open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan Atabəylər dövləti (kitab)

***Azərbaycan Atabəyləri dövləti*** — Akademik Ziya Bünyadovun Atabəylər Dövləti haqqında yazdığı kitab.

## Haqqında
Ziya Bünyadovun "Azərbaycan Atabəyləri dövləti. 1136–1225-ci illər"  adlı monoqrafiyası 1978-ci ildə çapdan çıxmışdır. Çap edildikdən sonra xeyli sayda müsbət rəylər alan və tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilən bu kitab sayəsində Bünyadov 1980-ci ildə elm və texnika sahəsində Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.

Qeyd edilməlidir ki, bu kitab Azərbaycan şərqşünaslıq elmində bu dövrün hadisələrinin geniş bir şəkildə bəhs edildiyi ilk əsərdir. Bu kitaba qədər belə bir əsərin yazıla bilməməsinə səbəb kimi dövrün mənbələrinin azlığı, mövcud olanların isə eyni hadisələrdən bəhs etməsi göstərilir. Lakin Bünyadovun ərəb dilindən rus dilinə tərcümə edib hazırladığı ən-Nəsəvinin "Sultan Cəlaləddinin tərcümeyi-halı", əl-Hüseyninin salnaməsinini izahlı tərcüməsi kimi əsərləri onun bu kitabla orijinal bir tarixşünaslıq materialı formalaşdırmasına yol açmışdır. 

Kitabda  Azərbaycan Atabəyləri dövlətində  idarəetmə  üsulu  məsələləri  ilk dəfə  olaraq  nəzərdən  keçirilir.  Bu  dövlətin  mədəni  həyatı, vergi sistemi, şəhər və saray iyerarxiyası, əkinçilik və torpaqdan istifad edilməsi qaydası yeni səpkidə təhlil olunur.

Tədqiqat prosesində Azərbaycan tarixi üçün yeni olan bir sıra orta əsr yazılı mənbələrindən də istifadə edilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
## Həmçinin bax
* Eldənizlər
* Dinlər, təriqətlər, məzhəblər (kitab)
* Azərbaycan VII-IX əsrlərdə

## Xarici keçidlər
* Ziya Bünyadov. Azərbaycan Atabəyləri dövləti (1136-1225-ci illər). Bakı, "Şərq-Qərb", 2007, 312 səh. (tərc.Cahangir Qəhrəmanov) ISBN 978-9952-34-066-2
* З.M.Буниятов.Государство Атабеков Азербайджана: 1136-1225 годы. Баку, «Элм», 1978 г., c.272.
Maru (pişik)

**Maru** ( [mä.ɾɯ́] — hərfi. "yumru", d. 24 may 2007-ci il) — şotland sallaqqulaq pişiyi növünə aid olan Yaponiyada yaşayan, YouTubeda məşhur videoların qəhrəmanı olan pişik. 2017-ci ilin mart ayında Maru YouTube-da ən çox izlənilmiş heyvan oldu. 3 iyun 2017-ci il tarixinə görə, Maru ilə olan videolar 341,840,777 baxış əldə etmişdir. Pişik tez-tez KİV-lərdə yada salınır. Videolarda heç vaxt üzünü göstərməyən və danışmayan onun sahibi YouTube-da *mugumogu* niki ilə qeydiyyatdan keçmişdir.

2011-ci ildə Marunun sahibəsinin müəllifi olduğu "I Am Maru" kitabı işıq üzü gördü (ISBN 978-0-06-208841-3).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Marunun bloqu
* YouTubeda kanalı
Koreya İnqilabı Muzeyi

**Koreya İnqilabı Muzeyi** — Şimali Koreyanın paytaxtı Pxenyanda  yerləşir və əsası 1948-ci il 1 avqust tarixində qoyulmuşdur. Muzey Kim İr Senə aid böyük sərgi salonundan və Koreya İnqilabı hərəkatına aid otaqlardan ibarətdir. Muzey Mansu Hill Böyük Abidəsinin arxasında yerləşir və Mansudae Toplantı Zalına bitişikdir ki, burada da Koreya Milli Məclisi yerləşir.

Koreya İnqilabı Muzeyi 1860-ci ildən günümüzədək olan zamanı ehtiva edir ki, buraya anti-yapon müqaviməti. Koreya müharibəsi və ölkədə sosialist rejimin inşaası daxildir. Muzey Kim İr Senə aid əşyaları, Koreyanın yenidən birləşməsi, Koreya diasporu və digər tarixi döyüşləri əks etdirən 90 otaqdan ibarətdir. Bura tikildiyindən bəri Şimali Koreyadan və xarici dövlətlərdən 27 milyon ziyarətçi təşrif buyurmuşdur. 240,000 metrdən ibarət çevrəsiylə bura həmçinin dünyanın ən geniş tikililərindən biridir.

## İstinadlar
21 sual (film, 2017)

***21 sual*** — rejissor Ələkbər Əliyev tərəfindən 2017-ci ildə çəkilmiş tammetrajlı bədii film. Film "Glad production"da istehsal edilmişdir. Baş qəhrəmanımız həyatda özünü tapmayan, xanımlarla münasibətdə nə istədiyini bilməyən bir nəfərdir. Nəhayət qarşısına ömür boyu axtardığı həmin o ideal xanım çıxır. Və əsl “kino” bundan sonra başlayır. Filmdə əsas rolları Taleh Yüzbəyov, Aytən Əlizadə, Sərdar Gözəlov, Ziyad Qurbanov, Rəşid Əliyev, Allahverdi Yolçuyev və Fatma Mahmudova ifa edirlər.

## Məzmun
Eldar, Bəxtiyar, Elnur və Əlihüseyn uşaqlıq dostudurlar. Eldar (Taleh Yüzbəyov) sevdiyi qız Günayla (Aytən Əlizadə) evlənmək fikrindədir, amma toy etmək üçün pulu yoxdur. Dostları ilə birgə pul axtararkən mükafatı 10.000 manat olan "Yalan dedektoru" adlı verilişin elanını görür və verilişə qatılır. Veriliş boyu verilən suallar nəticəsində Eldar öz maraqlı və gülməli keçmişi ilə üz-üzə qalır.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Əli Mayılov
Rejissor: Ələkbər Əliyev
Operator: Naib Əhmədov
Prodüser: Əli Mayılov
Rəssam: Bahar Dəmirli

## Rollarda
Taleh Yüzbəyov — Eldar
Aytən Əlizadə — Günay
Sərdar Gözəlov
Ziyad Qurbanov
Rəşid Əliyev
Allahverdi Yolçuyev
Fatma Mahmudova

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2017-ci ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Facebook səhifəsi
Opera dağı

**Opera dağı**. () — Şpitsbergen arxipelaqında (Norveç), Qərbi Şpitsbergen adasında yerləşən zirvə. Zirvənin hündürlüyü 951 metrə çatır. Opeta dağı Andvenfordun qərb sahilində yerləşir. 29 avqust 1996-cu ildə «Vnukov hava yolları» şirkətinə məxsus Tu-154M təyyarəsi hava limanından 3,7&nbsp;km aralıda Opera dağına çılpılaraq qəzaya uğramışdır. Nəticədə ekipaj üzvü daxil olmaqla 141 nəfər həlak olmuşdur. Bu Norveç tarixində itki sayına görə ən böyük avia qəza olaraq düşmüşdür.
## İstinadlar
Abdulla Bayramov

**Abdulla Səlim oğlu Bayramov** () — Azərbaycan geoloqu və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (1955–1958), Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi (1956–1960), Azərbaycan SSR mədəniyyət naziri (1960–1963), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinin sədri (1963–1965) və Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Geologiya İdarəsinin rəisi (1965–1974).

## Həyatı və fəaliyyəti
Abdulla Səlim oğlu Bayramov 1912-ci ildə hazırkı Goranboy rayonunun Düzqışlaq kəndində yoxsul ailədə anadan olmuşdur. Səkkiz yaşında olarkən atası vəfat etmiş, anasının himayəsində böyümüşdür. İkisinifli kənd məktəbini bitirdikdən sonra o, Gəncəyə gələrək burada təhsilini məktəbdə davam etdirmiş, 1927-ci ildə Bakı Pedaqoji Texnikumuna daxil olmuşdur. Təhsilini bitirdikdən sonra o, Goranboy rayonuna gedərək burada yeddiillik məktəbin müəllimi, məktəb direktoru, RXMŞ-nın təlimatçı-metodisti işləmişdir.

1933-cü ildə Abdulla Bayramov Azərbaycan Sənaye İnstitutunun geoloji-kəşfiyyat fakültəsinə daxil olmuş, buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1929-cu ildən komsomol sıralarına qoşulan Abdulla Bayramov institutda təhsil aldığı illərdə komsomol komitəsi katibinin müavini seçilmişdir. İnstitutu bitirdikdən az sonra o, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin neft şöbəsinin təlimatçısı vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. Böyük Vətən müharibəsi illərində Abdulla Bayramov Sovet Ordusu sıralarında əlahiddə zenit-topçu diviziyasının partiya bürosunun katibi, polk komandirinin siyasi hissə üzrə müavini, diviziya siyasi şöbəsi rəisinin müavini olmuşdur. O, Krım və Şimali Qafqaz cəbhələrində döyüşlərdə iştiraş etmişdir. 1946-cı ildə ehtiyata buraxıldıqdan sonra o, öz ixtisası üzrə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunun kiçik elmi işçisi olmuşdur. 4 il sonra, 1950-ci ildə isə bu institutunun direktoru təyin edilmişdir. Elə həmin il o, namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək geologiya-mineralogiya elmi dərəcəsini almışdır.

1954-cü ildən Abdulla Bayramov Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin elm və mədəniyyət şöbəsinin müdiri işləmiş, 1956-cı ildə isə Mərkəzi Komitənin katibi seçilmişdir. 1960-1963-cü ildə Azərbaycan SSR mədəniyyət naziri, 1963-1965-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinin sədri işləmişdir. 1965-ci ildən 1974-cü ildə təqaüdə çıxanadək o, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Geologiya İdarəsinin rəisi olmuşdur.

Abdulla Bayramov 1939-cu ildən isə Kommunist Partiyası üzvlüyünə daxil olmuş, 1956–1960-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin büro üzvü olmuşdur.

Abdulla Bayramov 1977-ci ilin may ayında vəfat etmişdir.

## Mənbə
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898–1991

## İstinadlar
Gədəbəy ensiz dəmiryol xətti

**Gədəbəy ensiz dəmiryolu xətti** - Cənubi Qafqazda ilk dəmir yol xətti (1868-ci il). 

## Tarixi
Gədəbəyin ən baxımlı yerlərindən biri Qalakənddir. Rayon mərkəzindən xeyli aralı, Şəmkir çayının sahilində, uca dağların, sıx meşələrin qoynunda yerləşir. Simens qardaşları burada xeyli iş görüblər. 1865-ci ildə ilk zavod işə salınıb. 1883-cü ildə ikinci müəssisə - Qalakənd misəritmə zavodu tikildi. Bununla əlaqədar Gədəbəy - Qalakənd arasında yol çəkildi, körpülər inşa olundu. Daha da vacibi Gədəbəy zavodu ilə meşə zolağı olan, gələcəkdə zavod tikiləcək Qalakənd arasında 31 kilometrlik ensiz dəmir yol xətti çəkildi. Simens Gədəbəy rayonuna etdiyi ikinci səfərinə (1868-ci il) aid xatirələrində bu barədə belə yazırdı:

Dağlıq relyefı olan ərazidə bu xəttin çəkilməsi üçün 50-yə yaxın müxtəlif layihəli körpü və keçidlər inşa edildi. Həmin xətt Cənubi Qafqazda ilk dəmir yol xətti oldu. Bundan dörd il sonra - 1872-ci ildə Poti-Tiflis ensiz dəmir yolu xətti istifadəyə verildi.  Ensiz dəmiryol xətti ilə yanaşı zavoda yük daşımaq üçun kanat - dartma xətti də inşa edilmişdir.  Bu da Cənubi Qafqazda ilk dəfə Gədəbəy missəritmə zavodunda istifadə edilən nəqliyyat vasitəsidir.  

## Mənbələr
* Verner fon Simens. “Qafqaz səyahətləri“. Bakı, Turxan 2013
* История Азербайджана. Баку, 1960, том. 2
* Wemer von Siemens, Lebenserinnerunqen, 17. Veranderte Auflaqe, Prestee-Verlaq Munchen 1966

## Həmçinin bax
* Azərbaycan dəmir yolları
* Dəmir yolları
* Qalakənd
* Gədəbəy rayonu
* Verner fon Simens

## İstinadlar
Türk axını

**Türx axını** (, ) ya da rəsmi adı ilə **TürkAxın** — Rusiyadan başlayıb Qaradəniz üzərindən Türkiyəyə köçürülməsi planlanan təbii qaz boru xətti layihəsinin adı. Layihənin tövsiyəsi Türkiyəyə etdiyi bir dövlət ziyarəti vaxtı 1 dekabr 2014 tarixində Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putin tərəfindən edildi. Daha əvvəlcədən edilməsi planlanan "Cənub Axın Layihəsi"nin yerini alan layihə 10 oktyabr 2016 tarixində imzalanan Dövlətlərarası Müqavilə ilə rəsmiyyət qazanmışdır.

Boru xəttinin Anapa yaxınlarındakı Russkaya kompressor dayanacağından başladılması planlanarkən, Türkiyəyə haradan giriş edəcəyi hələ qərar bağlanmamışdır. Xəttin Türkiyədəki başlanğıc nöqtəsinə qərar verildiyinə "Gazprom"un boru döşəmə işlərinə tezliklə başlaması gözlənilməkdədir. Həmçinin iki dənə boru döşəmə gəmisi Qaradənizdə hal-hazırda gözləyir.

Boru xəttinin planlanan təxmini daşınma tutumu ildə 31.5 milyard kub metrdir. Türkiyənin bu layihədən ildə 15.75 milyard kub metr təbii qaz alması və qalan 15.75 milyard kub metr qazın Avropaya ixrac edilməsi düşünülür. Ancaq, Türk-Yunan sərhədində Avropaya köçürüləcək təbii qaz xəttinin bu miqdarı daşımaq üçün yetərli tutumu olmadığı tərəfdən narahatlıqlar da vardır. Avropa Enerji Komissiya başçısı Maroş Şefçoviç isə tövsiyə edilən boru xəttinin müştərilərinin tələblərini aşdığını müəyyən edir. Nəticə olaraq Rusiya ilə Türkiyə arasındakı müzakirələr hələ tamamlanmış deyildir.

Türkiyə və Rusiya arasındakı ilk birbaşa təbii qaz boru xətti olan Mavi axın 2005-ci ildə dövriyyəyə girdi. Daha sonra genişləndirmə planı çərçivəsində adı "Cənub axını" olaraq dəyişdirildi. 2009-cu ildə Rusiya dövlət başçısı Putin, Qaradənizin altından keçərək Samsundan Ceyhana qədər uzanan və həmçinin Suriya, Liviya, İsrail və Kipri də ehtiva edən "Mavi axın 1" layihəsini açıqladı.

## İstinadlar
İran–Ermənistan qaz kəməri

**İran-Ermənistan qaz kəməri** — İranda başlayan Ermənistanda bitən 140 kilometr uzunluğundakı boru xətti.

Xəttin 100 kimlometrlik İran hissəsi İranın Təbriz şəhərindən İran-Ermənistan sərhədinə qədər davam edir. Ermənistan hissəsi isə Meğri kəndində bitir. Həmçinin 197 kilometrlik bir boru xətti ölkənin mərkəzinə çatacaq və ölkənin mövcud olan bölüşdürmə şəbəkəsinə qoşulacaq bir xəttin düzəldilməsi də planlanır. Boru xəttinin radiusu 700 mm olub, düzəldilişi 220 milyon dollar tutmuşdur. İki ölkə arasında bağlanan müqavilə 20 illikdir. İrandan alınan hər bir kub metr təbii qaz üçün Ermənistan İrana 3 kilovatt-saat elektrik verir. Boru xətti 20 dekabr 2006-da fəaliyyətə başladı. Ancaq xəttin rəsmi açılışı iki ölkənin dövlət başçılarınln iştirak etməsi ilə 19 mart 2007-də reallaşdı. İrandan Ermənistana ikinci bir boru xətti edilməsi hələ də gündəmdədir. Bəzi düşüncələrə görə boru xəttinin radiusu Rus Gazprom şirkətinin təzyiqinə görə düşürülmüşdür. Boru xəttinin diametrinin artmasıyla birlikdə bu boru xəttindən Avropaya ixracat edilməsi mümkün ola biləcəkdi. Ancaq Avropadakı təbii qaz bazarında çoxluğunu təşkil edən Rusiya bunu əngəlləmək üçün xəttin radiusunu 700 mm-ə saldı.

## Mənbə
* İran-Ermenistan doğalgaz boru hattı — Türkçe Vikipedi
Byunsov Torpağı

**Byunsov Torpağı** () — Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).

İsfordun daxili sahil hissəsini təşkil edir. Öz növbəsində bir yarımadadır. İsfordun üç hissəsi ilə parçalanmışdır — Billefiord, Sassenfiord və Tempelfiord. İsveçli iş adamı Fridrix Byusnovun (1824–1897) şərəfinə adlandırılmışdır.

Ərazisində Sassen-Byunsov Land Milli Parkı yerləşir.

## İstinadlar
Andre Torpağı

**Andre Torpağı** () —  Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).
Veydefiord və Vudfiord arasında yerləşir. Şimalı hündürlüyü 700 m olan yayladan, cənubu isə maksimal hündürlüyü 1367 m olan düz təpələrdən ibarətdir. İsveçli qütb araşdırmaçısı Solomon Avqust Andrenin şərəfinə adlandırılmışdır. Ərazisinin böyük hissəsi buzla örtülüdür.
## İstinadlar
Dikson Torpağı

**Dikson Torpağı** () —  Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).

İsford və Veydefiord arasında yerləşir. Öz növbəsində bir yarımadadır. İsfordun üç hissəsi ilə parçalanmışdır — Billeford, Sassenford və Tempelford. İsveçli iş adamı və bir çox arktika ekspedisiyalarını maliyyələşdirən Oskar Diksonun (1823—1897) şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Spiritualizm

**Spiritizm** (, "can, ruh") — XIX əsrin ortalarında Fransada Allan Kardec tərəfindən işlənmiş dini və fəlsəfi doktrina.

Kardek "Ruhlar" kitabının girişində bildirdi ki, o, öz doktrinasını təyin etmək üçün yeni "spiritizm" termini təqdim edir, çünki "yeni anlayışlar yeni adlar tələb edir".

**Spiritualizm** termini latınca *[[ruh]]* mənasını verən *spiritus* sözünün sifəti *spiritualis* sözündən yaranmış olub *ruhçuluq* mənasında istifadə edilir. Azərbaycan dilində *mənəviyyatçıllq* olaraq da adlandırılır. Hal-hazırda dini, mistik və fəlsəfi sahələrdə bir çox axın, ekol və qruplar özlərinə *spiritualist* adını versə də aralarında qanun, görüş və qavrayış baxımından vacib fərqlər vardır. Aralarındakı əsas ortaq nöqtə ruh adlanan mənəvi bir ünsürün varlığını qəbul etmələridir. Lakin bunlardan bir qismi ruhun orijinal və özünə məxsus olduğunu qəbul etməz, bir qismi ruhun davamlı olaraq inkişaf içində olduğuna qarşıdır, bir qismi isə ruhun davamlı olaraq təkrar başqa bədənə girdiyini qəbul edir. Bu səbəbdən bəzi ensiklopediyalarda sprititualizm adlanan ruhçuluq iki hissədə ələ alınır:

* Fəlsəfi spiritualizm: Qədim dövrdən bəri bir çox filosof ruh adlanan bir cövhərin varlığını müdafiə etməklə birlikdə bunlardan bəziləri ruhların özlərinə məxsus orijinal cövhərlər olduqlarını qəbul etməmişlərdir.
* Təcrübi spiritualizm: Platon və Pifaqor kimi filosofların dövründən XIX əsrə qədər sistemsiz bir formada dalğalanan, reinkarnasiyanı qəbul edən ruhçuluğun Fransada Allan Kardek tərəfindən yaradılan ilk sistemli formasıdır. Fransa kimi kimi Avropa ölkələrində *[[spiritizm]]* adıyla da tanınır. Latın Amerikası ölkələrində isə yaradıcısına ithafən Kardekizm adını almışdır.

Mövzu haqqında yetərli məlumatlı olmayanlar spiritualist sözünün istifadə edildiyi hər axın, ekol və qrubun reinkarnasiyanı qəbul etdiyini düşünürlər. Ancaq bu, ruhun varlığını qəbul edənlərin istifadə etdiyi çox ümumi bir termindir. Məsələn ABŞ-də adında spiritualist sözü olan, sayları yüzü keçmiş Xristian təşkilat, quruluş və təriqət var olub reinkarnasiya qanununu qəbul etmirlər.

Bəziləri isə ruhçuluğu materiyaçılığın əleyhdarı olaraq ələ alır. Bu, fəlsəfi sahədə bəzi spiritualist axınlar üçün keçərli olmaqla birlikdə bütün spiritualist görüşlər üçün keçərli deyildir. Məsələn neo-spiritualizm, ruh və materiyanın ayrılığını deyil, birliyini müdafiə edir və materialist görüşdən tamamilə qopmuş ruhçuluğu tənqid edir. Həmçinin ruh anlayışı dinlərin müdafiəçisi olub insanın ölümsüz varlıq olduğuna inandırır. 

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Saxta xəbərlər

**Saxta xəbərlər** () və ya **yanlış xəbərlər** — Sarı jurnalistikanın növü sayılır və ənənəvi çap, yayım xəbərləri mediası və ya onlayn sosial media vasitəsilə yayılmış qəsdən səhv məlumatlar və ya xaoslardan ibarətdir. Saxta və ya yanlış xəbərlərin arxasında müxtəlif məqsədlər durur, lakin ekspertlərin fikrincə, bu xəbərlər əsasən maddi gəlir və ya siyasi hədəflərdən ilhamlanır.

## İstinadlar
Üç İnqilab Muzeyi

**Üç İnqilab Muzeyi** Şimali Koreyada yerləşir. Sərgi əsas etibarilə Kim İr Senin, üç inqilabı olan ideoloji, texniki, və mədəni inqilabını sərgiləyir. Bu Rionmot-donq ərazisində yerləşir və burada həmçinin Çuçxe ideologiyasının digər ideyaları olan ağır sənaye, mədəniyyət və kənd təsərrüfatı göstərilir.
Mərkəzi bina Saturn planeti formasında halqa daxilində tikilmişdir. Kompleksdə 6 müxtəlif mövzuda sərgi var ki, bunlara Şimali Koreyanın elektronik, ağır sənaye, kənd təsərrüfatı, sinif təhsili və texnologiya daxildir.

Muzeyin həyətində həmçinin Şimali Koreyada istehsal olunan maşınlar sərgilənir.

## Tarix
Muzey ilk dəfə 1946-1956-cı illərdə müvəqqəti olaraq sənaye və kənd təsərrüfatı sərgisi kimi fəaliyyət göstərmiş və sonradan inkişaf edərək 1983-cü ildə Üç İnqilab Muzeyinə çevrilmişdir. Bundan başqa 1993-cü ildə muzeydə təmir işləri aparılmışdır.

## İstinadlar
Koreya Mərkəzi Tarix Muzeyi

**Koreya Mərkəzi Tarix Muzeyi** Şimali Koreyanın paytaxtı Pxenyanda yerləşir. Əsası 1945-ci ilin dekabrın 1-də qoyulmuşdur. Burada ibtidai dövrdən müasir dövrədək Koreya tarixi nümayiş olunur. Muzey Kim İr Sen meydanının şimal hissəsində yerləşir.

## Tarix
Əsası 1945-ci ildə qoyulan muzeydə 19 sərgi otağı mövcuddur. Toplam 10.429 m² ərazini əhatə edir. Bina 1960-cı ildə neoklassik memarlığı üslubunda yenidən inşa edilmişdir. Muzeydə Koreya tarixi ile bağlı əsərlər, rəsimlər, silahlar, geyimlər, gəmi modelləri, sikkələr ve ümumilikdə 4000 əsər sərgilənir. Bununla bərabər muzeydə Koreya kralı Danqun Vanqqeomdan qalan qalıqlar və həyatına dair əsərlərdə yer alır.

## İstinadlar
Belarus ərəb əlifbası

**Belarus ərəb əlifbası** XVI əsrdə meydana gəlmiş ərəb əlifbasına əsaslanan əlifba. Əlifba 28 qrafemdən ibarətdir və ərəb əlifbasından müəyyən dərəcədə fərqlənir.

Belarus ərəb əlifbası litva tatarları tərəfindən istifadə olunurdu. Onlar Böyük Litva knyazlığının hissəsi olan Belarus ərazisində yaşayırdılar. Onlar Qərbi Rus dilini ərəb əlifbası ilə ifadə edirdilər.

## Xüsusiyyətlər
* Ərəb dilində olmayan «j», «ç» və «p» səslərinin ifadə olunması üçün türk və fars qrafemlərindən istifadə olunurdu: پ چ ژ.
* Yumşaq səslər olan «dz» və «ts» səsləri üçün yeni qrafemlər hazırlanmışdı:  və .
* «ў» səsi üçün isə xüsusi qrafem yox idi, o elə «v» hərfi kimi yazılırdı: و.

## Əlifba

## Mənbə
* Д-р Я. Станкевіч. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. [Адбітка з гадавіка Беларускага Навуковага Таварыства, кн. I.] — Вільня : Друкарня Я. Левіна, 1933 ; Менск : Беларускае коопэрацыйна-выдавецкае таварыства «Адраджэньне», 1991 [факсімільн.]. — 3-е выд.

## Xarici keçidlər
* Kitabs, the unique highlight of the Belarusian language

## Həmçinin bax
* Belarus latın əlifbası
Daşkənd Televiziya Qülləsi

**Daşkənd Televiziya Qülləsi** () — Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə yerləşən 375 metr hündürlüyü ilə dünyanın 11-ci ən hündür televiziya qülləsidir. Tikintisinə 1978-ci ildə başlanmış və 6 il davam edərək 15 yanvar 1985-ci ildə tamamlanmışdır.

Qüllə 1985-ci ildən 1991-ci ilədək dünyanın üçüncü ən hündür qülləsi idi. Bundan başqa televiziya qülləsinin tikintisi qərarı 1971-ci sentyabrın 1-də qərara alınmışdır. Qüllə poladdan tikilmişdir. Qüllənin dizaynı Terxiev, Çaruçov & Semaşko firması tərəfindən verilmişdir.
## İstifadəsi
Qüllə, əsasən, televiziya və radio yayımı məqsədiylə istifadə edilir. Siqnallar hətta Daşkəndin ən uzaq vilayətlərindən Qazaxıstanın bəzi regionlarına da çata bilir. Qüllə həmçinin  dövlət təşkilatları və departamentləri ilə əlaqə məqsədiylə də istifadə olunur. Burada həmçinin hidrometeoroloji stansiya kompleksi də fəaliyyət göstərir.
## İstinadlar
Melvud

**Melvud** Liverpul şəhərinin şimal bölgəsində yerləşən "Liverpul" klubunun təlim-məşq bazasıdır. Bura, Kerbi şəhərində yerləşən futbol akademiyasına daxil deyil.

Ərazi əvvəllər St Frankis Xavier adlanan yerli məktəbə məxsus idi. Ərazi məktəbin oyun meydançası kimi istifadə edilirdi və məktəbdə dərs deyən Ata Mellinq və Ata Vudlok, saatlarını buradakı gənc oğlanlara futbol oynamağı öyrətməklə keçirirdi. Bu iki şəxsin adını xatirə olaraq yaşatmaq üçün onların hər ikisinin soyadlarının ilk hecalarından bazanın adlandırılmasında istifadə edilmişdir.

## Tarix
Melvud 1959-cu ildə çox acınacaqlı vəziyyətdə idi və Uilyam Bil Şenkli tərəfindən üstün sayılan təlim-məşq bazalarından birinə çevrilmişdir. O, öz oyun filosofiyası olan  "pas ver və tərpən, bu qədər sadə" kimi bilinən üslubunu məhz burada təqdim etmişdir. Oyunçular Enfilddə görüşürdülər və avtobus onları buradan Melvuda gətirirdi. Buradakı məşqdən sonra futbolçular yenidən avtobusla Enfildə qayıdır və burada duş qəbul edəndən sonra yüngül nahar edirdilər. Beləcə Uilyam Bil Şenkli futbolçularının isinmə prosesini düzgün formada idarə edirdi və bu üsulla onları zədələrdən uzaq tuturdu. Əslində 1965–66 mövsümündə "Liverpul" çempionatı qalib kimi vurarkən klub yalnız 14 futbolçudan istifadə etmişdir.

2001-ci ilin yanvarında "Liverpul" Millenium Pavilyonunda məşq etməyə başladı. Orada həmçinin tamaşaçılar üçün kiçik ərazi fəaliyyət göstərirdi. Məşq səhər saat 09:00-da oyunçuların bazaya gəlişi ilə başlayırdı.

## İstinadlar
Aleksandr Çervyakov

**Aleksandr Çervyakov** (d. 8 avqust 1957 - ö. 4 avqust 2017) — voleybol üzrə Azərbaycanlı məşqçi və mütəxəssis. Aleksandr Çervyakov, 2013-2015-ci illərdə voleybol üzrə qadınlardan ibarət Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi olub.

## Həyatı
Aleksandr Çervyakov 8 avqust 1957-ci ildə anadan olub. Aleksandr Çervyakovun oğlu, Aleksey Çervyakov voleybolçudur və Azərbaycan yığmasının üzvüdür. O, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında gümüş medal qazanıb.

## Karyerası
Aleksandr Çervyakov, uzun illər voleybol üzrə qadınlardan ibarət Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi Faiq Qarayevin yardımçısı olub.

2014-cü ildə isə Aleksandr Çervyakov, Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi postuna gətirilib.

O, Azərbaycan yığması ilə birgə 2014-cü ildə İtaliyada baş tutan Dünya Çempionatında 15-ci yeri tutub.

2015-ci ildə isə Aleksandr Çervyakovun rəhbərliyi altında Azərbaycan yığması, I Avropa Oyunlarında 4-cü pilləni tutub.

2017-ci ildə Aleksandr Çervyakov, voleybol üzrə son İsrail çempionu olan "Makkabi" Hayfanın baş məşqçisi olub.

## Ölümü
Aleksandr Çervyakov, 2017-ci il 4 avqustda, ömrünün 60-cı yaşına qədəm qoymağa 4 gün qalmış vəfat edib.

## İstinadlar
Andrey Kozlov

**Andrey Kozlov** (; d. 25 dekabr 1960, Luqansk, Ukrayna SSR, SSRİ) — rusiyalı teleaparıcı, rejissor və prodüser. "Nə? Harada? Nə zaman?" elitar klubunun magistrı. "Nə? Harada? Nə zaman?" Klublarının Beynəlxalq Assosiasiyasının prezidenti. "İqra-TV" telekanalının baş direktorunun baş prodüseri və birinci müavini. Rusiya Televiziya Akademiyasının akademiki. "Breyn-rinq" proqramının quruluşçu rejissoru və aparıcısı.

## Erkən illəri
1960-ci il dekabrın 25-də Luqanskda anadan olub ("İqra-TV" teleşirkətinin saytında qeyd olunub ki, Almaniyadan SSRİ-yə uçan təyyarədə dünyaya gəlib). 

Donetsk universitetinin kimya fakültəsini bitirib. Sonralar Jdanov metallurgiya institutunda dərs deyib. 1990-cı ildən Moskvada yaşayır.

## Nə? Harada? Nə zaman?
"Nə? Harada? Nə zaman?" klubuna redaksiyaya məktub yazaraq və seçim turunu keçərək düşüb. Elitar klubda ilk oyununu 1989-cu ildə keçirib. Yalnız komandanın kapitanı qismində çıxış edir. Klubun magistridir (2008-ci ildən). Üçqat "Büllur bayquş" (1992, 1994, 2008) və "Brilyant bayquş" (2008) mükafatlarının, eyni zamanda, "Klubun ən yaxşı kapitanı" (2001) poqonunun sahibidir. 27 dekabr 2008-ci ildə, mövsümün final oyununda "Superblits" raundunun hər üç sualına düzgün cavab verərək "Volkswagen Phaeton" avtomobilini qazanıb.

2014-cü il martın 15-də "Nə? Harada? Nə zaman?" Klublarının Beynəlxalq Assosiasiyasının prezidenti seçilib (bu postda Natalya Stetsenkonu əvəzləyib).

## Televiziya karyerası
1990-cı ildən televiziyada işləyir.

Quruluşçu rejissor olduğu proqramlar:
* "İlk baxışdan məhəbbət" (1991—1993)
* "Breyn-rinq" (1993—2013); yaradıcı qrupun tərkibində 2010-cu ilin TEFİ mükafatı laureatı.
*  "Verilişlər proqramı"
* "İstəklərinin icrası, yaxud milyonu necə xərcləməli?"
* "Mədəni inqilab" (2001—2017); yaradıcı qrupun tərkibində 2002 və 2006-cı ilin TEFİ mükafatı laureatı.
* "XX əsrin mahnıları"
* "Mənim evim, mənim şəhərim, mənim ölkəm"
* "Həyat gözəldir"
* "Böyük şəhərdə adam"
* "Biz və elm. Elm və biz"

Aparıcı olduğu proqramlar:
* "Breyn-rinq" (1991—2013 — Rusiya televiziyasında; hazırda — Azərbaycanda beynəlxalq televiziya turniri)
* "İstəklərinin icrası, yaxud milyonu necə xərcləməli?"
* "Verilişlər proqramı"
* "Mənim evim, mənim şəhərim, mənim ölkəm"

"İqra-TV" telekanalının baş direktorunun baş prodüseri və birinci müavinidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Waymo

**Waymo** — "Google"un ana şirkəti olan "Alphabet" şirkətinin törəmə şirkətinə məxsus özügedən avtomobil texnologiyası. Bu proyekt ilk əvvəl Googleda 2009-cu ildə özügedən avtomobil proyekti kimi başlamışdır. 2016-cı ilin dekabr ayından isə yeni törəmə şirkət kimi fəaliyyət göstərir. Alphabet şirkəti Vaymonu belə təsvir edir: "özügedən avtomobili texnologiya şirkəti olub, missiyası isə insanların və əşyaların asan və təhlükəsiz şəkildə daşınmasıdır". Yeni şirkt, uzun müddət avtomobil sənayəsində rəhbər vəzifələrdə çalışmış Jon Krafcik tərəfindən idarə olunur. Şirkət özügedən avtomobili tezliklə ictimaiyyət üçün hazır olacağını bilidirir. Şirkətin çox soruşulan suallar bölməsindən:Bizim növbəti addımızı insanlara özügedən avtomobili gündəlik işlər üçün, məsələn, işə getmək üçün yoxlamalarına icazə verməkdir.

## İstinadlar
Addison xəstəliyi

**Addison xəstəliyi** — böyrəküstü vəzinin qabıq maddəsinin hormonunun çatızmaşlığı olduqda yaranan xəstəlik. Dərinin tunc rəng alması xəstəliyin spesifik əlamətidir.

## Həmçinin bax
Növün kriteriləri

**Növün kriteriləri** dedikdə , onları bir-birindən fərqləndirən əlamətlər nəzərdə tutulur. Ancaq heç bir kriteri ayrılıqda iki növü bir-birindən fərqləndirməyə tam imkan vermir. Hər bir kriteri yalnız birgə fəaliyyət zamanı yaxşı nəticə əldə etməyə imkan verir. Növlərin aşağıdakı kriteriləri var.

## Morfoloji
Ən sadə kriteridir. Bu kriteridən istifadə edərək iki növü bir-birindən yalnız xarici və ya daxili quruluşuna görə fərqləndirmək olar. Ancaq bəzən morfoloji cəhətdən fərqlənməyən iki növ bir-birindən genetik, yəni xromosom dəstinə görə fərqlənir.

## Genetik
Genetik kriteridən istifadə edərək iki növü bir-birindən onların xromosom dəstinə görə fərqləndirmək olar. Məsələn insanda 46 xromosom olduğu halda, drozofil milçəyində 8 xromosom olur.

## Ekoloji
Ekoloji kriteri vasitəsilə müxtəlif ekoloji bölgələrdə yaşayan iki növü bir-birindən fərqləndirmək olar. Ancaq bu tam olaraq düzgün deyil. Çünki eyni ekoloji bölgədə müxtəlif növlər yaşaya bilər.

## Coğrafi
Coğrafi kriteri, müxtəlif təbii zonalarda yaşayan iki növü bir-birindən ayırmaq üçün istifadə olunan kriteridir. Ancaq eyni təbii zonada müxtəlif növlər yaşadığından əlverişsiz hesab olunur.

## Biokimyəvi
Bu kriteri canlıları kimyəvi tərkibinə görə fərqləndirir. Tətbiqi çətin olduğundan əlverişsizdir.

## Mənbə
*
Samsun-Ceyhan neft kəməri

**Samsun-Ceyhan neft kəməri** Samsun ilə Ceyhan arasında yaradılması istənilən neft kəməri.

Qazaxıstan və Azərbaycandan gələcək nefti boğazlardan keçirtmədən Aralıq dənizinə endirmək hədəf alınıb.

Hal-hazırda Samsun ilə Rusiya arasında Qaradənizin altından bir təbii qaz boru xətti (Mavi axın) keçir. Türkiyə bu xəttə paralel bir digər təbii qaz xətti daha istəyir. Ancaq bəzi alimlər Rusiyaya asılılığı daha çox artıracağı səbəbi ilə Rusiya ilə yeni layihələrdə təmkinli olmaq lazım olduğunu deyir.

Bu xəttin daha əvvəldən başlanğıc nöqtəsi Samsun olarak müəyyən etdi, lakin layihəni tətbiq edəcək olan firma xəttin başlanğıc nöqtəsini Samsundan Ünyeyə sürüşdürülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici əlaqələr
* Ünye Bələdiyyəsi rəsmi saytı
* Ünye Məmurluğu rəsmi saytı
Blue Origin

**Blue Origin** - kosmik araşdırma şirkəti. Amazon.com-un yaradıcısı Ceff Bezos tərəfindən yaradılıb və mərkəzi  Vaşinqtonda yerləşir. Şirkətin qarşısına qoyduğu məqsəd kosmosa az xərclə və tam təhlükəsizlik şəxsi səyahət edə bilmək üçün mümkün texnologiyalar yaratmaqdır.

Blue Origin şirkəti suborbital və orbital kosmosa çıxış üçün raketlə işləyən şaquli qalxma və şaquli eniş (VTVL) vasitələrinə diqqət yetirməklə müxtəlif texnologiyalar inkişaf etdirir. Şirkətin adı başlanğıc nöqtəsi kimi mavi Yer planetinə istinad edir.[3]

Əvvəlcə suborbital kosmos uçuşuna diqqət yetirən şirkət, Texas ştatının Culberson şəhərindəki obyektlərində New Shepard avtomobilinin bir çox prototiplərini dizayn etdi, tikdi və uçurdu. Alan Şepardın adını daşıyan New Shepardın inkişaf test uçuşları 2015-ci ilin aprel ayında başladı və uçuş sınaqları davam edir. Şirkət hələ kommersiya sərnişin uçuşlarına başlamayıb və onların nə vaxt başlayacağı ilə bağlı dəqiq tarix açıqlamayıb.

2019-cu ilin may ayında Jeff Bezos Blue Origin-in kosmik vizyonunu açıqladı və 2024-cü ilə qədər hazırlanması planlaşdırılan "Mavi Ay" kimi tanınan Ay eniş planını açıqladı.[4]

## İstinadlar
II Oskar Torpağı

thumb|right|250 px|II Oskar Torpağında olan ozlar.
**II Oskar Torpağı** () —  Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).

İsfiord ilə Konqsfiord arasında, Konqsvegen buzlağından qərbdə yerləşir. Torpaq  Norveç (1872—1905) və İsveç kralı (1872—1907) olmuş II Oskarın şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Xosrovun çimən Şirini görməsi

**Xosrovun çimən Şirini görməsi** — I Şah Təhmasibin sifarişi ilə 1539–1543-cü illərdə hazırlanmış və Təbriz miniatür məktəbinin sənətkarları tərəfindən çəkilmiş rəsmlərlə bəzədilmiş Nizami Gəncəvinin *"[[Xəmsə]]"* əlyazmasına daxil olan, Sultan Məhəmməd tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəridir. Tədqiqatçıların fikrincə, daha əvvəl də, bu mövzuda müxtəlif rəssamlar tərəfindən rəsmlər çəkilməsinə baxmayaraq, məhz Sultan Məhəmmədin əsərində mövzu özünün klassik həllini tapmışdır. Miniatürün daxil olduğu əlyazma hazırda Britaniya Milli Kitabxanasında (MS Or. 2265) saxlanılır.

## Mövzu
Nizaminin *"[[Xosrov və Şirin (Nizami)|Xosrov və Şirin]]"* poemasında, Şirini axtarmaq üçün Ərmənə gələn Xosrov, yolda çayda çimən gözəllə qarşılaşır. Onu, hürkütməmək üçün, gizlincə izləyən Xosrov, saraya gəldikdən sonra, yolda gördüyü gözəlin Şirin olduğunu başa düşür. Mövzuya dəfələrlə, müxtəlif rəssamlar tərəfindən müraciət olunsa da, onların yaratdıqları miniatürlərdə daimi bir sxem yoxdur. XV–XVI əsr Şiraz və Təbriz miniatürlərində kompozisiyanın əsas quruluşunun bədii cəhətdən ifadə edilməsindəki fərdi fərqlərə baxmadan, süjet inkişafının vahid yolu müşahidə olunursa, Hindistanda XVII əsrin sonlarında bu mövzulu rəsmlərin kompozisiyası tamamilə ayrı əsasda yaradılırdı.

"Xosrovun çimən Şirini görməsi" süjetini təsvir edən ən qədim miniatür 1420-ci il tarixli Berlin əlyazmasındakı Şiraz məktəbinə aid nümunədir.

## Təsvir
Miniatürün mərkəzində şaxəli ağaclar və bəyaz çiçəklərlə örtülmüş qaya fonlu bir mənzrədə gözlənilməz yad kişinin — Xosrovun ona baxmasını görüb özünü itirmiş, ilk hərəkətlə uzun qara saçları ilə çılpaqlığını gizlətməyə çalışan Şirin təsvir olunmuşdur. Gözəl miniatür dili ilə nəql edilən bu süjet şux və əlvan boyalarla işləndiyindən zərif və zəngin rəng qammasına malikdir. Miniatürdə üç fiqur — yuxarıda atlı Xosrov, aşağıda Şirin və Şəbdiz təsvir edilmişdir. Fiqurların sakit və ahəstə hərəkət ritmi olduqca təbiidir. Bu ritm, xüsusilə Xosrov və onun yorğa addımlı atının fiqurunda, Şirinin çimdiyi suyun dalğalı xəttlərində, Şəbdizin baş atıb geriyə qanırılmasında və s. təzahür edir.

Kompozisiyanın ümumi müvazinəti, rəng uyğunluğunun ustalıqla seçilməsi ətraf mənzərə və s. kimi təfərrüatların zərif işlənməsi bu miniatürü səciyyələndirən cəhətlərdir. Burada təbiət sakit, personajların həyəcanı isə lirik planda əks etdirilmişdir. Əgər burdakı qəhrəmanların təsviri şərtidirsə, obrazların həllində ənənəvi qanunlardan kənara çıxıla bilmirsə, təbiət təsvirləri olduqca orijinaldır. Onlar, real və lirik planda verilmişdir. Başqa sözlə, Sultan Məhəmməd bu əsəri ilə əsl mənada bitkin poetik mənzərə obrazı yaratmağa nail olmuşdur. Zəngin rəng çalarlarının incəliyi mənzərəyə təlqin edilən valehedici gözəlliyi daha da artırmışdır. Süjetdən irəli gələn qeyri-adi vəziyyət və bu vəziyyətin doğurduğu dinamika, hətta personajların çöhrəsində heç bir psixoloji ifadə oxunmasa belə, rəssam, onların keçirdiyi həyəcan və duyğuları əl-qol hərəkətlərinin köməyi ilə verməyə nail olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Çuçxe qalası

**Çuçxe Qalası** (Ümumilikdə **Kim Çen In Qalası** kimi tanınan) Şimali Koreyanın paytaxtı Pxenyanda yerləşir və çuçxe ideologiyasının ilk lideri sayılan Kim İr Sen tərəfindən adlandırılmışdır.

## Arxa plan
Qala Tedonqan çayının şərq sahilində və Kim İr Sen meydanı ilə üz-üzə yerləşir. Qala Kim İr Senin 70 illiyi xatirəsinə tikilmişdir. Həmçinin onun oğlu və davamçısı olan Kim Çen İrin abidənin rəsmi dizayneri olduğu deyilsədə Şimali Koreyanın keçmiş rəsmiləri öz intervyularında bu xəbərin yanlış olduğunu iddia edirlər.

170 metr (560 ft) hündürlüyündə olan abidə 25,550 qranit qəlibdən hazırlanıb və uc hissəsində 20 metr (66 ft) hündürlüyündə və 45 ton çəkiyə malik metal alov qoyulmuşdur. Lift ilə alovun aşağısında yerləşən hissəyə qədər qalxmaq və buradan bütün Pxenyanı seyr etmək mümkündür.

Qalanın birinci mərtəbəsində resepşn otaqları yerləşir və burada qalanın ideoloji əhəmiyyətindən bəhs edən video çarxlar göstərilir. Abidənin hazırlanmasında Vaşinqton abidəsindən nümunə götürülmüşdür və hündürlük baxımından çox az fərqlə onu keçmişdir. Çuçxe Qalası dünyada San Yakinto Abidəsindən sonra ikinci ən hündür abidə xarakterli sütundur.

Qala ilə birlikdə ortaq olan və qarşısında yerləşən 30 metr hündürlüyündə 3 ideoloji fiqurların hər biri əlində — çəkic (fəhlə), oraq (kəndli) və yazı (İntellektual işçi) qələmi tutmuşdur və bu klasik kommunist stilində olan obrazlar məhz sovet dövründə olan fəhlə və kolxozçu abidəsindən götürülmüşdür. Bu işarələr Koreya İşçi Partiyasının bayrağında da öz əksini tapmışdır.


Fayl:Juche-Tower-2014.jpg|Qalanın və İşçi Partiyası abidəsinin aşağıdan görünüşü.
Fayl:Tower-Of-Juche-Idea-Symmetry-2014.jpg|Kənardan qalanın və abidənin görünüşü.


## İstinadlar
I Ceyms Torpağı

**I Ceyms Torpağı** () —  Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).

Torpaq adanın şimal-qərbində Diksonfiorddan qərbdə yerləşir. İngilis kralı I Ceymsin (1603—1625) şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
RB Leypsiq FK

**RasenBallsport Leipzig e. V.**- () Adətən RB Leypsiq kimi tanınır. Almaniyanın Saksoniya vilayətinin Leysbiq şəhərini təmsil edən və Almaniya Futbol Birliyinə tabeli alman futbol klubudur. Klub, 2009-cu ildə, enerjili içkilər istehsalçısı Red Bull GmbH təşəbbüsü ilə, beşinci bölmə tərəfi SSV Markranstädt'in oyun hüququnu alıb, yeni klub səkkiz il ərzində ən yaxşı naliyyəti Bundesliqaya yüksəlməsidir. Kişilərdən ibarət peşəkar futbol klubuna *Rasenballsport Leypsiq Gmbh* şirkəti təşkilatçılıq edir. RB Leypziq ev oyunlarını Red Bull Arenada oyanyır.

2009–10-cu illərdə başlayan ilk mövsümündə RB Leypsiq NOFV-Oberliga Süd (V) oyunlarında üstünlük əldə etmişdir. Regionalliga Nord (IV) oyunlarında çempion olmuşdur. RB Leipsiq, 2012–13 Regionalliga Nordost mövsümünü tək bir məğlubiyyətə uğratmadan qazandı və Liqa (III) ya yüksəldi, sonra 2013–14 liqa 3 mövsümünü bitirdi və 2-ci Bundesliga'ya yüksəldi.

8 may 2016-cı ildə RB Leypsiq Karlsruher PK-nı 2–0 məğlub etməsi ilə ilə 2016–17 mövsüm Bundesliqaya vəsiqəni təmin edir. Bir il sonra, RB Leypsiq Bundesliqada ikinci yeri tutaraq ,2017–18 UEFA Çempionlar Liqasına vəsiqə qazanıb.

## Tarixi

### Əvvəlki dövrləri
Leypsiqə investisiya etmədən əvvəl, həmkarlar ittifaqı sahibi Dietrich Mateschitzin rəhbərliyi altında Red Bull GmbH, Alman futboluna sərmayə yatırmaq üçün üçün üç il idi ki aranırdı. Leypsiqdən başqa, şirkət Almaniyanın Qərbini i və Hamburg, Münhen və Düsseldorf kimi şəhərlərdə də araşdırmalar aparırdı.

Şirkət 2006-cı ildə Almaniyanın futbol sahəsinə daxil olmaq üçün ilk cəhdini etdi. Dietrich Mateschitzin şəxsi yoldaşı olan Franz Beckenbauerin məsləhətinə əsasən, şirkət Leipsiq klubuna invevstisiya qoymaq qərarına gəldi. Keçmiş Şərqi Almaniya çempionu FC Sachsen Leipzigin ardınca gedən FC Sachsen Leipzig yerli futbol klubu, uzun illər maliyyə çətinliyi yaşadı. Red Bull GmbH klubda 50 milyon avroya qədər sərmayə qoymağı planlaşdırdı. Şirkət, komanda rəngləri və klub adı dəyişdirilməsi ilə bir devralma planlaşdırırdı. Tədbirlərdə iştirak edən sahibkar Michael Kölmel, FC Sachsen Leipzigin sponsoru və Zentralstadionun sahibi idi.2006-cı ildə FC Sachsen Leipzig, Almaniyanın futbol liqasında dördüncü sırada iştirak edən Oberliga'da oynadı. Dördüncü pillədə oynayan klub, Alman Futbol Federasiyası lisenziyalaşdırma proseduruna məruz qaldı. Red Bull GmbH və klub razılığa yaxın idi, amma planları təklif olunan yeni klub adını rədd edən və şirkətdən çox təsirlənən almaniya futbol birliyi tərəfindən veto edildi.

### Hazırkı tərkibi

## İstinadlar
1 (Nyu-York metropoliteni marşrutu)

## Marşrut
### Xidmət qrafiki
**1** hər dəfə dayanmaqla eyni qrafik ilə xidmət göstərərək aşağıdakı xətləri istifadə edir.

### Stansiyalar

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* MTA NYC Transit – 1 Broadway – Seventh Avenue Local
* 
*
Şəfiabad (Gərni)

**Şəfiabad** — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Gərnibasar mahalı  ərazisində kənd.

## Tarixi

 
## İstinadlar
Şeyxzadəli

**Şeyxzadəli** — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Gərnibasar mahalı  ərazisində kənd.

## Tarixi
Xanlıqda sabunun bişirilməsində əsasən, İrəvan şəhəri və Gərnibasar mahalının Şeyxzadəli kəndinin əhalisi məşğul olurdu
 
## İstinadlar
Kürdkəndi (Qəmərli)

**Kürdkəndi** — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Qəmərli (Artaşat) rayonu ərazisində kənd.

## Tarixi
İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd. 

Adı dəyişdirilərək Noraşen qoulmuşdur.
 
## İstinadlar
Molla Əhməd

;Kəndlər
* Molla Əhməd (Şot) — 
* Molla Əhməd (Gərni) — 
* Molla Əhmədli (Laçın) — 
* Mollaəhməd (Nir)

;Digər
* Molla Əhməd məscidi — 
* Molla Əhməd Nəraqi —
Əlimərdan

;Kəndlər
* Əlimərdan (Vedibasar)
* Əlimərdan (Çaldıran)

* Əlimərdan bəy Topçubaşov
* Əlimərdan xan Zığ
* Əlimərdan bəy Təklə
* Əlimərdan bəy Abdallı-Qacar
* Əlimərdan Hüseynov
* Əlimərdan xan Bəxtiyari
* Əlimərdan xan Teymuri
* Əlimərdan Bağışov
* Əlimərdan xan Zəndi
Pelenin milli komandada vurduğu qolların siyahısı

Pele bütün zamanların qəbul edilən ən yaxşı oyunçularından biridir. O, 114 matçda Braziliya milli futbol komandasının şərəfini qorumuşdur ki, bunlardan 92 görüş tam bir beynəlxalq matçı idi və millinin tərkibində 95 qola imza atmışdır. O, həmçinin Braziliya milli komandasının bombardiridir.

## Tam beynəlxalq matçlarda vurulan qollar

### Bütün beynəlxalq matçlar

:*Hesablar və nəticələr ilk olaraq Braziliya olaraq göstərilib.*

### FİFA Dünya Kuboku qolları

## Qeyri-rəsmi matçlar

## İstinadlar
Emincə (İğdır)

**Emincə** — Türkiyənin İğdır ilinı daxil olan Aralıq ilçəsində kənd. Tarixən Qərbi Azərbaycanın Gərnibasar mahalı ərazisinə daxil olmuşdur.
## Tarixi
Kənd 1901-ci ildən bəri eyni adı daşıyır.
## Coğrafiyası
İğdır il mərkəzindən 53&nbsp;km, Aralıq ilçə mərkəzinə 8&nbsp;km uzaqlıqdadır.
## İstinadlar
Alvaro Neqredo

**Alvaro Neqredo Sançez** () — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş ispaniyalı keçmiş peşəkar futbolçu.

"*La fiera de Vallecas*" ("Valyekas bədheybəti") ləqəbi daşıyan Sançez "Almeria", "Sevilya", "Valensiya" və "Kadiz" klublarında çıxış edərək 12 La Liqa mövsümün ümumilikdə 361 oyun keçirib və 128 qol vurub. İspaniyadan kənarda isə o, İngiltərə Premyer Liqasında "Mançester Siti" və "Midlsbro", Türkiyədə "Beşiktaş" və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində "Əl-Nəsr Dubay" klublarında çıxış edib.

Neqredo bir neçə ay komandasız qaldıqdan və "Sevilya C"-də məşqçilik lisenziyası almaq üçün çalışmağa başladıqdan sonra 6 mart 2025-ci ildə peşəkar futbol karyerasını bitirdiyini elan edib.

## İstinadlar
Liz Veekes

**Liz Veekes** (d. 22 sentyabr 1971) — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Liz Veekes, Avstraliya yığmasının heyətində 2000-ci ildə baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və qızıl medal qazanıb.

## Karyerası
Liz Veekes, 2000-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların həlledici, final görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasını 4:3 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVII Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.

## İstinadlar
Qüdrət Səmədov

**Səmədov Qüdrət Aşur oğlu** () — kolxoz sədri, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

## Həyatı
Qüdrət Səmədov 1904-cü il aprelin 4-də Salyanın Sarvan kəndində anadan olmuşdur. Pambıqçılığın inkişafında xidmətləri olub. İki əllə pambıq yığılmasının ilk təşəbbüsçülərindəndir.

1922-ci ildən 1946-cı ilədək SSRİ-nin 50 illiyi adına 1 nömrəli sovxozda, Muğan tikinti idarəsində fəhlə, Sarvan kəndindəki "Qırmızı Azərbaycan" kolxozunda kolxozçu, manqabaşçısı işləyib. 1946-cı ildən ömrünün sonuna qədər Nizami adına kolxozda sədr olub. 1947-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı alıb.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (4–7-ci çağırış), SSRİ Ali Sovetinin (8-ci çağırış) deputatı olmuş, kolxozçuların 1, 2, 3-cü Ümumittifaq qurultaylarının nümayəndəsi seçilmişdir. Azərbaycan KP 21, 22, 24–28-ci qurultaylarında AKP MK üzvü seçilib.

2 dəfə "Lenin" ordeni, "Oktyabr inqilabı" ordeni, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla təltif edilib.

Qüdrət Səmədov 1972-ci il yanvarın 8-də vəfat edib.

Anadan olmasının 100 illiyi yüksək səviyyədə qeyd edilib və 100 illiyi münasibətilə sərbəst güləş üzrə respublika turniri keçirilib.

Adına Salyan şəhərində küçə var.

Xalq Artisti Həsən Məmmədovun dayısıdır.

## Mənbə
* Ağacavad Əlizadə — Qüdrət Səmədov (sənədli povest). Bakı: İşıq, 1977, 40 səh.

## Haqqında yazılan kitablar
# Ağacavad Əlizadə "Qüdrət Səmədov" kitabı 1977
# "Ağ saçların dastanı" 2005.

## İstinadlar
V Qustav Torpağı

**V Qustav Torpağı** () —  Şimal-Şərq Torpağı adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).

Torpaq adanın şimal-qərbində, Valenberqfiorddan şimalda yerləşir. Ərazisinin böyük hissəsini Vestfonn buzlağı tutur. Norveç kralı V Qustavın (1907—1950) şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Mayak (radiostansiya)

**"Mayak" dövlət radioyayım kompaniyası** ("Mayak" DRK, "Radio Mayak") — SSRİ məkanının ən böyük və ən tanınan radiostansiyalarından biri. 1964-cü ildə Sov.İKP MK-nın qərarı ilə qurulmuşdur. 1 avqust 1964-cü ildən 14 mart 2013-cü ilə kimi bütün SSRİ və MDB ərazisində uzun və qısa dalğalarda yayımlanırdı. Hal-hazırda UKV və FM diapazonlarında Rusiyanın bir çox şəhərlərində və MDB ölkələrinin bəzi şəhərlərində yayımlanır. Bu günə kimi radionun siqnalı kimi Moskva gecələri musiqisindən istifadə olunur.

## İstinadlar
Belinda Bruks

**Belinda Brooks** () — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Belinda Brooks, Avstraliya yığmasının heyətində 2004-cü ildə baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb.

## Karyerası
Belinda Brooks, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.

## İstinadlar
ISOCARP

**International Society of City and Regional Planners** (**ISOCARP**) [Beynəlxalq təşkilat] beynəlxalq] [[könüllü birlik] birliyi] [şəhər planlaşdırma işindədir. 1965-ci ildə yaradılmışdır. İndi 80-dən çox ölkənin üzvləri var. ISOCARP Birləşmiş Millətlər və Avropa Şurası tərəfindən rəsmən tanınır. UNESCO ilə işləyir. Hökumətin nəzarəti altında deyil.

## Xarici keçidlər

* ISOCARP
Qemma Beadsvort

**Qemma Beadsvort** () — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Qemma Beadsvort, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına və 2012-ci ildə baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və 2 dəfə bürünc medal qazanıb.

## Karyerası
Qemma Beadsvort, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.

Qemma Beadsvort, 2012-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 13:11 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu və Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

## İstinadlar
Nordenşeld Torpağı

**Nordenşeld Torpağı** () —  Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).

Öz növbəsində bir yarımadadır və adanın qərbində yerləşir. Torpaq İsford və Vanmiyenfiord arasında qərarlaşır. Torpaq finland qütb araşdırmaçısı kralı Adolf Nordenşeldin (1832—1901) şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Emin Əfəndiyev

**Emin Əfəndiyev** (d. 1987) — rejissor. Bir neçə qısametrajlı bədii və sənədli filmlər çəkib. Filmləri bir neçə festivalın qalibi olub.

## Həyatı
Emin Əfəndiyev 1987-ci ildə anadan olub. 2009-cu ildə İncəsənət Universitetinin "kino şöbəsi" – rejissor Yalçın Əfəndiyevin kursunu bitirib. Bir neçə qısametrajlı bədii və sənədli filmlər çəkib.

## Mükafatlar
2007-ci ildə keçirilmiş “Start” Beynəlxalq Tələbə Filməri Festivalının qalibidir.

Beynəlxalq Audio-Vizual Festivalın mükafatçısıdır.

İdman və Turizm Nazirliyi tərəfindən "ilin rejissoru" seçilib.

2016-cı ildə "Hədiyyə" qısametrajlı filmi “Azərbaycan ailəsi 2016” film festivalında “Ən yaxşı bədii film” nominasiyası üzrə qalib olub.

## Filmoqrafiya

#0:1... (film, 2007) (qısametrajlı bədii film) (quruluşçu rejissor; ssenari müəllifi)
#Abşeron abidəsi (film, 2009) (qısametrajlı sənədli film) (rejissor; ssenari müəllifi; montajçı)
#Yuva (film, 2012) (qısametrajlı bədii film) (quruluşçu rejissor)
#Əmi. Yelmar Edilov (film, 2014) (qısametrajlı sənədli film) (rejissor; montajçı)
#Hədiyyə (film, 2016)  (qısametrajlı bədiii film) ("Hədiyyə" qısametrajlı filmi: rejissor)
#Paşa  (film, 2017)  (sənədli film)
#Müəllim (film, 2019) sənədli film
#Tənha insanın monoloqu (film, 2024)

## İstinadlar