Sərxan Abdullayev

**Abdullayev Sərxan Əvəz oğlu** () — filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Dillər Universiteti Alman dilinin leksikologiyası və üslubiyyatı kafedrasının müdiri.

## Həyatı
Sərxan Abdullayev 1942-ci il martın 17-də Cəbrayıl rayonunun Papı kəndində anadan olub. 1949–52-ci illərdə Papı kənd ibtidai və Çərəkən yeddiillik məktəbində oxuyub.

* 1959-cu ildə Horovlu kənd orta məktəbini bitirib
* 1959-cu ildə M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunun Alman dili fakültəsinə qəbul olunub
* 1965-ci ildə həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirib və kafedrada müəllim kimi saxlanılıb
* 1966-cı ildən Alman dili kafedrasında müəllim işləyir
* Kafedrada əvvəlcə baş müəllim, sonra dosent vəzifələrində çalışıb, bir müddət Roman-german filologiyası kafedrası ilə əməkdaşlıq edib
* 1971-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edib
* 1975–76-cı illərdə germanistikanın mərkəzi sayılan Leypsiq şəhərində (Almaniya) Karl Marks adına universitetdə 10 aylıq ixtisasartırma kursunda olmuşdur
* 1989-cu ildə Tbilisi şəhərində doktorluq dissertasiyası müdafiə edib
* 1993-cü ildə Alman dili kafedrasının professoru seçilib
* 1976–2003-cü illərdə Alman dili fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışıb
* 2003–2009-cu illərdə Alman dili kafedrasının müdiri vəzifəsində işləyib
* Hal-hazırda Alman dilinin leksikologiyası və üslubiyyatı kafedrasının müdiridir
* Ailəlidir, 4 övladı var

## Təhsili, elmi dərəcə və elmi adları
* 1965, M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutu, Alman dili fakültəsi, fərqlənmə diplomu
* 1971, Filologiya elmləri namizədi, Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutu
* 1974, dosent, Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutu
* 1989, filologiya elmləri doktoru, Tbilisi şəhəri, Tbilisi Dövlət Universiteti
* 1994, professor, Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutu

## Əmək fəaliyyəti
* 1966–1973, müəllim, baş müəllim, ADU-nun Alman dili kafedrası
* 1974–1994, dosent, ADU-nun Alman dili kafedrası
* 1966–2003, dekan, ADU-nun Alman dili fakültəsi
* 1994–2018, professor, ADU-nun Alman dili kafedrası
* 2003–2009, kafedra müdiri, professor, ADU-nun Alman dili kafedrası
* 2017, professor, ADU-nun Alman dilinin leksikologiyası və üslubiyyatı kafedrası
* 2018-ci ildə professor Sərxan Abdullayev Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının akademik üzvü seçilib.http://www.adu.edu.az/2018/12/adu-nun-professoru-beyn%C9%99lxalq-elml%C9%99r-akademiyasinin-uzvu-secilib/ 

## Tədqiqat sahəsi və bildiyi xarici dillər
* Müqayisəi-tiploloji dilçilik, German dilləri, Dil nəzəriyyəsi, Semantika, Diskurs nəzəriyyəsi
* Alman, rus, ingilis, türk dilləri

## Respublika və beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirakı
* 1968, Bakı, M. F. Axundov adına APDİ-nin professor-müəllim heyətinin elmi konfransı
* 1981, Bakı, Dil sisteminin funksional və konstruktiv səviyyələri mövzusunda Respublika konfransı
* 1982, Bakı, Xarici dil müəllimlərinin seminar yığıncağı
* 1983, Bakı, Konfrontativ linqvistika problemlərinə dair Respublika elmi konfransı
* 1990, Gəncə, "Respublikanın xalq təhsili sistemində xarici dillərin fasiləsiz tədrisi" mövzusunda Respublika konfransı
* 1990, Bakı, Respublika elmi konfransı (Проблемы полиглосии и межьязыковой интерференции в Азербайджанской ЛСР)
* 1991, Xaçmaz, "Respublikada milli konsepsiya çərçivəsində xarici dillərin fasiləsiz tədrisi" mövzusunda Respublika konfransı
* 1990, Gəncə, Respublikanın xalq maarifi sistemində xarici dillərin fasiləsiz tədrisi mövzusunda Respublika elmi konfransı
* 2005, Bakı, Tərcümə və transmilli proseslər mövzusunda beynəlxalq konfrans

## Çap olunmuş əsas əsərləri
1. Dərslik, dərs vəsaiti və monoqrafiyaları

* 1984, Dil və bədii qavrayış, "Yazıçı", 166 s.
* 1987, Alman və Azərbaycan dillərində inkarın leksik-frazeoloji ifadə vasitələri, Azərbaycan Təhsil Nazirliyi nəşriyyatı, 67 s.
* 1990, Müasir alman dilində təsdiq və inkarın praqmatik-üslubi variativliyi, Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin nəşriyyatı, 79 s.
* 1997, Deutsch (VIII sinif üçün Alman dili) "Maarif" nəşriyyatı, Bakı, 214 s.
* 1998, Müasir alman və Azərbaycan dillərində inkarlıq kateqoriyası "Maarif", Bakı, 278 s.
* 2001, Alman atalar sözləri və onların azərbaycanca-rusca qarşılıqları, Bakı, "Maarif", 178 s. (N. Seyidəliyevə birlikdə)
* 2004, Немецкий аффирмативный контекст, Bakı, 331 s.
* 2013, Geyri-səlis dilçilik təcrübəsi, Bakı, Victory, 596 s.

2. Seçilmiş elmi məqalələri

* 1968, Emosional təsdiqlik və emosional inkarlıq. APDİ-nin Elmi əsərləri
* 1968, Psixologiya və intonasiya. "Ədəbiyyat və incəsənət", Bakı
* 1968, Şerin dolanbac yollarında. "Ədəbiyyat və incəsənət", Bakı
* 1969, Nəqli cümlələrin funksional və ekspressiv-üslubi rəngləri. S. M. Kirov adına ADU-nun Elmi əsərləri, Dil və ədəbiyyat seriyası, 5–6, Bakı
* 1969, Hökm, cümlə və üslub. "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi", 2-ci buraxılış, Bakı
* 1971, Sual cümlələrində inkarlıq konstituentlərinin işlənmə normaları. APDİ-nin Elmi əsərləri, Bakı
* 1973, Sual-əmr cümlələri ilə ifadə olunan ekspressiv təhrik formaları (cümlənin üslubi tipologiyası probleminə dair). M. F. Axundov adına APDİ-nin Elmi əsərləri
* 1972, Aşug Alesker (alman dilində). Bakı, Azərnəşr
* 1974, Nicht ədatının mövqe normalarına fel valentliyinin təsiri. M. F. Axundov adına APDİ-nin Elmi əsərləri
* 1975, Sözlərin qövsi-qüzehi. "Ədəbiyyat və incəsənət", Bakı
* 1975, Ekspressivlik və onun əsas komponentləri haqqında. M. F. Axundov adına APDİ-nin Elmi əsərləri, Bakı
* 1977, Zu den Möglichkeiten der Transposition der Satzarten im Deutschen. Deutsch als Fremdsprache, Leipzig
* 1978, Poetik nitqin fonoüslubi variativliyi. "Ulduz" jurnalı
* 1981, Müasir alman dilində implisit inkarlığın bəzi ifadə vasitələri, "Dil sisteminin funksional və konstrukitiv səviyyələri" mövzusunda Respublika konfransının materialları, Bakı
* 1982, Bilinqvizm şəraitində qrammatik inkarlıq kateqoriyasının öyrədilməsinin bəzi aspektləri. Xarici dil müəllimlərinin seminar yığıncağının materialları, Bakı
* 1983, Müasir alman və Azərbaycan dillərində bəzi ideomatik budaq cümlə modelləri. Konfrontativ linqvistika problemlərinə dair Respublika elmi konfransının materialları, Bakı
* 1984, Azərbaycan dilində "nə" inkar bağlayıcısı haqqında. Azərbaycan dilində adların morfologiyası, Bakı
* 1990, Müxtəlifsistemli dillərdə koordinativ inkarlıq bağlayıcısının variativ işlənməsi. Folklor və üslubiyyat problemləri, BDU-nun nəşriyyatı, Bakı
* 1992, Sözün gücü və gücsüzlüyü. "Yeni fikir", Bakı
* 1991, Poetik mətnin üslubi təhlili. "Gənclik" jurnalı, Bakı
* 1983, Dil sənətkarlığı. "Ulduz" jurnalı
* 2005, Səsin sehri. C. Cəfərovun 100 illiyinə həsr olunmuş toplu, "Mütərcim", Bakı
* 2005, Bəzi ictimai-siyasi terminlərin gerçəklik dəyərlərinə uyğunluğu və onların tərcüməsi haqqında. Tərcümə və transmilli proseslər mövzusunda beynəlxalq konfransın materialları, Bakı
* 2007, Çoxmənalılığın yalanı və ya dilin min-bir dili (I məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 18–35)
* 2007, Çoxmənalılığın yalanı və ya dilin min-bir dili (II məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 15–41)
* 2008, Omonim aldanışları və ya müxtəlif şeyləri eyni cür adlandırmanın yalanı (I məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 13–35)
* 2008, Omonim aldanışları və ya müxtəlif şeyləri eyni cür adlandırmanın yalanı (II məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 8–29)
* 2008, Siyasi diskursda omonim işlənmələr haqqında. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 16–44)
* 2008, Sinonim çoxluqları və ya eyni şeyləri müxtəlif cür adlandırmanın yalanı (I məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 15–45)
* 2009, Sinonim çoxluqları və ya eyni şeyləri müxtəlif cür adlandırmanın yalanı (II məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 20–51)
* 2009, Qeyri-səlis çoxluqların ierarxiyası: yayılanlığın hüdudları (I məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 57–92)
* 2009, Qeyri-səlis çoxluqların ierarxiyası: yayılanlığın hüdudları (II məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyatı, Bakı, (s. 15–49)
* 2010, Linqvistik qiymətləndirmənin səviyyələri: artan yayılanlıq hədləri (I məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı ADU, (s. 22–57)
* 2010, Linqvistik qiymətləndirmənin səviyyələri: artan yayılanlıq hədləri (II məqalə). "Dil və ədəbiyyat" jurnalı ADU, (s. 22–55)
* 2011, Təkrar qiymətləndirmə çoxluqları: dəyişən yayılanlıq hədləri. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyyatı, Bakı, (s. 18–60)
* 2011, Bir daha təkrar qiymətləndirmə çoxluqları haqqında. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU nəşriyyatı, Bakı, (s. 9–52)
* 2012, Metafora şəkilləri, obrazlı-assosiativ çoxluqlar kimi. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU, Bakı, (s. 27–58)
* 2012, Metafora qeyri-səlis linqvistik qiymət çoxluqları kimi. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU, Bakı, (s. 14–45)
* 2013, Gizli-aşkar dil. "Geyri-səlis d.t.", Bakı, (s. 5–48)
* 2013, Geyri-səlis dilçilik təcrübəsi. Bakı, Victory
* 2017, Dilin leksik sistemi qeyri-səlis dilçilik problemi kimi. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı, ADU, Bakı, (s. 3–24)

## İstinadlar