open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Araq çəkənlər (film, 1961)

**"Araq çəkənlər"** () — rejissor Leonid Qaydayın filmi.

## Məzmun
Filmdə uğursuz araq çəkənlər üçlüyü — Qorxaq, Axmaq və Çoxbilmişin sərgüzəştlərindən bəhs olunur. Onlar araq çəkdikdən sonra yeyib-içirlər. Lakin, "Barbos" adlı köpəklərini yaddan çıxarırlar.  Bu zaman "Barbos" adlı köpək hirslənib onların araq çəkən aparatlarını (samoqonu) polisə aparır. Onlar köpəyə nə qədər yalvarsalar da, köpəyi tüfənglə vurmaq istəsələr də bir şey alınmır. Film üçlüyün həbs olunması ilə başa çatır.

## Filmin heyəti
* **Ssenari müəllifi** — Leonid Qayday
* **Rejissor** — Leonid Qayday
* **Operator** — Konstantin Brovin
* **Rəssam** — Konstantin Stepanov
* **Bəstəkar** — Nikita Boqoslovski
* **Mahnıların mətni** — Vladimir Lifşiç
* **Direktor** — Pyotr Feller

### Rollarda
* Yevgeni Morqunov — Çoxbilmiş
* Georgi Vitsin — Qorxaq
* Yuri Nikulin — Axmaq
* Vladimir Pisek — Polis

## Xarici keçidlər
* '''Tam film''' YouTube saytında
* НТВ — Документальный цикл «Спето в СССР» — «Песня самогонщиков» 

## Həmçinin bax
Zibeydə Şeydayeva

**Zibeydə Mikayıl qızı Şeydayeva** () — Peşəkar Azərbaycan xalça ustası, "Əmək veteranı" medalı laureatı, Quba Şəhər Sovetinin deputatı

## Həyatı
Zibeydə Şeydayeva 1860-cı il aprel ayının 1-də Quba qəzasının Hil kəndində anadan olmuşdur.

Zibeydə Mikayıl qızı Şeydayeva əmək fəaliyyətinə 1874-cü ildə başlamışdır. Çar Rusiyası dövründə manifakturaya üzv olmuş, evdə palaz, xalça və sumaq toxumuşdur. Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra 1924-cü ildə o, Qusardakı "Sumaq " xalça emalatxanasının üzvü olmuşdur. 1974-cü ildən etibarən ömrünün sonunadək Quba xalça emalatxanasında çalışmışdır.

Z. M. Şeydayeva 1975-ci ildən etibarən Quba Şəhər Sovetinin deputatı kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Mükafatları
Zibeydə Şeydayevanın 100 illik əmək fəaliyyəti dövrün partiya və hökumətləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. 1974-cü ildə əmək fəaliyyətinin 100 illiyi ilə əlaqədar olaraq və əl ilə yüksək keyfiyyətli xalçalar toxunmasında böyük müvəffəqiyyətlərinə, gənclərə xalça toxumaq ustalığının öyrədilməsi sahəsində xidmətlərinə görə Azərbaycan SSRİ Yerli Sənaye Nazirliyi Quba xalça emalatxanasının xalçaçısı olan Zibeydə Şeydayeva "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmiş, 1975-ci ildə isə "Əmək veteranı" medalına layiq görülmüşdür.

Zibeydə Şeydayeva 8 yaşından xalça toxumağa başlamış, ömrünün 100 ildən çoxunu xalça dəzgahı arxasında keçirmişdir. Toxuduğu incə və nazik xovlu Quba xalçaları, nəfis sumax nümunələri Azərbaycan tətbiqi sənət əsərləri ilə birgə London, Paris, Nyu-York və Monrealda keçirilmiş ümumdünya sərgi və yarmarkalarında nümayiş etdirilmişdir. Bir neçə xalçası Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyində (Bakı) saxlanılır.

## Ölümü
Planetimizin ən qocaman əmək veteranı Zibeydə Mikayıl qızı Şeydayeva 121 yaşında, 1981-ci ildə vəfat etmişdir.

## Xatirəsi
Ramiz Axundov tərəfindən *Zibeydə nənə* adlı qısametrajlı sənədli televiziya filmi çəkilmişdir.

## İstinadlar
Qoltuq blokadası

**Qoltuq blokadası, aksillar blokada** — periferik regional anesteziya metodu olub, əsasən yuxarı ətraflarda aparılan xüsusilə mil, dirsək, bilək, əldarağı, falanqa sümüklərinin osteosintezlərində, barmaqların replantasiya əməliyyatlarında həm anesteziya həm də əməliyyat sonrakı ağrılara qarşı müalicə üsulu kimi tətbiq edilir. Bu zaman blokada müvafiq qoltuq nahiyəsindən xüsusi iynə vasitəilə daxil olaraq, yerli keyləşdirici preparat yeridilməklə əldə edilir. Bu üsul qoltuqdan inyeksiya olduğuna görə qoltuq blokadası yaxud aksillar blokada adlandırılır. Uzunmüddətli müalicə üçün isə xüsusi iynənin mənfəzindən kateter yridilir. Kateter dörd aşağı boyun sinirlərinin və qismən IV boyun və I döş sinirlərinin ön şaxələrinin təşkil etdiyi bazu kələfinə yerləşdirilir. Xüsusi portatip infuziya nasosu ilə kateterə davamlı olaraq yerli keyləşdirici preparat yeridilir. Bu zaman anesteziyanın müddəti tətbiq olunan preparatın təsir qüvvəsindən, həcmindən, inyeksiyanın dəqiq icra edilməsindən asılı olaraq qısala və uzana bilir.

## Ümumi texniki aspektlər
Regional anesteziya müşahidə manitoru altında (EKQ, arterial təzyiq, pulsoksimetr) tam sterillik göznəlilməklə icra edilməlidir. İlk olaraq müdaxilə olunacaq nahiyə tibbi benzin vasitəsilə yağsızlaşdırılmalı, dezinfeksion məhlulla üç dəfə yuyulmalı və steril materialla izolə olunmalıdır. Punksiya olunan yer yerli keyləşdirici inyeksiyası ilə infiltirasiyalaşdırılır. Ultrasəs müayinəsi ilə sözü gedən sinirlər vizuallaşdırılaraq xüsusi iynənin köməyi ilə bud sinirinin dövrəsinə yerli keyləşdirici məhlul yeridilir. Bəzən ültrasəs müayinəsi ilə yanaşı sinirlərin yerini təyin etmək üçün mikroelektrik sinir stimulyatorlarından da istifadə edilir. 0,3–0,5 mA/0,1 ms şiddətli impulslara verilən cavab refleksə əsasən lokalizasiya müəyyən edilir. İntraskalenar blokada üçün xarakterik cavab refleksi bütün çiyinin rəqsi hərəkəti sayılır.

### Fəsadlar
* Punksiya yerinin infeksiyalaşması
* Qonşu magistral damarların zədələnməsi, qansızmalar (hematomalar)
* Yerli keyləşdiricinin damar daxili inyeksiyası
* Sinir zədələnmələri;
* Allergik reaksiya; anafilaktik şok

## İstifadə olunan preparatlar

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Regional anesteziya
* Bud sinirinin blokadası
* İntraskalenar blokada
Ufotable

— Özünün budaq şirkətlərindən olan *Telecom Animation Film* vasitəsilə TMS Entertainment əməkdaşları tərəfindən 2000-ci ilin oktyabr ayında təsis edilmiş Yaponiya animasiya studiyası. Studiya Nakanoda, Tokioda yerləşir. Studiyanın bir çox işlərində (*[[Ninja Nonsense]]*, *[[Futakoi Alternative]]*, *[[Coyote Ragtime Show]]*, *[[Gakuen Utopia Manabi Straight!]]*, *[[Tales of Symphonia: The Animation|Tales of Symphonia]]*, *[[Kara no Kyōkai]]*) gil animasiyasına rast gəlmək mümkündür.

## İşləri

### Anime serialları
**[[Weiß Kreuz|Weiß Kreuz Glühen]]* (2002-2003)
**[[Dokkoida?!]]* (2003)
**[[Ninja Nonsense]]* (2004)
**[[Futakoi Alternative]]* (2005)
**[[Coyote Ragtime Show]]* (2006)
**[[Gakuen Utopia Manabi Straight!]]* (2007)
**[[Yawarakame]]* (2009-2010)
**[[Fate/Zero]]* (2011-2012)
**[[Fate/stay night: Unlimited Blade Works]]* (2014-2015)
**[[God Eater (anime)|God Eater]]* (2015-2016)
**[[Tales of Zestiria#Anime|Tales of Zestiria the X]]* (2016)
**[[Touken Ranbu]]* (2017)

### OVA-lar
**[[Tristia of the Deep-Blue Sea|Aoi Umi no Tristia]]* (2004)
**[[Tales of Symphonia|Tales of Symphonia The Animation: Sylvarant Episode]]* (2007)
**[[Gakuen Utopia Manabi Straight!]]* (2007)
**[[God Eater (anime)|God Eater Prologue]]* (2009)
**[[Toriko]]* (2009)
**[[Yuri Seijin Naoko-san]]* (2010-2012)
**[[Tales of Symphonia|Tales of Symphonia: The Animation  Tethe'alla Episode]]* (2010-2011)
**[[Kara no Kyoukai|Kara no Kyoukai Epilogue]]* (2011)
**[[Tales of Symphonia|Tales of Symphonia: The Animation  The United World Episode]]* (2011-2012)
**[[Minori Scramble!]]* (2012)
**[[Gyo]]* (2012)
**[[Fate/stay night: Unlimited Blade Works|Fate/stay night: Unlimited Blade Works - sunny day]]* (2015)

### Anime filmləri
**[[Kara no Kyōkai]]* film series (2007-2013)
# (2007)
# (2007)
# (2008)
# (2008)
# (2008)
# (2008)
# (2009)
# (2009)
# (2013)
**[[Sakura no Ondo]]* (2011)
**[[Majocco Shimai no Yoyo to Nene]]* (2013)
**[[Fate/stay night: Heaven's Feel]]* (2017)

### Video oyunlar
**[[Gods Eater Burst]]* (2010)
**[[Black Rock Shooter|Black Rock Shooter: The Game]]* (2011)
**[[Tales of Xillia]]* (2011)
**[[Tales of Xillia 2]]* (2012)
**[[Fate/stay night|Fate/stay night [Réalta Nua]]]* (2012)
**[[Summon Night 5]]* (2013)
**[[God Eater 2]]* (2013)
**[[Natural Doctrine]]* (2014)
**[[Fate/hollow ataraxia]]* (2014)
**[[Tales of Zestiria]]* (2015)
**[[Tales of Berseria]]* (2016)

### Gizli olmayan
**[[Girls' Work]]* (TBA)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt 
*
Gallop (studiya)

—  kimi də tanınan, 1978-ci ilin dekabr ayında təsis edilən Yaponiya animasiya studiyası.

## İşləri

### Anime serialları
**[[Touch (manga)|Touch]]* (1985–1987)
**[[High School! Kimengumi]]* (1985–1987)
**[[The Three Musketeers Anime]]* (1987–1989)
**[[Kiteretsu Daihyakka]]* (1988–1996)
**[[Gaki Deka]]* (1989–1990)
**[[Miracle Giants Dome-kun]]* (1989–1990)
**[[Tanken Gobrin Shima]]* (1990–1991)
**[[Genji Tsūshin Agedama]]* (1991–1992)
**[[Chikyū SOS Soreike Kororin]]* (1992–1993)
**[[Hime-chan's Ribbon]]* (1992–1993)
**[[Akazukin Chacha]]* (1994–1995)
**[[Kochira Katsushika-ku Kamearikouen-mae Hashutsujo]]* (1996–2008)
**[[Kodomo no Omocha]]* (1996–1998)
**[[Rurouni Kenshin|Rurouni Kenshin: Meiji Swordsman Romantic Story]]* (1996–1997)
**[[Anime TV de Hakken! Tamagotchi]]* (1997–1998)
**[[Initial D]]* (1998)
****[[Ojarumaru]]*** (1998-ongoing)
**[[Transformers: Robots in Disguise (2001 TV series)|Transformers: Car Robots]]* (2000)
**[[Yu-Gi-Oh! Duel Monsters]]* (2000–2004)
**[[Beyblade|Bakuten Shoot Bayblade]]* (2001–2003)
**[[Forza! Hidemaru]]* (2002)
**[[Bomberman Jetters]]* (2002–2003)
**[[Legendz|Legendz Yomigaeru Ryuuou Densetsu]]* (2004–2005)
**[[Morizo to Kikkoro]]* (2004–2005)
**[[Yu-Gi-Oh! GX|Yu-Gi-Oh! Duel Monsters GX]]* (2004–2008)
**[[Animal Yokochō]]* (2005–2006)
**[[Eyeshield 21]]* (2005–2008)
**[[Hataraki Man]]* (2006)
**[[Yu-Gi-Oh! 5D's]]* (2008–2011)
**[[Mainichi Kaasan]]* (2009–2012)
**[[Yu-Gi-Oh! Zexal]]* (2011–2014)
**[[Lady Jewelpet]]* (2014–2015)
**[[Majin Bone]]* (2014–2015)
**[[Yu-Gi-Oh! Arc-V]]* (2014–2017)
*** (2015–2016)
**[[Yu-Gi-Oh! VRAINS]]* (2017–2019)
**[[Cardcaptor Sakura: Clear Card]]* (2018)
**[[Bakutsuri Bar Hunter]]* (2018–2019)
**[[Digimon Adventure:]]* (2020–2021)
**[[Digimon Ghost Game]]* (2021–2023)
**[[Fushigi dagashiya: Zenitendō|Fushigi dagashiya: Zenitendō - Tsuri taiyaki]]* (2022–ongoing)
**[[Me and Roboco]]* (2022–ongoing)

### OVA-lar
**[[Prefectural Earth Defense Force]]* (1986)
**[[Maps (manga)|Maps: Densetsu no Samayoeru Seijintachi]]* (1987)
**[[To-y]]* (1987)
**[[One-pound Gospel]]* (1988)
**[[Akazukin Chacha]]* (1995–1996)
**[[Eyeshield 21|Eyeshield 21: Christmas Bowl e no Michi]]* (2005)

### Filmlər
**[[The Three Musketeers Anime|The Three Musketeers Anime: Aramis' Adventure]]* (1989)
**[[Rurouni Kenshin: The Motion Picture]]* (1997)
**[[Kochikame|Kochira Katsushika-ku Kameari Kōen-mae Hashutsujo The Movie]]* (1999)
**[[Ojarumaru the Movie: The Promised Summer - Ojaru and Semira]]* (2000)
**[[Kochikame|Kochira Katsushika-ku Kameari Kōen-mae Hashutsujo The Movie 2: UFO Shūrai! Tornado Daisakusen!!]]* (2003)
**[[Yu-Gi-Oh! The Movie: Pyramid of Light]]* (2004)
**[[Kawa no Hikari]]* (2009)
**[[Yu-Gi-Oh!: Bonds Beyond Time]]* (2010)
**[[Yu-Gi-Oh!: The Dark Side of Dimensions]]* (2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
Hoods Entertainment

— Yaponiya animasiya studiyası.

## İşləri
**[[Aki Sora]]* (OVA, 2009)
**[[Aki Sora|Aki Sora ~Yume no Naka~]]* (OVA, 2010)
**[[The Qwaser of Stigmata]]* (Anime serialı, 2010)
**[[The Qwaser of Stigmata|The Qwaser of Stigmata : Portrait of the Empress]]* (OVA, 2010)
**[[Manyū Hiken-chō]]* (anime serialı, 2011)
**[[The Qwaser of Stigmata|The Qwaser of Stigmata II]]* (anime serialı, 2011)
**[[Mysterious Girlfriend X]]* (anime serialı, OVA, 2012)
**[[BlazBlue Alter Memory]]* (anime serialı, 2013)
**[[Fantasista Doll]]* (anime serialı, 2013)
**[[Rescue Me!]]* (OVA, 2013)
**[[If Her Flag Breaks]]* (anime serialı, OVA 2014)
**[[A Good Librarian Like a Good Shepherd]]* (anime serialı, 2014)
**[[Drifters (manqa)|Drifters]]* (anime serialı, 2016) (*Hoods Drifters Studio* kimi)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
La Fiorita FK

**S.P La Fiorita** — Monteqiardino bölgəsini təmsil edən San-Marino futbol klubudur. Klub 1967-ci ildə təsis edilmişdir. Fioritanın hal-hazırkı heyəti Kampionata Sammarinese di Kalsio liqasının A Qrupunda mübarizə aparır. Komandanın rəngləri göy və sarıdır.

## Uğurları
;Liqa
***Kampionato Sammarinese di Kalsio**
***Çempion (6):** 1986–87, 1989–90, 2013–14, 2017–18, 2021–22
***İkinci (4):** 1988–89, 1993–94, 1994–95, 1996–97,

;Kubok
***Koppa Titano**
***Çempion (7):** 1986, 2012, 2013, 2016ž, 2018, 2021, 2024
***İkinci (2):** 1988, 1989
***Trofeo Federale**
***Çempion (3):** 1986, 1987, 2007
***İkinci (1):** 1996
***Super Koppa Sammarinese**
***Çempion (1):** 2012
***İkinci (2):** 2013, 2014

## Avropa rekordları

### Oyunlar

;Qeyd
* **1Q**: Birinci təsnifat mərhələsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*La Fiorita website
*FSGC page
Cəmşid Hənifəyev

**Cəmşid Hənifəyev** (1948 — 1988) SSR Ali Sovetin deputatı, sovxoz direktoru.

1926-ci ildə Ermənistan SSR-in Basarkeçər rayonunun Zərkənd kəndində anadan olmuşdur. Zərkənd sovxozunun direktoru vəzifəsində işləmişdir. 2 dəfə dalbadal Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. İşlədiyi müddətdə rəhbərlik etdiyi sovxoz 4 dəfə sosializm yarışının qalibi, 5 dəfə keçici qırmızı bayrağa layiq görülmüşdür. Keçmiş SSRİ-nin ən yüksək orden və medallarına layiq görülmüşdür.

## Mükafatları
* "Lenin" ordeni
* "Oktyabr inqilabı" ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
Nurlana Əliyeva (filoloq, 1946)

**Nurlana Əliyeva** (*Nurlana Müzəffər qızı Əliyeva*; ) — Bakı Slavyan Universitetinin sabiq rektoru (2016–2021), Yeni Azərbaycan Partiyası Qadınlar Şurasının sədri (2009–2021), Filologiya elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Nurlana Əliyeva 28 avqust 1946-cı ildə Gəncə şəhərində müəllim ailəsində anadan olub. Gəncə şəhər Cəfər Cabbarlı adına 6 nömrəli məktəbdə orta təhsil alan Nurlana Əliyeva daha sonra təhsilini ölkənin ən nüfuzlu ali təhsil ocaqlarından olan Bakı Dövlət Universitetində davam etdirib. BDU-nun filologiya fakültəsini bitirdikdən sonra — 1969-cu ildə əmək fəaliyyətinə başlayıb. Bakı şəhərindəki 134 nömrəli məktəbdə, Bakı Maliyyə-Kredit Texnikumunda Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi işləyib. 1990-cı il dekabrın 29-dan Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kollecinə (keçmiş M. Ə. Sabir adına Bakı Pedaqoji Texnikumu) rəhbərlik edib.

Nurlana Əliyeva "Azərbaycan bədii nəsrində müasir kənd və onun problemləri" mövzusunda namizədlik, "60–80-ci illər Azərbaycan nəsrində qəhrəman və üslub axtarışları" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə edib. BDU-nun professoru, AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda doktorluq üzrə ixtisaslaşmış dissertasiya şurasının üzvüdür.

12 kitabın, onlarca elmi, publisist məqalənin müəllifidir. YAP Siyasi Şurasının üzvü, eyni zamanda 2009–2021-ci illərdə YAP Respublika Qadınlar Şurasının sədri olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentini İlham Əliyevin sərəncamı ilə, Nurlana Müzəffər qızı Əliyeva 23 iyun 2016-cı ildə Bakı Slavyan Universitetinin rektoru təyin edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentini İlham Əliyevin sərəncamı ilə, Nurlana Müzəffər qızı Əliyeva 22 iyun 2021-ci ildə Bakı Slavyan Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edilib

## Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı, 5 nəvəsi var. Nurlana Əliyeva sabiq deputat Hadi Rəcəbli ilə qudadır.

## Təltifləri
2004-cü ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi" fəxri adına layiq görülüb, 2008-ci ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Motosu gölü

— Beş Fuci gölünün ən qərbində yerləşən göl. Yaponiyada, Fuci dağının yaxınlığında, Yamanaşi prefekturasının cənubunda yerləşir.

Sahəsinə Beş Fuci gölü arasında 3-cü ən böyük, dərinliyinə görə ən dərin göldür. Ən dərin yeri 121,6 metr təşkil edir. Bu göstəriciyə görə Yaponiyanın ən dərin doqquzuncu gölüdür. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü qonşuluğundakı Şoci və Say gölləri ilə eynidir: 900 metr. Bu isə bu göllərin əvvəllərin tək göl olduğunu və gölün Fuci dağından gələn böyük lava axını nəticəsində parçalandığını təsdiq edir. Lava axınının qalıqları Aokiqahara meşəsinin altındadır və bu, bu üç gölün yeraltı sular vasitəsilə əlaqələndiyini göstərir.

Göl Fuci-Hakone-İzu Milli Parkında yerləşir.

Digər Fuci göllərində olduğu kimi Motosu gölünün də ətrafında otellər, kurortlar, düşərgələr və hamamlar yerləşir. Göldə al-əlvan qızılxallı və kumja yaşayır və göldə balıqçılıq populyardır. Lakin son illərdə göldəki insan fəaliyyətləri gölün təmizliyinə zərər verir və bu, böyük problemə səbəb olur.

Gölün Fuci dağı ilə mənzərəsi 5000 yapon yeninin D seriyasında və 1000 yapon yeninin E seriyasında təsvir olunmuşdu.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
*Rafferty, John P. Plate Tectonics, Volcanoes, and Earthquakes. Rosen Publishing (2010), ISBN 1615301062

## Xarici keçidlər

* Xəritə 　
* Rəsmi saytı

## Həmçinin bax
* Beş Fuci gölü
* Fuci-Hakone-İzu Milli Parkı
The Japan Times

**The Japan Times** () — 1897-ci ildə qurulmuş Yaponiya qəzetidir. Qəzet Yaponiyanın iqtisadi-siyasi, sosial və mədəni həyatı barədə oxucuları ingilis dilində məlumatlandırır.

## Tarixi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Japan Times
İsa Məmmədov (dövlət xadimi)

**İsa Əli oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi (1981–1987), Lənkəran Şəhər Komitəsinin birinci katibi (1970–1981), Naxçıvan MSSR mədəniyyət naziri (1965–1970), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1976), Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi (1964), psixologiya elmləri doktoru (2006).

## Həyatı
İsa Məmmədov 1926-cı il iyulun 11-də Naxçıvan Muxtar Respublikası indiki Şərur rayonunun Aralıq kəndində anadan olmuşdur. 1942-ci ildə Şərur rayon mərkəzi orta məktəbini bitirdikdən sonra o, 1945–1947-ci illərdə Moskva ali komsomol məktəbində oxumuş, 1947–1950-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda ali təhsil almışdır. 1972–1977-ci illərdə isə Moskva ali partiya məktəbində təhsilini davam etdirib.

Əmək fəaliyyətinə 1943–1944-cü illərdə Şərur rayonunda orta məktəbdə başlayıb, 1944–1945-ci illərdə Şərur rayon komsomol komitəsinin birinci katibi, 1947–1953-cü illərdə əvvəl Naxçıvan vilayət komsomol komitəsinin katibi, sonra isə birinci katibi, 1953–1961-ci illərdə Naxçıvan şəhər və rayon təhsil şöbələrinin müdiri, 1961–1965-ci illərdə Naxçıvan şəhər internat məktəbinin direktoru, 1965–1970-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının mədəniyyət naziri, 1970–1981-ci illərdə Lənkəran şəhər partiya komitəsinin birinci katibi, 1981–1987-ci illərdə Azərbaycan kommunist partiyası mərkəzi komitəsinin katibi olub.

1988-ci ildən ömrünün sonunadək isə Bakı Pedaqoji Kadrların İxtisasartırma və Yenidənhazırlanma İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1997-ci ildə namizədlik, 2006-cı ildə doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. O, ümumtəhsil məktəblərində psixoloji xidmətin təşkilində, praktik psixoloqların hazırlanması sahəsində fəaliyyət göstərmişdir.

O, 1976-cı ildə sovet dövrünün ən yüksək adlarından biri olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, bir sıra orden və medallarla təltif olunmuşdur.

2007-ci il avqustun 10-da 82 yaşında vəfat etmişdir.

## Təltifləri
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı — 1976
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 02.10.2002

## Kitabları
* Əmək və dostluq bayramı. Bakı: Azərnəşr, 1973.
* Сознание общественного долга. Баку: Азернешр, 1979.
* İctimai vəzifənin dərk edilməsi. Bakı: Azərnəşr, 1981.
* Школьная психологическая служба Азербайджана: научно-методические проблемы и опыт организации психологической практики. Москва: "Флинта", 2000.
* Məktəbdə psixoloji xidmət: Psixoloji praktikanın elmi-metodik problemləri və yaradılması təcrübəsi. Bakı: Təhsil, 2002; Pedaqogika, 2003 (ikinci nəşri).
* İzahlı psixoloji lüğət. Bakı: Təhsil, 2002.
* Ömrümdən fraqmentlər. Hissə 1. Bakı: [n. y.], 2006.

## İstinadlar
Cenk Tosun

**Cenk Tosun** () və Fənərbaxçanın və Türkiyə milli futbol komandasının hücumçusu.

## Həyatı

## Komanda karyerası

### Ayntraxt FK

### Qaziantepspor
Kişi Cenqo

### Beşiktaş PFK

#### 2014-2015
Cenk Tosun  02 fevral 2014-cü ildə Beşiktaşa transfer olunmuşdur. Bu klubla 5 illik müqavilə imzaladı. Beşiktaş PFK-da oynamağının hər zaman xəyalı olduğunu deyirdi. 2014/15 mövsümündə Türkiyə Super Liqasında 18 matçda 5 qol atdı. Türkiyə Kubokunda 2 qarşılaşmada 3 qol atdı. Avrokuboklarda 8 görüşdə 1 qol atdı.

#### 2015-2016
Cenk Tosun üçün bu mövsüm uğurlu keçdi.Türkiyə Super Liqasında 29 matçda  8 qol atdı, 4 məhsuldar ötürmə etdi. Beşiktaş PFK ilə Liqada çempion oldu.
Türkiyə Kubokunda 8 görüşdə 7 qol atdı, 1 məhsuldar ötürmə etdi. Türkiyə Kubokunda bombardir oldu. UEFA Avropa Liqasında 6 qarşılaşmada 2  qol atdı,1 məhsuldar ötürmə etdi.

#### 2016-2017
Türkiyə Super Liqasında 33 matçda 20 qol atdı, 4 məhsuldar ötürmə etdi.Avrokuboklarda 12 matçda 4 qol atdı. Beşiktaş PFK ilə Türkiyə Super Liqasını qazandı.

**EVERTON F.C.**

Cenk Tosun 2017/2018 Qış transfer pəncərəsi çərçivəsində  28.5 milyon € bədəl ilə EPL-da mübarizə aparan İngiltərənin Everton klubuna transfer olmuşdur. İlkin mərhələdə Cenk Tosun Everton F.C. ilə 4.5 illik müqavilə imzalamışdır.http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-5240245/Everton-sign-Cenk-Tosun-finally-replace-Romelu-Lukaku.html

Evertonda 0 qol 1 asist edib.

## Nəticələri
2016 -2017 sezonunda Benficaya atigi qol Sampiyonlar Liginin en iyi qolu secildi.

## Türkiyə yığması karyerası
2013-cü ildən Cenk tosun Türkiyə milli futbol komandasına dəvət olundu. Burada Millinin əsas oyunçusudur.

## Xarici keçidlər
* Cenk Tosunun UEFA profili

## İstinadlar
Fərid Dadaşov

**Dadaşov Fərid Həsən oğlu** — görkəmli alim-geoloq, pedaqoq, elmi təşkilatçı və elmi biliklərin təbliğatçısı. Geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Dadaşov Fərid Həsən oğlu 1930-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1952-ci mühəndis-geoloq ixtisası üzrə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki ADNSU) geoloji-kəşfiyyat fakültəsini bitirmişdir. 1952–1954-cü illərdə AzSİ-nin aspiranturasında oxumuş, "Neft yataqlarının geologiyası" kafedrasında işləmişdir. 1955-ci ildə "Bakı arxipelağının Səngaçal burnundan Gil adasına qədər olan şimal hissəsinin geoloji quruluşu və neft-qazlılıq perspektivliyi" mövzusunda namizədlik, 1965-ci ildə isə "Azərbaycanın karbohidrogen qazları" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1957-ci ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu) işləyir. 1977–1984-cü illərdə Geologiya İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini işləmişdir. "Neft və qaz yataqlarının genezisi və əmələgəlməsi" şöbəsinin rəhbəridir.

## Elmi fəaliyyət
Elmi fəaliyyəti — təbii qazların geologiyası və geokimyası, palçıq vulkanizmi, neft-qaz yataqlarını geologiyası, axtarışı və kəşfiyyatı ilə bağlıdır. O, neft-qaz geologiyası və geokimyası sahəsində, təbii qazların tədqiqatı üzrə görkəmli alimdir. Azərbaycanın və Xəzər dənizinin neftli-qazlı rayonlarının karbohidrogen qazlarının dəyişməsi qanunauyğunluğunu müəyyən etmiş, hidrosferin qazlarını öyrənmək üçün yeni üsul təklif etmiş, neft-qaz-toplanma zonalarının qazgeokimyəvi kriterilərini işləyib hazırlamışdır. Nəzəri işləmələri neft, qaz, sulfid yataqları axtarışında, hidrotexniki, mülki və sənaye obyektlərin tikintilərində, ekologiya sahələrində tətbiq edilmişdir.

Günəşli neft yatağını ilk kəşf edənlərdəndir. 1988-ci ildə "Azərbaycan SSR-in neft və qaz yataqları və perspektiv strukturları xəritəsi"nə görə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

300-dən çox elmi işin, 8 monoqrafiyanın, 3 müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir. "Azərbaycanın geokimyəvi anomaliyaları", "Azərbaycanın neft-qaz yataqları və perspektivli sahələri", "Xəzər dənizinin palçıq vulkanları", "Azərbaycanın neft və qaz ehtiyatlarının xəritəsi", "Azərbaycanın təbii qazları" xəritələrin müəlliflərindən biridir.

15 il ərzində doktorluq dərəcəsi vermək üzrə Elmi Şuranın sədri olmuşdur. 18 geologiya-mineralogiya elmləri namizədi, 3 elmlər doktoru hazırlamışdır.

## Mənbə
* *"Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004, 362 s.*

## İstinadlar
Azərbaycan Premyer Liqası 2017/2018

**2017-2018-ci il Azərbaycan Premyer Liqası** — Azərbaycan Premyer Liqasının sayca 26-cı mövsümüdür. Mövsüm 11 avqust 2017-ci ildə başlamış və 19 may 2018-ci ildə bitib. Son çempion Qarabağdır.

## Komandalar

### Stadionlar və yerləri
:''Qeyd: Cədvəl əlifba sırasına görə düzülmüşdür.

### Heyət və formalar
Qeyd: Bayraqlar FİFA uyğunluq qaydalarına əsasən müəyyən edilmiş milli komandanı göstərirlər. Oyunçular birdən çox qeyri-FİFA vətəndaşlığına malik ola bilərlər.

## Liqa cədvəli

## Nəticələr

### 1–14-cü oyunlar

### 15–28-ci oyunlar

## İstinadlar
Kələntər

;Toponimlər
* Kələntər Dizə
* Kələntəroba
* Kələntər (Germi)
;Şəxslər
* Kələntər Kələntərli
* Kələntər Xəlil

## Həmçinin bax
* Kələntərli
R6 (Azərbaycan)

**R6** — H.Z.Tağıyev–Sahil yolu respublika əhəmiyyətli yoldur. Ümumi uzunluğu 40&nbsp;km olub, Bakı-Quba-Rusiya yolunu Ələt-Astara-İran yolu ilə birləşdirir.
Əsasən yük daşıması üçün əhəmiyyətlidir. Respublikanın cənub və qərb bölgələrindən gələn nəqliyyat vasitələrinin şəhərə daxil olmadan Bakı-Quba-Rusiya yolunun 36-cı kilometrinə çıxışını təmin etməklə hər iki istiqamətdə məsafəni 50&nbsp;km qısaltmışdır. Gələcəkdə ödəniş tətbiq ediləcək yollar sırasına bu yol da daxildir.

## Yenidən qurulması
2010-cu ilin aprel ayında “Azəryolservis” ASC-sinin sifarişi ilə uzunluğu qovşaqlar da daxil olmaqla 48 kilometr, torpaq yatağının eni isə 15 metr olan yolun yenidən qurulmasına başlanıldı. Tikinti işlərini “Azərinşaatservis” MMC həyata keçirmişdir. Layihənin ümumi dəyəri 65,633,110.00 ABŞ dollarıdır. Layihəni Azərbaycan Respublikası və Dünya Bankı maliyyələşdirib. Layihəyə əsasən bir gediş və bir gəliş olmaqla iki hərəkət zolağından (hər birinin eni 3,75 metr) ibarətdir. II  dərəcəli avtomobil yolu olaraq tikintisi nəzərdə tutulan bu yolun yenidənqurulması zamanı 11 yeni körpünün, 45 suötürücünün və 4 keçidin inşası başa çatdırılmışdır. Yolun üstündə 8 ədəd avtobus dayanacağı da inşa edilib. Əsaslı şəkildə yenidən qurulmuş Tağıyev-Sahil avtomobil yolunun açılışını 28 may 2014-cü il tarixində İlham Əliyev etmişdir.

## İstinadlar
Müharibə qırğısı

**Müharibə qırğısı** () və ya **qırğı** () — siyasətdə və ya iqtisadiyyatda, öz ölkəsinin vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün, digər ölkələr, təşkilatlar və ya hökumətlər ilə əlaqədar sərt tədbirlər tərəfdarı olan şəxslərə deyilən termin.

## İstinadlar
Mi-24 helikopterinin vurulması (1992)

**Mi-24 helikopterinin vurulması** — 6 avqust 1992-ci il tarixdə Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycana məxsus döyüş helikopterinin Qasapet yaxınlığında ermənilər tərəfindən raketlə vurulması hadisəsi.

## Hadisədən əvvəl

## Həlak olanların siyahısı
# Zakir Məcidov — vertolyotun baş komandiri
# Ruslan Polovinko — təyyarəçi operator
# Cavanşir Rəhimov — sərrast nişançı-snayper

## Həmçinin bax
* Ağdərə döyüşü

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 238.
Sadıqov qardaşlarının mədaxil evi

**Sadıqov qardaşlarının mədaxil evi** — Bakı şəhərində, İstiqlaliyyət küçəsi və Niyazi küçəsinin kəsişməsində, Filarmoniya bağı ilə üzbəüz yerləşən yeddi mərtəbəli tarixi binadır. Bina, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli, 132 nömrəli qərarı ilə yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.

Sadıqov qardaşlarının mənfəət evi 1910–1912-ci illərdə Qavriil Ter-Mikelovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina fərqli kompozisiya quruluşu və memarlıq işləmələri, yerli memarlığın zərif elementləri və detalları ilə qeyd edilmişdir. Yaşayış evi zəngin həcmli plastikaya və yüksək tikinti mədəniyyətinə malikdir.

## Tarixi
Binanın yerləşdiyi ərazidə əvvəl qəbirsanlıq olub. Ona görə də binanın inşasına başlandığı zaman yerli əhali sifarişçiyə xitabən deyir ki, *"Ay Kərbəlayi, nə uğursuz yer seçmisən, boşuna pulu havaya sovurdun."* O, isə cavabında bildirir ki, *"Boş-boş danışmayın, lap da yaxşı yerdir. Hətta qubernator da, evin qabağında mənim üçün bağ saldırıb."*

Sadıqov qardaşlarının mənfəət evi 1910–1912-ci illərdə Milli-romantik memarlıq stilində inşa edilmişdir. 1909-cu ildə bu evin layihəsinin tərtib olunması üzrə ümumrusiya müsabiqəsi elan edilir, binanın müəllifi olan Qavriil Ter-Mikelov birinci mükafatı əldə edir. SSRİ dövründə binada Azərbaycan SSR-in Mərkəzi İcrayə Komitəsi yerləşmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Bina Niyazi və İstiqlaliyyət küçələrinin tinində inşa edilib və künc qüllə hissəsi ilə xüsusi olaraq diqqət cəlb edərək məsul şəhərsalma mövqeyi tutur. Bina şərq memarlığına xas xüsusiyyətlərə malik olsa da, memarın interpretasiyasında və yerli iqlim şəraitinin nəzərə alınması onun çoxlu eyvan və lodciyalara malik olmasına səbəb olmuşdur. Bina fərqli kompozisiya quruluşu və memarlıq işləmələri, yerli memarlığın zərif elementləri və detalları ilə qeyd edilmişdir. Yaşayış evi zəngin həcmli plastikaya və yüksək tikinti mədəniyyətinə malikdir.

Onun planlaşdırma quruluşu ənənəvi şüşəbəndlərsiz otaqların iki sıralı düzülüşü ilə seçilir. Ön və yaşayış otaqları əla göstərilmiş interyerlərə malikdir. Düzgün çatmatağla xüsusi olaraq nəzərə çarpdırılmış ön giriş, ilk işıqla işıqlandırılmış mərmər pilləkənli vestibülə aparır.
Ter-Mikelovun yaradıcılığını tədqiq etmiş E. A. Tiqranyan yazır: *"Sadıqov qardaşlarının evinin obyektiv memarlıq dəyəri Azərbaycan milli memarlığının realist inkişaf yoluna təkan verməsindədir."*

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Şamil Fətullayev-Fiqarov — Bakının Memarlıq Ensiklopediyası. Bakı, Azərbaycan Memarlar İttifaqı, 528 səhifə
Hans Ayzenk

**Hans Ayzenk** () – alman əsilli ingilis psixoloq.

Psixologiya sahəsində bir çox fərqli mövzularda çalışsa da, ən məşhur araşdırmaları zəka və şəxsiyyət mövzusundadır. O, şəxsiyyətin faktor nəzəriyyəsinin yaradıcısı, məşhur intellekt və temperament testinin müəllifidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İngilis psixoloqlar
Emrah Çinik

**Emrah Çinik**, (Avqust 30, 1977; Bursa, Türkiyə) Türk saç əkimi cərrahıdır.

## Həyatı və karyerası
1977-ci ildə Bursada atası Mehmet, anası Samie, derzi valideynlərin övladı olaraq dünyaya gəlmişdir. 1996-cı ildə Uludağ Universitetinin tibb fakutesini qazanmış ve 2002 – ci ildə məzun olmuşdur. Bursadakı ali təhsilini tamamladıqdan sonra 2 illik məcburi xidmət üçün Kırıkkaleyə getmişdir. Məcburi xidməti başa vurduqdan sonra o Medikal Estetik həkimi kimi fəaliyyətə başlamışdır.

2007–ci ildə o İstanbula gəlmiş və Cosmedica Saç Əkimi və Plastik Cərrahiyə Mərkəzini açmışdır. 2008–ci ildə Medikal Park Xəstəxanalr qrupunun Sultanqazi şöbəsində Medikal Estetika və Saç əkimi şöbəsinin direktoru kimi işləməyə başlamışdır. Cosmedica klinika həmin xəstəxanın saç əkimi departmanı olaraq fəaliyyət göstərirdi. 2010-cu ildə o Medicana Beynəlxalq Xəstəxanasında Sultanqazidə olduğu kimi Medikal Estetik həkimi və Saç əkimi cərrahı kimi fəaliyyətə başlamışdır. 2011-ci ildə o Medikal Park Xəstəxanalar qrupunun Bahçelievlər şöbəsində öncəki təcrübələrində olduğu kimi eyni sahə - saç əkimi - üzrə işləməyə başlamışdır.

O hal hazırda öz şəxsi klinikası Cosmedica.da saç əkimi sahəsi üzrə fəaliyyətini davam etdirir.

## Saç əkimi faəliyyəti
O ilk illərdə saç əkiminə FUE metodu ilə başlamışdır. 2010–cu ildə DHI (Direct Hair Implantation) metodunu sınamış və çox uğur əldə etmişdir. O həmin illərdə Türkiyədə bu metoddan istidafə edən ilk həkimlərdən biri olmuşdur.

### DHI Metodu nədir?

DHI metodu saç əkimində ən yeni metoddur. Saç köklərinin alınması prosesi FUE metodunda olduğu kimidir. Sadəcə əkim prosesi fərqlidir. Həkimlər əkim prosesində əkim qələmindən (çoi) istifadə edirlər. Həmçinin bu metodda həkimlər əkim sahəsində daha çox sıxlıq əldə edirlər.

## Seminarlar və görüşlər

## Assosiasiyalar
*ISHRS

## Referanslar

## Əlavə linklər
*http://bcg.thetimes.co.uk/Europe/Turkey/Istanbul:Cosmedica 
*http://www.ntv.com.tr/saglik/kellige-karsi-sac-klonlama,tTEvGJ1If0-3RDBAT_YLQg?
*http://www.haberturk.com/yerel-haberler/haber/45721555-kok-hucre-ile-sac-ekimi
*http://www.milliyet.com.tr/sac-ekiminde-sac-cizgisine-dikkat-istanbul-yerelhaber-1335812/
*http://www.aksam.com.tr/saglik/kadinlarda-sac-dokulmesine-dikkat/haber-513945
*http://www.ulke.com.tr/saglik/haber/593859-sac-ekiminde-devrim-sac-klonlama 
*http://www.iha.com.tr/haber-sac-ekimi-kisiye-ozel-olmali-563547/
*http://www.sabah.com.tr/fotohaber/saglik/mukemmel-etki-gosteriyor-1464960663
Mirmehdi Ağayev

**Mirmehdi Mirmövsüm oğlu Ağayev** () — SSRİ çempionatında qol vuran ilk azərbaycanlı futbolçusu, "Cənub İnşaatçısı" komandasının futbolçusu, ikiqat Azərbaycan kubokunun (1937-1938) sahibi.

## Həyatı
Mirmehdi Ağayev 1913-cü il sentyabrın 1-də Bakıda anadan olub.

1898-ci ildə Hacı Zeynalabdin Tağıyev Bakıda toxuculuq fabriki açdıqdan sonra başqa ölkədən Bakıya işçi qüvvəsi axını başlamışdı. Mirmehdi Ağayevin atası Mirmövsüm, anası Xeyransa xanım İrandan köç edənlərdən idilər.

Mirmehdi Ağayev 15 yaşında toxuculuq fabrikində çilingər vəzifəsində işləməyə başlayır. Burada kombinatdakı futbol komandasının məşqçisi Şirəli Şirəliyevlə tanış olur. O, heç fikirləşmədən məhəllə futbol komandasında ad-san qazanmış Mirmehdini öz komandasına götürmüşdü. Kombinatın işçiləri Mirmehdinin oyunlarını izləmək üçün nəinki "Toxucu” komandasının oyunlarına, hətta komandanın məşqlərinə də tamaşa etmək üçün stadiona gedərdilər.

30-cu illərdə Bakı inşaatçılarının Həmkarlar İttifaqı tərəfindən "Temp” komandası yaranmışdı. 1937-ci ildə komandanı yarışlara moskvalı mütəxəssis Vladimir Blinkov hazırlayırdı. Həmin ildə o, Mirmehdini komandaya götürmüşdü, az bir müddətdə Mirmehdi komandanın liderinə çevrilmişdi. Burada da o, öz gözəl görkəmi ilə azarkeşləri sevindirməyə başlamışdı. "Temp” respublikamızın ilk komandası idi ki, SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində Azərbaycanı təmsil etmişdi. Həmin ildə (1938-ci il) 26 komanda SSRİ çempionu adı uğrunda mübarizə aparırdı. Bunlardan 10-u Moskvanı, 4-ü Leninqradı (indiki Sankt-Peterburq), 2-i Kiyevi, Tbilisini və Xarkovu təmsil edirdilər.

1940-cı ildə "Dinamo" Tbilisi komandasının oyunçusu və Mirmehdinin yaxın dostu Şota Şavqulidzenin komanda rəhbərləyinə təklifi ilə Mirmehdi "Dinamo" Tbilisiyə dəvət alır. Lakin Mirmehdi 3 yaşlı oğlundan, ailəsi və vətənindən ayrı qala bilmir və 1941-ci ildə öz doğma komandası olan "Temp"ə qayıdır.

Mirmehdi Ağayev SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində top vuran ilk azərbaycanlı futbolçudur. Böyük Vətən müharibəsinin başlanması səbəbiylə Mirmehdi idman karyerasına son qoymaq məcburiyyətində qaldı. Cəbhəyə yollanmazdan əvvəl Mirmehdi dostu Əlihüseynlə birlikdə təxminən 80 gün Bakının "Salyan kazarması” deyilən yerdə olmuş, bir müddətdən sonra Kerç şəhərinə yola düşmüşdülər. Burada onlar 105-ci atıcı alayına düşmüşdülər. 1941-ci il sentyabrın 1-də - anadan olduğu gün Mirmehdi ailəsinə məktub göndərmişdi. Mirmehdi 199 gün faşistlərə qarşı vurumuşdu. 6 aydan sonra Ağayevlər ailəsi cəbhədən növbəti məktub almışdılar. Amma bu məktub Mirmehdidən yox, onun dostu Əlihüseyndən idi. O, məktubu Mirmehdinin atası Mirmövsüm kişiyə yazmışdı. Bu məktubda Mirmehdinin müharibədə həlak olması xəbəri yazılmışdı.

1942-ci ildə Böyük Vətən müharibəsi zamanı Krımda həlak olub.

## İstinadlar
Spotify

**Spotify** — 23 aprel 2006-ci ildə Daniel Ek və Martin Lorentzon tərəfindən əsası qoyulmuş İsveç audio axını və media xidmətləri təminatçısı. 2022-ci ilin iyun ayına olan məlumata görə, 433 milyon aylıq aktiv istifadəçisi, o cümlədən 188 milyon ödəniş edən abunəçi ilə onu ən böyük musiqi axını xidməti təminatçılarından biri edir.  

Spotify səsyazma şirkətləri və media şirkətlərindən 82 milyondan çox mahnı daxil olmaqla, müəllif hüquqları ilə məhdudlaşdırılmış rəqəmsal yazılmış musiqi və podkastlar təklif edir. Spotify hazırda 2021-ci ilin oktyabr ayından etibarən 180-dən çox ölkədə əlçatandır. İstifadəçilər ifaçı, albom və ya janra görə musiqi axtara, pleylistlər yarada, redaktə edə və paylaşa bilərlər.

Spotify 184 bazarda Avropanın əksəriyyətində, eləcə də Amerika və Okeaniyada mövcuddur. Xidmət Windows, macOS və Linux kompüterləri, iOS və Android smartfon və planşetləri, Amazon Echo və Google Nest kimi ağıllı ev cihazları və Roku kimi rəqəmsal media pleyerləri daxil olmaqla əksər cihazlarda mövcuddur.

Müğənnilərə satılan mahnıya və ya alboma görə sabit qiymət ödəyən fiziki və ya endirmə satışlarından fərqli olaraq, Spotify dinlənən mahnıların sayına əsasən qonorar ödəyir. O, ümumi gəlirinin təxminən 70%-ni hüquq sahiblərinə (çox vaxt səsyazma şirkətləri) ilə bölüşdürür.

DitchCarbon bildirir ki, Spotify 2024-cü ildə təxminən 195 milyon kq CO2e ümumi istixana qazı emissiyası haqqında məlumat verib. Bu rəqəmlərə təxminən 1,07 milyon kq Scope 1, 3,36 milyon kq Scope 2 və 190,6 milyon kq Scope 3 emissiyaları daxildir və emissiyaların böyük hissəsi dəyər zəncirində yaranır. Spotify Scope 1 və Scope 2 emissiyaları üzrə 2025-ci ilə qədər karbon neytrallığına nail olmağı və 2030-cu ilə qədər bütün scope-lar üzrə xalis sıfır istixana qazı emissiyasına çatmağı öhdəsinə götürüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ümumi psixologiya

**Ümumi psixologiya** — psixologiya elminin əsas problemlərini nəzəri və eksperimental istiqamətdə işləyir. Psixologiyanın metodoloji, nəzəri-tarixi məsələlərinin, məsələn, psixi proseslərin əmələ gəlməsi, psixoloji qanunlarının müəyyən edilməsi, tədqiqat metodlarının nəzəri-praktik məsələlərinin öyrənilməsi onun başlıca vəzifəsidir.

## Mənbə
* Ə. S. BAYRAMOV, Ə. Ə. ƏLİZADƏ Psixologiya
Debridement

**Debridement** ya **sanasiya**, **yara tualeti** — tibbi prosedur olub, yara nahiyəsindəki sağalma, regenerasiya prosesinə mane olan ölmüş, çürümüş və qeyri sağlam toxumaların kəsilib kənarlaşdırılması ilə müşahidə olunan yaranın cərrahi işlənilməsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Seyidqışlaq–Məmmədağalı yolu

**Y-36-01** — Seyidqışlaq-Məmmədağalı yolu yerli əhəmiyyətli yoldur. Ümumi uzunluğu 18&nbsp;km-dir. 2005-ci il avqust ayında yolun 1-ci km-də Dəstəmazçay üzərində uzunluğu 12 m olan körpü tikilərək istifadəyə verilmişdir.

## İstinadlar
Bayıl dili

**Bayıl dili** — dil qərbdən şərqə doğru uzanır və Bakı buxtası ilə Xəzər dənizindən ayırır. Dili məşhur edən onun ərazisində Bakı Kristal Zalının yerləşməsidir. Okean səviyyəsindən 28 metr alcaqda yerləşir.

## İstinadlar
R2 (Azərbaycan)

**R2** — Giləzi–Xızı yolu respublika əhəmiyyətli yoldur. Ümumi uzunluğu 26&nbsp;km-dir. Yol yenidən qurulmuş və 2008-ci ildə istismara verilmişdir.

## Giriş yolları

## İstinadlar
Nissan Teana

**Nissan Teana** — Nissan tərəfindən 2003-cü ildən istehsal edilən orta sinif avtomobil modeli. Nissan Bluebird və Nissan Cefironu əvəz edib və Cefiro, Maxima və Altima adları ilə bir çox ölkələrə ixrac edilib. Şimali Amerikada satılan Maxima və Yaponiya bazarında satılan Presage minivan ilə eyni platformanı paylaşır.

## İstinadlar
Yuxuların yozumu

***Yuxuların yozumu*** () — böyük Avstriya alimi, psixoanaliz nəzəriyyəsinin banisi Ziqmund Freydin əsas əsərlərindən biridir. İsteriya problemlərilə məşğul olan alim yuxugörmələri də müşahidə etdiyi hadisələr sırasına daxil etmişdir. Onun nəzəriyyəsinə görə yuxu mənasız bir şey deyil, sıxışdırılmış arzuların təhrif olunmuş, pərdələnmiş şəkildə gerçəkləşməsidir. Yəni həyata keçməyən arzular çox zaman şüur sahəsindən çıxaraq qeyri-şüur sferasına keçir, orada qalaraq insanın davranışına təsirlərini davam etdirir. Şüura daxil olmaq istəyən sıxışdırılmış arzular şüuri təsəvvürlərlə mübarizəyə girərək, yuxugörmə, gündüz xəyalları və s. kimi hallarda onlara qalib gəlir. Ona görə də, yuxuları düzgün yozmaqla insanın qeyri-şüuri təəssüratları barədə mühakimə yürütmək olar… Ziqmund Freydin bu məşhur kitabı dəfələrlə nəşr olunduğu üçün haqlı olaraq XX əsrin ən məşhur bestsellerlərindən biri hesab olunur.

## Xarici keçidlər
* http://www.alinino.az/catalog/psikhologiya/yuxular%C4%B1n_yozumu/
Musa və təkallahlılıq

**Musa və təkallahlılıq** - məşhur avstriyalı psixoloq, psixiatr, psixoanalizin banisi Ziqmund Freydin sonuncu əsəri. Freyd bu əsərində Bibliyada başlıca fiqur kimi tanınan, yəhudi xalqı üçün ilk qanunların və dinin yaradıcısı, onları Misir əsirliyindən qurtarmış böyük öndər sayılan Musanın əslən yəhudi deyil, misirli olmasını çoxsaylı tarixi qaynaqlara əsaslanmaqla və özünün yaratdığı psixoanalitik araşdırmalar metoduna əsasən sübuta yetirməyə çalışır. Freydə xas olan düşüncə genişliyi və dərinliyi, ardıcıl və güclü məntiq, habelə detektivsayağı qurulmuş süjet xətti, üstəlik, bütün bu hadisələrə psixoanalitik təhlillərlə yanaşılması, kitabı oxunaqlı edərək oxucunun yeni biliklər qazanmasına və düşüncəsinin yenilənməsinə xidmət edir.

## Mənbə
http://www.alinino.az/catalog/knigi-na-azerbaydzhanskom-yazyke/musa_v%C9%99_t%C9%99kallahl%C4%B1l%C4%B1q/
Corc Kelli

**Corc Kelli** () — amerika psixoloqu.

## Fəaliyyəti
Şəxsiyyətin eksperimental nəzəriyyələri ilə məşğul olub. Şəxsiyyətin konstruktorlar konsepsiyası da xüsusi yer tutur. Onun fikrincə şəxsiyyətin psixi proseslərinin təşkili onun gələcək hadisələri qabaqcadan necə sezməsindən, düşünməsindən asılıdır. Bu fərziyyələrin təsdiq olunmaması sisteminin çox və ya az dərəcədə yenidən təşkil edilməsinə gətirib çıxarır ki, bu da gələcək haqqında sonrakı xəbərvermənin adekvatlığını yüksəltməyə səbəb olur. Kelli bir sıra konkret psixoloji metodikalara tətbiq oluna bilən "repertuar şəbəkə" metodiki prinsipini işləyib hazırlamışdır. Hal-hazırda bundan klinik və təlim psixologiyasında müvəffəqiyyətlə istifadə olunur.

## Mənbə
* Ümumi psixologiya. Prof. S. İ. Seyidov və prof. M. Ə. Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə.

## İstinadlar
Psixodiaqnostika

**Psixodiaqnostika** — psixologiya elminin sahələrindən biri. O, insanların psixi xassə, prosesi və hələtlərinin inkişaf xüsusiyyətləri haqqında elmi cəhətdən yoxlanmış və onlar haqqında əsaslı məlumat əldə etməyə imkan verən metodların köməyi ilə qiymətləndirilməsinin nəzəriyyəsi və praktikası ilə məşğul olur.

## Mənbə
* Ümumi psixologiya. Prof. S. İ. Seyidov və prof. M. Ə. Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə.
Luçano Berio

**Luçano Berio** () — eksperimental işi (xüsusilə 1968-ci ildəki "Sinfonia" kompozisiyası və Sequenza adlı virtuozik solo əsərlər silsiləsi) və elektron musiqi sahəsində qabaqcıl işi ilə tanınan italyan bəstəkarı.

## İstinadlar
Postsovet ölkələri

**Postsovet ölkələri** () — SSRİ-nin tərkibinə daxil olan respublikalar.

## Ölkələr

* **[[Avrasiya]]**
** 
* **[[Baltikyanı ölkələr]]**
** 
** 
** 
* **[[Şərqi Avropa]]**
** 
** 
** 
* **[[Zaqafqaziya]]**
** 
** 
** 
* **[[Mərkəzi Asiya]]**
** 
** 
** 
** 
**
Mənsur Şirvani

**Mənsur Qulam oğlu Şirvani** () — azərbaycanlı sirk ustası, manipulyator, illüzionist, heyvan təlimçisi. Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1967).

## Həyatı
Peşəkar Sirk kollektivi Azərbaycanda 1945-ci ildə yaradılmışdir. İlk Sirk proqramlarında X.Abdullayev, M.Şirvani, Yunis və Yusif Ağayevlər, Rza Əlixan, Q.Abdullayev, Sali Suleyman, S.Xanlarova və b. çıxış etmişlər.

1948-ci ildən estradada çıxış edib. 1950-ci ildə sirkdə işləməyə gəlib, 1952-ci ildən isə uzun müddət Azərbaycan sirk kollektivində işləyib. Mənsur Şirvani bir sıra orijinal fəndlərin müəllifi və ifaçısıdır (boş masanın üstündə çəpişin peyda olması, açılmış ipək örpəyindən beş canlı tutuquşunun çıxarılması və bir çox başqa şeylər).

Şirvani tək işləmirdi onun daimi partnyorları var idi. Bunlar arvadı Leyla Şirvani (1919 d) və qızı Cəmilə Şirvani idi (13.07.1941 d), Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1988).

1965-ci ilin yayında Vladimir Durov ağır xəstələnir Mənsur Şirvani manipulyator kimi ilkin təcrübə keçərək V.Q. Durovun attraksionunu qəbul edir.

1967-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar artisti adına layiq görülmüşdür.

O, qastrollarda (Monqolustan, Macarıstan, Çexoslovakiya) iştirak edirdi. 1969-cu ildə "İki təbəssüm" kinoalmanaxında macar hoqqabazı rolunda çəkilib.

Qızı Cəmilə 1979-cu ildə atası tərəfindən təlim olunmuş heyvanlar qrupunu qəbul etmişdir. Sonradan "Ekzotik heyvanlarla" (fil, kenquru, lama, qızılqaz, meymunlar və sair) öz nömrələrini yaratmışdır.

Mənsur Şirvani 15 iyun 1980-ci ildə vəfat etmiş və Moskvada, Mitinsk qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.

## Ailəsi

## Fokuslar və fokusçu. Yuri Arseni Dmitriyevin qısa resenziyalarından
*"Sovet sirki" (Советский цирк) jurnalı, 1961, № 12, səh. 14 – 15*

"Azərbaycan artisti Şirvani öz nömrələrini daha da təkmilləşdirir. Onda bir sıra özünəməxsus fokuslar çıxıb. Biri xüsusilə cazibədardır: boş masanın üstünü örtürdü, bir saniyə içində örtük çıxardılır və masada çəpiş peyda olurdu. Belə bir fənd, deyəsən, daha heç bir hoqqabazda yoxdur. Və o Azərbaycan koloritinə Şirvani nömrələri də yaxınlaşır. Fikrimcə, gələcəkdə artist özünəməxsus olan bu milli yönümlü oyunlara xüsusi diqqət yetirməlidir."

*A.A.Vadimov və M.A.Trivasın "Qədimliyin sehrbazlarından günümüzün illüzionistlərinə qədər" kitabından, 1966, səh. 263*

"Azərbaycan illüzionisti Mənsur Qulam oğlu Şirvani (1919) 1958-ci ildən sirkin manejində çıxış edir. Yaxşı manipulyator olan o, Azərbaycan xalq yaradıcılığının elementlərini öz proqramlarında quraraq böyük bədii taktla işləyir. Şirvani milli kostyumda çıxış edir. Onun nömrəsi canlı çəpişin kiçik masada gözlənilmədən peyda olması ilə başlanır. İllüzionistin əllərində butulkalar, tayqulplar, örpəklər, kartlar görünür və dərhal yoxa çıxırlar. O mayelərlə hoqqalar çıxarır. Şirvaninin fokuslararında milli xalq koloritlərindən istifadə etməsi onun çıxışlarına özünəməxsus bir rəng qatır."

## İstinadlar
Krasnoselsk

* Krasnoselsk rayonu — Çəmbərək rayonunun əvvəlki adı.
* Krasnoselsk — Çəmbərək rayonunun inzibati mərkəzi.
* Krasnoselsk — Saatlı rayonundakı Qara Nuru kəndinin dəyişdirilmiş adı (29 dekabr 1992).
* Krasnoselsk — Altayda kənd.
Nizami Gəncəvi adına qızıl medal

**Nizami Gəncəvi adına Qızıl medal** — Azərbaycan vətəndaşları və əcnəbilər ildə bir dəfə mühüm fundamental və tətbiqi elmi nəticələrə, əsərlərə, kəşflərə, ixtiralara, habelə elmin inkişafında xüsusi xidmətlərə görə sağlığında təltif ediləcək medal.
## Təsviri
Medal diametri 30&nbsp;mm olan, bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş dairəvi lövhədən ibarətdir.

Medalın ön tərəfində üç dairə əks olunmuşdur. Birinci dairədə yuxarı qövs boyunca “AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI”, aşağı qövs boyunca “NİZAMİ GƏNCƏVİ” sözləri yazılmışdır. İkinci dairənin üzəri şəbəkəvari naxışlarla haşiyələnmiş, üçüncü dairənin mərkəzində Nizami Gəncəvinin təsviri həkk olunmuşdur. Medalın ön tərəfindəki yazılar və təsvirlər qabarıqdır.

Medalın arxa tərəfində iki dairə əks olunmuşdur. İkinci dairənin üzərində hər bir guşəsi qabarıq olan səkkizguşəli ulduzun orta hissəsində “NİZAMİ GƏNCƏVİ” sözləri, ondan aşağıda “1141-1209” rəqəmləri yazılmışdır. Medalın arxa tərəfindəki yazılar və təsvirlər qabarıqdır.

## Təltifin şərt və tələbləri
Nizami Gəncəvi adına Qızıl medalı ilə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və əcnəbilər ildə bir dəfə mühüm fundamental və tətbiqi elmi nəticələrə, əsərlərə, kəşflərə, ixtiralara, habelə elmin inkişafında xüsusi xidmətlərə görə təltif edilirlər. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının təltif etdiyi ən yüksək mükafat olan Nizami Gəncəvi adına Qızıl medal və onun diplomu AMEA-nın Ümumi yığıncağında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti tərəfindən təqdim olunur.

Qeyd edək ki, bu medalla bir şəxs təkrar təltif edilə bilməz.

## Təltif edilənlər

*  Arif Məlikov (2015)
*  Jores Alfyorov (2015)
*  Vayra Vike-Freyberqa (2015)
*  İsmayıl Seragəldin (2015)
*  Lütfi Zadə (2016)
* Böyükkişi Ağayev (2016)
*  Nərgiz Paşayeva (2017)
*  Robert Hoyland (2017)
*  Xoşbəxt Yusifzadə (2018)
* Roald Saqdeyev (2018)
*  Ramiz Mehdiyev (2021)
*  Əziz Səncər (2021)
*  Nüşabə Vəkilova (20??)

## Həmçinin bax
* "Heydər Əliyev" ordeni
* Azərbaycanın orden və medalları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər