open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qara qətliamı

**Qara qətliamı**  13 Fevral 2021-ci ildə, Türkiyə Silahlı Qüvvələri Şimali İraqın Qara bölgəsində Pençe-Kartal 2 Əməliyyatına başladıqdan sonra PKK tərəfindən mağarada tutulan on üç silahsız mülki şəxsin öldürülməsi.

## Nəticə
13 silahsız mülki qurtarmaq üçün başladılan əməliyyatda, PKK tərəfindən qaçırılan girovların saxlanıldığı mağaraya girmək və girovları qurtarmaq üçün xilasetmə əməliyyatı uğursuz oldu və on üç silahsız PKK silahlısı tərəfindən öldürüldü. Qırğından sonra Türkiyə İraqın Qara bölgəsində PKK terrorçularını hədəfə aldı.

## Qurban

## Həmçinin bax
* PKK təşkilatının həyata keçirdiyi teraktların xronologiyası (2020-ci illər)

## İstinadlar
Zarina Qurbanova (aktrisa)

**Zarina Qurbanova** () — azərbaycanlı aktrisa.

## Həyatı
1990-cı ildə Sumqayıt şəhərində doğulub. 1997-ci il Bakı şəhəri 190 nömrəli məktəbə getmişdir. Hərbçi ailəsində doğulduğundan 2000-ci ildə Rusiyaya köçmüş, 2004-cü ildə yenidən Bakıya dönmüş və 91 nömrəli məktəbdə oxumağa davam etmişdir. Məktəbi bitirdiyi ilədək 3 nömrəli musiqi məktəbi vokal bölməsində musiqi təhsili almışdır. Həmin dövrdə muğam, rəssamlıq və rəqslə də məşğul olmuşdur. 2008-ci il İncəsənət Universitetinin rejissorluq fakültəsinə daxil olmuşdur. Universitet illərində hazırlanan bütün tamaşa tədbirlərdə fəal iştirak etmiş bir çox mükafatlarla təltif olunmuşdur və 2012-ci il rejissoru olduğu İlğım tamaşasına görə qırmızı diplomla universiteti bitirmişdir. Daha sonra yerli telekanallarda "ulduzlu saat", "incəsənət", "gəzək yeyək" verlişinin aparıcısı olmuş. Azərbaycan kinostudyası nəzdində çəkilən. Rejissoru Xəyyam Abdullayevin olduğu "sirr" filmində rejissor asistantı kimidə fəaliyyət göstərmişdir. Bu dövr ərzində Addım gənclər təşkiıatı tərəfindən keçirilən "no smoking" film festivalı "sağlam həyat yaradıcılıq" sərgisində rejissoru olduğu qısa filmlərə görə 1 və 4-cü yerlərlə mükafatlandırılmışdır. Aktrisa kimi fəaliyyətinə başladıqdan sonra 2015-ci ildə baş rol oynadığı Arzuların ardınca filmində xərçəngdən əziyyət çəkən qadının taleyini canlandıraraq tamaşaçı rəğbətini qazanmışdır. Eyni ildə Akademik Musiqili teatrına "yatmış gözəl" tamaşası Malifisenta obrazını oynamağa dəvət almış balaca tamaşaçılarında sevgisini qazanmışdır. Bundan sonrakı illər digər filmlərdə müxtəlif janrlarda oynadığı obrazlara görə bir neçə dəfə "yaxşı aktrisa oyunu" mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya

### Teatr

## İstinadlar
Kuşit dilləri

**Kuşit dilləri** — Şimal-Şərqi və Şərqi afrikada yayılmış sami-hami dilləri qrupu. Kuşit dillərində 15,1 milyon adam danışır (1975). Kuşit dillərinə aqau, bedauye (beca), saxo, afar (danakil), Somali, qalla, sidamo, kimirra, ometo, kaffa, konso, arbore, eləcə də az öyrənilmiş moqoqoda, dume, daxalo (sane) və s. dillər daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* А.П.Долгопольский. Сравнительно-историческая фонетика кушитских языков. М.: 1973
Bor hadisəsi

**Bor hadisəsi** — dünyanın bir çox rayonlarında çaylar ensiz körfəzlərə (estuarilərə) tökülür. Su qalxaraq çaylara daxil olan zaman qabarma dalğalarının hündürlüyü kəskin şəkildə yüksəlir. Bu hadisə *bor* adlanır. Ona həmçinin *maskare* (Çində) və ya *pororoka* da (Amazonda) deyilir.

Bor Böyük Britaniyada, Bristol körfəzinə tökülən Severn çayının mənsəbində müşahidə edilir. Cənubi Amerikada olan Amazon çayında 5–6 metr hünürlüyü olan pororoka yüksək sürətlə axın boyu üzü yuxarı hərəkət edir. Çində axan Fuçuntszyan çayı özünün maskaresi ilə məşhurdur. Burada qabarma səddinin hündürlüyü 3 metrə çatır.

## İstinadlar
Seyşlər

**Seyşlər** ( – batma) — böyük göllərdə və körfəzlərdə xarici qüvvələrin təsiri ilə yaranan durğun dalğaları **seyş** adlandırırlar. Seyşlər durğun dalğalardır. Belə dalğalar hərəkət etmir, yalnız sakit vəziyyətdə tərəddüd edir. Suyun səthinin aşağı-yuxarı hərəkət etdiyi sahələr qarın adlanır. Bu zaman bəzi nöqtələrdə suyun səviyyəsi daima eyni vəziyyətdə qalır və yerini dəyişmir.

Onlara durğun *dalğaların düyünləri* deyilir. İlk seyşlər Cenevrə gölündə İsveçrə alimi Oqyust Forel (1848–1931) tərəfindən müəyyən edilmişdir. Seyş termini latın sözü olan "siecus"-dan (quru) yaranmışdır. Cenevrə gölündə suyun səviyyəsi aşağı düşərkən gölün quruyan dibi belə adlanırdı. Fransua-Alfons Forel göstərir ki, belə kiçik ölçülərə malik su hövzəsi üçün hündürlüyü 1,8 durğun (axmaz) dalğalar yaranır.

Seyşlərin yaranması ilk növbədə siklon və antisiklonlarla əlaqədardır. Siklon qapalı su hövzəsi üzərindən keçərkən bu su kütləsini tarazlıq səviyyəsindən çıxarır və su hövzəsinin sahillərində seyşlər yaranır. Bundan başqa seyşlərin yaranmasına qasırğalar, qəfildə qopan şiddətli küləklər zamanı təzyiqin az vaxt ərzində dəyişməsi, su hövzəsinin bir hissəsi üzərində düşən leysan yağışları, hövzənin bir hissəsi üzərində düşən leysan yağışları, hövzənin bir hissəsi üzərində düşən daşqın suları səbəb olur.

Hündürlüyü 4,5 metrə çatan ən yüksək seyşlər Nqasaki buxtasında (Yaponiya) yaranır. Yerli əhali onları *abuku* adlandırır. Onların hündürlüyü Balear adalarında (İspaniya) 3,0–3,5 metrə çatır və *rissaqa* adlanır.

## İstinadlar
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Vyana Ofisi

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Vyanadakı Ofisi** () Birləşmiş Millətlər Təşkilatının dörd əsas ofisindən biridir. Ofis kompleksi Avstriyanın paytaxtı Vyanada olan Vyana Beynəlxalq Mərkəzində (VIC) yerləşir.

## Tabeliyində olan təşkilatlar
*Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Sənaye İnkişafı Təşkilatı
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Narkotik və Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik İşlər Bürosu
*Hərtərəfli Nüvə Sınağının Qadağan edilməsi Müqaviləsinə Hazırlıq Komissiyası
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ticarət Hüququ Komissiyası
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının Avstriya ofisi
*Beynəlxalq Dunayı Mühafizə Komissiyası

## Ziyarətlər
Bazar ertəsindən cümə gününə qədər Vyana Beynəlxalq Mərkəzində türk dili də daxil olmaq şərti ilə bələdçilərin rəhbərliyi altında turlar təklif olunur.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Narkotik və Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Narkotik və Cinayətlər Bürosu** () (UNODC) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Narkotiklərə Nəzarət Proqramının (UNDCP) və Cinayətlərin qarşısının alınması və Cəza Ədaləti şöbələrinin 1997-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Vyanadakı Ofisində  birləşdirilməsi nəticəsində yaradılan bir ofisdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Qrupunun üzvüdür və 2002-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Narkotik və Cinayətkarlıqla Mübarizə Ofisi olaraq yenidən adı dəyişdirilmişdir.

## Təşkilati strukturu
Əsas mərkəzi Vyanada yerləşən ofisin dünya üzrə 1500 nəfər işçisi mövcuddur. Avstriya ilə birlikdə 21 sahə ofisi olan təşkilatın, biri Brüsseldə, digəri New Yorkda olmaqla iki əlaqə ofisi də mövcuddur. Ofisə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Katibliyi tərəfindən təyin olunmuş icraçı direktor rəhbərlik edir. İcraçı direktoru İngiltərənin Rusiyadakı keçmiş səfiri Yuri Fedotovdur. Fedotov bu vəzifəni 2002-ci ildən 12 iyul 2010-cu il tarixinədək ofisin keçmiş icraçı direktoru olan *Antonio Maria Costa*dan almışdır. Ofisin uzunmüddətli hədəfləri arasında dövlət, ictimai qurum və təşkilatlar arasında narkotik, cinayət, terrorizm və korrupsiya mövzularında paylaşılan məlumatları maksimum dərəcədə artırmaq və bu mövzularda qlobal, milli və sosial səviyyələrdə ictimaiyyətin məlumatlılığını artırmaqdır. Ofisin maliyyələşdirilməsinin 90% -i hökumətlərin könüllü yardımlarından ibarətdir.

UNODC eyni zaman Beynəlxalq Narkotiklərə Nəzarət Şurasının () (INCB) katibliyini də strukturunda cəmləşdirir.

## Məqsəd və funksiyaları
UNODC, qanunsuz narkotik ticarəti cinayətlərinin, beynəlxalq terrorizmin və siyasi korrupsiyanın qarşısının alınmasına dair bir-biri ilə koordinasiyalı və hərtərəfli (əhatəli) iş aparmaq və cinayətlərə həll yollarının tapılmasında Birləşmiş Millətlər Təşkilatına kömək məqsədi ilə yaradılmışdır. Bu hədəfləri üç əsas funksiya izləyir. Bunlardan birincisi, müxtəlif terror və qanunsuz narkotik ticarəti cinayətlərinin müəyyənləşdirilməsi, istintaqı, icrası və təqibi mövzularında hökumətləri dəstəkləmək və onları izləməkdir. İkincisi, bu cür cinayətlərə dair ölkələr arasında müqavilələrin, protokolların və razılaşmaların imzalanmasıdır. Üçüncüsü, hökumətlərin bu cür cinayətlərlə mübarizədə çətinliklərlə qarşılaşmaları halında maliyyə/texniki dəstək göstərməkdir.

Bu çərçivədə UNODC-nin məsul olduğu əsas mövzular; Alternativ İnkişaf, Korrupsiya, Cəza mühakiməsi, Həbsxanalarda islahatlar və cinayətlərin qarşısının alınması, qanunsuz narkotik ticarəti, müalicəsi və qulluğu, HİV və QİÇS, İnsan Alveri və Miqrant qaçaqmalçılığı, Çirkli pulların yuyulması, Mütəşəkkil Cinayətkarlıq, Quldurluq və Terrorizmdir.
Super qəhrəman (film, 2008)

**Super qəhrəman** () - 2008-ci il amerikan məhsulu super qəhrəman paradiya filmi. Başqa Hörümçək-adam olmaqla bir çox super qəhrəman film motivlərindən (Betmen, X-men, Fantastik dördlü və s.) istifadə olunmuşdur. Film böyük ölçüdə Nyu-Yorkda çəkilmişdir. Bəzi körpü səhnələri isə Missuri, Kanzas kimi əyalətlərdə çəkilmidir.

## Məzmun
Rik Riker Empayə liseyində populyar olmayan tələbədir. Əmisi Albert və əmisinin arvadı Lusi ilə birlikdə yaşayır. Ən yaxın dostu isə Treydir. Rik Cen Consona aşiqdir, ancaq Cen avara Lens ilə birlikdədir. Bir gün Rik və sinfi Lensin xəstə əmisi tərəfindən idarə olunan heyvan araşdırma laboratoriyasına ekskursiyaya gedirlər. Rik bilmədən heyvanları ona çəkən mayeni üzərində tökür. Buna görə də qabından qaçmış radioaktiv cırcırama Nikin boynuna qonur və onu sancır.

## Personajlar

## İstinadlar
Şahsüvarzadə Mehmed Paşa

**Şahsüvarzadə Mehmed Paşa** (ö. iyun 1660) — Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Şahsüvar bəyin oğludur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra Sultan İbrahim dönəminin sonlarında Mosul sancaqbəyi təyin edildi. Ardından 1655-ci ilin yanvarında vəzir rütbəsilə Şam, 1657-ci ilin mayında isə Misir bəylərbəyi oldu. Ancaq 1660-cı ilin iyununda vəzifədən alınaraq Şamda həbs edildi. Çox keçmədən həbsdə ikən vəfat etdi.

## Mənbə
* Sicill-i Osmani II, səh. 213
Ban Çan

**Ban Kristofer Çan** və ya səhnə adı ilə **Bang Chan** () — 2018-ci ildə JYP Entertainment tərəfindən yaradılan Cənubi Koreyalı oğlan qrupu "Stray Kids"-in lideri, vokalı, repçisi və prodüseridir. 3Racha mahnı yazan triosunun üzvüdür.Koreya Musiqi Müəllif Hüquqları Assosiasiyasının (KOMCA) məlumatına görə, o 124 mahnının müəllifidir.

## İlk İllər

### Həyatı
Ban Çan 3 oktyabr 1997-ci ildə Cənubi Koreyada Seul şəhərində anadan olub.Hannah adında bacısı və Lucas adında qardaşı var. Kiçik yaşlarında bir müddət Avstraliyanın Sidney şəhərində yaşamışdır. Çan Avstraliyada ikən "Newtown" Liseyində oxudu. Cənubi Koreyaya köçdükdə "Chungdam" Liseyində oxudu. Kiçik yaşlarında modern rəqs və balet rəqsi üzrə təhsil almışdır.

## Karyera

### Stray Kids
11 aprel 2011-ci ildə JYP Entertainment-ə qatıldı. 800 namizəd arasından tək o seçilmişdir. 7 il stajçı olub.

3Racha alt qrupu 2016-cı ilin sonunda Cənubi Koreyanın Seul şəhərində yaradıldı. 18 yanvarda Ban Çan və Stray Kids-in digər üzvləri So Çanbin və Han Çisun, yeddi parçadan ibarət ilk qarışıq olan Mixtape-i SoundCloud-da yayımladılar. Peşəkar səviyyədə öz musiqilərini yazmaq və istehsal etmək bacarıqlarına görə dərhal dinləyicilərdən təriflər aldılar. Çan ilk genişləndirilmiş oyunları olan 3Days-ın nümayişindən əvvəl JYP Entertainment tərəfindən Stray Kids adı altında yadılan bir reallıq şousunun üzvü olaraq elan edildi. Ban Çan şouda iştirak edəcək üzvlərin seçilməsindən də iştirak etmişdir. Stray Kids-in yayımı zamanı 3Racha bir neçə fərdi single çıxardı və 20 dekabrda, Stray Kids şousu bitdikdən bir gün sonra yaxınlarda buraxdıqları bütün mahnıların bir araya gətirildiyi Horizon adlı genişləndirilmiş bir oyun nümayiş etdirdilər.

25 mart 2018-ci ildə Stray Kids qrupunun üzvü olaraq "I am not" mahnısı ilə rəsmi çıxışını etdi.

## Diskoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Stray Kids rəsmi səhifə
Bibcode

**Bibcode** — ədəbiyyat istinadları üçün bir çox astronomik verilənlər bazası və kataloqu tərəfindən istifadə edilən identifikator. Bibcode, SIMBAD və NASA / IPAC Extragalactic Database (NED) istifadə üçün hazırlanmışdır, lakin indi daha geniş istifadə olunur, məsələn, ADS (NASA Astrofizik İnformasiya Sistemi). Kod düz 19 simvoldan ibarətdir və
`YYYYJJJJJVVVVMPPPPA` ,
forma malikdir, burada YYYY - nəşr ilinin 4 rəqəmi, JJJJJ - jurnal / monoqrafiya / kolleksiya kodu. Bir jurnal arayışında VVVV həcm nömrəsidir, M jurnal bölməsinin hərf indeksidir (məsələn, Letters bölməsi üçün L), PPPP başlanğıc səhifə nömrəsidir, A ilk müəllifin ilk hərfidir soyad Nöqtələr (.) İstifadə olunmayan sahələri doldurmaq üçün istifadə olunur ki, hər sahənin uzunluğu həmişə yuxarıda göstərilənlərə bərabər olsun; nöqtələr JJJJJ kodu üçün sağa, həcm və səhifə nömrəsi üçün sola əlavə olunur. Kod nümunələri aşağıda göstərilmişdir:

## İstinadlar
Siyasi inteqrasiya

**Siyasi inteqrasiya** () — qarşılıqlı əməkdaşlığa yönəlmiş iki və ya daha çox siyasi quruluşun daha dar mənada yaxınlaşma prosesi, dövlətlərarası səviyyədə müəyyən bir ayrılmaz siyasi sistem kompleksinin meydana gəlməsidir .

Bu cür inteqrasiyanın xarakterik nəticələrindən biri də bu strukturların birləşdirilməsidir. Eyni zamanda, hər hansı bir məsələnin ortaq şəkildə həlli üçün həm rəsmi, həm də qeyri-rəsmi qurumların olması lazımdır. İnteqrasiya olunmuş cəmiyyətdə inteqrasiya iştirakçıları arasındakı əməliyyat səviyyəsinin artdığı və maraqlar və dəyərlər birliyinin artdığı güman edilir.

## Nəzəriyyə
Karl Doyç inteqrasiyada dövlətlərin qarşılıqlı gözləntiləri sabit olduğu təqdirdə dövlətlər arasındakı ziddiyyətlərin sülh yolu ilə həll ediləcəyini görür. Beləliklə, inteqrasiyanı həm dövlət, həm də bir proses olaraq görür. Dövlət olaraq inteqrasiyaya ən yaxşı şəkildə siyasi bir toplum kimi baxılır.

İnteqrasiya prosesi, iştirak edən bütün təşkilatlar üçün minimum xərclərlə maksimum qarşılıqlı fayda əldə etməyə imkan verir. Buna baxmayaraq, inteqrasiya bütün aktyorların bu proses üçün əhəmiyyətli dərəcədə hazırlaşmasını və idarəetmələrinin yaxşı keyfiyyətini tələb edir.

## İlkin şərtləri
Yeni siyasi inteqrasiya yaradan zaman inteqrasiya prosesini xeyli ləngidə biləcək əvvəlki dövlətin təsirini azaltmaq lazımdır. Buna görə də, bu prosesin ilkin şərti subyektləri əvvəlki stereotiplərdən azad edən parçalanmadırв.

## Siyasi inteqrasiya növləri
Siyasi inteqrasiya iki əsas formaya malikdir: daxili və dövlətlərarası. Üstəlik, bu formaların hər birində aşağı səviyyələrdə inteqrasiya meydana gələ bilər, məsələn, partiyalararası inteqrasiya, ümumiyyətlə kifayət qədər güclü və vahid bir partiyanın yaradılmasına gətirib çıxarır.

### Dövlətlərarası
Müasir dünyada baş verən beynəlmiləlləşmə, sanki dövlətlərarası inteqrasiyanın başlanğıcına təkan verir. Sosializmin çökməsindən sonra dünyada inkişaf paradiqması dəyişir və cəmiyyət iki düşmən makro dövlətdən çox mərkəzli bir sistem yaradır. Bu şəkildə həyata keçirilən siyasi qüvvələrin yenidən qruplaşması dövlətlərin dünya birliyində öz yerlərini tapmasına imkan verir.

### Daxili
Dövlətdaxili inteqrasiya formasına görə dövlətlərarası inteqrasiyaya bənzəyir, lakin məzmununa görə xeyli dərəcədə fərqlənir. Post-sosialist ölkələrdə keçmiş birlik dağılır. Məhz öz bölgələri və subyektləri daxilində inteqrasiyanı inkişaf etdirməyə yönəlmiş zəruri vəzifələri şüurlu şəkildə həll edə biləcək prinsipcə yeni siyasi qurumların yaradılmasına imkan verir.

## Həmçinin bax
* İqtisadi inteqrasiya
* Sosial inteqrasiya

## İstinadlar
Sosial inteqrasiya

**Sosial inteqrasiya** ( — bərpa, tamamlama;  — bütöv):

# Qrupun digər üzvləri tərəfindən bir fərdin qəbulu.
# Nisbətən müstəqil sosial obyektlər (fərdlər, qruplar, sosial təbəqələr, dövlətlər) arasında optimal əlaqələrin qurulması və daha sonra vahid, bütöv bir sistemə çevrilməsi, bu hissələrin ümumi məqsəd və maraqlar əsasında əlaqələndirildiyi və bir-birindən asılı olduğu prosesdir. nisbətən müstəqil, öz aralarında zəif bir-birinə bağlı.
# Sosial sistem tərəfindən sosial münasibətlərin sabitliyini və tarazlığını qoruma formaları.
# Defektologiyada vəziyyətin qüsuru ilə əlaqəli mənfi nəticələrini aradan qaldıran bir fərdin uğurlu sosiallaşmasıdır.

## Ədəbiyyat
* Rubin, M. (2012). Social class differences in social integration among students in higher education: A meta-analysis and recommendations for future research. Journal of Diversity in Higher Education, 5, 22-38.
*
Daşpolad Tayib

**Daşpolad Tayib** (, ; ) — uyğur əsilli Çin coğrafiyaşünası. 2010-cu ildən 2017-ci ilədək Sincan Universitetinin prezidenti vəzifəsində çalışmış olan Tayibə Çin hökumətinin keçirdiyi gizli məhkəmədə ölüm hökmü verilmişdir.

## Həyatı
Daşpolad Tayib 1958-ci ildə Çin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda, yerli bir uyğur ailəsində anadan olmuşdur. Tayib 1978-ci ildə coğrafiya təhsili almaq üçün Sincan Universitetinə daxil olmuş və 1983-cü ildə oradan məzun olmuşdur. O, 1988-ci ildə Yaponiyaya, Tokio Elm Universitetində magistr və doktorantura təhsili almaq üçün getmiş və burada 1992-ci ilin martında tətbiqi coğrafiya üzrə mühəndislik fəlsəfə doktoru olmuşdur. Tayib 1993-cü ildə Sincan Universitetinin Coğrafiya fakültəsində professor vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, 1996-cı ildə Sincan Universitetinin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilmiş və 2010-cu ildə Sincan Universitetinin prezidenti, o cümlədən universitetdə Çin Kommunist Partiyası katibinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Daşpolad Tayib 2008-ci ildə Fransa-mərkəzli Praktiki Ali Tədqiqatlar Məktəbindən fəxri doktorluq dərəcəsi almışdır.

## Həbsi
Tayib 2017-ci ilin mart ayında Almaniyadakı bir konfransa gedərkən Pekin Hava Limanında yerli təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən saxlanılmış, "iki üzlü" olmaqda təqsir edilmişdir. Tayib həbs olunduqdan sonra o, ünsiyyətdən kənarda saxlanılmış və nəticədə separatizm ittihamı ilə ictimaiyyətdən gizli formada mühakimə olunmuşdur. Tayib təqsirli bilinərək edama məhkum edilmişdir, lakin bu hökm iki il müddətinə təxirə salınmışdır. 27 dekabr 2019-cu il tarixində Çin Xarici İşlər Nazirliyi Tayibin haqqında korrupsiya və rüşvət iddialarına görə istintaq aparıldığını bildirmiş, onun mühakimə olunması və ya cəzalandırılması haqqında yayılan xəbərləri təkzib etmişdir.

## İstinadlar
Defektologiya

**Defektologiya** ( — qüsur və  — tədris, elm) — əqli və (və ya) fiziki qüsurlu uşaqların inkişafının psixofiziki xüsusiyyətlərinin, onların təhsil və tərbiyə qanunlarının öyrənilməsi ilə məşğul olan elmi intizam.

## Tədris olunan əsas bölmələr, metodlar və problemlər
Defektologiya bir sıra xüsusi pedaqogika (kar-pedaqogika, tiflopedaqogiya, oliqofrenopedaqogika və nitq terapiyası) və xüsusi psixologiya (kar-psixologiya, tiflopsixologiya, oliqofrenopsixologiya və logopsixologiya) bölmələrini əhatə edir.

Defektologiya eyni zamanda zəka geriliyi, emosional-iradi sfera, əzələ-hərəkət sistemi pozğunluqları olan və eyni zamanda qüsurun mürəkkəb bir quruluşu olan uşaqların psixofiziki inkişafı, təhsili və tərbiyəsi problemlərini araşdırır.

**Defektoloq** - defektologiya sahəsində mütəxəssis:

* defektoloq (bu terminin təfsiri geniş mənada) - inkişaf qüsurlu uşaqların öyrənilməsi, tədrisi, tərbiyəsi və sosiallaşması sahəsində mütəxəssis;
* defektoloq (bu terminin dar mənasında) islah müəllimidir.

## Defektologiyanın əsas bölmələri
* loqopediya - nitqin müxtəlif pozğunluqları və qüsurları və onların düzəldilməsi metodlarının öyrənilməsi
* surdo pedaqogika - eşitmə məhdudiyyətli  insanların təhsili və təlimi
* tiflo pedaqogika - görmə məhdudiyyətli insanların təhsili və təlimi
* surdotiflo pedaqogika - eşitmə , danışma, görmə məhdudiyyətli insanların təhsili və təlimi
* ambliologiya - görmə məhdudiyyətli  və görmə zəif xəstələrin adaptasiyası və sosial reabilitasiyası
* oliqofrena pedaqogika - zehni məhdudiyyətli  insanların təhsili və onların sosial reabilitasiyası məsələləri.
* ortopediya - əzələ-sümük sistemi xəstəlikləri olan insanların təhsili.

## Ədəbiyyat
*  
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Дефектолог. BY — Дефектологический портал, посвященный детям с особенностями психофизического развития.
* Дефектолог. Кто он?
*  Дефектология в Беларуси
* Проблемы детской дефектологии
* Дефектолог.ру — если ребёнок отстает в развитии
* История дефектологии на сайте Института коррекционной педагогики
* Дефектологический словарь.
Faradey effekti

1845-ci ildə Faradey bir çox materialın maqnit sahəsindən zəif bir itkiyə məruz qaldığını kəşf etdi: bu fenomeni diamaqnetizm adlandırdı. **Diamaqnetizm -** bəzi materialların (diamaqnetiklər) maqnitləşdirici sahəyə qarşı maqnitləşmə xassəsi. Diamaqnetiklərə inert qazlar, bir sıra metal (bismut, qallium, mis) və bir çox üzvi birləşmələr aiddir. Minerallardan kvars, daş duz, çöl şpatı, qrafit və b. diamaqnit xassəlidir. Faradey həmçinin kəşf etdi ki, xətti qütblü işığın qütbləşmə müstəvisi işığın hərəkət etdiyi istiqamətə uyğun xarici bir maqnit sahəsinin tətbiqi ilə döndürülə bilər. 1846-cı ildə Faradey optik və elektromaqnit hadisələr arasındakı əlaqənin varlığını isbat etmişdir. O, müşahidə edir ki, optik fəal olmayan maddələr maqnit sahəsinin təsiri ilə polyarlaşma müstəvisini fırlatma qabiliyyəti əldə edir. İndi buna **Faradey effekti** deyilir. 1845-ci ilin sentyabrında qeyd dəftərində belə yazmışdı: "Nəhayət ki, maqnetik bir əyri və ya qüvvə xəttini işıqlandırmağı və işıq şüasını maqnitləşdirməyi bacardım."

## İstinadlar
Fransua-Alfons Forel

**Fransua-Alfons Forel** (; ) — İsveçrə təbiətşünası, tibb professoru, həkim, təbiətşünas.

Limnologiyanın banisi.

## Bioqrafiyası
Cenevrə gölü sahilində anadan olub.

Fiziologiya və anatomiya mövzusunda mühazirə oxuduğu Lozanna Universitetinin Tibb professoru. Bundan əlavə, özünü ehtirasa - göllərin, xüsusən Cenevrə gölünün öyrənilməsinə həsr etdi . Göllərdəki biologiya, kimyəvi xassələr, su dövranı və çöküntü və onların əlaqələri ilə bağlı tədqiqatlar aparmışdır. Elmin yeni bir sahəsinin - limnologiyanın əsasını qoydu.

Kəşflərini 1892-1904-cü illərdə "Le Léman: Monographie limnologique" adlı üç cildlik bir əsərində yayımladı. F.Forel göllərdə sıxlığın dəyişməsi fenomenini kəşf etdi və bunun izahını tapdı. Su obyektlərinin rəngini təyin etmək üçün bir metod da hazırladı. Bu Trout-Ole adlandırılan tərəzi bu gün də qismən istifadə olunur, baxmayaraq ki, indi daha dəqiq metodlarla əvəz edilmişdir.

İsveçrənin Cenevrə gölündə seyşe fenomeninin elmi müşahidəsini aparan ilk şəxs idi.

## Seçilmiş əsərləri
* *Note sur la découverte faite à Schussenried de l’homme contemporain du renne.* Lausanne 1867
* *Beiträge zur Entwickelungsgeschichte der Najaden.* Würzburg 1867
* *Introduction à l'étude de la faune profonde du lac Leman.* Lausanne 1869
* *Expériences sur la température du corps humain dans l’acte de l’ascension sur les montagnes.* Lausanne 1871-74, 3 Serien
* *Rapport sur l'étude scientifique du lac Leman.* Lausanne 1872
* *Études sur les seiches du lac Leman.* Lausanne 1873 u. 1875
* *La faune profonde du lac Leman.* Lausanne 1873 u. 1874
* *Matériaux pour servir à l'étude de la faune profonde du lac Léman.* Lausanne 1874-79
* *Contributions à l'étude de la limnimétrie du lac Léman.* Lausanne 1877-81
* *Les causes des seiches.* Archives de physique, 1878
* *Températures lacustres.* Archives de physique, 1880
* *Seiches et vibrations des lacs et de la mer.* Paris 1880
* *Les variations périodiques des glaciers des Alpes; Rapports annuels.* Genf 1881 u. 1882, Bern 1883 ff.
* *Les tremblements de terre, étudiés par la commission sismologique suisse.* Archives de Genève, 1881 ff.
* *Limnimétrie du Léman.* Mit Emile Plantamour, Lausanne 1881
* *Die pelagische Fauna der Süßwasserseen.* Biologisches Zentralblatt, Erlangen 1882
* *Faune profonde des lacs suisses.* Genf 1885
* *Le lac Léman.* 2. Auflage, Genf 1886
* *Les microorganismes pélagiques des lacs de la région subalpine.* Revue scientifique, 1887
* *La thermique de la Méditerranée.* Genf 1891
* *Le Léman. Monographie limnologique.* Lausanne 1892—1902
* *Handbuch der Seenkunde.* Stuttgart 1901

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* François-Alphonse Forel
Mata Hari (Samirə Əfəndiyeva mahnısı)

**Mata Hari** — Azərbaycanın 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı. Samirə Əfəndi 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı "Mata Hari" mahnısı ilə təmsil etdi. 11 mart 2021-ci il tarixində mahnının tizeri yayımlanmışdır, müsabiqə mahnısının adı isə 13 mart 2021-ci il tarixində açıqlanmışdır. 15 mart 2021-ci il tarixində isə mahnının rəsmi təqdimatı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin yutub səhifəsində edilmişdir.

## Həmçinin bax
*Samirə Əfəndiyeva
*2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Efendi - Mata Hari - Official Music Video - Euovision 2021
Gürcü Mustafa Paşa

**Gürcü Mustafa Paşa** (ö. 1664) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən gürcü olub, Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra 1652-ci ilin martında yeniçəri ağası təyin edildi. Ancaq həmin ilin dekabrında vəzifədən alındı. 1654-cü ildə Kanija, ardından Maraş, 1657-ci ilin yanvarında vəzirliklə Ərzurum, 1659-cu ildə Şam və 1660-cı ilin iyununda Misir bəylərbəyliyinə gətirildi. Ancaq 3 may 1661-ci ildə vəzifədən alındı və öncə Kəfə, ardından yenidən Ərzurum bəylərbəyi təyin olundu. Bu vəzifədə ikən 1664-cü ildə Ərzurumda vəfat etdi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 169
Silahdar Ömər Paşa

**Silahdar Ömər Paşa** (ö. 1691) — IV Mehmed və II Süleyman səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra Sultan Mehmedin silahdarlığına təyin edildi. Ardından 1664-cü ilin martında vəzir rütbəsi alaraq Misir bəylərbəyi oldu. Ancaq 28 yanvar 1667-ci ildə vəzifədən alındı. 1669-cu ilin yanvarında Diyarbəkir, 1672-ci ildə Ərzurum, 1675-ci ildə Van, 1677-ci ilin noyabrında isə Bağdad bəylərbəyi təyin olunub, 1681-ci ilin mayında bütün vəzifələrindən azad edildi. 1682-ci ildə yenidən Ərzurum, 1684-cü ilin oktyabrında yenidən Bağdad bəylərbəyi oldu. Ancaq bir il sonra vəzifədən alındı. 1687-ci ilin sentyabrında yenidən Bağdad, 1688-ci ildə yenidən Diyarbəkir, 1689-cu ilin yanvarında yenidən Bağdad, 1690-cı ilin yanvarında yenidən Van, 1691-ci ildə isə yenidən Ərzuruma təyin olundu. Son təyinat yeri olan Ərzuruma çatar-çatmaz səhhəti pisləşdi və Almalı kəndi yaxınlığında vəfat etdi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 301
Rahilə Davud

**Rahilə Davud** (, ; ) — uyğur əsilli Çin dilşünası. Çin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda yerləşən Sincan Universitetində professor işləmiş olan Davud beynəlxalq səviyyədə uyğur folkloru və ənənələri üzrə mütəxəssis kimi tanınırdı. O, vaxtilə Çin Mədəniyyət Nazirliyindən mükafat və qrantlar almış, folklor institutunun qurucusudur.

Davud 2017-ci ildə Çin hökuməti tərəfindən qaçırılmış və o vaxtdan bəri itkin düşmüşdür. Onun dövlət orqanları tərəfindən açıqlanmayan bir yerdə saxlanıldığı güman edilir.

## Həyatı
Rahilə Davud 1966-cı ildə Çin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda, yerli bir uyğur ailəsində anadan olmuşdur. O, 30 ildən çoxdur ki, Çin Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. Davud qaçırılmasından əvvəl Sincan Universitetində dərs keçirdi. O, beynəlxalq səviyyədə uyğur folkloru və ənənələri üzrə mütəxəssis kimi tanınırdı.

## Qaçırılması
Rahilə Davud 2017-ci ilin dekabr ayında bir qohumuna Urumçi şəhərindən Pekinə getməyi planlaşdırdığını söylədiyi bildirilir. Lakin o vaxtdan bəri ailəsi və dostları onunla əlaqəni itirmişdir. Davudun ailəsi və dostları 2018-ci ilin avqust ayında onun itkin düşdüyünü elan etmişdilər. 2018-ci ildə onun Çin dövlət səlahiyyətliləri tərəfindən saxlanıldığı məlum olmuşdur. Çin dövlət orqanları Davudun harada saxlanıldığı, o cümlədən onun rifahı, hüquqi müşavirəyə çıxışı və ya ona qarşı irəli sürülən hər hansı bir ittiham barədə heç bir məlumat açıqlamamışdır. Davudun ailəsi və insan hüquqları üzrə ixtisaslaşmış qruplar onun kommunist səlahiyyətlilər tərəfindən saxlanıldığı və "yenidən təhsil düşərgələri" deyilən həbsxanalarda saxlanıldığını güman etmişdir.

Rahilə Davud Çinin uyğur kimliyini silmək üçün apardığı kampaniyanın bir hissəsi olaraq hədəf alınan bir sıra görkəmli ziyalılardan biri idi. Çin hökumətinin bu kampaniyası bir çox Qərb qurumları, mütəxəssisləri və akademikləri tərəfindən uyğur soyqırımı adlandırılmışdır.

## Mükafatlar
Rahilə Davud 2020-ci ildə "*Scholars at Risk*" təşkilatı tərəfindən "Düşünməyə cəsarət mükafatı"na layiq görülmüşdür. Mükafatı Davudun əvəzinə onun qızı Akida Polad götürmüşdür.

## İstinadlar
Makedoniya Türk Hərəkat Partiyası

**Makedoniya Türk Hərəkat Partiyası** () — 20 oktyabr 1999-cu ildə Şimali Makedoniyada türklər tərəfindən qurulan bir partiyadır. Qərargahi Skopye yerləşir. Qısa adı THP-dir. Gerbində qırımızı fonda aypara və ulduz qısaltması və ulduz var. THP-nin yuxarı hissədə qırmızı bir fonda əks olunan sarı bir lalə var.

## Partiyanın ideoloji istiqaməti

Partiya insan hüquq və azadlıqlarının həqiqi tanınmasını təmin etmək, cəmiyyətin təməl dəyərlərini siyasətə daşımaq və onları hakim etmək, cəmiyyətin dincliyini və əmin-amanlığını təmin etmək, problemlərini gündəmə gətirmək məqsədilə qurulan siyasi partiyadır. Makedoniya türkləri gündəmə gəlir və problemlərə həll tapır. Şimali Makedoniyanın hər istiqamətdə inkişafı və demokratik dəyərlərini üstün tutması üçün mübarizə aparan plüralist, çox etnik, çoxmədəniyyətli bir siyasi partiyadır. Partiyanın əsas rolu və məqsədi Makedoniya Respublikasında demokratik dəyərlərin və qanunun aliliyinin geniş yayılması üçün siyasi iş aparmaqdır.

## Tarix

1999-cu ildən bəri siyasi səhnədə olan Türk Hərəkatı Partiyası, qurulduğu gündən 2008-ci ilə qədər Vmro-Dpmne ilə koalisiyada olmuşdur. 2010-cu ildən bəri Sosial Demokratlar Birliyinin rəhbərliyi altında qurulan ittifaqdadır. 2014 və 2016-cı il erkən ümumi seçkilərində bir vəkil (Enes İbrahim) qazanmağı bacarıb. 2016-cı ildən sonra ölkədə qurulan yeni hökumətdə, ölkədə yaşayan Türk topluluğunu bir nazirlik (Elvin Həsən - Dövlət Naziri) və rəhbərliyi ilə fərqli vəzifələrdə təmsil etdi. Partiya 2019-cu ildə 20 illik yubileyi münasibətilə "Balkan Türk Forumu" təşkil etdi.

## İdarəetmə
2017 - 2021 Yönetim Kurulu

## Həmçinin bax
* Enes İbrahim

## İstinadlar
Pərviz Qasımov

**Pərviz Qasım oğlu Qasımov** () — Azərbaycan xanəndəsi, müəllim, Televiziya Muğam Müsabiqəsi və Beynəlxalq Muğam Müsabiqəsinin qalibi, Prezident təqaüdçüsü.

## Həyatı
Pərviz Qasım oğlu Qasımov 1991-ci il 28 apreldə Bakıda doğulub. Əslən Ağdam rayonunun Abdal Gülablı kəndindəndir. 2001-ci ildə Respublika İncəsənət Gimnaziyasına daxil olub. İlk müəllimi xalq artisti Əlibaba Məmmədov və xalq artisti Elmira Rəhimova olub. 2008-2012-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə daxil olub. Universitetdə müəllimi əməkdar artist Ruzə İbişova olub. 2017-ci ildə iştirak etdiyi Televiziya Muğam Müsabiqəsində birinci yerə layiq görülmüşdür. 2017-ci ildən Təyyar Bayramovun tələbəsidir. Eyni ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olub. 2018-ci ildə Beynəlxalq Muğam Müsabiqəsinin qalibi olub. 2019-cu ildə Özbəkistanın Səmərqənd şəhərində keçirilən “Şərq təranələri” festivalına qatılıb. 75 ölkənin qatıldığı festivalda Pərviz Qasımov birinci yerə layiq görülmüşdür. Hal-hazırda Azərbaycan Milli Konservatoriyasında müəllim işləyir. Ailəlidir, bir oğlu var.

## Uğurları
* Televiziya Muğam Müsabiqəsinin qalibi *(2017)* 
* Beynəlxalq Muğam Müsabiqəsinin qalibi *(2018)* 
*  “Şərq təranələri” musiqi festivalının qalibi *(2019)* 

## Diskoqrafiya
### Mahnıları

## İstinadlar
Müqəddəs Məryəm kilsəsi (Tağaser)

**Müqəddəs Məryəm kilsəsi** — Xocavənd rayonunun Tağaser kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.

## Tarixi

Kilsənin inşaat kitabəsinə əsasən onun XVII əsrdə tikildiyi müəyyən edilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Kilsənin xarabalıqları Tağaser kəndinin qərbindəki təpənin üstündə yerləşir. Kilsənin cənub və qərb tərəflərində daha iki tikilinin xarabalıqları vardır. Kompleksin şimal tərəfini əhatə etmiş müdafiə divarlarının yalnız qalıqları dövrümüzə çatmışdır.

Planda sadə düzbucaqlı formaya malik olan kilsə, 15x5.3 metr ölçülərə malikdir. İbadət zalının şərq hissəsində tağlı örtüyə malik altar apsidası və iki kiçik köməkçi otaq yerləşir. Tikili tamamilə yerli daşlardan inşa edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
Müqəddəs Qriqoris kilsəsi (Zavadıq)

**Müqəddəs Qriqoris kilsəsi** — Xocavənd rayonunun Zavadıq kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Kilsə XVII əsrdə əslən yaxınlıqdakı Kiş kəndindən olan arxiyepiskop Barseq Kişeçinin nəzarəti ilə Katolikos IV Petrosun sifarişi əsasında inşa edilmişdir.
 
## Tarixi

İnşaat kitabəsinə əsasən Müqəddəs Qriqoris kilsəsi 1667-1676-cı illərdə Kiş kəndindən olan alban arxiyepiskopu Barseq Kişeçinin nəzarəti altında Alban Həvari Kilsəsinin katolikosu IV Petrosun sifarişi ilə inşa edilmişdir. Abidə üzərindəki kitabədən bəlli olur ki, kilsə Amaras monastırı qardaşlığının yay iqamətgahı kimi istifadə olunmuşdur ki, bu da onun memarlığına təsir etmiş, kilsədə dəyərli xaçdaşlar, tarixi əlyazmalar və digər dəyərli tarixi artefaktlar toplanmışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

İlkin memarlıq xüsusiyyətlərini yaxşı qoruyaraq dövrümüzə çatmış kilsə, dörd pilonlu günbəzli bazilika formasına malikdir. Günbəzin alçaq barabanı xaçvari xarici həcmdə demək olar ki, görünmür.

Kilsə divarlarının hörgüsündə yaxşı yonulmuş daş blokları istifadə olunmuşdur. Tağtavanlı örtüyə malik üçnefli ibadət zalı 19.24 m uzunluq, 13.63 m en və 8 m hündürlüyə malikdir. Ölçü xüsusiyyətləri baxımından kilsə, Amaras monastırındakı Müqəddəs Qriqoris kilsəsinin xüsusiyyətlərini xatırlatsa da, uzunluq baxımından bir qədər geri qalır.

Tağtavan və onu örtən iki tərəfli dam, dörd pilon və onları birləşdirən tağlar üzərində dayanır. İnteryerin ən yaxşı saxlanmış hissələri sütunlar, pəncərə və qapı çərçivələridir. Təəssüf ki, altar hissəsi haqqında bunu demək mümkün deyildir. SSRİ dövründə kilsənin anbar kimi istifadə olunması zamanı altar hissəsi dağıdılmışdır.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Real Madrid FK 2019/2020 mövsümü

**[[Real Madrid FK|Real Madrid Futbol Klubu]] 2019-20 mövsümü** — klubun mövcudluğunun 116-cı və İspaniya futbolunun ən yüksək divizionunda ardıcıl 89-cu mövsümüdür. Klub bu mövsümdə İspaniya Kral Kuboku, İspaniya Superkuboku və UEFA Çempionlar Liqasında mübarizə aparıb. Mövsüm 1 iyul 2019 - 7 avqust 2020 tarixləri arasındakı dövrü əhatə edir.

## İstinadlar
Qışlaq-i Fərəcullahnimaz (Pərsabad)

**Qışlaq-i Fərəcullahnimaz** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 22 nəfər yaşayır (4 ailə).

## İstinadlar
Piter Petiqrü

**Piter Petiqrü**, Harri Potter seriyasında xəyali personajdır. Harri Potterin atası Ceyms Potterin ən yaxın dostlarından biridir. Eyni zamanda siçana dönüşə bilən bir animaqusdur. Buna görə də onun ləqəbi Qılquyruqdur. Uşaqlıq dönəmində Ceyms Potter və Sirius Blekə heyran olan Petiqrü; Harrini Voldemortdan qorumaq üçün Albus Dambldorun etdiyi Fidelius sehrinin sir tutanı olaraq seçilmişdir.

Pitr gedib Potterların yerini Voldemorta demiş, Ceyms və Lilinin ölümünə səbəb olmuşdur. Sirius Blek olanları öyrəndiyində Petiqrünü bir küçədə sıxışdırır. Bunun üzərinə Petiqrü küçənin böyük bir qismini havaya uçurtmuşdur və siçana dönüşmədən öncə bir barmağını qopartıb kanalizasiyaya qaçmışdır. Bu hadisənin ardından illərcə Harri Potterin ən yaxın dostu Ron Uizlinin ev heyvanı Skabbers olaraq yaşamış və beləcə gizlənməyi başarmışdır. On üç il ərzində Uizlilərin ev heyvanı olaraq gizlənmiş olan Petiqrü bütün sehrbazlıq toplumu Sirius Blek tərəfindən öldürülmüş (12 maql ilə birlikdə) olaraq bilinirdi.

Sirius Blek Gələcək Poçtunda Uizlilərin misirdə çəkilmiş olan şəkillərində gördüyü Petiqrünü tanıması üzərinə sehrbaz həbsxanası olan Azkabandan qaçar və Petiqrünün izinə düşər və Hoqvartsda tutduğu Petiqrünün gerçək şəxsiyyəti ortaya çıxar. Harrinin onun şəxsiyyətini və xəyanətini öyrəndikdən sonra yenə də yaşamını bağışlamasının (Ana və atasının ən yaxşı dostları Remus Lupin və Sirius Blekin qatil olmalarını istəməyəcəklərini düşündüyü üçün bağışlamışdır.) ardından qaçmış və yenidən Lord Voldemortun ölüm yeyənlərinə qatılmışdır. Petiqrü, Harrinin Hoqvartsdakı dördüncü ilində öz əlini fəda edərək Lord Voldemortun yenidən geri dönməsinə yardım etmişdir. Daha sonra son kitabda Harriyə duyduğu balaca bir mərhəmət duyğusu nəticəsi Voldemortun etdiyi lənətli əl ilə özünü boğaraq ölmüşdür.
Çavuş İbrahim Paşa

**Çavuş İbrahim Paşa** (ö. noyabr 1668) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra baş çavuş olaraq xidmət etməyə başladı. Ardından 1664-cü ilin avqustunda yeniçəri ağası, 1665-ci ilin mayında vəzir rütbəsiylə Sivas, 28 yanvar 1667-ci ildə isə Misir bəylərbəyi təyin olundu. Bu vəzifədə ikən 1668-ci ilin noyabrında Misirdə vəfat etdi. Mehmed bəy (ö. 1690) adlı oğlu olduğu məlumdur.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani III, səh. 106
Qaraqaş Əli Paşa

**Qaraqaş Əli Paşa** (ö. yanvar 1670) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra baş çavuş olaraq xidmət etməyə başladı. Ardından 1667-ci ilin oktyabrında Rumeli bəylərbəyi payəsi (namizəd) alaraq Sivas sancaqbəyi, 1668-ci ilin noyabrında isə vəzir rütbəsilə Misir bəylərbəyi təyin olundu. Bu vəzifədə ikən 1670-ci ilin yanvarında Misirdə vəfat etdi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani I, səh. 303
1959 UEFA Çempionlar Kuboku finalı

**1959 UEFA Çempionlar Kuboku finalı** ―3 iyun 1959-cu ildə Çempionlar Kuboku 1958/1959 mövsümünün qalibini müəyyən etmək üçün Almaniyanın Ştutqart şəhərinin  Nekkarştadion stadionunda keçirilən futbol oyunu**.** Matç İspaniyanın "Real Madrid" və Fransanın "Reyms" klubları arasında baş tutmuşdur. Oyun 2–0 "Real Madrid"in xeyrinə başa çatdı və beləliklə ispan təmsilçisi ard-arda dördüncü Çempionlar Kubokunu qazandı və 1956-cı ildən sonra son dörd il ərzində ikinci dəfə finalda "Reyms" klubuna qalib gəldi. "Real Madrid" oyunda dominantlıq edərək, Enrike Mateos və Alfredo Di Stefanonun qolları sayəsində qələbə çaldı.

## Finala gedən yol

## Oyun
### Təffərrüatlar

## Qeydlər


## İstinadlar
Qara İbrahim Paşa

**Qara İbrahim Paşa** (ö. iyul 1676) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən boşnak olub, Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra saray katibi olaraq xidmət etməyə başladı. Ardından tərsanə əmini oldu. Bu vəzifədə ikən 60 gəminin qısa zamanda hazırlanması ilə sədrəzəm Körpülü Mehmed Paşanın diqqətini cəlb etdi. Belə ki, paşanın vəfatından sonra 1661-ci ildə sədarətə gətirilən oğlu Fazil Əhməd Paşaya kəndxuda olaraq xidmətə başladı. Ardından 1668-ci ilin sentyabrında vəzir rütbəsiylə Hələb, 1670-ci ilin yanvarında Misir, 1673-cü ilin iyununda Şam, 1674-cü ildə yenidən Hələb bəylərbəyi olub, Babadağı mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. Bu vəzifədə ikən 1676-cı ilin iyulunda Dunay çayı sahilində vəfat etdi. Herseq sancağında öz adına məscid, mədrəsə və çeşmələr, Çorlu və Gəbzədə bir çox yerdə çeşmələr inşa etdirmişdir.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani III, səh. 103
Canpoladzadə Hüseyn Paşa

**Canpoladzadə Hüseyn Paşa** (ö. 16 fevral 1680) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Canpoladzadə Mustafa Paşanın oğlu olub, Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra 1664-cü ilin yanvarında qapıçılar kəndxudası, 1664-cü ilin aprelində ikinci, 1665-ci ilin mayında isə baş miraxur olaraq xidmət etməyə başladı. 1671-ci ilin iyulunda vəzir rütbəsiylə Bosniya, 1672-ci ilin aprelində Budin, 9 iyun 1673-cü ildə Misir bəylərbəyi təyin edildi. Ancaq 16 may 1675-ci ildə vəzifədən alındı və Van bəylərbəyi oldu. Bu vəzifədə ikən 16 fevral 1680-ci ildə vəfat etdi.

## Mənbə
*
İrqi Ayrı-seçkiliyin Bütün Formalarının Ləğvi haqqında Beynəlxalq Konvensiya

thumb|alt=Bütün Irqi Ayrı-seçkiliyin Ləğvi Konvensiyasına üzvlük|right|400px|Irqi Ayrı-seçkiliyin Bütün Formalarının ləğvi haqqında Konvensiyaya üzvlük:

**İrqi Ayrı-seçkiliyin Bütün Formalarının Ləğvi haqqında Beynəlxalq Konvensiya** (ICERD) — 21 dekabr 1965-ci ildə Baş Məclis tərəfindən qəbul edilmiş və 4 yanvar 1969-cu ildə qüvvəyə minən BMT konvensiyası. 2020-ci ilin dekabr ayından etibarən 182 ölkə Konvensiyanın iştirakçısıdır, daha 3 ölkə Konvensiyanı imzalamış, lakin təsdiqləməmişdir . Konvensiyaya uyğunluğa 18 mütəxəssisdən ibarət olan İrqi Ayrı-seçkiliyin ləğvi Komitəsi nəzarət edir. Konvensiyanın hər hansı bir üzv dövlət tərəfindən pozulmasına dair dövlətlərarası şikayətlərə və müvafiq bəyannamə vermiş 54 ölkəyə münasibətdə Konvensiyanın pozulmasına dair fərdi şikayətlərə baxıla bilər. 2014-cü il tarixinə komitə 30 şikayətin mahiyyəti üzrə qərarlar qəbul etdi və 15 işdə konvensiya pozuntuları aşkar etdi. Komitə daha 18 şikayəti mahiyyəti üzrə baxılmadan qəbuledilməz hesab etdi, 1 şikayətə baxılması başqa bir səbəbə görə xitam verildi və daha 6 işə baxılma mərhələsində idi . İlk üç dövlətlərarası şikayət - Qətər - Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər - BƏƏ və Fələstin - İsrail - 2018-ci ilin baharında girdi.

## Konvensiyanın strukturu
* Preambula
* Hissə I (Maddə 1-7) - İştirakçı ölkələrin öhdəlikləri:
** M. 1 - irqi ayrıseçkiliyin tərifi.
** M. 2 - ümumi öhdəliklər.
** M. 3 - irqi ayrı-seçkilik və aparteidin xüsusi qınanması.
** M. 4 - irqçi təbliğatın qadağan edilməsi.
** M. 5, irqi ayrı-seçkilik olmadan həyata keçirilməli olan mükəmməl bir hüquq siyahısıdır.
** M. 6 - irqi ayrıseçkiliyə qarşı qorunma təmin etmək öhdəlikləri.
** M. 7 - təhsil işinin aparılması üçün öhdəliklər.
* II hissə (maddə 8-16) - İrqi Ayrı-seçkiliyin ləğvi Komitəsinin fəaliyyət qaydaları.
* III hissə (Maddə 17-25) - ratifikasiya, denonsasiya, konvensiyanın qüvvəyə minməsi və mübahisələrin həlli qaydaları.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Konvensiyanın mətni
* Irqi Ayrı-seçkiliyin Ləğvi Komitəsinin sənədləri
* Irqi Ayrı-seçkiliyin ləğvi Komitəsinin veb saytı
* Aİ-də İrqi Ayrı-seçkiliyin Ləğvi Komitəsinin Tətbiqi
Mohand Şəhri

**Mohand Məhəmməd Fayiz əl-Şəhri** (; ) ― 11 sentyabr terror aktları çərçivəsində Yunayted Hava Yolları reys 175-i qaçıran beş hava quldurlarından biri. Soyadının eyni olmasına baxmayaraq, o, Amerika Hava Yolları reys 11-i qaçıran Vail əl-Şəhri və ya Valid əl-Şəhri ilə qohum deyildi.

Səudiyyə Ərəbistanı vətəndaşı olan əl-Şəhri pis göstəricilərinə görə oxuduğu məktəbdən qovulmuşdur. Daha sonra 2000-ci ildə döyüşmək üçün Çeçenistana yollandı, lakin böyük ehtimalla Əfqanıstandakı Əl-Qaidə təlim düşərgələrinə yönəldildi. 2000-ci il oktyabr ayında ABŞ tələbə vizasını aldı.

Şəhri ABŞ-yə 2001-ci ilin mayında gəldi. 11 sentyabr 2001-ci ildə Şəhri Yunayted Hava Yolları reys 175-ə mindi və təyyarənin Dünya Ticarət Mərkəzinin Cənubi Qülləsi ilə toqquşması üçün onu qaçırtmağa kömək etdi.

## Həyatı
1979-cu il təvəllüdlü Şəhri Səudiyyə Ərəbistanının Əsir vilayətindən gələn beş hava quldurlarından biri idi, digərləri Əhməd əl-Nami, Əbdüləziz əl-Öməri və Mohand ilə qohumluq əlaqəsi olmayan Valid və Vail əl-Şəhri qardaşları idi.

"Arab News"un verdiyi məlumata görə, 2000-ci ilin əvvəllərində Çeçenistana döyüşməyə getdi və ola bilsin ki, orada Həmzə əl-Qəmdi ilə tanış oldu. 23 oktyabrda Mohand Ciddədə ABŞ B-1/B-2 vizası üçün müraciət etdi. Məktəbinin ünvanındakı səhvdən başqa müraciət şübhəli gəlmədi və viza verilməzdən əvvəl intevyu da təşkil olunmuşdur.

Həmzə və Mohand həmin ilin oktyabr ayında birlikdə İrandan Küveytə uçdular. Üç ay sonra, cütlük Florida ştatının Delrey Biç şəhərində poçt qutusu kirayəyə götürdü və eyni ad altında ictimai kitabxana kompüterlərindən istifadə etmək üçün qeydiyyatdan keçdi.

O, 2001-ci ilin iyun ayı nağd depozit ilə SunTrust bank hesabı açan 9 hava quldurlarından biri idi.

Mohand Əbdüləziz əl-Öməri və Səid əl-Həmdi birlikdə Floridanın Vero Biç şəhərindəki "FlightSafety" Aviasiya Məktəbində simulyatorlarda təlim keçmişdir.

## İstinadlar
Altay Bayındır

**Altay Bayındır** () — Türkiyəli milli futbolçu. Mançester Yunayted FK futbol klubunun qapıçısıdır.

## Klub Karyerası
Altay Super Liqadakı ilk matçına 30 noyabr 2018-ci ildə MKE Ankaragücündə Çaykur Rizəspora qarşı 1–1 bitən qarşılaşmada çıxmışdır.

8 iyul 2019-cu ildə Altay dörd illik müqavilə ilə Fənərbaxça PFKya qatıldı. Altay, komanda yoldaşı Harun Təkin ilə performans fərqindən sonra ilk seçim qapıçısı oldu. Fənərbaxçadakı ilk oyununa 19 avqust 2019-cu il tarixində Şükrü Saracoğlu stadionunda Gazişəhər Gaziantep F.K.-ya qarşı Fənərbaxça üçün 5–0 bitən matçda çıxmışdır.

3 oktyabr 2020-ci ildə Super Liqanın 4-cü həftəsində Fatih Karagümrüklə olan qarşılaşmada Altay, Erik Sabonun penalti zərbəsini qaytardı, oyun Fənərbaxçanın 2–1 qələbəsi ilə sona çatdı. 6 dekabr 2020-ci ildə Super liqanın 11-ci həftəsində Fənərbaxçanın Dənizlispora 2–0 hesabı ilə qalib gəldiyi  matçda Radosław Murawski-nin bir penalti zərbəsini qaytardı. Sərdar Əziz meydandan qovulduqdan sonra Fənərbaxçanın 10 nəfərlik səviyyəyə endiyi bu oyun zamanı ümumilikdə 7 qurtarış etdi.
1 sentyabr 2023-cü ildən  Mançester Yunayted klubunda çıxış edir.

## Beynəlxalq Karyera

### Gənclik
Altay, 2018-ci il Toulon Turnirində Türkiyə U-20-lərini təmsil etdi.

### Türkiyə A milli
Altay, 9 noyabr 2020-ci il tarixində Macarıstan və Rusiyaya qarşı UEFA Millətlər Liqası qarşılaşmaları üçün Şənol Günəş tərəfindən A milli-yə çağırıldı. Altay, ilk milli maçına 27 may 2021-ci ildə Türkiyə və Azərbaycan arasında 2–1 bitən yoldaşlıq oyununda çıxmışdır.

## Karyera Statistikaları
*17 fevral 2021 tarixindən etibarən*

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* Altay Bayındır TFF oyunçu məlumatları
* Transfermark-Altay Bayındır
Vazgen Sarkisyan adına Hərbi Universitet

**Vazgen Sarkisyan adına Hərbi Universitet** Ermənistan Müdafiə Nazirliyi sistemində fəaliyyət göstərən bir ali təhsil müəssisəsidir. Missiyası sülh və müharibədə müdafiə tapşırıqlarını yerinə yetirməyə qadir zabitləri hazırlamaq və yetişdirməkdir.

## İstinadlar
Qırmızı qabarma

**Qırmızı qabarma** — Okeanların dərin sulu rayonlarından qidalı maddələrlə zəngin olan sular sahil boyu zonalarda səthə qalxır, burada bioloji məhsuldarlığı xeyli yüksəkdir.Lakin bəzən əlverişli yaşayış sahələrində problemlər yaranır. Qidalanma həlqəsində nizamlanan iş prosesində adətən gözlə görülməyən qırılmalar, yaşayış mühiti üçün fəlakətli nəticələr baş verir. Qırmızı yosunların sayının kəskin artması ətrafda olan bütün canlıların zəhərlənməsinə, dəniz suyunun qan rənginə boyanmasına gətirib çıxarır. Okeanologiyada belə hadisəyə xüsusi ad verilmişdir və "**qırmızı qabarma** "  adlanır. Bu hadisənin baş verməsi aşağıdakı formada olur. Sahil zonalarında kifayət qədər qida olduğuna görə xüsusi yosun növü olan **dinoflagellyatlar** sürətlə çoxalmağa başlayır.Onların sayı o qədər sürətlə artır ki, qidalanma zəncirinin digər həlqələri onları yeyib qurtara bilmir. Dinoflagellyatların sayı artdıqca bir-birinə söykənərək hər biri daha çox yuxarı qalxıb günəş işığına tərəf inkişaf edir. Nəticədə sularda onların toplanması kifayət qədər yüksək olur. Bütün sahil zonalarında olan sular qırmızı və ya qəhvəyi rəng alır. Bəzən dinoflagellyatlar suya zərərli maddələr buraxır, orada balıqlar və digər heyvanların ölümünə səbəb olur.Bu isə öz növbəsində hidrogen-sulfidin H2S (xarab olmuş yumurta iyində) həddən çox artmasına gətirib çıxarır. Bu maddə sahilboyu şəhərlərdə binaların qaralmasına da səbəb olur.

## İstinadlar