open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vinod Xanna

Vinod Xanna () məşhur hind aktyoru və rejissoru olmuşdur. 1968-ci ildə başladığı aktyorluq karyerası 2017-ci ildəki vəfatına qədər davam etmişdir. O karyerası ərzində bir çox filmlərdə həm rol almışdır, həm də bir çox filmlərdə prodüserlik və rejissorluq etmişdir.

## Filmoqrafiya (seçmə)
* *Risk* (2007)
* *Deewaanapan* (2002)
* *Kranti Kranti* (2002) Rati Agnihotri
* *DusDus* (1997) (Incomplete)
* *Himalay Putra* (1997) Hema Malini
* *Eena Meena Deeka* (1994)
* *Ekka Raja Rani* (1994) Ashwini Bhave
* *Kshatriya* (1993) Meenakshi Sheshadri
* *Insaniyat Ke Devta* (1993) Jayaprada
* *Farishtay* (1991) Sridevi
* *Parampara* (1992) Ashwini Bhave/Ramaya
* *Khoon Ka Karz* (1991) Dimple Kapadia
* *Jurm* (1990) Meenakshi Sheshadri/Sangeeta
* *Chandni* (1989) Sridevi/Juhi Chawla
* *Dayavan* (1988) Madhuri Dixit
* *Insaaf* (1987) Dimple Kapadia
* *Satya Mev Jayate* (1987) Meenakshi Sheshadri
* *The Burning Train* (1980) Parveen Babi
* *Qurbani* (1980) Zeenat Aman
* *Main Tulsi Tere Aangan Ki* (1978) Neeta Mehta
* *Muqaddar Ka Sikander* (1978) Raakhee
* *Amar Akbar Anthony* (1978) Shabana Azmi
* *Aakhri Daku* (1978)
* *Parvarish* (1977) Shabana Azmi
* *Khoon Pasina* (1977)
* *Hera Pheri* (1976) Sulakshana Pandit
* *Zameer* (1975)
* *Haath Ki Safai* (1974) Simi Garewal
* *Mera Gaon Mera Desh* (1971) Laxmichaya
* *Reshma Aur Shera* (1971) Raakhee
* *Mere Apne* (1971) Yogeeta Bali
* *Sachaa Jhutha* (1970) Faryal
* *Aan Milo Sajna* (1970) Indrani Mukherji
* *Purab Aur Paschim* (1970) Bharti
* *Man Ka Meet* (1968) Leena Chandavarkar

## İstinadlar
Məhəbbət haqqında bir neçə söz (film, 2000)

**Sevgi haqqında bir neçə söz** (hind: **ढ़ाई अक्षर प्रेम के**, Rom: **Dhaai Akshar Prem Ke**) — 2000-ci ildə hind dilində çəkilmiş olan hind melodramıdır.

## Süjet xətti

Məzuniyyətə çıxan Kapitan Karan doğma şəhərinə gəlir. Vağzalda olarkən kollec tələbəsi Sahibəni ona hücum edən bir dəstə quldurdan xilas edir. İnsidentdən sonra Karan Sahibəni evinə qədər ötürür. Bunu görən məhəllə sakinləri və ailə üzvləri Karanın qızın adaxlısı olduğunu güman edirlər. Zabit məsələnin nə yerdə olduğunu izah etməyə çalışsa da, onu heç kim dinləmək istəmir. Bunu görən Karan xəlvətcə aradan çıxmağa qərar verir. Ancaq evdə onu böyük sürpriz gözləyir.

## İstinadlar
Doqquzillik müharibə

**Doqquzillik müharibə** (1688–1697), **Böyük İttifaq müharibəsi**; **Auqsburq liqası müharibəsi**; **Pfals varisliyi uğrunda müharibə**; **İngiltərə varisliyi uğrunda müharibə**, və **Kral Vilyamın müharibəsi** Fransa və əsasən Müqəddəs Roma İmperiyası, Yeddi Birləşmiş Əyalət Respublikası, İngiltərə, İspaniya, Savoyya, İsveç və Portuqaliyanın daxil olduğu Avropa koalisiyası arasındakı hərbi münaqişə idi. Bu müharibə Avropada və ətraf dənizlərdə, Şimali Amerikada və Hindistanda keçdiyi üçün bəzən ilk qlobal müharibə hesab olunur.

Fransa kralı XIV Lüdovik 1678-ci ildə Fransa-Niderland müharibəsindən Avropanın ən güclü monarxı, orduları çoxsaylı hərbi qələbələr qazanmış mütləq hökmdar kimi çıxmışdı. Təcavüz, ilhaq və kvazi-qanuni vasitələrin birləşməsindən istifadə edərək, XIV Lüdovik Fransanın sərhədlərini sabitləşdirmək və gücləndirmək üçün əldə etdiyi nailiyyətləri genişləndirməyə başladı və qısa Birləşmə müharibəsi (1683–1684) ilə nəticələndi. Ratisbon barışığı Fransanın yeni sərhədlərinə iyirmi il zəmanət verdi, lakin XIV Lüdovikin sonrakı hərəkətləri, xüsusən də 1685-ci ildə onun Fontenblo fərmanı (Nant fərmanının ləğvi) onun siyasi üstünlüyünün pisləşməsinə səbəb oldu və xüsusilə Avropanın protestant dövlətləri arasında narahatlıq doğurdu. XIV Lüdovikin 1688-ci ilin sentyabrında Reyn çayını keçmək qərarı onun təsirini genişləndirmək və Müqəddəs Roma İmperiyasına onun ərazi və sülalə iddialarını qəbul etməsinə təzyiq etmək məqsədi daşıyırdı. Bununla belə, Müqəddəs Roma imperatoru I Leopold və alman knyazları müqavimət göstərməyə qərar verdilər. Yeddi Birləşmiş Əyalət Respublikası və III Vilyam Niderland və İngiltərəni Fransaya qarşı gətirdilər və tezliklə digər dövlətlər də onlara qoşuldular, bu da indi Fransız kralının ambisiyalarını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş güclü bir koalisiya ilə üzləşməsi demək idi.

Əsas döyüşlər İspaniya Niderlandı, Reynland, Savoyya hersoqluğu və Kataloniya sərhədləri ətrafında baş verib. Döyüşlərə ümumiyyətlə XIV Lüdovikin orduları üstünlük edirdi, lakin 1696-cı ilə qədər ölkəsi iqtisadi böhranın məngənəsində idi. Dəniz Gücləri (İngiltərə və Niderland Respublikası) də maliyyə cəhətdən tükənmişdi və Savoyya ittifaqdan çıxdıqda, bütün tərəflər sülhü müzakirə etməyə can atırdılar. Risvik sülhünün şərtlərinə görə, XIV Lüdovik bütün Elzas ərazisini özündə saxladı, lakin bunun müqabilində Lotaringiyanı qaytarmalı və Reynin sağ sahilindəki qazanclardan imtina etməli oldu. XIV Lüdovik III Vilyamı da İngiltərənin qanuni kralı kimi tanıdı, hollandlar isə sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün İspaniya Niderlandında baryer qala sistemi aldılar.

Sülh qısamüddətli olacaqdı. İspaniyanın xəstə və uşaqsız kralı II Karlın ölümü yaxınlaşması ilə İspan İmperiyasının mirası ilə bağlı yeni mübahisə tezliklə XIV Lüdovik və Böyük ittifaqı İspan varisliyi müharibəsinə aparıb çıxardı.

## İstinadlar
Ost-Hind şirkətinin administrasiyası altında olan Hindistan

**Ost-Hind şirkətinin administrasiyası altında olan Hindistan ** — 1757-ci ildə Plassey döyüşü ilə başlayan və 2 avqust 1858-ci ildə Britaniya Parlamenti tərəfindən qəbul edilən Hindistan Hökuməti Qanunu ilə ləğv edilmiş administrasiyadır. Bu qanunla şirkətin siyasi statusu ləğv edilmiş və onun yerinə Müstəmləkə Hindistanı yaradılmışdır.

## Şərqi Hindistan şirkətinin dövlət statusuna gətirilməsi

Plassey döyüşündən sonra Britaniya Ticarət Şirkəti olan Şərqi Hindistan Şirkəti şirkət statusundan hökumət statusuna yüksəldilmişdir. Müharibədən əvvəl şirkətin şəxsi ordusu mövcud idi. Şirkətin Ordusunun 1764-cü ildə Buxar döyüşündə qalib gəlməsi ilə Babur İmperatoru II Şah Alam Şirkətə Benqal, Bihar və Orissa əyalətlərində vergi yığmaq imtiyazını vermişdir.

Daha sonra şirkət ordusu tədricən Mədrəs və Bombey rayonlarını ozinəy ilhaq etmişdir. İngilis-Maratx müharibələri və İngilis-Maysor müharibələri ilə Şirkət Hindistanda bir çox torpaqları özünə ilhaq etmişdir.

## Ləğvi

1857-ci ildəki Hindistan üsyanından sonra 2 avqust 1858-ci ildə Britaniya hökuməti Şirkətin Nizamnaməsini ləğv etmək qərarına gəlmişdir. Şərqi Hindistan Şirkətinin siyasi statusu 2 avqust 1858-ci ildə Britaniya parlamentində qüvvəyə minmiş Hindistan hökuməti aktı ilə ləğv edilmişdir. Bundan sonra Müstəmləkə Hindistanı hökuməti yaradılmışdır. Şirkətin ticarət fəaliyyəti isə 1873-cü ilə qədər davam etmişdir. Şərqi Hindistan şirkəti 1873-cü ildə tamamilə ləğv edilmişdir.
Plessi döyüşü

Plessi döyüşü, 23 iyun 1757-ci ildə baş vermişdir. Döyüş Yeddi İllik Müharibənin bir hissəsi kimi baş vermişdir.

Döyüşün sonunda Robert Klayvın başçılıq etdiyi ingilislər Benqal navabını və onların fransız müttəfiqlərini məğlub etmiş və beləliklə də Şərqi Hindistan şirkətinə Benqal üzərində nəzarəti ələ keçirməyə və Hindistanda mühüm hərbi və siyasi gücə çevrilməyə nail olmuşdurlar. Benqal ərazisi Şərqi Hindistan şirkəti tərəfindən ilhaq edilmişdir. Beləliklə, Hindistanda şirkət idarəçiliyi 1757-ci ildə Plessi döyüşü ilə effektiv şəkildə başlamış və 1858-ci ilə qədər davam etmişdir. Sipahilər üsyanının gedişatı zamanı, yəni 1858-ci ildə qəbul edilən "Hindistan Hökumət Aktı" ilə administrasiya Müstəmləkə Hindistanına keçmişdir.
Gözəl (soyad)

**Gözəl** — Soyad.

* Abdulbari Gözəl — iş adamı, Azersun Holdinqin prezidenti.
* Həsən Cəlal Gözəl (1945–2018) — türk siyasətçisi və bürokrat.
* Tahir Gözəl (1972) — "Qarabağ" futbol klubunun Prezidenti.
Urakhil

**Urakhil** (Napuştu : اورياخېل ) — mərkəzi Kabilin şimalında Qarabağ və Bağman əyalətlərində, həmçinin Lağman əyalətində, Paktiya əyalətinin Puştunlar və Əfqanıstan Bağlan vilayətində yerləşən böyük bir puştun tayfasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əşrəfabad (Bicar)

**Əşrəfabad** () — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 173 nəfər yaşayır (40 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Ost-Hind şirkəti (Fransa)

**Fransız Ost-Hind şirkəti** və ya **Fransız Şərqi Hindistan Şirkəti** (fr: **Compagnie française des Indes orientales**) — 1664-cü ildə Hollandiya Şərqi Hindistan adalarındakı müstəmləkəçi Holland Şərqi Hindistan Şirkəti və Britaniya Şərqi Hindistan Şirkəti ilə rəqabət aparmaq üçün yaradılmış Fransız kommersiya korporasiyasıdır. Fransalı nazir "Jean-Baptiste Colbert" tərəfindən təşkil edilmiş və təsis edilmiş şirkət Kral XIV Lüdovik tərəfindən Şərq yarımkürəsində Fransız ticarətini inkişaf etdirmək üçün təsdiq edilmişdir. 1660-cı ildə birləşən *"Compagnie de Chine"*, *"Compagnie d'Orient"* və *"Compagnie de Madagascar"* adlı üç şirkət bu şirkətin əsasını təşkil etmişdir.

XVII-XVIII əsrlərdə, Hind okeanı və Şərqi Hindistanda Fransanın nəzarəti illərində (1664–1719) *Fransız Şərqi Hindistan şirkəti* (fransızca: *"Compagnie Française des Indes Orientales"*), 1719–1720-ci illərdə *Hindistan şirkəti* (*"Compagnie des Indes"*) və 1720–1789-cu illər arasında *Fransız Hindistan şirkəti* (*"Compagnie Française des Indes"*) adı altında digər kolonistlərlə bərabər fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Daha əvvəllər də iflasa qədər gəlmiş və sonradan özünə gəlməyi bacarmış şirkət Fransa krallığı ilə İngiltərə arasında baş tutmuş olan Yeddiillik müharibədə (1756–1763) Fransanın məğlubiyyətindən və Fransanın Hindistan regionunun paytaxtı olan "Pondiçerri"nin 1761-ci ildəki süqutundan sonra son anlarını yaşamışdır. 1769-cu ildə Fransanın Hindistan üzərində monopoliyasının sona çatması ilə şirkət ləğv edilmişdir.

## İstinadlar
Xosrovabad

* Xosrovabad (Salmas) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Xosrovabad (Bicar) — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Toyama Masakazu

və ya **Toyama Şoiçi** – Yaponiya pedaqoqu və şairi. Miçiqan Universitetinin ilk yapon tələbələrindən biri olmuşdur.

## Həyatı
Toyama Masakazu 1848-ci ildə Yaponiyanın Edo şəhərində yoxsul samuray ailəsində doğulmuşdur. 1861-ci ildə Qərb elmləri üçün nəzərdə tutulmuş şoqunluq məktəbi Banşo Şirabeşoda ingilis dili təhsil aldıqdan sonra ingilis dili müəllimi olmuşdur. 1866-cı ildə şoqunluq tərəfindən Londona göndərilmiş 14 yapon tələbədən biri olmuşdur. 1868-ci ildə Yaponiyaya qayıtmış, 1870-ci ildə xarici işlər naziri Arinori Morinin katibi kimi ABŞ-yə göndərilmişdir.

Toyama 1872-ci ildə ABŞ-də təhsil almaq üçün qazandığı təqaüdü iki yapon tələbə ilə bölüşməyə qərar vermişdir. Ann-Arbor şəhərində yaşamaq daha ucuz olduğu üçün o, Miçiqan Universitetini seçmişdir. Toyama Ann-Arbor liseyində təhsil aldıqdan sonra 1873-cü ildə Miçiqan Universitetinə daxil olmuşdur. 1876-cı ildə universiteti buraxaraq Yaponiyaya qayıtmışdır. 1886-cı ildə Miçiqan Universitetinin fəxri incəsənət magistrı dərəcəsini almış və ABŞ universiteti tərəfindən bu dərəcəyə layiq görülən ilk yapon olmuşdur.

Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Tokio Universitetinin fəlsəfə və sosiologiya üzrə ilk yapon professoru olmuşdur. 1897-ci ildə Tokio Universitetinin prezidenti seçilmiş, 1898-ci ildə təhsil naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir.

Herbert Spenserin mədəni təkamül nəzəriyyəsinin müdafiəçisi olan Toyama yapon yazı sistemini daha "proqressiv" latın qrafikalı əlifba ilə əvəz etməyi təklif etmiş və bu ideyanı yaymaq üçün *Romacikay* adlı təşkilat yaratmışdır. O, poeziya və dramaturgiya ilə maraqlanmış, İnoue Tetsuciro və Yatabe Ryokiçi ilə birlikdə 1882-ci ildə *"Şintayşi şo"* adlı poeziya kitabı yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Ailə və qanun (dəqiqləşdirmə)

Ailə və qanun (film, 1995) — rejissoru və ssenari müəllifi Anees Bazmi olan 1995-ci ildə hind dilində çəkilmiş döyüş dram filmidir.

Ailə və qanun (film, 2004) — Priyadarşanın rejissorluğu ilə 2004-cü ildə hind dilində çəkilmiş romantik komediya dram filmidir.
Ailə və qanun (film, 1995)

**Ailə və qanun** (hind: **हलचल**; Rom: **Hulchul**) — rejissoru və ssenari müəllifi Anees Bazmi olan 1995-ci ildə hind dilində çəkilmiş döyüş dram filmidir. Baş rollarda Ronit Roy, Vinod Xanna, Ajay Devgn, Amrish Puri və Kajol çəkilmişdir.

## Süjet xətti

Deva (Ajay Devgn) ACP Siddhant (Vinod Khanna) və həyat yoldaşı Puşpa (Navni Parihar) tərəfindən böyüdülmüşdür. Karan (Ronit Roy) onların bioloji oğludur və anasının Devaya olan məhəbbətini qısqanır. Deva məhəbbət dolu və məsuliyyətli bir oğuldur, Karan isə məsuliyyətsiz həyat tərzinə görə valideynləri üçün daimi olaraq stress mənbəyidir. Shobraj (Amrish Puri) oğlu ACP Siddhant tərəfindən təcavüz və qətl ittihamı ilə həbs edilmiş zəngin və güclü iş adamıdır. Şobrac oğlunu azad etmək üçün Siddhanta rüşvət verməyə çalışır, lakin buna nail ola bilmir.

Bu arada Karan sevgilisini öldürməkdə ittiham edilərək həbs edilir. Pushpa oğlunu itirmək fikri ilə ürəyini parçalayır. Deva, ögey anasının xatirinə Karanın günahsız olduğunu sübut edəcəyinə söz verir. Şobrac yenidən Siddhanta yaxınlaşır və Siddhant oğluna qarşı ifadəsini ləğv edərsə Karanı xilas edəcəyinə söz verir. Siddhant onun təklifini rədd edir və Şobracın oğlu ölümə məhkum edilir. Deva sevgilisi Şarmilinin (Kacol) köməyi ilə Karanın sevgilisinin əslində Rokki tərəfindən öldürüldüyünü aşkar edir. Şobracın Rokkiyə cinayətin məsuliyyətini Karanın üzərinə atması üçün pul ödədiyi məlum olur. Deva Rokkini tutur və polis bölməsinə aparır. Bununla belə, Şobrac Rokkini hakim qarşısında ifadə vermədən öldürməyə nail olur. Bu arada yuxarı instansiya məhkəməsi Şobracın oğlunun şikayətini rədd edir və sonuncu edam edilir. Şobrac oğlunun intiqamını almaq üçün Siddhantın bütün ailəsini öldürməyə söz verir. O, Karan və Puşpanı qaçırır və Siddhanta gəlib onunla görüşməsini deyir. Deva Puşpanı xilas etməyə, Siddhant isə Şobrac ilə görüşməyə gedir. Şobrac və adamlarının öldürüldüyü və Karan, Puspha, Deva və Siddhantın yenidən birləşdiyi döyüş baş verir.

## İstinadlar
Atəş ramı

**Atəş ramı** və ya **Taran** —  döyüşdə istifadə oluna biləcək ən sonuncu hücum variantıdır. Hücum vasitələri bitmiş və ya zədələnmiş təyyarənin digər təyyarəyə və ya yer hədəfinə çırpılması ilə məhv üsuludur. Təyyarələrin ixtirasından çox əvvəl dəniz və quru döyüşlərində bu hücum növündən istifadə olunmuşdur. Atəş ramı ilə Kamikadze hücumları eyni deyildir. Çünki atəş ramı zamanı pilotun sağ qalmaq ehtimalı vardır. İlk taran 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi zamanı Pyotr Nesterov tərəfindən həyata keçirilmişdir. Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri tarixində ilk dəfə atəş ramı həyata keçirən pilot polkovnik Zaur Nudirəliyev olmuşdur.

## İstinadlar
InterFood Azerbaijan

**InterFood Azerbaijan** — beynəlxalq qida sənayesi sərgisi. Vahid platformada sektorun aparıcı istehsalçılarının qənnadı, ət məmulatları, meyvə-tərəvəz, süd məmulatları, ət-süd məhsulları, şirələr, çay, tütün, delikates və digər qida məhsulları, eləcə də meyvə-tərəvəz emalı üçün avadanlıqlar, işarələmə avadanlıqları və bir sıra digər məhsullar təqdim olunur.

## Məqsəd
InterFood Azerbaijan sərgisi qida sənayesi iştirakçılarının ən əsas görüş yerlərindən birinə çevrilmişdir. Sərginin məqsədi keyfiyyətli məhsulları bazara çıxarmaq, habelə iştirakçılar ilə ziyarətçilər arasında birbaşa əlaqə yaratmaqdır.

## Tarix
### WorldFood Azerbaijan 2018
WorldFood Azerbaijan 2018 tədbirində dünyanın 20 ölkəsini təmsil edən iştirakçılar yerli və xarici istehsalçıların geniş çeşidli məhsullarını nümayiş etdirdilər. Sərgidə həmçinin Belarus, İtaliya, Latviya, Türkiyə, Yunanıstan və Şri-Lanka milli stendləri ilə iştirak etdilər.

### WorldFood Azerbaijan 2019
WorldFood Azerbaijan 2019 sərgisində dünyanın 32 ölkəsini təmsil edən 440 şirkət geniş çeşidli qida məhsulları və bu sahədə ən son innovativ yeniliklərini nümayiş etdirdilər. (Caspian Agro sərgisi ilə bir yerdə)

### InterFood Azerbaijan 2021
InterFood Azerbaijan 2021 sərgisində Azərbaycan, ABŞ, Almaniya, Türkiyə, Əfqanıstan, Belarus, Belçika, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bolqarıstan, Çin, Finlandiya, Fransa, Hindistan, İran, İsrail, İspaniya, İtaliya, Litva və Niderland da daxil olmaqla 27 ölkədən 248 şirkət iştirak edir. ( Caspian Agro sərgisi ilə bir yerdə)

### InterFood Azerbaijan 2022
InterFood Azerbaijan sərgisinə 12 ölkədən (Azərbaycan, Belarus, Belçika, Böyük Britaniya, Hindistan, İran, İtaliya, Litva, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Şri-Lanka, Türkiyə) 155 şirkət qatılıb.

## Sərgi bölmələri
Sərginin aşağıdakı bölmələri mövcuddur.

## Qalereya

Şəkil:InterFood Azerbaijan 01.jpg
Şəkil:InterFood Azerbaijan 02.jpg
Şəkil:InterFood Azerbaijan 02.jpg


## Həmçinin bax
* Caspian Agro
* Caspian Event Organisers

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
IV Fridrix (Pfals kürfürstü)

**Səmimi Fridrix** (; ) — Vittelsbax sülaləsindən Pfals kürfürstü. 1574-cü ildə, Amberqdə doğulmuşdu. Onun valideynləri Pfals kürfürstü VI Lüdviq və Hessenli landqraf I Filippin qızı Elizabet idi.

## Hakimiyyəti
1583-cü ildə taxta çıxanda Fridrixin cəmi doqquz yaşı var idi. Bu səbəbdən onun əmisi, Lautern hakimi İohann Kazimir 1592-ci ilə qədər Pfals kürfürstlüyündə qəyyumluq vəzifəsini ələ keçirdi. Deyilənə görə, IV Fridrix lüteran kimi tərbiyə olunduğu üçün əvvəlcə İohann Kasimiri qəyyum kimi tanımaqdan imtina etmişdi. Sonradan Pfals üzərində qohumlarından biri olan Reyxardla (1521–1598) uğurlu mübarizə apardı. Bu mübahisənin həlli və həmçinin IV Fridrixin hakimiyyətinin əsas hissəsi Vetterau Qraflar Assosiasiyasında təmsil edilən zadəgan ailələri ilə sıx bağlı olan protestant məmurların qərarlarının təsirindən asılı idi.

1606/7-ci illərdə IV Fridrix Mannhaymda Fridrixsburq qalasını tikdirdi. 1608-ci ildə isə Protestant liqasına rəhbərlik etməyə başladı. Katolik və protestant knyazlıqları arasında qarşıdurma xeyli gücləndi.

Hakimiyyəti dövründə Heydelberq qalasının genişləndirildi. Qaladakı onun adını daşıyan Fridrixsbau binası bu vaxt tikilmişdi. Fridrixsbaunun həyət fasadında Çurlu ustad Sebastian Götz tərəfindən yaradılmış  (Vittelsbax Əcdad Qalereyası) sülalənin tarixini çox təsir edici şəkildə təqdim edir, maraqlıdır ki, burda hətta Böyük Karlın da adı var.

Zəif təhsilinə baxmayaraq, Fridrix humanitar elmlərə böyük maraq göstərirdi və Heydelberq Universitetində tarix və şərqşünaslıq kafedralarının əsasını qoymuşdu. Kürfürst əsasını qoyduğu Manhaym sakinlərinə məcburi əməkdən azad olmaq kimi xüsusi hüquqlar vermişdi. Əcnəbilər 20 il müddətinə əmlak vergisindən azad edildi. Bu, miqrasiyanı asanlaşdıracaq və sakinlərin sayını artıracaqdı.

Fridrix ömrünün sonuna yaxın alkoqolizmə düçar oldu və dövlət işlərini əsasən nazirlərdən biri olan Kristian fon Anhalt-Bernburqa tapşırdı. 1610-cu ildə Heydelberqdə xəstəlikdən öldü və burada Müqəddəs Ruh Kilsəsində dəfn edildi.

## Ailəsi
1593-cü ildə o, Oranlı Vilhelm və Şarlotta de Burbon-Monpansyenin qızı Nassaulu Luiza Yuliana ilə evləndi. Onların səkkiz övladı var idi:

# Luiza Yuliana (16 iyul 1594 – 28 aprel 1640); 1612-ci ildə Pfals-Çvaybrükgenli II İohann (1604–1635) ilə evləndi
# Katarina Sofiya (10 iyun 1595 – 28 iyun 1626)
# V Fridrix (16 avqust 1596 – 29 noyabr 1632)
# Elizabet Şarlotta (19 noyabr 1597 – 26 aprel 1660); 1616-cı ildə Brandenburq kürfürstü Georq Vilhelm ilə evləndi.
# Anna Eleonora (4 yanvar 1599 – 10 oktyabr 1600)
# Lüdviq Vilhelm (5 avqust 1600 – 10 oktyabr 1600)
# Moritz Kristian (18 sentyabr 1601 – 28 mart 1605)
# Lüdviq Filipp (23 noyabr 1602 – 6 yanvar 1655)

## Mənbə
* Moriz Ritter: *[https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Friedrich_IV._(Kurf%C3%BCrst_von_der_Pfalz) Friedrich IV].* *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 7, Duncker & Humblot, Leipzig 1877, S. 612–621.
* Peter Fuchs: *[https://daten.digitale-sammlungen.de/0001/bsb00016321/images/index.html?seite=546 Friedrich IV. der Aufrichtige].* *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Band 5, Duncker & Humblot, Berlin 1961, , S. 532–535
Pfals-Zimmern

**Pfals-Zimmern** (), Vittelsbax sülaləsinin eyniadlı qolu tərəfindən idarə olunan Almaniyanın Reynland-Pfalts əyalətinin müasir Reyn-Hunsrük rayonunda yerləşən Müqəddəs Roma İmperiyasının dövlətinin adı idi.

## Tarixi
Pfals-Zimmern, 1444-cü ildə, Zimmern-Çvaybrükgen qrafı Stefan onun ərazisini — Pfals-Zimmern və Çvaybrükgeni iki oğlu arasında bölüşdürdükdə, ayrıca bir knyazlıq olaraq qurulmuşdu. Stefanın qərarına görə kiçik oğlu I Lüdviq Çvaybrükgün qraflığını və Veldenz qraflığını aldı. Böyük oğlu Fridrix isə Pfals-Zimmerni almışdı. Bu torpaqlar Stefana 1453-cü ildə atası Almaniya kralı III Rupert sayəsində keçmişdi. Həmin ildə Stefan Veldenz qraflığını qayınatası III Fridrixdən miras almışdı. Stefanın titulları arasında "Bavariyada hersoq" da var idi ki, hər iki oğul bu titullardan istifadə etmək hüququnu miras aldılar, buna görə də yeni yaranan qraflıqlar bəzən hersoqluq kimi təsvir edilirdi. Pfals-Zimmern hakimləri həm də Şponhaym qrafları idilər. Vittelsbax sülaləsinin bu qolu daha sonra Pfals kürfürstlüyünü miras aldı.

## Ərazisi
Pfals-Zimmern aşağıdakı torpaqlardan ibarət idi:

# Zimmern şəhəri: 1358-ci ildə Rauqraflar (və onların varisləri) şəhəri Pfals kürfürstlərinə satdılar. Zimmern daha sonra ilk hersoq I Fridrixin iqamətgahı oldu. Bu səbəbdən şəhərdə və qalada geniş tikinti işləri aparılmışdır.
# Ravenqirsbuq Prioratı: 1408-ci ildə Kirburqun son vildqrafının ölümündən sonra ərazi III Rupert tərəfindən müsadirə edildi və 1410-cu ildə yeni Pfalz-Zimmernə verildi. Bu, ən böyük ərazi kompleksi idi.
# Köhnə saray: Raynböllen, Ellern, Dixtelbax, Erbax və Klayn-Veydelbax kəndləri daxil idi.
# Yeni saray: Mörşbax, Şnorbax, Valbax və Mutterşid kəndlərindən ibarət idi.
# Kumbd ağalığı: 1420-ci ildə Stefan ərazini Bertam fon Vilbeldən və Şöneberq hakimlərindən satın aldı. Ağalığa Klosterkumbd, Georgenhauzen, Bergenhauzen, Budenbax, Rayerşid və Benzvayler kəndləri daxil idi.
# Laubax, Bubax və Horn: 1302-ci ildən sonra Pfalsa verildi. Öncələr imperiya ərazisi idi. Laubax və Horn müvafiq olaraq 1360 və 1368-ci illərdə geniş azadlıqlar aldılar.
# Rieqenros və Şöneberq

## Hersoqları
# I Fridrix (1444–1480)
# I İohann (1480–1509)
# II İohann (1509–1557)
# II Fridrix (1557–1559)

## Pfals kürfürstləri
# III Fridrix (1559–1576)
# VI Lüdviq (1576–1583)
# IV Fridrix (1583–1610)
# V Fridrix (1610–1623)
# I Karl Lüdviq (1649–1680)
# II Karl (1680–1685)

## İstinadlar
Ramannanın müvəffəqiyyətsizlikləri (film, 2010)

**Ramannanın müvəffəqiyyətsizlikləri** (Tel: **మర్యాద రామన్**; Rom: **Maryada Ramanna**) — 2010-cu ildə S. S. Rajamouli ilə müştərək süjet xətti yazılan və rejissorluğu edilən teluqu dilli hind döyüş komediya dram filmidir. Filmin çəkilişlərini *Arka Media Works* şirkətinin nəzdindəki *Şobu Yarlagadda və Prasad Devineni* tərəfindən həyata keçirilmişdir. Filmdə baş rolları Sunil, Saloni və Nagineedu canlandırmışdır. Filmin M. M. Keeravani tərəfindən bəstələnmiş musiqisinin ifası və montajı müvafiq olaraq Ram Prasad və Kotagiri Venkateswara Rao tərəfindən edilmişdir.

## İstinadlar
Zimmern

**Zimmern** (; rəsmi olaraq **Zimmern/Hunsrük**) — Almaniyanın Reynland-Pfats əyalətində, Reyn-Hunsrük dairəsində 7600 nəfər əhalisi olan bir şəhərdir (2013).

## İstinadlar
Ailə (film, 2006)

**Ailə: qan bağları** (həmçinin **Ailə** kimi də tanınır) 2006-cı ildə Rajkumar Santoşinin rejissorluğu ilə çəkilmiş hind dilindəki triller filmidir. Filmdə baş rollarda Amitabh Bachchan, Akshay Kumar, Aryeman Ramsay və Bhumika Chawla yer almışdır. 13 yanvar 2006-cı ildə buraxılmışdır. Bu film, Aryeman Ramsinin filmdəki ilk baş rolu olmuşdur.

## Süjet xətti

Filmdə kriminal hadisələr mürəkkəb ailədaxili münasibətlərdən bəhs edir. Məşhur Amitabh Baççan güclü mafioz dəstənin qəddar xaç atası Viren Sahai obrazındadır. Təsadüfi hadisələr nəticəsində o faciənin səbəbkarına çevrilir. İtki baş verən aşbazın ailəsi intiqam almaq arzusu ilə yaşayır. İnsan münasibətləri artıq qisas üzərində qurulacaq, qan su yerinə axıdılacaq, ailə bağları boşalacaq, inam itəcək. Bu itkilərlə dolu ağır yolda Viren Sahai anlayacaq ki, sevgi var-dövlətdən daha dəyərlidir. Bu həyatda isə yalnız və yalnız ailə önəmlidir.

## İstinadlar
IV Lüdviq (Pfals kürfürstü)

**IV Lüdviq** () — Vittelsbax sülaləsindən 1436–1449-cu illərdə hökm sürmüş Pfals kürfürstü.

## Həyatı
1424-cü ildə III Lüdviq (1378–1436) və Savoyyalı Matildanın (1390–1438) birinci oğlu olaraq doğulub. 1436-cı ildə atası vəfat etdikdən sonra yetkinlik yaşına çatana qədər əmisi I Otto qəyyumluğu öz üzərinə götürdü. Onun hakimiyyəti dövründə 1441-ci ildə Lövenştayn qraflığı ələ keçirildi.

## Hakimiyyəti
1442-ci ildə yetkinlik yaşına çatan Lüdviq Yüzillik müharibədə iştirak etdi. 1443-cü ildə qardaşı Fridrixə kürfürstlükdə bir-sıra vəzifələr verərək sülalə hakimiyyətini gücləndirdi. 1444-cü ildə İmperiya valisi kimi Armanyakların hücumlarını dəf etdi. Lakin o əsasən, Şvabiya liqası ilə bağladığı ittifaqlar vasitəsilə Pfalsın neytrallığını qorumağa çalışdı. Həmin il Danimarka, İsveç və Norveç kralı, həmçinin Pfals-Noymarkt nəslindən olan Bavariyalı Xristofor, Bavariya-Münhen hersoqu III Albert və Regensburq yepiskopu Fridrix ilə birlikdə imzaladığı müqavilədə Yuxarı Pfalsdakı haqlarının tanınmasına nail oldu. O, həmçinin Mayns şəhəri ilə onun arxiyepiskopu arasındakı mübahisəni həll etməyə çalışdı və 1449-cu ildə cəngavərlərlə İsveçrə vətəndaşları arasında vasitəçilik etdi.

Kürfürst IV Lüdviq 18 oktyabr 1445-ci ildə Haydelberqdə hersoq VIII Amadeusun (sonralar Anti-Papa V Feliks) və onun həyat yoldaşı Burqundiya şahzadəsi Mariyanın qızı Savoyya şahzadəsi Marqarita ilə evləndi. Bu evlilikdən Filipp adlı bir oğul doğuldu. Lüdviq 1449-cu ildə 25 yaşında Vormsda vəfat edəndə, 1443-cü ildə qardaşı Fridrix Lüdviqin bir yaşlı oğlu Filipin qəyyumluğunu öz üzərinə götürdü. Lüdviq Heydelberqdəki Müqəddəs Ruh kilsəsində dəfn edildi.

## Ədəbiyyat
* Carl August Lückerath: *[https://www.deutsche-biographie.de/gnd123011884.html#ndbcontent Ludwig IV., Kurfürst von der Pfalz].* *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Band 15, Duncker & Humblot, Berlin 1987, , S. 411 f. (Rəqəmsal).
* Jakob Wille: *[https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Ludwig_IV._(Kurf%C3%BCrst_von_der_Pfalz) Ludwig IV., Kurfürst von der Pfalz].* *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 19, Duncker & Humblot, Leipzig 1884, S. 571–573.

## İstinadlar
Ruprext (Köln kürfürstü)

**Pfalslı Ruprext** (; ) — Vittelsbax sülaləsindən 1463–1480-ci illərdə Köln arxiyepiskopu və kürfürstü idi. Ruprext Pfals kürfürstü III Lüdviqin sağ qalan üçüncü oğlu idi. Kiçik oğul olaraq o, dini xidmət üçün nəzərdə tutulmuşdu və buna görə Pfals varisliyindən imtina edərək və Heydelberq və Köln universitetlərində dini təhsil almışdı. O, Mayns kafedralında kanon olub, sonra Kölndəki kafedralın köməkçisi və Vürzburqdakı kafedralın provostu oldu.

Ruprext 30 mart 1463-cü ildə Köln arxiyepiskopu seçildi, lakin 1464-cü ilin avqust ayına qədər Papa tərəfindən təsdiqlənmədi və 1468-ci ilə qədər təqdis olunmadı. O, yalnız 1471-ci ilin avqustunda Müqəddəs Roma İmperatorundan yepiskop taxt-tacını aldı.

## İstinadlar
Anglo-Frisian dil qrupu

**Anglo-Frisian dil qrupu** (Anglo-Frisian group, ) — Hind-Avropa dillərinin Qərbi Alman qrupuna aiddir və ingilis və friz dillərini əhatə edir. Digər Qərbi Alman dillərindən bir neçə səs dəyişikliyi ilə seçilir.

Erkən Anglo-Frizian və Old Sakson dilli əhali dil birlikləri yaratmaq üçün kifayət qədər yaxın yaşayırdılar. Beləliklə , hər iki dil Anglo-Frisian dil qrupuna xas olan bəzi xüsusiyyətləri paylaşır . Ancaq ümumi mənşəyinə baxmayaraq, Anglo- və Frizian-qrupları tamamilə fərqlidir. Bu, Norse və Fransızların güclü təsiri ilə bağlıdır. Friz dili qrupu hazırda Hollandiya və ona bitişik Aşağı Alman dialektləri ilə böyük üst-üstə düşdüyünə görə Qərbi Alman dialekt kontinuumuna daxil edilmişdir. Digər tərəfdən, ingilis dilləri friz dilindən daha çox Şimali Alman və qeyri-german dillərinin təsirinə məruz qalmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qırxlar (Bicar)

**Qırxlar** () — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 271 nəfər yaşayır (58 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Zeynal

**Zeynal** — ad.

* **[[Zeynal Zeynalov]]**
:* Zeynal Zeynalov (nazir) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı naziri (1956–1961).  
:* Zeynal Zeynalov (futbolçu) — Azərbaycan futbolçusu. Yarımmüdafiəçi.  
* Zeynal bəy Bayandur — Uzun Həsənin oğlu, Ağqoyunlu şəhzadəsidir.  
* Zeynal Şahhüseynli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri 
* Zeynal Xəlil — Azərbaycan şairi, dramaturq, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1960). 
* II Zeynal xan Şamlı — qızılbaş sərkərdəsi, Bağdadın hakimi, Zeynal xan Şamlının nəvəsi. 
* Zeynal Abdullayev — Azərbaycanlı şəhid  
* Zeynal Nağdəliyev — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ərazi-təşkilat məsələləri üzrə köməkçisi 
* Zeynal Tağızadə — dilçi, alim, filologiya elmləri doktoru (1968) pofessor (1968).

## Həmçinin bax
* Zeynallı
* Zeynalov
* Zeynalzadə
* ‎Zeynal (Bicar)
Keçəgünbəd

*Keçəgünbəd (Cəng Almaz) — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 
*Keçəgünbəd (Bicar) — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Atakamanın florası

Dünyanın ən quraq səhrası olan **Atakamanın florası** (Çili) qeyri-sabit bitki örtüyü ilə xarakterizə olunur.
Adətən El Nino fazaları ilə üst-üstə düşən nisbətən daha əlverişli yağışlı dövrün vaxt çərçivəsi ilə ciddi şəkildə məhdudlaşır.
## Təsviri
thumb|250px|Çiçəklənən səhra
thumb|250px|İri çiçəkli kalandriniyanın çiçəklənməsi (sistante)
Səhranın cənub yarımkürəsində yerləşdiyinə görə, Atakamada iqlim baharı sentyabr-noyabr ayları arasında, səhrada leysan yağışlarının baş verdiyi və quru çay yataqlarının müvəqqəti axınlarla dolduğu zaman baş verir.
Bu zamanda yerli otların və xüsusilə uzun illər nəm ehtiyatı saxlaya bilən soğanlı bitkilərin sürətli, lakin qısa müddətli çiçəklənməsi başlayır.
Bu fenomen çiçəklənən səhra adlanır.
Aktiv bitki örtüyü yalnız nisbətən daha rütubətli illərdə baş verir.
Çiçəkləmə həşəratların, quşların və kərtənkələlərin sürətli çoxalması dövrü ilə müşayiət olunur.
Bu fenomen ən çox cənubda Vallenar şəhərindən şimalda Kopiapo şəhərinə qədər olan ərazidə özünü daha aydın göstərir və El Nino iqlim hadisəsinin ən çox təzahür etdiyi illərdə sentyabrdan noyabr ayına qədər həm sahilyanı, həm də Andyönlü səhra zonasına təsir göstərir.
Belə illərdə yazda yağıntının miqdarı maksimum olur.

Atakamada orta illik yağıntı 12,0 mm-dir. 1991 və 1997-ci illərdə bu norma 4-9 dəfə artıq olmuşdur.
Buna görə də, məhz bu illərdə bitkinin ən gur çiçəklənməsi müşahidə edildi.

## Növləri
Səhranın çiçəkləyən bitkiləri 200-dən çox növlə təmsil olunur, onların çoxu endemikdir.
Sahil xəttindən dağlara doğru hərəkət etdikcə növlər dəyişir.
Əsas növlər bunlardır: aslan ayağı *(Bomarea ovallei)*, quanako ayağı *(Cistanthe grandiflora)*, anyanyuka *(Rhodolirium montanum)*.
## İstinadlar
Kamil Eynullayev

**Kamil Müzəffər oğlu Eynullayev** () — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu.

## Həyatı
Kamil Eynullayev 12 dekabr 1932-ci ildə Bakı şəhərində 6 uşaqlı ailədə anadan olmuşdur. Onu "Neftyanik"də köməkçi məşqçi işləyən İsay Abramaşvili kəşf edib. 

Yüksək sürətə və yaxşı zərbələrə sahib olan Kamil, 1957-ci ildə "Neftyanik"in əsas heyətinə götürülüb. Həmin mövsüm çempionatın B qrupunda 24 oyun keçirib, 4 qol vurub. Növbəti mövsümü Moskvanın "Lokomotiv" komandasında keçirən futbolçu, A qrupunda 6 oyun, SSRi Kubokunda isə 2 oyun keçirib. 1959-cu ildə, bir illik aradan sonra yenidən "Neftyanik"ə qayıdıb. 1959-1962-ci illər aralığında Bakı təmsilçisinin heyətində 90 oyun keçirib, 9 qol vurub. 

Kamil futbolçu karyerasını 1964-cü ildə Riqanın "Dauqava RVZ" komandasında başa vurub.

Şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkən Kamil Eynullayev, 1 may 1988-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib. Futbolçu köhnə Çəmbərəkənd qəbiristanlığında dəfn olunub.

## Şəxsi həyatı
Kamil Eynullayev azərbaycanlı aktrisa Sürəyya Qasımova ilə ailəli olub. Cütlüyün bir övladı olub.

Kamil Eynullayev futbolçu Nadir Eynullayevin qardaşı, şahmatçı Tatyana Zatulovskayanın isə bibisi oğludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kamil Eynullayev ''Footballfacts.ru'' saytında
* Kamil Eynullayev ''Teams.by'' saytında
Kelasur çay

**Kelasur** və yaxud **Kelasuri**, həmçini  Kelaşir - Abxaziyadan  Qara dənizə axan çay.  

Mənşəyi Bzıb silsiləsinin Himsa buzlaqında yerləşir.  Kelasuri birinci Kelasuri ilə ikinci Kelasurinin qovuşduğu yerdən başlayır.  Çay Suxumi rayonu və Gulrıpş rayonlarının inzibati sərhədi boyunca axır. Çay  buzlaqlar və yağış suları ilə qidalanır.
Mayın əvvəlində su sərfi təxminən 20-25 m³/s təşkil edir. Kanalın əhəmiyyətli hissəsi yarğandan keçir. Çay Suxuminin  mərkəzindən 5 km aralıqda Qara dənizə axır.  Abxaziyanın ən böyük çaylarından biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Лист карты K-37-XII. Масштаб: 1 : 200 000. Издание 1979 г.
* Твердый А. В. «Топонимический словарь Северного Кавказа». Ч. 1, 2. Краснодарское книжное издательство, 2006.
Yaxşılığı əmr edib pislikdən çəkindirmək

***Emr-i bi'l ma'rûf və nehy-i anil munkər***, (Ərəbcə الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر) Ali-İmran surəsi 104, Tövbə surəsi 112, Hud surəsi 116 və s. Quran mənşəli bir ifadədir və bir çox ayələrdə rast gəlinir və dini ədəbiyyatda "yaxşılığı əmr edib pislikdən çəkindirmək" mənasında işlənir. Dini jarqonda dini (əxlaqi deyil) mənada yaxşı və pis olaraq təyin olunan fellərə istinad etmək üçün istifadə olunur.

Bu ayələr etimoloji cəhətdən, hərfi mənada tərcümə olunduqda əslində "əmr etməyi əmr edib pislikdən çəkindirmək" mənasını daşımır. Məruf məlum, tanış mənasındadır və Quranda 30 misrada **"ümumi köklü ənənəyi ifadə"** məqsədiylə işlənir. Münkər isə məruf sözünün əksi kimi qeyri-müəyyən, tək və ya qəribə mənada olan nekre) sözlərindən düzəlib və yəqin ki, bu gün bidət (qeyri-ənənə, qəribə, yeni ixtiralar, sünnəyə daxil olmayan dini əməllər) ilə ifadə ediləndir.

Bu prinsip İslam əqidəsində məzhəbdən asılı olaraq " **fərz-i ayn** " və ya "kifaye" tanınır və tarixi "hisbə" institutu *üçün ilham mənbəyidir*. On iki imam şiə İslamında "Furu-i Din" deyilən on əməldən ikisini təşkil edir. Yaxşılığı əmr etmək və pislikdən çəkindirmək cihadın bir növü hesab olunduğundan bəzi İslam məzhəblərinə görə İslamın əsas vacib vəzifələrindən biridir. Bundan əlavə, İslam anlayışında *xeyir* və *şər* məfhumlarının **nisbiliyi**, yəni nəzərdə tutulanın İslama görə xeyir, (fərz, vacib, sünnə, müstəhəb), şər isə, İslama görə pisdir (haram, məkruh). (Həmçinin bax: Nisbi əxlaq)

Siyasi İslam və ya İslamçılıq deyilən hərəkatlarda hakim olan anlayış, ***Əmr-i bi'l mə'ruf və nehy-i anil münkərin yerinə yetirilməsidir.*** Prinsip cihadçı fundamentalistlərlə islahatçı islamçılar arasında mübahisə mövzusudur. Əsas islamçılar iddia edirlər ki, vəzifə hökumətlərə məxsusdur və fərdlər bu işi bir-bir yerinə yetirməyə çalışsalar, bu anarxiyaya gətirib çıxacaq. Cihadçı fundamentalizmdə isə bu məcburi bir vəzifədir. Əgər siyasi hakimiyyət dinin yanlış hesab etdiyi şeyləri aradan qaldırmaq üçün hərəkətə keçməsə, bu iş imkanı olan hər bir fərdin öhdəsinə keçəcək.

Qədim İslam ədəbiyyatında deyilir ki, alim sayılan möminlər haram əşyaları, xüsusən spirtli içki və musiqi alətlərini məhv edərək, pisliyi qadağan etmək üçün hərəkətə keçiblər. Bu gün İran, Səudiyyə Ərəbistanı, Nigeriya, Sudan, Malayziya və s. kimi ölkələrdə "Fəzilətlərin təşviqi və pisliklərin qarşısının alınması" kimi ifadələrlə müxtəlif güc səviyyələrində dövlət qurumları yaranmışdır.

## İstinadlar
Zeynalabdin

**Zeynalabdin** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Hacı Zeynalabdin Tağıyev — Azərbaycan milyonçusu, mesenat.
* Hacı Zeynalabdin Şirvani — azərbaycanlı səyyah və coğrafiyaçı, tarixçi, etnoqraf, filosof.
* Zeynalabdin Hüseynov — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbə.
* Zeynalabdin Əliyev — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbə.

;Digər
* Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi — Azərbaycan Respublikasının Sumqayıt şəhər inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Həmçinin bax
* Zeynal
Yuxarı Sakson dairəsi

**Yuxarı Sakson dairəsi** () 1512-ci ildə yaradılmış Müqəddəs Roma İmperiyasının imperiya dairələrindən biri. Dairədə Saksoniya kürfürstlüyü və Brandenburq markqraflığı üstünlük təşkil edirdi. Bundan əlavə dairədə Ernestin hersoqluqları və Pomeraniya var idi. 1635-ci il Praqa sülhü ilə Saksoniyaya düşən Luzatiya isə heç vaxt dairəyə alınmadı.

## Üzvləri
Dairə aşağıdakı dövlətlərdən ibarət idi:
Saksoniya kürfürstlüyü

**Saksoniya kürfürstlüyü** (, həmçinin ) imperator IV Karl 1356-cı il Qızıl Bullası ilə tərəfindən Askaniya sülaləsinin idarə etdiyi Sakse-Vittenberq hersoqluğunu kürfürstlük statusuna yüksəltdiyi zaman qurulan Müqəddəs Roma İmperiyasının dövləti idi. O, təxminən 40000&nbsp;km2 ərazini əhatə edirdi. Askaniya sülaləsinin nəsli kəsildikdən sonra, 1423-cü ildə Vettin sülaləsindən olan Maysen markqraflarına verildi, onlar hersoq iqamətgahını Elba çayı sahilindəki Drezdenə köçürdülər. 1806-cı ildə İmperiyanın dağılmasından sonra Vettin kürfürstləri Saksoniyanı ərazi krallığa çevirdilər.

## İstinadlar
Hyozo Omori

– ABŞ-də təhsil almış yapon idman müəllimi. "Yaponiya basketbolunun atası" hesab olunur.

## Fəaliyyəti
Hyozo Omori Gənc Xristianlar Assosiasiyasının Sprinqfild kollecinin tələbəsi kimi 1890-cı illərdə ABŞ-də basketbolla məşğul olmuşdur. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra 1908-ci ildə Tokio Qadınlar Universiteti dərs deyərkən ilk dəfə bu idman növünü ölkəsinə tanıtmışdır. Omori Yaponiya Həvəskar Atletika Assosiasiyasının rəhbərlərindən biri olmuş, Tokio Gənc Xristianlar Assosiasiyasında və Keyo Universitetində müəllimlik etmişdir.

Omori Gənc Xristianlar Assosiasiyasında voleybol idmanı ilə tanış olmuş və 1908-ci ildə bu idman növünü də Yaponiyaya tanıtmışdır. Omori və dostlarının fəaliyyətinə baxmayaraq, basketbol və voleybol İkinci dünya müharibəsinin başa çatdığı dövrə qədər Yaponiyada geniş oynanılan idman növləri olmamışdır. Omorinin həyat yoldaşı Yaponiyada Yurin-en hərəkatının rəhbəri olmuşdur.

Omori 1912-ci ildə Stokholmda baş tutmuş Yay Olimpiya Oyunlarına komanda meneceri kimi qatılmışdır. Yaponiyaya qayıdarkən 1913-cü ildə vərəm xəstəliyindən ölmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Quba Şəhidlər Xiyabanı

**Quba Şəhidlər Xiyabanı** — Quba şəhərində Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.

## Tarixi
Quba rayonu ümumilikdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün toxunulmazlığı uğrunda gedən döyüşlərdə 277 nəfər şəhid verib, 62 nəfər Quba sakini isə itkin düşüb. “Qanlı Yanvar” faciəsində 4 nəfər qubalı Azərbaycanın suverenliyi uğrunda həlak olmuşdur. Xiyabanda uyuyan 32 nəfər isə Birinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan 57 qubalı şəhid də xiyabanda dəfn edilib.

## Dəfn olunanlar

## Həmçinin bax
* Şəhidlər Xiyabanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Quba Şəhidlər Xiyabanı
Qərəh Çəqa (Bicar)

**Qərəh Çəqa** () — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 36 nəfər yaşayır (6 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Məhəbbət baş verməli idi (film, 1998)

**Məhəbbət baş verməli idi** (hind: **प्यार तो होना ही था**; Rom: **Pyaar To Hona Hi Tha**) və ya **Məhəbbətdən qorxmaq lazım deyil** — Kajol və Ajay Devqnın baş rollarda oynadığı 1998-ci ildə hind dilində çəkilmiş Hind romantik komediya filmi. Film 1995-ci ildə Meq Rayan və Kevin Klaynın baş rollarda oynadığı amerikan Fransız öpüşü filminin səhnə-səhnə nüsxəsidir.

## Süjet xətti

Film gənc gözəl Sancananın kədərli sevgi hekayəsindən bəhs edir. Sancana Parisdə yaşayır və Rahulla nişanlanır. Hindistana işgüzar səfər zamanı Rahul yeni tanış olduğu birinə gözlənilmədən aşiq olur. Bu sevgi öpüşü Rahulun həyatını yeni bir xoşbəxtliklə doldurur və o, Sancana ilə olan münasibətlərini pozmağa qərar verir. Lakin qız təslim olmur və sevgisini xilas etmək üçün Hindistana getməyə qərar verir. Bu çətin yolda o, bir çox çətinliklərlə üzləşməli olacaqdır. Və Sancana üçün ilk böyük sınaq təyyarədə uçmaq və bu səfər əsnasında onun tanış olduğu oğru Şekhar ilə yaradacağı münasibətləri olacaqdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Renan Contar

**Renan Contar** () — Braziliya siyasətçisi. Hazırda Mato Grosso do Sul əyalət deputatıdır. O, hazırda Mato Qrosso do Sul hökuməti üçün ikinci turda mübarizə aparır.

İngilis və ispan dillərində sərbəst danışır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Estoniya–Yaponiya münasibətləri

**Estoniya–Yaponiya münasibətləri** (; ) — Estoniya ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Ölkələr arasında əlaqələr Yaponiya-Baltik Əməkdaşlıq Dialoqu vasitəsilə inkişaf edir.

## Tarixi
Yaponiya 6 mart 1919-cu ildə Estoniyanın müstəqilliyini de fakto tanımışdır. Yaponiyanın da daxil olduğu Antanta Ali Şurası 26 yanvar 1921-ci ildə Estoniyanın müstəqilliyini de yure tanıdığını açıqlamışdır. Yaponiya tərəfindən 1921-ci ildə Riqaya göndərilmiş müvəqqəti işlər vəkili Estoniya üçün də nəzərdə tutulmuşdu.

1935-ci ildə Voldemar Puhk Yaponiyanın Tallin şəhərindəki ilk fəxri konsulu təyin edilmişdir. 1939-cu ildə Yaponiya hökuməti tərəfindən Tallində yaradılmış diplomatik nümayəndəlik 1940-cı ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir.

### 1991-ci ildən sonra

Estoniya ilə Yaponiya arasında diplomatik əlaqələr 10 oktyabr 1991-ci ildə bərpa edilmişdir. Yaponiyanın Tallin şəhərində səfirliyi 1993-cü ilin yanvarında, Estoniyanın Tokiodakı səfirliyi isə 1996-cı ilin sentyabrında açılmışdır. 1996-cı ildə Estoniya–Yaponiya Parlament Qrupu və Diet Üzvlərinin Estoniya–Yaponiya Dostluq Qrupu təşkilatları yaradılmışdır. Yaponiyanın Estoniyaya ilk daimi səfiri 2010-cu ilin yanvarında təyin edilmişdir.

Estoniya baş nazirlərindən Andrus Ansip 2010-cu ilin fevralında, Taavi Rıivas 2016-cı ilin aprelində, Yuri Ratas isə 2019 və 2020-ci illərdə Yaponiyaya səfər etmişdir. Estoniya prezidentlərindən Arnold Rüytel 2004-cü ildə, Tomas Hendrik İlves 2014-cü ildə, Kersti Kalülayd isə 2019 və 2021-ci illərdə Yaponiyada səfərdə olmuşdur. Yaponiya imperatoru Akihito 2007-ci ilin mayında Estoniyaya səfər etmişdir.

2021-ci ilin yanvarında iki ölkə aralarındakı dostluq münasibətlərinin 100 illiyini qeyd etmişdir.

## Mədəniyyət
Estoniyada ən tanınmış yaponşünas Reyn Rauddur. Estoniyada yaponşünaslıq araşdırmalarına görə Yaponiya tərəfindən "Doğan günəş" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

2004-cü ilin mayında eston sumoçu Kaydo Hövelson Yaponiya Peşəkar Sumo Federasiyasına qəbul edilən ilk eston olmuşdur. O, 31 mart 2010-cu ildə sumo üzrə ozeki dərəcəsi almışdır. Yaponiyadan xaricdə baş tutmuş ilk Gənclərin Sumo üzrə Dünya Çempionatı 2006-cı ilin avqustunda Estoniyanın Rakvere şəhərində baş tutmuşdur.

31 iyul 2011-ci ildə Tallin şəhərinin Kadriorq parkında yapon bağçasının açılışı baş tutmuşdur. Bu bağçada Hiroşima şəhəri tərəfindən təqdim olunmuş Sülh daşı sərgilənir. Yaponiyanın Naqano prefekturasının Saku şəhəri ilə Estoniyanın Saku bələdiyyəsi 2007-ci ildən qardaş şəhərdir.

2007-ci ildən Estoniyada Yaponiya Animasiya Filmləri Festivalı baş tutur.

## Əhali
2021-ci ilin fevralına olan məlumata əsasən Estoniyada 197 Yaponiya vətəndaşı yaşayırdı.

## İstinadlar
Məcid Ağayev

**Məcid Oruc oğlu Ağayev** () — çoban, Azərbaycan uzunömürlüsü.

## Həyatı
Sovet məlumatlarına görə, Məcid Ağayev 1835-ci ildə Talış xanlığının Tikəband kəndində (indiki Azərbaycanın Lerik rayonu) anadan olub..

1840-cı illərdə kəndə quldurlar hücum edir və M. Ağayev Tehran şəhərində kölə kimi aparılır. Sonradan doğma kəndinə qayıtmışdır.

O, əmək fəaliyyətinə 1847-ci ildə başlayıb. Oktyabr inqilabından sonra Məcid kolxozda çoban kimi işə düzəlir. 1972-ci ildən Ümumittifaq pensiyasına çıxmışdır.

Lerik rayon Sovetinin deputatı, Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının sədri olmuşdur.

1973–1978-ci illərdə SSRİ-nin ən yaşlı insanı olmuşdur.

O, 1978-ci ildə 143 yaşında vəfat edib.

"Kino səyahətləri almanaxı" telejurnalının 127-ci nömrəsinin süjetlərindən biri də Məcid Ağayevə həsr olunub.

### Ailəsi
Məcid Ağayev ilk dəfə 1860-cı illərin əvvəllərində ailə həyatı qurmuşdur. Məcidin birinci həyat yoldaşından səkkiz övladı olmuşdur. Ağayevin birinci arvadı vəba epidemiyası nəticəsində dünyasını dəyişib.

İkinci dəfə Məcid Ağayev 1905-ci ildə 15 yaşlı Kinənəzla ailə həyatı qurmuşdur. Ağayevin ikinci həyat yoldaşından yeddi övladı olmuşdur.

Ən böyük oğlu 1868-ci ildə anadan olub. Ağayevin sonuncu övladı Şirinbacı adlı qızı olub, 1941-ci ildə Ağayevin 104 yaşı olanda dünyaya gəlib.

Rejissor və prodüser İntiqam Hacılı Məcid Ağayevin qız nəvəsidir.

## Həmçinin bax
* Şirəli Müslümov
* Mahmud Eyvazov
* Lerik Uzunömürlülər Muzeyi

## İstinadlar
Andorra–Yaponiya münasibətləri

**Andorra–Yaponiya münasibətləri** (; ) — Andorra ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
Andorra ilə Yaponiya arasında diplomatik əlaqələr 1995-ci ilin oktyabrında qurulmuşdur. Andorra baş naziri Mark Forne Molne 2005-ci ildə Yaponiyaya səfər etmişdir. Yaponiya siyasətçisi Kentaro Sonoura 2015-ci ildə Andorranı ziyarət etmişdir.

## Əhali
2021-ci ilin oktyabrına olan məlumata əsasən Andorrada 16 Yaponiya vətəndaşı yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yaponiyanın Andorra səfirliyi
Qaramanlı

**Yaşayış məntəqələri**

;Azərbaycanda
* Qaramanlı (Yevlax) — Yevlax rayonunda kənd.

;Oxşar toponimlər
* Aşağı Qaramanlı — Neftçala rayonunda kənd.
* Yuxarı Qaramanlı — Neftçala rayonunda kənd.
İldırım Pələngi (aerobatika eskadronu)

**Çin Respublikası Hərbi Hava Qüvvələri İldırım Pələngi Aerobatika Eskadronu** () Çin Respublikasına məxsus aerobatika eskadronudur.  

## Tarixi
1953-cü ildə qurulmuşdur. Komandanın ilk uçuşu 14 avqust 1954-cü ildə Hərbi Hava Qüvvələrinin Bayramı Günündə yerinə yetirilmişdir. Uçuşlar üçün 4 ədəd F-84G təyyarəsi istifadə olunmuşdur. 6 iyun 1956-cı ildə komanda "Çin Hava Qüvvələrinin İldırım Pələnglərinin Uçuş Texniki Korpusu" adını alır və bir il sonra 9 təyyarədən ibarət düzülüşdə uçuşlar həyata keçirir. Komandanın xarici ölkədəki ilk aviaşousu 15 dekabr 1957-ci ildə Filippin Beynəlxalq Aviasiya Şousu daxilində olmuşdur. 1959-cu ildə uçuşlar üçün 12 ədəd F-86 təyyarəsi istifadə olunmağa başladı. 1967-ci ildə bu təyyarələr F-5A ilə əvəz olundu. 1 noyabr 1988-ci il tarixindən bu günə qədər AT-3 təyyarələri istifadə olunur. Təyyarələr ağ, göy və qırmızı rənglərdən ibarət olacaq formada boyanıb və həmin rənglərdə tüstü generatorları ilə təchiz olunub.

## Qəzalar
27 iyun 1997-ci ildə Kang Shan aviabazasında təlim uçuşu zamanı dörd təyyarə "çəllək" fiqurunu yerinə yetirən zaman komandanın lideri qəzaya uğradı və həlak oldu.

## İstinadlar
Millət-i Erməniyan

**Milləti-erməniyan** (; mənası – "erməni milləti") — Erməni Həvari kilsəsinin Osmanlı imperiyasındakı milləti (muxtar etnodini icması). İlkin olaraq bura təkcə Osmanlı imperiyasında yaşayan ermənilər deyil, Qibti Pravoslav Kilsəsi, Xaldey Katolik Kilsəsi, Efiopiya Pravoslav Kilsəsi və Süryani Pravoslav Kilsəsi kimi digər xristian kilsələrinin üzvləri də daxil idi. Bu qrupların əksəriyyəti XIX əsrdə öz millətlərini əldə etmişdilər. II Mehmed onları ortodoks xristianlıq ilə bağlı fikir ayrılıqlarına görə yunan ortodokslarından ayırmışdır. Millət üzvləri nəinki müstəqil şəkildə işləri idarə edə bilirdilər, həm də islam məhkəmələrinə iş qaldıra biləcək hüquqi statusa malik idilər. Erməni millətinin çoxlu sayda insan üzərində hökmranlıq etmək imkanı yox idi və erməni patriarxının Anadoludan bu qədər uzaqda olan İstanbulda heç bir real nüfuzu yox idi.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* Lay summary in: Ronald Grigor Suny (26 May 2015). "Armenian Genocide". 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.

## Əlavə ədəbiyyat

*  
*  
*