open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tori Eymos

**Tori Eymos** (; ) — Amerikalı müğənni, mahnı müəllifi və pianoçu. Eymos mezzo-soprano vokal diapazonuna sahib olan klassik bir musiqiçidir.  5 yaşında artıq fortepianoda instrumental əsərlər bəstələməyə başlayan Eymos, bu günə qədər Johns Hopkins Universitetindəki Peabody İnstitutuna tam təqaüd qazanaraq qəbul edilən ən gənc şəxsdir. 11 yaşında oranı tərk edir. Eymos, 1990-cı illərin əvvəllərində solo sənətçi kimi irəliləyiş əldə etməzdən əvvəl, 1980-ci illərin populyar qrupu Y Kant Tori Read -in aparıcı müğənnisi idi. Onun mahnıları gender, feminizm, siyasət və din də daxil olmaqla geniş mövzulara yönəlmişdir.

## Diskoqrafiya
* Little Earthquakes (1992)
* Under the Pink (1994)
* Boys for Pele (1996)
* From the Choirgirl Hotel (1998)
* To Venus and Back (1999)
* Strange Little Girls (2001)
* Scarlet's Walk (2002)
* The Beekeeper (2005)
* American Doll Posse (2007)
* Abnormally Attracted to Sin (2009)
* Midwinter Graces (2009)
* Night of Hunters (2011)
* Gold Dust (2012)
* Unrepentant Geraldines (2014)
* Native Invader (2017)
* Ocean to Ocean (2021)
* The Music of Tori and the Muses (2025)
* In Times of Dragons (2026)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Koreya televiziyası

Koreya televiziyası

## Tarixi
Koreya Respublikasında televiziya yayımı 1956-cı ildə yaranmışdır. Bu Seulda şəxsi mülkiyyətə aid və ticarət üçün yayım edən bir stansiyanın qurulması ilə başlamışdır. Lakin,bu ilk televiziya stansiyası 1959-cu ildə yanğın nəticəsində məhv olmuşdur. 1961-ci ilin dekabr ayında Seul şəhəri hökümətinin təşəbbüsü ilə **KSB TV**, Koreyadakı ilk yayım televiziyası fəaliyyətinə başlamışdır. Digər şirkət **TBC TV** isə 1964-cü il yanvar ayında yayıma başlamışdır. **Munhva (문화)** yayım şirkəti isə 1969-cu il avqust ayında Koreyanın 3-cü televiziya stansiyası kimi **MBC TV**-nin təməli qoyulmuşdur. **SBS (Seul Yayım Sistemi)**, 1990-cı ildə xüsusi bir üsulla yayıma başlamışdır.**KBS**, **MBC**, **SBS** və **EBS** yayım stansiyaları 2001-ci ildən etibarən Seul metropol ərazilərində digital yayıma başlamışdır. Bu xidmət, 2002-ci ildə Seulda daha böyük bir əraziyə yayılmışdır.

## Televiziyanın cəmiyyətdə rolu
1990-cı illərdə kabel televiziyası sınaq yayımları başlamışdır. Cəmiyyətdə elm və müxtəlif əyləncə növlərinə qarşı marağın artdığı vaxtlarda kabel televiziya sahəsinə maraq da sürətlə artmağa başlamışdır. 2009-cu ilin sonlarında artıq *15.2 milyon* kabelli televiziya abunəçiləçiləri, müxtəlif sahələrdə inkişafda olan 120 kabelli kanalı izləyə bilirdilər. **İPTV** **(İnternet Protokolu Televiziyası)**nın yüksəlişi də, Koreya dövlətinin informasiya və texnologiya sahəsində liderlərdən biri olmasına təkan vermişdir. **Koreya Kommunikasiya** **Komissiyasına görə (KKC)**, 2010-cu ildə **İPTV** xidmətinin abunəçisinin *3.086 milyon* olduğu hesablanmışdır.

## İstinadlar
Voevodinada slovaklar

thumb|200px|Voevodinada slovak festivalı
**Voevodinada slovaklar** — böyük bir milli azlıqdır və muxtar bölgənin serb və macarlardan sonra üçüncü ən böyük etnik qrupudur. 2011-ci il siyahıyaalmasına görə Voevodinadakı slovakların sayı 50 321 nəfər və ya Voevodina əhalisinin 2,61% -i olmuşdur. Slovaklar rəsmi olaraq milli azlıq olaraq tanınıb, slovak dili Voevodinada rəsmi dildir. Onların təhsil, mədəniyyət və informasiya sahəsindəki hüquqları rəsmi olaraq qorunur. Katolik olan əksər etnik slovaklardan fərqli olaraq, Voevodina slovaklarının əksəriyyəti protestantlardır (evangelistlər).
## Tarixi
Voevodinanın indiki slovakları 18-19-cu əsrlərdə müasir Slovakiya ərazisindən köç edənlərin nəsilləridir. Tatralardan gələn ilk məskunlar VI Karlın hakimiyyəti dövründə Baçkaya köçdülər. 1720-ci ildə Bayşa ətrafına, təxminən 1740-ci ildə Baçi-Petrovasa yerləşdilər və Mariya Tereza dövründə Bezdana yerləşdilər. Bəziləri sonradan Sremə köçür. 1760-cı ildə 120 slovak ailəsi Selençada məskunlaşdı, sonradan bir çoxu Stara Pazova köçdü.

XVII əsrin sonlarında slovaklar Qlogan, Baçka Topol, Banatska-Palanka, Novi Slankamen, Baçka-Palanka, Aradas və Eşka və Vojvodinanın digər kəndlərində məskunlaşdılar. 19-cu əsrin əvvəllərində slovaklar Kovaçis, Padina, Çoke və Banatski Dvorda məskunlaşdı. 1880-ci il siyahıyaalmasına görə slovakların sayı 43.318 nəfər idi və onlar müasir Voevodinada altıncı böyük etnik qrup idi. Birinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər bir çox slovak macarlaşmaya məruz qaldı. 2011-ci il siyahıyaalmasına görə, slovakların sayı 52.570 nəfər olur. Onlar Voevodinanın üçüncü ən böyük etnik qrupudur.
## 14-cü zərbə briqadası
Yuqoslaviya Xalq Azadlıq Ordusunun 14-cü Voevodina zərbə briqadası, 1-ci Slovak briqadası kimi də tanınır. 11 noyabr 1944-cü ildə Voevodina slovaklarından formalaşdırılmışdır. 51-ci Voevodina Diviziyasının bir hissəsi olur. Gücü 1800 nəfər olan 3 batalyondan ibarət idi. 4-cü batalyon qurulduqdan sonra noyabr ayının ortalarında sayı 2500 nəfərə yüksəlir.
## Tanınmış şəxsləri
* Yanko Çmelik - partizan, Yuqoslaviyanın xalq qəhrəmanı.
* Deyan Meleq - serbiyalı futbolçu
## İstinadlar

## Mənbə
* Vojvodinian Slovaks contemporary and native art  
* Ústav pre kultúru vojvodinských Slovákov | slovackizavod.org.rs
* Matica slovenská v Srbsku 
* Hlas Ľudu weekly magazine
Mesolongi gölü

**Mesolongi** () — Yunanıstanda kiçik göl. Laqun mənşəli bu gölün sahəsi 100&nbsp;km²-dir. Göl əsasən Evinos və Axeloos çaylarının akkumulyativ fəaliyyəti nəticəsində formalaşamışdır. İon dənizinin Patraikos körfəzi ilə əlaqəsi mövcuddur.

Antik zamanlarda gölün adı **Kiniya** () idi. Strabon məlumat verir ki, Kiniya gölü Melita () gölündən iki dəfə enli və uzun idi. Gölün ölçülərini Strabon belə göstərmiş: eni 30 stadiya, uzunluğu 20 stadiya.

Tarixən Mesolongi Axeloos çayının mənsəbində yerləşirdi və tədricən allüvial çöküntülər toplanırdı (qum və palçıq). Ona görə də laqunun dərinliyi çox azdır: 0,45—1,65 metr.

Axeloos çayı tədricən qərbə doğru axmağa başlamış və laqundan uzaqlaşmışdır. Ancaq dəniz axınları allüvial çöküntülərin böyük hissəsini çayın mənsəbindən şərəqə doğru aparır və Mesolong laqununda toplayır. Bu yolla göl çıxışında enli bir ada formalaşmış. Bu ada məhs göldən çıxışı bağlamış və gölün formalaşmasına səbəb olmuşdur. Mesolongi və Etolikona gəmilərin daxil olması üçün kanal çəkilmişdir.

Allüvial çöküntülərin hesabına göl sahillərində çoxlu dil formalaşmışdır. Hündürlükləri 1 metrdən artıq olmur. Gölün şimal hissəsi tədricən quruyur, daxildə isə ensiz ada formalaşır.

Mesolongi gölündən cənub-şərqdə, təxminən kvadrat formasında Klisova gölü formalaşıb. Gölün qərbind isə Turilis adası yerləşir.

Masolongi gölü özünün zəngin faunası ilə fərqlənir: kefalkimilər, dəniz xanı balığı, dəniz çapaq balığı, angvilkimilər və xulkimilər. Balıqçılıq müəssisəsi gölün dənizə çıxışında yerləşir. İllik balıq ovu 2000-4000 ton arasında dəyişir.

Mesolongi gözlü su-bataqlıq ərazisi kimi beynəlxalq önəmə mailkdir və Ramsar konvensiyasının 1974-cü ildə ki ratifikasiyası ilə qorunur.

## İstinadlar
Neoarxey

**Neoarxey və ya Neoarxey aresı** — Arxey eonununun 4 erasından biri. Dövr 2800 milyon il əvvəl başlamış, 2500 milyon il əvvələ qədər dəvam etmişdir.
Maqdalena Kojena

**Maqdalena Kojena** ( ) — Çex əsilli müğənnisi (Mezzo-soprano)

## Bioqrafiyası
Ziyalı alim ailəsində anadan olub (atası riyaziyyatçı, anası bioloqdur). Valideynlərinin hər ikisi Boxemiyadan idi. Atası on bir yaşında ikən dünyasını dəyişir. Əvvəlcə fortepianodan təhsil alır, lakin altı yaşında bir qolu sındıqdan sonra Brno Filarmoniya Orkestrinin uşaq xoruna daxil olaraq müğənnilik etməyə başlayır. Daha sonra Kojena Neva Meqova və Yirji Peşa ilə Brno Konservatoriyasında, Eva Blaxova ilə Bratislava Ali Musiqi Məktəbində (1995-ci ildə bitirmişdir) oxuyur. Elə həmin il Zalsburq festivalının laureatı seçilir. 1996-1997-ci illərdə Vyana Xalq Opera evinin solisti olur.
"Adi" klassik-romantik repertuardan əlavə Kojena barokko ("orijinal") tərzdə də işləyir. Con Eliot Qardiner ilə Bax cantatalarının yubileyi dövründə (2000) fəal əməkdaşlıq etmişdir. M. Minkovskinin Handel və Qlyuk musiqilərini (1996-2003), Musica antique orkestri (Köln) R. Qoebel ilə - Bax ailəsinin nadir kantataları (2000-2003) əsərlərini ifa etmişdir

2003-cü ildə Kojena Fransız Ədəbiyyat və İncəsənət Ordeninin Kavalieri adına layiq görülür. O, Saymon Rettl ilə evlidir. Bu evlilikdən Yonaş (2005), Miloş (2008) adlı oğlanları və Aneyka (2014) adlı qızları dünyaya gəlmişdir.

## Mükafatları
* 2001 Gramophone Awardı - Solo vokal
* 2001 Czech Crystal Award, Golden Prague International Television Festival - Konsert performansının ən yaxşı səs yazısı (opera, operetta, balet, rəqs, musiqilik), Maqdalena Kojena və Teri Qrequar, Çex Televiziyası, Brno Televiziya Studiyası.
* 2003-cü il Fransa hökuməti tərəfindən mükafatlandırılan Ədəbiyyat və İncəsənət Ordeninin Kavalieri.
* 2004 Gramophone Award - İlin rəssamı
## Səs yazıları
* 2009 Moris Ravel, "Uşaq və sehr", dirijor - Simon Rettl.
## Mənbə
* Rəsmi sayt 
* «Enchantment»
## İstinadlar
Eoarxey

**Eoarxey** — Arxey eonunun ilk erasıdır. Bu era 4 milyard il əvvəl Katarxey eonunun bitməsi ilə başlamış və 3600 milyon il əvvəl Paleoarxey erasının başlaması ilə bitmişdir. Yer üzündəki həyatın başlanğıcı bu dövrə aid edilmişdir və sianobakteriyaların dəlilləri bu dövrdən bir qədər sonra, 3500 milyon il əvvəl aid edilmişdir. O dövrdə atmosfer oksigensiz idi və təzyiq dəyərləri 10 -100 bar arasında dəyişirdi.

## Təsdiqlənmə
Eoarxey əvvəllər rəsmi olaraq adlandırılmamış və qeyri-rəsmi olaraq *Erkən Arxey* və ya Paleoarxey dövrünün ilk hissəsi kimi qeyd edilmişdir.

Artıq Beynəlxalq Stratiqrafiya Komissiyası Eoarxey erasının Katarxey eonundan əvvəl mövcud olmuş Arxey Eonunun ilk hissəsi olduğunu rəsmi olaraq tanıyır.[left|thumb|152x152px|[Kvebek, Nuvvuagittuq Greenstone zolağından tapılmış 4.28 milyard illik qneys. Birbaşa nümunəsi mövcud olan ən qədim yer süxuru]]

Eoarxey erasının başlanğıcı Beynəlxalq Stratiqrafiya Komissiyası tərəfindən rəsmi olaraq 4 milyard il əvvəl olaraq qəbul edilmişdir.

Eranın adı yunanca iki sözdən: *eos* (dan, şəfəq) və *archaios* (qədim) sözlərindən götürülmüşdür. İlk superqitə olan Vaalbara bu dövrün sonunda, təxminən 3,600 milyon il əvvəl meydana gəlmişdir.

## Geologiya
Eoarxeyin əsas xüsusiyyəti, Yerin ilk dəfə möhkəm bir qabığa sahib olmasıdır. Bununla birlikdə, bu qabığın bir çox yerində çatışmazlıqlar və səthdə lava sahələri mövcud idi. Eoarxeyin başlanğıcı günəş sistemi daxilində ağır asteroid bombardmanı: Gecikən Ağır Bombardman ilə xarakterizə olunur. Ən böyük Eoarxey süxur meydana gəlməsi Qrenlandiyanın cənub-qərb sahilindəki yaşı 3.8 milyard olan *Isua Greenstone* kəməridir. Kanada Qalxanında tapılan qneys nümunələrinin 4.031 milyon yaşı olduğu təxmin edilir və buna görə də ən qədim qorunan qaya birləşmələridir. 2008-ci ildə Kanadanın Kvebek əyalətində, *Nuvvuagittuq Greenstone* zolağında 4,280 milyon il əvvələ aid süxurlar aşkar edilidi. Bu birləşmələr üzərində hal-hazırda intensiv araşdırmalar aparılır.
## Atmosfer
Qrenlandiyadakı 3,850 milyon illik apatit qalıqları 12C-nin zənginliyini sübut edti. Bu, 3.8 milyard il əvvəl fotosintetik həyatın olub olmaması ilə əlaqədar bir mübahisəyə səbəb oldu.

## Xarici keçidlər

* Eoarxey (geoxronoloji cədvəl)

## İstinadlar
Paleoarxey

**Paleoarxey və ya Paleoarxey erası** — Arxey eonunda era. 3600-3200 milyon il əvvəlləri əhatə etmişdir. Adı yunan dilində ""- qədim deməkdir. Qərbi Avstraliyada tapılan, 3,480 milyon yaşındakı fosilləşmiş bakteriyaların müəyyən edilmiş ən qədim həyat forması bu dövrə aiddir. İlk superqitə olan Vaalbara da bu dövrdə meydana gəlmişdir.

Bu dövrdə, təqribən 3.26 milyard il əvvəl Cənubi Afrika bölgəsinə təxminən  eni olan bir böyük bir asteroid düşdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Paleoarxey (Xronostratiqrafiya cədvəli
Stater dövrü

**Stater** — ( — sabit, möhkəm) və ya Stater dövrü — Paleoproterozoy erasında son geoloji dövrdür və 1800–1600 milyon il əvvəlləri əhatə edir. Bu tarixlər stratiqrafiyaya deyil, xronometriyaya əsaslanır.

Dövr müvafiq qitələrdə yeni platformaların yaranması ilə səciyyələnir. Oksigen səviyyəsi indiki dəyərinin 10–20%-i qədər idi.

Straterin əvvəllərində, superqitə Kolumbiya yaranmışdır.

## İstinadlar
Nəhəng osminoq

**Nəhəng osminoq** () — Enteroctopodidae fəsiləsinə, Enteroctopus cinsindən olan osminoq növü. Osminoqların ən böyük növüdür. Növ alman zooloqu Gerhard Vülker (, 1885–1930) tərəfindən 1910-cu ildə izah edilmişdir.

## Yayılması

Sakit Okeanın şimalında, Yapon, Oxot və Berinq dənizlərində, eləcə də Şimali Amerikanın Sakit okean sahillərində, Aşağı Kaliforniyadan şimal-şərqdə Alyaskaya və qərbdə Yaponiyaya, tropikdən subarktik qurşağa qədər yayılmışlar. Qabarma və çəkilmə zonasında, 180 metrədək dərinlikdə, sahildən mareik çelfinin kənarına qədər 800 m dəyinlikdə bəzənsə 1500 metrədək dərinliklərdə olurlar. Nəhəng bir osminoq olaraq Yaponiya və Koreya yarımadasından Saxalin adasının cənub hissəsi olan Primorye bölgəsinə, o cümlədən: Kuril adaları, Kamçatka, Komandor və Aleut adaları arasında paylanır. Hal-hazırda erkəklərin və ən böyük dişilərin azalması müşahidə olunur.

## Morfologiya

Nəhəng osminoqun çəkisi 2 ilə 10 kq arasında dəyişir. 150 sm-ə qədər olan böyük fərdlər təxminən 30 kq ağırlığında olur. 50 kq-a qədər ağırlığında və 3 m uzunluğunda olan nümunələr belə vardır. Bəzi məlumatlara görə, nadir hallarda uzunluğu 9 m-ə çatan fərdlərə də rastlanılır. Maksimal qeydə alınan çəkili fərdin ağırlığı 198,2 kq-dır. Dişilər erkəklərdən daha böyük olur. Əllərin radial məsafəsi 9,8 m-ə qədər ola bilər. Nəhəng osminoqun W şəklində bir orqanı var. Erkəklərdə hektosotil dar, yarım qapalı, demək olar ki, borulu olur. Bədən yuvarlaq və ya oval, qırışmış, təcrid olunmuş siğələrlə örtülmüşdür. Gözlərin ən uzaq nöqtələri arasındakı məsafə bədənin uzunluğunun yarısına bərabərdir və ya daha çoxdur (ucundan gözlərin mərkəzlərini birləşdirən xəttə qədər ölçülür).

## Yaşayış yeri

Açıq okeanda aşkar edilmir. Sahil ərazilərində qayalı torpaqlarda yaşayış mühitinin ən xarakterikdir. Osminoqlar ümumiyyətlə mağaralarda, yarıqlarda, qayalar arasında gizlənirlər. Yay aylarında nəhəng osminoq bütün növ suxurlarda olur. Çox vaxt qayalı və qumlu torpaqların sərhəddində, qayalı burun sahilləri yaxınlığında, daha az — qumlu və çınqıllı dərin buxtalarda müşahidə edilirlər. Sahildən çox uzaq məsafədə olduqda osminoqlar çınqıl, qum və narın torpaqlarda yaşayır. İncə qumları olan açıq yerlərdə osminoqlar bir yuva kimi istifadə etdikləri geniş çuxurlar qaza bilərlər.

## İqtisadi dəyəri

Nəhəng osminoqlar Şimali Yaponiya, Şimali Koreya və Cənubi Koreyada ov obyekti kimi xidmət edir.

## Həyat dövrü

Osminoqlar yay–payız mövsümləri miqrasiya edirlər. Yayda yumurtlama ərəfəsində, dayaz dərinliklərə köç edir və burada çoxluq təşkil edirlər. Payızda yumurtlama bitdikdən sonra, osminoqlar çox tez, bir neçə gün ərzində ərazini tərk edirvə izobatlar boyunca qayalı torpaqlara məskunlaşırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Blidine Təbiət Parkı

**Blidine Təbiət Parkı** (, ) — Bosniya və Herseqovinada, Dinar Alplarının mərkəzində yerləşən və 30 aprel 1995-ci ildə qurulan təbiət parkı. Bosniya və Herseqovinanın Dinar Karst bölgəsində əhəmiyyətli bir mədəni və tarixi irsə sahib olan mühüm bir təbii, hidrogeoloji qoruğu təmsil edir. Park ərazisinə Dinar Alp dağları, Duqopolye yaylası, Blidine gölü, Qrabovise vadisi və s. daxildir.
## Coğrafiyası
Çvrsnisanın əriyən buzlaqların təsiri ilə açıq və qısır bir vadisi meydana gəlir. Parkın bazası Çvrsnisa və Vran dağları arasında dəniz səviyyəsindən 1150 ilə 1300 m hündürlükdə yerləşən, uzunluğu 3 ilə 5&nbsp;km olan bir platodur. Parkın ümumi sahəsi 364&nbsp;km²-dir. Geomorfoloji baxımdan vahid olmaqla plato coğrafi və topoqrafik cəhətdən iki hissəyə bölünür: Blidine gölü yaxınlığındakı aşağı cənub hissə və Duqopolye yaxınlığındakı yuxarı şimal hissə. Ayrıca Bosniyanın dörd icması arasında bölünür: Posuşe, Tomislavqrad, Mostar və Yablanisa.

Şimalda Dolyanka çayı boyunca Duqopol düzənliyi var. Şimal-şimal-qərb tərəfdə Vran dağı (hündürlüyü 2074 m), cənub-cənub-şərq tərəfdə  Çhrvnisa dağı (Ploçno zirvəsi 2228 m yüksəklikdədir). Cənub-şərq tərəfində Blidine gölünün arxasında, hündürlüyü 1786 m olan Çabuliya dağı mövcuddur. Çhvrsnisanın şərqində Neretva çayı və kanyonu boyunca uzanan Qrabovitskaya vadisi yerləşir.
### Blidine gölü
Parkın ən vacib hidrogeoloji fenomeni alp gölüdür. Blidine Bosniya və Herseqovinada bənzərləri arasında ən böyüyüdür. Blidine gölü buzlaqların əriməsinin nəticəsidir, baxmayaraq ki, Pokleçani qəzasının sənədləri gölün süni olduğunu və 19-cu əsrin sonlarında qurulduğunu bildirir. Belə ki, yerli sakinlər və heyvandarlıqla məşğul olanlar suların sızmaması üçün göl dibini gillə örtmüşlər. Nəticədə su yer altına sıza bilməmiş və daimi göl əmələ gəlmişdir. Gölün səthi sahəsi 2,5-dən 6&nbsp;km² arasında dəyişir. Orta dərinliyi 1,9 m-dir. Gölün özü dəniz səviyyəsindən 1184 m hündürlükdə yerləşir.

## Fauna və flora

Qayalıq yamaclarda Heldreyx şamı ve ya Bosniya şamının yetişdiyi sıx şam meşələri vardır. Erkən yaz və yay aylarında, dağ yamaclarında və vadidə üç çeşid yabanı kəklikotu ve çok sayda yabanı dərman bitkiləri yetişir.

## Mənbə
* 
* 
* Doljani
## İstinadlar
7 №-li Qayıdış qəsəbəsi

**7 №-li Qayıdış qəsəbəsi** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun 7 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Bala Bəhmənli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının bəzi şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 01.09.2004-cü il tarixli 727-IIQ nömrəli Qanunun  "Füzuli rayonu üzrə" hissəsinin birinci abzasına əsasən "*Füzuli rayon inzibati ərazi vahidi tərkibində faktik mövcud olan Haramı sahəsində yeni salınmış 7 №-li Qayıdış... qəsəbələri rayonun ərazi vahidləri siyahısına daxil*" edilmişdir.

Həmin hissənin üçüncü abzası ilə "*Mərkəzi 6 №-li Qayıdış qəsəbəsi olmaqla, 6 №-li Qayıdış, 7 №-li Qayıdış, 8 №-li Qayıdış, 9 №-li Qayıdış, 10 №-li Qayıdış və 11 №-li Qayıdış qəsəbələrindən ibarət İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi*" yaradılmışdır.

"Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 19.06.2009-cu il tarixli 837-IIIQ nömrəli Qanunun I hissəsinin altıncı abzasına əsasən "*7 №-li Qayıdış qəsəbəsi İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin qəsəbə mərkəz olmaqla 7 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsi*" yaradılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbədə Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı evlərini tərk etmiş məcburi köçkünlər məskunlaşdırılıb.
 
2019-cu ilin oktyabr ayına olan məlumata görə 7 saylı Qayıdış qəsəbəsinin ümumi əhalisi 830 nəfərdir. Qəsəbədə 4 şəhid ailəsi, 6 Qarabağ müharibəsi əlili var.

## Təhsil
7 saylı Qayıdış qəsəbəsində 198 şagird yerlik məktəb binası tikilib istifadəyə verilmişdir.

Qəsəbədə "Qayıdış qəsəbə 6 № li tam orta məktəb" fəaliyyət göstərir.

## Sosial infrastruktur
Qəsəbənin işıq, su, qaz, yol ilə bağlı sosial qayğıları tam həll olunub, əhali məcburi köçkünlər üçün nəzərdə tutulan bütün imtiyazlardan istifadə edirlər.  

Qəsəbədə icra nümayəndəliyi, məktəb, uşaq bağçası, tibb məntəqəsi və kitabxana fəaliyyət göstərir, torpaq islahatı aparılıb, hər bir qəsəbə sakini pay torpağı ilə təmin olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Füzuli rayon bələdiyyələrinin siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu. Azərbaycan. - 2009. - 31 iyul. - S. 1.
* Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin birləşməsi yolu ilə yeni bələdiyyələrin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
*
Sloveniyada ilin idmançılarının siyahısı

**Sloveniyada ilin idmançısı** ( — kişi idmançıları üçün,  — qadın idmançıları üçün) — Sloveniya idman jurnalistləri arasında keçirilən səsvermə nəticəsində verilən illik mükafat. Mükafat ilk dəfə 1968-ci ildə təqdim edilmişdir. 1991-ci ilə qədər Sloveniya sosialist respublika kimi Yuqoslaviya SFR tərkibində olub.

## Qaliblər

## İstinadlar

### Ümumi
*

### Spesifik

## Xarici keçidlər
*Sloveniya İdman Jurnalistlər Birliyi
Metyu Seliqman

**Metyu Seliqman** () — Böyük Britaniya gitaraçısı.

## Həyatı
14 iyul 1955-ci ildə doğulub. 

Metyu Seliqman Böyük Britaniyada Devid Boui və Şineyd Okonnor ilə birlikdə çıxış edibdir. Seliqman 1980 və 1990-cı illərdə tanınmış ifaçılarla birlikdə eyni səhnəni bölüşüb. 1985-ci ilin iyul ayında məşhur pop və rok musiqiçilərini bir yerə toplayan “Live Aid” xeyriyyə konsertində Boui ilə birlikdə gitara ifa edib.
 
17 aprel 2020-ci ildə koronavirus xəstəliyindən Londonda vəfat edib.

## İstinadlar
Preşern günü

**Preşern günü** () və ya **Sloveniya Mədəniyyət bayramı** () — fevral ayının 8-də qeyd olunan Sloveniya dövlət bayramı. Bayram böyük Sloveniya şairi Franse Preşernin 8 fevral 1849-cu ildəki vəfatının ildönümündə keçirilir. Bayram 1945-ci ildə slovenlərin milli şüurlarının artdığı vaxtda təqdim olunmuşdur. 1991-ci ildə 8 fevral istirahət günü elan edildi. Fevral ayının 7-də bayram ərəfəsində mədəniyyət və incəsənət sahəsində mühüm nailiyyətlərə görə Preşern mükafatı mərasimi keçirilir.

## Tarixi
8 fevral İkinci Dünya müharibəsi dövründə əlamətdar tarixə çevrilməyə başlamışdır, belə ki o vaxtlar 7 fevral Ümumslavyn Birliyi Günü kimi qeyd olunurdu. 8 fevralın Sloveniya mədəniyyət bayramı elan olunması təklifini, Sloveniya Azadlıq Cəbhəsinin mədəniyyət işçisi Boqomil Gerlants tərəfindən 1945-ci ilin yanvar ayında Çrnomel şəhərində irəli sürülmüşdür. Sloveniya Milli Azadlıq Şurası Rəyasət Heyətinin 1 fevral 1945-ci il qərarı ilə 8 fevral Mədəniyyət bayramı elan olundu. Bayram YSFR dövründə də Sloveniya Sosialist Respublikasında dövlət bayramı hesab olunurdu, eyni zamanda Karintiya (Avstriya) və İtaliyada sloven icmaları tərəfindən də qeyd olundu.

## İstinadlar
Karlos Kruz-Diez

**Karlos Kruz-Diez** () — Optik sənət qurucularından sayılan venesuelalı rəssam; kinetik rəsm sənətinin böyük qabaqcıllarından biri.

## Həyatı
Karlos Kruz-Diez 1923-cü ildə Karakasda anadan olub. O, 1957-ci ildə Əsrarəngiz Sənətlər Məktəbini yaradıb. 1960-cı ildə Parisə köçüb. 

Əsərləri Nyu-Yorkda Müasir İncəsənət Muzeyində, Londonda Teyt Qalereyasında, Parisdə Pompidu Mərkəzində nümayiş etdirilməkdədir. Karakasda, Parisdə və Panamada, habelə Hyustonda rəssamlıq sənət studiyaları olan rəssam 2012-ci ildə Fransanın ən yüksək mükafatı – "Fəxri Legion" ordeni ilə təltif edilib.

27 iyul 2019-cu ildə Parisdə vəfat edib.

## İstinadlar
Kaprin turşusu

**Kaprin turşusu** (və ya dekan turşusu) **CH<sub>3</sub>(CH<sub>2</sub>)<sub>8</sub>COOH** – birəsaslı doymuş karbon turşusudur. Kaprin turşusunun duzları və anionları kaprinatlar adlandırılır.

## Təbiətdə tapılması
Kaprin turşusu inək yağının tərkibində, həmçinin bitki yağlarının: babassu yağının (7%), kokos yağının (5–10%), palma çəyirdəyi yağında (3–7%), gavalı tumunun yağında (4%), murumuru palma (Astrocarium murumuru) yağının (1,6%), tukuma palma (Astrocarium vulgare) yağının (1,6%), palma yağında (0,1% dən az)[1], az miqdarda spermaseti piyində rast gəlinir.

## Xassələri
Ağ rəngli kristallik maddə olub, otaq temperaturunda demək olar ki, suda həll olmur, qaynama temperaturu 268–270 °C, ərimə temperaturu 27–32 °C, sıxlığı isə 0,893 1/ml (25oC-də)-dir.
Azərbaycan Elektron İdman Növləri Federasiyası

**Azərbaycan Elektron İdman Növləri Federasiyası** və ya qısaca **AEİNF** — Azərbaycanda kiberidman, videooyun və digər  elektron idman növləri üzrə yarışları təşkil və nəzarət edən federasiya. 25 iyun 2011-ci ildə yaradılmışdır. Federasiya, yalnız kompüter oyunlarının asudə vaxt keçirməyin bir yolu kimi deyil, insanların müəyyən fiziki və intellektual qabiliyyətlərini aşkar etmək üçün yaradılmışdır. Qurucusu və ilk prezidenti Ramil Əliyev olub. 24 fevral 2025-ci ildə Oqtay Qasımzadə yeni prezident olaraq təyin olunub.

2006-cı ildə Azərbaycan ilk dəfə olaraq WCG-yə üzv olmuşdur. Bu il Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyi və Milli Kompüter Oyunları Assosiasiyasının dəstəyi ilə Azərbaycanın ilk Milli Kompüter Oyunları Çempionatı, habelə WCG yarışlarına təsnifat oyunları keçirildi. Təsnifat ilk 3 oyunda seçilmişdir: Counter-Strike 1.6, Need for Speed: Most Wanted və FIFA Soccer 2006. Qaliblər, 2006-cı ilin payızında İtaliyanın Montsa şəhərində WCG-nin böyük finalında iştirak etmişdir.

Bundan sonra federasiya üzvləri arasında bir sıra qeyri-rəsmi görüşlər və müxtəlif əlamətdar tarixlərə həsr olunmuş bir sıra şou oyunları keçirilmişdir. Bu tədbirlərin məqsədi ictimaiyyətin diqqətini cəlb etmək idi.

Bu günə qədər ikinci Milli Kompüter Oyunları Çempionatı keçirildi. Federasiyanın üzv kiberidmançıları ABŞ-nin Sietl şəhərində keçirilən WCG Grand Final 2007-də iştirak etmişdir. Federasiya, yarışmada təqdirəlayiq yer tutmasa da, keçən illə müqayisədə 13 pillə önə keçmişdir. 2007-ci ilin sonunda, dekabr ayında Milli Kompüter Oyunları Assosiasiyası və Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyinin birgə təşkilatçılığı ilə ilk rəsmi onlayn çempionat — Baku Open 2007 təşkil edilmişdir.

## İstinadlar
Preveli çimərliyi

**Preveli** (, bəzən isə **Palmalı çimərlik** adlanır) — Yunanıstanda çimərlik və laqun. Çimərlik Krit adasının cənub hissəsində yerləşir. Çimərlik Liviya dənizinin sularına aiddir. Çimərliyin adı ərazidə yerləşən Preveli monastrında götürülmüşdür. Çimərlik Kurtaliotiko dərəsinin dənizə çıxısında yerləşir. Dərə ilə Meqalopotamos çayı axır. Məhs Meqalopotamos çayının hesabına çimərlik suyunun temperaturu digər akvatoriyalarla müqayisədə aşağıdır. Preveli çimərliyinin uzunluğu təxminən 210 metr, eni isə maksimum 50 metrdir. Çimərlik qumunun rəngi tünd-bozdur.

Çimərlik yaxınlığında geniş xurma plantasiyası var. Plantasiyada xüsusi xurma Teofrast (*Phoenix theophrasti*) yetişdirilir. Yaxınlıqda yerləşən Plakyas () çimərliyinin qayıqları ilə turistlərə müntəzəm xidmət göstərilir.

Palma meşələri ilə yanaşı çimərliyin digər cəlb edici xüsusiyyəti — dənizin içində olan ürək formalı tək qaya parçasıdır.

2010-cu ilin 22 avqustunda baş vermiş yanğın nəticəsində palma meşələrinin böyük qismi məhf olmuşdur. Ölkədə fəaliyyət göstərən WWF və Kaloust Paraqamian bəyan etmişdir ki, yanğın zamanı 70 % ağaclar salamat qalmışdır. 2011-ci ildən isə meşələr tədricən bərpa olunmağa başlamışdır. 2011–2012-ci illərdə palma meşələri ziyarətçilər qismən bağlı idi. Ancaq çimərlik açıq idi.

Uzun illər boyu çimərliyə qayalıqlardan keçən təhlükəli cığırla mümkün idi. Yol müasir dövrdə genişləndirilmiş və qorunur. Ən asan yaol hal hazırda qayalığın şərq hissəsindən keçir və yol Drimişiano Ammudi çimərliyindən keçir. İstənilən halda bu yol yetərincə uzaqdır. Çay dərəsi üzərində xüsusi dayanacaq yaradılmışdır. Çimərlik yaxınlığında istirahət zonası fəaliyyət göstərir. Buradan bütün körfəz və Preveli dərəsi tam görsənir.

## İstinadlar
Propion turşusu

**Propion turşusu (propan turşusu, metilsirkə turşusu, konservant E280)** CH3CH2COOH — rəngsiz, rezin iyli maddə.
Propion turşusu(yunanca «protos» — birinci, «pion» — yağ;) yağ turşusu olduğu üçün belə adlanır. Propion turşusunun duzları propionat adlanır.

## Fiziki-kimyəvi xassələri

Öz-özünə alovlanma temperaturu - 440&nbsp;°C.

Su  və üzvi həlledicilərlə həll olur..

Kimyəvi xassələrənə görə - karboksilik turşuların tipik bir nümayəndəsidir.

## Tarixi

Propion turşusu ilk dəfə 1844 - cü ildə  tərəfindən təsvir edilmişdir, onu şəkərin parçalanma məhsullarıından aldı . Sonrakı bir neçə il ərzində digər kimyaçılar eyni maddəni aldıqlarını fərq etmədən müxtəlif yollarla propion turşusu aldılar. 1847-ci ildə bir fransız bir kimyaçı Jean-Baptiste Dumas (Jean-Baptiste Dumas) ortaya çıxan turşuların propion turşusu ilə eyni maddə olduğunu bildirdi..

## Alınması

Təbiətdə propion turşusu neftin tərkibində, karbohidrat ların mayalanması zamanı əmələ gəlir. Sənayedə etilennin karbonlaşması  və Reppe reaksiya tərəfindən alınırş Əvvəllər Sirkə turşusu istehsalında çox miqdarda propion turşusu əlavə məhsul olaraq alınmışdı, lakin sirkə turşusu istehsalının müasir üsulları bu üsulu ikinci dərəcəli hala gətirdi.

Propion turşusu bioloji olaraq  karbon atomu olan yağ turşularının metabolik parçalanması və müəyyən amin turşularının parçalanması ilə əldə edilir.

## Törəmələri

' 'Propionatlar' * - propion turşusunun [[duzlar]]ıdır . Propion turşusunun qələvi və qələvi torpaq duzları suda yaxşıhəll olunur və üzvi [[Solvent|həlledicilər]] içərisində həll olunmur. Propion turşusunun esterləri suda zəif həll olunur, üzvi həlledicilərlədə isə yox.
== Tətbiqi ==
Propion turşusu və onun törəmələri propanolun, dərmanların, aromatik maddələrin, plastiklərin alınmasında istifadə edilir.

Propion turşusu  bəzi bakteriyaların böyüməsinə maneə törədir. Buna görə istehsal olunan propion turşusunun çox hissəsi insanın istehlak etdiyi qidalarda və heyvanlar üçün qidalarda istifadə olunur. Propion turşusu və ya onun ammonium duzu (ammonium propionat) birbaşa heyvan məhsullarında istifadə olunur. İnsanların istehlak etdiyi qidalarda, xüsusən də çörək və digər çörək məhsullarında propion turşusunun natrium ([[[natrium propionat]])) və ya kalsium ([[kalsium propionat]]) duzu kimi istifadə olunur.

==Təhlükəsizliyi ==

Propion turşusunun əsas təhlükəsi konsentrat turşu ilə təmasda baş verə biləcək kimyəvi yanmalardır. Laboratoriyada heyvanlarda aparılan tədqiqatlarda, az miqdarda propion turşusunun uzun müddətli istifadəsi ilə əlaqəli yeganə mənfi təsir maddənin mədədə aşındırıcı xüsusiyyətlər əmələ gətirməsidir. Tədqiqatlarda propion turşusunun zəhərli, mutagen, kanserogen və reproduktiv orqanlara mənfi təsir göstərdiyi aşkarlanmadı. Bədəndə propion turşusu  sürətlə oksidləşir, metabolizə olunur və bədəndən atılır.

== Mənbə ==
* *Зефиров Н. С., Кулов Н. Н. и др.'' Химическая энциклопедия. — : Большая российская энциклопедия, 1995. — Т. 4. — С. 107—108. — ISBN 5-85270-092-4.
Orozir dövrü

**Orozir və ya Orozir dövrü —** Paleoproterozoy erasının 3-cü geoloji dövrüdür və 2050-1800 milyon il əvvələri əhatə etmişdir.

Dövrün son yarısı, demək olar ki, bütün qitələrdə intensiv tektogenez prosesi müşahidə olunurdu.

Yer kürəsinə məlum olan ən böyük toqquşma hadisələrindən ikisi Orozir dövrünə təsadüf edir. Dövrün ən əvvəlində, 2023 milyon il əvvəl, böyük bir asteroid düşməsi nəticəsində Vredefort krateri yarandı. Sadberi kraterini meydana gətirən hadisə isə 1850 milyon il əvvəl, dövrün sonuna yaxın baş verdi. Superqitə Kolumbiya bu dövrün sonunda meydana gəldi.

## İstinadlar
1 №-li Qayıdış qəsəbəsi

**1 №-li Qayıdış qəsəbəsi** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Bala Bəhmənli kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Bala Bəhmənli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının bəzi şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 01.09.2004-cü il tarixli 727-IIQ nömrəli Qanunun  "Füzuli rayonu üzrə" hissəsinin birinci abzasına əsasən "*Füzuli rayon inzibati ərazi vahidi tərkibində faktik mövcud olan Haramı sahəsində yeni salınmış 1 №-li Qayıdış... qəsəbələri rayonun ərazi vahidləri siyahısına daxil*" edilmişdir. 

Həmin hissənin ikinci abzası ilə "*1 №-li Qayıdış qəsəbəsi olmaqla, 1 №-li Qayıdış, 2 №-li Qayıdış, 3 №-li Qayıdış, 4 №-li Qayıdış və 5 №-li Qayıdış qəsəbələrindən ibarət Birinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi*" yaradılmışdır. 

"Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 19.06.2009-cu il tarixli 837-IIIQ nömrəli Qanunun I hissəsinin sonuncu abzasına əsasən Füzuli rayonunun Birinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi 1 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbədə Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı evlərini tərk etmiş məcburi köçkünlər məskunlaşdırılıb.

## Poçt
Dövlətyarlı Poçt Şöbəsi 1 saylı Qayıdış qəsəbəsində yerləşir. Poçt indeksi: AZ1919.

## Təhsil
1 saylı Qayıdış qəsəbəsində 135 şagird yerlik məktəb binası tikilib istifadəyə verilmişdir.

Qəsəbədə "Qayıdış qəsəbə 1 № li tam orta məktəb" fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* 1 №-li Qayısış bələdiyyəsi
* 3 №-li Qayıdış bələdiyyəsi
* Bala Bəhmənli bələdiyyəsi
* Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu. Azərbaycan. — 2009. — 31 iyul. — S. 1.
* Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin birləşməsi yolu ilə yeni bələdiyyələrin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
*
MBDA Meteor

MBDA Meteor raketi, çoxmillətli “MBDA” şirkəti tərəfindən hazırlanan, 320 km məsafəli, radarla idarə olunan hava-hava tipli döyüş raketidir. Yüksək intensivlikdə olan elektron müharibə mühitində işləyən və qabaqcıl ramjet mühərrik texnologiyasından istifadə edən raket 2016-cı ildə Avropa ölkələrində istehsal olunmağa başlanmışdır.

Meteor raketi AIM-120 AMRAAM raketinin əvəzinə yeni nəsil, çox uzaq mənzilli, görüş dairəsindən kənarda fəaliyyəti təmin edəcək bir önləmə raketinin axtarışı ilə ortaya çıxmışdır. Raket üzərində həyata keçirilən işlər, layihədə bir sıra digər Avropa ölkələrinin iştirakı və qısa müddət ərzində Boeing-in dəstəyini bu layihəyə verməsi ilə MBDA şirkətinin rəhbərliyi çərçivəsində beynəlxalq bir proqrama çevrildi. Aktiv idarə olunan radar, yüksək sürətlərdə hərəkətinə imkan verən ramjet mühərriki və uzun mənzili sayəsində qısa və orta mənzildə effektiv MICA ilə işləyən meteor raketi; Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale, Saab JAS 39 Gripen, Lockheed Martin F-35 Lightning II kimi döyüş təyyarələrində istifadə olunur.

## İstifadəçilər
Meteor raketi, İngiltərə Kral Hərbi Hava Qüvvələri, Səudiyyə Ərəbistanı Kral Hərbi Hava Qüvvələri, Alman Hərbi Hava Qüvvələri, İspaniya Hərbi Hava Qüvvələri, İtaliya Hərbi Hava Qüvvələri, Fransa Hərbi Hava Qüvvələri, İsveç Hərbi Hava Qüvvələri, Çex Respublikası Hərbi Hava Qüvvələri, Misir Hərbi Hava Qüvvələri, Hindistan Hərbi Hava Qüvvələri, Qətər Hərbi Hava Qüvvələri kimi bir çox dövlətin hərbi hava qüvvələri tərəfindən istifadə olunur.
Başlıq sistemi

**Başlıq sistemi**, raket, peyk, döyüş raketi, təyyarə, helikopter, gəmi və ya oxşar nəqliyyat vasitəsinin iki və ya üç ölçülü mühitdə başqa bir yeri tərk etməsi və gəlişinin proqramlaşdırıldığı başqa bir yerə çatmasına imkan verən elektromexaniki cihaz və ya cihazlara verilən ümumi addır. Xüsusilə hərbi terminologiyada bu termin heç bir insanın nəzarəti olmadan avtonom (muxtar) naviqasiya qabiliyyəti olan nəqliyyat vasitələri üçün istifadə olunur. İstismarında yüksək insan töhfəsi tələb edən oxşar sistemlərə naviqasiya sistemləri deyilir və bunlar başlıq sistemlərindən fərqli bir kateqoriyada qiymətləndirilirlər.

## Tarixi
Başlıq sistemləri hərbi sahədə ilk dəfə İkinci dünya müharibəsində almanların hazırladığı V-1 raketində istifadə edildi. Bu raketdə istifadə olunan başlıq sistemi uçuş istiqamətini sabit saxlamaq üçün quraşdırılmış sadə bir giroskop, uçuş vaxtını və beləliklə hədəfə olan məsafəni təyin etmək üçün istifadə edilən bir sürət sensoru, hündürlüyü təyin etmək üçün istifadə edilən bir altimeter və bütün bu başlıq sistemi elementlərindən gələn məlumatları birləşdirərək emal edərək raketi hədəfə doğru istiqamətləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş olan alt sistemlərdən ibarət idi.

## İşləmə prinsipi

Başlıq sistemi üç əsas vəzifə qrupundan ibarətdir: giriş qrupu, əməliyyat qrupu və çıxış qrupu. Giriş qrupu müxtəlif antenalardan, mikrofonlardan, qəbuledicidən, kameradan, sensordan və digər xam məlumat giriş modullarından ibarət ola bilər. Əməliyyat qrupu bir və ya daha çox mərkəzi emal bölməsindən (CPU) və elektron tənzimləmə, manipulyasiya və dəstək bölmələrindən ibarətdir və funksiyası, giriş qrupu cihazlarından xammal məlumatlarını müəyyən alqoritmlərə uyğun tərtib etmək, zəruri hallarda əvvəllər yaradılmış verilənlər bazalarındakı dəyərləri və avtonom idarə olunan nəqliyyat vasitəsinin istiqamət, müəyyən bir istinad nöqtəsinə və ya hədəfə görə mövqe, sürət, sürətlənmə və s. ədədi dəyərlərini dəyişdirib-dəyişdirməmək və ya döyüş başlığını, məsələn nəqliyyat vasitəsində işə salmağın vaxtı olub olmadığını təyin etməkdir. Qəbul edilmiş qərarlar davamlı olaraq çıxış qrupu cihazlarına ötürülür. Bunlar mühərriklər, servolar və aktuatorlar, nasoslar, turbinlər, elektromexaniki qurğular, detonatorlar, ötürücü antenalar, qanadlar və qanadcıqlar ola bilər. Bu sistem elementləri, real vaxt rejimində idarə olunan nəqliyyat vasitəsinə, əməliyyat qrupundan və real vaxtdan gələn əmrlərə uyğun olaraq, tapşırıqda tələb olunan işləri yüksək dəqiqliklə yerinə yetirməyə imkan verir.
Elektromexanika

[thumb|350px|[Mexatronika|Mexatronik və elektromexaniki sistemlər.]]

**Elektromexanika** – mexaniki sistemlərin elektron sistemlərlə idarə olunmasına əsaslanan sistemlərin cəmidir.

Mexatronik sistemlər elektromexaniki sistem deyildir. Çünki elektromexaniki sistemlərdə heç bir proqram yoxdur, lakin proqram təminatı mexatronik sistemlər üçün əvəzedilməzdir. Məsələn, PLC tətbiqləri mexatronik sistem nümunəsidir.

Liftlər elektromexaniki quruluşlara nümunədir. Liftlər həm elektrikli, həm də mexaniki tətbiqlərə malik bir sistemdir. Eskalatorlar, digər qaldırıcı və daşıma qurğuları və hətta printerlər elektromexaniki sistemlərə daxil olur. Ayrıca silah sistemlərinin əksəriyyəti elektromekanikdir.
Mexatronika

Mexatronika mexanika və elektronika sözlərinin müvafiq şəkildə birləşməsindən ibarətdir və ilk dəfə 1969-cu ildə Yaponiyanın Yasukawa Elektrik Şirkətinin bir mühəndisi mexanika və elektron mühəndislik sahələrinin birləşməsini ifadə etmək üçün “mexatronika” sözünü işlətmişdir. Mexatronika sözü illərdir Avropa qitəsində də istifadə edilmişdir. ABŞ və İngiltərədə ayrıca bir təhsil və təcrübə sahəsi olaraq qəbul edilməsinə baxmayaraq, bakalavriat, magistratura və doktorantura səviyyələrində açılan kursların sayının artması mexatronikanın dünya miqyasında ayrıca bir elm sahəsi olaraq qəbul edildiyinin göstəricisidir. Mexatronika, maşın, elektronika, proqram təminatı və idarəetmə mühəndisliyinə əsaslanan yüksək səviyyədə idarə olunan bir mühəndislik bölməsidir. İnkişaf etməkdə olan texnologiyadan asılı olaraq bir çox sahə və sektorla əlaqəli olan mexatronika, demək olar ki, hər evdə istifadə olunan elektron cihazların istehsalında istifadə olunur.

Mexanik və elektron komponentlərdən ibarət olan bütün maşın və qurğular, ətraf mühitdəki məlumatları sensorlarının (qəbuledici) köməyi ilə qəbul edir, toplanmış məlumatları idarəetmə vasitələri (mikroprosessorlar və s.) və proqram təminatı ilə yaddaşında şərh edir və lazımi qərarlar verir və məcburetmə vasitələri (aktuatorlar) ilə lazımi reaksiyalar verməyi bacaran sistemlər, maşınlar, cihazlar mexatronik sistemlərdir.

Bu istiqamətdə aşkarlaya, ölçə, qərar verə və hərəkət edə bilən avtomatik maşınlar (yəni mexatronik sistemlər) müdafiə sənayesi, təhlükəsizlik sistemləri, maşınqayırma sənayesi, sənaye avtomatlaşdırma sistemləri, tibb, kənd təsərrüfatı, bankçılıq, mədən sənayesi və bir çox digər sahələrdə istifadə olunur və istifadə sahəsi gündən-günə artır.

Bu gün geniş tətbiq olunan CNC maşınları, gecə görmə sistemləri, mina axtaran robotlar, avtomatik tədarük etmə sistemləri (stoklama sistemləri), kameralar, videolar, bankomat kimi sistemlər və məhsullar mexatronik sistemlərdir.

## Mexatronikanın tədqiqat sahələri
*Modelləşdirmə və dizayn
*Sistem inteqrasiyası
*Məcburetmə vasitələri və sensorlar
*Ağıllı nəzarət
*Robotlar
*İstehsal
*Hərəkətə nəzarət
*Titrəmə və səs-küyə nəzarət
*Mikro cihaz və optoelektron sistemləri
*Avtomobil sistemləri və digər sahələr
*Proqramlaşdırma
*Avtomatika
*Zavod avtomatikası
Çiyni (Ucar)

**Çiyni** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Qaradağlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Şirvan düzündədir.

## Əhalisi
 
## Toponimikası
Çiyni kəndinin oykonimi çiyni tayfasının adını əks etdirir. Etnotoponimdir. XVI əsrdə qızılbaş tayfalarından biri olan və mənşəcə qacar tayfasına mənsub çiyniləri Səfəvi şah Təhmasib (1524-76) üsyankar xarakterlərinə görə ölkənin müxtəlif ərazilərində yerləşdirmişdi. İran ərazisində çiynilər daha geniş yayılmışdılar.
 
## Həmçinin bax
* Qaradağlı (Ucar)

## İstinadlar
Qreys Vahu

**Qreys Wahu Kenyatta** () — Keniyanın ilk prezidenti Jomo Kenyatta'nın ilk həyat yoldaşı idi. Qeydlər göstərir ki, Vahu, daha sonra Johnstone Kamau kimi tanınan Kenyatta ilə 1917 və ya 1919-cu illərdə evləndi. Jomo Kenyatta ilə iki övladı var: Peter Muigai Kenyatta (1922-1979) və Margaret Wambui Kenyatta (1928–2017). Grace Wahu Keniyada 2007-ci ilin aprelində 110 yaşında vəfat etdi.

## İstinadlar
Altimetr

[thumb|200px|[Alpinizmdə istifadə olunan bir altimeter]]
[thumb|200px|Şəkildəki aneroid [aviasiya altimeteri standart təzyiq xəttinə (29,92 inHg) görə yüksəkliyi (10.180 feet) göstərməkdədir.]]

**Altimeter** — hündürlük və ya yüksəkliyi ölçmək üçün istifadə olunan bir cihazdır. Radar altimeter və aneroid altimeter kimi fərqli prinsiplərə uyğun işləyən altimetrlər var. Ancaq altimeter sözü ümumiyyətlə aneroid (barometrik) altimeterə aiddir. Altimetrlər alpinizm və aviasiyada geniş istifadə olunur.

Aneroid altimeter, hər hansı bir təzyiq səviyyəsinə görə bir yerin hündürlüyünü ölçə bilən bir barometrdir. Ümumiyyətlə dəniz səviyyəsinə nisbətən hündürlüyü göstərir. Barometrlər təzyiqi adətən mmHg (mm civə) ilə təzyiq göstərir; altimeter metr və ya feet ilə hündürlüyü göstərir.

Atmosfer təzyiqi dəniz səviyyəsindən qalxdıqca azalır. Məsələn, bir dağın başındakı təzyiq ayağındakı təzyiqdən daha azdır. Dəniz səviyyəsindən orta hesabla hər 10.5 m (30 ft) yüksəkliyə qalxarkən barometr 1 mmHg təzyiqin azaldığını göstərir. Bir altimetr 800 metr göstərərsə, o yerin hündürlüyü altimeter pəncərəsinə qoşulmuş təzyiq xəttindən başlayaraq 800 metrdir. Atmosfer təzyiqi havanın rütubətindən və istiliyindən asılı olaraq 0,1% -dən az dəyişdiyindən, altimeter ilə hündürlük ölçərkən yol veriləcək xətanın 0,1% -dən az olacağı gözlənilir.
Millimetr civə

**Millimetr civə** (mmHg) — digər adı ilə “torr” olaraq da bilinən və Beynəlxalq vahidlər sisteminə (Système International d'Unités, SI) uyğun olmayan bir təzyiq vahididir.

760 mm Hg (760 Torr) 1 atmosfer təzyiqinə bərabərdir.

Dəniz səviyyəsində civə ilə dolu bir qab və bir boru ilə açıq hava təzyiqinin 76 sm ölçülməsi ilə meydana çıxan vahiddir.
Çoban Rəssamı (Süleyman Şahin)

**Çoban Rəssamı (Süleyman Şahin)** (tanınan: Çoban Rəssamı; ) — Türk mənzərəsi sənətkarı. 
 
## Həyat və karyera
Sənətçi 14 aprel 1949-cu ildə Eskişehirdə Sivrihisarın Günyüzü şəhərində anadan olub. "Çoban Rəssamı" olaraq bilinən rəssam Süleyman Şahin ailə səbəbləri ilə ibtidai məktəbin dördüncü sinfinə qədər təhsil almışdır. Uşaqlıqdan işə başlayaraq Ankarada dolanışığı üçün çoban kimi fəaliyyətə başlayan Süleyman Şahin, rəssamlığa olan marağı və qabiliyyəti fərq edildikdə sənətə tərəf döndü. Landşaft rəsmlərində kənd həyatını göstərdiyi və keçmişdə çoban olduğu üçün sənət dairələrində "Çoban Rəssamı" kimi tanınırdı.

Sənətçi 1986-cı ildə məskunlaşdığı Bursa şəhərində Rəssamlar Küçəsini qurdu və yeni istedadlı rəssamların yetişdirilməsində pay sahibi oldu. Rəsmləri Van Gogh, Edouard Manet, Klod Monet və Sisley kimi böyük rəssamlara əsaslanır. Çoban Rəssamı Süleyman Şahinin, əsasən xaricdəki xüsusi kolleksiyalarda çəkdiyi təbiət və kənd həyatını izah edən 10.000 mindən çox portret əsəri var. Sənətçi ailəlidir və Bursa və Ankarada yaşayır.

## İstinadlar
Əkiz əjdahalar (film, 1992)

**“Əkiz əjdahalar”** () — film Ceki Çanın iştirakı ilə 1992-ci ildə döyüş-komediya janrında kanton dilində çəkilmişdir. Filmin rejissoru Rinqo Lam və Tsui Harkdır.

## Məzmun
İki əkiz (ikisini də Ceki Çan oynayır) doğuşda taleyin iradəsi ilə ayrılır. Biri valideynləri ilə qalır, ikincisi isə alkoqollu qız tərəfindən övladlığa götürülür. Biri məşhur pianoçu və dirijor olur, ikincisi küçədə tərbiyə olunan yaxşı bir döyüşçü olur. Musiqiçi — Con Ma Nyu-Yorkda konsert verir, ikincisi — Bumer, Honq Konqda avtomobil təmiri sexində işləyir.

## Rollarda

* Ceki Çan — musiqiçi Con Ma / Bumer
* Maqi Çun — Barbara
* Tedi Robin — Tayson, Bumer`in dostu
* Nina Li Çi — Tammi
* Ço Yun — Tamminin atası

## Həmçinin bax

# Ceki Çan
# Polis əhvalatı 1/2/3/

## İstinadlar
Polis əhvalatı 3: Super polis 2 (film, 1993)

**“Polis əhvalatı: Super polis 2”** (超級 計劃,Police Story III:Super Cop II) — film 1993-cü ildə Ceki Çanın İştirakı ilə çəkilmişdir. Filmin rejissoru Stenli Tonq və *Mişel Yo*dur.

## Məzmun
Mükafat təqdim olunan polis məmurları Cesika Yunq və David Çenqdən sonra Çenq istefa etmək qərarına gəlir və öz biznesini açdığı Hong Konga yollanır. Gələcəkdə, ən böyük maliyyə korporasiyalarından biri olan bu şəhərdə, şirkətin aktivlərinə girişi təmin edən gizli kodların oğurlandığından xəbərdar olur. Cinayətkarların axtarışı ilə Hong Konga gedən Gənc hələ də pis adamların başında kim olduğunu bilmir.

## Rollarda

* Mişel Yeo — Cesika Yunqun müfəttişi
* Yu Ronqquan — David Çin Fun
* Emil Çau — müfəttiş Martin Lei Quonming
* Azena — Çu Mi
* Fan Siuvon — Kuok Siulonq
* Ceki Çan — müfəttiş Kevin Çan
* Bill Zun — əmi Bill
* Erik Zanq — dükan quldurlarının lideri 
* Tik Vai — Ah Çun
* Bovie Lam — George Ho Koy
* Alan Gernier — Roger Davidson
* Coe Cunq — zərgərlik mağazasının meneceri
* Maqi Çan — bank meneceri
* Yukari Oşima — Qırmızı Terrorçu

## Həmçinin bax

# Ceki Çan 
# Polis Əhvalatı 2

## İstinadlar
Şəhər ovçusu (film, 1993)

**“Şəhər ovçusu”** (City Hunter) — film 1993 ildə döyüş-komediya janrında Ceki Çan`ın iştirakı ilə çəkilmişdir.

## Məzmun
Bu filmdə, Ceki Çan həm dözülməz pleyboy, həm də qadınlaşdırıcı olan xüsusi bir detektiv rolunu oynayır. Müştərilərindən biri, itkin düşən qızını tapması lazım olan bir varlı qəzet müdiridir. Qəhrəman Ceki, evdən qaçan qızın terrorçu dəstəsi, bir polis məmuru və bu qəhrəmanın sevgilisi olduğu bir qrup daxil olmaqla səyahət etdiyini, bir okean gəmisinə kruiz etdiyini öyrənir. Gəmiyə gedərək bir çox gülməli vəziyyətdə özünü tapır, amma sonunda vəzifəsini yerinə yetirir.

## Rollarda

* Ceki Çan — Rio Sazba 
* Coy Bon — Makimura Kaori
* Goto Kumiko — İmamura Kiyoko
* Çinqmi Yau — Saekonu təpikləmək
* Riçard Norton — MacDonald, terrorçuların lider
* Gary Daniels — Kim ,MacDonald'ın ən yaxşı əl işçisi

## Faktlar

* Filmdə Street Street döyüş oyununun parodiyası var
* Oyun Street Fighter E. Honda'nın əsas personajlarından birinin adı, o, E. Honda (E. Honde) ilə əvəz olundu. Ceki Çan'ın Mitsubishi'nin nümayəndəsi olması səbəbiylə.
* Ceki Çan və Riçard Norton arasındakı son döyüşün çəkilişi 6 həftə çəkdi.

## İstinadlar
Fit registeri

**Fit registeri** (həmçinin fit notu, fit səsi və fit notası da deyilir) modal ve falsetto registerlərinden daha incə olan, insanın çıxarda biləcəyi ən incə registerdir. Bu register digər registerlərdən fərqli olaraq xüsusi bir fizioloji xüsusiyyətə malikdir. Bu səs rənginin yaratdığı səs, fit səsinə bənzəyir.

Bəzi sopranolarda, modal register istehsalı tez-tez fit registeri adlandırılır.

## İstifadəsi
Populyar musiqidə fit notası klassik musiqidən daha çox müxtəlif və incə səslər çıxarmaq üçün istifadə olunur. Daha çox Mariah Carey, Minnie Riperton, və Ariana Qrande kimi qadın müğənnilər tərəfindən istifadə olunur. Bəzi kişilərdə fit notasından istifadə edə bilərlər. Wang Xiaolong, bir kişinin çıxarda biləcəyi ən incə vokal notu ilə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür (Mi8, 5243&nbsp;Hz). Qadın müğənni Georgia Brown 2005-ci ildə Ginnesin Rekordları Kitabında indiyə qədər əldə edilmiş ən incə nota (Sol10 veya 25&nbsp;kHz) çatdı, lakin 2007-ci il mahnılar buraxılışında həqiqət olduğunu sübut edən heç bir qeyd olmadığı üçün bu iddia qaldırıldı.
Əliağa (Türkiyə)

**Əliağa** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin şimalında yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 45&nbsp;km-dir. İlçənin şimalında Berqama, cənubunda Foça və Menəmən ilçələri, şərqində Manisa ili, qərbində isə Egey dənizi yerləşir. İlçənin sahəsi 379&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 96,974 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Foça

**Foça** () — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin şimalında yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 43&nbsp;km-dir. İlçənin şərqində Əliağa, cənubunda Menəmən ilçələri, qərbində və şimalında isə Egey dənizi yerləşir. İlçənin sahəsi 251&nbsp;km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 32,264 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax