Şahmərdan Əliyev

**Şahmərdan Əliyev** (tam adı: *Şahmərdan Ramazan oğlu Əliyev*) – kimyaçı alim, Milli Elmlər Akademiyasının akademik Ə. M. Quliyev adına Aşqarlar Kimyası İnstitutunun böyük elmi işçisi, kimya üzrə fəlsəfə doktoru "Mühafizəedici aşqarlar" laboratoriyasının işçisi.

## Həyatı
Əliyev Şahmərdan Ramazan oğlu 1942-ci ilin mart ayının 5-də Gürcüstan Respublikasının Tiflis şəhərində anadan olub. 1950-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Qardabani rayonunun Ağtəhlə kəndində yeddiillik məktəbin birinci sinfinə daxil olub, sonra təhsilini Qaracalar orta məktəbində davam etdirərək oranı 1960-cı ildə bitirib. 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə daxil olub, 1967-ci ildə Universiteti bitirib. 1971-ci ildə AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutunda aspiranturaya daxil olub və 1977-ci ildə "Hidroksialkiltiofenolların N-, S-, P- saxlayan törəmələrinin sintezi və onların sürtkü yağlarına aşqarlar kimi tədqiqi " mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək, kimya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. O, aspiranturanı bitirdikdən sonra mühəndislikdən böyük elmi işçi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 2003-ü ildə "Mühafizəedici aşqarlar" laboratoriyasında aparıcı elmi işçi vəzifəsinə təyin edilib və hal-hazırda həmin vəzifədə çalışır.

## Elmi fəaliyyəti
Əliyev Şahmərdan Ramazan oğlu "Mühafizəedici aşqarlar" laboratoriyasında mühafizəedici aşqarların sintezinin elmı əsaslarının işlənib hazırlanmasında həmmüəllif kimi iştirak edir. O, tərkibində N- və S- saxlayan yüksək təsirli yeni birləşmələr sintez edir və onları yağlara aşqar kimi tədqiq edir. Onun biləvasitə iştirakı ilə laboratoriyada AzK-18 konservasiya yağı yaradılmış və uzun illər Bakı Yastıq zavodunda tətbiq edilmişdir.

## Elmi əsərləri
Şahmərdan Əliyev 100-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 38 məqalə, 46 məruzələrin tezisləri, 17 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentin müəllifidir.

### Elmi məqalələri
* Фарзалиев В. М., Алиев Ш. Р., Аллахвердиев М. А., Бабаи Р. М. Синтез бисазометинов и исследование их в качестве ингибиторов в процессе окисления кумола // Нефтехимия, т.41. № 2, 2001, с.153

* Фарзалиев В. М., Аллахвердиев М. А.,Алиев Ш. Р, Бабаи Р. М. Синтез и изучение антиокислительного действия ароматических дисульфидов // Журнал прикладной химии.2003. Т.76. Вып.8. с.1321–1324

* Алиев Ш. Р. Исследование аминометильных производных морфолилметилмеркаптана в качестве антимикробных присадок к маслам // Нефтепереработка и нефтехимия , 2009.№ 12. С.18–20
* Алиев Ш. Р. Исследование азот-,серо- и фосфорсодержащих производных о-гидроксиалкилтиофенолов в качестве присадок к смазочным маслам // Химия и технология топлив и масел −2012.-№ 3.-с.36–39
* Əliyev Ş. R. Morfolilmetilmerkaptanın aminometil törəmələri yağlara mühafizəedici aşqar kimi // Azərbaycan Neft Təsərrüfatı, 2010, № 12 s.45–47
* М. М. Мовсумзаде, Ш. Р. Алиев, Р. М. Бабаи. Исследование некоторых производных 2-гидрокси-5-трет.-бутилтиофенола в качестве присадок к смазочным маслам // Журнал Нефтепереработка и нефтехимия, 2014, № 2, стр.36–38
* М. М. Мовсумзаде, Ш. Р. Алиев, Р. М. Бабаи, Г. М. Кулиева. Исследование 2-гидрокси-5-трет.-алкилтиофенолов и их некоторых производных в качестве антикоррозионных присадок к смазочным маслам // Азербайджанское Нефтяное Хозяйствo, 2014, № 07–08, с.48–51
* В. М. Фарзалиев, Ш. Р. Алиев, Р. М. Бабаи, Г. М. Кулиева. Аминометильные производные меркаптометилпиперидина в качестве защитных присадок к смазочным маслам // Журнал Нефтепереработка и нефтехимия, 2015, № 7, стр.44–45
* Fərzəliyev V. M., Əliyev Ş. R., Babayi R. M., Quliyeva Q. M. İkili heterotsiklik aminlər əsasında yeni mühafizəedici aşqarların sintezi və tədqiqi // Qafqaz Universiteti Jurnalı, 2016, № 1, s. 16–20
* Фарзалиев В. М., Алиев Ш. Р., Бабаи Р. М., Кулиева Г. М. Исследование морфолил-2-гидроксипропил-3-диалкиламинометилсульфидов в качестве защитных присадок к смазочным маслам // Журнал Нефтепереработка и нефтехимия, 2016 г, № 12.

### Müəllif şəhadətnamələri
* Мамедов Ф. Н., Мовсумзаде Мирза, Алиев Ш. Р., Шихиева М. И., Ликша В. Б., Зейналов А. М., Кулиева Ф. А., Везирова Н. М. 4-Окси-арилтиометил-2,6-дитрет.-бутилфенолы проявляющие антиокислительную активность //Авторское св-во СССР № 696723 1979

* Мовсумзаде Мирза, Мамедов Ф. Н., Алиев Ш. Р., Везирова В. Р., Гасанова С. А. Ингибитор коррозии стали в двухфазных средах // Авторское св-во СССР,№ 707379,1981

* Алекперов Р. А., Мамедов М. М., Мовсумзаде Мирза, Алиев Ш. Р., Мамедов Ф. Н.,
Мовсумов Ф. М. Способ экстракционного извлечения рения //Авторское св-во СССР,№ 869220,1981

* Кулиев А. М., Кулиев Ал. М., Гиясбейли Т. Н., Алиев Ш. Р., Агаев Ф. Т., Шамхалов Д. А.и др. Способ получения реагента для обработки буровых растворов //Авторское св-во СССР,
№ 908786,1981

### Patentləri
* V. M. Fərzəliyev, Ş. R. Əliyev, R. M. Babayi, Q. M. Quliyeva, R. F. Məmmədova. Morfolil-metilmerkaptan sürtkü yağlarına antimikrob aşqarı kimi. Az. Patent, İ20130046

* Fərzəliyev V. M., Əliyev Ş. R., Babayi R. M., Quliyeva Q. M. Bis-(morfolilmetil)sulfid sürtkü yağlarına mühafizəedici aşqar kimi. Azərbaycan Patenti, 2016, İ20160018

* Fərzəliyev V. M., Əliyev Ş. R., Babayi R. M., Quliyeva Q. M. 4-Morfolilmetiltiometil-2,6-diüçlübutilfenol sürtkü yağlarına mühafizəedici aşqar kimi. Azərbaycan Patenti, 2016, İ20160097

* Fərzəliyev V. M., Əliyev Ş. R., Babayi R. M., Quliyeva Q. M. 4-Merkaptometil-2,6-diüçlübutilfenol sürtkü yağlarına antimikrob aşqar kimi. Azərbaycan Patenti, 2016, İ20160058

## Beynəlxalq konfranslarda iştirakı
Şahmərdan Əliyev çox sayda Beynəlxalq konfranslarda məruzə ilə çıxış etmişdir.
* Кулиев А. М., Денисов Е. М., Фарзалиев В. М., Алиев Ш. Р., Алиев А. С., Ахундов А. А.,
Насирова Ф. Н. Синтез и изучение механизма антиокислительного действия фенолсульфидов //Доклады II Международного симпозиума "Исследование механизма действии присадок" Галле,1976

* Алиев Ш. Р., Новрузова Н. А., Мовсумзаде М. М. Синтез и исследование аминометильных производных 2-гидрокси-5-метокситиофенолов как защитных присадок к смазочным маслам // Первая Бакинская Международная конференция по Нефтехимии,март 22–27,1994

* Аллахвердиев М. А.,Фарзалиев В. М., Алиев Ш. Р., Рзаева И. А., Бабаи Р. М. Бис-(3-формил-4-гидроксифенил)сульфид и его производные –эффективные разложители гидропероксидов
Х Международная конференция по химии органических и элементноорганических пероксидов. Москва,1998,стр.49

* Фарзалиев В. М., Аллахвердиев М. А., Алиев Ш. Р., Бабаи Р. М., Гасанова С. А., Алиев Ф. Ю.
Азометинсульфиды в качестве защитных присадок к смазочным маслам // Тезисы докладов IV Бакинская Международная Мамедалиевская Нефтехимическая конференция,2000.с.153. ИНХП-2000.

* Мовсумзаде М. М., Алиев Ш. Р., Бабаи Р. М., Керимова Я М. Синтез S-замещенных производных алкоксифенолов // "Ekologiya və həyat fəaliyyətinin mühafizəsi" IV Beynəlxalq konfrans materialları, Sumqayıt, 2002, səh.17–19 aprel

* В. М. Фарзалиев, М. А. Аллахвердиев, Ш. Р. Алиев, Р. М. Бабаи, И. А. Рзаева Бис-[3-алкил(арил)азометино-4-гидроксифенил]дисульфиды-разрушители гидропероксидов // Тезисы XI Международная конференция по химии органических и элементоорганических пероксидов. Пероксиды 2003, MOSKOW.с.108–109

## Dissertasiyalara rəhbərlik
Onun rəhbərliyi ilə 2 nəfər namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

## Pedoqoji fəaliyyəti
Magistraturda təhsil alan tələbələrə "Dərinləşdirilmiş üzvi kimya"dan mühazirə oxuyur.

## Mükafatları
Şahmərdan Əliyev D. J. Mendeleyev adına Ümumittifaq kimya Cəmiyyətinin mükafatına və eləcə də 2014-cü və 2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən təşkil olunan ixtiraçılıq sahəsində nailiyyətlərə görə "İlin patenti" nominasiyası üzrə Respublika Müsabiqəsində 3-cü dərəcəli diplomlara layiq görülmüşdür.

## Xarici keçidlər
* AMEA-nın rəsmi saytında kimya üzrə fəlsəfə doktoru Şahmərdan Əliyev haqqında məlumat