Vladimir Vakulenko

**Vladimir Vladimiroviç Vakulenko** (; ) — Ukrayna ictimai xadimi, nasiri, şairi və tərcüməçisi. On üç kitabın müəllifi olan Vakulenko müxtəlif ədəbi mükafatlara layiq görülmüşdür. O, 2025-ci ildə ölümündən sonra Ukrayna Qəhrəmanı fəxri adı ilə təltif edilmişdir.

2010-cu ildən etibarən "Vikipediya"nın redaktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2022-ci ildə doğma kəndi Kapitolovkanın Rusiya qoşunları tərəfindən işğalı zamanı qətlə yetirilmişdir. Onun cənazəsi İzyum yaxınlığındakı kütləvi məzarlıqların birində aşkar edilmiş, daha sonra Xarkov şəhərində dəfn olunmuşdur.

## Həyatı
Vladimir Vakulenko 1 iyul 1972-ci ildə Xarkov vilayətinin İzyum rayonunun Kapitolovka kəndində anadan olmuşdur. O, 1979–1987-ci illərdə Kapitolovka orta məktəbində, 1987–1989-cu illərdə isə Krasnooskol ümumtəhsil məktəbində təhsil almışdır. 1989–1990-cı illərdə İzyum şəhərindəki 24 nömrəli Texniki Peşə Məktəbində aşpaz-qənnatçı ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir. Əmək fəaliyyətinə rəsmi olaraq 1991-ci ildə mətbəx işçisi kimi başlamış, sonradan müxtəlif sahələrdə, o cümlədən fəhləlikdən mənzil təmiri ustasına qədər fərqli peşələrdə çalışmışdır. 1991-ci ilin yanvar ayından 1992-ci ilin avqust ayınadək SSRİ ordusu sıralarında xidmət etmiş, lakin tərxis olunmasına az qalmış aldığı zədə nəticəsində əlillik dərəcəsi alaraq ordudan azad edilmişdir. Ailəli olmuş, lakin sonradan boşanmışdır. Birinci və ikinci nikahlarından Vladislav və Vitali adlı iki oğlu olmuşdur.

Yaradıcılıq fəaliyyətinə hələ uşaq yaşlarından başlamışdır. 2001-ci ildən etibarən İzyum, Konstantinovka, Lvov, Kiyev, Zaporojye, Rovno, Ternopol, Vinnitsa, Zakarpatye, Kramatorsk, Donetsk, Luqansk və Xarkov mətbuatında əsərləri işıq üzü görmüşdür. 2003–2006-cı illərdə İzyumun "Kremyanets", 2005-ci ildə isə Konstantinovkanın "Prometey" ədəbi birliyinin üzvü olmuşdur. 2005–2006-cı illərdə "Kremyanets" ədəbi birliyinin sədr müavini vəzifəsini icra etmiş, burada uşaq və yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulan "Krinitsa" qəzetinin baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. İnternet məkanında müəllif kimi 2005-ci ilin sonlarından tanınmağa başlamışdır. Vakulenko 2007-ci ildə öz əsərlərinin də yer aldığı "İzyum dağı" almanaxını çapa hazırlamış və nəşr etdirmişdir. Müəllifin ilk irimiqyaslı layihələrindən biri "Çetverq" jurnalının "Qotika" mövzusuna həsr olunmuş 30-cu nömrəsi hesab olunur. 2009-cu ilin yanvar-iyul aylarında isə o, "DzeRkaLo" tərcümə jurnalının baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır.

O həmçinin, "Xudojestvennıye qrani" jurnalının müxbiri (2009) olmuş, bir neçə jurnal və almanaxın koordinatoru və tərtibçisi kimi çıxış etmişdir. Müxtəlif ədəbi layihələrin təşkilatçılarından biri olan müəllifin əsərləri çoxsaylı antologiya və almanaxlarda dərc edilmişdir. Yaradıcılıq nümunələri krım-tatar, belarus, alman, ingilis, esperanto və rus dillərinə tərcümə olunmuşdur. 2014-cü ildə Avromaydan hadisələrinin fəal iştirakçısı olmuş, Kiyevdəki Mariinski parkında keçirilən etiraz aksiyaları zamanı təxribatçılar tərəfindən yaralanmışdır. 2015-ci ildən etibarən könüllülük fəaliyyəti ilə məşğul olmuş, Antiterror Əməliyyatı (ATO) zonalarındakı qaynar nöqtələrdə tapşırıqlar yerinə yetirmişdir.

## İşğal dövrü gündəliyi
Kənd azad edildikdən sonra Vakulenkonun həmkarları onun Rusiya hərbçiləri tərəfindən qaçırılmasından bir gün əvvəl bağda basdırdığı gündəliyini aşkar etmişdilər. Üç onlarla əlyazma məktubun deşifrə edilməsindən sonra valideynləri mətnin dərci barədə qərar qəbul etməli idilər. Yazıçının özü bu qeydlərin "bizimkilər gələndə" insanlara çatdırılmasını vəsiyyət etmişdir. Gündəlik işğalın dəhşətləri haqqında unikal və təfərrüatlı məlumatları özündə ehtiva edirdi. Vakulenko bu qeydlərdə Rusiya müdaxiləsinin başlanğıcından etibarən kənd ətrafında cərəyan edən hadisələri təsvir etmişdir. Bomba və raket partlayışlarının getdikcə yaxınlaşdığı, elektrik enerjisinin, internetin və mobil rabitənin kəsildiyi həmin günlərdə insanlar zirzəmilərdə və dəhlizlərdəki divarların arxasında gizlənməyə məcbur olmuşdular. Mağazaların fəaliyyətini dayandırdığı bir vaxtda, 7 mart 2022-ci il tarixində Rusiya qoşunları kəndə daxil olmuşdular. Müəllif gündəliyində əsgərlərin "ac və çaşqın" göründüyünü, istifadə müddəti keçmiş quru paylarla təmin edildiklərini qeyd etmişdir. Vakulenko özünün ukraynapərəst baxışlarına görə həbs olunacağını öncədən hiss etmişdir. Hal-hazırda həmin gündəlik Xarkov Ədəbiyyat Muzeyində mühafizə olunmaqdadır.

## İctimai və ədəbi fəaliyyəti
Ləyaqət inqilabının iştirakçısı olan Vladimir Vakulenko 18 fevral 2014-cü il tarixində "tituşkalar" ilə baş verən qarşıdurma zamanı Mariyinski parkında yaralanmışdır. 2015-ci ilin əvvəlindən etibarən müstəqil könüllü kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2015-ci ilin dekabrından 2016-cı ilin martınadək Xarkovda "Sağ Sektor"un "Osnova" bazasında könüllü olmuşdur. 2016-cı ilin aprel ayında bir müddət Marinka yaxınlığındakı cəbhə xəttində olmuş, lakin hərbçi kimi yox, mülki fəaliyyət göstərmişdir. Sonradan könüllülük əsasında doğma kəndinin abadlaşdırılması ilə məşğul olmuşdur. Bir sıra festival və aksiyaların koordinatoru və təşkilatçısı kimi çıxış etmiş, poetik qiraətlərdə iştirak etmişdir. Lvovda keçirilən 15–17-ci, 19-cu və 20-ci Naşirlər Forumu çərçivəsində təşkil olunan 3–5-ci, 7-ci və 8-ci Beynəlxalq Ədəbiyyat Festivallarında həm qiraətçi, həm də təşkilatçı kimi fəaliyyət göstərmişdir.

2015–2017-ci illərdə "Ata kitabı"nın təqdimat turnesi çərçivəsində Strı, Ternopol, Brodı, Novoye Selo, Komarno, Kramatorsk, Xerson, Lvov, Kapitolovka, İzyum, Oskol və Lazurnoye qəsəbəsində görüşlər keçirmişdir. Lvovda Kolesniçenko-Kivalovun dil haqqında qanun layihəsinə qarşı qeyri-siyasi etiraz aksiyasının təşkilatçısı, Qalina Paqutyak ilə birlikdə isə Maydanda həlak olanların xatirəsinə həsr olunmuş "Qaynama nöqtəsi. Lvov. Barrikadalar. Maydan." (Lvov, 2015) aksiyasının həmtəşkilatçısı olmuşdur. Ləyaqət inqilabının 3-cü ildönümü münasibətilə "Slobojan ReforNasiyası" (Xarkov, 2016) adlı vətənpərvər ədəbi-bədii festival-aksiyanı təşkil etmişdir. İzyum və Donbass bölgəsinin ilk uşaq ədəbiyyatı festivalı olan "Sülh səması altında nağıllar" layihəsinin təşkilatçısı və moderatoru olmuşdur. 2017-ci ilin may ayından etibarən Xarkov vilayətinin İzyum şəhərində, rayon mərkəzlərində və Donbassın yaxın şəhərlərində "Slobojan ReforNasiyası" layihəsi üzərində işlərə başlamışdır. Bu layihə çərçivəsində o, tanınmış sənətkarlarla — Roman Kolyada (İzyumda birgə çıxış), Yelena Maksimenko (İzyum və Vernopolye kəndi), Sergey Qridin, İrina Matsko, Saşa Dermanski (Svyatoqorsk, İzyum, Kapitolovka və Oskol kəndləri) ilə görüşlər təşkil etmişdir. Həmçinin Mariya Kozırenko və Aleksandr Oleynik ilə birlikdə "Kalmiyus" antologiyasının (Kamyanka kəndi), Oksana və Solomeyka Mazurun yaradıcılığının (İzyum, Kapitolovka, Oskol), Marko Terenin "Küləyin səsi" kitabının (İzyum) və Nikita Lukaşın "Mişkovinkanın hekayə torbası" əsərinin (Borovaya qəsəbəsi, İzyum) təqdimatlarını keçirmişdir. 2018-ci ildə "Monreal — Donbass" ədəbi-kitab körpüsünün təşkilatçısı olmuşdur. 2019-cu ildə "Sotsintel" ictimai birliyinin dəstəyi ilə "Toçka" və "Madrid" (Xarkov) nəşriyyatlarının bazasında görmə qabiliyyəti ağır dərəcədə pozulmuş uşaqlar üçün universal dizayn prinsipləri əsasında "Ovucdakı ulduzlar" layihəsi üzərində işə başlamışdır.

## Həlak olması
2022-ci ilin mart ayının sonunda Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi zamanı Vakulenkonun yaşadığı Xarkov vilayətinin İzyum rayonunun Kapitolovka kəndi Rusiya qoşunları tərəfindən işğal edilmişdir. Vladimirin keçmiş həyat yoldaşı İrina Novitskayanın bildirdiyinə görə, işğalçılar Vakulenkonu bir xəbərçilik əsasında qaçırmışdılar. Bundan sonra onun və oğlu Vitalinin harada olması barədə məlumat əldə etmək mümkün olmamışdır. Polis qaçırılma faktı ilə bağlı cinayət işi başlatmışdı. Volodimir sonuncu dəfə 7 mart 2022-ci il tarixində əlaqə saxlamışdı.

Ukrayna Silahlı Qüvvələri İzyum şəhərini azad etdikdən sonra orada kütləvi məzarlıq aşkar edilmişdir. Sentyabr ayının əvvəlinə olan məlumata görə, həmin ərazidə dörd yüzdən çox cənazə tapılmışdır. Dəfn prosesini yerli ritual xidməti həyata keçirmiş və Rusiya hərbçiləri tərəfindən öldürülən yerli sakinlər haqqında məlumatların qeyd olunduğu xüsusi jurnal tutulmuşdur. Jurnalda 319 nömrəli qeyddə Vakulenkonun məlumatları göstərilmişdir.

İlkin mərhələdə hüquq-mühafizə orqanları bu məlumatı təkzib etmiş, 20 oktyabr tarixində Xarkov vilayət prokurorluğunun nümayəndəsi 319 nömrəli qəbirdə naməlum bir qadının cənazəsinin aşkar edildiyini bəyan etmişdir. Buna baxmayaraq, Ukrayna Milli İctimai Teleradio Şirkətinin araşdırmaçıları dəfn olunmazdan əvvəl çəkilmiş 319 nömrəli cənazənin fotosunu əldə etmişdilər. Fotoda Volodimir Vakulenkonun güllələnmiş sənədləri və əlində yazıçıya aid olduğu ehtimal edilən döymə görünürdü. Noyabr ayının sonunda DNT ekspertizası nəticəsində Vakulenkonun həlak olması rəsmən təsdiqlənmişdir.

Vakulenkonun ölümünün araşdırılması ilə "Truth Hounds" hüquq-müdafiə təşkilatı və Ukrayna yazıçısı Viktoriya Amelina məşğul olmuşdular.

## Yaradıcı irsi

### Çap olunmuş nəşrlər
Vladimir Vakulenko aşağıdakı kitabların müəllifidir:

* «Монограмота», АС «ASW», Львов, 2008. Поэзия, 40 в. .
* «Вы … нет», АС «Scotch», Харьков, 2011. Сборник антицензурной поэзии
* «Солнечная семья», Издательство «Новая Детская Литература», Киев, 2011. Сборник детских стишков и сказочек (дополнена и переиздана в новой редакции при содействии ОО «Социнтел» на базе издательств «Точка» и «Мадрид» (г. Харьков)), по принципам универсального дизайна адаптированного для детей с тяжелыми нарушениями зрения
* "Мы, Провинция! ", «Шаг» (Серия «Pixels»)., — 160 с., Тернополь, 2012, ISBN 978-617-692-076-2, Поэзионная ритмика раннего нонконформистического периода (1998—2006). 48 ст.
* «Папина книга», Издательство Старого Льва, Львов, 2014, ISBN 978-617-679-055-6 . Детские стишки (в 2020 году озвучена и изложена для свободного прослушивания)
* «Heart Attack for Gourmens: Wariat’s Diary», Amazon Kindle, 2016. Избранные части из романа «Инфаркт для гурманов. Дневник сумасшедшего»
* «Ukrainian Fairy Tales for Little Patriots», Amazon Kindle, 2016. Сказки
* «Инфаркт для гурманов. Дневник сумасшедшего», ПВД «Твердыня», Луцк, 2016, ISBN 978-617-517-247-6 . Проза
* «Святославова Сварга». «Лира-К», Киев, 2016, ISBN 978-617-7320-69-1 . Поэзия .
* «УБД-реинкарнация». «Лира-К», Киев, 2017, ISBN 978-617-7507-26-9 . Контрлитературный коктейль поэзии .
* «Кукшиные ключи». ПОГ «Социнтел» совместно с издательством «Точка», Харьков, 2019. Литературно-художественное издание адаптировано для детей младшего школьного возраста с тяжелыми нарушениями зрения по принципам универсального дизайна
* «Три заснеженных истории». ЧП «Балюк И. Б.» Винница, 2021, ISBN 978-617-530-162-3 . Сказки .
* «Король вирусов Ковид». ПОГ «Социнтел» совместно с издательством «Точка», Харьков, 2021. Литературно-художественное издание адаптировано для детей младшего школьного возраста с тяжелыми нарушениями зрения по принципам универсального дизайна .

### Fərdi layihələr
* **Альманах «Изюмская Гора»** (2007). Составитель и редактор — Владимир Вакуленко-К., ответственный за выпуск — Олег Дук, Львов, издательство «Сполом», 2007.
* **Журнал текстов и видения «Четверг» № 30. Готика.** (2008) Автор идеи, руководитель проекта — Владимир Вакуленко-К. Главный редактор — Юрий Издрык. Львов, издательский проект художественного объединения «Дзига», издательство «Пирамида», 2008 год.
* **Дискуссионный журнал переводов «Dzerkalo».** (2009) Главный редактор Владимир Вакуленко-К. м. Ровно. Журнал создан на базе журнала «Художественные грани» .
* **Зеленое (первое) число (украинско-русский)** Переводчики: Сергей Мисько — Николаевская область; Олесь Барлиг — м. Запорожье; Юрий Ганошенко — м. Запорожье; Александр Колесник — м. Запорожье; Татьяна Савченко — м. Запорожье; Ирина Дементьева — Львовской область; Владимир Вакуленко-К — Львовская область ;
* **Красное (второе) число (украинско-английский)** ; Ирина Дементьева — Львовская область; Ирина Шувалова — м. Киев; Антонина Анитратенко — м. Черновцы ; Андрей Деревенко — м. Львов; Сергей Мисько — Николаевская область ; Наталья Демова — м. Львов ; Лущевская Оксана — США ; Наталья Пасечник — Тернопольская область ; Тарас Малкович — м. Киев ;
* Готовилось к печати **Желтое (третье) число (украинско-польский)**, но за неимением средств остался только сверстанным. Переводчики: Альбина Позднякова — м. Львов ; Дана Рудык — Польша ; Антонина Анитратенко — м. Черновцы ; Светлана Васильченко — м. Одесса ;
* **Восточноукраинская антология «Кальмиус»** (Краматорск, 2017). Составитель, составитель, соредактор — Владимир Вакуленко-К. Редактор — Ирина Новицкая. Дизайн, художник — Мария Козыренко. Руководитель издательского проекта — Виталий Зарицкий. Компьютерный дизайн — Елена Щербина., издательство «Лира-К» (г. Киев). Тираж — 300 экз. ISBN 978-617-7507-85-6 . .
* **Серия книг проекта «Звезды на ладонях» создана для детей с тяжелыми нарушениями зрения по принципам универсального дизайна (рельефно-точечным шрифтом и обычным шрифтом для слабовидящих)**
* Начиная с первой половины 2019 года при содействии ОО «Социнтел» (на базе издательств «Точка» и «Мадрид») (г. Харьков) в рамках серии книг «Звезды на ладонях» были созданы и изданы книги авторов: Вакуленко-К. Владимира «Кроваткие ключи», «Солнечковая семья», «Король вирусов Ковид»; Ирины Мацко «Узелок сказок»; подарочный сборник сказок «Насыпала Зима снежинок на ладошки» ; Софии Живолуп «Терновые пути Калинового края» ; Натальи Бонь «Цветные небелицы» ; совместно с диаспорой украинцев в Венгрии сборника «Сказочный чудосвет» (ISBN 978-615-00-8937-9) и «Белорусские сказки» (ISBN 978-615-01-0075-3) ; большая книга для мальчиков "Вперед, поехали! " и девочек «Вышивала я рубашку».
* **Антология белорусской поэзии «Жыве Беларусь!** **За нашу и вашу свободу!** **»** Антология вышла в бумажном и электронном виде (Защищенная версия. распространялась на Крым и Белоруссию бесплатно). В издание вошли переводы белорусских авторов на украинский, крымскотатарский, литовский, идиш-белорусский, латышский и польский.

## Təltifləri
Vladimir Vakulenko "Əsrlərin xilası" (2011) şeirinə görə Ukraynanın Müstəqilliyinin 20 illiyi münasibətilə təsis edilmiş "Gümüşü üçdişli" mükafatı və "Yuxu" şeirinə görə "Terra poetica" (2014) Beynəlxalq Poeziya Festivalının mükafatı ilə təltif olunmuşdur. O, 2011-ci ildə "Qızıl üçdişli" vətənpərvərlik poeziyası müsabiqəsinin laureatı (2-ci yer) olmuşdur.

"Ürəklər qəbiristanlığı" romanına görə (əlavələr edilmiş variantı "Qurmanlar üçün infarkt" adı ilə tanınır; ixtisarla 2010-cu ildə "Kuryer Krivbassa" jurnalının 246/247-ci saylarında dərc edilmişdir) 2012-ci ildə Oles Ulyanenko adına Beynəlxalq ədəbi mükafata layiq görülmüşdür. 2014-cü ildə Les Martoviç adına Ümumukrayna müsabiqəsinin "Poeziya" nominasiyası üzrə laureatı, həmin il həm də "Sözün tacqoyması" Beynəlxalq müsabiqəsinin "Mahnı lirikası" nominasiyasında "Terra poetica" festivalının xüsusi fərqlənmə mükafatçısı olmuşdur.

Vakulenko 2018-ci ildə "UBD-reinkarnasiya" şeirlər toplusuna görə Ukrayna yazıçıları arasında keçirilən "1917–1921-ci illər Ukrayna inqilabı" ədəbi müsabiqəsinin laureatı adını qazanmışdır. 2019-cu ildə "Slavyanskda poetik desant" I Ümumukrayna festival-müsabiqəsinin "Poeziyada uşaq mövzusu" nominasiyası üzrə qalibi olmuşdur. O, həmçinin A. S. Maselski adına Xarkov vilayət ədəbi müsabiqəsində 2020-ci ildə "Novellistika" nominasiyası üzrə birinci dərəcəli, 2019-cu ildə "Nəsr" nominasiyası üzrə ikinci dərəcəli, 2020-ci ildə üçüncü dərəcəli laureat və 2019-cu ildə "Poeziya" nominasiyası üzrə diplomant seçilmişdir. 2016-cı ildə "Qranoslov" müsabiqəsinin diplomantı olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* [журнал «ШО». Публікація](http://sho.kiev.ua/category/автор/Володимир%20Вакуленко-К%20(м.Харкiв)?page=0%2C0%2C6)
* «Мені приємніше залишатись асоціальним, ніж бути рабом нормативів і правил» 
* Премія ім. Олеся Ульяненка — панкові та анархісту
* Володимир Вакуленко-К: Книги, бібліографія : 
* Про автора «Буквоїд» 
* Твори автора 
* Культура-на-конвеєрі
* Поэзия должна быть сумасшедшей
* Українські Юрки, титули та анекдот від Іздрика
* Перший літературно — мистецький фестиваль на Львівщині 
* Спецпроєкт «Письменницькі спогади»
* Heart Attack for Gourmets, Ukrainian Fairy Tales for Little Patriots
* У Дніпропетровську відбулася презентація Всеукраїнського освітньо-культурного проєкту «Рідний край у словах і барвах»
* 160 книгарень України. Пошук по ISBN книг 
* Світ на кінчиках пальців — Національний музей літератури України