open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Usta Piri

**Piri Dostməmməd oğlu Quliyev** və ya **Usta Piri** () — Azərbaycan neftçisi, qazma ustası, Əmək Qəhrəmanı.

## Həyatı
2 mart 1869-cu ildə Əmircanda doğulub.

1885-ci ildən bəri Bakı Neft Şirkətinin barel istehsalında işləyən, 1887–1904-cü illərdə əsas işçi, köməkçi qazma ustası, Balaxanı və Suraxanı neft yataqlarında qazma ustası, 1904-cü ildən Bakı neft şirkətinin baş qazma ustası.

1917–1920-ci illərdə Bakı şəhərində inqilabi fəaliyyətdə fəal iştirak etmişdir. İnqilab zamanı Bakı neft yataqlarında işləyən avadanlıq praktik olaraq məhv edilib və Piri Quliyev bütövlükdə respublikanın neft sahələrində və neft sənayesində qazma işlərinin bərpası üçün böyük işlər gördü.

1924–1926-cı illərdə ABŞ-yə işgüzar səfərə çıxmışdı. Amerikaya gəldikdən sonra, *Signal Hill*-də qazma müqaviləsi hazırlayıb, daha sonra *Torrens* neft yataqlarında, *St Paul*, *Midfest-Rifaineri* və Oklahoma şəhərində işləmişdir. Piri Quliyev SSRİ-yə ABŞ-nin neftçilərindən öyrəndiyi fırlanan qazma texnikasını gətirdi.

1926-cı ildən — *"Azneft"* MMC-nin yeni yataqlarının kəşfiyyat şöbəsinin müdiri. Balaxanı və Sabunçu quyuslarının əsas inkişaf etdiricilərindən biri Qala və Qaraçuxur yatağlarının kəşf edilməsi və istismara verilməsi istiqamətində aktiv iştirak etmişdir.

Azərbaycanın ictimai həyatında aktiv iştirak etmişdir. 1925-ci ildən Sovet İttifaqının üzvü olmuşdur.

1951-ci il avqustun 5-də Bakıda vəfat edib.

### Ailəsi
Oğulları Mamedpaşa və İsrafil respublikada tanınmış qazmaçı neftçilərdir, Danil oğlu isə Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin katibi, Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin Kİ-nin Şəxsiyyət Partiyasının Tarix İnstitutunun direktoru.

## Ədəbiyyat
* 
* Журнал "Смена" № 802, Октябрь 1960
Yapışqanyarpaq qırmızı eskalloniya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.

## Təbii yayılması
Cənubi Amerikanın orta qurşağında, xüsusilə Çində təsadüf edilir.

## Botaniki təsviri
Hündülüyü 1,5 m-ə çatan həmişəyaşıl kol bitkisidir. Yarpaqları yapışqanlı, yumurtavarı və tünd-yaşıl olur. Çiçəkləri ağdır, oktyabrda çiçəkliyir. Meyvəsi 2–3 yuvalı çox toxumlu qutucuqdur.

## Ekologiyası
Torpağa az tələbkar, quraqlığa, günəşə, şaxtayadavamlı və işıqsevən bitkidir. Torpağın əhəngləşməsinə dözür. Düzənliklərdə və dağ yamaclarında bitir. Çox suvarılma tələb etmir. Al-qırmızı, Stereum cücüsünün zədələdiyi bitkinin yarpaqları metal rəngli olur. Bu halda zədələnmiş hissələri təmizləmək lazımdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan dendrarisində introduksiya edilmişdir.

## İstifadəsi
Eskalloniya açıq torpaqda kiçik qrup əkinlərində, canlı çəpərlərdə və ya bordürlərdə, gözəl çiçəkləyən və dekorativ bitki kimi becərilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Salxımşəkilli rododendron

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Çində dəniz səviyyəsindən 2500-3000 m hündürlükdə rast gəlinir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1 m-ə çatan həmişəyaşıl koldur. Zoğları elastik, sallaq, ətirlidir. Yarpaqları uzunsov-ellipsvarı, ucları biz, uzunluğu 2-6 sm, eni 1-2 sm, alt tərəfi göyümtül qabıqlarla örtülmüşdür. Çiçəkləri ağ və ya al-qırmızı, qıfvarı, 5 ləçəkli, üstdən qabıqlarla örtülmüş, tükcüksüz, uc çiçək qruplarında 2-3 ədəd toplanmışdır. Erkəkcikləri 10 ədəddir. Mayın ikinci yarısında, iyunun əvvəlində bol və uzun müddət çiçəkləyir.

## Ekologiyası
Sərt qışda donur, ancaq yazda özünü bərpa edir. Küləkdən və günəşdən qorunan yerlərdə əkmək lazımdır.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda 1987-ci ildə introduksiya olunmuşdur. Yaşıllaşdırmada çox az rast gəlinir.

## İstifadəsi
Tək, qrup əkinləri və alpinarilər üçün yararlıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Saleh Məmmədov

* Saleh Məmmədov (maliyyə naziri) (d. 1956) — Azərbaycan Respublikasının maliyyə naziri (1992–1993).
* Saleh Məmmədov (inşaatçı-mühəndis) (d. 1958) — Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri, Əməkdar Mühəndis. 

## Həmçinin bax
* Saleh (ad)
* Məmmədov
Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Günü

**Tarixi Abidələrin Mühafizəsi Günü** () — 18 aprel qeyd olunur. UNESCO-nun abidələrin və diqqətəlayiq yerlərin mühafizəsi məsələləri üzrə Beynəlxalq Şurasının 1983-cü ildə qəbul edilmiş qərarı əsasında qeyd olunur. Əsas məqsəd — dünya ictimaiyyətinin diqqətini maddi-mədəniyyət abidələrinin qorunmasına yönəltməkdir.

## Tarixi
Tarixi Yerlər və Abidələrin Mühafizəsi Şurasının (İCOMOS) təklifi üzrə UNESCO tərəfindən 1983-cü ildə təsis olunub. Məqsəd insanların diqqətini abidələrin və tarixi yerlərin qorunmasına yönəltməkdir. Dövlətlərarası səviyyədə ilk dəfə olaraq Tarixi Abidələrin Mühafizəsi Günü 18 aprel 1984-cü ildə qeyd olundu.

Hər il aprelin 18-də dünyanın müxtəlif yerlərində tədbirlər, konfranslar, dəyirmi masalar və qəzet məqalələrinə daxil olan müxtəlif fəaliyyət növləri keçirilir. Hər il fərqli mövzular seçilir. Misal üçün 2017-ci ildə "Davamlı turizm" mövzusu seçilmişdir. Hazırda dünyada minlərlə abidə məhv olmaq təhlükəsindədir. Bu baxımdan Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Gününün təsis olunması böyük əhəmiyyəti var. Bu günün əsas məqsədi bəşəriyyətin mədəni irsinin müxtəlifliyini, onların zəif aspektləri göstərmək və onları qorumaq üçün lazım olan səyləri bilincini artırmaqdı.

## Azərbaycanda
2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Abidələrin Bərpası və Tədqiqi Beynəlxalq mərkəzinə üzv qəbul olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 2 avqust tarixli Qərarı ilə təsdiq edilmiş dövlət tərəfindən mühafizə olunan daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısında:
* Qobustan qoruğunda 1067 sayda dünya əhəmiyyətli, 
* “İçərişəhər” Tarix-Memarlıq Qoruğunda 3 dünya, 93 ölkə, 2568 yerli əhəmiyyətli,
* “Qala” Tarix-Etnoqrafiya Qoruğunda 7 ölkə, 234 yerli,
* “Nardaran” Tarix-Mədəniyyət Qoruğunda 1 dünya, 5 ölkə, 7 yerli,
* “Atəşgah” Tarix-Memarlıq Qoruğunda 1 dünya əhəmiyyətli tarixi abidə qeydə alınmışdır.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Brendon Hartli

**Brendon Hartli** (ing. Brendon Hartley, d. 10 noyabr 1989, Palmerstoun-Nort) — Yeni Zelandiyalı avtoyarışçı, Porşe Team-da dözümlülük yarışında iki dəfə dünya çempionu (2015, 2017), "24 Saat Le Man" yarışının qalibi (2017). 2017-ci ildən Toro Rosso ilə Formula 1-ə gəlmişdir.

## Karyera

Hartli motorlu idmanla yaxından əlaqəli olan ailədə dünyaya gəldi. Atası Brayan bir çox müsabiqədə, məsələn Formula Atlantikdə yarışırdı. Hartli altı yaşında karyerasına qardaşı Nelsondan sonra kartinqlə başladı. Altı il sonra gənc Yeni Zelandiyalı ilk mövsümünü yeddinci yerdə tamamladı. 2003-cü ildə, 13 yaşında, o Formula-Ford Festivalını qazandı.

Formula Toyota Yeni Zelandiya mövsümündən sonra Hartli Avropaya getdi, Formula-Reno Avropa Kubokunda və Formula Reno Şimali Avropa Kubokunda (NEC) yarışdı. Yeni Zelandiyalı fərdi rəqabəti müvafiq olaraq on dördüncü və onuncu bitirmişdir, Anderstorpda podiuma çıxmışdır. İkinci il üçün Formula Reno Avropa Kubokunda qaldı, lakin NEC-i buraxıb İtaliya çempionatında çıış etdi. Eyni il Avropa Kubokunda 3 qələbə ilə çempionluq adını qazandı. 2007-ci ildə Hartli Formula 3 Masters-də ilk dəfə çıxış etdi. O sonda dördüncü oldu. O, həmçinin Yeni Zelandiya ilə A1 ilə testlər keçirmiş və bu seriyada ən yaxşı yeni oyunçu olmuşdur.

## Formula 1
2008-ci ilin fevral ayında, 18 yaşına çatdıqdan sonra, Hartli ilk testlərini
Formula-1-də aparıb. O Riyadda Red Bull
Racing-ə dəvət edildi. Daha sonra Toro Rosso STR3 yeni bir avtomobil üzərində üç gün sınaq keçirdi.

2008-ci ilin noyabr ayında testdə Red Bull RB4 üçün Sebastien Buemi ilə yanaşı, Mark Uebberi əvəz etdi.

Formula-1də Ostin-2017-də Pyer Qaslini əvəzləyərək debüt etdi.

## İstinadlar
Cərco yemişi

thumb|Cərco yemişi
**Cərco yemişi** — xalq seleksiyası ilə yetişdirilmiş yemiş sortudur.

Vətəni Orta Asiya olan bu sort yemişlər Azərbaycanda da qədimdən becərilir. Gecyetişən sort olsa da bostançılığın inkişaf etdiyi bölgələrin çoxunda geniş yayılmışdır. Həmin bölgələrin ekoloji şəraitinin uzunmüddətli təsiri Cərco yemişində müəyyən dəyişiklikləri formalaşdırmışdır.

Yaşıl gülabi, qara gülabi və sarı gülabi kimi üç sortu Azərbaycanda ən geniş yayılanlarıdır. Cərco yemişinin tağı uzun, uzunluğu 13 sm, eni 19 sm olan yarpaqları enli, ürəkvarı formada, meyvələri yumurtavarı və uzunsov olur. Hər yemişin kütləsi 8 kq-a çatır. Yaşıl və qara gülabı meyvələrinin səthi hamar, naxışı zəif torludur; tor əsasən saplaqətrafı hissədə olur. Sarı gülabı sortu da naxışsızdır, tor meyvənin bütün səthini əhatə edir. Cərco yemişi çox şirin, qalın, sıx, yapışqanliflidir. Toxumları sarı rəngdə, iri və ensizdir.

Bu yemiş sortu təxminən 135–140 günə yetişir. Eyni vaxtda yetişdiyindən məhsul birdəfəlik yığılır. Hər hektardan 30 tona qədər məhsul götürülür. 4–5 ay  saxlanmağa və daşınmağa davamlıdır.

## Həmçinin bax
*Yemiş

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xəzər Lənkəran Futbol Klubunun futbolçularının siyahısı

**[[Xəzər Lənkəran FK|Xəzər Lənkəran Futbol Klubu]]** mövcud olduğu dövrdə onun heyətində 209 nəfər futbolçunun adı müxtəlif rəsmi turnirlərin iştirak ərizəsində yer alıb.

## Futbolçuların statistikası
**Qeyd:**

* Anar Niftəliyev meydana çıxmadan, ehtiyat oyunçular skamyasında əyləşdiyi vaxt sarı vərəqə ilə cəzalanıb.
* Qol bölməsi yerində göstəricisi mənfi işarəsi (-) ilə olan futbolçular qapıçılardır və bu göstərici onların buraxdığı qolların sayıdır. 
* S.v — sarı vərəqə.
* Q.v — qırmızı vərəqə

## Ölkə statistikası
"Xəzər Lənkəran"da müxtəlif vaxtlarda 36 ölkəni təmsil edən 209 futbolçu çıxış edib.

## Mənbə
“Xəzər Lənkəran”ın bütün futbolçuları.  (.azərb). lankaranfc.com
Dmitri Kramarenko

**Dmitri Sergeyeviç Kramarenko** (12 sentyabr 1974, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — sovet və azərbaycanlı futbolçu. Qapıçı mövqeyində çıxış etmişdir. Hazırda Neftçi PFK qapıçılar üzrə məşqçisidir.

Sovet futbolçusu Sergey Kramarenkonun oğludur.

## Bioqrafiyası
Bakının Neftçi klubunun yetirməsidir. İlk əvvəllər müdafiəçi mövqeyində məşqlərə qatılsada sonradan qapıçı olmuşdur.

Profesional şəkildə Bakının Dinamo GOHM FK 1991-ci ildə debüt etmişdir. Növbəti il Azərbaycan Yüksək Liqasında Neftçi klubunun şərəfini qorumuşdur.

1993-cü ildə Moskvanın Dinamo klubundan təklif alır. Qapıçı bunu müsbət qarşılasa da Neftçi futbolçunu həvəssiz buraxmalı olur. Dmitri Kramarenko Rusiya Yüksək liqasında Moskvanın "Spartak" klubuna qarşı oyunda debüt edir. Oyun 1:1 hesabı ilə bitir. Bu onun klubun heyətində 1993-cü ildə birinci və axırıncı oyunu olur. Oyunda Ledyaxovla toqquşmada sağ ayağından yaralanır və 70-ci dəqiqədə Valeri Kleymenovkla əvəzlənir.

1996—1997-ci illərdə  "Alaniya" klubunda oynayır və 1996-cı ildə Rusiya Yüksək liqasının gümüş mükafatçısı olur.

2002-ci ildə Atletiko Madrid FK baxışda olur.

2004-cü ildə Azərbaycana qayıdır və Karvan İK çalışır. 2004/05 mövsümündə bürünc, 2005/06 mövsümündə gümüş medalçı olur. 2006-cı ildə Terek klubunda çalışır. 2007-ci ildə isə yenidən Azərbaycana qayıdır.

Birlik kubokunu Xəzər Lənkəranla qazanır.

Azərbaycan milli futbol komandasında 33 oyun keçirmişdir. 1994-cü ildə Rusiya Olimpiya yığmasının yoldaşlıq oyunılarında qapısını qorumuşdur.

13 aprel 2015-ci ildən Neftçi PFK qapıçılar üzrə məşqçisidir.

## Şəxsi həyatı
Atası milliyyətcə rus, anası isə azərbaycanlıdır. Dmitri Kramarenko 2005-ci ildə İslam dinini qəbul edib, müsəlman adı Əlidir. Ailəlidir, həyat yoldaşı İrina bir müddət biatlonla məşğul olub. İki əkiz qızı var. Qızı Lalə Kramarenko gimnastika üzrə Rusiya yığmasının tərkibində iştirak edir. Digər qızı Diana tennislə məşğuldur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Millinin heyətində keçirdiyi oyunlar haqqında məlumat
Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis

İngilis dilində olan **Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis** "daha çox vulkanlarda olan çox nazik silisium oksid tozunun nəfəs alınması ilə yaranan xəstəlik" mənasına gələn və əslində, Everett M. Smit tərəfindən yalnız ən uzun İngilis dilində söz olması üçün yaradılan və tam olaraq (**pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis**) eyni dərəcədə uzun olan bir sözdür. Yaradıldıqdan sonra bəzi müxtəlif mənbələrdə ilk tərifinə yaxın mənalarda istifadə edilmişdir.

## Etimologiya

* *pneumono* = ağciyərlərlə bağlıdır (Latıncadan, Yunancaya keçmişdir)
* *ultra* =  sonrası (Latınca, "ultraviolet" kimi (ultrabənövşəyi şüalanma))
* *microscopic* =  olduqca kiçik (Latınca/köhnə ingiliscə, Yunancadan mikron, kiçik, və skopos, görünüş)
* silico = silis (Latınca)
* volcano = yanardağ (Latınca)
* coni = toz ilə əlaqəli (Yunanca: konis, toz) 
* osis = xəstəlik / hal (Yunanca)

## Tarixçə
İngilis dilində bir lüğətdə yer almış ən uzun sözdür. Söz politoloqları tərəfindən "P45" deyə anılan bu söz ilk olaraq 1936 tarixli çapda İngilis dilinin Oksford lüğətində qeyd edilib. Daha sonra Websters Third New İnternational Dictionary, Random House Dictionary of the English Language, Unabridged, və Merriam-Websters Collegiate Dictionary ilə Merriam Webster Medical Dictionaryde da qeyd edilmişdir.

Ən uzun söz olmasına görə edilən iradlar bu sözün texniki (yəni tibbi) bir termin olduğunu, bu səbəbdən də "ümumi istifadədəki ən uzun söz" olmayacağını açıqlamışlar.

Bundan daha da önəmlisi bu sözün əslində bir yalan olaraq ortaya çıxarılmasıdır: *Word Ways: The Journal of Recreational Linguistics* jurnalındakı, müxtəlif məqalələrdə (May 1985, səh. 95-96; Noyabr 1986, səh. 205-206; May 1987, səh. 82; Noyabr 1989, səh. 205) tədqiqatçılar bu sözün "National Puzzlers' League"-in sədri olan Everett M. Smit tərəfindən 1935-ci ildə bir iclas zamanı uydurulduğunu tapmışdır. Bu söz, bu iclas haqqındakı bir qəzet yazısının başlığında istifadə edilmişdir və buradan da bir tapmaca kitabları müəllifi tərəfindən alınmışdır. "National Puzzlers' League" üzvləri bu sözün əsas lüğətlərə daxil olması üçün kampaniya keçirmiş və İngilis dilinin Oksford lüğəti ilə Webster's Third-ə daxil olmasını təmin etmişlər. 1935 tarixindən öncəsi tibb ədəbiyyatlarında aparılan araşdırmalar nəticəsiz qalmış, amma o tarixdən bəri, olduqca az olsa belə tibb sahəsində də istifadə edilmişdir.

Bu sözü xarakterizə edən ad, daha qısa olanı "pneumoconiosis"dir.
İlqar Əbdürəhmanov

**İlqar Şair oğlu Əbdürəhmanov** (27 mart 1979, Bakı) — rusiyalı və azərbaycanlı futbolçu. Azərbaycan milli futbol komandasının şərəfini qorumuşdur.

## Karyerası

### Klub
Furbolçu karyerasına Y-18 yığmasında başlamışdır. 1996—1998-ci illərdə Azərbaycan çempionatında iştirak etmişdir.

1999-cu ildə Moskvanın "Lomomativ-2", sonradan isə "KAMAZ" futbol klublarında oynamışdır.

2001-ci ildə 2 mart tarixində keçirilən Rusiya futbol çempionatında Anjinin şərəfini qoruumuşdur.

2004-cü ildə Azərbaycan milisinin şərəfini qoruyan Dimitri Kramarenko ilə birlikdə "Jenis" klubunda oynamışdır. Qazaxıstan cempionatında 30 oyun keçirmiş və 3 qol vurmuşdur. Onun sözlərinə görə 2006-cı ilin dekabrında onunla yenidən Jenis klubu maraqlanır. O Futbol üzrə Azərbaycan çempionatı 2006/2007 mövsümünün ortalarında Qazaxıstana gedə bilərdi. 2007-ci ildə isə Bakı FK keçmişdir. 2008-ci ildə  İrkutskın "Zvezda" FK ilə müqavilə imzalasada, "Muğan FK" keçmişdir.

### Millidə
2006 FİFA Dünya Kubokunun seçmə mərhələsində Azərbaycan yığmasını təmsil etmişdir. Ümumilikdə 7 oyun keçirmişdir.

## İstinadlar
Hayat bayram olsa (mahnı)

**Hayat bayram olsa** () – məşhur türk pop müğənnisi Şənayın ifa etdiyi mahnılardan biri

## Tarixi
"Hayat bayram olsa" ilk dəfə 1972-ci ildə "Hayat Bayram Olsa/Nen Var Canım Kardeşim?"   adlı albomda yer almışdır. Həmin il mahnı Türkiyədə ilin mahnısı seçilmişdir. Mahnını ifa edən müğənni Şənay isə ikinci dəfə ilin müğənnisi seçildi. Həmçinin o, sonradan "Sev Kardeşim", "Hayat Bayram Olsa", "Beyaz Ülke", "Gerçek Nerde?", "Açıl Susam Açıl", "Ve Ağlıyorum", "Varlar Yoklar", "Dön Artık", "Sev Yeter ki", "Dünden Bugüne" və "Sessiz Bir Yer" kimi hitlərdən ibarət yeni bir 45-lik albom hazırlayır. Mahnı 1 noyabr 1973-cü ildə  Türkiyə istehsalı  eyniadlı "Hayat bayram olsa" filmində təqdim olunmuşdur. 1990-cı illərdə Emel Müftüoğlunun da albomunda bu mahnı yer almışdır. Hazırda isə Türkiyədə bütün bayramlarda çalınır.

## Müəllifləri
"Hayat bayram olsa" 1972-ci ildə bəstələnmişdir. Musiqisinin müəllifi Türkiyəli bəstəkar Şerif Yüzbaşıoğlu olmuşdur. İfaçısı və eyni zamanda, sözlərinin müəllifi onun 1971-ci ildə ailə qurduğu həyat yoldaşı Şənay Yüzbaşıoğlu dur. Onun bu mahnıya yazdığı sözlər dövrün vəziyyətinin əksinə, humanizmə səsləyirdi. Bu səbəbdən, müxtəlif mitinqlərdə də Şənay anoloji mahnını oxuyurdu.
## Xarici keçidlər

* https://lyricstranslate.com/tr/
* http://sinematurk.com/
* https://eksisozluk.com/ 

## İstinadlar
Emin Əmiraslanov

**Emin Əmiraslanov** () — azərbaycanlı futbolçu. müdafiəçi mövqeyində çıxış edir.

## Klub karyerası
Azərbaycan Premyer Liqasında Şahdağ Quba FK, Bakı FK və Gənclərbirliyi klublarında oynamışdır.

2008/09 mövsümündə Salyanın Muğan FK şərəfini qorumuşdur.

2011-ci ildən isə Azərbaycanın 1-ci liqasında oynayır.

## İstinadlar
Maksim Paşayev

**Maksim Paşayev** (;  4 yanvar 1988, Krasnıy Luç, Luqansk vilayəti, Ukrayna SFSR, SSRİ — . 12 dekabr 2008, Qradijsk, Qlobinsk rayonu, Poltava vilayəti, Ukrayna) — Azərbaycan əsilli ukraynalı futbolçu. "Dnepr" və "Krivbas" klublarının heyətində müdafiəçi mövqeyində çıxış edib.

## Həyatı
### Klub karyerası
Maksim Paşayev futbolçu karyerasını Kremençuk şəhərinin "Atlant" klubunda başlayıb. 2004-cü ildə Paşayev Dnepropetrovskun "Dnepr" komandasının gənclərdən ibarət heyətinə cəlb edilib. Maksim üç il ərzində "Dnepr"in əvəzedici heyətində çıxış edib və bu müddət ərzində 64 oyun keçirib, 1 qol vurub.

2007-ci ildə Paşayev Krivoy Roq şəhərini təmsil edən "Krivbas" klubuna icarəyə verilib. 2007-ci il iyulun 14-də keçmiş komandası "Dnepr"ə qarşı oyunda Ukrayna çempionatında debüt edib. Bu oyun "Krivbas"ın 0:2 hesablı məğlubiyyətilə başa çatıb. 2007-08 mövsümündə Ukrayna çempionatında "Krivbas"ın heyətində 29 oyuna çıxıb və 1 qol vurub.

2008-ci ildə Paşayev "Dnepr"ə qayıdıb və 2008-09 mövsümündə çempionatda 17 görüşdə forma geyinib.

### Yığma karyerası
2006-ci ilin oktyabrında Paşayev Belarusun gənclərdən ibarət yığması ilə keçirilən yoldaşlıq oyununda qardaşı Pavellə birlikdə Ukraynanın gənclərdən ibarət yığmasında debüt edib. Bu görüş Ukrayna yığmasının qələbəsi ilə başa çatıb — 3:0. Maksim sonralar Ukraynanın gənclərdən ibarət yığmasının kapitanı olub.

### Ölümü
Paşayev 2008-ci il dekabrın 11-də "Mitsubishi Outlander" markalı avtomobili ilə Kiyevdən Kremençuka qayıdan zaman, Qradijsk şəhəri yaxınlığında avtomobil qəzasına uğrayıb. Paşayev buz bağlamış yolda idarə etdiyi avtomobillə hərəkət edərkən idarəetməni itirib və maşını dərəyə aşırıb. O, ağır vəziyyətdə Qradijsk şəhər xəstəxanasının reanimasiya şöbəsinə yerləşdirilib. Paşayev ertəsi gün reanimasiya şöbəsində vəfat edib.

## Şəxsi həyatı
Maksimin qardaşı Pavel də peşəkar futbolçudur.

## Qalereya

Grave of Maksym Pashaiev (2025-06-08).jpg|Maksim Paşayevin məzarı


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
Porque te vas

"**Porque te vas**" və ya "**Por qué te vas**" – məşhur ispan mahnısı. Azərbaycanca "*Niyə gedirsən?"* və ya "*Çünki gedirsən*" kimi tərcümə edilə bilir. Mahnı 1974-cü ilin əvvəllərində müğənni Janettenin və Jose Luis Peralesin tərəfindən yazılmışdır. Bu mahnı 1976-cı il Carlos Sauranın *[[Cría Cuervos]]* filmində istifadə olunmuşdur.

## Mahnının sözləri
Mahnının ispanca sözləri:

"Hoy en mi ventana brilla el sol

Y un corazón se pone triste

Contemplando la ciudad

¿Porque te vas?

Como en cada noche desperté

Pensando en ti

Y en mi reloj todas las horas vi pasar

¿Porque te vas?

Todas las promesas de mi amor se irán contigo

Me olvidarás, me olvidarás

Junto a la estación yo lloraré igual que un niño

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?

Bajo la penumbra de un farol se dormirán

Todas las cosas que quedaron por decir, se dormirán

Junto a las manillas de un reloj esperarán

Todas las horas que quedaron por vivir, esperarán

Todas las promesas de mi amor se irán contigo

Me olvidarás, me olvidarás

Junto a la estación yo lloraré igual que un niño

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?

Todas las promesas de mi amor se irán contigo

Me olvidarás, me olvidarás

Junto a la estación yo lloraré igual que un niño

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?

Todas las promesas de mi amor se irán contigo

Me olvidarás, me olvidarás

Junto a la estación yo lloraré igual que un niño

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?

¿Porque te vas?"

## Xarici keçidlər
* Mahnının sözləri
Əşyaların interneti

**Əşyaların interneti** **(İoT)** — fiziki cihazların, maşınların, məişət cizahlarının və başqa digər əşyaların üzərinə quraşdırılmış elektronikalar, proqram təminatları, senorlar və qəbul edicələrlə bu əşyaların biri — birinə bağlanması və verilənləri ötürməsidir. Əşyaların birbaşa kompüter sistemlərinə çıxışı effektivliyin artmasına, yeni iqtisadi üstünlüklərin yaranmasına və insan əməyinə qənaətə gətirib çıxarır.

Əşyaların İnterneti cihazlarının sayı 2017-ci ildə 31% artaraq 8.4 milyarda çatmış və 2020-ci ildə bu sayın 30 milyarda çatacağı gözlənilir. Əşyaların İnternetinin bazar dəyəri 2020-ci ildə 7.1 trilyon dollara çatacağı proqrnozlaşdırılır.

Əşyaların İnterneti standart internetə çıxışı olan cihazlardan, belə ki, kompüter, notbuk, smart telefonlar və tabletlərdən əlavə digər ənənəvi "ağıllı olmayan" əşyaların və ya gündəlik əşyaların internetə çıxışını əhatə edir. Bu əşyaların içərisinə yerləşdirilmiş yeni texnologiyalar nəticəsində artıq onlar da internet üzərindən bir-birinə qarşılıqlı təsir edə bilər, o cümlədən bu əşyalar uzaqdan idarə edilə və ya monitor edilə bilər. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Mixail Mirzəyev

**Mixail Mirzəyev** (tam adı: *Mixail Etibar oğlu Mirzəyev*;   27 avqust 1922, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı trombon ifaçısı, Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında opera artisti, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1982).
## Bioqrafiyası

Mixail Mirzəyev 1946-cı ildə Sergey Bulatovun sinfində Bakı musiqi məktəbini bitirmişdir. Sonra isə Bakı Konservatoriyasını bitirmişdir.

1948-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının orkestrında çalışmışdır. 1954 - 1981-ci illərdsə isə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının salisti olur. Musiqi məktəb, uçiliş və konservatoriyalıarında musiqi müəllimi kimi dərs demişdir.

1982-ci ildə isə  Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Əməkdar artisti adına layiq görülmüşdür.

## Ədəbiyyat
* Болотин С. В. Энциклопедический биографический словарь музыкантов-исполнителей на духовых инструментах. — 2-е изд., доп. и перераб. — М.: Радуница, 1995. — С. 178. — 4000 экз. — ISBN 5-88123-007-8.
Boks üzrə SSRİ çempionatı 1939

**VIII Boks üzrə SSRİ çempionatı** 1939-cu il 18 may — 1 iyul aralığında Moskvada keçirilmişdir. Çemionat 2 qrupda keçirilirdi. Birinci qrupda 50 güclü boksçu, ikinci qrupda isə 85 namizəd iştirak edirdi. Yarışma 5 dairə üzrə keçirilmişdir. 1-ci dairə 18 mayda Sverdlovsk və Tiflis, 2-ci dairə — Kazan və Bakı, 3-cü dairə 7 iyulda İvanovo, 4-cü dairə Kiyevdə, final dairə isə Moskvada keçirilmişdir.

## Medalçılar

## Mənbə
* Boks üzrə SSRİ çempionatı
* 8.Soviet Union National Championships — Moscow (finals) — May 18 — July 1 1939
Səlcuq Ural

**Səlcuq Ural** və ya **Əbdulqədir Səlcuq Ural** (türk. *Selçuk Ural*) – Türkiyə müğənnisi. 1945-ci il Türkiyənin Bartın ilində dünyaya gəlib. Gülə-Gülə sənə və s. mahnıları ifa edib.

## Albomları
*1975 – Selçuk Ural
*1977 – Dertlerimi Zincir Yaptım
*1982 – Sevdalıyım
*1985 – Yıllar Sonra
*1993 – Hayretler İçindeyim
*1996 – Best Of Selçuk Ural
*2006 – Sakın Değişme
*2008 – Kadınsız

## Filmləri
*1997 – Anlaşma Noktası
*1974 – Şiribim Şiribom
*1972 – Alçaklar Cehenneme Gider
*1971 – Gelin Çiçeği
*1969 – Kardeş Kanı
*1969 – Tatlı Günler
*1968 – Gül ve Şeker

## İstinadlar
Amar Çatiç

**Amar Çatiç** (21 yanvar 1999-cu ildə anadan olub) — Eerste Diviziya təmsilçilərindən olan Yonq PSV klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Bosniya və Herseqovina futbolçusu.

## Klub karyerası

### Yonq PSV
Çatiç PSV Eyndhoven akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 30 may 2018-ci ildə o, PSV Eyndhoven klubu ilə 2020-ci ilin 30 iyun tarixinə kimi olan ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Çatiç öz peşəkar karyerasında debütünü 24 avqust 2018-ci ildə *Oss* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 85-ci dəqiqədə Zakaria Abuxlalı əvəz etmişdir. Eerste Diviziya görüşündə Yonq PSV rəqibinə 1-4 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Çatiç Niderlandda anadan olmuşdur. Valideynləri isə Bosniya və Herseqovina vətəndaşlarıdır.

## Karyera statistikası

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Niderland Superkuboku görüşləri daxildir.

## Uğurları

### Klub
 **"[[PSV Eyndhoven FK|Yonq PSV]]"**
*  Eredviziya U-19 — 2017–2018

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Armando Obispo

**Armando Obispo** () — Erediviziya təmsilçilərindən olan PSV Eyndhoven klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Niderland futbolçusu.

## Klub karyerası

### PSV
Obispo PSV Eyndhoven akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Obispo öz peşəkar karyerasında debütünü 16 sentyabr 2016-cı ildə *Dordrext* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Eerste Diviziya görüşündə Yonq PSV rəqibinə 3-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## İstinadlar
Şamaxı Safari Parkı

**Şamaxı Safari Parkı** — Azərbaycanın Şamaxı rayonunda safari turizminə aid park.

Şamaxı Safari Parkı “Azərbaycanda ixtisaslaşmış turizm sənayesinin inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi”dəki tapşırıqlara uyğun olaraq yaradılmışdır. Bu məqsədlə vəhşi heyvanlar üçün ekoloji qoruq Şamaxı rayonunun ərazisində olan Pirqulu adlanan dağ-meşə sahəsində 620 hektar ərazinin hüdudları içərisində 480 hektar ərazi beynəlxalq standartlara uyğun formada çəpərlənmişdir. Buraya Latviya, Polşa, Slovakiya, Çexiya və Macarıstan təsərrüfatlarından üç növdən ibarət 420 baş nəcib maral, lan və muflon adlı genetik qiymətli heyvanın gətirilərək xüsusi mühafizə olunan əraziyə buraxılması təmin edilmişdir. Görülən seleksiya və baytarlıq tədbirləri nəticəsində bu heyvanların sayı iki dəfəyə yaxın artmışdır. Belə ki, 2017-ci ilin oktyabr ayında parkda 790 heyvan, o cümlədən 260 baş nəcib maral, 250 baş muflon və maral cinsinə daxil olan 280 baş lan var idi.

Ekoloji parkın daxili infrastrukturunun yaradılması istiqamətində 36 kilometr uzunluğunda enli yol çəkilmişdir. Bundan başqa, heyvanlar üçün çox sayda təbii daldalanacaqlar düzəldilmişdir. Maral, lan və muflonları kənar təsirlərdən və yoluxucu xəstəliklərdən qorumaq üçün beynəlxalq standartlara uyğun dəmir-beton dayaqlara hörülmüş 52 kilometr uzunluğunda çəpər çəkilmişdir. Bundan başqa, parkın ərazisində inzibati bina və qonaq evi də inşa olunmuş, inzibati bina və qonaq evinin ərazisində geniş abadlıq işləri aparılmışdır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva 2 oktyabr 2017-ci ildə və 26 avqust 2018-ci ildə Şamaxı Safari Parkında olmuşlar.

## Həmçinin bax
*Safari turizmi

## İstinadlar
Safari

[thumb|[CAR-da fotosafari]]
**Safari** — Müasir dövrdə ekoturizmin geniş yayılmış növlərindən biri.

Turizmin bu növü ilk olaraq zəngin təbiəti ilə seçilən Afrikada yaranıb. *"Safari"* sözü də Afrika xalqlarından olan tanzaniyalıların dilindən götürülüb, *"səyahət etmək"*, *"yolçuluq"*, *"gəzinti"* mənasını verir.

Bu cür turlar Afrikanın bir sıra ölkələrində Qərbi Avropadan və Amerikadan gələn imkanlı turistlərin maraqlarını yerli vəhşi fauna nümunələri ilə cəlb etmək üçün həyata keçirilir. Bu gün safari turizmi ovçuluq və ya fotoovçuluq, balıq tutmaq, açıq məkanda təbii halda heyvanları müşahidə etmək məqsədilə təşkil olunan turizm növü kimi məşhurdur.

Ənənəvi safarilər heyvanları nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üz-üzə qoyduğu üçün son dövrlərdə təşkilatçılar ov məqsədli turlardan imtina edərək sırf fotosafarilərə istiqamətləniblər. Fotosafariləri bədii dillə "sakit ov" da adlandırırlar.

## Həmçinin bax
*Şamaxı Safari Parkı

## İstinadlar
5G

**5G**  () — 5-ci nəsil kabelsiz mobil texnologiya. 5G texnologiyası tərifi barədə fikir ayrılıqları var. İTU İMT-2020 standartlarına görə 5G saniyədə 20 Qiqabitə qədər sürətli internet təmin edə bilər, amma bu yalnız yüksək tezlikdə (15 GHs və yuxarı) mümkündür. Ən son 3GPP standartına görə isə 5G aşağı tezlikdə, 600 MHs-dən 6 GHs-ə  istifadə oluna bilər. Amma bu 4G ilə müqayisədə ancaq 15-50 % daha sürətlidir. Buna görə də aşağı tezlikdə 5G texnologiyası 4G texnologiyasının "təkamülü" adlandırıla bilər.

## Mobil şəbəkələr
5G-nin 6GHs-dan aşağı tezlikdə ilkin buraxılışı arxitektura baxımdan mövcud 4G LTE infrastrukturdan ayrılmır. Şəbəkə avadanlıqarının əsas təchizatçıları isə Nokia, Huawei və Eriksondur.

## Yayılması
Çinin mobil rabitə operatorları qarşıdakı 5 il ərzində 5G şəbəkəsinə 220 milyard ABŞ dolları sərf edəcəklər. Proqnozlara görə, 2025-ci ilədək Çində 5G istifadəçilərinin sayı 460 milyona çatacaq ki, bu da dünyada ən böyük 5G bazarı olacaq.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
1997 Sambo üzrə Avropa Çempionatı

**XVI Sambo üzrə Avropa Cempionatı** — kişilər arasında 1–4 may Bakıda (Azərbaycan), qadınlar arasında 27–30 mart Panavejisdə (Litva) keçirilmişdir.

## Medalçılar

### Kişilər

#### Komanda
# ;
# ;
# ;
# ;
# ;
# ;
# ;
# ;
# ;
# ;
# ;
# .

### Qadınlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Amazon Web Services

**Amazon Web Services** (**AWS**) — fiziki şəxslərə, şirkətlərə və hökumətlərə tələb üzrə bulud texnologiyaları və API təmin edən Amazonun törəmə şirkəti. Müştərilər tez-tez bunu avtomatik miqyaslama ilə birlikdə istifadə edir (bu müştəriyə yüksək istifadə zamanı daha çox hesablamadan istifadə etməyə imkan verir və trafik azaldıqda xərcləri də azaltmaq üçün miqyası azaldır). Bu veb xidmətlər AWS server fermaları vasitəsilə şəbəkə, hesablama, saxlama, aralıq proqram, IoT və digər emal qabiliyyəti ilə bağlı müxtəlif xidmətlər, həmçinin proqram təminatı alətləri təqdim edir. Bu müştəriləri cihaz və əməliyyat sistemlərini idarə etməkdən, miqyaslaşdırmaqdan və "yamaq"dan azad edir. Əsas xidmətlərdən biri istifadəçilərə REST API, CLI və ya AWS konsolu vasitəsilə internet üzərindən qarşılıqlı əlaqədə ola bilən və son dərəcə yüksək əlçatanlığa malik virtual kompüter klasterinə sahib olmağa imkan verən Amazon Elastic Compute Cloud (EC2)-dir. AWS-nin virtual kompüterləri real kompüter hissələrinin əksəriyyətini, o cümlədən emal üçün CPU və GPU, RAM; sabit disk/SSD, əməliyyat sistemlərinin seçilməsi, şəbəkələşmə və veb-serverlər, verilənlər bazaları və CRM kimi əvvəlcədən yüklənmiş proqram təminatlarını təqlid edir.

AWS xidmətləri müştərilərə bütün dünyada yerləşən AWS server fermaları şəbəkəsi vasitəsilə çatdırılır. Ödənişlər abunəçinin tələb etdiyi əlçatanlıq, artıqlıq, təhlükəsizlik və cihaz, əməliyyat sistemi, proqram təminatı və ya şəbəkə xüsusiyyətlərinin birləşməsinə ("İstifadə etdiyin qədər ödə" modeli kimi tanınır) əsaslanır. Abunəçilər bir virtual AWS kompüteri, xüsusi fiziki kompüter və ya hər ikisinin klasterləri üçün ödəniş edə bilərlər. Amazon abunəçilər üçün seçilmiş təhlükəsizlik hissələri təmin edir (məsələn, məlumat mərkəzlərinin fiziki təhlükəsizliyi). Digər aspektlər isə abunəçinin məsuliyyətindədir (məsələn, hesabın idarə edilməsi, zəifliyin skan edilməsi, "yamaq"). AWS Şimali Amerikada yeddi yerdə, o cümlədən bir çox qlobal coğrafi regionlarda fəaliyyət göstərir.

Amazon AWS-ni faktiki fiziki server ferması qurmaq yerinə daha tez və ucuz qiymətə böyük miqyaslı hesablama qabiliyyəti əldə etmək metodu olaraq satır. Bütün xidmətlər istifadə əsasında hesablanır, lakin hər bir xidmət istifadəni müxtəlif yollarla ölçür. Synergy Group-a görə, 2021-ci ilin 4-cü rübündə AWS-nin bulud infrastrukturunda bazar payının 33%-dir, növbəti iki rəqib Microsoft Azure və Google Cloud isə müvafiq olaraq 21% və 10% paya sahibdir.

## Həmçinin bax
* Tim Brey
* Ceyms Qoslinq
* Bulud texnologiyalarının müqayisəsi
* Fayl hostinq xidmətlərinin müqayisəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Smirnov rododendronu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Qafqaz və Türkiyədə yayılmışdır.Meşələrdə, dağ yamaclarında dəniz səviyyəsindən 700-2500 m hündürlükdə bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1-6 m, qoca budaqları boz qabıqlı olan həmişəyaşıl koldur. Cavan zoğları ağ keçəli sıx tüklərlə örtülmüşdür, ancaq yaşlaşdıqca çılpaq olurlar. Yarpaqları uzunsov-ellipsvarı, uzunluğu 6-15 sm, eni 2-3 sm, ucu küt, bünövrəsi ensiz, kənarı az burulmuş, açıldıqda yarpaqları ağ keçə ilə sıx örtülmüş, sonradan çılpaqlaşıb, üstü parlaq yaşıl, qonur olur. Yarpaqların üzərində 10 cüt damarcıq vardır. Saplaqların uzunluğu 1,0-2,5 sm-dir. Çiçəkləri 10-14 ədəd, diametri 12-15 sm olan möhkəm çiçək qruplarında yerləşir. Çiçək tacı al-qırmızı, çəhrayı, diametri 4-6 sm, enli-qıfvarıdan zəngçiçəkliyə qədər dəyişir, kənarları dalğalı, çılpaqdır. Çiçək saplağının uzunluğu 2,8-3,5 mm olan yumru hissələrdən ibarətdir. Erkəkcikləri 10 ədəd, saplaqları bünövrənin 1/3 hissəsi qədər sıx tükcüklükdür. Yumurtalığı ağ keçə ilə sıx örtülmüşdür.Sütuncuğu çılpaqdır.

## Ekologiyası
Qışadavamlıdır. Smirnov rododendronu əsasında bir sıra qışadavamlı sortlar alınmışdır.Hər il çiçəkliyir və keyfiyyətli toxumlar verir.

## Azərbaycanda yayılması
Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya edilmişdir.Şimal zonalarında mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Qışadavamlı olduğu üçün yaşıllaşdırmada geniş istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xırdaçiçəkli rododendron

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Koreyanın şimal və orta hissəsində, Şimali, Şimal-Şərq və Cənub-Şərqi Çində rast gəlinir.

## Botaniki təsviri
Dağlarda dəniz səviyyəsindən 1600-2400 m hündürlükdə bitir.Hündürlüyü 2,5 m-ə qədər olan həmişəyaşıl koldur.Cavan zoğları vəzcikli-qabıqlı, tükcüklüdür.Yarpaqları uzunsov-ellipsvarı və ya lansetvarı, uzunluğu 2-5 sm, eni 1,0-1,5 sm, ucu biz,üst tərəfi yaşıl,çılpaq və ya nazik qabıqlı,alt tərəfi açıq qonur qabıqşəkilli vəziciklərlə sıx örtülmüşdür.Saplaqların uzunluğu təxminən 3 mm-dir.Çiçəkləri çoxsaylı, yarımşarşəkilli, möhkəm çiçək qruplarında yerləşir.Çiçək saplağı qabıqlı,uzunluğu təxminən 1 sm-dir.Çiçək tacı tutqun ağ, diametri 1-2 sm,enli-zəngvarıdır.Kasacığı qabıqlı və tükcüklüdür.Erkəkcikləri 10 ədəd,çiçək tacından bir az qısadır.İyunun axırında çiçəkləyir, meyvələri iyulda yetişir.

## Ekologiyası
Qışadavamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada qrup əkinlərində istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rus daması üzrə SSRİ çempionatı 1968

**Kişilər arasında rus daması üzrə 28-ci SSRİ çempionatı** 1968-cu ildə Bakı şəhərində dairəvi sistem üzrə keçirilmişdir.

Ölkə birinciliyini Nikolay Abasiyev, ikici yeri Vitali Qabrilyan, üçüncü yeri isə Aleksey Ustinov tutmmuşdur

## Yarış cədvəli

(1 — qələbə, = — heç-heçə, 0 — məğlubiyyət)

## Ədəbiyyat
* Методическое пособие СЛШИ. "От Медкова до Иванова". Авторы Ю.А. Арустамов, В.М. Высоцкий, С.Н. Горбачёв. 1990.
Qüdrət Səlimxanov

**Qüdrət Əhməd oğlu Səlimxanov** () — Azərbaycan həkimi, tibb elmləri doktoru (1960), professor. 1979–1981-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Patoloji anatomiya kafedrasının müdiri.

## Həyatı
Qüdrət Əhməd oğlu Səlimxanov 1905-ci ildə Bakı qəzasının Fatmayı kəndində anadan olub. İlk təhsilini kənddə dördsinifli ibtidai məktəbdə almışdır. Orta təhsilini Binəqədi kəndində almışdır. 1923-cü ildə Qüdrət Səlimxanov Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tibb fakültəsinə daxil olur. 1929-cu ildə həmin universitetini bitiən Q. Səlimxanov ixtisas üzrə işləmək üçün Ağdama göndərilir. İlk əmək fəaliyyətinə Ağdam rayonundan başlayır. 1930-cu ildə Tibb İnstitutunun pataloji anatomiya  kafedrasında işləmk üçün dəvət olunur.  Kerç cəbhəsində polkovnik-həkim işləyib. Cəbhədəki xidmətlərinə görə "Qırmızı bayraq" ordeni  ilə təltif edilib. 1943-cü ildə müharibədə yaralandıqdan sonra yenidən Azərbaycan Tibb Universitetinə qayıdır.
## Fəaliyyəti
1938-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək tibb elmləri namizədi, 1960-cı ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək tibb elmləri doktoru elmi dərəcə almışdır. 3 monoqrafiyanın, səksənə yaxın elmi məqalələrin müəllifidir. Onun rəhbərliyi altında 3 doktorluq, 8 namizədlik dissertasiya müdafiə edən yetirmələri olmuşdur. Akademik Zərifə Əliyevanın doktorluq dissertasiyasının opponenti olmuşdur. Qüdrət Səlimxanov 1961-ci ildə elmi-pedoqoji fəaliyyətinə görə SSRİ patoloqlarının Ümumittifaq Cəmiyyətinin plenum üzvü, Bakı şəhər patoloqlarının sədri, Ali Attestasiya Komissiyasının sədri olmub. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının və "Azərbaycan tibb jurnalı" redaksiyasının üzvü olub.
## Mükafatları
* Qırmızı Ulduz ordeni
* Qırmızı Bayraq ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni
## Həmçinin bax
* İsa Səlimxanov
* Rza bəy Səlimxanov
## Xarici keçidlər
* Patoloji anatomiya kafedrası 
*  “Azərbaycanda siyasətçilərin çoxu ağır şizofrenikdir” - MÜSAHİBƏ
* Şəlalə Məhyəddin qızı Qqaranlıqdan işığa  Nurlan nəşriyyatı, Bakı-2012 

## İstinadlar
Medellin Karteli

**Medellin Karteli** () —  Kolumbiyanın Medellin şəhərində fəaliyyət göstərən narkotik istehsalı və qaçaqmalçılığı ilə məşgul olan karteldir. 1970-ci illərin ortalarında əməliyyatlara başlayan kartel, əsasən, kokain işləriylə məşğul olurdu. Boliviya, Kolumbiya, Peru, ABŞ, Orta Amerika, Kanada və Avropada fəaliyyət göstərmişdir. Jorge Luis, Juan David və Fabio Ochoa Vazquez qardaşları ilə birliktə Pablo Escobar, George Rodriguez Gacha tərəfindən qurulub. 1993-ci ildə Kali karteli ilə Kolumbiya hökumətinin dəstəklədiyi qrup olan Los Pepes və ABŞ-nin hökuməti tərəfindən parçalanmış, üzvləri həbs edilmiş və ya öldürülmüşdür.
Fəalliyətlərinin zirvəsində kartel hər həftə dünyada onlarca ölkələrdə tonlarca kokain satır, gündə 60-100 milyon dollar gəlir əldə edirdi. Bir müddət ABŞ kokain bazarının 96%-nı, dünya kokain bazarının isə 90%-nı əlində tutmağı bacarmışdır.

## İstinadlar
Kali karteli

**Kali karteli** — Kolumbiyanın Kali şəhəri və Valla del Cauca əyaləti yaxınlarında var olmuş narkotik karteli. Qurucuları Rodriguez Orejuela qardaşları olaraq bilinən Gilberto və Migueldan əlavə "Chepe" olaraq tanınan Jose Santacruz Londonodur. 1980-ci illərin sonlarına yaxın Helmer Herreranın da qrupa daxil olmasıyla Pablo Escobar və ona bağlı olan Medellin Karteli ilə əlaqələrini qoparmış və dörd adamın başda olduğu bu karteli idarə etməyə başlayıblar.

Kali karteli ingilis pullu əsgərlər, bir çox ölkədəki müttəfiqlər, hökumətdəki saysız-hesabsız casus və mühbirlər ilə "SSSR"dəki Dövlət Təhlükəsizlik Komitinəsinə (ingiliscə: KGB) oxşarlığı ilə dünyanin tarixdəki ən böyük cinayət şəbəkəsi yəni "The Cali KGB" olaraq adlandırılmışdır.

Kali kartelinin zirvədə olarkən dünya kokain bazarının 90%-nı əlində tuttuğu bilinir.

## İstinadlar
Keysuke rododendronu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Yaponiyada dağ vadilərində, yamaclarda, qayalıq torpaqlarda rast gəlinir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1 m-ə qədər, bəzən daha artıq olan həmişəyaşıl koldur. Cavan zoğları xırda yarpaqlarla örtülmüşdür, çox vaxt torpağa yapışır. Yarpaqları uzunsov-lansetvarıdan ellipsvarıyadək dəyişir, bünövrəsində yumru, uzunluğu 3-8 sm, eni 1,2-3,0 sm, üst tərəfi tünd yaşıldır, orta damarcıqda tükcüklü, alt tərəfi qabıqlarla örtülmüşdür. Cavan yarpaqları bürünc rənglidir. Saplaqların uzunluğu 4-5 mm olub, uzun tükcüklərlə örtülmüşdür. Çiçək qruplarında çiçəkləri 2-6 ədəddir, bir az sarımtıldır. Çiçək tacı enli-zəngvari, qısa borucuqlu, diametri 4 sm, üstü qabıqlarla örtülmüşdür. Çiçək saplaqları qabıqlıdır. Kasacığı üstdən qabıqlı-tükcüklüdür. Erkəkcikləri 10 ədəd, bünövrəsində onların saplaqları az miqdarda tükcüklərlə örtülmüşdür. Sütuncuğu çılpaq, erkəkciklərdən uzundur.

## Ekologiyası
Dağ yamaclarında və vadilərində bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə 1898-ci ildən məlumdur. 1978-ci ildə Mərdəkan dendrarisində və Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya olunmuşdur.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada geniş istifadəsi məqsədyönlüdür. Sənayedə qatran kimi istifadə oluna bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zurab Pataradze

**Zurab Pataradze** (; ) — Gürcüstan Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2018-ci ildən)

## Diplomatik fəaliyyəti
Gürcüstan prezidentinin fərmanına əsasən Zurab Pataradze 27 avqust 2018-ci il tarixindən Gürcüstanın Azərbaycan Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Pontiya rododendronu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Qafqazda, Balkan yarımadasının şərq sahilində,Suriyada, Livanda rast gəlinir.

## Botaniki təsviri
Düz və ya əyilmiş gövdəli, hündürlüyü 8 m-ə qədər olan, həmişəyaşıl ağac və yaxud iri koldur. Təbii şəraitdə qoca gövdələrin diametri 40 sm-ə çatır. Qabığı qonur və ya tünd-qırmızı qonurdur. Cavan zoğları tükcüklü, lakin tez çılpaqlaşandır. Yarpaqları uzunsov-lansetvarı, uzunluğu 9-28 sm, eni 2-9 sm, ucu biz, bünövrəsi ensiz, kənarı bir az burulmuş, üst tərəfi parlaq, tünd-yaşıl,alt-tərəfi açıq, hər iki tərəfdən çılpaq, 12-16 cüt damarcıqlıdır. Çiçəkləri 10-15 ədəd, böyük, möhkəm çiçək qruplarında yerləşir. Çiçək tacının diametri 4,5-6,0 sm, bənövşəyi,al-qırmızı, açıq-çəhrayı, sarımtıl-xallı, qıfvari-zəngvari, 5 uzunsov dilimlidir. Çiçək saplaqlarının uzunluğu 2,0-4,5 sm, çılpaq və ya vəziciklidir. Sütuncuğu və dişicik ağzı tükcüklüdür. Yumurtalığı xırda vəziciklidir. Sütuncuğu və dişicik ağzı al-qırmızıdır. Qutucuğu silindrik, çılpaq, uzunluğu 1,5-1,8 sm-dir. Təbiətdə apreldən iyuna qədər, bəzən ikinci dəfə payızda çiçəkləyir, meyvə qutucuğu çılpaqdır.

## Ekologiyası
Dənizə yaxın əhəngsiz ərazilərdə, meşə yamaclarında, sıx cəngəlliklərdə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda əsasən subalp qurşaqda təsadüf edilir və bəzən qrup şəklində bitərək fon yaradır.

## İstifadəsi
Mədəni şəraitdə Pontiya rododendronunun ağ çiçəkli formasına rast gəlinir- R.h. ponticum L. var.album (Sweet) Zbl.Pontiya və Qafqaz rododendronunun alınan preparatların bioloji aktivliyi çoxdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
2013 Hərbiçilər arasında Futbol üzrə Dünya Kuboku

**2013 Hərbiçilər arasında Futbol üzrə Dünya Kuboku** — hərbiçilər arasında keçirilən ilk futbol üzrə dünya çempionatı. Yarışma 2013-cü il 2 — 14 iyul aralığında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilmişdir. Yarışmanın şuarı "idman vastəsi ilə dostluq" olmuşdur. Yarışmanın qalibi İraq millisi olmuşdur.

## Püşk atma
Dünya Kubokunun füşk atma mərazimi 29 aprel 2013-cü ioldə Bakıda keçirilmişdir. Pükş atmanın sonusuna görə 16 komanda 4 qrupda yarışmalı olacaqdır.

### Qruplar

## Stadionlar
Oyunlar Bakının dörd stadionunda keçirilmişdir: "Dalğa Arena" (6700 ziyarətçi tutumlu), "Şəfa" (7600 ziyarətçi tutumlu), "Bayıl" (3500 ziyarətçi tutumlu) və "Zirə" (2000 ziyarətçi tutumlu).

## Komandaların tərkibi

### Azərbaycan millisi

Azərbaycan millisi aşağıdakı tərkibdə mübarizə aparmışdır:

## Mükafatlar

Oman və İraq millisi arasındakı görüşdən sonra 5 nominasiya üzrə mükafatlandırma keçirilmişdir. Mükafatları Azərbaycan Müdafiə Nazirlirinin müavini Çingiz Məmmədov, Beynəlxalq Hərbiçilər arasında idman Cəmiyyətinin sədri Hamad Kalkaba Malbun, Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin vitse-prezidenti Xəzər İsayev, AFFA İcrayə Komitəsinin müavini Elxan Mədətov vəı digərləri iştirak etmişdir.

## Yarışmanın oyunları

## Kubok
15 iyul 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin təlim-tədris mərkəzində qalibə ilk yarışmanın keçiçi kuboku İraq millisinə verilir

## İstinadlar

## Mənbə
* Yarışmanımn rəısmi saytı
* Церемония открытия бакинского ЧМ среди армейцев (ФОТОРЕПОРТАЖ) 
* CISM World Football Trophy
* 2013 World Men's Military Cup Draw
* 2013 World Men's Military Cup Matches
Gəncə Mall

**Gəncə Mall** — Gəncə şəhərində, Heydər Əliyev prospekti ilə Həsən Əliyev küçəsinin kəsişməsində yerləşən çoxmərtəbəli ticarət və istirahət mərkəzi.

## Haqqında
Heydər Əliyev prospekti ilə Həsən Əliyev küçəsinin kəsişməsində yerləşən "Gəncə Mall"un inşasına 2014-cü ilin avqust ayında başlanılıb və 2017-ci ilin oktyabr ayında tikinti işləri başa çatdırılıb.
Bu ticarət kompleksinin ümumi sahəsi 26 min 293 kvadratmetr, ticarət sahəsi isə 11 min kvadratmetrdir.

Səkkiz mərtəbədən ibarət mərkəzin binasının dörd mərtəbəsi zirzəmi səviyyəsindədir. Zirzəmilərin 1-ci, 2-ci və 3-cü mərtəbələrində 411 avtomobil tutumlu yeraltı dayanacaq yaradılıb. Bundan başqa, burada supermarket də fəaliyyət göstərir. Ticarət kompleksində şəhər sakinlərinə və qonaqlara bir çox xidmətlərin göstərilməsi nəzərdə tutulur. Burada elektron məhsulları, məişət avadanlıqları, mebel, parfümeriya və ev aksesuarları mağazaları var. "Gəncə Mall"da, həmçinin ayaqqabı, geyim, uşaq geyimləri, idman malları mağazaları fəaliyyət göstərir və alıcılara dünyanın tanınmış brendlərinin məhsulları təqdim olunur.

Burada aptek, kitab mağazası, müxtəlif restoranlar və kinoteatr da yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Orta kvadratik meyl

Orta kvadratik meyl statistika sahəsində geniş istifadə olunur və adətən paylanmanı təyin etmək üçündür.

Orta kvadratik meyli hesablamaq üçün aşağıdakı qaydadan istifadə edilir.
İlk olaraq *X* üçün ədədi orta hesablanır: \overline{x},

: \overline{x} = \frac{1}{n}\sum_{i=1}^n x_i = \frac{x_1+x_2+\cdots+x_n}{n}

Burada *N* elementlərin sayıdır.

Daha sonra, aşağıdakı düstur vasitəsilə orta kvadratik meyl hesablanır:

: \sigma = \sqrt{\frac{1}{n} \sum_{i=1}^n (x_i - \overline{x})^2}.
Pikolinlər

**Pikolinlər** — metilpiridinin izomeri.

## Fiziki-kimyəvi xassələri
Pikolilnlər (monometilpiridinlər). molyar kütləsi 93,18. 2-metil(α-pikolin), 3-metil (β-pikolin) və 4- metil (γ-pikolin) məlumdur. onlar hamısı rəngsiz mayedir.

Piridinə oxşar  iylidir. Suda və üzvi həlledicilərdə  yaxşı həll olur. Su ilə azeotrop qarışıq əmələ gətirir ki, tərkibində məsələn 52% kütləyə görə α-pikolin (tqayn93,5°C), 39% kütləyə görə β-pikolin (tqayn96,2°C) olur. kimyəvi xassələrinə görə pikolilnlər piridinə oxşayır. Güclü katalizatorlar və alkil halogenidlərlə duz əmələ gətirir. Persirkə turşusu ilə N- oksidlərə asan oksidləşir. Hidrogenlə və ya Na-la (Pt katalizatorunun istirakında) spirtlərlə piperidin törəmələrinə bərpa olunur. KmnO4, HNO3 və O2 təsiri altında havada V2O5 katalizatorunun istirakı ilə α-, β-, γ- pikolinlər uyğun olaraq pikolin, nikotin və izonikotin turşusuna qədər oksidləşir. Pikolinlərin oksidləşdirici ammonolizi bu tursulıarın nitrillərinə SeO2-nin istirakı ilə oksidləşmə müvafiq aldehidlərə gətirib çıxarır. β-pikolindən fərqli olaraq α- və  γ- pikolinlər metil qruplarındakı hidrogen atomlarının deytero mübadiləsinə məruz qala bilir. Aldehidlər, ketonlar və nitrotörəməli başqa birləşmələrlə kondensləşir. Pikolinlər zəhərlidir. Dəriyə, gözə ağız boşluğuna düşməsi təhlükəlidir.  

## Sintezi, alınması
Sənayedə pikolinlərəi daş kömür qətranı və yanar şistlərdən, digər piridin əsaslı qarışıqlardan qarışıqların ardıcıl rektifikasiyasından alınır: α- pikolin qovulma zamanı ayrılır, β- və γ- pikolinlər β-pikolin fraksiyası tərkibində 2,6 – lütidinlə biirgə ayrılır hansı ki, β-pikolin CuCl- la kompleks şəklində ayrılır, γ- pikolin NiCl2-lə kompleks şəklində ayrılır. Pikolinlər amonyakın CH3CHO- ilə kondensasiyasından – Çiçibabin reaksiyası, həmçinin N-alkilpiridin duzlarının termiki parçalanmasından –Jia-denburq reaksiyası ilə sintez olunur. α- pikolin yüksək faizlə həmçinin piridinin diazometanla qarşılıqlı təsirindən əmələ gəlir.β-pikolin amonyakın akroleinlə qarşılıqlı təsirindən alınır.

## Tətbiqi
α- pikolin α- vinilpiridin və pestisidlərin alınması üçün, β-pikolin nikotin turşularının alınması üçün, γ- pikolin izonikotin turşusunun və onun əsasında olan dərman preparatlarının istehsalında tətbiq olunur.

## Mənbə
*Яхонтов Л. H., Карпман Я.С, "Химия гетероциклических соединений",    1981, № 4, с. 435-47; 
*Л. H. Яхонтов. Общая органическая химия, пер. с англ., т. 8, M., 1985, с. 15- 104.
2014 Taekvondo üzrə Avropa Çempionatı

**2014 Taekvondo üzrə Avropa Çempionatı** — Yarışma 2014 1 — 4 may aralığında Bakıda keçirilmişdir. Yarışma Rio-de-Janeyroda keçirilən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarına vəsiqə baxımından əhəmiyyətli sayılırdı

## Mükafatlar

### Kişilər

{| 

### Qadınlar

## Medal əyyarına görə ölkələrin sıralaması

## İstinadlar