open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əsgər Orucov

**Əsgər Qasım oğlu Orucov** () — Azərbaycan alimi və dövlət xadimi, kənd təsərrüfatı elmləri doktoru (1957), professor, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini (1962–1965) və müavini (1960–1962, 1965–1970), Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı və tədarükü naziri (1962–1965).

## Həyatı
Əsgər Qasım oğlu Orucov 22 aprel 1907-ci ildə Qazax qəzasının (hazırkı Tovuz rayonunun) Dondar Quşçu kəndində anadan olmuşdur. 1928-ci ildə Gəncə Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun Tarlaçılıq şöbəsini, 1934-cü ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun Aqronomluq fakültəsini, 1938-ci ildə isə Moskvada Timiryazyev adına Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının aspiranturasını bitirmişdir.

1928-ci ildə indiki Goranboy rayonunda aqrotexnik kimi əmək fəaliyyətinə başlayan Əsgər Orucov 1929-cu ildən Ağdaşda kəndli-gənclər məktəbinin direktoru olmuşdur. 1938-ci ildə kənd təsərrüfatı elmləri namizədi elmi dərəcəsini almış və həmin ildən Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun Əkinçilik kafedrasında dosent işləmişdir. 1941–1943-cü illərdə Ağstafada kolxoz sədri, Ağstafa Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifələrində işləmişdir. 1943-cü ildən Azərbaycan SSR xalq yeyinti komissarının müavini olmuşdur.

Əsgər Orucov 1948-ci ildən Gəncədəki Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pambıqçılıq İnstitutunun direktoru işləmişdir. 1957-ci ildə kənd təsərrüfatı elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1958-ci ildə Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının yaranması ilə əlaqədar akademiyanın baş elmi katibi seçilmişdir. 1960-cı ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini, 1962-ci ildən birinci müavini və paralel olaraq Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı və tədarükü naziri olmuşdur. 1965-ci ildə isə yenidən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini təyin edilmişdir.

Əsgər Orucov 1970–1986-cı illərdə Meliorasiya və Hidrotexnika İnstitutunda şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. O, 22 monoqrafiyanın müəllifi olmuş, 15 elmlər namizədinin, 12 elmlər doktorunun elmi rəhbəri olmuşdur. Bolqarıstan Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının üzvü, Çexoslovakiyanın (hazırda Çexiyanın) Brno şəhərinin fəxri vətəndaşı seçilmişdir.

Əsgər Orucov 1941-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin V–VII çağırış deputatı seçilmişdir. 1960-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin və 1963–1964-cü illərdə paralel olaraq Mərkəzi Komitənin kənd təsərrüfatı bürosunun üzvü olmuşdur. 1966-cı ildə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Əsgər Orucov 1986-cı ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Hitobaşira

– Yaponiyada insan qurban verməyin əfsanəvi üsulu. Bir çox Yaponiya əfsanəsinə görə qədim dövrə aid bəzi körpü, bənd, qəsrlərin tikintisi zamanı onların altında insanlar diri-diri basdırılıblar ki, tikilinin strukturu möhkəm olsun.

Bu cür insan qurban vermək barədə ilk məlumata "Nihon Şoki" (720) salnaməsinin İmperator Nintokunun hakimiyyəti haqqında olan bölməsində bəhs olunur. Xüsusilə, Tarumidə (Hyoqo prefekturası) yerləşən Naqara körpüsünün tikintisi bu barədə məşhur əfsanədir. Bu əfsanədə bir kəndli istəmədən də olsa özünü qurban verir. Əfsanələrdəki qurbanların çoxu qadındır. Hitobaşira əfsanələrinin mikolar tərəfindən su ilahlarını sakitləşdirmək məqsədilə yayıldığına inanılır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Novlu bulaq

**Novlu bulaq** — Şuşa rayonu ərazisində məşhur bulaqlardan və tarixi yerlərdən biri.

## Ümumi məlumat
Şuşada ümumiyyətlə 17 məhəllə var idi. Şuşada hər məhəllənin öz bulağı, öz hamamı var idi. 17 bulağın hamısı Şuşa erməni işğalı altında olduğu 30 il müddətində qurudulmuş, 17 məscidin hamısı dağıdılmışdır. Ermənilər bulağın ətrafındakı tikilinin üzərindəki ərəb əlifbasını silib üstünü təzə hazırlanmış xaçlarla örtmüşdülər.

Bulaqlar artıq formalaşmış şəhər meydanlarında tikilirdi və bəzi hallarda onlar ümumiyyətlə məhəllə meydanları ansambllarının tərkibinə daxil edilmirdilər, lakin ən izdihamlı ayrı-ayrı küçələrdə və yol ayrıclarında salınaraq, onlara müəyyən şəhərsalma ifadəliliyi verdilər.Bulaqların belə yerləşdirilməsini də sırf mühəndislik və santexnika mülahizələri ilə izah edilir ki, görünür, onların yerini qravitasiya su təchizatı müəyyən edib. Müstəqil memarlıq rolunu oynayan bu bulaq küçə qovşağının bütün kompozisiyasını canlandırır və təşkil edir.

Şuşa bulaqlarının əksəriyyəti kifayət qədər yığcam, ölçüləri kiçik, adətən kubik formada, plastik dizaynlı fasad arxitekturasına malikdir. Şuşa bulaqları eyni üslubda hazırlanmış kiçik formalı memarlıq kimi şəhərin küçə və meydanlarının ansambllarını əhəmiyyətli dərəcədə tamamlayır və bəzəyir, ümumşəhər ansamblının üslub vəhdətinə gözəllik verir.

## Tarixi
Novlu bulaq Şuşanın Malıbəyli kəndində yerləşirdi. Bulaq 1880-ci ildə inşa edilib. Bulağın açılışını Xan qızı Natəvan edibdir. Natəvanın təklifi ilə bulağa Novlu bulaq adı verilib.
Bulaq Qarabağ təbiətinin nadir incilərindən sayılır. Hidronim haqqında rəsmi məlumata görə, bulaq Xan qızı Natəvanın maliyyə dəstəyi ilə yerli əhali tərəfindən çəkilmişdir. 

1992-ci il fevralın 8-dən 12-dək Malıbəyliyə 366-cı polk və Xankəndində yaşayan erməni özünümüdafiə dəstələri hücum etdilər. Bu hücum davamlı olaraq 5 gün çəkmişdir. 1992-ci ilin fevralın 10-dan 11-nə keçən gecə kənd ermənilər tərəfindən tutularaq tamamilə yandırılıb.   Ermənistan hərbi birliklərinin işğalından sonra bulaq yararsız vəziyyətə düşmüşdür.

## İstinadlar
İctimai qınaq

**İctimai qınaq** və ya **sosial tənqid** — sosial problemləri gündəmə gətirən bir tənqid üsuludur. Burada ədalətsizlik və güc anlayışlarına diqqət yetirilir. Sosial tənqid zamanı hansı metodun mənimsənilməsi ilə bağlı müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bu vəziyyətə misal olaraq Karl Popper ilə Frankfurt məktəbi arasındakı fikir ayrılığını göstərmək olar.

## Xarici keçidlər
Elmi fantastika filmi

**Elmi fantastika filmi** — Çox vaxt futuristik kosmik gəmilər, robotlar və ya digər texnologiya ilə müşayiət olunan elmi fantastika; yerdənkənar həyat formaları, yad planetlər və zamanda səyahət kimi xəyali hadisələrin spekulyativ və elmi əsaslı təsvirlərindən istifadə edən film janrıdır. Elmi fantastika filmi keçmişdən bu günə qədər siyasi və sosial mövzularda sosial tənqid və "bizi insan edən nədir?" kimi fəlsəfi problemlərin araşdırılması üçün tez-tez istifadə olunan bir film janrı olmuşdur.

Elmi-fantastika janrı səssiz kinonun ilk illərindən — Corc Melisin "Aya Səyahət" (1902) filminin çəkilişindən bəri mövcuddur və bu film tamaşaçıları çətin foto effektləri ilə valeh edir. Elmi-fantastika filmləri 1930-cu illərdən 1950-ci illərə qədər aşağı büdcəli B filmləri kimi çəkilmişdir. Lakin Stenli Kubrikin bir dönüş nöqtəsi etdiyi "2001: Bir kosmik dastan" (1968) filmindən sonra elmi-fantastika film janrı daha ciddi bir film janrı kimi qəbul olunmağa başlanmışdır. 1970-ci illərin sonlarında xüsusi effektlərlə zənginləşdirilmiş yüksək büdcəli elmi-fantastika filmləri kinosevərlər arasında populyarlaşmışdır. 1977-ci ildə çəkilmiş və olduqca təsirli filmlər olmuş "Ulduz müharibələri" və "Üçüncü növ yaxın görüşlər" adlı filmlər, "E. T." (1982) və "Qara Geyinən Adamlar" (1997) filmləri kimi qarşıdakı onilliklərdə çəkiləcək böyük büdcəli elmi fantastika filmlərinin yolunu açmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Oskay, Ünsal; *Popüler Kültür Açısından Çağdaş Fantazya: Bilim-Kurgu ve Korku Sineması*; Der Yayınları, 1981. 
* 

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* Luca Bandirali, Enrico Terrone, *Nell'occhio, nel cielo. Teoria e storia del cinema di fantascienza*, Turin: Lindau, 2008, .
* Welch Everman, *Cult Science Fiction Films*, Citadel Press, 1995 in literature, .
* Peter Guttmacher, *Legendary Sci-Fi Movies*, 1997 in literature, .
* Phil Hardy (journalist), *The Aurum Film Encyclopedia#Volume Two|The Overlook Film Encyclopedia, Science Fiction*. William Morrow and Company, New York, 1995 in literature, .
* Richard S. Myers, *S-F 2: A pictorial history of science fiction from 1975 to the present*, 1984 in literature, Citadel Press, .
* Gregg Rickman, *The Science Fiction Film Reader*, 2004 in literature, .
* Matthias Schwartz, Archeologies of a Past Future. Science Fiction Films from Communist Eastern Europe, in: Rainer Rother, Annika Schaefer (eds.): *Future Imperfect. Science – Fiction – Film*, Berlin 2007, pp.&nbsp;96–117. .
* Dave Saunders, *Arnold: Schwarzenegger and the Movies*, 2009 in literature, London, I. B. Tauris
* Errol Vieth, *Screening Science: Context, Text and Science in Fifties Science Fiction Film*, Lanham, MD and London: Scarecrow Press, 2001. 
* *Simultaneous Worlds: Global Science Fiction Cinema* edited by Jennifer L. Feeley and Sarah Ann Wells, 2015, University of Minnesota Press

## Xarici keçidlər

* The Encyclopedia of Fantastic Film and Television — horror, science fiction, fantasy and animation
* The Greatest Films: Science Fiction Films
* LIFE Sci-Fi | Tech News, Movies, Reviews
* LIFE in a word
Mikayıl Allahverdiyev

**Mikayıl İbrahim oğlu Allahverdiyev** — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini və Dövlət Plan Komitəsinin sədri (1964–1971).

## Həyatı
Mikayıl Allahverdiyev 1908-ci ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutu bitirmişdir. O, 1926-cı ildən fəhlə fakültəsinin tələbəsi, Xalq Ədliyyə Komissarlığının təşkilat idarəsində katib olmuşdur.

Mikayıl Allahverdiyev 1933–1941-ci illərdə bir sıra neft sənayesi müəssisələrində, eləcə də respublika Dövlət Plan Komitəsində şöbəsi rəisi işləmişdir. 1941–1945-ci illərdə Sovet Ordusunda xidmət etmiş, Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Müharibədən sonra, 1946-cı ildən Azərbaycan boru-prokat zavodu direktorunun müavini müavini olmuş, 1947–1951-ci illərdə Dövlət Plan Komitəsində şöbə rəisi və sədr müavini vəzifələrində çalışmışdır.

1952–1958-ci illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda baş müəllim və dekan işləyən Mikayıl Allahverdiyev 1958-ci ildə Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsində idarə rəisi, komitə sədrinin müavini olmuşdur. 1964-cü ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini — Dövlət Plan Komitəsinin sədri təyin edilmişdir.

Mikayıl Allahverdiyev 1966-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü olmuş və Azərbaycan SSR Ali Sovetinə (7-ci çağırış) deputat seçilmişdir. Ona "Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı" fəxri adı verilmişdir.

## İstinadlar
Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin evi

**Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin evi** — Şuşa şəhərində XVIII əsrdə tikilmiş yaşayış binası. Yaşayış binasında аzərbaycanlı dövlət xadimi və yazıçı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Osmanlı imperiyasında ilk səfiri Yusif Vəzir Çəmənzəminli yaşamışdır.
## Tarixi
Şuşa şəhərində XVIII əsrdə tikilmiş yaşayış binası Azərbaycan yazıçısı, tarixçi, dramaturq, folklorşünas və siyasi xaim Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin evi kimi tanınır. Şuşa şəhərinin Hamamqabağı məhəlləsində yerləşir. Memarlıq abidəsi XVIII əsrə aiddir. Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Şuşanı işğal etməsindən sonra abidəni məhv etmişlər. Hal-hazırda binanın xarabalıqları qalmaqdadır.

## İstinadlar
Teymur Hüseynov (nazir)

**Teymur Qulu oğlu Hüseynov** — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR rabitə naziri (1955–1969).

## Həyatı
Teymur Qulu oğlu Hüseynov 1910-cu ildə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 1927-ci ildən Daşkənd şəhərində radio montyoru, radio texniki olmuş, Leninqrad Elektrotexnika Rabitə İnstitutunda təhsil almışdır. 1938–1944-cü illərdə Türkmənistan SSR-in rabitə orqanlarında rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.

Teymur Hüseynov 1945-ci ildən Bakı radio verilişləri və radio rabitəsi müdiriyyətinin direktoru, SSRİ Rabitə Nazirliyinin Azərbaycan SSR üzrə müvəkkilinin müavini və müvəkkili işləmişdir. 1955-ci ildən Azərbaycan SSR rabitə naziri olmuşdur.

Teymur Hüseynov 1960-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd olmuş və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (6–7-ci çağırış) seçilmişdir. Ona "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adı verilmişdir.

## İstinadlar
Teymur Hüseynov

* Teymur Əbdüləli oğlu Hüseynov — Azərbaycan SSR xalq torpaq komissarı
* Teymur Qulu oğlu Hüseynov — Azərbaycan SSR rabitə naziri

## Həmçinin bax
* Teymur
* Hüseynov
Firudin bəy Köçərlinin evi

**Firudin bəy Köçərlinin evi** — Şuşa şəhərində XIX əsrdə tikilmiş yaşayış binası. Köçərli məhəlləsində yerləşir. XIX əsrin memarlıq abidəsidir.  Azərbaycan maarifçisi, pedaqoq, metodist, ədəbiyyatşünas, publisist, Azərbaycan ədəbiyyat tarixçiliyi elminin banisi Firudin bəy Köçərlinin yaşadığı ev. 1992-ci ildə Şuşa şəhəri işğala məruz qalandan sonra dağıdılmışdır. 

## Tarixi
Firudin bəy Köçərlinin evi Şuşa şəhərində Köçərli məhəlləsində, hal-hazırda 20 yanvar küçəsində yerləşir. Bina XIX əsrdə inşa edilib. Firudin bəy Köçərli Azərbaycan maarifçisi, pedaqoq, metodist, ədəbiyyatşünas, publisist, Azərbaycan ədəbiyyat tarixçiliyi elminin banisidir. Yaşayış binası 8 may 1992-ci ildə Şuşa şəhərinin işğalından sonra erməni terrorçuları tərəfindən dağıdılmışdır. 

Şəhər azad edildikdən sonra binanın xarabalıqları aşkar edilmişdir.

Firudin bəy Köçərlinin evi Şuşada bərpa olunan abidələrin siyahısına daxildir.[3]

## İstinadlar
Süheyl ibn Əmr

**Süheyl ibn Əmr** () — Müsəlmanların sonuncu peyğəmbəri Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri, məşhur Qureyşlilərdən biri. O, xətib ləqəbini daşıyırdı. O, Bədr döyüşündə müsəlmanlar tərəfindən əsir düşmüş, yalnız Məkkənin alındığı gün İslamı qəbul etmişdir.  
## Bioqrafiyası
Onun tam adı Əbu Yezid Süheyl ibn Əmr ibn Əbd Şəms ibn Əbd Vəd ibn Nəsr ibn Malik əl-Kürəşidir. Məhəmmədin peyğəmbərlik missiyasının başlanğıcı zamanı Süheyl Məkkənin rəhbərlərindən biri idi. Uzun illər Süheyl müsəlmanların müxalifi olmuşdur. O, ət-Taifə köçmək üçün uğursuz cəhddən sonra Məhəmməd peyğəmbəri müdafiə etməkdən imtina edənlərdən idi. Onun iki oğlu var idi: Abdullah və Əbu Cəndəl. Hər iki oğul İslamı atalarından əvvəl qəbul etmişdir.

Bədr döyüşündə müsəlmanlar tərəfindən əsir götürülür, lakin fidyə müqabilində azad edilir. Hüdeybiyyə müqaviləsinin bağlanması zamanı Süheyl Məkkəlilərin rəsmi nümayəndəsi idi və Məhəmməd peyğəmbərlə müqavilə imzalamışdır. Müsəlmanların Məkkəni fəth etməsindən sonra Süheyl digər Qureyşlə birlikdə Məhəmməd tərəfindən bağışlandı. Bundan sonra o, İslamı qəbul etdi və dindar müsəlman oldu. Ömrünün sonuna kimi müsəlmanlarla düşmənçilik etdiyinə peşman olmuşdur.

Saleh xəlifələrin dövründə müharibəyə getmiş və Suriyanın fəthində iştirak etmişdir. O, Qüds yaxınlığında taun epidemiyası zamanı ölür.

## İstinadlar
Urvə ibn Məsud

**Urvə ibn Məsud** () — Müsəlmanların sonuncu peyğəmbəri Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri, Taifdəki sakif tayfasının başçısı. O, öz qəbiləsindən İslamı qəbul edən ilk şəxslərdən idi. Öz məmləkətində İslamı təbliğ edərkən qəbiləsinin bir neçə başçısını öldürmüşdür. 
## Bioqrafiyası
Taifdə yaşayırdı. Sakif tayfasının Əxləf nəslindən olmuşdur. Anası Qureyş qəbiləsindən idi. O, Ərəbistanın görkəmli simalarından idi, Xudeybiyyədə aparılan danışıqlarda Qüreyşin maraqlarını təmsil edirdi. Məhəmmədlə görüşdükdən sonra dedi: “Ey insanlar! Bizans imperatoru Kisra, Fars şahı Kaysar və Efiopiya nəcaşisi Nəcaşını gördüm, amma and olsun Allaha, xatırlamıram ki, bu padşahların heç birinin yaxınları onlara Məhəmmədin səhabələri kimi hörmətlə yanaşsınlar. !" hədisin başqa bir variantında: “Mən səhabələrin Məhəmmədə rəftar etdiyi kimi hörmətlə rəftar edilən hökmdar görmədim. Mən ona itaət etməyən insanlar görmədim”.

Əbu Süfyanın qızı Əminə və ya Meymunə ilə evlənmişdi. Onun Davud ibn Urvə adında bir oğlu var idi, o, ana tərəfdən dayısı qızı Həbib binti Ubeydullahla evlənmişdi.

“Səhih Müslim”in məcmuəsində Məhəmməd peyğəmbərin Urvə ibn Məsudun İsa peyğəmbərə oxşadığına dair sözlərindən sitat gətirilən bir hədis vardır. Məhəmməd peyğəmbər İsanı orta boylu, qırmızımtıl dərili, qıvrım saçları ilə təsvir etmişdir. 

## İstinadlar
Üzeyir Hacıbəyovun heykəli (Şuşa)

**Üzeyir Hacıbəyovun heykəli** — 1985-ci ildə azərbaycanlı bəstəkar, musiqişünas-alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim, müasir Azərbaycan peşəkar musiqi sənətinin və milli operasının banisi, Azərbaycan Respublikası himninin bəstəkarı, müsəlman şərqində ilk operanın müəllifi Üzeyir Hacıbəyova doğma şəhəri Şuşada ucaldılmış abidə. Heykəl Şuşa şəhərinin işğalından sonra erməni vandalizminin qurbanı olmuşdur. Şəhər işğaldan azad edildikdən sonra 2021-ci ildə yenidən bərpa olunmuş, avqusun 29-da rəsmi açılışı baş tutmuşdur.

## Tarixi
1985-ci ildə Üzeyir Hacıbəylinin 100 illik yubileyi münasibətilə Şuşada bəstəkarın heykəli ucaldılmışdı. Heykəltaraş Əhməd Salikov tərəfindən hazırlanan abidə 1992-ci ildə Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı erməni vandalizminə məruz qalaraq tamamilə məhv edilib. 

Yalnız şəhər işğaldan azad edildikdən sonra heykəlin bərpa edilməsi gündəmə gəlmişdir.

## Bərpa edilməsi

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq bəstəkarın yeni heykəli hazırlanıb.

Heykəlin modeli qalmadığından yeni abidə o dövrün mətbuatında dərc olunan və arxivdə saxlanılan fotolar əsasında yaradılıb.

Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə bürüncdən hazırlanan heykəl Şuşa şəhərində öz əvvəlki yerində ucaldılıb. Abidə heykəltaraşlar Aslan Rüstəmov, Teymur Rüstəmov, Mahmud Rüstəmov tərəfindən hazırlanıb.

2021-ci il avqustun 29-da Şuşa şəhərində Üzeyir Hacıbəylinin yeni heykəlinin açılışı olub. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci vitse prezident Mehriban Əliyeva heykəlin üzərindəki örtüyü götürərək heykəlin açılışını ediblər.

## İstinadlar
Qasım bəy Zakirin qəbirüstü abidəsi

**Qasım bəy Zakirin qəbirüstü abidəsi** — 1984-cü ildə Şuşada Mirzə Həsən qəbiristanlığında mütəfəkkir Qasım bəy Zakirin qəbirüstündə ucaldılmış abidə. Abidə Şuşa şəhəri işğal edilən zaman erməni vandalizminin qurbanı olmuşdur.

## Tarixi
Görkəmli şair Qasım bəy Zakirin anadan olmasının 200 illiyi ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin xüsusi qərarına əsasən 1984-cü ildə Şuşada Mirzə Həsən qəbiristanlığında onun qəbirüstündə abidə ucaldılmışdır. Əvvəllər şairin qəbirinin üzərində türbə olmuş sonra isə qəbirüstü abidəsi qoyulmuşdur.

Qasım bəy Zakirin qəbirüstü abidəsinin müəllifi Əməkdar rəssam, heykəltaraş, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü Namiq Dadaşov olmuşdur.

Qasım bəy Zakirin qəbirüstü abidəsi kiçik bir təpə üstündə - Cavanşir nəslinə mənsub olan sahədədir. Qasım bəy Zakirin qəbrinin ətrafında dəfn olunmuş XIX əsrdə yaşamış tanınmış şəxslərinin də məzarları bərpa edilmiş, kiçik təpəcikdə gül-çiçək və ağaclar əkilmiş, çəmənzar salınmışdı.

Qəbirüstü abidə Şuşa şəhəri Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edildikdən sonra dağıdılmışdır. Abidə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli tarix-mədəniyyət abidəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.

## İstinadlar
2020-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

2020-ci illərdə istehsal edilmiş Azərbaycan filmlərinin siyahıları

## 2020

* Ağanatiq 2 (film, 2020)
* Daxildəki ada (film, 2020)
* Lələtəpə (film, 2020) (cizgi filmi) (TV)
* Tıq-tıq və dostları möcüzələr axtarışında (film, 2020)

## 2021

* Mübariz İbrahimov (film, 2021) (animasiya filmi)
* Tıq-tıqla möcüzələr axtarışında - Qobustan (film, 2021)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Artilleriya (film, 2021)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Dəniz pişikləri (film, 2021)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Dövlət Sərhəd Xidməti (film, 2021)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Hərbi Hava Qüvvələri (film, 2021)
* Görünməyən qəhrəmanlar - 27 sentyabr (film, 2021)

## 2022

* Şiraslan vəzifəyə gəlir (film, 2022)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Ağxalatlılar (film, 2022) (sənədli film)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Bizim torpaq (film, 2022) (sənədli film)
* Görünməyən qəhrəmanlar - DTX (film, 2022) (sənədli film)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Həkimin gündəliyi (film, 2022) (sənədli film)
* Görünməyən qəhrəmanlar - İstehkam (film, 2022) (sənədli film)
* Görünməyən qəhrəmanlar - Şərəf yolu (film, 2022) (sənədli film)
* Həyat, deyəsən, gözəldir (film, 2022)

## 2023
* Çılğın sinif
* Əqrəb mövsümü
* Körpünün o tayı
* Pərdəarxası / "Mən burada tək olmuşam"
* Şeyx Sənan

## Həmçinin bax

* 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
2021-ci ilin Azərbaycan filmləri

## Siyahı

* Məryəm (film, 2021)
* Haqq aşığı (film, 2021)
* Həyat, deyəsən, gözəldir (film, 2021) (“Fəryad II”)
* Mərmər soyuğu (film, 2021)
* Görünməyən qəhrəmanlar (film, 2021)
* Köşk (film, 2021)
* Xosrov və Şirin (film, 2021)
* Fulya (film, 2021)
* Bizim kino (kinojurnal)
* Biz (film, 2021)
* Şuşa, sən azadsan! (film, 2021)
* O, Xarqo idi (film, 2021) 
* Mən neft tapdım. Salmanov (film, 2021)
* Zəhər tuluğu (film, 2021)

## Həmçinin bax

* IV “Animafilm” Beynəlxalq Animasiya Festivalı
* 12-ci Bakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı
* “Dədə Qorqud” (“Korkut Ata”) Türk Dünyası Beynəlxalq Film Festivalı
* 2020-ci ilin Azərbaycan filmləri
* 2022-ci ilin Azərbaycan filmləri

## İstinadlar

## Mənbə

* Ötən il kinomuz üçün məhsuldar olub

## Xarici keçidlər
Radiofizika

**Radiofizika** — geniş mənada rəqsi-dalğavari proseslərin, dar mənada radio diapazonundakı elektromaqnit dalğalarının tədqiqi ilə məşğul olan elm. Tarixən radiofizikanın əsas tədqiqat predmeti radiodalğalar, onların şüalanması və qəbulu, müxtəlif mühitlərdə yayılması, cisimlərlə qarşılıqlı təsiri və udulması olmuşdur. Lakin sonralar radiofizikanın üsulları fizikanın digər sahələrinə: optika, akustika, mikrodalğalı elektronika, yarımkeçiricilər elektronikasına ötürüldü. Hal-hazırda dalğaların yayılmasının ümumi nəzəriyyəsi yaradılmış, fəza və zaman dispersiyası olan qeyri-xətti və qeyri-taraz mühitlər üçün dalğa tənliklərinin həlli üsulları işlənmişdir.

## Praktik əhəmiyyəti
Radiofizika öz əhəmiyyətli tətbiqini radiolokasiyada tapmışdır. Obyektlərdən əks olunan radiodalğalara görə onların yerinin tapılması problemi radiofizikanın sayəsində öz həllini tapmışdır.

Radiofizika radiotexnikanı verici və qəbuledici antenalar, elektromaqnit dalğa generatorları, qəbuledicilər, gücləndiricilər, filtrlər, modulyatorlar, demodulyatorlar, radiodalğa ötürücüləri, radiolokatorlar, kvant cihazları və s. bu kimi cihazların təkmilləşdirilməsi üçün zəruri olan üsullarla təmin edir.

Radiofiziki üsullar radio diapazonunda kosmik tədqiqatların - başqa sözlə astrofizika üçün vacib olan radioastronomiyanın əsasını qoydu.

## Tədqiqat istiqamətləri
Fizikanın bu bölməsinin fənlərarası əlaqəsinə görə tədqiqat istiqamətləri bir çox cəhətdən digər bölmələrin tədqiqat istiqamətləri ilə kəsişir.

Həll ediləcək vəzifələrə görə radiofizikanı bir neçə alt bölməyə ayırmaq olar:

* Klassik radiofizika
* Kvant radiofizikası
* Statistik radiofizika

### Klassik radiofizika
Klassik radiofizika çərçivəsində tədqiqatlar aşağıdakı istiqamətlərdə aparılır:

* Radiodalğaların şüalanması və yayılması.
* Yerin və ionosferin elektromaqnit xassələri.
* Hərəkətli və qeyri-stasionar mühitlərin elektrodinamikası.
* Radioastronomiya.
* Qeyri-xətti akustika.
* Seysmoakustika.

* Elektrohidrodinamika

### Kvant radiofizikası
Kvant radiofizikası maddələrin kvant xassələrini nəzərə alaraq dalğa xassələrini öyrənir. Bu alt bölmədə aşağıdakı sahələri ayırd etmək olar:

* Lazerlərin fizikası.
* Qeyri-xətti optika.
* Lifli optik sistemlər.

### Statistik Radiofizika
Statistik radiofizika çərçivəsində təsadüfi qeyri-bircins mühitlərdə dalğaların yayılması problemlərinə baxılır. Bu bölmə real mühitlərdə siqnalların ötürülməsi üçün xeyli tətbiqə malikdir. Tədqiqat sahələrinə aiddir:

* Radiolokasiya məsələləri.
* Material səthlərinin diaqnostikası.
* Okeanda akustik siqnalların ötürülməsi.
* Plazmaların diaqnostikası.
* Canlı bioloji toxumaların diaqnostikası.
* Atmosferin monitorinqi.

## Həmçinin baxın

* Elektrodinamika
* Radiotexnika
* Kvant elektronikası

## Ədəbiyyat

* Davudov B., Daşdəmirov K. Radiofizika. Dərs vəsaiti, Bakı: «Bakı Universiteti» nəşriyyatı, 2008, 392 səh.
* A. М. Пашаев, А.Р. Гасанов. Антенны и распространение радиоволн. Баку: НАА. 2007.-135 с.
* Левичев В.Г. Радиопередающие и радиоприемные устройства. М.: Воениздат, 3-е, переработ. и дополн. 1974.-510 с.
Ümmü Ruman

**Ümmü Ruman bint Amir ibn Uveymir ibn Əbdişəms əl-Kinaniyyə**  (; ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabələrindən biri, Əbu Bəkrin həyat yoldaşı, Aişənin anasıdır. Qureyş qəbiləsindəndir.

## Bioqrafiyası
Adının Zeynəb olduğu rəvayət edilsə də, künyəsi ilə tanındığı üçün adı unutulmuşdur. O, Kinanə qəbiləsinin əl-Haris qolunun Duhman nəslindən olan Amir ibn Uveymirin qızı idi. O, Əzd qəbiləsindən olan əl-Haris ibn Səhbarə ilə evlənir və onların Tufeyl adlı bir oğlu doğulur.

Ailə əs-Saradan Məkkəyə köçür və burada əl-Haris Əbu Bəkrlə ittifaq qurur. Bu zaman Əbu Bəkr artıq Quteylə binti Əbdüluzza ilə evli idi.

Qısa müddət sonra Ümmü Ruman dul və dəstəksiz qalır. Əbu Bəkr onunla evlənir və onların iki övladı olur: Əbdürrəhman və Aişə.

Ümmü Ruman 622-ci ildə Aişə, Əsma və Abdullahın müşayiəti ilə Mədinəyə hicrət edir.

İbn Səd Ümmü Rumanın 628-ci ilin aprel-may ayında Mədinədə vəfat etdiyini iddia edir. İbn Həcər əl-Əsqəlani onun 630-cu ildə vəfat etdiyinə inanırdı. Onun cənazəsi qəbrə qoyulan zaman Məhəmməd peyğəmbər belə demişdir: 

## Hədis elmindəki yeri
Ümmü Ruman Məhəmməd peyğəmbərdən bir hədis rəvayət etmişdir. Tabiindən Məsruq ibn Əcdənin ondan nəql etdiyi rəvayətinin isə mürsəl olduğu qeyd olunur.

## İstinadlar
Vayt adası (Kanada)

**Vayt adası** () — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiya
Vayt adası Foks körfəzinin cənub-qərb küncündə yerləşir. Ada Melvill yarımadasının cənubunda, Sauthempton adasının şimalında və Vansittart adasının qərbində yerləşir. Adanın sahəsi 789 km², sahil xəttinin uzunluğu 188 km-dir. Ada Kanadanın coğrafi mərkəzindən 821 km şimal-şərqdə və Ottavadan 2338 km şimalda yerləşir.

Vayt adasının maksimal uzunluğu (şimal-qərbdən cənub-şərqə) 55 km, maksimum eni (şərqdən qərbə) 20 km-dir. Adanın qərb hissəsinin relyefi şərqdə təpəli dağlıq əraziyə çevrilən sahil ovalığı qurşağıdır, mahiyyətcə Sauthempton adasının şimal sahili boyunca uzanan alçaq Porsild dağlarının davamıdır. Vayt adasının şərq və şimal sahillərində çoxlu sayda kiçik adalar və adacıqlar vardır. Adanın səthi boyunca çoxsaylı göllər səpələnmişdir, ən böyüyü 17 km-ə qədər uzanır.

## İstinadlar
Ann İdalqo

**Ann Hidalqo** (; ) — Fransa siyasətçisi, Paris meri (2014-cü ildən). Paris şəhəri tarixində ilk qadın mer.

## İstinadlar
Tofiq Əhmədov (nazir)

**Tofiq Cahangir oğlu Əhmədov** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR kənd tikintisi naziri (1966–1971), Azərbaycan SSR Dövlət Tikinti və Arxitektura İşləri Komitəsinin sədri (1960–1962).

## Həyatı
Tofiq Əhmədov 1926-cı il mayın 22-də Bakı şəhərində (başqa mənbəyə əsasən 1924-cü ildə hazırkı Salyan rayonunda) qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1948-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutununun arxitektura-inşaat fakültəsini bitirmişdir. Elə həmin ildən Daşkəsən mədən tikintisi trestində usta, tikinti sahəsinin rəisi, mühəndis, baş mühəndis, trestin müdiri olmuşdur.

Tofiq Əhmədov 1958–1960-cı illərdə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasın Tikinti İdarəsinin baş mühəndisi, idarə rəisinin müavini vəzifələrində işləmişdir. 1960–1962-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Dövlət Tikinti və Arxitektura İşləri Komitəsinin sədri, 1962-ci ildən isə Azərbaycan SSR tikinti nazirinin birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1965–1971-ci ildə Azərbaycan SSR kənd tikintisi naziri, sonra isə Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsi sədrinin müavini olmuşdur. Həyatının son 15 ilində Azərbaycan SSR Tikinti Nazirliyinin "Üzvitextikinti" trestinin, Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Nazirliyinin "Azərkommuntəmirtikinti" trestinin müdiri vəzifələrində işləmiş, Bakı Şəhər XDS İcraiyyə Komitəsinin Bakı şəhər plan komissiyası sədrinin müavini olmuşdur.

Tofiq Əhmədov 1954-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. O, Azərbaycan Kommunist Partiyasının 25-ci qurultayında Mərkəzi Komitənin üzvü seçilmiş, 27 və 28-ci qurultaylarında Mərkəzi Komitə üzvlüyünə namizəd olmuşdur. Altıncı və yeddinci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı" və "Şərəf nişanı" ordenləri, eləcə də SSRİ medalları ilə təltif edilmişdir. 1962-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Tofiq Əhmədov 1990-cı ilin iyun ayında vəfat etmişdir. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar
Qarğalı

**Qarğalı** - İrəvan xanlığının Dərəçiçək mahalında kənd adı. XIX əsrin ortalarından sonra adı çəkilmir. 

## Toponimi
Toponimin mənşəyi barədə iki fikir ola bilər: 
#Karqa tayfasının adını əks etdirir. 
#Toponim türk dillərində karqa "üst-üstə düşmüş buzlaq daşları" sözündəndir. XIX əsrdə Qars əyalətinin Qars dairəsində Qarqaluq kənd xarabalığı, Zaqatala rayonundanunda Qarqalı dağı, Naxçıvanda Qarqalıq kəndi, Qazaxıstanda Karqalı  toponimləri ilə mənşəcə  eynidir.

## İstinadlar
Qələvi

**Qələvilər** — suda yaxşı həll olan əsaslara deyilir.

Qələvilərə LiOH, NaOH, KOH, RbOH, CsOH, Ca(OH)2, Sr(OH)2, Ba(OH)2 əsasları aiddir.

Digər əsaslar isə ya suda az həll olur, ya da ümumiyyətlə həll olmur: məsələn, Zn(OH)2, Fe(OH)2, Cr(OH)2 və s.

## Alınma üsulları
1) Aktiv metalların (Li, Na, K, Rb, Cs, Ca, Sr, Ba) su (H2O) ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində əvəzetmə reaksiyası baş verir və qələvilər alınır:

2Li + 2H2O -> 2LiOH + H2

2) Qələvi və qələvi-torpaq metalların hidridləri su ilə reaksiyaya girərək qələvi əmələ gətirir:

KH + H2O -> KOH + H2

## Qələvilərin adlandırılması
Adlandırılarkən əvvəlcə sabit valentli metalın adı, sonra isə "hidroksid" sözü işlənilir.
Məmmədəli Abbasov (nazir)

**Məmmədəli Məmməd oğlu Abbasov** () — Azərbaycan inşaatçı-mühəndisi və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR tikinti naziri (1962–1967) və Azərbaycan SSR sənaye tikintisi naziri (1967–1969).

## Həyatı
Məmmədəli Məmməd oğlu Abbasov 7 yanvar 1907-ci ildə Orconikidze (hazırkı Vladiqafqaz) şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Naxçıvandandır. 1924–1929-cu ildə Leninqrad Dəmiryol İnstitutunun dəmiryol-inşaat fakültəsində təhsil almışdır.

Məmmədəli Abbasov 1930–1931-ci illərdə Bakı və Kirovabad şəhərlərində Azərbaycan Baş Su Qurğuları Tikintisi İdarəsinin baş sahə mühəndisi olmuşdur. 1932–1934-cü illərdə Sovet Ordusunda xidmət etmiş, 1935–1945-ci illərdə Bakı şəhərinin müxtəlif tikinti təşkilatlarında mühəndis işləmişdir. O, burada yol mühəndisi, yerli yollar inspektoru, sahə rəisi, sonra isə Bakı tikinti trestinin baş mühəndisinin müavini vəzifəsində çalışmışdır.

1937-ci ildə Azərbaycanın həmin dövrdəki ən böyük istilik elektrik stansiyası olan Sumqayıt İES-in tikintisinə başlanılarkən Məmmədəli Abbasov tikinti işlərinin baş mühəndisi təyin edilmişdir. Böyük Vətən müharibəsi illərində "Azərneft" neft kombinatı sistemində bir sıra məsul vəzifələrdə işləmişdir. 1946-cı ildən 1950-ci ilədək SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyində Əsaslı Tikinti İdarəsinin rəisi və baş idarənin rəisi olmuşdur. 1951-ci ildən Azərbaycan Dəniz Neft Birliyi rəisinin müavini, 1957-ci ildən isə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının əsaslı tikinti şöbəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1962-ci ildən Azərbaycan SSR tikinti naziri olmuşdur.

Məmmədəli Abbasov 1964–1966-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd, 1966-cı ildən isə üzvü olmuşdur. Dörd çağırış (2-ci, 5–7-ci) Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı", "Şərəf nişanı" və medallarla təltif edilmişdir.

Məmmədəli Abbasov 2000-ci il noyabrın 22-də Bakıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Qotur bulağı (Şuşa)

**Qotur bulağı** — Şuşa rayonu ərazisində məşhur bulaqlardan və tarixi yerlərdən biri.
## Ümumi məlumat
Bulaqlar artıq formalaşmış şəhər meydanlarında tikilirdi və bəzi hallarda onlar ümumiyyətlə məhəllə meydanları ansambllarının tərkibinə daxil edilmirdilər, lakin ən izdihamlı ayrı-ayrı küçələrdə və yol ayrıclarında salınaraq, onlara müəyyən şəhərsalma ifadəliliyi verdilər.Bulaqların belə yerləşdirilməsini də sırf mühəndislik və santexnika mülahizələri ilə izah edilir ki, görünür, onların yerini qravitasiya su təchizatı müəyyən edib. Şuşa bulaqlarının əksəriyyəti kifayət qədər yığcam, ölçüləri kiçik, adətən kubik formada, plastik dizaynlı fasad arxitekturasına malikdir.

Şuşa bulaqları eyni üslubda hazırlanmış kiçik formalı memarlıq kimi şəhərin küçə və meydanlarının ansambllarını əhəmiyyətli dərəcədə tamamlayır və bəzəyir, ümumşəhər ansamblının üslub vəhdətinə gözəllik verir.

Qotur bulağı Şuşa həbsxanasından aşağıda Daşaltı çayının kənarında yerləşir. Qotur bulağı sal bir qayanı yararaq dörd metr hündürlükdən əlvan çınqıllığın içinə tökülür, gümüş cığır kimi qıvrıla-qıvrıla axıb gedən bulaqdır. Yay aylarında Şuşaya istirahətə gələn insanlar bulağın suyundan içir,yaxınlığındakı bağın tut ağacları altında zərif kaşan xalçaları salır, məxmər döşəkçələr, ipək yastıqlar, mütəkkələr düzüb istirahət edirdilər.

## Tarixi
Bulağın suyu ilin 6 ayında gəlir, 6 ayında isə quruyurdu. İlin bütün fəsillərində soyuq və duru olan bulağın suyunun müalicəvi əhəmiyyəti var. Tərkibi minerallarla zəngin olan Qotur bulağın suyu bədəndəki qoturu, dəmrovu, ləkələri müxtəlif yaraları sağaldır, duzlaşmanı aradan qaldırır. Tərkibində çoxlu təbii minerallar var. Qotur xəstəliyinin dərmanı olduğuna görə ona bu ad verilib. Qoturluq xəstəliyinə tutulanlar bulaqda 2-3 dəfə çimdikdən sonra tamamilə sağalardılar. 

Dəri xəstəlikləri olanlar Qotur bulaqda şəfa tapırdı. Bulağın suyu payız fəslinin əvvəllərində və qış aylarında quruyur. Bu isə təbiətin hələ təbiətin mənası hələ müəyyən edilməmiş möcüzələrindəndir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hər daş-qayası ilə abidə olan qala-şəhər
Ağarza Qafarov

**Ağarza Nurməmməd oğlu Qafarov** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR ticarət naziri (1963–1968).

## Həyatı
Ağarza Qafarov 1920-ci ildə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir.

1939–1944-cü illərdə Sovet Ordusunda xidmət edən Ağarza Qafarov Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. 1944–1949-cu illərdə rəhbər komsomol işində, 1949–1954-cü illərdə Azərbaycan SSR Ehtiyat Əmək Qüvvələri İdarəsi rəisinin müavini, Kinolaşdırma İdarəsinin rəisi işləmişdir. 1954-cü ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri, 1959–1963-cü illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin (KP MK) işlər müdiri olmuşdur. 1963–1968-ci illərdə Azərbaycan SSR ticarət naziri, 1968-ci ilin iyunundan isə Azərbaycan SSR neftçıxarma sənayesi nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Ağarza Qafarov 1955–1957-ci illərdə Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsi bürosunun üzvü, 1958–1959-cu illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü, 1960–1963-cü illərdə Mərkəzi Komitə üzvlüyünə namizəd, 1964-cü ildən isə Mərkəzi Komitənin üzvü olmuşdur. 7-ci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qotuz

**Qotuz** - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı. 1949-cu ildə əhalisi Azərbaycana köçürüldükdən sonra kənd dağılmışdır. 1577-ci ildə Şah II Ismayılın fərmanında Çuxur Sə'd mahalında Kutuzvəng kəndinin adı qeyd olunur . Qotuz dağının adındandır. 

## Toponimi
Qotuz dağı. XIX əsrdə Qars əyalətinin Ərdəhan dairəsində Qotuz - Köy kənd xarabalığının adı ilə mə'naca eynidir. Türk dillərində kut, qut qışlaqda "düşərgə", "dayanacaq", "qutan" sözündən və yunanca "us" şəkilçisindən ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qotuz dağı
Luara vadisi

**Luara vadisi** () Fransada Luara çayının orta hissəsində 280 kilometr uzunluğunda vadidir. 800 km² ərazini əhatə edir. Çayın sahillərindəki üzüm bağları və albalı, ənginar və qulançar tarlalarına görə Fransanın beşiyi və Fransanın bağı adlandırılır. Tarixi şəhərləri, memarlığı və şərabı ilə tanınan vadidəki ilk məskunlaşma nümunələrinin Orta paleolit ​​dövrünə aid olduğu düşünülür. 2000-ci ildə YUNESKO-nun qəbul etdiyi qərarla vadi Dünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Ağa Bəşirzadə

**Ağa Bəşir oğlu Bəşirzadə** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR ticarət naziri (1968–1974).

## Həyatı
Ağa Bəşirzadə 1914-cü ildə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu və Sov. İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.

1933–1941-ci illərdə boru-prokat zavodunda elektrik texniki, mühəndis işləyən Ağa Bəşirzadə 1941–1943-cü illərdə Sovet Ordusunda xidmət etmiş, Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. 1943-cü ildən Türkmənistan SSR və Azərbaycan SSR daxili işlər nazirliklərində işləmiş, 1949-cu ildən Bakı Şəhər Komsomol Komitəsinin katibi, 1951-ci ildən isə Bakı metro tikintisində ÜİK(b)P MK-nın partiya təşkilatçısı olmuşdur. 1951–1965-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Kəşfiyyatı İnstitutu direktorunun müavini, SSRİ Tikinti Bankı respublika kontoru müdirinin müavini Bakı Maliyyə Şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir.

Ağa Bəşirzadə 1965-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti ticarət şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışmış, 1968-ci ildən 1974-cü ilə qədər Azərbaycan SSR ticarət naziri, 1974-cü ildən 1986-cı ilə qədər isə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında SSRİ Xarici Ticarət Nazirliyinin müvəkkil idarəsinin sədri olmuşdur. O, 1940-cı ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinə (8-ci çağırış) deputat seçilmişdir.

Ağa Bəşirzadə 1986-cı ilin noyabr ayında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Kim Mi-Su

**Kim Mi-soo** () — Cənubi Koreyalı aktrisa və model.

## Karyera
O, "Lipstick Revolution" və "Kyungmi's World" filmlərindəki işi ilə tanınırdı.O, həmçinin "Hi Bye, Mama!" dramında göründü.Kim bu yaxınlarda JTBC-nin "Snowdrop" (2021–22) filmində tələbə Conmin () obrazı ilə diqqət çəkib.

## Ölümü
5 yanvar 2022-ci ildə Kim Mi-su naməlum səbəblərdən 29 yaşında öldü.Mi-Sunun ölümü onun ikinci dərəcəli personajı canlandırdığı JTBC-nin "Snowdrop" adlı romantik dramı ilə üst-üstə düşdü. Mi-Sunun ölümündən əvvəl 16 epizoddan yeddisi yayımlanmışdı və "Snowdrop" əvvəlcədən hazırlanmış serial olduğundan çəkilişlər başa çatmışdı.
Ölümündən əvvəl Mi-Su "Disney+"-un "Kiss Six Sense" dramında çəkilişlərə başlayıb. "Kiss Six Sense" filmi Kim Mi-sunun qəfil ölümünə görə planlaşdırılan çəkilişləri ləğv etdi.

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya serialları

### Veb seriallar

## İstinadlar
Hüzeyfə ibn əl-Yəman

**Hüzeyfə ibn əl-Yəman** () — Müsəlmanların sonuncu peyğəmbəri Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri. 
## Bioqrafiyası
Hüzeyfə ibn əl-Yəman Mədinədə anadan olmuşdur. O, əslən Məkkəli, atası isə Məkkənin Bəni Abs qəbiləsindən idi. Ata bir nəfəri öldürdüyü üçün Məkkədən Mədinəyə qaçmalı olur. Məhəmmədin peyğəmbərliyi başlayandan bir müddət sonra İslamı qəbul etmək üçün Məkkəyə gəlir.

Hüzeyfə Mədinədə böyümüş və Məhəmməd peyğəmbəri görmək üçün xüsusi olaraq Məkkəyə getmişdi, üstəlik onunla görüşmüşdü. Müsəlmanlar Mədinəyə köçdükdən sonra Hüzeyfə Peyğəmbərdən ayrılmır və daim onunla birlikdə olmağa çalışır. Hüzeyfə müsəlman dövlətinin möhkəmləndirilməsində fəal iştirak etmiş, Bədr döyüşündən başqa bütün döyüşlərdə iştirak etmişdir. Uhud döyüşündə Hüzeyfənin atası təsadüfən onu düşmən zənn edən müsəlmanların qılıncları ilə öldürüldü. Məhəmməd peyğəmbər Hüzeyfənin atasının vəfatından xəbər tutaraq ona fidyə verməyi əmr etmək istədi, lakin Hüzeyfə ondan imtina etdi.

Xəlifə Əbu Bəkrin dövründə Hüzeyfə mürtədlərlə döyüşlərdə iştirak edir. O, Omana göndərilən dəstəyə komandanlıq etmişdir. Xəlifə Ömərin hakimiyyəti dövründə İraq, Həmədan və Reydə fars qüvvələrinə qarşı vuruşur. Xəlifə Osmanın dövründə Ermənistan və Azərbaycanın fəthində iştirak etmişdir.

Ermənistan və Azərbaycanın fəthində iştirak edən Hüzeyfə ibn əl-Yəman Quranın oxunması ilə bağlı münaqişənin şahidi olur. Qureyş ləhcəsində Quran nüsxələrini çoxaltmaq və xilafətin hər yerinə göndərmək üçün xəlifə Osmana müraciət edir. Hüzeyfə hədis məcmuəsində qeyd olunan yüzdən çox hədis nəql etmişdir.

Hüzeyfə həm də Peyğəmbərə və səhabələrə yaxın olan bəzi şəxslərin daxil olduğu “münafiqlər siyahısı” adlanan siyahısının qoruyucusu idi. 
## Mənbə
* 
## İstinadlar
The HU

**Hu (The HU)** Monqol xalq və metal musiqi  qrupu. Hu öz musiqi üslubunu "hunnu rok" adlandırır, onlar bu adı qədim monqol/türk imperiyası olan *[[Hun İmperiyası|Hunlar]]<nowiki/>dan ilhamlanaraq götürmüşdür.*

## Tarix
Qrupun 2018-ci ilin sonlarında YouTube-da yayımlanan iki videosu "Yuve Yuve Yu" (28 sentyabr) və "Wolf Totem" (16 noyabr) 2021-ci ilin fevralına qədər birlikdə 100 milyondan çox baxış toplamışdı.

17 may 2019-cu ildə Hu, Monqolustan Prezidenti Xaltmaaqiyn Battulqa ilə görüşdü. O, qrupu ölkənin tanıdılmasında uğurlarına görə təbrik etdi. 

Onlar 2019-cu ilin iyun və iyul aylarında on iki Avropa ölkəsində iyirmi üç konsert verdilər. Qrup 23 avqust 2019-cu ildə dördüncü sinqlı "The Great Chinggis Khaan " (Böyük Çingiz Xan) musiqi videosunu yayımladı.

## İstinadlar
Yaqub Hüseynov

**Yaqub Valeh oğlu Hüseynov** () — Azərbaycanlı sahibkar, sərmayəçi, developer və xeyriyyəçi. O, ”Bridge Group” şirkətinin təsisçisidir. Bu təsisat həm yerli, həm də beynəlxalq bazarlarda inşaat, otelçilik və restoran, logistika, mülkiyyətin idarə edilməsi və kənd təsərrüfatı kimi sahələri əhatə edən şirkətlər qrupudur.
 
Yaqub Hüseynov Bakıda anadan olub, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirib.

O, Wharton Business School-da Strateji Düşüncə və Liderlik proqramını, eləcə də Harvard Business School-da Strategiyanın həyata keçirilməsi proqramını başa vurub.

## Sahibkarlıq fəaliyyəti
Fəaliyyətini memarlıq-layihələndirmə və inşaat sahəsində başlayan Yaqub Hüseynov məqsədyönlü, yaradıcı və etibarlı peşəkar kimi nüfuz qazanıb.

Bu günə qədər bir çox beynəlxalq peşəkar assosiasiyaların mühüm və fəal üzvü kimi fəaliyyətini davam etdirməkdədir.
 
1998-ci ildə "Global Interiors Group" şirkətini təsis edib. Bu şirkət Azərbaycan bazarında qısa bir zamanda aparıcı memarlıq və tikinti şirkətlərinin siyhısında yer alıb.

2007-ci ildə Bakıda ilk kommersiya daşınmaz əmlak mərkəzlərindən biri - "Bridge Plaza" inşa edilmişdir.

Növbəti illərdə Yaqub Hüseynov restoran və otelçilik sahələrində “HomeBridge”, "Molokan INN" "Qaynana", "Jasmine", "HamamBath" SPA Sağlamlıq və istirahət mərkəzi; “Univerium” tələbə şəhərciyi; logistika sahəsində "StoreBridge" anbar kompleksi kimi iri layihələri həyəta keçirmişdir. 
O, həmçinin “SABAH” futbol klubunun direktorlar şurasının sədri və sahibidir.

2019-cu ildə biznes təsisatlarının əksəriyyəti yeni yaradılmış ‘’Bridge Group of Companies’’ şirkətlər qrupu daxilində birləşdirilib.

Yaqub Hüseynov bu şirkətdə Müşahidə Şurasının sədri vəzifəsində fəaliyyət göstərir.

## Mükafatlar

Yaqub Hüseynov Cenevrə Biznes və İdarəetmə İnstitutu tərəfindən ən yaxşı regional işəgötürən kimi tanınıb.

2011-ci ildə Cenevrədə keçirilən mərasimdə "Gold Star Quality" mükafatını alıb.

## Şəxsi həyat
Yaqub Hüseynov ailəlidir, 3 övladı var – iki oğlu və bir qızı.

(Qızı - Fidan Hüseynova — Azərbaycanlı müğənni)

## İstinadlar
Cabbar Qaryağdıoğlunun evi

**Cabbar Qaryağdıoğlunun evi** — Şuşa şəhərində XVIII əsrdə tikilmiş yaşayış binası. Seyidli məhəlləsində yerləşir. Xanəndə, bəstəkar, musiqi xadimi, Azərbaycan SSR xalq artisti (1935), Azərbaycan xanəndəlik sənətinin nümayəndələrindən biri Cabbar Qaryağdıoğlunun yaşadığı ev.

## Tarixi
Cabbar Qaryağdıoğlunun evi Şuşa şəhərində Seyidli məhəlləsində yerləşir. Bina XVIII əsrin memarlıq abidəsidir. Cabbar İsmayıl oğlu Qaryağdıoğlu (31 mart 1861, Şuşa – 20 aprel 1944, Bakı) — xanəndə, bəstəkar, musiqi xadimi, Azərbaycan SSR xalq artisti (1935) və Azərbaycan xanəndəlik sənətinin tanınmış nümayəndələrindən biridir. Cabbar Qaryağdıoğlunun evi şəhərin ən səfalı yeri olan "Cıdır düzü"nə yaxın yerləşirdi.

Yaşayış binası Şuşa şəhərinin işğalından sonra erməni terrorçuları tərəfindən dağıdılmışdır. Şəhər azad edildikdən sonra binanın xarabalıqları aşkar edilmişdir.

## Qalereya

File:Cabbar Qaryağdıoğlunun evi (1).jpg|Cabbar Qaryağdıoğlunun evinin arxadan görünüşü
File:Cabbar Qaryağdıoğlunun evi (2).jpg|Cabbar Qaryağdıoğlunun evinin yandan görünüşü
File:Cabbar Qaryağdıoğlunun evi (3).jpg|Cabbar Qaryağdıoğlunun evinin ümumi görünüşü
File:Cabbar Qaryağdıoğlunun evi (4).jpg|Cabbar Qaryağdıoğlunun evinin qarşıdan görünüşü
File:Cabbar Qaryağdıoğlunun evi (5).jpg|Cabbar Qaryağdıoğlunun evinin qarşısındakı küçə


## İstinadlar
Bülbülün büstü

**Bülbülün bürünc büstü** — Şuşa şəhərində ucaldılmış bürünc büst. Abidə ermənilər tərəfindən gülləylə deşik-deşik edilmiş, dəmir tullantısı kimi Gürcüstana satılmışdır. 1992-ci ildə Şuşanın işğalından sonra büst (Natəvan və Üzeyir Hacıbəyovun büstləri ilə birlikdə) Gürcüstan ərazisinə çıxarılır ki, orada metal kimi satılsın. Sonralar bu büstlər Azərbaycan hakimiyyəti tərəfindən alınır. Namiq Dadaşov Xurşidbanu Natəvana qoyulan, sonradan ermənilər tərəfindən gülləbaran edilən, hazırda isə Ramiz Mustafayev adına Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin həyətində saxlanılan heykəllərinin də müəllifi məhz odur.

Böyük nəğməkarımız Bülbülün, eləcə də dahi sənətkarlarımız Üzeyir Hacıbəyov və Natəvanın erməni vəhşiləri tərəfindən güllələnmiş heykəlləri ölməz Bülbülün ləyaqətli oğlu Polad Bülbüloğlunun səyləri nəticəsində Bakıya gətirilib.

Bu büst ilə bağlı Azərbaycanın Rusiyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Polad Bülbüloğlu aşağıdakıları deyir:
 
## İstinadlar
Studio mənzil

**Studio mənzil** adətən bir otaqlı kiçik mənzildir. Belə tipli mənzilin içində daxili ara divarlar yoxdur və mətbəx, qonaq və yataq otağları bir sahədə yerləşdirir. 20-ci əsrin əvvəllərində studio mənzillər azsaylı mebel ilə və bəzən binalarda ortaq vanna otağı olan kiçik yaşayış yerlər idi.

Bu günlərdə studio mənzillər daşınmaz əmlakın müxtəlif seqmentlərində təmsil olunur. Kiçik ölçülü mənzillər ekonom sinifə daxildir. Lüks binalarda isə böyük studio mənzillər də təklif olunur.

## Müxtəlif ölkələr

### Argentina
Argentinada bir otaqlı mənzili “monoambiente” adlanır (ispan dilində “mono” bir, “ambiente” isə otaqdır).

### Avstriya, Almaniya
Almaniyada bir otaqlı mənzili ənənəvi olaraq “Garçonnière” (fransız dilində “garçon” sözünün mənası oğlan, gənc və ya bakalavr-dır) və ya “Einzimmerwohnung” (“Ein” bir, “Zimmer” otaq, “Wohnung” isə mənzil deməkdir) adlanır.

### Honq Konq
Honq-Konqda studio mənzili təxminən 10 kvadrat metr sahəsi və əlavə vanna otağı və mətbəx daxili olan bir mini-mənzildir. Yaşayış sahəsinin minimum ölçüsü bir avtomobil parkının ölçüsüdür.

### Kanada
Kanadada studio mənzili “bachelor” (subay adamın mənzili) adlanır.

### Portuqaliya
Portuqaliyada studio mənzillər T0 (T-Zero) ilə təyin olunur, 0 rəqəmi mənzildə müstəqil yataq otağının olmadığını bildirir.

### İsveç
İsveçdə studio mənzillərinə “etta” (vahid mənasında) deyilir. Onların sahəsi adətən 20-40 m² arasındadır.

### ABŞ
ABŞ-da studio mənzillərin orta ölçüsü 46–56 m² arasınadır.

### Yaponiya
Yaponiyada təxminən 10 m² sahəsi olan studio mənzilləri “wan rūmu manshon” (bir otaqlı xudmani ev) adlanır.

## İstinadlar
Hind binti Utba

**Hind binti Utba** (; ) — Məkkənin ən nəcib və nüfuzlu qadınlarından biri, Qureyş lideri Əbu Süfyanın həyat yoldaşı və ilk Əməvi xəlifəsi Müaviyənin anası.  
## Bioqrafiya
Onun tam adı Hind binti Utba ibn Rəbiə ibn Abd-Şəms əl-Qureyşidir. Onun atasının adı Utbə ibn Rəbiə idi. Hind müdrik, təşəbbüskar və məqsədyönlü qadın idi. O, natiqlik qabiliyyətinə malik olub, şeir yazırdı. Cəsur, alicənab və məğrur qadın olması ilə bilinirdi. Atası onu əl-Fakih ibn əl-Muqirə əl-Məhzumi ilə evləndirdi və ondan Əbanı adlı oğul doğdu.

O, üçüncü əri Əbu Süfyan ibn Hərblə birlikdə uzun müddət Məhəmməd peyğəmbər və digər müsəlmanlarla ixtilafda idi. Onun qardaşı əl-Valid əmisi Şeybə Peyğəmbərin əmisi Həmzə tərəfindən Bədr döyüşündə öldürülür. Bu səbəbdən o, qisas susuzluğu ilə alovlanır və müsəlmanlara qarşı hərbi kampaniyanın fəal iştirakçısına çevrilir. Məkkəlilərin qələbəsi ilə başa çatan Uhud döyüşündə əri məkkəlilərin ordusuna komandanlıq etmiş və Hind onları döyüşə təşviq etmişdir. Döyüşdən əvvəl Hind Vəhşi ibn Hərbi Həmzəni öldürməyə təhrik edir və onu öldürəcəyi təqdirdə ona azadlıq vəd edir. Vəhşi Həmzəni öldürdükdən sonra dərhal Hində xəbər verir. Döyüş meydanına gələndə o, Həmzənin qarnını yarıb, ciyərini qoparıb çeynəsə də, ürəyi bulanaraq tüpürür. 
Müsəlmanlar Məkkəni fəth etdikdən sonra Hind Məhəmməd peyğəmbərin yanına gəlib İslamı qəbul etdi. Məhəmməd peyğəmbər qiyabi ölümə məhkum edilməsinə baxmayaraq, onu bağışlamışdır. Bundan sonra edama məhkum edilmiş müsəlmanların digər keçmiş düşmənləri də İslamı qəbul etdilər. Hind Peyğəmbərlə görüşdükdən sonra evindəki bütün bütpərəst heykəlləri məhv etdi. Sonralar Hind müsəlman cəmiyyətinin ictimai həyatında iştirak etdi. Müsəlman əsgərlərinin mənəviyyatını yüksəltmək üçün tez-tez müxtəlif cəbhələrə gedirdi, o cümlədən 634-cü ildə Yərmuq döyüşündə iştirak etmişdi. Yərmuq döyüşündə o, şücaətlə vuruşaraq müsəlmanları ruhlandırmışdı: “Ey müsəlmanlar, qılınclarınızla onlardan üstün olun!”.

İslam ənənəsinə görə, Hind İslamı qəbul etdikdən sonra dindar müsəlman olur. 635-ci ildə vəfat edir. 
## İstinadlar