open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tilsimlənmiş Ella (film)

**Tilsimlənmiş Ella** (} Amerika, İngiltərə və İrlandiya  istehsalı olan fentezi, ailə və komediya janrlı filmdir. 2004-cü ildə istehsal olunan film Qeil Karson Levinin eyni adlı əsərinin motivləri əsasındadır.

## Məzmun
Ella doğulandan sonra Lusinda adlı pəri ona itaətetmə vergisini verir. Bu vergi isə ona deyilən hər bir şeyi etməyə məcbur etdirən bir qüvvədi. Ellanın həyatı isə anasının ölümündən sonra daha da pisləşir. Atasının yenidən evlənməsi nəticəsində ögey anası və həmin qadının Heti və Oliv adında qızları onunla amansız rəftar edirlər. Qızlar ona pis əmrlər verərək hamının yanında onu utandırmağa çalışırlar.

Bütün bunlardan bezən Ella üstündəki bu tilsimi qırmaq üçün evi tərk edərək Lusindanı tapmaq və ona bu vergini geri götüzdürmək məqsədilə yola düşür. Krallığın ən təhlükəli meşəsində bir Elf ilə tanış olur və kralın qəsrinə gəlib çıxır. Burada  gənc şahzadə Çar ilə tanış olan Ella ona vurulur. Ella şahzadənin köməyilə taleyini dəyişməyə çalışacaq.

## Rollarda

## İstinadlar
Britaniya mükafat sistemi

**Britaniya mükafat sistemi** () — Böyük Britaniyada igidliyə, nailiyyətlərə və dövlətə qulluğa görə qiymətləndirmə vasitəsi. Sistem üç hissədən ibarətdir: 
* Şərəfləndirmə
* Medallar 
* Döş nişanları.

## Şərəfləndirmə
Şərəfləndirmənin əsas məqsədi insanı mükafatlandırmaq (award) deyil, ad verməklə onun xidmətlərini vurğulamaqdır, bununla da insanın cəmiyyətdə nüfuzu qaldırılır.

## Mükafatlandırma tarixi
İngils kralları öz təbəələrini üzüklərlə təltif edirdilər. İlk ingilis cəngavər ordeni olan Bant ordenini 1348-ci ildə İngiltərə karlı III Edvard təsis etdi. Sonradan bu sistemdə dəfələrlə dəyişiklik edildi. Həmçinin hərbi xidmətə, igidliyə, sədaqətə və nailiyyətlərə görə də mükafatlar təsis edildi.

## Müasir cəngavər ordenləri
10 orden vardır. Bəzilərinin medalları da vardır. 
* Bant ordeni (1348-ci ildə təsis edilib)
* Şaytan qanqalı ordeni (1687)
* Bani ordeni (1725)
* Müqəddəs Mixail və müqəddəs Georgi ordeni (*Most Distinguished Order of St Michael and St George*, 1818)
* «Xüsusi xidmətlərə görə» ordeni (*Distinguished Service Order*, 1886)
* Karl Viktoriya ordeni (*Royal Victorian Order*, 1896)
* Xidmətlər ordeni (*Order of Merit*, 1902)
* İmperiya xidmətləri ordeni (*Imperial Service Order*, 1903)
* Britaniya İmperiyası Ordeni (*Most Excellent Order of the British Empire*, 1917)
* Şərəf kavalerləri ordeni (*Order of the Companions of Honour*, 1917)

## Mənbə
* Rəsmi hökumət izahı
Tağı bəy Səfərəlibəyov

**Tağı bəy Hüseynqulu bəy oğlu Səfərəlibəyov** (1881–1936) — mühəndis.

## Həyatı
Tağı bəy Səfərəlibəyov Riqa Politexnik İnstitutunu bitirmişdi. İri neft və balıq sənayeçisi olmuşdu. ADR dönəmində Sənaye və Ticarət nazirinin müavini idi. Sovet dönəmində Azərbalığın kommersiya direktoru vəzifəsində çalışmışdı.

Tağı bəy Səfərəlibəyov 1932-ci ildə həbs olunmuşdur.

## Ailəsi
Tağı bəy Gülşən xanım Əlibəyova ilə ailə qurmuşdu. İsmayıl bəy, Məsud bəy adlı oğlanları, Suqra xanım, Asiya xanım və Leyla xanım adlı qızları vardı.

* Fərhad Bədəlbəylinin ana babasıdır.

## Həmçinin bax
* Səfərəlibəyovlar

## İstinadlar
Tərsimi həndəsə

**Tərsimi həndəsə**  — riyaziyyatla texnikanın vəhdətini təşkil edən həndəsənin bölməsi. Həndəsənin bu bölməsində fəza cisimlərinin (hansı ki, nöqtələr, xətlər və səthlər çoxluğundan təşkil olunur)
müstəvilər üzərində təsvir olunma (proyeksiyasının alınması) üsullarından və müstəvilər
üzərindəki təsvirlər (proyeksiyalar) vasitəsilə cismin fəzadakı vəziyyətini müəyyən edilməsi
qaydalarından bəhs olunur (ümumi halda bu deyilənlərə m ölçülü fəzanın n ölçülü fəzada təsviri
kimidə baxıla bilər). Həmçinin, müstəvilər üzərində təsvir
olunmuş cisimlərə aid həndəsi xarakterli məsələlərin
qrafiki həll üsulları da bu bölmədə öyrənilir.
Tərsimi həndəsə bölməsi mühəndis təhsilinin əsasını
təşkil edən fənlərdəndir və onun əsas vəzifələrindən biri
gələcək mühəndislərdə fəza təsəvvürünü inkişaf
etdirməkdir.
Tərsimi həndəsə bölməsində alınan bəzi nəticələr
praktikada cizgilərin tərtibində geniş istifadə olunur.

## Ədəbiyyat
* Tərsimi həndəsə - MÜHƏNDİS QRAFİKASI, Ali məktəblər üçün dərslik  ―  Mustafayev M.R. , Qurbanov N.Ə., Mirzəyev S.H., Bağırov A.M.  ―  Bakı. 2003. 293səh.
Bant ordeni

**Nəcabətli Bant ordeni** () — Böyük Britaniyanın ali cəngavər ordeni. Dünyada ən qədim mükafatlardan biri sayılır. 1348-ci ildə təsis olunmuşdur.

## Bant ordeninin kavalerləri
* Qara şahzadə Eduard
* I Aleksandr
* I Nikolay
* II Aleksandr
* III Aleksandr
* II Nikolay
* Henri Qrosmont
* Tomas de Boşan
* Ralf Stafford
* Vilyam Montaqu
* Tomas Holland
* Con Çandos
* Henri Ern
* Bernard Montqomeri
* Stenli Bolduin

## Həmçinin bax
* Britaniya mükafat sistemi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Order of the Garter  — Britaniya monarxiyasının rəsmi veb saytı
* orden kavalerlərinin 1348-ci ildən bəri siyahısı
Bul cəbri (məntiqi)

**Bul cəbri** — ədədi dövrələrin analiz və dizaynını təmin edən riyazi nəzəriyyədir. Rəqəmli kompüter dövrələrinin tətbiqində, ikili dəyişənlər üzərində təyin olunan ədədi əməliyyatları göstərir.Bul cəbri ikili say sisteminə əsaslanır.

## Tarix
Diskret riyaziyyatın ən əhəmiyyətli bölmələrindən biri riyаzi məntiqdir. Bu еlmin əsаsını ХVII əsrdə аlmаn riyаziyyаtçısı və filоsоfu Q.Lеybnis qоymuşdur. О, bu gələcək еlmi əqli nəticələr hеsаbi və yа riyаzi məntiq аdlаndırmışdır. İrlаnd riyаziyyаtçısı və məntiqçisi Corc Bul ХIХ əsrdə bu еlmi məntiqin riyаzi аnаlizi аdlаndırmışdır. Bulun işlərinin dаvаmçılаrı və sistеmləşdiriciləri оlаn riyаziyyаtçısı Е.Şrеdеr və rus riyаziyyаtçısı P.S.Pоrеtski "riyаzi məntiqin" əsаs bаşlаnğıclаrı hаqqındа tədqiqаt аpаrmışlаr. ХIХ əsrin 70-ci illərində оlduqcа tеz-tеz "məntiq cəbri" tеrmini, bəzən də bu tеrminə C.Bulun sоyаdının əlаvə еdilməsi nəticəində аlınаn tеrmin rаst gəlinirdi "Bul məntiq cəbri" (Pirs, 1870), "Bulun məntiq cəbri" (Liаrd, 1877), "Məntiq cəbri" (Mаkfеrlеyn, 1880). 1880-cı ildə ingilis məntiqçisi "Simvоlik məntiq", 1891-ci ildə isə itаlyаn riyаziyyаtçısı Pеаnо "Riyаziyyаtın məntiqi" tеrminlərini istifаdə еtmişlər.

## Tətbiqi
Məntiq cəbri funksiyаlаrı riyаziyyаtın bаşqа sаhələri ilə yаnаşı həm dəqiq və həm də humаnitаr еlm sаhələrində, tехnikаnın müхtəlif sаhələrində tətbiq оlunur. Müаsir hеsаblаmа və rəqəm tехnikаsını məntiq cəbri funksiyаlаrsız təsəvvür еtmək çətindir. Bul funksiyаlаrı tехnоlоji sаhədə kеçid prоsеslərinin, müхtəlif еlеktrik dövrələrinin işinin riyаzi təsvirində (mоdеlləşdirilməsində) tətbiq оlunur.

## İstinadlar
Milli Dua Ziyafəti

**Milli Dua Ziyafəti** () — 1953-ci ildən ABŞ-da prezidentlərin və dövlət nümayəndələrinin iştirakı ilə hər il keçirilən ən böyük mərasimlərdən biri.

2014-cü ildəki Ziyafətə dünyanın 134 ölkəsinin nümayəndəsi, o cümlədən iki ölkənin prezidenti, xeyli sayda dövlət və ictimai xadim qatılmışdır.

2015-ci ildeki Ziyafetde Azərbaycanı temsil edən yeganə Azərbaycanlı Dr Vüqar Şahbazlı olmuşdur. Bu NPB-də ilk dəfə olaraq XIV Dalay Lama da iştirak etmişdir. Dr Vüqar Şahbazlı 2019-ci ildə Milli Dua Ziyafəti ABŞ-Azərbaycan dostluq qrupunu təsis etmişdir.
## İstinadlar
Hidratlar

**Hidratlar** — Bunlara təbii qaz molekulları, adətən, buz molekullarında tutulan metan qazı molekulları aid edilir. Hidratlar aşağı temperatur və yüksək təzyiq şərtləri altında boru kəmərlərində və qazın texnoloji emal edildiyi qurğularda əmələ gələ bilir. Hidratlar boru kəmərlərini tıxaclaya və hasilat əməliyyatlarına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xuan Manuel Sançes Qordillo

**Xuan Manuel Sançes Qordillo** (; ) — qəribə hərəkətləri ilə tanınan Marinaleda kənd bələdiyyəsinin başçısı.

## Həyatı
İspaniyanın Aralıq dənizi sahilindəki Əndəlüs bölgəsinin Sevilya əyalətinin şərqində yerləşən Syerra-Sur-de-Sevilya rayonunun Marinaleda kəndində anadan olmuşdur.

Əvvəllər müəllimlik etmişdir.

1980-ci illərdə Marinaleda kəndindəki kəndli çıxışlarına başçılıq etmişdir. 25 yaşında ikən bələdiyyə başçısı seçilmişdir.

Sançes Qordillo 21 aprel 2012-ci il tarixli "Yunge Velt" qəzetində gedən yazısında özünün siyasi kursunu "liberal kommunist" deyə açıqlayıb. Sánchez Gordillo qeyd edir:

*"Bu gün əvvəlkindən daha çox utopik fikirlərə inanıram. Çünki biz burada xalq üçün mümkün olan hər şeyi bacardıq"*.

2008-ci ildə Birləşmiş Sol partiyasının siyahısından Əndəlüs Bölgə Parlamentinə deputat seçilmişdir. O, millət vəkilli kimi aldığı maaşını Marinaleda kəndində qurduqları kooperativin hesabına köçürür. Gordillo nə sosial demokratlarla, nə də Mühafizəkar Xalq partiyası ilə əməkdaşlıq etmir. Mütəmadi olaraq yollarda olan bələdiyyə başçısının xidməti avtomobili yoxdur. Şəxsi avtomobili də yoxdur. Harayasa gedəndə kəndlilərin birindən xahiş edir ki, onu qatar stansiyasına qədər ötürsün.

## İstinadlar
Flip-flop (elektronika)

**Flip-flop** — elektronikada iki dayanıqlı vəziyyətə malik dövrədir. O, müəyyən informasiyanı saxlamaq üçün istifadə edilə bilər. Flip-flop bistable (hər bir vəziyyətdə dayanıqlı olan dövrə) multivibratordur. Flip-flop triqqerdir.
Dorağacı

**Dorağacı** ya **dor** () — yelkənli gəmi konstruksiyasında şaquli bərkidilmiş dirək. Dorağacına adətən yelkən bərkidilir. Yelkənli gəmilər təkmilləşdikcə, yelkənlərin sayı artdıqca dorağacının sayı 2-yə, 3-ə bəzən 4-ə qədər atmışdır. Buxar mühərikli gəmilərdə dorağacı funksiyasını itirərək, metal qülləyə çevrilmiş olur. İlk yelkənli gəmilərin dorağacları bütöv bir ağac gövdəsindən hazırlanırdı. Dorağacının aşağı nisbətən qalın hissəsi bilavasitə qayığa ya gəmiyə bərkidilirdi. Dorağacı adətən yüngül oduncaqlı və şirəli şam ağacından: küknar, kedr ağaclarından hazırlanırdı. XVIII əsrdə dorağacı bir və iki dirəyin birləşdirici dəmir üzüklərlə bir-birinə pərçinlənməsi üsulu ilə hazırlanırdı.
Yelkənli gəmlərin təkmilləşməsi ilə əlaqədar dorağacının sayı artıqca müxtəlifliyinə görə adlandırılmağa başlanılır.

## Dorağacının  növləri
***Fok dorağacı** ya qısa olaraq **Fok doru** () — iki və üçdorlu gəmilərdə gəminin burnundan başlayaraq birinci dorağacına deyilir.
***Baş dorağacı** ya qısa olaraq **Baş dor** () — iki və üçdorlu gəmilərdə gəminin burnundan başlayaraq ikinci dorağacına deyilir.
***Bizan dorağacı** ya qısa olaraq **Bizan doru**, **Sarğı doru**(, ) — Gəmi sarğısına yaxın yerləşən, iki və üçdorlu gəmilərdə gəminin burnundan başlayaraq üçüncü, çoxdorlu  gəmilərdə isə sonuncu dorağacına deyilir. İkidorlu gəmilərdə əgər birinci dorağacı daha böyük və gəminin tam mərkəzində yerləşmişsə, onda ikinci dorağacı bizan doru, birinci isə baş dor adlanır.
Fəxri ad

**Fəxri ad** - mədəniyyət, ədəbiyyat, elm, təhsil, səhiyyə, memarlıq, jurnalistika, mühəndislik, bədən tərbiyəsi və idman, mülki aviasiya, habelə dövlət qulluğu və hüquq sahəsində xüsusi xidmətlərə, yüksək peşə ustalığına və ictimai həyatda fəal iştiraka görə həm dövlət, həm ictimai təşkilat tərəfindən verilən xüsusi ad.

Bəzi ölkələrdə tarixən gələn fəxri adlar sistemi də mövcuddur. Məsələn, lord, qraf, bəy, monarx nəsli və s.

## Bəzi fəxri adlar
* Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti
* Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Elm Xadimi
*  Акаdemik
* Cəmiyyətin (biriliyin) fəxri üzvü

## Fəxri adların verilmə qaydası

Azərbaycan Respublikasının fəxri adları Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına verilir, lakin digər ölkələrin vətəndaşlarına da verilə bilər. Azərbaycanda fəxri adların verilməsi şərtləri "Azərbaycan Respublikasının fəxri adları haqqında Əsasnamə" ilə tənzimlənir və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı əsasında verilir. Eyni fəxri ad bir şəxsə təkrar verilmir.

## İstinadlar
Mavi beret

thumbnail|right|Mavi beret
**Mavi Beret** — müxtəlif dövlətlərdə qoşun növlərinin taxdığı baş geyimidir. Bu qoşunlar sülhü bərpa etmək üçün mövcuddur. Bir sıra dövlətlərin göy beretliləri :

**Azərbaycan Ordusu** - I Qarabağ Müharibəsi zamanı Xüsusi Kəşfiyyat qrupu bu baş geyimindən istifadə edirdilər. Hal-hazırda isə bu baş geyimindən Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunların Xüsusi Vasitələrin Tətbiqi Dəstəsi istifadə edir. Xüsusi Vasitələrin Tətbiqi Dəstəsi xüsusi təlim keçmiş peşəkar elit dəstələrdir.

**ABŞ Ordusu** - Birləşmiş Ştatlar Hava Təhlükəsizlik Qüvvələri.

**Belarus Ordusu** - Mobil Qüvvələr.

**BMT** - Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Sülhü qoruyan qoşunu.

**Türkiyə Ordusu** -  Jandarma (Türkiyə) qrumunun Dağ komando birlikləri.Dağ və Komando birlikləri ilə yanaşı Paraşütçü Komando birlikləri,Quru Qüvvələri Komandirliyi tabeçiliyində təşkilatlandırılmış birliklərdir. Jandarma Komando birliklərindən fərqli olaraq; sahələrinə görə paraşüt, alpinistlik, yaxın döyüş təhsili almış xüsusi piyada əsgərləridir. Bu əsgərlərin prioritetli vəzifəsi düşmən xəttinin gerisində olan strateji hədəflərin təsbit edilərək məhvidir.

**Yunanıstan Ordusu** - "Evzones" Yunan Prezidentinin Qvardiyası bu baş geyimindən istifadə edirlər.

**Rus Ordusu** - Rusiyanın Bort Qoşunu (Xüsusi Təyinatlı Paraşütçü-Desant Qoşunları)və Rusiya Müdafiə Nazirliyinin Tabeçiliyində olan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə bu baş geyimindən istifadə edirlər.
thumbnail|Moskvada parad, 2009-cu il

**Ukrayna Ordusu** - Xüsusi Paraşüt-Desant Qoşun Birləşmələri.

**Qazaxıstan Ordusu** - Aeromobil Qoşunu.

**Civil Air Patrol** - Milli Göy Beretin diplomlu mütəxəssisləri olan Vətəndaş Hava Patrul Üzvləri.

## Həmçinin bax
* Qırmızı beret
* Yaşıl beret

## Xarici keçidlər

* Daxili Qoşunların Mavi Beretlilərinin and içməsi
* Azərbaycan Mavi Beretliləri
* Azəri Mavi Beretliləri
* Türk Mavi Beretliləri
* Türkiyə Dağ Komando Məktəbi
* Jandarma Dağ Komando Məktəbi
* Rus Mavi Beretliləri
* Rus Mavi Beretlilərinə Həsr Olunmuş Mahnı
Agent 47

**Agent 47** — Hitman adlı videooyun seriyasındakı xəyal məhsulu olan bir baş qəhrəmandır.

IO Interactive tərəfindən hazırlanmışdır və səsləndirməsini David Bateson etməkdədir. Agent 47, 5 sentyabr 1964-cü ildə Rumıniyada alman həkim Otto Wolfgang Ort-Meyer tərəfindən genetikası dəyişdirilərək yaradılmış birinci sinif bir insan klonudur. Agent 47 doğulduğunda ona ad yerinə ona təyin edilən 640509–040147 kodu verilmişdir və eyni zamanda bu kod başının arxasında barkod şəklində bir döymə olaraq görünməkdədir. Agent 47'nin adı isə bu kodun son iki rəqəmindən alınmışdır. Ümumiyyətlə qara kostyumlu, qırmızı qalstuklu, qara əlcəkli bir şəkildə görünür və Silverballer adındakı silahını heç bir zaman yanından ayırmaz. Xarakterik olaraq, Agent 47 lazımsız danışıqlardan qaçınan, soyuq qanlı, ətrafını yaxşı gözləyəbilən, hissləri qüvvətli və ən əsası hər zaman qarşılaşdığı hadisələr əsnasında tez və alternativ vəziyyətləri düşünə bilən ağıllı bir agentdir. Ətrafındakı hər cür əşyanı silah olaraq istifadə edə bilməsi və müxtəlif silah növlərini ustalıqla istifadə onu digər təhsilli agentlərdən və suiqəstçilərdən üstün etmişdir.

Agent 47 Beynəlxalq Kontrakt Agentliyinə bağlı olaraq çalışan bir sui-qəsdçi, eyni zamanda bir agentdir. Vəzifələri və ya hədəfləri haqqındakı xülasə məlumatları, yenə eyni kontrakt agentliyində çalışan Diana Burnwood adlı xanımdan alır. Agent 47 suiqəsdlərini mümkün olduqca səssiz və kimsəyə bir şey müəyyən etmədən reallaşdırmağa çalışır. Agent 47'nin həyatını və hadisələrini mövzu alan , Hitman 2: Silent Assassin, ,  və  adlı 5 oyun; William C. Dietz tərəfindən qələmə alınmış  adlı bir roman və Timothy Olyphant'ın Agent 47'ye canlandırdığı 2007 istehsalı Hitman adlı bir film var.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Millətlərarası ünsiyyət dili

**Millətlərarası ünsiyyət dili** — çoxmillətli dövlətdə xalqlararsı ünsiyyət vasitəsi kimi istifadə edilən dil. Beynəlxalq dillərin bir və ya daha çoxundan bir ölkə daxilində istifadə edilməsi ilə fərqlənir.

## Millətlərarası ünsiyyət dili nümunələri
* Türk dili Türkiyədə yaşayan bütün xalqların ümumi istifadə etdiyi dildir.
* İngilis dili  ABŞ-də bütün xalqlar tərəfindən istifadə edilir.
* Rus dili Rusiyada yaşayan 100-dən çox xalqın ümumi ünsiyyət dilidir..

## İstinadlar
İbn Xəllikan

**İbn Xəllikan** (; ) — Bərməkilər nəslinə mənsub olan XIII əsr islam alimi və tarixçisi.

## Həyatı
Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd 22 sentyabr 1211-ci ildə Ərbil şəhərində anadan olmuşdu. Elmi ədəbiyyatda İbn Xəllikan adı ilə tanınan Şəms əd-Din Əhmədin atası Abbas əslən tarixi **Bəlx** şəhərindən (tarixi Baktriya və ya Toxaristan ölkəsinin mərkəzi şəhəri və ya şəhərlərindən biri idi) olan Bərməkilər soyundan, anası isə Hənəfi məzhəbinin məşhur fiqh və hədis alimi Xaləf ibn Əyyubun soyundan idi. Bərməkilər soyunun ulu əcdadı Bərmək Əməvi xilafətinin sərkərdəsi, Xorasan valisi Əbu Hafs Qüteybə ibn Abi Saleh Muslim ibn Əmr əl-Bahili türk dövləti olan Toxarıstan Yabquluğunun paytaxtı Bəlx şəhərini işğal etdikdən sonra müsəlmanlara əsir düşmüş və islamı qəbul etmişdir.

Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd Misir Məmlük sultanları əl-Məlik əz-Zahir Rükn əd-Dünya və-d-Din **[[I Baybars|Baybars]]** əl-Bundukdari əz-Salehin hakimiyyəti (1260-1277) və onun böyük oğlu əl-Məlik əz-Səid Nəsir əd-Din Məhəmməd **Bərəkə** xanın hakimiyyəti (1277-1279) dövründə 1261-1271-ci və 1278-1281-ci ilərdə Şam qazısı olmuş, 30 oktyabr 1282-ci ildə Dəməşq şəhərində vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* **Görkəmli şəxsləri anma yazıları və öz zamanımın oğulları haqqında qeydlər** ( (latın. Vafəyət əl-Ayən və-ənba əbna əz-zəmən) /  (bax: volume I in 1843, volume II in 1843, volume III in 1868, volume IV in 1871) / ) əsərini müəllifin 1256-cı ildə yazmağa başladığı, 4 dekabr 1273-cü ildə bitirdiyi və 1281-ci ilə qədər əsərə əlavələr etdiyi məlumdur. Əsərin dili ərəbcədir və müəllifin dövrümüzə gəlib çatmış yeganə əsəridir. Müəllif əsəri yazarkən təxminən 170 yazılı mənbədən istifadə etmişdir. Əsərin ərəbcə olan orijinal əlyazması ümumilikdə 865 insanın bioqrafiyasını əhatə edir.

## Mənbə
*Православный палестинский сборник том XVII, выпуск второй, издание Императорского православного палестинского общество. Санкт-Петербург: типография В. Ф. Киршбаума, Дворцовая площадь, департамент Министерства Финансов, 1897-ой год. **Палестина от завоевания ее арабами до Крестовых походов, по арабским источникам.** Николай Александрович Ме́дников, приложения II, I. Историки: XVIII. Ибн Халликан, страницы 581-582.
***Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi**, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi, Ankara, 1999, Cilt XX, sayfa 17-19

## İstinadlar
Daft Punk

**Daft Punk** — Tomas Banqalter və Gi-Manuel de Omem-Kristo tərəfindən 1993-cü ildə yaradılmış fransız elektron musiqi dueti. 1990-cı illərin sonlarına doğru Fransada haus musiqisinin inkişafı ilə əlaqədar böyük uğurlara nail oldular. Onlar elektro, haus, disko və sintipop musiqisinin elementlərini birləşdirərək özünəməxsus səslənmə üslubu yaratdılar.

Daft Punk 2006-2007-ci illərdə iştirak etdiyi musiqi turundan sonra Alive 2007 adlı konsert albomunu buraxdı. 2009-cu ildə həm albom, həm də bu aboma daxil olan Harder Better Faster Stronger mahnısı Qremmi mükafatına layiq görüldü.

2013-cü ilin mayında Daft Punk özünün dördüncü studiya albomu olan Random Access Memories albomunu, bundan bir ay əvvəl isə həmin alboma daxil olan və sonradan hitə çevrilən Get Lucky mahnısını buraxdı. 26 yanvar 2014-cü ildə 56-cı Qremmi mərasimində həm mahnı, həm də albom ümumilikdə 5 nominasiyada Qremmi mükafatına layiq görüldü.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* *[[Homework]]* (1997)
* *[[Discovery (Daft Punk albomu)|Discovery]]* (2001)
* *[[Human After All]]* (2005)	
* *[[Random Access Memories]]* (2013)

### Konsert albomları
* *[[Alive 1997]]* (2001)
* *[[Alive 2007]]* (2007)

## Xarici keçidlər
* Daft Punkun rəsmi veb-saytı
* "Random Access Memories" albomunun alternativ promo-saytı 
*
Diod

**Yarımkeçirici diod** () — bir p-n keçidə malik olan və iki elektrik çıxışı olan cihaz. Yarımkeçirici diodun bu gün ən ümumi tipi iki elektrik terminalı üçün əlaqələnmiş p-n keçidli yarımkeçiricinin kristallik hissəsidir. Vakuum boru diodu iki elektroda malikdir: anod və qızdırılmış katod. Yarımkeçirici diodlar birinci yarımkeçirici elektron qurğusudur. Birinci yarımkeçirici diodlar kristal detektor adlandırıldı. Bu gün diodların çoxu silisiumdan hazırlanır, ancaq bəzən selen və germanium kimi başqa yarımkeçiricilərdən də istifadə edilir.

## Əsas funksiyaları
Diodun ən ümumi funksiyası əks istiqamətdə cərəyan maneəyə rast gələrkən, bir istiqamətdə elektrik cərəyanın keçməsini təmin etməkdir. Başqa funksiyasıda dəyişən cərəyanı sabit cərəyana çevirməkdir. Həmçinin radioda radio siqnalların amplitud modulyasiya hasilatını o cümlədən qəbul edilən siqnalların düzləndirməsidir.

## Tarix
Vakuum boru diodları və yarımkeçirici diodlar təxminən eyni vaxtda radio qəbuledici detektorları kimi 1900-cü ilin əvvəllərində ayrı-ayrılıqda inkişaf edib. Diodların inkişafı iki istiqamətdə dərhal XIX əsrin üçüncü rübündə başlayıb: 1873-cü ildə britaniyalı alim Frederik Qutri termion (vakuum lampa) diodları fəaliyyət prinsipini həmçinin 1874-cü ildə alman alimi Karl Ferdinand Braun kristallik (bərk cisimli) diodun fəaliyyət prinsipini açıb.

Termion diodların iş prinsipi 13 fevral 1880-ci ildə Tomas Edison tərəfindən yenidən açılıb və 1883-cü ildə patentləşdirilib (patent ABŞ № 307031). 1899-cu ildə alman alimi Karl Ferdinand Braun kristalı üçün düzləndirici patentini aldı. Təxminən 1900 illərdə Qrinlif Pikard kristal diodda ilk radio qəbul edici düzəltdi. Birinci termion diodu Britaniyada Con Ambroz Fleminqom 16 noyabr 1904-cü ildə (ABŞ patenti noyabr 1905-ci il tarixli № 803684 saylı) patentini alıb. 20 noyabr 1906-cı ildə Pikard silisium kristal detektor (ABŞ patenti № 836531) patentini aldı.

Bu cür qurğunun əsrin sonlarında XIX düzləndiriciləri adı ilə məlum idi və yalnız 1919-cu ildə, Vilyam Henri "diod" adlandırmağa başladı, yunan sözlərindən əmələ gəlib və "di" — iki, "odos" — yol deməkdir.

## Diodların tipləri
İndiki zamanda ən çox yarımkeçirici diodlardan istifadə olunur.
Diodların növləri:

## Elektron simvolları
Dövr diaqramında yarımkeçirici diod üçün istifadə edilmiş simvol diodun tipini müəyyən edir. Diodların bəzi tipi üçün əlavə simvollar var, ancaq onlar arasındakı fərqlər kiçikdir.


Şəkil:Diode symbol.svg|Diod
Şəkil:LED symbol.svg|İşıq diodu (LED)
Şəkil:Photodiode symbol.svg|Fotodiod
Şəkil:Schottky diode symbol.svg|Şottki diodu
Şəkil:Transient voltage suppression diode symbol.svg|Keçid gərginlikli sıxma diodu (TVS)
Şəkil:Tunnel diode symbol.svg|Tunel və ya Esaki diodu
Şəkil:Varicap symbol.svg|Dəyişən tutumlu diod
Şəkil:Zener_diode_symbol.svg|Zener diodu
Şəkil:Diode pinout en fr.svg|Diod simvolu kimi eyni düzləndiricili tipik diod paketləri. Nazik zolaq katodu təsvir edir.


## İstinadlar
Milli kitabxana

**Milli kitabxana** — hökumət tərəfindən xüsusi olaraq xüsusi qiymətli kitabların və informasiya daşıyıcıların saxlanılması üçün yaradılan saxlanğıc. Adi kitabxanalardan fərqli olaraq oxucuya evə kitab aparmağa icazə verilmir.

## Həmçinin bax
* Milli kitabxanaların siyahısı

## İstinadlar
Gəmi sarğısı

**Sarğı** ya **Gəmi sarğısı** (, , , , ) — gəmi gövdəsinin arxa ya dal hissəsi. Gəmi sarğısının suda qalan hissəsinin forması onun idarəolunmasında mühüm rola malikdir. Sarğının üzdə qalan hissəsi gəmi funkiyasına və ölçüsünə müvaviq hazırlanır.

Gəmi sarğısı onun əsas idarəetmə elementlərinin: sükan, pər, gəmi çarxının yerləşdiyi bir yerdir. Buna görə də bu hissə gəmi kapitanının ixtiyarında olur. Burada kapitan və onun köməkçilərinin kayutları, gəmi qalereyası, xəznə yerləşir. Gəmi sarğısı gəminin külək tutmayan hissəsidir. Gəmi sarğısı gəminin ən həssas hissəsi sayılır. Buna görə də döyüş əməliyyatları zamanı əsas nişangah sayılır. XIX əsrdə pərli mühərrik tətbiqini tapdıqdan sonra gəmi sarğısı daha girdə şəkil almış olur və burada əsas gəmi cihazlar yerləşdirilməyə başlanılmışdır.

## İstinadlar
Buşprit

**Buşprit**, **gəmi burnu** ya **gəmi dimdiyi** (; *boeg* — burun + *spriet* — zirvə, şiş) — üfiqi və ya 30°-36° bucaq altında bir qədər önə əyilmiş, gəminin manevretmə qabiliyyətini artırmaq üçün kliver və staksel yelkənlərini asılması üçün dimdik dirəyi.
Döyüş

**Döyüş** — bir-biri ilə münaqişədə olan ya müharibə vəziyyətində olan iki tərəf arasında baş verən irimiqyaslı hərbi əməliyyatlara deyilir. Döyüşün adı əsasən hərbin baş verdiyi ərazinin adından götürülür. Döyüş müharibənin gedişatında xüsusi çəkiyə malik olub, onun taleyini tam həll etmiş olur.

Qədim Dünyada, Orta Əsrlərdə və yeni Tarixdə döyüş konkret bir məkanda, açıq bir yerdə, dənizdə, donmuş göl üzərində baş verir və bir neçə gündən artıq davam etmirdi. Müasir dövrdə döyüş geniş bir coğrafiyada baş verir və aylarla davam edə bilir.

### Quru döyüşləri
* Marafon döyüşü
* Farsal döyüşü
* Mohaç döyüşü (1526)
* Kadeş döyüşü
* Əbukir döyüşü (1799)
* Gettisberq döyüşü
* Kursk döyüşü

### Dəniz döyüşləri
* Əbukir dəniz döyüşü (1798)
* Filippin dəniz döyüşü

## İstinadlar
Avropa kitabxanası

**Avropa kitabxanası** (, qısa şəkildə TEL) — Avropanın 48 milli kitabxanasının və bir çox kitabxanalarının tədqiqat mərkəzlərinin resurslarına daxil olan internet portalı. Portal həm kitabxana yazılarında, həm də pulsuz rəqəm obyetlərində axtarış aparmağa imkan verir. Avropa Şurasına daxil olan kitabxanalar portal vasitəsilə elektron kataloqlarına, sənədlərin tam mətnlərinə, audioyazılışlara daxil olmağa şərait yaradır. Portalın aktivində 200 milyon yazı, 24 milyon sənəd, 7 milyon rəqəmsala obyekt vardır. Mətnlər 35 dildə açıqdır. 
 
## İstinadlar

## Mənbə
* Conference of European National Librarians (CENL)
Midel-şpanqout

**Midel-şpanqout** — gəmiqayırmaya ya gəmiçiliyə aid bir termin.

Gəmi layihəsində əsas nöqtələrdən biri olub, iki paralelin tən ortasından keçən peripendikulyar kəsik.

## İstinadlar
Yuxarı Karvansara (Şəki)

**Yuxarı Karvansara** — qədim Şəki şəhəri ərazisində yerləşən karvansara.

## Yerləşməsi
Şəki şəhərinin Mirzə Fətəli Axundov küçəsində yerləşir.

Gürcənçayın qövsvari sahilində bir sıra obyektlər- şəhərin biznes mərkəzi olan Yuxarı və Aşağı Karvansaralar yerləşir. Karvansaralar feodal Şərqin labüd hissəsi olub, bura gəlib-getmiş bütün tarixçi və səyyahlar həmişə Azərbaycan haqqında danışarkən karvansaralara ayrıca yer ayırmış, çox vaxt isə onları təsvir etmişlər.

## Tarixi
Ərazisində Böyük İpək Yolunun keçdiyi Azərbaycanın ən qədim sənətkarlıq, ipəkçilik və ticarət şəhəri olan Şəki karvan yolları vasitəsilə digər xanlıqların və bir çox xarici ölkələrin ticarət mərkəzlərini özündə birləşdirirdi. Əlbəttə ki, belə bir təbii-coğrafi və strateji şəraitə malik şəhərdə karvansaraların olmaması mümkün deyildir.

XVIII–XIX əsrlərdə şəhərdə inşa edilmiş karvansara binaların təkcə karvanların və səyyahların qalması üçün deyil, həm də müxtəlif ticarət əməliyyatlarının aparılması üçün də nəzərdə tutulurdu.

Özünün böyüklüyü və ticarət üçün əlverişliliyi ilə bütün Zaqafqaziyada məşhur olan Yuxarı Karvansara XVIII–XIX əsrlərdə Şəkidə olan 5 böyük karvansaradan ("İsfahan", "Təbriz", "Ləzgi", "Təzə Karvansara") dövrümüzə qədər gəlib çatmış iki karvansaradan biridir. Digəri — Aşağı Karvansara.

XVIII əsrə aid olan hər iki abidə yerli ustalar tərəfindən tikilmişdir. Bu abidələr həm tikiliş həm də şərait baxımından çox rahat və gözəl olub, irimiqyaslı sövdələşmələrin, alış-verişlərin aparılması üçün əlverişli şəraitə sahib olmuşdur.

## Karvansaranın planı
Ümumi sahəsi 6000 kvadratmetr olan Yuxarı Karvansaraya Şəki memarlığı üçün səciyyəvi olan kərpic və çay daşının birlikdə işlədilməsi xüsusi kalorid verir.

Tikili relyefə uyğun olaraq küçəyə baxan hissədə 14 metr, içəri üzdən isə 8 metr hündürlükdə inşa edilmişdir. 300-dən artıq otaq və zirzəmidən ibarət olan karvansaranın 2 giriş darvazası vardır. Bina üç mərtəbəlidir. Tacir öz malını zirzəmiyə yığar, birinci mərtəbədə alver edər, ikinci mərtəbədə yaşayardı.

Darvazaların içəri hissəsinin tavanı kərpicdən tağlı günbəzlərdir. Yaxın Şərqdə ən böyük kərpic tağlı günbəzlərdən biri sayılan əsas girişin zəngin bəzənmiş tağı relyefin çox mailliyi üzündən binanın küncündə, üçüncü mərtəbə səviyyəsində inşa edilmişdir.

Sadə həyəti, tağbəndlərlə örtülü eyni ölçülü hücrələri, həyət eyvanları, hovuz və onları əhatə edən yaşıllıq karvansaranın ümumi kompozisiyasını tamamlayır.

## Hazırkı vəziyyəti

Bu günə kimi öz gözəlliyini, memarlıq üslubunu qoruyub saxlayan və hazırda mehmanxana kimi istifadə olunan Yuxarı Karvansara Şəkinin zəngin maddi və mənəvi irsə malik bir şəhər olmasının bariz nümunəsidir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Həmçinin bax
* Aşağı Karvansara (Şəki)
Aşağı Karvansara (Şəki)

**Aşağı Karvansara** — qədim Şəki şəhəri ərazisində yerləşən karvansara.

## Yerləşməsi
Şəki şəhərinin Mirzə Fətəli Axundov küçəsində yerləşir.

Gürcənçayın qövsvari sahilində bir sıra obyektlər- şəhərin biznes mərkəzi olan Yuxarı və Aşağı Karvansaralar yerləşir. Karvansaralar feodal Şərqin labüd hissəsi olub, bura gəlib-getmiş bütün tarixçi və səyyahlar həmişə Azərbaycan haqqında danışarkən karvansaralara ayrıca yer ayırmış, çox vaxt isə onları təsvir etmişlər.

## Tarixi
Şəki Azərbaycanın ən qədim ticarət və sənətkarlıq şəhərlərindən biri olduğundan burada çoxlu bazar və karvansaralar tikilmişdir. XVIII–XIX əsrlərdə Şəkidə olan 5 böyük karvansaradan ("İsfahan", "Təbriz", "Təzə Karvansara") dövrümüzə qədər yalnız ikisi — Yuxarı Karvansara və Aşağı Karvansara gəlib çatmışdır.

XVIII əsrə aid olan hər iki abidə yerli ustalar tərəfindən tikilmişdir. Bu abidələr həm tikiliş həm də şərait baxımından çox rahat və gözəl olub, irimiqyaslı sövdələşmələrin, alış-verişlərin aparılması üçün əlverişli şəraitə sahib olmuşdur.

Aşağı Karvansara tarixi abidənin XVI–XVIII əsrlərə aid olunmağı da iddia olunur. Hal-hazırda tikilinin təxminən 35–40% itirilmişdir.

## Karvansaranın planı
Şəki karvansaraları da digərləri kimi karvanların və səyyahların dayanması üçün ayrılmış, özünün funksional xüsusiyyətinə uyğun tikilmişdir. Ancaq bu karvansaralardan da yolüstü karvansaralardan fərqli olaraq istirahət otaqları ilə yanaşı müxtəlif ticarət əməliyyatları aparmaq, mübadilə müqavilələri bağlamaq üçün xüsusi otaqlar da inşa edilmişdir.

Buradakı karvansaralar plan quruluşuna, böyük ölçülərinə, istirahət və ticarət üçün rahatlığına görə Şəki memarlığını xarakterizə edir.

Özünün ümumi sahəsinə görə Yuxarı Karvansaradan bir qədər böyük olan Aşağı Karvansara küçəyə baxan hissədə 12 metr, şərq və qərb tərəfdə isə 10 metr hündürlükdədir.

8000 kvadratmetrlik bir ərazini əhatə edən Aşağı Karvansaranın 242 otağı və dörd giriş darvazası vardır. Bu karvansara da həmçinin şəkili sənətkarlarin özünəməxsus memarlıq üslubu özündə əks etdirir.

Cənub-şərq hissədə üç, həyət tərəfdə isə iki mərtəbəli olan karvansaranın baş fasadı çaya baxır. Bu isə binaya sakitlik və fəravət bəxş edir.

Karvansaranın fasadı horizontal bölümlərlə səciyyələnir, onlar divar müstəvisini tağlı pəncərələrlə tərtib olunmuş üç yarusa ayırır, pəncərələrin tağları şəklinə görə bir qədər fərqlənir.

Tağlı eyvan aşırmaları ilə dövrəyə alınmış heyətin mərkəzində hovuz yerləşir.

Karvansaranın tikintisi zamanı uzaq ölkələrdən gələn tacirlərin rahatlığı, özünün və malının təhlükəsizliyi üçün hər şey nəzərə alınmışdır. Darvazalar qonaqpərvərliklə yolçuların və tacirlərin üzünə açılsa da, bağlandıqda alınmaz bir qalaya çevrilir. Bu isə bir daha Şəki sənətkarlarının nə qədər yüksək dünyagörüşünə, əvəzsiz zövqə, müqayisəsiz memarlıq üslubuna, maddi və mənəvi dəyərlərə malik olduqlarını təsdiqləyir.

## Hazırkı vəziyyəti
"EL&EN" layihə şirkəti tərəfindən Aşağı Karvansarada 4 ulduzlu mehmanxananın yerləşdirilməsi üçün onun uyğunlaşdırılması vəzifəsini yerinə yetirmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Həmçinin bax
* Yuxarı Karvansara (Şəki)
Karib dənizinin quldurları: Qara mirvarinin lənəti

**Karib dənizinin quldurları: Qara mirvarinin lənəti** () — Conni Depp, Kira Naytli və Orlando Blumun baş rolları paylaşdığı macəra filmi. 2004-cü ilin yanvar ayından etibarən, ABŞ-də 305,413,918 $, ümumidünyadan 348,850,097 $ qazanc əldə edərək, tam olaraq gəlirini $654,264,015 çatdırdı. Film ABŞ premyerasının ilk həftəsində 46,630,690 $ gəlir əldə etmişdi.

## Xarici keçidlər
*
HMS Britannia (1762)

**"Əlahəzrətin gəmisi Britaniya"** () (1762) — üçdorlu, 100 döyüş topuna malik Böyük Britaniya Kral Donanmasına məxsus sayca üçüncü I ranq xətt gəmisi. 1 iyul 1751-ci ildə əsası qoyulmuş və 19 oktyabr 1762-ci ildə suya salınmışdır. Bir çox müharibələrdə (Yeddillik müharibə, ABŞ İstiqlal müharibəsi), o cümlədən Trafalqar döyüşündə iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Göy qurşağı bayrağı

**Göy qurşağı bayrağı** — göy qurşağı rənglərindən (mavi rəng daxil olmamaqla) ibarət olan bayraq.

Dünyada lesbiyanlar, geylər, biseksual və transgenderlərin (qısa olaraq – LGBT), həmçinin onlara qarşı insan hüquqlarına dəstək hərəkatının beynəlmiləl rəmzidir.

## Tarix
Göy qurşağı bayrağı Gilbert Baker tərəfindən xüsusi olaraq 1978 -ci ildə San Francisco Gay Azadlıq Günü üçün hazırlanmışdır. Bu il yerli LGBT cəmiyyəti üçün tarixi oldu - Kaliforniyada ilk dəfə olaraq açıq şəkildə gey olan Harvey Milk siyasi vəzifəyə (şəhərin müşahidə şurasının üzvü olaraq) seçildi. Eyni zamanda, dövlət mühafizəkarlar tərəfindən qanuna ayrı -seçkilik dəyişiklikləri ("Briggs Təşəbbüsü") daxil etmək üçün bir kampaniya başladıldı. Gilbert Baker, gey aktivistlərin LGBT cəmiyyətini təcəssüm etdirən və birləşdirən canlı bir simvol yaratmaq çağırışına cavab verdi. Bayraq gey qüruru və açıqlıq anlayışını təcəssüm etdirir. Göy qurşağı bayrağının müəllifi, rəssam Gilbert Baker onun mənasını belə izah etdi:

## İstinadlar
Salma Hayek

**Salma Hayek** (, ; ) — Meksika və Amerika kino aktrisası, rejissor və prodüserdir.

## Həyatı
Salma Hayek 2 sentyabr 1966-cı ildə Meksikanın Verakruz ştatının Koatsakoalkos şəhərində doğulmuşdur. Onun anası ispan əsilli, atası isə livan əsillidir. Uşaqlıqda disleksiya xəstəliyinə tutulmuş və bu səbəbdən bir çox problemlər yaşayıb. Salma Hayek kino karyerasına Meksikada yayımlanan "Tereza" adlı telenovella ilə addım atmışdır. Daha sonra "Düşülən sevgi" filminə görə "Ariel Award" nominasiyasına layiq görülmüşdür. 1991-ci ildən başlayaraq Hollivud filmlərində iştirak edir və böyük şöhrətlər əldə edir.

9 mart 2007-ci ildə Hayek, fransız milyarder və Kering şirkətinin direktoru François-Henri Pinault ilə əlaqəli olduğunu və hamiləliyini təsdiqlədi. O, qızı Valentina Paloma Pinault'u 2007-ci ilin sentyabr ayında Los-Ancelesdə, Kaliforniya ştatındakı Cedars-Sinai Tibb Mərkəzində dünyaya gətirdi. Onlar 2009-cu ildə Sevgililər Günündə evləndilər. 25 aprel 2009-cu ildə Venesiyada ikinci bir mərasim keçirdilər.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dado Cavalcanti

**Dado Cavalcanti** () — "Koritiba FK" klubunun baş məşqçisi.

## Həyatı
Dado Cavalcanti 9 iyul 1981-ci ildə Braziliyada anadan olub.

## İstinadlar
Dil məkanı

**Dil məkanı**, **sprachraum** () — bir dilin, müxtəlif dialektləri ilə birlikdə əhatə etdiyi coğrafi məkan.

## Ümumi məlumat
Bir sıra dil məkanlarının milli sərhədləri yoxdur. Məsələn, Cənubi Amerika ispan dil məkanının aeralıdır, ancaq ərazicə kiçik İsveçrə dörd dil məkanının kəsişdiyi yerdə yerləşir. Dil məkanı bəzən ayrı-ayrı qitələrdə yerləşir.

Dörd iri Qərb dil məkanına ingilis, ispan, portuqal və fransız dilləri daxildir. İngilis dil məkanı bütün dünyanı əhatə edir, o bir çox keçmiş müstəmləkələrində rəsmi dil statusuna malikdir. Fransız dil məkanı frankofoniya adlanır.

Portuqal *sprachraumu* özündə sərhədləri ümumi olmayan ölkələri birləşdirir. *Lusosphere* və ya *Lusophony* özündə təkcə portuqal dilli ölkələri deyil, həmçinin portuqal dilli diasporanı da birləşdirir. Portuqal dilli ölkələr birliyi *Comunidade дос Países де Língua Португеза* adlanır.
Seqreqasiya

**Seqreqasiya** () — əhalinin bir qrupunun cəmiyyətdən müəyyən əlamətlərə görə zorla ayrılması siyasəti. О dini və irqi diskriminasiyanın bir forması kimi qəbul edilir. De-yure və de-fakto seqreqasiyaları vardır. De yure seqreqasiyaları orta əsrlərdə və yeni zamanda alman və anqlisakson ölkələrində, həmçinin Böyük Britaniya və Almaniya müstəmləkələrində, ABŞ-də,  CAR, İrlandiya, Baltikyanı ölkələrdə geniş yayılmışdı. XX əsrin ortalarından insan hüquqları uğrunda hərakat genişləndikdən sonra o ləğv edildi.

Ancaq seqredasiyanın de yure mövcud olduğu ölkələrdə hələ də məişət səviyyəsində dil, din və irqə görə qalmaqdadır və yeni formalar alır. Məsələn, ABŞ-də təhsil sahəsində seqreqasiya hələ də qalmaqdadır.

Həmçinin, yeni fenomenlər: hiperseqreqasiya, reseqreqasiya və s. yaranmaqdadır.
  
## Mənbə
* Problem-məkəblərdəki seqreqasiyadır Bi-Bi-Si-nin rus saytındakı məqalə.
*  
* ABŞ Prezidentinin  06/07/2009-cu il tarixində səfərindəki kortej

## Xarici keçidlər
Məntiq elementi

**Məntiqi element** — Bul funksiyasını yerinə yetirən fiziki qurğudur. O, bir və ya bir neçə məntiqi girişlərdə məntiqi əməliyyatı yerinə yetirir və sadə məntiqi çıxışları göstərir. Məntiq elementləri ilk növbədə elektron açarlar kimi fəaliyyət göstərən tranzistorlar və diodlar istifadə edərək yerinə yetirilir, həmçinin molekullar,optika, elektromaqnit relelər və hətta mexaniki elementlər istifadə edərək qurula bilər.

**yapışdırıcı məntiq** — (ing. *glue logic*, ru. *связующая логика*) – kompüterin bir əsas hissəsini başqa bir hissə ilə birləşdirmək üçün zəruri olan nisbətən sadə məntiqi sxemlər. Məsələn, mikroprosessorların bir çoxu mərkəzi prosessor (CPU) ilə yaddaş (MEMORY) arasında yapışdırıcı məntiqin olmasını tələb edir.

## Simvollar

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Radian

**Radian** (ixtisarı: **rad**;  — şüa, radius) — müasir riyaziyyatda və fizikada müstəvi bucaqların əsas ölçü vahidi.
Radian, qövsün bucaq ölçüsü ilə təyin edilir.
: 1 \operatorname{rad} = \frac{180}{\pi}\approx57.2958^\circ
Belə olduqda, tam çevrənin radianla ölçüsü  radiana bərabərdir.

## Radianın başqa vahidlərlə əlaqəsi

Başqa bucaq ölçüləri ilə müqayisə:
**[[Dərəcə (həndəsə|Dərəcə]]/radian çevrilmələri**
Radianı dərəcəyə çevirmək üçün göstərilən radianı \frac{180}{\pi} nisbətinə vurmaq lazımdır:
* 1 \operatorname{rad} = 1\operatorname{rad}\cdot\frac{180^\circ}{\pi} \approx 57,2958^\circ
: Nümunə:
: \frac{\pi}{4} \operatorname{rad} = \frac{\pi}{4}\cdot\frac{180^\circ}{\pi}=45^\circ.
Dərəcəni radiana çevirmək üçün göstərilən dərəcəni \frac{\pi}{180^\circ} nisbətinə vurmaq lazımdır.
: Nümunə:
: {90^\circ}={90^\circ}\cdot\frac{\pi}{180^\circ}=\frac{\pi}{2}\operatorname{rad}

## Riyazi analizdə radian ölçüsü
Riyazi analizdə, triqonometrik funksiyalara baxılarkən, arqument həmişə radianla ifadə edilir.

Kiçik bucaqlar olduqda sinus və radianla ifadə edilmiş bucağın tangensi təxminən bu bucağın özünə bərabərdir ki, bu da yuvarlaq hesablamalar zamanı istifadə olunur:
: \sin\alpha \approx \operatorname{tg} \, \alpha \approx \alpha; \quad\alpha \ll 1.
MOY-Tranzistorlar

**Metal oksid yarımkeçirici sahə effekti tranzistoruları** (**MOYSET**) — elektron siqnalları dəyişmək və gücləndirmək üçün istifadə olunan tranzistor. MOYSET rəqəmli və analoq sxemlərin hər ikisində ən əsas tranzistordur.

## Tərkibi
Adətən alternativ yarımkeçirici silisiumdur, ancaq bəzi çip istehsalçıları, xüsusən, IBM və Intel son zamanlar  silisium və germaniumun kimyəvi birləşmələrindən istifadə etməyə başlayıb.

## Sxem simvolları

## Xarici keçidlər
Qurğuşun(II) sulfid

**Qurğuşun(II) sulfid** **PbS** formullu mürəkkəb qeyri-üzvi maddədir.O, elektron qurğularda az istifadə olunur.PbS həmçinin qalenit də adlanır.

## Strukturu, əsas xüsusiyyətləri
Qurğuşun ionlarını həll etmək üçün sulfid duzları və ya hidrogen-sulfid alavə olunur.
:Pb2+  +  H2S   →  PbS  +  2 H+

## Xarici keçidlər
Amplitud modulyasiyası

**Amplitud modulyasiyası**(AM) — radio daşıyıcı siqnallar vasitəsilə informasiyanı ötürmək üçün elektron rabitədə istifadə edilən modulyasiya texnikası. AM göndərilmiş dalğa formasının nisbətlərinə görə daşıyıcının amplitudunu dəyişməklə işləyir.

Bu dalğa forması televiziya pixsellərinin işıq intensivliyi və ya səsucaldan ilə yenidən hasil olunmuş səslərinə uyğun gələ bilər. Bu modullaşan siqnal ilə fazası müxtəlif olan faza modulyasiyası və daşıyıcı siqnal tezliyi müxtəlif olan tezlik modulyasiyası ilə ziddir.

Amplitud modulyasiyası  radio ilə səs ötürmək üçün istifadə edilən ən erkən modulyasiya metodu idi. Bu Reçinald Fessendenin 1900-cü ildə radio-telefon təcrübələri ilə XX əsrin ilk 20 ilində inkişaf etdi. Amplitud modulyasiyası rabitənin çox formasında bu gün də istifadə olunur: məsələn, kompüter modemlərində, portativ ikitərəfli radoilarda və s. istifadə olunur.
 
## ITU işarələri
1982-ci ildə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı (ITU ) amplitud modulyasiyasının tiplərini müəyyən etdi.

## Xarici keçidlər
*Amplitud modulyasiyası
*Amplitud modulyasiyası
Baffin Torpağı

**Baffin torpağı** (, ) — Kanada Arktik arxipelaqına daxildir. Sahəsi 478 min km²-dir. Atlantik okeanda yerləşir. Baffin Torpağında yerləşən Nettillinq gölü dünyada adada yerləşən ən böyük göldür.

## İstinadlar
Mortira

**Mortir** () — kiçik lüləli artilleriya topu. Mortir maneələr  (təpə, qala divarı, meşə zolağı və s.) arxasında xüsusi möhkəm istehkam və objektləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuş topdur. XV əsrdən hərbdə tətbiqinə başlanılmışdır. Müasir hərb dilində ona minamyot ya minaatan deyilir.

Mortir lülə uzunluğuna və çapına görə bir növ XİV-XVİ əsrlərdə qala divarlarını dağıtmaq üçün nəzərdə tutulmuş ilk arilleriya qurğusu olan bambardalara bənzəyir, lakin fərq ondadır ki, bambarda düz istiqamətdə tuşlanmış divara atəş açırdısa, mortir qıvsi trayektoriza üzrə maneələr arxası obyektləri hədəf seçir.
Karronada

**Karronada** — hamar lüləli artilleriya topu. İlk dəfə ingilis donamasında XVIII əsrlərin sonlarında, sonralar isə sahil mühafizəsində tətbiqini tapmışdır. Uzun məsafəli top ixtiraçısı general Robert Melvill yeni silah ideyasını 1759-cu ildə təklif etmiş, ilk istehsalına 1769–1779-cu illərdə Şotlandiyanın Stirlinq qraflığında Qaskoyn tərəfindən "Karron" zavodunda başlanılmışdır. Adıda məhz buradan götürülmüşdür. İlk olaraq silah ixtiraçı və hazırlayanın şərəfinə "mellviliada" və "qaskonada" adlandırılmışdır.
Viktoriya Nuland

**Viktoriya Nuland** (; d. 1961, Konnektikut) — ABŞ siyasətçisi, peşəkar diplomat, ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi.

## Şəxsi həyatı
Atası Yel Universitetinin tibb və bioetika professoru Şervin Nulanddır. Nuland milliyətcə yəhudidir. O, Braun Universitetini bakalavr pilləsini bitirib. Rus, fransız və bir qədər çin dilini bilir. Robert Kaqanla ailə həyatı qurub, iki övladı var.

## Mənbə
* Rəsmi bioqrafiyası – ABŞ Dövlət Departamenti saytında tərcümeyi-halı (2008)
Müstəmləkə kollecləri

**Müstəmləkə kollecləri** — Amerika Birləşmiş Ştatları müstəqillik qazanana qədər, müstəmləkə dövründə yaranan ali məktəblər.

Müstəmləkə kolleclərinin yeddisi ən nüfuzlu özəl Amerika universitetlərinin daxil olduğu Sarmaşıq Liqasına daxildirlər. Bu yeddi kollec bunlardır: Harvard Universiteti, Yel Universiteti, Pensilvaniya Universiteti, Prinston Universiteti, Kolumbiya Universiteti, Braun Universiteti və Dartmut Kolleci (liqanın səkkizinci üzvü — 1865-ci ildə yaradılmış Kornell Universiteti).

İki müstəmləkə kolleci hal-hazırda ictimai universitet olduqlarına görə bu liqaya daxil deyillər. Bunlar  — Uilyam və Meri kolleci və Ratqers Universitetidir. Uilyam və Meri kolleci 1693-cü ildən ABŞ-də vətəndaş muharibəsinədək özəl məktəb idi, sonradan dövlətdən dəstək aldı, 1906-cı ildə ictimai universitet oldu. Ratgert universiteti İkinci Dünya müharibəsindən sonra statusunu dəyişdi.

## ABŞ-dəki müstəmləkə kolleclərinin siyahısı

## Həmçinin bax
* On üç müstəmləkə
* ABŞ-nin ilk universiteti
ATV Plus

**ATV Plus** — 16 avqust 2013-cü il tarixində fəaliyyətə başlamış efir–kabel televiziyası. Azad Azərbaycan Teleradio Yayım şirkətinin tabeliyindədir. Yayım, Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin Teleradio İstehsalat Birliyinin "Teleqüllə" Müəssisəsindən aparılır. Bakı, Sumqayıt və Abşeron yarımadasının ərazisində yaşayan sakinlər bu xidmətə qoşula bilərlər. 2014-cü ilin sonuna kimi kanalların sayının 120-yə çatdırılacağı gözlənilirdi.

* 2013-cü ilin dekabr ayında Rusiyanın "NTV+ Premyera" və "Disney Channel" kanallarının yayımı dayandırılmış, əvəzində Türkiyənin "Kanal D" və Rusiyanın "Pervıy Kanal" kanallarının yayımına başlanmışdır.
* 2013-cü ilin dekabr ayında Rusiyanın "Kto Yest Kto" kanalının yayımı dayandırılmış, həmin kanalın tezliyində Azərbaycanın "Region TV" kanalının yayımına başlanmışdır.
* 2014-cü ilin fevral ayında Türkiyənin "MCJ Shopping" kanalının yayımı dayandırılmış, həmin kanalın tezliyində Türkiyənin "Samanyolu Haber" kanalının yayımına başlanmışdır.
* 21 aprel 2014-cü il tarixində "Viasat History", "TV 1000", "Rossiya 24" kanallarının yayımı dayandırılmışdır.
* 21 aprel 2014-cü il tarixində "İnterAz", "Mir" və "Mir 24" kanallarının yayımına başlanmışdır.
* 26 aprel 2014-cü il tarixində "Naş Futbol" kanalının yayımı dayandırılmış, həmin kanalın tezliyində yenidən "Rossiya 24" kanalının yayımına başlanmışdır.
* 4 may 2014-cü il tarixində "Region TV" sosial paketə əlavə olunmuşdur. Bununla da kanalların sosial paketdəki sayı 11-ə, ümumi sayı isə 95 çatmışdır. "Region TV"nin kommersiya paketindəki yayımı 9 may 2014-cü il tarixinə kimi davam etmişdir.
* 9 may 2014-cü il axşam saatlarında "Region TV"nin kommersiya paketindəki tezliyində "CBC" kanalının yayımına başlanmışdır. Bununla da Azərbaycan kanallarının sayı 12-ə çatmışdır.
* Rusiyanın "Моя Планета" kanalının yayımı 15 may 2014-cü il tarixində sona çatmış, əvəzində Rusiyanın "Психолoгия 21" kanalı yayımlanmağa başlamışdır.
* 16 may 2014-cü il tarixində kanal siyahısı yenidən dəyişmişdir. "Психолoгия 21" kanalının yayımı dayandırılmış, əvəzində yenidən "Наш Футбол" kanalının yayımı başlanmışdır.
* 15 dekabr 2014-cü il tarixində kanalların sayı 156-ya çatdırılmışdır. 2015-ci ilin yanvar ayında isə kanallar 2 paketə ayrıldı. Bunlar 9 manatlıq paket (107 kanal) və 15 manatlıq (156 kanal) paketlərdir. Kanalların sayı artırıldıqdan sonra əvvəl yayımlanan bəzi kanallar (NTV+ Premyera, Disney Channel, Viasat History, TV 1000, Moya Planeta) yenidən yayımlanmağa başlandı.
* 5 iyun 2015-ci ildə Azərbaycan hökumətinin göstərişinə əsasən "Kanal D", "CNN Türk" və "Samanyolu Haber" telekanallarının yayımı dayandırılmışdır.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* ATV Plus | Web
* ATV Plus | Facebook
* ATV Plus | Kanalların siyahısı
HMS Resolution (1771)

**Əlahəzrətin gəmisi Rezolyuşn** () (1771) — Böyük Britaniya Kral Donanmasına məxsus, Ceyms Kukun ikinci və üçüncü Sakit okean ekspedisiyasında iştirak etmiş yelkənli flaqman gəmi, şlyup.
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr (Azərbaycan)

**Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nə məxsus xüsusi təyinatlı hərbi birləşmə.

## Tarixi
Müdafiə Nazirliyinin nəzdində 1999-cu ilin aprelində qurulmuşdur. Qüvvələrin formalaşmasında Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı olmuş zabit və gizirlər iştirak ediblər. Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin formalaşmasında Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri xüsusi rol oynayıb. 29 aprel 2015-ci ildə quruluşunun 16-cı ildönümü münasibətilə yeni yaradılan xüsusi təyinatlı dəstələrə döyüş bayraqlarının təqdimetmə mərasimi keçirilmişdir. 26 iyun 2018-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 100 illiyi münasibətilə keçirilən paradda Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrə Hikmət Mirzəyev rəhbərlik etmişdir. 20 iyun 2020-ci ildə yeni xüsusi təyinatlı birlik yaradıldı. Həmin il iyulun sonu və avqustun əvvəllərində Azərbaycan ərazisində bir sıra genişmiqyaslı taktiki birgə Azərbaycan-Türkiyə təlimləri keçirildi, ilk mərhələdə Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin bölmələri də iştirak etdi.

### Döyüşlər və müharibələr
İkinci Qarabağ Müharibəsi zamanı Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin şəxsi heyəti Cəbrayıl şəhərini və ətrafdakı doqquz kəndi işğaldan azad etmişdir. 8 noyabrda Prezident İlham Əliyev Hikmət Mirzəyevi Şuşanın azad edilməsi münasibətilə təbrik etmişdir. Müharibədəki taktiki qələbələrin bir çoxu Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin yerdəki mövqelərindən hədəf koordinatları təmin edən, şəhərə girən və Ermənistan ordusunu şəhərin mərkəzindən sıxışdıran diversant qrupları sayəsində əldə edilmişdir. Bu müharibə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq bütün xüsusi təyinatlı birləşmələrinin aktiv şəkildə istifadə edildiyi müharibə hesab edilmişdir. Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin şəxsi heyətindən İkinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş 32 nəfər Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı medalı ilə, 2 nəfər "Zəfər" ordeni ilə, 57 nəfər "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Təlimlər
Azərbaycan xüsusi təyinatlıları ümumilikdə Türkiyə və Pakistan hərbi akademiyalarında təhsil alırlar. 500 namizəddən 30-u "Maroon beret" sertifikatı qazanır. Kursantlara günlərlə ac və susuz qalsalar da həyatda qalmağı və vəzifələrini icra etməyi öyrədirlər. Qurbağa və ilan kimi tapdıqları hər şeyi yeməyi öyrədirlər. Odlu silahları və partlayıcıları əhatə edən silah təhsili də alırlar. Zabitlər gizir rütbəsi altında fəaliyyət göstərirlər.

## Silahlar

## Qalereya

## İstinadlar
Dönər top

**Dönər top** () — böyük olmayan 360° dönən, hərlənə bilən gəmi göyərtəsinə ya qala hücrəsinə quraşdırılan, XV–XIX əsrlərdə donamada istifadə olunan artilleriya qurğusu, döyüş topu.