open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sadəcə Mariya (teleserial, 1989)

**Sadəcə Mariya** () — Meksikada 1989-cu ildə "Televisa" tərəfindən istehsal olunmuş telenovella.

Prodüserləri Valentin Pimşteyn, Salvador Mexiya və Veronika Pimşteyndir.

## Rollarda
#Victoria Ruffo — Maria Lopez de Carreno.
#Manuel Saval — Juan Carloz del Villar.
#Jaime Garza — Victro Carreno.
#Silvia Derbez — Matilde Carreno.
#Juan Carlos Serran — Roman Lopez.
#Adriana Parra — Rita Fernandez de Lopez.
#Gabriela Goldsmith — Lorena del Villar de Rivera.
#Servando Manzetti — Doktor Alberto Rivera.
#Miguel Derbez — Jose Ignasio Lopez (uşag).
#Jorge Poza — Jose Ignasio Lopez (yeniyetmə).
#Toño Mauri — Jose Ignasio Lopez (kişi).
#Amairani — Laura Rivera del Villar.
#Andrea Legarreta — Ivonne Ayalla D'Angele.
#Roberto Ballesteros — Arturo D'Angele.
#David Ostrosky — Rodrigo de Peñalbert, Sayı D'Arenzo.
#Anxelika Rivera — Izabella Peñalbert.
#Mercedes Pasqual — Constanza Peñalbert.
#Manuel Lopez Ochoa — Federico Reyez.
#Cecilia Camacho — Estela Lopez de Reyez.
#Constantino Costas — Clemente Reyez.
#Maria Morett — Margarita Lopez.
#Maria Almela — Ana Lopez.
#Alejandro Aragon — Diego Lopez.
#Rafael del Villar — Jasinto Lopez.
#Beatriz Olea — Yolanda Lopez.
#Joana Brito — Donya Raquel.
#Gustavo Cosain — Don Nacho Lopez, Atasi Ana, Diego, Jasinto, Margarita və Maria Lopez.

## İstinadlar
* "Sadəcə Mariya" teleserial.com-da
* "Sadəcə Mariya" Alma Latina saytında
Şəhər və itlər

**Şəhər və itlər** (isp.:La ciudad y los perros, 1962) - Peru yazıçısı və Nobel mükafatı laureatı Mario Varqas Lyosanın 1963-cü ildə yazdığı roman. Bu, Varqas Lyosanın ilk romanı idi və hekayəsi onun yeniyetmə ikən qatıldığı Limadakı Leonsio Prado Hərbi Akademiyasının kursantları arasında keçir. Roman məktəbi o qədər dəhşətli şəkildə təsvir edir ki, onun rəhbərliyi bir çox nüsxələri yandırmış və kitabı Peruya qarşı Ekvador təbliğatı olaraq qınamışdır.

1962-ci ildə ən yaxşı nəşr olunmamış roman üzrə *Premio Biblioteca Breve* mükafatını  və 1963-cü il *Premio de la Crítica Española* Mükafatını qazanmışdır.

## Fon
Roman Varqas Lyosanın 1950-ci illərin əvvəllərində yeniyetmə ikən iştirak etdiyi Leoncio Prado Hərbi Akademiyasında öz təcrübələrinə əsaslanır. O, Fransada yaşayarkən romanın əlyazması üzərində işləmiş və 1962-ci ildə ilk romanı kimi nəşr edilmişdir.

## Film adaptasiyası
Roman Peru rejissoru Fransisko Lombardi tərəfindən 1985-ci ildə çəkilmiş *La ciudad y los perros* adlı filmə uyğunlaşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lyosanın itləri kimdir? (Azadlıq Radiosu)
Beynəlxalq Kulinariya Günü

**Beynəlxalq Kulinariya Günü** — Hər il 20 oktyabr tarixində keçirilir. Azərbaycanda 2007-ci ildən təntənəli şəkildə qeyd olunur. Beynəlxalq Kulinariya Günü kulinariya sahəsində çalışan insanların əlamətdar günüdür.

## Mənbə
Menopauza

**Menopoz** - insanlarda yumurtalığın fəaliyyətini tamamilə dayandırmasına deyilir. 
Menopoz qadınlarda adətən orta yaş dövründə, 45-55 yaşa yaxın baş verir və doğuş qabiliyyətinin itirilməsi ilə nəticələnir. Buna səbəb yumurtalıqda qadının reproduktiv funksiyasını müəyyən edən estrogen hormonlarının ifrazının azalmasıdır.

## Xarici keçidlər
Menopause
Rusiyanın muxtar dairələri

Rusiya Federasiyası 83 subyektdən ibarətdir və bunun 4-ü muxtar dairə statusundadır

# Çukotka muxtar dairəsi
# Xantı-Mansi muxtar dairəsi
# Nenets muxtar dairəsi
# Yamalo-Nenets muxtar dairəsi


Image:Autonomous districts of Russia.svg|400px|thumb|center|Rusiya xəritəsində muxtar dairələr
poly 279 239 361 258 384 286 378 299 354 312 307 288 275 286 264 269 Nenets muxtar dairəsi
poly 353 333 313 373 340 433 367 426 403 453 422 427 482 427 412 395 349 354 Xantı-Mansi muxtar dairəsi
poly 828 128 832 28 933 1 966 113 869 171 Çukotka muxtar dairəsi
poly 387 289 380 317 355 347 398 367 443 401 480 407 461 259 427 230 Yamalo-Nenets muxtar dairəsi
desc bottom-right
Rusiya respublikaları

Rusiya Federasiyası 83 subyektdən ibarətdir və bunlardan 22-i respublika hesab olunur.


Fayl:Republics of Russia1.png|
poly 1 278 17 278 16 290 6 292 Adıgey Respublikası
poly 262 335 276 327 286 341 287 348 278 353 262 345 Altay Respublikası
poly 119 266 134 252 150 264 129 293 Başqırdıstan Respublikası
poly 382 278 406 272 419 283 387 336 342 328 343 315 372 323 Buratiya Respublikası
poly 83 335 83 322 67 323 68 335 Dağıstan Respublikası
poly 52 312 64 311 63 325 54 325 İnquşetiya Respublikası
poly 0 321 9 318 13 330 2 334 Kabardin-Balkar Respublikası
poly 31 285 52 281 55 299 43 307 Kalmıkiya Respublikası
poly 18 267 31 267 30 281 21 281 Qaraçay-Çərkəz Respublikası
poly 108 120 117 133 103 172 72 150 Kareliya Respublikası
poly 159 165 217 181 171 218 125 213 Komi Respublikası
poly 96 207 116 207 118 237 98 229 Mari El Respublikası
poly 78 226 58 248 70 263 91 241 Mordoviya Respublikası
poly 350 111 474 38 475 246 381 255 Saxa Respublikası
poly 26 346 24 330 9 334 9 348 Şimali Osetiya
poly 97 246 115 240 123 255 115 266 Tatarıstan Respublikası
poly 332 318 333 342 293 346 290 334 Tıva Respublikası
poly 125 226 142 235 129 249 120 244 Udmurtiya Respublikası
poly 283 300 303 313 288 328 Xakasiya Respublikası
poly 49 338 67 339 70 351 49 351 Çeçenistan Respublikası
poly 68 207 88 206 89 225 70 221 Çuvaş Respublikası
desc bottom-right
Massimiliano Fuksas

**Massimiliano Fuksas** — İtaliyalı memar.

1944-cü ildə Romada doğulub. O, 1969-ci ildə Romada yerləşən Roma Sapienza Universitetini bitirib və burada özünün ilk ofisini açıb. Həmin universitetdə təlimatçı və araşdırmaçı kimi çalışan Fuksas çox universitetdə qonaq professor olaraq dərslər verib. 1994-1997 -ci illər arasında Berlin və Salzburgda şəhər planlama komissiyalarında məsləhətçi memar olaraq çalışıb. 1989-da Paris ofisini açıb. Peşəkar və şəxsi həyatını Paris və Roma arasında keçirən memar 1993-cü ildə Vyana ofisini qurmuşdur.

Berlinin şəhər inkişaf etdirmə və ətraf qoruma administrativ məclisi üzvlüyü və Salzburg Bələdiyyəsi idarə heyəti üzvlüyü vəzifəsində çalışmışdır. 1998-ci ilin iyulunda Buenos Aires Memarlıq Bienalində Vitruvio Internacional Trayectoria və 1999-cu ildə "Grand Prix d'Architecture Française" mükafatına layiq görülüb.

## Əsas işləri
*Konsert Salonu, Zenith, Strazburg (2003) 
*Alver Mərkəzi, Erlangen, Almaniya (2002) 
*"Aquadeus" Su parkı, Salzburg, Avstriya (2002) 
*Europark, Salzburg (2001-2003) 
*Ferrari S.p.a.ın Yeni Mərkəz Ofisi, Maranello, İtaliya (2001-2003) 
*Emporio Gerbinin Showroom, Kafeterya və Restaurantı üçün Yeni Anlayış Dizaynı, Hong Kong, China (2001-2002) 
*Sahil Şeridi Tənzimləmə və İnkişaf etdirmə Proyekti, Honk Kong West, Çin (2001) 
*Queensland Müasir Sənətlər Qalereyası, Brisbane, Avstraliya (2001) 
*Yeni İtalyan Kosmos Mərkəzi- ASI, Roma, İtaliya (2000-2004) 
*Alver və Əyləncə Mərkəzi, Berna, İşviçre (2000) 
*Simon Perez və Yasser Ərafatın vəzifələndirməsiylə, Jaffada Barış Mərkəzi, (1998-2003) 
*İqamətgah və Ofis Binası Dizaynı, Asterfleet, Hamburg (1998-2002) 
*Liman və Şəhərçilik Tənzimləməsi, Castellammare de Stabia, İtaliya (1998) 
*Wienerberger Firmasının Mərkəz Bürosu üçün iki göydələn dizaynı, Viana, Avstriya (1995-2001) 
*Maximilien Perret Yüksək Məktəbi dizaynı, Paris (1994) 
*Roissy Charles də Gaulle Aerodrom şəhərçilik planlaması, Paris (1993-2001) 
*Nagasaki Limanı modernizasyonu, Yaponiya (1993) 
*"Centre Ville" Universiteti, Brest, Fransa (1992-94) 
*Clichy-sur-Seinedə sahil renovasyonu, Paris (1992) 
*Lu Jiazui Beynəlxalq Ticarət Mərkəzi Şəhər Planlaması, Pudong, Şangay, Çin (1991)

## Xarici keçidlər
*Fuksasın rəsmi saytı 
*Fuksas haqqında
Qotika (memarlıq)

**Qotika** () — german qəbiləsi qotların adından götürülmüşdür) — Qərbi Avropa ölkələrinin bir çoxunda yayılmış 12-13-cü əsr memarlıq üslubudur.

Yüksəklərə millənən memarlıq formalarının üstünlük təşkil etməsi ilə, çatma günbəzləri olan daş karkasın səciyyəvi konstruktiv sistemi ilə, daş üzərində naxışların, heykəllərin bölgüsü ilə, rəngli şəbəkələrin istifadəsi ilə xarakterizə olunur.
Karkas strukturlu yüngül, yuxarıya doğru ucalan tikili, heykəltəraşlıq dekorunun və vitrajın mövcudluğu
Rusiyanın federal şəhərləri

**Qalın mətn**Rusiya Federasiyası 83 subyektdən ibarətdir və onun 2-si — Moskva və Sankt-Peterburq federal əhəmiyyətli şəhərlərdir. Bununla yanaşı, Baykonur kosmodromunu Qazaxıstandan icarəyə götürdüyü müddət ərzində Baykonur da Rusiya Federasiyası üçün federal əhəmiyyətli şəhər statusunu daşıyır. Buna baxmayaraq, Baykonur Rusiya Federasiyasının subyekti statusuna malik deyil.
Le Korbuzye

**Le Korbuzye** (; əsl adı **Şarl-Eduar Jannere-Qri** (; ) — İsveçrəli memar. Yeni müasir memarlığın liderlərindən və memarlıqda rasionalizmin yaradıcılarından biri.

İnşaatın sənayeləşdirilməsi ideyası Le Korbuzyeyə məxsusdur.O, yeni material və konstruksiyalardan istifadə etmiş, memarlıq təcrübəsinə lentvari- üfüqi pəncələr,yastı dam-bağ, dayaq sütunlar üzərində ucaldılmış bina və s kimi yeniliklər gətirmişdir. Korbuzyenin yaradıcılığında şəhərsalma problemləri böyük yer tutur. Onun 3 milyon əhali üçün nəzərdə tutduğu müasir şəhərin layihə-dioramasında (1922), Parisin mərkəzinin yenidənqurma planında ("Plan Buazen",1925), Hindistanın Çandiqarx şəhərinin inşasında, Buenos Ayres, Əlcəzair və s şəhərlərini planlaşdırılmasında yeni urbanizm təmayülləri özünü göstərir.

## İstinadlar
Treş metal

**Treş-metal** () — sürətli və ən ağır "metal" növüdür. "Thrash Metal"ın kökü 1970-ci illərin sonu 80-ci illərin əvvəllərindən, bəzi metal qruplarının hardkor və pank musiqisinin həddindən artıq sürətləndirməsi ilə, klassik metal melodiyalarının birləşməsindən gəlir. Bu tərzin daha da inkişaf edib tanınmasında Venom və Motorhead qruplarının böyük əməyi olmuşdur.

## Ümumi məlumat
Bəziləri 1981-ci ili, Thrash-ın yaranma ili kimi qəbul edir. Bəzilərinə görə isə bu, lap əvvəldən belədir. Black Sabbath-ın "Symptom of the Universe"-də (1975) ilk Tharsh riffi işlədilmişdir.

"İnto The Void" və "Children Of The Grave"-i də (hər 2-si 1971) buna aid etmək olar. Speed Metal-ın qabaqcıllarından olan Judas Priest-ın 1978-ci ildəki "Stained Class" adlı işlərində də Thrash-ın izləri var idi. Qrupun bateristi Les Blink-in tempolu ritmi ilə, sürətli gitara rifflərinin birləşdiyi "Tyrant"-ın canlı performansı Thrash-a yaxın idi.

İlk Thrash demosu Metal Church qrupunun "Red Skies" (1981) demosu sayıla bilər. Xronoloji olaraq ilk thrash demo çıxaran qrup Metal Church, 2-ci isə Metallica oldu (1982-cilin aprelində " Power metal ", həmin ilin iyulunda isə "No Life Til Leather" demosu).

1986-cı il bu metal növü üçün xeyli uğurlu oldu. Dark Angel qrupunun "Darkness Descends" albomu Thrash tarixinin ən sürətli thrash albomu kimi, Slayer "Reign İn Blood" ilə klassik olaraq, alman qrupu olan Kreator "Pleasure To Kill" ilə yeniliklərlə bərabər Death metala da təsir edən qrup kimi, Megadeth "Peace Sells" ilə yeni muzikal texnika gətirən, Metallica isə "Master Of Puppets" albomu ilə isə thrash-ı daha irəliyə aparan qrup kimi tarixə keçdilər.
Thrash metal bütün dünyanı sarsıdan və bir çox əfsanəvi qrupları (Metallica, Slayer, Megadeth, Testament) özündə birləşdirən zəngin metal kimi sevilməkdədir.

### Bu tərzə müraciət edən qruplar:
* Metallica
* Megadeth
* Slayer
* Sepultura
* Kreator
* GWAR 
* Testament
* Anthrax
* Exodus
* Sodom
* Annihilator
* Soulfly
* Destruction
* Overkill
* Pantera
Gölə

**Gölə** — Türkiyənin Ərdəhan ilinin ilçələrindən biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Göle Hakkında Açıklayıcı Boilgiler
Led Zeppelin

**Led Zeppelin** — ingilis rok qrupu. BBC tərəfindən "Rok tarixinin ən təsirli qruplarından biri" kimi dəyərləndirilmişdir. Qrup 4 nəfərdən ibarət olmuşdur: Cimmi Peyc (gitara), Con Bonham (baraban), Con Paul Cons (bas gitara), Robert Plant (solist).

1968-ci ildə yaradılan qrup əsasən hard rok, həvi metal musiqi üslubunda mahnılar ifa etsə də, blüz, rokabilli, saul, fank kimi musiqi üslublarına və hətta kelt, hind, ərəb və latın musiqisinə də müraciət etmişdir. 1980-ci ildə Con Bonham öləndən sonra qrup dağılsa da, o indinin özündə də rok musiqisi tarixinin ən görkəmli qruplarından biri kimi yad edilir.

Qrupun bu günə qədər 300 milyon nüsxəylə albomları satılmışdır. Təkcə ABŞ-də bu göstərici 109,5 milyondur (bu, ABŞ-də The Beatles və Elvis Preslidən sonra üçüncü albom satışı göstəricisidir.

«Stairway to Heaven» də daxil olmaqla ən məşhur mahnılarından bəziləri: «Rock and Roll», «Black Dog», «Heartbreaker», «Living Loving Maid», «Immigrant Song», «Kashmir», «Dazed and Confused», «Misty Mountain Hop »,« Whole Lotta Love »,« Communication Breakdown »,« Achilles Last Stand », «Fool in the Rain», «Moby Dick», «When the Levee Breaks», «No Quarter», «Good Times, Bad Times» və «The Song Remains The Same».

Led Zeppelinin adı olmayan dördüncü albomunun qapağında qrup üzvlərinin imza olaraq istifadə etdiyi dörd mistik şəkil var: John Bonham bir-birinə bağlı üç çevrədən ibarət olan şəkli; John Paul Jones özünə inam və ustalığı təsvir edən Kelt şəklini; Robert Plant sivilizasiyasının bir şəklini; və Jimmy Page də "Zoso" olaraq deyilən sirli şəkli. Sözləri İngilis mistik ədəbiyyatının məşhur qadın yazıçılarından Lewis Spence'in "The Magic Arts in Celtic Brain" adlı kitabından təsirlənən Robert Plant tərəfindən yazılan və əlində mistik gücləri olan fövqəltəbii bir qadının ruhi axtarışlarını ehtiva edən və bütün zamanların ən böyük rok mahnılarından biri olaraq xarakterizə edilən «Stairway to Heaven» mahnısı bu albomda yer almaqdadır.

## Ən məşhur mahnıları
* "Stairway to Heaven"
* "Rock and Roll" 
* "Black Dog" 
* "Heartbreaker"
* "Living Loving Maid"
* "Immigrant Song"
* "Kashmir" 
* "Dazed and Confused" 
* "Misty Mountain Hop" 
* "Whole Lotta Love" 
* "Communication Breakdown" 
* "Achilles Last Stand" 
* "Fool in the Rain" 
* "Moby Dick" 
* "When the Levee Breaks" 
* "No Quarter" 
* "Good Times, Bad Times" 
* "The Song Remains The Same"

### Diskoqrafiya:
----
1969
Led Zeppelin II
Led Zeppelin

1970 Led Zeppelin III

1971
Led Zeppelin IV

1973
Houses Of The Holy

1975
Physical Graffiti

1976
Presence
The Song Remains The Same

1979
In Through The Out Door

1982
Coda

1990
Led Zeppelin

1992
Led Zeppelin Remasters

1993
The Complete Studio Recordings

1997
BBC Sessions

1998
Star Profile

1999
Early Days

2000
Latter Days

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Stairway to Heaven" mahnısı haqqında ANS ÇM radiosunda
3,14... (musiqi qrupu)

**3,14...** — Azərbaycan rok arenasında ilk dəfə Death/Doom metal janrında ifa edən musiqi  qrupu.

## Bioqrafiya

Qrup 2002-ci ilin sentyabr ayında, Dissonans rok qrupunun fəaliyyətini dayandırması nəticəsində Maksim Koçetov və Emin Kərimov tərəfindən yaradılmışdır. Bir qədər sonra qrupa vokalçı Seva Hacıyeva və zərbçi Vadim Ələkbərov da qoşulmuşdur. Heyət tam komplektivləşdiriləndən sonra məşqlərə start verilmişdir.

Səhnədə ilk addımlar "Alma Mater" adıyla 2003-cü ilə "Black Jack" klubunun səhnəsində atılmışdır.
2006-ci ildə qrup həm adını həm də heyətini dəyişdirdi. Keçmiş ad "Alma mater", "3,14..."-lə(Cəbr elmindəki "Pi" və yaxud "π" işarəsinin açması) - əvəz olunur.

2007-ci ilin mart ayında "3,14..." ilk demo albomunu buraxır.Albom 8 kompozisiyadan ibarətdir - onlardan ikisi kaver olmuşdur. Albomdakı mahnıları qrup, o vaxtlar İTV telekanalında yayımlanan "Qaraj" verlişində canlı ifa etmişdir.

Həmin ilin yayında qrup yeni musiqi ideyalarının üzərində çalışmağa başlamışdır. Bunun nəticəsi olaraq "Избавлние"(Qurtuluş) adlı mahnı hazırlanmışdır və qrupun studiyada yazılmış ilk mahnısı olmuşdur. Sonradan bu mahnıya təcrübi bir klip çəkilmişdir.

2008-ci ilin əvvəllərində qrup "Dark Line" adlı musiqiçilər üçün nəzərdə tutulmuş kiçik hərakat yaratmışdır. Məhz bu "Dark Line" hərakatı adı altında bu günə kimi paytaxtda yeni rok/metal üslubunda ifa edən istedadların aşkarlanması prosesi gedir.

2009-cu ilin fevralında qrup ilk studiya albomu olacaq "Неизбежность" (Qaçılmazlıq) albomunun yazılması işinə başlayır. 6 aya yaxın davam edən studiya işlərindən sonra albom 3 oktyabr 2009-cu il tarixində qrupun solo konsertində işıq üzü görür. Albomunun relizi ilə qrupa sanki yeni bir nəfəs gəldi. Bunun nəticəsində 2010-cu ilin payızında qrup digər musiqiçi dostları ilə birgə proyekti olan "Вперёд Обратно"(İrəli/Geriyə) albomunu dinləyicilərinə təqdim edir.

Yarandığı gündən etibarən qrup təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın bir çox dövlətlərinin rok/metal dinləyicilərinin diqqətində olmuşdur. Bunun göstəricisi kimi qrup haqqında məşhur alman (Metal Hammer), türk(Karanlık Oda), hətta Braziliya (The Black Zine) jurnallarının yazması, İtalyanın məşhur Yasta Radio dalğasında səslənməsini qəbul edə bilərik.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* Это Только Начало (Bu Hələ Başlanğıcdır) (Demo) (2007)
* Неизбежность (Qaçılmazlıq)  (2009) 
* Вперёд/Обратно (İrəli/Geriyə) (2010)
* Похороны Лучшего Друга (Ən Yaxşı Dostun Yas Mərasimi) (2012)
* Хроники Смертника (Ölümə Məhkum Olunmuşun Salnaməsi) (2014)

### Sinqllar
* Неизбежность (Qaçılmazlıq)  (2009)
* Про Малиновую Девочку (Çəhrayı Qız Haqqında) (2010)

## Xarici keçidlər

*www.314.az  – 3,14... qrupunun rəsmi veb səhifəsi
Spid-metal

**Spid-metal** () — Soyuq müharibə vaxtı, heavy metalın anti-sosial və anarxist hardkor pank ilə birləşməsindən yaranıb. Qruplar adətən 1970-ci illərin proqressiv metal janrından bəhrələnərək, hardkor musiqisini dəyişərək daha sürətli, amma idarə edilə bilən, daha çox musiqi texnikası işlədərək ərsəyə gətirdilər. Mahnılar adətən müharibə, çirklilik, nüvə silahları və suverenlik haqqındadır.

Spid-metal, treş-metal ilə qarışdırılsa da, daha melodik və daha az pank əlamətlərini özündə cəmləşdirən Heavy metal alt qoludur. İlk qrup Judas Priest sayılır. 1990-cı ildə çıxardıqları "Painkiller" albomundakı qısa, amma sürətli riffləri, uzun gitara soloları, gitara duelləri və Rob Halfordun əla vokalı Speed metal`ı tanıtdırmaq üçün əla nümunə ola bilər.

Spid-metal, əksər insanlar tərəfindən metal musiqisinin sürətli növü kimi ağılda qalmışdı. Bir çox qruplar bu tərz üzərində işləyərək, özlərini tanıtdırmağa çalışırdılar. Motorhead bacarıqlı olanlardandır. Hətta blek-metal əfsanələrindən olan Venomda bu tərzdən faydalanmışdır.

Tarixdəki ilk spid-metal mahnıları 1970-ci ildə Black Sabbathın "Paranoid", "Deep Purple"ın "Speed King" və 1972-ci ildəki "Highway Star" hesab edilir.

Spid-metal bu günə kimi yaşasa da, əvvəlki yaradıcılığı yoxdur. Judas Priest qrupunun 1990-cı ildəki "Painkiller" albomundan sonra, bu səviyyəyə çata bilən nə bir spid albom, nə də albomu yarada bilən bir qrup olub. "Gamma Ray" və "Primal Fear" son dövrdə ən bacarıqlı spid-metal qruplar olaraq tanınırlar, amma "Judas Priest" və "Motorhead" yada düşdükdə, onların əhəmiyyətinin hansı mərhələdə olmaları düşündürür.

### Spid-metala ən çox müraciət edən qruplar
* Megadeth
* DragonForce
* Blind Guardian
* Metallica
* Helloween
* Slayer
* Motorhead
* Anthrax
* Judas Priest
* Children of Bodom
* Annihilator
* Gamma Ray
* Venom
* Running Wild
* Iced Earth
Karla Qucino

**Karla Qucino** (, 29 avqust 1971, Florida, ABŞ) — amerikalı aktrisa. Əsasən ''"Günahlar şəhəri"'' filmindəki Lusill roluna görə tanınır.

## Həyatı

Karla Qucino 29 avqust 1971-ci ildə ABŞ-nin Florida ştatında dünyaya gəlib. İtalyan mənşəli amerikalıların ailəsində dünyaya göz açan aktrisa davamlı olaraq anası ilə birlikdə Kaliforniyanın şəhərlərində yaşamalı olub. 15 yaşı olanda onlar San-Diyeqoda yaşayırdılar. Bu zaman model karyerasına başlamaq istəyən Karla Nyu-Yorka getməyi qərara alır. Ancaq boyu hündür olmadığı üçün bu iş perspektiv vəd etmədi və o, Los-Ancelesə köçdü. Xalasının məsləhəti ilə Karla aktyorluq məharəti kurslarına getməyə başladı. Anası isə onu Los-Ancelesə altı aylıq oxumağa göndərmişdi və artıq San-Diyeqoya qayıtmasında israr edirdi.

## Karyerası

San-Diyeqoya qayıdana kimi Karla özünün ilk filmi sayılan "Beverli-Hillsdən olan dəstə" komediyasına çəkilməyə vaxt tapdı. Sonra isə bir neçə kiçik rollar oldu və 1993-cü ildə o, "Bu oğlanın həyatı" dramında əməlli-başlı bir rola çəkildi. Karla Qucino, Maykl Cey Foksla birlikdə "Spin City" sitkomunda da oynadı. Aktrisa "Dəniz quldurları" adlı Britaniya serialında və bir neçə telefilmdə də rol aldı. 1998-ci ildə o, Brayan De Palmanın "İlanın gözləri" trillerində oynadı. Sonra çəkildiyi "Uşaq casuslar" və "Yeganə" filmləri Karlaya məşhur aktrisa statusunu qazandırdı. 2004-cü ildə o, Brodveydə teatr debütü edib və Artur Millerin "Süqutdan sonra" pyesində Meggi rolunu canlandırıb. Karla Qucino, Bon Covinin "Always" mahnısına çəkilmiş klipə və "L`oreal"ın saç boyası reklamına da çəkilib. Aktrisa tünd şokolad və çərəzi çox sevir, amma kökəlməyə meyilli olduğu  üçün bu ərzaqlardan az yeyir. Onun sevimli hobbisi yoqa, səyahətlər və köhnə dostların əhatəsində keçirdiyi axşamlardır. Aktrisanın sol topuğunda kəpənəkşəkilli kiçik bir tatuaj var.

## Seçilmiş filmoqrafiya

#Tək (film, 2001)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pro'n'Con

**Pro'n'Con**
2002–2003-cü illərdə tez-tez getdikləri kilsədə tanış olan 5 gənc musiqi alətlərində ifa və ümumiyyətlə, rok musiqi ilə burada maraqlanmağa başlayırlar.. Yeni il ərəfəsində (2003–2004) onlar " Reformation " adlı qrup yaratmaq qərarına gəlirlər.. 5 yanvar 2004 tarixində isə məşqlərə başlayırlar..
İyun ayında baş tutan ilk çıxışları elə məşq etdikləri həmin kilsədə olur, lakin qrupun vokalisti Vita əsgərlikdə olduğu üçün orada iştirak edə bilmir.. Həmin ilin oktyabrında isə Rauf da vətənə borcunu yerinə yetirməyə getməli olur.. 3 nəfərlik kiçik heyətlə onlar həmin kilsədə 3 dəfə çıxış edir.. Çox keçmədən, Yan da əsgərliyə gedir.. 2007-ci ildə artıq bütün üzvlər qayıtmış olur və "reformation" öz fəaliyyətini davam etdirməyə başlayır.. Musiqi zövqlərinin fərqliliyi ilə əlaqədar, Yan və Rauf " Protector" adlı yeni bir kollektivdə Power metal tərzində ifa etməyə başlayır.. Bir neçə dəfə fərqli heyətlə çıxışlar olur.. Lakin bunun onların dostluğuna heç bir təsiri olmur və yenidən birləşmək ideyaları yaranır..
2007-ci ilin payızında onlar Moskva şəhərində keçiriləcək "xristian musiqisi festivalı"ndan xəbər tuturlar.. Onlar çox fikirləşmədən, ortaq ad altında birləşir və rok musiqisi üzrə festivalda iştirak etmək qərarı alırlar.. "Pro`n`Con" adının da tarixi elə bu zaman başlayır..
Və bu, hər şeyin başlanğıcı sayılır..
"Pro`n`Con" "leyhinə və əleyhinə" kimi tərcümə olunur.. İngilis dilində tam halda "Pro and Con", latınca isə "Pro et contra"

### Qrup üzvləri məqsədlərini bu cür başa salır:
"Biz musiqimiz vasitəsilə insanlara xeyirli və zərərli, yaxşı və pis, rəhmli və kinli, ağ və qara anlayışlarını çatdırmaq istəyirik.. Qrupun adı da məhz məqsədimizə uyğun seçilib..
Yaşadığımız illər ərzində çox şeyi görüb, dözməli olmuşuq.. Həddən artıq çox problemlərimiz olub, hər insanın həyatında olduğu kimi.. Lakin həyatımızda, ailəmizdə elə böyük möcüzələr baş verdi ki, buna laqeyd yanaşa bilməzdik… Hamının bunu hiss etməyini istəyirik: Alahın onları nə qədər sevdiyini və onlara nə qədər kömək etmək istədiyini.. Elə bu zəmində də "On" mahnısını yazırıq…
Bəli, biz mələk deyilik, biz də səhvlər edirik, insan mükəmməl ola bilməz, lakin bu heyətlə belə mövzulu mahnılar ifa etdikcə, özümüz də dəyişməyə başlayırıq.. Biz özümüzün də həyatda qarşılaşdığı hadisələri musiqimizdə əks etdiririk, çox şükür ki, O bizə yardım edib və tək qoymayıb…"

### Qrup üzvləri:
----
* Vita – vokal
* Pj – solo gitara
* Anar – ritm gitara* Yan – bass gitara
* Aleksandr – zərb
Industry (musiqi qrupu)

**Industry** — Azərbaycan rok qrupu.

Qrup 1994-cü ilin aprel ayında bas-gitarist Fuad Babayev tərəfindən yaradılıb. Azərbaycanda ilk grunge qrup sayılan "Industry"nin tərkibi vokalist Rüstəm Quliyev, bas-gitarist Fuad Babayev, solo-giratist Rüfət Mirzəyev və barabançı Eldar Topçubaşovdan ibarət olub. 1995-ci ildə qrupun tərkibində dəyişiklik baş verir. Qrupa yeni solo gitarist və dodaq qarmoşkası ifaçısı Nazim Abdullayev gəlir. Lakin o tezliklə qrupu tərk edir və onu Çingiz Ələkbərov əvəzləyir. 

Qrup məşqlərə ANS televiziyasının binasında icarəyə götürdüyü kiçik otaqda başlayır. Qrupun ilk fanatları onun musiqisini dinləmək üçün bura axışır. "Industry" 1995-ci ilin mayında Blakportda ilk debüt konsertini Mad Jam (1995), sonrakı konsertlərini isə Necropolis, LSD, Nemo və Crushing Heads - X-Ray qrupları ilə birgə verir. Qrup sonralar bir neçə festivalda ("Rok-fiesta", "Toçka oporı") iştirak edir. Son ifası isə 28 may 1997-ci ildə Respublika gününə həsr edilmiş konsertdə olur. Həmin gün səhnədə "Industry"dən başqa "Rast", "Sindikat", "Bakustik Jazz", "Papa Jack" qruqları da çıxış edir. Konsert Azadlıq meydanında baş tutur. 

Çingiz Ələkbərovun İsrailə, Rüstəm Quliyevin isə Amerikaya getməsi ilə qrup dağılır.

### Qrupun tərkibi:

* Fuad Babayev (Freddi Ket) - bas
* Rüstəm Quliyev (Roody Wulf) - vokal
* Çingiz Ələkbərov (Telli Reyven) - qitara
* Eldar Topçubaşov
Pauer metal

**Power metal** — Almaniya və Skandinaviya ölkələrində yaranıb. Məlum olan ən köhnə Power metal mahnısı, Rainbow qrupunun “Stargazer” mahnısıdır. Power metal 1980-ci illərin əvvəllərində Alman qrup Helloween ilə məşhurlaşdı. Bu tərz, 70-ci illərdəki rock qruplardan gələn bir tərzdir. 

Power metal`da vokallar adətən normal olur. Yəni death, black və ya digər vokallar kimi ağır deyil. Amma çox güclü səs tələb edən bir tərzdir. Bu tərz qruplarda adətən alətlərin paylanması bu cürdür: 2 gitara, 1 bass gitara, bateri və vokal.. Bəzi qruplar keyboard`da işlədir. İtalyan olan Rhapsody qrupu isə hətta sinfonik alətlərdən də istifadə etmişdi.

Qrupdakı digər üzvlər (vokalistdən başqa) bek vokal olaraq da iştirak edirlər adətən. Bass gitara və bateri ön planda görünməsələrdə, digər gitaralar texnikalı şəkildə ifa edilir və bəzən akustik gitaralar işlədilərək həzn musiqi də ərsəyə gətirilir.

Thrash Metal'dakı sərtliyə qarşılıq olaraq Power`də daha melodik hava mövcuddur. Tərzin ilklərindən olan Iron Maiden və Judas Priest `dən sonra Attacker, Jag Panzer, Iced Earth, Liege Lord, Savatage və Queensryche kimi amerikalı qrupların meydana çıxması ilə, Avropadan Helloween, Gamma Ray, Blind Guardian, Running Wild və Grave Digger ön plana çıxmışdılar. Xüsusilə Blind Guardian və Iced Earth bu tərz üçün çox işlər görmüş qruplardır.

## Power Metal'a ən çox müraciət edən qruplar
* Blind Guardian
* Sonata Arctica
* Nightwish 
* Helloween 
* DragonForce 
* HammerFall 
* Stratovarius 
* Iced Earth 
* Kamelot 
* Rhapsody 
* Edguy 
* Gamma Ray 
* Avantasia 
* Demons & Wizards 
* Manowar
* Sabaton

## Xarici keçidlər:
All music
Qızılyar rayonu

**Qızılyar rayonu** — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının rayonlarından biri. İnzibati mərkəzi Qızılyar şəhəridir (şəhər rayon ərazisindən müstəqil şəkildə idarə edilir və rayonun ümumi ərazisinə daxil deyildir).

## Coğrafiya
Rayonun ərazisi 3,116 kvadrat kilometrdir.

## Əhali
2002-ci ildə aparılmış siayahıya almaya əsasən Qızılyar rayonunun əhalisi (Qızılyar şəhərinin əhalisi sayılmadan) 57,748 nəfər, 2010-cu ilin siyahıyaalmasına əsasən isə 67,287 nəfərdir.

## Xarici keçidlər
* История Кизляра и Кизлярского района

## İstinadlar
Det-metal

**Det metal** () — Qərbdə kommunizmə qarşı formalaşan hirsli təzyiq dövründə bu musiqi, nihilist bir ideya, ya da inanca qarşı bir təzyiq idi. Gitaraların tonlarındakı sərtlik, nifrət, yüksək tonlarda düzəldilmiş musiqi sistemləri və vəhşi vokallar. Hamısı bu qarşıdurmanın "inasanlığın siyasi əməllərə alət edilməsi, müharibələrin məqsədləri və s.."-yə bir simvoldur.

Death metal illərdir tərəfindən hər hansı bir ad verilmədən bəzi qruplar tərəfindan icra edilirdi. Speed Metal dövründə Destruction, Thrash Metal dövründə Cryptic Slaughter və hərdən hardcore qrupu The Exploited, bu tərzi ilk vaxtlarda bu tərzdən bacarıqla istifadə edən qruplardandır. Ornegin, the Exploitedin işlətdiyi gitara rifləri bu günün Death Metalda tez-tez istifadə edilən riflərdəndir. (xüsusilə "Lets Have A War" albomu).

Bir çox qrup musiqilərini, inkişaf etmiş gitara rifləri, sürətli gitara soloları və bəzi ritmlərlə bəzəyirdilər. Yeni yaranmış bu tərzin adı "Death metal" idi. Köhnə nihilist qruplardan bəhrələnən yeni qrupların musiqi texnikası və sözləri daha vacib vüsət almışdı. Xaotik sərt ritmlər, bəzən mifoloji hekayələr mahnıların əsasını təşkil edirdi.

Bu tərzin atası və ən vacib qrupları kimi qəbul edilən Death, Obituary, Malevolant Creation, Master, Hatebreed və Eternal Bleedingdir. Hatebreed-dən başqa bütün adı çəkiln qrupların hamısı Florida dandır. Buna görə də Death Metal-ın vətəni Florida bilinir.

Ümumiyyətlə Death Metal, narahat edən, zəhlətökən musiqi kimi görünürdü. Bunun səbəbi isə vokallar idi. Vokallar məhz boğazdan gəlirdi və ürkütücü səslənirdi. Bu səs, vəhşi heyvanın, üstünə hücum etməyə hazırlaşan düşmanını qorxutmaq üçün çıxardığı vahiməli qışqırığa oxşayırdı. Barabançılar adətən 2 bas barabandan istifadə edirdilər və 2 cür ritm əmələ gətirirdilər. Bəzən fonda klassik alətlərlə yanaşı başqa sinfonik alətlər də olurdu. Amma heç vaxt bu alətlər 1-ci dərəcəli kimi qəbul edilməyib. Mahnılarda rok , caz və blues janrlarda işlədilən ritmlər, mərhəmətsiz gitara soloları, riffləri və bateri soloları ilə işlədilməkdə idi. Bir çox dinləyici bu tərzi dünyaya aid olmayan sadist və antisosial olaraq qəbul edirdi.

Death Metal underground (yeraltı) musiqi kimi yaranmışdı. Yəni maddi gəlirdən çox musiqidən alınan ləzzət əsas idi. Nifrət musiqi olaraq bilinən bu tərzdə bəzi qruplar musiqilərindəki sərtlik və ritmlə bərabər, fərqli mahnı sözləri ilə diqqət cəlb edib. Ən vacib nümunə Cannibal Corpse qrupudur. Sözlərində "Çəkiclə parçalanmış sifət", "Bıçaqla cinsi əlaqə" və s. kimi ifadələrlə bərabər, vəhşilik, anormallıq yer alır.

Bu gün Death Metal, nə qədər də 90-cı illərdəki kimi güclü olmasa da, hələ də sərt ritmlər, lokomotiv bateri tonları və vəhşi vokallar işlədə bilən qrupların sayəsində yaşamaqdadır.

## Det metal qrupları
* Death 
* Cannibal Corpse
* Nile 
* Behemoth
* Vader
* Morbid Angel
* Opeth
* Amon Amarth
* Deicide
* In Flames 
* Carcass 
* Arch Enemy
* Children of Bodom
* Bloodbath 
* Hypocrisy

## Xarici keçidlər
All music
Qotik metal

**Qotik metal** ya da **Qot metal**. Doom metal və Heavy metal ın, Gothic tərzi ilə görüşüdür. ABŞ və Avropada yaranıb. Celtic Frost, bir neçə il sonra isə Paradise Lost və Theatre Of Tragedy kimi melodik keyboard və ağır Doom riffli gitara işlədən qruplardan yaranıb. Type O Negative, My Dying Bride və Anathema adətən insana böyük təsir göstərən ağır və hüznlü atmosferi ilə cəlb edir. İlk Goth Metal mahnısı, Paradise Lost qrupunun "Gothic" albomunun eyni adlı mahnısı sayılır. Death və famale vokallarla... Bu albom bir çox qruplara ilham mənbəyi olmuşdur, eləcə də Paradise Lost`un özünə.

Theatre Of Tragedy, Tristani və Sins Of Thy Beloved kimi qruplar, bu tərzə daha qaranlılıq və daha da daxili əzabvericili əlavə edərək daha yüksəltdilər Goth Metal`ı. Orta əsrlərə xas olan musiqi əlamətləri, Gregorian xorları, kilsə orqları, fleytalar, skripkalar və qadın vokallar əlavə edilərək, Doom metal riffləri ilə bəzədildi və nəticədə çox sevilən bir tərz kimi qəbul edildi. Skandinaviya Goth Metal qruplarının isə tez-tez Black metal `a keçmələri, Goth Metal`ın başqa tərz fanatlarının da sevməsinə səbəb oldu.

1990-cı illərin axırına gəldikdə, Goth Metal`ın yumşalmış formasını görəcəyik. Bu tərzdəki qruplar adətən qadın vokallar seçərək, Doom əlamətlərindən və kişi death vokaldan uzaqlaşdılar. The Gathering, Within Temptation, Lacuna Coil və Lacrimosa kimi qruplar soft Goth olaraq bilinir. Bu qruplardan bəziləri, mahnılarına elektron və ya klassik rock əlamətləri əlavə edərək, musiqilərini daha geniş kütləyə çatdırmaq istədilər. Goth Metal mahnı sözlərinin mövzuları elə də müxtəlif deyil: din, Tanrı, cənnət-cəhənnəm, romantizm, qorxu, depressiya, matəm, boşluq və ölüm. Goth Metal əsasən Şimali Avropa və xüsusəndə Norveç metal tərzləri arasında çox işlənir.

## Qotik metal qrupları
* Tristania 
* Type O Negative
* Within Temptation 
* Lacuna Coil 
* Nightwish 
* Moonspell 
*Novembers doom

* Theatre of Tragedy 
* Paradise Lost 
* Epica 
* Sirenia (qrup) 
* After Forever 
* Type O Negative 
* Cradle of Filth
* Tiamat (qrup) 
* Leaves' Eyes 
* The Gathering 
* Evanescence
* Theatres Des Vampires

## Xarici keçidlər:
* Gothic metal
Uimbldon tennis turniri

**Uimbledon Çempionatı** və ya sadəcə **Uimbledon**, dünyanın ən qədim tennis turnirlərindən biridir və ən nüfuzlu turnir sayılır. 1877-ci ildən keçirilir və bu dörd Böyük Dəbilqə seriyalı turnirlərdən biridir.

Turnir adətən iyunun sonlarından iyulun ortalarına qədər davam edir, turnirdə tək oyunlarda qadınlar və kişilər mübarizə aparır. Hər il keçirilən bu turnir yeniyetmələr arasında da təşkil edilir. Turnirin ümumi mükafatı 53 milyon 550 min £-dir(2025).

Böyük Dəbilqə seriyalı turnirlərdən olan və bərk kortlarda oynanılan Avstraliya Open və gil kortlarda oynanılan Roland Garros Uimbledon turnirindən əvvəl olur. Bərk kortda oynanılan US Open turniri isə Uimbledon turnirindən sonra başlayır. 

Turnirin təklərdə ən çox qalibi olan kişi tennisçi Rocer Federerdir (8 dəfə).

## Əsas qaydalar

Uimbledon tennis turnirinin əsas 5, yeniyetmələr üçün 4 qayda vardır.

### Əsas qaydalar
* Tək kişilər
* Tək qadınlar
* İkili kişilər
* İkili qadınlar
* Miks oyunlar

### Yeniyetmə qaydaları
* Tək oğlanlar
* Tək qızlar
* İkili oğlanlar
* İkili qızlar

### Oyun formatı
Oyunlar tək və ikili kişilərin mübarizəsində beş setdən ibarət olur. Digər oyunlar isə üç setdən ibarət olur. Taybrek isə oyunda qeymlərin hesabı 6-6 olduqda oynanılır.

1922-ci ilədək qalib gələn oyunçu növbəti il artıq final mərhələsindən mübarizə aparmağı qarantiləyir. Yəni seçmə mərhələdə iştirak etməyərək birbaşa finala vəsiqə qazanır. 1922-ci ildən sonra isə qalib olan növbəti il finala vəsiqə qazanmır və bütün seçmə mərhələlərdən keçməyə başlayır.
## Xarici keçidlər
https://www.wimbledon.com/index.html
Nirvana

**Nirvana** ( , "sönmə, dayandırma, rahatlıq") ya da **Nirvan** (Əski Türkcə: *Nirvan*) — hinduizm dini fəlsəfəsində bütün canlıların ali məqsədini ifadə edən anlayışdır, həmçinin buddizmdə də mühüm rola malikdir. Nirvana anlayışının çoxlu mənaları olsa da, adətən istirablardan azad olma ilə əlaqələndirilir. 

Buddizmdə Nirvana:
* arzulardan, iztirablardan və vərdişlərdən azadolma (onların insan həyatına təsirinin aradan qaldırılması);
* sansara ilə bağlı iztirablardan ;
* şüur axınlarının sakitləşdiyi vəziyyət;

## Həmçinin bax
* A Bao A Ku

## İstinadlar
Zəncirbənd

**Qıfıllıca** və ya **zəncirbənd** () — geyim, çanta və s. iki ayrı hissəsini sürətli şəkildə bir-birinə birləşdirliməsi üçün nəzərdə tutulmuş qıfıllama növlərindən biri.

1891-ci ildə ABŞ vətəndaşı Uitcomb Judson tərəfindən icad edilib. 1918-ci ilədək yalnız kovboy geyimlərində istifadə olunmasına baxmayaraq, hazırda geyim növləri və çantalarda geniş şəkildə tətbiq olunur.

## Xarici keçidlər
Sion müdriklərinin protokolları

**Sion müdriklərinin protokolları** () — naşirləri tərəfindən yəhudilərin dünyanı idarə etmək planlarını təsdiqləyən sənədlər kimi təqdim etdikləri və XX əsrin əvvəlində ortaya çıxan saxta mətnlər toplusu. Protokollar ilk dəfə 1903-cü ildə Sergey Nilus tərəfindən Sankt-Peterburqda dərc olunan "Znamya" qəzetində çap olunmuşdur. Nilus iddia edirdi ki, bu 1897-ci ildə İsveçrənin Bazel şəhərində keçirilmiş Sionist konqresinin iştirakçılarının hesabatlarının protokollarıdır.

Mətnlərdə yəhudilərin dünya ağalığını əldə etmə planları, dövlət idarəetmə qurumlarına daxil olma, qeyri-yəhudilərin itaət altına alınması, digər dinlərin kənarlaşdırılması planları açıqlanır. "Sion müdriklərinin protokolları" yəhudi-mason qəsdinin mövcudluğunun təsdiq edilməsində mühüm rol oynayır.

1930-cu illərdə və sonrakı dövrdə aparılmış bir çox araşdırmalarla bu mətnlərin plagiat və mistifikasiya olması təsdiq olunsa da, hazırda bir çox ölkələrdə və xüsusilə müsəlman dünyasında bu protokollar həqiqi hesab edilir və onlara istinad edilir.

Protokolların 1864-cü ildə Fransada Moris Joli tərəfindən imperator III Napoleonun əleyhinə yazılan və həmin il qadağan edilən "Cəhənnəmdə Monteskyö və Makiavelli arasındakı dialoq və ya Makiavellinin XIX əsrdəki siyasəti" pamfletinin əsasında tərtib edildiyi güman edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İğdır

**İğdır** – İğdır ilinin inzibati mərkəzi olan şəhər və dörd ilçəsindən biri. İğdır Türkiyənin əkinçilik və heyvandarlıq baxımından əhəmiyyətli şəhərlərindən biridir.

## Coğrafiya
İlçənin ərazisi 1431.17&nbsp;km²–dir.

## Əhali
*2011-ci ilə olan rəsmi təxminə əsasən ilçənin 127.609 nəfər əhalisi var . Onun 81.162 nəfəri (41.561 nəfər kişi, 39.601 nəfər qadın) ilçənin və eyni zamanda ilinin inzibati mərkəzi olan İğdır şəhərində, 46.447 nəfəri (24.238 nəfər kişi, 22.209 nəfər qadın) isə ilçənin kəndlərində yaşayır . 
*İlçənin bələdiyyələrinin sayı dörddür - İğdır şəhər bələdiyyəsi və 3 kənd bələdiyyəsi : Xəlfəli, Xoşxəbər, Mələkli . Kənd bələdiyyələri eyniadlı kəndlərin ərazisini və əhalisini əhatə edir.

### Milli tərkib
***İğdır şəhəri** : şəhərdə əhalinin yarıdan çoxunu azərbaycanlılar təşkil edir. Qalan əhalinin çox hissəsi kürdlərdən və az bir qismi Axısqa türklərindən ibarətdir. 2004-cü ilə olan rəsmi məlumata əsasən İğdır şəhərində 717 nəfər (371 nəfər kişi, 346 nəfər qadın) Axısqa türkü yaşamaqdadır.
***Kəndlər** : hazırda ilçə ərazisinə daxil olan 44 kənddə əhali əsasən kürdlərdən, qismən azərbaycanlılardan ibarətdir. *Azərbaycanlılar* : 44 kəndin 13-ü tamamilə, 3-də əhalinin yarıdan çoxu, 3-də əhalinin yarıdan azı azərbaycanlılardan ibarətdir. *Kürdlər* : 44 kəndin 25-i tamamilə, 3-də əhalinin yarıdan çoxu, 3-də isə əhalinin yarıdan azı kürdlərdən ibarətdir.

## Görüntülər

IĞDIR VALİ YOLU VE AĞRI DAĞI - panoramio.jpg
IĞDIR LEYLEKLER HEYKELİ - panoramio.jpg
IĞDIR VALİ YOLU AKŞAMLARI - panoramio.jpg
IĞDIR ÇAY BAHÇELERİ - panoramio.jpg
Iğdır'dan bir görünüm.jpg
Iğdır'dan Kışın Ağrı Dağı'nın Görünümü.jpg 
IgdirGenocideMuseum.jpg


## Həmçinin bax
* Iğdır FK

## Xarici keçidlər
* T. C. Halfeli Belediyesi 
* T. C. Melekli Belediyesi 

## İstinadlar
Maar

**Maar** (, , ) ― vulkanın lava axımı ilə müşayiət olunmayan qaz partlayışı zamanı yer səthində əmələ gətirdiyi qıfabənzər, yaxud silindrvari dərinlik, diametri 3200 m-ə, dərinliyi isə 300-dək olan çuxur. Maar vulkan lava püskürmədən qaz partalayışı nəticəsində əmələ gəlir. Rütubətli iqlimdə maar bəzən su ilə dolur və göl əmələ gəlir. Məsələn: Almaniyada Laxer-Ze gölü, Fransada Paven və Hodival gölləri.

## Həmçinin bax
* Eroziya fazası
* Fiordlar
* Geoloji proseslər

## İstinadlar
Fyord

**Fyord** - ensiz, dərin, yamacları dik və qayalıq dəniz körfəzi. Fyordlar 4-cü materik buzunun fəaliyyəti,
sonralar isə çay dərələrini və tektonik çökəklikləri dənizin basması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Belə körfəzlərin olduğu sahil fiord tipli sahil adlanır. Fyord tipli sahilə Norveç, Qrenlandiya, Yeni Torpaq, Alyaska, İslandiya, Çili sahillərində rast gəlinir.
Xıdır Zində piri

**Xıdır Zində** və ya **[[Xızır]] Zində**— Siyəzən rayonu ərazisində, Beşbarmaq dağı ətəyində pir.

Bu gün Xıdır Zində pirinə gələnlərin, ondan kömək istəyənlərin sayı həddən artıq çoxdur. Buraya insanların bir qismi ziyarət, digər qismi isə gəzinti, maraq məqsədilə gəlir. Ziyarətə gələnlərin çoxu özləri ilə heyvan (qoyun-quzu) gətirir və pirin ətəyindəki çökəklikdə onları qurbanlıq kimi kəsirlər.

Pirə gələnlər mütləq qayanın başına çıxır, burada nəzir verirlər. Ətrafda bir necə yerdə nəzir qutuları var. Zirvəyə çıxış xüsusən də yaşlı insanlar və qadınlar üçün çox çətin və təhlükəlidir. Doğrudur, qaya üzərində müxtəlif intervallarda dəmir pilləkənlər qoyulub. Lakin onlar çox ensizdir və iti bucaq altındadır. Burada ölçüləri 3×3 m olan, yaşayış yerini və ya istehkamda dayaq nöqtəsini xatırladan üstü açıq bir otaq, bundan başqa qayanın ətrafında eni 1 m-ə qədər olan müdafiə xarakterli qədim divar qalıqları var.

Xıdır Zində pirini Beş Barmaq də adlandırırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xidir zinda (və ya Baş Bərmək dağı)

## Həmçinin bax
* Beşbarmaq səddi
Geyranger-fyord

**Geiranger fiord** () — Norveçin Sunnimyor bölgəsində fiord.

## Qalereya

Fayl:GeirangerFjordNorwayFjord.jpg
Fayl:Geirangerfjord.jpg
Fayl:Geirangerfjord LC0188.jpg


## İstinadlar
Beşbarmaq dağı

**Beşbarmaq dağı** və ya **Baş Bərmək dağı**, həmçinin **Xızırzində** — erkən orta əsrlərdə Qafqaz Albaniyası dövrü Xors-Xurs  qayası adlanan və Xorsvem kimi göstərilən  Beşbarmaq tarixi Şeşpara ərazisinin başlanğıcı sayılır. Karbonat tərkibli breksiyalaşmış əhəngdaşlarından (dolomitlərdən) ibarət qaya parçası "səhra aysberqi"ni xatırladır və Bakı-Siyəzən avtomobil yolunun 95&nbsp;km-də ucalır. Beşbarmaq dağı dəniz səviyyəsindən 445 m yüksəklikdədir.

Dağın əmələ gəlməsində ilkin versiyalardan biri kimi tektonik hərəkətlərin təsirindən karbonat tərkibli süxurların sıxılması və nəticədə belə bir mənzərənin yaranması göstərilir. Qaya üzərində çoxlu sayda karst tipli boşluqlara, yuvacıqlara rast gəlmək mümkündür.

Qayaya şərq və qərbdən baxarkən o, insan əlində olan barmaqları xatırladır və çox güman ki, elə buna görə də bu qayaya Beşbarmaq adı verilib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 2020-ci il iyunun 8-də “Beşbarmaq dağı” Dövlət Tarix-Mədəniyyət və Təbiət Qoruğunun yaradılması haqqında Sərəncam imzalayıb.

## Tarixi

Beşbarmaq dağı ərazisi arxeoloji baxımdan çoxqatlı tarixi inkişaf mərhələlərinə malikdir. 

“Beşbarmaq arxeoloji ekspedisiyası”nın rəhbəri, tarixçi-arxeoloq Səfər Aşurovun rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqatlar zamanı Beşbarmaq qalasının ikinci terrasındakı qazıntılar bu ərazidə İlk Tunc dövrünə — Kür-Araz mədəniyyətinə aid mədəni təbəqənin mövcudluğunu təsdiq etmişdir. Qazıntılar nəticəsində orta əsr yazılı mənbələrində qeyd olunan karvansaranın yeri də müəyyən edilmişdir. Tikilinin plan-quruluş xüsusiyyətlərinin XVII əsr səyyahı Adam Olearinin təsvirləri ilə uyğunluq göstərməsi, həmçinin numizmatik materialların, qəlyan ucluqlarının və məhək daşının tapılması abidənin karvansara olduğunu təsdiqləyir.

## [[Xıdır Zində piri]]
Bu qayanın digər adı isə Xıdır Zində piridir. Qeyri-adi görünüşü ətraf ərazilərdə yaşayanlar tərəfindən oranın ibadət olunan pirə çevrilməsinə səbəb olmuşdur.
   
Pir Bakı-Siyəzən magistral yolundan 5&nbsp;km qərbdədir. Magistral yoldan pirə qədər olan torpaq yol yaz-payız fəslində palçıqlı, yayda tozlu, qışda isə sürüşkən olur və gediş-gəlişi çətinləşdirir. Ərazidə su qıtlığı müşahidə olunur, belə ki, qurbanlıq kəsilən yerdə debiti çox az olan cəmi bir bulaq var. Pir ətrafında tək-tək ağaclara rast gəlinir. Ziyarətçilər tərəfindən bu ağacların kölgəsində ocaq yandırıldığından onlar qurumaq təhlükəsi altındadır.

## Həmçinin bax
* Beşbarmaq səddi

## Mənbə
 

## Xarici keçidlər

* Beşbarmaq
* Xıdır Zində 
* "КАСПИЙСКИЕ ВОРОТА" НА ВЕЛИКОМ ШЕЛКОВОМ ПУТИ
* http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/culpan_zaripova_cetin_tatar_turk_halk_edebiyati_hidrellez_kultu.pdf
Sirus Din Məhəmmədi

**Sirus Din Məhəmmədi** (, )—Təbrizli sabiq futbolçu

## Həyatı
**Sirus Din Məhəmmədi** 22 iyul 1978-ci ildə İranlının Təbriz şəhərində anadan olub.

## Karyerası

### Klub karyerası
Sirus Din Məhəmmədi professional karyerasına 1992-ci ildə Traktor Sazi klubunda başlamışdır. Sonralar Təbriz, İstiqlal, Maynz 05, Pegah klublarında forma geymişdir.

### Milli komandada
Sirus Din Məhəmmədi İran millî futbol komandasının "1998-ci il Dünya Kuboku" heyətində iştirak etmişdir. O, ümumilikdə bu formanı 39 dəfə geymiş, 6 qol vurmuşdur . 

## İstinadlar
Sirokko

**Sirokko** — Aralıq dənizi hövzəsində cənub və cənub-şərq istiqamətində əsən güclü, isti külək.

Sirokko Appenin yarımadasına və Balkan yarımadasının qərb hissəsinə adətən rütubətli hava, Ərəbistan yarımadasına və Mesopotamiyaya isə quru və tozlu hava gətirir.
Mistral

**Mistral** — Fransada, Rona çayının dərəsində əsən güclü və soyuq şimal-qərb küləyi.

## Xarici keçidlər
*Local Mediterranean winds 
*Name of Winds
*US Navy Marine Meteorology - Mediterranean Mistral Tutorial
Mulda

**Mulda** — eni və uzunluğu bərabər olan tektonik mənşəli çökəklik.

Mulda sinklinal formalı izometrik və ya oval, az meyilli tektonik çökəklərin və ya onların hissələrinin ümumi adıdır. Mənşəyindən asılı olaraq mulda termininə uyğun izahedici sözlər əlavə olunur. Məsələn: sinklinal mulda; sinklinalın dibi dedikdə, izometrik və ya oval, daha cavan çöküntülərdən təşkil olunmuş sinklinalın mərkəzi hissəsi başa düşü­lür; çökmə mulda - müxtəlif səbəblərə görə Yer qabığının yuxarı hissələrində süxurların sıxlaşması nəticəsində (kəskin pozulmalar olmadan) səthdə əmələ gələn çökək; törəmə mulda - yer qabığında qeyri-düzgün, lakin adətən oval formalı dayaz çökək və b. Mulda dolduran çöküntülər adətən zəif dislokasiyaya uğrayır və əksər hallarda bucaq uyğunsuzluğu ilə daha qədim qatlar üzərində transqressiv yatırlar. Mulda nisbətən sakit tektonik rejim şəraitində əmələ gəlir. Məsələn: geosinklinal inkişafın sonuncu və geosinklinaldan sonrakı mərhələlərdə.

Çad və Eyr göllərinin çuxurları muldadır.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Şəlalə

**Şəlalə** vəya **Axarsu** — Çay yatağı boyu bərk süxurları yuyub keçə bilmədiyi hissələrində əmələ gəlir. Su bir neçə çıxıntıdan töküldükdə şəlalələr kaskadı əmələ gəlir. Yer kürəsində ən hündür şəlalələr Anhel (1054 m, Venesuela, Çurun çayı), Tugela (933 m, CAR, Tugela çayı) və Yosemitidir (727.5 m, ABŞ, Mersed çayı). Viktoriya şəlaləsinin (120m) eni 1800 m, Niaqara şəlaləsinin (51 m) eni 1100 m-dir.Stenli və Lvinqston şəlaləsi-konqo çayı, İquasa şəlaləsi - parana çayı 

Azərbaycanda bir neçə kiçik şəlalə ( Mucuq, Afurca və s.) vardır. 

**Şəlalənin əsas iki tipi vardır:**

# Niaqara tipli şəlalə — bu tip şəlalənin eni hündürlüyündən xeyli artıq olur. Məsələn, Şimali Amerikada Niaqara şəlaləsi.
# Josemiti tipli şəlalə — bu tipdə olan şəlalədə su xeyli ensiz zolaqla çox hündürdən tökülür.
Məsələn, Kaliforniyada Josemiti, Cənubi Amerikada Anhel və s.
[thumb|center|700px|[İquasu (şəlalə)|İquasu, Argentina]]
Susuz ilçəsi

**Susuz** — Qars ilinin ilçəsi.

## Coğrafiyası
Susuz şəhəri dəniz səviyyəsindən 1750 metr hündürlükdə yerləşir.

## Əhalisi

### Milli tərkibi
1886-cı ilə olan məlumata əsasən Rusiya İmperiyasının Qars vilayətinin Zərişad şöbəsinin Molokan kənd cəmiyyətinin Novo-Dubovka () kəndində 369 nəfər əhali yaşayırdı, onların hamısını etnik ruslar (**[[duxoborlar]]**) təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* T.C. Milli Eğitim Bakanlığı: Kars — Susuz ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü
* Türkiye Haritası ında bax: Susuz Haritası + Susuz Mahalleleri
* **Kars Manşet**de: Engin Yamen'in, “Susuz mu Cilavuz mu?” yazısı

## Həmçinin bax
Ortalar (Qars)

**Ortalar** — Qars ilinin Susuz ilçəsinin Mərkəz bucağında kənd.

## Tarixi

## Coğrafiya
Kənd Qars ilinin inzibati mərkəzi Qars şəhərindən 40&nbsp;km, Susuz ilçəsinin inzibati mərkəzi Susuz qəsəbəsindən 20&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.

## Əhali
31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 297 nəfər daimi əhali yaşayır.

## Memarlıq

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Panpsixizm

**Panpsixzm** (  — *hər şey* və  — *can*) — idealist baxışı, bu baxışa görə bütün təbiət canlıdır — psixikaya malikdir, panpsixzm animizimin fəlsəfi cəhətdən canlandırılmasıdır. Bir çox müasir idealist filosoflar (personalistlər, Uaythed, tənqidi realist, Ç.Stronq, analitik psixologiyanın banisi K.Q.Yunq və b.) bu baxışın açıq tərəfdarlarıdır.

Psixi fəaliyyətin yalnız yüksək təşəkkül tapmış materiyaya məxsus olan xüsusi xassə kimi elmi şəkildə başa düşülməsi hər cür Panpsixzmi rədd edir.

## Ədəbiyyat
* Bush W.T. William James and Pan-Psychism // Columbia Studies in the History of Ideas. Vol. 2, 1925.
* Nagel, Thomas, 1979. ‘Panpsychism,’ Mortal Questions, Cambridge: Cambridge University Press, 181–195.

## Həmçinin bax
* İnsan
Fön

**Fön** (, ) — dağlardan dərələrə əsən, temperaturu xeyli yüksək, nisbi rütubəti az olan küləkdir.

Fön dağ silsiləsinin bir tərəfində havanın təzyiqi yüksək,o biri tərəfində isə alçaq olanda baş verir. Hava yüksək təzyiq olan tərəfdən alçaq təzyiq olan tərəfə hərəkət edərək dağ silsiləsini aşır. Rütubətli hava yamac üzrə qalxdıqca onun temperaturu orta hesabla hər 100 m-də 0,6 dərəcə selsi aşağı düşür. Rütubətini itirmiş hava dağ silsiləsini aşaraq o biri yamac üzrə endikcə onun temperaturu orta  hesabla hər 100 m-dən bir 1 dərəcə selsi artır.Buna görə də enən hava quru və isti olur.

## Xarici keçidlər
* BSE  rusca
* Coğrafi lüğət rusca
İzobar (meteorologiya)

**İzobar** — xəritədə müəyyən vaxtda atmosfer təzyiqinin bərabər olduğu nöqtələri birləşdirən izoxət. Bu xəritələrin üstünə qoyulmuş rəqəm atmosfer təzyiqinin neçə mm.-ə (və ya mb.-a) bərabər olduğunu göstərir.
İzoterm

**İzoterm** — iqlim xəritələrində müəyyən vaxt ərzində orta temperaturu eyni olan müxtəlif yerləri birləşdirən izoxət. Yer kürəsinin ilk izoterm xəritəsini 1817-ci ildə A.Humboltd tərtib etmişdir.
Hilozoizm

**Hilozoizm** (*yunanca:* *hyle* - maddə, cisim, materiya və *zoe* - həyat) — materiyanın universal canlılığı haqqında fəlsəfi təlim.

İlk yunan materialistləri, Bruno, fransız materialistlərindən bəziləri (Robine) və başqaları hilozoist olmuşdur. Hilozoizm termini ilk dəfə 17-ci əsrdə işlədilmişdir. Duyğu və təfəkkür qabiliyyətinin materiyanın bütün formalarına aid edilir. Əslində duyğu yalnız yüksək inkişaf etmiş materiyanın xassəsidir.