open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Küri nöqtəsi

**Küri nöqtəsi** və ya **Küri temperaturu** (T_C) — ferromaqnit maddələrin kimyəvi xassələrinin dəyişmə nöqtəsi və ya temperaturudur. Bu temperaturdan yuxarı, ferromaqnit maddələr maqnitliyini itirir və paramaqnitli olur. "Küri nöqtəsi" anlayışı ferromaqnitlərin bu xassəsini kəşf edən fransız alimi Pyer Kürinin şərəfinə adlandırılmışdır. Maqnetit üçün Küri nöqtəsi 5800 C, pirrotin üçün 3000 C, hematit üçün 6750 C. Küri nöqtəsidə istilik tutumu, istilik keçirmə və başqa fiziki xassələr kəskin dəyişir. Sinonim: *Küri temperaturu.*

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Horst Stöcker: *Taschenbuch der Physik*, 4. Auflage, Verlag Harry Deutsch, Frankfurt am Main 2000, ISBN 3-8171-1628-4
* Hans Fischer: *Werkstoffe in der Elektrotechnik*, 2. Auflage, Carl Hanser Verlag, München/Wien 1982 ISBN 3-446-13553-7
* Werner Schröter, Karl-Heinz Lautenschläger, Hildegard Bibrack: *Taschenbuch der Chemie*, 9. Auflage, Verlag Harry Deutsch, Frankfurt am Main 1981, ISBN 3-87144-308-5
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı:  679

## Xarici keçidlər
I Dövlət Gəray

**I Dövlət Gəray** () — 1551-1577-ci illər arasında xanlıq edib. I Dövlət Gəray dövründə Krım xanlığı Osmanlı İmperiyası ilə birlikdə yüksəliş dövrünü yaşadı. Əsas siyasətini Moskvanın mərkəzli bir inkişaf siyasətini izləyərək rusların Qara dənizə çıxmalarına qarşı mübarizə təşkil edirdi.

## Osmanlı ilə münasibətləri

Qanuni Sultan Süleyman dövründə uzun illər İstanbulda yaşadığı üçün dönəmin Osmanlı sarayı ilə olduqca yaxşı münasibətləri vardı. Qanunu ilə eyni dövrdə xanlıq edən Dövlət Gəray ondan böyük dəstək aldı. Harzem Xanının Osmanlı sultanından Rus yayılmasına qarşı yardım istəməsi isə Osmanlı, İdil (Volqa) ilə Don çayları arasında bir kanal açmaq və Həştərxanı yenidən zəbt etmək üçün hərəkətə keçdi. 1569-cu ildə Kefe bəylərbəyi Çərkəz Qasım bəy üç min yeniçəri və 20 min süvari Osmanlı qoşunu, Dövlət Gərayın 30 min Tatar əsgərindən ibarət ordusu ilə birlikdə bölgəyə girdi. Bundan başqa, 5 min yeniçəri və üç min dənizçi də Azaka 15 döyüş gəmiləri ilə hücum etdilər.
 
Ancaq sədrəzəm Sokollu Mehmet Paşa dövründə başlanan kanal başa çatdırılmadı. Krım və Osmanlı hərbi Ruslar və hava şərtləri tərəfindən qırılaraq geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı. Bu hadisə bəzi tarixçilər tərəfindən Osmanlı İmperiyasında fasilələr dövrünün başlanğıcı kimi qəbul edilir.

## Rusiya ilə mübarizə

1555-1571-ci illər arasında Rusiyaya uzunmüddətli təsirləri olan böyük zərbələr vurdu. 1571-ci ildə Dövlət Gərayın ordusu Moskva yaxınlarına qədər irəlilədi və şəhəri yandırdı (Moskva Yanğını). Özünə Bu səbəblə "Taxt alan" anlamına gələn tatarca" Taxt Algan" adı verilib. Kazan xanlığı 1552-ci ildə Həştərxan xanlığı isə 1556-cı ildə ruslar tərəfindən tutulmuşdu. 1568-1570-ci illər arasında Qazan və Həştərxana yürüşlər təşkil etdi, lakin ruslardan geri alına bilmədi. 1572-ci ildə ruslar ilə girişdiyi Molodi döyüşündə məğlub oldu. 1592-ci ildə Osmanlı sultanı Rus Çarlığından, Kazan və Həştərxanı azad olunmasını istədi. Bu tarixlərdən etibarən Rusların Qafqaza və Qara dənizə düşməsini əngəlləmək üçün göstərilən təşəbbüslər uğurlu olmayacaq və Ruslar 200 il ərzində Qara dənizin şimalındakı bütün Türk torpaqlarına yerləşəcəkdir. I Dövlət Gəray 1577-ci ildə vəba xəstəliyinə tutuldu və bu xəstəlikdən vəfat edib. Krımın paytaxtı Bağçasaray şəhərində, Xan məscidi  yaxınlığına dəfn edilib. Yerinə II Mehmed Gəray keçdi.

## Xarici keçidlər

# Büyük Osmanlı Tarihi, Hammer, Üçdal Neşriyat, III. Cilt s. 598
# Халим Герай (историк)|Халим Гирай султан «Розовый куст ханов, или история Крыма», Симферополь, Изд. «Стилос», 2008. — С. 44-46. — ISBN 978-966-8518-91-1

## İstinadlar
Ebbi-Roud

**Ebbi-Roud** (ing. *Abbey Road*) — Londonun Kamden və Vestminister hissələrində yerləşən gur küçələrdən biri, B507 şossesinin bir hissəsidir.

Küçənin cənub-şərq hissəsində Ebbi-Roud 3 ünvanında məşhur "Ebbi-Roud" səsyazma studiyası yerləşir. Burada The Beatles və digər qruplar öz mahnılarını yazdırırdılar. The Beatles son albomunu da məhz Abbey-Road adlandırmışdır. Bu albomun üz qabığında qrupun üzvləri, yoldan təsadüfən keçən piyada təsvir olunmuşdur. Bundan sonra küçənin adı The Beatles-la assosiasiya olunmağa başladı və turistlərin kütləvi ziyarət yerinə çevrildi, orada yerləşən piyada keçidi isə fotoçəkilişlər üçün ən populyar yerə çevrildi.

Küçənin adı yaılan dəmir lövhə bu yaxınlarda yığışdırılmışdır, belə ki onu tez-tez oğurlayır və ya müxtəlif yazılarla korlayırdılrar. Hal-hazırda bu lövhə yüksəkdən vurulmuşdur. Hər üç aydan bir icra orqanları tərəfindən keçidin yanında yerləşən binanın divarını rəngləməli olur. Belə ki bu divarda liverpullu dörtlüyün pərəstişkarları tərəfindən tez-tez qraffitilər çəkilir.

## Maraqlı faktlar
The Beatles qrupunun eyniadlı albomunun üz qabığının foto çəkilişi 8 avqust 1969-cu ildə baş tutmuşdur. Üz qabığında qrupun üzvü olan dörd nəfərdən başqa bir nəfər də var idi, bu, Floridada yaşayan və həmin vaxt Londonda məzuniyyətdə olan və təsadüfən kadra düşən Pol Kouldur. Albom satışa çıxandan sonra həyat yoldaşı üz qabığında Polu tanımışdır.

## İstinadlar
The Beatles' Abbey Road Photo Outtakes & Paul Cole
Sulab Beynəlxalq Tualet Muzeyi

**Sulab Beynəlxalq Tualet Muzeyi** () — Hindistanın Yeni Dehli şəhərində muzey.

## Tarixi
Muzeyin təməli 1992-ci ildə hind sosioloqu Bindeşvar Pathakın təşəbbüsü ilə qoyulmuşdur.

## Eksponatları
Muzey Almaniya, Çin, Fransa, Belçika və Yunanıstandan gətirilən nümunələr əsasında təşkil olunmuşdur.

## Uğurları
Muzey dünya ölkələri tərəfindən xüsusi mükafatlara layiq görülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bindeşvar Pathak

**Bindeşvar Pathak** (; ) — hind sosioloqu.

1970-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Sulab Beynəlxalq Tualet Muzeyinin təməli qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Profile of a national crusader 
* Audio Interview with Dr Pathak at the Stockholm World Water Week 
*  Bindeshwar Pathak wins international award 
* French Senate honours Sulabh founder with 'Legend of Planet' award
Molodi müharibəsi

**Molodi müharibəsi** — (Rus dilində: Молодинская битва) 1572-ci ilin iyul-avqust aylarında olmuşdur. Bu müharibə, İvan Qroznının ən əhəmiyyətli döyüşlərindən biridir. Öz ordusundan iki dəfə böyük bir orduya qalib gəlmişdir. İvan Qroznı Moskva şəhərinin 40 mil yaxınlığında Krım xanı I Dövlət Gəray xana qarşı vuruşmuşdur.
 
Rusiya çarlığının Livoniya müharibəsini aparmasını fürsət bilən Dövlət Gəray, bir illik fasilədən sonra Moskvaya yenidən hücuma keçdi. Osmanlı tərəfindən artilleriya və yeniçəri qüvvələri ilə dəstəklənərək, 3 kəşfiyyat dəstəsi göndərdi. Sonra da (26 iyulda) Oka çayının qarşı sahilinə keçdi. Amma çayın o biri tərəfində Rus ordusunun yerləşdiyini bilmirdi (həmin dövrdə Rusiya Livoniya müharibəsində müvəqqəti atəşkəs imzalamışdı).

Rus ordusu 23 min əsgərdən ibarət bir gücə malik idi. Baş komandaları Knyaz Mixail Vorotynsky idi. Ordunun sol qanadına Prens Repnin, sağ qanadına Prens Odoevsky rəhbərlik edirdi. Bununla yanaşı ruslar çayın digər yaxasına mövqe qurmuşdu.

30 iyulda ordular qarşı-qarşıya gəldilər. Rusların planı çərçivəsində mülki edilmiş mövqelər və dar sahədə qalan tatarlar oxatma qabiliyyətlərindən istifadə edə bilmədilər və məcburən üz-üzə müharibəyə başladılar. Müharibə əsasən qılınc və nizə döyüşü şəklində davam etdi. Zəbt edilmiş mövqelərdə Ruslar müharibənin sonrakı mərhələlərində topçu birlikləri və odlu silahlarından təsirli şəkildə istifadə etdilər. Osmanlı və Krım ordusu ardında 100.000 nəfərə qədər ölü, yaralı və əsir itki verdi. Darmadağın olan Dövlət Gəray qalan 20.000 Tatar süvarisi ilə qaçmaq məcburiyyətində qaldı.

Müharibənin nəticəsi Krım xanlığı bir daha Moskvaya qədər heç vaxt irəliləyə bilmədi, ancaq Ukrayna ərazisinə edəcəyi hücumlarla kifayətləndi. Bununla da Rusiya isə möhkəmlənmək prosesinə başladı. Buna baxmayaraq, 1680-ci illərə qədər Krım xanlığına xərac verməyə davam etti. Bu müharibə eyni zamanda Osmanlı İmperiyası və Krım xanlığının qüdrətinin azalmağa başladığını da bir göstəricisi olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* http://www.hrono.ru/sobyt/1500sob/molod.html
* http://www.kulichki.com/moshkow/HISTORY/ANDREEW_A_R/krym_history.txt#45
* http://www.magister.msk.ru/library/history/karamzin/kar09_03.htm 
* http://www.xenophon-mil.org/rushistory/battles/ivanbook.htm
* *Буланин Д. М.* Повесть о битве при Молодях
Hayd-park

**Hayd-park** () — Londonun mərkəzində yerləşən sahəsi 1.4 km² olan krallıq parkı. Qərb tərəfdən Kensinqton bağlarıyla sərhəddir. Siyasi mitinqlərin, gəzintilərin və mitinqlərin ənənəvi yeridir.

## Tarixi
Hələ normand işğalına qədər park Vestminster abbatlığına məxsus idi. Park öz adını qədim ölçü vahidindən almışdır. VIII Henrixin dövründə park kralın ov əyləncə yeri kimi istifadə olunurdu və əhali üçün qapalı idi. I Yakovun dövründə park yenidən ictimaiyyət üçün açılır, II Karlın dövründə park londonluların sevimli istirahət yerinə çevrildi.

Parkın əsas görməli yeri Serpentayn gölü və eyniadlı qalereyadır. Göldə çimməyə də icazə verilir. Parkın cənub-şərq küncündə Epsli-haus (ing. Apsley House) yerləşir, burada hersoq Vellinqton muzeyi və Vellinqton tağı yerləşir. 1815-ci ildə parkın bu hissəsində Vellinqtonun Napoleon üzərində tarixi qələbəsinə həsr olunmuş parad keçirilmişdir. 1822-ci ildə hersoqun şərəfinə parkda Axillesin nəhəng heykəli ucaldılmışdır. Bu, Londonda ucaldılmış ilk çılpaq insan təsviri idi və bu şəhərlilərin etirazına səbəb olmuşdu.

Kraliça Viktoriya 1851-ci ildə keçirilən Ümumdünya sərgisinin keçirilmə yeri kimi Hayd-parkı seçmişdir və bunun üçün parkda Billur saray ucaldılmışdı. 1889-cu ildə Hayd-parkda "Tələsməyən piyadalar, üstüaçıq omnibuslar və hərəkət edən atlarla keblər" qısametrajlı filmi çəkilmişdir.

2012-ci ildə London Olimpiya oyunları zamanı triatlon və açıq suda 10 kilometrlik üzgüçülük üzrə yarışlar Hayd-parkda keçirilirdi. 17 iyul 2012-ci ildə parkda Madonnanın konsrti keçirilmişdir, konsertdə 55 000 tamaşaçı iştirak etmişdir. 2013-cü ildə parkda The Rolling Stones çıxış etmişdir.

## Natiqlər küncü
İngiltərədən kənarda Hayd-parkı daha çox burada yerləşən Speakers' Corner tanıdır. Məhz buna görə Hayd-park istənilən fikri və ideyanı səsləndirə biləcək yerə sinonimə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Mequro Parazitologiya Muzeyi

– Yaponiyanın Tokio şəhərinin Mequro rayonunda yerləşən tibbi muzey. Dünyada parazitlərə və parazitologiya elminə həsr olunmuş yeganə muzeydir.

## Tarixi
Mequro Parazitologiya Muzeyi 1953-cü ildə Satoru Kameqay tərəfindən Tokio şəhərinin Mequro rayonunda yaradılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzeyin birinci mərtəbəsində müxtəlif parazit növlərini göstərən xəritələr və heyvan parazitləri nümayiş etdirilir. İkinci mərtəbə insan parazitlərinə həsr olunmuşdur. Muzeyin kolleksiyasına 45.000-dən çox parazit növü daxildir. Parazit növlərinin 300-dən çoxu formalinlə doldurulmuş şüşə qablarda saxlanılır. Muzeydə 92 yaşlı Satoru Kameqayın bədənində tapılmış parazit də nümayiş etdirilir.

Muzeyin əsas xüsusiyyətlərindən biri dünyanın ən böyük lentşəkilli qurd nümunəsinə (8,8 metr) ev sahibliyi etməsidir. Parazitin ölçüsünü daha rahat başa düşmək üçün yanına eyni uzunluqda ip qoyulub

Muzeyi ildə 70.000-ə yaxın şəxs ziyarət edir və onların yarısından çoxu gənclərdir. Muzeyə tez-tez məktəbli ekskursiyaları təşkil olunur.

Muzey maliyyə cəhətdən çətinliklə üzləşdiyi üçün muzey mağazası açılmışdır. Mağazada parazitlərə həsr olunmuş köynəklər, balıqlarda yaşayan anisakis parazitinin təsviri olan açar halqaları və ad günü açıqcaları satılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sultan Əhməd mirzə

**Sultan Əhməd mirzə** (d.1451-ö.1494) — Əmir Teymurun nəvələrindən Əbu Səid Mirzənin böyük oğludur. Anası Ordu Buga Tarxanın qızı idi. 1451-ci ildə Səmərqənddə anadan olub. Atasının faciəli ölümündən sonra, 1469-ci ildə Mavəraünnəhr sultanı oldu.

## Həyatı

1451-ci ildə Səmərqənddə anadan olub. Mükəmməl təhsil və tərbiyə almışdır. Dövrün ən böyük alimlərindən Silsilə aliyyenin on səkkizincisi, müsəlmanların məbudu Ubeydullah Əhrar həzrətlərinin söhbətlərində iştirak edirdi. Zahiri və batini elmlərdə dərin alim oldu. Elmi siyasəti dərindən öyrənib. Səmərqənd və Buxaranın əmiri olanda ədalətli şəkildə idarə edib. Şahzadəliyi dövründə Yunis Xanın qızı Mehrigar xanım ilə evlənib.

Atası Əbu Səid mirzə 1469-cu ildə Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənlə müharibə edərkən həlak olduqdan sonra Səmərqənd taxtına keçdi. Ağqoyunlulara məğlubiyyətlə dağılmağa başlayan Temuroğulları dövlətinə hakim oldu. Mərkəzi Səmərqənd olmaqla, Mavəraünnəhr-Teymurlu Dövlətinin başına keçdi. İyirmi beş il padşahlıq etdi. Dövründə Orta Asiya, Çox hərəkətli siyasi hadisələrə səhnə olmasına baxmayaraq, ölkəsini sülh və sakitlik içərisində idarə edib. Hakimiyyətinin ilk illərində üsyan edən qardaşı Sultan Mahmudu məğlub etdi.  Sultan Mahmud böyük bir ordu toplayaraq qardaşı Sultan Əhməd Mirzənin hakim olduğu Səmərqənd şəhərini mühasirəyə aldı. Əhməd Xan, Xoca Ubeydullah Əhrar həzrətlərinin tövsiyələri ilə qardaşının qüvvələrini darmadağın etdi. Bundan sonra 25 il ədalətlə hökmüranlıq etdi. Yaratdığı imkanlarla, dövründə çox dəyərli alimlər, işində mahir sənətkarlar və dövlət xadimləri yetişdi. Sultan Əhməd mirzə müəllimi Ubeydullah Əhrar həzrətlərinin vəfatından dörd il sonra 45 yaşında vəfat edib (1494).

Sultan Əhməd mirzə şahzadə olarkən atası Əbu Səid onu, Yunis Xanın qızı Mehrnigar xanım ilə evləndirdi. Müxtəlif vaxtlarda Tarhan Xanım, Qutunda Xanım, Xanzadə Xanım, Lətifə Xanım və Həbibə Sultan xanım adlı xanımlar ilə evləndi. İki oğlu oldusa da kiçik yaşda vəfat edib. Qara Göz, Rabia Sultan Bəyim,  Salehə Sultan Bəyim, Ayşə Sultan Bəyim və Məsumə Sultan Bəyim adında beş qızı vardı.

## Xarici keçidlər

* The letters of Khwāja ʻUbayd Allāh Aḥrār and his associates, per ʻUbayd Allāh ibn Maḥmūd Aḥrār
* Mirza Muhammad Haidar Dughlt, A History of the Moghuls of Central Asia: The Tarikh-I-Rashidi.
Maqdalena Oqurek

**Maqdalena Oqurek** (; d. 23 fevral 1979, Rıbnik, Polşa) — Polşa tarixçisi, humanitar sahə üzrə elmlər doktoru. Polşa prezidentliyinə namizəd (2015).

## Elmi fəaliyyəti
Maqdalena Oqurekin əsas işlərindən biri kilsə tarixini araşdırmaqdır.

## İstinadlar
Yaxınlaşan fırtına (Kurbe)

**"Yaxınlaşan fırtına"** və ya **"Tufanın qopması"** (, ), () — 1865-ci ildə fransız rəssamı Qüstav Kurbe tərəfindən yağlı boya texnikası ilə pezaj üslubunda çəkilmiş bir mənzərə tablosu. Tablonun ölşüləri 146,7 × 230,8 sm-dir..Hyuston İncəsənət muzüyində sərgilənən bu əsəri muzeyə Kerolayn Viss Lou () hədiyyə etmişdir.

## Süjeti
Tablo Qüstav Kurbenin ölçücə ən böyük peyzajı sayılır. Əsərin yuxarı sol küncündə qara bulud axını seyr edilməkdədir. Qopmaqda olan tufan palıd ağacının budaqlarını əyərək sanki qayalıq torpaqdan onu kıkündən qoparmağa hazırlaşır. Ola bilsin ki, tablonun mənzərəsi Fransanın Fontenblo meşəsindən seçilmişdir. Ön plandan sanki yumuşaq günəş şüaları dağ yamacını işıqlandırır.

## İstinadlar

## Mənbələr
* 
*
Dalğalarda qadın (Kurbe)

**Dalğalarda qadın ** () — Qüstav Kurbenin 1868-ci ildə yağlı boya texnikası ilə nü janrında çəkmiş olduğu rəsm əsəri. Tablonun ölçüləri 65,4 × 54 sm-dir. Hal-hazırda əsər Nyu Yorkun Metropoliten muzeyində sərgilənir.

## Süjeti
Tabloda Kurbe gənc bir qadını dalğalar qoynunda çimərək təsvir etmişdir. Əsər nü janrındadır. Onun yarıya qədər suya batmış bədənini yarım şəffaf dərisi çox işıqlı təsvir edilmişdir. Dalğalı şabalıdı rəngli və bir qədər də nəmli görünən saçları seyrək şəkildə üzünə tökülmüşdür. Qolları başı üzərinə çar-çarpaz qaldırılmışdır. Köpüklü xırda ləpələr sanki onun üzərinə canatır. Onun siması qayğılı və hürkək görünür. Arxa planda üfüqdə günün batmasının sonuncu anlarını və ötüşən bir qayığı seyr etmək mümkündür. Aşağıda solda Kurbe yağlı boya ilə tarix və imzasını: "68/Q. Kurbe" atmışdır.

## İstinadlar

## Mənbələr
* Kathry Calley Galitz: *Gustave Courbet Die Frau in den Wellen*, In: Angela Schneider, Anke Daemgen und Gary Tinterow (Herausgeber): *Die schönsten Franzosen kommen aus New York. Französische Meisterwerke des 19. Jahrhunderts aus dem Metropolitan Museum of Art, New York*, ISBN 978-3-89479-381-4, S. 98

## Mənbələr
* 
*
Ələkçilər (Kurbe)

**“Ələkçilər”** () —  1853 cü ildə fransız rəssamı  Qüstav Kurbenin yağlı boya texnikası ilə realizm üslubunda çəkmiş olduğu rəsm əsəri. Nant İncəsənət muzeyində sərgilənən bu tablonun ölçüləri 131 × 167  sm-dir.

Tablo Qüstav Kurbenin Ornan kənd həyatından bəhs edən silsilə əsərlərindəndir.

## Süjeti
Kurbe əsərdə çətin kənd həyatını təsvir etməyə çalışmışdir. Digər tərəfdən isə o, çalışmışdır ki, təsvir olunan qadın əməyini bir o qədər də yorucu göstərməsin. Kurbe kənd qızının öz işinə həvəslə yanaşmasını lirik bir əhval ruhiyyədə təsvir etmişdir.  O, məhdud qammalı rənglərdən istifadə edərək, mərkəzi fiquru isə qırmızı rəngli paltarda təsvir etmişdir.

Kurbe bu əsərindəki personajları təsvir etmək üçün öz bacıları: Zoya (xəlbirli qız) və Jülyettadan ( yerdə oturaraq bğda arıtdayan) model kimi istifadə etmişdir.

## İstinadlar
 

## Mənbələr
* 
*
Tutuquşu ilə qadın (Kurbe)

**“Tutuquşu ilə qadın”** (, ) —  1866 cı ildə fransız rəssamı  Qüstav Kurbenin yağlı boya texnikası ilə nü üslubunda çəkmiş olduğu rəsm əsəri. Metropoliten muzeyində sərgilənən bu tablonun ölçüləri 129,5 × 195,6  sm-dir..
## Tarixi
1863 cü ildə Paris Salonunda sərgilənən Aleksandr Kabanelin “Veneranın doğulması” əsərindən ilhamlanan Qüstav Kurbe onu təkrarlamaq qərarına gəlir.. 1864 cü ildə  bu məqsədlə təqdim etdiyi “Venera və Psixeya” tablosu jüri tərəfindən qəbul edilmir.
Yalnız iki il sonra “Tutuquşu ilə qadın” əsərini təqdir və  münsiflər heyətinin ciddi seçimindən sonra 1866 cı ildə Paris Salonunda sərgilənənmək üçün vəsiqə alır.

## Süjeti
Tabloda çarpayıda arxası üstə uzanmış, kürən saçları yatağa səpələnmiş çılpaq qadın təsvir edilmişdir. Onun yuxarı  qaldırmış olduğu sol əli üzərində hər iki qanadları açıq şəkildə bəzəkli tutuquşu oturmuşdur. Sağ tərəfdə küncdə tutuquşuya məxsus  dirək təsvir edilmişdir. Bu tablodakı akademizm üslubundan müasirliyi ilə seçilən əsəri, tənqidçilər müasir çılpaq qadın forması  — “əsil canlı fransız qadını” kimi qəbul dirlər.
Əsərdə təsvir olunan qadının Qüstav Kurbenin sevimli modelçisi Coanna Hiffernan (Co) olduğu güman edilir..

## İstinadlar
 

## Mənbələr
* 
*
Ornanda dəfn (Kurbe)

**“Ornanda dəfn”** () — 1849—1850 ci illərdə fransız rəssamı Qüstav Kurbe tərəfindən işlənilmiş geniş formatlı: ölçüləri 315 × 668 sm olan tablo.

## Tarixi
Ornan — Kurbenin doğulduğu, Fransanın şərqində, İsveçrə ilə sərhəddə yerləşmiş Franş-Konte regionunda bir şəhərdir. Tabloda 1848 ci ildə salınmış o dövr üçün yeni Ornan qəbirstanlığı təsvir edilmişdir. Güman olunur ki, Kurbe bu tabloda ana tərəfindən olan babası Udonun ya da babasının qardaşı Klod Etyen Testin dəfn mərasimini təsvir etmişdir

Rəsm əsəri ilk dəfə 1851 ci ildə Paris Salonunda sərgilənərkən tamaşaçıların sərt reaksiya və tənqidlərinə məruz qalır.
Tənqid edənlərin əksəriyyəti adi bir kənd dəfn mərasimini belə bir geniş formatda təsvir etməyə layiq görmürdülər.
Bir çoxu da əsəri ələ salırdılar — onlardan biri K. Vinyon yazırdı::

## Sujeti
Kurbe əsərdə məhz şəxsiyyəti məchul qalan mərhumun ruhuna toxunmadan sırf onun cisminin dəfnini göstərməyə çalışmışdır.
Kompzisiyanın qıraqlarında qərar tutmuş başı açıq fiqurlar Kurbenin iki babasına aiddirlər. Onlar dəfn arxası planda mehriban sahiblər kimi görünürlər.
Sol tərəfdə indicə cənazəni gətirmiş olan geniş kənarlı şlyapalı dörd nəfərdən biri “Ornanda nahardan sonra dincəlmək” əsərindən tanıdığımız skripkaçıdır.  
Tabloda katolik məzhəbinə aid dəfn mərasimi olduğuna görə qadın və kişi iştirakçılar ayrı təsvir edilmişlər. Qadınların içində Kurbenin anasını və üç bacısını görmək mümkündür.
Əsərdə üzləri və burunları qızarmış təsvir olunan içki hərisləri olan kilsə xadimləri tablonun mərkəzi hissəsində qərar tutmuşlar. Bununla Kurbe kilsə xadimlərini heç sevmədiyini göstərməkdədir.

## İstinadlar
 

## Mənbələr
* 
*
Fiziki optika

**Fiziki optika** və ya **dalğa optikası** — həndəsi optikanının çərçivəsinə daxil olmayan optik hadisələri öyrənən optikanın bölmələrindən biridir. Bu hadisələrə difraksiya, işığın interferensiyası, polyarlaşma effekti və s. bu kimi hadisələr daxildir. 

## Fiziki optika aproksimasiyası
İşığın yayılmasının dalğa xarakteri hələ 17-ci əsrin 2- ci yarısında X. Hüygens tərəfindən müəyyən edilmişdir. İşığın interferensiyasını, difraksiyasını və polyarizasiyasını yalnız müşahidə etmək yox, həm də izah etməyə imkan verən (həndəsi optika bu hadisələri izah edə bilmir) təcrübələr aparan T.Yunq, O. Fre nel və D. Araqonun tədqiqatlarında Dalğa optikası əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etdirilmiş dir. Dalğa optikası müxtəlif mühitlərdə işığın yayılmasını, iki mühiti ayıran sərhəddə işığın əks etməsini (qayıtmasını) və sınmasını, işığın maddədə dispersiyasını, səpilməsini və başqa hadisələri öyrənir. Elektromaqnit sahəsini təsvir edən işıq dalğaları klassik elektrodinamikanın ümumi tənlikləri ilə ifadə olunur. Bu tənliklər dielektik və maqnit nüfuzluğu kəmiyyətlərini mad - dənin molekul yar quruluşu və xassələri ilə əlaqələndirən kvant mexanikasının tənlikləri ilə tamamlanır. Belə yaxınlaşma Dalğa optikası hadisələrini müxtəlif mühitlərdə öyrənməyə imkan verir. İşıq dalğalarının hərəkət edən mühitlərdə və həmçinin güclü qravitasiya sahələrindəki xüsusiyyətləri xüsusi və ümumi nisbilik nəzəriyyəsi ilə izah edilir. İşıq sahəsinin klassik təsviri işığın buraxılması və udulması proseslərinin ardıcıl izahını verə bilmir; bunun üçün işıq kvantları –fotonlar haqqında təsəvvürlərin daxil edilməsi tələb olunur. Dalğa optikasının bir sıra məsələləri işıq sahəsini daha sadə təsvir etməklə dalğa tənliyinin köməyi ilə də həll edilir.

Dalğa optikası həndəsi optikanın tətbiqolunma hüdudlarını müəyyən edir, onda istifadə edilən ifadələri riyazi olaraq əsaslandırır (eykonal tənliyi, Ferma prinsipi və b.). Aralıq oblastda, yəni işığın dalğa uz optik sistemin həndəsi ölçülərindən əhəmiyyətli dərəcədə kiçik olduqda və eyni zamanda işığın difraksiyası kifayət qədər pozulduqda kvazioptikanın metodlarından istifadə edilir. Qeyri-xətti mühitlərdəki dalğa hadisələrinə qeyri-xətti optikada baxılır. İşıq dalğalarının təsadüfi qeyri-bircins mühitlər də, o cümlədən, atm.-də yayılması statistik optikanın metodları ilə tədqiq olunur. Müasir Dalğa optikası lazer optik rezonatorlarda koherent işıq dəstələrinin əmələ gəlməsini və holoqrafiya, Furye–optika və adaptiv optika metodları ilə dəstələrin şəklinin dəyişdirilməsini öyrənir. Lif işıq ötürənlərində (bax Lif optikası) və planar (təbəqəli) optik sistemlərdə  qeyri-xətti optik hadisələrin tədqiqi də sürətlə inkişaf edən sahələrdəndir. 

## Ədəbiyyat
*Serway, Raymond A.; Jewett, John W. (2004). Physics for Scientists and Engineers (6th ed.). Brooks/Cole. ISBN 0-534-40842-7.
*Akhmanov, A ; Nikitin, S. Yu (1997). Physical Optics. Oxford University Press. ISBN 0-19-851795-5.

## İstinadlar
Rəssam emalatxanası (Kurbe)

**Rəssam(ın) emalatxanası **, tam adı **Mənim bədii (və mənəvi) həyatımın yeddi il mərhələsinin həqiqi rəmzi** () — Qüstav Kurbenin 1855 ci ildə yağlı boya texnikası ilə çəkmiş olduğu rəsm əsəri. Tablonun ölçüləri 361 × 598 sm-dir. Hal-hazırda əsər Parisin Orsay muzeyində sərgilənməkdədir.

## Tarixi və süjeti
Kurbe tablonu 1854 cü ildə işləməyə başlayır və cəmi 6 həftəyə bitirir. Bu rəsm haqqında o, belə deyirdi:

Tablo Kurbenin yeddi illik yaradıcılığının bir rəmzidir. Tablonun sol tərəfində cəmiyyətin hər təbəqəsinə aid  insan fiqurları vardır. Ortada Kurbet bir mənzərə rəsmi üzərinə çalışmaqdadır. Yanında duran çılpaq model isə akademik sənət ənənəsinin bir simvoludur. Sağ tərəfdə isə aralarında Jorj Sand, Şarl Bodler, Şanflyori, Piyer-Jozef Prudon və kolleksiyaçı Alfred Bruyasın da yer aldığı rəssamın dostları və tərəfdaşları təsvir edilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbələr
* Musee d'Orsay page on this work 
* Courbet bio
* Humanities Web on this work 

## Mənbələr
* 
*
Amcad Xan

**Amcad Xan** () — Hindistan aktyoru

## Həyatı
Amcad Sinqx Xan 12 noyabr 1940-cı ildə Hindistanda görkəmli aktyor Cayyantanın ailəsində anadan olub. Amcad Xan Bendredə Müqəddəs Treza orta məktəbini bitirib. 1957-ci ildə Amcad "Deli artıq yaxındır" filmində epizodik yeniyetmə rəssam rolunu oynayıb. 1975-ci ildə ona "Qisas və qanun" filmində Quldur Cabbar rolunu təklif etdilər. Bu rola hazırlıq üçün Amcad Xan quldurların həyatı haqqında müxtəlif materialları oxuyurdu. 1986-cı ildə Amcad Xan Bombey-Qoa yolunda avtomobil qəzasına düşdü. Müalicə üçün istifadə olunan dərmanlar həyatının sonuna kimi onun çəkisinә ciddi problemlər törәtdi.

## Ölümü
Amcad Xan 27 iyul 1992-ci ildə 51 yaşında ürək çatışmazlığından ölmüşdür. Aktyoru Pali-Xildә Bandrının şərq hissəsindә müsəlman qәbiristanlığında dəfn ediblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Amcad Xan (ingiliscə)
Əhməd xan Müqəddəm

**Əhməd xan Hacı Əliməhəmməd xan oğlu Müqəddəm** () — Müqəddəm elindən Marağa xanı, Cənubi Azərbaycan bəylərbəyi, İrəvan xanı.

## Həyatı
Əhməd xan Hacı Əliməhəmməd xan oğlu Müqəddəm 1742-ci ildə  Marağa şəhərində anadan olmuşdu. Onun ailəsi türk tayfalarından biri olan Müqəddəm tayfasından idi. Əhməd xan atası Əliməhəmməd xanın ölümündən sonra 1763-cü ildə Marağa xanı oldu.  1797-ci ildə Fətəli şah Qacarın əmri ilə Əhməd xan Təbrizin qubernatoru, 1806-cı ildə isə İrəvanın xanı təyin edildi. Bəzi mənbələrdə o, bütün Azərbaycanın bəylərbəyisi kimi təqdim edilsə də, bəzi qaynaqlarda onun yalnız Marağa və Təbrizin hakimi olduğu da yazılmışdır. 1790-cı illərdə Cəfərqulu xanın Qafqazda qaldırdığı üsyanın yatırılmasında iştirak etmişdir.  

İngilis yazıçısı Morier onu varlı Marağa hakimi kimi təqdim edirdi. Həmin bu şair və ətrafı Təbrizdəki vəliəhd şahzadə Abbar Mirzə Qacarı ziyarət edərkən Əhməd xanın evində qonaq qalmışdırlar:


Bizim Marağaya gəlməmizdən bir gün sonra kürdlərə qarşı yürüşdən yenicə geri qayıtmış Əhməd xan Britaniya səfirini öz qonaqpərvərliyini göstərmək üçün ziyarət etdi. Bu hökmdar şərqdə tez-tez rast gəlinən xarakterə sahib idi - onun hərəkətləri Müqəddəs Kitablarda necə patriarxların yaşamalı və davranmalı olduğu təsvirinin nümayişi idi. Təxminən 90 yaşı olsa da, sağlamlıq və fəaliyyətdən nur saçır. Onun tamamilə ağ saqqalı var və paltarı çobanlarının geyindiyi paltarlardan demək olar ki, fərqlənmir. Eyni zamanda onun hədsiz sərvət sahibi olduğu da məlumdur... O, İranın ən böyük ağsaqqallarından biridir və “Ədərbican Ağsaqqalı” adlanır.

Əhməd xan Müqəddəm 17 oktyabr 1806-cı ildə İrəvan şəhərində vəfat edir. Onun cənazəsi Marağaya gətirilərək burada dəfn edilmişdir. 1830-cu ildə Marağada onun yerinə oğlu Hüseyn Paşa xan, İrəvanda Hüseyn xan Qacar ​​keçdi.

## Həmçinin bax
* Müqəddəm eli
* Marağa xanlığı
## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
*
Red Battons

**Red Battons** (; ) — ABŞ aktyoru; komediyaçı.

## Həyatı
Red Battons 5 fevral 1919-cu ildə Nyu-Yorkda  Yəhudi mühacir Sophie ve Michael Chwattın övladı olaraq dünyaya gəlmişdir. Doğum adı Aaron Chwatt'dır. Altı yaşındayken  Ryan's Tavern'de belboy olarak çalışmaya başladı. Üniformasında parlak kırmızı düğmeler bulunduğu için orkestra şefi Charles "Dinty"  Moore tarafından kırmızı düğme anlamına gelen "Red Battons" olaraq çağırıldı. Sonrakı yayda  Borscht Beltdə çalışmağa başladı.

Buttons 1947-ci ildə  aktrisa Roxanne Arlen ilə evləndi ancaq bu evlilik  2 il sonra cütlüyünn boşanması ilə sona çatdı. İkinci evliliyini 8 dekabr 1949-cu ildə Helayne McNorton ile evləndi və evlilikleri 1963-cü ildə boşanmaları ile son buldu. Son evliliğini ise 27 yanvar 1964-cü ildə Alicia Pratt ile gerçekleştirdi və 2001-ci ildə Pratt həyatını itirdi. Adam və Amy adında iki övladı var.

### Ölümü
Red Battons 13 iyul 2006-cı ildə Ateroskleroz xəstəliyindən dolayı Los-Ancelesdəki evində vəfat etmişdir. Yandırıldıqdan sonra külləri ailəsinə verildi.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Interview with Red Buttons' Television Writer, August 2012
*
*
*
*
*Actor Red Buttons dead at 87
*
*Interview by Leon Charney on The Leon Charney Report
Burundi şəhərlərinin siyahısı

Burundinin ən böyük məskun edilmiş məntəqələrinin siyahısı. World Gazeteer internet-saytının,məlumatlarına görə  Burundidə sayla 17 şəhər 5 000-dən çox insan var

## Burundi şəhərlərinin siyahısı

## İstinadlar
London körpüsü

**London körpüsü** () — İngiltərənin paytaxtı London şəhərində, Temza çayı üzərində yerləşən körpü. Körpünün əsası eramızın 50-ci ilində qoyulsa da müasir London körpüsü 1973-cü ildə istifadə verilmişdir.

## Tarixi

Körpü şəhər mərkəzi ilə Soutvark səmti arasında yerləşir. 1750-ci ilə qədər Temza çayı üzərində yeganə körpü olmuşdur. Körpünün şimalında Böyük London Yanğınınan həsr olunmuş abidə yerləşir.

Körpünün əsasını 2000 il əvvəl romalılar qoymuşdur. 60-cı illərdə taxta körpü ilk dəfə Temza çayının iki sahilini birləşdirmişdir.

Bir çox dəfə yıxılıb tikilən körpü 1000-ci ildən başlayaraq üzərində ev tikilmək üçün istifadə olunmağa başlanmışdır. Bu evlər əsasən varlılara mənsub olmuşdur. 1212-ci ildə körpünün hər iki tərəfində eyni zamanda başlayan yanğında 3.000 nəfər ölmüşdür. 1666-cı ildəki Böyük london Yanğınında körpü üzərindəki evlər ziyan görməsə də 1750-ci illlərdə evlər sökülməyə başlamışdır.

İndiki müasir London körpüsü 1967-1973-cü illərdə inşa edilmiş və kraliça II Elizabet tərəfindən 17 mart 1973-cü il tarixində açılmışdır. 283 metr uzunluğundadır.

## Xarici keçidlər

* The London Bridge Museum and Educational Trust
* Views of Old London Bridge ca. 1440, BBC London
* Southwark Council page with more info about the bridge 
* Virtual reality tour of Old London Bridge
* Old London Bridge, Mechanics Magazine No. 318, September 1829
* The London Bridge Experience
Ən uzun gün (film, 1962)

***Ən uzun gün*** ()), orijinal adı "The Longest Day" olan 1962-ci ildə çəkilən film.

## Məzmunu

Normandiya əməliyyatı sırasında sivil xalqın yaşadıqlarından bəhs edir. Aktyor kadrında Richard Burton, John Wayne, Sean Conneri, Henri Fonda, Curd Jürgens, Robert Mitçem və Robert Wagner kimi ünlü aktyorlar yer alır. 179 dəqiqə uzunluğundakı filmin istehsalçısı ABŞ mənşəli 20th Century Fox şirkətidir.

## Aktyorlar
### Amerikalılar

### İngilislər

### Fransızlar

### Almanlar
'' 

## Xarici keçidlər

*  
* Энциклопедия кино
Renato Dulbekko

**Renato Dulbekko** () — İtaliya virusoloqu, tibb və fiziologiya üzrə Nobel mükafatı laureatı (xərçəng virusları və hüceyrənin genetik materialı arasında qarşılıqlı təsirə dair kəşflərinə görə). San-Diyeqo Kaliforniya Universitetinin məzunudur.

## Həyatı
1914-cü ildə İtaliyada doğulmuş Renato Dulbekko 35 yaşında Birləşmiş Ştatlara mühacirət etmişdir. O, əvvəlcə Kaliforniya Texnologiya Universitetində, sonra isə Solk Bioloji Tədqiqatlar İnstitutunda çalışmışdır. 1975-ci ildə o, şiş virusları və hüceyrənin genetik materialı arasındakı əlaqələr sahəsindəki tədqiqatlarına görə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Tanınmış alim Kaliforniya ştatındakı La Colla şəhərində yerləşən evində 98 yaşında, yuxuda ikən vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
*http://www.muallim.edu.az/arxiv/2011/17/43.htm 
*http://azertag.az/xeber/Boyuk_alim_yuxuda_iken_vefat_etmisdir-163417?device=Desktop
CAR şəhərlərinin siyahısı

## [[CAR]] şəhərlərinin siyahısı

## Şəkillər

Fayl:South africa.jpg|CAR şəhərləri 
Fayl:Pretoria CBD1.jpg|Pretoriy, CAR-ın paytaxtı 
Fayl:Cape Town and Robben Island seen from Table Mountain.jpg|Keyptaun, CAR-ın ən böyük limanı 


## İstinad
Karlos Antonio Lopes

**Karlos Antonio Lopes** (; ) — Paraqvay siyasətçisi olaraq ölkənin birinci prezidenti olmuşdur. Faktiki diktator olaraq olkəni 1841–1862-ci illər ərzində ölkəni idarə etmişdir. O ölkənin xariçi siyasətində qapalılıqdan imtina etmiş, modernləşmə xəttdi götürmüşdür. Üstəlik beynəlxalq birliyə üzv olmuş həm də beynəlxalq münaqişələrə sürüklənmişdi.

## Bioqrafiyası
Lopesin valideynləri ispan və hindu məşəlli olmuşdur. Kasıb ailədə dünyaya göz acır. O semnariyanı bitirdikdən sonra Asunsonda dərs deyir, o vaxta qədər ki Xose Qasperi Rodriges de Fransi seminariyanı bağlayır. Ümumiyyətlə o ölkədə ali təhsili ləğv etməyi calışır. Lopes varli bir qadınla evlənir hansı ki, bu qız ölkənin ən varlı ailəsinin övladı idi. Seminariya bağlandıqdan sonra Lopes rancosuna qayıdır. 14 mart 1841-ci ildə Xose Fransiyanın ölümündən sonra Lopes konsulluğun üzvü olür. Sonra birinci konsul (ikinci konsul Mariano Roke Alonso) seçilir. O ölkə konsitutsiyasına görə hakimiyyətdə yalnız 1844-cü iıə qədər ola bilərdi. Buna görə də o, konsitutsiyanı ləğv edir. İkinçi konsulu isə işdən qovaraq özünü diktator elan edir. O çox sərt hökmdar olur, üstəlik ölkənin yarısı onun əlində çəmlənir. O hec vaxt ölkə və şəxsi mülkiyyətini fərləndirmir. Dövlət vəzifələrinə əsasən yaxın qoxumları təyin edilmişdi. Ölkə ticarəti və iqtisadiyyatı ona xidşət edirdi.

## Gördüyü tədbirlər
Xariçiləri sevməsədə ölkənin modernləşdirilməsi üçün onlara böyük ehtiyac duyurdu. Bu səbəbdən Avropadan imiqrantların gəlməsinə şərait yaradır. Ölkəyə gələnlər əsasən ixtisaslı peşə sahibləri idilər. Məqsəd isə sənayenin və ordunun inkişafı idi. O sələflərindən fərqli olaraq siyasi rəqiblərinə qarşı yumşaq davranırdı.1844-cü ildə bütün siyasi məhbuslar əfv edilir. O rəsmi olaraq quldarlığı və işgəncə vermə üsüllarını ləğv etsə də, bunlar hələ, onun ölümündən sonra da mövcud idi. Dinə qarşı olsa da, ibtidai təhsilin inkişafına diqqət yetirirdi. Lopes bir Avropa və Amerika ölkələri ilə diplomatik əlaqələr yaradılır. Bu əlaqələr hecdə bir mənalı olmur. ABŞla münaqişə həddinə qəlinir, üstəlik Lopes Argentinada 1845–1846-cı illərdəki vətəndaş müharibəsinə müdaxilə edir. Buna səbəb isə Argentina prezidenti Xuan Manuel de Rosasın Paraqvayyın müstəqilliyini tanımaması olur. Onu prezidentlik vəzifəsində oğlu Fransisko Solano Lopes əvəz edir.

## Mənbə
* Karlos Antonio Lopes 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sabinlər

**Sabinlər** — İtalik xalqlardan biri, Sabina regionunun yerliləri.

## Tarixi

Plutarx romalıların qonşuluğunda yaşayan sabinlər haqqında хeyli məlumat verir. O, yazır ki, sabinlər böyük və döyüşkən bir хalqdır... heç nədən qorхmurlar... istehkam olmayan yerlərdə yaşayırlar. O, göstərir ki, alban çarı Romulun ana tərəfdən babası olduğu kimi, onlar sabinlərlə də qohum idilər...

Sabinlər Antik İtaliyda, Romanın yaranmasından əvvəl yaşayırdılar. Özlərinə məxsus dilləri vardı.

## Məşhur sabinlər

* Numa Pompili
* Ank Marsiy
Disko rəqqas

**Disko rəqqas** — Mithun Çakrabortinin baş rolda oynadığı musiqili hind filmi. Subxaş Babbar tərəfindən 10 dekabr 1982-ci ildə çəkilib. Hazırda film janrın klassikası sayılır və müsbət dəyərləndirilir.

## Məzmun
Cimmi əmisi ilə küçələrdə çıxış edərək bir parça çörək qazanan kasıb bir uşaqdır. Lakin varlı evdə baş vermiş bir olay onların həyatını dəyişir. Bundan sonra Cimmi və anası bu şəhəri tərk etməyə məcbur olurlar. İllər ötür. Cimmi öz gücü ilə şöhrət qazanır. O, öz sevgisinə də rast gəlir. Onun sevgilisi uzun illər bundan əvvəl anasını və Cimmini alçaldan varlı adamın qızıdır... Bollivud ulduzu Mitxun Çakraborti "Disko rəqqası" dramında

## Film haqqında

### Aktyorlar
* Mithun Çakraborti — **Cimi**
* Om Şivluri — **Oberoy**
* Gita Siddxart — **Radha**, Ciminin Anası
* Kim Yaşpal — **Rita Oberoy**
* Klpana Ayer — **Nikki Braun**
* Om Puri — *Devid Braun*
* Karan Razdan — *Sem Oberoy*
* Raceş Xanna — Cimminin müəllimi
* Bob Kristo — **Bar Xanq**ın Beynəlmiləl qatili
* Yusuf Xan — *Basko Kolem*

## Xarici keçidlər
* Disko rəqqası Azərbaycan dilində izlə
Həmkarlar İttifaqı və Sosialist Koalisiya

**Həmkarlar İttifaqı və Sosialist Koalisiya** (), qısa **TUSC** kimi tanınır, – Britaniyada mövcud olan siyasi partiya.

## Tarixi

## İştirak etdiyi seçkilər

## Hökumətdə və parlamentdə təmsilçiliyi

## Himni

## Bayrağı və emblemi

## Partiya qərargahı

## Üzvləri və rəhbərləri
*Tommi Şeridan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Şotlandiya parlamenti

**Şotlandiya parlamenti** (; ), bəzən **Holirud** kimi tanınır — Şotlandiyanın 12 May 1999-ci ildə qurulan və milli suverenliyə sahib qanunvericilik orqanıdır. Parlament həmçinin Nazirlər Kabinetini formalaşdırır və ona nəzarət edir.

## İstinadlar
Tarixi-aləm arayi-Əmini

**Tarixi-aləm arayi-Əmini** (fars. تاریخ عالم آرای امینی) — Ağqoyunlu sülaləsinin tarixi haqqında Fəzlullah ibn Ruzbehan Xunci tərəfindən farsca yazılmış kitab. Əsasən Ağqoyunlu dövlətinin çiçəklənmə dövrü olan Sultan Yaqubun hakimiyyəti zamanı baş vermiş hadisələrdən bəhs edir. Ruzbehan kitabı Sultan Yaqubun hakimiyyəti dövründə (hicri 884–896-cı illər) yazmağa başlamış və Sultan Baysunqurun hakimiyyəti zamanı (hicri 896–897-ci illər) isə sona çatdırmışdır.

## Nəşrləri
# Persia in A. D. 1478 – 1490: an abridged translation of Faḍlullāh b. Rūzbihān Khunjī's Tārīkh-i ʻālam-ārā-yi Amīnī. Royal Asiatic Society monographs: volume 26. London: The Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, sold by its agents Luzac and Company, 1957, 136 pages.  
# Фазлуллах ибн Рузбихан Хунджи. Тарих-и алам-ара-йи Амини. Перевод с персидского на английский, введение, приложение и комментарии В. Ф. Минорского; Перевод с английского на русский Т. А. Минорской; Редакторы: З. М. Буниятов, О. А. Эфендиев; Институт истории АН АзССР. Баку: Издательство "Элм", 1987, 170 с.

## Qeydlər




## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tarixi-aləm arayi-Əmini haqqında vista.ir saytında
Pol Anka

**Pol Anka** (, d. 30 iyul 1941, Ottava, Kanada) — Livan əsilli Kanada-ABŞ müəllif-ifaçısı və aktyoru, rok-n-roll estrada ulduzu, 1950-ci illər gəncliyinin kumiri, "Diana", "Lonely Boy" və "You Are My Destiny" hitlərilə məşhurlaşmışdır. 1950-ci illərin sonundan ABŞ-də yaşayan Anka, 1990-cı ildə bu ölkənin vətəndaşlığını alıb.

## Həyatı
Pol Anka 30 iyun 1941-ci ildə Kanadanın Ottava şəhərində anadan olub. Suriya əsillidir. Soyadı Ənqa quşunu əks etdirir.

## Filmoqrafiya
# Ən uzun gün (film, 1962)

## İstinadlar
Fransisko Solano Lopes

**Fransisko Solano Lopes Karillo** (; ).
## Həyatı
1827-ci ilin 24 iyulda Monaro Asunsonda dünyaya göz açır. 1870-ci ilin 1 martında Serro Kora Amabayda öldürülür.O böyük hökumət adamı, respublika ordusunun marşalı (Marşal de los Ejėrcitosde la Respública) (5 mart 1865), hərbi nazir (1855-1862), müvəqqəti prezident vəzifəsini daşıyıcısı (10 sentyabr 1862 - 16 oktyabr 1862), 1862 16 oktyabrdan 15 avqust 1869-ilə qədər Paraqvayın prezidenti olmuşdur.16 avqustdan vəzifədən uzaqlaşdırısada ölənə qədər bu vəzifəni yerinə yetirilmişdir. O Karlos Antonio Lopesin böyük oğlu olur. Bundan da irəli gələrək atasından hakimiyyəti vərəsə olaraq almışdır. Paraqvay müharibəsinin əsas fiqurlarınından biri və ideoloqlarından idi.

## Ölümü

Müharibənin sonunda 1870-ci ilin 1 martında öldürülür. Onun 200 nəfərlik dəstəsi müharibəni davam etdirirdi və onları Üçlər birliyinin qüvvələri təqib edirdi. Nəhayət Lopesin tərəfdarlarının düşərgəsi aşkarlanır. Lopes çayı keçərkən öldürülür. Onun son sözləri “Mən Vətən Uğrunda Ölürəm” olmuşdur.

## Mənbə
*Paraqvay tarixi
## İstinadlar
Sabit cərəyan

thumb|right|200px|
**Sabit cərəyan** – zamandan asılı olaraq naqildəki cərəyanın həm qiyməti, həm də istiqaməti periodik dəyişməyən cərəyan. Dəyişməyən cərəyanın ilk mənbəyi kimyəvi cərəyanın mənbəyidir: qalvanik elementlər və akkumlyatorlar. Dəyişməyən cərəyandan hal-hazırda texnikanın müxtəlif sahələrində, o cümlədən, katalizator prosesində, qalvanizasiyada və bir çox sahələrdə istifadə olunur.

Əgər naqilin «en» kəsiyinin sahəsindən saniyədə bir Klon elektrik yükü axırsa, naqildəki cərəyan **bir [[Amper qanunu|Amperə]]** bərabər olur.

## Həmçinin bax
*Dəyişən cərəyan

## Ədəbiyyat
* A.Mehrabov. Fizika kursu. Bakı, Maarif, 1982.
* X.Şirinov. Fizika, Azərtədrisnəşr, 1964. 
* M.Murquzov. Fizika. IX sinif üçün dərslik.
* Myakişev G.Y. və b. Fizika. XI sinif üçün. Bakı, Maarif nəşriyyatı, 1992, səh39.
Elektrik induksiyası

**Elektrik induksiyası** — elektrik sahәsini xarakterizә edәn vektor kәmiyyәt; müxtәlif tәbiәtli iki vektorun cәminә bәrabәrdir: elektrik sahәsinin *intensivliyi (*E*) vә mühitin polyarlaşması (*P*)*. *Qauss vahidlәr sistemindә*     

\mathbf D = \mathbf E + 4\pi \mathbf P

BS-dә

\mathbf D = \varepsilon_0 \mathbf E + \mathbf P                    

burada \varepsilon_0 – elektrik sabiti vә ya vakuumun dielektrik nüfuzluğu adlanan ölçülü konstantdır.

Seqnetoelektrik xassәlәrә malik olmayan izotrop mühitdә zәif sahәlәrdә polyarlaşma vektoru sahәnin intensivliyi ilә düz mütәnasibdir. Qauss sistemindә

P=\chi_e E

burada \chi_e – *dielektrik qavrayıcılığı* adlanan ölçüsüz sabit kәmiyyәtdir. Seqnetoelektriklәr üçün dielektrik qavrayıcılığı E-dәn asılı olduğuna görә P vә E  arasındakı әlaqә qeyri-xәttidir.

D=(1+ 4\pi\chi_e)E=\varepsilon E                

\varepsilon=1+4\pi\chi_e                           

kәmiyyәti maddәnin *dielektrik nüfuzluğu* adlanır.

BS-də

P = \chi_e\varepsilon_0E

D=\varepsilon_0\varepsilon E

\varepsilon=1+\chi_e

Elektrik induksiya vektorunun daxil edilmәsinin mәnası ondan ibarәtdir ki, istәnilәn qapalı sәthdәn keçәn D vektoru seli (axını) E vektoru seli kimi verilәn sәthlә mәhdudlanan hәcm daxilindәki bütün yüklәrlә deyil, yalnız sәrbәst yüklәrlә tәyin edilir. Bu, bağlı (polyarlaşmış) yüklәri nәzәrә almamağa imkan verir vә bir çox mәsәlәlәrin hәllini sadәlәşdirir.

## Mənbə
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Şəhidlər meydanı

**Şəhidlər meydanı** ( Meydan eş Şüheda, ya da Müəmmər əl-Qəddafi dövründəki adı Yaşıl meydan (‎ As Sāḥah āl Ḥaḍrā) — Liviyanın Tripoli şəhərinin ən böyük meydanı. Meydanı şəhərin əsas ticarət mərkəzi sayılan binalar əhatə edir.

## Tarixi
Meydan italyan müstəmləkəçiləri tərəfindən tikdirilmişdir. İki uzun sütun ilə sahil yoluna qədər geniş prospekti olan meydan, o vaxt Qızıl qala ilə əhatə olunmuşdur. Sütunların birinin üst hissəsində bir dəmir tökmə miniatür taxta gəmi, digərində isə at üzərində bir atlı vardır.

## Liviyada vətəndaş müharibəsi (2011)
15 fevral 2011-ci ildə baş verən vətəndaş müharibəsinin mühüm mərkəzlərindən biri də Yaşıl meydan olmuşdur. Müəmmər əl-Qəddafi əleyhdarlarının mərkəzi halına gələn meydanda zaman-zaman Qəddafi tərəfdarlarının da aksiyaları olmuşdur. 21-22 avqust 2011-ci il gecə Tripoli döyüşü nəticəsində Milli Keçid Şurası qüvvələrinin meydanı ələ keçirməsindən sonra yenidən "Şəhidlər Meydanı" olaraq adlandırılmışdır.
Registan meydanı (Səmərqənd)

**Registan meydanı** — Orta Asiya Türk memarlığının nadir nümunələrindən biridir. Əsası XV əsrdə Uluqbəy tərəfindən qoyulan, üzəri möhtəşəm kaşılarla bəzədilmiş nəhəng qapılara malik 3 ayrı mədrəsənin əhatə etdiyi bir sahədir.

## Tarixi
Registan meydanı (qum ölkəsi) Səmərqəmdin mərkəzi idi. Meydan 3 mədrəsədən ibarətdir: Uluqbəy mədrəsəsi (XV əsr), Şirdor mədrəsəsi (XVII əsr) və Tilla-Kari mədrəsəsi (XVII əsr). İlk mədrəsənin qurulması ilə birlikdə bütün bayramlar, festivallar və Bazar günü bazarı burada qurulmağa və qeyd olunmağa başlamışdır. Mədrəsə İslam dininin ali məktəbləri sayılır. Uluqbəy mədrəsəsi 1417-1420-ci illər tarixlərində Uluqbəy tərəfindən qurulmuş və şəxsən özü burada, ölümünə qədər riyaziyyat və astronomiyadan dərs keçmişdir.

Uluqbəyin ölümündən 200 il sonra, Səmərqəndin hakimi olan Yalangtuş Bahadurın əmri ilə birinci mədrəsənin eynisi olaraq, ikinci bir mədrəsə inşa etdirilmiş və Şir-Dor mədrəsəsi adı verilmişdir. Aralarındakı yeganə fərq yeni mədrəsədə artıq iki dənə qışın istifadə edilmək üçün hazırlanmış təhsil dəhlizi olmasıdır. Bunun xaricində baş quruluş birinci mədrəsə ilə eynidir. Bundan bir neçə il sonra təkrar üç mədrəsə, Tilla-Kari tikdirilmişdir. Kənardan görünüşü digər iki mədrəsəyə oxşamaqla birlikdə bu mədrəsənin daxili quruluşu bir qədər fərqlidir. Mədrəsələr eyni plan əsasında inşa edilmişdir. Dörd künclü bir bağça, dörd eyvan və dairə boyunca sıralanmış otaqlar. Otaq qapıları İslam dinində mühüm bir xüsusiyyət olan hörmət və alçaq gönüllüğü vurğulamaq üçün xüsusən alçaq düzəldilmişdir. Qapılardan girərkən və çıxarkən mütləq başın aşağıəyilməsi lazımdır.

## Qalereya

Registan Ulugbek madrasah2014.JPG
Registan Sherdor madrassah2014.JPG
Registan Tillya-Kari madrasah2014.JPG


## Xarici keçidlər

#  ÖZBEKİSTAN’IN TARİHİ VE TURİSTİK YERLERİNE BAKIŞ Süleyman MERDANOĞLU
Konsort şahzadə Albert

**Konsort şahzadə Albert** və ya **Albert Saksen-Koburq Saalfeld** (, 26 avqust 1819 – 14 dekabr 1861) — Böyük Britaniya prinsi (Konsort Şahzadə) (). Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallıqının Kraliçası, 1876–1901-ci illərdə isə Hindistanın imperatriçası tituluna sahib Kraliça Viktoriyanın həyat yoldaşı olmuşdur.

## Həyatı
Albert Saksen-Koburq Saalfeld 1836-cı ildə gələcək həyat yoldaşı Kraliça Viktoriya ilə tanış oldu. 1839-cu ildə onlar ikinci dəfə görüşdülər və evləndilər. Albert Saksen-Koburq Viktoriyanın dayısı oğlu idi.
Albert Saksen-Koburq Saalfeld yüksək təhsil görmüş öz dövrünün ağıllı və perspektivli gənclərindən hesab edilirdi. Almanca, ingiliscə, italyanca, fransızca danışa bilirdi. Gənc yaşlarından musiqi təhsili almışdır.

## Mənbə
* Oxsford Lügəti, Viktoriya maddəsi
* Hibbert, Kristofer (2000) Kraliça Viktoriya: Xüsusi Tarix, London
* Marşall, Doroti (1972) Kraliça Viktoriyanın həyatı və hakimiyyət dövrü, London

## Həmçinin bax
* Büllur saray
* Beatris (Birləşmiş Krallıq şahzadəsi)

## İstinadlar
Qanundan yüksəkdə (film, 1988)

**Qanun naminə** və ya **Niko** () — 1988-ci ildə döyüş janrında çəkilən filmdir.

## Məzmun
Çikaqo polislərindən biri olan italyan əsilli Niko Taskani qarşılaşdığı problemdən sonra polis işindən azad edilir. Həmin gün isə həbs olunanlar azadlığa buraxılır. Niko narkotik satıcılarının məhz polis işçilərindən olduğu başa düşür...

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Windows 8.1

**Windows 8.1** – Microsoft-un fərdi kompüterlər, noutbuklar üçün nəzərdə tutulmuş Windows NT ailəsinə daxil olan əməliyyat sistemidir.

## Tarixi
"Windows 8" əməliyyat sisteminin çıxışından sonra yeni "Windows 8.1" haqqında bir çox şayiələr gəzirdi. 26-sı mart 2013-cü il tarixində "Microsoft" işçiləri rəsmi olaraq «Windows Blue» layihəsi üzərində çalışdıqlarını qeyd etmişlər. Həmin ilin 14 may tarixində isə bu əməliyyat sisteminin adı "Windows 8.1" olaraq dəyişdirilmişdir. 17-si oktyabr 2013-cü ildə "Windows 8.1" əməliyyat sistemi istehsal edilmişdir. Yeni hazırlanan əməliyyat sistemində bir çox brauzerlər, o cümlədən, "Internet Explorer", "Windows PowerShell" yenilənmişdir. Skype proqramına "Metro" interfeysi əlavə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Windows 8.1 rəsmi sayt
Madrid müqaviləsi (13 yanvar 1750)

**Madrid anlaşması** — 13 yanvar 1750-ci ildə İspaniya və Portuqaliya arasında Madriddə imzalanmış beynəlxalq müqavilə. Anlaşma iki ölkə arasında Cənubi Amerikadakı torpaqlarda sərhədlərin müəyyənləşməsini nəzərdə tuturdu. Katolik kilsəsinin dəstəyi ilə imzalanmış Tordesilyas müqaviləsi koloniyada 46-cı meridianın sərhəd olmasını nəzərdə tuturdu. Bu anlaşmanın şərtlərini pozan Portuqaliya ərazini 46-cı meridiandan qərbə doğru genişləndirmişdi. Madrid anlaşmasına əsasən hər iki ölkə Tordesilyas müqaviləsinin şərtlərinin ləğv edilməsini qəbul edir. Portuqaliyanın ələ keçirdiyi torpaqlar onun mülkiyyəti elan edilir. Utrext anlaşmasının 5–7-ci maddələri qüvvədən düşür. 26-cı maddələrə bu şərtlər əlavə edilir:

# Sakremento koloniyası İspaniyaya verilir. Ru Qrandi du Sul vilayəti Portuqaliyanın nəzarətində qalır. Portuqaliya Uruqvay çayına kiçik dar çıxış əldə edir.
# Portuqaliya İspaniyanın lehinə Yuxarı La Plata çayı hövzəsində Xapuri çayından qərbdəki torpaqlardan və Sakrementodan imtina etməli olur.
# İspaniya və Portuqaliya arasında müharibə baş verərsə bu torpaqlar neytral elan edilir. Koloniyada yaşayanlar bu müharibələrə cəlb edilə bilməz.
# Cənubi Amerikadakı limanlara dost olmayan ölkələrin gəmiləri və tacirləri buraxılmamalıdır.

Bu müqavilənin şərtlərinə görə indiki Braziliyanın ərazisi formalaşır. Sərhədlərin müəyyənləşməsi üçün Quarani müharibəsində Yuxarı Uruqvaya yeddi hərbi missiya təşkil edilir. Madrid anlaşması El Pardo anlaşmasına əsasən ləğv edilir. Bu ərəfədə Portuqaliya Yeddi İllik müharibəyə cəlb edilir. Sakremento yenidən işğal edilir və İspaniya bu torpağı Fonyeneblo və Paris müqaviləsində güzəştə getməli olur. Bununla belə, La Plata vitse-kralı Braziliyaya hücum edərək portuqalların ordusunu darmadağın edir. Hətta Braziliyanın itirilməsi təhlükəsi yarandığından San-İldefonso müqaviləsini imzalamalı olur. Britaniyanın ABŞ İstiqlal müharibəsinə cəlb olması ilə onun dəstək göstərməsi mümkünsüzləsir.

## Mənbə
* Madrid anlaşmasının(1750) bütün detalları
Irn-Bru

**Irn-Bru** () — 1901-ci ildə Şotlandiyada yaradılmış sərinləşdirici içkilər istehsal edən A.G. Barr şirkəti tərəfindən satışa çıxarılan qazlı sərinləşdirici içkidir.

## Tarixi
1901-ci ildə Şotlandiyanın Folkirk şəhərində, hazırlanmış yeni sərinləşdirici alkoqolsuz içkinin adı "Iron Brew" () qoyulur. Hal-hazırda Irn-Bru dünyanın 45 ölkəsində istehsal olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Irn-Bru rəsmi veb saytı
Bank of Scotland

**Şotlandiya Bankı** () — Şotlandiyanın mərkəzi bankı. Mərkəzi aparatı Edinburq şəhərində yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bank of Scotland rəsmi internet səhifəsi