open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qızılağac (dəqiqləşdirmə)

* Qızılağac
* Qızılağac (film, 1979) 
* Qızılağac (Masallı) 
* Qızılağac (Salyan) 
* Qızılağac (Göyçay) 
* Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu
* Qızılağac körfəzi
* Qızılağac (Bicar)
Əlikənd

* Əlikənd (Ucar) — Azərbaycanın Ucar rayonunun Qazıqumlaq inzibati ərazi vahidində kənd.
* Əlikənd (Göyçay) — Azərbaycanın Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Əlikənd (Bukan) —

## Həmçinin bax
* Əlikəndi
* Alıkənd
Aleksandr Tumanov

**Aleksandr Tumanov** (; 11 yanvar 1912, Göyçay, Bakı quberniyası, Rusiya İmperiyası — 29 noyabr, 1984, Kiyev, Ukrayna SSR, SSRİ) — sovet sənaye xadimi, "Ukrqazprom" ümumittifaq sənaye birliyinin rəisi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981).

## Həyatı
Aleksandr Tumanov 1912-ci il yanvarın 11-də Göyçayda anadan olub. 1941-ci ildə Azərbaycan Sənaye Universitetini bitirib. İkinci Dünya müharibəsi dövründə və ondan sonra "Saxalinneft" trestində çalışıb.

1950-ci ildə Neft sənayesi Akademiyasını bitirib, sonra isə bir müddət SSRİ Neft sənayesi nazirliyi aparatında çalışıb. 1951–1957-ci illərdə "Ukrqaz" Birliyinin (Lvov) baş mühəndisi olub.

1957-ci ildə isə Xarkov xalq təsərrüfatı şurasının Qaz və neft sənayesi idarəsinə rəhbərlik edib.

1960–1965-ci illərdə Ukrayna xalq təsərrüfatı şurasının Qaz və neft sənayesi idarəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb.

1966-cı ildə Tumanovun təşəbbüsü ilə "Ukrqazprom" ixtisaslaşmış istehsalat idarəsi (sonralar birlik) yaradılıb və o, ömrünün sonunadək həmin quruma rəhbərlik edib.

Aleksandr Tumanov 1984-cü il noyabrın 29-da vəfat edib. O, Kiyevin Baykovo qəbiristanlığında dəfn olunub.

## İstinadlar
Eldor Şomurodov

**Eldor Azamat oğlu Şomurodov** (; ) — Rostov FK və Özbəkistan milli futbol komandasının hücumçusudur.

## Karyerası
Karyerasına 2011-ci ildə "Məşəl Mübarək" də başlamış, klubun gənc komandasında çıxış etmişdir. 2011–2014-cü illərdə "Məşəl" də oynayıb. Şomurodov 12 aprel 2014-cü ildə səfərdə Olmaliq ilə qarşılaşmada Özbək Liqasında əsas heyət üçün rəsmi debütünü etdi. Ümumilikdə 2014 mövsümündə klub üçün 9 qol vurdu. 2015-ci ildə "Bunyodkor" ilə müqavilə bağladı. Liqada 19 oyun keçirdi və 7 qol vurdu (1 oktyabr 2015-ci il tarixinə).

15 iyul 2017-ci ildə "Bunyodkor" Şomurodovun Rusiya Premyer Liqa klubu "Rostov" a keçdiyini elan etdi.

## Beynəlxalq karyerası
Özbəkistan U19 yığmasında 2014-cü ildə 19 yaşadək AFC çempionatında oynamış və 2015 FIFA U-20 Dünya Kubokuna vəsiqə qazanmışdır. U-20 komandasının 2015 U-20 Dünya Kubokunda keçirdiyi 5 oyunun hamısında oynamış və 2 qol vurmuşdur.

Şomurodov 3 sentyabr 2015-ci ildə DÇ-2018-in Yəmənə qarşı seçmə matçında oynayacağı əsas milliyə çağrıldı. Həmin matçda rəsmi olaraq milli komanda üçün debüt etdi. 8 oktyabr 2015-ci ildə Bəhreynlə səfər matçında milli komanda üçün ilk qolu və Özbəkistan tərəfinə 4–0 hesablı qələbəni qazandırdı.

## İstinadlar
Bektaş xan

**Bektaş xan Qorci** (vəfatı 1639) olaraq da bilinən **Bektaş xan** I Şah Səfinin (1629-1642) dövründə 1631-1638-ci illəri arasında Bağdad qubernatoru (*bəylərbəyi*) vəzifəsini icra edən Səfəvi məmuru və qulamı. 1623-39-cu illərdə davam edən Osmanlı-Səfəvi müharibəsi zamanı Osmanlılar şəhəri ələ keçirdikdə onun vəzifəsi 1638-ci ildə başa çatdı.

## Tərcümeyi-hal
Bektaş xan Mirimanidze sülaləsinin üzvü idi, bu sülalənin üzvləri I Şah Abbasın hakimiyyətinin (1588-1629) gəlişi ilə Səfəvi sıralarında durmadan yüksəlmiş, lakin əvvəllər də nüfuzlu vəzifələr tutmuşdu. Bacısı oğlu Səfiquli xanın (Mirman Mirimanidze) ölümündən sonra onun yerinə Bağdad qubernatorluğuna Bektaş xan keçdi.

Bektaş xan əvvəlki mühasirələrdə zədələnmiş istehkamları xeyli təmir etdi.  O, həmçinin düşmənin divarlara yaxınlaşmaması üçün də geniş tikinti işləri aparmışdır.  1638-ci il tarixli Osmanlı mühasirəsi zamanı Bektaş xan sərt müqavimət göstərdi və şəhərin ələ keçirilməsinə qədər təxminən altı həftə çəkdi.  Bektaş xan Bağdadın süqutundan bir il sonra vəfat etdi. 

## İstinadlar

## Mənbələr
* 
* 
* 
*
Aftandil Babayev

**Aftandil Qasım oğlu Babayev** () — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankın sədrinin müavini.

## Həyatı və fəaliyyəti
1957-ci ildə Gürcüstan Respublikası Marneuli rayonunda anadan olmuşdur.

1978-ci ildə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "Xalq Təsərrüfatının planlaşdırılması" ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1978–1982-ci illərdə həmin institutun Aspirantura şöbəsində qiyabi təhsil almışdır.

Əmək fəaliyyətinə 1978-ci ildə "Azkolxoz xüsusi tikinti" Trestininn plan şöbəsində iqtisadçı vəzifəsində başlamışdır. 1979–1980-ci illərdə ordu sıralarında həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.

1981-ci ildən 1983-cü ilədək Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində iqtisadçı, böyük iqtisadçı, maliyyə şöbəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.

1983-cü ildən 1984-cü ilədək Respublika Maliyyə Nazirliyində böyük iqtisadçı vəzifəsində, 1984-cü ildən 1994-cü ilədək Dövlət Qiymət Komitəsində şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi, baş idarə rəisinin müavini vəzifələrində işləmişdir.

1988-ci ildə Azərbaycan KP MK yanında Marksizm-Leninizm Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1994-cü ildən Azərbaycan Respublikasının Milli Bankında Baş Pul-kredit siyasəti və valyutanın tənzimi idarəsi rəisinin müavini, 1995-ci ildən Pul-kredit siyasəti departamentinin direktoru, 2000-ci ilin iyul ayından isə Milli Bankın Baş direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2001-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Azərbaycan Republikası Milli Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

2006-cı ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə ikinci dəfə Azərbaycan Republikası Milli Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

2007-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Republikası Milli Bankı İdarə Heyəti sədrinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2012-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə üçüncü dəfə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

2012-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikasında bank işinin inkişaf etdirilməsindəki xidmətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir..
2019-cu ildə Azərbaycanda mərkəzi bankçılığın yaranmasının 100 illiyi münasibətilə və bank işinin inkişaf etdirilməsindəki xidmətlərinə görə 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunub.

2017-ci ilin mart ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə dördüncü dəfə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvüdür, Azərbaycan Republikası Mərkəzi Bankı sədrinin müavini vəzifəsində çalışır.

## İstinadlar
Eldarzadənin türbəsi

**Eldarzadənin türbəsi** — Eldarzadə ailəsinə məxsus qəbirüstü abidə. Öz memarlıq həllinə görə diqqəti cəlb edir.

## Tarixi
Türbənin üzərində də qeyd edildiyi kimi 1915-ci ildə tikilmişdir. Bəzi mənbələrdə tikintinin 1917-ci ildə başa çatdığı vurğulanır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Türbə antik "yunan-roma" məbədi üslubunda tikilsə də, bu sırf simvolik xarakter daşıyır. Onun portalı və portal üzərində olan Quran ayələri və informativ şərq aləminə məxsus ornamentlər və yazılar bunu deməyə əsas verir. Yəni bütövlükdə ümumi kompozisiya şərq və qərb mədəniyyətinin memarlıq elementlərini özündə birləşdirir.

Kürsülüyün kəskin hündür olması sərt relyefli ərazidən xəbər verir. Memarın bu türbədə ən çox vurğulamaq istədiyi element giriş portalının yuxarı hissəsində olan akreterinin içərisindəki aypara və ulduzdur. Azərbaycanlı ailəyə məxsus bu türbə məhz aypara və ulduzla vurğulanmışdır.

Eldarzadə türbəsi Avropa memarlığına xas elementlərin yerli şərq memarlığına xas olan elementlərlə birgə, sintez şəklində inkişafının bariz nümunəsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sirdaş — Balaxanı
Laribuazyer xəstəxanası

**Laribuazyer xəstəxanası** () — Paris-də yerləşən qədim fransız xəstəxanası. Hal-hazırda universitet-xəstəxana kompleksidir.

*Assistance publique – Hôpitaux de Paris*-in bir hissəsi və *Université Paris Cité*nin tədris xəstəxanasıdır. Avropanın ən böyük xəstəxanalarından biridir. 1854-cü ildə yaradılmışdır.

## İstinadlar
Mario (franşiza)

— diqqət mərkəzində italyan Mario personajının olduğu, videooyunlar üzrə ixtisaslaşmış "Nintendo" şirkəti tərəfindən nəşr edilən və istehsal olunan mediafranşiza. Bu, əsasən bir videooyun franşizasıdır, ancaq franşizanın digər formalarına bir neçə teleserial və bir bədii film daxildir. Franşiza ilkin olaraq geymdizayner Şiqeru Miyamoto tərəfindən 9 iyul 1981-ci il tarixində buraxılmış "''Donkey Kong''" adlı arkada oyunu ilə yaradılmışdır. Franşizaya daxil olan oyunlar "Nintendo", "Hudson Soft" və "AlphaDream" kimi müxtəlif istehsalçılar tərəfindən istehsal olunmuşdur. "*Mario*" oyunlarının əksəriyyəti üçüncü nəsildən bəri "Nintendo" şirkətinin müxtəlif videooyun konsolları üçün satışa çıxarılmışdır.

Franşizadakı əsas seriya "*[[Super Mario (videooyun seriyası)|Super Mario]]*" platforma seriyasıdır, hansı ki, Marionun uydurma dünya olan Göbələk krallığındakı macəralarından bəhs edir. Bu oyunlar tipik olaraq, Marionun səviyyələrdən irəliləməsi üçün onun tullanma bacarığına əsaslanır. Franşizanın adı altında, müxtəlif janr və seriyalarda 200-dən çox videooyun yaranmışdır.

"*Mario*" seriyası "Nintendo" şirkətinin ən tanınmış və müvəffəqiyyətli franşizalarından biridir. Seriyaya daxil olan videooyunların çoxu, xüsusilə də "*Super Mario*" videooyunları tarixin ən yaxşı videooyunlarından biri hesab edilir. 2011-ci ildə əldə edilmiş məlumatlara görə, əsas "*Super Mario*" videooyunları satışlarda 12.000.000.000 ABŞ dollarından çox gəlir əldə etmişdir. Bu günə kimi "*Mario*" oyunlarının 500.000.000-dan çox nüsxəsi satılmışdır. Bu isə onu tarixin ən çox satan videooyun franşizasına çevirir. "Mario" həmçinin, tarixin ən çox gəlir qazanmış doqquzuncu mediafranşizasıdır. Təxmin edilir ki, mediafranşizasının ümumi gəliri 36.000.000.000 ABŞ dollarından çoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*  — azarkeş Vikiya saytında.
Pax Romana

**Pax Romana** (Latınca "Roma sülhü") Roma tarixində təxminən 200 il davam edən sülh və stabillik dövrünü ifadə edir. Pax romana Oktavian Avqust tərəfindən e.ə 27-ci ildə başlamışdır və eramızın 180-ci ilində Mark Avreli-nin ölümünə qədər davam etmişdir. Dövr Oktavian Avqustun Böyük Roma vətəndaş müharibəsinə son verməsi ilə başladığı üçün bəzən **Pax Augusta** da adlanır. 207 illik bu dövrdə Roma imperiyası öz tarixinin maksimum ərazi genişliyinə çatmışdır və həmçinin imperiyanın əhalisi dünya əhalisinin təxminən 3-də birinə çatmışdır.
Nərgiz Əsədova

**Nərgiz Əsədova** (tam adı: *Nərgiz Zakir qızı Əsədova*;  28 noyabr 1980, Tripoli, Liviya) — Azərbaycan əsilli Rusiya jurnalisti.

## Həyatı
1980-ci il 28 noyabrda Liviyanın Tripoli şəhərində anadan olub. M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Asiya və Afrika ölkələri İnstitutunu bitirib. 2004-cü ildə "Kommersant" qəzetinin beynəlxalq şöbəsinə işə götürülüb.

2007-ci ilin avqustundan 2009-cu ilin iyun ayına qədər ABŞ-nin Vaşinqton şəhərində RİA Novosti bürosunun rəhbərinin müavini vəzifəsində çalışmışdır.

## İstinadlar
Sonnak (Averon)

**Sonnak** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kadenak-Qar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.

INSEE kodu — 12272.

Kommuna təxminən Paris 480 km cənubda, Tuluza şəhərindən 120 km şimal-şərqdə, Rodez isə 45 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 411 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 252 nəfər (15–64 yaş arasında) arasında 183 nəfər iqtisadi fəal, 69 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72,6%, 1999-cu ildə 71,2%). Fəal 183 nəfərdən 177 nəfəri (96 kişi və 81 qadın), 6 nəfəri işsizdir (4 kişi və 2 qadın). Fəal olmayan 69 nəfər arasında 17 nəfər şagird və ya tələbə, 36 nəfər təqaüdçü, 16 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## İstinadlar
Sulaj-Bonval

**Sulaj-Bonval** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Layol kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12273.

Kommuna təxminən Parisdən 470&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 165&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 45&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 273 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 174 nəfər arasında (15-64 yaş) 137 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 37 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici 78.7%, 1999-cu ildə 77.9%). Fəal olan 137 nəfərdən 127 nəfər (70 kişi və 57 qadın), 10 nəfər işsiz (3 kişi və 7 qadın) idi. 37 hərəkətsiz 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 21 nəfər - təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Terak (Averon)

**Terak (Averon)** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Salveta-Perales kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12278.

Kommuna təxminən Paris 520 &nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 95 &nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 32 &nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 172 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə 98 yaş arasında (15-64 yaş arasında) 64 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 34 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 65.3%, 1999-cu ildə 66.7%). Fəal olan 64 nəfərdən 57 nəfər (31 kişi və 26 qadın), 7 nəfər işsiz (1 kişi və 6 qadın) idi. 34 hərəkətsiz 10 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 14 nəfər təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Terondel

**Terondel** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Mür-de-Barres kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12280.

Kommuna təxminən Paris 450  km cənubda, Tuluza şəhərindən 180  km şimal-şərqdə, Rodez isə 65  km qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 478 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 255 nəfərin (15–64 yaş arasında) 178 nəfəri iqtisadi fəal, 77 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi — 69,8%, 1999-cu ildə — 65,7%). Fəal 178 nəfərdən 170 nəfər (105 kişi və 65 qadın), 8 nəfər işsiz (1 kişi və 7 qadın) idi. Aktiv olmayan 10 nəfər şagird, 43 nəfər təqaüdçü, 24 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.

## Qalereya

Fayl:Thérondels - Mairie.JPG|Meriya
Fayl:Thérondels - Église Notre-Dame -01.JPG|Notr-Dam Kilsəsi
Fayl:France, Aveyron, Thérondels, Laussac, église (1).jpg|Lossak 
Fayl:Chapelle de Laussac.JPG|Lossak 


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bill Skarsqard

**Bill İştvan Qunter Skarsqard** (, ) — isveçli aktyor. Stiven Kinqin romanı əsasında çəkilmiş "*O*" və "*O: 2-ci hissə*" filmindəki rolu ilə məşhurlaşıb.

## Həyatı
Bill Skarsqard 9 avqust 1990-cı ildə İsveçin Vellinqbay şəhərində məşhur kino ulduzu Stellan Skarsqardın ailəsində dünyaya gəlmişdir. Orta təhsilini Södra Latın Məktəbində almışdır. Bill özünün aktyorluq karyerasına hələ 10 yaşında olarkən "*White Water Fury*" filmindəki kiçik rolu ilə başlamışdır. 2013-cü ildə rol aldığı "*Hemlock Grove*" adlı serial onun dünya miqyasında tanınmasına səbəb olmuşdur.

## Filmoqrafiyası

## İstinadlar
Toryak-de-Kamares

**Toryak-de-Kamares** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kamares kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.

INSEE kodu — 12275.

Kommuna təxminən Paris 570 &nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 130 &nbsp;km şərqdə, Rodez isə 75 &nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 58 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 36 nəfər arasında (15-64 yaş) 24 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 12 nəfər hərəkətsiz idi (fəaliyyət göstərici 66,7%, 1999-cu ildə bu 48.6% idi). Fəal olan 24 nəfərdən 19 nəfəri (9 kişi və 10 qadın), 5 nəfər işsiz (3 kişi və 2 qadın) idi. 12 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 4 nəfər təqaüdçü, 5 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Toryak-de-Nosel

**Toryak-de-Nosel** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Nosel kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12276.

Kommuna təxminən Paris 530 &nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 95  &nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 29 &nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 382 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 218 nəfər arasında (15-64 yaş) 159 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 59 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.9%, 1999-cu ildə bu 69.1%). Fəal 159 nəfərdən 152 nəfəri (80 kişi və 72 qadın), 7 nəfəri işsizdir (4 kişi və 3 qadın). 59 hərəkətsiz 13 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 31 nəfər təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## Qalereya

Fayl:Arc central du viaduc du Viaur.JPG|Viaduk
Fayl:Une voie ferrée!.JPG|Viaduk

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Lauvatsaari

**Lauvatsaari ** () — Ladoqa gölündə yerləşən kiçik ada. Ladoqa şxerinin tərkib hissəsinə daxildir. İnzibati baxımından Kareliya Respublikasının Laqdenpoxski rayonu ərazisində yerləşir. Qərbdən şərqə doğru uzanır. Uzunluğu 3,7 km, eni 1,2 km təşkil edir. Tervu yarımadasından cənubdadır. Ada qayalıqdır və sahillərı dikdir. Ancaq cənub-qərb hissədə düzənlik əraziyə sahibdir. Ən hündür nöqtəsi 56 metrdir (qərbdə). Bütünlüklə meşə ilə örtülüdür.

## İstinadlar
Makarinsaari

**Makarinsaari** () — Ladoqa gölündə yerləşən kiçik ada. Xenyasenmaa arxipelaqının tərkib hissəsinə daxildir. İnzibati baxımından Kareliya Respublikasının Laqdenpoxski rayonu ərazisində yerləşir. Uzunluğu 480 m, eni isə 340 m təşkil edir. 
## Radioaktik kirlənmə
Müharibədən sonra aparılan sınaqlar nəticəsində demək olar ki, bütün ada radioaktiv kirlənməyə məruz qalmışdır. 2012-ci ildə adada radiasiya fonu 250 mikrorentgen/saat təşkil edirdi. 
## İstinadlar
Mirsalam Mirsalamov

**Mirsalam Mirsalamov** (tam adı: *Mirsalam Ağasəlim oğlu Mirsalamov*, 28 avqust 1984, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan prodüseri, teleaparıcısı, rejissoru və aktyoru. Azad Azərbaycan Teleradio Yayım Şirkətinin anons və dizayn qrupunun rəhbəri, "Süfrəmiz" və "Canlı Səs" telelayihələrinin aparıcı və yaradıcısı, "Planet Parni iz Baku" studiyasının icraçı prodüser və rejissoru, “Planet Parni iz Baku Events” şirkətinin direktoru, "Ay Brilliant", "Ölülər 21 əsr", "Ağanatiq", "Bəxt Üzüyü", "Məhəllə 3" filmlərinin icraçı prodüseri, "Həddən artıq uyğunluq" filmində aktyor kimi çalışmışdır.

## Həyatı
Mirsalam Mirsalamov 28 avqust 1984-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1990-cı ildə 102 saylı məktəbə gedən Mirsalam 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Maliyyə və İqtisad Kollecinin "Bank işi" ixtisasına daxil olmuşdur. 2002-ci ildə kolleci bitirib. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Kultroloqiya" fakültəsində "Mədəniyyətin meneceri" ixtisası üzrə təhsil almışdır. 

## Yaradıcılığı və iş fəaliyyəti
2000-ci ildə "Space" Müstəqil Teleradio Kompaniyasında rejissor assistenti kimi fəaliyyətə başlayıb. 2006–cı ilədək "Space" Müstəqil Teleradio Şirkətində administrator, prodüser və rejissor vəzifələrdə çalışıb. 

2006-2009-cu illərdə "Azad Azərbaycan" Müstəqil Teleradio Kompaniyasında icraçı prodüser, 2009-2012-ci illərdə baş prodüser və aparıcı vəzifələrində işləyib.

2012-ci ildə "Ay Brilliant" filmində icraçı prodüser vəzifəsində çalışıb.

2012-2013-cü ildə Grand MMC-nin baş direktoru vəzifəsini tutub. 

2013-cü ildən bu günə qədər "Planet Parni iz Baku" studiyasında icraçı prodüser, "Planet Parni iz Baku Events" şirkətinin direktoru vəzifəsində çalışıb. "Ölülər 21 əsr", "Ağanatiq", "Bəxt Üzüyü 2", "Məhəllə 3" filmlərində və "TV-yə Giriş Qadağandır", "İdeal Milli Yumor", "Nataşa tı Prişol", "Nataşa mı Prişla" KVN konsertlərində icraçı prodüser kimi çalışıb. "McDonalds", "Bravo", "İcbari Tibbi Sığorta", "Azercell" kimi şirkətlərin reklam çarxlarının rejissoru olub. 

2016-cü ildə Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının istehsalı olan "Həddən Artıq Uyğunluq" filmində Mərdan obrazını canlandırıb. Həmən ildə "Azərbaycanın Ən Yaxşı Film Prodüseri" mükafatını alıb. 

2019–2022-ci illərdə "Azad Azərbaycan" Müstəqil Teleradio Kompaniyasında anons və dizayn qrupunun rəhbəri vəzifəsində çalışıb.

2024-cü ildən Azərbaycan Respublikası Dənizkənarı Bulvar İdarəsində strateji inkişaf və marketinq şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyir.
## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*Facebook hesabı
*Instagram hesabı
*Twitter hesabı

## İstinadlar
Rusiyada sənaye

**Rusiya sənayesi** —  Rusiya iqtisadiyyatında böyük bir sənayedir. 2009-cu ildə Rusiyanın ÜDM-də sənayenin payı 37% -dir. 2008-ci ildə sənayedə işləyən əhalinin payı 31.9% -dir.

2007-ci ildə Rusiya sənaye istehsalında istehsalın payı  66% təşkil etmişdir. 2009-cu ildə istehsalda ümumi əlavə dəyəri 5.1 trilyon rubl olmuşdur. 2009-cu ildə istehsalatdakı məhsulun həcmi 13,6 trilyon rubl olmuşdur. 2008-ci ildə istehsalata kapital qoyuluşları - 1,37 trilyon rubl təşkil etmişdir. 

## Tarixi

## Maşınqayırma

### Müdafiə Sənaye Kompleksi

### Gəmiqayırma

### Avtomobil sənayesi

### Aerokosmik sənaye

### Kənd təsərrüfatı mühəndisliyi

### Dəmir yolu mühəndisliyi

### Mühərrik binası

### Optik-mexaniki sənaye

### Elektron sənaye

### Mikroelektronika

## Neft emalı sənayesi

## Qida sənayesi

## Yüngül sənaye

### Tekstil sənayesi

### Çini və fayans sənayesi

## Mebel sənayesi

## Kimya sənayesi

## Nanotexnoloji istehsal

## Metallurgiya

### Qara metallurgiya

### Əlvan metallurgiya

## Enerji sənayesi

### Su elektrik stansiyası

### Atom enerjisi

### Külək gücü enerjisi

### Geotermal Enerji

## Pulpa və kağız sənayesi

## Əczaçılıq sənayesi

## Tikinti materialları sənayesi

## Mədənçıxarma

### Yanacaq və enerji mineralları

### Metal filizləri

## Qeydlər

## İstinadlar
İdris Elba

**İdrissa Akuna "İdris" Elba** (; ) — britaniyalı kino və televiziya aktyoru. Əsas məşhurluğunu "28 həftə sonra" (2007), "RoknRolla" (2008), "Götürücülər" (2010), Kabus yarışçı 2: İntiqam atəşi, Prometey (2012) və Tor triloqiyası (2011, 2013, 2017) kimi filmlərdə qazanmışdır.

## Bioqrafiya
İdrisa Akuna Elba 6 sentyabr 1972-ci ildə Londunun Xakni borosunda A doğulmuşdur. Ailənin yeganə övladı olan aktyorun atası Siyerra-Leoneli və anası isə Qanalıdır. Hələ məktəb illərdə səhnəyə çıxmağa başlamışdır. 1986-cı ildə dicey olan əmisinə işində köməklik etməyə başlayıb, daha sonra özü dicey kimi müxtəlif gecə klublarında "DJ Big Driss" ləqəbi ilə çıxış edib. Gənc yaşlarında həm də Ford şirkətində də çalışmışdır.

## Karyerası
İdris Elba kino aktyor karyerasına televizyadan başlayır və müxtəlif seriallarda çəkilir. Böyük kinoda ilk addımlarını isə 2000-ci illərdə atmağa başlayır. Belə filmlərə "Buffalo əsgərləri" (2001) və "Yeganə sevgi" (2003) filmlərini göstərmək olar.

2007-di ildə aktyorun iştirakı ilə 4 filmin premyerası olur. Bu filmlər 28 həftə sonra, "Biçin", "Qanqster", "Atanın kiçik qızları" filmləri idi.

2010-cu ildə "Lüter" psixoloji detektiv serialında baş rolu ifa etməyə başlayır.

2011-ci ildə Elba Kennet Brananın rejissorluq etdiyi və Marvel kinematoqrafiya kainatının bir hissəsi olan fantastik filmi "Tor"da oynayır. Ekranda o komiks qəhrəmanı Heymdal personajını canlandırır.

2011-ci ildə "Lüter" serialına görə "Miniserial və ya telefilmdə ən yaxşı aktyor" nominasiyasında "Qızıl qlobus" mükafatına layiq görülür.

2012-ci ildə premyerası reallaşan Kabus yarışçı 2: İntiqam atəşi filmində Moro rolunda çıxış edir.

2013-cü ildə Qilyerme Del Toronun "Sakit okean savaşı"nda Marşal Steker Pentekost və "Tor 2: Qaranlıq dünya" filmində yenidən Heymdal rollarında oynayır.

2016-cı illərdə kritiklərdən tərəfindən çox yaxşı qarşılanan "Millətsiz heyvanlar"da yer alır.. Elə həmin il "Ulduz yolu" seriyasından "Startrek: Sonsuzluq" filmində Kroll personajını canlandırır.

2017-ci ildə baş rolda çıxış etdiyi "Qara Qala" filmi kritiklər tərəfindən soyuq qarşılanır..

Heymdal rolunu "Tor: Raqnarök" (2017) və "Qisasçılar: Sonsuzluq müharibəsi" (2018) filmlərində təkrarlayır.

2019-cu ildə Idris Elbanın oynadığı "Sürətli və qəzəbli: Hobs və Şou" filmi işıq üzü görür.

## Filmoqrafiyası

## Şəxsi həyatı
İdris Ekba 1997–2001-ci illərdə aktrisa Dormova Şermanla evli olur. 2002-ci ildə cütlük artıq rəsmən ayrıldıqdan sonra İsan adlı qızları olur. Aktyor futbolla yaxından maraqlanır və London təmsilçi Arsenalın azərkeşidir.

## İstinadlar
Flüorkarbon və xlorflüorkarbon yağları

*Flüorkarbon və xlorflüorkarbon yağlar* – son illərdə yüksək temperatura və yeyici kimyəvi maddələrin təsirinə davamlı mayelərə və sürtkü yağlarına tələbat artmışdır. Flüorkarbon və xlorflüorkarbon yağlar üzvi birləşmələr bu cür maddələrdəndir. Flüorkarbon karbohidrogenlərdən hidrogen atomlarını flüorla əvəz etmək yolu ilə alınır. Flüorkarbon yağları təmamilə flüorlaşmış parafin, naften və aromatik karbohidrogenlərdən, yaxud yanzəncirli və qarışıq tipli karbohidrogenlərdən əmələ gəlir. Flüorlu törəmələri ən əlverişli istehsal üsulu karbohidrogenlərin kobalt florid vasitəsilə flüorlaşdırılmasıdır. Bu maddə güclü flüorlaşdırıcı xassəyə malikdir və flüorlaşdırma prosesində karbohidrogenin quruluşunu pozmur:

-CH2+4CoF3 → CF2-+2HF + 4CoF2

## Fiziki — kimyəvi xassələri
Flüorkarbonlar şəffaf, rəngsiz və ya aşıq sarı rəngli, müxtəlif özlülüklü iysiz mayelərdir. Onlar petroleyn efirindən, etil efirindən, xlorlaşdırılmış karbohidrogenlərdən yaxşı həll olur, suda , spirtlərdə və benzolda həll olmur. Fiziki – kimyəvi xassələrinə görə bu birləşmələr karbohidrogenlərdən kəskin fərqlənir. Onlar kimyəvi və termiki sabitdir. Belə ki, onlar hətta 1000C-dən yuxarı temperaturlarda qatı nitrat turşusu, tüstülənən sulfat turşusu, nitrolaşdırıcı qarışıq, qatı hidrogen-peroksid, xrom turşusu kimi güclü oksidləşdiricilərlə reaksiyaya girmir. Natrium metalı ilə onlar yalnız 3000C-dən yuxarı temperaturlarda reaksiyaya girir. Flüorkarbonlar ammonyak və digər aminlərin təsirinə davamsızdır. Flüorkarbonların sıxlığı və özlülüyü uyğun karbohidrogenlərin sıxlığından 2–3 dəfə çoxdur. Bu, flüorkarbonların molekullar arası rabitə qüvvələrin kiçikliyi ilə əlaqədardır.

## Üstün cəhətləri
Flüorkarbonlar təcrübi olaraq adi və paslanmayan poladları, alüminiumu və onun ərintiləri, misin, bürüncün, nikkelin karroziyaya uğratmır, rezin hisslərə təsir göstərmir. Flüorkarbonların qabiliyyəti kifayətləndiricidir. Özlülük indeksinin aşağı olması(mənfi-300– 1000) yağların tətbiqini məhdudlaşdırır. Elektrik xassəsinə görə bu yağlar yüksək keyfiyyətli karbohidrogen yağları (transformator yağı) ilə bir sırada durur. Flüorkarbor yağları istismar zamanı çöküntü əmələ gətirmir. Onlar bu cəhətdən karbohidrogen yağlardan üstündür.

## Mənbə
# Əliyeva N. T., Cavadova H. Ə., Qurbanov Ə. Ş., Hüseynova E. Ə., Əcəmov K. Y., Yağlar, sürtkülər və texniki mayelər. Bakı-2018.
Tossak

**Tossak** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Mür-de-Barre kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12277.

Kommuna təxminən Paris 450 &nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 170 &nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 55 &nbsp;km şimalda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 456 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 300 nəfər arasında (15-64 yaş) 212 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 88 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70.7%, 1999-cu ildə 66.2%). Fəal 212 nəfərdən 203 nəfəri (120 kişi və 83 qadın), 9 nəfəri işsizdir (4 kişi və 5 qadın). 88 hərəkətsiz 20 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 34 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Tremuy (Averon)

**Tremuy** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Pon-de-Salar kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12283.

Kommuna təxminən Paris 520 &nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 120 &nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 13 &nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 521 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə 291 nəfər (15-64 yaş arasında) 223 nəfər İqtisadi fəal, 68 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 76.6%, 1999-cu ildə bu 72.7%) idi. Fəal olan 223 nəfərdən 211 nəfəri (124 kişi və 87 qadın), 12 nəfəri işsiz (2 kişi və 10 qadın) idi. 68 hərəkətsiz 22 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 19 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz qaldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
İkinci Britaniya–Maratha müharibəsi

**İkinci ingilis-maratha müharibəsi** (1802-1805) - Böyük Britaniyanın Ost-Hind kompaniyası ilə Maratha Konfederasiyası arasında baş vermiş ikinci müharibə.
## Müharibənin arxaplanı
1799-1800-cü ildə maysurların devrilməsindən sonra marathalar ingilislərin nəzarətindən kənarda qalan yeganə güc idi. Hindistanda vətəndaş həmrəyliyini pozan Ost-Hind kompaniyası marathalar arasında nifaq salır, milli qırğınlar törədirdi. Nəhayət, Peşvə ilə bağlanan müqaviləyə əsasən Kompaniya marathaların xarici siyasətini öz nəzarətinə aldı. Bu müqaviləyə əsasən ingilislərin böyük bir hərbi dəstəsi Peşvənin ərazisinin keşiyini çəkməli idi. Bunun müqabilində ümumi vergi məbləği 2 milyon 600 min rupi təşkil edir və mahallar Kompaniyanın ixtiyarına keçirdi. Eyni zamanda marathaların hərəkat birliyini zəiflətməyə çalışan müstəmləkəçilər həmin müqaviləyə konfederasiyanın ləğv edilməsi haqqında maddə daxil etməyə müvəffəq oldular.

## Müharibənin gedişi
1802-ci ildə bağlanmış müqavilənin qeyri-bərabər xarakterdə olması ən iri maratha knyazlıqlarının, o cümlədən İndorun və Qvaliorun müqavimətinə səbəb oldu. Beləliklə, uzun sürən ingilis-maratha müharibələri başlandı. İngilislərin planına əsasən Velesli Dəkkən yaylasını, Leyk Doab və Dehlini tutmalı, Povel isə Bundelkxanda daxil olmalı idi. Bu əməliyyatlar yerinə yetirilən zaman ingilislərin 53 mindən çox köməkçi piyada dəstələri isə ehtiyatda gözləməli idi. 1803-cü ilin sentyabr ayında Rao Şindenin dəstələri Dehlidə Leykin, Asai döyüşündə isə Veleslinin qoşunları tərəfindən məğlubiyyətə uğradı. 1803-cü ilin noyabr ayında Şindenin başqa bir qoşunu da general Leyk tərəfindən məğlub edildi. 29 noyabrda Velesli Arqaun yaxınlığında Bxonsle üzərində qələbə çaldı. 1802-1805-ci illərdə ikinci ingilis-maratha müharibəsində ingilis qoşunları maratha knyazlarını xalqdan və müttəfiqlərdən təcrid etməklə təkbətək məğlub etməyə müvəffəq oldular.

## Müharibənin nəticəsi
İngilislərlə marathlar arasında ardıcıl olaraq 3 müqavilə bağlandı:

*17 dekabr 1803-cü ildə Raquji Bxonsle ilə Deagon sülhü
*30 dekabr 1903-cü ildə Daulat Rao Şinde ilə Suryi-Anjanqon sülhü
*24 dekabr 1805-ci ildə Rayqxat sülhü 

Bağlanmış müqavilələrə əsasən Qərbi, Mərkəzi və Şimali Hindistanda bir çox yerlər Kompaniyanın ixtiyarına keçdi. Moğol imperiyasının paytaxtı Dehli şəhəri də işğal edildi. Kompaniyanın ağalığını qanuniləşdirmək üçün ingilislər Böyük Moğol sülaləsini qeyri-səmimim bərpa edib bildirdilər ki, Ost-Hind kompaniyası ölkəni bu sülalənin tapşırığı ilə idarə edir. Bununla da ingilislər işğala bəraət qazandırırdılar.

## İstinadlar
Azərbaycan Dövlət Qarabağ Tarixi Muzeyi

**Azərbaycan Dövlət Qarabağ Tarixi Muzeyi** — 1991-ci ildə Şuşada yaradılmış 1992-ci ildə isə Şuşa işğal olunduğuna görə fəaliyyətini dayandıran muzey. İşğaldan sonra muzeyin 1000-ə qədər eksponatı erməni işğalçıları tərəfindən qarət olunub. 

## Tarixi
Azərbaycan Dövlət Qarabağ Tarixi Muzeyi 1991-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinin əmri ilə Şuşada yaradılmışdır. Muzeyin yaradılma mərhələsində 550-dək eksponat fondu formalaşdırılmış, ştat cədvəli təsdiq edilmişdir. İlkin olaraq muzey üçün Firudin bəy Köçərlinin evi ayrılmış, lakin sonralar muzey Kurort Sanatoriya Birliyinə daxil edilmiş binaların birində müvəqqəti fəaliyyət göstərmişdir. Muzeyinin ilk direktoru Emin Ağayev olub. 8 may 1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Şuşa şəhərinin işğal edilməsi nəticəsində muzeyin minə yaxın eksponatı məhv edilmiş və aparılması mümkün olanları isə daşınmışdır. İşğaldan sonra ermənilər talan etdikləri muzey əşyalarını dünya ictimaiyyətinə erməni maddi mədəniyyət nümunələrı kimi təqdim edərək bır sıra ölkələrdə nümayiş etdirirlər. 

## Həmçinin bax
* Şuşa abidələri
* Şuşa Xalça Muzeyi
* Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi

## İstinadlar
Alman (Sərdəşt)

**Alman** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kamila Kabellonun aldığı mükafatların siyahısı

Kuban-Amerikan müğənni Kamila Kabello bir çox nominasiyalara namizəd göstərilmiş və 56-dan çox mükafat qazanmışdır. Kamila karyerasının başlanğıcında əvvəlcə özünü solo ifaçı kimi təqdim etmiş, az sayda əməkdaşlıq etdiyi sinqllar ("I Know What You Did Last Summer") buraxmışdır. Onun Machine Gun Kelly ilə ərsəyə gələn "Bad Things" mahnısı Billboard Hot 100də ilk 4-ə yüksəlmiş və Radio Disney Music Award mükafatını qazanmış, 2017 Billboard Mahnı Mükafatlarına isə Ən Yaxşı Əməkdaşlıq kateqoriyasına namizəd göstərildi. Həmin ildə Billboard Women in Music mükafatının Ən Yaxşı Artist kateqoriyasını qazanmışdır.
Ermənistan kürdləri

**Ermənistan kürdləri** — kürdlər əsasən Ermənistanın qərbində cəmləşmişlər. Sovet hökuməti qurularkən kürdlər ilk olaraq erməni əlifbası əsasında əlifbalarını tərtib etmişlər. Sonradan isə 1927-ci ildə latın əlifbasına keçirlər. 1945-ci ildə isə növbəti əlifba dəyişikliyi həyata keçirilir. Bu zaman isə artıq kirilcədən istifadə etməyə başlayırlar. Hazırda isə kürdlər ərəb, kiril və latın əlifbalarından da istifadə edirlər. Ermənistanda ilk yezidi məktəbləri 1920-ci ildə meydana gəlmişdir. Kürdlər tərəfindən ilk kürd dilində fəaliyyət göstərən radio və qəzet Riyta Teze olmuşdur. İrəvan Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində Kürd dili bölməsi vardır.

## Tarixi

### Kürdlərin hazırkı Ermənistan ərazisində məskunlaşması
Robert Hevsenə görə bu ərazilərin çoxu çöllükdən ibarət olmuşdur. Eradan əvvəl isə bu ərazilərdə midiyalılar məskən salmışdılar. Birinci Dünya müharibəsinə qədər bu ərazilər kürdlər tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Üstəlik kürdlərlə midiyalıların eyni kökdən olduğunu bildirən alim, onları kürdlərin əcdadı olan prokürdlər adlandırır. Hazırda isə midiyalıların hakim olduğu ərazilər Türkiyə, Azərbaycan və İran torpaqlarına daxildir.

Müasir Ermənistanda yezidi icması 1877–1878-ci illərdə formalaşmağa başlayır. Rus-türk müharibəsi zamanı minlərlə yezidi kürdü şərqə üz tutur. İkinci miqrasiya isə Birinci Dünya müharibəsi zamanı baş tutur. Onlar əsasən Ermənistanın Araqaçotn, Armavir, Ararat, Şirak, İrəvan şəhəri ətrafı, Gümrü, Vağadnazor, Abovyan, Dilican və Taşir ətrafı ərazilərə köç etmişlər. Yezidi kürdləri əsasən maldarlıq, qoyunçuluq və əkinçiliklə məşğul olurlar. Yezidilər arasında şəhərlərdə fəhlə, texniki və elmi işçi kimi fəaliyyət göstərənləri də vardır.

### Ermənistan SSR-də kürdlər
Ermənistan SSR-də kürd mədəniyyəti 1930–1980-ci illərdə dövlət dəstəyi sayəsində çiçəklənirdi. 1925-ci ildə Ermənistanda Cənubi Qafqaz kürdlərinin birinci qurultayı keçirilmişdir. Qurultayda kürd əlifbasının təşkili qərara alınır. Kürd pedaqoji kolleci 1928-ci ildə təşkil edilir. 1920-ci ildə ilk kürd dili təmayüllü məktəblərin təşkilinə baxmayaraq əhalinin 1920-ci illərdə böyük əksəriyyəti savadsız olaraq qalırdı. Sovet dönəmində İrəvanda kürd dilində ilk verilişlər yayımlanır. İrəvanda kürd dilində **Riya teze** adlı qəzet buraxılır. Sonradan isə **Botan** adlı qəzet işıq üzü görür. 1969-cu ildə Ermənistan Milli Elmlər Akademiyası nəzdində kürd mədəniyyətini araşdırma departamenti təşkil edilir.

1937-ci ildə, cənub sərhədlərinin təmizlənməsi çərçivəsində, "etibarlı olmayan" kürdlərin Zaqafqaziyadan, o cümlədən Ermənistandan Orta Asiyaya deportasiyası həyata keçirildi.

### Kürdlər və yezidilər müasir Ermənistanda
Hazırda kürd-yezidilər Ermənistanda 4 ictimayi icmada birləşmişlər: Kürd Ziyalılar Şurası, "Kürdüstan" Komitəsi, Erməni-Kürd Dostluq Cəmiyyəti və "Yezidilərin Milli Birliyi". Milli Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda, David Anaxta Universitetində kürd şöbəsi vardır. Üstəlik Ermənistan Yazıçılar Birliyində kürd yazıçılarından ibarət bölmə də fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ermənistan kürdləri
Tailand batı

**Tailand batı**  (; kod ISO 4217: **THB**) — 15 aprel 1928-ci ildən Tailandın pul vahidi. 1 bat 100 satanqdan ibarətdir.

## Ədəbiyyat

* *Cuhaj G.S.* Standard Catalog of World Paper Money. General Issues 1368—1960. — 12-е изд. — Iola: Krause Publications, 2008. — 1223 с. — .
* Global History of Currencies. — Global Financial Data, 2010. Архивная копия от 4 апреля 2014 на Wayback Machine
* Валюты стран мира: Справочник / [Авторы: Бутаков Д.Д., Золотаренко Е.Д., Рыбалко Г.П.] / Под ред. Борисова С.М., Рыбалко Г.П., Можайскова О.В.. — 5-е изд., перераб. и доп. — М.: Финансы и статистика, 1987.
* Нумизматический словарь / [Автор: Зварич В. В.]. — 4-е изд. / Публ. Словарь нумизмата. Описание монет. — Львов, 1980. — .
* Словарь нумизмата / [Авторы: Фенглер Х., Гироу Г., Унгер В.] / Пер. с нем. М. Г. Арсеньевой / Отв. ред. В. М. Потин. — 2-е изд., перераб. и доп. / Публ. Словарь нумизмата. Описание монет. — М.: Радио и связь, 1993. — .
Luşan

**Luşan** və ya **Mount Lu** () — qədim zamanlarda Kuanglu (匡庐) adı ilə bilinən, Çinin cənub-şərqindəki Szyansi əyalətinin şimal hissəsindəki ən məşhur dağlardan biridir. Oval formalı dağlar təxminən 25&nbsp;km uzunluğunda və 10&nbsp;km genişliyindədir. Şimalda Şanxay şəhəri və Yanszı çayı, cənubda Nançanq şəhəri və Poyanq gölü ilə əhatə olunmuşdur. Dağın ən yüksək nöqtəsi Dahanyang təpəsidir (大 汉阳 峰) və dəniz səviyyəsindən 1474 metr yüksəklikdədir. Mount Lu dağı möhtəşəmliyi, dikliyi və gözəlliyi ilə seçilir və Lushan Milli Parkı 1996-cı ildən bəri YUNESKO-nun Dünya İrsinə daxil edilmişdir və xüsusilə yay aylarında hava soyuduğunda bu yer turistləri özünə cəzb edir. Lushan Çindəki Qərb missionerləri üçün yay kurortu idi. Perl Bakın atası Avessalom Sidenstriker dağda daşınmaz əmlak alan ilk beş missionerdən bir idi.

## Siyasi əhəmiyyəti

1935-ci ilin əvvəllərində mart ayında kommunist və respublikaçı qüvvələr arasında bu bölgədə bir döyüş baş verdi, bundan sonra Çin Kommunist Partiyasının baş katibi olan Hu Yaoban ağır yaralandı. Luşan dağı vaxtilə Çin Respublikasının xiadu ("yay paytaxtı") adını almışdı. O vaxt Çinin lideri olan Çan Kayşi yay aylarını tez-tez burada keçirərdi. 1937-ci ilin iyun ayında Kommunist Partiyasının o vaxtkı lideri olan Zhou Enlay Yaponiyanın istilasına qarşı vahid cəbhəni müzakirə etmək üçün Çan Kayşi ilə bu dağda görüşmüşdü. 1937-ci ilin iyulunda Çan Kayşi Luşan dağından Yaponiyaya qarşı müharibə üçün səfərbərlik elan etdi. 1946-cı ildə müharibədən sonra ABŞ-nin xüsusi diplomatik nümayəndəliyinə başçılıq edən general George C.Marşallın İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı Çinin rolunu müzakirə etmək üçün Çan Kayşi ilə görüşdü.

Mao Çzedon 1959, 1961 və 1970-ci illərdə Lupan dağında yüksək səviyyəli partiya rəsmiləri ilə üç böyük konfrans keçirdi. 1959-cu ildə keçirilən konfrans Luşan konfransı kimi tanındı. 1970-ci il Lushan Konfransı Mədəni İnqilab dövründə baş verdi və Ç.Maonın tərəfkeşləri və onun seçilmiş varisi Lin Biaoya sadiq olanlar arasında antagonizmin gücləndiyi qeyd olunur.

## Qalereya


Lu Shan-Jiangxi4 by KongFu Wang.jpg|Luşanda şəlalə 
Lushan Mountain Celetial Cave.JPG|Dağda əbədi mağara
庐山牯岭.JPG| Qullinq şəhəri
庐山美庐.JPG|Maylu binası. Çan Kayşinin keçmiş iqamətgahı
庐山老教堂.jpg|Qədimi kilsə
庐山礼拜堂.jpg| Qədimi kilsə
芦林湖.JPG| Lulin gölü
庐山东林寺大雄宝殿.JPG|donqlin mədədi
白鹿洞书院五院之一.JPG| "White Deer Grotte" akademiyası
Lofty Mt.Lu by Shen Zhou.jpg| Shen Zhou tərəfindən 1465-ci ildə ucaldılmış yüksək dağ
Mount Lushan - fog.JPG|Ziyarətçilərin qalxa biləcəyi dağ silsiləsinin kiçik zirvələri.


## Ədəbiyyat

* Луншань (Лошань) // Лесничий — Магнит. — М. : Советская энциклопедия, 1954. — С. 476. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 25).
* History and Theory // Wiley, 1960-2014 (Vol. 1, No. 1 - Vol. 53, No. 4)

## İstinadlar
Diqora

**Diqora** (, , ; ) — Rusiya Federasiyasının respublikalarından olan Şimali Osetiya–Alaniya Respublikasında şəhər, Diqorski rayonunun inzibati mərkəzi.

## Etimologiya
Şəhərin adı osetin dilindəki  (Diqoriya) sözündən gəlir. Diqoriya Şimali Osetiyanın qərb hissəsində yerləşir və burada yaşayan diqorlar coğrafi və etnolinqvistik baxımdan Şimali Osetiyanın şərq hissəsində yaşayan ironlardan fərqlidirlər.

Diqoranın adı bir neçə dəfə dəyişmişdir. Yaşayış məntəqəsinin ilkin adı Volno-Xristianovski () olmuş, daha sonra Novoxristianovskoye (), Xristianovskoye () olaraq dəyişdirilmiş, 1934-cü ildən bəri isə Diqora olaraq qalmışdır.

## Coğrafiya
Şəhər Terek çayının qollarından olan Ursdon çayının sol sahilində, Vladiqafqaz şəhərinin  şimal-qərbində yerləşir. Diqora şəhərinin ərazisi 18 km2-dir.

## Tarix
Diqoranın əsası 1852-ci ildə başqa ərazilərdən bura köçən immiqrantlar tərəfindən qoyulmuşdur. Diqoraya məskən salma prosesinə 1852-ci ilin yay aylarında start verilmişdir. Qonşu kəndlərdən gələn immiqrantlar 260 ailədən ibarət idi.. Diqora əhalisinin əksəriyyətini xristianlar təşkil edirdi, ancaq bəzi tayfalar və ailələr İslam dininə inanırdı.

XIX əsrin axırlarından başlayaraq şəhərdə tez-tez inqilabi iğtişaş yaranırdı. 1917-ci ilin yayında Diqora ətraflarında inqilabçı-demokrat "Kermen" partiyası fəaliyyətə başlamışdır. Bu partiya 1918-ci ilin aprel ayında bolşevik partiyası ilə birləşmişdir və Sov. İKP-nin "Kermen" adlı bir rayon təşkilatı təsis olunmuşdur.

1 aprel 1934-cü il tarixində Ümumrusiya Mərkəzi İcra Komitəsi Xristianovskoye kəndinin adını Diqora olaraq dəyişdirmişdir. Diqoraya 1964-cü ilin yayında şəhər statusu verilmişdir.

## Əhali
2019-cu ildə əldə edilmiş məlumatlara görə, Diqora şəhərinin əhalisi 10.072 nəfərdir.

; Milli tərkibi
2010-cu ildə keçirilmiş ümumrusiya əhalinin siyahıya alınması əldə edilmiş məlumatlara əsasən:

## Qardaş şəhərlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  — "region15.ru" informasiya portalında.
*  — "Moy qorod" ensiklopediyasında.
Dodaqdan Qəlbə

* Dodaqdan qəlbə (roman)
* Dodaqdan qəlbə (film, 1951)
* Dodaqdan qəlbə (film, 1965)
* Dodaqdan qəlbə (serial, 1988)
* Dodaqdan qəlbə (serial, 2007)
NZS

*NZS (qəsəbə) — Xətai rayonunda yerləşən qəsəbə. 
*NZS FK — futbol klubu.
*New Zealand Steel — 
*NZSki —
Məhəmmədqulu xan (Bakı xanı)

**Məhəmmədqulu xan** () — Bakının altıncı xanı.

## Səltənəti
Məlik Məhəmməd xanın kiçik qardaşı və I Mirzə Məhəmməd xanın oğlu idi, doğum tarixi məlum deyil. Fətəli xanın ölümündən bəri həm yeni Quba xanı Əhməd xanın, həm də qardaşı oğlu II Mirzə Məhəmmədın təcrübəsizliyindən istifadə edərək Bakı xanlığını qəsb etməyə çalışırdı. Xanlığa layiq görüldüyü təqdirdə iddialı Əhməd xanı sədaqəti ilə əmin etdi. Əhməd xan 1791-ci ildə Məhəmmədqulu ağanın taxtda oturması üçün Bakıya qoşun göndərdi. Bakı ordusu cəmi 500 nəfərdən ibarət olduğundan Mirzə Məhəmməd həmin il əmisinin xeyrinə imtina etdi.

Ancaq Əhməd xana tabe olmayaraq, xərac vermədi. Quba xanı keçmiş xana olan bağlılığını dəyişdirdi və Bakını mühasirəyə aldı, Məhəmmədqulu şəhər xalqının köməyi ilə onun qüvvələrini məğlub etdi.

Əhməd xan 1791-ci il mart ayında vəfat etdi və onun yerinə 13 yaşlı qardaşı Şeyxəli xan gəldi. Mirzə Məhəmmədə yenidən Bakıya yürüş etmək üçün ordu verildi. Şeyxəli daha sonra qraf İvan Qudoviçdən Bakını mühasirəyə almasını istədi. Məhəmmədqulu yardım istəyini tez bir zamanda Rusiyaya çatdırdı. Çaşqın Qudoviç kontr-admiral Pyotr Şişkinə tapşırdı ki, problemi həll edərək Rusiyanın maraqlarına uyğun hərəkət etsin. Lakin naməlum səbəblərdən sifariş gecikdi və Bakı bombardman edildi. Məhəmmədqulu xan oktyabr ayında Şeyxəli ilə barışmağa məcbur oldu və ona təzminat olaraq 24.000 rubl ödədi.

## Ölümü
Abbasqulu Bakıxanov tərəfindən "səxavətli, lakin sərt" bir şəxs kimi səciyyələndirilən Məhəmmədqulu 1792-ci ildə Bakıda vəfat etdi və Kərbəlada dəfn edildi. Onun yerinə qardaşı oğlu — Hüseynqulu xan gəldi.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan xanlarının siyahısı

## İstinadlar
NZS (qəsəbə)

**NZS qəsəbəsi** — Xətai rayonunda yerləşən və qəsəbə kimi tanınan, amma əslində yaxınlıqda yerləşən UPD qəsəbəsinə tabe olan ərazi.

## Tarix
Qəsəbə SSRİ-nin vaxtından vardır. Qəsəbənin adı rus dilində olan neft doldurma stansiyası mənasına gələn "нефтезаправочная станция" sözlərinin baş hərflərinin birləşməsindən əmələ gəlib. Hazır ki dövrdə də qəsəbə ərazisində neft doldurma məntəqələri və sternləri vardır. Hazırda qəsəbə əsasən "NZS pivə zavodu"na görə çox məşhurdur. Qəsəbədə çoxlu köhnə binalar, həyət evləri vardır.

## İqtisadiyyat
Sosial cəhətdən SSRİ-nin vaxtında pis şəraitdə olsa da, hazırda xeyli inkişaf etmiş və şəraitli bir qəsəbəyə çevrilmişdir.

## Mədəniyyət
Qəsəbədə 166 saylı bağça (O.Vəliyev küç. 37) və E.Məmmədov adına uşaq bağçası (Abbas Səhhət küç. 48) fəaliyyət göstərir.

Səid Rüstəmovun adına 13 nömrəli Uşaq İncəsənət Məktəbi (Marat Əmirxanov küç. 19) də qəsəbədə yerləşir.

## İstinadlar
Aleksandros Mavrokordatos

**Aleksandros Mavrokordatos** (**; ) — yunan mənşəli Mavrokordatos ailəsinin üzvü, Bolonya Universitetinin tibb üzrə fəlsəfə doktoru, 1673-cü ildə Sultan IV Mehmedin draqomanı. Osmanlı-Müqəddəs İttifaq müharibəsi zamanı Habsburq monarxiyası ilə danışıqlarda yaxından iştirak etmişdir.

Mavrokordatos Karlovitsa müqaviləsinin (1699) layihəsini hazırlamışdır. Dövlət katibi kimi fəaliyyət göstərmiş və Müqəddəs Roma İmperiyasında İmperiya kontu () titulunu qazanmışdır. Körpülü Hacı Hüseyn Paşa və Rami Mehmed Paşa ilə birlikdə II Mustafanın məhkəməsində ali səlahiyyətlərə malik olan Aleksandros Osmanlı İmperiyasındakı xristianların vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün çox işlər görmüşdür. 1703-cü ildə vəzifəsindən uzaqlaşdırılsa da, sonradan Sultan III Əhməd tərəfindən yenidən məhkəməyə çağırılmışdır. 

Aleksandros Mavrokordatos həm də tarix, qrammatika mövzusunda bir sıra əsərlərin müəllifidir. 1689-cu ildə Leopoldina Elmlər Akademiyasının üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Oğlu Nikolas Mavrokordatos 1697-ci ildən draqoman kimi fəaliyyətə başlamış, 1708-ci ildə isə Moldova knyazlığının qospodarı təyin olunmuşdur.

## İstinadlar
Baqqal (dəqiqləşdirmə)

*Baqqal
*Baqqal (kənd) 
*Baqqal bələdiyyəsi
*Baqqal dili
*Baqqal (Krım) 
*Baqqal (dağ) 
*Baqqal-Su 

## Həmçinin bax
*Bakal
Nəcəfqulu xan

* Nəcəfqulu xan Qaradağlı (Sərşar)
* Nəcəfqulu xan Qasımlı-Avşar
* Nəcəfqulu xan Dünbili
* Nəcəfqulu xan Bəxtiyari

## Həmçinin bax
* Nəcəfqulu
* Nəcəf (ad)
Axtıçay

**Axtıçay** (Kyabyakçayın yuxarı axınında, ləzgi. Ахцегьвацl) – Rusiyada çay (Dağıstan), Samurçayın sağ qoludur. Rutul və Axtı rayonlarının ərazisindən axır. Uzunluğu — 63 km, hövzə sahəsi 963 km²-dir.

## Coğrafiya
Axtıçay çayı Baş Qafqaz silsiləsinin şimal-şərq yamacındakı bulaqdan başlayır və Samurçayın sağ sahilindən axır.
Axtıçay çayı Samurçayın ən bol sulu hövzəsidir. Çayın uzunluğu 63 km, ümumi düşmə 2300 m, su hövzəsi sahəsi 963 km², orta hündürlüyü 2590 m təşkil edir. Çayın çox hissəsi (84%) 2000 m-dən yuxarıdır.

Çay yatağı mürəkkəbliyi ilə seçilir. Astanalar hündür deyil, əsasən 0,5–1 m təşkil edir. Üst və orta nöqtələrdə sahillərin aşağı, hündürlüyü bir metrə qədərdir, qum-gil və daşlardan ibarətdir. Çayın aşağı axınında, son 26 kilometr sahillər yüksəkdir. Daha sonra Qdımçay çayına axır, burada Axtıçay dərin dərədə axır. Suyun müxtəlif hissələrdə eni 2 ilə 15 metr arasında, dərinliyi 10 sm-dən 1,2 m-dək dəyişir. Çayın orta sürəti 1–2 m / s, yerlərdə 4–5 m / s-dir.

## Hidrologiya
Çay qidalanmasında ərimə suları, yağış və yeraltı sular demək olar ki, eyni əhəmiyyətə malikdir. İllik axınların paylanması bərabər deyil. Ən çox sulu çay may ayından avqusta qədərdir, illik axın həcmi 60% -i keçir. Təhlükəli hidroloji hadisələr çox vaxt fəlakətli daşqınları və sel suları şəklində müşahidə olunur (1988 və 1997).

Orta illik su axını — çayın ağzında 15,8 m³ / s, maksimum 550, minimum 1.75 m³ / s. Daşqınlar zamanı çayın suları çox palçıqlı olur. Suyun bulanıqlığı bəzi hallarda təqribən 120.000 q / m³-ə çatır.

## Çay kəşfiyyatı və suyun idarə edilməsi
Çayın rejimi 3 sahədə öyrənildi: Xnov, Smuqul, Axtı. 
Çayın əhəmiyyətli su idarəetmə dəyəri var. Qonşu kəndlərin və tarlaların su təchizatı və suvarma üçün istifadə olunur. Axtı su-elektrik stansiyası (1957-ci ildə tikilmişdir) çay üzərində işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Река Ахтычай в селе Ахты, сентябрь 2018