open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anar Qədirli

**Anar Ələsgər oğlu Qədirli** () — jurnalist, ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə mütəxəssis, "Strateji Kommunikasiyalar Mərkəzi" ictimai birliyinin rəhbəri.

## Həyatı və təhsili
14 fevral 1967-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1974–1985-ci illərdə Bakı şəhərində Yasamal rayonu 158 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1985-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmuş və universiteti fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1991-ci ildə İTAR-TASS informasiya agentliyində təcrübə keçmişdir. 2004-cü ildən Beynəlxalq Rusdilli Jurnalistlər Assosiasiyasının (MARJ) üzvüdür.

## Əmək fəaliyyəti
1992–1993-cü illərdə "Xəbər Servis" Müstəqil informasiya Agentliyinin baş redaktoru

1993–1995-ci illərdə "Los Angeles Times" qəzetinin regional müxbiri

1993–1996-cı illərdə "ANS" teleradio şirkətində xəbərlər xidmətinin baş redaktoru

1996–1997-ci illərdə "Trend" jurnalında baş redaktorun müavini

1997–1998-ci illərdə Moskvada "Группа-Альянс" şirkətində PR üzrə konsultant

1999–2005-ci illərdə "Proqnoz" Müstəqil Sosioloji Araşdırmalar Mərkəzində direktor müavini

2006–2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Mətbuat Xidmətinin rəhbəri

2015–2017-ci illərdə Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri.

## Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 iyun 2009-cu il tarixli 305 saylı sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirinin 9 iyun 2008-ci il tarixli əmri ilə fəxri fərmanla təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Müsahibə
* "Nazirə sual" rubrikası
Lyudmila Alekseyeva

**Lyudmila Mixaylovna Alekseyeva** (; ) — Rusiya tarixçisi, insan haqqları fəalı və müasir Rusiyada sonuncu Sovet dissidentlərdən biridir.

## İstinadlar
Hicaz Qüvvə-i səfəri

**Hicaz Qüvvə-i səfəri**  və ya **Hicaz səfəri qüvvələri** — Osmanlı ordusuna bağlı olaraq qurulan səfər ordusu. Ordu komandanlığı rütbəsindəki hərbçi komandanlığını edirdi. Birinci Dünya müharibəsində Mədinə mühasirəsindən əvvəl Mədinədə qurulmuşdur.

Fəxrəddin paşa 17 iyul 1916 tarixində Hicaz səfəri qüvvələrinin komandanı olaraq təyin edilmişdir. Bu ordunun əsas qüvvəsi Mədinə qarnizonu idi.  1916-cı ilin payızında bu orduda 14 min döyüşçü var idi.

## Döyeş nizamı
1916-cı ildə bu ordunun strukturu aşağıdakı kimi idi:
* Hicaz səfəri qüvvələri qərərgahı (Mədinə, komandan: Fəxrəddin paşa)
* I Dəvə alayı ( I Həcinsüvar alayı)
* I Könüllü Ərəb süvari alayı (I Axınçı alayı)
* Topçu batareyası
* Kəşfiyyat birliyi
* Səhiyyə və  maddi-texniki təminat birlikləri
## Həmçinin bax
* Birinci Dünya müharibəsi 
* Ömər Fəxrəddin Türkqan 
## İstinadlar
Do diyez minor noktürnü (Şopen)

**Do diyez [[minor]] [[noktürn]]ü** — solo fortepiano üçün olan 20 nömrəli do diyez minor sonatası Lento con gran espressione, P 1, No. 16, KKIVa/16, polyak bəstəkarı Frederik Şopen tərəfindən 1830-cu ildə bəstələnmiş, 1870-ci ildə isə çap olunmuşdur. Şopen bu əsəri böyük bacısı Lüdvikaya həsr etmiş və qeyd etmişdir:  İkinci konsertimin çalışmasına başlamazdan əvvəl hazırlıq üçün bacım Lüdvikaya.
Əsər bəstəkarın ölümündən 26 il sonra çap olunmuşdur və adətən, sürətli olduğu üçün Lento con gran espressione adlandırılmışdır. Bəzən də bu əsər "Xatirə" (Reminiscence) adlanıb. Noktyurn daha sonra Holokostdan sağ çıxmağı bacaran Nataliya Karp tərəfindən ifa olunmuşdur. O, bu əsəri Nazi komandirlərindən biri Amon Goata ifa etmiş və Amon musiqidən çox təsirləndiyi üçün onu öldürməmişdir.

## Musiqili Struktur
Lento con gran espressione kimi tanınan bu əsər 4/4 ölçüsündə yazılıb. Əsər mülayim və eyni zamanda da qəmgin motivlərlə başlayir, daha sonra isə əsas mövzu 5-ci taktdan ifa olunmağa başlayır. Sağ əl əsas mövzunu çaldığı müddətdə sol əl leqato şəklində qırıq-qırıq akkordlarla musiqinin gözəlliyinə fərqli rəng qatır. 21-ci taktda motiv xəyalpərəst pianissimoya keçir və nəhayət 47-ci taktda əsas mövzuya qayıdır və do diyez major tonallığında sona çatır. Orta hissənin 1 və 2-ci, ümumi mövzunun isə 21, 22-ci taktlarının mövzusu onun elə həmin ərəfələrdə yazdığı Fortepiano üçün ikinci konsertinin(Fa minor) üçüncü hərəkatı ilə, ikinci hissəsi isə həmin əsərin ikinci hərəkatı ilə çox oxşar idi. 33-cü taktda 3/4 ölçüsünə keçilməsi də öz növbəsində Fa minor konsertinin 3-cü hərəkatındakı Şerzando hissəsi ilə 145-ci taktda uyğunlaşır və eyni zamanda bu hissədə sağ və sol əl birlikdə sözügedən mövzunu oktava şəklində ifa edirlər.

## İstifadə olunduğu yerlər
Noktyurn əsəri Roman Polanski tərəfindən çəkilmiş Pianoçu filmində ifa olunmuş və çox böyük rəğbətlə qarşılanmışdır. Noktyurn filmdə iki dəfə- əvvəldə və sonda əsərin qəhrəmanı Vladislav Şpilman tərəfindən Varşava Radio studiyasında lentə alınmışdır. Əsərin bütöv versiyası isə soundtrack şəklində Janus Olejnitsak tərəfindən ifa edilmişdir.

## İstinadlar
Impotenzti esistenziali (film, 2009)

**Impotenzti esistenziali** — rejissor Giuseppe Cirillonin filmi.;

### Rollarda

* Giuseppe Cirillo: Giuseppe
* Antonella Ponziani: Francesca
* Tinto Brass: De Fortis
* Alvaro Vitali: Amilcare
* Sandra Milo: Xala Elisabetta
* Don Backy: Patro Giovanni
* Angela Melillo: Angela
* Gianni Nazzaro: Manager Riccardo

## İstinadlar
Selikli Sporlular sinfi

** Selikli Sporlular sinfi **() — Heyvan qamçılıları yarımsinfinə aid olan sinif.

## Haqqında
Miksosporidilər, əsasən balıqlarda, qisməndə də suda-quruda yaşayanlarda və sürünənlərdə parazitlik edir. Bu parazitlərin 700-ə qədər növü məlumdur. Parazitlər balıqların əzələlərini, qəlsəmələrini, beynini, böyrəklərini, sidik kisəsini və digər orqanlarını zədələyərək, balıqçılıq təsərrüfatına böyük ziyan vururlar. Miksosporidilər inkişaflarının ilk mərhələsindən birnüvəli formada olurlar, sonradan isə protoplazma kütləsinə malik olan çoxnüvəli formaya keçir. Bədən boşluğunda yaşayan miksosporidilər çılpaq olub, amöbvarı hərəkət edir. Toxumalarda yaşadıqda isə onlar örtüklə əhatə olunurlar və bir neçə mm-dən bir sm-ə qədər ölçüyə malik olurlar . Balıqlar sporu udmaqla parazitə yoluxurlar . Balığıın bağırsağında həzm fermentlərinin təsirindən spor açılır və dalayıcı kapsula xaricə atılaraq bağırsağın divarına yapışır. Rüşeymin iki nüvəsi spordan xaricə çıxana qədər birləşir. Daha sonra amöbvari rüşeym bağırsağın divarından qana keçir və qan vasitəsilə müxtəlif toxuma və orqanlara, əsasən də əzələlərə aparılır. Burada parazit böyüyür və onun nüvəsi dəfələrlə bölünərək, çoxnüvəli plazmodiya çevrilir. Plazmodinin böyüməsi nəticəsində balıqlarda diametri 5–6 sm olan şişlər əmələ gəlir. Plazmodinin böyüməsi nəticəsində balıqlarda diametri 5–6 sm olan şişlər əmələ gəlir. Plazmodinin daxilində tezliklə çoxhüceyrəli sporlar formalaşmağa başlayır. Sporun əmələ gəlməsi çox mürəkkəb prosesdir və tam öyrənilmişdir. Sporlar sahib öldükdən sonra və ya şişlər partladıqda xaricə tökülür. Miksosporidilər balıqlarda müxtəlif xəstəliklər törədirlər. *Myxobolus və Lentospora* cinsinin növləri daha təhlükəlidir. *Myxobolus pfeifferi* növü şirbit balıqlarından şiş xəstəliyi törədir. Balığın əzələlərində parazitlik edən bu növ bədən səthində şişlər əmələ gətirir. Şişin partlaması nəticəsində sporlar xaricə çıxaraq digər balıqların yoluxmasına səbəb olur. Bu infeksiya balıqların əksəriyyətinin ölümünə səbəb olur. *Lentospora cerebralis* — forel balıqların "fırlanma " xəstəliyini törədir. **Lentospora** balıqların qığırdaq toxumalarında parazitlik edərək, onu zədələyirlər. Sporlar balıq öləndən sonra xaricə çıxırlar.

## Mənbə
**B. İ. Ağayev, Z. A. Zeynalova. Onurğasızlar zoologiyası.** Bakı , "Təhsil" 2008 , 568 səh

## Həmçinin bax
* Koksidilər
* Qansporlular dəstəsi

## Xarici keçidlər
* Отряд Миксоспоридии (Myxosporidia)
* myxosporidia fish

## İstinadlar
Qızılağıl (Xoy)

**Qızılağıl** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 229 nəfər yaşayır (36 ailə)

## İstinadlar
Bolton arenası

**Bolton arenası** () — İngiltərənin Mançester şəhərində yerləşən çox məqsədli daxili arena. Arena 6000 nəfərlik tamaşaçı tutumuna malikdir və bir sıra idman oyunlarının təşkili üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Haqqında
Arena ictimaiyyətə 2001-ci ilin aprel ayında təqdim edilmişdir və 14 iyul 2001-ci ildə rəsmi açılış mərasimi təşkil edildi.

2002-ci ildə Millətlər Birliyi Oyunları ərzində badminton oyunları bu arenada təşkil edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi internet səhifəsi
Sapsan (raket sistemi)

**Sapsan** (Ukraynca :"Оперативно-тактичний ракетний комплекс "Сапсан") Yuzhnoye Design Office Yuznaya Dizayn Ofisi) və Ukrayna Silahlı Qüvvələri üçün A. M. Makarov Southern Machine-Building Plant (Yuzhmash) (A. M. Makarov adına Cənub Maşınqayırma Zavodu) tərəfindən təkmilləşdirilmə mərhələsində olan mobil bir qısa mənzilli ballistik raket sistemidir . Sapsan taktiki raket sisteminin xüsusiyyətlərini və reaktiv yaylım atəş sistemlərinin xüsusiyyətlərini özündə birləşdirməlidir. Müəyyənləşdirilmiş raketin məhvetmə sahəsi 280 kilometrədəkdir.

## Müqayisə sistemləri
* İsgəndər 9K720
* Hrim-2 (raket sistemi)

## İstinadlar
Büllur xəstəliyi

**Tamamlanmamış osteogenez** () və ya **Büllur** – genetik xəstəliklər qrupuna aid olan, sümüklərin həddindən artıq kövrək olması ilə nəticələnən xəstəlik. Xəstələrdə kollagen miqdarı lazım olan qədər deyil, ya da mövcud olan kollagenin tərkibi normaya uyğun olmur. Kollagen maddəsi orqanizimdə mühüm zülal olduğu üçün, onun çatışmamazlğı sümüklərin zəif və kövrək olmasına gətirib çıxardır.

## Növləri

### 1.1-ci növ
Kollagen normal tərkiblidir, lakin az miqdarda ifraz olunur
* Sümüklər asan qırırlır
* Onurğa sütünu tez əyilir
* Qığırdaq bağları zəif olur
* Əzələ tonusu zəif olur
* Bəzi uşaqlarda eşitmə qabiliyyıtyi erkən itirilir
* Gözlər yekə olur

### 2.2-ci növ
Kollagen miqdarı zəifdir və yaxud tərkibi normaya uyğun deyil
* Adətən körpələr bir yaşına çatmamış nəfəs çatışmazlığından və yaxud da daxili kəllə-beyin qanaxmasından həyatlarını itirirlər
* Ağ ciyərlərin inkşafdan qalması nəticəsində nəfəs almaq cətin olur
* Sümüklərin ağır deformasiyası və balaca boyluq müşahidə olunur

### 3.3-cü növ
Kollagen miqdarı normaldır, lakin tərkibi normaya uyğun deyil
* Sümüklər çox asanlıqla, hətta doguş zamanı belə qırılır
* Nəfəs alma aktı zamanı ciddi çətinlik müşahidə olunur
* Balaca boyluluq onurğa sütununun əyilməsi, bəzi hallarda boçkaya bənzər döş qəfəsi müşahidə olunur

Üçüncü növ digər növlərdən onunla fərqlənir ki, körpə yüngül simptomlarnan doğulur, lakin böyüdükcə xəstəlik ağırlaşır

### 4.4-cü növ
Kollagen miqdarı normaldır, tərkibi isə normadan çox aşağıdır
* Sümüklər çox asanlıqla qırırlır
* Balaca boyluq, onurğa sütununun və döş qəfəsinin deformasiyaları kəskin şəkildə müşahidə olunur
* Sümüklərin deformasiyası aşağı dərəcə ilə orta dərərcə diapazonunda yer tutur
* Eşitmə qabiliyyəti erkən itirilir

## Müalicə
"Bİ" xəstəliyi genetik xəstəlik olduğuna görə müalicə, ancaq sipmptomatik üsulla aparılır Bura daxildir
* Ştift ilə osteosintez
* Fizioterapiya
* Bifosfonat teraoiyası Vidamin D3 və kalsiy preparatları

### Ştift ilə osteosintez
Bu müalicə üsulu ilə sümük hər iki tərəfdən ştiftə bağlanılır və beləliklə sümüyun qırılma riski azalır. Əvvəllər qalın materialdan istifadə olunurdu ki, bu zaman sümük böyüdükdə ştiftlər maneəçilik törədirdilər. Amma indi bir-birinin içinə yeridilmiş ştiftlərdən istifadə olunur ki, bu da sümüklərin rahat uzanmasına əngəl yaratmır.
* Göstərişlər Eyni sümüyün bir neçə dəfə qırırlması zamanı
* Əks göstərişlər

Ağır ürək-damar, nəfəs çatışmazlığı zamanı, sümük toxumalarının az olması zamanı

## İstinadlar
Tirana Beynəlxalq Hava Limanı

**Tirana Beynəlxalq Hava Limanı** () və ya əvvəlki adı ilə **Rinas Beynəlxalq Hava Limanı**  — Albaniyanın əsas beynəlxalq hava limanı. 

Hava limanı Alban Roma-Katolik kilsəsinin missioneri Tereza Ananın şərəfinə adlandırılmışdır. Tirana şəhərindən 11&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir. Başda Avropa olmaqla, beynəlxalq əlaqələrə sahibdir. Ən çox istifadə edilən uçuşlar isə Roma, Milan və İstanbul reysləridir.

Hava limanı Albaniyanın milli bayraq daşıyıcısı olan Air Albania-nın, həmçinin Albawings-in qərargahıdır. Eyni zamanda Adria Airways, Blue Panorama Airlines və Ernest Airlines üçün xidmət göstərir. Sərnişin sayı baxımından Albaniyanın ən böyük, Balkan yarımadasının 12-ci böyük hava limanıdır.
## İstinadlar
Robert Ket

**Robert Ket**, və ya **Robert Kett** (, ö. 7 dekabr 1549, Norviç) — XVI əsrdə Orta İngiltərədə (Norfolk qraflığı) kəndli üsyanının rəhbəri.

1549-cu ildə çəpərləməyə qarşı İngiltərənin şərqində — Norfolk qraflığında xırda mülkədar Robert Ketin başçılığı ilə kəndli üsyanı başladı. Kəndlilər qraflığın paytaxtı Norviç şəhəri yaxınlığındakı meşədə məskən saldılar. Şəhərlilər də onlara qoşuldular. Üsyançılar Norviç şəhərini ələ keçirdilər. Kəndlilər 29 maddədən ibarət tələb hazırladılar. Onlar çəpərləmələrin dayandırılmasını, iri torpaq sahiblərinin icma örüşlərindən istifadə etmələrinin qadağan olunmasını və s. tələb edirdilər. Lakin kəndlilərin bu tələbi qəbul edilmədi. Üsyan məğlub oldu. Robert Ket edam olundu. Çəpərləmə davam etdi.

## Həmçinin bax

* Çəpərləmə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* XVI-XVII əsrin birinci yarısında İngiltərə
Hacımurad Pənahov

**Hacımurad Şirəli oğlu Pənahov** () — gəmi kapitanı, SSRİ Ali Sovetinin VII çağırış deputatı, uzaq səfərlərə çıxan ilk kapitanlardan biri.

## Həyat və fəaliyyəti
Uzaq səfərlər kapitanı Hacımurad Şirəli oğlu Pənahov 1911-ci ildə  Bakı şəhərinin Şağan kəndində anadan olub.

1936-cı ildə Bakı Dənizçilik Texnikumunu bitirdikdən sonra Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin Nəqliyyat donanmasında işləyib. Təşkilatçılıq qabiliyyəti, bacarığı və biliyi Hacımurad Şirəli oğlunu qısa müddətdə kapitanın üçüncü köməkçisindən kapitan vəzifəsinədək yüksəldib.

Böyük Vətən müharibəsinin ağır illərində "*Sentrosoyuz*" gəmisinin kapitanı olarkən H. Pənahovun ən yaxşı komandirlik keyfiyyətləri – heyəti monolit komandaya çevirmək, hər bir tapşırığı layiqincə yerinə yetirmək məharəti üz çıxıb.

1954-cü ildə SSRİ Dəniz Donanması Nazirliyinin Akademiyasını bitirən Hacımurad Pənahov Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin Dəniz üzgüçülüyü xidmətində məsləhətçi kapitan vəzifəsinə irəli çəkilib. O, onlarla gənc kapitan tərbiyə edib.

1961-ci ildə Bakı – Krasnovodsk (Türkmənbaşı) limanları arasında Avropada ən böyük gəmi-bərə keçidi açılarkən məhz Hacımurad Pənahov ən təcrübəli kapitan kimi gəmi-bərələrin ilki – "*Sovet Azərbaycanı*" dizel-elektroxodunun sükanı arxasına keçib. Onun səyi, işə yaradıcı münasibəti qısa müddətdə gəmi-bərənin istismarının mənimsənilməsinə kömək edib. O, gəmi-bərələrin səmərəli – sıxlaşdırılmış cədvəllə istifadə olunması təklifini irəli sürüb ki, bu da böyük iqtisadi fayda ilə nəticələnib.

Hacımurad Pənahov uzaq səfərlərə çıxan ilk kapitanlardan olub, uzun müddət Qara dəniz və Aralıq dənizlndə üzən gəmilərimizin heyətlərinə başçılıq edib. Pənahov VII çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı olub.

### Ailəsi
Sənubər İsgəndərovanın dayısı, Pənahovlar sülaləsinin banisi, dörd övlad atası olub. Üç övladı ömrünü dənizlə bağlayıb.

### Ölümü
Hacımurad Şirəli oğlu Pənahov 1974-cü ilin oktyabrında 63 yaşında qəflətən vəfat edib.

## Mükafatları
* 1957 – "Dəniz Donanmasının fəxri işçisi" fəxri adı
* 1963 – Lenin ordeni  
* 1971 – "Oktyabr inqilabı" ordeni 
* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sovet Azərbaycanı gəmisi
Şalon-an-Şampan (rayon)

**Şalon-an-Şampan** () — Fransanın Şampan-Ardenn regionun rayonlarından () biri. Departamenti — Marna. Suprefektura — Şalon-an-Şampan. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 101&nbsp;220 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 57 nəf / km². Rayon sahəsi — 1778&nbsp;km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu
Süren

**Süren** () — Parisin qərb sərhəddində O-dö-Sen departamentində kommuna. Əhalisi 48&nbsp;565 nəfərdir (2015-ci il üçün).

## Şəkillər


Fayl:Paris vu de Suresnes 4.jpg
Fayl:Suresnes - Écluse de Suresnes 001 crop.jpg
Fayl:Suresnes - Écluse de Suresnes 003.JPG


## hospitalı
* Foş hospitalı

## İstinadlar
Seqed

**Seqed** () —  Macarıstanın Çonqrad əyalətində yerləşən ən böyük üçüncü şəhəri. Bunda başqa əyalətin ən böyük regional mərkəzidir.

## Coğrafi mövqeyi
Seqed, Macarıstanın cənub sərhəddinin yaxınlığında, Maros çayının mənsəbindən cənubda, Tisa çayının hər iki tərəfində, Karpat hövzəsinin mərkəzində yerləşir.

## Tarixi
Seqed şəhəri antik dövrlərdən yaşayış məskəni olmuşdur. Ptolomey öz əsərində qədim şəhər olan “Partiskum” adlı şəhərinin adını çəkmişdir. Ehtimal olunur ki, o zamanlar bu ərazidə Qərbi Hun hökmdarı Atilla məskunlaşmışdı. Seqed adına ilk dəfə Kral III Belanın hakimiyyəti dövrünə aid bir sənəddə rast gəlinir (1183). Monqolların Avropaya hücumu nəticəsində xarabalığa çevrilən şəhər sonralar yenidən inşa edilmişdir. I Luisin hakimiyyəti illərində Cənubi Macarıstanın ən əhəmiyyətli şəhəri olan Seqed coğrafi mövqeyi baxımdan osmanlıların diqqət mərkəzində idi. 1526-cı ildə Osmanlı qoşunlarının hücumuna mərzu qalan şəhər sonradan Osmanlıların Buda əyalətinin məntələrindən biri olmuşdur . Şəhər 1686-cı ilə qədər Osmanlıların tabeliyində qalmışdır. 1919-cu ildə Macar-Rumın müharibəsi nəticəsində şəhər yenidən Macarıstanın tərkibinə qatılmış, 1920-ci ildə şəhərin yəhudi nüfuzu ən yüksək səviyyəsinə çatmışdır. İkinci Dünya müharibəsi illərində Seqed böyük dağıntılara məruz qaldı. 6000 nəfərlik əhalinin içində Yəhudi vətəndaşlar həbs edildi və Nasist düşərgələrində öldürüldü. 1944-cü ildə isə şəhər SSRİ ordusu tərəfindən işğal edildi. Kommunist işğalı altındakı Seqed şəhəri o dövrdə yüngül sənaye və qida sənayesi sahəsində Macarıstanın əsas şəhərlərindən birinə çevrilmişdi. Təkcə Seqed ölkənin petrol ehtiyacının 67%-i qarşılayırdı. 1962-ci ildə şəhər Çonqrad əyalətinin tabeliyinə verildi. Günümüzdə də ölkənin turizm və təhsil cəhətdən tez-tez ziyarət edilən yerlərindən biridir.
## Turizmi
Seqed şəhəri turizm cəhətdən Macarıstanın ən əhəmiyyətli şəhərlərindən biridir. Şəhərin populyar tursit məkanlarına "Mura Ferens" muzeyini, Seqed sinaqoqunu, "Pik Salami və Seqed Paprika" muzeyini, açıq hava teatrlarını misal göstərmək olar.
"Mura Ferens" muzeyi 1896-cı ildə istifadəyə verilmişdir. Burada müxtəlif arxeoqrafik, etnoqrafik, tarixi və təbiət elmləri sahəsində edilən araşdırmalar nəticəsində əldə edilmiş eksponatlarla yanaşı, Mura Ferensin xatirə otağı da vardır.
Seqed sinaqoqu- 1907-ci ildə yəhudi əsilli macar memar Liput Baumhorn tərəfindən yaradılan sinaqoq modernizmin ən bənzərsiz nümunələrindən biridir.
## Təhsili
Şəhərdə 62 baxça, 32 ibtidai məktəb, 18 orta məktəb fəaliyyət göstərir. Seqed şəhəri Macarıstanın cənubunda ən əhəmiyyətli təhsil mərkəzlərindən biridir. 1581-ci ildə inşa edilən Seqed Universiteti tələbələrin sayına görə Macarıstanda  2-ci böyük universitetdir. Akademik göstəricilərinə görə isə Avropanın 100 əsas universitetləri sırasına daxildir.
## Qalereya

Fayl:KassVigadóKJ.jpg
Fayl:Reök5KJ.jpg
Fayl:Hungary szeged university 3.jpg
Fayl:Minorite Church Miskolc01.jpg
Fayl:Water tower Old Lady.JPG

## İstinadlar
Dyör

**Dyör** () — Macarıstanın şimal-qərbində yerləşən, Dyör-Moson-Sopron inzibati bölgəsinin mərkəzi olan şəhər.

## Tarixi

Dunay çayı boyunca uzanan bu ərazidə ilk kütləvi məskunlaşma b.e.ə V əsrə təsadüf edir. Dyörün ilk sakinləri keltlər olmuşdurlar. Onlar bu şəhəri "**Ara Bona**" (sonralar "**Arrabona**") yəni "yaxşı qurbangah" adlandırmışdılar. Şəhər VIII əsrə qədər belə adlandırılsa da, alman və slovak dillərində günümüzdə də "Arrabona"nın qısaltması "**Raab**" adından istifadə olunur.

E.ə I əsrdə buraya romalı tacirlər köçmüşdülər. Daha sonra b.e X əsrində Qərbi Macarıstanın şimalı Roma tərəfindən işğal edilərək bu əraziyə Pannoniya adı verildi. V əsrdə slavyanlar daha sonra, lombardlar tərəfindən hücuma məruz qalan şəhərdə VI əsrin sonu ilə IX əsrin əvvəllərində avarlar hökm sürürdü.

Artıq IX əsrdə şəhər macar axınlarına məruz qaldı. İlk Macarıstan kralı I Stefan tərəfindən bu ərazidə yepiskopluq yaradıldı. Şəhərin adı dəyişərək "Dyör" adlandırıldı.

1241–1242-ci ildə monqolların hücumuna məruz qalsa da, 1526-cı ilin Mohaç döyüşündən sonra Habsburq imperiyasının tərkibinə qatılmışdır. 1594-cü ildə osmanlılar tərəfindən ələ keçirilən Dyör qalası yandırılaraq dağıdıldı, bu səbəbdən osmanlı türkcəsində şəhər "**Yanıkkale**" (Yanıqqala) adını daşıyırdı. 1598-ci ildə Habsburqlar ikinci dəfə bu əraziyə yürüş etdi. 1743-cü ildə Dyörə "Müstəqil Krallıq Şəhəri" statusu verildi. 14 iyul 1809-cu ildə baş verən Raab döyüşündə Avstriya imperiyası burada Napaleonun qoşunları tərəfindən məğlub edildi.

İkinci Dünya müharibəsində şəhərin yəhudi əhalisinin sürgün edilib öldürüldü. Şəhər özü güclü dağıntılara məruz qaldı. 1970-ci ildə şəhər yenidən inşa edildi.

## Turizm
Şəhərin ilkin qalıntısı Dunay, Raba və Rabsa çaylarının birləşdiyi nöqtə- Kaptalan təpəsidir. Püspökvar – Dyör yepiskopunun binası da qədim şəhərin qalıqlarından biridir. Dyörun ən qədim binaları XIII əsrə aid qəsr və XV əsrə aid Qotik Doçi Kafedralıdır. Kafedral ilk olaraq Roman memarlıq üslubunda tikilsə də, sonradan Qotik və Barok tərzində bərpa edilmişdir.
Şəhərin digər görməli yerləri aşağıdakılardır :

* Bələdiyyə binası
* Karmelit kilsəsi
* Roma Arxeologiya muzeyi
* 1978-ci ildə tikintisi başa çatan teatr binası
1996-cı ildə Yuneskonun Ümumdünya irsi siyahısına daxil olan Pannonholma Monastrı Dyörə 20&nbsp;km məsafədə yerləşir.

## Qalereya

Fayl:Gyor Szechenyi ter.jpg
Fayl:Megyeszékhely - Győr-Moson-Sopron megye - Győr.jpg
Fayl:A Rába kettős híd.jpg
Fayl:Sudika Győr Széchenyi tér.jpg


## İstinadlar
Mədəniyyət imperializmi

**Mədəniyyət imperializmi** imperyalizmin mədəni aspektlərini əhatə edir. Imperializm burada fərqli sivilizasiyalar arasında qeyri-bərabər münasibətlərin yaranması və davam etməsini, eyni zamanda daha güclü sivilizasiyanın üstün olduğunu izah edir. Beləliklə, mədəni imperializm, siyasi və ya iqtisadi cəhətdən güclü bir millətin zəif cəmiyyətlərin üzərində öz mədəniyyət dəyərlərini tətbiq etmək prinsipi və ya mədəni hegemoniyasıdır. Bu termin daha çox tarix, mədəniyyət tədqiqatları və müstəmləkəçilik-sonrası nəzəriyyələri sahələrində tətbiq olunur. Mədəniyyət imperializmi mədəni hegemoniyanı möhkəmləndirdiyinə görə münasibət, formal siyasət və ya hərbi əməliyyatlar kimi müxtəlif formaları ola bilər.

## Tarixi
Con Tomlinson "Mədəniyyət imperializmi" adlı kitabında bu terminin 1960-cı illərdə ortaya çıxdığını və 1970-ci illərdən başlayaraq tədqiqat başlığı kimi gündəmə gəldiyini iddia etmişdir. Bundan əvvəl isə "media imperializmi", "struktur imperializmi", "mədəni asılılıq və hökmranlıq", "mədəni sinkronizasiya", "elektron müstəmləkəçilik", "ideoloji imperializm" və "iqtisadi imperializm" kimi terminlər eyni əsas anlayışı təsvir etmək üçün istifadə olunmuşdur.
Müxtəlif alimlər bu terminə fərqli izahatlar verirlər. Amerika mətbuatının tənqidçisi Herbert Şiller yazırdı: "Bu gün mədəni imperializmin konsepsiyası (1975) bir cəmiyyətin müasir dünya sisteminə gətirildiyi proseslərin cəmini və bu proses nəzdində öz dəyərləri və quruluşunu ictimai qurumlara cəlb etməklə, təzyiqlə məcburi və ya manipulasiya ilə yaymasını bildirir. Yayma prosesində ictimai mediyanın rolu çox böyükdür və demək olar ki ən təsirli alətlərdən biridir Buna görə də, bu təsiri idarə etmək üçün çox vaxt hakim qüvvələr yayımları kommersiyalaşdırıllar.
Ümumiliklə, imperializm bir ölkənin daha güclu bir ölkə tərəfindən işğalı və idarə edilməsidir. Mədəni imperializm prosesin iqtisadi istismardan və hərbi gücdən daha fərqli tərəflərini ifadə edir. Müstəmləkəçilik tarixində III dünya ölkələrin çoxunda təhsil və medya sistemləri Britaniyada, Fransada və ya ABŞ-da olan sistemlərin replikasıyaları şəklində qurulmuşdu və o ölkələrin dəyərlərini daşıyırdılar. Qərb marketinqi müxtəlif memarlıq və moda stilləri formalaşdırır və tez-tez Qərb mədəniyyəti digər mədəniyyətlərdən daha üstün olduğu mesajı verilirdi. Demək olar ki, bütün yazarlar mədəni imperializmin imperial güclərin daxilində müəyyən qrupların maraqlarını təbliğ etdiyini və hədəf cəmiyyətlərə ziyan verir.

## Nəzəri əsaslar
Eduard Səid, Noam çomski, Maykl Fokault, və Antonio Gramşi bu sahədə aparıcı nəzəriyyəçilərdəndir. Eduard Səid "Şərqşünaslıq" adlı kitabında "Şərq" nədir nə deyildir haqqında Qərbin- əsasən ingilis və fransız konstruksiyalarını tənqid edir. Səid iddia edir ki, İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra "İmperiya Çağı" sonlanmasına baxmayaq, müstəmləkəçilik öz mədəni irsini müstəmləkə edilmiş xalqlara qoyub hansı ki hələ də davam edir.

## İstinadlar
Dünbəki (Xoy)

**Dünbəki** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 175 nəfər yaşayır (34 ailə).

## İstinadlar
Minsk Beynəlxalq Hava Limanı

**Minsk Beynəlxalq Hava Limanı**  () — Belarusun əsas beynəlxalq hava limanı. Minsk şəhərindən 42&nbsp;km şərqdə yerləşir. Belarusun milli bayraq daşıyıcısı Belavia və yükdaşıma olaraq xidmət göstərən TransAVIAexport Airlines, Genex və Rubystar Airways hava yollarının qovşağıdır.

## İstinadlar
Fukubukuro

– Yaponiyada yeni il ərəfəsində tətbiq olunan ənənə. Bu ənənəyə görə satıcılar içərisində alıcıya naməlum olan məhsullardan ibarət sürpriz hədiyyə paketi almağı təklif edirlər. Paketin qiyməti onun içindəki məhsulların qiymətindən 50 % ucuz olur. Fukubukuro xüsusilə tələbat olmayan malları satmaq üçün şirkətlər üçün ən yaxşı yoldur.

Fukubukuro ilk dəfə Meyci dövründə Matsuya alış-veriş mərkəzində peyda olub və daha sonra bütün Yaponiyaya yayılıb. Hazırda hətta ABŞ-də da bəzən bu konsepsiyadan istifadə olunur.

Paketlərin içərisində adətən paltarlar, aksesuarlar, elektronika məhsulları və s. olur. Kiçik uşaqları olan ailələr üçün ayrıca fukubukurolar olur. Fukubukurolar adətən yanvar ayının 2-sində və 3-ündə satışa çıxarırlar. Yaponların çoxu bu paketləri əyləncə xətrinə alırlar. Fukubukuroların çoxu qeyri-şəffaf paketlərdən ibarət olsa da, bəzən şəffaf paketlərdən də istifadə olunur. Bu zaman paketin içərisindəkiləri də görmək olur. Əgər paketin içərisindən istənilməyən məhsul çıxsa, onda ona *fukobukuro* (uğursuz çanta) və ya *utsubukuro* (qanqaraldıcı çanta) deyirlər.

Fukubukuroların qiymətləri adətən 1000-50000 yen arasında dəyişir. Ən bahalı fukubukuro 2006-cı ildə Qinza rayonunda 200,6 milyon yen qiymətində olub. İnsanlar fukubukuroları almaq üçün sıraya düzülürlər. Hər mağazanın özünə məxsus fukubukurosu olur. O qədər populyardır ki, satışın ilk günün günorta saatlarında tükənirlər. Mağazalar paketlərin dizaynına da xüsusilə fikir verirlər. Çox vaxt insanlar paketləri atmayıb, daha sonra da istifadə edirlər. Demək olar ki, yeni il ərəfəsində hər mağaza fukubukuro satır. Ən populyar fukubukuro satış mağazaları Dokidoki, Azul by Moussy, Adidas, Miki House, Disney Store, Bikku Camera və s. hesab olunur.

Fukubukuro son illər turistlərin də diqqətini cəlb etməyə başlayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Reintroduksiya layihələri

**Reintroduksiya** () — heyvan və bitkinin vaxtilə olduğu, sonra hər hansı səbəbdən yoxa çıxdığı ərazidə introduksiyası.
Lodev (rayon)

**Lodev** () — Fransanın Langedok-Russilyon regionun rayonlarından () biri. Departamenti — Ero. Suprefektura — Lodev. Rayon əhalisi 1999-cu ildə 83 044 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 46 nəf / km². Rayon sahəsi — 1819 km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu — Lodev rayonu
Litoral zona

**Litoral zona -** dəniz və okeanların çəkilmələr zamanı vaxtaşırı (hər 12 *saat* 26,4 *dəqiqə*-dən bir) quruyan sahilyanı hissəsi. Ən yüksək qabarma (sizigi) və ən aşağı çəkilmə səviyyələri arasında yerləşir. Eni, adətən, 1 *km* yaxın, bəzən 10–15 *km*, dərinliyi bir neçə on *m*-dək olur. Litoral zona səciyyəvi əlamətləri: quru və dəniz rejimlərini göstərən əlamətlərinin qarışığı, dibin vaxtaşırı quruması, işıq bolluğu, suların yüksək mütəhərrikliyi, temperatur və duzluluğunun kəskin dəyişkənliyi, çöküntülərin (valun və çaqılllardan gil materialına kimi) və faunanın müxtəlifliyi. Sinonim: *Qabarma-çəkilmə zonası.*

## Həmçinin bax
* Çöküntülər

## Mənbə
*
Qamma Böyük Köpək

**Gamma Canis Majoris** () — Canis Major bürcündə ulduz.

Gamma Canis Majoris, B8II üfüqi bir təsnifatı və +4.11 görünən bir böyüklüklə mavi-ağ B tipli parlaq nəhəngdir. Yerdən təxminən 440 işıq ili uzaqlıqdadlr. Anormal civə və maqnezium xəttlərini göstərən xarakterik bir Hg-Mg ulduzudur. Bu ulduzun Günəşin radiusunun 5,6 dəfə olması və xarici atmosferin effektiv temperaturu 13,596 K var.

Bu ulduz spektroskopik ikili sistem olmağından şübhələlinir və 0.332 "bir 114,8 ° mövqeyə bərabər yanaşma ilə bir namizəd yoldaşı var. Collinder 121 açıq klasterinin üzvüdür.

## İstinadlar
Alfa Herkules

**Alpha Herculis** — Gözlə görülə bilən yeganə işıq nöqtəsi kimi görünən bir teleskop vasitəsilə bir sıra komponentlərə həll edilə bilər. Ən parlaq komponent parlaqlıqda dəyişkən olmasına baxmayaraq, bu, 3.08 birləşmiş vahid böyüklüyə malikdir. Hipparcos missiyası zamanı əldə edilən parallaks ölçmələrinə əsasən, günəşdən təxminən 360 işıq ili (110 parsek) uzaqdır.

Bu, qarşılıqlı orbitdə α¹ Herculis və ya α Herculis A (ikisinin ən parlaq) və α2 Herculis və ya α Herculis B. iki ikili cütdən ibarətdir

Alpha Herculis, WDS J17146 + 1423C və D. adlı iki əlavə vizual yoldaşı ilə daha geniş bir sistemin təyin etdiyi WDS J17146 + 1423 A və B komponentlərini də təşkil edir.

## Xüsusiyyətləri
Alpha Herculis A və B, təxminən 3600 illik təxmini orbital dövrü ilə 500-dən çox AU-dır. B'nin iki komponenti 51.578 gün orbitə əsas sarı nəhəng bir ulduz və ikincil, sarı-ağ cırtdan ulduzdur.

Alpha Herculis Aa asimptotik nəhəng bir filialdır (AGB), qırmızı nəhəng bir hidrojen və helium qabığını olan bir dejenere karbon-oksigen nüvəsi ətrafındadır. Günəşə ən yaxın AGB ulduzudur. Ulduzun açısal diametri bir interferometr ilə 34 ± 0,8 mas və ya 0,034 arcsecond olaraq ölçüldü. 110 parsekin təxmini məsafədə təxminən 280 milyon kilometr (və ya 170 milyon mil) radiusya bərabərdir, bu da təxminən 400 R ya da 1,87 AUdır. Rasalgethi Günəş sisteminin mərkəzində olsaydı, onun radiusu Marsın orbitini 1,5 A-da uzadardı, ancaq asteroid kəmərindən uzaq deyil. Qırmızı nəhəng təxminən 2.175–3.250 M☉ ilə həyatına başladığı təxmin edilir.

Həyatlarının sonuna yaxın bir çox tip M ulduzu kimi, Rasalgethi ən azı 90 AU-yə uzanan seyrek, gazlı bir zərf meydana gətirən yüksək dərəcədə kütlə itkisi yaşayır. Bir neçə həftədən uzun illərə qədər dəyişən dövrlərlə parlaqlıqdakı kompleks dəyişikliklərlə yarımgülü bir dəyişəndir. Ən nəzərə çarpan varyasyonlar 80–140 gün və 1000–3000 gün ərzində baş verir. Ən güclü təsbit edilən dövr 128 gündür. Parlaqlıqdakı tam sıra 2.7-dən 4.0-ə qədərdir, ancaq ümumiyyətlə 0,6 bal gücündə daha kiçik bir sıra dəyişir.

## İstinadlar
Beta Oğlaq

**Beta Capricorni**, **β Capricorni** qısaldılmış formada **Beta Cap**, **β Cap** — Capricornus bürcündə bir çox ulduz sistemi və günəşdən 328 işıq ili təşkil edir.

Sistem beş ulduzdan ibarətdir. Dürbün və ya kiçik bir teleskopla, Beta Capricorni ikili cüt halına gətirilə bilər. İki dənəsinin parlaqlığı Beta¹ Capricorni və ya Beta Capricorni A; dimmer, Beta² Capricorni və ya Beta Capricorni B. Hər ikisi də özləri çoxlu ulduzlardan ibarətdir. Beta¹ Capricorni üç komponentə malikdir; Beta Capricorni Aa (həmçinin Dabih [4] adı verilmiş) və ikili cüt, Beta Capricorni Ab (iki komponent Beta Capricorni Ab1 və Ab2 olaraq təyin olunur) adlı bir ulduzdur. Beta² Capricorni də Beta Capricorni Ba və Bb komponentləri olan ikili cütdür.

Digər yaxın ulduzları John Herschel tərəfindən aşkar edilmişdir. Bəzən Beta Capricorni D və E kimi adlandırılanlar, sadəcə optik cütlərin və ya Beta Capricorni sisteminin bir hissəsinin olub-olmadığı aydın deyil.

## Xüsusiyyətləri
Beta¹ Capricorni, dimensional Beta² Capricorni'nin +6.09-da görünən bir qüvvətə malik olduğu halda, iki hissənin daha parlaqdır. İki komponent göydə 3.5 arcminut ilə ayrılaraq, onları ən azı 21 min AU (0.34 işıq ili) ayırır. Bir orbit qurmaq üçün təxminən 700 min il çəkirlər.

## Beta¹ Capricorni
Beta¹ Capricorni cütün daha mürəkkəb və spektrini şərh etmək çətindir. Onun dominant ulduzu cütlükləri, +3.08 görünən bir bənövşəyi və mavi-ağ B-Tipi əsas ardıcıllığı cırtdan Beta Capricorni Ab1 olan +7,20 böyüklüklü, portağal K tipli parlaq nəhəng Beta Capricorni Aa. Onlar 0,05 qəpik (5 AU) ilə ayrılır və 3.77 illik bir orbital dövrü var.

Aa komponenti 4900 kelvin səth temperaturu, Günəşdən 35 dəfə radius və Günəşin 600 qat bir parlaqlığına malikdir. Ab1 komponentinin görünməmiş yoldaşıdır, Beta Capricorni Ab2, orbitə 8.7 gün olan Ab1 yörüngesini daşıyır.

Beta¹ Capricorni, ekliptikdən 4,6 dərəcə şimaldan, yəni Ay tərəfindən gizli ola bilər.

## Beta² Capricorni
Beta² Capricorni daha sadə və daha çox öyrənilmişdir. Onun parlaq komponenti, Beta Capricorni Ba, 6.1 böyüklüyünə malikdir və Günəşin parlaqlığı 40 dəfə olan A0-nəhəngidir. Yoldaş, Beta Capricorni Bb, Ba'dan təxminən 3 saniyedir. Ba atmosferində çox miqdarda civə və manqana malik olması qeyri-adidir.
PCGamesN

***PCGamesN*** — onlayn videooyun jurnalı. Jurnalın ana şirkəti "Network N" 2012-ci ilin may ayının axırlarında Ceyms Binns tərəfindən təsis edilmişdir. Növbəti ay "*PCGamesN*" fəaliyyətə başlamışdır. Veb-saytın dizaynı ilk növbədə müstəqil franşizalar üçün hazırlanmış kanallara ev sahibliyi etmək və orijinal məzmun ilə qarışıq və istifadəçi tərəfindən yaradılmış məzmunu bir araya gətirmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Onlayn jurnalın fəaliyyətə başladığı ilk dövrlərdə redaktor heyətində keçmiş "*[[PC Gamer]]*" tənqidçisi Tim Edvards da var idi. "*PCGamesN*" onlayn jurnalına daha sonra on yeni kanal və iki yeni yazıçı əlavə edilmişdi. 2012-ci ilin avqust ayında jurnalın redaktor heyəti 7 nəfərdən ibarət idi. 2015-ci ildə onlayn jurnalın redaktor heyətinə "*[[GamesMaster (jurnal)|GamesMaster]]*" və "*[[PlayStation: The Official Magazine|Official PlayStation Magazine]]*" jurnallarından olan mütəxəssislər qoşulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nyiredxaza

**Niredxaza** () — şimal-şərqi Macarıstanın və Sabolç-Satmar-Bereq vilayətinin paytaxt şəhəri. Əhalisinin sayı 118 min nəfər olan şəhər Macarıstanın 7-ci böyük şəhəridir. Bundan başqa Şimali Macarıstanın və Böyük Macar Oylağının ən əhəmiyyətli şəhərlərindəndir. Niredxaza XVIII əsrdən günümüzə həm iqtisadi, həm də mədəni baxımdan inkişaf etməkdədir.

## Coğrafi mövqeyi
Niredxaza Macarıstanın şimalında, Saboç-Satmar-Bereq əyalətində yerləşir. Şəhər əyalətin kənd təsərrüfatı mərkəzi sayılır. Niredxazanın sərhədləri çox genişdir, belə ki, ətraf kəndlər də şəhərə daxildir. Şəhər 4, 41, 36 və 38-ci nəqliyyat qovşaqlarının birləşdiyi nöqtədə yerləşdiyi üçün buraya səyahət etmək olduqca asandır. Bundan başqa Aşağı- Karpat və Transilvaniyaya gedən nəqliyyat yolları da məhz Niredxazadan keçir.

## Tarixi

Şəhər haqqında ilk yazılı məlumat 1209-cu ilə təsadüf edir. O zamanlar Niredxaza qısaca "Nir" yəni ağacqayın adlandırılırdı. Sonralar şəhər böyüdükcə Nired adlanmağa başladı. 1326-cı ilə aid bir sənəddə şəhərdə kilsə olduğu barədə məlumat verilir və güman edilir ki, onun indiki adı macar dilində kilsə mənasında işlədilən "edxaz" () sözünün əlavə edilməsi ilə yaranmışdır. XV əsrin ortalarında burada 400-ə yaxın sakin yaşayırdı. Lakin, XVI əsrdə Osmanlı hücumları nəticəsində şəhər tamamilə dağılıdılmış və əhalisi tələf edilmişdi. Burada yenidən məskunlaşma 1630–1640-cı illərə təsadüf edir.
II Ferens Rakoçinin apardığı müstəqillik mübarizəsindən sonra əhalinin sayında yüksəliş yaşanmışdır. Yeni sakinlər əsasən Bikeşçaba bölgəsindən gələn slovaklar idi. 1786-cı ildə Niredxazaya ildə 4 dəfə "bazar günləri" təşkil etmək hüququ verildi. Bu hadisə nəticəsində şəhər sakinlərinin sayı 7500 — ə çatdı. Artıq XIX əsrin əvvəllərində Niredxaza ölkənin ən zəngin şəhərlərindən biri idi. Bu illər ərzində şəhərdə yeni bələdiyyə binası, bir neçə məktəb, xəstəxana və restoran fəaliyyət göstərirdi. 1848–1849-cu illərdə baş verən Macar inqilabı və müstəqillik savaşında Niredxaza əhəmiyyətli rol oynayırdı. 1858-ci ildə yeni nəqliyyat yolları, teleqraf və teatr binası da daxil olmaqla bir neçə yeni bina istifadəyə verildi. 1911-ci ildə isə dəmiryollarının inşası başa çatdırıldı. Birinci Dünya müharibəsi zamanı şəhər 6 ay müddətinə Rumınyanın işğalına məruz qalmışdı. IBirinci Dünya müharibəsində burada yaşayan 6 min yəhudi köçürülmüş, 2 min yəhudi Rusiyaya, işçi düşərgələrinə sürgün edilmiş, bir neçə əhəmiyyətli bina dağıdılmışdı. 2004-cü ildə holokost qurbanlarının xatirəsinə abidə inşa edilmişdir.
Niredxaza şəhəri günümüzdə Macarıstanın əsas elm və turizm mərkəzlərindən biridir.

## İstinadlar
Metrik tenzor

Differensial həndəsədə **metrik tenzor** – səthə toxunan iki və vektorlarını qəbul edib bir həqiqi ədəd qaytaran funksiyaya deyilir. Bu tenzor, vektorların Evklid həndəsəsindəki skalyar hasili ümumiləşdirir. Skalyar hasil, iki vektor arasındakı məsafə və bucağı təyin edən əməliyyat olduğu üçün, metrik tenzor, bu əməliyyatı istənilən növ çoxobrazlı üzərindəki vektorlar üçün etməyə imkan verir.

Əgər istənilən sıfırdan fərqli vektoru üçün şərti ödənilirsə, o zaman metrik teznor *müsbət-müəyyən* kimi xarakterizə olunur. Metrik tenzoru müsbət-müəyyən olan çoxobrazlıya Riman çoxobrazlısı deyilir. Riman çoxobrazlısında iki nöqtəni birləşdirən ən qısa əyri, geodezik adlanır. Beləliklə, Riman çoxobrazlısında uzunluq anlayışı olduğuna görə, yəni istənilən və nöqtəsi üçün -dən -ya qədər məsafəni hesablayan funksiyası mövcud olduğuna görə Riman çoxobrazlısı metrik fəza hesab olunur. Digər tərəfdən, metrik tenzora məsafə funksiyasının törəməsi kimi baxa bilərik: metrik tenzor çoxobrazlıdakı *sonsuz kiçik* məsafəni verir.

Metrik tenzorun koordinat bazisinə görə komponentləri simmetrik matris təşkil edir. Bu komponentlər koordinat sisteminin dəyişilməsi zamanı kovariant çevrilməyə məruz qalır. Ona görə də metrik tenzor kovariant simmetrik tenzor hesab olunur.

## Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsində rolu
Metrik tenzor, Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsinin əsas tədqiqat obyektidir və çox vaxt qısaca **metrika** adlanır. Fəza-zaman riyazi olaraq 4-ölçülü hamar çoxobrazlı kimi təsvir olunur, metrika g isə ikinci tərtib kovariant tenzor olub aşağıdakı xüsusiyyəylərə sahibdir:

# Simmetrikdir: g_{\mu\nu} = g_{\nu\mu}
# Degenerasiya olmayandır:  \det g \not= 0
# Siqnaturası (- + + +) şəklindədir.

Bu cür metrika ilə təyin olunan çoxobrazlı Lorens çoxobrazlısı adlanır. Lorens çoxobrazlısına ən sadə nümunə düz fəza-zamandır. Fəza-zamanda nöqtələr(*hadisələr*) arasındakı məsafə *interval* ilə təyin olunur. Fəza-zaman intervalı hadisələr arasındakı səbəb-nəticə əlaqələrini özündə əks etdirməklə yanaşı, bir hadisədən digərinə səyahət üçün nə qədər zaman sərf olunacağını təyin edir.

Metrika verildikdə fəza-zaman intervalı aşağıdakı kimi hesablanır:ds^2 = g_{\mu\nu}dx^\mu dx^\nu.Burada indekslər üzrə Eynşteyn cəmləmə qaydası nəzərdə tutulub, dx^\mu və dx^\nu sonsuz kiçik yerdəyişmə 4-vektorlarının komponentlərini,

g_{\mu\nu} həmin komponentlərə uyğun gələn metrika komponentini,

ds^2 isə fəza-zaman intervalını ifadə edir.

Məsələn, düz fəza-zaman üçün intervalın hesablanmasına baxaq. Bu fəza-zamanda metrika çox vaxt g əvəzinə \eta ilə ifadə olunur və nöqtələri (t,x,y,z) ilə verilən **R<sup>4</sup>** koordinat sistemindəki komponentləri\eta = \begin{pmatrix}-c^2&0&0&0\\0&1&0&0\\0&0&1&0\\0&0&0&1\end{pmatrix}matrisi ilə göstərilir. Belə halda fəza-zaman intervalının düsturuds^2 = \eta_{\mu\nu} dx^{\mu} dx^{\nu} = -c^2 dt^2 + dx^2 + dy^2 + dz^2 \,formasını alır. Düz fəza-zamana çox vaxt Minkovski fəza-zamanı, metrikasına isə Minkovski metrikası deyilir. Minkovski fəza-zamanı əsasən Xüsusi Nisbilik Nəzəriyyəsinin predmeti kimi öyrənilir.
OpenCritic

***Open Critic*** — videooyunlar üçün rəy toplayan sayt. Metyu Entoven, Çarls Qrin, Aaron Rutlec və Riçard Triqqs tərəfindən təsis edilən "*OpenCritic*" saytda yerləşən videooyunlar üçün populyar tənqidçilərin gözdən keçirmələrini siyahıya alır. Daha sonra sayt gözdən keçirmələrin orta qiymətini hesablayır və oyuna qiymət verir. Saytda oyunu məsləhət görən tənqidçilərin faizi və ümumsayt renkinqi kimi başqa bir neçə metriklər də mövcuddur.

## Tarix
"*OpenCritic*" başqa bir rəy toplayıcısı olan "*[[Metacritic]]*"in videooyun sənayesində yaşadığı qalmaqallardan qaçmaq üçün hazırlanmışdı. Oyunun "*Metacritic*" qiyməti oyunun daha çox iqtisadi performansından və istehsalçı studiyanın və nəşrçinin oyunun satışa çıxarılmasından sonra etdikləri işlərdən asılıdır. Buna baxmayaraq, "*Metacritic*" gözdən keçirmə qiymətlərini necə hesabladığı barədə məhdudi məlumat verir və bəzi publikasiyaları digərlərindən daha çox üstün tutur.

"*OpenCritic*" saytının konsepsiyası "Riot Games" işçisi Metyu Entovenin rəhbərliyindəki bir komanda tərəfindən hazırlanmışdı. Saytın əsas fəlsəfəsi rəy toplamağın təbiətini daha açıq və aydın edərək "*[[Metacritic]]*"in problemlərindən qaçınmaq idi. Onlar həmçinin qiymətlərə daha insani elementlər əlavə etmək istəyirdilər. Məsələn, gözdən keçirmələr müəllifin adının verilməsi ilə nümayiş etdirilir.

Saytın istehsal prosesinə 2014-cü ildə start verilmişdir və 30 sentyabr 2015-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. Fəaliyyətə başladığı ilk dövrlərdə sayt təxminən 75 fərqli mənbədən gözdən keçirmələri siyahıya alırdı. Saytın videooyun siyahısı köhnə oyunları ehtiva etmir. Saytın bütün xüsusiyyətlərini daşımaq üçün onlar Nintendo 3DS və PlayStation Vita platformalarındakı videooyunları öz siyahılarına əlavə etməmək qərarını almışdılar, çünki həmin platformalarda qeympleyin videosunu və skrinşotunu çəkmək qeyri-mümkündür. Buna baxmayaraq, onlar daha sonra bu qərarı ləğv edib həmin iki platforma üçün satışa çıxarılan videooyunların gözdən keçirmələrini də siyahılarına əlavə ediblər. İstehsalçılar öz videooyunlarının təsdiqlənməsi üçün sayta təqdim edə bilərlər. Digər gözdən keçirmə mənbələri də təsdiqlənmələri üçün özlərini sayta təqdim edə bilərlər. "*OpenCritic*" saytında fərdi publikasiyalar və tənqidçilər üçün də səhifələr mövcuddur. Sayt ilkin dövrlərdə fəaliyyətini reklamsız davam etdirirdi və "Patreon" dəstəyindən istifadə edirdi, ancaq daha sonralar reklam gəliri modelinə keçmişdir.

9 oktyabr 2017-ci ildə "*OpenCritic*" öz rəsmi "Twitter" hesabında lutboks sisteminə qarşı tədbir görəcəklərini açıqlamışdır. Onlar oyunun biznes modeli məlumatlarını da sayta yerləşdirmək istədiklərini açıqlamışdılar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kalus (Xoy)

**Kalus** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 106 nəfər yaşayır (19 ailə).

## İstinadlar
Lon-le-Sonye (rayon)

**Lon-le-Sonye** () — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından () biri. Departamenti — Jironda. Suprefektura — Lon-le-Sonye. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 125 350 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 44 nəf / km². Rayon sahəsi — 2817 km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu — Lon-le-Sonye rayonu
Meta (departament)

**Meta** () — Kolumbiya departamentlərindən biri. Ərazi coğrafi mərkəzə yaxın, And dağlarının isə şərqində yerləşir. İnzibati mərkəzi Vilyavisensio şəhəridir.

## İnzibati bölgüsü
Meta departamentinin ərazisi 4 region və 29 bələdiyyədən ibarətdir.

### Regionları

### Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Tunxa
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare
* Kano Kristales

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Portal Oficial de la Gobernación del Meta
* Información local generada en las bibliotecas públicas del Meta en el marco del proyecto "Súmese a la Expedición Botánica"
Meta

**Meta** bu mənalara gələ bilər:

*Meta (departament) — Kolumbiya departamentlərindən biri.
*MetaViki — İnternetdə viki-layihələrin əsas əlaqələndirmə komissiyasıdır.
*Meta İnkoqnita yarımadası — Baffin Torpağının cənubunda yerləşən yarımada.
*Meta Platforms — şirkət
* Meta (ad) — ad və soyad.
Vəlixan Qarayev

**Vəlixan Qarayev** (tam adı: *Qarayev Vəlixan Novruz oğlu*; ) — tibb elmləri doktoru. İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi "Tibbi Ərazi Bölmələrini Idarəetmə Birliyi" publik hüquqi şəxsin "Şamaxı Müalicə Diaqnostika Mərkəzi" publik hüquqi şəxsində Direktor vəzifəsində çalışır.

## Həyatı
Vəlixan Qarayev 8 iyun 1960-cı ildə anadan olmuşdur.

## Karyerası
1985-ci ildə N. Nərmanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Müalicə işi fakültəsini bitirmişdir. 1985–1986-cı illərdə Saratov Tibb İnstitutunun "Cərrahiyyə" kafedrasında internaturanı həkim cərrah ixtisası üzrə bitirmişdir.

1987-ci ildən 1996-cı ilədək Kazan şəhərində 7 saylı klinik şəhər xəstəxanasının cərrahiyyə şöbəsində — Həkimləri Təkmilləşdirmə Akademiyasının "Ümumi və təcili cərrahiyyə" kafedrasının bazasında cərrah vəzifəsində çalışmışdır.

1996-cı ildən 2000-ci ilədək RF FSX-nın Nijni Novqorod şəhəri Hərbi Tibbi İnstitutunun "Cərrahi xəstəliklər" kafedrasında müəllim işləmişdir.

2000-ci ildən 2011-ci ilədək Kazan şəhərində 7 saylı klinik şəhər xəstəxanasının cərrahiyyə şöbəsində — Həkimləri Təkmilləşdirmə Akademiyasının "Ümumi və təcili cərrahiyyə" kafedrasının bazasında həkim-cərrah kimi çalışıb və şöbə müdiri vəzifəsini əvəz edib. Mütəmadi olaraq Həkimləri Təkmilləşdirmə Akademiyasının "Ümumi və təcili cərrahiyyə" kafedrası ilə elmi-praktik əməkdaşlıq edib.

2011-ci ildən 2012-ci ilədək Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Şamaxı Müalicə Diaqnostika Mərkəzi cərrahiyyə şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. 2012-ci ildən 01.01.2020-ci ilədək Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Şamaxı Müalicə Diaqnostika Mərkəzinin Baş həkimi, 01.01.2020-ci ildən indiyədək Icbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi "Tibbi Ərazi Bölmələrini Idarəetmə Birliyi" publik hüquqi şəxsin "Şamaxı Müalicə Diaqnostika Mərkəzi" publik hüquqi şəxsində Direktor vəzifəsində çalışır..

## Elmi fəaliyyəti
1999-cu ildə namizədlik dissertasiyasını, 2009-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

1998-ci ildən ali dərəcəli həkim-cərrahdır. Qarın və döş boşluğları orqanlarında, ətraflarda, damarlarda təcili və planlı cərrahi əlaməliyyatları açıq və endoskopik üsullarla tam həcmdə yerinə yetirir.

49 elmi işin, 1 monoqrafiyanın, 17 ixtira və 5 tədris vəsaitinin müəllifidir.

## Mükafatları
*  Rusiya Federasiyasının FSX I dərəcəli diplomu (ixtira və rasionalizatorluq işinə görə) (26 may 2000).
*  Rusiya Federasiyasının FSX Fəxri Fərmanı (1999).
*  Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikası Dövlət Şurasının Fəxri Fərmanı.

## Ailəsi
Ailəlidir, bir oğlu və bir qızı var.

## İstinadlar

## Müəllif hüquqları
* Redaktə: smahmudov2018@gmail.com (Simral Mahmudov)
* Facebook profili
Qreys adası

**Qreys adası** () — Bermud adalarına daxil olan mərcan adası. Adanın sahəsi 0,026 km²-dir (6,5 akr). 2000-ci ilə qədər adada yaşayış olmamışdır. 2000-ci ildən isə adada istirahət məkanı fəaliyyət göstərir.

## Mənbə
* Grace Island Website
Qreyt Saund

**Qreyt Saund** () — Bermud adalarının cənub-qərbində yerləşən körfəz. Qreyt Saund şimal-şərq istisna olmaq şərti ilə adalarla əhatələnmişdir. Körfəz Atlantik okean akvatoriyasına daxildir.

Akvatoriyasına daxil olan adalar: Darrel, Hovkins, Lonq Alyend, Marşall və Hinson.

Qreyt Saund havanı cənubdan Litl Saund körfəzi ilə əhatələnir. Onlar elə də böyük olmayan yarımada ilə ayrılırlar.
## İstinadlar
Litl Saund

**Litl Saund** () — Bermud adalarının qərbində yerləşən körfəz. Körfəz Atlantik okean akvatoriyasına daxildir

Litl Saund havanı şimaldan Qreyt Saund havanı ilə əhatələnir. Onlar elə də böyük olmayan iki yarımada ilə ayrılırlar.