open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SU-152 ''Taran''

Zireh: 30 mm (gövdənin önü, qüllənin önü)

Döyüş radiusu: 280 km

Transmissiya sistemi: mexanika

**SU-152 “Taran”** (СУ-152 “Таран”), 1965-ci ildə tamamilə məxfi surətdə yaradılmış SSRİ mənşəli tank qatilidir.

## Tarixi

1965-ci ildə SSRİ ordusunun rəhbərliyi müəyyənləşdirdi ki, arsenalında olan T-54, T-55 orta tankları və T-10 ağır tankları ABŞ istehsalı olan M60 Patton və Böyük Britaniya istehsalı olan Chieftain tanklarının ön zirehini dağıtmağa qadir deyil. Məhz bu məqsədlə SSRİ rəhbərliyi bir neçə tank toplarının sınağına başladı: buraya yeni APDS mərmiləri ilə təchiz edilmiş və mövcud tank lülələri üçün fiqurlu mərmilər, 115-130 mm-lik kalibrlik yeni yivli və yivsiz tank lülələri və anti-tank raketləri daxil idi.

Bu layihələrdən biri SU-152 “Taran” idi. Zavod adı Object 120 (Объект 120) idi. Atış gücü və hərəkətlilik qabiliyyətinə görə bu tank digər düşmən tank qatilləri ilə müqayisədə daha üstün idi.  SU-152 “Taran”ın qəbul edilməməsinin ən böyük səbəbi, həmin dövrdə, 125 mm-lik yivsiz tank lülələrinin və anti-tank raketlərinin effekttivliyinin kifayət qədər inkişaf etdirilməməsi idi.

## Silahlanma

SU-152 “Taran”, güclü lülə əyləci ilə təchiz edilmiş, 9045 mm lülə uzunluğuna malik, 152.4 mm-lik çapa sahib M-69 “Taran” topuna malik idi. Bu top ümumi uzunluğu təxminən 10 metr olan, tamamilə qapalı zirehli bir müharibə maşınına quraşdırılmış olan hər növdən ən uzun silahdır. Silahın maksimum atəş açma mənzili 2050 metr təşkil edirdi. SU-152 “Taran” 22 ədəd APDS və yüksək patlayıcılı sursat daşıya bilirdi. Silahın yarı avtomatik bir mərmi yükləmə sistemi var idi və dəqiqədə 3-5 dəfə atəş açmağı bacarırdı. Yüksək patlayıcılı sursat 43,5 kq-lıq ümumi ağırlığa sahib idi ki, bunun da 10,7 kq-lıq hissəsi döyüş başlığının payına düşürdü. Bu top 12.5 kq-lıq APDS mərmisini (10.7 kq-lıq döyüş başlığı ilə birgə) 1720 metr/saniyə kimi yüksək sürətlə lülədən çıxışını təmin edirdi. M-69 “Taran” topu 90°-lik bir maililikdə 290 mm qalınlığa sahib RHA zirehini yüksək nüfuzla məhv etməyə qabil idi.

## İstinadlar
Heinriç Krippel

**Heinriç Krippel** () — Türkiyədə reallaşdırdığı monumental heykəlləri ilə tanınan Avstriyalı heykəltaraş, rəssam, xalkoqraf və illüstrator.

## Həyatı
Heinriç Krippel 1883-cü il sentyabrın 27-də Vyanada dünyaya gəlib . Vyanadakı İncəsənət Akademiyası Professoru Hemler atelyesində sənət təhsilini tamamladı. O, əsasən portret, büst və məzar daşlarında işləmişdir. Birinci Dünya müharibəsinə artilleriya zabiti olaraq qatılıb. 1925-ci ildə Atatürk heykəlləri düzəltdirilmə məqsədilə Türk Hökumətinin dəvəti ilə Türkiyəyə gəldi. 1938-ci ildə qədər on üç il Türkiyədə qalaraq Atatürk heykəlləri düzəltdi.
Atatürk, sənətçinin köşkdə ev sahibliyi edərək hazırladığı bütün heykəllər üçün ona verdi. Krippel bu heykəl və abidələrin ön işləri və taslaklarını Türkiyədə hazırladı. Heykəllər Vyanalı rəssamın atelyesində hazırlanmış və istehsal olunmuşdur və Vyanada Birləşmiş Millətlər müəssisələrində tuncdan düzəldildi. Bu heykəllər daha sonra parçalar halında Türkiyəyə gətirildi və yerlərində birləşdirildi.

Sənətçi Vyanaya qayıtmadan Ulusda Martin Elsaesser tərəfindən inşa edilən Sümerbank binasında daşdan bir Atatürk heykəli düzəltdi və 1938-ci ildə yenidən Türkiyəyə gələ bilmək ümidi ilə Vyanaya qayıtdı. Krippel II. Dünya müharibəsinin başlaması səbəbi ilə bir daha Türkiyəyə qayıda bilmədi və 5 aprel 1945-ci ildə Vyanada bir mədə əməliyyatı sonrası vəfat etdi.

## İstinadlar
Çılpaqça

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Cinsə daxil olan balıqlar əsasən Avropa və Qərbi Asiyada yayılmışdır. 

## Növləri
Cinsə 50 növ daxildir:
* *[[Oxynoemacheilus anatolicus]]* Erk'Akan, Özeren & Nalbant, 2008
* *[[Oxynoemacheilus angorae]]* (Steindachner, 1897)
* *[[Oxynoemacheilus araxensis]]* (Bănărescu & Nalbant, 1978)
* *[[Oxynoemacheilus argyrogramma]]* (Heckel, 1847)
* *[[Oxynoemacheilus atili]]* Erk'Akan, 2012
* *[[Oxynoemacheilus banarescui]]* (Delmastro, 1982)
* *[[Oxynoemacheilus bergianus]]* (Derjavin, 1934)
* *[[Oxynoemacheilus brandtii]]* (Kessler, 1877) 
* *[[Oxynoemacheilus bureschi]]* (Drensky, 1928)
* *[[Oxynoemacheilus ceyhanensis]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus chomanicus]]* Kamangar, Prokofiev, Ghaderi & Nalbant, 2014
* *[[Oxynoemacheilus cinicus]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus cyri]]* (L. S. Berg, 1910)
* *[[Oxynoemacheilus ercisianus]]* (Erk'Akan & Kuru, 1986)
* *[[Oxynoemacheilus erdali]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus eregliensis]]* (Bănărescu & Nalbant, 1978)
* *[[Oxynoemacheilus evreni]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus frenatus]]* (Heckel, 1843)
* *[[Oxynoemacheilus galilaeus]]* (Günther, 1864)
* *[[Oxynoemacheilus germencicus]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus hamwii]]* (Krupp & W. Schneider, 1991)
* *[[Oxynoemacheilus hazarensis]]* Freyhof & Özuluğ, 2017
* *[[Oxynoemacheilus insignis]]* (Heckel, 1843)
* *[[Oxynoemacheilus karunensis]]* Freyhof, 2016
* *[[Oxynoemacheilus kaynaki]]* Erk'Akan, Özeren & Nalbant, 2008
* *[[Oxynoemacheilus kiabii]]* Golzarianpour, Abdoli & Freyhof, 2011
* *[[Oxynoemacheilus kosswigi]]* (Erk'Akan & Kuru, 1986)
* *[[Oxynoemacheilus kurdistanicus]]* Kamangar, Prokofiev, Ghaderi & Nalbant, 2014
* *[[Oxynoemacheilus lenkoranensis]]* (Abdurakhmanov, 1962)
* *[[Oxynoemacheilus leontinae]]* (Lortet, 1883)
* *[[Oxynoemacheilus longipinnis]]* (Coad & Nalbant, 2005)
* *[[Oxynoemacheilus mediterraneus]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus merga]]* (Krynicki, 1840)
* *[[Oxynoemacheilus mesudae]]* Erk'Akan, 2012
* *[[Oxynoemacheilus namiri]]* (Krupp & W. Schneider, 1991)
* *[[Oxynoemacheilus panthera]]* (Heckel, 1843)
* *[[Oxynoemacheilus parvinae]]* Sayyadzadeh, Eagderi & Esmaeili, 2016
* *[[Oxynoemacheilus paucilepis]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus persa]]* (Heckel, 1847)
* *[[Oxynoemacheilus phoxinoides]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus pindus]]* (Economidis, 2005)
* *[[Oxynoemacheilus samanticus]]* (Bănărescu & Nalbant, 1978)
* *[[Oxynoemacheilus seyhanensis]]* (Bănărescu, 1968)
* *[[Oxynoemacheilus seyhanicola]]* (Erk'Akan, Nalbant & Özeren, 2007)
* *[[Oxynoemacheilus simavicus]]* (Balık & Bănărescu, 1978)
* *[[Oxynoemacheilus theophilii]]* Stoumboudi, Kottelat & Barbieri, 2006
* *[[Oxynoemacheilus tigris]]* (Heckel, 1843)
* *[[Oxynoemacheilus tongiorgii]]* (Nalbant & Bianco, 1998)
* *[[Oxynoemacheilus zagrosensis]]* Kamangar, Prokofiev, Ghaderi & Nalbant, 2014

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Breanson

**Breanson** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 40&nbsp;km şimal-şərqdə, Serji belediyyənin 29&nbsp;km şimalda  yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:450
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:396
  bar:1806 from:0 till:400
  bar:1821 from:0 till:405
  bar:1831 from:0 till:408
  bar:1841 from:0 till:370
  bar:1851 from:0 till:362
  bar:1861 from:0 till:326
  bar:1872 from:0 till:338
  bar:1881 from:0 till:291
  bar:1891 from:0 till:278
  bar:1901 from:0 till:245
  bar:1911 from:0 till:235
  bar:1921 from:0 till:209
  bar:1931 from:0 till:193
  bar:1946 from:0 till:170
  bar:1954 from:0 till:189
  bar:1968 from:0 till:213
  bar:1982 from:0 till:257
  bar:1990 from:0 till:311
  bar:1999 from:0 till:332


## Qalereya

Fayl:Breancon-eglise-est.jpg
Fayl:Breancon-eglise-ouest.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Torrevyexa

**Torrevyexa** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə və şəhər. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 71,44&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 101 091 nəfərə çatmışdır.

Əyalət paytaxt şəhərindən 13&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.

## Qalereya

torrevieja_alicante.JPG|
Torrevieja-MonumentoCoralista.jpg|
Torrevieja-IglesiaInmaculada.jpg|
Torrevieja-MonumentoMediterraneo.jpg|

## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Oriuela
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
* Rəsmi səhifə rus dilində
* Ayuntamiento de Torrevieja
* Índice de estadística municipal de Torrevieja 
* Torrevieja en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana 
* Web de Turismo de Torrevieja realizado por la Agencia Valenciana de Turismo
* Portal del certamen de Habaneras
* Web de la Junta Mayor de Cofradías de la Semana Santa de Torrevieja
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Прокатимся по городу Торревьеха, Испания
Oriuela

**Oriuela** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə və şəhər. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 365,44&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 87113 nəfərə çatmışdır.

Əyalət paytaxt şəhərindən 56&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.

## Qalereya

Catedral_02.jpg|Kafedral
Ori 018.jpg|Kafedral
Orihuela Stadt.JPG|Kilsə
Mojons_del_Regne.jpg| 


## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə 
* Ayuntamiento de Orihuela
* Índice estadístico municipal de Orihuela
* Datos y cifras de la provincia de Alicante
* Historia de Orihuela
* Mapa de Orihuela
* Orihuela en la Diputación de Alicante
* Pacto de Teodomiro
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — Guía Turística
* Orihuela, historia del Mediterráneo
Faiq Həsənov

* Faiq Həsənov (şahmatçı) — şahmat hakimi.
* Faiq Həsənov (kimyaçı) — Kimya elmləri namizədi (1981) 

## Həmçinin bax
* Faiq
* Həsənov
Brüyer-sür-Uaz

**Brüyer-sür-Uaz** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 35&nbsp;km şimalda, Serji belediyyənin 24&nbsp;km şimal-şərqdə  yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:284
  bar:1806 from:0 till:262
  bar:1821 from:0 till:255
  bar:1831 from:0 till:319
  bar:1841 from:0 till:322
  bar:1851 from:0 till:336
  bar:1861 from:0 till:336
  bar:1872 from:0 till:335
  bar:1881 from:0 till:300
  bar:1891 from:0 till:290
  bar:1901 from:0 till:334
  bar:1911 from:0 till:338
  bar:1921 from:0 till:344
  bar:1931 from:0 till:512
  bar:1946 from:0 till:402
  bar:1954 from:0 till:487
  bar:1968 from:0 till:962
  bar:1982 from:0 till:1546
  bar:1990 from:0 till:3162
  bar:1999 from:0 till:3391


## Qalereya

Fayl:Rue Bruyères-sur-Oise.JPG
Fayl:Ile des aubins.JPG

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Buazmon (Val-d'Uaz)

**Buazmon** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 32 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 6 km qərbdə  yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:360 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:298
  bar:1968 from:0 till:336
  bar:1975 from:0 till:382
  bar:1982 from:0 till:464
  bar:1990 from:0 till:598
  bar:1999 from:0 till:690


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Pilar-de-la-Oradada

**Pilar-de-la-Oradada** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 78,10&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 22555 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Iglesia Pilar.jpg|Kilsə
Torrehoradada.jpg|Oradada qalası


## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Oriuela

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
* Foro social de Pilar de la Horadada 
* Ayuntamiento de Pilar de la Horadada
* Índice estadístico municipal de Pilar de la Horadada
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Instituto Valenciano de Estadística
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — Guía Turística
* Semana Santa de Pilar de la Horadada
Almoradi

**Almoradi** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 42,72&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 19598 nəfərə çatmışdır.


Iglesia Almoradi 1.jpg|San Andrés kilsəsi
Parque Naturaleza Almoradi.jpg|Caption2


## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Índice estadístico municipal de Almoradí
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Almoradí en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — Guía Turística
Kalosa-de-Sequra

**Kalosa-de-Sequra** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə və şəhər. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 30&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 18008 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Mapa de 1729 de los términos de Callosa de Segura, Cox, Albatera y la Granja de Rocamora - Archivo Reino de Valencia.jpg|1723-cü ildəki xəritə
Ajuntament de Callosa de Segura.JPG|Şəhər Şurası
Portada de l'església de Sant Martí, Callosa de Segura.JPG|Kilsə
San Roque Callosa.jpg|
Calvario de Cristo (Callosa de Segura).jpg| 


## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ayuntamiento de Callosa de Segura
* Diario digital de la ciudad de callosa de segura, foro, fotográfias etc 
* Índice estadístico de Callosa de Segura
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Portal de Callosa de Segura
* Comparsa Benimerines
* Hermandad de los Nazarenos de Cristo 
* S.A.M. La Filarmónica de Callosa de Segura
* Web Oficial del Grupo de Montaña de Callosa de Segura
Şamil Süleymanov (polkovnik)

**Şamil Süleymanov** — Azərbaycan Xüsusi Xidmət Orqanlarının Veteranları İctimai Birliyinin sədri, polkovnik, Veteranlar Təşkilatının təsis etdiyi "Əliağa Şıxlınski" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Həyat və fəaliyyəti
Şamil Süleymanov 10 mart 1935-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 6 nömrəli orta məktəbin rus bölməsini bitirən kimi Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) neft-mədən fakültəsinə daxil olmuşdur.

### Təhsili
1958-ci ilin avqust ayında ali təhsilini başa çatdırıb ixtisası üzrə yenicə əmək fəaliyyətinə başlamışdır ki, onu Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsinə (DTK) işə dəvət etdilər. SSRİ-nin nüfuzlu ali məktəblərini bitirmiş dörd nəfər həmyaşıdı ilə birlikdə gələcəkdə bu orqanda işləmək məqsədilə Belarusiyanın Mogilyov şəhərində yerləşən kəşfiyyat məktəbinə oxumağa göndərdilər. Həmin vaxt SSRİ-də siyasi ab-hava mülayimləşmiş, əvvəllər qorxulu cəza aparatı kimi ad çıxarmış xüsusi xidmət orqanının əvəzinə yeni yaradılan DTK-nın gənc və ali təhsilli kadrlarla komplektləşdirilməsi qərara alınmışdı. Mogilyovda ikiillik təhsil proqramına bütün müttəfiq respublikaları təmsil edən 200 kursant cəlb olunmuşdu. O ilyarım ərzində nəzəri məsələləri öyrənməli, sonra altı ay müddətində respublikada təcrübə keçməli və buraxılış imtahanı verib işə təyinat almalı idi. 1960-cı ildə Bakıya qayıdıb, dərhal öz ixtisası üzrə işləməyi başlamışdır.

### Fəaliyyəti
Şamil Süleymanov Heydər Əliyevin Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri olduğu illərdə onun rəhbərliyi altında işləyib. İkinci şöbədə Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında işləməyə, əks-kəşfiyyatın incəliklərini öyrənməyə başladı. Sovet dövlətinin rəhbəri N. Xruşşovun apardığı islahatlar nəticəsində Birinci şöbənin — kəşfiyyat şöbəsinin funksiyaları məhdudlaşdırılmış, ştatda cəmi 7–8 nəfər işçi saxlanılmışdı.

Heydər Əliyev haqqında belə xatırlayır:

Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpası ərəfəsində, 1990-cı ildə artıq Bakıya qayıtmış və respublika DTK-sında işləyirdi. 4 iyun 1992-ci ildə AXC hakimiyyətə gəldikdən sonra işdən getməli oldu. Həmin vaxt komitənin əks-kəşfiyyat idarəsinə rəhbərlik edirdi.

### Azərbaycan Xüsusi Xidmət Orqanlarının Veteranları İctimai Birliyi
Azərbaycan Xüsusi Xidmət Orqanlarının Veteranları İctimai Birliyinin 400 nəfərə yaxın üzvü var. Onlar, əsasən, xüsusi xidmət orqanlarından pensiyaya çıxmış şəxslərlə işləyirlər. Lakin uzun illər idi ki, onun nəsilindən olan pensiyaçıları dövlət təhlükəsizliyi ilə bağlı ictimai fəaliyyətə yaxın buraxmırdılar. Orqana Heydər Əliyev rəhbərlik edirdi.

## Kitabları
* Üçüncü ən qədim "T" idarəsinin İsveç qambiti
* Подвижники нужны
* Fədakarlar Gərəkdir

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Xüsusi Xidmət Orqanlarının Veteranları İctimai Birliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Respublika Veteranlar Təşkilatında "Fədakarlar gərəkdir" kitabının təqdimatı olub 
* Respublika Veteranlar Təşkilatında "Üçüncü ən qədim "T" İdarəsinin İsveç qambiti" və "Fədakarlar gərəkdir" kitablarının təqdimatı olub
Pol Serüzye

**Pol Serüzye** (, 9 noyabr 1864, Paris, Fransa — 7 oktyabr 1927, Morle, Finister, Fransa) — fransız rəssam — postimpressionist. Pol Qogenin şagirdi, «Nabi» simvolist incəsənət qrupunun qurucularından biri idi.

## Bioqrafiyası və yaradıcılığı
Pol Serüzye mənşəyi Fransa Flandriyası şəhərindən gəlir. Orta məktəbdə incəsənət, fəlsəfə və şərq dilləri böyük marağı yaranır. Serüzye, Ranson Akademiyası bitirmişdir. Serüzyerin yaradıcılıq işlərinə əlavə olaraq, onun nəzəri əsərləri də çox məşhur idi. Beləliklə, rəssam, rəsm əsərləri “Rəssamlıq əlifbası” (1921) əsərində rəsm əsərlərinin təsvirini əks etdirirdi. 1919-cu ildə Drüedə baş verən əsərlərinin sərgisi Serüzyenin yaradıcılıq araşdırmasının nəticəsi idi.

### Ölümü
Pol Serüzye 7 oktyabr 1927-ci ildə Fransada vəfat etmişdir.

## Qalereya

Fayl:Serusier-averse.jpg|Leysan (1893)
Fayl:Serusier - the talisman.JPG|Talisman (1888), Orse muzeyi, Paris.
Fayl:Serusier-EveBretonne.jpg|Melanxoliya («Breton Həvvası») (təx. 1891), Orse muzeyi, Paris. 
Fayl:Paysage 1912 Paul Serusier.jpg|Mənzərə (1912), Orse muzeyi, Paris. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Амбруаз Воллар. «Воспоминания торговца картинами». Роман / Пер. с фр. Г. Генниса. — М.: Издательский Дом Мещерякова, 2008. с. 384.
* Анри Перрюшо. Жизнь Гогена. Издательство: «АСТ», 2013 г. ISBN 978-5-17-078680-0.
* Жан Кассу. Энциклопедия символизма.: Живопись, графика и скульптура. Литература. Музыка. (при участии Пьера Брюнеля, Франсиса Клодона, Жоржа Пийемана, Лионеля Ришара). Перевод с французского Н. В. Кисловой, Н. Т. Пахсарьян. Издательство: Республика. 1999. ISBN 5-250-02668-0 С: 432, Илл.
* Virginie Foutel, *Sérusier, un prophète, de Paris à Châteauneuf-du-Faou*, Éditions Locus Solus, 2014 ().

## Xarici keçidlər
Qar keçisi

**Qar Keçiləri** () — Cütdırnaqlılar dəstəsinin boşbuynuzlular fəsiləsinə aid gövşəyən heyvan.

Qar keçiləri yalnız Şimali Amerikanın Qayalıq dağlarında yaşayır. Bu keçilərin uzun çox six ağ rəngli yunları olur. Əvvəllər bu keçilər insanların ən sevdikləri ov olmuşdular.

Hal hazırda Qar keçilərini yalnız ABŞ-nin və Kanadanın qoruqlarında, Alyaskanın bir neçə adasında yaşayırlar. Alyaskanın adalarına kənardan gətirilmişdir. Ömürlərinin çox hissəsini qayalı dağlarda meşə ilə zirvənin sərhəddində keçirirlər. Yayın əvvəllərində çox qısa müddətə şoranlıqlara enirlər. Dirnaqlı heyvanlardan yeganə Qar keçiləri soyuq qışda da dağların daşlı zirvəsini tərk etmirlər. Qar keçiləri erkəkləri və dişiləri kiçik qruplar halında yaşayırlar. Çütləşmə dövründə dişilərə 1–2 erkək qoşulur. Yayın əvvəllərində Qar keçiləri dünyaya 1–2 bala gətitirlər. Doğulduqdan bir neçə saat sonra onlar analarının arxası ilə dar dağ çığırlarında hərəkət edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Arxar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Arxarlar ev qoyunlarının əcdadları sayılırlar.  Aralıq dənizi adalarının bir neçəsində, Orta , mərkəzi, Şimal-şərqi, Şimali asiyada və Şimali Amerikanın qərbində yayılmışdır.

## Xarici görünüşü
Arxarların  kütləsi 200-220  kq-a qədər olur. Dişilər nisbətən kiçik olur. Olçulərindən başqa dişilərdə buynuz 10-30 sm əksər vaxtlarda isə olmur.

## Davranışı
Bu heyvanlar dəniz səviyyəsindən 5500 metr yüksəklikdə açıq yamaclarda yaşayırlar. Payızda  çütləşmə dövründə böyük sürülər əmələ gətirirlər. Arxarların hamiləlik dövrü 170 gün sürür. Bundan sonra onların 1-2 balaları dünyaya gəlir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cırtdan balinalar

**Cırtdan balinalar** – Balinakimilər dəstəsinin Dişli balinalar alt dəstəsinə aid olan bir fəsilə.

## Növləri
İkisi nəsli kəsilmiş olmaqla, 4 növdən ibarətdir:

* Cırtdan kaşalot, *Kogia breviceps*
* Kiçik cırtdan kaşalot, *Kogia sima*
* *Kogia pusilla*
* *Kogia danomurai* 

## İstinadlar
Ərdəbil şəhristanlarının əhalisi

**[[Ərdəbil ostanı]]nın şəhristanlarının əhalisi** — 2011-ci il əhalinin siyahıya alınmasının açıqlanmış yekunlarına əsasən əhalisinin sayı 1 248 488 nəfər olmuşdur.


 


## İstinadlar


## Həmçinin bax
*Şəhristan
*İran şəhristanları
Proterorhinus nasalis

**Proterorhinus nasalis** — Proterorhinus cinsinə daxil olan balıq növü. Azov və Xəzər dənizinin hövzələrinin qaranlıq sularında yaşayan balıq növüdür. Volqa çayının yuxarı hissəsinin delta içərisindəki kürüləyir.  Bu növ sürətlə çökən çaylar və bitki örtüyünə malik suları üstün tutur. 9 sm uzunluğuna çata bilirlər. *[[Proterorhinus semipellucidus]]* növü ilə eyni növ olması ehtimal edilir.
## İstinadlar
Oto Nemsadze

**Oto Nemsadze** (; ) — Gürcüstan müğənnisi. O, "Sul tsin iare" mahnısı ilə Gürcüstanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Nemsadze Gürcüstanda əsasən 2010-cu ildə *Geostar* yarışmasının qalibi kimi tanınır. O 2013-cü ildə Ukraynanın *Holos Krainy* () səs yarışmasında iştirak edərək, nəticədə ikinci yeri qazanmışdır. 2017-ci ildə isə Nemsadze "Dear God" mahnısı ilə Limbo qrupunun üzvü kimi Gürcüstanın Avroviziya milli seçim turunda iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sul tsin iare

**Sul tsin iare** (, ) — Gürcüstanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Oto Nemsadze "Sul tsin iare" mahnısı ilə Gürcüstanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnının musiqisi və sözləri gürcü bəstəkarı Roman Qiorqadzeyə aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kütburun xullar

**Kütburun xulları** () — Xulkimilər fəsiləsinə daxil olan cins.

Cins nümayəndələrinin xarakterik xüsusiyyətləri yuxarı dodaq üzərində asılı uzun anten şəklində olan bığcıqdır.

## Növləri
*  — Qara dənizin duzlu sularında yaşayır.
*  — Xəzər dənizinin cənubunda yayılmışdır.
*  — Qara dənizin qərb hissəsinə tökülən çaylarda yaşayır.
* . Xəzər dənizinin hövzəsinə aid şirin sularda yayılmışdır.
*  — Krımın Çornaya çayında yayılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Stepien C. A., Tumeo M. A. (2006) Invasion genetics of Ponto-Caspian gobies in the Great Lakes: a "cryptic" species, absence of founder effects, and comparative risk analysis. Biological Invasions, 8: 61–78.http://www.springerlink.com/content/yru355n32t257w08/ 
*
Proterorhinus semipellucidus

**Xəzər kütburun xulu** — Proterorhinus cinsinə daxil olan balıq növü. Xəzər dənizinin hövzəsinə aid şirin sularda yayılmışdır. Volqa çayının delta hissəsində adi növ sayılır. Volqanın orta və yuxarı axarlarına qədər hərəkət edərək Moskva çayında və Don çayının orta axarlarında müşahidə edilir. Bu növ 56 ° şimal enliyini keçən Pont-Xəzər faunasının yeganə nümayəndəsidir. 

## İstinadlar
Qaradöş sərçə

**Qaradöş sərçə, ispan sərçəsi** və ya **söyüd sərçəsi** *(Passer hispaniolensis)* sərçəkimilər ailəsinin bir üzvüdür. Əsasən Aralıq dənizi regionunda cənub-qərbi və mərkəzi Asia zonasında məskunlaşmışdır. Ev sərçəsi ilə sıx bağlılığı ilə seçilir və hər 2 növ bioloji hibrid olaraq Aralıq dənizi sahillərində rast gəlinir. Bu hal növün taxomaniyasında təsnifləşdirilməsində problem yaradır.

## Təsvir

İspan sərçəsi olduqca böyükdür. Belə ki, onun uzunluğu 15-16 sm (6-6.5&nbsp;in) -ə çatır və ağırlığı da 22-36 q aralığında dəyişir. Bu ev sərçələrində çox az böyük və ağırdır, həmçinin daha uzundur.  Erkəklərin tükləri ev sərçələrinin tükləri ilə eynidir. Ancaq alt hissələrindəki çoxlu qara cizgi olması ilə seçilir. Boz tacları və ağ yox  boz yanaqları var. Dişilərin tükləri ev sərçələrindən ciddi şəkildə fərqlənməsə də, onlar arasında da fərqlər var. Dişinin yanaqları yüngül cizgili və soluq krem rəngli kürək cizgiləri var.

İki alt növ aşşınmış çoxalma xəzlərində çox az fərlilik göstərir, ancaq hər iki cinsdədə qış quş tüklərində fərqliliklər mövcuddur.

### Səs

Erkək yuvasında nümayiş olunarkən,sərçəninkindən bir az fərqli çağrı edir. Bu çağrı sərçə səsinə bənzər, ancaq yüksək səslə və yüksək pərdəli chveeng-chveeng, cheela-cheeli olaraq yazılan səslər çıxardır

Ev sərçələri yumşaq və daha çox tschilp kimi səslər çıxardır, əsasən ərazilərinə girən və çıxan quşlar üçün istifadə olunur. İspan sərçəsinin digər çağrıları demək olar ev sərçəsinin ki ilə eynidir. Yuvada cütləşmiş çiftlər tərəfindən yumşaq bir quer quer quer, axın quşları tərəfindən isə quer-it uçuş çağrısı verilir və chur-chur-it çağrısı təhdid hallarında istifadə olunur..

## Təsnifat və sistematika

İspan sərçəsi Passer cinsi və Passeridae sərçə ailəsinin üzvü ev sərçəsi ilə qohumdur   Onun taksonomiyası, Aralıq dənizində olan ev sərçəsi ilə meydana gələn "bioloji qarışıqlıq"  çox mürəkkəbdir.  Aralıq dənizinin əksəriyyətində iki növdən biri və hər ikisi hibridizmi yalnız məhdud dərəcədə baş verir.  Apennin Yarımadası və Korsikada iki növ əvəzinə, İspan sərçəsi ilə ev sərçəsi  arasında  olan bir sərçə tipi İtalyan sərçəsi ilə əvəzlənir.

## Ədəbiyyat

*
*
*
* 
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

* İnternet Quş Koleksiyonunda İspan sərçəsi ilə əlaqəli media 
* ARKive- də İspan sərçəsi

## İstinadlar
Morle

**Morle** () — Fransada yerləşən, eyni adlı rayonun suprefekturası  (region Bretan, departament Finister).

Morle — qədim bir şəhərdir, ona yaxın neolit dövrünə aid Barenes kurqanı yerləşir. Tarixi dövrdə liman, İngiltərə və Fransanın mübarizəsinin obyektinə çevrilmişdir.

## Tanınmış şəxslər
* Mari Brakemon, rəssam.
* Jan Viktor Moro, komandir.
* Tristan Korbyer, şair.
* Pol Serüzye, rəssam.
* Julyen Qiyomar, aktyor.
* Brijitt Fonten, müğənni.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Vürzelen, Almaniya
*  Truro, Böyük Britaniya
*  Reo, Burkina-Faso
*  Xelm, Polşa
*  Aleksandriya, Rumıniya

## Qalereya

Fayl:Morlaix_Viaduc.jpg|
Fayl:Maison_dite_de_la_duchesse_Anne_–_Morlaix.2.jpg|
Fayl:Morlaix-20060524-008.jpg|
Fayl:Morlaix-20060524-012.jpg|
Fayl:Baie de morlaix.jpg|

## Əhali

## İstinadlar
Pithana

**Pithana** () —  e.ə. XVIII əsrdə Anadoluda yaşayan Kušsara kralı idi.

Pithana haqqında məlumatların əksəriyyəti oğlu və növbəti kralı Anitta tərəfindən yazılmış sənəddən məlumdur. Orijinalı bir daş stel üzərinə yazıldığı düşünülən bu sənəd e.ə XVI və XIII əsrlərdə yazılmış və Boğazköy 'də tapılmış Hititçe kopyalarından bilinməkdədir. Bu mətndə, Anitta atasından deyir:

*Kuššara kralı şəhərdən böyük bir güclə enib ... Neša'yı gecə güclü bir hücumla aldı. Nəsai kralını tutdu amma xalqına pislik etmədi. (Onlara) ana ataları kimi davrandı.*

Saize Neşa şəhər Kaneş ( Kültepe ) kimi eyni yerdir. Kaneš sehrinin Pithana tərəfindən fəthinin təxminən olaraq ikinci Aşşur ticarət koloniyası dövrünün sonlarında (e.ə. 1774 ) olduğu təxmin edilməkdədir. Pithana adı Kaneşdəki müxtəlif sənədlərdə təsdiq edən bir kral sayıldığı həqiqət fəthdən sonra ticarətin davam etdiyini göstərir. Ehtimalla Pithana kraliyet mərkəzini Kuššara'da tutmuş və Neša'ya taşımamıştır, çünki Anitta'nın yazısında bir üsyanı yatırdıqdan sonra Anitta'nın Neša'yı paytaxt etdiyi yazar.

Anitta sənədinin yuxarıdakı sitatının son cümləsində nəzərdə tutulan şey müzakirə mövzusu olmuşdur. Hitit mətnində "cümlə" sözü "atasını etdi". Kimi tarixçilər, Kuššara xalqının da Nəsai xalqı kimi etnik olaraq Hitit olduğunu qarşıya qoyaraq, bu deyimi, Pithana Nəsai xalqını anası atası yerinə qoydu, yəni onlara eyni hörməti göstərdi şəklində şərh. Ancaq Pithana və Anitta'nın tipik Hititçe adlar olduğu deyilə bilməz və etnik olaraq Hitit mi Hatti mi olduqları müəyyən deyil. Digər tərəfdən sonrakı devirlerdeki Hitit kralları şecerelerini yazarkən Kuššara şəhəri ilə də bağ qurmuşlar.

## İstinadlar
I Aleksandr (Rusiya imperatoru)

**I Aleksandr Pavloviç** (; ) — Rusiya imperatoru və mütləq hakimi (24 mart 1801-ci ildən), Malta ordeninin protektoru (1801-ci ildən), Böyük Finlandiya knyazı (1809-cu ildən), Polşa çarı (1815-ci ildən), I Pavelin və Mariya Feodorovnanın böyük oğlu. İnqilaba qədərki tarixşünaslıqda rəsmi olaraq *Uğurlu (*) adlandırılmışdır.

## Həyatı
Aleksandr Pavloviç (Blaqoslovennıy – Uğurlu); I Aleksandr (1777–1825) – 1801-ci ildə Rusiya taxtına çıxmışdı. Belə bir fikir var ki, atası Pavel Petroviçə (I Pavel) sui-qəsdin təşkilində iştirak etmişdir. Məhz I Aleksandrın dövründə Azərbaycan torpaqlarının ilhaq edilməsi başlamışdır. Rusiya bu dövrdə İsveçlə (1808–1809), İran (1804–1813), Osmanlı (1806–1812) dövlətləri ilə müharibə aparmışdı. Napoleon Fransası ilə 1812-ci il Vətən müharibəsi, rus qoşunlarının Avropa səfəri, 1815-ci il Vyana konqresi I Aleksandrın xarici siyasətində mühüm yer tutmuşdu. Bundan sonra daha çox dini-mistik təlimlərlə məşğul olmuşdu. Bu atasının qətli ilə izah edilir. 1825-ci ilin noyabrında Taqanroqda ölmüşdü. 1826-cı ilin martın 13-də Petropavlovsk soborunda dəfn edilmişdi. I Aleksandrın həmin vaxt ölmədiyi, tərki-diyarlığı barədə mülahizələr mövcuddur. Bu onun ölümündən 11 il sonra Sibirdə Fyodor Kuzmiç adlı bir zahidin peyda olması ilə əsaslandırılır.

* *Аммон Ф. Г.* В фаворе у кесаря: Александр I и Аракчеев

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Anitta

**Anitta** () — e.ə. XVIII əsrdə Anadoluda yaşamış Kuşşara və Nəsai şəhərlərinin kralıdır. Anittanın ağzında təsvir edilən Xet mətnləri , Xetərin  paytaxtı Xattusada ən qədim sənədlərdir.

## İstinadlar
I Labarna

**Labarna** () illəri arasında yaşamış bir Xet kralıdır. Labarna qədim Xet krallığının ənənəvi qurucusu hesab olunur. Adı Labarna daha sonra Xet krallığında bir ünvan kimi istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
I Xattusili

**I Hattusili** — (Hattušili) Bu, qədim Krallığın Hitit dövlətinin uğurlu krallarından biridir. Təxminən 1650-1620-ci illərdə hökm sürdüyü düşünülür. Xattusa şəhəri  I Hattuşili tərəfindən xetlərin paytaxtına çevrildi. Xet şəhərlərinə şimalındakı Suriya şəhərlərindən  katiblər gətirərək Xetlərdə arxivlərin yaradılması ənənəsi I Hattuşili ilə başlayır.
## İstinadlar
Suprefektura

**Suprefektura** () — Fransada rayonların inzibati mərkəzi. Suprefekt tərəfindən idarə olunur. Əgər rayonun mərkəzi həm də departamentin paytaxtıdırsa , artıq suprefektura deyil prefektura adlanır. Buna görə Fransada üç yüzdən artıq rayonunun olmağına baxmayaraq , təxminən yüzdən az suprefektura mövcuddur.

Suprefektura, həmçinin, suprefektin və onun inzibati xidmətlərinin yerləşdiyi bina adlanır.

"Su" ön şəkilçisi burada fransız dilində olan "sous" ön sözünə uyğun gəlir.

## Digər ölkələrdə
Afrikanın keçmiş Fransız müstəmləkələrində bəzi inzibati vahidlər də suprefektura adlanır.

* 2-ci dərəcə:
**  MAR- Mərkəzi Afrika Respublikasının suprefekturaları
* 3-cü dərəcə:
** Qvineya
** Çad
* 4-cü dərəcə:
** Kot-d’İvuar

### [[Tzin sülaləsi]]
"Suprefektura" termini Çin dilindəki *tin* (厅) tərcüməsi kimi istifadə olunur — "Oşan lüğətinin təsviri ilə "milli azlıqların məskunlaşdığı bölgələrə tabe olan bir vilayət əvəzinə" 府 (*fu*)  inzibati rayon.

Hərdən *tin* «rayon» kimi də tərcümə olunur.

## Həmçinin bax
* Fransanın prefektura və suprefekturalarının siyahısı
## İstinadlar
Meşkinşəhər asma körpüsü

**Meşkinşəhər asma körpüsü** — Orta Şərqdə ən uzun asma körpü. Meşkinşəhərdə Xiyav çayının üzərində 80 metr hündürlükdə yerləşən körpü.

## Ümumi göstəriciləri
Körpü Orta Şərqdə yerləşən ən uzun asma körpüdür. Hündürlüyü 80 metr, eni 2 metr uzunluğu isə 365 metrdir. Körpü bölgənin xüsusiyyətlərini yaxşı bilən yerli mütəxəsislər tərəfindən tikilib. Körpü son nəticədə ərazisi 130 hektar büdcəsi isə 400 milyard rial olacaq turistik kompleksin ərazisində yerləşir. Kompleksə qəbul zalları, yaşayış mənzilləri, hava şarı ilə uçmaq üçün eləcə də başqa hava idmanları ilə məşğul olmaq üçün meydançalar, restoranlar, sənətkarlıq bazarları, əyləncə parkları və istirahət üçün digər atraksionlar daxildir.

## Texniki göstəriciləri
Uzunluğu 365 metr olan körpü Xiyavçayın üzərində yerləşir. Körpünün konstruksiyasında nəmə, yanğına, zərbəyə, ildırım vurmasına dayanıqlı polimer materiallardan istifadə olunub. Körpü hərəkəti qeydə alan ötürücülər və rezonanslı vibrasiya amortizatorları ilə təchiz olunub. Körpünün təhlükəsizlik səviyyəsi beynəlxalq standartlara uyğundur və bayram günləri bu körpünün üzərindən 3 min insan keçir. Körpü yerli mühəndislər Mahmud Gəncəlibeyk və Əli Gəncəlibeyk tərəfindən 9 aya inşa edilib.

## Xarici keçidlər
*Orta Şərqin ən uzun asma körpüsü

## İstinadlar
Yevgeniya Lopata

**Evgeniya Lopata** () — ukraynalı mədəniyyət meneceri və tərcüməçi.

## Həyatı
Evgeniya Lopata 1994-cü ildə Ukraynanın Çernovtsı şəhərində anadan olmuşdur.

Orta təhsilini həmin şəhərdəki 1 nömrəli gimnaziyada, ali təhsilini isə Çernovtsı Universitetində Biznes idarəçiliyi və menecmentlik üzrə və Qrats Universitetində Alman dili ixtisası üzrə almışdır.

2013-cü ildən "Meridian Çernivtsi" beynəlxalq ədəbiyyat festivalının direktoru və eyniadlı nəşrin naşiridir.

2015-ci ildə Schwarzkopf - Gənc Avropa Fondu tərəfindən "İlin Gənc Avropalısı" seçilmişdir.

Tərcüməçi kimi o, mətnlərin alman və ya ingilis dilindən Ukrayna dilinə çevrilməsi sahəsində fəaliyyət göstərir.

Hazırda Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yaşayır. Bundestaqda işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sahibüləmr məscidi

**Sahibüləmr məscidi** () və ya **Şah Təhmasib məscidi** - Təbriz şəhərinin Sahibabad meydanında yerləşən məsciddir.  Səfəvi hökmdarı I Şah Təhmasibin dövründə  tikilmişdir və tarix boyunca dəfələrlə dağıdılmış və bərpa edilmişdir. *Sahibüləmr*  XII Şiə imamı İmam Mehdinin titullarından biridir və *komandanların rəhbəri* mənasına gəlir.

2001-ci ilin 10 oktyabrında 4196 saylı qərarla İranın milli dəyərləri siyahısına salınmışdır.

## Tarixi
Məscidin tikilmə tarixi dəqiq olaraq bilinməsə də, Səfəvi hökmdarı I Şah Təhmasibin dövründə Şahibabad meydanının şərq hissəsində tikilmişdir. 1638-ci ildə Təbriz şəhəri Osmanlı hökmdarı IV Murad tərəfindən işğal edildikdən sonra məscid dağıdılmışdır. Lakin, şəhər tezliklə Səfəvilər tərəfindən azad edilmiş və məscid yenidən bərpa edilmişdir. Lakin, az sonra baş vermiş zəlzələ nəticəsində məscid yenidən dağılmışdır. Buna görə də, məscid və məscidin yerləşdiyi meydan Qulu xan Dünbüli tərəfindən bərpa edilmişdir.

Xalq məscidə XII Şiə imamı İmam Mehdinin titullarından biri olan *Sahibüləmr* adını vermişdir.
## Qalereya

Fayl:Saheb Al Amr Mosque.jpg|Girişin görüntüsü
Fayl:Saheb ol Amr mosque 001.jpg|Daxildən görüntüsü
Fayl:Tabriz by Eugène Flandin.jpg
Fayl:Saheb ol Amr Mosque in night.JPG
Fayl:Sahebolamr-Tabriz.JPG
Fayl:بنای صاحب الامر موزه قرآن و کتابت.jpg


## Həmçinin bax
* Göy məscid (Təbriz)
* Təbriz
* Cənubi Azərbaycan

## İstinadlar
Heydərzadə evi

**Heydərzadə evi** - Təbriz şəhərinin Maqsudiyyə məhəlləsində və Təbriz Bələdiyyə Binasının cənub hissəsində yerləşən tarixi saray.
## Haqqında
Bu evin dəqiq olaraq nə vaxt tikilməsi hələ də bilinmir. Lakin, aparılan araşdırmalara görə evin təxminən, 1870-ci illərdə Hacı Həbib Lak tərəfindən tikdirildiyi güman edilir. Ev daxili və xarici olmaqla iki  həyətə ayrılır.

Zirzəmidə hovuzxanə deyilən (daxilində hovuz, hovuzun mərkəzində isə kiçik fəvvarə olan geniş otaq) otaq yerləşir və bu otaq müxtəlif rəngli ornamentlərlə bəzədilmiş kərpiç və tağlardan tikilmişdir. Evin bütün otaqları salon vasitəsilə bir-birinə bağlanır. Ev taxtadan düzədilmiş pəncərələrlə, müxtəlif rəngli şüşələrlə, müxtəlif kərpic işləmələrlə və rəsmlərlə bəzədilmişdir. Evin ən gözəl otağı isə əsas otaq hesab edilən və Şah Neşin adlanan otaqdır.

## Hal-hazırda
Ev 1999-cu ildə 2524 saylı nömrə ilə İranın Milli Abidələri siyahısına salınmışdır.

2001-ci ildə Heydərzadə evi əsaslı şəkildə restavrasiya edilmişdir və hal-hazırda Şərqi Azərbaycan ostanının Turizm İnformasiya Mərkəzinin binası kimi də xidmət göstərir.

## Yerləşməsi
Heydərzadə evi Təbriz şəhərinin Maqsudiyyə məhəlləsinində, Təbriz Bələdiyyə Binasının və ya Saat qülləsinin cənub hissəsində yerləşir. Hal-hazırda evin ətrafı özü kimi xüsusi zövqlə tikilmiş evlərlə əhatələnmişdir. Bunlara  Salmasi evini, Bəhnam evini, Gəncəvizadə evini, Qadaki evini misal göstərmək olar.

## Qalereya

Fayl:Amir Nezam House - 4R9A1023.jpg|
Fayl:Amir Nezam House - 4R9A1030.jpg|
Fayl:Entrance of tourism information center of east Azarbaijan.JPG|
Fayl:Haidarzadeh’s house.jpg
Fayl:Heydar zade Home.jpg
Fayl:HeydarzadehHouse-BrickWallsOnBlueWater.jpg
Fayl:HeydarzadehHouse-StainedGlassWindows.jpg
Fayl:HeydarzadehHouse-StainedGlassWindows1.jpg

## Həmçinin bax
* Əmir Nizam evi
* Behnam evi
* Təbriz
* Cənubi Azərbaycan

## İstinadlar
Jan Verden

**Jan Verden** ( ) — fransız yazıçı və Böyük Britaniyanın Böyük Fransa lojasının keçmiş ustası. Müxtəlif roman və əsərlərin müəllifidir, Fransada masonluq haqqında bir sıra kitablar yazmışdır. 1985–1988-ci illərdə Fransanın Böyük lojasının böyük ustası olmuşdur. O, siyasətçi Andre Deythelmanın qardaşı oğludur.

## Əsərləri
* 1956 — *Les Jeunes loups* (roman), Julliard
* 1959 — *L’École de Paris*(roman), Julliard
* 1960 — *Retournons rue Montorgueil* (roman), Julliard
* 1961 — *Brumaire* (roman historique), Julliard
* 1963 — *La Soirée chez Ramon* (roman), Julliard
* 1966 — *L’Enfant nu* (récit autobiographique), Julliard (réédition 1997 par Grancher)
* 1973 — *Les Chroniques de l’abbaye* (roman), auto-édition (édité en 1993 par Le Rocher), suivi de *À l’abbaye*
* 1973 — *Mille Matins d’été* (roman), Robert Laffont
* 1974 — *L’Amour de loin* (roman), Robert Laffont
* 1980 — *Le Carnaval du Père-Lachaise* (roman), Flammarion
* 1982 — *La Réalité maçonnique* (essai), Flammarion (plusieurs rééditions : en 2002 par Flammarion, en 2006 par les Éditions Luc Pire)
* 1991 — *Carnets d’un Grand Maître* (carnets des années 1984–1988), Le Rocher
* 1996 — *Le Franc-Maçon récalcitrant* (essai), Le Rocher
* 1999 — *L’Alibi d’amour* (théâtre), Les Quatre Vents
* 2000 — *Retour au bercail* (théâtre), Detrad
* 2001 — *La Nouvelle Réalité maçonnique* (essai), Albin Michel
* 2001 — *L’Empereur de rien* (théâtre), Detrad
* 2001 — *Mieux que nos pères* ou *Tibi* (théâtre; en version anglaise, **), Detrad
* 2002 — *L’Architecte* (théâtre), Detrad
* 2002 — *Royal Au-delà* (théâtre), Detrad
* 2002 — *Lumière sur la franc-maçonnerie universelle* (essai), Detrad
* 2003 — *À l’abbaye* (théâtre), Detrad, suite de *Les Chroniques de l’abbaye*
* 2003 — *Bébé-Fleur* (théâtre), Detrad
* 2004 — *La Jeune Fille honteuse* (théâtre), Detrad
* 2005 — *Grand Jour d’Espoir au cap Misène* (théâtre), Detrad
* série — *L’Affaire du Luberon — Scènes de la vie maçonnique*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifəsi
Suriya Ərəb Qırmızı Aypara Cəmiyyəti

**
**Suriya Ərəb Qırmızı Aypara Cəmiyyəti*' (,  *Al-Hilal al-Aḥmar al-Arabi al-Souri'') — humanitar qeyri-kommersiya təşkilatıdır. Baş qərargahı Suriyanın paytaxtı Dəməşq şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Cəmiyyət 1942-ci ildə təsis edilib və 1946-cı ildə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi tərəfindən üzv təşkilat kimi qəbul edilmişdir. Təşkilatın bütün Suriya ərazisində 14 filialı və 75 yarım filialı var.

Təşkilat Suriyadakı vətəndaş müharibəsi ilə əlaqədar olaraq öz fəaliyyətini gücləndirmişdir və müharibə zonasındakı insanları digər ərazilərə köçürməklə məşğuldur. Mühasirədə olan yerli əhalini və döyüşçüləri digər ərazilərə köçürür. Darayya şəhəri hökumət qüvvələrinin mühasirəsi altında düşəndə əsgərlər Qırmızı Aypara cəmiyyəti tərəfindən digər zonalarda yerləşdirildi.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Suriya Ərəb Qırmızı Aypara Cəmiyyəti 
* Facebook hesabı
* Twitter hesabı
* Instagram hesabı
* Telegram hesabı
Daşınabilən hava hücumundan müdafiə sistemi

**Daşınan Zenit Raket Sistemləri (DZRK)** — müasir piyadaların arsenalında mövcud olan təsirli silahdır. DZRK — daşınması və istifadəsi bir əsgər tərəfindən yerinə yetirilən zenit kompleksidir.

Nisbətən kiçik ölçüsü sayəsində modern DZRK-ları asanlıqla daşımaq və gizlətmək (maskalamaq) mümkündür. Kiçik ölçüləri, yüksək məhsuldarlığı və nisbətən ucuz qiyməti onları çox populyar hala gətirib. Daşına bilən Hava Hücumundan Müdafiə sistemləri hərbi sahədə, xüsusilə də aşağı intensivlikli silahlı münaqişələrdə real bir inqilab etdi. Tank və piyada birliklərini helikopter və hücum təyyarələrinin hava hücumlarından müdafiə etmək üçün artıq bahalı və irihəcmli hava hücumundan müdafiə batareya və divizionlarını yerləşdirməyə ehtiyac qalmadı.

Hava hədəfləri ilə effektiv mübarizə aparmaq üçün piyadaların təchiz edilməsi ideyası, aviasiyanın döyüş sahəsində böyük rol oynayadığı İkinci dünya müharibəsi dövründə peyda oldu. Müharibənin sonunda Üçüncü Reyx konstruktorları yaratdıqları təsirli, sadə və nisbətən ucuz "Panzerfaust" tank əleyhinə qumbaraatan konsepsiyasını düşmən təyyarələri ilə mübarizə aparmaq üçün istifadə etməyə cəhd göstərdilər. Onların araşdırmalarının nəticəsi olaraq kütləvi istehsal mərhələsinə çatmayan, idarə olunmayan zenit raketlərinə sahib "Luftfaust-B" daşınan çoxlüləli kompleks yaradıldı. Əslində bu kompleks müasir DZRK sistemlərinin sələfləri olan zenit qumbaraatanları kimi qəbul edilməlidir.

Müasir dövrdəki daşınan ZRK-nın inkişafının başlanğıcı termini 1950-ci illərə aiddir. Lakin idarəolunan raketlərlə təchiz olunan DZRK-nın ilk modeli yalnız 1960-cı illərin sonlarında silahlanmaya qəbul edilməyə başlandı. Bu komplekslərdən 1969-cu ildə Ərəb-İsrail müharibəsi dövründə kütləvi şəkildə istifadə olundu. Döyüş şəraitində sınaqdan keçirilən ilk sovet DZRK-sı "Strela-2" idi. 1970-ci illərdən etibarən, bu komplekslər dünya səviyyəsində müxtəlif intensivlik dərəcəsində olan müharibə və hərbi münaqişələrdə yalnız ordular tərəfindən deyil, həm də düşmən təyyarələri ilə ucuz və effektiv vasitələrlə mübarizə aparmağa üstünlük verən müxtəlif partizan dəstələri, üsyançılar və hətta terrorçular tərəfindən də fəal şəkildə istifadə olunmağa başladı.

## İstinadlar
Leucalburnus satunini

**Alburnoides bipunctatus** — Çəkiyəbənzərlər dəstəsinə, Leucalburnus cinsinə daxil olan növ. Yüksək hündürlüyə malik düzənliklərdə sürətlə axan dağ axınlarında yayılmış endemik balıq növüdür.

## Yayılması
Fransadan şərqə doğru Luara drenajı, cənub Baltik, Şimal, Qara və Azov dənizlərinə dökülən əksər çaylarda, Xəzər hövzəsində, yuxarı Volqada və Kür drenajından cənuba doğru Xəzərin İran qollarına qədər və ümumi İran ərazisində geniş yayılmışdır.

Öz cinsinin yeganə nümayəndəsidir

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Yanoş Ader

**Yanoş Ader** (, ) - Macar vəkil və siyasətçi, 10 may 2012-ci ildən etibarən Macarıstanın prezidenti.
## Həyatı
Yanoş Ader Macarıstanın Dyör-Moşon-Şopron əyalətinin Corna şəhərində katolik ailəsində anadan olmuşdur.
Orta məktəbi bu şəhərdə bitirdikdən sonra 1978-ci ildə Eötvöş Lorand Universitetinin hüquq və siyasi elmlər  fakültəsinə daxil olmuşdur. 5 il burada təhsil alan Yanoş 1986-1990-cı illərdə Macarıstan Elmlər Akademiyasında Sosiologiya Tədqiqat Universitetində tədqiqatçı kimi çalışmağa başlamışdır. 1980-ci illərin sonlarında Yanoş dönəmin liberal-demokrat partiyası FİDES-ə qoşuldu. Daha sonra 1989-cu ildə Macarıstanda tək partiyalı sistemin ləğv edilməsi ilə “Müxalifətin Dəyirmi Masası” debatlarının üzvlərindən biri oldu.

## Siyasi fəaliyyəti
Yanoş Ader ictimai və siyasi fəaliyyətinə FİDES-in 1990 və 1994-cü illərdə parlament seçkilərində seçki kompaniyasının rəhbəri daha sonra, 1990-cı ildən 2009-cu ilə qədər millət vəkili olaraq fəaliyyət göstərməsi ilə başlamışdır. 12 illik deputatlıq dövründə Yanoş Ader müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır:
* 17 iyun 1997-1998-ci illərdə Macarıstan Milli Məclisinin sədr müavini
* 18 iyun 1998-15 may 2002-ci illərdə Milli Məclisin spikeri
* 2002-ci il seçkilərində isə FİDES partiyasının müxalifət lideri olmuşdur.

O, 2009-cu ildə keçirilmiş Avropa parlament seçkilərində namizəd kimi uğurla keçdi və nəticədə Macarıstan parlamentindən istefa verdi. 23 yanvar 2012-ci ildə Avropa Komitəsinin Ətraf Mühit, İctimai Sağlamlıq və Qida Təhlükəsizliyi Komitəsinin sədr müavini seçildi.

## Prezidentlik dövrü
### Birinci dəfə prezident seçilməsi
2012-ci ildə prezident Pal Şmitt diktorluq dissertasiyasının plagiat olduğu ortaya çıxdıqdan sonra elmi dərəcədən məhrum edildi və aprelin 2-də prezident vəzifəsindən istefa vermək məcburiyyətində qaldı. 16 aprel 2012-ci ildə Yanoş Ader FİDES partiyası tərəfindən prezidentliyə namizəd olaraq göstərildi. Onun namizədliyi sağ-mühafizəkar koalisiyanın lideri, Macarıstanın baş naziri Viktor Orban tərəfindən irəli sürülmüşdü. Yanoşun namizədliyi parlamentdə təşkil olunan birbaşa və gizli səsvermənin gedişində konstitusion çoxluqla təsdiqləndi. 386 nəfərlik parlamentdə 52 yaşlı Yanoşun lehinə 262, əleyhinə 40 deputat səs verdi. Müxalifət partiyalarının üzvləri səsverməyə qatılmadı. Nəticədə Yanoş Ader 2012-ci il yanvarın 1-də Macarıstanın yeni konstitusiyasının qüvvəyə minməsindən sonra vəzifəyə seçilən ilk prezident oldu.

### İkinci dəfə prezident seçilməsi
Macarıstan Milli Məclisində keçirilən səsvermə nəticəsində Yanoş Ader 131 səslə 2-ci dəfə Macarıstanın prezidenti seçildi. Seçkilərin ilkin mərhələsində səslərin 2/3 hissəsinin toplanılmaması nəticəsində səs vermə ikinci mərhələyə qədər uzadıldı. İkinci mərhələdə 170 səsdən 131-ni toplayan FİDES-KDNP namizədi Yanoş Ader 5 il müddətinə prezident oldu. Seçkilərdən sonra o bildirir:*"5 il əvvəl inandığım dəyərlər və prinsipləri nəzərə alaraq vəzifəmi yerinə yetirməkdə davam edəcəyəm. Bu 5 illik müddətdə ölkə daxilində və xaricində Macarıstanın maraqlarının təmsilçisi və müdafiəçisi olacağam. "*

## İstinadlar
İsveç Qırmızı Xaç Cəmiyyəti

**

**İsveç Qırmızı Xaç Cəmiyyəti''' — İsveçin humanitar təşkilatıdır və Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatının üzvüdür. 1865-ci ildə qurulan təşkialtın onun məqsədi, hər yerdə və hər zaman könüllü olaraq və ayrı-seçkilik salmadan insanlara yardım etməkdir. İsveçdə yerli komitələr tərəfindən idarə olunan 1000-dən çox yerli filialı fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Swedish Red Cross Homepage
* IFRC: Swedish Red Cross Profile
Anna Odobesku

**Anna Odobesku** (; ) — Moldova müğənnisi. O, "Stay" mahnısı ilə Moldovanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Diskoqrafiya

### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər