open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reichsmarine

**Reichsmarine** () — bütün Weimar Respublikası boyu və Nasist Almaniyasının ilk iki ilində Almaniya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin adı idi. 1919-1935-ci illər arasında Reichswehr ilə bir sub şöbə olaraq işləmişdir. Adolf Hitler tərəfindən dəyişiklik həyata keçirilərək 1935-ci ildə ''Wehrmacht''ın bir qolu olan Kriegsmarineyə çevrildi.

## Qurulması
16 yanvar 1919-cu ildə Kaiserliche Marinenin yerində Vorläufige Reyxsmarine (Müvəqqəti İmperiya Donanması) yaradıldı. 1 yanvar 1921-ci ildə Reichsmarine adı ilə yeni Alman donanması rəsmi olaraq quruldu.

Versal müqaviləsinin şərtləri ilə Alman Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sualtı qayıqlardan ibarət donanması olmayacaqdı. Yalnız 6 döyüş gəmisi, 6 kreyser və 12 destroyer ilə məhdudlaşırdı. Köhnəlmiş döyüş gəmilərinin dəyişdirilməsinin maksimum ölçüsü 10.000 ton ilə məhdudlaşdırıldı.

## Sahə və avadanlıqları
Versal sülh müqaviləsi Reichsmarineyə yeni silahlar əldə etməyi məhdudlaşdırdı və eyni zamanda onun yeni texnologiyalarla tanış olmasına mane oldu. Bu məhdudiyyətlər Alman Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Müttəfiq qüvvələr> üçün gələcəkdə təhlükə halına gəlməməsini hədəfləmişdi.
Vermaxt Ali Komandanlığı

**Silahlı Qüvvələrin Baş Komandanlığı** ( Qısaca: ) Vermaxtın 1938–1945-ci illər arasında baş komandanlığıdır.

Adolf Hitler, Müdafiə Naziri *Werner von Blomberg*i vəzifəsindən azad etdikdən sonra, 4 fevral 1938-ci ildə Üç Orduya şəxsən rəhbərlik edəcəyini bəyan etdi. Bunun üçün Hitler, Müdafiə Naziri təyin etmədən mövcud olan *Wehrmachtamt*ın adını Oberkommando der Wehrmacht (OKW) olaraq dəyişdirdi və Vilhelm Keyteli onun rəhbəri təyin etdi.

Faşistlərin sovet əsirlərinə qarşı törətmiş olduğu cinayətlərin əhəmiyyətli bir hissəsi *Oberkommando der Wehrmacht*ın əmri ilə baş vermişdir.
Reyxşiir

Reichsheer (Azərbaycan dilində mənası: İmperatorluq Ordusu) - Almaniyanın Birinci Dünya müharibəsindən sonra 1919-cu ildən 1935-ci ilə qədər Versal sülh müqaviləsi ilə icazə verilən ölçü və qüvvəyə sahib olan Reichswehrə tabe olan quru qüvvələridir.

Versal müqaviləsinə görə, Alman Ordusu 100.000 nəfərlə məhdudlaşdı və ağır silahlardan (tanklar, bombardmançılar, ağır artilleriya və s.) məhrum edildi. Ordunun məhdudlaşdırılması alman xalqının əksəriyyəti - xüsusilə ifrat millətçilər və Adolf Hitler tərəfindən rüsvayçılıq simvolu olaraq görüldü. Sonra, 1935-ci ildə Almaniyada nasistlərin hakimiyyətə gəlişindən iki il sonra o ləğv edildi və yerində Heer quruldu. Reyxşerə görə, yeni qurulmuş quru qüvvələri daha güclü olub, qabaqcıl avadanlıq və silahlarla təchiz olunmuşdur.

## Quruluşu və böyüklüyü

Reichsheer yalnız aşağıdakı qədər qüvvədən ibarət idi:
*7 piyada diviziyası
*3 süvari diviziyası

*Yalnız ölkənin sərhədləri daxilində təhlükəsizliyini təmin etməyə kifayət edəcək qədər qüvvə saxlamaq olardı 
*Tanklar və təyyarələr qadağan idi
Azərbaycan talismanlarının siyahısı

**Azərbaycan talismanları** və ya **maskotları** müxtəlif tədbirlərdə istifadə edilir.

## Tarixi

Azərbaycan xalçalarında tovuzquşu və qartaldan simvol olaraq istifadə edilir. Qartal gücü və hökmdar ləyaqətini simvolizə etsə də, daha sonra qoruyucu talismana çevrilmişdir. Tovuz quşu Günəş tanrısı ilə əlaqələndirilir, onun gözü yaxın zamanda baş verəcək təhlükədən qoruyur. XVII əsrdən bəri Azərbaycan xalçalarında istifadə edilən əjdaha motivi ilk növbədə talisman rolu oynamışdır.

## Təşkilatlar

## İdman müsabiqələri

## Tədbirlər

## İstinadlar
Nasist Almaniyası Quru Qoşunları

**Nasist Almaniyası Quru Qoşunları** (; ) ― Almaniya Silahlı Qüvvələrinin (Vermaxt) yenidən yaradılması qanunu ilə 1935-ci ilin may ayında qurulan Nasist Almaniyasının quru qoşunları və əsas qüvvəsidir. Əvvəlcə 21 diviziyadan ibarət olmasına baxmayaraq, 1935–1945-ci illər arasında yüzlərlə diviziya böyüklüyünə çatdı. İkinci Dünya müharibəsi dövründə ümumi olaraq təxminən 13 milyon əsgər xidmət edirdi. İkinci dünya müharibəsinin sonunda 1945-ci ilin mayında müttəfiqlərə təslim oldu və 1946-cı ildə rəsmi olaraq ləğv edildi.

Adolf Hitlerin silahlanma proqramını açıq elan etməsindən yalnız 17 ay sonra Heer böyüklüyünü qarşısına məqsəd qoyduğu 36 diviziyaya çatdırdı. 1937-ci ilin payızında daha iki korpus yaradıldı. 1938-ci ilin martında Anşlusdan sonra Avstriya ordusunun beş bölməsinin də daxil olması ilə daha dörd korpus yaradıldı. Adolf Hitlerin böyümə dövründə Alman Ordusu Birinci Dünya müharibəsi illərində olduğu kimi Quru (Heer) və Hava (Lüftvaffe) silahlı qüvvələri ilə birləşərək Vermaxt adlandırıldı.

Alman ordusu, mühasirə və "məhv etmə müharibəsi" kimi əməliyyat və taktiki üsulları birləşdirdikdə meydana gələn Blitzkriq taktikası ilə İkinci Dünya müharibəsinin ilk iki ilində sürətli qələbələr qazandı.

Motorlaşdırılmış qoşunlar müharibənin ilk illərində dünya mətbuatının diqqətini çox cəlb etdi. Polşa (sentyabr 1939), Norveç, Danimarka (aprel 1940), Belçika, Hollandiya və Fransa (may 1940), Yuqoslaviya (aprel 1941) və Barbarossa əməliyyatı ilə Sovet İttifaqının işğalının başladılmasının (iyun 1941) əsas səbəbi olaraq göstərilirdi. Bundan əlavə, motorlu diviziyalar və tank diviziyaları *Heer*in ümumi həcminin yalnız 20% -ni təşkil edirdi. Ordunun yük maşınları (və onları idarə etmək üçün benzin) çatışmazlığı müttəfiq hava qüvvələrinin Luaranın şimalındakı Fransız dəmir yolu şəbəkəsini viran etməsi Normandiya işğalı zamanı və sonrasında piyada hərəkəti üçün ciddi bir maneə kimi ortaya çıxdı. Panzer diviziyalarının hərəkətləri də dəmir yolu ilə əlaqələndirilmişdi, çünki bir tankın hərəkət ehtiyyatı maksimum 150 kilometrdən çox deyildi.

## İstinadlar
Podneprove

**Podneprove** () — Belarus Respublikasının tarixi-etnoqrafik regionu. Region ölkənin şərqində yerləşir. Mogilyov vilayətinin, qismən isə Qomel və Vitebsk vilayətinin ərazilərini əhatə edir. Şimaldan Dnepr və Qərbi Dvinanın suayrıcı xətti ilə Poozereregionu ilə, qərbdən isə Berezina və Dnepr çaylarının sol sahili ilə Mərkəzi Belarus və Şərqi Polesye regionu ilə həmsərhəddir.

Belarusun linqvistik xəritəsində Podneprove ləhcəsi ayrıca dialektik özəlliyə məxsusdur. Məhs bu ləhcə şimal-şərəq belarus dialektinin şərqi moqilev qrupundan fərqlənir. Bölgənin fərqli mədəniyyət landşaftlarına malik olması onu bir neçə lokal rayonlara bölməyə əsas verir: Dneprin sol və sağ sahili, Posoje və Berezinski rayonu. Məhs hər bir rayon özünə məxsus etno-mədəni əlamətlərə malikdir.

## Tarixi
Podneprovenin tarixi Kiyev Rus dövləti və digər şərqi slavyan torpaqlarının tarixi ilə bağlı idi. Regionun etnik-mədəni kompleksi, folklor ənənələri və xalq ləhcələri qonşu Smolensk vilayəti və Bryansk vilayətinin qərb hissəsi ilə bir çox ortaq cəhətlərə malikdir. XII əsrdə  Podneprovenin böyük bir hissəsi Smolensk vilayətinin, cənub hissəsi isə Çerniqov knyazlığının tərkibində idi.

O dövrdə bölgədə mühüm inzibati və iqtisadi mərkəzlər yerləşirdi: Kopıs, Orşa, Drutsk, Mstislavl, Propoşesk (hazırda Slavqorod), Kriçet, Luçin, Qomel, Roqaçev, Çeçersk və s.

Avropanın erkən orta əsr xəritələrində (N. Kuzanın xəritələri - XV əsrin sonu - XVI əsrin əvvəlləri, S. Munster - 1540) Podneprovenin sol sahil hissəsi *Belaya Rus* adı ilə göstərilmişdir.

Reç Pospolitanın ilk bölünməsindən (1772) sonra Podneprove Rusiyaya birləşdirildi. Bu torpaqlarda Moqilyov quberniyası quruldu. Quberniyanın sərhədləri regionun sərhədləri ilə üst-üstə düşürdü.

## Ədəbiyyat

* Падняпроўе // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2000. С. 502—503.
* Культурно-географические регионы Республики Беларусь
Sloveniya Dəmir Yolları

**Sloveniya dəmir yolları** () — Keçmiş Yuqoslaviya dəmir yollarının ayrılmasından və Yuqoslaviyanın dağılmasından sonra 1991-ci ildə idarəetmə mərkəzi Lyublyanada qurulan Sloveniya Dövlət Dəmiryolları.

## Tarixi

Sloveniya ərazisindən keçən ilk dəmir yolu 1840-cı ildə Avstriya İmperiyasının paytaxtı olan Vyana və əsas ticarət limanı olan Triesti birləşdirən zaman inşa edilir. Nəticədə 1844-cü ildə Maribor Qratsla əlaqələndirilir. Dəmir yolu daha sonra 1849-cu ildə Praqersko və Sele vasitəsilə Lyublyana qədər uzadılır.

1860-cı ildə Praqerskodan gələn dəmir yolu Ormoje ilə yanaşı Xorvatiyadakı Çakovec ilə bağlanır və bununla da imperiyanın Avstriya və Macarıstan hissələri birləşdirilir.

1862-ci ildə Zidanı Zaqreb ilə birləşdirən Sava çayı boyunca tək bir yol qurulur (ikinci yol 1944-cü ildə tikilir).

1863-cü ildə Dravoqrad, Maribor, Klaqenfurt və Villax şəhərlərini birləşdirən Drava çayı boyunca Karinti Dəmiryolu inşa edilir.

1870-ci ildə Sava çayının yuxarı sahili boyunca İtaliyadakı Kran, Lyublyana, Esenise və Tarvisionu birləşdirən bir dəmir yolu inşa edildi. 1999-cu ildə Murska Sobota və Xodoş arasındakı tək yol xətti bərpa edildi, bu da Macarıstan dəmir yolu sistemi ilə birbaşa əlaqəni təmin etdi.
2016-cı ilin aprel ayında Praqersko Xodoş xəttinin elektrikləşdirilməsi tam olaraq başa çatdırılır.

Yuqoslaviya dəmir yollarına aid olan çoxlu sayda qatarları Sloveniyanın müxtəlif şəhər stansiyalarında görmək mümkündür. Lyublyanada isə dəmiryolu muzeyi vardır. 
## Digər ölkələrlə dəmir yol əlaqəsi
* Eyni ölçülü reylslər:
** Avstriya – 15 kV AC  gərginlikli;
** Xorvatiya — 25 kV 50&nbsp;Hz AC gərginlikli;
** Macarıstan — 25 kV 50&nbsp;Hz AC gərginlikli;
** İtaliya  — 3 kV DC gərginlikli.

## İnfrastruktur
Sloveniya dəmir yollarının uzunluğu 1229&nbsp;km-dir. Relslər arasında genişlik orta ölçülüdür (1435&nbsp;mm). 331&nbsp;km xətt cüt yollardan ibarətdir. Təxminən 503&nbsp;km dəmir yolu, 3 kV DC gərginlikli xəttlərlə elektrikləşdirilmişdir.
## Panavropa dəhlizi
Lyublyanada V və X Panavropa dəhlizləri kəsişir. Bu nəqliyyat dəhlizləri Avropanın əsas iqtisadi bölgələrini birləşdirir: V dəhlizi Venesiya-Triest/Koper/Lyublyana-Maribor-Budapeşt-Kiyevi, X dəhliz isə Salzburg-Lyublyana-Zaqreb-Belqrad-Saloniki birləşdirir.

## İstinadlar

## Mənbə
*  Official site in English 
*  Site for railways of the former Yugoslavia
* Map
* SŽ stock list gallery
Pakistan Milli Məclisinin sədri

**Pakistan Milli Məclisin sədri** ()—qeyri-rəsmi olaraq Milli Məclisin sədri olaraq Pakistan Milli Məclisinin sədr müavini - Pakistan Parlamentinin aşağı palatasıdır.

Ofis 1947-ci ildə köklüdür və Konstitusiyaya uyğun olaraq 1973-cü ildə yenidən qurulmuşdur; spiker universal franchise əsasında seçilmiş xalq nümayəndələrindən ibarət palataya sədrlik edir. Spiker Pakistan Prezidentinin ardıcıllığından sonra ikinci yerdədir və Prezident, Baş nazir və Senat sədrindən sonra Üstünlük Zəmanətində dördüncü yeri tutur. Bundan əlavə, spiker Milli Məclisin xarici dünyadakı nümayəndəsidir və yanaşmasında tərəfsiz deyil.

Evin hər bir üzvünün bu yüksək vəzifənin sahibinə bəxş etdiyi hörmətdən, məhəbbətdən və düşüncədən qaynaqlanan böyük nüfuzdan istifadə etmək üçün spiker öz vəzifələrini yerinə yetirməkdə tam qərəzsizlik göstərir. Milli Məclis ləğv edildikdə, yeni bir spiker seçilməyincə öz kabinetində davam edir.
## Tarixi

Pakistan Milli Məclisinin ilk spikeri / Prezidenti Məhəmməd Əli Cinnah 11 Avqust 1947-ci ildə Pakistanın Təsis Məclisi tərəfindən yekdilliklə seçildi. 11 Avqust - 11 Sentyabr 1948-ci ildə vəfatına qədər xidmət etdi. Təsis Məclisinin Başçı Köməkçisi, Maulvi Tamizuddin Xan sonra bu vəzifədə iki ayrı müddət işləyən Prezident seçildi. Pakistan tarixində yalnız iki məruzəçi 14 Aprel 1972 - 15 Avqust 1972-ci il tarixlərində spiker olaraq çalışan Zülfikar Əli Bhutto və 17 Oktyabr 1993 - 16 Fevral 1997 arasında vəzifə yerinə yetirən Yousaf Raza Gillani Baş nazir olmağa başladılar.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Boris Georgiyev adına Varna şəhər Rəsm Qalereyası

**Boris Georgiyev adına Varna şəhər Rəsm Qalereyası** — Bolqarıstanın Varna şəhərində yerləşən rəsm qalereyası.

12 yanvar 1944-cü il tarixli sərəncamla yerli rəssamlar və fərdi şəxslərin hədiyyə etdiyi əsərlər əsasında yaradılmışdır. Kiril Şivarov, Konstantin Ştırkelov, Aleksandr Dyakoviç qalereya təsisçilərindən idilər. 1988-ci ildən etibarən XIX əsrin sonlarında Genço Knev tərəfindən inşa edilmiş kişi gimnaziyasının yenidən qurulmuş binasında yerləşir. 1999-cu ildən bəri rəssam Boris Georgiyevin adını daşıyır.

Qalereya ümumi sahəsi 3000 m² olan 3 mərtəbəni əhatə edir. Burada rəssamlıq, qrafika və heykəltaraşlıq əsərləri yerləşir. Qalereyada 17-ci əsr flamand rəssamı Anselm van Hulenin 9 rəsm əsəri, 1648-ci ildə Vestfaliya sülh müqaviləsini imzalayan ölkələrin nümayəndələrinin portretləri, habelə Mixail Boruçinskinin 1911–1912-ci illərdə çəkdiyi "Vladislav Varnençikin döyüşü" əsəri var.

Qalereyada Beynəlxalq Qrafika Biennalesi keçirilir. Qalereya həmçinin "İncəsənətdə avqust" Vizual Sənətlər Festivalının həmtəsisçisidir. Üçüncü, ən üst mərtəbədəki zalda "Varna Yayı" Beynəlxalq Musiqi Festivalının konsertləri, teatr tamaşaları və moda nümayişləri göstərilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Vera Zlatareva

**Vera Dimitrova Zlatareva** (; ) — Bolqarıstan ictimai fəalı, feminist, sufrajist, yazıçı və hüquqşünas. Bolqarıstan Alimlər Birliyinin üzvü

## Həyatı

### Cavanlığı və təhsili
Vera Zlatareva 3 dekabr 1905-ci ildə Bolqarıstanın Qolyamo Belovo kəndində anadan olmuşdur. Plovdivdə məktəbi bitirdikdən sonra Sofiya şəhərinə köçdü və 1929-cu ildə Sofiya Universitetinin hüquq fakültəsini bitirdi və iki il sonra elmlər namizədini aldı.

### İşi
1931 — 1932-ci illərdə Vera Dimitrova Bolqarıstan Kənd Təsərrüfatı və Dövlət Əmlak Nazirliyində hüquq məsləhətçisinin köməkçisi, sonra isə Sosial Cinayətlərə Qarşı Mübarizə İdarəsi rəhbərinin köməkçisi kimi çalışmışdır. 1938-ci ildə Beynəlxalq Qadın Alimlər Federasiyasında kriminal sosiologiya üzrə təqaüd müsabiqəsində iştirak etmişdir.

Zlatareva 1944-cü ildə Kommunist çevrilişindən sonra Bolqarıstan Aqrar Milli Birliyinin üzvü kimi Milli Məclisə seçilmişdir.

### Şəxsi həyatı
Vera Zlatareva vəkil Mixail Genovski (1903 - 1966) ilə evləndi, onların iki övladı oldu. Həyat yoldaşı ilə birlikdə Bolqarıstanın "Zemya və Trud" jurnalının redaktoru idi.

## Biblioqrafiya
Vera Dimitrova hüquqi və populyar elmi məzmunlu bir çox monoqrafiyanın müəllifidir:

* «Наказание и осигурителни мерки» (doktor dissertasiyası / monoqrafiya, Plovdiv, 1931, 88 səh.)
* «Психология и социология на българската проститутка» (monoqrafiya, Sofiya, 1935, 340 səh.)
* «Проституцията и борбата против нея» (1936)
* «Обществени грижи» (monoqrafiya, Sofiya, 1940, 203 səh.)
* «Изнасилване» (1940)
* «Имуществени отношения между съпрузите» (1941)
* «Правната защита на жената» (1945)
* «Селянката и новото време» (1947)
* «Правната защита на брака и семейството в Народна република България» (1958).

## İstinadlar
Neda Ukraden

**Neda Ukraden** ( ) — Xorvatiyada anadan olan və Bosniyada böyüyən serbiyalı müğənni.
## Bioqrafiyası
Neda Ukraden 16 avqust 1950-ci ildə Xorvatiyanın İmotski şəhəri yaxınlığındakı Qlavina kəndində anadan olmuşdur. O, serb əsili Duşa (1997-ci ildə vəfat etmişdir) və Angelianın ailəsində anadan olmuşdur. İki ilə qədər Viseqrad şəhərinə (Bosniya və Herseqovina) köçənə qədər, babası və nənəsi ilə birlikdə İmotski şəhərində yaşayırdı. İbtidai məktəbə burada gedir, sonra ailəsi ilə birlikdə 1992-ci ildə Bosniya müharibəsi başlayana qədər yaşadığı Sarayevoya köçür. Müharibənin başlaması ilə Neda Belqrada köçmək məcbuiriyyətində qalır. 1992-1996 illəri arasında Vyanada (Avstriya) bir mənzil kirayələyir. Müharibə zamanı ailəsinin İmotski qəsəbəsindəki evi dağıdılır.

Sarayevo Universitetini bitirib. Burada hüquq, filologiya və ingilis dilini, habelə vokal sinifində musiqi məktəbini bitirib. 1967-ci ildə müğənni kimi peşə fəaliyyətinə başlamışdır. Əvvəlcə "Kamen kamen" qrupunda ifa edir. 1980-ci illərdə solo karyerasına başlayır. Onun əsas hitləri arasında "Zoraje" və "Ağrı, Ağrı" mahnıları vardır. Qoran Bregoviç və Qeorqe Novkoviç ilə əməkdaşlıq edir. Belqraddakı "Star" restoranın sahibdir.
## Şəxsi həyatı
Neda Ukraden rejissor Milan Bilbiya ilə evləndi və onların bu nigahdan Yelena adlı bir qızları dünyaya gəlir. Yelena iki oğlan və bir qız nəvəsini dünyaya gətirmişdir.

Milan 2013-cü il yanvarın 30-da Monteneqroda vəfat edir, lakin Neda dəfn mərasimində iştirak etmir.
## Diskoqrafiya

### Mini-albomları

### Studio albomları

## İstinadlar
Misir xidivliyi

**Misir xidivliyi** () — 1867-1914-cü illərdə mövcud olmuş, Kavalalılar sülaləsi tərəfindən əsası qoyulan Osmanlı imperiyasına bağlı avtonom dövlət. 1882-ci ildə Birləşmiş krallıq tərəfindən işğal edildi və 1914-cü ildə Osmanlı imperiyasından ayrılaraq İngiltərənin təbəəçiliyində Misir sultanlığına çevrildi.

### Xidivlər

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Olender, Piotr (2017). *Russo-Turkish Naval War 1877-1878*. [Place of publication not identified]. pp. 42–43. ISBN 978-83-65281-66-1
* Tignor, Robert L. *Modernization and British colonial rule in Egypt, 1882–1914* (Princeton UP, 2015)
* Hoiberg, Dale H., ed. (2010). "Abbas II (Egypt)". *Encyclopædia Britannica*. Vol. I: A-Ak - Bayes (15th ed.). Chicago, IL: Encyclopædia Britannica, Inc. ISBN 978-1-59339-837-8
* Rockwood, Camilla, ed. (2007). "Abbas Hilmi Pasha". *Chambers Biographical Dictionary* (8th ed.). Edinburgh, UK: Chambers Harrap Publishers Ltd. ISBN 978-0550-10200-3

### İstinadlar
Quru Qoşunlarının Ali Komandanlığı (Vermaxt)

**Oberkommando des Heeres** (qısaca: OKH, Quru Qoşunlarının Baş Qərargahı) — 1935–1945-ci illər arasında Nasizm dövründə Heer (Quru Qoşunları) qərargahına verilən addır.

Veymar Respublikası dövründən Almaniyanın silahlı qüvvələrinin adı olan Reichswehr, Adolf Hitlerin 16 mart 1935-ci ildə Versal sülh müqaviləsinin Almaniya Silahlı Qüvvələrini məhdudlaşdıran maddələrini ləğv edərək yenidən silahlandırma haqqında qanun verməsindən sonra Wehrmacht olaraq dəyişdirildi. Wehrmachtın quru qüvvələri qolu olan Reichsheer də Heer adlandırıldı və OKH *Heer*in baş qərargahı olaraq yaradıldı.

Faşistlərin sovet əsirlərinə qarşı etdiyi cinayətlərin əhəmiyyətli bir hissəsi *Oberkommando des Heeres*in əmri ilə baş vermişdir.

## Baş qərargah rəhbərləri
Chefs des Generalstabes des Heeres

* 1935–1938, Generaloberst Ludwig Beck
* 1938 — sentyabr 1942, Generaloberst Franz Halder
* sentyabr 1942 — iyul 1944, Generaloberst Kurt Zeitzler
* iyul 1944 — mart 1945, Generaloberst Heinz Guderian
* mart 1945 – 1 may 1945, General Hans Krebs

## Baş komandirlər
Oberbefehlshaber des Heeres (OBdH)

* 1935–1938, Generaloberst Werner von Fritsch
* 1938–19 dekabr 1941, Generalfeldmarschall Walther von Brauchitsch
* 19 dekabr 1941 – 30 aprel 1945, Adolf Hitler
* 30 aprel 1945 – 8 may 1945, Generalfeldmarschall Ferdinand Schörner

## İstinadlar
Gün keçdi

* Gün keçdi (film, 1971) — kinorejissor Arif Babayevin bədii filmi.
* Gün keçdi (film, 2012) — bəstəkar Emin Sabitoğlu haqqında çəkilmiş sənədli film.

## Həmçinin bax
* Keçdi günlər
La-Şapel-de-Süryö

**La-Şapel-de-Süryö** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Russilyon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.

INSEE kodu — 38077. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 477 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 252 ilə 407 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion 45 km cənubda, Qrenobldan 70 km qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:360 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:700
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2008 text:2008
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:328
  bar:1968 from:0 till:345
  bar:1975 from:0 till:289
  bar:1982 from:0 till:326
  bar:1990 from:0 till:409
  bar:1999 from:0 till:477
  bar:2008 from:0 till:627


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  La-Şapel-de-Syurye haqqında ümumi məlumat
Pik saatı 2 (film, 2001)

***Pik saatı 2*** () — rejissor Brett Ratnerin filmi. "Pik saatı" filminin sikvelidir.

## Məzmunu
Hadisələr Honq Konqda başlayır, burada müfəttiş Li yeni dostu Karterə məmləkətinin görməli yerlərini göstərir. Birdən Amerika səfirliyinin partlaması haqqında məlumat əldə edirlər. Li araşdırmaq üçün təyin olunur və Karter bu işdə ona kömək etmək qərarına gəlir. Keçmiş bir polis və indi Li'nin atasının ortağı olan kriminal avtoritet Riki Tan'ın onunla əlaqəli olduğu ortaya çıxdıqda iş çətin bir dönüş keçir.

Li və Karter təhlükəli cinayətkar Hu Li'nin yanına gedirlər. Li Hu Li ilə vuruşur, onu tutmağa çalışır, ancaq geri çəkilib gizlənməyi bacarır. Tezliklə polis binasında terror hadisəsi baş verir, bundan sonra Li və Karter, bir-birlərindən asılı olmayaraq (Li Karterin öldüyünü düşünür) qayıqda olan Riki Tanın yanına getdilər.Onun üçün işləyən Hu Li-yə xəyanət edir, sonra Li-dən qorunmasını xahiş edir, amma Hu Li Rikini vurur və suya düşür. Karter yaxta milyarderi Stiven Raini görür və onun bu işdə iştirakından şübhələnir. Bundan sonra müfəttiş Li-nin işi dayandırılır və tərəfdaşlar istintaqı ABŞ-də davam etdirməyə qərar verirlər.

## Rollarda =$
* Ceki Çan — *Müfəttiş Li*
* Kris Taker — *Detektiv Ceyms Karter*
* Con Lone — *Riki Tan*
* Zhanq Ziyi — *Hu Li*
* Roselyn Sançez — *Gizli Xidmət Agenti İzabella Molina*
* Alan Kinq Stiven — *Reyn*
* Harris Yulin — *Sterlinq Gizli Xidmət Agenti*
* Kenneth Tsang — *Honq Konq Polis idarəsinin kapitanı*
* Lisa Locicero — *katib*
* Mae Melancon — *avtomobildə olan qız*
* Don Cheadle — *Kenni (qeydiyyatdan keçməmiş)*
* Audrey Quoc —  *Kenninin həyat yoldaşı*
* Joel McKinnon — *Miller Teks*
* Sol Rubinek — *kazino işçisi*
Adriatik şossesi

[thumb|[Mаkаrskа]]
thumb|Tuçepi
thumb|Neum
right|thumb|neum
[thumb|[Budva]]
**Adriatik şossesi** (, ) — Adriatik dənizinin şərq sahili boyunca uzanan və E 65 Avropa marşrutunun bir hissəsi olan bir magistral yol. Bosniya və Herseqovina və Monteneqroda kiçik hissələri olsa da, əsasən Xorvatiya ərazisindən keçir. Troqir, Kastela və Split şəhərləri yaxınlığında iki yol ayrıcında olan aralıq qısa hissələr istisna olmaqla, tamamilə iki zolaqlı bir yoldur. Troqir və Omis şəhərlərini əhatə etmək üçün hazırda yolun genişləndirilməsi planlaşdırılır. Bu Adriatik şossesinə atlernativ Adriatik-İon magistralı olacaqdır.
## Hissələri
Adriatik magistral yolu Adriatik dənizinin şərq sahili boyunca uzanır. Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina və Monteneqro ərazisindən keçir. Magistral yolun böyük hissəsi Xorvatiyada yerləşir.
### Xorvatiya
Rəsmi olaraq magistral yolun Xorvatiya hissəsi dövlət D8 yolu olaraq təsnif edilir. Sloveniya ilə sərhəddən başlayır. Rieka, Sen, Zadar, Sibenik, Split, Opuzen və Dubrovnik şəhərlərindən keçərək Karasoviçidə Monteneqro sərhəddinə birləşir. D8 yolunun əksər hissəsi dörd zolaqlı hissələr istisna olmaqla iki zolaqlıdır. Ümumi uzunluğu 643,1 km-dir.

### Bosniya və Herseqiovina
Magistral yol Bosniya və Herseqovinanın Neum şəhəri yaxınlığından, kiçik bir hissədən keçir. Yolun vəziyyəti qənaətbəxş deyil. 2012-ci ilin iyul ayına olan məlumatda onun təmir edilməsi barədə konkret qərarın olmadığı bilinir. 
### Monteneqro
İki zolaqlı yol Herseq Novidən Tivat, Budva, Petrovas, Sutomore,Bar və Ulsinə qədər davam edir. Ənənəvi magistral yolu Kotor üzərindən Kotor körfəzi boyunca keçir. Lakin sürücülər daha çox Herseq Novi və Tivat arasındakı Veriqe boğazından keçən bir bərəyə üstünlük verirlər. Veriq Boğazı üzərindəki körpünün inşası istisna olmaqla, Monteneqroda hər hansı bir yeni sahil avtomobil yolunun və ya yolların tikilməsi planları yoxdur.

Adriatik şossesindən daxili Monteneqroya gedən iki əsas yol: Çetinqydən Budvaya və Sutomordakı Sozin Tunelinə. Yollar Herseq Novi yaxınlığındakı Debel-Brieqdə Ulsinin şərqinə qədər olan Xorvatiya yol şəbəkəsinə bağlanır. Herseq Novidən Sutomore yaxınlığındakı Hai Nehaya gedən yol, E 651 vahid bir yola qoşulan E 65 və E 80 Avropa yollarının bir hissəsidir.

## İstinadlar
İveron monastırı

**İveron monastırı** (, ) — Yunanıstanın müqəddəs Afon dağında yerləşən pravoslav indiki yunan monastırı. Afon dağının iyerarxiyasında üçüncü yeri tutur. Yarımadanın şimal-şərqində yerləşir; 980—983-cü illərdə gürcülər tərəfindən qurulmuşdur.

## Tarixi
İveron (Ιβήρων) yunanca "gürcülərə məxsus" deməkdir, İberiya tarixi Gürcüstan dövlətidir. Monastırın adı onun qurucusu və ilk memarı olan gürcü rahibi İoann İberiyalı ilə əlaqələndirilir. Monastır gürcü kral Baqrationilər evinin vəsaiti ilə inşa edilmişdir.

Rusiyada pərəstiş edilən İberiya ikonası buraya məxsusdur.

1830-cu ildə İveron monastırı yunanlar tərəfindən istila edildi, 1866-cı ildə bütün gürcü yazıları yunan yazıları ilə əvəz olundu.

## Hazırkı vəziyyəti
Iveronda, Afos dağındakı digər monastırlardan daha çox müqəddəs qurumuş cəsədlər var.

Monastırın kitabxanasında ən çox gürcü, yunan, ivrit və latın dillərində olan 2000-dək əlyazma, 15 silsilə və 20000 çap kitabı var.

Hal-hazırda monastırda 30-a yaxın rahib və rahibliyə hazırlaşanlar yaşayır.

## Baş keşişləri

* İoan İberiyalı (983—1002)
* Yevfimi Afonlu (1002—1028)
* Georgi Afonlu (1028-dən sonra —1065-ə qədər)
* Paxomi (1640-cılar), *arximandrit*
* Vasili (Qondikakis), *arximandrit* (1990—2005)
* Nafanail, *arximandrit* (2005 — h/h)

## Sərgi

File:Iviron Aug2006.jpg
File:Iviron monastery 2.JPG



## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* *Иером. Леонтий (Козлов), Силогава В. И., Ченцова В. Г. и др.* Иверский монастырь // Pravoslav Ensiklopediyası. — M. : 2009. — Т. XXI. — С. 24—60. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 978-5-89572-038-7.

## Xarici keçidlər

* Afos monastırlarının rəsmi saytında İveron monastırı
* Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyinin saytında İveron monastırı
Verner fon Frits

**Verner fon Fritç** (, 4 avqust 1880; Benrath, Düsseldorf - 22 sentyabr 1939; Praqa, Varşava) — alman zabiti və Nasist Almaniyasının generalobersti.
## Həyatı
18 yaşında Almaniya İmperator Ordusuna (Reichsheer) daxil oldu və üstün hərbi keyfiyyətləri ilə Alman Baş Qərargahının diqqətini çəkdi. 1901-ci ildə, 21 yaşında olanda Prussiya Hərbi Akademiyasına (Preussische Kriegsakademie) göndərildi. 1911-ci ildə Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə leytenant (Oberleutnant) rütbəsində təyin edildi. Birinci Dünya müharibəsi dövründə onun əhəmiyyəti tədricən artdı və aldığı digər mükafatları arasında 1-ci dərəcəli Dəmir Xaç medalı və qara yarıqlı döş nişanı medal daxildir.

Müharibələrarası dövrdə fon Fritsch Veymar Respublikasının Silahlı Qüvvələrində (Reichswehr) xidmət etmişdir. 1932-ci ildə Kurt von Schleicher tərəfindən general-mayor rütbəsinə qaldırıldı. Özünü perspektivli gənc zabit hesab edirdi. Nasistlər 1933-cü ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra fon Fritsch nasistləri radikal bir qüvvə olaraq gördü və yeni rejimin radikal bir tərəfdarı oldu.

Fritsch 1934-cü ilin fevralında Ordu Komandiri (Oberkommando des Heeres ya OKH) təyin edildi.

Almaniyanın gizli silahlanma dövründə Sovet İttifaqı ilə sıx əməkdaşlıq etdi. Fritsch sovet tərəfdarı olan xarici siyasətə üstünlük verirdi və Polşaya hədsiz nifrət hissi keçirirdi. 1939-cu ildə Polşanı işğal etmək planı üzərində işləməyə başladı.

Adolf Hitler hakimiyyətə gəldikdən sonra, 1934-cü ilin yanvarında Prezident Paul von Hindenburq tərəfindən Quru Qoşunlarının Baş Qərargah rəisi təyin edildi. Hitlerin Silahlanma haqqında Bəyannaməsindən sonra 1935-ci ilin iyununda OKH komandiri oldu.

Hitler 5 noyabr 1937-ci ildə Üç Ordunun Baş Komandanlığına döyüş planını elan edərkən müdafiə naziri Verner fon Blomberqlə bu plana qarşı çıxmışdır. O, homoseksual olduğuna görə 1938-ci ilin martında OKH Baş Komandanlığından azad edilmişdir. Hərbi Məhkəmədə bəraət alsa da, orduya qayıtmamışdır.

1 sentyabr 1939-cu ildə İkinci Dünya müharibəsi başlayanda Polşa Kampaniyasına 12-ci Artilleriya alayının fəxri komandiri olaraq qatılmışdır. 22 sentyabrda Varşavanın Praqa bölgəsindəki döyüşlərdə ağır yaralanmış və müalicə olunmaqdan imtina edərək vəfat etmişdir.

Fritsch, İkinci Dünya müharibəsində müharibədə öldürülən ikinci Almaniya generalı idi; Birinci SS komandiri Wilhelm Fritz von Roettig 10 sentyabr 1939-cu ildə Polşanın Opoczno şəhərində öldürülmüşdür. Fritsch hərəkatdə öldürülən ikinci general olduğundan, hadisə ciddi şəkildə araşdırılmışdır.

## İstinadlar
Feyzavər Turan

**Feyzavər Turan** (; ) — Azərbaycan ədəbi-ictimai fikrinin parlaq nümayəndəsi, görkəmli türkoloq, tanınmış mütəfəkkir və yazıçı-publisist Əli bəy Hüseynzadənin qızı, Türkiyədə nonfiqurativ rəsmin banisi, abstraksionizmin dünyada tanınan nümayəndəsi Səlim Turanın bacısı və sənət qalereyası sahibi.

## Həyatı
Feyzavər Alpsar Turan 31 dekabr 1919-cu ildə anadan olmuşdur. O, Türkiyə Respublikasında uzun müddət rəsmi vəzifələrdə çalışmış Əli Alpsarla ailə həyatı qurmuşdur.

### Təhsili
Üsküdardakı Qızlar İnistitutunu bitirdikdən sonra təhsilinə İstanbuldakı Memar Sinan adına Gözəl Sənətlər Universitetində davam etdirib.

### Ölümü
25 aprel 2020-ci ildə vəfat etmişdir. Türkiyə Respublikasının İstanbul şəhərindəki Zəncirliquyu qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Fəaliyyəti
Təhsilini bitirdikdən sonra İstanbulda məşhur olan Feyza Sənət Qalereyasını açmışdır.

Feyzavər Alpsar Turan atasının irsinin qorunub saxlanılması üçün 2017-ci ildə Ə.Hüseynzadəyə məxsus 37 təsviri sənət əsərini, 48 fotoşəkli, 53 şəxsi əşyanı, 22 orden, medal və nişanları, eləcə də ipək üzərində çap olunmuş "Həyat" qəzetini Azərbaycan hökumətinə hədiyyə edib.
Bu əsərlərin bir qismi Azərbaycana gətirilib və bərpa edilib. Əsərlər hazırda "İstiqlal" muzeyində qorunub saxlanılır.

## Mükafatları
* 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsində xidmətlərinə görə "Dostluq" ordeni ilə təltif edilib.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasının 100 illiyi münasibətilə, "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif olunub.

## Həmçinin bax
* Əli bəy Hüseynzadə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Turanın son beşiyi
Vilhelm Frits fon Roytiq

**Vilhelm Frits fon Roytiq** () — Polşa istilasında iştirak edən Waffen-SS generalı idi. İkinci Dünya müharibəsində öldürülən ilk Alman general idi. Von Roettig Generalmajor der Ordnungspolizei və SS-Brigerführer rütbələrinə sahib idi.

Von Roettig Polşanın Opoczno qəsəbəsi yaxınlığında, 10 sentyabr 1939-cu il, saat 14:15-də öldürülmüşdür. Onun maşını ağır pulemyotlarla təchiz olunmuş Polşa qoşunları tərəfindən tutulanda öldürülmüşdür. Von Roettig daha sonra başından vurulmuşdur. Von Roettigdən sonra dünyasını dəyişən növbəti general, sentyabrın 16-da vəfat etmiş Polşa generalı Józef Kustroń idi. Sonra öləcək növbəti Alman generalı 22 sentyabrda öldürülən Werner von Fritsch oldu.

Onun xatirəsinə abidə olaraq, Polşanın Almaniyanın işğalı zamanında paytaxt Varşavanın Praqa bölgəsində bir küçə seçildi.

## İstinadlar
Verner fon Blomberq

**Verner Eduard Frits fon Blomberq** (; ) — alman sərkərdəsi, Üçüncü Reyxin general-feldmarşalı (1936), 1933-1938-ci illərdə müdafiə naziri.

## İstinadlar
Ponemane

**Ponemane** () — Belarus Respublikasının tarixi-etnoqrafik regionu. Neman çayının adı ilə adlandırılmışdır. Belarusda çay *Neyman* kimi adlanılır. Qrodno vilayətini, elcə də Brest və Minsk vilayətlərinə bitişik hissələri əhatə edir. Ponemanedən cənubda Qərbi Polosye, şərqdə və şiaml-şərqdə Mərkəzi Belarus, Poozere yerləşir.

## Tarixi
Neman hövzəsindəki slavyan yaşayış məskənlərinin formalaşması, tədqiqatçıların fikrinə görə 1-ci min illiyin ikinci yarısına təsadüf edir. Arxeoloqlar hesab edirlər ki, bu zaman bölgədə çox az baltikyanı kəndlərin olması diqqəti cəlb edirdi. V. Titovun 18 cildlik Belarus Ensiklopediyasındakı yazdığı məqaləyə görə, bölgə əhalisi assimilyasiya etmiş litvinlərin, yatvyaqların, prussların, tatarların və digər etnik qrupların iştirakı ilə slavyan etnogenetik əsasda inkişaf etmişdir.

Arxeoloqlar F. Qureviş və J. Zveruqo görə X–XI əsrlərdə Yuxarı Ponemaniyanın slavyan əhalisi müxtəlif etnik qrupların qarşmasından meydana gəlmişdir: dreqoviçi, volınyane, mazovşane, drevlyan və kriviçi.

Orta əsrlərdə Ponemane Litva adı ilə tanınırdı, eyni zamanda bölgəni Qara Rus (Чёрная Русь) termini ilə də adlandırırdılar. X əsrin sonu XI əsrin birinci yarısında Ponemane Kiev Rus dövlətinin bir hissəsi oldu. XII–XIII əsrin birinci yarısında bölgə Qalisiko-Volın və Polotsk knyazlıqlarının təsir dairəsində idi. XIII əsrdə Ponemane Böyük Litva knyazlığının yaranması zamanında tarixi hadisələrin mərkəzində idi. XIII–XVIII əsrlərdə, Böyük Litva knyazlığının mövcud olduğu dövrdə, baltik-slavyan təmasları boyunca Belarusun bu bölgəsi xüsusi etnik xüsusiyyətinə sahib oldu və müasir Belarusiyada ayrıca bir tarixi və etnoqrafik bölgə kimi fərqlənir.

## İstinadlar
Opoczno

Opoczno Polşanın Łódź Voyvodalığında yerləşən bir qəsəbədir. Qəsəbənin əhalisi 31 dekabr 2016-cı ilə görə 21,635 nəfərdir. Həmçinin qəsəbədə İkinci dünya müharibəsi dövründə müharibədə öldürülən birinci Üçüncü Reyx generalı olan Vilhelm Frits fon Roytiq öldürülmüşdür.
Smokinq (film, 2002)

**Smokinq** () — rejissor Kevin Donovanın çəkdiyi bir komediya filmi. Baş rolları Ceki Çan və Cenifer Lav Hevitt ifa edir.

## Məzmunu
Cimi Tonq, sürətli sürücülük və sərnişinlərini mümkün qədər tez qaydaları pozmadan hər yerə çatdırmaq bacarığı ilə tanınan bir taksi sürücüsüdür. Tezliklə onun nüfuzu ona sirli və varlı Klark Devlinin şəxsi idarəedicisi işini tapmasına kömək edir.

Cimi, müdirinin kimlə işlədiyini bilmir; lakin Devlinin mehriban təbiəti, bərabərliyi və Ciminin onları dost etməsinə kömək etmək istəyi. Cimi Devlin'in casus olduğunu bilmir və Devlin sui-qəsd cəhdi nəticəsində komaya düşdüyündə Cimi təsadüfən qeyri-adi bir patron taksisini taxır.Bu geyim parçası əslində geyimi xüsusi qabiliyyətlərlə təmin edən bir cihazdır (onu döyüş sənətləri və mükəmməl bir rəqqasə edir, görünməz olmağa, divarlarda gəzməyə və s. İmkan verir), Cimi bu geyimdən patronu öldürməyə cəh edən terroçuların planlarıni pozmaq üçün istifadə edir. Onları dayandırmaq üçün o, yalnız əməliyyat xidmətinə çağırılmış parlaq alim Delaille Blaine-ə qoşulur. Əvvəlcə Cimi'nin Devlin olduğunu düşünərək əsəbi hesab edir (çünki bu barədə dərhal ona yalan danışdı); lakin sevgisini qazanmaq üçün onu xilas edir.

## Rollarda
* Ceki Çan — *Cimi Tonq*
* Cenifer Lav Hevitt — *Del Bleyn*
* Ceyson Ayeks — *Klark Devli*
* Devi Meyzar — *Stina*
* Riçi Koster — *Ditrix Benninq*
* Peter Stromare — *həkim* *Sims*
* Mia Kottet — *Şeril*
* Romani Malko — *Miç*
* Dzniyel Keş — *Rocerc*
* Ceyms Braun — *öz rolunda*

## Gəliri

* Büdcəsi 60 milyon dollar olan film ABŞ-dəki kassada 50,5 milyon pul toplayıb. İlk həftəsonu ödənişlər 15 milyon təşkil etdi. Qlobal kassada ümumi ödənişlər cəmi 105,4 milyon dollar təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Treyleri YouTubeda`da oxudun
# Filmi Azərbaycanca izlə
Valter fon Reyxenau

**Valter Karl Ernst Avqust fon Reyxenau** (; ) — alman hərb xadimi, general-feldmarşal (1940).

İkinci dünya müharibəsi dövründə 6-cı Vermaxt Ordusuna komandanlıq etmişdir. Paris (1940), Kiyev (1941) və Xarkovu (1941) ələ keçirilməsində iştirak etmişdir. Nasizmi fəal dəstəkləyən bir neçə ən ali Vermaxt komandanlarından biridir.

## İstinadlar
Kote Marcanişvili adına Tbilisi Akademik Teatrı

**Kote Marcanişvili adına Tbilisi Akademik Teatrı** () —Tbilisi şəhərində yerləşən Gürcüstanın aparıcı dram teatrlarından biri.

## Tarixi
Teatr 1928-ci ildə Kote Marcanişvilinin səyləri nəticəsində 2-ci Dövlət Dram Teatrı adı altında Kutaisi şəhərində açıldı. 1930-cu ildə teatr Tiflisə köçürüldü və Zubalov Milli Teatrının binasında yerləşdirildi. Kote Marcanişvili ilə birlikdə teatrın təşkilatçıları arasında onun tələbələri Veriko Ancaparidze, Tamara Çavçavadze, Uşangi Çxeidze, Şalva Qambaşidze, Dodo Antadze, Aleksandr Jorjoliani vardılar.

1933-cü ildə teatr Kote Marcanişvilinin adını aldı.

1949-1952-ci illərdə və 1963-cü ildən 1964-cü ilə qədər teatra Arçil Çxartişvili rəhbərlik edirdi, 1957-1960-cı illərdə isə Veriko Ancaparidze.

1958-ci ildə teatr kollektivi "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi. 1966-cı ildə teatr akademik statusuna layiq görüldü.

## Teatr truppası

* Vasili Qodziaşvili (1930—1976)
* Medeya Caparidze (1942—1994)
* Otar Koberidze (1981—2015?)
* Mamuka Kikaleyşvili (1981—1984)
* Edişer Maqalşvili (1948—1964)
* Sesil Takaişvili (1928—1967)
* Liya Eliava (1955-…)
* Serqo Zakariadze (1909—1971?)
* Otar Meqvinetuxutsesi (1954—2013)

## İstinadlar
Rikoti aşırımı

**Rikoti** () — Gürcüstanı qərb və şərq hissəsinə ayıran Böyük Qafqazın bir qolu olan Lixi silsiləsinin cənub hissəsindəki aşırım.

Burada Dzirula çayının sol qolu Rikotuli çayı axır. Gürcüstanın iki böyük şəhərini birləşdirən Tbilisi-Kutaisi magistral yolu, 1982-ci ildə inşa edilmiş uzunluğu 1722 m olan qaya tuneli sayəsində aşırımdan keçir. 2010-cu ildə tunel üzərində yenidənqurma işləri aparıldı, 2011-ci il noyabr ayında yenilənmə prosesi başa çatdı.

## Ədəbiyyat

* *M. Utmelidze*, Gürcüstan Sovet Ensiklopediyası, 8-ci buraxılış, səh. 390, Tbilisi, 1984

## İstinadlar
Ervin fon Vitsleben

**Ervin fon Vitsleben** (; ) — alman hərb xadimi, general-feldmarşal (1940).

Antinasist müxalifətinin görkəmli nümayəndəsi olan Vitsleben 20 iyul sui-qəsdində iştirak etdiyi üçün edam edilmişdir.

## İstinadlar
Robert fon Qreym

**Robert ritter fon Qreym** (; ) — alman pilot, hər iki dünya müharibəsinin iştirakçısı, 26 aprel-24 may 1945-cü ildə Lüftvaffenin ali baş komandanı, aviasiya general-feldmarşalı (26 aprel 1945).

## İstinadlar
Buynovsk dərəsi

**Buynovsk dərəsi** () — Bolqarıstanda, Rodop dağlarının qərbində yerləşən çay dərəsi. Dərə boyu eyni adlı Buynovsk çayı axır. 

Buynovsk  çayı Vıça çayının sol qoludur. Dərə ölkənin Smolyansk vilayətinin ərazisində yerləşir.

## Coğrafiyası
Dərənin uzunluğu təqribən 16 km, orta hündürlüyü 1090 metrdir. Buinovo kəndindən şimalda, dəniz səviyyəsindən 1307 metr yüksəklikdən başlayır, sonra şimala istiqamət alır və 16 km-dən sonra Teshel anbarında, dəniz səviyyəsindən 876 m yüksəklikdə bitir. Buynovsk dərəsi əsasən Proterozoy yaşlı mərmər süxurlarından ibarətdir. Məhs bu süxurların yaratdığı təbii gözəllik  turistləri özünə cəlb edir. Dərənin ilk 7-8 km-lik hissəsi daha genişdir. Yaqodinski mağarasından və xüsusilə Yaqodina kəndindən sonra çox dar olur. Çay mərmər süxurları kəsib keçir və bir çox yerlərdə qayalar bir-birinə yaxınlaşır. Qayaların az qala toxunduğu yerlərə, yerli əhali  "Qurd tullanışı" deyir. Yagodina kəndinin sakinləri deyirlər ki, qışda bu qayalardan qurd sürüləri ovuna hücum etmək üçün tullanırlar.

Buinovskoe dərəsi bir çox qorunan bitki və heyvan növlərinin müxtəlifliyi ilə də tanınır. 1971-ci ildən dərə təbiət abidəsi elan edilmişdir. Dərədən təxminən 4 km kənarda, çayın sağ sahilində Yaqodinsky mağarası, sağ sahildən bir az yüksəkdə isə  *İmamova dubka (çuxur)* mağarası var. Dərə "Bolqarıstanın 100 turizm obyekit" milli turizm hərəkatının bir hissəsidir.

Dərə ilə Buynov və Kozhara kəndlərini birləşdirən, eləcə də ölkənin digər bölgələri arasında əlaqə yaradan yeganə yol keçir. Yol ensiz olub dar, bir zolaqlıdır.

## Ədəbiyyat

* Мичев, Николай и др. Географски речник на България. София, Наука и изкуство, 1980. с. 68.

## İstinadlar
Helmut Karl Bernhard fon Moltke

**Helmut Karl Bernhard fon Moltke** (; ) — Almaniya sərkərdəsi və hərbi nəzəriyyəçi, qraf (1870), Prussiya baş qərargah rəisi, general-feldmarşal (1871). Bismark və Roon ilə birlikdə Alman imperiyasının qurucularından biri hesab olunur. Alman Baş Qərargah rəisi general-polkovnik Helmut fon Moltkenin (Kiçik Moltke) əmisi.

## İstinadlar
Pakistan hərəkatı

**Pakistan hərəkatı** və ya **Pakistan təxribatı** ( — Teḥrīk-i Pākistān) 20-ci əsrin birinci yarısında Pakistanın Müsəlmanlardan olan Dominionunu yaratmağı hədəfləyən və uğur qazanan bir siyasi hərəkat idi. (və Britaniya Hindistanının əksər əraziləri.)

Pakistan Hərəkatı əvvəlcə Aliqarx Hərəkatı olaraq başladı və nəticədə İngilis Hind Müsəlmanları dünyəvi bir siyasi kimlik inkişaf etdirməyə başladılar. Tezliklə, Pakistan Hərəkatının başlanğıcını qeyd edən Bütün Hindistan Müsəlman Birliyi yarandı. Hərəkatın yüksək rəhbərlərinin bir çoxu Böyük Britaniyada təhsil almış, bir çoxları Əliqarx Müsəlman Universitetində təhsil almışlar. Tezliklə Daka Universitetinin bir çox məzunu da qoşuldu. Pakistan Hərəkatı Hindistan müstəqillik hərəkatının bir hissəsi idi, lakin nəticədə Hindistan müsəlmanlarının siyasi maraqlarını qoruyan yeni bir millət dövləti yaratmağa çalışdı.

İqbal və Faiz kimi urdu şairləri ədəbiyyatdan, şeirdən və nitqdən siyasi şüur ​​üçün güclü bir vasitə kimi istifadə etdilər. Bir çox insan Pakistan Hərəkatının əsas hərəkətverici qüvvəsinin müsəlman əksəriyyətli əyalətlərin yox, müsəlman azlıqlıq əyalətlərinin, Birləşmiş Vilayətlərin və Bombay Başçılığının müsəlman icması olduğunu düşünə bilər. Ancaq bu görüş ən yaxşı halda qisməndir. Məsələn, Bengal əhalisinin əksəriyyəti müsəlmanlar idi və hərəkatın kulminasiya nöqtəsində əsas rol oynayırdı. Hindistanın, Pakistanın və keçmiş Şərqi Pakistanın (indiki Banqladeş) torpaq sərhədləri və əhali demoqrafiyası Pakistan Hərəkatının əsas uğurlarından biridir.

## Hərəkatın tarixi
### Arxa plan
Bu müddət ərzində Lord Makaulayın köklü və nüfuzlu təhsil islahatları Qərb dillərinin, tarixin və fəlsəfənin tətbiqi və tədrisində çoxsaylı dəyişikliklərə səbəb oldu. Dini araşdırmalar və ərəb, türk və fars dilləri dövlət universitetlərində tamamilə qadağan edildi. Qısa müddət ərzində ingilis dili fars dilinin əvəzinə yalnız tədris vasitəsi deyil, rəsmi dil halına gəldi və bu karyeralarını sonuncu dil ətrafında quranlara xələl gətirdi. Ənənəvi hind və islam araşdırmaları artıq İngilis tacı tərəfindən dəstəklənmədi və mədrəsələrin demək olar ki, hamısı vəqflərini itirdilər.

File:Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg|Lord Robert Kliv Plassey döyüşüdən sonra Mir Cəfər ilə görüş.
File:RobertHome - The Death of Colonel Moorhouse at the Storming of the Pettah Gate of Bangalore.jpg|İngilis qüvvələri Bangalore'nın Pettah Qapısına basqın etdi.
File:David Baird Discovering Body of Tipoo Saib.jpg|General Ser Devid Beyrd, Tipu Sultan'ın cəsədini kəşf edərkən, 1799.
File:Tipu death.jpg|İngilis Ordusunun Misore'yə son vuruşu, 1700-cü illər.


## İstinadlar
Şanxay cəngavərləri (film, 2003)

**Şanxay cəngavərləri** (ing. *Shanghai Knights*) — film David Dobkinin rejissorluğu ilə 2003-cü ildə çəkilmişdir. Baş rolları Ceki Çan və Ouen Vilson ifa edir. Film Şanxayda günorta filminin davamıdır.

## Məzmunu
Çinli bir xain Çonqun atasını öldürüb İngiltərəyə qaçanda, Çonq və Roy kral möhürünü qaytarmaq üçün Londona gedirlər. Çonun bacısı Lin da eyni şeyi istəyir və kral ailəsinə qarşı bir hiylə açır, amma demək olar ki, heç kim ona inanmır.

## Rollarda

* Ceki Çan — *Çonq Vanq*
* Ouen Vilson — *Roy*
* Aaron Teylor-Conson — *[[Çarli Çaplin]]*
* Tom Fişer — *Artur Doyl*
* Eydan Qiller — *Nelson Ratboun*
* Fan Vonq — *Çonqun bacısı*
* Donni Yen — *Vu Çoy* 
* Aliver Kotton — *[[Qarındeşən Cek]]*

## Mükafatlar

* 2003 MTV Kanal Mükafatlarında Şanxay Cəngavərləri filmi Ən Yaxşı Mübarizə, Ən Yaxşı Ekran Komandası ***([[Ceki Çan]], [[Ouen Vilson]])*** mükafatları uğrunda yarışdı, lakin heç bir mükafat almadı.

## Həmçinin bax

# Ceki Çan
# Treyleri YouTube`da oxudun
Aliqarx hərəkatı

**Aliqarx Hərəkatı** — XIX əsrin son onilliklərində Britaniya Hindistanının müsəlman əhalisi üçün müasir bir təhsil sisteminin qurulmasına təkan verildi.  . Hərəkatın adı, əsasını və mənşəyini Şimali Hindistanın Aliqarx şəhərində və xüsusilə 1875-ci ildə Məhəmmədan Anqlo Şərq Kollecinin təməlini qoymasından irəli gəlir.  Şərq kollecinin və ondan inkişaf edən digər təhsil ocaqlarının banisi Cənab Siyed Əhməd Xan idi. O, daha geniş Aliqarx Hərəkatının aparıcı işığı olmuşdu.
Təhsil islahatı daha geniş Hərəkət üçün bir baza və bir təkan yaratdı: Hindistan alt qitəsinin dinə, siyasətinə, mədəniyyətinə və cəmiyyətinə dərin təsir göstərən bir Hindistan müsəlman intibahı baş qaldırmışdı.
## Təhsil
Aligarx Müsəlman Universiteti hərəkatın yaranmasıdır. Aligarx Hərəkatı 19-cu əsrin digər güclü, lakin daha az uyğunlaşan hərəkatları ilə müqayisədə Hindistan cəmiyyətinə, xüsusən də müsəlman cəmiyyətinə çox təsir etmişdir. XIX əsrdə digər ictimai-dini cərəyanların meydana gəlməsinə səbəb olan bir sıra digər çağdaş cərəyanlara təsir göstərmişdir. Aligarx Hərəkatının təsiri yalnız Şimali Hindistanla məhdudlaşmadı, əksinə onun genişlənməsini 20-ci əsrdə Hindistan alt qitəsinin digər bölgələrində də görmək olardı. 

Aliqarx Hərəkatı Hindistan müsəlmanlarının siyasi qovuşmasına ciddi və davamlı bir töhfə verdi. 

Deoband məktəbi isə Aliqarx Hərəkatına qarşı çıxdı. 

Aliqarx Hərəkatı Urdu ədəbiyyatında yeni bir cərəyanı təqdim etdi. Əhməd Khan və onun silahdaşları, ritorik və akademik olan urdu dilində köhnə yazı üslubunu tərk etdi və müsəlmanlara hərəkatın əsas məqsədini anlamağa kömək edən sadə bir üsluba başladı. Əhməd xan isə bu oyanışın arxasında duran əsas şəxs idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Uxlovitsa mağarası

**Uxlovitsa** ()&nbsp;— Bolqarıstanda mağara. Mağara Rodop dağlarında, Smolyanski vilayətinin ərazisində yerləşir. Mağara öz adını yaxınlıqda yerləşən Uxlovitsa kəndindən almış. 

## Ümumi məlumat
Mağara Moqilitsa kəndindən 3 km şimal-şərqdə və müvafiq olaraq Pamporovo və Çepelare kəndlərindən 37 km və 47 km məsafədədir. Uxlovitsa mağarası «Bolqarıstanın 100 turizm obyekti» siyahısına daxildir.

Mağara 1968-1969-cu illərdə Çepelare şəhərinin  "Studenets" speleoloqlar klubunun üzvləri Georgi və Dimitar Raiçev tərəfindən kəşf edilmiş və tədqiq edilmişdir. Uzunluğu 460 m-dir, bunun 330 metri yaxşı vəziyyətdədir. Dəniz səviyyəsindən 1040 metr yüksəklikdə yerləşir. Mağara daxilində orta temperatur 10-11 ° C-dir. Mağaranın sonunda Ağ Şəlalə (Buz Şəlaləsi də adlanır) var. Mağarada korallitlər var.

Mağaranın bir neçə mərtəbəsi var. Ən yuxarıda *Uçurum salonu* yerləşir. Bu otaqdan alt mərtəbəyə dik metal pilləkənlər quraşdırılmış. Mağara sonunda yazda su ilə dolan 7 göl var. Mağaranın ən cəlbedici yerlərindən biri də  böyük bir daş şəlaləsidir.

Mağaraya il ərzində orta hesabla 15000 turist gəlir. 1984-cü ildən Uxlovitsa mağarası turistlərə açıq elan edilmiş. Bu işdə yerli əhali fəal iştirak etmişdir. Mağaranı bir saatlıq interval olmaq şərti ilə qruplar halında saat 10: 00-dan 16: 00-a qədər ziyarət etmək olar. Mağara bazar ertəsi və çərşənbə axşamı bağlı olur. Yay mövsümündə həftə boyu işləyir. Mağaranın girişində 180 pilləkənli dəmir nərdivan var. İçəridəki mağara zallarını birləşdirən pilləkən 280 addımlıdır.

Uxlovitsa mağarasında ilin müxtəlif vaxtlarında mağarada yaşayan 8 növ yarasa mövcuddur. Yarasaların 5 növü Avropa ərazisində qorunan hesab olunur.

## İstinadlar
Urdu hərəkatı

**Urdu hərəkatı** — Urdu hərəkatı Britaniya Hindistanı dövründə Hindistan yarımadasının müsəlman icmalarının mədəni və siyasi şəxsiyyətinin ümumdünya dili və mədəni simvolu halına gətirməyə yönəlmiş bir ictimai-siyasi hərəkat idi. Hərəkat 19-cu əsrin ortalarında Əhməd Xanın Aliqarx hərəkatından qaynaqlanan Moğol İmperiyasının süqutu ilə başladı. Bütün Hindistan Müsəlman Liqası, Pakistan hərəkatına güclü təsir göstərdi. Pakistan müsəlmanları üçün Urdu statusu ilə bağlı mübahisə 1952-ci ildə Şərqi Benqalda Benqal Dili Hərəkatına da səbəb olmuşdı.
## Tarixi
"Urdu" adının ilk dəfə 1780-ci illərdə şair Qulam Həmdani Müşrəfi tərəfindən təsbit edildiyi güman edilir. **Laşkari** və ya orijinal Ləşkari ləhcəsi kimi də tanınır.

## Hind-Urdu mübahisəsi

Hind-Urdu mübahisəsi 1867-ci ildə İngiltərə hökuməti Birləşmiş əyalətlərin (indiki Uttar Pradeş) və Biharın hindu icmalarının rəsmi dilin fars-ərəb yazısını Devanaqari olaraq dəyişdirib hindi olaraq qəbul etməsini tələb etməyə hazırlaşdıqda ortaya çıxdı. hindu fəallarının tələbi ilə ikinci rəsmi dil kimi qəbul edildi.Müsəlman siyasətçi Əhməd Khan bu dəyişikliyin ən səsli rəqibi oldu. Urdu dilinə müsəlmanların" dil franki" kimi baxdı. Urdu kimi tanınan hakim Moğol İmperiyası tərəfindən hazırlanaraq Moğol məhkəməsinin rəsmi dili olan fars dilinə ikinci dil kimi istifadə edilmişdir. Moğol sülaləsinin süqutundan bəri, Əhməd Xan öz yazıları ilə Urdu dilindən istifadəni təşviq etdi. Əhmədin nəzdində Aliqarx Elmi Cəmiyyəti Qərb əsərlərini yalnız urdu dilinə tərcümə etdi. Sir Syed Urdu'u "Hind və Müsəlmanların ortaq mirası" hesab etdi. Xan tərəfindən qurulan məktəblər Urdu dilində təhsil verirdi. Əsasən hindlilərin hind dilinə olan tələbi Xqnın Hindistanın əsrlər boyu davam edən müsəlman mədəni hökmranlığının aşınması idi. 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər