open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1988

## Hadisələr
* 18 fevral — Boris Yeltsin Sov.İKP MK Siyasi Bürosu üzvlüyünə namizəd vəzifəsindən azad olunub. Rusiya demokratlarının liderinə çevrilən Yeltsinin Qorbaçovla hakimiyyət uğrunda mübarizəsi başlanıb. 1991-ci ilin sonunda bu mübarizə Yeltsinin xeyrinə (SSRİ-nin süqutu ilə) başa çatdı.
* 15 mart — Hələbcə şəhərinə zəhərli qaz hücumu
* 16 mart — Fələstinin müstəqillik qazanması.
* 15 may — SSRİ birlikləri Əfqanıstandan çəkilməyə başladı.
* 17 avqust — Pakistan prezidenti Məhəmməd Ziyaülhaqq təşkil edilən təxribat səbəbiylə təyyarə qəzasında öldürüldü.
* 19 avqust — İran-İraq müharibəsində atəşkəs elan edilməsi.
* noyabr - Əlcəzairdə toplanmış Fələstin Milli Şurası tərəfindən  müstəqil Fələstin dövlətinin yaradıldığının elan edilməsi.
* 8 noyabr — Amerika Birləşmiş Ştatlarında prezident seçkilərində Corc Herbert Uoker Buş səs çoxluğu ilə rəqibi Demokrat Partiyasının namizədi Maykl Dukakisı arxada qoyaraq Amerika Birləşmiş Ştatlarının 41-ci prezidenti seçilməsi.
* 2 dekabr — Bənazir Bhuttonun Pakistanda baş nazir seçilməsi. Beləcə bir İslam ölkəsində hökumət başına gələn ilk qadın oldu.
* 7 dekabr — Ermənistanda baş verən Rixter şkalasına görə 6.9 şiddətindəki zəlzələ nəticəsində 25,000 adam öldü, 400 min adam evsiz qaldı.
* 19 fevral - Azərbaycanlı əhalinin Ermənistandan deportasiyasına, Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına, Dağlıq Qarabağda başlanan separatçılıq hərəkətlərinə etiraz olaraq Bakıda ilk mitinqin - kütləvi çıxışın baş verməsi.
* 20 fevral - Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Xalq Deputataları Sovetinin sessiyasında vilayətin Ermənistana birləşdirilməsi tələbi ilə SSRİ Ali Soveti qarşısında vəsatət qaldırılması. 
* 22 fevral - Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları zəminində başlanan Dağlıq Qarabağ münaqişəsində ilk toqquşmanın baş verməsi.
* Sumqayıtda erməni ekstremistlərin təşkilatçılığı və bir qrup kriminal elementin iştirakı ilə kütləvi təxribat - erməni əhalinin evlərinə basqınlar törədilməsi. 
* 17 noyabr — Azərbaycanda xalqın Sovet hakimiyyətinə qarşı birlik olub mitinqlərə başlaması.

## Doğumlar
* 19 yanvar — Aleksey Vorobyov, Rus müğənnisi və aktyoru.
* 7 fevral — Mübariz İbrahimov, Azərbaycan Milli Ordusunun giziri, Milli Qəhrəman
* 5 may — Adel, Britaniya müğənni və söz yazarı
* 3 iyun — Mariya Stadnik, Azərbaycan güləşçisi.
* 15 oktyabr — Məsud Özil, Almaniya futbolçusu
* 11 noyabr — Şərif Şərifov, Azərbaycan güləşçisi.

## Vəfatlar
* 2 iyun — Rac Kapur, hind aktyoru, rejissoru, prodüseri.
1982

## Hadisələr
* SSRİ Mərkəzi Komitəsinin qərarı ilə  Azərbycanın Qazax rayonunun İncədərə yaylası, Kəmərli, Aslanbəyli, Qaymaqlı kəndləri ərazilərinin bir hissəsi Ermənistana verilir.

## Doğumlar
* 15 yanvar — Çimnaz Sultanova, Azərbaycan aktrisası (ö. 2025)
* 6 aprel — Alvara Hefels
* 23 aprel — Vüsal Murtuzəliyev — Azərbaycan aktyoru.
* 10 may — Fərid Mansurov – Azərbaycan güləşçisi.
* 14 iyun — Röya Ayxan – Xalq artisti, müğənni
* 2 iyul — Yolka.
* 3 sentyabr — Adnan Bərəkət — 
* 13 sentyabr — Soraya Arnelas — müğənni.
* 8 noyabr — Namiq Qaraçuxurlu — Azərbaycanlı meyxanaçı, müğənni.
* 29 avqust — Abbas Bağırov —  müğənni, Azərbaycanın əməkdar artisti.
* — Anar Şuşalı (kino sənətçisi) — Prodüser, redaktor

## Vəfatlar
* Leonid İliç Brejnev
*Qara Qarayev

## İstinadlar
1991

## Hadisələr
* 17 yanvar - 28 fevral - "Körfəz müharibəsi". İraqın Küveyt ərazisini tərk etməsi.
* 21 avqust – Latviyanın müstəqilliyinin elan edilməsi.
* 8 dekabr - Müstəqil Dövlətlər Birliyinin (MDB) yaradılması.
* 26 dekabr- SSRİ-nin dağılması
* 13 yanvar - Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə Şaumyan (kənd) rayonu inzibati-ərazi vahidinin ləğv edilməsi və onun ərazisinin Goranboy rayonuna birləşdirilməsi.
* 5 fevral:
** Azərbaycan SSR-in adının dəyişdirilərək Azərbaycan Respublikası adlandırılması.
** Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı kimi təsdiq edilməsi.
* 18 mart – Azərbaycanda özəl Xəzər Universitetinin yaradılması. 
* 17 mart - SSRİ-də ittifaqın saxlanılması məsələsi ilə bağlı referendum keçirilməsi.
* 19 aprel - Bakı şəhərində 1990-cı ilin 20 yanvarından qüvvədə olan qadağan (komendant) saatı rejiminin ləğv edilməsi. 
* 21 iyun - SSRİ prezidenti Mixail Qorbaçov tərəfindən Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-mayor Həzi Aslanovun Lenin ordeni və ikinci "Qızıl ulduz" medalı ilə təltif olunması (ölümündən sonra) barədə fərman imzalanması.
*9 avqust -  Başkəndin azad edilməsi
* 30 avqust - "Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında Bəyannamə"nin qəbul edilməsi/
* 3 sentyabr - Heydər Əliyevin Naxçıvan MR Ali Məclisinin sədri seçilməsi/
* 9 oktyabr - Azərbaycan milli özünümüdafiə qüvvələri haqqında qanunun qəbul edilməsi
* 18 oktyabr:
** Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktının qəbul edilməsi.
** rayonlarda, şəhərlərdə və şəhər rayonlarında icra hakimiyyəti başçısı vəzifəsinin yaradılması. 
** Prezident idarəsinin yaradılması.
** Dövlət katibi və dövlət müşavirləri vəzifələrinin yaradılması.
* 26 noyabr:
** DQMV-nin statusunun ləğv edilməsi.
** Milli Şuranın yaradılması
** Post-sovet məkanında ilk müstəqil televiziya - ANS TV ilk dəfə efirə çıxdı.
* 28 dekabr - İordaniya və Sudan tərəfindən Azərbaycan Respublikasının müstəqillinin tanınması.
* Azərbaycan Respublikasının İslam Konfransı Təşkilatına üzv seçilməsi
* dekabr - Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasının bərpa olunması haqqında qanun qəbul edildi.
* 29 dekabr - Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi məsələsi üzrə referendum keçirilməsi.

## Doğumlar
* 25 aprel — Aleks Şibutani
* 8 avqust — Hökumə Əliyeva, Azərbaycan stüardessası, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* 9 sentyabr - Aleksandar Kukoly
* 15 sentyabr — Aleks Florea
* 29 sentyabr — Adem Lyaiç
* 30 noyabr — Bredli Vinsent
* 5 dekabr — Abdullah Zubir

## Vəfatlar
* 24 noyabr – Freddi Merkuri (Fərrux Bülsara), Britaniyalı rok ifaçı, məşhur Kuin (Queen) rok qrupunun ifaçısı və yaradıcısı.
* 30 sentyabr – Səxavət Məmmədov azərbaycanlı xanəndə.
* 24 iyun — Rufino Tamayo, Sapoteki irsinə mənsub olan Meksikalı rəssam.
* 13 fevral — Arno Breker,  alman heykəltəraşı, qrafik və memar.
1994

## Hadisələr
* İsraillə Fələstin arasında "Qəzzə-Əriha" adlanan saziş imzalanması.
* 10 yanvar - NATO-nun Brüsseldə keçirilən sammitində “Sülh Naminə Tərəfdaşlıq” proqramının qəbul olunması.
* 31 dekabr - Birinci Çeçen-rus müharibəsinin başlanması
* 5 yanvar - Azərbaycan Ordusunun uğurlu əməliyyatlar nəticəsində Füzuli rayonunun strateji əhəmiyyətli Horadiz qəsəbəsinin və 22 kəndi, Cəbrayıl və Kəlbəcər rayonlarının ərazilərinin bir hissəsinin azad edilməsi.
* 6 yanvar -  Qarabağda Ermənistan qoşunları ilə müharibədə əks-hücuma keçən Azərbaycan Milli Ordusunun birləşmələrinin 1993-cü ilin ağır məğlubiyyətlərindən sonra ilk hərbi uğurunu qazanması.
* 9 yanvar - Azərbaycan Respublikası ilə Vatikan dövləti (Azərbaycanın müstəqilliyini 1992-ci il mayın 23-də tanıyıb) arasında diplomatik münasibətlərin yaradılması.
* 11 yanvar - Azərbaycan Respublikası ilə Latviya və Slovakiya arasında diplomatik münasibətlərin yaradılması.
* 17 yanvar - Azərbaycan Ordusunun hissələri tərəfindən Qarabağ cəbhəsinin Füzuli rayonu istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinin yenidən hücuma keçmək cəhdinin qarşısının alınması.
* 1 fevral - Bakı dəmiryol vağzalında «Kislovodsk-Bakı» qatarında ermənilər tərəfindən terror aktının törədilməsi. 
* 2 fevral - Bakıda Azərbaycan gənclərinin birinci forumunun keçirilməsi.
* 24 fevral - Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən "Xocalı soyqırımı günü haqqında" qərar qəbul edilməsi. 
* 17 mart - C-130 İran təyyarəsi ermənilər tərəfindən vurulmuşdur
* 4 may - Azərbaycan Respublikasının NATO-nun "Sülh naminə tərəfdaşlıq" Proqramına qoşulması.
* 12 may - ATƏM-in Minsk qrupu və Rusiyanın vasitəçiliyi ilə Ermənistan və Azərbaycan arasında atəşkəs sazişinin (Bişkek protokolunun) imzalanması.
* 29 sentyabr – Azərbaycanın dövlət və siyasi xadimi Afiyəddin Cəlilovun qətlə yetirilməsi.
* Bakıda lüteran icmasının yenidən fəaliyyətə başlaması.
* 14 dekabr - Beynəlxalq Slavyan Kanalı

## Doğumlar
### Fevral
* 18 fevral - Jung Hoseok

### Mart
* 1 mart - Castin Biber

### Sentyabr
* 6 sentyabr - Elif Doğan
* 12 sentyabr - RM

### Oktyabr

* 14 oktyabr - Rəşad Cəfərzadə

## Vəfatlar
### Noyabr
* 25 noyabr – Məmməd Bürcəliyev – Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
1996

## Hadisələr
* 21 fevral — Prezident Heydər Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycanda Hüquq İslahatları Komissiyasının yaradılması.
* UNESCO və Azərbaycan arasında əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanması.
* Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116

## Doğumlar
* 12 aprel — Adriana Martin, İspaniyalı oxatan

## Vəfatlar
* 13 sentyabr – Tupak Şakur, Amerikan hip-hop ifaçısı
* 3 oktyabr – İlyas Əfəndiyev, Azərbaycanın xalq yazıçısı
* 15 oktyabr – Gültəkin Cabbarlı, Azərbaycan diktoru

## İstinadlar
1997

## Hadisələr
* 16 fevral — Lissabon sammitinin yekunları ilə bağlı təxminən 2 ay sürən mübahisələrdən sonra ATƏT-in Minsk qrupunda daimi üçlü həmsədrlik institutunun yaradılması rəsmiləşib. Rusiya, ABŞ və Fransa nümayəndələri həmsədrlik formatında fəaliyyətə başlayıblar.
* may — Seyid Məhəmməd Hatəminin İran İslam Respublikasının Prezidenti seçilməsi.
* 1 fevral — Azərbaycan gənclərinin birinci forumunun ildönümü münasibətilə Azərbaycan Resspublikasının Prezidenti tərəfindən "2 fevral – Azərbaycan gəncləri gününün elan edilməsi haqqında" sərəncam imzalaması.
* 15 fevral — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə ATƏT-in Minsk Qrupuna 3-cü (Rusiya və Fransadan sonra) həmsədr olaraq qəbul olunması.
* 20 aprel — Prezident Heydər Əliyev tərəfindən "Kitabi Dədə Qorqud" dastanının 1300 illik yubileyinin geniş şəkildə qeyd olunması haqqında fərman imzalanması.
* 25 aprel — Azərbaycan Respublikasının Avropa Mədəniyyət Konvensiyasına qoşulması.
* 19 iyun — Prezident Heydər Əliyevin Özbəkistana rəsmi səfəri zamanı Azərbaycanın Orta Asiyadakı ilk səfirliyinin Daşkənddə açılması.
* Azərbaycan Respublikasının Kioto Protokoluna qoşulması.
* sentyabr — Airliners.net
* noyabr — Mədəniyyət haqqında qanunun qəbul olunması.
* noyabr — Azərbaycan yazıçılarının X qurultayının keçirilməsi.
* 18 dekabr — Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən "1948–53-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi surətdə deportasiyası haqqında" Fərman imzalanması.
* Gürcüstan, Ukrayna, Azərbaycan və Moldava tərəfindən GUAM adlı təşkilatın yaradılması.
* İlham Əliyev in Milli Olimpiya Komitəsinin sədri seçilməsi.

## Doğumlar
* 11 fevral — Roseanne Park, Cənubi Koreya müğənnisi
* 3 avqust — Heydər Əliyev, 4-cü Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin ən kiçik övladı və yeganə oğlu.
* 1 sentyabr — Con Conquk, Cənubi Koreya müğənnisi, "BTS" qrupunun üzvü
* 8 oktyabr
** Bella Torn, ABŞ aktrisası
** Matteo Boçelli, İtaliya müğənnisi

## Vəfatlar
* 21 fevral 
** Əlipənah Abbasov, Azərbaycan geoloqu, paleontoloq, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru 
** Ziya Bünyadov, Azərbaycan şərqşünası, tarixçi
* 6 mart – Çeddi Caqan, Qayana prezidenti, dövlət və siyasi xadimi
* 27 mart – Nərminə Məmmədova, Azərbaycan müğənnisi
* 12 aprel - Zurab Ancaparidze, gürcü opera müğənnisi
* 15 iyul – Canni Versaçe, İtaliya geyim dizayneri
* 21 avqust – Yuri Nikulin, Sovet aktyoru və klounu
* 10 dekabr – Anatoli Banişevski, Azərbaycan futbolçusu və məşqçisi
* 24 dekabr – Toşiro Mifune, Yaponiya aktyoru
1998

## Hadisələr
* 19 yanvar - Prezident Heydər Əliyev tərəfindən “Azərbaycan Respublikası ilə Avropa Şurası arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi və Azərbaycan Respublikasının Avropada mənafelərinin müdafiə edilməsi sahəsində tədbirlər haqqında” sərəncam imzalanması.
* 30 yanvar - Prezident Heydər Əliyev tərəfindən Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin yaradılmasının 80 illiyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalanması.
* 7 fevral - Yaponiyanın Naqano şəhərində XVIII Qış Olimpiya Oyunlarının açılışı.  
* 10 fevral - Milli Məclis tərəfindən prezident Heydər Əliyevin qanunvericilik təşəbbüsü ilə Azərbaycanda ölüm hökmünün ləğv edilməsi haqqında qanunun qəbul edilməsi.
* 27 fevral - Azərbaycan Respublikası ilə İslandiya (ölkəmizin müstəqilliyini 1992-ci il yanvarın 19-da tanıyıb) arasında diplomatik münasibətlərin yaradılması.
* 26 mart - Prezident Heydər Əliyev tərəfindən “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” fərman imzalanması.
* 30 iyun - Naxçıvan Muxtar Respublikasının yeni Konstitusiyasının qəbul edilməsi.
* "Vətəndaş Cəmiyyətində Debat" İctimai Birliyinin yaradılması.
* 8 sentyabr - Bakıda İpək yolunun bərpası üzrə beynəlxalq konfransın keçirilməsi.
* 24 sentyabr — Azərbaycan müəllimlərinin XI qurultayının keçirilməsi.
* Azərbaycan, Qazaxıstan, Türkiyə, Özbəkistan və Gürcüstan prezidentləri tərəfindən Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas neft kəməri haqqında Ankara Bəyannaməsinin imzalanması.
* 3 noyabrda 1998 Pensilvaniya leytenant-qubernatoru seçkiləri.

## Doğumlar
Kilian Mbappe

## Vəfatlar
* 4 yanvar — Yusif Yusifov — azərbaycanlı tarixçi, şərqşünas.
* 14 may — Frenk Sinatra, Amerikalı müğənni və aktyor.
* 27 iyun — Kərim Təkin, Türk pop müğənnisi.
* 27 avqust — Tofiq Tağızadə, Azərbaycan kinorejissoru.
* 30 mart — Cudias Buenoano —  əri Ceyms Qudiyerin 1971-ci ildə öldürülməsinə görə edama məhkum olunan amerikalı bir qatil.
1999

## Hadisələr
* 12 mart — Polşa, Macarıstan və Çexiyanın NATO-ya daxil olmaları.
* 1 may — Süngər Bob Kvadrat Şalvar cizgi filminin yayıma başlaması.
* 17 may — Ehud Barakın İsrailin Baş Naziri seçilməsi.
* 19 may — Rusiya Federasiyasının Dövlət Duması tərəfindən Novqorod şəhərinin adının dəyişdirilərək Böyük Novqorod adlandırılması haqqında qanun qəbul edilməsi.
* 30 sentyabr — Rusiyanın Çeçenistana yenidən təcavüz etməsi. İkinci Çeçenistan müharibəsinin başlaması.
* 20 dekabr — Portuqaliya tərəfindən Makao adasının Çinə verilməsi.
* 31 dekabr — ABŞ tərəfindən Panama kanalı üzərində nəzarətin Panama hökumətinə verilməsi.
* NATO-nun Yuqoslaviyaya qarşı hərbi əməliyyatlara başlaması.
* Avstriyanın Qaltur şəhərində son 400 il ərzində müşahidə olunan qar uçqunu nəticəsində 31 nəfər həlak olmuşdur.
* 11 mart — Avropa Parlamenti tərəfindən "Qafqazda sülh prosesinə dəstək" adlı qətnamə qəbul edilməsi.
* 2 aprel — Azərbaycan, Gürcüstan və Özbəkistanın kollektiv təhlükəsizlik haqqında Müqavilədən çıxmaları
* 17 aprel — Bakı-Supsa (Gürcüstan, Qara dəniz) neft kəmərinin istismara verilməsi.
* 29 iyul — "Dövlət Gənclər siyasəti haqqında" Proqramın qəbul edilməsi.
* 3 avqust — Azərbaycanla Myanma (Birma) dövləti arasında diplomatik münasibətlərin qurulması haqqında protokol imzalanması.
* 12 dekabr — Azərbaycan Respublikasında ilk bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi.
* 28 dekabr — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun təsis edilməsi.
* "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun qəbul edilməsi.
* "Heyvanlar aləmi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun qəbul edilməsi.
* Bakıda Roma — katolik icmasının yenidən bərpa edilməsi.
* Azərbaycanda Sahibkarlar Konfederasiyasının yaradılması.

## Doğumlar
* Yani Atanasov

## Vəfatlar
* 1 fevral – Barış Manço – məşhur türk müğənnisi və aparıcısı.
* 7 mart –Stenli Kubrik – amerikalı kinorejissor, ssenarist, prodüser, kinematoqraf, redaktor və fotoqraf.
* 8 mart — Adolfo Bioy Kasares, Argentina yazıçısı.
* 19 sentyabr – Rauf Hacıyev – Azərbaycan bəstəkarı.
* 22 oktyabr – Telman Qarabağlı – erməni hüquqşünas, filoloq və yazıçı; SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü (11 yanvar 1962); "Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi" (d. 23 fevral 1931).
* 11 oktyabr — Qalina Bıstrova — Yüngül atletika üzrə üç qat Avropa çempionu, Əməkdar idman ustası.
* 28 oktyabr – Rafael Alberti – XX əsrin ispan şairi və dramaturqu.
* 6 noyabr – Sleim Ammar, tunisli psixiatr və psixoloq və şair
 .
2000

## Hadisələr
* 17 may — Qalatasaray 2000 UEFA Kuboku finalını qazandı.
* 11 fevral — Prezident Heydər Əliyev tərəfindən Baş Dövlәt Vergi Müfәttişliyinin lәğv edilməsi, onun bazasında Vergilәr Nazirliyinin yaradılması barədə fərman verilməsi.
* 8 aprel — 
** Bakıda türkdilli dövlət başçılarının 6-cı zirvə görüşünün keçirilməsi. 
** Bakıda "Kitabi Dədə Qorqud dastanı"nın 1300 illik yubileyinin keçirilməsi.
* 25 iyul — Parisdə təyyarə qəzası.
* 5 noyabr — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə seçkilər keçirilməsi.
* "Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun qəbul edilməsi.
* "Qurtuluş" müasir qazma qurğusunun istifadəyə verilməsi.

## Doğumlar

* 14 sentyabr — Han Çison — Gənc Koreyalı Kpop grupu Stray Kidsin Rapper/Vokalisti

## Vəfatlar
* 22 avqust — Əbülfəz Elçibəy, Azərbaycan Respublikasının prezidenti (1992-1993).
* 4 oktyabr — Tofiq Quliyev, bəstəkar.
* 3 iyul — Kamal Sunal, Türkiyənin məşhur teatr və kino aktyoru.
2001

## Hadisələr
* 5–20 yanvar — Filippində ikinci xalq inqilabının baş verməsi. Cozef Estradanın hakimiyyətdən devrilməsi.
* 15 yanvar — Onlayn ensiklopediya olan Vikipediyanın fəaliyyətə başlaması.
* 22 yanvar — Makedoniyada müharibənin başlanması. (12 noyabr 2001-ci ilədək davam etmişdir).
* 26–27 aprel — İstanbulda türkdilli ölkə başçılarının VII zirvə toplantısı
* 28 aprel — Uçuş heyəti T. A. Musabayevdən, Y. M. Baturindən və ilk kosmik turist Dennis Titodan (ABŞ) ibarət Soyuz TM-32 kosmik gəmisinin kosmosa buraxılması.
* 11 sentyabr — Nyu-Yorkdakı *[[Ümumdünya Ticarət Təşkilatı]]*nın yerləşdiyi *[[Əkiz Binalar]]*a *[[Terrorçu]]*lara məxsus təyyarələrin çırpılması.
* 7 oktyabr — ABŞ-nin Əfqanıstanda hərbi əməliyyatlara başlaması.
* 3 noyabr — 2001 Nyu-York marafonu
* 27 noyabr — Hubble teleskopu vasitəsilə ilk dəfə Günəş sistemindən kənarda atmosferin aşkar edilməsi.
* 17 yanvar — Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsi tərəfindən Azərbaycanın təşkilata tamhüquqlu üzv qəbul olunması haqqında qərar qəbul edilməsi.
* 16 fevral — Azərbaycan Respublikasının BMT-nin "Təhlükəli (radioaktiv) tullantıların sərhədlərarası daşınmasına və kənarlaşdırılmasına nəzarət haqqında Bazel Konvensiyası"na (1989-cu il martın 22-də qəbul olunub) qoşulması.
* 25 yanvar – Azərbaycan Respublikasının Avropa Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi.
* 17 iyul — ABA televiziya şirkətinin fəaliyyətini dayandırması.
* 1 avqust — Azərbaycan Respublikası ərazisində bütün idarə və müəssisələrin, dövlət və qeyri-dövlət qurumlarının, Azərbaycan dilində olan bütün nəşrlərin latın qrafikalı əlifbaya keçməsi.

## Doğumlar
* 18 avqust — Almaxanım Əhmədli — Aztv-nin solisti, VI Muğam Müsabiqəsinin qalibi, gənc xanəndə.
* 19 avqust — Abdulax Xaybulayev — futbolçu
* Danilo Mitroviç

## Vəfatlar
* 18 fevral – Elçin Məmmədov, aktyor və rəssam.
* 10 may – Sona Bağırova, Azərbaycanın əməkdar jurnalisti.
* 12 sentyabr- Manaf Süleymanov, yazıçı, tərcüməçi.
* 29 noyabr — Viktor Astafyev, rus yazıçısı.
* 22 dekabr - Bürhanəddin Rəbbani - tacik əsilli Əfqanıstan prezidenti.
2002

## Hadisələr
* 1 yanvar – Avropa Birliyinin pul vahidi olan avro nağd əskinaslar şəklində Avropa Mərkəzi Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılmışdır.
* Fevral – ABŞ-nin Solt-Leyk-Siti şəhərində XIX Qış Olimpiya Oyunları oyunları keçirildi. Azərbaycanı burada 1 azərbaycanlı, 1 amerikalı və 2 rus idmançı təmsil edilsə də, onların heç biri medal qazana bilmədilər.
* 28 yanvar - ABŞ prezidentinin Azərbaycana dövlət səviyyəsində hər cür, o cümlədən humanitar
yardım göstərilməsinə şərti məhdudiyyətlər qoyan 907-ci əlavəni müvəqqəti olaraq dayandırması
* 30 mart - ABŞ-nin Azərbaycana silah satışı üzərinə qoyduğu qadağanın ləğv olunması.
* 11 aprel - Bakıda Azərbaycan Respublikası ilə Gürcüstan arasında hərbi əməkdaşlıq barədə protokol imzalanması
* 22-23 may - Roma katolik kilsəsinin başçısı papa İoann II Pavelin Bakıda rəsmi səfərdə olması.
* 9 iyun - Sankt-Peterburqda Nizami Gəncəvinin heykəlinin açılışı
* 2 iyul - Azərbaycan Respublikasının ilk Ombudsmanının (İnsan Hüquqları Müvəkkilinin) seçilməsi.
* 7 avqust - Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan bölməsinin yaradılması. 
* 18 sentyabr – Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft boru kəmərinin təməlinin qoyulması.
* Azərbaycan Respublikasının Abidələrin Bərpası Konserbasiyası və Tədqiqi Beynəlxalq Mərkəzinə üzv qəbul olunması.
* Azərbaycan Respublikasının "Havanın böyük məsafələrdə transsərhəd çirkləndirilməsi üzrə" Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulması.
* 22 oktyabr — "Merkuri-2" bərəsinin qəzaya uğraması
* 18 noyabr - Azərbaycan Respublikasının Praqa Sammitində NATO Parlament Azzambleyasının assosiativ üzvlüyünə qəbul olunması.
* "Atmosfer havasının mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun qəbul edilməsi.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* 10 dekabr – Məmməd Cavadov – Azərbaycan bəstəkarı.
* 12 dekabr - Nikolay Amosov -  Ukrayna cərrahı, tibb elmləri doktoru (1953), Ukrayna Elmlər Akademiyasının akademiki (1969), SSRİ Tibb Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1961).
* 21 sentyabr - Ancelo Buono - amerikalı seriyalı qatil, oğru, təcavüzkar.
2003

## Hadisələr
* 16 noyabr — İlham Əliyevin Azərbaycan prezidenti seçilməsi.
* 27 yanvar - Azərbaycanın AŞPA-dakı nümayəndə heyətinin başçısı İlham Əliyevin Avropa Şurası Parlament Assambleyasının vitse-prezidenti və Büro üzvü seçilməsi.
* 30 yanvar - Bakıda Azərbaycan və Ukrayna arasında hərbi əməkdaşlıq sazişinin imzalanması.
* mart - ABŞ-nin İraqa hərbi müdaxiləsinin başlanması.
* 9 mart Bakıda yeni yəhudi sinoqoqunun açılması.
* 15 mart - Azərbaycanda Mətbuat Şurasının yaradılması. 
* 8 aprel - Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin Azərbaycan hissəsinin çəkilişinə başlanılması. 
* 4 oktyabr  Azərbaycan müəllimlərinin XII qurultayının keçirilməsi.
* 31 oktyabr — Malayziya baş naziri Mahathir Məhəmməd rəsmən istefa verərək 22 illik öz müddətini başa çatdırır.
* Naxçıvan MR-in Ordubad rayonu ərazisində akademik Həsən Əliyev adına Ordubad Milli Parkının yaradılması
* Qaradağ (Bakı şəhəri), Salyan, Neftçala rayonları ərazisində Şirvan Milli Parkının (Şirvan Dövlət Qoruğu əsasında, 1969) yaradılması.
* Ağcabədi və Beyləqan rayonları ərazisində Ağgöl Milli Parkının (Ağgöl yasaqlığı əsasında,1978) yaradılması.
* Şahbuz rayonu ərazisində Şahbuz Dövlət Təbiət Qoruğunun yaradılması.
* Qax rayonu ərazisində İlisu Dövlət Təbiət Qoruğunun yaradılması.
* Beynəlxalq Türkcə Olimpiadaları

## Doğumlar
*Qreta Tunberq

## Vəfatlar
* 20 yanvar – Eldar Əzimzadə – azərbaycanlı hakim.
* 2 mart – Zakir Məmmədov – fəlsəfə elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü.
* 4 sentyabr Əzizə Cəfərzadə- yazıçı
* 12 dekabr – Heydər Əliyev – Azərbaycan Respublikasının Üçüncü Prezidenti.
* 22 iyun – Vasil Bıkov – Belarus yazıçısı. Belarusiya SSR xalq yazıçısı (1980). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1984), Lenin (1986) və SSRİ Dövlət (1974) mükafatları laureatı .
* 23 dekabr - Sərdar Kərimov - Əməkdar həkim.
2004

## Hadisələr
* 1 may — Estoniyanın Avropa İttifaqı üzvlüyünə daxil olması.
* 3 yanvar — Bakıda Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti və ABŞ Müdafiə Nazirliyi arasında “Kütləvi qırğın silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasında əməkdaşlıq haqqında saziş” imzalanması.
* 12 yanvar — Prezident İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının nəşri haqqında və Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında sərəncamların imzalanması. 
* 3 fevral — Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə "Gülüstan" sarayında Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihəsinin maliyyələşdirilməsi üzrə son sənədlərin təntənəli imzalanma mərasiminin keçirilməsi.
* 11 fevral — Prezident İlham Əliyev tərəfindən "Azərbaycan Respublikasının regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramınının (2004—2008-ci illər) təsdiq edilməsi haqqında" fərman imzalanması.
* 5 aprel — Azərbaycan Respublikası ilə Çad və Şərqi Timor dövlətləri arasında diplomatik münasibətlərin yaradılması.
* 20 aprel — Azərbaycan Respublikası ilə  Paraqvay arasında diplomatik münasibətlərin yaradılması.
* 10 may — Heydər Əliyevin ictimai-siyasi və dövlətçilik irsinin öyrənilməsi və təbliği, bu irsdən bəhrələnərək sosial, xeyriyyə və maarifçilik layihələrı keçirmək məqsədilə yaradılan Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyətə başlaması.
* 19 may — Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasında yeni ərazi-inzibati vahid — Kəngərli rayonunun təşkil olunması.
* 28 may - Azərbaycan Respublikası ilə Keniya arasında diplomatik münasibətlərin yaradılması. 
* 11 iyun — "Azərsu" Səhmdar Cəmiyyətinin yaradılması.
* Lənkəran və Astara rayonlarının ərazisində (Hirkan Dövlət Qoruğu əsasında,1936) Hirkan Milli Parkının təşkil olunması.
* Xızı və Siyəzən rayonları ərazisində (Altıağac Dövlət Qoruğu əsasında, 1990) Altıağac Milli Parkının təşkil olunması.
* "Ovçuluq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun qəbul edilməsi.

## Doğumlar
*  5 yanvar — 2hollis
* 29 fevral — Abduqodir Xusanov

## Vəfatlar
* 1 fevral — Lütfi Məmmədbəyli, Azərbaycan aktyoru və rejissoru.
* 8 iyun — Ömər Əliyev, azərbaycanlı uzunömürlü.
* 28 sentyabr — Mülk Rac Anand, Hind yazıçısı, alim, ictimai xadim
2005

## Hadisələr
* Bakı şəhərinin Xəzər rayonu ərazisində (Abşeron yasaqlığı əsasında, 1969) Abşeron Milli Parkının yaradılması.
* 23 dekabr – saat 22:19-da havaya qalxan Bakı aeroportundan havaya qalxan AN-140 tipli sərnişin təyyarəsi təxminən 7 dəqiqədən sonra beynəlxalq hava limanından 18 kilometr aralıda, Nardaran qəsəbəsi yaxınlığında yerə düşmüş, təyyarədə olan 18 sərnişin və 5 heyət üzvü həlak olmuşdur.
* 29 mart — Xələc kəndi Alışar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla, Xələc kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
* Oslo Sindromu
* Kərkük Xəbər Agentliyi

## Doğumlar
* 24 sentyabr — Riyal Mustafazadə — Azərbaycanlı
* 3 oktyabr — İona Anderson — Avstraliya üzgüçüsü.

## Vəfatlar
* 12 may – Sara Qədimova – Azərbaycan müğənnisi.
* 4 iyul — Marqa Lopes — Meksika teatr və kino aktrisası
* 11 oktyabr — Attila İlhan
* 5 dekabr — Şəfa Hüseynova — müğənni
* 21 fevral — Tofiq Abasov — Azərbaycan idmançısı, Azərbaycan SSR əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi (1964), SSRİ əməkdar məşqçisi (1960), professor (1988)
* 30 oktyabr – Məmmədbağır Bağırzadə
2006

## Hadisələr
* 30 dekabr — İraqın keçmiş dövlət başçısı Səddam Hüseynnin edam edilməsi.
* 30 yanvar — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyinin əsasında Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin yaradılması.
* 16 mart — Bakıda dünya azərbaycanlılarının II qurultayının keçirilməsi.
* 3 iyun — Ceyhan limanındakı Heydər Əliyev adına terminaldan Azərbaycan nefti yüklənmiş ilk tankerin ("The British Hawtharne") yola salınması.
* 25 iyul — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamına əsasən "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Proqramı"nın (2006–2008-ci illər) təsdiq edilməsi.
* 11 avqust — "Xəzər Lənkəran" futbol klubuna məxsus Xəzər Lənkəran Mərkəzi Stadionu istifadəyə verildi.
* 24 noyabr — ANS TV və ANS ÇM-in fəaliyyətinin dayandırılması.
* 12 dekabr — 17 gün fəaliyyət göstərməyən ANS TV-nin efirə qayıtması.
* TrES-2b

## Doğumlar

## Vəfatlar
* 30 oktyabr — Xudu İbrahimoğlu — Azərbaycan ziyalısı, şair, filoloq, jurnalist, mütəfəkkir.
* 11 iyul — Rasim Ocaqov — Azərbaycan kino rejissoru və operatoru.
* 24 avqust — Viktor Pavlov — Rusiya aktyoru.
* 30 dekabr — Səddam Hüseyn — İraqın keçmiş dövlət başçısı.
* 30 dekabr — Məmmədsadıq Abdullayev —  anatom, histoloq, professor, Əməkdar elm xadimi, "Qızıl qələm" mükafatı mükafatı laureatı
* 7 oktyabr — Təyyar Abbasov — Azərbaycan fiziki, fizika-riyaziyyat elmlər doktoru (1991), professor (1994).
2007

## Hadisələr
* Azərbaycan Respublikasında "Gənclər ili".
* 1 fevral — Cənubi Azərbaycanın BMT-də Təmsil Olunmayan Millətlər və Xalqlar Təşkilatının – UNPO-nun üzvlüyünə qəbul olunması.
* 13 fevral — Rep qrupu H.O.S.T. Alliance fəaliyyətə başlayır.
* 9 mart — Bakıda Azərbaycan və Türkiyə diaspor təşkilatları rəhbərlərinin I forumunun keçirilməsi.
* 12 iyun — Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasının yaradılması.
* 3 avqust — Körpə P-nin ölümü
* Qobustan Dövlət Tarixi-Bədii Qoruğunun Ümumdünya irsi siyahısına salınması.
* Bolqarıstan və Rumıniya Avropa İttifaqının üzvü olur.

## Doğumlar
## Vəfatlar
* 31 mart – Fərman Salmanov – Azərbaycan geoloqu.
* 23 aprel – Boris Yeltsin – Rusiyanın ilk prezidenti.
* 6 oktyabr – Luçano Pavarotti – İtaliya müğənnisi.
* 30 oktyabr – Ramiz Mirzəyev – AFFA-nın keçmiş prezidenti.
* 27 dekabr – Bənazir Bhutto – Pakistan siyasətçisi.

## İstinadlar
2009

## Hadisələr
* Azərbaycan Respublikasında "Uşaq ili".
* 1 aprel - Xorvatiya və Albaniyanın NATO-ya qəbul edilməsi.
* 21 iyun — Danimarkanın keçmiş müstəmləkəsi Qrenlandiyanın öz müstəqilliyini elan etməsi.
* A-Team adlı rep-qrupu yaradılmışdır.
* 18 fevral - "Bakı İslam mədəniyyətinin paytaxtı – 2009" tədbirlərinin təntənəli açılışı .
* 18 mart - Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavə və dəyişikliklər haqqında əlavə və dəyişikliklər edilməsinə dair referendum keçirilməsi.
* 18-24 mart - Bakıda "Muğam aləmi" Beynəlxalq musiqi festivalının keçirilməsi.
* 30 aprel — Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında terror hadisəsi
* 4 may - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən "Azərbaycan Respublikasında 2009-2015-ci illərdə elmin inkişafı üzrə Milli Strategiya"nın və "Azərbaycan Respublikasında 2009-2015-ci illərdə elmin inkişafı üzrə Milli Strategiyanın həyata keçirilməsi ilə bağlı Dövlət Proqramı"nın təsdiq edilməsi haqqında sərəncamın imzalanması.
* 9 sentyabr — Azərbaycan və Tuvalu dövlətləri arasında diplomatik əlaqələrin qurulması haqqında Birgə Kommünike imzalanması.
* 6 dekabr — Bakı şəhərində Azərbaycan Vikipediyası istifadəçilərinin ilk görüşünün keçirilməsi.
* 30 dekabr — Azadlıq prospekti metrostansiyasının istifadəyə verilməsi.
* Azərelektronika
* Bill qasırğası (2009)

## Doğumlar

## Vəfatlar
* 13 fevral — Bəxtiyar Vahabzadə – Azərbaycan xalq şairi (d.1925).
* 17 fevral — Saim Qəzənfər Özcan – türk teatr aktyoru.
* 20 fevral — Rövşən Mustafayev – Azərbaycanın ilk siyasi elmlər doktoru.
* 11 mart — Səid Qurbanov – Dağıstan prezidentinin sabiq müşaviri, Dağıstanda Azərbaycan diasporunun görkəmli nümayəndəsi.
* 13 mart — Dilrubə Camalova —Azərbaycanın ictimai-siyasi və dövlət xadimi
* 25 mart — Möhsün Yazıçıoğlu – türk siyasətçisi.
* 14 aprel — Moris Drüon – Fransa yazıçısı.
* 17 aprel — Sabir Əhmədli – Azərbaycan xalq yazıçısı.
* 24 aprel — Əşrəf Mehdiyev. 
* 19 avqust — Akif Rüstəmov (alpinist)
* 18 sentyabr — Elman Həbib – Azərbaycanın Əməkdar İncəsənət xadimi, şair  
* 26 sentyabr — Afad Qurbanov – Azərbaycanın görkəmli alim, professor, filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (d. 1929).
* 6 noyabr — Qılman İlkin – Azərbaycan yazıçısı və ssenaristi.
* 28 mart — Canet Caqan – Qayana dövlət və siyasi xadimi

## İstinadlar
2008

## Hadisələr
* 17 fevral — AFR tərəfindən Kosovanın müstəqilliyinin tanınması. 
* 2008 Yay Olimpiya Oyunları Pekində keçirilməsi
* 14 fevral — BMT Baş Assambleyasının 62-ci sessiyasında "Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində vəziyyət haqqında" qətnamə qəbul olunması.
* 15 fevral — Prezident İlham Əliyev tərəfindən "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 90 illik yubileyi haqqında" sərəncam imzalanması.
* 17 fevral — AFR tərəfindən Kosovanın müstəqilliyinin tanınması.   
* 2 iyun — Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyasının yaradılması.
* 22 sentyabr — Azərbaycan müəllimlərinin XIII qurultayının keçirilməsi.
* 19 noyabr —  Haaqada "Azərbaycanın Holland dostları" cəmiyyətinin təsis edilməsi,
* Dünya Elm Festivalı (2008)

## Doğumlar

## Vəfatlar

* 14 yanvar — Lento Qoffi, İtaliya şairi və yazıçısı. (d.1923).
* 26 yanvar — İslam Rzayev, muğənni və xanəndə. (d.1934).
* 27 yanvar — Suxarto, 1968-1998-ci illərdə İndoneziya prezidenti.
* 17 yanvar — Robert Fişer, şahmatçı.
* 17 fevral — Aysel Gürel, Türk musiqiçi və teatr oyunçusu.
* 10 iyun — Çingiz Aytmatov, Qırğız Ədəbiyyatçı, siyasətçi və jurnalist.
* 12 avqust — Donald Erb, amerikalı bəstəkar.
* 25 oktyabr — Müslüm Maqomayev Sovet, Azərbaycan və rus opera və pop müğənnisi,SSRİ xalq artisti (d.1942).
* 24 dekabr — Harold Pinter, 2005-ci ilin Nobel Ədəbiyyat Mükafatı sahibi İngilis yazıçı.
* 20 iyun — Əhməd Abasquliyev, psixiatriya sahəsində Azərbaycan alimi, tibb elmlər doktoru (1959), professor (1960), Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1990).
* 4 fevral — Tamuris Əliyeva, pedaqoq-alim, pedaqoji elmlər doktoru, professor.
Xəyyam Mirzəzadə

**Xəyyam Mirzəzadə** () — Azərbaycan bəstəkarı, pedaqoq, professor (1979), Azərbaycan SSR xalq artisti (1987), 2 dəfə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1976, 1986).

## Həyatı
Xəyyam Mirzəzadə 1935-ci il oktyabrın 5-də Bakıda anadan olub. 1957-ci ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirib. Həmin ildən orada çalışır. 1969–1983-cü illərdə kompozisiya kafedrasının müdiri olub.

Onun əsərləri Avstriya, İngiltərə, Macarıstan, Hollandiya, Almaniya, İtaliya, Fransa və s. ölkələrdə ifa olunub. 30-dan artıq kinofilmə və 15 dram tamaşasına, estrada və caz pyeslərinə, populyar mahnılara musiqi bəstələmişdir.

Xəyyam Mirzəzadə 52 il Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü olduqdan sonra oradan ayrılıb.

Görkəmli bəstəkar 30 iyul 2018-ci ildə, 82 yaşında uzun sürən xəstəlikdən sonra evində vəfat etmişdir. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

Haqqında hələ bəstəkarın sağlığında "Bir ömrün fəsilləri: Xəyyam Mirzəzadə-75" və "Maestro. Özüm və zaman haqqında" adlı sənədli filmləri çəkilmişdir.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 11 dekabr 1987
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 19 aprel 1972
* 2 dəfə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı:
** 27 aprel 1976 (2-ci simfoniya triptixi üçün)
** 26 aprel 1986 ("Birisigün, gecəyarısı…" bədii filminin bəstəkarlığına görə)
* Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı — 1970
* "Şərəf" ordeni — 7 oktyabr 2010
* Şöhrət ordeni — 4 oktyabr 2000
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu — 2 oktyabr 2015

## Əsərləri

### Baletləri
* "Ağlar və qaralar (balet)"(2000)

### Kamera orkestri üçün
* Musiqi (1964)
* Üç xoreoqrafik şəkil (1969)

### Simfonik orkestr üçün
* I Simfoniya (1957)
* II Simfoniya (Triptix, 1970)
* Kiçik lirik süita (1963)
* Oçerklər-63 simfonik poema (1963)
* "Muğan çöllərində" süitası (1967)

### Xor, solist və simfonik orkestr üçün
* "Çiçəklən, Vətənim" (1964) — E. Mahmudovla birgə, sözləri: Zeynal Cabbarzadə
* Partiya haqqında oda (1975) — sözləri: Bəxtiyar Vahabzadə

### Ağac nəfəs alətləri üçün
* Sekstet (1962)

### Mis nəfəs alətləri üçün
* Kvartet (1970)

### Simli kvartet üçün
* I Kvartet (1956)
* II Kvartet (1961)
* Dörd miniatür (1958)
* Noraşen rəqsləri (1972)

### Violin və fortepiano üçün
* Sonatina (1950)
* Poema vä sketso (1952)

## Filmoqrafiya

## Həmçinin bax
* Hadi Mirzəzadə
* Çimnaz Mirzəzadə
* Ağlar və qaralar (balet)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bir ömrün fəsilləri. Bəstəkar Xəyyam Mirzəzadə — veriliş sayt Youtube
* Xəyyam Mirzəzadə — "Axşama doğru" və "Gəzinti" musiqi parçaları 
* İlhamə Quliyeva — Sırğalar (Sırğamın qaşı zümrüd) sayt Youtube
* Oqtay Ağayev — Köhnə qayalar — sözlər: Anar
* Xəyyam Mirzəzadə — Kapriççio sayt Youtube
* Xəyyam Mirzəzadə — Triptix, I hissə sayt Youtube
* Xəyyam Mirzəzadə — Triptix, II hissə sayt Youtube
* Xəyyam Mirzəzadə — Triptix, III hissə sayt Youtube
16 yanvar

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl
* E.ə. 27 — Oktavian Avqusta Roma Senatı tərəfindən Roma imperiyasının başlanğıcını qeyd edən "Avqust" titulu verilib.
* 929 — III Əbdürrəhman Kordova xilafətini təsis edib.
* 1555 — II Filipp İspaniyanın kralı olub.

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1909 — Ernest Şeklton ekspedisiya zamanı Cənub maqnit qütbünü tapıb.
* 1979 — Sonuncu İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvi ailəsi ilə birlikdə İrandan birdəfəlik qaçaraq Misirə köçüb.
* 2020 — Yaponiyada ilk dəfə COVID-19 qeydə alınıb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1992 — İsveç və Suriya Azərbaycanın müstəqilliyini tanımışdır.
* 2001 — İsrafil Aşurlı Afrikanın ən yüksək dağı olan Kilimancaroya çıxan ilk azərbaycanlı olmuşdur.
* 2012 — Azərbaycanda "İdman ili" elan olunub.
* 2013 — Azərbaycanda "İnformasiya-kommunikasiya texnologiyaları ili" elan olunub.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl
* 1477 — İohan Şöner, Almaniya alimi
* 1630 — Har Ray, Sikx qurusu

### 1601–1900
* 1847 — Kalman Miksat, Macarıstan yazıçısı
* 1885 — Sergey Rudenko, Sovet antropoloqu
* 1890 — Karl Froynd, Avstriya kinorejissoru

### 1901–cari

* 1907 — Aleksander Noks, Kanada aktyoru
* 1931 
** Şöhrət Abbasov, Özbəkistan aktyoru
** Yohannes Rau, Almaniya prezidenti
* 1934 — Vasili Lanovoy, Rusiya aktyoru
* 1945 — Kit Veyn, ABŞ aktyoru
* 1948 — Con Karpenter, ABŞ kinorejissoru və bəstəkarı
* 1969 — İsrafil Aşurlı, Azərbaycan alpinisti
* 1980 — Seydu Keyta, Mali futbolçusu
* 1982 — Tuncay Şanlı, Türkiyə futbolçusu
* 1983 — Daysuke Sakata, Yaponiya futbolçusu
* 1986
** Dayki Niva, Yaponiya futbolçusu
** Paula Pareto, Argentina cüdoçusu
* 1995
** Takumi Minamino, Yaponiya futbolçusu
* 1996 — Cenni, Cənubi Koreya müğənnisi
* 1998 — Odsonn Eduard, Fransa futbolçusu

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl
* 1547 — İohan Şöner, Almaniya alimi
* 1595 — III Murad, Osmanlı sultanı

### 1601–1900

* 1794 — Edvard Qibbon, İngiltərə tarixçisi
* 1877 — Aleksandr Levitov, Rusiya yazıçısı
* 1891 — Leo Delib, Fransa bəstəkarı

### 1901–cari
* 1901 — Arnold Böklin, İsveçrə boyakarı
* 1936 — Albert Fiş, ABŞ seriyalı qatili
* 1942 — Kerol Lombard, ABŞ aktrisası
* 1944 — Yi Yuksa, Cənubi Koreya şairi
* 1949 — Vasili Deqtyaryov, Rusiya silah konstruktoru və mühəndisi
* 1967 — İvan Meşaninov, Rusiya dilçisi və etnoqrafı
* 1995 — Smet Kenesbayev, Qazaxıstan türkoloqu
* 2013
** Aslan Usoyan, Rusiya qanuni oğrusu
** Burhan Doğançay, ABŞ və Türkiyə boyakarı
* 2014 — Hiroo Onoda, Yaponiya kiçik leytenantı
* 2023 — Cina Lollobricida, İtaliya aktrisası

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Myanmar — Müəllim Günü
*  Tailand — Müəllim Günü

## İstinadlar
28 yanvar

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 98 — Trayan Kölndə Roma imperatoru elan edilib.

### 1601–1900
* 1813 — Ceyn Ostinin "Qürur və qərəz" əsəri ilk dəfə Böyük Britaniya nəşr edilib.

### 1901–cari

* 1958 — Lego şirkəti hələ də bu gün istehsal olunan kərpiclərlə uyğun gələn Lego kərpiclərinin dizaynını patentləşdirmişdir.
* 1986 — Kosmik məkik "Challenger" havaya qalxdıqdan sonra parçalanmış, göyərtəsində olan yeddi astronavtın hamısı həlak olmuşdur.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1923 — "Azərbaycan" ədəbiyyat jurnalı nəşr olunub.
* 1992 — Qarabağ müharibəsi: Şuşa yaxınlığında Mi-8 helikopteri erməni terrorçuları tərəfindən vurulub.
* 2004 — İsrafil Aşurlı Cənubi Amerikanın ən yüksək dağı olan Akonkaquaya çıxan ilk azərbaycanlı olmuşdur.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1540 — Ludolf van Seylen, Almaniya və Niderland riyaziyyatçısı

### 1601–1900
* 1717 — III Mustafa, Osmanlı sultanı
* 1853 — Xose Marti, Kuba şairi
* 1864 — Anna Qolubkina, Rusiya hekəltəraşı
* 1873 — Kolett, Fransa yazıçısı

### 1901–cari

* 1912 — Cekson Pollok, ABŞ boyakarı
* 1947 — Heydər Baş, Türkiyə siyasətçisi
* 1955 — Nikolya Sarkozi, Fransa prezidenti
* 1959 — Frenk Darabont, ABŞ rejissoru
* 1968 — Rakim, ABŞ repçisi
* 1972 — Şirzad Fətəliyev, Azərbaycan balaban ifaçısı
* 1978
** Canluici Buffon, İtaliya futbolçusu
** Ceymi Karrager, İngiltərə futbolçusu
* 1981 — Elayca Vud, ABŞ aktyoru
* 1985 — J. Cole, ABŞ repçisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 814 — Böyük Karl, Frank və Lombardlar kralı
* 1547 — VIII Henri, İngiltərə və İrlandiya kralı
* 1596 — Frensis Dreyk, İngiltərə səyahətçisi

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1920 — Seyid Məhəmməd Təbatəbai, İran din xadimi
* 1970 — Seyid Həsən Tağızadə, İran siyasətçisi
* 1972 — Dino Bussati, İtaliya yazıçısı
* 1975 — Murtuza Nağıyev, Azərbaycan alimi
* 1980 — Aydın Qaradağlı, Azərbaycan diktoru
* 1992 — Əlisöhbət Sumbatzadə, Azərbaycan tarixçisi
* 1996 — İosif Brodski, Rusiya şairi
* 2002 — Astrid Lindqren, İsveç yazıçısı 
* 2013 — Raziyə Şabani, Azərbaycan siyasətçisi
* 2015 — Vaqif Səmədoğlu, Azərbaycan şairi
* 2019 — Adil Nadirov, Azərbaycan futbolçusu və baş məşqçisi
* 2021 — Vasili Lanovoy, Rusiya aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Ermənistan — Ordu Günü

## İstinadlar
Yanvar

**Yanvar** — Qriqorian təqvimində ilin birinci ayı, 31 gündən ibarətdir.

Bu ad latın sözü olan *januarius* sözündən götürülmüş və Roma tanrısı Yanusun şərəfinə belə adlandırılmışdır. Antik dövrdə bu ay Roma təqviminin on birinci ayı, Yuli Sezarın təqvim islahatından sonra isə ilin birinci ayı olmuşdur.

Psixoloqlara görə bu ay ilin ağır ayı hesab edilir.

Braziliyanın Rio de Janeyro şəhərinin adının mənası "Yanvar çayı"deməkdir. Bu adın etimologiyasında portuqalların Quanabara buxtasını məhz yanvar ayında kəşf etmələri durur.

Yanvar sözünün ilkin mənası qapı deməkdir. Yanvar ayı başlanğıc,zaman tanrısı olan Yunusun adından götürülmüşdür. Yanus şəkillərdə əks istiqamətlərə baxan ikisifətli insan kimi təsvir olunurdu. Üzünün biri qabağa yəni gələcəyə baxırdısa,digəri arxaya,yəni keçmişə nəzər salırdı.

## İstinadlar
Dekabr

**Dekabr** — Qriqorian təqvimi ilə ilin on ikinci, sonuncu ayıdır. 31 gündən ibarətdir. Qış fəslinin birinci ayıdır.

Dekabr sözünün mənası (lat. dekem - onuncu) deməkdir. Buna səbəb Roma İmperiyası dövründə ilin mart ayından hesablanması idi.

## İstinadlar
14 yanvar

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1900 — Cakomo Puççininin "Toska" operası Romada səhnəyə qoyulub.

### 1901–cari
* 1939 — Norveç Kraliça Mod Torpağına Antarktidada iddia edib.
* 1953 — İosip Broz Tito Yuqoslaviyanın ilk prezidenti seçilib.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 1982 — Şuşada Vaqif türbəsinin açılış mərasimi olub.
* 1992
** Azərbaycan və Türkiyə arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
** Bolqarıstan Azərbaycanın müstəqilliyini tanımışdır.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl
* E.ə. 83 — Mark Antoni, Roma siyasi-hərbi xadimi
* 1552 — Alberiko Centili, İtaliya hüquqşünası

### 1601–1900
* 1841 — Berta Morizo, Fransa boyakarı
* 1874 — Qara bəy Qarabəyov, Azərbaycan deputatı və həkimi
* 1875 — Albert Şveytser, Almaniya və Fransa ilahiyyatçısı
* 1877 — Lado Ketsxoveli, Gürcüstan yazıçısı və inqilabçısı
* 1891 — Osip Mandelştam, Rusiya şairi

### 1901–cari

* 1911 — Zahid Xəlilov, Azərbaycan riyaziyyatçısı
* 1917 — Lado Asatiani, Gürcüstan şairi
* 1919 — Culio Andreotti, İtaliya baş naziri
* 1923 — Tofiq Kazımov, Azərbaycan teatr rejissoru
* 1925 — Yukio Mişima, Yaponiya yazıçısı
* 1930 — Xoşbəxt Yusifzadə, Azərbaycan geoloqu
* 1936 — Nadejda İsmayılova, Azərbaycan ssenaristi
* 1948 — Valeri Xarlamov, Rusiya buzüstü hokkey oyunçusu
* 1960 — Vasif Talıbov, Azərbaycan deputatı
* 1963 — Stiven Soderberq, ABŞ kinorejissoru
* 1965 — Şamil Basayev, Çeçenistan səhra komandiri

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1676 — Françesko Kavalli, İtaliya bəstəkarı
* 1753 — Corc Berkli, İngiltərə və İrlandiya filosofu
* 1898 — Luis Kerroll, İngiltərə yazıçısı

### 1901–cari

* 1926 — VI Mehmed, Osmanlı sultanı
* 1944 — Aliyə Moldaqulova, Sovet snayperi
* 1949 — Qavriil Ter-Mikelov, Sovet memarı
* 1952 — Almas İldırım, Azərbaycan şairi
* 1957 — Hamfri Boqart, ABŞ aktyoru
* 1966 — Sergey Korolyov, Rusiya raket mühəndisi
* 1972 — IX Frederik, Danimarka kralı
* 1988 — Georgi Malenkov, Sovet dövlət xadimi
* 1999 — Barat Şəkinskaya, Azərbaycan aktrisası
* 2003 — Mirzə Babayev, Azərbaycan müğənnisi
* 2016 — Alan Rikman, İngiltərə aktyoru
* 2022
** Fərrux Zeynalov, Azərbaycan dövlət xadimi
** Ramiz Əliyev, Azərbaycan kinorejissoru

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Birləşmiş Millətlər Təşkilatı — Dünya Məntiq Günü
*  Gürcüstan — Bayraq Günü
*  Özbəkistan — Vətən Müdafiəçisi Günü

## İstinadlar
2 dekabr

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1409 — Almaniyada Leypsiq Universiteti təsis olunub.

### 1601–1900

* 1804 — Paris Notr-Dam kilsəsində Napoleon Bonapart özünü Fransa imperatoru elan edib.
* 1805 — Üçüncü koalisiya müharibəsi: Austerlits döyüşü: Napoleonun tabeliyində olan fransız qoşunları Rusiya-Avstriya birgə qüvvələrini qətiyyətlə məğlub ediblər.

### 1901–cari
* 1923 — Uruqvay milli futbol komandası Amerika Kubokunu qazanıb.
* 1988 — Bənazir Bhutto Pakistanın ilk qadın baş naziri olub.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1859 — Şamaxıda zəlzələ baş vermişdir.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1859 — Jorj-Pyer Söra, Fransa boyakarı
* 1876 — Yusif Akçura, Türkiyə siyasətçisi
* 1891 — Otto Diks, Almaniya boyakarı
* 1897 — İvan Baqramyan, Sovet marşalı

### 1901–cari

* 1908 — Nikolay Jukov, Rusiya boyakarı
* 1919 — Nəcəf Nərimanov, Azərbaycan baş leytenantı
* 1921 — Əli Meşkini, İran din xadimi
* 1923 — Mariya Kallas, ABŞ opera müğənnisi
* 1946 — Canni Versaçe, İtaliya dizayneri
* 1964 — Əminə Fiqarova, Azərbaycan pianoçusu
* 1969 — Yusif Əliyev, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1971 — Françesko Toldo, İtaliya futbolçusu
* 1979 — Səbinə Babayeva, Azərbaycan müğənnisi
* 1981 — Britni Spirs, ABŞ müğənnisi
* 1984 — Nataliya Məmmədova, Azərbaycan və Ukrayna voleybolçusu
* 1989 — Matteo Darmian, İtaliya futbolçusu
* 1991 — Çarli Put, ABŞ müğənnisi
* 1998 — Juice Wrld, ABŞ repçisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1455 — Koimbralı İzabella, Portuqaliya kraliçası
* 1510 — Məhəmməd Şeybani, Şeybani xanı
* 1547 — Ernan Kortes, İspaniya konkistadoru

### 1601–1900
* 1859 — Con Braun, ABŞ abolisionisti
* 1814 — Markiz de Sad, Fransa zadəganı
* 1888 — Namiq Kamal, Türkiyə şairi

### 1901–cari

* 1969 — Kliment Voroşilov, Sovet marşalı
* 1972 — İp Man, Çin döyüş ustası
* 1980 — Romen Qari, Fransa yazıçısı
* 1990 — Aaron Koplend, ABŞ bəstəkarı
* 1993 — Pablo Eskobar, Kolumbiya narkobaronu və narkoterrorçu
* 1996 — Məlik Dadaşov, Azərbaycan aktyoru
* 2017 — Tatyana Çaladze, Azərbaycan və Latviya jurnalisti

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri — Milli Gün
*  Kuba — Silahlı Qüvvələri Günü

## İstinadlar
27 dekabr

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 537 — Konstantinopoldakı ikinci Ayasofya təqdis olunub.

### 1601–1900

### 1901–cari
* 2007 — Pakistanın keçmiş baş naziri Benazir Bhutto atışma zamanı öldürülüb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1962 — Milli Azadlıq Qərargahı təsis edilib.
* 1991 — Çin, Polşa və Sloveniya Azərbaycanın müstəqilliyini tanımışdır.
* 2008 — Bakıda Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin açılışı olmuşdur.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1571 — İohann Kepler, Almaniya astronomu

### 1601–1900
* 1822 — Lui Paster, Fransa kimyaçısı və mikrobioloqu
* 1832 — Pavel Tretyakov, Rusiya iş adamı
* 1897 — Yuzef Çarski, Azərbaycan aktyoru
* 1899 — Georgi Leonidze, Gürcüstan şairi

### 1901–cari
* 1902 — Simon Çikovani, Gürcüstan şairi
* 1912 — Zeynəb Kazımova, Azərbaycan kinorejissoru
* 1931 — Tommi Lapid, İsrail radio və televiziya aparıcısı
* 1932 — Oqtay Kazımi, Azərbaycan bəstəkarı
* 1938 — Səfurə İbrahimova, Azərbaycan aktrisası
* 1939 — Emmanuil Vitorqan, Rusiya aktyoru
* 1948 — Jerar Depardye, Fransa aktyoru
* 1965 — Salman Xan, Hindistan aktyoru və teleaparıcısı
* 1971 — Sergey Bodrov (oğul), Rusiya aktyoru
* 1978 — Qoçaq Əsgərov, Azərbaycan xanəndəsi
* 1984 — Nagihan Karadere, Türkiyə atleti
* 1988 — Tural Haşımlı, Azərbaycan leytenantı

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1849 — Jak Loran Aqas, İsveçrə boyakarı
* 1891 — Aleksandr Xodzko, Polşa şairi

### 1901–cari

* 1923 — Qüstav Eyfel, Fransa mühəndisi
* 1936 — Mehmet Akif Ərsoy, Türkiyə şairi
* 1938 — Osip Mandelştam, Rusiya şairi
* 1941 — Mustafa Çokay, Qazaxıstan siyasi fəalı
* 1953 — Şükrü Saracoğlu, Türkiyə baş naziri
* 1975 — Məmməd Arif, Azərbaycan ədəbiyyatşünası
* 1998 — Gevork Əcəmyan, Livan yazıçısı
* 2008 — Alfred Pfaff, Almaniya futbolçusu
* 2013 — Roza Camanova, Qazaxıstan opera müğənnisi
* 2016 — Kerri Fişer, ABŞ aktrisası

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Şimali Koreya — Konstitusiya Günü

## İstinadlar