Konstantina

Sonralar **Müqəddəs Konstans** kimi tanınan **Flaviya Valeriya Konstantina** (; ) — Roma İmperatoru Böyük Konstantinin böyük qızı və onun ikinci arvadı, İmperator Maksimianın qızı Fausta idi. Konstantina atası tərəfindən "Auqusta" titulunu almış ola bilər və onun həqiqi xarakteri ilə bağlı məlum olanlarla üst-üstə düşməyən orta əsrlər əfsanəsinin inkişafı ilə müqəddəs kimi anılmışdır.

## Həyatı

320-ci illərin ortalarından bir müddət əvvəl Konstantina İmperator Konstantin və İmperatriça Faustanın ailəsində anadan olub. O, II Konstantin, Konstant, II Konstansi, Yelenanın bacısı və Krispin ögey bacısı idi. 335-ci ildə Konstantina I Konstantin tərəfindən yaradılmış "Rex Regum et Ponticarum Gentium", yəni, "Kralların Kralı və Pontik qəbilələrinin hökmdarı" Böyük Flaviusun oğlu, əmisi oğlu Hannibalianusla evləndi. İlk evliliyindən Konstantinanın Konstantia adlı bir qızı ola bilər, sonra o, Memmius Vitrasius Orfitusla evlənir və Kvint Avreliy Simmaxın arvadı Rustisiananın anası olur. Konstantin öldükdən sonra imperator ailəsində böyük təmizləmələr baş verdi və əri 337-ci ildə edam edildi.

İkinci dəfə II Konstansi Konstantinanı Hannibalianusun əmisi oğluna və onun öz əmisi oğlu Qllusa verdi. Qallus "Şərqin Sezarı" titulunu aldı və 349–350-ci illərdə qanuniliyini artırmaq üçün adını Konstantius Qallus olaraq dəyişdirildi, bu da onların evlilik vaxtına təsadüf etdi. Qallus o zaman iyirmi beş və ya iyirmi altı yaşında idi, Konstantina isə ondan böyük idi. İkinci evliliyindən tam adı və taleyi məlum olmayan bir qızı Anastasiya dünyaya gəldi.

Konstantina və Konstantius Qallus daha sonra Şərqi Roma İmperiyasının bu hissəsini idarə etmək üçün Romadan Suriya və Antakyaya göndərildi. O, ölənə qədər Romaya qayıtmayacaq. Eramızın 354-cü ildə Konstanti Qallusu çağıranda, qeysər Konstantinanı qardaşının yanına göndərdi ki, bu da Konstantinin nəzərində onun mövqeyini yumşaltmaq idi. II Konstanti ilə görüşə gedərkən Vifiniyada (Kiçik Asiya) Kaeni Qallikanidə öldü. Onun ölüm səbəbi bilinməyən ani yüksək hərarət olub. Onun cəsədi yenidən Romaya göndərildi və Nomentan yolu yaxınlığında atası İmperator I Konstantinin onun üçün tikməyə başladığı məqbərədə basdırıldı. Bu məqbərə sonralar Konstantina müqəddəs kimi anıldığı zaman Müqəddəs Konstanza Kilsəsi kimi tanınacaqdı. Onun porfir sarkofaqı Vatikan muzeylərində sərgilənir.

## Siyasi rolu
Hannibalianusla evləndikdən sonra atası ona "Auqusta" titulunu verdi, lakin bu iddia qədim mənbələrdə yalnız Filostorgius tərəfindən qorunur. Əri eramızın 337-ci ildə edam edildikdən sonra Konstantina eramızın 350-ci ilə qədər imperiya qeydlərindən itdi. Bu zaman Maqnentius qardaşı II Konstantiyə qarşı qiyam qaldırdı və bu, imperiyanın qərb bölgələrində böyük siyasi təlatümlərə səbəb oldu. Bu, onu üsyana birbaşa qoşulmağa vadar etdi. O, Vetranionu Maqnentiusa meydan oxumağa təşviq etdi və bununla da öz maraqlarını və gücünü qorumağa ümid etdi.

Konstantina təkcə təkbaşına təsir göstərmədi, o, mahiyyətcə imperator Roma ailəsinin qadın üzvü kimi siyasi alət idi. Dul qadın olaraq, siyasi ittifaqı təmin etmək üçün ona evlilik təklif oluna bilərdi. Bu iki dəfə baş verdi. Eramızın 350-ci ildə evlilik təşkil edərək sülh yolu ilə güzəştə getmək üçün Maqnentius Konstantina ilə evlənməyi və II Konstantiyə qızı ilə evlənməyi təklif etdi. Lakin II Konstanti bu təklifi rədd etdi. Qısa müddət sonra, eramızın 351-ci ildə II Konstanti Konstantinanı başqa bir siyasi məqsəd üçün istifadə etdi və onu Şərqi Roma İmperiyasında "Sezar" titulu almış Konstantius Qalla evləndirdi və Antakyaya köçdülər.

*"Passio Artemii"* iddia edir ki, evlilik Qallusun sədaqətini təmin etmək məqsədi daşıyırdı, lakin bu, ən azı Konstantinanın qızı və Hannibalianusun arvadı kimi hakimiyyətə malik olmaqla yanaşı, Vetranionun Magqnentiusa qarşı çıxmasına səbəb olan Konstantina ilə də əlaqəli ola bilərdi və onu Konstantiusdan Maqnentiusun adamları özləri istədi.

Evlilik Konstantiyə fayda verməklə yanaşı, onu imperiyadakı təhlükəli vəziyyətdən çıxartdı və onu Konstantius ilə bölüşdüyü maraqlardan daha gənc və təcrübəsiz "Sezar"ı idarə edə biləcəyi vəziyyətə gətirdi. Digər tərəfdən, ola bilsin ki, Konstantius evliliyi öz müdaxiləçi, bəlkə də xəyanətkar, bacısını qərbdən uzaqlaşdırmaq üçün yol kimi görüb. *"Passio Artemii"*-də Konstantinanın qardaşına yazdığı məktubların xatırlanması əsl ənənəni saxlayırsa, Konstantinanın hətta Qallusla evlənmək təklifini də irəli sürməsi mümkündür.

Qallus torpaqlarını Şərqi Antakyadan idarə edirdi və onun məqsədi Sasani təhlükəsini nəzarətdə saxlamaq idi. Qallus isə öz ixtiyari və amansız hakimiyyəti ilə təbəələrinin dəstəyini özündən uzaqlaşdırdı. Konstantina ərini dəstəklədi. Məhz Antakyada Konstantina imperatriça Roma qadınlarına xas olan şəkildə siyasi cəhətdən fəal görünürdü. Ammian Marsellinə görə, o, əsasən ictimai baxışdan gizlədilmiş fəaliyyət göstərdi, lakin yenə də pis, qəddar və nəzarətçi idi. O, onun bir neçə adamı öldürməyə çağırdığını irəli sürür: "Qallus… onların əksəriyyətinin arvadı Konstantinanın təkidi ilə qətlə yetirildiyini cavab vermək üçün kifayət qədər gücü var idi". Bir zadəganın edamını təmin etmək üçün boyunbağını rüşvət kimi qəbul etdi. Qədim tarixi mənbələrdə o, ümumiyyətlə, qəddar və zorakı, lakin siyasi cəhətdən dinamik şəxsiyyət kimi qəbul edilirdi.

Antiokeyanlar şikayətlərini aldıqdan sonra II Konstanti həm Qallusu, həm də Konstantinanı çağırdı, lakin Ammian Konstantinanın dediyinə görə, siyasi gücündən istifadə etmək üçün son cəhdində, qardaşı ilə görüşmək üçün imperatorla görüşməyə getdi. Əri Konstantius Qallus ilə yaşadı və o, xəstəlikdən öldü.

## Xarakterin qiymətləndirilməsi

Ammian Marsellinə görə, Konstantina son dərəcə qəddar və şiddətli görünürdü. O, onu qürurla dolu və narahatedici dərəcədə şiddətli kimi təsvir etdi, "onun qüruru ölçüdən kənar idi; o, ölümcül formada qəzəb idi, ərinin qəzəbinə durmadan yanacaq qatırdı və onun kimi insan qanına susamışdı".

Daha sonra 18-ci əsrdə Ammian Marsellinin ritorikasından təsirlənən Edvard Gibbon Konstantinanı insan qanının doymaz susuzluğu ilə əzab çəkən cəhənnəm qəzəblərindən birinə bənzətdi. Tarixçi, Qallusu ağıl və mərhəmət göstərməyə inandırmaq əvəzinə onun zorakı təbiətini təşviq etdiyini söylədi. Gibbon layiqli zadəganın edamına razılıq vermək müqabilində mirvari boyunbağı qəbul edəcəyi zaman ​​qadının incə keyfiyyətləri olmadığı halda, onun boşluğunu vurğuladığını söylədi.

## Orta əsrlər əfsanəsi
Orta əsrlərdə Konstantina romalı Aqnesin həyatı ilə bağlı əfsanə hazırladı; bunun mənşəyi bəlli deyil, baxmayaraq ki, o, şübhəsiz ki, Aqnesin dəfn olunduğu katakombanın üzərindəki böyük Konstantin Bazilikasına bitişik Müqəddəs Konstanza Məqbərəsində dəfn edilmişdir. Məqbərə böyük ölçüdə salamat qalmışdır, lakin indi bazilika divarının yalnız hissələri salamat qalmışdır. Qızıl Əfsanənin söylədiyi versiyada o, cüzam xəstəliyinə tutuldu və daha sonra əvvəlki bazilika ilə yanaşı Sant-Aneze-fuori-le-Mura Bazilikasının yerində olması ehtimal edilən Aqnesin məzarında dua edərkən möcüzəvi şəkildə sağaldı. Efiopiya sinaksarı I Konstantinin xəstə qızını sağaltmaq üçün Əbu Minaya göndərdiyini təsvir edir və Minanın cəsədini tapmasına borclu olduğunu bildirir, bundan sonra Konstantin ərazidə kilsə tikməyi əmr edir. Konstantina iffət andı içib və xristianlıq dinini qəbul edib, nişanlısı Qallikanus və nəhayət, xristian xidmətlərinə xərcləmələri üçün sərvətini xidmətçiləri İohann və Pavelə buraxdı. Əhəmiyyətli işlənmələrlə hekayə müxtəlif ədəbi formalarda sağ qalır və Aqnesin həyatından fiqur kimi Konstantina Britaniya muzeyindəki Kral Qızıl Camında 14-cü ilin sonunda çəkilmiş səhnələrdə görünür.

## Kult və onun müqəddəsliyinin tanınması
Onun qalıqları Papa IV Aleksandr tərəfindən yeni qurbangahın altına qoyulmuşdu. Bu gün Konstantinanın məzarı Romadakı Santa Konstanza Kilsəsindədir. Yalnız 16-cı əsrdə Konstantina, Attika və Artemia şəhidliklərə yerləşdirildi. Konstantinanın anım günü 18 fevraldır. Bundan əlavə, 28 yanvar və 17 fevralda Attika və Artemiya da anılır. 25 fevral və 25 iyun tarixlərində birlikdə anılırlar.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər