open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Telegraph Media Group

"**Telegraph Media Group Limited**" ("**TMG**"; əvvəllər "**Telegraph Group**") — Birləşmiş Krallıq şirkəti. Şirkət "*[[The Daily Telegraph]]*" və "*The Sunday Telegraph*" qəzetlərinin sahibidir. Devid və Frederik Barkley aylarla davam edən gərgin tender və məhkəmə çəkişmələrindən sonra şirkəti 30 iyul 2004-cü ildə ABŞ biznesmeni Konrad Blekin nəzarətində olan "Hollinger Inc." şirkətindən satın almışdır.r.

2015-ci ildə "TMG" 51 milyon funt-sterlinq əməliyyat mənfəəti əldə etmişdir. "*[[The Guardian]]*"a sızan yoxlanılmamış hesablara görə, vergidən əvvəl mənfəət 47 milyon funt sterlinq, 3 yanvar 2016-cı il tarixinədək 53 həftə ərzində dövriyyə isə 319 milyon funt sterlinq olmmuşdur. Əgər bu rəqəmlər doğrudursa, deməli, hər iki hesab üzrə 2014-cü il göstəricilərinə nisbətdə artım yaşanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Simulyasiya video oyunu

**Simulyasiya videooyunu** — adətən real hadisələri yaxından simulyasiya etmək üçün nəzərdə tutulmuş videooyunlar. Simulyasiya oyunları təhsil, təhlil və ya proqnozlaşdırma kimi müxtəlif məqsədlər üçün oyun şəklində real həyatdan müxtəlif fəaliyyətləri təkrarlamağa çalışır. Adətən oyunda dəqiq müəyyən edilmiş məqsədlər yoxdur, burada oyunçuya personaj və ya mühiti sərbəst idarə etməyə imkan verilir. Tanınmış nümunələr müharibə oyunları, iş oyunları və rol simulyasiyalarıdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* BALDRIC, Clark (2009): The Complete Guide to Simulations & Serious Games, John Wiley & Sons
* BANKS, Jerry (ed.) (1998): Handbook of Simulation, John Wiley & Sons
* BAUDRILLARD, Jean (1995): Simulacra and Simulation, University of Michigan Press; 17th Printing edition (February 15, 1995)
* BOX, George E. P.; DRAPER, Norman R. (1987). Empirical Model-Building and Response Surfaces, p.&nbsp;424, Wiley. .
* FERNANDEZ-LIQUIDIZER, Maria Angeles, MUNOZ-TORRES, Maria Jesus, LEON, Raul (Eds.)(2013): Modeling and Simulation in Engineering, Economics and Management, in: Proceedings of the International Conference, MS 2013, Castellated DE la Plans, Spain, June 6–7, 2013, Sp-ringer Heidelberg Rerecord London New York.
* HÖHL, Wolfgang (2009): Interactive Environments with Open-Source Software, 3-Walk-Through and Augmented Reality for Architects using Blender, DART and Ar-toolkit, SpringerWienNewYork sex
* MORALES, Peter and ANDERSON, Dennis (2013): Process Simulation and Parametric Modeling for Strategic Project Management, Springer New York
* ZIEGLER, Bern hard P. (2000): Theory of Modeling and Simulation, Elsevier Academic Press

## Xarici keçidlər
* '''Simulation & Gaming''' – An Interdisciplinary Journal of Theory, Practice and Research, SAGE Publications, Thousand Oaks, CA 91320
* '''scienceviz.com''' – Scientific Vizualisation, Simulation and CG Animation for Universities, Architects and Engineers
Qlikoliz

Qlükozanın piruvata çevrilməsilə eyni zamanda ATP-nin əmələ gəlməsinə gətirib çıxaran reaksiyalar ardıcıllığıdır.

Aerob orqanizmlərdə qlikoliz trikarbon turşuları tsikli və elektronların ötürülməsi zəncirindən əvvəl baş verir. Aerob şəraitdə piruvat mitoxondrilərə daxil olur və orada CO2 və H2O-ya qədər oksidləşir.

Oksigenin çatışmazlığından piruvat laktata çevrilir.

Maya kimi bəzi anaerob orqanizmlərdə piruvat laktaka yox, etanola çevrilir. Qlükozadan etanolun və laktakın əmələ gəlməsi qıcqırmaya misaldır.

Qlikoliz yolu ilə gedən reaksiyalar hüceyrənin sitozolunda baş verir.

Birinci mərhələ hazırlıq və ya toplamadır. Bu mərhələdə müxtəlif heksozalar qlikolizə cəlb olunurlar. Qlikoliz reaksiyalarında başlıca olaraq qlükozanın oksiləşməsinə baxmayaraq, onunla yanaşı bu prosesə digər müxtəlif heksozalar qoşula bilər. Məs.: fruktoza, mannoza. Bu zaman heksozanın inert molekulları aktivləşirlər, ATP-nin hesabına fosforilləşirlər, yəni ATP-nin hesabına ortofosfat qalığının qlükozaya daşınması baş verir.

## Mənbə

# S.F. Qarayev, P.Ş. Məmmədova, A. Q.Həbibova. "Biokimyanın əsasları" Bakı. Təfəkkür 2002. 359 s.
GameTrailers

"***GameTrailers***" (qısaca "***GT***") — ABŞ videooyun veb saytı. Saytda videooyunların videoları və treyleri, sinematik videolar, önizləmələr, resenziyalar, istehsalçılarla müsahibələr, geympley videoları və s. yer alır. Sayt istifadəçilərinə qeydiyyat tələb olunmayan bütün video məzmunlara tam pulsuz giriş təmin edilir. Eyni zamanda, video materialları əksər hallarda həm onlayn izləmək, həm də istifadəçinin öz kompüterində endirmək funksiyası mövcuddur.

İstifadəçilər "*GameTrailers*" veb saytına video yükləyə, bloqlar yarada və forumlarda iştirak edə bilərlər. Onlar həmçinin, videooyunlara və ya digər maraqlara əsaslanan icmalar yarada bilərlər. Bu icmalar özəl qapalı forumlara çıxışı var. "*GameTrailers*" veb saytının öz valyutası var. Əvvəllər bu valyuta "GTD" adlanırdı, lakin sonradan "GTP" olaraq dəyişdirilmişdir.

## Tarixi
"*GameTrailers*" saytı 2003-cü ildə Ceff Qrots və Brandon Cons tərəfindən təsis edilmişdir. Con Slaşer və onun "Hornet Animation" şirkəti saytın işə salınmasına sərmayə qoymuş, beləliklə Slaşer "*GameTrailers*"in baş direktoru olmuşdur. Sayt 2005-ci ilin noyabrında "MTV Networks" tərəfindən açıqlanmayan bir məbləğə satın alınmışdır.

21 avqust 2007-ci ildə "MTV Networks" əyləncə bölməsini yenidən strukturlaşdırmış, "*Ifilm.com*" və "*SpikeTV.com*"u "*Spike.com*"da birləşdirmişdir. Bundan başqa, yeni qurum "*GameTrailers*" və "*Xfire*" ilə birlikdə "*Spike Digital Entertainment*"də qruplaşdırılmışdır.

Cef Keyli tərəfindən idarə olunan "GameOne" 25 yanvar 2008-ci ildə "Gametrailers TV" ilə əvəz olunmuşdur.

9 fevral 2016-cı ildə "*GameTrailers*" öz "Twitter" hesabında saytın bağlandığını bildirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* GameTrailers
Qlükoneogenez

**Qlükoneogenez** — qlükozanın qeyri-karbohidrat maddələrdən sintezi. Bu metabolik yolun çox böyük əhəmiyyəti vardır, çünki bəzi toxumalar və xüsusən beyin, qlükozadan ilkin bir yanacaq kimi yüksək dərəcədə asılıdır. Orqanizmin qlükozaya olan ümumi tələbatının çox hissəsi beynin payına düşür.

Əgər qlikoliz- karbohidratların katabolizminin mərkəzi yoludursa, qlükoneogenez – anabolik prosesdir. Insanda, heyvanlarda, bir çox bakteriyalarda monosaxaridlərin və polisaxaridlərin biosintezinin ən mühüm prosesidir. Fotosintez edən orqanizmlərdə o, adətən, ikinci dərəcəli rol oynayır.

Qlükozanın əsas qeyri-karbohidrat sələfləri- laktat, aminturşular və qliseroldur.

Qlikolizin sürəti trikarbon turşuları tsiklində və tənəffüs zəncirindəki çevrilmələrin sürətindən yüksək olduqda işlək skelet əzələsində laktat əmələ gəlir. Aminturşular qida ilə daxil olan zülallardan, aclıq zamanı isə skelet əzələlərinin zülalların parçalanması nəticəsində yaranır.

Triasilqliserolların hidrolizi nəticəsində yağ hüceyrələrundə qliserol və yağ turşuları əmələ gəlir. Qlükoneogenez yolu boyu pirunvatın qlükozaya çevrilməsi baş verir. Qlükoneogenezin baş verdiyi əsas yer qaraciyərdir. Nisbətən kiçik miqyasda bu proses böyrəklərdə baş verir. Qlükoneogenez çox cüzi miqdarda beyində, skelet və ürək əzələlərində baş verir.

Qlikoliz zamanı qlükoza piruvata çevrilir, qlükoneogenez zamanı isə puruvat qlükozaya çevrilir. Lakin, qlükoneogenez heç də qlikolizin dəqiq əksi deyil. O, başqa yolla getməlidir, çünki qlikolizin termodinamik tarazlığı piruvatın əmələ gəlməsi istiqamətində yönəlib.

## Mənbə
# S. F. Qarayev, P. Ş. Məmmədova, A. Q. Həbibova. "Biokimyanın əsasları" Bakı. Təfəkkür 2002. 359 s.
Psixofizika

**Psixofizika** — obyektiv ölçülə bilən fiziki proseslər və subyektiv hisslər arasında qarşılıqlı əlaqəni öyrənən psixologiyanın bir qolu.

Psixofizikanın əsasları 19-cu əsrin alman tədqiqatçıları Qustav Fexner və Ernst Henrix Veber tərəfindən qoyulmuşdur.

## Hekayə
Fechner xarici və daxili psixofizika arasında fərq təqdim etdi. Xarici psixofizika qıcıqlandırıcı və hiss orqanları arasındakı əlaqəni ölçürsə, daxili psixofizika sinir prosesləri və təcrübələr arasındakı əlaqə ilə məşğul olur.

Psixofizikanın ən vacib problemlərindən biri fizioloji hisslərin mütləq həddi dəyərlərinin öyrənilməsidir. Bu istiqamətdə ilk tədqiqatlar 1834-cü ildə Ernst Veber tərəfindən aparılmışdır. Veberin hazırladığı esteziometrdən (Veber kompası) istifadə edərək apardığı tədqiqatlar belə nəticəyə gəlməyə əsas verir ki, hiss orqanlarının reseptorları məhdud həssaslığa və müəyyən mütləq həssaslıq həddinə malikdir. Həssaslıq həddinin ölçülməsi müxtəlif hisslər üçün hissiyyat çatışmazlığının miqyasını müəyyən etməyə imkan verir.

## Əsas anlayışlar
Fizioloji sensasiyanın mütləq həddi müəyyən edilə bilən minimum stimul səviyyəsinin dəyəridir.

Ayrı-seçkilik həddi ilkin stimuldan fərqləndirmək üçün verilmiş stimula əlavə edilməli olan stimulun miqdarıdır. Veber fizioloji hissin həddini stimullaşdırmanın olmaması vəziyyəti ilə spesifik stimulu ayırd etmək üçün həddi hesab edirdi.

## Ədəbiyyat
* Nikandrov VV Psixofizika və psixofiziki üsullar. — Sankt-Peterburq: Çıxış, 2005.
* Bardin KV, Indlin Yu. A. Subyektiv psixofizikanın başlanğıcları. — M.: İP RAN, 1993.

## İstinadlar

* 
*
Ortomozaik

**Rəqəmsal ortofoto** — bu, üst-üstə düşən orijinal fotoşəkillərdən yaradılan ərazinin (obyektin) rəqəmsala çevrilmiş şəklidir.

## Metodologiya
Rəqəmsal ortomozaika iki yolla yaradıla bilər:

rəqəmsal üst-üstə düşən təsvirlərin hər birindən yaradılmış ayrıca çevrilmiş təsvirlərdən;
bütün üst-üstə düşən fotoşəkillərin çevrilməsi prosesində birbaşa ortomozaika meydana gətirərək.

## Spesifiklik
Ortomozaika yaratmaq üçün ilkin məlumatlar:
* İnsanlı və ya pilotsuz uçuş aparatlarından və ya metaməlumatları olan kosmik aparatlardan əldə edilən Yerin məsafədən zondlanması materialları;
* rəqəmsal yüksəklik/relyef matrisləri
Ortomozaika yaratmaq üçün fərqli avtomatlaşdırma dərəcəsi olan və müxtəlif əmək xərcləri tələb edən müxtəlif proqram təminatı istifadə olunur.

Rəqəmsal ortofotomaplardan ərazinin hazır fotosənədləri (məsələn, yerdə oriyentasiya etmək və ya obyektləri verilmiş koordinat sisteminə bağlamaq üçün), həmçinin topoqrafik xəritələr üçün əsas kimi istifadə olunur.

## İstinadlar
VideoGamer.com

"***VideoGamer.com***" (əvvəllər "*Pro-G*") — ABŞ videooyun veb saytı. Saytın məzmunu videooyun xəbərləri, video materiallar və resenziyalardan ibarətdir.

## Tarixi
Universitetdə dostlaşmış Adam MakKann və Tom Orri tərəfindən yaradılmış sayt 2004-cü ilin noyabrında fəaliyyətə başlamışdır. 2007-ci ildə sayt kifayət qədər populyarlaşmış, bundan sonra onlar "Pro-G Media Ltd."ni qeydiyyatdan keçirmiş və domeni "*VideoGamer.com*" olaraq dəyişmişdilər.

2015-ci ilin mart ayında "Pro-G Media Ltd." İsveçin "IBIBI HB" şirkəti tərəfindən satın alınmışdır.

## İstinadlar

## Bağlantılar
*
Super Ay

**Super ay** —  Bu, Ayın yer planeti ətrafında fırlandığı elliptik orbitlə bağlıdır. Bu fenomen sayəsində Yerdən Ay diskinin adi haldan daha böyük ölçüsünü görə bilərsiniz. "Superay" termini astroloji mənşəlidir və dəqiq astronomik tərifi yoxdur.

Bu hadisəni Ay illüziyası ilə qarışdırmaq olmaz ki, burada Ay üfüqdən aşağı bir mövqedə vizual olaraq daha yüksək yerdən daha böyük ölçüdə görünür.

Super Ayın əksi **[https://www.google.com/search?q=mikroay&rlz=1C1CHBD_ruAZ943AZ944&oq=mikroay&aqs=chrome.0.69i59j0i2i10l3j0i2j0i2i10j0i2.3855j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8 mikroay]** və ya **mikroay** adlanır, baxmayaraq ki, əvvəlkindən fərqli olaraq bu termin o qədər də geniş istifadə olunmur.

Rus dilində "supermoon" termini ilk dəfə 1979-cu ildə Dell Publishing tərəfindən nəşr olunan ulduz falı jurnalında istifadə edilmiş ingiliscə super ay terminindən gəlir.

## Önəmli hallar
İldə 12 və ya 13 tam aydan 3 və ya 4-ü super ay kimi təsnif edilə bilər. Sonuncu ən böyük super ay 2016-cı il noyabrın 14-də saat 16:54-də baş verib. Bundan sonra növbəti dəfə belə təsir 28 ildən sonra təkrarlanacaq. Və sonuncu dəfə belə təsir 1948-ci ildə müşahidə olundu, o zaman Ay Yerə daha 50 kilometrə yaxındır.,

27-28 sentyabr 2015-ci il tarixlərində super ay da qeydə alınıb, o, Rusiyanın Avropa hissəsində də görünən tam Ay tutulması ilə üst-üstə düşdü.

## Astrofzikada
Maraqlıdır ki, super ay astrofizikada görkəmli hadisə hesab edilmir; Rus astrofiziki Sergey Popovun sözlərinə görə, “Bu, çox darıxdırıcı hadisədir, ildə bir neçə dəfə olur. Və heç kim Ayın ölçüsündə fərqi görə bilməz, o, nəhəng olmayacaq ”və super ay və tam ayı müqayisə etmək, "bir zooparkda fil balasının ondan 1 sm qalın doğulduğu" ifadəsi ilə müqayisə edilə bilər. başqasında." Həqiqətən də, NASA-nın 2016-cı ilin noyabr ayı superay məlumatları Ayın Yerdən ən uzaq məsafədə görünən ölçüsü və parlaqlığı ilə müqayisə edilir. NASA-nın məlumatına görə, Yerdən Aya olan orta məsafə 384,400 kilometrdir; super ay zamanı Ay Yerə "aralarındakı məsafənin müəyyən faizi" ilə yaxınlaşır, buna görə də gelgitlərin hündürlüyü artarsa, o zaman yalnız bir qədər artır.

## Tərif
Peykin Yer ətrafında fırlandığı Ayın elliptik orbitinə görə Yerlə Ay arasındakı məsafə 357 min kilometrdən 406 min kilometrə qədər dəyişir (məsafələr göy cisimlərinin mərkəzləri arasında verilir).

Tam ay perigeyi (superay) keçdikdə, Yerin peyki ən uzaq nöqtəni - apogeyi (mikroay) keçdiyi vaxtdan 14% daha böyük diametr və 30% daha parlaq görünür.
Bağlantılar

## İstinadlar
Şinzo Abe sui-qəsdi

**Şinzo Abe sui-qəsdi** — 8 iyul 2022-ci ildə Yaponiyanın keçmiş baş naziri Şinzo Abenin Nara prefekturasının Nara şəhərindəki Yamato-Saydayci stansiyasının yaxınlığında yerli vaxt ilə saat 11:30 ( UTC+9 ) radələrində seçki kampaniyası zamanı çıxış edərkən iki dəfə atəş açılmaqla sui-qəsdə məruz qalması  nəticəsində o, ağır yaralanmış və ölmüşdür.

## Atəş açılması
8 iyul 2022-ci ildə Şinzo Abe 10 iyul bazar gününə təyin edilmiş yuxarı palataya seçkilər ərəfəsində yenidən seçilmək üçün namizəd olan Liberal Demokrat Partiyasının namizədi, Şura üzvü Keyi Sato adından çıxış edirdi. Abe əldə düzəldilmiş  qoşalüləli ov tüfəngi ilə arxadan iki dəfə vurulmuş və yıxılmışdır.

Abe vurulduqdan dərhal sonra şüurlu və ünsiyyətcil idi. O, sinə yarası ilə təcili vertolyotla yerli xəstəxanaya aparılıb və Kaşiharadakı Nara Tibb Universiteti Xəstəxanasına çatanda həyati əlamətlərinin olmadığı bildirildi. Abenin huşsuz olduğu və ürəyinin dayandığı bildirilmişdir;  bu ifadə tez-tez Yaponiyada koroner tərəfindən ölümün rəsmi təsdiqindən əvvəl istifadə olunur.  YST saat 14:45-də keçirilən mətbuat konfransında Baş nazir Fumio Kişida Abenin kritik vəziyyətdə olduğunu və "həkimlərin bu anda əllərindən gələni etdiklərini" söylədi. Şinzo Abe beş saat sonra ölmüşdür.

## Şübhəli şəxs
Nara şəhərindən olan 41 yaşlı kişi , 2002-2005-ci illərdə Dəniz Özünümüdafiə Qüvvələrinin keçmiş üzvü, Nara Prefekturasının Polisi tərəfindən qətlə cəhddə şübhəli bilinərək həbs edilmiş və Nara Qərbi Polis İdarəsinə köçürülmüşdür. Yamaqami müstəntiqlərə deyib ki, "o keçmiş baş nazirdən narazı idi və onu öldürmək niyyətində idi."

## Sonrası
Baş nazirin ofisində böhranın idarə edilməsi mərkəzi yaradılıb. Seçki kampaniyası üçün Yamaqata prefekturasında olan baş nazir Fumio Kişida Tokioya qayıtmaq üçün qalan cədvəlini ləğv etdi.  Nazirlər Kabinetinin Baş Katibi Hirokazu Matsunonun sözlərinə görə, G20 toplantıları üçün İndoneziyada olan Xarici İşlər Naziri Yoşimasa Hayaşi istisna olmaqla, hazırkı kabinetin bütün digər üzvləri də Tokioya geri çağırılıb. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tomas Nagel

**Tomas Nagel** *(Neycel)* (; ) — amerikalı filosof, idrak, siyasət və etika fəlsəfəsinin tədqiqatçısı.

## Bioqrafiyası
O, Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü, Britaniya Akademiyasının müxbir üzvü (1988), Fransa Əxlaq və Siyasi Elmlər Akademiyasının (2017) və Oksforddakı Korpus Kristi Kollecinin fəxri üzvüdür.

Nagel fəlsəfi yaradıcılığının ilk günlərindən etika, siyasi və hüquq fəlsəfəsi, metafizika, qnoseologiya və ağıl fəlsəfəsinə xüsusi diqqət yetirməklə, geniş spektrli məsələlər üzərində işləyirdi.

Geniş populyarlıq Nagelə 1974-cü ildə *Philosophical Review* jurnalında onun "Yarasa olmaq nə deməkdir?" ("What Is It Like to Be a Bat?"), məqaləsinin nəşri ilə gəldi, həmçinin yarasa şüuru timsalında şüur ​​problemlərinə reduksionist yanaşmanı tənqid edir. Bu sensasiyalı məqalədən başqa, Nagel 62 başqa məqalə və 40-a yaxın tənqidi məqalə yazıb.

"The New Republic" jurnalı Nageli "ən maraqlı Amerika filosoflarından biri" adlandırdı. Nagelin xarakterik xüsusiyyəti mürəkkəb fəlsəfi materialı əlçatan formada təqdim etmək bacarığıdır. Onun kitabı "Hər şey nə deməkdir? Yaxud rus dili də daxil olmaqla dünyanın 21 dilinə tərcümə edilmiş fəlsəfəyə çox qısa bir giriş" ən aktual fəlsəfi problemlərin demək olar ki, bütün spektrini başa düşülən və aydın şəkildə əks etdirir.

Etikada Nagel fədakarlıq ideyasını müdafiə edir, çünki onun fikrincə, insanların başqa insanlara fayda verəcəyini gözləmədən, həm də bir insanı bəyənmək kimi amillərdən motivasiya olmadan faydalanmaq üçün yaxşı səbəbləri var.

## İstinadlar
Zoi

**Zoi** — ad.

* Zoi Ştraub — Avstriya müğənnisi, söz yazarı və aktrisası.
* Zoi Saqq — britaniyalı vloqçu.
* Zoi Kontoqianni — Yunanıstanı təmsil edən bədii gimnast.

;Digər
* Zoi (film, 2018) — 2018-ci ildə çıxarılmış və Dreyk Doremusun rejissorluğu ilə çəkilmiş ABŞ romantik elmi-fantastika filmi
Çəkisizlik

**Çəkisizlik** — çəki hissinin tam və ya qismən olmamasıdır. Buna sıfır-G də deyilir, baxmayaraq ki, daha düzgün termin "sıfır G qüvvəsi" adlanır. Bu, insan bədəni də daxil olmaqla, cisimlərə hər hansı bir təmas qüvvəsi olmadıqda baş verir.

Çəki nisbətən güclü qravitasiya sahəsində (məsələn, Yerin səthində) sükunətdə olan bir cismə təsir edən qüvvənin ölçülməsidir. Bu çəki hissləri dayaq döşəmələri, oturacaqlar, tərəzilər və s. ilə təmasdan yaranır. Qravitasiya sahəsi sıfır olduqda belə, təmas qüvvələri mexaniki, qeyri-qravitasiya qüvvələri tərəfindən bədənin ətalətinə təsir etdikdə və məsələn, mərkəzdənqaçmada, fırlanan kosmik stansiyada və ya sürətləndirici vasitədə olduqda çəki hissi yaranır.

Bəzən **mikroqravitasiya** termini bu hadisənin adının sinonimi kimi istifadə olunur (elə hiss olunur ki, cazibə qüvvəsi yoxdur və ya əhəmiyyətli dərəcədə azdır).
G qüvvəsi

**Cazibə qüvvəsi ekvivalenti** və ya daha çox **G-qüvvəsi**, 1 q (kütlə ölçməsindəki qram deyil) — Yerdəki qravitasiya sürətinin şərti dəyərinə bərabərdir, g, təqribən 9,8 m/s2. G-qüvvələri dolayı yolla çəki əmələ gətirdiyinə görə, istənilən g-qüvvəsi "vahid kütləyə düşən çəki" kimi təsvir edilə bilər. G-qüvvəsi bir cismin səthinin digər cismin səthi tərəfindən itələnməsi nəticəsində yarandıqda, bu təkanla reaksiya qüvvəsi obyektin kütləsinin hər vahidi üçün bərabər və əks çəki yaradır. Daxil olan qüvvələrin növləri daxili mexaniki gərginliklərlə cisimlər vasitəsilə ötürülür. Qravitasiya sürətlənməsi (müəyyən elektromaqnit qüvvəsi təsirləri istisna olmaqla) cismin sərbəst düşmə ilə əlaqədar sürətlənməsinin səbəbidir.

## İstinadlar
Psixiatriya

**Psixiatriya** (qədim yunan dilindən ψυχή - "ruh", "xarakter"; + ἰατρεία - "müalicə", "düzəlmə", "ilkin vəziyyətinə qayıtmaq" sözündən) — psixi pozuntuları tibbi metodologiya prizmasından, onların diaqnostikası, profilaktikası və müalicəsi üsulları ilə öyrənməklə klinik təbabətin bir sahəsi. Bu termin həm də bəzi ölkələrdə özləri və ya başqaları üçün potensial təhlükə yaradan şəxslərin məcburi şəkildə təcrid olunmaq hüququna malik olan dövlət və akkreditə olunmuş qeyri-dövlət qurumlarının məcmusuna aiddir.

Psixiatriya sahəsi üzrə tibb mütəxəssisi **psixiatr** adlanır.

"Psixiatriya" termini 1803-cü ildə alman həkimi İohan Kristian Reyl (1759-1813) tərəfindən məşhur "Rapsodiya" kitabında təklif edilmişdir.

Alman psixiatrı Vilhelm Qrizinqer (1845) tərəfindən təklif edilən psixiatriya tərifi psixi xəstəliklərin tanınması və müalicəsinin doktrinası kimi geniş tanınıb. Bir sıra müasir müəlliflərin fikrincə, bu tərif "bu tibbi sahəsinin ən vacib xüsusiyyətlərini ehtiva edir", "psixiatriyanın qarşısında duran vəzifələri dəqiq şəkildə ifadə edir":

 Tanınma təkcə diaqnoz deyil, həm də psixi pozğunluqların etiologiyasını, patogenezini, gedişatını və nəticəsini öyrənmək deməkdir. Müalicə, terapiyanın özündən əlavə, psixiatriya xidmətinin təşkili, profilaktikası, reabilitasiyası və psixiatriyanın sosial aspektlərini əhatə edir. Психиатрия / Под ред. Ю. А. Александровского — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2007. - С. 8. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Patogenez

**Patogenez** (qədim yunanca πάθος “əzab, xəstəlik” + γένεσις “mənşə, yaranma”) — xəstəliklərin yaranması, inkişafı mexanizmi və onların ayrı-ayrı təzahürləridir. Müxtəlif səviyyələrdə - molekulyar pozğunluqlardan tutmuş bütövlükdə bədəndəki pozğunluqlara qədər nəzərdən keçirilir. Patogenezi öyrənərək, həkimlər xəstəliyin necə inkişaf etdiyini aşkar edirlər.

Patogenez doktrinasının təkamülü bütövlükdə tibbin inkişafının son dərəcə vacib hissəsidir. Məhz müxtəlif səviyyələrdə patogenetik proseslərin təsvirinin olması xəstəliklərin inkişafının səbəblərinə daha dərindən nüfuz etməyə və onlar üçün getdikcə daha təsirli terapiya seçməyə imkan verdi. Patogenez məsələləri patoloji fiziologiya, patoloji anatomiya, histologiya və biokimya tərəfindən öyrənilir, heç bir tibb ixtisası patogenez məsələlərini nəzərdən keçirmədən keçinə bilməz. Tipik patogenetik proseslərin sayı məhdud olsa da, onların birləşmələri və gedişatının şiddətinin nisbəti bir çox məlum xəstəliklər üçün unikal klinik şəkillər yaradır.

Tipik patogenetik reaksiyaları, onların gedişatını və bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəsini bilməklə, xəstəliyin diaqnozu hələ müəyyən edilməmiş, lakin bədəndə baş verən patoloji dəyişikliklər aydın şəkildə müəyyən edilmiş hallarda belə adekvat terapiya təyin etmək mümkün olur. Beləliklə, diaqnoz qoyulana və etiotrop terapiya başlayana qədər xəstənin vəziyyətini stabilləşdirmək mümkün oldu.

## İstinadlar
Qanqrenoz piodermiya

**Qanqrenoz piodermiya** – xoraların yaranması ilə gedən nadir xəstəlikdir. Sistem xəstəliklərlə assosiasiya olur. Zədələnmə çox ağrılı pustulların yaranması ilə başlayır (ən çox aşağı ətrafda). Xoranın mərkəzi eritematoz bənövşəyi sərhədlə əhatə olunur. Sağaldıqda çapıq qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mukopolisaxaridozlar

**Mukopolisaxaridozlar** – irsi, metabolik xəstəlik olub, qlikozaminqlikanlar toplanaraq skelet displaziyası, kiçik boy, oynaqlarda kontraktura və çətin hərəkətlilik, karpal-tunel sindromu, məngənəşəkilli əl olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kaşin-Bek xəstəliyi

**Kaşin-Bek xəstəliyi**, **endemik osteoartrit** – endemik xəstəlikdir, enxondral sümüklərin qazanılmış pozğunluğudur, uşaq yaşdan başlayır, sümükləşmə prosesi pozulur, kiçik boylu olurlar, çoxsaylı simmetrik oynaq deformasiyası ilə gedən kontrakturalar yaranır, X-ray: metafizdə böyümə zonasının genişlənməsi, qeyri-düzgün formalı olması aşkar edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vintertur

**Vintertur** () — İsveçrənin şimal hissəsində yerləşən şəhər, dairə mərkəzi, Sürix kantonunda yerləşir. Vintertur dairəsinin bir hissəsidir.

Şəhər, əhalisinin sayına görə İsveçrənin altıncı ən böyük şəhəridir, əhalisi 100.000 nəfərdən çoxdur (2008-ci ilə qədər). Yerli dialektdə sakinlər onu qısaldılmış — Vinti adlandırırlar. İsveçrədə Vinterturu "muzeylər şəhəri" adlandırırlar — şəhərdə Fotoqrafiya Muzeyi və Texnorama Muzeyi də daxil olmaqla çoxlu sayda sənət muzeyi yerləşir. Bundan əlavə, Vintertur İsveçrənin əsas sənaye mərkəzidir. 1862-ci ildə  *Bank in Winterthur* burada yaradılmışdır.

Şəhərin üstünlüklərindən biri onun nəqliyyat əlçatanlığıdır. Şəhər həm İsveçrənin, həm də qonşu ölkələrin əsas şəhərləri ilə dəmir yolu ilə bağlıdır: Almaniya, İtaliya. Sürixdən cəmi 19 dəqiqə, Sürix hava limanından isə 13 dəqiqəlik məsafədədir. Cenevrəyə (A1 avtomobil yolu), Şaffhauzen (A4 avtomobil yolu) və Almaniya ilə sərhədə, Kreuzlingen şəhərinə (A7 avtomobil yolu) gedən avtomobil yolları Vinterturdan keçir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Xall-in-Tirol, Avstriya
*  İverdon-le-Beyn, İsveçrə
*  La-Şo-de-Fon, İsveçrə
*  Plzen, Çexiya

## Həmçinin bax
* İsveçrə şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
*
Asherson sindromu

**Katastrofik AFS**, **Asherson sindromu** (*Asherson´s sindromu*) – klassik formada trombozlar iri və orta damarlarda baş verirsə, katastrofikdə mikrovaskulyar trombotik proses üstünlük təşkil edir. Klinika: çoxsaylı damar oklüziyası (3 və daha çox üzv); seroloji AFLA aşkarı; ən azı bir üzvdə damar oklüziyasının histoloji təsdiqi (bəzən vaskulit əlamətlərinin olmasına baxmayaraq, trombozun etibarlı histoloji əlamətləri olmalıdır); klinik əlamətlərin tez inkişafı (1 həftədən az).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sankt-Qallen

**Sankt-Qallen** (,  , , ) — İsveçrənin şərqində yerləşən şəhər, Sankt-Qallen kantonunun paytaxtı. Şəhər Konstans gölünün yaxınlığında dəniz səviyyəsindən təxminən 700 metr yüksəklikdə yerləşir və İsveçrənin ən yüksək şəhərlərindən biridir.

Müqəddəs Qallın şərəfinə adlandırılmışdır. Kitabxananın barok zalı olan monastır binaları YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

Şəhər VII əsrdə qurulmuşdur və şərqi İsveçrənin mədəni və iqtisadi mərkəzidir. Müasir şəhərə köhnə şəhər məhəlləsi (1798-ci ilə qədər - imperiya şəhəri və Sankt-Qallen Respublikası) və əvvəllər kommunalara aid olan bir sıra ətraf kəndlər (Hafnersberg, Rotmonten, Bruggen, Lachen, Sankt-Fiden və s.) daxildir. Ştraubentsel və Tablat və 1918-ci ildə şəhərə daxil edilmişdir.

Müqəddəs Qallen şəhərinin gerbi qızıl boyunbağı ilə arxa ayaqları üzərində dayanan ayıdır. İmperator III Frederik 1475-ci ildə şəhərə Burqundiya ilə müharibələrdə göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlıq əlaməti olaraq şəhər gerbindəki ayını qızıl boyunbağı ilə bəzəməyə icazə verdi.

## İqlimi
Sankt-Qallen küləyin istiqamətindən asılı olaraq dəyişkən hava rejimi olan mülayim iqlim qurşağında yerləşir. Şimal və ya şimal-şərq küləyi ilə (xüsusilə payız-qış dövründə) soyuq hava, əksər hallarda sıx dumanla başlayır, onun formalaşması Konstans gölünün yaxınlığı ilə asanlaşdırılır. Qışda şəhərə qar şəklində yağıntı düşür, aprel ayına qədər kölgəli yerlərdə ola bilər.

Yayda şəhərdə uzun sürən yağışlar, o cümlədən axşam tufanları müşahidə olunur. Cənub küləyi şəhərə günəşli və isti hava gətirir. Cənub küləyi ilə havanın temperaturu bir neçə saat ərzində 10 ° C və ya daha çox yüksələ bilər.

Şəhərdə havanın orta temperaturu 7,4 °C, iyulun orta temperaturu 16 °C, yanvarda -1,8 °C. Orta yağıntı ildə 1250 mm, yağıntının çox hissəsi yayda düşür.

## Həmçinin bax
* İsveçrə şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт Санкт-Галлена
Kavasaki xəstəliyi

**Kavasaki xəstəliyi**, **dəri-selikli limfa düyünlər sindromu** () – 5 yaşa qədər uşaqlarda yüksək hərarətin artması (100%), yayılmış səpgi, oral-faringial əlamətlər, konyunktivit, limfadenopatiya, dəri qabıqlanması, ovuc və pəncənin qızarması, ürək qüsuru, tac damarların anevrizması başverir. Hərarətə antibakterial terapiya təsir etmir, seçim müalicə xəstəliyin ilk dövründə venadixili immunoqlobulindir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kron xəstəliyi

**Kron xəstəliyi**, **terminal ileit** – mədə-bağırsaq sisteminin ayrı-ayrı sahələrinin iltihabı, qalınlaşması, xoralaşmasıdır. Xroniki formada ağrı, ishal, malabsorbsiya, üveit, oynaq sindromu (iri, asimmetrik, çox vaxti aşağı ətrafların periferik artriti, spondilit, sakroiliit, neqativ RF və ANA, düyünlü eritema) yaranır. Periferik artrit epizodları bağırsaq kəskinləşməsi dövründə olur, halbuki spondilit isə bağırsaq patologiyasının ağırlığından asılı olmayaraq yaranır.

Ailə üzvləri arasında Crohn xəstəliyi olan insanlarda xəstəlik 25 dəfə çox rast gəlir.

Kron xəstəliyinin Aşkenazi yəhudiləri arasında rastgəlmə tezliyi yüksəkdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avapessa

**Avapessa** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Kalvi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kalvi.

Kommunanın INSEE kodu — 2B025.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 79 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 48 nəfər (15-64 yaş) arasında 33 nəfər iqtisadi fəal, 15 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 68,8%, 1999-cu ildə 55,3%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 33 nəfərdən 29 nəfəri (12 kişi və 17 qadın) işləyir, 4 nəfər işsiz (3 kişi və 1 qadın) olub. Fəaliyyət göstərməyən 15 nəfərdən 1-i şagird və ya tələbə, 4-ü təqaüdçü, 10-u digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Aqone

**Aqone** (, ) — Fransanın Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Vetsani kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Bastiya.

Kommunanın INSEE kodu — 2B002.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 233 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 158 nəfərdən (15–64 yaş) 99-u iqtisadi fəal, 59-u qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 62,7%, 1999-cu ildə 52,5%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 99 nəfərdən 85 nəfəri işləyir (63 kişi və 22 qadın), 14 nəfər isə işsiz (6 kişi və 8 qadın). Fəaliyyət göstərməyən 59 nəfərdən 14 nəfəri şagird və ya tələbə, 5 nəfəri pensiyaçı, 40 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Sakimori

və ya **bocin** – Qədim Yaponiyada Kyuşu adasını qorumaqla vəzifləndirilən əsgərlər. Sakimori sistemi VI-X əsrlərdə qüvvədə olmuşdur.

## Tarixi
720-ci ildə yazılmış "Nihon Şoki" xronikalarına görə sakimorilər ilk dəfə 562-ci ildə Yaponiyanın Koreya yarımadasındakı anklavı Kayanın süqutundan sonra Kyuşuya göndərilmişdir.

"Sakimori" termini ilk dəfə 645-ci ildə Tayka islahatı zamanı işlədirilmişdir. Yenicə yaradılmış Ritsuryo sisteminə görə milli müdafiə məqsədilə bütün ölkə boyunca yığılan əsgərlər üç illiyinə Kyuşuya göndərilməli idi. Lakin 730-cu ildən sonra ancaq Şərqi Honşu əyalətlərindən sakimorilər Kyuşuya göndərilməyə başlamışdır.

Şimali Kyuşunun hökumət iqamətgahı olan Dazayfuda sakimori məsələləri ilə məşğul olmaq üçün xüsusi ofis yaradılmışdır. Sakimorilər hərbi vəzifələrini yerinə yetirməklə yanaşı öz qidalarını da yetişdirməli idilər. Sakimorilər hərbi xidmət zamanı biyar əməkdən və vergidən azad edilmişdilər, lakin zireh, yemək və səyahət pulunu özləri ödəməli idilər. Buna görə də kasıb kəndlilər hərbi xidmətdən yayınmağa çalışırdılar. Qıtlıqlar, epidemiyalar və sosial rifahın aşağı səviyyədə olmasına görə sakimori toplamaq getdikcə çətinləşmişdir. Buna görə də 795-ci ildə sakimori sistemi ləğv olunmuş, Kyuşunun müdafiəsi yerli döyüşçülərə həvalə edilmişdir. Buna baxmayaraq, sakimori toplamaq praktikası X əsrə kimi davam etmişdir.

VIII əsrdə yazılmış "Manyoşu" şeir antologiyasında sakimorilər tərəfindən yazılmış 100-ə yaxın şeir öz əksini tapmışdır. Bu şeirlər toplusu "Sakimori no uta" adlanır. Şeirlərin çoxunda imperator tərəfindən çağırılmanın bir qürur olduğu təsvir olunsa da, bəzi şeirlərdə sevdikləri şəxslərdən ayrılmağın yaşatdığı kədər əks olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Aiti (kommuna)

**Aiti ** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Qolo-Morozalya kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Korte.

Kommunanın INSEE kodu — 2B003.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 32 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 20 nəfər (15-64 yaş) arasında 11 nəfər iqtisadi fəal, 9 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 55,0%, 1999-cu ildə 40,0%) olmuşdur. Fəal işləyən 11 nəfərdən 11 nəfəri (7 kişi və 4 qadın) işsiz olmayıb. Fəaliyyət göstərməyən 9 nəfərdən 8 nəfəri pensiyaçı, 1 nəfəri isə digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Balıqçılar (dəqiqləşdirmə)

**Balıqçılar** bu mənalara gələ bilər:

* Balıqçılar (qəsəbə) — Azərbaycanın Lənkəran rayonunda qəsəbə.
* Balıqçılar (film, 1927)
* Balıqçılar (film, 1961)

## Həmçinin bax
* Balıqçı (dəqiqləşdirmə)

 ‎
Rokko Kommisso

**Rokko Benito Kommisso** (; ) — ABŞ–İtaliya milyarderi, iş adamı və Mediacomun sədri və baş icraçı direktoru (CEO).

16 yanvar 2026-cı ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra 76 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yuxarı Korsika departamentinin kommunaları

**[[Yuxarı Korsika]]** () — Fransanın cənubundakı Korsika adasındakı departament, Korsika bölgəsinin departamentlərindən biridir. İnzibati mərkəzi Bastia şəhəridir. 2012-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, departamentinin əhalisi 170,828 nəfər idi. 2015-ci ilə qədər Yuxarı Korsika ərazisi 3 rayona (Bastiya, Kalvi və Korte), 15 kanton və 236 kommunaya bölündü. Departamentin əhalisi 10000 nəfərdən çox olan 1 şəhər, 5000 nəfərdən çox olan 6 şəhər var. Sant-Antonino kommunası Fransanın ən gözəl kəndi adına layiq görülüb.


Fayl:Piedigriggio-village.jpg|Pyediqrico
Fayl:Antisanti Village.jpg|Antisanti
Fayl:Olmi-Cappella Acquilllacce.jpg|Olmi-Kappella
Fayl:Vignoble IGP à Erbajolo.jpg|Erbayoloda üzüm bağları


## İstinadlar
Albertaççe

**Albertaççe** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Qolo-Morozalya kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Korte.

Kommunanın INSEE kodu — 2B007.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 236 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 135 nəfərdən (15-64 yaş) 73 nəfəri iqtisadi fəal, 62 nəfəri qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 54,1%, 1999-cu ildə 49,6%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 73 nəfərdən 63 nəfəri (39 kişi və 24 qadın) işləyir, 10 nəfər işsiz (4 kişi və 6 qadın) olub. Fəaliyyət göstərməyən 62 nəfərdən 5 nəfəri şagird və ya tələbə, 31 nəfəri pensiyaçı, 26 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Qalereya

Albertacce.jpg|Albertaççe
Albertacce-église paroissiale.jpg|Santa-Mariya 
Albertacce-ponte Altu.jpg|Qolo çayı


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Alqayola

**Alqayola** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Kalvi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kalvi.

Kommunanın INSEE kodu — 2B010.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 303 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 197 nəfərdən (15-64 yaş) 123 nəfər iqtisadi fəal, 74 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 62,4%, 1999-cu ildə 66,4%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 123 nəfərdən 99 nəfəri (58 kişi və 41 qadın) işləyir, 24 nəfəri isə işsizdir (11 kişi və 13 qadın). Fəaliyyət göstərməyən 74 nəfərdən 24 nəfəri şagird və ya tələbə, 15 nəfəri pensiyaçı, 35 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub...

## Qalereya

Algajola-Vue generale.jpg|Alqayola
Ajgajola le fort.jpg|
Algajola-Hotel Plage.jpg|*Plage* oteli


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Altiani

**Altiani** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Bustaniko kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Korte.

Kommunanın INSEE kodu — 2B012.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 107 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 48 nəfər (15-64 yaş) arasında 31 nəfər iqtisadi fəal, 17 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 64,6%, 1999-cu ildə 36,6%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 31 nəfərdən 28 nəfər (16 kişi və 12 qadın) işləyir, 3 nəfər işsiz (1 kişi və 2 qadın) olmuşdur. Fəaliyyət göstərməyən 17 nəfərdən 2-si şagird və ya tələbə, 4-ü təqaüdçü, 11-i digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub...

## Qalereya

Altiani Pont Génois1 JPG.jpg|Körpü
Altiani-San Giovanni.jpg|Müqəddəs İohann kilsəsi
Altiani monument.jpg|Birinci Dünya Müharibəsində həlak olanların xatirəsinə ucaldılmış abidə


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Altsi

**Altsi** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Qolo-Morozalya kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Korte.

Kommunanın INSEE kodu — 2B013.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 17 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 14 nəfərdən (15-64 yaş) 11 nəfər iqtisadi fəal, 3 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 78,6%, 1999-cu ildə 58,3%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 11 nəfərdən 8 nəfəri (4 kişi və 4 qadın) işləyir, 3 nəfər işsiz (2 kişi və 1 qadın) olub..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Ampriani

**Ampriani** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Moita-Verde kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Korte.

Kommunanın INSEE kodu — 2B015.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 11 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 4 nəfərdən (15-64 yaş) 3 nəfər iqtisadi fəal, 1 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 75,0%, 1999-cu ildə 66,7%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 3 nəfərdən 3 nəfər (1 kişi və 2 qadın) işləyirdi, işsiz yox idi.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Asko (Fransa)

**Asko** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Qolo-Morozalya kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Korte.

Kommunanın INSEE kodu — 2B023.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 129 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 74 nəfərdən (15-64 yaş) 35 nəfəri iqtisadi fəal, 39 nəfəri qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 47,3%, 1999-cu ildə 38,0%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 35 nəfərdən 33 nəfəri (19 kişi və 14 qadın) işləyir, 2 nəfər işsiz (1 kişi və 1 qadın) olub. Fəaliyyət göstərməyən 39 nəfərdən 5 nəfəri şagird və ya tələbə, 23 nəfəri pensiyaçı, 11 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Barbaco

**Barbaco** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. La-Konka-d'Oro kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Bastiya.

Kommunanın INSEE kodu — 2B029.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 216 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 143 nəfərdən (15–64 yaş) 104 nəfər iqtisadi fəal, 39 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 72,7%, 1999-cu ildə 57,0%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 104 nəfərdən 99 nəfəri (57 nəfəri kişi və 42 nəfəri qadın), 5 nəfəri işsiz (4 nəfəri kişi və 1 nəfəri qadın) olub. Fəaliyyət göstərməyən 39 nəfərdən 14-ü şagird və ya tələbə, 7-si pensiyaçı, 18-i digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Qalereya

Barbaggio Piazze 1.jpg|Barbaco
Barbaggio monument.jpg|
Barbaggio route des vins.jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Barrettali

**Barrettali** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Kap-Kors kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Bastiya.

Kommunanın INSEE kodu — 2B030.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 159 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 90 nəfərdən (15-64 yaş) 48 nəfəri iqtisadi fəal, 42 nəfəri qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 53,3%, 1999-cu ildə 54,9%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 48 nəfərdən 44 nəfəri (28 kişi və 16 qadın) işləyir, 4 nəfər işsiz (1 kişi və 3 qadın) olub. Fəaliyyət göstərməyən 42 nəfərdən 4-ü şagird və ya tələbə, 19-u təqaüdçü, 19-u digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Qalereya

Barrettali-Miverviu-2.jpg|Barrettali
Barrettali-Marine de giotta.jpg|Barrettali
Barrettali Tour de Giottani.jpg|*Giottani* qülləsi


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Belqoder

**Belqoder** (, ) — Fransanın Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Belqoder kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kalvi.

Kommunanın INSEE kodu — 2B034.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 477 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 158 nəfərdən (15–64 yaş) 99-u iqtisadi fəal, 59-u qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 62,7%, 1999-cu ildə 52,5%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 99 nəfərdən 85 nəfəri işləyir (63 kişi və 22 qadın), 14 nəfər isə işsiz (6 kişi və 8 qadın). Fəaliyyət göstərməyən 59 nəfərdən 14 nəfəri şagird və ya tələbə, 5 nəfəri pensiyaçı, 40 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Antisanti

**Antisanti** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Vetsani kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Bastiya.

Kommunanın INSEE kodu — 2B016.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 386 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 230 nəfərdən (15-64 yaş) 142 nəfər iqtisadi fəal, 88 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 61,7%, 1999-cu ildə 59,9%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 142 nəfərdən 129 nəfəri işləyir (86 kişi və 43 qadın), 13 nəfəri isə işsiz (4 kişi və 9 qadın). Fəaliyyət göstərməyən 88 nəfərdən 20 nəfəri şagird və ya tələbə, 34 nəfəri pensiyaçı, 34 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Qalereya

Antisanti St-Pierre-aux-Liens.jpg|*Saint-Pierre-aux-Liens* kilsəsi
Antisanti Monument.jpg|Hərbi abidə
Antisanti Panorama sur Bozio Castagniccia.jpg|Panoramik mənzərə


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Dnepr SES

**Dnepr SES** (), həmçinin ***DneproHES*** (), daha əvvəl — ***V. İ. Lenin adına Dnepr SES*** — Ukraynanın cənubundakı Zaporojye şəhərində Dnepr çayı üzərində qurulmuş su-elektrik stansiyası. Bu, Dnepr su-elektrik stansiyaları kaskadının beşinci mərhələsidir. Ukraynanın ən böyük su-elektrik stansiyası olan Dnepr SES 1932–1956-cı illərdə SSRİ və Avropanın ən böyük su-elektrik stansiyası olmuşdur.

Dnepr su-elektrik stansiyasının tikintisi QOELRO planı ilə nəzərdə tutulmuşdu, stansiya bu plana uyğun olaraq tikilmiş ən böyük elektrik stansiyası oldu. Onun tikintisinə 1927-ci ildə başlanmış, ilk hidroaqreqatlar 1932-ci ildə istismara verilmiş, 1939-cu ildə isə Dnepr SES-in tikintisi başa çatdırılmışdır. Elektrik stansiyası SSRİ-də sənayeləşmənin ən məşhur simvollarından birinə çevrildi, eyni zamanda Zaporojyedə böyük sənaye müəssisələri kompleksi tikildi. Böyük miqdarda ucuz elektrik enerjisi istehsal etməklə yanaşı, Dnepr SES Dnepr relslərini su altında saxlamaqla Dneprdə fasiləsiz naviqasiyanın təmin edilməsi problemini həll etdi.

Böyük Vətən müharibəsi illərində Dnepr su-elektrik stansiyası əvvəlcə sovet, sonra isə alman qoşunları tərəfindən partladıldı. 1944-cü ildə stansiyanın bərpasına başlanıldı, 1950-ci ildə sonuncu su elektrik aqreqatının işə salınması ilə bərpa işi başa çatdırıldı, eyni zamanda stansiyanın gücü artırıldı. 1969–1980-ci illərdə stansiya başqa bir su-elektrik stansiyasının (Dnepr SES-2) və gəmi şlüzlərinin ikinci sırasının tikintisi ilə genişləndirildi və onun gücü iki dəfədən çox artdı. 1990-cı illərin ortalarından etibarən Dnepr SES modernləşdirilib, o cümlədən stansiyanın gücünün tədricən artırılması ilə su elektrik aqreqatlarının dəyişdirilməsi həyata keçirilib. Dnepr SES-in sahibi hazırda "Ukrhidroenerqo" dövlət şirkətidir.

## İstinadlar
Arenyo

**Arenyo** (, ) — Fransa Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Kalvi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kalvi.

Kommunanın INSEE kodu — 2B020.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 610 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 397 nəfərdən (15-64 yaş) 245 nəfəri iqtisadi fəal, 152 nəfəri qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 61,7%, 1999-cu ildə 56,5%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 245 nəfərdən 209 nəfəri işləyir (118 kişi və 91 qadın), 36 nəfəri isə işsiz (14 kişi və 22 qadın). Fəaliyyət göstərməyən 152 nəfərdən 27 nəfəri şagird və ya tələbə, 53 nəfəri pensiyaçı, 72 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Qalereya

Aregno-Vue sur mer.jpg|Arenyo
Aregno-eglise-1.jpg|*Saint-Antoine* kilsəsi
Aregno-La Trinite.jpg|*Trinité et de San Giovanni* kilsəsi
Aregno-eglise-autel.jpg|*Saint-Antoine* kilsəsi


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
İncə (Nir)

**İncə** () — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 82 nəfər yaşayır (23 ailə).

## İstinadlar
Abdullah ibn Nuayman

**Abdullah ibn Nuayman** (, ) —  Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri olmuşdur. O, Əbdurrəhman ibn Ovfun bacısı ilə evli olmuşdur. Doğum tarixi məlum deyil. 652-ci ildə vəfat etdimişdir.

Abdullah ibn Nuayman zarafatcıl olması ilə tanınırdı və onun zarafatları bəzən Rəsulullahı belə güldürürdü.

Bir vaxtlar Abdullah ibn Nuayman spirtli içki içmək vərdişi var idi və bir müddət sonra bu vərdişdən həmişəlik qurtulmuşdur.
İçki haram buyurulduqdan sonra da deyilənə görə, Abdullah ibn Nuayman aradabir gizli-gizli içərmiş. Bir gün onu içkili halda tutub Məhəmməd peyğəmbərin yanına gətirirlər. Ömər ibn Xəttab da orada olur və Abdullahın bu halını görəndə bəddua edir:  “Lənətullah əleyhi – Allahın lənəti ona olsun”. 
Ömərin bu sözlərini eşidən peyğəmbər (s.ə.s) ona tərəf dönərək: Ey Ömər! Vallah, mən Abdullah ibn Nuaymanın Allahı və Rəsulunu sevdiyini bilirəm. Üstəlik sözünə davam edərək inanclı bir kimsəni hər hansı xətası üzündən lənətləməməyi tövsiyə edir.
## İstinadlar
Xanqışlağı

*Xanqışlağı (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
*Xanqışlağı-i Yek (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Cinqışlağı

*Cinqışlağı (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Cinqışlağı (Miyanə) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Edvard Yoris

**Edvard Yoris** (; ) — Belçikalı anarxist. Ulduz sui-qəsdi ilə tanınır.

## Həyatı və fəaliyyəti
1876-cı ildə doğulub. O, 13 yaşında məktəbi buraxmış və kargüzar işləməyə başlamışdır. Solçuluqla məşğul olan Yoris 1895–1898-ci illərdə Belçika Fəhlə Partiyasının yerli şöbəsinin və həmkarlar ittifaqının katibi idi. Edvard Qrin təxəllüsü ilə anarxist "Ontwaking" qəzetinə töhfələr vermişdir.

1901-ci ildə İstanbula səyahət etmiş, o, burada qısa müddətliyinə fransızca və ingiliscə ticarət yazışmaları ilə məşğul olmuşdur. Daha sonra o, "Singer sewing machine" şirkətində iş tapmışdır. Sevgilisi  İstanbula gəlmiş və onlar evlənmişdirlər.

Yoris bir dostu yoluyla Erməni İnqilabi Federasiyasına, ordan da Sultan II Əbdülhəmid üçün hazırlanan sui-qəsd planına qoşulmuşdur. Sui-qəsdçilər müzakirə üçün bir araya gəlmiş və partlayıcı maddə və odlu silahları onun evində saxlamışdırlar. Sui-qəsd 21 iyul 1905-ci ildə həyata keçirilmiş, 26 nəfər həlak olmuş, 58 nəfər yaralanmış, lakin sultanın özünə heç bir zərər dəyməmişdir. Yoris hadisədən 6 gün sonra həbs edilmişdir. 25 noyabrda məhkəmə qarşısına çıxarılmış və 18 dekabrda ölümə məhkum edilmişdir. Belçikanın diplomatik təzyiqi nəticəsində hökm heç vaxt icra edilməmişdir. Belçikadakı solçu aydınlar tərəfindən Belçika hökumətinin onun sərbət buraxılması ilə bağlı təyziqilərini davam etdirməsi üçün bir dəstək komitəsi qurulmuşdur. Yoris 23 dekabr 1907-ci ilə qədər həbsdə tutulmuş və ardından Belçikaya qayıtmışdır. Həbsxanadan yazdığı məktublar daha sonra sui-qəsddə iştirakı barədə yazılacaq kitabın əsasını təşkil etmişdir.

Yoris Belçikaya qayıtdıqdan sonra kitab satıcısı olaraq çalışmış və "Human Rights League" təşkilatının Antverpen şöbəsində katiblik etmişdir. Birinci Dünya müharibəsindən sonra o, işğalçı qüvvələrin "flamenpolitik" siyasəti ilə əməkdaşlıq etməkdə təqsirli bilinmiş və Niderlanda qaçmışdır. 1929-cu ildəki bir əfvdən sonra Belçikaya qayıtmış və reklam işçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, 1957-ci ildə ölmüşdür.

## Populyar mədəniyyətdə
* 2017–2021-ci il tarixləri arasında yayımlanan və II Əbdülhəmidin hökmranlığının son 20 ilindən bəhs edən "**" adlı Türkiyə teleserialında Edvard Yoris rolunu Sərdar Dəniz canlandırılmışdır.

## İstinadlar
Klifford Edmund Bosvort

**Klifford Edmund Bosvort** (; ) — Birləşmiş Krallıq şərqşünası (ərəbşünas,iranşünas). O, Britaniya Akademiyasının üzvü. Bosvort "İslam Ensiklopediyası"nın baş redaktoru və müəlliflərindən biri, məsləhətçi redaktoru, "İranika", "Britannika" və "Amerikana" ensiklopediyalarının müəlliflərindən biridir.

Oksford və Edinburq Universitetlərində təhsil almışdır. O, Sent-Endryus, Mançester və Prinston universitetlərində dərs demişdir.

Jurnal və toplularda yüzdən çox nəşrin, monoqrafiyanın müəllifidir. "Amerikana", "Britannika", "İranika" (məsləhətçi redaktor) və "İslam Ensiklopediyası" (baş redaktor) ensiklopediyaları ilə əməkdaşlıq etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Curriculum vitae''