open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ceyn Qrey

**Ledi Ceyn Qrey** (; ), evləndikdən sonra **Ledi Ceyn Dadli** () və ya "**Doqquz günlük kraliça**" () — 10–19 iyul 1553-cü il tarixləri arasında İngiltərə və İrlandiya taxtına iddialı olmuş ingilis zadəgan qadın.

Jane, kiçik qızı Məryəm vasitəsilə Henry VII'nin nəvəsi idi və bir dəfə Edward VI'dan çıxarılan ilk əmiuşağı idi. Mükəmməl bir humanist təhsili və öz dövrünün ən çox öyrənilən gənc qadınlarından biri kimi bir nüfuza sahib idi. 1553-cü ilin mayında o, Edvardın baş naziri Con Dadlinin kiçik oğlu, Northumberland əyalətindən olan Lord Lord Gildford Dadli ilə evləndi. 1553-cü ilin iyununda Edward VI, Ceyn və onun kişi varislərini Tacın varisi kimi irəli sürərək öz iradəsini yazdı, qismən onun bacısı Məryəm Roma Katolik olduğu üçün, Jane sadiq Protestant olduğu üçün və İngiltərənin İslah edilmiş Kilsəsini dəstəkləyəcək. təməlinin qoyulduğunu iddia etdi. Bu, onun yarı bacıları Məryəm və Elizabethi, üçüncü varislik qanununa görə iddialarını dəyişdirərək qanunsuzluqlarına görə varislik xəttindən kənarlaşdıracaq.

Edvardın ölümündən sonra Ceyn 10 iyul 1553-cü ildə kraliça elan edildi və London qalasında tac gözlədi. Məryəmə dəstək çox tez böyüdü və Jane tərəfdarlarının çoxu onu tərk etdi. İngiltərə Şəxsi Şurası birdən-birə tərəfləri dəyişdirdi və 1953-cü il iyulun 15-də Ceyndən ayrılan Məryəmi kraliça elan etdi. Onun əsas tərəfdarı, qayınatası Northumberland Dükü, xəyanətdə günahlandırılaraq bir aydan az sonra edam edildi. Jane Qüllədə əsir tutuldu və 1553-cü ilin Noyabr ayında ölüm hökmü çıxarılan yüksək dövlətə xəyanətə məhkum edildi, baxmayaraq ki Məryəm əvvəlcə canını qurtardı. Lakin, Jane, atası Suffolk'ın 1-ci Dersi Henry Grey, Wyatt'ın Kraliça Meri'nin İspaniyanın II Filippiylə evlənmək niyyətinə qarşı çıxdığı zaman Tac üçün bir təhlükə olaraq görüldü. Həm Ceyn, həm də əri 12 fevral 1554-cü ildə edam edildi.

## Həyatı

VIII Henrinin bacısı və Fransa kraliçası olan Mariya Tüdorun nəvəsi, Françeska Brandon və Suffolk hersoqu Henri Grey`in ən böyük qızı olaraq 1536-cı ildə dünyaya gəlmişdir. 15 may 1553 tarixində Northumberland hersoqunun oğlu Guilford Dudley`lə evlənmişdir. Taxt vəliəhdi VI Eduardın

bacısı Mariya olmalı idi ancaq kral vəsiyyətini dəyişdi və Ceyn Qreyi taxt vəliəhdi elan etdi. Buna səbəb isə bacısının katolik, Ceyn Qreyin isə protestant olması idi.

Bütün bunlara baxmayaraq 9 gün taxtda qala bildi. Mariya ordunun və xalqın dəstəyini alaraq taxtı ələ keçirdi və 17 yaşındakı Ceyn Qrey London qalasına həbs olundu. Ancaq 1554-cü ilin yanvar ayında çıxan protestant üsyanında günahkar hesab olundu və dərhal edam edildi.

## İstinadlar

## Mənbə
* http://www.royal.gov.uk/output/Page44.asp
Para

**Para** () — Braziliyanın şimalında yerləşən ştat. Şimalda Amapa ştatı, Qayana və Surinam, şərqdə Maranyan və Tokantins, cənubda Matu-Qrosu, qərbdə Amazonas və Rorayma ştatları ilə sərhədlənir. Şimal-şərqdən Atlantik okean ilə sərhədlənir. İnzibati mərkəzi Belem şəhəridir.

Para sahəsinə görə Braziliyanın ikinci böyük ştatıdır.

## Coğrafiyası
Ərazisinin böyük qismi düzənlikdən ibarətdir. Az bir qismi isə dağ çöllərinon payına düşür. Bu isə Qviana və Braziliya platosuna daxildir. Ən dayaz nöqtələrdə Amazon meşələri yayılmışdır.

İqlimi ekvatorialdır. Para ştatında quraq mövsüm yoxdur. Bununla belə iyuldan oktyabra qədər yağıntıların miqdarı nisbətən azalır.

Ərazisindən Tokantins çayı axır. Mövcud olan şəlalələrin üzərində SES tikintisi planlaşdırılır.

## Tarixi
Hindu dilindən tərcümədə "çay" mənasını verir.

Portuqallar Paranı 1616-cı ildə koloniyalaşdırmışlar. XIX əsrin sonuna qədər ştat ərazisi iqtisadi baxımdan mənimsənilməmişdi.

## İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən ştat 6 mezoregiona və 22 mikroregiona bölünür. Ştat 144 bələdiyyə ərazisinə bölünüb.

## İqtisadiyyat
İqtisafiyyatının əsası kənd tərərrüfatı və faydalı qazıntıların hasilatıdır. Ştatda Braziliya qozu, Kauçuk, Oduncaq hasil edilir. Üstəlik burada maniok, şəkər qamışı, qarğıdalı, lobya, çəltik, Tütün və Qara istiot yetişdirilir. Marajo adasında heyvandarlıq inkişaf etdirilmişdir. Tokantins çayı hövzəsində dağ bülluru hasil edilir. Ştat ərazisində dünyada ən böyük dəmir filizi ehtiyatı aşkarlanmışdır. Üstəlik zəngin qızıl etiyyatına sahibdir.

## İstinadlar
Maranyan

**Maranyan** () — Braziliyanın şimal-şərqində yerləşən ştat. Qərbdə Para, cənubda Tokantins, şərqdən Piaui ştatı ilə əhatələnir. Şimal sahillərini Atlantik okeanın suları yuyur. Ştatın inzibati mərkəzi San-Luis.

Maranyan ştatının San-Markus körfəzi sahilində Alkantara konmodromu yerləşir.  
## Coğrafiya
Ştat ərazisi Braziliya alçaq dağlığının böyük hissədini əhatə edir. Ərazisinin böyük qismi savannadır. Sahil bölgəsində rütubətli ekvatorial meşələri yayılmışdır.

İqlimi olduqca rütubətlidir. İki mövsüm müşahidə edilir.

Dəniz limanları — San-Luis, İkatu.

Ştatın ən böyük çayı İtapikurudur.

## Tarixi
Maranyan ərazisin ələ keçirilməsi məqsədilə edilən cəhd uğursuzluqla nəticələnmişdir. Belə ki, 1535-ci ildə gəmi sahindən bir qədər aralıda qəzaya uğramışdır.

Sonrakı dövrlərdə bölgəni tez-tez fransız piratlar ziyarət edirdilər. Onlar yerli hinduları inandırmağa çalışırdılar ki, onlar portuqal işğallarının qarşısını almaq məqsədilə onlara yardım edəcəklər. Ancaq 1615-ci ildə San-Luis körfəzi portuqalların əlinə keçmişdir. Bununla da frsnsızlar bölgəni tərk etməli olurlar.

1641-ci ildə bölgə hollandların hücumuna məruz qalır. Belə ki, onların hədəfi Pernambuku plantasiualarına hindu qulları toplamaq olmuşdur. Ancaq onlar bölgədə çox qala bilmirlər. Artıq  1644-cü ildə bölgəni tərk edirlər.

1838-ci ildə Maranyaş vilayətində baş vermiş güclü üsyan amansızlıqla yatırılmışdır.

## İnzibati bölgü
Ştat 5 mezoregiona və 21 mikroregiona bölünür. Ştatda 217 munisipalitet var.

## İqtisadiyyat
İqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Burada pambıq, şəkər qamışı, kofe və kakao yetişdirilir.

Maranyanın Braziliyanın ən kadıb ştatlarınfan hesab edilməsinə baxmayaraq iqtisadi inkişaf yüksəkdir. Ştat əsrarəngiz təbiəti ilə seçildiyindən turistəri özünə cəlb edir

## Şəkillər

Fayl:Lencois Maranhenses 3.jpg|
Fayl:Centro Histórico de São Luís 2.JPG|
Fayl:Slz.jpg|Marşal Kunya Maçadu aeroportu


## İstinadlar

## Mənbə
* Maranyan ştatının rəsmi saytı.
Braziliya himni

**Braziliya marşı** (Portuqalca: *Hino Nacional Brasileiro*) — Braziliya Federativ Respublikasının rəsmi dövlət himni.

## Tarixi
1822-ci ildə Fransisko Manuel da Silva tərəfindən bəstələnən himnin musiqisi romantik italyan musiqisinə bənzəyir. 7 sentyabr 1822-ci il tarixində qazanılan müstəqilliyin ardından Kral I Pyotrun devrilməsilə dildən dilə dolaşan bu marş Kral II Pyotr dönəmində yenidən milli marş olaraq istifadə olundu.

Ancaq bu marşın sözləri hələ də yazılmamışdı. 1889-cu ildə yeni qurulan respublika üçün yeni himn yazılmalı idi. Keçirilən müsabiqənin qalibi olan Leopoldo Miguez respublika üçün yeni bir himn bəstələsə də, xalq bu yeni himni mənimsəmədi və dövlət başçısı Deodoro da Fonsekanın da təklifi ilə Fransisco Manuel da Silvanın bəstələdiyi bu marş dövlət himni olaraq qəbul edildi.

Himnin sözləri isə Joaquim Osório Duque Estrada tərəfindən 1909-cu ildə yazılmışdır.

## Mənbə
* http://www.brasil.gov.br/pais/simbolos_hinos/hinos/
* http://www.world-countries.org/brazil_national_anthem.html
Braziliya bayramları

Braziliyada ictimai bayramlar həm dövlət, həm ştatdaxili, həm də bələdiyyə səviyyəsində qanuni olaraq qeyd olunur. Əksər bayramlar ümummilli formada qeyd edilsə də, bəziləri yalnız ştatdaxili qeyd olunur.

İllik rəsmi bayramlardan başqa (cədvəldəkilər)  Braziliya hökümətinin qəbul etdiyi konstitusiyaya görə, ölkədə keçirilən seçki günləri də milli bayram hesab edilməkdədir. Hər il ümumi seçkilərin birinci turu oktyabr ayının ilk bazar günü, ikinci turu isə son bazar günü keçirilməkdədir. Bundan başqa Braziliyada müxtəlif milli və etnik bayramlar da qeyd olunur.

## İstinadlar
Braziliya yəhudiləri

**Braziliya yəhudiləri**nin tarixi uzun və qarmaşıq olmuş, Avropadan gələn mühacirlərlə sıx bağlıdır. Yəhudilər Braziliyaya XVI əsrdə Avropada tüğyan edən inkvizisiya məhkəmələrindən qaçaraq gəlmişdir. Vaxtilə Hollandiya hakimiyyətində olan Braziliyada ilk sinaqoq 1636 tarixində Resifidə qurulmuşdur. Yəhudilərin çoxu İspaniya və Portuqaliya inkvizisiyalarından Hollandiyaya qorxub qaçan səfaradlar idi. 1824-cü ildə qəbul edilən Braziliya Konstitusiyasında dini azadlığın elan olunmasıyla yəhudilərin bura köçü sürətlənmişdir. Kauçuk sənayəsinin birdən birə yüksəlişi ilə XIX əsrdə Mərakeş yəhudiləri də bura axın etdi. Ölkəyə gələn yəhudilərin sayı Avropadakı Nasist idarəçiliklə daha da artdı. Sonuncu köç dalğası isə XX əsrin 50-ci illərində Şimali Afrikadan oldu. Hal-hazırda Braziliyada yaşayan yəhudilərin icmaları, sinaqoqları, məktəbləri və s. mövcuddur.

Bu gün Braziliyada 96 min yəhudi yaşamaqdadır. Yəhudilərin əksəriyyəti Polşa və Almaniya əsilli əşkinazilər, bir qismi isə Şimali Afrikadan köçən səfəradlardır. Siyasət, idman, təhsil, ticarət və sənayedə önəmli rol oynayan yəhudilər Braziliyadakı həyata hər tərəfli inteqrasiya olmuşdur.

Braziliya yəhudilərinin əksəriyyəti San Pauluda yaşasa da, bir qismi də Rio-de-Janeyroda, Rio Grande du Sol, Minas Gerais və Parana əyalətlərində yaşamaqdadır.

## Braziliyadakı yəhudi əhalinin sayı
* San Paulu : 44,000
* Rio de Janeiro : 25,000-30,000
* Porto Alegre : 15,000
* Belo Horizonte : 10,000
* Curitiba : 8,500
* Resifi : 7,600
* Belém : 6,200
* Manaus : 5,720
* Niteró : 600
* Salvador, Bahia: 2,500
* Florianópolis : 420
* Piracicaba : 1,400
* Pelotas : 330
* Brazilia : 920
* Erechim : 240
* Fortaleza : 120
* Natal : 40

## Mənbə
Braziliyanın ştatları

Braziliya Federativ Respublikası 26 ştatdan ibarətdir. Ştatlar haqqında qısa məlumat aşağıdakılardır:
Matu-Qrosu

**Matu-Qrosu** () — Braziliyanın mərkəzi hissəsində yerləşən ştat. İnzibati mərkəzi Kuyaba şəhəridir.

Matu-Qrosu Braziliya ərazisində sahəsinə görə üçüncü ştatdır. Ancaq əhalisi ərazisinə görə olduqca azdır. Şimaldan Para və Amazonas, şərqdə Tokantins və Qoyas, cənubdan isə Matu-Qrosu-du-Sul, üstəlik Rondoniya ştatları və Boliviya ilə sərhədlənir.

## Coğrafiya

Ərazisi əsasən savannadan ibarətdir.

Ştatın şimalında Amazon meşələri geniş sahə tutur. Cənubu isə bataqlaşmış Pantanal düzənliyindən və Matu-Qrosu platosundan ibarətdir. Kontinental iqlimə malikdir. İki mövsüm hökm sürür: Yağışlı mövsüm və quraq mövsüm. İllik yağıntının miqdarı 1250 – 2750&nbsp;mm arasında dəyişir.

Ştat ərazisində Pantanal qoruğunun böyük hissəsi yerləşir.

Bölgənin ən böyük ekoloji fəlakəti məhv olmuş meşələrdir.

## Tarixi
1920-ci ildə Matu-Qrosu ərazisinin hansısa bölgəsində itmiş şəhəri axtarmaq məqsədilə ekspedisiya təşkil edən topoqraf Persi Fosettin ekspedisiyası və özü itkin düşmüşdür.

1977-ci ildə Matu-Qrosunun cənubunda Matu-Qrosu-du-Sul ştatı təşkil olunmuşdur.

## Əhali
2010 il siyahıya alma zamanı ştatın əhalisi 3 035 122 nəfər olmuşdur. Ştatda urbanizasiyalaşma 76,6 % təşkil edir (2006).

İrqi tərkib:
* mulatlar — 1 599 228 (55,8 %)
* ağlar — 1 060 420 (37,0 %)
* qaralar — 174 000 (6,1 %)
* asiyalılar və hindular — 31 000 (1,1 %)

## İnzibati quruluş
Ştat 5 mezoregiona və 22 mikroregiona bölünür. Burada 141 rayon var.

## İqtisadiyyat
Matu-Qrosunun əsas gəlir mənbəyi kənd təsərrüfatıdır. Burafa Soya və Pambıq istehsal edilir. Əsasən pambıq istehsalına görə Braziliyada birincidir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Regionun portalı
Qaziantep terror hücumu (2016)

**Qaziantep terror hücumu** () — Türkiyənin Qaziantep şəhərində keçirilən toy məclisi zamanı baş vermiş terror hücumu. Hadisə 20 avqust tarixində yerli vaxtla saat 22:50-də Qaziantep şəhərinin Şahinbəyi bölgəsində keçirilən yerli toy məclisində yeniyetmə kamikadzenin özünü partlatması nəticəsində baş vermişdir.

## Arxa plan
Terrorçular tərəfindən terror hadisəsinin törədiləcəyi yerin 2016-cı il 20 avqust tarixində saat 10:50 də təyin eldiyi təxmin edilir. Həmin gün şəhərin Şahinbəyli bölgəsində 200 nəfərin iştirakı ilə keçiriləcək toy məclisinin əraziyə yaxın yerdə yaşayan yerli kürd icmasının təşəbbüsü ilə keçirilirməsi planlaşdırılmışdı. Hadisə nəticəsində gəlin yara almadan xilas olsa da, bəy ağır şəkildə qəlbə yarası almışdır. Türkiyə Təhlükəsizlik Qüvvələri hadisənin törədilməsində 2 qüvvənin şübhəli olduğunu elan etmişdir. İŞİD və PKK hadisənin əsas sifarişçilərindən hesab olunur. Hadisə baş verəndən sonra heç bir terror təşkilatı hadisə ilə bağlı məsuliyyəti öz üzərinə götürməmişdir. Türkiyə Respublikasının prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan hadisənin İŞİD tərəfindən yetişdirilmiş 12-14 yaşlı yeniyetmə tərəfindən törədildiyini bildirib. Hadisə nəticəsində toy mərasimində iştirak edən 50-dən çox şəxs həlak olub, 94 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsərətləri alıb.

## Reaksiyalar
 prezidenti İlham Əliyev Qaziantep vilayətində toy mərasimi zamanı törədilmiş dəhşətli partlayışla əlaqədar türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğana başsağlığı verib. Prezident İlham Əliyev Qaziantep vilayətində toy mərasimi zamanı törədilmiş dəhşətli partlayış nəticəsində çoxsaylı insan tələfatı və yaralananlar barədə xəbərin onu çox sarsıtdığını bildirib. Dövlət başçısı partlayış nəticəsində həyatını itirənlərə rəhmət, yaralılara şəfa diləyib: 

## İstinadlar
Adobe

**Adobe** — Proqram təminatı hazırlayan ABŞ kompaniyası. Mənzil-qərargahı San-Xosedə yerləşir.

## Həmçinin bax
* Adobe XD
* Adobe Photoshop Lightroom

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rondoniya

**Rondoniya** () — Braziliyanın qərbində yerləşən ştat. Akri ştatı ilə qərbdən, Amazonasla şimaldan və şərqdən Matu-Qrosu ştatları ilə sərhədlənir. Üstəlik Boliviya ilə sərhədə malikdir  (Abuna və Quapore çayları). İnzibati mərkəzi Portu-Velyu şəhəridir.

Ştat marşal Kandidu Rondonun şərəfinə adlandırılmışdır. O, dəfələrlə Braziliyanın sərhəd bölgələrinə təşkil edilən ekspedisiyaların rəhbəri olmuşdur.

## Coğrafiyası
Ərazisinin böyük qismi (80 %) Amzon meşələri ilə örtülüdür. Meşələrin bir qismi (1970-ci illərdə) qırılmışdır.

## Tarixi
Çağdaş ştatın ərazisi Amazomas və Matu-Qrosu ştatlarından 1943-cü ildə ayrılması nəticəsində formalaşmışdır. Region 1956-cı ildə Randoniya adını almışdır. 28 dekabr 1981-ci ildə  Randoniya Braziliyanın tərkibində tam hüquqlu ştata çevrilmişdir.

## Əhalisi
Ştat ərazisində 1 562 409 nəfər yaşayır (2010).

Urbanizasiya: 66,8 % (2004).

İrqi tərkib:
* mulatlar — 934 000 (53,8 %)
* ağlar — 590 000 (37,0 %)
* qaradərililər — 114 000 (7,2 %)
* asiyalılar və hindular — 35 000 (2,2 %)

## İnzibati quruluş
Ştat inzibati cəhətdən 2 mezoregion və 8 mikroregion, 52 munisipalitet.

## İqtisadiyyat
Randoniya ştatının iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı və faydalə qazıntıların hasilatı təşkil edir. Burada çoxlu sayda iri buynuzlu heyvanlar saxlanılır, kofe, kakao yetişdirilir və odun hasil edilir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Regionun portalı
Crunchyroll

**Crunchyroll** — anime, manqa, dorama, musiqi, elektronik əyləncə və avtoidman yarışları yayımlayan beynəlxalq onlayn cəmiyyət və ABŞ saytı. 2006-cı ildə Berkli Kaliforniya Universiteti məzunlarından ibarət bir qrupu tərəfindən yaradılmışdır. *Crunchyroll* bütün dünyada 20 milyondan çox istifadəçiyə xidmət göstərir. *Otter Media* və *TV Tokyo* bu şirkətin sahibidir.

*Crunchyroll* istifadəçilərinə 200-dən çox anime serialına və 200-dən çox Asiya doramasına baxmağı təklif edir. Lakin lisenziya məhdudiyyətlərinə görə bir çox anime və doramalar bütün dünyada nümayiş etdirilə bilmir.

## Anime lisenziyaları
Aşağıdakı animelər *Crunchyroll* tərəfindən Şimali Amerikada buraxılmaq üçün lisenziyalaşdırılmışdır.
**[[Berserk (anime, 2016)|Berserk (2016)]]*
**[[Big Order]]*
**[[Free! (anime)|Free! - Iwatobi Swim Club]]* (ancaq I mövsüm, Discotek Media-dan)
**[[Gin Tama]]* (Sentai Filmworks-dan)
**[[Kabaneri of the Iron Fortress]]*
**[[Myriad Colors Phantom World]]*
**[[Twin Star Exorcists]]*
**[[Yamada-kun and the Seven Witches]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Krunk

**Krunk** ( - durna) — Abxaziyada yaradılan erməni mədəni və xeyriyyə cəmiyyəti. **Krunk** Suxumi və şərqi Abxaziyada erməni maraqlarını təmsil edən əsas təşkilat idi.

## Tarixi
1989-cu ildə Krunk hərəkatının fəalları Ermənistana səfər edib və Ermənistan dini lideri katolikos I Vazgen tərəfindən qəbul edilib. Siyasi partiyalar Erməni İnqilabi Federasiyası (Daşnaksütun) ilə əlaqələri yaradıb, öz növbəsində Daşnaksütun də strukturlarını qurmaq üçün Krunka dəstək verib. Məhz bundan sonra Krunk yaradılıb.

1990-cı il yanvarın 27-də təşkilat ilk təsis qurultayını keçirib. 1991-ci il fevralın 21-də Krunk Soyuz  ictimai-siyasi təşkilatlar blokunun qurucu üzvü idi. 2004-cü il 15 apreldə, Krunk Ermənistan Mədəniyyət Mərkəzi və Maştots cəmiyyəti ilə birləşib, Abxaziya erməni cəmiyyətini yaratmışdır.

Abxaziyada Krunk erməni mədəni və xeyriyyə cəmiyyəti kimi sosial, hüquqi və digər ictimai sahələrdə erməni icmasına qarşı ayrı-seçkilik fonunda narazı cəmiyyət formalaşdırırdı. Seperatçı qrumun “xarici işlər naziri” Sergey Şamba da Krunkun fəaliyyətlərini, apardığı təbliğat platformasının gürcülərə qarşı yerli ermənilərdə əks düşüncələr yaratdığını bildirirdi:

### Dağlıq Qarabağda fəaliyyəti
Qarabağdakı Krunk təşkilatı məqsədini rəsmən regionun tarixi onun Ermənistan ilə əlagələrini öyrənmək, eləcə də, tarixi abidələri bərpa etmək olduğunu bəyan etsə də, əslində təşkilat silahlı dəstələr yaratmaq, kütləvi etirazlar və tətillər təşkil etmək ilə məşğul idi. Abxaziyada yaradılan Krunkun Qarabağla əlaqələrinə baxdıqda təşkilatlarda dil, mədəniyyət, ekologiya və tarixi məsələləri ilə əlaqədar idi. Qarabağdakı Krunkun ideoloji bölməsinin rəhbəri Xankəndi ipək fabrikinin partkokomu, Ermənistanın keçmiş prezidenti Robert Koçaryan idi.

Britaniyalı jurnalist və yazar Tomas de Vaal öz kitabında qeyd edir:

## İstinadlar
Himalay sərvi

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Krım, Qafqaz ın Qara dəniz sahillərində və Mərkəzi Çində təbii halda bitən dekorativ ağacdır. Himalayda və Qərbi Çində dəniz səviyyəsindən 3000 m hündürlükdə meşələr əmələ gətirir. 

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 25 m-ə qədər olan piramidal formaya, geniş çətirə, sallaq budaqlar malikdir. Yarpaqları pulcuqvarı, tünd-yaşıl rəngdə, parlaqdır, alt tərəfində qatran vəzisi vardır. Qozaları uzunsov-kürəşəkillidir, topa-topa və ya tək-tək yerləşir, uzunluğu 20 mm-ə qədərdir. Oduncağı ətirlidir, tikinti işlərində istifadə edilir.  İynəyarpaqlarından və zoğlarından alınan efir yağından çox qədimdən bronxların və ağciyər xəstəliklərinin müalicəsi üçün istifadə edirdilər. müasir təbabətdə sərvin efir yağı soyuqdəymə xəstəliklərində profilaktikası məqsədilə istifadə edilir. Sərv yağının faydalı xüsusiyyətlərindən biri də onun qan dövranı sisteminə və su-yağ mübadiləsinə müsbət təsiridir. Ondan damarların genəlməsində, ayaqların keyləşməsində, babasilin və yaraların müalicəsində ağrıkəsici və antiseptik vasitə kimi istifadə edilir. Buxar distilləsi ilə iynəyarpaqlardan 0,5–0,8 % açıq-qonur rəngli və xoş ətirli efir yağı alınır. Sərvdən alınan efir yağı ayaqların dərisinə sakitləşdirici təsir göstərir və onu sağlamlaşdırır, pis qoxuları və çox tərləməni yorğunluğu aradan qaldırır, şişkinliyi müalicə edir. Bu sərv növü göbələk xəstəliklərinə qarşı mübarizə vasitəsi kimi istifadə edilir. Sərv yağı qızartıya və qıcıqlanmaya həssas olan dəriyə müsbət təsir göstərərək, oradakı məsamələri kiçildir, təmizləyir, partlamış kapilyarları müalicə edir. 

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda boz-qonur, karbonatlı torpaqlarda, yeni salınan parklarda, bağlarda rast gəlinir və mədəni şəraitdə becərilir. Quru səhra iqlimli şəraitdə zəif böyüyür.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şirinsu

* Şirinsu (Lənkəran) — Azərbaycanın Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
* Şirinsu (İran) — İranın Həmədan ostanının şəhərlərindəndir. 

## Həmçinin bax
* Şirinbulaq
Hesperocyparis goveniana

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Vətəni Kaliforniyadır. 

## Botaniki xarakteristikası
12–15 m hündürlükdə, geniş çətirli ağacdır. Açıq-yaşıl budaqlı və tünd-yaşıl rəngli pulcuğa oxşar yarpaqlara malikdir. Yarpaqlarını sürtüb əzdikdə kamfora iyi verir. Qozaları yoğun ayaqcıqlar üzərində yerləşir, kürəşəkilli, parlaq-qəhvəyi rəngdədir. Yaxşı böyüyür, kölgəyədavamlıdır, torpağa tələbkar deyil. Yazda və yayda düzünə düşən günəş şüalarından qorunmalıdır, qışda işıqlı yerdə yetişdirmək olar. May ayından avqust ayına qədər bitki bol suvarılmalıdır. Oktyabr ayından aprel ayına qədər hava şəraitindən asılı olaraq suvarılma dayandırılmalıdır. Mart ayından sentyabr ayına qədər 14 gündən bir, qışda isə ayda bir dəfə gübrə verilir. Ağacın çətirinə hər hansı forma vermək üçün yazda budanma aparmaq məqsədə uyğundur. Quraqlığa davamlı, dekorativ bitki cinsi kimi becərilir. Onun mavi və alçaqboylu formaları dənizətrafı yamacların, parkların, bağların yaşıllaşdırılması üçün istifadə edilir. 

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda bağ və parklarda rast gəlinir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Braziliya Mərkəzi Bankı

**Braziliya Mərkəzi Bankı** (Portuqalca: *Banco Central do Brasil*) -  31 dekabr 1964 tarixində əsası qoyulan Braziliya Federativ Respublikasının mərkəzi bankıdır.

Mərkəzi Bank Maliyyə Nazirliyi ilə qarşılıqlı əlaqədə fəaliyyət göstərir. Digər mərkəzi banklar kimi Braziliya Mərkəzi Bankı da ölkənin əsas monetar orqanıdır. Yaradılmasında əsasən 3 böyük maliyyə orqanı iştirak etmişdir: Valyuta və Kredit Bürosu, Braziliya Bankı və Milli Xəzinə.

## Prezidentləri
* Pedro Malan (9 sentyabr 1993 - 31 dekabr 1994)
* Gustavo Henrique de Barroso Franco (31 dekabr 1994 - 11 yanvar 1995)
* Pérsio Arida (11 yanvar 1995 - 13 iyun 1995)
* Gustavo Jorge Laboissière Loyola (13 iyun 1995 - 20 avqust 1997)
* Gustavo Henrique de Barroso Franco (20 avqust 1997 - 4 mart 1999)
* Arminio Fraga (4 mart 1999 - 1 yanvar 2003)
* Henrique Meirelles (1 yanvar 2003 - 12 dekabr 2010)
* Alexandre Tombini (1 yanvar 2011 - 6 sentyabr 2016)
* Ilan Goldfajn (9 iyun 2016 - bü günədək)

## Mənbə
Hesperocyparis lusitanica

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Vətəni Meksikanın dağlıq bölgələridir, burada 300 ilə kimi yaşayır. 

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 30 m-ə çatan, piramidal-konusvarı çətirə malik ağacdır. Gövdəsi düz, qabığı qəhvəyi-qırmızımtıl rəngdə olub, pulcuqlar şəklində qopur. Zoğları nazik, göyümtül-yaşıl, uzunsov və sallaqdır. İynəyarpaqları bozumtul-yaşıl xırda, pulcuqvarıdır, uzunluğu 1,5–2&nbsp;mm-dir, ucları sivriləşmiş və zoğlardan aralı dayanmışdır. Qozaları çoxsaylı, şarşəkilli, uzunluğu 1,5 sm-dir, rəngləri əvvəlcə mavi-yaşıl olur, sonra isə qonurlaşır, toxumları qanadcıqlıdır. Tezböyüyən, quraqlığı pis keçirən, soyuğa, qaza, tüstüyə davamlı, qüvvətli kök sisteminə malik, torpağa az tələbkar bitkidir. Toxumla çoxaldılan dekorativ ağacdır. Uzunömürlüdür, mədəni şəraitdə 1600-cü ildən becərilir. Sıra, qrup və tək əkinlərdə gözəl görünür. Bu sərvin iynəyarpaqlarından alınan efir yağından ağrıkəsici və antiseptik xüsusiyyətlərinə görə müalicə işində geniş istifadə edilir.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda bir çox parklarda əkilir. 

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hesperocyparis arizonica

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Vətəni Amerikanın Kaliforniya, Arizona ştatları və Meksikadır. 

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 20 m-ə çatan konusvarı və ya enli piramida formalı, yumurtavarı və dağınıq, sıxçətirli həmişəyaşıl dekorativ ağacdır. Gövdənin qabığı nazik olub, dörd-üzvlüdür, göyümtül və ya yaşılımtıl rəngdədir. Yarpaqları pulcuqvarı olub, mavi və ya gümüşü-yaşıl, ucları sivriləşmiş, arxa tərəfində boylama şırımı yerləşir. Budaqları gövdədən düzbucaq altında ayrılır. Kiçik girdə qozaları yumurtaşəkilli, uzunluqları 20–25 mm, rəngi qırmızı-qəhvəyidir, 6-8 ədəd pulcuğu vardır, qısa və yoğun ayaqcıqlar üzərində, topa halında yerləşir. Toxumları xırda, uzunsov, qırmızımtıl-qəhvəyi rəngli, qalın qanadlıdır, qozalar açıldıqdan sonra tökülür. Torpağa az tələbkar, quraqlığadavamlı, istisevəndir. Toxumla və qələmlə çoxalır. İstənilən formanı vermək olur. Yaşıllıqlarda qrup halında, tək-tək və xiyaban əkinlərində istifadə edilir. Çin təbabətində toxumlarından hazırlanmış məhlulunda, qara ciyərin fəaliyyətinin stimullaşdırılmasında, damaq qanaxmasında, əzələ ağrılarında istifadə edilir. 

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan Dendrarisində introduksiya edilmişdir. Abşeronda bağ və parklarda rast gəlinir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sallaq sərv

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Əsasən Çin, Vyetnam, Yaponiya və Şimali Amerikada yayılmışdır. 

## Botaniki xarakteristikası
Həmişəyaşıl, hündürlüyü 20–25 m-ə qədər olan, zoğlarının ucları sallaq ağacdır. Qabığı qonur, hamardır. Enli çətiri sıx deyil. Gövdənin rəngi qəhvəyi-qara və hamardır. Budaqları möhkəm, sallaqdır. Qısa budaqları qalındır. Yarpaqları qarşı-qarşıya yerləşir, göyümtül-mavidən boz-yaşıl rəngədək olur. Çiçəkləri birevlidir. Erkək çiçəkləri yumurtavarı-uzunsov, çox vaxt sarıdır. Dişi çiçəkləri yan budaqlarda qarşı-qarşıya yerləşir, təxminən yumru, 6-8 (bəzən 4 və ya 10-12) ədəddir, qabıqlıdır. Qozaları yumrudur, eni 8-12 sm, tünd qonur rəngli, qısa saplaqlarda yerləşir. Toxum qabıqları qalxanşəkilli, üçbucaq və ya yumrudur, kənarları bir-birinin üzərinə çıxır, yetişdikdə partlayır. Toxumları 2, bəzən 5 ədəd, ikiqanaqlı, ellipsvarı və ya yumrudur. Oduncağı yüngül, yumşaq, möhkəm, sarı və ya çəhrayı rəngli, xoşətirli olduğundan mebel və xırda bəzək əşyalarının hazırlanmasında istifadə edilir. Oduncaqdan axan qatrandan xoş ətirli balzam hazırlanır. Bu bitki buddist kilsələri ətrafında çox əkilir. 

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda bəzi hallarda dekorativ məqsədlə və kolleksiya sahələrində becərilir. Toxum, qələm, calaq və kök pöhrələri ilə çoxaldılır. Quraqlığa davamlıdır, tez böyüyür, 200 ilə qədər yaşayır. Mərdəkan Dendrarisində introduksiya edilmişdir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hesperocyparis macrocarpa

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Bitkinin vətəni Kaliforniya və ABŞ-dır. Əsasən Avropanın isti zolağında, Cənubi Amerika və Avstraliyanın mülayim vilayətlərində təbii halda bitir. 

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 15–25 m-ə çatıb, düz dayanan iynəyarpaqlı ağacdır. Yaşlandıqda budaqları əyilir və şaxələnmiş çətir əmələ gətirir. Cavan bitkilərin çətiri sütunvarı, enli-konusvarı olub, diametri 1,5–2 m-dir. İynəyarpaqlar parlaq açıq və ya tünd həmişəyaşıl olub, qabıqşəkilli, limon qoxuludur, uzunluğu 0,1–0,2 sm-dir. May ayında çiçəkləyir. Çiçəklərin rəngi açıq sarıdır. Qozaları qonur, yumurtavarıdır, diametri 2–3,5 sm-dir. İsti sevəndir, torpağa az tələbkardır, nəmişliyə, küləyə orta davamlıdır, suyun dayanmasına dözmür. Onlardan yaxşı bonsay düzəltmək olur. İynəyarpaqlarından efir yağı alınır. Bu növ müxtəlif iqlim şəraitini və güclü budanmanı yaxşı keçirir, ona görə də ondan yaşıl hasarların salınmasında geniş istifadə edilir. Bir neçə müxtəlifliyi məlumdur. 

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda son dövrlərdə mədəni əkinlərdə rast gəlinir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
*  

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Amazonas

**Amazonas** () — Braziliyanın şimal-qərbində yerləşən ştat. Şimaldan Rorayma ştatı və Venesuela ilə sərhədlənir. Şərqdən Para, cənubdan Akri və Rondoniya ştatları, qərbdən Peru, Kolumbiya ilə sərhədə malikdir. Ştatın inzibati mərkəzi Manaus şəhridir.

Ştatın adı Amazon çayının adından götürülmüşdür.

Amazonas Braziliyanın sahəsinə görə ən böyük ştatıdır. Braziliyanın 18 % ərazisini əhatə edir. Ərazisinin böyük qismi daim yaşıl Amazon meşələri ilə örtülüdür.

## Coğrafiya
Ştat ərazisini Ekvator xətti kəsir. Bunla belə ərazisinin böyük qismi Cənub yarımkürəsində yerləşir. Regiondan əsas iri çaylar və Amazon nəqliyyat şəbəkəsini tşkil edir. Amazonasın iri və əhəmiyyətli şəhərləri çay kənarlarında yerləşir.

Amazonas öz növbəsində təpəli düzənlikdən ibarətdir. Böyük qismi bstaqlıqlaşmışdır. Şimalı isə Serra-İmeri və Qviana öndağlığı isə alcaq dağlardan ibarətdir. Ərazisinin 70 % sıx meşəliklərdən cəmi 30 % isə meşə-çol ərazilərindən ibarətdir.
İqlimi kontinentaldır. Qış dekabrdan marta, yay isə apreldən noyabra qədər uzanır. İl ərzində 500–2000 arası yağış yağır.

## İnzibati bölgü
Amazonas Braziliyanın digır ştatları kimi eyni hüquqa malikdir. Ştat ərazisi 4 mezoregiona vı 23 mikroregiona bölünür.

## İqtisadiyyat

### Sənaye
Ştatın paytaxtı azad iqtisadi zonadır. Burada ştat ərazizində istehsal edilən məlsulların 98 % hazırlanır. Burada mobil telefon, kompüterlər, audio və video məhsullar, ofis avadanlıqları və motoskl istehsal edilir.

Burada neftayırma zavodları, regionun elektrik enerjisini təmin etmək məqsədilə Elektrik Stansiyaları fəaliyyət göstərir.

### Faydalı qazıntılar
Ştatda qurguşun, alminyum, tantal, dəmir, sink, xrom, marqans və qızıl hasil edilir. Kuari və Amazonas rayonları ərazisində iri qaz yataqları vardır, üstəlik neft hasil edilir. Burada tikinti materillarından qum, gil, qranit və digərlərinin hasilatı həyata keçirilir. Amazonun adalarında isə böyük həcmli torf ehtiyatları aşkarlanmışdır.

### Kənd təsərrüfatı
Ştatda heyvandarlıq inkişaf etdirilmişdir: iribuynuzlu heyvandarlıq, donuzçuluq, qoyunçuluq, atçılıq, quşçuluq.
Burada qarğıdalı, çəltik, soya, ananas, qarpız, nar, kartof, banan, şəkər qamışı, portağal, kofe, kakos qozu yetişdirilir.

### Meşə təsərrüfatı və balıqçılıq
Ştatda ağac tədarük edilir

Qida əhəmiyyətli balıçılıqdan savayı ekzotik tropik balıqlar ovlanılaraq satışa çıxarılır.

## İdman
Ştatın paytaxtı Braziliyada keçirilən 2014 Futbol üzrə Dünya cempionatı çərçivəsində keçirilən futbol oyununun bir necəsinə ev sahibliyi etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* ''Amazonas''
* Ştatın rəsmi saytı
Callitropsis nootkatensis

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Təbii halda Şimali Amerikada yayılmışdır. Krımda və Qafqazın Qara dəniz sahillərində təsadüf edilir. Boyu 40 m olan, konusvarı çətirə malik, ensiz-piramida formalı, şaxələnmiş qamətli ağacdır. Gövdəsinin qabığı qalın, bəzən nazik, dərin və ya zəif yarıqlı, əsasən qırmızı-qonur, bəzən qonur, uzun qatlarla açılır. Zoğları bir sahədə inkişaf etmiş, hamar, çox vaxt uzun, sallaqdır. İynəyarpaqları qabıqşəkilli, xaçşəkilli, zoğlara möhkəm yapışmış, kənarları bütöv və ya dişli, qabarıq, vəziciklidir. Yayda iynəyarpaqların rəngi yaşıl, mavi, qızılı, qızılı-alabəzək və gümüşü-alabəzək olur. Payızda iynəyarpaqların rəngi dəyişmir. Qozaları xırda, şarşəkilli olub, diametri təxminən 1 sm, qabıqları 6-8 ədəd, onlardan yuxarıdakı 2 qabıq digərlərindən iridir. Uzunömürlü olub, 500 ilə kimi yaşayır. İşıqsevən, torpağa az tələbkar, quraqlığa, soyuğa davamlıdır, ancaq sərt qışda dona da bilər. Gillicə torpaqlarda yaxşı bitir. Qumlu torpaqlara davamlıdır.

Abşeronda bəzək memarlığı əsasında yol kənarlarının yaşıllaşdırılmasında istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Lavson sərvpəri

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Vətəni Şimali Amerika, Şimali Kaliforniya və cənubi-qərbi Oreqon dağlarında dəniz səviyyəsindən 1500 m-ə qədər yüksəklikdə bitir. Hündürlüyü 50 m-ə çatan, çətiri ensiz konusvarı olub, yuxarı budaqları aşağıya doğru genişlənən və təpəsi yana əyilmiş ağacdır. Budaqları şaquli istiqamətdə yuxarıya doğru böyüyür. Gövdəsinin qabığı qalın və qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir, diametri 1,8 m-ə çatır, dairəvi çatlıdır, dəyirmi lövhəciklər əmələ gətirir. Zoğları yastı olub, üst tərəfi yaşıl, parlaq, alt tərəfi göyümtüldür, bir müstəvi üzərində müntəzəm düzülmüşdür. İynəyarpaqları pulcuqvarı, parlaq yaşılımtıl-göydür. Qozaları kürəşəkilli, diametri 7–10&nbsp;mm, sayca çoxdur, adətən, bir yerdə toplaşmış haldadır, açıq-qəhvəyi rəngdədir, üzərində ərplidir. Zəif boy atır, kölgəyə, şaxtaya, küləyə davamlıdır, kəskin qış aylarında ağacın zoğları donur, yazda bərpa olunur, rütubətsevəndir. Eyni zamanda qeyri-münbit və şorakətli torpaqlarda da bitir, qaza, hisə, toza davamlıdır. Çoxlu miqdarda yarpağının rənginə görə fərqlənən aşağıdakı bağ formaları vardır: göyümtül, gümüşü, qızılı, alabəzək, piramidal, sallaq və cırtdan boylu.

Azərbaycanın bəzi rayonlarında park və bağlarda bəzək-bağçılıqda rast gəlinir. Mərdəkan dendrarisində uzun illərdir ki, introduksiya sınağından çıxmışdır. Toxum və qələmlərlə çoxaldılır. Oduncağından gəmi, təyyarə və parket düzəldilməsində istifadə edilir. Tək və bağ kompozisiyalarının elementi kimi qoruyucu yaşıllıq zonalarında, xiyaban əkinlərində istifadə də məqsədəuyğundur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Noxudmeyvəli sərvpəri

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Vətəni Yaponiya, Kyuşu adalarıdır. Hündürlüyü 30 m-ə qədər olan çətiri ensiz piramidal, konusvarı, gövdəsinin qabığı hamar, qırmızımtıl-qonur rəngli ağacdır. Budaqları üfüqi şaxələnmişdir. Yarpaqlarının təpəsi sivri ucla qurtarır, tünd-yaşıldır. Lavson sərvpərisindən yarpaqlarının daha sivri olması ilə fərqlənir. Zoğlarının üst tərəfi tünd-yaşıl, alt tərəfi qonur-yaşıl rəngdədir və üzərində ağ ləkələr vardır. Qozaları Lavson sərvpərindəkilərə nisbətən daha xırda olub kürəşəkillidir, diametri 6-8 mm, sarımtıl-qəhvəyi rəngdədir, qısa saplaqlarda yerləşmişdir. Toxumları enli, şəffaf qanadlıdır və hər üzündə yaxşı görünən 5-6 qatran vəzisi vardır. Çoxlu miqdarda bağ-dekorativ forması məlumdur. Oduncağı yüksək keyfiyyətlidir. 

Azərbaycanda bəzi rayonlarda bağ və parklarda rast gəlinir. Dərin, rütubətli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir, işıqsevəndir və qışa davamlıdır. Mərdəkan dendrarisində introduksiya edilmişdir. Abşeronda park və bağların yaşıllaşdırılmasında qrup və tək əkinlərdə istifadə edilir. Toxum, qələm və calaq edilməklə çoxaldılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Federal dairə (Braziliya)

**Federal dairə** () — Braziliyanın federal inzibati vahidi. Bu böldə özündə Braziliyanın paytaxtı olan Brazilia şəhəri əhatə edir.

## Tarixi
Federal dairə 1960-ci ildə paytaxt Rio-de-Janeyrodan Qoyas və Minas-Jerays ştatlarınln ərazisindən təşkil olunmuş bölgəyə köçürülmüşdür. Bu zaman federal ərazi olan Rio-de-Jneyroda Qunabara ştatı təşkil olunmuşdur. 1975-ci ildə bölgə Rio-de-Janeyro ştatına birləşdirilir.

## Əhalisi
2010-cu il siyahıya alınmağa görə əhalisi 2 570 160 nəfər təşkil edir.. Şəhər əhalisinin böyük qismi dövlət qulluqçuları və şəhər inşaatçılarının törəmələridir.

## İrqi tərkib
Əhalisi əsasən afrika-hindu məhşəlli qarışıq portuqallardan ibarətdir.

;İrqi tərkib

## İnzibati quruluş
İnzibati cəhətdən 1 mezoregion və 1 mikroregion. Üstəlik dairə 31 rayona bölünür.

## Bayraq
Federal dairənin bayrağı Qilmermi di Almeydo tərəfindən çəkilmiş və 1969-cu ildə təstiqlənmişdir. Ağ rəng sülhü, yaşıl rəng meşələrin bolluğunu, xaç isə Braziliya hindularını təcəssüm etdirir.

## Şəkillər

Fayl:Praça dos Três Poderes - DSC00272.JPG|Mastro Nacional
Fayl:Balão do Periquito.jpg|Balão do Periquito
Fayl:MONUMENTO SOLARIS BY ARI PEREIRA.jpg|Monumento Solarius
Fayl:Praça do Relógio em Taguatinga.jpg|Praça do Relógio
Fayl:Caixa d'Água de Ceilândia.jpg|Caixa d'Água
Fayl:Torre de TV Digital.JPG|Torre de TV Digital
Fayl:Pedra fundamental.jpg|Pedra Fundamental


## İstinadlar

## Mənbə
* Dairənin rəsmi saytı 
* Page of the Legislative Chamber of the Federal District
Juniperus communis var. saxatilis

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.

Kiçik Asiya dan təsvir edilmişdir. Alçaqboyu, yerə sərilən və ya sürülən koldur. Cavan budaqları sarımtıl-qırmızıya çalır. Yaşlı budaqlarının rəngi bozdur, iynəyarpaqları sıx, xətvarı olub, ağ zolaqlıdır. Yarpaqlarının uzunluğu 10-16 mm-ə qədərdir, kirəmit kimi bir-birinin üzərinə sərilmişdir, azca əyridir, neştərvarı-xətvarıdır, ucu qısa və sivridir, üst tərəfi azca novaoxşardır, alt tərəfində küt bir tili vardır. Qozaları saplaqsız və ya qısa ayaqcıqlar üzərində kürəşəkilli, qara rəngdədir, üstündə göyümtül ləkə vardır, diametri 6-9 mm, yarpaqları boyda və ya çox vaxt onlardan bir qədər uzundur. Təpə hissəsindəki pulcuqları çətinliklə nəzərə çarpan çapıq şəklindədir. Toxumları 2-3 ədəd olub, qonurumtul rəngdə, aydın görünməyən üçüzlüdür, üzəri qırışıqdır.

Azərbaycan da Böyük Qafqaz da Quba və Qusar rayonlarında, Kiçik Qafqaz da Qoşqarçay hövzəsində supalp və alp çəmənliklərində, dəniz səviyyəsindən 1800-2500 m yüksəklikdə yayılmışdir. Soyuğadavamlı, torpağa az tələbkar bitkidir. Qayalarda, çınqıllı-daşlı yamaclarda bitir. Yüksək dağ rayonlarında eroziyaya qarşı mübarizədə, daşlı-qayalı yamacları bərkitmək üçün yararlı bitkidir. 1 hektar sahədə əkilmiş ardıc təxminən 30 kq fitonsid maddə ifraz edir. Ondan düzəldilən preparatlar böyrək və sidik kisəsi iltihabında, ekzemaların müalicəsində, yağından revmatizmdə, poliartritdə və radikulitdə, kökləri ağciyər vərəminin, bronxitin, dəri xəstəliklərinin müalicəsində, ədviyyat kimi şirniyyat sənayesində istifadə edilir. Oduncağından qələm düzəldilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycanpərəstlik

**Azərbaycanpərəstlik** və ya **azərbaycanomaniya** — Azərbaycanla güclü maraqlanan və ya Azərbaycan mədəniyyətini sevən şəxs. 2000-ci illərdən Azərbaycana ABŞ və Avropa ölkələrin artan maraq, xüsusi ilə də Azərbaycan musiqisinə, Azərbaycanpərəst perspektivinin inkişafına töhfə vermişdir.

## Azərbaycanpərəstlərin tipik maraqları
* Azərbaycan mətbəxi
* Azərbaycan musiqisi
* Azərbaycan kinematoqrafı
* Azərbaycan rəqsləri
* Azərbaycan ədəbiyyatı
* Azərbaycan milli geyimləri
* Azərbaycan dili
* Azərbaycan tarixi

## Tanınmış Azərbaycanpərəstlər
* Tomas Qoltz, ABŞ jurnalisti və yazar.
* Yonas Livrod, İsveç rəssamı.
* Tadeuş Svitoxovski, Polşa tarixşünası.

## İstinadlar
Nikolay Noskov

**Nikolay Noskov** (*Tam adı:* ; ) — Rusiya musiqiçisi, müğənni, bəstəkar. Gorky Park rok qrupunun vokalçısı (1987–1990). Dörd dəfə Qızıl Qramofon Mükafatı qazanmışdır. Rusiyanın əməkdar artisti (2018)

## Həyatı

## Diskoqrafiyası
* Blaj
* Paranoya (musiqi albomu)
* Dışu tişinoy
* Po poyas v nebe
* Ono toqo stoit
* Bez nazvaniya
* Zivoy

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт Николая Носкова nnoskov.ru
* Блог Николая Носкова blog.nnoskov.ru .
* Николай Носков на Muslib.ru .
* Блог Николая Носкова на station.ru
Azərbaycanofobiya

**Azərbaycanofobiya** — azərbaycanlılara və Azərbaycana qarşı etnik düşmənçilik, qorxu və digər neqativ fikirləri ifadə etmək üçün istifadə edilən şərti termin.
## Ermənistan
Ermənistanda keçirilməsi planlaşdırılan Azərbaycan Film Festivalı erməni milliyyətçilərinin hücumlarına məruz qalmışdır. Festival Vanadzordakı Helsinki Vətəndaş Birliyində keçirilmişdir.

Ermənistan təhsil sistemində düşmənə qarşı tolerans və humanizm ruhunu yaradacaq təhsil proqramı yoxdur.

## Fransa
2024-cü ilin yanvarında Fransanın Evian-le-Bən şəhərində yerləşən Xurşidbanu Natəvan heykəli vandalizmə məruz qalmış, üzəri qırmızı boya ilə boyanmış, burun və barmaqları zədələnmişdir. Bundan sonra Azərbaycan tərəfi abidəni Parisdəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinə götürmüşdür. Prezident İlham Əliyev abidəyə qarşı vandalizmi və fransız hökümətinin daha sonrakı addımlarını tənqid etmişdir.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
*Ayunts, A., Zolyan, M., & Zakaryan, T. (2016). Nagorny Karabakh conflict: Prospects for conflict transformation. Nationalities Papers, 44(4), 543-559. doi:10.1080/00905992.2016.1157158
Seara

**Seara** () — Braziliyanın şimal-qərbində yerləşən ştat. İnzibati mərkəzi Fortaleza.

## Coğrafiyası
Ştatın Atlantik okean sahili əraziləri əsasən düzənlik relyefə malikdir. Şimal-şərqi isə Braziliya alcaq dağlığıdır. Sahəsi 148 920,5 km² təşkil edir.

## Əhalisi
Ştatın əhalisi 1970-ci ildə əhalisi 4,5 milyon, 2010-cu ildə isə əhalinin sayı 8,5 milyon nəfərə qədər artmışdır. Qarışıq əhali ştatın 60 % təşkil edir. Qaralar cəmi 3 %, ağlar isə 37 %-dir. Portaleza şəhərinin əhasili əsasən qara dərililərdən və onların hindularla qarışığından ibarətdir. Cənuba nisbətdə son immiqrasiya etmişlərin törəmələrinə demək olar ki, az rast gəlinir.

## İnzibati quruluş
Ştat 7 mezoregiona və 33 mikroregiona bölünür.

## İqtisadiyyat
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Burada banan, kofe, tütün, qarğıdalı becərilir. Braziliya qozu istehasıla görə ölkədə birinci yerdədir. Maldarlıq digər gəlir mənbəyidir.

## İstinadlar
Baqqal dili

**Baqqal dili** (, ) — Krımın şimal-qərbində yerləşən dil. Dil ərazisi Baqqal dili lanşaft parkı mövcuddur. Park 2000-ci ildə təşkil edilmişdir.

## Coğrafoya
Dil cənub-şərqdən şimal-qərbə istiqamətlənir. Qara dənizin Karkinit körfəzi akvatoriyasına daxildir. Baqqal gölü və  Baqqal buxtası ilə əhatələnmişdir. Şimalında Pesçannıy burnu yerləşir. Burunda Baqqal adlı mayak yerləşir.  Dilin uzunluğu 12&nbsp;km, ən hündür nöqtəsi 1,3 metrdir.

Dilin ərazisi düzənlikdir. Burafa şoranlıqlara rast gəlinir. 2005 və 2007-ci illərdə baş vermiş fırtınalar dilin relyefinə böyün təsir göstərmişdir.
2013-cü ilin yayında böyük həcmdə qum hasilatı Pesçannıy burnunun adaya çevrilməsinə səbəb olmuşdur.

## Əhali
Dildə yeganə yaşayış məntəqəsi Sterequşee kəndidir.

## İstinadlar
Belıe Kuçuqurı

**Belıe Kuçuqurı** — dil Ukraynanın Xerson vilayəti, Qolopristan rayonu ərazisində yerləşir.

## Coğrafiyası
Dilin uzunluğu 6 km, sahil xəttində hündürlük isə 40 sm-dir. Dilin daxilinə doğru topaq yol gedir. Yaşayış məntəqəsi yoxdur. Şimalında qumluqlar və qamışlıqlar, cənubunda isə şoranlıq və quruyan göllər mövcuddur. Dil Qaradəniz biosfer qoruğu ərazisinə daxildir.

## Mənbə
* Топографическая карта. Лист: L-36–064. Издание 1979 года.
İkinci pişik dili

**İkinci pişik dili** — dil Kamçatka ərazisində, Karaqa körfəzinin şimal-şərq sahillərində qərarlaşır.
1885-ci ildə Fridolf Kirilloviç tərəfindən **Starşına burnu** olaraq xəritəyə salmışdır. Sahilə yaxın yerdə Karqa qəsəbəsinin rəhbərinin düşərgədi olmuşdur. Dilin çağdaş adı 1910-cu ildə təstiqlənmişdir.

## Həmçinin bax
* Birinci pişik dili

## İstinadlar
Birinci pişik dili

**Birinci pişik dili** — dil Kamçatka ərazisində, Karaqin körfəzinin şimal-şərq sahillərində qərarlaşır.
1885-ci ildə Fridolf Kirilloviç tərəfindən **Seleniya burnu** olaraq xəritəyə salmışdır. *Sibir şxunununda* əraziyə gələrkən Karaqa qəsəbəsinin balıqçıları dildə müvəqqəti düşərgə salmışlar. Sonradan isə dil müasir adını almışdır.

## Həmçinin bax
* İkinci pişik dili

## İstinadlar
İqnostisizm

**İqnostisizm** — varlığı və yoxluğu müzakirə edilən "tanrı" anlayışının tərifində bir tutarlılıq olmadığını, tutarlı bir tərifi olmayan bir anlayışın da varlıq-yoxluq baxımından müzakirəsinin mənasız olduğunu qarşıya qoyan nəzəri mövqedir. Bu qavram 1928-ci ildə, Humanist Yəhudiliyin qurucusu Haham Sherwin Wine tərəfindən kəşf edilmişdir.
Kampello mükafatı

Campiello Mükafatı (Premio Campiello), hər il İtaliyada dərc olunan bir kitaba verilən nüfuzlu bir mükafatdır.

## Quruluşu

Campiello Mükafatı, Veneto Regionu Sənayeçilər Birliyinin təşəbbüsü, 1962-ci ildə qurulmuş; İlk mükafat, 1963-cü ildə Primo Levinin La Tregua (Atəşkəs) adlı kitabına verilmişdir. Primo Levi, 3 sentyabr 1963de, San Giorgio Maggiore adasındakı Teatro Verdede (Venesiya) keçirilən mərasimlə mükafatını almışdır.

## Mükafat Veriləcək Kitabın Müəyyən Edilməsi
Ədəbiyyat tənqidçilərindən ibarət hakimlər (Giuria di letterati, yəni Ədəbiyyatçılar Məhkəməsi), il ərzində çıxan kitablar arasından beşini mükafata namizəd göstərir. Bu beş namizəd kitaba rayon Premio Selezione Campiello adı verilir. Daha sonra, Xalq Məhkəməsi (Giuria Popolare) və ya 300ler Məhkəməsi (Giuria dei 300) adı verilən və 300 oxucudan ibarət olan ikinci bir hakim, bu beş kitabdan birini birinci seçir. Xalq Məhkəməsi, İtaliyanın hər bölgəsindən fərqli ictimai, mədəni və peşə birlikləri təmsil edən üzvlərdən ibarətdir.

Bir də, 15–22 yaşları arasında olan gənc yazıçılara verilən Campiello Giovani mükafatı vardır.

## Campiello Vəqfi
Campiello Fondu (La Fondazione rayon Campiello) 1985-ci ildə Veneto Regionu Sənayeçilər Birliyinin təşəbbüsü ilə qurulmuş olub, məqsədi İtalyan mədəniyyətinin dəstəklənməsi, genişlənməsinin təmin edilməsidir. Vaqif, incəsənət şouları və simpoziumlar keçirməyin yanaşı, xüsusilə Campiello Ədəbiyyat Mükafatının təşkilinə cavabdehdir.

## Campiello sözü
Campiello sözü, campo-dan (sahə, meydan) gəlir; Həyət, ya da kiçik meydan mənasını gəlir.

## Campiello Mükafatını Qazananların Siyahısı

## Xarici keçidlər
* Campiello Ödülü’nün Resmi Web Sitesi (İtalyanca).
Va-bank

***Va-bank*** () — 18-19-cu əsrlərdə Faro kart oyununda istifadə olunan məşhur qumar termini. Pokerdə analoji termin - ol-in (all-in) adlanır.

## İstinadlar
Braziliya karnavalı

**Braziliya karnavalı** () — Braziliyada Pasxadan qırx gün əvvəl və Böyük Orucun başlanğıcını qeyd edən illik festival. Böyük Oruc ərzində Roma-Katoliklər bütün vücudi zövqlərdən, xüsusilə ətlə qidalanmaqdan imtina etməlidir.

## Tarixi

## İstinadlar
Parçala və idarə et

**Parçala və idarə et** () — siyasətdə və sosiologiyada dövlət hakimiyyəti prinsipi, hansına ki, tez-tez heterogen hissədən ibarət olan dövlətlərin hökumət müraciət edir və rəqiblərini bölərək ya da onları bölünmüş vəziyyətdə tutaraq zəif vəziyyətdə buraxmaq istəyən dövlətlərin istifadə etdiyi strategiyadır.

## İstinadlar
Maraq qrupu

**Maraq qrupu** (eyni zamanda **təzyiq qrupları**, **lobbi qrupları** olaraq da adlandırılır) — zəif ya da möhkəm təşkil olunmuş, öz tərəflərindən yana hərəkət edən, seçkilərə girmədən ictimai siyasətini dəyişdirməyə ya da ictimai siyasətdə ediləcək dəyişikliklərin qarşısını almağa çalışan qruplardır.

## İstinadlar
Qlasnost

**Qlasnost** () və ya **Aşkarlıq** — SSRİ-nin son dövründə Mixail Qorbaçovun liderliyində ölkədə xüsusilə iqtisadi problemlərə son vermək məqsədiylə tətbiq siyasətlərin hamısına verilən addır. 1985-ci ildə tətbiq olunmağa başlamış, SSRİ-nin dağılmasıyla sona çatmışdır.

## Həmçinin bax

* Perestroyka

## İstinadlar
Sallaq tuyevik

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Vətəni Yaponiyadır; mədəni şəraitdə çox vaxt kol formasında becərilir. Piramidal formalı çətirli və topabudaqlı ağacdır. Vətənində əlverişli şəraitdə hündürlüyü 35-40 m-ə, diametri isə 1 m-ə çatır. Qabığı qırmızı-qonur, nazik, lifli olmaqla, uzun qabıqlarla çıxır. Zoğları iki cərgəlidir və bir sahədə yerləşir. Budaqlarının ucları aşağıya sallanır. İynəyarpaqları xaçvarı-qarşılıqlı, qabıqşəkilli, alt tərəfi iri, ağ zolaqlı və xallıdır. Sahədə iynəyarpaqları ətli, parlaq, tünd-yaşıl, zoğa sıx bitişikdir, uzunluğu 4–6 mm, alt tərəfi 2, enli ağ zolaqlıdır. Erkəkcik sünbülcükləri (tozcuqları) tək-tək və ya topa şəklində yarpaq qoltuğunda və ya cavan zoğun ucunda əmələ gəlir. Dişi qozaları (sünbülləri) yumurtavarıdır, 8-10 ədəddir, qalın qabıqlıdır. Qozaları yumru, oduncaqlıdır, uzunluğu 12–18 mm olmaqla, zoğların uclarında yerləşir. Toxumları oval, uzunluğu 5 mm, qatranlı vəzicik, 2 ensiz qanadlıdır. Kölgəyədavamlıdır, düz düşən günəş şüalarından qorunmalıdır. Günəşli yerlərdə zəif böyüyür, çətiri seyrək olur. Soyuğadavamlı, torpağa tələbkar deyil. Dekorativ bitki kimi geniş yayılmışdır. Azərbaycanda Abşeron, Lənkəran, Gəncə və s. rayonlarda bağ və parklarda kol kimi əkilir. Toxumlarla, qış qələmləri ilə və tuyaya calaq olunmaqla çoxalır. Oduncağı çox möhkəmdir və körpülərin, gəmilərin tikintisində istifadə edilir.

Bu növ 1853-cü ildən mədəni şəraitdə becərilir. Aşağıdakı bağ formaları vardır:
* f. australis Henry — hündürlüyü 15 m-ə qədər, çətiri ensiz piramidal formalı, zoğları sallaq ağaclardır;
* f. altissima Ans. — çətiri  liflidir;
* f. hondai Mak. — Hündürlüyü 30 metrə qədər olan ağacdır. İynəyarpaqları xırdadır. Nippon adasının şimalında bitir;
* f. nana Sieb. et Zucc. — cırtdan formadır, hündürlüyü 60 sm-ə qədərdir;
* f. plicata Ans. — budaqları sallaq, qatlı və ya yelpikşəkillidir;
* f. variegata hort. — zoğlarının ucları krem-ağ rəngli formadadır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax