open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bromma

**Bromma** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Myur-de-Barre kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12036.

Kommuna təxminən Paris 450&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 170&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 55&nbsp;km şimalda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 710 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 421 nəfər (15-64 yaş arasında) 303 nəfər iqtisadi cəhətdən, 118 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.0%, 1999-cu ildə bu 68.9%). Fəal 303 nəfərdən 287 nəfəri (154 kişi və 133 qadın), 16 nəfəri işsizdir (8 kişi və 8 qadın). Aktiv olmayan 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 62 nəfər təqaüdçü, 40 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Görməli yerlər
* XV əsrə aid ev. 1928-ci ildən tarixi abidə
* Sen-Roş kilsəsi (XV əsr). 1933-cü ildən tarixi abidə
* Sen-Antim-e-Sen-Satyurnen kilsəsi (XV əsrin yarım illiyi). 1927-ci ildən tarixi abidə
* Sen-Siris-e-Sen-Julyet kilsəsi (XII—XIV əsrlər). 1995-ci ildən tarixi abidə
* Albinyak qəsri (XV—XVI əsrlər). 1992-ci ildən tarixi abidə

## Qalereya

Fayl:Brommat - Mairie.JPG|Şəhər meriyası
Fayl:Brommat - Maison du XVe siècle -01.JPG|XV əsrə aid ev
Fayl:Brommat - Château d'Albinhac -01.JPG|Albinyak qəsri
Fayl:Brommat - Château de Castel Noël.JPG|Kstel-Noel qəsri
Fayl:Brommat - Église Saint-Anthime-et-Saint-Saturnin -01.JPG|Sen-Antim-e-Sen-Satyurnen kilsəsi 
Fayl:Albinhac (Brommat) - Église Saint-Roch -01.JPG|Sen-Roş kilsəsi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Qızılxaraba (Əştərək)

**Qızılxaraba** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonu ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
Kəndin adı erməni mənbələrində Qızılabad, Tulunəbi kimi də göstərilir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Qızılviran, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Qızılxaraba kimi qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim torpağın rənginə bildirən qırmızı mənasında işlənən qızıl sözü ilə "dağıdılmış" mənasında işlənən xaraba sözündən əmələ gəlmişdir. Türklər xarabalıqlar yanında yeni yaşayış məntəqələri salarkən xaraba, viran, örən (hər üçü sinonim sözdür) sözlərinin əvvəlinə ya mənsub olduqları tayfanı, oymaq və ya obanın, ya da torpağın rənginə görə müvafiq şəkildə ağ, qara, qızıl (qırmızı mənasında) sifətlərini əlavə edirlər. Qızılxaraba kənd adı da həmin konstruksiya əsasında yaranmışdır. "Qırmızı torpaqda tikilmiş binaların qalıqları olan xarabalıq yanındakı kənd" mənasını verir. Relyef əsasında əmələ gələn mürəkkəb quruluşlu toponimdir.. 1918-ci ildə Azərbaycanın əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Qırmızı rəngli daşdan tikilmiş qala yaxud kilsə xarabalıqları nəzərdə tutulur.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 102 nəfər, 1908-ci ildə 56 nəfər, 1914-cü ildə 60 nəfər, 1916-cı ildə 38 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kənd xarabalığa çevrilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Qoytul

**Qoytul** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 13 km şimal-qərbdə yerləşir. Kəndin digər adı "Qoytur"dur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Kəndin adı eyni zamanda Quytul formasında qeyd edilir. Kəndin ərazisində III–V əsrlərə aid azərbaycanlıların həyatı ilə bağlı tarixi abidələr var.

## Toponimi
1727-ci ilə aid mənbədə Qutyol kimidir Mənbədə kənddə 6 müsəlman (azərbaycanlı) ailəsinin yaşadığı qeyd olunur. XIX əsrin 70-ci illərində kənddə ermənilər də məskunlaşmış, sonra azərbaycanlılar sıxışdırılıb çıxarılmışdır. 1987-ci ildə kənd ermənicə Qetapı adlandırılmışdır. Türk dillərində qiytul "düşərgə" sözündəndir. Toponim Azərbaycan dilində "çuxur, çökək, dərin yer" mənasında işlənən quytul sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Qoytul quytul sözünün fonetik variantıdır. Relyef əsasında yaranan sadə quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 28 nəfər, 1873-cü ildə 203 nəfər, 1886-cı ildə 273 nəfər, 1897-ci ildə 351
nəfər, 1908-ci ildə 210 nəfər, 1914-cü ildə 213 nəfər, 1916-cı ildə 390 nəfər yalnız azərbaycanlı
yaşamışdır. 1919-cu ildə kəndin əhalisi erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kəndə Türkiyədən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk edən azərbaycanlılardan sağ qalanlar öz doğma ocaqlarına dönə bilmişlər. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 15 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1924–25-ci illərdə onlar yenidən qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Qoşabulaq (Əştərək)

**Qoşabulaq** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonu ərazisində
kənd olmuşdur.

## Tarixi
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Toponim Azərbaycan dilində «cüt, yanaşı, iki» mənasında işlənən «qoşa» sözü ilə bulaq sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 101 nəfər, 1886-cı ildə 152 nəfər, 1897-ci ildə 173 nəfər, 1908-ci ildə 211 nəfər, 1914 - cü ildə 214 nəfər, 1916-cı ildə 211 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1919 - cu ildə kəndin əhalisi azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq tarixi-etnik torpaqlarından qırğınlarla deportasiya olunmuş və kənd xarabalığa çevrilmişdir. Indi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Kiçik kənd

**Kiçikkənd** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd.

## Tarixi
Abaran çayının sağ sahilində, Karbi kəndinin yaxınlığında yerləşirdi. «İrəvan əyalətinin icmal
dəftəri»ndə qeyd edilir və kəndin başqa adının Uş olduğu göstərilir. 

XIX əsrin rus mənbələrində qeydə alınmışdır.

Toponim Azərbaycan dilində «balaca, sahəsi az olan, xırda» mənasında işlənən kiçik sözü ilə
«yaşayış məntəqəsi» mənasında işlənən kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef
əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 77 nəfər, 1873 - cü ildə 166 nəfər, 1886-cı ildə 235 nəfər, 1897-ci ildə 296
nəfər, 1908-ci ildə 366 nəfər, 1914 - cü ildə 292 nəfər, 1916-cı ildə 249 nəfər, 1918-ci ildə 370 nəfər, 1919 - cu ildə 233 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 

1919 - cu ildə kənd sakinləri erməni təcavüzünə mərauz qalaraq deportasiya olunmuşdur. 

Azərbaycanlılar (sağ qalanlar) ata-baba yurdlarına indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra qayıda bilmişlər. Burada 1922-ci ildə 56 nəfər, 1931-ci ildə 55 nəfər yalnız azərbaycanlı əhali yaşamışdır. 

SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarından sonra 1948-1949 - cu illərdə azərbaycanlılar yenidən zorla Azərbaycana köçürülmüş və kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Kürdalı

**Kürdalı**, **Kürd Əli** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.

## Tarixi
Abaran çayının sahilində yerləşirdi. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim şəxs adı əsasında əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə Kürd Əli, lakin həmin vaxta aid ermənicə mənbədə Kurdali kimidir. Kəndin adı ya Əli adlı bir kürd (feodalın), ya da "Kürd eli", yə’ni "Kürd tayfası" mə’nasındadır.

## Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 132 nəfər, 1886-cı ildə 102 nəfər, 1897-ci ildə 143 nəfər, 1908-ci ildə 135 nəfər, 1914-cü ildə 260 nəfər, 1916-cı ildə 249 nəfər, 1918-ci ildə 135 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz ata-baba yurdlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 56 nəfər, 1926-cı ildə 45 nəfər, 1931-ci ildə 55 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə kəndin bütün sakinləri zorla 1948–1953-cü illərdə tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüş və kənd ləğv edilmişdir. İndi ölü kənddir.

## İstinadlar
Haxıs (Əştərək)

**Haxıs** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon
mərkəzindən 7 km şimal-qərbdə yerləşir. Kəndin adı Axiz, Axis formalarında göstərilir. 1590-cı il tarixli «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə Əxis kimi, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Axis formasında qeyd edilmişdir.

Toponim «çay ağzı, mənsəbi», «keçid» mənasında işlənən ağıs, axız (>aqis>haxis>haxıs) sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Toponimin əvvəlindəki «h» səsi səsartımı hadisəsi nəticəsində sözə əlavə edilmişdir və toponim tələffüz formasına uyğun qeydə alınmışdır. Azərbaycan dilində saitlə başlanan bəzi sözlərə tələffüzdə «h» samitinin artırılması qanunauyğun haldır (araba-haraba, açarhaçar, elə-helə). Hidrotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm.SSR AS RH-nin 1.XII.1949 - cu il tarixli fərmanı ilə adı dəyişdirilib Zorab qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 93 nəfər, 1873 - cü ildə 182 nəfər, 1886-cı ildə 302 nəfər, 1892-cı ildə 404
nəfər, 1908-ci ildə 365 nəfər, 1914 - cü ildə 920 nəfər, 1918-ci ildə 365 nəfər, 1919 - cu ildə 997 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1919 - cu ilin sonlarında azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş, kəndə Türkiyədən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar ata-baba torpaqlarına dönə bilmişdir. Ermənilərlə yanaşı burada 1922-ci ildə 20 nəfər, 1926-cı ildə 18 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1928-1929 - cu illərdə azərbaycanlılar tamamilə qədim torpaqlarından qovulmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Qarğavəng

**Qarğavəng** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.

## Tarixi
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 

## Toponimi
Toponim qarğa türk etnoniminə qədim türk dilində "abidə, daşdan yazılan abidə, daimi abidə, mənasında işlənən bengü > benigü > benü > mengü > menü sözlərinin dəyişməsindən formalaşan vəng (qala) sözünün qoşulması ilə əmələ gəlmişdir. Vəng sözünün etimoloji şərhini verib, onun türk mənşəli söz olduğunu Azərbaycan dilçilərindən, ilk dəfə prof. H. Mirzəyev göstərmişdir.Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Türk dillərində *karqa* "buzlaq daşlarının yığını" və *vəng -* "monastır" (kilsə) sözlərindən ibarətdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 182 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. XX əsrin əvəllərində (1905–1906) onlar erməni soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuş, İran və Türkiyədən ermənilər köçürülərək burada yerləşdirilmişdir. 1832-ci ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və ermənilər yerləşdirilmişdir. 1886-cı ilə aid mə'lumata görə kəndin əhalisi erməni idi.

## İstinadlar
Qaracalar (Əştərək)

**Qaracalar** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd.

## Tarixi
Alagöz dağının cənubunda yerləşir. Erməni mənbələrində kəndin adı Qalaçilar kimi də göstərilir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim qaraçalar türk tayfasının adı əsasında yaranmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 104 nəfər, 1873-cü ildə 272 nəfər, 1886-cı ildə 279 nəfər, 1897-ci ildə 381 nəfər, 1908-ci ildə 360 nəfər, 1914-cü ildə 381 nəfər, 1916-cı ildə 526 nəfər yalnız azərbaycanlı
yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndin əhalisi ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. Ermənilər buraya 1918–1920-ci illərdə Türkiyədən köçürülmüşdür. Kənd 1940-cı illərdə ləğv edilmişdir.

## İstinadlar
Xüsusi iqtisadi zona

**Xüsusi iqtisadi zona** — iş və ticarət haqqında olan qanunların ölkənin digər regionlarından fərqli şəkildə icra olunduğu zonalardır. Xüsusi iqtisadi zonalar bir ölkənin milli sərhədləri içərisində yer alır və onların məqsədi ticarət, investisiya və məşğulluğun artırılması və idarəetmənin effektiv təşkil edilməsidir. Müəssisələrin bölgəyə yerləşdirilməsini təşviq etmək üçün maliyyə siyasəti tətbiq olunur. Bu siyasət əsasən, investisiya, vergi, ticarət, kvotalar, əmək hüququ və gömrük ilə bağlıdır. Buna əlavə olaraq şirkətlərə vergi tətili tətbiq edilə bilər; burada bir bölgədə qurulduğundan daha aşağı vergilər xüsusiyyətinə malik olurlar.  

Ev sahibi olan ölkə tərəfindən xüsusi iqtisadi zonaların yaradılması, birbaşa xarici investisiya cəlb etmə arzusuyla motivasiya edilə bilər. Bir şirkətin xüsusi iqtisadi zonada yerləşərək təmin etdiyi faydalar, beynəlxalq miqyasda rəqabət apara bilmək məqsədiylə daha aşağı qiymətə əmtəə istehsal edib sata biləcəyi mənasına gələ bilər.

## İstinadlar
Yaradılış kitabı

**Tekvin** və ya **Yaradılış** — Tanax və Əhdi-Ətiqin ilk beş kitabını formalaşdıran Tövratın birinci kitabı. Ümumi olaraq 50 bölümdən ibarətdir.

Kitabın adı Qərb dillərinə adı Yunancada "yaradılış, doğuş" mənasında olan *Genesis* sözündən keçmişdir. Yəhudi ənənəsində isə kitabın adı, kitabın ilk kəliməsi olan "ilk, başlanğıc" mənasına gələn *Bişvil Reşit* ya da qısaca *Bereşit* sözündən yaranmışdır.

Dünyanın yaradılışını, Adəm ilə Həvvanı, cənnətdən qovulmanı, Habil və Qabili, Nuh Tûfânını, Babil qülləsini və İbrahim, İshaq, Yaqub və Yusif peyğəmbərlərin hekayələrini anladır.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
### Şərhlər

* 
* 
* 
* 
* Terence E. Fretheim  "The Book of Genesis." In *The New Interpreter's Bible*. Edited by Leander E. Keck, vol. 1, pp.&nbsp;319–674. Nashville: Abingdon Press, 1994. .
* 
* Samson Raphael Hirsch. *The Pentateuch: Genesis*. Translated by Isaac Levy. Judaica Press, 2nd edition 1999. . Originally published as *Der Pentateuch uebersetzt und erklaert* Frankfurt, 1867–1878.
* Leon Kass *The Beginning of Wisdom: Reading Genesis*. New York: Free Press, 2003. .
* 
* Gunther Plaut. *The Torah: A Modern Commentary* (1981), 
* 
* 
* Nahum M. Sarna *The JPS Torah Commentary: Genesis: The Traditional Hebrew Text with the New JPS Translation*. Philadelphia: Jewish Publication Society, 1989. .
* Ephraim Avigdor Speiser *Genesis: Introduction, Translation, and Notes*. New York: Anchor Bible, 1964. .
* 
* 
* 

### Ümumi

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Lyuterştadt-Aysleben

**Lyuterştadt-Aysleben**, **Lyuterştadt-Eysleben** ( — **Lyuter Ayslebenin Şəhəri**) — Almaniyanın kommuna və şəhəri, Saksoniya-Anxalt torpağında yerləşən rayon mərkəzi.

Mansfeld rayonuna daxildir. Əhalinin sayı 25 489 nəfər təşkil edirdi (31 dekabr 2010). Sahəsi — 91,55&nbsp;km2. Rəsmi kodu — *15 2 60 017*.

1946-cı ildə Aysleben adını daşıyırdı, daha sonra əlavə olaraq Lyuterştadt () — «Lyuterin şəhəri» Martin Lyuterin şərəfinə, o, bu şəhərdə anadan olmuş və vəfat etmişdir.

Kommuna 6 kənd dairəsinə ayrılır.

## Tarixi
Aysleben ilk dəfə 997-ci ildə *Islebia* deyilən bir yarmarka olaraq xatırlandı, 1180-ci ildə isə şəhər kimi qeyd edilmişdir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Rem, Fransa (1962)
*  Xerne, Almaniya (1990)
*  Memminqen, Almaniya (1990)
*  Vaynxaym, Almaniya (1990)

## Tanınmış şəxslər
* Böyük Hertruda (1256—1302), müq. katolik, alman mistiki.
* Martin Lyuter (1483—1546), protestant ilahiyyatçısı
* İoqann Aqrikola (1494—1566), protestant ilahiyyatçısı
* illip Kruzenşterna (1597—1676), diplomat,  Kruzenşternlar əslinin banisi.
* Fridrix-Qotlib Kyoniq (Friedrich Gottlob Koenig) (1774—1833), yüksək sürətli mətbəənin ixtiraçısı
* Timo Xoffmann (d. 1974), boksçu.

## Qalereya

Fayl:Eisleben Alte Waage.jpg|Bazar meydanı 
Fayl:Eisleben-1647-Merian.jpg|  
Fayl:Luther Eisleben01.jpg|Bazar meydanı 
Fayl:Luther Eisleben02.jpg|  
Fayl:396px Synagoge Eisleben.jpg|  
Fayl: Eisleben Alte Superintendentur.jpg|  
Fayl:Eisleben Verwalter.jpg|  


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Şabbat

**Şabbat** və ya **Səbt** — Yəhudilərin istirahət günü olan şənbə gününü bildirir. Yəhudilər üçün Yehova ilə aralarındakı xüsusi bir bağı ifadə edir. İbranicə “lişbot” (işlərdən imtina etmək, istirahət) sözündən yaranıb. 

Yəhudilikdə bəşəriyyətin başlanğıcı haqqında olan Yaradılış kitabında bildirilir ki, Allah dünyanı 6 gün ərzində yaratmış və 7-ci gün istirahət etmişdir. Məhz buna görə Yəhudilər Allahın bu günü yəhudilərə xüsusi verdiyinə inanırlar.

## Fəaliyyətləri

Şənbə günü yəhudilər bütün günü dincəlir, Tövrat oxuyur və sinaqoqa gedib dua edirlər. Şənbə, bütün həftənin bir növ panoramasıdır. Şənbə həm həftəni və nələr etdiyini düşünmək, həm Allaha yaxınlaşmaq və həm də daha yaxşı bir insan olmaq üçün bir fürsətdir. Bu gün heç bir iş görülmür, elektrik istifadə edilmir.

Yəhudi təliminə görə, şənbəyə (“şabbat”) müqəddəs gün kimi ehtiram göstərilməlidir, bu o deməkdir ki, həmin günü Allaha həsr etməli və hər cür əmək fəaliyyətindən çəkinilməlidir. Yalnız təxirəsalınmaz fəaliyyət formalarına (təcili yardım, polis, yanğınsöndürmə və s.) icazə verilir. Evdə təsərrüfat işləri ilə məşğul olmaq, məsələn, paltar yumaq, yemək hazırlamaq, ev süpürmək də qadağandır. Həmin gün maşın sürməyə, ölüləri dəfn etməyə və s. işlərə də icazə verilmir.

## İstinadlar
Ortodoks iudaizm

**Ortodoks Yəhudilik**, **Pravoslav Yəhudilik** və ya **Ortodoks Musəvilik** — Qüdsdəki məbədin dağıdılmasından müasir dövrə kimi gəlmiş rəsmi yəhudi inanc və ənənələrini təmsil edən, hələ də üzvləri ən çox olan İudaizm məzhəbidir.

Bu gün İsrail dövlətində də bu məzhəbin tərəfdarları hakimdir.

## Xüsusiyyətləri

Musanın qanunlarına ciddi şəkildə əməl edən pravoslav yəhudilər, Şabbat (şənbə) günü heç nə etməmək və Kaşrut qaydalarına tabe olmaq mövzusunda digər təriqətlərə nisbətən daha sərt mövqe tuturlar.

Pravoslav Yəhudilərə görə, Allah Musaya Tövratı və On əmri vermişdir. Bunlar ilahidir, əbədi davam edəcək və heç bir şəkildə dəyişdirilə bilməz.

Yazılmış Tövratdan əlavə, Allah Musaya şifahi şəkillərdə olan əmrlərini də vermişdir ki, bunlar da, nəsillərdən bəri davam edərək müasir dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır. Eyni şəkildə, onlarda ilahi və müqəddəs sayılırlar. Bu mövzuda xüsusilə Talmud və Midraşdan əsas götürülür.

Alahaya ciddi şəkildə riayət etmək lazımdır.

Ortodoks yəhudilər eramızdan əvvəl 150-ci ildə Yerusəlimdə mövcud olan və Müqəddəs Torpağa hakim olan əsas təriqət olan yəhudi "perushim" təriqətinə mənsubdurlar.

Digər yəhudi məzhəbləri də mövcuddur: Sadukeylər, Essenlər, Kənaimlar.

perushim Əhdi-Cədiddə İsa Məsihin əleyhdarları kimi qeyd olunur və hətta yalançı peyğəmbərliklər yaydığına görə onun həbs edilməsini əmr ediblər.

## İstinadlar
Sinod

**Ruhanilər məclisi** və ya **Sinod** – xristianlıqda dini və ya inzibati mübahisələri həll etmək üçün çağırılan iclas. Qədim yunan dilində “yığıncaq”, “iclas”, “toplantı”, “komitə”, “komissiya”, “assambleya” mənalarını verən sinodos () sözündən yaranmışdır. Latın dilinə keçmiş olan versiyası isə *concilium* terminidir.

Əvvəlcə sinodlar yepiskopların iclasları idi və bu söz indi də katoliklik, şərq pravoslavlığı və oriental pravoslavlığında bu mənada istifadə olunur. Müasir formada istifadədə isə bu söz ümumiyyətlə üzvlərinin yığıncağının olub-olmamasından asılı olmayaraq müəyyən bir kilsənin idarəetmə orqanına aiddir. Həmçinin bəzən sinod tərəfindən idarə olunan kilsəyə istinad etmək məqsədi ilə bu termindən istifadə olunur.

## Biblioqrafiya

### Sinodal fərmanların kolleksiyaları

* 
* 
* 
* 
*  (See )
* 
*  (See )
* 
* 
* 
* 

### Digər

* The synod of Constantinople in Byzantine times (in German)
* Calculating the Synod? A network analysis of the synod of Constantinople in Late Byzantine times

## Xarici keçidlər

* The synod of Constantinople in Byzantine times (in German)
* Calculating the Synod? A network analysis of the synod of Constantinople in Late Byzantine times
* Папа Бенедикт ведёт первый синод
* Синод Епископов — Katolik.ru
* *Густерин Павел Вячеславович* О географии Соборов, установивших правила Православных Церквей // ЦентрАзия.
Milli Firqə

**Milli Firqə** ( ) — Krım yarımadasında fəaliyyət göstərmiş Krım tatarlarının siyasi partiyası.

## Haqqında
Milli Firqə 1912-ci ildə Çar Rusiyası zamanı qurulmuşdur. Krım türklərinin Rusiya müstəmləkəçiliyindən qurtulmaq, siyasi və kültürəl haqlarını geri qazanmaq və vətənlərində müstəqil yaşamaq məqsədilə Noman Çələbi Cihan tərəfindən qurulmuşdur. Hökumətə müxalif siyasi xətt izləmişdir. Partiya mənsubları 1918-ci ildə bolşeviklər ilə silahlı mübarizəyə girsə də, sonda məğlub olmuşdur.

Partiya sədri Noman Çələbi Cihanın öldürülməsindən sonra partiya dağıdıldı və bir çox üzvü həbs edildi. Bəzi partiya mənsubları 18 oktyabr 1921-ci ildə qurulan Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikası hökumətində yer almağa başladılar.

## İstinadlar
Nailə Bağırova

**Nailə Ağadadaş qızı Bağırova** () — Azərbaycan iqtisadçısı və dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikasının "Xidmət" Konserninin prezidenti (1990–1996), Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri (1989–1990), Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsi sədrinin müavini — Baş Qiymət İdarəsinin rəisi (1989), Azərbaycan SSR Dövlət Qiymət Komitəsinin sədri (1984–1988), Azərbaycan SSR maliyyə nazirinin müavini (1983–1984), Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı.

## Həyatı
Nailə Ağadadaş qızı Bağırova 20 iyun 1939-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir.

Nailə Bağırova əmək fəaliyyətinə 1957-ci ildə Azərbaycan SSR Maliyyə Nazirliyində katibəlikdən başlamışdır. 1961–1983-cü illərdə burada baş inspektor, sənayenin maliyyələşdirilməsi idarəsində baş iqtisadçı, idarə rəisinin müavini, idarə rəisi, 1983–1984-cü illərdə Azərbaycan SSR maliyyə nazirinin müavini vəzifələrində işləmişdir.

1984-cü ildə Azərbaycan SSR Dövlət Qiymət Komitəsinin sədri təyin edilən Nailə Bağırova komitə ləğv edilənədək — 1988-ci ilədək bu vəzifədə çalışmışdır. 1989-cu ilin yanvar ayından Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsi sədrinin müavini — Baş Qiymət İdarəsinin rəisi, həmin ilin may ayından isə Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri olmuşdur. 1990-cı ilin noyabr ayından Azərbaycan Respublikasının "Xidmət" Konserninin prezidenti vəzifəsində çalışmışdır.

Nailə Bağırova "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir. Onun adı İngiltərədə çıxan "Dünyanın işgüzar qadınları" kitabına salınmışdır.

Nailə Bağırova 21 iyul 2020-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1985–1991)
Poladdan adam (heykəl)

**Poladdan adam** — MKK personajı olan Toni Starkın "Final" hadisələri zamanı qəhrəmancasına həlak olmasını əbədiləşdirmək üçün İtaliyanın Toskana regionunun Lukka əyalətindəki Forte-dei-Marmi şəhərində ucaldılmış heykəltaraşlıq abidəsidir. Müasir İtaliya memarı Daniel Basso tərəfindən hazırlanmış heykəl şəhərin Via-Kardukki küçəsində ucaldılmışdır.

## Tarix

Heykəl 2019-cu ildə heykəltaraş Daniel Basso tərəfindən Forte-dei-Marmi şəhərindəki "Fortino Lorenese" qalereyasında baş tutan "Oltre Verso" adlı sənət sərgisində nümayiş etdirilmək üçün hazırlanmışdır. Sərginin hazırlanmasından sonra şəhər rəhbərliyi heykəlin Via-Kardukki küçəsində ucaldılmasına qərar vermişdir.

## Təsviri

"Polad adam" ləqəbi populyar mədəniyyətdə daha çox DC Comics personajı olan Supermenə aid edilsə də, Dəmir adama həsr olunmuş heykəlin hazırlanmasında istifadə edilən materiala istinad edən müəllif, əsərini "Poladdan adam" adlandırmışdır.  4 metr hündürlüyə malik heykəl Dəmir adamı ikonik superqəhrəman enişi pozasında təsvir edir. Heykəlin postamenti üzərində vurulmuş plakatda yazılıb: 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kapitan Amerika heykəli
Elvin Mirzəyev

* Elvin Mirzəyev (rejissor) — Azərbaycan rejissoru, aktyoru.
* Elvin Mirzəyev (futbolçu) — Azərbaycan futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Elvin
* Mirzəyev
Əziz Əliyev

* Əziz Əliyev (dövlət xadimi) — Azərbaycanın görkəmli dövlət və elm xadimi, tibb elmləri doktoru, professor. 
* Əziz Əliyev (cərrah-onkoloq) — Azərbaycanlı tibb elmlər doktoru, professor. 

## Həmçinin bax
* Əziz
* Əliyev
* Əziz Əliyev küçəsi
Sərdar məscidi (Urmiya)

**Sərdar məscidi** və ya **Saatlı məscid** — Qacarlar dövründə Urmiyada Əbdül Səməd xanın sifarişi ilə tikilmiş tarixi məscid.

## Haqqında

Sərdar məscidi və ya Saatlı məscid Qacarlar dövründə tikilib. Kərpicdən tikilən məscidin əsas hissəsi böyük bir zaldan ibarətdir. Məscidin daxilində olan 22 metrlik şəbistanı 12 daş sütun saxlayır. Bu sütunlar müxtəlif naxışlarla bəzədilib. Məscid 1951-ci ildə təmir olunanda onun girişində böyük bir saat quraşdırılıb. Bundan sonra məscid el arasında Saatlı məscid adlandırılıb.Məscid daxildən və xaricdən müxtəlif rəngli və naxışlı kaşılarla bəzədilib.

## Həmçinin bax
* Cümə məscidi
* Üç Günbəz türbəsi
* Sərdar məscidi (İrəvan)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Urmiya Sərdar məscidi
Kamni Çasovıe

**Kamni Çasovıe adası** — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində Olyutorski rayonu ərazisinə daxildir. Oxot dənizinə daxil olan Qlubokaya körfəzində yerləşir. 1885-ci ildə Fridolf Fabian Höök adaları xəritəyə salmışdır. O, adaları Dva Çasovıe olaraq adlandırır. Daha sonra onların üç olması müəyyən edildikdən sonra müasir adını alır.

## İstinadlar
Açinkinkan adası

**Açinkinkan adası** (, ) — Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi ərazisində yerləşən ada. Senyavin boğazında, Pekneqney buxtası, Çukot yarımadasının cənub-şərqində yerləşir.  çukot dilindən tərçümədə — "kök" mənasını verir. Bu isə yaxınlığında yerləşən Merkinkan adasına nisbətə görə adlandırılmışdır — "Cılız".

İlk dəfə 1828-ci ildə Fyodor Litke tərəfindən Orlov adası olaraq xəritəyə salınmışdır.

Adada 1,3 min berinq qarabatdağı, iri qağayı, sakit okean təmizçisi kimi quşlar yuva qurur.

## İstinadlar
Rövşən Məmmədov

* Rövşən Məmmədov (jurnalist) — Azərbaycan jurnalisti.
* Rövşən Məmmədov (rejissor) — Azərbaycan rejissoru, aktyor.

## Həmçinin bax
* Rövşən 
* Məmmədov
Gənc Qaşqar Partiyası

**Gənc Qaşqar Partiyası** — uyğurların türk millətçiliyini müdafiə edən partiyası.

## Haqqında
Gənc Qaşqar Partiyası 1933-1934-cü illərdə mövcud olmuş və türk millətçiliyini müdafiə etmişdir. O, Şərqi Türkistan İslam Respublikasının yaradılmasında mühüm rol oynamışdır. Partiya mahiyyət etibarilə anti-Çin, anti-Çin müsəlmanları olmuşdur. Uyğur hərbi komandanı olan Timur Bəy və Xotan əmirləri Məhəmməd Əmin Buğra, Abdulla Buğra və Nur Əhməd Can Buğra Gənc Qaşqar Partiyası ilə ittifaq qurmuşdular. Partiya 40 nəfərdən ibarət parlament quraraq, Birinci Şərqi Türkistan Respublikasının prezidenti Niyazi Xocaya iki nəfərlik nümayəndə heyəti göndərmişdi. Partiya bir digər türk millətçisi təşkilat olan Milli İnqilab Komitəsi ilə yaxın əlaqələrə sahib idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Gənc buxaralılar
* Gənc türklər
Şərqi Türküstan bayrağı

**Şərqi Türküstan bayrağı** () və ya **Kökbayraq** ( - Birinci Şərqi Türküstan Respublikasının milli bayrağı. 1933-cü ilin 12 noyabr tarixində yaradılmışdır. Şərqi Türküstan azadlıq hərəkatının simvoludur.

Bu bayraq Türkiyə və Azərbaycan respublikalarının bayraqlarına bənzəyir. Hər üçündə Tenqriçiliyin simvolları olan ay və ulduz vardır. Bayraqdakı göy rəng Göytürkləri tərənnüm edir.

## Rəng
RGB rəngli bir məkanda Şərqi Türküstan bayrağının mavi hissəsi 101/183/255; altıbucaqlı rəng kodunda #65B7FF-dir. CMYK rəngli bir məkanda 58% siyan, 19% mavi, 0% sarı və 0% qara rəngdən ibarətdir.

## Təsviri

## Qalereya

|Uyğurlar öz bayraqları ilə Berlində etiraz edərkən.       
Uyghur protest in Munich 2008.jpg|Uyğur kişi bayraqla. 
İstanbul 6897.jpg|Şərqi Türküstan bayrağı mağazada. 
Uyghur People Demand Freedom with Flag of East Turkestan in front of the U.N. Building in NYC 維吾爾人在紐約聯合國大樓外高舉東突厥斯坦國旗要求自由.jpg|İnsanlar BMT binası qarşısında Şərqi Türküstan bayrağı ilə azadlıq tələb edirlər
East Turkestan (14674325238).jpg|Toplantıda bayraq dalğalandıran uyğurlar.
East Turkestan (14860939045).jpg|Vaşinqton şəhərində bayraq önündə milli rəqs edən uyğur qadın. 
East Turkestan (14880799783).jpg|Uyğur kişi bayraqla.


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Uyğurlar
* Şərqi Türküstan 
* Sintszyan yenidən təhsil düşərgələri
* Gənc Qaşqar Partiyası
* Şərqi Türküstanın emblemi
Brus-le-Şato

**Brus-le-Şato** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sen-Rom-de-Tarn kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Miyo.

INSEE kodu — 12037.

Kommuna təxminən Paris 540&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 105&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 40&nbsp;km cənubda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 165 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 104 yaşda olan (15-64 yaş arasında) 62 nəfər iqtisadi fəal, 42 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 59,6%, 1999-cu ildə bu göstərici 69,8%). Fəal olan 62 nəfərdən (37 kişi və 23 qadın), 2 nəfər işsizdir (0 kişi və 2 qadın). Aktiv olmayan 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdçü, 14 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Görməli yerləri
* Oratoriy. 1937-ci ildən tarixi abidə
* Orta əsrlərə aid qotik üslubda körpü. 1937-ci ildən tarixi abidə
* Sen-Jak-le-Majyor kilsəsi. 1937-ci ildən tarixi abidə
*  (XII əsr). 1943-cü ildən tarixi abidə

## Qalereya

Fayl:Vue générale avec le tarn.jpg|Brus-le-Şato
Fayl:France-Aveyron-Eglise de Saint-Cirice.jpg|Sen-Siris kilsəsi
Eglise Saint-Jacques-le-Majeur de Brousse-le-Château.jpg|Sen-Jak-le-Majyor kilsəsi
Fayl:Château de Brousse 1.JPG|Brus qəsri


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Brüsk

**Brüsk** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kamare kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Miyo.

INSEE kodu — 12039.

Kommuna təxminən Paris 570&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 125&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 75&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 314 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 157 nəfər (15-64 yaş arası) arasında 107 nəfər iqtisadi cəhətdən, 50 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68,2%, 1999-cu ildə bu 62.6%). Fəal olan 107 nəfərdən 98 nəfər (60 kişi və 38 qadın), 9 nəfər işsiz (2 kişi və 7 qadın) idi. 50 hərəkətsiz 5 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 24 nəfər təqaüdçü, 21 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsiz idi..

## Qalereya

Fayl:Brusque vue generale.JPG|Brüsk
Fayl:Brusque mairie ecole.JPG|Şəhər meriyası və məktəb
Fayl:Brusque St-Martin.jpg|Sen-Marten kilsəsi
Fayl:Brusque monument morts.jpg|Birinci Dünya müharibəsi qurbanlarına həsr olunmuş abidə


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Buas-Panşo

**Buas-Panşo** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Dekazvil kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.

INSEE kodu — 12028.

Kommuna təxminən Paris 480&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 130&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 40&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 540 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 311 nəfər (15-64 yaş arasında) 211 nəfər iqtisadi cəhətdən, 100 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 67,8%, 1999-cu ildə 70.2%). Fəal 211 nəfərdən 190 nəfəri (110 kişi və 80 qadın), 21 nəfər işsiz (6 kişi və 15 qadın) idi. 100 hərəkətsiz 17 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 40 nəfər təqaüdçü, 43 digər səbəblərə görə aktiv deyil..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Buyak (Averon)

**Buyak** (, ) — Fransa kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kadenak-Qar kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.

INSEE kodu — 12030.

Kommuna təxminən Paris 480&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 125&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 45&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 427 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə 239 yaşda olan (15-64 yaş arasında) 177 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 62 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74.1%, 1999-cu ildə 67.6%). Fəal 177 nəfərdən 160 nəfər (86 kişi və 74 qadın), 17 nəfər işsiz (8 kişi və 9 qadın) idi. Fəal olmayan 62 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 25 nəfər təqaüdçü, 30 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsiz idi..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Burnazel (Averon)

**Burnazel** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Rinyak kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12031.

Kommuna təxminən Paris 490&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 125&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 27&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 343 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə 194 yaşda (15-64 yaş arasında) 139 nəfər iqtisadi cəhətdən, 55 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.6%, 1999-cu ildə 71.1%). Fəal olan 139 nəfərdən 132 nəfər (71 kişi və 61 qadın), 7 nəfər işsiz (1 kişi və 6 qadın) idi. Aktiv olmayan 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 35 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## İdarəetmə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Rüfət Quliyev

* Rüfət Quliyev (deputat) — professor, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı
* Rüfət Quliyev (futbolçu) — futbolçu.

## Həmçinin bax
* Rüfət
* Quliyev
Bussak (Averon)

**Bussak ** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Barakvil-Sovter kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12032.

Kommuna təxminən Parisdən 510&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 110&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 19&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 531 nəfər təşkil edirdi.

## İdarəetmə

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 287 nəfər arasında (15–64 yaş arasında) 229 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 58 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 79,8%, 1999-cu ildə 73,8%). Fəaliyyət göstərən 229 nəfərdən (126 kişi və 97 qadın), 6 nəfər işsiz (2 kişi və 4 qadın) idi. Fəal olmayan 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Qalereya

Fayl:Boussac Aveyron.jpg|Kilsə


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Büzen

**Büzen** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Severak-le-Şato kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Miyo.

INSEE kodu — 12040.

Kommuna təxminən Paris 500&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 150&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 32&nbsp;km şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 184 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə 103 yaşında (15-64 yaş arasında) 74 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 29 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71,8%, 1999-cu ildə 62,2%). Fəal olan 74 nəfərdən 73 nəfər (38 kişi və 35 qadın) işləyir, 1 nəfər işsizdir. 29 hərəkətsiz 5 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 15 nəfər təqaüdçü, 9 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Vabr-l’Abbei

**Vabr-l’Abbei** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sent-Afrik kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Miyo.

INSEE kodu — 12286.

Kommuna təxminən Paris 550&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 120&nbsp;km şərqdə, Rodez isə 55&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1106 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 723 nəfər (15-64 yaş) arasında 550 nəfər iqtisadi fəal, 173 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 76.1%, 1999-cu ildə 70.8%) idi. Fəal olan 550 nəfərdən 526 nəfəri (288 kişi və 238 qadın), 24 nəfəri işsiz idi (10 kişi və 14 qadın). 173 hərəkətsiz şəxs arasında 44 nəfər şagird və ya tələbə, 79 nəfər təqaüdçü, 50 nəfər digər səbəblərə görə aktiv deyil..

## Görməli yerlər
*  (XIV əsr). 1992-ci ildən tarixi abidə
* Yepiskopun keçmiş rezidensiya (XVIII əsr). 1983-ci ildən tarixi abidə
* Köhnə körpü (XIII əsr)
* Reyssak kilsəsi
* Notr-Dam-de-Seqonzak kilsəsi

## Qalereya

Fayl:Vabres-l'Abbaye (12) Mairie.JPG|Şəhər meriyası
Fayl:Vabres-l'Abbaye (12) Cathédrale 01.JPG|Sen-Sovyor kafedralı
Fayl:Choeur de l'ancienne cathédrale Saint-Sauveur de Vabres-l'Abbaye(Aveyron).jpg|Sen-Sovyor kafedralı
Fayl:Palais épiscopal vabres 1.jpg|Yepiskopun keçmiş rezidensiya


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Vabr-Tizak

**Vabr-Tizak** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Ryopeyru kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.

INSEE kodu — 12285.

Kommuna təxminən Paris 510&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 95&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 35&nbsp;km qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 433 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 251 nəfərin (15-64 yaş arasında) 182 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 69 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.5%, 1999-cu ildə 67.2%) idi. Fəal 182 nəfərdən 163 nəfəri (82 kişi və 81 qadın), 19 nəfəri işsizdir (8 kişi və 11 qadın). Fəal olmayan 69 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 38 nəfər təqaüdçü, 25 nəfər digər səbəblərə görə aktiv deyil..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
III Əhməd çeşməsi

thumb|200px|Çeşmənin bugünkü görünüşü
thumb|200px|1850-ci ildə, William Henry Bartlett tərəfindən çəkilən III Əhməd Çeşməsi
**III Əhməd çeşməsi** —  İstanbulda Topqapı sarayının giriş qapısı ilə Ayasofya arasında Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşanın təklifi ilə III Əhməd tərəfindən Perayton adlı bir Bizans çeşməsinin yerinə inşa etdirilən çeşmə Osmanlı memarlığının şah əsəridir. Türk rokoko üslubunun ən gözəl nümunələrindən biri olan çeşmə 1728-ci ildə inşa edilmişdir. Memar Əhməd Ağa tərəfindən inşa edilmişdir.

Çeşmənin künclərində yumşadılmış kənarları düzbucaqlı plandadır. Künclərində fəvvarələr olan çeşmə taxta saçaqlı bir dam ilə örtülmüşdür. Kənardan görünə bilən qübbələr yalnız görünüş üçün hazırlanmışdır. Üstündə muqarnas kəmər və üstündə çini kəməri var. Bu çinilərə həm klassik motiflər, həm də lalə və akantus yarpaqları kimi Avropa motifləri daxildir. Vazadaki çiçək motivləri qərbləşmə ilə Osmanlı bəzəklərində görünməyə başladı. III Əhməd kitabxanasında da bu çeşmədə olanlara bənzər bəzək əşyaları var.

Sultan III Əhmədin "Nəcib" təxəllüsü ilə bəzi mənzumələri vardır. Dərin sənət zövqünə sahib Sultan III Əhməd xan tanınan bir şair və mükəmməl bir xəttat idi. Babi-hemayunun qarşısında tikdirdiyi çeşmənin yazısı ilə Drağman caminin qapısı üzərindəki kitabə III Əhmədin öz yazısıdır. Müqəddəs Kitabımız Qurani-Kərimi öz əllərilə yazan Sultan III Əhməd tikdirdiyi Sultanəhməd çeşməsinə bir şeirini şəxsən öz əllərilə yazıb. Bundan əlavə, onun Ayasofya camisinə asılmış gözəl lövhələri də vardır.

## Həmçinin bax
* III Əhməd
* Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşa

## İstinadlar
Vladimir Blok

**Blok Vladimir Mixailoviç** () — sovet, rus bəstəkarı, pianoçu, musiqişünas, jurnalist.

## Bioqrafiyası
1957-ci ildə Moskva  Konservatoriyasını V.Y. Şebalinın bəstəkarlıq sinfində və E. Q. Qilelsin fortepiano sinfini bitirmişdir.

1961-ci ildə aspiranturanı musiqi nəzəriyyəsi (rəhbər - L. A. Mazel) və kompozisiya (rəhbərlər - V. Ya.

1958-1960-cı illərdə Muzgizin redaktoru işləmişdir.

1960-1962-ci illərdə V.İ.Lenin adına Pedaqoji İnstitutda dərs demişdir.

Moskvadakı 13 nömrəli uşaq musiqi məktəbində dərs demişdir.

1993-cü ildə - Qriq Cəmiyyətinin təsisçisi

1995-ci ildə - Rusiyada Macar Musiqi və Musiqi Pedaqoji Cəmiyyətinin təsisçisi

## Yaradıcılığı
### Seçilmiş əsərləri
;xor, solistlər və orkestr üçün
* Böyük Torpağın Mahnisi (sözləri Rojdestvenskiy, 1960)
* Bahar mahnısı (kantata, V. Mayakovski və N. Aseevin sözləri, 1963)
* Ulduzları ziyarət etmək (uşaqlar üçün musiqili nağıl, S. Boqomazov, 1964)
; orkestr üçün
* Kiçik Suite (1956)
* Udmurt suite (1960)
* Bahar keçməsi (1957)
* Şimali melodiyalar (Komi xalq mövzularında dövrə, 1966)
; fortepiano və orkestr üçün
* konsert (1966)
skripka və orkestr üçün
* Slovak Suite (1954, 2-ci nəşr - 1959)
simli orkestr üçün
* Passakaglia və S. Prokofyevin xatirəsinə (1957)
* Dördlük (1956, 2-ci nəşr - 1966)
; fortepiano üçün
* Oyuncaqlar (uşaq dəsti, 1967)
* Udmurt melodiyaları (1960)
* Komi xalq mövzusunda dəyişikliklər (1966)
* Sol uşaq üçün 3 uşaq pyesi (1969)
* Qələm rəsmləri (uşaq pyesləri, 1960)
;skripka və fortepiano üçün
* Norveç Suite (1958)
* Udmurt Rapsodiyası (1961)
violonçel və fortepiano üçün
* Kiçik Suite (1967)
* Udmurt mövzularında kiçik bir şeir (1963)
;klarnet və fortepiano üçün
* sonatina (1963)
* Kareliya mövzularında miniatürlər və akvarellər (1971)
* 5 uşaq pyesi (1974)
;Rus xalq çalğı alətləri orkestri üçün
* Rus Suite (1962)
* Volqa haqqında şeir (1967)
;səs və fortepiano üçün
* tsikllər: Skripka (sözlər L. Kvitko, 1963), vokal şəkillər (sözləri A. Sanin, 1964), əyləncəli rəssamlar (sözlər E. Rujentsev, 1970)
* mahnıları
;pop ansamblları üçün
* rəqs parçaları
* tamaşalar üçün musiqi
;digər bəstəkarların əsərlərinin tərcümələri və nəşrləri
Sellonun solo müəllifi S. Prokofiev üçün sonatanın tamamlanması (1971)
S. Prokofiyevin violonçel və orkestri üçün yeni konsertino aləti - Stefen İsserlis üçün
* İ. S. Baxın "İngilis Suite" g-mollun cihazı
* Bax, Bethoven, Ravel, Prokofiev, An əsərlərinin konsert aranjımanı. Alexandrova, Shebalina
* A. Taneyevin İkinci Simfoniyasının Nəşri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Altayın Qızıl Dağları

**Altayın Qızıl Dağları** — 1998-ci ildə YUNESKO Altay dağlarının Rusiyadakı üç hissəsini Dünya İrsi daxil edib belə adlandırdı:

* Altay Təbiət Qoruğu və Teletskoye gölünün bufer zonası (965,753 ha);
* Beluxa dağının Katunski ehtiyat və bufer zonası (392,800 ha);
* Ukok Yaylası (252.904 ha).

Qorunan ərazinin ümumi sahəsi 16 178 km²-dir.

Bu ərazilərin seçimi, ümumilikdə Sibirdə alp bitki örtüyü zonalarının: çöl, meşə-çöl, qarışıq meşələr, subalp və alp zonalarını təmsil etmələri ilə bağlıdır. Bundan əlavə, qar bəbiri, Sibir dağ keçisi və Altay arkalı kimi nadir heyvanların populyasiyasının qorunması üçün bu ərazilərin əhəmiyyəti nəzərə alınmışdır.

Mühafizə zonasında Pazırık məzarlığının yerləşdiyi bəzi yerlər var.

Təbiəti Qoruma üzrə Beynəlxalq Birlik bu ərazilərin xüsusi qorunan statusa zəmanət verməli olduqları Dünya İrs Siyahısına daxil edilməsinə baxmayaraq burada brakonyerliyin çiçəklənməkdə davam etməsindən narahatdır. Ekoloqlar həmçinin Ukokdan Çinə gedən Koş-Aqağdan qaz kəməri və ekspress magistral yolunun çəkilişi layihəsindən narahatdırlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Obyektlərin coğrafi yeri
Kidekşa

**Kidekşa** () — Rusiya Federasiyasının Vladimir vilayətinin Suzdalsky rayonundakı bir kənd (selo), Suzdaldan 4 km (2.5 mil) şərqdə, Kamenka və Nerl çaylarının birləşməsində yerləşir.

## Tarixi

"*Kidekşa*" sözü, böyük ehtimal ki, Fin-uqor mənşəli sözdür. Söz sonluğunu təşkil edən "*-kşa*" ifadəsi (ünsürü) naməlum fin-uqor mənşəli "su", "çay" mənalı söz kimi qəbul olunmuşdur. Bu regionda bir sıra "*-kşa*", "*-ksa*" sonluqları ilə qurtaran kiçik çayların mövcud olması ilə təsdiq edilir. Bəzi alimlər "*ki*" komponentinin mövcudluğunu "*daş*" mənası verən meryan sözü hesab edir. Beləliklə, Kideşa sözü indiki Kamenka "*daşlı çay*" sözünü ifadə edə bilər. Bununla yanaşı, soraq kitabçalarında (bələdçi) rus sözləri olan "atmaq", "tullamaq" kimi izah olunan başqa izahlara da rast gəlmək olur. Bu onunla izah edilir ki, Yuri Dolqorukiy qala tikməyi nəzərdə tutduğu bu yeri tullamışdır.. Başqa müəlliflər bunu (bu versiyanı) xalq etimologiyasına aid edirlər.

Kideşka yaşayış məntəqəsi çox qədimdən hələ 1152-ci ildə rus memarı Yuri Dolqorukiy Kidekşa kilsəsini tikməmişdən çox əvvəl mövcud olmuşdu. Rəvayətə görə, müqəddəs şahzadələr Boris və Glebin düşərgəsi bir vaxtlar burada yerləşirdi.

Yuriya Dolgorukovun dövründə Kidekşa ayrıca möhkəmlənmiş bir knyazlıq şəhəri və Vladimir-Suzdal knyazlığının əsl paytaxtı idi. Şahzadə suveren idarəetmə üçün səy göstərdi, ona görə də qalanı nəcib boyarların məskunlaşdığı yerdən ayrıca tikdirdi. Kamenka çayının axdığı yerdə Nerl sahilində yerləşən Kidekş qalası Suzdal çayının yollarına nəzarət edirdi. Bu da knyazlığın strateji əhəmiyyətli bir dayağı idi, çünki Suzdalların ticarəti digər torpaqlar ilə məhz Nerli boyunca həyata keçirilib və sakinlər qıtlıq illəri zamanı Nerl boyunca Volqa Bulqarlarının ərazilərinə taxıl almağa gedirdilər.

## Əhalisi

## İstinadlar
Bank Respublika Arena

**Masazır stadionu**, **Bank Respublika Arena** (2019–2024), 2019-cu ilə qədər **Əlincə Arena**, həmçinin **Masazır Arena** (2025-ci ildən) — Azərbaycanın Abşeron rayonunun Masazır qəsəbəsində yerləşən futbol stadionu. Açılışı 3 oktyabr 2014-cü ildə olmuşdur. 13 min tamaşaçı yeri olan bu idman qurğusunda mətbuat, məşqçi, tibb və dopinq-test otaqları var.

"Sabah" futbol klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Transfermarkt.ru saytında
Şiə ayparası

**Şiə ayparası** və ya **şiə hilalı** — Yaxın Şərqdə  əhalinin əksəriyyətinin şiə olduğu və ya şərti olaraq güclü şiə azlığının olduğu  aypara şəkilli həssas bölgədir. Son illərdə İran bütün şiə müsəlmanlarını bir bayraq altında birləşdirməyə çalışdığı üçün İranın təsiri və ya nəzarəti altındakı əraziləri müəyyənləşdirmək üçün bu termin meydana gəldi. Şiə Aypara qrupuna Livan, Suriya, Bəhreyn, İraq, İran, Azərbaycan, Yəmən və Əfqanıstanın qərb bölgələri daxildir.

## Ümumi baxış

Bu term 2004-cü ildə İordaniya Kralı II Abdullah tərəfindən İranın 2005-ci ilin yanvarında keçirilən parlament seçkiləri ərəfəsində İraqa müdaxilə edildiyi zaman bildirdi. Bu, İraq sünnilərinin seçki təhdidləri və sonra qəsdən boykot edilməsi hökumətdə şiələrin üstünlük təşkil etməsinə səbəb ola biləcəyi və İraqın şiə İranın təsirinə məruz qalması ehtimalları kontekstində baş verdi. Ortaq bir dinin İran, İraq, Ələvilərin
dominant oldugu Suriya və Livandakı siyasi cəhətdən güclü şiə Hizbullah milisi arasında əməkdaşlıq üçün yaxşı bir potensial təklif etdiyi, habelə bu digərlərinin regional güc oyununda İranın köməkçisi olacağı fərziyyəsi irəli sürüldü.

Termin Yaxın Şərqin digər şiə bölgələrini əhatə etməsindən bəri inkişaf etmişdir. Şiə müsəlmanlarının üstünlük təşkil etdiyi  xalqlar İran və İraqdır. Şiələr Azərbaycanda da böyük əksəriyyəti təmsil edir, lakin konstitusional olaraq dünyəvi dövlətdir.  Faktiki təcrübə tərəfdarları olanlar daha aşağıdır, bu ümumiyyətlə hilaldan kənarlaşdırılmasına səbəb olmuşdur. Şiələr də Bəhreyndə vətəndaşların əksəriyyətidir, lakin hökumət əsasən sünnidir.

Böyük şiə azlıqları Livan, Küveyt, Yəmən, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə, Əfqanıstan, Pakistan, Hindistan və daha az dərəcədə BƏƏ-də də mövcuddur. Livanın zəif mərkəzi hökumət quruluşunun Hizbullahın Suriya vətəndaş müharibəsinə cəlb edilməsinə icazə verdiyi Livan istisna olmaqla, bunlar ümumiyyətlə aypara hissəsi kimi təsvir edilmir.

27 dekabr 2015-ci il tarixdə Tehranda keçirilən 29-cu Beynəlxalq İslam Birliyi Konfransında İran prezidenti Həsən Ruhani müsəlman ölkələrinə birləşib İslamın ictimai imicini yaxşılaşdırmaq üçün səy göstərərək əlavə etdi: "Nə şiə , nə də sünni hilalı var. Bizdə bir İslam ayı var. Biz bir olmalı olduğumuz bir dünyada müsəlmanıq".

2016-cı ilin yanvar ayında Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd ibn Salman ərəb dünyasının İran tərəfindən dəstəklənən şiə milislərinin bu kimi ölkələrdə genişləndirilmiş fəaliyyətinin nəticəsində bir şiə hilalının əvəzinə İraq, Suriya və Yəmən kimi "şiə dolu bir ay" ilə qarşı-qarşıya olduğunu iddia etdi. 

2017-ci ilin dekabr ayında İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun başçısı Məhəmməd Əli Cəfəri dedi ki "Bu gün İslam ölkələrində silahlı müqavimət hüceyrələri qurulub, digər ölkələrdə də kiçik müqavimət şəbəkələri yaradılıb və gələcəkdə də onların təsirini görəcəyik." Onun sözlərinə görə, Suriyada "antiterror" mübarizəsinə böyük könüllü qüvvələr qoşulub.

## İstinadlar

## Xarici linklər
* The Myth of the Shia Crescent, *Layihə Sindikatı* (May 2008)
* When the Shia Rise, *Xarici İşlər* (İyul/Avqust 2006)
* Shia Crescent on Facebook, (Şiə icmalından araşdırma 2014)
Vayurl

**Vayurl** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Vilfranş-de-Ruerq kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.

INSEE kodu — 12287.

Kommuna təxminən Parisdən 510 km cənubda, Tuluza şəhərindən 90 km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 55 km qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 433 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 359 nəfər (15–64 yaş) arasında 279 nəfər iqtisadi fəal, 80 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 77,7%, 1999-cu ildə 66,3%) idi. Fəal 279 nəfərdən 247 nəfəri (138 kişi və 109 qadın), 32 nəfəri işsizdir (14 kişi və 18 qadın). Aktiv olmayan 23 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 37 nəfər təqaüdçü, 20 nəfər digər səbəblərə görə aktiv deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*