open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Empayr Steyt Bildinq

**Empayr Steyt Bildinq** () — Nyu-Yorkun Manhetten adasında yerləşən 102 mərtəbəli göydələn. 1931-ci ildən 1972–ci ilə, Ümumdünya Ticarət Mərkəzinin tikilməsinədək dünyanın ən hündür binası idi. 2001-ci ildə Ümumdünya Ticarət Mərkəzinin əkiz qüllələri dağıldıqdan sonra yenidən Nyu-Yorkun ən hündür binası oldu. Binanın arxitekturası art deko stilində işlənmişdir.

1986-cı ildə Empayr Steyt Bildinq ABŞ-nin milli tarixi abidələri siyahısına daxil edilmişdir. 2007-ci ildə bina 1 nömrə altinda amerikanın ən yaxşı arxitektur həlləri siyahısına daxil edilmişdir. Binanın sahibi və müdiri W&H Properties kompaniyasıdır. Göydələn Beşinci avenyu və qərbi 33 və 34-cü küçələr arasında yerləşir.

Göydələn öz adını ABŞ-nin Nyu-York ştatının xalq arasında yayılmış adından götürmüşdür, bela ki, onu xalq arasında İmperiya ştatı adlandırırlar. Binanın adını eləcə də, "İmperiya evi" kimi tərcümə etmək olar. Onun proektini "Şriv, Lem və Harmon" firması tərəfindən işlənmişdir. Con Rokfeller kiçiyin vəsaiti hesabına tikilmişdir.

## Tarixi
1 may 1931-ci ildə binanın rəsmi açılışı baş verərkən ABŞ iqtisadi bohran dövrünü yaşayırdı. Bu səbəbdə binanın hamısını icarəyə vermək mümkün olmadı. Bu səbəbdən bina "Boş steyt bildinq" adlanmağa başladı (*Empty State Building*). Bütün binanın icarəyə verilib qutarmasına kimi 10 ilə yaxın vaxt keçdi. Bina 1950-ci ilə kimi öz sahiblərinə gəlir gətirmirdi. Yalnız 1951-ci ildə bianın Rocer Stivens və 51 million dollara satılmasından sonra o, il gəlirlərini gətirməyə başladı.

Binanın ümumi hündürlüyü, şpillə birlikdə 448,7 metrdir, binanın öz hündürlüyü isə 381 metrdir. 41 il müddətində o dünyanın ən hündür binası idi, 23 il ərzində isə dünyanın ən hündür tikilisi. 1972-ci ildə Ümumdünya Ticarət Mərkəzinin binası onu ötərək öz adını dünya birinciliyinə yazdı. 11 sentyabr 2001 ci il terror aktlarından sonra Empayr Steyt Bildinq Nyu-Yorkun ən hündür, ABŞ-nin isə Çikaqodakı Uillis Tauerdən sonra ikinci ən hündür binası oldu.

## Faktlar
Binada 102 mərtəbə var. 102-ci mərtəbədə baxış meydanı yerləşir. Empayr Steyt Bildinq dünyada ilk 100-dən artıq mərtəbəsi olan binadır. Binada 6500 pəncərə və 73 lift var. Çəkisi 331 000 tondur. Binanın tikintisində 10 mln. kərpic və 700&nbsp;km kabel sərf edilib. Pəncərələrin ümumi sahəsi 2 hektardır. 1680 pillıdın ibarət pilləkanı var və bu pilləkanda ildə bir dəfə ən tez qalxma üzrə yarış keçirilir. Ofis otaqlarında 15 000 adam yerləşə bilər. Göydələnin liftləri bir saat ərzində 10 000 adam daşımağa qadirdir. Binanın işçilərinin sayı 21000 nəfər təşkil edir ki, bu da Empayr Stey Bildinqi Pentaqondan sonra dünyanın ikinci ən çox insan işlədiyi bina edir.

## İntiharlar
1979-cu ildə amerikalı Elvita Adams həyatı ilə hesablaşmaq üçün Empire State Building"in 86-cı mərtəbəsindən özünü atmaq qərarına gəlir. Lakin küləyin ani şiddəti onu binaya geri qaytarır və o 85-ci mərtəbənin pərvazına (карниз) düşür, nəticədə yalnız omba sümüyünü sındıraraq xəsarət alır.

## İstinadlar
Qatillər

1. Kolumbiyalı Pedro Alonso Lopez "Andlı əcaib" ləqəbini daşıyırdı. O, 1980-ci ildə Kolumbiyada, Ekvadorda və Peruda 300 insanı qətlə yetirməkdə günahlandırılıb. Lakin onun törətdiyi ölüm hadisəsindən yalnız 57-ni sübut etmək mümkün olub.

2. Böyük Britaniyadan olan həkim Harold Şipman 25 illik həkimlik praktikası dövründə ən azı 215 insanın həyatına bais olub. Məhkəmədə qurbanların sayının 494 nəfər olduğu bildirilsə də, onları sübut etmək olmayıb.

3. Kolumbiyalı Luis Alfredo Qavarito 1999-cu ildə 140 nəfəri qətlə yetirdiyini etiraf edib. Onun işi ilə bağlı təhqiqatlar hələ də davam edir.

4. Donald Henri Qaskins ABŞ vətəndaşıdır. Cinayətkar silsilə qətllər törətdiyinə görə 1991-ci ildə edam olunub. Xəfiyyələr onun 100-dən artıq adamı qətlə yetirdiyini güman edirlər.

5. Pakistanlı Cavid İqbal 100 uşağı qətlə yetirməklə bağlı günahı sübuta yerilib və o, 2000-ci ilin martında edam olunub.

6. Henрi Li Lukas Birləşmiş Ştatlardandır. 1979-cu ildə o, naməlum turisti qətlə yetirdiyinə görə ölüm cəzasına məhkum edilib. 1980-ci illərdə o, yüzlərlə qətllər törətdiyni etiraf etsə də sonradan öz ifadələrindən imtina edir. Onun barəsində çıxarılan ölüm hökmü ömürlük həbs cəzası ilə əvəz edilib.

7. Delfina və Mariya de Ezus Qanzaleslər. Bu meksikalı bacılar və yeməkxana sahibələri 1964-cü ildə 80 qadını və ən azı 11 kişini qətlə yetirdiklərinə görə 40 il həbs cəzasına məhkum ediliblər.

8. Rusiyalı Andrey Çikatilo 1992-ci ildə 52 insanın öldürdüyünə görə mühakimə olunub. Halbuki, o özü 55 və daha artıq insanı qətlə yetirdiyini boynuna alıb.

9. Ukraynadan olan Anatoli Onoprienko beş il müddətində Ukrayna kəndlərindəki əhalini dəhşətə salıb. Bu müddət ərzində o, 52 günahsız insanı qətlə yetirib. 1999-cu ildə Onoprienko edam olunub.

## Mənbə
*Siyahı
Kərimbəyli

* Kərimbəyli (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Kərimbəyli (Füzuli) — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* Kərimbəyli (Babək) — Azərbaycanın Babək rayonunda kənd.
* Kərimbəyli (Salyan) — Azərbaycanın Salyan rayonunda kənd.
* Kərimbəyli (Şərur) — Azərbaycanın Şərur rayonunda kənd.
* Kərimbəyli (Qaraqoyunlu) — Türkiyənin İğdır ilinin Qaraqoyunlu ilçəsinə daxil olan kənd.
Qaraməmmədli

* Qaraməmmədli (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
* Qaraməmmədli (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Qaraməmmədli (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.
* Qaraməmmədli (Füzuli) — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* Qaraməmmədli (Yevlax) — Azərbaycanın Yevlax rayonunda kənd.
;Oxşar
* Qaraməmməd — Amasiya rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Qaraməhəmməd
* Qaraməmmədli bələdiyyəsi
Edvard Kennedi

**Edvard Kennedi** — ABŞ-nin sui-qəsd nəticəsində qətlə yetirilən 35-ci prezidenti Con Kennedinin sağ qalan iki qardaşından biri.

O, səkkiz dəfə Senata seçilib və ABŞ Demokratik partiyasının ən nüfuzlu üzvlərindən biri olub. Edvard Kennedi ilk dəfə Senata 1962-ci ildə seçilib. 1962–2009-cü illərdə, fasiləsiz olaraq 47 il müddətində ABŞ-nin Massaçuses ştatının senatoru olub.

O, Amerikanın və bir çox xarici ölkələrin mükafatlarına layiq görülüb. 2009-cu il avqustun 12-də isə Barak Obama Con Kennediyə ABŞ-nin ən yüksək mülki mükafatını – "Prezident azadlıq medalı"nı təqdim edib.

## Ölümü
Onun 2003-cü ildən beynindəki şişdən əziyyət çəkdiyi məlum idi. Şişin diaqnostikası və cərrahiyyə əməliyyatı ilə kəsilməsi ancaq 2008-ci ildə həyata keçirilib. Edvard Kennedi 2009-cu ilin yanvarında prezident Barak Obamanın andiçmə mərasimi zamanı huşunu itirib.

2009-cu ilin avqustunda 77 yaşında vəfat edib. ABŞ senatoru Edvard Kennedi Arlinqton qəbiristanlığında dəfn edilib.

## İstinadlar
Xəlifə

**Xəlifə** ( — müavin, canişin, varis, xələf) — Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından (632) sonra müsəlman icması və teokratik müsəlman dövlətinin (Xilafət) dini və dünyəvi başçısı. Xəlifələr əvvəllər Məhəmməd peyğəmbərin, Ələvilər dövründən isə Allahın yer üzündə canişini (müavini) hesab edilirdilər. Abbasilər xilafətinin süqutundan (XIII əsr) sonra Məmlük xilafəti (1250 - 1517) tarix səhnəsində öz yerini almışdır. Yavuz Sultan Səlimin Misiri fəth etməsilə (24 yanvar1517) xəlifə ünvanı İslamçı bütün ünsürlərin yetkin beyəti ilə Osmanlı xilafətinə (indiki Türkiyə Cümhuriyyəti) keçmişdir. Xəlifəlik ünvanına 1924-cü il Türkiyə Böyük Millət Məclisinin uyğun qərarı ilə xitam verilmişdir.

İlk xəlifələr Əbu Bəkr (8 iyun 632-ci ildə xəlifə seçilib), Ömər ibn Xəttab, Osman ibn Əffan və Əli ibn Əbu Talib olmuşlar.

## Həmçinin bax
* Ərəb xilafəti

## Xarici keçidlər
Tuncəli məzar daşları

Tuncəli ətrafında, xüsusilə Ulukale yaxınında Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu dövrlərindən qalma məzar daşları var. Bu məzar daşları XV-XVII əsrlərdə bölgədə edilmiş qoç və at motivli məzar daşlarının ən erkən nümunələridir. Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu  dövrlərinə aid məzar daşları kafi şəkildə nəşr olunmamışdır.

Bölgəyə hakim olan Ağqoyunlular buradakı varlıqlarını göstərən sənədlərdir. Bu cür məzar daşları blok daşlar oyularaq meydana gətirilmişdir. Əksəriyyətlə qoyun və at motivləri işlənmişdir. Ayrıca blok halında şaquli sütunlar olaraq da məzar daşları edilmişdir. Bu daşlarda diqqəti çəkən bir nöqtə isə üzərlərində bir yazı və ya kimə aid olduqlarını ifadə edən bir məlumatın olmamasıdır.

Tuncəli məzar daşları Səlcuqluların Ahlat məzar daşları ilə şəkil və forma olaraq yaxınlıq göstərməkdədir. Ancaq Ahlat məzar daşlarında kitabələr olmasına baxmayaraq, buradakı məzar daşlarında yazıya yer verilməmişdir.

Bunun yanında insan başlı məzar daşlarına da Ulukaledə rast gəlinmişdir. Məsələn Ulukale girişindəki başdaşı yerinə ölən bir adamın büstünün qoyulduğu məzar daşını Əhməd Altınoluk adlı bir divarçı ustası etmişdir. Ayrıca ətraf kəndlərdə də buna bənzər məzar daşları ilə qarşılaşılmışdır. Bölgədə edilən araşdırmalarda bu cür insan başlı məzar daşlarının yaxın tarixlərdə də edildiyi görülmüşdür.
## Xarici keçidlər
*http://www.kenthaber.com/dogu-anadolu/tunceli/merkez/Rehber/mezarliklar-ve-kaya-mezarlari/tunceli-mezar-taslari
Ahlat məzar daşları

Ahlatda yüzlərlə məzar daşı torpaq üzərində, ondan daha çoxu da torpaqaltındadır. Bunlar türk plastik sənətinin meydana gətirdiyi saysız nümunələrdir. Ümumiyyətlə 1203–1300 illərinə tarixlənən bu əsərlər üzərində Axa sözcüyünə rast gəlinməkdədir. Bu söz o dövrlərdə türklərə yaraşdırılan bir sifətdir. Bu məzar daşları eyni zamanda Şərq Anadolu və xüsusilə Ahlat tarixini işıqlandırmaqdadır.

Ahlat məzar daşları çölümüzü tüf daşından edilmişlər. Ayrıca sandığalar silindr, sütun formasında və üç parçadan meydana gəlmiş üzəri açıq nümunələrdir. Bunun yanında gəmi formasında və düzbucaqlı prizma formasında tək parça daşdan oyularaq edilmiş nümunələr də var.
Ahlat məzar daşları üç ana qrupda toplanmaqdadırlar:

## Çatma qəbirlər
Çatma qəbirlər boz tüf daşıdan kəsilmiş iki uzun lövhənin, üst kənarlarda bir bucaq meydana gətirəcək şəkildə bir-birləriylə bağlanmasıyla meydana gəlməkdədir. Bu qəbirlərdə baş və ayaq ucları üçbucaq formalı boşluqların önünə qoyulan kiçik daş bloklardan meydana gəlmişdir. Üzərlərinə kufi yazılar yazılmış nümunələri var.

## Şahıdasız prizmadıq sandığalar
Müsəlman cəmiyyətlərin məşhur şəkildə istifadə etdikləri bu cür məzarlar Ahlatdə iki qrupda istifadə edilmişdir. Bunlar tək parça gövdəli sadə sandığalar və gövdəli, qapaqlı sandığalar olmaq üzrə iki qrupda toplana bilməkdədir.
Tək parça gövdəli sadə sandığalar qaidəsiz və ya alçaq, ensiz bir neçə pilləli bir qaidə ilə birlikdə eyni daşdan kəsilmişlər. Əksəriyyətli də tək parça bir kütlə meydana gətirməkdədirlər. Bunlarda iki yanlarda ki səthlərə kufi yazı ilə ölünün şəxsiyyəti ilə ayələr yazılmışdır. Gövdəli və qapaqlı sandığalar da isə sandıq formasındadırlar. İçi boş bir gövdə ilə bunun üzərini örtən beş kənarlı prizma formasında bir qapaqdan meydana gəlmişlər. Bunların üzərinə də ölünün şəxsiyyəti ilə Qurandan alınma ayələr yazılıdır.

## Şahıdalı Məzar daşları
Şahıdalı məzarlar dəyişik nümunələr ortaya qoymaqdadır. Bəzilərində yalnız baş daşı, bəzən də həm baş həm ayaq daşı olan nümunələrdir. Ahlat məzar daşlarında bu tip məzar daşları əksəriyyətdədir.

## Xarici keçidlər
* http://www.bitlis.gov.tr/Anasayfa/modules.php?name=coppermine&file=thumbnails&album=27
Rəvan FK

**"Rəvan"** futbol klubu — fəaliyyətini dayandırmış Azərbaycan futbol klubu.

## Tarixi
Rəvan futbol klubu 2007-cu ildə yaranıb, 2010-2011 mövsümündə Azərbaycan Birinci Liqasında ikinci yeri tutaraq Premyer-Liqaya vəsiqə qazanıb. 2011/2012 mövsümündə premyer-liqada debüt edib və 8-ci yeri tutub. Ev oyunlarını Dalğa Arena stadionunda keçirir. Klubun əsas məqsədi ilk altılığa düşmək və avrokuboklara vəsiqə qazanmaqdır. "Rəvan" 2011-ci ildə Azərbaycan 1-ci divizionunda gümüş medalını qazanmışdır.
"Rəvan" FK 2011/12 mövsümündə Premyer Liqada debüt edərək, yekunda 8-ci yeri tutub. 2012/13 mövsümündə də Premyer Liqanı 8-ci pillədə başa vuran 
"aslanlar”, 2013/2014 mövsümünün yekunlarına əsasən, I diviziona düşmüşdür.

2014/2015-ci il mövsümündə I divizionun bürünc medallarını qazanan “aslanlar” Premyer Liqaya yüksəliblər.

"Rəvan" FK-nın ən böyük uğuru 2010/11 mövsümündə Azərbaycan I divizionunda gümüş medallara sahib çıxması və 2013/14 mövsümündə Azərbaycan kubokunun yarımfinalçısı olmasıdır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı   
* Rəsmi facebook səhifəsi
Sübh namazı

**Sübh** və ya **ertə namazı** 2 rəkət sünnət,2 rəkət fərz və 2-ci fəcrdən gün çıxana qədər arada qılınır.

## Sübh namazının qılınma qaydası

* Birinci rükət:
#Niyyət ;
#Təkbir;
#Həmd-surə;
#Ruku;
#2 səcdə;
* İkinci rükət:
#Həmd-surə;
#Qunut
#Ruku;
#2 səcdə;
#Təşəhhüd;
#Salam.
### [[Niyyət|Niyyət:]]
2 rəkət sübh namazı qılıram vacib qürbətən iləllah (Allaha yaxınlaşmaq üçün).

### [[Təkbirətul-ehram|Təkbirətul-ehram:]]
Əllər qulaq bərabərinə qaldırılır və "Əllahu Əkbər" deyilir.

### Həmd-surə:
Fatihə surəsi ilə ondan başqa İxlas surəsi oxunmalı, yəni ayaqda sırasıyla :

# Fatihə surəsi;
# İxlas surəsi oxunur.

### [[Qunut]]:
Əllərin üz bərabəri tutulduğu vəziyyətdir. Qunut zamanı 3 dəfə "Allahummə salli ələ Məhəmmədin və ələ əli Məhəmməd" deyilir.

### [[Ruku]]:
Rukuda, yəni normal adamın əlləri dizlərə çatacağı həddə qədər əyilmiş vəziyyətdə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir və ya "Subhanə Rabbiyəl Azim".

### 2 [[səcdə]]:
Səcdədə bədənin 7 üzvü yerə toxunmalıdır: alın, iki əlin ovucu, dizlər və ayağın baş barmaqları.

Hər səcdədə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir. və ya "Rabbənə və ləkəl həmd"

### [[Təşəhhüd]]
Təşəhhüd deyən zaman oturaq vəziyyəti alırsan (müstəhəbdir ki sol budun üstə oturasan və sağ ayağı sol ayağının üstə qoyasan).
Təşəhhüdün vacibi miqdarı: "Əşhədu ən la ilahə illəlah, vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən `əbduhu və rəsuluh. Əllahummə səlli `əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd".

Müstəhəbdir ki, təşəhhüddən əvvəl "Əl-həmdu lillah", yaxud "Bismillahi və billah. Və xəyrul-əsmau lillah" deyəsən.

### Salam
Vacibi miqdarı - "**Əssəlamu əleykum və rahmətullahi və bərakətuh**".

Müstəhəbdir ki, bundan əvvəl "Əssəlamu əleykə eyyuhən-nəbiyyu və rahmətullahi və bərakətuh. Əssəlamu əleyna və əla ibadillahis-salihin" deyəsən.
Jüstin Enen

**Jüstin Enen** () — tennisçi.

İdman karyerasını 2005-ci ilin mayında 25 yaşında başa vurub. O zaman Jüstin dünyanın bir nömrəli tennisçisi idi. O, Avstraliyanın Açıq Çempionatının (2004), Roland Garrosun (2003, 2005, 2006, 2007) və ABŞ-nin Açıq Çempionatının (2003, 2007) qalibidir. 2004-cü ildə Afinada keçirilən 2004 Yay Olimpiya Oyunları çempionu olub.

## İstinadlar
Əli Səidlu

**Əli Səidlu** — İran siyasətçisi. Əslən İran azərbaycanlılarındandır. O, 2003–2005-ci illərdə Mahmud Əhmədinejadın dövründə Tehran merinin müavini olmuş və Məhəmməd Baqir Qalibaf yeni mer seçilənə qədər onun səlahiyyətlərini icra etmişdir. Səidlu 2009–2011-ci illərdə Bədən Tərbiyəsi Təşkilatının rəhbəri olmuşdur.

## Həyatı

### Erkən illəri
Əli Səidlu 10 oktyabr 1952-ci ildə İranda, Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhərində anadan olmuşdur. O, 1975-ci ildə Təbriz Universitetini bitirmiş, sonra ABŞ-yə köçmüşdür. Səidlu 1980-ci ildə doğma şəhərinə qayıtmışdır.

### Siyasi karyera
Əli Səidlu 1982-ci ildə Ticarət Nazirliyində maliyyə məsələləri üzrə müavin təyin edilmişdir. O, iki il sonra ticarət nazirinin müavini, daha sonra isə kooperativlər nazirinin müavini seçilib. Səidlu 1990-cı ildən 2002-ci ildə İran Müdafiə Nazirliyinin rəhbəri vəzifəsinə təyin edilməsinə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. 2003-cü ildə keçirilən yerli seçkilərdə Mahmud Əhmədinejad Tehran meri seçilir və Səidlu onun müavini təyin olunur. Əhmədinejad daha sonra prezident seçilmiş və Səidlu 2005-ci il avqustun 3-dən sentyabrın 17-dək Tehran merinin səlahiyyətlərini icra etmişdir. O, 2005-ci ildə Əhmədinejad tərəfindən Neft Naziri təyin edilsə də, bu, İran Parlamenti tərəfindən təsdiq edilməmişdir. 2009-cu ilin avqustunda Səidlu Əhmədinejad tərəfindən Bədən Tərbiyəsi Təşkilatının rəhbəri təyin edilir və 2011-ci ilin avqustuna qədər bu vəzifəni tutur.

## İstinadlar
Qulp (veriliş, 1992)

**"Qulp"** — 1992-ci ildən 2014-cü ilə qədər Azərbaycanın AzTV və ANS TV kanallarında yayımlanan siyasi-satirik şou. Veriliş jurnalist Mübariz Əsgərov tərəfindən yaradılmışdır.

## Tarixi
1992–1998-ci illərdə AzTV-də 12 buraxılışı getmiş "Qulp", 1998-ci ildən 2007-ci ilə qədər ANS TV-nin ən baxımlı verilişlərindən sayılıb. Verilişdə rüşvətxorluq, ictimai və digər problemlər uydurma və satirik personajlar vasitəsilə mizahlı şəkildə qınanılırdı.

Verilişdə müxtəlif zamanlar şair Baba Pünhan və aktyor Yadigar Muradov ("Aşıq Yediyar" personajı kimi) iştirak edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  "Qulp”un son buraxılışı. 2012
*
Mübariz Əsgərov

**Mübariz Ağali oğlu Əsgərov** () — telejurnalist, prodüser, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti.

## Həyatı
Mübariz Əsgərov 1962-ci il yanvarın 20-də Ucar şəhərində anadan olub. Moskva Dövlət Universitetinın Jurnalistika (Radio və Televiziya) fakültəsini fəxri (qırmızı) diplomla bitirib. 2015-ci ildə Əməkdar jurnalist adına layiq görülüb.
Ailəlidir, 3 övladı var.

## Fəaliyyəti
1992-1998-ci illərdə AzTV-də və 1998-ci ildən ANS TV-də layihə rəhbəri vəzifəsində çalışıb. Qulp satirik telelayihəsinin, "Mübarizə" və "Xalq şairi" verilişlərinin müəllifi olub. Sonralar Xəzər TV və ARBTV-də "Rezonans" verilişinin müəllifi və aparıcısı olmuşdur. Bir neçə sənədli filmin müəllifidir. 
"Qulp Studio" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin direktorudur.
"Obyektiv Milli Dəyərlərin təbliğinə dəstək" İctimai Birliyinin sədridir.

29 aprel 2021-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə 6 il müddətinə Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilmişdir.

## Filmoqrafiya
* Bəy havası (sənədli film, 2010) (müəllif) 
* 1 mətbuat konfransının tarixi (film, 2015) (sənədli film) (müəllif)| İzlə
*  Qarabağ: əsirlər və girovlar. Közərən xaç (film, 2017)  | İzlə 
* Şuşanın dağları qara dumanlı (sənədli  film, 2017) (müəllif) | İzlə 
* Xocalı dərsi (sənədli film, 2018) (müəllif) | İzlə 
* Ölüm hökmü - ömürlük cəza (sənədli film, 2019) (müəllif) | İzlə 
* Kəlbəcərin son günü (film, 2020) (sənədli film) (müəllif) | İzlə 
* Xocalı nişanəsi  (müəllif) | İzlə 
* 44 gün,44 an  (müəllif) | İzlə    
* "Şuşa" sənədli film  (müəllif) | İzlə

## İstinadlar
Qüsl

**Qüsl** - şəriətdə xüsusi qayda ilə yerinə yetirilən vacib əməl.

Qüsl 2 növdür: **İrtimasi qüsl** və **tərtibi qüsl**. **Tərtibi qüsl** aşağıdakı ardıcıllıqla yerinə yetirilir (bədən üzvləri mütləq su ilə yuyulur):
#Baş və boyun yuyulur
#Bədənin sağ tərəfi bütünlüklə yuyulur
#Bədənin sol tərəfi bütünlüklə yuyulur

**Qeyd**: Bədən üzvlərinin yuyulması zamanı yumanının üstdən-aşağı, yaxud aşağıdan yuxarı yuyulmasının əhəmiyyəti yoxdur.

**İrtimasi qüsl** çayda, göldə, su vannasında və s. də niyyətdən sonra bədənin bütün hissələrinin bir anda suyun altına salmaqla edilən qüsldür. Qüsl özü-özlüyündə müstəhəb olmasına baxmayaraq namaz qılmaq üçün, Məscidül-Həram və bəzi yerlərə daxil olmaq üçün vacibdir. Boynunda cənabət qüslü olan qüsl verdikdən sonra namaz üçün dəstəmaz almasına gərək qalmır, yəni həmin qüsllə namaz qıla bilər.

Oruc tutan adam irtimasi qüsl verə bilməz. Əks halda onun başı bütünlüklə suya girməlidir və bu halda onun orucu batil olar. Qüsl vermək üçün su tapılmadıqda, yaxud suyun bədənə zərəri yetişəcəyi halda qüsl əvəzinə təyəmmüm edilir.

## Qüslün şəkkiyyatı
Qüsl aldıqdan sonra boynuna qüsl gəlməsinə şəkk edirsənsə, yenidən qüsl almağa ehtiyac yoxdur.
Əgər boynuna qüsl gəlibsə və qüsl alıb-almadığına dair şəkk etsən, gərək qüsl alasan.

Tərtibi qüsl verən zaman, əgər bədənin sağ tərəfini yumağa başlamısansa, baş və boyunun müəyyən miqdarının yuyulmadığına şəkk etsən şəkkinə etina etmirsən. Əgər bədənin sol tərəfini yumağa başlamısansa, baş və boyunun, yaxud sağ tərəfin müəyyən miqdarının yuyulmadığına şəkk etsən, şəkkinə etina etmirsən. Sol tərəfi yuyub qurtardıqdan sonra sol tərəfdən bir miqdarın yuyulmadığına şəkk etsən, yenidən həmin miqdarı yumalısan.
Müstəhəb

**Müstəhəb** — əməl yerinə yetirildikdə axirət savabı yazılan, yerinə yetirilmədikdə isə heç bir günah yazılmayan əməldir. Müstəhəb, yəni bəyənilən, məsləhət bilinən əməllərin edilməsi vacib olmasa da, edilməsinə görə mükafat verilir. Məsələn, sədəqə vermək, gecə namazı qılmaq və s.
## Müstəhəb gözəl əməl
Sevimli olan, xoş, uyğun, gözəl görülən əməl deməkdir. Həzrət Peyğəmbərin  bəzən yerinə yetirib, bəzən tərk etdiyi, Sələfi-i salihinin sevib işlədiyi və önəm verdiyi işlərə müstəhəb deyilir. Bəzi naiflə namaz və oruclar kimi ibadətləri müstəhəbə şamil edə bilərik. İbadətlərin yerinə yetirilməsində Fərz, Vacib, və Sünnətlərin xaricində qalan və müstəhəb növünə daxil olan işlər vardır. Sabah namazının, ortalıq aydınlanana qədər, isti şəraitə görə günorta namazının sərin vaxta qədər gecikdirilərək qılınması, axşam namazında isə tələsmək, yenə namaz qılarkən paltarın açıq göstərən yerini düymələyərək örtməsini müstəhəbə nümunə kimi, görsədə bilərik.
### Hökmü
Yerinə yetirildikdə savab qazanılıb, tərk edilməsində isə qınanılmasıdır.
## İstinadlar
* Xəyyam İsmayılov, "Azərbaycanın dövlət və hüquq tarixi". Bakı, "Nurlan", 2006
Məkruh

**Məkruh** — əməl yerinə yetirildikdə heç bir günah yazılmayan, lakin bəyənilməyən əməldir.

Dində qəti olaraq qadağan edilməyən,ancaq icrası da xoş qarşılanmayan davranış və hərəkətlərdir. Hər hansı bir işin günah olub-olmamasın onun necə, nə zaman, harada, kim tərəfindən icrasından da asılıdır. Bununla yanaşı, kiçik də olsa, günahlara əhəmiyyətsiz baxmamalıyıq. Nazik iplər birləşib kəndir əmələ gətirdiyi kimi, kiçik günahlar da birləşib böyük günahlara çevrilir.
## Xüsusuiyyətləri
Dəstəmaz alarkən suyu israf etmək, burunu sağ əllə təmizləmək, namazda əsnəmək,ayaqyolu ehtiyacı ola-ola namaz qılmaq məkruhdur.
Dində bu cür halların haram buyurulmaması və Allah-Təalanın bizi daim günah işləməkdən qorumaq istəməsi onun bəndələrinə mərhəmətindən irəli gəlir.

## İstinadlar
Haram

**Haram** () — yerinə yetirildikdə günah yazılan, ondan çəkindikdə isə axirət savabı yazılan əməl, yaxud böyük günah.

Hər dində haramın nə olduğu haqqında fərqli görüşlər var. Bəzən eyni bir dinin məzhəbləri arasında belə bir şeyin haram olub-olmaması mübahisə doğura bilir. Bununla belə, əksər dinlərdə yalan, cinayət, əxlaqsızlıq, paxıllıq, oğruluq, sehr kimi şeylər günah sayılır. Bəzi əməllər isə bir dində savab sayıldığı halda digərində haramdır. Məsələn, bütü sındırmaq islamda böyük savab olduğu halda bütpərəslikdə haramdır.

## İslamda haram
Allahın qəti şəkildə, açıq dəlillərlə bildirdiyi və qəti qadağan etdiyi  əməllərdir. Qumar oynamaq, yalan danışmaq, içki içmək, qeybət etmək, başqalarının haqqını tapdalamaq, dedi-qodu etmək kimi, Qadağan olunmuş əməlləri işləmək günahdır, bu günahı tərk etmək (işləməmək) isə savabdır, Haram buyurulmuş bir işi inkar edib halal hesab edən insan dindən çıxmış olur.

## Xristianlıqda haram
Yəhudilikdən fərqli olaraq Xristianlıqda haram anlayışına o qədər də önəm verilməmişdir. Bununla əlaqədar olaraq, Hz. İsanın həyatı ilə Pavelin təfsiri arasında əsaslı dəyişikliklər var. Hz. İsa, şəriəti ləğv etmək üçün deyil, tamamlamaq üçün gəldiyini, şəriətdən ən kiçik hərfin və ya nöqtənin belə yox olmayacağını bildirmiş, şəriət hökmlərinə uyğun yaşamışdır. Sinaqoqlara və kilsələrə getmiş, həcc bayramlarında iştirak etmiş  vergi ödəmiş və sağaltdığı cüzamlını kahinə göndərmişdir. O, dini qadağaların əsl hədəfini göstərmiş və bu çərçivədə öldürmə, zina kimi haramların önəmini vurğulamışdır. Digər tərəfdən, şənbə qadağaları, təmiz və halal yeməklər, ravilərə itaət və boşanma kimi məsələlərdə dəyişikliklər etmişdir.

## Yəhudilikdə haram
Yəhudi ədəbiyyatında geniş istifadə olunan haram anlayışı Tövratdakı 613 əmrlə əlaqələndirilir. Rabin ənənəsinə görə, Sinada Hz. Musaya nazil olan 613 əmrdən 365-i haram anlayışına daxil olan qadağaları, 248-i isə halaldır. Əhdi-Ətiqdə haram (ayrmaq) felindən törəmə herem sözü olsa da, bu fel əsasən Yehovaya həsr olunmuş hər cür şeyi ifadə etmək üçün istifadə olunurdu  Bununla belə, ravvin ənənəsində herem sözü bəzi dini qadağaları əhatə edəcək şəkildə genişləndirilmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Laws of Islam concerning food
Mübah

**Mübah** () və ya **caiz** — İslam dininə görə axirət savabının yazılması haqqında heç bir dəlil olmayan bəyənilən əməldir.

**Caiz** [جائص ] – icra edilməsində dini hökmlərə əks olmayan, günah olmayan şeylər. Hər hansı bir şeyin, yaxud hərəkətin caiz olması islam dinində ilk növbədə Quranla, sonra hədislərlə, sonra isə müsəlman fəqihlərinin rəylərinə əsasən müəyyən olunur. Caiz sözü azərbaycan dilində  daha çox islam fəlsəfəsi mətnlərində işlədilir. Kəlmənin kökündə olan cəzə [جاص ] felindən azərbaycan dilində geniş yayılan icazə sözü də əmələ gəlmişdir. Ərəb dilində icazə sözünün feli IV babda əcəzə felidir. İcazə sözü onun məsdəridir. Ərəbcədə müənnəs qadın cinsini bildirən -ətun şəkilçisi azərbaycan dilinə qısa ə olaraq keçmişdir [Müqayisə et: ər. icazətun – az. Icazə; ər. idarətun – az. İdarə; ər. işarətun – az. İşarə və s.].

## Sərbəstlik
Allahın və Rasulunun, edib etməməmək haqqında bütün insanların edəcəyi işdə sərbəst buraxdığı işə Mübah deyilir. Halal, Caiz və Mütləq kimi dini 
məfhumları buna nümunə göstərə bilərik. Haqqında hökm gəlməmiş olan hər hansı bir şey halaldır. O Allah ki, yerdə olanların hamısını sizin üçün yaratdı. Bu ayətlərdə yerdə və göylərdə olan nələr varsa insanları üçün yaradıldığına əyani sübutdur. Yeyilməsi, içilməsi və, istifadə edilməməsi haqqında ayət və hədislər mövcud olmadığı təqdirdə isdifadə etmək dini terminlərlə Caizdir. Bunlar insan üçün faydalı olan şeylərdir. Haramlar isə zərərli olan şeylərdir. Halaldan istifadə etmədəkdə Savab, Haramdan isdifadə etməkdə isə Günah yazılır.

## Həmçinin bax
*Haram
*Vacib

## İstinadlar
Qalaboynu qalası

**Qalaboynu qalası** — Kəlbəcər rayonu ərazisində yerləşən qala. Böyük bir sahəni əhatə edən qala həm də strateji yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Qalanın içində 200-dən çox binanın kalafa yerləri var. Uluxan qalasında olduğu kimi bu qalaya da gizli sualtı yol çəkilib.

## Həmçinin bax
Erik Byördon

**Eric Victor Burdon** () – "The Animals" qrupunun vokalisti.

"The Animals" qrupuna dünya şöhrəti gətirən hitlər arasında "House Of The Rising Sun", "We Gotta Get Out Of This Place", "It's My Life", "Don't Let Me Be Misunderstood", "When I Was Young" və "Monterey" Eric Burdon tərəfindən bəstələnmişdir.

## Albomlar
* Sun Secrets (1974)
* Stop (1975)
* Survivor (1977)
* Darkness Darkness (1980)
* The Last Drive (1980)
* Comeback (1982)
* Power Company (1983)
* I Used To Be An Animal (1988)
* Access All Areas (1993)
* My Secret Life (2004)
* Athens Traffic Live (2005)
* Soul Of A Man (2006)

## İstinadlar
Yekaterina Ryabova

**Yekaterina Ryabova** — rus müğənni.

## Həyatı

Yekaterina Ryabova 4 avqust 1997-ci ildə Rusiyada anadan olmuşdur. Rusiyanı 2009 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Malenkiy Prints" (*[[Azərbaycan dili]]ndə: "Kiçik Şahzadə"*) təmsil etdi.

## Həmçinin bax

* 2009 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi
Andranik Aleksanyan

**Andranik Aleksanyan** (; ) — erməni mənşəli Ukrayna müğənnisidir.

## Həyatı
Andranik Aleksanyan 6 may 1998-ci ildə Ukraynanın Xmelnitski şəhərində anadan olmuşdur. 2009 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində Ukraynanı "Tri topoli, tri surmy" (Azərbaycan dilində:"Üç qovaq, üç şeypur") mahnısı ilə təmsil etdi.

## İstinadlar
Sergey Mixalkov

**Sergey Vladimiroviç Mixalkov** () — SSRİ və Rusiya şairi, dramaturq, publisist və ictimai xadimi. Sovet ədəbiyyatının klassiki.

## Həyatı
Sergey Vladimiroviç Mixalkov 1913-cü ildə Moskvada anadan olmuşdur. O, 1971-ci ildən SSRİ Pedaqoji EA həqiqi üzvü, 1973-cü ildən Sosialist Əməyi Qəhrəmanıdır. Uşaqlar üçün canlı, maraqlı dildə yazdığı şeirlərində ("Styopa dayı", "Bəs sizdə nə var?" və s.) və pyeslərində ("Qırmızı qalstuk",1946, "Qiymətli oğlan",1971) gənc nəslə əməyə, vətənə məhəbbət, nəcib mənəvi-əxlaqi keyfiyyətlər aşılanır.

Böyük Vətən müharibəsi illərində hərbi müxbir kimi oçerk, hekayə, satirik şeir və felyetonlar yazmışdır. Mixalkovun aktual mövzulu təmsilləri məşhurdur. Yaşlılar üçün yazdığı "İlya Qolovin" (1950) pyesi "Ovçu"(1956), "Vəhşilər" (1958), "Özünə abidə…" (1959), "Xərçənglər", (1960) satirik komediyaları əhali arasında böyük rəğbət qazanmışdır. Onun gənc nəslin tərbiyəsindən bəhs edən "Hər şey uşaqlıqdan başlanır"(1968), "Zamanın əlamətləri"(1976) adlı kitabları vardır. Əsərləri bir çox dilə, o cümlədən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir. "Xərçənglər", "Qiymətli oğlan" pyesləri Azərbaycan səhnəsində tamaşaya qoyulmuşdur.

S. V. Mixalkov SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi, RSFSR Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin sədri, 1962-ci ildən "Fitil" satirik jurnalının baş redaktoru vəzifələrində çalışmışdır.

S. V. Mixalkov SSRİ Ali Sovetinin 8–10-cu çağırış deputatı olmuşdur. O, 3 dəfə Lenin ordeni, "Oktyabr inqilabı" ordeni, 3 başqa orden və medallarla təltif olunmuşdur.

Sergey Mixalkov SSRİ-nin, eləcə də müstəqil Rusiyanın himninin müəllifidir. Daha çox uşaq şerlərinin müəllifi kimi tanınan şair populyar kino və cizgi filmlərinə də ssenari yazıb.

Sergey Mixalkov təxminən 20 il ərzində RSFSR Yazıçılar Birliyinə rəhbərlik edib. RSFSR və SSRİ Ali Sovetinin deputatı olub.

Sovet ədəbiyyatının klassiki Sergey Mixalkov 27 avqust 2009-cu ildə 97 yaşında vəfat edib. Mixalkov Moskva xəstəxanalarından birində vəfat edib.

## İstinadlar
Kəbirli

* Kəbirli (Ağcabədi) — Azərbaycanın Ağcabədi rayonunda kənd.
* Kəbirli (Beyləqan) — Azərbaycanın Beyləqan rayonunda kənd.
* Yuxarı Kəbirli — Azərbaycanın Beyləqan rayonunda kənd.
* Kəbirli (Tərtər) — Azərbaycanın Tərtər rayonunda kənd.
Nişan üzüyü

250px|thumb
252px|thumb
250px|thumb

**Nişan üzüyü** — ailə quran zaman bəy və gəlinin bir-birinə bağışladıqları üzük. Adsız barmağa taxılan nişan üzüyü həmin adamın ailəli olduğunu göstərir.

Hələ qədim zamanlardan üzük əbədi sevgi rəmzi olmuşdur. Üzük qapalı dairə formasında olduğundan əbədi sabitliyi ifadə edir.

## Tarixi
Nişan üzüyü ənənəsi bəzi mənbələrə görə Misirdə, digər mənbələrə görə isə Qədim Yunanıstanda yaranıb. Hər iki mənbədə nişan üzüyünün adsız barmağa taxıldığı göstərilir. Bu da ürəyə aparan damarın məhz bu barmaqdan keçməsi ilə əlaqələndirilir.

## Əlamətlər və adətlər
Qədim Yunanıstanda sol əlin adsız barmağında olan üzük onun sahibinin artıq sevgilisi olduğuna, çeçələ barmaqda olan üzük sahibinin hələ münasibət qurmağa hazır olmadığına, şəhadət barmaqda olan üzük sahibinin özünə yar gəzdiyini, orta barmaqdakı üzük isə sahibinin sevgi məsələlərində tam təcrübəsiz və təzə olduğunu göstərirdi.

Qədim Misirdə nişan üzüyünü sol əldə gəzdirirdilər. Şərq ölkələrində bu adət indi də mövcuddur. Avropanın əksər ölkələrində isə nişan üzüyü əvvəlcə sol ələ, toyda və toydan sonra isə sağ ələ taxılır. Hindistanda nişan əlaməti olaraq böyük barmaq da daxil olmaqla bütün barmaqlara bürcə uyğun simvoilk daşlarla bəzədilmiş qızıl üzüklər taxılır. Qəribə olsa da, Hindistanda brilliant daşın mənfi enerji daşıdığına inanır və hesab edirlər ki, yalnız hədiyyə edildikdə brilliant bu mənfi xüsusiyyətini itirir.

Nişan üzüyünü brilliantla ilk dəfə orta əsrlərdə italyanlar bəzəməyə başlamışdılar. Hazırda üzüyün içərisinə ad və digər sevgi sözlərinin yazılması ənənəsi Avstriya hersoqu Maksimilianın adı ilə bağlıdır. Belə ki, məhz o, Mariya Burqundskaya ilə evlənəndə ona bağışladığı nişan üzüyünün içərisinə sevgilisinin şərəfinə *M* hərfi yazdırmışdı.

Əvvələr istifadə olunmuş üzüyü nişan üzüyü kimi istifadə etmək yaxşı deyil: irsi olaraq verilən üzük istisnadır.

Nişan üzüyünün necə olması, bahalığı və ya ucuzluğu, vacib deyil. Sevginin qiyməti bahalı üzüklərlə ölçülmür. Əsas odur ki, bu, sevgililərin zövqüncə olsun.

### Alternativ toy üzükləri
Son illərdə ağıllı üzüklər kral ailəsinin üzvləri və məşhurlar tərəfindən klassik toy üzüklərinə alternativ olaraq istifadə olunurdu. Belə ağıllı üzüklər partnyorun ürək döyüntüsünü hiss etməyə imkan verən fəaliyyət izləyiciləri və ya rabitə cihazları ola bilər.

## Həmçinin bax
* Kladdax üzüyü
* Sevgi

## İstinadlar

## Mənbə
* Nişan üzüyü 
* Üzüyün mənası  (Rusca)
Qəhrəmanlı

**Qəhrəmanlı** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

## Bu soyadı olan tanınmış insanlar

*Aslan Qəhrəmanlı — Azərbaycan yazıçısı, dramaturq, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi. 
*Nazif Qəhrəmanlı — Filologiya elmləri doktoru, professor.
*Mirvari Qəhrəmanlı — hüquq müdafiəçisi;

## Kənd, qəsəbə və bələdiyyələr
;Azərbaycan
* Qəhrəmanlı (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Qəhrəmanlı (Beyləqan) — Azərbaycanın Beyləqan rayonunda qəsəbə.
* Hacı Qəhrəmanlı — Şirvan şəhərində qəsəbə.
* Qəhrəmanlı bələdiyyəsi (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda bələdiyyə.
* Qəhrəmanlı bələdiyyəsi (Beyləqan) — Azərbaycanın Beyləqan rayonunda bələdiyyə.

;İran
* Qəhrəmanlı (Miyanə)
* Qəhrəmanlı (Germi)

## Həmçinin bax
*Qəhrəman
*Qəhrəmanov
*Qəhrəmanlı bələdiyyəsi
Kəbirli (Tərtər)

**Kəbirli** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 950-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tərtər rayonunun Kəbirli kəndi Xoruzlu kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Kəbirli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsinin adı qədim xəzərlərin kəbər (kəbirli) tayfasının adı ilə bağlıdır. Məlumdur ki, xəzərlər eranın əvvəllərindən bəri Qafqaz Albaniyası ilə əlaqədə olmuş, erkən orta əsrlərdə buraya dəfələrlə xəzər ailələri köçürülmüşdü.

Xanlıqlar dövründə Azərbaycanda Kəbirli mahalı mövcud olmuş, sonralar Cavad qəzasında Kəbərri, Ərəş qəzasında Gendə Kəbərri (aralı Kəbərri) kəndləri, Cavanşir qəzasında Kəbərdi çayı qeydə alınmışdır. XIX əsrin axırlarında Qarabağın qədim tayfalarından biri olan kəbirlilərin 4 qoldan (qərvəndli, qızılməhəmmədli, arıqməhəmmədli və ulubabalı) və 36 nəsildən ibarət olması haqqında məlumat verilir.

Qeyd etmək lazımdır ki, XIX əsrin ortalarına aid mənbədə bu elin adı məhz Kəbər kimi qeyd olunmuşdur. Bu el Qərvəndli, Ulubabalı, Qızılməmmədli və Arıq Məmmədli qollarından və 40 tirədən ibarət olmuşdur. Qərvəndli, Sarıqlılar, Ətyeməzli, Qarayusifli, Sofilər, Ballılar, Mərəbasanlar, Bozallar, Ağahüseynlər, Dəymədağıldılar, Hacıtapdıqlar, Xanılar, Əmirallar (bu tirənin özü Tatalılar, Allahyarlı, Aşıqlı, Molla Bünyadlı, Məmmədhüseynli, Hacı- həsənli nəsillərinə bölünürdü). Cəfərbəyli, Hacıallahverdilər, Qarasaqqallı, Kəzkərməlilər, Çopuralılar, Hacı Fətəlilər, Doluşdular, Pornəklər, Qazoluqlar, Pərioğullar, Hacıbədəlli və b. Digər məlumata görə Kəbir eli Qərvəndli Kəbirlisi və Xoruzlu Kəbirlisinə ayrılır. Arıq Məhəmmədəli və Qızıl Məhəmmədli isə Qərvəndli Kəbirlisindən ayrılmalıdır. Ulubabalı qolu Şirvandan gəlmə hesab olunur. Orta əsrlərdə 850 ailədən ibarət olmuş Kəbirli eli "Kəbirli yeri" adlanan ərazidə (İmişli, Ağcabədi, Cəbrayıl rayonlarındakı Qaraçuq dağına qədər) yaşamışdır.

Xəzərlərin Kabar tayfasının adı Cənubi Qafqazda bir sıra toponimlərdə qalmışdır. XIX əsrdə Tiflis quberniyasının Tioneti qəzasında Kapar (gürcücə yazılışı Qabari), Qazax qəzasında Kapar (yenə orada). Keçmişdə Qazax elinin Qafarlı qolunun adı da əslində "Kabarlı" adının danışıqda təhrifidir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ düzündə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Omoniya Nikosiya FK

**Omoniya** — Kiprin futbol klubu

## Tarixi

1948-ci ildə yaramışdır.

## Avropa kuboklarında iştirak

33 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları

## Məşqçilər
*  Igor Netto (1967)
*  Iontso Arsof (1988)
*  Helmut Senekowitsch (1991)
*  Dušan Galis (1999)
*  Asparuh Nikodimov (2000)
*  Arie Haan (2000)
*  Henk Houwaart (2000)
*  Toni Savevski (2002)
*  Franciszek Smuda (2004)
*  Ioan Andone (2006)
*  Dragomir Okuka (2007)
*  Ioannis Matzourakis (2007)
*  Giorgos Savvidis (2008)
*  Nedim Dudić (2008-2009)
Olimpiakos Nikosiya FK

**Olimpiakos** — Kiprin futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak

6 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
APOEL FK

**APOEL FK** — Kiprin futbol klubu. 1926-cı ildə yaradılıb. Ölkədə ən uğurlu klublardan biridir.

## Tarixi
APOEL 1926-cı ildə şəhərin yunan sakinlərinin oynadığı futbol komandası yaratmaq istəyən bir qrup gənc tərəfindən yaradılıb. Sonra qırx nəfərlik bir qrup Nikosiyadan olan yunanların oynayacağı bir futbol klubu yaratmaq üçün qənnadı salonunda görüşdü. Klubun ilk prezidenti Giorgos Pulias idi.

## Avropa kuboklarında iştirak
30 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib. 2011/12 mövsümündə Çempionlar Liqasında 1/4 finala irəliləyib.

## Uğurları
* Kipr Çempionu (28 dəfə):
* Kipr Kubokunun Sahibi (21 dəfə):
* Kiprin Superkubokunun Sahibi (13 dəfə)

## İstinadlar
AEL Limasol FK

**AEL FK** — Kiprin futbol klubu

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
5 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Daş ata

**Daş ata və ya daş baba** – qədim türk qəbilələrində məzar daşı.

Orta Asiya çölünün köçəriləri məskun nizamlı xalqlardan fərqli bir dünya görüşünə sahib idi. Sözgəlişi onlar ölülərini son yuxularına yatırdacaqları, yerləşmə yerlərinin xaricindəki sıxılmış və hüzn verici qəbiristanlıq anlayışına sahib deyildi. O biri dünyanın varlığına inanır və məzarlarında ölüyə bir baxıma həyat təqdim edirdilər. Ölənin atı, silahları, gündəlik həyatda istifadə etdiyi kimi əşyaları də məzara qoyurlardı. Hətta, bəzi kurganlarda ölünün yanında qadın və xidmətçi cəsədləri də tapılıb. Bunlar ölənlə birlikdə basdırılmış ola biləcəyi kimi, eyni zamanda ölmüş ya da özlərini öldürmüş də ola bilər.

Çöldə xüsusilə soylular üçün ən məşhur məzar növü kurqandı. Bu cür məzarlarda, ölən adamın əhəmiyyətinə uyğun olaraq, ümumiyyətlə taxtadan basdırıldığı otağının üzərinə daş və torpaqdan bir yığma təpə yüksəldilirdi. Bunun üzərində də ölən adamı təmsil edən, kobudca insan formalı heykəllər tikilirdi. Bu heykəllərə daha çox **daş ata** deyilməkdədir.

Kimi məzarlar daş lövhələrdən edilmişdi və otaq formalı idi. Bunlara çox sayda cəsəd basdırılmış idi. Daşdan bir divarla ətraflanmış bu məzarların önünə də yenə çox sayda "daş ata" tikilmişdi. Ölən kəslərə aid bir növ şəkilli məzar daşları idi bunlar. 
Orta Asiyada xüsusilə Altay və Tuvada İ. Ö. 3. minilin sonları ilə 2. minilin ilk yarısından bəri edilən bu daşdan heykəl formalı məzar daşı (daş ata) anlayışı, Göytürk dövrünün balbal larından fərqli.

Çoxu bığlı olan bu insan heykəlləri, 2.5 metrdən 30 santimetrə dəyişən boylarda olurdu. Cəbhədən təsvirlənən fiqurların diyarın aşağı qisimləri göstərilmirdi. Əvvəllər iki əlləriylə qarınları üstündə qab tutan silahsız fiqurların yerini, gedərək belindəki kəmərə biri uzun, biri də qısa iki qılınc asılı silahlı fiqurlar götürürdü. Döyüşçü sol əliylə silahlardan birini, sağ əliylə də kiçik bir qab tuturdu. Kimi daşlarda yalnız cəbhədən bir portretə yer verilir. Çoxunun qulaqları sırğalı olurdu. Gedərək detallar əhəmiyyət qazanır, məsələn kəmər tokaları, üzüklər, kəmər asqıları və geyim yaxaları diqqətlə göstərilməyə başlanırdı.

## Həmçinin bax

*Hakkari məzar daşları
*Balbal

## İstinadlar
Balbal

thumb|right|150px

**Balballar** - Orta Asiya türklərində, şamanizm dininin etibarlılığını geniş şəkildə qoruduğu dövrdə, ölən döyüşçülərin kurgan deyilən məzarlarının ətrafına tikilmiş, döyüşçünün öldürdüyü düşmənləri işarələyən, ümumiyyətlə bir daş parçasının üzərinə yonulmuş bir əlində qılınc, fiqurlarından ibarət olan heykəllərə verilən ad. Bu daşların sayının çoxluğu ölən adamın sağ ikən; gücünün, cəsarətinin, qəhrəmanlığının da simvoludur.

Köhnə Türklərdə adamın xatırlanması üçün məzarının və ya bəzi kurganların ətrafına tikilən daş.

Balballar Göy türk soylularının həyatdaykən öldürdükləri düşmənlərini işarələyirdi. Məsələn, Orxon çayı sahilindəki Kültigin abidəsində aparılan qazıntılar zamanı məzarın ətrafında yüzlərlə balbal tapılmışdı. İnanışa görə, Göytürk döyüşçüsünün öldürdüyü düşmənləri, o biri dünyada onun xidmətində olacaq.

## Həmçinin bax
*Daş ata

## Mənbə
Kurqan

**Kurqan** — qəbir üzərində inşa edilən, adətən bir insan cəsədi ilə yanaşı qəbir qabları, silahlar və atların da dəfn edilməsi ilə səciyyələnən tumulus tipli torpaq təpəsi. Əvvəlcə Qara dəniz-Xəzər çöllərində istifadə edilən kurqanlar e.ə. III minillikdə Mərkəzi Asiyanın böyük hissəsinə, eləcə də Şərqi, Cənub-Şərqi, Qərbi və Şimali Avropaya yayılmışdır.

Ən erkən kurqanlar e.ə. IV minilliyə aid olub Qafqazda meydana çıxmışdır və bəzi tədqiqatçılar onları hind-avropalılarla əlaqələndirirlər. Kurqanlar eneolit, tunc, dəmir, antik dövr və orta əsrlərdə inşa edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Jil Otye

**Jil Otye** *()* - Fransa dil tədqiqatçısı, Fransanın Şərq Dilləri və Sivilizasiyaları İnstitutunun mütəxəssisi.

## Həyatı

## Karyerası
Gənc fransız tədqiqatçılarından biri Jil Otye Fransanın Şərq Dilləri və Sivilizasiyaları İnstitutunda "Qrız dilinin şərhi.

Azərbaycanın şimal-şərqində Qafqaz dillərinin tədqiqi" mövzusunda kurs işi müdafiə etmişdi. O, Azərbaycana gələrək, Qrız dilini öyrənmişdi.

## Elmi fəaliyyəti
Jil Otye Fransanın Şərq Dilləri və Sivilizasiyaları İnstitutunda **"Qrız dilinin şərhi. Azərbaycanın şimal-şərqində Qafqaz dillərinin tədqiqi"** mövzusunda kurs işi müdafiə etmişdi.

## Həmçinin bax
Hakkari məzar daşları

**Hakkari məzar daşları** — Türkiyənin Hakkari şəhərində tapıntı.right|thumb|260px|
1998-ci ilin iyulunda Hakkari şəhər mərkəzində Hakkari Qalasının şimal ətəklərində bir təsadüflə obelisklər tapıldı. Hadisəyə qısa zamanda əl qoyan arxeoloqlar sayı 13-ə çatan bu daşların ilk tikildikləri günkü vəziyyətlərini qoruduqlarını müəyyən etdilər. Torpaq zəminə, kürəkləri qayalığa gələcək şəkildə yan-yana və qismən də arxa arxaya düzülmüşlər idi. 

Prof. Dr. Vəli Sevinin Hakkaridə etdiyi qazıntıda M.Ö. 1200-cü illərə aid "Balbal" adı verilən Türklərin istifadə etdiyi məzar daşları tapıldı. Türklərin "M.Ö. 1200-cü illərdə bu bölgədə yaşadıqlarını" sübut edən çox əhəmiyyətli bir tapıldı xüsusiyyətini daşıyan məzar daşlarıdır.

Prof. Dr. Halaçoğlu, Hakkaridə edilən qazıntılarda M.Ö. 1200-cü illərə aid "Balbal" adı verilən Türklərin istifadə etdiyi məzar daşları tapıldığını ifadə edərək, bunları qeyd etdi: "Balballar, üzərində Türk motivləri olan, Orta Asiya Türk dünyasında tez-tez rast gəlinən Göytürk əvvəlinə aid məzar daşlarıdır. Anadoluda ilk dəfə bu cür bir fiqura rast gəlindi. Yoldaşlarımız Orta Asiyaya gedərək Hakkaridə çıxan balbalların oradakılarla müqayisə etməsini etdilər. 

Bunlar tamamilə Türk fiqurlu məzar daşları. Üzərlərindəki motivlər də Orta Asiyadakılarla birə-bir bənzərlik göstərir. M.Ö. 1200-cü illərə aid belə bir tapıldı, orada Türklərin M.Ö. 1200-cü illərdə yaşadıqlarını sübut edir, bunun ikinci bir izah yolu yoxdur." 

## Həmçinin bax
*Daş ata
*Balbal

## Mənbə
Orse muzeyi

**Orse muzeyi** () — Fransanın və dünyanın ən məşhur muzeylərindən biri.

1986-cı ildə açılan və sahəsi 57 400 m² olan muzey Parisdə yerləşir. Təkcə 2007-ci ildə muzeyə 3 200 000 nəfər baş çəkmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* musee-orsay.fr
Kərimli kənd kurqanları

**Kərimli kənd kurqanları** — Oğuz rayonunun Kərimli kəndi yaxınlığında tarixi-arxeoloji abidə.

Azərbaycanın Oğuz rayonu ərazisində eramızdan əvvəl 14-16-cı əsrlərə aid kurqanlar aşkarlanıb. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşı Nəsib Muxtarov  bildirib ki, tarixi tapıntılara Oğuz rayonunun Kərimli kəndi ərazisində təsadüf edilmişdir. Aşkarlanmış kurqanlar son tunc dövrünə aiddir və onlardan ən balacasının diametri 70 metrdir. Cənubi Qafqazın tarixini özündə əks etdirən bu kurqanların içərisində gildən hazırlanmış naxışlı qablar və bəzək əşyaları aşkarlanıb. Bundan başqa ərazidə 5 metr dərinlikdə tunc dövrünə aid dəfn adətlərinə də təsadüf edilir.

Dəfn kamerasında (11 m x 4 m x 3 m) aşkar edilən dəfn adəti xüsusi maraq doğurmuşdur. Kameradakı qu quşu, göyərçin, bülbül, qaz, ördək, ilan fiqurları, anqob naxışlı qablar, metal məmulatı öz orijinallığı ilə fərqlənir. Dəfn adəti, kurqanın quruluşu Azərbaycanın orta tunc dövrünə aid torpaq kurqanlarla oxşar olsa da səciyyəvi cəhətlərə malikdir.

Kurqanda yüzdən çox muncuq aşkar edilmişdir. Zinət əşyaları, metal və qeyri-metal muncuqlar, sinə bəzəkləri Azərbaycandan kənarda Anadolu, Mesopotamiya, Şimali Qafqaz, Çin, Hindistan, Əfqanıstan, İran abidələrində də qeydə alınmışdır.

Zəngin mifologiya, yüksək sənətkarlıq, siyasi və ticarət əlaqələri bu tapıntılarla təsdiq edilir.

Kərimli kurqanları yerli əhalinin iqtisadiyyatı, ticarəti və mənəvi dünyası haqqında hərtərəfli araşdırmalara təkan verir, yaşanmış tərəqqini izah edir.

Kurqanların içərisindən, həmçinin e.ə XVI-XIV əsrlərə aid zərgərlik materiallarının da aşkarlandığını vurğulayan N. Muxtarov tapıntıların araşdırıldığını bildirmişdir. Hazırda ərazidə arxeoloji qazıntılar davam etdirilir.

Ərazidə yerləşən 19 kurqandan ancaq bir neçəsində arxeoloji qazıntılar aparılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://static.wixstatic.com/media/644720_4cc3bba294ba47b6b7b6f4b273e5b575.jpg_srb_p_1051_591_75_22_0.50_1.20_0.00_jpg_srb.Kərimli kənd kurqanları
Yaqublu kəndi kurqanları

**Yaqublu kəndi kurqanları** — Oğuz rayonunun Yaqublu kəndi yaxınlığındakı kurqanlar.

Ərazidə qeydə alınan 9 kurqandan 4-nün yerüstü hissəsi təsərrüfat işləri aparılarkən dağılıb, ya da digər məqsədlər üçün istifadə edilib. Hazırda diametri 60 metr olan kurqanda tədqiqat işləri aparılır. 

Arxeoloji materiallar bu abidənin Tunc dövrünün sonu, erkən Dəmir dövrünün əvvəllərinə aid olduğunu, həmin dövrlərdə bu regionun güclü iqtisadiyyata malik olduğunu, daxili və xarici ticarətin, sənətkarlığın, xüsusilə metal işləmə, dulusçuluq və digər sənət sahələrinin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini deməyə əsas verir.

## İstinadlar
Küdürlü kurqanları

**Küdürlü kurqanları** — Şəki şəhərindən 18 km cənub-qərbdə, Küdürlü kəndi ərazisində yerləşən tarixi abidə.

1980-ci ildə Yevlax-Balakən dəmir yolunun çəkilməsilə əlaqədar olaraq, yolun keçdiyi ərazilərin arxeoloji cəhətdən öyrənilməsinə başlanıldı. İ. F. Cəfərov tərəfindən aparılan axtarış-kəşfıyyat işləri nəticəsində Küdürlü kəndi ərazisində 7 kiçik kurqan aşkar olundu. 1983-cü ildən burada arxeoloqlar T. İ. Axundov, N. M. Muxtarov, Q. X. Ramazanov, İ. Q. Nərimanov qazıntılar apararaq kurqanların öyrənilməsinə başladılar. Bu tədqiqatçılar Küdürlü kəndində çoxlu sayda kurqan və yaşayış məskənini arxeoloji cəhətdən tədqiq ediblər.
Levadiya Tallin FK

**Levadiya** - Estoniyanın futbol klubu.

## Tarixi

1999-cu ildə yaradılıb.

## Avropa kubok yarışlarında iştirak

6 dəfə Avropa kubok yarışlarında iştirak edib.

## Uğurları

## Məşqçilər

## Xarici keçidlər
* FC Levadia rəsmi sayt
* FC Levadia's page at uefa.com
* uefa.com: Levadia clear historic hurdle
TVMK Tallin FK

**TVMK** — Estoniyanın futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
6 dəfə Avropa kubok yarışlarında iştirak edib.

## Uğurları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Türkiyəmspor Berlin FK

**Türkiyemspor (Berlin)** — Almaniyanın futbol klubu

## Tarixi
4 aprel 1978-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhərində yaradılmışdır. İlk adı **BFC Izmirspor** olmuşdur. Hazırkı adını 1987-ci ildən daşıyır. 1995/1996 mövsümündə Ümit Karan bu komandanın formasını geyinmişdir.

## Almaniya çempionatında iştirak

## Uğurları
* 3 dəfə Berlin Kubokunun qalibi — 1988, 1989, 1991.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.tuerkiyemspor.info/
Əsr namazı

**Əsr** və ya **ikindi namazı** – İslam dininin gündəlik rituallarından biri. Təqribən günün ikinci yarısında, yəni, Zöhr namazından sonra, Şam namazı azanına qədər olan zaman kəsiyində 4 rükət olaraq qılınır.

## Qılınma qaydası

* 1-ci rükət:
#Niyyət;
#Təkbir;
#Həmd-surə;
#Ruku;
#2 səcdə; 
* 2-ci rükət:
#Həmd-surə;
#Qunut;
#Ruku;
#2 səcdə
#Təşəhhüd 
* 3-cü rükət:
# Təsbihati-ərbəə;
# Ruku;
# 2 səcdə;
* 4-cü rükət:
# Təsbihati-ərbəə;
# Ruku;
# 2 səcdə;
# Təşəhhüd;
# Salam.

### Niyyət:
Niyyət bu şəkildə edilir: "Əsr namazı qılıram qürbətən iləllah".

### [[Təkbir]]:
Əllər qulaq bərabərinə qaldırılır və "Əllahu Əkbər" deyilir.

### Həmd-surə:
Fatihə surəsi ilə İxlas surəsi oxumaq. 

### [[Qunut]]:
Əllərin üz bərabəri tutulduğu vəziyyətdir. Qunut zamanı "Allahummə salli ələ Məhəmmədin və ələ əli Məhəmməd" deyilir.

### [[Ruku]]:
Rukuda, yəni əllər dizlərə çatacağı həddə qədər əyilmiş vəziyyətdə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### 2 [[səcdə]]:
Səcdədə bədənin 7 üzvü yerə toxunmalıdır: alın, iki əlin ovucu, dizlər və ayağın baş barmaqları. Hər səcdədə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### [[Təşəhhüd]]:
Təşəhhüd deyən zaman oturaq vəziyyəti alırsan.
Təşəhhüdün vacibi miqdarı: "Əşhədu ən la ilahə illəlah, vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən əbduhu və rasuluh. Allahummə salli əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd".

Müstəhəbdir ki, təşəhhüddən əvvəl "Əlhəmdulillah", yaxud "Bismillahi və billah. Və xayrul əsmayu lillah" deyəsən.

### Təsbihat:
Namazın 3-cü və 4-cü rükətində Həmd-surə əvəzinə oxunur. Təsbihat zamanı 3 dəfə "Subhənallahi vəlhəmdu lilləhi və lə iləhə illəllahu vəllahu əkbər" deyilir.

### Salam:
Vacibi miqdarı — "**Əssəlamu əleykum və rahmətullahi və bərakətuh**".

Müstəhəbdir ki, bundan əvvəl "Əssəlamu əleykə eyyuhən-nəbiyyu və rahmətullahi və bərakətuh. Əssəlamu əleyna və əla ibadillahis-salihin" deyəsən..

Qeyd: Müsafir olanlar zöhr namazını 2 rəkət qılırlar.