open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oriolus auratus

**Oriolus auratus** (*Afrika qızıl oryolu*) və ya *Afrika oryolu* — Sarıköynəklər ailəsindən olan quş növü. Sahara səhrasının cənubundakı ərazilərdə daimi olaraq yuva qurur.

## Taksonomiya və sistematika

"*Oryol*" adı ilk dəfə Albert Maqnus (Böyük Albert) tərəfindən 1250-ci illərdə Latınca (oriole olaraq) qeydə alınıb və bu adın, qızıl oryolun mahnısından götürüldüyü bildirilir. "*Yeni Dünya*" oryolları, Sarıköynəklər ilə oxşar görünsələr də, "*Icteridae*" ailəsinə aiddirlər və "*Köhnə Dünya*" quşları ilə əlaqəsiz quşlardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tommy February6

**Tommy February⁶** — Yaponiya müğənnisi,  rok qrupunun vokalisti  Tommy February⁶ alter eqosu ilə yayımladığı debüt studiya albomu. 6 fevral 2002-ci ildə "" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tec

***Tec*** — ABŞ repçisi -nın üçüncü studiya albomu. 22 sentyabr 2023-cü ildə "" və "Republic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Piñata (albom)

**Piñata** — ABŞ hip-hop duosu -in debüt studiya albomu. 18 mart 2014-cü ildə "Madlib Invazion" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Azərbaycan İkinci Liqası 2025/2026

**Azərbaycan İkinci Liqası 2025/2026 — [[Azərbaycan Peşəkar Futbol Liqası]]** tərəfindən təşkil olunan və Azərbaycanın ən yüksək 3-cü futbol liqası olan **[[Azərbaycan İkinci Liqası|Azərbaycan İkinci Liqasının]]** üçüncü mövsümü. Mövsüm 6 sentyabr 2025-ci il tarixində başlayacaq.

2025/2026 mövsümündə turnir 12 komandanın iştirakı ilə keçiriləcək. Ötən mövsümü 9-cu sırada tamamlamış "Qusar" komandası rəsmi müraciətə və dəfələrlə olan xatırlatmalara baxmayaraq 2025/26-cı il futbol mövsümündə iştirakını təsdiqləmədiyinə görə, eyni zamanda ötən mövsüm komandanın oyunlarında dəfələrlə təkrarlanmış neqativ hallar nəzərə alınaraq bu mövsüm ötən il Region Liqasında 3-cü yeri tutmuş "Ağstafa Gəncləri" komandası ilə əvəzlənəcək.

2025/2026 mövsümündə İkinci Liqa 27 turdan ibarət olacaq. Komandalar ilkin olaraq 2 dövrədən ibarət 22 turda, daha sonra isə 5 turdan ibarət "altılıq" sistemində mübarizə aparacaqlar.

2025/2026 mövsümündə turnirin formatına edilmiş dəyişikliklər nəticəsində İkinci Liqanın qalibi birbaşa Birinci Liqaya yüksələcək, 2-ci yerin sahibi isə Birinci Liqada 9-cu yeri tutmuş komanda ilə 1 oyundan ibarət pley-off mərhələsində üz-üzə gələcək. Region Liqasında isə 1-ci yerin sahibi birbaşa İkinci Liqaya vəsiqə qazanacaq, 2-ci və 3-cü yerlərin sahibləri isə müvafiq olaraq İkinci Liqada 11-ci və 10-cu yerləri tutmuş komandalarla 1 oyundan ibarət pley-off oyunu keçirəcəklər.

## Komandalar
# Ağdaş FK
# Ağstafa Gəncləri PFK
# Araz Saatlı FK
# Dinamo (Bakı)
# Göygöl FK
# Quba PFK
# Kür-Araz (İmişli)
# Qaradağ Lökbatan FK 
# Sheki City FK
# Şəmkir PFK
# Şirvan FK
# Xankəndi FK

## Turnir cədvəli


## Nəticələr
Klublar bir-biri ilə 2 dəfə, ümumilikdə 26 matç keçirib.

### 1–26-cı turun matçları

## Futbolçular üzrə göstəricilər
### Bombardirlər

Mənbə: https://liqa1.pfl.az/bombardirl%C9%99r

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Premyer Liqası 2025/2026
* Azərbaycan Birinci Liqası 2025/2026
* 2025/2026 Azərbaycan Kuboku

## İstinadlar
2025/2026 Azərbaycan Kuboku

**2025–26 futbol üzrə [[Azərbaycan Kuboku]]** — Azərbaycanda hər il keçirilən kubok yarışlarının 34-cü mövsümüdür. Qalib komanda 2026–27 UEFA Avropa Liqasının birinci təsnifat mərhələsinə vəsiqə qazanır.

Turnirin sonuncu çempionu 1 iyun 2025-cü ildə keçirilmiş final oyununda "Qarabağ"a 3:2 hesabı ilə qalib gələrək tarixində ilk dəfə Kubokun qalibi olmuş "Sabah"dır.

## Komandalar

## I təsnifat
Turnirin 1-ci və 2-ci təsnifat mərhələrinin və 1/8 finalın püşkatma mərasimi 17 sentyabr 2025-ci ildə keçirilmişdir.

## İstinadlar
Danger Days: The True Lives of the Fabulous Killjoys

***Danger Days: The True Lives of the Fabulous Killjoys*** — ABŞ rok qrupu -ın dördüncü studiya albomu. 22 noyabr 2010-cu ildə "" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Valedictorian

***Valedictorian*** — ABŞ repçisi -ın debüt miksteypi. 17 may 2024-cü ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Spizaetus tyrannus

**Spizaetus tyrannus** — Həmçinin "*tiran qartal-qırğı*" kimi də tanınan, Mərkəzi Meksikadan başlayaraq Mərkəzi Amerikadan Braziliyanın cənubuna, Kolumbiya, şərqi Peru və hətta şimali Argentinaya qədər geniş bir ərazidə rast gəlinən qartal növü. 

## Təsvir
Spizaetus tyrannusun uzunluğu 58-70 sm, çəkisi isə təxminən 900-1,300 qramdır. Onun qara lələkləri üzərində qanadlarında və bədənində müxtəlif naxışlar, həmçinin ağ ləkələr var. Qanadları zolaqlı və bir qədər ellips şəkilli, quyruğu isə uzun və dar olub, nadir hallarda açılır. Quyruğunda dörd boz zolaq və gözünün yuxarısında ağ xətt bu növ üçün xarakterikdir. Uçarkən qanadlarının enliliyi və qısalığı daha aydın görünür. Uçuş zamanı quyruq əsasən qapalı vəziyyətdə olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Jelyana Zovko

**Jelyana Zovko** (; ) — Bosniya və Herseqovina və Xorvatiya diplomati və siyasətçisi, Xorvatiya Demokratik İttifaqının üzvü, 2016-cı ildən Avropa Parlamentinin üzvü.

## Həyatı
Jelyana Zovko 25 mart 1970-ci ildə Yuqoslaviya tərkibində olan Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikasının Mostar şəhərində anadan olmuşdur. O, 1989-cu ildə Sarayevo Universitetinin Humanitar Elmlər fakültəsində fransız dili və ədəbiyyatı üzrə təhsil almağa başlamışdır, lakin Bosniya müharibəsi səbəbindən 1992-ci ildə ölkəni tərk etmişdir. Zovko sonradan Şimali London Universitetində fransız dili müəllimliyi üzrə fəxri bakalavr dərəcəsi almışdır. O, fransız dili üzrə magistr dərəcəsi qazanmışdır.

Zovko 1999–2001-ci illərdə Bosniya və Herseqovina Rəyasət Heyətinin Xorvatiya üzvünün ofisində ictimaiyyətlə əlaqələr məmuru kimi çalışmış, 2002–2004-cü illərdə isə bu ofisin rəhbəri olmuşdur.

Zovko 2004–2008-ci illərdə Bosniya və Herseqovinanın Fransadakı rezident səfiri, eyni zamanda Parisdə UNESCO-da daimi nümayəndəsi və Əlcəzair, Monako, Andorra və Tunisə qeyri-rezident səfir olmuşdur. O, 2007–2015-ci illərdə UNESCO ilə əlaqələr üzrə Dövlət Komissiyasının üzvü olmuşdur. Zovko 2008–2011-ci illərdə Bosniya və Herseqovinanın İspaniyadakı rezident səfiri, eyni zamanda Madriddə Ümumdünya Turizm Təşkilatında daimi nümayəndəsi və Mərakeşə qeyri-rezident səfir olmuşdur.

Zovko 2012–2015-ci illərdə Bosniya və Herseqovina Nazirlər Şurasının sədri Nikola Şpiriçin xarici işlər üzrə müşaviri olmuşdur. O, 2015-ci ilin mayından 2016-cı ilin oktyabrına qədər Zovko Bosniya və Herseqovinanın İtaliyadakı səfiri, eyni zamanda Romada Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatında, Dünya Ərzaq Proqramında və Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatı İnkişaf Fondunda daimi nümayəndəsi, həmçinin Malta və San-Marinoya qeyri-rezident səfir olmuşdur.

## Siyasi karyerası
Zovko 2012–2015-ci illərdə Bosniya və Herseqovinada Xorvatiya Demokratik İttifaqının beynəlxalq katibi olmuşdur. O, Xorvatiyanın Avropa İttifaqına qoşulmasından sonra ilk dəfə 2013-cü ildə keçirilən Xorvatiya Avropa Parlamenti seçkilərində və sonrakı 2014-cü il seçkilərində Xorvatiya Demokratik İttifaqının rəhbərlik etdiyi koalisiyadan namizəd olmuşdur. O, bu namizədliyi bosniyaəsilli diplomat kimi ikili pasportuna görə yaranmış maraqların toqquşmasına baxmayaraq irəli sürmüşdür, lakin nəticədə 2392 imtiyazlı səs əldə edərək seçilməmişdir.

Zovko 2016-cı ildə Andrey Plenkoviç və Davor İvo Ştirin Xorvatiya hökumətinə qoşulmaq üçün Avropa Parlamentini tərk etdikdən sonra Avropa Parlamentinin üzvü olmuşdur. O, ilk dəfə 2019-cu il seçkilərində Xorvatiya Demokratik İttifaqından seçilmiş və 2024-cü il seçkilərində yenidən seçilmişdir. Zovko Avropa Xalq Partiyası fraksiyasının sədr müavini, Xarici İşlər Komitəsinin və Balıqçılıq Komitəsinin üzvüdür.

## Mükafatları
2012-ci ildə İspaniya kralı I Xuan Karlos Jelyana Zovkoya "Hərbi xidmət" ordeninin Böyük ağ xaçını təqdim etmişdir.

## İstinadlar
Anthracoceros malayanus

**Anthracoceros malayanus** — "Kərgədan quşları" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Bu quş Asiyada Bruney, Dar-əs-Salam, İndoneziya, Malayziya, Sinqapur və Tailandda yaşayır.

## Qidalanma
Anthracoceros malayanus meyvə ilə qidalanan bir canlıdır və 50-dən çox meyvə növü ilə qidalanır. Ən çox əncir və "Vitex pinnata" ilə qidalanır. Onun qidasına "Sterculia cordata" və "Durio graveolens" də daxildir. 

## Təsvir
Erkək fərdlərin dimdiyi sarımtıl, dişilərin dimdiyi isə tünd boz rəngdədir.

## Həmçinin bax
* Anthracoceros montani

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Türkiyəlilik

**Türkiyəlilik** — Türkiyə vətəndaşları üçün təklif edilən üst kimlik. 1900-cü illərdə Osmanlı siyasətçisi Tunalı Hilmi tərəfindən, bir çox yerdə istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Mədyənlilər

**Mədyanlılar** (  Midyan], ,  &#x200E; Madyan; مَدْيَن ‎ [Mədyan]) İncildə və Quranda ( 7, 11 və s. surələrdə) adı keçən yarı köçəri xalqdır. Onlar İbrahimin nəslindən hesab olunurdular (üçüncü arvadı Keturadan oğlu Mədyandan törəmələr -  ). Onlar Sinay yarımadasında və şimalda Moavdan cənubda Qırmızı dənizə qədər Ərəbistanın şimal-qərbində yaşayırdılar  . Hakimlər Kitabında (  ) Midyanlılar İsmaillilərlə eyniləşdirilir.

## Bibliya hekayəsi
Mədyanlı tacirlər Yusifi Misirə gətirdilər. Mədyanlılar çadırlarda yaşayır, mal-qara və dəvə yetişdirirdilər (  ). Onlara əlavə istinadlar Fironun təqiblərindən Mədyanlılara qaçan Musa peyğəmbərin həyatı ilə əlaqələndirilir (  ).

Mədyan kahininin qızı Sippora onun arvadı oldu (  ) və ona iki oğul doğdu. , bacı Məryəm və qardaş Harun Musanı efiopiyalı arvad aldığına görə məzəmmət edirlər ( Kuşi  - qara dərili Midyanlı); Qədim və müasir bibliya alimləri Zipporanın Kuşi olub-olmaması və ya Musanın ikinci arvadı olub-olmaması ilə bağlı mübahisə edirlər.

Lakin sonradan xəbər verilir ki, Mədyanlılar  İsrail torpağlarına  yırtıcı basqınlar etdilər (  ). Hakim Gideon yəhudiləri yeddi illik Midyan boyunduruğundan xilas etdi və sonuncu adı çəkilən Mədyan padşahları Zebah və Salmunanı şəxsən öldürdü (  ). Adı "Zevay" (   Zevah) "qurban" kimi tərcümə olunur, qurbangah sözü ilə qohumdur (   mizbeah) və ərəbcə Zəbih adı ilə müqayisə edilə bilər. Adı "Salman" (   Tsalmunna) "kölgə" sözü ilə etimoloji əlaqəyə malikdir və rusca tərcümədə başqa bir adla ( İvrit   Şalmon). Zebah və Salmunna edam edildikdən sonra Midyanlıların alçaldılması barədə məlumat verilir (  ).

### Qırılması
 Yəhudilər Mədyanlıların bütün yetkin qadınlarını, kişilərini və oğlan uşaqlarını məhv etdilər.

Rəbb Musaya Mədyanlılardan qisas almağı əmr etdi və Musa Rəbbin iradəsinə tabe olaraq hər qəbilədən min adam toplamaq əmrini verdi.

12 000 nəfərlik ordu kahin Pinxasla birlikdə Midyanlıların üzərinə getdi və bütün adamları, həmçinin Mədyanlıların beş padşahını və Bilamı məhv etdi. Mədyanlıların şəhərləri və kəndləri yandırıldı.

Musa onlara dedi: «Nə üçün bütün qadınları sağ-salamat xilas etdiniz?  Bütün kişi uşaqları öldürün və kişi yatağına girmiş bütün qadınları öldürün; və kişi yatağı tanımayan bütün qız uşaqları (bakirə) , özünüz üçün saxlayın

- Say 31:15–18

### Soyqırım kimi qırılması
Britaniya Kolumbiyası Universitetində politologiya doktoru və dosent  kitabında “ *Soyqırım: Hərtərəfli Giriş* ” Mədiyanlıların məhv edilməsi tarixdən əvvəlki və qədim dövrlərdə soyqırımın nümunəsi kimi çıxış edir. Adam Cons Rəqəmlər Kitabının mətninə əsaslanaraq izah edir ki, hətta o dövrlərdə soyqırım təkcə digər xalqları məhv etmək məqsədi ilə deyil, həm də bu xalqların üzvlərinin, adətən qadınların və ya qızların istismarı üçün həyata keçirilirdi  . Oxşar fikir sosioloq  Daniel Quirot və sosial psixoloq  Clark McCauley tərəfindən keçirilir, onlar mədyanlıların məhv edilməsini soyqırım kimi qiymətləndirirlər  .

## Mədyanlılar və kürdlər
Bir versiyaya görə, kürdlər özlərini Bibliyada adı çəkilən mədyanlıların nəslindən hesab edirlər  .
Bəni İsrail

**Bəni İsrail** ( , ivr. בני ישראל  "İsrail oğulları") yəhudi xalqının adıdır, Quranda təxminən 40 dəfə, əsasən Musa peyğəmbərin ( Musa ) həyatı və yəhudi xalqının Misirdən çıxması ilə bağlı hekayətlərlə əlaqədar olaraq xatırlanır  .

İsrail adı , İsrailin 12 qəbiləsinin törədiyi Yaqub peyğəmbərin adlarından biri idi. Qurani-Kərimin 3:93-cü ayəsində qeyd olunur. Bəzi ayələrdə İsa ( İsa ) peyğəmbərin də Bəni-İsrail tayfası arasında adı çəkilir     .

## yəhudilər
İslamda yəhudilər *yəhud* (  ) termini ilə xatırlanır. Bu termin Quranda Mədinə dövründə keçib və Məhəmməd peyğəmbərlə eyni dövrdə yaşamaqda olan yəhudilərə aiddir. Mədinəyə hicrətdən əvvəl əsasən “İsrail övladları” ( *Bəni-İsrail* ) ifadəsi işlədilirdi. Adətən yəhudilərə xristianlarla ( *nasara* )      eyni gözlə baxılırdı.

Yəhudilər “Kitab əhli” ( *əhli-kitab* ) kimi təsnif edilirdilər. Məkkə və ilk Mədinə peyğəmbərlik dövrlərində Məhəmməd peyğəmbərin Mədinənin (Yəsrib) və bir çox şimal ərəb vadilərinin əhalisinin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edən yəhudilər arasında öz yoldaşları və ardıcılları tapacağını gözləyirdi  . Lakin Mədinə yəhudiləri Məhəmmədin peyğəmbərlik missiyasını tanımırdılar və onu inamsızlıq və istehza ilə qarşıladılar. Qüreyşlə ittifaqa girən yəhudilər Peyğəmbərlə açıq-aşkar düşmənçilik etdilər, nəticədə hicrətin ilk illərində Mədinə yəhudiləri ilə bir sıra toqquşmalar baş verdi, nəticədə  Bəni Qaynuka, Qureyzə və Nadir qəbilələrinin üzvləri Mədinədən qovuldular, sonra isə yəhudi mərkəzlərinə və Fədak yəhudilərinə qarşı hərbi yürüşlərə başladılar.

İslam şəriətinə görə, yəhudilər İslam dövlətinin ( *[[Zimmilər|əhli-zimmə]]* ) himayəsində ola biləcək şəxslər kateqoriyasına daxildirlər. Yəhudi icmaları icmaların daxili işlərinə qarışmayan İslam hökmdarları ilə bütün əlaqələri həyata keçirən rəhbərlərinə tabe idilər  .
PC (dəqiqləşdirmə)

* PC
* PC-7 Team – İsveçrə Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronu.
* PC Gamer — video oyunlara həsr olunmuş, populyar beynəlxalq jurnaldır.
* PC World — ABŞ aylıq kompüter texnologiyası jurnalı.
* IBM PC – IBM firması tərəfindən istehsal olunmuş ilk fərdi kompüter.
Əfqanıstan vilayətləri

**Vilayət** (dəri. *ولایت*; ) — Əfqanıstanda birinci dərəcəli inzibati ərazi vahidi. Ölkə inzibati cəhətdən 34 vilayətə bölünür. Vilayətlər isə rayonlara (dəri. *ولسوالی*; ) bölünür. Hər bir vilayət mərkəzi hökumətin təyin etdiyi vali (dəri. *حاکم*; ) tərəfindən idarə olunur.

## Vilayətlər

## Əfqanıstan regionları

## İstinadlar
Eneyda operası

**Eneyda** ( ukra. Енеїда ) — ukraynalı bəstəkar Nikolay Lısenkonun üç pərdəli operası. Ukrayna musiqi teatrında satirik operanın yeganə nümunəsi.
## Tarixi
Sadovski uzun müddət librettonun (İ.Kotlyarevskinin eyniadlı poemasının birinci hissəsi əsasında) müəllifi hesab olunurdu.
Lakin sonrakı araşdırmalar göstərir ki, teatrın direktoru kimi Sadovski ancaq operanın ideyası ilə çıxış edib, libretto isə Lyudmila Staritskaya-Çernyaxovskaya tərəfindən yazılıb. 
Opera ilk dəfə 1910-cu il noyabrın 23-də Kiyevin Nikolay Sadovski adına teatrında Hans Yelinekin rəhbərliyi ilə tamaşaya qoyulub.

## Süjet
Opera yerdə və tanrıların məskəni Olimpdə cərəyan edir. Dido və Eneydanın mövzusu mənəvi lirik təcəssüm aldısa, tanrıların səhnələri satirik xarakter daşıyır. Şeirdə Kotlyarevski Virgil mifinin və poemasının parodik, burlesk şərhini verib.
Olimpdəki Tanrılar — parazit avtokratik sistemin satirik təsviridir.

Müharibə tanrısı Mars — kobud əsgər

"Dəhşətli" Yupiter — təmtəraqlı lovğa, qorxaq və acgözdür.

Opera ukrayna mahnıları, sözləri, burlesk və çılğınlığın birləşməsi ilə xarakterizə olunur.

## Ədəbiyyat
* А. Гозенпуд. Оперный словарь. — «Музыка», 1965
* Роксана Скорульська. «Енеїда». До авторства лібрето. Ж. «Музика», 2000, № 6, стор. 28-29.
* О.В.Сердюк, О.В. Уманець, Т.О.Слюсаренко «Українська музична культура: від джерел до сьогодення.» — Харків, «Основа», 2002

## İstinadlar
Lafriki

**Lafriki** — soyad Şimali Afrika mənşəlidir və ən çox Mərakeşdə və ətraf bölgələrdə rast gəlinir. Bu adın ərəb dilində "Afriki" (أفريقي) sözündən gəldiyi güman edilir və bu söz "Afrikalı" mənasını verir. "La-" prefiksi isə ərəb dilində "Al-" ("the" — müəyyən artikl) sözünün Roman dillərindəki (mümkün olan hallarda ispan və ya fransız) transkripsiyasıdır.

Tarixi kontekstlərdə Lafriki kimi soyadlar çox vaxt şəxsin regional mənsubiyyətini və ya kimliyini ifadə etmək üçün istifadə olunurdu. Buna görə də, "Lafriki" soyadı "Afrikalı" kimi başa düşülə bilər, bu da fərdin Afrika qitəsi ilə mədəni və ya etnik əlaqələrini göstərir.

Tarixən bu soyad Reconquista zamanı və ya ondan sonra Əl-Əndəlusdan (Müsəlman İspaniyası) Şimali Afrikaya köç edən ailələrə aid edilə bilərdi və ya ispanlar və ya yerli əhali tərəfindən onların coğrafi və mədəni mənşəyini vurğulamaq üçün "Afrikalılar" kimi tanınırdılar.

## Tanınmış şəxslər
* *Ayoub Lafriki* – Afrikada iqtisadi və kosmos inkişafının tərəfdarı və Mərakeşli vizyoner şəxs.

## İstinadlar
Aykə qövmü

**Aykə** () — Şueyb peyğəmbəri yalançı elan edib onu qəbul etməyən insanlar. Quranda qeyd olunur: 26-cı surə, 176–184-cü ayələr.

## Hekayə
Qurani-Kərimə görə, Şuayb və bir qrup mömin Mədyanlıların başına gələn əzabdan yaxa qurtararaq yaxınlıqda yaşayan Aykə əhlinə təbliğ etməyə getdilər. Aykə qövmü bütlərə sitayiş edir, quldurluq və ticarətdə saxtakarlıqla məşğul olurdular . Şuayb peyğəmbər onları Allaha iman gətirməyə çağırdı, lakin Aykəlilər onu rədd etdilər və ondan peyğəmbərliyini möcüzə şəklində sübut etməyi tələb etdilər . Peyğəmbər onlara möcüzələr göstərdikdən sonra Aykəlilərin bəziləri iman gətirdi, lakin əksəriyyəti yenə də küfrdə qaldı. Sonra Allah onların üzərinə quraqlıq və məhsul çatışmazlığı göndərdi. Quraqlıq Aykə qövmünü imana qaytarmadı və Allah onların üzərinə od püskürən buludlar göndərdi və Aykə qövmü tamamilə məhv etdi .

Şüeyb onlara dediyi zaman Aykə əhli peyğəmbərləri təkzib etdilər. "Məgər [Allahdan] qorxmursunuz? Həqiqətən, mən sizə etibarlı bir elçiyəm. Elə isə Allahdan qorxun və mənə itaət edin. Mən sizdən yeni bir dinə tabe olmağın mükafatını istəmirəm. Mənə mükafatı ancaq aləmlərin Rəbbi verəcək. Ölçüsü tamamlayın və ölçməyənlərdən olmayın. Düzgün tərəzi ilə çəkin, insanların haqqını itirməyin. Sizi və əvvəlki ümmətləri yaradandan qorxun." Cavab verdilər: "Sən sadəcə sehrlənmişsən". Sən də bizim kimi insandan başqa bir şey deyilsən və biz səni yalançı hesab edirik. Əgər doğru danışanlardansansa, üstümüzə göydən bir parça endir." [Şüeyb] dedi: "Rəbbim sənin nə etdiklərini daha yaxşı bilir." Lakin onlar onu yalan hesab etdilər və kölgə gününün əzabı onlara toxundu.

— əş-Şuəra 26:176–189

Aykəlilər məhv edildikdən sonra Şuayb peyğəmbər mömin Mədyanlilar və Ayləlilərlə birlikdə Mədyana qayıtdı. Orada evləndi və iki qızı oldu. Qızlarından biri Musa peyğəmbərin arvadı oldu .

## İstinadlar
Əshab əl-fil

**Əshabi Fil** ( *fil sahibləri*) — Efiopiyalı xristianların lideri Əbraha əl-Əşramın başçılıq etdiyi qoşunları Məkkədə Kəbəni dağıtmaq üçün şəhəri mühasirəyə aldığı ildir və bu hadisə Məhəmməd peyğəmbərin anadan olduğu ildə baş verib və bu il " fil ili " adlandırılıb. Bu əhvalat Quranın 105-ci surəsində qeyd edilmişdir .

## Tarix
6-cı əsrin ortalarında Efiopiyanın (Həbəşistan) xristian hökmdarı Əbrahə ticarətini gücləndirmək üçün ərəbləri Kəbəyə pərəstişdən uzaqlaşdırmaq məqsədilə Sənada möhtəşəm əl-Kulleyz kilsəsi tikdirdi. O, ərəblərin bu kilsəni ziyarət edəcəklərini gözləyirdi, lakin onlar Kəbəni ehtiramla ziyarətlərini davam etdirdilər. Bundan sonra qəzəblənən Əbrəhə Kəbəni dağıtmaq qərarına gəldi və qoşunları ilə Məkkəyə doğru yola çıxdı. Məkkəliləri qorxutmaq üçün onun ordusunun önünə nəhəng bir dişi fil daxil çıxarmışdı. Bu səbəbdən də bu hadisələrin baş verdiyi il "Fil ili", hadisələrin özü isə "fil" adlanır  .

Məkkəlilər Əbrəhənin ordusuna müqavimət göstərə bilmədilər. Şəhərə yaxınlaşan həbəş qoşunlar Məhəmməd peyğəmbərin babası Əbdül-Müttəlibin mal-qarasını ələ keçirdilər. Qureyşin başçısı olan Əbdül-Müttəlib Əbrahə ilə danışıqlara gələndə Kəbəni dağıtmaq əzmini görüb geri qayıtdı və bütün əhali ilə birlikdə şəhəri tərk etdi. Məkkəlilər dağda məskunlaşdılar  .

Əbrəhə qoşununu şəhərə yeritdikdə səmada qara quş sürüsü (*[[Əbabil|ababil]]*) peyda oldu və onlara daş atmağa başladı. Rəvayətə görə, düşən daşlar əsgərlərin dərisində dərinləşən və onlara təsir edən xoralar yaradırdı. Beləliklə, qoşunlar geri çəkilməyə məcbur oldular. Ölənlər arasında Əbrəhənin özü də var idi. Beləliklə, Allah Kəbəni və Məkkəni məhv olmaqdan xilas etdi  .

Fil ili 570  hesab olunur .

## İstinadlar
Əshabi Ras

**Əshabi Ras** ( "ər-Ras əhli", "quyu əhli") — Quranda Ad və Səmud qövmü ilə birlikdə Allahın öz peyğəmbəri vasitəsilə haqq yola yönəltməyə çalışdığı, lakin bundan boyun qaçıraraq yer üzündə pislik edən insanlara nümunə olan qövmdür.

Bəzi Quran təfsirçilərinə görə, ər-Ras termini sadəcə olaraq insanların yaşadığı yerin adıdır. Digərləri bunun bir növ su mənbəyi (quyu, çay) olduğuna inanırdılar  . İslam ənənəsinə görə, əshabi Ras əvvəllər məhv edilmiş Səmudların nəslindən idi, Yamamada bir quyunun yaxınlığında yaşayırdı və nəhəng quşların — ankalar  tərəfindən hücumlardan əziyyət çəkirdi. Hənzələ ibn Səfvan peyğəmbər Allaha dua edərək insanları xilas etdi və quşlar gözdən itdi. Hənzələ əhli öz peyğəmbərlərinin təbliğinə məhəl qoymayaraq onu hətta quyuya atdılar. İnsanların etdikləri günahların cəzası olaraq Allah onları məhv etdi. Belə fikirlər var ki, "quyu əhli" ya Yamamada, ya Azərbaycanda, ya da Antakyada yaşaya bilərdi   .

Biz Ad və Səmud qövmünü və peyğəmbərlərimizi yalançılıqda ittiham edən Ras qövmünü və Nuh və Ad qövmü arasında olan bir çox nəsilləri məhv etdik. Onların hamısı pisliklərinə, haqsızlıqlarına görə cəzalarını aldılar. 25:38

وَعَادًا وَثَمُودَ وَأَصْحَابَ الرَّسِّ وَقُرُونًا بَيْنَ ذَٰلِكَ كَثِيرًا

Bu Məkkə kafirlərindən əvvəl də bir çox ümmətlər kafir olub peyğəmbərləri yalançı saydılar: Nuh qövmü, Rəss qövmü, Səmud, Ad, Firon, Lut qövmü, Ayqa qövmü və Tubba qövmü — onların hamısı öz vədlərini yalan hesab etdilər. onlar. 50:12–14

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَأَصْحَابُ الرَّسِّ وَثَمُودُ وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَانُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍ ۚ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ

## İstinadlar
Merops viridissimus

**Merops viridissimus** (*Afrika yaşıl arıquşu*) — Qızlarquşular fəsiləsinə aid bir quş növü.

## Taksonomiya

İlk əvvəl fərqli növlər kimi təsvir olunsa da, Afrika və Ərəb (*M. cyanophrys*) yaşıl arıquşları, 1990-cı ildə Çarlz Sibli və Burt Monro tərəfindən "Asiya yaşıl arıquşu" (*M. orientalis*) ilə birlikdə "yaşıl arıquşları" olaraq qruplaşdırıldı. Lakin, 2014-cü ildə Qırmızı kitab və BirdLife International onları yenidən ayrı növlər kimi ayırdı. 2020-ci ildə aparılan bir tədqiqat, üç növ arasında morfologiya və səs fərqlərini aşkar etdi, buna görə də 2021-ci ildə "Beynəlxalq Ornitoloqlar Birliyi" onları bir-birindən ayırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Treron calvus

**Treron calvus** (*Afrika yaşıl göyərçini*) — Göyərçinlər fəsiləsinə aid bir quş növü.

## Təsvir

Yetkin Afrika yaşıl göyərçinlərinin qanadlarının üst hissəsində tünd-qırmızı rəngli ləkələr var, cavan fərdlər isə zeytun rəngində olur. Üst hissələri boz-yaşıl və ya sarı-yaşıl rəngdədir; budları sarı, ayaqları və dimdiyi qırmızıdır, dimdiyinin ucunda isə ağ ləkə var.

## Yayılması

Bu quşlar yüksək sıxlıqda yaşaya və çoxala bilər, lakin tez-tez yerli miqrasiya edirlər. Onların yayılma sahəsinə Anqola, Benin, Botsvana, Burkina Faso, Burundi, Kamerun, Mərkəzi Afrika Respublikası, Çad, Konqo Respublikası, Konqo Demokratik Respublikası, Kot-d'İvuar, Ekvatorial Qvineya, Esvatini, Efiopiya, Qabon, Qambiya, Qana, Qvineya, Qvineya-Bisau, Keniya, Liberiya, Malavi, Mali, Mavritaniya, Mozambik, Namibiya, Niger, Nigeriya, Ruanda, San-Tome və Prinsipi, Seneqal, Syerra-Leone, Somali, Cənubi Afrika, Cənubi Sudan, Tanzaniya, Toqo, Uqanda, Zambiya və Zimbabve daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dendropicos goertae

**Dendropicos goertae** (*Afrika boz ağacdələni*) — Ağacdələnlər fəsiləsinə (Picidae) aid olan bir quş növü.

## Taksonomiya

Afrika boz ağacdələni, ilk dəfə 1776-cı ildə alman zooloqu Filipp Lüdviq Statius Müller tərəfindən Seneqaldan toplanmış nümunə əsasında təsvir edilmişdir. O, bu növə "*Picus goertae*" binominal adını vermişdir. Növün xüsusi epiteti, fransız polimatı Kont de Buffonun Seneqalda bu quş üçün istifadə edilən "Goërtan" adını qeyd etməsindən götürülmüşdür. Bu növ, həmçinin Brissonin əsərinə əlavə edilmiş lövhələr dəstəsində təsvir edilmişdir. Hazırda Afrika boz ağacdələni, 1849-cu ildə fransız ornitoloq Alfred Malerb tərəfindən təqdim edilmiş "Dendropicos" cinsinə aid edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Terpsiphone viridis

**Terpsiphone viridis** (*Afrika cənnət milçəkqapanı*) — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid orta ölçülü quş növü.

## Təsnifat və sistematika

Afrika cənnət milçəkqapanı əvvəlcə "*Muscicapa*" cinsində təsvir edilmişdir. Digər adları arasında "bozbaşlı cənnət milçəkqapanı", "qırmızı qanadlı cənnət milçəkqapanı" və "cənub cənnət milçəkqapanı" var.

## Yayılma və yaşayış sahəsi

Afrika cənnət milçəkqapanı Afrikanın əksər hissələrində, Sahara səhrasının cənubunda və həmçinin Ərəbistan yarımadasında yayılmışdır. Tipik yaşayış sahəsi savanna meşələri, açıq çəmənliklərdəki təcrid olunmuş ağaclar, plantasiyalar, açıq meşələr və kolluqlardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Guya ki, arvadımsan

**Guya ki, arvadımsan** və ya **Ər-Arvad Oyunu** (orijinal adı: **Just Go with It**) — 2011-ci ildə Dennis Duqanın rejissorluğu, Allan Loeb və Timoti Doulinqin yazdığı ssenari əsasında Adam Sendler, Cek Cirraputo və Hizer Perrinin prodüserliyi ilə çəkilmiş Amerika istehsalı olan romantik komediya filmidir. Film 1969-cu ildə çəkilmiş Kaktus çiçəyi filminin remeykidir.Filmdə baş rolları Alan Sendler və Cennifer Eniston ifa edir. Filmin süjet xətti VI sinifdə dərs keçən bir riyaziyyat müəllimini özünə cəlb etmək üçün köməkçisinin köməyinə müraciət edən plastik cərrahın başına gələn hekayəyə əsaslanır.

Filmin istehsalına 2 mart 2010-cu ildə başlanılmışdır. Əvvəlcə Havayda tətil (), daha sonra isə Saxta arvad () adlandırılan film Sendlerin Happy Madison Productions şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş və 11 fevral 2011-ci ildə Şimali Amerikada Columbia Pictures tərəfindən yayıma buraxılmışdır. Film 214 milyon dollardan çox gəlir gətirərək kassada müvəffəqiyyət əldə etmişdir. Film mövzusuna və montajına görə tənqidlərə məruz qalsa da, ssenarisi və aktyor heyətinin ifasına görə təqdir edilmişdir. Bu film Ən pis aktyor və Ən pis rejissor nominasiyaları üzrə iki Qızıl Moruq mükafatı əldə etmişdir.

## Süjet xətti

Əsas qəhrəman Denni Palmerlə tanış olur, özü haqqında təəssürat yaratmaq üçün ona olmayan həyat yoldaşından və ailə həyatının çətinliklərindən danışır. Palmer onun danışdıqlarından sonra həyat yoldaşı ilə tanış olmaq istəyir və Denni bu vəziyyətdən çıxmaq üçün təcili bir yol tapmalıdır. Xoşbəxtlikdən onun cazibədar və bir müddət ailəsi rolunu oynaya bilən iş yoldaşı Ketrin var...

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Geokichla piaggiae

**Geokichla piaggiae** (*Həbəş yer qaratoyuğu*) — Şimal-Şərqi Afrikaya məxsus, yüksək dağlıq meşələrdə yaşayan, Qaratoyuqlar (Turdidae) fəsiləsinə aid bir qaratoyuq növü.

## Təsvir

Həbəş yer qaratoyuğu cazibədar, lakin olduqca gizli bir növdür. Yetkin fərdlərin başı və üzü, tünd, qırmızımtıl-narıncı rəngdədir və fərqli ağ göz halqası var. Narıncı rəng döşdə və böyürlərdə daha az qırmızımtıldır, üst hissələri isə narıncı-qəhvəyi, quyruq istisna olmaqla zeytun qəhvəyidir. Qanadları qatlanmış vəziyyətdə olduqda iki nəzərə çarpan ağ zolaq görünür. Cavan quşlar yetkinlərə nisbətən daha solğun və tutqun olurlar. Onlar 19–20 sm uzunluğunda və 43–65 q  ağırlığındadırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lophoceros nasutus

**Lophoceros nasutus** (*Afrika boz buynuzdimdik quşu*) — Əsasən tropik ərazilərdə yaşayan və Köhnə Dünyada yayılmış, Kərgədan quşları fəsiləsinə aid bir quş növü.

## Taksonomiya

1760-cı ildə Fransız zooloqu Matüren-Jak Brisson, Afrika boz buynuzdimdik quşunun təsvirini "*Ornithologie*" adlı əsərinin dördüncü cildində Seneqaldan toplanan bir nümunəyə əsaslanaraq təqdim etmişdir. O, bu quşu Fransızca "*Le calao à bec noir du Sénégal*" adlandırmış və latınca "*Hydrocorax Senegalensis Melanorynchos*" adını vermişdir. Brisson Latın adları yaratmış olsa da, bunlar binominal sistemə uyğun deyil və "Beynəlxalq Zooloji Nomenklatura Komissiyası" tərəfindən tanınmır. 1766-cı ildə İsveçli təbiətşünas Karl Linney, "*Systema Naturae*" əsərinin on ikinci nəşrini yenilədikdə, Brissonun əvvəlki "*Ornithologie*" əsərində təsvir edilmiş 240 növü əlavə etmişdir. Linney Afrika boz buynuzdimdik quşunun qısa təsvirini əlavə etmiş və onu digər Kərgədan quşları ilə birgə "Buceros" cinsində yerləşdirmiş, "*Buceros nasutus*" binominal adını yaratmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Renat Mirzəliyev

**Renat Maarif oğlu Mirzəliyev** (, ; ) — Ukrayna, Rusiya və Azərbaycanı təmsil etmiş cüdoçu. Avropa çempionu (2001). Ukraynanın beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

## Həyatı
24 mart 1982-ci ildə Ukrayna SSR-in Dnepropetrovsk şəhərində anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. Atası əslən Gədəbəydəndir.

Renat, 8 yaşından cüdo ilə məşğul olmağa başlayıb. İlk məşqçisi Aleksandr Filipovski olub. 14 yaşında idman ustası, 18 yaşında isə beynəlxalq dərəcəli idman ustası dərəcəsini alıb.

1997-ci ildə Lissabonda təşkil olunmuş Avropa Gənclər Olimpiya Festivalının qalibi olub.

2000-ci ildə Nabul şəhərində keçirilmiş gənclər arasında dünya çempionatında qızıl medal qazanıb.

2001-ci ildə Paris şəhərində baş tutmuş Avropa çempionatında 66 kq çəki dərəcəsində yarışan Mirzəliyev, bütün rəqiblərini üstələyərək, qitə birinciliyinin qalibi olub. 

Avropa çempionluğundan bir müddət sonra Rusiyanın Çelyabinsk şəhərinə köçüb və vətəndaşlığını dəyişərək Rusiya bayrağı altında çıxış etməyə başlayıb. Lakin Ukrayna tərəfi bu keçid üçün lazımi icazələri vermədiyindən, 3 il müddətində yalnız daxili turnirlərdə iştirak edə bilib. 2002-ci ildə Rusiya çempionatında bürünc medal qazanıb.

2007-ci ildə Dnepropetrovska dönüb və yenidən Ukraynanı təmsil etməyə başlayıb. 3 il zədələrdən əziyyət çəkən Mirzəliyev, 2010-cu ildə yenidən tatamiyə qayıdıb. Eyni ilin may ayında Ukrayna Kubokunda gümüş, iyun ayında isə Avropa Kubokunda qızıl medal qazanıb. Bu uğurlardan sonra İspaniyada təlim-məşq toplanışı zamanı Azərbaycan millisinin nümayəndələrinin diqqətini özünə cəlb edib. Tarixi vətənini təmsil etməyə razılıq verən Mirzəliyev, il yarım müddət ərzində ciddi heç nə ilə yadda qalmayıb və yenidən Ukraynaya qayıdıb.

## Şəxsi həyatı
Renatın adı futbol həvəskarı olan atası tərəfindən futbolçu Rinat Dasayevin şərəfinə qoyulub.

Böyük qardaşı Ruslan da peşəkar cüdoçudur.

Ailəlidir, bir qızı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Renat Mirzəliyev — 2001-ci il Avropa çempionatının qalibi
Short n' Sweet

***Short n' Sweet*** — ABŞ müğənnisi Sabrina Karpenterin altıncı studiya albomu. 23 avqust 2024-cü ildə "Island Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Savage Mode II

***Savage Mode II*** — Britaniya–ABŞ repçisi 21 Savage ilə prodüser -in ərsəyə gətirdiyi kollaborativ studiya albomu. 2 oktyabr 2020-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Shine Forever

***Shine Forever*** — ABŞ repçisi Lil Shine-ın ikinci studiya albomu. 1 yanvar 2025-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Foreign Exchange

***Foreign Exchange*** — ABŞ repçisi  ilə İsveç musiqi prodüseri -ın ərsəyə gətirdiyi kollaborativ studiya albomu. 19 noyabr 2021-ci ildə "Year0001" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Henry, Come On

"**Henry, Come On**" — ABŞ müğənnisi Lana Del Reyin onuncu studiya albomundan ilk sinql. 11 aprel 2025-ci ildə Interscope və Polydor Records tərəfindən buraxılıb.

## Fon

## İstinadlar
Asio abyssinicus

**Asio abyssinicus** (*Həbəş bayquşu* və ya *Afrika uzun qulaqlı bayquşu*) — Orta ölçülü həqiqi bayquş növü.

## Təsvir

Həbəş bayquşu gecə aktiv olan bir bayquşdur. O, öz ailəsini genişləndirmək üçün digər quşların yuvalarından istifadə edir. Həbəş bayquşunun dırnaqları digər cinslərin nümayəndələrinə nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə daha güclüdür. Bu səbəbdən daha geniş bir qida spektrinə sahibdir, o cümlədən kiçik quşlar, tarla siçanları və yereşən kimi heyvanlar da onun qidası ola bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Günəş qürubu sarısı

**Günəş qürubu sarısı** ( ), həmçinin **Narıncı Sarı S** ( ) Kodeks Alimentarius - da **E110** qida əlavəsi kimi qeydə alınmış narıncı-sarı süni qida boyasıdır.

E110 boyası Sudan I boyasının sulfonlaşdırılmış versiyasıdır. İstehsal texnologiyasına görə Sudan I qatqıları E110-da ola bilər.

## İstifadəsi
Gün qürubu sarısı qida, kosmetika və dərmanlarda narıncı və ya sarı-narıncı rəngləndirici kimi istifadə olunur. Xüsusilə konfetlərdə, desertlərdə, qəlyanaltılarda, souslarda və meyvə konservlərində istifadə olunur. Bu boya həm şokoladda, həm də karameldə qəhvəyi rəng əldə etmək üçün amarant ilə birlikdə istifadə edilə bilər.

## Tənzimləmə
ÜST Qida Əlavələri üzrə Birgə Ekspert Komitəsi qürub sarısı üçün məqbul gündəlik qəbulu insanın bədən çəkisinə görə 4 mq/kq müəyyən etmişdir.

### Avropa
29 sentyabr 2008-ci il tarixində Avropada CBC xəbərlərinə görə, **E110** Norveç və Finlandiyada qadağan edildi. Finlandiya hazırda E110 üçün 4 mq/kq bədən çəkisi həddinə qədər məhdudlaşdırılmış şəkildə tətbiqinə icazə verir.

2008-ci ildə Böyük Britaniyanın qida standartları agentliyi qida istehsalçılarını qida əlavələri kimi istifadə olunan altı süni rəngdən könüllü olaraq imtina etməyə çağırdı. Onlardan biri də məhz E110 əlavəsi idi. Süni rəng əlavələrini digər rəngləyici əlavələrlə əvəz edilməsi tövsiyə edildi.

2010-cu ildə Avropa Qida Təhlükəsizliyi Təşkilatının bir tənzimləməsi qüvvəyə mindi. Belə ki, qida istehsalçılarından E110 ehtiva edən qida məhsullarının etiketinə "uşaqların fəaliyyətinə və diqqətinə mənfi təsir göstərə bilər" ifadəsini əlavə etməyi tələb etdi.

.

### ABŞ
ABŞ-da "FD&C Yellow N.6" kimi tanınan Günəş qürubu sarısı 3,75 mq/kq bədən çəkisi norması ilə qidalara, dərmanlara və kosmetikada istifadə üçün təsdiq edilmişdir.

### Rusiya
Rusiyada E110 qida əlavəsinin qida sənayesində istifadəsinə icazə verilir.

## Təhlükəsizlik
Etibarsız mənbələrdə E110-un "insan həyatı və sağlamlığı üçün zərərli", "təhlükəli boya", "kanserogen"  olduğuna dair rəyin əksinə olaraq, insanlar üçün sitrus meyvələri və ya qızardılmış ət kimi digər qida allergen və kanserogenlərdən daha təhlükəli deyil. Bununla belə, heç bir faydalı xüsusiyyət daşımadığından, onunla əlaqəli potensial risklərdən qaçınmaq üçün E110-u qadağan etmək təklifləri var.

E110-un kanserogenliyi ilə bağlı rəy onun prekursoru Sudan I boyasının kanserogenliyi ilə bağlı rəyə əsaslanır.

2014-cü ildə Avropa Qida Təhlükəsizliyi Təşkilatı E110 istehlakı ilə bağlı vəziyyətin narahatlığa səbəb olmadığını elan etdi.

### Uşaqlarda hiperaktivliklə əlaqəsi
1970-ci illərin sonlarından bəri, pediatr-allerqoloq Benjamin Feingold tərəfindən qida boyaları və uşaqlarda davranış problemləri arasında əlaqə haqqında qaldırılan narahatlıqların ardınca, günəş qürubu sarısının uşaqlarda qida dözümsüzlüyünə və digər davranışlara səbəb olduğunu iddia etmişdi. Bununla belə, bu iddiaları təsdiqləyən heç bir elmi dəlil yoxdur. Təxmin olunur ki, müəyyən qida boyaları bəzilərində tetikləyici rolunu oynaya bilər, lakin bunun sübutu zəifdir.

## İstinadlar
The New Yorker

**The New Yorker** — Amerika Birləşmiş Ştatlarında nəşr olunan və məzmunu müsahibələr, şərhlər, tənqidlər, esselər, bədii ədəbiyyat nümunələri, satiralar, karikaturalar və şeirlərdən ibarət olan jurnaldır. Amerikalı jurnalist Harold Ross tərəfindən 1925-ci ildə həftəlik jurnal kimi təsis edilən bu jurnal hal-hazırda ildə 47 dəfə nəşr olunur. Doroti Parker, Ralf Barton, Aleksandr Vulkut, Rinq Lardner və Robert Bençley kimi məşhur şəxslər jurnala ilkin yarandığı dövrlərdə töhfə verənlər arasında olmuşdurlar. Onun məzmunu əsasən Nyu-York mədəniyyəti istiqamətində olsa da, jurnal Nyu-Yorkdan kənarda da böyük bir oxucu kütləsinə malikdir. Jurnal illüstrasiyalı və tematik üz qabığı, eləcə də populyar mədəniyyət istiqamətində olan şərhləri, qısa hekayələri və ədəbi tənqidləri ilə tanınır. Jurnal 1984-cü ildə Samuel İrvinq Nyuhaus tərəfindən alınmış və Advance Publications media qrupunun tərkibinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* ''New Yorker'' Fiction Database 1925–2013
* A Guided Tour Through ''The New Yorker'' at h2g2
* How to Submit Cartoons to ''The New Yorker'' – Greg Kogan
* *New Yorker* 1925–1928 and 1950–1955 at the Internet Archive
Coracias abyssinicus

**Coracias abyssinicus** (*Həbəş rəngli quşu*) və ya *Seneqal rəngli quşu* — Tropik Afrikada, Saharanın cənubundakı, Sahel adlanan bölgədə yayılmış Əsl rakşilər fəsiləsinə aid bir quş növü.

## Təsviri

Həbəş rəngli quşu böyük bir quşdur, təxminən 28-30 sm (11-12 inç) ölçüsündədir. Onun arxa tərəfi isti qəhvəyi, digər bədən hissələri isə əsasən mavi rəngdədir. Yetkinlərdə 12 sm (4.7 inç) uzunluğunda quyruq zolaqları mövcuddur. Cinslər oxşar olsa da, cavan quş yetkinin daha solğun bir versiyasıdır. Həbəş rəngli quşu güclü və düz uçuşu ilə diqqət çəkir, qanadlarının parlaq mavi rəngləri ilə qəhvəyi arxa və uzun quyruq pərdələri bir-birinə ziddir. Həbəş rəngli quşunun çağırışı sərt, qarğaya bənzər "gak" səsi və ya çox yüksək bir "aaaargh" səslənməsi ilə xarakterizə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rhinopomastus minor

**Rhinopomastus minor** (*Həbəş qılıncdimdiyi*) — "Phoeniculidae" fəsiləsinə aid bir quş növü.

## Təsvir

Quş tamamilə qara rəngdədir və bütün bədənini, xüsusilə başının arxa hissəsini əhatə edən mavi-bənövşəyi parıltıya malikdir. Quşun dimdiyi parlaq narıncıdan qırmızıya qədər dəyişir və xarakterik şəkildə əyri və itidir. Dimdiyi başının uzunluğundan bir qədər uzundur və çatlar və yarıqlara həşərat axtarmaq üçün uyğunlaşmışdır. O, digər "*ağac hopopları*"ndan tamamilə qara ayaqları və başı istisna olmaqla, bədəninin uzunluğu qədər olan daha qısa quyruğu ilə fərqlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tamonea

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
In Colour

***In Colour*** — İngiltərə musiqi prodüseri -in debüt studiya albomu. 29 may 2015-ci ildə "" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Bad Ass F*cking Kid

***Bad Ass F*cking Kid*** — ABŞ repçisi Nettspend-in debüt miksteypi. 6 dekabr 2024-cü ildə " və Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Dendropicos abyssinicus

**Dendropicos abyssinicus** — Həmçinin "*qızılıbel ağacdələn*" və ya "*qızılımantiyalı ağacdələn*" kimi tanınan, "Picidae" fəsiləsinə aid bir quş növü. Bu quş Afrikada, xüsusilə Eritreya və Efiopiyada yayılmışdır. Kardinal ağacdələni (*Dendropicos fuscescens*) ilə yaxın qohum olduğu güman edilir.

## Təsvir
Dendropicos abyssinicus çox kiçik bir ağacdələn növüdür və nisbətən uzun və geniş dimdiyə malikdir. Quşun bel və mantiyası qızılı sarı rəngdədir, sağrısı parlaq qırmızı, qanadları və quyruğu zolaqlıdır. Alt hissələri açıq rəngdədir və qara zolaqlarla örtülmüşdür. Başı zolaqlıdır və erkək fərdlərin ensə və başının üst hissəsi qırmızıdır. Gözdən keçən qəhvəyi zolaq və qızılı mantiyası bu növü yaxın qohumu olan Kardinal ağacdələnindən fərqləndirir. Quşun uzunluğu 16 sm, çəkisi isə 23–26 qram arasındadır.

## Həmçinin bax
* Dendropicos fuscescens
* Dendropicos goertae
* Dendropicos obsoletus

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Turdus abyssinicus

**Turdus abyssinicus** — "Turdidae" ailəsinə aid, Həbəşistan və Afrika dağlarında yaşayan bir quş növü.

## Taksonomiya
Turdus abyssinicus ilk dəfə Johann Friedrich Gmelin tərəfindən 1789-cu ildə təsvir edilmişdir və "*Turdus abyssinicus*" adlandırılmışdır. Gmelin, bu növü Jorj-Lui Lekler de Büffon 1775-ci ildə "Merle brun d'Abissinie" adı altında verdiyi təsvirə əsaslanaraq təsvir etmişdir. Turdus abyssinicus əvvəlcə zeytun qaratoyuğu ilə eyni növ olaraq qəbul edilirdi, amma 2005-ci ildə edilən molekulyar tədqiqatlardan sonra bu növlərin ayrı-ayrı növlər olduğu müəyyən edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cinnyris habessinicus

**[[Cinnyris]] habessinicus** — Əvvəllər parlaq günəş quşu adlandırılan, "Nectariniidae" ailəsindəki  sərbəst uçan quş növü. Ərəb günəş quşu əvvəlcə bir alt növ olaraq qəbul olunurdu.

## Yayılma
Cinnyris habessinicus Cibuti, Misir, Eritreya, Efiopiya, Keniya, Somali, Cənubi Sudan, Sudan və Uqandada tapılır. Bu növ, Akasya və Ziziphus ağaclarının olduğu daşlı və ya qumlu əraziləri və qurumuş çay yataqlarını üstün tutur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Melaenornis chocolatinus

**Melaenornis chocolatinus** — Həbəş şokoladlı qaraquşu kimi tanınan, "Muscicapidae" ailəsinə aid bir quş növü. Bu ailə "Qədim Dünya" qaraquşları ailəsidir. Bu quş, çox zaman "Dioptrornis" cinsində yerləşdirilir. O, Afrikada, xüsusilə Eritreya və Efiopiyada yayılmışdır.

## Yaşayış yeri
Melaenornis chocolatinus orta və yüksək hündürlükdəki meşələrdə, meşə kənarlarında, açıq ərazilərdə, kənd təsərrüfatı sahələrində və şəhər ərazilərində, böyük bağlarda və parklarda rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Take Care

***Take Care*** — Kanada repçisi Dreykin ikinci studiya albomu. 15 noyabr 2011-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Lampropeltis splendida

**Lampropeltis splendida** (Çöl şahmarı və ya səhra kralilanı) — ABŞ-nin Texas, Arizona və Nyu-Meksiko ştatlarına endemik olan bir şahmar növü.

## Yaşayış yeri
Lampropeltis splendida yayılma arealı daxilində hər hansı bir kənd mühitində tapıla bilər. Ümumi adına baxmayaraq, ən çox nəmli ərazilərdə, xüsusilə su anbarları yaxınlığında və ya çay kənarı zolaqlarda rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Euplectes gierowii

**Euplectes gierowii** — "Ploceidae" fəsiləsindən olan, Afrikanın Saxara səhrasından cənubdaki ərazilərində yayılmış bir quş növü. Bu növün üç alt növü tanınır.

## Davranış

Bəzən kiçik qruplarda tapıla bilər, amma o, çox sosial bir növ deyil, xüsusən də yuva qurma dövründə. Erkək quş cücələmə mövsümündə ərazini qoruyur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pseudechis australis

**Pseudechis australis** (*Kral qəhvəyi ilan*) — Elapidae fəsiləsinə aid yüksək dərəcədə zəhərli bir ilan növü və Avstraliyanın şimal, qərb və mərkəzi bölgələrinə endemikdir.

## Yayılması və yaşayış yeri
Kral qəhvəyi ilanına Avstraliyanın Viktoriya və Tasmaniya istisna olmaqla bütün ştatlarında rast gəlinir. Sahil Kvinslendin bəzi hissələrindən nadir hallarda rast gəlinir və ya tamamilə yox olub. Onun yayılma arealı şərqdə Qladstondan cənuba doğru uzanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Botaurus flavicollis

**Botaurus flavicollis** (*Qara danquşu*) — "Qədim Dünya" mənşəli bir danquşu növü. Tropik Asiyada, Pakistan, Hindistan, Banqladeş və Şri-Lankadan başlayaraq, Çin, İndoneziya və Avstraliyaya qədər yayılıb. Əsasən yerli olaraq yaşayır, lakin bəzi şimal quşları qısa miqrasiya edirlər. Bu növ əvvəllər "Ixobrychus" cinsində aid edilirdi.

## Davranış

Onların çoxalma yeri, əsasən kollardan ibarətdir. Onlar kolların üzərində və ya bəzən ağaclarda yuva qururlar. Üçdən beşə qədər yumurta qoyurlar. Balalar ağ tüklərlə örtülüdür və qəhvəyi ləkələrlə sahibdir. Təxminən 15 gündən sonra balalar öz yuvalarından uzaqlaşmağa başlayırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Milena Baldassarri

**Milena Baldassarri** (; ) — italiyalı bədii gimnast, komanda yarışında Dünya çempionu (2022), Dünya çempionatının lentlə hərəkətdə (2018) və komanda yarışında (2021) gümüş medal, topla hərəkətdə və komanda yarışında isə bürünc medal mükafatçısı (2018).
## Karyerası
### Erkən illəri
Milena bədii gimnastika ilə Ravennada məşğul olmağa başlayıb. 2014-cü ildə Fabrianoya keçən Milena, keçmiş gimnast Culietta Kantaluppi və anası, bolqarəsilli bədii gimnast Kristina Qyurova ilə məşqlərə başlayıb. 2015-ci ildə Minskdə keçirilən bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatında iştirak etmək üçün İtaliya milli gənclər qrupuna seçilib. O, çoxnövçülükdə 6-cı, çoxnövçülük komanda yarışında isə 9-cu yerin qalibi olub. 2016-cı il Avropa Gənclər çempionatında o, Aleksandra Aciurciukuleze ilə birlikdə çoxnövçülükdə komanda yarışında bürünc medal qazanıb.
### Sonrakı dövr
2017-ci ildə Milena "Çitta Pezaro" beynəlxalq turnirində debüt edərək, rusiyalı Yekaterina Seleznevanı qabaqlayaraq çoxnövçülükdə bürünc, lentdə gümüş və çoxnövçülükdə qızıl medal qazandı. 2017-ci ilin may ayında o, Sofiyada keçirilən Dünya çempionatında, ilk dəfə iştirak edərək, çoxnövçülükdə 10-cu yeri tutdu. 19-21 may tarixlərində Milena 2017-ci il Avropa çempionatında lentlə hərəkətdə 7-ci yeri tutdu. Avqustun 5-7-də Minskdə keçirilən Dünya Kubokunda isə, çoxnövçülükdə 8-ci, lentlə hərəkətdə 7-ci, topla hərəkətdə 4-cü oldu.

2017-ci ildə Pezaroda bədii gimnastika üzrə Dünya çempionatında o, çoxnövçülükdə 9-cu, lentlə hərəkətdə isə 6-cı yeri tutmuş və Alina Kabayeva mükafatına layiq görülmüşdür.

2018-ci ildə Milena 2018-ci il Sofiyada keçirilən Dünya Kubokunda yarışdı, çoxnövçülükdə 12-ci, halqa yarışında isə 5-ci yeri tutdu. 13-15 aprel tarixlərində Pezaroda keçirilən 2018-ci il Dünya Kuboku mərhələsində çoxnövçülükdə 9-cu yeri tutdu. 27-29 aprel 2018-ci ildə Bakıda keçirilən Dünya Kuboku mərhələsində çoxnövçülükdə 8-ci yeri tutmuş, daha sonra yarışın finalına vəsiqə qazanmışdır. 4-6 may 2018-ci ildə Qvadalaxarada keçirilən Dünya Kubokunda yarışaraq, çoxnövçülükdə 4-cü yeri tutdu. Milena Dünya Kubokunda topla hərəkətdə gümüş, gürzlə hərəkətdə bürünc medal qazandı, lent və halqa ilə yarışda 5-ci yeri tutdu. 16-17 mayda o, 2018-ci il Holon Qran-prisində yarışaraq çoxnövçülükdə 7-ci yeri tutdu, lentlə hərəkətdə ilk Qran-pri qızıl medalını, həmçinin topla hərəkətdə bürünc medalını qazandı.

2018-ci ildə Sofiyada keçirilən bədii gimnastika üzrə Dünya çempionatında Milena lentlə hərəkətdə gümüş medal qazanaraq, 16 yaşında Dünya çempionatında fərdi yarışda gümüş medal qazanan ilk italiyalı gimnast oldu.

2020-ci ildə Tokioda keçirilən Olimpiya Oyunlarında o, 6-cı yeri tutdu ki, bu da İtaliya gimnastikasında tarixi rekord idi.

Pezaroda çoxnövçülükdə gümüş medal qazandı. 2022-ci ildə Sofiyada keçirilən Dünya çempionatında, komandalar arasında yarışda dünya çempionu oldu.

## İstinadlar
Yozef Krautkremer

**Yozef Krautkremer** — alman fiziki və sənayeçi.

## Həyatı
Yozef Krautkremer Köln Universitetində fizika təhsil almış və Karl Forsterlinqin rəhbərliyi altında ionosferdəki sürüşmə hadisələri barədə apardığı tədqiqatlarına əsaslanaraq, Almaniyada bu sahədə ilk doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1953-cü ilə qədər o, müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 

## Texnoloji nailiyyətləri
Krautkremer materialların yoxlanılması üçün istifadə oluna bilən ultrasəs yoxlama cihazını inkişaf etdirmişdir. Bu yenilik, materialların təhlili və test edilməsi sahəsində inqilabi bir addım olmuşdur və bu, texnologiya sahəsində mühüm bir inkişaf kimi qəbul edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ulrich Soenius, Wilhelm Jürgen: *Kölner-Personen-Lexikon.* Greven, Köln 2007, ISBN 9783774304000, S. 300.
* Ulli Kreikebaum: *Von der Werkstatt zum Weltkonzern.* In: *Kölner Stadtanzeiger-* 11. November 2009.