İnformatikanın əsasları

**İnformatikanın əsasları** — informasiya emalı, ötürülməsi və saxlanması ilə bağlı fundamental bilikləri əhatə edir. İnformatika həm məlumatların işlənməsi metodlarını, həm də bu metodların tətbiq sahələrini əhatə edən geniş elmdir. İnformatikanın əsasları texnologiya və proqramlaşdırma, verilənlər strukturları və alqoritmlər, informasiya sistemləri və digər əlaqəli sahələri əhatə edir.

## İnformatikanın əsas bölmələri
# Məlumat və informasiya — informatikanın əsas anlayışlarından biridir. Məlumatlar (data) müəyyən bir kontekstdə mənasız kəsimlərdir, amma bu məlumatlar təşkil edildikdə və mənalı strukturda istifadə edildikdə, informasiya əmələ gəlir.
# Verilənlər strukturları və alqoritmlər —  məlumatların effektiv şəkildə saxlanması və emalı üçün nəzərdə tutulan strukturlar (massivlər, siyahılar, növbələr, ağaclar və qraf strukturları) və alqoritmlər informatikanın təməl hissəsidir. Alqoritmlər verilənlərin aydın və effektiv şəkildə işlənməsi üçün istifadə olunur.
# Proqramlaşdırma dilləri — informatika, kompüterlərlə qarşılıqlı əlaqəni təmin edən proqramlaşdırma dillərini əhatə edir. Əsas proqramlaşdırma dillərinə Python, Java, C++, JavaScript və s. daxildir.
# Kompüter memarlığı və aparat quruluşu — kompüterlərin daxili quruluşunu və işləmə prinsiplərini öyrənir. Prosessor, yaddaş, giriş-çıxış qurğuları və digər aparat komponentləri informatikanın aparıcı sahələrindən biridir.
# Məlumat bazasının idarə edilməsi — məlumat bazalarının yaradılması və idarə edilməsi, verilənlərin saxlanması, axtarışı və idarə olunması proseslərini əhatə edir.SQL () kimi dillər vasitəsilə məlumat bazalarına çıxış təmin edilir.
# Şəbəkələr və internet texnologiyaları — kompüter şəbəkələri və onların qarşılıqlı əlaqəsi informasiyanın ötürülməsi üçün vacibdir. İnternetin əsas protokolları, şəbəkə strukturları və təhlükəsizlik məsələləri bu sahəyə aiddir.
# Məlumat təhlükəsizliyi — məlumatların qorunması və onların icazəsiz müdaxilələrdən müdafiəsi informatikanın kritik sahəsidir. Şifrləmə, autentifikasiya, məlumatların qorunması üsulları kimi mövzular informasiya təhlükəsizliyi çərçivəsində öyrənilir.
# Süni intellekt və maşın öyrənməsi —  İnformatikanın inkişaf etməkdə olan sahələrindən biridir. Maşın öyrənməsi, təbii dilin emalı, robotika və digər süni intellekt texnologiyaları məlumatların avtomatik işlənməsi üçün nəzərdə tutulur.

## İnformatikanın əsas məqsədləri
* Effektiv məlumat emalı — məlumatların mümkün qədər sürətli və düzgün şəkildə emal edilməsi informatikanın əsas məqsədlərindəndir.
* Məlumatın idarə edilməsi — məlumatların strukturlaşdırılması, saxlanması və axtarışı üçün ən yaxşı metodları tapmaq.
* Təhlükəsizlik və məxfilik — informatika vasitəsilə məlumatların icazəsiz girişlərdən və dəyişikliklərdən qorunması təmin edilir.
* İnnovasiya və avtomatlaşdırma — proseslərin avtomatlaşdırılması və süni intellekt kimi texnologiyaların inkişafı ilə həyatın müxtəlif sahələrində yeniliklərin tətbiqi.

İnformatikanın əsasları, kompüter elmlərinə yeni başlayanlar üçün təməl bilikləri təşkil edir və bu biliklər hər bir texnoloji inkişafın arxasında duran mühüm anlayışları öyrənmək üçün zəruridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* DBLP Computer Science Bibliography
* Association for Computing Machinery
* Institute of Electrical and Electronics Engineers