open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
"Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 90 illiyi (1919–2009)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 90 illiyi (1919–2009)" medalı** — Azərbaycan Respublikasının dövlət mükafatı.

## Əsasnamə
: 1. "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 90 illiyi (1919–2009)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə Azərbaycan Respublikasının diplomatik xidmət orqanlarında vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən, diplomatik xidmətdə yüksək nəticələr əldə edən diplomatik xidmət orqanlarının diplomatik xidmət əməkdaşları, diplomatik xidmət orqanlarının inzibati-texniki xidmətini həyata keçirən şəxslər, diplomatik xidmət orqanlarının veteranları, habelə Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsində fəal iştirak edən və diplomatik xidmət orqanlarının inkişafında xüsusi xidmətləri olan digər şəxslər təltif edilirlər.
: 2. "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 90 illiyi (1919–2009)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci bəndində göstərilən şəxslər Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təltif edilirlər.
: 3. "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 90 illiyi (1919–2009)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.

## Təsviri
"Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 90 illiyi (1919–2009)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı bilavasitə dairəvi medaldan və düzbucaqlı lövhədən ibarətdir.

Medalın diametri 35&nbsp;mm-dir, hər iki üzü qızılı rəngli dairəvi metal lövhədən ibarətdir, içərisində iki dairə yerləşdirilmişdir. Birinci dairədə yuxarı qövs boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağı qövs boyunca "DİPLOMATİK XİDMƏTİ" sözləri həkk olunmuşdur. Medalın ikinci dairəsinin mərkəzində yer kürəsinin şərti təsviri fonunda qızılı rəngli qabarıq "90" rəqəmi və "il" sözündən ibarət emblem, habelə emblemdən aşağıda "1919–2009" rəqəmləri həkk olunmuşdur.

Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, ortada yuxarı hissədə qızılı rəngli qabarıq "90" rəqəmi, ondan aşağıda "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI DİPLOMATİK XİDMƏTİ" sözləri və "1919–2009" rəqəmləri həkk olunmuşdur.

Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 39&nbsp;mm ölçüdə, aşağıya doğru bucaq altında kəsilən metal lövhəyə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Lövhə hər birinin eni 1,5&nbsp;mm olan 4 qızılı zolaqdan və onların arasında yerləşən, hər birinin eni 7&nbsp;mm olan və Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağının rənglərini əks etdirən 3 maili zolaqdan ibarətdir. Lövhənin üst hissəsinə eni 4&nbsp;mm olan qızılı təbəqə bərkidilir.

Medala 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçüdə paltara bərkidilmək üçün elementi olan, metaldan düzəldilmiş və üzərində hər birinin eni 1,5&nbsp;mm olan 4 qızılı zolaqdan və onların arasında yerləşən, hər birinin eni 7&nbsp;mm olan və Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağının rənglərini əks etdirən üç maili zolaqdan ibarət qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
"Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi (2000–2010)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi (2000–2010)" yubiley medalı** — Azərbaycan Respublikasının dövlət mükafatı.

## Əsasnamə
# "Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi (2000–2010)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə Azərbaycan Respublikasının vergi orqanlarında xidmətdə yüksək nəticələr əldə edən, vergi sisteminin inkişafında fəal iştirak edən və xüsusi xidmətləri olan vergi orqanlarının əməkdaşları təltif edilirlər.
# "Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi (2000–2010)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci bəndində göstərilən şəxslər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təltif edilirlər.
# "Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi (2000–2010)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.

## Təsviri
"Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi (2000–2010)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı dairəvi formadadır.

Medalın diametri 36 mm-dir, hər iki üzü qızılı rəngli dairəvi metal lövhədən ibarətdir. Medalın üz tərəfində dairənin yuxarı qövsü boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağı qövsü boyunca "VERGİLƏR NAZİRLİYİ" sözləri həkk olunmuşdur. Dairənin mərkəzində "10" rəqəmi və "il" sözündən ibarət emblem, habelə emblemdən aşağıda "2000–2010" rəqəmləri həkk olunmuşdur.

Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir və mərkəzdə Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin tanınma nişanı və onun üstündə "10 İLLİYİ" sözləri, habelə dairənin yuxarı qövsü boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağı qövsü boyunca "VERGİLƏR NAZİRLİYİNİN" sözləri həkk olunmuşdur.

Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 37 mm x 45 mm ölçüdə metal lövhəyə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Lövhə hər iki tərəfdən paralel olaraq mavi, qırmızı və yaşıl rənglərdən ibarət yuxarıdan aşağıya doğru hər birinin eni 4 mm olan zolaqlardan, mərkəz hissədə isə eni 13 mm olan tünd göy rəngli zolaqdan ibarətdir. Medalın lövhəsinin mərkəzindəki tünd göy rəngli zolağın mərkəzində yuxarıdan aşağıya doğru eni 2 mm olan qızılı rəngdə zolaq vardır.

Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, metaldan düzəldilmiş və lövhə ilə eyni tərtibatda olan 37 mm x 10,3 mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
"Vergi orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı

**"Vergi orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı.

## İstinadlar
"Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 5 illiyi (2005–2010)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 5 illiyi (2005–2010)" medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı

## Medalın təsviri
Azərbaycan Respublikasının 2010-cu il 22 oktyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.

"Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 5 illiyi (2005–2010)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, dairəvi formalı, diametri 35 mm olan lövhədən ibarətdir.

Medalın ön tərəfi hamar səthlidir. Mərkəzin yuxarı hissəsində yaşıl minalı relyefli şüaların fonunda, dəfnə yarpaqlarından hörülmüş çələngin üzərində Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemindən ibarət kompozisiya təsvir edilmişdir.

Bu kompozisiyadan yuxarıda qövs boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağı hissəsində isə "FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİ" sözləri yazılmışdır. "FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİ" sözləri ilə emblemin arasında Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağının rənglərini əks etdirən üçrəngli dekorativ lentin üzərində "5 İL" sözü yazılmış və dəfnə budağının təsviri verilmişdir. Lentin sol yuxarı hissəsində üst-üstə "2005" və "2010" rəqəmləri yazılmişdır.

Emblem, yarpaqlar, sözlər, rəqəmlər, şüalar relyefli və qızılı rəngdədir. "5 İL" sözü ağ, dekorativ lent göy, qırmızı və yaşıl mina ilə örtülmüşdür.

Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir. Mərkəzdə "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİNİN 5 İLLİYİ" sözləri və "2005–2010" rəqəmləri milli ornamentlə tamamlanır. Sözlər, rəqəmlər və ornament relyefli və qızılı rəngdədir.

Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27 mm x 43 mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə, kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq ölçüsü 2 mm enində göy, 10 mm enində qırmızı və mərkəzdə 3 mm enində ağ rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir.

Paltara bərkidilmək üçün medalın elementi olan xara lentdən üz çəkilmiş 27 mm x 9 mm ölçülü qəlib əlavə edilir.

## İstinadlar
"Fövqəladə hallar orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı

**"Fövqəladə hallar orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı

Azərbaycan Respublikasının 2010-cu il 22 oktyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.

"Fövqəladə hallar orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" Azərbaycan Respublikasının medalı qabarıq formalı, diametri 50&nbsp;mm olan, bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş səkkizguşəli ulduzdan ibarətdir. Ulduzun mərkəzində iki dairəvi lövhə yerləşdirilib. Birinci dairəvi lövhə yaşıl mina ilə, ikinci mərkəzi dairəvi lövhə isə tünd mavi mina ilə örtülmüşdür. Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemi dəfnə yarpaqlarından hörülmüş çələngin üzərində tünd mavi mina ilə örtülmüş dairəvi lövhədə həkk olunmuşdur. Lövhənin fonunda relyefli şüalar var. Lövhələr dekorativ incə elementlərlə haşiyələnib. Birinci və ikinci lövhələrin haşiyələri arasında yaşıl minalı fonda "FÖVQƏLADƏ HALLAR ORQANLARI İLƏ SƏMƏRƏLİ ƏMƏKDAŞLIĞA GÖRƏ" sözləri yazılmışdır. Səkkizguşəli ulduzun guşələrinin konturları və birinci dairəvi lövhənin dekorativ konturları arasında milli ornamentin elementlərindən kompozisiya yerləşdirilib. Səkkizguşəli ulduz, dairəvi lövhənin dekorativ konturları, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin embleminin təsviri, dəfnə yarpaqları, milli ornament, relyefli şüalar və sözlər qızılı rəngdədir.

Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir. Paltarın yaxasına bərkidilmək üçün xüsusi elementi vardır. Ulduzun aşağı guşəsində medalın nömrəsinin həkk olunması üçün çərçivəsi vardır.

## İstinadlar
Dnepr çayı

**Dnepr** (, , Qıpçaq dillərində *Uzeu*, ,  Özü, , ) — Şərqi Avropada çay. Rusiya, Belorus və Ukrayna ərazilərindən keçir.

## Həmçinin bax
* Kiyev qurucularının heykəli

## İstinadlar
Bruno Mars

**Piter Cin Ernandes** (d. 8 oktyabr 1985, Honolulu) —  **Bruno Mars** adı ilə məşhur ABŞ müğənnisi, bəstəkar və prodüser. Peter Amerikanın Honolulu şəhərində anadan olmuşdur.  Just The Way You Are və Grenade mahnılar ilə tanınan Bruno Mars Vokal, gitara, bateri alətlərində mükəmməl ifa bacarığına malikdir.

## Xarici keçidlər
Judas

**Judas** — amerikalı pop ifaçısı Lady Gaganın Born This Way adlı albomundan 2011-ci ilin aprel ayının 15-də yayımlanmış sinqlı.

## Sinql
Judas Lady Gaga-nın qarşıdan gələn ikinci albomu — "Born This Way" albomundan ikinci sinqldır. Sinql dünya səviyyəsində 15 aprel, 2011-ci ildə yayımlanmışdır. Sinqlın yayımlanma tarixi Interscope Records tərəfindən 4 gün əvvəl müəyyəm edilmişdir. Sinqlı Lady Gaga və RedOne tərəfindən yazılmış və istehsal edilmişdir. Judas bir rəqs musiqisidir. Musiqinin mövzusu bir qadın və bir kişinin sevgisində olan xəyanətdən bəhs edir. Judas sinqlı Gaganın daha əvvəlki Poker Face, LoveGame, Bad Romance, Alejandro kimi musiqilərinə bənzəyir və house sinqlda house ritmləri mövcuddur. Sinqlın coveri qara fonda qırmızı hərflə, Impact adlı şriftlə yazılmış dizayndan ibarətdir. Tənqidçilər Judas və Bad Romance sinqlları arasında bir çox oxşarlıqlar görür.

## Klip
Mahnı üçün klip Aprel ayının əvvəllərində Laurieann Gibson və Norman Reedus tərəfindən çəkilmişdir.

## Mənbə
* Lady Gaga: Judas 

## Xarici keçidlər
* Yüklə: Lady Gaga — Judas 
* MP3'lər: Lady Gaga
Çaka bəy

**Çaka bəy** () — Oğuzların Çavundur boyuna mənsub türk sərkərdəsi və hökmdarı. İlk türk admiralı.

## Həyatı
Çaka bəyliyi İzmirdə qurulduğu üçün bir çox dəniz fəaliyyəti reallaşdırmış, dəniz döyüşlərində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Ayrıca ilk Türk dənizçi dövlətdir. Çaka bəyin Çanaqqala bölgəsini ələ keçirməsindən sonra öz suverenliyi üçün narahat olan kürəkəni Birinci Kılıçarslan 1092-ci ildə Çaka bəyi öldürtmüş və bu bəyliyə son vermişdir. Tarixçilər qeyd edirlər ki, Çaka bəyin öldürülməsində Bizansın əli vardı.

Çaka bəy dövləti Qərbi Anadoluda İslamın qəbul olunmasından sonra inkişaf edən Türk hökmdarlıqları dövründə mövcud olması baxımından çox əhəmiyyətlidir. Çünki Avropanın şərqində və bu bölgələrdə daha əvvəllər, Roma Dövləti və ayrılmadan sonra Şərqi Roma İmperiyası (Bizans) sərhədləri içində yaşayan müsəlman olmayan türk tayfaları mövcud idi.

## Çaka bəy və peçeneqlər
Peçeneqlər 1048-ci ildə Tunayı keçərək Bizansa axına başladılar. Peçeneqlər Boğazı atlarıyla keçən yeganə xalqdır.1050-ci ildə Ədirnəni mühasirə edən Peçeneqlər, 1053-cü ildə Bizansı ağır məğrubiyyətə uğratdılar. 1090-cı ildə Böyük Siyirtməyə qədər gəldilər. Bu dövrdə bizanslılar qərbdə Peçeneq türkləri, Anadoludan Səlcuq türkləri, İzmir və ətrafında Çaka bəy ilə döyüşmək məcburiyyətində idilər.

Peçeneqlərin İstanbulu almaq istəyən Çaka bəy ilə razılaşmaları olur. Peçeneqlər qurudan, Çaka bəy isə dənizdən İstanbulu mühasirə etməli idi. Bizans bu təhlükədən özünü başqa bir türk soyu, Qıpçaqların köməyilə xilas etdi. Oğuzlardan sonra Balkanlara gəlmiş olan Qıpçaqlarla razılaşan Bizans, Meriç (1091 — Meriç döyüşü) sahilində köçəri iki gücü bir-birinə qarşı qoydu. Nəticədə Peçeneqlər ağır məğrubiyyətə uğradılar. Bu hadisədən sonra Peçeneqlərin bir qismi Macarıstana çəkilərək macarlara qarışdı. Bir qisimi də Vardar çayı boyunca yerləşdilər və slavyanlaşdılar. Bir qisimi də Bizanslılar tərəfindən əsir alınaraq, Qıpçaqlarla birlikdə Anadoluya, Səlcuqlara qarşı yerləşdirildi.

## Həmçinin bax
* Çaka bəyliyi

## İstinadlar
Orden

* **Оrden** — bir çox ölkələrdə xüsusi xidmətlərə görə rəsmi surətdə verilən fərqlənmə nişanı. Tarixən bir sıra monarxiyalarda bu ifadə altında xüsusi təbəqə başa düşülürdü və monarxın fərmanı və xüsusi nişanı təqdim etməsi ilə bu təbəqəyə məxsusluq vurğulanırdı.

Mükafatları öyrənən elm faleristika adlanır. "Falera" Qədim Roma mükafatlarının adıdır.

«Orden»  sözü  və ya  götürülərək "sıra", "qayda" deməkdir.

Dövlət orden və medallarından başqa müxtəlif nazirliklərin, dövlət strukturlarının və ictimai təçkilatların da orden və medalları da vardır.


Fayl:HAO.png|alt="Heydər Əliyev" ordeni, 22 aprel 2005-ci il.[1]|'''"Heydər Əliyev" ordeni''', *22 aprel 2005-ci il.*
Fayl:Legion Honneur CKS p1090334.jpg|Fəxri Legion ordeni (Fransa), *19 may 1802-ci il*
Fayl:Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg|"Qələbə" ordeni (SSRİ), *	8 noyabr 1943-ci il*


## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının ordenləri

## Ədəbiyyat
* Алексушин Г.В., Партикулярная Россия. Samara: Издательство СЮИ МЮ РФ, 2001.
* Шепелев Л. Е. Титулы, мундиры, ордена. Л., 1991.

## Mənbə

* Tarixdə ordenlər
Kutriqurlar

**Kutriqurlar** — Bulqarların qolu.

## Tarixi
Kutriqurlar utiqurlar, haylantürklər və başqa türk kökənli tayfalarla V-VI yüzilliklərdə Don və Dunay çayları arasında qərar tutmuşdular.. Bizans tarixçisi Prokopi Qeysərli bir məlumata dayanaraq yazır ki, kutriqurlar və utriqurlar ilk zamanlarda bir dövlət ətrafında birləşmişdilər. 463-cü ildə bulqarlar hunları məğlub etdilər.

Bulqarlar bir çox türk soylarının birləşməsiylə 630-cu ildə ortaya çıxdılar. Böyük Bulqar xanlığını Kubrat xan qurdu. VII əsrin ilk yarısında Xan Kubrat Qaradənizin şimalında dağınıq yaşayan türk Kutrigurlar, Utiqurlar, Sabirlər və Onoqurlar kimi soyları və bundan başqa 7 slavyan qövmünü, Bizansın razılığı ilə qurduğu ilk böyük bulqar dövlətinin tərkibində birləşdirmişdir. Beləliklə Bulqar adında yeni bir boy əmələ gəlmişdir. Ancaq qurulan dövlət uzun ömürlü olmadı. VII əsrin ikinci yarısında, Kubrat xanın 665-ci ildə ölümündən sonra digər bir Türk xalqı olan Xəzərlər bu dövləti məğlub etməyi bacarmışlar.

Kubratın böyük oğulu Batbayan (Bayan) Xəzərlərin hökmdarlığı altında yaşamağa razı olmuş və Xəzərlərə qatılmışlar. Xəzərlərin hakimiyyəti altında yaşamağa razı qalan bolqarlara Quru Bolqarlar deyilir. Xalqın ən əhəmiyyətli hissələrindən bir qismi şimala köç edib İdil bulqarları dövlətini qurdular və və şimala köç edən İdil bulqarlarına Ağ Bulqarlar da deyilər. Ağ bulqarlardan bugünkü Çuvaşlar xalqı meydana gəlmişdir. Xan Asparuhun tabeliyi altında cənub-qərbə köç edən hissə isə 678-ci ildə Tuna bolqar dövlətini qurmuşlar və Bugünkü Bolqarıstanın təməlini qoymuşdular. Digər bir qrupun isə avarlara qatılaraq daha da qərbə, orta Avropaya doğru köç etdiyi güman edilir.

## Kutriqurların xanı
* 582–584 — Qostum
* 584–619 — Kurt
* Kubrat xan

## Ədəbiyyat
* Златарски, Васил. История на Българската държава през Средните векове, т.1, ч.1. Второ фототипно издание. София, Академично издателство "Марин Дринов", 1994. (Болгарский язык).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Hunlar
* Bulqarlar
* Utiqurlar

## Xarici keçidlər
Targitay

**Targitay** — Skif mifologiyasında ilk adam.

Hələ 2500 il bundan öncə Herodot saqa boylarının soykökü miflərini qələmə almışdır. Yazar saqaların soybabası Targitayın pers şahı Daranın (Dariusun) saqalar üzərinə yürüş etdiyi ildən (513) min il öncə yaşadığını qeyd edir ki, bu da m.ö. II minilin orta la rında Koroğlu mifinin dastanlaş dığı dövrə düşür.

Herodot yazdığı saqaların (skitlərin) soykökü miflərindən birini Qara dənizin quzey sahillərində yunan kaloniyalarından toplamış, o birini isə saqaların özündən eşitmişdi. Birinci mifdə saqaların soybabası Herakl, ikinci mifdə isə Targitaydır.

Bu variantda saqaların soybabası Targitay Papay (Zevs) ilə Apinin (Geya) oğludur. Aşmarin qeyd edir ki, çuvaş dilində "baba tanrı" (tanrı baba) anlamında papay, tură papay deyimi işlənmişdi.

Qədim türklər ulu ana, ulu nənəyə də Api demişlər. "Qutatqu bilik" Apini ilk qadın "Həvva" anlamında təqdim edir: "Apa yazdı ersə, Bayat qınadı" (Həvva azdı, tanrı qınadı).

Herodot yuxarı qatı təmsil edən Papayın yunanlarin baş tanrısı Zevsə, Apinin isə Yer ilahəsi Geyaya uyğun gəldi yini vurğulayır. Beləliklə, saqa (türk) mifologitasına görə, Ulu Baba ilə Ulu Ananın izdivacından Targitay doğulur. Türklərdə Oqtay, Altuntay, Tуруmtай adları olduğu kimi, Çingiz xan dönəmində monqollar arasında da Ъиьаtай, Сабуtай Белгуtай və Tар гу tай adları yayğın idi və bu son ad Targitay adına çöx yaxındır. Bu ada bir də Herodotdan min il sonra 584-də Feofilakt Simokattanın əsərində avar boyunda tanınmış bəylərdən olan Targitayın adında rast gəlirik.

Beləliklə, bu mifdə adı keçən Papay, Apı və onların oğlu Targitay adları türkcədir. Targitayın da üç oğlu olur: Li poksa(is), Arpoksa(is), Kolak sa(is).

Tarqitayı xet və luviyalıların tanrısı Tarxuntla əlaqələndirirlər..

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* http://www.fandag.ru/publ/11-1-0-165|title=О Таргитае — прародителе скифов|date=7 ноября 2009 года|publisher=|lang=ru
* http://turan.3dn.ru/forum/10-395-1|title=К проблеме языка и этногенеза саков|date=29 сентября 2009 года|publisher=|lang=ru
* http://chudinov.ru/legenda-o-targitae-v-epigraficheskom-osveschenii-i-problemyi-hronologii/|title=Легенда о Таргитае в эпиграфическом освещении и проблемы хронологии|date=19 марта 2008 года|publisher=|lang=ru
Şahmalı Kürdoğlu

**Şahmalı Mirsəqulu oğlu Hacıyev** () — azərbaycanlı xanəndə

## Həyatı
1930-cu il aprelin 12 də Ağdamın Qiyaslı kəndində dünyaya göz açıb. Atası, əslən Dərələyəz mahalından Mirsəqulu Fətəliyev qaçaq olub. Daha sonra Qarabağa üz tutub. Ağdamın Qiyaslı kəndinə sığınıb Ermənilərin onu tanımaması üçün özünə "kürd" ləqəbi götürüb. Təqiblərə məruz qalmamaqdan ötrü anası oğlunun soyadını "Hacıyev" yazdırıb. Buna baxmayaraq atasının adına uyğun olaraq Şahmalı Kürdoğlu kimi tanınıb.

Şahmalı Kürdoğlu Ağdam pedaqoji institutunu (indiki Şuşa Pedaqoji Texnikumu) Aşqabad Universitetinin hüquq fakültəsini, Asəf Zeynallı adına musiqi texnikumunu, Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. Asəf Zeynallı adına Musiqi Kollecində Seyid Şuşinskidən muğam təhsili alıb. İslam Abdullayev, Xan Şuşinski, Seyid Şuşinski kimi xanəndələrin davamçısı hesab olunurdu.

Atasına görə Sovet hökuməti onu ixtisası üzrə işləməyə qoymamışdı. Bir müddət rayon məktəblərindən birində müəllim kimi fəaliyyət göstərib. Fikrət Əmirov Ağdama "Leyli və Məcnun"da oynaya bilən xanəndə tapmaq üçün gəldikdə Şahmalı Kürdoğlunu Bakıya dəvət edir. Şahmalı Kürdoğlu bundan sonra filarmoniyada konsertlər verir.

1978-ci ildə həbs olunub. Yeddi il Şuşa türməsində məhbus həyatı yaşayıb. "Şur" ansamblının yaradıcılarından biri olub.

Şahmalı Kürdoğlu 1992-ci ildə Ağdamda həyətlərində 8 yaşlı oğlu Şahiməli ilə birlikdə nar yeyərkən həyətə düşən "qrad" qəlpəsinin partlaması ilə həlak olub.

## Ailəsi
İki dəfə ailə həyatı qurub. Şahmalı Hacyevin 6 övladı var. Vaqif, Afət, Ceyhun, Seyhun, Tərxun və Şahiməlı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan muğamının şəhidlik zirvəsi — '''Ədalət qəzeti'''
Rua

**Ruğa** (, ?-434) — Avropa Hun İmperiyasının hökmdarı. Attilanın əmisi.

## Həyatı
412-422 illəri arasında Avropa Hun dövləti ilə əlaqədar çox bir məlumata rast gəlinməməkdədir. Hökmdar soyundan gələn Rua 422-ci ildə taxtı ələ keçərərək, ölkəni qardaşları Muncuk, Oktar və Aybars ilə birlikdə idarə etdi. Muncukun erkən ölümü üzərinə Aybars ölkənin şərq qanadının rəhbərliyinə, Oktar isə qərb qanadının rəhbərliyinə gətirildi.

Rua, Uldızın təyin etdiyi Hun xarici siyasətini tətbiqə davam etdi. Casusluq fəaliyyətlərini irəli sürərək Bizans üzərinə bir səfər təşkil etdi (422). Bu səfər nəticəsində Bizans ağır bir vergiyə bağlandı.
Qərbi Romadakı taxt qarışıqlıqlarından faydalanmaq istəyən Bizans, İtaliyaya hərbi qüvvə göndərdi. Bunun üzərinə Rua, altmış min nəfərlik bir ordunu Qərbi Romanın köməyinə göndərərək Bizans imperatoru Theodosiusı (Teodosyus) döyüşmədən geri çəkilmək məcburiyyətində buraxdı.

Bizans üzərinə edəcəyi yeni bir səfərə hazırlanarkən 434 ilində öldü. Yerinə qardaşı Muncukun oğulu Attila keçdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Avropa Hun İmperiyası
Baltazar

**Baltazar** Alpbiy, Alpbəy  (?-390) — Avropa Hun İmperiyasının hökmdarı.

## Həyatı
Əsl adı Alp bəydir. Balamirin oğludur. Balamirdən sonra 378-ci ildə Alpbiy, Hun imperatoru olmuşdur. 378-ci ildə hunlar, Dunay çayını keçmişlər və Trakyaya qədər irəliləmişdilər. Hunlar, Trakyaya qədər irəliləmələrinə baxmayaraq Roma imperatorluğundan bir dirəniş görməmişdilər. Hunların basqısı altındaki barbar tayfalar, Roma imperatorluğunu zorlamağa başlamışdılar. Roma imperatoru I Thəodosiusun 17 dekabr 395-ci il  tarixində ölməsi üzərinə hunlar təkrar hərəkətə keçmişdilər.

## Həmçinin bax
*Avropa Hun İmperiyası

## İstinadlar
Uldız

**Uldız** () — Avropa Hun İmperiyasının hökmdarı.

## Həyatı
Uldız, Bizansı təzyiq altına almaq məqsədiylə Trakya üzərinə yeridi. Barış istəyən Trakya qubernatoruna "Günəşin batdığı yerə qədər hər yeri zəbt edə bilərəm" deyərək Şərqi Romaya (Bizansa) meydan oxudu. O, 404-409-cu illərdə Bizans üzərinə hücum etdi.Türklərin gücündən çəkinən Bizans, müqavilə bağlayaraq Hunların üstünlüyünü qəbul etdi.Bizans sülh bağlamağa məcbur oldu.

Bu dövrdə Hunlar, Orta Avropadan Xəzərin şərqinə qədər uzanan geniş torpaqlara sahib olmuşdular. Dövlətin şərq bölgəsini Qaradonun idarə etdiyi bilinirsə də bu hökmdar haqqında çox məlumat yoxdur.

Onun ölümündən sonra, 410-cu ildə hakimiyyətə Qaradon xan keçdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Avropa Hun İmperiyası
Faleristika

**Faleristika** (lat. falerae, phalerae — hərbi fərqlənmə nişanlarından ibarət metal bəzək; yun. φάλαρα — metal nişan) — mükafatları öyrənən köməkçi tarix elmi. 

"Falera" Qədim Roma mükafatlarının adıdır, orden, medal və fərqlənmə nişanlarının tarixini öyrənən köməkçi tarix fənni. Ənənəvi olaraq numizmatikaya aid edilir. Müstəqil fənn kimi 20-ci əsrin 60–70-ci illərindən inkişaf edir.

## İstinadlar
Atatürk Beynəlxalq Sülh Mükafatı

**Atatürk Beynəlxalq Sülh Mükafatı** () — 1986–2002-ci illərdə Türkiyədə verilən və Mustafa Kamal Atatürkün şərəfinə adlandırılan yüksək dövlət mükafatı. Mükafat dünyada sülhə töhfə vermiş insanlara verilirdi.

## Tarixi
Atatürk Beynəlxalq Sülh Mükafatı 1986–2002-ci illərdə Türkiyədə təqdim edilən yüksək dövlət mükafatı olub. Mükafat Mustafa Kamal Atatürkün "Yurdda sülh, cahanda sülh" sözlərinə əsaslanaraq təsis edilmiş və dünyada sülhə töhfə vermiş insanlara verilirdi. Bu səbəbdən mükafata Atatürkün adı verilmişdi. Mükafat prezident Kənan Evrenin prezidentliyi dövründə, Atatürk Mədəniyyət Dil və Tarix Dərnəyi tərəfindən təsis edilib.

Mükafat qeyri-hökumət təşkilatlarının üzvləri, Türkiyə universitetləri Senatı, həmçinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının baş katibləri tərəfindən irəli sürülmüş namizədlərə təqdim edilirdi. Namizədləri Türkiyə Prezidenti, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri də təqdim edə bilərdi. Mükafat 2000-ci ildən sonra 13 il ərzində verilməməsi səbəbindən, 2013-cü ildə onun yalnız beş ildən bir verilməsi qərara alındı. Lakin 17.08.2013-cü il tarixli Rəsmi Qəzetdə dərc edilən "Atatürk Beynəlxalq Sülh Mükafatı Əsasnaməsinin Ləğv Edilməsi" ilə mükafat ləğv edildi.

## Mükafat sahibləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mustafa Kamal Atatürkün həyatı
* Atatürk Araşdırma Mərkəzi
* [Mustafa Kamal Atatürk](https://openlibrary.org/subjects/person:kemal_atat%C3%BCrk_(1881-1938))
Uniforma

**Uniforma** ( "forma",  "eyni"), **mundir** — eyni tikilişli, parça tipi və xüsusi xidməti geyim. Məqsəd ictimaiyyətdə mundir daşıyıcısının mənsub olduğu struktur haqqında vahid təsəvvür yaratmaqdır.

XX əsrdən bəri bəzi məktəblərdə şagirdlər arasında sosial bərabərliyi təmin etmək üçün şagirdlərin mütləq **[[məktəb uniforması]]** geyinməsi tələb olunur.
Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi (Azərbaycan)

**Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi** — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 aprel 2001-ci il tarixli 697 saylı Sərəncamına əsasən yaradılmış və həmin tarixdən fəaliyyətə başlamışdır.

## Tarixi
DDLA Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 aprel 2006-cı il tarixli 395 saylı Fərmanı ilə təsdiqlənmiş Əsasnaməyə müvafiq olaraq, Azərbaycan Respublikası ərazisində dəniz nəqliyyatı sahəsində müəyyən edilmiş qaydada dövlət siyasətini və tənzimlənməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır.

Agentlik öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərman və Sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələri və "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dəniz Administrasiyası haqqında Əsasnamə"ni rəhbər tutur.

Azərbaycan Respublikası 15 may 1995-ci il tarixindən Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (BDT) üzvüdür. Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi BDT ilə sıx əlaqə yaradaraq təşkilatın iclaslarında, şuralarında və asambleyalarında yaxından iştirak edir. Bu günədək DDLA tərəfindən hazırlanaraq Milli Məclisə təqdim olunmuş 18 Beynəlxalq Konvensiya və həmin konvensiyalara 8 Protokol ali qanunverici orqan tərəfindən qəbul olunmuşdur. DDLA bu konvensiyaların Azərbaycan Respublikasında yerinə yetirilməsinə dair BDT-yə mütəmadi olaraq hesabatlar verir.

"Azərbaycan Respublikasında nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər" haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 yanvar 2018-ci il tarixli Fərmanı ilə Agentlik Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi kimi Nazirliyin strukturuna daxil edilib.

Dövlət Dəniz və Liman Agentliyinin nizamnaməsi: https://president.az/az/articles/view/53410

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi
* Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası
* Xəzər Dəniz Neft Donanması
* Dəniz Nəqliyyatı Donanması
* Geokinetics
* Xəzər Hövzə Qəza-Xilasetmə Xidməti
Svetlana Medvedeva

**Svetlana Medvedeva** — Rusiyanın keçmiş birinci xanımı.

Svetlana Vladimirovna Medvedeva hərbçi ailəsində, Leninqrad vilayətində 1965-ci ildə doğulub.

Qız familiyası Linnik olub. Orta məktəbi Kupchinoda oxuyub. Elə burada da paralel sinifdə oxuyan gələcək əri Dmitri Medvedev ilə tanış olub. 1989-cu ildə onlar evləniblər. 1996-cı ildə onların oğlu İlya doğulub. Oğul İlya kompüteri və futbolu xoşlayır.

Svetlana Medvedeva Maliyyə və İqtisad institutunun statistika fakultəsini bitirib. Ancaq ixtisası üzrə az işləyib. Sankt-Peterburqda müxtəlif ictimai hərəkətlərin təşkilatında çalışıb.

Medvedeva hal-hazırda Moskvada 367,8 kvadrat metrlik mənzilə sahibdir. 2 qarajı və bir “Folsvagen Qolf” avtomobili də var.

## İstinadlar
Hayrunnisə Gül

**Hayrunnisə Gül** — Türkiyənin sabiq Birinci xanımı.

Türkiyə Cümhuriyyətinin 11-ci prezidenti Abdulla Gülün həyat yoldaşı Hayrunnisa Gül 1965-ci ildə İstanbul – Beşiktaşda anadan olub.

İstanbul Bəyazid Qoca Rəcib Paşa Məktəbində və Çəmbərlidaş Qız Litseyində təhsil alıb. 1980-ci ildə Abdulla Gül ilə ailə həyatı qurub. Onların Əhməd Münir (1983), Kübra (1985) və Mehmet Əmrə (1991) adlı 3 övladları var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bettina Vulf

**Bettina Vulf** — Almaniyanın birinci xanımı.

Bettina Vulf 1973-cü ildə anadan olmuşdur.

Vulf Almaniya prezidenti Kristian Vulfla 2008-ci ilin martında ailə həyatı qurub. Onların Linus Florian adlı bir oğlu var. Bettina Vulf Almaniya prezidentinin ikinci xanımıdır. Mətbuat onu Almaniyanın Karla Brunisi adlandırır.

## İstinadlar
Marqarita Zavala

**Marqarita Zavala** () — Meksikanın birinci xanımı.

Marqarita Zavala 1967-ci ilin iyulun 25-də dünyaya gəlib. Ailədə 7 uşaqdan beşinci olan Zavala Meksikada hüquqşünaslıq ixtisası üzrə təhsil alıb. 1993-cü ildə Meksika prezidenti Filipe Kalderonla ailə həyatı quran Zavalanın üç övladı var. Birinci xanım Meksika ailələrinə yardım üzrə dövlət qurumunun məsləhət şurasının prezidentidir.

## İstinadlar
Medal

**Nişan** və ya **Medal** (, ) — dövlət, cəmiyyət və ya ictimai təşkilat qarşısında xüsusi xidmətlərin mükafatlandırılması və ya hansısa yubiley münasibətilə insanların təltif edilməsi üçün üstü qabarıq şəkilli və səbəbi göstərilən yazısı olan metallik (çox zaman dairəvi) nişan. Medalın üz (avers) və arxa (revers) tərəfi olur. Bir sıra hallarda arxa tərəfində medalın sıra nömrəsi qeyd edilir.

Bir çox hallarda medallar kolodkaya (üzərinə xüsusi rəngli parça sarınmış metal lövhə) bərkidilir. Medalların əksəriyyəti arxasındakı iynə ilə sinədən yuxarı paltara bərkidilir.

Medallar aşğıdakı tiplərədə olur :
* Dövlət medalları
** Azərbaycan Demokratik Cumhuriyyətinin medalları
** Azərbaycan medalları
** SSRİ medalları
** ABŞ medalları
* Nazirlik medalları
* İctimai təşkilatların medalları
* Xarici ölkə medalları
** Türkiyə medal və dövlət nişanları
** Rusiya medalları

Həmçinin:
* Stolüstü medal
* Məktəb medalı
* İdman medalı

## Maraqlı faktlar
Böyük Britaniya qanunlarına görə hökumətin razılığı olmadan Britaniya tələbələri xarici ölkələrin dövlət mükafatlarını qəbul edə bilməzlər.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının medalları

## İstinadlar
Nəriman İmranov

**Nəriman Şamo oğlu İmranov** () — Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik naziri (1993–1994).

## Həyatı
Nəriman Şamo oğlu İmranov 1944-cü ilin yanvar ayının 2-də Basarkeçər rayonunun (indiki Vardenis rayonu) Şişqaya kəndində anadan olmuşdur (Atası Cil kəndindəndir (Ağacanlı)).

1993-cü ilin iyulundan 1994-cü ilin sentyabrına qədər milli təhlükəsizlik naziri vəzifəsində çalışıb. 15 may 1994-cü ildə ona general-mayor ali hərbi rütbəsi verilib.

1994-cü il dekabrın 21-də bir qrup şəxsin nazirliyin təcridxanasından qaçırılmasını təşkilinə görə vətənə xəyanət ittihamı ilə ömürlük azadlıqdan məhrum edilib. 21 fevral 1996-cı ildə isə general-mayor rütbəsindən məhrum olunub.

2002-ci ildə əfv fərmanı ilə azadlığa buraxılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İmranov-Abbasov-Hüseynov triosu Azərbaycana qarşı təhlükəli oyunda — GÜNÜN MANŞETİ
* Nəriman İmranov, Siyavuş Mustafayev və ya bir əfvin TARİXÇƏSİ
* MTN-in keçmiş rəhbəri Rusiya generalı ilə birgə hərəkat yaradır
* "Nəriman İmranov nə Əli Kərimli, nə də Cəmil Həsənlidir…" — FOTO
Problem

**Problem** () — öyrənilməsini və həllini tələb edən mürəkkəb və praktiki situasiya; hansısa vəziyyətin, obyektin, qeyri-müəyyənliyin mürəkkəbliyinin nəzəri isahını gözləyən hal. Həllində əsas məsələ onun düzgün izah edilməsidir. Düzgün izah edilməyən problem onun istinad nöqtəsindən uzaqlaşmasına səbəb olur.

Problem məsələdən onunla fərqlənir ki, onun həll üçün öz resursları yoxdur və kənardan dəstəyə ehtiyacı vardır.

Qarşılıqlı problemlərin məcmusu problematika adlanır.

## Təsnifat

### Bəşəriyyətin problemləri
** ekologiya, sağlamlıq, qida, energetika, nəqliyyat problemləri;
** demoqrafik problemlər;
** təbiətin talan edilməsi;
** planetə qarşı diqqətsizlik;
** cinayətkarlıq;
** regionların qeyri-bərabər inkişafı;
** əmək bazarındakı problemlər;
** ailə institunun problemləri;
** yeni texnologiyaların tətbiqinin problemləri;

### Proqnozlaşdırma imkanları
* proqnazlaşdırıla bilinmir (təbii fəlakətlər, insan faktoru);
* poqnozlaşdırılır.

### Mürəkkəbliyi
* problemin həlli bir çox problemlərin həllini tələb edir (məsələn, regionların qeyri- bərabərliyi)
* həll edilir (məsələn, binanın təmiri)

### Elmdə

### Ədəbiyyatda

### Biznesdə

## İstinadlar
Xeyriyyəçilik

**Xeyriyyəçilik** və ya **xeyriyyəçilik fəaliyyəti** (*philanthropy*) – fiziki şəxs və (və ya) xeyriyyə təşkilatı tərəfindən həyata keçirilən, maddi və ya digər yardıma ehtiyacı olan fiziki şəxslərə və ya bilavasitə bu cür yardım göstərən təşkilatlara, o cümlədən xeyriyyə təşkilatlarına, birbaşa bu cür təmənnasız yardım göstərməkdən, o cümlədən əvəzsiz pul köçürməkdən ibarət olan fəaliyyət, yaxud, ictimai mənafelər naminə həyata keçirilən elmi, təhsil və ya başqa fəaliyyətdir. 

Aşağıdakı hallarda yardım göstərilməsi xeyriyyəçilik fəaliyyəti sayılmır: 
1.Bu cür yardımı alan şəxs yardımı göstərən şəxsin qarşısında mülkiyyət və ya qeyri-mülkiyyət xarakterli öhdəlik (alınan vəsaitdən və ya əmlakdan məqsədli təyinatla istifadə olunmasına dair öhdəlikdən başqa) qəbul edirsə;
2.Bu cür yardımı alan və yardımı göstərən şəxslər qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslər sayılırlarsa;
3.Bu cür yardım hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxsə seçki kampaniyasında iştirak etmək üçün göstərilirsə. Xeyriyyə təşkilatı, xeyriyyəçilik fəaliyyətini həyata keçirən qeyri-kommersiya təşkilatı.

## Həmçinin bax
*Filantropiya

## İstinadlar
Qrant

**Qrant** () — humanitar, sosial və ekoloji layihələri, müharibə və təbii fəlakət nəticəsində ziyan çəkmiş ərazilərdə dağılmış istehsal, sosial təyinatlı obyektlərin və infrastrukturun bərpası üzrə işləri, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, hüquqi məsləhət, informasiya, nəşriyyat və idman sahələrində proqramları, elm, tədqiqat və layihələşdirmə proqramlarını, dövlət və cəmiyyət üçün əhəmiyyət kəsb edən digər proqramları hazırlamaq və həyata keçirmək üçün göstərilən yardımdır.

Qrant yalnız konkret məqsədlər üçün verilir. Qrant maliyyə vəsaiti şəklində və ya başqa maddi formada verilir. Qrant təmənnasız verilir, onun əvəzi hər hansı bir şəkildə geri istənilə bilməz. Birbaşa mənfəət əldə etmək üçün istifadə edilən maddi yardım qrant sayılmır. Qrant predmeti olan layihə başa çatdırıldıqdan sonra qrant alanın sərəncamında hər hansı maliyyə vəsaiti və ya başqa maddi vəsait qalarsa, qrant haqqında müqaviləyə və ya qərara əsasən başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, bu vəsait, qrant alanın mülahizəsinə görə, qrant predmeti ola bilən layihə və proqramların həyata keçirilməsinə sərf edilməlidir.

**Qrand** – 1)dövlət sifarişi ilə yerinə yetirilən elmi-tədqiqat və yeniliklərin maliyyələşdirilməsi üçün subsidiyalar; 2)elmi-tədqiqatların, alimlərin, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin maliyyə dəstəyi üçün xeyriyyəçilik məqsədilə ayrılan pul vəsaitləri; 3)hər hansı fəaliyyət sahəsində yüksək ustalıq və peşəkarlığa nail olan insan (reklam qrandı). Konkret insanlara deyil, firmalara, təşkilatlara aiddir.

Bilavasitə siyasi hakimiyyət uğrunda mübarizə məqsədləri, qanunların və digər qanunvericilik aktlarının qəbul etdirilməsi üzrə lobbiçilik fəaliyyəti, siyasi reklam, hər hansı siyasi təşkilatın və ya siyasi xadimin seçki kampaniyasının maliyyələşdirilməsi üçün istifadə edilən maddi yardım qrant sayılmır. Qrant alanla münasibətlərində qrant verən donor sayılır. Donorla münasibətlərində qrant alan resipiyent sayılır.

## Ədəbiyyat
*R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki,  İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
I Seyfəddin Qazi

**I Seyfəddin Qazi** (1100 - 1149)—Zəngilər sülaləsindən Mosul atabəyi, hökmdar.

## Həyatı

1146-cı ildə Caber qalasının fəthi zamanı İmadəddin Zəngi öldürüldü. Atabəyin öldürülməsi böyük Zəngilər dövlətinin də parçalanması demək idi. Onun ölümündən sonra dövlət iki oğlu - Nurəddin Mahmud Zəngi və Seyfəddin Qazi arasında bölüşdürüldü. Nurəddin Mahmud Suriyanın idarəçiliyini öz üzərinə götürdü və Hələb şəhərini də özünün paytaxtı elan etdi. Seyfəddin Qazi isə Əl-Cəzirə bölgəsinə sahiblənib Mosula da başşəhər statusu verdi.

Beləliklə, yaranması böyük tarixi bir hadisə olan Zəngilər dövləti iki yerə parçalandı. Bəziləri bu parçalanmadan istifadə edib bu torpaqları öz hakimiyyətləri altına almağa çalışdı. O cümlədən, Səlcuq şahzadələrindən Alp Arslan ibn Mahmud atabəyliyin idarəsini ələ keçirmək məqsədilə yürüş etdi. Amma Seyfəddin Qazi bu yürüşün qarşısını almağa nail oldu. O daha sonra qardaşı Nurəddinlə razılaşma əldə etdi və Mosula gələrək atasının yerinə keçdi. İki qardaş arasında əldə olunan ittifaq isə dövlətin daha da qüdrətlənməsinə imkan verdi. Zəngilər növbəti dəfə istilalara başladılar. Hələb bölgəsinin idarəçiliyi tamamilə ələ alındıqdan sonra Seyfəddin Qazi səliblərin işğal etdiyi bölgələri istila etdi. Bundan sonra isə, əsrlər öncə Assurlar tərəfindən deportasiya olunduqları Ərsaq (Qarabağ) bölgəsinə gəlib çıxdılar.

1149-cu ildə Seyfəddin Qazinin Mosulda vəfat etməsindən sonra onun taxtına qardaşı Qütbəddin Mövdud sahib çıxdı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Zəngilər
Ralf Fayns

**Ralf Fayns** (; ) — ingilis aktyor, prodüser və rejissor. O, "BAFTA Mükafatı" və "Toni Mükafatı"na layiq görülüb, həmçinin iki dəfə "Oskar" və "Emmi Mükafatı"na namizəd göstərilib.

## Həyatı
Ralf Nataniel Fayns 22 dekabr 1962-ci ildə, fotoqraf Mark Fayns və yazıçı Cennifer Laşın ailəsində, Saffolkda, İngiltərədə anadan olub. Ralf altı uşaq arasında ən böyüyü idi. Ondan başqa, bacıları Marta və Sofi, qardaşı Cozef də öz karyeralarını kinoya bağlayıblar.

Fayns ailəsinin kökü orta əsrlərədək uzanır və ata xətti üzrə aktyorun 20 nəsil əcdadlarının adları məlumdur.

Ralf Fayns Çelsi Teatr Sənəti Kollecində və Dram Sənəti Kral Akademiyasında təhsil alıb. Feyns və gələcək həyat yoldaşı A. Kinqston Dram Sənəti Kral Akademiyasında tanış olmuşdular. Ancaq Ralfla aktrisa Françeska Ennis arasındakı uzunmüddətli münasibətlər nəticədə onların ayrılmasına səbəb olmuşdu. Ötən əsrin 60-cı illərində Cimi Hendrikslə yaxın münasibətlərdə olduğu bilinən Françeska Ennis aktyordan düz 17 yaş böyük idi.

## Karyerası
1987-ci ildə Birləşmiş Krallıq Milli Teatrının aktyoru olan Ralf, 1988-ci ildə Şekspir Kral Teatrının truppasına daxil olur.

Aktyor əvvəlcə bir neçə televiziya filminə çəkilib və "Təhlükəli adam: Lourens Ərəbistandan sonra" Britaniya telefilmində baş rola çəkilərək geniş publika tərəfindən tanınıb. Sonra isə o, "İldırımlı aşırım", P. Qrinueyin "Makonun uşağı" və S. Spilberqin "Şindlerin siyahısı" filmlərində rol alıb. 1993-cü ildə ekranlara çıxan film ("Şindlerin siyahısı") Ralf Faynsı dünyamiqyaslı ulduza çevirdi. R. Redfordun "Televiktorina" filminin çəkilişlərindən sonra, 1996-cı ildə Oskar mükafatına layiq görülmüş "İngilis pasienti" filminin zəfər qazanması onu daha da populyar etdi.

1997-ci ildə "Empire" jurnalı bu dəfə Ralfı "Bütün dövrlərin 100 kinoulduzu" siyahısına saldı. Puşkinin "Yevgeni Onegin" poeması 1999-cu ildə ekranlaşdırılarkən aktyor baş rolda oynayıb.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
351 (ədəd)

**Üç yüz əlli bir** — say sistemində ədədlərdən biri. Üç yüz əllidən sonra,  üç yüz əlli ikidən əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

### Əsas hesablamalarda
* ** Üç yüz əlli bir ədədi** —cüt ədəddir və eyni zamanda mürəkkəb ədəddir.

### Say sistemində

## Elmdə

## Dində

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Mark Çepmen

**Mark Devid Çepmen** (; 10 may 1955, Fort-Uort, Texas, ABŞ) — Con Lennonun qatili.

Mark Çepmen 10 may 1955 tarixində Texasda anadan olmuşdur. Uşaqlığında IQ səviyyəsinin normaldan çox olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Hələ məktəb illərindən narkotikdən istifadəyə başlamışdır.

8 dekabr 1980-ci ildə The Beatles qrupunun üzvü olan Con Lennonu qaldığı hotelin qarşısında güllələyərək öldürür. Vurmadan əvvəl eyni günün axşam saatlarında isə, Conun həyat yoldaşı Yoko Onoya Conun **[[Double Fantasy]]** adlı albomunu imzalatdırmışdır. Nyu York polisi Çepmeni həbs etdikdə, vəkili Conatan Marks onun günahkar olmadığını iddia edirdi. Vəkil Çepmenin zehni pozuntuları olduğunu bildirmişdir. 1981-ci ildə Çepmen, ikinci dərəcəli cinayətdən həbs edilmiş və 20 ildən az olmamaqla ömür boyu həbsə məhkum edilmişdir. 7 dəfə həbsdən azad olunması üçün müraciət edilsə də, müraciətlər məhkəmə tərəfindən rədd edilmişdir.

Çapman, 1991–92-ci illərində yazılmış səs qeydlərində cinayəti necə işlədiyini danışır. Amerikanın NBC kanalının yayımladığı qeydlərdə, bunları qeyd etmişdir:

*"Bu mütləq bir ehtiyac idi. O mərhələdə artıq özümə mane olmaq üçün heç bir şey edə bilmədim, bütün ruhumla və şüurumla buna tamamilə inanmışdım. Bu, qatar kimi idi, heç bir şeyin dayandıra bilməyəcəyi, sürücüsü olmayan bir qatar. Orda, bir yanda bütün dünyanın heyran olduğu bir insan, digər tərəfdə isə mən, şəxsiyyətsiz, sadə bir insan. Con Lennonu öldürməklə kim olduğumun ortaya çıxacağını düşündüyümü xatırlayıram."*

Mark Çepmen, Lennonu gördükdə beynində bir səsin özünə,  dediyini də söyləyir. Səs qeydlərinin Channel 4 adlı ingilis kanalında yayımlandığı bildirilmişdir.

2007-ci ildə Chapter 27 adlı Lennonun qətlinə səbəb olmuş Çepmen haqqında bioqrafiya filmi çəkilir. Film Cek Consun  adlı kitabından ilhamlanılmışdır. Çepmeni məşhur ulduz Cared Leto canlandırmışdır.
Yoko Ono

**Yoko Ono Lennon** () daha çox **Yoko Ono**(*小野 洋子*) kimi tanınır; — avanqard üslubda işləyən rəssam, müğənni, sülh aktivisti və kinoşünas, eyni zamanda Con Lennonun keçmiş həyat yoldaşı. Nyu-Yorkda yaşayır, ABŞ vətəndaşıdır.

## İstinadlar
Qırğızıstan Sovet Sosialist Respublikası himni

**Qırğızıstan SSR himni** (qırğ. Кыргыз ССР Мамлекеттик Гимни) — 1946–1992-ci illərdə Qırğızıstan SSR-nin dövlət himni.

## Himnin sözləri

## İstinadlar
Hücum

**Hücüm** - irəliləmək məqsədilə qoşunların düşmənə qarşı apardığı hərbi əməliyyat və ya həmlə.

## Digər mənaları

1 - İttihamla, yaxud qərəzlə birinin üstünə düşmə, ağır sözlərlə üzərinə həmlə etmə;

2 - Şahmat, hokkey, futbol və s. oyunlarda xal qazanmaq üçün daha fəal hərəkətə keçmə, mübarizəni gərginləşdirmə, rəqibi sıxışdırma.

## Həmçinin bax
*Hücum (film, 1952)
*Hücum (şahmat)
Səlim Müslümov

**Səlim Müslümov** () — Azərbaycan siyasətçisi. O, 2013–2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri kimi xidmət etmişdir. Müslümov 2021-ci ilin fevralında barəsində olan korrupsiya faktlarına görə həbs edilmişdir.

## Həyatı
Müslümov Səlim Yanvar oğlu 1961-ci il noyabrın 1-də Ağsunun Pirhəsənli kəndində anadan olmuşdur. 1983-cü ildə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun uçot-iqtisad fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1983–1987-ci illərdə Moskva Dövlət Universitetinin məqsədli aspiranturasında təhsilini davam etdirmiş və 1987-ci ilin noyabrında namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək iqtisad elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

1988-ci ilin yanvarından 1995-ci ilin iyulunadək Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunda müəllim, baş müəllim, dekan müavini vəzifələrində çalışmışdır.1992-ci ilin yanvarından 1995-ci ilin iyununadək Türkiyə Cumhuriyyətinin Mərmərə Universitetində elmi ezamiyyətdə və doktoranturada olmuşdur. 1995-ci ilin iyulundan 2000-ci ilin martınadək Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyində idarə rəisi vəzifəsində çalışmışdır. 2000-ci ilin martında Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Sədr müavini təyin edilmişdir. 2002-ci ilin 17 dekabr tarixində Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2004-cü il sentyabrın 18-də Beynəlxalq Sosial Təminat Assosiasiyasının Pekində keçirilən 28-ci Baş Assambleyası zamanı bu qurumun Büro üzvü seçilmişdir. 2006-cı ilin fevral ayında Rusiyanın Kazan şəhərində "Pensiya sığorta sistemində mühasibat uçotu, təhlil və audit islahatları" doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək İqtisad elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.

S. Y. Müslümov iqtisadi sahədə bir neçə qanunvericilik aktının hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir. O, 4 kitabın və 50-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 yanvar 2002-ci il tarixli 643 nömrəli Fərmanı ilə ona gömrük xidməti general-mayoru ali xüsusi rütbə verilmişdir.

22 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri vəzifəsinə təyin edilib.

Hal-hazırda "Azərbaycan Hava Yolları" QSC Milli Aviasiya Akademiyasının "İqtisadiyyat" kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır.

## Şəxsi həyatı
Rus və ingilis dillərində sərbəst danışır. Evlidir, 3 övladı var.

Müslümov 2021-ci ilin fevralında barəsində olan korrupsiya faktlarına görə həbs edilmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin rəsmi internet informasiya resursu

## İstinadlar
Şon Konneri

**[[Ser]] Tomas Şon Konneri** (; ) — şotland əsilli Böyük Britaniya kinoaktyoru və prodüseri. Oskar (1988), BAFTA (1988, 1990) və Qızıl Qlobus (1972, 1988) mükafatlarının laureatıdır. 70-dən artıq kinofilmdə rol almış, həmçinin 1962–1983-cü illərdə Yan Fleminqin əsərlərinin ekranizasiyası olan Ceyms Bond haqqında 7 filmdə çəkilmişdir.

1988-ci ildə "Toxunulmazlar" () filmindəki roluna görə "Ən yaxşı ikinci plan aktyoru" nominasiyasında Oskar mükafatına layiq görülmüşdür.

1991-ci ildə ona Fransanın Fəxri Legion Ordeninin komandor dərəcəsi, 2000-ci ilin iyulunda isə kraliça II Elizabet tərəfindən cəngavər dərəcəsi və "ser" titulu verilmişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi veb-saytı
* 
* BBC: Sean Connery Biography (1999)
* Profile @ Turner Classic Movies
* Photographs and literature
Bafra bəyliyi

*Bafra bəyliyi*' Canik bəyliklərindən biridir. Canik (Bugünkü Orta Qaradəniz) bölgəsinde XIII–XIV yüzillərdə çox sayda bəylik yaxut dərəbəylik mövcud idi. Canik bəylərinin bəziləri zaman-zaman qismən və ya tam müstəqil olmuşlarsa da, çox zaman çevrədəki güclü dövlətlərə bağlı olaraq varlıqlarını davam etdirmişdilər. Bafra bəyliyi də Candaroğulları bəyliyi, Ərətna bəyliyi, Qazi Bürhanəddin bəyliyi və Amasiya bəyliyi (Kutluşahlar)a bağlı bir dərəbəylik olaraq varlığını sürdürmüşdür. Bəyliyin quruluş və yıxılışının tam tarixləri və bəylərinin adları bilinmir.

## Məmbə
* Batfa Beyliği Tarihi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Anadolu bəylikləri

## Xarici keçidlər
Sabir Nəbioğlu

**Sabir Nəbioğlu** () — tənqidçi, ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru.

Sabir Nəbi oğlu Əmirov 1926-cı il sentyabr ayının 29-da Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. 1937-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Təbrizə köçmüşdür. Təhsilini "Homam" adına məktəbdə (1939-1943) fars dilində və sovet məktəbində (1943-1946) davam etdirmişdir. Özünə "Nəbioğlu" təxəllüsü götürüb.

1946-cı ildə Azərbaycan Milli Hökuməti Sabir Əmirovu Bakı Piyadalar Məktəbinə oxumağa göndərmiş, burada o, bölmə komandirinin müavini olmuş və məktəbi kapitan rütbəsində bitirmişdir (1947).

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun hazırlıq kursunu və Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika bölməsini (1953) fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsil almışdır. Universitetdə təhsil aldığı illərdə Azərbaycan Demokrat Firqəsinin ilk partiya təşkilatının sədri, İranlı siyasi mühacirlər cəmiyyətinin "Cavanlar" təşkilatının sədri olmuşdur (1957-1975).

Sabir Nəbioğlu Azərbaycan Demokrat Firqəsi Mərkəzi Komitəsinin şöbə müdiri (1967-1994), Cənubi Azərbaycan Yazıçılar Cəmiyyəti İdarə Heyətinin məsul katibi (1967-ci ildən) vəzifələrində çalışmışdır.

"Cəlil Məmmədquluzadənin felyetonları (1905-1906)" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi – alimlik dərəcəsi almışdır.

1996-cı ildən AMEA Ədəbiyyat İnstitutunda çalışır. 2003-cü ildə "Cənubi Azərbaycan milli-demokratik ədəbiyyatı (1941-1990)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Çoxlu sayda elmi əsərin, o cümlədən Məhəmmədhüseyn Şəhriyar, Səhənd, Səməd Behrəngi və Qulamrza Səbri Təbrizi haqqında monoqrafiyaların müəllifidir.

2014-cü il iyun ayının 7-də Bakıda vəfat etmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Şəfiqə Qutluər

225px|thumb|Şefika Kutluer

**Şəfiqə Qutluər**, ***Sehrli fleyta*** (*Sihirli Flüt*) ləqəbli Türkiyəli fleyta sənətkarıdır. Türkiyə Respublikası Dövlət Sənətkarıdır. 2010-cu ildən görə ki Şefika Kutluer adına Beynəlxalq Festivalı baş verir.

Ankarada doğulmuşdur. Anası institut məzunu bir ev xanımıdır, atası Prizrəndən (bugünkü Kosovo) köçmüş bir mağaza sahibkarıdır.

Atasının dostu Ulvi Cemal Erkin sayəsində instrumental musiqi təhsilinə başlayıb. 1979-cu ildə Ankara Dövlət Konservatoriyasını bitirib. Müxtəlif müfakatların və kompakt disklərin sahibidir.

## Mənbə
* Şefika Kutluerin bioqrafiyası