open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abadkənd

**Abadkənd** (1954-cü ilədək "**Cındırlı**" və ya **Candarlı**) — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Xələc kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Əhalisinin sayı 2956 nəfərdir (2008). Rayon mərkəzindən 22 km şimal–şərqdə, Cənub-Şərqi Şirvan düzündədir. Əhalisi heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəb, ibtidai məktəb, mədəniyyət evi, kitabxana, ambulatoriya var.

## Adı
2007-ci ildə nəşr edilmiş "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti" kitabının 6-cı səhifəsində verilən məlumata əsasən: Abadkənd — sadə oykonimdir. 1954-cü ilədək Cındırlı (əsli *Candarlı*) olmuşdur. Cənub–şərqi Şirvan düzündədir. Oykonim abad və kənd topokomponentlərindən düzəlib, "müntəzəm və çoxlu tikintisi, yaşayış üçün hər cür şəraiti olan, məskun edilmiş, səliqəli, inkişaf etmiş, becərilmiş, düzəldilmiş yer, yaşayış məntəqəsi" deməkdir. Abad topokomponenti çox vaxt şəxs adlarına qoşularaq rus dilindəki —qrad, —ovka, yunan dilindəki —pol, alman dilindəki — burq topoformantlarına uyğun gəlir və memorial toponimlərin yaranmasında iştirak edir. Bu topokomponento hind, Pakistan, fars, türk (həmçinin digər türkdilli xalqlar) toponimiyasında rast gəlmək mümkündür. Candarlı toponiminə gəlincə, bu toponimə Çandır/Çandar/Candar variantlarında Türkmənistan, Özbəkistan, Gürcüstan toponimiyasında təsadüf olunur. Azərbaycanının Qazax–Ağstafa bölgəsində Candar göl hidronimi və Çəndirli familiyası da qeydə alınmışdır. XIX əsrdə Azərbaycanın keçmiş Cavad qəzasında yaşayan Xələclərin bir tirəsinin adı *Candır* olmuşdur. İndiki Abadkənd kəndinin Xələc i.ə.v.-nin tərkibində olması bu toponimin etnotoponim olmasını söyləməyə əsas verir. Candar etnonimi Səlcuq oğuzları ilə əlaqələndirilir.

## Mənbə
* '''Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə: I cild.''' Bakı şəhəri, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı, 2007-ci il, 304 səhifə

## Foto məlumatlar
'''Abadkənd kəndi 2012''' 

## Xarici keçid

## İstinadlar
Alçalı (Salyan)

**Alçalı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qızılağac kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bala Kurun sahilində, düzənlikdədir. Oykonim alca (meyvə ağacı) və -lı (varlıq, bolluq ifadə edən Şək.) komponentlərindən düzəlib, "alca ağacları cox olan və ya alca bağı olan kənd" deməkdir. Bu meyvə ağacı ilə bağlı Alçalı dağ (Laçın, Xanlar), Alçalıdərə (Qubadlı Daşkəsən, Kəlbəcər, Cəbrayıl), Alçalıgəz (Ağsu rayonunun Bico kəndi), Alçalı yaylaq (Abşeron), Alçalı cuxur (Laçın), Alcalıq (Yardımlı rayonunun Vəlixanlı kəndi, Lerik rayonunun Veri kəndi) oroqrafik obyektlər, XIX əsrin əvvəllərində İrəvan xanlığında Alçalı adlı iki kənd qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Arbatan (Salyan)

**Arbatan** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Arbatan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Kür çayının sağ sahilindən bir qədər aralı, Salyan düzündədir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Aşağı Kürkəndi

**Aşağı Kürkəndi** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Arbatan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Kür çayının sahilindədir.

## Tarixi
Yaşayış məntəqəsi XX əsrin əvvəllərində Salyan balıq vətəgələrində işləmək üçün Cənubi Azərbaycandan gələnlər tərəfindən salınmış və Kürkəndi adlandırılmışdı. Sonralar tikinti idarəsinin fəhlə və qulluqçuları üçün salınmış qəsəbə də kəndlə birləşmışdir.

## Etimologiyası
Yeni salınmış yaşayış məntəqəsi həmin kənddən bir qədər Aşağıda yerləşdiyi üçün Aşağı Kürkəndi adlandırılmışdır. Kürkəndi "Kür sahilində kənd" mənasındadır.

## Əhalisi
Əhalisi 1314 nəfərdir (2010).

## İstinadlar
Aşağı Noxudlu

**Aşağı Noxudlu** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Aşağı Noxudlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Əhalisinin sayı 1716 nəfərdir.

Muğan düzündədir. Kənd keçmişdə Şahsevənlərin sarıxanbəyli tayfasına mənsub Noxudlu yeri adlanan qışlaq yerində ətraf kəndlərin əhalisinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim "Noxudlu yaşayış məntəqəsinin Aşağı hissəsi" deməkdir.

## Din
Kənddə Aşağı Noxudlu kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Beştalı (Salyan)

**Beştalı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Kür Qaraqaşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Yerli əhali arasında Yaxa (sahil) Beştəli də adlandırılır. XIX əsrə aid sənədlərdə Ərəb Beştalu və ya Beştalu kimi qeydə alınan bu yaşayış məntəqəsinin Ərəb Balaoğlan və Ərəb Qardaşbəyli kəndlərinin camaatı tərəfindən salınması haqqında məlumat vardır. 1933-cü ildə Beştalı Salyan kimi qeydə alınmışdır. Oykonimin beş və talı ("tala" sözünün variantı) sözlərindən düzəldiyi və "beş tala" mənasını ifadə etdiyi ehtimal olunur. Türk dillərində tal və tala sözlərinin "düz", "kəndir", "qat, lay, mərtəbə" mənalarında işlənməsi də məlumdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kür çayının sağ sahilində düzənlikdə yerləşir. Çayın sahilində Tuğay meşəsi vardır. Qonşu kəndlər Cəngan və Kür Qaraqaşlı kəndləridir.

## Din
Kənddə "İmam Hüseyn" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Bəydili (Salyan)

**Bəydili** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qızılağac kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bala Kür çayının sahilindədir.

Tam adı Puta Bəydili ("Puta adlanan ərazidə yaşayan bəydillilər") olmuşdur. Cox vaxt Bəydilli variantında da yazıya alınmışdır.

## İstinadlar
Birinci Varlı

**Birinci Varlı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Varlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Salyan rayonunun Varlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Varlı qəsəbəsi Varlı kəndi hesab edilmiş, Varlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Varlı kəndi Birinci Varlı kəndi adlandırılmışdır. Varlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Birinci Varlı kəndinin bir hissəsi İkinci Varlı kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi

### Görkəmli şəxsləri
* **Əlirza Əlirzayev** — Hüquqşünas.
* Rövşən Həsənov — Hüquqşünas.
* Çingiz Heydərov — Hüquqşünas.
* Xudabaxış Cəfərov — Təhsil işçisi.
* Əmirxan Nəzərov — Təhsil işçisi.
* Bəylər Heydərov — Təhsil işçisi.
* **Ənvər Həsənov** — Təhsil işçisi.
* Əlipənah Nəzərov — Təhsil işçisi.
* Mirsadıq Kərimov — Təhsil işçisi.
* Ramazan Niftiyev — Dövlət xadimi.
* Eldar Heydərov — Dövlət xadimi.
* Həsənağa Həsənov — Hərbçi, zabit.

## İqtisadiyyatı
2016-cı ilin Avqustun 17-də Salyan rayonunun Birinci Varlı kəndinə yenidən təbii qaz verilib.
SOCAR-ın mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, əhalisinin sayı 1345 nəfər olan kənddə, 256 abonentlik kəndin qazlaşdırma işləri zamanı 21 min 152 metr uzunluğunda müxtəlif diametrli borularla qaz xətləri çəkilib, abonentlərin mənzillərində sayğac və fərdi tənzimləyicilər quraşdırılıb.

## Din
Kənddə I Varlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir. Kəndin axundu Hacı Məhəmməd Hüseynovdur.

## Şəkilləri
'''Birinci Varlı kəndi 2012''' 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yeni Uluxanlı

**Yeni Uluxanlı** (əvvəlki adı: **Aydıngün**) — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Yolüstü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 12 fevral 2008-ci il tarixli 548-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Salyan rayonunun Yolüstü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aydıngün kəndi Yeni Uluxanlı kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kür çayının sahilində, Şirvan düzündədir. Sovet hakimiyyəti illərində (1965) verilmiş adlardandır. Oykonim "Xoş gun; firavan həyat" mənasındadır.

## Tarixi
Kənddə ilkin yaşayış XIX əsrin ortalarına təsadüf etmişdir. Həmçinin Qərbi Azərbaycanda da eyniadlı yaşayış yeri mövcuddur. Ermənistan SSRİ-nin Masis rayonundan buraya köçürülmüşlər.

## Əhalisi
Əhalisi 2013-cü il üzrə 3.000 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Burada çoxlu vətəgələr olub və indi də vətəgələr qorunur.

## Din
Kənddə "İmam Zaman" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Şəkillər
'''Yeni Uluxanlı kəndi 2012''' 

## Həmçinin bax
Boranıkənd

**Boranıkənd** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Şorsulu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Bala Kür (AquŞa) çayının sahilində, Salyan düzündədir. Tədqiqatçıların fikrincə, toponim baranı (etn.) val kənd sözlərindən düzəlib, etnotoponim hesab olunur.Yaşayış məntəqəsini qaraqoyunluların baranilar tayfasına mənsub ailələrin saldığı güman edilir. Oykonimi boranı (tərəvəz novu) və kənd sözlərinin birləşməsi kimi "boranı əkilən, yetişdirilən kənd" mənasında da izah edirlər.

## Foto məlumatlar
Boranıkənd kəndi 2012 

## Din
Kənddə Boranıkənd kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Çuxanlı (Salyan)

**Çuxanlı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Çuxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kürçayının sahilində, Cənub–Şərqi Şirvan düzündədir. Keçmış adı
Süleymankənd olmuşdur. 1872-ci ildə baş vermış zəlzələ nəticəsində Şamaxı qəzasının Çuxanlı kəndindən köçmüş ailələr burada məskunlaşmışdılar. Bu vaxta qədər kəndin ərazisi Şirvanın dağlıq zonasında yaşayan çuxanlı tayfasının
qışlağı olmuşdur.

## Foto məlumatlar
'''Çuxanlı kəndi 2012''' 

## Əhalisi
Azərbaycanlı tərəkəmələrindən (türkmənlərindən) ibarətdir. 1066-cı ildən etibarən Şirvana gəlmiş oğuzların törəmələridir. 24 oğuz tayfasının hansına mənsub olmaları tam araşdırılmayıb. İkinci dünya müharibəsinə qədər köç həyatı sürmüşlər. Bu səbəbdəndir ki, kənd əhalisi eyni adlı 2 kənddə məskunlaşıb. Salyan Çuxanlısında Qışlaqda qalan Çuxanlılar, Qobustan Çuxanlısında isə yazlaqda qalan çuxanlılar məskunlaşıblar. Müsəlmandırlar. Məşhur Şirvan aşığı Aşıq Bəylər, Azərbaycan ordusunun bir neçə generalı və yüksək rütbəli zabiti bu tayfadan çıxıb.

### Tanınmışları
* Aşıq Bəylər Qədirov (tam adı:Qədirov Bəylər Hacı Rəşid oğlu) (1914–1991) — Azərbaycan aşığı, aşıq sənətinin "Bülbülü" kimi tanınmış, Şirvan aşıq məktəbinin inkişafında özünəməxsus xidmətləri olmuşdur.

## Din
Kənddə "Hacı Cəbrayıl" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Qırx Çıraq

**Qırx Çıraq** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Çuxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 3 iyul 1998-ci il tarixli 518-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Salyan rayonunun faktiki mövcud olan Qırx Çıraq qəsəbəsi dəqiqləşdirmə qaydasında Çuxanlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2003-cü il 5 iyul tarixli 1298 nömrəli Sərəncamı ilə Bakı şəhərinin Qaradağ, Qırx Çıraq şəhərləri inzibati ərazilərinin 54373,5 hektarında Azərbaycan Respublikasının Şirvan Milli Parkı yaradılmışdır. Kür–Araz ovalığının cənub–şərqi Şirvan düzənliyində ümumi ərazisi 65580 hektar olan xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazisinin 54373,5 hektarında Şirvan Milli Parkı, 6232 hektarında Şirvan Dövlət Təbiət Qoruğu və 4930 hektarında isə Bəndovan Dövlət Təbiət Yasaqlığı yerləşir.

## Əhalisi
2006-cı ildə aparılmış siyahıya almanın nəticələrinə əsasən əhalinin sayı 1.000 nəfərdir və əhalinin 71% şəhər əhalisidir.

Qırx Çıraq da yaşayan etnik qruplar: yerli azərbaycan türkləri 80%, gəlmə kürdlər 10%, gəlmə talışlar 10%.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bala Həşimxanlı

**Bala Həşimxanlı** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun Moranlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Sabirabad rayonunun Moranlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Bala Haşımxanlı kəndi Bala Həşimxanlı kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Etnotoponimdir. "Kiçik Haşımxanlı kəndi" deməkdir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Haşımxanlı (indiki Böyük Haşımxanlı) kəndindən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Muğan düzündə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əsasən kənd təsərrüfatına əsaslanır. Kənddə pambıq və heyvan yemi yonca, eyni zamanda Sabirabada xarakter olan bostan məhsulları becərilir.

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
SSRİ zamanından bir məktəb mövcud olmuşdur. 2009-cu ildə həmin məktəb sökülmüş və yerində müasir tələblərə cavab verən ikimərtəbəli, idman zalı, futbol və digər idman oyunlarının keçirilməsi üçün meydançası, qazanxana sistemi olan məktəb binası inşa edilib, istifadəyə verilmişdir.

## Din
Kənddə üç məscid mövcuddur. Əhalinin 99% Şiə məzhəbinə mənsubdur. Bir məscid Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinə qeydiyyatlıdır.

## Səhiyyə
Kənddə bir ilkin tibbi yardım məntəqəsi fəaliyyət göstərir. Aptek və digər tibb müəssisələri mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Dayıkənd

**Dayıkənd** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Sarvan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Salyan düzündədir. Ədəbiyyatlarda Daykənd variantında verilmişdır. Tədqiqatçıların fikrincə, kəndin əsl adı Dəyəkənddir. Azərbaycan dilində dayə "daxma, koma, yaylaq" və ya "qışlaqda müvəqqəti yaşayış evi, alaçıq" mənasındadır. Belə ehtimal edilir ki, kənd köhnə dəyələri olan qış yurd yerində salındığına görə Dəyəkənd adlanmış, sonralar isə toponim dəyişikliyə uğrayaraq indiki Şəklinə düşmüşdür, lakin keçən əsrin əvvəllərində Azərbaycan ərazisində Daykənd və Daylaxlı adlı bir neçə kənd qeydə alınmışdır ki, bunlar da atçılıqla bağlı yaranan coğrafi adlardır. Dayıkənd oykonimini də bu coğrafi adlardan biri hesab etmək olar. Day birillik at balasıdır.

## Din
Kənddə Dayıkənd kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Düzənlik (Salyan)

**Düzənlik** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Yolüstü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Cənub–Şərqi Şirvan düzündədir.

Yaşayış məntəqəsi 1 nömrəli sovxozun 6-cı Şöbəsinin malikanəsi əsasında yaranmışdır. Qəsəbə düzənlik ərazidə yerləşdiyinə görə belə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Ərəbqardaşbəyli (Salyan)

**Ərəbqardaşbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Kür Qaraqaşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

31 mart 1995-ci ildə Salyan rayonunun Kürqaraqaşlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Komsomol kəndi Ərəbqardaşbəyli kəndi adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Gəncəli (Salyan)

**Gəncəli** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Çuxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Cənub–Şərqi Şirvan düzündədir. Oykonim Gəncə (Şəhər adı) və mənsubluq bildirən –li komponentlərindən düzəlib, "Gəncədən olanlar" mənasındadır. Yaşayış məntəqələrini Gəncə Şəhərindən köçüb gəlmiş ailələr saldığına görə belə adlandırılmışdır. Rəvayətə görə bu kənd keçmiş zamanlarda çox böyük olmuş, daha sonra Kür çayının gəlməsi ilə kənd iki yerə bölünmüşdür. Bir hissəsi Kürün sağ sahilində, digər hissəsi isə sol sahilində qalmışdır. Belə olduğuna görə də bir hissə Sabirabad rayonuna, digər hissə isə Salyan rayonuna daxildir. Bəhs etdiyimiz Gəncəli kəndinin yaxınlığında Piratman adlanan kiçik bir ərazi var. Bu ərazi əvvəllər daha kiçik olmuş, sonradan isə nisbətən böyümüşdür. Bu ərazidə təxminən 19-20 ev var. Bu isə Gəncəli kəndinə nisbətən çox azdır.

## İstinadlar
Gomuşçu (Salyan)

**Gomuşçu** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qarabağlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarix
Kür çayının sahilində, Şirvan düzündədir. Tədqiqatçılar oykonimləri Şahsevənlərin gomuşçu tayfasının adı ilə əlaqələndirirlər.

## Foto məlumatlar
'''Gomuşçu kəndi 2012''' 

https://www.facebook.com/akqaarwa/posts/1884198045140668

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cəngan (Salyan)

**Cəngan** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Kür Qaraqaşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Kür çayının sahilində, Salyan düzündədir. Mustafabəyli, Birinci Rəncbərlər adları ilə də tanınır. Qaradolaqların cəngan tirəsinin adı ilə bağlı olduğu ehtimal edilir. Cəngan sözü "döyüş meydanı, vuruş yeri" mənalarında da işlənir. 

## İstinadlar
Qışlaq (Kələxan, Lerik)

**Qışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Kələxan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası 05.10.1999-cu il tarixli 708-IQ nömrəli Qanunu ilə Lerik rayonunun Qosmalyan kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Qışlaq kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 

Azərbaycan Respublikası 15.03.2002-ci il tarixli 273-IIQ snömrəli Qanunu ilə Lerik rayonunun Qışlaq kəndi Qosmalyan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Kələxan kəndi mərkəz olmaqla Kələxan kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
İcra nümayəndəsi

**İcra nümayəndəsi** — Azərbaycan Respublikasında rayondan aşağı  səviyyə yaşayış məntəqələrində icra hakimiyyətlərinin təmsilçisi. Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının sərəncamı  ilə təyin olunur.
Dəyirmanlar

**Dəyirmanlar** (əvvəlki adı: **Mixaylovka**) — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun Dəyirmanlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Goranboy rayonunun Mixaylovka kəndi Baxçakürd kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Mixaylovka kənd Soveti yaradılmışdır. 3 iyul 1998-ci il tarixli 518-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Goranboy rayonunun Mixaylovka kəndi Dəyirmanlar kəndi, Mixaylovka kənd inzibati-ərazi vahidi Dəyirmanlar kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin əvvəlki adı Dəyirmanlar olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini 1949-cu ildə Xanlar rayonundakı Mixaylovka kəndindən ayrılmış molokan ailələri saldığına görə əvvəlcə Novomixaylovka, sonralar isə Mixaylovka adlandırılmışdır. Kənddə 1950-ci illərdə Ermənistandan qanunsuz olaraq zorla köçürülmüş xeyli azərbaycanlı ailə də məskunlaşmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 432 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gərməşov

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
* , orth. var.
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bizim Bayram (film, 2008)

## Məzmun
Filmdə kəndli Bayramın (*İbrahim İsmayılov*) başına gələn məzəli əhvalatlardan bəhs edilir.

## Filmin heyəti
### Film üzərində işləyənlər
:**Rejissor :** Hacı Həsənov
:**Ssenari müəllifi :** Nofəl Şahlaroğlu
:**Operatorlar :** Mirzə Ələkbərov, Yusif Yusifov, Mirəhməd Eminov, Dadaş Adna
:**Montaj edən :** Azər Süleymanov
:**Səs Rejisoru :** Sahib Cumayev

### Rollarda
:Nasir Kərimov – Novruz
:Məcid Hüseynov – Hüseyn 
:İbrahim İsmayılov – Bayram
:Telnaz Hüseynova – Xonça
:Xuraman Əlizadə – Yumurta
:Nübar Novruzova – Səməni

## Xarici keçidlər
Məscidül-Həram

**Məscidül-Həram** () — Məkkə şəhərində məscid. Kəbəni daxilinə alan və "Hörmətli Məscid" mənasını verən bu "Məscidül-Həram" ifadəsi Quranda 16 yerdə işlənib.

Kəbə İbrahim və İsmail peyğəmbərdən sonra bir çox dəyişikliklərə uğramışdır. Ayrı-ayrı dönəmlərdə qismən genişləndirilərək indiki duruma gəlib çıxmışdır.

Hazırda Məscidül-Həramın sahəsi 361.000 m2-dır.

Ümrə və həcc ziyarətinin rüknü olan səy əməlinin icra olunduğu Səfa və Mərva təpələri də bu məscidin ərazisindədir.

## Həmçinin bax
* Məkkə
* Kəbə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Məscidül Həramdan şəkillər
Gəncə-Qazax düzənliyi

**Gəncə-Qazax düzənliyi** — Azərbaycanda düzənlik. Kür çayı ilə Kiçik Qafqaz dağları arasındadır. Hündürlüyü 100 metrdən 550 metrədəkdir. Kür çayına doğru meyillidir. Gətirmə konusları var. Düzənlikdəki torpaq açıq şabalıdı torpaqdır. Kartof, taxıl, pambıq əkilir. Üzüm, meyvələr yetişdirilir.
Heb-Sed

thumb|280 px|left|Coser ehram kompleksinə aid Heb-Sed meydanı
**Heb-Sed** və ya **Sed Bayramı** ("quyruq bayramı") Qədim Misirdə ən qədim və qədim dövrlərə aid hökümdarın şərəfinə təşkil olunan bir mərasimdir. Bu mərasim Ptolomey dövrünə qədər hökumdarların həyatında onların təqdimatı üçün mühüm hadisə sayılırdı. 

Bayram xüsusən fironun hökumranlığının otuzuncu ilindən başlayaraq üç ildən bir keçirilərmiş. Bu qədim mərasim hələ firon Den və Coserin zamanında qeyd olunmuşdur. Təkcə hökumdar Xatşeptsut Heb-Sed mərasimini vaxtından əvvəl, Hökumranlığının XVI ilindən başlayaraq qeyd etmişdir. Bu mərasimdə məqsəd hökumdar səltənətinin nəyə qadir olmasını göstərmək olmuşdur.

Mərasimin ilkin yaranma səbəbi tam izah edilməmişdir. Bəzi misirşünaslar qeyd edirlər ki, mərasimin qayəsi yaşlaşmış və qocalmış hökumdarın hakimiyyət dövrünün yubiley kimi qeyd etməklə yanaşı onun öldürülərək cavan hökumdarla əvəz etdirilməsi olmuşdur. Afrika xalqları arasında hökumdarın bu şəkildə öldürülməsi müasir dövrlərə qədər gəlib çatmışdır. Bayramın əsas elementi heyvan quyruğu olmuş sonrakı dövrlərdə onu ced əvəz etmişdir.

Bəzən bu mərasim dünyasını dəyişmiş hökumdarın məzar üstü məbədində təşkil edilərmiş. Bunu Coser ehram kompleksində mövcud olan Heb-Sed meydançası bir daha təsdiqləyir.
## Mənbələr
* Cyril Aldred: *Echnaton*, S. 37, Gustav Lübbe Verlag Bergisch Gladbach, ISBN 3-88199-336-3
* Jürgen von Beckerath: *Gedanken zu den Daten der Sed-Feste*, in: *Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo* Bd. 47, Mainz 1991, S. 29-33
* Hans Bonnet: *Dreißigjahrfest*, in: *Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte*, Hamburg 2000 ISBN 3-937872-08-6 S. 158-160.
* Jean Daniel Degreef: *The Heb Set Festival Sequence and pBrooklyn 47.218.50*, in: *Göttinger Miscellen*, Nr. 223, 2009  S. 27-34
* Jocelyn Gohary: *Akhenaten's Sed Festival at Karnak*, London 1992
* Sedfest, in: Wolfgang Helck (Hrsg): *Lexikon der Ägyptologie*, Spalte 782 ff. (Band V) Harrassowitz, Wiesbaden ISBN 3-447-02489-5
* Erik Hornung, Elisabeth Staehelin: *Studien zum Sedfest*, Aegyptiaca Helvetica 1, Basel 1974
* Erik Hornung, Elisabeth Staehelin: *Neue Studien zum Sedfest*, Aegyptiaca Helvetica 20, Basel 2006
* Eric Uphill: *The Egyptian Sed-Festival Rites*, in: *Journal of Near Eastern Studies*, Nr. 24 1965, S. 365-383
Seçilən (film, 2008)

## Məzmun
Filmin mövzusu Dağlıq Qarabağ həqiqətləri və Ermənistanın terror siyasətidir. Filmdə Ermənistan tərəfindən Azərbaycan Prezidentinə hazırlanmış terror aktının təşkilindən, ölkədə xaos yaratmaq niyyətindən bəhs edilir. Ermənistan xüsusi orqanlarının əli ilə Azərbaycan dövlətinə və onun başçısına qarşı terror aktı hazırlanır. Qarabağda azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə əməliyyatlarına rəhbərlik edən beynəlxalq terrorçu Zorik Babayan (*[[Kazım Abdullayev]]*) Ermənistan dövləti tərəfindın Azərbaycanın dövlət başçısını öldürmək tapşırığı alır. Görülən operativ əməliyyatlara baxmayaraq Zorik Babayan Bakıya gəlməyə müvəffəq olur. Bundan əlavə, bir qrup satqın terrorçunun zərərsizləşdirilməsinə mane olmağa çalışır. General Əli Talıbova (*[[Elşən Rüstəmov]]*) terror aktının qarşısını almaq tapşırılır. Vətənə, dövlətə, insanlara sevgi aşılayan bu filmdə Natəvanla (*[[Sevinc Əlişova]]*) Əlinin məhəbbəti filmin melodram xəttinin əsasını təşkil edir.

## Film haqqında
* Film 400 min dollara başa gəlib. Film Bakıfilm kinostudiyasının ən yaxşı siyasi-tarixi filmidir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
: **Ssenari müəllifi:** Vahid Mustafayev (Vahid Naxış kimi)
: **Quruluşçu rejissor:** Məsud Abpərvər
: **Quruluşçu operator:** Haşem Gerami
: **Bəstəkar:** Arman Musapur
: **Səs rejissoru:** Əsgər Abqun
: **Baş prodüser:** Vahid Mustafayev
: **Montaj edən:** Bəhram Abpərvər
: **İkinci rejissor:** Əliqulu Səmədov, Naili Süleymanzadə
: **Səhnələrə məsul:** Məryəm Mehdiniya
: **Operator:** Hikmət Əsgərov
: **İcraçı prodüser:** Rafiq Əliyev

### Rollarda
: Elşən Rüstəmov — Əli Talıbov
: Kazım Abdullayev — Zorik Babayan
: Sevinc Əlişova — Natəvan
: İlqar Musayev — Malik
: Nazir Rüstəmov — Robert Köçəryan
: Əlibala Ələsgərov — Serj Sarkisyan
: Məzahir Süleymanov — Vladimir Mujaylo
: Namis Şirməmmədov — Robik
: Şahmar Qəribli — professor
: Əliqulu Səmədov — Beydulla Fətəliyev
: Telman Əliyev — polis rəisi Nurbalayev
: Ramin Şıxəliyev — növbətçi polis nəfəri
: Toğrul Rza — Abbas
: Elxan Rza — Məmmədov
: Zümrüd Qasımova — pozğun qadın
: Məhərrəm Musayev — mitinqdə kişi
: Novruz Qartal — erməni polis rəisi
: Yalçın Səlimov — lift təmirçisi
: Rauf Ağakişiyev — lift təmirçisi
: Habil Hümbətov — gözətçi
: Aliyə Mikayılova — Zorikin anası
: Rahib Əliyev — Zorikin atası
: Fazil Mürsəlbəyov — taksi sürücüsü
: Qurban Səlimov — prezident
: Bəxtiyar Quliyev — prezidentin köməkçisi
: Arzu Şahverdiyev — icra başçısı
: Sevda Həsənova — icra başçısının müavini
: Vüqar Hüseynov — mühafizəçi
: Urfat Quliyev — mühafizəçi
: Elçin Qəyami — mühafizəçi
: Ramin Qədimov — mühafizəçi
: Nazim Qurbanov — mühafizəçi
: Samir Əliyev — mühafizəçi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* YouTube-da filmi izlə 
* TVSeansda filmi izlə
Crassula capitella

**** () —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması

## Botaniki təsviri

## Ekologiyası

## Azərbaycanda yayılması

## İstifadəsi

## Ədəbiyyat
Tornado

**Tornado** və ya **Amerika qasırğası** − topa yağış buludları ilə əlaqəli şəkildə fırlanan sütunşəkilli hava axınıdır. Tornado buludlardan yerə qədər uzanır və böyük dağıdıcı gücə sahib olan təbii fəlakətdir. Əksər tornadoların hərəkət sürəti 65–180&nbsp;km/saat arasında dəyişir, eni 75 metrə bərabər olur və bir neçə kilometr hərəkət edir. Xüsusi təhlükəli tornadolar isə 450&nbsp;km/saatdan artıq sürətə, 1,5&nbsp;km-dən böyük enə malik olmaqla yanaşı, yerdə 100&nbsp;km-dən artıq yol qət edə bilirlər. Tornado haqqında ilk elmi nəzəriyyə 1917-ci ildə Alfred Vegener tərəfindən irəli sürülmüş və indiyədək doğru olaraq qəbul edilməkdədir.

Su hövzəsinin üzərində meydana gələn hava burulğanı, yerdən çəkdiyi sular ilə su tornadosu yarada bilər.


Fayl:Wea00214 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg|1949-cu ildə ABŞ-nin Kanzas ştatında tornado
Fayl:Stoughton Tornado.jpg|Stouton qəsəbəsinə yaxınlaşan F5 kateqoriyalı tornado
Fayl:Binger Oklahoma Tornado.jpg|Oklahoma ştatında F5 kateqoriyasından böyük tornado. Eni təxminən 1,5 kilometr.


## Həmçinin bax
* ABŞ-Kanada tornadosu (1985)
* 9A52-4 Tornado

## Xarici keçidlər
Həsənli (Salyan)

**Həsənli** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Həsənli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Cənub–Şərqi Şirvan düzündədir.

## İstinadlar
Xələc (Salyan)

**Xələc** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Xələc kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarix
Cənub–Şərqi Şirvan düzündədir. Əvvəllər iki müstəqil kəndlərdən – **Aşağı Xələc** (1965-ci ildə Yenikənd) və **Yuxarı Xələc** (1965-ci ildən Xələc) ibarət olmuşdur. Mənbələrə görə, kəndin əhalisi XVIII əsrin 20-ci illərində Şamaxıdan köçüb gəlmişdır. Onlar əvvəllər köçəri həyat sürmüş, yazı Zəngəzurda, Üçtəpə yaylaqlarında, qışı Mil və Muğan düzlərində keçirmışlər.

## Foto məlumatlar
Xələc kəndi 6 Noyabr 2020

Xələc kəndi 9 sentyabr 2020

Xələc kəndi may 2018

Xələc kəndi aprel 2016

## Video məlumatlar
Xələc üzümü 1

Xələc üzümü 2

Xələc kəndaxili asfalt yolun çəkilməsi

## Həmçinin bax
* Qırxçıraq yaşayış yeri

## İstinadlar
Xurşud

**Xurşud** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Arbatan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Salyan düzündədir. XIX əsrdə balıq vətəgəsinin adı olub. Vətəgənin adı Xurşud Şəxs adı ilə bağlıdır. Yaşayış məntəqəsinin ilk sakinləri Cənubi Azərbaycandan gəlib balıq vətəgəsində muzdla işləyən ailələr olmuşdur.

## Din
Kənddə Xurşud kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
İkinci Varlı

**İkinci Varlı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Varlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Salyan rayonunun Varlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Birinci Varlı kəndinin bir hissəsi İkinci Varlı kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən heyvandarlıqla məşğul olur. Aran iqtisadi rayonuna xas olan pambıqçılıqla da kənddə məşğul olurlar.

24-02-2016 Salyan rayonunda 1000 nəfərdən çox əhalinin yaşadığı İkinci Varlı kəndinə mavi yanacağın verilməsinə başlanılıb. 200 abonenti olan kəndin ilk dəfə qazlaşdırılması üçün birpilləli sistem əsasında 20 min 220 metr müxtəlif diametrli polietilen və metal borularla daşıyıcı və məhəllədaxili qaz xətləri çəkilib. 200 sayğac və fərdi tənzimləyici quraşdırılıb.

## Din
Kənddə II Varlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Şəkilləri
'''İkinci Varlı kəndi 2012''' 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xıdırlı (Salyan)

**Xıdırlı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Xıdırlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Cavad qəzasında Mışovdağın ətəyində qışlayan 46 ailədən ibarət maldar xıdırlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Etnotoponimdir.

## Din
Kənddə Xıdırlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Xocalı (Salyan)

**Xocalı** (*keçmiş adı* ***Xocallar***) — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Kür Qaraqaşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kür çayının sahilində, Salyan düzündədir.

Yaşayış məntəqəsini xocalı nəslinə mənsub ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır.

## Foto məlumatlar
http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?choice=thelast;l=0;id=27714;s=3877 

## Əhali
Əhalisi 365 nəfərdir.

## İstinadlar
Kərimbəyli (Salyan)

**Kərimbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Kərimbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
2006-cı ilə qədər Salyan rayonunun Qarabağlı inzibati ərazi vahidində tabe kənd. Əmr http://www.e-qanun.az/framework/11605. Şirvan düzündədir. Kəndin ilk sakinləri Kərimbəyov, Şıxlıbəyov və Hüseynbəyovların tarlalarında muzdla işləyən ailələr olmuşlar. Kəndin adını Kərimbəyovun adı ilə bağlayırlar. Lakin sakinlərin Qarabağdan gəlmiş kərimbəyli tayfası ilə əlaqədar olması da istisna deyildir.
Rəvayətə görə təxminən XIX əsrin ortalarında bu kəndin yerləşdiyi yerdə Şirvan əyalətinin Bico bəylərindən olan Kərim bəyin evi, mal–qara qışlağı var imiş. Sovet dövründə  kənd Kür çayı kənarında yerləşdiyinə görə, pambıq əkin sahələrini suvarmaq üçün burada su nasosları quraşdırılmışdır. 1950–60-cı illərdə buraya Sabirabad rayonunun  Həşimxanlı kəndindən buraya iş üçün bir qrup ailə köçüb gəlmişdir. Kənddə həmçinin Rusiyadan köçürülmüş rus millətindən olan ailələr də yaşamışlar. XX əsrin sonunda onlar buradan köçüb getmişlər.

## Bələdiyyə
Kərimbəyli bələdiyyəsi (Salyan)

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 2618 (məlumat 2011-ci ilə aiddir) nəfərdir.

## Təhsil
Kərimbəyli məktəbinin Facebook səhifəsi.

Kərimbəyli məktəbi 2020-ci il

## Din
Kənddə "Həzrəti Əbəlfəz" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Görkəmli şəxsləri
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının alimi, professor Zaman Əsgərli.
https://modern.az/az/news/174980

## İstinadlar
Kür Qaraqaşlı

**Kür Qaraqaşlı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Kür Qaraqaşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kür çayının sahilində, Salyan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi keçmişdə Şirvanda yaşamış qaraqaşlı tayfasına mənsub ailələrin Kür çayı sahilində məskunlıaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim Kür hidronimindən və Qaraqaşlı kənd adından ibarət  olub, "Kür çayı sahilindəki Qaraqaşlı kəndi" mənasındadır.

## Əhalisi

### Şəxsiyyətləri
* Ağaxan Ağabəyli (1904–1980) — Alim. 
* Əliağa Kürçaylı (1928–1980) — Şair, dramaturq, tərcüməçi, 1951-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Foto məlumatlar
http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?choice=thelast;l=0;id=27257;s=3856 

## İstinadlar
Kürsəngi

**Kürsəngi** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Kürsəngi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin ərazisində Kürsəngi dağı yerləşirki, burada da "Kürsəngi palçıq vulkanı" və "Kürsəngi küp qəbirlər nekropolu" yerləşir. Kürsəngi yatağıda bu ərazidə yerləşir.

Kənd əhalisinin bir qismi Qobustan rayonunun Çelov kəndi ərazisindən 1948–1949-cu illərdə 150 təsərrüfat kəndin ərazisinə köçmüşdür. Çelov kənd sakinlərinin Kürsəngi ətrafında vaxtı ilə *Təpəli*, *Axundlu*, *Yolqırağı*, *Alyar* və sair qışlaqları olmuşdur. Çelov kəndinin tərəkəmə camaatı burada 1600 dəvə, 30 min qoyun saxlamışlar. Sonralar Çelov kəndinin camaatının bir hissəsi Kürsəngi kəndində məskunlaşmışdır. Keçən əsrin ortalarında 1 №-li sovxozun 3 №-li Şöbəsinin malikanəsi yanında salınmış qəsəbə 1965-ci ildən yaxınlığındakı Kürsəngi dağının adı ilə adlandırılmışdır. Adının etimologiyasına dair bir çox nəzəriyylər vardır: Kürün səngidiyi yer olaraq– Kürsəngi; Kür və səng *(farsca: daş, qaya)* Kürsəngi–Kürdaşı olaraq və s. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Salyan rayonunun Kürsəngi qəsəbəsi Varlı kənd sovetindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla Kürsəngi kənd soveti yaradılmışdır.

Dağ və kəndin ərazisi keçmişdə maldar ellərin qışlaq yeri olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kürsəngi kəndi Cənub–Şərqi Şirvan düzündə yerləşir.

## Əhalisi
Kənd ərazisində təxminən 4000 nəfərdən çox əhali yaşayır.

Birinci və İkinci Qarabağ müharibəsi Şəhidləri:

** Mayılov Qarabala.
** Atamoğlanov Əbülfət.
** Həmidov Əmrah.
** İmanov Səməndər.

Görkəmli şəxslər:
** Əlipənah Bayramov (1946–2022) — Jurnalist, Xalq qəzetinin keçmiş şöbə müdiri, Əməkdar mədəniyyət işçisi.
** Zakir Bayramov — Əməkdar müəllim.

## Din
Kənddə "Hacı Səftər" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.azerbaijanphoto.com/cgi-bin/site/main2.cgi?choice=thelast;l=0;id=27352;s=3857 

## Həmçinin bax
Kürsəngi dağı

Kürsəngi küp qəbirləri nekropolu

Kürsəngi palçıq vulkanı

Kürsəngi yatağı
Qarabağlı (Salyan)

**Qarabağlı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qarabağlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 28 kilometr məsafədə yerləşən Qarabağlı kəndinin maraqlı tarixi var. Tarixi mənbələrdə göstərilir ki, Qarabağlı kəndi əsasən 1698–1700-cü illərdə Ağdam rayonunun Abdal və Gülablı kəndindən köçən ailələr tərəfindən formalaşmışdır. Bu fakt Qarabağlı kənd qəbristanlığında olan hicri tarixi ilə yazılmış baş daşlarında olan əski əlifba ilə yazılan yazılardan məlum olur. Sonradan 1845-ci illərdən, 1905-ci illərədək Şamaxıdan Kolanı tayfalarının bir hissəsi həm susuzluqdan bu ərazilərə yerləşmiş, həm də qışlaqlarını burada salmışdır. 1948-ci ildə isə Stalinin əmri ilə Qərbi Azərbaycandan, yəni Ermənistanın Əzizbəyov rayonundan (keçmiş Dərələyəz mahalı, 18-ci əsrdə Qarababa adlanan sonralar Paşalı adlanan, əsasən Terp (Tarixi mənbələrdə Derp) və Tarp kəndləri) buraya 80–90 ailə köçürülmüş və burada onlara yaşayış evləri tikilmişdir.

## Əhali üzrə inzibati bölgü
Qarabağlı kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyinə daxil olan kəndlər.
2009-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatları əsasında Qarabağlı kəndinin cəmi əhalisi 8367 nəfər olub.

## Təhsil
15 sentyabr 2012-ci il tarixində rayonun Qarabağlı kəndində 480 şagird yerlik tam orta məktəb binasının açılıb. Ümumilikdə Qarabağlı inzibati vahidliyində 4 təhsil ocağı var. Qarabağlı-1 və Qarabağlı-2 saylı tam orta məktəb Qarabağlı kəndində yerləşir. Kolanı və Təzəkənd kəndlərində isə ümumi orta məktəb və bir Uşaq bağçası fəaliyyət göstərir.

## Səhiyyə xidməti
Qarabağlı Kənd həkim məntəqəsinin 15 nəfər tibb işçisi var. Rayon mərkəzindən 32&nbsp;km aralıda yerləşir. Əhalisi 5236 nəfərdir.
Gomuşçu Kənd həkim məntəqəsi. 8 nəfər işçisi var. Əhalisi 3216 nəfərdir.
Kolanı Kənd tibb məntəqəsi. 2 nəfər tibb işçisi var. Əhalisi 1040 nəfərdir.
Təzəkənd Kənd tibb məntəqəsi. 3 nəfər tibb işçisi var. Əhalisi 1857 nəfərdir.

## Mədəniyyəti
Qarabağlı kəndində Şəhid Bəxtiyar Ağayev adına Mədəniyyət evi və bir neçə klub fəaliyyət göstərir.
## İdman

## Təbii aləmi, təbiəti və iqlimi
Kəndin yerləşdiyi Kür qırağı Şirvan düzünün yarım səhra iqlimi buraya xarakterikdir. Qarabağlı kəndi ilə Kərimbəyli kəndi arasında xalq arasında "Axmaz" gölü kimi tanınan şor sulu göl yerləşir. Bu göl əvvəllər Kür çayınıda daşqınlar zamanı yaranmışdır. Bu göldə və ətrafındakı qamışlıq ərazilərdə müxtəlif növ balıq, çaqqal, qunduz, su mışı, tısbağa, vağ, qarabataq, qaşqaldaq, cüllüt, çöl ördəyi, qışlamaq üçün gələn köçəri quşlar və sair məskunlaşıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kolanı (Salyan)

**Kolanı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qarabağlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Düzənlikdədir.

## Tarix
XIX əsrdə Dağ Kolanı adı ilə Quşçu–Şamaxı yolu üstündə yaşayan kolanılar suyun olmaması üzündən Pirsaat çayının sol sahilinə köçərək indiki kəndin əsasını qoymuşlar. Yerli əhali yaşayış məntəqəsini Qumlavar Kolanısı da adlandırır. Oykonim kolanı tayfasının adı ilə bağlıdır.

## Əhalisi
Bu kənddə Kolanlı tayfası meskunlaşıb təqribi olaraq 1845-ci illərdən məskunlaşan Kolanlılar buradan: Biləsuvar, Əli–bayramlı, Şamaxı və Naxçıvanın cənub qərbində oğuz türk tayfasından olan bu Kolanlılar  adət–ənənələrini davam etdirirlər. Kolanlı tayfası qədim türk tayfaları arasında ən böyük tayfalardandır.

Salyan rayonunda yerləşən kolanlı tayfası özü də 3 hissəyə bölünüb: Şahbazlılar, Mənsimovlar və Məmmədovlar nəsli, lakin Məmmədovlar sonradan Şamaxıya köç ediblər bununla da əlaqə tam olaraq kəsilib. 
    
Hal-hazırda Şahbazlılar və Mənsimovlar Biləsuvar rayonunda (keçmiş Puşkin) r-nunda daha çox məskunlaşıblar.

## Foto məlumatlar

'''Kolanı kəndi 2018'''

## Din
Kənddə "İmam Əli" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Qardili

**Qardili** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Həsənli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Çadırlı

**Çadırlı** (*keçmiş rusca adı Şatrovka (Шатровка)*) — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qaraçala qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Foto məlumatlar
'''Çadırlı kəndi 2012''' 

## Tədbirlər

**Salyan rayonunun Çadırlı kəndinə mavi yanacaq verilmişdir.**

2016-06-14
 
Dövlət başçısının tapşırığına əsasən  Salyan rayonunun qazlaşdırılması davam etdirilir. Bu gün rayonda  mavi yanacaq verilən yaşayış məntəqələri sırasına 1700 nəfərə yaxın əhalisi olan Çadırlı kəndi də əlavə olunmuşdur. 477 abonenti olan kəndin təbii qazla təmin olunması məqsədilə 64 min 193  metr müxtəlif diametrli polietilen və metal borularla daşıyıcı və məhəllədaxili qaz xətləri çəkilmiş, 477 ədəd sayğac və fərdi tənzimləyici quraşdırılmışdır. Açılış mərasimində rayon İcra hakimiyyətinin başçısı Sevindik Hətəmov çıxış etmiş, kənd və qəsəbələrin qazlaşdırılmasını möhtərəm prezident İlham Əliyevin tapşırığı ilə  həyata keçirilən infrastruktur layihələrin davamı olduğunu vurğulamış, 15 İyun Milli Qurtuluş günü və kəndə təbii qazın verilməsi münasibətilə sakinləri təbrik etmişdir. Tədbirdə çıxış edənlər göstərilən qayğıya görə dövlət başçısına minnətdarlıq etmişlər. Sonda tədbir iştirakçıları evlərdə olmuş, mavi yanacağın verilməsinə baxış keçirmişlər.

## Din
Kənddə "Həzrət Baba" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Bəşirbəyli

**Bəşirbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qaraçala qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

Cənub–Şərqi Şirvan düzündədir.

Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin 70-ci illərində Pirsaat çayı yaxınlığında yaşamış 22 ailədən ibarət qubalı bəşirbəyli tirəsinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Bəşirbəy həmin tirənin başçısının adı olmuşdur. Kəndin adı etnotoponimdir.

## Tədbirlər

**Salyan rayonunun Bəşirbəyli kəndinə mavi yanacaq verilmişdir.**

2016-10-10

Dövlət başçısının tapşırığına əsasən Salyan rayonunun qazlaşdırılması davam etdirilir. Bu gün rayonda mavi yanacaq verilən yaşayış məntəqələri sırasına 1115 nəfər əhalisi olan Bəşirbəyli kəndi də əlavə olunmuşdur. 231 abonenti olan kəndin təbii qazla təmin olunması məqsədilə 25 min 532 metr müxtəlif diametrli polietilen və metal borularla daşıyıcı və məhəllədaxili qaz xətləri çəkilmiş, 231 ədəd sayğac və fərdi tənzimləyici quraşdırılmışdır. Açılış mərasimində rayon İcra hakimiyyətinin başçısı Sevindik Hətəmov çıxış etmiş, kənd və qəsəbələrin qazlaşdırılmasını prezident İlham Əliyevin tapşırığı ilə  həyata keçirilən infrastruktur layihələrin davamı olduğunu vurğulamış, kəndə təbii qazın verilməsi münasibətlə sakinləri təbrik etmişdir.

## İstinadlar
Pambıqkənd

**Pambıqkənd** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qaraçala qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Foto məlumatlar
'''Pambıqkənd kəndi 2012''' 

## Tədbirlər
10 Oktyabr 2016. Rayonun qazla təmin olunmuş kəndlərinin sırasına 1300 nəfər əhalinin yaşadığı Pambıqkənd kəndi də əlavə edilib. 238 abonenti olan kəndin qazlaşdırılması üçün birpilləli sistem əsasında 14 min 441 metr müxtəlif diametrli polietilen və metal borularla daşıyıcı və məhəllədaxili qaz xətləri çəkilib. Evlərə 238 sayğac və bir o qədər də fərdi tənzimləyici quraşdırılıb.

Kəndə təbii qazın verilməsi münasibətilə keçirilən mərasimdə çıxış edən rayon icra hakimiyyətinin başçısı Sevindik Hətəmov sakinləri təbrik edib.

## İstinadlar
Parça Xələc

**Parça Xələc** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Parça Xələc kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Peyk (Salyan)

**Peyk** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Varlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Foto məlumatlar
'''Peyk kəndi 2012''' 

## Tədbirlər
**Peyk kəndində Rayon İcra hakimiyyəti başçısının görüş–qəbulu**

Salyan rayon İcra hakimiyyəti başçısının 4 sentyabr 2012-ci il tarixdə Varlı kənd inzibati ərazi dairəsinin Peyk kəndində səyyar görüş–qəbulu keçirilmişdir. Görüş–qəbulda 145 nəfər kənd sakini iştirak etmişdir.
Rayonun hüquq–mühafizə orqanları, xidmət təşkilatı rəhbərlərinin iştirak etdikləri qəbulda vətəndaşlara heç bir məhdudiyyət qoyulmadan sərbəst müraciət etməsinə şərait yaradılmışdır.
Qəbulda kənd sakinlərindən Faiq Sərxan oğlu Zərbalıyev, Meyrənsə Hüseynbaba qızı Əliyeva, Ənvər Məlik oğlu Həsənov, Rəşidov Aydın Babasəli oğlu, Ağamədi Şərəfxan oğlu Əlirzayev, Yədulla İsa oğlu Əliyev və başqaları son vaxtlar rayonda aparılan abadlıq–quruculuq işlərini, ərazidən keçən Kürsəngi–Yolüstü kəndarası yolunun tikintisini böyük məmnunluqla qeyd etmiş, eyni zamanda kollektorların təmizlənməsi, elektrik dirək və naqillərin dəyişdirilməsi, kəndin qazlaşdırılmasının sürətləndirilməsi, qış aylarında kənd məktəbin qızdırılması ilə əlaqədar müraciətlər etmişlər.
Vətəndaşların müraciətləri yerində araşdırılmış və icrası ilə əlaqədar konkret vaxt qoyulmaqla aidiyyəti təşkilat rəhbərlərinə müvafiq tapşırıqlar verilmişdir.
Rayon İcra hakimiyyətinin başçısı T.Kərimov regionların sosial iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı çərçivəsində rayonda aparılan işlər barədə kənd sakinlərinə məlumat vermişdir.

## Bələdiyyə
Peyk kəndi Birinci Varlı, İkinci Varlı kəndləri ilə birlikdə Varlı bələdiyyəsinin daxilindədir.

## Din
Kənddə Peyk kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Sarvan (Salyan)

**Sarvan** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Sarvan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhatə etdiyi kəndlər
Bəydili kəndi

Dayıkənd kəndi

## Din
Kənddə Sarvan kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Tanınmış şəxsiyyətləri
* Qüdrət Səmədov (1904–1972) — Kolxoz sədri, sosialist əməyi qəhrəmanı.

## İstinadlar
Seyidan

**Seyidan** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Parça Xələc kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Foto məlumatlar
'''Seyidan kəndi 2012.''' 

## Tədbirlər
24 sentyabr 2017-cı il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Salyan rayonuna səfəri çərçivəsində Çuxanlı–Gəncəli–Piratman–Parça Xələc–**Seyidan** avtomobil yolunun açılışlarında iştirak etmişdır.

15 sentyabr 2016-cı il tarixində rayonun **Seyidan** kəndində 132 şagird yerlik ümumi orta məktəbinin açılış mərasimi keçirilmişdir. Tədbirdə rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı **[[Sevindik Hətəmov]]**, Azərbaycan Respublikası Milli məclisinin deputatları  **[[Əliağa Hüseynov]]**, **[[Fəzail Ağamalı]]**, idarə, müəssisə, təşkilat rəhbərləri və ictimaiyyətin nümayəndələri iştirak etmişlər.

## İstinadlar
Seyidlər (Salyan)

**Seyidlər** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Sarvan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 537 nəfərdir.

## Toponimikası
Kənd seyidlər nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Foto məlumatlar
Seyidlər kəndi 2012 

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Şorsulu

**Şorsulu** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Şorsulu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhatə etdiyi kəndlər
Boranıkənd kəndi

## Tarixi
Kənd düzənlikdədir. Kəndi XIX əsrin ortalarında Kürün Xəzərə töküldüyü Şorsulu adlı ərazidən köçüb gəlmiş ailələr saldığına görə belə adlanmışdır.

## İqtisadiyyatı
Kənddə qurbağa ferması yerləşir. Ferma "Azərifrog" MMC tərəfindən yaradılıb. Şirkət özü isə 2015-ci ildə yaradılıb, 2016-cı ilin yayından fəaliyyətə başlayıb.

## Foto məlumatlar
Şorsulu kəndi 2012 

## İstinadlar
Təzəkənd (Salyan)

**Təzəkənd** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Qarabağlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Foto məlumatlar
'''Təzəkənd kəndi 2012''' 

## Tarix
Salyan rayonundakı indiki Təzəkəndin keçmiş adı da (Uqrukənd) uyğur etnonimi ilə bağlıdır. Tədqiqat göstərir ki, Uqrukənd toponimi Uyğurkənd adının fonetik dəyişikliyə uğramış şəklidir. Xalq etimologiyasına əsasən uqru sözünün “oğru” mənasında anlaşılması nəticəsində sovet dövründə həmin kəndə Təzəkənd adı verilmişdir. Bu ərazinin belə adlandırılmasının bir başqa önəmli səbəbi tarixi mənbəələrdən götürülmüş faktlara görə Uyğurkənd adı uyğunkənd, (uyğun yer) sözününü dəyişikliyə uğramış halıdır.  Orta əsrlərdə Elxani hökmdarı, Hülakü xanın və Yesunçin xatunun oğlu Abaqa xan 1266-cı ildə döyüşmək üçün Qızıl Orda hökmdarı Bərkə xanı Kür çayının qarşı sahilindəki 300 minlik ordusunun seyr edərkən, bu sahilin savaş üçün daha uyğun olduğunu bildirmiş, atasının Kür çayı üzərində yenicə bişmiş kərpicdən inşa etdirdiyi (*indiki Sabirabad rayonu ərazisindəki [[Xankeçən]] kəndi yaxınlığında*) körpünü dağıtdırmış və qarşı tərəfdən uzun müddət Qızıl orda ordusunu dayandırmış və Bərkə xan ordusunu daha şimala çevirərək Kaxeti üzərinə səfər edərkən qızdırmadan qəfil ölmüş və bu səbəbindən döyüşün baş tutması ləngimişdir.

## İstinadlar

(Kitab: AZƏRBAYCAN DİLİNİN TARİXİ DİALEKTOLOGİYASI.Bax səh.63)
Yenikənd (Salyan)

**Yenikənd** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Yenikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhatə etdiyi kəndlər

## Tarix
Cənubi–Şərqi Şirvan düzündədir. Əvvəllər iki müstəqil kənd olub. Yuxarı və Aşağı Xələc kəndləri.
Aşağı Xələc kəndi 1965-ci ildən Yenikənd kəndi adını alıb.

## Foto məlumatlar
Yenikən kəndi 2012 

## Əhali
Əhalisi 2110 nəfərdir.

## Din
Kənddə Yenikənd kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Yolüstü

**Yolüstü** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Yolüstü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhali
Əhalisi 1587 nəfərdir.

## İnfrastruktur
17 sentyabr 2012-ci ildə 360 şagird yerlik Yolüstü kənd tam orta məktəbi fəaliyyətə başlamışdır.

## Din
Kənddə Yolüstü kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Yuxarı Noxudlu

**Yuxarı Noxudlu** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Aşağı Noxudlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Dördlər

* Dördlər (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.
* Dördlər (Füzuli) — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* Dördlər (Boyat, Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda Boyat bələdiyyəsinin tərkibində kənd.
* Dördlər (Xol Qarabucaq, Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda Xol Qarabucaq bələdiyyəsinin tərkibində kənd.

## Həmçinin bax
* Dördlər (Neftçala)
Beştalı

*Beştalı (Salyan) — Azərbaycanın Salyan rayonunda kənd.
*Beştalı (Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
*Beşdəli
Sarıqamış

;Azərbaycanda
*Sarıqamış (Samux) — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.
*Sarıqamış (Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda kənd.

;Türkiyədə
*Sarıqamış (Qars) — Türkiyənın Qars vilayətində ilçə.

;İranda
*Sarıqamış (Çaroymaq)
*Sarıqamış (Bukan) — 
*Sarıqamış Qışlaq (Bükan)
Cəngan

*Cəngan (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
*Cəngan (Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda kənd.
*Cəngan (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
*Cəngan (Salyan) — Azərbaycanın Salyan rayonunda kənd.
Sülh (Neftçala)

**Sülh** — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar