open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Battlefield 3

**Battlefield 3** - 25 oktyabr 2011-ci ildə Electronic Arts şirkəti tərəfindən hazırlanaraq satışa çıxarılmışdır. Battlefield 3 2005-ci ildə hazırlanmış Battlefield 2-nin davamıdır. Oyun birinci şəxs atıcı janrındadır. Battlefield 3 Frostbite 2 oyun mühərriki vasitəsilə hazırlanmışdır. Güclü qrafika ilə təhciz olunmuş bu oyun Microsoft Windows, PlayStation 3 və Xbox 360 platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. Microsoft Windows versiyasında Windows XP əməliyyat sistemini dəstəkləmir. Oyunun sistem göstəriciləri belədir:

## Xarici keçidlər
Dəqiqə evi

**Dəqiqə evi** və ya **Dəqiqənin yanındakı ev** () — Praqanın Köhnə Şəhər meydanı №2-də yerləşən tanınmış memarlıq abidəsi. Bina Köhnə Şəhər ratuşası və Qızıl buynuz evlərinin arasında yerləşir. Tikili Çexiya İntibah memarlıq üslubunun ən tipik nümunələrindəndir. Onun fundamenti XV əsrə aiddir və qotika üslubunda inşa olunmuşdu. XVI əsrdə isə Dəqiqə evi yenidənqurmaya məruz qalır. Həmin əsrdə də binanın dördüncü mərtəbəsinə ifadəli lünet karniz əlavə olunur. Karnizin həcmi elə də böyük olmadığından, evin ümumi quruluşu və ansamblı pozulmur. Əlbəttə ki, "Dəqiqə evi" haqqda ilk dəfə eşidən insanlar onun qeyri-adi adına diqqətlə nəzər yetirilər. Və evin adının tarixi həqiqətən də çox maraqlıdır. Keçmişdə ev "Ağ şir" olaraq adlanırdı. Ev əczaçı M.Bartla və onun 138 il fəaliyyət göstərən əfsanəvi aptekinə məxsus idi.

1889-1896-cı illərdə məhz bu evdə məşhur yazıçı Frans Kafka öz valideynləri ilə yaşamışdı. Hazırda Dəqiqə evində Praqa paytaxt magistratının abidələrinin qorunması üzrə təşkilatı yerləşir.


Fayl:Kafka's Residence (1889-1896).jpg
Fayl:The Minute House - Prague - Stierch.jpg


## Memarlıq
XX əsrin əvvəllərində Şəhər bələdiyyəsi Kiçik meydan ilə Köhnə Şəhər meydanları arasında keçid əlaqələrini genişləndirmək üçün Dəqiqə evinin və onun yanındakı digər binaların sökülməsini qərara alır. Yaranmış ciddi təhlükəni anlayan Abidələrin Mühafizə komissiyası bələdiyyəyə etiraz etməyə başlayır. 1905-ci ildə qonşu evin divarında sqrafitto divar rəsminin bir fraqmenti aşkar edilmişdi və bundan sonra hər iki evi qoruyub-mühafizə etmək qərara alınmışdı. Bərpaçılar evin qalın suvağını təmizləyərkən, gözlənilmədən sürprizlə rastlaşırlar: hazırda gördüyümüz gözəl fresklər barokko dövrünün yenidənqurulması zamanı gizlədilmişdi. 
Evin lünet-karnizlərində İspaniyalı II Filippin, II Maksimilianın, onun oğlu Rudolfun və Habsburq sülaləsinin digər üzvlərinin də portretləri təsvir olunmuşdu. 1919-cu ildə binada aparılmış restavrasiya işləri zamanı müəyyən edilmişdir ki, sqrafitto rəsmləri evin demək olar ki bütün divarlarını əhatə edir.

Pəncərələr arasındakı qısa divar hissələri Baxusun dəstəsi, Adəm və Həvva bağda qadağan olunmuş ağac altında mövzularında rəsmlərlə bəzədilmişdir. Digər bir rəsmdə isə intibah incəsənətində məşhur mövzu olan qardaşların ata mülkünün bölünməsi üstündə mübahisəsi təsvir edilmişdir. Pəncərələr arasında həmçinin Ədalət, Mətanət, Hikmət, Məhsuldarlıq və Analığı əks etdirən allegorik təsvirlər vardır. Bina üçün təhlükə yarada biləcək konstruktiv vəziyyət 1937-1938-ci illərdə daxildən dəmir-beton konstruksiyası ilə dəstəklənmiş, əlavə olaraq birinci mərtəbədə divar arxasında kərpicdən dəstək divarı inşa edilmişdir ki, bu da tağlı girişin meydana çıxması ilə nəticələnmişdir.

## Xarici keçidlər
* VLČEK, Pavel a kol.: *Umělecké památky Prahy. Staré Město – Josefov*. Praha : Academia, 1996: s.&nbsp;149–150. ISBN 80-200-0563-3
## İstinadlar
Vahiməli gecə (film, 2011)

**Vahimə gecəsi** () — 2011-ci il Amerika istehsalı qorxu və komediya janrlı film. Film 1985-ci ildə rejissor Tom Holland tərəfindən ekranlaşdırılmış eyniadlı filmin remeykidir. Hər şey qorxulu filmləri bəyənən Çarlinin məhəlləsinə yeni köçən bir adamın vampir olduğunu biləndən sonra başlayır. Filmdə hadisələr əyləncəli və eyni zamanda qorxulu tərzdə davam edir. Rollarda Kolin Farrel, Anton Yelçin, Toni Kollet və Devid Tennant çəkilib.

## Məzmun
Çarli məktəbin papulyar tələbəsidir və bir çoxlarının paxıllıq etdiyi seksi bir sevgilisi var. Özünü çox sevən Çarlı hətta ən yaxın dostu Edidə saymayır.

Bir gün onların məhəlləsinə yeni qonşu köçür. Adi adam kimi görünən bu oğlanın sonradan gecələri ova çıxan bir vampir olduğunu öyrənən Çarli bunu heç kəsə inandıra bilməyəcəyini bilir. Ona görə də öz üsulları ilə birtəhər onun öhdəsindən gəlməyə çalışacaq.

## Rollarda
* Anton Yelçin / Çarli
* Kolin Farrel / Ceri
* Devid Tennant / Piter Vincet
* Toni Kollet / Ceyn
* İmoqen Puuts / Emi Peterson
* Kristofer Mintz-Pliz / "İblis" Ed Li
* Deyv Franko / Mark
* Reyd Euqin / Ben
* Uill Denton / Adam
* Sandra Verqara / Qinqer
* Liza Loeb / Viktoria Li
* Qreys Fibs / Bii
Vahiməli gecə 2: Yeni qan (film, 2013)

**Vahimə gecəsi 2: Yeni qan** ()''' rejissor Eduardo Rodriqezin çəkdiyi komediya/qorxu janrlı fildir. Eyni zamanda 2011-ci ildə çəkilmiş "Vahimə gecəsi" filminin davamıdır.

Filmin ABŞ-də premyerası 2013-cü ildə baş tutub.

## Məzmun

## Rollarda

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Picasa

**Picasa** — Lifescape şirkəti tərəfindən yaradılmış rəqəmsal təsvirlərin icrası üçün nəzərdə tutulmuş pulsuz proqram. "Picasa" adı ispan rəssamı Pablo Pikassonun adına uyğun olaraq, mi casa (isp. mənim evim) və "pic" (ing. təsvir, şəkil) sözlərindən yaranmışdır. 13 iyun 2004-cü ildə Picasa Google şirkəti tərəfindən satın alınmışdır.. Picasa fotoserverlərlə ( Picasa veb-albomları), həmçinin Blogger, Gmail, YouTube, Google Earth və Google Plus xidmətləri ilə birləşmişdir.

## Proqramın imkanları və çatışmazlıqları

### İmkanlar
* Skanerdən və kameradan kompüterə şəkillərin yüklənməsi.
* Kompüterin sərt diskində olan şəkillərin avtomatik indeksləşdirilməsi.
* Adi və tam ekran, həmçinin slayd-şou rejimində təsvirlərə baxış.
* Geoteqləmə: Picasa, təsvirin EXIF meta-məlumatlarlarının koordinatları göstərə bilir.
* Şəkillərin redaktəsi
* Şəkillərə müxtəlif effektlərin tətbiqi.
* Şəkillərin çapı.
* Şəkil kollajlarının yaradılması.
* Elektron poçtla şəkillərin göndərilməsi.
* Şəkillərdən slayd-şouyla ekran şəkillərinin və kompakt-disklərin şəkilləri əsasında yaradılma.
* Təsvirin redaktəsi zamanı redaktə olunan təsvirin orijinal formasının gizli qovluqda saxlanılması.

### Çatışmazlıqlar
* Hərəkətli GIF-fayllarını icra edə bilmir.
* Bəzən, PNG formatında olan şəkillərdə alfa-kanalın təsviri zamanı problemlər olur.
* Albom daxilində başqa albom yaratmaq olmur.
* Çoxvərəqli TIFF-faylları əks etdirmir.
* Təsvirlərin ölçülərini dəyişdirmək narahatdır.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Picasa Web Albums
HMS Africa (1781)

**Əlahəzrətin gəmisi Afrika** () (1763) — Kral donamasına məxsus 64-toplu III ranq xətt gəmisi.

Gəminin layihəsi 26 fevral 1777-ci ildə təsdiqlənmişdir. 11 fevral 1778-ci ildə sifariş olunmuş, 2 mart 1778-ci ildə tikilməyə başlanılmış, 11 aprel 1781-ci ildə Nortfildəki Adams & Barnard tərsanəsində suya salınmışdır. 74 toplu bu proyekt köhnə olduğundan, hazır olan gəmidə çoxlu çatışmazlıqları nəzərə alaraq bu layihə əsasında yalnız 64 toplu gəmilər inşa olunurdu.  1781-ci ildə Deptford kral tərsanəsində mislə üzlənmişdir.
## Xidməti
## [[ABŞ İstiqlal müharibəsi]]ndə
1781 — xidmətə götürülür, kapitanı  olmuşdur.

1782 — yanvar, kapitanı ; 6 fevral ser Riçard Bikertonun eskadriliyasında Şərqi Hindisana gedir.

1783 — 20 iyun Kuddalor döyüşündə iştirak edir.

## [[Böyük Fransa inqilabı]]nda
1793 — sentyabr, Plimutda avadanlıqla təmin olunduqdan sonra kapitanı Roddem Houm () olmuşdur.

1794 — 18 mayda Şotlaniyaya üzür.

1796 — 21 martda Leoqan hücumunda ehtiyata qoyularaq, nəzərdə tutulmuşdur.

Kapitan Houmun sərancamında Şərqi Hindistanda olur. Sonra isə martda HMS Africa, HMS Leviathan (1790) və HMS Swiftsure gəmiləri ilə birlikdə San-Dominqoda Leoqana hücum edən orduya artilleriyalarla dəstək vermişdir. Müdafiə güclü olduğundan Afrika gəmisi sahil artilleriyalarının mərmilərindən ciddi zədələr alır və Yamaykaya təmirə getmək zərurətində olur.

1798 — sentyabr, Çatemdə hospital gəmisi funksiyası daşıyır. Leytinant Con Brayantın () sərancamında Şirnessdə xidmətə girir.

1805 — 9−13 oktyabrda HMS Royal Sovereign (1786), HMS Belleisle (1795), Africa və HMS Agamemnon (1781) Kadis yaxınlığında Nelsonun rəhbərliyindəki Aralıq dənizi donanmasına qatılırlar.

21 oktyabr, Nelsonun küləkdöyən cərgəsində Trafalqar döyüşündə iştirak etmişdir. Bu zaman 18 ölü və 44 yaralı itkisi vermişdir.

## İstinadlar
Elektron gücləndirici

thumbnail|praktiki bipolyar tranzistor gücləndiricini sxemi
**Elektron gücləndirici** siqnalın gücünü artıran elektron qurğudur. Gücləndirici qida mənbəyinin enerjisini sərf etməklə, girişdə olan az güclü siqnalı çıxışda tələb olunan gücə malik siqnala çevirir. İstənilən gücləndirici çıxış siqnalını gücə görə gücləndirir. Belə ki, gücləndirici elektrik qidalandırma blokunun çıxışını modullaşdırır.

Elektron gücləndiricinin 4 əsas tipi var:
* Gərginlik gücləndiricisi
* Cərəyan gücləndiricisi
* Transkonduktans gücləndirici
* Transresistans gücləndirici

Gücləndiricilər siqnal zəncirində fiziki yerləşməsinə görə də kateqoriyalara bölünə bilər.

## Xarici keçidlər
* Gücləndirici 
* Gücləndiricinin tədqiqi
Robert Spreq

Robert Spreq(; ) — Frank Spreq və Harriet Spreqin oğludur. Spreq 1926-cı ildə Massaçusetsdə Spreq Elektrikin əsasını qoymuşdur. O, 1926–1953-cü illərdə şirkətin prezidenti kimi, 1953–1971-ci illərdə isə müdir vəzifəsində çalışıb. Robert Spreq radio üçün modulyasiya idarəetməsini və kağız kondensatorunu kəşf etmişdir.

Spreq 1953-cü ildə Hərbi Hava Qüvvələrinə Nazir müavini qismində Prezident Eyzenhaver tərəfindən təyin olunub. Bir müddət sonra o, bu vəzifəni tərk etdi.

## Xarici keçidlər
Robert Spreq, Spreq Elektrik
HMS Leviathan (1790)

**Əlahəzrətin gəmisi Leviafan** () (1790) — 74-toplu III ranqlı xətt gəmisi. Kral donanmasının ikinci gəmisi olub mifoloji personaj Leviafanın şərəfinə adlandırılmışdır.  tipli üçüncü xətt gəmisidir. 1792-ci ilin mayında əsası qoyulmuş, 9 oktyabr 1790-cı ildə suya salınmışdır. Bir çox dəniz döyüşlərində, o cümlədən Trafalqar döyüşündə iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Qumdaşı universitetləri

[thumb|400px|right|[Qərbi Avstraliya Universiteti. Qumdaşından tikilmiş kampusu olan İrvinq Strit binası. Hal-hazırda universitet arxividir.]]
**"Qumdaşı universitetləri"** () — Avstraliyada ölkənin qədim və nüfuzlu universitetlərini birləşdirən qeyri-formal qrup. Öz dövrlərində həmin universitetlərin binaları qumdaşından tikilib.

Onların əksəriyyəti Birinci Dünya müharibəsinə qədər, müstəmləkə dövründə tikilib. Onlar qumdaşından inşa edildiyinə görə belə adlanırlar. Bu universitetlərin əsas xüsusiyyəti əsas diqqəti tədqiqat işlərinə və nəzəriyyəyə vermələridir.

Statistikaya görə bu universitetlərdə oxuyan tələbələrtin əksəriyyəti imkanlı ailələrin övladlarıdır və sonradan yüksək maaşlı və nüfuzlu vəzifələr tuturlar.

## İstinadlar
GU8

**GU8** və ya tam adı ilə **U8 qlobal konsorsiumu** () — Avstraliya, Çin, Fransa, İsrail, Cənubi Koreya, Böyük Britaniya və ABŞ-nin sahil və liman şəhərlərində yerləşən 8 nüfuzlu universitetinin təhsil konsorsiumu. 2008-ci ildə konsorsiumun rəyasət heyətinin prezidenti Rod-Aylend Universitetinin rektoru Robert Karozers seçilib.

## Üzvləri
GU8 qrupuna aşağıdakı universitetlər daxildir:

## Həmçinin bax
*Liman Şəhərlərinin Universitet Liqası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Mergel

**Mergel** — qarışıq gil-karbonat tərkibli daşabənzər çökmə dağ süxurları. Tərkibi: 50-75% karbonat (kalsit, bəzən dolomit), 25-50% — həll olmayan çöküntülər (SiO2 + R2O3).

Süxuryaradan karbonat minerallarının tərkibindən asılı olaraq, mergeller əhəng və dolomit mənşəli mergellərə bölünürlər. Adi mergellərin həll olmayan çöküntülərində silis miqdarı biryarımlıq oksidlərin miqdarından 4 dəfədən çox deyil. Nisbəti *SiO2 : R2O3> 4* olan mergellər silisli mergellər qrupuna aid edilir.

## Xarici keçidlər
* Mergellər — all-minerals.ru
Tavrida sarayı

**Tavrida sarayı** () — knyaz Qriqori Aleksandroviç Potyomkinin Peterburq iqamətgahı. Saray 1783-1789-cu illərdə memar İvan Starovun layihəsi əsasında rus klassisizmi üslubunda inşa olunmuşdur. Saray Tavrid və Potyomkin küçələri ilə kəsişən Şpaler küçəsindədir, onun arxasında isə eyniadlı park yerləşir. Hazırda Tavrida sarayı Müstəgil Dövlətlər Birliyinin (MDB) Parlamentlərarası Assambleyasının qərargahı sayılır. Binada həmçinin «Mir» teleyayım şirkətinin Peterburq filialı yerləşir.

## Tavrida sarayının kompleksi
Mərkəzi küçədən alçaq hasarla ayrılmış həyətin daxilində altı sütunlu eyvan və alçaq dəf üzərində yerləşən yastı günbəzlə bəzədilmiş iki mərtəbəli bina yerləşir. Hamar divarları hündür pəncərələr kəsir; sarayın triqlif frizi isə sərt antamblement ilə tamamlanır. Binanın əsas korpusu bir mərtəbəli qalereyalarla və künc ikimərtəbəli binalar ilə birləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Таврический дворец на сайте «Архитектура России» 
* Таврический дворец на сайте «Дворцы Санкт-Петербурга»
* Таврический дворец (материал из книги В.Нестерова «Знаешь ли ты свой город?»)
Mixail Barinov

**Mixail Vasilyeviç Barinov** () — 1928-1929-cu illərdə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) rektoru olmuşdur.

## Həyatı
Mixail Vasilyeviç Barinov Rusiyanın Saratov quberniyasının Dubranovo kəndində anadan olmuşdur. Mixail Barinovun ailəsi 1889-cu ildə Bakıya köçmüşdür.

1922-1926-cı illərdə «Azneft»in rəis müavini, 1931-1933-cü illərdə rəis vəzifəsində çalışmış, 1928-1929-cu illərdə İnstitutun rektoru olmuşdur. 

Uzun illər Sergey Kirovun yaxın dostu olmuş, 1934-cü ildə Kirov ölümü Barinova güclü təsir etmişdir.

1937-ci ildə Stalin repressiyası zamanı həbs olunmuş, xalq düşməni kimi güllələnmişdir.  

## İstinadlar
MAXE hərbi qulluqçu

**Müddətdən Artıq Xidmət Edən hərbi qulluqçu** — hərbi xidməti keçmiş və müqavilə əsasında işləyən kiçik komandir heyəti. MAXE hərbi qulluqçuların rütbələri: baş əsgər, kiçik çavuş, çavuş və baş çavuş hərbi rütbələrdir. Müdafiə Nazirliyi, DİN-in Daxili Qoşunları, Dövlət Sərhəd Xidməti, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti və Fövqəladə Hallar Nazirliyində bu hərbi qulluqçuların xidmətindən müəyyən sahələrdə istifadə edilir.

## Xarici keçidlər
* DAXİLİ QOŞUNLARIN NATO İLƏ ƏMƏKDAŞLIĞI
* Zakir Həsənov Səfər Əbiyevin qoyduğu qaydanı dəyişib
Manon Flier

**Manon Nummerdor-Flier** (d. 8 fevral, 1984, Uithoorn, Niderland) — Niderlandlı qadın voleybolçu.

## Karyerası
Manon Flier 2009 Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı və ən dəyərli oyunçusudur. 2012-ci ildən Azərreyl Bakının formasını geyinir, 2013-cü ildə isə digər bir Bakı klubu İqtisadçıya transfer olmuşdur.

## İstinadlar
Petro Poroşenko

**Petro Oleksiyovıç Poroşenko** (; ) — Ukrayna Respublikasının 5-ci Prezidenti (2014–2019). Eyni zamanda biznesmen, milyarderi və siyasətçi.. Forbes jurnalının (2013, fevral) rəyinə görə öz varidatına görə Ukrayna varlıları arasında 5-ci yer tutur (varidatı — $1,8 milyard). Ukrayna xalq deputatı, "Ukrprominvest" konserninin təsisçisi və fəxri prezidenti.

1998–2005-ci və 2006–2007-ci illərdə Ukrayna Ali Radasının xalq deputatı, Ukrayna Respublikası Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının katibi (fevral-sentyabr 2005-ci il), Ukrayna Respublikasının Milli Bank Şurası rəhbəri (2007–2012-ci illər), Ukrayna Respublikasının xarici işlər naziri (2009–2010-cu illər), Ukrayna Respublikasının iqtisadi inkişaf və ticarət naziri (mart-noyabr 2012-ci il).

Poroşenko məşhur "Roshen" qənnadı və "Bogdan" avtomobil korporasiyalarının da sahibidir.

## Həyatı
26 sentyabr 1965-ci ildə Bolqradda anadan olub. Ruminiya kralliği, Bessarabiya (indiki Odissey əyalətinin İsmayıl rayonu) əsilli atası Aleksey İvanoviç Poroşenko(d.t. 1936) 1959-cu ildən Bolqradda işləməyə başlayıb. Anası Yevgeniya Sergeyevna Poroşenko(1937–2004)Kuqurluy-Matroska (Bessarabiya, Ruminiya kralliği — indiki Odissey əyalətinin İsmayil rayonu) doğumludur və o da Bolqradda iş həyatına başlamışdı. Poroşenko, Kiyev Dövlət Universitetində Beynəlxalq münasibətlər və Beynəlxalq iqtisadiyyat fakültəsində, Belnəlxalq İqtisadi Münasibətlər ixtisası üzrə təhsil almış, həmçinin O, cüdo idman növü ilə peşəkar səviyyədə məşğul olmuşdur.

## İş həyatı
Ali təhsilə yiyələndikdən sonra Poroşenko kakao satışında şəxsi biznesini qurur. 1990-cı ildə bir neçə qənnadı fabrikinin sahibi olur və sonralar bu fabrikləri "Roşen" adı altında birləşdirir və "Roşen" Ukraynanın ən çox məhsul istehsal edən qənnadı fabrikinə çevrilir. Sonralar şokolad istehsalında "Kral" olan Roşen məhsulunun təxminən yarısı Rusiyaya ixrac olunurdu.

## Həmçinin bax
* Avropa həmrəyliyi

## Mənbə
* Şəxsi saytı 
*  "ЛІГА.Досье"-də Petro Poroşenko haqqında
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mariya Anna Madia

**Mariya Anna Madia** (**Marianna** kimi tanınır; ; ) — İtaliya siyasətçisi, İtaliya Demokratik Partiyasının üzvü.

## Həyatı
1980-ci ildə Romada anadan olmuşdur. Onun ulu babası hüquqşünas və jurnalist kimi fəaliyyət göstərmiş Titta Madia olub. O, *Roma Lycée Chateaubriandin*-də təhsil almış və siyasi elm sahəsi üzrə məzun olmuşdur.

2008–2013-cü illərdə və 2013-cü ildən bugünədək İtaliya Deputatlar Palatasının üzvüdür. 21 fevral 2014 o, Dövlət İdarəçiliyi və Sadələşdirilməsi () naziridir.

2013-cü ilin iyununda kinoprodüser Mario Gianani ilə ailə qurmuşdur. Onların iki övladı var: Francesco və Margherita anadan olub 7 aprel 2014-cü ildə onların övladı dünyaya gəlmişdir..

O, 8 aprel 2014-ikinci uşaq dünyaya gətirdi.

## Biblioqrafiya
* 2007: *Un welfare anziano. Invecchiamento della popolazione o ringiovanimento della società?*, (əməkdaşlıq), Ed. Il Mulino
* 2011: *Precari. Storie di un'Italia che lavora*, Giriş Susanna Camusso
* O, Fondun üçün çoxsaylı məqalələr yazıb AREL (), siyasi qurduğu Nino Andreatta.

## İstinadlar

## Mənbə
* Offizielle Internetseite der Marianna Madia
Pavel Aleksandrov

**Pavel Sergeyeviç Aleksandrov** () — SSRİ riyaziyyatçısı; topologiya üzrə elmi məktəbin yaradıcısı; çoxluqlar nəzəriyyəsi və funksiyalar nəzəriyyəsi sahələrində də çalışmışdır.

## Həyatı
Pavel Aleksandrov 7 may 1896-cı ildə Moskvada doğulub.

16 noyabr 1982-ci ildə Moskvada vəfat edib.

## Fəaliyyəti
Pavel Sergeyeviç Aleksandrov universitetdə oxuduğu illərdə bir çox araşdırmalar etmişdir. Həm funksiya , həm də çoxluqlara dair usaqlar üçün Riyaziyyat ensiklopediya tərtib etmişdir . Onun nəzəriyyəsi o dövrün alimləri üçün çox bəyənilmişdir . Rusiyanın , Amerika Birləşmiş ştatlarının Elmlər akademiyasının üzvlüyünü daşımışdır. Sovet riyaziyyatçısı , həmçinin professor , elmlər doktorudur.

## İstinadlar
Batkivşina

**«Batkivşina» Ümumukrayna Birliyi** () — Ukrayna siyasi partiyası, keçmiş baş nazir Yuliya Timoşenko tərəfindən rəhbərlik edilir.

"Yuliya Timoşenko bloku"nun əsası kimi Ukrayna Ali Radasında 2002-ci ildən təmsil edilir. 2008-ci ildən Avropa Xalq Partiyasının müşahidə şurasının üzvüdür. Partiyanın lideri 2011-ci ilin oktyabrında  hakimiyyət səlahiyyətlərini aşdığına görə yeddi illik həbs cəzasına məhkum edilmişdi. .

## Mənbə
* "batkivşina"nın rəsmi saytı 

## İstinadlar
Briq

**Briq** () — ikidorlu yelkənli gəmi. Fok, qrot dorlarda düzbucaqlı və yalnız bir çarpaz yelkənlərə malikdir. Briq gəmilərində bizan dorağacı və ona müvafiq yelkənlər olmur.

## İstinadlar
Arseni Yasenyuk

**Arseni Petroviç Yasenyuk** (; ) — Ukrayna siyasətçisi və dövlət xadimi.

Ukrayna hökumətində iqtisadiyyat naziri (2005–2006) və xarici işlər naziri (2007) vəzifələrini tutub. 2007–2008-ci illərdə Ukrayna Ali Radasının sədri olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bucentaure (1803)

**Bukentaur, Le Bucentaure -** Fransa donanmasına aid, 80 topluq, III ranq yelkənli xətt gəmisi. Bukentaur göyərtəsində 18 avqust 1804-cü ildə vəfat etmiş vitse admiral Latuş-Trevil Lui Renenin bayraqdar gəmisi olub. 

Bukentaur 21 oktyabr 1805-ci ildə Fransa donamasının komandanı Pyer-Şarl de Vilnyovun başçılığı altında Trafalqar döyüşündə iştirak etmişdir. Bu döyüşdə qarşı tərəfin əlinə düşsə də təzədən geri alına bilinmişdir. Ancaq zədələnmiş və dorağaclarını itirmiş gəmi 23 oktyabr 1805-ci ildə fırtınada batmışdır.
Lesya Orobes

**Lesya Yuriyevna Orobes** (3 may 1982-ci il,  Kiyev) — Ukrayna siyasətçisi, Ukrayna xalq deputatı, Batkivşina partiyasının üzvü.

## İstinadlar
Sabir Abdullayev

**Sabir Abdullayev** () — Azərbaycan xanəndəsi.

## Həyat və yaradıcılığı
Sabir Abdullayev 1957-ci ildə Ağdam rayonunun Zəngişalı-Məhrızlı kəndində anadan olmuşdur.

Qarabağ muğam məktəbinin tanınmış davamçılarındandır. Öz repertuarına bütün mövcud muğamları daxil etmişdir. "Zabul segahı", "Mirzə Hüseyn segahı"nı xüsusi zövqlə ifa edir. Bu muğamların lent yazıları Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziyasının qızıl fonduna daxil edilib. S. Abdullayev muğam dəstgahlarını Qarabağ musiqi məktəbinin klassik ənənələrinə sadiq şəkildə ifa edir.

Gözəl vokal qabiliyyətli və musiqisevər bir ailədə böyümüşdür. Onun evindəki qrammofon yazılarından ustad sənətkarların — Cabbar Qaryağdı oğlunun, Seyid Şuşinskinin, Xan Şuşinskinin səsləri eşidilərdi.

Sabir Abdullayev gənc yaşlarından oxumağa başlamış, peşəkar musiqi təhsilini Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində almışdır. Gələcək xanəndənin yaradıcılıq yolu 1980-ci ildə ilk səhnə çıxışlarından sonbra başlanmışdır. Görkəmli xanəndə Yaqub Məmmədovun ifa üslubu onun ifa tərzinə çox yaxındır. S. Abdullayev bu məşhur xanəndədən muğamların interpretasiyasında kompozisiya həllinin incəliklərini əxz etmişdir.

Onun rəhbərliyi altında gənc muğam ifaçıları dünyanın bir çox ölkəsində – Amerika, Kanada, Braziliya, Böyük Britaniya və başqa ölkələrdə beynəlxalq müsabiqə və festivallarda çıxış edərək, Azərbaycanı layiqincə təmsil etmişlər.

Hazırda, Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdindəki Musiqi Kollecində, uşaq musiqi məktəblərində xanəndələr nəslinin davamçılarına muğamları tədris edir.

## İstinadlar
Lüdmila Rudenko

**Lüdmila Rudenko** (; ) — SSRİ şahmatçısı və qadınlar arasında 1950-ci ildən 1953-cü ilə qədər şahmat üzrə dünya çempionu.

## Həyatı və dünya çempionluğu
Lüdmila Rudenko 1904-cü il iyunun 27-də anadan olmuşdur. Şahmatla 10 yaşından məşğul olmağa başlamışdır. İlk dəfə 1926-cı ildə "Komsomolskaya pravda" qəzetinin təşkil etdiyi turnirdə çıxış etmiş və sonuncu yerlərdən birini tutmuşdur. Lakin iki il sonra Moskva çempionatında bütün görüşlərdə qalib gələrək, çempion adını qazanmışdır.

Leninqrada köçdükdən sonra onun qələbələr seriyası bir-birini əvəz edir. O 9 dəfə Leninqrad şəhər çempionu adını əldə edir. Müharibədən sonra Rudenko yenidən şahmatla ciddi məşğul olmağa başlayır. 1950-ci ildə keçirilən yarışlarda uğurla çıxış edərək, dünya çempionu adını qazanır. İki il sonra isə yenidən SSRİ çempionu olur.

## İstinadlar
Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həmədani

**Mirzə Məhəmmədhəsən xan Mirzə İsmayıl oğlu Həmədani** (1877-1937) — Məşrutə hərəkatının üzvü, jurnalist, şair.

## Həyatı

Mirzə Məhəmmədhəsən xan 1877-ci ildə Həmədan şəhərində anadan olmuşdu. Atası Mirzə İsmayıl Müstəşardır. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Fəridəddövlə ləqəbini daşıyırdı.

Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həmədani 1907-ci ildən Məşrutə hərəkatın qatılmışdı.

Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həmədani şair idi. Gülgün təxəllüsü ilə ruhsar şeirlər yazırdı.

Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həmədani jurnalist idi.

Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həmədani maarifçi idi. 1913-cü ildə Həmədanda məktəb açmışdı. 

Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həmədani 1937-ci ildə vəfat edib.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Məşrutə ensiklopediyası, Bakı, 2011. 624 səh.
Mümtaz Mahal

**Mümtaz Mahal** () — Böyük Moğol İmperiyasının VI hökmdarı Sultan Şahcahanın həyat yoldaşı.

## Həyatı

## İstinadlar
Şuşa vələsi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
İranın şimal-qərb hissəsində yayılmışdır. 

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqaz daglarında, əsasən Şuşa, Laçın, Kəlbəcər dağları və həmçininTalış dağlarında rast gəlinir. 

## Statusu
Azərbaycanın nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növüdür. CR A2 abc;C1.

## Bitdiyi yer
Çox kölgəli olmayan, əhəngli və mergelli suxurlar üzərində əmələ gəlmiş torpaqlarda yaxşı bitir. 

## Təbii ehtiyatı
Yamaclarda yayılmış Şuşa vələsinin arealı geniş deyildir. 

## Bioloji xüsusiyyətləri
Alçaqboylu ağac və ya iri koldur. İlk dəfə Azərbaycanda Şuşa rayonu meşələrindən təsvir edilmişdir. Qısatüklü cavan budaqları qırmızımtıl qonur rəngdə olan alçaqboylu ağac və ya iri koldur. Yarpaqları yumurtavarı və ya oval-yumurtavarıdır, 3-7 sm uzunluqda, 2,5-4 sm enindədir, adətən dartılmış kimi görünən sivri, dib hissəsi az ürəkvaridir, kənarı qeyri-bərabər mişardişlidir. Saplaqlarının uzunluğu 10-15 mm-dir. Meyvə sırğaları kövrəkdir, təxminən 5 sm uzunluqda və 3-3,5 sm enindədir. Qozası (çanağı) 2-3 sm uzunluqda olub, çəpəki üçbucaqşəkilli, aydın görünməyən üçdilimlidir, təpəsi az və ya çox sivridir; qozasının orta dilimi simmetrik deyildir, arxa tərəfində yaxşı nəzərə çarpan 2-3 yan damar vardır, qozasınn daha ensiz tərəfi zəif dişlidir və ya bəzən demək olar ki, bütövdür, qatlanaraq fındıqcığı əhatə edən kiçik sivri dilimi vardır; daha enli tərəfi, adətən, iki cür sivri dişlidir, bəzən dişləri iridir və onlardan altda olanı yan dilimə keçir. Fındıqcığı ellipsvarı, yastı, tündqəhvəyi və nöqtəvarı vəzilidir, üzərində irəli çıxmış tillər vardır, bəzən qısatüklüdür. Mart-aprel ayında çiçəkləyir, meyvəsi (toxumu) iyun-iyul ayında yetişməyə başlayır. 

## Çoxalması
Toxumu və kök pöhrələri ilə çoxalır, kəsildikdə kötükdən çoxlu pöhrə verir.

## Təbii ehtiyatın dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yelizaveta Bıkova

**Yelizaveta Bıkova** (; ) — SSRİ şahmatçısı qadınlar arasında üçüncü və beşinci dünya çempionu.

## Həyatı və dünya çempionluğu
Yelizaveta Bıkova 1913-cü il noyabrın 4-də Vladimir vilayətində anadan olub. Dördüncü sinfi bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün Moskvaya, qardaşının yanına gedir. Məktəbi bitirdikdən sonra əvvəlcə plan-iqtisadiyyat texnikumunu, sonra isə ali məktəbi qurtarmışdır.

Şahmat oynamağı qardaşından öyrənmişdir. Lakin oxuduğu üçün turnirlərdə iştirak etməmişdir. İlk dəfə 1935-ci ildə Moskva çempionatında oynayan Bıkova sonuncu yeri tutmuşdur. Lakin tezliklə istəyinə nail olaraq, şahmat məktəbinə üzv yazıldı və nəzəriyyəni öyrənməyə, tez-tez turnirlərdə çıxış etməyə başladı. Çox keçmədi ki, Moskvanın, sonralar isə ölkənin ən güclü qadın şahmatçılarından biri oldu. 1938-ci ildən 1952-ci ilədək o, 6 dəfə Moskva, 9 dəfə ölkə çempionu adına layiq görülmüşdür. Yelizaveta Bıkova 1953-cü ildə isə tac uğrunda mübarizədə Rudenkoya qalib gələrək, dünya çempionu adını qazandı. 1956-cı ildə tac uğrunda mübarizədə Olqa Rubtsovaya məğlub olmuşdur. Bu məğlubiyyət onun idmandan həmişəlik uzaqlaşması ilə nəticələnməmişdir. Bıkova 1958-ci ildə yenidən tax-taca sahib olmuş yalnız dörd ildən sonra dünya çempionu adını əldən vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yelizaveta Bıkova
Zurab Jvaniya

**Zurab Jvaniya** (; ) — Gürcüstanın 4-cü baş naziri

3 fevral 2005-ci ildə müəmmalı şəkildə qətlə yetirilmişdir.

## Xarici keçidlər
Hamar dağdağan

## Ümumi yayılması
Hamar dağdağan Rusiya (Krım), Kiçik Asiya, İran və Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəklikdə yayılıb.

## Azərbaycanda yayılması
Hamar dağdağan Böyük və Kiçik Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəkliklərdə, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan MR-də, Lənkəranda (Diabar) və s. rayon ərazilərində təsadüf edilir.

## Statusu
Hamar dağdağan Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

## Bitdiyi yer
Dağətəklərində quru daşlı yamaclarda təbii halda bitir.

## Təbii ehtiyatı
Hamar dağdağanın Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 15 m olan alçaqboylu ağacdır. Gövdəsinin qabığı hamardır. Cavan zoğları qəhvəyi və ya qonur, yaşlı gövdəsinin qabığı isə bozumtul-qonur rəngdədir. Cavan budaqlar açıqqonur və ya açıqqəhvəyi rəngdədir. Yarpaqların qaidəsi dairəvi-pazşəkilli, kol formalarında isə, demək olar ki, ürəkvaridir. Yarpaqların ucu iti, xırda mişarkənarlı, sarımtıl-yaşıl (xüsusən alt tərəfdən), hamar, bəzən kələ-kötür, uzunluğu 4–7 sm, eni 4 sm olub, çılpaq saplaq üzərində yerləşmişdir. Aprel-may ayında çiçəkləyir. Meyvələri şarformalı, qırmızımtıl, 1–2 sm uzunluqda olub, uzun, çılpaq meyvə saplağı üzərində yerləşmişdir. Meyvəsi kürə formalıdır, uzun saplağı vardır. Çəyirdəyi zəif qırışıqlı olub, dairəvidir. 

## Çoxalması
Hamar dağdağan əsasən generativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiotik amillərin təsiridir.

## Becərilməsi
Hamar dağdağan mədəni şəraitdə becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Hamar dağdağanın qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na salınması tövsiyə edilir.

## Ədəbiyyat
* Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1951.;
* Флора Азербайджана. т.6.1955;
* Azəraycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan florasının konspekti. I–III cildlər.2005;2006;2008;
* Naxçıvan MR florasının taksonomik spektrı.2008;
* Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması.2011.

## Məlumat mənbəsi
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Turnefor dağdağanı

## Ümumi yayılması
Ukrayna, Əfqanıstan, Şimali Afrika, Kiçik Asiya, Sicilya adası və Cənubi Balkan ölkələrində təbii arealları vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Turnefor dağdağanı Naxçıvan MR-ın dağlıq bölgələrdə (İlandağ, Darıdağ) rast gəlinir.

## Statusu
Turnefor dağdağanı Azərbaycanın nadir bitki növüdür. CR A1ab;  B1b (i,iii,iv).

## Bitdiyi yer
Turnefor dağdağanı əsasən quru, daşlı-qayalı  torpaqlarda təbii halda bitir.

## Təbii ehtiyatı
Turnefor dağdağanın təbii ehtiyatı Azərbaycanda çox deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Turnefor dağdağanı təbiətdə 5–10 m hündürlüyü olan ağacdır. Bitkinin cavan budaqları açıq qəhvəyi və ya sarımtıl rəngdə olub, tüklüdür. Yarpaqları 3-7 sm uzunluğunda, ucu sivri və yarpaqlarının qaidə hissəsi ürəkvaridır. Bitkinin yarpağının üst hissəsi tündyaşıl, alt üzü isə mavi ya tündyaşıl rəngdədir. Yarpaqlarının çoxu tüksüz, bəzən isə tüklü olur. Yetişmiş meyvələrinin rəngi sarımtıl-qırmızı olur. Dağdağanın digər növlərinə nisbətən quraqlığa daha davamlıdır. Meyvələri şar formalıdır.

## Çoxalması
Turnefor dağdağanı əsasən toxumla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Turnefor dağdağanının təbii ehtiyatının dəyişilməsinin başlıca səbəbi insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Turnefor dağdağanı park və bağlarda becərilir. Geniş becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Turnefor dağdağanının qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

## Ədəbiyyat
*Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1951.; 
*Флора Азербайджана. т.6.1955;
*Azəraycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
*Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər.2005;2006;2008;
*Naxçıvan MR florasının taksonomik spektrı.2008;
*Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması.2011.
*Azərbaycanın nadir və nəsli kəsilməkdə olan oduncaqlı bitkilərinin in sutu və ex situ şəraitində bioekoloji xüsusiyyətlərinin reproduksiyasının və repatriasiyasının elmi əsasları, b.e.d. alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya. Bakı. 2011

## Məlumat mənbəsi
* Tofiq Məmmədov. Azərbaycan dendroflorası. II cild. Bakı: Səda, 2015.
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Rekonkavo-da-Baiya Federal Universiteti

**Rekonkavo-da-Baiya Federal Universiteti** ( və ya qısaca **UFRB**) — Braziliyanın Cruz das Almas şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## İstinadlar
Minas-Jerays Dövlət Universiteti

**Minas-Jerays Dövlət Universiteti** () – Belo Horizonte şəhərində yerləşən universitet.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Universiteti Minas Gerais
Allonj

**Allonj** — Vekselə (və ya dövriyyədə olan digər qiymətli kağızlara) birləşdirilmiş əlavə vərəqdir. Bu vərəqdə vekselin arxa tərəfinə sığışmayan imzalar (indossamentlər) həkk olunur. Həmin imzalar elə həkk olunur ki, onların başlanğıcı vekselin, sonu isə allonjun üzərində yerləşmiş olsun. Bununla yanaşı, allonjun üzərində ötürücü qeydlər və aval da həkk oluna bilər.

## Həmçinin bax
* Veksel

## İstinadlar
Aleksandr Turçinov

**Aleksandr Valentinoviç Turçinov** (, ) — Ukrayna Respublikasının siyasətçisi və dövlət xadimi,"Batkivşina" partiyası sədrinin birinci müavini, "Yuliya Timoşenko Blokunun" mərkəzi qərargahının rəhbəri, Ukrayna Respublikası Ali Radasının sədri (22 fevral 2014-cü ildən). 23 fevral 2014-cü ildən Ukrayna Respublikası Ali Radasının qərarı ilə Ukrayna Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən.. 26 fevral 2014-cü ildən Ukrayna Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aleksandr Turçinovun rəsmi saytı 
* Aleksandr Turçinovun siyasi fəaliyyətinin monitorinqi 
* Aleksandr Turçinova dosye — ЛІГА.Досье
I Pyotrun Yay sarayı

**I Pyotrun Yay sarayı** () — Peterburqun mərkəzində yerləşən Yay bağındakı günümüzə kimi qorunub saxlanılan I Pyotrun yay iqamətgahı. Bina Dövlət Rus Muzeyinin filialı kimi istifadə olunur. Hazırda saray restavrasiya işləri ilə əlaqədar bağlanılıb və turistlərin ziyarət etməsi mümkün deyil.
## Saray binası
Barokko üslubunda Yay sarayı memar Domeniko Trezininin layihəsi əsasında 1710—1714-cü illərdə inşa olunmuşdu. Bu şəhərdə ən qədim tikililərdən biridir. İkimərtəbəli saray kifayət qədər sadədir və yalnız on dörd otaqdan və iki mətbəxdən ibarətdir.

İqamətgah yalnız isti mövsümdə - may ayından oktyabr ayına kimi istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdur və məhz buna görə də evin divarları nazik, pəncərələri isə bir çərçivəli idi. Daxili bəzək işləri rəssamlar A.Zaxarov, İ.Zavarzin və F.Matveyev tərəfindən yaradılmışdır.

Sarayın fasadı alleqorik tərzdə Şimal müharibəsi hadisələrini 29 barelyef ilə təsvir olunmuşdu. Barelyeflər alman memarı və heykəltəraşı Andreas Şlüter tərəfindən hazırlanmışdı.

## Tarix
Pyotr qismən tamamlanmış saraya 1712-ci ildə daxil oldu və hər yay ölümünə qədər (1725) burada yaşayırdı. O sarayın birinci mərtəbəsində məskunlaşmağa qərar verir. Onun ölümündən sonra XIX əsrin ortalarına qədər saray əyanların yay iqamətgahı kimi istifadə edilmişdir. Xüsusilə burada Anna Leopoldovna qalmağı daha çox üstünlük verirdi. Bu da onun sevgilisi Karl Moritz Linarın yaxınlıqda məskunlaşması ilə bağlı idi.

1934-cü ildə saray binasında tarix-məişət muzeyi açılmışdı. İkinci Dünya müharibəsi zamanı bina güclü dağıntıya məruz qalmışdı; fasad və otaqların suvağı ovulub tökülmüş, pəncərələrin çərçivələri isə yerindən qoparılmışdı. Həmçinin tavan mərmi qələləri ilə zədələnmişdir. Sarayın bərpası 1946-cı ildə başlamışdı. 1947-ci ildə muzey ictimaiyyətə yenidən açılmışdı. 1950-1960-cı illərdə sarayın ilkin görünüşünü qaytarmaq məqsədilə tam miqyaslı bərpa işlərinə start verilmişdi. O cümlədən döşəmə və isitmə sistemləri yeniləri ilə əvəz olunmuşdu.



Fayl:In Summer Gadern Karl Beggrov.jpg|"Yay bağında gəzinti", rəssam K.P.Beqqrovun akvarel rəsmi (1820-ci il)
Fayl:Martynov Summer Palace of Peter I 1809.jpg|"I Pyotrun yay sarayı", kağız, akvarel və tuş. Rəsm Dövlət Ermitajında saxlanılır.



## Xarici keçidlər
* Энциклопедия Санкт-Петербурга
* Летний дворец на сайте Русского музея
* Летний дворец Петра I (материал из книги В. Нестерова «Знаешь ли ты свой город?»)
Krım əhalisi

## Krımın [[XVIII əsr]] sonu — [[XXI əsr]] əvvəli etnik tərkibinin dəyişməsi

Krım əhalisi üç əsr ərzində əsasən Krım tatar çoxluqdan çox millətli tərkibə dəyişirdi:
* XVIII əsrin birinci rübü — 467 000 nəfər (95,1 % Krım tatarları, 2,6 % yunanlar, 2,1 % ermənilər, 0,2 % krımçaklar və karaimlər)
* 1760–70-ci illər — 454 700 nəfər (92,6 % Krım tatarları, 4 % ermənilər, 3,1 % yunanlar, 0,3 % krımçaklar və karaimlər)
* 1795-ci il — 156 400 nəfər (87,6 % Krım tatarları, 4,3 % ruslar, 1,9 % yunanlar, 1,7 % qaraçılar, 1,5 % karaimlər, 1,3 % ukraynalılar, 0,8 % yəhudilər, 0,6 % ermənilər, 0,1 % almanlar, 0,1 % bolqarlar)
* 1816-cı il — 212 600 nəfər (85,9 % Krım tatarları, 4,8 % ruslar, 3,7 % ukraynalılar, 1,4 % karaimlər, 1,3 % ermənilər, 0,9 % yəhudilər, 0,8 % yunanlar, 0,7 % almanlar, 0,4 % bolqarlar)
* 1835-ci il — 279 400 nəfər (83,5 % Krım tatarları, 4,4 % ruslar, 3,1 % ukraynalılar, 2,4 % qaraçılar, 2 % yunanlar, 1,5 % ermənilər, 1,1 % karaimlər, 0,9 % yəhudilər, 0,7 % almanlar, 0,4 % bolqarlar)
* 1850-ci il — 343 500 nəfər (77,8 % Krım tatarları, 7 % ukraynalılar, 6,6 % ruslar, 2 % yunanlar, 1,9 % qaraçılar, 1,3 % karaimlər, 1 % ermənilər, 1 % almanlar, 0,9 % yəhudilər, 0,5 % bolqarlar)
* 1858-ci il — 331 300 nəfər (73 % Krım tatarları, 12,6 % ruslar, 4 % ukraynalılar, 2,4 % yunanlar, 2 % qaraçılar, 1,8 % yəhudilər, 1,5 % almanlar, 1,3 % ermənilər, 0,8 % karaimlər, 0,6 % bolqarlar)
* 1864-cü il — 198 700 nəfər (50,3 % Krım tatarları, 28,5 % ruslar və ukraynalılar, 6,5 % yunanlar, 5,3 % yəhudilər, 2,9 % ermənilər, 2,7 % almanlar, 1,7 % karaimlər, 1,6 % bolqarlar)
* 1897-ci il — 546 700 nəfər (35,6 % Krım tatarları, 33,1 % ruslar, 11,8 % ukraynalılar, 5,8 % almanlar, 4,4 % yəhudilər, 3,1 % yunanlar, 1,5 % ermənilər, 1,3 % bolqarlar, 1,2 % polyaklar, 0,3 % türklər)

## Ədəbiyyat
* *Водарский Я. Е., Елисеева О. И., Кабузан В. М.* Население Крыма в конце XVIII — конце XX веков (Численность, размещение, этнический состав). — Москва, 2003
* Результаты переписи 2001

## Mənbə
* Krım etnosları
* Крым и его жители Журнал "Вокруг Света" № 5 (5). Май 1861
Tahir Atakişiyev

**Tahir İsrafil oğlu Atakişiyev** () — skripkaçı, pedaqoq. Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2007).

## Həyatı
1945-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına qəbul olunmuş, sonradan təhsilini Moskva Dövlət Konservatoriyasının skripka sinfi üzrə davam etdirmiş və 1952-ci ildə burada Dmitri Tsıqanovun skripka sinfini bitirmişdir. 1952-ci ildən ömrünün sonunadək Azərbaycan dövlət konservatoriyasının "Simli alətlər" kafedrasında dərs demişdir. 1952–1963-cü illərdə konservatoriyanın nəzdindəki musiqi məktəbinin direktoru olmuşdur.

Pedaqoji fəaliyyəti dövründə skripka və fortepiano, habelə musiqi ansamblları üçün çox sayda transkripsiya yazmışdır. Onların çox hissəsi Rusiya və Azərbaycanın musiqi nəşriyyatları tərəfindən nəşr olunmuşdur. O, "Skripkada çalmağı ilkin öyrənmək üçün vəsait" adlı elmi-metodik işin müəllifidir.

Onun yetirmələri arasında Teymur Göyçayev, Vladimir Boqdanovski, Tofa Babayeva, Dilarə Mehdiyeva, Vadim Sandler və başqaları var.

## Ailəsi
Rauf Atakişiyevin qardaşıdır.

## İstinadlar
Zaur Hüseynov (dövlət xadimi)

**Zaur Mir Tofiq oğlu Hüseynov** () — "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri (2014–2024).

## Həyatı
Zaur Mir Tofiq oğlu Hüseynov 1964-cü il sentyabr ayının 26-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu mühəndis elektrik ixtisası üzrə, 2006-cı ildə isə Amerika Birləşmiş Ştatlarının St. John's Universitetini "Executive management" ixtisası üzrə (MBA) bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə neft-kəşfiyyat ekspedisiyasında növbə elektromexaniki kimi başlayan Z. Hüseynov sonradan respublikanın bir sıra iri tikinti, istehsal və enerji təchizatı müəəsisələrində məsul vəzifələrdə çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 27 fevral 2014-cü il tarixli 290 saylı Sərəncamı ilə "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 20 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifəsindən azad edilmişdir.4

Rus və ingilis dillərini bilir. Ailəlidir, bir oğlu və bir qızı var.

## Həmçinin bax
* Bakı metropoliteni

## İstinadlar
Vilyam Prokter

**Vilyam Prokter** () — Procter & Gamble şirkətinin əsasını qoymuş sahibkarladan biri.

## İstinadlar
Minas Gerais Federal Universiteti

**Minas Gerais Federal Universiteti** ( və ya qısaca **UFMG**) — Braziliyanın Belo Horizonte şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Reytinqi

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Olqa Rubtsova

**Olqa Nikolayevna Rubtsova** (; )— SSRİ şahmatçısı və şahmat üzrə qadınlar arasında dördüncü dünya çempionu.

O, dörd dəfə SSRİ-də qadınlar arasında keçirilən çempionatın qalibidir (1927, 1931, 1937 və 1948). 1949–1950-ci illərdə keçirilən şahmat üzrə qadınlar arasında dünya çempionatında Lüdmila Rudenkodan 1 xal geri qalaraq, 2-ci yeri tutmuşdur. O, 1956-cı ildə Rudenkonu və Yelizaveta Bıkovanı qabaqlayaraq, dünya çempionu olmuşdur.

Şahmat sahəsində nailiyyətlərə görə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilib (1957).

## Xarici keçidlər
* Olqa Bubtsova
* Личная карточка Ольги Рубцовой на сайте 365chess.com
* Личная карточка Ольги Рубцовой на сайте OlimpBase.org
* Спортивный некрополь 

## İstinadlar
Vladimirski kilsəsi (Sankt-Peterburq)

**Vladimirski kilsəsi** () - Peterburqda fəaliyyət göstərən pravoslav kilsə, Vladimirski prospekti ev № 20 yerləşir. Kilsə Rusiyada ən çox ehtiram edilən ikonaya - Vladimir müqəddəs Ana ikonasına həsr olunmuşdu.

Məbəd Rus pravoslav kilsəsinin Sankt-Peterburq yeparxiyasının tabeliyindədir. Kilsənin başçısı mitropolit Vladimir (Kotlyarov), kilsə açardarı isə protoierey Georgi Şmidtir.
## Tarix

Vladimir kilsəsi ehtimal olaraq 1761-ci ildən 1769-cu ilə qədər Peterburqun Bazar Meydanında, memar Kristian Knobel və ya Pyetro Antonio Trezininin layihəsi əsasında eyniadlı və 1747-ci ilə aid taxta məbədin yerində inşa edilmişdir.

Kilsə 1783-cü ildə təqdis olunmuşdu.

1791-ci ildə memar Cakomo Kvarengi ayrıca duran ikiyaruslu zəng gülləsinin tikinti işlərini bitirdi.

1830—1831-ci illərdə memar Avraam Melnikov tərəfindən kilsə pritvoru ucaldılmışdı.

1848-ci ildə memar Frans Ruska zəng gülləsinə daha bir yarus əlavə edir, 1850—1853-cü illərdə isə o kilsəyə yeni ibadətgah və hasar inşa etdirir.

1865-ci ildən Vladimirski kilsəsinin nəzdinə daxil olan yetimxanaya və qadın düşkünxanasını ehtiva edən xeyriyyəçilik cəmiyyəti fəaliyyət göstərirdi.

1883—1885-ci illərdə memar Aleksandr Holm tərəfindən kilsənin künclərində əlavə tikililər inşa olunmuşdu.

1887—1888-ci illərdə keçirilmiş restavrasiya işlərindən sonra Rusiyanın vəftizliyinin 900 illiyi şərəfinə kilsədə təntənəli şəkildə ilahi nəğmələr oxunmuşdu.

1828-ci ildə Arina Rodionovnanın (Aleksandr Puşkinin dayəsi) ölümü səbəbindən Vladimirski kilsəsində ölü duası oxunmuşdu. Kilsə prixoduna mənsub tanınmış ədəbiyyatçılar sırasında Fyodor Dostoyevskinin adını xüsusilə qeyd etmək olar. Hazırda bu dahi yazıçının xatirəsinə kilsədə hər il panixida oxudulur.

1932-ci ildə Vladimirski kilsəsi bağlanılır, onun yerləşdiyi binada isə «Lenmaşuçyot» fabriki yerləşdirilir.

1989-cu ilin avqust ayında kilsə möminlərə yenidən qaytarılır və 7 aprel 1990-cı ildə daxili təmir işlərindən sonra ikinci dəfə təqdis olunur. Ümumilikdə isə kilsənin restavrasiya işləri hələ uzun illər davam etdi.

2000-ci ilin may ayında isə kilsəyə "Kafedral" statusu verilmişdi.

## Memarlıq
Beşgünbəzli məbəd özündə barokko memarlıq üslubundan klassisizmə bir keçid təşkil edir və onun daxilinə yuxarı (soyuq) müqəddəs Vladimir və aşağı (isti) müqəddəs İoann Damaskin kilsərini birləşdirir. Hazırda ibadət işləri yalnız yuxarı məbəddə aparılır.

Mərkəzi günbəzin yelkən və ya pandativ adlanan hissəsi yevangelistlərin heykəlləri ilə bəzədilmişdi. Yuxarı məbəddə 1808-ci ildə Aniçkov sarayının kilsəsindən buraya gətirilmiş, XVIII əsrə aid ikonostas qorunub saxlanılır. Aşağı məbədin tavanı bir zamanlar nəfis naxışlarla örtülmüşdür. XX əsrin ortalarında naxışlar ikonostas ilə birlikdə həmişəlik itirilmişdi.

## Ruhanilər

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт собора
* Энциклопедия Санкт-Петербурга, В. В. Антонов
* Владимирская церковь на сайте «Русские церкви»
Baiya Federal Universiteti

**Baiya Federal Universiteti** ( və ya qısaca **UFBA**) — Braziliyanın Salvador şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*
Feyra-di-Santana Dövlət Universiteti

**Feyra-di-Santana Dövlət Universitet** ( və ya qısaca **UEFS**) — Braziliyanın Feira de Santana şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* Universiteti Feira de Santana

## Xarici keçidlər
Minas-Jerays Texnoloji Təhsil Federal Mərkəzi

**Minas-Jerays Texnoloji Təhsil Federal Mərkəzi** () və ya qısaca **Cefet-MG** — Braziliyanın Belo Horizonte şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Universiteti Bahia
Rio-de-Janeyro Texnoloji Təhsil Federal Mərkəzi

**Rio-de-Janeyro Texnoloji Təhsil Federal Mərkəzi** ( və ya qısaca **Cefet-RJ**) – Braziliyanın Rio-de-Janeiro şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* Universiteti Celso Suckow da Fonseca 

## Xarici keçidlər
Melani Loran

**Melani Loran** (; ) — Fransa aktrisası, rejissor, müğənni, Sezar mükafatı laureatı (2006).

## Həyatı

Melani Loran yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlıq illərini Parisin 9-cu dairə adlanan ərazisində keçirmişdir. Gənclik illərində kinematoqrafla maraqlanmışdır. Kinoda ilk rolunu "İki çay arasında körpü" filmində ifa etmişdir. Melani Loran bu rolu "Asteriks və Obeliks Sezara qarşı" filminin çəkilişlərində təsadüfən tanış olduğu Jerar Depardyenin sayəsində əldə edə bilir.

1999-2009-cu illərdə 20 filmdə çəkilmişdir. Melani Loran rejissor Filipp Liorenin "Narahat olma, mən yaxşıyam" filmində itmiş əkiz qardaşı üçün darıxan və buna görə ruh düşkünlüyünə məruz qalan 19 yaşlı qəhrəmanı ifa etmişdi. Bu rola görə aktrisa Ən yaxşı ümidverici aktrisa kimi "Sezar" mükafatına layiq görülmüşdü. 2008-ci ildə Loran "Azdan daha aza doğru" () filminin ssenarisini yazır və onun rejissoru olur. 7 dəqiqəlik filmin məzmununu psixiatr və xəstənin ünsiyyəti təşkil edir. Bu film 61-ci Kann kinofestivalında Ən yaxşı qısametrajlı film nominasiyasında mükafata namizəd olmuşdu. 2008-ci ildə "Onun ayaqlarına doğru" adlanan erotik filmdə çəkilmişdir. Bu film Canal+ Fransa telekanalı vasitəsilə nümayiş olunmuşdur.

## Şəxsi həyatı

Loran həmkarlarından biri fransız aktyoru Jülyen Buasseye ilə uzunmüddətli münasibətdə olmuşdur.

Aktrisa 2013-cü ildə ailə həyatı qurmuşdur. Onun ilk övladı olan oğlu Leo 2013-cü ilin sentyabrında anadan olmuşdur.

## Filmoqrafiya

### Aktrisa kimi

### Rejissor və ssenarist kimi

## Mükafatlar və nominasiyalar

### Mükafatlar

:Prix Romy-Schneider (2006)
:Ən yaxşı ümidverici aktrisa nominasiyasında "Sezar" mükafatı (2006)

### Nominasiyalar

:Ən yaxşı qısametrajlı film nominasiyasında "Qızıl Palma Budağı"na namizəd (2008)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Baiya Federal İnstitutu

**Baiya Federal İnstitutu** ( — **IFBA**) — Braziliyanın Salvador şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* Instituto Federal da Bahia

## Xarici keçidlər
Dini simvollar

**Dini simvollar**

## [[Bəhailik]]

Bəhai dinində ən çox yayılmış simvol- doqquzkünclü ulduzdur (doqquz - müqəddəs rəqəmdir), Ən Böyük Ad simvolu və «Üzükdə simvoldur» (Ringstone symbol).

## [[Buddizm]]

Buddizmin simvolu — Dharmaçakra və ya qanun təkəridir. Təkərin mərkəzi kiçik dairədir, qəlb işığı yayan işıqlı dərketmə nöqtəsini göstərir. Onun proyeksiyasında in-yan — qadın və kişi başlanğıcı vardır, səkkiz mil budda təlimin səkkiz başlanğıc mənasını əks etdirir:
::* düzgün görüntü,
::* düzgün dərketmə,
::* düzgün nitq,
::* düzgün davranış,
::* düzgün həyat tərzi,
::* düzgün səy,
::* düzgün anlayış,
::* düzgün diqqət etmə (şüurun daxili aləminə diqqətin yönəlməsi).