Eldar Quliyev (siyasətçi)

**Eldar Allahyar oğlu Quliyev** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III, IV, V, VI çağırışlarin deputatı, Azərbaycan Mərkəzi Kooperativlər İttifaqı "Azərittifaq"ın sədri (1993–hal-hazirda), Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin rektoru, iqtisad elmləri doktoru, professor; Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının sədri.

## Həyatı
1951-ci il iyul ayının 26-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Bakı şəhər 187 saylı orta məktəbi bitirmiş, 1969-cu ildə D.Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstituna (indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti) daxil olmuş, 1973-cü ildə oranı bitirərək iqtisadçı ixtisasına yiyələnmişdir.

1973–1974-cü illərdə Elmi-Tədqiqat İnstitutunda işləmişdir. 1974–1975-ci illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 1975–1987-ci illərdə respublika Ticarət Nazirliyi sistemində məsul vəzifələrdə çalışmış, 1981–1985-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin aspirantı kimi elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olmuşdur. 1987–1990-cı illərdə Azərbaycan Mərkəzi Kooperativlər İttifaqının 

(“Azərittifaq”ın) idarə rəisi olmuş, 1990-cı ildə Azərittifaqın İdarə Heyətinin sədrinin müavini, 1993-cü ildə İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə seçilərək hal-hazıra kimi bu quruma ictimai əsaslarla rəhbərlik edir. Eyni zamanda 2011-ci ilin avqust ayında Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin olunmuş və indiyə kimi bu ali təhsil müəssisəsinə bacarıqla rəhbərlik edir. 

## Elmi fəaliyyəti
Gənc yaşlarından elmi-tədqiqat işlərinə böyük maraq göstərən, zəngin istehsalat və təşkilati-idarəetmə təcrübəsinə malik olan E.A.Quliyev 2009-cu ildə “Sahə iqtisadiyyatı” ixtisasında “Kənd təsərrüfatı məhsullarının topdansatış bazarlarının formalaşdırılması problemləri” mövzusunda namizədlik, 2013-cü ildə isə “Əhalinin etibarlı ərzaq təminatında kooperasiya və inteqrasiya problemləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının müvafiq qərarları ilə ona vaxtında dosent və professor elmi adları verilmişdir. 

 Professor Eldar Quliyev müstəqil Azərbaycanda aqrar-ərzaq kompleksinin inkişafı və qida təhlükəsizliyi problemlərini araşdıran ilk tədqiqatçılardandır. 

Uzun müddət elmi-pedaqoji fəaliyyətini Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin “Aqrar iqtisadiyyat və turizm işi” kafedrasının müdiri kimi davam etdirən, həmçinin bir sıra ölkə və xarici elm ocaqları ilə sıx əməkdaşlıq edən prof. E.A.Quliyev 5 monoqrafiyanın, ali məktəblər üçün 4 dərslik və dərs vəsaitlərinin, çoxsaylı tədris proqramları, metodik göstərişlər və tövsiyələrin, Ali Attestasiya Komissiyasının tövsiyə etdiyi respublika və beynəlxalq nüfuzlu jurnallarda (o cümlədən Veb Science və Scopus-da) dərc edilmiş 50-dən artıq elmi məqalələrin müəllifidir. 

2017-ci ilin mart ayında Almaniyanın ən nüfuzlu mətbəələrindən birində ingilis dilində “Qlobal ərzaq təhlükəsizliyi: reallıqlar, çağırışlar və perspektivlər” adlı böyük zəhmət hesabına ərsəyə gətirdiyi çox dəyərli bir monoqrafiyası çap olunmuşdur. Kitab Avropa Təbiət Elmləri Akademiyası Rəyasət Heyətinin 06 fevral 2017 – ci il tarixli (protokol №2) qərarı ilə nəşr olunmuşdur. Həmin ilin noyabr ayında İtaliyanın paytaxtı Romada bu kitabın ingilis dilində geniş təqdimatı keçirilmişdir. 8 ölkənin tanınmış elm və təhsil ocaqlarının, akademik dairələrin, Romada yerləşən beynəlxalq təşkilatların, o cümlədən BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) nümayəndələrinin, Azərbaycanın İtaliyadakı səfirliyinin əməkdaşlarının iştirak etdiyi təqdimatda professor Eldar Quliyevə müəllifi olduğu həmin kitabın dünyəvi əhəmiyyət daşıdığına görə BMT-nin İctimai Mükafatlar üzrə Ekspertlər Şurası tərəfindən "İlin kitabı" beynəlxalq mükafatı təqdim edilmiş, BMT-nin İsveçrədə yerləşən Mərkəzi Kitabxanasının fonduna qəbul edilmişdir. Təqdimatda eyni zamanda, professor Eldar Quliyevə Vatikan Bonifasiana Akademiyasının həqiqi üzvü (akademik) diplomu da təqdim edilmişdir. Geniş oxucu kütləsinin elmi maraqları nəzərə alınaraq, kitab ingilis dilindən azərbaycan dilinə tərcümə edilərək 2018-ci ilin mart ayında Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin nəşriyyatında 500 nüsxə tirajla çap olunaraq çox hörmətli elm adamlarının, mütəxəssislərin, doktorant və dissertantların sərəncamına verilmişdir. 

2020 – ci ildə prof. Eldar Quliyev Azərbaycan aqrar elminə yeni bir sanballı töhvə vermişdir. Belə ki, Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin Elmin Şurasının qərarı, akademik Ziyad Səmədzadə və Əməkdar elm xadimi Bəyalı Ataşovun elmi redaktorluqları ilə “Qida təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi problemləri və strateji istiqamətləri” adlı monoqrafiyada qlobal çağırışlar şəraitində yeni elmi yanaşmalar, baxışlar, mülahizələr, polemika xarakterli tədqiqat materialları verilmişdir. Azərbaycanda qida təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi problemləri üzrə dövlət siyasətinin əsas elementlərinə, 2050-ci ilədək olan dövr üçün mühüm qida məhsulları istehsalının proqnozlaşdırılması və qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin əsas istiqamətlərinə xüsusi diqqət yetirilmişdir. 

30 ildən çox birmüddətdə fasiləsiz olaraq Azərbaycan Mərkəzi Kooperativlər İttifaqına ictimai əsaslarla sədrlik edən prof. Eldar Quliyevin rəhbərliyi ilə (həmmüəlliflər prof. B.Ataşov, i.e.n. E.Ələkbərov) 2021 – ci ildə ərsəyə gətirilmiş “Kooperasiya hərəkatı: təkamülü, mövcud durumu və inkişaf meyilləri” adlı monoqrafiya son 50 ildə bu mövzuya aid yazılan ilk tədqiqat əsəridir. Hazırda Azərbaycan Kooperasiya Universitetində bu kitabın bazasında hazırlanmış proqram üzrə ÜFS-04.01 “Kooperativ hərəkatının tarixi və nəzəriyyəsi” fənni bir sıra ixtisaslarda ali təhsilin bakalavr səviyyəsində təhsil alan tələbələr üçün tədris edilir. 

Prof. Eldar Quliyev tərəfindən 2023 – cü ildə nəşr olunmuş və Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 100 illik yubileyinə həsr olunmuş “Qarabağ və Şərgi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının Azərbaycanın davamlı inkişafında rolu” adlı monoqrafiyası da ölkəmizin elmi ictimayyəti tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdır. Tədqiqat əsərində adlanan iqtisadi rayonların yeni çağırışlar şəraitində Azərbaycanın davamlı inkişafında rolunun artırılması istiqamətləri müəyyənləşdirilmişdir. 

Gənc iqtisadçı alimlərin yetişdirilməsində fəal iştirak edən prof. Eldar Quliyevin yaratdığı elmi məktəbdə onun elmi rəhbərliyi və elmi məsləhətçiliyi ilə 10 nəfər fəlsəfə doktoru, 3 nəfər elmlər doktoru dissertasiyaları müdafiə edilmişdir. Hazırda 3 nəfər fəlsəfə doktoru və 1 nəfər elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq istəyən iddiaçılar onun rəhbərliyi altında araşdırmalarını davam etdirirlər. 

Son 10 ildə respublikanın müxtəlif elm ocaqlarında yaradılmış dissertasiyaların müdafiəsini keçirən bir sıra ixtisaslaşdırılmış, şuraların üzvü olmuşdur. Hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Kooperasiya Universiteti və Bakı Biznes Universitetinin ED 2.46 fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru dissertasiyalarının müdafiəsini keçirən Birgə şuranın təşkilatçısı və üzvüdür. 

Uzun müddətli səmərəli elmi-pedaqoji fəaliyyətinə görə prof. E.Quliyev Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının, Almaniyanın Hannover şəhərində yerləşən Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının, İtaliya Beynəlxalq İqtisadi və Sosial Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Gürcüstan Respublikasının Suxuşvili Texniki Universitetinin Fəxri doktoru seçilmişdir. Roma şəhərinin "Fəxri alimi"dir. Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyası tərəfindən "Qızıl Ulduz" medalı və "Atatürk Beynəlxalq" mükafatı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təltif Komitəsi tərəfindən "Taclı Xidmət" ordeni və İctimai Mükafatlar Şurasının Beynəlxalq Mükafatlar Komitəsi (UNCOPA) tərəfindən "Avropa Xidmət Ordeni", Avropa Təbiət Elmləri Akademiyası tərəfindən "Senator Ulduzu" və "Qızıl Qartal" ordenləri ilə təltif olunmuş, Almaniyanın Berlin şəhərində Leybnits adına medalla mükafatlandırmaqla "Avropanın əməkdar elm xadimi" adına layiq görülmüşdür. 

Azərbaycan və bir sıra keçmiş sovet dövlətləri ilə yanaşı Türkiyədə, ABŞ-də və Avropa ölkələrində çoxsaylı elmi əsərləri və kitabları nəşr olunmuşdur. 

## İctimai siyasi fəaliyyəti
II, III, IV, V və VI, VII çağırış Azərbaycan Milli Məclisinin üzvü olmuşdur. Hazırda Milli Məclisin Hesablayıcı Komissiyasının sədridir.

2011-ci ildə Türkdilli Dövlətlərin Parlament Assambleyasınin "Fəxri millət vəkili" seçilmiş, 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisin qərarı ilə Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri təyin olunmuşdur.

2019-cu il 20 iyun tarixində Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı Parlament Assambleyasının Bakıda keçirilən toplantısında təşkilatın sədr müavini vəzifəsinə seçilmişdir.

Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının 29 sentyabr 2020-ci ildə keçirilən növbədənkənar VIII Qurultayında yekdilliklə Şuranın sədri seçilmiş və hal-hazıra kimi bu vəzifənin öhdəsindən layiqincə gəlir. 

## Təltifləri
* “Şöhrət” ordeni (18 iyul 2011-ci il, Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə). 
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasının 100 illiyi münasibətilə Qızıl medali (03 iyul 2019-cu il)
* Azərbaycan Respublikasının Xarici işlər Nazirliyinin yaradılmasının 100 illiyi ilə əlaqədar yubiley medalı (Beynəlxalq təşkilatlarda Azərbaycanı uğurla təmsil etdiyinə görə)
* "Böyük Qızıl Ulduz" medalı (2021-ci il, yanvar, Türk dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyası tərəfindən Türk Dünyası elmində xidmətlərinə görə)
* "Şərəf" ordeni (26 iyul 2021-ci il, Azərbaycan Respublikasında ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə)
* UNCOPA-nın "KORİFEY" ordeni (26 iyul 2021-ci il, "Qlobal qida təhlükəsizliyi: həqiqətlər, çağırışlar və perspektivlər" kitabı mühüm elmi dəyərinə görə və onun BMT-nin elm və sülh səfiri kimi 70 illik yubileyi münasibətilə)
* Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı Parlament Assambleyanın "Şöhrət" medalı (Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı Parlament Assambleyasında iqtisadi və siyasi sahədə fəallığına görə)
* Azərbaycan Respublikasının "Parlament" medalı (Azərbaycan Parlamentinin 100 illiyi münasibətilə)

## Çap olunmuş monoqrafiya və dərslikləri

 
* ***Müasir dövrdə xarici-iqtisadi fəaliyyətin dövlət tənzimlənməsinin xüsusiyyətləri.*** Ali məktəblər üçün dərs vəsaiti. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2011, 424 səh. (İ.Mehrəliyevlə birlikdə).
* ***Gömrük işinin təşkili.*** Ali məktəblər üçün dərs vəsaiti. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2011, 400 səh. (İ.Mehrəliyevlə birlikdə).
* ***Etibarlı ərzaq təminatı: kooperasiya və inteqrasiya problemləri.*** Monoqrafiya. Bakı, “Elm” nəşriyyatı, 2013, 308 s.
* ***Aqrar iqtisadiyyat.*** Ali məktəblər üçün dərslik. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2011, 320 səh.
* ***Global food security: realities, callings and perspectives.*** “Walter DE – Qrüyter Gmbh” nəşriyyatı, Germany, Cologne 2017, 352 p. 
* ***“Qlobal ərzaq təhlükəsizliyi: reallıqlar, çağırışlar və perspektivlər”.*** Monoqrafiya. Bakı.“Kooperasiya” nəşriyyatı, 2018, 479 səh. (ingilis dilindən tərcümə).
* ***Qida təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi problemləri və strateji istiqamətləri.*** Monoqrafiya. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2020, 464 səh.
* ***Qeyri-neft sənayesinin iqtisadiyyatı.*** Ali məktəblər üçün dərslik. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2020, 496 səh.(N.C.Qafarov, E.Q.Allahverdiyevlə birlikdə).
* ***Kooperasiya hərəkatı: təkamülü, mövcud durumu və inkişaf meyilləri.*** Monoqrafiya. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2021, 344 səh. (B.X.Ataşov, E.B.Ələkbərovla birlikdə).
* ***Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının Azərbaycanın davamlı inkişafında rolu.*** Monoqrafiya. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2023, 320 səh.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Məclis saytda profili
* Azərbaycan Kooperasiya Universiteti saytda profili
* Ağsaqqallar şurası saytda profili