Faringit

**Faringit** — udlaq kimi tanınan boğazın arxa hissəsinin iltihabı. Adətən boğaz ağrısı və qızdırma ilə nəticələnir. Digər simptomlar arasında burun axması, öskürək, baş ağrısı, udma çətinliyi, limfa düyünlərinin şişməsi və boğuq səs ola bilər.
## Səbəbləri

Faringitin əsas səbəbləri isti, soyuq və ya çirkli havanın udması, kimyəvi qıcıqlanmaların təsiridir. Yoluxucu faringit müxtəlif viruslar (qrip, adenoviruslar), eləcə də kandida cinsinin mikroorqanizmləri (strepto-, stafilo-, pnevmokokklar) və göbələklər tərəfindən yarana bilər. Çox vaxt faringit infeksiyanın udlağa bitişik iltihab ocağından kənara yayılması (sinüzit, rinit, kariyes) nəticəsində inkişaf edir. Xəstəliyin səbəbi həmçinin udlağın travmatik xəsarətləri ola bilər - yad cismin çıxarılmasından və ya cərrahi əməliyyatlardan sonra baş verə bilən kəskin faringit.
## Təsnifatı

Faringit yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası nəticəsində yaranan bir iltihab növüdür. O, həm kəskin, həm də xroniki olaraq təsnif edilə bilər. Kəskin faringit patogendən və zərər çəkənin immun imkanlarından asılı olaraq kataral, irinli və ya xoralı ola bilər. Xroniki faringit kataral, hipertrofik və ya atrofik olur.

Tonzillit faringitin bir növüdür. Əgər iltihab həm badamcıqları, həm də boğazın digər hissələrini əhatə edərsə, onu **faringotonzillit** və ya **tonzillofaringit** adlandırmaq olar. Başqa bir növü **nazofarengit** adlanır (soyuqdəymə).

## Səbəbi

Əksər hallar yoluxmuş şəxslə yaxın təmas nəticəsində əldə edilən yoluxucu mikroorqanizmlə əlaqələndirilir.

### Viruslu

Bunlar bütün yoluxucu halların təxminən 40-80%-ni təşkil edir və bir çox müxtəlif növ viruslu infeksiyaların xüsusiyyəti ola bilər.

* Adenovirus virus səbəbləri arasında ən çox yayılmışdır.
* Qripə səbəb olan Ortomiksoviruslar qrupu — yüksək hərarət, baş ağrısı və ümumi ağrı ilə xarakterizə olunur. Boğaz ağrısı ilə də əlaqəli ola bilər.
* Yoluxucu mononükleoz ("vəzi qızdırması") Epstein-Barr virusundan qaynaqlanır. Bu, əhəmiyyətli dərəcədə limfa düyünlərinin şişməsinə və boğazın qızartı və şişməsi ilə eksudativ tonzillitə səbəb ola bilər. 
* Herpes simplex virusu bir çox ağız yarasına səbəb ola bilər.
* Qızılca
* Ümumi soyuqdəymə: rinovirus, koronavirus, respirator sinsitial virus və paraqrip virusu boğaz, qulaq və ağciyər infeksiyasına səbəb ola bilər və bu, standart soyuqdəymə simptomlarına və tez-tez ağrıya səbəb olur.
### Bakterial

Bir sıra müxtəlif bakteriyalar insan boğazına yoluxa bilər. Ən çox rast gəlinənlər A qrupu streptokoklardır (Streptococcus pyogenes), lakin digərləri Pnevmokokk, Haemophilus influenzae, Qarayara çöpü, Corynebacterium diphtheriae, Neisseria gonorrhoae həmçinin ola bilər.

**Streptokokk** faringiti

Streptokok faringitə və ya kəsgin faringitə A qrupu beta-hemolitik streptokoklar səbəb olur. Faringitin ən çox yayılma səbəbi bakterial infeksiyadır (15-30%). Ümumi simptomlara yüksək qızdırma, boğaz ağrısı və  limfa düyünlərinin şişməsi daxildir. Bu yoluxucu infeksiyadır və yoluxmuş şəxslə yaxın təmasda yayılır. Müalicəsi üçün antibiotiklər təyin olunur.

**Fusobakterium nekroforum**

Fusobakterium nekroforum ağız-boğaz florasında olur və bəzən peritonsilyar absesə səbəb ola bilər. Müalicə olunmayan hər 400 hadisədən biri Lemierre sindromu ilə nəticələnir.

**Difteriya**

Difteriya Corynebacterium diphtheriae bakteriyası tərəfindən törədilən həyati təhlükəsi olan yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasıdır və uşaqlıq dövründə peyvənd proqramları tətbiq olunduqdan sonra inkişaf etmiş ölkələrdə böyük ölçüdə məhv edilmişdir, lakin hələ də üçüncü dünya ölkələrində bildirilir. Antibiotiklər erkən mərhələlərdə təsirli olur, lakin sağalma adətən gec olur.

**Digərləri**

Digər səbəblər nadir halda, lakin ölümcül ola bilər. Bunlara parafaringeal boşluğun infeksiyaları daxildir: peritonsilyar abses (“angina absesi”), çənəaltı boşluğun infeksiyası (Lüdviq anginası) və epiqlottit.

**Göbələk**

Bəzi faringit halları stomatitə səbəb olan Kandida albikans kimi göbələk infeksiyasından qaynaqlanır.

**Yoluxucu olmayan**

Faringit, soyuq havada mexaniki, kimyəvi və ya termal qıcıqlanma nəticəsində də yarana bilər. Pramipeksol və neyroleptiklər kimi bəzi dərmanlar və antibiotiklər də həmçinin faringitə səbəb ola bilər.

## Epidemiologiyası

Kəskin faringit boğaz ağrısının ən çox yayılmış səbəbidir.

## Diaqnozu

Yalnız simptomlara əsaslanaraq boğaz ağrısının viral və bakterial səbəbini ayırd etmək çətindir. Ona görə mütləq boğazdan yaxma götürmək lazımdır.

## Həmçinin bax
*Bakterial xəstəliklər
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Стрептококковый фарингит подходы к лечению и диагностике
* Профилактика и лечение фарингита