open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vöröşmarti meydanı

thumb|Mixay Vöröşmarti heykəli
**Vöröşmarti meydanı** () — Budapeştin mərkəzində yerləşən məşhur piyada meydanı. Macarıstanın paytaxtı V rayonunda, Peştdə yerləşir. Vatsi küçəsi Vöröşmarti meydanında  sonlanır. 1885-ci ildən etibarən, «Jerbo» kafesi meydanda fəliyyət göstərir. Meydanda yerləşən "Vöröşmarti Meydanı" adı da Budapeşt Metrosunun birinci xəttinin son stansiyasıdır. Meydanda bir neçə ad dəyişdirildi: 1812-ci ildən  şəhər xəritələrində Teatral adlanırdı , 1874-cü ildən isə Avstriyalı Qizel adını daşıyırdı və 1926-cı ildən Macarıstan şairi Mixay Vöröşmarti adı ilə adlandırıldı.

Meydan mağazalar və kafelərin yerləşdiyi köhnə ticarət mərkəzlərinin binaları ilə əhatə olunmuşdur. Meydanın mərkəzində, ağaclarla əhatə olunmuş, Mixay Vöröşmarti heykəli, Karl Marmarın heykəli, Edvard Telc və Eduard Kallos tərəfindən qoyulmuşdur. Macarıstan Vətəninə sevgi və sadiqlik haqqında "Şikayət" () şairinin məşhur vətənpərvərlik şerindən bir xətt baza üzərində möhürlənmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Венгрия. Издательство «Вокруг света», 2009 ISBN 978-5-98652-226-5
* Михаэль Херл. Будапешт. Издательство Polyglott, 1996 ISBN 5-88395-021-3
Ratqers Universiteti

**Ratqers Universiteti** () — ABŞ-nin Nyu-Cersi ştatında yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tanınmış məzunları
* Amiri Baraka – Afroamerikalı yazıçı və şair.
* Ceyms Qandolfini – amerikalı aktyor.
* Milton Fridmen – amerikalı iqtisadçı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Astilba

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

"Astilba" yunan sözü olub "A" - "çox", "stilbe" - "parlaq" deməkdir. Bitkiyə bu adın verilməsi onun yarpaqlarının parıltılı olması ilə əlaqədardır. Şərqi Asiya, Yaponiya və Şimali Amerikada bu çoxillik bitkinin 30-a yaxın növü məlumdur. Gülçülükdə istifadə olunur. 

Astilbanın kökümsovunu hissələrə bölməklə çoxaltmaq olar. Bölünmüş hər bir hissədə tumurcuq olmalıdır. Qələmlə çoxaldılmış astilba tez gül açır. Çiçək qurumağa başlayanda saplağını kəsmək lazımdır. Astilbanın kökümsovu hər il torpağın üst səthinə doğru inkişaf edir. Çılpaq qalan köklərin üzərini torf ilə örtmək lazımdır.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şamdangülü

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Botaniki xarakteristikası
Çox vaxt mürəkkəb hibrid mənşəli növ olan zonal şamdangülündən (P.zonale) istifadə edirlər. Bu yaşıl zoğlu, yumru, qırmızı zolaqlı, sallaq yarpaqları olan iri bitkidir. Müxtəlif rəngli çiçəkləri çətir-hamaşçiçəyinə yığılmışdır. Gülçülükdə dişli yarpaqlı və ikirəngli çiçəkləri olan kraliçə şamdangülü (P.domesticum), ətirli yarpaqları olan ətirli şamdangülü (P.fragrans) və sallaq zoğlu, çəhrayı çiçəkləri olan sarmaşıqyarpaqlı şamdangülündən (P.Peltatum) geniş istifadə olunur. Çox vaxt şamdangülünü qələmlə çoxaldırlar. Bu dövrdə bitkinin çox zoğ verməsi üçün təpə tumurcuğu kəsilir. Qələmləri əkməzdən əvvəl 1-2 saat qurudulur və kölgəli yerdə əkilir. Şamdangülünü çox vaxt dibçək gülü kimi becərilir, yayda açıq sahəyə köçürürlər.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Andraşi prospekti

**Andraşi prospekti** (və yaxud **Andarşşi**, ) — Macarıstanın parad prospekti. Onun möhtəşəm zərif görünüşünə görə, prospekt, Budapeştin Yelisey bağları adlanır. Avstriya-Macarıstan Xarici İşlər naziri Dyüla Andraşının adını daşıyır. Andraşi prospektində, kontinental Avropanın ən qədim metrosunun ilk xətti çəkilmişdir.

Andrassi prospekti, 1896-cı ildə memar Mikloş İblin möhtəşəm layihəsinə əsasən, Edön Lexner də daxil olmaqla, həmin dövrün bir çox görkəmli memarlarının iştirakı ilə, vətənlərinin Macarlar tərəfindən əldə edilməsinin minilliyin qeyd olunması ilə əlaqədar olaraq inşa edilmişdir. 1956-cı ilin inqilabi ilində Molodezinin prospektinə çevrilib, sonra 1989-cu ilədək Xalq Cəbhəsi adlandırıldı. 2002-ci ildə Andrassi prospekti UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına yazılmışdır.

## Əsas görməli yerləri
* Macar dövlət opera teatrı
* Dreksler sarayı
* Paris univermağı
* Terror muzeyi
* Ferens List adına Memorial və Araşdırma Mərkəzi
* Budapeşt kukla teatrı

## Ədəbiyyat
* Венгрия. Издательство "Вокруг света", 2009 ISBN 978-5-98652-226-5
* Михаэль Херл. Будапешт. Издательство Polyglott, 1996 ISBN 5-88395-021-3
*
Qırxqız dağı

**Qırxqız** — Azərbaycan Respublikasının Qarabağ silsiləsinin şimal ərazisində Laçın, Kəlbəcər və Xocalı rayonunun ərazisini əhatə edən dağ silsiləsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avropadakı ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

Burada **[[Avropa|Avropada]] [[YUNESKO|UNESCO]] [[Ümumdünya irsi|ümumdünya irsinin]] siyahısı** təqdim olunmuşdur.

## Xarici keçidlər
* UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısı - UNESCO rəsmi saytı.  
* UNESCO-nun Dünya İrs Statistikası - UNESCO rəsmi saytı.
Skabioza

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Keçmişdə skabiozanın yarpaqları ilə qoturluq xəstəliyini sağaldırdılar. Buna görə bu bitkinin adı yunancadan tərcümədə skabioza "qotur" deməkdir. Bitkinin təxminən 100-ə yaxın növü məlumdur ki, onlardan 12-si Azərbaycanda geniş yayılmışdır. Bu cinsə daxil olan növlər birillik, ikiillik və çoxillik qruplara bölünür. Bəzi növlər kolşəkillidir. Gülçülükdə əsasən 20 növdən istifadə olunur. Onların ikisindən parkların, bağların, ofis interyerlərinin bəzədilməsində geniş istifadə edilir. Tünd-qırmızı skabioza (S.atropurpurea) birillik növ kimi yetişdirir. Bu 60 sm hündürlüyü olan, dik dayanan bitkidir. Şarşəkilli hamaşçiçəkləri müxtəlif: çəhrayı, bənövşəyi, ağ, al-qırmızı rəngdə ola bilər. Hündür bitkilərdən əlavə alçaqboylu formaları da vardır. Yabanı halda bitki Cənubi Avropada bitir. Skabioza əsasən toxumla çoxaldılır. Cücərtiləri bir-birindən 30 sm məsafədə seyrəldilir. Skabiozanı gül açan müddətdə də köçürmək olar. Dərilmiş skabioza suda uzun müddət qalır.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Panevejis FK

**Panevejis FK** () — Litva futbol klubu. Panevejis şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Panevejis futbol komandasının tarixi 2015-ci ildən başlayır.

“Aukştaitiya” stadionunda keçirir.

## Uğurları
* **Litvanin çempionatı:**
**  **Çempion (1)** - 2023
**  **Gümüş medal (0)** -
**  **Bürünc medal (1)** - 2022.

* **Litvanin Pirma lyga (D2):**
**  **Çempion (1)** - 2018

* **Litvanin Kuboku:**
** **Qızıl medal (2)** - 2020, 2025
** **Finalçı (1)** 2021

* **Litva Superkuboku:**
** **Qızıl medal (8)** - 2021, 2024
** **Finalçı (0)** -

## Mövsümlər (2015–...)

## İstinadlar
Astronomların siyahısı

Aşağıdakı siyahıda astronomiya, astrofizika və astrometriya sahəsinə töhfələr verən görkəmli astronomlar qeyd olunmuşdur:

## İstinadlar
Gecəçiçəyi

Növün adı latınca Mirabilis sözündən götürülmüşdür, Azərbaycan dilinə tərcümə edildikdə "qəribə" adlanır. Bu bitki növlərinin gülləri əsasən günortadan sonra açır və bütöv gecəni açıq qalaraq, sübh açılana yaxın solur. Yabanı halda növlərin əksəriyyəti Amerika və Himalayda bitir. Məlum olan 60 növdən gülçülükdə dördü yayılmışdır. Yalapa mirabilisi-M.yalapa növü yaşıllaşdırmada, parkların, bağların, ofis interyerlərinin bəzədilməsində geniş istifadə edilir. Azərbaycanda 2 növü becərilir. Bu kol bitkisinin uzunluğu 1 m olub, hər zoğun yuxarı yarpaqlarının oturacağında yerləşən güllər müxtəlif rəngdə (ağ, sarı, qırmızı, çəhrayı və s.) ola bilər. Gecəçiçəyinin vətəni Amerikanın tropik bölgələridir. Bu növdən 1582-ci ildən yaşıllaşdırmada və səhiyyədə müxtəlif dərmanların hazırlanmasında geniş istifadə olunur. Gecəçiçəyinin fərqli xüxusiyyətləri kök yumrusuna oxşar kökləridir. Gecəçiçəyi çox vaxt əkin sahələrində günəşli yerlərdə yaxşı bitir. Bitkini toxum və çilik vasitəsilə əsasən yaz dövründə çoxaldırlar.

## Məlumat mənbəsi
# Tofiq Məmmədov (botanik) "Gülçülük ensiklopediyası": Bakı: "Azərbaycan"-2016. http://dendrologiya.az/?page_id=112
Stumbras FK

**Stumbras FK** (*[[Litva dili]]ndə-Futbolo klubas "Stumbras"*) — Litvanın futbol klubu. Kaunas şəhərində yerləşir.

## Tarixi
2013-cü ildə yaranan komanda. 

## Uğurları
* **Litvanin çempionatı:**
** **4-cü yer** - 2018
* **Litvanin Kuboku:**
** **Qızıl medal (1)** - 2017
** **Finalçı (1)** - 2018
* **Litvanin Superkuboku:**
** **Finalçı (1)** - 2018

## Avrokuboklardakı iştirakı

## Mövsümlər (2013–2019)

## Formasi

## İstinadlar
Kauno Jalqiris FK

**Kauno Jalqiris FK** (*[[Litva dili]]ndə-Futbolo klubas "Kauno Žalgiris"*) - Litvanın futbol klubu. Kaunas şəhərində yerləşir.

## Tarixi
2004-cü ildə yaranan komanda. 

## Uğurları
;  **Litvanin çempionatı:**
*  **Çempion (1):** 2025 
*  **Gümüş medal (1):** 2022
*  **Bürünc medal (3):** 2020, 2021, 2024.

;   **Supertaurė:**
* **Çempion (1):** 2026

## Mövsümlər (2013–...)

## Formasi

## Heyəti

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"
 

 

 

 

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"
 

 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## İstinadlar
Palanqa FK

**Palanqa FK** (*[[Litva dili]]ndə-Futbolo klubas "Palanga"*) - Litvanın futbol klubu. Palanqa şəhərində yerləşir.

## Tarixi
2011-cü ildə yaranan komanda.

“Palanqa” stadionunda keçirir.

## Uğurları

* **Litvanin Pirma lyga (D2):**
**  **Çempion (1)** - 2017

## Mövsümlər (2011–...)

## Formasi

## İstinadlar
Floks

Phlox L.-cinsin adı yunancadan "alov" kimi tərcümə olunur. Məlum olan 60 növdən gülçülükdə 40 növündən geniş stifadə olunur. Bitkinin bəzi yabanı növlərinin çiçəkləri al-qırmızı rəngdədir. Drummond floksu (Ph.drummondii) hündürlüyü 45 sm-ə çatan, gövdəsi yapışqan budaqlı, lansetvari yarpaqlı, sıx salxımlara yığılmış, müxtəlif rəngli çiçəkləri olan bitkidir. Çiçəklərin formasına və rənginə görə fərqlənən çoxlu miqdarda mədəni forması vardır. Yabanı halda drummond floksu Texasda bitir. Gülçülükdə bitki 1835-ci ildən istifadə olunur. Bitki rütubəti sevmədiyi üçün toxumları torpağa əkərkən ləkləri polietilen pərdə ilə örtmək lazımdır. Bitkilərin daha şaxəli olması üçün böyüyən cücərtilərin başlarını qopardırlar. Floksun uzun müddət çiçəkləməsi üçün solmuş çiçəkləri qırmaq lazımdır.

## Məlumat mənbəsi
# Tofiq Məmmədov (botanik) "Gülçülük ensiklopediyası": Bakı: "Azərbaycan"-2016. http://dendrologiya.az/?page_id=112
Suduva FK

**Suduva FK** () - Litvanın Mariyampole şəhərini təmsil edən futbol klubu. 

## Tarixi
Komanda 1968-ci ildə yaranmışdır. 

## Uğurları

* **Litvanin çempionatı:**
**  **Çempion (3)** - 2017, 2018, 2019
**  **Gümüş medal (4)** - 2007, 2010, 2020, 2021
**  **Bürünc medal (6)** - 1975, 2005, 2009, 2011, 2012, 2016
* **Litvanin Kuboku:**
** **Qızıl medal (3)** - 2006, 2009, 2019
** **Finalçı (4)** - 1976, 2002, 2016, 2020
* **Litvanin Superkuboku:**
** **Qızıl medal (4)** - 2009, 2018, 2019, 2022
** **Finalçı (2)** - 2006, 2020

## Avrokuboklardakı iştirakı

## Mövsümlər (2000–...)

## Formasi

## İstinadlar
Riteryay FK

**Riteryay FK** (*[[Litva dili]]ndə-Futbolo klubas "Riteriai"*) — Litvanın Trakay şəhərini təmsil edən futbol klubu.

## Tarixi
2005-ci ildə yaranan komanda.

LFF stadionunda keçirir.

## Uğurları
* **Litvanin çempionatı:**
**  **Çempion (0)** - 
**  **Gümüş medal (2)** - 2015, 2016
**  **Bürünc medal (3)** - 2017, 2018, 2019
* **Litvanin Kuboku:**
** **Qızıl medal (0)** - 
** **Finalçı (1)** - 2015/16.
* **Litvanin Superkuboku:**
** **Qızıl medal (0)** - 
** **Finalçı (3)** - 2015, 2016, 2017

## Avrokuboklardakı iştirakı

## Mövsümlər (2010–...)

## Formasi

## İstinadlar
II Domanqart

**II Domanqart** () və ya **Domanqart mak Domnayll** (; ) — Dal Riada kralı (660–673).

## Həyatı
II Domanqart I Domnayllın oğlu idi. O, 660-cı ildə II Konallın xələfi olmuşdur. Salnamələrdə verilən məlumatlara görə, bu dövrdə Dal Riada onun qardaşı Qabran, kral Komqallın davamçıları və kral Böyük Loarnın davamçıları arasında bölünmüşdü.

II Domanqart 673-cü ildə vəfat etmiş və taxtı Meldüyn mak Konalla buraxmışdır.

## Mənbə

### Ədəbiyyat
*  
*  
*  
*  ()
Mark Felt

**Uilyam Mark Felt** () — Federal Təhqiqat Bürosunun xüsusi agenti, sonradan sayca ikinci direktoru. Direktor olduğu müddətdə, "Dərin Boğaz" ləqəbi ilə, Vaşinqton Post Qəzetinin, Bob Vudvard və Karl Bernşteyn adlı iki müxbirinə gizli şəkildə, Uotergeyt qalmaqalı barədə məxfi məlumatlar ötürüb və nəticədə, 1974-cü ildə ölkəyə rəhbərlik edən, ABŞ-nin 37-ci prezidenti Riçard Niksonu istefaya məcbur edib. Bu məlumatların həqiqətən Felt tərəfindən ötürülməsi ilə bağlı ABŞ-də şüphələr yaranmasına baxmayaraq, bu sirr 30 il sonra öz sübutunu tapıb. 2005-ci ildə qızının təkidi ilə özünün "Dərin Boğaz" olduğunu mətbuata açıqlayıb.

"Dərin Boğaz" əhvalatı mətbuat və qəzet tarixinin ən yaxşı qorunan sirri olaraq qəbul olunur.

## İstinadlar
Jalgiris FK

**Jalqiris FK** () — Litvanın futbol klubu. Klubun ev stadionu LFF-dır. Vilnüs şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Komanda 1947-ci ildə yaranmışdır. 

## Uğurları
* **Litva çempionatı:**
**  **Çempion (11)** - 1991, 1992, 1999, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022, 2024
**  **Gümüş medal (13)** - 1990, 1994, 1995, 1997, 1998, 2000, 2010, 2011, 2012, 2017, 2018, 2019, 2023
**  **Bürünc medal (5)** - 1990, 1996, 2001, 2010, 2025
* **Litva Kuboku:**
** **Qızıl medal (14)** - 1991, 1993, 1994, 1997, 2003, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 (bahar), 2016 (payiz), 2018, 2021, 2022
** **Finalçı (6)** - 1990, 1992, 1995, 2000, 2001, 2017
* **Litva Superkuboku:**
** **Qızıl medal (8)** - 2003, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2020, 2023
** **Finalçı (3)** - 2019, 2021, 2022

## Avrokuboklardakı iştirakı

## Mövsümlər (2009–...)

## Formasi

## İstinadlar
Şirvena FK

**FK Şirvena** (*[[Litva dili]]ndə-Futbolo klubas "Širvėna"*) — Litvanın futbol klubu. Birjay şəhərində yerləşir.

## Tarixi
1948-ci ildə yaranan komanda.

Birjay stadionunda keçirir.

## Uğurları
* **Litvanin B klasė:**
**  **Gümüş medal (5)** - 1953, 1954, 1955, 1956, 1957

## Formasi

## Avrokuboklardakı iştirakı

## İstinadlar
Utenis FK

**FK Utenis** (*[[Litva dili]]ndə-Futbolo klubas "Utenis"*) — Litvanın futbol klubu. Utena şəhərində yerləşir.

## Tarixi
1933-cü ildə yaranan komanda.

Utenis stadionunda keçirir.

## Uğurları

## Avrokuboklardakı iştirakı
Yonava FK

**Jonava FK** () - Litvanın futbol klubu. Yonava şəhərində yerləşir.

## Tarixi
1991-cü ildə yaranan komanda ev oyunlarını Jonava stadionunda keçirir.

## Uğurları
* **Litvanin Pirma lyga (D2):**
**  **Çempion (4)** - 1992–93, 1998–99, 2012, 2015

## Formasi

## Heyəti

## Tanınmış oyunçular
*  Kamran Guliyev, (2018—20??)
*  Tural Rzayev, (2018)

## İstinadlar
I Domnall (Dal Riada kralı)

**I Domnall** (, ), **Domnall mak Exdax** (), **Domnall Brekk** (), I Çilli Domnall (; ) — Dal Riada kralı (629–642).

## Həyatı
I Domnall I Eoxaydın oğlu idi. Onun adı tarixi mənbələrdə ilk dəfə 622-ci ildə qeyd edilmişdir. O, Konall Qutbinn ilə birlikdə bir döyüşdə qalib olmuşdur.

629-cu ildə atasının ölümündən sonra Dal Riada kralı olan I Domnall İrlandiya klan rəhbəri Kenel Konayll ilə olan ittifaqını pozmuş, ona hücum etmişdir. I Domnall 637-ci ildə Olster kralı Yalançı Konqal ilə birlikdə Domnall mak Edo rəhbərliyindəki koalisiyaya Maq Rot döyüşündə məğlub olmuşdur. Domnall mak Exdax 635-ci ildə və daha sonra 638-ci ildə piktlərə məğlub olmuşdur. Əlavə olaraq, Domnall Brekk Alt Klut kralı Euqeyn ap Beliyə Stratkarron döyüşündə məğlub olmuşdur. O, bu döyüşdə həlak olmuşdur.

I Domnallın xələfi oğlu Domanqart yox, keçmiş hakimiyyət şəriki I Ferxar olmuşdur.

## Mənbə

### Ədəbiyyat
*
Relyey

**Relyey** ()  — İspaniyada yerləşən, şəhər və bələdiyyə.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 76,87&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə siyahıya alınmaya görə əhalisi 1279 nəfərə çatmışdır. Şəhər mərkəzdən 39&nbsp;km məsafə uzaqlıqda yerləşir. 
## Qalereya

## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Polop
* Finestrat
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Relyeyin şəhər zalı 
* Relyey muzeyi
* Bələdiyyə statistik göstəricisi 
* Məlumatlar və rəqəmlər
* Relyey şəhəri
Qəhrəmanlar meydanı (Budapeşt)

**Qəhrəmanlar meydanı** () — Macarıstan paytaxtının məşhur meydanlarından biri. Qəhrəmanlar meydanında Andraşi prospekti başa çatır və arxasında şəhər parkı Varosliqet başlayır. Meydan 1896-cı ildə Macarıstanın minilliyini qeyd etmək üçün bəzədildi daha sonra gələn 50 min qonaqlar yerləşdirdi.

Meydan bir neçə abidə ilə bəzədilmişdir. Onun mərkəzində yerləşən minilliyin abidəsi, vətən quruculuğunun min illik ildönümünə həsr olunmuş dövlət məclisinin qərarı ilə tikilmişdir — Macarların Karpatlardan keçməsi və 36 metr yüksəklikdəki bir sütundur. Üstəlik, Kral Stefan müqəddəs tacı ilə dünyanın başında olan Arxanqel Qavriil rəqəmi və apostol xaçı. Sütunun qəlibinə vətənlərini tapmaq üçün rəhbərlik edən Macarlar liderlərinin atelyedə heykəlləri monte edildi. Bunlara Arpad rəhbərlik edir. Abidənin müəllifləri memar Albert Şikedats və heykəltaraş Dyörd Zala, quruluşu 42 ildə bitmişdir. Efsanəyə görə Macarıstanların xristianlığa çevrilməsi Müqəddəs Stefan baş kahin Qabriyel tərəfindən verildi və ona yuxuda bildirildi. Abidənin dibində hökmdar Macarıstanın hakimiyətinin təsisçisi Şahzadə Arpad başçılıq etdiyi yeddi macar qəbiləsinin rəhbərləri təsvir olunur.

## Sol kolonadın heykəlləri
Sol kolonadanın yuxarı hissəsində toxuma, iş və zənginliyi əks etdirən bir kişi və bir qadın heykəli var. Sol kolonadanın daxili yuxarı kənarında bir araba idarə edən bir kişi var, bir ilan kimi qamçı kimi istifadə edərək, müharibəni təsvir edir.



Fayl:Munka és a Jólét.jpg|
Fayl:Háború.jpg|Müharibənin simvolu olan ilan ilə insan
Fayl:Budapest Heroes square Szent István.jpg|Macarıstanın I Stefan , Müqəddəs Stefan Papanın emissarından tacı alır
Fayl:Budapest Heroes square Szent László.jpg|Ladislav I, Macarıstanın Müqəddəs Ladislaus kralı oğlunu öldürür
Fayl:Budapest Heroes square Kálmán 1.jpg|Kolomen Macarıstan, Kral Koloman yanan ifritələri qadağan edir
Fayl:Budapest Heroes square II Andras.jpg|Macarıstanlı II Andrey , II Kral Andrey  Müqəddəs torpaqlara bir səltənət edir
Fayl:Budapest Heroes square Béla IV.jpg|Macarıstanda IV Bela , IV Kral Bela , monqol istilasından sonra ölkəni bərpa edir
Fayl:Budapest Heroes square Károly Robert.jpg|Macarıstanlı I Çarls , IV Kral Ladislav , Marfeld döyüşündə Ottoqarı məğlub etdi
Fayl:Budapest Heroes square Nágy Lájos.jpg|Macarıstan kralı I Luis , Kral Luis böyük Napoli işğal edir



## Ədəbiyyat
* Hajós, György, *Heroes' Square*, Municipality of Budapest (2001)
* Gerő, András, *Heroes' Square Budapest*, Corvina (1990)
Tarbena

**Tarbena** ()  — İspaniyada yerləşən bələdiyyə və şəhər.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 31.67&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ilin siyahiya alinmasına görə əhali 801 nəfərə çatmışdır. Şəhər mərkəzdən 72&nbsp;km məsafə uzaqlıqda yerləşir.
## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Altea
* Alfas-del-Pi
* Relyey
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ayuntamiento de Tárbena
* Tarbenanın Bələdiyyə statistikası indeksi
* Əyalətinin məlumatları
*  Valensiya Hökuməti
Ortairland dili

**Ortairland dili** () və ya **Ortagel dili** () — 900–1200-cü illərdə indiki İrlandiyada, Şotlandiyada və Men adasında danışılmış dil. Müasir goydel dilləri olan irland, şotland-kelt və men dillərinin hamısı ortagel dilinin davamçılarıdır.

## Nümunə
Aşağıda Konnaxt kralı Eoqan Bel barədə ortagel dilində yazılmış şeir verilib.

Dún Eogain Bél forsind loch forsrala ilar tréntroch,
ní mair Eogan forsind múr ocus maraid in sendún.

Maraid inad a thige irraibe ’na chrólige,
ní mair in rígan re cair nobíd ina chomlepaid.

Cairptech in rí robúi and, innsaigthech oirgnech Érenn,
ní dechaid coll cána ar goil, rocroch tríchait im óenboin.

Roloisc Life co ba shecht, rooirg Mumain tríchait fecht,
nír dál do Leith Núadat nair co nár dámair immarbáig.

Doluid fecht im-Mumain móir do chuinchid argait is óir,
d’iaraid sét ocus móine do gabail gíall [n]dagdóine.

Trían a shlúaig dar Lúachair síar co Cnoc mBrénainn isin slíab,
a trían aile úad fo dess co Carn Húi Néit na n-éces.

Sé fodéin oc Druimm Abrat co trían a shlúaig, nísdermat,
oc loscud Muman maisse, ba subach don degaisse.

Atchím a chomarba ind ríg a mét dorigne d’anfhír,
nenaid ocus tromm ’malle, conid é fonn a dúine.

Dún Eogain.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
*
*
*
*
Mirşəkərli (Urmiya)

**Mirşəkərli** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 376 nəfər yaşayır (97 ailə).

## İstinadlar
Birjay

Birjai — Litvanın şimalında yerləşən şəhər. Birjay yenidən qurulmuş Birjay qala malikanəsi ilə məşhurdur və bütün bölgə bir çox ənənəvi resept pivə zavodları ilə tanınır.

## İstinadlar
Yonava

**Yonava** — Litvanın ikinci ən böyük şəhəri.

## Adı
Şəhərin adı Litva mənşəli şəxs adındandır.

## İdman

#### Futbol
* Yonava FK futbol klubu.

## İstinadlar
Kobeya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Yabanı halda dağlıq, tropik meşələrdə bitən iri kol bitkisidir. Şaxələnmiş bığcıqları vaitəsilə bitkilərə sarmaşır. Yarasalar və ya iri gecə kəpənəkləri vasitəsilə tozlanır. Cinsin iki növü vardır: sallaqçiçəkli kobeya (C.penduliflora) və sarmaşan kobeya (C.scandens). Sarmaşan kobeya dekorativ gülçülükdə şaquli yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur. Kobeya gövdələri 3 m uzunluqda olan bitkidir. İlk istifadə edilən növün gülləri al-qırmızı rəngdə olub, diametri 9 sm-ə çatır. Mədəni formasının (C.scandens f.alba) sarı gülləri vardır. Gül və zoğları əvvəlcə yaşıl rəngdə, sonradan al-qırmızı olur. Kobeya şitil üsulu ilə yetişdirilir. Torpağı əkəndən sonra şitilləri sulamaq lazımdır. Kobeya lian bitkilərə aiddir. Onun inkişaf etməsi üçün taxta və metal konstruksiyalardan dayaq qurulur və buna əsasən müxtəlif kompozisiyalar yaradılır. Azərbaycanda təbii halda meşələrdə, mədəni halda isə yaşıllaşdırmada və parkların salınmasında istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kommertsbank Tauer

**Kommertsbank Tauer** () —  Frankfurt-Maynda yerləşən göydələn.

1997-ci ildə 300 metr yüksəkliyində ucaldılan göydələn, dövrünə görə Avropanın ən yüksək binası hesab edilidi. 

1991-ci ilin iyun ayında qəbul edilmiş layihəyə əsasən, bina 65 mərtəbə, ümumi sahəsi 120 000 m² və ümumi həcmi isə 538 000 m³-dir. 

Binanın damı asimmetrikdir. Döşəmə sahəsi 1700 m²dir. Damda 40-a qədər insan üçün kiçik bir müşahidə salonu var. Yanacaq liftindən yalnız xüsusi icazə ilə əldə etmək mümkündür. Binada 1600 kq-lıq yük qabiliyyəti olan 16 lift var. Hər bir bölmənin kənar görünüşü olan iki şüşə lift var.

Demək olar ki, bütün xarici divarlar şüşə ilə hazırlanıb. İkili fasad kondisioner sisteminə təmiz hava verir. Bina ekoloji standartlar və enerji qənaət tələbləri nəzərə alınmaqla tikilmişdir.

Tikilinin alt mərtəbəsində, təhlükəsizlik xidmətləri və texniki xidmətlər vardır.

Binanın aşağı hissəsində 1060 m² ərazidə müxtəlif tədbirlər üçün istifadə edilən "Plaza" kompleksi mövcuddur. Binanın sahibi "Commerzbank"-dır.
## Qalereya

Şəkil:Frankfurt-Skyline-2012.jpg|Kommertsbank Tauer gecə görünüşü
Şəkil:Frankfurt am Main nightshot.jpg|Gece
Şəkil:Commerzbank Tower from Main Tower.jpg|Əsas qüllənin üst hissəsi
Şəkil:Frankfurt Am Main-Commerzbank Tower-Ansicht vom Eisernen Steg.jpg|Dəmir Körpüsündən görüntü
Şəkil:Panorama 46.JPG|Küçə səviyyəsinin görünüşü
Şəkil:Frankfurt Commerzbank Tower (Kaiserplatz).jpg|Kaiserplatzdan
Şəkil:Frankfurt Commerzbank-Turm.20130904.jpg|Cənubi görünüşü
Şəkil:Commerzbank Vent.jpg|

## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Коммерцбанк-Тауэр на thehighrisepages 
* Статья из журнала ''«Умная» архитектура''
Pulcuqotu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Bu bitkinin adının mənşəyi hələ ki təyin olunmayıb. Qədim Yunanıstanda bu bitkini İberis adlandırmışlar. Yabanı halda İberis əsasən Cənubi Avropada bitir. Müasir gülçülükdə İberis cinsinin 4 növündən istifadə olunur ki, onlardan da 2 növü birillikdir. Acı iberis (İ.amara) yabanı halda Aralıq dənizi sahillərində bitir.Hazırda bu bitkinin mədəni formaları və sortları geniş yayılmışdır. İberisin bütün mədəni formaları taclı iberis (İ.a.var.coronaria V oss) adlanır. Çətirli iberis digər növlərdən fərqli olaraq aşağı hissədə kol şəklini alır, hamaşçiçəkləri isə formalarını itirmirlər.İberisi toxumla, qələmlərlə və kolun bölünməsi ilə çoxalmaq olar. Qələmləri yayın əvvəlində kəsir və solmuş hamaşçiçəklərin yuxarı hissəsini vaxtaşırı kəsmək lazımdır. Çoğan ilə kompozisiyada iberis gözəl görünür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Orçeta

**Orçeta** ()  — İspaniyada yerləşən, şəhər və bələdiyyə.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin  24.06&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə siyahıya alınmasına görə əhali 875 nəfərə çatmışdır. 
## Qalereya

Fayl:Orcheta-Orxeta_2_-_Acceso_y_cartel.jpg|Acceso
Fayl:Orcheta-Orxeta_1_-_Vista_general.jpg|Acceso y vista general


Fayl:Orcheta-Orxeta_4_-_Ayuntamiento.jpg|Ayuntamiento
Fayl:Orcheta-Orxeta_5_-_Iglesia.jpg|Iglesia
Fayl:Orcheta-Orxeta_6_-_Iglesia.jpg|Iglesia
Fayl:Orcheta-Orxeta_7_-_Fuente_de_Els_Banyets.jpg|Lavadero o Fuente de Els Banyets

## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Altea
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
* Ayuntamiento de Orcheta
* Índice estadístico municipal de Orcheta
* Orcheta en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias - Guía Turística
* http://es.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Autorizaci%C3%B3n_de_copia_de_web/Federaci%C3%B3n_Valenciana_de_Municipios_y_Provincias
Korporatizm

**Korporatizm** — ümumi maraqları əsasında kənd təsərrüfatı, əmək, hərbi, elmi və ya gildiya dərnəkləri kimi korporativ qruplar tərəfindən cəmiyyətin təşkilini müdafiə edən siyasi bir ideologiyadır. Buradakı fikir, hər bir qrup öz funksiyasını yerinə yetirdikdə, cəmiyyətin harmonik şəkildə fəaliyyət göstərəcəyidir. 

Katolik ictimai tədris və xristian demokratiyasına siyasi partiyaların inteqrasiyası ilə qədim yunan və Roma cəmiyyətlərindən sonra korporativist ideyalar ifadə edilmişdir. Onlar müxtəlif müdafiəçilər tərəfindən qoşuldu və müxtəlif cəmiyyətlərdə avtoritarizm, mütləqçilik, faşizm və liberalizm daxil olmaqla müxtəlif siyasi sistemlərlə həyata keçirildi.

Korporasiya, iqtisadi siyasət qurmaq üçün əmək və işgüzar maraq qrupları ilə hökumət arasındakı danışıqları əhatə edən iqtisadi ikitərəfli münasibətə də toxunur. Bu, bəzən də neo-korporasiya adlanır və sosial demokratiya ilə əlaqələndirilir.
## İstinadlar
Kazımov

**Kazımov** — Azərbaycan soyadı.

*Ağahüseyn Kazımov — həkim.
*Adil Kazımov — Sədərək rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı. 
*Salahəddin Kazımov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı
*Dadaş Kazımov — Azərbaycan aktyoru. 
*Rüstəm Kazımov — Azərbaycan aktyoru. 
*Məmmədkamal Kazımov — Azərbaycan aktyoru və rejissoru
*Tofiq Kazımov — Azərbaycanın teatr rejissoru
*Ağakişi Kazımov — Azərbaycan teatr rejissoru
*Telman Kazımov — Azərbaycan SSR quraşdırma və xüsusi tikinti işləri naziri (1982–1988)
*Telman Kazımov — hərbçi
*Azay Kazımov — “Azərbaycan bayrağı” ordenli şəhid. 
*Qəzənfər Kazımov — Ədəbiyyatşünas, dilçi, professor.
*Məhəbbət Kazımov — Azərbaycan müğənnisi
*Davud Kazımov — Azərbaycan rəssamı
*Mirkazım Kazımov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.
*Fəxri Kazımov — Azərbaycan Respublikası İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun İdarə Heyətinin sədri.

## Həmçinin bax
*Kazım
*Kazımlı
*Kazımzadə
Domnall

**Domnall** — Kişi adı.

* I Domnall (Şotlandiya kralı) — 858–862-ci illərdə Alba (Şotlandiya) kralı.
* I Domnall (Dal Riada kralı) — Dal Riada kralı (629–642).

## Həmçinin bax
* Donald
Oktoqon meydanı

**Oktoqon meydanı** () — Budapeştdə  Böyük Bulvar dairəsi ilə Andraşi prospektinin kəsişməsində yerləşir. Meydanın adı onun forması ilə verilmişdir (Oktogon - "səkkizbucaq"). 1870-ci illərdə meydanda inşa edilən binalar, Antal Skalnitskinın dizaynına görə,  sekkizbucaqdır. Budapeşt metrosunun 1-ci "kiçik" xəttinin Oktoqon stansiyası meydanın altında yerləşir. 1936-1945-ci illərdə meydan Mussolini adını daşıyırdı və müharibədən sonrakı dövrdə *7 noyabr meydanı* adlandırıldı. 1990-cı ildə meydan orijinal adını geri qaytardı.

## Ədəbiyyat
* Венгрия. Издательство «Вокруг света», 2009 ISBN 978-5-98652-226-5
* Михаэль Херл. Будапешт. Издательство Polyglott, 1996 ISBN 5-88395-021-3

## Xarici keçidlər
*
Gitega

**Gitega** — Burundi paytaxtı. 

2019-cu ilə qədər Bujumbara şəhərində, paytaxt 2019-cu ilin əvvəlində Gitega şəhərinə köçdü. Gitega, Bujumbura'nın cənubunda və ölkənin ortasında yerləşir. Gitega, 2012-ci ilin məlumatlarına görə 22.989 əhaliyə sahib və 315 kvadrat kilometrlik bir səth sahəsi var.

## İstinadlar
Better Love (Katerina Duska mahnısı)

**Better Love** () — Yunanıstanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Katerina Duska "Better Love" mahnısı ilə Yunanıstanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnı ifaçı Katerina Duska və Leon of Athens tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Home (Kobi Marimi mahnısı)

**Home** () — İsrailin 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Kobi Marimi "Home" mahnısı ilə İsraili Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnı yəhudi bəstəkarlar Ohad Şarqay və İnbar Veytzman tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lobulyariya

Lobulariyanın meyvəsi balaca, formadadır. Növün adı latıncadan tərcümədə "qın" deməkdir. Aralıq dənizi ölkələrində yabanı halda 5 növü lobulyariya bitir. Dekorativ gülçülükdə bu 5 növdən biri istifadə olunur.Dəniz lobulariyası (L.maritima)-hündürlüyü 40 sm olan budaqlı bitkidir. Yarpaqları nazik,lansetvaridir,çiçəkləri çox ətirlidir,xırdadır və salxım formasındadır. Çiçəklər ağ,bənövşəyi,çəhrayı və yasəmən rənglidir. Dəniz lobulariyasının 2 forması vardır: bentami dəniz lobulariyası (L.m.var.benthamii) və açılmış dəniz lobulariyası (L.m.var.procumbens). Gülçülükdə bu bitki sortları Compactum və Procumbeus qruplarına cəmləşmişlər ki, bunlardan I qrupdakı bitkilərin hündürlüyü 12-15 sm-ə, II qrupdakı bitkilərin hündürlüyü ki,8-10 sm-dir. Əgər qurumuş gül salxımları vaxtaşırı təmizlənsə, lobulariya təkrar açacaq. Lobulariya dibçəklər üçün yararlı bitkilərdən biridir.

## Məlumat mənbəsi
#Tofiq Məmmədov (botanik) "Gülçülük ensiklopediyası": Bakı: "Azərbaycan"-2016. http://dendrologiya.az/?page_id=112
His (duda)

**His(duda)** — Qeyri-nəzarətolmayan şəraitdə karbohidrogenlərin natamam yanmasından və ya termiki parçalanmasından əmələ qələn amorf karbona his deyilir. Əsasən, şin və rezin-texniki sənayedə (hisin istehsalının dörddə üçü) tətbiq olunur. Poliqrafik və lakboya sənayesində, qara metallurgiyada, elektrotexniki sənayedə onu iri miqdarda qara boyanın hazırlanmasında istifadə edirlər. Fransada, II Karlın hakimiyyətində hisdən istifadə etməklə çəkmə boyası-vaksinin hazırlayırdılar. Rezinin və digər plastik kütlələrin doldurulmasında sənaye miqyasında alınan texniki karbona hərdən çox dəqiq olmayan “his” termiki kimi də adlandırırlar.“His” piqmenti olan qara boya (ən çox bədii) qazlı his adlanır.

## Alınması
Alınma üsuluna görə his 3 qrupa bölünür: kanallı, sobalı və termiki.
#Kanallı (diffuzlu) hislər deşikli qaz lampalları ilə təchiz olunmuş yanacaq kameralarda təbii qazın və ya onun yağ ilə qarışığının (məsələn, antrasenlə) natamam yanmasından alınır. Kameranın daxilində sərinləşdirici səthlər yerləşdirilmişdir ki, diffuziya alovundan çıxan his onların üzərinə cökür.
#Sobalı hislər reaktorlarda (sobada) xüsusi qurğu ilə yaradılmış alovdan yağın, təbii qazın və ya onların qarışığının natamam yanmasından əmələ qəlir. His aerozol şəklində reaktorlardan yanma məhsulları ilə çıxarılır və xüsusi filtrlərə yığılır.
#Termiki hislər xüsusi reaktorlarda təbii qazın hava daxil olmadan termiki parçalanmasından alınır.
## Ziyanı
His (duda) ağ ciyər üçün qorxulu olan hissəcik kateqoriyasına aiddir, ona görə ki, diametri 5 mikrondan az olan hissəcik yuxarı tənəffüs yollarında filtrləşmir, süzülmür. Dizel mühərriklərindən çıxan və əsasən hisdən ibarət olan tüstü daha çox təhlükəlidi-onların hissəcikləri kansoregen xassələrə malikdir (qəbul olunmuşdur ki, his diqər maşından ayrılan qazlar kimi kansoregendir, amma bu sübut olunmayıb).
## Ədəbiyyat
#Лев Мачулин. Золушка углеродного мира// Наука и жизнь. 2018. №7. С. 40-47.
#Теснер П.А. Образование сажи при горении// Физика горения и взрыва. 1979. №2. С. 3-13.
#Бакиров Ф.Г., Захаров В.М., Повещук И.З.//Образование и выгорание сажи при сжигании углеводородных топлив. М: Машиностроение, 1984. С. 128.c
Samanta Foks

*Samanta Foks (pornoaktrisa) — ABŞ pornoaktrisası.
*Samanta Foks (ifaçı) — Böyük Britaniya fotomodeli və ifaçısı.

## Həmçinin bax
*Samanta
*Foks
Malkolmiya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Bu cinsin Azərbaycanda yabanı halda 4 növü yayılmışdır. Dekorativ gülçülükdə əsasən dəniz sahili malkolmiyası (M.maritima) növündən istifadə olunur. Bəzən bu növ dəniz xeyrantusu da (cheiranthus maritimus) adlanır.Malkolmiya hündürlüyü 25 sm-ə çatan, xırda, lansetəoxşar yarpaqlı və müxtəlif: ağ, mavi, bənövşəyi, yasəmən, çəhrayı, qırmızı, sarı rəngli güllər açan bitkidir. Güllərin rənglərinə görə fərqlənən çoxsaylı sortları vardır. Malkolmiya torpağa tələbkardır, onu əkməzdən əvvəl torpağa gübrə vermək lazımdır. Bitkinin toxumlarını 10 sm məsafədə torpağa əkməklə çoxaldırlar. Malkolmiya yarımkölgə yerdə yaxşı bitir. Qələmlər üçün anabitkinin gövdəsində tumurcuqlu zoğlar yararlıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pax Ottomana

***Pax Ottomana*** (latıncadan tərcüməsi "Osmanlı sülhü" mənasına gəlməkdədir) - dünyanın digər bölgələrinə nəzərən Osmanlı imperiyasında mövcud olan sabitlik və nizam üçün istifadə olunan termindir. Daha geniş formada istifadə olunan "Pax Romana"dan törəmişdir.

## Mənası
Bu ifadə daha çox Osmanlı imperiyasına müsbət yanaşan modern Türkiyə tarixçiləri tərəfindən istifadə olunur. Osmanlı imperiyası gücünün zirvəsində olduğu zaman Orta və Yaxın Şərqi, Balkan yarımadasını və Şimali Afrikanı əhatə edirdi. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Osmanlı imperiyasının süqut etməsi ilə bu bölgələrin əksəriyyətində qeyri-sabitlik hökm sürməyə başladı. Buna görə də,  Osmanlı dövrünün müsbət olduğunu ifadə etmək üçün *Pax Ottomana* ifadəsindən istifadə olunmağa başlandı.
## Həmçinin bax
* Osmanlı imperiyası
## İstinadlar
Andre Deren

**Andre Deren** (, ) — Fransız rəssam, qrafik rəssamı, teatr tərtibçisi, heykəltaraş, keramikaçı.

## Bioqrafiya
O, E. Karyeranın (1898–1899) sinfində Parisdə Julian Akademiyasında (1904) təhsil almışdır. Rəssamın formalaşması onun yoldaşı Mauris de Vlaminka və daha sonra ona böyük təsir göstərən Henri Matisse tərəfindən təsirləndi. Orduda uzun bir xidmətdən sonra (1900–1904), sənətçi iki il (1905–1906) Böyük Britaniyaya yola düşdü. Fauvizmin ruhunda hazırlanmış bu mənzərələr təbiət həyatının gərginliyini çatdırmaq istəyi ilə doludur; onların dekorativ effekti təmiz kontrast rənglərin böyük yamalarından olduqca gərgin səslərə əsaslanır (Londra Limanı, 1906, Tate Gallery, London). Şəkillər dərin Autumn Salon 1905-də ictimaiyyətin diqqətini çəkdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* , 1959.

## Xarici keçidlər
* Andre Deren: Virtual qalereya 
* Anre Derenin 84 əsəri
Kaliforniya laləsi

Bu cins təbiətşünas İ. F. Eşşolsun şərəfinə adlandırılmışdır. Cinsdə 12 növ vardır. Gülçülükdə onların 2 növündən istifadə olunur. Kaliforniya eşşolsiyası (E.californica) yabanı halda Şimali Amerikada bitir. Bu bitki budaqlı, hündürlüyü 56 sm-ə qədər, yaşıl, lələkvari yarpaqları olan bitkidir. Çiçəkləri sadə ya da çoxləçəkli, kasaşəkilli, laləyəoxşar, müxtəlif:ağ, sarı, narıncı, qırmızı, çəhrayı rəngdə olur. Hazırda bu növdən gülçülükdə geniş istifadə olunmur. İkinci növ-çimli eşşolsiya (E.caespitosa) az yayılmışdır. Bu bitki əvvəlkindən açıq-sarı rəngdə xırda hamaşçiçəkləri ilə fərqlənir. Eşşolsiyanın toxumlarını yazda ya da payızda 15x15 sm sxemi üzrə torpağa əkməklə çoxaldırlar. Eşşolsiyanın kök sistemində əlavə köklər çox az olduğu üçün başqa yerə köçürülməni sevmir. Eşşolsiyanın gülləri tez solduğundan çiçəkləri qönçə ikən dərmək lazımdır. Qönçələri güldandan asırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

# Tofiq Məmmədov (botanik) "Gülçülük ensiklopediyası": Bakı: "Azərbaycan"-2016. http://dendrologiya.az/?page_id=112
Qurdağzı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Qurdağzı formaca buruna oxşadığına görə bu bitkiyə "burunaoxşar" bitki adı verilmişdir. Ləçəklərin kənarından 2 barmaqla sıxdıqda qurd ağzı kimi açılır, bu zaman erkəkciklər dili xatırladır, buna görə də ona qurdağzı bitkisi deyirlər. 50-yə yaxın növündən gülçülükdə yalnız bir növü istifadə olunur. Böyük qurdağzı (A. Majus) birillik kimi yetişdirilən çoxillik mədəni bitkidir. Yabanı halda Şimali Afrikada, Asiyada və Cənubi Avropada geniş yayılmışdır. Yaşıllıqların salınmasında dekorativ bitki kimi 1567-ci ildən istifadə olunur. Çiçəkləmə müddətinə, hündürlüyünə və güllərin ölçülərinə görə fərqlənən bu bitkinin bir neçə forması vardır. Qurdağzı şitillə yetişdirilir. Toxumları martda şitilliyə əkilir. Toxumla cücərən bitkini mayın ortalarında daimi yaşayış yerinə köçürürlər. Əkin üçün məhsuldar iri toxumlar seçilir. Qurdağzını işıq düşən pəncərədə otaq bitkisi kimi də yetişdirmək mümkündür.

## Növləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
** 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Selya

**Selya** ()  —  İspaniyada yerləşən, şəhər və bələdiyyə.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 38.72&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ilin siyahıya alınmasına görə əhali 649 nəfərə çatmışdır.

Şəhər mərkəzdən 50&nbsp;km məsafə uzaqlıqdadır.
## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Finestrat
* Tarbena
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Sella'nın statistik bələdiyyə indeksi 
* Bələdiyyə məlumatları
* Sella
Benimantel

**Benimantel** ()  — İspaniyada yerləşən, bələdiyyə və şəhər.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 37.90&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ilin siyahıya alınmaya görə əhali 514 nəfərə çatmışdır.

## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Altea
* Tarbena

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Índice estadístico de Benimantell
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
Bolulya

**Bolulya** () — İspaniyada yerləşən, şəhər və bələdiyyə.

Bələdiyyə Marina-Baxa ərazisinin 13.60&nbsp;km²  hissəsini əhatə edir.

2010-cu ilin siyahıya alınmasına görə əhali 423 nəfərə çatmışdır.

## Həmçinin bax
* Marina-Baxa
* Benimantel
* Selya
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Índice Estadístico de Bolulla
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Bolulya səhifəsinin rəsmi saytı
Mimulus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Botaniki xarakteristikası
Mimulus - latıncadan "təlxək, fokusçu" kimi tərcümə olunur. Bitki ona görə bu cür adlandırılmışdır ki, gülləri müxtəlif xallı rənglərə malikdir. Hibrid mimulus (M.x.hybrids) xallı mimulusun və sarı mimulyusun çarpazlaşdırılması nəticəsində alınmışdır. Bitkinin hündürlüyü 25 sm-dək çatır, çiçəklərin rəngi qırmızı-qəhvəyi, xallı, ağ-qırmızı ya da çəhrayı xallı, çəhrayı-qırmızı xallı olur. Hibrid mimulyusdan əlavə, gülçülükdə onun digər növlərindən: uzun çiçək saplağında qırmızı güllü mimulus (M.cardinalis), salxımlara yığılmış sarı güllü mimulusdan (M.lutens) istifadə olunur. Mimulus toxumla çoxaldılır. Toxumları 15x25 sm sxemi üzrə cərgə ilə əkilir. Mimulus tək əkilməyə yararsızdır. Bu bitki eyvanlarda, ofis interyerlərinin qarşısında qablarda əkilir və dibçək bitkisi kimi istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nemeziya

Qədim Yunanıstanda qurdağzı **nemeziya** adlandırılırdı. Sonradan bu ad vətəni Cənubi Afrika olan bitkilərə verilmişdir. Məlum olan 30 növdən dekorativ gülçülükdə iki növdən və növlərarası hibridlərdən geniş istifadə olunur. Hibrid nemezia (N.x.hubrida) ürəkşəkilli nemeziya və rəngbərəng nemeziyanın çarpazlaşdırılması nəticəsində alınmışdır. Hündürlüyü 60 sm olan budaqlı bitkidir. Müxtəlif rəngli çiçəklər (diametri 2 sm-ə qədər) zoğların uclarında salxım çiçək qrupunda toplanmışdır. Hibrid nemeziyadan əlavə gülçülükdə digər iki növdən də istifadə edilir: ürəkşəkilli nemeziya (N.strumosa) və rəngbərəng nemeziya (N.versicolor). Ürəkşəkilli nemeziyanın güllərinin mahmızı yoxdur, ağzı sallaqdır, rəngbərəng nemeziyanın isə xırda çiçəkləri və uzun mahmızları vardır. İlk cücərtilərdən sonra nemeziyanı iki dəfə seyrəltmək lazımdır. Bitkinin uzun müddət çiçəkləməsi üçün iyulun axırında onun yuxarı hissəsini kəsirlər. Nemeziya birillik kimi istifadə olunan çoxillik bitkidir. Payızda bitkini çıxarıb dibçəyə əkərək otaq bitkisi kimi yetişdirmək olar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

# Tofiq Məmmədov (botanik) "Gülçülük ensiklopediyası": Bakı: "Azərbaycan"-2016. http://dendrologiya.az/?page_id=112
Kleoma

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Bu cinsə daxil olan bitki növləri əsasən tropik və subtropik ərazilərdə geniş yayılmışdır. Bəzi növlər mülayim qurşaqlarda da bitir. Azərbaycanda quşayaq kleoma (C.Ornithopodioides), steven kleoması (C.steveniana) növü bir çox ərazilərdə bitir. Dekorativ gülçülükdə tikanlı kleoma (C.Spinosa) növü geniş yayılmışdır. Bu kol bitkisinin hündürlüyü 130 sm-ə çatır, gülləri çəhrayı, bənövşəyi və ya yasəmən rənglidir, uzun erkəkcikləri olub, həşərat formasındadır. Hazırda gülçülükdə iki növündən istifadə olunur. Sort və hibridləri isə geniş yayılmışdır. Amerika kleoması (C.americana) gülçülükdə az istifadə olunur. Tikanlı kleoma növü hündürlüyünə və hamaşçiçəyinin formasına görə fərqlənir. Kleoma üçün mənənə təhlükəlidir, bu, cavan bitkilərə ziyan vura bilər. Kleoma qələmlə çoxaldılır. Torpağa əkildikdə bitkilər arasındakı məsafə 45 sm olmalıdır. Kleoma günəşli yerdə yaxşı bitir. Bitki hündür olduğuna görə qazonlarda tək-tək istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Anri-Aleksandr Cyuno

**Anri-Aleksandr Cyuno** (*Henri-Alexandre Junod; d. [[17 may]] [[1863]] [[Val-de-Ruz]] - ö. [[22 aprel]] [[1934]] [[Cenevrə]]*) — İsveçrədə doğulmuş Cənubi Afrikalı missioner, etnoqraf, antropoloq, dilçi və təbiətşünas. Əsas etibarilə Limpopo vilayətində işləmişdir.

## Həyatı
Cyuno pastor ailəsində doğulmuş, Nevşatel Universitetində ilahiyyat fakültəsində təhsil almışdır. 1889-1896-cı illərdə Mozambikdə missionerlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.

Onun başlıca əsəri ilk dəfə 1898-ci ildə fransız dilində *Les Ba-Ronga* adı ilə dərc edilmiş və indi etnologiyanın klassikası hesab edilən *"Cənubi Afrika xalqlarının həyatı"*dır.

## İstinadlar
Paskual Ortis Rubio

**Paskual Ortis Rubio** (*; d. 10 mart 1877, [[Morelia]], [[Meksika]] – 4 noyabr 1963, [[Mexiko]], [[Meksika]]*) — Meksikalı siyasətçi və Meksika prezidenti (1930–1932). Kalyes hökuməti elə bariz şəkildə nəzarəti altında saxlayırdı ki, Ortis Rubio 1932-ci ildə etiraz aksiyasında prezidentliyindən istefa vermişdi.

## Həyatı
Ortis Rubio Miçoakan ştatının Morelia şəhərində hüquqşünas və mülkədar ailəsində anadan olmuşdur. O, elə həmin şəhərdə San Nicolás de Hidalgo Miçoakan Universitetində mühəndislik ixtisası üzrə təhsil almışdır. O, tələbəlik illərindən siyasi fəaliyyətə başlamış və 1896-cı ildə Porfirio Diasın yenidən seçilməsinə qarşı çıxmışdır. 1910-cu ildə Meksika inqilabının baş verməsi və 1911-ci ildə Fransisko İqnasio Maderonun seçilməsi ilə, Ortis Rubio federal qanunverici hakimiyyətə Miçoakanın nümayəndəsi kimi seçilmişdir. General Viktoriano Uerta, Madero və onun vitse-prezidentini istefaya göndərib, sonradan — 1913-cü ilin fevralında hər ikisini öldürdükdən sonra Ortis Rubionu həbs etmişdir. Uerta 1914-cü ildə bir neçə inqilabçı fraksiya tərəfindən devrilmiş və Federativ Ordu bu məğlubiyyətlə darmadağın edilmişdi. Ortis Rubio, Venustiano Karransanın rəhbərlik etdiyi Konstitusiya Ordusuna qatıldı. Başlanğıcda polkovnik rütbəsi olan Rubio daha sonra general rütbəsinə qədər yüksəldi. Onun ordudakı fəaliyyəti dövründə Konstitusiyaçı fraksiya rəqib inqilabçı fraksiyaları məğlub etdi.

## Fəaliyyəti
1917–1920-ci illərdə Miçoakan ştatının qubernatoru kimi çalışmış Ortis Rubio 1920–1921-ci illərdə kommunikasiya katibi kimi işləmişdir. 1924-cü ildə Kalyes prezident seçildikdən sonra Ortis Rubio əvvəlcə Almaniya, daha sonra Braziliya üzrə Meksikanın səfiri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

1963-cü ildə Rubio memuar dərc etdirmişdir.

## Qalereya

Fayl:Pascual Ortiz Rubio Henry L Stimson Manuel C Tellez.jpg
Fayl:POR y su esposa en Washington.jpg


## Həmçinin bax
* Plutarko Elias Kalyes
* Meksika prezidentlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Meksika inqilabı
* Alman Milli İqtisadiyyat Kitabxanasının XX əsrə dair mətbu arxivində Paskual Ortis Rubio haqqında qəzet hissələri
Nansen çökəkliyi

**Nansen çökəkliyi** — Şimal Buzlu okeanın daxilində, Qekkel silsiləsi ilə Şpitsbergen-Şimaltorpağı materik yamacı arasında yerləşən okean çökəklliyi.

Çökəkliyin orta dərinliyi 3430 m, maksimal dərinliyi isə 3975 metrdir. Çökəkliyin qərbində dərinliyi 5449 metr olan Litke sualtı dərəsi yerləşir.

Çökəklik öz adını Norveç qütb araşdırmaçısı Frityof Nansenin adından almışdır.

## Əhəmiyyəti
### İqlim araşdırmaları
Nansen çökəkliyi, Arktik Okeanının su kütlələrinin dinamikasını və buz örtüyünün dəyişmələrini öyrənmək üçün mühüm tədqiqat sahəsidir. Bu region qlobal istiləşmə nəticəsində buzların əriməsi və onun okean cərəyanlarına təsiri baxımından tədqiq edilir.

### Ekosistemlər
Çökəklik dərin su mühitlərinə xas olan spesifik dəniz canlılarına ev sahibliyi edir. Lakin sərt şərait və az qida mövcudluğu səbəbindən həyat məhduddur.

### Mineral resurslar
Arktika bölgəsində təbii ehtiyatların, xüsusilə də neft və qazın aşkarlanması Nansen çökəkliyi və ətraf ərazilərin geoloji araşdırılmasını aktuallaşdırıb.

## Tarixi
Nansen çökəkliyi adını məşhur Norveçli qütb tədqiqatçısı Fridtjof Nansen (1861–1930) şərəfinə alıb. Nansen, Arktika bölgələrinin tədqiqində əhəmiyyətli rol oynayan alim və kəşfiyyatçı olub. Onun elmi ekspedisiyaları Arktika buzlu ərazilərinin dərinlikləri və xüsusiyyətləri haqqında ilk ətraflı məlumatları ortaya çıxarmışdır.

## Elmi tədqiqatlar
Çökəkliyin tədqiqi üçün müasir dövrdə sualtı tədqiqat gəmiləri və robotlar istifadə olunur. Tədqiqatçılar suyun duzluluğunu, temperaturunu və okean dibindəki çöküntüləri öyrənirlər. Bu tədqiqatlar qlobal iqlim dəyişikliyi ilə bağlı modellərin daha dəqiq hazırlanmasına yardım edir.

## İstinadlar
Structurae

**Structurae** — struktur və mülki mühəndislik işləri və onların əlaqədar mühəndisləri, memarları və qurucuları haqqında şəkillər və məlumatları olan bir onlayn verilənlər bazasıdır. Onun girişləri könüllülər tərəfindən dəstəklənir və MySQL verilənlər bazasında saxlanılır.

Struktura 1998-ci ildə Prinseton Universitetində mülki mühəndislik tədqiq edən Nikolas Janberq tərəfindən təsis edilmişdir.  Strukturae, 2012-ci ilin mart ayında, Con Viley & Sons, Inc şirkətinin törəmə şirkəti olan Ernst & Sohn  tərəfindən strukturanın baş redaktoru olaraq şirkətə daxil olmuşdur . Həmin vaxt veb sayta bir ayda bir milyondan çox səhifə görüntülənmişdir , ingilis, fransız və alman dilində mövcuddur.  2015-ci ildə Janberq yenidən saytın təkrar işə salınması üçün digər sayt aldı.

*Structurae* dünya miqyasında tikinti mühəndisliyi və memarlıq əsərləri haqqında məlumat verən onlayn verilənlər bazasıdır. Bu platforma əsasən mühəndislik strukturlarına, körpülərə, binalara və digər tikinti layihələrinə dair texniki və tarixi məlumatları toplayır. Structurae tikinti sahəsində çalışan mütəxəssislər, tədqiqatçılar və memarlar üçün faydalı bir mənbədir.

Əsas xüsusiyyətləri:
#Strukturlar haqqında məlumatlar — dünyanın müxtəlif yerlərində yerləşən mühəndislik və memarlıq strukturlarına dair məlumatlar mövcuddur. Bu məlumatlar strukturların inşa tarixini, texniki xüsusiyyətlərini, dizayn və tikinti mərhələlərini əhatə edir.
#Mühəndis və memarlar — mühəndislik və memarlıq sahəsində fəaliyyət göstərmiş və layihələrə töhfə vermiş şəxslər haqqında da məlumat bazasında qeyd olunur. Bu, hər bir strukturun arxasında duran mütəxəssisləri tanımağa imkan verir.
#Tikinti materialları və texnologiyalar — verilənlər bazasında istifadə olunan materiallar və tətbiq olunan mühəndislik texnologiyaları haqqında da geniş məlumatlar yer alır.
#Layihələr və şirkətlər — müxtəlif tikinti şirkətləri və onların reallaşdırdığı mühəndislik layihələri haqqında da məlumat əldə etmək mümkündür.

## İstifadəsi
*Tədqiqat — tikinti mühəndisliyi, memarlıq tarixi, struktur texnologiyaları sahələrində tədqiqat aparmaq istəyənlər üçün zəngin məlumat mənbəyi rolunu oynayır.
*İlham və təcrübə paylaşımı — mühəndislər və memarlar bu bazada yerləşdirilmiş layihələri araşdıraraq ilham ala bilər, həmçinin əvvəlki layihələrin təcrübəsindən yararlana bilərlər.

Structurae, tikinti və struktur mühəndisliyi ilə maraqlananlar üçün əsasən texniki və tarixi məlumatlar təqdim edən ixtisaslaşmış bir resursdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*