open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yeni Assuriya çarlığı

**Yeni Assuriya çarlığı** — qədim Mesopotamiya və Yaxın Şərqdə dövlət. Assuriya çarlığının mövcudluq dövrlərindən biridir, e.ə. 934-cü ildən e.ə. 609-cu ilə qədər davam etmişdir. Bu dövrdə Assuriya regional güc kimi mövqeyini möhkəmləndirdi, sərhədlərinin maksimum genişlənməsinə nail olmuşdur.

## İrsi
Bir çox alim Yeni Assuriya çarlığını bəşər tarixində ilk "əsl" və ya başqa sözlə, "dünya" imperiyası hesab edir. Assuriya mədəniyyəti Əhəmənilər dövlətinə və Yeni Babil çarlığına əhəmiyyətli təsir göstərmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
CS50

**CS50** (, ) — Harvard Universiteti və Yel Universitetində tədris olunan kompüter elmləri üzrə kampus əsaslı onlayn giriş kursu. 2016-cı ildə CS50 ali məktəb tələbələri üçün *TY Kompüter Elmləri* kursu kimi təqdim olundu. Kursun əyani forması 800 tələbə, 102 əməkdaş və müntəzəm hakatonlarında 2200-ə qədər iştirakçı ilə Harvardın ən böyük sinfini təşkil edir.

Kurs materialı EdX platformasında ödənişsiz onlayn formatda əlçatandır, lakin sertifikatlaşdırma ödənişli əsaslarla həyata keçirilir. 2022-ci ildən etibarən *CS50x* kimi adlandırılan bu onlayn versiya, C, Python, SQL, HTML, CSS və JavaScript dillərini öyrətməkdədir. O, həmçinin massivlər və verilənlər strukturları və Flask freymvörkü daxil olmaqla fundamental kompüter elmi anlayışlarını öyrədir. Kurs proqramının 2021-ci il yenilənməsi ilə kiber təhlükəsizlik, süni intellekt və texnologiya etikası olmaqla 3 yeni mühazirə əlavə olundu.

Aparıcı təlimatçı Harvard professoru David Malandır. CS50-nin keçmiş üzvü Brayan Yu mühazirəçilərdən biridir. Facebook-un həmtəsisçisi Mark Zukerberq və Microsoft-un keçmiş baş icraçı direktoru Stiv Balmer qonaq məruzəçi qismində mühazirələrlə çıxış ediblər.

## Format
Mühazirələr qeyd olunur və iTunes U, EdX və YouTube daxil olmaqla bir neçə xidmətə yüklənir. Professorlar və könüllü tələbələrlə əlavə video əlavələr çəkilir. Problem dəstləri və ya qısaca "psetlər" adlanan kurs sualları həm PDF, həm də HTML formatında mövcuddur. Tələbələr problem dəstinin cavablarını yükləyə bilər və bəzi suallar avtomatlaşdırma ilə qiymətləndirilir. Tələbələr həmçinin buludda kodlarını yoxlamaq üçün xüsusi proqram təminatından istifadə edə bilərlər. 2016-cı ildə CS50 tələbələrə bütün mühazirələri tamamilə virtual reallıqda izləmək imkanı təklif edən ilk universitet kursu oldu. 2022-ci ildə kurs CS50 IDE-dən GitHub kod sahələrinə əsaslanan VS Kod veb əsaslı versiyasına keçdi və indi kurslar 4K HDR və SDR-də mövcuddur.

## Davamedici kursları
CS50 aşağıdakılar da daxil olmaqla bir neçə əlavə kurs təqdim edir:

* Veb Proqramlaşdırma üçün CS50 Kompüter Elmləri — HTML, CSS və JavaScript, həmçinin Flask və Django daxil olmaqla freymvörklərə daha dərin baxış.
* CS50-nin Python ilə Süni İntellektə Giriş — axtarış alqoritmləri, maşın öyrənməsi və süni intellekti əhatə edir.
* CS50-nin Oyun İnkişafına Giriş — Unity və Löve 2D oyun mühərriklərini, həmçinin 2D və 3D oyun prinsiplərini öyrədir.

## Başlanğıc kursları
CS50 həmçinin proqramlaşdırmaya yeni başlayan və texnologiya haqqında daha çox öyrənmək istəyən insanlar üçün də kurslar təklif edir.

* CS50-nin Scratch ilə Proqramlaşdırmaya Giriş — Proqramçı namizədlərin qrafik blokları sürükləyib ataraq kod yaza biləcəyi vizual proqramlaşdırma dili olan Scratch istifadə edərək proqramlaşdırmaya giriş.
* CS50-nin Texnologiyanı Anlamaq — aparat təchizatı, internet və multimedia kimi əsas texnologiya anlayışlarını əhatə edir.
* CS50-nin Hüquqşünaslar üçün Kompüter Elmlərinə Giriş

## CS50 Azərbaycanda
CS50 Azərbaycanda rəsmi olaraq Coders Azerbaijan tərəfindən tədris olunur. Tədris ödənişsiz əsaslarla aparılır. Proqrama Xəzər Universiteti və UNEC cəlb olunub.

## İstinadlar
Kristina Aqilera

**Kristina Mariya Aqilera** (; ) — ABŞ müğənnisi, bəstəkarı və aktrisası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Abazqlar

**Abazqlar** (; ; ) — Qafqazda, indiki Abxaziyanın qərbində məskunlaşan qədim xalq. Onlar abxazların əcdadları sayılır. Aşşur, sonralar isə antik mənbələrdə xatırlanan abazqlar Qafqazın Qara dəniz sahilinin köklü sakinlərindən olmuşlar. 550-ci ildə Laz müharibəsi zamanı abazqlar Bizans imperiyasına qarşı üsyan qaldıraraq Sasaniləri köməyə çağırmışdılar, lakin general Bess abasq üsyanını darmadağın etmişdir.

## İstinadlar
Lampunqlar

**Lampunqlar**, **lamponqlar**, **oranqabunqlar** və ya **abunqlar** — İndoneziyada, Cənubi Sumatranın Lampunq əyalətində yaşayan xalq. 1995-ci ilin məlumatına görə, sayları 300 min nəfərdir. Hal-hazırda yaşadıqları əraziyə Cənubi Sumatranın qərb hissəsində XV əsrdə gəlmişlər. 

## Dil
Lampunq dilində danışırlar. İndoneziya dili də yayılmışdır.

## Mədəniyyət
Maddi mədəniyyətlərinə görə malayyalılara yaxındırlar.

## İqtisadiyyat
Əsas məşğuliyyətləri əkinçilikdir. Bir sıra rayonlarda balıqçılıq inkişaf etmişdir. Heyvan və quş saxlayırlar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Qəzənfər Abbasov

**Qəzənfər Nəcəfqulu oğlu Abbasov** () — Azərbaycan xanəndəsi və Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi.

## İstinadlar
Acmer

**Acmer** və ya **Acmir** — Hindistanın şimal-qərbində, Racastan ştatında şəhər. 2001-ci ilin məlumatına görə, əhalisi 485,2 min nəfərdir. Aravalli dağlarında, 900 metr hündürlükdə yerləşir. Dəmiryol qovşağıdır. Ölkənin əsas dini mərkəzlərdən biri, müsəlmanların ziyarətgah yeridir. Hindistanda ilk məscidlərdən biri XII əsrdə burada tikilmişdir. Toxuculuq və yeyinti sənayesi, iri dəmiryol emalatxanaları, memarlıq abidələri var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* W.D. Begg: The Holy Biography of Hazrat Khwaja Muinuddin Chishti (Millat Book Centre, Delhi, 1999).
* Ajmer The Imperial Gazetteer of India, 1909, v. 5, p.&nbsp;137-146.

## Xarici keçidlər

* 
* R. Nath Mughal Architecture Image Collection, Images from Ajmer - University of Washington Digital Collection
Ağörən

* Ağörən (Dərəçiçək), Ağverən — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, indiki Axta (Razdan) rayonunda kənd.
* Ağörən (Konya) — Konya ilinin bir ilçəsi.
Kəndovan

* Kəndovan (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
* Kəndovan (Sərab) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Baron

**Baron** — ad.

* Baron Bosiyev — Osetiyalı yazıçı, şair, sovet mədəniyyət və ədəbiyyat xadimi.
* Baron Zemo — Marvel Comics tərəfindən yaradılmış anti-qəhrəman.  
* Baron Münxhauzen — uydurma Almaniya zadəganı.
Bəhruz

**Bəhruz** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Bəhruz Kəngərli — 
* Bəhruz Mənsurov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı 
* Bəhruz Quliyev — Azərbaycanlı jurnalist, alim, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru 
* Bəhruz İsgəndərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu 
* Bəhruz İbrahimov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu 
* Bəhruz Vaqifoğlu — Azərbaycanın teatr və kino aktyoru, teatr rejissoru
* Bəhruz Hümbətov — 
* Bəhruz Şəkuri —

## Həmçinin bax
* Bəhruz (Kəleybər)
Ceff

**Ceff** — ad.

* Ceff Bezos — Amazon şirkətinin qurucusu, rəhbəri və baş icraçı 
* Ceff Yanq — ABŞ prodüseri və ssenaristidir.  
* Ceff Blu — Amerikalı musiqiçi, mahnıyazan, musiqi prodüseri. 
* Ceff Uoll — Kanadalı fotoqraf, ən böyük şəkilləri və sənət tarixinə dair məqalələri çox yaxşı tanınır.  
* Ceff Uinkott — ABŞ və Kanada döyüş ustası və aktyoru.
* Ceff Foksuorti
* Ceff Seşns

## Həmçinin bax
* Ceffri
* Cef
Cek (ad)

**Cek** — ad.

* Cek London — ABŞ yazıçısı.
* Cek Kilbi — Amerikalı elektrik mühəndisi.
* Cek Broton
* Cek Laleyn
* Cek Şea (sürətli konkisürən)
* Cek Sautvort
* Cek Savoretti

## Həmçinin bax
* Cek (dəqiqləşdirmə)

## İstinadlar
Duqlas

**Duqlas** — ad.

* Duqlas Nort — amerikalı iqtisadçı.  
* Duqlas Mouson — avstraliyalı geoloq, Antarktida araşdırmaçısı 
* Duqlas Kenni — amerikalı komediyaçı.  
* Duqlas Kouplend — 
* Duqlas limnanthesi — 
* Duqlas topulqası —
Cenna

**Cenna** — ad.

* Cenna Santoromito — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. 
* Cenna Aşkoviç — Cənubi Koreya doğumlu ABŞ aktrisası 
* Cenna Marbls — amerikalı youtuberdir.
Cessika

**Cessika** — ad.

* Cessika Mauboy — Avstraliya müğənnisi, söz yazıçısı və aktrisası.
* Cessika Steffens — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
* Cessika Muskat — Malta müğənnisi və aktrisası.
* Cessika Aquştu — 
* Cessika Bart —
* Cessika Dreyk —
* Cessika Kempbell —
* Cessika Qrin —
* Cessika Şumaxer —
Fyodorov

**Fyodorov** — Rus soyadı.

* İvan Fyodorov — Rusiyada mətbəənin əsasını qoyan şəxs.  
* Evqraf Fyodorov — Rusiya riyaziyyatçısı 
* Fyodorov tıs-tısı — plumbaqokimilər fəsiləsinin tıs-tıs cinsinə aid bitki növü.  

## Həmçinin bax
* Fyodr
Erix (soyad)

**Erix** — soyad.

* Rafael Erix (1879–1946) — siyasətçi.
* August Erix
* Volfganq Erix

## Həmçinin bax
* Erix
## İstinadlar
Laurentsiu Regekampf

**Laurentsiu Reqekampf** () — sabiq rumın futbolçu, futbol məşqçisi.

## Məşqçilik statistikası

## İstinadlar
Kompleks gübrələr

Tərkibində bitki üçün lazım olan iki və daha çox element (azot, fosfor, kalium, mikroelementlər) olan gübrələr kompleks gübrələrdir. Alınma üsullarına görə kompleks gübrələr mürəkkəb, kombinə olunmuş (mürəkkəb qarışdırılmış) və qarışıq gübrələrə bölünür.

O gübrələr mürəkkəb gübrələrdir ki, tərkibində iki və daha çox qida elementi olan kation və anion var. Məsələn, ammofos (NH4H2PO4, diammofos (NH4)2HPO4 və s.

**Kombinə olunmuş və ya mürəkkəb qarışdırılmış gübrələr.** Elə gübrələrdir ki, tərkibində iki və daha artıq qida elementi olur, vahid texnoloji prosesdə fosfat və nitrat turşularının, əridilmiş ammonium nitratın, fosforitlərin və ya apatitin, kalium duzlarının kimyəvi qarşılıqlı təsiri ilə alınır. Bu gübrədə bir və ya iki əvəzli kalsium fosfatlar [CaHPO4·2H2O, Ca(H2PO4)2·H2O], ammofos – NH4H2PO4, ammonium şorası – NH4NO3 və kalium şorası – KNO3 olur. Belə gübrə fosfor nitrofoskası adlanır, bu gübrədə həll olan fosfat turşusunun miqdarı maksimumdur. “A” markalı nitrofoskada 16-17% azot, 16-17% P2O5, 13-14% K2O,  “B” markasında -13:16:13, “V” markasında 12:12:12% (uyğun olaraq). Bu gübrələr dənəvər olub dənələrin diametri 1-4mm olur. Dənələrin üzəri talk və ya üydülmüş əhəng daşı ilə tozlanır ki, saxlandıqda dənələr yapışaraq iriləşməsin.

**Qarışıq gübrələr** iki və daha çox bərk, sadə gübrələrin qarışığından alınır.

## İstinadlar
Terravision

**Terravision** — 1993-cü ildə Almaniyanın ART+COM şirkəti tərəfindən Berlində "peyk şəkilləri, hava çəkilişləri, hündürlük məlumatları və memarlıq məlumatları əsasında yerin şəbəkələşdirilmiş virtual təsviri" kimi hazırlanmış 3D xəritəçəkmə proqramıdır. Layihənin inkişafı Deutsche Post (indiki Deutsche Telekom) tərəfindən dəstəklənib. 2014-cü ildə ART+COM, 2001-ci il məhsulu Google Earth-ün Terravision-un 1995-ci ildəki patent hüquqlarını pozduğunu iddia edərək, Google-a qarşı iddia qaldırdı. 2016-cı ilin may ayında ABŞ Delaver Dairəsi üzrə Dairə Məhkəməsinin münsiflər heyəti Google-un lehinə qərar verdiyi üçün uduzdu. O, həmçinin 2017-ci ildə Federal Dairənin Apellyasiya Məhkəməsində apellyasiya şikayətində uduzdu.

## İstinadlar
Zootexnika

**Zootexnika** — Heyvanşünaslıq heyvanlar və ya evdə saxlanılan heyvanların, o cümlədən emal, yetişdirmə və saxlama şəraitini öyrənən elmdir .
Genetika, çoxalma (heyvandarlıq), qidalanma , heyvanların rifahı, sağlamlıq (profilaktik tibb) və iqtisadiyyat sahələri ilə sıx əlaqəlidir.
## İstinadlar
Çhanvon

**Çanvon** () ― Cənubi Koreyada şəhər. Sahəsi 747.12&nbsp;km² olan şəhərin əhalisi 2015-ci ilin statistikasına əsasən 1.070.199 nəfərdir.

Çanvon sənaye şəhəri olaraq qəbul edilir. Belə ki, "Hanhwa Techwin", "GM Korea", "LG Electronics", "Hyundai Rotem", "Doosan Heavy Industries & Construction", "Doosan Infracore", "Doosan Engine, Hyosung", "Hyundai Wia" və "STX Corporation" kimi bir çox şirkətlərin fabriklərinə ev sahibliyi edir.

## İstinadlar
Morelos

**Morelos** Meksikanın qərbində yerləşən ştat. Şima-qərbində və şimal-şərqində Meksika ştatı, şimalında Federal ərazi, şərqində Puebla və cənub-qərbində Guerrero ilə həmsərhəddir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Kuernavakadır.

Sahəsi 4.893 kvadrat km-dir. Əhalisi isə 1.668.343 nəfərdir.

## İstinadlar
Kuernavaka

**Kuernavaka** (Cuernavaca) Meksikanın Morelos ştatının mərkəzi. Paytaxt Mexikodan 60 km qərbdə yerləşdir.

## İstinadlar
Nuevo-Leon

**Nuevo-Leon** Meksikanın şimal-şərqində yerləşən ştat. Ştatın ərazisi 64.210 kvadrat km, əhalisi isə 2005-ci ilin statistikasına əsasən 4.199.292 nəfərdir.

## İstinadlar
Melody

**Gabriella Abreu Severino** () və ya bilinən səhnə adı ilə Melody Braziliyalı müğənni.

Melody 2015-ci ilin əvvəlində atası MC Belinho tərəfindən yazılmış "Fale de Mim" mahnısını oxuyan videonu öz Facebook səhifəsində yerləşdirdikdən sonra ölkədə şöhrət qazandı. Növbəti videoda o, Kristina Aqileranın[8] falsettosunu təkrarlamağa çalışdı ki, bu da viral oldu. Tezliklə o, bu dəfə atasının dostu Deborah Moreira ilə falsetto ifa edən başqa bir video çəkdi.

Melody internetdə ən nüfuzlu braziliyalı uşaqlardan biri hesab olunur.

## Xarici Keçidlər
* Melody rəsmi Instagram hesabı
* Melody rəsmi Youtube kanalı

## İstinadlar
Tenpo aclığı

– 1833-36-cı illərdə Yaponiyada baş vermiş kütləvi aclıq. Soyuq hava şəraiti, daşqınlar və bərk küləklərə görə 1833-cü ildə məhsuldarlıq 30-70% aşağı düşmüşdü. Nəticədə, düyünün qiymətində qəfil artım qeydə alınmışdır. Aşağı məhsuldarlıq 1834 və 1835-ci illərdə də davam etmiş, 1836-cı il isə məhsuldarlığın ən az olduğu il olmuşdur.

Məhsuldarlığın az olması səbəbilə qiymətlər qalxmağa davam etmiş və yoxsullaşmış kəndilər şəhərlərə axışmışdırlar. Bir çox kəndli aclıq və xəstəlik səbəbilə ölmüş, hətta kannibalizm halları da qeydə alınmışdır. Şimal-şərqi Yaponiyadakı aclıq daha şiddətli olmuşdur. 

Şoqunluq düyü paylamaq, sığınacaqlar təşkil etmək, qiymətləri tənzimləmək, tədarükü qadağa etmək və sake istehsalını məhdudlaşdırmaqla böhranın qarşısını almağa çalışmışdır. Bir çox han aclığın qarşısını almaq üçün tədbirlər görməyə çalışsa da, effektivliyi az olmuşdur. Aclıq Osaka şəhərində Oşio Heyhaçironun başçılığı altında üsyanın başlamasına səbəb olmuşdur. Yaponiyanın digər bölgələrində də aclıq səbəbilə kəndli üsyanları baş vermişdir.

## Həmçinin bax
* Kyoho aclığı
* Temmey aclığı

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Tenpyo mədəniyyəti

– Nara dövrünün Tenpyo erasını əhatə edən Yaponiya mədəniyyəti. Bu mədəniyyət dövrü 729-49-cu illəri əhatə edir və İmperator Şomunun hakimiyyət illəri ilə (724-749) üst-üstə düşür. Bu dövrdə Çindən götürülmüş ritsuryo hökumət sistemi daha da inkişaf etmiş, Çinə göndərilmiş missiyalar sayəsində Yaponiya Tan sülaləsinin kosmopolitan mədəniyyəti ilə tanış olmuşdur.

İmperator Şomunun başçılığı altında buddizm Yaponiyanın milli dini elan edilmiş və ölkədə bir çox məbəd tikilmişdir. Nara şəhərində yerləşən Today məbədi Yaponiyanın baş məbədi elan edilmişdir. Horyu məbədində yerləşən Oktaqonal zal və Yeni Yakuşi məbədində yerləşən əsas zal kimi buddizm tikililəri, Kofuku məbədində yerləşən buddizm heykəlləri, Yakuşi məbədində yerləşən Kiçicoten kimi buddizm rəsmləri və digər buddist əsərlər Tenpyo mədəniyyətinə aid edilir.

Bu dövrdə heykəltəraşlıq sahəsində gil və quru lakdan da istifadə olunmağa başlanmış, yeni heyəltəraşlıq texnikaları yaranmışdır. Tenpyo mədəniyyətinə aid minlərlə yazı Today məbədində yerləşən Şosoin anbarında saxlanılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Komedixana

**Komedixana** — 2019-cu ildən bu günə kimi Azərbaycanın Xəzər TV kanalında yayımlanan  komediya verilişi. Verilişdə müxtəllif rollarda Ənvər Abbasov, Xəyalə Quliyeva, Həsrət Həsrətov, Mələk Kazımova, Ramin Hacıyev, Cavidan Novruz, İlkin Misgərli, Zarina Qurbanova, Elgün Hüseynov, Gülzar Əşrəfova və Mənsur Şərif iştirak edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Adaptiv yanaşma

**Adaptiv yanaşma** — insan psixikasının fəaliyyətinə və prinsiplərinə dair neofreydçi nəzəri baxışlardan biridir. Bu yanaşma, genetik yanaşma ilə yanaşı, Ziqmund Freydin metapsixologiya sahəsindəki ilkin inkişaflarına əlavə olaraq, 1940-cı illərin əvvəllərində ingilis psixoanalitiki Edvard Qlover tərəfindən tərtib edilmişdir.

Adaptiv yanaşma müxtəlif psixososial amillərin insan psixikasına təsirini nəzərdə tutur. Bu yanaşmaya görə, insanın qəbul etdiyi istənilən qərarlar, hətta nevrotik qərarlar da (məsələn, iddia) fərdin ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqə təcrübəsinə əsaslanır. Ümumiyyətlə, adaptiv nöqteyi-nəzər nəzərə alır ki, insan ətraf mühitə uyğunlaşma prosesini heç vaxt dayandırmır (uyğunlaşma prinsipcə mövcudluğun ayrılmaz hissəsi kimi əldə edilir) — müvafiq olaraq, fərdlərin ətraf mühitin təsiri altında dəyişməsi faktı fiziki və sosial mühit nəzərə alınır. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
*
Kirayəçi-fermer mübahisələri (Yaponiya)

– 1917–1941-ci illərdə Yaponiyada kirayəçi-fermerlər ilə mülkədarlar arasında baş vermiş mübahisələr. Bu illər ərzində mülkədarlar ilə kirayəçi-fermerlər arasında 72.696 mübahisə qeydə alınıb. Bu mübahisələr subinzibati kənd və ya kəndcik səviyyəsində baş verib.

## Məzmun
Edo dövründə və Meyci dövrünün ilk illərində baş vermiş kəndli üsyanlarından fərqli olaraq kirayəçi-fermer mübahisələrinin əsas hədəfi birbaşa mülkədarlar idi. Bu mübahisələr kənddə yaşayan yoxsullar arasındakı sinifləşməni daha kəskin əks etdirmişdir. Kirayəçi-fermerlərin 1920-ci illərdəki tələbləri ondan ibarət idi ki, təbii fəlakətlərə görə azalan məhsuldarlığın əvəzində kirayə haqqı azaldılsın (xüsusilə, 1920-ci illərdə). 1930-cu illərdə mülkədarlar kirayəçiləri dəyişməyə və ya torpaqları özləri becərməyə başlayanda kirayəçi-fermerlər daimi kirayəçilik haqqı tələb etməyə başlamışdırlar.

Kirayəçi-fermerlər tərəfindən işlədilən əsas taktikalar kiçik birliklər təşkil etmək, kirayənin tam və ya bir hissəsini ödəməmək, iqtisadi dəstək üçün torpaqları kollektiv şəkildə becərmək, mülkədarları qeyri-zorakı yollarla narahat etmək və danışıqlara girmək idi. Mülkədarlar buna təşkilatlanaraq cavab vermişdirlər. Mülkədarlar iqtisadi təzyiq tətbiq etmiş, qohumluq münasibətlərindən istifadə etmiş, danışıqlara girmişdirlər. Lakin bu cəhdlər uğursuzluqla nəticələndikdən sonra məhkəməyə müraciət etmişdilər. Mübahisələrin çoxu hökumət tərəfindən 1924-cü ildə qəbul edilmiş "kirayəçilik barışdırma sistemi" vasitəsilə kompromislə həll edilmişdir. Qalan mübahisələrin çoxu isə kirayəçi-fermerin xeyrinə başa çatmışdır.

## Səbəblər
Kirayəçi-fermer mübahisələri müxtəlif cür şərh olunur. *Kozaha* iqtisadi məktəbinin baxış bucağına görə uzun müddət davam edən torpaq mülkiyyətçiliyi izlərinin müasir kirayəçi–mülkədar münasibətlərinə mənfi təsir göstərmişdi. *Ronoha* iqtisadi məktəbinin baxış bucağına görə isə feodal azlıqların kapitalist bazar iqtisadiyyatı tərəfindən sıxışdırılması müsbət olmayan nəticələr doğurmuşdu. Hər iki məktəb də kəndlilərin yoxsullaşmasının bu mübahisələrin yaranmasında əsas faktor olması barədə razılaşırlar.

Mübahisələrə səbəb kimi başqa faktorlar da göstərilir. Bu faktorlardan biri müasirləşmənin mülkədarlar və kirayəçi-fermerlər üzərindəki təsiridir. Müasir mülkədarlar daha kapitalist olmuş, qeyri-kənd təsərrüfatı torpaqlarını investisiya üçün satmış və ənənəvi praktikalarını tərk etməyə başlamışdılar. Kirayəçilər isə daha təşəbbüskar olmuşdurlar. Daimi və daha sonra azalan kirayə haqqı sayəsində yeni toxumlar, alətlər və gübrələrdən istifadə olunmağa başlanmış, daha böyük məhsul müxtəlifliyinə maraq oyanmış və kirayəçi-fermerlərin gözləntiləri artmışdır. Sosial aktivizm, kəndlilərin savadlanması, şəhər əməyi də mübahisələrin yaranma faktorları arasındadır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Lautaro Martinez

**Lautaro Javier Martinez** () – İtaliya A Seriyasında çıxış edən İnterin argentinalı peşəkar futbolçusu. O, A Seriyasının ən bahalı (85 milyon avro) oyunçusudur.

## Karyerası

### Racinq Klub
Racinq Klubda ilk matçına 1 noyabr 2015-ci ildə keçirilən Racinq Klub-Crucero del Norte FK matçının 80-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç Racinq Klubun 3–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Racinq Klubun heyətində ilk qolunu isə 30 yanvar 2016-cı ildə keçirilən İndependiente-Racinq Klub matçında vurub. Matçın 74-cü dəqiqəsində meydana çıxan Martinez 75-ci dəqiqədə fərqlənməyi bacarıb. Matç Racinq Klubun 1–3 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.4 iyul 2018-ci ildə Racinq Klubdan ayrıldı.

### [[İnter Milan FK|İnter]]
4 iyul 2018-ci ildə İnter ilə müqavilə imzaladı.İnterdə ilk matçına 14 iyul 2018-ci ildə keçirilən Luqano-İnter matçında çıxıb. Matça start heyətdə başlayan Martinez 46-cı dəqiqədə əvəzlənib. Eyni zamanda Lautaro Martinez matçın 16-cı dəqiqəsində fərqlənib. Matç İnterin 0–3 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## Xarici keçidlər

1. Lautaro Martinez Soccerway

2. Racinq Klub 3–0 Crucero del Norte FK Soccerway

3. İndependiente 1–3 Racinq Klub Soccerway

4. Lautaro Martinez rəsmən İnter-də!

5. Luqano 0–3 İnter Soccerway

## İstinadlar
Lineer motor

**Lineer motor** – xətti mator ya da xəttli hərəkətli motordur, statoru və rotoru "açıq" olan bir elektrik matoru.

## Haqqında
Bu səbəblə fırlanma anı yaratmaq yerinə uzunluğu boyunca xətti güc istehsal edir. Ancaq bütün lineer matorlar düz deyildir. Lineer matorun aktiv bölümünün sonu vardır, halbuki ənənəvi elektrik matorlarında döngə davamlıdır.
İş rejimi, qüvvə cərəyanı və maqnit sahəsi tətbiq edilən hissədə xətti olaraq mütənasib olduğu Lorentz tipli mator kimidir.( F= IL x B )
Lineer mator ən çox həssaslığı yüksək olan mühəndislik tətbiqlərində istifadə olunur.Eyni zamanda xüsusi elmi konfranslar və mühəndisliyə aid dərs kitabları ilə inkişaf edən tətbiqi tədqiqat sahəsidir.
Lineer matorun, aşağı və yuxarı sürətli 2 sinifə bölünməklə bir çox dizaynları hazırlanmışdır. Aşağı sürətli lineer matorlar, maqlev qatarlarına və digər yerdən gedən nəqliyyat tətbiqlərinə uyğundur. Yüksək sürətli lineer matorlar qısadır və misal olaraq rulon silahda olduğu kimi çox yüksək sürətə çatmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Yüksək sürətli lineer matorlar hiper sürətli təsir tətqiqatlarında silah və ya kosmik gəmi hərəkəti üçün kütlə sürücüssü olaraq istifadə edilir. Bunlar adətən, hava boşluğunun bir tərəfində aktiv üç fazalı soyunma və digər tərəfində passiv bir keçirici nömrə nişanı olan AC lineer induksiya matoru (LM) dizaynındadır. Ancaq birbaşa cərəyan homopolyar lineer matoru Elektromaqnit top olaraq yüksək sürətli başqa bir xətti mühərrik dizaynındadır.

Aşağı sürətli, yüksək sürətli və yüksək güclü matorlar isə hava boşluğunun bir tərəfində aktiv sarğı və digər tərəfində bir sıra alternativ qütblü maqnitləri olan Lineer Sinxron Mator (LSM) dizaynındadır. MAqnitlər daimi maqnit və ya elektromaqnit ola bilərlər. Nümunə olaraq Şanxay Maqlev qatarının matoru LSM-dir.

## Həmçinin bax
* Avtomatlaşdırma
* Avtomatik layihələndirmə sistemləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Design equations, spreadsheet, and drawings
* Motor torque calculation
* Overview of Electromagnetic Guns
Kobra

**Kobra** — *[[Elapidae]]* ailəsinə aid çeşidli ilan növlərinin ortaq adıdır. Əsasən Asiya Avstraliya və Afrikanın çöllərində və tropik bölgələrində yaşayırlar.
Yaovi Akakpo

**Yaovi Akakpo** () – Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Qəbələnin futbolçusu.

## Karyerası

### [[Qəbələ FK|Qəbələ]]
Qəbələdə ilk matçına 22 fevral 2020-ci ildə keçirilən Qəbələ-Neftçi matçının 83-cü dəqiqəsində çıxıb. Matç Neftçinin 0–2 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Qəbələdə ilk qolunu isə 21 avqust 2021-ci ildə keçirilən Qəbələ-Keşlə matçının 11-ci dəqiqəsində vurub. Matç Qəbələnin 2–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## İstinadlar
1.Yaovi Akakpo Soccerway

2.Qəbələ 0–2 Neftçi Soccerway

3.Qəbələ 2–1 Keşlə Soccerway
Beta Tea

**Beta Tea** — çay brendi.

1994-cü ildə baş verən iqtisadi böhran səbəbilə istehsalçı şirkət brendi fərqli bazarlara soxmaq məcburiyyətində qalmışdır. Beləliklə, "Beta Tea" Türkiyəyə idxal çayı gətirən ilk firma olmuşdur. Brend 1990-cı illərin əvvəllərində postsovet məkanındakı dövlətlərin bazarlarına daxil olmuşdur. MDB ölkələrinə çay idxal edən ilk özəl müəssisə məhz "Beta" olmuşdur. Şirkət indiki dövrdə Azərbaycan, Qazaxıstan, Tacikistan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Rusiya və İraq kimi ölkələrdə bir sıra brendləri ilə fəaliyyət göstərməkdədir.

## Xarici keçidlər
* 
* 

## İstinadlar
Nərdivan

**Nərdivan** — bir yerə qalxmaq və ya enmək üçün ağacdan, dəmirdən, ipdən və s.-dən düzəldilmiş pilləli vəsaitdir.

## İstinadlar
Pyer Müsso

**Pyer Müsso** () — Fransız filosofu və texnologiya tarixçisidir.

## Həyatı
Pyer Müsso elmi dərəcəsi almadan əvvəl Milli Poçt, Teleqraf və Telefon Məktəbi (ENSPTT), məktəbində fəlsəfə təhsili alıb. Paris 1 Panteon-Sorbonna Universitetində siyasət elmləri üzrə. Lucien Sfez tərəfindən idarə olunan onun dissertasiyası Henri Saint-Simon və onun ardıcıllarının düşüncəsində telekommunikasiya şəbəkəsinin idealından bəhs edirdi.

Müsso daha sonra Milli Telekommunikasiya Mərkəzində (CNET) tədqiqat apardı və France Telecom-da bir neçə tədqiqat şöbəsinə rəhbərlik etdi. O, Paris 1-də müəllim oldu və bu gün Renn 2 Universitetində və Telekom Paris-də İnformasiya və Kommunikasiya Elmləri professorudur.

## Əsərləri

* Telekommunikasiya və Saint-Simondan sonrakı paradoksal fəlsəfə. Paris: Presses universitaires de France, 1997.
* Saint-Simon et le Saint-Simonisme. Paris: Presses universitaires de France, 1999.
* (red. Yves Crozet və Guy Joignaux ilə) Le territoire aménage par les réseaux: enerji, nəqliyyat və telekommunikasiya. La Tour d'Aigues: Edition de l'Aube, 2002.
* (red. Christel Alvergne ilə) Les grands textes de l'Aménagement du territoire and de la decentralisation. Paris: La Documentation française, 2003.
* Critique des Réseaux. Paris: Presses universitaires de France, 2003.
* (red.) Réseaux et société. Paris: Presses universitaires de France, 2003.
* (Laurent Ponthou və Éric Seulliet ilə) Fabriquer le futur 2: l'imaginaire au service de l'innovation. Paris: Kənd Mondial, 2005.
* (red. Alain Graz ilə) Siyasət, kommunikasiya və texnologiyalar: Lucien Sfez ilə melanjlar. Paris: Presses universitaires de France, 2006.
* Le sarkoberlusconisme. La Tour-d'Aigues: Ed. de l'Aube, 2008.
* (Christel Alvergne ilə birlikdə) L'aménagement du territoire en images. Paris: La Documentation française, 2009.

## İstinadlar
Qliz 581

**Qliz 581** () — Tərəzi bürcü istiqamətində yerləşən və Yerdən təxminən 20.3 işıq ili uzaqlıqda olan bir qırmızı cırtdan ulduz. Bu ulduz Qlize kataloqunda 581-ci sırada yerləşdiyindən bu adı almışdır. Qliz 581 spektral sinif M3V tipinə aiddir və aşağı parlaqlığa malikdir. Bu ulduz astronomlar arasında əsasən planet sisteminə sahib olması ilə tanınır. Qliz 581 Günəşdən çox daha soyuq və kiçik bir ulduzdur. Onun kütləsi Günəşin təxminən 0.31-i, radiusu isə 0.29-u qədərdir. Səth temperaturu təxminən 3200–3400 K arasındadır. Parlaqlığı Günəşin təxminən 1.3%-i qədərdir. Bu səbəbdən yalnız teleskop vasitəsilə müşahidə edilə bilər.

Qliz 581 sistemi müxtəlif teleskoplar və spektrometrik müşahidələr vasitəsilə öyrənilmişdir. Lakin bəzi hallarda planetlərin mövcudluğu ilə bağlı siqnalların ulduzun maqnit aktivliyi ilə qarışıq düşdüyü göstərilmişdir. Bu da bəzi ekzoplanetlərin şübhə altına alınmasına səbəb olmuşdur.

## Planet sistemi
Qliz 581 sistemində 2005-ci ildən başlayaraq bir neçə ekzoplanet aşkar edilmişdir. Onlardan bəziləri aşağıdakı kimidir:

* *Qliz 581b* — sistemdə ilk aşkar edilən planetdir, Yerdən daha böyük kütləyə malikdir və ulduza çox yaxındır.
* *Qliz 581c* — 2007-ci ildə aşkarlanmış, həyat üçün yararlı zona daxilində olduğu təxmin edilən planetdir.
* *Qliz 581d* — eyni zamanda həyat üçün yararlı zona daxilində ola biləcəyi düşünülən başqa bir planetdir.
* *Qliz 581e* — indiyədək bu sistemdə aşkar edilmiş ən az kütləyə malik planetdir.

Sonradan aparılan müşahidələr nəticəsində bəzi planetlərin varlığı ilə bağlı mübahisələr olmuşdur. Xüsusilə 2010-cu ildə elan edilən Qliz 581g planetinin varlığı sonrakı analizlərdə təsdiqlənməmişdir.

Qliz 581 ulduzu və onun planetləri astrobiologiya və ekzoplanet tədqiqatları sahəsində böyük maraq doğurmuşdur. Xüsusilə Gliese 581c və Gliese 581d planetləri, səthində suyun maye halında mövcud ola biləcəyi ehtimalına görə, həyat üçün potensial namizəd planetlər hesab edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Ekzoplanet
* Həyat üçün yararlı zona
* Ulduz sinifləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Major Discovery: New Planet Could Harbor Water and Life  Space.com
* Gliese 581 / HO Librae  Solstation.com
* ''Extrasolar Planets Encyclopaedia'': Gl 581
* AstronomyCast: Gliese 581 
* SETI Range Calculator
* All Wet? Astronomers Claim Discovery of Earth-like Planet , Scientific American
* Position of Gliese 581 marked on local space (Top right corner)
* Photo of Constellation Libra with Gliese 581 
* Artist conceptions of planets of Gliese 581 
* Speculation about geology/geochemistry of Gliese 581c ''The Geochemical Society'' 
* Computer models suggest planetary and extrasolar planet atmospheres – A gas, gas, gas  Washington University in St. Louis
* Extrasolar Planet Interactions  by Rory Barnes & Richard Greenberg, Lunar and Planetary Lab, University of Arizona
* Earth-like planet found that may support life Ctv.ca
* Gliese 581 – The "Red Dwarf" and implications for its "earthlike" planet Gliese 581c 
* Earth's Twin Discovered?
Ataa Caber

**Ataa Caber** () – Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçinin yarımmüdafiəçisi.
## Karyerası
### [[Makkabi Hayfa FK|Makkabi Hayfa]]
Makkabi Hayfada ilk matçına 2 aprel 2012-ci ildə keçirilən Makkabi Hayfa-Aşdod matçında çıxıb. Matça start heyətdə başlayan Ataa Caber 46-cı dəqiqədə əvəzlənib. Matç Makkabi Hayfanın 3-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Makkabi Hayfada ilk qolunu 11 avqust 2015-ci ildə keçirilən Makkabi Hayfa-Hapoel Akko matçında vurub. Matça 53-cü dəqiqədə daxil olan Ataa Caber 90+3-cü dəqiqədə fərqlənməyi bacarıb. Matç Makkabi Hayfanın 3-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.2 fevral 2017-ci ildə Makkabi Hayfadan ayrıldı.
### [[Bney Saxnin FK|Bney Saxnin]]
2 fevral 2017-ci ildə Bney Saxnin klubuna transfer olundu. 31 avqust 2021-ci ildə Bney Saxnin klubundan ayrıldı.
### Aşdod
31 avqust 2021-ci ildə Aşdod klubuna transfer olundu. Aşdodda ilk matçına 12 sentyabr 2021-ci ildə keçirilən Aşdod-Hapoel Hayfa matçının 59-cu dəqiqəsində çıxıb.Həmçinin o matçın 88-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç Hapoel Hayfanın 1-3 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Aşdodda ilk qolunu isə 16 yanvar 2022-ci ildə keçirilən Hapoel Hadera-Aşdod matçının 29-cu dəqiqəsində vurub. Matç Hapoel Haderanın 2-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 

### [[Neftçi PFK|Neftçi]]
23 iyun 2022-ci ildə Neftçiyə transfer olundu.Neftçidə ilk matçına 21 iyul 2022-ci ildə keçirilən Aris-Neftçi matçında çıxıb. Matça start heyətdə başlayan Ataa Caber 75-ci dəqiqədə əvəzlənib. Matç Arisin 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Neftçidə ilk qolunu 4 avqust 2022-ci ildə keçirilən Neftçi-Rapid maçının 44-cü dəqiqəsində vurub. Eyni zamanda matçın 43-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb.Matç Neftçinin 2–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 

## Karyera statistikası
### Klub

; 

## İstinadlar
1.Ataa Caber Soccerway

2.Makkabi Hayfa 3-0 Aşdod Soccerway

3.Makkabi Hayfa 3-0 Hapoel Akko Soccerway

4.Aşdod 1-3 Hapoel Hayfa Soccerway

5.Hapoel Hadera 2-1 Aşdod Soccerway

6.Ataa Caber rəsmən Neftçi-də!

## Xarici keçidlər
* Ataa Caberin instagram səhifəsi
Rokfeller mərkəzi

**Rokfeller mərkəzi** () — Nyu-York şəhərinin Manhetten bölgəsində yerləşən iş mərkəzi kompleksi. Kompleks Con Rokfellerin xüsusi sifarişi ilə tikilib. Hazırda Rokfeller ailəsinə məxsus mülkdür. Midtaun Manhettendə 48-ci və 51-ci küçələrin arasında yerləşir və 19 binadan ibarətdir. Tikintisi 1930-cu ildə başlayıb və 1939-cu ildə bitmişdir. Hər il Milad bayramında qurulan milad ağacları ilə məşhurdur.

## İstinadlar
Moğol-Səfəvi müharibəsi (1622-1623)

**Moğol-Səfəvi müharibəsi (1622-1623)** — iki imperiya arasında müasir Əfqanıstan ərazisində yerləşən önəmli bir qala-şəhər olan Qəndəhar uğrunda baş vermiş müharibədir. Qəndəhar bölgənin idarə olunması üçün çox vacib idi və qalaya sahib olan dövlət çox böyük əraziyə nəzarət edə bilmə fürsəti əldə edirdi. Həmçinin şəhər çox mühüm ticarət yollarının kəsişməsində yerləşirdi.

## Müharibə
Şah I Abbas 1595-ci ildə itirdiyi Qəndəharı hələ çox əvvəldən ələ keçirməyi arzulayırdı. 1605-ci ildə Heratın hakimi Hüseyn xan Qəndəhar şəhəri üzərinə yürüş edərək oranı mühasirəyə aldı. Lakin qalanın moğol hakimi Şah bəy Xanın inadkar müqaviməti və bunun ardınca da güclü moğol ordusunun yardıma gəlməsi nəticəsində Səfəvi ordusu geri çəkilməyə məcbur oldu. Səfəvi–Osmanlı müharibəsinin (1603–1618) bitməsindən sonra Şah Abbas Osmanlı üzərindəki qələbədən də ruhlanaraq şərqdə yeni bir müharibəyə başlamağın vaxtının gəlib çatdığını düşünürdü. Beləliklə, 1621-ci ildə Səfəvi ordusuna Nişapurda toplaşma əmri verdi. Ordu toplandıqdan sonra cənubi Xorasanda - Tabas Giləki adlanan yerdə  yeni ili qeyd etdikdən sonra Qəndəhara doğru yola çıxıldı. 20 mayda I Abbas komandanlığında Qəndəhara çatan Səfəvi ordusu dərhal şəhərin mühasirəsinə başladı. Şəhərin mühasirəyə alınması xəbəri ona çatmasına baxmayaraq, moğol hökmdarı Cahangir reaksiya göstərməyə gecikdi və əlavə qüvvə göndərmədi. Şəhərin müdafiəsində qalan 3 min nəfərlik kiçik qarnizon isə uzun müddət müqavimət göstərə bilmədi. İmperator oğlu və vəliəhdi olaraq qəbul edilən Xürrəmdən yardım üçün toplanmış orduya komandanlıq etməyini istədi. Bu zaman Dekanda Manduda olan Xürrəm saraydan uzaqda olduğuna görə gücünü itirəcəyindən ehtiyat edərək bundan yayındı.

Moğolların qaladakı qarnizona yardım üçün topladığı ordunun zəif olduğu qısa zaman sonra bəlli oldu. 45 günlük mühasirədən sonra 22 iyunda qala təslim alındı. Bundan qısa müddət əvvəl isə Zəmindavar Səfəvi ordusu tərəfindən ələ keçirilmişdi. Qəndəharın hakimi I Abbas tərəfindən Gəncəli xan Zığ təyin edildi.

Şəhərə Səfəvi  qarnizonu və qarnizon üçün lazım olan cəbhəxana yerləşdirildikdən sonra I Abbas Gur yolu ilə Xorasana geri qayıtdı. Geri dönüş yolunda olarkən o, Çağçaran və  Ğarcistanda müqavimət göstərən əmirlər tabe edildi.

Bu zaman moğolların başları öz daxili məsələlərinə qarışdı və lazimi müqaviməti göstərə bilmədilər. Beləki Xürrəm üsyan qaldırmış və paytaxta doğru yürüşə çıxmışdı. Beləliklə, 1623-cü ilin yazında moğol elçisi I Abbasın  düşərgəsinə gəldi və moğol imperatorunun Qəndəharı itirdiyini qəbul etdiyini bildirdi. Beləliklə Səfəvi imperiyası ilə Moğol imperiyası arasındakı münaqişə sona çatdı.

## Həmçinin bax

* Səfəvi−Moğol müharibəsi (1649-1653)
* Moğolların Qəndəhar mühasirələri

## İstinadlar

## Mənbə
*
*
*
*
Pyer Mişein

**Pyer Françoiz Andre Mişein**(;16 Avqust 1744 – 20 Sentyabr 1804)— səma obyektlərinin və kometlərin öyrənilməsinə böyük töhfələr vermiş Fransız astronom və mərz çəkən
## Həyatı
Pyer Mişein Laonda tavan dizayneri və suvaqçı Piyer François Mişein və Mariya-Marqarita Rozanın oğlu olaraq anadan olub. Riyaziyyat və Fizika yüksək istedadı olmasına baxmayaraq o imkansızlıq səbəbindən təhsilini davam edə bilmir. Buna baxmayaraq onun Astronomiya sahəsinə olan istedadı dostu və ikinci kitabının sınaq oxucusu olduğu Jerom Laland tərəfindən aşkar olunur. Laland daha sonra Onu Versaldakı Xəritələr və Diaqramlar Dəniz Deposunda hidroqraf köməkçisi vəzifəsində çalışmasını təmin edir, burada O, 1770-ci illərdə hidroqrafik iş və sahil xəttinin tədqiqi ilə məşğul olur. Məhz bu müddət ərzində (təxminən 1774-cü ildə) o, Çarlz Mesye ilə tanış olur və daha sonra onlar dost olurlar. Elə həmin il O, ilk astronomik işi olan Əldebaranın Ay tərəfindən örtülməsi məqaləsini hazırladı və Elimlər Akademiyasına təqdim etdi. 1777-ci ildə Versaldakı işindən tanıdığı Barbi-Terez Marjou ilə evləndi. Onların 1780-ci ildə doğulan Jerom ve 1784-ci ildə doğulam Avqustin adında iki oğulları  ve bir kızları oldu. Piyer Mişein 1782-ci ildə Frana Elmlər Akademiyasına qəbul edilmiş və 1785-1792-ci illərdə "Connaissance des Temps" jurnalının redaktoru olmuşdur; Bu jurnal  digər qabaqcıl işləri ilə yanaşı, həm də ilk dəfə Messier obyektləri siyahısını dərc edən jurnal idi.1789-cu ildə O, London Kral Cəmiyyətinin üzvü seçildi .
## Kəşfləri

## İstinadlar
Söhrab İbrahimov

**Söhrab Mirqəzənfər oğlu İbrahimov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR yüngül sənaye naziri (1982–1989), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı.

## Həyatı
Söhrab Mirqəzənfər oğlu İbrahimov 1943-cü ildə Dəvəçi rayonunda anadan olmuşdur. 1961-ci ildə orta məktəbi, ardınca 11№-li Şəhər Texniki Peşə Məktəbinin elektrik çilingərliyi kursunu bitirmişdir.

1959-cu ildən sovxozlar trestində fəhlə, cihazçı, çilingər işləmişdir. 1968-ci ildən 5 nömrəli Bakı ayaqqabı fabrikində fəhlə, dispetçer, sex rəisi olmuşdur. 1972-ci ildən fabrikin direktor müavini, 1973-cü ildən isə direktoru, 2 nömrəli ayaqqabı fabriki direktorunun müavini vəzifələrində çalışmışdır. İstehsalatdan ayrılmadan Azərbaycan Politexnik İnstitutunda təhsil almışdır. 1977-ci ildən Azərbaycan SSR yüngül sənaye nazirinin müavini, 1979-cu ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti İşlər İdarəsinin Yüngül sənaye və yeyinti məhsulları sənayesi şöbəsinin müdiri olmuş, 1982-ci ildən Azərbaycan SSR yüngül sənaye naziri vəzifəsində çalışmışdır. Sonralar isə SSRİ-nin Türkiyə Cümhuriyyətindəki Baş konsulu olmuşdur.

Söhrab İbrahimov 1971-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı və Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı seçilmişdir. "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Kepler-451

**2MASS J19383260+4603591** (ümumiyyətlə qısaldılmış **2M J1938+4603**, həmçinin **Kepler-451** kimi tanınır) ən azı bir məlum planet olan Kepler-451b olan ikili ulduz sistemidir. Sistem iki ulduzdan, pulsasiya edən alt cırtdan B ulduzundan və kiçik qırmızı cırtdan ulduzdan ibarətdir.

Planet sistemi Onun 2015-ci ildə[6] Kepler kosmik gəmisi tərəfindən kəşf edilmiş ən azı bir təsdiqlənmiş ekzoplanet olan Kepler-451b var. Kəşf 2020-ci ildə mübahisəli idi[3], lakin 2022-ci ildə Kepler-451b-nin təsdiqi və iki əlavə planetin kəşfi elan edildi.

2M 1938+4603 planet sistemi

## İstinadlar
Kamran İbrahimov

**Kamran İbrahimov** () – Misli Premyer Liqasında çıxış edən Kəpəzin qapıçısı.

## Klub karyerası

### [[Neftçi PFK|Neftçi]]
Neftçinin heyətində ilk matçına 3 avqust 2021-ci ildə keçirikən Neftçi-Hik matçının 18-ci dəqiqəsində daxil olub. Matç 2–2 hesablı heç-heçə ilə başa çatıb. 10 iyun 2022-ci ildə Neftçidən ayrıldı.

### [[Kəpəz PFK|Kəpəz]]
22 iyun 2022-ci ildə Kəpəz ilə müqavilə imzaladı."Kəpəzdə" ilk matçına 5 avqust 2022-ci ildə keçirilən "Kəpəz"-"Zirə" matçında çıxıb. Matç "Zirənin" 1–2 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## Milli karyerası

### Azərbaycan U-17
17 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandasında ilk matçına 22 mart 2015-ci ildə keçirilən Azərbaycan U 17-Serbiya U 17 matçında çıxıb. Matç Serbiya U 17 komandasının 0–4 hesablı qələbəsi qələbəsi ilə başa çatıb.

### [[Azərbaycan U-21 milli futbol komandası|Azərbaycan U-21]]
21 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandasında ilk matçına 22 mart 2018-ci ildə keçirilən Kosovo U 21-Azərbaycan U 21 matçında çıxıb. Matç Kosovo U 21 komandasının 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## Uğurları

### Klub
 Neftçi
* Azərbaycan Premyer Liqası
** Qalib (1): 2020/21

## İstinadlar
1. Neftçi 2–2 Hik Soccerway

2. Kamran İbrahimov rəsmən Neftçidən ayrıldı.

3. Kamran İbrahimov rəsmən Kəpəzdə!

4. Azərbaycan U-17 0–4 Serbiya U-17 Soccerway

5. Kosovo U-21 2–0 Azərbaycan U-21 Soccerway
Həbib Fətəliyev

**Həbib Sadıq oğlu Fətəliyev** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri (1987–1989), Azərbaycan Kommunist Partiyası Nizami Rayon Komitəsinin birinci katibi (1980–1987), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı.

## Həyatı
Həbib Sadıq oğlu Fətəliyev 7 aprel 1942-ci ildə Göyçay şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna daxil olmuşdur. Sonralar isə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.

1957-ci ildən xəstəxanada sanitar, "Azərneftdövlətlayihə" İnstitutunda çertyojçu, texnik, bir sıra müəssisələrdə mühəndis-konstruktor, böyük mühəndis işləmişdir. 1965-ci ildən Yusif Qasımov adına maşınqayırma zavodunda sexin mühəndis-texnoloqu, böyük mühəndis texnoloqu, zavodun baş konstruktoru, "Bolşevik" zavodu direktorunun müavini və direktoru, eləcə də Y. Qasımov adına zavodun direktoru işləmişdir. 1975–1977-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Bakı Şəhər Komitəsinin sənaye və nəqliyyat şöbəsi rəisinin müavini, 1977–1980-ci illərdə Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini vəzifələrində işləmiş, 1980-ci ildə isə Azərbaycan Kommunist Partiyası Nizami Rayon Komitəsinin birinci katibi təyin edilmişdir.

Həbib Fətəliyev 1987–1989-cu illərdə Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri, 1989–1991-ci illərdə Azərbaycan Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində təlimatçı, 1991–1999-cu illərdə isə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Həbib Fətəliyev 1963-cü ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı seçilmişdir.

Həbib Fətəliyev 20 aprel 1999-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR hökuməti (1985–1991)
Ağababa Abdullayev

**Ağababa İman oğlu Abdullayev** — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycanın yerli sənaye naziri (1989–1991), Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini (1988–1989).

## Həyatı
Ağababa İman oğlu Abdullayev 1946-cı ildə anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə "Arpaçaysutikinti" trestinin 1 nömrəli tikinti-quraşdırma idarəsində iş icraçısı kimi başlamışdır. Sonra Sənaye Tikintisi Nazirliyinin 5 nömrəli trestində, dəmir-beton trestində müxtəlif mühəndis-texnik vəzifələrində işləmiş, Naxçıvan tikinti materialları kominatının direktoru, Azərbaycan SSR Tikinti Nazirliyi 5 nömrəli trestinin müdiri olmuşdur.

Ağababa Abdullayev 1988-ci ildən Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini, 1989-cu ildən isə Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri işləmişdir.

Ağababa Abdullayev "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsi bürosu üzvlüyünə namizəd olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR hökuməti (1985–1991)
* I Azərbaycan hökuməti
Tençuqumi insidenti

və ya **Tençuqumi üsyanı** – 29 sentyabr 1863-cü ildə Yaponiyanın Yamato vilayətində baş vermiş və şoqunluğa qarşı yönəlmiş üsyan. Özlərini "Tençuqumi", yəni "Cənnətin qisas bandası" adlandıran və imperatorluğa sadiq qrup tərəfindən təşkil olunan üsyan şoqunun birbaşa idarə etdiyi ərazidə baş vermişdi. İkuno iğtişaşı kimi bu insident də həmin dövrün əhəmiyyətli hadisələrindən biri hesab olunur.

Çoşu vilayətindən olan, imperatora sədaqətli olan aktivistlərin Kiotoda üstünlük ələ keçirməsi nəticəsində 1863-cü ildə Sonno Coi hərəkatı pik nöqtəsinə çatmışdı. Xarici qüvvələrlə döyüşmək üçün imperatorun orduya başçılıq etməsini istəyən aktivistlər uğur qazanmaq üçün Yamato məbədlərinə ziyarət planlaşdırmışdılar. Ziyarət 25 sentyabrda anons edilmişdi. Növbəti gün 75 aktivistdən ibarət Tençuqumi qruplaşması imperatorluq ordusu toplamaq, regiondakı şoqunluq hakimiyyətini sona çatdırmaq və imperatoru qarşılamaq üçün Yamato vilayətinə yola düşmüşdür.

Tosa hanından olan kənd başçısı Yoşimura Toratora baş komandir, gənc saray əyanı Nakayama Todamitsu isə nominal lider idi. Bir çox ronin, eləcə də, yerli samuray bu hərəkata qoşulmuşdu. 29 sentyabrda qrup şoqunluq intendantının Qoco şəhərində yerləşən ofisinə hücum edərək onu və müavinlərini öldürmüşdür. Vergi güzəşti olacağına inanan yerli kəndlilər də insidentə qatılmışdır. Lakin 30 sentyabrda baş verən hərbi çevriliş zamanı ekstremist qüvvələr Kiotodan qovulmuş və şoqunluq üsyanı yatırmaq üçün ordu göndərmişdir. Yoşimura döyüşdə yaralanmış və intihar etmişdir. Nakayama və bir neçə iştirakçı isə Çoşuya qaçmışdırlar.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Oyunçu

**Oyunçu** — hər hansı oyunda iştirak edən şəxs.

**Oyunçu** həmçinin bu mənalara da gələ bilər:

* Oyunçu ya da geymer — müntəzəm olaraq kompüter oyunları oynayan şəxs.
* Oyunçu ya da futbolçu — idmanın futbol növü ilə məşğul olan şəxs.
* Oyunçu ya da rəqqas, rəqqasə — rəqs ilə məşğul olan şəxs.
Qaracan Əli Naci

**Qaracan Əli Naci** () — Türk jurnalist, publisist, yazıçı.

## Həyatı
İstanbulda ziyalı ailəsində doğulmuşdur.

## İctimai fəaliyyəti
Qalatasaray lisseyini bitirdikden sonra mətbuatda çalışmağa başlamış, dövrünün Nəcməddin Sadak, Falik Rıfqı Atay, Kazim Şinasi kimi marifçiləri və jurnalistləri ilə dostlaşmışdır. 1918-ci ildən "Axşam", "İnqilab", "Dan", "Milliyət" qəzetlərində, Anadolu agentliyinin Sofiya müxbiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. "Ya hürriyət, ya ölüm", "Lozanna konfransı və İsmət İnonü kitablarının, publisistik əsərlərinin müəllifidir.

## Həmçinin bax
* Falih Rıfkı Atay
* Fulya Öztürk

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qaracan Əli Naci
* Qaracan Əli Naci
HD 134606

**HD 134606**, Apusun cənub bürcündə yerləşmiş, planet sisteminə malik sarı rəngli ulduzdur. O, çılpaq gözlə görünmə üçün nominal hədddən aşağıdır və 6,86 görünən vizual böyüklüyünə malikdir. İllik 37,3 mas paralaks sürüşməsinə əsaslanaraq, o, 87,45 işıq ili uzaqlıqda yerləşir. Görünür, ulduz +2,3&nbsp;km/s heliosentrik radial sürətlə Yerdən daha da irəliləyir.
Bu, G6 IV[3] ulduz təsnifatı ilə inkişaf edən G tipli subnəhəng ulduzdur və aktiv hesab edilmir, xromosfer aktivlik indeksi −5,04-dür. O, Günəşlə təxminən eyni[5] kütləyə malikdir, lakin 25% daha parlaqdır. Fotosfer 5,614 K effektiv temperaturda enerji yayır. O, günəş metallıq reytinqindən daha yüksəkdir – astronomların hidrogen və heliumdan başqa elementlərin bolluğunu təsvir etmək üçün istifadə etdikləri termin.

## Planet sistemi
HD 134606 orbitində fırlanan planet sistemin kəşfi 2011-ci ildə Çilidəki La Silla Rəsədxana aparılan 8 illik tədqiqatdan sonra elan edilib. Aşkarlama HARPS alətindən istifadə edərək radial sürət metodu ilə aparılmışdır. Məlumatlara Kepler uyğunluğunun tətbiqi orta dərəcədə eksantrik orbitlərdə üç planetin mövcudluğunu göstərir. Planetlər ulduzdan uzaqlaşdıqca ardıcıl olaraq böyüyürlər. Planet orbitlərinin heç biri digərləri ilə orta hərəkət rezonansı göstərmir.

## İstinadlar
Kürən güzgülər diyarında (film, 2011)

**Kürən güzgülər diyarında** (rus dilində: «Рыжик в зазеркалье», Belarus dilində: Рыжык у залюстаркоўе) — Yelena Turovanın rejissorluğu ilə 2011-ci ildə “Belarusfilm” kinostudiyasında nümayiş olunmuş ailə fantastika filmidir.

## Süjet xətti

Pərilərin hakim olduğu səltənətlərin birində bədxah bir sehrbaz bütün güzgüləri ovsunlayır. Beləliklə qısa bir zaman ərzində bu səltənətin bütün sakinləri güzgüyə baxan kimi dərhal gözdən itib müəmmalı bir yerə gedirlər. Lakin bədxah sehrbaz üçün bütün bunlar kifayət deyildir. Bədxah sehrbaz yavaş-yavaş pərilər səltənətindən real dünyaya nüfuz etməyə başlayır. Həmin bədxah sehrbazı məğlub etmək bir o qədər də asan iş deyil - bunu pərilər səltənətinin hökmdar nəslinin qanından olan bir adam reallaşdıra bilər və belə bir adam xoşbəxtlikdən mövcuddur. Həmin adam kürən ləqəbli bir qız uşağıdır.

## İstinadlar
Belarusfilm

**Belarusfilm** (Belarus dilində: Беларусьфільм) — 1924-cü ildə yaradılmış bədii, sənədli, elmi-populyar və animasiya filmlərinin çəkilişləri ilə məşğul olan Sovet, Belarus SSR və Belarus kinostudiyasıdır.

Belarusfilm (Belarus dilində: Беларусьфільм, rusca: Беларусьфильм ) — Belarusun əsas kinostudiyasıdır. 1928-ci ildə Leninqradda Sovet Belarusiya studiyası kimi təsis edilmişdir. Studiya 1939-cu ildə Minskə köçürülmüş və İkinci Dünya müharibəsi illərində studiya fəaliyyətinə fasilə verməli olmuşdur. 1946-cı ildə yenidən fəaliyyətə başlayan kinostudiya “Belarusfilm” adlandırılmışdır. Sovet dövründə faşist işğalından bəhs edən çoxlu filmlər istehsal etdiyi üçün kinostudiyaya “Partizanfilm” ləqəbi verilmişdir.

Sovetlər İttifaqı dağıldıqdan sonra isə şirkət eyni adla fəaliyyətini davam etdirmiş və müstəqil Belarus Respublikasının dünya miqyasında tanınmış kino şirkəti halına gəlmişdir.

## Həmçinin bax
* Kürən güzgülər diyarında (film, 2011)
* Belarus kinosu

## İstinadlar