open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əcəb Hacıyeva

**Əcəb Məhərrəm qızı Hacıyeva** () — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı. Azərbaycanlı üzümçü.

## Həyatı
Əcəb Hacıyeva 1924-cü ildə Mərzili kəndində anadan olmuşdur. O, sovet dövründə tanınmış bir üzümçü idi.

1950-ci ildə ona Sosialist Əməyi Qəhrəmanı fəxri adı verilmişdir.

11 iyun 2002-ci ildə ona Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü verilmişdir.

## İstinadlar
Döl

**Döl** () — ananın bətnində inkişaf edən insan və digər diri doğan məməlilərin orqanizmi. Bu dövrdə orqanizmdə böyümə, orqanların ölçüsünün artması, funksiyaların ixtisaslaşması və toxumaların diferensiasiyası baş verir; eyni zamanda, sarılıq kisəsi, mezonefros və allantois kimi bəzi strukturlar itirilir.

Adətən, orqanizmin bətndaxili inkişafında üç dövr fərqləndirilir: rüşeym (embrion), pre-fetal (döldən əvvəlki) və döl (fetal) dövrləri. Bu dövrlərin müddəti fərqli növlər üçün müxtəlifdir. Kisəli məməlilərdə doğum pre-fetal dövrə təsadüf edir, döl dövrü isə ananın kisəsində keçir. Qısa hamiləlik müddəti olan kiçik məməlilərdə döl dövrü yalnız bir neçə gün davam edir. İnsanda döl dövrü bətndaxili inkişafın 9-cu həftəsindən doğum anına qədər davam edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Алипов В. И.; Зиракадзе A. H. (электрофизиологические методы исследования), Пашинян Г. А., Ширинский П. П. (суд.). Плод // Большая медицинская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. Б. В. Петровский. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1982. — Т. 19 : Перельман — Пневмопатия. — С. 468—. — 536 с. : ил.
* 
* Плод / Кирющенков А. П. // Плата — Проб. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — С. 38. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 20).
* 
* Плод // Перу — Полуприцеп. — М. : Большая российская энциклопедия, 2014. — С. 432. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 26). — ISBN 978-5-85270-363-7.

## Xarici keçidlər

* Prenatal Image Gallery Index at the Endowment for Human Development website, featuring numerous motion pictures of human fetal movement.
* ''In the Womb'' (National Geographic video).
* Fetal development: MedlinePlus Medical Encyclopedia
Allahverdi Həsənov (sosialist əməyi qəhrəmanı)

**Allahverdi Gülməmməd oğlu Həsənov** () — Azərbaycanlı pambıqçı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

## Həyatı
1908-ci ildə Zəngəzur qəzasının İkinci Alıbəyli kəndində anadan olub.

1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülmüşdür.

25 avqust 1975-ci ildə isə Zəngilan rayonunda vəfat edib.

## İstinadlar
Əbül-Həsən əl-İcli

**Əbül-Həsən Əhməd ibn Abdullah ibn Saleh əl-İcli** (; ) — hədis hafizi.

## Bioqrafiyası
Hicri 182-ci (798) ildə Kufədə doğulub. Sezginin bu tarixi hicri 181-ci il olduğunu desə də, bu doğru hesab edilmir. Hicri 197-ci ildə (812) hədis öyrənməyə başlayan əl-İcli Bağdada köçmüş, bir müddət də Bəsrə və Kufədə yaşamışdır. Təhsil məqsədilə Məkkə, Mədinə, Şam kimi şəhərlərə səfərlər etmişdir. O, başda atası olmaqla, Yəhya ibn Adəm, Əbu Amir əl-Əqadi, Məhəmməd ibn Yusif əl-Firyəbi, Əbu Nueym Fəzl ibn Dükeyn və Əffan ibn Müslüm kimi alimlərdən hədis dinləmişdir. Onun ən qabaqcıl tələbələri Saleh ibn Əhməd (oğlu), Məhəmməd ibn Futeys və Osman ibn Xalid əl-İlbiridir. Əhməd ibn Hənbəl və Yəhya ibn Main isə ondan hədis rəvayət edən alimlərdir.

Quranı məxluq adlandıranları təkfir edən əl-İcli, özünü ibadətə həsr etmək məqsədilə hicri 218-ci (833) ildə Tripoliyə köçmüşdür. Hicri 261-ci (875) ildə orada da vəfat etmişdir.

## Hədis elmindəki yeri
O, hədis sahəsində Buxari ilə müqayisə edilmiş, Yəhya ibn Məin onu "siqa" adlandırmışdır. Albaniyə görə isə əl-İcli, dəyərləndirmələrdə səhlənkarlıq etdiyindən, həssaslığı ilə tanınan cərh və tədil alimlərinə müxalif olduğu yerlərdə onun fikirlərinə etimad göstərilməməlidir.

## Əsərləri
Onun məlum olan yeganə əsəri "Tarixus-Siqat"dır (əsl adı "Mərifətüs-Siqat min ricali əhlil-elm vəl-hədis və minəd-duafə və zikru məzahibihim və əxbərihim"dir). Bu əsər eyni zaman aid olduğu sahənin dövrümüzə qədər gəlib çatmış ilk nümunəsidir.

Mənbələr həmçinin əl-İclinin "əl-Cərh vət-Tədil" və "ət-Tarix" adlı əsərlərindən bəhs etmişlər. Əbdülalim Əbdüləzim əl-Bəstəvi isə bunların əsərlər deyil, "əs-Siqat"a verilən müxtəlif adlar olduğunu qeyd etmişdir.

## İstinadlar
Çiçək Həsənova

**Çiçək Məmmədəli qızı Həsənova** () — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1947).

## Həyatı
Çiçək Həsənova 1914-cü ildə Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasının Zilanlı kəndində, indiki Azərbaycanın Qubadlı rayonunun Zilanlı kəndində anadan olmuşdur. 1935-ci ildən kolxozçu olmuşdur. 1947-ci ildə hektardan 93,11 sentner 3,5 hektar sahədə pambıq məhsulu alıb.

SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 10 mart 1948-ci il tarixli Fərmanı ilə 1947-ci ildə Həsənova Çiçak Məmmədəli qızına Lenin Ordeni və "Oraq və çəkic "Qızıl" medalı ilə təltif edilmiş, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilmişdir.

1951-ci ildən Sov. İKP-nin üzvüdür. 1970-ci ildən müttəfiq əhəmiyyətli pensiyaçıdır.

1989-cu ildə doğulduğu kənddə vəfat edib.

## İstinadlar
Pikkolo fleyta

**Pikkolo** () — Qərb konsert fleytasının kiçik versiyası və musiqi alətlərinin taxta nəfəsli alətlər ailəsinin üzvü. Bəzən "uşaq fleyta" və ya pikkolo fleyta adlandırılan müasir pikkolonun barmaq tutuşları standart eninə fleyta ilə eynidir, lakin onun yaratdığı səs bir oktava yüksəkdir. Pikkolo, fleyta ailəsində ən yüksək səs diapazonuna malik alət hesab olunur və orkestrdə parlaq, bəzən kəskin ton effekti yaratmaq üçün istifadə olunur.

## Tarix

Orta əsrlərdən bəri, oktav eninə fleytaların hərbi alətlər kimi istifadəsinə dair dəlillər mövcuddur, çünki onların kəskin səsi döyüşlərdə eşidilirdi. Lakin mədəni musiqidə ilk pikkololar 18-ci əsrin ilk yarısında Jan-Filipp Ramonun bəzi əsərlərində istifadə olunmuşdur. Bununla belə, alət yalnız 1800-cü illərin əvvəllərində yayılmağa və orkestrdə sabit yer tutmağa başlamışdır. O dövrdən etibarən bəstəkarlar, xüsusən də Lüdviq van Bethoven və Pyotr Çaykovski, orkestr partiyalarında pikkolodan emosional vurğular və dinamik kontrast yaratmaq üçün istifadə etmişlər.

Barokko dövründə "flautino" və ya "flauto piccolo" adətən kiçik ölçülü  blokfleytanı ifadə edirdi. Xüsusilə, Antonio Vivaldinin flautino üçün yazdığı konsertlərdə bu belədir.

19-cu əsrin sonuna qədər pikkolo eyni quruluşu saxlamışdır. Tarixən pikkolo barokko fleytasının (bir açar) və sonra klassik və romantik sadə sistemli fleytanın eyni açar sisteminə malik idi. Əsrin sonunda pikkolo Boehm mexanizmi ilə hazırlanmağa başladı və bu, 1900-cü illərdə standart oldu. Lakin pikkolo tamamilə Boehm sisteminə keçə bilməz, çünki boru köhnə sistemli fleytada olduğu kimi konik qalır və ilk alt notu barokko fleytasında olduğu kimi D-dir. Pikkolo fife ilə qarışdırılmamalıdır, çünki fife ənənəvi olaraq bir hissədən ibarətdir, daha kiçik, silindrik boruya malikdir və daha kəskin səs çıxarır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Woodwind Fingering Guide, with piccolo fingerings
* The International Piccolo Festival's website
Əl-Albani

**Nəsrəddin əl-Albani** (; ) — albaniyalı hədis alimi.

## Bioqrafiyası
Şkoderdə anadan olub. İslam alimi olan atasından Quran, sərf, nəhiv, bəlağat kimi elmləri öyrənib. Şamın tanınmış alimlərindən olan Məhəmməd Səid əl-Bürhanidən fiqh öyrənib, fəsix ərəbcə təhsili alıb. Məhəmməd Behcət əl-Baytara və Rəqib ət-Təbbaha tələbəlik edib. Hədis sahəsi üzrə çoxsaylı tədqiqatlar həyata keçirib və əsərlər qələmə alıb. "Səhihüt-Tərğib vət-Tərhib", "Zəifüt-Tərğib vət-Tərhib", "Səhihu Sünənit-Tirmizi", "Səhihu Sünənin-Nəsai", "Müxtəsəru Səhihil-Buxari" onun qələmə aldığı əsərlərdən bəziləridir. İbn Teymiyyə, İbn Qeyyim və Məhəmməd ibn Əbdülvəhhabın fikirlərinin ardıcılı olan Əl-Albani, 1999-cu ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Vəhhabilik
Stimmler sindromu

**Stimmler sindromu** — Nadir rastlanan, avtosomal resesiv bir genetik xəstəlik. İlk dəfə 1970-ci ildə Stimmler və digərləri tərəfindən təsvir edilmişdir. Bu sindrom kiçik boyluluq, şəkərli diabet, başın kiçik olması və sidikdə alanin səviyyəsinin yüksəkliyi ilə xarakterizə olunur.

## Simptomlar

Stimmler sindromunun simptomları arasında mikrosefaliya, aşağı doğum çəkisi, kiçik boyluluq, kiçik dişlər və şəkərli diabet yer alır. Stimmler sindromunun simptomları, Haworth və digərləri tərəfindən, 1967-ci ildə araşdırılan bir xəstəliklə və eləcə də "Leigh subakut nekrotizasiya edən ensefalopatiyası" ilə sıx əlaqəlidir.

## Patofiziologiya

Stimmler sindromu avtosomal resesiv genetik bir xəstəlikdir və simptomlar doğumdan əvvəl və ya körpəlik dövründə özünü göstərir. İki bacı üzərində aparılmış bir araşdırmada, hər ikisi Stimmler sindromu ilə doğulmuş və bu bacılarda həm qan, həm də sidikdə yüksək alanin, piruvat və laktat səviyyələri müşahidə edilmişdir. Alaninin, piruvatdan qaynaqlandığı güman edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Parvimolge townsendi

**Parvimolge townsendi** — "Plethodontidae" fəsiləsinə aid olan, ağciyərsiz salamandrlardan ibarət bir cins. Hal-hazırda monotipik (tək növlü) cins kimi qəbul edilsə də, molekulyar məlumatlar göstərir ki, bu cins parafiletik "Pseudoeurycea" cinsi daxilində yerləşir.

## Yaşayış mühiti

"Parvimolge townsendi"nin təbii yaşayış mühiti bulud meşələri və palıd meşələridir. Onlar adətən bromeliad bitkilərində və ya torpaq üzərində yaşayırlar. Bu növ bir qədər uyğunlaşma qabiliyyətinə malikdir və nəmliyin qorunması şərti ilə kölgəli qəhvə plantasiyalarında da yaşaya bilər.
"Parvimolge townsendi" heç vaxt çoxsaylı olmasa da, son dövrlərdə əhəmiyyətli populyasiya azalması müşahidə edilmişdir. 1997-ci ildən bəri yalnız bir dəfə müşahidə edilmişdir, baxmayaraq ki, onu tapmaq üçün səylər göstərilib. Bu növ əsasən yaşayış mühitinin itirilməsi təhlükəsi ilə üzləşir, lakin populyasiyanın azalmasının dəqiq səbəbləri ilə bağlı daha çox məlumat tələb olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* AmphibiaWeb: Information on amphibian biology and conservation. 2008. Berkeley, California: ''Parvimolge''. AmphibiaWeb, available at http://amphibiaweb.org/. (Accessed: August 1, 2008).
Yapışqan trombosit sindromu

**Yapışqan trombosit sindromu** (ingiliscə: *Sticky platelet syndrome*, qısaca *SPS*) — Trombosit funksiyasının irsi pozulması. Burada trombositlərin hiperagreqasiyası hiperkoxaqulyabiliteyə səbəb olur. İlk dəfə 1983-cü ildə Mammen tərəfindən təsvir edilmişdir. Bu, avtosomal dominant irsiyyətə malikdir. Hələ ki, xüsusi bir gen ilə əlaqələndirilməyib və OMIM-də bir entitet olaraq tanınmır. 

Sticky platelet sindromu protein S defisiti və "factor V Leiden" ilə əlaqəli ola bilər. Hal-hazırda yapışqan trombosit sindromunun ayrıca bir xəstəlik olub-olmaması və ya daha yaxşı xarakterizə olunmuş bir koagulyasiya pozğunluğunun bir hissəsini təmsil edib-etməməsi məlum deyil. SPS geniş şəkildə öyrənilməmiş və geniş tanınmamışdır.

## Əlamətlər və simptomlar

Simptomlar hiperkoxaqulyabilite ilə əlaqəlidir, adətən venoz tromboemboliya, arterial tromboz, miyokard infarktı, angina və insult şəklində özünü göstərir.

## Səbəb

Sindromun irsi olduğu güman edilir.

## Diaqnoz

SPS, trombositlərin hiperagreqabilitesini göstərməklə diaqnoz edilir. Aggregometriya adlanan laboratoriya testində trombosit yapışqanlığı epinefrin (EPI) və ya adenosin difosfat (ADP) ilə stimullaşdırılır. Bu test, asetilsalisilli turşu ilə müalicə olunan xəstələr üçün mümkün deyil, çünki həmin maddə onların sistemlərindən tamamilə təmizlənməlidir.

## Müalicə

Müalicə adətən gündəlik aşağı doza (80–100 mq) aspirin qəbulunu əhatə edir. Antikoaqulyantlar (məsələn, warfarin) və ya antitrombositlər (məsələn, klopidogrel) tibbi əhəmiyyətli bir tromb əmələ gəldikdə əlavə olaraq təyin edilir. Tromboelastoqrafiya daha geniş şəkildə hiperkoxaqulyabilitenin diaqnozu və antitrombosit terapiyasının izlənməsi üçün istifadə edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lasiocarpus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Solipsizm sindromu

**Solipsizm sindromu** — Bir şəxsin gerçəkliyin, gerçək olmadığı hissini yaşadığı psixoloji vəziyyət və hal. Uzun müddət təcrid olunma dövrləri, insanları bu vəziyyətə sala bilər. Xüsusilə, solipsizm sindromu, uzun müddət kosmosda yaşayan fərdlər üçün potensial narahatlıq olaraq müəyyən edilmişdir.

## Ümumi məlumat

Solipsizm fəlsəfi tərifində yalnız bir şəxsin ağlına əmin olmağı ifadə edir. Solipsistik bir mövqedə olan bir şəxs yalnız öz ağlının və ya özünün mövcudluğuna əmin olduğunu düşünür. Bu, öz mövcudluq nəzəriyyəsinin və ya öz anlayışının bir hissəsidir. Solipsizm sindromu yaşayan şəxslər, gerçəkliyin "gerçək" olmadığını hiss edirlər, yəni onların öz ağlından xaric deyil. Sindrom, yalnızlıq, ayrılma və xarici dünyaya qarşı laqeydlik hissləri ilə xarakterizə olunur. Solipsizm sindromu hazırda "Amerikan Psixiatrik Assosiasiyası" tərəfindən psixiatrik bir xəstəlik olaraq tanınmır, baxmayaraq ki, depersonalizasiya-derealizasiya pozğunluğu ilə bənzərliklər göstərir və bu pozğunluq tanınır. Solipsizm sindromu, fəlsəfi bir mövqe olan və yalnız öz ağlı dışında heç bir şeyin mövcud olmadığı və ya mövcudluğunu bilinə bilməyən solipsizm ilə fərqlənir. Bu fəlsəfənin tərəfdarları solipsizm sindromundan əziyyət çəkməyə bilər və sindromdan əziyyət çəkənlər, mütləq solipsizmi bir intellektual məktəb kimi qəbul etmirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  NASA's ''Space Settlements: A Design Study'' Appendix A
* Is Reality Real? ''Help for Solipsism Syndrome sufferers''
Acaena philippii

*  — Acaena magellanica bitki növünün sinonimi.
*  — Acaena sericea bitki növünün sinonimi.
Tanqanika gülüş epidemiyası

**Tanqanika gülüş epidemiyası** — Psixogenik xəstəlik hadisəsi. Tanqanika gülüş epidemiyası 1962-ci ildə Tanzaniyada yerləşən Kaşaşa kəndinin yaxınlığında, Viktoriya gölünün qərb sahilində baş vermiş kütləvi psixogenik xəstəlik hadisəsidir. Hadisə, kəndə yaxın bir qadın məktəbində başlayıb, sürətlə yayılmışdır.

## Tarixi

Gülüş epidemiyası 30 yanvar 1962-ci ildə "Kashasha" kəndində, qızlar üçün olan bir misyoner məktəbində başlayıb. İlk olaraq üç qızda görünən simptomlar sürətlə məktəbdəki 159 tələbədən 95-də görülüb. Tələbələrin yaşı 12 ilə 18 arasında idi. Simptomlar bəzən bir neçə saatdan 16 günə qədər davam etmiş, orta müddət isə 7 gün olmuşdur. Müəllimlər tələbələrin dərslərə diqqət yetirə bilmədiklərini bildirmişlər. Epidemiyanın baş verdiyi Kashasha kəndində hadisə təxminən 48 gün davam etmişdir. Məktəb 18 mart 1962-ci ildə bağlanmış, 21 mayda təkrar açıldıqdan sonra 57 nəfərdə yoluxma qeydə alınmışdır. 

Epidemiya, "Kashasha" kənd məktəbindəki bir neçə qızın yaşadığı, Bukoba şəhərinin qərbində yerləşən "Nshamba" kəndinə də yayılmışdır. Aprel və may aylarında 217 gənc 34 gün ərzində  gülmə krizinə girmişdir. Kənd məktəbi, gülüşün ətraf kəndlərə yayılmasına səbəb olduğu üçün məhkəməyə verilmişdir. Daha sonra qonşu kənd olan "Ramashenye" qızlar məktəbində də 48 qızda gülüş simptomları müşahidə olunmuşdur. Epidemiyanın təsiri 18 ay sonra azalmışdır və bu müddətdə 14 məktəb bağlanmış, təxminən 1000 nəfər bu epidemiyaya yoluxmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Article from ''CBC News''
* WNYC radio program with a section discussing the epidemic
Fouquieria columnaris

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Fouquieria columnaris *Boojum ağacı* və ya *cirio* da adlandırılır. Bu ailənin digər üzvləri arasında okotillolar da daxildir. Bəzi taksonomistlər onu ayrı bir cins olan "Idria" cinsinə aid edirlər. Bu bitki demək olar ki, yalnız Kaliforniya yarımadasına endemikdir və yalnız kiçik bir populyasiya Sonora, Meksikanın Sierra Baça bölgəsində tapılır. Bitkinin ingilis dilindəki adı olan "Bojum", Arizona ştatının Tuson şəhərindəki Səhra Laboratoriyasının üzvü Qodfri Sayks tərəfindən verilmişdir və bu ad Luis Kerrollun "The Hunting of the Snark" şeirindən götürülmüşdür.

## Botaniki xarakteristikası
Bu bitki sütunvari, yuxarıya doğru daralan bir ağacdır. Bitkinin mərkəzi oxu digər növlərin tək gövdəsinə bənzəyir. Onun kortikal su saxlama şəbəkəsi var ki, bu da ailə üçün unikal bir xüsusiyyətdir. "Fouquieria columnaris"in gövdəsi 24 düym qalınlığa qədər çata bilər, rəngi açıq-ağdır və az sayda və ya heç bir əsas budağı yoxdur. Bunun əvəzinə, çoxlu sayda incə, budaqlı budaqlar düz bucaqlarla kənara çıxır və hamısı kiçik, 1.5–4 sm uzunluğunda yarpaqlarla örtülüdür. Bu ağaclar 20 metr hündürlüyə qədər böyüyə bilər, lakin ən hündürü Misyon San Borja və Bahia de los Angeles arasındakı Montevideo Vadisində yerləşən 86.5 fut hündürlüyündədir. Bu, Euphorbia ampliphylla-dan sonra ikinci ən hündür sukkulent bitkidir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qısa anagen sindromu

**Qısa anagen sindromu** — Saçın yalnız müəyyən bir uzunluğa qədər böyüməsi ilə xarakterizə olunan bir vəziyyət.

## Əlamətlər və simptomlar

Qısa anagen sindromu, tez-tez aşağı saç sıxlığı və açıq alopecia (saç tökülməsi) ləkələrinin olmaması ilə müşahidə edilən bir vəziyyətdir. Əksər hallarda, valideynlər uşaqlarının heç vaxt saç kəsdirmədiyini və ya saçlarının heç vaxt uzanmadığını düşünürlər. Anagen fazası yalnız 4-10 ay davam edir. Anagen fazasının qısalması nəticəsində saç dövranı sinxronlaşır və bu da davamlı olaraq şiddətli saç tökülməsi dövrlərinə səbəb olur.

## Səbəblər

Ailədaxili hallar təsvir edilsə də, bu vəziyyət genetik olaraq və ya autosomal dominant irsiyyətlə əlaqəli ola bilər, ancaq ümumiyyətlə konjenitaldır və sporadik olaraq meydana gəlir.

## Müalicə

Topikal minoksidil, anagen fazasını uzatmaq, saç uzunluğunu artırmaq və telogen effluviumu əngəlləmək kimi müalicəvi müdaxilələr olaraq bilinir; lakin müalicə mübahisəlidir və xüsusilə kiçik uşaqlarda lazım olmaya bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* DermNet
Hempşir

**Hempşir** () — İngiltərənin cənubunda yerləşən sərəncam əyaləti () və qraflıqdır. Əyalət Cənub-Şərqi İngiltərə regionuna daxildir və inzibati mərkəzi Vinçester () şəhəridir. Hempşir tarixi, dəniz mədəniyyəti və təbiəti ilə tanınır.

Qraflığın qərbində Dorset, şimal-qərbində Viltşir, şimalında Berkşir, şərqində isə Surrey və Qərbi Sasseks yerləşir. Cənubdan isə İngilis kanalı ilə əhatə olunur.

Hempşir İngiltərənin ən qədim məskunlaşmış bölgələrindən biridir və burada Roma dövrünə aid arxeoloji abidələr çoxdur. Qraflıqda yerləşən Sauthempton və Portsmut şəhərləri Böyük Britaniyanın ən mühüm dəniz limanları sayılır.

Turizm baxımından Hempşir Nyuforest milli parkı () və Cənubi Daun təbii parkı () ilə məşhurdur.

Bu bölgə həmçinin XXI əsrdə ABŞ-a köç etmiş bir çox ailənin və yazıçıların vətəni olmuşdur. Hempşir iqtisadiyyatında əsas sahələr gəmiqayırma, müdafiə sənayesi, kənd təsərrüfatı və turizmdir.

## İstinadlar
Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş kafedralı

**Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş kafedralı** və ya **Məsihin Zühr etməsi kafedralı** () —  Məsihin Zühr etməsi şərəfinə və "Böyük Vətən Müharibəsində qələbənin 75-ci ildönümünə, eləcə də bütün müharibələrdə rus xalqının hərbi şücaətlərinə həsr olunmuş" Rus Pravoslav kilsəsinin kafedralı. Moskva vilayətinin Odintsovski rayonundakı Patriot Parkında inşa edilmişdir. 

Kafedral Moskva şəhər hökuməti və Moskva vilayətindən gələn ianələr və büdcə vəsaitləri ilə inşa edilmişdir. Rusiyada Böyük Vətən müharibəsi kimi tanınan İkinci Dünya müharibəsinin Şərq cəbhəsində Sovet Ordusunun qələbəsinin 75-ci ildönümünün qeyd edilməsi çərçivəsində təqdis edilmişdir.
## Tarixi
Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş kafedralı monumental rus üslubunda, müasir memarlıq yanaşmalarını və Pravoslav kilsəsi yaradıcılığına xas yenilikləri üzvi şəkildə birləşdirərək layihələndirilmişdir. Binanın fasadları metal ilə işlənmiş, tağlar şüşələnmişdir. Divarları müxtəlif rəsmlərlə bəzədilmiş kilsənin divarları, Rus hərbi tarixindən döyüş səhnələrini və İncil ayələrini əks etdirir. Aşağı (kiçik) kilsənin bəzəyi keramika ilə hazırlanmışdır və mozaika panellərinin istehsalında istifadə edilən şüşə smalt parçaları ilə Gzhel rəssamlığı ilə bəzədilmişdir. Məsihin Zühr etməsinə həsr olunmuş mərkəzi pano metal relyefdir.

Kafedralın tağındakı vitraj mozaikaları, onların sinifini göstərən müvafiq lentləri ilə müşayiət olunan müxtəlif Qızıl Ordu ordenlərini əks etdirir. Bu ordenlərin bir çoxu Rus tarixinə əhəmiyyətli töhfə vermiş Rusiya İmperator Ordusunun görkəmli hərbi liderlərinin üzlərini əks etdirir. 

Kİlsədə bəzi ölçülər simvolikdir. Kilsənin xaçla birlikdə hündürlüyü 95 metrdir. Əsas günbəzin dairəsinin diametri 19,45 metrdir və bu, Böyük Vətən müharibəsinin bitdiyi ili – 1945-ci ili simvollaşdırır. Zəng qülləsinin hündürlüyü 75 metrdir və bu, İkinci Dünya müharibəsinin bitməsindən 2020-ci ilə qədər keçən 75 ili əks etdirir. Kiçik günbəzin hündürlüyü 14,18 metrdir – Nasist Almaniyası ilə SSRİ arasında açıq münaqişə 1418 gün və gecə davam etdi. Kilsə kompleksinin sahəsi 11.000 m2-dir. Kilsənin daxili hissəsinin tutumu 6000 nəfərə qədərdir.
## Qalereya

File:Cathedral of the Resurrection of Christ, Odintsovsky District 03.jpg
File:Cathedral of the Resurrection of Christ, Odintsovsky District 07.jpg
File:Cathedral of the Resurrection of Christ, Odintsovsky District 02.jpg
File:Cathedral of the Resurrection of Christ, Odintsovsky District 05.jpg
File:Cathedral of the Resurrection of Christ, Odintsovsky District 06.jpg
File:InstallationOfBells2019-02.jpg
File:InstallationOfBells2019-03.jpg
File:InstallationOfBells2019-04.jpg
File:InstallationOfBells2019-05.jpg
File:InstallationOfBells2019-06.jpg
File:InstallationOfBells2019-07.jpg
File:InstallationOfBells2019-08.jpg
File:InstallationOfBells2019-09.jpg
File:InstallationOfBells2019-10.jpg
File:InstallationOfBells2019-11.jpg
File:InstallationOfBells2019-12.jpg
File:EanJMN4XgAMn6CM.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  
* Сайт Проекта Министерства обороны России «Дорога памяти»
* «Дорога памяти» сайт Министерства обороны России
*
Tacca integrifolia

**Tacca integrifolia** — Dioskoreyakimilər fəsiləsinin Takka cinsinə aid birləpəli çiçəkli bitki növü.
## Botanik təsviri
Tacca integrifolia əsasən Cənub-Şərqi Asiyanın tropik bölgələrində, xüsusilə Hindistan, Malayziya, Tailand və Filippində yayılmışdır. O, yağışlı meşələrin kölgəli və rütubətli sahələrində təbii şəkildə inkişaf edir.

Tacca integrifolia öz qeyri-adi çiçəkləri ilə məşhurdur. Onun çiçəkləri böyük, tünd bənövşəyi və ya tünd qəhvəyi rəngdə olur və uzun, ipə bənzər çıxıntıları ilə yarasanı xatırladır. Bu ipəksı çıxıntılar 20-30 sm uzunluğa qədər çata bilər. Çiçəyin üzərindəki iri ağ və ya krem rəngli ləçəklər əlavə bir gözəllik qatır. Yarpaqları isə geniş, parlaq yaşıl və böyükdür, diametri 30-60 sm arasında dəyişir. Bu bitki həm də Tacca chantrieri adlı qohumu ilə bənzərlik təşkil edir, lakin Tacca integrifolia daha açıq rəngli çiçək ləçəkləri ilə seçilir.

Tacca integrifolia ilin müxtəlif dövrlərində çiçək açsa da, əsas çiçəklənmə dövrü yaz və yay aylarına təsadüf edir. Çiçəklərin ömrü uzun olur və hətta bir neçə həftə qala bilər. Bitkini toxum və ya rizomlar (köklü gövdələr) vasitəsilə çoxaltmaq mümkündür. Toxumdan yetişdirmək uzun müddət tələb edir, buna görə də rizomlarla çoxaltmaq daha asandır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hydnora africana

**Hydnora africana** — yeraltında böyüyən və parazit həyat tərzi sürən bitki. Bitki çiçəkləri vasitəsilə xarakterizə olunur və çürümüş ət qoxusu yayaraq böcəkləri cəlb edir. Bu qeyri-adi xüsusiyyətlərinə görə o, həm botanika həvəskarlarının, həm də alimlərin maraq dairəsindədir.

## Botanik təsviri
Hydnora africana əsasən Afrikanın cənub bölgələrində, xüsusilə Namibiya, Cənubi Afrika və Botsvana ərazilərində yayılmışdır. O, səhra və yarımsəhra mühitində böyüyür və suya çox az ehtiyac duyur. 

Hydnora africana kökləri vasitəsilə Euphorbia cinsinə aid olan bitkilərin köklərinə bağlanaraq onlardan su və qida maddələri alır. Bu bitkinin yarpaqları və fotosintez edən hissələri yoxdur, çünki o, bütün həyatını yeraltında keçirir.

Bitkinin böyük bir hissəsi torpağın altında böyüyür. Çiçəkləri yer səthində görünən yeganə hissəsidir. Adətən narıncı və ya qırmızı rəngdə olur və qalın, ətdən ibarət quruluşa malikdir. Çürümüş ət qoxusuna malikdir ki, bu da böcəkləri, xüsusilə də mayböcəklərini cəlb edir. Bitkinin qoxusuna cəlb olunan böcəklər çiçəyin içərisinə düşərək bir neçə saat və ya gün ərzində burada qalır. Bu müddət ərzində böcək bitkinin polenini toplayır və çiçək açıldıqda başqa bir çiçəyə gedərək tozlanmanı həyata keçirir. Hydnora africana yeraltında inkişaf edən meyvələrə malikdir. Bu meyvələr kartof böyüklüyündə ola bilər və insanlar və heyvanlar tərəfindən yeyilə bilən şirin dada malikdir.

Bu bitkini süni şəraitdə yetişdirmək çox çətindir, çünki o, ev şəraitində yaşaya bilmək üçün müvafiq parazit ev sahibinə ehtiyac duyur. Səhra və yarımsəhra iqlimində böyüyür. Az suya ehtiyac duyur. Quru, qumlu və yaxşı drenajlı torpaqlara üstünlük verir. Suya olan ehtiyacı minimaldır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*

## Ссылки
* Botanical Society of America: Hydnora africana 
* Hydnora&nbsp;— Plants of the world online
Taeniopoda eques

**Taeniopoda eques** — Düzqanadlılar fəsiləsinə aid çəyirtkə növü. 
## Ümumi məlumat
Taeniopoda equesin yetkin fərdlərinin uzunluğu 4-7 sm arasında dəyişir. Qara bədən üzərində parlaq sarı, narıncı və qırmızı naxışlar var. Rəngarəngliyi sayəsində yırtıcılara zəhərli və ya dadsız olduğunu göstərir (aposematik rənglənmə). Güclü və qalın bədən strukturu var. Arxa ayaqları uzun və sıçrama qabiliyyəti yüksəkdir. Bığları qısa və qalın olur. Çox yaxşı uça bilmir, çünki qanadları qısadır və daha çox sıçrayış üçün uyğunlaşmışdır.

Əsasən ABŞ-ın cənub bölgələri, Texas, Arizona, Nyu-Meksiko və Meksikaanın şimal və mərkəzi hissələrində yayılıb.

Əsasən bitkilərlə qidalanır. Kaktus, otlar və müxtəlif kollu bitkilərin yarpaqlarını yeyir. Bəzi hallarda kənd təsərrüfatı sahələrinə ziyan vura bilər.

Rəngarəng bədəni sayəsində yırtıcılardan qorunur. Təhlükə hiss etdikdə pis qoxulu maye ifraz edir. Güclü ayaqları ilə sürətli sıçrayışlar edərək qaçır.

Dişi fərdlər yumurtalarını torpağın altına qoyur. Yumurtalar bir neçə həftə və ya ay ərzində inkişaf edir. Nimfalar yetkin fərdlərə bənzəsə də, qanadları olmur. 5-6 dəfə dəri dəyişərək tam yetkinliyə çatır. Ortalama 6-12 ay yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Encyclopedia of Life ''Taeniopoda eques''
Dactylotum bicolor

**Dactylotum bicolor** — Əsl çəyirtkələr fəsiləsinə aid çəyirtkə növü.  
## Ümumi məlumat
Dactylotum bicolor iki rəngli çəyirtkə və ya boyalı çəyirtkə (Painted Grasshopper) kimi də tanınır. Parlaq və kontrastlı rəngləri onu digər çəyirtkə növlərindən fərqləndirir və bu xüsusiyyət yırtıcılara qarşı müdafiə mexanizmi kimi xidmət edir.

Yetkin fərdlər 2,5 – 4 sm uzunluğundadır. Qara əsas bədən, üzərində parlaq sarı, narıncı, yaşıl və çəhrayı naxışlar var. Bu rənglər aposematik (qoruyucu) rol oynayaraq yırtıcılara zəhərli və dadsız olduğunu bildirir. Güclü və möhkəm bədənə malikdir. Uzun arxa ayaqları ilə yaxşı sıçrayış qabiliyyətinə malikdir. Qanadları nisbətən kiçikdir və uçuş qabiliyyəti zəifdir. Bığları qısa və qalın olur.

Əsasən ABŞ-ın mərkəzi və qərb ştatları, Texas, Arizona, Oklahoma, Kanzas, Nebraska və Meksikanın bəzi şimal bölgələrində yayılıblar.

Əsasən bitkilərlə qidalanır. Çöl otları, kaktuslar və bəzi kollu bitkilərin yarpaqlarını yeyir. Bəzi hallarda zəhərli bitkilərlə qidalanaraq yırtıcılar üçün dadsız olur.

Dişi fərdlər yumurtalarını torpağın altına qoyur. Yumurtalardan çıxan nimfalar tam yetkin fərdlərə bənzəsə də, qanadları olmur. 4-5 dəfə dəri dəyişərək tam yetişmiş formaya keçir. Təxminən 6-8 ay yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Neoconocephalus robustus

**Neoconocephalus robustus** — Düzqanadlılar fəsiləsinə aid çəyirtkə növü.  
## Ümumi məlumat
Neoconocephalus robustus əsasən güclü vokalizasiyası və gecə aktivliyi ilə tanınır. Bu növ təkcə çəyirtkə həvəskarları üçün deyil, həm də ekoloji tədqiqatçılar üçün maraqlı bir həşəratdır.

Yetkin fərdlər təxminən 4-6 sm uzunluğunda olur. Adətən yaşıl, sarımtıl və ya qəhvəyi rənglərdə olur. Bəzi fərdlərdə kamuflyaj naxışları olur ki, bu da onları ətraf mühitə uyğunlaşdırır. Bığları bədən uzunluğundan daha böyükdür, bəzən iki dəfə uzun ola bilər. Həssaslıq baxımından güclüdür və yön tapmaq üçün istifadə olunur. Güclü arxa ayaqları var, bu da uzun sıçrayışlar etməsinə imkan yaradır. Yetkin fərdlər qanadlıdır və qısa məsafələrə uça bilirlər.

Əsasən Şimali Amerika, xüsusən ABŞ və Kanadada geniş yayılmışdır. Meksikanın bəzi bölgələrində də rast gəlinir. Açıq çəmənliklər, meşə kənarları və bataqlıq ərazilərdə yaşayır. Rütubətli və bitki örtüyü bol olan bölgələrdə daha çox rast gəlinir.

Əsasən bitkilərin yarpaqları və çiçəkləri ilə qidalanır. Bəzi hallarda kiçik həşəratları da yeyə bilər (omnivor qidalanma).

Dişi fərdlər yumurtalarını bitkilərin üzərinə və ya torpağa qoyur. Yumurtadan çıxan nimfalar yetkin fərdlərə bənzəsə də, qanadları inkişaf etməmiş olur. Bir neçə dəfə dəri dəyişərək yetkin çəyirtkəyə çevrilirlər. Təxminən 4-6 ay yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mecopoda elongata

**Mecopoda elongata** — Əsl çəyirtkələr fəsiləsinə aid çəyirtkə növü.  
## Ümumi məlumat
Mecopoda elongataların yetkin fərdlərinin uzunluğu 4-6 sm arasında dəyişir. Adətən yaşıl, qəhvəyi və ya sarımtıl rənglərdə olur. Bəzi fərdlərdə yarpaqlara bənzəyən kamuflyaj naxışları müşahidə edilir. Güclü arxa ayaqları sayəsində uzaq məsafəyə tullana bilir. Yetkin fərdlərdə qanadlar inkişaf etmiş olur və məhdud uçuş qabiliyyətinə malikdirlər.

Bığları bədən uzunluğundan daha böyükdür və həssaslığı yüksəkdir.

Əsasən Hindistan, Tailand, Malayziya, İndoneziya və Filippin kimi bölgələrdə geniş yayılmışdır. Tropik meşələr, bambuk sahələri, çəmənliklər və açıq sahələrdə yaşayır. Əsasən rütubətli və isti iqlimləri sevir.

Əsasən yarpaqlar, çiçəklər və meyvələrlə qidalanır. Bəzən kiçik həşəratları da yeyə bilər (omnivor qidalanma).

Erkək fərdlər cütləşmə dövründə yüksək tezlikli ritmik səslər çıxarır. Bu səslər dişi fərdləri cəlb etmək və əraziyə nəzarət etmək üçün istifadə olunur.

Rəngləri və forması sayəsində yarpaqlar arasında gizlənə bilir. Yırtıcılardan qaçmaq üçün uzun ayaqları ilə güclü tullana bilir.

Dişi fərdlər yumurtalarını yarpaqların altına və ya torpaq səthinə qoyur. Yumurtadan çıxan nimfalar yetkin fərdlərə bənzəsə də, qanadları inkişaf etməmiş olur. Bir neçə dəfə dəri dəyişərək yetkin çəyirtkəyə çevrilirlər.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tettigonia viridissima

**Tettigonia viridissima** — Əsl çəyirtkələr fəsiləsinə aid çəyirtkə növü.  
## Ümumi məlumat
Tettigonia viridissima bəzən Böyük yaşıl çəyirtkə kimi də tanınır. Bu çəyirtkə əsasən yaşıl rəngi, uzun antenaları və güclü tullana bilmə qabiliyyəti ilə fərqlənir. Avropa, Asiya və Şimali Afrikada geniş yayılmışdır və adətən meşəliklərdə, otlu sahələrdə və bağlarda rast gəlinir.

Tettigonia viridissimanın yetkin fərdlərin uzunluğu 28-42 mm arasında dəyişir. Dişilər adətən erkəklərdən daha uzundur və yumurtaqoyma borusu (ovipozitor) olur. Yaşıl rəngdədir və bədəni yarpaq formasına uyğun olaraq uzundur. Bəzi fərdlərdə qanadlarında qəhvəyi çalarlar ola bilər.

Bədən uzunluğundan daha uzun və çox həssas bığlara malikdir. Güclü arxa ayaqları sayəsində uzaq məsafələrə tullana bilir. Qanadları uzun və inkişaf etmişdir, uçuş qabiliyyətinə malikdir.

Otlu çəmənliklər, meşə kənarları, bağlar və açıq sahələrdə rast gəlinir. Adətən isti və mülayim iqlimləri sevir.

Əsasən bitkilərin yarpaqları, çiçəkləri və kiçik böcəklərlə qidalanır. Bəzən kiçik həşəratları da yeyərək yırtıcı xüsusiyyət göstərə bilər.
## Qalereya

File:Heuschrecke MG 6232.jpg|
File:Tettigonia viridissima rule.jpg|
File:Tettigonia virdissima nymph on Phleum pratense.jpg|
File:Grande sauterelle verte - Portrait.jpg|
File:Tettigonia viridissima Mandibules.jpg|
File:Bulle auditive Grande Sauterelle Verte.jpg|
File:Tettigonia viridissima -- Grünes Heupferd.webm|
File:Grüne Heupferd (Tettigonia viridissima) bei der Häutung.jpg|
File:Green grasshopper eating a butterfly 01(js), Lodz (Poland).jpeg|
File:Tettigonia viridissima, Lodz(Poland)03(js).jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Video of Tettigonia viridissima in a tree
* Insectes-net
* Tettigonia viridissima
* Green grasshopper eating a butterfly
Phaneroptera falcata

**Phaneroptera falcata** — Əsl çəyirtkələr fəsiləsinə aid çəyirtkə növü.  
## Ümumi məlumat
Phaneroptera falcata yarpaqlara bənzəyən bədəni və yaşıl rəngi ilə kamuflyaj olunaraq yırtıcılardan qorunur. Əsasən Avropa və Asiya ərazilərində yayılıb və isti, bitki örtüyü sıx olan mühitlərdə yaşayır.

Yetkin fərdlərin uzunluğu 15-28 mm arasındadır. Dişilər erkəklərdən bir qədər böyük olur. Parlaq yaşıl rəngdədir, bədən forması isə yarpağı xatırladır. Bəzi fərdlərdə qanadlarında açıq sarı və ya qəhvəyi çalarlar ola bilər. Uzun və incədir, bədən uzunluğunu ötə bilər. Arxa ayaqları güclüdür və sürətli tullana bilir. Uzun və şəffaf qanadlara sahibdir, yaxşı uçuş qabiliyyəti var.

Avropa, Qərbi Asiya və Aralıq dənizi bölgəsində geniş yayılmışdır. Əsasən Fransa, İspaniya, İtaliya, Türkiyə və Mərkəzi Asiya ölkələrində müşahidə olunur. Çəmənliklər, kolluqlar, bağlar, meşə kənarları və dağətəyi ərazilərdə yaşayır. Əsasən isti və mülayim iqlimlərdə üstünlük təşkil edir. 
Bitkilərin yarpaqları və çiçəkləri ilə qidalanır. Bəzən kiçik həşəratları yeyərək yırtıcı xüsusiyyət göstərə bilər.

Dişi fərdlər yumurtalarını bitkilərin yarpaqlarına və ya torpaq səthinə qoyur. Yumurtadan çıxan nimfalar böyüklərə bənzəyir, lakin qanadları inkişaf etməmiş olur.
Bir neçə dəfə dəri dəyişərək yetkin formaya çatırlar. Adətən bir mövsüm (təxminən 6-8 ay) yaşayır.

Ekosistem üçün əhəmiyyətlidir, çünki bitki və həşərat populyasiyalarını tənzimləyir. Kənd təsərrüfatında bəzi bitkilərin yarpaqlarına ziyan vura bilər, lakin ümumilikdə ciddi zərər vermir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Sound recordings of ''Phaneroptera falcata'' on BioAcoustica
Chromacris speciosa

**Chromacris speciosa** — Düzqanadlılar fəsiləsinə aid çəyirtkə növü.  
## Ümumi məlumat
Chromacris speciosa parlaq yaşıl çəyirtkə kimi tanınır və adını bədənindəki canlı yaşıl, sarı və bənövşəyi rəng çalarlarından alır. Parlaq rənglənməsi ona həm yırtıcılardan qorunmaqda, həm də ətraf mühitə uyğunlaşmaqda kömək edir.

Yetkin fərdlər 4-6 sm uzunluğa malik olur. Əsasən parlaq yaşıl bədən quruluşuna malikdir. Qanadlarında bənövşəyi, qara və sarı zolaqlar var. Bu rənglər yırtıcılara siqnal verərək onun dadlı və ya təhlükəsiz olmadığını bildirir (aposematik rənglənmə). Güclü və möhkəm bədənə sahibdir. Uzun və güclü arxa ayaqları sayəsində yüksək sıçrayış qabiliyyətinə malikdir. Yetkin fərdlərdə tam inkişaf etmiş qanadlar olur və qısa məsafəli uçuşlar edə bilirlər. Antenaları uzun və incədir, bu da ətraf mühitdəki titrəyişləri və hərəkətləri hiss etməyə kömək edir.

Braziliya, Argentina, Paraqvay, Boliviya, Kolumbiya və digər Cənubi Amerika ölkələrində yayılmışdır. Yaşıl meşələr, tropik savannalar və otlaqlarda yaşayır. Rütubətli və isti iqlimi olan bölgələri sevir. Kənd təsərrüfatı sahələrində və bağlarda da rast gəlinir.

Bitkilərlə qidalanır, əsasən yarpaqlar və otlarla. Bəzi hallarda kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verə bilər. Seçici qidalanmaya malikdir və müəyyən növ bitkilərə üstünlük verir.

Dişi fərdlər yumurtalarını torpağın altına qoyur. Yumurtalardan çıxan nimfalar yetkin fərdlərə bənzəsə də, qanadları inkişaf etməmiş olur. 4-5 dəfə dəri dəyişərək tam yetişmiş formaya keçirlər. Təxminən 6-9 ay yaşayırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*''Chromacris speciosa'': Images & occurrence data from GBIF
Üçlük kilsəsi (Nyu-York)

**Üçlük kilsəsi** və ya **Müqəddəs Üçlük kilsəsi** () — Nyu-York şəhərinin Aşağı Manhetten bölgəsində yerləşən kilsə. 
## Tarixi
1696-cı ildə Qubernator Benjamin Fletçer, Aşağı Manhettendə İngiltərə Kilsəsi icması üçün yeni bir kilsə inşa etmək məqsədi ilə torpaq alınmasını təsdiqlədi. Kilsənin inşası üçün 6 may 1697-ci ildə Kral III Vilyam tərəfindən xartiya verildi.

### Birinci kilsə
Birinci Üçlük kilsəsi binası sadə düzbucaqlı bir quruluş və kiçik eyvanı olan bir dam ilə 1698-ci ildə Hudzon çayına baxan Voll küşəsində inşa edilmişdir. Kilsənin inşa edildiyi ərazi əvvəllər bağ və daha sonra məzarlıq idi. 1696-cı ildə İngiltərə kilsəsinin üzvləri (Anqlikanlar) Nyu-York Şəhərində "kilsəyə qanuni status verən xartiya" əldə etmək üçün etiraz etdilər. 

1705-ci ildə İngiltərə kraliçası Anna torpaq sahəsini 215 akr (870,000 m²) qədər artırdı. Daha sonra 1709-cu ildə Vilyam Huddleston, kilsənin Xeyriyyə Məktəbi olaraq Üçlük kilsəsi məktəbini qurdu və dərslər əvvəlcə kilsənin zəng qülləsində keçirilirdi. 1754-cü ildə Böyük Britaniya kralı II Georg tərəfindən Kral Kollec (hazırki Kolumbiya Universiteti) xartiyasını verdi və təlimlər kilsə yaxınlığındakı bir məktəb binasında səkkiz tələbə ilə başladı.

### İkinci kilsə
İkinci Üçlük kilsəsinin inşası 1788-ci ildə başladı və 1790-cı ildə təqdis edildi. İkinci Üçlük kilsəsi inşa edilərkən Müqəddəs Pavel kilsəsinin layihəsindən  isifadə edildi. İkinci Üçlük kilsəsi Voll küçəsinə baxan tərəfdə inşa edildi. O, 85 m hündürlüyündə idi və əvvəlkindən daha uzun və geniş idi. Daha böyük bir kilsə inşa etmək ehtiyacdan irəli gəlirdi, çünki Nyu-York şəhərinin əhalisi artırdı. Kilsə 1838-1839-cu illərin qışında şiddətli qar yağışları nəticəsində zədələndikdən sonra söküldü. İkinci Üçlük kilsəsi siyasi cəhətdən əhəmiyyətli idi, çünki Prezident Corc Vaşinqton və hökumət üzvləri tez-tez orada ibadət edirdilər. Digər məşhur icma üzvləri arasında Con Cey və Aleksandr Hamilton da var idi. 

### Üçüncü kilsə
Üçüncü və hazırkı Üçlük kilsəsinin inşası 1839-cu ildə başladı və 1846-cı ildə tamamlandı. Nyu-York Yepiskopu Üçlük kilsəsini Mərac Günü (1 may) 1846-cı ildə təqdis etdikdə, onun ucalan Qotika üslublu şpili və üzərindəki qızıl xaç, Aşağı Manhettenin ən uca binası sayılırdı. Üçlük kilsəsi Nyu-York limanına daxil olan gəmilər üçün xoş bir işarə idi. 1843-cü ildə Üçlük kilsəsinin genişləndirildi. Şəhərin böyüməsi və icma üzvlərinin ehtiyaclarını daha yaxşı qarşılamaq üçün genişləndi. Yeni kilsə binası 1846-cı ildə tamamlandı və təqdis edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Trinity Wall Street.org – Trinity Church Official Website
* Trinity Real Estate – Official website for Trinity Church's real estate holdings
Dehli cümə məscidi

**Dehli cümə məscidi** (urduca: جامع مسجد) — Rəsmi adı ilə "*Masjid-i-Jehan-Numa*" (Dünyanı əks etdirən məscid), Hindistanın Dehli şəhərində yerləşən ən böyük Sünni məscidlərindən biri. Məscid, Böyük Moğol imperatoru Şah Cahan tərəfindən 1644-1656-cı illər arasında inşa edilmiş və ilk imamı Seyid Əbdül Qafur Şah Buxari tərəfindən təqdis edilmişdir. Moğol paytaxtı Şahcahanabadda (indiki Köhnə Dehli) yerləşən məscid, 1857-ci ildə imperiyanın süqutuna qədər Moğol imperatorlarının imperiya məscidi kimi xidmət etmişdir. Müstəmləkə dövründə Hindistanda İslam hakimiyyətinin simvolu kimi qəbul edilirdi. Həmçinin, Britaniya hakimiyyəti dövründə bir neçə mühüm siyasi hadisənin mərkəzində olmuşdur. Hal-hazırda aktiv şəkildə istifadə olunur və Dehlinin ən ikonik abidələrindən biridir, Köhnə Dehli ilə sıx şəkildə əlaqələndirilir. Məscid quruluşu Milli Əhəmiyyətli Abidə statusuna malikdir.

## Adlar

Məscidin iki adı var. Şah Cahan tərəfindən verilən köhnə ad "*Masjid-i-Jehan-Numa*" ("bütün dünyanı əks etdirən məscid") kimi şərh edilir və ehtimal ki, "Cahan-Numa" (dünyanı əks etdirən) ilə əlaqədardır. Digər daha çox yayılmış ad isə "*Jama Masjid*" (ərəbcə "Cümə məscidi" mənasını verir) adıdır ki, bu ad ümumi xalq arasında yaranmışdır.

## Yerləşmə

Məscid, tarixi Şahcahanabad şəhəri daxilində, indiki Köhnə Dehli məhəlləsində yerləşir. Məscidin qarşısında Qırmızı Qala və Sunehri məscidi var. Köhnə Dehlinin əsas mərkəzlərindən biri olan Jama Masjid, tarixi Çandni Çovk kimi müxtəlif ticarət mərkəzləri ilə əhatə olunub. Hindistan müstəqillik hərəkatının fəalı Əbul Kəlam Azadın məzarı məscidə bitişikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* The Jama Masjid Of Delhi
Atractomorpha crenulata

**Atractomorpha crenulata** — Düzqanadlılar fəsiləsinə aid çəyirtkə növü.  
## Ümumi məlumat
Atractomorpha crenulata bambuk bitkiləri ilə sıx əlaqədə olduğu üçün bambuk çəyirtkəsi adını da almışdır. Onun uzun, dar bədən quruluşu və yaşıl rəngi bitkilərlə mükəmməl şəkildə kamuflyaj olmasına kömək edir.

Yetkin fərdlərin uzunluğu 3-5 sm arasında dəyişir. Əsasən yaşıl, sarımtıl-yaşıl və ya qəhvəyi rəngdə olur. Bu rəng çalarları sayəsində yaşıl bitkilərlə asanlıqla qarışaraq yırtıcılardan qorunur. Uzun və ensiz bədən quruluşuna malikdir. Başı irəliyə doğru uzanmış və kəskin formadadır. Ön ayaqları kiçik olsa da, arxa ayaqları uzun və güclüdür, bu da sıçrayış qabiliyyətini artırır. Çox güclü sıçrayış qabiliyyəti var. Kamuflyaj qabiliyyəti sayəsində yırtıcılardan qoruna bilir. Təhlükə hiss etdikdə sürətlə uzaqlaşır və yüksək sürətlə uçur.

Yetkin fərdlərin uzun, şəffaf və damarlı qanadları var. Qanadları bədəninə kip şəkildə yığılmış olur və uçuş zamanı açılır.

Atractomorpha crenulata Cənubi Asiya (Hindistan, Pakistan, Banqladeş, Şri Lanka, Nepal), Cənub-Şərqi Asiya (İndoneziya, Malayziya, Tayland, Vyetnam, Filippin), Avstraliya və Yeni Qvineya bölgələrində yayılıb.

Atractomorpha crenulata əsasən bitkilərlə qidalanan ot yeyən çəyirtkədir. O, bambuk yarpaqları, otlar, çayır bitkiləri və bəzi kənd təsərrüfatı məhsulları ilə qidalanır. Kənd təsərrüfatına ciddi təsir etməsə də, bəzi hallarda müəyyən bitkiləri məhv edə bilər.

Dişi fərdlər yumurtalarını torpaq və ya bitkilərin altına qoyur. Yumurtalar 1-2 həftə ərzində açılır. Yumurtadan çıxan nimfalar kiçik və qanadsız olur. 5-6 dəfə dəyişiklik edərək (metamorfoz) yetkin formaya çevrilir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
## Xarici keçidlər
Strongylodon macrobotrys

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Strongylodon macrobotrys həm gözəlliyi, həm də nadirliyi ilə diqqət çəkən bir bitkidir. Bu bitki qeyri-adi çiçəkləri ilə tanınır. Çiçəklərinin rəngi yaşıldır.

Strongylodon macrobotrysun uzunluğu 3 metrdən 18 metrə qədər olan, çoxillik və sərt gövdəli bir asmadır. Onun ən diqqətəlayiq xüsusiyyəti isə çiçəklərinin gözəlliyidir. Strongylodon macrobotrysin çiçəkləri qırxayaq formalı dəstələrdə, 75 santimetrə qədər uzanan çətir şəkilli qruplarda toplanır. 

Bitkinin yarpaqları üçlü yaprak şəklindədir və parlaq yaşıl rəngdədir. Yarpaqlarının səthi hamar və bir az parlaqdır. Strongylodon macrobotrysun meyvələri isə kiçik, yumru və yaşıl rəngdə olur. Meyvələrin tərkibində bir neçə toxum yerləşir. Toxumlar çiçəklənmədən sonra əmələ gəlir və yeni bitkilərin yetişdirilməsi üçün istifadə olunur. 

Strongylodon macrobotrys əsasən Filippinin sıx tropik meşələrində, xüsusən də Luson, Mindanao və Leyte adalarında yayılmışdır. Bu bitki nəmli və isti iqlim şəraitində inkişaf edir, adətən çay kənarlarında, dağ yamaclarında və sıx meşəlik ərazilərdə bitir. Strongylodon macrobotrys həşərat və ya quşlar vasitəsilə tozlanır. Tozlanma prosesi çiçəklərin qeyri-adi rəngləri və şirin nektarları ilə asanlaşdırılır. Bu bitki həm də digər bitkilərə sarılaraq və ya asılıb böyüyərək, onların arasında yüksələrək inkişaf edir.

Strongylodon macrobotrysun yayılma sahəsi məhduddur və bu səbəbdən onun təbiətdəki populyasiyası azdır. Bununla yanaşı meşələrin məhv edilməsi və insanların təbiətə müdaxiləsi, bu bitkinin təbii yayılma sahələrini məhdudlaşdırır. Buna görə də, yəşəm asmasının qorunması üçün müxtəlif konservasiya proqramları həyata keçirilir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Müqəddəs Peter kilsəsi

**Müqəddəs Pyotr Kapellası** və ya **Müqəddəs Pyotr Ermitajı** kimi də tanınan **Müqəddəs Pyotr Morabitosu** Portuqaliyanın Alqarve bölgəsindəki Alvor kəndindəki dini abidədir.

Orta əsrləridə İberiya yarımadasında , ehtimal ki, 11-ci və ya 12-ci əsrlərdə məscid kimi  ucaldılmışdır, o zamanlar müsəlman məscidi kimi tikilsədə  və sonrada  xristian kilsəsinə  çevrilmişdir.

## İstinadlar
Propithecus tattersalli

**Propithecus tattersalli** — İndrilər fəsiləsinə aid lemur növü.

## Ümumi məlumat
Propithecus tattersalli əsasən ağ xəzi, qabarıq tüklü qulaqları və qızılı-narıncı rəngli tacı ilə xarakterizə olunan orta ölçülü lemurdur. Madaqaskar üçün endemikdir. O, indrilər arasında nisbətən kiçik ölçülüdür: təxminən 3,5 kq çəkiyə və başdan quyruğa qədər 90 sm uzunluğa malikdir. Bütün indrilər kimi, o da şaquli şəkildə yapışaraq hərəkət edir və əsasən toxum və yarpaqlarla qidalanır. Propithecus tattersalli ilk dəfə 1974-cü ildə bu növü kəşf edən İan Tattersallın şərəfinə adlandırılmışdır. Lakin növ rəsmi olaraq 1988-ci ildə Elvin L.Simonsun rəhbərlik etdiyi bir araşdırma qrupu tərəfindən müşahidə edilib və əsarətə alınaraq təsvir edilmişdir. Propithecus tattersalli ən çox P.verreauxi qrupuna aid qərb meşə indrilərinə bənzəyir, lakin onun kariotipi şərq meşə indriləri olan P. diadema qrupu ilə daha yaxın əlaqəni göstərir. Hər iki qrupla oxşarlıqlarına baxmayaraq, onun kariotipi üzrə daha yeni tədqiqatlar bu növün ayrı bir növ kimi təsnif edilməsini dəstəkləyir.

Propithecus tattersalli əsasən gündüz fəallıq göstərir, lakin tədqiqatçılar yağış mövsümündə (noyabrdan aprelə qədər) səhər tezdən və axşam vaxtı (alacaqaranlıq vaxtı) fəaliyyət müşahidə etmişlər. Qəfəsdə gecə vaxtı qidalandığı müşahidə edilmişdir. O, gündə 461,7-1.077 m məsafə qət edir, bu, şərq meşələrindəki digər indirilərlə müqayisədə orta səviyyədir. Propithecus tattersalli quraq mövsümdə (maydan oktyabra qədər) meşə örtüyündə daha yüksəkdə qidalanmaq və istirahət etmək müşahidə edilə bilər. Gecələr meşənin daha hündür ağaclarında (yüksək qatda) yatır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Primate Info Net Eastern Sifakas Factsheet
Paradoxurus jerdoni

**Paradoxurus jerdoni** — Viveralar fəsiləsinə aid məməli növü.

## Ümumi məlumat
Paradoxurus jerdoni elmi adı ilk dəfə 1885-ci ildə Vilyam Thomas Blanford tərəfindən təqdim edilmişdir. 

Paradoxurus jerdoni bərabər qəhvəyi rəngli xəzi ilə xarakterizə olunur, baş, boyun, çiyin, ayaqlar və quyruq ətrafında rəng daha tünddür. Bəzən xəzi bir qədər çalarlı ola bilər. Xəzinin rənginə əsaslanaraq iki yarımnöv təsvir edilmişdir, lakin rəng çox dəyişkəndir, açıq ağ və ya açıq qəhvəyidən tünd qəhvəyiyə qədər olur. Tünd quyruq bəzən ağ və ya açıq sarı uc ilə bitir. Paradoxurus jerdoninin bədənində və ya üzündə heç bir xüsusi işarə yoxdur. Fərqləndirici bir xüsusiyyəti Şri-Lankada yaşayan P.zeylonensis kimi, boyun hissədəki tüklərin əks istiqamətdə böyüməsidir. Bu növ adi vivera ilə təxminən eyni ölçüdədir, lakin uzun və incə quyruğa malikdir. Erkəklərin bədən çəkisi 3.6–4.3 kq baş və bədən uzunluğu 430–620 mm, quyruq uzunluğu isə 380–530 mm arasında dəyişir. 

Paradoxurus jerdoninin yayılma arealı Qoadan Qat dağlarının cənub ucundakı Kalakkad Mundanthurai Pələng Qoruğuna qədər uzanır. Bu növ 500–1.300 m yüksəklikdə yağış meşələrində yaşayır. Paradoxurus jerdoni tək yaşayan və gecə fəaliyyət göstərən bir növdür. Gündüzlər ağac kovuqları, kəndir dolaşıqları, Hindistan nəhəng sincab yuvaları və budaqların çəngəlləri kimi gündəlik yataq yerlərində istirahət edirlər. Yataq ağacları böyükdür və adətən yüksək tavan əlaqəsi olan sıx meşə sahələrində yerləşir. Bəzən gecələr açıq budaqlarda da istirahət edirlər.

Paradoxurus jerdoni Qərbi Qat yağış meşələrində əsasən meyvə ilə qidalanaraq və müxtəlif bitki növlərinin toxumlarını yayaraq əsas məməli toxum dağıdıcısıdır. 53-dən çox yerli və dörd introduksiya edilmiş bitki növünün meyvələri onun qidasının təxminən 97%-ni təşkil edir. Əsasən diametri 1 sm-dən az olan ağac və lianaların meyvələrini yeyir, nadir hallarda otların və ya kolların meyvələrini yeyir, meyvələr çox toxumlu, şirəli giləmeyvələr, orta və ya yüksək su tərkibli druplar və diametri 2 sm-dən çox olan Palaquium ellipticum, Elaeocarpus serratus, Holigarna nigra və Knema attenuata kimi meyvələrdir. Onun qidalanma modeli illər üzrə və hətta eyni il ərzində meyvə mövcudluğundan asılı olaraq dəyişir. O, həmçinin müxtəlif onurğasız və onurğalı heyvanlarla da qidalanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əl-Mötəmid ibn Abbad

**Məhəmməd II ibn Abbad əl-Mötəmid** (    - 1095, Марокко ) - Ərəb Əndəlus şairi və döyüşçüsü, Abbadidlər sülaləsindən 1069-1091 - ci illərdə Sevilya əmiri İbn Zeydunun tələbəsi. Şimali Afrikada sürgündə yazdığı nostalji şeirlərin müəllifi, Abbad II əl-Mütədidin oğlu, I Abbadın nəvəsi. Həmçinin **II Məhəmməd** kimi də tanınır.

## Bioqrafiya
Məhəmməd ibn Abbad 1040-cı ildə anadan olmuşdur.

1080-ci ildə Kastiliya və Leon kralı VI Alfonso El Sid'i sürgün edərkən, Əl-Mötəmid onu məmnuniyyətlə öz xidmətinə qəbul etmişdir. El Sid Mötəmidə Barselona qrafı Ramon Berenguerini məğlub etməyə kömək etdi.

Əl-Mötəmid dövründə Sevilya iqtisadi və mədəni tərəqqiyə nail oldu, lakin bu, qısamüddətli oldu. VI Alfonso Toledonu ələ keçirdikdən sonra müsəlmanlar Əlmürabitləri çağırdılar. Onlar xristianları məğlub etdilər, lakin 1090-cı ildə Əndəlusun taifalarını ələ keçirməyə başladılar. 1091-ci ilin sonunda əl-Mötəmidin qüvvələri məğlub oldu və o, Mərakeşin cənubuna sürgün edildi və burada 1095-ci ildə öldü  .