open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kamçatka vulkanları

**Kamçatka vulkanları** — Rusiyanın şərqində, Kamçatka yarımadasında, Kamçatka ərazisindəki vulkanlar Sakit Okean Halqa hissəsini təşkil edir.

## Ümumi xüsusiyyətlər
Kamçatka yarımadasında yerləşən vulkanların dəqiq sayını müəyyənləşdirmək çətindir. Müxtəlif mənbələrdə bir neçə yüzdən minə qədər vulkan qeyd olunur. Kamçatka vulkanları müxtəlif formalı və müxtəlif ölçülüdür, müxtəlif geoloji dövrlərdə əmələ gəlmiş və hazırda müxtəlif dərəcələrdə aktivdirlər. Onların əksəriyyəti hazırda fəaliyyət göstərməyən qədim vulkanlarla əlaqəlidir, lakin bəzi vulkanlar aktivdir. Yarımadadakı bəzi vulkanlar üçün "vulkan" sözünün əvəzinə "təpə" sözü tez-tez istifadə olunur. Sönmüş və aşağı olan bəzi vulkanlara çox vaxt sadəcə dağlar deyilir.

Hal-hazırda Kamçatka vulkanları arasında təxminən 29-u aktivdir. Aktiv vulkan anlayışı olduqca nisbidir. Tarixi dövrdə püskürən vulkan aktiv sayılır. Vulkanların bəziləri son dəfə təxminən 1000 və ya hətta 4000 il əvvəl püskürmüşdür və fərqli təsnifata görə bu vulkanlar fərqli statuslara sahibdirlər. Beləliklə, aktiv bir vulkan püskürmə mərhələsində davamlı olmaq məcburiyyətində deyil. "İşdən boş vaxtlarında" aktiv vulkanların əksəriyyəti su buxarı və digər qazları atmosferə buraxır, yəni fumarol adlanan fəaliyyət baş verir. Kamçatkadakı ən böyük vulkanın - Klyuçevskaya Sopkanın hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 4750 metr yüksəkdir. Bu vulkan Asiyada ən yüksəkdir və yarımadada ən fəaldır.

## Vulkanların yerləşməsi
Kamçatka yarımadasındakı aktiv vulkanizm sahəsini tarixən qərbdən şərqə doğru irəliləmiş iki əsas vulkanik kəmər - Orta vulkan kəməri və daha gənc Şərqi Kamçatka vulkanik kəməri meydana gətirmişdir. Orta vulkan kəmərinin meydana gəlməsi Pleystosen dövrünə aiddir. Kamçatkanın mərkəzi hissəsində yerləşən, cənuba doğru genişlənən Orta silsilə suları boyunca uzanır. Bu zonadakı aktiv vulkanlar təkdir. Şərqi Kamçatka vulkanik kəməri şimaldan cənuba bütün Kamçatka boyunca, şimaldakı Ozerny yarımadasından cənubda Cape Lopatka'ya qədər uzanır. Kəmər Pleystosen və Holosendə meydana gəlmişdir. Hazırda Kamçatkanın ən aktiv vulkanları bu kəmərə aiddir.

## Yunesko-nun Dünya İrsi obyekti: "Kamçatka vulkanları"
1996-cı ildə Rusiya Qrinpis sayəsində Kamçatkada (2001-ci ildə genişləndirilmişdir) eyni adlı "Kamçatka vulkanları" ilə YUNESKO-nun Dünya İrsi Saytı meydana gəldi. Ümumdünya Təbiət İrsi Saytı "Kamçatka vulkanları" şərqdə, yarımadanın mərkəzində və cənubunda ümumi sahəsi təxminən 3,8 milyon ha olan 6 ayrı xüsusi qorunan təbiət ərazisini əhatə edir. Ümumilikdə 6 ərazidə: Kronotskiy Təbii Biosfer Qoruğu, Bystrinsky Təbiət Parkı, Nalıçevo Təbiət Parkı, Cənubi Kamçatka Təbiət Parkı, Yujno-Kamçatski Federal Qoruğu, Klyuçevski Təbiət Parkı ərazisində yerləşən 30-a yaxın aktiv və 300 sönmüş vulkan var. Kamçatka yarımadasının müxtəlif ərazilərində yerləşən bütün bu 6 qorunan ərazilər birlikdə əsas vulkanik mənzərələri və Kamçatkanın flora və faunasının xüsusiyyətlərini əks etdirir.

## Numizmatika
1 avqust 2008-ci ildə Rusiya Bankı Kamçatka vulkanlarına həsr olunmuş xatirə sikkələri toplusunu buraxdı (yalnız bir tərəfi göstərilmişdir):

## İstinadlar
Jeovresse

**Jeovresse** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Cənubi Oyonna kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Nantüa.

INSEE kodu — 01171.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 903 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 607 nəfər (15-64 yaş) arasında 480 nəfər İqtisadi aktiv, 127 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici - 79.1%, 1999-cu ildə 76.1%). Fəal 480 sakindən 451 nəfər (248 kişi və 203 qadın), 29 nəfər işsiz (11 kişi və 18 qadın) idi. Aktiv olmayan 127 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 36 nəfər təqaüdçü, 43 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## İdarəçilər

## Qalereya

Géovreisset église.JPG|Kilsə
Mairie Géovreisset.JPG|Şəhər meri
Géovreisset2.JPG|Gölməçə və meşə
Géovreisset4.JPG|
Map commune FR insee code 01171.png|Kommuna xəritəsi 


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt 
* 
*
Əbu Bəkr ibn Ömər

**Əbu Bəkr ibn Ömər** (; doğum tarixi məllum deyil — vəfat tarixi 1087) — ləmtunlar adlı bərbərlər tayfasının rəhbəri. Əlmürabilər ittifaqının qurucusu Abdullah ibn Yasinin silahdaşı. Qardaşı Yəhyanın 1056-cı ildə vəfatından sonra Əlmürabilər ittifaqının hərbi rəhbəri oldu.

Abdullah ibn Yasinin vəfatından sonra (1058-ci və ya 1059-cu il) Böyük Səhrada qalmış Əlmürabilər tayfaları arasında sürtətlə açıq müharibəyə çevrilən mübahisələr yarandı. Məğribdə olan Əbu Bəkr nizamın bərpası üçün Saxaraya tələsməyə məcbur idi. Həyat yoldaşı Zeynəb ən Nafzaviyanın təsiri altında Əbu Bəkr Əlmürabilər ittifaqının hərbi rəhbəri vəzifəsinə Yusif ibn Taşfini təyin etdi.

Əbu Bəkr Səhra və Seneqal bərbərlərinin arasında nizamı tez bərpa etməyi bacardı və bundan sonra öz diqqətini Sudanın zəncilərinə yönəltdi. Sudan müharibəsindən sonra Əbu Bəkr Məğribə qayıtdı (1071—1072-ci illər), amma Əlmürabilərin Yusifin hökümdarlığı altında nə qədər güclənməsini görəndən sonra, qərar verdi ki Yusif taxta ondan daha layiqdir və hakimiyyətdən özü əl çəkərək Afrika tayfalarına İslam dinini yaymaq məqsədi ilə Səhraya qayıtdı və 1087-ci ildə vəfatına qədər burada yaşadı.

## İstinadlar
Ülgüc

* **Ülgüc** — təraş üçün kəsici alət.
* Ülgüc (Ağsu)
* Ülgüc (fəlsəfə)
* Ülgüc bələdiyyəsi
Rusiya milli parklarının siyahısı

2015-ci ilin sonuna Rusiyada 49 milli park fəaliyyət göstərirdi, ümumi sahəsi 21.29 milyon hektar, ya da dəniz əraziləri istisna olmaqla 14,12 milyon hektar, bu Rusiyanın ümumi ərazisinin 0,82% -ni təşkil etdi. 2016–2019-cu illərdə onların ümumi sayı 62-yə çatmışdır.

## Rusiyada Milli parkların yaranma tarixi
SSRİ-də ilk milli park — Laxemaa — 1971-ci ildə Estoniya SSR-də qurulmuşdur. 1981-ci ildə milli parkların hüquqi statusu dövlət təbii milli parkları (DTMP) haqqında nümunə tənzimlənməsinin meydana çıxması ilə müəyyən edildi.

1983-cü ildə Rusiyada ilk DTMP-lər meydana gəldi: Soçi və Losiniy ostrov. 1990-cı ilin sonlarında ölkənin ən mənzərəli və məşhur turizm bölgələrində 11 park təşkil edildi.

Rusiyada milli parklar şəbəkəsinin sürətlə genişlənməsi 1991–1994-cü illərdə baş verdi: 1994-cü ilin sonunda onların sayı 27 ədədə çatdı. Eyni dövrdə tənzimləyici baza yenidən quruldu: 1981-ci il müddəasını əvəz edən Rusiya Federasiyasının milli təbii parkları haqqında müddəa qəbul edildi. 1995-ci ildə xüsusi qorunan təbii ərazilər haqqında Federal Qanun qəbul edildi, bu günə qədər qüvvədədir.

Sonrakı illərdə milli parkların sayında artım tempi azaldı. Sonuncusu Krım Milli Parkı (2018) quruldu. Fəaliyyətdə olan milli parkların ümumi sayı 55-ə çatdı. Milli parklar Federal Dövlət Büdcə Qurumuna tabe olan Federal Meşəçilik Agentliyi () tərəfindən idarə olunur.

## Xəritə

## Mövcud parklar
Aşağıda Rusiya Federasiyasında yerləşən milli parkların siyahısı göstərilmişdir. Rusiya Federasiyasının qanunvericiliyinə görə, milli parklar xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin növlərindən biridir (XMOƏ).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Rusiya Federasiyası Təbii Sərvətlər Nazirliyinin portalında Rusiyanın milli parklarının kataloqu
* Информационно-справочная система "ООПТ России"
AZE Nakhchivan-Köln FK

**AZE Nakhchivan-Köln Futbol Klubu** — Almaniyanın Köln məhkəməsinin VR 20194 saylı qərarı ilə qeydiyyatdan keçmişdir.

## Tarixi
2017-ci il sentyabrın 12-də Almaniyanın Köln şəhərində təsis edilib.

## Məqsədi
5 yanvar 2019 tarixində qeydiyyatdan keçib. Klubun məqsədi professional futbol komandası yaradaraq, bu sahədə addımlar atmaq, futbol klubları üçün təlim məşq mərkəzi formalaşdırmaqdır. Futbol komandaları üçün Kölndə təlim məşq toplanışları, məşqçilər arasında təcrübə mübadiləsinin həyata keçirilməsi, komandalar arasında informasiya mübadiləsinin həyata keçirilməsini hədəflənir.

Həmçinin futbol klubu daxilində *Uşaq Futbol Akademiyası* da fəaliyyət göstərir.

## Rəhbərlik

## İstinadlar
Rusiya əhalisi

**Rusiya əhalisi** — Rusiya ərazisində yaşayan sakinlərin tərkibi. 1 yanvar 2020-ci il tarixinə Rosstata görə, Rusiyada 146.745.098 daimi sakin var idi , ölkə əhali sayına görə dünyada 9-cu yerdədir. Rusiya dünya ölkələri arasında ölüm nisbətinə görə 10-cu yeri tutur.

Əhali sıxlığı **8,57** nəfər / km² (2020). Əhali olduqca qeyri-bərabər şəkildə bölüşdürülür: Rusların 68,49% -i Rusiyanın Avropa hissəsində yaşayır, bu ərazinin 20,82% -ni təşkil edir. Federal Dövlət Statistika Xidmətinin 2018-ci il məlumatına görə, Uzaq Şərq, Sibir, Ural, Volqa federal rayonlarının əhalisi azaldı, Mərkəzi, Şimal-Qərb, Cənubi və Şimali Qafqaz federal rayonlarının əhalisi artdı. Beləliklə, Rusiyanın qərb hissəsində əhalinin konsentrasiyası artmaqda davam edir. Rusiyanın Avropa hissəsində əhalinin sıxlığı 27 nəfər / km², Asiyalıların isə 3 nəfər / km² təşkil edir. Federasiyanın subyektləri arasında ən yüksək əhali sıxlığı Moskvada qeydə alınıb - 4626 nəfər / km², ən kiçik - Çukotka Muxtar Vilayətində - **0,07** nəfər / km².

Şəhər əhalisi — 74%, kənd — 26% (2018) . 1 yanvar 2017-ci il tarixinə 170 şəhərin əhalisi 100 mindən çox idi. Bunlardan 16 şəhərinin bir milyondan çox əhalisi var . 2013-cü ildə Rusiya, 1991-ci ildən bu yana 22,700 nəfər təşkil edən ilk təbii artım gördü. Köçəri nəzərə alsaq, əhali 294,500 nəfər artdı .

2015-ci ildə Federal Dövlət Statistika Xidmətinin məlumatına görə, ümumi doğuş nisbəti 1777 təşkil edirdi.

2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Rusiyada 200-dən çox millətin (etnik qrupların) nümayəndələri yaşayır . Bu həqiqətin əhəmiyyəti Rusiya Konstitusiyasının preambulasında əks olunur.

Ruslar ümumi əhalinin təxminən 81% -ni təşkil edir. Rəsmi doğum nisbətinin ildə 250-750 min artmasına baxmayaraq bu nisbət son bir neçə onillikdə sabit qalmışdır . Ruslar ölkə daxilində bərabər bölüşdürülməmişdir: Çeçenistan kimi bəzi bölgələrdə əhalinin 2% -dən azını təşkil edir [9], İnquşetiyada isə respublika əhalisinin 0.8%. 1 milyondan çox digər altı etnik qrup da fərqlənir — tatarlar (3.9%), ukraynalılar (1.4%), başqırdlar (1.1%), çuvaşlar (1%), çeçenlər (1%) və ermənilər (0,9%).

2017-ci ilin əvvəlində Bloomberg 178 ölkədə əmək qabiliyyətli insanların və təqaüdçülərin sayının nisbətinə dair bir araşdırma yayımladı. Rusiya, əmək qabiliyyətli insanlar və təqaüdçülərin sayının ən aşağı nisbəti olan ölkələr arasında yeddinci yeri tutdu: Rusiya Federasiyasında 15 yaşa qədər bir pensiyaçıya görə təqaüdə çıxan 2,4 vətəndaş var.

## Subyektə görə doğuş

2013-cü ildə ümumi doğuş nisbəti Tuva Respublikasında 3,42 arasında, Leninqrad bölgəsində 1,22 arasında dəyişdi.

**Rusiyada doğuş 1950-2017:**

## İstinadlar
Qolçomaqlıqdan salınma

**Qolçomaqlıqdan salınma** (,  *raskulaçivanie*; ,  *rozkurkulenniya*) - İlk beş illik planın 1929-1932-ci illərində milyonlarla qolçomaq (varlı kəndli) və onların ailələrinin tutulması, deportasiyası və edam olunması da daxil olmaqla Sovet siyasi repressiyaları kampaniyası idi. Əkin sahələrinin müsadirə edilməsini asanlaşdırmaq üçün Sovet hökuməti qolçomaqları SSRİ-nin sinfi düşmənləri kimi göstərdi.

1930-1931-ci illərdə 1,8 milyondan çox kəndli sürgün edildi. Kampaniya əks-inqilabla mübarizə və kəndlərdə sosializm qurmaq məqsədi güdürdü. Sovet İttifaqında kollektivləşmə ilə eyni vaxtda həyata keçirilən bu siyasət Sovet Rusiyasındakı bütün kənd təsərrüfatını və bütün əməkçiləri səmərəli şəkildə dövlət nəzarəti altına aldı.

Qolçomaqlıqdan salınma zamanı aclıq, xəstəlik və kütləvi edamlar 1929-cu ildən 1933-cü ilədək ən az 530.000-dən 600.000 nəfərin ölümünə səbəb oldu, lakin daha yüksək hesablamalar mövcuddur: tarixçi Robert Konkvest 1986-cı ildə 5 milyon insanın öldüyünü təxmin etdi. Nəticələr tezliklə Sovet İttifaqından kənarda məlum oldu.

## İstinadlar
Çinar (Əcəbşir)

**Çinar** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,173 nəfər yaşayır (279 ailə).

## İstinadlar
Aydın Hüseynov

* Aydın Hüseynov (şahmatçı) — Azərbaycanlı şahmatçı
* Aydın Hüseynov (deputat) — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V və VI çağırış deputatı.

## Həmçinin bax
* Aydın
* Hüseynov
Lahc

**Lahc** () - Yəmən Xalq Demokratik Respublikasında şəhər. Lahc mühafəzəsinin inzibati mərkəzidir.

## İstinadlar
Məhəmməd Nəcib ər-Rübai

**Məhəmməd Nəcib ər-Rübai** (; ) — İraqın 1-ci prezidenti.

## Həyatı
Nəcib əl-Rübai, 1904-cü ildə Bağdadda anadan olub, burada Məhəmməd Nəcib bin Osman bin Məhəmməd bin Mustafa bin Əli bin Abdullah bin Əli bin Paşa bin Məhəmməd Paşa, Sultan Murad IV ilə Səfəvi şahını Bağdaddan devirmək üçün döyüşən pilotun oğludur. Məhəmməd Nəcib ərəb Rabia qəbiləsinə mənsub idi və Məhəmməd Nəcib Əl-Rubayinin ailəsi ehtiyacı olan insanlar üçün bir qədər köməklər edirdi.Rübai uşaqlığından ədəbiyyat,ticarət,siyasət,iqdisadiyyatla maraqlanırdı və bu onu gələcəyə hazırlayırdı.
İlk öncə İraq Kral Kollecinə daxil olan Rübai 3 il ərzində (1924-1927) bu kollecdə təhsilini davam etdirir.Sonralar onun qardaşları Həsib rübai və Rafik Rübai də bu kollecdə təhsil almağa başlayır.1 iyulda kollecdən çıxan Rübai 8 il ərzində (1927-1935) Konya kollecində təhsil almağa başlayıb.

## İstinadlar
## Xarici keçidlər
Mina gəmisi

**Mina gəmisi** — minaları təmizləmək üçün hazırlanmış kiçik bir hərbi gəmidir. Onun əsas vəzifəsi müxtəlif mexanizmlərdən istifadə edərək nəqliyyat təhlükəsizliyi üçün su yollarının təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə dəniz minalarının yaratdığı təhlükələrə qarşı mübarizə aparmaqdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Bruhn, David D.. (2006). *Wooden Ships and Iron Men: The U.S. Navy's Ocean Minesweepers, 1953-1994*. Heritage Books. .
* Bruhn, David D.. (2009). *Wooden Ships and Iron Men: The U.S. Navy's Coastal and Motor Minesweepers, 1941-1953*. Heritage Books. .
* Lund & Ludlam. (1978) *Out Sweeps! The Story of the Minesweepers in World War II*.  Foulsham/New English Library  .  Minesweeping by the wartime Royal Navy.

## Xarici keçidlər

* Pewter Aircraft | Vickers Wellington DWI of 1 GRU used to clear magnetic mines
* Ex HNLMS M880 - Mahu  - MSI (Dutch)
* Swedish Minesweeper from 1941 M 20 webpage still operational
* "Fighting The Submarine Mine - How Navies Combat A Deadly Sea Weapon" October 1941
İran Hərbi Dəniz Qüvvələri

**İran Hərbi Dəniz Qüvvələri** (fa: نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران‎) qısaca **NEDAJA** (fa: نداجا‎), İranı dənizdən gələ biləcək hər növ hücumlardan qorumağa cavabdeh olan qoşun növüdür. İran Silahlı Qüvvələrinə məxsus ən böyük dördüncü qoşun növüdür.

## İran Hərbi Dəniz Qüvvələrinin arsenalı və sayları

**Şəxsi heyəti - 30.000
**Ümumi gücü - 408
**Freqatlar - 9
**Destroyerlər - 3
**Korvetlər - 3
**Sualtı qayıq - 29
**Sahil nəzarət gəmiləri - 287
**Mina gəmisi - 7
**Desant Hücum Gəmiləri - 26
İraqda qətlə yetirilmiş əcnəbi jurnalistlərinin siyahısı

**İraqda qətlə yetirilmiş əcnəbi jurnalistlərinin siyahısı** — İraqda peşə vəzifəsini yerinə yetirmiş əcnəbi media orqanlarının nümayəndələri müxtəlif qruplar tərəfindən fərqli səbəblərə görə edam edilmiş, bəzisi qaçırılaraq öldürülüb, bəzisi də peşə vəzifəsini yerinə yetirərkən baş vermiş partlayışlar nəticəsində həyatlarını itirmişlər.

## Siyahı

## İstinadlar
Qalileya

**Qalileya** (, *ha-Qalil*, «əyalət, dairə, ərazi sahəsi»;  *əl-Cəlil*) — İsrailin şimalında Livan ilə sərhəddə yerləşən tarixi bir bölgə. Qərbdə Aralıq dənizi, cənubda İsrail vadisi və şərqdə İordan vadisi ilə həmsərhəddir. Ənənəvi olaraq Yuxarı və Aşağı Qalileyaya bölünür.

## Tarixi

Eramızdan əvvəl III minillikdə Qalileyada kənanlar məskunlaşdılar. Onların ən böyük mərkəzi Hasor idi. Eramızdan əvvəl II minillikdə burda hürrilər, hetlər və qədim misirlilər peyda oldular. Sonradan ölkə İsrail qəbilələrinin nəzərinə düşür və İsrail krallığının bir hissəsi olur. Eramızdan əvvəl 722-ci ildə  Qaliley Assuriya dövlətinin bir hissəsi olur. Onlar yerli əhalini qovulur və yerinə Assuriya kolonistləri köçürülür. E.ə. 539-cu ildə Qalileya Əhəmənilər dövlətinin hakimiyyəti altına keçir. E. ə.333-cü ildə Makedoniyalı İskəndərin qoşunları Qalileyanı farsların əlindən alır. Bundan sonra burda yunan və makedoniyalı kolonistlər məskunlaşmağa başlayır. Bu dövrdən sonra Qalileya eramızdan əvvəl 63-cü ilə qədər Roma İmperiyasının fəthinədək ərazi ellinist sülalələri (Misir Ptolemeyləri və Suriya Selevkiləri) arasında bir neçə dəfə əldən-ələ keçir.

Roma fəthinə qədər Qalileya dəfələrlə yəhudi krallığı tərəfindən qarət edici basqınlara məruz qalır. Eramızın I əsrində qalileyalı Yəhuda bir neçə yəhudi kahinlə birlikdə Sepforis şəhərində Roma qoşunlarının Qalileyaya gəlməsinə səbəb olan üsyan etdilər, nəticədə imperiya ordusu şəhəri viran etdi, yerli əhalinin əksəriyyətini öldürdü və qalanlarını isə kölə kimi satdılar. Eramızın 70-ci illərində Müqqədəs Məbəd və Qüds dağıdılandan sonra yəhudilərin viran edilmiş Qalileyaya kütləvi köçü başlayır. Qalileya və Samariyanın məskunlaşması başlanılır. Sinaqoqlar qurulur və qəsəbələr yaradılır. 636-cı ildə Qaliley xilafətin İordaniya əyalətinə daxil edilir.

## İncildə Qalileya
Çar Solomon Tira (Livan) şahzadəsi Xirama Qalileyanın 20 şəhərini verdi.

Büdpərəst Qalileya (; ) İsayi peyğəmbər tərəfindən xatırlanır.

İsa Məsihin dövründə Qalileyalı yəhudilər Yəhudi torpaqlarının sakinlərindən fərqlənən xüsusi bir ləhcəyə sahib idilər. Həvarilərin əksəriyyəti qalileyalılar idi. Əsas Qalileya şəhərləri Vivsaida (həvarilər - Andrey, Filip və Pyotrun şəhərləri), Qalileya Kannası (həvari Nafanail) və Nazaret (İsa peyğəmbər uşaqlığını keçirmişdi) idi. Müjdəçi Matfeyə görə zühur etmədən əvvəl mələk, sonra isə İsa peyğəmbər həvariləri Qalileyaya göndərmişdi. Həvari Pavelin dövründə Qalileyada kilsələr mövcud idi.

## Adın mənşəyi

"Qaliley" sözü qədim ibrani mənşəlidi - Q-L-l (), "yuvarlanmaq", "dalğa" mənasını verir. Adın mənşəyinin bir neçə versiyası var: onlardan biri ərazinin dağlıq təbiəti ilə izah edilir (qal - dalğa), digəri isə onu ibrani kəlməsi "qalil" () "dairə", "yer" ilə əlaqələndirirlər. Üçüncü versiyaya görə "qola" () sözündən irəli gəlir - eyni kökdən çıxarmaq, dağılmaq. İkinci və üçüncü versiyalar bu ərazinin Əhdi-Ətiqdə "Qlil ha-Qoim" () kimi qeyd olunması ilə əlaqələndirilir. Bu söz "xalqlar dairəsi" və ya "fərqli xalqların səpələndiyi bir yer" mənasını verir.

## Qalereya

## Ədəbiyyat
* Галилея // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Nauyoyi Vilniya

**Nauyoyi Vilniya** () - şəhər Vilniya çayının sahilləri boyunca Litvanın paytaxtı Vilnusun şərq qonşuluğunda yerləşir. Şəhərin seniyuniya statusu var. 2011-ci ildəki siyahı almaya görə bələdiyyədə qeydiyyatda olan 31, 933 nəfər var.

## Tarixi
Şəhərin tarixi 19-cu əsrə qədər uzansa da, tarixi əhəmiyyətliliyi özünü Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində və müharibə dövründə özünü göstərib. Şəhər keçmişdən bəri dəryaz və mismar istehsalında ixtisaslaşıb. Belə ki, Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl 3 milyondan çox dəryaz istehsal edilib. O dövrdə şəhər Dünyadakı ən böyük dəryaz və mismar istehsal edən fabrikə sahib idi..

1941-ci ildəki İyun deportasiyası zamanı 30 000-dən çox köçkün Nauyoyi Vilniya dəmiryolu stansiyasından keçmişdi.

## Abidələr
1911-ci ildə Müqəddəs Kasimir kilsəsi tikilib.

## İstinadlar

## Mənbə
* T. Worobiej, *Miasto kolejarzy i św. Kazimierza*, w: „Tygodnik Wileńszczyzny” 2011.
*
Nablus (şəhər)

Nablus, *Шхем* (;  — *Şxem*, antik dövrdə **Flaviya Neapolis**, ) —  Nablus əyalətinin inzibati mərkəzi olan Samariyanın tarixi bölgəsində Fələstin Muxtariyyətinə daxil İordan çayının qərb sahilində şəhər.

Əhalisi əsasən fələstinlilərdən ibarət təxminən 130.000 min nəfərdir. Şəhər əhalisinin çoxu müsəlmanlardır. Qarizim dağında ayrı bir ərazidə 350-yə yaxın samariyalı yaşayır.

Yaqub oğlu Yusifin məzarı Nablus şəhərində yerləşir. Yəhudilərin əraziyə səfərləri İDF ilə razılaşdırılaraq həyata keçirilir.

Ebal dağında, Şekem şəhərinə baxan, israillilər Kənan torpağına girəndə Yeşuanın tikdiyi qurbangahın qalıqları var.

## İncildə məlumat

Nablus şəhəri İncil dövrünlərdən Xiva tayfasının əsas mərkəzi kimi tanınmışdır.

## Tarixi

Bizim eradan əvvəl 400-cü ildə şəhər iri mədəniyyət mərkəzinə və samariyalıların müqəddəs yerinə çevrildi. Eramızın əvvəllərində romalılar tərəfindən tutularaq imperator Vespasianın şərəfinə Flavius Neapolis adlandırıldı. Sonralar bu ad ərəbcə Nablus deyə çağırıldı. Şəhərdə qədim hiksos məbədinin qalıqları qorunub saxlanılmışdır. Müqəddəs Anna kilsəsi və Sidon türbələri turistlər arasında az məşhurdur. 1120-ci ildə səlibçilər şəhərdə Nablus Katedralını toplamışdılar.

## Şəhərin görməli yerləri

* Ən-Nəsr məscidi
* Nablus mərkəzi məscidi
* İosifin türbəsi

## Qardaşlaşmış şəhərlər

* Lill, Fransa                
* Nazaret, İsrail
* Dublin, İrlandiya
* Korne, İtaliya
* Florensiya, İtaliya
* Neapol, İtaliya
* Nürnberq, Almaniya
* Toskana vilayəti, İtaliya
* Poznan, Polşa
* Rabat, Mərakeş
* Stavanger, Norveç
* Xasavyurt, Rusiya
* Dandi, Böyük Britaniya

## Şəhərin görünüşü

## İstinadlar
Krijevtsi

**Krijevtsi** () — Mərkəzi Xorvatiyada bir şəhər. Koprivniçko-Krijevaçkaya bölgəsində ikinci ən böyük şəhərdir. 2011-ci il siyahıyaalmasına görə əhalisi 21,122 nəfərdir.

## Demoqrafiyası
2011-ci il siyahıyaalınmasına görə xorvatlar mütləq əksəriyyəti 96,6% təşkil edir, əhalinin 2,1%-ni serblər təşkil edir.

**Krijevtsi** inzibati ərazisindəki yaşayış məntəqələrinin siyahısı:

## İqlimi

## Qalereya

Križevci (aerial).JPG|Havadan Krijеvtsinin görünüşü
Crkva.svete.ane.JPG|Müqəddəs Anne kilsəsi
Križevačka katedrala 1.jpg|Yunan katolik katedrali
Crkva sv.Križa Križevci.jpg|Müqəddəs xaç kilsəsi
Križevačka djevojačka straža, Military Parade, Zagreb, 4-8-2015.JPG
HŽ 7221 Kloštar Vojakovački.jpg
Catholic Church in Krizevci, Croatia.JPG


## Həmçinin bax
* Xorvatiya
* Xorvatiya şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Križevci official site
* News Portal of Križevci
* Open University Križevci
* History, culture, locations, personage of Križevci in multimedia
Çen Yi (marşal)

**Çen Yi** () — marşal; Çinin hərbi və siyasi xadimi; ÇXR xarici işlər naziri (1958-1972).

## Həyatı

Çen Yi 26 avqust 1901-ci ildə Sıçuan əyalətinin Leji qraflığında məmur ailəsində anadan olub. Orta məktəbi və peşə məktəbini bitirib. 1918-1921-ci illərdə Fransada oxuyub işləmiş, orada peşə təhsili xətti ilə göndərilmişdir. Fransada anarxistlərə qoşuldu, çinli tələbələrin siyasi nümayişində iştirak etdiyi üçün vətəninə sürgün edildi.

## İstinadlar
Alisa xəyal güzgüsündə

* Alisa xəyal güzgüsündə (cizgi filmi, 1982)
* Alisa xəyal güzgüsündə (cizgi filmi, 1987)
* Alisa xəyal güzgüsündə (film, 1998)
* Alisa xəyal güzgüsündə (film, 2016)
* Alisa xəyal güzgüsündə (kitab)

## Həmçinin bax
*Alisa möcüzələr ölkəsində (dəqiqləşdirmə)
Duopoliya

**Duopoliya** ( *duo* (iki) +  *polein * (satmaq)) — oliqopoliyanın bir növü. Duopoliyada iki şirkət bazar üzərində dominant və ya müstəsna nəzarətə malik olur. Sadə quruluşuna görə, oliqopoliyanın ən çox tədqiq olunmuş növüdür. Duopoliyalar fərdi istehlakçının seçiminin şirkətə təsir göstərə bilmədiyi rəqabət bazarında istehlakçılara satışı həyata keçirir. Duopoliyalar və oliqopoliyaların müəyyənedici xüsusiyyəti odur ki, satıcıların verdiyi qərarlar bir-birindən asılıdır.

## İqtisadiyyatda duopoliya modelləri
İki əsas duopoliya modeli mövcuddur:
* Kurno modelində hər iki şirkət digərinin hasilatını təhmin edir və buna sabit bir miqdar kimi yanaşır. Buna əsaslanaraq, həmin şirkət öz istehsalını təşkil edir. 
* Bertran modelində isə şirkətlərin apardığı oyunda onların hər biri qiymət azalmasına cavab olaraq digər şirkətin qiymətləri dəyişməyəcəyini güman edir. Hər iki şirkət bu məntiqdən istifadə etdikdə Neş tarazlığına çatacaqlar.

## Duopoliyanın xüsusiyyətləri
* Bazarda yalnız iki satıcının mövcud olması.
* Müstəqillik: hər hansı bir şirkət qiymətdə dəyişiklik edərsə, rəqabətdə qalmaq üçün digər şirkətlər də ona uyğun olmalıdır.
* Monopoliya elementlərinin mövcudluğu: Mallar arasında fərq çoxaldıqca, hər malın öz sadiq müştəriləri olduğuna görə şirkət daha çox monopolistləşir.

## Siyasətdə

Bazar kimi siyasi sistem də iki partiya tərəfindən idarə edilə bilər. Bu zaman digər partiyalar və onların ideologiyaları sıxışdırılaraq sistemdən kənar edilir. Bu və ya digər partiya müəyyən müddətə hökumətə rəhbərlik edir *(hakim partiya)*, digəri isə məhdud səlahiyyətlərə malik olur *(müxalifət partiyası)*. Düverje qanununa görə, belə olmasına səbəb heç bir ikinci tur və ya alternativ səsvermə keçirilmədən ''"Qalib gələn hakimdir"'' prinsipinin tətbiq edilməsidir. ABŞ və Latın Amerikası ölkələrində ikipartiyalı sistem mövcuddur.

## Nümunələr
Duopoliyanın ən tipik nümunəsi elektron ödəniş sistemi bazarında hakim mövqe tutan Visa və MasterCarddır. Onlar 2000-ci ildə ABŞ Ədliyyə Departamentinin qaldırdığı antiinhisar iddiası üzrə cavabdeh qismində çıxış edirdilər.

Apple şirkətindən iOS və Googledan Android, mobil əməliyyat sistemi bazarının 99%-dən çoxunu təşkil edir.

## Həmçinin bax
* İnhisar
* İkipartiyalı sistem

## İstinadlar
Kolxoz

**Kolxoz** ( söz birləşməsinin baş hərflərinin birləşməsi; **kollektiv təsərrüfat**) — SSRİ-də iri, yüksək səviyyədə mexanikləşdirilmiş kənd təsərrüfatını elliklə aparmaq üçün 1930–1980-ci illərində kənd zəhmətkeşlərinin sosialist tipli istehsal birləşməsi. 1979-cu ildə SSRİ-də 26,5 min kolxoz və onların tərkibində 12,9 milyon kolxozçu həyəti var idi. Kolxozlar Vladimir Leninin kooperativ planı əsasında yaradılmışdır. Kolxoz kəndlilər üçün kommunizm məktəbi rolunu oynamışdır. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Proqramında yazılmışdır: "Kolxoz quruluşu sovet sosialist cəmiyyətinin ayrılmaz hissəsidir. Bu yol V. İ. Leninin göstərdiyi, tarixən yoxlanılmış və kəndlilərin xüsusiyyətlərinə uyğun olan bir yoldur, onların tədriclə kommunizmə keşməsi yoludur".

## Formaları
SSRİ-də kolxozların 3 forması olmuşdur. Onlar kənd təsərrüfatı kommunası, torpağı birgə becərmək şirkəti (TBŞ), kənd təsərrüfatı arteli. Bunlar arasında əsas fərq istehsal vasitələrinin ictimailəşdirilməsi dərəcəsindən və gəlirlərin bölüşdürülməsi qaydasından ibarətdir. Kənd təsərrüfatı artellərində torpaqdan istifadə, əmək və əsas istehsal vasitələri, iş heyvanları, texnika, məhsuldar heyvanlar, təsərrüfat tikililəri və s. ictimailətdirilirdi. Kolxozçunun şəxsi mülkiyyətində yaşayış evi və həcmi Nizamnamədə müəyyən edilən yardımçı təsərrüfat, o cümlədən məhsuldar heyvan qalırdı. 1930-cu illərin əvvəllərində kənd təsərrüfatı kommunaları və TBŞ-lər kənd təsərrüfatı arteli nizamnaməsinə keçmişdir. Kənd təsərrüfatı arteli kolxozların əsas və vahid forması olmuş, bu Kolxozun Numünəvi Nizamnaməsində əksini tapmışdır. Kolxozun qarşısında duran əsas vəzifələr ictimai təsərrüfatı inkişaf etdirməkdən, əmək məhsuldarlığını və ictimai istehsalın səmərəliliyini yüksəltməkdən, intensivləşdirməkdən, onların texniki təchizatını yaxşıladırmaqdan, kənd təsərrüfatı məhsulu istehsalını və dövlətə satışını artırmaqdan, texniki tərəqqinin tətbiqindən, həmçinin kolxozçuların, kommunist tərbiyəsi, ictimai həyata cəlb edilməsi, sosializm yarışının inkişaf etdirilməsi sahəsində iş aparmaqdan, kolxozçuların artan maddi və mədəni tələbatını dolğun etməkdən, kəndləri tədriclə abadlaşdırmaqdan ibarət idi.

## SSRİ kənd təsərrüfatı strukturu
**Sovet İttifaqında kolxozlar və sovxozlar: fermaların sayı, ortalam sahəsi və aqrar istehsalatdakı payı**
 

Mənbə: *SSRİ-nin Statistik İllik Kitabı*, müxtəlif illər, SSRİ Dövlət Statistika Komitəsi, Moskva.

## Həmçinin bax
* Sovxoz
* Kibbutz

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Mārtiņš Ķibilds (November 9, 2018). Kolkhozs: How collectivization changed the Latvian countryside, utterly. *Atslēgas*. Public Broadcasting of Latvia. Retrieved November 19, 2018.
Gennadi Rojdestvenski

**Gennadi Nikolayeviç Rojdestvenski** () — sovet-rus dirijoru, pianoçusu, bəstəkarı, pedaqoqu, musiqi ictimai xadimi, SSRİ Xalq Artisti (1976), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1990), Lenin mükafatı laureatı (1995).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Страница Геннадия Рождественского на сайте Московской консерватории
* Воспоминания о сотрудничестве Геннадия Николаевича Рождественского с Чешским филармоническим оркестром  (Франтишек Слама, мемориальный сайт)
* Досье ИТАР-ТАСС
* Г. Рождественский на сайте Государственной академической симфонической капеллы России — ГАСК России
* Геннадий Рождественский — на службе у музыки
*  — документальный фильм Брюно Монсенжона , 2003
Talassa

**Talassa**, ***Falassa***, ***Talatta*** (  Θάλασσα, "dəniz") — qədim yunan mifologiyasınıda personaj, dəniz ilahəsi. Efir və Hemeranın qızı, Pontun həyat yoldaşı. Telxinlərin və Qaliyanın anası .

Heykəli Korinfdə yerləşir, gənc Afroditanı əlində saxlamış vəziyyətdədir. .

Talassa eyni zamanda Tefiinin epitetidir ; XXII Orfik himni ona həsr edilmişdir.

## Maraqlı faktlar
* A. Klarkın "Uzaq diyarın nəğmələri" povesti (1956) və romanı (1986)ndakı hadisələrin baş verdiyi okean-planet Talassa adlanır.
* Fransada Talassa adında (1975 — bu günə qədər) ətraf mühit, idman, insan və tarixi baxımdan dəniz və əlaqəli süjetlər mövzusundakı məşhur həftəlik televeriliş yayımlanır.
* Neptunun peyki Talassanın şərəfinə(1991) adlandırılmışdır.
* Springer tərəfindən nəşr olunan beynəlxalq elmi Thalassas jurnalı Talassaya həsr edilmişdir.

## Qeydlər
Pol Romer

**Pol Maykl Romer** (Paul Michael Romer; ) — Amerika iqtisadçısı. 2002-ci ildə Rektenvald mükafatı laureatı , Dünya Bankının baş iqtisadçısı (2016 — yanvar 2018). Nyu-York Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsinin professoru. İqtisadiyyat üzrə (William Nordhouse ilə birlikdə yazdığı) "İnnovasiya və iqlimin böyümə iqtisadiyyatına inteqrasiyasına görə" əsərinin "uzun müddətli makroiqtisadi təhlildə texnoloji yeniliyin inteqrasiyası" hissəsinə görə 2018-ci il Nobel Mükafatının qalibi .

## Tərcümeyi-hal
Koloradonun keçmiş qubernatoru Roy Romerin oğlu. Qardaşı — Kris Romer (1959-cu il təvəllüdlü), siyasətçi, Kolorado Senatının üzvü (2006–2010).

Riyaziyyat üzrə bakalavr (1977) və Çikaqo Universitetinin İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru (1983).

Stenford Universitetinin, daha sonra Nyu York Universitetinin professoru . Nyu-York Universiteti nəzdindəki Merron Şəhər İdarəetmə İnstitutunun direktoru. Milli İqtisadi Tədqiqatlar Bürosunun elmi tədqiqatçısı .

18 iyul 2016-cı ildə Dünya Bankının prezidenti Jim Young Kim P. Romeri Dünya Bankının baş iqtisadçısı təyin etdi . Romer 2016-cı ilin oktyabrında rəsmi olaraq vəzifəyə başladı . 2018-ci ilin yanvar ayında Romer Dünya Bankının işçiləri ilə münaqişə səbəbindən istefa vermişdir .

## İqtisadi artımın yeni nəzəriyyəsi
Pol Romer Arrow-Romer modelinin yaradıcısıdır.

Pol Romer eyni zamanda insan kapitalına qoyulan investisiyaların artması əsas faktor olan Romer modelinin müəllifidir. Romer modellərinin nəticələrindən biri budur ki, insan kapitalı və qabaqcıl elm sahələri olan bir iqtisadiyyat bu faydaları olmayan iqtisadiyyata nisbətən daha yaxşı uzunmüddətli böyümə şansına malikdir.

İqtisadi artımın mümkünlüyünü göstərən "məhsulların müxtəlifliyinin artımı modeli"nin müəllifidir.

## Mükafatlar
8 oktyabr 2018-ci ildə Paul Romer "Uzun müddətli makroiqtisadi təhlildə texnoloji yeniliyin inteqrasiyasına görə" İqtisadiyyat üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür .

## Biblioqrafiya
* Romer PM Artan gəlirlər və uzunmüddətli artım // The Journal of Political Economy,, Oktyabr, 1986. — sp. 1002–1037.
* Romer PM Yeni mallar, köhnə nəzəriyyə və ticarət məhdudiyyətlərinin rifahı, 1994. (Romer P.M. New Goods, Old Theory, and the Welfare Costs of Trade Restrictions, 1994.)
* Romer PM Elm, İqtisadi Böyümə və Dövlət Siyasəti, 1996. (Romer P.M. Science, Economic Growth and Public Policy, 1996.)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Huri (Əcəbşir)

**Huri** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,041 nəfər yaşayır (200 ailə).

## İstinadlar
Qarxun (Aşağı Tarım)

**Qarxun (Aşağı Tarım)** () İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Toponimikası
Kəndin adı hun türklərinin adı ilə bağlıdır.
Professor Firudin Cəlilovun sözlərniə görə türk soylu Hunlar iki dəstəyə bölünərmişlər: Ağ Hunlar və Qara Hunlar ki Qarxun adıda Qara Hunlardan alınmışdır.Həmçinin qara azərbaycan dilində böyük və sıx anlamındada istifadə edilir ki kəndin adı qara hun yəni böyük hun kimi də çəkilə bilər.Qeyd etmək lazımdır ki Azərbaycan respublikasının Quba və Şərur rayonlarında da eyni adlı kəndlər var.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 196 nəfər  yaşayır (68 ailə).
### Milli tərkibi
Əhalisi azərbaycan türklərindən ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
ABŞ-də prezident seçkiləri (2020)

**2020-ci il ABŞ Prezident seçkiləri** — 2020-ci il 3 noyabrda ABŞ-də keçirilmiş prezident seçkiləridir. Bu seçkilərin nəticəsi Amerikanın 46-cı prezidentini bəlli etmişdir . Praymeriz nəticəsinə uyğun olaraq seçkilərə iki namizəd qatıldı. Respublikaçılar Partiyasını təmsil edən Donald Tramp və ona qarşı Demokratlar Partiyasından olan namizəd Co Bayden. Seçkilərin nəticəsi olaraq Co Bayden ABŞ-nin 46-cı prezidenti seçilmişdir.

## Qaydalar
ABŞ-də mövcud seçki sisteminə görə dövlət başçısı 538 nəfərdən ibarət Seçkiçilər Kollegiyası tərəfindən seçilir. Hər bir ştatı təmsil edən seçkiçilərin sayı Konqresdə həmin ştatın nümayəndələrinin sayına bərabərdir. Seçkiçilər seçkilərdə əvvəlcə onların ştatında qalib gəlmiş namizədə səs verməlidirlər, lakin bunu bir vəzifə kimi tələb edən qanun yoxdur. Beləliklə, namizəd öz opponenti ilə müqayisədə daha çox amerikalının səsini topladığı halda, seçkiçilərin həmin namizədə daha az səs verməsi nəticəsində uduza bilər.

## Nəticələr
Noyabrın 4-nə olan nəticələrə əsasən Co Bayden 70.106.680 seçici səsi, Donald Tramp isə 67.356.298 səs qazanıb. 94 faiz bülletenlərin sayılmasından sonra Bayden səslərin 49,3%, Donald Tramp isə 49,1 faizini toplayıb. Beləliklə, Bayden Seçkiçilər Kollegiyasında 248 səsə, Tramp isə 214 səsə malikdir. Seçkilərdə qələbə üçün hər hansı bir namizəd 270 səs toplamalıdır.

## Etirazlar
Yekun nəticələrin elan edilməsinə az bir zaman qaldığı vaxtda hər iki tərəfdar arasında davam edən gərginlik artmağa başlayıb. Donald Trampın tərəfdarları Cozef Baydenin irəlidə olduğu Detroytda səs sayma mərkəzinə basqın ediblər. Onlar poçtla verilən səslərin sayılmasını dayandırmağa çalışıblar. Arizonada Tramp tərəfdarları siyahıyaalma mərkəzi və bələdiyyə binaları qarşısında toplaşaraq saymanın dayandırılmasına çağırıblar.

Noyabrın 5-də Donald Tramp ölkədə keçirilən seçkilər çərçivəsində səslərin sayılması prosesinin dayandırılmasını tələb edib. Tramp və onun qərargahı seçki saxtakarlığının olduğunu və ABŞ Ali Məhkəməsinə müraciət edəcəklərini bildirib.

## Həmçinin bax
* ABŞ-də prezident seçkiləri (2000)

## İstinadlar
Koronaviruslar

**Koronaviruslar** () — amfibiyaları, quşları və məməliləri yoluxduran zərflənmiş, müsbət zəncirli RNT virusları ailəsidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Peroksidlər

**Peroksidlər** — bu cür üzvi maddələrin tərkibində -O-O- qrupu olur. Əgər peroksid qrupu karbon və hidrogenlə rabitədədirsə onlar hidroperoksidlər adlanır.

## Hidroperoksidlər
Hidroperoksidlər — olduqca davamsız birləşmələrdir. Sadə hidroperoksidlər azca qızdırıldıqda (hətta çalxalandıqda və ya zərbədən) partlayır. Peroksidlərin ali (və ya alkil qrupu saxələnmiş quruluşlu) homoloqları daha davamlıdır. Məsələn, üçlü-butil hidroperoksid artıq 100 0 C-dən yuxarı temperaturda parçalanır. Nəticədə sonrakı fraqmentləşməyə məruz qala bilən sərbəst radikallara parçalanır. Peroksidləri parçalanmadan distillə etmək üçün onları vakuumda qovurlar. Hidroperoksidlərin asanlıqla parçalanması və partlayış qorxulu olması O:O rabitəsinin olduqca aşağı dissosasiya qabiliyyətinə malik olması ilə izah edilir.

## Mənbə
* S. F. Qarayev, U. B. İmaşev, G. M. Talıbov "Üzvi kimya", Bakı-2003.
Əl Vahdə (qəzet)

**"Əl Vahdə" (qəzet)** — ədəbi, ictimai, gündəlik qəzet.

## Məlumat
"Əl Vahdə" qəzetinin ilk sayı 1984-cü il martın 20-si Şənbə günü yayımlanmışdır. Qəzetin sahibi və baş yazarı Camal Abdunnur olmuşdur. Məsul rəhbər isə Alber Kasto idi. İlk səhifəsində *"Ədəbi, ictimai, gündəlik qəzetdir, hələlik həftədə bir dəfə yayımlanır"* ifadəsi yer alan bu ərəb dilində olan qəzetdə türk dilində də elanlar diqqəti cəlb edirdi. Bu elanlar bəzən bir səhifənin hamısını tuturdu.

"Əl Vahdə" qəzeti əvvəl "Mahfuz", sonra "İttihad" mətbəəsində çap edildi. Qəzetin redaksiyası onun sahibinin Kərkükdə "Fərat" hotelində qaldığı otaq idi. Daha sonra redaksiya uçuq bir binaya köçdü. O dövrdə Kərkük və Mosulun gündəlik həyatına dair həftəlik xəbərləri əks etdirən qəzetdə heç bir şeir və yazı diqqət çəkmirdi. Ara-sıra tələbələrdən Abdulxaliq Bayati və Nafi Bazirganın mənzumələri yayımlanırdı. 1948-ci il sentyabrın 15-i 22-ci sayı çap edildikdən sonra qəzeti bir daha izləmək mümkün olmadı. Vaxilə Vahidəddin Bahaəddin bu qəzeti "İttihad"da çap etdirdiyi yazı ilə sərt şəkildə tənqid etmişdi.

## Həmçinin bax
* İraqda qətlə yetirilmiş əcnəbi jurnalistlərinin siyahısı

## İstinadlar
CaixaForum Madrid

**CaixaForum,** "la Caixa" Vəqfi tərəfindən idarə olunan və Madridin Paseo del Prado bölgəsində yerləşən bir mədəniyyət mərkəzidir. Bu, 13 fevral 2008-ci ildə o vaxtkı kralı Don Juan Carlos və Doña Sofía və Caixa'nın prezidenti İsidro Fainé tərəfindən açıldı.

## Şəkillər

CaixaForum Madrid 1.jpg|
Vertical - Taken from Paseo de Prado.jpg|
Jardín vertical de CaixaForum Madrid.jpg|
El pensador-Rodin-Caixaforum-2.jpg|
Pierre de Wissant-Rodin-Caixaforum-3.jpg|


## İstinadlar
Səda Əl Şimal (qəzet)

**Səda Əl Şimal (qəzet)** — siyasi qəzet.

## Haqqında
"Səda Əl Şimal" qəzeti həftəlik ərəb dilində çap edilən siyasi qəzet olmuşdur. Lakin qəzetdə daşınmaz əmlak sənədi ilə bağlı elanlar türk dilində çap edilirdi. İlk sayı 1951-ci il fevralın 6-sında işıq üzü görmüşdür. Qəzetin sahibi sahibi və baş yazarı Maruf Əl Arif, məsul rəhbəri isə vəkil Burhan Əl Tikriti idi. "Səda Əl Şimal" qəzeti Kərkük bələdiyyə mətbəəsində çap edilirdi. Qəzetin 1951-ci il mayın 20-si 13-cü sayı çap edildikdən sonra Bağdada köçmüşdür.

## Həmçinin bax
* İraqda qətlə yetirilmiş əcnəbi jurnalistlərinin siyahısı

## İstinadlar
SSRİ-də aclıq (1946-1947)

SSRİ-yə vurulan son böyük aclıq 1946-cı ilin iyulunda başladı, 1947-ci ilin fevral-avqust aylarında zirvəsinə çatdı və sonra sürətlə intensiv olaraq azaldı, baxmayaraq ki, 1948-ci ildə yenə də qıtlıq var idi. Vəziyyət ölkənin taxıl istehsal edən bölgələrinin əksəriyyətini əhatə etdi: Ukrayna, Moldova və Rusiyanın mərkəzi hissələri. Şərait quraqlıqdan qaynaqlandı, təsirləri İkinci Dünya müharibəsinin səbəb olduğu dağıntıdan daha da ağırlaşdı. 1946-cı ildə taxıl yığımı 39,6 milyon ton təşkil etdi - Bu rəqəm 1940-cı ildəki məhsulun yalnız 40% idi. Müharibə ilə kənd əhalisindəki əmək qabiliyyətli kişilərin sayında 1931 səviyyəsinə qədər geri düşərək böyük bir azalma oldu. Kənd təsərrüfatı texnikası və at çatışmazlığı var idi. Sovet hökuməti taxıl ehtiyatları ilə kənd ərazilərinə yardım təmin etdi və kömək üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatına müraciət etdi. Yardım, eyni zamanda, ölümü minimuma endirən Ukrayna (əsasən Ruteniya diasporu) və Şərqi Ukraynadan və Şimali Amerikadan gələn rus və ukraynalılardan gəldi.

Qıtlığın səbəbi ümumiyyətlə quraqlığın müharibənin mövcud infrastruktur və iqtisadi ziyanları ilə əlaqələndirilməsinə baxmayaraq, bəzi tarixçilər hökumətin cavabının mümkün olduğu qədər təsirli olmadığına görə tənqid etmişlər. Məsələn, böhran dövründə, SSRİ dördüncü beşillik plan üzrə ixrac öhdəliklərini davam etdirdi, ixracatın əksəriyyəti yeni Şərq blokunu birləşdirmək üçün Almaniyanın sovetləşmiş bölgəsinə, Polşa, Macarıstan və Çexoslovakiyaya getdi.

Qismən bu aclıq nəticəsində Avropa və Şimali Amerikadakı bir çox ölkədən fərqli olaraq Sovet İttifaqı müharibədən sonrakı bir körpə bumu yaşamadı. 1946-47-ci illərdəki quraqlıq və qıtlıqdan irəli gələn, ərazinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı bir sıra iddialı layihələrdən ibarət "Təbiətin Dəyişikliyi üçün Böyük Plan"  tətbiq edilməyə başlandı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Zima, V. F. *The Famine of 1946-1947 in the USSR: Its Origins and Consequences*. Ceredigion, UK: Mellen Press, 1999. ()
*Nicholas Ganson, *The Soviet Famine of 1946-47 in Global and Historical Perspective [https://web.archive.org/web/20090906062920/http://us.macmillan.com/thesovietfamineof194647inglobalandhistoricalperspective]*.  New York: Palgrave Macmillan, 2009.  ()
* Cașu, I. *The Famine of 1946-1947 in the Moldavian SSR: Its Causes and Consequences, in Romanian*, in Cașu, Dușmanul de clasă. Represiuni politice, violență și rezistență în R(A)SS Moldovenească. Chișinău: Cartier, 2014, p.&nbsp;289-333. () Russian version at: academia.edu
*Ніточко,І.І.(ред.)Голодомори в Україні : Одеська область. 1921-23,1932–33,1946-47. Дослідження, спогади, документи. Одесса : Державний Архів Одеської Області, Одеська Обласна Державна Адміністрація, Державний Комітет Архівів України. 2007 р. 460 с.
Zincibar

**Zincibar** — Yəmən Xalq Demokratik Respublikasında şəhər. Abya mühafazasınin inzibati mərkəzi.

## İstinadlar
Ağaclara vergi

**Ağaclara vergi** 1944-cü ildə İosif Stalin hökuməti tərəfindən SSRİ-dəki meyvə ağaclarının sahiblərinə qoyulan vergi idi. Vergi fermada ağacların olmasını bahalaşdırdı və Sovet fermerləri tərəfindən ağacların kütləvi şəkildə kəsilməsinə səbəb oldu. Bu sonradan meyvə qıtlığına səbəb oldu.

Bu fikri irəli sürən nazir Arseni Zverev  və Stalin ortaya çıxacaq problemləri qabaqcadan bilmədi. Vergi Georgi Malenkov tərəfindən ləğv edildi, fermerlər üçün vergi 60 faizə qədər azaldıldı.

## İstinadlar
Krotonlu Teano

**Krotonlu Teano**  (Θεανώ) () — İlk pifaqorçu qadın.

## Həyatı

Ən məşhur pifaqorçu qadın kimi tarixə düşüb. Bəs niyə məhz pifaqorçu? Ona görə ki, ilk qadın filosofların Pifaqorun çevrəsində yetişməsi haqqında fikirlər vardır. Bu çevrədəki fikir adamlarının onun riyazi bilgilərinin və fəlsəfəyə aid düşüncələrinin dəstəkləyicisi olduğunu qəbul edirlər. Krotonlu Theano da bu fikir adamlarından biridir. E. ə 550-ci ildə sonrakı dövrdə yaşayan Krotonlu Theano eyni zamanda Pifaqorun həyat yoldaşı olub. Əri kimi riyaziyyata maraq göstərən Theano Pifaqordan fəlsəfə öyrənib. Ərinin ölümündən sonra “Pifaqor məktəbi”ni idarə etmişdir. Bəs Krotonlu Theanonun düşüncələri necədir? Theanoya görə ruh yenidən doğulacaqdır, bunun üçün insan müdrik həyat tərzi yaşamalıdır. Sırf maddə yoxdur, ruh ön planda olmalıdır. Riyaziyyat və musiqi önəmlidir, çünki ikisində də rəqəmlər var. Belə ki, rəqəmlər nizamı qoruyan yeganə ünsürdür. 

Theano “Pifaqor məktəbi”ndə qızlara dərs deyib. Bu dərslərin böyük bir qismi əxlaq haqqındadır. Özü dövrünün önəmli adamlarından biri olmasına baxmayaraq, dərslərində qadınları arxa planda saxlayaraq, yaxşı həyat yoldaşı olaraq yetişdirməyə çalışması çox maraqlıdır. Əslində bu fakt dövrün sosial vəziyyətinə işıq tutur.

## Həmçinin bax
* Pifaqorçular məktəbi
* Neopifaqorçuluq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*İntibah dövründən maarifçilik dövrünə qədər qadın filosoflar - ARAŞDIRMA
Leninizmin əsasları

***Leninizmin əsasları*** - İosif Stalin tərəfindən 1926-cı ildə Sverdlov Universitetində verilən 9 məruzədən ibarət bir topludur. Sovet qəzeti *[[Pravda (qəzet)|Pravda]]* tərəfindən yayımlanıb.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Service, Robert. *Stalin: A Biography* (2004)
* Trotsky, Leon. *Stalin: An Appraisal of the Man and his Influence.* The Universal Library. (1941)
* Deutscher, Isaac (1949). Stalin: A political biography,. Oxford University Press.
Casa Sindical

**Casa Sindical** — ( İspaniyanın Madrid şəhərində bir bina. Hal hazırda İspaniya Səhiyyə Nazirliyinin qərargahına ev sahibliyi edir.

## Tarixi
FET, CONS həmkarlar ittifaqlarının o zamankı milli nümayəndəsi Fermin Sanz Oriyo tərəfindən dəvət edilən layihə üçün müsabiqə qaydaları 1949-cu ilin aprel ayında dərc edildi. o layihə, nəhayət, Francisco de Asis Cabrero və Rafael de Aburtoya keçmiş aequo-ya tapşırıldı. 1951-ci ildə bitən, III Milli Fəhlə Konqresinin qeyd edilməsindən yararlanaraq bəzi asılılıqlar 1955-ci ilin iyulunda açılmışdır. 27 oktyabr 1955-ci ildə Fransisko Franco tərəfindən rəsmi olaraq açılışı edildi.

## Təsviri
Prado Muzeyinin qarşısında, 60 metr hündürlüyə çatan mərkəzi prizmatik 16 mərtəbəli kərpic qülləsi var. Landmark, ənənəvi estetikadan uzaqlaşaraq, memarlıq dili baxımından frankist rejimi tərəfindən müasir memarlığı qəbul etməsini simvolik olaraq qeyd etdi. Bu, tez-tez italyan faşist memarı Cüzeppe Terragninin əsərləri ilə əlaqələndirilmişdir.

## İstinadlar
Həftçeşmə (Azərşəhr)

**Həftçeşmə** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,755 nəfər yaşayır (387 ailə).

## İstinadlar
Şəfəq (qəzet, İraq)

**"Şəfəq" (qəzet)** — ədəbi, elmi, ictimai dərgi.

## Məlumat
Şəfəq qəzetinin ilk səhifəsində "On beş gündə bir çıxan ədəbi, elmi, ictimai ərəb və kürd dillərində dərgidir… Hələlik ayda bir dəfə çap edilir" ifadəsinin olduğu dərginin
sahibi Süleymaniyyəli istefada olan polkovnik-leytenant Abdulqadir Bərzənci, maliyyə işləri müdirü Süleymaniyyəli Əli Bapir idi. Dərginin redaksiyası sahibinin qaldığı Umeyra otelində bir otaqda idi. İlk sayı 1958-ci il yanvarın 15-də çap edilmiş dərgi Kərkükdə "Şimal" mətbəəsində çap edilirdi. Nüsxəsi 70 filisə satılan "Şəfəq"in illik abunəsi bir dinar idi.

Dərginin ilk sayındə mətbu orqanın məqsədini bildirən baş məqalədə kürd və ərəb xalqlarının fikirlərinin yaxınlaşdırılması, bunu yerli türkmanların anlayış göstərərək dəstəkləmələri
bildirilirdi. Dərgi sanki başqa şəhərdə çap edilirmiş kimi, Kərkük toplumunun mədəniyyəti və ədəbiyyatından bəhs etmirdi. Buna görə də rəğbət görməyib boykot edilən "Şəfəq"in ikinci il həcmi kiçildilib və "Beh yan", yəni, "Bəyan" adı ilə ancaq kürd dilində çap edilməyə başlanıb. 1959-cu il may ayında dərginin 4-cü sayındən sonra onu izləmək mümkün olmayıb.

## Həmçinin bax
* İraqda qətlə yetirilmiş əcnəbi jurnalistlərinin siyahısı

## İstinadlar
Muzeylər adası

**Muzeylər adası** () — Almaniyanın paytaxtı Berlinin Mitte inzibati dairəsindən keçən Şpree çayının üzərindəki kiçik bir adanın şimal hissəsində sahəsi 1 kvadrat kilometr olan muzeylər kompleksi. 1990-cı ildə Almaniyanın birləşməsi ilə 1945-ci ildən bəri şərq və qərbə bölünən kolleksiyanı yenidən birləşdirmək imkanı yarandı. Muzeylər adası 1999-cu ildən YUNESKO-nun Ümumdünya irsi siyahısındadır.

Adanın şimalında yerləşən beynəlxalq səviyyədə tanınan 5 muzeydən ibarət kompleksin muzeyləri:
* Köhnə muzey (Altes): 1830-cu ildə Karl Fridrix Schinkelin sifarişi ilə tamamlandı.
* Yeni muzey (Neues): Friedrich Avqust Stülerin planlarına görə 1859-cu ildə tamamlandı. İkinci Dünya müharibəsində dağıdılmış muzey Devid Çipperfild tərəfindən yenidən qurulmuş və 2009-cu ildə yenidən açılmışdır.
* Köhnə Milli Qalereya (Alte Nationalgalerie): 1876-cı ildə tamamlanan muzey, Fridrix Avqust Stüler tərəfindən qurulmuşdur.
* Bode muzeyi: Adanın şimalında yerləşən muzey 1904-cü ildə açılmış və sonradan Kaiser Friedrich muzeyi adlandırılmışdır. Heykəltaraşlıq kolleksiyalarını, qədim antik dövrləri və Bizans sənət əsərləri nümayiş olunur.
* Perqam muzeyi: kompleksin son muzeyi 1930-cu ildə inşa edilmişdir. Yenidən qurulmuş çoxsaylı və tarixi əhəmiyyətli əsərlərdən ibarətdir.
Muzeylər kompleksi hər il təxminən 3 milyon ziyarətçi qəbul edir.

## Qalereya

Berliner Dom Museum Island.jpg|Köhnə muzey (*Altes*), Lustqarten və Berlin kafedralı
Neues Museum Berlin EP1.JPG|Yeni muzey (*Neues*)
AlteNationalgalerie 1a.jpg|Köhnə Milli Qalereya (*Alte Nationalgalerie*)
Pergamonmuseum Front.jpg|Perqam muzeyi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Museumsinsel (Museum Island), Berlin
* Museumsinsel Berlin
* Masterplan Museumsinsel A Projection into the Future
* A Remarkable Success Story – the Museum Island in Berlin, article on the website of the Goethe-Institut, February 2010 (in English)
* Die Zukunft der Museumsinsel Berlin
Zəviyə

* Zaviyə
* Zəviyə (Xoy)
* Zəviyə (Əcəbşir)
* Zəviyə (Miyanə)
* Zəviyə-i Kürd
* Zəviyə-i Şeyxlər (Xoy)
* Zəviyə-i Zərcabad
* ‎Qışlaq-i Zəviyə (Germi)
Dəstgird (dəqiqləşdirmə)

**Dəstgird**, **Dəstcird**, **Dəstcerd**:

*Dəstgird
*Dəstcerd
*Dəstcerd (Azərşəhr)
*Dəstcerd (Vərziqan)
*Dəstcird (Miyanə)
*Dəstcird (Urmiya)
Qaçaq Nəbi (Axundov)

**Qaçaq Nəbi** — Əhliman Axundovun tərtib etdiyi və ilk dəfə 1941-ci ildə nəşr edilən Azərbaycanın xalq qəhramanı Qaçaq Nəbidən bəhs edən dastan.
## Məzmun

*Azərbaycan xalq qəhrəmanı 19-cu əsrin ikinci yarısında Azərbaycanda "Qaçaq Hərəkatı"nın fəal iştirakçısı olan Alı oğlu Nəbi Zəngəzur və Naxçıvanda (Zəngəzur qəzası) qorxmadan partizan müharibəsi aparan qaçaqlardan biri olmuşdur. Kitab xalq qəhrəmanının həyatı,qaçaqlıq fəaliyyəti haqqında dolğun və hərtərəfli tarixi məlumatlarla zəngindir.*

## Nəşr və tərcümə

Dastan ilk dəfə Bakıda kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 1941-ci ildə, 2-ci dəfə 1961-ci ildə Azərnəşrdə çap edilib. Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 2009-cu ildə Çıraq nəşriyyatında 440, 2016-cı ildə Bakı Kitab Klubunda 504 səhifədə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Qaçaq Nəbinin tarixi

## Xarici keçidlər

*