open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qazaxıstan–Qətər münasibətləri

**Qazaxıstan–Qətər münasibətləri** — Qətər və Qazaxıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr.

## Tarixi
Ölkələr arasında diplomatik əlaqələr 1 iyul 1993-cü ildə qurulmuşdur.

1998-ci ildə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti N. Nazarbayevin Fars Körfəzi ölkələrinə səfəri çərçivəsində Qətərə ilk rəsmi səfəri baş tutdu və 1999-cu ildə Qətər Əmiri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Tani ilk səfərini etdi. Qazaxıstana rəsmi səfər.

2007-ci ilin may ayında Qətərdə Qazaxıstanın Səfirliyi açıldı.

2008-ci ilin mart ayında Qətərin Qazaxıstandakı səfirliyi açıldı.

A. Şokıbayev 2014-cü ilin noyabrından Qazaxıstanın Qətərdəki səfiridir.

2019-cu ilin oktyabr ayından etibarən Abdeləziz bin Sultan əl-Rumeihi, Qətərin Qazaxıstandakı səfiri vəzifəsinə başladı.

## İqtisadi əlaqələri
Qazaxıstanın yeni paytaxtı Astananın tikintisi Qətər fondları tərəfindən dəstəkləndi. Xüsusilə, Qətər şəhərdə İslam Mərkəzinin inşası üçün 6,8 milyon dollar bağışladı.

Qazaxıstan və Qətər arasında ikitərəfli əlaqələri yaxşılaşdırmaq üçün Qazaxıstan və Qətər arasında Hökumətlərarası Birgə Komissiya yaradıldı. Yalnız dörd görüş var idi; iyun 2000, May 2001, Oktyabr 2009 və Oktyabr 2015

Qətər-Qazaxıstan İşgüzar Şurası ilk iclasını 2008-ci ilin oktyabr ayında keçirdi. Görüş zamanı Qətərin neft -qaz və inşaat sektorlarında iş imkanları və mümkün birgə müəssisələr müzakirə edildi.

Hər iki ölkə İslam bankçılığı sahəsində əməkdaşlıq edir: 2016-cı ilin avqustunda Qətər Maliyyə Mərkəzi və Astana Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzi Anlaşma Memorandumu imzaladı.

2017-ci ilin may ayında məlum oldu ki, Qətər Almatıdakı iki doğum evini və Astanada 35 milyon dollarlıq bir məktəbi maliyyələşdirməyə razılıq verib. Məktəb Qətər Əmiri Tamim bin Həməd Al Taninin adını daşıyacaq.

İki ölkə arasında hazırkı ticarət həcmi kiçikdir, əsasən materialların daşınması ilə bağlı problemlər üzündən. İran üzərindən ticarət yolu yaratmaq üçün səylər göstərildi. 2010-cu illərdən etibarən ticarət bir qədər yaxşılaşmışdır; məsələn, ticarətin həcmi 2015 -ci ildə 463,500 dollardan 2016-cı ildə 746,500 dollara yüksəldi.

## Media əlaqələri
Qətər Əl-Cəzirə konqlomeratı 2008-ci ilin fevral ayında Almatıda ilk Orta Asiya filialını açdı.

## Mədəni əlaqələri
Qazaxıstan və Qətər Hökumətlərarası Birgə Komissiyasının 2 -ci iclası zamanı əldə olunan razılığa əsasən, 2002-ci il martın 19-dan 31-dək Dohada "Qazaxıstan Mədəniyyəti Günləri" keçirildi. mədəniyyət sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir.

Qətər Mədəniyyəti Günləri kimi tanınan bənzər bir hadisə 10-15 iyun 2008-ci il tarixlərində Almatıda keçirildi. Tədbirdə Qətərin əl işləri və ənənəvi mətbəxi ilə bağlı sərgilər, Qətər filmləri nümayişləri və Qətər Nazirliyi tərəfindən bukletlərin paylanması təşkil edildi. Orijinal Qətər rəqs qrupları, musiqi alətləri və müğənnilərdən ibarət mədəniyyət və konsertlər.

## İstinadlar
İran–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–İran münasibətləri** — İran və Qazaxıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr.

## Tarixi
29 yanvar 1992-ci ildə iki ölkə arasında diplomatik əlaqələr quruldu.

İkitərəfli münasibətlərin gündəliyində duran ən vacib məsələlərdən biri də Sovet İttifaqının dağılmasından sonra xüsusilə kəskinləşən Xəzər dənizinin bölünməsi məsələsidir.

## İqtisadi əməkdaşlıq
Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, 2014 -cü ildə ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi 987,1 milyon ABŞ dollarından çox olmuşdur. İqtisadi əməkdaşlıq əsasən sənaye və nəqliyyat sahəsində baş verir.

Ölkələr arasında ən böyük əməkdaşlıq layihələrindən biri də Qazaxıstan-Türkmənistan-İran dəmiryolu idi və bu istiqamətdə gələn qatarların marşrutlarını azaldıb.

Xüsusilə malların ixracı və idxalı sahəsində fəaliyyətini məhdudlaşdıran Amerika sanksiyaları Asiya ölkələri arasında ticarət əlaqələrinin inkişafına mənfi təsir göstərdi.

## Səfirliklər
1993-cü ildən Tehranın İranda Qazaxıstan səfirliyi vardır. 2007-ci ildən etibarən, xeyli sayda İran Qazaxının yaşadığı Golestan əyalətinin inzibati mərkəzi Qorqanda da Baş Konsulluq fəaliyyət göstərir.

İranın Qazaxıstandakı səfirliyi Astanada açıldı, Aktau və Almatıda Baş Konsulluqlar var.

## Ticarət
İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi son altı ildə beş qat artaraq 2009 -cu ildə 400 milyon dollardan 2 milyard dollara yüksəldi.

İran Qazaxıstandan taxıl, neft məhsulları və metal idxal edir. İran, Astanaya Asiya bazarlarına çıxışı təmin edəcək Qazaxıstan, Türkmənistan və İranı (Fars körfəzi) birləşdirən boru kəmərinin tikintisi də daxil olmaqla birgə neft və qaz layihələrində tərəfdaşdır. Qazaxıstanın maşınqayırma, infrastruktur, nəqliyyat, telekommunikasiya sahələrində İran sərmayələrində xüsusi maraqları var.

İran və Qazaxıstan ölkələri son dərəcə müxtəlif olsa da, Asiya ölkələri olaraq birlikdə çalışmaqda ortaq dil tapdılar. Onları birləşdirən vacib bir məqam, hər ikisinin Xəzər dənizi ilə sərhədlərinin olmasıdır. Bu qaynaqdan qaynaqlanan mənbələr və çıxışlar, iqtisadiyyat və qaynaqları üçün yapışdırıcıdır. İki ölkənin bu cür iqtisadi maraqları istər sualtı, istərsə də yeraltı neft ətrafında cərəyan edir. Bundan əlavə, 2010 -cu ildə İran və Qazaxıstanın yüksək vəzifəli şəxsləri arasında söhbət zamanı hər iki ölkənin münasibətlərinin inkişaf etdiyinə nə dərəcədə inandıqları barədə müzakirələr aparılıb. Münasibətlərinin bu mərhələsində İran və Qazaxıstan, xüsusilə kənd təsərrüfatı və nəqliyyatda (hava və dəmir yolu nəqliyyatı) əlaqələrini daha da inkişaf etdirməyə çalışdılar.

## İstinadlar
Mete Qazoz

**Mete Gazoz** (; ) — Türkiyə oxatma idmançısı, Olimpiya çempionu, iki Olimpiadanın (2016, 2020) və Dünya Kubokunun finalının iştirakçısı.

## Tərcümeyi-hal
Mete Qazoz 8 iyun 1999-cu ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. Bağçalıevlərdə yerləşən İxlas Kollecində təhsil almışdır.

### Karyerası
Qazoz 2010-cu ildə oxatma idmanında özünü sınamağa başladı. Beynəlxalq debütü 2013-cü ildə baş tutdu.

Mete Qazoz 2013-cü ildə Çinin Usi şəhərində keçirilən Dünya Çempionatında gənclərdən ibarət komanda turnirində gümüş medal qazandı. 2014-cü ildə Nankində keçirilən Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. 2015-ci ildə Bakıda baş tutan Avropa Oyunlarında Türkiyə yığmasının tərkibində yarışmışdır. Kopenhagendə keçirilən 2015 Dünya Oxatma Çempionatında da iştirak etmişdir.

Qazoz 2015-ci ildə Klagenfurtda Gənclər arasında Avropa Kubokunun kadet kateqoriyasında gümüş medal qazanaraq 2016 Yay Olimpiya Oyunlarına vəsiqə əldə etmişdir.

2016-cı ildə Mete Qazoz Türkiyəni Rio Olimpiadasında təmsil etdi. 8 avqust 2016-cı ildə 1/32 finalda fransız Pyer Plionu 6–5 hesabı ilə məğlub etdi. 1/16 turun ikinci matçında hollandiyalı Şefu van den Berqə 3–7 hesabı ilə uduzdu.

O, Rosarioda keçirilən 2017 Uşaq Dünya Oxçuluq Çempionatında bürünc medal qazanmışdır. Qazoz bu çempionatda Yasemin Anagöz ilə birlikdə çıxış etdi.

2018-ci ildə Cənubi Dakotanın Yankton şəhərində keçirilən Dünya Qapalı Çempionatında gənclər arasında fərdi yarışda gümüş medala layiq görüldü.

2018-ci ildə Tarraqona şəhərində keçirilən Aralıq dənizi Oyunlarında 70 metr məsafəyə atışda fərdi qızıl medal qazandı.

Mete Qazoz koronavirus pandemiyası səbəbindən 2020-ci ildən 2021-ci ilə təxirə salınan 2020 Yay Olimpiya Oyunlarında ardıcıl ikinci dəfə iştirak etmək hüququ qazandı. Fərdi turnirdə London Oyunlarının çempionu italyan Mauro Nespolini finalda məğlub edərək Türkiyəyə bu olimpiyada ilk qızıl medalı qazandırdı.

2021-ci ildə Braziliya yazıçısı Paulo Koelyo Mete Qazoza "Oxçunun Yolu" əsərini həsr edib.

## İstinadlar
Mihraç Akkuş

**Mihraç Akkuş** ( ; 1 iyun 2000) 60 kiloqram çəki dərəcəsində yarışan türk cüdoçudur.

## Həyatı
Mihraç Akkuş 1 iyun 2000-ci ildə anadan olmuşdur. 7 uşaqlı ailənin dördüncü uşağıdır. Anası evdar qadındır, böyük qardaşı ilə Mihraç güləşlə məşğul olurlar. Mihraç Bülənt Əcəvit adına Bədən Tərbiyəsi Universitetində təhsil alır.

### Karyera
Mihraç 2012-ci ildən cüdo ilə məşğul olmağa başladı. Karyerasının əvvəlində kadet kateqoriyasında çıxış etdi. 2015-ci ildə Klucda keçirilən Avropa Kubokunda bürünc medala layiq görülmüşdür. Bielsko-Biala mərhələsində yeddinci olmuşdur. Növbəti il Antalyada və Berlində baş tutan mərhələlərdə beşinci yeri tutdu.

2017-ci ildə Antalyada keçirilən Avropa Kubokunda bürünc medalı qazandı. Teplisdə isə qızıl medala yüksəldi. Mihraç Akkuş həmçinin, Ployeşti mərhələsində üçüncü oldu və sonra kadet kateqoriyasında Dünya və Avropa Çempionatını qazandı.

2018-ci ildə Liqnanoda keçirilən Avropa Kubokunda bürünc medal qazanaraq aşağı səviyyədə oyun nümayiş etdirdi. Eyni zamanda, Praqadakı oyunlarda beşinci oldu. Yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatında bürünc medalın sahibi oldu. Bu oyunda Fransa cüdoçusu Coffon Honisi, Finlandiya cüdoçusu Saha Luukası, Rusiya cüdoçusu Konstantin Simeonidisi, Azərbaycan cüdoçusu Yaşar Nəcəfovu və Bolqarıstan cüdoçusu Yasin Belabbası məğlub etdi.

2019-cu ildə Yekaterinburqda keçirilən Böyük Vuruş Oyunlarında Rusiya cüdoçusu Yaşuyevə məğlub oldu. Özbəkistan cüdoçusu Kemran Nurillayevə isə qalib gəldi. Eyni ildə keçirilən Antalya Qran-Prisində Özbəkistan cüdoçusu Kemran Nurillayevə uduzdu. Braziliya cüdoçusu Felip Kitadaya, Ukrayna cüdoçusu Artem Lesyuka, Rusiya cüdoçusu Albert Oğuzova və Yamayka cüdoçusu Devin Valdenburqa qalib gəldi. Akkuş bu Qran-Pridə bürünc medala sahib oldu.

2019-cu ildə Bakıda baş tutan Bakı Qrend Slem oyunlarında Fransa cüdoçusu Valide Xyara məğlub oldu və Monqolustan cüdoçusu Unubold Lxaqvacamtsa qalib gəldi.

Mihraç Akkuş 2019 Avropa Oyunlarında iştirak etmişdir. Gürcüstan cüdoçusu Luxumi Çixvimianiyə məğlub olsa da, Bolqarıstan cüdoçusu Valentin Alipiyevə qalib gəldi.

Zaqreb Qran-Prisində Gürcüstan cüdoçusu Temur Nozadzeyə, Portuqaliya cüdoçusu Rodriqo Kosta Lopezə, Mərakeş cüdoçusu İssam Bassuya qalib gəldi. Polşa cüdoçusu Tomer Qolomba məğlub oldu və 7-ciliyi əldə etdi. Daşkənd Qran-Prisində isə beşinci oldu.

2020 Tel-Əviv Qran-Prisində gümüş qazandı və Parisdə beşinci yeri tutdu. Bu uğurlar Akkuşun 2021-ci ildə Tokioda keçiriləcək 2020 Yay Olimpiya Oyunlarında Türkiyəni təmsil etmək hüququ qazanmasına imkan verdi. Olimpiya Oyunlarında Akkuş Butan cüdoçusu Nqavanq Namqyelə qalib gəldi, Qazaxıstan cüdoçusu Yeldos Smetova məğlub oldu.

## İstinadlar
Tereza Raken

**Tereza Raken** — XIX əsr fransız naturalist nəsrinin simalarından biri olan Emil Zolyanın (1840-1902) romanı. Roman müxtəlif dillərə tərcümə edilib.

## Məzmun
Ehtirasın doğurduğu cinayət və qatillərin cinayətdən sonrakı psixoloji sarsıntıları, peşmançılıq və özünə haqq qazandırmaq cəhdi roman boyu oxucunu arxasınca aparır. Romandakı sevgi iki insanın bir-birinə öyrəşməyi öyrəşməyi üzərində qurulub. Xalası oğlu xəstəhal Kamillə xalası xanım Rakenin istəyi əsasında evlənməyə məcbur olan Tereza ərinin dostu Loranın simasında sevginin və ehtirasın gerçək dadını çıxarmaq istəyir, amma arada divar kimi olan Kamil bu yaxınlığa böyük maneədir. Məşuqlar Kamilli aradan götürməklə azadlığa qovuşacaqlarını güman edirlər,lakin hər şey əksinə olur. Kamilin kabusu onları bir an belə rahat buraxmır.

## İstinadlar
Qazaxıstan–Latviya münasibətləri

**Qazaxıstan–Latviya münasibətləri** —  Qazaxıstan ilə Latviya arasında 10 dekabr 1992-ci ildə qurulan ikitərəfli diplomatik əlaqələrdir. Latviya səfirliyi 13 dekabr 2004-cü ildə Nur-Sultanda fəaliyyətə başlamışdır. 2019-cu ilin iyul ayından etibarən Qazaxıstanı Riqadakı səfirlik təmsil edir.

Bu gün ölkələr Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı, Dünya Ticarət Təşkilatı və digər beynəlxalq strukturlar çərçivəsində əməkdaşlıq edir.

## Tarixi
Əvvəllər hər iki ölkə Sovet İttifaqı tərkibində respublikalar idi. Qazaxıstan 23 dekabr 1991-ci ildə Latviya, 8 yanvar 1992-ci ildə Latviya Qazaxıstanın müstəqilliyini tanıdı.

## İkitərəfli səfərlər
1994-cü ildən bəri bir neçə nazirlik və dövlət səfərləri olmuşdur:

18 dekabr 1994-cü ildə Latviya Prezidenti Guntis Ulmanisin Qazaxıstana səfəri.
1998-ci ilin sentyabr ayında Rabitə naziri Vilis Kriştopansın Qazaxıstana səfəri.
26 may 2000-ci ildə Qazaxıstanın xarici işlər naziri Yerlan İdrisovun Latviyaya işgüzar səfəri.
30 noyabr - 1 dekabr 2000-ci il arasında Qazaxıstan Baş nazirinin müavini Daniel Axmetovun işgüzar səfəri.

14-15 fevral 2001-ci il tarixlərində Qazaxıstan Məclisinin sədri Jarmakhan Tuyakbayın səfəri.
5-7 sentyabr 2001-ci il tarixlərində Baş nazir Andris Berzinsin Qazaxıstana rəsmi səfəri.
2004 -cü ilin mart ayında Baş nazirin müavini və Kənd Təsərrüfatı naziri Axmetjan Yesimovun səfəri.
7-9 oktyabr 2004-cü ildə Prezident Vaira Vike-Freyberqanın Qazaxıstana səfəri.

9-12 yanvar 2006-cı il tarixlərində Baş nazir Aigars Kalvitis Prezident Nursultan Nazarbayevin andiçmə mərasimində iştirak etdi.
İyul 2006, Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevin Latviyaya dövlət səfəri.
2006-cı ilin noyabr ayında Elektron İdarəetmə üzrə Xüsusi Tapşırıqlar Naziri Ina Gudele -nin Qazaxıstana səfəri.
2008-ci il oktyabrın 2-dən 5-dək Latviya Prezidenti Valdis Zatlersin Qazaxıstana dövlət səfəri.
3 dekabr 2010-cu ildə Latviya Prezidenti Valdis Zatlers Qazaxıstanın paytaxtında keçirilən ATƏT konfransında iştirak etdi.

20-21 may 2011-ci il tarixlərində Latviyanın Maliyyə Naziri Andris Vilksin Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının qəyyumlarının illik toplantısında iştirakı.
2-4 iyun 2013-cü il tarixlərində Latviya Prezidenti Andris Berzinşin Qazaxıstana səfəri.

## İstinadlar
Vasili Obraztsov

**Vasili Parmenoviç Obraztsov** (; ) — Rusiya terapevti, professor.

## Həyatı
Vasili Parmenoviç Obraztsov 13 yanvar 1851-ci il tarixində Voloqda quberniyasının Qryazovets şəhərində anadan olmuşdur. O, 1877–1878-ci illərdə Rusiya-Osmanlı müharibəsində alay həkimi işləmişdir. Obraztsov 1893-cü ildə professor olmuşdur. O, şagirdi N. D. Strajesko ilə birlikl ilk dəfə 1910-cu ildə miokard infarktının klassik təsvirini vermiş, qarın boşluğu orqanlarının müayinə üsullarını işləyib hazırlamışdır. Obraztsov ürək fəaliyyətində yaranan səs dəyişikliyini bilavasitə qulaqla dinləməyin üstünlüklərini isbat etmişdir. O, terapevtlər məkətninin yaradıcılarındandır. Obraztsov 14 dekabr 1920-ci il tarixində SSRİ respublikalarından olan Ukrayna SSR-nin Kiyev şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Деятели России: 1906 г. / Ред.-изд. А. М. Шампаньер. — Санкт-Петербург, 1906. — СС. 183.
* 
* 
* Глоссарий → Описание: Образцов В. П.;
Danimarka–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–Danimarka münasibətləri** —  Qazaxıstan Respublikası ilə Danimarka Krallığı arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr 7 may 1992-ci ildə qurulmuşdur.

## Səfirliklər
21 fevral 2015-ci ildə Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev eyni vaxtda Qazaxıstanın İsveçdəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Dastan Eleukenovu Danimarkaya səfir təyin etdi.

28 noyabr 2013-cü ildə Qazaxıstanın Dövlət Katibi Marat Tacin, Danimarka Krallığının Rusiya Federasiyasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri Tomas Vinklerdən  və həmçinin Qazaxıstan, Qırğızıstan, Belarus,  Türkmənistan və TacikistanÖzbəkistandan etimadnamə aldı.

## Səfərlər
2000-ci ildə Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev Danimarka Krallığına rəsmi səfər etdi. 

9 fevral 2010-cu ildə Qazaxıstanın Almaniyadakı və eyni zamanda Danimarkadakı səfiri Nurlan Onjanov Danimarka Xarici İşlər Nazirliyinin Dövlət katibi Maykl Zilmer-Cons ilə görüşdü. 

## İqtisadi və ticarət əməkdaşlığı
1 may 2015-ci il tarixinə Qazaxıstanda 35 birgə Qazaxıstan-Danimarka müəssisəsi qeydiyyatdan keçmişdir.

## Hüquqi əməkdaşlıq
Qazaxıstan (14 fevral 2009), sonra Danimarka (6 aprel 2010) bütün diplomatik pasport sahibləri üçün vizaları ləğv etdi.

## Ticarət
1993-2003-cü illərdə Danimarka Qazaxıstan iqtisadiyyatına təxminən 1,7 milyon dollar sərmayə qoydu. Danimarkanın 2004-2008 -ci illərdə Qazaxıstana ixracatı 253 milyon DKK -dan 488 milyon DKK -ya yüksəldi. Amma 2009-cu ildə 297 milyon DKK -ya düşdü. 2009 -cu ildə Danimarka idxalı 247 milyon DKK təşkil etdi. Qazaxıstan Danimarkaya mineral məhsulları, kimya məhsulları, avtomobillər, qida məhsulları ixrac edir.

## Əməkdaşlıq
2007-ci ildə FLSmidth, qismən Qazaxıstanın Şərq Enerji Şirkətinə məxsus Kokshetau şəhərində bir sement zavodunun tədarükü üçün təxminən 670 milyon DKK dəyərində müqavilə imzaladı. Qazaxıstanda əsasən enerji, əczaçılıq və istehsal sahəsində bir sıra Danimarka şirkətləri fəaliyyət göstərir. Tengiz-Chevroil Operating konsorsiumunun fəaliyyəti, həmçinin Karaçaqanak və Şimali Xəzər layihələri sayəsində ikitərəfli əlaqələr daha da inkişaf edir. 1994-cü ildə tərkibinə danimarkalıların daxil olduğu beynəlxalq nümayəndə heyəti Qazaxıstanda, 1995-ci ildə isə Aral dənizi balıqçılıq cəmiyyətlərinin liderləri Danimarkaya səfər edərək ortaq məqsədlər haqqında protokol imzaladılar.

Danimarka şirkəti Maersk Oil, Dunga yatağının 60% və Saigak yatağının 60% -nə sahibdir (2010-cu ildə satdı). 2009-cu ildə neft hasilatı gündə 9000 barel idi.

Baltic Beverages Holding 2002-ci ildə Qazaxıstanın "Irbis" pivə zavodunun 76% hissəsini satın aldı və 45 milyon avro sərmayə qoydu. 800.000 hektolitr pivə istehsal etdi.

## İstinadlar
Belçika–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–Belçika münasibətləri** — Belçika ilə Qazaxıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr mövcud olmuşdur.

## Tarixi
31 dekabr 1991-ci ildə Belçika Krallığı Qazaxıstan Respublikasının dövlət suverenliyini tanıdı.
Diplomatik əlaqələr 25 avqust 1992-ci ildə qurulmuşdur.
15 aprel 1993-cü ildə Qazaxıstan Respublikasının Belçika Krallığındakı Səfirliyi açıldı.
1996-cı ildən D. Pariss Belçikanın Qazaxıstan Respublikasında fəxri konsulu olmuşdur.

1998-ci ilin sentyabr ayından etibarən, Antverpendə iqamətgahı olan Qazaxıstan Respublikasının Belçikadakı fəxri konsulu J. Stupdur.
2006-cı ilin yanvarında Belçikanın Qazaxıstan Respublikasındakı Səfirliyi (Astana) açıldı.
8 iyun 2012-ci ildə A. Xamzayev Qazaxıstan Respublikasının Belçikadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edildi.
2017-ci ilin oktyabr ayından etibarən Belçikanın Qazaxıstan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Alexi de Krombrüxe de Pikendaeldir.

## Siyasi əməkdaşlıq
Diplomatik münasibətlərin qurulmasından bəri Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti N. Nazarbayev Belçikaya 8 dəfə səfər etmişdir (1993, 2000, 2002, 2006, iki dəfə 2010, 2014 və 2016-cı illərdə).
2006-cı ildə, Belçikalılar Kralı II Albert ilə görüşdə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti, Belçikanın ən yüksək dövlət mükafatı — Böyük Leopold Ulduzu ilə Böyük Leopold I Ordeninə layiq görüldü. Belçikanın və xarici ölkələrin görkəmli dövlət xadimlərinə verilir.
Dövlət başçısının 24–26 oktyabr 2010-cu il tarixlərində Belçikaya rəsmi səfəri zamanı Belçikalılar kralı II Albert və Belçikanın Baş naziri İ. Leterm ilə ikitərəfli görüşlər keçirildi. Qazaxıstanlı heykəltəraşlar tərəfindən "Ölümdən Güclü" Semipalatinsk Anıtı əsasında hazırlanan Nüvə Testləri Qurbanları Abidəsinin açılışı İkinci Dünya Müharibələri yerləşir), keçirildi.

## Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq
Qarşılıqlı ticarətin quruluşu ənənəvidir. Əlvan metallar, yun, tekstil və tekstil məhsulları, əsas metallar və onlardan hazırlanan məhsullar, kimya və əlaqədar sənayenin məhsulları Belçikaya ixrac olunur.
Qazaxıstan maşın və avadanlıqlar, mexanizmlər, elektrik avadanlıqları, mineral məhsullar, optik, foto və digər qurğular, tekstil, qida məhsulları, tütün, kimya və əlaqədar sənayenin məhsullarını idxal edir.
Son beş ildə Qazaxıstanda Belçikanın birbaşa investisiyalarının (Bİ) ümumi həcmi 3,7 milyard dollar təşkil etmişdir ki, bununla əlaqədar Belçika Qazaxıstan iqtisadiyyatına görə Avropanın 5-ci ən böyük investorudur. 2015-ci ildə Qazaxıstanda Belçika Bİ-ləri 693 milyon dollar təşkil etdi. 2016-cı ilin birinci rübündə Belçika Qazaxıstana 44,1 milyon dollar göndərdi.

Eyni zamanda, son 10 il ərzində yalnız 0,1 milyon dollar Qazaxıstan Bİ Belçikaya göndərilmişdir (layihələr 2007-ci ildə həyata keçirilmişdir).

## İstinadlar
Banqladeş–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–Banqladeş münasibətləri** — Banqladeş və Qazaxıstan arasında ikitərəfli əlaqələrdir. Banqladeş Prezidenti Yacuddin Əhməd, iki ölkənin yaxın diplomatik əlaqələr saxladıqlarını və əlaqələri daha da gücləndirmək üçün çalışdıqlarını söylədi.  Hər iki ölkə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür. Ölkələrin heç birinin daimi səfiri yoxdur. 2009-cu ildə Qazaxıstan Dakkada konsulluq açmaq niyyətində olduğunu bildirdi.

## Səfərlər
Banqladeşin keçmiş xarici işlər naziri Dipu Moni 2012-ci ildə Nur-Sultana səfər etdi .

Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidməti xəbər verir ki, həmsöhbətlər bu məsələlərdə iki ölkənin oxşar mövqelərinə malik olduqlarını və ikitərəfli əsasda və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində koordinasiyanı gücləndirə biləcəklərini qeyd etdilər.

Qazaxıstan və Banqladeş vətəndaşları arasında geniş ünsiyyət üçün imkanlar yaratmaq məqsədi ilə humanitar əməkdaşlıq sahəsi nəzərdən keçirildi.

İki ölkə arasındakı münasibətlərin ən dinamik şəkildə inkişaf edəcəyinə əminliyini ifadə edən Z. Rəhman, ən xoş arzularını Prezident Nursultan Nazarbayevə çatdıraraq, dövlət başçısını Banqladeşə səfərə dəvət etdi.

Elə həmin gün Qazaxıstan səfiri B. Şabarbayev Banqladeşin xarici işlər naziri xanım Deepu Moni ilə görüş keçirdi, görüş zamanı ikitərəfli əməkdaşlığın vəziyyəti və perspektivləri ilə bağlı fikir mübadiləsi apardı, bir sıra praktiki məsələləri nəzərdən keçirdi və onlara toxundu. qarşılıqlı maraq doğuran beynəlxalq mövzular.

Tərəflər regional gündəmin əsas məsələlərinə, o cümlədən regional və qlobal təhlükəsizlik problemlərinə yanaşmalarının yaxın olduğunu qeyd etdilər.

## İqtisadi əməkdaşlıq
Həm Banqladeş, həm də Qazaxıstan ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsində maraqlıdır və bununla bağlı müxtəlif tədbirlər görür. Jüt ipi məhsulları, çay, dərman və geyim də daxil olmaqla Banqladeş məhsulları Qazaxıstan bazarında yüksək potensiala malik olduğu müəyyən edilmişdir. 2008 -ci ildə iki ölkə arasında iqtisadi aktivliyi artırmaq üçün birgə iqtisadi komissiya yaradıldı . 2012-ci ildə Banqladeş Qazaxıstan bazarına rüsumsuz daxil oldu . 2013-cü ildə Banqladeşdən keçmiş ticarət naziri Mahbub Əhmədin başçılıq etdiyi yüksək səviyyəli işgüzar nümayəndə heyəti ikitərəfli ticarətin artırılması yollarını araşdırmaq üçün Qazaxıstana səfər etdi.

## İstinadlar
Avstraliya–Türkiyə münasibətləri

**Avstraliya–Türkiyə münasibətləri** — Avstraliya Birliyi ilə Türkiyə Respublikası arasında beynəlxalq əlaqələr. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1967-ci ildə qurulmuşdur. 1968-ci ildən Avstraliyanın Ankarada səfirliyi, İstanbulda baş konsulluğu və Çanaqqalada konsulluğu vardır. 1967-ci ildən bəri Türkiyənin Kanberrada səfirliyi və Melburn və Sidneydə iki baş konsulluğu var.

## Tarixi
Türkiyə ilə Avstraliya arasında ilk görüş Çanaqqala döyüş meydanlarında baş tutdu. İngilis İmperatorluğu, Fransa və Rusiyadan olan müttəfiq qüvvələr Çanaqqala boğazından keçməyi təmin etmək üçün Geliboluya enərək Rusiyaya, Müttəfiq Qüvvələrə dəniz yolu təqdim etdi. Bu döyüş Türkiyə ilə Avstraliya arasında qarşılıqlı hörmət, heyranlıq və dostluq bağları yaratdı.

İki ölkənin tarixi bütün sahələrdə əlaqələrini daha da gücləndirmək və dərinləşdirmək üçün möhkəm bir zəmin yaradır. Türk və Avstraliya xalqları arasındakı isti münasibət, Mustafa Kamal Atatürkün 1934 -cü ildə Avstraliya və Yeni Zelandiyadan olan analara göndərdiyi bir mesajda göstərildi: “Qanını tökən və həyatını itirən qəhrəmanlar ... indi yalan danışırsan. yer üzündə dost ölkə. Buna görə də dincəlin. Johnny ilə Mehmet arasında burada yan -yana uzandıqları bu məmləkətdə heç bir fərq yoxdur ... Oğullarını uzaq ölkələrdən göndərən analar, göz yaşlarınızı silin. Oğullarınız indi qoynumuzda uzanıb rahatdırlar. Bu dünyada həyatlarını itirənlər də bizim oğullarımız oldular ”.

Çanaqqala döyüşləri hər il 24-25 aprel tarixlərində Çanaqqalada həm avstraliyalıların, həm də türklərin geniş iştirakı ilə qeyd olunur. Avstraliya və Yeni Zelandiyada, eləcə də Sakit Okeanın cənubundakı bir sıra digər ölkələrdə bu hadisə ilə birlikdə Anzak Günü kimi tanınan bir ictimai bayram keçirilir. Avstraliya və Yeni Zelandiya təqvimlərində, Avstraliya və Yeni Zelandiya əsgərlərinin bütün döyüşlərdə və müharibələrdə verdiyi qurbanları anmaq üçün vacib bir tarixdir. Ənənəvi olaraq, bu ölkələrdə anım mərasimi, səhər xidməti olaraq bilinən səhər 5.30 ətrafında keçirilir. Bu, səhər saatlarında Gelibolu yarımadasına enən qoşunlara simvolik bir jestdir. 1985 -ci ildə, döyüşdən 70 il sonra, Türkiyə hökuməti Anzak körfəzi adını əsgərlərin düşdüyü yer olaraq rəsmi olaraq tanıdı.

### Birinci Dünya müharibəsi zamanı

Avstraliya-Türkiyə Dostluq abidəsi, Birinci Dünya müharibəsində şəhid olan əsgərləri anır və Avstraliya-Türkiyə əlaqələrinə bir hörmətdir.

2019-cu ilin mart ayında Avstraliyanın Baş naziri Scott Morrison Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın "ehtiyatsız" və "çox təhqiramiz" şərhlərini qınadı. Ərdoğan, yaxınlaşan yerli seçkilər üçün kampaniya mitinqlərində K\raysçerç Məscidi atıcısının çəkdiyi bir videonu tərəfdarlarına dəfələrlə göstərdi və Türkiyəyə anti-müsəlman hisslərlə gələn Avstraliyalıların və Yeni Zelandiyalıların Gelibolu zamanı "babaları kimi tabutlarla geri göndəriləcəyini" söylədi.

## İstinadlar
Balkan yarımadası gölləri

**Balkan yarımadası gölləri** — Balkanlardakı göllər qismən tektonik və qismən də əhəng daşı aşınmasına bağlı olaraq yaranmışdır. Şimaldakı İşkodra gölü Balkanların ən böyük gölü olmaqla birlikdə Oxrid gölü də Balkanların ən dərin gölüdür. Prespa gölü isə Makedoniya Yunanıstan və Albaniya sərhədləri daxilindədir. Digər bir tərəfdən Balkanların şimal və şimal şərqində Kiçik Alp gölləri də mövcuddur.

### Flora və faunası
Oxrid gölü dünyanın ən geniş bioloji müxtəlifliyə sahib göllərindən biri hesab olunur. Göldə vaxtilə böyük bir bataqlıq ərazisi var idi, lakin torpaqların şəhər və kənd təsərrüfatı torpaqlarına çevrilməsi səbəbindən çox hissəsi itirilib. Hazırda qalan bataqlıq Oxrid şəhəri yaxınlığındakı Studenchishte bataqlığıdır. Bataqlıq ərazi müxtəlif bitki və heyvan növləri üçün mühüm yaşayış yeridir. Göl mikroorqanizmlərdən tutmuş iri heyvanlara qədər dünyanın çox sayda endemik heyvan növlərinə ev sahibliyi edir. Beləki planariyalılar, süngərlər, molyuskalar, xərçəngkimilər və süngərlər arasında böyük endemizm müşahidə olunur. Göldə 68 şirin su ilbizi növü var. Göldə tapılan balıq növlərinə siprinidlər, Oxrid alabalığı və belvika daxildir. Bataqlıq bir neçə su quşunun, o cümlədən qara ördək, Dalmatian qutanı, xallı qartallar və qu quşları üçün vacib yaşayış yeridir..

## Oxrid gölü
Oxrid Gölünün çox yaşı vardır. 2–3 milyon il bundan əvvəl tektonik hadisələr nəticəsində meydana gəlmişdir. Bu qədər yaşı olması və ətrafındakı təpə dağlar tərəfindən çevrələnməsi gölün bitki və heyvan aləminin müxtəlifliyinə gətirib çıxarıb. Oxrid Gölündə yaşayan 17 balıq növündən 10-u endemikdir. Oxrid Gölünün hövzəsi 3 ölkənin ərazində:Albaniya, Makedoniya, və Yunanıstan yerləşir.1980-ci ildə Oxrid Gölünün Makedoniya ərazisindəki hissəsi UNESCO-nun mədəni və təbii irs siyahısına daxil edilib. Gölün sahil xəttinin uzunluğu 87,5 km uzunluğunda olub sahəsi 358 km²-dir. Gölün ortalama dərinliyi 164 metr olub ən dərin yeri 289 m-dir. Oxrid Gölü hövzəsi hündür dağlar, Böyük və Kiçik Prespa Göllərini də əhatə edir. Bununla da ümumi sahəsi 3,921 km²-ə yaxındır. Makedoniya hissəsində Sateska və Koselska çayları gölün əsas su mənbələrini təşkil edir. Albaniya hissəsində isə Pogradec və Verdova çayları da gölün əsas mənbələrindəndir. Digər mənbələri isə gölün cənub hissəsindən gəlib gölə tökülən St. Naum, Drilon və Tushemist çaylarıdır. Prespa gölündə yer alan sular hər 11 ildə bir yenilənməkdədir. Struqa yaxınlarında Oxrid Gölündən axan sular Qara Drim Gölünə tökülür və göl öncə İşkodra daha sonra isə Adriatik dənizinə suyunu tökür.

## İşkodra gölü
İşkodra gölü Balkan yarımadasının sahəsinə görə ən böyük gölüdür. Gölün drenaj sahəsi təxminən 5,500 km² olub 4,470 km²-i Monteneqro 1,030 km²-i Albaniya sərhədləri daxilində yerləşir. Gölün sahəsi quraqlıq zamanı 353 km² olub yağışlı mövsümlərdə isə 500 km²-ə çatmaqdadır.

## İstinadlar
Hindistan–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–Hindistan münasibətləri** — Hindistan və Qazaxıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr 22 fevral 1992-ci ildə qurulmuşdur .

## Tarixi
Qazaxıstan ilə Hindistan arasında birbaşa diplomatik əlaqələr qurulmamışdan əvvəl, Qazaxıstan SSR-in də daxil olduğu Hindistanla SSRİ arasında diplomatik əlaqələr mövcud idi. Qazaxıstanla Hindistan arasında diplomatik əlaqələr 22 fevral 1992-ci ildə qurulmuşdur. 1992-ci ilin eyni ayında Qazaxıstan Respublikası ilə Hindistan Respublikası arasında ticarət-iqtisadi əlaqələr, elm və texnologiya sahəsində əməkdaşlıq haqqında Saziş  və Respublikaların Hökumətləri arasında əməkdaşlıq haqqında Saziş bağlanıldı. mədəniyyət, incəsənət, təhsil, elm, kütləvi informasiya vasitələri və idman sahəsi. 9 dekabr 1996-cı ildə Qazaxıstan Respublikası Hökuməti və Hindistan Respublikası Hökuməti arasında İnvestisiyaların Təşviqi və Qarşılıqlı Müdafiəsi haqqında Saziş, həmçinin ikiqat vergitutmanın qarşısının alınması və vergidən yayınmanın qarşısının alınması, gəlir və kapital vergilərinə görə haqqında Konvensiya imzalanmışdır. 2002-ci ildə Nursultan Nazarbayev Hindistana rəsmi səfər etdi və həmin il Hindistanın Baş naziri Atal Bihari Vacpai, Qazaxıstanın keçmiş paytaxtı Almatıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri Konfransında iştirak etmişdir .

## İkitərəfli əlaqələrin inkişafı
2003-cü ildə Hindistan və Qazaxıstan arasında ticarət dövriyyəsi 78 milyon 910 min dollar təşkil etmişdir. Ticarəti inkişaf etdirmək üçün hər iki ölkə Hind-Qazaxıstan Birgə İş Şurasını yaratdı. Hindistan, Kurmangazi neft yatağından pay ala bilməsə də, Hindistan Neft və Təbii Qaz Korporasiyası Satpayev yatağından pay almaq niyyətindədir. Qazaxıstan milli şirkəti KazmunayGas, ONGC-yə Satpayev və Maxambet yataqları arasında seçim təklif etdi və Hindistandan Atyrau və Axtau bölgələrində neft-kimya sənaye layihələrində iştirak etməsini istədi. İki ölkə eyni zamanda geniş əməkdaşlıq və informasiya texnologiyaları, kosmik tədqiqatlar, bankçılıq və ikitərəfli ticarəti artırmaq üçün səylər göstərməyə çalışdı. Hindistan, Qazaxıstana 1.000.000.000 ABŞ dolları məbləğində kredit təklif etdi, sonuncu isə Hindistan şirkətlərinə əhəmiyyətli vergi güzəştləri etdi. Qazaxıstan, etibarlı ticarət yolu təmin etmək və Qazaxıstanın Hindistanın isti su limanlarına ticarət və dəniz yolu ilə çıxışı təmin etmək üçün Hindistana nəqliyyat dəhlizi yaratmaq üçün İran və Türkmənistanla çoxtərəfli müqavilə bağlamağa çalışdı.

Hindistan, böyük enerji ehtiyaclarını ödəmək üçün sivil nüvə gücünü təmiz bir alternativ olaraq inkişaf etdirməyə çalışır. Qazaxıstanda nüvə enerjisi üçün lazım olan bir çox urana malik olduğu üçün Hindistan Qazaxıstanla möhkəm əlaqələr qurur. Hindistan, Qazaxıstan Prezidentini 2009-cu ilin yanvar ayında Nyu-Dehlidə Respublika Gününü qeyd etməyə dəvət etdi.

## İstinadlar
Cəhənnəmağzı mağaraları

**Cəhənnəmağzı mağaraları** () — Türkiyənin şimalında, Zonquldak ilinin Qaradaəniz Ereğli ilçəsində yerləşən, yan-yana düzülmüş üç mağaradan ibarət mağara sistemi. Mağaralardan biri erkən xristianlıqda kilsə kimi istifadə olunmuşdur.

Cəhənnəmağzı mağaraları Ereğli muzeyinə bağlı arxeoloji ərazidir.

## Mağaralar
İlk mağara iki hissəyə bölünmüşdür. Birinci hissənin döşəməsi orijinal bitkilərdən və həndəsi motivlərdən ibarət mozaika ilə döşənmişdir.Bölmədə sütunlar, kapitellər və yağ lampası üçün nişələr var. İkinci hissənin şərq divarında kiçik bir apsida açılmışdır və onun qarşısında pilləkənlər var. Çox qədim xristian kilsəsi olan bu mağara xristianlığın ilk illərində gizli bir ibadət yeri olaraq istifadə edilmişdir.

İkinci mağara yol kənarından təxminən  yüksəklikdəki yamacda yerləşir. Bura yerli xalq tərəfindən "Böyük Yusif mağarası" adlanır. Yamacdakı dar bir girişdən başalayn 3 pilləli şaquli bir pilləkənlə çıxılan mağara, dağın içinə doğru  irəliləyir. Daş hörgü izləri səbəbi ilə insanlar tərəfindən qazıldığı düşünülən bu mağara təxminən  ərazini əhatə edir və iki ağır sütunla dəstəklənir.

Üçüncü mağara sahəsinə görə ən böyüyüdür. Mağaranın dibi yeraltı sularla örtülmüşdür. Bu süni mağara birinci və ikinci mağaralar üçün su mənbəyi olan su anbarı olaraq istifadə edilmişdir.

## Mifologiya
Yunan mifologiyasına görə, Cəhənnəmağzı mağaraları ilahi qəhrəman Heraklın ölülərin tanrısı və yeraltı dünyanın kralı Aidin iti olan Kerberi qaçırmaq üçün ölülər diyarına endiyi yerdir. Mağaraların antik dövrün ən əhəmiyyətli iki peyğəmbərlik mərkəzindən biri olduğu bilinir. Bunlardan digəri isə Yunanıstanın Delfi şəhərindədir.

## Turizm
Mağaralar 2001-ci ildə ictimaiyyətə açılmışdır. Həm də dini bir məkanı olan mağara, yerli vaxtla 09–19 saatları arasında ziyarət üçün açıqdır. Mağara bazar ertəsi və həftə sonları bağlıdır. 2016-cı ildə mağaraları ümumilikdə 26 853 turistin ziyarət etdiyi bildirilmişdir. 2018-ci ilin ilk altı ayında mağaralar təxminən 13 000 yerli və xarici ziyarətçini cəlb etmişdir. Son beş ildə isə ziyarətçilərin sayı 140 000 civarında olmuşdur.

## İstinadlar
Avstriya–Türkiyə münasibətləri

**Avstriya–Türkiyə münasibətləri** —  Avstriya ilə Türkiyə və onların əvvəlki dövlətləri arasındakı münasibət.

## Habsburglar və Osmanlılar

Orta əsrlərdən XX əsrə qədər bugünkü Avstriya və Türkiyə daha böyük imperiyaların mərkəzi bölgələri idi. Avstriya Habsburglar Evinin oturduğu yer idi və Türkiyəni Osman Evi (Osmanlı sülaləsi olaraq da bilinir) idarə edirdi. Habsburg və Osmanlı dövlətləri, fəthlə dəstəklənən böyük çoxmillətli konqlomeratlar idi. Bu rəqib imperiyalar Mərkəzi Avropa və Balkanların çox hissəsinə nəzarət etmək üçün bir-birləri ilə tez -tez müharibələr apardılar.

Osmanlı İmperiyası, çiçəkləndiyi dövrdə iki dəfə Avstriyanın paytaxtı Vyananı ələ keçirməklə hədələdi: 1529 və 1683-cü illərdə. Lakin Osmanlı İmperatorluğunun Vyanada ikinci məğlubiyyətindən və 1699 -cu ildə Böyük Türk Müharibəsinin sona çatmasından sonra Habsburqlar üstünlük əldə edərək Macarıstan və Xorvatiyanı Osmanlıdan ələ keçirdilər. Bu irəliləyişlərin ardınca, Şərq sualı olaraq bilinən çıxılmaz vəziyyətdə və mübahisədə Rusiyanın rəqabətli təsiri səbəbindən Avstriya artıq Balkanlara girə bilmədi. Balkanlarda Osmanlı nəzarəti azalsa da, avstriyalılar 1908 -ci ildə Bosniyaya qədər yeni əraziləri ilhaq edə bilmədilər və hətta bu diplomatik böhrana (Bosniya böhranı) səbəb oldu. Bu arada Rusiya, Balkanlarda bir neçə millətin Osmanlıya qarşı üsyan qaldırmasına və Balkanlarda ayrı millət dövlətləri yaratmasına kömək etdi. Yunan İstiqlal Müharibəsindən (1821–1829) Balkan Döyüşlərinə (1912–1913) qədər bütün dəyişikliklərin zirvəsinə çatmasından sonra Avstriya və Osmanlı imperiyaları artıq sərhədləri bölüşmürlər. Bu, hər ikisinin Birinci Dünya müharibəsi zamanı müttəfiq olaraq Mərkəzi Güclərə qatılmasına imkan verdi. Mərkəzi güclərin məğlubiyyəti hər iki monarxiyanı devirdi.

### Avstriya və Türk respublikaları
Avstriyanın hazırda Türkiyə ilə normal əlaqələri var. Ancaq bəzi kiçik komplikasiyalar var. Təxminən 250 min türkün yaşadığı Avstriya (Avstriya əhalisinin təxminən 3%-i), Türkiyənin Avropa Birliyinə üzvlüyünü əngəlləyənlərin başında gəlir.

## Türkiyənin Avropa Birliyinə daxil olması
10 noyabr 2010-cu ildə, Türkiyənin Avstriyadakı səfiri Avstriya ictimai və siyasi elitasını ksenofobiya ilə günahlandıraraq Vyanada binaları olan beynəlxalq təşkilatları başqa ölkəyə köçməyə çağırdıqdan sonra iki ölkə arasındakı münasibətlər səbəbsiz dərəcədə gərginləşdi. Azadlıq Partiyası diplomatik əlaqələrin dayandırılmasına və Ankara ilə AB-yə üzvlük danışıqlarına son verilməsinə çağırış edib.

2017-ci ilin dekabrında Türkiyə, Ankaranın AB-yə üzvlüyünə razılıq verməməkdən imtina etdikdən sonra yeni Avstriya hökumətini ayrı -seçkilik və irqçilikdə ittiham etdi. Bundan əlavə, Türkiyə AB-ni Avstriya hökumətinin yanaşmasını qınamadığı üçün tənqid etdi. Bundan əlavə, Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi yeni hökuməti "vicdansızlıqda" günahlandırdı və onların yanaşmasının Avstriyanı "Türkiyə ilə dostluğunu itirmək astanasına" qoyacağı və "layiq olduğu reaksiyanı" qarşılayacağı ilə bağlı xəbərdarlıq etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Turkish Ministry of Foreign Affairs about the relations with Austria
Baham adaları–Türkiyə münasibətləri

**Baham adaları–Türkiyə münasibətləri** — Baham adaları və Türkiyə arasında beynəlxalq əlaqələr.

## Diplomatik münasibətlər
Türkiyə və Bahamalar, Andros , Bahama adalarının Atlantik Sualtı Test və Qiymətləndirmə Mərkəzi və Böyük Bahamadakı ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Bazası  vasitəsilə əməkdaşlıq etdi.

Əlaqələr xüsusilə 1980-ci ilin mayında Türkiyə Bahamaları diplomatik olaraq dəstəkləyəndə, Bahamiya-Küba balıqçılıq hüquqları ilə bağlı fikir ayrılığının artması ilə xüsusilə isti idi. Bahamalı dörd dəniz piyadası Kuba döyüş təyyarələri iki Kuba balıqçı gəmisini saxlayan Bahamalı bir patrul gəmisini batırdıqdan sonra öldürüldü. Bahama qeyd-şərtsiz üzrxahlıq və tam təzminat tələb etdikdə Türkiyə Bahamaları güclü şəkildə dəstəklədi .

Lakin münasibətlər ABŞ-nin 1983-cü ildə Qrenadaya müdaxiləsi ilə ağırlaşdı və sonradan baş nazir Bişop devrildi və öldürüldü Bahamalalılar müdaxiləni "erkən kəskin reaksiya" kimi olaraq qınadı.

Türkiyə 1983-cü il müharibəsinin vurduğu ziyanı aradan qaldırmaq üçün Qrenadaya inkişaf yardımı göstərdikdən sonra   münasibətlər yaxşılaşdı.

## İqtisadi əlaqələr
2019-cu ildə iki ölkə arasında ticarət həcmi 86,1 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
"Bahamas: A Paradise for Tourists and Bankers," Courier [Brussels], No. 88, November-December 1984, pp.&nbsp;23–26.
* Albury, Paul. The Story of the Bahamas. New York: St. Martin's Press, 1975.
Benchley, Peter. "The Bahamas: 'Boom Times and Buccaneering'," National Geographic, 162, No. 3, September 1982, pp.&nbsp;364–95. 
Birnbaum, Stephen (ed.). Birnbaum's Caribbean, Bermuda, and the Bahamas, 1986. Boston: Houghton Mifflin, 1985.
Birnbaum's Caribbean, Bermuda, and the Bahamas, 1987. Boston: Houghton Mifflin, 1986.
Craton, Michael. A History of the Bahamas. (3d ed.) Waterloo, Canada: San Salvador Press, 1986.
Halkitis, Michael. The Climate of the Bahamas. Nassau, The Bahamas: Bahamas Geographical Association, 1980.

* Hannau, Hans W. The Bahama Islands. New York: Doubleday, 1974.
* Holm, John A., and Alison Watt Shilling. Dictionary of Bahamian English. Cold Spring, New York: Lexik House, 1982.
* Johnson, Doris. The Quiet Revolution in the Bahamas. Nassau, The Bahamas: Family Islands Press, 1972.
* Rees, John. "The Bahamas Now Looks to Kendall Isaacs," Review of the News, May 19, 1982, pp.&nbsp;39–48.
* Symonette, Michael A. The New Bahamians. Nassau, The Bahamas: Bahamas International, 1982.
* The Bahamas. Royal Bahamas Police Force. Annual Report for the Year 1981. Nassau, The Bahamas: 1981.
* Thompson, Anthony A. An Economic History of the Bahamas. Nassau, The Bahamas: Commonwealth, 1979.
Banqladeş–Türkiyə münasibətləri

**Banqladeş–Türkiyə münasibətləri** — Banqladeş və Türkiyə arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr. Hər iki ölkə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür. Türkiyənin Dəkkə, Banqladeşin Ankarada və İstanbulda  konsulluğu yerləşir.

## Tarixi
Türklər Banqladeşdə təsəvvüfə uzun müddət təsiri ilə tanınırlar. Məhəmməd bin Bəxtiyar Xilcini Benqaliyanı fəth edərkən türklər orada daimi məskunlaşdı. Xilci sülaləsinin hakimiyyəti dövründə bir çox türk yüksək rütbələrə layiq görüldü və güclü müsəlman cəmiyyətinin qurulması təşviq edildi.

Türklər bir çox məscid, mədrəsə və xanəkə qurdular. Şəmsəddin İlyas Şah, qalalar, yollar və bir donanma qurdu, strateji olaraq daşqınlara qarşı mübarizə üsulları da inkişaf etdirmişdir. Şəmsəddin İlyas Şah, 1352-ci ildə bütün Benqalın bir sultanlığa birləşməsi ilə məşhurdur.

Türk hakimiyyəti 1487-ci ildə İlyas Şahi sülaləsinin son sultanı Cəlaləddin Fateh Şahın ölümündən sonra sona çatdı. Ancaq bir çox türk Bengalda yaşamağa davam etdi və öz cəmiyyəti ilə birləşdi.

## Müasir münasibətlər
2016-cı ildə, Banqladeş, Bağdad müharibəsi illərində Beynəlxalq Cinayətlər Tribunalı tərəfindən Banqladeşdə Beynəlxalq Cinayətlər Məhkəməsi tərəfindən mühakimə olunan və nəticədə edam edilən bir neçə Camaat-i İslami Banqladeş liderinin sərbəst buraxılması üçün Türkiyənin ardıcıl istəklərini qınayanda iki ölkə arasındakı diplomatik münasibətlər pisləşdi.  Qrupun lideri Motiur Rahman Nizami edam edildikdən sonra Türkiyə Banqladeşdəki səfirini geri çağırdı. Ancaq Banqladeş, Türkiyədə Rəcəb Ərdoğan hökumətini devirmək məqsədi ilə çevriliş cəhdini qınadıqdan sonra münasibətlər yaxşılaşmağa başladı. Bu münasibətlə Ankara Dakkaya yeni səfir göndərdi. Yeni Türkiyə səfiri gəldikdən sonra "Banqladeş, uğursuz çevriliş cəhdindən sonra Ərdoğan hökumətinə dəstəyini ifadə edərək Türkiyəyə kömək etdi" dedi. O, iki ölkə arasındakı münasibətlərin normallaşdığını qeyd etdi və eyni zamanda Türkiyənin Banqladeşə ölkədəki silahlıları nəzarətdə saxlamağa kömək etməyə hazır olduğunu bildirdi.

Rohinca qaçqın böhranı zamanı Türkiyə, Banqladeş hökumətinə Çittaqonq bölgəsində məskunlaşan Rohingya xalqına kömək etmək üçün milyonlarla dollar bağışladı. 2017-ci ilin sentyabr ayında Türkiyənin birinci xanımı Əminə Ərdoğan rohinca sığınacaqlarını ziyarət etdi və Banqladeşə əməkdaşlığı və yardımı genişləndirəcəyinə söz verdi.

## Səfərlər
Banqladeşin keçmiş prezidenti Ziaur Rəhman Ankaraya səfər edən ilk Banqladeş dövlət başçısı oldu. 1986 -cı ildə Türkiyənin Baş naziri Turqut Özal Banqladeşə səfər etdi .

1997-ci ildə Türkiyə Prezidenti Süleyman Dəmirəl Banqladeşin müstəqilliyinin 50-ci ildönümünü qeyd etmək üçün Cənubi Afrika Respublikasının Prezidenti Nelson Mandela və Yasir Arafata qatıldı.

1998-ci ildə iki ölkə İslam Səkkiz Qrupunun həmtəsisçiləri oldu.

2010-cu ildə Türkiyə Prezidenti Abdullah Gül Dəkkəyə rəsmi səfər etdi. Elə həmin il Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan da Dəkkəyə səfər etdi . 2012-ci ildə Banqladeş Baş naziri Şeyx Hasina Ankaraya rəsmi səfər etdi.

## İstinadlar
Barbados–Türkiyə münasibətləri

**Barbados–Türkiyə münasibətləri** — Barbados və Türkiyə arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr.

## Tarixi
Barbadosun Karib dənizində aparıcı rolunu tanıyan Türkiyə, Barbadosun 1966-cı ildə Böyük Britaniyadan müstəqillik əldə etməsindən sonra. Barbadosla dostluq əlaqələrini saxladı. Amerika Birləşmiş Ştatları və Amerika Ştatları Təşkilatına meydan oxuyan Türkiyə və Barbados ideoloji plüralizmə sadiq qalmağa və ABŞ-nin Qrenadaya hücumundan sonra Kuba ilə münasibətləri davam etdirməyə davam etdilər. Türkiyə və Barbados, Qvatemalanın uzun müddətdir davam edən iddiaları qarşısında Belizin ərazi bütövlüyünü dəstəkləmək üçün Karib Birliyi ilə də əməkdaşlıq etdi.

1980-ci illərin əvvəllərində, Tom Adams hökuməti və Türkiyə, 1979 -cu il Qrenada və Sandinist inqilablarından sonra regional təhlükəsizliyə cavab olaraq Adams Doktrinası ilə hərbi və təhlükəsizlik əməkdaşlığını genişləndirdi.

Ümumiyyətlə, Türkiyə ilə Barbados arasındakı əlaqələr coğrafi uzaqlıq və hər iki ölkənin fərqli xarici siyasət prioritetləri səbəbindən olduqca məhdud idi. Ancaq Türkiyənin Latın Amerikası və Karib dənizinə açıqlıq siyasəti çərçivəsində son illərdə sürətlə artan ada dövlətlərinə daha çox diqqət yetirilir. Bölgədə yeni səfirliklərin açılması, Türk Əməkdaşlığı və Koordinasiya Agentliyinin (TİKA) həyata keçirdiyi inkişaf və texniki əməkdaşlıq layihələri, eləcə də regional təşkilatlarla institusional əlaqələrin gücləndirilməsi Barbados ilə Türkiyə arasında ikitərəfli əlaqələrin inkişafına kömək etdi.

## Səfərlər
2009-cu ilin oktyabr ayında Barbados Baş naziri David Tomson və Maliyyə, İnvestisiya, Rabitə və Enerji Naziri Darsi Boyceom 2009 Dünya Bankının İllik iclasına qatılmaq üçün Türkiyəyə səfər etdilər.

Barbados Xarici İşlər Naziri Maksin Makkleyn, 17-21 iyul 2014-cü ildə tarixlərində İstanbulda keçirilən Türk-CARICOM Xarici İşlər Nazirləri iclasında iştirak etdi.

## İqtisadi əlaqələr
2019-cu ildə iki ölkə arasında ticarətin həcmi 8,5 milyon dollar (Türkiyənin ixrac / idxalı: 8,45 / 0,05 milyon dollar) təşkil etmişdir.

## Diplomatik missiyalar
İspaniyanın Limandakı (Trinidad və Tobaqo) Türk Səfirliyi Barbadosda akkreditə olunmuşdur .

## İstinadlar
Benin–Türkiyə münasibətləri

**Benin–Türkiyə münasibətləri** — Türkiyə ilə Benin arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr.

## Tarixi
Türkiyə ilə Benin arasında diplomatik əlaqələr çox sıxdır. Başçı Matyö Kerek dövründə kapitalist Türkiyə ilə marksist-leninizm Benin arasındakı ideoloji fərqlərə baxmayaraq, münasibətlər yaxşı səviyyədə qaldı . Benin 1977-ci ildə milliləşdirmə dalğasını aradan qaldırmaq üçün Türkiyə və Türk fondlarından yardım və texniki yardım almağa başladı.

1975-ci ildə, Kanadada yerləşən və Albaniya Kommunist Partiyasından ilham alan Dahomey Kommunist Partiyası tərəfindən qızışdırılan kütləvi nümayişlərdə Türkiyə Mathieu Kerekeyə kömək etdi . Benindəki iğtişaşlara  görə verilən təzminat nəticəsində, Kereku rejimi bir çox adamı dövlət şirkətlərində işə götürməyə başladı. 1981-ci ilə qədər iqtisadiyyat çökdü, çünki kadr səviyyəsi dövlət büdcəsinin 92%-ni təşkil etdi. Türkiyə, Dünya Bankı və Beynəlxalq Valyuta Fondu ilə birlikdə, bir çox dövlət şirkətinin özəlləşdirildiyi Benin iqtisadiyyatının sonrakı yenidən qurulması zamanı Kerekə maliyyə yardımı etdi.

1980-ci illərdə Türkiyə və Norveç Beninə gündə 100 min dollar qazandıran Nigeriyanın Sema bölgəsindəki dəniz neft quyularının inkişafına kömək etdi. Neft quyuları Benin xalqı üçün həyat xətti oldu. Eyni zamanda, Türkiyə  Fransanın Beninə nüvə tullantıları atma planını pisləyən bir çox ölkəyə qatıldı (Fransanın planı bu qlobal etirazdan sonra uğursuz oldu).

## Səfərlər
6 dekabr 2016 və 6 sentyabr 2018 tarixlərində Benin Prezidenti Patris Talonun Türkiyəyə səfərləri zamanı, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ikitərəfli və dövlətlərarası görüşlərdə ikitərəfli gündəliyin bütün məsələləri ətraflı müzakirə edilmiş, müxtəlif sahələrdə müqavilələr imzalanmışdır. əlaqələrin inkişafına kömək edəcək mexanizmlərin qurulması istiqamətində əhəmiyyətli addımlar atıldı. PatrisTalonun 2016-cı ildəki səfəri hərbi çevriliş cəhdindən sonra Türkiyəyə dəstək mövqeyi daşıyırdı .

## İqtisadi əlaqələr
2019-cu ildə iki ölkə arasında ticarətin həcmi 142 milyon dollar oldu: 2019-cu ildə Türkiyənin Beninə ixracı 127 milyon dollar, Türkiyənin eyni ildə idxalı 15,7 milyon dollar idi. Türkiyənin Beninə əsas ixrac məhsulları makaron, un, dəmir, profil, armatur, şəkər məhsulları, kağız məhsulları, polad profillər və çubuqlardır. Türkiyə Benindən pambıq idxal edir.

Türk Hava Yolları 2014-cü ildən etibarən İstanbuldan Kotonuya birbaşa uçuşlar həyata keçirir. Türk İşbirliği və Koordinasiya Agentliyi (TİKA), əsasən əkinçilik sektorunda, Benin'de bir çox layihəni tamamladı. TİKA, Ajohun rayonunda bir tibb məntəqəsinin tikintisini və komplektləşdirilməsini də tamamladı. 2018-ci ildə Benin Səhiyyə Nazirliyinə verildi.

## Diplomatik missiyalar
2013-cü ildə Benin Ankaradakı səfirliyi açıldı; 2013-cü ildə açıldı (2020-ci ildə və 2014-cü ildə Türkiyənin Kotonudaki səfirliyi).

## İstinadlar
İlfat Abdullin

**İlfat Abdullin** (9 yanvar 1998) Qazaxıstan oxçusu. Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı.

## Tərcümeyi-hal
İlfat Abdullin 9 yanvar 1998-ci ildə Taldıkorqanda anadan olmuşdur.

### Karyera

Antalyada keçirilən Dünya Kubokunun üçüncü mərhələsində çıxış etdi. Qazaxıstanlı oxçunun 651 xal toplayaraq 79-cu yeri tutduğu reytinq turu nəticəsində ilk turda belaruslu Anton Prilepovu vuraraq ona 2:6 hesabı ilə uduzdu.

Dəkkədə keçirilən 2017 Asiya Çempionatında Abdullin 1/32 finala yüksəldi.

Cakartada keçirilən 2018 Asiya Oyunlarında Abdullin dördüncü oldu. Yarımfinalda bürünc medal uğrunda dueldə isə İndoneziyalı Riau Eqa Aqat Salsabillaya 2: 6 hesabı ilə məğlub oldu. O, həmçinin kişilərdən ibarət komandada beşinci, qarışıq cütlər turnirində isə doqquzuncu yeri tutdu.

Elə həmin il Dünya Kubokunun üç mərhələsinə qatıldı: Şanxayda fərdi turnirdə 57-ci, qarışıq komandada 9-cu, Antalyada ilk matçlarda məğlub olaraq 57-ci oldu. Ən yaxşı nəticə Berlində göstərildi və fərdi turnirdə 1/16 finala çıxdı.

2019-cu ildə Abdullin Dünya Çempionatında 1/32 finalda məğlub oldu və kişi komandasında altıncı oldu. Şanxaydakı Dünya Kubokunda 1/32 finalda, Antalyada 1/16 finala yüksəldi. Türkiyədə də eyni mərhələdə qarışıq cütlər turnirində mübarizədən kənarlaşdırıldı. Banqkokda keçirilən Asiya Çempionatında 1/16 finala yüksəldi.

2021-ci ildə Paris Dünya Kubokunda 1/8 finala çıxaraq ən yaxşı nəticəni göstərdi. Qarışıq cütlər turnirində də doqquzuncu yeri tutdu. Lozannadakı mərhələdə 1/32 final mərhələsində məğlub oldu. Koronavirus pandemiyası səbəbindən 2021 -ci ilə təxirə salınan Tokio Yay Olimpiya Oyunlarında, Səncər Musayev və Denis Qankindən ibarət komanda turnirində, 1/8 finalda milli komandanın tərkibində Hindistan millisinə uduzdu. Fərdi turnirdə 1/8 final mərhələsinə yüksəldi, britaniyalı Ceyms Vudqeyt və holland Stiv Vaylerə qalib gələrək atışmada çinli Xialonq Li-yə məğlub oldu.

## İstinadlar