Boz pasport qalmaqalı

Boz pasport qalmaqalı, Türkiyədəki altı bələdiyyənin dövlət məmuru olmayan şəxslərə xidməti pasportlar verməklə, sonradan onların xaricdə sığınacaq istəyən şərait yaradan hadisədir.
Təxminlərə görə, bir neçə min Türkiyə vətəndaşı dövlət məmuru adı altında xaricə səyahət etmək üçün bu pasportlardan istifadə edib və bir daha geri qayıtmayıb.
Qalmaqal, 2021-ci ilin aprel ayında Habertürk qəzetində bu sxemlə Malatya Bələdiyyəsi vasitəsilə qaçaqçılıq yolu ilə Türkiyədən çıxarılan 43 nəfərin işinə diqqət çəkən bir xəbərlə başladı.
Daxili işlər naziri Süleyman Soylu etiraf edib ki, bir neçə yüz Boz pasport sahibi pasportları etibarsız hesab ediləndən sonra geri qayıtmayıb.
Daxili İşlər Nazirliyi hadisə ilə bağlı araşdırmalara başlayıb, insan alverinin qarşısını almaq üçün Boz pasportların verilməsini dayandırıb.
## Hadisə
Malatyada qeydə alınan ilk hadisədə Almaniyada türk əsilli bir şəxs Türkiyə vətəndaşlarını sonradan fəaliyyəti dayandırılacaq ekoloji tədbirdə iştirak etməyə dəvət edib.
Miqrantlar səfərdə iştirak etmək üçün 6-8 min avro arasında rüsum ödəməli olacaqlar və onların əksəriyyəti Almaniyaya çatan kimi dağılışacaqlar.
Tezliklə məlum oldu ki, oxşar sxem Türkiyənin digər bələdiyyələrində də həyata keçirilir.
Qanunsuz miqrantlar Almaniyaya gəldikdən sonra onların pasportları ləğv ediləcəkdi.
Qanuni pasport ala bilməyən şəxslərin zahirən qanuni verilmiş diplomatik boz pasportu əldə edə bilməsi, bu sxemin bu cür sənədlərin verilməsinə icazə verən qurumların yoxlanılması prosesinə cavabdeh olan Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində ortaqlıq ilə həyata keçirildiyinə dair şübhələr yaradırdı.

## Türkiyədə reaksiyalar
Müxalif Cümhuriyyət Xalq Partiyası, Xalqların Demokratik Partiyası və İYİ Partiyası hökumətdən izahat tələb edib.
CHP millət vəkili Vəli Ağbaba Ədalət və İnkişaf Partiyasının rəhbərlik etdiyi Bingöl Bələdiyyəsini 2014-2019-cu illər arasında bu cür fəaliyyətlə məşğul olmaqda ittiham edib İYİ Parti'den Meral Akşener, AK Parti Hükûmeti'ni, halkın yurtdışında daha iyi bir çevre aramasına neden olan ekonomik durum nedeniyle eleştirdi..
İYİ Partiyasından Meral Akşener AK Partiya hökumətini insanların xaricdə daha yaxşı imkanlar axtarmasına səbəb olan iqtisadi vəziyyətə görə tənqid edib.
AK Partiya və Milliyyətçi Hərəkat Partiyası qalmaqalla bağlı parlamentdə araşdırma aparılması tələbini rədd edib.
Malatyanın AKP idarəsinə tabe olan və iddiaların mərkəzində olan Yeşilyurt Bələdiyyəsinin bələdiyyə sədri Mehmet Çınar: "*CHP sədr müavininin Türkiyənin gündəminə çatdırılacaq nə işi vardı?
Onun doğma şəhəri deyilmi? Özü Malatyalı deyilmi?
Siz bələdiyyənizi gözdən saldınız və mən inanıram ki, bizim şura üzvlərinin hamısı eyni hissləri keçirir.
Yeşilyurt adının bizimkindən başqa təxminən 29 əyalət və 60 qurumda hallanmasına baxmayaraq, sizin sədr müavininiz tərəfindən hallandırılması ayrıca bir sual işarəsidir.* "dedi
.

Daxili İşlər Nazirliyi qalmaqala görə başda Bingöl, Malatya, Elazığ və Ərzurum olmaqla onlarla bələdiyyədə araşdırmalara başladı.
Doxsan bələdiyyə üzrə aparılan araşdırma nəticəsində bir neçə məmur vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. 
Yoxlanılan bələdiyyələrin əksəriyyətini AKP idarə edirdi, üç bələdiyyədə CHP, birində isə HDP bələdiyyə başqanı idi.

## Almaniyadan reaksiyalar
Almaniyada dəvətnamələrin verilməsi ilə bağlı araşdırma başlandı, qaçaqmalçılıq sxemində iştirak etdiyi iddia edilən otuz nəfər və Almaniyaya qanunsuz daxil olduğuna görə yüzdən çox türk immiqrantı araşdırıldı.

2021-ci ilin noyabr ayında Korqan merinin müavininin kömək istəyini aldığını etiraf edən təqsirləndirilən şəxslərdən biri 900 avro cərimələndi.

Hannover konsulluğunda qanun pozuntularını aşkar edən Türkiyə konsulluq rəsmisi vəzifəsindən kənarlaşdırıldı və konsulluğa yenidən daxil olması qadağan edildi.

Bunun ardınca Türkiyədən gələn boz və yaşıl pasport sahibləri üçün viza məhdudiyyətləri tətbiq edildi və onlardan giriş səbəblərini göstərən əlavə sənədlər təqdim etmələri tələb olundu.
## İstinadlar