open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Birsk rayonu

**Birsk rayonu** () — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
Rayonun inzibati mərkəzi Birsk şəhəridir.	
## Coğrafi yerləşməsi
Rayonun ərazisi 1717&nbsp;km² təşkil edir.
Rayon Ağidel çayının aşağı axarında yerləşir. Ərazisi elə də quru olmayan aqroiqlim, Şimal meşə çol zonasına daxildir. Birsk rayonunun Ağıdel çayı sahili hövzəsində meşə-çol zonası yayılmışdır. Bu bölgənin torpaq örtüyünün 25-57 % boz meşə torpaqlarıdır. Ərazinin karst məşhəlli ərazilərində palıd, cökə, ağcaqayın, fındıq, qarağac kimi ağalar geniş ərazini əhatə edir. Meşə kənarı, hündür çöl zonasında qara torpaq geniş yayılmışdır. Ağıdel çayının eni 10–20&nbsp;km olan vadisi boyu ərazilər rayonun digər ərazilərindən fərqlənir. Çayın sağ sahili hündür, sol sahili isə hamar və düzəndir. Burada kolluqlar üstünlük təşkil edir. Hündür ərazilərdən meşə zonası başlayır. Çökək ərazilərdə göllər və bataqlıqlar üstünlük təşkil edir.

## Tarix

Birsk rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir.

## Əhali
Rayonun əhalisi — 14 min nəfər təşkil edir. Rayon ərazisində hər km² əraziyə 32 nəfər düşür. Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Birsk rayonu ərazisin milli tərkibi: ruslar — 50,7 %, marilər — 20,5 %, tatarlar — 15,1 %, başqırdlar — 11,9 %, digər millər — 1,8 %.

## İnzibati-ətazi vahidləri

Birsk rayonunda bir şəhər tərkibində 78 yaşayış məntəqəsi və 14 kənd 
## İqtisadiyyat
Birsk rayonu əsasən sənaye-aqrar rayondur. Ərazisinin 107,6 min ha. (63,2 %) kənd təsərrüfatının, bunun 69,7 min ha tarla, 17,3 min ha toxum tədarükü sahəsi, 20,2 min ha isə otlaq sahələrdir. Rayon taxılçılıq, ətlik-südlük maldarlıq, donuzçuluq, qoyunçuluq və kartofçuluq istiqamətində ixtisaslaşmışdır. Arıçılıq və balıqçılıq inkişaf etmişdir.

## Nəqliyyat

Tayon ərazisindən Ufa — Yanaul avtomagistralı keçir. Bu magistraldan Bajenovo — Mişkino — Karadiel yolu ayrılır
## Sosial sfera
Rayon ərazisində 45 ümumtəhsil mərkəzi, 19 orta məktəb; 26 ümumi kitabxana və 38 klub, Ponomaryovski sanatoriyası, «Şamsuddin» və «Sosnovıy Bor» istirahət evləri vardır. Burada «Pobeda» siyasi-ictimai qəzet buraxılır. Bir çox ali təhsil mərkəzlərinin filiallarına sahibdir.

## Tanınmış şəxsləri
* Vladimir Nikolayeviç Lobov — ordu generalı.
* Ziya Nuruyeviç Nuruyev  — SSRİ Nazirlər sovetinin sədr müavini

## İstinadlar

## Mənbə
* Администрация муниципального района Бирский район Республики Башкортостан
İzmailin mühasirəsi

**İzmail mühasirəsi** 1790-cı ildə Qara dənizdə Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1787-1792) dönəmində baş vermiş hərbi mühasirədir. Ruslara Aleksandr Suvorov başçılıq edirdiki məhz onun başçılığı altında onlar Osmanlı ordusunu Kinburn, Oçakov və Fokşani döyüşlərində məğlub etməyi bacarmışdırlar. Qara dənizdə yerləşən gəmilərə ispan admiral Xose de Ribas başçılıq edirdi.

1790-cı ilin martında ruslar 40.000 əsgərin olduğu qarnizon ilə Budayk regionunda (indiki Ukrayna) İzmailin mühasirəsinə başladı. Suvorovun əmrində 31,000 əsgərdən ibarət qoşun var idi və 22 dekabr 1790-cı ilin səhərində ruslar şəhərə hücum etməyə başladı. Onlar səhər saat 3:00 radələrdindən etibarən İzmaili bombalamağa başladılar  5:30-dan etibarən şiddətli hücuma keçdilər. Ruslar şimaldan, şərqdən və qərbdən irəliləyirdilər. Qala divarları digər bölgələrdəkinə nisbətən daha zəif idi. 8:00-dan etibarən ruslar şəhərə daxil oldular. Nəticədə Osmanlı qüvvələrinin 26,000-dən çox əsgəri qətlə yetirildi və beləcə qarnizonda olan əsgərlərin hamısı həlak, oldu yaralandı və ya əsir düşdü. Ruslar isə sadəcə 4,330 nəfər itki verdi ki, bunlardanda yalnız 1,815 nəfəri həlak olmuşdur.

Qələbənin şərəfinə "Qrom pobedı, razdavaysya!" adlı himn həsr olundu ki bu himn 18-ci əsrdən 19-cu əsrin əvvəllərinədək Rusiyanın qeyri-rəsmi himni sayılırdı. İndi bu mahnı Rusiyada hərbi bayramlarda ifa edilir.

## İstinadlar
Başqırdıstan mətbəxi

thumb|250px
**Başqırdıstan mətbəxi** (Başq: башҡорт аш-һыуы) — başqırdların ənənəvi mətbəxi. Xalqın həyat tərzi onun mədəniyyətinin, ənənələrinin və başqırd mətbəxinin formalaşmasına imkan yaradırdı: kəndlərdə qışlama və isti yerlərdə yaşama rasiona və qidanın hazırlanmasının imkanında yeməklər daxil edirdi.

## Ənənəvi yeməklər və məhsullar
Başqırd yeməkləri klassik ədviyyatların az miqdarıyla fərqlənir: yalnız qara və qırmızı istiotu istifadə olunur. Bütün isti yeməklərdə və qəlyanaltılarda ətin bolluğu başqırd yeməklərinin xüsusiyyətidir. "kazının" və at piyinə at kolbasasına başqırdların sevgisi ayrı diqqətə layiqdir: başqırdlar piyin qalın tikələriylə at ətini çox sevirlər.

Köçəri həyat tərzi geniş bir sıra uzun müddətli saxlamanın məhsullarının formalaşmasına gətirib çıxardı. Qaynadılmış, qurudulmuş at əti əksəriyyət başqırd milli yeməyini təşkil edirdi. Qoyun əti, süd məhsulları, qurudulmuş giləmeyvələr, qurudulmuş dənlər, bal. Kazı (at kolbasası) kimi belə yeməklər nümunədir.

### Üçparmaq
Beşbarmağın ənənəvi başqırd yeməyi qaynadılmış ətdən və salmı-dan (böyük doğranmış əriştənin növlərindən) hazırlanır, soğanla göyərtiylə bol-bol tökülür və gözəl dad verilir. Bu başqırd mətbəxinin başqa gözə çarpan xüsusiyyətidir: yeməklərə süd məhsulları tez-tez verilir — nadir hallarda qonaqlıqda bu yemək xamasız keçinir. Başqırd yeməklərinin əksəriyyəti hazırlığın sadəliyiylə və qidalılıqla fərqlənirlər.

### [[Başqırd balı]]
Başqırd balı dadverən keyfiyyətləri ilə məşhurdur və başqırdlar üçün qürurun predmetidir. Başqırd balı olmadan heç bir çay içmə süfrəsi keçinmir, təzə kənd xamasıyla buterbrod — başqırd milli mətbəxinin nümunələrindən biridir. Başqırdlar üçün malik olma şərəf məsələsi qohum-arıçılar tərəfindən edilmiş başqırd balıdır (Burzyanski arısı).

### Yeməkdə qadağalar
Yeməkdə mövcud olmuş qadağalar dini ənənələrlə bağlıdır. İstifadəyə qadağan edilmiş məhsullara heyvanlardan və quşlardan (şahinin, çalağanın və ya hop-hopun əti), donuz, yırtıcı əti, ilanların və qurbağaların əti. Həmçinin qu quşlarının və durnaların ətini istifadə etmək olmaz.

## İstinadlar
Ağbulaq dağı

**Ağbulaq dağı** — Baş Qafqaz silsiləsinin su ayrıcında dağ. Azərbaycanın Qax rayonu ilə Dağıstanın sərhədindədir. Hündürlüyü 3072 m. Ağbulaq aşırımı buradadır. Adını eyniadlı bulaqdan almışdır.

## İstinadlar
Kazan Vertolyot Zavodu

**"Kazan Vertolyot Zavodu"** (tam adı **"Kazan Vertolyot Zavodu" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti**) — Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının paytaxtı Kazan şəhərində fəaliyyət göstərən istehsalat müəssisəsi.

## Tarixi
Zavod 1940-cı ildən fəaliyyət göstərir.

## Fəaliyyəti
Burada müxtəlif təyinatlı, o cümlədən səhiyyədə, idman yarışlarında, mülki aviasiyada, yükdaşımada, eləcə də müdafiə sahəsində istifadə olunan vertolyotlar, "KamAZ" avtotexnikası, avtobuslar və s. istehsal edilir.

Zavodun istehsal etdiyi məşhur Mi-17, Mi-38, müasir tipli "Aktay", "Kazan", "Ansat", "Ansat-U" vertolyotların əsas xüsusiyyətləri yüksək etibarlılıq və təhlükəsizlikdir.

Mi-17V-5(IMGP0694).jpg|Mi-17
Mi-38 on MAKS-2005 airshow.jpg|Mi-38
Kazan Ansat.jpg|"Ansat"


## Rəhbərləri
*İ.V.Fedin (1941—45)
*M.P.Semyonov (1945—48)
*V.P.Maksimov (1948—61)
*F.S.Aristov (1961—75)
*V.Y.Bivoyno (1975—83)
*A.P.Lavrentyev (1984—2007)
*V.A.Liqay (2007-ci ildən)

## Rəsmi qonaqları
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Tatarıstan Respublikasının Prezidenti Rustam Minnixanovun müşayiəti ilə 24 iyun 2011-ci ildə "Kazan Vertolyot Zavodu" ASC ilə tanış olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Başqırdıstanın dövlət müstəqilliyi haqqında bəyannamə

**Başqırdıstan dövlət müstəqilliyi haqqında bəyannamə** () — ictimai-siyasi əsas prinsipləri və Başqırd SSR-nin dövlət quruluşlarını elan etmiş sənəd. Bəyannamə 11 oktyabr, 1990-cı il Başqırd ASSR Ali sovetinin III sessiyasında qəbul edilmişdir.

## Bəyannamənin qəbul edilmə tarixi
12 iyun, 1990-cı ildə RSFSR-ın xalq deputatlarının qurultayı Rusiya Sovet Federativ Sosializm Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Bəyannaməni qəbul etdi. Bu Bəyannamə, həmçinin SSRİ-in Qanunları "SSR ittifaqının və Federasiyanın subyektlərinin arasında səlahiyyətlərin ayrılması haqqında", "SSR ittifaqının iqtisadi münasibətlərinin əsasları haqqında, ittifaqlar və muxtar respublikalar" qanunda, Başqırd respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Bəyannamənin qəbulu üçün hüquq əsası oldu. 11 oktyabr, 1990-cı ildə Başqırd ASSR Ali sovetinin III sessiyasında respublikanın dövlət müstəqilliyi haqqında Bəyannamə qəbul olundu.

Müharibədən sonrakı dövrdə Tatarıstanda və Başqırdıstanda neft çıxarılması sürətlə inkişaf etməyə başladı. Azərbaycan geoloqlarının və neftçilərinin səyi ilə bu regionlarda yeni neft yataqları kəşf edildi və istismara verildi. 70-80-ci illərdə nəhəng maşınqayırma və digər sənaye müəssisələri işə salındı.

SSRİ dağıldıqdan sonra Tatarıstanda və Başqırdıstanda yerli xalqların idarəçilikdə daha fəal iştirak etməsi tələbləri gücləndi. Müstəqillik uğrunda kütləvi xalq hərəkatı başlandı. Federal hakimiyyət bu müqavilə ilə dövlətin bütövlüyünün saxlanmasına, nail oldu.

## Mənbə
* Rus dilində
II Məsud xan Qaraxani

**Məsud bin Həsən xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1163. ildə qardaşı Əli xan Qaraxaninin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Lesnoe gölü (Tatarıstan)

**Lesnoe gölü** —Tatarıstanın Kamsk-Ustinski rayonu ərazisində yerləşən göl. Tatarıstan SSR Nazirlər Sovetinin 10 yanvar 1978-ci il № 25 və TatarıstanRespublikası Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2005-ci № 644 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi elan edilmişdir.

## Coğrafiya
Bolşoe gölü karst məşhəllidir. Tatarıstanın Kamsk-Ustinski rayonunda, Bolşie Klari kəndindən 1,5&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir. Su tutarı dairəvi formaya malikdir. Uzunluğu 80 metr, maksimal eni isə 60 metrdir. Su səthinin sahəsi 0,67 ha-dır. Orta dərinliyi 1 metr təşkil edir.
## Hidrologiya
Su tutarının həcmi 12000  m³dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi yaşıldır, minerallaşma 357 mq/l, şəffaflıq 50 sm-dir. Kimyəvi tərkibi hidrokarbonatlı-kasaliumludur.

## Mənbə
* Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ.
* 
*
Ufa Göz Xəstəlikləri Elmi-Tədqiqat İnstitutu

**Ufa Göz Xəstəlikləri Elmi-Tədqiqat İnstitutu** () — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının paytaxtı olan Ufa şəhərində yerləşən elmi qurum. Ölkə ərazisində göz xəstəlikləri üzrə ixtisaslaşmış əsas elmi-tədqiqat müəssisəsidir. 2006-cı ildən baş direktoru Muxarram Bikbovdur.

## Tarixi
İnstitutun əsası 1926-cı ildə qoyulmuşdur. Belə ki, 22 iyun 1926-cı ildə Başqırd MSSR Sağlamlıq Xalq Komissarı İdarə Heyətinin iclasında 1926-1927-ci illər üçün istehsal planı təsdiqlənərkən Ufada **Traxoma İnstitutu**nun açılması qərara alınmışdır. Sonrakı arxiv sənədlərində qeyd olunur ki, SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin 15noyabr 1926-cı il tarixli qərarına əsasən həmin qurum **Ufa Göz Xəstəlikləri Elmi-Tədqiqat İnstitutu**na çevrilmişdir.

## Rəhbərləri

İnstituta istedadlı tədqiqatçıların cəlb edilməsində və institutun əmək qabiliyyətli komandasının yaradılmasında müxtəlif vaxtlarda bu quruma rəhbərlik etmiş şəxslərin böyük rolu olmuşdur:
*1926—1933 — Viktor Odintsov
*1934—1944 — Vladimir Spasskiy
*1945—1954 — Qabdulla Kudoyarov
*1955—1958 — Maqrifa Tanatarova
*1959—1965 — Saida Xalitova
*1965—1980 — Maqsuda Kalmetyeva
*1980—2005 — Marat Aznabayev
*2006-cı ildən — Muxarram Bikbov

## İnstitutun strukturu
İnstitutun strukturu tədqiqat və elmi-istehsalat şöbələrindən ibarətdir. Tədqiqat şöbəsində 4 elmi şöbə vardır:
*kornea və lens əməliyyatı;
*uşaqlarda rekonstruktiv göz əməliyyatı;
*vitreoretinal və lazer cərrahiyyəsi;
*gözlərin yoluxucu xəstəlikləri.

## Kollektivi

## Uğurları
İnstitut Rusiya Federasiyasının 75 müəllif şəhadətnaməsi və patentini almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*Сайт Академии наук РБ 
*Сайт ''Российская офтальмология. Онлайн''
*Статья в ''Башкортостан:Краткая энциклопедия''
Xudafərin körpüsü (roman)

**Xudafərin körpüsü** — Fərman Kərimzadənin 1982-ci ildə nəşr edilmiş tarixi romanı.

Əsərin adı Azərbaycan və İran arasında olan, XI–XIII əsrlərdə Araz çayı üzərində tikilmiş Xudafərin körpülərindən götürülmüşdür.
[200px|thumb|right|Əsərin [2012-ci il nəşrinin üz qabığı]]

Müəllif bu əsərə görə sovet dövründə 32 min rubl alıb.

"Xudafərin körpüsü" romanı eyniadlı dilogiyanın 1-ci hissəsi, müəllifin 1984-85-ci illərdə yazdığı "Çaldıran döyüşü" tarixi romanı isə davamı, 2-ci və sonuncu hissəsidir.

## Haqqında

Fərman Kərimzadə “Xudafərin körpüsü” romanını yazarkən ilk dəfə idi ki, belə bir mövzu haqqında düşünürdü. Burada Şah İsmayılın uşaqlılq illərini, hakimiyyət başına keçməzdən əvvəlki dövrü təsvir etməklə onun mühitinə nəzər salır. Mövcud ictimai-siyasi mühiti canlandırmağa çalışır. Yazıçı buna nail olur.Burada Şah İsmayıl obrazı tarixi həqiqətə uyöun olaraq işlənib. O bir sərkərdə dövlət adamı olmaqla yanaşı. Həm də bir xalq, el adamıdır.O düşüncə, arzu və istəklərilə yalnız özünü deyil, bütün Azərbaycan xalqını təmsil edir.Ona görə də yazıçı onu daim xalqla birgə təsvir edir. Şah İsmayılın apardığı mübarizə şəxsi mübarizə deyil, xalqın mübarizəsidir.

## Məzmun

“Xudafərin körpüsü” romanında XV əsrin axırı XVI əsrin əvvəllərində baş vermiş tarixi hadisələr, Şah İsmayıl Xətainin uşaqlıq və gənclik illəri, hakimiyyət uğrundakı mübarizəsi qələmə alınıb. Romanda, həmçinin Şah İsmayıl Xətainin bir şair, sərkərdə və dövlət xadimi kimi yetişib formalaşdığı tarixi şərait təsvir edilib, Uzun Həsən, Sara Xatun, Hüseyn Lələ bəy, Əbih Sultan kimi tarixi şəxsiyyətlərin yadda qalan obrazları yaradılıb.

## Nəşr

Əsər ilk dəfə Bakıda kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 1982-ci ildə "Yazıçı" nəşriyyatında.

Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə ilk dəfə Fərman Kərimzadənin qızı Qəmər Kərimzadənin təşəbbüsü və şəxsi vəsaiti hesabına 2003-cü ildə müəllifin 5 cildlik Seçilmiş əsərlərinin 1-ci cildində Bakıda, “Ağrıdağ” nəşriyyatında, 1000 tirajla nəşr edilib.

2012-ci ildə Qanun nəşriyyatında 408 səhifədə, 2016-cı ildə isə Bakı Kitab Klubunda 448 səhifədə çap edilmişdir.

## Qəbulu

"Şərq" qəzetindəki *"Yazıçı, şəxsiyyət..."* adlı məqalədə Şah İsmayıl haqqında tutarlı bir əsər olan bu dilogiyanın özünün kino təcəssümünü gözlədiyi qeyd edilib.

Filologiya elmləri doktoru Vaqif Yusifli *"Dilimiz varlığımız"* saytındakı *"Hanı Fərmanın, dağlar?"* başlıqlı məqaləsində bu dilogiyanın tarixi hadisələrə və tarixi şəxsiyyətlərə utilitar baxışdan çox uzaq olduğunu yazır.

Əntiqə Rəşid "Ədalət" qəzetindəki *"52 illik ömrün keşməkeşləri"* başlıqlı məqaləsində dilogiyanın yüksək ideya-estetik keyfiyyətləri, güclü ictimai-siyasi məziyyətləri ilə yanaşı, quruluş, dil xüsusiyyətləri ilə də diqqəti çəkdiyini bildirib.

## Həmçinin bax

* Qızılbaşlar
* Bakı-1501

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fərman Kərimzadə. Xudafərin körpüsü (roman), Bakı, “Ağrıdağ”, 2002. kitabxana.net
*
Tatarıstan Dövlət Kukla Teatrı

**Tatarıstan Respublikasının Dövlət Kukla Teatrı** və ya **"Ekiyat" teatrı** () — Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının paytaxtı Kazan şəhərində fəaliyyət göstərən mədəniyyət müəssisəsi.

## Tarixi
Teatr 1934-cü ildən fəaliyyət göstərir. Teatrın ilk adı **Birinci Dövlət Beynəlxalq Kukla Teatrı** olmuşdur.

Repertuarı olduqca zəngin olan teatr 1974-cü ildən Beynəlxalq Kukla Teatrları Təşkilatının üzvüdür.

## Kollektivi
Teatrın kollektivi mütəmadi olaraq beynəlxalq festivalların iştirakçısıdır.

Teatrın direktoru Roza Yapparova, baş rejissoru isə İldus Zinnurovdur.

## Qalereya

Афиша спектакля "Лешка и Кошка", 1934 г..jpg|Tamaşanın afişası, 1939-cu il.
Новый год 2016.jpg|Teatrın kollektivi 2016-cı ildəki Yeni il şənliyində


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*Вконтактедагы бите
*Театр турында Белгород курчак театры сайтында
*Казанский портал сайтында
*Ты – репортер сайтында
Imokawa Mukuzo Genkanban no Maki

**Imokawa Mukuzo Genkanban no Maki** (; ) — Yaponiyada çəkilmiş ilk peşəkar anime. 1917-ci ildə çəkilib. 5 dəqiqə davam edən animenin rejissoru Ōten Şimokavadır. Animenin əsas qəhrəmanı gözətçi Mukuzo İmokavadır.

## Həmçinin bax
* Katsudo Şaşin

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Saleh Hacıyev

* Saleh Hacıyev (nazir) — nazir.
* Saleh Hacıyev (fizik) — fizik.

## Həmçinin bax
* Saleh
* Hacıyev
Çaldıran döyüşü (roman)

**Çaldıran döyüşü** — Fərman Kərimzadənin 1984-85-ci illərdə yazdığı tarixi roman.

Əsərin adı 1514-cü ildə Səfəvilərlə Osmanlılar arasında baş vermiş Çaldıran döyüşündən götürülmüşdür.

Müəllifin ən məşhur əsərlərindən hesab olunur.

"Xudafərin körpüsü" dilogiyasının 2-ci və sonuncu hissəsidir.

## Məzmun

Roman görkəmli dövlət xadimi, sərkərdə və şair, ulu tariximizdə xüsusi yeri olan Şah İsmayıl Xətainin həyatından, çoxcəhətli ictimai fəaliyyətindən bəhs edən "Xudafərin körpüsü" dilogiyasının ikinci hissəsidir. Siyasət meydanına yenicə qədəm qoyan Şah İsmayılın vahid və qüdrətli Azərbaycan uğrunda apardığı gərgin mübarizələr, ağıllı dövlət xadiminin mədəniyyətin və sənətin yüksəlməsinə göstərdiyi qayğı, xalqımızın orta əsr məişət tərzi romanın əsas mövzusudur.

## Nəşr

Kitab ilk dəfə 1987-ci ildə "Yazıçı" nəşriyyatında Kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə çap edilib.

Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə ilk dəfə Fərman Kərimzadənin qızı Qəmər Kərimzadənin təşəbbüsü və şəxsi vəsaiti hesabına 2003-cü ildə müəllifin 5 cildlik Seçilmiş əsərlərinin 2-ci cildi kimi Bakıda, “Ağrıdağ” nəşriyyatında, 328 səhifədə, 1000 tirajla nəşr edilib.

Roman 2016-cı ildə Bakı Kitab Klubunda 368 səhifədə, 100 tirajla çap olunmuşdur.

2020-ci ildə Bakıda, "Qanun" nəşriyyatında 400 səhifədə təkrar nəşr edilmişdir.

## Qəbulu

"Şərq" qəzetindəki *"Yazıçı, şəxsiyyət..."* adlı məqalədə Şah İsmayıl haqqında tutarlı bir əsər olan bu dilogiyanın özünün kino təcəssümünü gözlədiyi qeyd edilib.

Filologiya elmləri doktoru Vaqif Yusifli *"Dilimiz varlığımız"* saytındakı *"Hanı Fərmanın, dağlar?"* başlıqlı məqaləsində bu dilogiyanın tarixi hadisələrə və tarixi şəxsiyyətlərə utilitar baxışdan çox uzaq olduğunu yazır.

Əntiqə Rəşid "Ədalət" qəzetindəki *"52 illik ömrün keşməkeşləri"* başlıqlı məqaləsində dilogiyanın yüksək ideya-estetik keyfiyyətləri, güclü ictimai-siyasi məziyyətləri ilə yanaşı, quruluş, dil xüsusiyyətləri ilə də diqqəti çəkdiyini bildirib.

## Həmçinin bax

* Qızılbaşlar
* Bakı-1501

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Jermen Lens

**Jermen Marsiano Lens** (d. 24 noyabr 1987, Amsterdam, Niderland) — Surinam əsilli hollandiyalı futbolçu. Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən Beşiktaş’da oynayır.

## Klub karyerası

### AZ Alkmaar

### Niymegen

### PSV Eyndhoven

### Dinamo Kyiv

### Sanderlend

### Fənərbaxça

### Beşiktaş

## İstinadlar
Saleh Hacıyev (dövlət xadimi)

**Saleh Hilal oğlu Hacıyev** () — Azərbaycan inşaatçı-mühəndisi və dövlət xadimi, Azərbaycanın meliorasiya və su təsərrüfatı naziri (1988–1993), Azərbaycan SSR quraşdırma və xüsusi tikinti işləri nazirinin müavini (1983–1988), SSRİ Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyinin Azərbaycan SSR üzrə Baş Meliorasiya Tikintisi İdarəsinin rəisi (1974–1983), Azərbaycan SSR kənd tikintisi naziri (1971–1974), Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1981).

## Həyatı
Saleh Hilal oğlu Hacıyev 1932-ci il oktyabrın 25-də Bərdədə anadan olmuşdur. Atası Hilal Hacıyev 1932-ci ildə repressiyaya məruz qalmış və ailəsi ilə birlikdə Qırğızıstana sürgün edilmişdir.

Saleh Hacıyev əmək fəaliyyətinə 1950–1951-ci illərdə "KürArazsutikinti" Baş İdarəsinin "Qarabağsutikinti" trestinin 1 nömrəli tikinti idarəsində usta vəzifəsində işləməklə başlamışdır. İstehsalatdan ayrılmadan  təhsil almış, buranı bitirdikdən sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Meliorasiya və su qurğuları tikintisi fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Burada o, fakültə və institut komsomol komitəsinin katibi olmuşdur. 1957-ci ildə institutu bitirmişdir.

Saleh Hacıyev 1957–1960-cı illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Komsomol Komitəsində və Azərbaycan LKGİ-nin Bakı Komitəsində katib, 1960–1961-ci illərdə "KürArazsutikinti" Baş İdarəsinin "Göyçaysutikinti" trestinin 3 nömrəli tikinti idarəsində baş iş icraçısı, 1961−1968-ci illərdə "KürArazsutikinti" Baş İdarəsinin 12 nömrəli tikinti idarəsində Kürdəmirdə Kür çayı üzərində dükerin tikintisində tikinti rəisi, Lənkəranda 8 nömrəli tikinti idarəsinin rəisi, "Lənkəransutikinti" trestinin müdiri, 1968–1971-ci illərdə "Azərmeliorasiyasutikinti" Baş İdarəsi rəisinin birinci müavini vəzifələrində işləmişdir.

Saleh Hacıyev 1971-ci ildə Azərbaycan SSR kənd tikinti naziri naziri təyin edilmiş və bu vəzifədə 1974-cü ilədək çalışmışdır. 1974-cü ildən 1983-cü ilədək SSRİ Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyinin Azərbaycan SSR üzrə Baş Meliorasiya Tikintisi İdarəsinin ("Azərbaşmeliotikinti") rəisi olmuşdur. 1983–1988-ci illərdə isə Azərbaycan SSR quraşdırma və xüsusi tikinti işləri nazirinin müavini, 1988–1993-cü illərdə isə Azərbaycan meliorasiya və su təsərrüfatı naziri vəzifələrində işləmişdir.

Sonrakı illərdə Saleh Hacıyev "Azqur" Səhmdar Cəmiyyəti sədrinin müavini olmuş, 1995–1998-ci illərdə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universitetində müəllim kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Saleh Hacıyev 1959-cu ildə Sov.İKP üzvlüyünə qəbul edilmiş, eləcə də Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü olmuşdur. Üç çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. Bir neçə orden və medallarla təltif edilmiş və ona "Əməkdar mühəndis" fəxri adı verilmişdir. 23 dekabr 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.

Saleh Hacıyev 2011-ci il yanvarın 7-də vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Təbriz namusu

**Təbriz namusu** — Fərman Kərimzadənin tarixi romanı

## Məzmun

“Təbriz namusu” əsərində Fərman Kərimzadə XIII-XIV əsrlərə gedib çıxır. Uzaq keçmişimizə parlaq güzgü tutmağa çalışan müəllif üçün başlıca mənbə isə orta əsr tarixçisi Fəzlullah Rəşidəddinin "Tarixlər toplusu" ("Came ət-təvarix") əsəridir. Fəzlullah Rəşidəddinin yaradıcılığında mühüm yer tutan bu əsərdə XIII-XIV əsrlərdə müsəlman Şərqində, xüsusilə Azərbaycanda Elxanilər hökmdarlarının dövrü təsvir olunur və F.Kərimzadə də bu nöqtədə tarixçi ilə birgə hərəkət edir. Lakin yazıçı tarixi hadisələri və şəxsiyyətləri bədiilik meyarı ilə təsvir etmişdir.

## Nəşr

Roman 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 256 səhifədə çap edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin oxu

* Tehran Əlişanoğlu. Tarixlə belletrizmin arasında (F.Kərimzadənin «Təbriz namusu» romanı haqqında) - «Ədəbi tənqid» jurnalı, 1992-ci il № 1, s. 76-79

## Xarici keçidlər

*
Tarik Elyunussi

**Tarik Elyunussi** (d. 23 fevral 1988, Mərakeş) - Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən Qarabağ klubunda çıxış edən, əslən mərakeşli olan norveçli peşəkar futbolçu.

## Karyerası
Əsasən yarımmüdafiənin sol cinahında oynayan Elyunussi sağ cinah və hücum arxası mövqelərində də çıxış edir. 
29 yaşlı futbolçu peşəkar karyerasına Norveçin “Fredrikştad” klubunda başlayıb, daha sonra Hollandiyanın “Heerenven”, Norveçin “Lillström” və “Rusenburq”,Almaniyanın “Hoffenhaym” kimi klublarında çıxış edib. 2016-cı ilin yayında isə futbolçu “Olimpiakos” klubuna transfer olunub. Norveç milli komandasıyla 43 oyuna çıxan Tarik Elyunussi 9 qolla yadda qalıb. 2017-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan klublarından Qarabağ’a transfer olundu.O 2018-ci ilin yanvarından Aik Stokholmda oynayır

## İstinadlar
Element 125

**Element 125** və ya **Unbipentium** 125 və Ubp kimi işarələnir. Latınca adı biriki-beş-ium mənasını verir. Dövri cədvəlin 125-ci elementidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Unbikadium

Unbikadium (Ubk), atom nömrəsi 121 olan hipotetik bir kimyəvi elementdir. Dövri cədvəlin 8-ci dövründə yer alması və 3-cü qrup elementi olması gözlənilən unbikadium, superaktinid elementlər kateqoriyasında qiymətləndirilir. Hələ kəşf olunmamış olmasına baxmayaraq, elm adamları tərəfindən sıx araşdırılan bu element, gələcəkdə super ağır elementlərin sintezi və anlaşılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

## Adlandırma
Unbikadium, henüz keşfedilmediği için geçici bir isimle anılmaktadır. Bu isim, Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) tarafından belirlenen sistematik adlandırma kurallarına göre verilmiştir. Elementin kəşfi rəsmi olaraq təsdiqləndikdən sonra, IUPAC tərəfindən daimi bir ad təyin ediləcəkdir.

## Proqnozlaşdırılan Xüsusiyyətləri
Unbikadiumun fiziki və kimyəvi xüsusiyyətləri hələ eksperimental olaraq təsdiqlənməmiş olsa da, elm adamları nəzəri hesablamalar və dövri cədvəldəki mövqeyi əsas götürərək bəzi proqnozlarda bulunmuşlar.

## Fiziki Xüsusiyyətlər

* **Atom Kütləsi:** 299 atom kütləsi vahidi
* **Görünüş:** Gümüşü ağ və ya boz rəngdə metalik bir qatı olması gözlənilir.
* **Sıxlıq:** Təxminən 13.67 q/sm³
* **Ərimə Temperaturu:** 630 °C (1166 °F)
* **Qaynama Temperaturu:** 1950 °C (3542 °F)

## Kimyəvi Xüsusiyyətlər
Unbikadiumun kimyəvi xüsusiyyətlərinin də dövri cədvəldəki mövqeyinə uyğun olması gözlənilir. 3-cü qrup elementi olaraq, lantan və aktinium kimi elementlərlə bənzərliklər göstərə bilər. Bu elementin +1 və +3 oksidləşmə hallarına sahib olması və əsasən ionlu birləşmələr əmələ gətirməsi proqnozlaşdırılır.

## Kəşf Cəhdləri
Unbikadiumun kəşfi üçün bir çox cəhd edilmişdir. Bu cəhdlər, əsasən, ağır ionları bir-biri ilə toqquşduraraq yeni elementlər yaratmağa çalışan nüvə reaksiyaları üzərində yoğunlaşmışdır. Lakin, bu cəhdlər hələ müsbət nəticə verməmişdir.

## Gələcək Araşdırmalar
Unbikadium və digər super ağır elementlərin kəşfi, nüvə fizikası və kimya sahələrində yeni üfüqlər açacaqdır. Bu elementlərin xüsusiyyətlərinin anlaşılması, atom nüvəsinin quruluşu və stabilliyi haqqında daha dərin məlumatlar əldə etməyimizə kömək edəcəkdir.

## İstinadlar
Salamıkovskoe gölü

**Salamıkovskoe gölü** —Tatarıstanın Laişevski rayonu ərazisində yerləşən göl.

## Coğrafiya
Salamıkovskoe gölü karst məşhəllidir. Tatarıstanın Laişevski rayonunda, Salamıkovskoe kəndində yerləşir. Su tutarı uzunsov formaya malikdir. Sahilləri sıldırımlıdır. Uzunluğu 1880 metr, maksimal eni isə 180 metrdir. Su səthinin sahəsi 19,8 ha-dır. Orta dərinliyi 4 m, maksimal dərinliyi isə 9 metr təşkil edir.

## Hidrologiya
Su tutarının həcmi 800 m³-dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi yaşıldır, minerallaşma 64 mq/l, şəffaflıq 80 sm-dir. Kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-kasaliumludur.
## Əhəmiyyəti
* Su tutarının suyu heyvanların suvarılmasında istifadə edilir və buradan balıq tutulur.
* Tatarıstan SSR Nazirlər Sovetinin 10 yanvar 1978-ci il № 25 və TatarıstanRespublikası Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2005-ci № 644 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi elan edilmişdir.
## Ədəbiyyat
* Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской Энциклопедии

## Mənbə
* 
*
Akdaşski Proval gölü

**Akdaşski Proval gölü** —Tatarıstanın Almetev rayonu ərazisində yerləşən göl. Tatarıstan SSR Nazirlər Sovetinin 10 yanvar 1978-ci il № 25 və TatarıstanRespublikası Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2005-ci № 644 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi elan edilmişdir

## Coğrafiya
Bolşoe gölü karst məşhəllidir. Tatarıstanın Almetev rayonunda, Kaleykino kəndində yerləşir. Su tutarı dairəvi formaya malikdir. Sahilləri sıldırımlıdır. Uzunluğu 28 metr, maksimal eni isə 28 metrdir. Su tutarı 20 metr aşağıda yerləşir. Su səthinin sahəsi 0,03 ha-dır. Orta dərinliyi 11 m, maksimal dərinliyi isə 28 metr təşkil edir.
## Hidrologiya
Su tutarının həcmi 3 min. m³-dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi şəffafdır, suyu iysizdir. Kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-kasaliumludur.

## Ədəbiyyat
* Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской Энциклопедии

## Mənbə
* Погружение в Акташский провал
* 
* 
* Акташский провал - вчера, сегодня, завтра
Tələt Qasımov (nazir)

**Tələt Əli oğlu Qasımov** () — Azərbaycan həkimi və tibb təşkilatçısı, tibb elmləri namizədi, Azərbaycanın səhiyyə naziri (1979–1992).

## Həyatı
Tələt Əli oğlu Qasımov 1939-cu ildə Bakı şəhərində həkim ailəsində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə Bakı şəhər 6 nömrəli orta məktəbini bitirdikdən sonra, 1957-ci ildə Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna (ADTİ) qəbul olunmuşdur. Tələbəlik illərində Bakı şəhər 2 №-li klinik xəstəxanasının travmatologiya şöbəsində tibb qardaşı, həmin xəstəxananın cərrahiyyə şöbəsində narkotizator işləmişdir.

Təhsilini başa vurduqdan sonra, 1963–1965-ci illərdə Sovet Ordusunda səhra tibb məntəqəsinin rəisi kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. Daha sonra o, ADTİ-yə qayıdaraq hospital kafedrasında ordinator vəzifəsinə götürülmüş, eyni zamanda gənclər təşkilatının (komsomol) katibi seçilmiş və institutun tədris hissə üzrə istehsalat şöbəsinin müdiri vəzifəsini daşımışdır. 1968-ci ildə hospital terapiyası kafedrasında assistent vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Tələt Qasımov 1967-ci ildə "Bronxial astma zamanı ağırlaşmanın qan laxtalanması dinamikası" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək (elmi rəhbər: Cahangir Abdullayev) tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. 1970-ci ildən Azərbaycan Gənclər Təşkilatları Komitəsinin sədri olmuş, Azərbaycan LKGİ Mərkəzi Komitəsinin büro üzvü seçilmişdir.

1974-cü ildə Tələt Qasımov partiya işinə irəli çəkilərək Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Elm və tədris müəssisələri şöbəsinin təlimatçısı, 1976-cı ildə isə həmin şöbənin səhiyyə və sosial təminat bölməsinin (sektorunun) müdiri təyin edilmişdir. 1978–1979-cu illərdə Azərbaycan SSR səhiyyə nazirinin müavini — nazirliyin 4-cü baş idarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.

Tələt Qasımov 1979-cu ilin iyun ayından 1992-ci ilin aprel ayınadək Azərbaycanın səhiyyə naziri (müstəqil Azərbaycanın ilk səhiyyə naziridir) olmuşdur. Onun nazir işlədiyi dövrdə Azərbaycanda Diaqnostik Mərkəz, Neyrocərrahlıq Mərkəzi, Stomatoloji Mərkəz, Uşaq Stomatoloji Mərkəzi, Yanıq Mərkəzi, Toksikoloji Mərkəz, Kardioloji Mərkəz (Elmi-Tədqiqat İnstitutu) kimi səhiyyə obyektləri inşa olunmuş, Azərbaycan Təbabəti Muzeyi açılmışdır.

Tələt Qasımov 1992–1993-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Moskva şəhərində səlahiyyətli nümayəndəliyinə ümumi məsələlər üzrə müşavir vəzifəsində çalışmışdır.

Tələt Qasımov 1964-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. X və XI çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Azərbaycan KP MK üzvü seçilmişdir. "Şərəf nişanı" ordeni (1981), "Səhiyyə əlaçısı" döş nişanı (1970) ilə təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar həkimi" fəxri adına (1989) layiq görülmüşdür.

Tələt Qasımov 1998-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Əlşəy rayonu

**Əlşəy rayonu** () — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
Rayonun inzibati mərkəzi Raevski kəndidir.
## Coğrafi yerləşməsi
Başqırdıstanın cənub-qərbində yerləşir. Dyoma çayının orta axarında qərarlaşır. Rayonun ərazisi 2415&nbsp;km² təşkil edir. Ərazisi şimaldan cənuba 38&nbsp;km, şərqdən qərbə 66&nbsp;km məsafədə uzanır. Rayon ərazisindən Moskva — Çelyabinsk dəmiryolu və Çişmi — Davlekonova — Qırğız-Miyaki, Raebski — Sterlitamak avtomobil yolu keçir.

## Tarix
Əlşəy rayonu 31 yanvar 1935-ci ildə təşkil edilmişdir.

## Əhali
Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Əlşəy rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 39,3 %, tatarlar — 32,4%, ruslar — 22,7 %, ukraynalılar — 2,5 %, çuvaşlar —  1,6 %, digər millər — 1,8 %.

## İnzibati-ətazi vahidləri

Əlşəy rayonunda 3 şəhər tipli qəsəbə (Raevski, Aksiyanovo, Şafranovo) və 122 kənd var. 2005-ci ildən rayonda 20 kənd inzivati vahidliyinə 104 yaşayış məntəqəsi daxildir
## İqtisadiyyat
Əlşəy rayonu əsasən sənaye-aqrar rayondur. Ərazisindən neft çıxarılır. Bu işi «Aksakovneft» İB həyata keçirir. Burada Süd, Yem, Şəkər, Tərəvəz konservi, Yerli Tikinti materialları, Dəmirbeton zavodları fəaliyyət göstərir. 5 kalxoz, 6 sovxoz, 37 fermer təsərrüfatına sahibdir. Kənd təsərrüfatının atçılıq və arıçılıq sahərəri inkişaf etmişdir.

## Sosial sfera
Rayon ərazisində 62 ümumtəhsil mərkəzi, 22 orta məktəb; Əlşəy Kənd Təsərrüfatı Teknikumu, Raevskoe və Şafranovskoe peşəkar Uçilişi,   33 kütləvi kitabxana, 43 klub, 6 xəstəxana, A. P. Çexov adına və «Şafronova» müalicəvi mərkəzi fəaliyyət göstərir. Burada tatar, rus və başqırd dillərində «Pobeda» «Alışeevski xəbərləri» qəzet buraxılır. 
## Mənbə
* Əlşəy rayonu administrasiyası

## İstinadlar
Basketbol üzrə Avropa çempionatı 2017

**Basketbol üzrə Avropa çempionatı 2017,** FİBA Avropa tərəfindən təşkil olunan 40-cı Basketbol üzrə Avropa çempionatı. 31 avqust — 17 sentyabr aralığında baş tutacaq bu turnir 2017-ci ildən etibarən Basketbol üzrə Dünya çempionatına bənzər sistem ilə 4 ildən bir keçiriləcək. Bu turnirin ev sahibi ölkələri Finlandiya, İsrail, Rumıniya və Türkiyədir.

## Ev sahibi seçimi

Ev sahibi ölkənin 11–12 dekabr 2015-ci ildə seçiləcəyi barədə öncədən məlumat verilmişdi. FİBA Avropa, 5 noyabr 2015-ci ildə yaydığı məlumatda namizədliyini irəli sürən ölkələrin Finlandiya, İsrail, Polşa, Rumıniya və Türkiyə olduğunu açıqlandı. 12 dekabr 2015-ci ildə Polşa xaric digər namizəd ölkələr ilə birlikdə turnirin təşkil olunmasına qərar verildi. Hər ölkə bir qrupun oyunlarına ev sahibliyi edəcək, final turundakı oyunlar isə İstanbulda oynanılacaq.

## Arenalar




## Turnirin formatı
24 komanda hər biri 6 komandadan ibarət qruplarda mübarizə aparacaq, bu qruplarda ilk dörd yeri tutan komandalar 1/8 finalda tək oyunluq seriya ilə yollarına davam edəcək.

## İştirakçı komandalar

## Püşkatma
Püşkatma 22 noyabr 2016-cı ildə Türkiyədə baş tutdu.

### Səbətlər
AvroBasket 2015-də olduğu kimi, hər dörd ev sahibi ölkənin ticarət və marketinq meyarları üzrə tərəfdaş federasiya seçmək hüququna malikdir. Bu komandalar seçilmiş tərəfdaş ölkələr ilə eyni qrupda yerləşdirilir.

: Finlandiya püşkatmadan öncə İslandiya ilə çütləşmişdir.
: İsrail püşkatmadan öncə Litva ilə çütləşmişdir.
: Rumıniya püşkatmadan öncə Macarıstan ilə çütləşmişdir.
: Türkiyə püşkatmadan öncə Rusiya ilə çütləşmişdir.

## Heyətlər

## Qrup mərhələsi
Qrup mərhələsinin oyunları müxtəlif ölkələrin müxtəlif arenalarında oynanılır. Hər dörd qrupda altı komanda mübarizə aparır, hər qrupun ən yaxşı nəticə göstərmiş dörd komandası növbəti mərhələyə vəsiqə qazanır. İlk oyun 31 Avqust və son oyun 7 Sentyabr tarixində baş tutması planlaşdırılıb.

### Qrup A
Arena: Helsinki, Finlandiya

#### Turnir cədvəli


*Saat qurşağı: ([[UTC+03:00]]).*

##### Oyunlar

### Qrup B
Arena: Təl Əviv, İsrail

#### Turnir cədvəli


*Saat qurşağı: ([[UTC+03:00]]).*

##### Oyunlar

### Qrup C
Arena: Kluj, Rumıniya

#### Turnir cədvəli


*Saat qurşağı: ([[UTC+03:00]]).*

##### Oyunlar

### Qrup D
Arena: İstanbul, Türkiyə

#### Turnir cədvəli


*Saat qurşağı: ([[UTC+03:00]]).*

##### Oyunlar

## Final mərhələsi

### Final mərhələsinə yüksələnlər

### Qrafik


*Bütün vaxtlar yerli vaxtla göstərilib. ([[UTC+3|Türkiyə saatı ilə]]).*

### Oyunlar

#### 1/8 final

## Round of 16

#### 1/4 final

#### Yarımfinal

#### Üçüncü yer

#### Final

## Final cədvəli
Final cədvəli FİBA rəsmi veb səhifəsində:

## FİBA Yayım hüquqları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağbaba dağı

**Ağbaba** — İrəvan xanlığının Türkiyə ilə sərhəd bölgəsində dağ adı. (yüksəkliyi 2040 metr)

## Toponim
Dağ oradakı müqəddəs sayılan Ağbaba pirinin adı ilə adlanmışdır. Aqbaba dağ silsiləsi Baş Güney, Qaya Güney, Qısırdağ, Kalloy, Kəçəldağ, Göydağ, İkiqat, Naxoşdağ, Tayaqaya və b. zirvələrdən ibarətdir. Böyük Ağbaba və Kiçik Ağbaba dağları vardır. XX əsrin 30-cu illərində bu dağlara Qukasyan Mets və Qukasyan Pokr adları verilmişdir. XIX əsrdə Qars əyalətinin Kağızman dairəsində Ağbaba dağ beli və Azərbaycanda Ağbaba (Kəlbəcər) dağ adları ilə mənaca eynidir. 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə Tiflis əyalətində də bir kəndin Ağbaba adlandığı qeyd olunmuşdur. *Əxi baba* adından təhrifdir. Bax: Ağabaş.

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan tarixi sənədlər və nəşrlər üzrə. Bakı, 1990.
* Azərbaycan SSR-in qısa toponimlər lüğəti. Bakı, 1986.
* Bayramov A.Ə. Qədim Oğuz ellərinin – Ağbaba, Şərəyəl və Pəmbək bölgələrinin yer-yurd adları. Bakı, 1996.
Nijnekamsk su anbarı

**Aşağı Kama su anbarı** və ya **Nijnekamsk su anbarı** (; ) – Kama çayı hidroelektrik kaskadı üzərində yerləşən su anbarı. Rusiya Federasiyasında – Tatarıstan, Başqırdıstan, Udmurtiya respublikalarında, eləcə də, Perm diyarında yerləşir.

## Haqqında
Aşağı Kama Hidroelektrik Stansiyasının tikilməsindən sonra 1978-1981-ci illərdə dəniz səviyyəsindən 62 metr yüksəkliyə çatmışdır. Su anbarının su səviyyəsi daha yüksəkdə yerləşən su anbarlarının (Kama su anbarı və Votkinsk su anbarı) su rejimindən asılıdır. Nijnekamsk su anbarının sahəsi 1.084&nbsp;km², həcmi isə 2,8&nbsp;km2 təşkil edir. Kama çayı boyunca uzunluğu 185 kilometr, Ağidel çayı boyunca uzunluğu 157 kilometrdir. Su anbarından sulama və balıqçılıq fəaliyyətləri üçün istifadə olunur.

Su anbarının dəniz səviyyəsindən 68 metr yüksəkliyə çatdırılması planlaşdırılır. Tatarıstan hökuməti elektrik stansiyasının tam gücünə çatmağı planlaşdırdığını açıqlayıb. Lakin Tatarıstanın ekologiyadan məsul şəxsləri plana qarşıdır. Çünki bu halda su anbarı Kulyaqaş bataqlığında və digər yerlərdə daşqına səbəb ola bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ağbulaq (Sübhanverdi)

**Ağbulaq** — İrəvan xanlığının Aqin mahalında kənd adı.

## Toponim
**Ağbulaq** — İrəvan xanlığının Aqin mahalında kənd adı. Digər adı Sübhanverdi. 1886-cı ilə aid məlumata görə əhalisi azərbaycanlılardan və ermənilərdən ibarət idi. 1919-cu ildə azərbaycanlılar qovulmuşdur. 1947-ci kənd ermənicə Lyusaxpur adlandırılmışdır. XIX əsrdə Qafqazda mövcud olmuş 24 Ağbulaq toponimindən biridir. Sübhanverdilər adlı oymağın *Ağbulaq* adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

Ağbulaq Azərbaycan dilində ağ *içməli su*, *axan su*, *yağış və qar sularından qidalanan su* və bulaq sözlərindən ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Ağbulaq (Göyçə)
* Azərbaycan

## Ədəbiyyat
Budaqov B. Ə. Azərbaycan toponimlərinin problemləri. "Azərbaycan onomastikası problemlərinə dair". Bakı, 1986.
Budaqov B. Ə. Ermənistanın Azərbaycan mənşəli coğrafi adları. "Didərginlər" məcmuasi. Bakı, 1990.
Ağqaya dağı (İcevan)

**Ağqaya** — İcevan rayonunda, İcevan şəhərindən qərbdə dağın adı. XX əsrin 30-cu illərində ermənicə Akkar adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax
* İcevan rayonu
* Zəngəzur

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan tarixi sənədlər və nəşrlər üzrə. Bakı, 1990.
* Azərbaycan SSR-in qısa toponimlər lüğəti. Bakı, 1986.

## İstinadlar
Ağqaş

**Ağqaş** — İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında kənd adı. 

XIX əsrin ortalarında kənd dağılmışdır. Yaxınlıqdakı Ağqaş qayasının adındandır. Qayanın adı rəng bildirən ağ və qaş *dağ çıxıntısı*, *dağın qaşı* sözlərindən ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Zəngilan
* Dərəkənd-Parçenis mahalı

## Ədəbiyyat
* Budaqov B.Ə. Ermənistanın Azərbaycan mənşəli coğrafi adları. “Didərginlər” məcmuasi. Bakı, 1990.
* Budaqov B.Ə. Türk uluslarının yer yaddaşı. Bakı, “Elm”, Bakı, 1994.
Başqırdıstan Respublikası Hökuməti

**Başqırdıstan Respublikası Hökuməti** — Başqırdıstan Respublikasının hökumətidir. Hökumət üç ayrı qoldan ibarətdir: qanunvericilik, icra və məhkəmə.
## Başqırdıstan Respublikasının nazirlik və idarələri
### Nazirliklər
# Səhiyyə Nazirliyi
# Mənzil və Kommunal Xidmətlər Nazirliyi
# Torpaq və Əmlak Münasibətləri Nazirliyi
# Mədəniyyət Nazirliyi
# Meşə Nazirliyi
# Gənclər və İdman Nazirliyi
# Təhsil Nazirliyi
# Təbiət və Ətraf mühit Nazirliyi
# Sənaye və İnnovasiya Nazirliyi
# Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi
# Əmək və Sosial Müdafiə Nazirliyi
## Dövlət Məşğulluq Xidmətinin İdarə Edilməsi
# Maliyyə Nazirliyi
# İqtisadi İnkişaf Nazirliyi
### Dövlət komitələri
# Başqırdıstan Respublika Baş Mütəşəkkil Mülki nəzarət Dövlət Komitəsi
# Başqırdıstan Respublikası Dövlət Komitəsi sifarişlərin yerləşdirilməsi
# Başqırdıstan Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsi
# Başqırdıstan Dövlət Tarif Komitəsi
# Başqırdıstan Ticarət və İstehlakçıları Dövlət Komitəsi
# Başqırdıstan Respublikası Nəqliyyat və Yollar üzrə Dövlət Komitəsi

### Dövlət departamentləri
# Başqırdıstan Respublikası Mətbuat və Kütləvi İnformasiya Agentliyi
# Başqırdıstan Respublikasının Turizm Agentliyi
# Başqortostan Respublikasının İnformasiya Texnologiyaları Agentliyi
# Başqırdıstan Respublikasının Baytarlıq İdarəsi
# Başqırdıstan Respublikasının Rekord İdarəsi
# Başqırdıstan Respublikasının Həyati Rekordlar Ofisi
# Başqırdıstan Respublikasında Təhsilin İdarə Edilməsi və Nəzarəti İdarəsi
# Başqırdıstan Respublikasının Magistraturaların Təşkil Edilməsi və Hüquqi Aktların Reyestrinin Aparılması İdarəsi
# Başqırdıstan Respublikasında Özüyeriyən Maşınlar və Digər Avadanlıqların Texniki Vəziyyəti üzrə Dövlət Təftiş komitəsi
# Başqırdıstan Respublikasının dövlət quruculuq nəzarətinin yoxlanması komitəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://pravitelstvorb.ru/pravitelstvorb.ru
Şiniçiro Otsuka

və ya qələm adı ilə **GASHIN** – Yaponiya illüstratoru və videooyun personajı dizayneri.

## Həyatı
Yaponiyanın Kumamoto prefekturasının eyniadlı paytaxtında anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Müəllifin ən tanınan işi *""* ranobe seriyasıdır. Bu ranobe əsasında istehsal olunmuş *"Re:Zero -Starting Life in Another World- EX"* adlı yan hekayə ranobesinin illüstratorudur. Bundan əlavə, ranobe seriyası əsasında 2016-cı ildə çəkilmiş 25 seriyalıq anime adaptasiyasının və *"Re:Zero ~Starting Break Time From Zero~"* adlı speşlın orijinal personaj dizayneri olmuşdur. 23 sentyabr 2017-ci ildə *[[Kadokawa Shoten]]* nəşriyyatı tərəfindən illüstratorun müəllifi olduğu *"Re:Zero − Starting Life in Another World: Shinichirou Otsuka Art Works Re:BOX"* adlı art kitabı buraxılacaq.

İllüstrator həmçinin *Banpresto* tərəfindən istehsal olunmuş *"Summon Night: Swordcraft Story"* (2003) və *[[Spike Chunsoft]]* tərəfindən PlayStation Portable studiyası tərəfindən istehsal olunmuş *"CONCEPTION"* (2012, 2013) videooyunlarının personaj dizayneri olmuşdur.

2016-cı ildə Newtype Anime Mükafatının "Ən yaxşı orijinal personaj dizayneri" nominasiyasında 3-cü yeri tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şiniçiro Otsuka Twitter-də.
Ağveys

**Ağveys** — İrəvan xanlığının Sürməli mahalında kənd adı.

## Toponim
**Ağveys** - İrəvan xanlığının Sürməli mahalında kənd adı. 1828-1832-ci illərdə kəndin Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və xaricdən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. Qovulmuş ailələr indi Azərbaycana mənsub Zəngilan rayonuna gələrək Ağbiz (Aqvesydən təhrif) kəndinin əsasını qoymuşlar. 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə Axi-Veys kimidir. Orta əsrlərdə Yaxın Şərqdə sufi ordeninə mənsub adamlar biri-digəri üçün əxi (ərəbcə «qardaş») sayılırdı. Kəndin adı Əxi Veys şəxs adındandır. Bax: Ağabaş.

## Həmçinin bax
İrəvan xanlığı
Sürməli mahalı

## Ədəbiyyat
* Qeybullayev Q.Ə. Qədim türklər və Ermənistan. Bakı, 1992.
* Qızılbaşlar tarixi. Bakı, 1995.
Ağverən

**Ağverən** — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında kənd adı.

## Toponim
**Ağverən** - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında kənd adı. 1918-ci ildə kəndə Türkiyədən gəlmə ermənilər də yerləşdirildikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1949-cu ildə kəndin azərbaycanlıları Azərbaycana köçürülmüşdür. 1950-ci ildə kənd ləğv edilmişdir. 1590-cı ilə və 1728-ci ilə  aid mənbələrdə kəndin adı Aqviran kimidir. Azərbaycan dilində ağ (rəng bildirir) və viran (ə) «xarabalıq» sözlərindən ibarətdir. Digər adı Kəbir-Əli, əsli «Kəbir eli»dir. Kənd mənşəcə xəzərlərə mənsub Kəbər tayfasına mənsub ailələrin «Ağ viranə» adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.  
İrəvan əyalətinin bir sıra kənd adlarında fars dilində viranə «xarabalıq» və viran «dağıdılmış», «adam yaşamayan yer» cözləri vardır. Lakin viranə sözü danışıqda «örənə», viran sözü «verən» və «örən» formalarına keçmişdir. «Viran» («verən», «örən») sözləri ilə bitən adlar göstərir ki, bu adları daşıyan kəndlər qədim qala və kilsə xarabalıqlarının yaxınlıqlarında yaranmışdır. XVIII əsrin əvvəllərinə aid mənbədə İrəvan əyalətində Qaraviran, Qaraörən,  Qaracaörən, Tülküviran, Həsənviran, Ortaviran  və b. kənd adları çəkilir. Bax: Qızılörən.
## Həmçinin bax
* İrəvan quberniyası
* İrəvan xanlığı

## Ədəbiyyat
* Budaqov B.Ə. Ermənistanın Azərbaycan mənşəli coğrafi adları. “Didərginlər” məcmuasi. Bakı, 1990.
* Qorqotyan Z. Sovet Ermənistaninin əhalisi 1831-1931-ci illərdə. Yerevan, 1931 (in Armenian).
Vilyam Adam

* Vilyam Adam (memar) — 
* Vilyam Adam (aktyor) — 
* Vilyam Adam (siyasətçi) — 
* Vilyam Adam (professor) — 

## Həmçinin bax
* Vilyam
* Adam
Daewoo Damas

**Daewoo Damas** — Cənubi Koreyanın kompaniyası olan Daewoonun mikroveni. 1991-ci ildən istehsal olunur və Suzuki Carry avtomobilinə əsaslanmışdır. Hal-hazırda ikinci nəsil Daewoo Damas istehsal olunur.

Bəzi yerlərdə Daewoo Damas **Daewoo Attivo** adı ilə tanınır. Daewoonun GM tərəfindən əldə olunmasından sonra avtomobili **Chevrolet CMV** adı ilə də satmağa başladılar.

Damas avtomobili mexaniki sürət qutusuna, 38 at güclü 0,8 l həcmli mühərrikə malikdir. Həmçinin avtomobil kondisioner ilə də təchiz olunmuşdur. Şəhər rejimində yanacağın sərfiyyatı 100 km-ə 4,1 litr kimidir. Salondakı oturacaqlar 2+3+3 sxemi üzrə üç sırada yerləşdirilmişdir. Yükqaldırma - 560 kiloqramdır.

Həmçinin mini-yük maşını Labo da istehsal olunur.

1996-cı ilin mart ayından Daewoo Damas Özbəkistanın Asaka şəhərində yerləşən UzDaewooAuto zavodunda istehsal olunurdu.

2006-cı ilin fevral ayından avtomobilin modernizasiya olunmuş versiyası istehsal edilir. Bu versiyada maşın daha güclü və komfortludur. Dəyişikliklər əsasən maşının ön hissəsinə sirayət etmişdir – ön hissə 26,5 sm artmışdır, bunun əsas rolu ön oturacaqda oturan şəxslərin təhlükəsizliyidir. Həmçinin arxa fənər, bamper və arxa görünüş güzgülərində də dəyişikliklər edilmişdir. Həmçinin avtomobilin qıraq hissələrində xüsusi yapışdırılmış şəkillər də yer almışdır.

Avtomobil iki modifikasiyada hazırlanır: sərnişinlər üçün 2+3+3 formulu üzrə üç sırada yerləşdirilmiş oturacaqlar ilə və ikinəfərlik 560 kq yükqaldırmaya malik yük maşını.

## İstinadlar
Baykul gölü

**Baykul gölü** () — Tatarıstanın Kamsk-Ustinski rayonu ərazisində yerləşən göl. Tatarıstan SSR Nazirlər Sovetinin 10 yanvar 1978-ci il № 25 və Tatarıstan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2005-ci № 644 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi elan edilmişdir

## Coğrafiya
Bolşoe gölü karst məşhəllidir. Tatarıstanın Laişevski rayonunda, Malıy Karmalı kəndindən 0,8&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Su tutarı dairəvi formaya malikdir. Uzunluğu 340 metr, maksimal eni isə 130 metrdir. Su səthinin sahəsi 3,93 ha-dır. Orta dərinliyi 3 metr təşkil edir.
## Hidrologiya
Su tutarının həcmi 100 m³-dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi sarıdır, minerallaşma 375 mq/l, şəffaflıq 30 sm-dir. Kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-kasaliumludur.

## Ədəbiyyat
* Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской Энциклопедии АН РТ.

## Mənbə
* 
*
Arxangel rayonu

**Arxangel rayonu** () — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.
Rayonun inzibati mərkəzi Arxangelskoe kəndidir.
## Coğrafi yerləşməsi
Başqırdıstanın mərkəzində, Ufa şəhəri yaxınlığında yerləşir. Dyoma çayının orta axarında qərarlaşır. Rayonun ərazisi 2422 km² təşkil edir. Rayon ərazisindən Karlaman — Beloresk— Maqnitoqorsk dəmiryolu və Ufa — Beloresk avtomobil yolu keçir. Karlaman — Beloresk— Maqnitoqorsk dəmiryolu xalq arasında "Başqırd BAM-ı".

## Tarix
Arxangel rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir.
## Əhali
Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Arxangel rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 45,4 %, ruslar — 38,5 %, tatarlar — 10,6%, çuvaşlar — 2,4 %, digər millər — 3,1 %.
Arx-Latış kənd sovetliyində kompaktr şəkildə latışlar yaşayır.

## İnzibati-ətazi vahidləri
Arxangel rayonunda 12 kənd inzivati vahidliyinə 71 yaşayış məntəqəsi daxildir.

## İqtisadiyyat
Arxangel rayonunda ətlik-südlük maldarlıq, arıçılıq və əkinçiliyin müxtəlif sahələri inkişaf etmişdir. Meşə sənayesi inkişaf etmişdir. Ərazisindən neft çıxarılır və kərpiç xammalına sahibdir. 163 min ha meşə ehtiyatına sahibdir. Ehtiyatlar 20 mln kubmetr olaraq qiymətləndirilir.

## Səhiyyə
Rayon ərazisində 124 yerlik xəstəxana, 250 yerlik poliklinika, 39 fledşer məntəqəsi vardır. 2009-cu ilə hər 10 min nəfərə 52,4 yataq, hər 10 min nəfərə 15,9 həkim düşür.

## Görməli yerləri
Askinski buz mağarası, Klyukvennoe gölü, Arxangel Dövlət Yasaqlığı.

## Mənbə
* Официальный сайт органов местного самоуправления муниципального района Архангельский район Республики Башкортостан

## İstinadlar