Kanada Arxivləri və Kitabxanası

**Kanada Arxivləri və Kitabxanası** (**LAC**; ) — Kanadanın sənədli irsini əldə etmək, qorumaq və onlara əlçatanlığı təmin etmək vəzifəsi daşıyan federal qurumdur. Milli arxiv və kitabxana dünyanın ən böyük beşinci kitabxanasıdır. LAC Kanada İrs Naziri vasitəsilə Kanada Parlamentinə hesabat verir.

LAC öz mənşəyini 1872-ci ildə yaradılmış Dominion Arxivləri və 1953-cü ildə yaradılmış Kanada Milli Kitabxanası ilə əlaqələndirir. Birincisi daha sonra 1912-ci ildə Kanadanın İctimai Arxivləri və 1987-ci ildə Kanada Milli Arxivləri adlandırıldı. 2004-cü ildə, Kanada Milli Arxivi və Kanada Milli Kitabxanası birləşərək Kanada Arxivləri və Kitabxanası təşkil edildi.

## Sələflər

Kanadanın İctimai Arxivləri 1925-ci ildə genişlənmədən əvvəl 1923-cü ildə tikilmişdir. Müəssisə 1906–1967-ci illərdə Sussex Drive 330 ünvanında yerləşirdi.

Dominion Arxivi 1872-ci ildə Kənd Təsərrüfatı Departamentinin tərkibində Kanada tarixi ilə bağlı sənədləri əldə etmək və köçürmək vəzifəsi daşıyan bir bölmə olaraq yaradılmışdır. 1912-ci ildə bölmə bütün növ media üzərində hökumət sənədlərini idarə etmək kimi yeni məsuliyyət daşıyan muxtar təşkilata, Kanadanın İctimai Arxivinə çevrildi. Təşkilatın adı 1987-ci ildə Kanada Milli Arxivi olaraq dəyişdiriləcək.

Kanada Kitabxana Assosiasiyasının ilk prezidenti Frida Ferrell Veldon kimi insanların səyləri ilə Kanada Milli Kitabxanası 1953-cü ildə yaradılmışdır.

## 21-ci əsr
2004-cü ildə keçmiş Milli Kitabxanaçı Roç Kerrier və Milli Arxivçi Yan E. Vilsonun təşəbbüsü ilə Kanada Milli Arxivləri ilə Kanada Milli Kitabxanasının funksiyaları birləşdirilərək Kanada Kitabxana və Arxivləri yaradıldı. LAC, 22 aprel 2004-cü ildə elan edilmiş Kanada Kitabxanası və Arxivləri Aktı (Bill C-8) əsasında yaradılmış və 21 Mayda Milli Şuranın kolleksiyalarını, xidmətlərini və personalını rəsmi şəkildə birləşdirən Şura Sərəncamı ilə yaradılmışdır. Vilson həmin ilin iyul ayında Kanadanın ilk Kitabxanaçısı və Arxivçisi vəzifəsini icra etdi.

## Modernləşmə
2004-cü ilin iyununda LAC Yeni Bir Növ Bilik Qurumunun Yaradılması adlı müzakirə sənədi nəşr etdi;2006-cı ilin iyununda məsləhətləşmələrdən sonra o, yeni institutu müəyyən etmək üçün beş əsas istiqaməti müəyyən edən sənəd olan Dəyişiklik üçün LAC İstiqamətlərini nəşr etdi, yeni növ bilik institutu; Kanadanın sənədli irsini gücləndirmək üçün işləyən, həqiqətən də milli bir quruma çevrilmək; öyrənmə yeri; və hökumətin informasiya idarəçiliyində bir qurumdur.

LAC-ın modernləşdirmə siyasəti analoq (qeyri-rəqəmsal) materialların əldə edilməsinə və mühafizəsinə yönəlmiş bir qurumdan rəqəmsal giriş və rəqəmsal qorunmada üstün olan bir quruma çevrilməyi nəzərdə tutur. 2009-cu ildə hazırlanmış Sənədli İrs İdarəetmə Çərçivəsi analoq və rəqəmsal materiallara həsr olunmuş resurslar arasında düzgün balansı axtarır və aşağıdakılara əsaslanır:

* üç əsas biznes sütunu: əldə etmə, qorunma və resurs kəşfi (resurs kəşfinə təsvir, kəşf, çıxış və ictimaiyyətə xidmətlər daxildir)
* sənədli irs mandatını yerinə yetirmək üçün dörd rəhbər prinsip, yəni əhəmiyyət, kifayətlik, davamlılıq və cəmiyyət (geniş sosial kontekst)
* dörd əsas rol, yəni təməlin qurulması (münasibətlərin qurulması), əməkdaşlıq, proqram (inteqrasiya edilmiş kolleksiya idarəetmə prosesləri) və transfer (qanunvericiliklə müəyyən edilmiş mandatını yerinə yetirmək üçün üçüncü tərəflərlə rəsmi müqavilələr).

Çərçivənin təsdiqi üçün səkkiz pilot tədqiqat layihəsinə başlanılmışdır, o cümlədən hərbi sənədli irs, yerli sənədli irs və rəqəmsal dövrdə qəzetlərin idarə olunması layihələri.2010-cu ilin martında LAC Kanadanın bilik icmaları arasında əməkdaşlığı asanlaşdırmaq üçün mandatına uyğun olaraq Kanada Rəqəmsal İnformasiya Strategiyası üzrə maraqlı tərəflərlə məsləhətləşmələr haqqında yekun hesabatını dərc etdi. Həmin ay o, müasirləşdirmə məqsədlərinə necə nail olmağı planlaşdırdığını əks etdirən bir sənəd olan Davamlı Yaddaşımızı Kollektiv şəkildə Formalaşdırdı: Təmsilçi Sənədli İrs adlı sənədi nəşr etdi.

LAC-ın informasiya mühitindəki dəyişikliklərə uyğunlaşmaq və başqaları ilə əməkdaşlıq etməklə öz mandatını yerinə yetirməyə davam etmək kimi bəyan edilmiş məqsədlərinə baxmayaraq, 2004-cü ildən bəri faktiki təcrübə həm xidmətlərdə, həm də əməkdaşlıqda azalma olmuşdur. 2004-cü ildən bəri federal maliyyənin kəsilməsi LAC xidmətləri və satınalmalarına da təsir etdi. Müvafiq inkişafların və 2004-cü ildən bəri LAC xidmətlərinin azalmasının təfərrüatlı qrafiki Ex Libris Assosiasiyası tərəfindən tərtib edilmişdir.

## Büdcə kəsirləri
2012-ci ilin federal büdcəsində 2012–13-cü illərdə başlayan üç il ərzində 9,6 milyon CDN dolları məbləğində maliyyələşdirmənin kəsilməsinin elan edilməsindən sonra 400-dən çox LAC işçisi işlərinin təsir altına düşə biləcəyini bildirən bildirişlər aldı və departament 20% azalma elan etdi. Sonrakı üç il ərzində onun işçi qüvvəsinin təxminən 1100 nəfərdir.2013-cü ilin yanvarından qüvvəyə minən işçilər üçün 23 səhifəlik davranış kodeksinin "dəyərləri, potensial maraq toqquşmalarını və gözlənilən davranışları açıqlayan" "sərt" ifadəsi Kanada Arxivçilər Assosiasiyası və Kanada Universitet Müəllimləri Assosiasiyası tərəfindən tənqid edilmişdir. Kodeks şəxsi fəaliyyətləri, o cümlədən konfranslarda təlim keçmək və çıxış etmək və ya iştirak etmək "maraqlar toqquşması, vəzifələr toqquşması və sədaqət öhdəliyi ilə bağlı" yüksək riskli fəaliyyətlər kimi təsvir edir və bu cür fəaliyyətlərdə iştirak ciddi şərtlərə tabedir. Sadiqlik vəzifəsi ilə bağlı bir hissədə də xəbərdarlıq etdi.

## Obyektlər

Ottava şəhərinin mərkəzindəki 395 Vellinqton küçəsindəki bina ictimaiyyətin kolleksiyaya şəxsən daxil ola biləcəyi əsas fiziki məkandır. Binanın rəsmi açılışı 20 iyun 1967-ci ildə olmuşdur. Fiziki ziyarətlərə diqqətin azaldılması ilə, şəxsi xidmətlər məhdudlaşdırıldı (məsələn, 2012-ci ilin aprel ayından etibarən, arayış xidmətləri yalnız təyinatla verilir) və bu binanın rolu azalır. Qatineau, Kvebekdə inzibati ofislər və federal hökumət qeydləri üçün Kanadada mühafizə və saxlama obyektləri də var.

Ottava qərargahından təqribən 10 kilometr aralıda, Qatineau şəhər mərkəzində yerləşən Qoruma Mərkəzi Kanadanın qiymətli kolleksiyalarının uzunmüddətli saxlanması və mühafizəsi üçün təhlükəsiz mühit təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. O, 107 milyon CDN dolları dəyərində tikilib və rəsmi açılışı 4 iyun 1997-ci ildə baş tutub. Bu, 48 iqlimə nəzarət edilən mühafizə anbarı və ən müasir konservasiya laboratoriyalarından ibarət unikal binadır.2000-ci ildə Kanada Kral Memarlıq İnstitutu onu son minillikdə Kanadada tikilmiş ən yaxşı 500 binadan biri adlandırdı.

Ottavanın kənarında, Şirleys Körfəzindəki Kommunikasiya Tədqiqat Mərkəzinin kampusunda yerləşən Nitrat Filminin Qorunması Müəssisəsində Kanadanın sellüloz nitrat film kolleksiyası yerləşir. Kolleksiyada 1912-ci ilə aid 5575 film çarxı, o cümlədən ilk Kanada kinofilmləri və foto neqativlər var. Film materialı çox həssasdır və onun qorunması üçün dəqiq temperatur tələb olunur. Rəsmi olaraq 21 iyun 2011-ci ildə açılmış ən müasir qurğu, daha yaxşı izolyasiya təmin edən və enerji xərclərini minimuma endirən ekoloji cəhətdən təmiz damı olan eko dizaynlı binadır.

2013–14-cü illər üçün planlaşdırılan əsas fəaliyyət, milli qəzet kolleksiyası və İkinci Dünya müharibəsi veteranlarının qeydlərinin yerləşəcəyi Qatineau şəhərində yeni müasir yüksək sıxlıqlı saxlama anbarında analoq (qeyri-rəqəmsal) informasiya resurslarının yenidən yerləşdirilməsi idi. Obyektdə Kanadanın nəşr edilmiş irsini daha yaxşı qorumaq üçün uyğun mühitə malik yüksək bay metal rəflər sistemi olacaq.2019-cu ilin yanvarında Kanada Kitabxanası və Arxivləri Qatineauda mövcud obyektin yanında tikiləcək yeni obyekt üçün danışıqlara başlanıldığını və açılış tarixinin 2022-ci ildə olduğunu elan etdi.

LAC-ın onlayn kolleksiyasına öz veb-saytı vasitəsilə daxil olmaq mümkündür və LAC öz bloq, podkastlar, Twitter və Facebook sosial şəbəkə xidmətləri, Flickr şəkil paylaşma saytı və YouTube video paylaşma saytı vasitəsilə onlayn olaraq davamlı məlumat təqdim edir. RSS lentləri LAC veb-saytındakı yeni məzmuna keçidlər və LAC xidmətləri və resursları haqqında xəbərlər təqdim edir. Yeni modernləşdirilmiş veb-sayt hazırlanır və 2013-cü ildə tamamlanması planlaşdırılır, keçid dövründə həm yeni, həm də köhnə veb-saytlara giriş mümkündür.

## İstinadlar