Kaliforniya Universiteti (Santa Kruz)

**Kaliforniya Universiteti** (UC Santa Cruz və ya UCSC) — Kaliforniyada ictimai torpaq qrant tədqiqat universitetidir. Bu, Kaliforniya Universitetinin sistemindəki on kampusdan biridir. Monterey körfəzində, Santa Cruz sahil icmasının kənarında yerləşən kampus Sakit Okeana baxan meşəlik təpələrdə yerləşir. 2022-ci ilin payızında onun on yaşayış kollecində təxminən 17,500 bakalavr və 2,000 aspirant təhsil alır.

1965-ci ildə qurulan Santa Kruz, mütərəqqi, disiplinlər arası bakalavr təhsili, innovativ tədris metodları və müasir memarlığı nümayiş etdirmək niyyəti ilə başladı. Yaşayış kollec sistemi Okbrid kollec universitet sisteminin bir variantı kimi yaradılmış on kiçik kollecdən ibarətdir. Fakültə arasında Nobel Mükafatı laureatları, Milli Elmlər Akademiyasının 12 üzvü, Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının 28 üzvü və Elmin İnkişafı üzrə Amerika Assosiasiyasının 40 üzvü var. Doqquz Santa Kruz məzunu Pulitzer mükafatı laureatıdır və ümumilikdə 11 Pulitzer mükafatlandırılmışdır.
1985-ci ildə universitet "İctimai Sarmaşıq" adını aldı. Universitet həm də Amerika Universitetləri Assosiasiyasının üzvüdür.

## Tarixi

#### Kampusun planlaşdırılması
Bəzi ilkin təsisçilər 1930-cu illərin əvvəllərində UCSC kimi bir qurum üçün planlar tərtib etmişdilər, lakin Santa Kruz şəhəri 1950-ci illərin ortalarında UC Regentlər Şurasına şəhərdən bir qədər kənarda, Santa Kruz dağlarının ətəklərində bir kampus tikmək üçün təklif verənə qədər bu planı həyata keçirmək imkanı özünü göstərmədi.
1957-ci ildə Kaliforniya Ştat Assambleyası regentlərdən Santa Klara Vadisini nəzərdən keçirməyi xahiş edən qətnaməs qəbul etdi. 1959-cu ilin dekabrında Regentlər ərazi seçim prosesini San Xosedəki Almaden Vadisində (yəni, Santa Klara Vadisi və indi Silikon Vadisi kimi tanınan daha böyük bölgə daxilində) cəmləşdirmək üçün səs verdilər, lakin Regentlərin qərarının ictimaiyyətə açıqlanması dərhal həmin ərazidə əmlak dəyərlərinin artmasına səbəb oldu. Əmlak dəyərləri o qədər qalxdı ki, Regentlər artıq lazımi torpaq sahəsini ala bilmədilər. Bununla belə, Santa Kruz yerləşdiyi yerin praktikliyi deyil, gözəlliyi üçün seçildi və onun uzaqlığı tələbələrin əksəriyyətini kampusda yerləşdirəcək bir yaşayış kollec sistemini inkişaf etdirmək qərarına səbəb oldu. Bir ildən sonra Regentlər nəhayət Santa Kruzu növbəti UC kampusunun yeri olaraq seçdilər. Santa Kruz şəhərciyinin rəsmi dizayn prosesi 1950-ci illərin sonlarında başlamış və 1963-cü ilin uzunmüddətli inkişaf planı ilə nəticələnmişdir. İlk plan kampusun indiki Böyük Çəmən ərazisində tikilməsi idi, ona görə ki o, mövcud Santa Kruz şəhərinə yaxın idi. Tomas Kilsəsi tərəfindən hazırlanmış ikinci plan, kollecləri Böyük Çəmənliyin üstündəki təpənin başındakı qırmızı ağac meşəsinə yerləşdirdi. Tikinti 1964-cü ildə başladı və universitet 1965-ci ildə ilk qəbul edə bildi. Kampusun müasir memarlıq, mütərəqqi tədris metodları və bakalavr tədqiqatları üçün bir vitrin olması nəzərdə tutulmuşdu.

#### Santa Kruz yuxusu
Xatirələrində Kerr yeni kampusun açılışında özünün və Mak Henrinin buraxdığı saysız-hesabsız səhvləri təəssüflə danışdı. Onlar Santa Kruz-u UC kampuslarının "ən eksperimental"ı kimi yaratmışdılar, lakin 1960-cı illərin əks-mədəniyyəti arasında öz əziz "Santa Kruz arzusu"nun ölməsi üçün onu tam vaxtında açdılar. 25 Santa Kruz tez bir zamanda tələbələrin və fakültələrin qırmızı ağaclar arasında "yumşaldıldığı" "əks-mədəniyyət şəhərciyi" oldu.
Kerrin sözlərinə görə, 1970-ci illərdə UC Santa Kruz-un gələn birinci kurs kurslarının keyfiyyəti pisləşdi, çünki yeni nəsil tələbələri mühəndislik və biznes idarəçiliyi kimi fənlər üzrə ixtisaslaşmaq üçün getdikcə daha az eksperimental UC kampuslarında təhsil almağı seçdilər (hər ikisi Santa Kruzda yox idi)). Keyfiyyətin azalmasının arxasında duran digər əsas amil o zamanlar "dünyanın qətl paytaxtı" adlandırılan Santa Kruz ətrafında bir sıra "dəhşətli qətllər" idi.

#### Sinşemer islahatları
Kansler Robert Sinşemer (1977–1987) tərəfindən Santa Kruzu daha az eksperimental və daha ənənəvi hala gətirmək bahasına bir sıra böyük islahatlar həyata keçirildi. 1985-ci ilin may ayında molekulyar bioloq Sinşemer, İnsan Genomu Layihəsi ideyasının müzakirə edildiyi ilk görüşlərdən biri üçün Santa Kruzda bir neçə alimi salamladı. Sinşemer, Santa Kruzu NCAA 3-cü divizyanın bir hissəsi olaraq ilk dəfə kolleclərarası atletika ilə məşğul etdi. 1981-ci ildə o, tələbə idmançıların kampusun talismanı kimi dəniz aslanına üstünlük verməsini dəstəklədi, lakin 1986-cı ildə tələbə heyəti banan şlakını dəstəkləməyə səs verdikdə geri çəkilməyə məcbur oldu. 1990-cı illərin əvvəllərində kampus hələ də səmərəsiz idi, çünki digər UC kampusları ilə müqayisədə orta tədris yükü hələ də yüngül idi, lakin SAT balları düşməyi dayandırmışdı, fakültə yaxşı tədqiqatlar aparırdı və kampus universitet reytinqlərində yüksəlməyə başlayırdı.
1997-ci ildə nəhayət mühəndislik məktəbi fəaliyyətə başladı. 2019-cu ildə Santa Kruz Kaliforniya Universiteti Amerika tədqiqat universitetlərinin ən nüfuzlu ittifaqı olan Amerika Universitetləri Assosiasiyasına (AAU) seçildi. UCI ilə yanaşı, UC Santa Kruz AAU-ya qəbul olan ən gənc universitet idi.

#### Genişləndirmə planları
2020-ci ilə qədər tələbə qəbulunu 19,500-ə çatdırmaq və 1,500 müəllim və işçi heyətini əlavə etmək planları yerli ictimaiyyət və tələbə birliyinin etirazına səbəb oldu.
2006-cı ildə şəhər seçiciləri UCSC-ni kampusun böyüməsinin təsirlərini ödəməyə çağıran iki tədbir təşkil etdilər. Santa Kruz Ali Məhkəməsinin hakimi tədbirləri etibarsız sayaraq, onların səsvermə bülleteninə düzgün qoyulmadığını qərara aldı. 2008-ci ildə universitet, şəhər, mahal və məhəllə təşkilatları çoxsaylı məhkəmə iddialarını bir kənara qoyub genişlənməyə icazə vermək üçün razılığa gəldilər. UCSC yerli hökumətin şimal kampusunun genişləndirilməsi planlarını yoxlamağa, kampusdakı əlavə tələbələrin 67 faizini mənzillə təmin etməyə və bələdiyyə inkişafı və su haqlarını ödəməyə razılaşdı.

UCSC-nin 10-cu kansleri Georgi Blumental, Silikon Vadisində kampusdan kənar əraziləri inkişaf etdirməklə Santa Kruzda böyümə məhdudiyyətlərini azaltmaq niyyətində idi. NASA Ames Tədqiqat Mərkəzinin kampusunun nəticədə 2000 UCSC tələbəsi — 2020-ci il üçün nəzərdə tutulduğu kimi bütün universitetin gələcək tələbə kontingentinin təxminən 10%-ni tutması planlaşdırılır.

2010-cu ilin aprelində UC Santa Kruz 35 milyon dollar dəyərində yeni Rəqəmsal İncəsənət Araşdırma Mərkəzini açdı. Bu layihə 2004-cü ildə planlaşdırılmışdı. 72 milyon dollar dəyərində olan Sahil Biologiya Binası 21 oktyabr 2017-ci ildə Sahil Elm Kampusunda rəsmi olaraq açıldı.
Yeni kampusda Ekologiya və Təkamül Biologiyası Departamenti və okean, quru, şirin su mühitlərində ekologiya və təkamülün öyrənilməsi ilə maraqlanan fakültə yerləşir.

## Kampus
810 ha UCSC kampusu San Fransiskodan 121 km cənubda, Santa Kruz dağlarının Ben Lomond dağ silsiləsində yerləşir. Hündürlük kampusun girişində 87 m şimal sərhədində isə 364 m-dir. Çəmənliyin şimalında kampusun əksər binaları yerləşir, onların çoxu qırmızı ağaclıqların arasındadır. Kampus cənubdan şəhərin yuxarı-qərb tərəfindəki məhəllələri ilə, şərqdən Harvey Vest Parkı və Poqonip açıq fəza qoruğu, şimalda Henri Kovell Redvud Dövlət Parkı ilə həmsərhəddir. Kampus 1961-ci ildə Kaliforniya Universiteti tərəfindən satın alınan Covell Ailəsi fermasının bir hissəsi üzərində inşa edilmişdir. Kampus əmlakının şimal (yarısı yanğın yolları, gəzinti və velosiped yolları istisna olmaqla), inkişaf etməmiş, meşəlik vəziyyətdə qalmışdır. 2017-ci ildə Universitet Ekologiya və Təkamül Biologiyası Departamenti üçün Sahil Elmi Obyektinin tikintisini başa çatdırdı. Tədris sinifləri, laboratoriyalar və istixanalarla təchiz olunmuş obyekt MakAllister Vay üzərində yerləşir.
Bir sıra ziyarətgahlar, yuvalar və tələbələr tərəfindən tikilmiş digər yerlər şimal kampusunun ətrafında səpələnmişdir. Əsasən budaqlardan və digər meşə tullantılarından yığılmış bu strukturlar əvvəllər Elfland kimi tanınan ərazidə cəmləşmişdi. Universitet 1992-ci ildə Nine və Ten kolleclərini tikmək üçün yerlə yeksan etmişdi. Bununla belə, tələbələr bəzi strukturları köçürə və xilas edə bildilər.

UCSC ərazisində bir sıra təbii maraq doğuran yerlər var. Məsələn, "Porter Mağaraları" kampusun qərb tərəfində tələbələr arasında məşhur yerdir. Giriş Porter Kollecinin çəmənliyi ilə Empire Grade Road arasındakı meşədə yerləşir. O, bəziləri çətin, dar keçidlər olan bir sıra mağaralardan keçir.

## Akademiyalar
Universitetin beş akademik bölməsi var: İncəsənət, Mühəndislik, Humanitar Elmlər, Fizika və Biologiya Elmləri və Sosial Elmlər. Onlar birlikdə 65 magistr proqramı, 64 bakalavr ixtisası və 41 azyaşlı proqramı təklif edirlər.

Populyar bakalavr ixtisaslarına İncəsənət, Biznesin İdarə Edilməsi İqtisadiyyatı, Kimya, Molekulyar və Hüceyrə Biologiyası, Fizika və Psixologiya daxildir. Hesablama Media, Feminist Tədqiqatlar, Ətraf Mühit Tədqiqatları, Vizual Tədqiqatlar, Rəqəmsal İncəsənət və Yeni Media, Kritik Yarış və Etnik Araşdırmalar və Şüurun Tarixi Departamenti kimi fənlərarası proqramlar da UCSC-nin daha ənənəvi akademik şöbələri ilə yanaşı keçirilir. UC Hastinqs ilə birgə proqram UC Santa Kruz tələbələrinə adi yeddi il əvəzinə altı ildə bakalavr dərəcəsi və Juris Doktoru dərəcəsi qazanmağa imkan verir.

**Araşdırmalar**

Milli Elm Fondunun məlumatına görə, UC Santa Kruz 2018-ci ildə tədqiqat və inkişafa 127,5 milyon dollar xərcləyərək ölkə üzrə 144-cü yerdə qərarlaşıb.
Timann UCSC-nin ilkin Təbiət Elmləri Bölməsini inkişaf etdirdi. Digər tanınmış elm fakültəsi və aspirantları yeni başlayan kampusa cəlb etdi. Yarandıqdan dərhal sonra UCSC-yə həm də kampusu astronomiya tədqiqatları üçün əsas mərkəz kimi quran Lil Rəsədxanası üçün inzibati məsuliyyət verildi.
Sosial Elmlər və Humanitar Elmlər fakültəsinin qurucu üzvləri UCSC-nin fəaliyyətinin ilk ilində unikal Şüur Tarixi magistr proqramını yaratdılar. Məşhur keçmiş UCSC fakültə üzvləri Butler və Angela Davis daxildir.
UCSC-nin üzvi təsərrüfat və bağ proqramı ölkədə ən qədim proqramdır. 2015-ci ildən etibarən UCSC-nin professor-müəllim heyətinə Milli Elmlər Akademiyasının 13 üzvü, Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının 24 üzvü və Amerika Elmin İnkişafı Assosiasiyasının 33 üzvü daxildir. 1997-ci ildə qurulan Baskin Mühəndislik Məktəbi UCSC-nin ilk və yeganə peşəkar məktəbidir.

## Kitabxana
Mak Henri Kitabxanası UCSC-nin incəsənət və məktublar kolleksiyasına ev sahibliyi edir. Elmi mütaliənin əksəriyyəti yeni Elm və Mühəndislik Kitabxanasındadır. Mak Henri Kitabxanası Karl Varnek tərəfindən dizayn edilmişdir. Bundan əlavə, kolleclərdə oxumaq üçün sakit yerlər kimi xidmət edən daha kiçik kitabxanalar var. Mak Henrinin Xüsusi Kolleksiyalar Kitabxanasına Robert A. Henlinin arxivləri, Kennet Patkenin sənədləri və rəsmləri, Merinin arxivi, bəstəkar Con Keysin kitab kolleksiyası daxildir. Merinin Arxivində Lik Rəsədxanasına aid fotoşəkillər, məktublar və digər sənədlərin geniş kolleksiyası var.

## Tələbə
UCSC tələbələri siyasi fəallığı ilə tanınırlar.
UC Santa Cruz həm də sirr mədəniyyəti ilə məşhurdur. 20 aprel 2007-ci ildə təxminən 2000 UCSC tələbəsi illik "420"-ni qeyd etmək üçün Porter Medovda toplandı. 2007-ci ildə keçirilən tədbir ümumilikdə 5000 iştirakçını cəlb etdi. Universitet toplantını qəbul etmir, lakin tədbiri tənzimləmək və bütün iştirakçıların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün addımlar atırdı. 20 aprel 2010-cu ildə məktəb rəhbərliyi kampusun qərb girişini bağladı və kampusdan keçə biləcək avtobusların sayını məhdudlaşdırdı.

**Tələbə hökuməti**

Tələbə İttifaqı Assambleyası 1985-ci ildə kampus miqyasında olan məsələlərdə tələbələr və rəhbərlik arasında sövdələşmə mövqelərini daha yaxşı əlaqələndirmək üçün yaradılmışdır. Bütün yaşayış kollecləri və altı etnik və gender əsaslı təşkilatlar SUA-ya nümayəndələr göndərirlər. 2008-ci ildə cəmi 138 tanınmış tələbə qrupu var idi.

**Mənzil**

Kresqedən başqa bütün kolleclərdə həm yaşayış yerləri, həm də mənzillər var. Mənzillər adətən dörd-səkkiz tələbə tərəfindən paylaşılır. Ümumi yaşayış və yemək otaqları, mətbəx və hamam, ümumi və şəxsi yataq otaqları var. Kresqedən başqa kolleclərdəki mənzillər ümumiyyətlə birinci kurs səviyyəsindən yuxarı olan tələbələr üçün nəzərdə tutulub.

## Davamlılıq
Tələbələr 2001-ci ildə Tələbə Ətraf Mühit Mərkəzini yaratdılar. İllik Yer Sammitləri keçirdilər və davamlılığı maliyyələşdirən qurum olan Kampus Davamlılıq Şurasını yaratdılar. 2004-cü ildə Davamlı Təcrübələr üzrə UC Siyasəti dərc edildi və bildirildi ki, Kaliforniya Universitetinin Prezident Ofisi ətraf mühitə təsirini minimuma endirməyə və bərpa olunmayan enerjidən asılılığını azaltmağa sadiqdir. 2006-cı ildə Davamlılıq və İdarəetmə Komitəsi yaradıldı və kampus üzrə Davamlılığın Qiymətləndirilməsi tamamlandı.

#### Təşkilatlar
Aşağıda UCSC kampusunda UCSC davamlılıq təşkilatlarının, şöbələrinin, bağlarının və maliyyə qurumlarının siyahısı verilmişdir:

* Enerjiyə qənaət üçün Alyansın Enerjiyə qənaət Yaşıl Kampus Proqramı (əvvəllər Yaşıl Kampus Proqramı kimi tanınır)

* Kaliforniya Tələbə Davamlılıq Koalisiyası

* Kampus Davamlılıq Şurası

* Kampus Davamlılıq Ofisi

* Karbon Fondu

* Aqroekologiya və Davamlı Qida Sistemləri Mərkəzi

* Qlobal, Beynəlxalq və Regional Araşdırmalar Mərkəzi

* Kollec Səkkiz: Yaşıl Sahibkarların Yetişdirilməsi

* Davamlı Yaşamaq üçün Təhsil Proqramı

* Ətraf Mühitin Tədqiqatları Bölməsi

* İcma Aqroekologiya Şəbəkəsinin Dostları

* Davamlılıq Ofisinin dostları

* Kresqe Təbii Qida Kooperativi

* Kresqe bağı

* İcma və Aqroekologiya Proqramı

* Yaşıl ofis sertifikatlaşdırma proqramı

* Sayt İdarəetmə Proqramı

* Tələbə Ətraf Mühit Mərkəzi

* Tələbə Davamlılıq Məsləhətçiləri

* Davamlılıq Laboratoriyası

## İstinadlar