İctimai şirkət

**İctimai şirkət** () — səhmləri birja bazarında sərbəst şəkildə əməliyyatlar həyata keçirən bir səhmdar cəmiyyətidir .

Bir qayda olaraq, birja bazarının tənzimlənməsi ilə bağlı milli qanunvericiliyi səhmləri məhdudiyyətsiz sayda şəxslərə satmağı təklif edə bilən və / və ya səhm bazarında dövriyyə edən şirkətlər haqqında məlumatların açıqlanmasına müəyyən tələblər qoyur. Bu tələbləri yerinə yetirən şirkətlərə **ictimai şirkətlər** deyilir.

İnvestorun fikrincə, ictimai şirkətin səhmləri qeyri-dövlət şirkətlərinin səhmlərindən daha çox likvid aktiv hesab edilə bilər:

* səhmləri sınırsız sayıda şəxslərə satışa təqdim edilə bilər;
* potensial alıcı bir şirkətə açıq (müstəqil) mənbələrdən qiymət verə bilər;
* ictimai şirkətin səhmləri satıcının qeyri-mütəşəkkil bazarda olduğundan daha yaxşı bir alıcı tapması daha asan olduğu mübadilə ilə satılır;
* təşkil edilmiş bazarda aparılan əməliyyatlara dair məlumatlar (qiymətlər və əməliyyatların həcmi) həm alıcı, həm də satıcının açıq mənbələrində mövcuddur və satış üçün paketin qiymətləndirilməsi üçün əsas ola bilər.

Birjada siyahıya alınmış, lakin nədənsə əməliyyatları dayandırmış bir şirkət, bir şell-şirkəti (qabıq şirkəti) adlanır.

## Üstünlüklər və qüsurları
### Üstünlüklər
Dövlət şirkətləri özəl şirkətlərə nisbətən bir sıra üstünlüklərə malikdir.

* Açıq şirkətlər səhmləri (ilkin və ya təkrar bazarda) satmaqla vəsait və kapital cəlb edə bilərlər. Bu səbəbdən açıq şəkildə satılan korporasiyalar çox vacibdir; Onların mövcudluğundan əvvəl özəl müəssisələr üçün böyük həcmdə kapital əldə etmək çox çətin idi, çünki əhəmiyyətli kapitalı yalnız kiçik bir varlı investorlar qrupundan və ya risk etmək istəyən banklardan, adətən böyük investisiyalardan əldə etmək olardı. Səhmlərdən mənfəət dividendlər və ya sahiblər üçün kapital artımı şəklində gəlir.
* Maliyyə mediası, analitiklər və ictimaiyyət biznes haqqında əlavə məlumat əldə edə bilər, çünki biznes adətən qanuni olaraq öhdəliyi və təbii motivasiyası (əlavə kapitalın təmin edilməsi üçün) şirkətin maliyyə vəziyyəti və gələcəyi haqqında məlumatı bir çox səhmdarlarına açıq şəkildə yaymaqdır. 
* Bir çox insanın şirkətin uğurunda payı olduğu üçün şirkət özəl şirkətdən daha populyar və ya tanınan ola bilər.
* Şirkətin ilk səhmdarları səhmləri ictimaiyyətə satmaqla riski bölüşə bilərlər. Əgər kimsə şirkətin səhmlərinin 100%-nə sahib idisə, o, biznesin bütün borcunu ödəməli olacaq; lakin, əgər fiziki şəxs səhmlərin 50%-nə sahibdirsə, onlar borcun yalnız 50%-ni qaytarmalıdırlar. Bu, aktivlərin likvidliyini artırır və şirkətin bankdan maliyyələşməyə ehtiyacı yoxdur. Məsələn, 2013-cü ildə Facebook-un qurucusu Mark Zukerberq şirkətin A sinifli səhmlərinin 29,3%-nə sahib idi,, ona biznesə nəzarət etmək üçün kifayət qədər səsvermə hüququ verdi, eyni zamanda Facebook-a qalan səhmdarlardan kapital toplamaq və onlar arasında risk yaymaq imkanı verdi. Facebook 2012-ci ildə ilkin kütləvi təklif olunana qədər özəl şirkət idi.
* Bəzi səhmlər menecerlərə və ya digər işçilərə verilərsə, işçilər və səhmdarlar arasında potensial maraq toqquşması (əsas-agent problemi nümunəsi) aradan qaldırılacaq. Məsələn, bir çox texnologiya şirkətlərində başlanğıc səviyyəli proqram mühəndisləri işə götürüldükləri zaman şirkətdə pay alırlar (beləliklə, onları səhmdar edir). Beləliklə, mühəndislər şirkətin maliyyə uğurunda pay sahibidirlər və bu uğuru təmin etmək üçün daha çox və daha çox işləməyə həvəslənirlər.
* Açıq şirkətlər, fidusiar vəzifələrinin bir hissəsi olaraq, səhmlərin qiymətini aşağı sala biləcək hərəkətlər etmək və ya onu artıra biləcək hər hansı bir hərəkəti etməmək qanunla qadağandır. Davamlı böyümə hər bir ictimai şirkətin məqsədidir.
### Qüsurlar
Bir çox fond birjaları açıq şirkətlərdən öz hesablarının müntəzəm olaraq kənar auditorlar tərəfindən yoxlanılmasını və sonra səhmdarlarına hesabat dərc etmələrini tələb edir. Xərcdən əlavə, bu, faydalı məlumatları rəqiblərə təqdim edə bilər. Qanun həmçinin müxtəlif digər illik və rüblük hesabatları tələb edir. ABŞ-da Sarbanes-Oxley Qanunu əlavə tələblər qoyur. Yoxlanılan kitablar üçün tələb OTC Pink kimi tanınan birja tərəfindən qoyulmur.

## Ticarət və Qiymətləndirmə
Açıq satılan şirkətlərin səhmləri tez-tez birjada satılır. Bir şirkətin dəyəri və ya "ölçüsü" onun bazar kapitallaşması adlanır, bu termin tez-tez "bazar kapitallaşması" kimi qısaldılır. Bu, dövriyyədə olan səhmlərin sayının (səlahiyyətli, lakin mütləq buraxılmamışdan fərqli olaraq) bir səhmin qiymətinə vurulması kimi hesablanır. Məsələn, dövriyyədə olan iki milyon səhmi olan və bir səhmin qiyməti 40 dollar olan bir şirkətin bazar kapitallaşması 80 milyon dollar təşkil edir. Bununla belə, şirkətin bazar kapitallaşması bütövlükdə şirkətin ədalətli bazar dəyəri ilə qarışdırılmamalıdır, çünki bir səhmin qiymətinə digər amillər, məsələn, satılan səhmlərin həcmi təsir göstərir. Aşağı ticarət həcmi qiymətli kağızların qiymətlərinin süni şəkildə düşməsinə səbəb ola bilər, çünki investorlar likvidliyin olmaya biləcəyinə inandıqları şirkətə investisiya qoymaqdan ehtiyat edirlər.

## Həmçinin bax
* Anonim şirkət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər