open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orta qulaq

**Orta qulağa** () təbil boşluğu, eşitmə (Evstax) borusu, və qulaq sümükcükləri aiddir. Təbil boşluğu və ya orta qulaq boşluğu -  1sm2  həcmində olub gicgah sümüyünün daşlıq hissəsində daxili qulaqla xarici qulaq arasında yerləşmişdir. Orta qulağın altı divarı vardır. 
## Divarları
# Bayır zarlı divar -  qulaq pərdəsi və gicgah sümüyü pulunun bir hissəsitəşkil edir.Təbil boşluğunun qulaq pərdəsindən yuxarı olan qisminə təbilüstü cib -  deyilir.
# İçəri divar daxili qulağa söykəndiyi üçün labirint divarı -  adlanır. Bunun mərkəyində bir hündürlük -  vardır. Bundan aşağı və dala ilbiz pəncərəsi -  yerləşmişdirki  bu da ilbiz başlanğıcına açılır və özü də ikinci qulaq pərdəsi -  deyilən zar ilə örtülmüşdür. Həmin hündürlüyün yuxarısında dəhliz pəncərəsi (oval pəncərə) -  yerləşmişdir; bu pəncərə dəhliz labirintinə açılır və qulaq sümükcüklərindən üzəngi əsası ilə tutulmuşdur. Dəhliz pəncərəsindən yuxarı  və bir qədər dala üz siniri kanalının divarı tərəfindən əmələ gəlmiş hündürlük -  yerləşmişdir.
# Dal məməyəbənzər divar -  gicgah sümüyünün məməyəbənzər çıxıntısına doğru baxır. Uzərində mağara girəcəyi -  və bir qədər aşağıda hündürlük -  yerləşmişdir.
# Təbil boşluğunun ön divarını  -  yuxu kanalının divarı təşkil edir. Bu divarın yuxarı hissəsində eşitmə borusunun daxili dəliyi -  açılır.
# Yuxarı divarı (təbil boşluğu damı) -  çox nazik olub təbil boşluğunu kəllə boşluğundan ayırır və gicgah sümüyünün daşlıq hissəsinin  deyilən nahiyəsinə müvafiqdir.
# Aşağı vidaci divarı (təbil boşluğunun dibi) -  kəllə əsasında, vidaci çuxura bağır.
## Qulaq sümükcükləri

## Orta qulaq əzələləri
Təbil boşluğunda iki kiçicik əzələ vardır. Üzəngi əzələsi () təbil boşluğunundal divarında yerləşir.

## Mənbələr
* İnsanın Normal Anatomiyası, K. Balakişiyev, 1980, Maarif, III cild, səh. 337-338, UB-999, 

zh-min-nan:Tiong-hīⁿ
Detroyt

**Detroyt** () — əhalisinin sayına görə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Miçiqan ştatının ən böyük şəhəri, ABŞ-Kanada dövlət sərhədində yerləşən ən böyük şəhər. 2016-cı il hesablamalarına görə əhalisi 672,795 nəfər təşkil edir ki, bu da Detroytu əhalisinin sayına görə ABŞ-nin 23-cü ən böyük şəhəri edir. Metro Detroyt adı ilə tanınan metropolis ərazisində 4.3 milyon nəfər yaşayır.

Şəhər Detroyt çayının sahilində yerləşən mühüm limandır. Detroyt Metropolis Aeroportu ABŞ ərazisində yerləşən ən vacib iqtisadi qovşaqlardan biri hesab olunur. Detroyt şəhəri Orta Qərbi ABŞ-də Çikaqo və Minneapolisdən sonra üçüncü, bütövlükdə ABŞ-də isə 14-cü ən böyük iqtisadiyyata sahibdir. Bu şəhər ABŞ-nin ən məşhur avtomobil sənayesi mərkəzi olaraq tanınır. General Motors, Ford və Chrysler kimi avtomobil istehsalçılarının baş qərargahı Detroytda yerləşir.

## Tarixi
Detroyt şəhərinin əsası 24 iyul 1701-ci ildə fransız səyahətçi Antuan Lome de Lamot Kadilyak tərəfindən qoyulmuşdur. XIX əsrdə Böyük göllər regionunda mühüm sənaye qovşağına çevrilmişdir. XX əsrin əvvəllərindən etibarən avtomobil sənayesinin inkişaf etməyə başlaması nəticəsində şəhər iqtisadiyyatı sürətlə inkişaf etməyə başlamışdır. Lakin, sənayenin yenidən qurulması prosesi başladıqdan sonra avtomobil sənayesi zəifləməyə başlamışdır ki, bu da Detroyt əhalisinin sayının get-gedə azalması ilə nəticələnmişdir. 1950-ci ildə 1.85 milyon nəfərlə özünün pik həddinə çatan əhali sayı bu tarixdən etibarən indiyə qədər təqribən 60 faiz azalmışdır. 2013-cü ildə Detroytda müflisləşmə baş versə də, 2014-cü ilin dekabrında bunun qarşısı uğurla alınmış və hökumət şəhərin maliyyəsinə nəzarəti yenidən ələ ala bilmişdir.

2015-ci ildə Detroyt şəhəri UNESCO tərəfindən "Dizayn şəhəri" adına layiq görülmüşdür. Detroyt bu ada layiq görülmüş ilk ABŞ şəhəri olaraq tarixə keçmişdir.

## Həmçinin bax
* Miçiqan
* Böyük göllər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* "Unudulmuş Detroyt" saytı
Kolumbus (Ohayo)

**Kolumbus** () — ABŞ-nin Ohayo ştatının paytaxtı və ən iri şəhəri.Kolumbus ABŞ-nin 16-cı ən iri şəhəridir.

## İstinadlar
Finiks (Arizona)

**Finiks** () — ABŞ-nin Arizona ştatının paytaxtı və iri şəhəri. 2010-cu il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,445,632 nəfərdən ibarət idi.

## İstinadlar
Telman Abdinov

**Telman Manaf oğlu Abdinov** () — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycanın əməkdar rəssamı (2002).

## Həyatı və fəaliyyəti
1 iyul 1957-ci ildə Şahbuz rayonunun Külüs kəndində anadan olub. 1978-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib. SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü olub. 1988-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, 2012-ci ildən Naxçıvan Muxtar Respublikası Rəssamlar Birliyinin üzvüdür.

## Yaradıcılığı
Rəngkarlıq və qrafikanın bir çox janrlarında əsərlərin müəllifidir. Onun əsərlərində rəngkarlıq və qrafikanın müxtəlif janrlarında işlər və yaradıcılığında portret və mənzərə janrları vacib yer tutur.

Azərbaycan prezidentləri Heydər Əliyev və İlham Əliyevin, oftalmoloq-alim Zərifə Əliyevanın, Xəlil Rza Ulutürkün, Hüseyn Cavidin, Yusif Məmmədəliyevin, Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın, Bəhruz bəy Kəngərlinin, Əziz Şərifin, Eynəli bəy Sultanovun, Turan Cavidin, Əkbər xan Naxçıvanskinin, Kəlbəli xan Kəngərlinin, Əcəmi Naxçıvaninin, Nemətullah Naxçıvaninin, Məhəmməd ağa Şahtaxtinskinin və digər məşhur şəxslərin portretlərini təsvir etmişdir.

Əsərləri Moskva, Sankt-Peterburq, Yekaterinburq, Praqa, Paris, İstanbul, Ankara, Bodrum, Ərzurum, Qars, Tehran, Bakı və Naxçıvan kimi şəhərlərdə keçirilən sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir. Rəssamın əsərləri Heydər Əliyev muzeyi, Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi, Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi, Naxçıvan Dövlət Rəsm Qalereyası, Məmməd Arazın Ev Muzeyi, Naxçıvan Ədəbiyyat Muzeyi, Cəmşid Naxçıvanskinin Ev Muzeyi, Milli Dəyərlər Muzeyi, ""Xan Sarayı" Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyi, Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi, Bəhruz Kəngərli muzeyi, Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyi, Naxçıvan Xalça Muzeyi, Xatirə Muzeyi, Yusif Məmmədəliyevin ev-muzeyi, Şahtaxtinskilər Muzeyi, Məhəmməd Tağı Sidqinin Ev Muzeyi və digər bir sıra şəxsi kolleksiyalarda qorunub saxlanılır.

O, 2002, 2004, 2005, 2014 və 2019-cu illərdə fərdi yaradıcılıq sərgiləri təşkil etmişdir. O, 2012, 2014, 2016 və 2018-ci illərdə "Naxçıvan-bəşəriyyətin beşiyi" Beynəlxalq Rəsm Festivalında da aktiv iştirak etmişdir.

## Əsərləri
Onun tematik kompozisiyalı və təbiət təsvirli rəsm əsərlərinə aşağıdakılar daxildir:

## Qalereya

Fayl:Şəhid Qabil.Kətan yağlı boya.jpg|"*Şəhid Qabil*"
Fayl:Ülviyyənin portreti.Kətan yağlı boya.jpg|"*Ülviyyənin portreti*"
Fayl:Xaos.Kətan yağlı boya.jpg|"*Xaos*"
Fayl:Xəlil Rza Ulurürk.jpg|"*Xəlil Rza Ulutürk*"
Fayl:Asılmış balıqlar.Kətan yağlı boya.jpg|"*Asılmış balıqlar*"
Fayl:Balıqlara baxan qız.Kətan yağlı boya.jpg|"*Balıqlara baxan qız*"
Fayl:Fəsillərin ətri.Kətan yağlı boya.jpg|"*Fəsillərin ətri*"
Fayl:İblis.Kətan yağlı boya.jpg|"*İblis*"
Fayl:Qadın portreti.Kətan yağlı boya.jpg|"*Qadın portreti*"
Fayl:Rəssamın stulu...Kətan yağlı boya.jpg|"*Rəssamın stulu*"


## Mükafatları
O, 2002-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı" adına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Ənuşə Ənsari

**Ənuşə Ənsari** (  — *Anušeh Ansâri*, ; 12 sentyabr 1966-cı il, Məşhəd, İran)&nbsp;— İran əsilli ABŞ vətəndaşı, alim. *Prodea systems, Inc.*( ABŞ ) şirkətinin yaradıcısı və rəhbəri. 18 sentyabr 2006-cı ildə ilk  turist kosmonavt müsəlman qadın oldu.

## Mənbə
* Lenta.ru: Российская ракета выведет на орбиту первую космотуристку.
* Lenta.ru: "Союз" с космической туристкой выведен на орбиту.
* Lenta.ru: Первая космическая туристка вернулась на Землю.
* Персональный веб-сайт
* Ənuşə Ənsarinin kosmik bloqu 
*  Дневник Ануше Ансари о полете на МКС в 2006 году (на русском языке)

## İstinadlar
Fişvər

**Fişvər**-İranın Fars ostanının Laristan şəhristanının Evaz bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,201 nəfər və 920 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti lurlardan ibarətdir, lur dilində danışırlar və şafi sünni müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Basiri eli

**Basiri eli** — İranın Fars ostanının Fars dilli Xəmsə ellərindən biridir ki Abadə, İqlid, Mərvdəşt, Cəhrom, Şiraz və Larda yaşayırlar.

## Oymaqlar
*Külümbey
*Ləbu Musa
*Əlqulu
*Zöhrabi
*Eli Xas
*Əli Qənbari
*Kərəmi
*Əli Şahqulu
*Hənnayi
*Mir
*Cövçin
*Əbdüli (Abdullahi)
*Fərhadi
*Nənə Ərəb
*Hüseynəhmədi, İqlidin Aspas kəndi və Sərvistanın Çahəncir kəndində,

## İstinadlar

## Mənbə
*Nomads Of South Persia — The Basseri Tribe Of The Khamseh Confederacy. — Frederik Barth.
*Basiri, Böyük İslami Ensiklopediyası, yazıçı:Əli Blokbaşı
*Vladimir Minorski, *Qafqaz tarixi* kitabı
*Qulamrza Təvəkküli, *Basiri eli, Tornasdan Ləhbaza qədər* kitabı
Hargeisa

**Hargeisa** (, ) — Somalidə şəhər, faktiki mövcud olmayan Somali dövlətinin tarixi bir bölgəsinin və indi öz müstəqilliyini elan etmiş Somaliləndin ən iri şəhəri və paytaxtı.

Hargeisa Britaniya Somalisinin 1941 - 1960-cı illərdə paytaxtı olmuşdur. 1960-cı illərdə Britaniya Somalisi Somali Respublikasına birləşmişdir.

Şəhər dəniz səviyyəsindən 1250—1300 metr yüksəklikdə yerləşmişdir.

## Mənbə

* Hargeisa City Government web Site 
* Hargeisa street scenes
Katmandu

**Katmandu** (*काठमांडौ, Kāthmāndau*) — Nepalın paytaxtı və ən iri şəhəri, onun tarixi, siyasi və mədəni mərkəzi. Əhalisi 1 milyon nəfərdir.

Şəhər 1300 metr yüksəklikdə olan düzənlikdə yerləşir, orada Katmandudan başqa digər şəhərlər, çoxsaylı dini məbədlər və mədəniyyət abidələri vardır.

Şəhər XVII-XVIII əsrdəki görüntüsünü saxlaya bilmişdir.

Katmanduda çox sayda buddist məbədləri və indusizm məbədləri vardır. Yerli əhali hesab edir ki, şəhərdə 10 milyon allah yaşayır.

Katmanduda canlı allah hesab edilən, Kumari adlanan və Durbar meydanında yaşayan insan da vardır. Kumari Nepal əhalisi içərisindən az yaşında seçilən, özündə qız təmizliyini və saflığını birləşdirən qızlardan seçilir. O ilk qadın həyatına qədər bu statusda olur, sonra isə onun yerinə yenisi seçilir.

Katmandu Nepalın mədəni və təhsil mərkəzidir. Burada Kral akademiyası, Milli kollec, Sankrist kolleci, Tribxuvana adına universitet, İncəsənət Assosasiyası yerləşir. Həmçinin burada Nepal Milli Muzeyi, nunizmatik muzey, kitabxanalar yerləşir.

## Əsas görməli yerləri
Bodnatx, Svayabunatx və Paşupatinatx əraziləri, Durbar meydanı, "Kastamandap" binası, Kral sarayə, Tamel turist rayonu.


Kathmandu-Ausblick-18-Blick Blick vom Hoteldach-2013-gje.jpg
Kathmandu-Asan-40-2015-gje.jpg
Kathmandu-Dinner 26-in Bhojan Griha-Musiker-2014-gje.jpg
Kathmandu-Haku Bahal-04-Pagode-2013-gje.jpg
Kathmandu-Indra Chowk-22-2013-gje.jpg
Kathmandu-Janbahal-54-Frau mit Stock-2015-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-10-Pancamukhi Hanuman Mandir-2013-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-22-Kotilingeshwor-Mahavishnu-Kal Bhairav-Mini-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-Agmchhen-2015-gje.jpg
Kathmandu, Nepal, Life on the streets.jpg
Patan Durbar Square 2007-12-0286 (2589771451).jpg
Kathmandu, Basantapur, Square, Nepal.jpg
Kathmandu, Nepal, Thamel streets.jpg


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Kathmandu Destination Guide from whl.travel 
* I am Kathmandu Directory of Places in the Kathmandu Valley]

## Həmçinin bax
Kinqstaun

**Kinqstaun** — Sent-Vinsent adasının ən böyük şəhəri və portu, Sent-Vinsent və Qrenadinin paytaxtı, onun iqtisadi və siyasi mərkəzi. Sent-Vinsent adasının cənub-qərbində yerləşir. Əhalisi — 17 400 nəfər (2003).

XIX əsrə aid bir neçə kilsəsi, botanika bağı və muzeyi vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Local History 
* http://www.bioversityinternational.org/index.php?id=21&tx_ttnews%5Btt_news%5D=531&tx_ttnews%5BbackPID%5D=%7Bpage:uid%7D&no_
Abadə Təşk

**Abadə Təşk** — İranın Fars ostanının Neyriz şəhristanının Abadə Təşk bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,213 nəfər və 1,614 ailədən ibarət idi.

## Xarici keçid

## İstinadlar
GNOME

GNOME (**G**NU **N**etwork **O**bject **M**odel **E**nvironment, tələffüzü: /ɡˈnoʊm/ və ya /ˈnoʊm/) — əməliyyat sisteminin üzərində çalışan qrafik masaüstü mühitdir. Tamamilə azad və açıq mənbəli proqram təminatıdır. 1997-ci ildə Miguel de Icaza və Federico Mena tərəfindən azad proqram təminatı kimi yaradılmağa başladı. 1999-cu ildə ilk versiyası istifadəyə buraxıldı. Unix xüsusi ilə də Linux əməliyyat sistemlərində masaüstü mühit kimi KDE Plasma və GNOME geniş istifadə olunur.

## Əsas alt proyektləri
***GNOME shell** - Gnome 3-ün istifadəçi interfeysi
***GVFS** - virtual fayl sistemi
***GNOME keyring** - şifrləmə açarlarını və təhlükəsizlik haqqında məlumatı saxlamaq üçün alət
***GTK+** - qrafik tətbiqlər yaratmaq üçün alətlər paneli

## GNOME işlədən əməliyyat sistemləri
* Ubuntu
* Fedora
* Debian
* Mageia
* CentOS
* Kali Linux

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*GNOME rəsmi vebsaytı
Oracle Solaris

**Solaris** — Sun Microsystems şirkətində işlənib hazırlanmış əməliyyat sistemi. 2010-cu ilin aprelindən Oracle (C) şirkətinə məxsusdur. Solaris qapalı ilkin kodlu əməliyyat sistemi olsa da, onun əksər hissəsi açıqdır və OpenSolaris layihəsində dərc olunub.
1990-cı illərin başlanğıcında Sun Microsystems BSD əsasında olan SunOS əməliyyat sistemini AT&T şirkəti ilə birgə işlənib hazırlanan UNIX System V Release 4 (SVR4) sistemi ilə əvəzlədi və SunOS 5 adını da dəyişərək Solaris 2 qoydu. Sun Microsystems 2.6 versiyası çıxdıqdan sonra addakı "2." hissəciyini atdı və növbəti versiya artıq Solaris 7 adlandı. Solaris, qrafik örtüyə və bəzi əlavə komponentlərə malik SunOS əməliyyat sistemidir.

## Xarici keçidlər
* Oracle.com 
* Oracle.com Docs
Dübiran

**Dübiran** – İranın Fars ostanının Zərrindəşt şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 9,897 nəfər və 2,119 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
KDE

**KDE** — beynəlxalq azad proqram təminatı cəmiyyətidir, Linux, Microsoft Windows, FreeBSD, Solaris və macOS əməliyyat sistemlərində çalışan cross platform tətbiqlər yaradırlar. Əsasən Linux əməliyyat sistemlərində çalışan "KDE Plasma" masaüstü mühiti kimi tanınır. KDE-nin əsası 1996-cı ildə Mathias Etrich tərəfindən qoyulub. KDE proqram təminatı Qt çərçivəsi (framework) üzərində yazılır.

KDE 108 dilə tərcümə olunub .

## KDE Plasma

KDE Plasma — KDE tərəfindən əsasən Linux ƏS-i üçün yaradılmış masaüstü mühitidir. KDE Plasma - Fedora KDE, Kubuntu, Manjaro, openSUSE, SteamOS kimi sistemlərdə defolt masasüstü mühiti kimi istifadə olunur.

## Məşhur KDE tətbiqləri

*Okular - sənədə baxış vasitısi

*Dolphin - fayl meneceri

*Konsole - terminal

*Kdenlive - video redaktor

*Ark - arxivləmə aləti

*Krita - rastr qrafik redaktor

*Plasma sistem izləyicisi - sistem izləyicisi

*Kate - əlavə mətn redaktoru

*Gwenview - şəkil baxıcısı

*Spectacle - ekran şəkli çəkmə aləti

*KDE Connect - cihazların eyniləşdirilməsi

*Discover - proqramlar mağazası

*Konqueror - veb-brauzer

*KolourPaint - rastr qrafik redaktor

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*KDE Rəsmi Ana Səhifəsi
Bürxar şəhristanı

**Bürxar şəhristanı**— İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Dövlətabad şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 95,389 nəfər və 24,739 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xomeynişəhr şəhristanı

**Xomeynişəhr şəhristanı** — İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Xomeynişəhr şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 282,888 nəfər və 75,305 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
On yeddi kəmərbəst

**On yeddi kəmərbəst:** Şiə inancına görə, Həzrəti Əli tərəfindən kəmərləri bağlanan on yeddi övliaya verilən ad.

## On yeddi kəmərbəst
# Səlman Farsi
# Əmmar ibn Yasir
# Əbuzər əl-Ğəffari
# Abdullah ibn Abbas
# Malik Əştər
# Veysəl Qarani
# Məhəmməd ibn Əbubəkir
# Harim ibn Haris
# Abdullah ibn Yeddi-xəzai
# Abdullah ibn Ədiəl
# Əbu əl-Hişam
# Haris Şeybani
# Haşim ibn Ütbə
# Məhəmməd ibn Əbu Xəziqə
# Qəmbər
# Mürtəfi ibn Vəzza
# Səid ibn Qeys

## Digər bir rəvayətdə on yeddi kəmərbəst
Digər bir rəvayətdə Həzrəti Əli öz oğullarının belini kəmərlə bağlayır.
# Məhəmməd Hənəfi əcəli ilə vəfat etmişdir
# Hadi Əkbər Kərbəla şəhidi
# Əbdülvahid ovn Kərbəla şəhidi
# Tahir Kərbəla şəhidi
# Təyyib Kərbəla şəhidi
# Əbu Turab Kərbəla şəhidi
# Əbdürrauf Kərbəla şəhidi
# Fazil Kərbəla şəhidi
# Əbdülvəhad Kərbəla şəhidi
# Əbdülcəlil vəfatına dair məlumat yoxdur
# Əbdürrəhim Kərbəla şəhidi
# Ömər Taib Kufədə şəhid olmuşdur
# Əbdülmuin Kərbəla şəhidi
# Abbas ibn Əli Kərbəla şəhidi
# Əbdülkərim vəfatına dair məlumat yoxdur
# Əbdüssəməd vəfatına dair məlumat yoxdur
# Əli Əkbər Kərbəla şəhidi
Təbil boşluğu

**Təbil boşluğu** () — orta qulağın bir hissəsi, 1sm2  həcmində olub gicgah sümüyünün daşlıq hissəsində daxili qulaqla xarici qulaq arasında yerləşmişdir. Təbil boşluğunun ön divarını  -  yuxu kanalının divarı təşkil edir. Bu divarın yuxarı hissəsində eşitmə borusunun daxili dəliyi -  açılır. Təbil boşluğunda 3 ədəd qulaq sümükcükləri, əzələlər və bağlar yerləşmişdir.
## Qulaq sümükcükləri

## Orta qulaq əzələləri
Təbil boşluğunda iki kiçicik əzələ vardır. Üzəngi əzələsi () təbil boşluğunundal divarında yerləşir.

## Quruluşu
Daxildən selikli qişa () ilə örtülüdür. Əsasını birləşdirici toxuma qatı təşkil edir, üzəri qulaq pərdəsi və sümükcüklər sahəsində yastı təkqatlı epitellə və başqa sahələrdə silindrşəkilli kirpikli, ya kub epitellə örtülüdür. Selikli qişanın ardı ındə eşitmə borusuna, dal tərəfdə məməyəbənzər çıxıntı mağarasına və hüceyrələrə keçir; bəzi sahələrdə büküşlər: ön və arxa çəkic, zindan, üzəngi -  və ciblər:  əmələ gətirir. Təbil boşluğu hava ilə doludur; öndə eşitmə borusu vasitəsilə udlaqla və dalda  vasitəsilə məməyəbənzər çıxıntı mağarası və hüceyrələləri ilə birləşir. Bunun böyük əhəmiyyəti ondadır ki, təbil boşluğundakı havanın təzyiqi daima xarici atmosfer təzyiqi ilə bərabərləşir; bununla da qulaq pərdəsinin azad surətdə vibrasiya etməsinə (ehtizaza gəlməsinə) imkan yaradır.
## Mənbələr
* İnsanın Normal Anatomiyası, K. Balakişiyev, 1980, Maarif, III cild, səh. 337-338, UB-999,
Hera Hjartardóttir

**Hera Hjartardóttir** () — İslandiya əsilli Yeni Zelandiya müğənnisi və bəstəkarı.

## İstinadlar
 

## Diskoqrafiya

### Studio albomları

**Homemade* (1999)
**Not So Sweet* (2001)
**Not Your Type!* (2002)
**Hafið þennan dag* (2003)
**Don't Play This* (2005)
**Rattle My Bones* (2011)

### Hitlər

**Talað við gluggann* (2003 - İslandiya)
**I Wanna Run (Live)* (2004 - İslandiya)
**Feathers In A Bag* (2005 - İslandiya)
**Feels So Good* (2007 - İslandiya)

### Parçalar

**Ljósalagið* (2003)
**Íslensk ástarljóð* (2003)
**Stóra stundin okkar* (2004)
**Svona er sumarið 2005* (2005)
**Svona er sumarið 2006* (2006)
**Bubbi Morthens - 06.06.06* (2006)
**Pældu í því sem pælandi er í* (2006)
**Óskalögin 10* (2006)
**Ballöður* (2007)
**Ýmsir - 100 íslensk barnalög* (2007)
**100 íslenskar ballöður* (2009)
**100 íslensk í ferðalagið* (2009)
**100 íslensk lög í fríið* (2010)
**100 vinsæl barnalög* (2010)
**Það er bara þú* (2011)
Yevstax borusu

**Yevstax və ya eşitmə borusu** () — keçmişdə ona  deyilirdi. Orta hesabla 3,3 sm uzunluğunda boru olub, təbil boşluğunu udlağın burun hissəsi ilə birləşdirir; istiqaməti bayır tərəfə, dala və yuxarıyadır; üfüqi səthi ilə 40° və orta səthlə təxminən 45° bucaq təşkil edir. İki dəliyi vardır: 1) təbil boşluğuna açılan dəliyi —  təbil boşluğunun ön divarında yerləşir və 2) udlağa açılan dəliyi —  udlağın burun hissəsinin yan divarında, aşağı burun balıqqulağının dal uc səviyyəsində olur; burunun udlaq dəliyi, adətən. qapalı olur, hər udma aktında açılır. Eşitmə borusu iki hissəyə bölünür: sümük hissə —  və qığırdaq hissə — , Sümük hissə gicgah sümüyündə olan  təşkil edir; uzunluğu burunun 1/3 hissəsini təşkil edir. Qığırdaq hissəsinin divarları qalın qığırdaqdan () və qismən lifli zardan () təşkil olunmuşdur. Sümük hissəsinin qığırdaq hissəsinə keçən yeri dardır. Borunun selikli qişası kirpikli epitellə örtülüdür və özü də limfoid toxuma və selikli vəzilərlə () zəngindir.

## Mənbələr
* İnsanın Normal Anatomiyası, K. Balakişiyev, 1980, Maarif, III cild, səh. 337–338, UB-999,
Firidunşəhr şəhristanı

**Firidunşəhr şəhristanı**— İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Firidunşəhr şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən,şəhristanın əhalisi 38,955 nəfər və 9,259 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Fəlavərcan rayonu

**Fəlavərcan şəhristanı**— İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Fəlavərcan şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 232,019 nəfər və 60,613 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Əbrişəm

**Əbrişəm** — İranın İsfahan ostanının Fəlavərcan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 19,406 nəfər və 5,324 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Ərdistan

**Ərdistan** — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Ərdistan şəhristanının mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 14,698 nəfər və ya 4,077 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
İjiyə

**İjiyə** — İranın İsfahan ostanının İsfahan şəhristanının Cülgə bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,309 nəfər və 948 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Lincan şəhristanı

**Lincan şəhristanı** — İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Zərrinşəhr şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 225,559 nəfər və 58,232 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Kaşan şəhristanı

**Kaşan şəhristanı**— İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Kaşan şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 297,000 nəfər və 81,816 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Qovinda

**Qovind Arun Ahuca** () — məşhur hind aktyoru, televiziya aparıcısı və siyasətçi.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
* Baxışına vuruldum (film, 2002)

## İstinadlar
Anil Kapur

***Anil Kapoor*** (hind. : अनिल कपूर , pəncab : ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ; ) — məşhur hind aktyoru və prodüseridir.

## Həmçinin bax

## Filmoqrafiya
* Həyat mübarizədir (film, 1990)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qulaq pərdəsi

**Qulaq pərdəsi** () — xarici qulaqla orta qulağın hüdudunu təşkil edir. Qulaq pərdəsinin kənarı xarici qulaq keçəcəyi dibində olan təbil şırımına lifli qığırdaq halqa -  vasitəsilə bağlanmışdır. Böyüklərdə qulaq pərdəsi dairə ya ellips şəklində olur; qalınlığı 0,1&nbsp;mm və ölçüsü 11x9 mm-ə bərabərdir. Qulaq pərdəsinin mərkəzi qıf kimi orta qulağa doğru dartılmışdır və qulaq pərdəsi göbəyi -  adlanır. Qulaq pərdəsinin xarici səthi qulaq keçəcəyi dərisinin epidermis qatı - , daxili səthi orta qulağın selikli qişası -  ilə örtülüdür. Bu qişaların arasında lifli birləşdirici toxumadan təşkil olunmuş xüsusi səfhə -  vardır. Bu səhfəni təşkil edən birləşdirici toxuma lifləri qulaq pərdəsinin çevrəsində şüa istiqamətdə () və mərkəzində dirəvi surətdə () gedir. Qulaq pərdəsinin yuxarı hissəsi lifli toxumadan məhrumdur; burada o, yalnız selikli qişadan, epidermis qatından  və bunların arasında olan boş hücrəli toxumadan təşkil olunmuşdur; buna görə qulaq pərdəsinin bu hissəsi az gərgindir və sallanmış hissə -  adlanır; yerdə qalan və çox gərgin olan hissəyə gərginləşmiş hissə -  deyilir. Qulaq pərdəsinin vəziyyətinə gəldukdə o, həm üfüqi səthə və həm də orta səthə nisbətən bayıra  və dala doğru açılmış 45° bucaq təşkil edir; xarici qulaq keçəcəyinin sanki dal-yuxarı divarının ardıdır.
Yosemit şəlaləsi

**Yosemit şəlaləsi** — Şimali Amerikanın ən yüksək ölçülü şəlaləsidir. Kaliforniyanın Sierra Nevadasının Yosemit Milli Parkında yerləşən şəlalə, xüsusilə yazın sonunda, su axışı zirvədə olduğu zaman parkda böyük bir cazibədir.

## Xarici keçidlər
*
SKU

**SKU** (Stock Keeping Unit) — Hissələr şəklində anbarda olan inventar vahidinin qeydə alınan miqdarı formasında tərif verilir.

Məhsulun özəlliyi, formasi və ölçüsü barədə xüsisiyyətlərdir. Bu xüsusiyyətlər məhsulun anbarlaşma metodunu və yerini təyin edər.

Məhsulun xüsusiyyətləri və görüləcək işlərin üsullarına görə istifadə ediləcək avadanlıqlar da dəyişə bilər.

## İstinadlar
Əfus

**Əfus** — İranın İsfahan ostanının Fəridən şəhristanının Buyin və Miyandəşt bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,805 nəfər və 1,045 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti gürcülərdən ibarətdir, fars dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Badrud

**Badrud** — İranın İsfahan ostanının Nətənz şəhristanının İmamzadə bəxşində şəhər və həmin bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən əhalisi 14,391 nəfər və 3,709 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Bağ Bahadıran

**Bağ Bahadıran**—İranın İsfahan ostanının Lencan şəhristanının Bağ Bahadıran bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8,808 nəfər və 2,432 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Bafran

**Bafran** — İranın İsfahan ostanının Nayin şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.
## İstinadlar
Anarək

**Anarək** — İranın İsfahan ostanının Nayin şəhristanının Anarək bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,285 nəfər və 462  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Bərf Ənbar

**Bərf Ənbar** () — İranın İsfahan ostanının Fereydunşəhr şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,056 nəfər və 1,257 ailədən ibarət idi. Xəmsəli və Səngbaran kəndlərinin birləşməsindən yaranıbdır. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir, azərbaycan dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Hritrik Roşan

**Hrithik Roşan** () — məşhur hind aktyorudur.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
* Günün qəhrəmanı (film, 2014)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Baharanşəhr

**Baharanşəhr** — İranın İsfahan ostanının Fəlavərcan şəhristanının Pir Bəkran bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 10,325 nəfər və 2,911 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Baharistan (İsfahan)

**Baharistan** — İranın İsfahan ostanının İsfahan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 45,538 nəfər və 12,769  ailədən ibarət idi.

İsfahanın 20&nbsp;km cənub-şərqində yerləşən yeni planlaşdırılmış şəhərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tudişk

**Tudişk** – İranın İsfahan ostanının İsfahan şəhristanının Kuhpaya bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,940 nəfər və 1,100 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xarici qulaq

**Xarici qulaq ** () — qulaq seyvanından və xarici qulaq keçəcəyindən ibarətdir; bunlar bir qıf kimi səs dalğalarını tutub orta qulağa keçirir. Qulaq seyvanının insanda heyvanlara nisbətən o qədər də əhəmiyyəti yoxdur; onu əzələləri rudiment halda olduğu üçün hərəkt qabiliyyətinə malik deyildir.

## Qulaq seyvanı
Qulaq seyvanı -  dəri ilə örtülmüş elastiki qığırdaqdan təşkil olmuşdur və əhali arasında qulaq adı ilə məlumdur. Qulağa  deyilir: odur ki, qulağın iltihabı omum- otitis  Dəri qəşərdaqla sıx bitişmişdir; burada dərialtı qat yoxdur.  Qığırdağın arxa və yuxarı kənarı qıvrım olduğu üçün  qulaq seyvanı qıvrımı -  adlanır; bunun ön yuxarı ucuna qıvrım ayaqcığı -  və dal aşağı sivri ucuna qıvrım quyruğu -  deyilir. Qıvrımın önündə ona paralel olaraq qulaq seyvanının qarşı qıvrımı -  gedir. Qarşı qıvrım yuxarıda iki ayaqcığa -  bölünür;  bunların arasında üçbucaq çuxur -  qalır. Qıvrım qarşı qıvrımdan qayıq -  deyilən şırım vasitəsilə ayrılır. Qarşı qıvrım dal tərəfdən qulaq seyvanı çuxurluğunu əhatə edir; bu çuxurluq qıvrım ayaqcığı vasitəsilə yuxarı kiçik hissəyə - balıq qulağı qayığına -  və aşağı böyük hissəyə - qulaq seyvanı boşluğuna -  bılünür. *cavum conchae* ınündə olan hündürlüyə traqus -  və qarşı qıvrımın aşağısında olan hündürlüyə  antitraqus -  deyilir.  Bunlar bir-birindən  vasitəsilə ayrılmışdir.  Qulaq seyvanının aşağı ucunda  qulaq paycığı ya sırğalığı -  adlanan yumuşaq dəri büküşü vardır.
### Qulaq seyvanının forması
Qulaq seyvanının forması, ölçüsü və vəziyyəti fərdi xüsusiyyətə malikdir.  Qulaq seyvanı üç bağ -  vasitəsilə gicgah sümüyünə  bağlanmışdır. 
### Qulaq seyvanı əzələləri
Qulaq seyvanı əzələləri iki qrupa bölünür: böyük və kiçik əzələlər. Böyük əzələlər (qulaq dəliyini genəldən əzələlər) mimiki əzələlərə aid olub, rudiment halındadır. Kiçik əzələlər (qulaq dəliyini daraldan əzələlərin qalıqları) zəif əzələ dəstələrindən olub qulaq seyvanı üzərində yerləşir, onlar bir o qədər də əhəmiyyətə malik deyildir. Bura  aiddir.
## Xarici qulaq keçəcəyi
Xarici qulaq keçəcəyi –  iki hissəyə bölünür: xarici qığırdaq hissə –  və daxili sümük hissə - . Qığırdaq hissə çalov şəklində olub, qulaq seyvanının ardını təşkil edir; daxili ucu birləşdirici toxuma vasitəsilə gicgah sümüyünün təbil hissəsinə rəbt olunmuşdur. Xarici qulaq keçəcəyinin sümük hissəsi xarici qulaq keçəcəyinin 3/2-ni təşkil edir.  xarici qulaq keçəcəyi horiyontal  və şaquli istiqamətdə "S"-ə bənzər əyrilik təşkil edir; başlanğıcında əyriliyin basıq tərəfi dala, sonra önə və qurtaracağında aşağıya baxır; odur ki dəridə qulağı müayinə edərkən xarici qulaq keçəcəyinin qığırdaq hissəsini düzləndirmək məqsədilə, qulaq seyvanını dala və yuxarıya dartmaq lazımdır.  Xarici qulaq keçəcəyinin uzunluğu orta hesabla 25 mm və diametri 0,6–0,9 mm-ə bərabərdir; daxildən dəri ilə örtülüdür. Qığırdaq hissədə dəri qalındır; burada piy vəzilərindən başqa qulaq kiri –  ifrazedici vəzilər –  vardır. Duradaca qulaq tükləri –  inkişaf edir. Xarici qulaq keçəcəyinin sümük hissəsində dəri nazikdir və sümüküstlüyü ilə bitişməmişdir; dərinin yalnız epidermis qatı qulaq pərdəsi üzərinə keçir.
Cavan Alay

**Səmədov Alay Məmməd oğlu** - el şairi.

## Həyatı

Səmədov Alay Məmməd oğlu 1942-ci ildə Tovuz rayonunun Əlimərdanlı kəndində anadan olub. Şerlərində xalq ədəbiyyatı ənənələri üstünlük təşkil edib. Lirik duyğular, məhəbbət, Vətən və xalqa bağlılıq mənəvi ucalıq el şairinin yaradıcılığının əsas mövzusu olub.

O, aşıq şeirinin, demək olar, bütün janrlarında dillər əzbəri olan şeirlər yazıb. Hələ sağlığında onun yaradıcılıq örnəkləri aşıqların repertuarında özünəməxsus yer tutub. Uzun müddət yerli dövlət orqanlarında müxtəlif vəzifələrdə çalışmış Cavan Alayın şəxsiyyəti və yaradıcılığı hər zaman yaradıcı insanlar, onu tanıyanlar, iş yoldaşları və oxucuları üçün əziz olub.

## Göründü
* "Mənim də qəlbimin bir arzusu var"

## Haqqında yazılanlar

* “Tovuzlu Alayı tanı” adlı kitab.

## Xarici keçidlər

* http://lent.az/xeber_88785_Cavan_Alay
* Cavan ALAY (1942 – 1996) 

## İstinadlar
Estac

**Estac** — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının Səbzivar şəhristanının Rudab bəxşinin Xaşəd dehestanında kənd. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 267 nəfər və 121 ailədən ibarət idi. Bu kəndin əhalisi Ustaclı elindən ibarətdir və fars dilində danışırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Ustaclı eli
Qauri Xan

***Qauri Xan*** (**Qauri Çibber** ) — tanınmış prodüser, həmçinin İnteryer dizaynerdir. Məşhur aktyor Şahrux Xanın həyat yoldaşıdır.

Qaurinin 1984-cü ildən bəri Şahrux Xanla əlaqələri olub. 1991-ci ildə onlar evlənirlər və bu evlilikdən 1997-ci ildə Aryan adlı oğlu, 2000-ci ildə Suhana adlı qızı dünyaya gəlir. Qauri əri ilə birlikdə film istehsalı və yayılması işləri məşğul olan ***Red Chillies Entertainment*** adlı şirkətin təsisçisi olur.

## Həyatı
Qauri Pəncabda dünyaya gəlib. O 10 il ərzində Loreto qadın monastrında təhsil alıb. Daha sonra Yeni Dehlidəki Müasir məktəbdə təhsil alıb. Qauri həm də *Lady Shri Ram* kollecinin Tarix fakültəsinin məzunudur. Qauri Şahrux Xanla 1984-cü ildə tanış olub və 1991-ci il 25 oktyabr tarixində rəsmi olaraq evləniblər. Onların 2 övladı var: Aryan (Noyabr, 1997) və Suhana (May, 2000). Cütlüyün daşıyıcı analıq yolu ilə doğulan Abram adlı övladları da var (28 may, 2013).

## Karyera
Qauri Xan 2002-ci ildə Şahrux Xanla birlikdə film istehsalı və yayılması işləri məşğul olan ***Red Chillies Entertainment*** adlı şirkətin təsisçisi olur. Məhz Qauri özü şirkətin icraçı direktoru olur. Beləliklə Qauri ilk prodüserliyini Fərəh Xanın da ilk filmi olan *Main Hoon Na (Mən yanındayam)* filmində etmişdir. Film kifayət qədər uğurlu olur və ilin ən çox gəlir gətirən ikinci filmi olur. O zamandan bəri Şahrux Xanın baş rolda olduğu 7 layihəyə məhz Qauri Xan prodüserlik etmişdir. O həmçinin Om Şanti Om filmində qonaq oyuncu olaraq iştirak etmişdir.

### Mətbuat
Qauri Xan mətbuatda tez-tez Bollivudun ən dəbli qadını olaraq qeyd olunur. Qaurinin şəkli 2008-ci ilin yanvarında Vogue jurnalının üz qabığında çıxır. Beləliklə o jurnal tərəfindən *Bollivudun birinci xanımı* adını alır.

## Prodüserlik etdiyi filmlər
* Mən yanındayam (film, 2004) / Main Hoon Na
* Sirr (film, 2005) / Paheli
* Om Şanti Om (film, 2007) / Om Shanti Om
* Billu (film, 2009) / Billu
* Mənim adım Xandır (film, 2010) / My Name Is Khan
* Həmişə bəzən (film, 2011) / Always Kabhi Kabhi
* Ra. Bir (film, 2011) / Ra. One
* Happy New Year

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* '''Gauri Khan''' IMDB səhifəsi
Eyşa Karrera

**Eyşa Karrera** (6 avqust 1973, Nyu-York, ABŞ) — ABŞ pornoaktrisası, ssenaristi və modeli. 300-dən artıq pornoqrafik filmdə iştirak etmişdir. Ateistdir.

## Həyatı
Eyşa Karrera 1973-cü ildə ABŞ-nin Nyu-York şəhərində anadan olmuşdur. Atası yapon, anası alman əsillidir. Ailədə 4 uşaqdan biridir. Uşaqlıq vaxtında piyano dərsləri almışdır. 1990-cı ildə barlarda striptizçi olaraq çalışmışdır. 1993-cü ildə isə artıq porno kassetlər yayımlamışdır. Bəzən "Cessika Bennett" ləqəbi ilə də filmlərdə iştirak etmişdir. 1998-ci ildə pornofilm olmayan "Böyük Lebovski" filmində rol almışdır. 2005-ci ildə pornoaktrisa karyerasını bitirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Rəsmi veb saytı 
*Rəsmi Bloq  
*"Big Money Shot: Asia Carrera"  Interview at Giant Robot; 1999
Tia Karrere

**Tia Karrere** (; 2 yanvar 1967) — ABŞ aktrisası, model və ifaçıdır.  2011-ci ildə "Ən yaxı Havay Albomu" olan "Huana Ke Aloha" albomuna görə "Qremmi mükafatı"na layiq görülür. Asia Karreraya bənzərliyi vardır.

## Həyatı
Tia Karrere 2 yanvar 1967-ci il tarixində ABŞ-nin Havay adasının paytaxtı Honolulu şəhərində Filippin, İspan və Çin əsilli ailədə anadan olmuşdur. 1986-cı ildən etibarən film və televiziya seriallarında iştirak etməyə başlayır. 1986-cı ildə "Zombi qarabasması" filmində Emi rolunu ifa etmişdir. 1990-cı ildə Dolf Lundqren və Brendon Li ilə birgə Kiçik Tokioda mübahisə filminə çəkilir. 1992-ci ildə Elia Samaha ilə evlənmiş və 2000-ci ildə ayrılmışdır.1994-cü ildə Arnold Şvartseneqqer ilə "Yalan doğru" filmində çəkilmişdir. 2002-ci ildə Simon Ualkelin ilə ailə həaytı qurur. Ondan Bianka Ualkelin adlı övladı dünyaya gəlir. 2003-cü ildə onun fotoları "Playboy" jurnalında çıxmışdır. 2010-cu ildə Simon Ualkeldən ayrılır.

## Albomlar

* *Dream* (1993)
* *Hawaiiana* (2007)
* *<nowiki/>'Ikena* (with Daniel Ho, 2008)
* *He Nani* (with Daniel Ho, 2009)
* *Huana Ke Aloha* (2010)

## Seçilmiş filmoqrafiya
* 1986 — Zombi qarabasması
* 1989 — Qızıl axtarışı
* 1991 — Kiçik Tokioda mübahisə
* 1994 — Yalan doğru
* 2005 — Stiç: Film
* 2005 — Aloha, Skubi-Du
* 2005 — Lilo və Stiç 2
* 2006 — Lero və Stiç

## Xarici keçidlər
* 

*Rəsmi sayt
Sonic the Hedgehog 2 (16-bit)

**Sonic the Hedgehog 2** (Sonic the Hedgehog 2 (16-bit)) - Sega oyun kompaniyası tərəfindən 1992-ci ildə yaradılan macəra oyunudur. Oyunun bu seriyasında məşhur Kirpi Sonikə Miles "Tails" Power adlı tülkü dostu kömək edir. Bu oyunun birinci hissəsindən sonra ən çox satılan oyun olmuşdur.

## Geympley
Bu oyunda ilk dəfə olaraq Kirpi Sonikə kömək edən Miles "Tails" Power adlı tülkü kömək edir. Onun iki quyruğu olduğuna görə ləqəbi "Teyls" olur. Oyunda 12 raund vardır. Telz Sonikin çətin anda köməyinə gəlir. Həmçinin, Teylz ilə mümkündür. Sonik 50 üzük topladıqdan və tullandıqdan sonra "Super Sonik"ə çevrilir.

## Xarici keçidlər
* ''Sonic the Hedgenog 2'' live.cnews.ru saytında     
* [''Sonic the Hedgehog 2'' Sonic Retro saytında](http://info.sonicretro.org/Sonic_the_Hedgehog_2_(16-bit))   
* ''Sonic the Hedgehog 2'' Sonic News Network saytında  
* ''Sonic the Hedgehog 2'' Green Hill Zone saytında  
* ''Sonic the Hedgehog 2'' Zone:0 saytında
Tiran (İran)

**Tiran** — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Tiran və Kərun şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 15,673 nəfər və 4,431 ailədən ibarət idi. Bu şəhərin keçmiş adı Tehran idi və tarixi kitablarda İsfahan Tehranı kimi tanınırdı..

## İstinadlar
Cəndəq

**Cəndəq** — İranın İsfahan ostanının Xur və Biyabanək şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,958 nəfər və 1,162  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Koroşi dialekti

**Koroşi dialekti** (Bəlucca: **کوروشی**)—Hind-Avropa dil ailəsinin Şimal-qərbi İran dillərindən və Bəluc dilinin dialektlərindəndir ki fars ostanının cənubunda yaşayan bəluclar tərəfindən danışılır. Koroşi dialektində danışanların sayı 2006-cı ildə 1000 nəfər olduğu təxmin edilib.

## Sözlər müqayisəsi

## İstinadlar
Sivənd dili

**Sivənd dili** —Hind-Avropa dil ailəsinin Şimal-qərbi İran dillərinin Mərkəzi İran qrupuna aid olan dildir ki fars ostanında xüsusilə Sivənddə danışılır.

## Sözlər müqayisəsi

## İstinadlar
Cüzdan (şəhər)

**Cüzdan** – İranın İsfahan ostanının Nəcəfabad şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,393 nəfər və 1,561 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Həsənabad (İsfahan)

**Həsənabad** — İranın İsfahan ostanının İsfahan şəhristanının Cərqaviyə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,342 nəfər və 1,197 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Çerməhin

**Çerməhin** — İranın İsfahan ostanının Lencan şəhristanının Bağ Bahadıran bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 12,292 nəfər və 3,035  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xansar

**Xansar** və ya **Xunsar** — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Xansar şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 20,490 nəfər və 6,019  ailədən ibarət idi. Əhlisinin əksəriyyəti Xansarlardan və yəhudilərdən ibarətdir, xansar dilində və Yəhudi-Xansar dilində danışırlar və şiə müsəlman və yəhudidirlər.

## Tanınmış şəxsiyyətləri
*Uriel Davidi — Tanınmış yəhudi hahamı

## İstinadlar
Rəşid Mahmudov (fizioloq)

**Mahmudov Rəşid Mahmud oğlu** () — tibb elmləri namizədi.

## Həyatı və fəaliyyəti
Rəşid Mahmudov 28 noyabr 1938-ci ildə Gədəbəy rayonunun Kəsəmən kəndində anadan olmuşdur.

1952–1955-ci illərdə Füzuli adına Böyük Qaramurad kənd orta təhsil almışdır. 1955-ci ildə, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuş, 1961-ci ildə təhsilini başa vuraraq Səhiyyə Nazirliyinin göndərişi ilə Gədəbəy rayonunun Rəsullu kənd xəstəxanasına baş həkim təyin edilmiş və 1963-cü ilə qədər burada fəaliyyət göstərmişdir.

1963–1966-cı illər arasında Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun aspiranturasında təhsil almış, 1966-cı ildən 1971-ci ilə qədər həmin institutun normal fiziologiya kafedrasında assistent kimi çalışmışdır. 1971-ci ildə normal fiziologiya kafedrasında baş müəllim kimi çalışmışdır.

1983-cü ildə "Aterosklerozun yaranmasında böyrək üstü vəzin beyin maddəsinin hormonu adrenalin və noradrenalinin (katexolaminlər) rolu" mövzusunda tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.

1991-ci ildən Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuda dosent təyin edilmişdir. Hal-hazırda Azərbaycan Tibb Universitetinin normal fiziologiya kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəşid Mahmudov

* Rəşid Mahmudov (ictimai xadim) — Zaqatala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi.
* Rəşid Mahmudov (fizioloq) — tibb elmləri namizədi, fizioloq.

## Həmçinin bax
* Rəşid
* Mahmudov
Nətənz dili

**Nətənz dili**——Hind-Avropa dil ailəsinin Şimal-qərbi İran dillərinin Mərkəzi İran qrupuna aid olan dildir ki İsfahan ostanında xüsusilə Nətənzdə  danışılır.

## İstinadlar
Xur (İsfahan)

**Xur** — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Xur və Biyabanək şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,126 nəfər və 1,754  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xalidabad

**Xalidabad** — İranın İsfahan ostanının Nətənz şəhristanının İmamzadə bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,308 nəfər və 859 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xomeynişəhr

**Xomeynişəhr** — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Xomeynişəhr şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 218,737 nəfər və 57,551  ailədən ibarət idi. Bu şəhərin adı 1930 illərdə, Rza şah Pəhləvi hakimiyyəti dövründə Sedədən Hümayunşəhrə çevrildi Hümayun, Rza şahın ləqəbi idi və 1979-cu ildə İran İslam İnqilabından sonra adı Hümayunşəhrdən Xomeynişəhrə çevrildi.

### Xomeyni Şəhr antik dövrü
Xomeyni Şəhrinin bir çox tarixi hadisələrinə İsfahanda baş verən hadisələr təsir edir. Ancaq bu bölgənin tarixi antik dövrü Sasanilər dövrünə təsadüf edir, İsfahana gedən yolda yerləşən qədim qala Sasanilərin paytaxtı olduğu görünür. İslam dövründə bu bölgə də çox vacib idi və Xozan xiyabanında böyük bir Böyük Məscidin olması keçmişdə bir şəhər olduğunu göstərir. Çünki Böyük Məscid şəhər xüsusiyyətidir və kəndlərdə yoxdur. Məhəmməd Əfqan Əfqaninin İsfahana hücumunda əsr xalqı cəsarətlə dözdü və çox sayda Mahmud qoşununu ələ keçirdi.

Şəhər (Xomeyni Şəhr) ilə İsfahan arasındakı məsafə 8 km-dir. Xomeyni Şəhr şəhəri İsfahan əyalətinin qərbində yerləşir və şimalda Borkhar və Maymeh şəhərləri, cənubda Falavarjan şəhəri, şərqdə İsfahan şəhəri və qərbdə Nəcəfabad şəhəri ilə məhdudlaşır. Bu şəhər İsfahan əyalətinin ən xoş və ən çiçəklənən bölgələrindən biridir. Torpağı Zayandehrud çayı ilə suvarılır və bütün axınları su ilə doludur. Bundan əlavə, əhəmiyyətli bir kariyes var, bu da şəhərin dörddə üçünün böyük bağlar və sahələrinin dörddə birinin olmasına səbəb olmuşdur.

"Qomış" ın materialı şəhərin cənub torpaqlarından keçir və çaydan ayrılma nöqtəsindəki bulaqlar ilə əlaqəli olduğundan suyu heç tükənmir.

Buğda, arpa, xiyar, bostan məhsulları, paxlalı bitkilər, tütün kimi meyvə və torpaq məhsulları yetişdirilir, bahar bostanları, pavilyonlar, üzüm, albalı, Nəsrabad və Gortan kimi bəzi yerlər məşhurdur və digər yerlərdə. Tapılmadı.

İqlimi mülayim və qurudur. Yaz aylarında ən yüksək temperatur 39 dərəcəni, qışda ən aşağısı 8 dərəcəni təşkil edir.

Xomeyni Şəhr Xozan, Foroş və Vernosfadran adlı üçdən çox addan meydana gəldiyindən, bu kəndlərin genişlənməsi və bir-birlərinə bağlı olması səbəbindən tədricən Homayounshahr və sonra Khomeini Shahr adlandırıldı.

## İstinadlar
Xorasqan

**Xorasqan** və ya **Bobogil** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Black Sabbath (albom)

**Black Sabbath** – İngilis heavy metal qrupu Black Sabbath-ın 13 fevral 1970-ci ildə çıxardığı ilk albomudur. Albomda qrupun "Black Sabbath", "The Wizard" və "N.I.B." kimi klassik mahnıları vardır.

## Trek siyahısı
# "Black Sabbath" – 6:16
# "The Wizard" – 4:24
# "Behind the Wall of Sleep" – 3:38
# "N.I.B." – 6:06
# "Evil Woman (Don't Play Your Game With Me)" – 3:25
# "Sleeping Village" – 3:46
# "Warning" – 10:32
Qulaq pərdəsini gərginləşdirən əzələ

**Qulaq pərdəsini gərginləşdirən əzələ** () — eyni adlı yarımkanalda yerləşərək həmin kanalın divarından və yevstax borusunun qığırdağından başlayır və çəkic sümükcüyünün dəstəsinə bağlanır; vəzifəsi çəkicin dəstəsini dartmaqla qulaq pərdəsini gərginləşdirməkdir.

## İstinadlar
İlbiz (orta qulaq)

**İlbiz** -  2½ dəfə öz oxunun başına burulmuş spiral sümük kanal - . Uzunluğu 2 sm-ə bərabərdir. İlbiz kanalının bir ucu  deyilən dəlik vasitəsilə dəhlizdən başlazır və digər ucu isə kor surətdə tamam olur.  İlbizin daxili qulaq keçəcəyinə baxan əsası -  və təbil boşluğuna doğru baxan zirvəsi -  vardır.
İlbizin sağı (istinadı) mil -  adlanır; bu konusa bənzəyir və üfüqi istiqamətdə yerləşir; kütləsi süngəri sümük maddəsindən təşkil olunmuşdur. Milin əsası -  bilavasitə daxili qulaq keçəcəyinə söykənir və üzərində ilbiz siniri şaxələrinə məxsus dəliklər vardır; bu dəliklər mil daxilində olan boylama kanalcıqlara -  keçir. İlbiz milindən ilbiz boşluğuna doğru bütün kanal boyu sümük spiral səfhə -  gedir; ancaq bi səfhə ilbiz kanalının qarşı divarına çatmır. Spiral səfhənin azad ucu ilbiz zirvəsində sivriləşir və qırmaq -  adlanır. Spiral sümük səfhəsinin əsasında dar kanal -  vardır; bu kanal mildə olan boylama kanalcıqlarla birləşir; həmin kanalda spiral qanqlion (ilbiz sinir qanqlionu) yerləşir.
İlbiz boşluğu spiral səfhə vasitəsilə iki şöbəyə bölünür: 1) dəhliz pilləkəni -  dəhlizlə birləşir və 2) təbil pilləkəni -  ilbiz pəncərəsi vasitəsilə təbil boşluğuna açılır.  Təbil pilləkənində ilbiz pəncərəsi yaxınlığında ilbiz su kəmərinin dəliyi -  yerləşmişdir. İlbizin spiral səfhəyə qarşı duran divarında ikinci bir spiral səfhə -  vardır.
## Mənbələr
* İnsanın Normal Anatomiyası, K. Balakişiyev, 1980, Maarif, III cild, səh. 341, UB-999,
Xorzuq

**Xorzuq** — İranın İsfahan ostanının Borxar şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 20,301 nəfər və 5,478 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Daran

**Daran** — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Fəridən şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 18,930 nəfər və 4,763  ailədən ibarət idi. Əhalisi ustaclılar, qaşqaylar, bəxtiyarilər, gürcülər və ermənilərdən ibarətdir, fars dili, azərbaycan dili, gürcü dili, erməni dili, qaşqay dili və bəxtiyari dialekti bu şəhərdə danışılır. Əhalisinin əksəriyyəti şiə müsəlmandır,ermənilər xristiandırlar.

## İstinadlar
Xəlfəli məhəlləsi

**Xəlfəli məhəlləsi** — Qazaxın Xəlfəli kəndindən köçüb gəlmiş tayfalar tərəfindən salınmış məhəllə. 

Gəncənin yeni məhəllələrindən biri. Sarı Ələkbər bu məhəllənin yetirməsidir

## Mənbə
* **Müəllif:** *[[Fərrux Əhmədov]]* - "Gəncənin tarix yaddaşı"

## Həmçinin bax

* Gəncə məhəllələri
* Xəlfəli məscidi
Xəlfəli məscidi

**Xəlfəli məscidi** —  Azərbaycanın Gəncə şəhərində tarixi-memarlıq abidəsi.

## Tarixi

Xəlfəli məscidi  iki gümbəzlidir.
Məscidin Qazaxın Xəlfəli kəndindən köçüb gəlmiş tayfalar tərəfindən tikildiyi müəyyən edilmişdir. Məscidi tikən ustanın adı məlum deyil. Dini abidə kimi tikilmiş və istifadə olunmuşdur. Sovet Hakimiyyəti qurulduqdan sonra ateizm təbliğatının gücləndiyi bir dövrdə məsciddən anbar kimi istifadə olunmuşdur.

## Mənbə

* http://gencemedeniyyet.com/main/main/mescidler/133-x601lf601li-m601scidi.html

## Həmçinin bax

* Zərrabi məhəlləsi
* Gəncə məhəllələri
Dəhliz (orta qulaq)

**Dəhliz** () — labirintin mərkəzi hissəsini təşkil edir; ilbiz ondan önə və içəriyə, yarımdairəvi kanallar dala, bayır və yuxarı tərəfə yerləşir.

## Oval pəncərə (orta qulaq)
## İlbiz pəncərəsi (orta qulaq)
## Mənbələr
* İnsanın Normal Anatomiyası, K. Balakişiyev, 1980, Maarif, III cild, səh. 341, UB-999,
Dürçə Piyaz

**Dürçə Piyaz** – İranın İsfahan ostanının Xomeynişəhr şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 43,183 nəfər və 12,038  ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Dehagan

**Dehagan** – İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Dehagan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 16,899 nəfər və 4,664 ailədən ibarət idi. Əhalisi bəxtiyarilər və qaşqaylardan ibarətdir, fars dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar