open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şimal amurları

**Şimal Amurları** (, ) — 1807–1814-cü illərdəki Napoleon müharibələri dövründə fransızlar tərəfindən başqırd döyüşçülərinə verilmiş tarixən yaranmış addır .

## Şimal Amurları ifadəsinin yaranması
1807-ci ilin iyununda Tilzit sülhü imzalandı. O zaman başqırd döyüşçüləri yay və oxlarla silahlanırdılar. Fransızlar, onları imperiya mədəniyyətinin təsiri altında antik tanrı Amur ilə müqayisə edirdilər.
Napoleon generalı de Marbo öz memuarlarında qeyd edir ki, Napoleon ordusuna qarşı döyüşən ox və yaylarla silahlanmış başqırd döyüşçülərinə fransızlar "şimal Amurları" ləqəbini vermişdilər.

## Müharibədə iştirakı
Başqırd alaylarının Napoleon Fransası ilə müharibədə iştirakı hələ 1806–1807-ci illərdə rus-prussiya-fransız müharibəsində başlanmışdı. Napoleona qarşı Orenburq ətrafından 600 kalmık, 1000 Çelyabinsk və Orenburq kazakı və 7 min başqırd göndərilmişdi.

1813–1814-cü illərdə rus ordusunun xarici yürüşləri zamanı bu addan istifadənin coğrafiyası genişləndi. Napoleon qoşunlarının basqınına qarşı mübarizə üçün başqırdların təşəbbüsü ilə Rusiya hökuməti 28 alay yaratmışdı. Xidmətə 20-dən 50 yaşa qədər kişiləri göndərirdilər. Orta hesabla 4–5 həyətdən 1 nəfər orduya götürülürdü. Xidmətə gedənlərin silah-sursat, geyim, at və ərzaqla təchizatı həmin ərazidəki başqırd və mişər əhalisinin hesabına edilirdi.

## "Şimal Amurları"nın geyimi
Geyimləri göy və ya ağ rəngli parçadan ibarət idi, qırmızı lampaslı eyni rəngli geniş şalvarları, ağ və sivri papaqlarının hər iki tərəfi kəsilmişdi və əyilmişdi, dəri qayışı, çiyin qayışları və çəkmədən ibarət idi. Nizə, qılınc, oxlarla və ox qabı ilə silahlanırdılar. Yalnız bəziləri tüfənglərə və tapançalara malik idilər.

## "Şimal Amurları"nın mükafatları
Başqırd və kazak atlı qoşunları ordu süvari qoşunu tərkibində fransızların Vamburq, Erfurt, Berlin, Veymar, Frankfurt-Mayndan qovulmasında rus qoşunlarına kömək edirdi. Doqquz başqırd alayı, 2-ci teptyar, 2-ci mişər, 8-ci Orenburq kazak alayları Parisə qalib kimi daxil oldular. Döyüş iştirakçıları "19 mart 1814-cü il Parisin alınmasına görə" gümüş medal və başqa fərqlənmə nişanları aldılar. 1812-ci il Vətən müharibəsinin bütün iştirakçıları gümüş "1812–1814-cü illər müharibəsi xatirəsinə" medalları ilə mükafatlandırılmışdılar.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* *Рахимов Р. Н. Северные амуры.* Военная история башкир: энциклопедия/ гл. Ред. А. З. Асфандияров. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2013. − 432 с.; ил., карты ISBN 978-5-88185-076-0
* История Башкортостана: С древнейших времен до конца XIX в. Учебник для 8 кл. Отв.ред. И. Г. Акманов. — Уфа: Китап, 2005. ISBN 5-295-03503-4
* Асфатуллин С. Г. Северные амуры в Отечественной войне 1812 года. — Уфа: полиграфкомбинат, 2000.
* 1812-ci il Vətən müharibəsində başqırdlar

## İstinadlar
Başqırd mədəniyyəti

|blok1         = İbtidai icma quruluşu
|ad_blok1      = prehistory
|siyahı1       = Başqırdıstan (tarix)

|blok2         = Orta əsrlər
|ad_blok2      = middle age states2
|siyahı2       = Başqırd mədəniyyəti

|blok3         = XVI-XIX əsrlər
|ad_blok3      = early modern period
|siyahı3       =

|blok4         = XX-XXI əsrlər
|ad_blok4      = modern period
|siyahı4       =

|blok9         = Mövzuya dair digər məqalələr
|ad_blok9      = articles
|siyahı9       = 
}}

**Başqırd mədəniyyəti** — Başqırd xalqının, Başqırdıstanda yaşayan digər xalqların və Başqırdıstan Respublikasının xalqlarının mədəniyyətidir.

## Tarixi
### Başqırd mədəniyyəti ХVII-XVIII əsrlərdə

ХVII-XVIII əsrlərdə başqırdlarda məktəblər, mədrəsələr və ibtidai xalq məktəbləri fəaliyyət göstərirdi. Dərslər ərəb dilində keçilir və əsasən də ərəb dilini və Quranı öyrədirdilər. XVIII əsrin birinci yarısında Başqırdıstanda yüzlərlə məktəb və mədrəsələr fəaliyyət göstərirdilər.

## Xarici keçidlər
* Başqırd mədəniyyəti
* https://culture.bashkortostan.ru/
* http://kulturarb.ru/
* Башкирская городская культура
* Влияние ислама на башкирскую культуру
Buzdək rayonu

**Buzdək rayonu** () — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
Rayonun inzibati mərkəzi Buzdək kəndidir. Kənd Ufa şəhərindən 112&nbsp;km aralıda yerləşir. 
## Coğrafi yerləşməsi
Buzdək rayonu Başqırdıstanın qərbində yerləşir. Rayonun ərazisi 1710&nbsp;km² təşkil edir. Ərazisi şimaldan cənuba uzanmış formaya malikdir. Çermasan çayının şimal qolları rayon ərazisindən axır. Ərazisində əsasən qara torpaqlar yayılsa da cənub hissədə bəzən talalar şəklində boz meşə torpaqlarına rast gəlmək olar. Meşələrində şam, palıd ağacları üstünlük təşkil edir. Meşələr ərazisinin 12 % təşkil edir. Mineral ehtiyatları neft, gil və qum-çınqıl yataqları ilə təmsil olunur.
## Tarix
Buzdək rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir.

## Əhali

	
Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Buzdək rayonu ərazisin milli tərkibi: tatarlar — 60,2 %, başqırdlar — 30,4 %, ruslar — 7,4 %, digər millər — 2 %.

## İnzibati-ətazi vahidləri
Rayonda 12 kənd inzivati vahidliyinə 81 yaşayış məntəqəsi daxildir.

## İqtisadiyyat
Ərazisinin böyük hissəsi kənd təsərrüfatına cəlb olunmuşdur. Taxılçılıq, şəkər çuğunduru yetişdirilməsi, südlük-ətlik maldarlıq və donuzçuluq  inkişaf etmişdir. 
## Nəqliyyat
Şərqindən qərbə doğru Çişmi - İnza dəmir yolu, M-5 "Ural" və şimalında isə Çekmaquş - Buzdək - Davlekanovo magistralı keçir.
## Sosial sfera
Rayon ərazisində 65 ümumtəhsil mərkəzi, 21 orta məktəb, peşəkar uçiliş, 28 kütləvi kitabxana, 53 klub, 3 xəstəxana fəaliyyət göstərir. Burada rus və tatar dillərində  «» — «» adlı qəzetlər buraxılır. 2009-cu ildən isə Buzdək ekspres reklam qəzeti çap olunur.

## Mənbə
* Rayon administrasiyası

## İstinadlar
Sumqayıt kanyonu

**Sumqayıt kanyonu** və ya **Sumqayıtçay kanyonu** — Sumqayıtçayın aşağı axarlarında, çayın Qaraboğaz düzənliyindən keçən hissəsində yerləşən təbiət abidəsi. Kanyonun başlanğıcı şəhərin məişət tullantıları poliqonunun arxasında yerləşir. Bu kanyon Sumqayıtda turizm üçün potensial məkan hesab olunur.

Şamaxı, Abşeron və Sumqayıt şəhər inzibati ərazi vahidlərinin ərazisindən axan Sumqayıtçay Sumqayıt kanyonundan keçərək Xəzər dənizinə tökülür. Çayın axdığı bu ərazidə suxurların olduqca kövrək, əsasən gil və qum materialından təşkil olunması onun dağıdıcı gücünü artırır. Bu da çayın asanlıqla yatağını dərinləşdirməsinə imkan verir. Kanyonda suyun eroziya fəaliyyəti olduqca yüksəkdir. İstər atmosfer yağıntıları, istər günəş radiasiyası, istərsə küləyin fəaliyyəti sayəsində kanyon əsrarəngiz görkəm alır. Bu proses daima davam etdiyindən aşınmanın miqyası davamlı olaraq artır.

## Ölçüsü
Kanyonun hündürlüyü və eni axdığı ərazidən asılı olaraq dəyişir. Orta hündürlüyü 10-15 metr (33-49 fut), eni isə ərazidən asılı olaraq 30-50 metr arasında dəyişir.

## Fauna və flora
Kanyonun yerləşdiyi ərazi yarımsəhra-quru çöl iqliminə sahib olduğundan istiyə və şoranlığa davamlı kol və ot bitkiləri bitir. Burada əsasən  efemerli, kserofit ot bitkiləri yayılmışdır. Kol bitkilərindən burada ən sıx rast gəlinəni yovşan və yulğundur. Yulğunlar lokalda olsa sıx keçilməzliklər əmələ gətirə bilir.

Kanyon ətrafı ərazilərdə çöl heyvanlarına rastlamaq mümkündür. Burada canavar, tülkü, çaqqal, dovşan kimi iri məməlilər yaşayır. Quşlardan qağayılar (Xəzər qağayısı, göl qağayısı) göyərçinlər (çöl göyərçini), sığırçınlar (sığırçın), qarğalar (boz qarğa, qara qarğa), sərçəkimilər (ev sərçəsi), qaratoyuqlar (qara qaratoyuq), vağlar (boz vağ), sağsağanlar (sağsağan) kimi quşlar yayılmışdır. Sürünənlərdən isə bataqlıq tısbağası, xəzər gekkonunu müşahidə etmək olar.

## Şəkilləri

Sumqayıtçay 1.jpg| 
Sumqayıtçay 2.jpg|
Sumqayıtçay 4.jpg|
Sumqayıtçay 5.jpg|
Sumqayıtçay 7.jpg|
Sumqayıtçay 8.jpg|
Sumqayıtçay 9.jpg|
Sumqayıtçay 10.jpg|
Sumqayıtçay 12.jpg|
Sumqayıtçay 13.jpg|
Sumqayıtçay 14.jpg|
Sumqayıt kanyonu - 20.03.2018 52.jpg|
Sumqayıt kanyonu.jpg|
Sumqayıt kanyonu 1.jpg|
Sumqayıt kanyonu 2.jpg|
Sumqayıt kanyonu 3.jpg|


## Həmçinin bax
*Sumqayıtçay

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rauil kəndi

**Rauil kəndi** () — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Rauil kənd sovetliyinə daxil olan kənd.

## Əhali

2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Rauil kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 99 %

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askorovo): 16 km.,
* kənd sovetliyindən (İşkulovo): 5 km.,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Maqnitoqorsk): 65 km.

## Din
Rəssam Ahmat Fatkulloviç Lutfullinin keçmiş evində "Axmat məscidi" açılmışdır. Rəssam ömrünün sonlarına yaxın bərk xəstələnir. O, evi nə satmaq nə də kiməsə vermək istəmirdi. Ata, baba və anasının xatirəsinə evi məscid eləməyə qərar vermişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* Равилово на портале "Генеалогия и Архивы"
Otto Liman fon Sanders

**Otto Liman fon Sanders** (; 17 fevral 1855 - 22 avqust 1929) — Birinci Dünya müharibəsi ərzində Osmanlı ordusunda məsləhətçi və hərbi komandan olaraq xidmət etmiş alman general. 1918-ci ildə Sinay və Fələstin cəbhəsində gedən döyüş əməliyyatlarında Osmanlı ordusuna rəhbərlik etmişdir.

## Həyatı
Liman fon Sanders Prussiya krallığının Pomeraniya bölgəsində yerləşən Stolp (indiki Slupsk) şəhərində anadan olmuşdur. O, 1874-cü ildə Alman ordusuna qoşulmuş və general rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 1913-cü ildə digər bir sıra prussiyalı generallar kimi o da Osmanlı ordusunda xidmət etməyə başlamışdır. 1915-ci ildə Gelibolu və Çanaqqala boğazlarını müdafiə edən 5-ci Ordu komandanlığına təyin olunmuşdur. Bu vəzifədə olarkən göstərdiyi xidmətlərə görə Müşir rütbəsinə yüksəlmişdir.

1918-ci ildə general Erix fon Falkenhaymın yerinə Sinay və Fələstin cəbhəsində döyüşən İldırım Ordular qrupuna komandan təyin olunmuşdur.

Müharibə başa çatdıqdan sonra müharibə cinayətləri işlədiyi iddiası ilə 1919-cu ilin fevralında Maltada həbs olunur. Həbs olunduqdan altı ay sonra azad olunur və elə həmin il Almaniya ordusundan ayrılır.

1927-ci ildə müharibə ərzində və öncəsində öz təcrübələri haqqında Maltada həbsdə olarkən yazdığı kitabını nəşr etdirir. 22 avqust 1929-cu ildə Münhen şəhərində vəfat etmişdir. Darmştat şəhərində, həyat yoldaşı Amelie fon Sandersin yanında dəfn olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Osmanlı ordusu
* Birinci Dünya müharibəsi
* Çanaqqala müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* World War One.com Qısa bioqrafiya. Yanvar 2006.
Kürdüstanın müstəqilliyi üzrə referendum (2017)

[thumb|[Kürdüstan Regional Hökuməti|Kürdüstanın İraqdakı yeri.]]
**[[Kürdüstan Regional Hökuməti|Kürdüstan]]ın müstəqilliyi üzrə referendum** – 25 sentyabr 2017-ci ildə keçirilən və Kürdüstanın İraq dövlətindən müstəqilliyini nəzərdə tutan referendum. Səsvermə yerli vaxtla saat 20:00-dək davam etmişdir.

## Reaksiyalar
İraq referendumun dayandırılmalı olduğunu qeyd edərək qarşı olduğunu bildirmişdir.

Referendumdan öncə baş nazir Heydər əl-Abadi bildirmişdir ki, referendum konstitusiyaya ziddir və sülh prosesini təhlükəyə atır. Bundan sonra İraq hökuməti Kürdüstan bölgəsindən beynəlxalq sərhəd məntəqələrində nəzarətin verilməsini tələb etmişdir.

İraq həmçinin digər ölkələrdən Kürdüstan regionundan neft almamağa və "neft və sərhədlər"ə görə danışıqları yalnız hökumətlə aparmağa çağırış etmişdir. Neft Kürdüstan regionunun əsas ixrac məhsullarından biridir.

İsrail müstəqillik referendumunu açıq dəstəkləyən yeganə ölkə olmuşdur.

## Nəticə
Səsvermədə iştirak edənlərin 92,73 %-i müstəqilliyə "hə" deyib. Seçkidə 3 milyon 305.925 nəfər (78 %) iştirak edib. 21.180 nəfərin səsi etibarsız hesab edilib.

## İstinadlar
Ardaqış (Baltas)

**Ardaqış** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Nijnekarışev kənd şurasının tərkibindədir. 2010-cu ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndin əhalisi 37 nəfərdir.

## Coğrafi mövqe
Kənd, rayon mərkəzindən 21  kilometr, ən yaxın dəmiryolu stansiyasından isə 86 kilometr uzaqlıqdadır.

## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (96%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kordərə çayı

**Kordərə çayı** — Oğuz rayonu ərazisində yerləşən çay, Əlicançayın sol qolu. Çay axdığı Kordərə adlı dərənin adı ilə adlandırılmışdır. Dərənin adı isə Koradərə adının təhrif olunmuş variantıdır. Toponim türk dillərindəki kora (quzu saxlanan yer) və dərə sözlərindən düzəlib, "kora olan dərə" deməkdir.
 
## İstinadlar
Abdulqazi kəndi

**Abdulqazi kəndi** () — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Amangildin kənd sovetliyinə daxil olan kənd.

## Əhali
1 yanvar 2009-cu il məlimatına görə kənddə 352 nəfər yaşayır.

2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Abdulqazi kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 100 %

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askar): 29 km.,
* kənd sovetliyindən (Amangildin): 5 km.,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Maqnitoqorsk): 82 km.

## Adının etimalogiyası
Kəndin adı onun ilk sakini olmuş Abdulqazi İsyanqulovun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* Абдулгазино на портале "Генеалогия и Архивы"

## Xarici keçid

## İstinadlar
Ayğırbatkan (Əbyəlil)

**Ayğırbatkan kəndi** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Aksar kənd sovetliyinə daxil olan kənd. Adının mənası başqırd dilindən tərcümədə *Ayğır batan* mənasını verir. 
## Əhali

	
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Ayğırbatkan kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 100 %.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askar): 5&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Askar): 5&nbsp;km.,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Maqnitoqorsk): 52&nbsp;km.

## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
Bondeno

**Bondeno** () - İtaliyanın Emiliya-Romanya vilayətində, Ferrara əyalətində yerləşən şəhər. Bolonya şəhərindən 45&nbsp;km, Ferrara şəhərindən isə 15&nbsp;km məsafədə yerləşir.
Alməhəmməd (Əbyəlil)

**Alməhəmməd kəndi** () — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Alməhəmməd kənd sovetliyinə daxil olan kənd.

## Əhali

2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Ayğırbatkan kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 96 %.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askar): 47 km.,
* kənd sovetliyindən (Selin): 5 km.,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Alməhəmməd stansiyası): 3 km.

## Şəxsiyyətləri
* Sarah Abdulkayeva Buranbayeva — Başqırdıstan Respublikasının xalq artisti
* Ramil Kul-Davlet — Başqırd şairi, dramaturq. Başqırdıstan Respublikası Yazıçılar Birliyinin üzvü (1990). Şeyxzadə Babiç adına Respublika Dövlət Gənclər Mükafatının laureatı (1995).

## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
Əynəş kəndi

**Əynəş kəndi** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Yangil kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
## Əhali

## Coğrafi yerləşməsi

Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askorovo): 35&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Yangil): 2&nbsp;km.,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Maqnitoqorsk): 45&nbsp;km.

## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
2005-06 Qəbələ FK mövsümü

2005-06 mövsümü Qəbələ FK-nın Göygöldən Qəbələyə köçəndən sonra birinci mövsümüdür. Onlar Azərbaycan Birinci Diviziyasında Faiq Cabbarovun rəhbərliyində oynayırdılar və mövsümün birinci dövrəsi və kubok oyunlarında *Göy Göl* adı altında çıxış etmişdilər. Mövsümün ikinci dövrəsində *Gilan* adı ilə çıxış etmiş, mövsümün sonunda isə adını Qəbələ FK olaraq dəyişmişdir.

## Heyəti

## Turnirlər
### Azərbaycan Birinci Divizionu

#### Nəticələrin icmalı

#### Tur nəticələri

#### Nəticələr

#### Liqa cədvəli

### Azərbaycan Kuboku

## Heyət statistikası
### Qol hesabları
 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*Qəbələ FK UEFA.com-da
Onuçino gölü

**Onuçino** () — Ufa şəhərinin Oktyabr rayonunda Ufa çayı yaxınlığında yerləşən göl. Gölün yaxınlığında "Zelenyi tıs" bağçılıq təsərrüfatı birliyi, Kurkov tarlası və 3 saylı kordon yerləşir. Gölün şimal-qərbində bir kanal yerləşir. Göl ətrafında demək olar ki, davamlı meşə traktları var. Onuçino gölü yerli əhəmiyyətli iki avtomobil yoluyla (qərbdən və şərqdən) əhatə olunmuşdur.

Nəqliyyat imkanları gölün ekologiyasına çox pis təsir göstərmişdir..

## Etimologiyası
Onuçino gölü adını yəqin ki, gölün yerləşdiyi ərazisinin başçısı olan Onuçin M.A. (yaz, 1613 — yanvar, 1614) adından götürülmüşdür.

## Su qeydiyyatı məlumatları
Rusiya Federasiyasının Su Resursları üzrə Federal Agentliyi tərəfindən hazırlanmış ərazinin su idarə olunması sisteminin coğrafi məlumatlarının məlumatlarına görə:

Su obyekti kodu — 10010201411111100005426
Hidroloji tədqiqat kodu — 211100542
Həcm nömrəsi — GI 11
Buraxılış nömrəsi — 1
Anbarın sahəsi 0,1&nbsp;km²-dir. Suaşıran sahəsi 0&nbsp;km².

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* gölün xəritəsi
* reki-ozera.ru
*Məqalə [[:ru:Федеральное агентство водных ресурсов|Federal Su Resursları Agentliyi]] tərəfindən təmin edilmiş 29.03.2009-cu il tarixinə [[:ru:Государственный водный реестр|dövlət su reyestrində]]<nowiki/> qeydiyyatdan keçmiş su obyektlərinin siyahısındakı məlumatlardan istifadə edir. [http://www.mnr.gov.ru/files/part/0306_perechen.rar Siyahı]  (rar-arxivi, 3,21 Mb).*
Mişkə (Baltas)

**Mişkə** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Nijnekarışev kənd şurasının tərkibindədir. 2010-cu ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndin əhalisi 326 nəfərdir.

## Coğrafi mövqe
Kənd, rayon mərkəzindən 31 kilometr, ən yaxın dəmiryolu stansiyasından isə 100 kilometr uzaqlıqdadır.

## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Genealogiya və Arxivləri" portalında
Olimpiya Muzeyi

**Olimpiya Muzeyi**- Bakı, Nərimanov, Olimpiya 5 ünvanında yerləşir.

## Tarixi
2001-ci il martın 27-də Azərbaycan Respublikası Milli Olimpiya Komitəsinin baş inzibati binasında yerləşən Olimpiya muzeyinin açılışı olmuşdur.
## Ekspozisiyası

Eksponatların bir hissəsi, üzərində olimpiya rəmzləri olan müxtəlif suvenirlər, xalçalar, saatlar, vımpellər və s. bəxşişlərdən ibarətdir. Burada Azər-baycanın adlı-sanlı idmançılarının Olimpiya Oyunlarında, Dünya və Avropa çempiona-tlarmda qazandıqları medallar, fəxri fərmanlar, diplomlar, kuboklar muzeyin ən qiymətli eksponatları kimi qorunub saxlanılır.Ekspozisiyadakı idman mövzulu qrafika, yağlı boya ilə işlənmiş əsərlər və heykəltaraşlıq işləri muzeyi daha da zənginləşdirir. MOK-un nəşr etdiyi aylıq "Olimpiya" jurnalı, həftəlik "Olimpiya dünyası" qəzetinin bütün nüsxələri Azərbaycan Olimpiya Hərəkatının güzgüsü kimi muzeydə saxlanılır. Muzeyimizdə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin prezidenti Jak Roq, Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti Mario Peskante, AOK-un texniki əməkdaşlıq Komissiyasmm sədri xanım Ovinilla Limberq, Dünya və Avropa idman federasiyalarmm prezidentləri və digər mötəbər şəxslər olmuşdular.

## İstinadlar
Kərkük Xəbər Agentliyi

**Kərkük Xəbər Agentliyi** () və ya qısaca **KHA** — İraqda fəaliyyət göstərən informasiya agentliyi. Baş direktoru Ersan Sarıkahyadır.

## Tarixi
Kərkük Xəbər Agentliyi 2005-ci ildə yaradılmışdır.

## Rəsmi dilləri
Agentlik iki dildə – türk və ərəb dillərində fəaliyyət göstərir. 2011-ci ildə agentliyin ingilis dilində də xəbər yayımı planlaşdırılmışdır.

## Müxbir postları
Agentliyin İraqdan başqa, Türkiyənin Ankara şəhərində müxbir postu var.

## İstinadlar
İlmir Xəzəddinov

**İlmir Rəşad oğlu Xəzəddinov** (, ; ) — tatarəsilli Rusiya xizəklə tramplindən tullananı, Rusiya çempionu (2013), beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

## Bioqrafiya
İlmir Xəzəddinov 28 oktyabr 1991-ci ildə Ufa şəhərində anadan olmuşdur. Ufa Ali İdman Ustalığı məktəbinin şagirdi olmuşdu.

## Karyerası
Xəzəddinovun ilk məşqçisi Vladimir Andreyeviç Nikulin olmuşdur. Gənc idmançı, SDYUŞOR və ŞVSM "Lokomotiv" klublarının üzvü olmuşdur. Xəzəddinov 2005-ci ildən bəri beynəlxalq dərəcəli müsabiqələrdə iştirak edir. İlmir Xəzəddinov Rusiyada keçirilmiş olan 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. O, normal təpə yaşının seçmə mərhələsini 18-ci, final mərhələsini isə 35-ci yerdə bitirmişdir. Böyük təpə yarışının seçmə mərhələsində 32-ci, final mərhələsində isə 29-cu yerə layiq görülmüşdür. O həmçinin, komanda tədbirində 9-cu yeri tutan Rusiya komandasının üzvü idi. Xəzəddinov Dünya Kuboku debütünü 2012-ci ilin mart ayında etmişdir. İdmançının hal-hazırkı məşqçisi Ramil Razyapoviç Abrarovdur. Dünya Kubokunda ən yaxşı fərdi nəticəsi 25-ci yerdir (Bişofşofen 2015).

## Şəxsi həyatı
İlmir Rəşad oğlu Xəzəddinov rok-musiqisi və avtomobillərlə maraqlandığını demişdir. Qardaşı, xizəklə tullanma üzrə idman ustası olan Razil Rəşad oğlu Xəzəddinovdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xizəklə tramplindən tullanma federasiyasının saytında
* FIS-in rəsmi saytında profili
* Uçan xizəkçi saytında
Ştam serialının seriyalarının siyahısı

***[[Ştam (teleserial, 2014-2017)|Ştam]]*** () — 13 iyul 2014-cü ildə FX telekanalında təqdim edilmiş ABŞ qorxu dram teleserialıdır. Teleserial eyni adlı romanlar seriyası əsasında Gilyermo del Toro və Çak Hoqan tərəfindən yaradılmışdır. Serialın icraçı prodesseri və şouranneri Karlton Kyuz olmuşdur. Dörd mövsüm ərzində serialın 46 epizodu təqdim edilmişdir. 

Aşağıdakı siyahıda mövsümlər üzrə seriyaların siyahısı, hər seriya haqqında qısa məlumat və məzmunu verilmişdir. 

## Ümumi baxış

## Mövsümlər
### I mövsüm (2014)



### II mövsüm (2015)



### III mövsüm (2016)


### IV mövsüm (2017)



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Tsiklomatik Mürəkkəblik

**Tsiklomatik Mürəkkəblik** — proqram təminatının mürəkkəblik dərəcəsini ölçmək üçün meyardır. Proqram kodunun hissələrinin bir-birindən asılılıq dərəcələrini ölçmək üçün istifadə olunur. Bu metodologiya Tomas McCabe tərəfindən 1976-cı ildə təklif olunmuşdur.

## İstinadlar
Sahn-ı Səman mədrəsələri

**Sahn-ı Səman mədrəsələri** (Osmanlıca: صحن ثمان) — Fateh Sultan Mehmed tərəfindən İstanbulda inşa edilən yüksək dərəcəli mədrəsə.

## Haqqında
Sahn-ı Seman İstanbulun fəthindən sonra Fatih Sultan Mehmed tərəfindən qurulan təhsil ocaqları arasında ən yüksək təhsil ocağıdır. Səhn-i Səman; Quran, hədis, kəlam, fiqh və təfsir kimi İslam elmləri ilə yanaşı, fizika, kimya, riyaziyyat və astronomiya kimi əqli elmlərdən də məruzələrlə çıxış etmişdir. Fatih Kompleksi daxilində yerləşən Sahn-ı Seman kompleksin bütövlüyü çərçivəsində inşa edilmişdir. Onun tikintisi 1462-1470-ci illər arasında davam etmişdir.

Səhn-i Səmanın meydana gəlməsində Əli Kuşçu ilə Fatih Sultan Mehmetin birliyi ön plana çıxır. Sahn-ı Seman İstanbuldakı ilk türk ali təhsil müəssisəsidir. Sahn-ı Səman mədrəsələri Fatih Külliyesinin ən yüksək səviyyəli mədrəsələridir. Mədrəsələrdə Əli Kuşçunun hazırladığı tədris planının olduğu və onun “Kânûnnamə” şəklində edildiyi məlum olsa da, indiyə qədər araşdırılan Osmanlı arxiv sənədləri arasında bu sənədə rast gəlinməmişdir. Ola bilsin ki, bu qanunun əsli 1918-ci ildə kompleksdə baş verən yanğında məhv olub.

I Süleyman tərəfindən açılan Süleymaniyyə mədrəsələri dövrünə qədər Səhn-i Səman tələbələri din (din dərsləri) və əqli (elm dərsləri) elmləri üzrə öyrədirdi. Kanuni dövründə bu mədrəsələr din dərsləri üzrə ixtisaslaşdırılmış, Süleymaniyyə mədrəsələri isə əqli elmlərin ixtisas yerinə çevrilmişdir. Bundan əlavə, “Sahn-ı Seman”ın lüğət mənası “Səkkiz Bölmə”dir. Səkkiz bölmədən ibarət mədrəsə olduğuna görə ona bu ad verilmişdir. Hər bölmədə 19 otaq var və bu bölmələrdə maksimum iki uşaq qalır.

Səhn-i Səman mədrəsəsi forma baxımından indiki məscidlərə bənzəyir.

## Mənbə
Çaldaş dağı

Çaldaş dağı - Oğuz və Qəbələ rayonları ərazisində dağ. Baş Qafqaz silsiləsindən ayrilan qolun zirvəsidir. Hündürlüyü 3447 metrdir. Oronim çal (boz rəng) və daş (dağ, qaya) sözlərindən düzəlib, "boz qaya" mənasındadır.

## Mənbə
* Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti, I cild. Bakı,2007. səh.129.
Məkkə döyüşü (1916)

**Məkkə döyüşü** (, ) — 1916-cı ildə Haşimilər sülaləsinin qurucusu olan, Məkkə şərifi Şərif Hüseynin rəhbərlik etdiyi Osmanlı qüvvələri ilə Hicaz-Ərəb üsyançı qüvvələri arasında olmuş döyüş. Məkkə döyüşü Birinci Dünya müharibəsinin bir hissəsi olan Ərəb üsyanının bir hissəsidir.

## Arxa plan

Məkkə şərifi Şərif Hüseyn, Ədəndən Hələbə qədər uzanan vahid bir ərəb dövləti qurmağı planlaşdırırdı. Bu məqsədlə o, Britaniyalılardan kömək istədi.

## Döyüş
1916-cı ilin iyun ayının əvvəlində Osmanlı ordusunun əksər hissəsi Hicazın valisi Qalib Paşa ilə Ərəbistanın bir təpə stansiyası olan Taif şəhərinə getmişdi. Məkkəni müdafiə etmək üçün yalnız 1,000 əsgər qalmışdı. İyunun 10-da Məkkə şərifi Hüseyn ibn Əli, Ərəb üsyanının başladığı bildirmək üçün Haşimilər sarayının pəncərəsindən havaya atəş açdığı zaman, əsgərlərin əksəriyyəti vadidə baraklarda yatmışdı. Bu eşidən 5,000 ərəb, türk qoşunlarına atəş açmağa başladı. Türk qüvvələri qarşı edilən hücum ani bir hadisə idi və onların vəzifəli məmuru bir üsyanın başladığını bilmirdi. Şərifliyin və Osmanlının bayraqlarının eyni rəngdə olduğuna görə, türk komandiri fərqi anlaya bilməmişdi. Komandir tez Şərif Hüseynə zəng edərək vəziyyəti soruşdu, səbəbini izah etdi və təslim olmağı əmr etdi. O, imtina etdi. Döyüş başladı və davam etdi. Növbəti gün Binu Haşimin qüvvələri Məscidül-Həramla bitişik olan Safa küncündə yerləşən *Baş-Karakolu* () ələ keçirdilər. Üçüncü gün, Osmanlı Hökumət Ofisi olan Həmidiyyə binasını və vali müavinini ələ keçirildi. Dustaq olan vali müavini qalan türk əsgərlərini təslim olmalarını əmr etdi. Əsgərlər imtina etdi.

Çıxılmaz vəziyyət inkişaf etmişdir. Ser Recinald Vinqeyt döyüş yerinə Sudandan Ciddə vasitəsilə təlim keçmiş Misir topçuları ilə iki ədəd top göndərdi. Ərəblər toplardan istifadə edərək qala divarlarını ciddi xəsar yetirib, içəriyə daxil oldular. Şərif ordusu türk əsgərlərinə hücum etdi və müdafiəçilərin taleyi möhürləndi. 4 İyul 1916 tarixində Məkkədə olan son türk müqaviməti uzun vaxtdan sonra məğlub edildi.

## Nəticə
Bu döyüş Osmanlı İmperiyasının Ərəbistandakı hakimiyyətinin sona çatmasının və paytaxtı Məkkə olan Haşimilər hakimiyyətinin başlanğıcı idi. Üsyan tədricən şimala doğru genişləndi. Bu döyüş Yaxın Şərqdə dərin yara izlər qoydu. Ərəb dövlətləri müstəmləkəçi Avropa dövlətləri təsiri altına girdi. Osmanlı xəlifəliyi süqut etdi və Fələstin Britaniya hökmranlığı altında girdi. Bu da, İsrail dövlətinin sonuncu varlığına gətirib çıxardı. Məkkə Şərifi rəqib İbn Səud tərəfindən məğlub edildi və Yəməndən Suriyaya qədər uzanan bir ərəb dövləti fikri reallaşmadı.

## Həmçinin bax
* Bakı döyüşü
* Mədinə müdafiəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ərəb üsyanının tarixi (Kral Hüseynin rəsmi saytında)
* PBS-də Ərəb üsyanı
* Tomas Edvard Lourensin Fələstinə dair yazdığı məktubları Şapel Manuskript Fondu
İsa bəy Hacınskinin evi (İçərişəhər)

**İsa bəy Hacınskinin evi** — Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Neftçilər prospekti, 103 ünvanında yerləşir. Evin memarı Misak Ter-Qriqoryants olmuşdur.

## Tarixi
Bina 1912-ci ildə tikilib. Zəngin Hacınskilərin şəhərdə bir neçə yerdə mülkləri vardı, məsələn, Bül-Bül prospekti, Füzuli küçəsi ünvanındakıları göstərmək olar. Bunlardan ən əzəmətlisi "Hacınskinin evi" kimi tanınan və Qız qalasının yaxınlığında yerləşən binadır. Bakı bulvarının salınmasında İsa bəy Hacınski çoxlu pul xərcləmişdi, ona görə də mülkünü məhz dəniz kənarında tikdirməyi qərara gəlir. İmarətin girəcəyində, iki tərəfdə mərmərdən yonulmuş aslan heykəlləri var idi. Təəssüf ki, 1918-ci il mart hadisələri zamanı bu aslan heykəlləri atılan düşmən qumbaralarından parça-parça olub. Hətta İsa bəy Hacınski bina tam hazır olduqdan sonra memara vəd etdiyi məbləğdən artıq pul verir, çünki bina onun çox xoşuna gəlir, memarın işindən razı qalır. Məbləğ o qədər böyük olur ki, həmin memar Almaniyanın Berlin şəhərində bu pullara bir imarət ucaldır.

1910-cu ildə Hacınski kinoproyektor gətizdirmişdi və mütəmadi olaraq orada yeni filmlərin nümayişini edirdi.

## Muzeyin binası
Binada bir sıra üslublara rast gəlmək olur, qotik, barokko, modern və sairə. Binanın üzərində bu gün də de Qollun adına vurulmuş memorial lövhəni görmək mümkündür.

## Görüntülər

Fayl:Baku HajinskyHouse 004 7776.jpg
Fayl:Edificio en Baku, Azerbaiyán, 2016-09-28, DD 36.jpg
Fayl:Building in Neftchiler Avenue, Baku, 2010.jpg|Binanın gecə görünüşü
Fayl:Yaşayış evi, Neftçilər prospekti, 103 fasad detalı.jpg
Fayl:Yaşayış evi, Neftçilər prospekti, 103.jpg|Hacınski evinin eksteryeri


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cəbrayıl Ələsgərov

**Cəbrayıl Ağəli oğlu Ələsgərov** () — ADU-nun rektoru

## Həyatı
Cəbrayıl Ağəli oğlu Ələsgərov 1907-ci ildə anadan olmuşdur. O, sənaye texnikumunu, ardınca isə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Mədən fakültəsini bitirmiş və Kuybışev adına Azərbaycan Elmi-Tədqiqat İnstitutunda elmi-tədqiqat işi aparmışdır. Bir neçə il ərzində o, əvvəlcə neft texnikumunda müəllim, sonra isə dərs hissə müdiri və direktor vəzifəsində çalışmışdır. 1937-ci ildən 1941-ci ilədək Azərbaycan Dövlət Universitetinin rektoru olmuşdur.

Cəbrayıl Ələsgərov Böyük Vətən müharibəsinin başlandığı ilk vaxtlardan Sovet Ordusu sıralarında xidmətdə olmuşdur. Daha sonra partiya işinə irəli çəkilərək 1942–1943-cü illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsində şöbə müdirinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. Sonra Azərbaycan SSR maarif nazirinin müavini işləmiş və Azərbaycan KP MK Məktəblər şöbəsinin müdiri təsdiq edilmişdir.
 Növbəti illərdə isə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun direktoru, Azərbaycan "Bilik" cəmiyyəti idarə heyəti sədrinin müavini olmuş, xaricdə də çalışmışdır. 1958-ci ildən həyatının sonunadək Azərbaycan Dövlət Universitetində pedaqogika və psixologiya kafedrasının dosenti olmuşdur.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və Bakı Şəhər Sovetinin deputatı seçilmiş, "Qırmızı əmək bayrağı" və "Şərəf nişanı" ordenləri ilə təltif olunmuşdur.

Cəbrayıl Ələsgərov 1969-cu ilin yanvar ayında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Bakı buxtasının adaları

**Bakı buxtasının adaları -** Bakı buxtasında onu cənub və cənub-şərqdən əhatə edən" dörd ada yerləşir. Bunlar Qum adası (Pesçanıy), Daş Zirə (Vulfa), Plitə, Böyük Zirə (Nargin) adalarıdır. Axırıncı onların ən böyüyüdür. Açıq havada şəhər bulvarından aydın görünən Böyük Zirə adasının eni şərqdən 740 m, cənubdan 650 m və orta hissədə 170 m-ə çatır. Böyük Zirədə sahildə dənizin dərinliyi şimalda və qərbdə 8–10 m, cənub və şərq tərəfdə əksinə dayaz və sualtı qayalıqlarla örtülüdür. Böyük Zirə adasının nisbətən təmiz sulara malik olması və təmiz dəniz havası adanın potensial imkanlarından yararlanmağa, dəniz havasına ehtiyacı olanların dincəlməsinə, həvəskar balıq tutanlara və şəhərə gələn turistlərin istirahət etməsinə imkan verir. Hal-hazırda Böyük Zirə adası yerli əhali üçün qapalı zona sayılır.

Daş Zirə (Vulf) adası cənub-şərqdən şimal-qərbə doğru 740 m, eni 130 m məsafədə uzanır. Ada xırda bitkilərlə örtülmüş düz ərazidir. Adanın şimal hissəsi dayaz, cənub hissəsi nisbətən dərindir. Dərinlik 3,5–4 m, dənizə tərf getdikcə artaraq 6 m-ə çatır. Bu da yayda küləyin istiqamətindən asılı olmayaraq dənizdə çimməyə imkan verir. Sakit zonada istirahət etmək üçün adanı keçmək kifayədir.

Bakı buxtasının ən kiçik adası olan Plitə Böyük Zirə adasından 1,8 km məsafədə yerləşir. Burada suyun dərinliyi 3 m-dən azdır. Adanın kiçik olması burada dincəlmək üçün ictimaiyyətdə maraq oyatmır.

Daş Zirə adasından şimal-şərqə və Sultan adasından cənub-şərqə Qum adası yerləşir.

Bütün bu adalar Abşeron yarımadası ilə dambalar vasitəsilə birləşir. 1958-ci ildə Qum adasında açıq dənizdə dalğaları ölçmək üçün müşahidə məntəqəsi yaradıldı. Bu məntəqə Abşeron yarımadasından 2 km cənuba doğru 11,5 m dərinlikdə yerləşən qazma platformasında yerləşirdi. 1962-ci ildə məntəqə 7,5 m dərinliyi olan estkadaya köçürüldü və hal-hazırda orada yerləşir.

Beləliklə, Bakı buxtasının iki adası, Böyük Zirə və Daş Zirə adaları başqa adalara nisbətən şəhərə daha yaxın olmaları nəzərə alınaraq insanların istifadəsi üçün yararlı hesab edilir.

## Həmçinin bax
* Böyük Peşniye adaları
* Tulen adaları
* Yal adası

## İstinadlar

## Xarici keçid
Şərif Manatov

**Şərif Manatov** (; ) — başqırd dövlət və ictimai xadimi, şərqşünas alim, jurnalist, sosioloq, Başqırdıstan milli azadlıq hərəkatının liderlərindən biri. Birinci Türkoloji Qurultayda iştirakçısı olmuşdur.

"Məktəb məcmuəsi" jurnalının məsul müdiri (redaktoru) Sürix şəhərində mühacirət həyatı yaşayarkən V.İ.Leninlə tanış olan, inqilabdan bir müddət sonra İ.V.Stalinin rəhbərliyi altında işləyən, Başqırdıstanın Türkiyədə nümayəndəsi olmuş, daha sonralar Bakıya Xalq Maarif Komissarlığında işləməyə dəvət olunmuş Şərif Manatov idi. Şərif Manatov milliyyətcə başqırd idi. Soyadındakı “manat” sözü doğulduğu başqırd kəndinin adı ilə əlaqəlidir (bu soyad bəzən redaktə olunaraq, oxuculara səhvən Manafov kimi təqdim olunub).

Şərif Manatov bir müddət Azərbaycan Ali Pedaqoji İnstitutunda rektor işləyib.

## İstinadlar
Ankara müqaviləsi (1926)

**Ankara müqaviləsi (1926)** — 5 iyun 1926-cı ildə Türkiyə və İraq arasındakı siyasi sərhədləri müəyyən etmək və qonşuluq əlaqələrini tənzimləmək üçün Ankarada imzalanıb.

## Müqavilənin imzalanması zamanı siyasi vəziyyət

Lozanna müqaviləsindən sonra Türkiyənin qarşılaşdığı problemlərdən biri, İraq sərhədidir və Mosul problemidir. İngiltərə və Türkiyə arasındakı təhlükəyə sülh qoyan Mosul problemi çətin həll edilə bildi. Mosul Mudros müqaviləsi imzalanması zamanı Osmanlı dövlətinə bağlı idi. Əsrlər boyu Türk hökmranlığı altında qalmış olan Mosul vilayətinin Milli Paktında yer parçaları kimi qeyd edilmişdir. Müqavilənin imzalanmasından bir neçə gün sonra İngiltərə Mudros müqaviləsinin 7-ci maddəsinə əsasən, Mosulu işğal etdi. Milli Mübarizənin çətin vaxtlarında, Türkiyə Böyük Millət Məclisi bu bölgə ilə maraqlanmadı.

Türkiyə Lozanna konfransında Mosul və Kərkükün Böyük Britaniyadan geri alınmasını tələb etdi. Amma Böyük Britaniya bu bölgənin gələcəyini Millətlər Liqasının qərarına buraxmaq lazım olduğunu müdafiə etdi.

Britaniya ilə ilk görüş 1924-cü ildə İstanbulda Haliç konfransında Mosul problemini həll etmək üçün keçirilmişdir. Bu danışıqlarda heç bir nəticə əldə edilə bilmədi, çünki İngiltərə Hakkari və Mosul Vilayətini də tələb edirdi. Haliç konfransının uğursuzluğundan sonra İngiltərə, bəzi hadisələri onların istəklərini qəbul etməyə məcbur etmək üçün Türkiyə hökumətinə ultimatum verdi. Ultimatumda onlar iradəsi qəbul edilmədikləri təqdirdə hərbi təşəbbüslərə cəlb olunacağını açıqladılar. Türkiyə ultimatumda sərhədlərini və müstəqilliyini qorumaq üçün hər cür tədbir görəcəyini açıqladı. Bu son qərar qarşısında Britaniya hökuməti hər hansı bir hərəkətə cəsarət etmədi. Digər tərəfdən, Şeyx Said üsyanı səbəbiylə zəruri hərbi əməliyyatlar keçirilə bilməzdi.

1926-cı ildə Mosul problemi Millətlər Liqasına aparıldı. Məsələ burada həll edilə bilmədiyi üçün Ədliyyə Məhkəməsinə göndərildi. Burada da müsbət nəticə yoxdur. Nəhayət, bu mövzuda İngiltərəninn Ankara ilə apardığı danışıqlar razılaşma ilə sona çatdı. Nəticədə 5 iyun 1926-cı ildə Ankarada bir müqavilə imzalanıb. 7 iyun 1926-cı ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən qəbul edildi və təsdiq edildi.

## Həmçinin bax
Ankara müqaviləsi (1921)
## İstinadlar
Bəşir Bünyadov

**Bəşir Nürəli oğlu Bünyadov** () — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru (22.02.1933–21.12.1933).

## Həyatı
1923-cü ilin yanvarında Şuşa qəzası İcraiyyə Komitəsinin sədri təyin edilmişdir. ADPU Bəşir Bünyadovun rəhbərliyi vaxtında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kişi İnstitutu adlanırdı.

## Əsərləri

* Страницы героического прошлого (Keçmişin qəhrəmanlıq səhifələri). Bakı: Azərnəşr, 1966.

## İstinadlar
Yalnız bir ölkə ilə həmsərhəd olan ölkələrin siyahısı

**Yalnız bir ölkə ilə həmsərhəd olan ölkələrin siyahısı** - Siyahıda yalnız bir ölkə ilə quru sərhədlərinə malik  ölkələrin adları qeyd olunmuşdur.
Qabdrəhim Utız İməni

**Qabdrəhim Utız İməni əl-Bulqari** (əsl adı — Qabdrəhim Osman; başq. Ğәbdеrəhim әl-Bolğari, tat. Qаbderəhim Qosman uqılı Utız-İməni əl-Bulqari; d.1752 — ö.1836 (bəzi mənbələrə görə 1754–1834) — tatar və başqırd şairi, alim, din xadimi və maarifçi. İslam dünyasında həmçinin qədim Quranın itirilmiş hissələrinin bərpaçısı kimi tanınan alim (Xəlifə Osmanın yazdığı Quranı).

## Həyatı
Bioqrafik məlumatlar ziddiyyətlidir. Belə ki, Q. Qaziz, K. Nasıri, Q. Rahim və Q. Saqdinin fikrincə Qabdrəhim Utız İməni 1730-cu ildə anadan olub, və 1815-ci (yaxud 1816-cı) ildə vəfat edib. Lakin ənənəvi versiyalara inansaq Qabdrəhim 1754-cü ildə anadan olub. Atası Osman, onun anadan olmasına qədər vəfat edib və anası Qafifa Qabdrəhimin də anadan olduğu doğma kəndi Utız-İmənə qayıtmağa məcbur olmuşdu. Qabdrəhim in 2–3 yaşı olanda anası da vəfat edir. O, qohumlarının himayəsində böyüyüb başa çatır. Erkən yaşda aulun mədrəsəsində və Molla Vildanın yanında təhsil almağa başlayır.

Qabdraxim təlimdə (təhsildə) böyük müvəffəqiyyətlərə nail olur və zamanla mədrəsənin müəllimi də olur. Əldə etdiyi biliklə kifayətlənməyərək Orenburq quberniyasının Tatar Karqalası kəndinə gedir. Bu kənddə o vaxt Cənubi Uraldakı ən böyük müsəlman təhsil müəssisələri kompleksi yaranmışdı. Bu kompleksin mədrəsəsində Valid ibn Məhəmməd əl-Əmindən dərs almışdır (Valid ibn Məhəmməd Əmin əl-Kaybiçi əl-Karqali). Valid işan sufi qardaşlığı cəmiyyəti olan nəqşbəndiyyə-mücəddidiyyənin şeyxi idi. Bu cəmiyyət Şeyx Faizxan ibn Xozırxandan öz başlanğıcı götürür. Onun məşhur tələbələri arasında Abdulcabbar ibn Abdürrəhman ət-Taysuqani, Əhməd ibn Həsən əl-Məstəki, Qubaydulla ibn Cəfər əl-Kizlevi, Caqfar ibn İmay əl-Bikməti, Qutluəhməd ibn Zahid əd-Dusmati, Maqaz ibn Begməhəmməd əl-Karamali, Nemətulla ibn Quumar əl-Utarinin adlarını qeyd edə bilərik.

## Elmi və yaradıcılıq fəaliyyəti
Qabdrəhim Utız İməninin təxminən 60 əsəri qorunub saxlanılmışdır. Onlardan yarıdan çoxu poeziya, digər qismi isə linqvistika, fəlsəfə və din üzrə elmi əsərlərdir. Qabdrəhim Usman başqırd poeziyasını qəzəl, hikmət, mərsiyə, bayatı kimi janrlarla zənginləşdirmişdir. Məhəmməd Qəzəlinin "İhya əl-qoluməd əd-din" (Din haqqında elmlərin yenidən can verilməsi") kitabına, Cəmi ər-rumuz" (İşarələrin cəmi") dərsliyinə və digər əsərlərə dair şərhləri-lüğətləri tərtib etmişdir.

Qabdrəhimin poetik əsərlərinə misal olaraq "Qavarif əz-zaman" (Dövrün təhsilli insanları"), "Əbyati türkifi-fəziləti giləm" ("Biliyin meyarlaı haqqında türk bayatıları") "Tənzih əl-əfkar fi nəsihət əl-əhyar" ("Düşüncəni təmizləyən təlimlər") və başqa əsərlərini qeyd edə bilərik. Qabdrəhim Usman öz əsərlərində varlıları, hiyləgər mollaları və acgöz insanları mühakimə edir.

## Həmçinin bax
* Məcid Qafuri
* Qulşərif

* Abdulla Tuqay
* Musa Cəlil

## Xarici keçidlər
* Биография Утыз-Имяни и его труд "Жемчужины разъяснений"
* Мирзагитов Р.Х. Татарское лингвистическое образование: истоки и перспективы развития / Филология и культура, 2012. — № 3 (29). — С. 65–69
* М.М. Марданшин. Метаморфозы души

## İstinadlar
Ştam

**Ştam** — morfoloji və fizioloji xüsusiyyətləri öyrənilmiş müəyyən mikroorqanizm növünün təmiz becərilməsi, yetişdirilməsi. 

*"Stam"* alman sözü olub, "gövdə" deməkdir.

Mikroorqanizm ştamlarını əldə etmək, hazırlamaq qanunlarını öyrənən elm sahəsi seleksiya adlanır.

## İstinadlar
Hüseyn Rəcəbyan

**Hüseyn Rəcəbyan** İranlı Rejissor, Ssenaristdir, Fotoqraf 2014
**Hüseyn Rəcəbyan** (English: Hossein Rajabian_Farsca: حسین رجبیان; İran - 5 iyul 1984) İranlı Rejissor, Ssenaristdir, Fotoqraf. Əsasən Ssenarist, Rejissor olaraq tanınan Rajabian şair, Fotoqraf, rəssam. 2015-ci ildə film çəkilişi ilə əlaqədar ittihamlarla həbs edilmişdi tərəfindən İran hökuməti.

## Kino fəaliyyəti
### Fotoqrafiya layihəsi

Məsafədən insanlar Hossein Rajabian həyata keçirdiyi qara və ağ fotoqrafiya layihəsinin adıdır.

**Bədii film skriptləri**

Taş suda düşür (2009)

Qədər yuxarı üçbucaq (2011)

### Bədii film

   Qədər yuxarı üçbucaq (bədii, 2015, 106 dəqiqə)

## Xarici keçidlər
* Culture action europe
* International Film Festival Clermont
* The 10 Best Iranian Films of 2015
* Amnesty International
* washington post
* International Campaign for Human Rights in Iran
* culture action europe
* The Guardian
*  PEN International  
*  Freemuse  
*  El Espanol 
*  CNN Arabic
*  AL JAZEERA Arabic
* International Film Festival Clermont
* The 10 Best Iranian Films of 2015
* Hossein Rajabian Official Website
* Hossein Rajabian youtube Channel

## İstinadlar
Villem Gebbels

**Villem Davnis Luis Didiye Gebbels** () — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Lyon
Gebbels Lion akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü Lion klubu ilə 23 sentyabr 2017-ci ildə etmişdir. O, 84-cü dəqiqədə Lukas Tousarı əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Lion Liqa 1 görüşündə *Dijon* ilə 3-3 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. 16 yaş, bir ay və yeddi günlüyündə meydana çıxan Villem Gebbels 21-ci əsrdə anadan olanlar arasında Liqa 1-də oyuna çıxan ilk futbolçu və oyuna çıxan ən gənc 5-ci futbolçu kimi tarixə düşmüşdür. Gebbels 7 dekabr 2017-ci ildə Avropa Liqasında *Atalanta* klubuna qarşı oyunda iştirak etmiş və 45+1' dəqiqədə Maksvel Korneti əvəzləmişdir. 16 yaş, üç ay və iyirmi bir günlüyündə meydana çıxan Gebbels 21-ci əsrdə anadan olanlar arasında Avropa Liqasında oyuna çıxan ilk futbolçu və oyuna çıxan ən gənc 2-ci futbolçu kimi tarixə düşmüşdür.

### Monako
19 iyun 2018-ci ildə Gebbels Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubu ilə 20 milyon avro qarşılığında müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Gebbels Fransada anadan olmuşdur. Onun atası Niderland, anası isə Mərkəzi Afrika Respublikası vətəndaşıdır. Onun əmiləri Amos Yuqa və Kelli Yuqa pəşəkar futbolçulardır. Amos Yuqa hal-hazırda Fransanın *Le Havr* klubunda və Mərkəzi Afrika Respublikası millisində çıxış edir.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*France profile  at FFF
*OL profile
*LFP Profile
Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının nəticələri

**Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının nəticələri** — Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının göstərdiyi nəticələr.
## Nəticələri

### 1991-ci il

### 1992-ci il

### 1993-cü il

### 1994-cü il

### 1995-ci il

### 1996-cı il

### 1997-ci il

### 1998-ci il

### 1999-cu il

### 2000-ci il

### 2001-ci il

### 2002-ci il

### 2003-cü il

### 2004-cü il

### 2005-ci il

### 2006-cı il

### 2007-ci il

### 2008-ci il

### 2009-cu il

### 2010-cu il

### 2011-ci il

### 2012-ci il

### 2013-cü il

### 2014-cü il

### 2015-ci il

### 2016-cı il

### 2017-ci il

## İstinadlar
Vüsal Qarayev

**Vüsal Qarayev** (8.7.1986, Tovuz) - Azərbaycanlı futbolçu, Azərbaycan Birinci Liqasında iştirak edən Turan komandasının hücumçusu.

## Həyatı
8 iyul 1986-cı ildə Tovuzda anadan olmuşdur. 9 yanvar 2017-ci ildə qızı dünyaya gəlmişdir. Futbolçu Xəyal Qarayevin qardaşıdır.

## Karyerası
Vüsal Tovuz təmsilçisi Turan klubunda yetişib və ilk peşəkar karyerasına da burada başlayıb. 2006-cı ildə Gilanın heyətində çıxış edən futbolçu daha sonra yenidən Turana qayıdıb. 2012-ci ildə bir illik müqavilə əsasında Rəvana keçmişdir.

Turan", "Gilan", "Muğan", AZAL, "Rəvan" və U-21 yığmasında oynayıb.

## Karyera statistikası

## İstinadlar
Zəlili

**Zəlili** () — Görkəmli türkmən şairi.

## Həyatı
1780-ci ildə doğulmuşdur.

Zəlili ilk dərslərini kənd məktəbində Məxtumquludan almışdır. Zəlilinin anası Xurma Məxtumqulunun bacısı qızıdır. Zəlili Seydulla Seydi iiə bir bölgədə yaşamış, onlar dost olmuş və şeirləşmişlər.

1836-cı ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Çaykənd dəfinəsi

Çaykənd dəfinəsi — Azərbaycan Respublikası Göygöl rayonunun Çaykənd kəndində tapılmış (1935) gümüş sikkə dəfinəsi. Dəfinə (ümumi çəkisi 4830 q) 2297 sikkədən ibarətdir. Sikkələr Osmanlı sultanları II Mehmet və II Bəyazid (1 sikkə), Ağqoyunlu Rüstəm və Məhəmməd (2), Şirvanşah Fərrux Yasar və II Şeyx İbrahim (1930 sikkə), habelə Səfəvi I İsmayılın (354 sikkə) hakimiyyəti dövründə kəsilmişdir. Çaykənd dəfinəsinin XVI əsrin I rübündə basdırıldığı ehtimal olunur. Çaykənd dəfinəsi XV əsrin sonları — XVI əsrin əvvəllərində azərbaycan tarixinin bəzi problemlərini, pul dövriyyəsi maliyyə və çəki sistemini öyrənmək üçün qiymətli mənbədir. Dəfinə Milli azərbaycan Tarixi Muzeyində saxlanılır.

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V cild, Bakı,2014, səh. 467.
Canbasqala

**Canbasqala** — Qaraqalpaq Respublikasının Turtkul rayonu Qızılqum səhrasında e.ə. IV əsr-eramızın I əsrinə aid qala xarabalığı. Canbasqalanın müdafiə divarları düzbucaqlı sahə (200–170 metr) əmələ gətirir, bu, yaşayış tikililəri yerləşən iki böyük məhəllədən ibarətdir. Arxeoloji qazıntılar zamanı (1939) yaşayış binaları və icmaya məxsus od məbədinin qalıqları tapılmışdır. Canbasqala əhalisi əkinçilik və maldarlıqla məşğul olmuşdur. Canbasqalanın yaxınlığında ibtidai icma dövrünə aid düşərgələr, o cümlədən Canbas-4 düşərgəsi aşkar edilmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. V cild, Bakı,2014, səh.185.
Bayım (Əbyəlil)

**Bayım kəndi** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Bayım kənd sovetliyinə daxil olan kənd.

## Əhali

	
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Bayım kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 99 %.
.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askar): 67&nbsp;km.,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Taşbulat stansiyası): 12&nbsp;km.

## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* Аумышево на портале «Генеалогия и Архивы»
Çaqqallıq təpələri yaşayış yeri

**Çaqqallıq təpələri** — Azərbaycan Respublikası Şabran rayonunun Aygünlü kəndindən 0,5 km. cənub-qərbdə, Samur-Abşeron kanalının hər iki sahilində Erkən tunc dövrünə aid yaşayış yeri. İki təpədən ibarətdir. Hündürlüyü 12 metr, sahəsi 2300 kv. metr olan birinci təpə Samur-Abşeron kanalının inşası zamanı dağılmış, 3 metr qalınlığında mədəni təbəqə aşkar olunmuşdur. Hündürlüyü 6 metr, sahəsi 2600 kv. metr olan ikinci təpədə mədəni təbəqə (qalınlığı 2 metrə yaxın) müəyyənləşdirilmişdir. Çaqqallıq təpələri, əsasən, qara rəngli, üstü cilalı gil qab (cam, çəllək, vaza və s.) qırıqları, daş məmulatı, çəkiclər, gəzli balta, oraq dişi, dən daşları və s. tapılmışdır. Yaşayış yeri Erkən Tunc dövrü əkinçi tayfalarının mədəniyyəti üçün səciyyəvidir.

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V cild, Bakı,2014, səh. 431
Urançay

**Urançay** — Azərbaycanın Oğuz rayonu ərazisində çay. Ağçayın qoludur. Hidronim IX-XII əsrlərdə Cənubi Rus çöllərində yaşamış qıpçaq tayfalarının uran qolu ilə əlaqələndirilir. Türk dillərində uran "qışqırıq, bağırtı" mənasında işlənir.

## Mənbə
* Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild, Bakı,2007, səh.286.

## Həmçinin bax
VİM-Avia

**"VİM-Avia"** () — Rusiyanın ən böyük aviaşirkətlərindən biri.

24 təyyarəsi olan aviaşirkət 30 məntəqəyə uşuşlar həyata keçirərək, illik ortalama 1,6 milyon sərnişin daşıyır.

2017-ci ilin sentyabr ayında əlavə vəsait olmadan fəaliyyəti davam etdirə bilmədiyi üçün "VİM-Avia" müflis olduğunu elan edib və satışa çıxarılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Oqtay Ağayev (voleybolçu)

**Oqtay Ağayev** () — keçmiş sovet voleybolçusu, SSRİ yığmasının və Burevestnik klubunun oyunçusu. Azərbaycan Voleybol Federasiyasının keçmiş vitse-prezidenti. SSRİ idman ustası.

## Həyatı
Oqtay Ağayev Azərbaycan voleybolunun yetirməsidir. Toppaylayıcı mövqeyində çıxış edib. 1958-ci ildə SSRİ millisinin heyətində Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı olub.

Azərbaycan Voleybol Federasiyasının vitse-prezidenti olub.

Uzun sürən xəstəlikdən sonra 15 avqust 2014-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar