open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hacıbaba Hüseynov

**Hacıbaba Hüseynəli oğlu Hüseynov** () — Azərbaycan xanəndəsi, şair və qəzəlxan, pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1990).

## Həyatı
Hacıbaba Hüseynov 15 mart 1919-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. Ruhani ailəsində böyümüşdür. 1941-ci ildə Böyük vətən müharibəsinin başlaması ilə "Parkommuna" zavodunda tornaçı işləməyə başlayır. 1945-ci ildə müharibə bitəndən sonra Hacıbaba Hüseynovun baldızı olan tanınmış xanəndə Sara Qədimova Hacıbaba Hüseynovu görkəmli pedaqoq, tarzən Əhməd Bakıxanovla tanış edir. Ə. Bakıxanov H. Hüseynovu öz ansamblına dəvət edir. O, həmin ansamblda üç il fəaliyyət göstərmişdir.

1962–1992-ci illərdə Hacıbaba Hüseynov Asəf Zeynallı adına Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbində muğamatdan dərs demişdir. Nəzakət Məmmədova, Qədir Rüstəmov, Aqil Məlikov, Səxavət Məmmədov, Zaur Rzayev, Teymur Mustafayev, Sabir Əliyev, Bilal Əliyev, Zabit Nəbizadə və başqaları onun tələbələri olmuşdur.

Hacıbaba Hüseynov Rast muğamının "Üşşaq", "Hüseyni", "Novruzi ravəndə", digər muğamlarda olan "Şah Xətai" şöbələrinin ilk ifaçısı olub. Onun təşəbbüsü ilə Bayatı-Şiraz muğamının "Dilrüba" şöbəsi dərsliyə əlavə olunub.

Xanəndə 1989-cu ildən xarici ölkələrə qastrol səfərlərinə başlayır. İlk səfəri böyük bir musiqiçi və ziyalı heyəti ilə İraqa olmuşdur. 1990-cı ildə Türkiyənin Adana şəhərində, 1991-ci ildə 1 ay ərzində Belçikanın Brüssel, Fransanın Paris, Marsel, Lyon, Monpelye şəhərlərində, İsveçrədə, Hollandiyada konsertlər verir. Son səfəri 1992-ci ildə on iki nəfərlik musiqiçi heyəti ilə 2 aydan artıq çəkən İran İslam Respublikasına olur.

H. Hüseynov 24 oktyabr 1993-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir. Heydər Əliyevin göstərişi ilə xanəndə 26 oktyabr 1993-cü ildə Birinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

22 fevral 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Hacıbaba Hüseynovun 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 29 oktyabr 1990
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 21 mart 1989

## Filmoqrafiya
* Ocaq başı (film, 1990)
* Qayıdış (film, 1992)
* "Hacı Mail" nağılı... (film, 2005)
* Muğamat var olan yerdə… (film, 2009)
* Ver sözə ehya ki... (film, 1990)

## Həmçinin bax
* Durnam (xalq mahnısı)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Ələkbər Kazımovski

**Ələkbər Rauf oğlu Kazımovski** () — Azərbaycan rejissoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2006).

## Həyatı
Ə. Kazımovski "Tənha durna uçuşu", "Sonuncu məhəbbət", "Şirin bülbül" və s. filmlərin müəllifi olub. Rejissor kimi uzun illər AzTV-də çalışıb.

Ə. Kazımovski rejissor Rauf Kazımovskinin oğludur. 4 noyabr 2006-cı ildə "Əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülüb.

19 sentyabr 2016-cı ildə aktrisa Nahidə Orucovanın 55 illik yubiley tədbirində Kazımovskinin vəziyyəti qəfil pisləşmiş və rejissor vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Adı sənin, dadı mənim (film, 1980) (tammetrajlı televiziya tamaşası) (Aztv)
# Dahilərin divanı (veriliş, 2007)
# Gülüş sanatoriyası (film, 1989)
# Kənddən gələn var (film, 1997)
# Kənddən gələn var. II hissə (film, 1997)
# Krossvord (veriliş, 2007)
# Qeybdən gələn səs (film, 2002)
# Qoy oturmuşuq (veriliş, 2007)
# Məhkəmə (veriliş, 2007)
# Mötəbər insanlarımız (film, 2003)
# Seans (veriliş, 2007)
# Sonuncu məhəbbət (film, 1985)
# Şirin bülbül (film, 2000)
# Tənha durna uçuşu (film, 2003)
# Vurğun ocağı (film, 2003)
# Yeni həyat (film, 2005)
# Sabiqlər (film-tamaşa,1999)

## İstinadlar
Əhməd Bakıxanov

**Əhmədağa Məmmədrza oğlu Bakıxanov** () — Azərbaycan tarzəni, pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1973), Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi (1943).

## Həyatı
Əhməd Bakıxanov 5 sentyabr 1892-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. İlk musiqi təhsilini İranda almış, 1920-ci ildən Bakıda musiqi məclislərində və konsertlərdə ifa etmişdir. 1930-cu illərdən Üzeyir Hacıbəyovun dəvəti ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında, daha sonra Azərbaycan Dövlət Musiqi Kollecində muğamdan dərs demişdir. 1931-ci ildə Xalq Çalğı Alətləri Ansamblını yaratmış, ömrünün sonunadək bu ansambla rəhbərlik etmişdir. 1973-cü ildən həmin ansambl Əhməd Bakıxanovun adını daşıyır.

Ə. Bakıxanov "Azərbaycan xalq rəngləri" (1964), "Azərbaycan ritmik muğamları" (1968), "Muğam, mahnı, rəng" (1975) kimi not nəşrlərinin müəllifidir.

Əhməd Bakıxanovun ifasından bir çox instrumental muğamlar — "Rast", "Şur", "Bayatı-Şiraz", "Segah-Zabul", "Rahab", "Şüştər", "Hümayun", "Şahnaz" muğamları bəstəkar Nəriman Məmmədov tərəfindən nota salınaraq çap olunmuşdur. Ə. Bakıxanovun mənzilində Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyinin filialı yaradılmış, burada tarzənin xalq çalğı alətlərindən ibarət zəngin kolleksiyası nümayiş olunur.

26 mart 1973-cü ildə vəfat etmiş, İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. 1994-cü ildə Əhməd Bakıxanovun 100 illiyinə həsr olunmuş tələbə və gənclərin tar alətində muğam ifaçılığı üzrə respublika müsabiqəsi keçirilmişdir.

Məşhur yayılmış versiyanın əksinə, Abbasqulu ağa Bakıxanovun nəvəsi deyil, bəstəkar Tofiq Bakıxanovun atasıdır.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 23 mart 1973
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 4 dekabr 1964
* "Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi" fəxri adı — 17 iyun 1943
* "Şərəf nişanı" ordeni — 25 fevral 1946

## Filmoqrafiya
* Əhməd Bakıxanov (film, 2003)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Eduard Pak

**Eduard Pak** — Şimali Koreya əsilli özbək-qazax dram artisti və kino aktyoru. 1986-cı ildən teatrda fəaliyyət göstərir.

## Həyatı
Eduard Pak 22 dekabr 1962-ci ildə Özbəkistan SSRdə, Daşkənd vilayətinin Çinaz rayonunda doğulmuşdur. Almatı dövlət teatr incəsənəti institutunu "teatr və kino aktyoru" ixtisası üzrə bitirmişdir. 1992-ci ildə Seul Dövlət Milli Teatrında təcrübə keçmişdir.

2007-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin fəxri fərmanı, 2008-ci ildə isə Qazaxıstan Mədəniyyət və İnformasiya Nazirliyinin "Mədəniyyət xadimi" fəxri nişanı ilə təltif edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# "Həsrəti çəkilən torpaq" (*"Жерұйық"*) – Pyotr ("Qazaxfilm")
# "Gənc akkordeonçunun həyat hekayəsi" – Sato ("Qazaxfilm")
# "Koreyalı" – Çersu (Koreya Respublikası)
# "Köçəri" – Çinli məsləhətçi ("Qazaxfilm")
# "Mancuriya variantı" – baron Yamamoto ("Qazaxfilm")
# "Sonyanın raportu" – partizan ("Defa", Almaniya)
# "Şima" – malayziyalı ("Özbəkfilm")
# "Yapon" və yaponiyalı (film, 1990)
Xavər Vəkilova

**Xavər Əhməd qızı Vəkilova** — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, əməkdar mədəniyyət işçisi.

## Həyatı

Xavər Əhməd qızı (Mirzəbəyova) Vəkilova 1918-ci il martın 13-də Dərbənd şəhərində məşhur şəxsiyyətlərdən sayılan Nağıbəy Mirzəbəyli nəslinə məxsus zadəgan ailəsində anadan olub. Xavər xanım Əhmədbəy Mirzəbəyovun ailəsində dünyaya gələn on birinci uşaq olub. Xavər xanımın bacısı Şahzadə xanım  tanınmış yazıçı, Səməd Vurğunun xətrini çox  istədiyi, ehtiramla yanaşdığı Abdulla Şaiqin həyat yoldaşı olmuşdur. Abdulla Şaiq Xavər xanım hələ 13 yaşı olanda ona “Sevimli baldızım Xavərə!” adlı şeir həsr etmişdi.

Xavər xanım Azərbaycan  Dövlət  Konservatoriyası nəzdindəki 10 illik musiqi məktəbində təhsil almışdır. 1941-1946-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində (indiki BDU)  təhsi almış, filoloq ixtisasına yiyələnmişdir. 1934-cü ildə Azərbaycanın xalq şairi Səməd Vurğunla ailə həyatı qurub. Bu izdivacdan onların üç övladı – Yusif, Aybəniz, Vaqif dünyaya  gəlmişdir.

1975-ci ilin oktyabr ayında açılan Səməd Vurğunun ev-muzeyi yaranan gündən ömrünün sonunadək muzeyin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Onun hələ Səməd Vurğunun sağlığında qoruyub saxladığı materiallar əsasında muzeyin ekspozisiyası xeyli  zənginləşmişdir. Xavər xanım bu muzeyi — Səməd Vurğun həyatını insanlara əyani şəkildə çatdıran müqəddəs bir ocaq kimi qoruyub saxlayırdı. İşlədiyi müddətdə Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən müxtəlif fəxri fərmanlara layiq görülmüşdür. Xavər Vəkilovanın muzey fəaliyyəti Heydər Əliyev tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Belə ki, o, 2002-ci ildə “Əməkdar mədəniyyət işçisi” adına layiq görülmüş, 2003-cü ildən isə ona “Prezident təqaüdü” verilmişdir.

Xavər Vəkilova 2006-cı ilin yanvar ayının 6-da vəfat etmişdir.

 

## Nəsil şəcərəsi

## Xarici keçidlər
*Xavər xanım Vəkilova - 90
Litva dili

**Litva dili** (*lietuvių kalba*) Hind-Avropa dillərinə mənsub, əsasən Litvada istifadə olunan dil.

## Həmçinin bax
* Kiril qrafikalı əlifbalı dillər siyahısı

## İstinadlar
İrland dili

**İrland dili** — İrlandiyada və Şimali İrlandiyada danışılan dil. İrland hökumətinin 2004-cü ilə olan rəsmi məlumatına görə İrlandiya Respublikasında irland dilini bilən 1 570 894 nəfər yaşayır. Onlardan 339 541 nəfər irland dilindən gündəlik danışıqlarında istifadə edirlər. 155 039 nəfər həftədə bir dəfə, 585 300 nəfər daha az, 459 657 nəfər isə demək olar ki, heç vaxt bu dildə danışmırlar. 31 357 nəfər dildən istifadə ilə bağlı suala cavab verməmişdir. Amma bir çox irland dili təəssübkeşləri və peşəkar dilçilər bu göstəricilərə şübhə ilə yanaşırlar. Onlar gündəlik danışıqlarında irland dilindən yalnız 65 min insanın istifadə etdiyini bildirirlər.

## İstinadlar
Herodot

**Herodot** (: *Hērodotos Halikarnāsseus*; ) — qədim yunan tarixçisi.

O "Tarix" əsərinin müəllifidir. Yunan tarixçisi Herodot Əhəmənilər imperiyasına daxil olan xalqlardan bəhs edərkən Azərbaycanın şimalında Kaspilərin adını çəkir. Herodot bəşəriyyət tarixi boyunca ilk tammiqyaslı tarix traktatının müəllifidir. Onun "Tarix" əsərində yunan-fars müharibələri və həmin dövrün xalqlarının adət-ənənələri və yaşayışı təsvir edilir. Herodotun işləri antik mədəniyyət üçün böyük qiymətə malik idi. Siseron onu "tarixin atası" adlandırırdı.

## Həyatı
Herodot Kiçik Asiyada, əhalisi dorilərdən ibarət olan Halikarnas şəhərində doğulmuşdur. Herodot gəncliyində zülmkar Liqdamidaya qarşı mübarizə aparan partiyaya aid idi. Buna görə onu təqib edirdilər. Buna görə qaçaraq Samos şəhərində yaşamış, daha sonra isə uzunmüddətli səyahətə çıxmışdır. O Babilistan, Assuriya, Misir, Kiçik Asiya, Şimali Qara dəniz, Peloponnesdən Makedoniya və Frakiyaya qədər Balkan yarımadasını gəzib dolandı. E.ə 446-cı ildə Herodot Afinaya gəldi. Burada o Periklin yaxın dairəsiylə yaxınlaşdı. Bu vaxt "Tarix" kitabının böyük hissəsi artıq yazılmışdı. Belə ki, Herodot kitabdan bəzi hissələri afinalılar üçün oxuyurdu. O, e.ə. 425-ci ildə vəfat etmişdir.

## "Tarix" əsəri
* I Kitab — Klio
* II Kitab — Yevterpa
* III Kitab — Taliya
* IV Kitab — Melpomena
* V Kitab — Terpsixora

## Həmçinin bax
* Arimasplar

## Ədəbiyyat
* Adil Əsədov. Fəlsəfə tarixindən etüdlər: İdeal və reallıq arasında ziddiyyət və onun Qərb, rus və Şərq təfəkküründə həll imkankarı. Bakı: Təknur, 2007. – 116s.
* Adil Əsədov. Yunan fəlsəfəsiindən etüdlər: yunan fəlsəfəsiində idealin və realliğin münasibətlərinə dair. Ön sözün müəllifi – fəlsəfə elmləri doktioru Tahirə Allahyarova. Bakı: Təknur, 2008.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Herodot. Tarix (9 kitabda): I kitab , II kitab , III kitab, IV kitab , V kitab, VI kitab, VII kitab, VIII kitab, IX kitab.
Sabir Sultanov

**Sultanov Sabir Kərim oğlu** — azərbaycanlı aktyor.

## Həyatı
Sabir Sultanov 22 iyul 1946-cı ildə anadan olmuşdur. 1973-cü ildə İncəsənət İnstitutunun Musiqili Komediya fakültəsini bitirmiş, 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına xor artisti vəzifəsinə qəbul edilmişdir. İşgüzarlığı və qabiliyyəti sayəsində aparıcı səhnə ustalığına qədər yüksəlmişdir. Məlahətli səsə, güclü plastikaya və məharətli aktyorluq bacarığına malikdir. Ona görədir ki, o həm rus, həm də Azərbaycan bölmələrində repertuarda olan tamaşaların əsas rollarının ifaçısı olmuşdur. O klassik və müasir bəstəkarların əsərlərində özünəməxsus bir sıra obrazlar yaratmışdır. Fərəc Qarayev, Eduarda de Flippo "Filumeno Marturano"da  Alfredo, İmre Kalman "Tsiqan primyer"də Estraqon, İmre Kalman "Silva"da Ferri, Fras Leqar "Şən dul qadın"da Kramon, Mixail Qluza, Qriqori Qriqori, Şalom-Aleyxem "Pominalnaya molitva"da Stepan, Süleyman Ələsgərov, Salam Qədirzadə "Həmişə xanım"da Azər, Üzeyir Hacıbəyli "O olmasın, bu olsun"da İnteligent Həsən, Emin Sabitoğlu, Sabit Rəhman "Hicran"da Orxan, (ikinci qruluşda Mitoş) Aydın Əzimov, Vaqif Səmədoğlu "Lotareya"da Nömrə Nadir, İmre Kalman "Mariça"da Penijek, Qara Qarayev "Neistvıy qaskones"də Qraf De Qış və bu kimi rəngarəng obrazlar yaratmışdır.

2010-cu il 13 yanvar tarixində Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986) - Müsavatçı
# Meyl (film, 1988)
# Gecə qatarında qətl (film, 1990)
# Yaşıl eynəkli adam-2 (film, 1999) - Feyzulla
# Nigarançılıq (film, 1998) - Müəllim Qulu
# Yeni həyat (2005)

## Mənbə
* Sabir Sultanov
Svetlana Bajenova

**Svetlana Bajenova** () — aktrisa.

## Həyatı
Bacenova Svetlana Vasilyevna 11 oktyabr 1928-ci ildə Amur vilayətinin Svabodnı şəhərində anadan olmuşdur. 1954-cü ildə Lunaçarski adına Teatr İnstitutunun "Musiqili komediya aktyoru" fakultəsini bitirib. 1972-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına artist-vokalist vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. İşlədiyi müddət ərzində "Filumena Marturano"da Rozaliya, "Pominalnaya molitv"da mama Menahema, "Qırmızı papaq"da nənə, "Düyməcik"də qurbağa, "Odnacdı v Baqdade"də Yevnux, "Silva"da Stassi, Yulianna, "Maritsa"da Bacena, "Vesyolaya vdova"da Miliça, "İki küpə girən qarı"da Küpə girən qarı, "Nu volk poqodi"də nənə, "Qollandoçka"da Elli, "Bayadera"da Marietta, "Perekryostok"da Do-do, "Semeynıy uikend"də Marlen kimi rolları ifa etmişdir. İşlədiyi müddətdə öz işini layiqincə yerinə yetirmişdir. 

Subaydır.

1 iyun 2007-ci il tarixində vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Yaşıl eynəkli adam-3 (film, 2002)
Aləm Nuriyev

**Nuriyev Aləm Bayram oğlu** — tarix elmləri doktoru, professor, arxeoloq, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu ilk orta əsrlər Azərbaycan arxeologiyası şöbəsinin müdiri.

## Həyatı
Aləm Nuriyev 1936-cı il oktyabr ayının 7-də Şamaxı rayonunun Göylər kəndində anadan olmuşdur. 1984–1989-cu illərdə qədim Bərdə şəhərinin araşdırılması məqsədilə qazıntı işlərində iştirak etmişdir. 1984-cü ildə Bərdə rayonunun Şatırlı kəndi yaxınlığında üzərində alban əlifbası ilə yazılar yazılmış insan fiqurlu qədim məzar daşı abidəsi aşkar etmişdir.

Əsasən Qafqaz Albaniyasının müxtəlif problemlərinin tədqiqi və öyrənilməsi, sənətkarlıq, şüşə, dulus, metalişləmə tarixi, Bərdə şəhərinin inkişaf mərhələləri, xaraba şəhərlərin (Şamaxı, Bərdə, Naxçıvan, Ərəs və s.) üzrə çıxarılması və Azərbaycan tarixinin digər problemlərinin öyrənilməsi və tədrisi ilə məşğul olur. AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun İlk Orta Əsrlər Azərbaycan Arxeologiyası şöbəsinin müdiridir. Rusiya Federasiyası Abidələrinin Mühafizəsi Cəmiyyətinin üzvüdür. 115-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.

## Əsərləri
# Qafqaz Albaniyasının şüşə məmulatı və istehsalı tarixi. Bakı: Elm, 1981
# Bərdə şəhərinin tarixi arxeoloji oçerki. Bakı: Elm, 2001
# Orta əsr Bərdə şəhəri. Bakı: Elm, 1986
# Pir Mərdəkan — Xənəgah kompleksi.
# Qafqaz Albaniyası şəhərinin topoqrafiyası və sənətkarlığı.

## İstinadlar
Məcnun Vahidov

**Məcnun Vahidov** — Azərbaycanlı müəllim-pedaqoq, yazıçı-ssenarist. Texnika elmləri namizədi, dosent.

## Həyatı
Məcnun Abdulvahid oğlu Vahidov 27 iyul 1946-cı ildə Ağdaşda anadan olub.

1969-cu ildə AzNKİ-nun Neft-mexanika fakültəsini bitirib və ömrününü sonuna kimi də bu təhsil ocağında çalışıb. Mancanaq dəzgahların optimal layihələşdirilməsi ilə məşğul olub. 80 elmi əsərin və 10 ixtiranın müəllifidir. Şahmat bəstəçiliyi üzrə idman ustası idi. "Şahmat bəstəçiliyi" və "Karavan mansub na Velikom Şelkovom" kitablarının müəllifidir. Azərbaycan Şahmat Federasiyası nəzdində şahmat bəstəçiliyi üzrə komissiyasının sədri və Azərbaycanın yığma komandasının kapitanı olub. 200-ə qədər şahmat məsələləri və etüdləri tərtib edib və bunların bir qismi beynəlxalq müsabiqələrdə mükafat qazanıb. Şahmat bəstəçiliyinə aid bir sıra nəzəri məqalələr dərc edib. Həmmüəllifləri ilə birgə o iki yeni mövzu kəşf edib və bunlar şahmat üzrə məlumat kitablarına daxil edilib. Hakimlik dərəcəsi olduğundan o, Bakı, Azərbaycan, SSRİ birinciliklərində və beynəlxalq yarışlarda hakimlik edib. Ədəbi yaradıcılıqla da məşğul olub. O, bir çox yumoristik hekayələrin və "Yarımştat" televiziya tamaşasının müəllifidir. Məcnun Vahidov eyni zamanda türkologiya ilə yaxından maraqlanıb və bu sahəyə bir neçə maraqlı məqalə həsr edib.

Məcnun Vahidov 30 aprel 2009-cu ildə Neft Akademiyasında törədilən terror aktı nəticəsində həlak olub.	

## Filmoqrafiya
#Yarımştat (film, 1996) - ssenari müəllifi
#ADıNA günü (film, 2010) (qısametrajlı sənədli film) (ANS) - arxiv kadrlar

## İstinadlar
Ceyhun İsmayılov

**Ceyhun Təhmasib oğlu İsmayılov** (*Maestro Ceyhun*; ) — musiqiçi, skripka ifaçısı, Azərbaycanın əməkdar artisti (2015).

## Həyatı
Ceyhun İsmayılov 1975-ci ildə Sumqayıtda doğulub. Əslən Qubadlıdandır. Sumqayıt Musiqi Texnikumunda və Konservatoriyada təhsil alıb. 14 sentyabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

O, 20 iyun 2011-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Yoxlama (film, 2006)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Larisa Vinoqradova

**Larisa Afanasyevna Vinoqradova** () — aktrisa, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).

## Həyatı
Larisa Vinaqradova Afanasyevna 5 dekabr 1947-ci ildə Türkmənistanın Mari şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Asəf Zeynallı adına Musiqi məktəbinin vokal sinfini bitirmişdir. 1 dekabr 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının xor artisti vəzifəsinə qəbul edilmişdir. Bir qədər sonra aktyor kimi II dərəcəli artist-vokalist keçirilir. Daha sonra aparıcı səhnə ustası kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Teatrda işlədiyi müddət ərzində bir neçə rollar ifa etmişdir. "Şən dul qadın"da Qanna, "Maritsa"da qrafinya Maritsa, "Silva"da Silva, "Düyməcik"də Feya, "Bayadera"da Odetta, "Uçan sıçan"da Rozaminda, "Foz Mari"də Vanda, "Çelovek iz Lamançi"də Aldonso, "Drakon"da Elza, "Razvod po-polski"də Krısya, "Mənim gözəl xanımım"da Eliza, "Arşın mal alan"da Gülçöhrə, "Sabahın xeyir, Ella!"da Ella, "Bir dəfə Bağdadda" Züleyxa, "Sıqan-prеmyer"də Yulyuşka, "Qırmızı papaq"da ana, "Perekryostok"da Zümrüd kimi obrazları özünəməxsuz ustalıqla oynamışdır.

Subay idi.

Larisa Afanasyevna Vinoqradova 16 sentyabr 2009-cu il də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
 
## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 1 dekabr 1982
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 28 oktyabr 2000
* Prezident mükafatı

## Filmoqrafiya
#Yaşıl eynəkli adam (film, 1987)
#Yaşıl eynəkli adam-2 (film, 1999)
#Yaşıl eynəkli adam-3 (film, 2002)
#Yoxlama (film, 2006)

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Larisa Vinoqradova
Vado Korovin

**Vado Arnoldoviç Korovin** — 1972-ci il avqustun 29-da Bakıda ziyalı ailəsində anadan olub. Vado "Şən və Hazırcavablar" klubunda "Bakılı Oğlanlar" komandasında çıxışları olduqca parlaq olub. Onun iştirak etdiyi bu komanda 1992-ci ildə çempion, 1995-ci ildə keçirilən yay kubokunun və XX əsrin ən yaxşı komandaları sırasında birinci olub.

2023-cü ildən Space TV-nin direktorudur.

## Filmoqrafiya
# Yoxlama (film, 2006) — rol: Nazirliyin əməkdaşı
# Azad üzgüçülük (film, 2006) — rol: Kərim
# [Olqa (teleserial, 2016)](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BB%D1%8C%D0%B3%D0%B0_(%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB)) — rol: Toto (Timofeyin əmisi)
# Yuxu kimi (teleserial, 2019) — rol: Çinarın Vladiqafqazda yaşayan dostu Mais, Leylinin atası

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qərinə Kərimova

**Qərinə Rəhim qızı Kərimova** (d. 16 iyun 1964, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, Prezident mükafatçısı.

## Həyatı
Qərinə Kərimova 1964-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur.

Q.Kərimova Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət konservatoriyasının vokal fakültəsini bitirmişdir. 1986-cı ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet teatrının solistidir.
Bir çox beynəlxalq vokal müsabiqələrinin (Vokalçıların M.Qlinka adına müsabiqəsi, Musiqi ifaçılarının VII Zaqafqaziya müsabiqəsi, Vokalçıların Bülbül adına I Beynəlxalq müsabiqəsi) qalib və laureatı olan Qərinə Kərimova Opera və Balet teatrının repertuarında olan bir çox milli (Nigar — "Koroğlu", Sevil -"Sevil") və klassik (Aida — "Aida", Toska — "Toska", Çio-Çio-San — "Çio-Çio-San", Mikaella — "Karmen") opera tamaşalarında aparıcı partiyaları ifa edir.
2003-cü ildə Rusiya Dövlət Akademik Böyük teatrı rəhbərliyinin dəvətilə Q.Kərimova həmin teatrın səhnəsində Puççininin "Toska" operasında Toska rolunda müvəffəqiyyətlə çıxış etmişdir.
Qərinə Kərimova geniş yaradıcılıq fəaliyyəti ilə yanaşı, həm də Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət universitetinin vokal fakültəsinin müəllimi vəzifəsində çalışır.
Qərinə Kərimova son illərdə Azərbaycan incəsənət ustalarının nümayəndə heyətinin tərkibində bir çox xarici ölkələrdə — Türkiyə, Kipr, Fransa, Almaniya, Rusiya, Ukrayna, Avstriya və s. qastrol səfərlərində olmuş və milli vokal sənətimizi ləyaqətə təmsil etmişdir.

Milli vokal sənətini dünya səhnələrində ləyaqətlə təmsil etdiyinə görə istedadlı vokalçı Azərbaycan Teatr Xadimləri ittifaqı tərəfindən "Qızıl dərviş" mükafatına layiq görülmüşdür.

1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

Əksər rəsmi dövlət tədbirləri və ziyafətlərdə çıxış edir.

30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə və 7 may 2021-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Yoxlama (film, 2006)

## İstinadlar
Esmiralda Şahbazova

**Şahbazova Esmiralda Məmmədəli qızı** — azərbaycanlı aktrisa.

## Həyatı
Orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Mədəni-Maarif Texnikumunda təhsil alıb. 1985-ci ildə təyinatla M.Davudova adına Mingəçevir Dövlət Dram Teatrına göndərilib: bu teatrda çalışdığı 5 il ərzində onlarla tamaşada çıxış edib. 1990-1992-ci illərdə Cəfər Cabbarlı adına İrəvan Dövlət Dram Teatrında fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1992-ci ildən Bakı Bələdiyyə Teatrında çalışır.

"Dronqo" serialında mehmanxana inzibatçısı rolunu oynamışdır.

* Aktrisa Yağmur Şahbazovanın anasıdır.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti — 2002
* Prezident mükafatı — 9 may 2024, 8 may 2025

## Əsas rolları
# Adamın adamı (Anar) — Nazlı-qəmzəli
# Ovod (E.L.Voyniç) — Cemma
# Mumu (İ.Turgenyev) — xanım

**Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı**
# Vaqif (S.Vurğun) — Gülnar
# Nabat xalanın çörəyi (N.Həsənzadə) — Fərəh

**Bakı Bələdiyyə Teatrı**
# Tomris (Altunbay) — Qövhərşah; rəqqasə qız
# Vətənə igidlər gərəkdir (R.İçərişəhərli) — Əsmər
# Nadir şah (N.Nərimanov) — Gülcahan
# Dəli Domrul (A.Məmmədov) — Banı 
# İnsan və iblis (Ə.Pəhləvan) — Dilbər 
# Dönüş (C.Cabbarlı) — Xurşud 
# İblis (H.Cavid) — Xavər
# Xəyanətin müsibəti (İ.Kərimov) — Cuda
# Damokl qılıncı (N.Hikmət) — arxitektorun arvadı
# Elektra (Sofokl) — qız
# Türk sancağı (A.Qurbani) — ana
# Məhsəti (N.Rəfibəyli) — Məhsəti

## Filmoqrafiya
# Salur Qazanın evi talandığı boy (film, 2001) 
# Yoxlama (film, 2006)
# Tək olanda qorxma... (teleserial, 2013)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* “Qanlı qızıl toy” tamaşasının premyerası
Altay Zahidov

**Zahidov Altay Qulam oğlu** () — Azərbaycan jurnalisti.

## Həyatı
Altay Zahidov 1933-cü il mayın 16-da Bakı şəhərində anadan olub. 1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib.

1954–1974-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində müxbir və şərhçi kimi fəaliyyət göstərib. 1974–1991-ci illərdə Azərbaycan Televiziya və Radiosunun Moskvadakı müxbir məntəqəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 1991-ci ildə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin katibi vəzifəsinə seçilib. 1992-ci ildən Beynəlxalq Jurnalistlər İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

Qərb Universitetinin jurnalistika fakültəsinin baş müəllimidir. Əmək veteranıdır. Professordur.

## Filmoqrafiya
# Yoxlama (film, 2006)

## Xarici keçidlər
* http://az.itv.az/aboutus/yayimsurasi/4126.txt
Mehriban Abdullayeva

**Mehriban Abdulla qızı Abdullayeva** ( ) — Azərbaycan teatr və kino aktrisası, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2018).

## Həyatı
15 may 1963-cü il Qax rayonunun Ləkit kəndində doğulub. 21 iyun 1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Musiqili Komediya aktyorluğu fakültəsini bitirib. 1 sentyabr 1989-cu ildən Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisasıdır. 2013-cü ilin iyun ayının 25-də Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Fəxri Mədəniyyət İşçisi" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur. 10 dekabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Əsas rolları
# Müşfiq (Rafiq Hüseynov) — Dilbər
# Səsin sehri (Tofiq Kazımov) — Nuriyyə
# Yazığam sevmə məni (Əkrəm Əylisli) — Şirin
# Məhəbbət bir bəladır (Əhməd Orucoğlu) — Səbinə
# Büllur sarayda (İlyas Əfəndiyev) — Aynur
# Mahmud və Məryəm (Elçin) — Aysulu
# Mənim ağ göyərçinim (Tamara Vəliyeva) — Sara
# Ana laylası (İskəndər Coşğun) — ana
# Şəhidlər (Bəxtiyar Vahabzadə) — Fərizə
# Qaraca qız (Süleyman Sani Axundov, Abdulla Şaiq) — Pəricahan
# Cənnətin üç alması (Nicat Kazımov) — Şirməmmməd
# Zorro (İspan xalq rəvayətləri əsasında) — Klaudia
# Mustafa (Orxan Asena) — Zübeydə xanım
# Ölüm hökmü (Elçin) — Firuzə
# Pəri Cadu (Ə.B.Haqverdiyev) — Hafizə xanım
# Aydın (C.Cabbarlı) — Böyükxanım
# Şelkunçik (E.T.A.Hofman) — ana
# Əcəl atı (V.Əlixanlı) — Sədəf qarı
# Mən səni sevirəm (Ə.Əmirli) — Sabah müəllimə
# Romeo və Cülyetta (U.Şekspir) — Ledi Kapuletti
# Pələng ili (F.Mustafa) — Sevda
# III Riçard (U.Şekspir) — Yelizaveta, kraliça
# Dovşanın ad günü (X.Əliyəbli) — tülkü
# Leyli və Məcnun (M.Füzuli) — Qeysin anası
# Çipollino (C.Rodari) — Qrafinya Albalı böyük bacı
# İstədiyim kimi yaşamışam (mono tamaşa, Vilyam Lyus) — qadın
#“Kod adı V.X.A” (M.Ələkbərzadə) -  2239 Firəngiz Rzayeva

## Filmoqrafiya
# Solğun çiçəklər (film, 1987)
# Məşədi İbad-94 (film, 2005)
# Yoxlama (film, 2006)
# Pərvanələrin rəqsi (serial, 2012)

## İstinadlar
Ələsgər Muradxanlı

**Muradxanlı Ələsgər Cəlal oğlu** — azərbaycanlı aktyor.

## Həyatı
Ələsgər Muradxanlı 10 iyul 1964-cü ildə Ağdam rayonu Gülablı kəndində anadan olub. 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncsənət Universitetinin Mədəni-maarif fakültəsini bitirmişdir. 1993-cü ilin sentyabr ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında truppa müdiri vəzifəsində çalışır.

10 dekabr 2018-ci il tarixində "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Şirin bülbül (film, 2000)
# Mən sənin dayınam (film, 2001)
# Yeni həyat (2005)
# Yoxlama (film, 2006)

## İstinadlar
Ev (film, 2007)

## Məzmun
Filmin işsiz qəhrəmanı (*[[Rasim Cəfərov]]*) Novruz bayramı ərəfəsində dostundan satmaq üçün 1000 ədəd səməni sifarişi alır. Qəhrəman sifarişi öz evində yerinə yetirir və xanım qəhrəmanla (*[[Təranə Əliyeva]]*) sevgi münasibətləri inkişaf etdikcə buğdalar da cücərməyə başlayır. Köhnə ata evi birdən-birə səmənilərlə dolu məkana çevrilir. Oğlanla qızın münasibətləri də bu səmənilərin fonunda inkişaf edir.

Film yeni və köhnə dəyərlərin, idealist və praqmatik təfəkkürün ziddiyyətlərindən bəhs edir. Göydələnlərin mühasirəsinə düşmüş yeganə köhnə evin sahibi — filmin qəhrəmanı dilemma qarşısında qalıb. O, ya öz evini satmalıdır, ya da ata evini qoruyaraq ehtiyac içində yaşamalıdır. Filmdə ev bazar dəyərlərinə müxalif olan bəşəri-mənəvi dəyərlərin simvolu kimi götürülüb.

## Festivallar və mükafatlar
:1)2007-ci ildə Romada (İtaliya) Aziatika Film Mediale Festivalı 
:*Filmə tamaşaçı simpatiyası Mükafatı verilmişdir.

:2)2007-ci ildə Bakıda Beynəlxalq Audiovizual Festival
:*Əli İsa Cabbarov ən yaxşı prodüser seçilmişdir.

:3)2008-ci ildə Gibarada (Kuba) "İnterneyşnl Festival del Sine Pobre"
:*Kinolentə ən yaxşı qısametrajlı film Mükafatı verilmişdir.
:*Filmə "Qəddar münasibəti insan hekayəsinə çevirmək bacarığı" Mükafatı verilmişdir.

## Film haqqında
Filmin layihəsi 2006-cı ildə "Yeni əsr. Yeni Gənclər. Yeni baxış" layihə müsabiqəsinin 3 qalibindən biri olmuşdur.

Çəkilişlər Bakıda aparılıb, 11 günə yekunlaşmışdır.

Filmin texniki təchizatı Butafilm kinoşirkətinə aiddir.

Film fransız telekanalı "Kanal+" tərəfindən alınıb və sözügedən kanalda iki il yayımlanacaq.

Dövlət filmə 30 min manat pul ayırmışdır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Quruluşçu rejissor:** Asif Rüstəmov
:**Ssenari müəllifi:** Ramiz Fətəliyev, Asif Rüstəmov
:**Quruluşçu operator:** Adil Abbas
:**Quruluşçu rəssam:** Rafiq Nəsirov, Rafiz İsmayılov
:**Geyim rəssamı:** Şahin Həsənli (rəssam)
:**Bəstəkar:** Xəyyam Mirzəzadə
:**Prodüser:** Əli İsa Cabbarov, Aynur Mustafayeva
:**Rejissor:** Çingiz Həsənov

### Rollarda
:Rasim Cəfərov
:Təranə Əliyeva

## İstinadlar

## Mənbə
* "Bu meydan, bu ekran-2008". //"Cinema News" jurnalı.- 2008.- iyun.- səh. 27.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Dan dili

**Dan dili** () — Danimarkanın dövlət dili, skandinav dillərindən biri. Danimarkada və Almaniyanın şimalında istifadə olunur. Dilin daşıyıcılarının ümumi sayı 5,7 milyon nəfərdir. XV-XIX əsrlərdə Norveçin, XIX əsrin ortalarınadək Şlezviq-Qolşteynin rəsmi dili olmuşdur.

### Ərazi və say
Dan dili aşağıdakı ölkələrdə yayılmışdır;
* Danimarkada - Əhalinin sayı 5 425 420 nəfər, onlardan 461 614 nəfəri mühacirdir və bir hissəsi dan dilini bilmir (2005)
* Qrenlandiyada - adada yaşayan və etnik mənşəyi dan olan 6,8 min nəfər (2005) arasında yayılmışdır və bir çox qrenlandiyalılar üçün ikinci dildir.
* Farer adalarında - Rəsmi dairələrdə farer dili ilə yanaşı istifadə olunur (Farer adaları sakinlərinin, demək olar ki, hamısı dan dilini xarici dil kimi yaxşı mənimsəmişlər), lakin burada etnik mənşəyinə görə dan olanların sayı azdır.
* Almaniyada - Şlezviq-Qolşteyn torpaqlarında yaşayan 50 min nəfər danın ana dilidir, bundan əlavə, yaxın keçmişdə təxminən 50 min dan da Almaniyada məskunlaşmışdır.
İliç buxtası (film, 1974)

## Məzmun
Film Bibiheybət körfəzinin qurudulmasından və onun ərazisində neft mədəninin salınması işlərindən bəhs edir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Rejissor:** Nazim Rzayev
:**Ssenari müəllifi:** Valeri İvçenko
:**Operator:** Nəriman Şıxəliyev
:**Səs rejissoru:** Rəşid Nəsiboğlu
Abdulla bəy Divanbəyoğlu

**Sübhanverdixanov Abdulla Vəli ağa oğlu** () — nasir, pedaqoq, 1934-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Abdulla bəy Divanbəyoğlu 1883-cü il yanvarın 1-də Qazax mahalının Hüseynbəyli kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini Qazaxda aldıqdan sonra Zaqafqaziya (Qori) müəllimlər seminariyasında təhsil almışdır (1898–1903). Bir müddət Batum və Bakı ibtidai məktəblərində müəllimlik etmişdir.

1905-ci ildə Bakıda rus-tatar məktəblərində, eləcə də "Nəşri-maarif" və "Nicat" cəmiyyətlərinin nəzdində açılmış 6 sinifli şəhər məktəblərində yoxsul balalarına dərs demişdir. Azərbaycan Xalq Maarifi Komissarlığında müxtəlif vəzifələrdə işləmiş, eyni zamanda Dövlət arxivinin müdiri olmuşdur (1920–1922). A.Şaiq adına Pedaqoji Texnikumunda müdir müavini (1927–1930), Azərbaycan Dövlət Sənaye İnstitutunda assistent vəzifəsində çalışmışdır (1930–1935).

## Yaradıcılığı
Bədii yaradıcılığa gənc yaşlarından başlamışdır. "Şahzadə və Əbdül" (1902), "Can yanğısı" (1903), "Fəhlə" (1906) və s. əsərlərini qələmə almışdır. Rus dilində yazdığı "Şahzadə və Əbdül" əsərini yazıçı Əzizə xanım Cəfərzadə ana dilimizə tərcümə etmişdir (1959). "Duman" (1904), "İlan", "Fəhlə" (1906), "Ərdoy dərəsi" (1910), "Məcnunun Leyliyə məhəbbəti" (1910), "Cəng" (1910), "Dan ulduzu" (1911) və s. hekayələri, "Parlaq ulduz" (1912) felyetonu və s. kimi əsərləri də vardır.

Sovet hakimiyyəti illərində Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin şərq şöbəsində təhsilini davam etdirmişdir (1923–1928). Xalq maarifi sahəsində çalışmış, Azərbaycan Dövlət Arxivinin müdiri olmuşdur (1923–1927). Ömrünün sonunadək Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutunun tarix və etnoqrafiya şöbəsinin müdiri işləmişdir (1930-cu ildən). Azərbaycan tarixinin öyrənilməsində, folklor və etnoqrafiya materiallarının toplanması və öyrənilməsində xidmətləri vardır. Dövrü mətbuatda məqalələri və elmi-kütləvi əsərləri dərc olunmuşdur. "Can yanğısı" (1958), "Şahzadə və Əbdül" (1966) və "Seçilmiş əsərləri" (1981) kütləvi tirajla nəşr edilmişdir.

1936-cı il yanvarın 6-da vəfat etmişdir.

## Mənbə

* Abdulla bəy Divanbəyoğlunun bioqrafiyası www.adam.az
İfritə

**İfritə** — folklora və xalq xürafatlarına görə, iblislə ittifaq bağlamış cadugər qadın. İfritələrə inam xüsusilə orta əsrlərdə yayılmışdır. XV–XVII əsrdə baş vermiş ifritələrin ovu ilə əlaqədar "İfritələrin gürzü" kodeksi buraxılmışdır. Ehtimal edilmişdir ki, ifritələr cin-şəyatinlə ünsiyyət üçün gecə məclislərinə (şabaşlara) süpürgə, keçi və ya donuz üstündə uçuşub gəlirdilər. Habelə hesab edilmişdir ki, ifritələr təqvim bayramları zamanda (məsələn, Valpurgiya gecəsində) xüsusilə təhlükəlidirlər. İfritələr haqqında təsəvvürlər təsviri sənətdə (Hans Baldunq) və ədəbiyyatda (Vilyam Şekspir, Nikolay Qoqol) var.

## Kaftar
Türk və fars mədəniyyətində iştirak edən bir cadugər fiqurudur. İnanışa görə Kaftar, buynuzlu bir qadın görünüşündədir. Cadu edər, ölüləri məzardan çıxarıb aparır. Çirkin bir görünüşü vardır. Quş olub uçar. İti dişlidir. Farsca, kaftar (göyərçin) sözündən törədiyi deyilər. Qərb dillərində isə "kaftarkis" olaraq da bilinər. Kişi kimi, buynuzlu bir varlıqdır. Qəbiristanlıqlara gedib, yeni basdırılmış ölünü qəbirdən çıxarır, bir daşa söykəyib buynuzuyla ona vurur. Sonra cəsədi kürəyinə alaraq aparar. Dağıstan xalqlarının inanclarında da bu xarakterə "Kuşkâftar" deyilir. Uzun qarışıq saçları olan bu iti dişli varlıq qızlarıyla birlikdə meşədə yaşar. Onlar gecələr uşaqları qaçırarlar. İbn-i Batuta'nın yazdığına görə, "kaftar" sehrbaz cadugəre verilən bir addır.

## Mənbə
* Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi 
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) 

## Xarici keçidlər
Monqol dili

**Monqol dili** — Monqolustan Respublikasının rəsmi dövlət dili və monqol xalqlarının əsas ünsiyyət vasitəsidir. Monqol dilləri ailəsinə aid olduğu hesab edilir.

;Danışanların sayı

Təxminən 6–7 milyon nəfər. Əsasən Monqolustan, Çin Xalq Respublikasının Daxili Monqolustan Muxtar Rayonu, həmçinin Rusiya Federasiyasının Buryatiya və Kalmıkiya bölgələrində danışılır.

;Dialektlər:

* Xalxa monqolcası (əsas ədəbi dilin bazasıdır)
*Çaxar
*Ordos
*Buryat
*Kalmık və s.

;Yazı sistemi:

Ənənəvi monqol əlifbası (şaquli yazı sistemi, uyğur yazısından törəmişdir).

Hal-hazırda Monqolustanda əsasən kiril qrafikası istifadə olunur.

Çinin Daxili Monqolustan bölgəsində isə hələ də ənənəvi monqol əlifbası işlədilir.

;Xüsusiyyətləri:

Aqlütinativ dildir (sözlərin sonuna şəkilçilər artırılaraq yeni mənalar formalaşır).

Qrammatikasında hallanma sistemi güclüdür.

Söz sırası əsasən mübtəda – tamamlıq – xəbər (SOV) formasındadır.

;Nümunə:

Salam – Сайн байна уу? (Sain baina uu?)

Sağ ol – Баярлалаа (Bayarlalaa)

Bəli – Тийм (Tiim)

Xeyr – Үгүй (Ügüi)

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Balqabaq (film, 2007)

**Balqabaq** — İctimai Televiziyanın istehsalı olan komediya filmi.

## Məzmun
Film balqabaq üstündə iki bağ qonşusu arasında düşən mübahisədən bəhs edir. Lakin bu mübahisəni nə kənd əhalisi, nə polis, nə də digər  vəzifəli şəxslər həll edə bilmir.

## Film haqqında
Filmin çəkilişlərinə Xızı rayonunun Xələnc kənd sakinləri köməklik göstərmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** İmir Məmmədli
:**Quruluşçu rejissor:** Yusif Əkbərov
:**Quruluşçu operator:** Yusif Yaqubov
:**Operator:** Manaf Quliyev
:**Bəstəkar:** Faiq Sücəddinov
:**Səs rejissoru:** Akif Xəlilov
:**Montaj rejissoru:** Ramiz Osmanov
:**İşıq ustası:** Həbib İslamzadə

### Rollarda
:Valeh Kərimov — Balakişi
:İqrar Salamov — Balaoğlan
:Nuriyyə Əhmədova (Nuriyə Əhmədova kimi) — Balaxanım
:Rafael İsgəndərov — bələdiyyə sədri
:Telman Əliyev — sahə müvəkkili
:Ziyadxan Cəbrayılov — ağsaqqal
:Mehman Cəfərov — qalstuklu kəndli
:Emil Məmmədli — atmacalı kəndli
:Lamiyə Səlimova — yuxu mələyi

## Çəkilişə köməklik edən qurum
:Xızı Rayon İcra Hakimiyyəti

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Triller filmi

**Triller** — insanda gərgin həyəcanlanma, narahatlıq hissi yaradan filmə deyilir. Əksər filmlərin süjetində rast gəlinən triller elementi bu janrda rejissor tərəfindən xüsusilə istifadə olunur. Triller tamaşaçıların qaçılmaz gördüklərini gecikdirməklə yaranır və qaçmağın təhlükə və ya qeyri-mümkün göründüyü vəziyyətlərdə qurulur.

Tamaşaçılardan vacib məlumatları ört-basdır etmək, döyüş və təqib səhnələri ümumi üsullardır. Trillerdə həyat adətən təhlükə altında olur, məsələn, qəhrəman təhlükəli vəziyyətə düşdüyünü dərk etməməsi kimi. Trillerlərin personajları bir-biri ilə və ya bəzən mücərrəd ola bilən xarici qüvvə ilə toqquşur. Qəhrəman tez-tez qaçış, missiya və ya sirr kimi bir problemlə qarşılaşır.

## İstinadlar
Fərman Şəkili

**Fərman Şəkili ** () — Azərbaycan aktyoru, rejissor, ssenari müəllifi.

## Həyatı
Fərman Abdulcabbar oğlu Abdullayev (Şəkili) 4 noyabr 1954-cü ildə Şəkidə anadan olub. Şəki Aktyorluq Məktəbində, Gürcüstanda Mixail Tumanişvilinin aktyorluq kursunda təhsil alıb. 1975-ci ildən peşəkar səhnədədir. Şəki Dövlət Teatrında çalışıb. Quruluş verdiyi tamaşalar beynəlxalq festivallarda mükafatlara layiq görülüb. "Dahi" adlı pantomim pyesin müəllifidir. Azərbaycanda klounada sənətinin yaradıcısı olmuşdur.

Azərbaycanın tanınmış aktyoru Fərman Abdullayev (Şəkili) uzun sürən ağır xəstəlikdən 5 mart 2013-cü ildə 58 yaşında vəfat etmişdir..

## Filmoqrafiya
# Aşkarsızlıq şəraitində… (film, 1986)
# Boş yer (film, 1989)
# Zirzəmi (film, 1990)
# "Fransız" (film, 1995)
# Həm ziyarət, həm ticarət... (film, 1995)
# Yarımştat (film, 1996)
# Min birinci söz (film, 1997)
# Otel otağı (film, 1998)
# Sarı gəlin (film, 1998)
# Mişovul ovu (film, 2001)
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)
# Yalan (film, 2005)
# Günaydın, mələyim! (film, 2008)
# Komediya səhnəsi (veriliş, 2009)
# İstanbul reysi (film, 2010)

## İstinadlar
Elşən Cəbrayılov

**Elşən Şahin oğlu Cəbrayılov** — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.

## Həyatı

Cəbrayılov Elşən Şahin oğlu 12 iyul 1977-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1999-cu ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Universitetdə təhsil ala-ala Musiqili Komediya Teatrında, əvvəl balet artisti, sonra xor aktyoru işləyib. 2-ci kursda oxuyanda Akademik Milli Dram Teatrına dəvət olunaraq,  N.Hacızadənin "Qisas qiyamətə qalmaz" tamaşasında Nurlan rolunu ifa edib. Elşən Cəbrayılov 1999-cu ildə  Akademik Milli Dram Teatrının truppasına aktyor qəbul olunub. O, teatrda aşağıdakı rolları oynayıb:

Şiruyə ("Fərhad və Şirin" S.Vurğun), 3-cü ərizəçisi ("Lənkəran xanının vəziri" M.F.Axundov),  İlyas ("Aydın"C.Cabbarlı), 2-ci aktyor və Kapitan ("Hamlet"V.Şekspir), Patrik ("Brüsseldən məktublar" H.Həsənov), Vəkil ("Varlı qadın" Ə.Əmirli), Fikrət ("ikinci səs" B.Vahabzadə), Oğlan ("İnsan səsi" J.Kokto), Xlestakov ("Müfəttiş", Nikolay Qoqol), Fuad ("Almaz", Cəfər Cabbarlı).

Elşən Cəbrayılov bir çox Dövlət  səviyyəli tədbirlərdə  yaxından və fəal iştirak edir. Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə “Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti” fəxri adı ilə təltif olunub.9 may 2012-ci ildə, 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə və 9 may 2024-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

Aktyor Şahin Cəbrayılovun oğludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Klassiklər həmişə müasirdir
Məhbubə Məlikova

**Məhbubə Məlikova** — Azərbaycan aktrisası.

## Həyatı
Səhnəyə ilk addımları universiteti bitirdikdən sonra olub. Tofiq Kazımov onu Aleksandr Vampilovun "Övlad" tamaşasına dəvət edib. Daha sonralar İlyas Əfəndiyevin "Unuda bilmirəm", "Mahnı dağlarda qaldı" tamaşalarında oynayıb. Tamaşaçı aktrisanı daha çox "Sevil" teatr tamaşasında Gülüş obrazı, Ağ atlar üçün vals və Gülüş sanatoriyası teletamaşalarından tanıyır. 1994-cü ildən sənətdən gedib. Aktyor Pərviz Bağırovun həyat yoldaşı olub. Hazırda Türkiyədə yaşayır.

## Filmoqrafiya
# Ağ atlar üçün vals (tammetrajlı televiziya tamaşası) (AzTV)
# Kişi sözü (film, 1987)
# Gülüş sanatoriyası (film, 1989)
# Ürək yaman şeydir… (film, 1992)

## İstinadlar
Hacı Murad

**Hacı Murad** (avar. *XIажи Мурад*; ) – Şimali Qafqaz xalqlarının əslən Dağıstanın Xunzax kəndindən olan görkəmli rəhbərlərindən biridir. Milliyətcə Avardır. Lev Tolstoyun eyniadlı əsərinin baş qəhrəmanıdır.

## Həyatı
1834-cü ildə qardaşı Osmanın Həmzət bəy Avarlıya qarşı təşkil etdiyi sui-qəsddə iştirak etməklə məşhurluq qazanmışdır. Sonralar rus ordusu və avarlar arasında aparılan danışıqlarda vasitəçi olmuşdur. 1836-cı ildə Hacı Murad Şeyx Şamillə gizli əlaqələr qurmaqda ittiham edilərək general Klüqenaunun əmri ilə həbs olunur və Temir-xan Şuraya göndərilir. Lakin, yolda qaçmağa müvəffəq olur. Həmin vaxtdan etibarən onu bütün avar kəndlərinin naibi təyin edən Şamilə xidmət etməyə başlayır.

Hacı Murad o dövrün bütün hərbi əməliyyatlarında – xüsusilə də ruslara qarşı 1843-cü ildəki döyüşlərdə iştirak etmiş və vacib rol oynamışdır. 1851-ci ildə bəxti ondan üz döndərir: onun Tabasarana yürüşü uğursuzluqla nəticələnir və bundan sonra Şamillə münasibətləri pozulur. Şamilin intiqam alacağından qorxan Hacı Murad həmin il Çeçenistana qaçır və ruslara təslim olur. Ruslar onun dağlılar arasındakı hörmətindən istifadə edərək onları öz tərəflərinə çəkmək qərarına gəlirlər. Təxminən bir il ruslara xidmət edən Hacı Murad satqınlığını sonadək öz boynuna götürə bilmir və qaçmağa cəhd göstərir. Silahdaşları ilə saxlandığı Nuxa (İndiki Şəki) qalasından qacan Hacı Murad Qaxın Tanqıt kəndi yaxınlığında İlisu pristavı kapitan Hacı Ağa və oğlu kornet Əhməd xanın başçılıq etdiyi dəstə və sonradan onların köməyinə gələn Nuxa qalasının komendantı mayor Korqanovun rəhbərliyi altında olan kazaklar tərəfindən mühasirəyə alınır. 11 saata yaxın davam edən döyüşdə Hacı Murad və silahdaşları öldürülür. Hacı Muradın başı kəsilərək Tiflisə canişin Y. Vorontsova göndərilir. Bir müddət Tiflis yanğınsöndürmə deposunda saxlanılan baş sonradan Çar I Nikolayın əmri ilə görkəmli rus anatomu və cərrahı N. N. Piroqova göndərilir. N. N. Piroqov tərəfindən mumiyalandıqdan sonra başı Sankt-Peterburq Hərbi-Tibb Akademiyasının muzeyində nümayiş etdirilir.

## Həmçinin bax
* Hacı Murad (roman)
* Qax abidələri (film, 2001)

## Xarici keçidlər
* Hacı Muradın kəlləsi onun Qax rayonundakı məzarında dəfn ediləcək
* Lev Tolstoyun eyniadlı povestinin baş qəhrəmanı Hacı Muradın qəbrinə dair yeni iddialar var
Ləman İmanova

**Ləman Fuad qızı İmanova** (23 iyul 1979, Bakı şəhəri)— Azərbaycanlı teatr aktrisası.

## Həyatı
Ləman İmanova 23 iyul 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatr kollektivinin rejissoru fakültəsini bitirmişdir.

2002–2004-ci illərdə Bakı Bələdiyyə Teatrında aktrisa kimi fəaliyyət göstəmişdir. Ləman İmanova 24 fevral 2005-ci ildən Akademik Milli Dram Teatrının artist heyətinə qəbul edilmişdir.

## Mükafatları
8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Teatr səhnəsindəki rolları

### Bakı Bələdiyyə Teatrı
* Elektra ("Elektra", Sofokl)
* İradə ("Daşa dönmüş ürəklər", X. Əlimirzəyev)
* Cadə ("Xəyanətin müsibəti", İ. Kərimov)
* Arzu ("Oğul", Aqşin Babayev)

### Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı
* Mariya ("Ağlasığmaz qətl", Alber Kamü)
* Dinarə ("Başdanayağa oyun")
* Qəndab ("Ölüləri qəbiristanlıqda basdırın", İsmayıl Şıxlı)
* Liza ("Mesenat", Əli Əmirli)
* Sənəm ("İkinci səs", Bəxtiyar Vahabzadə)
* Madmuazel ("Dirilən adam", Mir Cəlal)
* Əsmər ("Füzuli və Əsmər", Mirmehdi Seyidzadə)
* Esmiralda ("Kvazimodo", Viktor Hüqo)
* Mələk ("Alın yazısı", T. Minulin)
* Qənirə ("İrəvanda xal qalmadı", Hidayət Orucov)
* Nata ("Nazirin xanımı", Branislav Nuşiç)
* Natəvan ("Mənim günahım", İlyas Əfəndiyev)
* Bettina ("Silindr", Eduardo de Filippo)
* Zeynəb ("Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə)
* Röya ("Vəsiyyət", Hüseynbala Mirələmov)
* Zeynəb ("Cəhənnəm sakinləri", Elçin)
* Rozaliya ("Filumena Marturano")
* Səltənətbəyim ("Qarabağnamə")
* Nayman qadın ("Əsrə bərabər gün")
* Hürrübəyim ("Baş")
* Suğra ("Şükriyyə") 

## Filmoqrafiya
# Oyya — Mükafat (film, 2004)
# Qonşu — Gürzə (film, 2005)
#Vəfa — Bacanaqlar (serial , 2009)
# Sənubər — Ünvansiz eşq (serial)
# Aytən — Bir Ailəm var (serial)
# Tutu — Tufanlı səma (serial)
# Həkim — Həyat sən ne qəribəsən (serial)
# Nəsibə — Ata ocağı (serial)
#Şərəf — Qızqaçırtma 2 (film 2018)
# Rəna — Könül yarası (serial)
#Nazile — Qan qohumlari (serial)
#Arzu — Bir qadin (serial)
#Nise — Simurq (serial)
# Bibi — Arzular

## İstinadlar
Mələk Abbaszadə

**Mələk Fuad qızı Abaszadə** ( ) — Azərbaycan teatr və kino aktrisası, xaricdə Müstəqil Azərbaycanı təmsil etmiş Azərbaycan Gözəli, top-model, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2009).

## Həyatı
Mələk Abaszadə 1990-cı ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun kino aktyoru fakültəsini bitirib. 3 mart 1991-cu ildən Səməd Vurğun adına Rus Dram teatrın aktrisasıdır. Türkiyədə xoreoqraf Bilge Tususun xoreoqrafiya kursunu bitirmişdir.

Teatrda işlədiyi müddətdə bir neçə rollarda çıxış etmişdir: Sanni (B.Sleyd "Çestvovaniye"), Sevər (Hidayət "Mənzil"), Ədilə Kərimova (Elçin "Poçt şöbəsində möcüzələr"), Ayşa Yüzbaşova (M.İbrahimbəyov "Neft bumu").

Mələk Abaszadə bir çox kliplərdə çəkilib. İbrus teatrında rollar oynamışdır.

9 may 2024-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.⠀⠀⠀⠀

## Filmoqrafiya, 2010-2022
* 2022 **Banu** (rej. Təhminə Rafaella)
* 2021 **Həyat Deyəsən Gözəldi** (rej. Vagif Mustafayev)
* 2015 **İnsanları Xilas Etməyə Gedirəm** (rej. Vagif Mustafayev)
* 2010 **Kabusun Gözü İlə** 🇦🇿-🇫🇷 (rej. R. İbrahimbəyov) *En iyi yabancı film mükafatı*

## Seriallar
* **Xosrof ve Şirin** (rej. Xəyyam Abdullazadə)
* **Ay Yay Yay** (rej. Ramin Hacıyev)
* **Fələk də Yıxa Bilməz** (rej. Adil Azay)
* **Həkimlər** (rej. Şahin Zəkizadə)
* **Həyat Çiçəyi** 🇦🇿-🇬🇪 (rej. İrakli Apaşidze)
* **Qayınana** (rej. Rüfət Şahbazov)
* **Bəyaz Həyat** (rej. Rahim Sadıqbəyli)

## Akademik Rus Dram Teatrı

* **Yaz və Duman**   |   T. Williams   |   *Rosa Gonzalez rolunda*
***Kutlama**   |   B. Sleyd   |   *Sanni rolunda*
***Burla Xatun**   |   Nəbi Xəzri   |   *Şiranə rolunda*
***Mənzil**   |   Hidayət   |   *Sevər rolunda*
***Neft Partlayışı Hərkəsi Gülümsədir**   |   M. İbrahimbəyov  |  *Ayşə Yüzbaşova rolunda*
***Javoronok**   |   Jan Anuy  |  *Janna D'Ark rolunda*
***Karamazov Qardaşları**   |   F. Dostoyevski   |   *Agripina rolunda*
***Cəhənnəm Kraliçaları**   |   Elçin   |   *Qadın rolunda*
***Xalam Bundu**   |   B. Polakov  |  *Marina rolunda*
***Məstəlişah**   |   M. Axundov   |  *Xanpəri rolunda*
***Yuxularımı Tərk Et**   |   Anar   |   *Aliya rolunda*
***Müsabiqə**  |  Qalin   |   *Ninel rolunda*
***Poçt Şöbəsinde Möcüzələr**   |  Elçin   |  *Adela rolunda*
***Bizim Həyatın Teatrı**   |   V. Neverov   |   *İnessa Armand rolunda*
***Mösyö Todero xuliqan**   |   *Markolina rolunda*
***Üç Gözəl**   |   V. Krasnogorov   |   *İnna rolunda*

## '''<small>İBRUS</small>''' Teatrı

***İnsan Səsi**   |   Jan Kokto  |  Monotamaşa
***Ara Bir Görüşmək Üçün İnsan Axtarıram**   |   *Ideal Qadın rolunda*
***O və Onlar**   |   Çexov   |   Дядя Ваня əsasən  |  *Sona rolunda*
***Tartuf**   |   Molyer  |  *xidmətçi Zarina rolunda*
***Ivan Buninin Son Doyüşü**   |   R. İbrahimbəyov  |  *Gülnar rolunda*
***Aslana Bənzər**   |   R. İbrahimbəyov  |  *Rəna rolunda*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Melek's Showreel