open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Macarıstan Sosialist Fəhlə Partiyası

**Macarıstan Sosialist Fəhlə Partiyası** (, MSzMP) — Macarıstan Xalq Respublikasını 1959–1989-cu illər arasında təkpartiyalı sistem əsasında idarə etmiş Marksist-Leninist ideologiya yönümlü bir siyasi partiya.

31 oktyabr 1959-cu ildə yaradılmışdır. Macarıstan Xalq Respublikası süquta uğradıqdan sonra partiyada dağılmışdır.

## Macarıstan Sosialist Fəhlə Partiyasının Liderləri

### Baş katibləri
* János Kádár 25 oktyabr 1956 – 22 may 1988
* Károly Grósz 22 may 1988 – 26 iyun 1989 (7 oktyabr 1989-cu ilə kimi baş katib olaraq işləmiş, fəqət Rezső Nyers, 26 iyun 1989-cu ildə siyasi büro tərəfindən yeni təşkil edilmiş 4 nəfərlik Siyasi İcra Komitəsi Lideri olaraq təyin edilmişdir.)

### Siyasi İcra Komitəsi Lideri
* Rezső Nyers 26 iyun 1989 – 7 oktyabr 1989
Lockheed F-104 Starfighter

**F-104 Starfighter** (*Ulduz döyüşçüsü *), ABŞ Lockheed Martin şirkəti tərəfindən yaradılmış olan bombardmançı hərbi təyyarə növüdür. SSRİ-dəki rəqibi Mikoyan-Gurevich MiG-21 supersonik hərbi təyyarəsi olmuşdur.

Amerika Birləşmiş Ştatları, Kanada, Almaniya, İtaliya, Yaponiya, Pakistan və Türkiyə tərəfindən istifadə edilmişdir. Türk Hava Qüvvələri tərəfindən 1964-cü ildən etibarən istifadə edilməyə başlanılmış 1993-cü ildə xidmətdən çıxardılmışdırlar.

Qısa qanadlarına görə hər hansı bir mühərrik problemi yarandıqda və ya güc itkisi baş verəndə havada qalması çox az olduğundan planer uçuşu etməyi bacarmayan və tez-tez buna görə qəza etmiş təyyarələrdən olmuşdurlar. Almaniya Hərbi Hava Qüvvələrindəki çoxsaylı qəza səbəblərinə görə onlara "uçan tabut" deyilmişdir. Almaniya Hərbi Hava Qüvvələrindəki 100-dən artıq F-104 G modelinin istifadə edildiyi müddət ərzində qəzaya uğradığı bildirilir.

Türk Hava Qüvvələrində F-104G, TF-104G, F-104S, CF-104A və CF-104D modelləri istifadə edilmişdir. Türkiyə Kipr Sülh Hərəkatından sonra öz hərbi hava qüvvələrini təmin etmək məqsədi ilə ABŞ tərəfindən tətbiq edilmiş olan silah embarqosuna görə İtaliyadan arsenalda olan F-104G modellərindən olduqca fərqli olan F-104 S tipli 40 ədəd təyyarə almışdır. Kanada istehsalı olan CF-104A və CF-104D modelləri Kanada tərəfindən 1983-cü ildə Türkiyəyə hədiyyə edilmişdir. Türkiyənin hərbi muzey bağında və bəzi vilayət və bölgələrində mühərriki çıxardılaraq nümayiş etdirilir.

Qırıcı, önləmə, bombardmançı vəzifələri üçün nəzərdə tutulmuşdur. 1954-cü ildə ilk uçuşunu həyata keçirmiş və 1958-ci ildə xidmətə qəbul edilmişdir. Ümumi olaraq 2578 ədəd istehsal edilmişdir.

## Mühərrik
F-104 modelinin mühərriki, General Electric J79 turbojet mühərriki əsasında dizayn edilmişdir. 2 Mach sürətindən yuxarı olan sürətlərə imkan verən mühərrikinin alüminium quruluşu eyni zamanda mühərrikin istilik sərhədlərini məhdudlaşdırırdı. Daha sonrakı J79 modellərində həyata keçirilmiş olan modifikasiyalar ilə itələmə gücü 30%-ə qədər artırılmışdır.

## İstifadəçilər

### Keçmiş istifadəçilər
;
;
;

;
;
;
;
;
;
;
;
;
;
;
;



Fayl:F104Engine.JPG|F-104G modelinin turbojet eqzosu.
Fayl:F-104 S Starfighter gösterge panosu.JPG|F-104 S Starfighter modelinin alətlər lövhəsi



## İstinadlar
Davson–Danielli modeli

**Davson–Danielli modeli** (və ya **pausimolekulyar model**) — 1935-ci ildə Huq Davson və Ceyms Danielli tərəfindən təklif edilən hüceyrənin plazmatik membran modeli. Modelə görə membran iki qlobulyar zülal təbəqəsi arasında yerləşən bir cüt fosfolipid qatından ibarətdir. Bunlar trilaminardır və lipoproteinlərdir. Membranda fosfolipid təbəqəsinin olması fikri 1925-ci ildə Qorter və Qrendel tərəfindən təsdiqini tapmışdır. Lakin Davson–Danielli modelində bu təbəqəni əhatələyən zülal təbəqəsi fikri ilk dəfə səslənirdi. Bu fikir Daniellinin fosfolipidlərin səthi gərilmə ilə bağlı müşahidələrini izah etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur (hal-hazırda fosfolipid qrupları səthi gərilməni izah etmək üçün kifayətdir). Davson–Danielli modeli 1972-ci ildə Zinger və Nikolson tərəfindən *mozaik maye modeli* irəli sürülünə qədər doğru qəbul edilirdi. Mozaik maye modeli Davson–Danielli modelinə transmembran zülalları əlavə etməklə genişləndi. Eksperimental təcrübələr vasitəsilə bu modelin doğruluğu isbat olundu. Bundan əvvəlki modellərin isə yanlış olduğu ortaya çıxdı.

## Həmçinin bax
* Mozaik maye modeli

## İstinadlar
Heydər Əliyev prospekti (Gəncə)

**Heydər Əliyev prospekti** — Gəncə şəhərində ən uzun və geniş prospekt. Prospekt Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin adını daşıyır. Əvvəlki adı Булатовскую улицу sonra *Lenin prospekti* *Şah İsmail Xətai prospekti* *28 May prospekti* olmuşdur.

## Haqqında
Baş Meydan bu prospektə yerləşdiyi üçün şəhər qədim yerlərindən biridir. Şah Abbas məscidi bu prospektə yerləşir. Bu küçə Zərrabi məhəlləsi ilə baslıyir Dörtyol məhəlləsi ile gedirdi.Gəncədə Dəmir yolu tikilməyə başlandıqdan sonra Şəhər şərqə doğru uzanmağa Başlanmış Və 20 əsrin sonunda prospekt indiki formasını alamağa başlamışdır.

## Kəsişdiyi küçələr

Heydər Əliyev prospekti Zərrabi küçəsindən başlayır və Zülfü Hacıyev ilə kəsişmədə bitir.

## Mühüm ünvanlar
* Nizami Rayon polis idarəsi
* Gəncə Şəhər Vergilər idarəsi
* Asan xidmət mərkəzi
* Gəncə Dövlər Universitesinin 3 korpusu
*Gəncə Dəmiryol Stansiyası
## Ədəbiyyat

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Toteqeqie

**Toteqeqie adası** () — Qambe arxipelaqına daxil olan kiçik ada (Fransa Polineziyası). Adada hazırda aerodrom fəaliyyət göstərir.
## Coğrafiya
Adanın sahəsi 0,1&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 2 metrdir. Manqareva adasından 4&nbsp;km şimal-şərqdədir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Qambe kommunasına daxildir.

## Əhali
2002-ci il məlumatımna əsasən adada yaşayış yoxdur.
## İstinadlar
Manui

**Manui adası** () — Qambe arxipelaqına daxil olan kiçik ada (Fransa Polineziyası). 
## Coğrafiya
Taiti adasından 1650&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.
Adanın sahəsi 0,1&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 54 metrdir. Ərazisinin böyük hissəsi qayalıqlarla örtülüdür.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Qambe kommunasına daxildir.

## Əhali
2002-ci il məlumatına əsasən adada daimi yaşayış yoxdur. Bununla belə digər adaların sakinləri bəzən adaya balıq tutmağa gəlirlər.
## İstinadlar
Taravai adası

**Taravai adası** () — Qambe arxipelaqına daxil olan ikinci ən böyük ada (Fransa Polineziyası).

## Coğrafiya
Manqareva adasından 1,5 kmk cənub-qərbdə, Aqakauitai adaından isə 300 m şimalda yerləşir. Ada qayalıqdan ibarətdir. Üçbucaq formaya malikdir. Adanın sahəsi 5,7&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 256 metrdir.

## Tarixi
Adanın sakinləri 1838-ci ildə xristianlaşdırılmışdır. Adanı ilk dəfə 1797-ci ildə ingilis Vilson kəşf etmişdir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Qambe kommunasına daxildir.

## Əhali
Adadanın yeganə yaşayış məntəqəsi Aqonokodur. Burada cəmi 3 nəfər yaşayır.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Telman Bəkirov

**Telman Muxtar oğlu Bəkirov** — Alim, texnika elmləri doktoru, Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Rusiya Elmi-Tədqiqat Qaz İnstitutunun laboratoriya rəhbəri.

## Həyatı və elmi fəaliyyəti
Telman Bəkirov 1941-ci ildə Qazax şəhərində anadan olmuşdur. Qazax şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutuna (indiki Neft və Sənaye Universiteti) daxil olmuş və 1965-ci ildə bitirmişdir. 1965–1970-ci illərdə Respublikanın kimya və qaz sənayesi müəssisələrində mühəndis vəzifəsində işləmişdir.

1970-ci ildə Moskvaya gedərək Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Qaz İnstitutunda aspirant, elmi işçi, böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.

1972-ci ildə "Yüksək təzyiqdə karbohidrogenli qazların absorbsiya qabiliyyətinin tədqiqi" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

1991-ci ildə "Təbii qazların ilkin emalının absorbsiya prosseslərinin intensivləşdirilməsi" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək texnika elmləri doktoru elm dərəcəsi almışdır.

Tədqiqat işləri ittifaqın neft və qaz yataqlarında geniş tətbiq olunmuş, Urenqoy və Yamburqda çox səmərəli nəticələr vermişdir.

200-dən çox elmi əsərin, 4 monoqrafiyanın, bir kitabın, 20 kəşfin müəllifidir.

Amerika Birləşmiş Ştatlarında və Fransada çox mötəbər tədbirlərdə təbii qaz problemlərinə həsr olunmuş konfranslarda çıxış etmişdir.

Telman Bəkirov Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.

Ömrünün axırına qədər Rusiya Elmi-Tədqiqat Qaz İnstitutunda laboratoriya rəhbəri olmusdur.

2001-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmiş, Qazax şəhərində dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.
Əhrar Partiyası

* Əhrar Partiyası (Osmanlı) — 1908-1910-cu illərdə mövcud olmuş Osmanlı partiyası
* Əhrar Partiyası (Azərbaycan) —  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentində təmsil olunmuş siyasi partiya
Çak Yeqer

**Çarlz Elvud Yeqer** (; ) — amerikalı pilot.

## Həyatı
1923-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Virciniya bölgəsində dünyaya gəlmişdir. İkinci dünya müharibəsi dövründə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət etmişdir.

Müharibə başa çatdıqdan sonra Hərbi hava qüvvələrindən ayrılmamış və test pilotu olmuşdur. 14 oktyabr 1947-ci ildə raketlərlə təchiz edilmiş Bell X-1 təyyarəsini test edərkən səs sürətini keçmiş ilk insan olmuşdur. Daha sonralar hərbi karyerasında general-mayor rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 1941–1975-ci illər ərzində ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət etmişdir. Vyetnam müharibəsi və İkinci dünya müharibəsində iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Max ədədi

**Max ədədi**, hərəkət halında olan hər hansı bir kütlənin sürətinin, kütlənin mövcud olduğu şərtlər daxilindəki səs sürətinə olan nisbətidir. Qısaca *Ma* ya da *M* deyilir. Adını Avstriyalı fizik və filosof Ernst Maxdan almışdır. Ernst Maxdan əvvəl bu mövzu haqqında Fransız fizik Sarrau da tədqiqatlar apardığında *Sarrau ədədi* də adlanır.

Nümunə olaraq, dəniz səviyyəsində, 1 atm təzyiq şəraitində və 15oC hava istiliyində 1 Max = 1226,5&nbsp;km/saat (340 metr/saniyə) olaraq müəyyənləşdirilir. Yerdə səs sürəti göyə nisbətdə daha yuxarı dəyərdədir.

Yerdən yuxarıya doğru qalxdıqca havanın temperaturu aşağı düşür. Dəniz səviyyəsindən 11&nbsp;km hündürlüyə qədər (Stratosfer sərhədinə qədər) olan atmosfer təbəqəsinə *[[troposfer]]* deyilir. Səs sürətinin kvadratı havanın temperaturu ilə düz nisbətdə dəyişdiyinə görə, yerdən yuxarıya doğru qalxdıqca səs sürəti aşağı düşür. Bununla əlaqədar olaraq o yüksəklikdəki *max* ədədi dəniz səviyyəsinə görə daha aşağı olur.

Nümunə olaraq, *[[Stratosfer]] sərhədində 11.000 metr hündürlükdə 1 Max = 1062,2 km/saat* təşkil edir.
Hiti

**Hiti adası** () — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası).

## Coğrafiya
Bir atolldur və yumurta formasına malikdir. Daxilində bir bir laqun vardır. Laqun okean sularından tam təcrid olunmuşdur.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Makemo kommunasına daxildir.

## Tarixi
Atoll 1820-ci ildə Faddey Bellinshauzenin ekspedisiyası zamanı kəşf edilir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada yaşayış yoxdur.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Honkonqda ekstradisiya qanun layihəsi əleyhinə etirazlar (2019)

**2019-cu ildə Honkonqda ekstradisiya qanun layihəsi əleyhinə etirazlar** — Çinə ekstradisiyanı nəzərdə tutan mübahisəli qanun layihəsinin parlamentə təqdim olunmasından sonra başlayıb. Nümayişlər başlayandan sonra mübahisəli sənədin təsdiqi təxirə salınıb.

Etirazlar 1997-ci ildən bəri Honkonqda ən izdihamlı kütləvi aksiya sayılır.

## İstinadlar
Zəhra Cəfərova

**Zəhra Hüseyn qızı Cəfərova** () — alim, musiqiçi, professor, Əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının orqan sinfinin təsisçisi və rəhbəri. Azərbaycanda ilk orqan musiqisi Zəhra Cəfərovanın adı ilə bağlıdır.

## Həyatı və elmi fəaliyyəti
Zəhra Cəfərova 1924-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Qazax qəzasının Dağkəsəmən  (həmin kənd indiki Ağstafa rayonundadır) kəndindəndir. 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında, 1951-ci ildən isə Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq şəhəri) konservatoriyasında orqan ifaçısı ixtisası üzrə təhsil almışdır. Oxumaqla yanaşı, geniş konsert fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdur. Azərbaycanda ilk orqan musiqisi Zəhra Cəfərovanın adı ilə bağlıdır. Uzun illər ərzində konservatoriyanın böyük zalında özünün ifaçılığını dinləyicilərə nümayiş etdirmişdir.

Zəhra Cəfərova 1961–1991-ci illər ərzində Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında əsasını qoyduğu orqan sinfinə rəhbərlik etmiş, yüzə qədər orqan ifaçısı yetişdirmişdir. Uzun müddət bu təhsil müəssisəsində professor olaraq çalışmışdır. Tədris fəaliyyəti ilə yanaşı, elmi axtarışlarla da məşğul olmuşdur. Onlarla elmi məqalə, metodik tövsiyələr hazırlayıb nəşr etdirmişdir. "Azərbaycanda orqan sənətinin təşəkkülü", "Orqan və orqan sənəti", "Azərbaycan bastəkarlarının əsərlərinin orqan üçün intersetasiyalan məsələlərinə dair" əsərləri vardır. Orqan və başqa musiqi alətləri üçün çoxlu not köçürmələri olmuşdur.

Əməkdar incəsənət xadimi olmuşdur. 2005-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Azərbaycan televiziya tamaşaları

**Azərbaycan televiziya tamaşaları** Azərbaycan Televiziyası tərəfindən sovet və müstəqillik dövrlərində yayınlanmışdır.

## Siyahı

### Səni axtarıram

### Yaşıl eynəkli adam

## İstinadlar
Test pilotu

[thumb|Francis Evans (USMC) [1917-ci ildə yoxlama metodunu kəşf etmişdir.]]
**Test pilotu** — yeni yaradılmış olan təyyarələrdə meydana çıxması ehtimal edilə bilən hər cür qəza və yanğını bir sınaq uçuşu ilə araşdıran təhkim edilmiş şəxs. Test pilotlarının yaxşı uçuş mühəndisliyi təhsili alması vacibdir. 1950-ci illərdən sonra bir çox test pilotu kosmonavt olmuşdur.

## Xarakterik xüsusiyyətləri
* Test uçuşundan anlamalıdır;
* Təyyarənin xüsusiyyətlərini bütün tərəfləri ilə bilməlidir; 
* Hər test uçuşunun nəticəsini çıxarmağı bacarmalıdır; 
* Yaxşı ön müşahidə qabiliyyətinə sahib olmalıdır, problem yarandıqda müdaxilə etməyi bacarmalıdır. 

## Məşhur test pilotları
[thumb|[Briqadir Charles E. *Chuck* Yeager, X-1 ilə səs divarını keçmiş ilk pilotdur.]]
* Neil Armstrong, X-15 pilotu və Ay səthində gəzmiş ilk insan.
Santiqrat

**Santiqrat**, iki ölçü dəyəri arasının 100-ə bölünməsi ilə əldə edilən dəyərdir. Santiqrat, **°C** simvolu ilə göstərilir. Termin, metr sistemi ilə bərabər XVIII əsrdə Fransada ortaya çıxmışdır.

## Mənşəyi
Mənasından başa düşüldüyü kimi santiqrat, qratın (qrad = dərəcə) yüzdə biridir. Latın dilində yüz mənasını verən *centum* və dərəcə mənasını verən *gradus* sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Söz müasir dövrdəki istifadə üsulu ilə Azərbaycan dilinə Fransız dilindən daxil olmuşdur.

## Santiqrat və [[Selsi şkalası]]
1954-cü ildə Kelvin ölçüsündən 273,15-ə qalxaraq təyin edilmiş Selsi şkalası ölçüsü, 1887-ci ildə təyin edilmiş santiqrat ölçüsünə çox yaxındır. Arada günlük istifadə də, nəzərə alınmayacaq fərq olduğundan *selsi dərəcəsi* ilə *santiqrat*, mübadiləli olaraq istifadə edilə bilər. Santiqrat, eyni zamanda bucaq ölçüsündə də istifadə edildiyinə görə bir çox dillərdə öz yerini daha dəqiq ölçü dəyəri olan Selsi şkalasına buraxmışdır. Lakin türk dilində çox geniş istifadə olunur.

## İstinadlar
Bell X-1

**Bell X-1**, orijinal adı ilə **XS-1**, National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) ilə ABŞ HHQ (USAF) arasında ortaq supersonik tədqiqat layihəsi və bu layihə çərçivəsində səs sürətini keçmiş ilk pilotlu təyyarə. Əsasən gizli saxlanılan X seriyalı təyyarələrin birincisidir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Hitler Almaniyasının müharibənin sonuna doğru reaktiv mühərrikli hərbi təyyarələr yaratması cəhdləri həmin illərin texnoloji rəqabəti olan hava sürəti üçün ilham mənbəyi olmuşdur. Müharibədən sonra bütün dövlətlər klassik daxili yanma mühərriklərinin təyyarələrdə istifadə edilməsinin daha mümkün olmadığını anlamışdılar. Bu səbəbdən də ABŞ səsdən sürətindən yuxarı sürətlərə çıxışın mümkünlüyünü yoxlamaq məqsədilə X-1 layihəsinə start verdi. X-1 tam mənada bir təyyarə deyildi. Çünki yerdən havalanmırdı. X-1 ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olan təyyarə vasitəsilə göyə qaldırılmış və boşluğa atılmışdır. Bir müddət sonra test pilotu raketi işə salmış və sınaq başlamışdır. Əgər sınaq uğursuz olsaydı, pilot pilot kabinəsindən çıxa bilməyəcəkdi (çünki onu oradan çıxarda biləcək çıxartma sistemi yox idi) və öləcəkdi.

Lakin X-1 səs sürətini problemsiz keçmiş və süzərək eniş etmişdir. Təyyarənin pilotu səs sürətinə çatarkən təyyarənin sanki parçalanacaqmış kimi titrədiyini, səs sürətini keçdikdən sonra isə təyyarənin kosmosdaymış kimi özünü boşluqda hiss etdiyini bildirmişdir. Beləliklə ABŞ səs sürətini keçməyin mümkünlüyünü sübut etmiş və bunu uğurla etmiş ilk dövlət kimi adını tarixə əbədi salmışdır.

## İstinadlar
Ozan (musiqi qrupu, 1981)

**Ozan** — 1981-ci ildən 1990-cı ilə qədər fəaliyyət göstərmiş Azərbaycan rok qrupu. "Ozan" qrupunun repertuarında əksər mahnılar ictimai və siyasi məzmunlu idi. Qrup Azərbaycan dilində ilk rep "*[[Dünənki keçdi]]*", "*Dodaqda gəz*" və "*Böl görüm*" – azərbaycanca ilk rok-n-roll, "*İnsan və avtomat*" – ilk texno-rok janrlarında mahnılar yaratmışdır.

## Tarixi
Qrup 1981-ci ildə yaranıb. İdeyanın özü isə o vaxt Azərbaycanın ən gənc rektoru olan 32 yaşlı Bünyad Sərdarova məxsus idi. Qrup xaricdə keçirilən müxtəlif festivallarda, müsabiqələrdə və digər tədbirlərdə iştirak edirdi. 1987-ci ildə "Ozan" qrupu SSRİ-nin müxtəlif respublikalarından olan gənclərdən ibarət nümayəndə heyəti tərkibində Mərkəzi-Qərbi Afrikanın bir sıra ölkələrində (Qana, Qvineya, Konqo, Anqola, Benin) festivallarda və konsertlərdə iştirak edib. Azərbaycanı o səfərdə 50 nəfərdən çox nümayəndə heyəti, o cümlədən "Ozan" qrupu təmsil edirdi.

"Ozan" qrupunun repertuarında əksər mahnılar ictimai və siyasi məzmunlu idi. "Ozan" qrupu klassik rok qruplar kimi deyildi, müxtəlif janrlarda mahnılar ifa edirdi. Onların arasında rok-n-roll, caz-rok, texno-rok, pop, reqqi və hətta rep də vardı. Qrupun mahnılarında gənclər arasında yayılmış müxtəlif müasir musiqi cərəyanları Azərbaycan folklor musiqisi, muğamı və şeir ənənələri ilə birləşirdi.

Qrup Azərbaycan dilində ilk rep "*[[Dünənki keçdi]]*", "*Dodaqda gəz*" və "*Böl görüm*" – azərbaycanca ilk rok-n-roll, "*İnsan və avtomat*" – ilk texno-rok janrlarında mahnılar yaratmışdır.

## İstinadlar
Montrö Caz Festivalı

thumb|2012-ci ildə Montrö Caz Festivalı

**Montrö Caz Festivalı** () — hər ilin iyul ayında İsveçrənin Montrö şəhərində keçirilən caz festivalı. Montrö Caz Festivalı Montreal Beynəlxalq Caz Festivalından sonra dünyada ikinci ən böyük caz festivalıdır.

## İstinadlar
Qlastonberi Festivalı

[thumb|2016-cı ildə [Coldplay qrupu Qlastonberi Festivalında]]

**Qlastonberi Festivalı** () — hər il İngiltərənin Pilton bölgəsində, Qlastonberi şəhərində keçirilən üç günlük incəsənət festivalı. Müasir musiqi ilə yanaşı, festivalda rəqs, komediya, teatr, sirk, kabare və digər sənət növləri də yer alır.Bu səbəbdən festival dünyada canlı performansların sərgiləndiyi ən böyük açıq hava festivalıdır. 

## İstinadlar
Lollapalooza

[thumb|2015-ci ildə [Sem Smit Lollapalooza festivalında]]

**Lollapalooza** — hər il ABŞ-nin Çikaqo şəhərində keçirilən dörd günlük musiqi festivalı. Festivalda əsasən alternativ rok, metal musiqi, pank rok, hip-hop və elektronik musiqi janrlarında aktlar olur. Lollapalooza dünyanın ən böyük və ən nəhəng musiqi festivallarından biri və ABŞ-də ən uzun müddət davam edən oyunlardan biri hesab olunur.

## İstinadlar
Bemici (Minnesota)

**Bemici** () — ABŞ-nin Minnesota ştatında şəhər, Beltrami qraflığının inzibati mərkəzi. 20122016 ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun ABŞ icma sorğusunun beşillik təxminlərinə görə, Becimici şəhərinin ümumi əhalisi 15.404 nəfərdir. Bemici şəhərində çoxlu hindilərə özəl xidmətlər, o cümlədən Hindi Səhiyyə Xidməti var. Şəhər Red-Leyk Hindu Rezervasiyası, Ağ Yer Hindu Rezervasiyası və Liç-Leyk Hindu Rezervasiyasının mərkəzidir. Bemici şəhəri Missisipi çayı sahilində salınmış ilk şəhər hesab edilir.

## Etimologiya
Bemici adı Ocibve dilindəki  sözündən törəmişdir, "çarpazlaşan sulu bir göl" mənasını verir. Əksinə, şəhər Ocibve dilində  adlanır və "göl boğazlarında" mənası verir, çünki şəhərin bir hissəsi Bemici və İrvinq göllərinin boğazları üzərində yerləşir. Bəzi mənbələr şəhərin adını Bemici rəis ilə əlaqələndirir.

## İqtisadiyyat
Bemici şəhərinin böyüyən bir iqtisadiyyatı var. Bu, səhiyyə və sosial yardım, pərakəndə ticarət, yerləşdirmə və qida xidməti, peşəkar, elmi və texniki xidmətlər, maliyyə və sığorta xidmətlərinə əsaslanır.

## Hökumət
Bemici şəhərinin hökuməti bir merdən və şuradan təşkil olunmuşdur, ən azı 5 şura uordu var.

## Populyar mədəniyyətdə
2014-cü ildə debüt etmiş, baş rollarını Billi Bob Tornton və Martin Frimenin canlandırdığı "*[[Farqo (teleserial, 2014)|Farqo]]*" teleserialının hadisələri əsasən Bemici və Dulut şəhərlərində cərəyan edir. Buna baxmayaraq, film Alberta ştatının Kalgeri şəhərində çəkilmişdir.

## Galereya

Fayl:Bemidji Courthouse.jpg|Bemici məhkəmə binası.
Fayl:LakeBemidji.jpg|Bemici gölü.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  
*  — 2011 Beltrami qraflığı yarmarkası zamanı.
Daxili xəstəliklər

**Daxili xəstəliklər** (; 
) — tibb elminin bir sahəsi olub daxili orqanların xəstəliklərinin müalicəsi və profilaktikası ilə məşğul olur.

Daxili xəstəliklər bölməsi üst və alt tənəffüs yolu xəstəlikləri, hipertenziya, şəkərli diabet, tiroid xəstəlikləri, xolesterol və triqliserid yüksəklikləri, həzm sistemi xəstəlikləri (qastrit, xora, reflyüks və s.), qaraciyər və öd kisəsi xəstəlikləri, ağciyər xəstəlikləri (xroniki bronxit, emfizema, astma və s.), böyrək xəstəlikləri, anemiya və digər qan xəstəliklərinin müalicə və diaqnostikası, müxtəlif xərçəng xəstəliklərinin vaxtında diaqnostikası, revmatizmal xəstəliklər, əzələ və skelet sistemi xəstəliklərini əhatə edir.

## İstinadlar
İmran Əbilov

**İmran Rəşid oğlu Əbilov** (d. ) — Azərbaycan SSR əməkdar kənd təsərrüfatı işçisi (1989), Azərbaycan Ağsaqqallar Şurası İdarə Heyətinin üzvü, heyvandarlığa dair bir sıra kitabların müəllifi, Qarabağ müharibəsi veteranı.

## Həyatı
İmran Əbilov 1935-ci ilin oktyabrın 23-də Masallı rayonunun Mahmudavar kəndində doğulmuşdur. 1953-cü ildə Lənkəran Pedaqoji texnikumunu bitirmiş, Masallı rayonu Boradigah kəndində müəllim işləmişdir.

1959-cu ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu Stalin təqaüdü alaraq fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1959–1962-ci illərdə Masallı rayonu Həsənli kəndində baş mütəxəssis, Masallı rayon Partiya komitəsində təlimatçı, rayon komsomol komitəsinin birinci katibi, Azərbaycan Mərkəzi Komsomol Komitəsində təşkilatçı, 1963–1969-cu illərdə Masallı rayon Kənd Təsərrüfatı İstehsalat İdarəsinin rəisi, 1969–1991-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı nazirinin müavini, Dövlət Aqrar Sənaye Komitəsinin sədr müavini, 1991–1997-ci illərdə Dövlət Quşçuluq Şirkətinin vitse-prezidenti, 1997–2011-ci illərdə Respublika Nazirlər Kabinetinin baş məsləhətçisi işləmişdir.

2011-ci ildən dövlət qulluğu təqaüdçüsüdür.

## Mükafatları
İki "Şərəf nişanı", bir "Xalqlar dostluğu" ordeni, "Yubiley" medalı, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin "Fəxri fərmanı" və s. mükafatlarla təltif edilmişdir.

Azərbaycanda "Sovet-Hindistan", "Kuba-Azərbaycan", Hindistanda "Sovet-Hindistan" simpoziumlarının, Moskvada "Ümumdünya Baytarlıq", Misirdə və Bolqarıstanda "Beynəlxalq" və "Avropa", "Buffalo" Konqreslərinin təşkilində fəal iştirak etmişdir.

Dünyanın 5 alimi ilə birlikdə Misir Elmlər Akademiyasının və Beynəlxalq Konqresin Fəxri diplomu və medalı ilə təltif edilmişdir.

15-ə qədər kitab və tövsiyələrin, o cümlədən 2 memuar, 4 bədii-avtobioqrafik kitabın, 200-dən çox müxtəlif məqalənin müəllifidir.

Ailəlidir, 4 övladı, 8 nəvəsi vardır.
Xanağa nekropolu

**Xanağa Nekropolu**— Culfa rayonunda eyniadlı kəndin qərbində,Əlincəçayın sağ sahilində orta əsrlərə (XIV-XVII) əsrlərə aid arxeoloji abidə.
## Haqqında

Hazırda ərazisi əkin sahəsinə çevrilmişdir. Kəşfiyyat xarakterli tədqiqqatlar (1991) nəticəsində aşkara çıxarılmış qəbirlərin əksəriyyətinin baş daşları düşmüşdür. Sinə daşları düzbucaqlı prizma şəklində hazırlanmışdır. Bəzi qəbirlər düzbucaqlı əsas üzərindədir; bir qisminin baş tərəfi tacvarı formada tamamlanmışdır. Vaxtilə buradakı qəbirlərin üstündə daşdan qoç heykəllər olmuşdur. Hazırda onların yalnız bir neçəsi qalmışdır. Bəzi qəbirlərin üzərində ərəb əlifbası ilə yazılmış kitabələr vardır.
## Həmçinin bax
* Naxçıvan nekropolları
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Culfa
Həsən Cəbrayılov

**Həsən Xəlil oğlu Cəbrayılov (Ahəngi)** () — tanımış parodiyaçı, aktyor, müğənni, yazıçı, jurnalist, publisist və şair-qəzəlxan.

## Həyatı
Həsən Cəbrayılov, əslən Ərdəbil şəhərindən olsa da, 1949 ilin mayın 1-də İranın paytaxtı olan Tehran şəhərində dünyaya göz açmışdır. 1953-cü ildə ailəsi ilə birgə Bakıya köçüb.

Bakı şəhəri 39 nömrəli tam orta məktəbini (1964), Rabitə Texnikumunu (1968) və Azərbaycan Politexnik İnstitutunu (hazırda AzTU) bitirib. Moskva Teatr İnstitutunun nəzdindəki estrada rejissorları fakültəsində 3 kursu bitirmişdir.

1970-ci illərin əvvəlində Bakı Elektrik Maşınqayırma Zavodunda işləyib. 1977-ci ildən Azərbaycan Televiziyasının elektromexaniki, 1994-cü ildən omrünün sonuna kimi Azərbaycan Televiziyasının videotekasında arxivarius kimi çalışıb. Verilişlərin bərpası ilə məşğul olub, arxivi əzbər bilirdi, fenomenal yaddaşa malik olub və günün istənilən anında tələb olunan materialı tapa bilirdi.

1970-ci illərin əvvəlindən çalışdığı zavodun bədii özfəaliyyət ansamblında müğənni, parodiyaçı və konfransye kimi çalışıb, Şərq xalqlarının populyar mahnı və təranələri ifa edirdi. O vaxtdan da özünəməxsus parodiya ustalığını geniş tamaşaçı kütləsinə təqdim etdi.

Azərbaycanda parodiya sənətini fundamental şəkildə ilk olaraq məhz Həsən Cəbrayılov başladı. İlk dəfə böyük səhnəyə Moskvada 1980 ildə çıxdı. 100-ə yaxın dildə, 300-dən çox aktyor və müğənniləri parodiya etmək bacarırdı. Filmlərə və verilişlərə baxdıqca məşhur aktyor, müğənni və aparıcıların səsləri, ifa və danışıq tərzini mənimsəyirdi. Peşəkar yumorist və müğənni kimi hər dəfə tamaşaçıların qarşısına maraqlı proqramlar ilə çıxır, onların sevgisini və alqışını qazanırdı.

Beş kitabın və 300-dən çox məqalənin, müxtəlif səpkili şeirlərin müəllifidir.

Həsən Cəbrayılov 27 iyul 2019-cu ildə işdən evə qayıdarkən infarkt keçirib və təcili xəstəxanaya çatdırılaraq əməliyyat olunub. Özü də bilmədən daha əvvəl 4 dəfə mikroinfarkt keçirib. 2019-ci il iyulun 31-də vəfat edib.

## Mükafatları
Müxtəlif yarışmaların, o cümlədən Moskva "Beynəlxalq Tələbə baharı-80", İrəvan "Tələbə baharı-81", Kutaisi Ümumittifaq, Bakı Estrada Artistləri, Bolqarıstanın Qabrovo şəhərində keçirilən yumor yarışmasının, Tehran "I Dünya Yumor" və İstanbul festivallarının qalibi və çempionu olub. İki milli ədəbi və musiqi mükafatlarına layiq olunub.

Azərbaycan Respublikasında televiziya və radio sahəsində xidmətlərinə görə Prezident İlham Əliyev tərəfindən, 2016-cı il noyabrın 7-də, "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Quşqonar qətliamı

**Quşqonar qırğını** (, ) və ya **Quşqonar və Qoçağılı qırğını** () —  Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin 26 mart 1994-cü il tarixində Şırnak ilinin Quşqonar və Qoçağılı kəndlərini məhv etməsi, Türkiyə vətəndaşı olan 38 kürd kəndçinin öldürməsinə verilən ad.

Türkiyə məhkəməsi hadisəni PKK qüvvələrinin törətdiyi iddiasını qəbul etmişdir, ancaq bu qərar məhkəməyə müraciət edən zərərçəkənlərin ailələrini qane etməmişdi. Onlar Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə müraciət etdilər və təhqiqlər onu aşkar etdi ki, Türkiyə hökumətinin iddialarına baxmayaraq, ərazidə silahlı atışma gerçəkləşməmişdir. Türkiyə kürd əsilli mülki vətəndaşları öldürdüyünə görə qınanmışdır. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi Türkiyə hökumətinə əmr vermişdir ki, zərərçəkənlərin ailələrinə 2.300.000 avro ödəsin.

## Hadisə
Hadisə 26 mart 1994-cü ildə, səhər vaxtlarında, Türkiyənin Şırnak ilinin Quşqonar və Qoçağılı kəndlərində gerçəkləşmişdir. Bu zaman kəndin kişi sakinlərinin əksəriyyəti kəndin kənarında yerləşən tarlalarda işləyirdi. Kəndçilər saat 10:30 və 11:00 radələrində təyyarələrin yaxınlarda uçduğunu eşidirlər. Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin hərbi təyyarələri və helikopterləri hər iki kəndin ətrafında fırlanırlar, daha sonra isə onları bombalamağa başlayırlar. Bombaları görən kəndçilər bombardmandan qaçmağa çalışırlar, ancaq helikopterlərdən açılan pulemyot atəşləri onlara qaçmağa qoymur. Bəzi insanlar birbaşa atəşdən zərər çəkdilər, bəziləri isə bombardman nəticədinsə dağıdılmış evlərin xarabalıqları altında qalırlar.

Bombardmanın nəticəsində 38 nəfər həlak olur. Onlardan 13-ü Qoçağılı, 25-i isə Quşqonar kəndlərindən olur. Həlak olanların 7-si körpə olmaqla, çoxu uşaqlar, qadınlar və qocalardan ibarət idi. Əlavə olaraq, cəmi 13 nəfər yaralanır. Türkiyə Silahlı Qüvvələri qırğını daha sonra Kürdüstan Fəhlə Partiyası (PKK) ilə əlaqələndirdi və hadisəni propaqanda kimi istifadə etdi. Hökumət həmçinin, sağ qalmış kəndçilər və onların qphumlarının şikayətlərinə baxmayaraq, təhqiqat aparmaq təklifini rədd etdi.

## İstinadlar
Hibiya hadisəsi

– Rus-yapon müharibəsini sonlandıran Portsmut sülh müqaviləsinə etiraz olaraq 5 sentyabr 1905-ci ildə Tokioda başlayan şəhər iğtişaşı.

Yaponiya donanması Rusiya donanmasını Tsuşima döyüşündə məğlub etməsinə, Port-Arturu ələ keçirməsinə və Mukden döyüşündə qələbə qazanmasına baxmayaraq Yaponiya ordusu Mancuriyada çox qalmış və Yaponiya iqtisadiyyatı artıq müharibə xərclərinə görə geriləməyə başlamışdır. Aktual müharibə vəziyyətini qəbul etməyən aktivist qruplar Portmust müqaviləsinin onlara sərf etməyən şərtlərinə etiraz etmək üçün Tokionun mərkəzindəki Hibiya parkında yığışmışdırlar. Etirazçılar xüsusilə Lyaodun yarımadasının və Saxalin adasının yarısının Rusiyaya qaytarılmasını və Rusiyanın Yaponiyaya heç bir təzminat ödəməməsinə etiraz etmişdirlər.

Etirazçılar Hibiya parkında 5 sentyabr 1905-ci ilin axşamında toplaşmağa başlamışdırlar, lakin polislər parkın darvazalarına barikadalar qurmuşdurlar. 30.000 nəfərlik izdiham parka daxil olmağa çalışsa da, polislər darvazaları açmaqdan imtina etmişdirlər. Kütlə iğtişaş çıxarmış, İmperiya sarayına yürümüş və iki gün boyunca şəhərdə iğtişaşlar törətmişdir.

İğtişaş başa çatana qədər iğtişaşçı kütlə 350-dən çox tikiliyə zərər vermişdir. Bu tikililərə daxili işlər nazirinin iqamətgahı və şəhərdəki polis məntəqələrinin 70%-i daxildir. 17 nəfər öldürülmüş, 450-dən çox polis, 48 yanğınsöndürən və vətəndaş yaralanmış, yüzlərlə insan həbs olunmuşdur. Tokiodakı iğtişaş xəbəri Kobe və Yokohamada da təsirə səbəb olmuş, bir neçə ay boyunca Yaponiyada yüzlərlə dinc mitinq, nitq və görüş keçirilmişdir. İğtişaş baş nazir Katsura Taronun kabinetinin 7 yanvar 1906-cı ildə dağılmasına səbəb olmuşdur. 

Hibiya hadisəsi Yaponiya tarixində *Populyar zorakılıq erası* adlandırılan dövrün başlanğıcıdır. Növbəti 13 il boyunca Yaponiyada zorakı etirazlar seriyası (təkcə Tokioda 9 müxtəlif iğtişaş) davam etmişdir. Dövr 1918-ci ildə Düyü üsyanlarının baş verməsi ilə bitmişdir.

## Ədəbiyyat
* Shumpei Okamoto: *The Emperor and the Crowd: the Historical Significance of the Hibiya Riot*; In: Tetsuo Najita, J. Victor Koschmann (Hrsg.): *Conflict in Modern Japanese History: The Neglected Tradition* (engl.), Princeton University Press, 1982,
Əczaçı

thumb|300px|20-ci yüzilliyin birinci yarısında bir əczaçı

**Əczaçılıq** fakültələrində 5 illik lisenziya təhsilini müvəffəqiyyətlə tamamlayan, dərmanın istehsalından xəstəyə çatdırılmasına qədər hər mərhələdə səriştəli insanlara **əczaçı** deyilir.

Əczaçılıq Farmakognoziyası fakültələri (bitki-heyvan əczaçılıq xammalına aiddir), Farmakologiya (dərmanların bədənə təsirini araşdırır), Əczaçılıq toksikologiyası (dərmanlar da daxil olmaqla bütün xenobiotiklərin bədənə təsirini araşdırır), Əczaçılıq texnologiyası (dərmanların istehsal üsullarına aiddir), Əczaçılıq kimya (dərman xammalının sintezi, analiz və dərman təsiri mexanizminin kimyəvi müayinəsinə əlavə olaraq dərman xammalının quruluşu və effektivliyi arasındakı əlaqə ilə bağlıdır) və digər peşə elmləri üzrə təhsil verir. Bu peşə sahibləri əczaçılıq (aptek) edə bilərlər; Əczaçılıq sənayesində Ar-Ge, istehsal, keyfiyyətə nəzarət, lisenziyalaşdırma, marketinq kimi bölmələr işləyə bilər, xəstəxana apteklərinə cavabdeh müdirlik edə bilər, eyni zamanda ictimai qurumlar və ya əczaçılıq anbarlarında peşəsini icra edə bilərlər.

## İşin təbiəti
Sintetik, yarı sintetik və ya bioloji mənşəli əczaçılıq xammalı əldə etmək, fiziki, kimyəvi və bioloji xüsusiyyətlərini araşdırmaq, qiymətləndirmək, yüksək keyfiyyətli dərman istehsal etmək və dərmanların saxlanması və istifadəsi kimi mövzularda təlim və tədqiqatlar aparır. Həkimlərin təyin etdiyi dərmanları sifarişçiyə satır, lazımi dərmanlar hazırlayır və dərmanların laboratoriyada inkişafı və təhlili ilə bağlı araşdırmalar aparır. Xəstəyə resept dərmanlarının istifadəsi barədə məlumat verir. Onun formulalarına uyğun olaraq hazırlanması lazım olan dərmanların hazırlayır və ya hazırlanmasına nəzarət edir. Tibbi və ya digər məqsədlər üçün istifadə edilən toksinlər və zəhərli maddələr hazırlayır və qaydalara uyğun olaraq paylayır, pozulmalara qarşı tədbir görür. Xüsusi zəhərli maddələr olan reseptlərin qeydlərini aparır və baytarlıq dərmanları kimi vasitələrdən istifadə etməyi məsləhət görür. Laboratoriyada tədqiqat işləri aparır.
thumb|250px|16-cı yüzillikdə bir əczaçı ve aptek illüstrasiyası

## Karyera imkanları
Akademik karyera sahibi ola bilərlər. Bir magistr dərəcəsi alsalar, bir mütəxəssis əczaçı olurlar. Onlar müxtəlif dövlət və özəl iş yerlərində rəhbər vəzifələrə irəli çəkilə bilər. Onlar öz müəssisələrini (aptek, əczaçılıq anbarı, əczaçılıq fabriki) aça bilərlər.

## Məşğulluq
Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyindəki bölmələrdə, müxtəlif laboratoriyalarda (xəstəxana və ya özəl), dərman sənayesində (fabrik və ya anbar) keyfiyyətə nəzarət bölmələrində, öz apteklərində və ya xəstəxanalarında tədqiqatçı və ya dərman təbliğatçısı olaraq çalışırlar.

## Tələb olunan şəxsiyyət xüsusiyyətləri
Əczaçı olmaq istəyənlər kimya və biologiya ilə maraqlanan, dərman və kimyəvi maddələrə qarşı allergik olmayan  mütəmadi, nizamlı, ehtiyatlı, yüksək məsuliyyət sahibi insanlar olmalıdır. Bir aptek açmaq istəyən bir əczaçı iqtisadiyyatla, ticarətlə maraqlanmalı, çox diqqətli və məsuliyyətli olmalıdır. Ticarət nöqtəsində bir aptek açmaq, əczaçılıq şirkətlərinin və dərman anbarlarının siyasəti nəticəsində çətinləşməyə başlamışdır.

## İstinadlar
Çaqama şəlaləsi

– Yaponiyanın Akita prefekturasının Kazuno rayonunda, Yoneşiro çayının Yoakeşima qolunun üzərində yerləşən şəlalə. 1990-cı ildə Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısındadır. Şəlalə 100 metr yüksəklikdən tökülür və bu, onu siyahının ən hündür şəlalələrindən biri edir. Şəlalə həm də siyahının ən təcrid olmuş şəlaləsidir. Şəlaləyə çatmaq üçün relyefi sıldırımlı olan ərazidə 5,5 kilometr yolu piyada getmək lazımdır.

## Xarici keçidlər
*  Ətraf Mühit Nazirliyi
Sakit uşaq (film, 2017)

**"Sakit uşaq"** () — işarət dilində çəkilmiş Böyük Britaniya qısametrajlı bədii filmi. 2017-ci ildə *Slick Films* şirkətində istehsal olunmuş filmin rejissoru Kris Overtondur. Baş rolu filmin ssenari müəllifi Reyçel Şenton ifa edir. Film Oskar mükafatının 90-cı təqdimat mərasimində "Ən yaxşı qısametrajlı bədii filmə görə" nominasiyasının qalibi olub.

## Məzmun
Film anadangəlmə eşitmə problemi olan 4 yaşlı balaca Libbidən bəhs edir. Qızcığaz səssizlik aləmində yaşayır. Lakin gözlənilmədən onun həyatında sosial işçi peyda olur və Libbiyə əhatəsində olan insanlarla ünsiyyət qurmağı öyrədir.

## Rollarda
* Reyçel Şenton — *Coan*
* Meyzi Slay — *Libbi*
* Reyçel Fildinq — *Syu*
* Filip York — *Pol*
* Anna Berri — *Nensi*
* Sem Ris — *Sib*
* Enni Kassell — *Pip*

## Zəmin
Film həyatda atası kar olan Şentonun şəxsi təcrübəsinə əsaslanır. Filmdə dərin eşitməzlik yaşayan uşağın obrazını kinoda ilk dəfə çəkilən 6 yaşlı Meyzi Slay ifa etmişdir. Filmdə Britaniya işarət dilindən (BSL) istifadə olunmuşdur.

## Mükafatlar və nominasiyalar
"Sakit uşaq" filmi 2017-ci ilin avqustunda Rod Aylend Beynəlxalq Film Festivalında "Ən yaxşı qısametrajlı film" nominasiyasının qalibi olmuşdur. Bu məqam filmin "Oskar"a yolunun açılmasında əsas rol oynadı. 2017-ci ilin dekabrında film "Oskar"ın "Ən yaxşı qısametrajlı bədii filmə görə" nominasiyasında yekun olaraq seçilmiş 10 filmin arasında yer aldı. 23 yanvar 2018-ci ildə filmin Ən yaxşı qısametrajlı bədii filmə görə "Oskar" mükafatına namizəd göstərildiyi elan edildi və sonradan mükafatın sahibi oldu. Mükafat Şentona təqdim edilərkən o öz çıxışını həm söz, həm də işarət dili üzərində qurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin vebsaytı
* ''The Silent Child'' on BBC iPlayer
*  
* ''"Sakit uşaq"'' xülasəsi (''Miro'' qəzeti)
Nanataki şəlaləsi

– Yaponiyanın Akita prefekturasının Kosaka qəsəbəsinin Haçimantay rayonunda yerləşən şəlalə. Yoneşiro çayının Kosaka qolu üzərindədir. 1990-cı ildə Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısındadır. Şəlalə 7 kaskada malikdir və 60 metr hündürlükdən tökülür. Şəlaləyə maşınla asanlıqla çatmaq olar. Tohoku avtomagistarlı üzərindəki Kosaka qovşağından 8 kilometr uzaqlıqdadır.

## Xarici keçidlər
*  Ətraf Mühit Nazirliyinin saytı
Hottay şəlaləsi

– Yaponiyanın Akita prefekturasının Yurihonco şəhərində yerləşən şəlalə. Çokay dağının yamaclarında yerləşən Koyoşi çay sisteminin qolu olan Akasava çayı üzərində yerləşir. Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən 1990-cı ildə nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısına daxildir.

17 dekabr 1960-cı ildən etibarən şəlalə və onun töküldüyü gölməçə Akita Prefektura Gözəllik Mənzərəsi Yeri və Təbiət Abidəsi kimi qorunur.

## Xarici keçidlər
*  Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi
Yasu şəlaləsi

– Yaponiyanın Akita prefekturasının Kitaakita şəhərinin Ani rayonunda yerləşən şəlalə. Yoneşiro çayı üzərində yerləşir. Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən 1990-cı ildə nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısına daxildir.

Şəlalənin iki səviyyəsi var. Böyük hissəsi 60 metr hündürlükdən, kiçik hissəsi 30 metr hündürlükdən tökülür. Səviyyələr arasında birinci şəlalənin töküldüyü kiçik gölməçə yerləşir və gölməçəni asanlıqla ayaqla keçmək olar.

## Xarici keçidlər
*  Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi
Şirayto şəlaləsi (Yamaqata)

– Yaponiyanın Yamaqata prefekturasının Tozava şəhərinin Furukuçi rayonunda yerləşən şəlalə. Moqami çayının bir qolu üzərində yerləşir. Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən 1990-cı ildə nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısına daxildir.

Moqami çayı Moqami dərəsindən keçərkən dəniz səviyyəsindən 300-500 metr hündürlükdə 48 şəlalə tökülür. Şirayto şəlaləsi onların ən böyüyüdür. Şəlalənin aşağısında Fudo Myooya həsr olunmuş kapella tikilmişdir. Şəlalənin yaxınlığında Kusanaqi onseni yerləşir.

## Xarici keçidlər
*  Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi
Nanatsu şəlaləsi

– Yaponiyanın Yamaqata prefekturasının Tsuruoka şəhərində yerləşən şəlalə. Bonci çayının bir qolu üzərində yerləşir. Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən 1990-cı ildə nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısına daxildir.

Şəlalənin adından da göründüyü kimi, şəlalə 100 metrlik datsit süxuru üzərində 7 axına bölünür. Şəlalə əvvəllər müqəddəs Deva dağına gedən həcc yolunun üzərində yerləşirdi.

## Xarici keçidlər
* Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi  
* Tsuruoka Şəhər Turist İnformasiya saytı
Nukutepipi

**Nukutepipi** () — Fyuk-of Qloster arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Anuanurunqa atollundan 22 kilometr cənub-şərqdə yerləşir.

## Coğrafiya
Atoll dairəvi formaya malikdir. Daxilində laqun vardır. 3,5 kilometr uzunluğa, 2 kilometr enə malikdir. Maksimal dərinlik 17 metr olan laqunun orta dərinliyi 2 metrdir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Hao kommunasına daxildir.

## Əhali
Ada məskunlaşmayıb, amma vaxtaşırı adaya digər ada sakinləri səfər edirlər.

2007-ci ildə ada milliarder Qi Laliberte tərəfindən alınıb və oarada 52 nömrəlik hotel inşa edilib. Hoteldə 40 nəfərlik daimi heyət qulluq edir. .

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Anuanurunqa

**Anuanurunqa** () — Fyuk-of Qloster arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Nukutepipi atollundan 23&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

## Coğrafiya
Atoll dairəvi formaya malikdir. Daxilində laqun vardır.

## Tarixi
Atoll 1767-ci ildə Fillip Karteret tərəfindən kəşf edilir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Hao kommunasına daxildir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada yaşayış yoxdur. Bununla belə digər adaların sakinləri adanı tez-tez ziyarət edirlər.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Hereheretue

**Hereheretue** () — Fyuk-of Qloster arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Hao atolundan 450&nbsp;km, Anuanuraro atollundan isə 150&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Adada meteostansiya fəaliyyət göstərir.

## Coğrafiya
Atoll üçbucaq formaya malikdir. Daxilində laqun vardır. Laqunun sashəsi 23&nbsp;km²-dir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Hao kommunasına daxildir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 58 nəfər yaşayır. Fyuk-of Qloster arxipelaqına daxil olan yeganə yaşayışı olmayan adadır.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
* Adanın fotoları
Katiu

**Katiu** () — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Makemo atolundan 25&nbsp;km şimal-şərqdə, Raevski adalarından 13&nbsp;km şimalda yerləşir.

## Coğrafiya
Atollun sahəsi 27&nbsp;km²-dir. Daxilində laqun vardır. Laqun okeanla kiçik boğazla birləşir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Makemo kommunasına daxildir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 285 nəfər yaşayır. *Hitianau* əsas yaşayış məntəqəsidir.

## Tarixi
Ada 1820-ci ildə rus dənizçisi Faddey Bellinshauzen tərəfindən kəşf edilir. Atolun əvvəlki adı — Hitianau.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Faaite

**Faaite** () — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Anaa atolundan 60 km şimalda yerləşir.

## Coğrafiya
Atollun sahəsi 9 km²-dir. Daxilində böyük laqun vardır. Atollun şimal-qərbində laqun okeanla kiçik boğazla birləşir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Anaa kommunasına daxildir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 366 nəfər yaşayır. *Hitianau* əsas yaşayış məntəqəsidir.

## Tarixi
Ada 1802-ci ildə ingilis Con Turnbull () tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada 1820-ci ildə rus dənizçisi Faddey Bellinshauzen tərəfindən ziyarət edərək ona *Miloradoviç atollu* adlandırmışdır.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Billava (Şərur)

**Billava** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonu ərazisində yerləşən kənd.

## Tarixi

Qurulma tarixi məlum deyildir. Kifayət qədər səfalı yer olmağına baxmayaraq hal-hazırda yaşayış yoxdur. 1955-1965-ci illər ərzində tədricən kənd əhalisi qonşu Axura və digər qonşu kənd olan Tənənəm kəndinə köçürülmüşdür. Günümüzdə Korabulaq adlanan bulağın qərbində kənd qəbirsanlığı yerləşir. Kənd əhalisinin tamamı Azərbaycan Türklərindən ibarət olmuşdur. Kənd əhalisi heyvandarlıq və maldarlıqla məşğul olsa da dəmiyə əkinçiliklə də məşğul olmuşlar. Kəndin quzey yamaclarında noxud və taxılla yanaşı müxtəlif növlər əkilmişdir. Ovculuğun da yayqın olması təsadüfü deyildi.

## Ağ Yarğan
Billava kəndi ərazisində yerləşən füsünkar bir dərə kənarı. Billava kəndi ərazisində bir neçə öz fərqliliyi ilə seçilən yarğanlar növüdür.

## Həmçinin bax
* Billava kahaları
* Billava nekropolu

## İstinadlar
Sankay şəlaləsi

– Yaponiyanın Miyaqi prefekturasının Katta rayonun Zao qəsəbəsində yerləşən şəlalə. Sumikava çayı üzərində yerləşir. Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən 1990-cı ildə nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısına daxildir.

## Xarici keçidlər
*  Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi
Medan

**Medan** — İndoneziyanın Şimali Sumatra əyalətinin paytaxtı. Sumatranın ən böyük şəhəri və İndoneziyada şəhərlərin ölçüsünə görə 2016-cı ildə təxmini əhalisi 2.229.408 olan  beşinci ən çox əhalisi olan şəhərdir.  Rəsmi olaraq Mebidanqro (metropol olaraq) olaraq bilinən Medan metropol bölgəsində 4.6 milyon insan yaşayır.Bu ölkənin beşinci ən böyük metropol bölgəsidir və Yava xaricində ən böyükdür. Medan çox mədəniyyətli bir paytaxt və Malakka boğazı ilə həmsərhəd bir ticarət şəhəridir. İndoneziyanın qərb hissəsinə açılan bir qapı olan Medan Belavan limanı və Kualanamu Beynəlxalq Hava Limanı tərəfindən dəstəklənir, hər ikisi də şəhərin mərkəzinə pullu yol və dəmir yolu ilə bağlanır. Milli İnkişaf Planlaşdırma Agentliyinə görə Medan Cakarta, Surabaya və Makasarla yanaşı İndoneziyanın dörd əsas mərkəzi şəhərlərindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici linklər
* Official Government website 
* Medanesia – Medan Forum
Bioloji preparatlar

**Bioloji preparatlar** – bioloji mənşəyə malik məhsullar, o cümlədən vaksin, qan preparatları, allergenlər, somatik hüceyrələr, toxumalar, rekombinant zülallar. Bunlar insan və heyvanların yoluxucu və parazit xəstəliklərinin diaqnostikası, profilaktikası və müalicəsi, onların həyat göstəricilərinin yüksəldilməsi, bitkilərin zərərvericilər və xəstəliklərdən qorunması, torpaqların münbitliyinin artırılması və s. üçün istifadə olunur.

## Ümumi məlumat
Tibb və baytarlıq bioloji preparatları təsir mexanizmi və praktiki təyinatına görə müalicəvi (spesifik hiperimmun zərdablar, qamma-qlobulinlər, interferonlar), profilaktik (vaksinlər), diaqnostik (antigenlər, həmçinin allergenlər, zərdablar) və tənzimləyici olur. Onlar biokombinat və biofabriklərdə mikroorqanizmlər ştamları və onların fəaliyyət məhsulları, həmçinin tərkibində bioloji stimulyatorlar olan heyvan toxumaları əsasında hazırlanır. Kənd təsərrüfatı və meşə bitkilərinin zərərvericiləri ilə mübarizədə istifadə olunan bioloji preparatlar arasında ən çox sporəmələgətirən entomopatogen bakteriya *Bacillus thuringiensis* əsasında hazırlanan preparatlar (entobakterin, dendrobasillin, dipel və s.) yayılmışdır.

Bu preparatların aktiv hissəsi endotoksin zülalının kristallarıdır; bunlar həssas cücünün orqanizminə qida ilə daxil olub bağırsaq iflicinə və septisemiyaya səbəb olur. Əkin, çəmən, bağları gəmiricilərdən qorumaq üçün dənli bakterodensid buraxılır; onun təsiredici hissəsi gəmiricilərdə yatalağabənzər xəstəlik törədən salmonella cinsinə aid bakteriyalardır. Göbələk mənşəli bioloji preparatlardan boverin (kolorado böcəyinin sürfələrini məhv etmək üçün), antibiotiklər – trixotesin, fitobakteriomisin (bitkilərin müxtəlif bakteriozlarının, buğdanın kök çürüməsinin müalicəsində), virus mənşəli bioloji preparatlardan Mamestra brassicae-nin tırtıllarının məhv etmək üçün, dəyişkən ipəksarıyanı ilə mübarizədə istifadə olunur. Bioloji preparatlar ətraf mühit və insan üçün az zərərlidir, biosenozda təbiət əlaqələrini pozmur, seçici təsirə malikdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Tanqeranq

**Tanqeranq** (sunda yazısı. ᮒᮍᮨᮛᮀ, ) — İndoneziyanın Banten əyalətindəki şəhər. Cakartanın qərb sərhəddində yerləşən, Cakarta və Bekasidən sonra Böyük Cakarta metropol bölgəsində üçüncü ən böyük şəhər mərkəzidir; ölkənin altıncı böyük şəhəri, Banten əyalətinin ən böyük şəhəridir. Onun sahəsi 164.54 kvadrat kilometr (63.53 kvadrat mil) və rəsmi 2010-cu il siyahıyaalma əhalisi 1.797.715,   2014-cü ildəki 2.001.925-ə qədər artmışdır. Bu da son tarixdə dünyanın ən çox əhalisi olan səkkizinci şəhərətrafı ərazisidir.

## İstinadlar

## Xarici linklər
BMM-80

**BMM-80 "Simfoniya" (GAZ-59039)** — Rusiya istehsallı zirehli tibbi vasitə. Qorki Avtomobil Zavodunun dizayn bürosundakı BTR-80 zirehli personal daşıyıcısı əsasında yaradılmışdır.

## Əsas xüsusiyyətləri
BMM-80-nin əsas funksiyası yaralıları müxtəlif döyüş mərkəzlərindən axtarmaq və təxliyə etməkdir. Evakuasiya zamanı ilk tibbi yardım göstərmək də mümkündür. Maşın müxtəlif çətin iqlim şəraitində, eləcə də çətin yerlərdə işləməyə imkan verir. Maşın tibbi qrup tərəfindən səyyar bir sanitar otağ kimi istifadə edilə bilər. Avtomobilin ekipajı 3 nəfərdir. Avtomobilin gövdəsində yaralıların daşınması üçün 7 yer, damda isə əlavə 2 yaralıın daşınması üçün yer var.

Maşın avadanlığına aşağıdakılar daxildir:

# Altı oturacaq; sarğı kəmərləri;
# Tibbi avadanlıqlar və çarxlar quraşdırmaq üçün dayaqlar;
# Paltaryuyan;
# Seyf
# İçməli su üçün bank;
# 12 yaralını yerləşdirmək üçün çadır.

## Dəyişikliklər
Quraşdırılmış tibbi avadanlıqdan asılı olaraq BMM-80 müxtəlif funksiyaları yerinə yetirə bilərː

* BMM-1 — yaralıların döyüş bölgəsindən təxliyəsi üçün bir vasitə.
* BMM-2 — batalyon tibb mərkəzi.
* BMM-3 — avtomat sanitar kompleksi AP-2 olan mobil sanitar otağı.

## İstinadlar
Depok

**Depok** (sunda yazısı. ᮓᮦᮕᮧᮊ᮪) — İndoneziyanın Böyük Cakarta metropol bölgəsində yerləşən Qərbi Yava əyalətindəki şəhər. 200,29&nbsp;km² sahəsi var. 2021-cü il siyahıyaalmasına görə əhalisi 2.462.215 nəfər, sıxlığı 8.746 nəfər / km² idi. 27 aprel 1999-cu ildə Depok ayrı bir şəhər olaraq elan edildi.

## İstinadlar

## Xarici linklər

* 
*Jakarta Globe News article by Tasa Nugraza Barley dd. August 26, 2010. Retrieved 15 October 2010