Hörümçək-adam

**Hörümçək-adam** () — Marvel Comics tərəfindən nəşr edilən ABŞ komikslərində görünən uydurma superqəhrəman. Personaj yazıçı-redaktor Sten Li və yazıçı-rəssam Stiv Ditko tərəfindən yaradılmış və ilk dəfə komikslərin Gümüş dövründə *"[[Amazing Fantasy]]"* komiksinin 15-ci sayında (avqust 1962) peyda olmuşdur. Marvel Kainatında valideynləri Riçard və Meri Parker təyyarə qəzasında öldüyü üçün Nyu-York şəhərində Mey xala və Ben əmi tərəfindən böyüdülən və əsl adı **Piter Parker** () olan personaj kimi düşünülmüşdür. Li və Ditko onu yeniyetməlik dövrünün normal çətinlikləri və maddi problemləri ilə üzləşməli olan personaj kimi təsvir etmişdirlər və onun üçün bir çox köməkçi personajdan istifadə etmişdirlər: *"[[Daily Bugle]]"* qəzetinin baş redaktoru Cey Cona Ceymson, sinif yoldaşları Fleş Tompson və Harri Ozborn, romantik münasibətdə olduğu Qven Steysi və Meri Ceyn Uotson. Personajın mənşə hekayəsinə görə radiokativ hörümçək tərəfindən sancılan Piter Parker hörümçəklərə xas güc və bacarıqlar əldə edir: divarlara dırmaşmaq, biləklərinə taxdığı "toratan" adlı xüsusi alətlərlə hörümçək toru atmaq və "hörümçək hissi" sayəsində təhlükəyə cəld reaksiya vermək. Əldə etdiyi bu güclər ona Doktor Osminoq, Yaşıl qoblin və Venom kimi güclü düşmənlərə qarşı mübarizə aparmaq imkanı yaradır. Hekayəyə görə o, əvvəlcə güclərindən saymazyana istifadə edir, lakin əmisini öldürən oğrunun qaçmasına şərait yaratdığını öyrəndikdən sonra gücünün məsuliyyətini dərk edir.

Hörümçək-adamın 1960-cı illərin əvvəllərində peyda olduğu dövrdə superqəhrəman komikslərində yeniyetmə personajlar protaqonistlərin köməkçisi rolunda çıxış edirdilər. *"Hörümçək-adam"* seriyası Hörümçək-adam gizli şəxsiyyəti ilə fəaliyyət göstərən kuinsli lisey tələbəsi Piter Parkerlə bu tendensiyaya son qoymuşdur. Personajın "rədd olunma, tutarsızlıq, tənhalıq" kimi vəsvəsələrə malik olması gənc oxucuların onla təmas qurmasını asanlaşdırırdı. Hörümçək-adam köməkçi personaj xüsusiyyətlərinə malik olsa da, əvvəlki gənc superqəhrəmanlardan (Robin və Baki) fərqli olaraq onun Betmen və Kapitan Amerika kimi superqəhrəman məsləhətçiləri yox idi. Buna görə də "böyük gücün böyük məsuliyyət gətirdiyini" (bu ifadə ilk Hörümçək-adam hekayəsinin sonuncu panelində işlədilmişdi) özü öyrənməli idi.

Marvel Hörümçək-adam personajını bir çox komikslərində istifadə etmişdir. İlki və ən uzun davam edəni *"[[The Amazing Spider-Man]]"* komiks seriyasıdır. İllər keçdikcə Piter Parker personajı utancaq, antisosial Nyu-York tələbəsindən problemli, amma diqqətli kollec tələbəsinə, evli lisey müəlliminə, təkbaşına işləyən frilans fotoqrafa çevrilmişdir. 2010-cu illərdə Marvel nəşriyyatının ən tanınmış superqəhrəman komandası Qisasçılara qoşulur. Hörümçək-adamın düşməni Doktor Osminoq da 2012–2014-ci illərdə davam edən, Piter Parkerin öldüyü bədən dəyişdirmə hekayəsində Hörümçək-adam şəxsiyyətini götürür. Bunlardan əlavə, Marvel Hörümçək-adamın alternativ versiyalarını yaradaraq komikslərini nəşr etmişdir: gələcəyin Hörümçək-adamı Migel O'Haranın macəralarından bəhs edən *"[[Hörümçək-adam 2099|Spider-Man 2099]]"*, alternativ kainatda gənc Piter Parkerin macəralarından söz açan *"[[Ultimate Spider-Man]]"* və Piter Parkerin ölümündən sonra Hörümçək-adam rolunu alan Maylz Moralesi təsvir edən *"[[Ultimate Comics Spider-Man]]"*. Maylzın daha sonra əhəmiyyəti artırılmış, Piterlə birlikdə işləməyə başlamışdır.

Hörümçək-adam ən populyar və uğurlu superqəhrəmanlardan biridir. Marvel-in bayraqdaşıyan personajı və şirkətin talismanı olan Hörümçək-adam saysız mediada peyda olmuşdur. Bunlara animasiya və live-action teleserialları, qəzet komiks stripləri və film seriyaları daxildir. Personaj ilk dəfə Denni Siqren tərəfindən 1974-cü ildən 1977-ci ilə kimi davam etmiş "Elektrik şirkəti" sketçi "Hörümçək superhekayələri"ndə canlandırılmışdır. Filmlərdə Hörümçək-adam rolunu Tobi Maquayr (2002–2007), Endrü Qarfild (2012–2014) və Tom Holland ifa etmişdirlər. Tom Holland 2016-cı ildən bəri Hörümçək-adamı Marvel Kinematoqrafiya Kainatında canlandırır. Riv Karni 2010-cu ildə *"[[Spider-Man: Turn Off the Dark]]"* teatr tamaşasında Hörümçək-adam rolunda çıxış etmişdir. Hörümçək-adam superqəhrəman və komiks personajı kimi yaxşı qəbul olunmuşdur. DC Comics nəşriyyatının ən populyar superqəhrəmanları Supermen, Betmen və Ecazkar qadınla birlikdə bütün dövrlərin ən populyar komiks personajlarından biri hesab olunur.

## Nəşrolunma tarixi

### Yaradılma və inkişaf

1962-ci ildə Fantastik dördlüyün uğurundan sonra Marvel Comics redaktoru və əsas yazıçı Sten Liyə yeni superqəhrəman ideyası ilə çıxış etmək imkanı verilmişdi. Sten Linin sözlərinə görə Hörümçək-adamı yaratmaq ideyası gənclərin komikslərə olan tələbatından və yeniyetmələrin asan təmas qura biləcəkləri personaj yaratmaq istəyindən doğmuşdur. Sten Li avtobioqrafiyasında qeyri-superqəhrəman pulp-jurnal cinayət döyüşçüsü Hörümçəkdən xeyli təsirləndiyini qeyd etmişdir. Bir çox müsahibələrində isə divarda dırmaşan hörümçəyi seyr edərkən personajı yaratmaq ideyasının yarandığını bildirmişdir. Sten Li avtobioqrafiyasında hekayənin doğru olub-olmadığı barədə tez-tez tərəddüd keçirdiyini əlavə etmişdir. O dövrdə yeniyetmə superqəhrəmanlara sonu "oğlan" () ilə bitən adlar verilsə də, Li "Hörümçək-adam" () adını seçmişdir. Çünki Sten Li personajın seriya davam etdikcə yaşlanmasını istəmiş, bundan əlavə, "Hörümçək-oğlan" adının personajın digər superqəhrəmanlara nisbətən keyfiyyətsiz görünməsinə səbəb olacağını düşünmüşdür. O vaxt Sten Li personaj üçün Marvel nəşriyyatçısı Martin Qudmanın razılığını almalı idi. 1986-cı ildə bir müsahibədə Sten Li arqumentlərinin Qudmanın etirazlarını üstələdiyini ətraflı şəkildə təsvir etmişdir. Nəhayət, Qudman *"Amazing Adult Fantasy"* elmi fantastika və fövqəltəbii komiks antologiyasının 5 iyun 1962-ci ildə satışa buraxılmış 15-cı və sonuncu sayında (bu zaman antologiya *"[[Amazing Fantasy]]"* adlandırılmışdı) personajı yoxlamağa icazə vermişdir. Sten Li qeyd etmişdir ki, *"Amazing Fantasy"* komiksinin 15-cı saydan sonra ləğv olunmasının səbəbi Qudmanın ona Hörümçək-adamdan istifadə etməsinə icazə verməsi olmuşdur. Sonuncu say olmasına baxmayaraq baş məqalədə "Hörümçək-adam hər ay *Amazing*-də görünəcək" () sözləri yazılmışdı.

Hər şeyə baxmayaraq, Li Hörümçək-adam və "adi yeniyetmə" konsepsiyası üçün Qudmanın razılığını almış və rəssam Cek Körbi ilə görüşmüşdür. Komiks tarixçisi Qreq Tikstona görə Körbi Sten Liyə 1950-ci illərdə Co Simonla birlikdə hazırladığı nəşr olunmamış personaj haqqında danışmışdır. Qoca cütlüklə yaşayan və yetim olan bu personaj ona supergüclər verən sehrli üzük tapırdı. Li dərhal Körbi ilə hekayə barədə müzakirə aparmış və daha sonra Körbidən personajı dəqiqliklə təsvir etməsini və bir neçə səhifə çəkməsini istəmişdir. Stiv Ditko isə konturçu olmalı idi. Li Körbinin ilk 6 səhifəni ona göstərdiyi anı belə xatırlayır: "Onun istifadə etdiyi üslubdan *nifrət etdim*! O, pis bir şey etməmişdi, sadəcə bu, istədiyim personaj deyildi; o, çox qəhrəmancasına görünürdü". Li bu dəfə Ditkoya yönəlmiş və onun vizual stilini bəyənmişdir. Ditko xatırlayır:

Personaj Ditko tərəfindən dizayn olunsa da, Li Ditkonun kover-artını bəyənməmiş və Körbidən Ditkonun konturladığı üzlüyə düzəliş etməsini istəmişdir. Bunu 2010-cu ildə Li belə izah etmişdir: "Mən düşündüm ki, üzlüyü Cek tərtib etməlidir, çünki mənim həmişə Cekin üzlüklərinə böyük güvənim var idi".

Ditko onun və Linin personajın yaradılmasında verdikləri töhfələr haqqında Geri Martinə verdiyi və *"Comic Fan"*-ın 2-ci buraxılışında (yay 1965) nəşr olunmuş poçt-müsahibədə demişdir: "Sten Li adı fikirləşdi. Mən kostyumu, biləklərdəki toratan aləti və hörümçək siqnalını hazırladım". Həmin dövrdə Ditko incəsənət məktəbində onun sinif yoldaşı olmuş məşhur fetiş rəssamı Erik Stentonla bir Manhetten studiyasını bölüşürdü. 1988-ci ildə Stenton Tikstona verdiyi müsahibədə bildirmişdi ki, Hörümçək-adam personajının yaradılmasına verdiyi töhfə "demək olar ki, sıfır" olsa da, bir neçə ideya vermişdir: "Lakin hər şey Ditkonun özü tərəfindən yaradıldı… Mən düşünürəm ki, əllərdən çıxan torla bağlı məsələni mən əlavə etdim".

Körbi Linin hekayə versiyası barədə mübahisə etmiş və Linin personajın yaradılmasına minimal töhfə verdiyini söyləmişdir. Körbiyə görə Hörümçək-adam ideyası 1950-ci illərdə Co Simonla birlikdə Crestwood Publications komiksi *"Black Magic"* üçün dizayn olunan, lakin istifadə olunmayan Gümüş hörümçək adlı personaja əsaslanır. Simon 1990-cı ildə avtobioqrafiyasında Körbinin açıqlamaları ilə razılaşmamış, *"Black Magic"* komiksinin bir faktor olmadığını bildirmiş, onun Hörümçək-adam adını (daha sonra Gümüş hörümçək) fikirləşdiyini, Körbinin isə hekayə və gücləri müəyyən etdiyini bildirmişdir. Simon qeyd etmişdir ki, onların yaratdığı bu personaj Simonun Archie Comics superqəhrəmanı Milçək üçün bazis rolunu oynamışdır. Stiv Ditko Sten Linin DC Comics personajı Şahin-adamın () adını bəyəndiyini, Hörümçək-adam adını bu səbəbdən seçdiyini bildirmişdir.

Simon Körbinin orijinal Hörümçək-adam versiyasını Sten Liyə göstərdiyini, Linin yeni personaj üçün bir neçə səhifə çəkməsini istədiyini, lakin nəticələri bəyənmədiyini bildirmişdir. Simon Körbinin çəkdiyi Hörümçək-adamı "hörümçək torlu Kapitan Amerika" adlandırmışdı. Yazıçı Mark Evanier bildirmişdir ki, Linin Körbinin personajını "qəhrəmanca" hesab etməsi ağlabatan deyil: Körbi hələ də *"Amazing Fantasy"* #15 və *"The Amazing Spider-Man"* #1 üçün üzlüklər çəkirdi. Evanier Körbinin digər vəzifələrindən əlavə Hörümçək-adamı çəkmək üçün "çox məşğul" olduğunu bildirməsinin mübahisəli olduğunu qeyd etmişdir, çünki Evanierə görə Körbi həmişə "məşğul" idi. Nə Li, nə də Körbinin izahları sehrli üzük kimi əsas hekayə elementlərindən imtina edilməsinin səbəblərini açıqlamır. Evanierə görə bu qəfil dəyişikliyin ən məqbul izahı Qudman və ya onun köməkçilərindən birinin Hörümçək-adamın Körbi tərəfindən Milçəyə çox oxşar çəkilməsi və düşünülməsinə qərar verməsi idi.

Müəllif və Ditko tədqiqatçısı Bleyk Bellə görə personajın Milçəyə oxşadığını bildirən şəxs Ditko idi. Ditko xatırlayır: "Sten Ceki Milçək haqqında çağırdı" və "bir neçə gün sonra Sten mənə hekayə panelindəki çatışmazlıqları həll etməyi tapşırdı". Bu komiksin təbiətinin dəyişdiyi an idi. "Sehrli üzük, yetkin Hörümçək-adam və Hörümçək-adam hekayəsində yer alacaq əfsanəvi ideyaları çıxar". Li Ditkodan hörümçək tərəfindən sancılan və güclər qazanan yeniyetmə personaj yaratmasını istəmişdir. Personajın ilkin yaradılmış versiyasının buraxılışı haqqında Ditko demişdir: "Mən hələ də Hörümçək-adamın kimin ideyası olduğunu bilmirəm". Körbi 1971-ci ildə verdiyi bir müsahibədə personajın formalaşmasında ən böyük rolun Ditkoya məxsus olduğunu bildirmişdir. Hələ də ilkin ideyanı verdiyini iddia edən Sten Ditkonun rolunu qəbul etmiş və demişdir: "Əgər Stiv həmyaradıcı kimi tanınmaq istəyirsə, onun buna layiq olduğunu düşünürəm". O hətta əlavə edib bildirmişdir ki, Ditkonun kostyum dizaynı personajın uğurunun açarı idi; kostyum personajın bütün bədənini örtdüyündən dünyada hər cür irqdən insanlar özünü kostyumun içində təsəvvür edə bilirdilər. Bu isə insanların personajla təmas qurmasını asanlaşdırırdı.

### Uğur
Hörümçək-adamın təqdimatından bir neçə ay sonra nəşriyyatçı Qudman bu sayın satış rəqəmlərinə nəzər yetirmiş və şoka düşmüşdür: bu, Marvel nəşriyyatının ən çox satılanlarından biri olmuşdur. Beləliklə, 1963-cü ilin martında Hörümçək-adamın solo komiks seriyası *"[[The Amazing Spider-Man]]"* başlamışdır. Komiks tezliklə Marvel nəşriyyatının ən çox satılan komikslərindən biri olmuş, personaj isə sürətlə mədəni ikonaya çevrilmişdir. 1965-ci ildə *"[[Esquire]]"* jurnalı tərəfindən keçirilmiş sorğuda kollec tələbələri Hörümçək-adamı digər Marvel personajı Halk, Ernesto Çe Gevara və Bob Dilanla birlikdə favorit inqilabçı ikonalarından biri seçmişdirlər. Müsahibə verən bir iştirakçı Hörümçək-adamı seçmə səbəbini belə izah etmişdir: "O, kədər, pul problemi və mövcudluğunun sualı ilə boğuşurdu. Qısaca, o, bizdən biri idi". Ditkonun komiksin 38-ci buraxılışından (iyul 1966) sonra getməsinin ardından Con Romita onu əvəzləmiş və bir neçə il boyunca komiksi çəkməyə davam etmişdir. 1968-ci ildə Romita yaşlı oxucuların diqqətini çəkmək üçün *"[[The Spectacular Spider-Man]]"* komiks jurnalında Hörümçək-adamın əlavə hekayələrini də çəkmişdir. Jurnal cəmi iki say davam etsə də, bu, orijinal seriyanın 1964-cü ildə buraxılmış yay illikləri istisna olmaqla, ilk Hörümçək-adam spin-off nəşri idi.

1970-ci illərin əvvəlində Hörümçək-adam hekayəsi hətta Comics Code Authority senzurasının yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur. Əvvəllər komikslərdə narkotik maddələrin (mənfi şəkildə belə) təsvirinə qadağa qoyulmuşdu. Lakin 1970-ci ildə ABŞ Sağlamlıq, Təhsil və Rifah Nazirliyi Sten Lidən Marvel nəşriyyatının ən yaxşı satılan komikslərinin birində narkotik maddələrin zərəri barədə mesaj verməyi xahiş etmişdilər. Li bunun üçün *"The Amazing Spider-Man"* komiksinin 96–98-ci saylarını (may-iyul 1971) seçmişdir. Bu saylarda təsvir olunan hekayə arkında narkotik maddələrin istifadəsinin mənfi nəticələri göstərilirdi. Hekayədə Piter Parkerin dostu Harri Ozborn narkotik maddələrin aludəçisinə çevrilmişdi. Hörümçək-adam Yaşıl qoblinə (Norman Ozborn, Harrinin atası) qarşı döyüşəndə Harrinin bu sirrini deməklə onu məğlub edirdi. Hekayədə tamamilə antinarkotik mesaj təsvir olunsa da, Comics Code Authority komiksin nəşrinə icazə verməmişdir. Buna baxmayaraq, Marvel Comics Comics Code Authority-nin təsdiqi olmadan komiksi nəşr etmişdir. Saylar o qədər yaxşı satılmışdı ki, senzuranın komiks sənayesindən kənarlaşmasına və yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur.

1972-ci ildə ikinci aylıq Hörümçək-adam komiksi nəşr olunmağa başlamışdır: *"[[Marvel Team-Up]]"*. Bu komiksdə Hörümçək-adam digər superqəhrəman və supercinayətkarlarla partner olurdu. Bu andan etibarən Hörümçək-adamın sadəcə ən az iki komiksi olmuşdur. 1976-cı ildə əsas seriyaya paralel olaraq ikinci solo seriya *"[[Peter Parker, the Spectacular Spider-Man]]"* nəşr olunmağa başlamışdır. 1985-ci ildə nəşr olunmağa başlayan üçüncü Hörümçək-adam komiksi *"[[Web of Spider-Man]]"* *"Marvel Team-Up"* komiksini əvəzləmişdir. 1990-cı ildə dördüncü aylıq Hörümçək-adam komiksi *"[[Peter Parker: Spider-Man|Spider-Man]]"* nəşr olunmağa başlamışdır. *"[[Torment (hekayə)|Torment]]"* hekayəsinin də yer aldığı bu komiks seriyası Todd Makfarleyn tərəfindən yazılmış və çəkilmiş, bir neçə fərqli üzlüklə debüt etmişdir. Komiksin müxtəlif versiyaları ümumilikdə 3 milyondan çox nüsxə (sənaye rekordu) satmışdır. Bir neçə məhdud seriya, one-shot və əlaqəli komiks nəşr olunmuşdur. Bundan əlavə, Hörümçək-adam digər komikslərdə tez-tez kameo və qonaq personaj rolunda çıxış edir. 1996-cı ildə *"[[The Sensational Spider-Man]]"* komiksi *"Web of Spider-Man"* komiksini əvəz etmişdir.

1998-ci ildə yazıçı-rəssam Con Birn 13 saydan ibarət *"[[Spider-Man: Chapter One]]"* adlı məhdud komiks seriyasında (dekabr 1998 – oktyabr 1999) Hörümçək-adamın mənşəyinə düzəlişlər etmişdir. Con Birn daha öncə DC Comics nəşriyyatının *"[[The Man of Steel (komiks)|The Man of Steel]]"* komiksində Supermenin mənşəyinə bənzər düzəlişlər etmişdi. Eyni zamanda orijinal *"The Amazing Spider-Man"* komiksi 441-ci sayında (noyabr 1998) başa çatmış və *"The Amazing Spider-Man"* yenidən nəşr olunmağa başlamışdır (yanvar 1999). Lakin 2003-cü ildə Marvel *"The Amazing Spider-Man"* orijinal buraxılış sayını yenidən təqdim etmiş, 59-cu say 500-cü say (dekabr 2003) olmuşdur.

*"The Amazing Spider-Man"* komiksi 545-ci sayına (dekabr 2007) çatanda Marvel onun spin-off buraxılışlarının nəşrini dayandırmış, əvəzində *"The Amazing Spider-Man"* 546–548-ci saylarından (hamısı yanvar 2008) etibarən ayda 3 dəfə buraxılmağa başlamışdır. Komiks ayda 3 dəfə olmaqla 2010-cu ilin noyabrına qədər nəşr olunmuşdur. Daha sonra hər sayın səhifə sayısı 22-dən 30-a qaldırılmış və 648–649-cu saylardan (hər ikisi noyabr 2010) etibarən ayda iki dəfə nəşr olunmağa başlamışdır. Növbəti il Marvel ayda iki dəfə nəşr olunan *"The Amazing Spider-Man"* komiksi ilə yanaşı *"[[Avenging Spider-Man]]"* adlı spin-off komiks təsis etmişdir. Bu 2007-ci ilin sonunda ləğv olunan spin-off komikslərindən sonra ilk spin-off komiks idi. *"The Amazing Spider-Man"* müvəqqəti olaraq 700-cü sayında (dekabr 2012) başa çatmış və Piter Parkerin bədənini ələ keçirərək yeni Hörümçək-adam olmuş Doktor Osminoqdan bəhs edən *"[[The Superior Spider-Man]]"* əvəzlənmişdir. *"The Superior Spider-Man"* çox böyük kommersial uğur əldə etmişdir. Komiks 31 say davam etmiş, daha sonra əsl Piter Parkerin qayıtması və *"The Amazing Spider-Man"* komiksinin 2014-cü ilin aprelində yenidən nəşr olunmağa başlaması ilə başa çatmışdır.

2015-ci ildə nəşr olunan *"[[Secret Wars (komiks, 2015)|Secret Wars]]"* komiksindən sonra "All-New, All-Different Marvel" tədbiri çərçivəsində bir çox Hörümçək-adam komiksi ya yaradılmış, ya da yenidən başladılmışdır. Onlardan biri olan *"The Amazing Spider-Man"* Piter Parkerin *Parker Industries* adlı şirkəti idarə etməsində və uğurlu biznesmen olmasından bəhs edir.

## Personaj sinopsisi

### Bioqrafiya

Nyu-York şəhərinin Kuins bölgəsinin Forest-Hils rayonunda yerləşən Midtaun liseyinin tələbəsi olan Piter Parker əmisi Ben və xalası Meylə yaşayan, elmə böyük maraq göstərən gəncdir. *"[[Amazing Fantasy]]"* jurnalının 15-ci sayında (avqust 1962) göstərildiyi kimi o, elmi sərgidə radioaktiv hörümçək (paneldə səhvən cücülər sinfində təsnif olunub) onu sancır və Piter hörümçəkkimilərə xas olan çeviklik və proposional güc əldə edir. Supergücdən əlavə Parker divara və tavana dırmaşmaq bacarığı qazanır. Elmdən yaxşı başı çıxan Parker biləyə taxılan və torabənzər yapışqan maddə atan kiçik alət – toratanlar düzəldir. Əvvəlcə bu güclərindən öz mənafeyi üçün istifadə etmək istəyən Parker özünə bir kostyum hazırlayır və Hörümçək-adam kimi yeni televiziya ulduzuna çevrilir. Buna baxmayaraq, qaçan oğrunu tutmaq şansından istifadə etməkdən qayğısızca imtina edir və ironik bir şəkildə qaçan bu oğru Ben əmini öldürür. Hörümçək-adam qatilin izinə düşür, onu yaxalayır və öyrənir: "Böyük güc böyük məsuliyyət gətirir!".

Supergüclərinə baxmayaraq Parker dul qalmış xalasına maddi cəhətdən kömək edir, liseydə ona sataşan oğlanların (xüsusilə, futbol ulduzu Fleş Tompson) təhqirlərinə dözür və Hörümçək-adam kimi qəzet nəşriyyatçısı Cey Cona Ceymsonun qınaq obyektinə çevrilir. İlk dəfə düşmənləri ilə döyüşəndə kostyumlu macəraların çətinliyinin fərqinə varır. Liseyi bitirdikdən sonra Parker İmperiya Ştat Universitetinə (Kolumbiya Universiteti və Nyu-York Universitetini xatırladan uydurma universitet) daxil olur. Burada o, otaq yoldaşı və ən yaxın dostu Harri Ozborn və sevgilisi Qven Steysi ilə tanış olur. Daha sonra Mey xala onu Meri Ceyn Uotsona təqdim edir. Piterin Harrinin narkotik maddələrlə bağlı problemi ilə əlləşməsi, üstəlik Harrinin atası Normanın onun əzəli düşməni Yaşıl qoblin olduğunu öyrənməsi onu bir müddət kostyumlu şəxsiyyətindən əl çəkmək barədə düşünməsinə vadar edir. Qven Steysinin atası, Nyu-York Polis Departamentinin detektiv kapitanı Corc Steysi Hörümçək-adamla Doktor Osminoq arasında baş vermiş döyüş zamanı ölür (#90, noyabr 1970).

121-ci sayda (iyun 1973) Yaşıl qoblin Qven Steysini Bruklin körpüsünün (təsvirə görə) və ya Corc Vaşinqton körpüsünün (mətnə görə) qülləsindən atır. Hörümçək-adam onu xilas etməyə çalışsa da, Qven Steysi ölür. 125-ci sayın məktublar səhifəsində bir qeyddə bildirilir: "Bizə bunu demək çətin olsa da, Hörümçək-adamın atdığı tor onu qəfildən saxladığından Qvendə onurğanın inciməsinə, faktiki olaraq, onun ölümünə səbəb olmuşdur". Növbəti sayda Hörümçək-adamla döyüşən Yaşıl qoblin özünün ölümünə səbəb olur.

Qvenin ölümünün kədərindən qurtula bilməyən Parker axırda Uotsana qarşı hislər bəsləməyə başlayır və onlar "sevgilidən çox sirrdaşa" çevrilirlər. Nəhayət onlar arasında romantik münasibətlər yaranır: 182-ci sayda (iyul 1978) Parker ona sevgisini etiraf edir, lakin növbəti sayda rədd edilir. Parker 185-ci sayda kollecdən məzun olur və utancaq Debra Uitmanla münasibətdə olmağa başlayır. 194-cü sayda (iyul 1979) işvəbaz kostyumlu oğru Felisiya Hardi – Qara pişiklə tanış olur.

1984–1988-ci illərdə Hörümçək-adam sinəsində ağ hörümçək simvolu olan qara kostyum geyinir. Bu kostyumun mənşəyi *"[[Secret Wars]]"* komiks seriyasında Yerin əsas superqəhrəmanları və supercinayətkarları arasında xarici planetdə baş tutan döyüşdə iştirakı ilə bağlıdır. *"The Amazing Spider-Man"* komiksinin 252-ci sayında qayıdanda kostyumu geyinməyə davam edir. Personajın uzun müddət dəyişilməyən dizaynındakı bu dəyişiklik mübahisələri də özü ilə gətirmişdir: bəzi qatı fanatlar bunu müqəddəs bir şeyə hörmətsizliklə bir tutmuşdular. Rəqibləri olan DC Comics personajları Supermen və Betmendə olduğu kimi Hörümçək-adamın ənənəvi qırmızı-göy kostyumun ikonaya çevrildiyi barədə mübahisə etmişdirlər. Yaradıcılar daha sonra açıqlamışdırlar ki, qara kostyum əslində yadplanetli simbiotdur: Hörümçək-adam daha sonra böyük çətinliklə ondan qurtulsa da, simbiot Venom şəklində dəfələrlə ondan qisas almağa gəlir.

*"The Amazing Spider-Man"* komiksinin 290-cı sayında (iyul 1987) Parker ikinci dəfə Uotsana təklif edir və iki say sonra Uotson təklifi qəbul edir. *"The Amazing Spider-Man Annual"* komiksinin 21-ci sayında (1987) onların toyu baş tutur. Komikslərdəki bu hadisə real həyatda zarafat toyu ilə reklam edilmişdir: 5 iyun 1987-ci ildə Tara Şennon (Uotson) kimi modellərin və Sten Linin iştirakı ilə Şea stadionunda. Buna baxmayaraq, Cim Şuterin məzmunu əsasında bu hadisəni nəql edən Deyvid Mişelini 2007-ci ildə demişdir: "Mən düşünmürdüm ki, onlar həqiqətən evlənməli idilər… Mən əslində başqa bir versiya hazırlamışdım, hansı ki, istifadə olunmadı".

Mübahisəli bir hekayədə Piter Ben Reylinin – Qırmızı hörümçəyin (kollec professoru Maylz Uorren tərəfindən yaradılmış Piterin klonu) əsl Piter Parker olduğuna, özünün isə klon olduğuna inanır. Piter Hörümçək-adam şəxsiyyətini bir müddətliyinə Ben Reyliyə təhvil verir. Lakin Ben Reylinin qayıdan Yaşıl qoblin tərəfindən öldürülməsindən və klon olduğu aydın olandan sonra yenə Hörümçək-adam olur. 2005–2006-cı illərdə nəşr olunmuş hekayələrdə (məsələn, *"[[Spider-Man: The Other|The Other]]"*) o yeni hörümçək gücləri əldə edir: bioloji toratanlar, qollarından çıxan zəhərli iynələr, insanları arxasından sancmaq, gücləndirilmiş Hörümçək hissi və gecə görüşü, artırılmış güc və sürət. Piter daha sonra Yeni Qisasçıların üzvü olur və əsl şəxsiyyətini bütün dünyaya açıqlayır, lakin bu onda bir sıra problemlərə səbəb olur. Onun Meri Ceynlə evliliyi və ictimaiyyət qarşısında maskasını çıxarması *"[[Spider-Man: One More Day|One More Day]]"* adlı başqa bir mübahisəli hekayədə ləğv olunur: Parkerin Mefisto ilə Şeytan müqaviləsi imzalaması bunlarla yanaşı Harri Ozbornun dirilişinə və Hörümçək-adamın ənənəvi güclərinin qayıtmasına səbəb olur.

Bu hekayə baş redaktor Co Kesedanın göstərişi ilə hazırlanmışdır. O demişdir: "Piterin tək olması Hörümçək-adam dünyasının təməlinin əsas hissəsini təşkil edir". Bu, Keseda ilə yazıçı Cozef Maykl Strajinski arasında fikir ayrılığının yaranmasına səbəb olmuşdur: "Mən Coya dedim ki, hekayə arkının son iki sayından mənim adımı çıxarın". Strajinskinin hekayə arkının yekunlaşdırdığı sayda Keseda demişdir:

Yenilənmədən sonra Parkerinin şəxsiyyəti ictimaiyyət tərəfindən bilinmir, lakin digər superqəhrəmanlara məlum olur. Parkerin xalası Mey Cey Cona Ceymsonun atası Cey Ceymson ilə evlənir. Parker *Horizon Labs* araşdırma mərkəzinin işçisi olur. 700-cü sayda Doktor Osminoq Piter ilə bədənlərini dəyişir və iki il davam edən *"The Superior Spider-Man"* seriyasında Piter Parker ortalıqda olmur, Doktor Osminoq Hörümçək-adam kimi çıxış edir. Piter axırda bədəninin kontorulunu ələ keçirir. Piter Parkerin qayıdışından sonra 2014-cü ilin aprelində *"The Amazing Spider-Man"* yenidən bərpa olunur. *Parker Industries* şirkətinin qurulmasından sonra Piter Parker milyonçuya çevrilir. 2014-cü ilin dekabrında *"[[Death of Wolverine]]"* komiksindən sonra Hörümçək-adam Cin Qrey məktəbinin yeni direktoru olur və Şimal porsuğunun *"[[Wolverine and the X-Men (komiks)|Wolverine and the X-Men]]"* komiks seriyasındakı rolunu götürərək İks-adamlar hekayələrində daha tez-tez görünməyə başlayır.

### Şəxsiyyət və mövzular

Müasir dövrün jurnalistlərindən birinin dediyi kimi "Hörümçək-adamın dəhşətli şəxsiyyət problemi, alçaqlıq kompleksi, qadınlara qarşı qorxusu var. O, antisosial, Edip kompleksli, tez-tez səhvlər buraxan… aktiv nevrotikdir". Seçimlərinə görə acı çəkən, həmişə düz olanı etməyə çalışan Hörümçək-adam yenə də qanunsuz intiqamçı və ya ağıllı cinayətkar olduğuna qərar verə bilməyən məsul şəxslər tərəfindən şübhə ilə baxılır.

Mədəniyyət tarixçisi Bredford Raytın qeydləri:

1960-cı illərin ortalarındakı siyasi qarşıdurmalar komiks dünyasından da təsirsiz ötüşməmişdir. 1960-cı illərin əvvəllərindəki Marvel komiksləri kommunizm və Soyuq müharibə mövzularına da toxunmuşdur. Rayt yazır:

### Güclər, bacarıqlar və təchizat
Radiokativ hörümçəyin Piter Parkeri sancması onun bədənində bəzi mutasiyalara səbəb olaraq hörümçək gücləri qazanmasına səbəb olmuşdur. Orijinal Li-Ditko hekayələrində Hörümçək-adam divara dırmaşma, qeyri-insani güc, təhlükədən öncədən xəbər verən hörümçək hissi, əla balans və müvazinət, qeyri-insani sürət və çeviklik kimi güclərə malikdir. Li və Ditko personajı intelektual cəhətdən bacarıqlı şəkildə təsvir etsələr də, sonrakı yazıçılar onunun intellektini dahilik səviyyəsinə qaldırmışdırlar. Akademik cəhətdən əla olan Parker tətbiqi elmlər, kimya, biologiya, fizika, mühəndislik, riyaziyyat və mexanika kimi sahələrdə mütəxəssisdir. Bacarıqları sayəsində şəxsiyyətini gizlətmək üçün öz kostyumunu hazırlayıb və güclərini tamamlayan cihazlar düzəldib. Bu cihazlardan ən vacibləri hərəkət etməsinə və düşmənlərinə qarşı döyüşməsinə kömək edən mexaniki toratanlar, eləcə də, işıq mənbəyi və xəbərdarlıqedici funksiyaları daşıyan hörümçək-siqnaldır.

### Köməkçi personajlar

Hörümçək-adamın işləndiyi komikslərdə bir çox köməkçi personajlardan istifadə olunmuşdur. Valideynləri öldükdən sonra Piter Parker sevimli xalası Mey Parker və ona mənəvi ata olan əmisi Ben Parker tərəfindən böyüdülmüşdür. Ben əmi oğru tərəfindən öldürüldükdən sonra Mey xala onun yeganə ailəsi olmuşdur. Onlar bir-birinə çox bağlıdırlar.

Cey Cona Ceymson *"[[Daily Bugle]]"* qəzetinin baş redaktoru, Piterin müdiri və Hörümçək-adamın sərt tənqidçisi kimi təsvir olunmuşdur. O, tez-tez qəzetlərində Hörümçək-adam haqqında neqativ yazılar nəşr etdirir. Ceymsonun nəşriyyat redaktoru və sirrdaşı roluna baxmayaraq Robbi Robertson həmişə həm Piter Parkerin, həm Hörümçək-adamın dəstəkçisi kimi təsvir olunmuşdur.

Yucin Fleş Tompson liseydə daim Piter Parkerə problem yaradan davakar tələbə kimi təsvir olunmuşdur, lakin daha sonra Piter Parkerin dostuna çevrilmişdir. Eyni zamanda, Norman Ozbornun oğlu Harri Ozborn Piter Parkerin ən yaxşı dostu hesab edilsə də, komikslərdə tez-tez rəqib kimi təsvir olunurlar.

Piter Parkerin romantik münasibətdə olduğu qızlar liseydəki ilk məhəbbəti Liz Allandan tutmuş *"Daily Bugle"* qəzetinin redaktoru Cey Cona Ceymsonun katibəsi Betti Branta qədər müxtəlifdir. Bettidən ayrıldıqdan sonra Parker kollecdən tanıdığı və Nyu-York Polis Departamentinin detektiv kapitanı Corc Steysinin qızı Qven Steysiyə vurulmuşdur. Hər ikisi daha sonra Hörümçək-adamın düşmənləri tərəfindən öldürülmüşdürlər. Ən sonda Meri Ceyn Uotson Piterin ən yaxın dostuna, daha sonra həyat yoldaşına çevrilmişdir. Felisiya Hardi (Qara pişik) də bir müddət Hörümçək-adamın solo superqəhrəman sevgilisi və partneri olmuşdur.

#### Düşmənlər

Yazıçılar və rəssamlar Hörümçək-adam personajının mübarizə aparması üçün bir çox supercinayətkar düşünmüşdürlər. Hörümçək-adamın düşmənlərinin çoxu güclərini elmi qəzalar və ya texnologiyanın düzgün istifadə edilməməsi sayəsində əldə etmişdirlər və heyvanabənzər kosyumlara və güclərə sahibdirlər. Aşağıdakı cədvəldə Hörümçək-adamın əsas düşmənlərinin peyda olma ardıcıllığı ilə siyahısı verilmişdir.  düşmən komandanı göstərir.

Komiks təsvirlərindəki tanınmış rəqabətlərdən fərqli olaraq, Hörümçək-adamın birdən çox əzəli düşməni var və hansının daha bədxah olduğu mübahisə mövzusu ola bilər.
#  Doktor Osminoq Hörümçək-adamın ən bədxah və əzəli düşməni kimi göstərilir. Hörümçək-adamın indiki populyarlığını əldə edə bilməsində onun rolu tez-tez qeyd olunur. O, ilk dəfə olaraq Hörümçək-adamı məğlub etməsi və Mey xala ilə evlənməsi ilə məşhurdur. Məşum altılıq komandasının əsas üzvü və düşünən beynidir, özünü "Usta plançı" adlandırır (*"[[If This Be My Destiny...!]]"*). Bir müddət Hörümçək-adamın bədənini ələ keçirmiş və Ali Hörümçək-adam olmuşdur.
#  Yaşıl qoblin adından istifadə edən Norman Ozborn da Hörümçək-adamın əzəli düşməni hesab edilir. Yaşıl qoblin Hörümçək-adamın əsl şəxsiyyətini açan ilk şəxsdir. O, həmçinin *"[[The Night Gwen Stacy Died]]"* adlı çox məşhur hekayədə Hörümçək-adamın sevgilisinin ölümünə səbəb olaraq komikslərdə Gümüş dövrün bitməsinə və Bürünc dövrün başlamasına səbəb olmuşdur. Bundan sonra uzun müddət ölü olan Yaşıl qoblin 1990-cı illərdə yazıçılar tərəfindən dirildilmiş, Hörümçək-adama (Mey xalanı öldüməkdəki rolu kimi) və digər superqəhrəmanlara (Qisasçılar kimi) bəla olmağa davam etmişdir. O həmçinin qoblin şəxsiyyəti olmadan da Hörümçək-adamın əsas düşmənlərindən biridir.
#  Əzəli düşmən kimi göstərilən digər personaj Venomdur. Eddi Brok Venom kimi bir çox yolla Hörümçək-adamın bədxah versiyasının güzgü versiyası kimi göstərilir. Venomun əsas məqsədi Hörümçək-adamın həyatını məhv etməkdir. Venom ən populyar Hörümçək-adam düşmənlərindən biri kimi göstərilir. Bu populyarlıq ikonik personaja çevrilməsinə və öz komiks seriyasının buraxılmasına səbəb olmuşdur.

## Digər versiyalar

Marvel Kainatında bir çox multikainat olduğu kimi Hörümçək-adamın bir çox alternativ versiyası da mövcuddur. Bunlardan ilki 1980-ci illərdə təqdim edilmiş və Hörümçək-adamın antropomorfik məzəli heyvan parodiyası olan Hörümçək-donuz (; əsl adı Piter Porker) personajıdır. Marvel 2099 kainatında Migel O'Hara adlı futuristik Hörümçək-adam kimi bir çox Hörümçək-adam imprinti yaradılmışdır. Marvel Comics 2 imprintində Piter Parker Meri Ceyn ilə evlənir və qızı Meydey Parker Hörümçək-qız () olaraq onun yolunu davam edir. Marvel Nuar kainatında da Hörümçək-adamın 1930-cu illər versiyası – Hörümçək-adam Nuar () yaradılmışdır. Bunlardan əlavə, personajın Marvel Manqaverse kainatında versiyası və *"[[Spider-Man: India]]"* adlı komiksdə Pavitr Prabhakar adlı hind versiyası da mövcuddur.

*"[[Ultimate Spider-Man]]"* Piter Parkerin hekayəsinin müasir şəkildə yenidən nəql olunmasına görə populyar olmuşdur. Piter Parkerin bu versiyası daha sonra öldürülmüş, onun yerinə afro-latın Hörümçək-adam Maylz Morales gəlmişdir.

*"[[Spider-Verse]]"* adlı komiks hekayəsində Hörümçək-adamın bütün alternativ versiyaları bir yerdə göstərilmiş, yeni versiyaları da təqdim olunmuşdur. Bunların arasında radioaktiv hörümçək tərəfindən sancılan Qven Steysi və Britaniya temalı Hörümçək-BK (; əsl adı Brayan Breddok) da var.

## Mədəni təsiri

*"Hörümçək-adamın yaradılışı"* kitabında komiks yazıçı-redaktoru Pol Kupperberq personajın supergüclərini "heç də orijinal olmayan" adlandırmışdır; orijinal olan onun gizli şəxsiyyəti idi: "nerd lisey tələbəsi". Tipik superqəhrəmanlardan fərqli olaraq Hörümçək-adamın şəxsiyyətinə "böyük dozada sabun operası və melodram elementləri" daxil edilib. Kupperberq hesab edir ki, Sten Li və Ditko komiks dünyasında yeni bir şey yaradıblar: "gündəlik problemləri olan qüsurlu superqəhrəman". Bu ideya "komiks inqilabına" səbəb olmuşdur. Marvel-in 1960-cı illərin əvvəllərindəki *"The Amazing Spider-Man"*, *"The Incredible Hulk"* və *"X-Men"* kimi komikslərində olan etibarsızlıq və narahatlıq əvvəllər mövcud olan, adi və çox güclü superqəhrəmanlardan tamamilə fərqlənən yeni tipin yaranmasına və ictimaiyyətin onların fərqli şəkildə qəbul etməsinə səbəb olmuşdur. Hörümçək-adam dünyada ən çox tanınan personajlardan birinə çevrilmişdir və bir çox məhsulun satılmasında istifadə olunur.

Hörümçək-adam Marvel-in flaqman personajına çevrilmişdir və tez-tez şirkətin talismanı kimi istifadə olunur. Marvel 1991-ci ildə Nyu-York Fond Birjasında sıralanan ilk komiks şirkəti olanda *"Wall Street Journal"* yazmışdır: "Hörümçək-adam Uoll-Stritə gəlir"; hadisə Hörümçək-adam kostyumu geyinmiş bir aktyorun Sten Lini fond birjasına qədər müşayiət etməsi ilə qeyd olunmuşdur. 1962-ci ildən bəri bütün dünyada personaj haqqında yüz milyonlarla komiks satılıb. Hörümçək-adam dünyada ən çox gəlir gətirən superqəhrəmandır. 2014-cü ildə Hörümçək-adamla bağlı olan lisenziyalı məhsulların qlobal pərakəndə satışı 1,3 milyard $-a çatmışdır. Müqayisə etsək, bu, Betmen, Supermen və Qisasçılarla bağlı olan məhsulların satışından əldə olunan ümumi gəlirdən də çoxdur.

Hörümçək-adam 1987–1998-ci illərdə Macy's Şükran Günü Paradına hava şarlarından biri kimi qatılmışdır. Hava şarı personajın əsas rəssamlarından biri olan Con Romita tərəfindən dizayn edilmişdir. 2009-cu ildən 2011-ci ilin sonuna kimi isə tamamilə yeni, fərqli Hörümçək-adam hava şarı nümayiş etdirilmişdir.

Marvel 11 sentyabr hadisələrindən dərhal sonra bununla bağlı hekayə hazırlamaq istəyəndə *"The Amazing Spider-Man"* komiksinin 2001-ci il dekabr sayını seçmişdir. 2006-cı ildə Hörümçək-adamın komikslərdə öz gizli şəxsiyyətini açıqlaması kütləvi informasiya vasitələrinin böyük diqqətini toplamışdır. Hətta hadisə haqqında *"[[New York Post]]"* qəzetində bir səhifəlik məqalə yerləşdirilmişdir (məqalə hadisənin baş verdiyi saydan da öncə buraxılmışdır).

2008-ci ildə Marvel növbəti il BMT-nin əməkdaşlığı ilə Hörümçək-adamın Sülhməramlı qüvvələrlə əməkdaşlıq etdiyini əks etdirən maarifləndirici komikslər buraxmağı planlaşdırdığını bildirmişdir. *"[[BusinessWeek]]"* bir məqaləsində Hörümçək-adamı ABŞ komikslərində peyda olan ən ağıllı 10 personajdan biri kimi göstərmişdir.

Repçi Eminem Hörümçək-adamın ən sevdiyi komiks superqəhrəmanlarından biri olduğunu bildirmişdir.

2015-ci ildə ABŞ Ali Məhkəməsində Kimble və Marvel şirkətləri arasında toratan oyuncağın patenti üzərində məhkəmə işi getmişdir. Məhkəmənin qərarında hakim Elena Kaqan bəzi Hörümək-adam istinadlarından istifadə etmişdir və qərarı bu sözlərlə yekunlaşdırmışdır: "böyük güc həmçinin böyük məsuliyyət gətirməlidir".

### Qəbul

Hörümçək-adam 2005-ci ildə Bravo-nun *"Mükəmməl superqəhrəmanlar, ifritələr, supercinayətkarlar"* teleserialında bir nömrəli superqəhrəman elan edilmişdir. *"[[Empirik|Empire]]"* jurnalı Hörümçək-adamı bütün dövrlərin ən böyük 5-ci superqəhrəmanı kimi göstərmişdir. *"[[Wizard (jurnal)|Wizard]]"* jurnalı saytında personajı 3-cü ən böyük personaj kimi vermişdir. 2011-ci ildə Hörümçək-adam IGN-in "Bütün dövrlərin Top-100 komiks qəhrəmanı" siyahısında DC Comics personajları Supermen və Betmendən sonra 3-cü yerdə göstərilmişdir. 2012-ci ildəki "Top-50 Qisasçı" siyahısında isə 6-cı yeri tutmuşdur. 2014-cü ildə IGN Hörümçək-adamı bütün dövrlərdə ən böyük Marvel Comics personajı kimi təsvir etmişdir. IGN Hörümçək-adamı normal insanları təmsil edən adi insan kimi təsvir etsə də, superqəhrəman qüsurları ilə digər böyük superqəhrəmanlarla müqayisədəki unikallığını qeyd etmişdir. IGN-ə görə Hörümçək-adam bütün dövrlərdə ən faciəli superqəhrəmanlardan biri olsa da, mövcud olan ən məzəli və sarkastik superqəhrəmandır. *"Empire"* jurnalı xüsusilə qeyd etmişdir ki, üzləşdiyi bir çox faciəyə baxmayaraq Hörümçək-adam həmişə hazırcavab zarafatları ilə yumor hissini qoruyur. Jurnalın veb-saytı "ikonik" personaj olmağı "top sənətçinin arzusu" kimi dəyərləndirmişdir.

*[[Newsarama]]* saytından Corc Marston Hörümçək-adamın mənşə hekayəsini bütün dövrlərin ən böyük mənşə hekayəsi seçmişdir: "Hörümçək-adamın mənşəyi pafos, faciə və elmi marağın ən klassik elementlərini mənşə hekayəsi üçün əla şəkildə özündə birləşdirir".

### Real həyat müqayisələri
Real həyatdakı bəzi insanlar dırmaşmaq bacarıqlarına görə Hörümçək-adamla müqayisə edilmişdirlər:
* 1981-ci ildə göydələn təhlükəsizlik aktivisti Den Qudvin Hörümçək-adam kostyumu geyinərək Çikaqodakı Sirs Tauer, Dallasdakı Rennesans Tauer və Çikaqodakı Henkok mərkəzinə dırmaşmışdır.
* "Hörümçək-adam" ləqəbli Alen Rober xüsusi alətlərsiz, sadəcə əl və ayaqlarından istifadə edərək 70-dən çox hündür tikiliyə dırmaşmış qaya və şəhər alpinistidir. Bəzən dırmaşarkən Hörümçək-adam kostyumu geyinir. 2003-cü ilin mayında Britaniya kanalı Sky Movies-də *"[[Hörümçək-adam (film, 2002)|Hörümçək-adam]]"* filminin premyerasını təbliğ etməsi məqsədilə onun 95 metr hündürlüyündəki Lloyd binasına dırmaşması üçün ona təxminən 18.000 $ ödənmişdi.
* "İnsan hörümçək" Bill Stroter 1921-ci ildə Corciya ştatının Oqasta şəhərindəki Lamar binasına dırmaşmışdır.
* Argentinada açıq balkondan istifadə edərək şəxsi mülkə girən cinayətkarın istifadə etdikləri üsula "Hörümçək-adam üsulu" () deyilir.

## Digər mediada

Hörümçək-adam bir çox komiksdə, cizgi filmdə, videooyunda, rəngləmə kitabında, romanda, qeyddə, uşaq kitabında peyda olmuşdur. Televiziyada ilk dəfə ABC kanalının *"[[Hörümçək-adam (1967)|Hörümçək-adam]]"* (1967–1970) animasiya serialında görünmüşdür. Daha sonra PBS kanalında *"[[Hörümçək super hekayələri]]"* (1974–1977), CBS kanalında baş rolda Nikolas Hemmond olan *"[[Heyranedici Hörümçək-adam (animasiya serialı)|Heyranedici Hörümçək-adam]]"* (1978–1979) teleserialı yayımlanmışdır. Hörümçək-adamdan bəhs edən digər animasiya serialları: *"[[Hörümçək-adam (1981)|Hörümçək-adam]]"* (1981–1982), *"[[Hörümçək-adam və onun heyranedici dostları]]"*, (1981–1983), *"[[Hörümçək-adam (1994)|Hörümçək-adam]]"* (1994–1998), *"[[Limitsiz Hörümçək-adam]]"* (1999–2000), *"[[Hörümçək-adam: Yeni animasiya serialı]]"* (2003), *"[[Valehedici Hörümçək-adam (animasiya serialı)|Valehedici Hörümçək-adam]]"* (2008–2009), *"[[Mükəmməl Hörümçək-adam (animasiya serialı)|Mükəmməl Hörümçək-adam]]"* (2012–2017).

Yaponiyada Hörümçək-adamdan bəhs edən tokusatsu serialı istehsal olunmuş və yayımlanmışdır. Yaponiyada yapon dilindəki tələffüzü olan *"[[Hörümçək-adam (Toei serialı)|Supaidā-Man]]"* adı ilə tanınmışdır. Hörümçək-adam komikslərlə yanaşı roman, uşaq kitabı və 1977-ci ilin yanvarında debüt etmiş *"[[The Amazing Spider-Man (komiks stripi)|The Amazing Spider-Man]]"* komiks stripi kimi başqa nəşrlərdə də peyda olmuşdur. Hörümçək-adam oyun, oyuncaq, stolüstü oyun, xatirəliklər kimi müxtəlif media məhsullarına adaptasiya edilmişdir. Personaj 15-dən çox oyun platformasında bir çox kompüter və videooyunda peyda olmuşdur.

Hörümçək-adam Sem Reyminin rejissoru olduğu və baş rolunda Tobi Maquayrın olduğu film trilogiyasında peyda olmuşdur. Trilogiyanın ilk filmi *"[[Hörümçək-adam (film, 2002)|Hörümçək-adam]]"* 3 may 2002-ci ildə buraxılmışdır. Bu filmi daha sonra *"[[Hörümçək-adam 2 (film, 2004)|Hörümçək-adam 2]]"* (2004) və *"[[Hörümçək-adam 3 (film, 2007)|Hörümçək-adam 3]]"* (2007) filmləri izləmişdir. 2011-ci ildə dördüncü filmin buraxılması planlaşdırılsa da Sony yeni rejissor və aktyor heyəti ilə franşizi yeniləməyə qərar vermişdir. *"[[Heyranedici Hörümçək-adam (film, 2012)|Heyranedici Hörümçək-adam]]"* 3 iyul 2012-ci ildə buraxılmış, rejissoru Mark Uebb olmuşdur. Yeni Hörümçək-adam isə Endrü Qarfild olmuşdur. 2014-cü ildə *"[[Heyranedici Hörümçək-adam 2 (film, 2014)|Heyranedici Hörümçək-adam 2]]"* buraxılmışdır. 2015-ci ildə Sony və Disney Hörümçək-adamın Marvel Kinematoqrafiya Kainatında peyda olması barədə razılığa gəlmişdirlər. Tom Holland *"[[Birinci qisasçı: Qarşıdurma (film, 2016)|Birinci qisasçı: Qarşıdurma]]"* (2016) filmində Hörümçək-adam kimi debüt etmişdir. 2017-ci ildə isə Con Uottsun rejissoru olduğu *"[[Hörümçək-adam: Evə qayıdış (film, 2017)|Hörümçək-adam: Evə qayıdış]]"* filmində baş rolda oynamışdır. Tom Holland *"[[Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı (film, 2018)|Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı]]"*, *"[[Qisasçılar: Final (film, 2019)|Qisasçılar: Final]]"* (2019), *"[[Hörümçək-adam: Evdən uzaqda (film, 2019)|Hörümçək-adam: Evdən uzaqda]]"* (2019), "Hörümçək-adam: Evə yol yoxdur" (2021) filmlərində rolunu yenidən canlandırmışdır. Ceyk Conson *"[[Hörümçək-adam: Hörümçək-kainata doğru]]"* animasiya filmində Hörümçək-adamı səsləndirmişdir. Kris Prayn da həmin filmdə Hörümçək-adamın bir versiyasını səsləndirmişdir.

Brodvey tamaşası olan *"[[Spider-Man: Turn Off the Dark]]"* 14 noyabr 2010-cu ildə Brodveydə Foksvuds teatrında ön izləməyə qoyulmuşdur. 14 iyun 2011-ci ildə isə rəsmi tamaşa baş tutmuşdur. Musiqi və sözlər U2 rok qrupunun üzvləri Bono və Ec tərəfindən hazırlanmışdır. Tamaşa üzərində Culi Teymor, Qlen Berqer, Roberto Aquirre-Sakasa da işləmişdirlər. *"Spider-Man: Turn Off the Dark"* Brodvey tarixində ən bahalı musiqili tamaşadır (70 milyon $).

## Həmçinin bax
* Hörümçək-adam hekayələrinin siyahısı
* Marvel Comics superqəhrəman debütlərinin siyahısı

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* Hörümçək-adam Don Markstein's Toonopedia-da.  Arxivləşdirilib 2 avqust 2017-ci ildə.
* SpiderFan
* 
* Hörümçək-adamın elmi, *"Cosmos"* jurnalı
* Hörümçək-adamın torlarının fizikası, *"[[Wired (jurnal)|Wired]]"* jurnalı
*  Hörümçək-adam fizikası: Nə qədər real superqəhrəmandır, *"Wired"* jurnalı