open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tağmar qalası

**Tağmar qalası** - XI-XIII əsrlərdə Naxçıvan ərazisində mövcud olmuş qala. 
H.Qəzvininin “Nüzhət əl-qülub” əsərində adını çəkdiyi dörd qaladan biri də Tağmar qalasıdır. Qalanın dəqiqliklə Naxçıvan ərazisində hansı istiqamətdə yerləşməsi haqqında məlumat olmasa da, tədqiqatçılar toponimə əsasən müəyyən fikirlər irəli sürmüşlər.

Məlumdur ki, Naxçıvanın bu gün də simvollarından biri hesab edilən Haçadağın digər bir adı İlandağdır. Culfa rayonu ərazisində yerləşən 2415 metr hündürlükdə olan bu dağ bəzi əfsanə və fərziyyələrə görə Nuh peyğəmbərin öz qövmünə xitabət dağı olmuş, sonradan isə bu inam o dağı Elandağa çevirmişdi. Digər bir ehtimal isə ərazidə zəhərli ilanların çox olması ilə əlaqəlidir. İlandağın zirvəsində iki haça arasında qalın gil təbəqəsi, ocaq yeri və orta əsrlərə aid saxsı qab qalıqları aşkar edən tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, İlandağ müşahidə məntəqəsi kimi istifadə edilmiş, yaxınlaşan təhlükə haqqında burada yandırılmış ocaq vasitəsilə Əlincə qalaya, oradan isə Çalxanqala və Şapurqalaya məlumat verilmişdir.

##### Toponimin izahı ilə bağlı ehtimallar
Tağmar toponimindəki “Tağ” indi də dilimizdə qalmış “dağ” sözünün ilkin forması, “mar” isə səlcuqların saray dili olan – farscadan tərcümədə ilan deməkdir.
Deməli hesab etmək olar ki, İlandağın üzərindəki gözətçi məntəqəsindən – qaladan H.Qəzvini Tağmar olaraq bəhs etmişdir (61, s. 140). Bəzi orta əsr mənbələrində isə “mar” tayfa, xalq adı kimi xatırlanır.

##### Qalanın lokalizasiyası
Qədim Gal-İlandağ yaşayış yerində qalıqları bu günədək gəlib çatmış İlandağ karvansarayından 40-50 metr cənubda bu gözətçi məntəqəsinin – qalanın qalıqları bu gün də qalmaqdadır. Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Elbrus İsayevin verdiyi məlumata görə ətrafı qaya parçaları ilə hasarlanmış, sıldırım qaya üzərində yerləşən bu gözətçi məntəqəsindən ətraf əraziləri izləmək mümkün olmuşdur. Ordubad-Culfa-Naxçıvan-Sədərək beynəlxalq karvan yoluna xidmət edən yardımçı qollardan biri Gal-Şurut-Paradaş-Dərgəməlik-Nürgüt-Sisyan (Sünik) istiqamətində uzanan yolun Culfa şəhərindən Paradaş kəndinə qədər olan hissəsi bu məntəqə vasitəsilə aydın müşahidə olunurdu.
Qeyd edək ki, “Naxçıvan abidələri ensiklopediyası”nda da Culfa rayonunun Gal kəndindən şimal-şərqdə İlandağın yamacında, sıldırım qayalarla əhatə olunmuş orta əsrlərə aid yaşayış yerindən bəhs olunur. Yerli əhali arasında “Nəbi qala”sı adlandırılan bu qalada arxeoloji tədqiqatlar zamanı tapılan maddi mədəniyyət nümunələrinə əsasən onun XI-XVIII əsrlərə aid olması ehtimal edilir.

## Mənbə
*Kəlbizadə E. Naxçıvanın tarixi-coğrafiyası (XII-XVIII əsrin I yarısı). Naxçıvan:Əcəmi 2016, 200 s., s. 35-37 
*Келбизаде Э. О четырёх крепостях Нахчывана, упоминаемых в произведении историка XIV века Xамдуллаха Kазвини / Materials of the International Scientific Conference Multilingual education as basis of preserving language heritage and cultural variety of the humanity (under the guidance of UNESCO), Vladikavkaz, 2014, с.100-104.

## İstinadlar
Qapı (Proqramlaşdırmada)

**Qapı (Proqramlaşdırmada)** — *(ing.gate, ru.вентиль)* – AND, OR, NOT (VƏ, VƏYA, DEYİL) kimi Bul operatorları ilə göstərilən və Bul məntiqinin qaydalarına uyğun işləyən elektron açar. Qapı, yarımkeçirici qurğunun çox miniatür elementidir; o, bir və ya bir neçə giriş siqnalının durumu ilə məntiqi bağlı olan elektrik giriş siqnalı formalaşdırır. Məsələn, giriş siqnalının tərsinə çevrilməsi (invert) üçün nəzərdə tutlmuş qapı ikilik vahidin elektron ekvivalentini sıfra, ikilik sıfırın ekvivalentini isə vahidə çevirir. Qapılar ən çeşidli məntiqi funksiyaları yerinə yetirdiyindən onları müxtəlif yollarla elə birləşdirmək olar ki, toplama, çıxma, vurma, bölmə və s. əməlləri yerinə yetirmək mümkün olsun.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Neltuma juliflora

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Şimali Amerika, Cənubi Qafqaz və Qərbi Texas, Şərqi Meksika, Cənubi Arizona, Kolumbiya və Venesuelada təbii halda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 12 metrə çatan, yarpağını tökən, qollu-budaqlı, geniş çətirli ağacdır. Gövdəsinin qabığı qalın olub, qəhvəyi və ya tünd boz rəngdə, azca çatlıdır. Zoğları nazik, əvvəlcə sarımtıl-yaşıl, sonralar isə tünd boz rəngli, 1–5 sm uzunluqda tikanların qoltuğunda yerləşmişdir. Yarpaqları növbəli düzülüşlü, ikiqat cütlələkvari, yarpaq oxu tikanla qurtarır, 8 sm uzunluqda, çılpaqdır. Yarpaq oxu nazik, itiuclu, qaidədən çox enlənmiş, vəzilidir. Nadir hallarda iki, cüt olmaqla, 9–18 budaqcıqlıdır. Hər budaqda adətən 11–13 cüt ensiz, ellipsvari, 8–10 mm uzunluğunda, 2–4 və ya 5 mm enində, küt, çılpaq və ya tək-tək kirpikli yarpaqcıqlardan ibarətdir. Çiçəkləri 2 mm uzunluqda, ətirli, yaşılımtıl-sarı, qoltuq salxımlarda sünbülvari çiçək qrupunda yerləşir. Çiçək qrupu silindrşəkilli, çoxçiçəkli, 6–7 sm uzunluqda salxımlardan ibarətdir. Ləçəkləri ensiz, uzunsov, ucları itidir. Erkəkciklər tacdan iki dəfə uzundur. Paxlası xətvari, düz və ya oraqvari əyilmiş, uclarından sivri, 10–23 sm uzunluqda, 6–13 mm enində olub, 10–20 toxumludur. Toxumları uzunsov və yumurtavari, 6 mm uzunluqda, şabalıdı rəngdədir. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabrda yetişir.

## Ekologiyası
Şoran torpaqlarda yaxşı inkişaf edir, çiçəkləyir və toxum verir. Quraqlığa, istiyədavamlı, işıqsevən ağacdır.

## Azərbaycanda yayılması
Zaqatala, Lənkəran, Göyçay, Astara, Abşeron və başqa zonalarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Oduncağında və qabığında aşı maddəsi, meyvəsində 25–30% yeyilən fruktoza şəkəri vardır. Yarpaqlarından və cavan zoğlarından alınan məhlul göz xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şəbəkə keçidi

**Şəbəkə keçidi, şlüz** (, ) – ayrı-ayrı rabitə protokolları ilə işləyən müxtəlif tipli şəbəkələr arasında informasiya mübadiləsini gerçəkləşdirmək üçün birləşdirici qurğu. Eynitipli şəbəkələr arasında mübadilə zamanı informasiyanı çevirən körpüdən (BRIDGE) fərqli olaraq, şlüz təkcə ötürməni gerçəkləşdirmir, həm də verilənlərin formatını təyinat şəbəkəsinin protokoluna uyğunlaşdırır.

## Ədəbiyyat
*İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Dəyişən (proqramlaşdırma)

***Dəyişən*** (variable) – proqramlaşdırmada: proqramın yerinə yetirilməsi zamanı dəyişən, müəyyən tip verilənləri özündə saxlayan adlı yaddaş sahəsi. Məsələn, "check" adlanan dəyişən 12 ədədini özündə saxlaya bilər, ancaq proqram istənilən anda həmin qiyməti dəyişə bilər. Proqramlaşdırma dillərinin əksəriyyəti dəyişən konsepsiyasını dəstəkləyir. Proqramda dəyişəndən istifadə etmək üçün onu aşkar, yaxud qeyri-aşkar elan etmək – identifikator mənimsətmək və tipini göstərmək lazımdır. Dəyişənin tipi onun hansı mümkün qiymətləri ala biləcəyini və onun üzərində hansı əməliyyaların aparıla biləcəyini müəyyən edir. Fəaliyyət sahələrinə görə dəyişənləri iki növə ayırırlar: lokal dəyişənlər və qlobal dəyişənlər.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
Dəyişənlər
Nəriz (şəhər)

**Nəriz şəhəri** — bəzi mənbələr Nərir kimi yazır. Yaqut Həməvi Nərir və ya Nəriz şəhərinin Ərdəbil nahiyəsində olduğunu göstərir.

Yə`qubi yazır ki, xəlifə Əbu Cəfər Mənsur Yəzid ibn Hatəm əl-Mühəlləbini Azərbaycana hakim təyin edərkən, bu vilayətə ilk dəfə Bəsrədən yəmənlilər köçürüldülər. Sonra xəlifə Rəvvad ibn əl-Müsənnə əl-Əzdini Təbrizə, Mürr ibn Əli ət-Taini Nərizə, Əl-Həmədanini Miyanicə köçürtdü.

Azərbaycanın şimal vilayətlərində olduğu kimi, cənub vilayətlərində də bir sıra görkəmli şəhərlər var idi.
İbn Xordadbeh bunlardan Marağa, Miyanic, Ərdəbil, Varsan, Sisrə, Bərzə, Səburxast, Təbriz, Mərənd, Xoy, Gülsərə, Muğan, Bərzənd, Cənzə,267 Əbərviz, Cabrvan, Nəriz, Urmu (Zərdüşt şəhəri), Səlmas, Şiz (burada atəşgədə olmuşdur) şəhərlərini göstərir.

Əhməd ibn Vazeh əl-Yə`qubi yazır ki, xəlifə Əbu Cəfər Mənsur (754-775) Azərbaycana Yəzid ibn Hatəm əl-Mühəllabini hakim təyin etdi. O, Bəsrədən buraya yəmənliləri köçürdü və ər-Rəvvad bin əl-Müsənna əl-Əzdini Təbrizdə sakin etdi. Bundan başqa, o, Nəriz və Miyaniyəyə də ərəbləri köçürdü.

Bəlazuri Azərbaycanın Miyanic şəhərində məscid, Nərir şəhərciyində qədim qəsrin xarabaları olduğunu, ərəblərin hakimiyyəti zamanı burada qəsr və müxtəlif binaların tikildiyini göstərir.

## Həmçinin bax

* Ərdəbil

## İstinadlar

http://www.ehlitevhid.com/kitab/Azeri-Alimleri.pdf
Yaponiya kürdləri

**Yaponiya kürdləri** (; ) — Şərqi Asiyada yerləşən ada ölkəsi Yaponiyada məskunlaşmış kürd əsilli əhali. Yaponiyada 2 min nəfərə yaxın etnik kürd yaşayır. Kürdlərin ölkəyə Türkiyənin şərqi və İraqın şimalındakı şəhərlərdən gəldiyi məlumdur. İcmanın kompakt yaşadığı bölgələr paytaxt Tokiodan şimalda yerləşən Şarabi və Kavaquçi şəhərləridir. Şarabinin bəzən *Şərəbistan* formasında adlandırılması kürd icmasının adlı ilə bağlıdır.

## İstinadlar
Çürünrü-vələmir nematodu

**Çürünrü-vələmir nematodu** () Dəyirmi qurdlar tipinin Nematodlar sinfinə aid olan növ.

## Xarici quruluşu

Çürünrü-vələmir nematodu ikicinslidir. Erkək nematod uzunsov qurdşəkillidir. Uzunluğu 0,63-0,82&nbsp;mm-dir. Konusşəkilli quyruqda enli bursa vardır, 
dişi nnematodların uzunluğu 0,55-0,86&nbsp;mm-dir. Baş bədəninin ümumi konturundan ayrılmışdır. Orta bulbus iridir. Yumurtalıq düzdür. Quyruq dəyirmidir. Bədənləri cinsiyyətcə yetkin mərhələsi 2–6&nbsp;mm uzunluğunda olub, 3-4 buğumdan ibarətdir..

## Həyat tərzi
Geniş yayılan növdür. Parazit növ olub bitki toxumlarının üzərində yaşayır, bəzən də daxilə keçə bilir. Bitki toxumlarının şirəsi və patogen göbələk mitselesi ilə qidalanırlar. Düşmənləri yırtıcı nematodlar, ibtidailər, yırtıcı göbələklər, viruslardır. İkicinslidir, yumurta qoymaqla çoxalır. Növün Fenologiyası, orta ömrün uzunluğu və cinsi yetkinliyə çatma müddəti məlum deyil. Tam çevrilmə ilə inkişaf edir. Fərdi inkişaf forması yumurta-sürfə-yetkin fərd şəklindədir.Reproduktivliyi yumurta qoymaqladır,  hər dəfəsində 200 qoymaqla yumurta tökmə müddəti mühitdən asılı olaraq 6-20 gün davam edir. Xromosom göstəriciləri isə məlum deyil. Sayı və limit faktoru-4-5 fərd, bəzən daha çoxdur, inkişafını - yüksək temperetur, quraqlıq ləngidir, nəmlik və mülayim temperatur isə sürətləndirir. Bitki məhsuldarlığını aşağı salır. Mühafizəyə ehtiyac yoxdur.

## Yayılması
Dünyada 6 növ, Qafqazda 5, Azərbaycanda 5 növ geniş yayılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Naviqasiya

**Naviqasiya** – nəqliyyat vasitəsinin bir yerdən başqa yerə hərəkətini idarə və müşahidə edərək öyrənmək. Naviqasiyanın 4 kateqoriyası var: quru naviqasiyası, dəniz naviqasiyası, aeronavtika naviqasiyası və kosmos naviqasiyası. Geniş mənada isə naviqasiya termini vəziyyəti və ya mövqeyi müəyyən etməyi əhatə edən istənilən bacarığı əhatə edə bilər.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
* General Concepts about Marine Navigation 
* ''Lectures in Navigation'' by Ernest Gallaudet Draper
* How to navigate with less than a compass or GPS
Selestin

**Selestin – Sr [SO<sub>4</sub>] ** — Rombik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.         

## Xassələri

Rəng – açıq-mavi, ağ, rəngsiz, sarımtıl, qırmızımtıl, yaşılımtıl, qəhvəyimtil; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə, ayrılma müstəvilərində sədəfi; Şəffaflıq – şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 3,9-4,0; Sərtlik – 3-3,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {001} üzrə mükəmməl, {210} üzrə orta, {010} üzrə qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar; Morfologiya – kristallar: qalın lövhəşəkilli, qısasütunvari, bəzən uzunluğu 50 sm-dək olan prizmatik; İkiləşmə: {210} və {101} üzrə çox nadirdir; Mineral aqreqatları: dənəvər, lifli, lövhə-, qabıq- və torpaqvari kütlələr, jelvaklar, sekresiyalar, konkresiyalar, druzalar, lifli damarcıqlar, gips və üzvi qalıqlar üzrə psevdomorfozalar.

## Mənşəyi və yayılması
Xemogen - çökmə əmələgəlmələri, əsasən, laqun və göl tipli olub, dolomit, əhəngdaşı, mergel, gipsli gillər və qumdaşlarında yayılmışdır. Selestin az hallarda hidrotermal yolla əmələ gəlir, əsas etibarilə püskürmə süxurların boşluqlarında müşahidə edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kalsit, araqonit, gips, anhidrit, halit, barit, sərbəst kükürd, flüorit, stronsianit, qalenit, sfalerit, gil mineralları və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Gembek və Ştadthagen (Almaniya); Qlosterşir qraflığında Klifton (Böyük Britaniya); Volqaboyu, Başqırdıstan (Rusiya); Türkmənistan; Qırğızıstan; Motakkam (Misir); Buffalo-Kouv (ABŞ) və b. Azərbaycanda Qobustanın balıqqulaqlı əhəngdaşlarında, Naxçıvan MR-da və bir sıra başqa yerlərdə aşkar edilmişdir.

## Tətbiqi
Şəkərin, istiqamətlənmiş güllələrin istehsalında, pirotexnikada, şüşə, keramika, kimya və əczaçılıq sənayesində, metallurgiyada istifadə edilən stronsiumun və onun birləşmələrinin əsas mənbəyidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* THE MINERAL CELESTINE

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.
Saniyə başına meqabayt

**Saniyə başına meqabayt** (ing. MBps (megabytes per second), ru. мегабайт в секунду)- qurğular arasında verilənlərin ötürülmə sürətini təsvir etmək üçün istifadə olunan ölçü vahidi. Bir meqabayt 1048576 bayta bərabərdir. MBps qısaltmasını Mbps (saniyə başına meqabit) ilə dəyişik salmaq olmaz. Belə ki, Mbps ilə, adətən, kompüter şəbəkələrində verilənlərin ötürülmə sürətini ölçürlər. Şəbəkədə olmayan avadanlıqlar arasında verilənlərin ötürülmə sürətini isə bir saniyədə ötürülən baytların sayı ilə ifadə edirlər.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Arktik və Antarktik landşaftın torpaqları

**Arktik və Antarktik landşaftın torpaqları** — Avrasiya materikində Şpitsbergen, Frans-İosif Torpağı, Yeni Torpaq, Novosibirsk adalarında, Taymır yarımadasında, Şimali Amerikada Qrenlandiyanın şimal sahillərində, Şimali Amerikanın şimal arxipelaq adalarında, Antarktida materikinin vahələrində rast gəlinən torpaq tipi.

## İqlimi
İqlim şəraiti çox soyuq olub, orta illik temperatur −10°C-dən −14°C-i arasında dəyişir. Yayda orta sutkalıq temperatur +5°C-ni aşmır. Şaxtasız günlər 12–14 gündən çox davam etmir. Arktik zonanın qərb hissəsinin şərqinə nisbətən qışı yumşaqdır. Yağıntıların illik miqdarı Arktikada 130–200 mm arası dəyişir. Antraktidanın vahələrində də az yağıntı düşür. Məsələn, Benqerada ildə 62 mm qar şəklində yağıntı yayda düşür. Antraktida sahil hissələrindəki vahələrində yağıntının miqdarı 300 mm-ə qədər artır. Nisbi rütubətliyin yüksək olması xarakterikdir (90%). Torpaq-qrunt ilin çox vaxtı donmuş vəziyyətdə olur, yalnız 2–2,5 ay ərzində (Arktikada) 30–80 sm hissə donuşluqdan azad olur.

## Morfoloji tərkibi
Torpaq profilinin qalınlığı orta hesabla 40 sm təşkil edir. Bu torpaqlarda profil boyu differensasiya zəif gedir. Arktika səhra torpaqlarının profilində A0 qatı formalaşmır. Aca-Bca-C genetik qatlarə seçilir. Aca-karbonatlı humus qatı olub, qalınlığı 12–15 sm təşkil edir. Bozumtul-qəhvəyi rəngə çalır və yüngül mexaniki tərkibə malikdir. Bca-illüvial-karbonatlı qatdır. Açıq qəhvəyi rəngdədir. Qum, çınqıl və daşlar profil boyu çoxalır və bunlar karbonatlıdırlar. Arktik səhra torpaqlarında lil fraksiyası 6%-dən çox deyildir. Toz fraksiyası isə 10% təşkil edir. Bu torpaqlarda humusun miqdarı 3–5%-dən çox deyildir. Nəmlik az olduğuna görə qleyləşmə getməmişdir. Profildə asn həll duzlardan sulfatlar, natrium xlorid üstünlüyə malikdir. Torpaqda duzların miqdarı 1%-dir. Üzvi madələrin tərkibi fulvoturşaların üstünlüyü ilə seçilir. Bu nisbət Ch:Cf=0,4–0,5. torpağın uducu kompleksi əsaslarla doymuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Torpaq tiplərinin coğrafi icmalı
Qasımlı kənd məscidi (Masallı)

**Qasımlı kənd məscidi** — Masallı rayonunun Qasımlı kəndində məscid.

## Tarixi
Masallı rayonu Qasımlı kənd Məscidi — 1756-cı ildə Qasım Mirzə Toğrul oğlu tərəfindən tikilib. Adı da **Qasımın Mədrəsəsi** olub. O vaxta qədər kənd camaatı Şıxlar kənd məscidindən istifadə ediblər. Şıxlar kəndindən əvvəl Qızılağac kənd məscidindən istifadə ediblər.
Məscid, 1918-ci ildə sökülərək yenidən təmir edilib. Sovet dövründə digər məscidlər kimi "Qasımlı kənd" məscidi də dindarların üzünə bağlanmış, kənddəki təsərrüfatın anbarı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Azərbaycan Respublikası müstəqillik qazandıqdan sonra, 1998-ci ildə yenidən qapılarını dindarların üzünə açmışdır. Qasımlı kənd məscidinin yenididən qurulmasında həm maddi və mənəvi dəstək olaraq, həm də təşkilatçı kimi **Qasımlı kənd camaatı** ilə yanaşı **Qulamirzəyev Kərbəlayi Əziz Abbas oğlu, Şükürov Hacı Heybət Şərif oğlu** və **Qarayev Hacı Akif Qaraş oğlunun** xidmətləri olmuş, eyni zamanda digər xeyriyyə işlərində iştirak etmişlər. Bu məscid yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsidir. Qasımlı kənd məscidi düzbucaqlı formada olmaqla hündürlüyü 40 sm olan səki üzərində yerləşir. Məscidin divarları qırmızı bişmiş kərpiclə hörülmüşdür. Məscidin döşəməsi torpaq, tavanı isə taxta materialı ilə yerli ustalar tərəfindən xüsusi ustalıqla hörülmüşdür. Məscidin ön tərəfdə eyni ölçüdə iki ədəd pəncərə və bir cüt qapı var, ayrıca məscidin yan tərəfində də bir cüt eyni ölçüdə pəncərə var. Məscidin giriş hissəsini yağışdan qorumaq üçün 3 ədəd dəmir dirəklə dam artırılmışdır. Məscidin damı kirəmitlə örtülmüşdür. Məscidin damında azan vermək üçün kvadrat formalı günbəz var.

## Din xadimləri
1.**Molla Əhməd Qarayusif oğlu** - (1756-1810)
2.**Molla Məhəmməd Molla Əhməd oğlu** - (1800-1876)
3.**Cavad Nuri oğlu** - (1853-1920) 
4.**Molla Heydər Molla Məhəmməd oğlu** - (1857-1912)
5.**Əlihəsənov Nəhmət Kərbəlayi Muxtar oğlu** - (1889-1994)
6.**Kərimov Rüstəm Manaf oğlu** - (1891-1981)
7.**Nuriyev İbrahim Cavad oğlu** - (1903-1966)
8.**Nəsirov Kamil Mustafa oğlu** - (1918-1992)
9.**Fərəcov Fəyyaz Qasım oğlu** - (1921-1998)
10.**Alışanov Əsgər Əbdülhüseyn oğlu** - (1921-2004) 
11.**Kərimov Yasər İbad oğlu** - (1930-2000)
12.**Nuriyev Fərman İsa oğlu** - (1935-2016) 
13.**Nuriyev Yaqub İbrahim oğlu** - (1939-1994)
14.**Nuriyev Kərbəlayi Natiq Yaqub oğlu** - (1974-2023)
15.**Əzimov Elvin Kərəm oğlu** - (1987)

## Şəkillər

Qasımlı kənd məscidi2.jpg|thumb|center|Qasımlı kənd məscidi
Qasımlı kənd məscidi1.jpg|thumb|center|Qasımlı kənd məscidi
Qasımlı kənd məscidi.jpg|thumb|center|Qasımlı kənd məscidi


## İstinadlar
Membran klaviatura

**Membran klaviatura** — tərpənməz (yaxud, demək olar ki, tərpənməz) kontaktları örtən və üzərinə simvollar vurulmuş bütöv plastik və ya rezin membrandan ibarət olan klaviatura. Normal klaviaturalardan fərqli olaraq, membran klaviaturalarda klavişləri göstərmək üçün təzyiqəhəssas zonalardan istifadə olunur. Bu zonalar, adətən, membranın altında kiçik qabarcıqlar şəklində olur. Belə klaviaturalardan ilk növbədə printerlərdə və ya çirkli atmosferi olan yerdə işləmək üçün nəzərdə tutulmuş qurğularda istifadə edilir.
thumb|Membran klaviatura

## Ədəbiyyat

*İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
* Structure of Membrane Keyboards
Xalkantit

**Xalkantit (mis kuporosu) – Cu [SO<sub>4</sub>]· 5H<sub>2</sub>O** - *Triklinik sinqoniya.* Rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.

## Növ müxtəliflikləri
Maqneziumlu sinkkupro- və ferroxalkantitlər.

## Xassələri
Rəng – tünd-mavi, göyümtül, yaşılımtıl; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffafdan yarımşəffafadək; Sıxlıq – 2,12-2,30; Sərtlik – 2-2,5; Ayrılma – {110} üzrə qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – qabıqvari; Başqa xassələr – suda asan həll olur; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; lövhəvari, qısaprizmatik; Mineral aqreqatları: qabıqlar, stalaktitlər, dənəvər, böyrək- və tozvari kütlələr.

## Mənşəyi və yayılması
Ekzogen mənşəlidir. Mis minerallarının və misli mineralların oksidləşmə məhsuludur. Adətən yataqların oksidləşmə zonalarının üst hissəsində rast gəlir. Suda tez həll olduğundan yalnız quraqlıq şəraitlərdə yaxşı mühafizə olunub qalır. Xalkantitin sənaye əhəmiyyətli iri yığınları yalnız Çukikamata yatağında (Çili) qeyd edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: antlerit, broşantit, xalkopirit, melanterit və s. Mineralın tapıldığı yerlər: Çukikamata (Çili); Nevada ştatı (ABŞ); Rio-Tinto (İspaniya); Rammelsberq (Almaniya) və b. Azərbaycanda mineralın iri stalaktitləri Filizçay yatağının köhnə dağ-mədən qazımalarında tapılmışdır. Xalkantit Gədəbəy, Katsdağ, Daşkəsən və Çıraqdərə yataqlarının oksidləşmə zonalarında da qeyd edilmişdir.

## Tətbiqi
İkinci dərəcəli Cu filizidir; başqa mis mineralları ilə birlikdə mis və onun birləşmələrini almaq üçün istifadə edilir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

## Xarici keçidlər

* THE MINERAL CHALCANTHITE
Jikle çapı

**Jikle çapı**- *(ing.giclée print, ru.печать  жикле)* - kətan və kağız üzərində rəsm əsərlərinin orijinaldan fərqlənməyən çapı. Fransızca “Le gicleur” (çiləmək, səpmək, sıçratmaq) sözündən götürülüb. Jikle texnologiyası şırnaqlı printerlərin iş prinsipinə əsaslanır. Bu texnologiya ölməz sənət incilərini təbii kətan üzərində tamamilə yenidən yaratmağa, ən kiçik rəng və işıq-kölgə nüanslarını təkrarlmağa, yaxılmış boyanın xarakterini və fakturasını ifadə etməyə imkan verir. Peşəkar surət çıxaran rəssamlar tərəfindən kətan üzərində yağlı boya ilə işlənmiş bədii kopiyalardan fərqli olaraq, rəqəmsal bədii reproduksiya olan jikle əsl əsərin imitasiyası deyil, onun dəqiq faksimil təkrarıdır. 

## Ədəbiyyat
*İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Elimxan Cəfərov

**Elimxan Cəfərov Süleyman oğlu — Azərbaycan alimi, biologiya elmlər doktoru **

## Həyatı
9 aprel 1955-ci ildə Ermənistan SSR Kalinino rayonunun Soyuqbulaq kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1972-ci ildə orta məktəbi qızıl medal ilə, 1977-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Fizika fakültəsini bitirmişdir. O, 1981-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Bioloji Tədqiqatlar Elmi Mərkəzində elmi fəaliyyətə başlamış və həmin ildə də təcrübəçi – tədqiqatçı qismində SSRİ EA-nın Kimyəvi-fizika İnstituna (Moskva ş.) ezam edilmişdir. Ezamiyyət müddəti bitdikdən sonra E. Cəfərov həmin İnstitutun əyani aspiranturasına daxil olmuş və 1986-cı ildə aspiranturanı müvəffəqiyyətlə bitirərək namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

E. Cəfərov aspiranturanı bitirdikdən sonra öz elmi fəaliyyətini Azərbaycan SSR EA-nın Fizika İnstitunun " Fiziki – kimyəvi biologiya" sektorunda kiçik elmi işçi kimi davam etdirmişdir. İşlədiyi sektorun Azərbaycan EA-nın Botanika İnstitunun tabeliyinə verilməsi ilə əlaqədar olaraq, 1988-ci ildən həmin İnstitutun "Radiobiologiya və radiokimya" şöbəsində əvvəlcə böyük, sonra isə aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.

2003-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən "Radiobiologiya və radiokimya" şöbəsi yeni yaradılmış Radiasiya Problemləri İnstitutunun strukturuna daxil edilmiş və E. Cəfərov həmin tarixdən İnstitutun aparıcı elmi işçisi olmuşdur.

Elmxan Cəfərov 1 mart 2003-cü il tarixindən etibarən İnstitutun "Radiobiologiya" laboratoriyasının rəhbəri vəzifəsində çalışır.

## Əsas elmi fəaliyyəti
E. Cəfərovun rəhbərlik etdiyi laboratoriya kiçik dozalı radiasiyanın bioloji təsir mexanizminin araşdırılması ilə məşğul olur.

Onun elmi işlərinin nəticələri bir çox nüfuzlu beynəlxalq konfranslarda dinlənilmiş və beynəlxalq jurnallarda çap edilmişdir.

E. Cəfərov 140-a yaxın elmi əsərin, 2 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 2 monoqrafiyanın və 2 dərs vəsaitinin müəllifidir.

E. Cəfərov "Radiasiyanın müasir problemləri" üzrə Beynəlxalq Şurasının üzvü və Sumqayıt Dövlət Universitetinin professorudur.

## Mükafatları
2005-ci ildə biologiya elmləri sahəsində xidmətinə görə AMEA –nın Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

## Xarici keçidlər
Cəfərov Elimxan Suleyman oğlu http://irp.science.az/?l=/doctors_of_scinces,44/lang,az/

## İstinadlar
Mem

**Mem** (ing. *meme*) - bir nəsildən başqa nəsilə genetik olaraq deyil, imitasiya, öyrətmə yolu ilə ötürülən mədəni informasiya. "Mem" termini yunan dilindəki *μίμημα* ("*oxşarlıq*") sözündəndir. Mem anlayışı və onun konsepsiyası 1976-cı ildə Riçard Dokinz (Richard Dawkins) tərəfindən "Eqoist gen" kitabında işlənib. İnternetdə bu termindən, adətən, çox sürətlə populyarlıq qazanan sözü, ifadəni, görüntünü bildirmək üçün istifadə olunur.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
İynəbalıqları

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi. 

Uzunsov bədəni yoğun iynə şəklindədir. Xarici skeleti vardır. Bədəni sümük həlqələrlə örtülüdür. Kiçik uzunsovşəkilli balıqlardır. Rostrumu uzunsov boru şəklindədir. Ağzı kiçik və dişsizdir. Bel üzgəci bir ədəd olub tikansızdır.  Quyruğu uzundur, quyruq üzgəci kiçik və ya formalaşmamışdır. Dənizlərdə və okeanlarda yaşayan bir çox cinsləri və növləri vardır. Qarın üzgəcləri yoxdur. Azərbaycanda bir cins yaşayır. Dəniz iynəbalıqları cinsinin bel, anus və döş üzgəcləri vardır. Bel üzgəci anus dəliyi üstündə və ya azca qabaqda başlayır. Quyruq və anus üzgəcləri çox kiçikdir. Bədəni uzunsov və çox nazikdir, en kəsiyi altıbucaq və ya yeddibucaq şəklindədəir.  Döş qurşağının, hər iki yarısı sümük lövhəciyi ilə hərəkətsiz birləşmişdir, bəzilərində isə bu hissələr birləşmir və aşağıdan hərəkətli olur. Yumurta hüceyrəsi quyruq hissəsində yerləşir, hüceyrələrin üzəri örtük-lövhəciklərlə mühafizə olunmuşdur. Bütün dənizlərdə yaşayan  50-yə qədər növü vardır. Bunlardan Qara  dəniz hövzəsində 5, Xəzərdə isə 1 yarım növ yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xasay Musayev

**Xasay İbrahim oğlu Musayev ** — AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi şöbəsinin  aparıcı elmi işçisi,  fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, dosent.

## Həyatı
Xasay İbrahim oğlu Musayev  13 iyul 1929-cu ildə Azərbaycan Respublikası Yevlax rayonunun Karamanlı kəndində anadan olmuşdur. 1949-1951-ci illərdə Agdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1951-1954-cu illərdə Yevlax rayonu Malbinəsi kənd orta məktəbində və Yevlax şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə riyaziyyat fənnindən dərs demişdir. 1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunun “Sənaye mülki tikinti” fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1970-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) nəzəri mexanika kafedrasında əyani sonra isə qiyabi aspirantı olmuşdur.

1975-ci ildə professor  Y.Ə.Əmənzadənin rəhbərliyi altında “Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklərdə bir neçə sərhəd məsələlərinin həlli ” mövzusunda  Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunda texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiyanı müdafiə etmişdir. 
2000-ci ildən indiyə kimi AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun “Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi” şöbəsinin kiçik elmi işçisi, elmi işçi və aparacı elmi işçi vəzifəsində çalışır.

2011-ci ildə “Deformasiya olunan bərk cisim mexanikası” ixtisası üzrə dosent elmi adı almışdır.

## Təhsili
1949-1951-ci illərdə Agdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsi, tələbə

1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunun “Sənaye mülki tikinti” fakültəsi, tələbə

1970-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) nəzəri mexanika kafedrası, aspirant 

## Elmi dərəcələri, elmi adları
1975-ci il Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutu, texnika elmləri namizədi

**Dissertasiyanın adı:**   "Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklərdə bir neçə sərhəd məsələlərinin həlli"
 
## Əmək fəaliyyəti
1951-1954-cu illərdə Yevlax rayonu Malbinəsi kənd orta məktəbində və Yevlax şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə riyaziyyat fənni üzrə müəllim

1960-1970-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Layihə İnstitutunda konstruktor

2000-ci ildən indiyə kimi kiçik elmi işçisi, elmi işçi və aparacı elmi işçi "Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi" şöbəsi. 

## Elmi maraq dairələri

* Elastiki örtüklər nəzəriyyəsi
* Momentsiz örtüklər nəzəriyyəsi
* Dairəvi silindrik örtüklər nəzəriyyəsi
* Fırlanan və yatıq örtüklər nəzəriyyəsi
* Örtüklərin rəqsləri və möhkəmlik nəzəriyyəsi

## Əsas elmi nəticələri
* Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklər.

### Məqalələr
47 - elmi məqalənin müəllifidir.

## Mənbə
* http://www.imm.az/exp/sob%C9%99l%C9%99r/elastiklik-v%C9%99-plastiklik-n%C9%99z%C9%99riyy%C9%99si-sob%C9%99si/
* http://www.imm.az/exp/%C9%99m%C9%99kdaslar/musayev-xasay-ibrahim/

## Xarici keçidlər
* http://www.science.gov.az/forms/doktora-filosofii-instituta-matematiki-i-mehaniki/1023
Vektor displeyi

***Vektor displeyi*** (vector display) – ekranda görüntünü yaratmaq üçün elektron şüasını x-koordinatı və y-koordinatı üzrə sapdıran elektron-şüa borusu. Məsələn, vektor displeyində xətt çəkmək üçün videoadapter siqnalları sapdıran qurğuya göndərir ki, elektron şüası xətt boyunca hərəkət etsin; darama sətirlərindən ibarət heç bir fon yoxdur, ona görə də ekrana çıxarılan xətt piksellərdən yaranmır. Vektor displeylərindən, adətən, ossilloskoplarda və DVST (DIRECT-VIEWING STORAGE TUBE) displeylərində istifadə olunur.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
Vektor displeyi haqqında

Vektor displeyi
Ritsu Doan

— Yaponiyalı futbolçu. Hal-hazırda Cey Liqa Diviziya 1 təmsilçilərindən olan *Qamba Osaka* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edir.

## Karyera statistikası

### Klub
Sonuncu dəyişiklik: *31 May 2017*

 1 Yaponiya Superkuboku və Suruqa Bank Çempionatı görüşləri daxildir.

;Rezerv performansı

## Uğurları

**Qamba Osaka**

*Yaponiya Superkuboku  2015

## Milli komanda

**Yaponiya U-19**

***AFK U-19 Çempionatı** 2016

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*

## Həmçinin bax
Rodoxrozit

**Rodoxrozit – Mn [CO<sub>3</sub>]** — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən. 

## Növ müxtəliflikləri
Ferrorodoxrozit, kalsiumlu (1-19% CaO), kobaltlı (2,33%-dək CoO) rodoxrozitlər.

## Xassələri
Rəng – təzə sınıqlarda müxtəlif intensivlikli çəhrayı və ya moruğu, getdikcə oksidləşərək ağ, bozumtul-ağ, yaşılımtıl-boz, sarımtıl-qəhvəyi, qara rəng alır; nadir hallarda rəngsiz olur; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – işıqkeçirən, yarımşəffaf; Sıxlıq – 3,5-3,7; Sərtlik – 4; Kövrəkdir; Ayrılma – romboedr {1011} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – pilləli; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; qalın lövhəvari, prizmatik, romboedrik, skalenoedrik; yəhərvari əyilmiş üzlər səciyyəvidir; İkiləşmə: {0112} üzrə nadir hallarda; Mineral aqreqatları: dənəvər, sıx, gizlikristallik kütlələr, böyrək-, salxım- və qabıqvarı, kollomorf əmələgəlmələr, konkresiyalar, sferolitlər, oolitlər, kalsit üzrə psevdomorfozalar və b.

## Mənşəyi və yayılması
Mineralın ən iri, çox vaxt sənaye əhəmiyyətli yığınları dəniz tipli çökmə manqan yataqlarında, konkresiyaları – müasir dəniz çöküntülərində rast gəlir. Rodoxrozitin hidrotermal əmələgəlmələri, adətən, orta- və aşağıtemperaturlu polimetal və qızıl-polimetal filizlərində, bəzən isə volframit, kvars və başqa minerallarla birlikdə yüksək temperaturlu damarlarda müşahidə edilir. Mineralın bəzi peqmatitlərdə, metamorfikləşmiş manqan yataqlarında, manqan və dəmir-manqan filizlərinin aşınma qabığında tapıntıları məlumdur. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: rodonit, manqanit, braunit, tefroit, qausmannit, hötit, hidrohötit, sfalerit, qalenit, markazit, pirit, arsenopirit, sərbəst qızıl, volframit, kvars, barit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Polunoçnoye, Cida (Rusiya); Qara-Oba (Qazaxıstan); Kalaxari (Botsvana), Byutt (ABŞ) və b. Azərbaycanda Tutqunçay hövzəsində (Kəlbəcər rayonu) rast gəlir.

## Tətbiqi
Metallurgiyada və kimya sənayesində işlədilən manqan filizidir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

## Xarici keçidlər

* THE MINERAL RHODOCHROSITE
Avuar

**Avuar** (fransız dilində “avoir” – sahib olmaq, əmlak, aktiv sözündən yaranmışdır) geniş mənada sahibinin öhdəliklərini ödəmək imkanı verən müxtəlif aktivlərdir (pul vəsaitləri, çeklər, veksellerlər, akkreditivlər). Dar mənada isə avuar dedikdə bankların xarici ölkələrdə yerləşən banklardakı hesablarında əcnəbi valyuta ilə sahib olduqları vəsait başa düşülür. Hər hansı bir ölkəyə məxsus olan həmin vəsaitlərin toplusu onun əcnəbi avuarı adlanır. Həmin avuarların hesabına ödənişlər edilir, borc öhdəlikləri bağlanır, ölkələr arasında ödəniş dövriyyəsi həyata keçirilir. Dünya iqtisadiyyatında ödəniş dövriyyəsinin əhəmiyyətli hissəsi ABŞ dolları, avro, yapon yeni, ingilis funt sterlinqi ilə həyata keçirildiyindən, avuarların ən geniş olaraq bu valyutalarda yayılmışdır.

## Növləri
* Sərbəst;
* Dondurulmuş;
* Xüsusi rejimlə istifadə olunan;
* Əməliyyat avuarı (cari ödənişlər üçün);
* Sığorta avuarı (ehtiyat);
* İnvestisiya avuarı;
* Təzminat avuarı.
Aydın olduğu kimi, avuarlar sahibinin borc öhdəliyini ödəmək üçün nəzərdə tutulmuş aktivlərdir. Bundan əlavə, onlar vasitəsilə təsərrüfat fəaliyyəti aparılır. Çünki mahiyyət etibarilə şirkətə “su üzərində qalmağa” kömək edir və hətta gəlir qazandırır. Yox əgər, məhz bank avuarlarından danışmalı olsaq, deməliyik ki, bu zaman avuarlar beynəlxalq əməliyyatlar və hesablamalaq üçün istifadə olunur. Bu bir növ bankın “təhlükəsizlik yastığıdır”. Məhz buna görə də, avuarların məntiqlə və düşünülmüş şəkildə yerləşdirilməsi maliyyə təşkilatının idarə edilməsi prosesində vacib və ciddi addımlardan biridir.

Avuarların digər aktivlərdən üstün cəhəti sahibinə etdiyi güclü “dəstəkdir”. Məsələ ondadır ki, söhbət əcnəbi əmlakdan gedirsə aydındır ki, o sahib olduğu dövlətin qanunlarına tabe olmalıdır. Bəzi hallarda isə hesablar dondurula bilər. Bu halda isə sahib öhdəliyini onlar vasitəsilə ödəyə bilməz. Hesabın dondurulması ehtimalı isə müharibə dövründə, iqtisadi blokada və s. mübahisəli vəziyyətlər zamanı keçərlidir.

## İstinadlar
Yangel Herreyra

**Yangel Klemente Herreyra Ravelo** (7 yanvar 1998-ci ildə anadan olub) — Mançester Siti klubundan icarə əsasında MLS təmsilçilərindən olan *Nyu-York Siti* klubunda müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Venesuela futbolçusu.

## Klub karyerası
Herreyra öz futbolçu karyerasına *Monaqas* klubunda start vermişdir. 2016-cı ildə *Atletiko Venesuela* klubuna transfer olunmuşdur.

### Mançester Siti
31 yanvar 2017-ci ildə Herreyra Mançester Siti klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Herreyra 2017 mövsümünün sonuna qədər *Nyu-York* siti klubuna icarəyə verilmişdir. O, klub ilə debütünü 12 mart 2017-ci ildə *D.C.Yunayted* klubuna qarşı oyunda etmiş və komandası 4-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Milli karyerası
Herreyra Venesuela milli futbol komandası ilə debütünü 10 oktyabr 2016-ci ildə Braziliya millisinə qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Venesuela rəqibinə 2-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Karyera statistikası

## Xarici keçidlər
* 
* 

## İstinadlar
Şəbəkə verilənlər bazası

**Şəbəkə verilənlər bazası** () – yazıları bir neçə yolla quraşdırıla (bir-birilə əlaqələnə) bilən verilənlər bazası növü. Şəbəkə verilənlər bazasında, iyerarxik verilənlər bazasında olduğu kimi, bir yazıdan başqasına marşrut olur, ancaq onun strukturu o qədər də sərt olmur: hər hansı ayrıca yazı bir neçə başqa yazını göstərə bilər və ona bir neçə yazı istinad edə bilər. Şəbəkə verilənlər bazası faktiki olaraq istənilən iki yazı arasında çoxlu maşrutların olmasına imkan verir, iyerarxik verilənlər bazasında isə yalnız bir marşrut ola bilər.
## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər

*CODASYL Systems Committee "Survey of Data Base Systems", 1968  (edited and annotated in 2007 by Ken North)
*Network (CODASYL) Data Model
Siderit

**Siderit – Fe [CO<sub>3</sub>]** — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn. 

## Növ müxtəliflikləri
Mn - (oliqonit),  Mg- (sideroplezit), Ca- (siderodot), Co- (kobalt-oliqonit) saxlayan sideritlər.

## Xassələri
Rəng – bej, sarımtıl-boz, sarımtıl-qonur, qonur, qəhvəyi; Mineralın cizgisinin rəngi –ağ, sarımtıl; Parıltı – şüşə, ayrılma müstəvi-lərində–sədəfi, sıx kütlələrdə–tutqun; Şəffaflıq – şəffafdan qeyri-şəffafadək; Sıxlıq – 3,7-4,0; Sərtlik – 4-4,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {1011} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – pilləli; Lüminessensiya – limonu-sarı; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; çox vaxt əyilmiş üzlərlə səciyyələnən romboedrik, lövhəvarı, skalenoedrik; İkiləşmə: {0112} üzrə polisintetik və {0001} üzrə; Mineral aqreqatları: bütöv dənəvər, sıx torpaqvari kütlələr, sferolitlər, böyrəkvarı əmələgəlmələr, konkresiyalar, oolitlər, bəzən druzalar.

## Mənşəyi və yayılması
Hidrotermal sideritə filiz mineralları ilə birlikdə, adətən, polimetal, bəzən isə qalay- volfram yataqlarında rast gəlinir. Həmçinin əhəngdaşı, dolomit və karbonatların əvəz olunması ilə əlaqədar olaraq yaranan metasomatik kütlələr təşkil edir. Bəzən siderit peqmatitlərdə, bazaltların boşluq və çatlarında müşahidə olunur. Sedimentogen siderit dəniz hövzələrinin laqun və körfəzlərində və hövzələrin dərinliyi az olan hissələrində lay və konkresiyalar şəklində əmələ gəlir. Əhəngli-gilli çöküntülərdə, çökmə dəmir filizlərində və b. qeyd edilir. Metamorfirmə uğramış dəmir yataqlarında və metamorfik süxurlarda da rast gəlir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: qalenit, sfalerit, xalkopirit, maqnetit, hematit, ankerit, xlorit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Yorkşir (Böyük Britaniya); Ersberq (Avstriya); Radon (Polşa); Biskay körfəzinin sahilləri (İspaniya); Ayzern (Almaniya); Bakalski və Alapayevski yataqları, Kursk maqnit anomaliyası, Şimali Qafqaz (Rusiya), Rensilvaniya, İllinoys, Kentukki, Virciniya ştatları (ABŞ) və b. Azərbaycanda Böyük Qafqazın cənub yamacının gil şistlərində, bəzi kolçedan və polimetal yataqlarında və filiz təzahürlərində (Mehmana qrupu, Filizçay, Katex, Katsdağ, Ağdərə, Əsrikçay və b.) aşkar edilmişdir.

## Tətbiqi
Mühüm Fe mənbəyidir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

## Xarici keçidlər

* THE MINERAL SIDERITE
Sistem administratoru

**Sistem administratoru** (, ) — çoxistifadəçi hesablama sisteminin, rabitə sisteminin, yaxud onların hər ikisinin idarə olunması və istifadəsinə cavabdeh olan şəxs. Sistem inzibatçısı istifadəçilərə kimlik nömrələri (identifikatorlar) və parollar vermək, onların əlçatanlıq səviyyələrini qurmaq və yaddaş həcmini bölüşdürmək kimi səlahiyyətləri yerinə yetirir, eləcə də başqa məsələlərə, məsələn, sistemə icazəsiz qoşulmaların və virusların düşməsinin qarşısını almağa məsuliyyət daşıyır. İnformasiya sisteminin inzibatçısı ilə sistem inzibatçısı arasında fərq ondan ibarətdir ki, ikincisi şirkətlərə məxsus böyük sistemlərlə işləyir, birincisi isə, adətən, hətta bir ev çərçivəsində kiçik sistemi idarə edir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 833s.
Anti-Livan dağları

**Antilivan** ( və ya ) — Suriya ilə Livan arasında cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanan dağ sistemi. İki ölkə arasında sərhəd silsilənin ən hündür hisssindən keçir. Silsilənin cənubu Colan təpələri ərazisində yerləşir. Livan silsiləsindən şərqdə qərarlaşır. Yunan dilindən törəmədir və *«Livanın əksi»* mənasını verir. Qərbində Bekaa və cənubunda El-Xasbani çayının vadisi yerləşir. Silsilənin şərqində Şərq platosu yerləşir. Bu platoda Dəməşq şəhəri yerləşir.  
Antilivan 150&nbsp;km uzunluğa malikdir. Ən hündür nöqtəsi Xermon 2814 metr hündürlüyə malikdir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
American Broadcasting Company

**American Broadcasting Company** (**ABC**) — Amerikada yaranmış və *Disney–ABC Television Group*-un nəznində fəaliyyət göstərən İngilis dilli kommersiya yayım kanalıdır. 2007-ci ildə *ABC Radio Citadel Broadcasting* şirkətinə satıldıqdan sonra kanal öz yayımını azaltdı və televiziya verlişləri və serialları kanalına keçdi.

## Tarixi
ABC ilk dəfə olaraq 12 oktyabr 1943-cü ildə radio studiyası kimi açılıb və Edvard Nobl tərəfindən alınmış NBC *Blue Network* kompaniyası ilə əvəzləndi. Hazırda ABŞ-də ən böyük kanallardan biridir.

## Şüarları
* *The New ABC* (1963–64)
* *Wild World of Entertainment* (1964–65)
* *Turn on the Excitement!* (1965–66)
* *Seven Nights to Remember* (1966–67)
* *A Very Special Reason* (1967–68)
* *Find Your Own Thing* (1968–69)
* *Meet Us in September* (1969–70
* *Let’s Get Together* (1970–71)
* *This is the Place to Be* (1971–74)
* *You & Me and ABC/What You See on ABC This Fall/Hello, America* (1974–75)
* *Welcome to the Bright New World of ABC* (1975–76)
* *Let Us Be the One* (1976–77)
* *Still the One* (1977–78) and (1979–80)
* *We’re the One!* (1978–79)
* *You & Me and ABC* (1980–81)
* *Now is the Time, ABC is the Place* (1981–82)
* *Come On Along with ABC* (1982–83)
* *That Special Feeling* (1983–84)
* *We’re With You on ABC* (1984–85)
* *You’ll Love It!* (1985–86)
* *Together* (1986–87)
* *Something’s Happening* (1987–90)
* *America’s Watching ABC* (1990–92)
* *It Must Be ABC* (1992–93)
* *Watched by more people than any other network* (1993–94)
* *The American Broadcasting Company* (1994–95)
* *Get with the Program!* (1995–96)
* *Nobody Does It Like ABC* (1996–97)
* *TV is Good* (1997–98)
* *We Love TV* (1998–99)
* *America’s Broadcasting Company* (1999–2007)
* *Start Here* (2007-bu günə qədər)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Disney-ABC Television Group 
* ABC Promos 
* The Evolution of ABC
* A bio of Former President Fred Silverman
Bilinit

**Bilinit Fe<sup>2+</sup> Fe<sub>2</sub><sup>3+</sup>  [SO<sub>4</sub>]<sub>4</sub>  • 22H<sub>2</sub>O** — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.	  		 

## Xassələri
Rəng – ağ, sarımtıl; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 1,87; Sərtlik – 1; Sınıqlar – tikanlı; Morfologiya – kristallar: iynəvari, tükşəkilli; Mineral aqreqatları: radial-lifli kütlələr, qabıqlar.

## Mənşəyi və yayılması
Ən çox hipergen şəraitdə dəmir sulfidlərinin dəyişilmə məhsulu kimi əmələ gəlir. Liqnitlərdə və sulfid filizlərinin oksidləşmə zonasında qeyd olunur. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: ryomerit, botriogen, pikkerinqit, pikromerit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Bilina dağı (Çexiya). Azərbaycanda Laçın rayonunda Bülüldüz sulfid təzahüründə tapılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

## Xarici keçidlər

* General Bilinite Information
Maqnezit

**Maqnezit – Mg [CO<sub>3</sub>]** — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən. 

## Növ müxtəliflikləri
Ferromaqnezit (7,5%-dək FeO).

## Xassələri
Rəng – ağ, bozumtul, sarımtıl, qəhvəyi, bəzən rəngsiz; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffaf, bəzən qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 2,9-3,1; Sərtlik – 4,0-4,5; Kövrəkdir; Ayrılma – romboedr {1011} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – pilləli; sıx farforabənzər aqre-qatlarında – qabıqvari; Morfologiya – kristallar: nadir rast gələn romboedrik; Mineral aqreqatları: massiv, sıx, dənəvər, farforabənzər, torpaqvari.

## Mənşəyi və yayılması
Hidrotermal maqnezit dolomit və dolomitləşmiş əhəngdaşlarının metasomatik əvəzlənməsi məhsuludur. Hiperbazitlərin hidrotermal dəyişilmə prosesində isti karbonat məhlullarının təsiri zamanı olivin və piroksenlərin hesabına əmələ gəlir. Mineralın infiltrasion yataqları ultraəsasi süxur massivlərinin kimyəvi aşınması zamanı formalaşır. Çökmə maqnezit duz- və gips saxlayan süxur qatlarında qeyd edilir. Mineralın metamorfik əmələgəlmələri kristallik magnezial şistlər üçün adidir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: dolomit, kalsit, kvars, xalsedon, opal, barit, talk, serpentin, gips, halit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Radenşteyn və Kraubat (Avstriya); İtaliya; İspaniya; Satkin və Xəlilov yataqları (Rusiya); Kvebek (Kanada); Kaliforniya, Nevada, Nyu-Meksiko ştatları (ABŞ); Salem (Hindistan) və b. Azərbaycanda Kiçik Qafqazın ofiolit qurşağının hiperbazitləri içərisində yerləşən bir sıra kiçik maqnezit təzahürləri vardır.

## Tətbiqi
Yandırılmış maqnezit 3000°C temperaturadək dayanıqlı olan yüksəkodadavamlı material kimi metallurgiyada, həmçinin abraziv sənayesində və tikintidə istifadə edilən Sorel sementinin istehsalında tətbiq edilir. Kimya, keramika, kağız, rezin, əczaçılıq və başqa sənaye sahələrində də istifadə edilir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

## Xarici keçidlər

* THE MINERAL MAGNESITE
Yarozit

**Yarozit – K Fe<sub>3</sub><sup>3+</sup> [(OH)<sub>6</sub> | (SO<sub>4</sub>)]<sub>2</sub>** — triqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.
                                     
## Növ müxtəliflikləri
Kalsiumlu, stronsiumlu (3,35% Sr), selenli (0,2 % SeO4) yarozit.

## Xassələri
Rəng – oxra kimi sarı, sarımtıl-qonur, qonur, tünd-qəhvəyi; Mineralın cizgisinin rəngi – sarı; Parıltı – demək olar ki, almaz parıltısından şüşə parıltısınadək; Şəffaflıq – yarımşəffaf; Sıxlıq – 3,15-3,26; Sərtlik – 3-4; Kövrəkdir; Ayrılma – {0001} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar, qabıqvari; Başqa xassələr – güclü piroelektrik xassələri ilə səciyyələnir, əllə toxunduqda yağlıdır; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; kiçik romboedrik və lövhəvarı; Mineral aqreqatları: xırdadənəli, sıx, torpaqvari, lifli kütlələr, qabıqlar, qaysaqlar, konkresiyalar, pirit üzrə psevdomorfozalar.

## Mənşəyi və yayılması
Sulfid yataqlarının oksidləşmə zonası üçün səciyyəvidir – dəmirin ilkin kükürd birləşmələrinin aşınması zamanı əmələ gəlir. Mineralın termal bulaq çöküntülərində də tapıntıları məlumdur. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: hötit, hidrohötit, hidrohematit, kvars, alunit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Barranko-Yaroso (İspaniya); Lavrion (Yunanıstan); Artyomov (Ukrayna); Blyava (Rusiya); Maykain (Qazaxıstan); Bukantau (Özbəkistan); Yava ad. Azərbaycanda yarozit bir sıra yataq və təzahürlərin (Katsdağ, Daşkəsən, Gədəbəy, Çıraqdərə, İtqırılan, Qızılarxaç və b.) oksidləşmə zonalarında, onun stronsiumlu növ müxtəlifliyi isə Duqlun-Vənənd (Ordubad rayonu) alunit yatağında aşkar edilmişdir.

## Tətbiqi
Əhəmiyyətli yığınları pardaxlama tozu və boya istehsalı üçün xammal kimi istifadə edilə bilər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

## Xarici keçidlər

* General Jarosite Information
Strukturlu proqramlaşdırma

**Strukturlu proqramlaşdırma** (,, ) — proqramların "ayır və buyur" ideyasına uyğun gələn layihələndirilməsi metodologiyası. E. Deykstra (Edsger Dijkstra) tərəfindən işlənib hazırlanıb. Proqram məsələlər toplusu kimi layihələndirilir. Sadə təsvir üçün çox çətin olan məsələlər bir neçə daha kiçik altməsələlərə bölünür və proses bütün məsələlər yetərincə anlaşıqlı olanadək davam etdirilir.

Belə layihələndirmə nəticəsində proqram iyerarxik təşkil olunmuş və hər birinin yalnız bir giriş və bir çıxış nöqtəsi olan yığcam modullardan ibarət olacaq. Bundan başqa, strukturlu proqramlaşdırma GOTO deyimlərindən istifadəyə məhdudiyyət qoyur, çünki hesab edilir ki, proqramda xətaların sayı keçidlərin sayının kvadratına mütənasib artır. İri layihələrdə strukturlaşmış proqramları işləyib hazırlamaq və müşayiət etmək asandır. Ancaq bu metodun bir sıra çatışmazlıqları var, məsələn, verilənlərin strukturları, onları idarə edən funksiyalardan ayrıldığından, verilənlər və onlar üzərində əməllər vahid tam kimi qavranılmır.

## Ədəbiyyat
* 
*  — ISBN 5-7422-1000-0

## Xarici keçidlər
* Strukturlu proqramlaşdırma