open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əli Rza Paşa

**Əli Rza Paşa** (d. 1860 - ö. 31 oktyabr 1932) — VI Mehmed Vahidəddinin səltənətində 4 ay 28 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı
Əli Rıza Paşa və ya Düzdaban Əli Rıza Paşa (1860 - 31 oktyabr 1932)), Osmanlı İmperatorluğunun son illərində Əyan Məclisinin üzvü, Hərbi Nazir və Donanma Naziri və 4 oktyabr 1919 - 2 mart 1920 tarixlərində VI Mehmedin dövründə və İstanbulun işğalı altında olduğu zamanlar sədrəzəm vəzifəsində çalışmış dövlət xadimi, Osmanlı müşiri.

1860-cı ildə İstanbulda anadan olub. 
Jandarm mayoru Tahir Əfəndinin oğludur. 
1886-cı ildə Hərbi Akademiyanı ( Mekteb-i Harbiye) bitirib.
1897-ci il Osmanlı-Yunan müharibəsi zamanı Hərbi Əməliyyatlar İdarəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.
O, 1903-cü ildə Monastır valisi vəzifəsində çalışarkən, Monastırdakı rus konsulunun qətlinə görə məsuliyyət daşıdığı üçün Rusiyanın təkidi ilə Tripoliyə sürgün edilib.

14 avqust 1908-ci ildə Hərbi Nazir oldu, lakin 41 gün sonra İttihat və Tərəqqi Partiyasının etirazı ilə vəzifəsindən azad edildi.
O, 1909 və 1918-ci illərdə iki dəfə Hərbi Dəniz Qüvvələri naziri olub. 
1912-1913-cü illər arasında Balkan müharibəsində Qərb Ordusunun Baş Komandanı vəzifəsində çalışıb.
Daha sonra İstanbulun işğal olunduğu illərdə 2 oktyabr 1919-cu il - 3 mart 1920-ci il tarixləri arasında baş vəzir (sədrəzəm) vəzifəsində çalışıb.
Anadoluda inkişaf edən Qüvayi-milliyə üzvləri ilə anlaşmanın qaçılmaz olduğunu görüb, nümayəndə heyəti ilə əlaqə qurdu və Saleh Paşanı Mustafa Kamal Paşa ilə görüşmək üçün Amasiyaya göndərdi və razılaşma yolları axtardı.
O, formalaşdıracağı kabinetdə nümayəndə heyətinin (Heyeti Temsiliye) müraciətlərinə baxacağına söz verib.
Lakin o, "Kuvâ-yi Milliye"ni hakimiyyəti ələ keçirməyə və "Heyeti Temsiliye"ni ləğv etməyə cəhd etdi.
1920-ci ildə Müttəfiq dövlətlərin təzyiqi ilə istefa verməli oldu.
O, 1922-ci ildə Osmanlının sonuncu kabinetində ictimai işlər və daxili işlər naziri olub.

31 oktyabr 1932-ci ildə İstanbulda Erenköydə vəfat etmiş və İçerenköy qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Mənbə

* http://www.islamansiklopedisi.info/index.php?klme=Ali+R%C4%B1za+Pa%C5%9Fa
* http://www.tarihtoplulugu.com/forums/4704-post1.html

## İstinadlar
Məclisi-Məbusan

**Məclis-i Məbusan** (Osmanlı türkcəsi: مجلس مبعوثان) — Osmanlı imperiyasında 23 dekabr 1876 tarixli konstitusiyaya görə qurulmuş, birinci və ikinci məşrutiyyət dövrlərində fəaliyyət göstərmiş qanunvericilik orqanıdır. Padşah tərəfindən təyin edilən Soylular məclisi (ayan məclisi) və ümumi parlamentdən (məclis-i ümumi) ibarətdir.

Məclis-i Məbusan 7 dönəm fəaliyyət göstərdi:

# 31 mart 1877–28 iyun 1877 tarixlərində
# 13 dekabr 1877–14 fevral 1878 tarixlərində
# 4 dekabr 1908–18 yanvar 1912 tarixlərində
# 18 aprel 1912–5 avqust 1912 tarixlərində
# 1914–21 dekabr 1918 tarixlərində
# 12 yanvar 1920–11 aprel 1920 tarixlərində

23 aprel 1920 tarixində isə Ankarada Böyük Millət Məclisi fəaliyyətə başladı.

## Mənbə
* Myron Weiner; Ergun Özbudun (1987). *[https://books.google.com/books?id=x6RgvJ1ni3wC&pg=PA333 Competitive Elections in Developing Countries]*. Duke University Press. p. 333. ISBN 0-8223-0766-9
* Rainer Grote; Tilmann Röder (16 February 2012). *[https://books.google.com/books?id=MO5MAgAAQBAJ&pg=PA329 Constitutionalism in Islamic Countries: Between Upheaval and Continuity]*. Oxford University Press. pp. 328–330. ISBN 978-0-19-975988-0
* Alan Palmer (19 May 2011). *[https://books.google.com/books?id=wExCJpgNlmMC&pg=PA1859 The Decline and Fall of the Ottoman Empire]*. Faber & Faber. p. 1859. ISBN 978-0-571-27908-1
* Selcuk Aksin Somel (13 February 2003). *[https://books.google.com/books?id=jGZQL41tg_oC&pg=RA1-PA225 Historical Dictionary of the Ottoman Empire]*. Scarecrow Press. p. 225. ISBN 978-0-8108-6606-5
* Cleveland, William; Burton, Martin (2013). *A History of the Modern Middle East*. Boulder, CO: Westview Press. pp. 123–124. ISBN 978-0-8133-4833-9
Hüseyn Hilmi Paşa

**Hüseyn Hilmi Paşa** () — II Əbdülhəmid və V Mehmed Rəşad səltənətlərində 2 dəfə — ümumlikdə 10 ay 6 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Mənbə
* Uzunçarşılı, İsmail H. *Kütahya Şehri*, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, s, 247, 248
* Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danișmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
* Kuneralp, Sinan (1999) ''Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839–1922) Prosopografik Rehber'', İstanbul:ISIS Press,, ISBN 9784281181
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002)
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*

## İstinadlar
İbrahim Haqqı Paşa

**İbrahim Haqqı Paşa** (d. 1863 — ö. 29 iyul 1918) — V Mehmed Rəşadın səltənətində 1 il 8 ay 18 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı. Türk arxeoloqu Halet Çambelin babasıdır.

## Həyatı

## Mənbə
* Hasan Yüksek, 19. Yüzyıl Osmanlı Tarihçiliği, ''Temmuz 2006'' 
* Mustafa Ergün, II. Meşrutiyet Devrinde Eğitim Hareketleri (1908–1914), ''Ankara, 1996'' 

## İstinadlar
Klanq adası

**Klanq adası** () — Malayziyanın Selanqor ştatı, Port-Klanq şəhərindən 2.5 km aralıda yerləşən ada. Şimal-şərqdən materikdən şimali Kelanq boğazı, Lumut adasından isə Cənubi Kelnaq adası ilə ayrılır. cənubdan Çe-Mat-Szin və Selat-Kerinq adası ilə sərhədlənir. Qərbində isə Ketam adası yerləşir.
Adada yaşayış yoxdur. Bölgədə balıqçılıq və gəmiçilik inkişaf etmişdir. Adsa bütünlüklə manqrov meşələri və bataqlıqlarla örtülüdür..

## İstinadlar
Sebatik adası

**Sebatik adası** (, )  — Kalimantan adası yaxınlığında yerləşir. İndoneziya və Malayziya adasında sərhəd bu adadan keçir.

Adanın sahəsi 452,2&nbsp;km². İki ölkə arasında dövlət sərhəddiu adanın tən ortasından keçir. Aadnın Malayziya hissəsində (Sabah ştatı) 25 000 nəfər (153&nbsp;km²), İndoneziya (Şimali Kalimantan vilayəti) — 80 000 nəfər yaşayır (299&nbsp;km²).

Ada ilə Kalimantan arasında minimal məsafə 1&nbsp;km-dir.
## İstinadlar
Sipadan adası

**Mabul adası** () — Sulavesi dənizində, Malay arxipelaqının tərkib hissəsini təşkil edən Malayziyaya məxsus ada. İnzibati cəhətdən Malayziyanın Sabah ştatı ərazisinə daxildir. Sönmüş vulkanın konusunu təşkil edir. Adanın sahəsi 0,13&nbsp;km² təşkil edir.

## Canlılar aləmi
Ada ətrafı sularda dəniz tısbağaları, müxtəlif növ balıqlar və köpək balıqlarını müşahidə etmək olar. Adanın özündə isə varanlara rast gəlinir.

## Turizm
Mabul və Kapalay adaları ilə birlikdə Malayziyanın dayvinq və snorkelinq həvəskarları üçün əlverişli bölgələrdəndir.

Sipadan bir milli parkdır. Hər gün adaya 120 nəfər turist gələ bilir. Bir günlük gediş haqqı 40 pinqitdir. (11 $).
## İstinadlar
IP standartı

**IP standartı** () — mexanik və ya elektrik cihazlarının suya, toza və ya xarici təsirlərə müqavimətini ölçmək üçün istifadə olunur. Bu reytinqlər Beynəlxalq Elektrotexniki Komissiya (IEC) tərəfindən dərc olunur. Bu kodların bir başqa məqsədi, satılan məhsul haqqında daha ətraflı məlumat verməkdir.

Rəqəmlər və şərhlər aşağıdakı cədvəldə verilmişdir. "X" heç bir qoruyan dövlət deməkdir.

Məsələn, LG K10 2017 IP58 (və ya IP 5/8) lisenziyasına malikdir. Birinci rəqəm, qatı maddələrə qarşı qorunmanın dərəcəsini göstərir və ikinci rəqəm maye kontaktdan qorunma dərəcəsini göstərir. Buna görə LG K10 2017 toza qarşı və suya batırma təsirlərinə qarşı dayanıqlıdır.

### Qatı cisimlərə qarşı dayanıqlıq

### Mayelərə qarşı dayanıqlıq
IP-dən sonra gələn ikinci rəqəm mayelərə qarşı davamlılığı göstərir.

## İstinadlar
Mehmed Kamil Paşa

**Mehmed Kamil Paşa** () — II Əbdülhəmid və V Mehmed Rəşadın səltənətində 4 dəfə — ümumilikdə 6 il 9 ay 20 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı. Oğlu Əhməd Şövkət bəy Misir xədivi II Abbas Hilmi Paşanın qızı Atiyətullah Hilmiylə evlənmişdir.

## Həyatı

## Mənbə
* Cyprus under the Turks, 1571–1878, Harry Charles Luke, Oxford University Press, 1921
* Sadrazam Kıbrıslı Kamil Paşa hakkında bazı notlar ve Kamil Paşa'nın terekesi, Mehmet Demiryürek, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi Cilt: 25 Sayı: 40, sayfa 59–105
* Kıbrıs'a yakından bakış
* Kıbrıslı Kamil Paşa (1832)-(1913), biyografi.net
* Osmanlı istihbarat teşkilatı İngiliz elçisinin ısrarıyla kuruldu
Din və məişət (jurnal)

***"Din və məişət"*** ( — *Дин вә мәгыйшәт*), daha əvvəl **"Dünya və məişət"** ( — *Дөнья вә мәгыйшәт*) — 1906–1918-ci illərdə Orenburqda tatar dilində nəşr olunmuş məcmuə (jurnal). Tatar burjuaziyasının, mürtəce və monarxist ruhanilərin fanatik qütbünün orqanı.

## Tarixi
Birinci nömrəsi 1906-cı il dekabrın 31-də "Dünya və məişət" adı altında çıxmış, sonrakı nömrələr "Din və məişət" adlandırılmışdır. 1910–1911-ci illərdə yenə "Dünya və məişət" adı ilə çıxmışdır.

## Haqqında
Naşiri Molla Vəli Hüseynov (Məhəmmədvəli Hüseynov), redaktoru müəzzin Zahidulla Xayrulin olmuşdur. Dini klerikalizm mövqeyində duran jurnal yeni və mütərəqqi ideyaların əieyhinə ardıcıl mübarizə aparırdı. Jurnal mütərəqqi tatar ziyalılarının aramsız tənqidinə hədəf olmuşdu. Din və məişətin məzmunsuzluğu "Molla Nəsrəddin" jurnalının ardıcıl tənqid hədəflərindən idi. C. Məmmədquluzadə "Qənimət" felyetonunda yazırdı: "…Orenburq tatarlarının içində qəribə şairlər törəyib. Məsələn, ayıb olmasın, "Din və məişət" jurnalının birinci nömrəsində "Səddiqül Əmini" imzası ilə bir şair yazır:

Əzimətsən, əzimətsən, əzimət,
Yaşa, ey möhtərəm, "Din və məişət".
Qənimətsən, qənimətsən, qənimət,
Yaşa, ey möhtərəm, "Din və məişət".

Pəh, pəh, pəh! Hələ bu cür şairləri görə-görə "Hophop" da, "Əbu Nəsr Şeybani" də və "Məşədi Sijimqulu" da deyirlər ki, biz də şairik".

Belə şeirləri gülünc və onların məfkurəvi istiqamətini zərərli hesab edən Cəlil Məmmədquluzadə yazırdı: "Mən qorxuram, bəzi qəlbi qara cavanlarımız inanmayalar ki, iyirminci əsrimizin içində "Din və məişət" kimi falnamələrə "Səddinqül Əmini" kimi axmaqlar… uşaq oyuncağı mədhnamələr yazalar". "Əbyat" adlı başqa bir yazıda Cəlil Məmmədquluzadə "Din və məişət"-dən imam Səid bən Şərafəddin adlı birisinin qatmaqarışıq ibarələrdən tərtib olunmuş məzmunsuz şeirini misal gətirərək yazırdı: "Başını piyləyim!.. Ay belə şair".

## Həmçinin bax
* Vakit (qəzet)
* Tərcüman (qəzet)
* Molla Nəsrəddin (jurnal)
* Arı (jurnal)

## İstinadlar

## Mənbə
* Татарская энциклопедия. В 6 т. / Гл. ред. М. Х. Хасанов, ответ. ред. Г. С. Сабирзянов. – Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2005. – Т.2: Г-Й. – 656 с.
* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008. səh. 85.
Malıbəyli hamamı

**Malıbəyli hamamı** — Malıbəyli kəndinin şimal-şərqində yaşı 300 ili çoxdan adlamış Səfəvi dövründən qalan *səkkizguşəli, çatma tağlı, iki günbəzdən və su hovuzu*ndan ibarət olan hamam tikilisidir.

Hamamın ayrıca kanalizasiya xətti, isti və soyuq suyu vardı. Bu hamam tikilisi Şərq memarlığı üslubunda inşa edilmiş, sal daşlardan - dağ və çaylaq daşlarından tikilmişdir. Qədim memarlıq sənətinin milli xüsusiyyətlərini özündə əks etdirən və qoruyub saxlayan Malıbəyli hamamından 1960-cı ilə qədər istifadədə olmuşdur. Yerli əhalinin dediklərinə görə, hamamda həftənin cümə günlərində qadınlar, qalan günlərində isə kişilər çimərdilər. Hətta, indiki Xankəndində və vaxtilə onun yaxınlığında mövcud olmuş yaşayış məntəqələrindən, eləcə də, Xanbağından və qonşu Quşçular kəndindən olan adamlar bu hamama gəlib burada çimərmişlər.

Əsl mənada gözəl istirahət guşələri olan Şuşa hamamları Azərbaycanda bu sahədə olan memarlıq ənənələri əsasmda tikilmişdi. Onların əksəriyyəti 5 hissədən - «tulanbar» adlandırılan qızdırılan yerdən, yuyunma və kisələnmə otaqlarından, ilıq su hovuzundan və daş arakəsmələrlə ayrılan soyunub-geyinmə otaqlarından ibarət olurdu.

## Həmçinin bax
* Əbdül Səməd bəy hamamı 

## İstinadlar
Şirin su hamamı

**Şirin su hamamı** — 1878–1880-ci illərdə Bazar başında Şuşanın Merdinli məhəlləsinin başlanğıcında Xurşidbanu Natəvanın Qarabağın zəngin tacirlərindən olan Hacı Rzaqulu bəy Ağakişi bəy oğlu Şəmsiyev ilə birlikdə sifarişi ilə tikilmiş hamam. Hamamın memarı Kərbəlayi Səfixan Qarabağidir. 2001-ci il avqustun ikisində Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 132 nömrəli Qərarı ilə hamam ölkə əhəmiyyətli tarixi abidə kimi qeydə alınıb. Milli memarlıq ənənələrini özündə əks etdirən hamamın birmərtəbəli binası plan kompozisiyasına görə düzbucaqlı formadadır. Hamam ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısındadır. 2001-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 132 nömrəli Qərarı ilə hamam ölkə əhəmiyyətli tarixi abidə kimi qeydə alınıb.

## Haqqında
Şuşa hamamlarından biri olan Şirin su hamamı 1878–1880-ci illərdə Xurşidbanu Natəvanın sifarişi ilə tikilib. Hamamın memarı Kərbəlayi Səfixan Qarabağidir. Hamam Natəvanın 1873-cü ildə Şuşaya çəkdirdiyi içməli su ilə işlədiyinə görə Şirin su hamamı adlandırılıb. Hamam həftənin tək günlərində kişilərə, cüt günlərində isə qadınlara xidmət edib.Hamam Şuşanın Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilməsinə qədər fəaliyyət göstərib. İşğaldan sonra binanın özü salamat qalsa da daxilində müəyyən dəyişikliklər edilib. Divardakı rəsmlər silinib daxilində hamama aid olmayan hovuz tikilib. Xan qızı saxsı borularla şəhərə su çəkdirərkən bir qol da hamam üçün ayırmışdı. Şəhərin digər hamamlarında şor sudan istifadə edildiyi halda həmin hamam şəhərə çəkilən şirin su ilə işləyirdi. Elə buna görə də Hacı Rza hamamına el arasında "Şirin su hamamı" deyilirdi. Tacirin oğlanları İsmayıl bəy və Ağakişi bəy ataları vəfat edəndən sonra da onu işlədiblər və sonralar el arasında "Ağakişi bəyin hamamı" kimi tanınıb. Böyük Vətən müharibəsi illərinədək işləyən hamam sonralar baxımsızlıq ucbatından fəaliyyətini dayandırıb. Ötən əsrin 80-ci illərinin axırlarında bərpa edilib və şəhərin işğalınadək işləyib".

## Həmçinin bax
* Malıbəyli hamamı
* Mamayı bulağı
* İsa bulağı

## Xarici keçidlər
* Şuşa şəhəri, Şirin su hamamı / Faiq Nəsibov
* 

## İstinadlar
Bülənt Əmin Yarar

**Bülənt Əmin Yarar** və ya **Bülənt Yarar**, (d. 1961, Ankara) Türkiyənin teatr, kino və televiziya aktyoru, Yazıçı,
Ssenari müəllifi. 
Arxa sıradakılar serialında, *Kamal Güngör* obrazıyla tanınır.

## Həyatı
**Bülənt Əmin Yarar** 1 yanvar, 1961-ci ildə Türkiyənin  Ankara şəhərində anadan olub.

Kiçik yaşlarından ailəsiylə birlikdə tez-tez teatr izləyirdi. Ancaq məktəbi bitirənə qədər, teatrla məşğul olmadı. Atasının skripka çalmasının da təsirilə musiqiyə marağı artdı. Memar Sinan Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Şan bölməsinə daxil oldu. Rol aldığı ilk tamaşa İstanbul Əfəndisidir.
Ətrafının təkidi ilə eyni universitetin teatr bölməsinə daxil olur. 1989-cu ildə, oradan məzun olur. Həmin il Diyarbakır Dövlət Teatrında işləməyə başlayır. Fəaliyyətini 1994-1995-ci ilin mövsümündə İstanbul Dövlət Teatrında davam edir. İstanbula qayıtdıqdan sonra, Teatr Tit Ada və Getto adlı tamaşaları olur. 1998-ci ildə Teatr Studiyası istehsalı Eyvan (Jan Genet) tamaşada, 1999-cu ildə  Cyrano də Bergerac tamaşalarında baş rol ifa etdi. 
İstanbul Dövlət Teatrında Çayxana və Müfəttiş (Qoqol) tamaşalarında, Dostlar Teatrında Tamaşanın Sonu oyununda baş rolu canlandırdı. Fox Tv-də yayımlanan Arxa Sıradakılar serialında Kamal Müəllim obrazını canlandırdı.
1995-ci ildə Bənnu Yıldırımla evləndi və Ada adında bir qızları var. Hazırda Kadir Has Universitetinin Teatr Bölümündə Təlimçi kimi vəzifəsini davam etdirir.

## Filmoqrafiyası
* Qarışıq Kaset (2014) - Əli
* *[[20 Dəqiqə]]* (2013) - Kedi Mesut Bilaloğlu
* *[[Qəlbim 4 Mövsüm]]* (2012) - Nəcmi
* *[[Cəlal Tan və Ailəsinin Həddən artıq Kədərli Hekayəsi]]* (2011)
* *[[Başlanğıc (film, 2011)|Başlanğıc]]* (2011)
* *[[Kamal Müəllim (Dizi)|Kamal müəllim]]* (2010) - Kamal Güngör
* *[[Beş Şəhər]]* (2009) - Tevfik
* *[[Dərsimiz Atatürk]]* (2009) -
* *[[Günəşin Oğlu]]* (2008) - Qurban Murad
* *[[Arxa sıradakılar (teleserial, 2007)|Arxa sıradakılar]]* (2007-2010) - Kamal Güngör
* *Sapak* (2007) -
* *[[Zincirbozan (film)|Zincirbozan]]* (2007) - Bülənt Əcəvit
* *[[Beş Vakit]]* (2006) - Axund
* *[[Qorxuram Ana]]* (2006) - Qəssab
* *Qız Atası* (TV) (2006) - Cəvahir Qılınc
* *Dişi Quş* (TV) (2004) - Rəşad Nuri
* *Qəlb Gözü" (TV) (2004) -
* *Palçıq* (2002) - Xəlil
* *Qaç puldan Qaç* (1999) - Səlim'in dostu
* *Super Ata* (TV) (1996-97) - Vəkil
* *Hələlik'' (1989) - Yavuz'un dostu

## Xarici keçidlər
#Bülent Emin Yarar'la Hamlet Üzerine...
#Bülent Emin Yarar - Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu

## İstinadlar
Lanqkavi adaları

**Lanqkavi adaları** () — Malakka boğazında, Malayziyanın şimal-qərbində, Tailandla sərhəddən bir qədər aralıda (Tarutau adasından 25&nbsp;km) yerləşir.

Arxipelaqın sahəsi 478 km² (bunun 363&nbsp;km² *Pulaiu-Lanqkavinin* payına düşür). Ən hündür nöqtəsi — *Qununq-Raya* (880 ). Qrupa 4 nisbətən iri və yüzlərlə kiçik ada daxildir.

Adalar materikdən 51&nbsp;km aralıda yerləşir. İqlimi ekvatorialdır. Quraq növsüm müşahidə edilmir. İl ərzində 2500&nbsp;mm yağıntı düşür.

Adalarda 96700 nəfər (2008) yaşayır. Bunun 90 % malaylardır. İnzibati baxımından Kedax ştatına aiddir. Ərazi 12 rayona bölünür. Bura gömrüksüz malların satıldığı yer olaraq tanınır. Ən iri şəhəri Kuaxdır (41605 nəf).

Malayziyada adaların adını daşıyan şose turu keçirilir.
## İstinadlar
Xoca Mərcanlı bulağı

**Xoca Mərcanlı bulağı** — Şuşanın Xoca Mərcanlı məhəlləsində Xoca Mərcanlı məscidinin yanında yerləşir. Bulaq XVIII əsrdə tikilib.

1992-ci ilin 8 may tarixində Şuşa işğal edildikdən sonra bulaq baxımsız qalıb. Nəticədə bulağın suyu quruyub, özü isə baxımsız vəziyyətə düşüb.

Bulaq, 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən yerli əhəmiyyətli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.

## Haqqında
Əsası XVIII əsrdə qoyulan Şuşa 17 məhəllədən ibarətdir. Hər məhəllənin özünün məscidi, bulağı və hamamı olub. Bu məhəllələrdən biri olan Xoca Mərcanlı məhəlləsinin də tarixi şəhərin tarixi ilə üst üstə düşür. Xoca Mərcanlı məhəlləsi Şuşanın mərkəzində yerləşən yuxarı məhəllələrdən biridir. Məhəllə salındığı dövrdə burada məscidlə yanaşı bulaq da tikilib. 1992-ci ilin 8 may tarixində Şuşa işğal edildikdən sonra bulaq baxımsız qalıb, məscid və məhəllədəki digər tikililər dağıdılıb. Bulağın suyu quruyub, özü isə baxımsız vəziyyətə düşüb.

## Həmçinin bax
* Xoca Mərcanlı məscidi
* Xoca Mərcanlı məhəlləsi

## İstinadlar
Malıbəyli məscidi

**Malıbəyli məscidi** — Xocalının Malıbəyli kəndinin mərkəzində yerləşən təkminarəli məscid. XX əsrin əvvəllərində məscidin minarəsi ermənilər tərəfindən uçurulub dağıdılmışdır.

Məscid yerli çay daşlarından Şərq üslubunda tikilmişdir. Qiymətli tarixi-memarlıq abidəsi olan Malıbəyli məscidinin XVIII əsrdə tikilməsi ehtimal olunur. Doqquz künbəzli bu məscidin hündürlüyü 7 metr idi. Bu künbəzlər 4 böyük sal daş sütunların üzərində qurulmuşdu. Sütunları oyma naxışlıdır. Məscidin künbəzləri bişmiş kərpicdən hörülmüşdür.

Məscidin sağ tərəfində 4, sol tərəfində isə 2 pəncərə var. Divarlara müxtəlif ornamentli yazılar həkk olunmuşdur. Yaraşıqlı sütunlar, divardakı oymalar mescidin geniş və hündür zalına xüsusi gözəllik verir. Bu tarixi memarlıq abidəsindən sonralar anbar kimi istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Malıbəyli məscidinin qalıqları aşkar edilib
*
Ettore Bastianini

**Ettore Bastianini** — İtalyan opera müğənnisi.
## Həyatı
Ettore Bastianini 24 sentyabr 1922-ci ildə Via Paolo Mascagni (indiki Via di Stalloreggi) ərazisində anadan olmuşdur. Uşaq yaşlarından məzlumluqla böyümüş və atasını görməmişdir. Uşaqlıq illərində o, Gaetano Vanni adlı aşpazın yanında köməkçi kimi işləyirdi. Ettorenin səsini kəşf edən aşpaz Gaetano ona Siena kilsəsindəki xorda çıxış etməyə kömək edir. 1937-ci ildən xorda çıxış edən Ettore 1939-cu ildə musiqiçi ailəsi olan Fathima və Anselmo Ammanatidən vokal dərsləri almağa başlayır. İlk dəfə olaraq 1940-cı ildə bir sıra konsertlərdə çıxışlar edir.
Panda çayı

**Panda çayı** və ya **Panda nəcisi çayı** – Çində pandaların nəcisindən hazırlanan çay çeşidi. Bambukun tərkibindəki 30% faydalı maddə pandanın mədəsi tərəfindən həzm edilir. Qalan 70% isə nəcis vasitəsilə çölə çıxır. Çinin Sıçuan vilayətində ilk dəfə becərilib.

## Həmçinin bax
* Çində çayçılıq
* Çin çayı (içki)

## İstinadlar
İblisin vəkili

**İblisin vəkili** və ya **Şeytanın vəkili** () — 1997-ci il Amerika istehsalı film.

## Filmin mövzusu
Hüquqlarını qoruduğu şəxslərin günahkar olub-olmamasına baxmayaraq öz işini görən və heç bir məhkəmə zalından məğlub ayrılmayan vəkil Kevin Lomaks böyük bir iş təklifini qəbul edər və Floridadan Nyu Yorka köçür. Yeni müdiri isə Con Milton adlı varlıdır. Əvvəlcə hər şey qaydasında gedir, Kevin yenə də öz işini görür və ona tapşırılan işlərin öhdəsindən gəlir. Lakin getdikcə Kevinin şəxsi həyatı alt-üst olmağa, yoldaşı Meri Ann ilə əlaqələri soyumağa başlayır. Bütün bu baş verənlərdə Con Miltonun mistik təsiri vardır.Filmdə göstərilən keçi qurban etmə səhnəsi yəhudilikdən gələn günahdan təmizlənmə ayini ilə əlaqəlidir.

## Aktyor heyəti

* Al Paçino - Con Milton
* Kianu Rivz - Kevin Lomaks
* Şarliz Teron - Meri Enn

* Don Kinq - özü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official Devil's Advocate site at Warner Bros
*
Tələ effekti

**Tələ effekti** – bir məhsulu ondan daha bahalısı olanı görənə qədər almamaqla xarakterizə olunan effekt.

*[[Williams-Sonomo]]* şirkəti ilk çörək bişirmə aparatını satışa çıxarmışdı. Lakin bu cihazı heç kim almamışfı. 300 dollarlıq qiyməti ilə bir çox adam "Çörək bişirən aparata kim 300 dollar verər?" deyə düşünmüşdür. Buna görə də şirkət 1 aparat belə sata bilməmişdi. Bu hadisələrdən sonra şirkət qərara gəldi ki aparatın satışını dayandırsınlar və bütün mallarını geri çağırdılar. Sonra isə səbəbin nə olduğunu anlamaq üçün bir marketinq məsləhətçisinin yanına getdilər. Bütün məsələni danışdıqdan sonra məsləhətçi "Yeni, daha böyük bir çörək bişirmə aparatı hazırlayın və 450 dollara satın" dedi.  İlk öncə şirkət rəsmiləri bu fikir ilə lağ etdilər. Lakin məsləhətçi öz fikrini şirkətə bir yol ilə qəbul etdirdi. Şirkət 2-ci bir aparat hazırladı və mağazalara satışa göndərdi. Nəticədə 2 ədəd aparat oldu və biri digərindən daha böyük, daha bahalı idi. Bir müddət sonra 300 dollarlıq aparat sürətli şəkildə satılmağa başladı və şirkət çox təəccübləndi.

Tələ effekti insanın müqayisə istəyinin nəticəsi olaraq ortaya çıxır. İnsanlar bir şey alarkən onu dəfələrlə müqayisə edir və sonra alırlar.

## İstinadlar
Vhanki Kim

**Vhanki Kim** - Koreya abstrakt rəssamı.
## Yaradıcılığı
Vhanki Kim, şərq anlayışlarını və ideallerini abstraksiya ilə qarışaraq, Koreya abstrakt rəssamların ilk nəslinə aiddir. Koreya lirizminə əsaslanan zərif və orta formalaşma ifadəsi ilə özünün xarakterik sənət dünyasını yaradıb. Onun əsərləri əsasən müxtəlif çalarlar və nümunələrə aiddir.

Vhanki Kimin erkən işləri müşahidəçi müəyyən formaları görmək üçün imkan verən yarı mücərrəd rəsmlər idi.

1992-ci ildə Seulda Vhanki Kim həsr olunmuş muzey açılmışdır.

## Xarici keçidlər
*Whanki Museum
* Naver Cast - Whanki Kim
* Doosan Encyclopedia - Whanki Kim
*Brief biography of **Kim Hwan'gi**, in: 
* Barry Schwabsky on the Kim Whanki exhibition at the École Nationale Supérieure des Beaux-Arts, in: ArtForum, Summer 1996
* Korean Art Pioneer Kim Whan-ki Advanced Technology & Design KOREA 
* Images from a Blog

## İstinadlar
Fyodor Reşetnikov (rəssam)

**Fyodor Pavloviç Reşetnikov** () — sovet rəssamı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1953), SSRİ xalq rəssamı (1974).

## Həyatı
Fyodor Pavloviç Reşetnikov 28 iyul 1906-cı ildə Sursko-Litov kəndində (indiki Dnepropetrovsk vilayəti, Ukrayna) anadan olmuşdur.

1929—1934-cü illərdə Moskva Təsviri Sənət İnstitutunda oxumuşdur. Məişət səhnələrinin (əsasən uşaqlara həsr edilmiş), tarixi-inqilabi və batal mövzularda əsərlərin, portret, satirik kompozisiyanın və s. müəllifidir .

1945-ci ildən Sov.İKP üzvüdür.

Fyodor Reşetnikov 13 dekabr 1988-ci ildə vəfat etmiş, Moskvada Vaqankov qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Əsərləri

*"Tətilə gəlib" (1948); 
*"Sülh uğrunda" (1950);
*"Yenə də iki" (1952);
*"Abstraksionizmin sirləri" triptixi (1960);
*"Vyetnamlı ana" (tempera, 1968);
*"Mən Yeri eşidirəm! — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı E.Krengelin portreti" (1981).

## Mükafat və adları

* II dərəcəli Stalin mükafatı (1949)
* III dərəcəli Stalin mükafatı (1951)
* RSFSR xalq rəssamı (13.09.1956)
* SSRİ xalq rəssamı (10.10.1974)
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1932)
* "Qırmızı Ulduz" ordeni (1934) və d. mükafatlar...

## Xatirəsi
1990-cı ildə Fyodor Reşetnikovun doğma vətəni Sursko-Litovskie kəndində rəssamın milli memorial muzeyi yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Fyodor Reşetnikov 
* Картины Решетникова 
* Сайт музея Ф. П. Решетникова
Siciliya tarixi

**Siciliya tarix** boyu başqa millətlər tərəfindən ələ keçirilmişdir — qədim romalılar,vandallar,bizanslılar,normanlar,hohenştaufen sülaləsi,ispanlar. Buna baxmayaraq Siciliyanın müstəqil olan dövrləridə olmuşdur - Böyük Yunanıstan, Siciliya əmirliyi və Siciliya krallığı. Hal-hazırda Siciliya İtaliyanın tərkib hissəsindədir.

Siciliya həm müasir İtaliyanın ən böyük sahəsi, həm də Aralıq dənizinin ən böyük adasıdır. Əlverişli coğrafi mövqeyi və təbii qaynaqları sayəsində, Sicilya qədim dövrlərdən bəri Aralıq dənizi ticarətində əsas rol oynayan ən mühüm strateji sahə sayılır, məsələn, qədim yunanlar bu bölgəni çox yüksək qiymətləndirdi və Siseron Sirukazı şəhərini qədim Yunanıstanın ən böyük və gözəl şəhəri kimi təsvir etdi.

## Qədim tarixi

Siciliyanın yerli əhalisi bir neçə qəbilə idi, uzun müddət tək bir xalqda toplandı. Qədim yunanlar onları Elimtsy, Sikans və Sikul, ya da Siciliya adlandırdılar (sonra ada adını aldılar). Enotria, Chona, Laterna (və ya latarny) Oski və Ausones - Bu, digər İtalyanlar Calabria Italoi deyilən kimi Sikily, cənub İtaliya köç ki, aydındır. Sicanların başlanğıcda bir Iberian qəbiləsi olması ehtimalı olsa da. Elims də Ege dənizindən gələn bir yad qəbilə ola bilər. M.Ö. üçüncü minilliyin ikinci yarısının son açıq dolmenləri. ilk növbədə Sicilya mədəniyyətlərinin öyrənilməsində yeni üfüqlər açmaq.

Şübhə yoxdur ki, bu bölgənin qədim tarixi tədqiq etmək çox çətindir, çünki yaşayan xalqların daimi köçürülməsi və miqrasiyası çox qarışıqlıq yaradıb. Etibarlı şəkildə, yalnız iki vektor təsirindən danışmaq olar: şimal-qərbdən (dolmen mədəniyyəti, Bürünc dövrünün başlanğıcından adada aşkar edilmiş abidələr) və Şərq mədəniyyətinin elementlərini təqdim edən Aralıq dənizindən gələn Avropa.  Şəhərlər təxminən 1300-cü ildə görünür.

E.ə 11-ci əsrdə  Finikiya qərb Siciliyadakı şimali Afrikada olan müstəmləkələrindən məskunlaşmağa başladı. Ən çox məskunlaşma finikiyalı qəsəbə Solunt idi. Finikiyalıların Karfagen koloniyası bu ərazilərin nəzarəti əldə etməklə olan böyük qüvvə qazanmışdı. 
## İstinadlar
Abdal bəy Talış

**Abdal bəy Talış** () — daha çox *Dədə bəy Talış* adı ilə bilinir.

## Həyatı
Talış kökənli Qızılbaş əmiridir. Səfəvi hakimiyyətinin qurulmasında mühüm rollardan birini oynamışdır. Ölüm tarixi dəqiq olaraq bilinmir. Mənbələrdə haqqında ən son məlumata 1513-cü il hadisələrindən danışılarkən rast gəlinir.

Sultanəlinin ölümündən sonra o, kiçik qardaşı, Səfəvi ordeninin sonuncu və təyin olunmuş başçısı İsmayılla birlikdə Lahicana getdi və orada Ağqoyunlu hökmdarlarının təqiblərindən sığındı. Abdal bəy Lahicanda yerləşən on üç yaşlı İsmayılın üsyanında, Şirvanda və Əlvənd Ağqoyunluya qarşı döyüşlərində iştirak etmişdir. O, 907/1501-ci ildə I İsmayıl Təbrizdə taxta çıxanda və bununla da Səfəvilər sülaləsinin əsasını qoyanda orada idi.

Mənbələr Abdal bəyin tutduğu vəzifə və funksiyaları dəqiq müəyyən etmir, onun təyinat və vəzifədən azad olunma tarixləri dəqiq məlum deyil. İsmayılın Mahmudabaddakı qış evində ilk hökumət təyinatlarından sonra (906/1500) Abdal bəy əmir əl-Ömərətin qərargahında Hüseyn bəy Lalın ortağı idi. 1505–1506-cı illərdə qorçubaşı kimi İsmayılın atası Şeyx Heydərin öldürüldüyü döyüşdə iştirak edənləri təqib etmək tapşırıldı; ona görə də çox güman ki, Abdal həmin dövrün dini qarşıdurmalarında iştirak etmişdir. 1509-cu ildə heç bir izahat verilmədən əmir rütbəsi ondan alındı, onun dəstəsi (laşkar) və Qəzvin, Xvar və Rey feodal əraziləri Zeynal bəy Şamlıya verildi. Demək olar ki, eyni zamanda İsmayıla uşaqlıqdan dəstək olan və ən böyük gücə malik olan digər sadiq qızılbaş əmiri Hüseyn bəy Lələ də vəzifə və mülklərini itirdi. Onun ölüm tarixi məlum deyil; 1513-cü ildən sonra qeyd olunmur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Glassen, E. (1982), *Abdal Beg*
* Roger Savori, İran Səfəvi hakimiyyəti altında
* Helmut Braun, Aḥvāl-e Šāh Esmāʿīl, eine unerschlossene Darstellung des Lebens des ersten Safawidenschahs, unpublished dissertation, Göttingen, 1947.
* A. Montaẓer Ṣāḥeb, ed., ʿĀlamārā-ye Šāh Esmāʿīl, Tehran, 1349 Š./1970, pp.&nbsp;33, 170, 303.
* R. M. Savory, "The Principal Officers of the Ṣafawid State during the Reign of Ismāʿīl I (907–30/1501–24), " BSOAS 23, 1960, pp.&nbsp;91–105.
* Glassen, E. (1985). "ABDĀL BEG".In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica. I. London: Routledge and Kegan Paul. pp.&nbsp;174–175. ISBN 0-710090-99-4.
* Nasiri, Mirza Naqi (2008). Floor, Willem (ed.) Titles & Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration.Translated by Willem Floor. Washington, D.C.: Mage Publishers. ISBN 1-933823-23-2.
* Reid, James J. (1983). Tribalism and Society in Islamic Iran, 1500–1629.Malibu, California: Undena Publications. ISBN 0-890031-25-8.
* Savory, Roger (1980). Iran Under the Safavids. Cambridge:Cambridge University Press. ISBN 0-521224-83-7.

## Xarici keçidlər
* http://www.iranicaonline.org/articles/abdal-beg-qezelbas-amir-at-the-start-of-the-safavid-dynasty
* https://books.google.dk/books?id=v4Yr4foWFFgC&dq=false
Yoldaş (qəzet, Azərbaycan)

**"Yoldaş" qəzeti** () — ictimai-siyasi qəzet. "Hümmət" sosial-demokrat (bolşevik) qrupunun orqanı. Cəmi 3 nömrəsi işıq üzü görmüşdür.

## Tarixi
Yoldaş qəzeti 1907 ilin avqust ayından etibarən nəşr olunmağa başlamışdır. 
## Haqqında
Naşiri Ə. Axundov, redaktoru Məhəmməd Əmin Rəsulzadə idi. S. M. Əfəndiyev, M. Ə. Rəsulzadə, M. Hadi, Ə. Əzimzadə və başqaları qəzetdə əməkdaşlıq etmişlər. "Molla Nəsrəddin" jurnalı Bakıda nəşrə başlayan "Yoldaş" qəzetinin Qafqazda milli toqquşmalara son qoymaq, milli sülh və əmin-amanlığı təmin etmək çağırışını bəyənmişdir. Jurnalın 17 sentyabr tarixli 35-ci sayında (1907) Cəlil Məmmədquluzadənin "Yoldaş" sərlövhəli iri bir xülasə məqaləsi dərc olunmuşdur. Yazı belə başlayır: "Cəmi oxucularımızdan təvəqqe edirik Bakıda təzə çıxan "Yoldaş" adlı qəzetənin ikinci nömrəsini bir adamdan yalvarıb alıb oxusunlar, genə qaytarsınlar sahiblərinə. Və görsünlər qəzetənin əvvəlinci səhifəsində cənab Rəsulzadə nə yazır". "Yoldaş"-ın 3-cü sayında dərc olunmuş "Quba şeyxi: Qubada bir nəfər peyğəmbərlik iddiasındadır!" sərlövhəli satirik yazının süjeti "Ölülər" (1909) pyesindəki hadisələrlə səsləşir. 1907-ci il sentyabr ayında  hökumət bu qəzeti "zərərli məsləkinə görə" bağlamışdır.

## Həmçinin bax
* Hümmət (qəzet)
* Təkamül (qəzet)
* Dəvət-Qoç (qəzet)

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008. səh. 295-296.

## Xarici keçidlər
Məmmədsaleh İsmayılov

**Məmmədsaleh Cəlil oğlu İsmayılov** () — musiqişünas, folklorşünas, sənətşünaslıq namizədi (1964), professor (1983), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1972).

## Həyatı

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 19 aprel 1972 

## İstinadlar
Yoldaş

* **[[Yoldaş (qəzet)]]**
:* Yoldaş (qəzet, Azərbaycan) — Azərbaycanda qəzet.
:* Yoldaş (qəzet, Dağıstan) — Dağıstanda qəzet.
 
* Yoldaş (Uçalı) —
* Yoldaş (Avurğazı) — Başqırdıstan Respublikasının Auırqazı rayonunda yerləşən kənd.
* İki Yoldaş adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir.
* İki yoldaş (film, 1934) — Rejissor Aleksandr Makovskinin filmi.
* Üç yoldaş (roman) — Erix Mariya Remark tərəfindən 1937-ci ildə yazılmış roman.
Moisey Toidze

**Moisey İvanoviç Toidze** () — gürcü rəssamı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının akademiki (1947), professor, SSRİ xalq rəssamı (1953). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1932).

## Həyatı

Moisey Toidze 2 fevral 1871-ci ildə Tiflis şəhərində anadan olmuşdur.

* 1896–1899-cu ildə Sankt-Peterburqdakı İmperator rəssamlıq akademiyasında oxumuş, İlya Repinin şagirdi olmuşdur.
* 1899-cu ildə Tiflisə qayıtmışdır. Xalq məişətindən səhnələr ("Msxetoba", 1899–1901), portretlər (anasının portreti, 1904–1905) çəkmişdir. 1920–1940-cı illərdə əsərlərində sosializm quruluşunu, gürcü xalqının yeni həyatını, Böyük Vətən müharibəsi (1941–1945) hadisələrini əks etdirmişdir ("Xoşbəxt həyat", 1934, "Cəbhədən məktub", 1942, "Qələbə mahnısı", 1948—hamısı Gürcüstan SSR İncəsənət Muzeyindədir, Tbilisi).
* 1930–1953-cü illərdə Tbilisi rəssamlıq akademiyasının professoru olmuşdur. SSRİ xalq rəssamı Uça Caparidze, Gürcüstan SSR xalq rəssamı İrakli Toidze və s. onun şagirdləri olmuşdur.
* Moisey Toidze 17 iyun 1953-cü ildə vəfat etmiş, Tbilisidə dəfn olunmuşdur.

## Ailəsi
* Oğlu — 4 dəfə Stalin mükafatı laureatı, Gürcüstan SSR xalq rəssamı İrakli Toidze;
* Qızı — aktrisa Aleksandra Toidze

## Xatirəsi
Tbilisidə Moisey Toidzenin ev-muzeyi yaradılıb (Mitrofan Lagidze küçəsi, 3).

## Xarici keçidlər
Moisey Toidze Böyük Sovet Ensiklopediyasında

## İstinadlar
Opra Uinfri

## Həyatı
Opra Uinfri 1954-cü ildə Missisipidə anadan olub. Onun anası xidmətçi, atası isə fəhlə idi. O, dünyaya gəldikdən sonra valideynləri ayrılıb. 6 yaşına kimi nənəsi ona himayədarlıq edib. Anası iş tapdıqdan sonra Opranı yanına aparır. Opra 9 yaşı olanda qohumları tərəfindən zorlanır. 14 yaşında bir uşaq dünyaya gətirir, lakin körpə sağ qalmır. Bundan sonra anası Opranı atasının yanına göndərir. Opra atasının yanında bütün pisliklərdən uzaqlaşır və narkotikadan istifadəni dayandırır. Litseyi uğurla bitirən Opra müxtəlif müsabiqələrin qalibi olur. Tələbəlik illərində yerli teleradioda işə başlayır. Ağdərili kişilərin hegemonluq etdiyi sahədə o, özünü sübut etmək üçün 10 ilini sərf edir. Televiziyada ilk qaradərili qadın xəbər aparıcısı olur. 1983-cü ildə reytinqsiz bir səhər proqramında aparıcılığa başlayır və onu reytinqlərdə birinci edir. 1985-ci ildə Stiven Spilberq onu "The Color Purple" filminə çəkir. Bu filmdəki rolu ilə o, oskara namizəd olur. 1986-cı ildə "Opra Uinfri Şou" adlı proqrama başlayır. Tolk şou qısa zamanda "ən yaxşı proqram", Opra isə "ilin ən yaxşı aparıcısı" seçilir.

## İstinadlar

# **^** "Oprah Winfrey Interview". *Academy of Achievement*. January 21, 1991.
Fyodor Reşetnikov

* Fyodor Reşetnikov (yazıçı) — 
* Fyodor Reşetnikov (rəssam) — 

## Həmçinin bax
* Fyodor
* Reşetnikov
İbrahim Əthəm Paşa

**İbrahim Əthəm Paşa** (d. 1818 - ö. 1893) — II Əbdülhəmidin səltənətində 11 ay 6 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı

## Mənbə

* Sadrazam İbrahim Edhem, Fransa Ankara Büyükelçiliği web sitesi
* Halil Edhem Bey, İstanbul Üniversitesi, Jeoloji Mühendiliği Bölümü Tarihçesi

## İstinadlar
Əhməd Həmdi Paşa

**Əhməd Həmdi Paşa** (d. 1826 — ö. 1885) — II Əbdülhəmidin səltənətində 24 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı

## Mənbə
* Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danișmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
* Kuneralp, Sinan (1999) ''Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839–1922) Prosopografik Rehber'', İstanbul:ISIS Press,, ISBN 9784281181
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002)
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi

## İstinadlar
İmari

— Yaponiyanın Kyuşu bölgəsində, Saqa prefekturasında yerləşən şəhər.

2018-ci ilin martının məlumatına görə şəhərin əhalisi 54,386 nəfərdir. Şəhərin sahəsi 254,99 km²-dir.

## Tarix
Edo dövründə şəhər dulusçuluq sahəsində inkişaf etmişdir. Meyci dövründən 1955-ci ilə kimi kömür ixrac etmişdir.

Şəhər müasir inzibati statusunu 1 aprel 1889-cu ildə əldə etmişdir. 1 aprel 1954-cü ildə İmari, Yamaşiro şəhərləri, Higaşiyamashiro, Kurokava, Hatatsu, Minamihata, Okava, Matsura və Niri qəsəbələri birləşərək vahid İmari şəhərini əmələ gətirmişdirlər.

## Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Kyuşu adasında, Saqa prefekturasının qərbində, İmari çayının mənsəbində yerləşir. Yaxınlıqdakı dağlar: Haçiman, Eboşi, Seyra. Çaylar: Matsura, İmari, Hara, Kurotake, Arita.

## Əhali
2018-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 54,386 nəfərdir.

## Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı Podokarp, simvolik gülü azaliya hesab olunur.

## Tanınmış şəxslər
* Masayuki Tanaka

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Mehmed Rüşdü Paşa

**Mütərcim Mehmed Rüşdü Paşa** (; ) — Sultan Əbdülməcid, Sultan Əbdüləziz, V Murad və II Əbdülhəmidin səltənətlərində 5 dəfə — ümumlikdə 2 il 1 ay 28 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət xadimi.

## Həyatı
1811-ci ilin fevralında Sinopun Ayancıq bölgəsində dünyaya gəldi. Atası Hacı Həsən ağa olub, əslən türkdür. Hələ 3 yaşında ikən ailəsi İstanbula köçdü və burada atası ticarətlə məşğul olmağa başladı. İstanbulun Topxana səmtində məskunlaşdılar və Mehmed Rüşdü ilk təhsilini bu səmtdəki sübyan məktəbində almağa başladı. Eyni zamanda məhəllə məscidində Quran dərsləri də aldı.

1826-cı ildə baş tutan Vaka-yi Hayriyyə hadisəsindən sonra qurulan yeni orduya qatıldı və Topxanadakı yeddinci tərtib bölüyünə yazıldı. Hərbi təlimləri davam edərkən digər yandan da ərəbcə, farsca və fransızca dərsləri almağa başladı. Fransız dilindən verdiyi imtahanın ardından, daha çox əcnəbilərin yaşadığı İstanbulun Tarabya səmtindəki karakolda vəzifələndirildi. Bu vəzifədə ikən sərəsgər Qoca Xosrov Paşanın vasitəsilə Sultan Mahmudun hüzuruna alındı və sorğu-sualın ardından fransız hərbi nizamnamələrin tərcüməsiylə vəzifələndirildi. Buradakı xidmətləri səbəbilə gələcəkdə *Mütərcim* ləqəbi aldı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Buz, Ayhan (2009) *"Osmanlı Sadrazamları"*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *[https://web.archive.org/web/20140512224610/http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ Son Sadrazamlar 4 cilt]*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002)
* Tektaş, Nazim (2002), *[https://web.archive.org/web/20171207014528/https://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı]*, İstanbul:Çatı Yayınevi

### İstinadlar
Abdullah Zubir

**Abdullah Zubir** (, ; ) — Mərakeş əsilli Fransa futbolçusu, "Qarabağ" klubunun yarımmüdafiəçisi. O, 20 yaşına qədər Fransa Milli Futzal Komandasında oynamışdır.

## Karyera

### Futzal
Fransanın Lil şəhərində Mərakeş əsilli bir ailədə anadan olan Zubir 6 yaşında futzal oynamağa başlamışdır.

### Qrenobl Fut 38
O, 2011-ci ildə "Qrenobl Fut 38" FK ilə bir müqavilə imzalamışdır. Zubir bu dövrdə 14 oyun keçirmiş və 7 qol vurmuşdur.

### İstr və Hibernian
Abdullah Zubir 2013-cü ildə "İstr" FK ilə bir müqavilə imzalamışdır. Zubir həmin ilin avqust ayında Şotlandiyanın "Hibernian" FK-na icarəyə verilmişdir. O, Şolandiya Liqa Kubokunda debütünü 24 sentyabrda "Stranraer" FK-a qarşı keçirmişdir. Oyun 5–3 hesabıyla, "Hibernian" FK-nun qələbəsi ilə nəticələnmişdir. Zubir bu oyunda ikinci qolun sahibi olmuşdur. Buna baxmayaraq, baş məşqçi Pet Fenlon klubu tərk edəndə, onun yerinə gələn Terri Butçer Zubiri daha çox əvəzedici heyətdə saxlamışdır.

Zubirin topuğundan zədələnməsi onun beş ay oyundan kənar qalmasına səbəb olmuşdur. Zubir bu mövsümdə 16 oyun keçirmiş və sadəcə 1 qol vurmuşdur. Hibernian FK-nun idarə heyəti Zubir ilə olan müqavilələrini uzatmamışdır və nəticədə o, "İstr" FK geri qayıtmışdır.

### Petrolul Ployeşti
Abdullah Zubir 2015-ci ildə Rumıniyanın "Petrolul Ployeşti" FK ilə üç illik bir müqavilə imzalamışdır və klubun heyətinə həmin ilin 24 iyununda qoşulmuşdur. O, liqa debütünü 11 iyul "Styaua Buxarest" FK-a qarşı keçirmişdir. Zubir tez zamanda komanda azarkeşləri tərəfindən sevilmiş və iyul ayının ən yaxşı oyunçusu seçilmişdir. O, liqadakı ilk qolunu 9 noyabrda "Konkoriya Kyajna" FK-a keçirilən oyunda vurmuşdur.

2015-ci ilin dekabr ayının əvvəlində "Petrolul"un eyni şəhərdən olan rəqibləri "Styaua" və "Dinamo" klubları oyunçu ilə maraqlandığı xəbərləri yayıldı.

### Qarabağ
Abdullah Zubir 26 iyun 2018-ci ildə Azərbaycanın "Qarabağ" FK ilə iki illik bir müqavilə imzalamışdır.
2021-ci ildə A.Zubir "Qarabağ"la 3 illik müqavilə imzalayıb.

## Karyera statikası

## İstinadlar

https://www.cempion.az/az/newscontent/znewscontent/53908/zubir-daha-3-il-qarabagda

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Pinanq adası

**Pinanq adası** () — Malakka boğazında, Malayziyanın şimal-qərbində yerləşən ada.

Adanın sahəsi 290&nbsp;km²-dir. Ölkənin dördüncü ən böyük adasıdır. bu siyahıya Kalimantan daxil deyildir. Ən hündür nöqtəsi Pinanq dağıdır (738 m).

Eyni adlı ştat ərazisiunbə daxildir. Malay yarımadası ilə Pinanq körpüsü ilə birləşir. Körpü ştatın gerbində əks olunmuşdur. 2014-cü ildə ikinci körpü inşa edilmişdir. Üstəlik yarımada ilə 6 bərə ilə əlaqəıləndirilir. Adada 1923-cü ildən funikulyor fəaliyyət göstərir. Funikulyor 1998 metr uzunluğa, 8 stansiyaya sahibdir. Bu məsafə 5 dəqiqə ərzində qət olunur. 2010-cu ildə yenidən qurulmuşdur. 2015-ci ildə 1 mln. 350 min nəfərə xidmət etmişdir.

2010-cu il məlumatımna görə adada 700 min insan yaşayır. Ən böyük şəhəri Corctaun ştatın paytaxtıdır.. İnanclılar arasında müsəlmanlar üstünlük təşkil edir. Bunbunla belə xristianlar buddistlər və iudaizm inanclı olanlar da vardır. Əhalisinin böyük qismini malayziya çinliləri və malaylar üstünlük təşkil edir. 2003-cü ildə adanın şimalında Pinanq milli parkı yaradılmışdır. İqlimi ekvatorialdır. havanın temperaturu +27…+32 C, suyu isə +25…+30 C təşkil edir.

Ada kedah sultanlığına məxsus olmuşdur. 11 avqust 1786-cı ildə adanı OST-Hind şirkəti ələ keçirir və Şahzadə Uelsin şərəfinə adlandırır. 1805-ci ildən ada Benqaliyadan idarə olunurdu. 1826-cı ildə Streyts-Setlments koloniyasına daxil edilir. 1946-cı ildə Malay İttifaqına daxil edilir. 1948-ci ildə isə Malay Federasiyasının ərazisi olur. 2011-ci ildən Corctaun şəhəri UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdi

## İstinadlar
Kanzaki

— Yaponiyanın Kyuşu regionunda, Saqa prefekturasında yerləşən şəhər. Müasir şəhər 20 mart 2006-ci ildə qurulmuşdur.

2017-ci ilin fevralının məlumatına görə şəhərin əhalisi 31,981 nəfərdir, hər km² ərazidə 260 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 125,01&nbsp;km²-dir.

## Tarix
1 aprel 1889-cu ildəki inzibati islahatdan sonra Çitose, Hasuike, Kanzaki, Niiyama, Sayqo, Sakayno, Sefuri və Şirota qəsəbələri Kanzaki regionunu əmələ gətirmişdirlər. 1893-cü ildə Kanzakiyə şəhər statusu verilmişdir. 1955-ci ildə Sayqo və Niiyama qəsəbələri Kanzakiyə birləşdirilmişdir. 2006-cı ildə Kanzaki şəhərinə Çiyoda şəhəri və Sefuri qəsəbəsi daxil edilmişdir.

## Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Kyuşu adasında, Saqa prefekturasında yerləşir. Şəhərin qərb hissəsi Sefuri dağlarının mərkəzində qalır. Cənubda Çikuqo çayı və Saqa düzənliyi yerləşir. Dağlar: Sefuri və Doki. Çaylar: Çikoqu, Cobaru, Tade, Sanbonmatsu.

## Əhali

2017-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 31,981 nəfərdir, hər km² ərazidə 260 nəfər yaşayır.

## Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı ağcaqayın, simvolik gülü sakura hesab olunur.

## Tanınmış şəxslər
* Egashira 2:50

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Şəms Mustafayeva

**Şəms (Şəmsiyyə) Mustafayeva** — Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası rektorunun müşaviri və strateji inkişaf şöbəsinin müdiri Şəms Mustafayeva “Hamımız üçün yaxşı dünya yaradan Qadın İkonası” mükafatına layiq görülmüş ilk azərbaycanlıdır.

## Həyatı
Şəms Mustafayeva Mingəçevir şəhərində doğulub.

## Təhsili
Ş. Mustafayeva orta məktəbi Mingəçevirdə bitirib. Azərbaycan Dillər Universitetinin ingilis-alman dili fakültəsinə daxil olmuşdur.Bu arada da magistr dərəcəsi almaq üçün Xarici Dillər Universitetinə qayıdıb. Tədris metodikası üzrə həm beynəlxalq sertifikat, həm də magistr dərəcəsinə malikdir.2008-ci ildə yenidən Amerikaya təhsil almağa yollanıb. Bu dəfə İREX təşkilatının Edmund S.Muskie proqramının mükafatçısı kimi. Üstəlik, Amerikanın idarəetmə üzrə bir nömrəli məktəbi Siraküzda Universitetində İdarəetmə və Beynəlxalq Əlaqələr üzrə iki magistr dərəcəsinə yiyələnib.

## Əmək fəaliyyəti
Təhsilini bitirib Mingəçevirə qayıdıb və 4 il orada müəllimə işləyib. Karyerası da məhz buradan başlayıb. Müəllimə işləyərkən British Consulun təlimlərinə qatılıb, proqramlarında iştirak edib və müxtəlif beynəlxalq QHT-lərdə çalışıb. 2002-ci ildə Azərbaycandan ACCELS TEA proqramına seçilən 6 müəllimdən biri olub və bir ay Kaliforniya Universitetində təcrübə mübadiləsində iştirak edib. Daha sonra Amerikanın Sülh Korpusu könüllüsü kimi Mingəçevirə gələn amerikan müəllimlə birlikdə çalışıb. Bir il sonra Sülh Korpusu təşkilatında təlim koordinatoru vəzifəsinə qəbul olunub və Bakıya gəlib.
O,3 il ADA Universitetində elmi işlər üzrə prorektorun müavini işləmişdir. 2013-cü ildən müstəqil ekspert kimi işləmişdir.Müxtəlif dövlət təşkilatlarında və  biznes qurumlarında idarəetmənin aşağı, orta və yüksək pillələrində çalışan əməkdaşlara təlimlər keçmişdir. Bundan başqa, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı əməkdaşı kimi rayonlarda təlimlər keçmişdir. Almaniyanın GİZ təşkilatıyla da çalışmışdır. Onların həyata keçirdikləri layihələrdə bələdiyyədə işləyən qadınlara təlimlər keçmişdir. Türkiyənin  Ankara şəhərində Türkiyənin dövlət məmurlarına təlimlər keçmişdir. 
İdarəetmə üzrə konsultantdır.Almaniya, Belçika və Litvaya universitet müəllimlərinə müəyyən təlim metodikasını öyrətmək üçün ekspert kimi dəvət edilmişdir.
## İştirak etdiyi beynəlxalq forumlar və tədbirlər
Hindistanın Yeni Dehli şəhərində ənənəvi olaraq keçirilən Dünya Qadınlarının İqtisadi Forumunda 
## Xarici keçidlər
*Azərbaycanlı xanım beynəlxalq mükafata layiq görülüb

## İstinadlar
Atabəy Eldəniz (tarixi roman)

**Atabəy Eldəniz romanı** — Yunus Oğuz tərəfindən tarixi roman janrında yazılmış roman.

## Haqqında
“Atabəy Eldəniz” əsəri müəllifin yeddinci tarixi romanıdır.
Yazıçı bu əsərdə Azərbaycan tarixində mühüm yer tutmuş daha bir görkəmli dövlət xadiminin romanını yaradır və Azərbaycan Atabəyliyini dövlət səviyyəsinə qaldıran ilk Atabəy Şəmsəddin Eldənizin həyat və fəaliyyətinə işıq salır.
Kitaba rəyi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının vitse - prezidenti, filologiya elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi, millət vəkili İsa Həbibbəyli və filologiya elmləri doktoru, akademik, AMEA - nın müxbir üzvü, millət vəkili Nizami Cəfərov yazıblar.

## Məzmun
Əsər 1136-cı ildən 1225-ci ilə qədər dövrü əhatə edən Azərbaycan Atabəylər dövlətinin yaradılması və onun fəaliyyəti, Atabəylər dövlətinin əsasını qoyan Atabəy Şəmsəddin Eldənizdən və onun xanımı Möminə Xatundan bəhs edir.
Roman Azərbaycan Atabəylər dövlətinin qurucusu Şəmsəddin Eldənizin Dərbəndin qul bazarında satılaraq Bağdada aparılması hadisəsilə başlayır. Və bu hadisənin təsviri dövrün siyasi- ictimai panoramı ilə yanaşı, minlərlə qıpçaq kölələrindən birinin gələcəyə yönəlik arzuları barədə də müfəssəl təsəvvür yaradır…
Dövrün ən ziddiyyətli məqamları ( xaşxaşilər hakimiyyətinin güclənməsi, Səlcuq dövlətinin zəifləməsi, konfliktlər, qarşıdurmalar) bu kitabda əks olunub.Müəllif hadisələri həm münaqişələrlə müşayiət edir, həm də tarixi - xronoloji ardıcıllığı qoruyub saxlayır.

## Həmçinin bax
*Şəmsəddin Eldəniz
*Yunus Oğuz

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan tarixinin Atabəy romanı
*Deputat: “Atabəy Eldəniz” romanı gənc tarixçilər, siyasətçilər üçün çox zəngin materialdır”-

## İstinadlar
Qanunsuz immiqrasiya

Miqrasiya prosesi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmasına görə qanuni ve qanunsuz olur. Qanunsuz miqrasiya miqrasiya prosesində və iqtisadiyyatda xüsusi aktuallıq kəsb edir.Qeyri-qanuni miqrasiya beynəlxalq cinayətkarlar üçün yüksək gəlir mənbəyinə çevrilmişdir. Qanunsuz miqrasiyanın 2 növü fərqləndirilir: qeyri-qanuni immiqrasiya və qeyri-qanuni emiqrasiya. Qanunsuz immiqrasiya bir nəfərin və ya bir qrup şəxsin dövlətin sərhədlərindən miqrasiya qanunvericiliyinin normalarını pozaraq daxil olması və qalmasıdır, həmçinin ölkədə qalmaq hüququ olmasa da qalmağa davam etməsidir. Qanunsuz emiqrasiya isə emiqrasiya qanunlarına zidd şəkildə milli sərhədlərin kecilməsidir və həmçinin qanuni şəkildə xaricə getməsinə baxmayaraq mənşə ölkəsi tərəfindən çağırılanda geri qayıtmamasıdır.

Çox vaxt qanunsuz immiqrasiya edən şəxslərə qanunsuz immiqrantlar deyilir. Lakin bu bir çox ölkələrdə etiraz çıxışlarına səbəb olmuşdur. Çünki şəxsin qanunsuz immiqrasiya etməsi həmin insanı qanunsuz etmir.

## Səbəbləri

### Əhali
Əhali artımı ərazidə mümkün ola biləcək əhali sayını keçdikdə həddindən artıq məskunlaşma probleminə səbəb olur. Və bu da öz növbəsində kasıblıq, işsizlik və digər problemlərin yaranmasına yol açır. Əhali daha yaxşı həyat şəraiti axtarışında başqa ölkələrə köç edir.

## Həmçinin bax
* Traffikinq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elşən Nəsibov "Miqrasiyanın əsasları"