Maliyyə sabitliyinin İcmalı

**Maliyyə sabitliyinin icmalı** (, *Financial Stability Review, Financial System Report*) — mərkəzi bankların maliyyə sabitliyi məsələlərinə həsr olunmuş ixtisaslaşdırılmış məlumat və analitik nəşri.

## Mərkəzi bankların təcrübəsində maliyyə sabitliyinin nəzərdən keçirilməsi
İngiltərə Bankı ilk dəfə 1996-cı ildə Maliyyə Sabitliyi İcmalı nəşr etdi. Buraxılışlar maliyyə fəaliyyətinin nəzəriyyəsi və praktikasının müəyyən məsələlərinə həsr olunmuş nəşrlər topluları idi: maliyyə tənzimlənməsi mədəniyyəti, qiymətli metallar bazarı, elektron pul, suveren. reytinqlər və s.

İngiltərə Bankı təhlillər vasitəsilə həll edilməli olan üç vəzifəni müəyyənləşdirdi:

* bazar iştirakçıları tərəfindən risklərin, cari tənzimləmənin və maliyyə bazarlarının vəziyyətinin başa düşülməsi;
* Britaniya maliyyə sisteminin risklərinə təsir edən məsələlərin müzakirəsi;
* bazar iştirakçıları, tənzimləyici və akademik tədqiqatçılar arasında debatları asanlaşdırmaq.

İngiltərə Bankını digər mərkəzi banklar izlədi: İsveç və Norveç (1997), Avstraliya və Filippin (1999). Aşağıdakı Rəylər daha çox utilitar xarakter daşıyır və maliyyə bazarlarının və maliyyə vasitəçilərinin vəziyyətini nəzərdən keçirməyə həsr edilmişdir. Xüsusilə, icmallar bankların rəqabət qabiliyyəti, onların maliyyə sabitliyi və əsas maliyyə aktivləri bazarlarının xüsusiyyətləri mövzularını əhatə etmişdir.

Mərkəzi bankın fəaliyyətinin diqqəti maliyyə sabitliyini qorumaq üçün siyasətlərə yönəldikcə, Rəylər geniş şəkildə yayıldı. Onların əsas naşirləri inkişaf etmiş ölkələrin mərkəzi bankları, eləcə də orta gəlirdən yuxarı olan ölkələrin prudensial agentlikləri idi. 2000-ci illərin sonlarında nəşriyyatçıların sayı altmış mərkəzi bankı keçdi. Nümunəvi nəşrlər Avropanın mərkəzi banklarının işidir. 2004-cü ildən etibarən icmal Avropa Mərkəzi Bankı tərəfindən verilir. ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi Maliyyə Sabitliyi Rəylərini dərc etmir; bunun əvəzinə 2015-ci ildən Maliyyə Tədqiqatları İdarəsi onun ABŞ Xəzinədarlığında müstəqil büro kimi dərc edilməsinə cavabdehdir.

Beynəlxalq Valyuta Fondu Dünya İqtisadi və Maliyyə İcmalı seriyasının bir hissəsi olan Qlobal Maliyyə Sabitliyi Hesabatını dərc edir. O, ildə iki dəfə nəşr olunur və maliyyə sabitliyi və risk faktorlarının qiymətləndirilməsini, habelə maliyyə sabitliyinin təhlilinin metodoloji problemlərini ehtiva edir.

Cədvəl Aparıcı mərkəzi bankların maliyyə sabitliyi icmalı.

## Maliyyə sabitliyi icmalının xüsusiyyətləri
Monetar orqanlar çoxlu sayda icmallar (illik fəaliyyət hesabatları, rüblük pul siyasəti hesabatları, maliyyə sisteminin inkişafına dair icmallar, bank tənzimlənməsi və nəzarəti, aylıq statistik bülletenlər və s.) dərc etsələr də, Maliyyə Sabitliyinin fərqləndirici xüsusiyyətləri Baxış bunlardır:

* sistemli risklərə diqqət yetirmək,
* maliyyə risklərinin tənzimlənməsi və azaldılması üçün təkliflər,
* məcmu bütövlükdə maliyyə sisteminin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi.

İcmalın məqsədi nəşrin strukturunu və onun geniş ictimaiyyətə təqdim edilməsi qaydasını müəyyən edir. Rəylər illik və ya altı aydan bir dərc olunur. İcmalın verilməsində əsas məqsəd maliyyə sabitliyini təşviq etməkdir. Bu məqsədə nail olmaq üçün baxış bir neçə məqsədə çatır:

* **sistem risklərinin azaldılması**
** bazar iştirakçıları tərəfindən cari sistem risklərinin daha yaxşı anlaşılması və qiymətləndirilməsi,
** bazar iştirakçılarını fərdi investisiya qərarlarının mümkün kollektiv nəticələri barədə məlumatlandırmaq,
** sistem riskləri ilə bağlı bazar iştirakçıları ilə dialoqun təşkili,
** tənzimləyici ilə bazar arasında məlumat asimmetriyasının azaldılması,
* **mərkəzi bank tərəfindən cari vəziyyətin təqdimatı**
** gələcək inkişafın və maliyyə sektorunun sabitliyinin ehtimal qiymətləndirmələrinin dərci,
** mərkəzi bankın effektiv kommunikasiya siyasətini və ictimai hesabatlılığını təşviq etmək.

## Ədəbiyyat
* *Вертейко К.В.* Обзоры финансовой стабильности Банка России // Актуальные вопросы экономических наук, 2012. — № 25-2. — С. 114-118.
* *Моисеев С.Р.* Обзор финансовой стабильности / Макропруденциальный анализ (терминология — сущностные аспекты) // Деньги и кредит, 2013. — № 9. — c.57—69.
* *Плеханов Д.А.* Центральные банки и мониторинг финансовой стабильности // Финансы и кредит, 2008. — № 35. — С. 17-21.
* *Born B., Ehrmann M. and Fratzscher M.* Central Bank Communication on Financial Stability. ECB Working Paper № 1332, 2011.
* *Cihák M., Muñoz S., Sharifuddin S. T., Tintchev K.* Financial Stability Reports: What Are They Good For? IMF Working Paper №1, 2012.
* *Christensson J., Spong K. and Wilkinson J.* What Can Financial Stability Reports Tell Us About Macroprudential Supervision? Federal Reserve Bank of Kansas City Research Working Paper №15, 2011.