Hülusi Aladaş

**Əhməd Hülusi Aladaş** (; ) — türk siyasətçi. Türkiyə Cümhuriyyəti tarixində Rəfiq Saydam (12 il) və Rəcəb Akdağdan (10 il) sonra ən uzun müddət səhiyyə naziri olaraq xidmət edən siyasətçidir.

## Həyatı
1882-ci ildə Konya Beyşəhərdə Hacı Hafiz Əhməd Fəvzi bəy və Əminə xanımın ailəsində dünyaya gəldi. Özündən yaşca kiçik Kamal, Sahirə, Şəhibə və Mehmed adlı bacı-qardaşı vardı. 6 yaşından etibarən İzmirdə olan Hülusi bəy ilk və orta təhsilini burada aldı. 1901-ci ildə Hərbi Tibb məktəbinə daxil oldu və 16 noyabr 1907-ci ildə həkim kapitan rütbəsilə buradan məzun oldu.

Hərbi təliminin ardından Bəsrə və Bağdadda hərbi xidmətə yollandı. Balkan müharibələri illərində hospital baş həkimi, Birinci Dünya Müharibəsi illərində isə təbib-müşavir və ordu təbib rəisi kimi fəaliyyət göstərdi. 1918-ci ildə kaymakam rütbəsinə yüksəldi və bu illərdəki fəaliyyətləri səbəbilə medallarla təltif olundu. Mütarəkə dövründə işğal altındakı İstanbula yollandı və burada Hərbi Tibb Məktəbinin müdiri təyin edildi. 1921-ci ilədək bu vəzifədə qalan Hülusi bəy ətrafına topladığı təbiblərlə birlikdə gizlicə Anadoluya getdi və Mustafa Kamal Paşanın yenicə başlatdığı Milli Qurtuluş Hərəkatına qatıldı.

Milli Qurtuluş Hərəkatı boyunca baş təbib və I Ordu təbib rəisi kimi xidmət edən Hülusi bəy 30 avqust zəfərinin ardından polkovnik rütbəsinə yüksəldi. Ancaq 1923-cü ilin oktyabrından etibarən öz istəyilə hərbi həkimlikdən ayrıldı və İzmirə qayıdaraq fərdi həkim kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. Bu illərdə Qızıl Aypara cəmiyyəti üzvü olan Hülusi bəy 1925-1935-ci illərdə İzmir Liman İşləri idarəsində müdir kimi çalışdı. 1927-1930-cu illərdə İzmir bələdiyyə rəisi olan Hülusi bəy bu dönəmdə şəhərin bərpası üçün əlindən gələni əsirgəmədi. O illərdə tüğyan edən Böyük böhran səbəbilə iqtisadi tarazlığı qorumağa çalışdı. Uzun zamandır əziyyət çəkdiyi xəstəlik səbəbilə 1930-cu ilin iyununda bələdiyyə rəisliyindən istehfa etdi.

1936-cı ildə keçirilən seçkilərə qatıldı və Aydın millət vəkili olaraq TBMM-yə üzv seçildi. 1937-ci ilin oktyabrında qurulan I Bayar hökumətində Səhiyyə naziri olaraq təyin olundu. 1945-ci ilədək bu vəzifəsini davam etdirdi. 1946-cı ildə keçirilən seçkilərdə iştirak etdi və Konya millət vəkili olaraq yenidən TBMM-yə üzv seçildi. 1950-ci ilədək millət vəkilliyi davam etdi və bu tarixdə siyasətdən ayrılaraq Ankaraya çəkildi.

İzmirdə keçirdiyi günlərdə tanış olduğu Məryəm Zərrin xanımla evlənən Hülusi Aladaşın bu evlilikdən qızı Terim Serozan və oğlu memar Yalçın Aladaş adlı 2 övladı dünyaya gəldi. Bundan başqa xanımının ilk evliliyindən Gühər Arar adlı bir qızına da atalıq edən Hülusi Aladaş 29 mart 1964-cü ildə gecə saatlarında Ankarada vəfat etdi. Cənazəsi 31 martda Ankara Əsri məzarlığına dəfn olundu.

## Qalereya

Fayl:Hulusi Alatas ve ailesi.jpg|Hülusi Aladaş və ailəsi *(soldan sağa: ögey qızı Gühər, oğlu Yalçın, kürəkəni İsmayıl Arar, qızı Terim, yanında əyləşən xanımı Məryəm Zərrin xanım və nəvələri)*
Fayl:Hulusi Alatas ( Tibbiye muduru iken).jpg|Mütarəkə illərində Hərbi Tibb Məktəbinin müdiri ikən (20 dekabr 1920)
Fayl:Hulusi Alatas saglik bakani iken basbakan Celal-Bayarla.jpg|Səhiyyə nazirliyi dönəmində baş nazir Cəlal Bayarla birlikdə. 1930-cu illərin sonu
Fayl:Hulusi Alatasin mezari.jpg|Ankaradakı Cəbəci Əsri məzarlığındakı məzar yeri


## Mənbə

### Ədəbiyyat

* *Dr. Ahmet Hulusi Alataş'ın Hayatı (Askerî ve Siyasî Faaliyetleri).* Selahattin Bayraktar. Yüksek Lisans Tezi. TC Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi. 2021

### İstinadlar