open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tom və Cerri (91-ci seriya)

**İtin balası piknikdə** () — 30 aprel 1955-cı ildə çəkilmiş Tom və Cerri cizgi filminin seriyasıdır.

## Məzmun

Spayk və körpə Tayk piknikə hazırlaşırlar. Lakin bu ərəfədə Tom Cerrini tutmağa çalışır. Bu zaman Cerri Spaykın ərzaqları yığdığı səbətdə gizlənir. Tom isə səbətin içindəkilərini çölə tullayaraq Cerrini axtarır. Lakin bu zaman Tom Spaykın ona qəzəblə baxdığını görür və səbətin içindəkilərini yenidən toplamağa çalışır. Bu hadisənin ardından Spay və Tayk meşəyə yola düşürlər. Bu zaman Tom Spaykın apardığı səbətdəki hot doqu Cerri zənn edərək, onu qaçırır. Ardınca düşən Spayk səhvliyi ucbatında başını zədələyir. Ardınca Cerri hot doqun arasında gizlənməyə çalışarkən, Tom onu tutmağa çalışır. Lakin bu zaman Spaykı görür və qaçır. Spayk isə Taykın qarşısına hot doqu qoyanda, hot doq tərpənir və Spayk hot doqun içində nə olduğunu öyrənməyə çalışır. Bu zaman Cerri səbətdə gizlənir, Spayk və Tayk isə nahar edirlər. Bu ərəfədə Tom öz niyyətindən geri qalmayaraq səbəti aparmağa çalışır, Spayk isə müqavimət göstərir. Ardından Spayk və Tayk yatmağa çalışırlar. Tom isə ağacda oturaraq tilovla səbətdəki Cerrini götürməyə çalışır. Amma hər dəfə hot doqu götürür və bundan qəzəblənir. Bu müddətdə meşəlikdə yaşayan qarışqalar ağacdakı hot doqları görürlər və onları götürməyə çalışırlar. Bu zaman Tom tilovu çəkərək Cerrini tutmağı bacarır. Lakin çoxlu qarışqaların gəlişi səbəbindən Tom və Cerri budaqdan almalarla birgə yerə düşürlər. Spayk, Tom, Tayk başlarını almaların içindən çıxarırlar və Spayk Toma qəzəblə baxır. Onlar ərzaqların qarışqalar tərəfindən apardıqlarını müşahidə edən zaman Cerri hot doqdan onlara baxaraq sevinir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Addiksiya

**Addiksiya** — hər hansı bir fəaliyyət növü ilə məşğul olmaq istəyi. Məsələn, alkaqolizm, narkomaniya, siqaret çəkmək, günün çox hissəsini İnternetdə keçirmək də addiksiyaya aiddir.

Alkoqolizm daha çox bir problem kimi fiziki deyil, daha çox psixoloji xarakter daşıyır.

## Həmçinin bax
* Addiktologiya

## İstinadlar
Yeasayer

**Yeasayer** — Nyu-Yorkdan olan eksperimental rok qrupudur. Tənqidçilər əksər hallarda qrupu Animal Collective ilə müqayisə edirlər. Kollektivin konsert çıxışlarında psixodelik vizual effektlərdən tez-tez istifadə olunur.

## Qrupun tarixi
İlk başlarda 3 iştirakçıdan ibarət olan qrup: Kris Kitinqa, Vulf Tutona və Anand Uayldera Ayrası — ilk dəfə 2007-ci ilin başlanğıcında *South by Southwest* festivalında diqqəti özünə cəlb etdi. "Sunrise" və "2080" sinqllarını bir relizdə birləşdirən qrup 2007-ci ilin oktyabrında We Are Free leyblında olan *All Hour Cymbals* debüt albomunu çıxardı.
Yeasayer 2008-ci ildə MGMT və Man Man ilə qastrola çıxır. Həmin il Paris metrosunda *"Take Away Show"* kapellasının ictimai konserti də oldu. Qrup həmçinin Lollapalooza, Pitchfork Music Festival, Austin City Limits Festival, Bonnaroo, Redinq və Lids festivallarında iştirak edirdi. 2009-cu ildə Yeasayer QİÇS-lə mübarizə ilə məşğul olan Red Hot Organization'ın buraxdığı *Dark Was the Night* xeyriyyə albomu üçün *"Tightrope"* mahnısını yazdı. 2010-cu ildə Yeasayer Coachella Music Festival festivallarında çıxış etdi, Pinkpop və Lowlands festivallarında da həmçinin, qrup avqustda Splendour In The Grass-ın avstraliya musiqi festivalında çıxış etdi, növbəti ildə Laneway Festival təşkilatçıları onları burada çıxış etməyə dəvət etdilər. Leyblov Secretly Canadian və Mute Records şirkətlətinin dəstəyi ilə Yeasayer 2010-cu ilin fevralında *Odd Blood*-un ikinci studiya albomunu buraxdı.
2011-ci ilin yanvarında The Hype Machine, Yeasayer'i 2010-cu ilin bloqlarda ən çox müzakirə edilən ifaçısı adlandırdı.

## Üzvlər
* Kris Kitinq (Chris Keating) — vokal, klavişlər
* Anand Uaylder (Anand Wilder) — vokal, gitara
* Ayra Vulf Tuton (Ira Wolf Tuton) — bas-gitara
* Ceyson Trammell (Jason Trammell) — zərbələr
* Əhməd Qallab (Ahmed Gallab)

**Əvvəlki Üzvlər**
* Lyuk Fazano (Luke Fasano) — zərbələr

## Diskoqrafiya

### Studiya Albomları
* *[[All Hour Cymbals]]* (23 oktyabr,2007)
* *Odd Blood* (8 fevral, 2010)

### Sinqılları
* "Sunrise / 2080" (2007)
* "Wait for the Summer" (2007)
* "Ambling Alp" (2009)
* "O. N. E." (2010)
* "Madder Red" (2010)
Luis Araqones

**Luis Araqones** (; ) — ispan futbolçusu və məşqçisi. Araqones Atletiko Madridin heyətində 3 dəfə İspaniya çempionu (1966, 1970 və 1973-cü il) olmuşdur. Baş məşqçi qismində İspaniya milli futbol komandası ilə 2008-ci ildə keçirilən Avropa Çempionatının qalibi olmuşdur. İspaniyada "Real Madrid" klubundan başqa bütün aparıcı klublarda ("Barselona", "Atletiko Madrid", "Valensiya", "Sevilya", "Betis" və "Espanyol") baş məşqçi qismində çalışıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Buda

**Buda** () - Macarıstan krallığının mərkəzi olmuş tarixi şəhər. Budin şəhərinin yerləşdiyi tarixi yer  Budapeşt şəhərindən keçən Dunay çayının cənub tərəfi hesab olunur. Osmanlı imperiyası və Macarıstan krallığı arasında 1526-cı ildə baş vermiş Mohaç döyüşü nəticəsində şəhər Osmanlı imperiyasının nəzarəti altına keçmişdir.

## Həmçinin bax
* Macarıstan şəhərləri

## İstinadlar
Ahəng qanunu

**Ahəng qanunu** — qalın və ya incə saitlərin bir-birini izləməsi. Ahəng qanunu çox sayda Aqqlütinativ dillərində müşahidə olunur. Azərbaycan dilindəki bütün sözlər ahəng qanununa tabedir istisnalar (ildırım, işıq və s.).

## Nümunələr
### Türk dilləri

Ahəng qanunu bütün türk dillərinin dəmir qanunu adlandırılır.  Əksərən bu qanunu türk dillərinin "dəmir qanunu" adlandırırlar. Bu qanuna görə, sözün ilk hecası incə saitlidirsə, sonrakı saitlər də incə, qalın saitlidirsə, sonrakı saitlər də qalın sait olmalıdır. Ahəng qanunu fonetikanın mövzusu olduğu kimi, həm də morfoloji xüsusiyyət daşıyır. Hər hansısa bir sözə şəkilçi qoşulduqda həmin sözün son hecasına uyğun olaraq qoşulur; sözün son şəkilçisi incə saitlidirsə, ona uyğun olaraq incə *(köynək-dən²)* saitli, son şəkilçi qalın saitlidirsə, uyğun olaraq qalın *(yağmur-dan²)* saitli şəkilçi əlavə edilir. **Yəni sözə şəkilçi əlavə edildikdə mütləq son saitin ahəngi qorunmalıdı**r. *(İstisna olaraq bir cür yazılan şəkilçilərimiz bəzən ahəng qanununa tabe olmaya bilər, məsələn;xalam-gil, vətən-daş, dəftər-xana)*. Bu xüsusiyyətinə görə ahəng qanunu həmçinin **morfonoloji hadisə də** adlanır. 

Ahəng qanununa görə şəkilçilər 2 yerə bölünür: 

Alınma sözlər əsasən ahəng qanununa tabe olmur. Lakin ərəb mənşəli sözlər bəzən ahəng qanununa tabe olur. Ahəng qanununun pozulduğu sözlər milli sözlərimiz deyil. Amma bunlar istisnadır: elat, ilan, işartı, ilıq ,ilxı, ildırım, tikan, islaq, islanmaq, işıq, işıldamaq, inam, inan, inanc, sanki, gedişat, quzey və s. Milli mürəkkəb sözlərimiz ahəng qanununa tabe olmaya bilər. Məsələn: Aygün, Elnur, taxtabiti, dəvədabanı və s.

Ahəng qanununun 3 növü var.

# Saitlər ahəngi
# Samitlər ahəngi
# Saitlərlə samitlərin ahəngi 

Saitlər ahəngi də dilə və dodağa görə iki növü var:

# Dil ahəngi
# Dodaq ahəngi

Dilə görə fərqlənən saitlər də iki cür olur:

# Arxa sıra ahəngi (qalın saitlər)
# Ön sıra ahəngi (incə saitlər)

### Koreya dili

Koreya dilində saitlərin üç növü var: müsbət (işıq), mənfi (qaranlıq) və neytral (orta). Orta Koreya dilində (XI-XVI əsrlər) ahəng qanuna çox sərt şəkildə riayət edilirdi, lakin müasir Koreya dilində o dərəcədə sərt işlənmir.

## İstinadlar
Qafqaz derbisi

## Futbol derbiləri
*Qafqaz derbisi (Neftçi-Ararat)
*Qafqaz derbisi (Dinamo Tbilisi-Neftçi)
*Qafqaz derbisi (Ararat-Dinamo Tbilisi)
Kiçik Aqrippina

**Kiçik Aqrippina** (; ) — Neron Yuli Sezar Germanikin Böyük Aqrippinadan olan qızı, Yulilər-Klavdilər sülalə məsubu, Nero Klavdi Saezar Avqust Germanikin anası, Qay Yuli Sezar Kaliqulanın bacısı, Tiberi Klavdi Neron Germanikin sonuncu arvadı.

## İstinadlar
Yulilər-Klavdilər

**Yulilər-Klavdilər** — Qədim Romada ilk imperator sülaləsi olub e.ə. 27-ci ildən başlayaraq eramızın 68-ci ilinə qədər hökm sürmüşdür. Sülalə Yuli Sezarın oğulluğa götürmüş olduğu Qay Oktaviandan başlasa da, davamlılığı öz övladı olmadığı üçün arvadı Livi Druzillanın Böyük Tiberi Klavdi Neronla olan birinci nikahından dünyaya gəlmiş Neron vasitəsilə mümkün olmuşdur.

#Avqust (e.ə.27 –e.14)
#Tiberi (e.14–e.37)
#Kaliqula (e.37–e.41)
#Klavdi (e.41–e.54)
#Neron (e.54–e.68)

## Yuli-Klavdilərin nəsil ağacı
Canbərdi Qəzai

**Canbərdi Qəzai** () - Osmanlı imperiyasının əyalətlərindən olan Şam əyalətinin ilk bəylərbəyi. Canbərdi Qəzai I Səlimin ölümündən sonra Sultan Süleyman Qanuniyə qarşı üsyan qaldırmışdır. Ancaq üsyan 1521-ci ildə yatırılmış və Canbərdi Qəzai edam edilmişdir.
Bud arteriyası

## İstinadlar

## Mənbələr
*Prof. Kamil Əbdülsalam oğlu Balakişiyevin, İnsanın Normal Anatomiyası, II cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı – 1979
*Atlas of Human Cardiac Anatomy – Endoscopic views of beating hearts – Cardiac anatomy
*Р. Д. Синельников. Атлас анатомии человека (4 тома)
*Anatomy: Embryologie
Zərf

**Zərf** — Hər hansı bir materialın içinə yerləşdirildiyi qorumaq, gizlətmək və ya estetik görünüş məqsədli, kağız və ya plastik maddədən hazırlanan qablaşdırma vasitəsi.

Dəftərxana ləvazimatı olaraq, daha çox məktubların içinə yerləşdirilərək qorunduğu və gizləndiyi kağız parçası olan zərflər eyni zamanda pul, kart və hər cür çap sənədi daşıya bilən vəsaitlərdir.

## Pəncərəli zərflər
Pəncərəli zərflər, ön tərəflərində kəsmə dəlik olan zərflərdir ki, daxilindəki kağızın göründüyünə imkan verir.

## Təhlükəsizlikli zərflər
Təhlükəsizlikli zərflər- daxillərində çap olmuş naxışlı bir boyaya malikdirlər ki məzmununu görməyini çətin edirlər. Müxtəlif nümunələridə mövcuddur.

## İstinadlar
Xədicə Sultan (I Səlimin qızı)

**Xədicə Sultan** () — 9-cu Osmanlı sultanı Yavuz Sultan Səlimin qızı.

## Həyatı
Xədicə Sultan 1495-ci ildə Trabzonda dünyaya gəldi. Atası Sultan Bəyazidin oğlu və o illərdə Trabzon sancaqbəyi olan Şahzadə Səlim, anası isə cariyələrindən Aişə Həfsə Sultandır. Uşaqlıq illəri ailəsiylə birlikdə Trabzonda keçən Xədicə Sultan atasının istəyilə 1509-cu ildə Əyriboz sancaqbəyi İsgəndər Paşayla nikahlandı. Ancaq Amasiyadakı yeniçəri ayaqlanmasında rolu olduğunu düşündüyü İsgəndər Paşanı 18 avqust 1516-cı ildə edam etdirdi. Beləcə, Xədicə Sultan hələ 21 yaşında ikən dul qaldı. İlk evliliyindən Mehmed, Süleyman, Əli, Qara Osmanşah və Nəfisə xanım Sultan adlı 5 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız osmanşah bəy haqqında məlumat var. Belə ki, dayısı Sultan Süleymanın taxta çıxmasının ardından Moreya, İnəbaxdı və Tesseliya sancaqbəylikləri ona verilmiş və ölümünədək bu bölgələrini idarə etmişdir.

1520-ci ildə atasının vəfatının ardından yeganə qardaşı Şahzadə Süleyman taxta çıxdı. 1 iyun 1524-cü ildə qardaşının yaxın adamlarından sədrəzəm Parqalı İbrahim Paşayla nikahlandı. Yeni cütlüyə At meydanındakı saray təsis edildi və bu saray sonrakı illərdə İbrahim Paşa sarayı olaraq anılmağa başlandı. Cütlüyün bu nikahdan 2 övladı — Sultanzadə Mehmedşah bəy və Xanım Sultan dünyaya gəldi. Ancaq İbrahim Paşa 1536-cı ildə Sultan Süleymanın əmriylə boğularaq edam edildi. Onun bu ikinci evliliyindən isə Mehmedşah və Xanım Sultan adlı 2 övladının olduğu bilinir. Yenidən dul qalan Xədicə Sultan çox yaşamadı və 1538-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi Yavuz Sultan Səlim külliyəsindəki Şahzadələr türbəsinə bacısının yanına dəfn edildi.

## Övladları
* Sultanzadə Mehmed bəy
* Sultanzadə Süleyman bəy
* Sultanzadə Əli bəy
* Sultanzadə Qara Osmanşah bəy
* Nəfisə xanım Sultan
* Sultanzadə Mehmedşah bəy (ö. 1590) — məzarı Şahzadə külliyəsi məzarlığındadır.
* Xanım Sultan (ö. 1582) — məzarı Xürrəm Sultan türbəsindədir.

## Mənbə
* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. s. 202. ISBN 978-9-753-29623-6
* Peirce, Leslie (1993). *The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire*. Oxford: Oxford University Press. ss. 304n62. ISBN 0-19-508677-5
* Şahin, Kaya (2013). *Empire and Power in the reign of Süleyman: Narrating the Sixteenth-Century Ottoman World*. Cambridge University Press. s. 51. ISBN 978-1-107-03442-6
* Jenkins, Hester Donaldson. *Ibrahim Pasha: Grand Vizir of Suleiman the Magnificient.* — University of Toronto Libraries, 1911. — С. 38. — ISBN 978-1-152-32717-7
* Uluçay, M. Çağatay. *Padişahların Kadınları ve Kızları.* — Ötüken, 2011. — С. 54. — ISBN 978-975-437-840-5

## İstinadlar
Qarabağ (Urmiya)

**Qarabağ** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanının Ənzəl bəxşində yerləşən kənd. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu kənd 1303 nəfər və 389 ailədən ibarət idi. Kəndin bütün əhalisi yerli Azərbaycan türklərindən ibarətdir.

## İstinadlar
Qarabağ (dəqiqləşdirmə)

**Qarabağ** aşağıdakı mənalara gələ bilər:

## Yerlər
*Qarabağ — Cənubi Qafqazda tarixi-coğrafi bölgə.
*Dağlıq Qarabağ — Azərbaycan Respublikasının qərb hissəsində bölgə.
*Qarabağ bəylərbəyliyi — Səfəvilər dövründə ölkə inzibati cəhətdən bəylərbəyliklərə (əyalətlərə) bölünmüşdü.
*Qarabağ (Urmiya) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanının Ənzəl bəxşində yerləşən kənd.
*Qarabağ (Şiraz) — İranın Fars ostanının Şiraz şəhristanının Mərkəzi bəxşində yerləşən qəsəbədir.
*Qarabağ (Takistan) — İranın Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Mərkəzi bəxşində yerləşən kənd.
*Qarabağ rayonu (Kabil) — Əfqanıstanın Kabil vilayətinin rayonlarından biri.
*Qarabağ rayonu (Qəzni) — Əfqanıstannın Qəzni vilayətinin rayonlarından biri.
*Qarabağ selestin yatağı — Qırğızıstanda selestin yatağı.

## Futbol klubları
* Qarabağ FK — Azərbaycanın Ağdam şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu.
* FK Qarabağ Vyana — Vyana şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu Mauerverkin keçmiş adı.
* Qarabağ Xankəndi FK — Xankəndi şəhərini təmsil etmiş peşəkar futbol klubu.
* Qarabağ FK (Xocalı) — Xocalı şəhərini təmsil etmiş peşəkar futbol klubu.

## Filmlər
*Qarabağ düyünü (film, 1993) — Film
*Qarabağ şikəstəsi (film, 1996) — Film
*Qarabağ bülbülləri (film, 1977) — Film

## Musiqi
*Qarabağ (mahnı)

## Sənət
*Qarabağ xalçaçılıq məktəbi — Azərbaycan xalçaçılıq məktəblərindən biri.

## Dövlət
*Qarabağ xanlığı — 1748-1805-ci illərdə müasir Azərbaycan ərazisində, Kür və Araz çayları arasındakı sahədə mövcud olmuş feodal dövlət, xanlıq.

## Siyasət
*Qarabağ müharibəsi — 1991-1994-cü illərdə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ ərazisi üstündə Ermənistanla Azərbaycan arasında şiddətli hərbi ixtilaf.
*Qarabağ münaqişəsi — Ermənistanla Azərbaycan arasında münaqişə. 

## Həmçinin bax
* Qarabağ FK (dəqiqləşdirmə)
Qarabağ vulusvalisi (Qəzni)

**Qarabağ rayonu** — Əfqanıstannın Qəzni vilayətinin rayonlarından biri.

## Coğrafiyası
Qarabağ rayonu həm Qəzni həm də Kabil vilayətində vardır. Qəzni vilayətindəki Qarabağ rayonu 1,800 km² ərazini əhatə edir.

Əhalisi 218 000 nəfərdir. Əhalisi əsasən peştunlar, hazaralar və azərbaycanlılardan ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://web.archive.org/web/20060316034849/http://www.aims.org.af/maps/district/ghazni/qarabagh.pdf
Paris metropoliteni

**Paris Metrosu** — Fransanın paytaxtı Parisdə yerləşən dünyanın ən köhnə və böyük metrolarından biridir. İlk dəfə 1900-cü ildə inşa edilən Paris metrosunda 16 xətt mövcuddur və cəmi 214 km uzunluğa malikdir. Paris şəhərinin simvolu olaraq göstərilən Paris metrosunun arxitektura şəkli Art Nouveau-dan təsirlənmişdir. Paris metropoliteni 14 nömrələnmiş "böyük" xəttə və 2 qısa keçid (3-cü və 7-ci) xəttinə malikdir. Yolların uzunluğu 214 km olan metroda 301 (həmçinin 62 transplantasiya) stansiya var. Bir halda ki, transplantasiya stansiyaları birdən çox xəttə aiddir və metronun bütün xətlərində dayanacaqların ümumi miqdarı 384 ədəd təşkil edir. Stansiyalar arasındakı orta məsafə 620 m olan metroda yeraltı və yerüstü xətlərin sayı 21-dir.

## Paris metrosunun biletləri
Paris metrosuna minmək üçün xüsusi kartonu xatırladan gündəlik, aylıq və illik biletlərdən istifadə edilir. Hətta bir həftəlik biletlər də mövcuddur. Bir biletin qiyməti 1,50 avrodur. Əgər birdən birə 20 bilet alınarsa hər biletin qiyməti bir qədər ucuzlaşacaqdır. Metro biletlərindən avtobuslarda da istifadə etmək olur. Aylıq və illik biletlərin üzərində sərnişinin şəkli mütləq olmalıdır. Əks halda nəzarətçilər sərnişini cərimə edə bilər. Son zamanlar həm avtobuslar, həm də metro üçün elektron biletlərdən istifadə edilməyə başlanmışdır.

## Paris metro xətti

## Texniki məlumatlar
* Qatarların hərəkətinin orta sürəti 35 km/saat.
* Qatarın uzunluğu 3–6 vaqon arasıdır.
* Relslərdə yolun standart eni 1435 mm-dir.
* 14-cü xətt — ən müasir, "sürücüsüz qatarlar" sistemi ilə avtomatik idarə olunur.
* 28 noyabr 2011-ci ildən etibarən xətlərdəki bütün qatarlar (14-cü xətdə olduğu kimi) avtomatik idarə sisteminə köçürülmüşdür.
* Metronun ən uzun xətti 8-ci xəttdir.
* Paytaxtın 18-ci rayonunda yerləşən "Abess" stansiyası ilk metro stansiyası hesab edilir və ilk xətt bu stansiyada istifadəyə verilmişdir.
* Metro stansiyaları elə qurulubdur ki, hər bir xətt şəhərin bir qurtaracağına çıxır.

## Xarici keçidlər
Port-of-Speyn

**Port of Speyn** () — Trinidad və Tobaqonun paytaxtı, ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzi.

## Tarixi
Port of Speyn şəhərinin əsası XVI əsrdə ispan işğalçıları tərəfindən qədim hindulara məxsus Konkerabiya adlanan yaşayış məskəninin yerində qoyulmuşdur. 1783-1796-cı illərdə Konkerabiya Trinidad adasında ispan müstəmləkə idarəçiliyinin inzibati mərkəzi olmuşdur. Şəhər yeni - Port of Speyn adını (ingiliscə tərcümədə "ispan limanı") 1797-ci ildə bu əraziyə ingilis mülkü də birləşdirildikdən sonra almışdır.

## Coğrafiyası
Port of Speyn şəhəri kiçik Antil adaları qrupuna daxil olan Trinidad adasının şimal-qərbində, Karib dənizinin Pariya körfəzində yerləşir. Paytaxtın hava şəraiti rütubətli və isti subekvatorial iqlimin təsiri ilə formalaşır. Orta illik yağıntının miqdarı 1910&nbsp;mm-ə çatır. Havanın orta temperaturu yanvar ayında +26°S-yə, iyul ayında isə +27°S-yə yaxındır. Quraqlıq mövsümü yanvar ayından may ayına qədər davam edir.

## Əhalisi
Əhalisi 50 min nəfərdir (2010). Paytaxtın etnik çoxluğu — zəncilər, kreollar və hind-pakistanlılardır. Şəhərdə həmçinin az sayda çinlilər və avropalılar yaşayırlar.

## Dil
Dövlət dili ingilis dilidir. Həmçinin ispan, hind və patua dilləri də yayılıb.

## Din
Əhalinin əksər hissəsi – 70 %-i xristaianlardır (katolik və protestantlar); induizm və buddizm tərəfdarları da vardır.

## Xarici keçidlər
*
Mürəkkəb

**Mürəkkəb** — Yazı alətləri və ştamplar vasitəsilə mətn yazmaq və ya təsvir yaratmaq üçün istifadə edilən xüsusi duru rəng. Tərkibi dəmir, sulfat və az miqdarda turşu qarışığından ibarət olan açıq mavi və ya qara bir məhlul olan mürəkkəb, bu halı ilə solğun göründüyündən içinə toz şəklində anil əsaslı boya qatılır.

## Növləri

Mürəkkəbin düsturu fərqlilik göstərsə də  dörd komponenti ehtiva edir:
* Rəngləndiricilər
* Qatqı maddələri
* Vasitələri (bağlayıcılar)
* Daşıyıcı maddələr

Mürəkkəb dörd sinifə bölünür:

* Sulu
* Mayeli
* Yapışqanlı
* Tozlu

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Diyircəkli qələm
Russian Red

**Russian Red** - (*rus qırmızısı* - musiqiçinin sevimli dodaq boyasının adı) — əsl adı **Lurdes Ernandes** (; ) olan indie və folk janrlarının ifaçısı.
İspaniyada ispan Feisti kimi tanınır. Bütün musiqilərini ingilis dilində yazır və səsləndirir. Eyni zamanda ingilis mahnılarına qulaq asır. Musiqiçinin səsi bir çox mahnılarda Kaliforniyadan olan ifaçı Djoannı Nyusomun səsi kimi uşaq səsini xatırladır.
Russian Red proyekti Lurdesin musiqiçi Brayan Hantla (atası - ingilis, anası ispan idi) tanış olduğu vaxtdan başlayır. Onunla birlikdə demo-yazı (bura hələ də işıq özü görməyən «Reason», «The Night of the Paper» və «Sadie» trekləri daxil olmuşdu) buraxır ki, bunun sayəsində MySpace səhifəsində 70 000 baxış qeydə alınır.
Russian Red "təxəllüsü" Lurdesin adətən işlətdiyi eyniadlı qırmızı pomadanın adından yaranıb.

## Diskoqrafiya
### Studiya Albomları
* *I love your glasses* (2008)
* *Fuerteventura * (2011)
* *Agent Cooper * (2014)
### Sinqılları
* «They don’t believe» (2008)
* «Cigarettes» (2008)
* «Perfect Time» (2008)

## İstinadlar
Kick Ci Star

**Kick Ci Star** — 1997-ci ildə da anadan olub . Anası zaza millətindən olub  əsillidir , atası dan olub, zaza əsilli müğənnidir .

## Mahnıları

* Smoll pig
* 'N'
* Sparkling eyes
* Love vs Tears
* S.O.S.
* Heavy Lesson
* Sex in the easy
* Bomb
* B&W
* Crazy beautiful life
* Exile
* Blood Mean
* Mêkanê
* Wedding night
* International Family
* Also bonjour
* Clock it teenager
* Tut ellerime
* Çıpa
* Sana Yakışır
* İş kolik
* Mən dəyirem
Niki Minaj

**Onika Tanya Maraj-Petti** (; ) — əsasən **Nicki Minaj** () adı ilə tanınan Trinidadda anadan olmuş repçi, müğənni və bəstəkar.

## Albomları
* Pink Friday (2010)
* Pink Friday: Roman Reloaded (2012)
* The Pinkprint (2014)
* Queen (2018)
* Pink Friday 2 (2023)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarabağ vulusvalisi

**Qarabağ vulusvalisi** bu mənalarda gələ bilər:

* Qarabağ vulusvalisi (Kabil) — Əfqanıstanın Kabil vilayətinin rayonlarından biri.
* Qarabağ vulusvalisi (Qəzni) — Əfqanıstanın Qəzni vilayətinin rayonlarından biri.
Qarabağ (Şiraz)

**Qarabağ** — İranın Fars ostanının Şiraz şəhristanının Mərkəzi bəxşində yerləşən dehestandır. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu kənd 31337 nəfər və 7553 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
İnsan anatomiyası

**İnsan anatomiyası** müasir insanın zahiri görünüşünü, orqanizmin quruluşunu, formasını və onu təşkil edən toxumaların, orqanların bir-biri ilə və eyni zamanda xarici mühitlə orqanizmin qarşılıqlı əlaqəsini öyrənir. Anatomiya morfoloji elmlərdəndir ( "morfo" - forma,  "logos" - elm).

## İstinadlar
Sabit Orucov

**Sabit Atababa oğlu Orucov** () — Azərbaycan-sovet neft-qaz sənayesi təşkilatçısı, SSRİ qaz sənayesi naziri (1972–1981), Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1967), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1980), Lenin (1970) və Stalin mükafatları (1950, 1951) laureatı, texnika elmləri doktoru, Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi üzvlüyünə namizəd (1976–1981), 1953–1954, 1958–1962-ci illərdə və 1974-cü ildən vəfatınadək SSRİ Ali Sovetinin deputatı.

## Həyatı
1912-ci il mayın 30-da Bakıda doğulmuşdur. Orta təhsilini Bakıda almış, 1929–31-ci illərdə orta məktəbdə dərs demiş, 1931–36-cı illərdə Azərbaycan Neft Sənayesi İnstitutunda oxumuşdur.

1936–46-cı illərdə S. Orucov kompressor təsərrüfatında mexanik, neftçıxarma ustası, Suraxanı mədənlərində direktor olmuşdur. "Ordconikidzeneft"in idarə rəisi, "Azərneftkombinat"da qazma üzrə rəis müavini, "Azneftdə" baş mühəndis işləmişdir.

1946–47-ci illərdə SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyində şöbə müdiri, 1947–49-cu illərdə "Krasnodarneft" birliyində rəisin birinci müavini-baş mühəndis, 1949–53 və 1955–57-ci illərdə SSRİ Neft sənayesi nazirinin müavini, 1957–59-cu illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı Şurasının sədri, Nazirlər Soveti sədrinin müavini, 1959–62-ci illərdə Azərbaycan Nazirlər Sovetinin SSRİ Nazirlər Sovetindəki nümayəndəsi, 1962–65-ci illərdə SSRİ Dövlət Plan Komitəsində neft və qaz sənayesi məsələlərilə məşğul olmuş, 1965–72-ci illərdə SSRİ Neft sənayesi nazirinin birinci müavini, 1972–81-ci illərdə SSRİ qaz sənayesi naziri olmuşdur.

S. A. Orucov Xəzər dəniz neft yataqlarında xüsusilə də neft daşlarında neft çıxarılmasına böyük əmək sərf etmişdir.

SSRİ qaz sənayesinin inkişafında böyük xidmətləri olmuşdur. Xüsusilə Sibirdə qaz sənayesinin inkişafına diqqət yetirirdi. SSRİ Neft komitəsinin sədri və dünya neft konqreslərinin sədr müavini seçilmişdir. "Yüksəkdərinlikli iribloklu dəniz neft buruqları özülləri", "İranın neft sənayesi", "Qaz sənayesi inkişaf yolunda" kimi əsərlərin müəllifidir.

Sabit Orucov dəfələrlə Azərbaycan və SSRİ Ali Sovetlərinə deputat seçilmiş, SSRİ orden və medalları ilə təltif olunmuşdur.

1981-ci il aprelin 20-də Moskvada vəfat etmiş və Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Xatirəsi
Bakı şəhərində küçə, Urenqoyda yerləşən qaz hasilatı üzrə istehsalat birliyi, Nadım şəhərində sahilyanı küçə, "Kaspmorneftqazprom" birliyinə məxsus gəmi Sabit Orucovun adını daşıyır.

Moskvada həyatının son illərini yaşadığı binanın fasadında xatirə lövhəsi vurulmuşdur (heykəltaraş: L. Petruşin, memar: M. Katkova).

Özbəkistanın Xarəzm vilayətinin Xivə şəhərində S. Orucov adına rusdilli məktəb fəaliyyət göstərir.

## Xarici keçidlər
* BSE-də "Sabit Orucov" məqaləsi 
* Görkəmli Neftçilər — SOCAR.az 
* Moskvada görkəmli neftçi-alim Sabit Orucovun təntənəli yubiley mərasimi keçirilib — Salamnews 
* Сабит Атаевич Оруджев
* "Trud" qəzeti, № 092, 31.05.2002. "Земля Оруджева"

## İstinadlar
Kristofer Lambert

**Kristofer Lambert** (, ABŞ, 29 mart 1957) — Fransız əsilli ABŞ aktyorudur.

## Mükafatları
* 1986: Sezar mükafatı - "Metro" filminə görə.
* 2001: *DIVA — Deutscher Entertainment Preis «Avropa videomükafatı 2001»*
* 2001: *«Gümüş oxu»* VI Beynəlxalq kinofestivalı - "Ölməz romantik obraz yaratdığına görə"
* 2010: *«Qızıl durna»* «Zərbəli ildırım» kinoincəsənət nominasiyasında
* 2010: «Skif maralı» mükafatı
* 2011: Klod Şabrol mükafatı («Amulet-Qız» romanına görə).

## Filmoqrafiya

*1979 – Sağ olun, oğlanlar
*1981 – Asfalt
*1981 – Çirkli iş
*1985 – Metro
*1986 – Dağlı
*1986 – Ay Lav Yu
*1990 – Niyə mən?
*1991 – Dağlı 2
*1992 – Dağlı (teleserial)
*1992 – Haks və İemeriya
*1994 – Dağlı 3: Sonuncu ölçü
*1994 – Yollardakı güllər
*1995 – Ölümcül döyüş
*1996 – Şimali ulduz
*1997 – Arlett
*1999 – Beovulf
*1999 – Dirilmə
*2000 – Dağlı: Oyunun sonu
*2003 – Cennis və Con
*2005 – Dalida
*2008 – Limuzin sürücüsü
*2009 – Kompanyonlar
*2011 – Kabus yarışçı 2: İntiqam atəşi
*2012 – Xaricli
*2012 – Amerika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt 
*  
* Федоров А. В. Се ля ви! (Кристоф Ламбер) // Экран. 1994. № 9. с.38-39. 
* Видеоинтервью Кристофер Ламберт 2010 г. 
* Kristofer Lambert Rotten Tomatoes saytında 
* Kristofer Lambert Kino-teatr.ru saytında 
* Kristofer Lambert Ozon.ru saytında 
* Kristofer Lambert World-art.ru saytında
Qarabağ (Takistan)

**Qarabağ**- İranın Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Mərkəzi bəxşinin Nərcə qəsəbəsində yerləşən kənd.2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu kənd 372 nəfər və 103 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Mirzə Rəhim Beheşti Təbrizi

**Mirzə Rəhim Beheşti Təbrizi** - (?-1932) azərbaycanlı həkim və şair. Ləli Təbrizinin şagirdi idi. Şeir və ədəbiyyat barədə yazmaq ilə yanaşı, həmçinin elmi kitablar da yazıb. Təbriz şəhərində dünyaya gəlmişdi və bu şəhərdə də vəfat edib.

## İstinadlar
Linden Eşbi

**Linden Eşbi** (; ) — ABŞ aktyoru. Ən məşhur rolu Ölümcül döyüş filmindəki Conni Keyc roludur.

## Həyatı
Linden Eşbi 23 mart 1960-cı ildə Atlantik-Biç şəhərində doğulmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra Koloradonun məntəqələrindən biri olan Dyuranqo məntəqəsində yerləşən Fort Lyuis kollecinə daxil olur. Burada Linden Eşbi biznes və psixologiyanı oxuyur. 21 yaşından başlayaraq Linden Eşbi karate, taekvondo və kunq-fu kimi döyüş sənətləri ilə məşğul olmağa başlayır. 1987-ci ildən başlayaraq filmlərdə və seriallardə iştirak edir. Linden Eşbi 1986-cı ildən etibarən ABŞ aktrisası Syuzan Uolters () ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların Qreys (1991) və Savanna (1992) adlı iki qız övladları var. Linden Eşbi sörfinqlə və buz üstə sürüşmə ilə maraqlanırdı. Həmçinin, şəxsi samolyotu ilə səyahət etməyi də xoşlayırdı.

## Filmoqrafiya

### Filmlər
* 1987 – Balaca varlı kasıb: Barbara Hattonun həyatı
* 1990 – Gecə mələyi
* 1990 – Günəşin mərkəzində
* 1990 – Cənab və xanım Bric
* 1995 – Ölümcül döyüş
* 1995 – Partlayış
* 2000 – Qətl günü
* 2000 – Qorxulu attraksion
* 2002 – Snayper 2
* 2004 – Vəhşilik 2
* 2004 – Vəhşilik 3
* 2004 – Anakonda 4: Qanın izi
* 2011 – Canavar balası

### Televiziya serialları
* 1987 — Bədheybət
* 1989 — Çayna Biç
* 1990 — Hardboll
* 1990 — Gizli agent MakQayver

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Linden Eşbiyə həsr olunmuş Fan sayt
Bricitt Vilson

**Bricitt Linn Vilson-Sampras** () — amerikalı aktrisa və müğənni. Ən məşhur rolu Ölümcül döyüş filmindəki Sonya Bleyddir.

## Həyatı
Bricitt Linn Vilson 25 sentyabr 1973-cü il tarixində ABŞ-nin Oreqon ştatının Qold-Biç şəhərində Keti və Deyl Vilson ailəsində dünyaya gəlmişdir. Onun bacısı Treysi Vilson uşaqlıq illərindən filmlərə çəkilirdi. Bricitt uşaqlıqdan incəsənətlə və şou-bizneslə maraqlanırdı. 1990-cı ildə "Miss Teen USA" gözəllik müsabiqəsinə qatılan Bricitt yarışmanın qalibi olur. 1991-ci ildə Qold Biçdə orta məktəbi bitirir. 1992-ci ildə televiziyaya dəvət edilən Bricitt film karyerasını uğurla davam etdirir. Bricitt Vilson 20 sentyabr 2000-ci ildə məşhur ABŞ tennisçisi Pit Sampras ilə evlənmişdir. Onların Kristian Çarlz (2001) və Rayan Nikolas (2005) adlı övladları vardır. Bricitt 2006-cı ildə "The Rocky Horror Show" proektinə qatılır və həmin ildə "Kainatın Missi" müsabiqəsində jüri kimi çıxış edir. Bununla bərabər Bricittin karyerasında ifaçılıq sənəti mühüm yer tutur. Onun "I Only Wanna Be with You" (1994) və "Gimme A Kiss" (1996) adlı albomları 1990-cı illərin ortalarında, müxtəlif hit-paradlarda yüksək mövqe tutmuşdur.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Rodosun tutulması (1522)

**Rodosun tutulması** — Rodos adasının 1522-ci ildə Osmanlı donanması tərəfindən tutularaq Osmanlı imperiyasının ərazisinə qatılmasını ifadə edən tarixi hadisə.

Rodosun fəth olunmasından sonra bu adada fəaliyyət göstərən Malta cəngavərləri adlı orden Maltada yerləşən Malta cəngavərlərinin yanına qaçmışdılar. Malta cəngavərlərinin oxçuları Osmanlı ordusuna ciddi zərbə endirmişdilər. Osmanlı qoşunlarının kütləvi şəkildə döyüşçülərinin itirməsinin əsas səbəbi də oxçular olmuşdur. Rodosun fəth olunması Osmanlı imperiyasının Aralıq dənizinə nəzarət etməsini asanlaşdırmışdır. Sultan Süleyman Qanuniyə qədər II Mehmed adada yerləşən qalanı mühasirəyə alsa da əlverişsiz vəziyyət səbəbindən geri çəkilmişdir. I Səlim öz vəziri Piri Mehmet Paşanın təkidlərinə baxmayaraq ada üzərinə qoşun göndərməkdən imtina etmişdir.

## İstinadlar
Məhəmməd İmanlı

**İmanlı Məhəmməd Nağı oğlu** — hüquq elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Məhəmməd İmanlı 30 iyun 1962-ci ildə Ermənistanın Amasiya rayonunda anadan olmuşdur. 1969–1979-cu illərdə Amasiya rayonunun Güllücə kənd orta məktəbində oxumuşdur. 1983–1987-ci illərdə Politexnik Universitetində təhsil almışdır. 1988-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (BDU) Hüquq fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil olmuşdur. 1993–1997-ci illərdə Bakı Dövlət Universiteti hüquq fakültəsinin "Cinayət hüququ və kriminalogiya" kafedrasında müəllim, qiyabi aspirant, 1998-ci ildə baş müəllim, dosent olmuşdur. 2004-cü ildə universitetin hüquq fakültəsinin dekanının 1-ci müavini təyin edilmişdir. 2006-cı ildə hüquq elmləri doktoru və professor adı almışdır. 2006–2009-cu illərdə BDU-nun Müdafiə Şurası yanında seminarın sədri (12.00.09 indeksi üzrə), 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasında hüquq ixtisası üzrə ekspert olmuşdur.

100-dən çox məqalənin, 10 kitabın, 6 monoqrafiyanın müəllifidir.

Ailəlidir 3 övladı var.

## Siyasi fəaliyyəti
Bir müddət Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü olmuşdur. Daha sonra isə Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü olsa da daha sonra siyasətdən uzaqlaşmışdır.

## Tədris-metodik işləri
* Cinayət hüququ. (Xüsusi hissə). Dərslik. Digesta nəşriyyatı, Bakı 2001.
* Hüquq fakültəsi qiyabi şöbəsi tələbələri üçün Metodik göstərişlər. BDU, Bakı 2003.
* Cinayət hüququ.(Xösusi hissə) Məsələlər toplusu ilə birgə. Dərslik. Digesta nəşriyyatı. Bakı 2004.
* Cinayət hüququ.(Xüsusi hissə üzrə). Proqram. Bakı, BDU, 2001.
* Cinayət hüququ. Dərs vəsaiti. AR DİN Polis Akademiyası. Bakı 2007.
* Mülkiyyət əleyhinə edilən cinayətlər. Dərslik. Bakı, "Əbilov, Zeynalov və oğulları" 2007.
* Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə təhdiddir: problemə tarixi baxış və bəzi beynəlxalq cinayət hüququ məsələləri. Kitab. Bakı. 'Apostrof.' 2009.
* Cinayət hüququ (Xüsusi hissə) Təcrübi materiallar toplusu ilə birgə dərslik. Bakı 'Zərdabi' Nəşriyyatı.2009.

## Xarici keçidlər
* Məhəmməd Nağı oğlu İmanlı
* Bakı Dövlət Universitetinin professoru Məhəmməd İmanlı saxlanılıb.
Mustafa Əliyev

**Mustafa Cahan oğlu Əliyev** () — coğrafiya elmlər doktoru, dosent, professor.

## Həyatı
Mustafa Cahan oğlu Əliyev 1942-ci il martın 7-də Qərbi Azərbaycanın Krasnoselo rayonu Əmirxeyir kəndində anadan olmuşdur. O, yeddillik məktəbi Çaykənd kəndində orta məktəbi isə Daşkəsən şəhərində bitirmişdir. 1958-ci ildə S.M.Kirov adına ADU-nın Geoloci-coğrafiya fakültəsinə daxil olmuş və 1963-cü ildə oranı coğrafiya – biologiya ixtisası üzrə bitirmişdir.

## Elmi fəaliyyəti

* 1964-1973-cü illərdə H.Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedoqoji İnstitunda baş müəllim işləmişdir.
* 1971-1974-cü illər ADU-nin aspiranturasında qiyabi təhsil almışdır.
* 1974-cü ildən Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetində çalışmışdır. Fakültə həmkarlar təşkilatının sədri, fakültə elmi  şurasının üzvü olmuşdur. 
* 1997-ci ildən 2007-ci ilədək Ümumi coğrafiya kafedrasının müdiri vəzifəsində işləmiş, Universitet Elmi Şurasının üzvü olmuşdur. 
* 2002-ci ildən Ümumi coğrafiya kafedrasının professoru seçilmişdir. 
* 1988-ci ildə “Müasir ekoloji situasiya və ekoloji şüur” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, 1993-cü ildə dosent elmi adını almışdır. 
* 2008-ci ildən 2011-ci ilədək bilavasitə onun səyi nəticəsində yeni yaradılmış Ekologiya kafedrasına rəhbərlik etmişdir. 
* 2003-2011-ci illərdə Coğrafiya və Çağrışaqədər Hazırlıq fakültəsinin dekanı, AMEA Coğrafiya İnstitutu Elmi Şurasının üzvü, Coğrafiya Cəmiyyəti Rəyasət heyətinin üzvü, Coğrafiyanın tədrisi metodikası bölməsinin rəhbəri olmuşdur. 
 
## Elmi əsərləri

M.C.Əliyevin əsas elmi fəaliyyəti cəmiyyətlə təbiətin qarşılıqlı təsir problemləri, müasir ekologiya, ekoloji şüurun formalaşması, ekoloji situasiya, onun izahı kimi coğrafiyanın fəlsəfi məsələlərinə həsr olunmuşdu.Onun bu aspektdə “Elmi-texniki inqilab və insanın dünyagörüşü”, “Elmi və dini dünyagörüşü arasında ziddiyyət”, “Ekologiya və din problemləri”, “Ekoloji situasiya və ekoloji şüuara dair” adlı məqalələri “Kommunist”, “Elm və həyat”, “Təbliğatçı”, “Strategiya” jurnallarında çap olunmuşdur.

## Mükafatları
* "Əməkdar müəllim"

## Həmçinin bax
* Rəhman Atakişiyev
* Ramiz Əhlimanov

## İstinadlar
Şövkət Seyidzadə

**Şövkət Veyis qızı Seyidzadə** — şairə.

## Həyatı
Şövkət Veyis qızı Seyidzadə 5 sentyabr 1942-ci ildə Agdaşda anadan olub.

1959-cu ildə 10 illik məktəbi bitirib, 1960-cı ildə M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna daxil olub.

1965-ci ildə İnstitutun "Avropa dilləri" fakültəsinin ingilis dili şöbəsini bitirib, Mingəçevir, Sumqayıt məktəblərində işləyib. 1976-cı ildən Bakı Xarici Dillər İnstitutunda müəllim işləyib.

1984-cü ildən 1996-cı ilə qədər Bakı Politexnik Texnikumunda və Bakı Maşınqayırma Texnikumunda işləyərək ildən təqaüdə çıxıb.

Şövkət xanım şair təbiətlidir, poeziya duyumludur — şeirin müxtəlif janrlarında qələmini sınamışdır, bu sahədə çox yüksək istedada malik olduğunu sübut etmişdir.

O, nəinki Azərbaycan dilində, hətta rus və ingilis dillərində də səviyyəli şerlərin müəllifidir.

## İstinadlar
* Bütöv Azərbaycan qəzeti, № 14(146), 25–30 aprel 2012-ci il.
Belqradın fəthi

**Belqradın fəthi** — Macarıstan krallığının nəzarəti altında olan Belqrad şəhəri və şəhər qalası 1521-ci ilin 29 avqust tarixində fəth edilmişdir. 1520-ci ildə hakimiyyətə gələn Sultan Süleyman Qanuni hakimiyyətinin 8-ci ayında Belqrad səfərinə çıxmaq barədə qərar qəbul etdi. Bu dövrdə Müqəddəs Roma imperiyasının imperatoru Carls Quint Avropada xristanlığın mövqeyini gücləndirmək üçün Macarıstan kralı II Luis ilə əlaqələrini gücləndirmişdi. Sultan Süleyman Qanuni özünə qarşı Avropada böyük bir ittifaq yaranmadan hücumu keçmək istəyirdi. Macarıstan krallığı həmin dövrdə indiki Macarıstanla yanaşı Erdel, Slovakiya, Belqrad, Burqenland və Ukraynanın bir qismini əhatə edirdi.

Macarıstan krallığı özünün intibah dövründə sərhədlərini Venesiya şəhərinə qədər genişləndirmiş, hətta Almaniya imperiyasının tacına belə sahib olmuşdu.Sultan Süleyman Qanuni səfər hazırlıqlarını tamamladıqdan sonra adətə uyğun olaraq atası I Səlimin və babası II Bəyazidin məzarların ziyarət etdi. Sultan Süleyman Qanuni 1521-ci ilin 18 may tarixində Topqapı Sarayından rəsmi mərasimdən sonra yola düşdü. Osmanlı qoşununu 3 min barut və mərmi yüklü dəvə, Dunay çayı boyunca hərəkət edən 400 döyüş gəmisi müşahidə edirdi. Rumeli Bəylərbəyi Əhməd Paşa Böğürdələn Qalasını fəth etmək üçün mərkəzi qoşundan ayrıldı. 7 iyun tarixində Əhməd Paşa Böğürdələn Qalasını fəth etdi.

Vəziriəzəm Piri Mehmet Paşanın rəhbərlik etdiyi birlik Belqrad şəhərini mühasirəyə alır. Sultan Süleyman Qanuninin tabeliyində olan qoşun Belqrada gedən yolun üzərində yerləşən sonuncu qala olan Zəmun Qalasını fəth edir. 1 avqust tarixində  Sultan Süleyman Qanuni Zəmun ovasında düşərgə qurur və şəhərin könüllü təslim olmasının gözləyir. Belqrad qalasında olan hərbiçilər müqavimətin mənasız olduğunu görüb 29 avqust tarixində könüllü şəkildə təslim olurlar. 30 avqust tarixində isə Belqrad şəhərində yerləşən ən böyük kilsə məscidə çevirilir. Sultan Süleyman Qanuni burada ilk dəfə olaraq cümə namazı qılır. Qanuni Belqrad şəhərində 19 gün qalmışdır. Bu müddət ərzində yerli əhali ilə görüşmüş, onların problemlərini dinləmiş və yekunda yerli əhalini 2 il müddətində bütün vergilərdən azad etmişdir. Şəhərdə 3.000 əsgər və 200 top yerləşdirdikdən sonra Qanuni 1521-ci ilin oktyabr ayında İstanbul şəhərinə qayıdır. Belqrad şəhərinin rəhbərliyi Bali Paşaya tapşırılır.

## Ədəbiyyat
* Magyarország hadtörténete, Zrínyi Katonai Kiadó, Budapest, 1985. szerk.: Liptai Ervin ISBN 963-326-337-9
* Szilágyi Sándor: A Magyar Nemzet Története - VI. fejezet, Nándor-Fejérvár eleste
Qəlbdən (film, 1998)

**Dil Se** (hind. दिल स, Dil Se) — filmin rejissoru Mani Ratnamdır. Filmdə baş rollarda Şahrux Xan ,Manişa Koirala və Priti Zintadır. Mani Ratnam həm də filmin ssenaristləri sırasındadır. Priti Zintanın ilk filmi olan bu film həmçinin bu aktrisaya ilk Filmfare Award mükafatını qazandırır və ilin ən yaxşı aktrisası seçilir. **Dil Se** həmçinin Şahrux Xannın qonaq oyunçu olan Malaika Arora ilə qatar üzərindəki möhtəşəm rəqsi və Chaiyya Chaiyya müsiqisi ilə məşhurdur.
**Dil Se** filmi Hindistannın Himacal, Kəşmir, Assam, Kerala, Dehli bölgələrində və Butanda 55 günə çəkilib. Film Hindistanın Parallel Cinema nümunəsi hesab olunur. Film kinematoqrafiya, xoreoqrafiya, musiqi və bir çox keyfiyyətlərinə görə mükafatlara layiq görülür. Filmin gəliri o qədər də yüksək olmasa da ölkəxarici qazanc $975,000 və £537,930 olub.

## Rollarda
: Şahrux Xan — Amarkant "Amar" Varma
: Manişa Koirala — Meqhna
: Priti Zinta — Priti Nair
: Malaika Arora — Chaiyya Chaiyya musiqisi üçün dəvət olunan oyunçu
: Raqhuvir Yadav — Şukla
: Zöhrə Səhqal — Nənə
: Arundathi Naq
: Aditya Şrivastava
: Mita Vasisht — Mita
: Krişnakant
: Ken Filip
: Sanjay Mişra

## Mükafatlar
**1999 [[Berlin Beynəlxalq Film Festivalı]] ([[Almaniya]])**
: Netpac Award — Mani Ratnam
**1999 [[National Film Awards]] ([[Hindistan]])**
: Gümüş Lotus mükafatı — Santoş Sivan
: Gümüş Lotus mükafatı — H. Sridhar
**1999 [[Filmfare Awards]] (Hindistan)**
: Priti Zinta — Ən yaxşı qadın nominasiyasında
: A. R. Rahman — Ən yaxşı musiqi rejissoru

## Musiqi
Filmin musiqilərini A. R. Rahman bəstələyib. Musiqilərin sözləri isə Gulzara məxsusdur.

# "Dil Se Re" (6:54) – A. R. Rahman, Anuradha, Anupama
# "Jiya Jale" (4:12) – Lata Mangeshkar, M. G. Sreekumar
# "Chaiyya Chaiyya" (6:52) – Sukhwinder Singh, Sapna Awasti
# "E Ajnabi" (5:32) – Udit Narayan, Mahalakshmi
# "Satrangi Re" (7:12) – Sonu Niqam

## İstinadlar
Fərhad Teymurov

**Teymurov Fərhad Dəmir oğlu** — (d.1938- ö.2021) Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin professoru.

## Həyatı
Fərhad Dəmir oğlu Teymurov
1938-ci ildə anadan olmuşdur. 1956-ci ildə ADU-nun (indiki BDU) fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 1961-ci ildə oranı bitirmişdir. 1967-ci ildə Moskva Dövlət Universitetində fizika-riyaziyyat elmləri namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1967-ci ildən Moskva Kooperativ İnstitutunun Bakı İqtisad fakültəsində ( indiki Azərbaycan Kooperasiya Universiteti) baş müəllim, dossent, direktorun tədris işləri üzrə müavini vəzifələrində  çalışıb.

2002-ci ildə Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin Elmi şurasında professor vəzifəsinə seçilmişdir. 60-dan çox elmi və metodiki məqalənin, beş dərs vəsaitinin müəllifidir. Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin Ümumi texniki fənlər kafedrasının müdiri işləyib.

## Kitabları

* F.Teymurov, “Riyazi analizin qısa kursu”. Bakı, “Kooperasiya” nəşriyyatı, 2008. - 308 səh. 300 tiraj.
* F.Teymurov, Ş.Cabbarov, Ə.Həsənov, M.Əfəndiyev, “Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika”, Bakı, “Elm və təhsil” nəşriyyatı, 2012. - 228 səh. 500 tiraj.
* F.D.Tеymurov. «Riyazi analizin qısa kursu». Ali məktəblər üçün dərs vəsaiti. Bakı, “Elm və təhsil”, 2012, səh. 304. (Təkrar nəşr)

## Həmçinin bax

* Ehtimal Nəzəriyyəsi və riyazi statistika (kitab)
* Riyazi analizin qısa kursu (kitab)
 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nauru himni

**Nauru dövlət himni**(Nauruca: Nauru Bwiema, Nauru mahnısı, Nauru nəğməsi)- Naurunun dövlət himnidir. Sözlərinin müəllifi Marqaret Hendri və bəstəkarı isə Lorens Henri Hiksdir. Naurau müstəqillik əldə edən il, 1968-ci ildə təsdiq edilmişdir.

## [[Nauru dili|Nauruca]] sözləri
Nauru bwiema, ngabena ma auwe.
Ma dedaro bwe dogum, mo otata bet egom.
Atsin ngago bwien okor, ama bagadugu
Epoa ngabuna ri nan orre bet imur.
Ama memag ma nan epodan eredu won engiden,
Miyan aema ngeiyin ouge,
Nauru eko dogin!

## [[Azərbaycan dili|Azərbaycanca]] tərcüməsi
Nauru bizim vətənimiz, ürəkdən sevdiyimiz yurd,
Hamımız sənin üçün dua edirik və həm də adını həmd edirik.
Uzun zamanlardan bəri bizim böyük əcdadlarımızın evi olmuşsan
Və hələ gələcək nəsillər üçün olacaqsan.
Hamımız, bayrağını şərəfləndirmək üçün birlikdə iştirak edəcəyik,
Və biz birlikdə sevinciylə deyəcəyik;
Əbədi olsun Nauru!

## Həmçinin bax
*Nauru dövlət himninin midi versiyası  
*Nauru dövləthimni üçün səs axışı, mahnı sözləri və məlumatlar
*Notlar
Bionika

**Bionika** ( — *həyat elementi*, hərfi tərcümə — *yaşayan*) — canlı təbiətin təşkilinin, xüsusiyyətlərinin və strukturunun texniki qurğularda və sistemlərdə tətbiqi haqqında elmdir.

Mövcuddur:
* *bioloji* bionika. Bioloji sistemlərdə gedən prosesləri ğyrənir;
* *nəzəri* bionika. Bu proseslərin riyazi modellərini yaradır;
* *texniki* bionika. Nəzəri bionikanın modellərini mühəndis vəzifələrinin həllinə tətbiq edir.

## Ədəbiyyat
* Моделирование в биологии, пер. с англ., под ред. Н. А. Бернштейна, М., 1963.
* Парин В. В. и Баевский Р. М., Кибернетика в медицине и физиологии, М., 1963.
* Вопросы бионики. Сб. ст., отв. ред. М. Г. Гаазе-Рапопорт, М., 1967.
* Мартека В., Бионика, пер. с англ., М., 1967.
* Крайзмер Л. П., Сочивко В. П., Бионика, 2 изд., М., 1968.
* Брайнес С. Н., Свечинский В. Б., Проблемы нейрокибернетики и нейробионики, М., 1968.
* Библиографический указатель по бионике, М., 1965.
* Игнатьев М. Б. «Артоника» Статья в словаре-справочнике "Системный анализ и принятие решений"изд. Высшая школа, М., 2004.
* Мюллер, Т., Биомиметика: National Geographic Россия, май 2008, с. 112—135.
*  Lakhmi C. Jain; N.M. Martin Fusion of Neural Networks, Fuzzy Systems and Genetic Algorithms: Industrial Applications. — CRC Press, CRC Press LLC, 1998
*  Емельянов В. В., Курейчик В. В., Курейчик В. Н. Теория и практика эволюционного моделирования. — М: Физматлит, 2003.
* Архитектурная бионика. Под редакцией Ю. С. Лебедева.-М.:Стройиздат, 1990. 269с.
* Г. В. Васильков. Эволюционная теория жизненного цикла механических систем. Теория сооружений.-М.Издательство ЛКИ, 2008. 320с.

## Mənbə
* Bionika
Bud sümüyü

**Bud sümüyü** () insan skeleti ən iri, luləli cismi silindrik formada olan sümüyü. Sümüyün proksimal epifizində bud sümüyünün başı () yerləşir.insan bədəninin ən uzun sümüyüdür, bud sümüyü də deyilir. Anatomik pozisiyada baxdıqda sümüyün üst ucları, alt uclarına nisbətdə bir-birlərinə daha uzaqdır, aşağıya doğru hər iki tərəfin femur sümüyü bir-birlərinə yaxınlaşırlar. Femur üzərində bir çox girintili-çıxıntılı yerlər var, ancaq ümumilikdə linea intertrochanterica və facies patellaris xaric hamısı sümüyün arxa tərəfindədir.

## Həmçinin bax
* Pelleqrini-Ştid xəstəliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nauru dili

**Nauru dili** (*dorerin Naoero*)- Avstroneziya dillərinə aid olan və Nauruda danışılan dildir.

## Sözlər müqayisəsi

## İstinadlar
Tonqa dili

**Tonqa dili** ()- Avstroneziya dillərinə aid olan və Tonqada danışılan dildir.Təxminən 220.000 nəfər bu dildə danışırlar  və Tonqanın milli dilidir.

## İstinadlar
Tonqa himni

**Tonqa adaları kralının mahnısı** (Tonqaca: Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga)- Tonqanın dövlət himnidir. Lakin gündəlik həyatda **fasi fakafonua** ("milli mahnı") adlandırılır. Sözlərinin müəllifi Şahzadə Uelinqatoni Nqu Tupoumalohi və bəstəkarı isə Karl Qustavus Şmittdir və 1874-cü ildə təsdiq olunub.

## [[Tonqa dili|Tonqaca]] mətni

:E otua māfimafi
:ko homau eiki koe
:ko koe ko e falalaanga
:mo e ofa ki Tonga.

:Afio hifo emau lotu
:aia oku mau faí ni
:mo ke tali homau loto
:o malui a Tupou.

## [[Azərbaycanca]] tərcüməsi
:Ey,hər şeyə qadir Tanrı!
:Sən bizim Rəbbimizsən,
:Sənsən Tonqanın sütunu
:Və Tonqa üçün sevgi.
:Bizim dualarımıza bax
:O indi etdiyimiz işdir
:Olsun ki istəklərimizə cavab verəsən 
:Tupounu qorumaq üçün.

## Mənbə
*Law of Tonga: http://legislation.to/Tonga/DATA/PRIN/1988-060/NationalAnthemofTongaAct.pdf 

## Xarici keçidlər
*''Ko e fasi 'o e tu'i 'o e 'Otu Tonga''nın səs axışı,mahnı sözləri və məlumatlar
*Tonqa dövlət himni MIDI
Aksiologiya

**Aksiologiya** ( — *dəyər*) – mədəniyyətin və fəlsəfənin bir istiqaməti olaraq insani dəyərləri öyrənən elmdir.

Bəşər tarixində bir çox alimləri bizi əhatə edən "faydalı" və "zərərli" olanların təsnifatının verilməsinə çalışmışlar. Praktiki fəaliyyət prosesində insan intellekti vasitəsilə  dəyərlərin təsnifatı verilmiş  və qiymətləndirilmişdir. Təcrübə  zənginləşdikcə bir çox  dəyərlər nəzərdən keçirilmiş, bəziləri sıradan çıxmış, yeniləri meydana gəlmişdir.

Müxtəlif xalqlarda «xeyir», «şər» anlayışları özünü müxtəlif dəyərlərdə təzahür etdirdi. Lakin bütün bunlara baxmayaraq insan bütün dövrlərdə və şəraitdə nəyin xeyirli və zərərli olduğunu həmişə anlamışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qneseologiya
* Epistemologiya
* Timologiya
* Dəyərlər sistemi
* Eqoizm
Özünüdərk

**Özünüdərk** () — insanın öz əqli və fiziki qabiliyyətlərinin öyrənilməsi və anlamasıdır. Bu zaman bütün bilik və fəaliyyətlər insanın özü-özünü anlamağa yönəldilir. 

İnsan öz qəlbi və ruhunun kəşfindən çox, dünya və  cəmiyyətin qanunlarını, onu  əhatə edən aləmin sirlərini kəşf edə bilmişdir. 

Özümüz haqqında bir çox şeyləri bilmirik: məsələn, ekstrasenslərin müəmmalı xüsusiyyətləri; cadugərlik və magiyanın mövcudluq sirləri, telepatiya hadisəsinin izah edilə bilməməsi, telekinez (məsafə  çərçivəsində fikirlərin ötürülməsi), gələcəyi görə bilməyi və digər insan potensiyasının açılmamış sirləri hələ bizlər üçün maraq doğurur. Bütün bunlar bir neçə illər məkanımızda dilə  gətirilməyən problemlər olmuşdur. İnsanın özündə möcüzə gizlətmədiyi həmişə  təlqin olmuşdur. Lakin, əslində insan öz sirli daxili aləmi ilə maraq dairəsindədir. Əgər elə olmasaydı insan əsərləri ilə dünya sivilizasiyasına möhtəşəm sənət nümunələri bəxş etməzdi.

## Həmçinin bax
* Koqnitivlik

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Samoa himni

**Azadlıq bayrağı** — Samoanın dövlət himnidir.Həm sözləri (ki ölkənin bayrağın şərəfləndirir) və həm musiqisi Sauni İiqa Kuresa tərəfindən tərtib olunmuşdur.Samoa,1962-ci ildə öz müstəqilliyini Yeni Zelandiyadan əldə etdikdən sonra *Azadlıq bayrağı*n öz dövlət himni kimi təsdiq etmişdir.

## [[Samoa dili|Samoaca]] versiyası
:* Samoa, tula'i ma sisi ia lau fu'a, lou pale lea!*
:* Samoa, tula'i ma sisi ia lau fu'a, lou pale lea!*
:* Vaai 'i na fetu o lo'ua agiagia ai:*
:* Le faailoga lea o Iesu, na maliu ai mo Samoa.*
:* Oi, Samoa e, uu mau lau pule ia faavavau.*
:* 'Aua e te fefe; o le Atua lo ta fa'avae, o lota sa'olotoga.*
:* Samoa, tula'i: 'ua agiagia lau fu'a, lou pale lea!*

## [[İngilis dili|İngiliscə]] tərcüməsi
:*Samoa, arise and raise your flag, your crown!*
:*Samoa, arise and raise your flag, your crown!*
:*Look at those stars that are waving on it:*
:*This is the symbol of Jesus, who died on it for Samoa.*
:*Oh, Samoa, hold fast your power forever.*
:*Do not be afraid; God is our foundation, our freedom.*
:*Samoa, arise: your flag is waving, your crown!*

## [[Azərbaycanca]] tərcüməsi
:*Samoa, qalx və qaldır bayrağını, tacını!*
:*Samoa, qalx və qaldır bayrağını, tacını!*
:*Üzərində dalğalanan ulduzlara bax:*
:*Bu Samoa üçün ölmüş İsanın simvoludur.*
:*Ey, Samoa, sürətli gücünü əbədi olarq saxla.*
:*Qorxmayın, Tanrı bizim təməlimiz, bizim azadlığımızdır.*
:*Samoa, qalx: bayrağın, tacın dalğalanır!*

## Xarici keçidlər
* NationalAnthems.info's səhifəsi ''The Banner of Freedom'' üzərində - himnin MIDI versiyası daxildir.
* '''"The Banner of Freedom"''' MIDI