open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luzuriaga radicans

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təsvir
Luzuriaga radicans incə kökləri ağacların gövdələrinə yapışan həmişəyaşıl dırmaşan bitkidir. Bitkinin uzunsov, açıq-yaşıl rəngli yarpaqlarının düzülüşü növbəlidir və uzunluqları 1-4 sm, enləri isə 0,3-1 sm arasında dəyişir. Çiçəkləri hermafroditdir. 1 sm uzunluğundakı çiçəklər tək və ya 2-4 çiçəkdən ibarət qruplar şəklində yerləşir. Altı ağ ləçəyin ölçüsü qeyri-bərabərdir. Çiçəklərdə altı erkəkcik və və erkəkciklərdən daha uzun olan üslub üç ağızcığa malik bir dişicik var. Bitkinin meyvələri hamar, kürəşəkilli giləmeyvələrdir. Qırmızı-narıncı rəngli giləmeyvələr 0,8-1 sm diametrindədir və təxminən 4-mm uzunluğunda on iki yastı toxuma malikdirlər.

## Taksonomiya
İlk dəfə 1802-ci ildə ispan botanikləri İpolito Ruiz Lopez və Xose Antonio Pavon tərəfindən təsvir edilmiş və nəticədə növün botaniki müəllifi "Ruiz & Pavon" kimi ifadə edilmişdir. Luzuriaga radicans dörd növdən ibarət olan luzuriaga cinsinin tipik növüdür.

## Etimologiya
Radicans epiteti latınca "dırmaşan kök" mənasını verir və tipik dırmaşan köklər üçün istifadə edilir.

## Yayılma və yaşayış yeri
Yayılma arealı cənubi Çilidən cənubi Argentinaya qədər uzanır. Növ sıx bitki örtüyü altında daimi yağışla təmin olunmuş kölgəli və nəmli mühitə üstünlük verir. Sahilyanı ərazilərdə 500 m-ə qədər, sahilyanı dağlıq ərazilərdə isə 500–2000 m hündürlüklərə qədər görünə bilər. Daxili vadilərdə aşağı hündürlüklərdə də rast gəlinməsi mümkündür.

## Ekologiya
Bitki ya tamamilə suda, ya da sadəcə kökləri suda olmaqla bataqlıqlarda, o cümlədən göllərin və çayların sahillərində böyüyür.

## Qoruma
Bitki və onun istifadəsi həddindən artıq istifadə və meşələrin məhv edilməsi səbəbi ilə getdikcə əlçatmaz olmuşdur. Buna baxmayaraq onu Valdiviya yaxınlığındakı Lankahuye qoruğu kimi qorunan ərazilərdə tapmaq mümkündür.

## Becərmə
Yetişdirmək çətindir. Bitki ağacdan çıxarıldıqdan sonra yenidən böyümək üçün təxminən 5 il vaxt tələb edir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitki kimi qiymətləndirilir, gövdəsi isə məişət əşyalarının və əl işlərinin, o cümlədən səbət və süpürgələrin istehsalında istifadə olunur. Tarixən ondan hasar və kəndir hazırlanmasında da istifadə olunsa da, indi əsasən sənətkarlıqda istifadə olunur. Meyvələri yeməlidir və çiy halda yeyilir. Bitkinin meyvələri əvvəllər ənənəvi qida olsa da, artıq bu məqsədlə istifadə olunmur.

## Populyar mədəniyyətdə
Luzuriaga radicans-a "Çilot" adlı Çili əfsanəsində istinad edilir. Burada "Trako" adlı bir məxluq bitkidən hazırlanmış paltar geyinir və meyvələri ilə qidalanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ket Susi

**Ketrin Ellen Susi** (; ) — ABŞ  səs aktrisası . Adı tez-tez **Ket Susi** və ya **Ket Eleonor Susi** kimi qeyd edilir.

O, əmək fəaliyyətinə 1979-cu ildə başlamışdır və bu günə kimi fəaliyyətini davam etdirir. O, cizgi filmlərində və cizgi seriallarında (xüsusilə "The Walt Disney Company" tərəfindən istehsal olunanlar), eləcə də video oyunlarda bir çox personajları səsləndirmişdir.

Susi Ohayo ştatının Klivlend şəhərində anadan olmuşdur.

## İstinadlar
Möcüzələr Akademiyası

**Möcüzələr Akademiyası** — 2022-ci ildə çəkilmiş Azərbaycan Film Akademiyası filmidir. Quruluşçu rejissor və ssenari müəllifi Zaur Tahirsoy və həyat yoldaşı Zəhra Tahirsoydur. Layihə  Azərbaycan Film Akademiyası Postmodern Aktyorluq Məktəbi Uşaq Aktyorluq Məktəbinin tədris proqramı çərçivəsində ərsəyə gətirilib.

## Məzmunu
Nağıllar aləminin mənfi personajları artıq xeyirlə mübarizədən yorulmuşdular. Nə illah edirdilərsə də mümkün olmurdu. Hər zaman xeyir qalib olurdu. Onlar fərqli çıxış yolları axtarırdılar. Gözəl Rapunzelin anası Hötel Manifisenta və Cəfər bir araya gəlib çox fikirləşib araşdırdılar. Nəhayət dünyanın varlığından xəbər tutdular. İllərlə dünyaya gəlmək üçün müxtəlif yollar axtardılar. Onlar bilirdilər ki, dünya ölümlüdür və dünyada xeyir hər zaman qəlib gəlmir. Cəfər düşünürdü ki, dünyada uşaqlar daha zəifdilər onlara asanlıqla qalib gələcəkdilər. Buna görə də müxtəlif sehrli güclərdən istifadə edərək onları dünyaya uşaq kimi göndərəcəkdilər. Nəhayət dünyaya bir portal açdılar. Portal Azərbaycan Film Akademiyasının teatr səhnəsinə açılır. Çünki tez-tez bu səhnədə nağıl qəhrəmanlarının hekayələri canlandırılırdı. Mənfi nağıl personajları ilə uşaqlar arasında güclü mübarizə başlayır. Görək dünyada kim qalib gələcək...

## Filmin janrı
Film Macəra Komediya janrındadır.

## Yaradıcı heyət
:**Quruluşçu rejissor:** Zəhra Tahirsoy
:**Ssenari müəllifi:** Zaur Tahirsoy
:**Quruluşçu operator:** Elvin Mikail
:**Operator:** Oktay Abbaslı
:**Montaj:** Azflix Pro

### Aktyor heyəti
:Azərbaycan Film Akademiyası aktyor və aktrisa heyəti:
:Həyat Məlikova
:Nərmin Əhməd
:Tamilla Həsənova
:Nicat Əkrəm
:Vüsal Dastan
:Anar Əli
:Həlimə Həsənli
və Azərbaycan Film Akademiyası, uşaq aktyorluq məktəbinin balaca aktyorları...

## Çəkiliş yerləri
• Filmin çəkilişi Azərbaycan Film Akademiyasında aparılıb.

## Həmçinin bax

* Sayrışan işıqlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi instagram səhifəsi 
* Rəsmi youtube səhifəsi
Quyfan

**Quyfan** ( "Demon Ərazisi") Şan sülaləsinə (e.ə. 1600–1046) qarşı vuruşan quzey xalqının qədim etnonimi idi. Çin tarixi ənənəsinə görə quyfan, jun, di, hunyü, hiyenyün və hun adları eyni xalqın adlarıdır.

## Ümumi baxış
Çin annallarında *quyfanlarla* bağlı bir sıra istinadlar var. Onlardan bəhs edən ilk qaynaqlar "Fal yazılarıdır".

Vey kralı Sian (e.ə. 296-cı ildə vəfat edib) ilə dəfn edilmiş və təxminən altı əsr sonra eramızın 281-ci ilində (Çzin sülaləsi) Çzijon kəşfində yenidən kəşf edilmiş "Bambuk annallarda" deyilir:

* Şan kralı Vu Din hakimiyyətinin otuz ikinci ilində (e.ə. 1200-cü illər) quyfanlara hücum etdi və Çzinqə yerləşdi. Vu Dinin quyfanlara qarşı fəthləri haqqında "Dəyişikliklər kitabında" da bəhs edilir.
* Şan kralı Vu İnin hakimiyyətinin otuz beşinci ilində (yəni eramızdan əvvəl 1119-cu il) Çjou öndəri Çzili, *quy[[junlar]]a* () Silouda (西落) hücum etdi və iyirmi *[[Beidi|Dí]]* kralını əsir götürdü. Tarixçilər *quyjunların* quyfanlarla eyni xalq olduğuna inanırlar.

"Fal yazıları" göstərir ki, Vu Dinin fəthindən sonra quyfanlar Şan dövlətinin təbəəsi oldu.

Tunc üzərindəki yazılara və yazıların quruluşuna əsaslanan fonetik araşdırmalar və müqayisələr sonucunda çinli tarixçi Van Quovey belə qənaətə gəlib ki, annalistik qaynaqlarda *quyfan, [[Xunyu|hunyü]], [[Beidi|hiyenyü]], [[Xianyun|hiyenyün]], [[Junlar|jun]], [[Beidi|di]]* və *[[Dunhu|hu]]* tayfa adları sonradan *[[Hunlar|hunnu]]* adı ilə tarixə düşən bir və eyni xalqın adlarıdır.

### Digər quyfan ölkələri
Yan dağları bölgəsindən olan *txufanlar* haqqında "Fal yazılarında" müntəzəm olaraq bəhs edilir.

## Qeydlər


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çin Sovet Respublikası bayrağı

**Çin Sovet Respublikası bayrağı** — Çin Sovet Respublikasının bayrağı.

## Digər sovet əraziləri

Fayl:Flag of Qiongya Soviet.svg|thumb|Qiongya Sovet Hökuməti
Fayl:Chinese soviet flag.svg|thumb|Mərkəzi Sovet ərazisi
Fayl:Flag of Chinese Soviet Republic.svg|thumb|Mərkəzi Sovet ərazisi
Zubdat-un Nisə Bəyim

**Zubdat-un Nisə Bəyim** () — Böyük Moğol imperatoru I Övrəngzibin üçüncü qızı və moğol şahzadəsi. Onun anası olan Dilras Banu Bəyim Səfəvi sülaləsinə mənsub olmuş və I İsmayılın soyundan gəlmişdir.
## Həyatı
Zubdat-un Nisə Bəyim 2 sentyabr 1651-ci ildə Multanda dünyaya gəlmişdir. Bu zaman onun atası Övrəngzib hələ şahzadə idi. Ana Dilras Banu Bəyim olmuşdur. Yaxşı təhsil almış olan Zubdat İslam dininin təməl doktrinası üzərinə mükəmməl təhsil almışdı.

Zubdat özünün əmisinin oğlu Şahzadə Sipihr Şükuhla 30 yanvar 1673-cü ildə evlənmişdir. Şahzadə Sipihr Şükuh Zubdatın böyük əmisi vəliəhd şahzadə Dara Şükuh və Nadirə Banu Bəyimin üçüncü oğlu idi. Evlilik qarşılığında ona 400 min rupu pul verilmişdi. Onların toy mərasimi Həmid Banu Bəyim tərəfindən təşkil edilmişdi. 1676-cı ildə Zubdat ilk oğlunu dünyaya gətirdi və oğlana Şahzadə Əli Təbər adı verildi. Lakin bu uşaq 6 aylıq ikən vəfat etdi.

Zubdat-un Nisə Bəyim 17 fevral 1707-ci ildə, atasının ölümündən bir ay əvvəl vəfat etmişdir.

## Bacısı və qardaşları
Onun anası olan Dilras Banu Bəyim Səfəvi sülaləsinə mənsub idi. Dilras Banunun atası Bədiüzzaman Mirzə Səfəvinin nəsli I İsmayıla qədər gedib çıxırdı. Bu Səfəvi sülaləsi tirəsi I İsmayılın oğlu Bəhram Mirzədən ortaya çıxmışdı. Bədiüüzzaman Mirzə moğol sarayında Şahnəvaz xan adı ilə tanınmaqda və Qucarat vilayətini idarə etməkdə idi. O, ən güclü moğol əyanlarından biri idi. Anası Dilras Banunun hamilə qalması ən azı 4 il aralıqlarla olmuşdur. Professor Annie Krieger-Krynicki hesab edir ki, onun hamiləlikləri arasaranın olmasının səbəbi Övrəngzibin Dilrasın kövrək sağlamlığına ziyan vurmaq istəmməsi həlledici amil olmuşdur. Çünki Övrəngzib Mümtaz Mahalın da buna görə vəfat etdiyini görmüşdü. Cütlük evliliklərinin 20-ci ilində artəq 5 uşaq sahibi idilər:

* Şahzadə Zeb-un Nisə Bəyim (15 fevral 1638 - 26 may 1702) - evlənmədən vəfat etmişdir. Qardaşı Məhəmməd Əkbər anaları tez vəfat etdiyinə görə ona baxmışdır. Məşhur şairə və atasının sevimlisi idi. Lakin müəyyən səbəblərə görə ömrünün son 20 ilini həbsdə keçirmişdir.
* Şahzadə Zinət-un Nisə Bəyim (d. 5 oktyabr 1643 - ö. 7 may 1721) - Padşah Bəyim titulu daşımış və evlənməmişdir.
* Şahzadə Məhəmməd Əzəm Şah (28 iyun 1653 - 8 iyun 1707) - atasından sonra qısamüddətli imperator olmuşdur. Özünün əmisi Dara Şükuh qızı olan Şahzadə Cahanzeb Banu ilə evlənmişdir. Övladı olmuşdur. Hakimiyyətə gələ bilsə də, qısa müddət sonra öz ögey qardaşı Müəzzəm tərəfindən devrilmişdir. Özü və oğlu Bidar Bəxt döyüşdə öldürülmüşdür.
* Şahzadə Sultan Məhəmməd Əkbər (11 sentyabr 1657 - 31 mart 1706) - Dara Şükuhun nəvəsi ilə evlənmişdir. Atası Övrəngzibə qarşı uğursuz üsyan qaldırmış, bundan sonra Maratha kralının sarayına, daha sonra isə Səfəvi imperiyasına sığınmışdır. Məşhəd şəhərində vəfat etmiş və orada da dəfn edilmişdir.

## Qeydlər

## Həmçinin bax
* Məhəmməd Əkbər
* Məhəmməd Əzəm Şah
* Dilras Banu Bəyim
* Zeb-un Nisə Bəyim
## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Cim Kamminqs

**Ceyms Cona (Cim) Kamminqs** (; ) — ABŞ səs aktyoru. Filmoqrafiyasında 500-dən çox layihəsi var. İki Enni mükafatının qalibi, iki dəfə Emmi mükafatına namizəd.

"*[[Vinni-Puxun Yeni macəraları (cizgi serial, 1988)|Vinni-Puxun Yeni macəraları]]*"ndan (1988–1991) bəri əksər "Disney" layihələrində Vinni-Pux və Tiggerin səs aktyoru olmuşdur. O, "''Ələddin'' ", "*[[Kral Şir (cizgi filmi, 1994)|Kral şir]]*", "*[[Pokahontas (cizgi filmi, 1995)|Pokahontas]]*", "*[[Balto (cizgi filmi, 1995)|Balto]]*", "''Anastasiya''", "''Şrek''", "*[[Qnomeo və Cülyetta (cizgi filmi, 2011)|Qnomeo və Cülyetta]]*" kimi tammetrajlı cizgi filmlərinin işində iştirak etmişdir.

## Həyatı
Kamminqs Nyu-Orleana köçdükdən sonra karnaval kortejlərini boyamış, çay estakadasında işləmiş və yerli rok qrupunda ifa etmişdir. O, evləndikdən sonra Kaliforniyanın Anahaym şəhərinə köçmüş, 1980-ci illərin əvvəllərində burada bir video mağazası işlətmişdir. 1984-cü ilin sonlarında səs aktyoru kimi debüt etmişdir. Kamminqin 2011-ci ildə boşandığı Stefani Kamminqsdən iki qızı var.

## İstinadlar
Çin Sovet Respublikası gerbi

**Çin Sovet Respublikası gerbi** — 17 noyabr 1931-ci ildən Çin Sovet Respublikasının gerbi. 22 sentyabr 1937-ci ildə ləğv edilib.
Kəşmirdə məhəbbət (film, 1965)

**Kəşmirdə məhəbbət** (Rom: **Arzoo**; tərcüməsi: **Arzu**) 1965-ci ildə Ramanand Saqarın rejissoru olduğu Bollivud filmidir. Baş rollarda Racendra Kumar, Sadhana və Feroz Xan çəkilib. Film 1965-ci ilin blokbaster filmlərindən biri olmuş və həmin ilin 4-cü gəlir gətirən filmi idi. Kəşmirdə məhəbbət həyat və tale üzərində qələbə çalan sevginin hekayəsidir. “Əlillərə nifrət etmək” mövzusu Navin Nischol və Shabana Azminin baş rollarında oynadığı Racşirinin (Rajshri) çəkdiyi **Ek Baar Kahoda** filmində də əsas mövzu olmuşdur.

## Süjet xətti

Qopal (Racendra Kumar) xizək idmanı üzrə çempiondur. O, Cammu və Kəşmirdəki tətillərində Uşa (Sadhana) ilə özünü Sarju kimi təqdim edərək tanış olur. Sonradan onların hər ikisi bir-birlərinə aşiq olurlar. Bir gün Uşa Qopala əlilləri sevmədiyini deyir. Onun fikrincə, əlil həyatı yaşamaqdansa, ölmək daha yaxşıdır. Qopal tətilini Kəşmirdə keçirdikdən və Uşaya onunla evlənəcəyini vəd etdikdən sonra valideynləri və bacısı Sarlanın yaşadığı Dehliyə qayıdır. Yolda avtomobil qəzasında ayağını itirir. Bu hadisədən Qopal narahat olur. Uşanın sözlərini xatırladığından onun həyatından uzaqlaşmaq üçün qaçmağa çalışır. O, indi əlil olduğu üçün Uşanın onu qəbul etməyəcəyini düşünür. Sonra Dehliyə qayıdır və Uşa haqqında heç nə demir. Bu vaxt Uşa onu tapmaq üçün çox çalışır, lakin ondan heç bir əsər-əlamət tapa bilmədiyinə görə Qopalın problemlərinin olduğunu və ona görə də onunla əlaqə saxlaya bilməyəcəyini düşünməyə başlayır.

Qopalın ən yaxın dostu Rameş (Feroz Xan) dostunun sevgi hekayəsindən xəbərsiz olaraq Uşa ilə evlənmək istəyir. Uşa bu təklifə bir neçə dəfə “yox” dedikdən sonra atası Uşanın adından razılaşır və bundan sonra Uşa da nikahla razılaşır. Lakin onun toyu günü, Kəşmirdəki istirahət evinin sahibi Mamdhu (Mehmood) gəlir və onun gəlişi ilə bir möcüzə baş verir və əvvəlcə Ramesh, sonra Uşa Qopal və Sarjunun iki deyil, bir şəxs olduğunu öyrənirlər. Sonra isə bu vəziyyət filmin kulminasiya nöqtəsini təşkil edir

## İstinadlar
Sadhana Şivdasani

**Sadhana Şivdasani** () — Sadhana kimi də tanınan, hind aktrisası.

1960–1981-ci illərdə kino sənayesində fəal iştirak etmişdir. Rac Xoslanın rejissoru olduğu filmlərdə sirli qadınları canlandırdığı üçün xalq arasında "Sirli Qız" kimi tanınan Şivdasani 1960-cı illərin ortalarından 1970-ci illərin əvvəllərinə qədər ölkədə ən çox qazanan aktrisalar arasında olmuşdur.

Kəraçidə anadan olan Şivdasani və ailəsi Hindistanın parçalanmasından sonra üsyanlar zamanı 7 yaşında ikən Mumbaya köçmüşdür. O, uşaqlığından aktrisa olmağa can atmışdır və təhsilini Jai Hind Kollecində başa vurmuşdur. Shree 420 (1955) filmində diqqətdən kənarda qaldıqdan sonra Şivdasani rejissor Sashadhar Mukherjee tərəfindən kəşf edilmişdir və onu aktyorluq məktəbinə yazdırmış və sonradan ona "Simlada Sevgi" (1960) romantik komediyasında ilk baş rolunu vermişdir. Simlada Sevgi filminin müvəffəqiyyət qazanmasından sonra Şivdasini bir neçə filmdə, o cümlədən Parax (1960) və Əsli-Nəqli (1962), döyüş filmi Hum Dono (1961) və macəra filmi Ek Musafir Ek Haseena (1962) filmlərində özünü sübut etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hindistanın parçalanması

**Hindistanın parçalanması** Britaniya Hindistanının 1947-ci ildə iki müstəqil dominionlara, Hindistan və Pakistana parçalanmasıdır. Parçalanma dinə əsaslanırdı, Hindistan hinduların çoxluq təşkil etdiyi və Pakistan müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi ölkələr kimi formalaşmışdırılmışdır. Eyni zamanda da milyonlarla insan yeni yaranan iki dövlət arasındakı Radcliffe xəttini keçərək bu dövlətlərə köçmək məcburiyyətində qalmışdırlar. Bu ayrılıq 10 milyondan 20 milyondan çox insanın öz yurd-yuvalarından köçü ilə nəticələnmiş və eyni zamanda da ölənlərin sayı 100.000-dən 1 milyona qədər olmuşdur.
Luzuriaga marginata

***Luzuriaga marginata*** — Çili və Argentinanın cənub hissələri, eləcə də Folklend adaları üçün endemik olan *[[Luzuriaga]]* cinsinə aid bitki növü. Növün nümayəndələri 3 metr hündürlüyə qədər böyüyür və 22 mm-ə qədər uzunluğunda solğun, yaşıl yarpaqlara malikdir. Bitkinin ətirli çiçəkləri təxminən 20 mm diametrindədir və yayda açır.  Çiçəkləri diametrləri 10 mm-ə qədər olan tünd-bənövşəyi giləmeyvələr müşahidə edir.

## Taksonomiya
*Luzuriaga marginata* ilk dəfə 1883-cü ildə Corc Bentam və Cozef Huker tərəfindən *[[Genera Plantarum]]-*da təsvir olunmuşdur.

## İstinadlar
Qaytarılmış cənnət

"***Qaytarılmış cənnət***" () — Con Miltonun ilk dəfə 1671-ci ildə nəşr olunan poeması. Bu poema sonrakı dövrlərdə "*[[İtirilmiş cənnət]]*" poemasına yazılmış bir son söz kimi qarşılanmışdır. "*Qaytarılmış cənnət*" poeması 4 nəğmə və iki min misradan ibarət idi.

## Məzmun
"*Qaytarılmış cənnət*" poemasında İblisin İsanı aldada bilməməsi haqqındakı xristian əfsanəsi nəzmə çəkilmişdir. Miltonun il poemasına xas olan üsyankarlıq ruhu, "nüfuza qarşı üsyanın təntənəsi" burada yoxdur. Adəm və Həvva aldanıb yoldan çıxırsa, günah edirsə, onların varisi olan İsa mərdanəliyi və dəyanəti ilə İblisə qalib gəlir, bəşəriyyəti cəhənnəm əzablarından qurtarır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* Northrop Frye, *The Return to Eden: Five Essays on Milton’s Epics* (Toronto: , 1965).
* Introduction to *Paradise Regained*, in *The Complete Poetry and Essential Prose of John Milton*, ed. William Kerrigan, John Rumrich, and Stephen M. Fallon (New York: Modern Library, 2007).
* Barbara Lewalski, *Milton’s Brief Epic: The Genre, Meaning, and Art of Paradise Regained* (Providence: , 1966).
* Susanne Woods, introduction to *Paradise Lost & Paradise Regained*, published by Signet Classics.

## Xarici keçidlər

* E-text from the John Milton Reading Room
* «Symbolism in ''Paradise Regained''»
Pandemonium (İtirilmiş cənnət)

**Pandemonium** () — Con Miltonun "*[[İtirilmiş cənnət]]*" epik poemasında cəhənnəmin paytaxtı.  "Pandemonium" yunan dilində "hamısı" və ya "hər biri" mənasını verən "**'" və "kiçik mələk" və ya "kiçik ruh" demək olan "**'" sözlərindən gəlir. Xristianlar ikinci sözü "kiçik cin", daha sonra isə "demon" kimi təfsir etmişdir.. Beləliklə, bu söz "Bütün demonlar" kimi tərcümə olunur, lakin "**", yəni "pandemoneyos" sözü "bütün iblislər yeri" kimi də şərh edilir.

Con Milton cəhənnəmin paytaxtının adını"*İtirilmiş cənnət*" əsərində birinci nəğmənin (1667) sonunda yaratmışdır. Burada Mamonanın təklifi ilə "Şeytanın və onun tərəfdaşlarının uca paytaxtı" tikilmişdir. Əvvəl cənnətdə sarayların dizayneri olmuş memar Mulsiber tərəfindən hazırlanmışdır. Roma dövründə Mulsiber tanrı Vulkanın başqa adı idi.

## İstinadlar
Mamona

**Mamona** və ya **mammona** (, ) — Əhdi-cədiddə pul, maddi sərvət və ya sərvət vəd edən və mənfəət əldə etmək üçün acgözlüklə əlaqəli hər hansı bir varlıq. Həm Matvey incilində, həm də Luka incilində İsanın bu sözü tez-tez "Siz tanrıya və mammona eyni anda xidmət edə bilməzsiniz" ifadəsində istifadə etdiyinə dair sitat gətirilir.

Personaj orta əsrlərdə tez-tez təcəssüm olunur və bəzən cəhənnəmin yeddi şahzadəsi siyahısına daxil edilirdi.

## Etimologiyası
Arami dilindədir, bibleizm kimi Avropa dillərinə yunan və latın dilləri vasitəsilə daxil olmuşdur. Güman edilir ki, sözün arami dilindəki "ma'amon" (girov kimi götürülən dəyər) ilə əlaqəlidir, ya da arami dilində "amn" (etibar) kökündən əmələ gəlmişdir. Mütəxəssislər ehtimal edirlər ki, bu, hansısa bir Kənan dilindən götürülmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* " Krugosvet " ensiklopediyasındakı məqalə
* Əhdi-Cədid üçün İstinad və İzahlı Lüğətdə Məqalə .
* Andrey Vladimiroviç Qriqoryev. Mədəniyyət kontekstində rus bibliya frazeologiyası . Indrik, 2006.
* Aleksandrov, A. İ., A. Dmitriev, E. İ. Varyuxina. Müasir slavyan ədəbi dillərində və xalq nitqində Mamon biblicalizmi // Professor P. A. Dmitriev və professor G. I. Safronovun xatirəsinə slavyan oxunuşları (2005): 86.
Sodom və Qomorra

**Sodom** (, *Sədom*; mənası – «yanan»; ) **və Qomorra** (, *ʿAmora*; mənası – «batan»; ) — Bibliyada iki şəhər. Bibliyaya görə, onlar sakinlərinin günahlarına, xüsusən də pozğunluğa görə tanrı tərəfindən məhv edilmişdir. Sonrakı Bibliya ənənəsində Sodom və Qomorra tanrının qəzəbinə səbəb olan ən yüksək günahkarlığın təcəssümüdür.

Şəhərlər Sodom beşbucağının bir hissəsi idi və Əhdi-ətiqə görə, Ölü dəniz ətrafında yerləşirdi. Buna baxmayaraq, onların dəqiq yeri məlum deyil. 2021-ci ildə dərc edilmiş araşdırmaya görə, Sodomun dağıdılması əfsanəsi təqribən e.ə. 1650-ci ildə Təl-əl-Hamam (indiki İordaniya) şəhəri üzərində asteroidin partlaması ilə bağlı ola bilər. Bu ərazidə 12–23 meqaton tutumlu asteroidin atmosferdə partladığı və nəticədə diametri təxminən 50 kilometr olan ərazinin duz təbəqəsi ilə örtüldüyü güman edilir. Odur ki, 120-yə yaxın yaşayış məntəqəsi növbəti 600 il tərk edilmiş halda qalmışdır. Tədqiqat elmi ictimaiyyət tərəfindən qarışıq rəylərlə qarşılanmışdır.

Sodomun adı Strabonun "*[[Coğrafiya (Strabon)|Coğrafiya]]*" əsərində, İosif Flavinin "*[[Yəhudilərin qədimliyi]]*" əsərində, Korneli Tasitin yazılarında çəkilir.

## Qeydlər

## İstinadlar
Luzuriaga polyphylla

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təsvir
*Luzuriaga polyphylla* incə kökləri ilə ağacların gövdələrinə yapışan həmişəyaşıl, dırmaşan bitkidir. Ardıcıl düzülüşlü açıq-yaşıl yarpaqlarının uzunluğu 0,8–2,5 sm, eni isə 0,4–1 sm-dir. Hermafrodit çiçəkləri 1 sm uzunluğundadır və tək halda və ya ikidən dördə qədər çiçək qruplarında yerləşir. Onların altı qeyri-bərabər ölçülü ağ ləçəkləri, altı erkəkciyi və erkəkciklərdən daha uzun olan üç ağızcıqlı bir dişiciyi var. Bitkinin meyvələri kürəşəkilli, hamar, qırmızı-narıncı rəngli giləmeyvələrdir və onların diametrləri 0,6–0,8 sm arasında dəyişir.

## Yayılma arealı və yaşayış yeri
Bitki Çilinin Maule əyalətindən Aysen əyalətinə qədər kölgəli və rütubətli ərazilərdə böyüyür.

## İqtisadi və mədəni əhəmiyyəti
Növ dekorativ bitki kimi böyük potensiala malikdir. Bitkinin gövdəsindən sənətkarlıq və məişət əşyaları hazırlamaq üçün istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cumğur

**Cumğur** — Çingizilər sülaləsindən olan şahzadə və Hülakü xanın ikinci oğlu. Bəzi tarixçilər onun əslində Hülakü xanın ən böyük oğlu olduğunu bildirirlər.
## Həyatı
O, 1234-cü ildə Hülakü xanla onun Oyrat tayfasından olan arvadı Güyük Xatunun evliliyindən dünyaya gəlmişdir. O, hər iki tərəfdən Çingiz xanın soyundan gəlməkdə idi. Onun atası Çingiz xanın oğlu Toluy idi. Anası Güyükün anası isə Çingiz xanın qızı Çeçeyxen idi. Onun ana tərəfdən babası olan Turalçı Güregen Qutuqa Beyinin oğlanlarından biri idi. 

Hülakü xan yeni fəthlər üçün 1253-cü ildə Monqolustanı tərk etdiyi zaman Cumğur ali xaqan Münke ilə birlikdə qalmışdı. Atasının digər arvadlarına əmanət edilən Cumğur orda ilə birlikdə Almalıq adlı yerdə düşərgə salmışdı. Lakin tez bir zamanda o, özünü vərasət savaşının ortasında tapdı. Bu vərasət savaşı onun əmiləri olan Xubilayla Arıq Bökə arasında getməkdə idi və Cumğur Bökəni dəstəklədi. Bökənin Alquya qarşı 1263-cü ildə yürüşə başlamasından və bir il sonra təslim olmasından sonra Cumğur ailəsinin yerdə qalanı ilə birlikdə atasının yanına qaçdı. Onunla birlikdə qardaşları Tarağay, Tekudar, atasının atvadı Qutuy Xatun da yola çıxmışdı. Bundan xəbər tutan Hülakü onları qarşılamaq üçün özünün generallarından biri olan Abatay Noyonu göndərdi. Lakin Cumğur yolda ikən xəstələndi və Səmərqənddə vəfat etdi. Ailəsi Hülakü xanın yanına Cumğur olmadan gəlib çatdı. Cumğurun ölməsini eşidən Hülakü qəzəbləndi və Abatayı Cumğurun qayğısına kifayət qədər baxmamaqda ittiham edərək 60 ədəd qırmanc cəzası verdi.

## Ailəsi
Cumğurun iki əsas arvadı və bir neçə kənizi var idi: 

* Tolun Xatun — Buğa Teymurun qızı. Buğa Teymur Cumğurun anası Güyük Xatunun qardaşı idi. 
** Orghudaq — Şadayla evlənmişdir. Şaday Çilaunun nəticəsi idi. 
*** Günjişkab — əvvəlcə Qazan xanla, daha sonra Olcaytu ilə evlənmişdir. 
* Ja'urchi Khatun — Buluğan Xatunun bacısı. 
* Kənizlərdən olan övladları:
** Juşkab (ö. iyun 1289)
** Kingşu (ö. 1289)
*** Şiremun (1307-cü ildən sonra ölüb)
*** Toğacaq Xatun (ö. 19 yanvar 1291) — Təkudarla evlənmişdir. 
** İncitay — Hülakü xanın oğlu Məngu Teymurla evlənmişdir.

Ailəsi Elxanilər dövlətinə gəldikdən sonra onlara mülk verilmişdir. Ailənin mlkü Cənubi Azərbaycan ərazisində yerləşən Salmasda olmuşdur.

## Qeydlər

## Həmçinin bax
* Elxanilər dövləti

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Pentapol

**Pentapol** (;  [pente] – "beş" və , [polis] – "şəhər") — beş şəhərdən ibarət coğrafi və/yaxud institusional qrup. Qədim dünyanın şəhərlərinin müxtəlif siyasi, ticarət və hərbi səbəblərə görə belə qruplar yaratdıqları güman edilir. Bibliyada bu söz Müqəddəs torpaqlardakı "Sodom pentapolu" ərazisinə aid edilir. Burada beş şəhər, yəni Sodom, Qomorra, Adma, Sevoim və Siqor aiddir. Onlar Kedorlaomerin başçılıq etdiyi elamların işğalına müqavimət göstərmək üçün birləşmiş, onlardan dördü qısa müddət sonra tamamilə məhv edilmişdir.

## İstinadlar
Campynemataceae

**** () —  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

Fəsilə Yeni Kaledoniya və Tasmaniya üçün endemik olan çoxillik ot bitkilərinin iki cins və dörd növündən ibarətdir.

## Taksonomiya
Əvvəlcə Dümortye tərəfindən 1829-cu ildə təsvir edilən *Campynemaceae* 1804-cü ildə Tasmaniyada Labillarder tərəfindən istinad edilmiş *[[Campynema]]* adlı tək bir cinsdən ibarət idi. 1893-cü ildə isə Ernest-Anri Bayon Yeni Kaledoniyada *Campynemanthe* adlı yeni cins müəyyən etdi. Bu iki cins birlikdə zanbaqçiçəklilər dəstəsinə daxil olan *Campynemataceae* fəsiləsini yaratmışdır*.*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sədaqət Əliyeva

**Sədaqət Əliyeva** (d. 10 oktyabr 1963, Bakı, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2013), Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Elm və yaradıcılıq işləri üzrə prorektoru, dosent, "Mədəniyyət dünyası" və "Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Elmi Əsərləri" adlı məcmuələrin redaktoru.

## Həyatı
Sədaqət Ağasəfər qızı Əliyeva 10 oktyabr 1963-cü ildə Bakı şəhərində dünyaya göz açmışdır. Ailəlidir. İki övladı var.

## Təhsili
Bakı şəhər 190 saylı orta məktəbdə (1971–1981) təhsil alıb. 1985-ci ildə M. Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2006-cı ildə "6219.01 — Kulturologiya və onun ümumi məsələləri" ixtisas şifrində Kulturologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə, 2011-ci ildə isə ADMİU-da "dosent" elmi adına layiq görülmüşdür. 2012-ci ildə ADMİU-nun doktoranturasına daxil olmuşdur; "Mədəniyyətdə qadın problemi: tədqiqatların istiqaməti və problematikası" mövzusunda elmi araşdırma üzərində çalışır.

## Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
1985-ci ildən gənc mütəxəssis kimi M. Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində) Mədəni-maarif işi kafedrasında baş laborant, saathesabı müəllim kimi iş fəaliyyətinə başlayıb. 1997-ci ildən müəllim, 2002-ci ildə baş müəllim, 2007-ci ildən 2021-ci ilədək kafedra müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 2021-ci ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Elm və yaradıcılıq işləri üzrə prorektorudur.

Sədaqət Əliyeva bir monoqrafiya, 3 dərsliyin həmmüəllifi, 4 dərsliyin, bir sıra tədris proqramlarının, 50-dən çox elmi məqalə və tezisin müəllifi, eləcə də respublika, beynəlxalq elmi seminar və konfransların məruzəçisidir.

## İstinadlar

## Keçid
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçilərinin siyahısı
Salehabad (Xudabəndə)

**Salehabad** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 259 nəfər yaşayır (59 ailə).

## İstinadlar
Piqmalion

**Piqmalion** () — yunan mifologiyasında fil sümüyündən heykəl yaradan və yaradıcılığına aşiq olan heykəltaraş.

## Mif
Piqmalion Bel və Anxinoyanın oğlu, Kipr adasında yaşayan heykəltaraş idi. O, fil sümüyündən bir qadın heykəlini oynmuş və ona aşiq olmuşdur. Heykəltəraş ona hədiyyələr vermiş, bahalı paltarlar geyindirmişdir. Buna baxmayaraq, heykəl heykəl olaraq qalmış və Piqmalionun sevgisi qarşılıqsız qalmışdır. Piqmalion Afroditaya həsr olunmuş bayram zamanı tanrıçaya yalvararaq ona düzəltdiyi heykəl qədər gözəl bir həyat yoldaşı verməsini xahiş etmişdir. Piqmalion heykəli diriltməyi xahiş etməyə cəsarət edə bilməmişdir. Belə bir məhəbbətdən duyğulanan Afrodita Piqmalionun həyat yoldaşı olmuş heykəlini canlandırmışdır. Mütəxəssislərə görə, bu mifi ədəbiyyata Kizikli Neanf gətirmiş olması ehtimalı var.

Qədim mənbələrdə Piqmalionun arvadının adı çəkilmir. Jan Jak Russo 1762-ci ildə yazdığı "*Piqmalion*" əsərində onu Qalateya adlandırmışdı. Bu adı başqa bir qədim yunan mifi olan eyniadlı nereidadan götürmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qamış

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Botaniki xarakteristikası
Hundürboylu hidrofil otdur. Lansetvarı yarpaqları gövdə üzərində növbəli yerləşir. Gövdəsi boş və arakəsməlidir.

Qamışdan çəpər çəkmək, damların üstünü örtmək, arakəsmələr hazırlamaq üçün istifadə edilir. Odunlaşmamış yaşıl kütləsindən silos hazırlanır. Təzə halda qaramala verilir. Odunlaşmış qamış kağız, qatran, sirkə turşusu, metil spirti və s. istehsal etmək üçün qiymətli xammaldır.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Siqor

**Siqor** (), həmçinin **Soar** və ya **Soara** ( &#x200E; “kiçik”; , ) — Əhdi-ətiqdə Sodom pentapolunun beş şəhərindən biri. Əksər tərcüməçilərə görə, şəhər Ölü dənizin cənub-şərq ucunda, Kerek vadisində, Moav dövləti ilə sərhəddə yerləşir. Şəhər İosif Flavi, Ptolemey, Yevsevi və İyeronim tərəfindən xatırlanır. Şəhər Lut və qızları üçün sığınacaq olması və məqsədilə Sodom və Qomorranı məhv edən faciədən xilas edilmişdir.

Şəhər əvvəllər **Bela** kimi də tanınırdı () və kiçik bir dövlətin paytaxtı idi. Səlibçilər şəhəri "villa palmarum" adlandırırdılar. Siqorun dəqiq yeri müəyyən edilməmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Цоар // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
* Сигор (город) // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892.
* 
* [Zoara](https://ru.wikisource.org/wiki/en:Catholic%20Encyclopedia%20(1913)/Zoara) // Catholic Encyclopedia. — Appleton, New York, 1913.
Moav

**Moav**, **Moab** və ya **Muab** (,&#x200F; ) — İordaniyanın qərbində, İsrail övladları qohum olan samidilli moavlıların  yaşadığı tarixi vilayət. Əhdi-ətiqə görə, onlar İbrahimin qardaşı oğlu Lut və sonuncunun böyük qızının nəslindəndir. İsrail övladları kimi, moavlılar da avtoxton deyildilər.

## İqtisadiyyat
Moavdan karvanların hərəkət etdiyi və beynəlxalq ticarətin aparıldığı iki yol keçirdi. Onlar qərbdən keçən "kral yolu" və səhradan keçən şərq yolu. Moav iqtisadi və mədəni cəhətdən sürətlə inkişaf etmişdir.

## İstinadlar
Kedorlaomer

**Kedorlaomer** (, *Kedor-Laomer*; , *Xodolloqomor*) və ya **Kudur-Laqamar** (, *Kudur-Laomar*) — Əhdi-ətiqdə personaj, Elam hökmdarı, patriarx İbrahimin müasiri. Yaradılış kitabının məzmununda təcəssüm edir. O, indiki Ölü dənizin yerində olan beş şəhərin (Sodom, Qomorra, Adma, Sevoim və Bela) üsyankar padşahlarını cəzalandırmaq üçün Orta Şərqin digər üç padşahı ilə ittifaqda Fələstinə qarşı yürüşə başlamışdır.

Kedorlaomerin adı sırf elamcadır və tanrı Laqamarın adı ilə əlaqələndirilir.

## İstinadlar
Dolab

* Dolab-i Kəranlı (Xudafərin) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Dolab (Xudabəndə) — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yarəhmədli

* Yarəhmədli (Cəbrayıl) — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
* ‎Yarəhmədli (Xudabəndə)
Campynema

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Bu cins Avstraliyanın Tasmaniya adası üçün endemik olan yalnız bir məlum növü "Campynema lineare"ni ehtiva edir. Onun ən yaxın qohumu *Campynemanthe* Yeni Kaledoniya üçün endemikdir və fəsiləyə daxil olan yeganə digər cinsdir.

## ''Campynema linear''
*C. lineare* yaşıl dağ zanbağı kimi də tanınır və 15–30 sm-ə qədər böyüyən kiçik, gözə çarpmayan ot bitkisidir. Daha çox yayda görünən parlaq yaşıl çiçəkləri ilə seçilir. Çiçəklər adətən təkdir və 6 yaşıl ləçəkləri var. Bitkinin toxumları çoxsaylı və yastıdır. Kök şəkildəyişməsinə malikdir və yarpaqları qışda tökülür.

*C. lineare* növünün yaşı təxminən 57 milyon ildir. Bu bitki Tasmaniyanın paleoedemik florasının əsas üzvü hesab olunur. *C. lineare*-də RuBisCO-nun gen ardıcıllığının tədqiqi, Campynemataceae fəsiləsinin zanbaqçiçəklilər dəstəsinin ən qədimi olduğunu müəyyən etmişdir.

*C. lineare* əvvəllər zanbaqkimilər fəsiləsinin bir hissəsi hesab olunmuşdur.

## Arealı
*C. lineare* Tasmaniyanın mərkəzi və qərbi, həmçinin mərkəzi dağlarında, əsasən subalp və alp zonalarındakı bataqlıq ərazilərdə görülə bilər. Ən çox otluq ərazilərdə, alp çəmənliklərində və göl kənarlarında rast gəlinir.

## Təhdidlər və konservasiya
*C. lineare* əsasən qorunan ərazilərdə yayıldığına görə heç bir xüsusi təhlükə altında hesab edilməsə də, lakin onun tapıldığı bəzi yaşayış yerlərinin iqlim dəyişikliyi səbəbindən təhlükədə olacağı proqnozlaşdırılır. Paleoedemik statusuna görə Tasmaniya Park və Vəhşi Təbiət Xidməti *C. lineare-*ni yüksək qorunma əhəmiyyətinə malik növ hesab edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Umayd-Bhavan

thumb|300px|Codhpur Hotel Umayd-Bhavan Palas
[thumb|Fonda Mehrangarh qalası olan Rajput müharibəsini (ehtimal ki, [Moğollar (xalq)|Moğollarla) təsvir edən Umayd-Bhavan Sarayının içərisindəki rəsm (freska).]]
thumb|300px|Sarayın bağları

**Umayd-Bhavan** () — Hindistanın Racastan ştatının Codhpur şəhərində saray və dünyanın ən böyük şəxsi iqamətgahlarından biridir. Sarayın ərazisinin bir hissəsində "Taj Hotels" şəbəkəsi tərəfindən idarə olunan mehmanxana fəaliyyət göstərir.
Saray öz adını Codhpurun hazırkı maharacisinin babası maharaci Umayd Sinqhin şərəfinə almışdır, saray onun hakimiyyəti dövründə Mehrangarh qalasını əvəz etmək üçün tikilmişdir.
Sarayın ilkin adı Çittar (Chittar Palace) idi, çünki şəhər daxilində yüksək Çittar təpəsində yerləşirdi.
Tikinti 1929-cu il noyabrın 18-də başlanmış və 1943-cü ildə tamamlanmışdır..
## Tikili
Saray 10,5 hektar ərazini əhatə edir ki, bunun da 1,4 hektarı binalar, 6,1 hektarı isə bağlardır.
O Codhpur şəhərinin cənub-şərq kənarındakı Çittar təpəsində yerləşir.
Tikinti 3000-5000 işçinin iştirakı ilə 15 ilə başa gəlib.
Tikintidə sementdən istifadə olunmayıb.
Materialların daşınması üçün dəmir yolu xətti çəkilib.
Saray elə tikilib və qurulub ki, əlavə istilik və soyutma xərcləri olmadan içəridəki temperatur demək olar ki, sabit saxlanılır.

Saray britaniyalı memar Henri Lançester tərəfindən dizayn edilib, Hindistanın və Avropanın (Art Deco) ənənəvi memarlıq üslublarını özündə birləşdirir.
Binanın, ündürlüyü 30 m olan nəhəng mərkəzi günbəzi İntibah memarlığı üslubunda tikilmişdir.
Tikintinin ümumi dəyəri 9,4 milyard rupidir.
Tikintiyə mühəndis Hiranand Bhatiya rəhbərlik edirdi.
Orijinal interyerlər London şirkəti Maples tərəfindən hazırlanmışdı, lakin 1942-ci ildə gəmi onlarla birlikdə almanlar tərəfindən batırıldı.
Nəticədə maharaci işi görmək üçün Polşa şirkətinə müraciət etdir.
İnteryerin art deko üslubundadır və Polşa rəssamı Stefan Norblinin ekzotik freskaları ilə tamamlanır.
thumb|800px|center|
## Tarixi
Sarayın tikintisi 20-ci əsrdə Maharacalar tərəfindən həyata keçirilən şəhərin abadlaşdırılması üçün əsas layihə idi.
Saray kral iqamətgahı və knyazlığın simvolu kimi Meherangarh qalasını əvəz edəcək qədər əzəmətli olmalı idi.
Digər səbəb uzun illər dağıdıcı quraqlığın nəticəsi olan işsizliyin artmasının qarşısının alınması zərurəti idi.
Tikinti üçün Hindistan memarlığına yaxşı bələd olan britaniyalı memar Henri Lançester seçilmişdi.
O, Racastanda İslam hökmranlığının çox qısa olduğunu və yerli əhali üçün yad olduğunu iddia edərək, binanın Moğol üslubunda tikilməsinə qarşı çıxdı.
Tikintidə müasir üsullardan və Avropa üslubunun elementlərindən istifadə olunub.
## İstinadlar
Buluğan Xatun

**Buluğan Xatun**, **Buluqhan**, **Bolqana** və ya **Bulugan** — XIII əsrdə yaşamış şahzadə və Elxani hökmdarı Abaqa (1234–1282) xanın əsas arvadı. 
## Həyatı
O, monqol tayfalarından biri olan Bayautlara mənsub idi. O, Abaqa xanla onun doqquzuncu arvadı kimi evlənmişdi. Xatun olaraq o, sarayda çox güclü təsirə malik idi. 1282-ci ilin sentyabrında öz vəzirinin həyatını xilas etmişdir. Beləki vəzir Xacə Vəcih əl-Din Faryumadi xana qarşı sui-qəsd təşkil etməkdə ittiham edilirdi, lakin Buluğan Xatun onun həyatını xilas edir.  Abaqa xanın 1282-ci ildə ölümündən sonra o, Arqun xanla levirat evliliyinə daxil oldu. Hətta Əhməd Təkudarın hakimiyyəti zamanı belə onun sarayda təsir gücü hələ də güclü idi və onunla hörmətlə davranırdılar.

## Ailəsi
Onun Abaqa xandan doğulma Məlikə Xatun adlı qızı var idi və Noqay Yarquçinin oğlu Tohcam Buğa ilə evləndirilmişdi. Onun özünün oğlanları olmasa da, ilk əri Abaqanın oğlu Arqunun oğlanlarını, yəni özünün ögey nəvələrini böyütmüşdü. Bunlara misal olaraq Qazan xanı və Olcaytunu göstərmək olar. Onların hər ikisi sıra ilə hakimiyyətdə oldu və İslamı qəbul etdi. Arqun Olcaytu dünyaya gələn zaman onu Roma Papası IV Nikolayın şərəfinə vəftiz etmiş və ona Nikolay adı vermişdi.

## Ölümü
O, 20 aprel 1286-cı ildə Kür çayının kənarında vəfat etmişdir. Onun cənazəsi Sultaniyyə şəhərinin cənub-qərbində yerləşən Səcəsə aparıldı. Arqun xanın da cənazəsinin burada dəfn edildiyi iddia edilməkdədir. Buluğan Xatunun həm Abaqa, həm də Arqun xanlar dövründə saraydakı təsiri o qədər güclü idi ki, hətta özündən sonra onun yerinə ancaq öz tayfasından kiminsə gətirilməsinə xanı razı saldığı bildirilməkdədir. Beləki onun  ölümündən sonra Arqun Xubilay xana xəbər göndərərək Buluğanın qohumlarından birinin ona yeni arvad kimi göndərilməsini istəmişdir. Bu istəyə cavab olaraq Kököçin gəlin olaraq seçildi və Xan Balıqdan, yəni indiki Pekindən yola çıxdı. Onu yolda müşayiət edənlərdən biri də Marko Polo idi. Kököçin Çinin cənub tərəfində yerləşən Quanjou şəhərindən dəniz yolu ilə ilk Sumatra adasına, oradan da Hindistan və Şri-Lanka vasitəsiylə Elxanilər imperiyasına gəldi. Lakin bu zaman, yəni 1293-cü ildə artıq Arqun öldürülmüşdü, buna görə də, Kököçin Qazan xanla evləndi və onun əsas arvadı oldu. O da, iyun 1296-cı ildə vəfat etdi.

Elxanilər dövlətində yaşayan başqa bir Buluğan daha vardır. Bu bəhs etdiyimiz Buluğan məqalədə yazılan Buluğanın ölümündən sonra Arqun xanla evlənmişdir.

## Qeydlər

## Həmçinin bax
* Elxanilər dövləti

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 
*
Edvard Dayvers

**Edvard Dayvers** (; ) – Britaniya kimyaçısı. O, Yaponiyada qeyri-üzvi kimyanın qurucularından biri hesab olunur.

## Həyatı
Edvard Dayvers 1837-ci ildə London şəhərində doğulmuşdur. O, Müqəddəs Varfolomeya xəstəxanasında təhsil almış və Kral Həkimlər Kollecinin diplomunu almışdır. 1854-cü ildə Dublin şəhərinin Kvins kollecinin köməkçi professoru olmuşdur. 1866-cı ildə İngiltərəyə qayıtmışdır. O, 1871-ci ildə H2N2O2 turşusunu kəşf etsə də, Londonun elm dünyasını təsirləndirə bilməmişdir.

Dayvers 1873-cü ildə Yaponiyaya gələrək İmperiya Mühəndislik Kollecinin müəllimi olmuşdur və 1886-cı ilə qədər burada dərs demişdir. Daha sonra Elm Kollecinə transfer olmuş və Sakuray Coci, eləcə də, onun tələbələri ilə kimyəvi tədqiqatlar aparmışdır. Onun əsas tədqiqat sahəsi qeyri-üzvi kimya olmuş, xüsusilə, azot və kükürd tərkibli birləşmələrlə maraqlanmışdır. Onun yapon tələbələri arasında Takamine Cokiçi, Nakamura Sadakiçi və Kavakita Notatsu kimi kimyaçılar olmuşdur.

## Təltifləri
Datvers 1899-cu ildə İngiltərəyə qayıtmağa qərar verəndə Yaponiya hökuməti onu "Doğan günəş" və "Müqəddəs xəzinə" ordenləri ilə təltif etmiş, eləcə də, ona professor-emerit titulu vermişdir. Londona qayıtdıqdan sonra Kral Cəmiyyətinin üzvü olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Emil İmanov

**Emil İmanov** () — Azərbaycan alimi, implantoloq ağız cərrahı, baş həkim, beynəlxalq stomatoloji nəşriyyat *"Quintessenz"in* Azərbaycan bölməsinin ("Quintessenz-az" jurnalının) baş redaktoru. Azərbaycanda stomatoloji implantologiya sahəsindəki fəaliyyəti ilə məşhurdur.

## Həyatı
Emil İmanov 7 yanvar 1983-cü ildə Sumqayıtda anadan olmuşdur. 1989-cu ildə 14 saylı orta məktəbə daxil olub və 1999-cu ildə bu məktəbi bitirdikdən sonra həmin ildə AzərbaycanTibb Universitetinin Stomatologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 2004-cü illərdə məzun olduqdan sonra 2005–2006-cı illərdə Avstriyanın tələbə mübadilə proqramı (ÖAD) ilə təqaüd qazanaraq Avstriyanın Qraz Tibb Universitetində üz-çənə cərrahiyəsi və implantologiya üzrə ixtisaslaşma keçmişdir. 2009–2011 ci illərdə Finlandiyada və Almanyanın Freiburg, Erlangen, Ulm, Nürmberq şəhərlərinin tibb universitetlərində və özəl klinikalarında implantalogiya ixtisası üzrə qısa müddətli kurslar keçmişdir. 2012–2014 illərdə Almaniyanın İohann Volfqanq Göte adına Frankfurt Universitetində Oral İmplantologiya üzrə Master təhsili almışdır.

Ailəlidir. Üç övladı var.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
2006–2011-ci illərdə Sumqayıt şəhər 2 saylı xəstəxanada üz-çənə cərrahı ixtisası üzrə işləmişdir. 2008–2015-ci illərdə "Estetik diş" klinikasında Cərrah stomatoloq və implantoloq vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. 2008–2022-ci illərdə "İmplant Estetik Stomatoloji Mərkəz" klinikasında ağız cərrahı və implantoloq ixtisası üzrə çalışmışdır. 2015-ci ildə "İmplant Art" klinikasının baş həkimi olmuş, ağız cərrahı və stomatoloq ixtisası üzrə fəaliyyət göstərmişdir. 2020-ci ildən Pro İmplant Estetik Stomatoloji Klinikasında baş həkim, implantoloq, ağız cərrahı kimi fəaliyyət göstərir.

2010-cu ildən etibarən Estetik Dişhəkimliyi Akademik Dərnəyinin sədr müavinidir.

2015–2019-cu illərdə Beynəlxalq İmplantoloqlar Cəmiyyətinin (ITI — ) Azərbaycan üzrə ölkə üzrə nümayəndəliyinin direktoru olmuşdur.

2016–2020-ci illərdə Azərbaycan İmplantoloqlar Birliyinin Prezidenti olmuşdur.

### Elmi fəaliyyəti
2009-cu ildə Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən tədris vəsaiti olaraq təsdiqlənmiş, tibb tələbələrinin elmi-praktiki inkişafı üçün nəzərdə tutulmuş *"Stomatoloji praktikada yerli anesteziya"* tədris vəsaitinin həmmüəllifidir. İlk dəfə olaraq bu kitabda bütün anesteziya üsulları klinik olaraq insan üzərində animasiya şəklində göstərilmişdir. Həmin videoanimasiyalar kitab daxilindəki diskdə yer almışdır.

2009-cu ildən nəşr olunan "Stomatologiya" və "Dental İmplantalogiya" elmi praktik jurnallarının təsisçisidir.

2012-ci ildə nəşr olunmuş Alman müəllifi Rainhord Marxkorsun *"Çıxmayan ortopedik stomatoloji restavrasiyalar"* kitabının azərbaycan dilinə tərcümə redaktoru olmuşdur.

2014-cü ildən beynəlxalq stomatoloji nəşriyyat olan Quintessenz-in azərbaycan bölməsinin (Quintessenz-az jurnalının) baş redaktorudur.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Emil Imanov LENS
Timur Məmmədov

**Timur Əli oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR ticarət naziri (1984–1987).

## Həyatı
Timur Əli oğlu Məmmədov 1925-ci ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1941-ci ildə mühasib kimi başlamış, qısa müddət sonra Sovet Ordusunda xidmət etmiş və Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı olmuşdur. 1950-ci ildən Qasım İsmayılov rayon istehlak cəmiyyətinin şöbə rəisi, "Azərittifaq"ın müfəttişi, şöbə və idarə rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1961-ci ildən Bakı Ərazi İstehsal Sovxozlar İdarəsinin böyük iqtisadçı-maliyyəçisi, Bakı Şəhər İctimai İaşə İdarəsində şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi, sonradan idarənin rəisi, eləcə də Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin ticarət şöbəsinin referenti, baş referenti olmuşdur.

Timur Məmmədov 1974-cü ildən Azərbaycan SSR Ticarət Nazirliyində şöbə rəisi, "Azərittifaq" sədrinin müavini, Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsinin şöbə rəisi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti İşlər İdarəsinin ticarət və məişət xidməti şöbəsinin müdiri olmuşdur. 12 may 1984-cü ildə Azərbaycan SSR ticarət naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Timur Məmmədov 1949-cu ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı seçilmişdir.

## İstinadlar
Tretman

**Tretman** – ssenarini başdan-sona mühüm detallara ümumiləşdirib oxuyucuya çatdıran yazı. Tretman sinopsisdən daha uzun, ssenaridən daha qısa olmaqla sinopsisdən sonrakı, ssenaridən əvvəlki mərhələ hesab olunur. O, 40-50 səhifə, bəzən az və ya çox ola bilər. Tretmanda ssenaridən fərqli olaraq sinopsis kimi dialoqlara yer verilmir. Tretman film sənayesində çox önəmli hesab olunur və ideanın satılması yollarından biridir.

## Tretmanda qeyd olunmalı məsələlər

* Zaman, məkan və mühitin xüsusiyyətləri
* Personajların daxili və xarici xüsusiyyətləri

## Etimologiyası
Tretman fransızcakı traitement sözündəndir. Hərfi mənası proses, müalicə deməkdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Ssenari
* Sinopsis
* Loqlayn
SSRİ xalq həkimi

**SSRİ xalq həkimi** — SSRİ vətəndaşlarına verilən fəxri medal. 25 oktyabr 1977-ci ildə Leonid Brejnev tərəfindən müəyyən edilmiş və n44/1977 nömrəli Sovet Rəsmi Qəzetində dərc edilərək rəsmiləşmişdir. 22 avqust 1988-ci ildə yenidən işlənmişdir.

## Qayda və təqdimat
İctimai sağlamlıq baxımından və mənəvi dəyərlər çərçivəsində təcrübə tələb edən vəzifələri uğurla yerinə yetirən və dəyərli töhfələr verən şəxslərə və ya təşkilatlara verilib.

"Xalq həkimi" medalı Ali Sovetin Rəyasət Heyəti adından Sovet Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən təltif edilirdi. Ali Sovetin Rəyasət Heyəti tərəfindən "Xalq həkimi" diplomu ilə təyin edilmiş sovet vətəndaşları medal və sertifikatlar almaq hüququna malik idilər. Bu ada təkcə səhiyyə işçiləri, həkim və tibb bacıları deyil, müxtəlif sanatoriya, xəstəxana və səhiyyə müəssisələri də layiq görülüb.

## Forması
Medal tombacdan hazırlanıb. Forması təxminən dördbucaqlıdır (22,5 x 23,5 mm). Üz tərəfinin yuxarı hissəsində üç sətirdə rus dilində "SSRİ xalq həkimi" (Народный врач СССР) yazılmışdır. Solda Higeya kasası, sağda tək dəfnə budağı var. Medalın üzərindəki bütün rəmzlər qabartılıb. Medalın gövdəsi qırmızı ipək sapandına (18 mm x 21 mm) "oraq və çəkic" simvolu olan asılqan ilə bərkidilib.

## Bəzi medal sahibləri
İlk dəfə 1978-ci il avqustun 9-da 5 nəfər bu medalla təltif edilmişdir.
* Viktor Nikolayeviç Vasilenko
* Lyudmila Vasilievna Yevstratova
* Viktor Mixayloviç İlin
* Lyudmila Nilolayevna Mixaylova
* Zaqipa Madiyevna Madiyeva

Medal sonuncu dəfə 20 dekabr 1991-ci ildə Dr. Vitali Prokopieviç Sergeyevə verilmişdir.

## SSRİ-dən sonrakı mükafat
1991-ci ildə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya bu mükafatı 30 dekabr 1995-ci ildə "Rusiya Federasiyasının əməkdar həkimi" adı ilə bərpa etdi.

## İstinadlar
Yaşar Qaraxanov

**Yaşar İslam oğlu Qaraxanov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR ticarət naziri (1987–1989).

## Həyatı
Yaşar İslam oğlu Qaraxanov 1941-ci ildə qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu və Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasını bitirmişdir. İqtisad elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

1960-cı ildən "Orconikidzeneft" Neft və Qazçıxarma İdarəsində neftçıxarma operatoru, Daşkənd Magistral Qaz Kəmərləri İdarəsinin böyük mühəndisi, "Neft kimyası cihazları" xüsusi konstruktor bürosunun mühəndisi, böyük mühəndisi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Nərimanov Rayon Komitəsinin sənaye və nəqliyyat şöbəsinin təlimatçısı olmuşdur. 1970–1973-cü illərdə Bakı elektrotermik avadanlığı zavodunun xüsusi konstruktor bürosunun baş konstruktoru, baş mühəndisi, 1973-cü ildən Azərbaycan KP Nərimanov Rayon Komitəsinin şöbə müdiri, Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin təlimatçısı vəzifələrində çalışmışdır. Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasının müdavimi olmuşdur.

Yaşar Qaraxanov 1979-cu Azərbaycan KP MK yüngül sənaye və xalq istehlakı məhsulları şöbəsi müdirinin müavini, 1981-ci ildən isə həmin şöbənin müdiri olmuşdur. 1987–1989-cu illərdə Azərbaycan SSR ticarət naziri vəzifəsində işləmişdir.

Yaşar Qaraxanov 1968-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı seçilmişdir.

## İstinadlar
Juvenalya Xabiarimana

**Juvenalya Xabiarimana** (; ) ― 1973-cü ildən 1994-cü ilə qədər Ruandanın ikinci prezidenti vəzifəsində çalışmış Ruandalı siyasətçi və hərbi zabit. O, ruanda dilindən "məğlubedilməz" mənasını daşıyan "Kinani" ləqəbi ilə tanınırdı.

Etnik hutu olan Habyarimana, Ruandanın ilk prezidenti Qrequar Kayibanda dövründə müdafiə naziri də daxil olmaqla bir neçə təhlükəsizlik vəzifəsində çalışmışdır. 1973-cü ildə çevriliş nəticəsində Kayibandanı devirdikdən sonra ölkənin yeni prezidenti oldu və axır əvvəl sələfinin hutuyönlü siyasətini davam etdirdi. O, diktator idi və təkrar-təkrar seçkilərdə əngəlsiz qalibiyyətlərinə görə onun saxtakarlığa əl atdığına şübhələr var: 24 dekabr 1978-ci ildə 98,99% səs, 19 dekabr 1983-cü ildə 99,97% səs və 19 dekabr 1988-ci ildə 99,98% səs. Onun hakimiyyəti dövründə Ruandada totalitar, birpartiyalı hökumət mövcud idi, onun başçılıq etdiyi "İnkişaf Uğrunda Milli İnqilab Hərəkatı" partiyası icraçıları əhalidən kütləvi siyasi “animasiya” yarışmalarında prezidentə təriflər oxumağı və rəqs etməyi tələb edirdilər. Habyarimana-nın dövründə ölkə bütövlükdə bir qədər az yoxsullaşsa da, ruandalıların böyük əksəriyyəti həddindən artıq yoxsulluq şəraitində yaşayırdılar.

1990-cı ildə tutsilərin rəhbərlik etdiyi Ruanda Vətənpərvər Cəbhəsi (RVC) onun hökumətinə qarşı vətəndaş müharibəsini başlatdı. Üç illik müharibədən sonra o, sülh müqaviləsi kimi RVC ilə 1993-cü ildə Aruşa sazişlərini imzaladı. Növbəti ildə o, müəmmalı şəraitdə öldürüldü, belə ki qonşu Burundi prezidenti Sipriyen Ntaryamiranı da daşıyan təyyarə Ruandanın Kiqali şəhəri yaxınlığında raketlə vuruldu. Onun öldürülməsi regionda etnik gərginliyi alovlandırdı və 1994-cü ildə tutsilərə qarşı soyqırımına səbəb oldu.

## İstinadlar