İnformasiya arxitekturası

**İnformasiya arxitekturası** () — məlumatların effektiv şəkildə təşkil edilməsi, strukturlaşdırılması və idarə edilməsi ilə bağlı olan bir sahədir. İnformasiya arxitekturasının əsas məqsədi, istifadəçilərin lazım olan məlumatları asanlıqla tapa bilməsi və onları düzgün başa düşməsidir. Qeyd olunan anlayış xüsusilə veb saytların, mobil tətbiqlərin və digər rəqəmsal məhsulların dizaynında mühüm rol oynayır.

## Sahələri
### Məlumatların təşkili
Məlumatların necə qruplaşdırılacağına, təsnif ediləcəyinə və təqdim ediləcəyinə dair qərarlar verir. Məsələn, bir veb saytda məhsullar kateqoriyalar üzrə qruplaşdırılır: “elektronika,” “paltar,” “kitablar” və s. Təşkil sistemləri iki əsas növdə ola bilər:

* Qəti təşkilat — məlumatlar müəyyən bir sıra və ya təsnifata uyğun qruplaşdırılır, məsələn əlifba sırası və ya tarixi ardıcıllıq.
* Fərzi təşkilat — mövzular və ya məzmunlar bir-birinə bağlı ola bilər, məsələn, oxşar məzmunlar və əlaqəli məqalələr kimi.

### Navigasiya sistemi
İstifadəçilərin sayt və ya tətbiq daxilində hərəkət etməsini təmin edir. Bu sistem vasitəsilə istifadəçilər məlumatları axtarıb tapa bilirlər. Navigasiya sistemlərinə menyular, düymələr, linklər və xəritələr daxildir.
### Etiketləmə sistemi
Məlumatların necə adlandırıldığını və istifadəçilərə necə təqdim edildiyini müəyyən edir. Etiketləmə düzgün olmalıdır ki, istifadəçilər nəyin harada olduğunu asanlıqla başa düşsünlər. Məsələn, bir saytda “məhsullar” və ya “xidmətlər” bölmələri istifadəçilərin axtardıqları məlumatı tapmalarını asanlaşdırır.
### Axtarış sistemi
İstifadəçilərin konkret məlumatları tapmaq üçün axtarış funksiyasından necə istifadə edəcəyini tənzimləyir. Axtarış sistemi istifadəçilərə müəyyən söz və ya ifadələr daxil edərək, lazımi məlumatlara sürətli çıxış imkanı verir.
### Məlumatın təsnifatı və iyerarxiyası
İnformasiya arxitekturasında məlumatlar çox vaxt iyerarxik bir şəkildə təşkil edilir, yəni əsas bölmələr və alt bölmələr vasitəsilə qruplaşdırılır. Məsələn, elektron ticarət saytında "Elektronika" əsas bölmə ola bilər və bu bölmə daxilində “Telefonlar,” “Noutbuklar,” və “Aksessuarlar” kimi alt kateqoriyalar ola bilər.
### İstifadəçi təcrübəsi ilə əlaqə
İnformasiya arxitekturası, istifadəçi təcrübəsinin (UX) əsas komponentlərindən biridir. Düzgün təşkil olunmuş məlumatlar istifadəçilərə daha müsbət və asan istifadə təcrübəsi təqdim edir. Pis təşkil olunmuş məlumatlar isə istifadəçilərin məzmunu tapmasını çətinləşdirir və nəticədə sayt və ya tətbiqdən istifadəni azalda bilər.

## İnformasiya arxitekturasının əhəmiyyəti
* İstifadəçi təcrübəsinin təkmilləşdirilməsi — informasiya yaxşı təşkil edildikdə istifadəçilər öz hədəflərinə tez və rahat çatır.
* Məlumatın tapılmasını asanlaşdırır — müxtəlif axtarış və təşkilat üsulları ilə məlumatlara daha rahat çıxış təmin edilir.
* Səmərəli iş prosesi — təşkil edilmiş və sistemləşdirilmiş məlumatlar inkişaf etdiricilər və dizaynerlər üçün daha rahat işləmək imkanı yaradır.

İnformasiya arxitekturası, mürəkkəb məlumat sistemlərini daha effektiv və istifadəçi dostu bir şəkildə strukturlaşdırmaq üçün vacibdir. Bu, rəqəmsal məhsulun uğurlu istifadəsini təmin edən mühüm amillərdən biridir.

## İnformasiya memarlığı sahəsində məşhur insanlar
* Riçard Sol Vurman — informasiya dizaynı ilə əlaqədar "informasiya arxitekturası" terminini icad etməklə tanınır.
* Piter Morvill — Semantic Studios-un prezidenti və World Wide Web üçün İnformasiya Arxitekturasının həmmüəllifi (1998, 2002, 2006, 2015)
* Lui Rozenfeld — Rosenfeld Media-nın təsisçisi və Ümumdünya Şəbəkə üçün İnformasiya Arxitekturasının həmmüəllifi (1998, 2002, 2006, 2015)
* Cessi Ceyms Qarrett — Adaptive Path-ın həmtəsisçisi və İstifadəçi Təcrübəsinin Elementləri (2002) kitabının müəllifi
* Kristina Vodtke — İnformasiya Arxitekturası: İnternet üçün planlar kitabının müəllifi (2003)

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* 
* 
* 
* 
* 

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
*