Ramin Rzayev

**Ramin Rza oğlu Rzayev** (19 sentyabr 1961) — texnika üzrə elmlər doktoru, professor, AMEA-nın İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun baş elmi işçisi.

## Həyatı
Rzayev Ramin Rza oğlu, 19 sentyabr 1961-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. Sumqayıt şəhəri 11 saylı orta məktəbini 1978-ci ildə bitirmişdir. 1979-cu – 1984-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin "Mexanika-Riyaziyyat" fakültəsinin əyani şöbəsində oxumuşdur. İxtisası: Riyaziyyatçı. Riyaziyyat müəllimi. 1990-cı – 1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin "Funksiyalar nəzəriyyəsi və funksional analiz" kafedrasının dissertantı.

*Riyaziyyat üzrə Fəlsəfə Doktoru* (fizika-riyaziyyat elmlər namizədi) elmi dərəcəsini: 1994-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində Д. 054.03.02 ixtisaslaşdırılmış şurada 01.01.01 – "Riyazi analiz" ixtisası üzrə Bakı Dövlət Universitetinin "Funksiyalar nəzəriyyəsi və funksional analiz" kafedrasının professoru, f.-r.e.d., C. İ. Məmmədhanovun rəhbərliyi ilə "Полиномиальная аппроксимация функций на континумах комплексной плоскости" ("Kompleks müstəvisinin kontinumlarında funksiyaların polinomial approksimasiyası") adlı namizədlik dissertasiya işini müdafiə etmişdir.

*Texnika Elmləri Doktoru* elmi dərəcəsi: 2011-ci ildə AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun D01.121 Dissertasiya şurasında 3338.01 (05.13.01) – "Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi" ixtisası üzrə "Методы и средства поддержки принятия адаптированных решений в условиях неопределенности (в исследовании экономических процессов и событий)" ("Qeyri-müəyyənlik şəraitində adapdiv qərarların qəbuledilməsinə dəstək verən üsullar və vasitələr (iqtisadi proseslərin və hadisələrin tədqiqində") adlı doktorluq dissertasiya işini müdafiə etmişdir.

*Məşğul olduğu elmi sahə*: Elmi maraq sferasına informasiyanın, eləcə də strukturllaşmamış və zəif strukturlaşmış verilənlərin (məlumatların) təhlili və işlənməsinin intellektual üsullarının tətbiqi (Data Mining) aspektləri daxildir. Sosial-iqtisadi proses və hadisələrin öyrənilməsi ilə bağlı tədqiqatlarında Soft Computing texnologiyalarının alətləri, o cümlədən, qeyri-səlis məntiq (Fuzzy Logic), neyron şəbəkələri nəzəriyyəsi (Neural Networks Theory), xaos nəzəriyyəsi (Chaos Theory) və fraktal həndəsə xüsusi yer tutur.

*Məqalələrinin, kitablarının və monoqrafiyalarının sayi*: 170 elmi məqalə, 6 monoqrafiya və 1 dərsliyin müəllifi.

*Kadr hazırlığı (rəhbərliyi ilə neçə nəfər namizədlik və doktorluq dissertasiyası müdafiə edib)*: Rəhbərliyi ilə 8 nəfər namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. Hal-hazırda rəhbərliyi altında 7 doktorant namizədlik dissertasiyası üzərində çalışır, 2 elmlər doktoru dərəcəsini almaq iddiasında olanların isə elmi məsləhətçisidir.

## Əmək və elmi fəaliyyəti

### Elmi əsərlərin sayı
* Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı: 170
* Xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı: 68
* Respublikada çıxmış elmi əsərlərinin sayı: 58
* Konfrans məruzələri və tezislər sayı: 33
* Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı: -

### Əsas elmi nailiyyətləri
# Zəif strukturlaşmış zaman sıraların yeni qeyri-səlis proqnozlaşdırma modeli işlənilmişdir və digər məlum olan uyğun modellərlə müqayisədə statistik ölçmə meyarlarına əsasən (MSE – orta kvadratik səhv və MAPE – orta mütləq faiz səhvi) onun üstünlüyü isbat edilmişdir.
# Zəif strukturlaşmış zaman sıraların qeyri-səlis modelləşdirilməsinə və proqnozlaşdırılmasına dair prinsipial yeni fazzifikasiya və defazzifikasiya üsullarının işlənməsi.
# Telekommunikasiya şəbəkəsinin rabitə xidmətlərinin keyfiyyətininqiymətləndirməsi və idarəedilməsi üçün modullu intellektual sisteminin işlənməsi.
# Prosessual hüququn qiymətləndirmə anlayışlarında mövcud olan semantik qeyri-müəyyənliyi aradan qaldırmaq məqsədilə müvafiq üsulun işlənməsi.
# Zəif strukturlaşmışzaman sıraların qeyri-səlis modelləşdirilməsinə və proqnozlaşdırılmasına dair prinsipial yeni fazzifikasiya və defazzifikasiya üsullarının işlənməsi. (Rzayev R. R., Şixəliyeva H. M.)
# Telekommunikasiya şəbəkəsinin rabitə xidmətlərinin keyfiyyətininqiymətləndirməsi və idarəedilməsi üçün modullu intellektual sisteminin işlənməsi.
# Prosessual hüququn qiymətləndirmə anlayışlarında mövcud olan semantik qeyri-müəyyənliyi aradan qaldırmaq məqsədilə müvafiq üsulun işlənməsi.
# Mövcud olan proqnozlaşdırma modellərə nisbətən mühüm dərəcədə daha dəqiq proqnoz verilənlərini əldə etmək imkanını verən zəif strukturlaşmış zaman sıraların modelləşdirməsinin yeni neural-fuzzy üsulları işlənilmışdır.
# Neyroşəbəkəli məntiqi bazisdə qeyri-səlis çıxarılış sisteminin tətbiqi əsasında rabitə xidmətlərinin keyfiyyətini qiymətləndirən modullu intellektual sisteminin qurulmasının yeni prinsipləri formalizəedilmişdir və icra mexanizmi (o cümlədən, müvafiq alqoritm) işlənilmişdir.
# Qeyri-səlis təhlilinin müxtəlif üsullarının istifadəsi ilə kommersiya banklarının maliyyə dayanıqlığının kompleksli qiymətləndirilməsi və monitorinqi məqsədilə intellektual informasiya sistemi işlənilmişdir.

### Əsas elmi əsərlərinin adları
# Modifying a Fuzzy Time Series Models based on Point-Estimate of Fuzzy Outputs, 2013
# Моделирование временных рядов на основе нечёткого анализа данных, 2014
# Интеллектуальная система оценки качества телекоммуникационных услуг, 2014
# Fuzzy Approach to Overcoming of Semantic Uncertainty in Criterion Concepts of a Procedural Law, 2014
# Моделирование временных рядов на основе нечеткого анализа позиционно-бинарных составляющих исторических данных, 2015
# One Approach to the Assessment of Bilingual Education
# Подход к оценке конкурентоспособности высших учебных заведений, 2015
# Информационная система поддержки принятия процессуальных решений, 2016

## Pedaqoji fəaliyyəti
* 1978 – 1979: Sumqayıt şəhəri 11 saylı orta məktəbdə laborant;
* 1979 – 1984: Bakı Dövlət Universitetinin "Mexanika-Riyaziyyat" fakültəsinin əyani şöbəsində təhsil;
* 1984 – 1987: Sumqayıt Dövlət Universitetinin "Ali riyaziyyat" kafedrasının laborantı;
* 1987 – 1992: Sumqayıt Dövlət Universitetinin "Tədris şöbəsinin" rəisi;
* 1992 – 1995: Sumqayıt Dövlət Universitetinin "Hesablama texnikası və proqramlaşdırma" kafedrasının baş müəllimi;
* 1995 – 2004: Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin "Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri" kafedrasının dosenti;
* 2004-cü ildən etibarən: AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunda baş elmi işçi.

## Mükafatları
* 2015-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının *"Fəxri Fərmanı"* ilə təltif olunmuşdur.

## Nəşrlər

### Məqalələr
170 qədər elmi iş çap olunub, o cümlədən:

# Методы многокритериальной оценки альтернатив в логическом базисе нейронных сетей; Научный журнал "Автоматизация и измерения в машино-приборостроении", № 3, 2018, стр.75–85; 11 səh.; (Həmmüəlliflər: Mərdanov M. C.)
# One Approach to Multi-Criteria Evaluation of Alternatives in the Logical Basis of Neural Networks; Springer's Series "Advances in Intelligent Systems and Computing", Vol. 896, pp. 279–287, 2019. ; 8 səh.; (Həmmüəlliflər: Mərdanov M. C.)
# Expert-Analytical Support for the Document Marking Process Using a Fuzzy Analysis of Data Confidentiality; Springer's Series "Advances in Intelligent Systems and Computing", Vol. 896, pp. 426–434, 2019. ; 8 səh.; (Həmmüəlliflər: Əliyev E. T., Süleymanova A. N.)
# Two Approaches to Country Risk Evaluation; Advances in Information and Communication. Proceedings of the 2019 Future of Information and Communication Conference (FICC), Vol. 1, pp. 793–812, 2019. ; 20 səh.; (Həmmüəlliflər: Rzayev R. R., Babayeva S. T., Rzayeva I. R., Ali A. E.)
# Формирование рейтингов университетов на основе компиляции экспертных оценок в логическом базисе нейронной сети; Математические машины и системы, Институт Проблем Математических Машин и Систем, Киев, 2019, № 1, стр.107–123; 17 səh.; (Həmmüəlliflər: Mərdanov M. C., İbrəhimov N. S., Camalov Z. R.)
# Оценка устойчивости коммерческих банков Азербайджана с применением нечётких методов многофакторной оценки; Математические машины и системы, Институт Проблем Математических Машин и Систем, Киев, 2019, № 2, стр.121–130; 10 səh.; (Həmmüəlliflər: Babayeva S. T., Babayev T.А.)
# Credit rating of natural person by expert knowledge compilation in logic basis of neural networks; IOP Conf. Series: Materials Science and Engineering **537** (2019) 042028 doi:10.1088/1757–899X/537/4/042028; 6 səh.; (Həmmüəlliflər: Kravets O. Y., Əliyev A. A.)
# Assessment the Attractiveness of Countries for Investment by Expert Knowledge Compilation; 10th International Conference on Theory and Application of Soft Computing, Computing with Words and Perceptions -ICSCCW-2019. Springer’s Series "Advances in Intelligent Systems and Computing", Vol. 1095, pp. 331–339, 2020. ; 8 səh.; (Həmmüəlliflər: Əliyeva S., Hajiyev G., Karimova T.)
# Evaluation of Financial Stability of Azerbaijan Commercial Banks Using the Fuzzy Logic Methods; 10th International Conference on Theory and Application of Soft Computing, Computing with Words and Perceptions -ICSCCW-2019. Springer’s Series "Advances in Intelligent Systems and Computing", Vol. 1095, pp. 266–274, 2020. ; 8 səh.; (Həmmüəlliflər: Babayeva S. T., Akbarov R., Garibli E.)
# About One Approach to the Description of Semi-structured Indicators on a Given Data Sample; 10th International Conference on Theory and Application of Soft Computing, Computing with Words and Perceptions -ICSCCW-2019. Springer’s Series "Advances in Intelligent Systems and Computing", Vol. 1095, pp. 436–444, 2020. ; 8 səh.; (Həmmüəlliflər: Əliyev A. R.)
# Об одном подходе к фаззификации данных на примере временного ряда индекса Доу-Джонса; Математические машины и системы, Институт Проблем Математических Машин и Систем, Киев, 2020, № 2, стр.3–13; 14 səh.; (Həmmüəlliflər: Mərdanov M. C., Əlizadə P. E.)
# Integral Estimate of the Tourist Potential by Knowledge Compilation Based on Expert and Consumer Preferences; Proceeding of the 14th International Conference on Applications of Fuzzy Systems, Soft Computing and Artificial Intelligence Tools, ICAFS – 2020, Budva (Montenegro), 27–28 August, 2020; 8 səh.; (Həmmüəlliflər: Rzayeva İ. R.)
# One Approach to Volatile Time Series Forecasting; Proceeding of the 14th International Conference on Applications of Fuzzy Systems, Soft Computing and Artificial Intelligence Tools, ICAFS – 2020, Budva (Montenegro), 27–28 August, 2020; 8 səh.; (Həmmüəlliflər: Mehtiyev T. Z., Əlizadə P. E.)
# About one approach to modeling and forecasting the fuzzy time series; Tezis; Proceeding of the 7th International Conference on Control and Optimization with Industrial Applications, COIA – 2020, Vol. 1, pp. 269–271, Baku, 26–28 August, 2020. ; 3 səh.; (Həmmüəlliflər: Mərdanov M. C., Rzayev R. R., Əlizadə P. E.)
# Neural Network Based Adaptive e-Governance System Using Aggregated Opinions of Public Observers; Proceeding of the 7th International Conference on Control and Optimization with Industrial Applications, COIA – 2020, Vol. 2, pp. 77–79, Baku, 26–28 August, 2020. ; 3 səh.; (Həmmüəlliflər: Əliyev E. R., Rzayev R. R., Abdullayev X. X.)

Və s.

### Tədris vəsaiti
# Введение в моделирование и численные методы. (Учебное пособие. Допущено к изданию в качестве учебного пособия приказом Министра Образования АР за №-ом 240 от 11.03.2000 г.), Bakı, 1999, — 154 s. (Həmmüəlliflər: Abdullayev C. S.)

### Monografiyalar
# Поддержка принятия решений в условиях неопределенности, "Qapp-Poliqraf", Bakı, 2003, 140 s., (Həmmüəlliflər: Abbasov Ə. M., Quliyev R. A., Abdullayev C. S.)
# Интеллектуальные информационные технологии в моделировании экономических систем, Bakı: "Elm", 2008, – 288 s.
# Нейро-нечёткое моделирование экономического поведения, Verlag: LAP Lambert Academic Publishing GmbH & Co. KG, 2012, — 104 p.
# Интеллектуальный анализ данных в системах поддержки принятия решений, Verlag: LAP Lambert Academic Publishing GmbH & Co. KG, 2013, — 130 p.
# Аналитическая поддержка принятия решений в организационных системах, Saarbruchen(Germany): Palmerium Academic Publishing, 2016, — 306 p.
# Нечёткая методология многокритериального ранжирования университетов, Saarbruchen(Germany): Palmerium Academic Publishing, 2017, — 164 p. (Həmmüəlliflər: Mərdanov M. C., Camalov Z. R.)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
* AMEA-nın İdarəetmə Sistemləri İnstitutu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Аzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
* İdarəetmə Sistemləri İnstitutu