open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
II Juan (Portuqaliya kralı)

**II Juan** (; ) — XIII Portuqaliya kralı. Aviz sülaləsinin üzvü olub, siyasi islahatları, güclü mərkəzi hakimiyyət qurması və dəniz kəşflərinı verdiyi dəstək ilə tanınır. O, tarixə **Mükəmməl Şahzadə** () ləqəbi ilə daxil olmuşdur.

1455-ci ildə Lissabonda dünyaya gəldi. Atası kral V Afonso və onun ilk xanımı Koimbralı İzabelladır. Gənc yaşlarından hərbi və dövlət idarəsi sahəsində təlim almışdır. İlk dəfə 1477-ci ildə atası müvəqqəti olaraq hakimiyyətdən çəkildikdə idarəyə gəlmiş, lakin V Afonso taxta yenidən qayıtdığı üçün yalnız 1481-ci ildə atasının ölümü ilə rəsmi kral olmuşdur.

1471-ci ilin yanvarında əmisi İnfant Ferdinandın qızı Elyanora ilə evləndi. Cütlüyün 2 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan biri ölü doğuldu.

* Afonso, infant
* *Ölü doğulan bir oğlan uşağı (1483)*

II Juan atasından fərqli olaraq sərt və mərkəzləşdirici siyasət yürütmüşdür. Əsas məqsədi Portuqaliya zadəganlarının (xüsusilə yüksək aristokratiyanın) gücünü qıraraq kral hakimiyyətini möhkəmləndirmək idi. Bu məqsədlə güclü zadəgan ailələrinin səlahiyyətlərini məhdudlaşdırdı. 1484-cü ildə dövlətə qarşı sui-qəsd ittihamı ilə öz əmisi oğlu Dieqonu şəxsən öldürtdü. Bir sıra feodal liderləri ya edam etdirdi, ya da sürgünə göndərdi. Bu tədbirlər nəticəsində Portuqaliyada kral hakimiyyəti daha əvvəl görülməmiş şəkildə gücləndi.

II Juan dəniz kəşflərinə böyük əhəmiyyət verirdi və onun dövründə Portuqaliya dünya dəniz gücünə çevrilməyə başladı. 1488-ci ildə Bartalomoy Dias Ümid burnunu keçdi və Hindistana dəniz yolunun açılması mümkün oldu. Tordesillas müqaviləsinin (1494) təşəbbüskarlarından biri kimi, Portuqaliya ilə İspaniya arasında yeni torpaqların bölünməsində fəal rol oynadı. Afrika sahillərində, Atlantik adalarında və Hind okeanına çıxış yolunda Portuqaliya nüfuzunu genişləndirdi.

Yeganə varisi Afonsonun qəfil ölümü II Juan üçün böyük bir faciə oldu. O, ölümündən əvvəl varisi kimi öz əmisi oğlu Manueli seçdi. II Juan 25 oktyabr 1495-ci ildə vəfat etdi və yerinə I Manuel keçdi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  3rd printing of the 1959 ed. with a new preface.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
IV Juan (Portuqaliya kralı)

**IV Juan** () və ya **Bərpaedici Juan** (; ) — Braqanza sülaləsinə mənsub ilk Portuqaliya kralı.

## Mənbə
* D. A. Brading (24 September 1993). *The First America: The Spanish Monarchy, Creole Patriots and the Liberal State 1492–1866*. Cambridge University Press. p. 213. ISBN 978-0-521-44796-6
* Davenport, Frances Gardiner (2004). *European Treaties Bearing on the History of the United States and Its Dependencies to 1648*. The Lawbook Exchange. p. 324. ISBN 978–1584774228
* John IV, King of Portugal (1965) [1649]. Ribeiro, Mário de Sampayo (ed.). *Defensa de la musica moderna contra la errada opinion del Obispo Cyrilo Franco* [*Defense of modern music against the mistaken opinion of Bishop Cyrilo Franco*]. Acta Universitatis Conimbrigensis (in Spanish) (reprint ed.). Portugal: University of Coimbra. ISBN 9789726160564
* Stephens, Henry Morse (1903). *The story of Portugal*. G. P. Putnam's Sons. pp. 125, 279, 303. ISBN 9780722224731
* Bartomomé Estebán Murillo and Nancy Coe Wixom, "The Immaculate Conception", *The Bulletin of the Cleveland Museum of Art*, Vol. 47, No. 7 (Sept, 1960), p. 163

## İstinadlar
AMISOM

**AMİSOM** (, ) — BMT-nin razılığı ilə Afrika Birliyinin mandatı altında həyata keçirilən sülhməramlı regional missiya. AMISOM Somali Keçid Federal Hökumətini dəstəkləmək, hökumət əsgərlərini öyrətmək və humanitar yardımın çatdırılması üçün təhlükəsiz mühit yaratmağa kömək etmək səlahiyyətinə malikdir. Afrika İttifaqı Sülh və Təhlükəsizlik Şurasının 19 yanvar 2007-ci il tarixli qərarı ilə 6 aylıq mandatla yaradılmışdır. 2009-cu ildə AMISOM missiyası Camaat əş-Şəbab qruplaşmasının kamikadzeləri tərəfindən iki dəfə hücuma məruz qalıb.

## Üzvlər

### Hərbi kontingent göndərildi

### Məsləhətçilər və mülki işçilər göndərildi

 

## Əhali

## İstinadlar
Mərkəz (məhəllə, Çəkməköy)

**Mərkəz** — İstanbulun Anadolu tərəfindəki Çekmeköy rayonunun 17 məhəlləsindən biri. İnzibati sərhədlərinin şərqində hərbi zona, cənubunda Mimarsinan və Ümraniye rayonları, şimalında isə Beykoz rayonu yerləşir.
Kürd əmirlikləri

**Kürd əmirlikləri** — XVI–XIX əsrlərdə, Osmanlı və İran imperiyaları arasında davamlı müharibələr dövründə mövcud olmuş bir neçə yarımmüstəqil dövlətlər. Kürd əmirlikləri demək olar ki, həmişə parçalanmış və bir-biri ilə rəqabət içində olmuşdur. Kürdüstan əyaləti, Diyarbəkir əyaləti böyük və kiçik kürd əmirliklərinin mərkəzi idi, lakin Diyarbəkirdən kənarda başqa kürd əmirlikləri də mövcud idi.

## Tarixi
Erkən müasir dövrdə güclü Osmanlı və İran imperiyalarının arasında qalmış, 1639-cu ildə Səfəvi şahı Şeyx Səfi ilə Osmanlı sultanı IV Murad arasında sərhədlərin demarkasiya edilməsi faktiki olaraq Kürdüstanı iki imperiya arasında bölmüşdür. Osmanlı və İran hökmdarlarının mərkəzləşdirilmiş siyasətlərinə baxmayaraq, Türkiyədə Botan, Hakkari, Bəhdinən, Soran, Baban, İranda isə Ərdəlan kimi müstəqil və yarımmüstəqil kürd əmirlikləri, knyazlıqlar mövcud olmuşdur. Bu əmirliklərin bəziləri hətta öz pullarını belə buraxırdılar. Kürd əmirlikləri Türkiyədə 1837–1852-ci illərdə, İranda isə 1860-cı ildə ləğv olunmuşdur.

## İstinadlar
Həsənkef əmirliyi

**Həsənkef əmirliyi** () — Əyyubilər dövlətinin 1260-cı ildə süquta uğramasından sonra müstəqil olan əmirlik.

## Tarixi
Əmirlik Əyyubilər dövlətinin 1260-cı ildə süquta uğramasından sonra müstəqil olmuşdur. Dövlətin hökmdarlığı özünü Əyyubilər dövlətinin son qalığı hesab edirdi. Əmirliyin adı Mesopotamiyada yerləşən ən böyük Həsənkef şəhərinin adı ilə bağlıdır. Əmirliyə Bitlis mahalının cənubi-qərbində yerləşən Siirt, Bitlisin qərbində yerləşən Arzan mahalları və Diyarbəkirə yaxın Beşiri əyaləti daxil olmuşdur. Yerli kürd sülalələrindən olan maliklər əmirliyi XIV əsrdən idarə etməyə başlamışdılar. Maliklərdən olan Xəlil bəyin hökmdarlığı dövründə əmirlik XVI əsrin əvvəllərində tam müstəqil şəraitdə hökm sürmüşdür.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

*
*
*

## Əlavə ədəbiyyat

*
*
*
Mahşərəf Ərdəlan

**Mahşərəf Ərdəlan** və ya **Mahşərəf xanım Məsturə** () — kürd şairəsi, tarixçisi və yazıçısı.

## Həyatı
Mahşərəf xanım Məsturə 1805-ci ildə Sənəndəc şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Əbülhəsən bəy Ərdəlan xanlarının sarayında yüksək vəzifələr tutmuş Qadiri nəslindən idi. Əlavə olaraq, Mahşərəf Məsturənin anasının ailəsi həmin xanlıqda hakimiyyət uğrunda mübarizədə əhəmiyyətli rola malik olmuş, gah Ərdəlan valilərini fəal müdafiə etmiş, gah da əllərində silah onlara qarşı çıxmışlar. Mahşərəf xanım Məsturə Ərdəlan valisi Xosrov xan Sani ilə evlənmişdir.

Mahşərəf xanım Məsturə əsərlərini fars və kürd dillərində yazmış, Yəğma Cəndəgi və Xızr Nali kimi şairlər ilə ədəbi əlaqə saxlamışdı. Məsturənin 20 min beytdən ibarət "Divan"’ı olmuş, lakin əksəriyyəti itib-batmış və 1926-cı ildə Tehranda çap olunmuş "Divan"ında onun ancaq farsca şerləri toplanmışdır ki, bu da 2 min beytdən artıq deyil. Şairənin məlum əsərləri fars dilində yazılmış, lakin onun şerlərinin əksəriyyətinin kürd dilinin gorani dialektində yazıldığı məlumdur.

## İrsi
İran heykəltəraşı Hadi Ziyadini tərəfindən hazırlanmış Mahşərəf Ərdalan heykəli İranın Sənəndəc şəhərində ucalır.

## İstinadlar
Şərəfnamə

***Şərəfnamə*** (; ) — kürd tarixçisi və şairi Şərəf xan Bitlisinin 1597-ci ildə fars dilində yazdığı tarixi kitabı. Əsər kürd tarixini və dövrün xüsusiyyətlərini öyrənmək üçün faydalı məlumat verən ilk mənbədir. "*Şərəfnamə*" əsərində XVI əsr Azərbaycan və İran tarixinə aid məlumatlar vardır. Buna görə də, həmin əsərin tədqiqi elmi əhəmiyyət kəsb edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* KURDISTANICA
Əyad Ələvi

**Əyad Ələvi** (; ) — İraq siyasətçisi. O, 2014–2015-ci illərdə və 2016–2018-ci illərdə İraqın vitse-prezidenti vəzifəsində çalışmışdır. Əvvəllər o, 2004–2005-ci illərdə İraqın müvəqqəti baş naziri və 2003-cü ildə İraqın İdarə Heyətinin sədri (38-ci baş nazir) vəzifələrində işləmişdir.

## İstinadlar
Adnan Paçaçı

**Adnan Müzahim Əmin Paçaçı** (; ) — İraq siyasətçisi, keçmiş nazir və diplomat.

## Həyatı
Adnan Paçaçı 14 may 1923-cü ildə İraqın Bağdad şəhərində anadan olmuşdur. O, İraq və İsrail arasında altıgünlük müharibə zamanı, 1959–1965-ci illərdə İraqın Birləşmiş Millətlər Təşkilatında daimi nümayəndəsi və 1965–1967-ci illərdə İraqın Xarici İşlər Naziri olmuşdur.

## Ölümü
Adnan Paçaçı 17 noyabr 2019-cu ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Əbu-Dabi şəhərində, 96 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Hoşyar Zəbari

**Hoşyar Mahmud Məhəmməd Zəbari** (; ) — İraq kürd siyasətçisi. O, İraqın xarici işlər naziri, maliyyə naziri və baş nazirin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

## Həyatı
Hoşyar Mahmud Məhəmməd Zəbari 2 dekabr 1953-cü ildə İraqın Akra şəhərində, kürd əsilli ailədə anadan olmuşdur. O, İordaniyada siyasət üzrə bakalavr dərəcəsini bitirdikdən sonra Birləşmiş Krallığın Esseks Universitetində sosiologiya üzrə magistr dərəcəsi almışdır. Zəbari 1990-cı illərdə Kürdüstan Demokrat Partiyasının xarici əlaqələr üzrə sözçüsü olmuş, partiyanı təmsil etmək məqsədilə Birləşmiş Krallıq və ABŞ-da olmuşdur. Zəbari 2003-cü ildə İraq Hökumət Şurası tərəfindən İraqın Xarici İşlər naziri təyin edilmişdir. O, 2014–2016-cı illərdə maliyyə naziri və baş nazirin müavini vəzifələrində də çalışmışdır.

## Şəxsi həyatı
Zebari İraq kürdü və sünni müsəlmandır. Onun atası Zəbari tayfasının başçısı Mahmud Ağa Zəbari idi və 1981-ci ildə İraq kəşfiyyatı tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Onun üç böyük qardaşı da Səddam Hüseyn rejimi tərəfindən öldürülmüşdür. O, həm də İraq Kürdüstanının keçmiş prezidenti Məsud Bərzaninin əmisidir. Zəbari İraq və Birləşmiş Krallıq vətəndaşıdır.

## İstinadlar
Eduar Anri Avril

**Edouard Henri Avril** (, adətən Paul Avril imzasından istifadə etmişdir) () — erotik ədəbiyyat illüstrasiyaları ilə tanınan fransız rəssamıdır.

## Bioqrafiyası
Eduard Henri Avril 21 may 1849-cu ildə Əlcəzairdə anadan olub. Atası jandarm polkovniki idi. Gəncliyində atasının yolu ilə getmək istəmiş, 51-ci xətti piyada alayının tərkibində Fransa-Prussiya müharibəsi döyüşlərində iştirak etmiş, kiçik leytenant rütbəsinə qədər yüksəlmiş, 31 may 1871-ci ildə müharibə zamanı aldığı xəsarətlərə görə Fəxri Legion ordeni ilə təltif edilmişdir. 1872-ci il yanvarın 23-də aldığı yaraların ağırlaşmasına görə hərbi xidmətdən getməli olmuşdur. 22 yaşında təqaüdə çıxdıqdan sonra yeni bir peşə axtarışında olmuş, müxtəlif Paris seks salonlarında incəsənət sahəsini öyrənməyə başlamışdır.

İşinin qeyri-etik olmasına və Paul Avril təxəllüsü ilə əsərlərini hazırladığı üçün onun tərcümeyi-halı haqqında çox az şey məlumdur. Onun Pol-Viktor Avril olan təxəllüs adı həm rəssam, həm də oymaçı kimi işləyən qardaşı ilə səhv salınmamalıdır.

1874–1878-ci illərdə Parisdə Gözəl Sənətlər Məktəbində təhsil almışdır. Avrilin erotik illüstrasiya sahəsində ilk əsəri Teofil Qotyenin "Fortunio" romanı olmuşdur. Bunun ardınca Flaubert tərəfindən yazılmış "Salambo" və "Fanny Hill" əsərləri üçün illüstrasiyalar çəkmişdir. Con Klilandın "Rahatlıq verən qadının xatirələri", Pietro Aretinonun şeirləri (Aretino pozaları) və bir çox başqa kitablar, o cümlədən abunə yolu ilə yayılan anonim kitablar üçün çoxsaylı illüstrasiyalar çəkmişdir. Avrilinin alman alimi Fridrix Karl Forberqin "De Fiquris Veneris: Klassik Erotika Kitabçası" kitabına çəkmiş olduğu illüstrasiyaları ən məşhur illüstrasiyalar olmuşdur.

## İstinadlar
İzzət İbrahim Duri

**İzzət İbrahim Duri** (; ) — İraq siyasətçisi və hərbi lideri.

## Həyatı
İzzət İbrahim Duri 1 iyul 1942-ci ildə İraqın Əd-Daur şəhərində anadan olmuşdur. O, 2003-cü ildə İraqın işğalına qədər İraq İnqilab Komandanlığının vitse-prezidenti olmuşdur. Duri keçmiş prezident Səddam Hüseynin yaxın müşaviri və köməkçisi olmuşdur. O, İraqın üsyançı təşkilatı Nəqşbəndi Ordusuna rəhbərlik etmişdir. ABŞ 2003-cü ildə onun haqqında məlumat verənə 10 milyon dollar mükafat verəcəyini bildirmişdir. İzzət İbrahim Duri 26 oktyabr 2020-ci ildə İraqın Bağdad şəhərində, 78 yaşında vəfat etmişdir. Ölüm səbəbi naməlumdur.

## İstinadlar
Erotika

**Erotika** və ya **Erotizm** sözü qədim yunan mifologiyasındakı məhəbbət ilahı sayılan Erosun adından götürülmüşdür. Sözün geniş mənasında həm iki cinsin (yəni kişi və qadın) cinsi yaxınlığındakı, həm də bütün insanların arasında mövcud olan dostluq və sevgi formasındakı eşqin bütün növlərini əhatə edir. Amma bu söz zaman keçdikcə öz ilkin mənasını tamamilə itirmişdir. Bu gün erotik deyincə ağıla gələn cinsi ehtiyacların fiziki və mənəvi ölçüləri və cinsi eqoları təmin etmək məqsədilə edilən hərəkətlər, davranışlar, oyunlar, moda və incəsənət kimi ictimai hadisələr başa düşülür. Bu anlayışına görə də, hal-hazırkı dövrdə erotika və ya erotizm sözünün mənası cinsi ehtiyacların sərhədlərini keçmir. Erotizm anlayışı pornoqrafiyaya yaxın olsa da, pornoqrafiya sərhəd tanımaması ilə erotikadan fərqlənir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan mədəniyyətində seksuallıq və erotika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
VI Afonso

*VI Afonso*' () və ya **Müzəffər Afonso** (; ) — Braqanza sülaləsinə mənsub ikinci Portuqaliya kralı.

Anası Luiza Mariya de Quzmanın naibəliyi altında keçən 6 ilin ardından 1662-ci ildə səltənəti ələ alsa da, əqli və fiziki cəhətdən zəif idi. Ətrafındakı dövlət xadimlərinin və evlilik yoluyla qazandığı Fransa dəstəyi ilə hakimiyyəti əlində tutmağa çalışsa da, bu çox çəkmədi. 1668-ci ildə qardaşı İnfant Pyotr tərtiblədiyi saray çevrilişi ilə özünü taxt naibi elan etdi və kral əqli zəifliyi bəhanə göstərilərək Azor adalarında həbs olundu. Ardından monastıra qapanan kraliça Mariya Fransiska kralla olan evliliyinin tamamlandmadığını iddia edərək həmin ilin sentyabrında kraldan boşandı və hakimiyyəti əlində toplayan taxt naibi qaynıyla bir neçə ay sonra evləndi. Sürgündə həbsdə tutulan kral səhhətinin pozulmasının ardından Lissabon yaxınlığındakı Sintra qalasına gətirildi və 1683-cü ildə burada həbsdə vəfat etdi.

## Mənbə
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Alphonso s.v. Alphonso VI." . *Encyclopædia Britannica*. Vol. 1 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 734
* Carta patente de 21 de Julho de 1662, J. J. Andrade e Silva, Collecção Chronologica de Legislação Portugueza (1657–1674), pp. 76–77

## İstinadlar
II Pedru (Portuqaliya kralı)

**II Pyotr** () və ya **Pasifik Pyotr** (; ) — Braqanza sülaləsinə mənsub üçüncü Portuqaliya kralı.

## Mənbə
* Marsha, Linda Frey (1995), *The Treaties of the War of the Spanish Succession*, p.&nbsp;335
* Sousa, António Caetano de. *História genealógica da Casa Real portuguesa* (in Portuguese). Vol. VII. Lisbon: Silviana
* BRAGA (Paulo Drumond) – D. PEDRO II. UMA BIOGRAFIA / TRIBUNA DA HISTÓRIA / 2006

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
V Juan (Portuqaliya kralı)

**V Con** () və ya **Uca Con** (; ) — Braqanza sülaləsinə mənsub dördüncü Portuqaliya kralı.

## Mənbə
* Azevedo, Joaquim (1789). Chronologia dos Summos Pontifices Romanos Extrahida dos Melhores Authores da Historia Ecclesiástica (in Portuguese). Lisbon: Regia Officina.
* Bernardes Branco, Manoel (1886). Portugal na Epocha de D. João V (in Portuguese). Lisbon: Livraria Antonio Maria Ferreira.
* Bianchini, Francesco (2012). Observations Concerning the Planet Venus. Berlin: Springer Science & Business Media.
* Brandão, José (2015). Este é o Reino de Portugal (in Portuguese). Lisbon: Edições Saída de Emergência.
* Veríssimo Serrão, Joaquim (1977). História de Portugal (in Portuguese). Vol. V. Lisbon: Editorial Verbo.
* Verzijl, Jan H. W. (1973). International Law in Historical Perspective. Vol. V. Leiden: Martinus Nijhoff Publishers.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
I Joze (Portuqaliya kralı)

**I Jozef** () və ya **İslahatçı Jozef** (; ) — Braqanza sülaləsinə mənsub beşinci Portuqaliya kralı.

## Mənbə
* Pereira, Alvaro S. *The Opportunity of a Disaster: The Economic Impact of the 1755 Lisbon Earthquake*. A Centre for Historical Economics and Related Research at York (CHERRY) Discussion Paper, University of York, 2006. pp. 8–9
* Bento, Cláudio Moreira- *Brasil, conflitos externos 1500–1945* (electronic version), Academia de História Militar Terrestre do Brasil, chapter 5: As guerras no Sul 1763–77

## İstinadlar
Məmmədəli Abbasov

* Məmmədəli İsmət oğlu Abbasov — Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, "Qızıl Ordu"nun serjantı
* Məmmədəli Məmməd oğlu Abbasov — Azərbaycan SSR tikinti naziri

## Həmçinin bax
* Məmmədəli
* Abbasov
III Pedru (Portuqaliya kralı)

**III Pyotr** () və ya **Qurucu Pyotr** (; ) — Braqanza sülaləsinə mənsub altıncı Portuqaliya kralı. Qardaşı qızı olan I Mariya Fransiska ilə birlikdə ortaq monarx kimi ölümünədək Portuqaliyanı idarə etdi. Vəfatından sonra xanımı təkbaşına krallığı idarə etdi.

## Mənbə
* David Birmingham *A Concise History of Portugal* 2003 Page 205 "Pedro III 1777–86"
* Sousa 1741, Vol VIII, p. 370

## İstinadlar
Belarus diasporu

[thumb|[Minskdə Dünya Belaruslularının 5-ci Konqresi, 2009]]
**Belarus diasporu** () — Belarus Respublikasından kənarda yaşayan belarus mənşəli insanların birliyidir. 16 may 2007-ci il tarixinə 3,5 milyondan çox belarus xaricdə yaşayırdı və onların sıx məskunlaşdığı ərazilərdə 200-ə yaxın ictimai birlik fəaliyyət göstərirdi.

BMT-nin məlumatına görə, 2018-ci ildə Belarusdan kənarda 1 milyon 484 min 875 belarus yaşayırdı. Xaricdəki belaruslar 207 təşkilatda birləşib. Onlar Belarus mədəniyyətinin, tarixinin, dilinin qorunub saxlanılması və təbliği istiqamətində fəaliyyət göstərir, biznes layihələrinin həyata keçirilməsində iştirak edirlər. Belarus diasporu ən çox qonşu dövlətlərdə və XIX-XX  əsrlərin tarixən müəyyən edilmiş miqrasiya axınları ilə əlaqəli olan ölkələrdə, məsələn, Rusiya, Ukrayna, İsrail, Latviya, Polşa, Litva, Kanada, Estoniya, Moldova kimi ölkələrdə təmsil olunur. Xaricdəki belaruslar Avstraliya, Avstriya, Argentina, Böyük Britaniya, Almaniya, İspaniya, İtaliya, Qazaxıstan, Kuba, ABŞ, Özbəkistan, Fransa, Çexiya, İsveçrə kimi ölkələrdə də yaşayırlar.

Müxtəlif araşdırmalara görə, Belarus diasporunu təşkil edənlərin sayı 2,5-3,5 milyon arasındadır. Bu rəqəmə XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Belarus ərazisindən mühacirət edənlərin nəsilləri, həmçinin İkinci Dünya Müharibəsindən emiqrantlar, eləcə də 1990-cı illərdə başlayan dalğadan olan mühacirlər daxildir. Belarus diasporunun başqa bir qrupu SSRİ-nin tərkibində miqrasiya etmiş və onun dağılmasından sonra digər postsovet ölkələrinin sakinlərinə çevrilmiş insanlardır. Ayrı bir qrup Belarusiya Respublikasının Polşa, Litva və Rusiya ilə sərhədlərində yaşayan Belarus diasporu ilə əlaqəli yerli belarus azlıqları tərəfindən formalaşır.

Belarusiyadan gələn mühacirlərin ayrıca bir qrupu ABŞ və İsraildə əhəmiyyətli icmalar yaradan Belarus yəhudiləri tərəfindən formalaşır.

Rəsmi siyahıyaalmalara görə, özünü belarus kimi tanıdanların sayında azalma tendensiyası var. Ən böyük və ən mütəşəkkil Belarus diasporları Rusiya, Ukrayna, Polşa, ABŞ, Kanada, Böyük Britaniya, Litva, Latviya və Estoniyada mövcuddur.

Minskdəki "Batskauşçina" Dünya Belarusluları Assosiasiyası dünyanın hər yerindən belarus əsilli insanları birləşdirən beynəlxalq təşkilatdır. 1919-cu ildən mühacirətdə olan Belarus Xalq Respublikasının hökuməti xaricdə, xüsusən Şimali Amerika və Qərbi Avropada bir çox belaruslar üçün konsolidasiya mərkəzi rolunu oynayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Сайт белорусской диаспоры в Америке
* Онлайн-сообщество белорусов в США: Беларусы ЗША. Разам Лягчэй
Mərziyyə Nəcəfova

**Mərziyyə Nəcəfova** () — ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru.

## Həyatı
Mərziyyə Allahyar qızı Nəcəfova 1970-ci il martın 18-i Beyləqan rayonu İkinci Şahsevən kəndində dünyaya gəlmişdir. Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1997-ci ildən AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda çalışır, hal hazırda filologiya elmlər doktoru, baş elmi işçidir. Azərbaycan Yazıçılar birliyinin, AMEA-nın Ədəbiyyat İnstitutunun Seminar Şurasının və Sumqayıt Dövlət Universitetinin Müdafiə Şurasının üzvüdür.

## Elmi fəaliyyəti
2015-ci ildə "Xurşid Banu Natəvan" mükafatçısıdır.

2018-ci ildə "Avropa Nəşr Mətbuat Evi"nin qızıl medalı ilə təltif olunub.

2019-cu ildə AMEA-nın Humanitar Elmlər Bölməsi tərəfindən "Fəxri Fərman"la təltif olunub.

## Kitabları
# Sənsiz düşüncələrim, Bakı, 1999
# Qarabağ mövzusu bədii publisistikada (90-cı illər), Bakı, 2000
# Bir ovuc torpaq, Bakı, 2002
# Müasir Azərbaycan Ədəbiyyatında Qarabağ mövzusu, Bakı, 2005
# Ata Ocağı, Bakı, 2007
# Qarabağ mövzusunun poeziyada işlənmə istiqamətləri, Bakı, 2009
# Poeziya və Qarabağ problemi, Bakı, 2009
# 1990-cı illər Azərbaycan ədəbiyyatında vətənpərvərlik motivləri, Bakı, 2012
# Susmayan könlüm, Bakı, 2017
# Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı (məqalələr toplusu), Bakı, 2017
# Müasir Azərbaycan poeziyasında Qarabağ, Bakı, 2019
# Poeziyamızın Qarabağ savaşı — Vətən müharibəsi, Bakı, 2021

## İstinadlar
I Mariya (Portuqaliya kraliçası)

**I Mariya** () və ya **Dəli Mariya** (; ) — Braqanza sülaləsinə mənsub ilk Portuqaliya və Braziliya kraliçası. Əmisi III Pyotrla evlənib, onunla birlikdə ölümünədək ortaq monarx kimi, onun vəfatından sonra isə təkbaşına krallığı idarə etdi.

Donna Mariya Fransiska Portuqaliya kralı I Jozefin və İspaniya infantası Marianna Viktoriyanın ən böyük qızı idi. Taxtın varisi olaraq Braziliya şahzadəsi və Braqanza hersoqinası elan edildi. 1760-cı ildə əmisi İnfant Pyotrla evləndi və cütlüyün bu nikahdan 6 övladı dünyaya gəldi. Ancaq bunlardan yalnız üçü yetkinlik yaşına çatdı — İnfant Xose, İnfant Con, İnfanta Marianna Viktoriya. Atasının 1777-ci ildə vəfatının ardından 42 yaşlı Mariya taxta çıxdı. Əri İnfant Pyotr da krallığın de-yure kralı elan edildi.

Ərinin 1786-cı ildə vəfatından sonra təkbaşına hakimiyyəti ələ alan Donna Mariya öncə ərinin, daha sonra isə varisi İnfant Xosenin ölümü ilə psixoloji sarsıntı keçirdi. Kiçik oğlu İnfant Con taxt naibi olaraq krallığın idarəsinə gətirildi. Napoleon Bonapartın Avropadakı işğalçı siyasəti səbəbilə Donna Mariya və bütün saray əhalisi 1807-ci ildə Portuqaliyanı tərk edərək Braziliyaya qaçdı. 1815-ci ildə Braziliya krallığının elanı ilə Donna Mariya Braziliya kraliçası oldu. Ancaq cəmi 1 il sonra vəfat etdi və oğlu İnfant Con taxta çıxdı.

## Mənbə
* Cheke, Marcus (1947). *Carlota Joaquina, Queen of Portugal*. London, England: Sidgewick & Jackson. p. 203. ISBN 9780836950403
* Birmingham, David (2018). *A Concise History of Portugal*. Cambridge University Press. pp. 93–107. ISBN 978-1-108-42419-6

## İstinadlar
Qarışqa-adam və Arı

**Qarışqa-adam və Eşşək arısı** () — Marvel istehsalı film. 2015-ci il filmi Qarışqa-adamın davam filmidir.

## Mövzu
Kapitan Amerika: Qəhrəmanların savaşı filmindən sonra ev həbsinə məhkum olan Skot Lanq həm ata həm də superqəhrəman seçimlərinin nəticələrinə tab gətirir. Skot yeni tapşırığıa başlayır. Bu tapşırıqda Eşşək arısı ilə savaşacaq.

## Rollarda

* Paul Rudd 0 Skot Lanq / Qarışqa-adam
* Evanceline Lilli - Hope van Dine / Eşşək arısı
* Bobbi Kannavale - Paxton
* Mişel Pena - Dave
* Cudi Qrir - Maqqie 
* Devid Dastmalçian - Canavar
* Mişel Douqlas - Hank Pim
* Mişelli Pfeiffer - Cenet van Dine
* Laurense Fisşburn - Bill Foster
* Hannah Con-Kamen - Qost
* Randall Park - Cimmi Vu
* Ualton Qoqqins - Sonni Burç
* Abbi Rider Fortson - Kassie

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Belarusda insan hüquqları

Belarus hüquqi dövlət elan edilib. İnsan hüquqlarının müdafiəsi Respublika Konstitusiyasının II bölməsində təsbit edilmişdir. Belarus BMT, MDB və ATƏT-in üzvüdür, Avropa Şurasının orqanları ilə qarşılıqlı fəaliyyət göstərir. 1990-cı illərdən Belarus Respublikası əsas beynəlxalq insan hüquqları müqavilələrinə qeyd-şərtlərin əksəriyyətini geri götürmüş, insan hüquqları konvensiyalarının əksəriyyətini, xüsusən də müqavilə orqanlarına fərdi müraciətlərə imkan verən bir sıra əlavə protokolları imzalamış və ratifikasiya etmişdir. Belarus Respublikası bu cür müraciətlərə baxılmasında müqavilə qurumları ilə əməkdaşlıq edir, baxmayaraq ki, Rusiyanın fikrincə, müqavilə qurumlarının ümumi şərhlər verərkən öz mandatlarını aşması qeyri-adi deyil. 2004-cü ildə BMT-nin İnsan Hüquqları Komissiyası Belarusda insan hüquqları üzrə xüsusi məruzəçinin mandatını təsis edib. Məruzəçi Adrian Severin idi. 2007-ci ildə İnsan Hüquqları Şurası bu vəzifəni ləğv etdi; 2012-ci ildə Şura beynəlxalq konsensus olmadan da olsa, Xüsusi Məruzəçinin mandatını bərpa etdi. AŞPA-da Belarus üzrə məruzəçi vəzifəsi mövcuddur. Belarus Respublikası Rusiya, Çin, Kuba, Ekvador və Hindistanın dəstəyi ilə bu mandatları siyasi təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirir.

## Qurumlar
1994-cü ildən Belarusda Konstitusiya Məhkəməsi fəaliyyət göstərir ki, bu məhkəməyə fərdi şəxslərin özbaşına müraciət etmək hüququ yoxdur.

Milli Assambleyanın Nümayəndələr Palatasının insan hüquqları, milli münasibətlər və media üzrə komissiyası var.

Respublikada ombudsman yoxdur, amma Uşaq Hüquqları üzrə Milli Komissiya mövcuddur.

## İnsan hüquqları müqavilələrində iştirak

## Hesabat prosedurlarına dair sənədlər
BMT-nin müxtəlif qurumları vaxtaşırı Belarus hakimiyyətinə insan hüquqlarının pozulması ilə bağlı hesabatlar təqdim edir və bu hesabatlarda bu pozuntuların aradan qaldırılması üçün tövsiyələr də var. Belarus hakimiyyəti bu tövsiyələrin yerinə yetirilməsi ilə bağlı cavab hesabatlarını təqdim edir. 24 oktyabr 2016-cı il tarixdə Respublika Nazirlər Şurası Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Şurasında Universal Dövri İcmalın İkinci Dövründən sonra Belarus Respublikası tərəfindən qəbul edilmiş tövsiyələrin və Belarusa ünvanlanmış tövsiyələrin həyata keçirilməsinə dair İdarələrarası Planı təsdiq etmişdir. İnsan Hüquqları Müqavilə Orqanları tərəfindən 2016-2019-cu illər üçün pozuntuların qarşısının alınması üçün tövsiyələrin həyata keçirilməsi üçün tədbirlərin həyata keçirilməsini nəzərdə tutan, o cümlədən aşağıdakı hüquqlar:

* Şəxsi toxunulmazlıq, ailə və nikah hüququ, uşaqların hüquqları;
* Söz, ifadə, fikir, din, dinc toplaşma və siyasi həyatda iştirak azadlığı hüququ;
* Əmək hüququ və ədalətli və əlverişli iş şəraiti;
* Sosial təminat və adekvat həyat səviyyəsi hüququ;
* Əlillərin hüquqları;
* Miqrantların və qaçqınların hüquqları.

## İstinadlar
İspaniyanın monarx konsortlarının siyahısı

**İspaniyanın monarx konsortlarının siyahısı**, 1526-cı ildən bu yana birləşmiş İspaniyanın taxt-tacında əyləşən monarxların konsortlarının siyahısıdır.

## Siyahı

## Həmçinin baxın

* İspaniya monarxlarının siyahısı

## İstinadlar
Şəfa Zikri İbrahim

**Şəfa Zikri İbrahim** və ya **Şəfa Zikri Gərdi** (; ) — kürd əsilli İraq jurnalisti və müxbiri.

## Həyatı
Şəfa Zikri İbrahim 1 iyul 1986-cı ildə İranın Rey şəhərində anadan olmuşdur. O, qərargahı Ərbildə yerləşən "*Rudaw*" telekanalında müxbir işləmişdir. Zikri İbrahim Mosul əməliyyatı zamanı müxbir kimi çalışmışdır. O, 25 fevral 2017-ci ildə, 30 yaşında, İraq müharibəsi haqqında xəbər hazırlayarkən yol kənarına yerləşdirilən bombanın partlaması nəticəsində həlak olmuşdur.

## İstinadlar
Nəşirvan Mustafa

**Nəşirvan Mustafa** (; ) — kürd əsilli İraq siyasətçisi və yazıçısı.

## Erkən illəri
Nəvşirvan Mustafa 22 dekabr 1944-cü ildə İraqın Süleymaniyyə şəhərində anadan olmuşdur. O, Süleymaniyyədəki Kral Faysal Məktəbində təhsil almış və kiçik yaşlarında xüsusi müəllimlər tərəfindən xarici dillərdən dərs almışdır. Mustafa Bağdad Universitetində siyasi elmlər üzrə təhsil almışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
O, 1960-cı ildə Kürdüstan Demokrat Partiyasına (KDP) qoşulmuş, orada gənclər şöbəsində çox fəal olmuşdur. Mustafa siyasi büroda Bərzaninin əleyhdarları ilə müttəfiq olmuş və KDP parçalanmadan əvvəl partiyanı tərk etmişdir. 1970-ci ildə Bağdad İnqilab Məhkəməsi Mustafaya ölüm hökmü çıxarmışdır. Nəticədə, o, Avstriyaya sürgünə getmiş və burada Vyana Universitetində beynəlxalq hüquq təhsili almışdır.

1975-ci ilin iyununda Cəlal Tələbaninin ümumi rəhbərliyi altında Mustafanın da tərkibində olduğu "*[[İran Kürdüstanının Komala Partiyası|Komala]]*" Əli Əskərinin rəhbərlik etdiyi Kürdüstan Sosialist Hərəkatının birləşməsi nəticəsində yaradılmışdır. Mustafa 1970-ci illərin sonundan 1990-cı illərin əvvəllərinə qədər Peşmərgə qüvvələrinin komandanı olmuş, İraqın BƏƏS ordusuna qarşı gerilla müharibəsinə rəhbərlik etmişdir. Daha yaxşı təchiz edilmiş İraq ordusuna ciddi ziyan vurulduqdan sonra BƏƏS hökuməti kimyəvi silahlardan istifadə etməyə başlamışdır. Sinir-paralitik maddələr və xardal qazı kimi bioloji silahlardan istifadə edən Səddam Hüseyn 1987-ci ilin əvvəlində Ənfal əməliyyatına start vermişdir.

1991-ci ilin yazında Mustafa planını işə salmış və 7 martda Raniyə şəhərini İraq qüvvələrinin əlindən almışdır. O, 21 mart 1991-ci ildə Kərkük döyüşü ilə sona çatan əməliyyata rəhbərlik etmişdir. Mustafa üsyanın təşkilatçısı hesab edilir. Onun siyasi fəaliyyəti nəticəsində Kürdüstan Regional Hökuməti qurulmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Nəşirvan Mustafa ana dilləri soran və kurmanc ilə yanaşı, ərəb, fars, ingilis və alman dillərini də mükəmməl bilirdi. O, 1982-ci ildə ailə həyatı qurmuş, iki oğlu və bir qızı var. Mustafa 19 may 2017-ci ildə, 72 yaşında Süleymaniyyə şəhərində xəstəlikdən vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Semyon Kirsanov

**Semyon İsakoviç Kirsanov** (doğum soyadı — *Kortçik*; ) — rus-sovet şairi, nasir, jurnalist, hərbi müxbir.

## İstinadlar
Kərkük döyüşü

**Kərkük döyüşü** bir neçə münaqişədə bir neçə tarixi döyüşə istinad edə bilər:

* Kərkük döyüşü (1733) — Nadirin yürüşlərinin bir hissəsi.
* Kərkük döyüşü (1991) — 1991-ci il İraq qiyamının bir hissəsi.
* Kərkük döyüşü (2014) — İraq müharibəsinin (2013–2017) bir hissəsi.
* Kərkük döyüşü (2015) — İraq müharibəsinin (2013–2017) bir hissəsi.
* Kərkük döyüşü (2016) — İraq müharibəsinin (2013–2017) bir hissəsi.
* Kərkük döyüşü (2017) — İraq müharibəsinin (2013–2017) bir hissəsi.
Dəmir adam 3

**Dəmir adam 3** () — Amerika istehsalı olan Marvel Kinematoqrafiya Kainatının yeddinci filmi.

## Rollarda

* Robert Dauni - Toni Stark / Dəmir adam
* Quinet Paltrou - Pepper Potts
* Rebeka Hall - Maya Hansen
* Quy Piersi - Adrik Killian
* Ben Kinqsley - Mandarin
* Paul Bettani - Carvis (səsləndirmə)
* Don Çidli - Cems Rouds / Müharibə maşını
* Con Favreau - Happi Hoqan
* Uilliam Sadler - Prezident Ellis

## İstinadlar
Tor: Qaranlıq dünya

**Tor: Qaranlıq dünya** () —  ABŞ istehsalı  Marvel Kinematoqrafiya Kainatının səkkizinci filmi.

## Rollarda

* Kris Hemsvort - Tor
* Natalia Portman - Cen Foster
* Tom Hiddleston - Loki
* Antoni Hopkins - Odin
* Stellan Skarsqard - Dr. Erik Selviq 
* İdris Elba - Heimdall
* Kristofer Ekkleston - Malekit
* Ket Denninqs - Darsi Levis
* Rey Stevenson - Volstaq
* Zaçari Levi - Fandral
* Tadanobu Asano - Hoqun
* Caimi Aleksander - Sif
* Reni Russo - Friqqa 
* Toni Kurran - Borr
* Alise Kriqe - Eir
* Klive Russell - Tir
* Adeuale Akinnuoye-Aqbace - Alqrim / Kursi

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Klavdiya Rot

**Klavdiya Benedikta Rot** (; ) — Almaniya siyasətçisi. O, 2004–2013-cü illərdə Yaşıllar Partiyasının həmsədri olmuşdur. O, hazırda Bundestaqın vitse-prezidentlərindən biridir. Rot eyni zamanda 2021-ci ildən kansler Olaf Şolts hökumətində Federal Hökumətin Mədəniyyət və Media üzrə Komissarıdır.

## Həyatı
Klavdiya Benedikta Rot 15 may 1955-ci ildə Almaniyanın Ulm şəhərində anadan olmuşdur. O, Yaşıllar Partiyasının üzvüdür. Klavdiya Rot 2006-cı ildə Türkiyənin Diyarbəkir şəhərinə getmiş, bələdiyyə sədri Osman Baydəmirlə görüş keçirmişdir. Burada o, kürd münaqişəsinin həllinə demokratik yanaşma gözlədiyini bildirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  (arxivləşdirilib)
* Avropa Parlamentində
Birinci qisasçı: Başqa müharibə

**Birinci qisasçı: Başqa müharibə** və ya orijinal dildəki adı ilə **Kapitan Amerika: Qış əsgəri** () — Marvel Kinematoqrafiya Kainatının doqquzuncu filmi. Film 2014-cü ildə istehsal olunmuşdur. Filmin elmi-fantastika, döyüş və macəra janrındadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara dul (film, 2021)

**Qara dul** () — ABŞ istehsalı Marvel Kinematoqrafiya Kainatının iyimi dördüncü filmi.

## Rollarda

* Skarlet Yohansson — Nataşa Romanova / Qara dul
* Devid Harbour — Aleksei Şostokov / Qırmızı qoruyucu
* Florense Paq — Yelena Belova / Qara dul
* Raşel Ueis — Melina Vostokova
* Olqa Kurilenko — Antonia Dreykov / Taskmaster
* Uilliam Hart — Thunderbolt Ross
* Rey Uinston — Dreykov

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sony Pictures

**Sony Pictures Entertainment Inc.** (qısaca **Sony Pictures** və ya**SPE**) film və televiziya proqramlarının istehsalını, ticarətini və distribütorluğunu edən Amerika mərkəzli əyləncə şirkətidir. Yaponiya texnologiyası və media şirkəti olan Sony-ə aid şirkətdi

r. 2007-ci ildə dəyəri 8,58 milyard $  olaraq açıqlanmışdır.

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Şan-Çi və on halqa əfsanəsi

**Şanq-Çi və on halqa əfsanəsi** () — ABŞ istehsalı Marvel Kinematoqrafiya Kainatının 25-ci filmi.

## Rollarda

* Simu Liu, Şanq-Çi: Bacarıqlı döyüş ustası
* Toni Leunq, Mandarin: On üzük terror təşkilatının lideri
* Aukuafina, Keti
* Ronni Çienq, Con Con
* Mişelle Yeoh, Cianq Nan

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
Qara pantera: Vakanda əbədi

**Qara pantera: Vakanda əbədi** () *—* 2022-ci il ABŞ istehsalı superqəhrəman filmi. Marvel Kinematoqrafiya Kainatının 30-cu filmidir.

## Rollarda
* Lupita Nionq — Nakia
* Danai Qurira — Okoye
* Martin Friman — Everett Ross
* Letitia Uriqt — Şuri
* Uinston Duke — M'Baku
* Ancela Bassett — Ramonda

Həmçinin Mişeli Koel hələ ki, açıqlanmamış rolda yer almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zak Qalifianakis

**Zak Qalifianakis** (; ) — amerika aktyoru, komiki, ssenaristi və prodüseri.

## Həyatı
Zak Qalifianakis 1 oktyabr 1969-cu ildə ABŞ-nin Şimali Karolina ştatında doğulub. Valideynləri Yunanıstandan mühacirət ediblər. Şimali Karolina universitetini bitirib. Nyu-Yorka yollanıb. Yaradıcılıq yoluna yumoristik nömrələrlə başlayıb.

## Şəxsi həyatı
Zak 11 avqust 2012-ci ildən balerina Kuin Lundberqlə evlənib. Ailənin iki övladı var — oğlu, adı məlum deyil (doğ. 07 sentyabr 2013) və oğlu — Rufus Emmanuel Lundberq (doğ. 07 noyabr 2016).

## Filmoqrafiya
* Bir dəfə Veqasda (film, 2008)
* Çəkməli Pişik (cizgi filmi, 2011)
* Bördmen (film, 2014)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Marvellər

**Marvellər** () — Marvel Kinematoqrafiya Kainatının 31-ci filmi. ''Kapitan Marvel'' (2019) filminin davam filmi.

## Rollarda

* Bri Larson - Karol Denvers / Kapitan Marvel
* Teyonah Parris - Monika Rambeau
* İman Vellani - Cersey Siti-li gənc

Həmçinin Zaue Aşton hələ ki açıqlanmamış pis adam rolunda yer alır. Park Seocun da hələ ki açıqlanmamış rolda yer alır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Qarışqa-adam və Arı: Kvantomaniya

**Qarışqa-adam və Arı: Kvantomaniya** () — 2023-cü il ABŞ istehsalı Marvel Kinematoqrafiya Kainatının filmi.

## Çəkilişlər
Filmin çəkilişləri Atlanta, London və Los-Ancelesdə aparılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sosial işçilərə qarşı zorakılıq

**Müştərilərin sosial işçilərə qarşı zorakılığı** nadir baş verən hadisələrdən deyildir. Qərb ştatında lisenziyalı sosial işçilər üzərində aparılan araşdırmada, Rey (1996) Sosial işçilərə qarşı zorakılğın əsasən fəaliyyət yerlərində baş verdiyini müəyyənləşdirmişdir.

Griffin (1995) Sosial iş hallarının daha da mürəkkəbləşdiyini və yardım prosesinin daha çox zorakılıqla dolu sosial kontekstdə təmin edildiyini bildirmişdir
Cəmiyyət içərisində işləyən sosial işçilər ofisdə işləyən həmkarlarına nisbətən daha böyük təhlükə ilə üzləşirlər, çünki onlar tez-tez təhlükəli məhəllələrdə xidmət göstərirlər və əgər hər hansısa bir problem yaranarsa, dərhal dəstək göstəriləbilmir.

Newhill(1996) Amerika Birləşmiş Ştatlarının iki ştatında NASW (Sosial İşçilərin Milli Assosiasiyası) üzvləri arasında keçirilən sorğuda respondentlərin 59 faizinin zorakı müştərilərlə işləmək üzrə təlimlər keçdiyini müəyyən edib.

## Zorakılıq riski
Bütün sosial işçilər risk altında olsalar da, araşdırmalar göstərir ki, daha gənc və daha az təcrübəli kadrlar daha çox müştəri hücumu riski altındadır.

Elmi ədəbiyyatda qadın və ya kişi sosial işçilərdən hansıların daha çox zorakılıq və təhdid riski altında olub-olmaması ilə bağlı ziddiyyətli fikirlər mövcuddur. Qadın sosial işçilər müştərilər tərəfindən edilən fiziki zorakılığa xüsusilə həssasdırlar. Tryon (1986) qadınların da kişi həmkarları kimi tez-tez fiziki hücumlara məruz qaldığını bildirmişdir.

Sosial işçilər ikinci dərəcəli və ya əvəzedici travma kimi tanınan şəfqət yorğunluğu (compassion fatigue) ilə üzləşə bilər. Şəfqət yorğunluğu prosesi, sosial işçilərin müştərilərinin əlamətlərini və simptomlarını yaşamalarının potensial psixoloji nəticəsidir. Bu zaman onların müştərilərinə qarşı empatiya və şəfqət hissləri azala bilər.

## Zorakılıq aktı
**Təhdid və ya zorakılıq aktının** nədən ibarət olması barədə vahid bir konsensus yoxdur. Bununla belə, elmi ədəbiyyat sosial işçilərə qarşı müştəri tərəfindən həyata keçirilən zorakılığı faktiki fiziki hücum, təhlükə və ya fərdi işçinin zorakılıq hesab edə biləcəyi hər hansı digər bir hadisə kimi xarakterizə edir.

Zorakılıq hadisəsi işçinin hadisədən nəyi qavradığı və hadisənin baş verdiyi kontekstlə müəyyən edilir. Bir işçinin zorakılıq və ya təhdid edici hesab etdiyi şey, digər işçi üçün zorakılıq hesab edilməyə bilər.

Və bir vəziyyətdə zorakılıq və ya hədələyici davranış kimi qəbul ediləbilən hadisə, eyni şəxs tərəfindən fərqli kontekstdə zorakılıq və ya təhdid kimi qəbul edilə bilər

Əksər sosial işçilər iş zamanı müştəri tərəfindən başladılan zorakılığa məruz qalırlar. Sosial işçilərin zorakılığa məruz qalma faizi elmi ədəbiyyatda çox dəyişir, hesablamalara görə 50 faiz ilə 88 faiz arasında dəyişir.

Zorakılığın ən çox yayılmış forması şifahi şəkildə hədələmək və ya təhdiddir. Fiziki hücumlar o qədər də geniş olmasa da, qərb əyalətində sorğuda iştirak edən 175 lisenziyalı sosial işçi və 98 agentlik direktorunun 25 faizi tərəfindən bu nəticə bildirilmişdir.

## İstinadlar
Təmim əd-Dari

**Təmim əd-Dari** (,  ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabələrindən biridir.
Qəhtanilərə mənsub bir tayfadandır. O, Fələstində anadan olmuşdur. Mənbələrdə onun müsəlman olması ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər olsa da, ən etibarlısı onun bir rahibin sözü ilə Mədinəyə gəlib müsəlman olmasıdır. İkinci dəfə Mədinəyə gələndə geri qayıtmamış, ona və dostlarına Xeybərin gəlirindən maaş Təmim əd-Dari verilmişdir.

Təmim əd-Dari Dəməşqdən gətirdiyi çıraqlar hesabına Məscidül-Nəbini işıqlandırılır. O, Xəlifə Ömər ibn Xəttabın dövründə Peyğəmbər məscidində xətib olmuş, Osmanın dövründə də bu vəzifəni davam etdirmişdir.

## İstinadlar
Kevin Medina

**Kevin David Medina Rentería** () — Kolumbiyalı peşəkar futbolçu. Ağdamın "Qarabağ" futbol klubunda müdafiəçi kimi çıxış edir.

## Klub karyerası
19 iyul 2020-ci ildə Medina Ağdamın "Qarabağ" klubu ilə 3 illik müqavilə imzalayıb.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Usamə ibn Zeyd

**Usamə ibn Zeyd** (; ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabələrindən biri.

## Bioqrafiya
Usamənin atası Zeyd ibn Harisə Məhəmmədin həyat yoldaşı Xədicənin qulu, Usamənin anası Ümmü Əymən isə peyğəmbərin atası Abdullahın köləsi idi. Atasının ölümündən sonra Məhəmməd Ümmü Əyməni azad edir, Məhəmmədin Xədicə ilə nikahından sonra isə Zeydi ərinə verir. Məhəmməd Zeydi azad edir və Ümmü Əymənlə evləndirir. Təxminən Məhəmmədin peyğəmbərliyinin başlanğıcının 4-cü ilində (614) Üsamə Zeyd və Ümmü Əyməndən dünyaya gəlir. Məhəmməd peyğəmbərin vəfatı zamanı Üsamə təxminən 19 yaşında idi.

Məhəmməd peyğəmbər Usaməni və atası Zeydini çox sevir və ona hörmət edirdi. Usamə azlığına görə Bədr və Uhud döyüşlərində iştirak etməmişdir. Usamə döyüşə getməyə çalışırdı, lakin Məhəmməd peyğəmbər ona bunu qadağan edir. Yalnız Xəndək döyüşündə iştirak etmək üçün Peyğəmbərdən icazəsini alır və bundan sonra müsəlmanlarla müşriklər arasında gedən bütün digər döyüşlərin iştirakçısı olur.

632-ci ildə Bizans qoşunları Şimali Ərəbistandakı yaşayış məntəqələrinə hücumlarını artırırlar. Bununla əlaqədar olaraq, Məhəmməd peyğəmbər Bizanslılara qarşı bir ordunun təchiz edilməsini və göndərilməsini əmr edir. Əbu Bəkr, Ömər, Səd ibn Əbu Vəqqas, Səid ibn Zeyd, Qatadə ibn ən-Numan və başqaları bu yürüşdə iştirak etmək niyyətində idilər, lakin gənc Usamə bu ordunun komandanı təyin edildi. Vəziyyətinin pisləşməsi və Məhəmməd peyğəmbərin vəfatı ilə əlaqədar səfərə çıxan ordu geri qayıdır. Usamə Peyğəmbərin dəfn mərasiminin təşkilində Əli ibn Əbu Talibə kömək edir. Bundan sonra xəlifə Əbu Bəkrin təkidi ilə yürüşə çıxır və Suriyaya çatır. Bu kampaniya uğurlu alınır və onun komandanlığı altında olan ordu çoxlu sayda qənimətlə geri qayıdır.

Usamə ibn Zeyd xəlifələr Əbu Bəkr və Ömərin dövründə bir çox döyüşlərdə iştirak etmişdir. Xəlifə Osmanın öldürülməsindən sonra Üsamə xilafətdəki vətəndaş müharibəsində iştirak etməmişdir. Əli ilə Müaviyənin qarşıdurması zamanı Suriyada yaşayır və heç bir tərəfə qoşulmur. Sonra Vadi əl-Kuraya (Şimali Ərəbistan) köçür və xəlifə Müaviyənin dövründə Mədinəyə yola düşür.

Mədinə yaxınlığındakı Cürf məntəqəsində vəfat edir. Ölümü zamanı onun təxminən 60 yaşı var idi.

## İstinadlar
Qriqore Viyeru

**Qriqore Viyeru** (; ) — sovet və moldav şairi, Moldova Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## İstinadlar
Lohid adası

**Lohid adası**  — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adalarına daxildir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiyası
Ada Kraliça Yelezaveta adalarının cənub-qərb hissəsində, Ellef-Rinqnes, Baterst, Melvil, Makkenzi-Kral böyük adaları arasında yerləşən Şahzadə Qustav Adolf dənizinin mərkəzində yerləşir. Ellef-Rinqnes adası Lohid adasından 68 km şimal-şərqdə (Makleyn boğazı vasitəsilə), Baterst adasının sahil qrupuna daxil olan Kameron adası 51 km cənubda (Desbarat boğazı vasitəsilə), Melvil adası 94 km məsafədə yerləşir. Makkenzi-Kral 95 km şimal-şərqdə (Hazen boğazı vasitəsilə) və Kral-Kristian adası 67 km şimal-şərqdə yerləşir.

Adanın sahəsi 1308 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 246 km-dir. Adanın uzanmış forması var, uzunluğu 82 km, maksimum eni 28 km-dir (cənub hissəsində). Adanın relyefi əsasən alçaqdır və alçaq sahil zolağından adanın daxili hissəsində hündürlüyü 60-110 metr olan yuvarlanan düzənliyə qədər yüksəlir.

## Tarixi
Adalar qrupunun adını 1853-cü ildə Corc Henri Riçards ingilis kartoqrafı D. Findleyin şərəfinə verib. Adanın özü 1913-1916-cı illərdə Kanada Arktika Ekspedisiyası zamanı 1916-cı ildə Viljalmour Stefanson tərəfindən adlandırılmışdır. Stefanson bir neçə ay adada qalır və hətta orada səthə çıxan bir kömür yatağı kəşf edir.

1994-cü ildə Kanada Kəşfiyyat İdarəsinin əməkdaşı Larri Nyuitt və Avstraliya Geoloji Xidmətindən Çarlz Burton Yerin maqnit sahəsində qısamüddətli dalğalanmaları izləmək üçün adada Şimal maqnit qütbünün proqnozlaşdırılan mövqeyinə yaxın müvəqqəti maqnit rəsədxanası qururlar.

## İstinadlar
Con le Karre

**Con le Karre** (Əsl adı: **David John Moore Cornwell**; ) — İngiltərə xəfiyyə romanları yazarı. 

## Həyatı
Cohn le Karre Bern və Oksford Universitetlərində təhsilini başa vurduqdan sonra Britaniyanın Xarici Xidmət şöbəsində 5 il işləmişdir. Bu müddət ərzində o, 3 roman yazmışdır. Bu romanlar onu XX əsrin böyük və çoxsatan yazıçısı kimi məşhurlaşdırmışdır.

## İstinadlar
Possessed

**Possessed** — 1983-cü ildə qurulmuş Amerikan death metal qrupudur.Jeff Becerra'nın sürətli vokalları ilə seçilən Possessed ilk death metal qruplarından biri sayılır.Qrup həm də gələcəkdə Primus qrupunda çıxış edəcək olan gitarist Larry LaLonde'nin ilk qruplarından olması ilə seçilir.Larry Possesseddə 1984-1987-ci illər aralığında gitaristlik etmişdir.

## Üzvlər
* Jeff Beccera- vokal (1983-1987,2007-hal hazırda)
* Emilio Márquez- zərb aləti (2007-hal hazırda)
* Daniel Gonzalez- elektro gitara (2011-hal hazırda)
* Robert Cardenas- bass gitara (2012-hal hazırda)
* Claudeous Creamer- elektro gitara (2016-hal hazırda)

## Diskoqrafiya
* *[[Seven Churches]]* (1985)
* *Beyond the Gates* (1986)
* *Reveltions of Oblivion* (2019)
* *Agony in Paradise* (2004)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mariya Vittoriya dal Posso

**Mariya Viktoriya dal Pozzo** () () — İtalyan əsilzadəsi və İspaniya kralının xanımı.

## Mənbə

* de Badts de Cugnac, Chantal. Coutant de Saisseval, Guy. ‘’Le Petit Gotha’’. Nouvelle Imprimerie Laballery, Paris 2002, p.&nbsp;612 (French) ISBN 2-9507974-3-1
* http://www.snopes.com/weddings/horrors/badomen.asp

## İstinadlar
Forsaj 8

**Forsaj 8** () — Rejissor F. Qari Qrey və Kris Morqan tərəfindən yazılmış 2017-ci il çıxışlı Amerika döyüş filmi. Forsaj franşizasının səkkizinci filmi. Rollarda Vin Dizel, Dueyn Conson, Mişel Rodriqes, Tayriz Qibson, Kris Bridges, Eva Mendes, Lukas Blek, Kurt Rassel, Şarliz Teron və Ceyson Stethem var.

Səkkizinci istehsal ilk dəfə 2015-ci ilin martında Dizel Cimmi Kimmel Live!-də olarkən elan edildi və filmin Nyu-Yorkda çəkiləcəyi də bildirildi. Filmin hazırlıqları Forsaj 7-nin buraxılışından dərhal sonra Dizel, Morqan və prodüser Neal H. Moritz yenidən müqavilə imzaladıqdan sonra başladı. Əsas çəkilişlər 2016-cı ilin mart ayında İslandiyanın Myvatn şəhərində başladı. Digər çəkilişlər Kuba, Atlanta və Nyu-Yorkda aparılıb.

Forsaj 8, Forsaj 3: Tokyo drifti filmindən sonra Pol Volkerin çəkilmədiyi ikinci filmdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Orleanlı Mariya de las Mersedes

**Orleanlı Mariya Mersedes** () () — İspaniya kralının xanımı. Atası Fransa kralı I Lui-Filippin oğlu Orleanlı Antuan, anası isə İspaniya kralı VII Ferdinandın qızı İnfanta Luiza Ferdinanda idi.

## Mənbə
* Willis, Daniel, *The Descendants of Louis XIII*, Clearfield Co., Inc., Baltimore, Maryland, 1999, p. 194; ISBN 0-8063-4942-5
* Tejero Robledo, Eduardo (1998). "La tradición oral en la cadena etnográfica"
* Pallardó Pardo, Esther (2016). "La restauración bajo el reinado de Alfonso XII desde la perspectiva de lo audiovisual". *Opción: Revista de Ciencias Humanas y Sociales* (12): 120. ISSN 1012–1587

## İstinadlar
Avstriyalı Mariya Kristina

**Avstriyalı Mariya Kristina** () () — İspaniya kralının xanımı.

## Mənbə
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Christina of Spain" . *Encyclopædia Britannica*. Vol. 6 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 292
* Moreno Seco, Mónica (2011). "María Cristina de Habsburgo, la (in)discreta regente" (PDF). In La Parra López, Emilio (ed.). *La imagen del poder: Reyes y regentes en la España del siglo XIX*. p. 393. ISBN 978-84-975678-5-5
* McNaughton, C. Arnold (1973). *The Book of Kings: A Royal Genealogy*. Vol. 1. London: Garnstone Press. ISBN 0-8129-0280-7
* M. & B. Wattel (2009). *Les Grand'Croix de la Légion d'honneur de 1805 à nos jours. Titulaires français et étrangers*. Paris: Archives & Culture. pp. 21, 450, 598. ISBN 978-2-35077-135-9
* Figueroa y Torres, Alvaro de, Conde de Romanones. *Doña María Cristina de Habsburgo Lorena, la discreta regente de España*. Madrid: Espasa-Calpe, 1934

## İstinadlar
Forsaj: Hobs və Şou

**Forsaj: Hobs və Şou** () — Dueyn Conson, Ceyson Stethem, İdris Elba, Vanessa Kirbi və Helen Mirrenin baş rollarda oynadığı, Devid Leitçin rejissorluğu və Kris Morqan tərəfindən yazılmış, döyüş, komediya və macəra janrında 2019-cu il Amerika spin-off filmi.

Bu seriyada Luk Hobbs və Dekard Şou obrazları üçün spin-off filminin çəkilməsinə qərar verildi. Baş rollarda Dueyn Conson və Ceyson Stethem, Dekard Şoun bacısını canlandıran Vanessa Kirbi isə "Hettie Şou" rolunu oynayır. İdris Elba isə cani obrazı canlandırır.

## Mövzu
Qanunsuz bir fərari olan Dekard Şou, sadiq qanunçu Luk Hobbsa sui-qəsd cəhdinə görə həbs edilir. Sonra bir yerdə vəzifə götürürlər. Onlar Brikston Lore adlı yaramazı dayandırmaq üçün birləşirlər və bunu qəbul etmələri onları çətinliyə salsa belə, bir-birlərinə hörmət edirlər. Bir-birlərinə güvənməsələr də, təəssüf ki, bəşəriyyəti əbədi olaraq dəyişdirə biləcək bioloji təhlükəni dayandırmaq üçün birlikdə işləməkdən başqa seçimləri yoxdur.

## Filmin heyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*