open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Afrika mədəniyyəti

**Afrika mədəniyyəti** — XIX əsrin sonunadək Afrika xalqlarının incəsənəti lazımınca öyrənilməmişdir. Benin İngiltərə tərəfindən 1897-ci ildə zəbt edildik dən sonra xeyli miqdarda tunc və fil sümüyündən ibarət kolleksiya əldə edilmişdi. XX əsrin əvvəllərində Fro Benius *Afrika incəsənətini* elmi cəhətdən öyrənməyə başladı. Dövrümüzədək çatmış *petro-qliflər* və *qayaüstü rəngkarlıq* Cənubi Afrikada *Əjdaha drında* *Ukhalambada* Lesotoda, Namibiyada Brandberq və Tvifelfonteyn, Botsvanada Teodilo, Zimbabvedə Matopos, Malavidə Dedza-Çonqoni, Zambiyada Kasama; Tanzaniyada Kondoa-İranqi, Mozambikdə Manika əyaləti; Əlcəzairdə *Böyük Səhra Atlası*, *Tell-Atlas*, *Tassilin-Adcer*, Malidə Adrar-İforas ən qədim incəsənət nümunələridir.

Cənubi Afrikanın ən qədim qayaüstü təsvirləri 27,5 min il əvvələ, sonuncuları isə 20 əsrin əvvəllərinə aiddir. Təsvirlər, əsasən, Cənubi Afrikanın cənub-şərqində, cənubunda və cənub-qərbində, petro-təsvirlər yaranmış, kompozisiya mürəkkəbləşmiş, nəqlilik inkişaf etmişdir. İnsan və heyvan fiqurları *düzxətli* və *əyrixətli* üslubda işlənmişdir. Bəzi fiqurlar şərti işarə səciyyəsi daşıyır. Təsvirlər Liviya və ərəb yazıları ilə müşayiət olunmuşdur. Ən qədim heyvan təsvir ləri birrənglidir, sonradan iki və çoxrəngli, sxematikləşən Səyyar ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olan xalqlarda, Şərqi və Cənubi Afrikanın maldarlıq və əkinçiliklə məşğul olan xalqları ara sında kiçik əşyalar (dəvəquşu yumurtaları və s.), fiqurlu keramika, dəri maskalar və qalxanlar üzərində naxışvurma sənəti geniş yayılmışdır. Tropik Afrikada kalebasların düzəldilməsi, hörmə və toxuma sənətləri inkişaf etmişdir.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Afrika musiqisi
* Afrika rəqsləri
* Afrikada heykəltəraşlıq
Afrika platforması

**Afrika platforması** -  Afrikanın Atlas və Kap  istisna olunmaqla əksər hissəsini əhatə edən Kembriyə qədərki platforma. Özülü Nubiya–Ərəbistan, Ahaqqar və başqa qalxanlarda səthə çıxır. Onların arasında Tandenni, Çad, Konqo, Karru və başqa sinklizlər yerləşir. Afrika platformasının şimalı qismən də cənubu kənarları epiplatforma orogenezinə məruz qalmış və Şərqi Afrika dağlıq qurşağı əmələ gəlmişdir. Qurşaq göl və çay dərələrinin inkişaf etdiyi rift-qrabenlər sistemi ilə mürəkkəbləşmişdir.

## Mənbə
*
Ordubadilər sülaləsi

**Ordubadilər** — orta əsr filosofu Nəsirəddin Tusinin nəslindən olan fars zadəgan sülaləsi. Sülalə Azərbaycanın Ordubad şəhərindəndir və ilk dəfə monqol işğalları dövrünə aid mənbələrdə adına rast gəlinir. Daha sonra Ordubadilərin adı Səfəvilər imperiyasının qurulduğu dövrə qədər mənbələrdən itir. Sülalənin banisi Bəhram xan Ordubadi Səfəvi şahı I İsmayıla (1501–1524) xidmət etmişdir. I İsmayıl onu Ordubadın kələntəri (şəhər inzibati və mülki idarələrinin başçısı) vəzifəsinə təyin etmişdir.

Bəhramın vəzifəsini oğlu Hatəm davam etdirmiş və bəy titulunu almışdır. 1591-ci ildə Hatəm bəy Səfəvi şahı I Abbasın (1587–1629) vəziri təyin edilmişdir. Onun oğlu Mirzə Talıb xan xədim Sarı Tağı tərəfindən öldürülənə qədər 1632–1633-cü illərdə Səfəvi şahı I Səfinin (1629–1642) vəziri olmuşdur. Sarı Tağının Mirzə Talıb xanı öldürməsinə səbəb onun Ordubadilərə qarşı olan nifrəti idi; Hatəm bəy Sarı Tağının atasının istədiyi vəzifəni ona verməmişdi.

Ordubadilər sülaləsinin digər bir üzvü, Mirzə Əbülhüseyn bəy Ordubadi I Səfinin hakimiyyət dövrünün əvvəllərində xəzinədar (müstəvfi al-mamalik) kimi xidmət etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
*
Puent-de-Şato

**Puent-de-Şato** () — Qvadelupa adasının şərqində Qrand-Ter adasının ərazisində yerləşən yarımada. 

Yarımada özünün nadir fauna və florası ilə tanınır. Burada güclü külək və dalğalar müşahidə edilir. Buranı hər il 500 000 insan ziyarət edir. 
## La Plyaj de Qranf Saline
Puent-de-Şato şimal-qərb qayalıqlarında uzun çimərlik yerləşir. Bu çimərlik *Le-Qrande-Saline* () adlanır. Sakit şəkildə üzməyə yaramasa da ekstermal idman həvəskarlarını özünə cəlb edir.
## Şəkillər

File:Croix Pointe des Chateaux.JPG|
File:Pointe des Chateaux Sud.JPG|
File:La Desirade Pointe des chateaux.JPG|
File:Pointe des chateaux Guadeloupe.JPG|
File:Plage des Grandes Salines Guadeloupe.JPG|
File:Plage des Grandes Salines Guadeloupe 2.JPG|


## Mənbə
* Office de Tourisme de Saint François  — Official site of the Saint-François Tourism Board
* Les Îles de Guadeloupe — Official site of the Guadeloupe Islands Tourism Board
Vladimir Makoqonov

**Vladimir Makoqonov** (; 27 avqust 1904, Naxçıvan - 2 yanvar 1987, Bakı) — sovet şahmatçısı, beynəlxalq usta (1950), beynəlxalq dərəcəli qrosmeyster (1987), 1947-1952-ci illər arası beş dəfə Azərbaycan çempionu.

## Həyatı

Maqonov Naxçıvanda doğulsada daha çox Bakıda yaşayıb. SSRİ-dən xaricdə çox tanınmasada ölkəsində nüfuzlu oyuncu və məşqiçi idi. Şahmatölçən sisteminin 1945-ci ilin oktyabrında hesablamalarına görə 1940-cı ildə  2735 reytinlə dünyanın ən güclü oyuncusu idi və 1945-ci ilin iyulunda dünya reytinqində beşinci yerdə qərarlaşmışdı.

Maqonov Vasili Smıslovu 1957-ci ildə keçirilən Şahmat üzrə Dünya Çempionatına hazırlaşdırmışdı. Çempionatda Smıslov Mixail Botvinnikə qarşı oynayırdı. Smıslovdan başqa Vladimir Bağırovun, Henrix Çepukaytisin və Botvinnikin tövsiyəsi ilə Harri Kasparovun ilk məşqiçisi olub.

Qardaşı Mixail Makoqonov (1900-1947) şahmat ustası idi. Onlar 1923-cü ildə birinci Bakı Çempionatında birinci yeri bölüşmüdülər.

Lev Landaunun birgə iş təklifini şahmata görə rədd eləməyinə baxmayaraq onunla dostluq edirdi.

## İrs

Makonov bir oyuncu kimi oyun üslubunun damğasını vurub və bir neçə debütlərə töhfəsini verib: Makonov Variyasiyasi Şah Hind müdafiəsində (1.d4 Af6 2.c4 g6 3.Ac3 Fg7 4.e4 d6 5.h3) və Qrünfeld müdafiəsində (1.d4 Af6 2.c4 g6 3.Ac3 d5 4.Af3 Fg7 5.e3 0-0 6.b4). Makanov həmçinin  Queen's Gambit Declined-da Tartakover Sisteminin (Tartakover-Makoqonov-Bondarevskiy Sistem və ya TMB Sistem) inkişafına kömək edib.

## Xarici keçidlər

*Vladimir Makogonov. chessgames.com
N. Nərimanov adına NQÇİ-də estakada qəzası (2016)

**N. Nərimanov adına NQÇİ-də estakada qəzası** — "Azneft" İstehsalat Birliyinin *Nəriman Nərimanov adına Neft Qaz Çıxarma İdarəsinin* 3 saylı Neft Yığım Məntəqəsinin sag və sol hissəsində yerləşən estakadanın bir hissəsini dənizə uçması nəticəsində baş vermiş qəza. Hadisə 2016-cı ilin 15 dekabr tarixində yerli vaxtla saat 05:00-də baş vermiş, səbəb kimi isə Xəzər dənizində 41 metr/saniyə sürəti ilə əsən güclü külək göstərilib.

## Arxa plan
41 metr/saniyə sürəti ilə əsən güclü külək *Azneft İB-nin N. Nərimanov adına Neft Qaz Çıxarma İdarəsinin* 3 saylı Neft Yıığım Məntəqəsinin sag və sol hissəsində yerləşən estakadanın uzunluğu təqribən 150 metr olan hissəsini dənizə uçurmuşdur. Estakadanın həmin hissəsi özü ilə birlikdə ona bitişik olan meydançanı və üzərindəki yaşayış budkasını da uçurmuşdur. İlkin məlumata görə, hadisə nəticəsində *Neft Yığım Məntəqəsinin* növbədə olan 5 nəfər və yaşayış budkasında olan 5 nəfər (cəmi 10 nəfər) əməkdaşı itkin düşüb.

Estakadada bütün əlavə işlər dayandırılsa da, zərurətə görə Neft Yığım Məntəqəsində növbədə olan 10 nəfər neftçi itkin düşmüşdür. Hadisə yerinə Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi İdarəsinin gəmiləri cəlb olunmuşdur. Fövqəladə Hallar Nazirliyi, SOCAR və *Azneft İB*-nin rəhbərliyi qəzadan sonra hadisə yerinə yollanmışdır.

Həmin gün baş vermiş hadisə ilə əlaqədar Azneft İstehsalat Birliyində (Bakı şəhəri, Neftçilər Prospekti 73) qərargah yaradılmışdır.

## Həlak olanlar və itkin düşənlər

## İstinadlar
Süleyman Çakır

**Süleyman Çakır** — Qurdlar Vadisi serialında Oqtay Qaynarca tərəfindən canlandırılmış obraz.

## Uşaqlığı
Kiçik yaşda məscid həyətində gözü qarşısında atasının öldürüldüyünü görüb və bundan sonra dünyaya həmişə nifrətlə baxmışdır. Atası öldükdən sonra anasının evdə bişirdiyi plov və noxudu sataraq həm bacısı Dəryaya həm də anası Əminəyə baxmışdır. Bir gün polis gəlib qadağan olunmuş yerdə satış etdiyi üçün həm onu, həm də onun bacısını çox pis döymüşdür. Bu zaman gözü dönmüş və polisi bir-birinin ardınca bıçaqlayıb öldürmüşdür. Sonra cinayət işlədiyinə görə məhkum olunub, türməyə düşmüşdür. Türməyə düşəndə anası və bacısı çöldə qalmışdır. Bunun üçün ona Duran Əmmini bıçaqlamağı təklif etmişdilər və o da anası və bacısı pis vəziyyətdə olduğu üçün razı olmuşdur. Duran Əmmi dəstəmaz alarkən əlində bıçaqla onu öldürməyə getmiş ancaq atasının da dəstəmaz alarkən öldüyü gözünə gələndə etməmişdir. Duran Əmmi sayəsində mafiyaya girmiş və əhəmiyyətli bir mafiya başçısı olmuşdur. Sonra Laz Ziyanın qızı Nəsrin Yılmaz ilə evlənmişdir.

## Mafiyada yüksəlişi
Mişar Nəcminin adamıdır. Şuranın istədiyi 3 mafiya başçısını öldürərək diqqətləri üzərinə çəkib. Bu uğurundan ötrü Qurdlar Şurası, yeni qumarxana giriş icazəsini ona vermiş, ancaq bu qumarxanaya görə əvvəl Şevko, sonra da Tombalacı Məmmədlə dalaşmışdır. Tombalacı Məmmədin qumarxana yaratması səbəbilə türməyə girmiş, bunu fürsət bilən Şura, etdikləri bütün qaranlıq işləri Çakırın üzərinə atmağa çalışıblar. Vəkil Əlif Eylülün və Poladın səyləri nəticəsində həbsdən çıxmış və Tombalacı ilə döyüşməyə davam etmişdir. Bu müharibə Şura maraqlarına zərər verməyə başlayanda şəxsən Baron Məmməd Qaraxanlının əmri və Qılıncın vasitəsilə Tombalacı Məmmədlə sülh edən Çakır, Tombalacını ələ keçirmiş və onu işgəncə ilə öldürüb. Müəyyən bir zaman sonra Baron tərəfindən İstanbul Səfiri təyin edilmişdir. İstanbul Səfiri olması onun düşmənlərini çoxaltmışdır. Çünki tez bir vaxtda səfirliyə gətirilməsi və qeyri-ixtiyari olması düşmənləri tərəfindən mənfi qarşılanmışdır.

## Ölümü
Çakır Cərrahpaşalı Xalid tərəfindən pusquya düşürülərək öldürülüb. Süleyman Çakır serialın 43-cü bölümündə vurulmuş və 45-ci hissədə öldüyü elan edilmişdir. Can dostu Polad Ələmdar Çakırın ölümünün ardından Xalidlə bərabər altı mafiya başçısını bir gecədə öldürərək onun intiqamını almışdır. Süleyman Çakır obrazı, Qurdlar Vadisində ən çox maraq doğuran və sevilən obrazlardandır. Bu səbəblə, ölümü mənfi reaksiya almışdır. Məsələn, bəzi tamaşaçılar Çakır obrazı serialdan çıxdıqdan sonra serialı seyr etmədilər. Hətta, dövründə cənazə namazı qılınmış, qəzetlərə vəfat elanı verilmiş və də mövlud öyrədilmişdir. O dövrdə serialın rejissoru olan Osman Sınav məsələyə aydınlıq gətirmişdir. Sınav, Oqtay Qaynarcanın onsuz da serialdan ayrılacağını amma bunu serialının fəaliyyəti baxımından daha tez oluduğunu eyni zamanda Oqtay Qaynarca ilə problemlərinin olmadığını açıqlamışdır.

## İstinadlar
Avatar: Aanq haqqında əfsanə — Tüstü və kölgə

**Tüstü və kölgə** (); tam adı **Avatar: Aanq haqqında əfsanə — Tüstü və kölgə** () —  Maykl Dante DiMartino və Brayan Konietzkonun  cizgi serialın əsasında Cin Lün Yanq tərəfindən yazılmış və *Gurihiru* tərəfincən çizilmiş, 2015 və 2016-cı illərin arasında çıxmış üç hissədən ibarət olan komiks. Məzmunu ** komiksindən sonra baş verir.

## Həmçinin bax
Oğlan evi 2

***Oğlan Evi 2*** tammetrajlı bədii film. Filmin rejissoru və həmmüəllifi İlham Qasımov. Kintamani film studiyasında quruluş verilib. Filmin I hissəsi 2015-ci ildə çəkilib. Filmin ssenaristləri İlham Qasımov, DJ Fateh ləqəbi ilə tanınan Məmmədəli Məmmədov və Tural Sevdimalıdır. Filmdə gənc videobloqçu Hüseyn Əzizoğlu rol alıb. Elcan Rəsulov, Nicat Rəhimov, Qurban Məsimov, Elşən Hacıbabayev, Oqtay Mehdiyev rol alıb. Film 1 dekabr 2016-cı ildə Nizami Kino Mərkəzində göstərilib. Kütləvi baxış sayına malik olan filmdir.

## Məzmun
Cənubi Azərbaycanlı Pərvaz Müstəvi Bakıda toy təşkili ilə məşğul olmaq qərarına gəlir. Atasından yadigar qalan bahalı raritet maşını, kirayə vermək üçün İrandan Bakıya gətirəndə, onu yarıyolda oğurlayırlar. Maşını itirdikdən sonra, müflis olacaqları təhlükəsilə üzləşən Pərvaz və şəriki Yavər ölkənin ən amansız avtomobil fırıldaqçıları ilə tanış olurlar.

## Rollarda
Elcan RəsulovNicat Rəhimov

Hüseyn AzizoğluQurban MəsimovElşən Hacıbabayev

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Treyleri izlə

## İstinadlar
İtte Detenamo

**İtte Detenamo** (22 sentyabr 1986) — Naurunu +105 kq çəki dərəcəsində beynəlxalq yarışlarında təmsil edən kişi ağır atletdir.

Detenamo Naurunu Afinada təşkil edilən 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etmiş və +105 kq çəki dərəcəsində 14-cü yeri tutmuşdur. O, 2006-cı il Birlik Oyunlarında bürünc medal qazanmışdır. 2007 Sakit okean Oyunlarında 3 qızıl medal əldə etmişdir.

Detenamo Naurunu Pekində təşkil edilən 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edən yeganə idmançı idi. O, super ağır çəki dərəcəsində ümumilikdə 386 kq qaldıraraq öz şəxsi rekordunu yenilədi.

## Xarici keçidlər
* Biography on the website of the Beijing Olympics

## İstinadlar
Nauru Olimpiya Komitəsi

**Nauru Olimpiya Komitəsi** (BOK kodu: **NRU**) — Naurunu təmsil edən Milli Olimpiya Komitəsidir. Bu komitə adada Olimpiya hərəkatı təmsil və təşkil edir. NNOK 1991-ci ildə yaradılmış və 1994-cü ildə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən tanınmışdır. Bu komitə həm də Birlik Oyunlarında Nauru nümayəndəliyi üçün cavabdeh olan orqandır.

Nauru 1992-ci ildən etibarən Olimpiya Oyunlarında mütəmadi iştirak edir. Hələlik NNOK Olimpiya Oyunlarına yeddi idmançı göndərib:

* Markus Stefen (1992-2000), İlk Naurulu Olimpiya idmançısı
* Quinsi Detenamo (1996)
* Cerard Qarabvan (1996)
* Şeeva Peo (2000), İlk Naurulu qadın Olimpiya idmançısı
* Reanna Solomon (2004)
* İtte Detenamo (2004, 2008)
* Yukio Peter (2004)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website 
* Nauru Olympic Committee
Herbert Xamison

**Herbert Xamison** () — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında gümüş medal qazanıb.

## Həyatı
Herbert Xamison 1875-ci ilin 17 sentyabr günündə Birləşmiş Ştatların İllinoys ştatının Peoriya şəhərində anadan olub. 1938-ci ilin 22 iyun tarixində isə elə həmin şəhərdə ömrünün 62-ci yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Herbert Xamison 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 400 metr məsafəyə qaçış yarışlarında mübarizə aparan Xamison təsnifat mərhələsində 56.8 saniyə nəticə ilə 1-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazandı. Finalda isə 55.2 saniyə nəticəyə imza atan Herbert Xamison I Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

## İstinadlar
Eris

**Eris** və ya **Ris** — Təbrizə aid olan konfet. Süd, şəkər, vanil, püstə və kakao ilə hazırlanır.

## Həmçinin bax
*Nuqa
Benin 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında

**[[Benin]]**, 2008-ci ildə Çin Xalq Respublikasının paytaxtı Pekin şəhərində keçirilmiş XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında 5 idmançı ilə 3 idman növündə təmsil olunub. Bu olimpiada Beninin müstəqil ölkə kimi yarışlara qatıldığı sayca səkkizinci, ümumilikdə isə doqquzuncu olimpiada olub. Benin ilk dəfə 1972-ci il Münhen olimpiadaları zamanı Daqomeya Respublikası adı altında çıxış etmişdir. Benin nümayəndə heyəti 2008-ci ildə üç idman növündə: yüngül atletika, üzgüçülük və taekvondo yarışları üzrə beş idmançı ilə təmsil olunub. Yüngül atlet Fabyen Feraez bayraqdar olaraq açılış mərasimində Benin bayrağını daşımışdır. Benin idmançılarından heç biri Olimpiya Oyunlarında isti ölkə təmsilçisi üçün medal qazana bilmədi.

## Ümumi məlumat

Beninin Olimpiya Oyunlarında debütü 1972-ci ildə Münhen şəhərində keçirilmiş XX Yay Olimpiya Oyunlarında baş tutub. Pekində baş tutan 2008 Yay Olimpiya Oyunlarına qədər Benin Olimpiya Oyunlarında səkkiz dəfə iştirak etmişdir. Ölkə Daqomeya Respublikası adı altında debütünü də 1972 Yay Olimpiya Oyunlarında gerçəkləşdirmişdir. Respublika Olimpiya Oyunlarında iki atlet ilə təmsil olunmuşdur. Beninin ən çox idmançı ilə təmsil olunduğu Olimpiya Oyunları Moskvada təşkil olunan 1980 Yay Olimpiya Oyunları olmuşdur. Ölkə bu oyunlarda 16 idmançı ilə təmsil olunmuşdur. Benin 2008 Olimpiya Oyunlarında 5 idmançı ilə Yüngül atletlər Fabyen Feraez və Matyu Qnaqliqo; üzgüçülər Alois Dansou və Qloriya Koussiouede; taekvondoçu Cin Moloyse Oqoucobi ilə təmsil olunmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar
Artur Bleyk

**Artur Bleyk** (d. 26 yanvar 1872; Boston, Birləşmiş Ştatlar - ö. 22 oktyabr 1944) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında gümüş medal qazanıb.

## Həyatı
Artur Bleyk 1872-ci ilin 26 yanvar günündə Birləşmiş Ştatların Massaçusets ştatının Boston şəhərində anadan olub. 1944-cü ilin 22 oktyabr tarixində isə ömrünün 72-ci yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Artur Bleyk 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 1500 metr məsafəyə qaçış yarışlarında mübarizə aparan Artur Bleyk 4 saat 33.8 saniyə nəticə ilə 2-ci yeri tutdu və I Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

Artur Bleyk Afina Olimpiadasında həm də marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı. Amma Bleyk məsafəni sona qədər qət edə bilmədi.

## İstinadlar
Nuqa

**Nuqa** - Şəkər və bal, yumurta ağı, badam, qoz, fıstıq və fındıqdan edilən və müxtəlif dadlar, darçın, vanil kimi ədviyyatlar əlavə olunan bir konfet növüdür.Cənubi Avropada, nuqa böyük ölçüdə Milad mövsümü ilə əlaqəlidir.Təbrizin əhəmiyyətli şiniyatlarındandır.

## Həmçinin bax
*Eris
*Gəz
Mirzə Talıb xan

**Mirzə Talıb xan Ordubadi**  — 1632-1633-cü illərdə Səfəvi şahı I Səfinin (1629-1642) vəziri.

## Həyatı
Mirzə Talıb xan orta əsr filosofu Nəsirəddin Tusinin nəslindən gələn Ordubadilər sülaləsinin nümayəndəsi Hatəm bəy Ordubadinin oğludur. Bundan başqa o, Qəndəharın bəylərbəyi Əlimərdan xan Zığın qohumudur. 1632-ci ildə Xəlifə sultan əl-Hüseyninin sürgünə göndərilməsindən sonra Mirzə Talıb xan Səfəvi şahı I Səfinin (1629-1642) vəziri təyin edilir.

1633-cü ildə Mirzə Talıb xan xədim Sarı Tağı tərəfindən təhqir edilir, daha sonra isə öldürülür. Sarı Tağının Mirzə Talıb xanı öldürməsinə səbəb onun Ordubadilərə qarşı olan nifrəti idi; Hatəm bəy Sarı Tağının atasının istədiyi vəzifəni ona verməmişdi. Sarı Tağı Mirzə Talıb xanın İsfahandakı evini də ələ keçirir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
*
Lisyanski yarımadası

**Lisyanski yarımadası** — Oxot dənizinin şimalında, Xabarovsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Uşki körfəzindən şərqdə, Yeyrineyskaya körfəzindən qərbdə yerləşir. Yarımadanın ümumi sahəsi 625 km² təşkil edir. Maksimal hündürlük Xadaça dağıdır (1211 m). Əsasən sərt suxurlardan təşkil olunmuşdur. Dağ tundrasına uyğun bitkilərə rast gəlinir. Məşhur rus dənizçisi Yuri Fyodroviç Lisyanskinin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Avatar: Aanq haqqında əfsanə — Şimal və cənub

**Şimal və cənub** (); tam adı **Avatar: Aanq haqqında əfsanə — Şimal və cənub** () —  Maykl Dante DiMartino və Brayan Konietzkonun  cizgi serialın əsasında Cin Lün Yanq tərəfindən yazılmış və *Gurihiru* tərəfincən çizilmiş, 2016 və 2017-ci illərin arasında çıxan üç hissədən ibarət olan komiks. Məzmunu ** komiksindən sonra baş verir.

## İstinadlar
Porter Robinson

**Porter Ueston Robinson** (; ) — amerikalı DJ. *Worlds* adlı ilk albomu 2014-cü ilin avqustun 12-də üzə çıxıb. 2015-ci ilin martın 20-də *MTVu* tərəfindən *ilin artisti* adlandırılıb.

## Diskoqrafiya
* Worlds (2014)
* Nurture (2021)
* Smile! :D (2024)

## İstinadlar
Fleurieu yarımadası

**Fleurieu yarımadası**  — Cənubi Avstraliyanın Adeleida şəhərondən cənubda yerləşən yarımada. Yarımada ərazisində ən iri yaşayış məntəqələri Viktor-Harbor, Qulua, Yankalilla, Rapid-Bey şəhərləridir. Vaytpinqa və Brauns-Biç şəhərlərinin sahilləri sörfinq həvəskarlarını özünə cəlb edir. Keyp-Cervis adası ilə Kenquru adası ararsında bərə fəliyyət göstərir. Yarımadaya bu adı Nikolay Boden 1802-ci ildə Fransanın dəniz naziri Fleurieunun şərəfinə adlandırmışdır.

## Mənbə
* Fleurieu Peninsula (eng.)
Vladimir Bağırov

**Vladimir Bağırov** (; ) — Sovet-Latviya qrosmeysteri, şahmat müəllifi və məşqiçisi. On dəfə SSRİ çempionatında oynayıb (ən yaxşı nəticəsi 1960-cı ildə 4-cü yer). 1998-ci ildə veteranlar arasında dünya çempionu olub. Turnirdə oynayarkən infarkt keçirib və vəfat edib.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Шахматы: энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 24—25. — 621 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.
* Мои показания / Генна Сосонко М. : Рипол Классик, 2003 °C. 183. ISBN 5-7905-2212-2
* *Ильин Евг.* Время брать и время отдавать. // «64 — Шахматное обозрение». — 1986. — № 17. — С. 24—25.

## Xarici keçidlər
* Grandmaster Games Database - Vladimir Bagirov
* Vladimir Bagirov - Products - New In Chess
2016/2017 Qəbələ FK mövsümü

2016–17 mövsümü Qəbələ FK-nın 12-ci və Azərbaycan Premyer Liqasında 11-ci mövsümüdür. Azərbaycan Premyer Liqasından əlavə Qəbələ Azərbaycan Kuboku və UEFA Avropa Liqasında da iştirak edir.

## Transferlər

### Yay

**In:**

**Out:**

### Qış

**In:**

**Out:**

## Yoxlama oyunları

## Turnirlər

### Azərbaycan Premyer Liqası

#### Nəticələrin xülasəsi

#### Nəticələr

## İstinadlar
Tərs funksiya

Tutaq ki, y=f(x),x \in D(f) ədədi funksiya verilmişdir. Onda hər bir x_{0}\in D(f) ədədinə yeganə y_{0}=f(x_{0})\in E(f) ədədi uyğundur. Funksiyanın verilən y_{0} qiymətinə görə arqumentin uyğun qiymətinin tapılmasına, daha doğrusu

f(x)=y_{0}, y_{0} \in E(f) 

tənliyinin x-ə nəzərən həllinə tez-tez rast gəlinir. Həmin tənliyin bir yox, bir neçə və hətta sonsuz sayda həlli ola
bilər. y=f(x) funksiyasının qrafiki ilə y = y_{0} düz xəttinin kəsişdiyi bütün nöqtələrin absisləri f(x)=y_{0} tənliyinin
Əgər f funksiyası hər bir y_{0} \in E(f) qiymətini ancaq yeganə bir x_{0}\in D(f) qiymətində alırsa, onda o
funksiya dönən adlanır. Belə funksiyalar üçün
f (x) = y
tənliyini istənilən y \in E(f) qiymətində x-ə nəzərən birqiymətli həll etmək olar, daha doğrusu hər bir y \in E(f)
qiymətinə yeganə x\in D(f) qiyməti uyğundur. Bu uyğunluq funksiya təyin edir, özü də f funksiyasının tərsi
adlanır və f^{-1} simvolu ilə işarə olunur.
Qeyd edək ki, hər bir
y_{0} \in E(f) üçün y = y_0 düz xətti dönən y=f(x) funksiyasının qrafikini yeganə
(x_0 , y_0 ) nöqtəsində kəsir, burada f (x_0 ) = y_0 .
Tərs funksiyanın arqumentini x hərfi ilə, onun qiymətini isə – y hərfi ilə işarə edərək, f funksiyasının
tərs funksiyasını
y = f^{-1} (x) , x\in D( f^{ -1} ) ,
şəklində yazırlar. Sadəlik üçün f^{-1} simvolu əvəzinə g hərfindən istifadə edəcəyik.
Verilən funksiya ilə onun tərsinin əlaqəsini göstərən aşağıdakı xassələri qeyd edək:

1. Əgər g funksiyası f-in tərs funksiyasıdırsa, onda f-də g-nin tərs funksiyasıdır; əlavə olaraq
D(g)=E (f), E (g)=D( f ),
daha doğrusu g funksiyasının təyin oblası f funksiyasının qiymətlər çoxluğu ilə üst-üstə düşür və tərsinə;

2. İstənilən x\in D( f ) üçün
g( f (x) )=x,
bərabərliyi doğrudur, istənilən x\in E ( f ) üçün isə
f (g(x) )=x,
bərabərliyi doğrudur;

3. y=g(x) funksiyasının qrafiki y=f(x) funksiyasının qrafikinə y=x düz xəttinə nəzərən simmetrikdir;

4. Əgər tək funksiya dönəndirsə, onda onun tərsi də eyni zamanda tək funksiyadır;

5. Əgər f ciddi artan (ciddi azalan) funksiyadırsa, onda o dönəndir, eyni zamanda onun tərsi g ciddi
artan (ciddi azalan) funksiyadır.
Birinci iki xassə tərs funksiyanın bilavasitə tərifindən, dördüncü və beşinci xassələr isə tərs funksiyanın
və uyğun olaraq tək və ciddi monoton funksiyaların təriflərindən alınır.

Bəzi funksiyalar və onların tərsi:
Nihad Bəhram

**Nihad Bəhram** (), Türk şairi, yazar və qəzetçi. Əsl adı Mustafa Nihad Bəhramoğludur. Evli olan Nihadın Mavi adında bir qız övladı vardır.

Qəzetçilik üzrə ali təhsil almışdır. İlk şeiri 1967-ci ildə dərc olunmuşdur. Qəzetçilik həyatına 1970-ci ilin Mart ayında başlamış və "Xalqın Dostları" dərgisindəki Aprel, 1971-ci il tarixli 13-cü sayından etibarən yazı işlərindən məsul olmuşdur. 1975-ci ildə qardaşı Ataol Bəhramoğlu ilə birlikdə Militan dərgisini buraxmışdır. 1972-ci ildə nəşr etdiyi ilk şeir kitabı "Həyatımız Üstünə Şeirlər"ə qadağa qoyulmuş və yazılarına görə 12 Mart tarixində hərbi həbsxanasında iki il azadlıqdan məhrum olmuşduru.

Həpsxanadan çıxdıqdan sonra bir müddət qəzetçiliklə məşğul oldu. Vətən qəzetində ələ aldığı Dəniz Gəzmiş, Yusif Aslan və Hüseyn İnanın həyat və mücadilələrindən bəhs edən yazıları "Darağacında Üç Fidan" adı altında kitablaşdırıldı. Bu yazıları və şeirlərinə görə mülki və güclü nəzarət məhkəmələrinə verildi. 12 Sentyabr tarixində Türkiyə Cümhuriyyətindən sürgün edildi. 1996-cı ildə Türkiyəyə qayıtdı. İndiyə kimi 12 şeir kitabı nəşr olunmuşdur.

Halhazırda İsveçrə`nin Basel şəhərində yaşayan Nihadın "Yurd" qəzetində yazıları dərc olunmaqdadır.

## Kitabları

### Şeir kitabları
* Həyatımız Üstünə Şeirlər (1972)
* Fırtına ilə Bora ilə Sınanmış Dostluq (1974)
* Döyüşə-Döyüşə Yürünəcək (1976)
* Həyatı Tutuşduran Acılar (1978)
* Çay Boylarında Turac Səslərində (1980)
* Sovrulmuş Bir Ömrün Günlərində (1982)
* Ay İşığı Yana Yana (1986)
* Yenə də Gülümsəyərək (seçmələr, 1987)
* Cənk Çeşitləmələri (1988)
* Yalın Ürək (1998)
* Qundaq (2000)
* Ölülərimiz
* Ayaqlanma çağırışı (2009) (http://haber.sol.org.tr/video/9713.html )
* Ya Osmanlıya Dönüş Ya Sosialist Cümhuriyyət Mitinqi (2009)

### Roman
* Qürbət (1987)
* Lənətli Ömrün Qaranquşları (1991)
* Qız Əli (1998)

### Uşaq kitabları
* Quyruğu Zilli Tülkü (1979)
* Sinəsi Xınalı Sərçə (1980)

### Xatirələri
* Darağacında Üç Fidan (1976)
* Sər Verib Sir Verməyən Bir İgid (1977)
* Yılmaz Güney'lə Yasaqlı İllər

## İstinadlar
Torilər

**Torilər** — öncə İngiltərə və Böyük Britaniya Krallığı,sonralar isə Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığında var olmuş iki partiyanın üzvlərinə verilmiş ad idi.

## Tarixi
1678-1681-ci illər Kənarlaşdırma krizisi vaxtı İngilis parlamentinin üzvləri iki partiyada toplaşmışdılar: Viqlər (Britaniyada siyasi partiya) və Torilər. Tori sözü kral ailəsi dəstəkçilərini bildirmək üçün işlədilirdi.Onlar monarxist və mühafizəkar idilər. On səkkizinci əsrdə Viqlər Britaniya siyasətində aparıcı qüvvəyə çevrildilər və Torilər,dövr siyasətində qismən kiçik rola sahib oldular.

## İstinadlar
Ozernoy yarımadası

**Ozernoy yarımadası** — Kamçatka yarımadasında yerləşən dörd iri yarımadadan biri. Sahillərini Sakit okean suları yuyur.
Kamçatka yarımadasından şimalda qərarlaşır. Ən ucqar şərq nöqtəsində Ozernoy burnu qərarlaşır. Burada mayak belə vardır. Üstəlik burada Yujnı, Dvoynoy, Nizki, Perevalnı, Kamenisti, Naçikinski, Severo-Zapodnı burunları və Ozernaya, Malamvayam, Makedoniya, Olxovaya, Konskaya, Şipatinskaya gölləri yerləşir. Yarımada Ozernaya körfəzi ilə Karaqin körfəzlərini ayırır.

Yarımadanın relyefi dağlıqdır. Ən hündür nöqtəsi Naçinski dağıdlr (1210 m). Digır zirvələri: Qreben (805 m), Dvoynoy (729 m), Rısar (645 m), Klık (585 m), Tryoxqrannaya (499 m), Şaqayevskaya sopka (387 m), Uval (362 m), Razvilok (285 m). Cənub hissəsində Naçinski silsiləsi yerləşir.
Sahillərində dərinlik birdən-birə 3163 metrə qədər enir. Şərq sahilindən 2,5 km aralıda Mancur adası yerləşir.

## İstinadlar

## Xəritə
* Topoqrafik xəritə O-58-В — 1 : 500 000
Beki İkala Erikli

**Beki İkala Erikli** (1968 – Dekabr, 15 2016) — Yəhudi əsilli Türkiyəli yazıçı və bio enerji mütəxəssisi. O, 16 dekabr 2016-cı ildə İstanbulda odlu silahdan açılan atəş nəticəsində qətlə yetirilmişdi.

## İstinadlar
Villiam Hoyt

**Villiam "Bill" Hoyt** (d. 7 may 1875; Qlastonburi, Birləşmiş Ştatlar - ö. 1 dekabr 1954) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında qızıl medal qazanıb.

## Həyatı
Villiam Hoyt 1875-ci ilin 7 may günündə Birləşmiş Ştatların Konneкtiкut ştatının Qlastonburi şəhərində anadan olub. 1954-cü ilin 1 dekabr tarixində isə ömrünün 79-cu yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Villiam Hoyt 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Şüvüllə tullanma yarışlarında mübarizə aparan Villiam Hoyt 3.30 metr nəticə ilə 1-ci yeri tutdu və I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

## İstinadlar
Olimpiya Park

**Olimpiya Park** — CAR-ın Rustenburq şəhərində yerləşən çoxfunksiyalı stadiondur. Stadionu 2010 FİFA Dünya Kubokunun keçirildiyi stadionlardan biri olan Kral Bafokenq stadionu ilə səhv salmaq olmaz. Hal-hazırda stadion futbol və reqbi oyunları üçün daha çox istifadə olunur. Stadiondan 2010 FİFA Dünya Çempionatında iştirak edən yığmalar üçün məşq meydanı kimi istifadə olunurdu.

## Məşhur oyunlar

### 1995 Reqbi Dünya Kuboku
1995 Reqbi üzrə Dünya Çempionatı zamanı qrup mərhələsinin üç oyunu bu stadionunda keçirilib.

Stadionda qeyri-rəsmi ABSA Premyer Liqa oyunları keçirilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Cənubi Afrika stadionlarının siyahısı
Arifə Xanım

**Arifə Xanım** — Osmanlı Dövləti Türk Divan Ədəbiyyatı şairidir. Doğulduğu tarix və məkan bilinmir. XVI əsrdə yaşadığı haqqında məlumat vardır. Osmanlı Dövlətində divan ədəbiyyatı şairlərindən olduğu deyilir. Şeirlərinin məcmuasından ibarət bir divanı olduğu haqda məlumat olsa da, hələ də tapılmamışdır. Arifə xanımdan sadecə iki misradan ibarət bir şeir nümunəsi qalmışdır. Ölüm tarixi və harada öldüyü bilinmir.

Arifə Xanımdan bir şeir nümunəsi
: Niyyət-i əzm ü əməl səbir ü səbat
: Bəşəri məqsədinə nail edər.

## Mənbə
* Hilmi Soykut *Türk Şeirində Təsəvvüf Hikmət və Fəlsəfəylə Dolu Unudulmaz Misralar* İstanbul 1968
* Sərxan Alkan İspirli *Qadın Divan Şairləri və Gələnəyin Uzantısı * 2007
Türküstan (şəhər)

**Türkistan** — Qazaxıstanın cənub hissəsində Sırdərya çayının yaxınlığında şəhər.

## Qardaş şəhərlər
*  Afyonqarahisar, Türkiyə
*  Şuşa, Azərbaycan

## Şəkillər

Мечеть имени Назира Тюрякулова г. Туркистан.jpg|Məscid
Mosque (5606631295).jpg|Məscid
Turkistan.jpg|Qala divarları
Turkistan government building (5606633315).jpg|İcra hakimiyyəti binası
Туркестан, Мавзолей Рабиги Султан Бегим.JPG|Sultan Rabiya bəyim türbəsi
Ханака Ахмеда Ясави 2010 027.jpg|Sultan Rabiya bəyim türbəsi
Big Mausoleum (5607238792).jpg|Əhməd Yasəvi türbəsi
Rectorat.jpg|Əhməd Yasəvi Universiteti
Библиотека Ахмет Ясауи.jpg|Əhməd Yasəvi Universitedi
Filology.jpg|Əhməd Yasəvi Universiteti
Mktu.jpg|Əhməd Yasəvi Universiteti


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Robert Qarrett

**Robert Qarrett** (d. 24 may 1875; Baltimor, Birləşmiş Ştatlar - ö. 25 aprel 1961; Baltimor, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. Robert Qarrett 1896 Afina Olimpiadasında iki qızıl və iki gümüş medal, 1900 Paris Olimpiadasında isə iki bürünc medal qazanıb.

## Həyatı
Robert Qarrett 1875-ci ilin 24 may günündə Birləşmiş Ştatların Merilend ştatında Baltimor şəhərində anadan olub. 1961-ci ilin 25 aprel tarixində isə elə həmin şəhərdə ömrünün 85-ci yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Robert Qarrett 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına dörd yarış üzrə qatıldı. Hündürlüyə tullanma yarışlarında mübarizə aparan Qarrett 1.65 metr nəticəyə imza atdı və Birləşmiş Ştatların digər nümayəndəsi Ceyms Konnolli ilə birgə I Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

Qarret lövhə atma yarışlarında isə 29.15 metr nəticə göstərdi və I Yay Olimpiya Oyunlarında özünün birinci qızıl medalını qazandı. Nüvə itələmə yarışlarında da Robert Qarrett analoji uğuru qazandı. 11.22 metr nəticə göstərən Qarrett Afina Olimpiadasında özünün ikinci qızıl medalını qazandı.

Robert Qarrett I Yay Olimpiya Oyunlarında dördüncü medalını uzunluğa tullanma yarışlarında qazandı. 6.35 metr uzunluğa tullanan Qarrett həmyerlisi Elleri Klarkdan geri qaldı və Afina Olimpiadasının gümüş medalını qazandı.

### Paris Olimpiadası
Robert Qarrett 1900-cı ildə Fransanın Paris şəhərində II Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qarret həmin yarışlarında nüvə itələmə və üçtəkanla tullanma növündə mübarizə apardı. Üçtəkanla tullanmada Robert Qarrett 9.50 metr nəticəyə imza atdı və Paris Olimpiadasının bürünc medalını qazandı. Nüvə itələmə yarışlarında isə Qarrett 12.37 metr nəticəyə imzan atdı və yenə II Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

## İstinadlar
Qranit palıdı

thumb|Ağacın görünüşü.|250px
**Qranit palıdı** () — Bolqarıstanın Qranit kəndində bitən yay palıdı. Güman olunur ki, hazırda yaşayan ən qoca palıd ağacıdır.

Ağacın gövdəsinin diametri 2,38 metr, gövdəsinin genişliyi 7,46 metr, hündürlüyü 23,4 metr təşkil edir. Lakin ağacın ancaq şərq budaqları sağdır. 1982-ci ilin martında ağacdan götürülmüş nümunələrə əsasən ağacın yaşı 1637-dir. 345-ci ildə cücərdiyi güman olunan Qranit palıdı Bolqarıstanın ən qədim, Avropanın isə ən qədim ağaclarından biridir.

1967-ci ildə Qranit palıdı qorunan ağac elan edilmiş və Bolqarıstanın təbii abidələri siyahısında daxil edilmişdir.

2010-cu ildə çəkilmiş *"Sonsuza qədər yaşamaq"* () adlı sənədli filmdə Qranit palıdı da göstərilmişdir.

## Qalereya


Granit Oak Bulgaria.JPG
Granit Oak Bulgaria 02.JPG
Granit Oak Bulgaria 06.JPG
Quercus robur in Granit, Bulgaria 04.JPG



## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Ən qədim ağacların siyahısı
* Baykuşev şamı
Zeynəb Xatun

**Zeynəb Xatun** () — Divan ədəbiyyatının ilk qadın şairi olaraq tanınır. Mehri Xatun ilə eyni dövürdə yaşamışdır. 

## Həyatı
XV əsrdə Amasyada yaşamışdır. Qazi qızı, həmçinin qazi yoldaşı olduğu deyilir. Müasiri olan Mehri Xatun ilə aralarında lətifələr və qarşılıqlı deyişmələri vardır.

Divanı, Sultan Mehmedin adına tərtib edilmişdir.

Zeynəb Xatunun şeirlərində qadınların yadırğayacağı bir sıra düşüncələr vardır; Qadının istəklərinə acgözlülük olaraq baxmış və dövrünün qadınının alçalma kimi hallardan qurtulma istəyini tez-tez dilə gətirmişdir.  Zeynəb Xatun, bir şair olaraq qəbullanmaq üçün arzularının "mərdanə" (kişiyə yaraşan, mərdcəsinə) olmağını istəmişdir. Eyniylə təvazökar bir kişi kimi alicənab olmaq istədiyini vurğulamışdır. Yumşaqlıq, istiqanlılıq kimi qadına məxsus xüsusiyyətləri, zəiflik və ruhi əskiklik olaraq görmüşdür.

Aşiq Çələbi "Məsairüs Şüəra" adlı kitabında Zeynəb Xatunun həyatının son illərində şeirdən əl çəkdiyini və özünə qapandığını qeyd etmişdir.ış

## İstinadlar
Sarı Tağı

**Mirzə Məhəmməd Tağı** () və ya **Sarı Tağı** () () — Səfəvilər dövründə xədim, öldürülənə qədər Səfəvi şahı I Səfinin (1629-1642) və onun oğlu II Abbasın (1642–1666) vəziri. Sarı Tağı erkən yaşlarında xədim işləməsi üçün yox, I Abbasın dövründə bir kişiyə təcavüz etməkdə günahlandırıldığı üçün axtalanmışdı. Ancaq daha sonra onun günahsız olduğu ortaya çıxmışdı.

## Həyatı

### Erkən dövr
Sarı Tağı təqribən 1579-cu ildə Təbrizdə kasıb, orta səviyyəli müsəlman ailəsində anadan olub. Onun ailəsi əmisi Xacə Qasım Əlinin ölümündən sonra biabırçı vəziyyətə düşüb. Sarı Tağı gənclik dövründə İsfahan şəhərində orduda xidmət edib, daha sonra isə Ərdəbil hakimi Zülfüqar xan Qaramanlının maliyyə naziri olaraq xidmət edib. O, eyni vəzifəni Qarabağ bəylərbəyliyinin mərkəzi Gəncədə and Şirvan bəylərbəyliyində icra etdikdən sonra Qarabağ bəylərbəyinin vəziri təyin edilib. Sarı Tağı 1615-ci ildə Mömin adlı dəri ustası tərəfindən ona təcavüz etməkdə günahlandırıldığı üçün I Abbasın əmri ilə axtalanıb və mülkü əlindən alınıb. İttihamın yalan olduğu ortaya çıxandan sonra  I Abbas Sarı Tağının mülkünü geri qaytarıb.

Bir il sonra Sarı Tağı Mazandaranın hakimi və bundan bir il sonra Gilanın hakimi təyin edildi. Onun hakimiyyəti dövründə bir çox bina və şəhərlərin, o cümlədən Fərahabad və Behşəhrin əsası qoyuldu. 1629-cu ildə Sarı Tağı ilə arası yaxşı olan I Səfi hakimiyyətə gəldi. Həmin il Gilan və Mazandaranda Qərib şahın başçılığı ilə edilən üsyan Sarı Tağının daxil olduğu bir qrup hakim tərəfindən yatırıldı.

1631-ci ildə Sarı Tağı şiə türbələrinin abadlaşdırılması üçün Bağdada göndərilir. O, iki il sonra Mirzə Talıb xanı təhqir edir və onu öldürür. Sarı Tağının Mirzə Talıb xanı öldürməsinə səbəb onun Ordubadilərə qarşı olan nifrəti idi; Hatəm bəy Ordubadi Sarı Tağının atasının istədiyi vəzifəni ona verməmişdi.  Sarı Tağı Mirzə Talıb xanın İsfahandakı evini də ələ keçirir.

## Həmçinin bax
* Sarı Tağı məscidi
## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Kayseri terror hücumu (2016)

**Kayseri terror hücumu** () - 2016-cı ilin 17 dekabr tarixində yerli vaxtla saat 08:45-də Türkiyənin Kayseri şəhərində yerləşən Ərciyəs Universitetinin qarşısında Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin personalına qarşı törədilmiş terror aktı.  *I nömrəli Komando Birliyininin əsgərlərini* daşıyan avtobusunun partladılması nəticəsində 13 hərbçi həlak olub, 55-i yaralanıb. Ölkənin baş naziri Binəli Yıldırım baş vermiş terror aktını terrorçu-kamikadzenin törətdiyini bildirib.

Terror aktının hədəfi kimi *I nömrəli Komando Birliyininin əsgərlərinin* seçilməsi ölkə mətbuatı tərəfindən geniş müzakirə olunmuşdur. Xüsusi təyinatlı əsgərlərdən formalaşdırlmış *I nömrəli Komando Birliyi* Türkiyənin Şərqində PKK yaraqlılarına qarşı aparılan hərbi əməliyyatlarda fəal iştirakı ilə tanınmışdır. Türkiyə mətbuatıda bu hədəfin təsadüfü seçilmədiyini bildirməkdədir.

## İstinadlar
Molla Sadıq Badkubeyi

thumb|right|250px|Bakılı Molla Sadığa məxsus olduğu ehtimal edilən şəkil.
**Molla Sadıq Badkubeyi** — XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəllərində Bakının Mərdəkan kəndində yaşamış şəxs. Mərdəkanda daha çox *Bakılı Molla Sadıq* kimi tanınmışdır. Molla Sadıq Bəhai dinini qəbul etdiyi üçün təqib olunmuş və sonda Mərdəkanda yerləşən bağ evində öldürülmüşdür.

## Həyatı

Molla Sadıq Bəhai dininin peyğəmbəri Bəhaullah və onun oğlu Əbdül-Bəha Abbas ilə görüşmüşdür. İnanclı ailədən gələn Molla Sadıq atasının istəyi ilə Rəşt şəhərinə dini təhsil almağa yollanır. Burada yeni bir dinin yaranması xəbərini eşidir və dini təhsilini yarımçıq qoyaraq Qəzvin şəhərinə gedir. Qəzvin şəhərində olarkən Bəhai dinini qəbul etmişdir. Molla Sadıq yeni dini qəbul etdikdən sonra Azərbaycana, Mərdəkana gələrək yeni dini təbliğ etməyə başlayır. 

Molla Sadığın yeni dini təlimi təbliğ etməsi Mərdəkanda böyük qəzəbə səbəb olur. Bakıda nüfuzlu din adamı kimi tanınan atası onu evdən qovur. Evdən qovulduqdan sonra ailənin Mərdəkanda yerləşən bağ evinə köçür və burada yaşamağa başlayır. Mərdəkandakı bağ evində yaşadığı müddətdə də yeni dinin təlimlərini yaymağa davam etmişdir. Molla Sadığın varlığı bir çox şəxsləri narahat etdiyindən onun öldürülməsi üçün muzdlu şəxs tutulur. Həmin şəxs tərəfindən *Bakılı Molla Sadıq* Mərdəkanda yaşadığı həyət evinin həyətində 1901-ci ildə qətlə yetirilir. 

Hadisə barədə Manaf Süleymanov özünün *Eşitdiklərim, oxuduqlarım, gördüklərim.* əsərində yazır: 



Hadisədən sonra Qafqazın məşhur şairlərindən biri Əbdülxalıq Yusif (Əliağa Vahidin müəllimi) Molla Sadığın xatirəsinə şeir həsr etmişdir. Bəhai dininin banisi Bəhaullahın oğlu Əbdül-Bəha Abbas *Bakılı Molla Sadığın* ölümündən sonra löhvlərindən birini ona həsr etmişdir.

## Mənbə
* Bakılı Molla Sadıq - Azərbaycan Bəhai icması.
Uesli So

**Uesli So** (9 oktyabr 1993, Filippin) Amerikanı təmsil edən Filippin qrosmeysteri. 2008-ci ilin oktyabrında 2600-ü keçən ən gənc şahmatçı oldu. 2015-ci ildə Millionaire Chess Opendə qalib gəlməsi və 2015-ci ildə Tata Steel Chess turnirində ikinci olması onu reytinq siyahıda yuxarıya daşıdı. Üç dəfə Filippin Çempionu olmuşdur. 2009-cu ildə keçirilən Şahmat üzrə Dünya Kubokunda 16 yaşlı şahmatçı dördüncü raunda qədər mübarizə apardı. 9 oyundan 6.5 xal toplayaraq Asiya Çempionatında ikincilik ilə növbəti Dünya Kubokuna vəsiqə qazandı. 2011-ci ilin iyul ayında yenidən ölkə çempionu olur. Zona 3.3-də oynaraq ikinci yer ilə 2013 Dünya Kubokuna vəsiqə qazanır. Daha sonra Reykjavik Opendə birinci yeri bölüşdürür. So həmçinin 2013 Kazan yay Universiadasının qalibidir. O, həmçinin Kapablankanın xatirəsinə keçirilmiş yarışın qalibi olmuşdur. 2014-cü ilin noyabr ayından etibarən So ABŞ-ni təmsil edir.

## Xarici keçidlər

* Wesley So. 365chess.com 
* Wesley So. fide.com 
* Wesley So. chessgames.com 
* Wesley So. chess.com
Dövri cədvəl bloku

### Bloklar

Bəzən, Atomların malik olduğu axırıncı elektronu hansı xarici elektron təbəqədə yerləşidiyinə görə dövrü cədvəli bloklara bölürlər.

S-bloku ilk iki qrupu, yəni qələvi metallar və qələvi torpaq metallar, həmçinin hidrogen və helium elementlərini əhatə edir,

P-bloku axırıncı altı qrupu (BNTKİ klassifikasiyası üzrə 13-dən 18-dək, amerikan sistemi üzrə IIIA-dan VIIIA-dək), digər elementlərdən əlavə bütün metalloidləri əhatə edir,

D-bloku BNTKİ klassifikasiyası üzrə 3-dən 12-dək, amerikan sistemi üzrə IIIB-dan IIB-dək olan qruplardakı keçid metalları əhatə edir

F-bloku adətən cədvəldən kənara çıxarılan lantanoidlər və aktinoidlərdən ibarətdir.

### İstinadlar
Rusiya Yəhudi Konqresi

**Rusiya Yəhudi Konqresi** (**RYK**) — Rusiyanın ən böyük müasir yəhudi təşkilatı. 1996-cı ildə yaradılıb. Qeyri-kommersiya xeyriyyə fondu kimi fəaliyyət göstərir. Təşkilat Rusiyanın ən nüfuzlu və varlı yəhudilərini — yüksək rütbəli məmurları, iş adamlarını, elm və mədəniyyət xadimlərini özündə birləşdirir.

## RYK rəhbərliyi
thumb|250px|Mixail Fridmanın Rusiya Yəhudi Konqresində çıxışı, 2009-cu il.
RYK-nin rəhbər orqanları — rəyasət heyəti, direktorlar şurası və ictimai şuradır. Rəyasət heyətinin tərkibinə daxildir: Mixail Fridman, Leonard Blavatnik, Leonid Melemed, Boris Mints, German Zaxaryayev, Andrey Rappoport, David Yakobaşvili, Yevgeniya Albats, Yuli Qusman, Berl Lazar, Henri Reznik, Vladimir Solovyov, Gennadi Xazanov, Mixail Çlenov, Mixail Berger, Mixail Jvanetski, Qriqor Kroşner və s.

Təşkilatın təftiş komissiyasına Rusiyanın keçmiş iqtisadiyyat naziri Yakov Urinson rəhbərlik edir.

### RYK prezidentləri
* 1996—2001 — Vladimir Qusinski
* 2001 — Leonid Nevzlin
* 2001—2004 — Yevgeni Satanovski
* 2004—2005 — Vladimir Slutsker
* 2005—2009 — Vyaçeslav Kantor
* 14 may 2009-cu ildən — Yuri Kanner

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rusiya Yəhudi Konqresinin rəsmi saytı  
*
Madeon

**Hüqo Pyer Lekler** (); təxəllüsü **Madeon** — fransız DJ, musiqiçi və mahnı müəllifi.

## İstinadlar
Mirzə Abbas Abbaszadə küçəsi (Gəncə)

**Mirzə Abbas Abbaszadə küçəsi** şəhərin qədim və mərkəzi küçələrindən biridir. Küçə görkəmli pedaqoq və folklorşünas Mirzə Abbas Abbaszadənin şərəfinə adlandırılmışdır. Küçə Mirzə Abbas Abbaszadə körpüsünün üzərindən keçir.
Küçə Gəncədə salınan ilk küçələrdən biridir. Küçə Əsasən Kilsəkənd məhəlləsində salınmışdır. Küçə salınanda küçənin adı Çavçavadze "Чавчавадзинская" adlanmışdır.

* Mirzə Abbas Abbaszadə küçəsi, № 31-də Gənce şəhər mərkəzi poçtu yerləşir.
* Mirzə Abbas Abbaszadə , № 63-də Müqəddəs İohann kilsəsi (Gəncə) yerləşir.
* Mirzə Abbas Abbaszadə , № 58-də Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti yerləşir.

## İstinadlar
İtalo Svevo

**İtalo Svevo** () — italyan ədib və teatrşünast. Həyatının böyük bir qismini Triestdə keçirən Svevonun vacib işləri arasında *Zenonun ağlı* əsəri də vardır.

## Həyatı
İtalo Svevo 1861-ci ildə Triest şəhərində təminatlı bir yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Fransisko və Alliqriya Şmitzin səkkiz övladının beşincisi olaraq dünyaya gəlmişdir. Svevo 12 yaşı olarkən Almaniyada *Segnitz* kollecində təhsil almağa yollandı. 17 yaşında Triestə qayıdarkən geridə qalan təhsilini *Instituto Superiore Revoltella* da davam etdirdi. 1880-ci ildə ailə şirkətinin iflas etməsi və atasının sağlamlığında promblemlərin yaranması səbəbindən təhsilini yarımçıq qoyaraq bankda işə düzəlmişdir. 1892-ci ildə öz vəsaiti hesabına ilk romanı olan *Una Vita* -yayımlanır. Nəşr olunan ilk kitab oxucuların və tənqidçilərin marağına səbəb olmadı. 1892-ci ildə atasının və 1895-ci ildə anasının ölümündən sonra xalası qızı *Livia Veneziani* ilə ailə hayatı qurmuşdur. Həmin dövrdə bankdakı işindən ayrılaraq qaynatasının yanında işləməyə başlamışdır. 1898-ci ildə ikinci kitabı *Senilità* () nəşr olundu və o da eyniylə diqqəti cəlb etməmişdir.

1907-ci ildə Triest-də inglis dili müəllimi işləyən Ceyms Coys ilə tanış olmuş və ömrünün sonuna qədər onunla dostluq etmişdir. Sonrakı illərdə isə Freyd-in gördüyü işlərdən təsirlənmişdir. Bu təsir 1919-cu ildə yazmağa başladığı və 1923-cü ildə nəşr etdirdiyi *La coscienza di Zeno* () əsərində də hiss olunurdu. Bir neçə illik sükutdan sonra kitab diqqətləri cəlb edərək ədəbi tənqidçilər arasında müxtəlif müzakirələrə səbəb oldu. 1928-ci ildə *Zenonun ağlı* əsərinin davamı olaraq dördüncü romanı *İl vecchione o Le confessioni del vegliardo*-nu yazmağa başladı, amma elə həmin ildə Motta di Livenza-da avtomobil qəzasında həyatını itirdi.

### Hekayələr və digər yazılar
* L'avvenire dei ricordi (1877)
* Ariosto Governatore (1880)
* Il primo amore (1880)
* Le roi est mort, vive le roi! (1880)
* I due poeti (1880)
* Difetto Moderno (1881)
* La storia dei miei lavori (1881)
* I tre caratteri (La gente superiore) (1881)
* L'assassinio di via Belpoggio (1890)
* La madre (1926)
* Una burla riuscita (1926)
* Vino generoso (1926)
* La novella del buon vecchio e della bella fanciulla (1926)
* Terzetto spezzato (1927)
* Il vecchione (vəfatından sonra nəşr edilmişdir)
* Corto viaggio sentinmentale (ölümündən nəşr edilmiş)
Skone yarımadası

**Skone yarımadası** () — Skandinaviya yarımadası yarımadasının cənubunda yerləşən yarımada. Orta əsrlərdə yarımada Danimarkaya mənsub olmuşdur. İsveç isə yarımadaya 1658-ci il Roskill anlaşması ilə sahiblənir. Yarımadanın qərbində Malmo şəhəri yerləşir.

## Relyef
İsveçin digər ərazilərinə nisbətdə relyefi düzənlikdir. Relyefi sanki dağlıq İsveçdən düzən Danimarkara bir keçidi xatırladır. Meşə örtüyü əsasən iynə yarpaqlı-enliyarpaqlı meşə örtüyündən ibarətdir. 
## Kənd təsərrüfatı
Əkinçilik baxımından əlverişli bölgədir. Burada İsveç ərazisində yeganə yerdir ki, şəkər cuğunduru yetişdirilir. Yarımada ölkənin əsas əkinçilik bölgəsidir.

## Mənbə
* Skone yarımadası
* İsveç. Kənd təsərrüfatı
Aleksandr Motılyov

**Aleksandr Motılyov** (, 17 iyun 1979 Rusiya) Rusiyalı qrosmeyster (2000).

## Naliyyətləri

2001-ci ildə o, Rusiya Çempionu olmaqla Şahmat aləmini təəccübləndirsə də, sonrakı illərdə nümayiş etdirdiyi laqeyd münasibət həm yaxşı, həm də pis nəticələrə gətirib çıxartdı.

2002-ci ildə Moskvada Rusiya Dünyaya qarşı adlı mötəbər turnirə dəvət alan Aleksandr yalnız 6 oyundan 1 xal topladı.

2004-cü ildə o, Tomskda təsnifat turnirində qalib gəldi və Rusiya Superfinalında uğurlu oyun nümayiş etdirdi.

2005-ci ildə 2-ci Sanjin Otel Kubokunda ikinci yeri tutdu (Harikrishnadan sonra) və həmin il yenidən Rusiya Superturnirinə vəsiqə qazandı, bu dəfə Kazanda keçirilən yarışın üçüncüsü oldu.

2006-cı ildə Wijkaan Zeedə keçirilən Corus "B" turnirində birinci yeri Maqnus Karlsenlə bölüşdürdü.

2009-cu ilin iyun ayında Rusiyanın Poikovsky şəhərində keçirilən 10-cu Poikovsky Karpov turnirinin qalibi oldu.

2001-ci il Komandalar arasında Dünya Çempionatının əsas oyunlarında Rusiyanı təmsil edərək, komandasının gümüş medal almasında oz töhfəsini verdi.

2014-cü ildə Avropa Şəxsi Çempionatın qalibi oldu. Həmin ilin aprelində keçirilən Şəmkir Beynəlxalq Şahmat Turnirinin B qrupunda ikinci yeri Motılyov, birinci yeri isə Pavel Elyanov tutdu.

## Xarici keçidlər

*Alexander Motylev. Chess-DB.com  
*Alexander Motylev. 365chess.com 
*Alexander Motylev. fide.com 
*Alexander Motylev. chessgames.com 
*Alexander Motylev. chessclub.com
Emireyts Hava Yolları reys 521

**Emireyts Hava Yolları reys 521** Dubayın mərkəzi Emireyts havayolu şirkətinin Hindistanın Trivandrum şəhərindən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərinə təşkil etdiyi uçuş zamanı baş vermiş aviaisiya olayı. 3 avqust 2016-cı il tarixində Boeng 777 tipli təyyarə ilə gerçəkləşdirilən uçuşda, təyyarə Dubay Beynəlxalq havalimanına endikdən sora alovlanmışdır. Təyyarədə olan 282 sərnişin və 18 ekipaj üzvü təyyarədən sağ şəkildə təxliyə olunarkən, yanan təyyarəni söndürməyə çalışan yanğınsöndürənlərdən biri həyatını itirmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Novqorodski yarımadası

**Novqorodski yarımadası** — inzibati cəhətdən Primorsk diyarı Xasanski rayonu ərazisində yerləşir. Yarımadada Poset qəsəbəsi yerləşir. Öz adını Novqorodski buxtasından almışdır.

Şimal-qərbdən Ekspedisiya buxtası, cənub-şərqdən isə Novqorodski buxtası ilə əhatələnir. Uzunluğu 5 km təşkil edir. Yarımada materiklə birləşdirən bərzəxin ən dar eni 0,3 km-dir. Yarımadanın sahəsi 6,77 km² təşkil edir. Yarımada ərazisində ən hündür zirvə Postovaya dağıdır (116,7 m).

## İstinadlar