Cerom Fridman

**Cerom İsak Fridman** () — amerikalı fizik. O, Massaçusets Texnologiya İnstitutunda professor və fizika üzrə fəxri professordur. Henri Kendall və Riçard Teylor ilə birlikdə 1990-cı ildə "hissəciklər fizikasında kvark modelinin inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən elektronların protonlar və bağlı neytronlar üzərində dərin qeyri-elastik səpilməsi ilə bağlı qabaqcıl tədqiqatlarına" görə Fizika üzrə Nobel mükafatını qazandı. Fridman Atom Alimləri BülleteniSponsorlar Şurasında oturur.

## Həyatı və karyerası
İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində Lillian (née Varşava) və tikiş maşını satıcısı Seliq Fridmanın ailəsində anadan olan Fridmanın yəhudi valideynləri Rusiyadan ABŞ-yə mühacirət ediblər. İncəsənət sahsəsində yüksək nəticələr göstərən Cerom Fridman , Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsi haqqında yazdığı kitabını oxuduqdan sonra fizika ilə maraqlanmağa başladı. Çikaqo Universitetində fizika üzrə təhsil almaq üçün Çikaqo İncəsənət İnstitutundan təqaüd almaqdan imtina etdi. Orada təhsil alarkən o, Enriko Ferminin rəhbərliyi altında çalışıb, 1956-cı ildə fizika üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini alır. 1960-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun fizika fakültəsinə daxil olub.

1968–69-cu illərdə o, Stanford Xətti Sürətləndirici Mərkəzində Henri Kendall və Riçard Teylor ilə təcrübələr aparır və protonların daxili quruluşa malik olduğuna dair ilk eksperimental sübutu verən bu təcrübələr sonradan kvarklar olaraq bilinir. Bunun üçün Fridman, Kendall və Teylor 1990-cı ildə Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşdülər. O, Massaçusets Texnologiya İnstitutunun professorudur. Fridman həmçinin Atom Alimləri Bülleteni Sponsorlar Şurasının üzvüdür.

2003-cü ildə Humanist Manifesti imzalayan 22 Nobel mükafatçısından biri idi. O, ateistdir.

Fridman Enerji Departamentinin Elm İdarəsi, Milli Elm Fondu və Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu üçün əlavə təcili maliyyə tələbi ilə 2008-ci ilin may ayında prezident Corc Buşa ünvanlanmış və onu "2008-ci Maliyyə İli Omnibus Təxsisatlar Qanununda əsas elm tədqiqatlarına dəymiş zərəri geri qaytarmağa" çağıran məktubu imzalayan 20 Amerikalı Fizika üzrə Nobel mükafatçısından biri idi.

2008-ci ildə Fridman Belqrad Universitetinin fəxri fəlsəfə doktoru dərəcəsini alıb. Belqrad Universitetinin Fizika fakültəsinin və institutlarının: Fizika İnstitutu, Fizika İnstitutu, Zemun və Vinka Nüvə İnstitutunun fəxri professorudur.

## Nəşrləri
* Con Fridman,Henri Kendall "Ağır elektron üçün eksperimental axtarış", Massaçusets Texnologiya İnstitutu, ABŞ Energetika Nazirliyi sələfi agentlik vasitəsilə Atom Enerjisi Komissiyası) 1967-ci ilin sentyabrı.
* Con Fridman "Dərin qeyri-elastik elektron səpilməsi: Eksperimental", Massaçusets Texnologiya İnstitutu, ABŞ Energetika Nazirliyi (through predecessor agency the ABŞ Atom Enerjisi Komissiyası)oktyabr,1971-ci il.

## Fəxri ad və mükafatları
*  Grand Cordon of the Doğan Günəş Ordeni (2016)
* Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin üzvü (2002)
* ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1992)
* Qızıl Plata Mükafatı
* Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü (1980)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Friedman page at MIT
* Jerome Friedman Playlist Appearance on WMBR's *[http://web.mit.edu/echemi/www/index.html Dinnertime Sampler]* radio şou 5 yanvar, 2005
* Friedman Explains Role of Quarks in Killian Talk, Massaçusets Texnologiya İnstitutu, (1 aprel, 2001)
* Will Innovation Flourish in the Future? Amerika Fizika İnstitutu Cerom Fridman rəyi