadrat metr sahəyə, 1300 kvadrat metr tikili sahəsinə malikdir. Üç mərtəbədən ibarət olan binada şimal və cənub olmaqla iki həyət mövcuddur. Şimal həyəti, küçə səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Giriş qapısı binanın şimal tərəfində yerləşir və bir qapı vasitəsilə şimal həyətinə açılır; bir neçə pillə vasitəsilə isə birinci mərtəbəyə keçid təmin olunur.

Cənub həyəti, əvvəlcə üstüörtülü olmuş, ağ kərpic tağlı bir dəhliz vasitəsilə cənub küçəsinə çıxır. Bu dəhliz bir neçə evlə birləşir və sonunda tağlı giriş və xüsusi üsulla bəzədilmiş kərpic portal ilə tamamlanır.

Binanın mərkəzi hissəsi üç mərtəbədən ibarətdir. Zəmin qatında bir neçə bir-birinə keçidli otaq yerləşir. Tağ örtüyünə malik olan zirzəmi, bir neçə keçidli dəhlizdən ibarətdir və şimal həyətindən, iki pilləkən vasitəsilə ona enmək mümkündür. Zəmin qatla birinci mərtəbə arasında əlaqə mərkəzi pilləkən vasitəsilə təmin edilir. Birinci mərtəbənin mərkəzində isə böyük bir salon yerləşir.

Şimal fasadı kərpic naxışlarla bəzədilmişdir. Cənub tərəfi isə on iki ədəd taxta sütun və onların üzərində yerləşən gipslə işlənmiş sütun başlıqları ilə seçilir. Cənub həyətinin şərq cəbhəsində tağlı kərpic elementlər, qərb cəbhəsində isə iki mərtəbəli bina yerləşir. Mərkəzi pilləkən vasitəsilə zəmin qata enilir; burada hər iki tərəfdə bir-birinə açılan iki otaq yerləşir. Bu hissənin alt mərtəbəsi də tağlı örtüklərlə inşa edilmiş və bir neçə bir-birinə keçidli otaqdan ibarətdir. Bina ümumilikdə Qacarlar dövrünün sonlarında inşa edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sərxab məhəlləsi

## İstinadlar

## Mənbə
*
Ülvi Sadıxov

**Ülvi Sadıxov** (1988) — azərbaycanlı şahmatçı, beynəlxalq qrossmeyster (GM). 2019-cu ildə Beynəlxalq Şahmat Federasiyası (FIDE) tərəfindən qrossmeyster tituluna layiq görülmüşdür.

## Karyerası
Ülvi Sadıxov müxtəlif beynəlxalq turnirlərdə Azərbaycanı təmsil etmişdir. 2019-cu ildə Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərində keçirilən 49-cu beynəlxalq şahmat turnirində xorvatiyalı Ante Brkiclə heç-heçə edən təmsilçimizin hesabında 5,5 xal olub və turnir cədvəlinin ön sıralarında qərarlaşmışdır.

2019-cu ilin sentyabr ayında Rusiyanın Xantı-Mansiysk şəhərində keçirilən Avropa Fərdi Çempionatında Azərbaycanı təmsil edən yeddi şahmatçıdan biri olmuşdur. Bu turnir Dünya Kubokuna seçim xarakteri daşıyırdı.

2022-ci ilin oktyabrında Rumıniyada keçirilən Qran-Pri turnirində 6,5 xal toplayaraq dördüncü yeri tutmuşdur. 2023-cü ildə Bakıda təşkil olunan “Baku Open 2023” beynəlxalq şahmat festivalında iştirak etmişdir.

### Reytinq və göstəricilər
* **FIDE ID**: 13401416
* **Standart reytinq**: 2488
* **Rapid reytinq**: 2458
* **Blitz reytinq**: 2384
* **Azərbaycan üzrə sıralama**: 16-cı yer
* **Avropa üzrə sıralama**: 432-ci yer

### Onlayn fəaliyyət
Sadıqov Chess.com platformasında "Sadikhov_Ulvi" istifadəçi adı ilə qeydiyyatdan keçmişdir. O, burada onlayn şahmat dərsləri verir və hal-hazırda Türkiyənin Antalya şəhərində yaşayır.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* FIDE Profili
* Chess.com Profili
Mari Antoinette və onun övladları

***Mariya Antuanetta və onun uşaqları*** (fr. ***Marie-Antoinette et ses enfants***) — həmçinin *Lorraine-Habsburq sülaləsindən olan Mariya Antuanetta, Fransa kraliçası və onun uşaqları* (fransızca: *Marie-Antoinette de Lorraine-Habsbourg, reine de France, et ses enfants*) adı ilə tanınır. Fransız rəssamı Élisabet Vijé Le Brun tərəfindən 1787-ci ildə çəkilmiş bir yağlı boya əsəridir və hazırda Versal sarayında sərgilənir. Tablo 275 × 216,5 sm ölçüsündədir.

## Tarixi

1785-ci ilin iyul ayında Boyunbağı qalmaqalı səbəbindən Mariya Antuanettanın nüfuzu zədələndi. Qalmaqalda şəxsən iştirak etməsə də, ictimaiyyət onun əleyhinə çevrildi.

İctimai imicini düzəltmək üçün XVI Lüdovik rəssam Élisabet Vijé Le Brun-a rəsmi portret sifariş etdi. Portretdə Mariya Antuanetta həm kraliça, həm də ana kimi təsvir edilməli idi; bu səbəbdən o, uşaqları ilə birlikdə, az sayda zinət əşyası ilə təqdim olunmuşdur.

Təəssüratı artırmaq üçün rəssam tablonun bir hissəsində boş bir beşik təsvir etdi – burada kraliçanın son uşağı Sofi-Elen-Beatris olmalı idi, lakin o, tablo tamamlanmadan əvvəl vəfat etmişdi.

Əsər ilk dəfə 1787-ci ilin avqustunda Paris Salonunda sərgiləndi. Kraliçanın o dövrdəki qeyri-populyarlığı səbəbindən rəssam əsəri göndərmək istəməsə də, administrasiya israr etdi və tablo sərgiləndi. Reaksiyalar qarışıq oldu.

Sonradan əsər 1789-cu ilə qədər Versal sarayındakı Mars otağında sərgiləndi. Fransız İnqilabı zamanı milli kolleksiyaya daxil edildi. Fransa kralı Lüdovik Filip dövründən etibarən Versal muzeyinə məxsusdur.

## Təsvir

Tabloda Mariya Antuanetta qırmızı məxmər paltarda, uşaqları ilə birlikdə təsvir olunub. Ən kiçik oğlu, gələcəkdə XVII Lüdovik, onun qucağında oturur, qızı Mariya Tereza isə anasının qoluna söykənmişdir. Ən böyük oğlu, Lui Cozef, o dövrdə Fransa Dofini idi və o, boş beşiyin yanında dayanır – burada bacısı Sofi-Elen-Beatris olmalı idi.

Tablo simvolizmlə zəngindir. Kompozisiyası Renesans dövründəki Müqəddəs ailə rəsmlərindən ilhamlanıb – bu fikir Jak-Lui David tərəfindən təklif edilmişdi. Arxa planda Versal sarayındakı Güzgülü salon görünür, kraliçanın geyimi isə Mariya Leşçinskanın portretindəki geyimə bənzəyir.

Sağ tərəfdəki zinət əşyaları şkafı qədim Romanın Korneliyasına işarədir – o, məşhur olaraq “Uşaqlarım mənim zinət əşyalarımdır” demişdi. Bu simvol vasitəsilə Mariya Antuanettanın maddiyyatdan çox ana kimi imici gücləndirilir.

## İrsi
Tablo Versal muzeyinin ən tanınmış əsərlərindən biridir və Fransada milli sərvət hesab olunur. Əsər tez-tez məktəb dərsliklərində istifadə edilir.

Tablonun üç qobelen versiyası hazırlanıb: 1814, 1822 və 1897-ci illərdə. Birinci versiya 1868-ci ildə Avstriya-Macarıstan imperatriçası Elizabetə hədiyyə edilmiş, üçüncüsü isə Aleksandra (Hessen və Reyn)ə təqdim olunmuşdur. İkinci qobelen 1877-ci ildən bəri Eliz sarayındadır.

## İstinadlar
Alpout yaşayış yeri

**Alpout yaşayış yeri** **—**  Qazax-Əskipara şosse yolunun Əskipara istiqamətində sağında yerləşən antik və ilk orta əsrlərə aid yaşayış yeri.

## Tədqiqi
2012–2013-cü illərdə həyata keçirilən “Azərbaycanın qərb rayonlarında müxtəlif dövrlərə aid arxeoloji abidələrin elektron qeydiyyatı və xəritələşdirilməsi” layihəsi çərçivəsində bu abidə də rəqəmsal formata salınaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun qrant layihəsi çərçivəsində Şamil Nəcəfov tərəfindən xəritələndirilmişdir.

## I Alpout yaşayış yeri
Qazax-Əskipara şosse yolunun Əskipara istiqamətində, yolun sağ kənarında yerləşən bu ərazi təqribən 1 hektar sahəni əhatə edir. Burada sonradan salınmış ayrı-ayrı müsəlman qəbirlərinə də təsadüf edilir. Əldə olunan keramika nümunələri isə ərazinin antik dövrə və erkən orta əsrlərə aid olduğunu göstərir.

## II Alpout yaşayış yeri
Bu yaşayış yeri I Alpout yaşayış məskənindən təxminən 150 metr məsafədə yerləşir və Qazax-Əskipara yolunun sağ tərəfindədir. Təqribən 1–1,5 hektar sahəni əhatə edir. Uzun illərdir ki, bu ərazi pay torpağı kimi istifadə olunaraq əkin-becərmə işlərinə cəlb olunmuşdur. Ərazidə az sayda tapılan keramika parçaları həmin yaşayış yerinin tarixinin müəyyənləşdirilməsində əhəmiyyətli rol oynayır.

## Həmçinin bax
Qazax rayonunun tarix-memarlıq abidələrinin siyahısı

## İstinadlar
Emre Kaplan

**Emre Kaplan** () İstanbul Başakşehirdə sol cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən, hazırda "Bandırmaspor"da icarə əsasında oynayan türk və azərbaycanlı futbolçudur.

## Klub karyerası
Ankaranın Elmadağlıdan olan Kaplan Elmadağ Bələdiyyəsi, Ankaragücü və İstanbul Başakşehirin gənclərdən ibarət komandalarında çıxış edib . 9 dekabr 2020-ci ildə o, İstanbul Başakşehirin əsas heyətində "PSJ" ilə UEFA Çempionlar Liqası matçında Fredrik Gulbrandsenin yerinə meydana çıxıb.

## Milli komandada karyerası
Türkiyədə anadan olmasına baxmayaraq, Əmrə Azərbaycanın U-19 və U-21 komandalarında çıxış edib.

## İstinadlar
Dəlləkli kurqanları

**Dəlləkli kurqanları** — Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndi ərazisində, Dəlləkli qəbiristanlığının cənub tərəfində tunc dövrünə aid kurqanlar.

## Tədqiqi
2012–2013-cü illərdə həyata keçirilən “Azərbaycanın qərb rayonlarında müxtəlif dövrlərə aid arxeoloji abidələrin elektron qeydiyyatı və xəritələşdirilməsi” layihəsi çərçivəsində bu abidə də rəqəmsal formata salınaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun qrant layihəsi çərçivəsində Şamil Nəcəfov tərəfindən xəritələndirilmişdir.

## I kurqan
Daş Salahlı kəndi ərazisində, Dəlləkli qəbiristanlığının cənub istiqamətində yerləşən və tunc dövrünə aid olduğu ehtimal edilən 1 nömrəli kurqan indiyə qədər arxeoloji qazıntılara cəlb olunmamışdır. Ölçülərinə görə kiçik həcmli abidə hesab edilən bu kurqanın diametri təqribən 3 metr təşkil edir. Relyef üzərində zəif seçilən, lakin öz formasını saxlayan bu kurqan ilkin baxışdan sadə torpaq yığnağını xatırlatsa da, strukturu və yerləşməsi onu digər kurqanlarla eyni dövrə aid etməyə əsas verir. Qazıntı aparılmadığından dəfn mərasimi, konstruktiv quruluşu və təyinatı barədə dəqiq məlumat yoxdur. Gələcək tədqiqatlar nəticəsində bu abidənin dövrü və arxeoloji əhəmiyyəti daha dəqiq müəyyən edilə bilər.

## II kurqan
Daş Salahlı kəndi ərazisində, Dəlləkli qəbiristanlığının cənub hissəsində yerləşən tunc dövrünə aid 2 nömrəli kurqan 1 nömrəli kurqandan təqribən 5 metr məsafədə yerləşir. Abidə üzrə aparılan müşahidələr nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, onun hündürlüyü 1 metr, diametri isə 3,5 metrdir. Strukturu və yerləşmə forması həmin dövrün dəfn ənənələri barədə ilkin məlumat verir.

## III kurqan
Daş Salahlı kəndinin ərazisində, Dəlləkli qəbiristanlığının cənub istiqamətində yerləşən tunc dövrünə aid 3 nömrəli kurqan, 1-ci və 2-ci kurqanlardan şərqdə yerləşir. Abidənin diametri təxminən 3 metr, hündürlüyü isə 0,5 metr təşkil edir. Ölçülərinə görə nisbətən kiçik hesab olunan bu kurqan relyefdə zəif seçilsə də, onun yerləşmə mövqeyi və forması bölgədəki digər oxşar abidələrlə sistemli şəkildə əlaqələndirilməsinə imkan yaradır. Hələlik qazıntı aparılmadığından onun daxilindəki struktur və dəfn xüsusiyyətləri barədə konkret məlumat yoxdur, lakin səth forması və yerləşmə xüsusiyyətləri əsasında bu abidənin də tunc dövrünün kurqan tipli dəfn nümunələrinə aid olduğu ehtimal edilir.

## IV kurqan
Daş Salahlı kəndi yaxınlığında, Dəlləkli qəbiristanlığının cənub hissəsində yerləşən tunc dövrünə aid 4 nömrəli kurqan təxminən 3,5 metr diametrə və 1 metr hündürlüyə malikdir.

## V kurqan
Daş Salahlı kəndi yaxınlığında, Dəlləkli qəbiristanlığının cənub hissəsində yerləşən tunc dövrünə aid 5 nömrəli kurqan digər kurqanlarla yanaşıdır. Bu abidənin hündürlüyü 1,2 metr-dir. Abidənini diametri isə 4 metrdir.

## VI kurqan
Daş Salahlı kəndi yaxınlığında, Dəlləkli qəbiristanlığının cənub istiqamətində yerləşən, tunc dövrünə aid 6 nömrəli kurqan kiçik həcmli olub, dairəvi formaya malikdir. Onun səthi daş örtüklə əhatələndiyindən bu struktur aydın şəkildə müşahidə olunur.

## Həmçinin bax
* Qazax rayonunun tarix-memarlıq abidələrinin siyahısı

## İstinadlar
Tərzin Cahangirov

**Tərzin Cahangirov**– 17 yanvar 1992-ci ildə Azərbaycanın Qubadlı rayonunda andan olub.Azərbaycanlı futbolçu və yarımmüdafiəçi.
## Bioqrafiya
O, futbola Sumqayıt şəhərinin “Gənclik-95” uşaq futbol məktəbində başlayıb . İlk məşqçisi- Tofiq Rzayev.

2009-cu ildən o, ilk dəfə gənclər komandasına, 17 yaşında isə “Qəbələ” klubunun əsas komandasına seçilib. “Qəbələ” Futbol Akademiyasında futbolun əsaslarını öyrənib. Eyni zamanda, Cahangirovu klubun əsas heyətinə şəxsən seçən “Qəbələ”nin sabiq baş məşqçisi, İngiltərə millisinin məşhur sabiq kapitanı Toni Adams tərzini İngiltərə millisinin və Londonun “Çelsi”sinin yarımmüdafiəçisi Frenk Lempardla müqayisə edərək , Tərzini görünüşünə görə “yeni Frenk Lempard ” adlandırıb.

2010-cu ildən Azərbaycan Premyer Liqa klubu  olan "Qəbələ" nin rənglərini eyniadlı şəhərdə qoruyur. 2012-ci ilin yayında klubun yeni məşqçilər korpusu Cahangirovun başqa kluba icarəyə veriləcəyini bildirsə də, sonradan fikrindən daşınaraq gənc futbolçu ilə müqaviləni uzatdı. O, klubda 24 nömrə altında çıxış edir.
## İstinadlar
İlham Qəmbərov

**İlham Qəmbərov** () — sovet və Azərbaycan futbolçusu. 23 yanvar 1968-ci ildə doğulub. 1968-ci ildə vəfat etmişdir.

## Bioqrafiya
O, futbola peşəkar səviyyədə 1987-ci ildə Qazaxın 2-ci liqa klubunda çıxış edən "Göyəzən" klubunda başlayıb. Sonra Sumqayıtın "Xəzər " və Gəncənin "Dinamo" komandalarında çıxış edib . 1992-ci ildə Bakının "Neftçi" klubuna dəvət aldığı futbol üzrə Azərbaycan çempionatında çıxış edib və klubda 28 oyun keçirib, 4 qol vurub. Klubla birlikdə ölkə çempionu olub. 1993-cü ildə Rusiyaya köçüb və Mahaçqalanın "Anji" və "Dinamo" klublarında çıxış edib. 1994-cü ildə Azərbaycana qayıdıb, " Bakı Fəhləsi " klubunda, 1995–1996-cı illərdə " Şəmkir " də çıxış edib və peşəkar karyerasını " Sumqayıt " da başa vurub.

## Nailiyyətlər
"**Neftçi**"
* Azərbaycan çempionu : 1992

## İstinadlar
Valentina Salamaxə

**Valentyna Salamakha** (; ) — Ukraynada doğulmuş, Azərbaycan millisində çıxış etmiş keçmiş peşəkar həndbol qapıçısıdır. O, son olaraq Almaniya Bundesliqasında "Nekarsulmer" SU klubunda oynamışdır.

## Karyera
"Bayer Leverkuzen" klubundan gələn Salamaxa 2015-ci ildə "Siofok KC" ilə iki illik müqavilə imzaladı. Bir mövsüm sonra Azərbaycan millisinin üzvü Almaniyaya geri dönərək "SG BBM Bietiqheym" klubu ilə müqavilə bağladı.

## İstinadlar
Noturus

**Noturus** — "Ictaluridae" fəsiləsinə aid olan şirin su "catfish" (Naxakimilər) balıqları cinsi (Siluriformes dəstəsi).

## Xüsusiyyətlər

"Noturus"-un demək olar ki, yarısı tək bir qrupun hərtərəfli təqdimatında təsvir edilmişdir. Bu cinsdə morfologiya çox mühafizəkar olub, əksər növlər bir-birinə çox bənzəyir və növləri müəyyən etmək üçün istifadə edilən adi meristik və morfometrik xüsusiyyətlərlə onları fərqləndirmək çətindir. Bu gizli balıqların daha diqqət çəkən dəyişkən xüsusiyyətləri rənglənmə xüsusiyyətləridir, lakin bunları kəmiyyətcə qiymətləndirmək daha çətindir və tez-tez suyun keyfiyyəti və altlıqdan asılı olaraq dəyişir. Bu növlərin kiçik və ya parçalanmış yayılma sahələri var və rənglənmə xüsusiyyətləri hər bir növ üçün vacib diaqnostik xüsusiyyətlərdir. "Noturus" cinsində tanınan növ müxtəlifliyinin dörddə birdən çoxu hələ də təsvir edilməmişdir.
Bu balıqların bir çox növü dar yayılma sahəsinə malikdir və son dərəcə nadirdir, buna görə də nəsli kəsilmə riski ilə üzləşir. "Noturus trautmani" növü 1957-ci ildə son dəfə görülmüş və 2023-cü ildə nəsli kəsilmiş elan edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əbülfəz Mehdisoy

**Əbülfəz Sevindik oğlu Mehdisoy** () — Azərbaycan Respublikasının Qarışıq Döyüş Növləri üzrə dünya və Avropa çempionu.

## Təhsili
2012-ci ildə Türkiyə Cümhuriyyəti Kastamonu şəhəri Kastamonu Universitetinin Turizm Menecment və Otelçilik ixtisasına daxil olub,2017-ci ildə həmin ixtisası fəqlənmə ilə (Qırmızı Diplom) bitirmişdir. 2017–2018-ci illərdə Ukrayna Respublikası, Milli Politexnik Universitetinin, Xarkov Politexnik İnistitunun Bədən Tərbiyəsi və Rekreasion fəaliyyətlər ixtisası üzrə magistr təhsili almışdır.
2019–2020-ci illərdə Dövlət Sərhəd Xidmətində hərbi Xidmətdə olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Qarışıq Döyüş Növləri üzrə 4 dəfə Dünya, 3 dəfə Avropa Çempionu olmuşdur. 2 fevral 2018-ci il tarixli əmr ilə Azərbaycan Respublikasının İdman Ustası dərəcəsi ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Oliver Cekson-Kon

**Oliver Mansur Cekson-Kon** — ingilis aktyordur. O, Netflix qorxu seriyalı *Hill evinin qorxusu* (2018) və *Bli malikanəsinin qorxusu* (2020) rolları ilə tanınır, həmçinin qorxu filmi *Görünməz adam*də Adrian Qriffin rolunu ifa edib. Onun həmçinin televiziya seriyası *[[Drakula (teleserial, 2013)|Drakula]]* (2013) və *Vayldernəs* (2023) miniserialında təkrarlanan rolu olub.

## Erkən həyat və təhsil
Oliver Mansur Cekson-Kon 24 oktyabr 1986-cı ildə Londondakı Vestminster şəhərində anadan olub. Onun anası Beti Cekson moda dizayneridir, atası Deyvid Kohen isə anasının biznes tərəfdaşı olub. Anası ingilis və protestant ailəsindən gəlir. Atası isə 1950-ci illərdə Fransaya köçmüş pravoslav yəhudi ailəsindən olub; Cekson-Kon bildirib ki, onların kökləri misirli yəhudi və tunisli yəhudi soyuna gedib çıxır.

Cekson-Kon Londonda yerləşən fransız dili məktəbi, *Lycée Français Charles de Gaulle*-də təhsil alıb və özündə kiçik bir fransız aksentinin olduğunu deyir. O, həftəsonları *Youngblood Theatre Company*-də iştirak edib, sonra sınaqlarla arada maliyyə təminatı üçün bir gül dükanında vaza yumaq işinə başlayıb. Londonda aktyorluq məktəbinə qəbul olunmadığı üçün Nyu-Yorkda yerləşən *Lee Strasberg Theatre and Film Institute*-da təhsil alıb. Məqsədi “əsaslı bir il təhsil alıb sonra Londonda yenidən müraciət etmək” idi, amma dörd aydan sonra ona iş təklif olunduğu üçün məktəbi tərk edib.

## Şəxsi həyatı
Cekson-Kon Londonda yaşayır. 2017-ci ildə o, İnstaqram paylaşımında uşaq yaşında olarkən  cinsi zorakılığa məruz qaldığını və ona posttravmatik stress pozuntusu (PTSP) diaqnozu qoyulduğunu açıqlayıb. Onun yaşadıqları *Hill evinin qorxusu*nda ifasına təsir edib: «Bir neçə il əvvəl PTSP diaqnozu qoyulub və bütün bunlar Luka obrazında əks olunub — bunu açıb danışmaq çox rahatladıcı oldu.»

O, bir neçə il *Drakula* serialındakı həmkarı Cessika De Gau ilə münasibətdə olub.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Girella tricuspidata

**Girella tricuspidata** — Həmçinin "luderick", "black bream", "black snapper", "blackfish" və ya digər adlarla tanınan, "Kyphosidae" fəsiləsinə aid dəniz şüaüzgəcli balıq növü.

## Başlıq mətni

"Girella tricuspidata" ilk dəfə 1824-cü ildə Jan Rene Konstant Koy və Jozef Pol Qaymar tərəfindən "Boops tricuspidatus" adı ilə təsvir edilmişdir. Növün tip lokaliteti Şark körfəzi, Qərbi Avstraliya kimi göstərilmişdir.

## Yayılması

"Girella tricuspidata" şərqi Avstraliya və Yeni Zelandiya sahillərində tapılır. Avstraliyada Makay, Kvinslenddən Cənubi Avstraliyanın Adelaid şəhərinin şərqinə qədər və Tazmaniyanın çox hissəsində yayılmışdır. Yeni Zelandiyada Şimal adasının həm şərq, həm də qərb sahillərində, Şimal Burnundan Kuk boğazına qədər tapılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Arzu Mirzəyev

**Arzu Mirzəyev** () – sovet və Azərbaycan futbolçusu, yarımmüdafiəçisi və Azərbaycan futbol məşqçisi. SSRİ idman ustasıdır.

## Bioqrafiya
O, böyüklər səviyyəsində futbol oynamağa SSRİ İkinci Liqasının "Proqres/ Dinamo" (Kirovabad) komandasında başlayıb . 1984-cü ildə respublikanın aparıcı klubu — Bakının "Neftçi "sinə keçib. O, yüksək liqada debüt matçını 1984-cü il mayın 19 -da "Metalist"ə qarşı keçirib və ilk qolunu 11 avqust 1984-cü ildə "MOİK" ilə görüşündə vurub. O, 1985-ci il mövsümünə yenidən Kirovabadda başlayıb, lakin yayda "Neftçi"yə qayıdıb və sonrakı 6 il fasiləsiz formada çıxış edib. 1984–1988-ci illərdə SSRİ Böyük Liqasında 94 oyun keçirib və 1 qol vurub. 1988 Federasiya Kubokunun finalçısı olmuşdur. Bakı klubu birinci liqaya düşəndən sonra o, daha iki mövsüm yarım komandada çıxış etməyə davam etdi. Ümumilikdə o, "Neftçi"nin heyətində bütün turnirlərdə 180-dən çox oyun keçirib. 1991-ci ilin yayında Gəncəyə (Kirovabad) qayıdıb və yarım mövsüm yerli klubda keçirib.

SSRİ dağılandan sonra iki mövsüm Azərbaycan Premyer Liqasında "Turan" heyətində çıxış edib. 1992 və 1993-cü il çempionatlarının bürünc mükafatçısı olmuşdur.

"Kəpəz" (Gəncə), "Narzan" (Gədəbəy) klublarında baş məşqçi işləyib. Ömrünün son illərində "Təhsil" idman mərkəzində (Gəncə) uşaq məşqçisi kimi işləyib.

## İstinadlar
Samir Nəbiyev

**Samir Zilfi oğlu Nəbiyev** — F57 kateqoriyasında çıxış edən azərbaycanlı paralimpiya atleti. O, üç Paralimpiya Oyunlarında iştirak etmiş, 2012 Yay Paralimpiya Oyunlarında 5-ci, 2016 Yay Paralimpiya Oyunları və 2020 Yay Paralimpiya Oyunlarında isə 7-ci yeri tutmuşdur.

Nəbiyev 2011 IWAS Dünya Oyunlarında disk atma yarışının qalibi olmuş, 2013 IPC Atletika Dünya Çempionatında Disk atma (F57 kateqoriyası) üzrə gümüş medal, 2015 IPC Atletika Dünya Çempionatında isə Disk atma (F57 kateqoriyası) üzrə bürünc medal qazanmışdır.

## Həyatı
Samir Nəbiyev 27 fevral 1986-cı ildə Şəmkir şəhərində anadan olub. Uşaqlıq illərində uğursuz peyvənd nəticəsində ayaqlarında osteomielit xəstəliyinə tutulub. Beş yaşında olarkən valideynləri onu idmanla məşğul olmağa təşviq ediblər. 2010-cu ildə Samir Nəbiyev Bakıda məşqçi Muxtar Şaxtaxtinski ilə birlikdə peşəkar atletika hazırlıqlarına başlayıb.

2011-ci ildə Nəbiyev Şarjada keçirilən Dünya Oyunlarında disk atma yarışında birinci yeri tutdu. 2012 Yay Paralimpiya Oyunlarında, London şəhərində keçirilən yarışda o, disk atmada 44,78 metr nəticə ilə 5-ci yeri qazandı. 2013-cü ildə Lion şəhərində keçirilən 2013 IPC Atletika Dünya Çempionatında 45,77 metr nəticə göstərərək gümüş medal qazandı.
2015-ci ildə Nəbiyev Dohda keçirilən 2015 IPC Atletika üzrə Dünya Çempionatında disk atma üzrə bürünc medal qazanıb

2017-ci ilin mart ayında Nəbiyev BƏƏ-də keçirilən IX Fazza Qran-Prisində birinci yeri tutdu. Bu yarışda o, 46,67 metr nəticə ilə yeni Avropa rekordu müəyyənləşdirdi və əvvəlki 44,56 metrlik rekordunu geridə qoydu. Həmin il 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında, Bakıda keçirilən yarışlarda Nəbiyev iki qızıl medal qazandı. O, güllə atmada 13,95 metr nəticə ilə birinci oldu, və disk atmada isə 45,17 metr nəticə ilə qızıl medal qazandı.

2019-cu ildə, Dubayda keçirilən Dünya Çempionatında Nəbiyev güllə atmada 14,06 metr nəticə ilə 4-cü yeri tutdu. Bu nəticə ona Tokioda keçiriləcək 2020 Yay Paralimpiya Oyunlarına birbaşa vəsiqə qazandırdı. Tokio Oyunlarında, F57 kateqoriyasında çıxış edən Nəbiyev disk atma yarışında 13,12 metr nəticə göstərərək 15 iştirakçı arasında 7-ci yeri tutdu.

## İstinadlar
Veronica depressa

*  — Veronica arvensis bitki növünün sinonimi.
*  — Veronica officinalis bitki növünün sinonimi.
Veronica hirsuta

*  — Veronica arvensis bitki növünün sinonimi.
*  — Veronica arvensis bitki növünün sinonimi.
*  — Veronica officinalis bitki növünün sinonimi.
Azərbaycan 2026 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Azərbaycan]]** — 2026-cı ildə İtaliyanın Turin şəhərində baş tutan **[[2026 Qış Olimpiya Oyunları|XXV Qış Olimpiya Oyunları]]**nda. Azərbaycan Turin Olimpidasında 2 idmançı ilə 2 idman növündə təmsil olunur.

## Nəticələri
## İstinadlar
Azərbaycan 2028 Yay Olimpiya Oyunlarında

**[[Azərbaycan]]** — 2028-ci ilin 14-30 iyulunda Birləşmiş Ştatların Los-Anceles şəhərində baş tutacaq **[[2028 Yay Olimpiya Oyunları|XXIV Yay Olimpiya Oyunları]]**nda.

## Nəticələri
## İstinadlar
Hüseyn Axundov (futbolçu)

**Hüseyn Axundov** () — azərbaycanlı futbolçu. Yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmişdir.

## Klub karyerası
Peşəkar futbolçu karyerasına 2008-ci ildə MOİK (Bakı) komandasında çıxış edərək başlayıb. Daha sonra iki mövsüm "Olimpik-Şüvəlan" klubunun rənglərini qorudu. 2011-ci ilin qışında o, icarə əsasında Salyanın "Muğan" klubuna keçib. 2012-ci ilin yayında o, Premyer Liqaya yeni gələn Mərdəkanın Ryavan klubu ilə iki illik müqavilə imzaladı.

### Avropa liqası
2011-ci il iyulun 7-də "Olimpik-Şüvəlan" klubunun tərkibində Avropa Liqasının I təsnifat mərhələsində Belarus "Minsk"i ilə oyunda avrokuboklarda debüt edib.

## Azərbaycan milli komandası
O, Azərbaycanın gənclərdən ibarət (U-17 və U-19) komandalarının rənglərini qoruyub .
O, Azərbaycan gənclər yığmasında debütünü 10 oktyabr 2009-cu ildə 21 yaşadək futbolçulardan ibarət komandalar arasında Avropa çempionatının Avstriya komandasına qarşı seçmə oyununda edib.

## İstinadlar
Stomiidae

**Stomiidae** — Dərin dəniz şüaüzgəclilərindən olan balıqlar fəsiləsi.

## Məskunlaşma

"Stomiidae" fəsiləsinə bütün okeanlarda rast gəlinə bilər. Onlar həmçinin səthdən başlayaraq batipelajik zonaya qədər geniş dərinlik aralığında, suyun ideal qidalanma və çoxalma şəraitindən asılı olaraq yaşayırlar. Həmçinin, "Stomiidae" fəsiləsinə aid bəzi növlərin miqrasiya davranışı nümayiş etdirdiyinə dair bəzi dəlillər mövcuddur. Temperatur, duzluluq, oksigen və flüoresensiya profilləri bəzi növlərin (məsələn, "Sloane"-nin ilan balığı "Chauliodus sloani") gecə-gündüz fərqləri ilə "DVM" zamanı üstünlük verdiyi mühitin dəyişməsinə təsir edə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Plesiopidae

**Plesiopidae** — Həmçinin "yumrubaşlar" və ya "tikanlı bassletlər" kimi tanınan, əvvəllər "Perciformes" dəstəsində yerləşdirilən, lakin indi "Percomorpha" kladında "Ovalentaria" altseriyasında "incertae sedis" (müəyyən edilməmiş statusda) qəbul edilən bir balıq fəsiləsi. Onlar uzunsov formalı balıqlardır və Hind okeanı ilə Qərbi Sakit okeanında rast gəlinir.

## Təsnifat

"Acanthoclininae" yarımfəsiləsi (Günter, 1861):
* "*Acanthoclinus*" cinsi (Cenins, 1841)
* "*Acanthoplesiops*" cinsi (Reyqan, 1912)
* "*Beliops*" cinsi (Hardi, 1985)
* "*Belonepterygion*" cinsi (Makkalok, 1915)
* "*Notograptus*" cinsi (Günter, 1867)
"Plesiopinae" yarımfəsiləsi (Günter, 1861):
* "*Assessor*" cinsi (Uitli, 1935)
* "*Calloplesiops*" cinsi (Fauler və Bin, 1930)
* "*Fraudella*" cinsi (Uitli, 1935)
* "*Paraplesiops*" cinsi (Bleker, 1875)
* "*Plesiops*" cinsi (Oken, 1817)
* "*Steeneichthys*" cinsi (Gerald R. Allen və Rendal, 1985)
* "*Trachinops*" cinsi (Günter, 1861)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* .
Synodontidae

**Synodontidae** və ya "kərtənkələ balıqları" — "Aulopiform" dəstəsinə aid olan "bentik" (dibdə yaşayan) dəniz və "estuarin" (çay mənsəbi) sümüklü balıqlar.

## Xüsusiyyətlər

Kərtənkələ balıqları ümumiyyətlə kiçik olur, baxmayaraq ki, ən böyük növ təxminən 60 sm (24 düym) uzunluğa çata bilir. Onların incə, bir qədər silindrik bədənləri və xarici görünüşlə kərtənkələ başlarını xatırladan başları var. Bel üzgəci bədənin ortasında yerləşir və quyruğa yaxın kiçik bir yağ üzgəci ilə müşahidə edilir. Ağızları kəskin dişlərlə doludur, hətta dillərində də dişlər var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəsul İbrahimov (voleybolçu)

**Rəsul İbrahimov İbrahimqacıyeviç** () – rusiyalı və azərbaycanlı voleybolçu. Lokomotiv (Bakı) komandasının və Azərbaycan milli komandasının xarici hücumçusudur.

## Bioqrafiya
1 fevral 1988-ci ildə Mahaçqalada anadan olub . Mahaçqala şosse kollecini və DDU-nu bitirib

## İdman karyerası

### Klub karyerası
.
Rəsul İbrahimov Azərbaycanın "Bakı", "Azərneft" və "Lokomotiv" klublarında çıxış edib. O, həmçinin Afinanın AEK və Türkiyənin "Trabzonspor" klublarında da çıxış edib.

2017–2018 mövsümünün CEV Çağırış Kubokunun 4 matçında Rəsul İbrahimov 43 xal toplayıb.

### Milli komanda
Rəsul İbrahimov 2015-ci il Avropa Oyunlarında Azərbaycan millisinin heyətində çıxış edib (5 oyun, 63 xal). 2017-ci ildə İslam Oyunlarında gümüş medal qazanıb.

2017-ci ildə o, millinin heyətində 9 oyun keçirib: 2017-ci ildə Avroliqada (6 oyun, 37 xal) və Avropa çempionatının seçmə mərhələsində (3 oyun, 38 xal).

Rəsul İbrahimov 2018-ci ildə dünya çempionatının seçmə turnirinin 5 oyununda iştirak edib və 28 xal toplayıb.
2019-cu ildə Avropa çempionatının seçmə mərhələsində 6 oyunda 72 xal toplayıb. 2019-cu ildə Avroliqanın 6 oyununda onun 31 xalı var.

## Uğurlar
* Bakı Lokomotivinin tərkibində ikiqat Azərbaycan çempionu.
* Azərbaycan milli komandasının tərkibində 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş mükafatçısı

## İstinadlar
Limia (balıq cinsi)

**Limia** — "Cyprinodontiform" dəstəsinin "Poeciliidae" fəsiləsinin canlı bala doğan balıqlar cinsi.

## Taksonomiya
"Limia" cinsi, Böyük Antil adalarında ən çox yayılmış və növ zənginliyinə malik olan "Poeciliidae" fəsiləsinə aiddir. Cinsin adı olan "Limia", Latın dilindən götürülmüşdür və növün tip növü olan "L. vittata"-nın çəmənli mühitinə istinad edir. Bu cins 1854-cü ildə Poey tərəfindən təsis edilmişdir. 1963-cü ildə Rozen və Beyli tərəfindən "Poecilia" cinsinin alt cinsi kimi təsnif edilmişdir. Lakin Rivas kimi bir çox alim Limia-nı müstəqil cins kimi tanıyaraq 1978-ci ildə yenidən bərpa etmiş və 1980-ci ildə 8 yeni növ təsvir etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Elopidae

**Elopidae** — Tək bir müasir cins olan "Elops"u özündə birləşdirən şüaüzgəcli balıqlar fəsiləsi.

## Xüsusiyyətlər

Onların qidası kiçik balıqlar və xərçəngkimilərdir (xüsusilə karides). Növlər üzrə tipik olaraq maksimum ölçü 1 m (3,3 fut) və maksimum çəki 10 kq (22 funt) olur. Bədən fusiform (ucu daralan iğ şəkilli) və oval kəsiyə malikdir. Yan tərəfdən bir qədər yastılaşmışdır və gözlər böyük olub, yağlı göz qapaqları ilə qismən örtülüdür. İlan balıqlarında olduğu kimi, sürfələr leptosefalikdir – yüksək dərəcədə yastılaşmış, lentşəkilli və şəffafdır. İlkin böyümədən sonra onlar kiçilir və yetkin forma alır. Bu fəsilə ovlanır, lakin bədənləri sümüklü olduğu üçün bu balıqlar geniş şəkildə istehlak üçün satılmır. Onlar ovlanır və yem kimi istifadə edilir və ya balıq unu üçün əzilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Selaginellalar

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.

## Fəsilələri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Setaria

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pholis gunnellus

**Pholis gunnellus** və ya **yağlı balıq** — Pholidae fəsiləsinə aid olan dəniz şüaüzgəcli balıq növü. Bu növ Şimal Atlantik Okeanının sahil sularında və Arktika Okeanının Atlantik hissəsində tapılır.

## Taksonomiya
Pholis gunnellus ilk dəfə 1758-ci ildə Karl Linney tərəfindən "Systema Naturae" əsərinin 10-cu nəşrində Blennius gunnellus adı ilə təsvir edilmişdir. Tipik növü Atlantik okeanı kimi göstərilmişdir. 1777-ci ildə İtalyan təbiətşünas Covanni Antonio Skopoli cinsini təklif etmiş və Linneyin Blennius gunnellus növü bu cinsin tip növü kimi təyin edilmişdir. Növün elmi adı olan "gunnellus" ingilis dilində, ehtimal ki, Kornuoll mənşəli yerli ad olan "gunnel" sözünün latınlaşdırılmış formasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Macrourinae

**Macrourinae** — əsasən böyük, qəhvəyi-qara rəngli dəniz balıqları. Macrouridae fəsiləsinin ən böyük yarımfəsiləsi olan Macrourinae yarımfəsiləsinə aiddirlər. Arktikadan Antarktikaya qədər dərin sularda tapılan bu yarımfəsilənin növləri dərin dəniz balıqları arasında ən çox yayılmış balıqlardandır.

## Ümumi məlumat
Makrourinlər geniş və müxtəlif bir fəsilədir və 28 müasir cinsə aid növləri var (növlərin yarıdan çoxu yalnız üç cinsdə, Coelorinchus, Coryphaenoides və Nezumia cinslərində cəmlənib). Onların uzunluğu təxminən 10 sm-dən *(Hymenogadus gracilis)* 2,1 m-ə qədər *(Albatrossia pectoralis)* dəyişir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rondeletia loricata

**Rondeletia loricata** (Qırmızıağız balina) — Rondeletiidae fəsiləsinin yeganə cinsi olan **Rondeletia** cinsinə aid iki növ dərin balinakimilər balığı.

## Taksonomiya
Bu növlər qırmızı bərzək balina balığı *(Barbourisia rufa)* və qibber balıqları *(Gibberichthyidae)* ilə yaxından əlaqəlidir. Rondeletiidae və Gibberichthyidae, sirli Tominaga orqanına malik olan yeganə məlum yaşayan balıqlardır. Eyniadlı bitki cinsi kimi, bu cins də Guillaume Rondeletin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər