Frederik Uord Putnam

**Frederik Uord Putnam**() — Amerikalı antropoloq və bioloq olmuşdur.

## Bioqrafiyası
Putnam Massaçusets ştatının Salem şəhərində anadan olmuş və burada böyümüşdür. O, Ebenezer (1797–1876) və Elizabet (Appleton) Putnamın oğludur. Kolleci bitirdikdən sonra, Ebenezer bir müddət gəncləri kollecə hazırlaşdırmaqla məşğul olmuş, lakin tezliklə Cincinnati şəhərində komission ticarətlə məşğul olmağa başlamış və bu sahədə uğur qazanmışdır. Atasının 1826-cı ildəki vəfatından sonra Salemə qayıdan Ebenezer burada evlənmiş, bitki və meyvəçiliklə məşğul olmuş və yaşadığı bölgədə Demokrat Partiyasına qoşulmuşdur. Ona tez-tez vəzifə təklif edilsə də, yalnız Salem şəhəri şəhər statusu aldıqda nümunəvi idarəetmə orqanında alderman kimi və Salemin poçt müdiri kimi çalışmağa razı olmuşdur.

Frederik erkən təhsilini özəl məktəblərdə və evdə atasının yanında almışdır. 1856-cı ildə Salemdəki Essex İnstitutunda ornitologiya üzrə kurator olmuşdur. Həmin il “Essex County quşlarının siyahısı” adlı əsərini nəşr etdirmişdir.  Lui Aqassizin Salemdəki ziyarəti zamanı onun bacarıqları diqqət çəkmiş və bu, Frederikin Harvard Universitetinin Laurens Elmi Məktəbində təhsil almasına səbəb olmuşdur. Burada o, həmçinin Harvardın bir hissəsi olan Müqayisəli Zoologiya Muzeyində Aqassizin tələbəsi olmuşdur. Lakin sonradan təkamül nəzəriyyəsi üzündən Aqassizlə yollarını ayırmış və həmyaşıdlarını elmi üsyana rəhbərlik edərək onun əleyhinə çıxarmışdır. Putnam 1862-ci ildə Harvardı bitirmişdir. Erkən dövrlərdəki təbiətşünaslıq işlərini Aqassiz dövründə tanıdığı Edvard Silvester Mors, A. S. Pakard və Alfeus Hyat ilə birgə həyata keçirmişdir. Bu dörd nəfər 1867-ci ildə American Naturalist jurnalının əsasını qoymuşdur. Putnam 1865-ci ildə The Naturalist’s Directory adlı bələdçini yaratmışdır.

1864-cü ildə Putnam Salemdəki Peabodi Muzeyinin ilk direktoru olmuşdur. Muzeyin qurulması üçün Corc Peabodini maddi dəstək verməyə razı salmaqda böyük rol oynamışdır. 1867-ci ildə isə Salemdəki Şərqi Hind Dəniz Cəmiyyəti Muzeyinin müdirliyinə təyin edilmişdir.

1865-ci ildə “Salem, Massaçusetsdəki Winter Adasında bir hindu məzarı və onun tərkibi” adlı məqalə dərc etmişdir. Onun arxeoloji fəaliyyəti bu nəşrdən sonra başlamış sayılır. Onun əsərlərinin siyahısına baxdıqda görmək olar ki, bu dövrdən sonra Amerika yerli xalqları ilə bağlı məqalələrinin sayı artmış, zoologiyaya dair işləri isə azalmışdır.

1874-cü ildə Putnam Harvard Universitetindəki Arxeologiya və Etnologiya üzrə Peabodi Muzeyinin kuratoru olmuş və bu vəzifədə 1909-cu ilə qədər çalışmışdır. Onun xoş ünsiyyət bacarığı var idi və o, bir çox tələbə, o cümlədən qadınlar və yerli amerikalılar cəlb etmişdir. O, ABŞ-ın 37 ştatında və bir sıra xarici ölkələrdə arxeoloji qazıntılara rəhbərlik etmişdir. 1875-ci ildə ABŞ-ın 100-cü meridianından qərbdə aparılan tədqiqatlarda mülki yardımçı təyin olunmuş, vəzifəsi isə toplanmış arxeoloji və etnoloji materialları araşdırmaq və hesabatlar hazırlamaq olmuşdur. Putnam həm təbiət tarixi, həm də Şimali Amerika arxeologiyasını tədqiq etmişdir. 1880–1895-ci illərdə Ohayo ştatında arxeoloji tədqiqat aparmış, burada Böyük İlan Tümülüsünün qorunub saxlanılmasına nail olmuşdur. O, həmçinin Nyu Cersi ştatını da geniş şəkildə tədqiq etmişdir.

1891-ci ildə Putnam, 1893-cü ildə Çikaqoda keçiriləcək Dünya Kolumbiya Sərgisi üçün antropologiya şöbəsinin rəhbəri və baş kurator təyin olunmuşdur. Sərgiyə hazırlıq olaraq, Amerikada və dünyanın digər bölgələrində təbiət tarixi və etnoqrafik materiallar toplamaq üçün ekspedisiyalar təşkil etmişdir. Sərginin sonlarına yaxın topladığı artefaktlara daimi bir məkan ayrılması üçün təşəbbüs göstərmişdir. 1893-cü ilin sonunda gələcəkdə Field Təbiət Tarixi Muzeyi adını alacaq qurum yaradılmış və növbəti il açılmışdır. Putnam bu muzeyin ilk direktoru olmaq istəsə də, bu arzusu reallaşmamışdır.

Putnam həmçinin dövrünün elmi təşkilatlarında fəal iştirak etmişdir. 1882-ci ildə Amerika Antikvarlar Cəmiyyətinə üzv seçilmiş, 1895-ci ildə Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinə qəbul olunmuş və 1898-ci ildə Amerika Elmin İnkişafı Assosiasiyasının prezidenti seçilmişdir. 1901-ci ildə Amerika Folklor Cəmiyyətinin, 1905-ci ildə isə Amerika Antropologiya Assosiasiyasının prezidenti olmuşdur. O, həmçinin Milli Elmlər Akademiyasına və bir çox xarici elmi cəmiyyətlərə dəvət olunmuşdur.

Putnam, elmi metodları tətbiq etməsi və bir çox istedadlı tələbəyə rəhbərlik etməsi ilə “Amerika Arxeologiyasının Atası” kimi tanınır. Onun yetirmələri arasında Artur C. Parker də var idi.

Putnam 14 avqust 1915-ci ildə Massaçusetsin Kembric şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*