open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maks Amini

**Maks Amini** (; ; 20 sentyabr 1981, Tuson, Arizona) — İran (fars və azərbaycanlı) əsilli ABŞ komediyaçısı. O, ən çox dünya turu edən Ayaqüstü komediya ustası kimi tanınır.

## Həyatı
Maks Amini Arizona ştatının Tuson şəhərində doğulub. Onun validenyləri 1979-cu il İran İslam inqilabı zamanı Arizonaya mühacirət ediblər.  

O, Vaşinqtonda orta məktəbdə oxuyub, sonra Kaliforniyaya köçüb və 2004-cü ildə Kaliforniya Universitetinin Teatr, Film və Televiziya Məktəbini bitirib. 

Onun atası İsfahandan olan etnik fars, anası isə Təbrizdən olan İran azərbaycanlısıdır.

## Əmək fəaliyyəti
Maks Amini Ayaqüstü (stand-up) komediya üslubunda fəaliyyətinə 2002-ci ildə Los-Angeles Improv"da başlayıb, burada "Exotic Imports" (Ekzotik İdxallar) adlandırdığı Ayaqüstü komediya turu təşkil edərək, o vaxtdan bütün dünyada bu üslubda çıxış edir. 

Amininin bir neçə saatlıq komediya proqramları var ki, o, bu proqramlarla qastrol səfərlərinə davam edir, "Hollivud Gülüş Fabrikası"nda (Hollywood Laugh Factory) müntəzəm olaraq bu proqramlarla iştirak edir. O, hazırda Avropa, Yaxın Şərq və Asiya ölkələrini əhatə edən qastrol səfərləri ilə bütün dünyada öz şouları ilə çıxışlar edir.

O, 2010-cu ildə “Abstraction Media” adlı prodüser şirkəti qurub və “Amerikanın Səsi”, “Discovery” və sair bu kimi şəbəkələrə layihələr satıb. 

O, "NBC" Qəhrəmanları, Netflix-in Rob Schneider ilə "Real Rob" filmi, "Comedy Central"ın "Mind of Mencia" filmi və 2010-cu ildə yayımlanan "Beer Pong Saved My Life" filmindəki baş rolu da daxil olmaqla kino və televiziyada öz dəst-xətti olan aktyordur.

2015-ci ildə o, DVD-də Rob Şnayderin idarə etdiyi "Maks Amini: Əsl cəfəngiyyat" ("Max Amini: Authentically Absurd") adlı 2 saatlıq xüsusi Ayaqüstü komediya proqramını buraxdı.

Digər layihələri 2022-ci ildə efirə "Netflix"də getmiş orijinal xüsusi Ayaqüstü komediya proqramının, "Enissa Amani: Ehrenwort" və  "Ceyms İkinci" bədii filmlərinin rejissorluğu olmuşdur.

O, NBC-nin Qəhrəmanları, "Netflix"in Rob Schneider ilə Real Rob və “Comedy Central”ın “Mind of Mencia” kimi şoularda çıxış edib. “Los Angeles Times”ın komediya tənqidçisi “Ford Hopkins” Amini " Endrü Şults tərəfdaşı" kimi təsvir edib və onu 2024-cü ildə "Azbüdcəli ən yaxşı Komediyaçı" siyahısına daxil edib. Spayksın Maşın Radiosu ("*Spike's Car Radio Podcast"*) verilişində bir epizodunda Cerri Seynfeld özü Maks Aminini ən çox izlənilən komediyaçılardan biri adlandırıb.

## Filmoqrafiyası

## İstinadlar
Amfibiya maşın

**Amfibiya daşıma**, quruda təkərli və ya tırtıllı avtomobil, suda gəmi olaraq hərəkət etməyi bacaran nəqliyyat vasitəsidir. İkinci dünya müharibəsi dövründə əsas olaraq iki növü meydana çıxmışdır. ABŞ dəniz piyadaları korpusu üçün yaradılmış və daha çox tanka oxşayan LVT ilə quru qoşunlarının yardımı ilə yaradılmış həm rezin təkərli bir quru maşını, həm də pərli gəmi kimi işləyə bilən DUKW hesab olunur. Amfibiya maşınlarına oxşamasına baxmayaraq Hoverkraft kimi hava yastıqlı nəqliyyat vasitələri amfibiya sinifinə girmir.

## Həmçinin bax
*Amfibiya təyyarə
*Amfibiya vertolyot
Republic F-105 Thunderchief

1951-ci ildə *“Republic Aviation”* firması F-84F təyyarəsinin yerini alacaq supersonik taktiki bombardman təyyarəsi üstündə işləməyə başladı. Bunun nəticəsi olaraq F-105 “Thunderchief”, daha sonralar “Thud” olaraq adlandırılacaq təyyarə dünyaya gəldi. İlk prototip YF-105A 22 oktyabr 1955-ci ildə uçdu, fəqət ilk F-105D modelinin uçuşu 9 iyul 1959-cu ildə olmuşdur. F-105 qırıcı-bombardmançı hərbi təyyarəsi bir adamlıq “B” və “D” versiyası, və iki adamlıq “F” modellərində istehsal edilmişdirlər. Daha sonralar bəzi “F” modelləri F-105G olaraq modifikasiya edildilər. 610 ədəd F-105D modeli də, daxil olmaqla ümumi olaraq 833 ədəd F-105 “Thunderchief” istehsal edilmişdir.

F-105D İkinci dünya müharibəsi dövründə istifadə edilmiş olan B-17 təyyarələrindən daha artıq bomba daşımağa qadir idi. 3600 kq-ı gövdə daxilində olmaqla 5500 kq ağırlığında strateji yük daşıya bilirdi. F-105D modelləri çox geniş şəkildə Vyetnam müharibəsi zamanı istifadə edilmiş və müharibənin ilk dörd ilində hava hücumlarının 75%-ini həyata keçirmişdir. SSRİ mənşəli MiQ-17 və MiQ-21 qırıcılarının qarşısında “asan” bir rəqib kimi görünmək ilə bərabər bu təyyarənin hava döyüşləri üçün deyil, taktiki bombardman üçün yaradılmış olması fikri gündəmə gəlir.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin (USAF) qitələrarası müharibəyə və ABŞ-nin qitələrarası müdafiyəyə önəm verməsi önləmə təyyarələrinə seçməsinə və hava döyüşləri aparmağa qadir olan təyyarələrə önəm verməməsinə səbəb oldu. MiG şirkətinin istehsal etdiyi döyüş təyyarələrinin hava döyüşlərindəki üstünlüyü qarşısında, Lockheed F-104 Starfighter təyyarələri də manevr qabiliyyəti nöqteyi-nəzərindən kifayət qədər uğurlu olmadığından USAF təyyarə axtarışına başlamış, donanmada xidmət edən F4H modelini (əvvəl F-110 sonra F-4 ) tapmışdı. Bu günün F-15, F-16 kimi təyyarələri bu acı təcrübələrdən dərs çıxardılaraq dizayn edilmişdir.

Son F-104D modeli USAF arsenalından 12 iyul 1980-ci ildə azad edilmişdir.

## F-105D modelinin taktiki-texniki xüsusiyyətləri

Ekipaj: 1
*Mühərrik: 1 ədəd Pratt & Whitney J75-P-19W
*İtələmə gücü: 117.18&nbsp;kN
*Qanad eni: 10.61 m
*Uzunluq: 19.58 m
*Hündürlük: 5.98 m
*Maksimum yükgötürmə qabiliyyəti: 23,880 kq 
*Maksimum sürət: 2300&nbsp;km/saat
*Kreyser sürəti: 1280&nbsp;km/saat
*Xidmət tavanı: 15,500 m,
*Silahlar: 1 ədəd M61 Vulcan (20&nbsp;mm-lik top), 12,000&nbsp;lbs ağırlığında strateji yük
Republic F-84 Thunderjet

Arxaya doğru əyilmiş qanadlara sahib olan F-84F qırıcı-bombardmançı hərbi təyyarə modelləri düz qanadlı F-84 təyyarələrinin bazası əsasında yaradılmışdır. İlk prototip uçuşu 3 iyun 1950-ci ildə baş tutmuş və tədarükü quru qoşunlarına yardım təyyarəsi olaraq  böyük çoxluqda Taktiki Hava Komandanlığına edilmişdir. “Republic” firması 2112 ədəd F-84F istehsal etmişdir. General Motors şirkəti də, əlavə olaraq 599 ədəd istehsal etmişdir. Bu rəqəmin 1301 ədədi NATO Hərbi Hava Qüvvələrinə verilmişdir. Eyni modelin RF-84F hava kəşfiyyat-foto modeli də yaradılmış və NATO ölkələrinə göndərilmişdir. 1950-ci illərin sonlarında supersonik North American F-100 Super Sabre təyyarəsi ilə dəyişdirilməsinə başlanılmışdır. Ancaq 1960-cı illərdəki Berlin böhranında təkrar xidmətə qəbul edilmişdir.

## F-84F "Thunderstreak" modelinin taktiki-texniki xüsusiyyətləri
* Ekipaj: 1
* Mühərrik: 1 ədəd Wright J65-W
* İtələmə gücü: 32.3 kN
* Qanad uzunluğu: 10.24 m
* Uzunluğu: 13.23 m
* Hündürlüyü: 4.39 m
* Qanad sahəsi: 30.19 m²
* Qalxma çəkisi: 12701 kq
* Maksimum sürət: 1118 km/saat
* Mənzili (tam yanacaq ilə): 2600 km
* Silah təchizatı:
** 6 ədəd 12.7 mm-lik MG pulemyotu **2722 kq qanad altı yük

## İstinadlar
MiQ-9

**Mikoyan-Qureviç MiQ-9** (; NATO kod adı: Fargo), Mikoyan-Qureviç şirkəti tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli reaktiv qırıcı hərbi təyyarə növüdür. Təyyarə İkinci dünya müharibəsindən sonra reaktiv təyyarəyə olan ehtiyaclara görə yaradılmış və orta səviyyəli nailiyyətlərə malik olmuşdur. Birinci nəsil reaktiv qırıcı hesab edilən bu təyyarə, silahlarını yüksək hündürlükdə işə salarkən, mühərrikin silah qazlarını udmasına görə mühərrikində daimi yanğınlar çıxırdı. Buna görə təyyarədə çoxsaylı mühərriklər sınaqdan keçirilmiş, ancaq Mikoyan-Gurevich MiG-15 təyyarəsi daha üstün olduğu üçün öz yerini MiQ-15 təyyarələrinə vermişdir. 1946-1948-ci illər arasında 598 ədəd istehsal edilmişdir.

## Tekniki xüsusiyyətləri (MiG-9)
* **Ekipaj** 1
* **Uzunluq:** 9.75 m
* **Qanad uzunluğu:** 10 m
* **Hündürlük:** 3.225 m
* **Qanad sahəsi:** 18.2 m²
* **Boş çəkisi:** 3,283&nbsp;kg
* **Mühərrik:** 2 × RD-20 turbojet
* **Silahlar:**
** 1 ədəd 37&nbsp; mm-lik N-37 topu
** 1 ədəd 23&nbsp; mm-lik NS-23 topu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İstisu qəsəbəsi

* İstisu (Kəlbəcər) — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunda qəsəbə.
* İstisu (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda qəsəbə.

## Həmçinin bax
* İstisu
Çin Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Hava Qüvvələri

**Çin Xalq Azadlıq Ordusunun Hərbi Hava Qüvvələri** (Çin dili: 中国人民解放军空军; Pinyin: Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn Kōngjūn), Çin Xalq Azadlıq Ordusunun Hərbi hava qüvvələridir. Rəsmi olaraq 11 noyabr 1949-cu ildə yaradılmışdır. 2014-cü ilin statistikasına görə 398,000 nəfərlik şəxsi heyəti ilə Asiyanın ən böyük Hərbi hava qüvvələri olmuşdur.

## İstinadlar
Amfibiya müharibə

**Amfibiya müharibə**, strategiyada, dəniz və quru qoşunlarının uzlaşdırılmış hərəkatına deyilir və daha çox dənizdən quruya qoşun, əsgər və zirehli döyüş maşınlarının çıxardılması prosesini əhatə edir. Bu sahədə xüsusi olaraq hazırlanmış dəniz piyadaları birlikləri ilə dənizdə üzməyi bacaran tank və zirehli maşınlar yaradılmışdır.
Xvostov adası

**Xvostov adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna, Siçovul adalarına daxil olan kiçik ada.

## Coğrafiya
Qərb sahilləri kifayət qədər hündürdür. Burada hündürlük 256 metrdir. Şərq hissəsi isə hamar platodan ibarətdir. Üçüncü dövrdə püskürmüş vulkanın qalıqlarını təşkil edir. 2 km uzunluğa və 2,74 km enə malikdir.

## Tarixi
Ada rus dənizçisi Nikolay Xvostovun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Mənbə
* Описание острова на сайте Oceandots.com 

## İstinadlar
Çin–Vyetnam müharibəsi

**Çin–Vyetnam müharibəsi** və ya **Üçüncü Hind-Çin müharibəsi** — 1979-cu ildə Çin və Vyetnam arasında baş vermiş sərhəd toqquşması. Vyetnamın Kambocanı işğal etməsi ilə baş vermiş qısa müddətli, fəqət qanlı hərbi toqquşmasıdır. Vyetnam Kambocanı işğal edərək, Pol Pot rəhbərliyindəki Qırmızı kxmerlər hökuməti tərəfindən idarə edilən rejimə son qoymuş və bunu bəhanə edən Çin Xalq Azadlıq Ordusu hücuma keçmişdir. Vyetnamın şimal hissələrində qısa bir müddət ərzində Çin hücumları baş vermiş və bir ay sonra Çin hərbi birlikləri geriyə çəkilmişdirlər. Hər iki tərəf də öz qələbəsini elan etmişdir. Bu müharibə hal-hazırda da, Vyetnam üçün önəmli bir yerə malikdir. Çin ordusu geriyə çəkilən zaman çox güclü bir şəkildə “yandırılmış torpaq” taktikasından istifadə etmişdir. Kəndləri, magistral və dəmir yollarını məhv edərək, Vyetnamın sahil hissələrində infrastruktura böyük ziyan vurulmuşdur.   

Çin-Sovet ziddiyətinin kuliminasiya nöqtəsində meydana çıxmış müharibə SSRİ-nin müttəfiqi olan Vyetnamı müdafiə edə bilmədiyini göstərdi. Müharibə dövründə mümkün SSRİ hücumuna qarşı 1,5 milyon Çinli əsgər Çin-Sovet sərhədi boyu tam döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilmişdir.

## İstinadlar
Çin Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Dəniz Qüvvələri

**Çin Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Dəniz Qüvvələri** (Çin dili: 中国人民解放军海军; Pinyin: Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn Hǎijūn), Çin Xalq Azadlıq Ordusunun Dəniz qüvvələridir. 1950-ci ilin sentyabr ayında Çin vətəndaş müharibəsi dövründə döyüşmüş dəniz qüvvələrindən yaradılmışdır. 255,000 nəfərlik şəxsi heyəti ilə dünyanın ikinci böyük dəniz qüvvələri hesab olunur.

## İstinadlar
Bəhram Beyzai

**Bahram Beyzai** (; ) — İran rejissoru və ssenaristi.

## Videolar
*Hamı yatanda (ssenari) 2009
*Persian Carpet  (segment "Eloquent Carpet") * 2007 
* Ghali-e sokhangoo  2006
* Sagkoshi 2001
* Goft-o-goo ba baad (yazıçı)  1998
* Beşinci Mövsüm (ilk ssenari) 1997
* Saye be saye (qeyd olunmayan) 1997
* Ruz-e vagh'e  1995
*Salandar (Qısa) (hekayə)
* Səyyahlar (yazıçı) 1991 
* Bashu, garibeye koochak 1989
*  Şeyad Vaqi Degar (yazıçı)1987
* Marg Yazdgerd (yazıçı)1982
* Xatte ghermez (erkən ssenari) 1982
* Salandar (Qısa)1980 
* Tcherike-ye Tara (yazıçı) 1979
* Qarğa 1977 
* Gharibeh Va Meh 1976 
* Səfər (Qısa)1972
* Raqbar1972
* Amoo Sibilou (Qısa) (yazıçı) 1969

## Teatrlarr
*Dolls (1966)
*Ziyafət və miras (1967)
*İlanın kralı (1969)
*Yazdgerd'in ölümü (1977)
*Bardax Bidaxlar (1997 və 1998)
*Lady Avey (müəllif Yukio Mishima, 1997 və 1998)
*Min Adam Günü (2001)
*Parlament, professor Navid Makan və həyat yoldaşı Eng Raxshid Farzin'in acılarını xatırlatmaqda oxşar (2005)
*Ağcaqayın və ya gün keçir (2007)
*Jana və Bledur (2013)
*Araş (2014)
*Ardavirevarın hesabatı (2015)
*Tarabanat (2016)
*Kəsişmə (2017)
## Fəxri fərmanlar və mükafatlar
 
*İstanbul Beynəlxalq Film Festivalı Bir ömür boyu nailiyyət 2004
*Təsvir dünyasının qeyd edilməsi (1991) 1370-ci illərin ən yaxşı filminin səyahətçiləri İran kinosu tarixində daimi bir sənətkar kimi on illik fəaliyyət qazandılar
*İran kinosu qeyd etməsi /Qarışdırın/ Ən yaxşı Rejissor
*Fəcr Film Festivalı /Qarışdırın/ Ən yaxşı ssenari ve Tamaşaçıların ən yaxşı filmi ve Xüsusi Münsiflər Mükafatı 2000
* Kiş 1999 Hekayələri üçün Kann Film Festivalı Qızıl Palma Namizədi
* Adana Beynəlxalq Film Festivalı / Başo, bir az qərib/ Xüsusi Münsiflər Mükafatı 1990
* Fransız Film və İncəsənət Festivalı/ Başo, bir az qərib/ Birinci mükafatçı Ən yaxşı münsiflərin xüsusi mükafat filmi 1990
* Üç Qitə Festivalı Qızıl şar Namizədi 1974 ve 1987 ci ilerde
* Beynəlxalq Film Festivalı Valladolid/ Qanlı Tara Ən yaxşı film 1980 
* Qahirə Beynəlxalq Film Festivalı /Qərib və duman Xüsusi mükafat 1973
* Şükranlıq Film /Festivalı Ən yaxşı ssenari qalibi ve  Mütləq Konsepsiyada Ən Yaxşı Video 1971
* Çikaqo Beynəlxalq Film Festivalı 1970
* Tehran Beynəlxalq Film Festivalı  Ragber Filmi Ən yaxşı film 1970
*Səyahət Filmi Ən yaxşı film Moskva Beynəlxalq Film Festivalı 1970 
*Moskva Beynəlxalq Film Festivalı  (Xüsusi Münsiflər Mükafatı) 1970 
## Mükafatlar və digər mükafatlar
* Konsert üçün Ədəbi Gordon Mükafatı
* Kino Evi direktorunun etirafı (1380)
* Bir dəfə (2008) Mükafat
* ita mükafatı (2011)
* Mədəniyyət Vəqfi Mədəniyyət İrsi Mükafatı (2012)
* Sinay Mükafatı (2013)
* Şotlandiya, Andrews Universitetində fəxri ədəbiyyat doktoru (2017)
* Arash Tirgan Festivalının heykəli (2017)
* 6-cı Beynəlxalq Sülh Üçün İncəsənət Festivalı "Sülh üçün İncəsənət" in böyük sənəti (1397) [10]
* Medalyium Teatr Evi (2018)

## İstinadlar
Kiçik Sitkin adası

**Lopi adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna, Sıçovul adalarına daxil olan kiçik ada. Davidov adasından şərqdə yerləşir. Dairəvi formaya malikdir. Diametri 1&nbsp;km-dir. Adına baxmayaraq Böyük Sitkin adası kimi eyni ölçüyə malikdir.

## İstinadlar
Kostas Mitroğlu

**Kostas (Konstantin) Mitroğlu** () — "PSV" və Yunanıstan futbol komandalarında hücumçu mövqeyində oynayan futbolçu. Mitroğlu qol atma bacarığı səbəbi ilə fanları tərəfindən "Mitrogoal" ve "Pistolero" ləqəbləri ilə tanınır.

## İstinadlar
Toyo Yamavaki

**Toyo Yamavaki** (; ) – Yaponiyada meyit yaran ilk şəxs. Qərb tibbinin Yaponiyada tanıdılmasında vacib rol oynamışdır. Anatom, şair, həkim və müəllim olmuşdur.

Yamavaki Kiotoda saray həkimi kimi işləmişdir və Kohoha məktəbinin üzvü olmuşdur. Müəllimi Qoto Konzan olmuşdur. 1754-cü ildə rəsmilərdən icazə alaraq Rokkaku həbsxanasında edam olunmuş bir şəxsin meytini yarmışdır. O, Qərb tibbi kitablarından yararlanaraq "Orqanlar kitabı" ("Zoşi") adlı kitabında düzgün anatomik detalları təsvir etmiş, ənənəvi Çin tibbindəki səhvləri ortaya çıxarmışdır. Kitabı Kiotodakı Maruyama və ya Şico məktəbinin rəssamı olan Asanuma Suketsune tərəfindən illüstrasiya olunmuşdur. Kitab Tokuqava tibb dünyasında şoka səbəb olmuş, Yamavaki təzyiqlərə məruz qalmışdır.

Yamavaki və həmkarları meyityaramaya Padua Universitetinin professoru Yohan Veslinq tərəfindən holland dilində yazılmış *"Syntagma Anatomicum"* adlı anatomiya kitabı gətirmişdilər və onlar kitabdakı diaqramların meyitin orqanları ilə üst-üstə düşdüyünü gördükdə xeyli təəccüblənmişdilər.

Yamavakinin şagirdi olan Kuriyama Koan Haqidə iki dəfə meyit yarmışdır. 1771-ci ildə Qenpaku Suqita və Ryotaku Maeno da Yamavakidən təsirlənərək meyit yarmışdırlar.

## İstinadlar
Vought F-8 Crusader

1952-ci ilin sentyabr ayında ABŞ Hərbi Donanması aviadaşıyıcılarda istifadə edilə biləcək, ön şərtlər içərisində təmirin asanlığı, qatlanan qanadlar, aşağı eniş sürəti və kreyser sürəti əsnasında supersonik sürətlərə çata bilən yeni bir təyyarə üçün səkkiz istehsalçı şirkət arasında yarış elan etdi.

Bundan öncəki üç cəhddə uğursuz nəticələr (F5U, F6U və F7U ilə) almış *Chance Vought* firması bu yarışmanı 45 dərəcə arxaya əyilmiş qanadları olan supersonik F8U “Crusader” ilə qazandı. Bu təyyarənin enmə və qalxma zamanı aşağı sürəti təmin edə bilən, hidravlik olaraq 7 dərəcəlik bucaq ilə qaldırıla bilən, uçuş və göyərtədə gövdəyə paralel olan xüsusi və bənzərsiz qanadları var idi. Dörd ədəd 20&nbsp;mm-lik top ilə təchiz edilmiş F8U bir “silahşör” və pilotları tərəfindən hava üstünlük təyyarəsi olaraq qəbul edilirdi. Eyni zamanda 1800 kq-lıq silah yükü daşıya bilirdi. Bu yük gövdənin iki yanına bərkidilmiş 4 ədəd AIM-9 “Sidewinder” enfraruj AA döyüş raketi, qanad altındakı pilonlarda “Bullpup” AS idarə edilə bilən döyüş raketləri və “Zuni” AS raketlərindən ibarət idi.

F8U modelinin çox vacib olan uğurlarından biri Sakit okeandakı bir aviadaşıyıcıdan qalxıb ABŞ-ni başdan-başa keçərək Atlantik okeanına gəlməsidir. Tək motorlu bir təyyarə üçün çox vacib olan bu vəzifə əsnasında 1195&nbsp;km/saat sürətlə qitələrarası sürət rekordunu da qırmağı bacarmışdır. Bu vəzifə əsnasında təyyarəni birbaşa astronavt və ABŞ senatoru olan USMC pilotu Minbaşı John Glenn idarə etmişdir. Livandakı patrul vəzifəsi, Kuba böhranındakı kəşfiyyat-foto vəzifələri də vacib vəzifələrindən hesab oluna bilər. Vyetnam müharibəsi zamanı davamlı olaraq ön sıralarda foto, hücum və qırıcı təyyarə vəzifələrində çıxış etmiş, 18 ədəd MiG vurmağı bacarmışdır. Bu vəzifədə 83 ədəd F8U vurulmuş, 109 ədədi isə zədələnmişdir.

F8U-NE Donanma üçün istehsal olunan son modelidir. Hər cür hava şəraitində vəzifəyə imkan yaradan  APQ-94 axtarış və silaha nəzarət radarı ilə təchiz edilmişdir.

Radar axtarışına “Sidewinder” döyüş raketləri üçün infraruj axtarış quraşdırılmışdır. İki qanad arasındakı kambura da AGM-12 “Bullpup” döyüş raketlərini idarə edə bilməsi üçün əlavə avioniklər yerləşdirilmişdir.

1987-ci ildə ABŞ Hərbi Donanmasından çıxarılmışdır. Fransa Donanması isə hələ də (2001) istifadə edir.

## F8U modelinin taktiki-texniki xüsusiyyətləri
* Ekipaj: 1
* Mühərrik: 1 ədəd P+W J-57-P-4A
* İtələmə gücü:71.2 kN
* Qanad uzunluğu: 10.7 m
* Uzunluq: 16.6 m
* Hündürlük: 4.8 m
* Qalxma ağırlığı: 12500 kq
* Maksimum sürət: Mach 2
* Kreyser sürəti: 1165 km/saat
* Maksimum yanacaq ilə mənzili: 3900 km
* Silah təchizatı:
** 4 ədəd 20 mm-lik MG topu
** 4 ədəd AIM-9 "Sidewinder" AA döyüş raketi/bomba
** AS döyüş raketi/bomba

## İstinadlar
Əsəd bəyin evi

**Əsəd bəyin evi** — Şuşa şəhərində, Voroşilov küçəsində yerləşən XVIII əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi. Uzadılmış düzbucaqlı formasına malik evin birinci mərtəbəsindəki otaqlar üç qrupa bölünmüşdür. Evin mərtəbələri arasında daxili əlaqə mövcud deyil. İkinci mərtəbəyə evin fasadının hər iki küncündə inşa edilmiş iki daş pilləkənlə qalxmaq olar. 

Qonaq zalı bütün fasad boyunca yerləşdirilmiş nəhəng şəbəkə pəncərəyə malikdir. Həm vestibüllərdən, həm də dəhlizlərdən zalın ətrafındakı otaqlara qapılar açılır. İri qonaq zalı ilə yanaşı, Əsəd bəyin evinin ikinci mərtəbəsində bir qədər kiçik ölçülərə malik olan və tikilinin qərb tərəfində yerləşən ikinci zal da vardır. Bu iki iri zalla yanaşı evin ikinci mərtəbəsində daha 10 otaq da inşa edilmişdir.

## Tarixi
Şuşanın ən məşhur əsilzadələrindən olan Əsəd bəyin evi XVIII əsrin əvvəllərində inşa etdirilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Natəvanın sarayı yaxınlığında yerlşən Əsəd bəyin evinin memarlıq və plan həllində Şəki şəhərində yerləşən Şəkixanovların evi ilə çoxlu ortaq xüsusiyyətlər vardır. Şəkixanovların evində olduğu kimi, Əsəd bəyin də evinin kompozisiya mərkəzində T-formalı böyük zal yerləşir. Evin digər otaqları isə həmin bu zalın ətrafında qruplaşdırılıb.

Əsəd bəyin evini bu cür plana malik əsilzadə evlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət onun çoxotaqlı olmasıdır. Uzadılmış düzbucaqlı formasına malik evin birinci mərtəbəsindəki otaqlar üç qrupa bölünmüşdür: mərkəzdə iri zal və onun ətrafında kiçik otaqlar, iki tərəfdə isə hər biri iki otaqdan ibarət olan daha iki qrup otaq yerləşir.

Evin mərtəbələri arasında daxili əlaqə mövcud deyil. İkinci mərtəbəyə evin fasadının hər iki küncündə inşa edilmiş iki daş pilləkənlə qalxmaq olar. Pilləkənlərin hər biri xarici marş və dərin nişdə yerləşdirilmiş daxili marşdan ibarətdir. Bu pilləkənlər ikinci mərtəbədə yerləşən iki vestibülə aparır. Həmin vestibüllərdən kiçik dəhlizlər vasitəsiylə iri qonaq zalına keçmək mümkündür. Qonaq zalı bütün fasad boyunca yerləşdirilmiş nəhəng şəbəkə pəncərəyə malikdir. Həm vestibüllərdən, həm də dəhlizlərdən zalın ətrafındakı otaqlara qapılar açılır. İri qonaq zalı ilə yanaşı, Əsəd bəyin evinin ikinci mərtəbəsində bir qədər kiçik ölçülərə malik olan və tikilinin qərb tərəfində yerləşən ikinci zal da vardır. Bu iki iri zalla yanaşı evin ikinci mərtəbəsində daha 10 otaq da inşa edilmişdir.

Evin poliqonal daş hörgüsünə və kiçik pəncərə yerlərinə malik birinci mərtəbəsi üzərində həm bölünmələrinə, həm də inşaat materialına görə daha yüngül təsir bağışlayan ikinci mərtəbə yerləşir. Birinci mərtəbənin pəncərələri petrik tağlar sırası ilə əhatə edilmişdir. Birinci mərtəbənin inşasında yerli ağ qaya daşlarından, ikinci mərtəbənin inşasında isə bişmiş qırmızı kərpicdən istifadə olunmuşdur. Fasadın kompozisiyası üç nəhəng şəbəkə pəncərə və onların yanında yerləşməklə bir qədər birinci mərtəbəyə də keçən iki dərin niş əsasında qurulmuşdur.

## Şəkilləri
Erməni işğalından sonra evin vəziyyəti:


Əsəd bəyin evi (1).jpg
Əsəd bəyin evi (2).jpg
Əsəd bəyin evi (3).jpg


## Həmçinin bax
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Əsəd bəyin evi
* mctgov.az
Əsədullahın evi

**Əsədullahın evi**  — Şuşa şəhərində, Komsomolskaya küçəsi 29 ünvanında yerləşən tarix-memarlıq abidəsidir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Şuşa yaşayış evləri memarlığının daha sadə növünə aid olan Əsədullahın evi əsas ox boyunca yerləşdirilmiş iki otaq və yer səviyyəsindən bir qədər hündürdə olan eyvandan ibarətdir. Eyvanı fasad boyunca düzülmüş taxta sütunlar saxlayır. Evin eyvana açılan böyük otağının divarı iri şəbəkə pəncərə və onun iki tərəfində yerləşdirilmiş iki adi pəncərədən ibarətdir. Üzbəüz yerləşən digər divarda isə cumaxudan adlanan nişlər yerləşir. Onlar qablar və digər ev əşyalarının saxlanılması üçün istifadə edilirdi. 
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
## Həmçinin bax
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Yaşayış binası (Kalinina küçəsi, 1)

**Kalinina küçəsi 1 ünvanında yerləşən ev** – Şuşa şəhərinin iki mərtəbəli sadə yaşayış binalarının xarakterlərini özündə birləşirən tarix-memarlıq abidəsi.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Küçədən evin həyətinə aparan silindrik tağlı keçid, birinci mərtəbəni iki hissəyə bölür. Birinci mərtəbənin bir hissəsi yaşayış otağı, digər tərəfi isə xidməti otaq kimi istifadə edilirdi. Həyət tərəfdən binanın fasadına inşa edilmiş pilləkən, ikinci mərtəbədə yerləşən eyvana aparır. İkinci mərtəbədə yerləşən iki otaqdan biri mətbəxdir, böyük ölçülərə malik olan ikinci otaq isə evin əsas otağı olmaqla, qonaqların qarşılanması üçün istifadə edilirdi. Həmin otağın cənub-qərb divarında yerləşən böyük buxarı oyma və qabartmalarla bəzədilmişdir.

Binanın fasadlarının kompozisiyası, onu üç bir tərəfdən əhatə edən iri daşlardan hörülmüş divarlar və ikinci mərtəbənin taxta eyvanı ilə maraqlı kontrast təşkil edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
## Həmçinin bax
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Bəylərin evi

**Bəylərin evi**  — Şuşa şəhəri Komsomolskaya 87 ünvanında yerləşən tarix-memarlıq abidəsidir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

XVIII əsrin sonları – XIX əsrin əvvəllərinə aid bu tikilinin memarlıq xüsusiyyətləri həmin dövrə aid bir çox ənənəvi Şuşa evlərinin memarlığı, eləcə də Azərbaycanın digər dağlıq rayonlarının yaşayış evləri üçün xarakterik olan xüsusiyyətlərə malikdir.

İki mərtəbəli evin daha hündür olan birinci mərtəbəsində xidməti otaqlar və axır yerləşir. Açıq daş pilləkən ikinci mərtəbədə yerləşən və şərqə doğru istiqamətlənən daş lodciyaya aparır. Lodciyanın iki tərəfinə yaşayış otaqları, üçüncü tərəfində isə divar yerləşir. Lodciyaya açılan otaqların divarları oyma işləmələrlə bəzədilmiş taxta qapılar və böyük şəbəkə pəncərələrlə bəzədilmişdir. Həmin otaqların qarşı tərəfdəki (lodciyaya açılan divarın qarşı tərəfiindəki) divarları da oxşar şəkildə - böyük şəbəkə pəncərələrlə həll edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
## Həmçinin bax
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Hacı Əmirin evi

**Hacı Əmirin evi**  — Şuşa şəhərinin Təbrizli məhəlləsində yerləşən, XVIII əsrin ortalarında tacir Hacı Əmir tərəfindən inşa etdirilmiş tarix-memarlıq abidəsi.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

İki mərtəbəli yaşayış binasının birinci mərtəbəsində xidməti və qismən yaşayış otaqları, ikinci mərtəbəsində isə qonaq və yataq otaqları yerləşir. Lakin, ikinci mərtəbədə Şuşa evləri üçün ənənəvi olan lodciyanın yerinə, evlə eyni fasad xətti içində yerləşən açıq eyvana malikdir.

Evin fasadında inşa edilmiş açıq pilləkən eyvana aparır. Eyvandan kiçik keçid otağına keçmək mümkündür. Həmin otaqdan yanlarda yerləşən iki otağa qapı açılır.  Yataq otağı kimi istifadə edilmiş həmin iki otaqdan birindən evin daxili həyətinə şəbəkəli pəncərə açılır. Qonaqların qarşılanması üçün nəzərdə tutulmuş digər otağın divarları və tavan isə freska rəsmləri ilə bəzədilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
## Həmçinin bax
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Convair F-102 Delta Dagger

F-102 modelinin əsas vəzifəsi düşmən təyyarələrinin müəyyən edilməsi və məhv edilməsi idi. F-102 Dünyanın ilk hər bir hava şəraitində xidmət edə bilən supersonik önləmə təyyarəsi və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin (USAF) xidmətə qəbul edilmiş ilk delta qanadlı təyyarəsidir. İlk uçuşu 24 oktyabr 1953-cü ildə baş tutmuş, 1956-cı ildən etibarən Havadan Müdafiə Komandanlığında xidmətə qəbul edilmişdir. Convair, 975 ədədi F-102A olmaqla ümumi olaraq 1,101 ədəd F-102 istehsal etmişdir. USAF hərbi təlim təyyarəsi olaraq pilot və tələbənin yan-yana oturduğu TF-102 modellərindən də 111 ədəd satın almışdır.

Təyyarədəki elektron təchizat müharibə vəziyyətində düşmən təyyarəsini müəyyən edib radarları vasitəsi ilə hücum vəziyyətinə keçirəcək, münasib zaman yetişdikdə də elektron atəşə nəzarət sisteminin köməkliyi ilə AA raket və döyüş raketlərini avtomatik olaraq atəşləyəcək şəkildə hazırlanmışdı.

Bir keçid dövrü təyyarəsi olmasına baxmayaraq “Delta Dagger” uzun və uğurlu bir xidmət müddəti keçirmiş, ABŞ-ni SSRİ və digər ölkələrin hava hücumlarından müdafiə etmişdir. Ən böyük çatışmazlığı sürətinin aşağı olması idi. Çox az bir fərq ilə supersonik idi, ancaq xarici yanacaq çənləri əlavə edilincə sürəti Mach 0.95-də qalırdı və bu da sürətli bombardmançı döyüş təyyarələrini vurmağa kifayət etmirdi. Daha sürətli F-101B və F-106 modelləri meydana çıxandan sonra, onların fəaliyyət müddəti də azalmağa başladı.

ABŞ xaricində F-102A və TF-102 modelləri yalnız Türkiyə və Yunanıstan tərəfindən istifadə edilmişdir.

## F-102A modelinin taktiki-texniki xüsusiyyətləri

*Ekipaj: 1
*Mühərrik: 1 ədəd Pratt & Whitney J57
*İtələmə gücü: 71&nbsp;kN
*Qanad uzunluğu: 11.58 m 
*Uzunluq: 20.77 m
*Hündürlük: 6.43 m
*Maksimum uçuş çəkisi: 14,265 kq
*Maksimum sürət: 1338&nbsp;km/saat
*Kreyser sürəti: 990&nbsp;km/saat
*Mənzili: 1,650&nbsp;km
*Xidmət tavanı: 16.720 m
*Silah təchizatı: 
**24 ədəd idarəolunmayan raket
**6 ədəd AIM-4 “Falcon” AA döyüş raketi
Səfi bəyin evi

**Səfi bəyin evi** — Şuşa şəhərində yerləşən XVIII əsrin əvvəllərinə aid tarix-memarlıq abidəsi.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Səfi bəyin zirzəmiyə malik iki mərtəbəli evi plan xüsusiyyətləri baxımından XVIII–XIX əsrlərdə inşa edilmiş Şuşa evlərini təkrarlasa da, ölçüləri baxımından onlardan seçilir. Uzadılmış düzbucaqlı formasına malik evin mərkəzində yanlardan rizalitlərlə əhatələnmiş iki mərtəbəli lodciya yerləşir.

Birinci mərtəbədə xidməti otaqlarla yanaşı rizalitlərdə yerləşdirilmiş iki yaşayış otağı da vardır. Fasadda inşa edilmiş daş pilləkən vasitəsi ilə birinci mərtəbə ilə əlaqələndirilmiş ikinci mərtəbənin mərkəzində böyük qonaq otağı, yanlardakı rizalitlərdə isə iki otaq yerləşir. Otaqların hər ikisi mərkəzi zalla birbaşa əlaqəyə malikdir. Zalın və lodciyanın tavanı, həmçinin qapıların ətrafları zövqlə çəkilmiş freska rəsmləri ilə bəzədilmişdir.

Plan həllinin dəqiqliyi həm də öz əksini fasadların həllində tapmışdır. Planın otaqların yerləşdirilməsini özündə tamamilə əks etdirən fasadlar üç hissəyə bölünmüşdür. Fasadların sadə dekorativ xüsusiyyəti tikilinin lakonik həcm-məkan həllini uğurla tamamlayır. Bu rəsmlər dekorativ boyakarlıq və ornament ustası Qənbər Qarabaği tərəfindən çəkilib.

## Həmçinin bax
* Əsəd bəyin evi
* Zöhrabbəyovun evi
* Mehmandarovların evi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Biz Qarabağa Qayıdırıq — Səfi bəyin evi
Qanlı Toy

**Qanlı toy** () - ispan yazıçı, dramaturq Federiko Qarsiya Lorka tərəfindən 1931-ci ildə yazılmış faciə janrında üç pərdəli pyes.

## Mövzu
Feliks ailəsi ilə davam edən qan düşmənçiliyində bir oğlu və ərini itirən Ananın digər oğlu evlənmək üzrədir. Bəyin istədiyi qız, Gəlin, bir neçə il əvvəl Feliks ailəsindən olan Leonardo ilə görümüş, lakin daha sonra aralarında mübahisə düşmüş və ayrılmışlar. Leonardo Gəlinin əmisiqızı ilə evlənmiş və təzəcə doğulmuş bir uşağı var. Gəlin Leonardoya qarşı ehtirasını, sevgisini saxlamış, lakin Bəylə evlənməyə razılıq vermişdir. Bəylə Gəlinin toy gecəsi qonaq kimi ailəsi ilə dəvət edilən Leonardo Gəlini də ikna edərək toydan qaçırlar. Bundan xəbər tutan Bəy və qohumlar onların axtarışına çıxır. Gecənin bir vaxtı qaçaq sevgililərin önlərini kəsən Bəy Leonardo ilə təkbətək döyüşə girir və nəticədə hər ikisi ölür. Sevgilisini itirən Gəlin, ərini itirən Gəlinin əmisiqızı (Leonardonun arvadı) və yeganə oğlunu itirən Ana öz faciələrini yaşayırlar.

Əsər 1930-cu ilin əvvəlində Əndəlüsdə bir region qəzetində çıxan cinayət xəbərindən ilham alınaraq yazılmışdır.

## Personajlar

Ana                                         Gəlin 

Bəy                                         Gəlinin atası

Qonşu qadın                           Qulluqçu qadın

Leonardo                                Gənc qızlar

Qaynana                                 Gəncə oğlanlar

Leonardonun arvadı               Odunçular

Gəlin                                       Ay

Ölüm (Dilənçi qadın qılığında)
## Simvolizm

Federiko Qarsiya Lorka əsərlərində bir çox simvolizmdən istifadə etmişdir. Lakin bu simvolizmə edilən şərhlər daha sonralar ədəbiyyatşünasların problemi olmuşdur, bu barədə müxtəlif elmi əsərlər yazılmışdır. Bu səbəbdən müxtəlif tədqiqatçıların subyektiv fikirləri və şərhləri mövcuddur.

**Dilənçi qadın**: ölümü təmsil edir

**Ay**: Həm həyatı, həm də ölümü bildirir.

**Çay**: Həyatın davam etdiyini bildirir.

**Qırmızı yumaq**: ölüm

**Torpaq**: Ana, ana torpaq, həyat

## İstinadlar
E.ə. 1398

## Hadisələr

## Doğumlar
* Tiya — Yuyanın qızı, firon III Amenofisin arvadı.

## Vəfatlar

## İstinadlar
Lənkəran çökəkliyi

**Lənkəran çökəkliyi** - Xəzər dənizinin cənubunda yerləşən çökəklik. Xəzər dənizinin «Cənubi Xəzər» adlanan hissəsində yerləşir. Çökəkliyin maksimal dərinliyi 1025 metrdir. Öz adını Azərbaycanın Lənkəran şəhərindən almışdır.
## İstinadlar
Sadiq Əhməd

**Sadiq Əhməd** (, ) — türkəsilli Yunanıstan professoru, həkimi, siyasətçisi, həmçinin Dostluq, Bərabərlik və Sülh Partiyasının qurucusu.

## Həyatı

Sadiq Əhməd 1947-ci ildə Komotinin Sikəli kəndində anadan olmuşdur. İbtidai məktəbi burada bitirdikdən sonra orta təhsilini Cəlal Bayar Liseyində tamamlamışdır. Daha sonra Ankara Universitetinin Tip fakültəsinə daxil olan Sadiq Əhməd 1966–1967-ci illərdə burada oxuduqdan sonra Saloniki Univeristetinin Tip fakültəsinə qəbul olmuşdur. Sadiq Əhməd 1974-cü ildə universiteti bitirərək hərbi xidmətə yollanmışdır. O, 1978-ci ildə Qərbi Frakiyaya qayıdaraq cərrah ixtisasına yiyələnmək üçün çalışmış və nəticədə 1984-cü ildə cərrah adını qazanmağa nail olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Sadiq Əhməd 1984-cü ildə mənsubu olduğu Qərbi Frakiya türklərinin problemləri ilə maraqlanmağa başladı. 1985-ci ildə Qərbi Frakiya türklərinin problemlərini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması üçün imza toplamağa başlamış və bu fəaliyyətinə görə 8 avqust 1986-cı ildə həbs edilmişdir. Buna baxmayaraq o artıq 15 mindən çox imza toplamağa nail ola bilmişdi.

1986-cı il sentyabrın 25-də Salonikidə İnsan Haqları üzvlərinə Qərbi Frakiya türklərini problemləri adlı broşürlər payladığı üçün 30 ay həbs cəzasına məhkum edildi.

Sadiq Əhməd 18 iyun 1989-cu il seçkilərində Qərbi Frakiya türkləri arasından seçilən ilk müstəqil millətvəkili olmuşdur, lakin tezliklə vəzifəsi əlindən alınmış və 26 yanvar 1990-cı il çıxışında Qərbi Frakiyadakı etnik azlığı türk adlandırdığı üçün yenidən həbs edilmişdir.

8 aprel 1990-cı ildə ikinci dəfə müstəqil millətvəkili seçilən Sadiq Əhməd Qərbi Frakiya türklərini təmsil edən ilk partiya- Dostluq, Bərabərlik və Sülh partiyasını qurmuşdur, lakin onun partiyası 3% limitini keçə bilmədiyi üçün məclisə daxil ola bilmədi. Sonrakı illərdə də Sadiq Əhməd fəaliyyətini davam etdirdi.

## Ölümü
Sadiq Əhməd 24 iyul 1995-ci ildə Komotini şəhərinin Sostis kəndində keçirdiyi müəmmalı avtomobil qəzasında həyatını itirmişdir. Hal-hazırda Türkiyədə, xüsusilə Frakiya bölgəsində onun adını daşıyan məktəblər, yollar və parklar inşa edilmişdir.

## İstinadlar
Sequla adası

**Lopi adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna, Sıçovul adalarına daxil olan kiçik ada. Kiska adasından 24&nbsp;km şərqdə yerləşir. Dairəvi formaya malikdir. Diametri 6–7&nbsp;km arasında dəyişir. Adada eyni adlı vulkan yerləşir. Burada təmizçilərə aid iri bir koloniya vardır. 

## İstinadlar
Siçovul adası

**Siçovul adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna, Siçovul adalarına daxil olan kiçik ada. 1780-ci ildə ada yaxınlığında yaponlara məxsus gəmi qəzaya uğrayır. Nəticədə bura siçovullar darışır. Bunun nəticəsi olaraq ada quşların yuvalaması üçün əlverişsiz bölgəyə çevrilir. Bundan sonra siçovullar daha 16 qonşu adalarara da yayılırlar.

2007-ci ildə ABŞ-n balıq resurslarının və vəhşi heyvanların qorunması xidməti tərəfindən siçovulların məhv edilməsi ilə bağlı layihə hazırlanır. Digər canlıların zərər görməməsi üçün helikopterlə adanın ərazisinə brodifakum səpələnilir. 2009-cu ilin yayında, nəhayət ki, 229 il sonra ada siçovullardan təmizlənir. Bundan sonra adada quşların yuvalaması müşahidə edilir.

## İstinadlar
Ajan-d'Averon

**Ajan-d’Averon** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Pon-de-Salar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12001.

Kommuna təxminən Paris 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 130 km şimal-şərqdə, Rodez isə 9 km şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1054 nəfər təşkil edirdi.

## Görməli yerləri
* Dolmen Ajan-d’Averon. 1997-ci ilə aid heykəl

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Almon-le-Jüni

**Almon-le-Jüni** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Dekazvil kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi  — Vilfranş-de-Ruerq.

INSEE kodu — 12004.

Kommuna təxminən Paris 480&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 130&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 36&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir.
## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 487 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 275 nəfərin (15-64 yaş arasında) 217 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 58 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət nisbəti 78.9%, 1999-cu ildə 67.4%). Fəal 217 nəfərdən 214 nəfər (119 kişi və 95 qadın) çalışdı, 3 işsiz (1 kişi və 2 qadın) var. Fəal olmayan 58 nəfərdən 21-i tələbə və ya tələbə, 29-u təqaüdçü, 8-i digər səbəblərə görə fəaliyyətsiz idi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Titanikin sərnişinləri

Vayt Star Layn şirkətinin **Olimpik** sinfinə aid, ikinci gəmisi olan RMS Titanic-də, İngiltərənin Sauthempton limanından yola çıxaraq Nyu-Yorka, ümumilikdə 2224 nəfər səfər edirdi. Bu saya gəminin şəxsi heyəti də daxil idi. İlk səfəri, 14 aprel 1912-ci ildə, aysberqə çırpılaraq, 1500-dən çox insanın həlak olması ilə nəticələnmişdir.

## Sərnişinlər
RMS Titanikdə səyahət edən 1317 nəfər sərnişin var idi. Onlardan, 324 nəfəri "birinci sinif sərnişinləri", 285 nəfəri, "ikinci sinif sərnişinləri", 708 nəfəri isə "üçüncü sinif sərnişinləri" idi.

Xilas olan və həlak olan sərnişinlərin rəng kodları:
 Həlak olub
 Xilas olub

### Birinci sinif

## İstinadlar
Semisopoçnı adası

**Semisopoçnı adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna, Sıçovul adalarına daxil olan kiçik ada. 
## Coğrafiya
Ada vulkanik mənşəllidir. Dəniz quşlarının yuvalaması üçün olduqca əlverişlidir. Adanın sahəsi 221,67&nbsp;km²-dir. adada eyni adlı vulkan vardır.

## İstinadlar
Alpüeş

**Alpüeş** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sent-Jenevyev-sür-Arjans kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12005.

Kommuna təxminən Paris 460&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 175&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 55&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 81 nəfər təşkil edirdi.

## İdarəetmə

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 49 yaşda (15-64 yaş arasında) 39 nəfər iqtisadi fəal, 10 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət nisbəti 79,6%, 1999-cu ildə 56.0%). Fəal olan 39 nəfərdən 34 nəfər (17 kişi və 17 qadın) çalışdı, 5 nəfər işsiz (3 kişi və 2 qadın) var. 10 hərəkətsiz 2 nəfər arasında tələbə və ya tələbə, 4 nəfər təqaüdə çıxdı, 4 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdi.

## Qalereya

Fayl:Alpuech - Église Saint-Martin.JPG|Sen-Marten kilsəsi
Fayl:Alpuech - Croix sculptée sur la place devant l'église -1.JPG|Xaç
Fayl:Alpuech - Mairie.JPG|Bələdiyyə
Fayl:Map commune FR insee code 12005.png|Kommunnanın xəritəsi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Xarici İşlər Nazirliyi (Qazaxıstan)

**Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyi** () — Hökumətin daxilində xarici siyasət fəaliyyətini həyata keçirən Qazaxıstan Respublikasının mərkəzi icra orqanı, Qazaxıstan Respublikasının diplomatik xidmət orqanlarının vahid sisteminə rəhbərlik edir.

Nazirliyə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təyin olunan və vəzifədən azad edilən nazir rəhbərlik edir.

"Qazaxıstan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi haqqında Əsasnamə" Qazaxıstan Respublikası Hökuməti tərəfindən 28 oktyabr 2004-cü il tarixində 1118 nömrəli qərarı təsdiq edilmişdir. 

Eyni zamanda, 28 oktyabr 2004-cü ildə "Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Müstəqil Dövlətlər Birliyi İşləri Komitəsi"nin (“Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Müstəqil Dövlətlər Birliyi İşlər Komitəsi haqqında” 21 mart 2000-ci il tarixli 421 nömrəli qərarı ilə təsis edilmişdir.) funksiyaları və əmlakları Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyinə verilməsi ilə ləğv edilməsi qərarı verildi.

## Beynəlxalq informasiya komitəsi
Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq İnformasiya Komitəsi, Qazaxıstan Respublikasının müsbət imicini gücləndirmək üçün xüsusi tətbiqetmə və nəzarət funksiyalarını yerinə yetirən bir qurumdur.

Komitənin əsas vəzifəsi siyasi, iqtisadi, sosial, humanitar və digər fəaliyyət sahələrində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsidir.

## Xarici orqanlar
Diplomatik və konsulluq idarələri Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyinin sisteminə daxildir. Hazırda dünyanın 68-dən çox ölkəsində 93 xarici nümayəndəlik var - səfirliklər, beynəlxalq təşkilatların daimi nümayəndəlikləri, diplomatik nümayəndəliklər, baş konsulluqlar, konsulluqlar və pasport-viza xidməti. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin binası

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Qazaxıstanın dövlət quruluşu
* Qazaxıstan Respublikası
E.ə. 970

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Davud — İsrail-Yəhudi dövlətinin (e.ə. 11 əsrin sonu-e.ə. təqr. 950) padşahı.

## İstinadlar
E.ə. 629

## Hadisələr
* Əriməna — e.ə. 635 və e.ə. 629 arası hökm sürmüş Urartu kralı.

## Doğumlar
* Periandr

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 675

## Hadisələr

## Doğumlar
* Ank Marsiy

## Vəfatlar
* Deyok – Herodota görə Midiya dövlətinin əsasını qoymuş şəxs və həmin dövlətin ilk hökmdarı.

## İstinadlar
E.ə. 700

## Hadisələr

## Doğumlar
* Spartalı Xilon — Yunanıstanın yeddi müdriyindən biri. Spartalı Damaetin oğlu.

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. XXVII əsr

## Hadisələr

## Şəxslər
* İmhotep
* Xaba

### Doğulanlar

### Vəfat edənlər
* Xaba
* Xasexemui
* Sexemxet

## İstinadlar
E.ə. 638

## Hadisələr

## Doğumlar
* Solon — Afinalı şair, siyası xadim və mütəfəkkiri.

## Vəfatlar

## İstinadlar
M61 Vulcan

**M61 Vulcan**, ilkin olaraq 1946-cı ildə General Dynamics şirkəti tərəfindən yaradılmışdır. Mərmilərinin çapı NATO standartlarına uyğun olaraq 20&nbsp;mm-dir. İlk istifadə edildiyi təyyarə Lockheed F-104 Starfighter (F-104) olmuşdur. İki modeli vardır: M61A1 və M61A2. M61A1, 6 fırlanan lüləli və 510 mərmilikdir. Dəqiqədə 6000 ədəddən çox mərmi ata bilir. Yaxın məsafədəki hava-hava vəzifələrində və hava döyüşlərində olduqca təsirlidir.

## M61A1 tekniki xüsusiyyətləri
* *Tip*: 6 ədəd lüləli mitralyoz
* *Xidmətə qəbul edilmə tarixi*: 1958
* *Lülə çapı*: 20&nbsp;mm
* *İşləmə mexanizmi*: hidravlik idarə edilməli elektrik ilə atəş açmaq 
* *Silah uzunluğu*: 1,82 m
* *Silah ağırlığı*: 112&nbsp;kq
* *Atəş sürəti*: 6 min mərmi/dəqiqədə
* *Mərminin lülədən çıxış sürəti*: 800 metr/saniyə
* *Tapa ağırlığı*: 100 q HEI (yüksək partlayıcılı yanğın)

## Qalereya


Fayl:M61 Vulcan.jpg|
Fayl:M61 Vulcan on pedestal.gif|
Fayl:M61A1 Vulcan side view.jpg
Fayl:Vulcan1.jpg
Fayl:AC-130A 20MM Vulcan Cannon Ammo belt.jpg
Fayl:M61A1 Vulcan 20mm Ammo Belt.jpg
General Dynamics

**General Dynamics**: Amerika Birləşmiş Ştatlarına məxsus olan müdafiə sənayesi şirkətidir. Türk Hava Qüvvələri və başqa ölkələrin istifadə etmiş olduğu F-16 hərbi təyyarəsinin əsil istehsalçısıdır.  Bir çoxları F-16 layihəsi Lockheed Martin şirkətinin hesab etsə də, əslində bu təyyarənin ilkin dizaynı və elektron sistemləri General Dynamics şirkətinə məxsusdur.
Mitralyoz

**Mitralyoz** (Fransızca: *mitrailleuse*), Fransızcada çoxlüləli silah mənasındadır. Fransızların düzəltmiş olduğu çoxlüləli mərmi atan toplara verilmiş olan bir addır. Fransızlar, xüsusilə bu silah ilə diqqət çəkdikləri üçün bu ad başqa ölkələrdə də istifadə edilmişdir. Fransızların çoxlüləli silahının fərqi, silahın arxasında fırladıla bilən bir qol ilə atəşin nəzarət altında saxlanılması idi. Hal-hazırda müasir fransızcada tam avtomatik pulemyot mənasında istifadə edilir. Buna oxşar silahlar Osmanlı İmperiyası tərəfindən ən azı 200 il əvvəl istifadə edilmişdir. Lakin onların fərqi fırlatma qolunun olmamasında idi.
Lockheed Corporation

**Lockheed Corporation**, əvvəlcə **Loughead Aircraft Manufacturing Company** (Loughead Təyyarə İstehsalı Şirkəti) olaraq yaradılmış olan ABŞ aviasiya şirkətidir. Lockheed 1912-ci ildə yaradılmış olub sonradan Martin Marietta ilə birləşərək 1995-ci ildə Lockheed Martin yaranmışdır.
Alrans

**Alrans** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sal-Kyuran kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Miyo.

INSEE kodu — 12006.

Kommuna təxminən Paris 530&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 120&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 26&nbsp;km cənubda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 393 nəfər təşkil edirdi.

## İdarəetmə

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 204 nəfər (15-64 yaş) arasında 148 nəfər iqtisadi fəal, 56 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət nisbəti 72.5%, 1999-cu ildə bu 62.3%). Fəal 148 nəfərdən 140 nəfər (78 kişi və 62 qadın) çalışdı, 8 işsiz (2 kişi və 6 qadın) var. 56 hərəkətsiz 14 nəfər arasında tələbə və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdə çıxdı, 20 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz qaldı.

## Qalereya

Fayl:Alrance1.jpg|Alrans
Fayl:Barrage de Villefranche-de-Panat 0616.JPG|
Fayl:Peyrebrune1.jpg|Peyrbryun qülləsi
Fayl:Map commune FR insee code 12006.png|Kommunanın xəritəsi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Anqlar-Sen-Feli

**Anqlar-Sen-Feli** (,  və ya *Anglars de Rinhac*) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Rinyak kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12008.

Kommuna təxminən Parisdən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 115 km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 30 km qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 633 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 351 nəfərin (15-64 yaş arasında) 274 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 77 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət nisbəti 78.1%, 1999-cu ildə 72.5%). Fəal olan 274 nəfərdən 254 nəfər (142 kişi və 112 qadın), 20 işsiz (9 kişi və 11 qadın) var. Aktiv olmayan 77 nəfərdən 24-ü tələbə və ya tələbə, 31-i təqaüdçü, 22-i digər səbəblərdən hərəkətsizdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyası

**Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyası** — Azərbaycan Respublikasının qeyri-dövlət, müstəqil, özünüidarə edən və bütün vəkillərin daxil olduğu təşkilat. Qeyri-kommersiya məqsədilə 2004-cü ilin 3–4 noyabr tarixində Bakı şəhərində yaradılmışdır.

## Vəzifə və fəaliyyətləri
Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının əsas vəzifəsi hər bir şəxsin hüquq və azadlıqlarının, qanunla qorunan mənafelərinin müdafiə edilməsindən, onlara peşəkar, yüksək keyfiyyətli, vicdanlı hüquqi yardım göstərilməsini təmin etməkdən, vəkillik peşəsinin nüfuzunu yüksəltməkdən ibarətdir. Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının təşkili və fəaliyyəti "Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu və ona müvafiq olaraq qəbul edilmiş Vəkillər Kollegiyasının Nizamnaməsi ilə müəyyən edilir.

## Üzvləri
Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən Vəkillər Kollegiyası üzvlərinin sayı 2237 nəfərdir (07.10.2022-ci il tarixinədək). Azərbaycan Respublikasının regionlarında fəaliyyət göstərən vəkillərin sayı 470 nəfərdir. Paytaxtda isə fəaliyyət göstərən vəkillərin sayı 1767 nəfərdir. Həmçinin Bakı şəhərində Vəkillər Kollegiyasının 52, regionlarda isə 26 vəkil qurumu fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vəkillər kollegiyasının hazırladığı video materiallar
Avtomobil naviqasiya sistemi

**Avtomobil naviqasiya sistemi** — avtomobilin bir idarəetmə hissəsidir və ya bir avtomobildə istiqamət tapmaq üçün istifadə olunan sistemdir. Bir qayda olaraq bir yol mövqeyi ilə əlaqələndirilən mövqe məlumatlarını əldə etmək üçün bir peyk naviqasiya cihazından istifadə edir. İstiqamətlər lazım olduqda marşrutlaşdırma hesablana bilər. Tez uçuşlarda marşrutu tənzimləmək üçün istifadə edilə bilər. GPS siqnal itkisi və ya multipath şəhər kanyonları, tunellər səbəbiylə meydana gələ biləcəyi üçün sürücü sistemə qoşulmuş sensorlardakı məsafə məlumatlarını istifadə edərək ölçü hesablama, bir giroskop və akselerometrdən daha etibarlılıq üçün istifadə edilə bilər.

Riyazi olaraq, avtomobil naviqasiyası, böyük bir şəbəkədəki iki nöqtə arasında bəzi meyarlara (ən qısa, ən ucuz, sürətli və s.) ən yaxşı cavab verən yolu necə müəyyənləşdirməyi araşdıran qrafika nəzəriyyəsi daxilində ən qısa yol probleminə əsaslanır.

Avtomobil naviqasiya sistemi, özünü idarə edən avtomobilləri inkişaf etdirərkən təkmilləşdirilə bilən əsas bir texnologiyadır.

Şəkil:Gosmore in berlin with winCE on transonic 6000.jpg
Antreq-sür-Trüyer

**Antreq-sür-Trüyer** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Antreq-sür-Trüyer kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12094.

Kommuna təxminən Parisdən 470&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 150&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 33&nbsp;km şimalda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1171 nəfər təşkil edirdi.

## İdarəetmə

## İqtisadiyyat
2007-ci ildə 644 nəfər əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 448 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 196 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət nisbəti 69.6%, 1999-cu ildə 67.5%). Fəal 448 nəfərdən 413 nəfər (226 kişi və 187 qadın), 35 nəfər işsiz (12 kişi və 23 qadın) idi. 196 hərəkətsiz olan 27 nəfər arasında tələbə və ya tələbə, 101 nəfər təqaüdə çıxdı, 68 digər səbəblərə görə hərəkətsiz qaldı.

## Görməli yerlər
* Antreq qəsri () (XIII əsr)
*  Truyer çayından keçən körpü (XIV əsr). 1927-ci ildən tarix abidəsi.
* Vyalet evi (XVI əsr). 1928-ci ilin tarixi abidəsi.

## Qalereya

Fayl:Entraygues-sur-Truyère JPG05.jpg|Antreq-sür-Trüyer
Fayl:Entraygues-sur-Truyere.jpg|Antreq qəsri
Fayl:Gothic bridge across the Truyere River.JPG|Tryuyer ayından keçə körpü
Fayl:Via Podiensis, hous at or near Entraygues-sur-Truyère IMG 0388.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*