open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NGC 1636

**NGC 1636**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. **Sab** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 4740

**NGC 4740** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismi. Göy üzündə Qarğa bürcü istiqamətində yerləşir. **SBbc** tipli .   tərəfindən  ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 6494

**NGC 6494** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. **III1m** tipli .   tərəfindən  ildə 8.38 sm (3.3 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 1999

**NGC 1999** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. **EN+RN** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 6790

**NGC 6790**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Qartal bürcü istiqamətində yerləşir. **PN** tipli .   tərəfindən  ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 3764

**NGC 3764** - Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. **P** tipli .   tərəfindən  ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 3792

**NGC 3792** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. ***2** tipli .   tərəfindən  ildə 39.62 sm (15.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS 
*
NGC 6838

**NGC 6838**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdır. Göy üzündə Ox bürcü istiqamətində yerləşir. **GCL** tipli .   tərəfindən  ildə naməlum ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5810

**NGC 5810** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tərəzi bürcü istiqamətində yerləşir. **SBb** tipli .   tərəfindən  ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 4801

**NGC 4801** -Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **S0** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS 
*
NGC 1709

**NGC 1709**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismi. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. **S0** tipli .   tərəfindən  ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 1711

**NGC 1711** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL** tipli .   tərəfindən  ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 4805

**NGC 4805** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. ***** tipli .   tərəfindən  ildə 30.48 sm (12 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 1714

**NGC 1714** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 2817

**NGC 2817** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. **SBc** tipli .   tərəfindən  ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS 
*
NGC 5827

**NGC 5827** - Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. **S?** tipli .   tərəfindən  ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 1724

**NGC 1724** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Arabaçı bürcü istiqamətində yerləşir. ***Grp** tipli .   tərəfindən  ildə 10.16 sm (4 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 6852

**NGC 6852** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Qartal bürcü istiqamətində yerləşir. **PN** tipli .   tərəfindən  ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*SEDS
*
NGC 1725

**NGC 1725**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. **E-S0** tipli .   tərəfindən  ildə 15.24 sm (6 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS 
*
Qara Göz qalaktikası

**Qara Göz qalaktikası** (**Messier 64**, **NGC 4826**, **Yatmış Gözəl qalaktikası**) - Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. **Sab** tipli .   tərəfindən  ildə naməlum ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5841

**NGC 5841**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qız
bürcü istiqamətində yerləşir. **S0-a** tipli .   tərəfindən  ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 4833

**NGC 4833** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdır. Göy üzündə Milçək bürcü istiqamətində yerləşir. **VIII** tipli .   tərəfindən  ildə 1.27 sm (0.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5844

**NGC 5844** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıq. Göy üzündə Cənub Üçbucağı bürcü istiqamətində yerləşir. **PN** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 1743

**NGC 1743** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli .   tərəfindən  ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 4836

**NGC 4836** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. **Scd** tipli .   tərəfindən  ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 2846

**NGC 2846** - Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. ***2** tipli .   tərəfindən  ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5853

**NGC 5853** - Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. **SBb** tipli .   tərəfindən  ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 4841A

**NGC 4841A**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismi. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. **E4** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 6873

**NGC 6873** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Ox bürcü istiqamətində yerləşir. ***Grp** tipli .   tərəfindən  ildə 24.38 sm (9.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 6879

**NGC 6879**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Ox bürcü istiqamətində yerləşir. **PN** tipli .   tərəfindən  ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS 
*
NGC 7789

**NGC 7789**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Kassiopeya bürcü istiqamətində yerləşir. **II2r** tipli .   tərəfindən  ildə 10.67 sm (4.2 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 6912

**NGC 6912** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Oğlaq bürcü istiqamətində yerləşir. **SBc** tipli .   tərəfindən  ildə 39.62 sm (15.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 2901

**NGC 2901** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. **NF** tipli .   tərəfindən  ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 6915

**NGC 6915** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qartal bürcü istiqamətində yerləşir. **Sab** tipli .   tərəfindən  ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 4893A

**NGC 4893A**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış NGC kataloqunda olan IC cismidir. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. **S?** tipli .   tərəfindən  ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5904

**NGC 5904**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. **V** tipli .   tərəfindən  ildə naməlum ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5907

**NGC 5907**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. **Sc** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS 
* 
* Amateur-Fotos: http://www.spektrum.de/fm/1027/NGC5907_20140622_10Nf5_Eos6d.pnghttp://www.spektrum.de/fm/1027/n5907LRGB_38.pnghttp://www.spektrum.de/fm/1027/V12_V222_45sz.jpghttp://www.spektrum.de/fm/1027/NGC5907.jpg
NGC 6933

**NGC 6933** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Delfin bürcü istiqamətində yerləşir. ***2** tipli .   tərəfindən  ildə 24.38 sm (9.6 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5914

**NGC 5914**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. **Sb** tipli .   tərəfindən  ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*NGC 5914A
*NGC 5914B

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 3917A

**NGC 3917A**, Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismi. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **E-S0** tipli .   tərəfindən  ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5925

**NGC 5925** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Günyə bürcü istiqamətində yerləşir. **III1m** tipli .   tərəfindən  ildə 22.86 sm (9 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 3948

**NGC 3948** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. ***** tipli .   tərəfindən  ildə 30.48 sm (12 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5944

**NGC 5944** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. **Sbc** tipli .   tərəfindən  ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
NGC 5973

**NGC 5973** — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tərəzi bürcü istiqamətində yerləşir. **S0-a** tipli .   tərəfindən  ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SEDS
*
Polis

**Polis** — ictimai qaydanı, ictimai təhlükəsizliyi və ictimai asayişi təmin edən, cinayətkarlığa qarşı mübarizə aparan, qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətlər çərçivəsində vətəndaşların, dövlət orqanlarının və digər hüquqi şəxslərin hüquq və mənafelərini hüquqazidd əməllərdən qoruyan dövlət hüquq-mühafizə orqanı.
Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsi

**Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsi** — Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin "Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin əsasnaməsi və strukturunun təsdiq edilməsi haqqında" dövlət başçısının 2001-ci il 30 iyun tarixli fərmanına dəyişiklik edilməsi barədə 25 iyun 2011-ci il tarixində imzaladığı fərmana əsasən Gəncə Şəhər Polis İdarəsi Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsi adlandırılmışdır.

## Rəisləri
# Zahid Dünyamalıyev (1988–1990)
# Eldar Həsənov (1990–1992)
# Natiq Əfəndiyev (?-?)
# Nadir Abbasov (1993)
# Natiq Əfəndiyev (?-1996)
# Qərib Həsənov (1996–20.11.2007)
# Rasim Musayev (20.11.2007–21.01.2013)
# Faiq Şabanov (02.02.2013–16.01.2019)
# Əkbər İsmayılov (16.01.2019–27.11.2020)
# Teymur Hacıyev (30.11.2020-)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://mia.gov.az/index.php?/az/content/363/
Aküreyri

**Aküreyri** () — İslandiyanın Nordürland Eystra regionun mərkəzi.

## Qardaş şəhərlər
*  Murmansk, Rusiya
*  Olesunn, Norveç
*  Ranners, Danimarka
*  Vesteros, İsveç
*  Laxti, Finlandiya

## İstinadlar
Hərbi texnika

**Hərbi texnika** — hərbi əməliyyatların aparılması və təmin edilməsi, hərbi heyətin təlim edilməsi və verilən tapşırığı yerinə yetirilməsi üçün istifadə edilən texnika.

## İstinadlar
Kosmik biologiya

**Kosmik biologiya** (**kosmobiologiya**) — kosmik fəzada, kosmik gəmilərdə uçuşlar zamanı canlılarda gedən prosesləri, onların Yer şəraitindən fərqini, çəkisiz mühitin orqanizmə üzərində təsirini, insanın qida və oksigenlə təchiz olunmasını, tullantılardan təkrar istifadə etmək kimi problemləri öyrənir. Kosmobiologiya insanın kosmosu tədqiqi ilə əlaqədar XX əsrdə yaranmış bir elm sahəsidir.

## Mənbə
* H. M. Hacıyeva, Ə. M. Məhərrəmov, Q. K. İsmayılov, İ. V. Qafarova, Biologiyanın inkişaf tarixi və metodologiyası, səh.9, Bakı – 2009

## Həmçinin bax
Ksenobiologiya

**Ksenobiologiya** (— yad, özgə və **λογία**- elm)— kosmosda şüurlu həyat imkanının öyrənilməsiylə məşğul olan kosmik biologiyanın xüsusi növüdür.

Klassik orqanik birləşmələr əsasında həyatın axtarışlarıyla məşğul olan Astrobiologiyadan fərqli olaraq, Ksenobiologiya həyatın daha çox qeyri-adi formalarını axtarır. O həyat olmayan yerəbənzəməyən  planetləri və digər göy cisimlərini öyrənir.

## Mənbə

* Gerda Horneck, Petra Rettberg, WILEY-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, Weinheim- 2007
Fuad Əliyev (kimyaçı)

**Əliyev Fuad Yusif oğlu** () — kimya elmləri doktoru, akademik, AMEA-nın Gəncə bölməsinin sədri, AMEA-nın müxbir üzvü (2007), AMEA-nın həqiqi üzvü (akademik) (2014).

## Həyatı

Fuad Yusif oğlu Əliyev 1 fevral 1950-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.

1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirdikdən sonra zabit rütbəsində ordu sıralarında xidmət etmiş, 1974-cü ildən AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutunda laborant, mühəndis vəzifələrində çalışmış,

1976-cı ildə aspiranturaya daxil olmuş, 1981-ci ildə aspiranturanı müvəffəqiyyətlə başa vuraraq kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Elə həmin ildə də Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Aşqarlar Kimyası İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

F.Əliyevin bilavasitə çalışdığı sahə yeni kükürd-üzvi birləşmələrinin sintezi və onlardan aşqarlar kimi istifadə etməklə müxtəlif xassələrə malik sürtkü yağlarının alınmasında istifadə olunmasıdır. Müxtəlif quruluşa malik birləşmələrin sintez olunmasında məqsəd onların quruluşunda və tərkibində olan funksional qrupların, hetroatomların yeni alınmış maddələrin xassələrinə təsirinin, bunların isə öz növbəsində sürtkü yağlarının keyfiyyətinə göstərə biləcəyi xassələrinin öyrənilməsidir.

Sintez olunmuş birləşmələr əsasında hazırlanmış sürtkü kompozisiyaları korroziyaya, siyrilməyə və yeyilməyə qarşı yüksək davamlılığa malikdirlər. Sintez edilmiş birləşmələrin tərkibində müxtəlif funksional qruplarla, hetroatomlarla yanaşı, kükürd atomunun da iştirak etməsi bu birləşmələrin bir çox dərman preparatlarının tərkibinə daxil olmasına səbəb olmuşdur. Bununla da sintez edilmiş maddələrin bir çoxunun antimikrob xassəyə malik olması müəyyən edilmişdir.

1983-cü ildən Gəncə Regional Elmi Mərkəzinin sədridir.

F.Əliyev 1992-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsini almış, 2007-ci ildə isə AMEA-nın müxbir üzvü, 2014-cü ildə həqiqi üzvü (akademik) seçilmişdir.

84 elmi əsər, 16 elmi ixtira, 5 monoqrafiyanın müəllifidir.

AMEA-nın Gəncədə dərc olunan "Xəbərlər" məcmuəsinin baş redaktorudur.

Alim 1996-cı ildən Gəncə şəhər Ziyalılar Cəmiyyətinin sədri, Yeni Azərbaycan Partiyası Gəncə şəhər təşkilatının sədr müavinidir.

F.Əliyev 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə "Tərəqqi" medalına, 2006-cı ildə "Əməkdar elm xadimi" adına layiq görülmüşdür.2020-ci ildə Azərbaycanda elmin inkişafında xidmətlərinə görə  “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi

thumb|IAC/MAK head office/Здание штаб-квартиры в Москве
**Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsin** () — MDB və Baltikyanı ölkələrin Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi.

## Tarixi

30 dekabr 1991-ci ildə yaranmışdır.

## Üzvləri

Hazırda bu təşkilat keçmiş SSRİ-nin 12 dövlətini özündə birləşdirir:
#  Azərbaycan
#  Belarus
#  Ermənistan
#  Moldova
#  Özbəkistan
#  Qazaxıstan 
#  Qırğızıstan
#  Gürcüstan
#  Rusiya
#  Tacikistan
#  Türkmənistan
#  Ukrayna

## Rəhbərləri

Təşkilatın hazırkı sədri Tatyana Anodinadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsinin rəsmi saytı /
* Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsinin rəsmi saytı / (old website)
Oturan Buğa

**Oturan Buğa** (1831-1890 ) Yerli dildə adı: (*Tȟatȟáŋka Íyotake*).
O, Federal hökumətinin əsir aldığı son Siu (Lakota) qəbiləsinin böyüyüdür. Öz adını 14 yaşında Krou hindularına qarşı mübarizədə fərqlənəndə alıb. Lakota qəbiləsinə 1868-ci ildən başçılıq etməyə başlayıb. 

## Little Bighorn döyüşü
Ağlar hinduların torpaqlarına 1950-ci illərdə yerləşməyə başladılar və hinduları sıxışdırdılar. Ağlarla müharibə 1868-ci ildə bitmişdi, amma Black Hills adlanan yerdə (bu bölgə hindular üçün müqəddəs idi) qızılın tapılması gərginliyi yenidən artırdı. 1876-cı ildə mart ayında Lakota, Cheyyene və Arapahoların qatıldığı və Rosebud Creekdə keçirilən "Günəş Rəqsi" mərasimində Oturan Buğa gələcəkdən xəbərlər aldığını bilidirdi. Bir neçə həftə sonra General George Amstrong Custer və 7-ci süvari dəstəsi yerlilərin düşərgəsinə hücum etdilər. Bu döyüşdə bir çox hindu və demək olar ki, bütün ağ əsgərlər öldürüldü.

## Təslim olması
4 il sonra buffaloların nəslinin tükənməsi və qida tapılmaması səbəbi ilə Oturan Buğa təslim olmaq məcburiyyətində qaldı. 1881-ci ilin qışında Oturan Buğa və hələ də onun ətrafında olan bir qrup hindu federal əsgərlərə təslim oldular. 1881-ci ilin iyulunda o öz kiçik oğlu ilə birlikdə federal hökumətinin ofisinə gəldi. Bununla dost olmaq istədiyini göstərmək istədi və "qəbiləmin xatırlayacağı son əsir mən olmaq istəyirəm" dedi.
O, Cənubi Dakotada Standinq Rokda hindular üçün düzəldilmiş düşərgədə əsir tutuldu. 1885-ci illərdə hindular ağların seçdiyi rəhbərlərlə idarə olunurdular. Oturan Buğa ömrünün sonlarına yaxın Standinq Rokda Grand Riverdə kiçik bir komada yaşadı. 2 arvadı ilə birlikdə yaşayırdı və xristianlığı qəbul etməmişdi. Amma yeni nəslin oxumağı və yazmağı bilməli olduğunu hesab edirdi və onları yaxınlıqdakı xristian məktəbinə göndərirdi.

## Ölümü
1890-cı ilin payızında Oturan Buğaya "Ruh rəqsi" ilə bağlı xəbərlər gəldi. Ruh rəqsi mərasimləri ağların torpaqlarını tərk etmələri və hinduların əvvəlki həyatlarına qayıtmaları istəyinin ifadəsi idi. Federal hökumət üçün işləyən agentlər bu mərasimi onlara xəbər verdilər. Bu mərasimə hələ də sevilən,mistik gücə malik Oturan Buğa da lider olaraq qatıldı.Hökumət bura 43 Lakota polisini yollamışdı. 1890-cı ilin dekabrında Oturan Buğanın komasını top atəşinə tutdular. Onun tərəfdarları onu qorumağa çalışsalar da arxasından gələn Lakota əsgəri onu başından vurdu. Oturan Buğa Fort Yatesdə dəfn edildi. Məzarında nişan olaraq qranit mizraq var.
Katara

**Katara** () — ** cizgi serialının,  və ''Sonuncu hava maqı'' filminin əsas personajlardan biri; *[[Korra əfsanəsi]]* cizgi serialın personajı. Birinci serialın əvvəlində Katara Cənub qütbdə tək bir su maqı idi.

## Yaradılması və konsepsiyası

Yayılmamış pilot seriyasında Kataranın adı Kaya () idi. Nickelodeon-un hüquq şöhbəsi həmin adın *Kya: Dark Lineage* video oyunuda artıq işləndiyini öyrənəndə ona veto qoymuşdu. Bundan sonra Kanna adı təklif olunub, amma o daha sonra Kataranın nənəsi üçün işlənilib. Kia isə Kataranın anası olub. Bundan başqa, orijinal konsepsiyada baş personajların yaşı aşağı olmalı idi. Lakin sonra, icraçı prodüser Erik Kolmen *Nickelodeon* yetkinləşmə süjeti istəmədiyini xəbər vermişdi. Beləliklə, Aanqın yaşı 10-dan 12-yə, Kataranın yaşı 12-dən 14-də, Sokkanın yaşı isə 13-dən 15-ə dəyişdirilmişdi.

*The Women of Avatar: The Last Airbender* xüsusi buraxılışda Maykl Dante DiMartino və Brayan Konietzko deyiblər ki, Katara serialın Deyteraqonistidir və hekayə onun baxışından danışılır. Əlavə məlumatı verən *Avatar Extras* serialında deyilib ki, əvvəl Kataranın personajı Zukonu sevməli idi. Lakin, DiMartino və Konietzko bunu inkar ediblər.

### Su magiyası

100 illik müharibədən sonra, Katara su magiyasının cənubi üslubunun sağ qalmış yeganə ustasıdır. Onun su maqları arasında nadir olan sağaldıcı bacarığı var. Bu bacarığı vasitəsi ilə o, xəsarətləri və yaraları sağalda bilər. Aanq Katarnın əllərini ilk dəfə od magiyasını dənəyərkən təsadüfən yandırandan sonra, Katara özünü sağaldaraq bu bacarığını aşkar etmişdi.

## Xarici keçidlər

* Avatar Vikiyada

## İstinadlar
Sokka

[right|thumb|[Axırıncı hava maqı filmində Cekson Retboun Sokka rolunda]]

**Sokka** — ** cizgi serialının,  və ''Sonuncu hava maqı'' filminin  əsas personajlarından biri. Cənub Su Tayfasının başçısının oğlu.

## Yaradılması və konsepsiyası

Maykl Dante DiMartino və Brayan Konietzkonun sözlərinə görə, Sokkanın rolu əvvəl böyük deyildi. Ancaq, onlar onu səsləndirən komediya səs aktyorunu Cek DeSenanın bu personajı canlandıranda, yaradıcılar onun vacibliyini artırmağa qərar veriblər. Bundan başqa, orijinal konsepsiyada baş personajların yaşı aşağı olmalı idi. Lakin sonra, icraçı prodüser Erik Kolmen *Nickelodeon* yetkinləşmə süjeti istəmədiyini xəbər vermişdi. Beləliklə, Aanqın yaşı 10-dan 12-yə, Kataranın yaşı 12-dən 14-də, Sokkanın yaşı isə 13-dən 15-ə dəyişdirilmişdi.

Sokka Katara ilə eyni vaxt yaradılmışdı. Serialın yaradıcılarının ikisinin də bacıları var idi. Buna görə, onlar üçün bacı-qardaş rəqibliyini göstərmək istəyirdilər. Bundan əlavə, onlara bacını maq, qardaşı isə qeyri-maq olaraq yaratmaq maraqlı idi.

## Qəbulu

Tənqidçilərin fikrincə də, həmçinin Sokkanın qeyri-maq olması və bununla əlaqədar olaraq, silah işlətmə qabiliyyətləri onun personajın vacib cəhətidir. Eyni zamanda, onun orijinal serialın başlanğıcında seksist oluğu və vaxt keçdikcə bu fikir tərzindən çəkildiyi vurğulanır.

## Xarici keçidlər
* Avatar Vikiyada

## İstinadlar
Tof Bei Fonq

**Tof Bei Fonq** () -  cizgi serialın əsas personajlardan biri (2-ci mövsümdən (Yer kitabı) bəri).

## Yaradılması və konsepsiyası

Tof əvvəl 16 yaşlı atletik, əzələli oğlan və Sokkanın təzadı olmalı idi. Onun prototipini hər seriyasının önsözündə görmək olar. Baş personajlara qoşulmaq üzərə olan torpaq maqının personajını təqdim etməyə vaxt yaxınlaşanda, serialın baş ssenaristi, Aaron Ehaz güclü, yetkin torpaq maqlarını məğlub etməyə bacaran balaca bir qız personajını yaratmağa təklif etmişdi. İşçilərin bəziləri bu fikri gülməli hesab ediblər, lakin Brayan Konietzko əvvəl onu rədd etmişdi. Bir sıra uzun müzakirələrdən sonra, Konietzko bu ideyaya qarşı mübarizəsini dayandırıb və onu qəbul olunub. Nəticədə, Tof Konietzkonun ən sevdiyi personajlarından biri olmuş. Personajın öncəki konsepsiyası isə serialda daha küçük rolu olan başqa iki personaj üçün işlənilib. Konietzkonun sözlərinə görə, *[[Korra əfsanəsi]]* serialındaki Bolin personajı da, həmçinin Tofun əvvəlki konsepsiyasından hayranlanaraq yaradılmışdı.

## Xarici keçidlər

* Avatar Vikiyada

## İstinadlar
Rodriqo Tosi

**Rodriqo Tosi** (6 yanvar 1983, Kuritiba) — Braziliya əsilli İtaliya futbolçusu, hücumçu, yarımmudafiəçi. Tosi 2011-ci ilin iyun ayında Təbrizin Traktor Sazi klubuna qoşulmuşdur. O Traktor Sazi klubuna gələndən öncə Yunanıstanın İraklis və İsveçrənin FC LS klublarında oynamışdır.
II Mənuçöhr

**II Mənuçöhr** – Şirvanşahlar dövlətinin on yeddinci hökmdarı, Şirvanşah I Fəribürzün oğlu.

## Fəaliyyəti

Şirvanşah I Fəribürz iki oğul qoyub getmişdi: II Mənuçöhr və I Əfridun. Onlar növbə ilə hakimiyyətə gəlmişlər. Məsud ibn Namdarın verdiyi məlumata görə Fəribürzün Gəncənin və bütün Arran vilayətinin əmiri olmuş əl-Ədud adlı oğlu olmuşdur. S. Aşurbəyli qeyd edir ki, bu Fəribürzün oğlunun adı deyil, ləqəbi idi. Onun adını müəyyənləşdirmək hələlik mümkün deyil, lakin güman etmək olar ki, bu II Mənuçöhrün ləqəbidir.

II Mənuçöhr haqqında qalmış yeganə sənədlər Ermitajda alçaq əyarlı gümüş sikkə və onun adı çəkilən kitabədir. Mənbələrdə onun haqqında heç bir məlumat verilmir. Sikkənin üz tərəfində dini rəmz, xəlifə əl-Müstəzhir billahın (h.487-512 (1094-1118)-ci illər) və səlcuq sultanı Məhəmmədin (h.498-511 (1105-1118)-ci illər) adları göstərilmişdir. Arxa tərəfdə əl-məlik Mənuçöhr ibn Fəribürz adı həkk olunmuşdur. Xəlifə Müstəzhir h.487-ci ildən 512-ci ilədək (1094- 1118), sultan Məhəmməd ibn Məlik şah isə h.498-ci ildən 511-ci ilədək (1105-1118) hökmranlıq etmişdir. Deməli, h.498 (1105)-ci ildə Mənuçöhr Şirvanın şahı idi. Kitabəyə görə II Mənuçöhr h.489 (1096)- cu ildə hakimiyyətə başlamışdır: *"Şirvanşah Əbü-1-Müzəffər, möminlər əmirinin köməkçisi Mənuçöhr ibn Fəribürzün zamanında. Dörd yüz səksən doqquzuncu il (1096-cı il)".*  Onun hakimiyyətinin son ili məlum deyil. Lakin Əfridunun h.514 (1120)-cü ildə öldürüldüyü  nəzərə alınsa, ehtimal edilir ki, h.498 və h.514 (1105-1120)-cü illər arasında II Mənuçöhrün hakimiyyəti sona çatmış və I Əfridunun hakimiyyəti başlanmışdır.

Sikkədə sultan Məhəmmədin adının çəkilməsi Şirvanşahın İraq səlcuqlarına tabe olduğunu göstərir. Lakin əl-məlik titulu və Mənuçöhrün atasının – Fəribürzün adının çəkilməsi Şirvanşahın hakimiyyətinin möhkəmləndiyinə dəlalət edir. Məlik şahın oğlu, Arranı öz torpaqlarına birləşdirmiş Gəncə hakimi sultan Məhəmmədin hakimiyyət dövrü o zaman dövlətin başında duran qardaşı Börküyarıq əleyhinə üsyan qaldıraraq, onunla hakimiyyət uğrunda ara müharibələri aparması ilə səciyyələnir. Qardaşının ölümündən sonra sultan Məhəmməd h.498-ci ildən 511-ci ilədək (1105-ci ildən 1116-cı ilədək) təkbaşına baş sultan olmuşdur. II Mənuçöhrün adı ilə kiçik mis pullar da var. Onların bir tərəfində titulsuz Mənuçöhr, digər (tərəfində isə Məlik şah (Y.A. Paxomovun fikrincə, II Malik şah) (təqribən h.498 (1104/5-ci il) adları çəkilir. Lakin Kuyumcan onları III Mənuçöhrə aid edir. I Fəribürzün oğlu II Mənuçöhr haqqında sikkələrdən və kitabədən başqa, hələlik, heç bir məlumat yoxdur.

## Ailəsi
*Atası I Fəribürz. Şirvanşah 
*Qardaşı I Əfridun. Dərbənd hakimi.
*Qardaşı əl-Ədud. Gəncə və Arran hakimi.
*Bacısı Şahbanu Xatun. Şamaxıda Gülüstan qalasını yenidən tikdirmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kəsranilər
* Azərbaycan tarixi
Məmmədkərim ağa Qayıbov

**Məmmədkərim ağa Qayıbov** — hərbçi. Fərrux ağa Qayıbovun atası.

## Həyatı
Məmmədkərim ağa hərbçi idi. O, əlahəzrət imperator adına Qafqaz Leyb-Qvardiya Konvoy Eskadronunun dördüncü müsəlman vzvodunun yunkeri idi. 1877-ci il iyulun 27-də əlahəzrət imperatorun əmri ilə nizami qoşunlarında uzun illər nümunəvi xidmətinə görə, ona praporşik rütbəsi verilmişdir. Sonrakı illərdə Məmmədkərim ağa Qayıbov Qazax və Yelizavetpol qəzalarında məhkəmə rəisi, Cavanşir və Yelizavetpol (indiki Gəncə) quberniyalarında polis pristavlığında sahə rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

1894-cü il 5 avqustun 30-da əla xidmətinə görə, Məmmədkərim ağa üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Ailəsi
Ailədə dörd uşaq atası olan Məmmədkərim ağa Qayıbov Məmmədkərim ağa özü də hərbçi idi.

## Mənbə
*** ŞƏMİSTAN NƏZİRLİ** AZƏRBAYCANIN İLK HƏRBİ TƏYYARƏÇİSİ FƏRRUX AĞA QAYIBOV.

## Həmçinin bax
*Qayıbovlar
Frakiya

**Frakiya** (Bolqar dilində: Тракия *Trakiya*, Türk dilində: *Trakya*, Yunan dilində: Θρᾴκη *Traki*) ― Cənub-Şərqi Avropada cənubdan Bolqarıstan, şimal-şərqi Yunanıstan və Türkiyənin Avropa qitəsindəki torpaqlarını əhatə edən, tarixi çox zəngin bir bölgə. Türkiyə sərhədləri içindəki sahəsi 23.764 km² olan bu bölgənin üç dəniz ilə sərhədi vardır: Qara dəniz, Mərmərə dənizi və Egey dənizi.

## Frakiyanın ərazi bölünməsi
Frakiyanın torpaqları Türkiyə Frakiyası, Bolqarıstan Frakiyası və Yunanıstan Frakiyası arasında bölünmüşdür. Türkiyə Frakiyasına Şərqi Frakiya, Bolqarıstan Frakiyası və Yunanıstan Frakiyasına Qərbi Frakiya deyilir. Türk mediasında Qərbi Frakiya sözü Yunanıstanın Frakiya (Şərqi Makedoniya və Frakiya) bölgəsi üçün istifadə edilir.

## Mənşə elmi (etimologiya)
Frakiya sözü qədim yunan dilində *traxia* sözündən törəmişdir və "*qırtlaq, nəfəs borusu*" mənasını verməkdədir. Bir başqa deyişlə Frakiya, "*Boğazlar ölkəsi*" dir.

## İstinadlar
Yeni Ümumi Kataloq

**Yeni Ümumi Kataloq** (; *NGC*) — həvəskar astronomiyada uzaq kosmik obyektlərin ən məşhur kataloqu.

Kataloq qeyri-ixtisaslaşdırılmış böyük kataloqlardan biri hesab olunur, çünki kataloqda uzaq kosmosun bütün tip obyektləri yer alır, yəni sadəcə yalnız qalaktikalarla ixtisaslaşmır. Kataloqa 7840 obyekt daxildir.

Kataloq 1880-ci illərdə Con Lüdviq Emil Dreyer tərəfindən əsasən Vilyam Herşelin müşahidələri əsasında yaradılmışdır, daha sonra isə iki indeks kataloqlarının (IC I & IC II) vasitəsilə 5326 obyekt də əlavə olunaraq genişləndirilmişdir. Cənub yarımkürəsinin səma obyektləri daha az kataloqlaşdırılmışdır, lakin çoxusu Con Herşel tərəfindən müşahidə edilmişdir. "Yeni Ümumi Kataloqda bir neçə səhvlər var idi, əksəriyyəti "Yenilənmiş Yeni Ümumi Kataloq"da aradan qaldırıldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The NGC/IC project 
* The top astro photos of the NGC catalog 
* The Interactive NGC Catalog Online
Con Lüdviq Emil Dreyer

**Con Lüdviq Emil Dreyer** (, ; 13 fevral 1852, Kopenhagen — 14 sentyabr, 1926, Oksford) — Danimarka mənşəli Böyük Britaniya - İrlandiya  astronomu.

## Xarici keçidlər
*Bioqrafiya
Banqa Qarqjday FK

**Banqa FK** –  Litvanın Qarqjday şəhərini təmsil edən futbol klubu. Litvanın "A liqası"nda çıxış edir.

## Uğurları
* **Litva çempionatı:**
**  **Çempion (0)** - 
**  **Gümüş medal (0)** - 
**  **Bürünc medal (0)** - 
* **Litva Kuboku:**
** **Qızıl medal (1)** - 2024
** **Finalçı (3)** - 2011, 2014, 2019
* **Litva Superkuboku:**
** **Qızıl medal (0)** - 
** **Finalçı (0)** -

## Mövsümlər (2004–...)

## Heyəti

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

----

## Mənbə
* Rəsmi saytı
* toplyga.lt

## İstinadlar
Dərnəgül metrostansiyası

**Dərnəgül metrostansiyası** —  Stansiya 7–8-ci mikrorayonların ərazisində yerləşir. Süleyman Sani Axundov küçəsinə çıxışı var. Stansiya sütunsuzdur. Bakı metrosunun sayca iyirmi üçüncü stansiyasıdır.

## Tarixi
Stansiyanın qazıntısına SSRİ dönəmində başlanılıb.

Tikintisinə 2009-cu ildə başlanılıb. 2011-ci il 29 iyun tarixində istifadəyə verilmişdir. Açılışında prezident İlham Əliyev iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bakı Metropoliteninin rəsmi saytı
Jo-Vilfried Tsonga

**Jo-Vilfred Tsonqa** tam adı Jo-Vilfred Tsonqa (d.17 Aprel 1985 Le Mans Fransa) Fransız tennisçi. Məhəmməd Əliyə olan bənzərliyinə görə ona *"Tennisin Məhəmməd Əli'si"* də çağırırlar.
Barkarola

**Barkarola** () — Venesiyalı qondolyerlərin xalq mahnısı.

Bu musiqi formasını "qondolyera" da adlandırırlar.

Jak Offenbax "Qofmanın nağılları" operasında barkaroladan istifadə etmişdi.

## Mənbə
* Баркарола // *Михеева Л. В.* Музыкальный словарь в рассказах. —М.: Советский композитор, 1984.
Zuko

**Zuko** ( və ya *蘇科 sū kè*) — ** cizgi serialının,  və ''Sonuncu hava maqı'' filminin əsas personajlardan biri; *[[Korra əfsanəsi]]* cizgi serialın personajı.

## Yaradılması və konsepsiyası

Seriala Zukonun əlavəsi icra prodüser Erik Kolmanın fikri idi. Erkən istehsal zamanı, baş antaqonist Od Lordu Ozay olmalı idi. Kolman isə məsləhət verib ki, onlara Avatar yığmasını təqib edən personaj lazımdır. Zuko əvvəl yetkin olmalı idi, amma Kolman onun yaşını azaldıb. Bundan sonra Brayan Konietzko ona çapıq vermək istəmiş və Kolman bununla razılaşıb. Beləliklə, serialın yaradıcıları Konietzko və DiMartino Kolmanı "Zukonun xaç atası" adlandırıb.

Əlavə məlumatı verən *Avatar Extras* serialında deyilib ki, əvvəl Kataranın personajı Zukonu sevməli idi. Lakin, DiMartino və Konietzko bunu inkar ediblər. Zukonun şahzadə həyatından uzaqlaşması və qaçqın həyatını yaşaması Buddanın təcrübəsini əks etdirir.

## Xarici keçidlər

* Avatar Vikiyada

## İstinadlar
Heyvan xəstəlikləri

**Heyvan xəstəlikləri** — yoluxmayan və yoluxan olur. Yoluxan Heyvan xəstəlikləri iki cür olur: bakteriya, virus və göbələklərin törətdiyi infeksiya və ibtidailər, cücülər, gənə və helmintlərin törətdiyi invazion xəstəliklər.

Ən təhlükəli Heyvan xəstəliklərinə aqalaktiya, aktinomikoz, askaridioz, botulizm, brüssellyoz, vakinit, qarayara, moniyezioz, raxit, taun tulyameriya və s.-ni misal göstərmək olar. 

Maraqlı məlumat:

Hüceyrə tərəfindən virusun təsirinə qarşı sintez olunan qoruyucu zülaldır. Bu zülal hüceyrəyə daxil olan virusun çoxalmasının qarşısını alır. Müşahidələr göstərir ki, orqanizmdə interferon nə qədər az əmələ gələrsə, virus xəstəliyi də bir o qədər ağır keçər.

## İstinadlar
Sankt-Pauli FK

## Tarix

## Müasir tarix

## Stadion
thumb|Millerntor-Stadionunun gecə görüntüsü
thumb|Stadion yaxınlığındakı keçmiş bilet satış məntəqəsi

## Komandanın heyəti

31 Avqust 2010 tarixinə görə.

*  M|Fabio Morena (Kapitan)
*  M|Carlos Zambrano
*  H|Deniz Naki
*  YM|Matthias Lehmann

## Baş məşqçi tarixi

*  André Trulsen (2007–08)
*  Holger Stanislawski (2008–2011)
*  André Schubert (2011–)

## Xarici əlaqələr
* Atmosphere at Millerntor Stadium
İnşaatçı (dəqiqləşdirmə)

*İnşaatçı — İnşaat sahəsində işləyən şəxs.
*İnşaatçı Bakı — Bakıda peşəkar futbol klubu.
*İnşaatçı Sabirabad — Sabirabadda futbol klubu.
*İnşaatçı stadionu — Sumqayıtda futbol stadionu.
Supervayzer

**Supervayzer** () — biznesin müxtəlif sahələrində, dövlət strukturlarında, elm və təhsil müəssisələrində inzibati vəzifə.

## Şərtləri
Onun aşağıdakı vəzifələri və hüquqları olmalıdır:
# Ona tabe olanlara tapşırıq və təlimat verə bilər;
# Özünün və tabeliyində olanların fəaliyyətinə məsuliyyət daşımalıdır.

## İstinadlar
Gürcüstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Gürcüstan** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə 2007-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 12 dəfə iştirak etmişdir. Ölkə 2009-cu ildə Avroviziyada iştirak etməyi planlaşdırsa da, siyasi problemlər səbəbindən Moskvada keçirilən müsabiqədə iştirak edə bilməmişdir. Gürcüstan Avroviziyada iştirak etdiyi 12 il ərzində müsabiqədə heç vaxt qələbə qazanmamışdır və əldə etdikləri ən yaxşı nəticə 2010 (Sofo Nijaradze) və 2011-ci (Eldrine) illərdə qazandıqları 9-cu yer olmuşdur. Bundan əlavə Gürcüstan müsabiqənin yarımfinallarında iki dəfə sonuncu yeri tutmuşdur.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

image:Sopho Nizharadze - May 2010 Semifinal.jpg|Sofo Nijaradze Oslo səhnəsində (2010)
Image:Georgia at ESC 2011.jpg|Eldrine Düsseldorf səhnəsində (2011)
Image:ESC2013 - Georgia 06 (crop).jpg|Sofo Qelovani və Nodiko Tatişvili Malmö səhnəsində (2013)
Image:20150518 ESC 2015 Nina Sublatti 1991.jpg|Nina Sublatti Vyana səhnəsində (2015)
Image:ESC2016 - Georgia 01.jpg|Nika Koçarov və Young Georgian Lolitaz qrupu Stokholm səhnəsində (2016)
image:ESC2018 - Georgia 01.jpg|İriao qrupu Lissabon səhnəsində (2018)


## Həmçinin bax
* Gürcüstan Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv
Azula

Şahzadə **Azula**  () — ** (2-ci mövsümdən (Yer kitabı) bəri). cizgi serialının əsas personajlardan biri,  və ''Sonuncu hava maqı'' filminin personajı. Od Millətinin Şahzadəsi.

## Xarici keçidlər

* Avatar Vikiyada
UEFA Ölkə Reytinqi

## Milli komandaların sıralaması

## Ölkələrinin əmsalı

1Lixtenşteyn Futbol Assosiasiyası liqa təşkil edə bilmir.  Bu səbəbdən ölkəni avrokuboklarda yalnız 1 təmsilçi, Lixtenşteyn kubokunun qalibi təmsil edir.

## Tarix
 
ImageSize  = width:160 height:400 
PlotArea   = left:40 right:40 bottom:10 top:10
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1960 till:31/12/2011
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:01/01/1960

TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy

Colors =
  id:Germany value:rgb(1    ,0    ,0    )
  id:England value:rgb(0    ,0    ,1    )
  id:Italy   value:rgb(0    ,0.45 ,0    )
  id:Spain   value:rgb(1    ,1    ,0    )

PlotData= 
  bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:S 
  from:01/01/1960 till:31/12/1966 shift:(20,-3) text:"La Liga" color:Spain
  from:01/01/1967 till:31/12/1975 shift:(20,-3) text:"Football League" color:England
  from:01/01/1976 till:31/12/1984 shift:(20,-3) text:"Bundesliga" color:Germany
  from:01/01/1985 till:31/12/1985 shift:(20,-4) text:"Football League" color:England
  from:01/01/1986 till:31/12/1989 shift:(20,-4) text:"Serie A" color:Italy
  from:01/01/1990 till:31/12/1990 shift:(20,-4) text:"Bundesliga" color:Germany
  from:01/01/1991 till:31/12/1999 shift:(20,-4) text:"Serie A" color:Italy
  from:01/01/2000 till:31/12/2007 shift:(20,-3) text:"La Liga" color:Spain
  from:01/01/2008 till:31/12/2011 shift:(20,-4) text:"Premier League" color:England



Avropada ən güclü adını qazanmış liqalar aşağıdakılardır:

## Klub reytinqi

## Xarici keçidlər
* UEFA-COEFFICIENTS.COM – Country Ranking, Champions League and Europa League statistics
* Official UEFA rankings
* League and club coefficients at xs4all.nl
* UEFA Access List
* Euro 2012 coefficient according to football-rankings.info
* Euro 2012 coefficient according to world-results.net
Yer səthi

Bu məqalə **[[Coğrafi təbəqə]]** məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

**Coğrafi təbəqə** və ya **Yer səthi** — Yerin tam və kəsilməz üst quruluşu. Onun tərkib hissələri torpaq, troposfer, stratosfer, hidrosfer və  biosferdir. Onlar bir-biri ilə sıx əlaqədədir və onlar arasında daima enerji və maddələr mübadiləsi gedir.

## Ədəbiyyat
* Броунов П. И. Курс физической географии, СПб., 1917.
* Григорьев А. А. Опыт аналитической характеристики состава и строения физико-географической оболочки земного шара, Л.—М., 1937.
* Григорьев А. А. Закономерности строения и развития географической среды, М., 1966.
Portuqaliya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Portuqaliya** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1964-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 51 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Müsabiqəyə qoşulduğu ildən sonra Portuqaliya yalnız beş dəfə 1970, 2000, 2002, 2013 və 2016-cı illərdə Avroviziyada iştirakdan imtina etmişdir. 50 il ərzində Avroviziyada iştirak edən ölkə ilk dəfə 2017-ci ildə müsabiqədəki 49-cu iştirakında qələbə qazanmışdır. Avroviziyanı Portuqaliyada yeganə yayımlamaq hüququ olan RTP telekanalı Portuqaliyanın Avroviziya təmsilçilərini telekanalın 50 ildən artıq təşkil etdiyi *Festival da Canção* mahnı festivalı vasitəsilə seçir.

Portuqaliya Avroviziyada ən az uğur qazanan ölkələrdən biridir. İştirak etdiyi 51 il boyunca ölkə yalnız altı dəfə ilk onluqda yer almışdır. 2017-ci ilədək Portuqaliyanın müsabiqədə əldə etdiyi ən yüksək nəticə 1996-cı ildə ölkə təmsilçisi Lusiya Monisin ifa etdiyi "O meu coração não tem cor" mahnısı ilə finalda altıncı yeri tutması olmuşdur. 2004-cü ildə Avroviziyada yarımfinal mərhələsinin tətbiqindən sonra isə Portuqaliya doqquz dəfə yarımfinalda məğlub olmuşdur. Eyni zamanda Portuqaliya iki dəfə sıfır xalla ümumilikdə dörd dəfə müsabiqədə sonuncu yeri tutmuşdur. Ölkə Avroviziyada illərlə gözlənilən ilk qələbəsini Kiyevdə keçirilən müsabiqədə Salvador Sobralın ifa etdiyi "Amar Pelos Dois" mahnısı ilə qazanmışdır.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Ev sahibliyi

## Qalereya

File:Vânia Fernandes Final.jpg|Vania Fernandes Belqrad səhnəsində (2008)
File:Filipa Azevedo 01.JPG|Filipa Azevedo Oslo səhnəsində (2010)
File:ESC2014 - Portugal 01.jpg|Suzi Kopenhagen səhnəsində (2014)
File:20150520 ESC 2015 Leonor Andrade 3452.jpg|Leonor Andrade Vyana səhnəsində (2015)
Image:Salvador Sobral RedCarpet Kyiv 2017.jpg|Salvador Sobral Portuqaliyanın Avroviziya 2017-dəki təmsilçisi


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* Portuqaliya Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Qalib bəy Vəkilov

**Vəkilov Qalib bəy İbrahim ağa oğlu ** () — Rusiya İmperator Ordusunda, daha sonra Azərbaycan Demokratik Respublikasında artilleriya generalı. General-leytenant. Azərbaycan Milli Ordusunda hərbi mühəndislər idarəsinin rəisi, "Müqəddəs Georgi" ordenli. İbrahim ağa Vəkilovun oğlu, Paşa ağa Vəkilovun nəvəsi, Faris bəy Vəkilov, Reyhan xanım Vəkilovanın qardaşıdır.

## Həyatı
Vəkilov Qalib ağa İbrahim ağa oğlu (1887–16.11.1937) (Xarkov III Aleksandr adına ali hərbi-texniki in-ta girib, II kursdan sonra təhsilini Moskvadakı Alekseyev hərbi məktəbində davam etdirib;

Çar və müsavat zabiti; podpolkovnik; Azərbaycan Milli Ordusunda hərbi mühəndislər idarəsinin rəisi işləyib.

1920-dən sonra XI ordunun Ənzəlidəki mühəndis qoşunları hissəsinin rəisi, Zaqafqaziya qızıl ordu hərbi inqilab şurası hərbi sənaye komitəsinin direktoru işləyib) (1931–33-də ilk dəfə həbsdə olub, 1937-ci ildə isə II dəfə tutularaq güllələnib) 1937-ci ildə Qalib bəy Vəkilovu güllələyirlər.

## Mükafatları
Birinci Dünya müharibəsi dövründə "Müqəddəs Georgi" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Şəmistan Əyyubov

**Şəmistan Mahmud oğlu Əyyubov** – Azərbaycan Kommunist Partiyasının fəalı, inqilabçı-bolşevik. Xalq arasında Sarı Şəmistan adı ilə məşhur olmuşdur.

## Həyatı

Şəmistan Mahmud oğlu Əyyubov 1895-ci ildə Qazax qəzasının Dağ Kəsəmən kəndində əkinçi ailəsində dünyaya gəlib. 1918-ci ilin oktyabr ayında 23 yaşlı Şəmistan Əyyubov bolşevik partiyasının üzvü olub. 1924-cü ildə banditizmə qarşı mübarizənin fəal iştirakçısı kimi tanınıb. İnqilabın məzlum xalqlara səadət gətirəcəyinə sidq ürəklə inanan Şəmistan Əyyubov könüllü olaraq Qızıl Ordu sıralarına qoşulub. Zakaspi, Əndican, Aktubə cəbhələrində baş verən döyüşlərdə iştirak edib. 30-cu illərdə Qazax rayon Partiya Komitəsinin katibi, Yevlax pambıq zavodunun direktoru, Biləsuvar rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Toxucular İttifaqının sədri kimi məsul vəzifələrdə çalışıb.

Şəmistan Əyyubov 20-ci illərdə ölkədə hökm sürən dərəbəylik və cinayətkar quldur dəstələrə qarşı mübarizədə aktiv iştirak edib. Sarı Şəmistanın fəallığı və cinayət törədən şəxsləri kimliyindən asılı olmayaraq həbs elətdirməsi, partiya daxilində bir çoxlarını narahat edirdi. Xalq Komissarları Şurası tərəfindən daima təqib edilirdi. Nəhayət Şəmistan Əyyubov, Azərbaycan SSRİ Fövqəladə Komissiyası tərəfindən həbs edilib. 3 aylıq həbsdən sonra azad olunsada, "şübhəli ünsür" kimi partiyadan uzaqlaşdırılıb. Lakin 1937-ci ilin qara günləri komissar Şəmistan Əyyubovun da qapısını döyür. SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının səyyar sessiyası onu əksinqilabçı-trotskiçi və millətçilik fəaliyyətlərində günahlandırır və birinci kateqoriya ilə güllələnməyə məhkum edir. 1937-ci il yanvarın 5-dən 6-a keçən gecə Şəmistan Əyyubov güllələnir. Güllələndikdən sonra, SSRİ XDİK-nin 1938-ci il 9 aprel tarixli qərarı ilə, Pəri xanım Abdulla qızı Əyyubova (Vəkilova) (Səməd Vurğunun qohumlarındandır) "vətən xaini"nin həyat yoldaşı kimi cəzasını İslah Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir.

Dörd uşaq anası Pəri xanım Mordoviyaya sürgün olunur. Böyük oğlu 15 yaşlı Mahmud həbs edilərək Bayıl həbsxanasına salınır. 11 yaşlı İsmayıl, 14 yaşlı Gülzar və 13 yaşlı Ədiləni isə Şüvəlandakı "bezprizorniklər" saxlanan koloniyaya göndərirlər.

## İstinadlar
Əjdər Xaspoladov

**Əjdər Mahmud oğlu Xaspoladov** () — Rusiyanın Azərbaycan əsilli ilk ədliyyə general-mayoru.

## Həyatı
Əjdər Xaspoladov 1901-ci il fevral ayının 22-də Göyçay şəhərində anadan olub. Çox erkən yaşlarında atasını itirən balaca Əjdər ehtiyac üzündən bir rus keşişinin evində xidmətçilik edir. Burada rus dilini mükəmməl öyrənərək ibtidai təhsil alır. Anasının vəfatından bir qədər sonra o, Bakıya gedir, işə ...düzəlir və gənclərin inqilabi hərəkatında fəal iştirak edir.

1919-cu ilin payizinda Ə. Xaspoladov oxumaq üçün N. Nərimanovun təqdimatı ilə bir qrup qabaqcıl gənclə birgə Moskvaya göndərilir. Həmin ildən etibarən həyatını birdəfəlik Moskva ilə bağlayan Əjdəri və onun dostlarını ozamankı Sovet dövlətinin rəhbərlərindən biri olan M. İ. Kalinin qəbul edir və onları "Şərq zəhmətkeşləri universitetinə" qəbul etdirir. 1920-ci ildə Ə. Xaspoladov təhsilini davam etdirərək Qızıl Ordunun Şərq və Qafqaz xalqlarının nümayəndələrindən təşkil olunmuş polkunda xidmət edir. O, Moskvada Sovet dövlətinin rəhbəri Lenini dəfələrlə görmüş və onun çıxışlarını dinləmişdi. 1924-cü ildə Leninin ölümündən sonra onun tabutu önündə fəxri qarovulda dayananlardan biri də Ə. Xaspoladov idi. Həmin ildə o, Ukrayna Hərbi dairəsindən Perekop atıcı diviziyasının altıncı korpusuna hərbi tribunalın üzvü kimi işə göndərilir. 1926-cı ildə isə SSRİ Ali Məhkəməsi hərbi heyətinin sərəncamı ilə üçüncü Türküstan atıcı diviziyası hərbi tribunalının heyət üzvlüyünə dəyişdirilir. O, bir neçə şərq dilləini mükəmməl bilirdi. Ötən əsrin otuzuncu illərinin əvvəllərində Ə. Xaspoladov Orta Asiya Hərbi Dairəsi üzrə hərbi tribunalın Sədri təyin olunur. Həmin dövrdə SSRİ-də ilk dəfə olaraq ədliyyə general-mayoru rütbəsi təsis olunur və Ə. Xaspoladov bu rütbəyə layiq görülən ilk beş nəfərdən biri olur.

1956-cı ildə hərbi xidmətdən istefaya çıxan Ə. Xaspoladov Daşkənddən Moskvaya köçür və burada hərbi-vətənpərvərlik işində fəal surətdə çalışır. Lakin ömrünün ən qaynar vaxtlarını keçirdiyi nəmli səngərlər, yuxusuz narahat gecələr onun səhhətinə ciddi təsir göstərmişdi. General Əjdər Xaspoladov ağır xəstəlikdən sonra 1986-cı ildə vəfat edib və Moskvanın Kuntsevo məzarlığında dəfn olunub.

## İstinadlar