open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gifu

— Gifu prefekturasının inzibati mərkəzidir. Bir şəhər olmaqdan əvvəl, o, keçmiş Atsumi mahalının bir hissəsi idi. Lakin başlanğıcda regionda əsas şəhər sayılırdı.

## Tarixi

Şəhərin bütün tarixi Yaponiya mərkəzində yerləşmə yerinin nəticəsidir. Edo dövründə Gifu və qonşu şəhərlər Naqoya limanının yaxınlığında yerləşdiyi üçün çiçəklənməyə başlayırlar. Son zamanlarda, şəhər iqtisadiyyatının ixtisaslaşmada moda sənayesinə dəstək idi, amma indi şəhər sənayesinin inkişafı üçün yollar axtarır.

### İkinci Dünya müharibəsi
Müharibə zamanı yaxınlığında yerləşən aviasiya mərkəzi və iri sənaye mərkəzi şəhər ilə birlikdə Kakamigahara bombalanmışdır. 
Şəhərin əhəmiyyətli hissəsi Kano, qonşu şəhərləri ilə birləşməsi vasitəsilə əldə edilmişdir. Gifunun bu coğrafiya səbəbiylə, şəhər mərkəzində göydələnlər zonası ilə birgə, ətraflarda xurma bağları və Çiyələk sahələri çoxalmışdır.

## İqtisadiyyat
Tarixən Gifu'da tekstil inkişaf etmişdir, lakin son illərdə şəhər iqtisadiyyatına sektorun əhəmiyyəti azalmışdır. Hal-hazırda burada qida, mühəndislik sənayesi, tikinti materialları və digərləri fəaliyyət göstərir.

Şəhərdə istehsal əsasları ilə böyük şirkətlərdən Toyota və Sumitomo Osaka Cement şirkətlərini qeyd etmək olar.

## Demoqrafiya
* 1889: **||½** 25&nbsp;750 nəfər 
* 1910: **|||||** 42&nbsp;916 nəfər
* 1920: **|||||||** 62&nbsp;713 nəfər
* 1930: **|||||||||** 90&nbsp;112 nəfər
* 1940: **||||||||||||** 172&nbsp;340 nəfər**¹**
* 1950: **|||||||||||||||||||||||** 211&nbsp;845 nəfər
* 1960: **|||||||||||||||||||||||||||||** 304&nbsp;492 nəfər**²**
* 1970: **|||||||||||||||||||||||||||||||** 385&nbsp;727 nəfər 
* 1980: **||||||||||||||||||||||||||||||||||** 410&nbsp;257 nəfər
* 2009: **||||||||||||||||||||||||||||||||||||** 422&nbsp;061 nəfər

## Təhsil
Şəhərdə 48 ibtidai məktəb, 43 uşaq bağçası var. Həmçinin burada beş kollec və universitet fəaliyyət göstərir:
* Gifu Qadın Kolleci 
* Gifu farmaseptik universiteti
* Syotoku universiteti;
* Gifu universiteti;
* Gifu qadın universiteti.

Image:Gifupanorama.jpg|Şəhərin panoramı
Image:Gifu City Tower 43 H01.JPG|Mərkəz
Image:Gifu Sakura.jpeg|
Image:Parc gifu.JPG|Gifu parkının bir hissəsi
Image:Katagatatsu Jinja2008-2.jpg|Katagatatsu məbədi
Image:Gifujyou5.jpg|Gifu qəsri
Image:Toba-river.JPG|
Image:Ukai Gifu Nagaragawa 04.jpg|
Image:Bouddha gifu.jpg|Böyük Budda (Gifu)
Fayl:Gifu-Zenkoji01.JPG|Zenkoji məbədi (Gifu).


## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Florensiya
*  Hangzhou
*  Kampinas
*  Sinsinnati
*  Meidling
*  Tander-Bay
*  Merida

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Rəsmi sayt
* 

## Həmçinin bax
Kivano

**Kivano** () — meyvə növü.

Kivano meyvəsi Avropa, Şimali Amerika, Mərkəzi və Cənubi Afrikada geniş yayılıb.

Bu meyvə qeyri-adi görünüşə malikdir. Belə ki, onun səthi qorxulu tikanlarla örtülüb. İçərisində isə yaşıl maye yığılıb.

Dadı banan, kivi və limonun qarışığına bənzəsə də, meyvədən yemiş ətri gəlir.

## Şəkilləri

Fayl:Cucumis metuliferus fruit - whole and cross section.jpg
Fayl:2015-02-01 Kiwano Cucumis metuliferus anagoria.JPG
Fayl:Cucumis metuliferus fruit cross section.jpg
Fayl:Horned melon-slice.jpg
Fayl:Cucumis metuliferus whole fruit.jpg


## İstinadlar
Martik Qaraxanyan

**Martik Qaraxanyan** () — İran ermənilərindən olan və ABŞ-də yaşayan İran estrada müğənnisi və gitara ifaçısı. 17 iyuld 1949-cu ildə Abadanda dünyaya gəlmiş və hal-hazırda Los-Ancelesdə yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Martik – Free listening، videos، concerts، stats، & pictures at Last.fm
Barıt sui-qəsdi

5 noyabr 1605-ci ildə İngiltərədə "Barıt sui-qəsdi" adlı tarixi hadisə baş vermişdir.

Həmin gün bir qrup müxalifyönümlü katolik dəstə İngiltərə və Şotlandiya kralı I Ceyms və digər aristokratlara qarşı sui-qəsd törətmək üçün Lordlar Palatasının binasını partlatmağa cəhd etmişdi. İşin üstü sui-qəsdçilərdən birinin sarayda işləyən qohumuna həmin gecə orada olmaması haqda yazdığı xəbərdaredici məktubun kral adamlarının əlinə keçməsi nəticəsində açılmışdı. Məlumatdan şübhələnən kral adamları ehtiyat tədbiri güdərək, sarayın hər yönünü nəzarət altına almış və təxribatın qarşısını almışdılar. Əməliyyatın icraçıları arasında İngiltərə tarixinin ən böyük "Vətən xaini" kimi yadda qalan Qay Foks olmuşdu. Sui-qəsd planının müəllifi olmadığı haqda fikirlər geniş yayılsa da, o, 5 noyabr gecəsi əlindəki barıt çəlləyi və fitillə iş başında yaxalanmışdı. Foks həbs edilərək, zindana atılmış, 31 yanvar 1606-cı ildə saray qarşısında asılaraq, edam edilmişdi.
İngilislər həmin günü öz tarixlərində demokratiya zəncirindəki önəmli halqalardan biri kimi görür.

Hər ilin 5 noyabr gecəsi Birləşmiş Krallıq və onun əyaləti olan ölkələrdə "Barıt sui-qəsdi"nin uğursuzluğa düçar olması münasibətilə "Qay Foks Gecəsi" adı altında şənliklərlə qeyd edilir. Şənlik zamanı havaya fişənglər atılır, barıtla dolu qablar alışdırılaraq, küçəboyu yuvarlandırılır, vətən xaininin cəzalandırılmasını qutlamaq üçün Qay Foks maskası taxılmış kuklalar yandırılır.

Hal-hazırda bu, siyasi deyil, əyləncə xarakterli mərasim kimi qeyd olunmaqdadır.
Paynberi çiyələyi

**Paynberi çiyələyi** — nəsli kəsilmək üzrə olan unikal çiyələk növü.

## Vətəni
Bu çiyələk növünün vətəni Cənubi Amerikadır.

## Xüsusiyyətləri
Kal halda gilələri yaşıl olur, dad və iyinə görə isə ananası xatırladır.

## İkinci həyatı
Holland fermerleri bu giləmeyvəyə Cənubi Amerikada rast gəldikdən sonra, onu istixanalarda müvəffəqiyyətlə yetişdirmiş və nəsli kəsilmək təhlükəsini nisbətən aradan qaldırmışlar.
İkinci Həsən məscidi

**İkinci Həsən məscidi** () — Kasablankanın ən böyük, dünyanın isə 7-ci ən böyük məscidi.

Məscid 1993-cü ildə hizmete açılmıştır. Fransız memar Mişel Pense tərəfindən inşa edilmişdir.

Məscidin 210 metrlik minarəsi dünyanın ən hündür minarəsi sayılır.

Bu məscid daha çox turizm məkanı kimi məşhurdur.

## Xarici keçidlər
Maks Barskix

**Mıkola Mıkolayovıç Bortnık** (; ) — daha çox səhnə adı **Maks Barskih** () və alter-eqo **Mikolay** ilə tanınan ukraynalı müğənni və bəstəkar. O, Ukraynanın Xerson şəhərində böyüyüb, təhsilini başa vurduqdan sonra Kiyevə köçüb. O, altı studiya albomu, bir kompilyasiya albomu və EP buraxdı.

## Həyatı
Maks Barskix 8 mart 1990-cı ildə Xerson şəhərində anadan olmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra Kiyevə köçüb, orada estrada və sirk sənətinin Kiyev Bələdiyyə Akademiyasına daxil olur (ixtisaslaşma "pop vokal").

## Karyera
2008-ci ildə "Фабрика зiрок-2", adlı layihənin kastinqi başlayır (prodüseri Nataliya Mogilyovskaya idi). Layihədə o iki mahnı yazır: "Аномалия" və "Незнакомка". Layihəni öz arzusu ilə tərk eləyir.

2010-cu ilin əvvəllərində o yeni layihədə ***"Фабрика. Суперфинал".*** iştirak eləyir. 2010-cu ildə MTV Europe Music Awards 2010 onu ən yaxşı Ukrayna musiqiçisi kimi tanınır. fevral 18, Ukrayna Eurovision 2012 seçilməsində iştirak 38 bal və 2-ci keçirilib. Qalib Gaitana seçildi: o 41 bal toplayır.

## Skandal
Özünün Svetlana Lobodaya olan cavabsız sevqisi ilə tanınır. Sonsuz sevqi etiraflardan sonra, *Фабрика звезд* final konsertində qarşılıqsız sevqi üzündən damarlarını kəsməyə başladı. Svetlana bu hadisəni şərh eləmədi. Bir daha müğənniyə olan sevgisini sübut etmək üçün, Maks Svetlanaya həsr edilmiş "S. L." adlı ("Сука-любовь". S. L. Svetlana Lobodanın inisiallarıdır) yeni mahnı yazdırır və mahnıya rejissor Alan Badoyev erotika səhnələri olan skandal bir klip çəkir.

## Diskoqrafiya
* *1:MAX BARSKIH* (2009 il)
* *Z. Dance* (2011 il)
* *5 минут до рассвета* (2012 il)

## Videoqrafiya

## Chart


"—" mahnı chartlarda yox idi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Döngələr (teleserial, 2012)

**"Döngələr"** — Çoxseriyalı film. Filmi Carçı Film çəkmişdir.

## Haqqında
Filmin rejissoru Cavid Təvəkküldür. "Döngələr"in iknici rejissoru Rövşən Ağayevdir. Ekran işində baş rolları əməkdar artist Eldəniz Rəsulov və Abbas Qəhrəmanov oynayıblar.

Filmin ssenari müəllifi yazıçı-publisist, dramaturq Rafiq Səməndər, direktoru isə İctimai Televiziyanın rəhbəri İsmayıl Ömərovdur.

## Məzmun
Yarı detektiv və yarı melodram janrında olan filmdə 1988-1989-cu illərin hadisələri cərəyan edir.

Filmdəki hadisələr maraqlı xətt üzrə cərəyan edir.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Cansail, Y. "Döngələr": [rejissoru Cavid Təvəkkül olan eyni adlı bədii televiziya filmi haqqında] //Mədəniyyət. — 2011.- 20 iyul.- S. 10.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Pandora (gəlincik)

** Pandora**  (kukla) — yunan mifologiyasında qəhrəman qadın  olan Pandoranın *(yunancadan-hamıya bəxş edilmiş deməkdir)* şərəfinə adlanıb və geyim modellərinin nümayişi üçün yaradılmışdır.

## Pandora kuklasının tarixi

1640-cı illərdə Fransada modanın geniş yayılması ilə əlaqədar mumdan hazırlanan gözəl bir kukla ixtira etdilər. Bu kukla insan boyu ölçüsündə idi və yunan mifilogiyasının qadın qəhrəmanı olan Pandoranın şərəfinə adlanmışdı. Bu moda jurnallarının olmadığı və modanın düşünülmüş şəkildə yayılması üçün ilk cəhdlərdən biri olmuşdur. Düzdür həmin dövrdə “Zərif Merkuri (mifologiya)” adlı bir moda jurnalı olsa da, amma o, çox az tirajda nəşr olunurdu.

Moda jurnalları ancaq XVI Lüdoviqin hakimiyyət illərinin sonlarında, daha doğrusu Böyük Fransa inqilabı zamanı tez satılmağa başlamışdı.
Kuklanın özünün bütöv bir qarderobu, parfumeriya və aksessuarlar olan sandıqcaları vardı. Pandoralar 1860-cı illərə qədər mövcud olmuş və bundan sonra onları müasir manekenlər əvəz etmiş, moda jurnalları isə adi vətəndaşlar üçün də ələ keçilən olmuşdur.

Pandora gəmilərdə, arabalarda, qayıqlarda bütüb avropa ölkələrini gəzmişdir. Buna görə, iki cür Pandora kuklası var idi: *Böyük Pandora* rəsmi geyindirilmiş və həmin dövrdə modada hakimlik edən; *Balaca Pandora* isə səhərlər geyinilən ev geyimini nümayiş etdirirdi.
Kuklalarən səyahəti o qədər vacib idi ki, onların yolunu müharibə belə kəsə bilmirdi. Generallar bir-birinə Pandora göndərərək müharibəni saxlayırdılar.
İndi bu kukla-manekenləri XVII-XVIII əsrlərə məxsus geyimdə Parisdə yerləşən Qalyer moda evində görmək olar.
Madjonq

**Madjonq** (həmçinin **Madzyan** 麻將) — ənənəvi qədim Çin azart oyunu. Oyun fişkalarından istifadə etməklə 4 nəfərin iştirakı ilə Çin, Yaponiya və digər Şərqi və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində geniş yayılmışdır. Bu oyunun daşları domino daşlarını xatırladır. Poker oyununda olduğu kimi, təcrübə, yaddaş və müşahidə kimi keyfiyyətləri oyunçudan tələb edir. Oyunun məqsədi çox böyük miqdarda xal yığmaqdır.

## Adı
İlk əvvəl oyun "*ma çyue*" adlanırdı, hərfi tərcümədə "*şərçə*" deməkdir. Bu ad hələ də bir sıra Cənubi Çin dialektlərində işlədilir.

## Madjonqun yaranması haqqında miflər
Madjonqun mənşəyi haqqında miflərdən birinə görə, məşhur çin filosofu Konfutsi təxminən e.ə. 500-cü ildə bu oyunu ixtira etmişdir. Bu mifə əsasən, bu oyunun yaranması Konfutsinin Çinin müxtəlif yerlərinə öz təlimini yaymaq məqsədilə yollandığı səyahəti ilə bağlıdır. Oyun fişkaları 3 Əjdaha adlanır. Bunlar 3 səxavətlə bağlıdır. *Qırmızı Əjdaha* — mülayimlik və sadəliyi, *Yaşıl Əjdaha* — çiçəklənməni, *Ağ Əjdaha* -valideynlərə qarşı səmimiliyi bildirir. Bu mifdə oyunun adı olan Madjonq yaranır. Bu adın hərfi tərcüməsi "*sərçə*" deməkdir, buna səbəb isə Konfutsinin quşları çox sevməsi olub.

Digər bir əfsanəyə görə, çox uzaq keçmişdə Çze adlı balıqçı balıqçı dostlarını dəniz xəstəliyindən uzaqlaşdırmaq üçün bu oyunu yaratmışdır. (dəniz xəstəliyi balıqçılara açıq dənizdə balıq ovu etməsinə mane olurdu)

Daha bir mifə görə isə, madjonq Ümumdünya Su daşqını zamanı Nuhun gəmisində oynanılmışdır. Oyunda şərq üslubunun üstünlüyünün səbəbi kimi, basqın zamanı güclü şərq küləyinin əsməsi göstərilmişdir.

## Oyunun peyda olması
Çoxlu sayda miflərin olmasına baxmayaraq, madjonq əslində çox cavan oyundur. Oyun Xançjou, Nankin, Şanxay və Ninbo şəhərləri ətrafında peyda olmuşdur.

Oyunun yaradılması haqda fərziyyələrdən birində, bu oyunu Taypin üsyanı zamanı Çin ordusunda xidmət edən zabitlərin yaratması göstərilir.
Digər bir versiyada isə oyunun 1870–1875-ci illərdə Şanxay ətrafından yaşayan bir zadəgan tərəfindən yaradıldığı fərz edilir.

## İstinadlar
Post-metal

**Post-metal** — birləşmiş janr olub post-rok, həvi metal və shoegaze tərzinin qarışığı hesab olunur. 1990-cı illərdən etibarən yayılmağa başlayıb. Başlıca vətənləri sırasında ABŞ, İngiltərə, İsveç var. Başda progressive və industrial musiqi olmaq üzrə sludge, stoner, instrumental metal, metalcore kimi növlərlə əlaqəsi olan, bu növlərin məzmun mənasında bir qismini altında toplayabiləcəyimiz musiqi tərzidir. Ümumiyyətlə, mahnılar qaranlıq hava daşıyır, müddətləri uzundur. Albomlar əsasən konseptikdir, mahnılar single şəklində olmaz, bütün albomu dinləməklə gözlənilən təsir təmin edilir. Minimal səviyyədəki vokallar əksərən brutal olaraq icra edilir. Normal rock/metal alətlərin yanında tez-tez sintezator istifadə edilər. Gitaralar distorsionludur, yavaş ritimlə çalınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İmperator

**İmperator** ( — "rəis", "hökmdar", həmçinin "hərbi rəhbər", "sərkərdə") — imperiyanın rəhbəri, monarx, titul.

**İmperatiça** —  imperatorun arvadı, yaxud imperiyanı idarə edən qadın hökmdar.
[thumb|left|150px|Yaponiya imperatoru [Akixito imperatrisa Mitiko ilə birlikdə]]

## Ədəbiyyat
* Некрасов Г. А. Международное признание российского великодержавия в XVIII в. // Феодальная Россия во всемирно-историческом процессе. Сб. статей, посвященный Льву Владимировичу Черепнину. М.: Наука, 1972. С. 381—388;
* Флоровский А. В. Страница истории русско-австрийских отношений XVIII в. // Там же. С. 389—397;
* Агеева О. Г. Титул императора Петра I и понятие «империя» в России в первой четверти XVIII в. // Межславянские взаимоотношения и связи. М., 1999. С. 5-8;
* Она же. Титул «император» и понятие «империя» в России в первой четверти XVIII века // Мир истории: Российский электронный журнал [Электронный ресурс]. 1999. № 5 
* Царь и царство в русском общественном сознании. Мировосприятие и самосознание русского общества. Вып.2. / Отв. ред. А. А. Горский. М.: ИРИ РАН, 1999. 179 с.
* Глинский Б. Б. К вопросу о титуле «самодержец» (Из истории кодификации Основных законов в 1906 г.) // Исторический вестник. 1913. Февраль.
* Александра Бахтурина. Взгляды российской бюрократии на проблему самодержавной государственной власти в начале XX века // Государственные институты России: прошлое и настоящее. М., 1996.
* Куликов С. В. Государственно-правовой дискурс, императорское правительство и думская оппозиция в начале ХХ в. // Европейский университет в Санкт-Петербурге
Smart-kartlar

**Ağıllı kart** () və ya **smart kart** — daxili mikroprosessoru olan plastik kart. Orada kart sahibinin şəxsi məlumatları, fotoqrafiyası, biometrik verilənləri, parolları, erişim açarları və s. saxlanıla bilər. Smart-kartı oxumaq üçün xüsusi oxuma qurğusundan (CARD READER) istifadə olunur. Smart-kartlar alman mühəndisləri Yurgen Detloff (J. Dethloff) və Helmut Gettrup (H. Gröuttrupp) tərəfindən 1967-1968 illərində ixtira olunub. Termini fransız publisisti Roy Brayt (R. Bright) daxil edib.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 788 s.
## Xarici keçidlər
*https://dmoztools.net/Computers/Hardware/Systems/Smartcards/
Beynəlxalq dil

**Beynəlxalq dil** — bütün dünya üzrə əhəmiyyətli dərəcədə çox sayda insanlar arasında istifadə edilən dil.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Dil İli

## Xarici keçidlər
* 
* English 'world language' forecast (BBC, December 2004)
* World Language Maps
* 1903 article — ''Are We To Have An International Language?''
Frida (film)

**Frida** () — Salma Hayekin oynadığı Meksika rəssamı Frida Kahlonun həyatından bəhs edən bioqrafik dram filmi. 2002-ci ildə "Frida" iki Oskar mükafatı qazanmışdır.

## Məzmun
1922-ci ildə 18 yaşında Frida taxta gövdəli avtobusda olarkən avtobus tramvay ilə toqquşur. Metal çubuq onun bədəninə sancılır və aldığı yaralar həyatı boyu onun üçün ağrı mənbəyi olur. Başını qatması və bir az özünü xoşbəxt hiss etməsi məqsədiylə atası ona yataqda rəsm çəkməsi üçün tuval verir.

Bir müddətdən sonra gəzmək qabiliyyətini geri qazanan Frida əsa ilə normal yeriməyə başlayır. Yaşadıqları üzündən ruhdan düşməyən Frida əsərlərini Dieqo Riveraya apararaq bunları qiymətləndirməsini istəyir. Dieqo Fridanın əsərləri çox bəyənir və ikisi arasında sevgi hissi yaranır. Dieqo Fridaya evlilik təklif edəndə Frida ondan ömür boyu sədaqət tələb edir. Ancaq evlilikləri boyunca Dieqonun bir çox qadınla əlaqəsi olur. Biseksual olan Fridanın da bir çox qadın və kişi ilə əlaqəsi olur. Hətta o, bir dəfə Dieqo ilə sevgi macərası yaşayan bir qadınla da əlaqədə olur.

Cütlük divar rəsmləri çəkmək təklifini qəbul edərək 1934-cü ildə Nyu-Yorka köçürlər. Frida ABŞ-də yaşayarkən uşağını doğmadan itirir, bunun ardınca isə anasının ölüm xəbərini alır və Meksikaya yola düşür. Kommunist olan Dieqo divarlarda kommunist ideyalarını təsvir edir. Dieqodan bunları dəyişdirməsi istənilsə də, ideologiyasına sadiq qalan Dieqo bundan imtina edir. Buna görə də rəsmlər dağıdılır. Bundan sonra cütlük Meksikaya geri dönür.

Fridanın xaç atasının qızı Kristina Dieqoya işlərində kömək etmək üçün Fridanın evinə köçür. Qısa müddətdə sonra Frida Kristina ilə Dieqo arasında gizli eşq olduğunu kəşf edir. Buna görə Dieqonu tərk edir və ailəsinin yanına köçür. Orada alkoqolizmə qurşanır. Cütlük yenidən bir bayramda görüşür və münasibətləri düzəlir. Dieqo siyasi düşüncələri üzündən təqiblərə məruz qalan dostu Lev Trotki və onun arvadının evlərində qalası üçün Fridanı razı salır. Gəzinti sırasında Lev Trotki Fridanın əsərlərinə vurğunluğunu açıqlayır və ikisi arasında gizli sevgi yaranır. Ancaq Levin arvadı bundan xəbər tutur və ərini Fridanın evini tərk etməyə məbur edir. Təhlükəsiz evdən çıxan Lev sui-qəsd nəticəsində öldürülür. Polis bu cinayətdə Dieqonu təqsirkar bilir və onu axtarmağa başlayır. Onu tapa bilməyən polislər Fridadan onun yerini soruşduqda Frida Dieqonun yerini bilmədiyini deyir. Fridaya təzyiq göstərmək məqsədiylə onu qısamüddətli həbs edirlər. Frida həbsxanada olanda Kristina onu ziyarət edir və onlar barışırlar.

Sonrakı gedişatda həkim Fridanın ayaq barmağının qanqren olduğunu görür və onu amputasiya edir. Dieqo Fridaya yenidən evlilik təklifi edir, Frida isə qəbul edir. Fridanın səhhəti get-gedə daha da pisləşir və bu dəfə ayağı amputasiya olunur. 1953-cü ildə Frida yatağı ilə öz sərgisində iştirak edə bilməsi üçün muzeyə daşınır.

Film Fridanın yatağında alovlar tərəfində məhv edilərkən olan təsviri ilə başa çatır.

## Mükafatlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Archives of the Official site
*
Alisa porno möcüzələr ölkəsində

**Alisa porno möcüzələr ölkəsində** () — Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmışdır. Filmin məzmunu pornoqrafik olduğuna görə orijinal əsərdən fərqlənir. Filmin ilk çıxış tarixi Portuqaliyada 1 noyabr 1993-cü il tarixində baş tutmuşdur.

## Məzmun

Alisa yetkin qızdır. Yuxudan ayılan zaman Alisa gözlənilmədən başqa aləmə düşür. Bu zaman Alisa müxtəlif erotik macəralarla qarşılaşır. Uzun müddətdən sonra yuxudan ayılan Alisa gördüyü hər şeyin bir yuxu olduğunu başa düşür.

## Xarici keçidlər
*
Qlükoza (müğənni)

**Qlükoza** () və ya əsl adı ilə **Natalya İlyiniçna Çistyakova-İonova** — Rusiya müğənnisi, aktrisası, teleaparıcısı, MTV EMA 2003 premiyasının qalibi. Debüt albomu olan "Qlükoza Nostra" (2003) ona beynəlxalq məşhurluq qazandırmışdır.

## Həyatı
Natalya İlyiniçna Çistyakova-İonova 7 iyun 1986-cı ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur. 1993-cü ildə yeddi yaşı olanda Uşaq Musiqi Məktəbinin fortepiano sinifinə qəbul edilib, səkkiz yaşında isə oranı tərk etib. Uşaq yaşlarında bir çox dərnəklərdə iştirak edib: sahmatdan başlayaraq baletə qədər. Moskvada 308 nömrəli məktəbdə oxuyub. 2001-ci ildə isə 10 və 11 sinifləri Moskva 17 saylı axşam məktəbinə bitirmişdir.

İlk film təcrübəsi uşaq kinojurnalı olan "Yeralaş"dakı fəaliyyəti idi.

## Şəxsi həyatı
* Həyat yoldaşı, biznesmen Aleksandr Nikolayeviç Çistyakov (doğ. 25 yanvar 1973)
** qızı Lidiya (doğ. 8 may 2007-ci ildə İspaniyada)
** qızı Vera (doğ. 8 sentyabr 2011 ildə Marbelya, İspaniya
** oğlu Saşa (birinci ərindən). Natalya ilə birgə yaşayır.

## Ailəsi
* Atası İlya Yefimoviç — proqramçı.
* Anası Tatyana Mixaylova (doğ. 25 yanvar) — proqramçı.
* Böyük bacısı Aleksandra Sidorova (doğ. 1982) — konditer

## Yaradıcılığı
### Filmoqrafiya
* "Yeralaş" bəzi serialarda
# 1997 — "Poqanki",
# 1997 — "Jutkaya kvartira",
# 1998 — "Perçatka",
# 1999 — "Pereselenie duş",
# 2000 — "Nepriyatnoe izvestie",
# 2008 — "Strekoza i muravey".

### Diskoqrafiya
#### Albomlar
* 2003 — Qlükoza Nostra
* 2005 — Мoskvа
* 2011 — Frans-Forma

#### Sinqllar
* 2002 — Şuqa
* 2003 — Nenaviju
* 2003 — Nevesta
* 2003 — Malış
* 2003 — Karina
* 2004 — Jenixa xotela
* 2004 — Oy, oy
* 2004 — Sneq idet
* 2005 — Şvayne
* 2005 — Moskva
* 2005 — Yura
* 2006 — Svadba
* 2006 — Saşok
* 2007 — Baboçki
* 2008 — Tansuy, Rossiya
* 2009 — Denqi
* 2010 — Vot takaya lyubov
* 2010 — Kak v detstve
* 2011 — Vzmax/High sign
* 2011 — Xoçu mujçinu
* 2011 — Sledi slöz
* 2012 — Moy porok
* 2012 — Koşka
* 2012 — Vozmi menya za ruku

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Рецензия Дмитрий Прочухан "Трансформа "
* Официальный Фан-Клуб
* Официальный сайт Продюсерского центра Макса Фадеева
* Сайт компании "Глюк’оZа Продакшн"
Riçard Norton

**Riçard Norton** (; ) — Avstraliya əsilli ABŞ aktyoru, kaskadyoru və döyüş sənətləri ustasıdır. Riçard Norton Dzü-do üzrə qəhvəyi kəmər, Zen Do Kay üzrə 8-ci dərəcəli qara kəmər və Karate üzrə qara kəmərə sahibdir. Əvvəllər "The Rolling Stones" musiqi qrupu, müğənni Devid Boui, aktyor Con Beluşi və bir çox məşhurların yanında qoruyucu kimi çalışmışdır. Riçard Norton Çak Norris, Sintiya Rotrok və Ceki Çanın yaxın dostlarından biridir.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ceyms Kobörn

**Ceyms Harrison Kobörn III** () — ABŞ aktyoru. Ceyms Kobörn buddizmlə maraqlanmış, Brüs Linin dostu və tələbələrindən biri olmuşdur.

## Həyatı
Ceyms Kobörn 31 avqust 1928-ci ildə ABŞ-də Nebraska ştatının Lorel şəhərində Şotland-İrland və İsveç əsilli ailədə anadan olmuşdur. Onun atası mexanik olmuşdur. Ceymsin uşaqlıq illəri Kaliforniyanın Kompton şəhərində keçmişdir. 1959-cu ildə ilk dəfə olaraq film karyerasına başlayır. Həmin ildə Ceyms Beverli Kelli ilə ailə həyatı qurur. Onun ilk çəkildiyi filmlər vestern janrında olub. Bu müddət ərzində Ceymsin Harrison Kobörn IV (1961) və Liza (1967) adlı övladları dünyaya gəlir. 1979-cu ildə isə Ceyms həyat yoldaşından boşanır. 1980-ci illərdə Ceyms Kobörn xəstəlik səbəbindən ekranda çox az görünür. 1993-cü ildə Ceyms Pol O'Hara (1955-2004) ilə evlənir. Ceyms Brüs Li haqqında çəkilən sənədli filmdə rol almışdır. Ceyms Kobörn Kaliforniyanin Beverli-Hills şəhərində evində olan zaman 18 noyabr 2002-ci ildə ürək çırpınmasından vəfat etmişdir.

## Mükafatlar
*1975: Western Heritage Awards
*1999: Oskar mükafatı

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər

*
Rəhim Müəzzinzadə Ərdəbili

**Rəhim Müəzzinzadə Ərdəbili** (; ) — görkəmli şiə müəzzin. Ərdəbildə dünyaya gəlibdir və atası Əbdülkərim Müəzzinzadə Ərdəbilidə müəzzin idi. Rəhim Müəzzinzadə Ərdəbilinin məşhur azanı Bayatı-Türk də söylənib və İran radio və televiziyasından yayılar.Səlim Müəzzinzadə Ərdəbilinin qardaşıdır.

## İstinadlar
Sonic the Hedgehog (8-bit)

**Sonic the Hedgehog (8-bit)** (, ) —   Ancient oyun şirkəti tərəfindən 1991-ci ildə yaradılan, macəra oyunudur.  Bu oyun versiyası 16-bit versiyasından dizayn və raundlarına görə fərqlənir.

## Hekayə
"Sonic the Hedgehog (8-bit)" versiyasının hekayəsi "Sonic the Hedgehog (16-bit)" versiyasının hekayəsi ilə eynidir.

## Raundlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [''Sonic the Hedgehog'' Sonic SCANF saytında](http://info.sonicscanf.ru/Sonic_the_Hedgehog_(8-bit))   
* [''Sonic the Hedgehog'' Sonic Retro saytında](http://info.sonicretro.org/Sonic_the_Hedgehog_(8-bit))   
* [''Sonic the Hedgehog'' Sonic News Network saytında](http://sonic.wikia.com/wiki/Sonic_the_Hedgehog_(8-bit))   
* ''Sonic the Hedgehog'' Green Hill Zone saytında
Sonic the Hedgehog 2 (8-bit)

**Sonic the Hedgehog 2 (8-bit)** - "Aspect" oyun şirkəti tərəfindən 1992-ci ildə yaradılan macəra oyunudur. Videooyunun bu versiyasında hekayə 16-bit versiyadan fərqlənir.

## Məzmun

Kirpi Sonik Həkim Robotnik üzərində qələbə çaldıqdan sonra adaya evinə gəlir. Amma bir müddət sonra Sonik adada sıxıntı hissi keçirdiyi ucbatından buranı tərk edərək yeni macəralarla qatlaşır. Qısa müddətsən sonra Sonik aya qayıdır. Amma qayıdan zaman Sonik adada olan bütün heyvanların yoxa çıxdığını görür. Bu zaman Sonik bir məktub görür və onu oxuyur. Məktəbu yazan onun ən yaxın dostu olan Maylz qaçırılan zaman yazmışdır. Məktub yazılır ki, özü də daxil olmaqla, adada yaşayan bütün heyvanlar Həkim Robotnik tərəfindən qaçırılmışdır. Bunu oxuyan Sonik dostu Maylz və heyvanları xilas etmək üçün yeni macəraya yollanır. Sonik bütün çətinliklərin üstəsindən gələrək sonda Robotniki məğlub edir. Videooyunun sonluğu oyunçuya bağlıdır:

**Sonik "Crystal Egg" zonasını keçir:** Əgər oyunçu Haosun bütün zümrüdlərini götürübsə, onda oyun yaxşı sonluqla bitəcəkdir. Bu sonluqda Sonik və Teylz birgə qaçan zaman ulduzlu səmada portretlərinə müşahidə edirlər.

**Sonik "Crystal Egg" zonasını keçmir:** Əgər oyunçu Haosun bütün zümrüdlərini götürməyibsə, onda oyunun sonluğu başqa cür bitəcəkdir. Bu sonluqda Sonik tək qaçır və ulduzlu səmada dostu Teylzın portretini görür.

## Xarici keçidlər
* ''Sonic the Hedgehog 2''  Green Hill Zone saytında
* [''Sonic the Hedgehog 2''](http://info.sonicretro.org/Sonic_the_Hedgehog_2_(8-bit))  Sonic Retro saytında
* [''Sonic the Hedgehog 2''](http://sonic.wikia.com/wiki/Sonic_the_Hedgehog_2_(8-bit))  Sonic News Network saytında
Alessandro Del Pyero

**Alessandro Del Piero** () — keçmiş italyan futbolçu.

9 noyabr 1974-cü ildə İtaliyanın Veneto şəhərində anadan olmuşdur.
Pelenin hazırladığı "Dünyanın ən yaxşı 100 futbolçusu" siyahısında yer almaqdadır. 2009-cu ildə Seria A tarixində cərimə zərbəsindən ən çox qol vuran futbolçu ünvanını keçmiş İnterli futbolçu Sinisa Mihailovic'in əlindən almışdır.

## Karyerası
İlk dəfə 21 yaşında İtaliya yığmasının formasını geyən Del Piero yığma karyerasında bu günə qədər 79 dəfə forma geymiş və 29 qol vurmuşdur. Del Piero 2011–2012-ci illər mövsümünün sonunda Yuventusdan ayrılaraq Avstralyanın Sidney klubu ilə 2 illik müqavilə imzaladı.

Alessandro Del Pyero İtaliya Futbol Federasiyası (FIGC) tərəfindən məşqçilik lisenziyası alıb

## Uğurları
* 2000-ci il Avropa çempionatın gümüş medalçısıdır.
* 2006-cı ildə Almaniyada keçirilən dünya çempionatının qızıl medal sahibidir.

## İstinadlar
Şotland funtu

**Şotland funtu** (, ) — Şotlandiya krallığının XII–XVIII əsrlərdə pul vahidi. Hal-hazırda Şotlandiya bankları tərəfindən buraxılan əskinazlar da bəzən "Şotland funtu" adlandırılır.

## Müstəqil Şotlandiyanın pul vahidi
Şotlandiya sikkələrinin buraxılması kral I David dövründə baş tutub (1124–1153-cü illərdə hakimiyyətdə olub). Onlar funt stetrlinq kimi 20 şillinq və 240 pensdən ibarət olub.

Şotland funtunun keyfiyyəti aşağı düşdükcə onun ingilis funtuna nisbəti də dəyişirdi. 1603-cü ildə Şotlandiya kralı I Yakov İngiltərənin kralı olduqdan sonra 1 funt sterlinq 12 şotland funtuna bərabər edildi. 1707-ci ildə Uniya haqqında Akt qəbul edildikdən sonra şotland funtu dövriyyədən çıxarıldı.

## Şotlandiya banklarının əskinazları
Müstəqil dövlət olmasa da, Şotlandiyanın üç bankı öz əskinazlarını buraxmaq hüququna malikdir. Onlar "Şotland funtu" adlanmasalar da, funt sterlinq kimi nominala malikdirlər. Rəsmi tədavül vasitəsi olmasalar da Böyük Britaniya ərazisində qəbul edilirlər.

* Emissiya keçirən banklar — Şotlandiya Kral Bankı, Şotlandiya Bankı, Klaydsdeyl Bank (onların hər biri əskinazlarda öz dizaynını istifadə edir).
* Əskinazların əsas rəngləri — qəhvəyi, zeytun rəngi, yaşıl.

## Mənbə
* Scottishmoney sytında şotland sikkələri 
* "Böyük Britaniya" saytında şotland sikkələrinin tarixi (yunikorn, hardhed, testun, bobi)
* Şotland Bankının əskinazları (1943-cü ildən)
* Müasir şotland əskinazları
Brikston funtu

**Brikston funtu** — 17 sentyabr 2009-cu ildə buraxılıb. Brikston funtu regional valyutadır, funt sterlinqə alternativ kimi də götürülür. İlk dəfə 18 sentyabr 2009-cu ildə 80 yerli şirkət tərəfindən valyuta kimi qəbul edilib. Brikston funtundan başqa Devonun Totnes, Qlosterşr qraflığının Straud şəhərində və Sasseks qraflığının Lyuis şəhərlərində yerli valyutalar buraxılır.

Brikston funtunu buraxmaqda məqsəd yerli iqtisadiyyata investisiyanı həvəsləndirmək, istehsalçılar arasında qarşılıqlı dəstək mühiti yaratmaq, yerli istehsalla yerli ticarət şəbəkələri arasında əlaqə yaratmaqdır. £ B 1, B £ 5, B £ 10 və £ 20 B əskinazları vardır və üzərilərində yerli məşhurlar təsvir edilib. Şəhər şurası *New Economics Foundation* şirkəti ilə əskinaz layihəsinin tərtib edilməsi ilə bağlı saziş imzalayıb.

29 sentyabr 2011-ci ildə isə Brikston funtunun elektron versiyası buraxıldı.

Kağız pulların ikinci buraxılışında Brikston məşhurlarının şəkilləri yerləşdirildi. B £ 1 -də mədəniyyət arxivinin yaradıcısı Len Qarrisonun, B £ 5-də "Çikaqo Bullz" komandasının oyunçusu Lyol Denqin, B £ 10-də Devid Bounun, £ 20 B-də isə İkinci Dünya MÜharibəsində məxfi agent olmuş Violette Kabonun şəkilləri yerləşdirildi.

Əskinazların arxa tərəfində şəhərin görməli yerlərinin təsviri verilib. Bu *Skatepark Стокуэлл*, *Electric Avenue*, *Nuclear Dawn* və s.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
NikitA

**NikitA** - ukraynalı pop qrup. Komanda dəfələrlə kişi jurnalları üçün erotik fotosessiyalarda çəkilir, həmçinin bir çox kliplərdə seksual xarakterli səhnələr olduğu üçün, xarici ölkələrin sosial şəbəkələrində böyük məşhurluq qazanmışdır.

## Tərkibi

## Videoqrafiya

## Xarici keçidlər
* Nikita profili 
* Rəsmi saytı
*  Picture of Kavtaradze who among numerous other local celebrities was attending a local party hosted by a former Ministry of Transportation Rudkovsky
Qaç, Lola, qaç (film, 1998)

**Qaç, Lola qaç** () — alman kinorejissoru Tom Tıkverin filmi.

## Süjet
Film kompüter oyunu əsasında qurulub. Burada əsas film qəhrəmanına bir neçə həyat (cəhdlər) verilir. Lakin kompüter oyunundan fərqli olaraq, burada nə baş qəhrəman, nə də tamaşaçılar əvvəlcədən bu barədə bilmir.

Lolanın (*[[Franka Potente]]*) boyfriendi Manni (*[[Moritz Bleibtreu]]*) qaçaqmalçılıq sazişi bağlayır və o 100 min markanı boss Ronniyə çatdırmalıdır. Lola motorollerlə onu təyin olunmuş yerə özü aparacağını söz verir. Amma motorolleri oğurlayırlar və o metro ilə getməli olur. Burada Manni həlledici bir səhv eləyir — o pulla dolu paketi metroda qoyur. O tez taksofona girərək Lolaya zəng vurur və ona başa salmağa çalışır: əgər həmin pulları əldə edə bilməzsə, onu öldürəcəklər. Lola pul tapmaq üçün qərar verir, ancaq onun buna yalnız iyirmi dəqiqəsi qaldığını bilir. Ona qalan — yalnız qaçmaq və yoldaca improvizə etmək olur.

** Birinci həyatında** Lola bank prezidenti olan atasının yanına gedir. Ata ona öz inkarını bildirir və o, Manninin yanına qaçaraq uğurla onunla bir supermarketi yarırlar. Amma sonra təsadüfən bir polis Lolaya atəş edərək, onu öldürür. Ölərkən Lola başa düşür ki, baş verənlər səhvdir və o yenidən Manninin telefon zənginə qayıdır.

** İkinci həyatında** Lola yenidən öz atasından kömək istəməyə qərar alır. Amma xırda bir detal, bütün planın dəyişməsinə səbəb olur. Lola Manniyə çatmağa az qalmış onu təcili yardım maşını vurur və o həlak olur.
 
** Üçüncü həyatda** biz yenə telefon zənginə qayıdırıq. Lola yenidən atasının yanına qaçır. Ancaq ona çata bilmir, atası öz şəriki ilə başqa yerə gedir. Küçənin başqa tərəfində kazino görür. Yalnız bir 100 markalıq fişkası olan Lola, ruletkaya yaxınlaşır, 20 rəqəminə qoyur və qalib gəlir. Sonra yenidən 20 rəqəminə qoyur və... yenidən qalib qəlir. Ancaq o hələ Mannini tapmalıdır. Lola təcili yardım maşınına minir (Manini vuran həmin təcili yardım maşını) və Mannini axtarmağa başlayır. Lola hələ bilmir ki, Manni artıq pulları tapıb və öz bossuna qaytarıb.

Film Manninin Loladan paketdə nə olduğunun soruşması ilə bitir.

## Rollarda
* Franka Potente — *Lola*
* Moritz Bleibtreu — *Manni*
* Herbert Knaup — *Lola'nın atası*
* Nina Petri — *Frau Hansen*
* Armin Rohde — *Herr Schuster*
* Joachim Król — *Norbert von Au*
* Ludger Pistor — *Herr Meier*

## Həmçinin bax
* Kəpənək effekti (film, 2004)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Lola rennt'' bei Filmportal.de
* Rezension von Andreas Thomas in der Filmzentrale
* ''Film als Gegenstand'' (PDF)  vom Landesinstitut für Schule und Weiterbildung, enthält vollständigen Sequenzplan von *Lola Rennt*
Qırmızı günəş

**"Qırmızı günəş"** () — rejissor Terens Yanqın filmi.

## Məzmun

Yapon samurayı Kuroda Zübey diplomatik heyətin tərkibində ABŞ-nin qərb sahillərinə gəlir. Səfir imperatorunun qiymətli hədiyyəsi olan təntənəli qılıncı Amerika prezidentinə aparır. Qılınc təmiz qızılla işlənmişdir. Səfər vaxtı onların getdiyi qatara Qoşun rəhbərliyi altında quldur dəstəsi soxulur. Qoş pullarla yanaşı, qılıncı da götürür. Diplomatik heyətin başçısı Kurodaya yeddi gün ərzində əmanəti qaytarmaq əmri verir.

Qatarın qarətindən sonra Kuroda keçmiş quldur Link Stüartla birlikdə Qoşu axtarmağa gedirlər. Əgər samuray onu lazım olan vaxta qədər tapmasa, harakiri edəcək. O, tapşırığa yollananda Qoşu dərhal öldürməyi qərara almışdı. Lakin iş elə gətirir ki, samuray Linkə Qoşdan pullarla dolu xəlvəti yeri öyrənməyə imkan yaradacağına söz verir.

Kuroda və Link təyin edilmiş yerə gəlib çatırlar. Onlar burada özlərini hinduların hücumundan müdafiə etməli olurlar. Bütün toqquşmalar bitəndən sonra Kuroda Linkin işarəsilə qarşısında olan yaralı Qoşu öldürməyə cəhd edir. Lakin Qoş cəld tərpənərək çevrilir və samuraya atəş açır. Bunu görən Link həmin dəqiqə dostunun qisasını almağı düşünür və Qoşu öldürür.

Ölümcül halda olan Kurodaya qılıncı səfirə qaytarmağı söz verir. O, Qoşun rəfiqəsi Kristinanı da özü ilə aparır. Dəmiryol xəttinə səfirlə görüşməyə qayıdan Link Kurodaya verdiyi vədə əməl edir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin müəllifi :** Lerd Köniq
:**Ssenari müəllifləri :** Denni Bart Petitkler, Uilyam Roberts, Lourens Roman
:**Rejissor :** Terens Yanq
:**Operator :** Anri Alekan
:**Bəstəkar :** Moris Jarr
:**Prodüser :** Ted Riçmond

### Rollarda

:Çarlz Bronson – Link Stüart
:Ursula Andress – Kristina
:Toşiro Mifune – Kuroda Zübey
:Alen Delon – Qoş
:Kapuçine – Pepita
:Bart Berri – Pako
:Li Börton
:Toni Douson
:Con Hamilton
:Corc Layken
:Lük Merenda
:Satoşi Nakamura
:Co Nieto
:Jül Penya
:Monika Randall
:Hiroşi Tanaka – Muroda
:Con B. Vermont
:Nakamura Tesu – yapon səfiri

## İstinadlar

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 16.
Mükafat Əliyev

**Mükafat Əliyev** (5 avqust 1937) — şair-yazıçı, müəllim.

## Həyatı
Mükafat Surxay oğlu Əliyev 1937-ci il avqustun 5-də Cəbrayıl rayonunun Quycaq kəndində anadan olub. 1965-ci ildə M.F.Axundov Azərbaycan Dillər İnstitutunu (indiki Bakı Slavyan Universiteti) rus dili və ədəbiyyatı müəllimi ixtisası üzrə ilə bitirib. 1993-cü ilədək Quycaq kənd orta məktəbində rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyib. Mətbuatda məqalələri, bədii tərcümələri dərc olunub.

1993-cü ildə Cəbrayılın Ermənistan silahlı qüvvəlləri tərəfindən işğalından sonra ailəsi ilə Bakıda məskunlaşıb, bir neçə il pedaqoji fəaliyyətini davam etdirib. 1998-ci ildə təqaüdə çıxıb.

Hekayə və şeirlərdən ibarət "Ömür də bir yoldur" (2007), "Günbatana baxan qəbir" (2009), "Arazım, mənim Arazım" (2010), "Saz şəkilli baş daşı" (2011), "İtmiş çantanın izi ilə" (2012) kitabları işıq üzü görüb. Əsərlərində xeyir və şərin mübarizəsi, dövrün sərt üzünü görmüş insanların həyat hekəyələri, məkr və məhəbbət, yurd itkisinin ağrı-acısı, Vətən, torpaq sevgisi özünəməxsus çalarlarla təsvir olunur.

## Kitabları
# "Ömür də bir yoldur". Bakı: 2007, "Təknur" nəşriyyatı.
# "Günbatana baxan qəbir". Bakı: 2009, "Mütərcim" nəşriyyatı.
# "Arazım, mənim Arazım". Bakı: 2010, "Mütərcim".
# "Saz şəkilli baş daşı". Bakı: 2011, "Mütərcim".
# "İtmiş çantanın izi ilə". Bakı: 2012, "Mütərcim".
Səbuktəkin

**Səbuk Təkin** - () - Böri Təkindən sonra hökmdarlığa seçki ilə gələn 977-ci ildə taxta çıxan Qəznəvi hökmdarı.

## Həyatı
942-ci ildə Qəznə şəhərində anadan olmuşdu .  12 yaşında əsir alınaraq Hacı Nəsr adlı tacirə satılmışdı. Daha sonra Alp Təkin tərəfindən satın alınmışdı. Alp Təkin Samanilərə qarşı üsyan edəndən sonra onun qızı ilə evlənib sərkərdə olmuşdu. *Əmir əl Üməra* və *Vəkili Mütləq* titullarına layiq görülən Səbuk Təkin sonrakı sərkərdələrin hakimiyyəti dövründə Qəznəni qorudu.
 
## Hakimiyyəti
977-ci ildə taxta çıxanda başqa bir Qəznəvi sərkərdə olan Toqan ona qarşı çıxdı. Səbuk Təkin onu məğlub edib Qəndəharı ələ keçirdi. Şahilər sülaləsinin nümayəndəsi Cayapalanın ordusunu məğlub edib onu vergi verməyə məcbur etdi. Vergi vermək istəməyən Cayapala digər hind knyazları ilə müttəfiq olub yenə döyüşsə də Səbuk Təkin bir daha qalib gələrək bütün Əfqanıstanı hindlilərin əlindən aldı. 944-cü ildə Samani hökmdarı II Nuha yardım edən Səbuk Təkin *Nasirəddin* titulunu aldı, oğlu Mahmud isə Xorasan hakimi vəzifəsi ilə *Seyfəddövlə* titulu aldı. Səbuk Təkin çox dindar və mövhumatçı biri idi. Alimləri həbs etdirir, elmin inkişafını bidət kimi görürdü.. Onun müstəqilliyi Abbasi xəlifəsi tərəfindən tanındığı üçün Qəznəvilər sülaləsinin ilk nümayəndəsi kimi tanınır.

## Ölümü
997-ci ildə Səbuk Təkin bir yürüşdə, Bəlxdən Qəznəyə gedən yolda xəstələnib öldü. Yerinə oğlu İsmayıl Qəznəvi keçdi.

## İstinadlar
Andrey Kolkutin

**Andrey Kolkutin** ( ), 1957-ci il Smolyaninovo, Primorsk | Smolyaninovo doğulan bir rus sənətçidir. 1982-ci ildə Leninqradda iştirak edən Repin Academy of Arts-dən məzun olmuşdur. Hal-hazırda cənub qərb Rusiyada Türkiyə yaxınlarında yaşayır. Kolkoutine, ümumiyyətlə rəsm üzərinə yağlıboya işləri etsə də heykəl və qrafik işləri də etmişdir. Rusiya xaricində, Danimarka, Almaniya, Fransa və digər Avropa ölkələrində olduğu kimi Amerika Birləşmiş Ştatlarında sərgilər açmışdır.

## Üslub
Kolkutin, öz arakteristik üslubunu 1980-ci illərin sonunda diqqətə çarpan olmuşdur. Bu üslub ənənəvi rus simvollarının, Malevich suprematizmi, kübizm və naif sənəti ilə birləşməsindən meydana gəlir Suprematist işçiləri figüratif elementləri ilə birləşdirilmişdir Əsərlərində əyri binalar oyun kartları və kiril hərfləri müşahidə edilir. Fərqli rəng və motivləri əhatə edən çərçivə və əksəriyyətlə əyrilər vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [Http://kolkoutin.ru/ Andrey Kolkutin] 
* [Http://fosterbrothers.narod.ru/index-eng.htm "The Foster Brothers"] 
* [Http://www.gallerykino.ru/artists.php?id=12 Kino Qalereyası, Moskva] 
* [Http://www.galeriemoderne.dk/default.aspx?pageID=416&lang=da Galerie Moderne, Silkeborg, Danimarka]
İsmayıl (Qəznəvi hökmdarı)

**İsmayıl Qəznəvi** - atası Səbuk Təkinin ölümündən sonra onun vəsiyyətinə əsasən taxta çıxmışdı. Cəmi 7 ay hakimiyyət sürən İsmayıl qardaşı Mahmud tərəfindən yaşca özü böyük olduğu üçün taxtdan çəkilməyə məcbur edildi. İsmayıl həyatının geri qalan hissəsini Cürcanda bir qalanın hakimi olaraq yaşadı. Səbuk Təkin yaşca kiçik olmasına baxmayaraq, anası Alp Təkinin qızı olduğu üçün onu vəliəhd seçmişdi.

## Taxta çıxması
Səbutəkinin öldüğü zaman qardaşı Buğracuk, Herat və Puşenc valisi, oğullarından Mahmud Xorasan orduları komandanı, Əbu Müzəffər Nasr Büst valisi ve İsmayıl isə Qəznəvi və Bəlx hakimi yerləşirdi. Yusif təxminən 3 yaşındaydı. Səbutəkin ölmədən əvvəl, çox güman ki Alptəkinin qızından olan oğlu İsmayılın taxta keçməsinin vəsiyyət etmişdir. Hətta əmirlər və sərkərdələrdən ona itaət edəcəklərinə dair sədaqət andı almışdı. İsmayıl atasının ölüm xəbərini eşidən kimi Bəlxə səfər etdi və hökmdarlığını elan etdi. Ayrıca o yaxın vaxtda qardaşı Mahmudla ehtimal edilən taxt müharibəsində əsgərlərinin itaətini möhkəmləndirmək üçün də onlara atasının xəzinəsindən çoxlu sayda pul və hədiyyələr dağıtdı.

## Mahmud Qəznəvi ilə müharibəsi
Nişapurda olan qüdrətli və təcrübəli Mahmud, zəif təbiətli qardaşı, İsmayının hökmdarlığını tanımadı. O atasının matəm mərasimini yerinə yetirən dən sonra bir elçisini İsmayıla göndərərək, özünün yaşca daha böyük olduğunu və bu hüququnun tanınmasını tələb etdiyini bildirdi. Ayrıca o Gəznə şəhərinin də özünə təslimini istiyirdi. Mahmud buna qarşılıq qardaşına Bəlx və Xorasan əyalətini verirdi. Ancaq İsmayıl bu təklifi və daha sonra da Mahmudun qayınatası Cüzcanan hakimi Əbu Hərisin barışıq istəyini qəbul etmədi. Bu səbəbdən Mahmud son qərarı müharibə etməkdə gördü və o müharibə üçün hazırlandı. O qardaşı Nəsr və əmisi Buğracuğu da öz tərəfinə çəkdi. Nəsr və Buğracuq ordularıyla Heratda onunla birləşdilər. Mahmud qəznəvi kifayət qədər gücləndikcə sonra Qəznə şəhərində səfər etdi. İsmayıl da bu şəhəri qorumaq üçün Bəlxdən hərəkətə keçdi. Lakin onun yanındakı sərkərdələrin çoxu Mahmud meyilli idilər və məktublar yazaraq ona itaət edəcəklərini bildirirdilər. Mahmud qardaşıyla arasında böyük bir savaş başlamazdan əvvəl bir dəfə razılaşma təklifi göndərdi. İsmayıl isə bunu onun zəif olduğunu bildiyinə görə etdiyini fikirləşərək təklifi rədd etdi. İki qardaş arasında 998-ci il Mart ayında baş verdi. İsmayıl, Mahmudun ordusu qarşısında bütün gün savaşdı amma axşama yaxın ordusu dağılaraq qaçmağa başladı. Mahmud bu şavaşla yeni zamanda Qəznəvilər taxtına da qazandı. İsmayıl Qəznə qalasına sığındı, lakin müqavimətin faydasızlığını anlayaraq təslim oldu. Onun səltənəti yeddi-səkkiz ay keçmişdir.

## İstinadlar
Mövlana Himməti Əngurani

**Mövlana Himməti Əngurani** —  İranın böyük şairi 15 və 16-cı əsrdə yaşayan şair. Mahnişan şəhristanının Ənguran kəndində dünyaya gəlibdir. Şah İsmayıl Xətai dövründə Şiə Məzhəbini təbliğ etmək üçün Osmanlı İmperiyasına səfər edib.

## Yaradıcılığı
* اوْلماسا هر قومه حقدن رهنما روح بتول /Olmasa hər qomə haqqdan rəhnəma ruhe bətul
* اوْنلارا يومالقيامتده شفيع اولماز رسول/Onlara yomülqiyamətdə şəfi olmaz Rəsul
* جعفري"دور "همتي" سمعينه سيغماز اؤزگه قول /Cəfəri dir "Himməti" səminə sığmaz özgə qovl
* يا تصوف يا تناسخ يا تسلسل يا حلول/Ya təsəvvüf ya tənasüx ya təsəlsül ya hülul

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aftab saytı
Məhəmməd (Qəznəvi hökmdarı)

**Məhəmməd Qəznəvi** () — 1030-cu ildə atasının yerinə taxta çıxmışdı. Cəmi 5 ay hakimiyyətdə qaldı və qardaşı Məsud Qəznəvi tərəfindən kor edildi və həbs olundu. 9 il sonra oğlu Əhməd Qəznəvi və əmisioğlu Süleyman Qəznəvi (Yusif Qəznəvinin oğlu) birlikdə Məsud Qəznəvini öldürdükdən sonra 2 il daha yenidən sultan oldu. Əmisi əvvəl onu dəstəkləsə də sonra Məsud Qəznəvinin tərəfinə keçdi. 1041-ci ildə qardaşı oğlu Mövdud Qəznəvi tərəfindən öldürüldü.

## İstinadlar
Bilgətəkin

**Bilgə Təkin** - 966-975-ci illər arası hökmdarlıq etmiş Qəznə hakimi. Samani generalı Faiqin ordularını məğlub etdikdən sonra bir az daha müstəqilləşsə də hələ də Samanilərin hakimiyyəti altında idi. 975-ci ildə Gərdiz qalasını mühasirəyə alarkən vəfat etdi. Yerinə seçki ilə başqa bir sərkərdə olan Böri Təkin keçdi.

## İstinadlar
Börütəkin

**Börü Təkin** (Qəznə türkcəsində: *بوری‌تگین* *Böri Tigin*) — 975-977 illərində hakimiyyətdə olmuş Qəznə hakimi.

20 aprel 977-ci ildə xalqın başqa seçki keçirərək taxta Səbuk Təkini çıxarması ilə həyatına sərkərdə olaraq davam etdi.

## İstinadlar
Mövdud (Qəznəvi hökmdarı)

**Mövdud Qəznəvi** () — Məhəmməd Qəznəvini 8 aprel 1041-ci ildə Cəlalabadda məğlub edərək onu edam etmişdi. Lakin qardaşı Məcdud Qəznəvi onun hakimiyyətini tanımadı və Lahor şəhərindən hücuma keçdi lakin yolda öldükdən sonra Mövdud tam hökmdar oldu.

1047-ci ildə Pişəvərdəki hind üsyanını yatırdı və Sistanı Səlcuqilərdən aldı. 1049-cu ildə isə Bamiyan şəhərini ələ keçirdi. Onun dövründə Qəznəvilərin qərb torpaqları Səlcuqların əlinə keçdi.

## İstinadlar
II Məsud (Qəznəvi hökmdarı)

**Sultan II Məsud Qəznəvi** — Qəznəvilərin başında çox az bir müddət qalmışdı. Kiçik yaşlı olduğuna görə yerinə əmisi keçdi.

## İstinadlar
Əbdürrəşid (Qəznəvi hökmdarı)

**Əbdürrəşid Qəznəvi** — Qəznəvi sultanı, ailənin ən qoca üzvü idi.

Hakimiyyətə gələndə Səlcuqlarla müharibələrə davam etdi. Səlcuqlara qarşı bir sıra döyüşləri qazanan Toğrul Buzan adlı sərkərdəsi ona qarşı üsyan etdi, onu və 11 uşağını öldürərək özünü sultan elan etdi. Qəznəvilər isə tezliklə yenidən birləşərək hakimiyyətə Fərruxzad Qəznəvini gətirdilər.

## İstinadlar
Əli (Qəznəvi hökmdarı)

**Əli Qəznəvi** () — 1050-ci ildə hakimiyyətdə olmuş Qəznəvi sultanı. Məsud Qəznəvinin oğludur. 29 avqust 1049da taxta çıxmışdır. Əbdürrəşid Qəznəvi ni həbs etmək üçün vəziri başçılığında bir ordunu Sistana göndərsə də vəzir tərəf dəyişdirib Əlini məğlub edərək yerinə Əbrüşşəridi gətirdi.

## İstinadlar
Fazil Quliyev

**Fazil Balahəsən oğlu Quliyev** () — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini, Baş Təşkilati-İnspeksiya İdarəsinin rəisi, polis general-leytenantı.

## Həyatı
Quliyev Fazil Balahəsən oğlu 1957-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu, 1993-cü ildə isə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Silahlı Qüvvələrin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.

1983-cü ildən daxili işlər orqanlarında xidmət edir. 1991–1999-cu illərdə Bakı şəhəri Daxili İşlər İdarəsinin Qərargahında bölmə rəisi, Qərargah rəisinin müavini, Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin İqtisadi sahədə cinayətkarlıqla mübarizə İdarəsinin bölmə rəisi, Daxili İşlər Nazirliyinin İşlər İdarəsinin rəis müavini, 1999-cu ildə DİN Təşkilati-İnspektor İdarəsinin rəisi, 2001–2013-cü illərdə isə DİN Baş Təşkilati-İnspektor İdarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 may 2013-cü il tarixli 2906 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini — Baş Təşkilat-İnspeksiya İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Əməliyyat-xidməti fəaliyyətindəki uğurlu nəticələrinə görə müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2002-ci il tarixli 725 nömrəli Fərmanı ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni, 2013-cü il 1 iyul tarixli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı, 2015-ci il 1 iyul tarixli 1311 nömrəli Sərəncamı ilə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2004-cü il tarixli 293 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-mayoru, 1 iyul 2014-cü il tarixli 597 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-leytenantı ali xüsusi rütbəsi verilmişdir.

Ailəlidir, iki övladı var.

## Qeydlər

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin saytında Fazil Quliyev haqqında səhifə. mia.gov.az
Baqeriya

**Baqeriya** (; Siciliya ləhcəsi: * Baarìa*) – İtaliyanın cənubundakı Siciliya adasındakı Siciliya Muxtar Bölgəsində, Palermo əyalətinə bağlı inzibati mərkəz Palermodan 15&nbsp;km uzaqlıqda yerləşən bir şəhər.

## İstinadlar
Neytral sular

thumb|350px|
**Neytral sular** — dənizlərdə quru suları sərhədlərinin suverenlik sahəsini təyin sahənin xaricində qalan beynəlxalq bölgədir.

## Hüquqi dayaq
1982-ci ildə, BMT III.Deniz hüququ haqqında Konvensiyanın milli Kara suları sərhədini maksimum 12 mil olaraq təyin etmişdir. Şəxsi razılaşmalarla müəyyən sərhədlər daha qısa tutula bilər.

## Hüquq pozuntuları
31 may 2010-cu il tarixində İsrail komandoları beynəlxalq dibində kömək gəmilərinə hücum edərək dünya ictimaiyyətinin protestolarına səbəb olmuşlar.

## İstinadlar