open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elts qəsri

**Eltz Qalası** (alm. Burg Eltz) — Almaniyanın Koblenz və Trir şəhərləri arasında Mozel dağının üstündə orta əsrlərə aid qala. Eltz qalası Eyfel bölgəsində heç vaxt dağıdılmayan yeganə qaladır.

Qala 70 m. hündürlükdə, qayalıqda dayanır və 3 tərəfdən Mozel çayının şimal tərəfindəki qolu olan Elzbax çayı ilə həmsərhəddir. Ətrafdakı Eltz meşəsi qoruq elan edilib.
## Tarixi

Eltz Qalası Roma dövründə mühüm ticarət yolu olan bir bölgədə qurulmuşdur. 1157-ci ilə qədər qala Frederik Barbarossanın hakimiyyəti altında Müqəddəs Roma İmperiyasının mühüm hissəsi idi.

1331-1336-cı illər arasında Eltz döyüşü zamanı bölgədəki lordlar, o cümlədən İohann Eltz, Azad İmperiya cəngavərləri ilə birlikdə şahzadə Balduin fon Trierin ərazi siyasətinə qarşı çıxdıqda, qala öz tarixində ilk dəfə ciddi hərbi münaqişələrə dözdü.

1815-ci ildə baron Eltz-Rübenah torpaq mülkiyyətini satın alaraq qalanın yeganə sahibi oldu.

XIX-cu əsrin ortalarında qraf Karl zu Eltz qalanı bərpa etdi.

2009-2012-ci illərdə Eltz Qalasında genişmiqyaslı restavrasiya işləri görülmüşdür.  Təmir təxminən 4,4 milyon avroya başa gəlib. Bu tədbirlər Almaniya federal hökuməti tərəfindən dəstəklənmişdir.
## Muzeyi

İctimaiyyət üçün apreldən noyabra qədər açıqdır. Eksponatlar arasında qızıl, gümüş və çini əşyalar olan xəzinə və tarixi silahlar və zireh geyimləri var.
## Mədəniyyətdə

1965-ci ildən 1992-ci ilə qədər Almaniyanın 500 Deutsche Mark banknotunda Eltz qalasının qravüründən istifadə edilmişdir.

Qala modeli Vestfield və Erlenberg xəritələrində istifadə olunur.

Eltz Qalası Müqəddəs Roma İmperiyasının sivilizasiyasının müdafiə abidəsidir və Alman mədəniyyətinin simvollarına aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Burg Eltz official site
* Photos & history of Eltz castle 
* Videos, Aerial Views, Photos of Eltz castle
Aşiqlər

**[[Aşiq]]** — eşqə düşmüş, aşiq olmuş şəxs.

**Aşiqlər** — bu mənaları ifadə edə bilər:

* Aşiqlər parkı — Ermənistanın paytaxtı İrəvanda yerləşən park.
* ''Aşiqlər'' (film, 2000) — Hindistan rejissoru Aditya Çopranın 2000-ci ildə ekranlaşdırdığı Hindistan filmi.
* ''Aşiqlər'' (film, 2008) — Azərbaycan rejissoru Rafiq Dadaşovun 2008-ci ildə ekranlaşdırdığı Azərbaycan filmi.

## Həmçinin bax
* Aşıqlar (dəqiqləşdirmə)
Qurban (dəqiqləşdirmə)

**[[Qurban]]** — qurbankəsmə, qurbanvermə.

**Qurban** həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* Cinayət qurbanı və ya zərərçəkmiş kimsə.
* Qurban bayramı — İslam aləmində ən müqəddəs bayramlardan biri.
* Qurban (şahmat) — Şahmat termini.
* Qurban (ad) — kişi adı.
* İslamda qurban

## Həmçinin bax
* Qurbanlı
* Qurbani
Türkiyə Radio və Televiziya Qurumu

**Türkiyə Radio və Televiziya Qurumu** (**Trt**) ― Türkiyənin milli ictimai televiziyası . TRT uzun illər Türkiyənin yeganə televiziya və radio provayderi olub. 1990-cı ildə kommersiya radiosu, ardınca isə 1992-ci ildə kommersiya televiziyası istifadəyə verilməzdən əvvəl o, bu sektorda monopoliyaya sahib idi. Bu gün TRT bütün dünyada, o cümlədən Avropa, Yaxın Şərq, Afrika, Asiya, ABŞ və Avstraliyada yayımlanır. 

## Tarixi
TRT-nin sələfi olan "Türkiyə radioları" adlı qurum 1950-ci ildə Avropa Yayım İttifaqının 23 təsisçi yayım təşkilatından biri olmuşdur. Şirkət 1926-cı ildə radioda sınaq yayımlarına başlamış və şirkətin 1927-ci ildə İstanbulda, 1928-ci ildə isə Ankarada studiyası tikilmişdir.
Tamaşa (dəqiqləşdirmə)

**[[Tamaşa]]** — teatrda oynanan teatr oyunları, xalq oyunları, pyeslər, rəqslər, musiqi tamaşası və s. Həmçinin aşağıdakı mənalara gələ bilər:

* Tamaşa (Kəlbəcər)
* Tamaşa salonu
* Tamaşa Əliyeva
* Tamaşa (ad)
Mustafa bəy körpüsü

**Mustaj-bəy körpüsü** və ya **Mustafa bəy körpüsü** (; ) — Bosniya və Herseqovinanın Kapljina rayonu, Klepçi qəsəbəsində yerləşən, *Klepçi* körpüsü kimi də tanınan tarixi körpü.

Körpü, Neretva çayından yarım kilometrlik məsafədə ona birləşən Breqava çayı üzərində inşa edilib, 2003-cü il 21-27 yanvar tarixlərində keçirilən *CONS* (Bosniya və Herseqovinanın Milli Abidələrini Qoruma Komissiyası) sessiyasında Bosniya və Herseqovinanın Milli Abidəsi elan edilmişdir.
## Tarixi
Mustafa bəy körpüsü 1517-ci ildə Herseqovina sancaqbəyi Mustafa bəy () tərəfindən tikilib və təxminən 150 il sonra Poçiteljli Şişman İbrahim Paşanın əmri ilə yenidən tikilib. Körpü oxşar model üzrə Mostar şəhərindəki Mostar körpüsündən () təxminən 50 il əvvəl tikilib. Burada daha erkən dövrlərə aid yolların aşkar edildiyini nəzərə alsaq, indiki körpünün yerləşdiyi yerdə Roma körpüsünün olması ehtimalı da vardır.

## Təsviri və memarlığı
Körpü Bosniya və Herseqovinada Osmanlı memarlığı üslubunda tikilmiş nümunələrdəndir. Körpünün tağvari aşırımının eni 17,52 m-dir (suyun ən aşağı səviyyəsindən yuxarı doğru olan tağ oxu 6,30 m-dir və su səthindən təxminən 1 m aşağıya doğru uzanır), tağvari struktur isə hissə-hissə tikilmişdir. Tağ qübbəsi yonma daşdan tikilmişdir. Tağının ön tağları ön divarlara nisbətən təqribən 4 sm içəriyə doğru girintilidir, ona görə də tağın eni təxminən 6,4 m-dir. Sadə profillli ön divarlarının hündürlüyü 17 sm, məhəccər hündürlüyü isə 88 sm-dir. Ən yüksək nöqtəsi suyun minimum səviyyəsindən 7,20 m, Breqava çayının sağ sahilindən 6,44 m, sol sahilindən isə 5,71 m yüksəklikdədir. O, nizamsız pilləli olan ən tüksək nöqtəsi iri çay çınqıllarından hazırlanmışdır.

## Mədəni irsin qorunması
Uzun müddət baxımsızlıq səbəbindən 1957-1987-ci illər arasında körpünün, ön və xüsusən də qanad divarlarının bəzi hissələri dağılmış, körpüdəki pilləkən daşları yox olmuşdur. 1952-ci ildə *Abidələrin Mühafizəsi İnstitutu* pillə daşları və divarlarının orijinal olmayan materiallarla konservasiya və bərpa işlərini həyata keçirdi. Breqava çayının reabilitasiyası üzrə aparılan layihə işləri körpünün təbii mühitini dağıtsa da, 1991-ci ildə Abidələrin Mühafizəsi İnstitutu bu təhlükələrin qarşısının alınması üçün tədbirlər gördü. Bosniya müharibəsi zamanı zədələnməsə də, baxımsızlıq və ağır nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti səbəbindən körpü çox pis vəziyyətdə idi.
### Son müdaxilələr
2019-cu ilin yazında körpünün təmiri ilə bağlı bərpa tədbirlərinin həyata keçirilməsi onun tam təmiri və yenidən qurulması üçün zəmin yaratdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Zaboravljena ćuprija iz Čapljine (Arheološki portal, objavljeno 30. listopada 2013.)
Urartu dini

**Urartu dini** və ya **Urartu mifologiyası** — e.ə. VIII–VI əsrlərdə Qərbi Asiyanın Ermənistan yaylası ərazisində mövcud olmuş qədim Urartu dövlətində qəbul edilmiş inanc sistemi. Urartu dini qədim dünyanın Yaxın Şərq despotik dövlətlərinə xas olan çoxtanrılı bir din idi və öz kökləri Mesopotamiya və Anadoludakı köhnə dini sistemlərdən götürmüşdür. Qədim Şərqin digər dini sistemləri kimi, Urartu dinində də müxtəlif hadisələri himayə edən böyük tanrılar panteonu var idi. Urartu panteonunun ali tanrısı Haldi idi. İnsanlarla panteonun tanrıları arasında əlaqə qurbanlıq ayinləri vasitəsilə qurulmuşdur. Urartu dininə Qədim Şərqə xas olan həyat ağacı, ilan, qanadlı disk, həmçinin Qədim Mesopotamiyanın digər dini sistemlərinin oxşar elementləri ilə üst-üstə düşən başqa motivlər də daxil idi. Urartu dininin xarakterik xüsusiyyəti dövlətin çoxmillətli quruluşu ilə bağlı olan nisbi dini tolerantlıq idi.

## Tədqiqi
Urartu dinini öyrənmək üçün mənbələr azdır, çünki elmi akademiya urartuluların dini rituallarını və ya inanc sistemini təsvir edən mixi yazılı mənbələrin çox məhdud sayına malikdir. Türkiyədə Torpaqqala yaxınlığında yerləşən, padşah İşpuini dövründə tərtib edilmiş və sonradan "Mher qapısı" adlanan abidə mövcud olan azsaylı mənbələrdən biridir. "Qapı" özü qayadakı üç ardıcıl düzbucaqlı çökəklikdən ibarətdir. İosif Orbelinin 1916-cı ildə Rusiya Arxeologiya Cəmiyyətinin ekspedisiyası zamanı aşkar etdiyi bu mixi qaya yazısı sayəsində bütün Urartu panteonu alimlərə məlum olmuşdur. II Rusa dövrünə aid Urartu qalası Ayanisdə son qazıntılar zamanı Haldi adlı tanrıya qurban kəsmə mərasiminə toxunan mənbə də aşkar edilmişdir. Bu mənbəyə əlavə olaraq, alimlərin ixtiyarında mixi yazılarda tanrı Haldiyə dair məhdud sayda trafaret istinadları var. Bu, Urartu maddi mədəniyyətinin obyektləri arasında məlum azsaylı tanrı və ayinlərin təsviridir. Urartu mifoloji mətnləri, eləcə də dua mətnləri və sehli ovsunlamalar hələ də aşkar edilməmişdir.

Digər tərəfdən, Urartu dini ayinlərinin qədim assuriyalılar və hetlərinkinə çox yaxın olması tədqiqatçıların vəzifəsini asanlaşdırır. Assuriya və Het padşahlığının dininin öyrənilməsi müəyyən Urartu dini simvollarının mənasını daha yaxşı anlamağa imkan verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Senday meydanı (Minsk)

**Senday meydanı** (; ) – Belarusun paytaxtı Minskdə yerləşən mədəniyyət parkı. Yaponiyada yerləşən və Minsklə qardaşlaşmış Senday şəhərinin şərəfinə yaradılmışdır.

## Tarixi
Senday meydanı Minsklə Yaponiyanın Senday şəhəri arasındakı qardaş şəhər əlaqələrinin şərəfinə 2002-ci ildə yaradılmışdır. Belə ki, 2002-ci ildə Yaponiyanın *"[[Citizen Watch|Citizen]]"* saat şirkəti Minskə günəş batareyaları ilə işləyən saat hədiyyə etmişdir. İki sferblatı olan saat həm Minsk saatını, həm də Senday saatını göstərir. Belarus Musiqi Teatrının binasının önündə quraşdırılmış bu saat "Dostluq saatları" kimi adlanmağa başlamışdır.

2003-cü ildə park üzərində işlər tamamlanmış, 5 il sonra park yapon üslubunda olan dekorativ elementlərlə bəzədilmişdir. 2007-ci ildə Senday şəhərindən olan rəsmi nümayəndələr parkda sakura ağacları əkmişdirlər. 30 iyun 2009-cu ilin iyununda Belarusda keçirilmiş Senday günləri çərçivəsində parkda sakura ağacı əkmə tədbiri baş tutmuşdur.

2011-ci ildə Yaponiyada baş vermiş Tohoku zəlzələsi və sunamisi Senday şəhərində böyük dağıntılara və insan təlafatına səbəb olmuşdur. Yaponiyaya dəstəyini göstərmək istəyən Minsk sakinləri 14 martda parkda toplaşmış, zəlzələ qurbanları üçün şam yandırmış, çiçəklər gətirmiş, parkdakı ağaclardan durna oriqamiləri asmışdırlar.

## Xüsusiyyətlər
Senday meydanı Minskin Myasnikov və Nyamiqa küçələrinin kəsişməsində, Belarus Musiqi Teatrının qabağında yerləşir. Park teatr binasının girişindən başlayır. Burada yunan mifologiyasından olan 5 muzanı təsvir edən və bürüncdən hazırlanmış "Muza" heykəli yerləşir. Parkın digər tərəfində "Batleyka" adlı heykəl kompozisiyası yerləşir. Bu kompozisiya ənənəvi kukla teatrından olan personajları əks etdirir. 

Park yapon memarlığının elementləri ilə və yapon bağı üslubunda bəzədilmişdir. Parkda yaradılmış fəvvarə şərq teatr maskaları formasındadır və su bu maskalardan tökülür. Fəvvarədən kiçik çay da başlayır. Burada bambuk məhəccərli körpülər, yapon daş fənəri və daş kompozisiyaları yerləşir. Parkda balzam qovağı, yay palıdı, adi quşarmudu, dazifora, Tunberq zirinci, söyüd və sakura kimi ağaclar, eləcə də, petuniya, beqoniya, süsən, zanbaq, qaylardiya və Meksika aqeratumu kimi gül bitkiləri əkilmişdir.

## Qalereya


Мінск.Вечаровы Сэндайскі сквер (02).jpg|"Batleyka".
Мінск.Вечаровы Сэндайскі сквер (10).jpg|Parkın görünüşü.
Senday park, Minsk2.JPG|Bambuk məhəccərlər.
Senday park, Minsk3.JPG|Parkda yol.



## İstinadlar
İlah (islam)

**İlah** () — "tanrı" mənasını verən ərəbcə termin. Ərəb dilində ilah ibadət edilən hər kəsə və ya hər hansı bir şeyə aiddir. Qadın forması olan **ilahə** "tanrıça" deməkdir.

## Etimoligiyası
Yenə "tanrı" mənasını verən "Allah" sözünün təklif olunan "*əl-lah*" şəklində bu sözdən törədiyi güman edilir, lakin bu, mübahisəlidir. "İlah" sözü şimal-qərbi sami dillərində "el" və akkadca "ilum" sözləri ilə eyniköklüdür. Sami dillərindən olan ivritcədə də tanrı üçün "eloah" və "elohim" sözlərindən istifadə olunur.

Bu termin "Quran"da Allahın varlığını və ya qeyri-müsəlmanların başqa tanrılara olan inanclarını müzakirə edən hissələrdə istifadə olunur. Müsəlmanların imanla bağlı etirafları olan kəlmeyi-şəhadətin ilk ifadəsi "Allahdan başqa ilah yoxdur"dur.

## İstinadlar
Evansvill

**Evansvill** () — ABŞ-nin İndiana ştatının Vanderberq qraflığında yerləşən şəhər. 

## İstinadlar
İstintaq (dəqiqləşdirmə)

**[[İstintaq]]** — cinayətlə əlaqədar məsələni aydınlaşdırmaq üçün aparılan sorğu-sual, dindirmə.

**İstintaq** həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* ''İstintaq'' (film)
* *[[İstintaq davam edir]]*

## Həmçinin bax
* Interrogation (dəqiqləşdirmə)
Tənzih

**Tənzih** () — transsendensiya mənasını verən islam dini anlayışı. İslam teologiyasında tanrıya iki əks termin aid edilir: tənzih və təşbih. Birincisi "yaxınlıq, əlçatanlıq" deməkdir, lakin tənzihin daha dolğun mənası "müqayisəsizliyi bəyan etmək", yəni tanrının insanlıqdan üstünlüyünü təsdiq etməkdir.

## Həmçinin bax

* Tətil
* Şirk
* Müşabihət
* Təşbih

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Bidət

**Bidət** — kəlimə mənası ilə sonradan ortaya çıxan, yenilik. İslam hüququna görə yeni birşey ortaya çıxarmaq qəbul edilən davranışlardan kənara çıxmaq dinin qəbul edilmiş inancları və ya dinin qanunları ilə kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edən hər hansı inanc və ya nəzəriyyə. **Bidətçi** bidət tərəfdarıdır.

Xristianlıqda, iudaizmdə və islamda bidət bəzən aforozdan tutmuş ölüm cəzasına qədər qınaqla qarşılanmışdır.

Bidət dindən, prinsiplərdən və ya səbəblərdən açıq-aşkar imtina etmək olan mürtədlikdən fərqlidir. Bidətşünaslıq bidəti öyrənən elmidir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Walter Bauer (1971), *Orthodoxy and Heresy in Earliest Christianity*, (Philadelphia, Fortress Press (original edition 1934)  (on-line: Updated Electronic English Edition by Robert A. Kraft, 1993).
* 
* Alain Le Boulluec (1985), *La notion d'hérésie dans la littérature grecque*, 2 voll., Paris, Etudes Augustiniennes, (*The Notion of Heresy in Greek Literature in the Second and Third Centuries*, New York, Oxford University Press, 2022)

## Xarici keçidlər
* Some quotes and information in this article came from the Catholic Encyclopedia.
* Cathars of the middle age, Philosophy and History .
* What Is Heresy? by Wilbert R. Gawrisch (Lutheran)
İslamda tanrı

**İslamda tanrı** — islam dinində tanrı ilə bağlı anlayış. İslamda Allah () kainatın yaradıcısı və hamisidir, əbədi yaşayandır və nəhayət bütün insanları dirildəcək qüvvə kimi müşahidə olunur. Tanrı mükəmmək, tək, ölməz, hər şeyə qadir və hər şeyi bilən, bütün sifətlərində tamamilə sonsuz olan tanrı kimi təsəvvür edilir. İslam daha sonra tanrının çox mərhəmətli olduğunu vurğulayır. İslamın tanrı anlayışı müxtəlif şəkildə monoteist, panenteist və monistik olaraq təsvir edilmişdir.

İslam teologiyasında tanrının transsendental mahiyyəti o deməkdir ki, onu heç bir təbii varlıq və ya fenomenlə müqayisə etmək olmaz. Nəticə etibarı ilə islam mücəssəmə doktrinasını və antropomorfik olan şəxsi tanrı anlayışını tamamilə rədd edir, çünki bu, şirk (bütpərəstlik) forması kimi görünür. O, "Quran"da belə təsvir edilir: "O, göyləri və yeri yoxdan yaradandır. O, sizin üçün özünüzdən zövcələr, heyvanlardan da (erkək və dişi olmaqla) ciftlər yaratmışdır. O sizi belə çoxaldır. Onun heç bir bənzəri yoxdur. O, hər şeyi eşidəndir, görəndir" (). Buna görə də islam tanrı anlayışının antropomorfizm və antropopatizminin bütün formalarını qəti və qəti şəkildə rədd edir.

İslamın tövhid anlayışı vurğulayır ki, tanrı tamamilə pak və başqa varlıqlara şərik olmaqdan uzaqdır. İslamda tanrı heç bir surətdə təsvir olunmur. O, ikinci, bölünməz və misilsiz, heç bir şeyə bənzəməyən, heç bir şeylə müqayisə oluna bilməyən mütləq varlıq hesab edildiyi üçün "Quran" onun tək hökmranlığına şərik qoşmağı xüsusi olaraq qadağan edir. Beləliklə, tanrı insan düşüncəsinin və ifadəsinin bütün formalarından kənarda olduğu üçün dünyada və ya dünyadan kənarda olan hər şeydən tamamilə üstün, bənzərsiz və tamamilə başqadır. "Quran"da tanrının ən qısa və ən əhatəli təsviri "İxlas" surəsindədir.

## Həmçinin bax

* Əl-Qafur
* Tanrının varlığı

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Al-Bayhaqi (1999), *Allah's Names and Attributes*, ISCA, 
* Hulusi, Ahmed (1999), *"Allah" as introduced by Mohammed*, Kitsan, 10th ed., 
* Muhaiyaddeen, M. R. Bawa (1976), *Asmāʼul-Husnā: the 99 beautiful names of Allah*, The Bawa Muhaiyaddeen Fellowship, 
* Netton, Ian Richard (1994), *Allah Transcendent: Studies in the Structure and Semiotics of Islamic Philosophy, Theology and Cosmology*, Routledge, 

## Xarici keçidlər
* Allah — by *[[:en:Encyclopædia_Britannica|Encyclopædia Britannica]]*
* Belief in God, Allah — by *[[:en:Al-Azhar|Al-Azhar]]*
*  — by *[[:en:Musharraf_Hussain|Musharraf Hussain]]*
Jenotdel

**Jenotdel** () — Ümumrusiya Kommunist Partiyası (Bolşeviklər) Mərkəzi Komitəsinin qadınlar şöbəsi. 1930-cu ildə ləğv edilənə qədər Rusiya inqilabında qadınlara yeni imtiyazlar vermişdi.
Quranın ezoterik interpretasiyası

**Quranın ezoterik interpretasiyası** və ya **təvil** (  ) — "Quran"ın alleqorik interpretasiyası və ya onun gizli, batini mənalarının axtarışı. Ərəbcə "təvil" sözü ilk istifadəsində adi təfsirlə sinonim idi, lakin onun ən əsas anlayışlarını ayırd etmək prosesi mənasına gəlmişdir. " Ezoterik "şərhlər adətən şərti (bu kontekstdə "ekzoterik" adlanır) şərhlərlə ziddiyyət təşkil etmir. Bunun əvəzinə, onlar "Quran"ın daxili məna səviyyələrini müzakirə edirlər.

## Həmçinin bax

* Hürufilik
* İsmaililər
* Qaf dağı

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
*
Əsas ət-təqdis

**Əsas ət-təqdis** (, ) və ya **Təsis ət-Təqdis** (, ) — şafii-əşəri alimi Fəxrəddin Razi tərəfindən Kərrəmiyyə və digər antropomorfistlərin metodik təkzibi kimi yazılmış islam teoloji kitabı.

## Əsər
Fəxrəddin Razi bu əsəri ifrat ənənəçi İbn Xuzeymə tərəfindən tərtib edilmiş "*Kitab ət-Tövhid*" əsərinə qarşı çıxmaq üçün yazmışdır. O, İbn Xuzeyməni "korporealist" adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Book's page on Goodreads — Goodreads.com
*
Live. Love. ASAP

***Live. Love. ASAP*** (stilizə olunur: ***LIVE.LOVE.A$AP***) — ABŞ repçisi ASAP Rocky-nin debüt miksteypi. 31 oktyabr 2011-ci ildə pulsuz rəqəmsal yükləmə formatında buraxılıb. Miksteypdəki mahnıların bitləri Clams Casino, ASAP Ty Beats, DJ Burn One və SpaceGhostPurrp daxil olmaqla xeyli sayda prodüserlərin iştirakı ilə hazırlanıb. Bəzi treklərdə repçilər Schoolboy Q və Fat Tony, həmçinin ASAP Rocky-nin hip-hop qrupu olan ASAP Mob-un üzvlərindən ifalar var. 

Rocky miksteypi buraxmazdan əvvəl tanıtım məqsədi ilə əvvəlcədən iki sinql təqdim edib: "Peso" və "Purple Swag". Bu sinqlların uğuru səsyazma leybllarının diqqətini çəkir və nəticədə Rocky ilk müqaviləsini bağlayır.

## Trek siyahısı
* 01. Palace
* 02. Peso
* 03. Bass
* 04. Wassup
* 05. Brand New Guy (feat. ScHoolboy Q)
* 06. Purple Swag: Chapter 2 (feat. SpaceGhostPurrp and ASAP Nast)
* 07. Get Lit (feat. Fat Tony)
* 08. Trilla (feat. ASAP Twelvyy and ASAP Nast)
* 09. Keep It G (feat. Chace Infinite and SpaceGhostPurrp)
* 10. Kissin' Pink (feat. ASAP Ferg)
* 11. Houston Old Head
* 12. Acid Drip
* 13. Leaf (feat. Main Attrakionz)
* 14. Roll One Up
* 15. Demons
* 16. Out of This World

## İstinadlar
Viru bataqlığı

**Viru** () — Estoniyanın şimalında, Baltik dənizi yaxınlığında bataqlıq. Viru bataqlığı üst bataqlıq tipinə aiddir. Lahemaa Milli Parkı ərazisində yerləşir.

Pudisoo çayının hövzəsinə daxildir. Tallin — Narva magistral yolundan şimalda, Loksa şəhərinin şərqində yerləşir. Viru bataqlığını şam ağacları və böyük olmayan qum dyunləri əhatə edir. Batqlığın təxmini sahəsi 235 hektardır.

## Ümumi məlumat
Viru bataqlığı təxminən 5 min əvvəl mövcud olmuş Viru gölünün bataqlıqlaşması nəticəsində meydana gəlmişdir. Viru gölü buzlaq mənşəli olub buzlağın çəkilməsi nəticəsində meydana gəlmişdir.  

Bataqlıq boyuncu uzunluğu 3,5 km olan taxta döşəmə yol var. Yol əsasən piyada gəzinti üçün nəzərdə tutulub. Yoldan ilin əsasən quraq vaxtlarında istifadə etmək mümkündür. Digər vaxtlarda mütləq xüsusi su keçirməz geyimlərə ehtiyac duyulur. Bataqlığın mərkəzində turistlər üçün müşahidə meydançası inşa olunub. Yol boyu məlumatlandırıcı və istiqamət verici nişanlar qoyulub.

Bataqlıq zəngin torf qatına malik olub əsasən bataqlıq bitkilərindən ibarətdir. Torf qatının qalınlığı 3 metrdir. Uzun müddət ərazidən torf qatı çıxarılmış və 2011-ci ildən qalıq bataqlıq ərazisinin restavrasiya işlərinə start verilmişdir. Restavrasiya işləri 2013-cü ilin noyabrına kimi davam etmişdir. Ərazi təmişlənmiş və torf mamırı əkilmişdir.

Bataqlıq ərazisində əsasən sfaqnum (*Sphagnum*), *Ledum*, mərcanı,(*Oxycoccus*), mərcangilə (*Vaccinium vitis-idaea*), şehçiçəyi (*Drosera*) və s. üstünlük təşkil edir. Payız aylarında bataqlıq ərazisində boz durna daha çox üstünlük təşkil edir. Bataqlıq və su quşları ilə yanaşı ərazidə berkuta da rast gəlmək mümkündür.

Bataqlıq öz adını yerləşdiyi Virumma tarixi əyalətindən götürüb.

## İstinadalar
Rafaella Karra

**Raffaella Maria Roberta Pelloni** () — daha çox Rafaella Karra () kimi tanınan İtaliya müğənni, aktrisa, rəqqasə, televiziya aparıcısı, radio aparıcısı, modelidir. Avropa və Latın Amerikası ölkələrində pop mədəniyyət ikonası olan Karra, televiziya və musiqi sənayesində 1970–1980-ci illərdə feminizm və qadınların seksual azadlıqları mövzularını qabardan ilk şəxslərdən biri olmuşdur. Karra həm də LGBT və dəb ikonası hesab edilir.

## İstinadlar
Infinite

**Infinite** bu mənalara gələ bilər:

* Infinite (qrup)
* *Infinite* (EP)
* ''Infinite'' (Eminem albomu) — Amerikalı reper Eminemin 1996-cı ildə buraxdığı ilk albomu.
:*"Infinite" (Eminem mahnısı) — Sənətçinin eyniadlı albomuna daxil olan ilk və ilk mahnısı.
* *[[The Infinite*]]*
* "[[Infinite...]]"
* [[Infinite (Notaker mahnısı)]]
* [[Infinite (reper)]]
* [[Infinite (Sam Concepcion albomu)|*Infinite* (Sam Concepcion albomu)]]
* [[Infinite (Deep Purple albomu)|*Infinite* (Deep Purple albomu)]]
* "Infinite"
* "Infinite"
* [[Infinite (film)|*Infinite'' (film)]]
Dua

**Dua** — qəsdli şəkildə icra olunan ünsiyyət vasitəsilə ibadət obyekti ilə rapportu aktivləşdirmək üçün çağırış və ya hərəkət. Dar mənada bu termin bir ilaha və ya ilahiləşdirilmiş əcdada yönəlmiş supplikasiya və ya intersessiya aktına aid edilir. Ümumiyyətlə, dua həm də şükür və ya tərif məqsədi daşıya bilər, müqayisəli dində daha mücərrəd meditasiya formaları və sehrlərlə sıx bağlıdır.

Dua aktı hələ e.ə. III minillikdə yazılı mənbələrdə təsdiq edilmişdir. İndiki dövrdə əksər böyük dinlər bu və ya digər şəkildə duaları əhatə edir. Onlardan bəziləri dua aktının ciddi ardıcıllığını tələb edir və ya kimin dua etməsinə icazə verildiyinə məhdudiyyət qoyur, digərləri isə duanın istənilən vaxt hər kəs tərəfindən kortəbii şəkildə həyata keçirilə biləcəyini öyrədir.

Duadan istifadə ilə bağlı elmi tədqiqatlar əsasən onun xəstə və ya yaralı insanların sağalmasına təsiri üzərində cəmlənmişdir. Duanın inanclı sağalmada effektivliyi bir çox tədqiqatlarda ziddiyyətli nəticələrlə qiymətləndirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsmi-əzəm

**İsmi-əzəm** (, ) və ya **ismi-allahu-əkbər** ( ; )  islamda Allahın yalnız peyğəmbərlərə məlum olan  ali adı.

## Əhəmiyyəti
Bəzi İslam hədislərinə görə, kim ismi-əzəm istifadə edərək Allaha dua edərsə, onun duası qəbul olar.

Şiə islamında ismi-əzəmin xeyir-dua aktında güclü təsirə malik olduğuna inanılır.

## Həmçinin bax
* İslamda tanrının adları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* What is Ism Al-Azam?
Səfəvi imperiyasının sədrlərinin siyahısı

**Səfəvi imperiyasının sədrlərinin siyahısı** - I Şah İsmayıl öz dövlət təşkilatında ondan əvvəl bölgədə hakim olan Teymuri, Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətlərindən ilham almış, onların dövlət təşkilatı və divan sisteminə bənzər bir təşkilat yaratmışdır. Sədr vəzifəsi də Səfəvilərin Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətlərindən irsən mənimsədikləri əyalət bürokratiyası vəzifələrindən biridir. Ümumiyyətlə Səfəvi dövlətində ruhanilər böyük ayətullah, hüccətül-islam,  qazı və müftidən, ibarət olub, mülki və şəri təhqiqatla onlar məşğul olurdular. Ayətullaha müctəhid-e əzəm (hökm vermək, qərar çıxarmaq hüququna malik olan ən nüfuzlu və böyük fəqih), yəni sədr deyirdilər. Bu söz isə ərəbcə olub, bədənin yuxarısı mənasını ifadə edir ki, biz bədənin bu hissəsinə qəlb deyirik. Ancaq ayrılıqda, daha doğrusu, ali rütbə, yüksək məqam və bir istilah kimi «sədrneşin», yəni sədr yerini tutan, yaxud məcazi mənada ən yüksək fəzada, göylərin yeddinci qatında qərar tutan «sidr» ağası kimi, ya da məclisdə başda oturan mənasını anladır. Sədr dini idarəyə rəhbərlik edir,  antifeodal bidətçi hərəkatların qarşısının alınması kökünün kəsilməsi, habelə hər yerdə şiəliyin mövqelərinin yayılması, möhkəmlənməsi üçün məsuliyyət daşıyırdı. İsgəndər bəy Münşi “Tarix-i Aləmara-yi Abbasi” əsərində Səfəvilər dövründə sədrin aşağıdakı vəzifələrini göstərirdi:"Onlar seyidlərə və əmmaməlilərə himayə göstərməli və onların işlərində nümayəndələr kimi fəaliyyət göstərməlidirlər (yəni onların mənafeyini müdafiə etməlidirlər); vəqfləri (övqaf) idarə etməli və şəriət məqsədləri (məarif) üçün pul verməlidirlər.
Oqtay Əfəndiyev Səfəvi dövlətində sədr vəzifəsinin öhdəliklərinə belə izah verir:

“Sədr - funksiyası dövlətin dini siyasətinin həyata keçirilməsinə başçılıq etməkdən ibarət olan yüksək saray vəzifəsi.” Səfəvilər dövründə ilk sədr Mövlana Şəmsəddin Lahici (Gilani) olmuşdur.

## Siyahı
Səfəvi imperiyasında sədr vəzifəsini icra etmiş şəxslərin siyahısı aşağıdakı kimidir

### Şah İsmayıl dövründə (1501-1524-cü il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah Təhmasib dövründə (1524-1576-cı il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah II İsmayıl dövründə (1576-1577-ci il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah Məhəmməd Xudabəndə dövründə (1577-1587-ci il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah I Abbas dövründə (1587-1629-cu il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah Səfi dövründə (1629-1642-ci il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah II Abbas dövründə (1642-1666-cı il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah Süleyman dövründə (1666-1694-cü il) sədr vəzifəsini icra edənlər

### Şah Sultan Hüseyn dövründə (1694-1722-ci il) sədr vəzifəsini icra edənlər

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
*
Tətil (islam)

**Tətil** () — islam teologiyasında tanrını öz sifətlərindən "məhrum etmək" mənasını verən anlayış. Bu söz hərfi mənada fəaliyyəti təxirə salmaq və dayandırmaq mənasını daşıyır. Bu, apofatik teologiyanın bir formasına istinad edir, tanrının öz yaratdıqlarının heç bir bənzəməməsi və insan üçün mövcud olan anlayışların məhdud olması, onun ətrafı qavrayışından asılı olması səbəbindən deyilir. Nəticə olaraq, onun ilahi sifətlər qarşısında susmaq, "Quran" və hədislərdə verilən izahlarla kifayətlənməkdən başqa çarəsi yoxdur. Tətil təşbihin (antropomorfizm və ya antropopatizm), fiziki xüsusiyyətlərin və ya duyğu kimi insani xüsusiyyətlərin tanrıya aid edilməsinin qütb əksidir. Həm tətil, həm də təsbih meynstrim islamda günah və ya bidət sayılır.

Tətilin korrektiv təlimi təsbitdir (tanrının sifətlərini təsdiq edən), təsbihin korrektiv təlimi isə tənzihdir (tanrını pak saxlamaq).

## Həmçinin bax
* Şirk
* Müşabihət
* Təşbih

## İstinadlar
Əhməd əş-Şuqeyri

Əhməd əş-Şuqeyri (), () — O, Fələstinli siyasətçi və Fələstin Azadlıq Təşkilatının ilk prezidenti və onun yaradıcısıdır. O, həmçinin Fələstin Azadlıq Ordusu, Fələstin Araşdırma Mərkəzi və Fələstin Milli Fondu ilə əməkdaşlıq edib. Onun atası Əsəd əş-Şuqeyri şəriət hakimi və dördüncü Osmanlı ordusunun nümayəndələr şurasının üzvü və müftisi olmuşdur.

## Həyatı
Əhməd əş-Şuqeyri ərəb millətçi hərəkatı ilə əlaqələrinin gücləndiyi Beyrut Amerika Universitetinə daxil olur və əl-Ürvətul-Vüsqa klubunun fəal üzvü olur. Lakin sözügedən universitet onu gələn il Fransanın Livanda olmasına etiraz olaraq universitetdə böyük nümayişə rəhbərlik etdiyinə görə çıxartdı. Fransa hakimiyyəti 1927-ci ildə onu Livandan qovmaq qərarına gəldi. Əhməd əl-Şəqiri Qüdsdəki Hüquq İnstitutuna qayıtdı və eyni zamanda “Şərq güzgüsü” (مرآة الشرق) qəzetinin redaktoru vəzifəsində çalışıb.

## Həmçinin bax
* Fələstin Azadlıq Təşkilatı
* Fələstin Dövləti
* Altıgünlük müharibə
* Yasir Ərəfat
* Mahmud Abbas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yaradıcı ilah

**Yaradıcı ilah** və ya **yaradıcı tanrı** — insan dinində və mifologiyasında Yerin, dünyanın və kainatın yaradılmasından məsul olan ilah. Monoteizmdə tək tanrı çox vaxt həm də yaradandır. Bir sıra monolatristik ənənələr ikinci dərəcəli yaradıcını əsas yaradıcı kimi müəyyən edilmiş əsas transsendent varlıqdan ayırır.

## monolatizm
Monolatristik ənənələr ikinci dərəcəli yaradıcını əsas yaradıcı kimi müəyyən edilən əsas transsendent varlıqdan ayırır. Qaudiya-vayşnavizmə görə, Brahma ali deyil, ikinci dərəcəli yaradıcıdır, Vişnu isə əsas yaradıcıdır. Vayşnavizm inancına görə, Vişnu əsas universal qabığı yaradır və bütün xammalları təmin edir, həmçinin canlı varlıqları öz müstəqil iradəsini yerinə yetirərək maddi dünya daxilində yerləşdirir. Brahma Puran terminologiyasında planetlər olduğuna inanılanları həqiqətən yaratmaq üçün Vişnunun təqdim etdiyi materiallarla işləyir və onların əhalisinə nəzarət edir.

## Monizm
Monizm vahidliyi özünün əsas müddəası kimi qəbul edən fəlsəfədir. Bu, əbədi və varlığın qalan hissəsindən ayrı bir yaradıcı tanrının olması barədə dualizmə əsaslanan teistik müddəa ilə ziddiyyət təşkil edir. İki növ monizm mövcuddur: bütün mənəvi reallığın vahid olduğunu müdafiə edən mənəvi monizm; bütün maddi reallıq da daxil olmaqla hər şeyin bir və eyni şey olduğunu müdafiə edən maddi monizm.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*
Şəxsi tanrı

**Şəxsi tanrı** — qeyri-şəxsi qüvvə olaraq yox, bir şəxs kimi əlaqəli ola bilən tanrı.

İbrahimi dinlərin müqəddəs kitablarında tanrı şəxsi yaradıcı kimi təsvir edilir, birinci şəxslə danışır, qəzəb və qürur kimi duyğular göstərir, bəzən isə antropomorfik formada görünür. Məsələn, "Tövrat"da tanrı öz peyğəmbərləri ilə danışır və onlara nəsihət verir, iradəyə, emosiyalara (qəzəb, qəm və xoşbəxtlik kimi), niyyətə və insana xas olan digər xüsusiyyətlərə malik olaraq təsəvvür edilir. Tanrı ilə şəxsi münasibətlər, xristianlıqda olduğu kimi Ata və ya sufizmdə olduğu kimi Dost kimi insan münasibətləri kimi təsvir edilə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Holy Spirit - A Person or Power?
Arizonadakı kollec və universitetlərin siyahısı

**Arizonadakı Kollec və Universitetlərin siyahısı** məqalədə təqdim olunur:

## İki illik İnstitutları
* Arizona Qərb Kolleci
* Mərkəzi Arizona Kolleci
* Koşise Kolleci
* Kokonio İcma Kolleci
* Şərqi Arizona Kolleci
* Marikopa Kolleci
* Mohave İcma Kolleci
* Nortland Pioner Kolleci
* Pima İcma Kolleci
* Yavapai Kolleci

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Department of Education listing of accredited institutions in Arizona
* U. S. Department of Education: College Scorecard, listing of accredited institutions in Arizona
Atira (qurban)

**Atira (qurban)** (ərəb: عتيرة) — müşrik ərəblərin Rəcəb ayının son on günündə "cahiliyyət dövründə" kəsdikləri keçi qurbanı. İslamın ilk illərində buna icazə verildi, lakin sonra ləğv edildi. Qurbanlıq heyvanlara "rəcəbiyyə" deyirdilər.

Müşrik ərəblər ya mal-qaranın sayının artması üçün dua etdikdən sonra, ya da mal-qaranın sayı yüzdən çox olduqdan sonra bütpərəst tanrılara şükür olaraq qurban kəsirdilər. Qurbanlıq heyvanın qanı bütün başına sürtülürdü. Atiranın mənşəyi kiçik Həcc (Ümrə), həmçinin yəhudilərin Pasxa bayramı və yəhudilikdə günah keçisi ritualı zamanı baş verən qurbanlarla sıx bağlıdır. Qurbanı Məhəmməd peyğəmbər ləğv etdi.

## İstinadlar
DistroKid

**DistroKid** (keçmiş adı ilə **Fandalism**) — rəqəmsal musiqi distribusiya xidməti. 2013-cü ildə amerikalı təşəbbüskar Filip C. Kaplan tərəfindən istifadəyə verilib. DistroKid sənətçilərə öz musiqilərini Apple Music, Spotify, YouTube Music, Deezer və Pandora daxil çox sayda onlayn musiqi platformalarında buraxmağa imkan verir. Musiqiçilər Arizona Zervas, 21 Savage, Dan the Automator, Ludacris və başqaları DistroKid-in təqdim etdiyi imkanlardan razı qaldıqlarını bildirirlər.

## Xarici keçidlər
*
Dünya müharibəsi

**Dünya Savaşı (Müharibəsi)** (ingilis dilində: world war) dünyanın böyük güclərinin hamısının və ya əksəriyyətinin iştirak etdiyi kütləvi hərbi münaqişədir. Bu başlıq adətən 20-ci əsrdə baş vermiş iki böyük müharibəyə aiddir; Bu, " Birinci Dünya müharibəsi " və " İkinci Dünya Müharibəsi " deməkdir.

Bəzi tarixçilər " III dünya müharibəsi " və " IV dünya müharibəsi " haqqında danışıblar. Bəzi beynəlxalq münaqişələr, məsələn , doqquz illik müharibə, yeddi illik müharibə, soyuq müharibə və terrorizmə qarşı müharibə qlobal münaqişələr hesab edilir, lakin onlar adətən dünya müharibələri adlandırılmır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Təşriq günləri

**Təşriq günləri** — (ərəb. أيام التشريق‎) — Qəməri təqviminin sonuncu ayının 11-dən 13-nə kimi qeyd olunan Qurban bayramının davamıdır. Qurban bayramının özü Zülhiccə ayının 10-cu günü qeyd olunur. Möminlər həcc ziyarəti etdikdə bu ay müsəlmanlar tərəfindən mübarək sayılır.
Zəvvarlar Mina vadisinə gedir və orada şeytanı döymək simvolu olaraq üç sütuna daş atırlar. Sütunların hər birinə 7 çınqıl atılır - kiçik cəmrətül-ula, orta cəmrətül-vüsta və böyük cəmrətül-əkəbə. Onlar ət-Təşrik günlərinin birinci gecəsini orada keçirirlər, səhər isə camaat namazı qılır, sonra təkbir (Allaha həmd) oxuyurlar. Sonra ət-Təşriq ayının üçüncü günündə yenidən daş atma baş verir.

## Ədəbiyyat
* Ализаде А. А. Аййам ат-Ташрик // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 61. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)

## Xarici keçidlər

* Дни Ат-Ташрик. Справка 
* Не упустите: идут дни Ат-Ташрик //

## İstinadlar
Agent Eva (film, 2020)

***Agent Eva*** — 2020-ci ildə Tate Taylorun rejissorluğu ilə çəkilmiş, Metyu Nyuton tərəfindən ssenarisi yazılmış və *Chastain*in prodakşnı olan Freckle Films tərəfindən istehsal olunan Amerika döyüş triller filmi. Filmdə baş rolları Cessika Çesteyn, Con Malkoviç, Common, Cina Devis, Kolin Farrell, Yoan Qriffit və Con Çen canlandırmışdırlar. Stephen Goldblatt filmin quruluşçu rejissoru olmuşdur.

## Aktyorlar

* Cessika Çesteyn - Ava Faulkner
* Con Malkoviç - Duke
* Common - Michael
* Kolin Farrel - Simon
* Cina Devis - Babbi
* Jess Weixler - Judy
* Diana Silvers - Camille
* Joan Chen - Toni
* Yoan Qriffit - Peter Hamilton

## Xarici keçidlər

*
Başqırd Uralı

«**Başqırd Uralı**» — kompleks biosfer qoruğu. Qoruq Başqırdıstan Respublikasının qərbində, Cənubi Ural silsiləsinin yamacında yerləşir. 2012-ci ilin 12 iyulunda yaradılmış qoruq UNESCO-nun Biosfer qoruqlarının ümumdünya şəbəkəsi kompleksinə daxildir. Rusiyanın sayca 41-ci biosfer qoruğudur.

«Başqırd Uralı» biosfer qoruğuna daxildir: Şulqan Daş qoruğu,Başqırdıstan Milli Parkı, Muradımov vadisi, Altın-Solak və İkskiy yasaqlıqları. Kuqərsen, Mələuez, İşembay, Böryən və Yılayır rayonlarının ərazisində yerləşən biosfer qoruğunun ümumu sahəsi 346 min hektardır. Ərazi 3 hissəyə bölünür: özək sahə 48 min hektar, bufer zona 90 min hektar və keçid zona 207 min hektar.

## Flora və faunası
Qoruq ərazisində 1800 bitki növü qeydiyyata alınmış və bunlardan 895 növ ali bitkilərdi. Ali bitkilərin 34 növü endemik, 30 növ isə reliktdir. Ümumən bitkilərin 56 növü Başqırdıstanın qırımızı kitabına, 12 növü isə Rusiyanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir.

Ərazidə 2150 heyvan növünə rast gəlinir. Onlardan onurğasızlar — 1800, balıqlar — 31, suda-quruda yaşayanlar — 9, sürünənlər — 9, quşlar — 237, məməlilər— 71 növdür. Bunların 84 növü Başqırdıstanın, 40 növü isə Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil edilib.

2013-cü ildən qoruq ərazində maralların populyasiyasının bərpasına start verilmişdir. İlk öncə 28 maral əraziyə buraxılmışdır. Əraziyə yaxşı uyğunlaşmış maral sürüsündə artıq 2014-cü ilin iyununda 8 maral balası qeydiyyata alınmışdır.

## Turizm
Qoruğun əsas ərazisində bütün təsərrüfat fəaliyyət növləri qadağan olunub. Bufer zonada ekoloji turizmə və təsərrüfat fəaliyyətinə icazə verilir. Keçid zonada isə turizm infrastrukturuna izasə verilir.

## İstinadlar
Konfederasiya dövrü

**Konfederasiya dövrü** () — ABŞ İstiqlal müharibəsindən sonra və ABŞ Konstitusiyasının ratifikasiyasından əvvəl 1780-ci illərdə ABŞ tarixinin dövrü. ABŞ 1781-ci ildə Konfederasiya məqalələrini ratifikasiya etmiş və ABŞ İstiqlal müharibəsində ingilis və amerikan qüvvələri arasındakı sonuncu döyüş olan Yorktaunun mühasirəsində qalib gəlmişdi. ABŞ-nin müstəqilliyi 1783-cü ildə imzalanan Paris sülh müqaviləsi ilə rəsmiləşdi. Yeni qurulmuş ABŞ mərkəzi hökumətin və vahid siyasi mədəniyyətin olmaması daxil bir sıra problemlərlə qarşılaşdı. Bu dövr 1789-cu ildə yeni federal hökumət quran ABŞ Konstitusiyasının ratifikasiyasından sonra başa çatdı.

## İstinadlar
Bukidnonlar

**Bukidnonlar**—(bisayya dilində "dağ sakinləri"),xiqaonanlar (özlərini "dağlılar" adlandırırlar) Mindanaonın Bukidnon əyalətinin şm. və mərkəzi hissələrində Filippinin dağ xalqlarından biri. Sayları 110 min nəfərdi (1995). Manobolara yaxındırlar və qismən onlarla qaynayıb-qarışmışlar. Qərbi Avstroneziya qrupuna aid bunukid dilində danışırlar. İngilis və taqal dilləri də yayılmışdır. Ənənəvi inanclarını saxlayırlar, xristianları da var.
Ənənəvi məşğuliyyətləri toxa əkinçiliyidir (quru dərələrdə becərilən çəltik, qarğıdalı, abaka, tənbəki). Öküz-karabao və it yetişdirirlər. Balıqçılıq, ovçuluq və yığıcılıq yayılmışdır. Abaka liflərindən toxuculuq, toxuma, dulusçuluq tənəzzül etmışdir. Evləri yortacəsaslıdır, bəzən ağac üzərində qurulur. Betel çeynəmə, dişlərin mişarlanması və qaraldılması, tatu (tatuirləmə) yayılmışdır. Geyimləri (qısa jaket, enli parçadan hazırlanmış kəmər, qadınlarda-uzun yubka, kişilərdə-şalvar) tikmə və aplikasiya ilə bəzədilər. Kişilər naxışlı çalma, qadınlar tunc və sədəflə bəzədilmiş iri daraqlar taxır, yaylıq bağlayırlar. Naxışlı çantalar, sırğalar, bilərziklər, boyunbağılar, həmayillər, metal və balıqqulağıdan üzüklər yayılmışdır. Əsas yeməkləri düyüdən hazırlanır. Kədlərdə qohum ailələr yaşayır. Formal olaraq icma tərəfindən seçilən və prezident adlanan başçı ənənəvi rəhbər daqonun əlamətlərini saxlayır. Nigah neolokaldır, uşaq yaşlarında adaxlanma və gəlin üçün başlıq səciyyəvidir.

## İstinadlar
Nümayəndəlik yoxdursa, vergi də yoxdur

**"Nümayəndəlik yoxdursa, vergi də yoxdur"** və ya **"nümayəndəlik olmadan vergi də yoxdur"** () — Amerika inqilabı dövründə yaranan amerikalı kolonistlərin Britaniyaya qarşı əsas şikayətlərindən birini ifadə edən siyasi sloqan. Belə ki, bir çox kolonist Britaniya Parlamentində nümayəndəlikləri olmadan parlamentin onlara tətbiq etdiyi vergilərin (Möhür aktı kimi) konstitusiyaya zidd olduğunu qeyd edirdi.

## İstinadlar
Münster Universiteti

**Münster Universiteti** — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya əyalətinin Münster şəhərində yerləşən ictimai tədqiqat universiteti.

Almaniyanın beşinci ən böyük universiteti və alman intellektual həyatının aparıcı mərkəzlərindən biridir. Universitet Təbiət, Sosial və Humanitar elmlər üzrə geniş spektrli fənlər təklif edir. Bəzi kurslar ingilis dilində də tədris olunur, o cümlədən doktorantura proqramları, habelə geoinformatika, coğrafi-məkan texnologiyası və ya informasiya sistemləri üzrə aspirantura kursları.

Universitetin professorları və keçmiş tələbələri Avropanın ən nüfuzlu və ən yaxşı maliyyələşdirilən mükafatı olan on Leibniz mükafatı, Filds medalı və iki Nobel mükafatı qazanıblar.

## Tarixi

Universitet XVI-cı əsrin sonlarında Münster Yezuit Kolleci kimi inşa edilmişdir.

1780-ci ildə, müasir Münster Universiteti 4 fakültə ilə qurularaq istifadəyə verildi: Hüquq, Tibb, Fəlsəfə, İlahiyyat.

1843-cü ildə Kral İlahiyyat və Fəlsəfə Akademiyası (Königliche Theologische und Philosophische Akademie), qeyri-rəsmi olaraq Münster Akademiyası (Akademie Münster) adlandırıldı.

22 avqust 1907-ci ildə Konstitusiya məhkəməsi rəsmi olaraq universitetin adını Vestfaliya Vilhelm Universitetinə dəyişdirdi.

2023-cü ildə universitet Münster Universiteti (Universität Münster) adlandırıldı.

## Avropa dərəcələri

1999-cu ildə Bolonya Prosesi başladı, onun məqsədi ali təhsil ixtisaslarının standartlarının və keyfiyyətinin müqayisəliliyini təmin etmək idi. Münster Biznes İdarəetmə və İqtisadiyyat Məktəbi ilk olaraq bakalavr və magistr dərəcələrini təsis etmişdir.

2006—2007-ci ilin qış semestrində bütün tədris bakalavr — magistr sisteminə keçirilib. İstisnalara tibb, stomatologiya, əczaçılıq və hüquq sahəsində Staatsexamen-ə aparan tədqiqatlar daxildir.

## Akademik strukturu

thumb|right|Universitetin Tibbi Araşdırmalar Mərkəzi

* Hüquq fakultəsi 
* İqtisadiyyat fakültəsi 
* Protestantlıq İlahiyyat fakültəsi
* Katolik İlahiyyat fakültəsi
* Sağlamlıq Elmləri fakültəsi 
* Təhsil və Sosial Elmlər fakültəsi
**Kommunikasiya Elmləri İnstitutu (KEİ) (PR, Jurnalistika, Media Elmi)
* Psixologiya və İdman Elmləri fakültəsi
* Tarix — Fəlsəfə fakültəsi
* Filologiya fakültəsi
* Riyaziyyat və İnformatika fakültəsi
* Fizika fakültəsi
* Kimya və Əczaçılıq fakültəsi
* Biologiya fakültəsi
* Yer Elmləri fakültəsi
* Musiqi fakültəsi

### Kitabxanası

Münster Universiteti və Dövlət Kitabxanası universitetin tədqiqat, tədris və öyrənmə işlərini ədəbiyyat və məlumatlarla təmin edir. Kitabxana Münster Universitetinin və Münsterdəki digər universitetlərin tələbələri və işçiləri, eləcə də şəhər və bölgə sakinləri üçün əlçatandır. O, dövlət kitabxanası olaraq, Vestfaliya haqqında ədəbiyyat və məlumatları əldə edir, indeksləşdirir və qoruyur və regionda tədqiqat, iş və təhsili dəstəkləyir.

Münster Universitetinin bütün kitabxana sistemi, təhsil, tibb, sosial elmlər bölmələri və Hollandiya Evindəki kitabxanası olan ULB-dən əlavə, fakültə və fakültələrdə daha 83 ixtisaslaşdırılmış kitabxanadan (2019-cu ilə qədər) ibarətdir.

## Həmçinin bax

* Almaniyada təhsil

## İstinadlar
Solində Müqəddəs Pyotr və Musa kilsəsi

**Solində Müqəddəs Pyotr və Musa kilsəsi** () və ya **Boş kilsə** () — Solində yerləşən XI əsrin ortalarına aid Roman memarlığı üslubunda tikilmiş tarixi abidə. Abidə Yadro çayının sahilində, Solin şəhərinin qədim qəbiristanlıqlarından birinin ərazisində yerləşir.

Bu kilsə Xorvat krallarının tacqoyma yeri hesab olunurdu, çünki 1075-ci ildə Dmitar Zvonimirin tacqoyma mərasiminin burada keçirilməsi və tacın Papa VII Qriqorinin vəkili Gebizon tərəfindən qoyulmasına dair sənədli sübutlar vardır..
## Tarixi və memarlığı
Müqəddəs Pyotr və Musa Kilsəsi VI əsrə aid xristian qəbiristanlığı bazilikasının yerində tikilmişdir. Transepti və böyük çıxıntılı apsidalı içəridən və xaricdən yarımdairəvi formadadır. İlk kilsənin qalıqları bugünə kimi də qalır.  Arxeoloqların təbəqələrin stratiqrafiyası əsasında apardıqları tədqiqatlar onu deməyə əsas verir ki, əvvəlki kilsə, onun memarlıq elementlərindən ibarət olan yeni tacqoyma kilsəsi tikilməzdən əvvəl sökülüb.

Kilsənin Roman və Bizans memarlığı elementlərini özündə birləşdirirdi. Bu elementlər, Roman memarlığının özünəxas xüsusiyyəti olan narteks və beş cüt dirəkli, üç keçidli bazilika idi. Abidənin şərq divarı düz idi, divara yaxın isə düzbucaqlı mərkəzi və yarımdairəvi yan apsidalar yerləşirdi. Bu memarlıq həlli özündən əvvəlki tikinti təcrübələrini birləşdirir . Vestibüldə bir pilləkən qalığı hələ də durur, bəlkə də kilsənin zəng qülləsi də olub. Narteksdə Roma sarkofaqı da var idi.

Bu ərazidə olduqca nadir rast gəlinən presviteriyaya üç girişi olan üçtərəfli ikonostaz Bizans memarlığının xarakterik elementidir. Ağ daşdan oyulmuş qurbangah unikaldır. Buradakı relyef lövhəsində hökmdar təsvir edilib. Bu relyefdə Eynar Dıqqvenin kral Zvonimirin tacqoyma mərasimindən sonra təbəələrini qəbul etməsi təsviri verilmişdi. Digər mülahizələrə görə, relyefdə IV Pyotr Kreşimir və ya Məsih Pantokrator təsvir edilmişdir. Sonralar bu plitə qədim Yupiter məbədində ucaldılmış Split vəftizxanasının divarlarından biri kimi istifadə edilib. İkonostazın kral qapılarının yuxarı hissəsində latın dilindəki yazıda: “Müqəddəs Pyotr, qulun dürüst Musanın hədiyyəsini qəbul et” sözləri həkk olunmuşdu.

## Müasir vəziyyəti
Bu ərazidə ilk qazıntılar 1920-ci illərdə aparılmışdır. Bəzi bərpa işləri 1950-ci illərdə aparılsa da, ən ciddi arxeoloji tədqiqatlar 1990-1993-cü illərdə aparılıb.

Daşınmaz mədəni sərvət kimi tanınan abidəyə "Qorunan mədəni sərvət" statusu verilib. Kilsənin geniş miqyasda tədqiq edilməsinə və qorunub saxlanmasına baxmayaraq, hələ də Yadro çayı suları və yaxınlıqdan keçən yolun təhlükəsi altındadır..

## Qalereya

File:Krunidba kralja Zvonimira,1897.jpg|Müqəddəs Pyotr və Musa kilsəsində Dimitar Zvonimirin tacqoyma mərasimi
File:Pluteus with the figure of a Croatian king.jpg|XI əsr Xorvat kralına aid heykəl. Heykəlin, əslində IV Petar Kreşimir və ya Dimitar Zvonimirin tacqoyma mərasiminə aid olduğu söylənilir.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
## Xarici keçidlər
* Images of Hollow Church
* Hollow Church on Solin's website
Bela

**Bela** — ad.

* Bela Luqoşi — Macar teatr oyunçusu və qorxu filmi aktyoru.
* Bela Tarr — macar rejissor, prodüser, ssenarist.
* Bela Bartok — Macarıstan bəstəkarı, folklorşünası.
* Bela Çobel — Macar rəssamı
* Bela Xotenaşvili — gürcü şahmat qrosmeysteri
Fatih Gültəkin

**Fatih Gültəkin** () — Türk alim, professor, həkim, Loğman Həkim Universitetinin rektoru.

## Həyatı və fəaliyyəti
Fatih Gültəkin 1966-cı ildə Konyada anadan olub. 1990-cı ildə Səlcuq Universitetinin Tibb fakültəsini bitirdikdən sonra Konya xəstəxanasının təcili yardım şöbəsində çalışıb. Bu müddət ərzində o, həmin universitetdə təhsilini davam etdirərək 1996-cı ildə alkoqol qəbul edənlərdə plazma, eritrosit və leykosit lipid peroksidləşməsinin və antioksidant fermentlərin fəaliyyətinin tədqiqi üzrə dissertasiyasını müdafiə edərək biokimya üzrə doktorluq dərəcəsini bitirib. 1997-ci ildə İsparta Süleyman Dəmirəl Universiteti Tibb Fakültəsinin Biokimya kafedrasında assistent, 2002-ci ildə isə dosenti olub. 2007-ci ildə professor elmi adını alıb.

2015-ci ildə Alanya Ələddin Keykubat Universitetinin Tibb fakültəsinin təsisçi dekanı vəzifəsinə təyin edilib. Dekan olduğu müddətdə o, eyni zamanda prorektor vəzifəsində də çalışıb. Tibb fakültəsinin yaradılması prosesi müvəffəqiyyətlə başa çatdıqdan sonra 2017-ci ildə Səhiyyə Elmləri Universitetinə keçib.

2022-ci ildə Loğman Həkim Universitetinin rektoru təyin olunub.

Evlidir, 4 övladı var.

### Elmi fəaliyyəti
Fatih Gültəkin dosent kimi çalışdığı illərdə Fulbright təqaüdü qazanıb və tədqiqat aparmaq məqsədilə ABŞ-yə gedib. O, melatonin hormonu ilə bağlı tədqiqatlar aparıb və San Antoniodakı Texas Universitetinin Tibb Elmləri Mərkəzində qida əlavələri ilə bağlı seminarlar verib. 2012-ci ildə Türkiyə Elmlər Akademiyasının (TÜBA) həqiqi üzvü seçilib.

Beynəlxalq Sağlamlıq və Qidalanma Jurnalının baş redaktorudur. Onun milli və beynəlxalq jurnallarda dərc edilmiş və konqreslərdə təqdim olunmuş yüzdən çox tədqiqatı var. Qida əlavələri onun əsas tədqiqat sahəsidir və onun bu mövzuda 4 kitabı var.

## İstinadlar
Məcid Seyidov

**Məcid Seyidov** () — Naxçıvan Muxtar Respublikasının gənclər və idman naziri səlahiyyətlərini müvəqqəti icraçısı, nazir müavini.

## Həyatı və təhsili
Məcid Seyidov 1975-ci ildə Şərur rayonu Danzik kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. İbditadi təhsilini 1992-ci ildə Şərur rayon Yenikənd kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirib. 1993–1997-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərkibində Naxçıvan Muxtar Respublikasının döyüş mövqelərində, Ağdam və Tərtər rayonlarının döyüş bölgələrində həqiqi hərbi xidmətdə olub. Azərbaycan Vətən müharibəsi veteranıdır. Eyni zamanda 2011-ci ildən etibarən Azərbaycan Vətən müharibəsi Veteranları və Şəhid Ailələri Naxçıvan Muxtar Respublika Təşkilatının sədri kimi fəaliyyət göstərir, yerli mətbuatda vətənpərvərlik mövzusunda publisistik yazılarla çıxış edir.

1999–2004-cü illərdə Ş. İ. Xətai adına Danyeri kənd orta məktəbində biologiya müəllimi və tərbiyə işləri üzrə direktor müavini vəzifələrində çalışıb. 2002-ci ildə Naxçıvan Dövlət Universitetini təbiətşünaslıq-tibb fakültəsinin biologiya ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Həmin il Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul olunub. 2005-ci ildə Naxçıvan Dövlət Universitetində magistratura şöbəsini botanika ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib, magistr dərəcəsi alıb. 2012–2016-cı illərdə universitetdə hüquqşünas ixtisası üzrə təhsil alıb, təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. Dövlət idarəçiliyi üzrə bir sıra kurs və seminarları bitirib.

## Fəaliyyəti
2004–2011-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 2011-ci ilin aprel ayından həmin ilin avqust ayınadək Naxçıvan Muxtar Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyində aparat rəhbəri vəzifəsini icra edib. 1 avqust 2011-ci ildən etibarən Naxçıvan Muxtar Respublikasının gənclər və idman nazirinin müavini vəzifəsində işləyir. Təmsil olunduğu sahə üzrə Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibinində xarici ölkələrə təşkil olunan səfər proqramlarında iştirak edib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 iyun 2019-cu il tarixli müvafiq Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilib. 21 iyul 2023-cü il tarixindən etibarən Naxçıvan Muxtar Respublikasının gənclər və idman naziri səlahiyyətləri Məcid Seyidova həvalə olunub.

## Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı var.

## İstinadlar