open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alan Ritçson

**Alan Ritçson** (, 28 noyabr 1982-cü ildə anadan olmuşdu) — amerikalı aktyor, model və müğənni. Ən çox «Smolvil» serialında Akvamen və «Real oğlanlar» serialında Ted Kasl rolları ilə məşhurdur.
## Bioqrafiya
Ritçson Qrand Forksda (Şimali Dakota ştatı) anadan olub. Atasının adı Devid (təqaüddə olan Amerika Hava Qüvvələrin Çavuşu), anasının isə Vikidir. Alan üç qardaşdan ortancılıdır; böyük qardaşının adı Erik, kiçiyinin isə adı Brayandır. Alan hələ uşaq olarkən, onun ailəsi Çampayn şəhərinə (İllinoys ştatı), 10 yaşı olarkən isə Naysvillə (Florida ştatı) köçdülər. Alanın model həyatı Naysvil orta məktəbində oxuyarkən başladı. O «Abercrombie and Fitch» reklam kataloqlarında, həmçinin *International Jock* alt paltarı brendinin reklamında çəkilmişdi. Alanın boyu 1.88 sm-ə bərabərdir. O Hollivudda yerləşən *Extreme Boot Camp West* adlı hərbi üslubunda fəaliyyət göstərən fitness mərkəzinin sahibidir.

## Karyera
2008-ci ildə Alan Los Ancelesin «Vision Model Management» agentliyi ilə kontrakt bağlamışdı və bundan sonra N2N Bodywear firmasında çalışmağa başlamışdı. Lakin artıq 2009-cu ilin əvvəllərində onun «Abercrombie and Fitch» ilə model karyerası bitmişdi.

Həmçinin Ritçson American Idol'un çəkilişlərində iştirak etmişdi və orada 3-cü mövsümün ən yaxşı iştirakçıları sırasında 87-ci pozisiyanı tutmuşdu. Alan striptiz göstərdikdən sonra şounun jürisi Pola Abdulun rəğbətini qazanmışdı. 
Onun televiziya aktyor sənəti Smolvil serialında Akvamen epizodik rolu ilə məşhurlaşmışdı. Həmçinin Alan Smollvilin 10-cu final epizodunda çəkilmişdi.
## Digər işləri
Alanın iştirak etdiyi digər proektlər içərisində Rusiyada Orbit saqqızının reklamında çəkilməsi və 2005-ci ildə *This is Next Time* adlı müstəqil albomun buraxılışı idi.

## Filmoqrafiya
### Kino

### Televiziya

## Diskoqrafiya

* *This Is Next Time* (2006):

# Share
# Guppy
# Invisible Things
# Eternity
# This Time
# Love*3
# Poison
# Take Me Away
# Bad Girl
# Foolish Me
# Let's Go
# All I Need
# Never Met
# Take Me Away (Acoustic)

## Web links

*

## İstinadlar
Məmməd Mustafayev

**Məmməd Mustafayev** () — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Rəssamı, SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü (1978).

## Həyatı
Məmməd Mustafayev 1948-ci ildə Bakı səhərində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Ə.Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra rəssam təhsilini Azərbaycan Politexnik İnstitutundə davam etdirmişdir (1969-1974). 1974-1980 illərdə isə Kiyev İncəsənət Institutunda təhsil almışdır.

Rəssam 1968-ci ildən başlayaraq ümumittifaq, respublika və beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır. 1978-ci ildən SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

Sənətçinin heykəllərində güclü, lakin zərif duyğu hissləri yaratmaq üçün istifadə etdiyi müxtəlif materiallarda, onun memarlıq bacarığı əks olunur. 2001-ci ildə o, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

2024-cü ildə Bakıda "Gizli və aşkar" adlı sərgisi keçirilib.

## İstinadlar
Mikayıl Əbdürrəhmanov

**Mikayıl Əbdürrəhmanov** — Azərbaycan rəssamı.

## Həyatı
Mikayıl Əbdürrəhmanov 1953-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1972-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin rəngkarlıq fakültəsini bitirəndən sonra, təhsilini İ.Repin adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq Akademiyasının rəngkarlıq fakültəsində davam etdirmişdir (1979). Rəssam ilk dəfə sərgidə 1973-cü ildə iştirak etmişdir. Əsərləri Azərbaycanda və xarici ölkələrdə şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Mikayl Əbdürrəhmanov bir çox beynəlxalq sərgilərin də iştirakçısı olmuşdur.

Ekspozisiyada rəssamın “Planetlərin paradı” (kətan, yağlı boya) və “Gecə şəhəri” (kətan, yağlı boya) əsərləri nümayiş etdirilir.

## İstinadlar
Ucal Haqverdiyev

**Ucal Haqverdiyev**, pravoslavlığı qəbul etdikdən sonra **Pyotr Haqverdiyev** () — Azərbaycanlı rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü (1997).

## Həyatı

Ucal Haqverdiyev 9 iyun 1960-cı ildə Bakı şəhərində rəssam Həsən Haqverdiyev və həkim Vera Kalininanın ailəsində doğulmuşdur. O, 1975–1979-cu illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbində oxumuşdur. 1979-cu ildə Tallində İncəsənət İnstitutuna qəbul olunsa da, təhsilini Azərbaycan Pedoqoji İnstitutunda davam etdirmişdir. 1985-ci ildə Rəssamlar İttifaqının nəzdində gənc rəssamlar birliyinə daxil olur və 1987-ci ildən Ümumittifaq və respublika sərgilərində iştirak etməyə başlayır. Həmin il pravoslav xristian olur, xaç suyuna salınaraq "Pyotr" adını alır. 1988–1991-ci illərdə SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının təqaüdçüsü olmuş, Akademiyanın hesabat sərgilərində iştirak etmişdir.

1990-cı ildə Azərbaycanın gənc rəssamlarının Fransada keçirilən sərgisində iştirak etmiş, bundan əlavə rəssamın Tunisdə (Tunis – 1991), Almaniyada (Köln – 1992), Avstriyada (Vyana – 1993) fərdi sərgiləri olmuş, 1995-ci ildə İstanbulda keçirilən "Azərbaycan və Türk rəssamlarının birgə sərgisi"ndə iştirak etmişdir. Rəssam həmçinin Avstriya, Almaniya və Bakı şəhərində keçirilən simpoziumların iştirakçısı olmuşdur. Ucal Haqverdiyevin əsərləri ABŞ, Almaniya, Avstriya, Fransa, Norveç və Türkiyədə nümayiş olunmuşdur.

1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur. 1998–1999-cu illərdə bir qrup rəssamlarla ekologiya üzrə "Land ART" layihəsində iştirak etmiş, 2000-ci ildə "Labirint" qrupu tərkibində "Humay" mükafatına layiq görülmüşdür. 2000–2004-cü illərdə könüllü olaraq Mixail Arxangel kilsəsinin bədii tərtibatı ilə məşğul olmuşdur.

Rəssam 2004-cü il dekabrın 18-də vəfat etmişdir.

## Ailəsi
* Həsən Haqverdiyevin oğludur
* Əli Haqverdiyev, Hüseyn Haqverdiyev və Zemfira Qafarovanın qardaşıdır
* Yelena Haqverdiyevanın həyat yoldaşıdır

## Qalereya

Fayl:Ujal Hagverdiyev - dervish 2025 stamp of Azerbaijan.jpg|Dərviş
Fayl:Ujal Hagverdiyev - walking 2025 stamp of Azerbaijan.jpg|Gəzinti


## İstinadlar
Yelena Haqverdiyeva

**Yelena Haqverdiyeva** — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycanın əməkdar rəssamı (2018), Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü (1997).

## Həyatı
Yelena Haqverdiyevanın yaradıcılığında qadınlar mövzusu, milli geyimlər, qurama, əsas yer tutur. Həmçinin Qacar üslubunun təsirdə duyulur.

1982-1987-ci illərdə Azərbaycan pedaqoji institutunda təhsil alıb.

1997-ci ildən başlayaraq Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

Rəssamın əsərləri Azərbaycanda, Fransada, Almaniyada, Rusiyada, Böyük Britaniyada, Türkiyədə, ABŞ-də şəxsi sərgilərdə saxlanılır. Həmçinin xarici ölkələrdə keçirilən müxtəlif sərgilərin iştirakçısı olub. Muzeyimizdə nümayiş etdirilən “Günəşli xoş bir gün” əsərində rəssam soyuq bir qış günündə həsrətini çəkdiyi isti yayı təsvir edib.

## Mükafatları
27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Cənubi Afrika İnkişaf Birliyi

**Cənubi Afrika İnkişaf Birliyi** (SADC, ) — baş qərargahı Botsvananın paytaxtı Qaborone şəhərində yerləşən hökumətlərarası təşkilatdır. Onun məqsədi 15 cənubi Afrika dövlətləri arasında sosial-iqtisadi əməkdaşlıq və inteqrasiya, həmçinin, siyasi və təhlükəsizlik məsələləri üzrə əməkdaşlığı inkişaf etdirməkdir.

## Yaranma tarixi
CAİB 1992-ci il Müqaviləsinin imzalanması nəticəsində yaradılmışdır və ümumi dəyərləri və məqsədləri olan ölkələrin postaparteid regional təşkilatı kimi inkişaf etmişdir.

## Məqsədi
Əsas məqsədi nəqliyyat, demokratik idarələrin qurulması, münaqişələrin təhlükəsiz həll edilməsi sahəsində iqtisadi inteqrasiyaya və sıx əməkdaşlığa təkan verməkdən ibarətdir.

## Fəaliyyəti
Dövlət başçıları ildə bir dəfə, xarici işlər nazirləri isə ildə iki dəfə görüşlər keçirirlər;

## Üzvləri
* Anqola
* Botsvana
* Konqo Demokratik Respublikası
* Zambiya
* Lesoto
* Mavritius
* Malavi
* Mozambik
* Namibiya
* Esvatini
* Tanzaniya
* Cənubi Afrikadır

## Katibliyi
CAİB-in katibliyi Qaboronedə yerləşir.

## İstinadlar

## Mənbə
* http://gencdiplomat.az/diplomatiya/79-beynjlxalq-tjekilatlar.html
* www.sadc.int
Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlığı

**Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlığı** (APEC) — Asiya-Sakit okean regionu boyunca azad ticarət və iqtisadi əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə çalışan 21 üzv ölkənin təşkil etdiyi forumdur.

## Yaranma tarixi
Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlığı təşkilatı (APEC — Asia-Pacific Economic Cooperations) 1989-cu ildə Asiya-Sakit okeanı regionunun iqtisadiyyatının daha da müstəqilləşməsinə cavab olaraq yaradılmışdır.

## Məqsədləri və fəaliyyət istiqamətləri
ASOİƏ-nin məqsədləri bunlardır:
* regionda və bütün dünyada iqtisadi artıma dəstək;
* əmtəədən, xidmətdən, kapitaldan və texnologiyadan effektli istifadə etmək;
* açıq çoxtərəfli ticarət sisteminin inkişafı və mövcudluğu

ASOİƏ-nin fəaliyyəti üç geniş miqyasda aparılır:
* ticarətin və investisiya ab-havasının liberallaşdırılması;
* ticarətə və investisiyaya əlverişlilik;
* ölkələrin iqtisadi və texniki əməkdaşlığı zamanı iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi.

Ayrıca tapşırığı Asiya-Sakit okean regionunda 2020-ci ilə qədər, sənayeləşmiş ölkələrdə isə 2010-cu ilə qədər ticarət və investisiya üçün əlverişli şəraitin yaradılmasıdır. Regionun inkişafında əsas diqqət xüsusi sektorun rolunun gücləndirilməsinə yönəldilir.

## Fəaliyyəti
Hər il nazirlər səviyyəsində görüşlər keçirilir və təhsil, elektrik enerjisi, ətraf mühit və davamlı inkişaf. əmək ehtiyatlarının inkişafı, elm və texnologiyada əməkdaşlıq, kiçik və orta biznesin təşkili, telekommunikasiya və informasiya sənayesi, ticarət və nəqliyyat mövzularının müzakirəsi aparılır. Həmçinin on işçi qrup balıqçılıq məsələləri ilə, əmək ehtiyatları ilə, texnologiya və işləmə, dəniz ehtiyatlarının mühafizəsi, elektrikləşdirmə, telekommunikasiya, turizm, ticarət, investisiya və nəqliyyat sahəsində regional əməkdaşlıq məsələləri ilə məşğul olur.

## Üzvləri

## İllik görüş zirvələri
Hər il Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlığı ticarət məsələləri ilə bağlı müzakirə aparmaq üçün illik zirvə toplantısı keçirir. Hər zirvə toplantısına ev sahibliyi edən ölkə üzvlərdən təsadüfi olaraq qərara alınır:

## İstinadlar

* http://kayzen.az/blog/diplomatiya/9763/beyn%C9%99lxalq-t%C9%99%C5%9Fkilatlar.html
* http://apec.org
Arkona (musiqi qrupu)

**Arkona** () — 2002-ci ildə Moskvada Maşa "Scream" Arxipova və Aleksandr "Warlock" Korolevım tərəfindən yaradılan Rusiya metal musiqi qrupu.

## Haqqında
Əvvəlcə qrupun adı "Qiperboreya" adlanırdı, lakin həmin ilin fevralında qrup adını dəyişərək Arkona etdi. 2002-ci ilin sonunda qrup özünün ilk demo "Rus" albomunu yazdırdı. Daha sonra Butterfly Temple, Pagan Reign, Сварга və Rossomahaar kimi metal qrupları ilə konsertlər də çıxış etməyə başladı. 2004-cü ildə qrup iki studio studio albomlarını yazdırdı. Aprel ayında "Возрождение" adlı albomlarını və dekabrda isə "Лепта" adlı albomlarını çıxardaraq, Rusiyada öz janrları üzrə ən yaxşı qruplardan biri oldu.

## Qrup üzvləri
* Maşa "Scream" — vokal, sintezator
* Sergey "Lazar" — gitaralar
* Ruslan "Knyaz" — bas gitara
* Vlad "Artist" — zərb alətləri
* Vladimir "Volk" — etnik folk alətlər

## Diskoqrafiya
* "Русь" [демо] (2002)
* "Возрождение" (2004)
* "Лепта" (2004)
* "Во славу Великим!" (2005)
* "От сердца к небу" (2007)
* "Гой, Роде, Гой!" (2009)
* "Стенка на стенку" (2011) [EP]
* "Слово" (2011)
Məlik Ağamalov

**Məlik Arif oğlu Ağamalov** — Qərbi Avropa ənənələri altında, Barokko üslubunda, əsasən natürmort janrında işləyən rəssam, Azərbaycanın əməkdar rəssamı (2015).

## Həyatı
1962-ci ildə Bakıda rəssam ailəsində anadan olub. Onun dünyagörüşünün formalaşması və, təbii, özünün şəxsiyyət kimi yetkinləşməsi Rəssamlar İttifaqının üzvü olan yaxın qohumları ilə sıx ünsiyyət şəraitində keçirdi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra rəssam 1978-ci ildə Ə.Əzimadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinə, daha sonra isə 1982-ci ildə o, ciddi seçmə imtahanlarından müvəffəqiyyətlə çıxıb Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunun rəngkarlıq şöbəsinə professor Tahir Salahovun yaradıcılıq emaltxanasına qəbul olundu. Xarici ölkələrdə səfərlərdə olması onun yaradıcılığına bilavasitə təsir edir. Təşkil ounan bir çox sərgilərin iştirakçısı olur. 1997-ci ildə Məlik Ağamalov Azərbaycan Rəssamlar İttifaqına daxil olur və yenidən qrup sərgilərində iştirak etməyə başlayır. Muzeyimizdə rəssamın “Mantis” (kətan, yağlı boya), “Oyun-3” (kətan, yağlı boya) adlı əsərləri nümayiş olunur.

Məlik Ağamalov Azərbaycanın müasir sənətinin "intellektual qanadı"nın əsas fiqurlarından hesab olunur. O, əsərinin məhvər ideyasını məharətlə oynatmaqla, həcmli formalardan istifadə etməklə, materialın fakturasını dəyişməklə, bəzən latın sözlərinin qrafik təsvirini verməklə sanki ara qarışdırır, fitnə-fəsada əl atır, heyrətləndirir, lakin heç vaxt zövqün kövrək sərhədlərini aşmır. Lakin başlıcısı budur ki, rəssam apardığı estetik cəhətdən ölçüb-biçilmiş intellektual oyunun arxasında incəsənətdə başlıca meyarı - insanın daxili aləmini göstərməyi unutmur. Bədii üsullardan geniş şəkildə istifadə edən konseptualist rəssamın əsərləri ölkəmizlə yanaşı Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, Rusiya və BƏƏ-də nümayiş etdirilib.

30 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Fikrət Həşimov

**Fikrət Həşimov** () — Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı, professor.

## Həyatı
1948-ci ildə Azərbaycanın Şahbuz rayonunda anadan olub. 1968-ci ildə isə Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbini bitirib. 1976-cı ildən Sankt-Peterburq şəhərində İ. Repin adına rəssamlıq akademiyasında təhsilini davam etdirib. 

1978-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü seçilib. Rəssam dəzgah boyakarlığı ilə məşğul olur. Əsərləri Rusiya, Polşa, Almaniya, Çexoslovakiya və İtaliyada nümayiş etdirilib. Müxtəlif əsərləri milli muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Muzeylərində rəssamın “XX-əsrin arabası” əsəri nümayiş etdirilir. Moskva Dövlət Tretyakov Qalereyasında Azərbaycan mövzusunda "Bül-bül kimi ötərdik" və "Araz çayının mahnısı" adlı əsərləri saxlanmaqdadır. Bundan başqa Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin Dubay şəhərindəki qalereyada, Fransanın Menjinski adına Qalereyada, Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində, Azərbaycan Dövlət Müasir Sənət Muzeyində, Atatürk Universitetı, İncəsənət Muzeyində də Fikrət Həşimovun əsərləri sərgilənir.

Rəssam Fikrət Həşimov haqqında dünyanın bir çox mətbuat orqanlarında məlumatlar çap olunub. Azərabaycanın elm, təhsil, sənət adamları haqqında yazılan "Kim kimdir" adlı ensiklopediyasında ətraflı məlumatlar verilmişdir.

Fikrət Həşimov 1999-cu ilə qədər Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində rəngarlıq kafedrasında kafedra müdiri vəzifəsində calışmışdır. 1999-cu ildən 2019-cu ilə kimi Türkiyə dövlətinin dəvəti ilə Türkiyənin böyük universitetlərindən biri olan Atatürk Universitetinin Rəssamlıq fakültəsində çalışıb. Dosent kimi calışmağa başladığı universitetdə professor elmi dərəcəsinə kimi yüksəlib.

Son illərdə Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyası nəzdində İncəsənət Kollecinin direktoru idi.

2010-cu ildə Ərzurum I Beynəlxalq Rəssamlıq Simpoziumunda sərgilənən əsərlərinə görə mükafata layiq görülmüşdür. Mükafatı Türkiyə Cümhuriyyəti Səhiyyə naziri təqdim etmişdir.

Onun dünyanın bir çox sərgi mərkəzlərində, rəsm qalereyalarında 30-dək sərgisi təşkil edilmişdir. Həmin qalereyalarda minlərlə insan rəssamın ruhunun dərinliklərindən doğularaq yaranan əsərlərlə tanış olmuşlar.

Rəssamlıq fəaliyyəti dövründə 1984-cü ildə Çexoslavakiya Gənclər biriliyinin medalı, 1986-cı ildə Qafqaz Rəssamları Birliyinin birincilik mükafatına - qızıl medalına, 1988-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqınin birincilik mükafatına və sair mükafatlara layiq görülmüşdür. Fikrət Həşimovun sənətinə dəyər verən ulu öndər Heydər Əliyev 30 may 2002-ci ildə rəssamı "Əməkdar rəssam" fəxri adı ilə təltif edərək onun öz sənətinə daha da bağlanmasına stimul yaratmışdır.

## İstinadlar
Teymur Rüstəmov

**Teymur Aslan oğlu Rüstəmov** () — Azərbaycan heykəltaraşı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü (1991).

## Həyatı
1960-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1975-1976-cı illərdə Ə. Əzimazadə adına Rəssamlıq məktəbidə və 1980-1986-cı illərdə Gürcüstan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında, 1988-1991-ci illərdə SSRİ Dövlət Rəssamlıq Akademaiyasında təhsil almışdır. 1991-ci ildən etibarən isə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 2001-ci ildə "Qaradağ Sement" şirkətinin heykəltaraşlıq müsabiqəsində Həvəsləndirici mükafata layiq görülüb. 2003-cü ildə Azərbaycan rəssamlarının sərgisində iştirak edib. 2005-ci ildə "Kişi və qadın" müasir incəsənət sərgisinin iştirakçısıolub. 2006-cı ildə "Rüstəmovlar İncəsənət Evi" qalereyasının açılışı olub. İntellektualıq və fikir konkretliyi, kompozisiya aydınlığı onun bədii üslubunun əsas komponentləridir. Onun abstrakt kompozisiyaları gözəldir və dərin metnaltı məzmuna malikdir. Heykəltəraşın fiqurativ və abstrakt əsərləri harmonikliyi ilə seçilir. Muzeydə nümayiş etdirilən "Günəşvari kompozisiya "əsəri qaynaq üsulu ilə yaratdığı ilk işlərindəndir. Hər bir insanın müəyyən bir sirri olur.Bu əsəri ilə müəllif özünün daxili sirlərini əks etdirib. Teymur Rüstəmov "Yeni Aristokrat" adlanan digər əsərində isə Aristokratın həyata keçirmək istədiyi fikirlərinin sanki quş kimi qəfəsdə qalmasını göstərməyə çalışıb. Daxilən monarxist düşüncə sahibi olan və həyatda hər bir şeyin tarazlıqda verilməsini sevən heykəltaraş əsərlərində bunları əks etdirməyə nail olub.

Eskpozisiyada rəssamın "Mən inanıram kompozisiyası", "Yeni Aristokrat" (bürünc), "Günəşvari kompozisiya" (bürünc, qranit) əsərləri nümayiş olunur.

## İstinadlar
Akif Əsgərov

**Akif İzzətulla oğlu Əsgərov** () — heykəltaraş, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2018).

## Həyatı
1 may 1940-cı ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1958–1963-cü illərdə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbində, 1963–1969-cu illərdə indiki Leninqrad indiki Sankt-Peterburq şəhərində M. K. Anikuşinin emalatxanasında təhsil almışdır. Onun 1978-ci ildə tuncdan tökülmüş "Su içərkən" adlı heykəl kompozisiyası Rəssamlıq Akademiyasının diplomuna layiq görülmüşdür. Akif Əsgərovun yaradıcılığının əsasını dəzgah və monumental heykəltəraşlıq təşkil edir.

Akif Əsgərov "İblis", "Topal Teymur", "Şeyx Sənan", "Su içərkən", "Rəfiqələr"(1986), "Oturan qız"(1992), "Qız fikir dünyasında", "Oğlan uşaqları xalça üstündə"(1994), "Ayaq üstündə duran çılpaq qız" və s. dəzgah heykəllərinin yaradıcısı olmuşdur.

Heykəltəraş "General şəhidlərə abidə" (1996, Urmiya), Yusif Məmmədəliyevin abidəsi (1998, Bakı), Bülbülün abidəsi(2012, Bakı), Nizami Gəncəvinin büstü (2001, Kişnyov), Əli Mərdan bəy Topçubaşovun Qəbirüstü abidəsi(2002, PAris), Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin büstü (2005, Sloveniya), Frideş Podmanskinin xatirə lövhəsi (2010, Budapeşt), Ulu Öndər Heydər Əliyevin Abidələri (Şamaxı, Xaçmaz, Quba, Balakən, Zaqatala, Misir, Bakı, Türkiyə, Tbilisi, Qusar 2004–2012-ci illər) və s. heykəllərinin müəllifi, "Xocalı"(2011, Berlin), "Dostluq" (2012, Qnezno) abidələrinin həmmüəllifidir. Akif Əsgərov 1970–1972-ci illərdən SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü, 2016-cı ildən Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri üzvü olmuşdur.

1986-cı ildə Zaqafqaziya Respublikaları Biennalisində qızıl medala layiq görülmüşdür.

Heykəltaraşın işləri nəinki Azərbaycan muzeylərində, həmçinin müxtəlif ölkələrin muzeylərinin daimi ekspozisiyalarını bəzəyir. Əsərlərləri Fransa, Almaniya, ABŞ da, Türkiyədə, İngiltərədə şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Bunlardan Volqoqrad İncəsənət muzeyində saxlanılan "Mənim qızım" və Moskvada Tretyakov qalereyasında saxlanılan "Hüseyn Cavid" heykəllərinin adını çəkmək olar.

Bakı şəhərində yerləşən akademik Yusif Məmmədəliyevin abidəsinin müəllifi olan Akif Əskərovun heykəlləri İranda və Türkiyədə də (Balerina, Səhnə) yerləşir.

Müxtəlif sərgilərdə iştirak edən heykəltaraşın şəxsi sərgisi 1997-ci ildə Bakıda keçirilmişdir. Ekspozisiyada rəssamın "Balerina", "Bahar" əsərləri nümayiş etdirilir.

Akif Əsgərov 18 noyabr 2023-cü ildə 83 yaşında vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi — (30 may 2002)
* Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı — (27 may 2018)
* Azərbaycan Respublikasının 2-ci dərəcəli Əmək ordeni — (30 aprel 2020)

## İstinadlar
Mahmud Rüstəmov (heykəltaraş)

**Mahmud Rüstəmov** () — Heykəltəraş, rəngkar, qrafik, “İlin ən yaxşı heykəltaraşı” (2000).

## Həyatı
Mahmud Rüstəmov 1967-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1986-cı illərdə Ə. Əzimazadə adına Rəssamlıq məktəbidə və 1986-1992-cı illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetini heykəltaraşlıq fakültəsində təhsil almışdır.

1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 1999-cu ildə fərdi sərgisini keçirdib və elə həmin ildə “İncəsənət hərəktdə”, heykəltaraşlıq üzrə beynəlxalq incəsənət festivalında iştirak edib. 2000-ci ildə Azərbaycanın “İlin ən yaxşı heykəltaraşı” nominantı olmuşdur. 2001-ci ildə “Qaradağ Sement” şirkətinin heykəltaraşlıq müsabiqəsində həvəsləndirici mükafata layiq görülüb. 2005-ci ildə “Kişi və qadın” müasir incəsənət sərgisinin iştirakçısı olub. 2006-cı ildə “Rüstəmovlar İncəsənət Evi” qalereyasının açılışı keçirilib.

Heykəltəraş, rəngkar, qrafik-o öz yaradıcılığının bütün istiqamətlərində eyni maraqlıdır. Reallıq və irreallığın, maddi və zərif intellektuallığın, ilahi və demonik başlanğıcın paradoksal və məchul sintezi onun yaradıcılığının əsas məzmununu təşkil edir. Ekspozisiyada heykəltaraşın “Qızılı xəttin sirri” və “Başlanğıc öncəsi yuxu” adlı işləri özünə məxsus görüntüsü ilə diqqəti cəlb edir. “Dördbucaqlı tisbağanın mahnısı” əsərini heykəltaraş Türkiyədə yerləşən vadinin müasir interpritasiyası adlandırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Namiq Dadaşov

**Namiq Dadaşov Əbdül Xalıq oğlu** () — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Respublikanın əməkdar rəssamı, ali təhsilli heykəltaraş

## Həyatı
Namiq Dadaşov 27 noyabr 1945-ci il tarixində anadan olub. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının İncəsənət Gimnaziyasının müəllimi kimi çalışıb. Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən sifariş olunan 15 ədəddən artıq xatirə medallarının müəllifidir. Rəssam yaradıcılığının müxtəlif dövürlərində qızıl, gümüş medallarla, o cümlədən diplomlarla təltif edilib. Rəssam bir çox Beynəlxalq sərgilərin, həmçinin fərdi və qrup sərgilərinin iştirakçısı olub. Əsərləri Gürcüstan, Hollandiya, İtaliya, İngiltərə, Türkiyə, Fransa və digər ölkələrdə sərgilənib.

7 oktyabr 2021-ci il tariixndə vəfat edib.

Ailə idi, iki uşağı var.

## Yaradıcılığı
* 1983 Qasım bəy Zakirin qəbirüstü abidəsi — Şuşa şəh.
* 1984 Ü. Hacıbəyov və Bül-Bül abidə büstü — Şuşa şəh.
* 1988 "Xalqlar Dostluğu" parkında "Xanəndə" heykəli — Ulyanovsk şəh.
* 1991 Bülbülün heykəli — Axundov adına kitabxana — Bakı şəh.
* 1994 Memorial lövhə — Ə. Dəmirçizadə — Bakı şəh.
* 1996 Büst General — Ə. Şıxlınski — Bakı şəh.
* 1999 Memorial lövhə — Ə. İbrahimov — Moskva şəh.
* 2004 Prezident H. Əliyevin büst abidəsi. Neft daşlan — Bakı şəh.
* 2004 Prezident H. Əliyevə həsr olunmuş xatirə sikkələri.

## İstinadlar
Sportinq Lissabon FK

**"Sporting CP"** () — Portuqaliyanın Lissabon şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu.

## Tarixi
Klub 1906-cı ildə Joze Alvalade tərəfindən təsis edilmişdir. Qurucu "Sportinqin Avropanın ən böyük klubları qədər böyük olmasını istəyirik" dedi.

## Uğurlar

### Ölkədaxili turnirlərdə
; Primeira Liqa

* **Çempion (20)** **—** 1940–41, 1943–44, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54, 1957–58, 1961–62, 1965–66, 1969–70, 1973–74, 1979–80, 1981–82, 1999–00, 2001–02, 2020/21, 2023/24

Portuqaliya kuboku

* **Qalib (17 dəfə)** **—** 1940–41, 1944–45, 1945–46, 1947–48, 1953–54, 1962–63, 1970–71, 1972–73, 1973–74, 1977–78, 1981–82, 1994–95, 2001–02, 2006–07, 2007–08, 2014–15, 2018–19

Portuqaliya Superkuboku

* **Qalib (8 dəfə)** **—** 1982, 1987, 1995, 2000, 2002, 2007, 2008, 2015

Liqa kuboku

* **Qalib (2 dəfə) —** 2017–18, 2018–19

### Beynəlxalq arenada
UEFA Kuboklar Kuboku

* **Qalib (1 dəfə)** 1963–64

## Xarici keçidlər

* 

## Həmçinin bax
* "Sportinq" futbol akademiyası
Yoahim Murat

**Yoahim Mürat** (Murat) İoahim () — Fransa marşalı (1804), Neapolitan kralı (1808).

## Fəaliyyəti
1787–1789-cu illərdə kral kavaleriyasının əskəri, sonra inqilabi orduya daxil olur və 1792-ci ildən zabit kimi xidmət edir. 1795-ci il oktyabrın 4-də eskandrona komandanlıq edərək, Parisin mərkəzinə artilleriya toplarını gətirir və general Napoleon Bonaparta royalist qiyamın yatırımasında yardım edir. Buna görə Bonapart onu öz adyütantı təyin edir. Bonapartın İtalyan yürüşü (1796–1797) vaxtı, 1796-cı ildə briqada generalı rütbəsi alır. 1798–1801-ci illər Bonapartın Misir yürüşündə Sen Jan d'Ark şturmunda, Əbukir döyüşündə diviziya generalı rütbəsi alır. Bonapartla Misirdən Fransaya qayıdır və 18 brümer (9 noyabr 1799) çevrilişində iştirak edir. Napoleonun bacısı Karolina ilə evlənir. Qanunverici korpusun üzvü, 1800-cü ildə Parisin qubernatoru olur. Napoleon müharibələrinin hamısında iştirak edir. 1808-ci ildə İspaniyadakı ordunun komandanı təyin olunur, Madrid üsyanını qəddarcasına yatırır. Həmin il İoahim — Napoleon adı ilə Neapolitan kralı olur. Rusiya ilə 1812-ci il müharibəsi zamanı Napoleon ordusunun avanqardında hərəkət edən 28 minlik süvari korpusa başçılıq edir. 6(18)oktyabr 1812-ci ildə Tarutin yanında məğlub oldu. Napoleonun Parisə getməsindən sonra geriyə çəkilən orduya başçılıq edirdi, amma 1813-cü ilin yanvarında komandanlığı E. Boqarneyə təhvil verərək Neapola gedir və Avstriya ilə gizli danışıqlara başlayır. 1813-cü ildə Drezden və Leypsiq döyüşlərində Napoleonun tərəfində iştirak edirdi. Neapola qayıdaraq neapolitan taxtını qorumaq üçün tədbirlərə əl atır və 1814-cü ilin yanvarında Avstriya və Böyük Britaniya ilə, Fransaya qarşı 30 minlik ordu çıxarmaq öhdəliyi ilə, sövdələşir. Ancaq 1814–1815-ci illər *[[Vyana konqresi]]*ndə Müratın iddiaları dəstək tapmır, və o *[[Yüz gün]]* vaxtı Napoleonun tərəfində çıxış edir, ama İtaliyada məğlub olur, Fransaya, sonra Korsikaya qaçır. 28 sentyabr 1815-ci ildə, neapolitan tacını qaytarmağa cəhd edərək, tərəfdarlarının kiçik dəstəsi ilə Kalabriyaya enir, ancaq tutulur və avstriyalıların məhkəsəməsi ilə suçlanaraq güllələnir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 5 səh. 458
Veronika Avluv

**Veronika Avluv** () — ABŞ pornoaktrisası. Holland, irland və şotland əsillidir. Həyat yoldaşı olan Hans Avluv 2013-cü ildə ürək xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Zəngulə

**Zəngulə** (hərf. far. – zınqırov, xırda zəng, cınqral) — Yaxın Şərq xalqları klassik musiqisinin əsasını təşkil edən 12 muğamdan doqquzuncusu.

Azərbaycan vokal musiqi yaradıcılığında geniş istifadə olunan bəzək və zinət priyomlarından biri.

Xanəndə və aşıq ifaçılığında avazın yekrəng səslənməsi və dinləyiciyə daha artıq xoş gəlməsi üçün oxunan muğam, qoşma və sairənin melodiyasında təğənni olunan ayrı – ayrı səsin yüksəliyi etibarilə ona ən yaxın qonşu səslər ilə növbələndirilməsi.

## Etimologiya
Zəng sözü ilə bağlıdır. Əsl mənası "колокольчик" olub. İndi mənası dəyişib və mahnı oxumaqla əlaqədar işlənir.

## İstinadlar
Proqressiv rok

**Mütərəqqi rok** — 60-cı illərin ikinci yarısında meydana gələn bir musiqi janrıdır. Standart mahnı qəliblərindən kənara çıxmaqla və rok musiqinin də öz yenilikçi xarakterini əlavə etməklə bu janr sonrakı dövrlərdə öz sözünü deyə bilmişdir. Əsas nümayəndələri King Crimson, Yes, Genesis, Pink Floyd, Jethro Tull, Rush, Camel və Porcupine Tree kimi qruplardır. Bu janrın əsas xüsusiyyətləri axsaq və dəyişkən ritmli olması, standart formaya malik olmaması, mahnıların çox hallarda uzun olması, qrup üzvlərinin instrumental baxımdan virtuoz dərəcəsində musiqiçilər olması və bu səbəbdən də daha çox instrumental mahnılar olması. Əsas rok elementləri ilə (gitara, zərb alətləri, bas gitara) yanaşı başqa alətlərdən geniş istifadə olunur: pianino, orqan, skripka, fleyta, saksofon və s. Rok musiqisindəki dəyişiklik bu janra da təsir göstərmiş və 80-ci illərdə metal janrının yaranması ilə mütərəqqi metal kimi bir janrın meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur. Bura isə Queensryche, Stratovarious, Dream Theater, Pain of Salvation, The Sympony X kimi qrupları aid etmək olar.

## Həmçinin bax
* Threshold (Qrup)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kevin Klayn

**Kevin Delani Klayn** () — ABŞ kino aktyoru.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
* Fransız öpüşü (1995)
* Orinc qraflığı (2002)
* Sonuncu Veqas (2013)
Ağbulaq nekropolu

## Coğrafi mövqeyi
Ağbulaq nekropolu, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində yerləşən antik dövrə aid arxeoloji abidədir. 

## Tapıntılar
Qəbirlər iri küplərdən ibarətdir və bu nekropol təsərrüfat işləri aparılarkən aşkar olunmuşdur. Ərazi traktorla kürəndiyindən qəbir dağılmış, iri küp qırıqları ətrafa səpələnmişdir. Dağılmış sahədə iri qaya parçalarına rast gəlinmişdir. Qazıntılar zamanı iki qəbir tədqiq olunmuşdur. Birinci küp ağzı günbatana olmaqla şm.- q  istiqamətində idi. Ətrafı dördkünc formada bir cərgə daşla hörülmüşdür. Küpün ağzına təkqulplu qara rəngli iri qab qoyulmuşdur.  Küpün içərisi torpaqla dolmuş, skelet qalıqları cürüyərək preslənmişdir. Küp təmizlənərkən əqiq və şüşə muncuqlar, gil qab qırıqları, muncuq, tunc sancaq, üzük və zınqrov, 1 ədəd mis pul və başqa maddi mədəniyyət nümunələri əldə edilmişdir. 

## Mənbə
* Novruzlu Ə.İ. Baxşəliyev V.B. Şahbuz bölgəsininn arxeoloji abidələri. 1992.

## Həmçinin bax
İşgüzar adamlar

**"İşgüzar adamlar"** () — O. Henrinin novellaları əsasında rejissor Leonid Qaydayın çəkdiyi film.

## Məzmun
Film bir-biri ilə bağlı olmayan üç müxtəlif novelladan ibarətdir. Birinci novella faciəvi, digərləri isə komikdir. Novellalar ardıcıl olaraq, "Bizim seçdiyimiz yollar", "Yaxın qəlblər", "Qırmızıdərililərin başçısı" adlanır.

## Film haqqında
* Filmin adı olan "İşgüzar adamlar" () isə O. Henrinin 1910-cu il hekayələr toplusunun adından götürülüb. Maraqlıdır ki, ekranlaşdırılmış novellaların heç biri bu topluya daxil deyil.
* "Bizim seçdiyimiz yollar" novellasının çəkilişləri Krımın Beloqorski rayonunda aparılmışdır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Əsərlərin müəllifi:** O. Henri
:**Ssenari müəllifi:** Leonid Qayday
:**Quruluşçu rejissor:** Leonid Qayday
:**Quruluşçu operator:** Konstantin Brovin
:**Quruluşçu rəssam:** Vladimir Kaplunovski
:**Bəstəkar:** Georgi Firtiç
:**Səs operatoru:** İ. Mayorov
:**Dirijor:** Yuri Silantyev
:**İkinci rejissorlar:** A. Vaniçkin, V. Sevastyanova
:**Redaktor:** Y. Skidanenko
:**Rəssam:** Y. Korablyov
:**Geyim rəssamı:** L. Naumova
:**Montaj:** Alla Abramova
:**Quraşdırılmış səhnələrin operatoru:** Nikolay Renkov
:**Quraşdırılmış səhnələrin rəssamı:** B. Noskov
:**Filmin direktorları:** Viktor Slonimski, V. Aqeyev

### Rollarda

#### "Bizim seçdiyimiz yollar"

#### "Yaxın qəlblər"

#### "Qırmızıdərililərin başçısı"

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Strictly Business (1962) (English subtitles) 
* Деловые люди
Xacə Əfzələddin Türkə

**Xacə  Əfzələddin Məhəmməd Türkə** (?-1583)—qazı.

## Həyatı
İskəndər bəy Münşi onun haqqında yazır: "Xoca Əfzələddin Tərkə - əsl adı Məhəmməddir. Darüssəltənə İsfahanın Türkə qazıları nəslindən idi. Əvvəlcə əqli və nəqli elmlərin öyrənilməsinə baş qoşub, bu sahədə açıq-aydın tərəqqi etdi. Daha sonra İsfahandan səadət nişanəli orduya getdi. Orada o, cənnətməkan şahın şəfqətli nəzərləri ilə əhatə olunaraq, bir müddət Mir Əlaülmülk Mərəşlə şərikli surətdə "qazi-yi əskər-i zəfər-əsər" ("zəfər nişanlı qoşunun qazısı") mənsəbini tutdu və ulu orduda tədris işlərini həyata keçirdi. Onun mədrəsəsində bir sıra tələbələr onun dərslərindən və mühazirələrindən zövq alırdılar. İsmayıl mirzə zamanında digər üləmalardan fərqli
olaraq, əziz və möhtərəm tutulurdu və əksər vaxtlarda [hökmdarın] məclisinin iştirakçıları zümrəsində olurdu. İsmayıl mirzənin ölümündən sonra İsfahana gedərək, orada həmişə Türkə nəslinə mənsub olmuş qazıhq işləri ilə məşğul oldu. Lakin hakimlərin və türklərin onunla yola getməməsi üzündən vəzifədən əl çəkib, tədris işlərinə baş vurdu. Daha sonra o, İmam Rzanın müqəddəs məqbərəsinin xadimliyi mənsəbinə təyin olunaraq, müqəddəs və ulu Məşhəd [şəhərində] o
xoşagələn vəzifənin icrası ilə məşğul oldu. 991-ci (1583) ilə uyğun gələn quy ilində İsgəndər şanlı nəvvab və dünya sakinlərinin şahzadəsi Sultan Həmzə mirzə Xorasan yürüşündən qayıdarkən o, hökmdarın məiyyətində müqəddəs Məşhəddən
İraqa gələrək, Rey vilayətində gözlərini həyat səhifəsinin mütaliəsinə yumub, əbədiyyət aləminə qovuşdu".

## İstinadlar
İnqilab Nadirov

**İnqilab Ədil oğlu Nadirov (Nadirli)** () — şair, dramaturq, publisist, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin üç çağırış (1980–1991) deputatı, Azərbaycan Milli Məclisinin üzvü (1991–1995), Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başcısı (1994–1999), iqtisad elmləri namizədi, ekoloji elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, professor.

## Həyatı və fəaliyyəti
İnqilab Nadirov 25 aprel 1940-cı il Azərbaycan Respublikası Ağcabədi rayonunun Hüsülü kəndində anadan olmuş və 1 sentyabr 1946-cı il Hüsülü kənd məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuşdur. 1 sentyabr 1956-cı il tarixdə H. Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olmuş və 1961-ci ildə həmin fakültəni müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

1962–1964-cü illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir.

1970–1976-cı illərdə Ağcabədi Rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi, Ali Partiya məktəbinin müəllimi olmuşdur.

1976-cı ildən Kəlbəcər Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi olmuşdur.

1988-ci ildə Bakı şəhəri Oktyabr Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini işləmişdir. 1989–1990-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Mətbuat Komitəsinin Kitabxana kollektorunun direktoru işləmişdir.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin üç çağırış (1980–1991) deputatı seçilmişdir.

1991–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvü olmuşdur.

1994–1999-cu illərdə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində işləmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Con Sina

**Con Sina** (; ) — amerikan peşəkar güləşçi, bodibilder, repçi və aktyor.

## Karyerası
2002-ci ildə Kurt Angel ilə ilk döyüşünu keçirmişdir. Amma həmin döyüşdə məğlub olmuşdur. Sonralar isə məşhurlaşmağa başlanmışdır. İndiyə qədər ən çox döyüşdə qalib gələn WWE SUPERSTAR-dır. İndi isə 2016-cı ildə WWE-nin SMACK DOWN bölməsində döyüşür. 40 yaşlı döyüşçü 2002-2014-cü illərindəki və hələ də davam edən karyerasındə 16 dünya çempionluğu ilə Ric Flairin ən çox dünya çempionu olaq rekordunu yeniəmişdir.

Fanatları tərəfindən çox sevilir. Sonralar Randy Ortonla mubarizə aparır və bu mubarizədə qalib gəlir. WrestleMania-da The Rock'a qarşı döyüşür və The Rock'a onun öz fəndini, "Rock Bottom" edərək hamını heyrətləndirir. O, 2013-cü ildə zədədən yeni sağalmış halda Alberto Del Rio ilə "HELL IN A CELL"də mübarizə aparır və qalib gəlir. 2014 iyul ayında keçirilən Battleground şousunda 4 fatal way mübarizəsində Roman Reigns,Randy Orton və Kane'yə qarşı WWE Championsip və World Heavyweight Championship qızıl kəmərlərinə görə döyüşmüşdür. Və bu mübarizədə hər 2 qızıl kəməri qazanmışdır.

Ancaq kəmərlərini SummerSlam'da Brok Lesnar'a uduzmuşdur. Night Of Champions şousunda isə Seth Rollins-in matça daxil olması nəticəsində bu maçı DQ ilə qazanmışdır.Amma kəmərlər yenə də Brock Lesnar'da qalmışdır. Hell in a Cell'də John Cena vs Randy Orton matçı olmuşdur və bu matçı qazanan Brock Lesnar ilə qarşılaşacaqdı. Beləliklə, bu matçı Cena qazanaraq Lesnar ilə matç haqqını əldə etmişdir. Lesnar ilə matçı isə TLC'də olacaq. Survivor Series 2014'də isə Team Cena vs Team Authory maçı oldu və John Cenanın komandası qazandı. Bu döyüşçü həmişə " Give Never up" Leqebi ile tanınıb yəniki o heç vaxt meğlub olmayıb, Wrestlemania 31 də Rusev adlı Rus güləşçini məğlub edərək US (United States) Çempiyonu olmuşdur.

## Filmoqrafiya
* The Marine (2006)
* On iki raund (2009)
* Fred: The Movie (2010)
* Scooby-Doo! WrestleMania Mystery (2014)
* The Flintstones & WWE: Stone Age SmackDown! (2015)
* Trainwreck (2015)
* Daddy's Home (2015)
* Surf's Up 2: WaveMania (2017)
* The Wall (2017)
* Daddy's Home 2 (2017)
* Ferdinand (2017)
* Bamblbi (2018)
* Önləyicilər (2018)
* Forsaj 9 (2021)
* The Suicide Squad (2021)
* Vacation Friends (2021)
* Forsaj 10 (2023)
* Barbi (2023)
* Teenage Mutant Ninja Turtles: Mutant Mayhem (2023)
* Vacation Friends 2 (2023)
* Freelance (2023)
* Argylle (2024)
* Ricky Stanicky (2024)
* Jackpot (2024)

## Xarici keçidlər
*
Elen Svedin

**Helene Sve­din** () — isveçli model.

## Həyatı
Helen Svedin 1997-ci ildə Flamenko şousunda portuqaliyalı futbolçu Luiş Fiqu ilə tanış olub. 2001-ci ildə Luiş Fiqu ilə­ evlənib. 3 qı­zı var - Da­nie­la (1999), Mar­ti­na (2002) və Stel­la (2004).

Helen Svedin H&M brendinin rəsmi simasıdır.

## İstinadlar
Florentino Peres

**Florentino Peres** () — ispan biznesmen. Real Madrid klubunun prezidenti.

## Fəaliyyəti
İlk dəfə 2000 və 2004-cü illərdə Madrid təmsilçisinin prezidenti olan Peres 2006-cı ilə istefa vermişdi. 2009-cu ildə isə o, yenidən Realın rəhbəri seçilmişdi. Florentinonun dövründə madridlilərin heyətində Zinəddin Zidan, Luiş Fiqu, Kriştiano Ronaldo kimi bir çox məşhur futbolçular çıxış edib. Kral klubunun idarə heyətinin qərarı ilə Peresin səlahiyyətləri 2017-ci ilə qədər davam edəcək.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Reyncer

***Reyncer** ( - "qəribə", "Ovçu", "meşəbəyi", "atlı polis"

## İdman

*Reyncers (klub) — Qlazqo şəhərinin futbol klubu.
Nalçik-Orconikidze əməliyyatı (1942)

**Nalçik-Orconikidze əməliyyatı** — faşistlərin Nalçik və Orconikidze vasitəsi ilə, Qroznı, Tiflis və Bakıya soxulmasının qarşısını almaq üçün 25 oktyabr - 12 noyabr 1942-ci ildə Cənubi Qafqaz cəbhəsinin Şimal qoşunlar qrupunun keçirdiyi əməliyyat. Alman komandandanlığı, Qroznı neft rayonuna Malqobek platsdarmından və *Elxot qapıları* vasitəsilə uğursuz soxulmaq cəhdlərindən sonra bu məqsədə Nalçik və Orconikidzedən keçməklə nail olmaq qərarına gəldi. Orconikidze rayonuna çıxmaqla Qroznıya Sunja çayı vadisi, Tiflisə isə Hərbi-Gürcüstan yolu vasitəsilə çıxmaq qərara alınır. Almanların "A" ordular qrupunun 1-ci tank ordusu gizli yenidən qruplaşdırılaraq 25 oktyabrın sonuna qədər əsas qüvvələrini Nalçik istiqamətində cəmləşdirə bildi. Bu zaman Cənubi Qafqaz cəbhəsinin Şimal qoşunlar qrupu(komandan general-leytenant İ.İ. Maslennikov), rəqibin yenidən qruplaşmasını aşkar etməyərək, onun qoşunlarını məhv etmək məqsədi ilə, Terekin sağ tərəfinə Malqobek, Elxotovo, Mayskiy rayonlarına hücumla daxil olmağı və Terek böyu müdafiəni bərpa etməyi hazırlaşırdı. Sovet qoşunları Malqobek rayonunda rəqibi piyada və artilleriyada üstələyirdilər, amma tank və aviasiyada üstünlük almanların tərəfində idi. 37 -ci ordunun müdafiə etdiyi Nalçik istiqamətində, almanlar iki tank və bir mühhərikli(200 tank) diviziya cəmləşdirdilər. Yarılma sahəsində almanlar piyada qüvvələrdə üç, artilleriyada isə on qat üstünlüyə malik idilər. 25 oktyabrda səhərdən güclü artilleriya və aviasiya hazırlığından sonra hücuma keçdilər. 37-ci ordunun müdafiəsini yararaq, oktyabrın 28-də Nalçiki tutdular. Həmin gün almanların  tank dəstələrinin avanqardı Urux çayına çıxdılar, oktyabrın 29-da isə Çikola rayonunda onu forsaj etdilər. 37-ci ordu onlara müqavimət göstərə bilmədi. Çikolanı ələ keçirən almanlar cənub-şərq  Orconikidze istiqamətində hərəkət etməyə başladılar. Noyabrın 2-də 1-ci alman tank ordusunun hərəkətli hissələri şəhər civarına yaxınlaşdılar. Alınmış vəziyətdə Şimal qoşunlar qrupunun komandanlığı Malqobek istiqamətində hücum əməliyatından imtina etdi və qüvvələrin yenidən qruplaşdırılmasını təşkil etdi: qoşunların bir hissəsi Qroznı istiqamətindən Orconikidze istiqamətinə ötürüldü. Sovet qoşunlarının əks-hücumları almanları noyabrın 5-də müdafiəyə keçməyə məcbur etdi. Almanların hücumunun dəf edilməsində 4-cü hava ordusu böyük rol oynadı. Nalçik istiqamətində döyüşlər zamanı o 2000 təyyarə-reydi təşkil etdi.

## Mənbə
*Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 5 səh. 483

## Həmçinin bax
*Edelveys əməliyyatı
Maykl Bolton

**Maykl Bolton** (, əsl adı **Michael Bolotin**) 26 fevral 1953-cü ildə Nyu-Xeyven, Konnektikut, ABŞ-də anadan olub. Ukrayna əsilli amerikalı müğənni, Bolton ilk vaxtlarda 1970–1980-ci illər də hard rock və heavy metal janrlarında ifa edirdi. Sonradan yüngül rok və ballada üslubunda oxumağa başlayıb. Məşhur sənətkarlarla duet oxuyan Bolton məşhurlaşmağa başlayıb, onun ən böyük uğuru 1990-cı ildə oxuduğu "When a Man Loves a Woman" mahnısı olub. Qremmi mükafatına layiq görülüb və Amerikada mahnısı hit olaraq zirvədə olmuşdur.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* Everyday Of My Life — 1976
* Blackjack (feat. Blackjack) — 1979
* World's Apart (feat. Blackjack) — 1980
* Everybody's Crazy — 1985
* The Hunger — 1987
* Soul Provider — 1989
* The Early Years 1974–1976 — 1991
* Time, Love & Tenderness — 1991
* Timeless: The Classics — 1992
* The One Thing — 1993
* Greatest Hits 1985–1995 — 1995
* This Is the Time: The Christmas Album — 1996
* All That Matters — 1997
* My Secret Passion: The Arias — 1998
* Timeless: The Classics, Vol. 2–1999
* Love Songs — 2001
* The Ultimate Collection [2CD] — 2002
* Only A Woman Like You — 2002
* Ballads — 2003
* Vintage — 2003
* The Very Best Of Michael Bolton — 2005
* Til the End of Forever — 2005
* Bolton Swings Sinatra: The Second Time Around — 2006
* A Swingin' Christmas — 2007
* One World One Love — 2009
* Gems The Duets Collection — 2011

## Xarici keçidlər
Rudolf İvanov

**Rudolf İvanov** — rus professor; Böyük Vətən müharibəsi veteranı; Rusiya Jurnalistlər və Yazıçılar İttifaqlarının üzvü; Azərbaycanın "Dostluq" ordeni kavaleri; AMEA Tarix İnstitutunun fəxri professoru; Naxçıvan Dövlət Universitetinin fəxri doktoru; BMT-nin "Dünya informasioloqlar elitası" beynəlxalq mükafatı laureatı; rus qafqazşünası.

Rudolf Nikolayeviç İvanov 1931-ci il mayın 18-də Pyatiqorskda anadan olub. O, 27 kitabın, 200-dən çox məqalə və oçerkin müəllifidir. Bu əsərlərin böyük bir qismi Rusiya İmperiyasının və Qafqazın tarixinə həsr edilib.

R.İvanovun qələminin məhsulları arasında “Ölüm-dirim savaşı. Açılmış arxivlər Nəriman Nərimanovun Azərbaycanda bolşevizm təhriflərinə qarşı mübarizəsinin sirlərini üzə çıxarır” kitabı xüsusi yer tutur. Bu nəşrdə 475 tarixi sənəd, o cümlədən Nərimanovun nadir nəşrlərdən seçilmiş məqalələri və nitqləri toplanıb. R.İvanovun “Kəlbəli xan Naxçıvanski. Onun dövrü və irsi. Tarixi oçerklər” kitabı da böyük maraqla qarşılanıb.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi sədrinin 18 oktyabr 2007-ci il tarixli fərmanı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının “Əməkdar jurnalisti” fəxri adına layiq görülmüşdür.

Yanvar 2019-cu ildə 88 yaşında vəfat edib.

## Əsərləri

* Ölüm-dirim savaşı. Açılmış arxivlər Nəriman Nərimanovun Azərbaycanda bolşevizm təhriflərinə qarşı mübarizəsinin sirlərini üzə çıxarır
* Kəlbəli xan Naxçıvanski. Onun dövrü və irsi. Tarixi oçerklər
* Bəyazidin müdafiəsi: həqiqət və yalan
* Əlahəzrətin general adyutantı
* Sovet İttifaqı adından... Briqada komandiri Naxçıvanskinin həyatı
* Azərbaycan həqiqəti, Rusiyanın gəlişi və Persiya motivləri. XIX əsr Azərbaycan tarixi oçerkləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rudolf İvanov: Bakıda ilk dəfə özümü rus hiss etdim
Babazanlı (dəqiqləşdirmə)

* Babazanlı
* Muğan Babazanlı abidələri
* Babazənən yüksəkliyi
* Babazanlı palçıq vulkanı
* Babazənən (bulaq)
Muğan Babazanlı abidələri

**Muğan Babazanlı abidələri** — Azərbaycanın Salyan rayonu ərazisində yerləşən arxeoloji abidə.

## Ümumi məlumat
Bu yaşayış məskəni Ələt-Astara magistral yolunun tikintisi zamanı aparılan qazıntılar zamanı aşkarlanıb. Dörd hektara yaxın ərazini əhatə edən yaşayış məskəni Salyan rayonunun Çuxanlı və Şorkənd kəndləri ərazisində Babazənən adlı dağın ərazisində yerləşir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun arxeoloji ekspedisiya qrupu qədim yaşayış məskənində araşdırmalar aparıb. İlkin nəticəyə görə, bu ərazidə eramızdan əvvəl III əsrdən bizim eranın III əsrinədək yaşayış olub. Ərazinin keçmişindən təfsilatı ilə xəbər verən bu tapıntının unikallığı ondadır ki, burada yaşayış yeri ilə məzarlıq bir ərazidə yerləşir və eyni dövrə aiddir. Aparılan araşdırmalar zamanı 5 küp qəbir və 5 torpaq qəbir tapılıb. Bunların arasında həm uşaq, həm də böyüklərə aid qəbirlər var. İnstitutun professoru, arxeoloq Arif Məmmədov bildirib ki, arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilən küp qəbirlərdən birinin üzərində şamanizmlə bağlı təsvirlər verilib. apılan saxsı qabların üzərindəki işarələr sənətkarlar arasında ixtisaslaşmanın mövcudluğunu və burada məskunlaşmanın qədimliyini təsdiq edir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 oktyabr 2013-cü il tarixli Sərəncamına əsasən Muğan Babazanlı abidələrinin 2800 illiyinin qeyd olunması qərara alınmışdır.

## İstinadlar
Temple Run

**Temple Run** () — mobil qurğular üçün kompüter oyunudur. Oyun Imangi Studios studiyası tərəfindən  "sonsuz ranner" janrında hazırlanmışdır.

## Ssenari
Oyunun ssenarisi - iblisanə meymunlar tərəfindən qorunan məbəddən bütün əşyaları oğurlamağa çalışan tədqiqatçılardan bəhs edir. Oyunçu sensor ekranda, sadə jestlərin köməyi ilə tədqiqatçılara nəzarət edir. Oyunun hədəfi — mümkün qədər tez qaçmaq və özünüiblisanə meymunlardan qorumaqdan ibarətdir.

Oyunda səviyyələr (etaplar) mövcud deyil və oyunun sonu yoxdur; oyunda əsas hərəkət qaçmaq, maneələrdən tullanmaq (barmağın yuxarı hərəkəti), sürüşməkdən (barmağın aşağı hərəkəti) ibarətdir. Oyunda məbəddən başlayaraq gedilmiş yol qeydə alınır. Oyunçunun qaçışı gedişatında həmişə meymunlar təqib edirlər. Oyun zamanı oyunçu sola və ya sağa istiqamət ilə hərəkət edərək qənimətləri toplaya bilər. Əvvəlcə yalnız sarı qəpiklər, daha sonra qiymətli qırmızı və göy qəpiklər rast gəlinir. Qızıllardan başqa, təsadüfən qaçışın gedişi zamı meydana çıxan oyunçu bonus predmetləri də yığa bilər.
Hər 100 qəpik yığıldıqda, freska hissəsi dolur və panel yenilənir. Oyunçu büdrədikdə, freska və panel sıfırlanır. Freksiyanı bitirmək üçün 500 qızıl yığmaq lazımdır.
Bonuslar 
Yığılmış qızıllar vasitəsilə mağazadan müxtəlif predmetlər alına bilər.

İxtiyari səviyyə üzrə bonus predmetləri:

**Mega Coin** — bu seçim vasitəsilə yığılmış qənimətlərə 50 qızıl əlavə edilir;

**Coin Magnet** — bu seçimi etdikdə personaj qızılları özünə cəlb edir;

**Invisibility** — bu bonusun seçimindən sonra personaj uçuruma yıxıla və ya tələyə düşmür, ancaq oyunçu yolun döngələrdə personajı idarə etməlidir;

**Boost** — bu bonus **Invisibility** bonusunun icrası zamanı görünür. bu halda personaj əhəmiyyətli dərəcədə sürətlənir.

**Coin Values** bonusu aldıqdan sonra oyuna başladıqdan sonra personaj  tərəfindən yığılan qızılların dəyəri artır.

## Oyunun məqsədi
**Oyunun məqsədi** — sağ qalmaq, mümkün qədər çox eynək və qızıl qazanmaq. Oyunçu nə qədər çox hərəkət edilərsə o qədər çox eynək qazanılır. Eynək yalnız bəzi nailiyyətlərin açılışı üçün lazımdır.

Tədqiqatçılar qrupu aşağıdakı personajlardan ibarətdir:
* Guy Dangerous ()   — adi tədqiqatçıdır, əvvəlcə siz verilir
* Scarlett Fox  — hiyləgər rəssamdır
* Barry Bones  — şəhər polisi
* Karma Lee  — uzaq şərqdən tədqiqatçıdır
* Montana Smith  — dünyanın ikinci ən yaxşı tədqiqatçısıdır
* Francisco Montoya  — konkistador
* Zack Wonder  — amerika reqbisinin ulduzudur
Personajlar hər hansı fərqlərə malik deyil.

## İstinadlar
DSL

**DSL** () — rəqəmsal abunəçi xidməti deməkdir.  Bu xidmət adi telefon xəttləri üzərindən istifadəçilərə saniyədə 25 meqabitə qədər endirmə sürəti verir.

## Növləri

DSL xidmətinin 2 tipi vardır: Assimmetrik DSL (ADSL) və Simmetrik DSL (SDSL). ADSL xidmətində istifadəçilərə təqdim edilən endirmə sürəti yükləmə sürətindən daha yüksək olur. Adi istifadəçilər daha çox ADSL xidmətinə üstünlük verirlər, çünki SDSL ilə müqayisədə bu xidmət daha ucuzdur. SDSL xidmətində isə endirmə sürəti ilə yükləmə sürəti eyni olur. VPN istifadəçiləri və ya öz datalarını bulud yaddaşlarda saxlamaq istəyənlər də SDSL xidmətinə üstünlük verirlər.

**xDSL** – DSL rəqəmli abunəçi xəttinin yeni texnologiyalar qrupunun toplu adı. İki böyük qrupa bölünür: assimetrik (ADSL, ADSL Lite, RADSL, VDSL) və simmetrik (HDSL, HDSL2, IDSL, MSDSL, SDSL, wDSL). Qəbuletməni 32 Mbit/san, verilişi isə 1 Mbit/san ilə yerinə yetirməyə imkan verir.

Veb-ünvanı: http://www.xdsl.com.

## Həmçinin bax

* ADSL

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.