BPM-97

**BPM-97** (, *Boyevaya Poqraniçnaya Maşina* — "*Sərhəd mühafizəsinin döyüş vasitəsi*") və ya **Vıstrel** () — KAMAZ 43269 Vıstrel 4×4 təkərli minaya davamlı, pusquya qorumalı (MRAP) vasitə üçün Rusiya hərbi təyinatı. BTR-80A kimi bir neçə müxtəlif taret ilə istehsal olunur. Avtomobil KAMAZ-43269 modelinə əsaslanaraq, adı Rusiya Sərhəd Mühafizəsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Ən yeni modeldə güllədeşilməz yan pəncərələr və silah taretləri yoxdur. Qazaxıstan və Rusiya DİN-in Daxili Əsgərləri, Federal Həbsxana Xidməti və Rusiya FHN tərəfindən sifariş edilmişdir.

## Tarixi
ZPD-nın inkişafı, 1997-ci ildə Rusiya Sərhəd Mühafizəsi Xidmətinin o vaxtdakı başçısı olan Andrey Nikolayevin təşəbbüsü ilə başlamışdır. Zirehli avtomobil, sərhəd mühafizəçilərinin əsas nəqliyyat vasitəsi olan GAZ-66-ın yerini alması üçün hazırlanmışdı. Ancaq, 1998-ci ildə hökumət fondu kəsdikdən sonra, layihənin çox gecikmiş ictimai maliyyələşdirilməsi nəhayət dayandı. Dövlət əmrlərinin yoxluğunda inkişafın xərcini kompensasiya edə bilmək üçün, avtomobillərin mülkü şirkətlərə satılmasına icazə verildi. Zirehli avtomobil partlayıcılar, pullar və qiymətli əşyaların daşınması üçün istifadə edildi. 2005-ci ildə icazə aldıqdan sonra bəzi avtomobillər Qazaxıstan və Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyinə satıldı. "Vıstrel"-in istehsalı, zirehli gövdə və KAMAZ 4326 yük maşınının şassisinin inteqrasiya edildiyi Yar Çallıdakı (, Naberejnıye Çelnıy) *JSC "Remdizel"* fabrikində davam edir. Zirehli avtomobil olan "Shot", 2009-ci ildə Rusiya Müdafiə Nazirliyinin xidmətinə girdi. Zirehli maşınlar "KAMAZ-43269" (Digər adı "Shot") ilə təchiz edilmiş Strateji Raket Qüvvələrinin bütün hissələrinin anti-terrorist vahidləri, 3 May 2013 rəsmi nümayəndə Rusiya Müdafiə Nazirliyi Strateji Raket qüvvələri Mətbuat və İnformasiya Xidmətinin Polkovniki İqor Eqorovun məsuliyyətini boynuna götürmuşdü.

2015-ci ildə Donbass müharibəsində bir neçə BPM-97 istifadə edilmişdir. 2015-ci ilin fevral ayında ən azı 3 BPM-97 ZPD-sı məhv edilmişdir.

## Görünüşü
Avtomobilin bədən hissəsi qaynaqlı alüminium ərintisindən hazırlanmışdır. Avtomobilin bədəninin üst hissəsi 12.7x108mm - 300 metrdən bir NSV pulemyotundan, alt hissəsi isə məsafəsi 30 metr olan 7.62x54mm SVD tüfənglərindən ibarətdir.

Avtomobil mühərrik bölməsi və fərdi ekipaj boşluğu olaraq iki bölünmüşdür. Bədən hissəsinin avtomobildən çıxmaq üçün arxa və tavan qapısı mövcuddur.

Avtomobilin təməli KAMAZ 4326 4x4 yük maşınından alınmışdır.

## Variantları
* **BPM-97** — Sərhəd vahidləri üçün dəyişiklik
* **KAMAZ-43269 "Dozor"** — Ordu üçün BRM dəyişikliyi.
* **KAMAZ-43269 "Vistrel" (The Shot)** — Bronnitsı test zonasında 2011-ci ildə hərbi nəqliyyat vasitələri sərgisində təqdim olunan təkmilləşdirilmiş zirehli sipərlər, hava istehlakı və hava təmizləmə sistemi təkmilləşdirilmişdir.

## Növləri
2008-ci ildə KamAZ müvafiq olaraq 13 və 18 sərnişin üçün nəzərdə tutulmuş üç və dörd oxlu benzinli avtomobil istehsal etməyi planlaşdırdı.

*Vif2ne.ru*, 2009-cu ildə "Shot" (tələffüz: *Şot*) dizaynına oxşayan 3 və 4 oxlu zirehli avtomobillərin fotoşəkillərini və daha sonra ortaya çıxan və ehtimal ki "*69501-ci maddə*" () adlandırılan üç oxlu zirehli avtomobilin fotoşəkillərini nümayiş etmişdir.

2010-cu ildə MVSV 2010 sərgisində, "*Krasnodar İnsturment Fabriki Kaskadı*" () adlı məhsul elektron idarəetmə sxemlərində mina yataqlarının ucqar axtarışı və zərərsizləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş təməlini KAMAZ-43269 "The Shot"-dan almış 15M107 adlı avtomobil açıqlanmışdır.

"Zaşita" ASC (, ) şirkəti KamAZ 6×6-ın komponentlərinə əsasən BPM-97-nin genişləndirilmiş 6×6 versiyasını olan SBA-60K2 "Bulat" istehsal edir.

## İstifadə edən ölkələr

### İndiki istifadəçiləri
* : Sərhəd Mühafizəsi
* 
* 
* Novorassiya Birləşmiş Silahlı Qüvvələri
* : Suriya Silahlı Qüvvələri

## Qalereya


Fayl:BPM-97.jpg|BPM-97
Fayl:BPM-97 - InnovationDay2013part1-34.jpg|BPM-97 İnnovasiya Günündə (2013)
Fayl:Upgraded KAMAZ-43269 Vistrel 1.jpg|KAMAZ-43269 Vistrelin yenilənmiş versiyası
Fayl:Upgraded KAMAZ-43269 Vistrel 3.jpg|Upgraded KAMAZ-43269 Vistrelin yenilənmiş versiyası
Fayl:Upgraded KAMAZ-43269 Vistrel 4.jpg|Upgraded KAMAZ-43269 Vistrelin yenilənmiş versiyası
Fayl:Russian BPM-97 in 2010.jpg|BPM-97 Rusiyada (2010)


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official Kurganmash website 
* Official Remidzel Factory site  
* Protection СБА-60К2 «БУЛАТ» (SBA-60K2 Bulat), a larger version based on the KAMAZ 5350 6x6 
* Article at Legion  
* Pics at Military Photos 
* the Vystrel in service. 
* of BPM-97'''  
* KAMAZ-43269 Vistrel walkaround  
* Upgraded KAMAZ-43269 Vistrel walkaround  

## Həmçinin bax
* BTR-152
* T-90
* BTR-90