open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
I Matyaş

**I Matyaş** və ya **Mattias Korvinus** (, , , , , )— 1458–1490-cı illərdə Macarıstan və Xorvatiyanın kralı. Bir neçə hərbi kampaniya təşkil etdikdən sonra 1469-cu ildə Bohemiya kralı seçilmiş, 1487-ci ildə isə Avstriya hersoqu titulunu qəbul etmişdir.

## Həyatı
Mattias Korvinus 24 fevral 1443-cü ildə Kolozvarda anadan olmuşdur. Matyaş Məşhur macar general Yanoş Hunyadinin kiçik oğlu idi. Atasının ölümündən sonra o, 1456-cı ildə atasının düşməni Ulrix tərəfindən əsir götürülmüş, kiçik qardaşı Laslo Hunyadi isə öldürülmüşdü.
1457-ci ildə V. Laslonun ölümündən sonra macar əsilzadələri ənənəyə sadiq qalaraq kralın seçki yolu ilə taxta çıxmasına qərar verdilər. Bu məqsədlə Macar taxtı üzərində iddiaları olan Müqəddəs Roma-Alman imperatoru III Fridrixə qarşı öz namizədlərini irəli sürdülər. 24 yanvar 1458-ci ildə Budada toplaşan məclis Matyaşı Macarıstan kralı seçdi. Matyaşın kral seçilməsi ilə orta ərslər tarixində ilk dəfə heç bir sülalə ilə bağı olmayan bir namizəd kral seçilmiş oldu.

## Macarıstan kralı I Matyaş

### Daxili siyasəti
I Matyaş taxta çıxdıqdan sonra hərbi, iqtisadi və idarəetmə sahəsində bir sıra islahatlar həyata keçirdi. Bu islahatlar Macarıstanın itirdiyi nüfuzunun yenidən qayatırlmasına xidmət edirdi. Kral ilk növbədə xarici və daxili düşmənlərə qarşı moraviyalı, sileziyalı və bohemiyalı əsgərlərdən ibarət 30 minlik ordu yaratdı. Dövlətin gəlirlərini artırmaq məqsədilə vergilərdən azad edilmiş bir sıra torpaq sahibləri yenidən vergi ödəməyə tabe tutuldu və yeni vergilər elan edildi. Vergilərin nizami qaydada toplanması dövlət xəzinəsinin artmasına səbəb oldu . Mərkəzi hakimiyyəti gücləndirmək üçün kral ilk növbədə ona müxalif olar qruplaşmalarla mübarizə apardı. Bundan başqa krallıq daxilindəki adamlarına geniş səlahiyyətlər verdi, əyalət məhkəmələri isə krallıq məhkəməsinin tabeliyinə verildi. 1486-cı ildə krallıq daxilində yeni qanunlar ilə bağlı verilən fərmanlar oxunuldu.
I Matyaş yaxşı bir əsgər və idarəçi olmaqla yanaşı həm də incəsənətə və elmə olan marağı ilə tanınmışdır. Onun sahib olduğu əl yazmalar, rəsm əsərləri, heykəl kolleksiyaları bütün Avropada məşhur idi. Buda da yerləşən məşhur Korvina kitabxanası da məhz I Matyaş tərəfindən qurulmuşdur. Kitabxanada 10 mindən çox əlyazma mövcud idi. Bu əlyazmalardan bəziləri I Sultan Süleymanın hücumu zamanı İstanbula göndərilsə də sonralar 1877-ci ildə geri qaytarılmışdır.

### Xarici siyasəti
I Matyaş ölkə daxilində hakimiyyətini gücləndirdikdən sonra ən böyük məqsədlərindən biri olan Bohemiya krallığını və Müqəddəs Roma İmperiyasını ələ keçirmək üçün fəaliyyətə başladı. Yeni bir müharibəyə başlamadan əvvəl ilk növbədə Papalıq və bir neçə italyan dövləti ilə münasibətləri yoluna qoyan kral daha sonra Fransa və Burqundiyaya da öz elçilərini göndərdi. 1469-cu ildə isə Bohemiya kralı titulunu qəbul edərək özünü Moraviya, Sileziya və Lusatyanın kralı elan etdi. III Fridrix hələ də taxt üzərində iddialarına davam etməkdə idi. Bu məqsədlə Avstriya və Almaniya ilə mütəffiqlik quraraq I Matyaş üzərinə hücuma keçdi. Nəticədə I Matyaş Avstriya və Sitirya üzərindəki iddialarından əl çəkmək məcburiyyətində qaldı.

## İstinadlar
Monteneqroda dəmiryolu

**Monteneqroda dəmiryolu** — Monteneqroda mövcud olan nəqliyyat sahələrindən biri. Ölkədə olan dəmiryollarının ümumi uzunluğu 250 km-dir (bunun 162 km elektrikləşdirilmişdir). Relslər arasında məsafə 1435 mm-dir. Dəmiryolu xətlərində ümumilikdə 121 tunel vardır ki, bunlarında ümumi uzunluğu 58 km-dir. Dəmir yolu Monteneqro nəqliyyat sistemində böyük rol oynamır və sərnişin daşımada isə zəif şəkildə iştirak edir..

Ölkədəki dəmir yolu infrastrukturunu, sərnişin daşımalarını, yük daşınmasını və dəmir yolunun saxlanmasını müstəqil idarə olunan dörd ayrı şirkət vardır. Sərnişin daşımaları "Monteneqro dəmiryolları" dövlət şirkəti tərəfindən idarə edilir (). Montecargo isə Monteneqronun daxilində yük daşımalarını idarə edən bir şirkətdir. Üstəlik ölkədəki yük vaqonları və yük lokomotivlərinin istismarını da təşkil edirlər.

Montecargo-nun hərəkət qüvvəsi 17 lokomotivdən (15 aktiv) və 713 yük vaqonundan ibarətdir:

* 461 tipli lokomotiv (8)
* 661 tipli lokomotiv (3)
* 644 tipli lokomotiv (4)
* 744 sinif lokomotiv (onların heç biri aktiv deyildir)

## Digər ölkələrlə əlaqə
*  Serbiya: eyni ölçülü, elektrikləşdirilən yollar.
*  Albaniya: yalnız yük qatarları dəstəklənir.
*  Xorvatiya: yoxdur
*  Bosniya və Herseqovina: yoxdur

## Tarixi
Bugünkü Monteneqroya məxsus olan ərazidə ilk dəmir yolu xətti 1901-ci ildə açılmışdır. Qabela-Zelenika dəmir yolu xətti (760 mm) Avstriya-Macarıstan tərəfindən inşa edilmişdir.

Əsas dəmiryolu xətti 1976-cı ildə açılan Belqrad-Bar yoludur. Yolun xüsusiyyətləri Mala-Reku çayının üzərində olan körpü, dünyanın ən yüksək dəmir yolu körpüsüdür. Üstəlik bu yolda 6.2 km uzunluğunda Sozinski tuneli vardır. Dəmir yolunun Monteneqro hissəsinin təxminən üçdə biri tunellər və körpülərdən keçir. 1990-cı illərdə ölkədəki zəif iqtisadi və siyasi vəziyyətə görə yolun istismarında vəziyyət pisləşdi və nəticədə Bioçedə dəmiryol qəzası baş verdi. 2006-cı il qəzasında 47 nəfər öldü. Bununla əlaqədar yol təmir işləri aparılır.

Uzunluğu 56,6 km olan Nişkis-Podqoritsa dəmiryolu 1948-ci ildə ensiz dəmir yolu kimi qurulmuşdur. 1965-ci ildə ildə isə geniş reysli dəmiryolu ilə əvəz edilir. 1992–2012-ci illərdə Nikşis boksit yataqlarından çıxarılan yük qatarlar ilə Podqoritsaya daşınırdı. 2006–2012-ci illərdə yol yenidən qurulmuş və elektrikləşdirilmişdir. Sərnişin qatarları bu istiqamətdə işə başlamışdır. Maksimal sürət 75–100 km/saat təşkil edir.

Tiranaya gətirib çıxaran dəmiryolu Podgorica-Şkoder dəmir yolu əsasən yük üçün istifadə edilir. 1997-ci ildə Albaniyadakı yolun bir hissəsi sökülmüşdür. 2002-ci ildə isə yol yenidən bərpa edilir. 2009-cu ildə yol təmir olunub, təmir işləri 9,7 milyon avro təşkil emişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Rəsmi sayt
* Dəmir yol xətlərinin xəritəsi
Toyota (Formula-1 komandası)

thumb|300px|Toyota komandasının loqosu
**Panasonic Toyota Racing** — Yapon avtomobil istehsalçısı Toyota Motor Corporation'a məxsus Formula 1 komandası olub, Almaniyanın Köln şəhərində yerləşirdi.
## Tarixi
Toyota 1999-cu ildə Formula 1-də iştirak etməyi planlaşdırdıqlarını açıqladı və TF101 adlandırdıqları avtomobil ilə geniş sınaqdan sonra qrup, 2002-ci ildə ilk dəfə çıxış etdi.

Yeni komanda, daha əvvəl Dünya Ralli Çempionatında və 24 hours of Le Mans yarışlarında iştirak edən  Toyota'nın uzun sürən Toyota Motorsport GmbH təşkilatından daha çox inkişaf etdi və böyüdü.
Toyota komandası fəaliyyət göstərdiyi müddətdə heç bir zaman Qran-pri qalibi olmamışdır. Ən yaxşı nəticəsi isə ikinci yer olmuşdur ki, bu da 2005, 2008 və 2009-cu iləri əhatə edir. 
Toyota hər zaman uğursuzluğuna görə təqid olunurdu, xüsusilə 2006-cı il F1 mövsümündə, Avstraliya Qran pri də, nə vaxt ki komandanın ən yaxşı nəticəsi üçüncü yer olmuşdur.
Toyota yaxşı maliyyələşdirilmiş bir qrup idi, ancaq buna baxmayaraq güclü nəticələr heç bir zaman ardıcıl olmadı.
4 noyabr 2009-cu ildə, Toyota Formula 1-dən dərhal çıxarılmasını elan edərək, komandanın səkkiz mövsümdən sonra idmana qoşulmasını sona çatdırdı.

## Görkəmli sürücülər
### Olivier Panis
Yarışçının nəticələrinə nəzər salarkən, ilk Qran pri qalibi olan  Olivier Panis  ilk önəmli yarışçı hesab edilə bilər. Belə ki, onun qalibiyyəti qeyri-adi şərtlərdə qazanılmışdı, nə zaman ki öndəki yarışmaçılar (Williams, Ferrari və Benetton komandaları) yaş bir şəraitdə düşmüşdülər.
### Ralf Schumacher
Ralf Schumacher Toyota komandasına 2005-ci ildə gəlmişdir.
2006-cı ildə Toyota ilk qələbəsini qazanmasını gözlədiyi halda, Schumacher,  bir daha ən yaxşı nəticə olaraq  üçüncülük qazandı. 
Oktyabrın 1-də Schumacher 2007-ci ilin mövsümünün sonunda  Toyota'dan ayrılacağını bəyan etdi, ancaq bu problemin nə olacağını dəqiq bir şəkildə açıqlamadı. 

## Sponsor
2002-ci ildən Panasonic  bu komandanın kçik sponsoru olmuşdur. Toyotanın 2005-ci ildən yüksəlməsindən sonra  Panasonic sponsorluq müqaviləsini uzatdı.
## Xarici keçidlər
# TOYOTA F1 Archive
# The official website of Toyota Motorsport GmbH
Ştokverk

[thumb|321x321px|[Qızıl doldurulmuş damarcıqların ştokverklərindən ibarət olan Qırmızı Göl Mədənindən (Kanada) götürülmüş qızıl filizi nümunəsi (nümunənin eni: 6.6 sm) ]]
Geologiyda **ştokverk** strukturca idarə olunan və ya təsadüfi yönlü damarların kompleks sistemidir. Ştokverklər bir çox filiz yataqlarında və qreyzenlərdə mövcuddur. Onlara həmçinin *stringer zonalar* da deyilir.

## Tarixi və Etimologiyası
Alman dilindən hərfi tərcümədə *stockwerk*, stock - çubuq, kötük qırıntısı, ağacın gövdəsi (qədim almancada *stoc*) və *werk* iş mənasını veir.

## Sahəvi və xətti ştokverklər
*Sahəvi* ştokverklər girintili-çıxınrılı sərhədli kub formalı olur. *Xətti* ştokverklər isə bir istiqamətdə uzanır.

## İstinadlar
Yaquar (Formula-1 komandası)

**Yaquar Jaguar Racing**, 2000–2004-cü illərdə FIA Formula 1 Dünya Çempionatında iştirak edən Formula 1 komandası idi.

## Tarixi
1999-cu ilin iyun ayında Ford-dan Jackie Stewart-ın Stewart Qran-priFormula One komandası tərəfindən satın alındı. Ford, Jaguar Racing şirkətinin adını, Jaguar premium avtomobil şirkətini tanıtmaq üçün qlobal marketinq əməliyyatlarının bir hissəsi olaraq dəyişdirdi. Bu markadan istifadə etməyə baxmayaraq, onlar Cosworth mühərrikli avtomobillərdən istifadə etməyə davam etdilər, heç bir Jaguar mühəndisliyi istifadə olunmadı. 2000-ci ildə komandanı Fordun Premyer Automotive Group başçısı olan Wolfgang Reitzle idarə etdi.

Komandanın 1999-cu il Dünya Kubokunun ikinci üzvü Eddie Irwinni keçmiş pilot Stuart Johnny Herbert ilə əməkdaşlıq etdi, lakin bu mövsüm Stewart 1999-cu ildə əldə edə biləcəyi nəticələrə uyğun gəlmirdi. Nəticələr 2001-ci ildə də yaxşı olmadı. Hətta ilin ortalarında FIA F1 in 3 qat dünya çempionu Niki Lauda nın təyin olunmasına baxmayaraq, komandaya mənəvi kömək olmadı və komanda yenidən geri düşdü. 2003-cü ildə komanda John Hogan tərəfindən idarə edildi. Yaxşı rəhbərlik və resursların daha səmərəli istifadəsi komandanın inkişafına səbəb oldu.

2004-cü ildə nəticələrin sabitləşməsinə baxmayaraq, komanda ardıcıl əsaslarla ballar qazanılmırdı. Əvvəlki iki ildə ardıcıl stabil nəticələr əldə edilməsinə baxmayaraq, 2004-cü ilin sonuna yaxın Ford əməliyyatını satmağı seçdi. 2004-cü ilin noyabr ayının ortalarında enerji içki şirkəti Red Bull Jaguar Formula 1 komandasını Fordʼdan aldı.

## Xarici keçidlər
# Jaguar Racing Official UK website (Formula E)
İldırımadamlar (teleserial, 2013)

**İldırımadamlar** () — premyerası 14 oktyabr 2013-cü il tarixində Nickelodeon kanalında baş tutmuş Amerikan superqəhrəman ailəsi haqqında danışan komediya teleserialıdır.

## Məzmun
Fibi (Kira Kosarin) və Maks (Cek Qriffo) Sandermen — valideynlərdən miras almış fövqəltəbii qabiliyyətlərə malik əkizlərdir. Anlaşılmaz halların aradan qaldırılması üçün Fibi yaxşılığın təcəssümü, Maks isə pisliyin təcəssümüdür. Adi yeniyetmələrin gündəlik problemləri ilə birlikdə onların daimi sehrli qarşıdurması tez-tez gülməli vəziyyətlərə gətirib çıxarır.

## Rollarda

### Baş rollarda

* Kira Kosarin — *Fibi Sandermen*
* Cek Qriffo — *Maks Sandermen*
* Eddison Rik — *Nora Sandermen*
* Dieqo Velazqez — *Billi Sandermen*
* Kris Tolman — *Xenk Andersen*
* Roza Bleyzi — *Barb Sandermen*
* Maya Le Klark — *Chloe Sandermen*

### İkinci dərəcəli rollarda

* Dana Şnayder — *doktor Kalosso*
* Oudrey Uaytbi — *Çerri*
* Ryan Nyuman — *Alison*
* Tenner Şteyn — *Oyster*
* Kenni Ridvan — *Gideon*
* Ceyk Borelli — *Volfqanq*
* Barrett Karnahan — *Link*
* Helen Ridvan — *xanım Vonq*
* Ceff Miçam — *Brefort direktoru*
* Daniyel Geyter — *Super Prezident Krutison*
* Harvey Qrin — *Babl Dayı*

## İstehsalı
Teleserial 20 dekabr 2013-cü ildə ikinci mövsüm üçün uzadılıb. 4 mart 2015-ci ildə serialın üçüncü mövsüm üçün uzadıldığı Nickelodeon tərəfindən təsdiq edildi. 2 mart 2016-cı ildə teleserial dördüncü mövsüm üçün uzadıldı.

## Mükafat və nominasiyalar

## Həmçinin bax
*Nickelodeon

## İstinadlar
İrott-kö

**İrott-kö** () və ya **Geşribenşteyn** (; ) — Avstriya və Macarıstan sərhədində yerləşən və hündürlüyü  olan dağ.

## Coğrafiyası
İrott-kö Köseq dağlarının, Qərbi Macarıstanın (Transdanubiya), eləcə də Burgenlandın ən hündür dağdır. Dağın hündürlüyü Avstriya mənbələrinə görə – , Macarıstan mənbələrinə görə isə – . İrott-kö dağı Macarıstanın ən hündür zirvələri siyahısında 44-cü yerdədir.

Avstriya tərəfdən dağa ən yaxın qəsəbələr Rextnits və Lokkenhausdur. Macarıstan tərəfdən dağa ən yaxın ən yaxın isə Köseqdir.

## Adı
Dağın macar dilindəki əvvəlki adları Fenyoheq (; mənası – *Şam ağacı*) və Salkö (; mənası – *Sap daşı*) olub. Dağın müasir adının (macar dilində **', [[alman dili]]ndə **') mənası "" deməkdir. Ehtimal olunur ki, bu ad Vattyani və Esterhazi sülalələrinin Avstriya–Macarıstan sərhədində yerləşən yazılı abidələrə istinad edir.

## Tarixi
Dağ ilk dəfə XIV əsrdə qeydə alınmışdır. Dağın zirvəsində 1913-cü ildə tikilmiş bir müşahidə qülləsi mövcuddur. Bu tikili Avstriya–Macarıstan sərhədinin tam üzərində yerləşir.

2007-ci ilin dekabr ayından etibarən Avstriya–Macarıstan sərhədindən rəsmiyyət olmadan keçmək mümkündür. Buna səbəb Macarıstanın Şengen razılaşmasına qoşulmasıdır.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Szerényi Gábor: *Séta az Írott-kő Natúrparkon keresztül - A kéktúra nyugati végpontján*, Élet és Tudomány, 2010 (65. évf.) 40. sz. 1264-1266. old.
* Domonkos János: *Jeles pontok a térképen: az Írott-kő*, Természetbúvár, 1991 (46. évf.) 2. sz. 43. old.
* Bartha Dénes - Markovics Tibor: *Az Írott-kő harangvirágai*, Természetbúvár, 1990 (45. évf.) 6. sz. 43. old.
* Bakos György: *Az Írottkő Natúrparkért Egyesület*, Honismeret, 2010 (35. évf.) 3. sz. 56-61. old.
* Bokányiné Boda Gyöngyi - Kiss Kornélia: *"Határtalan természet - ezeréves kultúra" - Az Írottkő-Geschriebenstein Natúrpark*, Turizmus Bulletin, 2002, 1. sz. 56-59. old.
* Simola Ferenc: *Bariska István: A kéklő Írottkő alatt*, Vasi honismereti és helytörténeti közlemények, 2001 (28. évf.) 3. sz. 85-87. old.

## Xarici keçidlər

*Naturpark Geschriebenstein-Írottkő
*Írottkő Nature Park Information Centre 
* Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2009
Elxan Qəhrəman

**Elxan Cahangir oğlu Qəhrəman** () — Azərbaycan Respublikası Küveyt Dövlətində Fövqəladə və Səlahiyətli Səfiri (2016—2022), diplomat.

## Həyatı
**Elxan Cahangir oğlu Qəhrəman** 1965-ci il aprelin 22-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1989 – Bakı Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsini bitirmişdir.

2000-ci ildə  bitirmişdir.

1989-1991-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası jurnalının Baş Redaktoru vəzifəsində çalışmişdır.

1991-1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində İkinci katib vəzifəsində çalışmişdır.
1995-1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Almaniya Federativ Respublikasındakı Səfirliyində İkinci katib vəzifəsində çalışmişdır.
1997-1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində İkinci katib vəzifəsində çalışmişdır.

1998-1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində Birinci katib vəzifəsində çalışmişdır.
1999-2001-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində Şöbə müdiri vəzifəsində çalışmişdır.

2001-2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Ərəb Əmirliyindəki Səfirliyində Birinci katib vəzifəsində çalışmişdır.
2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının  Birləşmiş Ərəb Əmirliyindəki Səfirliyinin Dubaydakı Ofisində Konsul vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

2006-2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində Şöbə müdiri vəzifəsində çalışmişdır.

2007-2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Ərəb Əmirliyindəki Səfirliyində Müvəqqəti İşlər Vəkili vəzifəsində çalışmişdır.

2009-2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Ərəb Əmirliyində Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri.

2016-2022-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Küveyt Dövlətində Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri.

Xarici dillərdən ingilis, rus və türk dillərini bilir.

Evlidir, bir övladı var.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikasının Küveyt Dövlətində Fövqəladə və Səlahiyətli Səfiri 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Köçmə

**Köçmə** və ya **emiqrasiya** () — iqtisadi, siyasi, şəxsi şərtlər səbəbindən bir ölkədən digərinə köçmə.

## İtələmək və çəkmək

### İtələyici faktorlar
* Məşğulluq və sahibkarlıq imkanlarının olmaması
* Təhsil imkanlarının olmaması
* Siyasi və ya dini hüquqların olmaması
* Həbs və ya cəza təhlükəsi
* İrq, din, cinsiyyət və ya cinsi yönümə əsaslanan təqib və ya dözümsüzlük
* Evlilik üçün həyat yoldaşı tapmağın mümkünsüzlüyü
* Din seçmək və ya seçməmək azadlığının olmaması
* Əkin sahələrinin çatışmazlığı
* Ziddiyyətli hüquqi və ya siyasi şərtlər
* Ağır və ya uğursuz iqtisadiyyat
* Hərbi çağırış, müharibə və ya terrorizm
* Aclıq və ya quraqlıq
* Silahlı qüvvə və ya zorla çıxarılması

### Çəkici faktorlar
* Əvvəl köçmüş qohum və ya informantların əlverişli məktubları; zəncirli miqrasiya
* Kənd təsərrüfatı sahələrinin ucuz alışı
* Sürətli zənginləşmə
* Daha çox iş imkanı
* Daha yüksək ödənişin vəd edilməsi
* Əvvəldən ödənişli səyahət (qohumlardan yardım)
* Daha yaxşı rifah proqramları
* Daha yaxşı məktəblər
* Yeni bir ölkə qurmaq (tarixi cəhətdən)
* Xüsusi mədəni və ya dini icmaların qurulması
* Siyasi azadlıq
* Mədəniyyət imkanları
* Həyat yoldaşı tapmağın daha böyük imkanı
* Əlverişli iqlim
* Sərhədlər arasında asanlıqla gediş

## İstinadlar
Steroidlər

**Steroidlər** — bitki və heyvanlar aləmində çox yayılmış olan və fizioloji cəhətdən olduqca əhəmiyyətli maddələrdir. Onlar həyati proseslədə çox böyük rol oynayır və dərman kimi işlədilir.

## Sinifləri
Steroidlər-sterinlər, cinsi hormonlar, öd turşuları, ürək qlikozidləri və başqa siniflərə ayrılır.

## Kimyəvi quruluşları
Kimyəvi quruluş etibarilə Steroidlər bir-birinə yaxın birləşmələrdir.
Üç altıtaqımlı halqa ilə bir beştaqımlı halqanın aşağıda göstərilən bitişmə məhsulu və ya 1,2-tsiklopentenhidrofenantren, Steroid birləşmələri molekullarının əsasını təşkil edir.
Steroidlərin çoxünda 3-cü karbona hidroksil, 10–13-cü karbonlara iki metil qrupu, 17-ci karbona isə başqa alkil qrupu və ya oksigenli yaxud azotlu radikal birləşmiş olur. Bundan əlavə, Steroidlərdə bir və ya bir neçə ikiqat rabitənin varlığı, habelə optik izomerlik və müxtəlif sis, trans formalar, onların cürbəcür izomerlər şəklində olmasını təmin edir.

## Sterinlər
Steroid siniflərindən biri sterinlərdir. Sterinlər öz mənşələrininə görə zoosterin (heyvan orqanizmlərində), fotosterin (bitkilərdə), mikosterin (kiflərdə) olmaqla üç yerə bölünür.
*Zoosterinlərin* əhəmiyyətli nümayəndəsi xolesterindir.
*Xolesterin* beyində, əsəblərdə, böyrəkdə, dəri piyində, habelə qanda, yumurta sarısında və başqa heyvan orqanizmi hüceyrələrində olur. bəzi xəstəliklər nəticəsində öd kissəsi və öd borularında toplanan öd daşlarında xolesterinin miqdarı 90%-ə çata bilər. Arteriskleroz xəstəliyi zamanı da bədəndə xolesterinin miqdarı xeyli artır.
Xolesterin süd və yumurta sarısında orqanizmə daxil olur. Bundan başqa xolesterin heyvan orqanizminin özündə daha sadə maddələrdən sintez oluna bilər.
Xolesterin doymamış biratomlu tsiklik spirtdir. 8 asimmetrikkarbon atomu olduğu üçün onun çoxlu stereoizomer formaları vardır.
Mikosterinlərdən balatıda, kiflərdə və pensillin istehsalı qalıqlarında olan *erqosterini* göstərmək olar.
*Erqosterin* bərk birləşmədir, 1650C-də əriyir, günəş işığının və ya ultrabənövşəyi işığın təsirindən vitamin D2-yə çevrilir. Bina görə də provitamin D2 də adlanır. Erqosterin hormonlar istehsalında işlədilir.

## Həmçinin bax
* Aldosteron

## Mənbə
# M. Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif – 1966.
Mixail Barklay-de-Tolli

**Mixail Barklay-de-Tolli** (; ) — şotland mənşəli rus sərkərdəsi, Müqəddəs Georgi ordeninin hər 4 dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

Hərb naziri (1810-cu ilin yanvar-1812-ci il), general-feldmarşal (1814-cü ildən). Müqəddəs Georgi ordeninin ikinci (Mixail Kutuzovdan sonra) tam kavaleri, 1812-ci ilin yazından - 1-ci Qərb Ordusunun komandiri. Əslində, 1812-ci ildə Vətən müharibəsinin başlanğıcında rus ordusunun baş komandanı, I Aleksandrdan ordudan M.İ.Kutuzovun təyin olunmasına qədər hərəkət etdi. 1813-1814-cü illər Rus ordusunun xaricdəki kampaniyasında  1-ci ordunun baş komandanı (1814-1818).

## Ədəbiyyat

* Барклай-де-Толли, Михаил Богданович. Представление генерала от инфантерии Барклая-де-Толли императору Александру I о движении армии в 1812 году 
* Барклай-де-Толли М. Б. Изображение военных действий 1812 года. — 1912 
* *Бантыш-Каменский, Д. Н.* 41-й генерал-фельдмаршал князь Михаил Богданович Барклай-де-Толли // Биографии российских генералиссимусов и генерал-фельдмаршалов. В 4 частях. Репринтное воспроизведение издания 1840 года. — М.: Культура, 1991.
* Барклай де-Толли // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* *Глинка В. М., Помарнацкий А. В.* Барклай-де-Толли, Михаил Богданович // Военная галерея Зимнего дворца. — 3-е изд. — Л.: Искусство, 1981. — С. 73—76.
* Вожди русской армии в 1812 г.. — Москва: Тип. «Русская печатня», 1912. — 32 с.
* Галерея гравированных портретов генералов, офицеров, и проч., которые мужеством своим, воинскими дарованиями, или любовью к Отечеству споспешествовали успехам российского оружия в течение войны, начавшейся в 1812 году. — Санкт-Петербург, 1813. — 82 с.
* *Начаев С. Ю.* Барклай-де-Толли. — Москва: Изд-во «Молодая гвардия», 2011. — 332 с.
* *Соколов О. В.* Битва двух империй. — Москва: Изд-во «Астрель», 2012. — 730 с.
* Словарь русских генералов, участников боевых действий против армии Наполеона Бонапарта в 1812—1815 гг. // Российский архив. История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв. : Сборник. — М.: студия «ТРИТЭ» Н. Михалкова, 1996. — Т. VII. — С. 308—309. — ISSN 0869-20011. (Комм. А. А. Подмазо)
* *Глинка В. М., Помарнацкий А. В.* Барклай-де-Толли, Михаил Богданович // Военная галерея Зимнего дворца. — 3-е изд. — Л.: Искусство, 1981. — С. 73—76.
* *Ушаков С. И.* Деяния российских полководцев и генералов, ознаменовавших себя в достопамятную войну с Франциею, в 1812, 1813, 1814 и 1815 годах, с кратким начертанием всей их службы, с самаго начала вступления в оную. ч. I.. — СПб.: Типография Карла Крайя, 1822. — 308 с.
* *Харкевич В. И.* Барклай-де-Толли в Отечественную войну после соединения армий под Смоленском. С прил. переписки с имп. Александром I.. — СПб.: Тип. Гл. упр. уделов, 1904. — 58 с.
Polşa çarlığı

**Polşa çarlığı** və ya **Polşa krallığı** () — 1815–1915-ci illərdə Vyana konqresinin qərarı ilə Rusiya imperiyasının bir hissəsi olan Mərkəzi Avropa dövlətidir. 1915-ci ilin yazında Birinci Dünya müharibəsi zamanı Alman və Avstriya-Macarıstan əsgərləri tərəfindən işğal edilmişdir. 1918-ci ilin noyabrında müstəqil dövlət olmuşdur.

## Coğrafiyası
Polşa çarlığı, müasir Polşanın mərkəzi hissəsini əhatə etmişdir: Varşava, Lodz, Kaliş, Çenstoxova, Lüblin, Suvalki, müasir Litvanın cənub-qərbi: Alytus, Marijampole, Belarusiyanın Qrodno rayonunun ərazisinin bir hissəsi Sopotskin kəndi və Ukraynanın Lvov vilayətinin Sokalski rayonunun kiçik bir hissəsi Pesoçnoye kəndi ilə. Ərazisi 127 min km² olmuşdur.

## Əhalisi
Əhali:

1818 — təxminən 2,6 milyon adam;

1843 — təxminən 4,7 milyon adam;

1868–5,7 milyondan çox adam;

1894–8,8 milyondan çox adam;

1900 — təxminən 10 milyon adam.

1897-ci il siyahıyaalmasına görə, Privislinsky vilayətinin əhalisi 9 milyon 402 min nəfər idi. Əsas əhali (71,85%) Polşa idi. Ən böyük azlıq yəhudilər (13.47%), almanlar (4.33%), ukraynalılar (3.56%), litvalılar (3.24%), ruslar (2.84%), belaruslar idi.

1897-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, Privislinsky vilayətlərinin əhalisi 2 milyon 158 min nəfər təşkil edib. Əsas əhali (48,75%) Polşa idi. Ən böyük azlıq Yəhudi (35.36%), Almanlar (5.26%), Ukraynalılar (1.33%), Litva (0.32%), Ruslar (8.0%), Belaruslar idi..

## Həmçinin bax
* Avqustov quberniyası
## Ədəbiyyat
* A. Hirschberg, "Bibljografja powstania 1830–1831" (здесь даны подробные указания сочинений, относящихся к истории периода 1815–30 г.);
* J. Bojasiński, "Rządy tymczasowe w Królestwie Polskiem. Maj-Grudzień 1815" ("Monografie w zakresie dziejów nowo żytnych", Варш., 1902);
* F. Skarbek, "Królestwo polskie od epoki początku swego do rewolucyi listopadowej" (ч. II и ч. III);
* "Królestwo Polskie po rewolucyi listopadowej" (Познань, 1877);
* M. Mochnacki, "Powstanie narodu polskiego" (изд. 3, Берлин-Познань, 1863, т. I–III);
* St. Barzykowski, "Historya powstania listopadowego" (Познань, 1883–84, т. I–V);
* мемуары Л. Дембовского, Г. Дембинского и др.

## İstinadlar
Qreşem sarayı

**Qreşem sarayı** (həmçinin **Qreşemanın sarayı**, ) — Budapeştdə yerləşən bina, arxitekturada Art Nouveau stilinin nümunəsi. 20-ci əsrin əvvəlində ofis və yaşayış kompleksi kimi tikilmiş, hazırda Four Seasons Hotels and Resorts zəncirinin lüks otellərindən biri kimi istifadə olunur.

Saray, XVI əsrin ingilis taciri və maliyyəçisi olan Tomas Qrüşem, Kral birjasının qurucusunun adını daşıyır.

## Tarixi
Saray Dunay çayının küncündə, İştvan Seçenyi meydanının  Zəncir Körpüsünün şərq tərəfində yerləşir. Əvvəlcə bu yer 1827-ci ildə tikilmiş bir neoklasik məskən olan Nako Evinin evi kimi sayılırdı. 1880-ci ildə Britaniyanın həyat sığortası şirkəti olan *Gresham Life Assurance Company* öz investisiya məqsədlərini sarayı əldə etdi. Daha sonra regional qərargah olaraq yeni bir nümayəndəlik binası qurulmasına qərar verildi. Yerli memarlar Jiqmond Kvittner və Yosef Vaqo sarayı layihə üçün sifariş aldılar. 1904-cü ildə başlayan və 1906-cı ildə başa çatdı (1907-ci ildə açılışı gerçəkləşdi).

Açılış zamanı, ofislərə əlavə olaraq, sığorta şirkətinin rəhbərliyi üçün yaşayış mənzilləri mövcud idi. Qırmızı Ordu tərəfindən Budapeşt ələ keçirildikdən sonra bina kışlalara verildi. Macarıstan Xalq Respublikası dövründə, saray bir mənzil binası idi. 1990-cı illərdə, kommunist rejimin düşməsindən sonra yeni bir hökumət Budapeşt şəhərinə sarayı təqdim etdi.

1998-ci ildə investor şəhər bürosundan bina *«Four Seasons»* şəbəkəsinin fəaliyyətinə dəvət edilən lüks otelə çevrilmək üçün icazə almışdı..

2001-ci ildə yeni investor əsasən pilləkənlər, vitraylar, mozaika, dekorativ qəfəslər və qış bağları kimi orijinallığını qorumaq şərti ilə bərpa edib sarayı yenidən qurdu. Otel 2004-cü ildə yenidən açıldı.

## Qalereya

Fayl:Schoch Frigyes Gresham-palota 1910.jpg|1910-ci ildə bina
Fayl:Volt Gresham biztosító székháza (594. számú műemlék).jpg|Tomas Qreşem büstu
Fayl:Volt Gresham biztosító székháza (594. számú műemlék) 2.jpg|İki yan qüllədən biri
Fayl:Volt Gresham biztosító székháza (594. számú műemlék) 3.jpg|Ön qapının dekorativ
Fayl:Gresham Palace Budapest.jpg|Dəhlizin interyeri
Fayl:Four Seasons Gresham Palace Hotel - Interior - Pest Side - Budapest - Hungary - 02.jpg|Açıq işıqlandırma dəsti


## İstinadlar
Frans Şalk

**Frans Şalk** (; ) — Avstriya opera və simfonik dirijoru və pedaqoqu. 1918-ci ildən 1929-cu ilədək - Vyana Dövlət Operasının direktoru olmuşdur. Alman repertuarının, xüsusilə də Rixard Ştraus ilə birlikdə ən böyük interpretatoru olaraq tanınır, Salzburq Festivalının qurucularından biridir.

## Həyatı
Frans Şalk Vyana şəhərində anadan olub, görkəmli bəstəkarlar  Anton Brukner (harmoniya və kontrpop), J. Helmesberger (skripka), Y. Epştein (fortepiano) ilə birlikdə Vyana konservatoriyasında təhsil almışdır. 1889-cu ildə Reyxenberqdə, 1890-cı ildən 1895-ci ilə qədər - Qrats Opera teatrında, 1895-ci ildən 1998-ci ilədək - Praqa Milli Teatrında dirijorluq vəzifəsində çalışıb. Londonda (Covent Garden: 1988, 1907, 1911), Nyu Yorkda (Metropolitan Opera: 1988, 1989), Berlində (Royal Opera: 1898-1901) operaları tamaşaya qoyulmuşdur. Vyanadakı Dövlət Operasında, H. Rixterin istefasından sonra, ilk dirijor vəzifəsini icra etmişdir. 1918-ci ildə, Şalk monarxiyanın devrilməsindən sonra, teatrın direktoru təyin olunub, Vyana Dövlət Opera adını dəyişdi. 1919-cu ildə bu vəzifəni R.Ştraus ilə birgə icra etdi. İki direktorun qeyri-müəyyən mövqeyi 1924-cü ildə Ştrausun istefası ilə sona çatdı və 1929-cu ilə qədər Şalk Vyana operasını tək başına idarə etdi. 1904-cü ildən 1921-ci ilə qədər Vyanada Musiqi Vizual Filarmoniyasına rəhbərlik etmiş, 1909-1919-cu illərdə Vyana Konservatoriyasında dirijorluq etmişdir.

## Yaradıcılığı
Vyana operasında Şalkın rəhbərliyi altında, Pfitzner tərəfindən tamaşaya qoyulan "Palestrina", Erix Kornqoldun "Ölü şəhər", Rixard Ştraus tərəfindən hazırlanan "Kölgəsi olmayan qadınlar"ın dünya premiyeri də daxil olmaqla, operalar nümayiş etdirildi. Şalk Bruknerin 5-ci simfoniyasının premyerasını keçirdi və onun musiqisinin təşəbbüskarı idi. 1917-ci ildən bəri o, 1921-ci ildə "Serialdan oğurluq" adlı opera istehsalını həyata keçirən müntəzəm Salzburq Festivalı yaradılmasında fəal işləmişdir.

## Frans Şalk medalı

1963-cü ildə Frans Şalkın şərəfinə Vyana Filarmonik Orkestri "Frans Şalk medalı" mükafatını təsis etdi. *Achtet mir auf meine Philharmoniker* devizi ilə verilən qızıl medal orkestrdə xidmətləri olanlara verilir. Vyana operasının müdiri Jon Holender, Vyananın bələdiyyə başçısı Maykl Häupl və başqaları bu fərqlənməyə layiq görülənlər arasındadır.

## Ədəbiyyat

* Thomas Leibnitz: *Schalk, Franz.* In: *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Band 22, Duncker & Humblot, Berlin 2005, , S. 549 f. (Digitalisat).
* Ch. Harten: *Schalk Franz.* In: *Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950* (ÖBL). Band 10, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1994, , S. 31 f. (Direktlinks auf S. 31, S. 32).

## Xarici keçidlər

* Franz Schalk at the *aeiou Encyclopedia*
* An article about Bruckner, written from a pro-Schalk viewpoint
* Available recordings 

## İstinadlar
Crypto.com Arena

**Staples Arena** (ing. *Staples Center*) — 1999-cu ildə Los-Ancelesdə (Kaliforniya ştatı, ABŞ) açılmış çoxfunksiyalı idman kompleksidir. Los Angeles Convention Centerin yaxınlığında yerləşir. Müxtəlif idman yarışlarının və kütləvi tədbirlərin keçirildiyi məkandır. Staples Arena "Los-Anceles Kinqs", "Los-Anceles Klippers" və "Los-Anceles Leykers" (MBA), "Los-Anceles Sparks" (QMBA) komandaları üçün ev arenasıdır. Bu stadion, NBA-da iki komanda üçün ev sahibi olan yeganə Arenadır. Həm də ABŞ-də bir Liqanın iki komandası üçün ev sahibliyi edən iki stadiondan biridir. (digəri Metlayf Stadionu)

## Arxitekturası
Staples Arenanın sahəsi 88 257,9 m2 təşkil edir. Arenanın ölçüləri 28,7 m-ə 61,0 m bərabərdir. Arenanın hündürlüyü 45,7 m-dir. Arena tutumu konsertlər üçün 20 000, basketbol oyunları üçün 18 997, hokkey və futbol oyunları üçün 18 118 təşkil edir.

## Tarixçəsi
Arena tikintisi 1998-ci ildə başlamış və 1999-cu ildə başa çatmışdır. Tikinti xərcləri 375 milyon ABŞ Dolları təşkil edib. Açılış 17 oktyabr 1999-cu ildə açılış Brüs Sprinqstinin və E Street qrupunun çıxışı ilə açılıb.

Hər il "Staples Arenada" 250-dən artıq tədbir keçirilir və hər il təxminən 4 000 000 nəfərə yaxın ziyarətçi qəbul edir.

## Həmçinin bax

* Staples Arena haqqında (İngiliscə)
* Staples Arena Tandıcı video
* Staples Arenada keçiriləcək görüşlər

## İstinadlar
Belarus qotikası

**Belarus qotikası** ― XV–XVI əsrlərdə (əsasən XVI əsrin ilk yarısında) inşa edilmiş bir sıra memarlıq strukturları ilə bağlı olaraq istifadə edilən indiki Belarus və Şərqi Polşa memarlıq üslubu. Qotika və Renessansın xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən, rus-Bizans üslubunun təsiri ilə qədim rus arxitekturası ənənələri ilə zənginləşdirən Belorus qotikası öz abidələrinə unikal bir rəng və bədii dəyər verməsi ilə xarakterikdir.

## Anlayış

1920-ci illərdə Belarus qotik konsepsiyası ilk dəfə inkişaf etmişdir. N. İ. Kasperoviç, A. R. Yankevičienė, T. V. Qabruss, "Belarusiya sənətinin tarixindən eskizlər" əsərində belaruslu sənətşünas N. N. Şekotixin A. N. Kuşnereviç. Şekotixin, sələflərindən fərqli olaraq, Polşa və Rus tədqiqatçılarından fərqli olaraq, bir xalqın bədii yaradıcılığının nəticəsi olaraq "Belarus kilsə qotik" ini nəzərdən keçirir və təkcə "Rus-Polşa dini-şovinist mövqeləri" əleyhinə olan maddi zəmin kimi deyil, diqqətini bu mədəni fenomenin milli köklərinə yönəldirir. Nikolay Şekotixin "belorus qotikası" anlayışının müəllifi kimi ilk dəfə tarixə düşmüşdür.

## Xüsusiyyətləri
Renesans daşıma sisteminin istifadə edildiyi qotik daşıma texnikası (Murovanka'daki Virginın doğum kilsəsi istisna olmaqla) ilə qırmızı kvadrat kərpic (orta kərpic ölçüsü 26–32 × 13–16 × 7–9.5 sm) olan məbəd binaları tikilmişdir. Buradakı binaların həcmi heykəltəraşlıqla, rəsm xətləri ilə həll edilir, burada memarlıq dekoru ikinci rol oynayır. Əsas dekorativ elementlər portala və pəncərənin açılması, niş və arkatura planın müxtəlifliyi istifadə olunur. Çox vaxt, hörgü və portalların tamamlanması dairəvi qotik üslubuna deyil, yarımdəkilli bir forma idi.

Bütün pravoslav kilsələr bütün növlərin eyni hündürlüyə malik olduğu zal bazilikasının memarlıq tipindən istifadə edirlər. İcmanın nisbi sadəliyi ilə yanaşı, bu tip əsasən pravoslav dünyagörüşünə və liturgik praktikaya cavab verir, baxmayaraq ki, təsiri mərasimlə bu abidələrdə təsvir olunan Mazoviya memarlığı üçün ən az paylanmağa malikdir. Lakin, kilsələrin zalı bazilikası, hətta nisbətən kiçik (iki və ya üç zonada) uzaq-axial spatially təşkil təşkilatı prinsipinə tabe olduqda, pravoslav kilsələrində zalı mərkəzli bir yer kimi tikilir.

**Belarus qotikası nümunələri**

Şəkil:Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (E. Paŭłovič, 1848).jpg|İşkodldakı Troitski kostyolu
Şəkil:Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (A. Visłocki, 1923) (2).jpg|Kostyolun qübbəsi, 1923
Şəkil:Сынкавіцкая царква на заходзе (02).jpg|Sınkoviç kilsəsi
Şəkil:Murovanka church.jpg|Murovanka kilsəsi
Şəkil:Russian Orthodox Church of The Holy Mother of God Vilnius (5990381200).jpg|Preçisten soboru
Şəkil:Cerkiew Zwiastowania NMP w Supraślu 02.jpg|Supraslda kilsə
Şəkil:Koden Kosciol Sw Ducha.jpg|Kodendə Müq. Ruh kilsəsi
Şəkil:Belarus Mir Mir Castle Complex 8101 2085.jpg|Mirski qəsri


## İstinadlar
Öd turşusu

**Öd turşuları** — insan və heyvanların ödündə xolesterinlə bərabər, quruluşca ona yaxın olan bəzi turşu.
## Növləri

Onlardan xol turşusu C23H36(OH)2-COOH, dezoksixol turşusu C23H34(OH2)-COOH, antropodezoksixol turşusu C23H37(OH)2 COOH və lotoxol turşusu C23H38(OH)-COOH insan ödündə olur.

Şəkil:Cholic acid.svg|Xol turşusu
Şəkil:Chenodeoxycholic acid.svg|Xenodezoksixol turşusu
Şəkil:Deoxycholic acid.svg|Dezoksixol turşusu
Şəkil:Lithocholic acid acsv.svg|Litoxol turşusu
Şəkil:Glycocholsäure.svg|Qlikoxol turşusu
Şəkil:Glycochenodeoxycholic acid.svg|Qlikoxenodezoksixol turşusu
Şəkil:Taurocholic acid.svg|Tauroxol turşusu
Şəkil:Taurochenodeoxycholic acid.svg|Tauroxenodezoksixol turşusu

## Xassələri
Öd turşusu rəngsiz bərk maddə olub, öddə sərbəst halda və ya aminturşularla birləşmə halında təsadüf olunur. Çox güman ki, onlar xolesterinin bədəndə oksidləşməsi məhsullarıdır. Onlar yağları emulsiya halına keçirərək, bədəndə yağların parçalanmasına və mənimsəməsinə yardım edir. Öd turşularını reduksiya etdikdə onlardan xolanturşusu C23H39COOH almaq olur. Öd turşularını xolan turşusunun törəməsi kimi qəbul etmək olar.
Xolan turşusuna təbiətdə rast gəlinmir.
## Mənbə
# M.Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif – 1966.
Budapeşt kukla teatrı

**Budapeşt kukla teatrı** () — Budapeştdə yerləşən Kukla Teatrı, Mərkəzi Avropanın ən böyük kukla teatrı. 1949-cu ildə Dövlət Kukla Teatrı adı altında yaradılmış və uzun müddət Macarıstanda yeganə peşəkar kukla teatrı idi. Müasir adı 1992-ci ildə verildi

Budapeşt Kukla Teatrı, memar Adolf Lanq layihəsi ilə 1875–1877-ci illərdə inşa edilmiş Andraşı prospekti 69-da keçmiş qədim incəsənət qalereyasının tarixi binasında Ferens List Musiqi Akademiyası yanında yerləşir. Kukla teatrından əvvəl kabaralar binada işləyirdi və Milli Teatr da burada kamera mərhələsində çıxış etdi. 9 mərtəbəli bir binada 403 yerlik zalı ilə müasir texnika ilə təchiz olunmuş əsas mərhələdən əlavə, Budapeşt Kukla Teatrı konfiqurasiyanın dəyişdirilməsi imkanı ilə beşinci mərtəbədə 99 yerlik kamera zalı ilə təchiz olunmuşdur.

Budapeşt Kukla Teatrı yalnız Macarıstanda və xaricində şöhrət qazanmışdır, yalnız uşaqların çıxışları ilə deyil, böyüklər üçün çıxışları ilə. Budapeşt Kukla Teatrının repertuarında yalnız Macar müəllifləri tərəfindən deyil, "Midsummer Night's Dream" və "Fırtına" tamaşaları nümayiş etdirilir. Klassik musiqi Bela Bartok, Zoltan Kodaya, Çaykovski, Stravinski, Ravel və Prokofyevin əsərləri orkestri ilə böyük uğur qazanmışdır. Beləliklə, Budapeşt Kukla Teatrı kukla nümayişinin bərabərliyini sənətkarlığın digər sahələri ilə sübut edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* Lehel Óhidy: *Az Állami Bábszínház tíz éves műsora, 1949–1959 (adattár).* Budapest, 1959

## Xarici keçidlər
* Andrassi prospektində teatrın tarixi və binalar
Laslo Kalnoki

**Laslo Kalnoki** (; ) — macar şairi və tərcüməçisi.

## Həyatı
Laslo Kalnoki Nyuqatın üçüncü nəslinə aid edilirdi. Onun şeirlərində pessimizm cərəyanı daha çox hiss olunurdu.

## Əsərləri
* Az árnyak kertje [Kölgələr bağı] (1939)
* Lázas csillagon [Ən qızmar ulduzda] (1957)
* Lángok árnyékában [Alovların kölgəsində] (1970)
* Letépett álarcok [Maskaları qoparıb atmaq] (1972)
* Farsang utóján [Karnavalın sonu] (1977)
* A szemtanú [Şahid] (1979)
* Összegyűjtött versek [Şeirlər toplusu] (1980, 1992, 2006) 
* Egy hiéna utóélete és más történetek [Hyenanın çiçəklənməsi və digər hekayələr] (1981)
* Az üvegkalap [Şüşə papaq] (1982)
* Bálnák a parton [Sahildəki balinalar] (1983)
* A gyógyulás hegyén (1983)
* Egy mítosz születése [Bir mifin doğulması] (1985)
* Hőstettek az ülőkádban (1986)
* Egy pontosvessző térdkalácsa (1996)

## Həmçinin bax
* Nyuqat

## İstinadlar
Kira Kosarin

**Kira Nikol Kosarin** () amerikalı aktrisa və musiqiçi. Ən məşhur rolu Nickelodeon kanalında gedən ''İldırımadamlar'' teleserialında Fibi olmuşdur. 10 Aprel, 2019 tarixində , *"Markasız" ([[İngilis dili|ing]] Off Brand)* adlı ilk albomunu çıxardı.

## Erkən həyatı
Kosarin gənc yaşlarında rəqs və gimnastika ilə məşğul olurdu. O, Boka Ballet Teatrında ballet dərsəri ilə məşğul olur, orta məktəb təhsilini isə Floridada yerləşən Payn Krest Məktəbində alırdı. Anası aktrisa, atası isə bəstəkar, dirijor olaraq çalışırdı ki, bu da Kosarini aktrisa olmağa ruhlandırdı. Aktrisalıq dərslərinə yazıldıqdan sonra, 2011-ci ildə öz karyerasını davam etdirmək üçün Kaliforniya ştatına köçür və orada Disneydən "Silkələ" teleserialı üçün dəvət alır.

## Karyerası

### Aktrisalıq
Kosarin ilk aktrisalıq addımına Disney kanalında gedən "Silkələ" teleserialında oynamaqla başlayır. Məşhurluğu artdıqdan sonra,  2013-cü ildə Nickelodeon kanalından "İldırımadamlar" teleserialı üçün dəvət alır və bu teleserialda daha da məşhurlaşır. 2015-ci ildə, Nickelodeon kanalında keçirilən Kids' Choice Award Mükafatlandırımasında "Ən sevimli aktyor" mükafatına namizəd göstərilir lakin sonradan mükafat Laura Maranoya gedir. 2016-cı ildə yenidən Kids' Choice Award Mükafatlandırılmasında namizəd olur amma yenə də mükafatı ala bilmir. Lakin sonradan oynadığı "İldırımadamlar" teleserialının sevimli teleserial seçilməsi səbəbilə, o və komandası mükafata layiq görülür.

Aprel, 2019-cü ildə, Hulu şirkəti tərəfindən çəkilən qorxu dram teleserialı olan "Bir tük qədər xəfif"in ikinci sezonunda, Nadiya rolunda oynadığını elan edir.

### Musiqidə
Kosarinin musiqilərini paylaşdığı YouTube kanalı var. 24 Fevral, 2018-ci ildə, Kosarin ilk single olan "Cəsus" (ing *Spy*) musiqisini elan edir və mart ayının 16-da öz YouTube kanalında yayımlayır. 11 Yanvar, 2019-cu ildə, Kosarin növbəti single olan "Vinil" (ing *Vinyl*) adlı musiqisini yayımlayır .

Musiqiləri yüksək məşhurluq topladıqdan sonra, professional şirkət ilə çalışmağa davam edir.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları

### Sinql musiqiləri

## Filmoqrafiya

## Mükafat və nominasiyalar

## Həmçinin bax

* 
* 

## İstinadlar
2020 Formula 1 mövsümü

**2020 mövsümü** Formula 1 71-ci mövsümünün məlumatları.

## Komandalar və yarışçılar

## Mövsüm üçün təqvim
2020-ci ilin mövsümündə həyata keçiriləcək Qran-prilər.

## İstinadlar
Cek Qriffo

**Cek Deyvis Qriffo** (11 Dekabr, 1996-ci il doğumlu) Amerikan aktyor. Nickelodeon telekanalında gedən İldırımadamlar (2013–2018) teleserialında Maks Sandermen rolu ilə daha çox tanınır. Həmçinin *Uğursuz* kinosunda da tanınmışdır.

## Karyerası
Cek Qriffo ilk dəfə televiziyada Disney XD kanalında gedən "Zərbə!" və "Baketa və Skineranın epik macəraları" seriallarında çıxış edib. Hal-hazırda, Qriffo, Nickelodeon kanalında 2013-cü ildən bəri yayımlanan Amerikanın sitkomu "İldırımadamlar" teleserialında Maks Sandermen rolunu oynayır. Həmçinin "Uğursuz!" və "Adamın parçalanması", "Oh, bu mənim atamdır!" teleserialında və digər layihələrdə də iştirak etmişdir. Həmçinin, qonaq aktyor kimi "Dəniz Polisi: Los-Anceles" serialında da rol oynayıb.

## Filmoqrafiya

## Mükafat və nominasiyalar
Qriffo Kids' Choice Award mükafatlandırılmasında "Sevimli aktyor" mükafatına 5 dəfə namizəd görülüb. İlk dəfə 2014-cü ildə, ikinci dəfə 2015-ci ildə, üçüncü dəfə 2016-cı ildə, dördüncü dəfə 2017-ci ildə, və beşinci dəfə 2018-ci ildə namizəd görülmüşdür.

## Həmçinin bax

* 

## İstinadlar
Toluolsulfoturşular

**Toluolsulfoturşular** — CH3C6H5-n(SO3H)n, — rəngsiz, çox hidroskopik, havada yayılan, suda, spirtdə, asetonda həll olan, dietil efirində həll olmayan maddələrdir. Onların əksəriyyətinin dəqiq ərimə temperaturu yoxdur, ona görə identifikasiyaları üçün onların efirləri, xloranhidridləri və yaxud amidləri istifadə olunur (bax. Toluolsulfoxloridlər, Toluol-sulfonidlər). tərkibində bir sulfoqrupu olan (f-l-düstur-1) toluolsulfoturşular və toluol-2,4-disulfoturşu praktiki cəhətdən əhəmiyyətlidir.

## Növləri
n-toluolsulfoturşu(toluol-n-sulfoturşu) – molyar kütlə — 172,20, ərimə temperaturu – 350C, (monohidrat və trihidrat üçün müvafiq olaraq 104 və 930C), qaynama temperaturu – 1400C/20&nbsp;mm/c.s., o-toluolsulfiturşu – havada yayılır (şişir), ərimə temperaturu 1480C olan dihidrat yaradır, m-toluolsulfoturşu – rəngsiz mayedir; toluol-2,4—disulfoturşu, molyar kütlə — 252,27; ərimə temperaturu 560C, diamidin ərimə temperaturu – 190–1910C.

## Xassələri
Toluolsulfoturşular – H2SO4 ilə müqayisə olunacaq dərəcədə güclü turşulardır. PCl5, SOCl2, SO2Cl2 və ya başqaları ilə qarşılıqlı təsir nəticəsində sulfoxloridlər, qələvi mühitdə isə spirtlərlə mürəjkkəb efirlər əmələ gətirirlər.
Qələvilərlə əritmə zamanı sulfoqruplar hidroksillə əvəz olunur; KSN ilə qızdırıldıqda (2000C-dən yuxarı), nitrillər alınır.
Monosulfoturşuların oleumla sulfolaşması disulfoturşular əmələ gətirir; sonrakı trisulfoturşuların alınmasına gətirib çıxaran sulfolaşma reaksiyası yüksək qatılıqlı oleum ilə 3000C-yə qədər qızdırıldıqda mümkün olur.
Mineral turşu iştirakı ilə n-toluolsulfoturşusunun su məhlullarının 1800C-də qızdırılması toluol və H2SO4-ə parçalanmasına, KMnO4-ün oksidləşməsi isə onun sulfobenzoy turşusuna çevrilməsinə gətirir (səbəb olur).
n-Toluolsulfoturşusunun efir və duzları tozilatlar adlanır.

## Efirlər
Efirlər – rəngsiz kristallardır, metil efiri – molyar kütlə — 186,22; ərimə temperaturu – 28–290C; qaynama temperaturu 1610C/10&nbsp;mm civə sütunu; etil efiri — ərimə temperaturu 34–350C; qaynama temperaturu – 1730C/15 mmcivə sütunu; suda həll olmurlar, etanol, dietil efirdə, benzolda, asetonda rahat (asan) həll olurlar; üzvi sintezdə alkilləşmə agentləridir.
Sənayedə n-toluolsulfoturşusunu toluolun qatı H2SO4 ilə 1700C-də sulfolaşması yolu ilə alınır Na duzu halında ayırırlar. Əlavə məhsullar – o- və m-toluolsulfoturşular.
n-krezolun, azoboyaların, lakların və turşu qələvilərə qarşı dayanıqlı (davamlı) sürtkülərin istehsalında aralıq məhsuldur; üzvi sintezdə effektli turşu katalizatorudur; toluol-2,4-disulfoturşu – boya istehsalında aralıq məhsuldur.

## Mənbə
* Джидберт Э.Е. Сульфирование органических соединений, ingilis dilindən tərcümə, М., 1969, Ulimanus Encyclopedic, 4 Aufi., Bd. 8, Weinheim, 1974, p.&nbsp;422.
YouTube Premium

**Youtube Premium** (əvvəllər **YouTube Red**) — YouTube üçün ödənişli abunə xidməti, reklamsız videoya baxış, mobil cihazlarda arxa fonda musiqi və video oynatma və ya oflayn oynatma ilə təmin edir.

2014-cü ilin noyabr ayında Music Key adı ilə başlamış, alıcıları yalnız YouTube və Google Play Musiqi proqramlarındaki musiqi videolarını və musiqiləri reklamsız izləmək imkanı ilə təmin edirdi. 31 oktyabr 2015-ci ildə, adı dəyişdirilərək YouTube Red oldu. 17 may 2018-ci ildə yeni funksiyalar əlavə edilərək, hal-hazırkı adına qovuşur.

## Mövcudluluq
16 noyabr 2018-ci ilin məlumatlarına əsasən, sadəcə aşağıdakı ölkələrdə istifadə edilir:

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ələddin (film, 2019)

**Ələddin** () — Qay Ritçi tərəfindən rejissorluq edilən, ssenarisi Con Avqust tərəfindən yazılan və Walt Disney Pictures tərəfindən istehsal olunan  Amerikan musiqili fantaziya filmi. Disneyin 1992-ci ildəki eyni adlı bir animasiya filminin canlandırılmış halıdır. Bu film, öz növbəsində, 1001 gecədən gələn epik ərəb folkloruna əsaslanır. Rollarda Mena Məsud, Vill Smit, Naomi Skot, Marvan Kenzari, Navid Neqaban, Nasim Pedrad və Bill Maqnussen iştirak edir.

## Filmin mövzusu
Ələddin oğurluqla məşğul olan cavan oğlandır. Həyat tərzinə baxmayaraq, onun qəlbi təmizdir, mərhəmətli və mehribandır. Ələddini həyatı atası tərəfindən zorla evləndirilmək istənilən bir qızla tanış olandan sonra dəyişir. Bu qız sultanın qızı şahzadə Casmin idi.

Kral sarayına Casmini görmək üçün gizlicə girən Ələddin sultanın məsləhətçisi Cəfər tərəfindən tutulur. Ələddinin macərası Cəfərlə rastlaşandan sonra başlayır. Cəfər ondan möcüzələr mağarasındakı lampanı gətirməsini istəyir və mağaradakı ləl-cəvahirata əl vurmaması üçün tənbehləyir. Əvəzində isə Ələddinə böyük sərvət vəd edir  Ələddin orada çox qəribə başqa bir şey — uçan xalça da tapır. Xalçanın üzərindəki ağır qayanı götürəndən sonra xalça ilə həmişəlik dostlaşır. Ələddin lampanı götürərkən meymunu Abu dayana bilmir və dəyərli daşlardan birini götürür. Bu zaman mağaraya lavalar axmağa başlayır və mağara çökür. Amma Ələddin lampanı götürə bilir.

Lampa sehrlidir və içindəki cin Ələddinə 3 arzu şansı verir. Ələddinin birinci arzusu mağaradan çıxmaq, ikincisi isə sultan olmaq olur.

Filmin sonrakı gedişatında Cəfər lampanı oğurlayır. Cəfərin ilk diləyi sultan olmaq olur. Ancaq Casmin  əsgərlərə sədaqətlərini xatırladaraq onları Cəfərə qarsı qaldırır. Cəfərin ikinci arzusu dünyanın ən güclü sehirbazı olmaq olur. O, bu gücüylə Ələddini və Abunu soyuq ölkəyə göndərir və Casmini onunla evlənməyə məcbur edir. Ancaq cin Ələddini geri gətirir. Ələddin Cəfəri cindən zəif olduğu üçün ələ salır. Buna görə də Cəfər kainatda ən güclü varlıq olmağı arzu edir. Beləliklə, Cəfər cin kimi lampaya həbs edilir.

Sonda Ələddinin üçüncü istəyi cinin azad olması olur. Cin insan olaraq Casminin xidmətçisi ilə, Ələddin isə Casminlə evlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Juja Konts

**Juja Konts** (tam adı: *Juja Konts*, ; ) — Macarıstan pop müğənnisi. Mahnılarının sözlərində bəzən ölkənin 1990-cı ilə qədərki siyasi sistemi hədsiz dərəcədə tənqid edilirdi. Bu mahnıların sözlərinin əsas müəllifi Yanoş Brudidir.

Onun karyerası 1962-ci ildə *Ki mit tud?* istedad yarışmasında iştirakından sonra başlamışdı. O, illərdir müxtəlif orkestrlər və musiqiçilərlə, xüsusilə də İlliş orkestri və Yanoş Brudi ilə çalışır. 1970-ci illərdə xaricə, xüsusilə də Şərq bloku ölkələrinə, eləcə də Qərbi Almaniya, Fransa, ABŞ və Yaponiyaya bir neçə uğurlu turlar etmişdir. O, indi də Macarıstanda hədsiz məşhurdur və bəzi mahnıları macar folklorunun tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Onların arasında "A Kárpáthyék lánya", "Ha én rózsa volnék" və "Valahol egy lány" də var. 

## Mükafatları
*List mükafatı (1977) 
*"Fəxri Legion" ordeni (2001)
*Koşut mükafatı (2008)

## Diskoqrafiya
# Volt egyszer egy lány (1969)
# Szerelem (1970)
# Jana Koncz (Qərbi Almaniya, almanca, 1970)
# Kis Virág (1971)
# Élünk és meghalunk (1972)
# Zsuzsa Koncz (ADR, almanca, 1972)
# Jelbeszéd (1973)
# Gyerekjátékok (1974)
# Kertész leszek (şeirlər, 1975)
# Ne vágj ki minden fát! (1975)
# …Elmondom hát mindenkinek (şeirlər, 1976)
# Koncz Zsuzsa X. (1977)
# Aranyalbum (1967–1973) (yığma, 1978)
# Valahol (1979)
# Ich komm und geh mit meinen Liedern (ADR, almanca, 1980)
# Menetrend (1981)
# Die lauten Jahre sind vorbei (ADR, almanca, 1982)
# Konczert (1984)
# Shusha Koncz Morgenlicht (Avstriya, almanca, 1984)
# Újhold (1985)
# Fordul a világ (1988)
# Koncz Zsuzsa archív (yığma, 1988)
# Verslemez III. (poems, 1989)
# Illúzió nélkül (1991)
# Jubileumi koncert (1992)
# Ne veszítsd el a fejed (1993)
# Unplugged I-II. (1995)
# Válogatott kislemezek (yığma, 1996)
# Miénk itt a tér (1996)
# Ég és föld között (1997)
# Csodálatos világ (duetlər, 1998)
# Miért hagytuk, hogy így legyen? (yığma, 1999)
# Ki nevet a végén (2002)
# Wie sag ich's Dir (Almaniya, almanca, 2003)
# Egyszerű ez (şeirlər, 2006)
# Die großen Erfolge (Almaniya, almanca, 2007)
# 37 (2010)
# Tündérország (2013)
# Aréna 10 (2014)
# Vadvilág (2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə ingilis dilində 
* Songs.hu ingilis dilində
* Mahnılarının sözləri
*Zsuzsa Koncz at Castle-club Daily News-april-25-1980 
*