open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yönlük hal

**Yönlük hal və ya ismin yönlük halı.** İsmin yönlük halı **kimə?, nəyə?** və ya **haraya?** suallarından birinə cavab verir. Yönlük hal fellərdən obyektə verilən sualların yuxarıda verilmiş suallardan birinə uyğun olması və ya;

Yönlüyün yönlük hal tələb etməsi nəticəsində işlənilir. Yönlük hal da əsasən digər hallar kimi artikl, yiyəlik əvəzliyi, işarə əvəzliyi, sual əvəzliyi və ya digər izləyici sözlərlərin müvafiq olaraq yönlük halda yazılması ilə ifadə edir. Yönlük hal hərəkətin yönümünü, istiqamətini və ya son nöqtəsini bildirir. İsimlər yönlük halda samitlə bitən söz köklərində –a, ə, saitlə bitənlərdə isə –ya, yə («y» bitişdirici samitdir) şəkilçisini qəbul edir, kimə?, niyə?, haraya? Suallarından birinə cavab olur. Məs. Murada (kimə?), quzuya (nəyə?), kən-də (haraya?) və s.



Sonu a, ə açıq saitləri ilə bitən isimlər yönlük halda işlənərkən tələffüz zamanı həmin saitlər ahəngə uyğun olaraq qapalı saitlərdən (ı,i,u,ü) birinə keçir.
Adlıq hal

**Adlıq hal və ya ismin adlıq halı.** Bu halda olan isimlər əşyanın adını bildirir, şəkilçisi olmur, "*kim?" "nə?" "hara?"* suallarından birinə cavab olur. Bütün lüğətlərdə isimlər adlıq halda (başlanğıc formada) verilir. *Məsələn:* (dəmir, dəmirçi, dəmirçilik, ev, evcik, daş, dağ, dağlıq, yazı, yazıçı, yazıçılıq və s.) İsimlər adlıq halda cəm və mənsubiyyət şəkilçiləri ilə də işlənə bilir. *Məsələn:* (bacı (başlanğıc formada); bacılar (cəm şəkilçisi ilə); bacım (mənsubiyyət şəkilçisi ilə); bacılarım (cəm və mənsubiyyət şəkilçisi ilə))

Adlıq hal təsirlik və ya yönlük halına keçə bilər. *Məsələn:* kitab.

Mən dostuma kağız(ı) verdim.(Təsirlik hal).

Kağız ilk dəfə Çində istehsal olunmuşdur.(Adlıq hal).

Kağız(ın) növləri çoxdur.(Yiyəlik hal)**.vs.**

Qeyd 1: Adlıq hall cümlədə mübtəda, təyin və ismi xəbər vəzifəsində çıxış edir. *Məsələn:* Kitab bilik mənbəyidir. *(mübtəda)* ; Taxta döşəmə çox istifadə olunan bir döşəmə növüdür *(Təyin)* ; O, qonşumdur *(xəbər)*

Qeyd 2: Adlıq halda olan isim cümlədə xitab şəklində istifadə oluna bilər. *Məsələn:* Sabir, evə get (xitab)
Yiyəlik hal

**Yiyəlik hal** — İsmin 6 halından biri. İsimlərin özündən sonra gələn sözlərlə əlaqəyə girərək əşyalar, şəxslər arasında aidlik, mənsubluq mənası gətirir. Yiyəlik halda işlənən isim cümlədə özündən sonrakı başqa bir isimdən daha doğrusu, mənsubiyyət şəkilçili isimdən asılı olur. *Məs:* ağac-ın (yiyəlik hal) yarpağ-ı (mənsubiyyət şəkilçili isim), qapının ağzı, yolun kənarı, Adilin kitabı, sənin dəftərin, bizim evimiz və s. Yiyəlik hal bi çox dildə olur məs:ingilis və ərəb və rus, alman

Mənsubiyuət şəkilçisi həmişə ikinci tərəfdə olur və özündən əvvəl yiyəlik hal istəyir. Məsələn:Mənim Kitabım,
Sənin evin

Yiyəlik halının 2 forması var:

* *Müəyyənlik bildirən yiyəlik hal.* Bu halda isimlər –*ın, in, un, ün (-nın, nin, nun, nün)*** şəkilçisini qəbul edir və **kimin? nəyin? haranın?** suallarından birinə cavab verir. ''Məs:'' Məmmədin (kimin?), dəftərin (nəyin?), Bakının (haranın?)
* ''Qeyri-müəyyənlik bildirən yiyəlik hal''. Bu halda olan isimlər ''şəkilçisiz'' olur və nə? sualına cavab verir. ''Məs:'' ağac (nə?) yarpağı, dəmir (nə?) qırığı, qonaq (nə?) otağı, çoban (nə?) tütəyi, ata (nə?) nəsihəti və s.

Qeyri-müəyyənlik bildirən yiyəlik halda olan ismi hal şəkilçisini (ın, in, un, ün, nın, nin, nun, nün) artırmaqla müəyyənlik bildirən yiyəlik hala çevirmək olur. Məs: maşın təkəri – maşının təkəri, kənd yolu – kəndin yolu və s.

**Qeyd:** müəyyən yiyəlik hal, heç bir feillə əlaqəyə girmir. Cümlə üzvü yox, yalnız nitq hissəsi var.

**Qeyd:** Samitlə bitən isimlər yiyəlik halda –ın, in, un, ün saitlə bitən isimlər də isə -nın, nin, nun, nün şəkilçisi qəbul edir. İkinci şəkildəki "n" samiti iki samit arasında işlənən bitişdirici samitdir. -ın, in, un, ün yiyəlik hal şəkilçisi ikinci şəxsin təkinin mənsubiyyət şəkilçisi ilə ononimdir. Məsələn, dəftərin cildi, aşığın sazı (yiyəlik hal); sənin dəftərin, sənin sazın (mənsubiyyət).

**Qeyd:*'Yiyəlik halın sualı morfoloji sualdır, sintaktik sual deyil. Yəni, yiyəlik halın sualına cavab vermir.

Müəyyən yiyəlik halda olan söz 2 vəziyyətdə görünə bilər:

* ismi xəbər şəklində. *Məs:* kitab əlinindir
* söz birləşməsinin asılı tərəfi kimi. *Məs:'' dəftərin üzü, qızın kitabı
Registan

**Registan** — qumlu səhra Əfqanıstanın cənubunda yerləşir. Şimaldan və qərbdən Qilmend çayı, cənubdan Çaqai dağı, şərqdən isə Kvetto-Pişinski alçaq dağlığı ilə əhatələnir. Burada hündürlüyü 60 metr olan barxanlar vardır. Səhranın sahəsi 40 000&nbsp;km²-dir.

Hündürlük şərqdə 1500 metr, şərqdə isə 800 metr təşkil edir. Subtropik kontinental iqlimə malikdir. Havası quru olub, illik yağıntının miqdarı 100&nbsp;mm-dir. Yağıntı əsasən qış və yaz ayları düşür. Səhradan qoyunçuluq, dəvəçilik və davarçılıqda istifadə edilir. Cənub-qərbindən Əfqanıstan-Pakistan dövlət sərhədi keçir.

## Xarici keçidlər
* NASA Image - August 20, 2000 
* Registan Desert Bird Life Factsheet
Faiq Orucəliyev

**Faiq Hacı Murad oğlu Orucəliyev ** (1934, Bakı – 1997, Bakı) — texnika elmləri doktoru (1981), professor, AMEA-nın müxbir üzvü (1989).

## Həyatı
Faiq Orucəliyev 1934-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1958-ci ildə Neft yataqlarının istismarı ixtisası üzrə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Neft-mədən fakültəsini bitirib.

## Əmək fəaliyyəti
Faiq Orucəliyev 1963-cü ilə qədər "26 Bakı komissarı adına" Neft Qazçıxarma İdarəsində neft hasilatı üzrə operator, Elmi Tədqiqat İstehsalat İşləri Sexinin (ETİİS) baş mühəndisi işləyib. 1963–1997-ci illərdə Azərbaycan EA-nın Dərin Neft Qaz Yataqları Problemi İnstitutunda mühəndis, böyük mühəndis, baş elmi işçi, laboratoriya rəhbəri olub.

## Akademik fəaliyyəti
Faiq Orucəliyev 1968-ci ildə "Qaz-kondensat yataqlarının işlənilməsinin hidrodinamik ünsürləri" mövzusunda namizədlik, 1981-ci ildə isə "Qaz-kondensat və qaz-kondensat-neft yataqlarının işlənilməsinin qaz-hidrodinamiki əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasiyaları müdafiə edib. 1989-cu ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilib.

Faiq Orucəliyev neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində görkəmli alimdir. Elmi tədqiqatların sahəsi: flüid və kollektorların real xassələrinin tam nəzərə alınması ilə qaz-maye karbohidrogen sistemlərinin laylarında süzülmə prosesinin qaz-hidrodinamiki modelləşdirilməsi üsullarının işlənilməsi; müxtəlif rejimlərdə və işlənilmə sistemlərində uçucu neftlərin qaz-kondensat, qaz-kondensat-neft yataqlarının işlənilməsinin kompleks layihə edilmə üsullarının yaradılması; mürəkkəb lay proseslərinin xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi.

Alim 180-dən artıq elmi məqalənin, 2 monoqrafiyanın müəllifidir. İxtiralara görə 5 müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. Onun rəhbərliyi ilə 5 elmlər namizədi hazırlanıb.

## Təltif və mükafatları
Faiq Orucəliyev 1982-ci ildə "Azərbaycanın dəniz qaz-kondensat yataqlarının ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi və işlənilməsinin layihə edilməsinin elmi üsulları kompleksinin işlənilməsi istehsalata tətbiqi" işinə görə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı adına layiq görülüb, "SSRİ ixtiraçısı" döş nişanı ilə təltif edilib.

## Mənbə
* *"Azərbaycanın neftçi alimləri" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2007, 252 s.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Orucəliyev Faiq Hacı Murad oğlu
Dəşti-Marqo

**Dəşti-Marqo** ()  — gilli-qumlu səhra,  Yaxın Şərqdə, Əfqanıstannın cənub-qərbində, Qilmend çayı ilə Xaşrud çayı arasında qərarlaşır.

Səhranın sahəsi 150 000&nbsp;km², hündürlüyü 500–700 m təşkil edir. Cənub-qərbində qumlu massiv yerləşir. Burada takır və şoranlıqlar geniş sahə tutur. Farsca *Dəşt* «vadi»,  *marq* — «ölüm» mənasını verir (Ölüm vadisi)

## Xarici keçidlər
*[The Integration of Biodiversity into National Environmental Assessment Procedures](http://www.unep.org/bpsp/EIA/Case%20Studies/Afghanistan%20(EIA).pdf)
Kiçik Qumlu səhra

thumb|200px

**Kiçik Qumlu səhra** () — Avstraliyanın qərbində (Qərbi Avstraliya) yerləşən səhra. Böyük Qumlu səhranın cənubunda, şərqdən Gibson səhrasına keçir. Səhranın adı sahəsinə görə verilmişdir.

Səhranın sahəsi 101 min. km² təşkil edir. Orta illik yağıntının miqdarı 150–200&nbsp;mm, buxarlanmanın miqdarı isə 3600–4000&nbsp;mm təşkil edir. Yayda orta temperatur 22 - 38,3&nbsp;°C, qışda isə 5,4—21,3&nbsp;°C-dir. Ən iri axarı Seyvori-Krik çayıdır ki, oda Disappoyntment gölünə tökülür. Göl səhranın şimalında yerləşir. Rudall və Kotton çayı səhranın şimal sərhədindən axır. Əsasən qırmızı qumlarla örtülüdür

1997 ildəregionda böyük yanğın baş vermişdir. 2000-ci ildə isə yanğın nəticəsində regionun 18,5% yanmışdır. Ərazinin 4,6% qorunma statusuna malikdir.

Səhra daxilində iri yaşayış məntəqəsi yoxdur. Ərazi Avstraliya aborigenlərinə məxsusdur. Burada ən iri yaşayış məntəqəsi Parnnqurrdur.

## İstinadlar
Takır

**Takır** (qədim türk dilində – hamar, düz, çılpaq) — relyef forması əsasən səhra və yarımsəhra zonalarında şoranlıqlarda gilli suxurların üstünlük təşkil etdiyi ərazilərdə yaranır. Takır torpaq üzərində şəbəkə şəkili çatların əmələ gəlməsi ilə formalaşır.

## Geomorofloji termin
Takırlar qum, gil və daşlı səhrada relyefin bitkidən məhrum olan alçaq, çökək yerlərdə xırda çatlarla çoxbucaqlara bölünmüş gilli-şoranlı yastı səthin türkcə adı /sahəsi yüzlərlə m2 –dən yüzlərlə km2 -dək/. Vaxtaşırı olaraq qar və leysan yağış suları ilə dolur.

## Takır relyefi
Takırların formalaşmasına şərait yaradan suxurların olması vacibdir. Xüsusi ilə dərələrdə və düzənliklərdə dayaz göl və gölməçələrin qurunası və ya müvəqqəti axarların basdığı ərazilərdə gilli, gillicəli suxurların qısa vaxt ərzində günəşin təsiri ilə quruması nəticəsində formalaşır. Dayaz göllərin dibində lilin olmasına takırın formalaşmasına rəvac verir. Qrunt sularının xüsusi ilə yer səthinə 1,5 m yaxın olduğu əraxilərdəki, soranlıqlarda daha tez formalaşır. Bu tip takırlın üzəri duzla örtülü olur.

Takır əsasən Asiya səhralarında daha çox müşahidə edildiyindən burada daha çox işlənir.

ABŞ ərazidində yerləşən bu tip relyef "Playa" və *salt flət*, ərəb mənbələri isə bu tip suxurları *Sabha* adlanır.

## Takır ekosistemləri
Takır ekosistemləri- Axarı olmayan səhra düzənliyində yerləşdiyi üçün hipoekosistem qrupuna aid edilir. Biotanın avtotrof hissəsi göy-yaşıl yosunlardan ibarət olduğundan takırın səthi bərk və davamlı qabıqlı (qalınlığı 1–2 sm) olur. Quruduqda çoxbucaqlı çatlar əmələ gəlir. Bir qədər sonrakı inkişaf mərhələsində şibyələr, daha sonra halofil kolcuqlar, xeyli sonrakı mərhələdə isə yovşan peyda olur, torpağı primitiv şoran-şorakət takır torpağıdır. 

## Xüsusiyyətləri
Quru tarırların üzərindən avtomobillə hərəkət etmək olduqca asandır. Hətta 50–70 km/s sürət yığmaq olur, sanki asfaltdır.

Nəm takırlarda hərəkət olduqca çətin və ya mümkünsüzdür. Dəvələrin hərəkətini belə çətinləşdirir.

## İstinadlar
Palata 106

**Palata 106** — Rövşən Ağayevin rejissorluğu ilə çəkilmiş Azərbaycan teleserialı.

## Filmin heyəti

### Rollarda
* İlkin Həsəni — Dr. Təbib
* Ramil Babayev — Dr. Rəftar
* Elşən Orucov — Dr. Tayfun Çolak
* İlkin Misgərli — Qəşəm
* Nicat Rəhimov — Dr. Vəfa
* Azər Baxşəliyev — Dr. Fərmayiş
* Gülzar Əşrəfova — Ətir
* Məhərrəm Qurbanov — Kazbek
* Kəmalə Piriyeva — Aynur

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* YouTubeda izlə
Emil

**Emil** — Azərbaycanlı kişi adı. Çalışqan mənasındadır.

;Bu adı olan tanınmışlar
* Emil Əliyarlı — operator.
* Emil Çoran — XX əsr rumıniya filosofu.
* Emil Axundov — Rusiya alimi; Texnika elmləri namizədi.
* Emil Əhmədov — Rusiya alimi; Fizika‑riyaziyyat elmləri doktoru.
* Emil Səfərov
* Emil Valdteyfel
* Emil Mustafayev
* Emil Orestrup
* Emil Qabrielyan
* Emil İmanov

## İstinadlar
Erix

**Erix** — kişi adı.

* Erix Abraham —  Alman Piyada generalı. 
* Erix Fayql —  Avstriya taixçisi.
* Erix Frid —  yazıçı, şair və tərcüməçi
* Erix Reder — alman hərb xadimi, qross-admiral.
* Erix Hartmann —  İkinci dünya müharibəsində iştirak etmiş alman qırıcı təyyarə pilotu.
* Erix fon Manşteyn — Üçüncü Reyxin ən məşhur generalı.
* Erix Brandenberger —

## Həmçinin bax
* Erix (soyad)
Etibar

**Etibar** — Azərbaycanlı kişi adı. Xoşbəxt, firavan, müvəffəqiyyət mənasındadır.

;Bu adı olan tanınmışlar
* **[[Etibar Məmmədov]]**
:* Etibar Məmmədov (siyasətçi) — Azərbaycan siyasətçisi.
:* Etibar Məmmədov (jurnalist) — Azərbaycan jurnalisti.
:* Etibar Məmmədov (bioloq) - Parazitoloq 
* Etibar Aslanov — 
* Etibar Babayev —
* **[[Etibar Əliyev]]** 
:* Etibar Əliyev (hüquqşünas) — hüquq üzrə elmlər doktoru, professor. Polis polkovniki.
:* Etibar Əliyev (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı

* Etibar Hümbətov — 
* Etibar Nəzərli — 
* **[[Etibar İsmayılov]]** 
:* Etibar İsmayılov (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
:* Etibar İsmayılov (kimyaçı) — Azərbaycan alimi.
* Etibar Elkin —
* Etibar Toğrul —
* Etibar Quliyev —
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Etibarlı
UEFA Avropa Kuboku 2016 F qrupu

**[[UEFA Avropa Kuboku 2016]] F qrupunda** Portuqaliya, İslandiya, Avstriya və Macarıstan mübarizə aparır. Bu komandalardan İslandiya ilk dəfə turnirdə iştirak edir. Oyunlar 14 və 22 iyun 2016-cı il aralığında keçiriləcək.

## Komandalar

;Notes

## Turnir cədvəli

## Oyunlar
*Bütün oyunlar Mərkəzi Avropa Yay vaxtı ilə ([[UTC+02:00]])*
### Avstriya və Macarıstan


### Portuqaliya və İslandiya


### İslandiya və Macarıstan


### Portuqaliya və Avstriya


### İslandiya və Avstriya


### Macarıstan və Portuqaliya


## Komandaların posterləri

Fayl:Portugal Euro 2016 poster.png|Portuqaliya
Fayl:İceland Euro 2016 poster.png|İslandiya
Fayl:Austria Euro 2016 poster.png|Avstriya
Fayl:Hungary Euro 2016 poster.jpg|Macarıstan


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*UEFA Euro 2016 Group F
Ruslan Qurbanov

**Ruslan Eldar oğlu Qurbanov** () — Azərbaycanlı futbolçu. "Keşlə FK"nin oyunçusudur. Mövqeyi hücumçudur. 2014–2015-ci il mövsümünü icarə əsasında Xorvatiyanın Hajduk Split komandasında keçirib.

Milləti Ləzgi.

## Həyatı
12 sentyabr 1991-ci ildə doğulub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kalyari FK

**Kalyari**" ()- İtaliya futbol klubu.

## Heyəti

## Uğurları

* A Seriyası
** **Çempion** (1): 1969-70
* B Seriyası
** **Çempion** (2): 2003-04 2015-16
* C Seriyası
** **Çempion** (3): 1930-31, 1951-52, 1988-89

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

'''
Gibson səhrası

thumb|267x267px|
Gibson səhrası
|left

**Gibson səhrası** () — Avstraliyanın Qərbi Avstraliya ştatı ərazisində yerləşən səhra. Şimaldan Böyük Qumlu səhra, cənubdan isə Böyük Viktoriya səhrası ilə əhatələnmişdir. Səhranın sahəsi 155 530&nbsp;km² təşkil edir. Əsasən şeben adlı suxurlarla örtülmüşdür. Bölgəni ilk tətqiq etmiş səyyahlar səhranı «böyük təpəli səhra» adlandırmışdır.

Səhrada orta hündürlük 411 m, şərq hissədə isə maksimal mündürlük 762 metrdir. Bu yüksəkliklər əsasən qranit və ya qumdan ibarətdir. Səhra qərbdən Hamersli silsiləsi ilə əhatələnir.. Qərb hissədə çoxlu sayda göl vardır. Bu hissədə ən böyük göl Disappointment gölüdür (330&nbsp;km²). İllik yağıntının miqdarı 250&nbsp;mm keçmir.

Səhranın əsas əhalisi Avstraliya aborigenləridir. Əsasən maldarlıq üçün istifadə edilir. Səhra ilk dəfə 1873 (və ya 1874) ildə  ingilis ekspedisiyasının rəhbəri Ernest Cayls (Ernest Giles) tərəfindən kəşf edilir. Səhra 1876-cı ilə tam keçilir. Adı ekspedisiya üzvü olan və su axtarışına çıxarkən həlak olan Alfred Gibsonun şərəfinə Ernest Cayls tərəfindən qoyulmuşdur.

1977-ci ildə səhra ərazisində qoruq () təşkil edilir. Qoruğun sahəsi 1 859 286 ha təşkil edir. Burada mövcud olan göllərə nadir hallarda düşən yağışdan sonra quşları müşahidə edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rangelands — Overview — Gibson Desert
Adidas Beau Jeu

**Adidas Beau Jeu** — futbol üzrə Avropa çempionatı 2016 turnirinin rəsmi topu. *"Beau Jeu"* fransız dilindən tərcümədə *"gözəl oyun"* deməkdir.

## Dizayn
Top Adidas şirkəti tərəfindən istehsal olunmuşdur. 12 noyabr 2015-ci ildə Fransa millisinin keçmiş futbolçusu Zinəddin Zidanın təqdimatı ilə ictimaiyyətə tanıdılmışdır. Top qeyri-adi dizayna malikdir.

Top üçün Adidas Brazuca topunun elementlərindən istifadə olunmuşdur. Narıncı elementlərə malik göy xətlərin əmələ gətirdiyi hərflər və rəqəmlər *"EURO"* və *"2016"* sözlərini ortaya çıxarır.

## İstinadlar
Damğalı xalçaları

**Damğalı xalçaları** — Qazax xalçaçılıq məktəbinə aid xovlu Azərbaycan xalçaları

Öz konstruktiv quruluşu ilə Şərq aləmində geniş yayılmış, ucları 4 müxtəlif tərəfə ayrılan svastikanı andıran bu bəzəklər elə real səpgidə toxunmuşdur ki, sanki onlar bir nöqtə ətrafında fırlanaraq hərəkət edir. Bu ornament elementinə biz təkcə "Damğalı"adını almış bu tipli Qazax xalçalarında deyil, dekorativ – tətbiqi sənətimizin başqa növlərində də rast gəlirik.

"Damğalı" tipli xalçalarda diqqəti cəlb edən ikinci element latın əlifbasındakı "S" hərfini xatırladn elementdir. Deyilənə görə, bu element əjdahanı təmsil edir.

Xalçada diqqəti çəkən üçüncü element isə qoç buynuzlarını xatırladan naxışdır. Sənətşünas alim, Azərbaycan xalçalarının ən gözəl bilicisi Lətif Kərimov bu naxışın "qoç","qoyun"mənaları verdiyini bildirmişdir.

Diqqəti ən çox cəlb edən isə xalçanın alt tərəfindəki simmetrik şəkildə iki dəfə təkrarlanan 3 oxdur. Görünür bu oxlar, haqqında "Oğuznamə"də söz açılan üçoxları təmsil edir. "Oğuznamə"də deyilir". Oğuz Kağanın yanında ağ saqqallı, ağ saçlı bir kişi vardı. Xeyirxah, müdrik bir kişi idi, yuxu yozan, qeybdən xəbər verəndi. Onun adı Uluğ Türük idi. Günlərin bir günü o, yuxuda bir qızıl yayla üç gümüş ox gördü. Bu qızıl yay gündoğandan günbatanacan uzanmışdı, üç gümüş ox isə quzeyə tərəf qanadlanmışdı. Oyandıqdan sonra Uluq Türük yuxuda gördüklərini Oğuz kağana bildirdi. Söylədi:-"Ay Kağanım, sənin ömrün olsun uzun! Ay Kağanım, qoy ədalət olsun sənə qanun! Göy Tanrı mənə yuxumda bildirdi. Qoy yuxum çin olsun! Aldığın torpağı sənin uruğuna versin!"

Bu xalçaların adətən üç haşiyəli yeləni və enli arasahəsi olur. Damğalı xalçasının uzunluğu 235 santimetr, eni 168 santimetr olan bu sənət nümunəsinin arasahəsi xüsusən bəzəkli və rəngarəngdir. Xalçanın al qırmızı yerliyində ardıcıl olaraq təkrarlanan rəngli 7 göy sxematik xonça yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar
2. https://modern.az/az/news/143060/sene-ejdaha-lazimdir-maraqli-
Aqtöbe

**Aqtöbe / Ağtəpə** (; ) — Qazaxıstanın eyni adlı vilayətinin paytaxtı.

## Adı
*Aqtöbe* toponimi *ağ təpə* deməkdir.

## İstinadlar
Əsməxan Qaya Sultan

**Əsməhan Qaya Sultan** (d. 1633, İstanbul — ö. 28 fevral 1659, İstanbul) — Osmanlı padşahı IV. Murad'ın Aişə Hasəki Sultandan doğulan üçüncü qızı.

## Həyatı
Tarixi mənbələrdə haqqında çox az məlumat olan Əsməhan Sultan 1633-cü ildə IV. Murad və Aişə Hasəki Sultanın üçüncü qızları olaraq İstanbulda dünyaya gəldi. Hələ 7 yaşındaykən atası vəfat etmiş, bundan sonrakı illərini əmisi I. İbrahimin himayəsində böyüdülmüşdür. 1644-cü ildə əmisinin istəyi ilə vəzir Mələk Əhməd Paşa ilə evləndirilmişdir. Əsməhan Sultana aid bəzi əşyalar hal-hazırda Topqapı Sarayında sərgilənir. Uzun müddət övlad sahibi olmayan Əsməhan Sultan 1659-cu ildə Afifə Sultan adında bir qız uşağı dünyaya gətirdi ancaq doğum əsnasında vəfat etdi. Məzarı Ayasofyadakı Sultan İbrahim türbəsindədir.

## Mənbə
Dil Dil Pakistan

**"Dil Dil Pakistan"** () — Pakistanın musiqi ansamblı "Vital Signs" tərəfindən 1987-ci ildə yayımlanmış mahnı. Bu mahnı 1989-cu ildə ansamblın debüt albomu olan "*Vital Signs 1*"ə daxil idi.

## Qəbulu
"Dil Dil Pakistan" Pakistanın qeyri-rəsmi himni kimi qiymətləndirilir.

## Musiqi videosu
Mahnının musiqi videosu Pakistanın paytaxtı İslamabadda çəkilib. Mahnının çox səhnələrində ansamblın üzvləri velosiped və ya şəhərin ətrafında cip sürür. Səhnələrin birində qrup kiçik bir təpənin yamacında mahnını oxuyur. Sonda isə qrupun bütün üzvləri sadə bir studiyada mahnını oxuyur və az bir müddətdən sonra video bitir.

## Lirika
Mahnının müəllifinin kimliyi mübahisəlidir. Lakin mahnının ərsəyə gəlməsində əsas rolu Şoaib Mansor oynamışdır. Vital Signsin əsas vokalisti Junaid Camşed qeyd edir ki, qrup və prodüser məhəbbət mahnısı üzərində işləyirdi, ancaq bütün bu səylər uğursuz kimi görünürdü. Nəhayət, Şoaib Mansor məhəbbət mahnısı ideyasından imtina edib və vətənpərvərlik mahnısı üzərində işləməyə qərar verib və nəticədə *"Dil Dil Pakistan"* yaranıb.

## Kütləvi mədəniyyətdə
2003-cü ildə "BBC World Service"in məşhur mahnıların beynəlxalq sorğusunun nəticələrinə görə "Dil Dil Pakistan" üçüncü yerdə qərarlaşıb. 1990-cı ildə yaradılmış "Dil Dil Hindustan" mahnısı "Dil Dil Pakistan"dan ilhamlanaraq, köçürülmüşdür. 1 yanvar 2014-cü ildə  mahnının dəyişdirilmiş versiyası *Şam İdris* tərəfindən hazırlanıb və Karter Zaherin iştirakı ilə yayımlanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi video YouTube
* Cherishing Independence from afar
*  Urdu dilində MP3 və lirika
Gövhərxan Sultan (Sultan İbrahimin qızı)

**Gövhərxan Sultan** (d. 1642, İstanbul - ö. 27 oktyabr 1694, Ədirnə) - Osmanlı padşahı İbrahimın qızı. Hələ dörd yaşında 23 noyabr 1646'da Çavuşzadə Mehmed Paşa ilə evləndi. Ərinin müxtəlif yerlərdə hakim təyin edilməsi səbəbilə ömrünün bu illərində dayanmadan köç etmişdir. Bu evlilik Paşanın 1681 tarixindəki ölümünə qədər davam etdi. 1692 tarixində dönəmin kaptan-ı dəryası Halvaçı Yusif Paşa'yla evləndi. 27 oktyabr 1694 tarixində ögey qardaşı II Əhmədin səltənət illərində Ədirnədə vəfat etdi. Məzarı Şahzadə külliyəsindəki türbəsində yerləşir.

## Mənbə
UEFA Avropa Kuboku 2016 C qrupu

**UEFA Avropa Kuboku 2016 C qrupunda** Almaniya, Ukrayna, Polşa və Şimali İrlandiya mübarizə aparır. Bu komandalardan yalnız Almaniya Avropa çempionu olub. Komanda 3 dəfə bu turnirin qalibi olub (1972 və 1980-də Qərbi Almaniya kimi və 1996-da Almaniya kimi). Oyunlar 12 və 21 iyun 2016-cı il aralığında keçiriləcək.

## Komandalar

;Qeydlər

## Turnir cədvəli

## Oyunlar
*Bütün oyunlar Mərkəzi Avropa Yay vaxtı ilə ([[UTC+02:00]])*
### Polşa və Şimali İrlandiya


### Almaniya və Ukrayna


### Ukrayna və Şimali İrlandiya


### Almaniya və Polşa


### Ukrayna və Polşa


### Şimali İrlandiya və Almaniya


## Komandaların posterləri

File:Germany Euro 2016 poster.png|Almaniya
File:Ukraine Euro 2016 poster.jpg|Ukrayna
File:Poland Euro 2016 poster.png|Polşa
File:Northern İreland Euro 2016 poster.png|Şimali İrlandiya


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*UEFA Euro 2016 Group C
Həyat dilimi

**Həyat dilimi** () — naturalist teatrda qəhrəmanların gerçək həyatının təbii təsvirini edən termin.

## İstinadlar
UEFA Avropa Kuboku 2016 B qrupu

** UEFA Avropa Kuboku 2016 B qrupunda** İngiltərə, Rusiya, Uels və Slovakiya mübarizə aparır. Bu komandalardan yalnız Rusiya Avropa Çempionu olub. Komanda SSRİ adı altında 1960-cı ildə çempion olmuşdur. Oyunlar 11 və 20 iyun 2016-cı il aralığında keçiriləcək.

## Komandalar

;Qeydlər

## Turnir cədvəli

## Oyunlar
*Bütün oyunlar Mərkəzi Avropa Yay vaxtı ilə ([[UTC+02:00]])*

### Uels və Slovakiya


### İngiltərə və Rusiya


### Rusiya və Slovakiya


### İngiltərə və Uels


### Rusiya və Uels


### Slovakiya və İngiltərə


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Euro 2016 Group B

## Həmçinin bax
Tramp (soyad)

**Tramp** — soyad.

* Donald Tramp — ABŞ biznesmeni, ictimai və siyasi xadimi, ABŞ-nin 45-ci və 47-ci Prezidenti (2017–2021; 2025-ci ildən).
* Fred Krist Tramp — ABŞ  inşaatçısı və iş adamı; Donald Trampın və Marianna Tramp Barrinin atası.
* Meri Enn Maklaud — ABŞ milliarderi və siyasətçisi və Donald Trampın anası.
* Marianna Tramp Barri — ABŞ Apelyasiya Məhkəməsinin hakimi; Donald Trampın böyük bacısı.
* Melanya Tramp — Donald Trampın həyat yoldaşı.
* Donald Con Tramp — ABŞ biznesmeni; Donald Trampın böyük oğlu.
Arif Daşdəmirov

**Arif Daşdəmirov** — Azərbaycanlı futbolçu. Mövqeyi sağ cinah müdafiəçisidir, lakin sol cinahda da çıxış edir. Futbolçu 2010-2015 aralığında Bakının İnter klubunda oynayıb. 2015-2016 mövsümünü Qəbəbə klubunda keçirib. Futbolçu 2016-cı ildə Qarabağ klubuna transfer olunub.

## Klub karyerası

### Milli

*17 Noyabr 2015 tarixində oynanan matçın dəqiq statistikası*

## İstinadlar
Fred Krist Tramp

**Frederik Krist Tramp** (; ) — ABŞ inşaatçısı, investoru və biznesmeni. ABŞ-nin 45-ci və 47-ci prezidenti, biznesmen və siyasətçi Donald Trampın və ABŞ Apelyasiya Məhkəməsinin hakimi Marianna Tramp Barrinin atasıdır.

## İstinadlar
Kamp de Les Korts

**Kamp de Les Korts** (**Les Korts** kimi də adlandırılır) — İspaniyanın Kataloniya muxtar vilayətinin Barselona şəhərində yerləşən idman stadionu. 1957-ci ildə Barselona FK Kamp Nouya köçənə qədər klub ev oyunlarını burada keçirirdi.

Les Korts klubun prezidenti Joan Qamper tərəfindən Barselonanı öz stadionu ilə təmin etmək üçün hazırlanmış üzunmüddətli planın nəticəsi kimi tikilmişdi. Stadion Barselonanın ev stadionu kimi Camp de la Indústria stadionunu əvəzləmişdi. 1922-ci ildə açılan stadion ilk əvvəllər 20000 tamaşaçı tutumuna malik olub. Stadionda ilk oyun Barselona və Sent Mirren klubları arasında olub. 13 may 10923-cü ildə stadionda Atletik Bilbao və CE Evropa arasında İspaniya Kral Kubokunun finalı, 21 dekabr 1924-cü ildə İspaniya və Avstriya milli komandaları arasında oyun təşkil olunub.

24 iyun 1925-ci ildə stadion məlum hadisədən sonra altı ay müddətində bağlı qalıb. Belə ki, oyun zamanı Barselona klubunun azerkeşləri İspaniya himnini fitə basıb və *Britaniya Kral Donanması* orkestrinin ifa etdiyi God Save the King himnini alqışlayıblar. Migel Primo de Rivera diktaturası Kataloniya millətçiliyini təbliğ edən Joan Qamperi ittiham edib. Les Korts stadionu bağlanıb və Joan Qamber İspaniyadan qovulub.

Stadion Barselona klubunun iki ən uğurlu dövrü ərzində ev stadionu olub. 1920-ci illər ərzində Cek Qrinvellin baş məşqçiliyi və Paulino Alkantara ,Emilio Saqi Linan, Rikardo Samora, Cozep Samiter, Feliks Sesumaqa və Frans Platko kimi oyunçularla klub Katoloniya futbol çempionatında liderlik edirdi və İspaniyada ən yaxşı klublardan biri kimi görünürdü. Antoni Ramallets, Juan Velasko Zambudio, Sesar Rodrigez, Joan Seqarra , Ladislav Kubala, Luis Suarez kimi futbolçuların klubda çıxış etdiyi 1940–1950-ci illər klubun ikinci qızıl dövrü idi.

Stadion 1940-cı illərdən sonra bir neçə dəfə genişləndirilib və tutumu 60000 nəfərə çatıb. Lakin stadionun daha da genişləndirilməsi üçün əlavə yer yox idi və 1950-ci ildə klub yeni stadionun -Kamp Nounun tikintisi üçün plan hazırlamağa başladı.

## Xarici keçidlər
* Stadion və klubun tarixi
Marienn Tramp-Berri

**Məryann Tramp Barri** (, qızlıq soyadı **Tramp**; ) — ABŞ Apelyasiya Məhkəməsinin hakimi, ABŞ iş adamı və siyasi xadimi Donald Trampın böyük bacısı.

## İstinadlar
Kafu

**Marcos Evangelista de Morais** ( ; ) — Braziliyalı keçmiş professional futbolçu. Uzun müddət Braziliya milli futbol komandasının oyunçusu olub.

Braziliya millisi ilə ikiqat dünya çempionu olub (1994, 2002). 2002 və 2006-cı illərdə dünya çempionatında milli komandanın kapitanı olub.

Dünya Kubokunda ardıcıl üç final oyununda oynayan ilk və indiyə qədər bunu bacaran yeganə futbolçu (1994, 1998, 2002).

İkiqat "Libertadores Kuboku"nun və San-Paulu ilə Qitələrarası Kubokun qalibi, Braziliya çempionu. ikiqat İtaliya çempionu, Milanla "UEFA Çempionlar Liqası"nın qalibi. 1994-cü ilin Cənubi Amerikanın ən yaxşı futbolçusu. Braziliyanın ən yaxşı oyunçularından biri kimi FIFA 100 siyahısına daxil edilmişdir.

## Oyun statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nikolae Dike

**Nikolae Marius Dike** (d. 9 may 1980, Pitești, Rumıniya) — rumın futbol yarımmüdafiəçisi. 2004-ci ildən məşqçi kimi fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Turqut Alp

**Turqut Alp** — Ərtoğrul Qazinin, ilk Osmanlı sultanı Osman Qazinin və Orxan Qazinin ən yaxın silahdaşlarından biri.

Doğum yeri və tarixi haqqında qəti bir məlumat yoxdur. Osman bəyin qəza hərəkatınə başladığı 1288-ci ildən etibarən, Turqut Alp da yanında yer almışdır. Bilecikin fəthindən sonra Osman bəyin əmri ilə İnəgölü mühasirə altına aldı. 1299-cu ildə Osman bəylə birlikdə, İnegölün fəthini reallaşdırdı. Osman bəy, İnəgölü Turqut Alp hədiyyə olaraq verdi.

Rəvayətə görə ömrü bu yaylada keçmişdir. Öləcəyini anladığında sahib olduğu torpaqlarda öndə olanları yanına çağırmış və onlara demişdir:

*Ağalarım, igidlərinin! Mən artıq ölürəm, haqqınızı halal edin. Ölümümdən sonra məni elə bir yerə basdırın ki, məzarım torpağımdan olsun. Gözlərim fəth etdiyim İnəgölü görsün. Əsən küləklər üzümə fərahlıq versin.*

Türbəsi Turqut Alp (Gənci) kəndində olub, kəndin 500 metr qərbində olan üzəri geniş bir təpənin üstündədir. Türbə 1986-cı ildə dəmir-beton olaraq inşa edilmişdir.

## Populyar mədəniyyətdə yeri
TRT 1 də yayımlanan Diriliş: Ertuğrul serialında Turqut Alpı Çingiz Coşqun canlandırır.

## İstinadlar
Tifil Əsəd

**Tifil Əsəd**, **Şair Əsəd**, **Miskin Əsəd** — Azərbaycan şairi, aşığı.

## Həyatı
Miskin Əsəd 1883-cü ildə Xiyov şəhərinin (Meşgin) Hasar kəndində bir ruhani ailəsində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini atasının məktəbində bitirib. Türk, ərəb və fars dillərini öyrənib. Miskin Əsəd uşaq ikən bütün çətinlikləri yaşayıb. 1903-ci ildə iki qardaşı ilə birlikdə Bakıya gəlirlər. Əsəd burada mühacir həyatı yaşayır, əvvələr neft quyularında işləyir.

Daha sonra Şəmkir bölgəsinə gedir, orda Aşıq Hümmətlə tanış olur. Bu hadisə onu aşıq ədəbiyatına doğru çəkir. Aşıq Əsəd sonralar Aşıq Ələsgərlə (1821-1926) və Aşıq Hüseyn Bozalqanlı ilə də tanış olur.   

Əsəd Miskin təxəlüsündən qabaq "Şair Əsəd" və "Tifil Əsəd" təxəllüsünü daşıyırmış.

1938-ci ildə Miskin Əsəd ordan canın qurtarıb, İrana keçməyə məcbur qalır. Aşıq Əsədin bu taya qayıtması böyük və aydın düşüncəlı bir musiqiçi ilə eyni ildə olur. Ustad Əli Səlimi də ailəsi ilə 1938-ci ildə Güney Azərbaycana qayıdır. Əsəd öz doğma kəndində hörmətlə qarşılanır. Əsəd bu tayda beş il yaşayır və 1943-ci ildə vəfat edir.

## Kitabları
* "Var olan gəlsin" (redaktoru: Malik Əhmədoğlu; ön söz: Hüseyn Düzgün). 2011.

## İstinadlar
Fujimi Shobo

və ya keçmiş adı ilə  — Yaponiya nəşriyyatı və *[[Kadokawa Corporation]]* şirkətinin brend şirkəti. Manqa, ranobe, rol və kart oyunları nəşr edir. Nəşriyyat 1991-ci ildə *[[Kadokawa Shoten]]* nəşriyyatının filialı kimi fəaliyyətə başlamışdır. *Fujimi Shobo* 1 oktyabr 2013-cü ildə səkkiz şirkətlə birləşərək *Kadokawa Corporation* şirkətini əmələ gətirmiş və kabuşiki qayşa olmağı dayandırmışdır.

## Jurnallar
;Ranobe jurnalları
**[[Fantasia Battle Royal]]*
**[[Dragon Magazine (Fujimi Shobo)]]*

;Manqa jurnalları
**[[Monthly Dragon Age]]*
**[[Dragon Age Pure]]*
**[[Age Premium]]*

## Leybllər
;Aktiv
**[[Fujimi Dragon Book]]* (rol oyunları)
**[[Fujimi Fantasia Bunko]]* (ranobelər)
**[[Fujimi Mystery Bunko]]* (müəmma ranobeləri)

;Fəaliyyətsiz
**[[Oniroku Dan]] Bunko*
**[[Fujimi Bishōjo]] Bunko*
**[[Fujimi Bunko]]*
**[[Fujimi Dragon Novels]]*
**[[Fujimi Jidaishōsetsu Bunko]]*
**[[Fujimi Roman Bunko]]*

## Rol oyunları
**[[Arianrhod RPG]]*
**[[Demon Parasite]]*
**[[Double Cross (rol oyunu)|Double Cross]]*
**[[GURPS kitablarının siyahısı#Yaponiya və Koreya məhsulları|GURPS]]* (tərcümə)
**[[Sword World RPG]]*
**[[Sword World RPG#Sword World 2.0|Sword World 2.0]]*

## Kart oyunları
**[[Dragon All-Stars]]*
**[[Monster Collection]]*
**[[Project Revolution (kart oyunu)|Project Revolution]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Fujimi Shobo nəşriyyatının rəsmi saytı 
*
UEFA Avropa Kuboku 2016 D qrupu

**UEFA Avropa Kuboku 2016 D qrupunda** son Avropa çempionu İspaniya, Çexiya Respublikası, Türkiyə və Xorvatiya mübarizə aparır. Bu qrup Avro 2016 qrupları arasında yeganə iki Avropa çempionu olan qrupdur. İspaniya 3 dəfə, Çexiya isə bir dəfə (Çexoslovakiya adı altında) Avropanın ən güclüsü olub. Bu qrup turnirin *Ölüm qrupu* hesab olunur. Oyunlar 12 və 21 iyun 2016-cı il aralığında keçiriləcək.

## Komandalar

;Qeydlər

## Turnir cədvəli

## Oyunlar
*Bütün oyunlar Mərkəzi Avropa Yay vaxtı ilə ([[UTC+02:00]])*

### Türkiyə və Xorvatiya


### İspaniya və Çexiya


### Çexiya və Xorvatiya


### İspaniya və Türkiyə


### Çexiya və Türkiyə


### Xorvatiya və İspaniya


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Euro 2016 Group D
Te-Pinnakls

**Te-Pinnakls** () — Qərbi Avstraliya ərazisində yerləşən kiçik səhra. Səhranın adını «itiuclu qayalar səhrası» kimi açıqlamaq olar. Səhranın daxili qumlar içərisində hündürlüyü 1-5 metr olan iti uclu qalalıqlarla zəngindir. Ən yaxın yaşayış məntəqəsi 20 dəqiqəliq məsafədə yerləşən Servantes (Cervantes) şəhəridir.

## Xarici keçidlər
* australiaoceaniatravel.com 
* Pinnacles tour guide 
* Google Streetview - 360 degree interactive journey through the Pinnacles
Monthly Dragon Age

— *[[Fujimi Shobo]]* nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan aylıq şonen manqası jurnalı. Jurnal *[[Fujimi Shobo]]* tərəfindən nəşr olunmuş iki jurnalın — *"Monthly Comic Dragon"* və *"Monthly Dragon Junior"* jurnallarının birləşməsindən sonra fəaliyyətə başlamışdır. İlk sayı 2003-cü ilin aprelində işıq üzü görmüşdür. Jurnal hər ayın 9-da çıxır. Jurnal *"New Age Standard Comic"* başlığına malikdir. Jurnalın *"[[Dragon Age Pure]]"* adlı xüsusi versiyası 2006-cı ilin yanvarından 2009-cu ilin fevralına kimi nəşr olunmuşdur.

## Manqalar
**[[A-kun (17) no Sensō]]*
**[[Amagi Brilliant Park]]*
**[[Ange Vierge Linkage]]*
**[[Armored Core: Tower City Blade]]*
**[[Black Blood Brothers]]*
**[[BlazBlue]]*
**[[Blaze (manqa)|Blaze]]*
**Bremen*
**[[Chrome Shelled Regios|Chrome Shelled Regios Missing Mail]]*
**[[Chrono Crusade]]*
**[[Croisée in a Foreign Labyrinth]]*
**[[Date A Live|Date AST Like]]*
**[[Death March to the Parallel World Rhapsody]]*
**[[Demon Heart]]*
**[[Demonizer Zilch]]*
**[[Densetsu no Yūsha no Densetsu]]*
**[[Densha Gakuen Mohamohagumi]]*
**[[Devel 17 Hōkago no Kyōsenshi]]*
**[[Diebuster]]*
**[[Dolls Fall]]*
***
**[[Dragons Rioting]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tirari

**Tirari** () — Cənubi Avstraliya ərazisində yerləşən səhra. Səhranın sahəsi 15 250&nbsp;km² təşkil edir.

## Yerləşməsi
thumb
Səhra ərazisinin bir hissəsi Eyr gölü Milli Parkına daxildir.

Tirari səhrasının şimalında Simpson səhrası, şərqdən isə Stşeleski səhrası, şimal-şərqdən isə *Sturt Stony* ilə əhatələnir.

## İstinadlar
Bayramkoxa qalası

**Bayramkoxa qalası** — Göyçay dərəsindən qərbdə, Kələş düzündən cənubda, Kilsədağ məbədi yaxınlığında olan bu abidə ərazisində olduğu kəndin adı ilə Bayramkoxa qalası adlanır.

Abidənin yerləşdiyi ərazi həm də, *Təpələr*, yaxud da *Yeddi təpə* adı ilə məlumdur. 1972-ci ildə Firidun Qədirov tərəfindən orada ilkin arxeoloji tədqiqat işləri aparılmışdır. Məhz həmin qazıntılar nəticəsində müəyyənləşdirilmişdir ki, oradakı təpələr əslində, qalanın ayrı-ayrı bürclərinin qalıqlarıdır. 45x42x 10 sm ölçülü çiy kərpiclə hörülmüş qala bürclərinin qalıqlarının hündürlüyü 5–6 m, diametri isə 15 m-dir. Hər tərəfdə 3 bürc olmaqla, cəmi 8 bürcü var.

Qala quruluş etibarı ilə kvadrat formasındadır. Onun tərəflərinin uzunluğu 90 m, ümumi uzunluğu isə 360 m-dir. Bürclər arası hissədə qala divarları daha çox  dağıldığından, onların yeri alçaq köbərə bənzəyir. Qaladan təqribən 100 m şərqdə daha iki təpə mövcuddur. Onlardan 20–25 m cənub tərəfdə isə 40 m uzunluğu olan daha bir köbər yeri var. Yerüstü əlamətlərinə görə, onlar da yuxarıda təsviri verilən tikinti qalıqlarına bənzəyir və çox güman ki, bütövlükdə Bayramkoxa qala kompleksinə aiddir.

Abidədə aparılmış arxeoloji tədqiqatlar zamanı orada, üst qatda təqribən 40 sm qalınlığında lal təbəqə qeydə alınmışdır. Bu, qalanın uzun müddət istifadəsiz qalması nəticəsində əmələ gəlib. Lal təbəqə götürüldükdən sonra orada qalınlığı 40 sm olan mədəni təbəqə olduğu aşkar edilmişdir. Qazıntı zamanı oradan divar və bürc qalıqlarından savayı, ocaq yeri, dəmirdən ox ucu, gil muncuq və şirsiz keramika nümunələri tapılmışdır. Keramika məmulatı içərisində dulus dəzgahında istehsal edilən nümunələr qeydə alınmamışdır.

Firidun Qədirov Bayramkoxa qalasından tapılmış keramika məmulatını iki qrupa bölüb: «Birinci qrupa dərin cam, dolça kimi enliağızlı və bunlara nisbətən, ağızları azacıq daralmış qablar daxildir. Bunların əksəriyyəti narın gildən kiçikhəcmli hazırlanmış və bişirildikdən sonra sarımtıl-qırmızı rəng almışdır. Bu qrupdan olan qabların bəzilərinin üstündə yumru və qulaqcıq formasında çıxıntıları və qazıma xətlərdən ibarət bəzəyi vardır». Narın gildən hazırlanan, səthi cilalanan incə və nazik divarlı qablar isə ikinci qrupa daxil edilib. F.V.Qədirov
birinci qrupa daxil etdiyi nümunələri III-IV əsrlərə, ikinci qrupa daxil etdiyi nümunələri isə V-VII əsrlərə aid edib. Bununla da o, Bayramkoxa qalasının III-VII əsrlərə aid müdafiə tikintisi olduğunu ehtimal edib.

Tərkibində saman qatışığı olan irihəcmli çiy kərpiclərdən istifadə etməklə müdafiə istehkamları tikilməsi Sasani dövrü arxitekturası üçün xarakterik olub. Fikrimizcə, Bayramkoxa qalası təqribən IV əsrin ortalarında kiçik feodal qəsri kimi tikilib. Lakin, Mehranilərin nüfuzu artdığı və onların şəxsi mülklərinin qonşu ərazilər, o cümlədən Qəbələ mahalı əraziləri hesabına qərbə doğru daha da genişləndiyi dövrdə, o öz əvvəlki funksiyasını itirməklə istifadəsiz qalıb. Abidədə mədəni təbəqənin solğunluğu və nisbətən qalın olmaması da çox güman ki, elə bu amillə bağlı olub.
Bum qalası

**Bum qalası** —  Böyük Qafqazın cənub ətəklərində, Bum kəndi yaxınlığında, Bum və Dəyirman çayları arasında yerləşir.

Təbii təsirlər nəticəsində qala əsrlər boyu ciddi dağıntıya məruz qalmışdır. Xüsusilə də Dəyirman və Bum çayları vaxtaşırı olaraq daşaraq
abidənin şərq və qərb kənarlarını yuyub dağıtmışdır.

Bum qalası quruluş etibarilə düzbucaqlı formadadır. Onun divarlarının ümumi uzunluğu 114, qala divarlarının qalıqlarının hündürlüyü isə
təqribən 2 m-dir. Qalanın cənub tərəfində 4, digər tərəflərindən hər birində isə 3 bürc olmaqla, cəmi 13 bürcü olduğu güman edilir. Şimal, şərq və qərb divarları ciddi dağıntıya məruz qaldığından, qalanın həmin istiqamətdə olan bürclərinin forma və ölçülərini müəyyənləşdirmək çətindir. Cənub divarındakı bürclər, xüsusilə də mərkəzi hissədə olan bürc nisbətən az dağıntıya məruz qalmışdır.

Düzbucaqlı formada olan bu bürcün salamat qalmış hissədə hündürlüyü 1,8–2 metrdir. Yerüstü əlamətlərdən göründüyü kimi, qalanın digər bürcləri də düzbucaqlı formada olub. Xaçmaz Govur qalasında olduğu kimi, Bum qalasında da yer səthindən təqribən 1,5 m hündürlükdə 40x40 sm ölçüdə olan kvadratformalı mazğallar var. Onların ara məsafələri təqribən 2 m-dir.

Ötən əsrin 80-ci illərində F. V. Qədirov tərəfindən Bum qalasında kiçikmiqyaslı kəşfiyyat işləri aparılmışdır. Bu məqsədlə o, qalanın cənub
divarındakı nisbətən yaxşı qalmış bürcün üzəri və ətrafını qismən təmizləyərək ölçülərini dəqiqləşdirmişdir. F. V. Qədirovun yazdığına görə, uzunluğu 10 m, divarının qalınlığı 3,8 m, salamat qalmış hissədə hündürlüyü 3,5 m olan bu bürcdən həm də otaq və ya anbar kimi istifadə olunub. Kvadrat formasında olmaqla təqribən 6 m² sahəsi olan otaq-anbarın içərisi təmizlənərkən oradan müxtəlif maddi-mədəniyyət qalıqları əldə olunub. Tapıntılar əsasən şirsiz keramika nümunələrindən ibarətdir. Oradan tapılmış bir ədəd qapaq tipli qab diqqəti cəlb edir. Diametri 9, qalınlığı 0,5 sm olan qapağın üstündə qulp yeri var. Qulp-çıxıntının ortasında və kənarlarında isə buxar çıxmaq üçün deşikləri var. Albaniya ərazisində tədqiq olunmuş bütün ilk orta əsr abidələrindən bu cür qapaqlar məlumdur. R. M. Vahidov Mingəçevirdən tapılan buna bənzər nümunələri xronoloji cəhətdən V–VI əsrlərə aid edib.
Ranqipo

**Ranqipo** () — Yeni Zelandiyanın Şimal adası ərazisində yerləşın nisbətən sərt iqlimə malik yarımsəhra. Şimal adasında yerləşən Mərkəzi vulkanik platosunuun daxilində yerləşir. Səhranın ümumi sahəsi 1000&nbsp;km² təşkil edir. Səhranın mərkəzindən magistral avtomobil xətti keçir. Səhrandan şimalda ən iri krater gölü olan Taupo yerləşir. Yaxınlığında Tonqariro və Nqauruxoe aktiv vulkanları vardır. Səhra Kaymanava dağları regionunda 600–1500 m yüksəkliklərdə qərarlaşır.

İl ərzində 1500–2500&nbsp;mm yağıntının düşməsinə baxmayaraq, güclü küləklər, süzülmə və eniş relref suyun bölgədə qalıcılığını mümkünsüz edir. Sahil ərazilərdə cəmi 30 gün şaxta müşahidə edildiyi halda səhrada bu rəqəm 270 günə çatır.

## Xarici keçidlər
* The Round the Mountain Track, Tongariro National Park
*New Zealand Small Town travel guide - Waiouru
Vəndam qalası

**Vəndam qalası** — Qəbələ rayonunun Vəndam kəndi ərazisində yerləşir. Söhbət kəndin şimalındakı Kiçiktəpə dağının üstündəki yastanda olan qədim tikinti qalıqlarından gedir. Hər tərəfdən dərin dərələrlə əhatə olunan bu ərazini Vəndam sakinləri "Qalaüstü" adlandırırlar.

Təqribən 1 hektara yaxın sahəni tutan abidə Kiçiktəpənin yastan hissəsini bütünlüklə əhatə edir. Abidənin quruluşu ərazinin relyefinə uyğunlaşdırılmışdır. Belə ki, dağın yastanı oval formada olduğundan, qala da oval formada tikilmişdir. Onun şimaldan cənuba doğru uzunluğu 160 m-dir. Ərazisi mərkəzi hissədən başlayaraq cənuba və şimala doğru getdikcə daralır. Beləliklə, abidənin mərkəzi hissəsində eni 60 m, cənub tərəfdə 10 m, şimal hissədə isə cəmisi 4 m-dir.

Çay daşından və əhəng məhlulundan istifadə etməklə inşa olunmuş qala divarlarının bir sıra yerləri uçaraq dərəyə yuvarlanmışdır. Yarısalamat vəziyyətdə qalan yerlərdə onun hündürlüyü 1 m, qalınlığı isə 1,8 m-dir. Abidədə 5 yerdə qala bürcü olduğu güman edilir. Onların hamısı düzbucaqlı formasındadır. Qala bürcləri əsasən relyefə uyğun olaraq döngələrdə tikilib. Qalanın çox da geniş olmayan giriş qapısı cənub tərəfdəndir. O, ölçülərinə görə daha çox Xaçmaz Govur qalasının giriş qapısına bənzəyir. Qala darvazasının yanlarındakı bürclər isə forma və ölçülərinə görə Kəldək və Küngüt qalalarının bürclərinə uyğun gəlir.

1964-cü ildə arxeoloq F. V. Qədirov tərəfindən Vəndam qalasında iki yerdə kiçikmiqyaslı kə.fiyyat qazıntısı qoyulmuşdur. Qala qapısı qarşısında 8×1,5 m ölçüdə olan qazıntı nəticəsində qala qapısının eninin 1,8 m olduğu müəyyənləşdirilmişdir. 3×2 m ölçüdə götürülən ikinci qazıntı sahəsi üçün qalanın mərkəzi hissəsində yer seçilmişdir. Tədqiqat zamanı orada təqribən 40 sm qalınlığında yanıq təbəqə aşkar edilmişdir. Həmin təbəqə götürüldükdən sonra qazıntı davam etdirilərkən, orada xeyli miqdar şirsiz keramika qalıqları aşkar edilmişdir. Əsasən məişət qablarının fraqmentlərindən ibarət olan bu tapıntılar içərisində dulus dəzgahında istehsal edilən nümunələrə vəşirli qab fraqmentlərinə təsadüf olunmamışdır. Oradan tapılmış keramika nümunələri Mingəçevirin 2 və 3 saylı yaşayış yerlərinin alt qatlarından, habelə, Tərkəş və Qarovultəpədən məlum olan nümunələrlə oxşarlıq təşkil edir. Bütün bunlar isə bəhs edilən qala-istehkamın təqribən V–VI əsrlərdə tikildiyini və VIII əsrin ortalarınadək istifadə olunduğunu ehtimal etməyə əsas verir.
Stşeleski səhrası

**Stşeleski səhrası** () — Avstraliya ərazisində yerləşən səhra. Cənubi Avstraliyanın şimal-şərqi, Yeni Cənubi Uelsin şimal-qərbi və Kvinslendin ucqar cənub-qərbi. Eyr gölündən şimal-şərqdə, Flinders silsiləsindən şimalda yerləşir.

Səhra ilk dəfə 1845-ci ildə kəşf edilmiş və polyak əsilli araşdırmacı Pavel Stşeleskinin şərəfinə adlandırılmışdır. Səhranın sahəsi 80250 km² təşkil edir

Səhra ərazisində Stşeleski-Krik, Yandama-Krik, Kuper-Krik və Dayamantina çaylarının quruyan yataqları yerləşir. Şimalında Berdsvill, Kordillo-Dauns, Qidqella, İnnaminka və cənubunda isə İtadanna yaşayış məntəqələri yerləşir. Şimal-qərbi qutaracağında Qoyder laqunu bataqlıqlaşmışdır.

## İstinadlar
Keylor Navas

**Keylor Navas** () —Kosta-Rikalı peşəkar futbolçu, Real Madrid klubunun qapıçısı.

Keylor Navas peşəkar karyerasına Kosta-Rikanın Saprissa futbol kulubunda 2005-ci ildə başlayıb. 5 ildən sonra İspaniyanın Albbasete klubuna transfer olunub. 2 il sonra icarə əsasında İspaiyanın Levante klubuna keçib. Navasın oyununu bəyənən Levante Navası alır. O öz oyunu ilə hətta Real Madrid kulubunun diqqətini də çəkir. Nəhayət 2014-cü ildə Reala transfer olunur. Hazırda Real Madrid
futbol klubunun qapısını qoruyur.

## Real Madrid
2014-cü ildə Real Madrid FK onu öz heyətinə qatıb.

## Həmçinin bax
Böyük Zyodostinski adası

**Böyük Zyodostinski adası** — Xəzər dənizinin şimal-qərbində, Volqa çayının deltasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Həştərxan vilayətinin, Kazımyak rayonu ərazisində yerləşir

## İstinadlar
Ukatnıy adası

**Ukatnıy adası** - Xəzər dənizinin şimalında, Volqa çayının deltasında yerləşən ada. Adanın sahilləri bataqlıqlaşmışdır. Uzunluğu 6.2&nbsp;km, eni isə 4.3&nbsp;km təşkil edir. Sahəsi 14,9&nbsp;km²-dir. Ada ərazisində neft ehtiyatı vardır. 
Ukatnıy adası mübahisəli ərazidir. De-fakto ərazi Rusiyanın ərazisinə daxil olsa da, Qazaxıstan adanı tarixi torpağı hesab edir. Rusiya adanı Həştərxan vilayəti, Qazaxıstan isə Atırau vilayəti ərazisinə aid edir.
## İstinadlar
Rafael Varan

**Rafael Varan** () — müdafiəçi kimi çıxış etmiş keçmiş fransız professional futbolçu.

## Şəxsi həyatı
Rafael Varan 25 aprel 1993-cü ildə Fransanın Lil şəhərində doğulub.

## Karyera

### Klub

#### Lans
Varan peşəkar karyerasına "Lans" klubunda başlamışdır.

28 iyul 2024-cü ildə İtaliya A Seriyasında çıxış edən "Komo" klubu Varan ilə iki illik müqavilə imzaladıqlarını elan edildi. Bir neçə həftə sonra, avqustun 11-də o, İtaliya kubokunda "Sampdoriya" ilə qarşılaşdıqları matçın ilk yarısında dizindən zədə aldı. Həmin ayın sonunda o, klubun A Seriyasındakı heyət siyahısından çıxarıldı. Varan 25 sentyabr 2024-cü ildə karyerasını sonlandırdığını elan etdi.

## Karyera statistikası

### Klub statistikası

## İstinadlar
Cənub-şərqi Qaraqum

**Cənub-şərqi Qaraqum** () —  Orta Asiyanın cənubunda və Türkmənistanın cənub-şərqində yerləşən səhra. Qaraqum səhrasının tərkibinə daxildir.

## Coğrafiyası
Səhra Amudərya və Tecen çayları arasənda qərarlaşır. Cənub-şərqi Qaraqum ilə Mərkəzi Qaraqumun sərhədindən Tecen Çarcou dəmir yolu keçir. Cənub-şərqi Qaraqum kifayət qədər düzəngahdır. Hündürlük 50–200 m arasında dəyişir. Qum silsilələri 3–30 m hündürlüyə, 150-200 metr uzunluğa malik olur. Burada barxanlara, şoranlıqlara və takırlara rast gəlmək olur.

Cənub-şərqi Qaraqum səhrasında qədim çayın yadağı yerləşir ki, hazırda Qaraqum kanalı axarlar hərəkət edir. Səhrada şirin suya malik quyular vardır. Bəzi quyuların dərinliyi 300 metrdir.

Bayram-Əlidə qaz yataqları vardır. Üstəlik neft ehtiyyatlarına malikdir.

Cənub-şərqi Qaraqum ərazisində Repetek qoruğu yerləşir.

## İstinadlar
Bərdə (dəqiqləşdirmə)

* Bərdə (gəmi-bərə) — Azərbaycanın nəqliyyat donanmasına aid gəmi-bərə.
* Bərdə (qəzet) — Bərdə rayon icra hakimiyyətinin qəzeti
* Bərdə (şəhər) —  Bərdə rayonunun inzibati mərkəzi
* Bərdə rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati ərazi vahidi.
Harem (janr)

— poliqamiya və ya məhəbbət üçbucağı ilə xarakterizə olunan anime və manqa altjanrı. Bu altjanrda baş qəhrəman adətən əks cinsin bir neçə nümayəndəsi və ya eşq münasibətində olduğu bir neçə şəxslə əhatə olunur. Harem yuri janrı ilə birləşibsə, o zaman poliqamik münasibətlər **qadın haremi** və ya **seraqliosa**ya aid edilir. Amma harem yaoy janrı ilə birləşibsə, o zaman poliqamik münasibətlər **kişi haremi**, **tərs harem** və ya  aid edilir.

## Struktur
Bütün seriya üçün romantika nadir hallarda əsas diqqət mərkəzində olduğundan haremin strukturu anlaşılmazdır. Gözəçarpan səciyyəvi xüsusiyyət qızlardan və ya oğlanlardan ibarət qrupun baş qəhrəmanı müşayiət etməsidir. Xüsusi hallarda baş qəhrəmanla nikahsız yaşayırlar. Haremdə azı iki personajın baş qəhrəmana qarşı marağı olmalıdır. Harem janrı çox vaxt eççi janrı ilə əlaqədə olur. Əsasən baş qəhrəmanın oğlan olduğu haremlərə üstünlük verilir. Baş qəhrəmanı çevrələyən personajlar adətən şəxsiyyət baxımından fərqli olurlar. Çox vaxt baş qəhrəmanın özünə inamı olmur, əks cinsə qarşı maraq duyduqları hiss olunur, amma o qədər centlmen və əxlaqlıdır ki, onu əhatə edənlərə qarşı heç nə etmir.

### Sonluq
Bəzi vizual romanlar "harem sonluğu" təklif edir. Burada baş qəhrəman bir çox personajlarla eyni zamanda eşq münasibətində olur. Bu adətən digər personajların razılıqları ilədir. Bəzi hallarda herim sonluğu qaçılmazdır.

## Məşhur haremlər
*Əsas səhifə: [[:Kateqoriya:Harem anime və manqaları]]*
* **Qadın haremləri**: *[[Brynhildr in the Darkness]]*, *[[Date A Live]]*, *[[Girls Bravo]]*, *[[High School DxD]]*, *[[Ichigo 100%]]*, *[[Infinite Stratos]]*, *[[Iono-sama Fanatics]]*, *[[Koihime Musō]]*, *[[Ladies versus Butlers!]]*, *[[Love Hina]]*, *[[Negima!]]*, *[[Nisekoi]]*, *[[Rosario + Vampire]]*, *[[Sekirei]]*, *[[The Familiar of Zero]]*, *[[Monster Musume]]*, *[[Is This a Zombie?]]*, *[[Asu no Yoichi]]*, *[[OniAi]]*, *[[Ah My Buddha]]*, *[[KissxSis]]*, *[[To Love-Ru]]*, **'.
* **Kişi haremləri:*' *Alice in the Country of Hearts*, *Boys Over Flowers*, *Brothers Conflict*, *Diabolik Lovers*, *Fruits Basket*, *Ouran High School Host Club*, *Prétear*, *Hakuōki*, *Uta no Prince-sama*, *Neo Angelique Abyss*, *Akatsuki no Yona*.

== İstinadlar ==


=== Ədəbiyyat ===
* 
* Drummond-Mathews, Angela (2010) "What Boys Will Be: A Study of Shonen Manga" in Johnson-Woods, Toni (e.d.) *Manga: An Anthology of Global and Cultural Perspectives'' Continuum International Publishing Group pp. 69–70. ISBN 978-0-8264-2938-4