Mina Vitkoits

** Mina Vitkoits ** (, ;) — şairə, nasir, tərcüməçi, jurnalist və publisist. Aşağı Sorb şairi Mato Kosyk ilə yanaşı, o, Aşağı Sorbca poeziyasının klassiki hesab olunur. Yakub Çişinski adına mükafat laureatı.

## Bioqrafiya

O, 1893-cü il mayın 25-də Burq şəhərində Fritso Polenets və Marianna Vitkoytsun kəndli ailəsində anadan olub. Ailəsin uşaq olarkən itirib. 1899-1907-ci illərdə Burqda orta məktəbdə oxuyub. 1907-ci ildən Berlində 10 il qulluqçu, çiçəkçi və hərbi sənaye müəssisəsində çalışmışdır. 1917-ci ildə doğma şəhərinə qayıdıb, burada kənd təsərrüfatında muzdlu işçi kimi işləməyə başlayıb. 1921-ci ilin avqustunda o, bir qrup Çex və Yuxarı Sorb ziyalılarla tanış olur və bu, onu Sorblar arasında mədəni fəaliyyətlə məşğul olmağa ruhlandırır. 1922-ci ildə o, ilk şeirini "Puddle" jurnalında dərc etdirdi. 1923-cü ildə Bautzenə köçür və burada 1931-ci ilə qədər "Aşağı Sorb Serbski Casnik" qəzetinin redaktoru vəzifəsində çalışır. Onun redaktəsi zamanı qəzetin tirajı 200-dən 1200 nüsxəyə çatırdı. Eyni zamanda, o, Sorb ictimai xadimləri Arnosht Muka və Jan Çija ilə əməkdaşlıq edir. 1925-ci ildə "Dolnoserbske basni" (Aşağı sorb dili şeirləri) adlı ilk şeirlər toplusunu nəşr etdirdi. 1926-cı ildə Jenevrədə keçirilən Avropa Konqresində iştirak etdi. Eyni zamanda, o, çex yazıçıları Bozena Nemtsova və Petr Bezruxun əsərlərinin aşağı Sorb dilinə tərcüməsi ilə məşğul olub. O, Aşağı Sorb xalq yazıçıları bacıları Liza Domaşkoyts və Maryana Domaşkoytsla tanış olur və onlara ədəbi fəaliyyətlə məşğul olmağa kömək edir. Veymar Respublikası illərində o, "anti-Alman fəaliyyətinə görə" dəfələrlə məhkəmə qarşısına çıxarılıb. 1933-cü ildə nasist rejimi onun ədəbi və jurnalist fəaliyyəti ilə məşğul olmasını qadağan edir və o, dolanışıqsız qaldı, bununla əlaqədar o, Burqa qayıtdı və burada kənd təsərrüfatında muzdlu işçi kimi işləməyə başladı. 1941-ci ildə lusatiyalılar arasında fəaliyyətinə görə nasist rejimi tərəfindən "zərərli ünsür" elan edilərək Erfurt şəhərinə göndərilir və İkinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər burada kənd təsərrüfatı müəssisəsində işləyir. 1945-ci ildə o, Erfurtdakı həyatını təsvir etdiyi "Erfurtske spomnjeśa" (Erfurt xatirələri) şeirini nəşr etdi.

1946-cı ildə qısa müddətə Bautzenə köçür, burada Sorb ictimai təşkilatı Domovinada çalışır, sonra Praqaya köçür və 1954-cü ilə qədər burada yaşayır. 1954-cü ildə doğma şəhərinə qayıdan o, 1975-ci ildə vəfat edənə qədər orada yaşadı.

1964-cü ildə ədəbi yaradıcılığına görə Yakub Çişinski mükafatına layiq görülüb. Ömrünün son illərində Burq yaxınlığındakı Papitz kəndində qocalar evində yaşayırdı. 1975-ci il noyabrın 11-də vəfat etdi və Burq şəhərindəki qəbiristanlıqda dəfn edildi.

## Ədəbi fəaliyyəti

; Əsas yazıları 
* *Dolnoserbske basni*, 1925;
* *Wěnašk błośańskich kwětkow* (Blotdan gül çələngi), 1934;
* *Erfurtske spomnjeśa*, tərcümeyi-halı, 1945;
* *K swětłu a słyńcu*, Berlin 1955;
* *Prědne kłoski*, Berlin 1958;
* *Po drogach casnikarki*, Bautzen 1964, ISBN 3-7420-0281-3;
* *Pśedsłowo k antologiji Jadna z nich jo šołtowka: antologija noweje dolnoserbskeje literatury*, Budyšyn 1971.
; Ölümündən sonrakı nəşrlər
* *Echo aus dem Spreewald*, Bautzen 2001, ISBN 3-7420-1857-4.

## Ədəbiyyat
* Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 139, 144—145, 153, 155, 158, 160, 175, 191, ISBN 5-7576-0063-2
* Christiane Piniek: Mina Witkojc, Echo aus dem Spreewald. Bautzen: Domowina-Verlag, 2001.
* A. Karichowa: Wona jo «swoje» Blota lubowala. W: Płomje. 2003,05, S.20.
* Gespräch mit Frau Golzbuder (Sorbischlehrerin der Grundschule Krieschow) + zusätzlichen Material
* Mina Witkojc (Wuberk jo zestajił Kito Lorenc.) Budyšin. Ludowe Nakładnistwo Domowina, 1973.

## İstinadlar