Hümeyir Əhmədov

**Hümeyir Hüseyn oğlu Əhmədov** () — pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor, RF Dövlət Təhsil Akademiyasının xarici üzvü, Pedaqoji və Sosial Elmlər Akademiyasnın Təhsilin İnformatlaşdırılması Akademiyasının həqiqi üzvü, akademik, Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, Elmi-pedaqoji kadr hazlığı şöbəsinin müdiri.

## Həyatı
Hümeyir Əhmədov 14 avqust 1958-ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Bakı şəhəri Binəqədi rayonu 30 nömrəli orta məktəbin I sinfinə getmiş və 1975-ci ildə 246 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra, elə həmin il V. İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. İnstitutda ali təhsil almaqla yanaşı 1976-cı ildə Zaqafqaziya komsomol məktəbini "əla" qiymətlə bitirmiş, 1976–1977-ci illərdə institutda fəaliyyət göstərən ictimai peşələr fakültəsinin jurnalistika şöbəsinin dinləyicisi olmuş, 1979-cu ildə həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, təyinatla Xaçmaz stansiyası 45 nömrəli dəmir yolu orta məktəbində riyaziyyat müəllimi kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

## Fəaliyyəti
* 1979–1983-cü illərdə Azərbaycan SSR-nin Dəmir yolu orta məktəblərində riyaziyyat, fizika və əmək müəllimi işləmişdir.
* 1983-cü ildə C. Naxçıvanski adına hərbi təmayüllü orta məktəbdə tərbiyəçi-müəllim kimi əmək fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1984-cü ildə A. S. Makarenko adına 12 nömrəli rus dili təmayüllü internat məktəbində riyaziyyat müəllimi kimi əmək fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1984–1987-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunun (Təhsil Problemləri İnstitutu) əyani aspirantı olmuş, 1988-ci ildə 13.00.01 pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək, kiçik elmi işçidən baş elmi işçi vəzifəsinədək yüksəlmişdir.
* 1992-ci ildə SSRİ Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən böyük elmi işçi dərəcəsi verilmişdir. 2000-ci il dekabr ayının 11-dən yenidən yaradılmış Azərbaycan Respublikasının Təhsil Problemləri institutunda Elmi-pedaqoji kadr hazırığı şöbəsinə müdir təyin edilmişdir, hazırda Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitununda həmin vəzifədə çalışır. 2014-cü ildən Bakı Qızlar Universitetinin pedaqogika kafedrasının professorudur.
* 1985-ci ildən SSRİ PEA-nın "Məktəb və pedaqogika tarixi" üzrə problem şuranın üzvü, 2003-cü ildən ABŞ-nin Minnesota universitetinin" Təhsilin strateji planlaşdırılması" üzrə Koordinasiya Şurasının üzvü və fəxri professorudur.
* 2003–2005-ci illərdə ARTPİ-nun doktorantı olmuş, 2011-ci ildə "Qloballaşma şəraitində Azərbaycan Respublikasında ali təhsilin modernləşdirilməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək pedaqogika elmləri doktoru elmi dərəcəsi (05.04.2011), 2012-ci ildə ona pedaqogika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi (27.01.2012), 2017-ci ildə isə professor elmi adı (27.12.2017) verilmişdir.
* 2004-cü ildən "Pedaqoqlar sülh və qarşılıqlı anlaşma uğrunda" Beynəlxalq hərəkatının Azərbaycan təşkilatının üzvü seçilmişdir.
* 2006-cı ildə "Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.
* 2008-ci ilin fevralında əsası Ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan Azərbaycan Respublikası "Təhsil Şurası" ictimai birliyinin idarə heyətinin üzvü seçilib. "Qızıl Qələm" media mükafatı laureatıdır. 2008-ci ildə ona "YUNESKO müəllimi" fəxri adı olan sertifikat verilmişdir (Kazan şəhəri). 2008-ci ilin sentyabr ayında Rusiya Federasiyasnın 3-cü dərəcəli "Долг и честь" ordeni ilə təltif edilmişdir.
* 2009-cu ilin dekabrında Rusiya Federasiyası Elm və Təhsil nazirliyinin pedaqoji elmlərin inkişafında xidmətinə görə "K. D. Uşinski" adına medalla təltif olunmuşdur. 2017-ci ildə RTA-nın "Əməkdar elm və təhsil xadimi" fəxri adına layiq görülüb. RTA-nın təqdimatı ilə EUROPEAN SCIENTIFIC AND INDUSTRIAL CONSORTIUM tərəfindən 2018-ci ildə "LABORE ET SCIENTIA" – ordeni ilə təltif edilib.
* 2021-ci ildə ali təhsil aldığı Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin 100 illiyi medalı, ATİAHİ RK-nin 100 illiyi medalı — (№ 2643), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 05.10.2021-ci il tarixli 2942 nömrəli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı (I-6259) ilə təltif olunub. Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyinin 27. XI.2023-cü il tarixli qərarı ilə (№ 011441) "Azərbaycan Respublikasının Əmək veteranı" adı verilmişdir.
* O, milli təhsil sisteminin inkişafı, təkmilləşdirilməsi, idarə edilməsi sahəsindəki problemlərini həm nəzəri-konseptual, həm də praktiki baxımdan ilk dəfə araşdırmış, prosesin dinamikasını izləmişdir. Ali təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsinin əsas komponentlərini müəyyənləşdirmiş, elmi dövriyyəyə yeni təhsilşünaslıq anlayışını daxil etmişdir. Təhsilin inkişafının qanunvericilik və normativ-hüquqi təminatını, təhsilin idarə olunmasının dövlət-ictimai əsaslarının formalaşdırılması, tədris müəssisələrinin nəzəri və praktiki cəhətdən müstəqilliyinin genişləndirilməsi sahəsində müxtəlif mexanizmləri təcrübədən keçirmiş, təhsilin məzmun və strukturunun yeniləşdirilməsi üzrə araşdırmalar aparmış, onların effektivliyi, tədris müəssisələrinin maddi-texniki bazasının təmin olunması yolları və s. kimi məsələləri qarşılıqlı əlaqədə və reallıqdan çıxış edərək müasir standartlara əsasən qiymətləndirmişdir.
* Tədqiqatlarında təhsil sistemində həyata keçirilən islahatların başlanmasından keçən müddət ərzində baş vermiş prosesləri müasirlik mövqeyindən ilk dəfə qiymətləndirmişdir. Bu müddət ərzində dövlət inhisarı ilə mərkəzi idarəçiliklə, ideoloji tabeliklə xarakterizə olunan sovet təhsil sistemindən Avropa ali təhsil məkanına inteqrasiya edən ali təhsil sisteminə keçid proseslərini pedaqoji-psixoloji və aksioloji cəhətdən dəyərləndirmişdir. Təhsilin hüquqi nizamlanmasının elmi əsaslarını tədqiq etmiş, ölkədə ilk dəfə olaraq ali məktəblər üçün "Təhsil hüququ" fənninin proqramını və dərsliyini hazırlamışdır. Bundan başqa ali məktəblər üçün iki dərs vəsaitinin həmmüəllifi, kolleclər üçün ilk dəfə Azərbaycan dilində "Pedaqogika" proqramı, dərs vəsaiti və dərsliyini hazırlamış, orta məktəblərin V–VIII sinifləri üçün hazırlanan "Əmək təlimi" və II–IX sinifl şagirdləri üçün "Texnologiya" dərslikləri, dərs vəsaitləri, müəllim üçün metodik vəsaitlərin, həmçinin iş dəftərlərinin həmmüəllifidir.
* Əhmədov Hümeyir Hüseyn oğlu Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında AAK-ın Təhsil Problemləri İnstitutunda yaratdığı (N 02.191 və B/D 02.191) dissertasiya şurasının üzvü olmuş, hazırda ADPU nəzdində fəaliyyət göstərən FD 02.061 və BD 02.061 disseertasiya şurasının üzvüdür. Fəlsəfə doktoru proqramı üzrə təhsil alan 20-dən çox doktorant və dissertanta elmi rəhbər, 5 elmlər doktoru proqramı üzrə təhsil alan 5 doktorant və dissertanta elmi məsləhtçi təyin olunmuşdur. Bunlardan fəlsəfə doktoru proqramı üzrə iki nəfəri müdafiə ərəfəsində, elmlər doktoru proqramı üzrə iki nəfəri isə dissertasiyalarını tamamlamışlar. ABŞ və bir neçə Avropa və Şərq ölkələrində işgüzar səfərdə olmuşdur.
* 2024-cü ildən Moskvada nəşr olunan "Pedaqogika" adlı dərsliyin həmmüəllifidir. 10 monoqrafiyası Azərbaycan, rus və ingilis dillərində müxtəlif ölkələrdə nəşr olunmuşdur. Ümumilikdə, ümumtəhsil məktəbləri üçün iki adda, kolleclər üçün bir adda, ali təhsil müəssisələri üçün dörd adda dərslik və dərs vəsaitlərinin müəllifi və həmmüəlifidir. Müxtəlif illərdə bir sıra ali və orta ixtisas məktəblərində əvəzçiliklə dərs demişdir. Onun Azərbaycan və ingilis dillərində çap olunmuş "Azərbaycan Təhsilinin İnkişaf Strategiyası" adlı iri həcmli monoqrafiyasında ölkəmizdə təhsil siyasətinin istiqamətlərinin və təhsil sisteminin əsaslı surətdə yenidən qurulması prosesində baş vermiş sosial-pedaqoji hadisələrin mürəkkəbliyi, onun dərin ziddiyyətlərini ətraflı təhlil etmiş, islahatların qaçılmazlığı və labüdlüyünü əsaslandırmışdır.
* Elmi pedaqoji fəaliyyəti dövründə respublikamızda və ondan kənarda bir çox mötəbər elmi məclislərdə onlarla tezis və məruzələrlə çıxış etmiş, respublikamızda və ondan kənarda bir neçə elmi jurnalın redaksiya heyətinin üzvüdür.
* 500-dən artıq çap olunmuş elmi əsəri: monoqrafiya, kitab, dərslik, dərs vəsaiti, metodik vəsait, monoqrafiya, proqramların və məqalələrin müəllifidir. Əsərləri azərbaycan, türk, rus, gürcü və ingilis dillərində nəşr olunmuşdur.
* Monoqrafiya və dərsliyi 2018-ci ildə Parisdə keçirilən kitab sərgisində "Qızıl medal"la təltif olunaraq sertifikata layiq görülüb.Təhsil Problemləri İnstitutunda (TPİ) elmi-pedaqoji kadrların hazırlanması şöbəsinin müdiridir.

## Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı, üç nəvəsi var.

SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Rusiya Təhsil Akademiyasının xarici üzvü, "SSRİ Maarif əlaçısı", "Azərbaycan Respublikasının əməkdar ali məktəb işçisi", "Azərbaycan SSR qabaqcıl maarif xadimi" Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, əmək və müharibə veteranı, pedaqoji elmləri doktoru, professor Hüseyn Əhmədovun oğludur.

## Əsərləri

### Monoqrafiyaları
# Azərbaycanda xeyriyyə cəmiyyətlərinin maarifçilik fəaliyyəti. Bakı: Mütərcim, 1997, 56 s.
# Gənclərin milli-mənəvi dəyərlər əsasında tərbiyəsi. Bakı: Təhsil NPM, 2006, 264 s. (Əliyev P. B. ilə birgə)
# Человеческий ресурс Азербайджанского образования. Москва: МПСИ, 2007, 140 с.
# Ali təhsilin modernləşdirilməsi. Bakı: Maarif, 2008, 190 s.
# Azərbaycan təhsilinin inkişaf strategiyası. Bakı: Elm, 2010, 800 s.
# Конституционно-правовые основы науки, научной и научно-технической деятельности в Российской Федерации. Москва: Элит, 2010, 464 с.
# The Strategy of Education Development in Azerbaijan. Saarbrücken, Deutschland / Germany. LAP LAMBERT Academic Publishing, 2014, 245 p.
# Elmi-pedaqoji və pedaqoji kadr hazırlığı problemləri. Bakı: AR Tİ, 2018

### Dərslikləri
# Педагогика: учебник для студентов юридических вузов испециальностей / под науч. ред. А. А. Реана, А. В. Мудрика; подобщ. ред. Л. А. Казанцевой, В. П. Жуковского. — 4-е изд., перераб.и доп. — М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2024. — 455 с. — (Серия "Классический учебник").
# Pedaqogika. Orta ixtisas məkəbləri üçün. Bakı: Təhsil NPM, 2006
# Pedaqogika. Ali məktəb tələbələri üçün. Bakı: Təhsil NPM, 2013
# Pedaqogika. Bakalavr səviyyəsində təhsil alanlar üçün. Bakı: Elm və təhsil, 2016
# Texnologiya. Ümumtəhsil məktəblərinin II–IX sinif şagirdləri üçün. Bakı: Təhsil, 2008–2018
# Alqoritmlər nəzəriyyəsi. Ali təhsil müəssisələri tələbələri üçün. Bakı: Elm və təhsil, 2018
# The Strategy of Education Development in Azerbaijan. Saarbrücken, Deutschland / Germany. LAP LAMBERT Academic Publishing, 2014, 245 p.
# Pedaqogika. Bakalavr hazırlığı üçün dərslik. Bakı: Elm və təhsil, 2016. 455 s.. Zeynalova N. E.
# Управленческая педагогика и психология: Учебное пособие. Баку: Маариф, 2002,380с. (совместно с Ахмедовым Г. М., Гасановым А. В., Байрамовым Г. В.)
# Təhsil hüququ. Ali məktəblər üçün dərslik. Bakı: Təhsil NPM, 2007, 400 s.
# İnformatikanın tədrisi metodikası: Ali məktəblər üçün dərs vəsaiti. Bakı: Təhsil NPM, 2003, 240s. (Abdullayev C. S. və başqaları ilə birgə)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Российская академия образования. АХМЕДОВ Гумейр Гусейн оглы
* "Известные учёные" (биографические данные ученых и специалистов). //Ахмедов Гумеир Гусейн оглы
* Hümeyir Hüseyn oğlu Əhmədov. Pedaqogika üzrə elmlər doktoru, Rusiya Dövlət Təhsil akademiyasının akademiki
* "Distant təhsilin müasir vəziyyəti və onun inkişaf yolları". almazhasret.com. 27 noyabr 2013. İstifadə tarixi: 5 mart 2016.
* Təhsil Problemləri İnstitutunda doktorant və dissertantlarla görüş". azertag.az. 09.02.2015. İstifadə tarixi: 5 mart 2016.
* Azərbaycan alimi Rusiya Təhsilin İnformasiyalaşdırılması Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.
* Rusiya ali məktəblərinə tələbə qəbulu.
* Norveçdə və Sloveniyada ulu öndər Heydər Əliyevin elm və təhsilin inkişafında roluna dair məqalələr dərc olunub.