Homerin fobiyası

"**Homerin fobiyası**" () — "Simpsonlar" cizgi serialının səkkizinci mövsümünün on beşinci seriyası. İlk dəfə 16 fevral 1997-ci ildə ABŞ-nin Fox televiziya kanalında yayımlanmışdır. Bu seriyada Homer, ailənin yeni dostu olan Conun gey olduğunu öyrənir və bundan sonra ondan uzaqlaşmağa başlayır. Conun, oğlu Barta mənfi təsir göstərəcəyindən qorxuya düşən Homer, Bartın heteroseksuallığını zəmanətə almaq məqsədilə onu ova aparmağa qərar verir.

Seriyanın rejissoru Mayk Anderson, ssenari müəllifi isə Ron Hoc olub. "Homerin fobiyası" Hocun ssenari müəllifi olduğu ilk "Simpsonlar" seriyasıdır. "Homo Bart", seriyanın icraçı prodüserləri Bill Oukli və Coş Vaynşteynin, Lizanın "ədalı şeylərin sevincini kəşf etməsi" mövzusunu əhatə edən seriya çəkməyi planlaşdırarkən, Corc Meyer tərəfindən bir seriyaya başlanğıc ideyası kimi verilib. Oukli və Vaynşteyn bu iki fikri birləşdirib və nəticədə "Homerin fobiyası" ərsəyə gəlib. Fox əvvəlcə mövzusunun mübahisəli olmağına görə seriyanı nümayiş etdirməyi məqsədəuyğun saymayıb və senzuradan keçirib, ancaq Fox kanalına daxil olan çoxsaylı müraciətlərdən sonra kanal verdiyi qərarı dəyişməli olub. Amerikalı kinorejissor Con Uoters, Con obrazını səsləndirərək seriyada qonaq aktyor kimi iştirak etmişdir.

"Homerin fobiyası" serialın tamamilə homoseksual mövzuları əhatə edən ilk seriyasıdır. Seriya verdiyi satira və antihomofob mesajlara görə tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylər almışdır. Seriya "Ən Yaxşı Animasiya Proqramı (Bir Saatdan Daha Qısa Proqramlar Üçün)" kateqoriyasında "Emmi" mükafatı və "Ən Yaxşı Fərdi Televiziya Seriyası" kateqoriyasında GLAAD Media Mükafatı da daxil olmaqla dörd mükafat qazanmışdır.

## Məzmun

Bart uşaqlar arasında lotereya təşkil edərkən baraban əvəzinə evin zirzəmisindəki paltaryuyan maşından istifadə edir, nəticədə Simpsonlara 900 dollara başa gələcək qəza və qaz sızması baş verir. Marc xərcləri ödəmək üçün, nənəsinin ona əmanət etdiyi heykəli satmaq qərarına gəlir və bütün ailə bunun üçün əntiq mağazaya yola düşür. Mağazadakı malları lağa qoyan Homer, oyuncaq kolleksiyası toplayan sevimli satıcı Conu görmür. Con, Bart və Lizanın çox xoşuna gəlir və Homer Simpsonlarda yetərincə olan "dəyərli, faydasız zir-zibil"ə baxmaq üçün və "bəlkə aralarında əntiq dükanına satmaq üçün nəsə tapılar" deyə Conu evlərinə qonaq çağırır. Ertəsi gün qonaq gedəndən sonra Homer, şən və subay Condan xoşu gəldiyini Marca deyir. O isə cavabında Conun gey olduğunu bildirir.

Eşitdiklərindən dəhşətə gələn Homer, Cona qarşı çıxmağa başlayır və Con tərəfindən təşkil olunan Sprinqfild gəzintisinə onunla bir maşında getməkdən imtina edir. Conun Simpsonlarla görüşdüyünü gizlətdiyi Smiterslə qarşılaşdıqları an (*"Deməli sənin xəstə anan budur?"*) istisna olmaqla, ailənin digər üzvləri gəzinti zamanı əla vaxt keçirirlər. Homer ailəsi evə qayıtdıqda onları sorğu-suala tutur (*"O sizi geyliyə yoluxdurmayıb ki?"*). Bununla belə Con, digər Simpsonlara yetərincə sevimli görünür, ələlxüsus da Barta, hansının ki, etdiyi hərəkətlər (*[[Havay]] köynəkləri geyinmək, qadın [[parik]]ində rəqs etmək*) oğlunun oriyentasiyasından narahat olan Homeri dəli edir.

Homer, Bartı daha da kişi təbiətli etmək məqsədilə onu siqaret reklam edən yarıçılpaq gözəlçələrə baxmağa məcbur edir (*lakin məlum olur ki, reklam olunan siqaret — qadın siqareti imiş və bu reklama baxdıqdan sonra Bart qadın siqareti çəkmək istədiyini bildirir*). Bunun işə yaramadığını görən Homer, Barta əsl kişi əməyini göstərmək üçün onu poladtökmə fabrikinə ekskursiyaya aparır, amma təəssüf ki, fabrikdə işləyən bütün əzələli fəhlələrin gey olduğu məlum olur. Ümidsizliyə qapılan Homer, Bartın xarakterini heç olmasa, azacıq da olsa, möhkəmlətmək məqsədilə, onu Mo və Barni ilə birlikdə özü ilə maral ovuna aparır, lakin meşədə ovlamağa maral tapılmır. Bu zaman onlar mühafizə olunan şimal maralını ovlamaq qərarına gəlirlər və gizlicə maral fermasına daxil olurlar, lakin burada marallar onlara hücum edir. Con, Marc və Lizanın köməyi ilə yapon Şaxta Baba robotunu istifadə edərək, şimal marallarını qorxudur və Homergili xilas edir. Homer başa düşür ki, Con elə göründüyü kimidir. O, buna görə Cona nifrət etməyin ağılsızlıq olduğunu anlayır və indiyədək atasının fikirlərindən xəbərsiz olan Barta: *"Sən özün öz taleyinin sahibisən və hansı yolu seçməyindən asılı olmayaraq, mən həmişə səninlə olacağam"* deyir. Atasının onun gey olduğunu düşündüyünü Lizadan öyrənən Bart çaşıb qalır. Seriya hər kəsin Conun avtomobilində getməsilə bitir.

Ekranda seriyanın yekun titrləri görünməmişdən əvvəl, Amerika poladtökmə fabriki işçilərinə həsr olunmuş *"Bu [[göy qurşağı]]na çatmağa davam edin!"* yazısı göstərilir.

## İstehsal

Seriyanın orijinal konsepsiyası, Corc Meyer tərəfindən yazılan bir neçə replikadan yaranıb. Bu replikalardan biri "Homo Bart" olub və bu replika əsas götürülərək, Ron Hoc seriyaya ssenari yazmaq üçün seçilib. Amerikalı kinorejissor Con Uotersin serialda qonaq aktyor kimi iştirak etməsi fikri, qısa bir müddət ortalıqda dolaşıb. Kollektiv üzvlərinin çoxu, Uotersin işlərinin pərəstişkarları idi. Seriyanın icraçı prodüserləri Bill Oukli və Coş Vaynşteyn, Uotersi, Lizanın "ədalı şeylərin sevincini kəşf etməsi" mövzusunu əhatə edən *"Liza və düşərgə"* seriyasında istifadə etməyi planlaşdırırdılar. Sonradan ikilinin fikri, Meyerin fikrilə birləşdirilib və nəticədə "Homerin fobiyası" ərsəyə gəlib. Seriyanın ilkin adı *"Bart düşərgəyə gedir"* olub. Seriyanın rejissoru Mayk Anderson olmuşdur, o *"The Gold Coast Bulletin"* qəzetinə verdiyi müsahibədə bu barədə: *"Ssenarini oxuyanda heyrətlənmişdim, təkcə vizual imkanlarına görə deyil, həm də ssenarisinin çox güclü olmasına görə. Ssenari təsirli və təəccübləndirən idi. Mən bu seriyaya həqiqətən ürəyimi qoydum"* sözlərini işlədib.

Uoters seriyanın qonaq aktyoru olmaq dəvətini dərhal qəbul etmiş və əgər serial, dördüncü mövsümün *"[[Krastinin ixtisarı]]"* və *"[[Lizanın birinci sözü]]"* seriyalarında qonaq aktyor kimi iştirak etmiş Elizabet Teylor üçün yetərincə yaxşı keçibsə, özü üçün də kifayət qədər yaxşı keçəcəyini bildirib. O, obrazının Riçard Simmonsa bənzəyəcəyi təqdirdə mənfi reaksiya verəcəyi mövzusunda zarafat edib. Conun görünüşü daha çox Uotersin öz görünüşünə əsaslandırılıb, lakin bığının quruluşu bəzi animasiya məsələlərinə görə, düzdən dalğalıya dəyişdirilib. Seriyadakı iştirakına təşəkkür əlaməti olaraq, serialın yaradıcı heyəti Uotersə, hal-hazırda ofisində asılmış seriyadan bir epizod olan şəkil göndərib.

Oukliyə görə, Fox Broadcasting Company-nin senzura müfəttişi "Homerin Fobiyası" seriyasının yayımlanmasına qarşı çıxıb. Adətən gedişat zamanı bir seriyanın mətni senzura müfəttişinə göndərilir və yerinə müvafiq söz və replikalardan ibarət olan bir siyahı ilə faks şəklində geri göndərilirdi, lakin bu seriya, demək olar ki, seriyadakı hər bir replika haqqında iki səhifəlik qeydlərlə geri göndərildi. Senzura müfəttişləri, "gey" sözünün işlədilməsini və ümumiyyətlə homoseksualizmin müzakirə olunmasını bəyənmədiklərini ifadə etdilər və paraqrafı, *"Bu seriyadakı, mövzu və məsələlər yayım üçün qəbul edilə bilməz."* cümləsi ilə bitirdilər. Adətən senzura qeydləri, sual doğuran cümlələrə və problemlerə seriyanın başa çatmasından sonra baxdıqlarına görə, lazımi əhəmiyyət vermirdilər. Bu vəziyyətdə isə bütün seriya problemli olaraq qəbul edildi və bu səbəbdən də həmin məsələ belə bir yolla öz həllini tapa bilmədi. İşçilər Uotersdən seriyanın homoseksual cəmiyyəti narahat edəcəyini düşünüb-düşünmədiyini soruşdular. Uoters, yalnız Homerin "ibnə" kəlməsini istifadə etməsindən narahat idi və buna görə də müəlliflər, həmin sözü "Kvir" *()* sözü ilə əvəz etdilər. Seriyanın Cənubi Koreyadan gəlməsindən sonra senzura problemi baş vermədi, sonra isə senzura müfəttişləri ilə Fox televiziyasının rəhbəri işdən qovuldu və yerinə digərləri təyin edildi. Yeni senzura müfəttişləri sadəcə *"yayım üçün uyğundur"* yazısını göndərdilər.

"Homoseksual polad fabriki" səhnəsi Stiv Tompkins tərəfindən yazılıb. İlkin olaraq ssenaridə Homer və Bart polad fabriki fəhlələri ilə deyil, liman fəhlələləri ilə qarşılaşmalı idilər, lakin bu zaman gəmilərin yüklənməsi səhnəsinin çəkilməsi çox iş tələb edəcəkdi deyə, bu fikirdən imtina edilib. Tompkins, həmçinin, heç bir zaman nümayiş olunmayan fərqli bir üçüncü səhnə də yazmışdır. Bu səhnədə Homer, Bart, Barni və Mo ilə birlikdə maral ovuna gedəcək və orada baş verən hadisələrdən sonra onlarla birlikdə polad fabrikinə geri qayıdacaqdı. Burada isə o, heteroseksuallığını sübut etmək üçün polad fabrikindəki bəzi fəhlələrlə traktor çəkmə müsabiqəsi təşkil edəcəkdi, lakin belə ssenarinin *"həqiqətən hekayəyə xidmət etmədiyi"* qərarı verildikdən sonra səhnə seriyadan çıxarılıb.

## Mədəni ismarıclar
Seriyada çoxsaylı mədəni ismarıclar yer almışdır. C+C Music Factory qrupunun *"Gonna Make You Sweat (Everybody Dance Now)"* mahnısı seriya ərzində iki dəfə eşidilir: birinci dəfə, polad fabrikinin diskotekaya çevrildiyi səhnədə, ikinci dəfə isə serialın sonunda. Homerin musiqi kolleksiyasına, Linda Börd Consonun toyu, The New Christy Minstrels musiqiləri və Barri Sadlerin, *"Loony Luau"* və *"Ballads of the Green Berets"* albomları daxildir. Conun seçdiyi və Homerlə rəqs etdiyi mahnı Alisiya Bridcesin *"I Love the Nightlife"* mahnısıdır, Bartın rəqs etdiyi mahnı isə Betti Everettin *"The Shoop Shoop Song (It's in His Kiss)"* mahnısının Şerin ifasında olan variantıdır. Conun təqdim olunduğu zaman arxa planda yerdə görünən çəhrayı plastik qızılqaz, Con Uotersin *"[[Çəhrayı Qızılqazlar (film 1972)|Çəhrayı Qızılqazlar]]"* filminə bir işarədir.

## Qəbulu

### Reytinq və mükafatlar

"Homerin fobiyası" 10–16 fevral 1997-ci ildə ABŞ-da yayımlandığı ilk həftədə 8.7 Nielsen reytinqi yığmış və həftəlik izlənmə reytinqində 47-ci sırada qərarlaşmışdır. Bu, həmin həftə Fox telekanalında nümayiş olunmuş dördüncü ən yüksək reytinqli şou idi. Seriya 1997-ci ildə *"Ən Yaxşı Animasiya Proqramı (Bir Saatdan Daha Qısa Proqramlar Üçün)"* kateqoriyasında "Emmi" mükafatı qazanıb. Seriyanın rejissoru Mayk Anderson isə, *"Ən Yaxşı Fərdi Uğur: Televiziya Proqramı Rejissoru"* kateqoriyasında "Enni" mükafatına və "1998 World Animation Celebration"da *"Praym-taym serialında Ən Yaxşı Rejissor"* kateqoriyasında "WAC mükafatı"na sahib çıxmışdır. Diffamasiya Əleyhinə Gey-Lezbiyan Alyansı seriyaya: "Televiziyada icmamızın necə ədalətli, ağıllı və gülməli təmsil edildiyini göstərmək üçün parlaq bir nümunə" kimi münasibət bildirib və seriyaya *"Ən Yaxşı Televiziya — Ayrıca Epizod"* kateqoriyasında "GLAAD Media Mükafatı" təqdim edib. Seriyanın epizodlarından bir neçəsi 2001-ci ildə Avstraliyanın Melburn şəhərində "Silver K" qalereyasında nümayiş olunmaq üçün seçilmişdir.

### Tənqidçilərin mövqeyi və təhlilləri
"Homerin fobiyası", "Simpsonlar"ın lezbiyan, gey, biseksual və transseksual (LGBT) mövzuları kəşf etməsi baxımından əhəmiyyətli bir seriya kimi göstərilir. Serial bu seriyadan əvvəl də bir neçə dəfə homoseksualizmə istinad etmişdir. Belə ki, Simpsonların, 1990-cı ildə yayımlanan ikinci mövsümünün *"[[Simpson və Müşavir]]"* adlı seriyasında, Karl *(səsləndirən: Harvi Fayerstin)* obrazı Homeri öpür, həmçinin Veylon Smiters obrazının öz müdiri Montqomeri Byörnsa tez-tez aşiq olduğu göstərilir. Lakin "Homerin fobiyası" serialın tamamilə homoseksual mövzuları əhatə edən ilk seriyasıdır. Serial sonralar LGBT mövzusunu əhatə edən, *"[[Mənzildə üç gey]]"* və *"[[Toy haqqında nəsə]]"* adlı daha iki seriya istehsal etmişdir.

Yaradıcı heyət seriyanın mübahisəli mövzusuna görə "çox az" şikayət alıb. Seriya verdiyi satira və antihomofob mesajlara görə tənqidçilər tərəfindən, əsasən, müsbət rəylər alıb. Alan Frutkin LGBT auditoriyası üçün dərc edilən *"The Advocate"* adlı jurnalda seriya haqqında müsbət fikirlər bildirmişdir." *"I Can't Believe It's a Bigger and Better Uptarihd Unofficial Simpsons Guide"* kitabının müəllifləri Uorren Martin və Adrian Vud kitabda yazırlar ki, *"Bunu təkcə "Simpsonlar" heç kimin narahat olmayacağı şəkildə belə zarafat yolu ilə edə bilərdi. Həqiqətən çox yaxşıdır"*. Metyu Henri *"Leaving Springfield"* adlı kitabında seriyanın *"homoseksualizmlə bağlı ən geniş yayılmış yanlış qənaət olan homoseksualizmin yoluxucu olmasını"* tənqid etməsini və eyni zamanda digər mövzularını tərifləmişdir. Todd Qilkirist *"The Simpsons — The Complete Eighth Season DVD"* icmalında, "Homerin fobiyası"nı *"birmənalı olaraq, bütün zamanların ən yaxşı seriyası"* kimi qiymətləndirib. Sidney Universitetindən olan Ketrin Lambi, seriyanı yaxşı bir satira nümunəsi kimi təqdim edib və seriyanın *"Açıq-aşkar, siyasi olmayaraq […] bir çox məsələni [homoseksual mövzusunda] dərin bir şəkildə araşdırmağı bacardığını"* bildirib, həmçinin seriyanın yumorla birlikdə *"verdiyi antihomofob mesajlar ilə "[[Yaxın dostlar (teleserial, 2000)|Yaxın dostlar]]" kimi digər gey mövzulu seriallardan daha uğurlu olduğunu"* iddia edib.

Seriya *"Entertainment Weekly"*nin "Ən yaxşı 25 Simpsonlar seriyası" siyahısında beşinci sırada qərarlaşıb. "Homerin fobiyası" 2003-cü ildə, *"The Simpsons Archive"*in veb-masteri tərəfindən hazırlanan "Ən yaxşılardan ibarət olan on seriya" siyahısında və *"Askmen.com"*un "Top 10: Simpsonlar Seriyası" siyahısında onuncu sırada yer alıb. *"[[IGN]].com"*, Con Uotersin çıxışını, şounun tarixindəki ən yaxşı doqquzuncu qonaq aktyor kimi qiymətləndirib, *"TV Guide"* isə qonaq ulduz ilə əlaqəli ən yaxşı üçüncü film adlandırıb. *"Entertainment Weekly"*, 2008-ci ildəki bir məqaləsində, Uotersi serialın ən yaxşı on altıncı qonaq ulduzu olaraq seçib. *"[[The Guardian]]"*dan olan Con Patterson, Uotersin serialda iştirakını: *"mənə son iyirmi beş ilin ən nüfuzlu pop-mədəniyyət fiqurları arasında bir zirvə görüşüymüş kimi hiss etdirdi"* şəklində təsvir edib.

2002-ci ildə, *"Off the Telly"* müəllifləri Stiv Vilyams və Yan Cons, "Homerin fobiyası"nı "Simpsonlar"ın ən pis beş seriyasından biri kimi qiymətləndirib. Cütlük bildirib ki, *"Bu, şounun bizim daha əvvəl görmədiyimiz, nə də xüsusilə görmək istədiyimiz tərəfidir."* 13 iyun 2002-ci ildə vəkil İqor Smıkov, "Simpsonlar" və "Qriffinlər" cizgi seriallarının homoseksualizm, zorakılıq və qəddarlıq təbliğ etdiyini əsas gətirərək, onların yayımının dayandırılması tələbi ilə məhkəmədə "REN TV" kanalına qarşı iddia qaldırıb. O, "Homerin fobiyası" seriyasını hakimə sübut kimi göstərərək, "Simpsonlar"ın izləyicini homoseksualizmə təşviq etdiyini bildirib. Məhkəmə bir gündən sonra işə xitam verib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Homerin Fobiyası'' Simpsonsworld.com saytında
* ''Homerin Fobiyası'' Simpsonsarchive.com saytında
* ''Homerin Fobiyası''  TV.com saytında
*