open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eritreya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

*[[Eritreya]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları|2018 Qış Olimpiya Oyunlarında]]*' dağ xizəyi idman növündə bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır.  Bu Eriteriyanın qış olimpiya oyunlarındakı ilk iştirakıdır.
## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### [[Şəkil:Alpine skiing pictogram.svg|30px]] Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Eritreya «B» kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Şennon-Oqbani Adebaya məxsusdur.

;Kişilərr

## İstinadlar

## Mənbə
*Eriteriya millisi   
* Eriteriya Milli Olimpiya Komitəsi
Trayfl şirniyyatı

**Trayfl**- İngilis mətbəxinin yeməyi.Biskvit xəmirdən hazırlanmış bişmə kremlə hazırlanmış desertdir.

## Haqqında
Çox vaxt spirtlə bəzən isə meyvə soku, jele və ya qaymaqla isladılır. Sadalananları trayfla qat qat çəkirlər. 

## Tarixi
Trayflın ilk resepti 1596-cı ilə aiddir. Belə ki, qatı krem, şəkər tozu, imbir və çəhrayı sudan ibarətdir. Resept 60 il sonra açıqlandı ki, bu zaman ona yumurta əlavə edildi. Spirtin xəmirə əlavə edilməsi də bu zaman məlum oldu. 1747-ci ildə isə trayfla jelenin də əlavə edilməsi məlum oldu. İngilislərə görə trayfl Şotlandiyada və ABŞ da geniş yayılıb.Həmçinin reseptin bir neçə fərqlilikləri də mövcuddur.

## Həmçinin bax
* Profitrol

## İstinadlar
Yeraltından qeydlər

"**Yeraltından qeydlər**" () — rus yazıçısı Fyodor Dostoyevskinin 1864-cü ildə nəşr olunmuş povesti.

Dostoyevski qəhrəmanlarının əksəriyyətində gördüyümüz, insanlardan qaçan, daha çox öz daxilinə qapanmış, qaraqabaq insan tipinə, məhz bu romanda da rast gəlirik. Belə ki, romanın baş qəhrəmanı olan adsız şəxs, cəmiyyətdən özünü kənar tutmuş sərt xarakterli bir kimsədir. Roman iki hissədən ibarətdir və qəhrəmanın öz dilindən nəql olunur. "Mən xəstə bir adamam" ifadəsi ilə başlayan kitabın ilk hissəsində şəxs, cəmiyyətdən nə üçün qaçdığından, öz gizli dünyasında necə yaşadığından və daha çox nələr ilə məşğul olduğundan bəsh edir. İkinci hissədə isə O, daxilinə qapanmadan öncəki sosial həyatından bir neçə səhnə nəql edir. Ustad qələmindən çıxmış və Dostoyevski müşahidələrinin əvəzsiz zənginliyini özündə əks etdirən bu əsər, bir roman olmaqla yanaşı, eyni zamanda möhtəşəm bir psixi təhlil xarakteri də daşıyır.

Əsər oxunduqca özü üçün yaratdığı kiçik və fərqli dünyada yaşayan adi bir insanın həyatına nəzər salınarkən həm də bütün cəmiyyət tənqidə məruz qalır.

## Digər obrazlar

* Yeraltı adamı - baş personaj
*Anton Antonıç Setoçkin - yeraltı adamının masa rəisi
*Apollon - yeraltı adamının yaşlı qulluqçusu
*Liza - yeraltı adamının fahişəxanada yatdığı gənc bir fahişə
*Simonov - yeraltı adamının məktəb yoldaşı. Yeraltı adamının əlaqəsi olduğu tək adamdır;
*Zverkov - yeraltı adamının məktəb yoldaşı;
*Trudolyubov - yeraltı adamının başqa bir məktəb yoldaşı və Zverkovun uzaqdan qohumu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Academic journal article on ''Notes from Underground*, Conference, Autumn 1998.
*[http://ilibrary.ru/text/9/p.1/ Full text of *Notes from Underground* in the original Russian]
*[http://edsitement.neh.gov/launchpad-dostoevskys-notes-underground EDSITEment's Launchpad Dostoevsky's *Notes from Underground*]
*[http://website2.net/dostoevsky.html The theory of self-interest in *Notes from Underground'']
Jalebi

**Jalebi**, digər adla **zülbiyə** Cənubi və Qərbi Asiyada, Şimali və Şərqi Afrikada geniş yayılmış çərəz növü.

Jalebi Maida unundan hazırlanmış xəmirin yağda qızardılması və şərbətlə isladılması ilə hazırlanır. Forması ya dairəvi, ya da bretzel formasında olur. Bu çərəz İran və Hindistanda məşhurdur.

Jalebi isti və ya soyuq şəkildə təqdim edilir. Bəzən ona gülab da əlavə edilir. Jalebi istəyə uyğun olaraq ətirli su əlavı edilmiş kəsmik və rabri (Şimali Hindistan) ilə birgə yeyilir.

Azərbaycanda ortaq ada sahib olan *zülbiyə*, habelə Gəncə şəhərinə xas olan zilviyə şirniyyatı mövcuddur.
Smor

**Smor**- ABŞ və Kanadada populyar olan istirahət düşərgələrində tonqal ətrafında hazırlanan qəlyanaltı növü. İki parça qraham peçenyesi arasında tonqalda közərdilmiş zefir və şokolad parçasından ibarətdir. Hər il avqustun 10-u **Milli Smor Günü** olaraq qeyd edilir.
## İstinadlar
Qana 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Qana]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** Skeletoni idman növündə bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Bu Qananın Qış olimpiyadasında ikinci iştirakıdır. 2010 Qış Olimpiya Oyunlarında ölkəni xizək yarışlaında Kvame Nkruma-Açinpon təmsil olunmuşdur. Bu olimpiya yarışında isə ölkəni Akvasi Frimonq təmsil etmişdir.
## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Bobsley
#### Skeleton

Bu idman növündə təsnifat mərhələsində idmançılar Beynəlxalq Bobsley və skeleton Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak hüququ əldə edir. Qana tarixində ilk dəfə bu idman növü üzrə təmsil oluncaqdır. Bu yarışmada ölkəni Kvame Nkruma-Açinpon  təmsil etmək hüququ əldə etmişdir.

;Kişilər

## İstinadlar

## Mənbə
* Qana millisi   
* Qana Milli Olimpiya Komitəsi
Samuel Reşevski

**Samuel Herman Reşevski** - Şahmatçı.

2 yaşı olduqda lövhə üzərində şahmat fiqurları çəkməyə başlamışdır. 4 yaşında əyalətdə şahmat oyunu üzrə özünə rəqibi olmayıb. Əlifbanı belə bilməməsinə baxmayaraq 4 yaşında şahmat ustalarını asanlıqla “mat” etməyi bacarırmış. 8 yaşında 8 qat Amerika çempionu olmuşdur. Heyvanları ayırd edə bilmir, riyaziyyat və digər elmləri bilmirmiş.
## Həyatı
1911-ci ilin noyabr ayında Rusiya İmperiyasının, Ozorkuv adlı qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir. Onun artıq 2 yaşı olduqda lövhə üzərində şahmat fiqurları çəkməyə başlamış, 4 yaşında isə əyalətdə şahmat oyunu üzrə özünə rəqib tanımamışdır. Bir qədər sonra o ailəsi ilə Polşanın Lodz şəhərinə köçmüşdür. Məhz burada onun dahi Salye ilə görüşü baş tutmuş və bu görüş Samuelin şahmat karyerasına böyük təkan vermişdir. Samuel məktəbə getmir, heyvanları ayırd edə bilmir, riyaziyyat və digər elmləri bilmirdi. Lakin o hər hansı bir şəkildə böyüklərin belə həll edə bilmədiyi tapşırıqları həll edirdi. 1920-ci illərdə Samuelin şahmatçı olaraq Avropa turnesi baş tutmuş və kifayət qədər uğurla başa çatmışdı. Samuel Reşevski hələ peşəkar şahmatçı olmadan öncə 1936-cı ildən 1969-cu ilə qədər şahmat üzrə 8 dəfə Amerika çempionu olmuşdur. Bununla yanaşı, çoxsaylı beynəlxalq turnir və oyunların qalibinə çevrilmişdi.

1933-cü ildə Çikaqo Universitetindən mühasib diplomu ilə məzun olmuşdur.

## İstinadlar
Məzə

**Məzə** (; ; ; ; ; ; ; ; ) Yaxın Şərqdə, Balkanlarda və Mərkəzi Asiyanın bəzi bölgələrində kiçik həcmdə yemək növləridir.  Levantine, Qafqaz və Balkan mətbəxlərində məzə əksər hallarda dolğun (zəngin) yemək süfrəsi açılan kimi ortaya gətirilir. İştah açıcı (aperitiv) kiçik, əsasən soyuq, ilk xidmət edilən yeməkdir, adətən kəskin dadı və əsas yeməklərdən əvvəl iştahı oyatmaq üçün xüsusi cəlbedici dizaynı var. Məzə hazırlamaq üçün tərkibində, dad xüsusiyyətlərində, nümayiş üsullarında, dizaynda və rəng birləşməsində birləşdirilən müxtəlif məhsullardan istifadə olunur. Məzələrə spirtli içkiləri müşayiət etmək üçün verilən yeməklər də deyilir. Beynəlxalq kulinariya terminologiyasında xüsusi qəlyanaltı süfrəsində verilən rus qəlyanaltıları üçün sakuski, zakuski, zakouski kimi yazılmış rusca “закуски” sözü işlədilir.

Gündəlik süfrədə bir və ya iki növ qəlyanaltı verilir. Bayram süfrəsi isə tamamilə məzələrdən ibarət ola bilər. Soyuqda ən yaxşı qastronomik keyfiyyətlərə malik olan məzəli qablar və məhsullar dəsti soyuq süfrə adlanır. İsti məzələr əsas yeməklər kimi hazırlanır, lakin daha ədviyyatlı bir versiyada onlar üçün yemək adi haldan daha kiçik kəsilir, daha kiçik hissələrdə verilir, çox vaxt birbaşa hazırlandıqları eyni porsiyalı qabda verilir.

Məzə həm də sinonim kimi qəlyanaltı da ola bilər, lakin qəlyanaltı daha dar anlayış olub, ancaq yeməklər arasında insanı tox tutmaq üçün verilən az porsiyalı yeməyə deyilir.

Soyuq və isti arasında fərq qoymaqdan əlavə, qastronomiyada əsas tərkib hissəsinə görə məzələrin üç əsas növü var: tərəvəz, ət və balıq. Başlanğıc məhsulların miqdarından asılı olaraq qəlyanaltılar sadə, bir qastronomik məhsuldan və ya mürəkkəb, bir neçə kombinasiyaya bölünür. Məzələrin verilmə formasına görə açıq və qapalı kimi növlərə də ayırmaq olar.

## Etimologiya
Məzə sözünə keçmiş Osmanlı imperiyasına daxil olan bütün xalqların mətbəxlərində rast gəlinir, sözün mənşəyi İrandan, fars dilindən gəlir  (**' "taste, snack" < **' "to taste").
Merisa

**Merisa** (*merissa* və ya *marissa*) Cənubi Sudanda məşhur olan ənənəvi fermentləşdirilmiş içki növüdür.
Merisa Sudan ölkəsinin sakinləri üçün gəlir mənbəyidir. Merisanı qadınlar hazırlayır.

Merisa taxıl, darı və kalış (darıyabənzər dənli bitki) yetişdiyi tarixlərdə hazırlanır. Hazırlama prosesi Qərb şərab istehsal standartları tərəfindən bütün mərhələləri ilə kompleks surətdə təsvir edilmişdir
Merisa içkisinin hazır olması — fermentəmələgəlmə (fermentasiya) prosesi 8–10-saatlıq bir prosesdir; hazır içkinin tərkibində alkoholun (spirtin) miqdarı 6%-ə qədər olur.
Şimali Sudanda merisa içmək və ya satmaq qanundankənar hesab edilir. Belə qeyri-qanuni hərəkətlər Müsəlman Şəriət qanunlarına görə 40 şıllaq, cərimə ilə cəzalandırılır. Bu qanun pozuntusuna görə hətta həbsxana cəzası da kəsilir.

Lakin məlumdur ki, Sudanda babuinlər, təklif edildikdə, merisa içirlər.

## İstinadlar
Taxta şirni

**Taxta şirni** — Karameləoxşar Azərbaycan şirniyyatı.

Tərkibinə şəkər tozu, limon turşusu daxildir, ətirləndirici kimi gülab, qızılgül yağından, üyüdülmüş fındıqdan, vanildən və keşniş toxumundan, müstəlif yeyinti boyalarından istifadə olunur. Taxta şirni rafinad qənd kimi yalnız dişləmə çay içmək üçün bişirilirdi. Keçmiş dövrlərdə taxta şirni ən çox kəndlərdə, kasıb əhali arasında geniş yayılmışdır.
 
## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, «Gənclik», 2010.
Pərvərdə

**Pərvərdə** - karameləoxşar Azərbaycan şirniyyatı

Mənbələrə əsasən pərvərdənin ilk reseptlərinin qədim İranda, xüsusilə ölkənin şimal hissəsində yaranmış, fars kulinariya mədəniyyətinin Azərbaycan kulinariya mədəniyyətinə təsiri nəticəsində bu şirniyyat Azərbaycan mətbəxində də geniş yayılmışdır.

Tərkibinə düyü unu, şəkər tozu, limon turşusu, vanil daxildir.

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, «Gənclik», 2010.
Malta 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Malta]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** dağ xizəyi idman növündə bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Ölkə Qıç Olimpiya oyunlarında ikinci dəfədir ki, iştrirak edir. 2014-cu il Qış Olimpya oyunlarında ölkəni Elis Pellergen təmsil etmişdir.
## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Malta «B» kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Elis Pelleqrinə məxsusdur.

;Qadınlar

## İstinadlar

## Mənbə
*Malta millisi   
* CAR Milli Olimpiya Komitəsi
Bəhai qanunları

**Bəhai qanunları** — Bəhai dininin əsasında yaranmış qanunlar toplusu. Qanunlar Bəhai dinin peyğəmbəri Bəhaullahdan təsdiq edilmiş mətnlər, Əbdül-Bəha Abbas, Şövqi Əfəndi və Ümumdünya Ədalət Evinin təfsirlərini özündə birləşdirməkdədir. Bəhai olan şəxslərdən dinin ümumi prinsiplər və qaydalarına əməl etməkləri gözlənilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Antipasto

**Antipasto** () — isti və ya soyuq yeyilən İtaliya mətbəxinin ənənəvi ət və tərəvəz qəlyanaltısıdır.

## Qalereya

Fayl:Antipasto all'italiana.jpg
Fayl:Antipasti2.JPG
Fayl:Antipasto Platter.jpg
Fayl:Antipasti calabrese.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Antipasto — stolun bəzəyi // "1001 чудо света"
* Antipasto — italyan mətbəxinin qəlyanaltısı // lacucinaitaliana.ru
Eye Cue (qrup)

**Eye Cue** — Broyan Traykovski və Mariya İvanovskadan təşkil olunan Makedoniyalı musiqi dueti. Onları bəzən səhnədə təbilçi İvo Mitkovski müşayiət edir. 2008 və 2010-cu illərdə qrupun "Magija" və "Not This Time" mahnıları Balkan ölkələrində hit olmuşdur. Eye Cue dueti "Lost and Found" mahnısı ilə Makedoniya Respublikasını 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər.

## Karyera
13 fevral 2018-ci il tarixində Makedoniya Respublikasının MRT telekanalı Eye Cue musiqili duetinin "Lost and Found"  mahnısı ilə Makedoniya Respublikasını Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini elan etmişdir. Mahnı duetin üzvü Broyan Traykovski tərəfindən bəstələnmiş və Makedoniya telekanalına daxil olan 382 mahnı arasından seçilmişdir.

Eye Cue 8 may tarixində baş tutan müsabiqənin birinci yarımfinal mərhələsində 11-ci səhnə almışdır. Nəticədə qrup 24 xalla yarımfinalda 18-ci yeri tutaraq, final mərhələsinə yüksələ bilməmişdir.

## Heyət
* Broyan Traykovski () — vokalist
* Mariya İvanovska () — vokalist

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Banoffi

***Banoffi*** () — banan, qaymaq, karamel və qaynadılmış qatılaşdırılmış süddən hazırlanan ingilis piroqu. Banoffinin əsasını kərə yağı əlavə edilmiş xırdalanmış peçenyalar təşkil edirlər. Bəzi resept variantlarında şokolad və ya qəhvə də əlavə olunur.

## Banoffinin tarixi
Ehtimal edilir ki, piroqun reseptinin tərtibatçıları əsli Cevinqton şəhərindən olan Noysel Makkenzi və Yan Daudinqdir, birincisi "Ac monax" restoranının sahibi və o biri isə onun şef aşbazı idi. Onlar təsdiq edirlər ki, resepti 1971-ci ildə kofe və karameldən düzəldilən piroqunun amerikan reseptinə dəyişilik edib yaradıblar. Makkenzi və Daudinq piroqunun müxtəlif fərqli sunurlar düzəltməyə çalışıblar, hətta onun içinə alma və mandarin əlavə ediblər, sonra isə Makkenzi reseptə banan əlavə etməyə təklif edib, onu menyudan pozmaq sadəcə mümkün olmayıb.

Bu resept *Ac rahibin ən ciddi sirləri* kitabında 1974-ci ildə dərc olunub və 1997-ci ildə *Ac rahibnən cənnətdə* kitabında təzədən çap olunub. Marqaret Tetçer banoffini hazırlamağı çox sevirdi.

Banoffini bütün dünyanın bir çox restoranların menyusuna daxil edilib. *Banoffi* sözü (ing. Banoffee) ingilis dilinə möhkəm daxil olub və hər bir banan və karamel dadına və oxşarlığı olan ərzaqların təsvirində istifadə edirlər. Bu piroqun reseptini tez-tez "Nestle" simasının qatılaşdırılmış süd konserv bankalarının üzərində görmək olar.

Makkenezi 29 may 2015-ci ildə, 71 yaşında xərçən xəstəliyi səbəbindən vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* İngilis mətbəxi
## Xarici keçidlər
* How to make the perfect banoffee pie

## İstinadlar
Vasili Podkorıtov

**Vasili Podkorıtov** (11 yanvar 1994) — Qazaxıstanlı biatlonçu. Vasili Podkorıtov Qazaxıstanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Vasili Podkorıtov birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 10&nbsp;km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Podkorıtov 26:34.7 saniyəlik nəticəsi ilə 87 atlet arasında 80-ci yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Netta Barzilay

**Netta Barzilay** (;  22 yanvar 1993, Hod-ha-Şaron, İsrail) — İsrail müğənnisi. O, "Toy" mahnısı ilə İsraili 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və ölkəsinə müsabiqədəki dördüncü qələbəsini yaşatmışdır.

## Həyatı
Netta Barzilay 22 yanvar 1993-cü ildə İsrailin Hod-ha-Şaron şəhərində anadan olmuşdur. Atasının mühəndis kimi fəaliyyət göstərdiyi Solel Boneh kompaniyasındakı yeni layihəsinə görə Netta uşaq yaşlarında ikən ailəsi ilə birlikdə Nigeriyaya köçmüş və orada dörd il yaşadıqdan sonra İsrailə geri dönmüşdür. İsrail Silahlı Qüvvələrində məcburi xidmətdən öncə Barzilay könüllü olaraq Nahalda xidmət göstərmiş və daha sonra İsrail Dəniz Qüvvələrində hərbi xidmətini başa vurmuşdur.

## Karyera
### 2017–hal-hazırda: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2017-ci ildə Netta Barzilay İsrailin IPBC telekanalının Avroviziya üçün təşkil etdiyi *HaKokhav HaBa 2018* adlı milli seçim turunda iştirak etmişdir. Uzun sürən seçim turlarında Brazilay Rihanna, Kristina Agilera, Keşa və digər dünya ulduzlarının mahnıları ilə çıxış etmişdir. Nəticədə yarışmada qalib gələrək, Netta Barzilay İsraili Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır. Onun Avroviziya səhnəsində ifa edəcəyi mahnı "Toy" 11 martda təqdim olunmuşdur.

Müsabiqə üçün uzun sürən hazırlıqlardan sonra Netta 8 may tarixində baş tutan müsabiqənin birinci yarımfinal mərhələsində 7-ci nömrə altında səhnə almışdır. Nəticədə ifaçı 283 xalla yarımfinalda birincilik əldə etmiş və Avroviziya 2018-in finalına yüksəlməyə nail olmuşdur. Finalda mahnısını bir daha ifa edən Netta ümumi nəticədə 529 xal toplayaraq, İsrailə Avroviziya tarixində dördüncü qələbə sevincini yaşatmışdır.

2019-cu ildə ifaçı Fransa və Böyük Britaniyanın Avroviziya milli seçim turlarında çıxış etmişdir. Fevral ayının 2-də Nettanın "Bassa Sababa" adlı ikinci sinqlı təqdim olunmuşdur.

## Diskoqrafiya
### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aleksandr Bakulev

**Aleksandr Bakulev** (tam adı: *Aleksandr Nikolayeviç Bakulev*; ) – rus cərrahı, SSRİ-də döş cərrahlığının banilərindən biri. SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1958), Tibb Elmlər Akademiyasının akademiki (1948) və prezidenti (1953–60).

## Həyatı
Aleksandr Bakulev 1890-cı il dekabrın 7-də Vyatka quberniyasının Nevenikov kəndində anadan olmuşdur. 1918-ci ildə Saratov Universitetinin Tibb fakültəsini bitirmiş, S. İ. Spasokukotskinin tələbəsi olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Bakulev 1943-cü ildən ömrünün sonunadək İkinci Moskva Tibb İnstitutunun fakültə cərrahlığı kafedrasının müdiri olmuşdur. 1956-cı ildən özünün yaratdığı Döş Cərrahlığı İnstitutuna (indiki Rusiya Tibb Elmlər Akademiyasının A. N. Bakulev adına Ürək-Damar Cərrahlığı Elmi Mərkəzi) başçılıq etmişdir. Əsas işləri mədə-bağırsaq yolu cərrahlığı, neyrocərrahlıq, urologiya, ağciyər və ürək-damar cərrahlığı məsələlərinə həsr edilmişdir. Qida borusunun plastikası üsulunu (Bakulev üsulu), baş beynin ödemi zamanı araxnoidal boşluğa piltə qoyulması üsulunu (1935) təklif etmişdir;

Beyin abseslərinin müalicə üsulunu, mədə kənar edildikdən sonra qida borusu və nazik bağırsağın birləşdirilməsi qaydasını (Gertsen – Bakulev qaydası), 1940-cı ildə nazik bağırsaqla onikibarmaq bağırsağın ilgəkşəkilli anastomozunun yaradılması qaydasını (Bakulev – Delbe qaydası) işləyib hazırlamışdır. 1948-ci ildə SSRİ-də ilk dəfə olaraq botal axacağın bağlanması əməliyyatını yerinə yetirmiş, 1952-ci ildə ürək qüsuru – mitral dəliyin stenozu zamanı mitral komissurotomiyanı uğurla həyata keçirmişdir; kəskin miokard infarktı olan xəstələrin əməliyyatını təklif etmişdir. Perikard boşluğuna dərman yeritmək üçün inyeksiya iynəsi (Bakulev iynəsi) ixtira etmişdir.

## Əsərləri
* Пневмонэктомия и лобэктомия. M., 1949 (А. V. Gerasimova ilə birlikdə);
* Хирургическое лечение болезней сердца и магистральных сосудов. М., 1952;
* Врождённые пороки сердца. M., 1955 (Y. N. Meşalkin ilə birlikdə);
* Хирургическое лечение опухолей и кист средостения. M., 1967 (R. S. Kolesnikova ilə birlikdə).

## Həmçinin bax
* Nikolay Piroqov

## Xarici keçidlər
* БАКУЛЕВ, АЛЕКСАНДР НИКОЛАЕВИЧ

## İstinadlar
Bankə apteki

**Bankə apteki** — Azərbaycanda ilk aptekdir və Neftçala rayonunun Bankə qəsəbəsində yerləşir.

## Tarixi
XIX əsrin əvvəllərində Salyan qəzasının, indiki Neftçala rayonunun Tatarməhlə kəndi ərazisində XIX əsrin əvvəllərində rayonun Tatarməhlə kəndi ərazisində fəaliyyət göstərən "Allah mədəni" adlanan məşhur balıqçılıq müəssisəsi yandıqdan sonra 1841-ci ildə vətəgələr xəstəxana, inzibati idarə və yaşayış sahələri ilə birlikdə Bankəyə köçürülür. O vaxtlar yayılmış vəba, taun kimi xəstəliklərin balıqçılar arasında yayılmasının qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər görülürdü. Bunun nəticəsində, Azərbaycanda ilk aptek 1850-ci ildə Salyan qəzasında, indiki Neftçala rayonunun Bankə qəsəbəsində balıqçı gəmisində yaradılıb.

Şəraiti ilə əlaqədar olaraq, sonralar həmin aptek, Bankə balıq vətəgəsinin binasına köçürüldü. Aptek binasınnın ikinci mərtəbəsində 1960-cı ilin əvvəllərinə kimi yaşayış binası kimidə istifadə olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 170 il əvvəl Azərbaycanda yaradılan ilk aptek - Neftçaladan reportaj VİDEO
Feşmək

**Feşmək** — karameləoxşar Azərbaycan şirniyyatı

Tərkibinə un, şəkər tozu, kərə yağı, sirkə, cövhər, rəngli yeyinti boyaları daxildir.
Mənbələrə əsasən pərvərdənin ilk reseptlərinin qədim İranda, xüsusilə ölkənin şimal hissəsində yaranmış, fars kulinariya mədəniyyətinin Azərbaycan kulinariya mədəniyyətinə təsiri nəticəsində bu şirniyyat Azərbaycan mətbəxində də geniş yayılmışdır.

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, "Gənclik", 2010.
Lənətə gələnlər

**"Lənətə gələnlər"** — yazıçı Rövşən Yerfinin ən çox oxunan əsərlərindən biridir. 2008-ci ildə yazılmış, 2014-cü ildə çap olunmuşdur.

## Əsər haqqında
Əsərdə bir ailənin timsalında cəmiyyətimizdəki acı reallıqların, mənəviyyatımızdakı aşınmaların təsviri verilir. Kitab oxucunu bəhs edilən məsələlərlə bağlı düşünməyə vadar edir.

## Qısa məzmunu
Ananın tək oğlunu Rusiyada qalmaqla Qarabağ döyüşlərindən yayındırması. Yaşlaşandan sonra ailəsi ilə vətənə qayıdan oğulun işsizlikdən əyyaşa dönməsi və sonda ananın daim ehtiyatlandığı faciəli oğul itkisi.

## Çapı
Kitab 2014-cü ildə çap olunub.

Kitabxana.net Milli Virtual kitabxanasında, Milli Kitabxana-İnformasiya Mərkəzinin elektron kitabxanasında, Android əməliyyat sistemində və digər internet saytlarında yayımlanır.

## Xarici keçidlər
* Siz də “lənətə gələnlər”dənsiniz!
* Həbsxana reallıqlarını romanlaşdıran yazıçı (Müsahibə)
* "Cibə, evə narkotik atmaqla həbs etmək mənəvi iflasdan xəbər verir" (Müsahibə) 
* Rövşən Yerfinin "Lənətə gələnlər" kitabının təqdimetmə mərasimi (Video)
* Rövşən Yerfinin "Lənətə gələnlər" kitabını oxu və ya yüklə (Kitabxana.net Milli Virtual Kitabxana) (yüklə)

## Həmçinin bax
*Rövşən Yerfi
*Üzdəniraq ada
*Qadın düşərgəsi
Bermud adaları 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Bermud adaları]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları|2018 Qış Olimpiya Oyunlarında]]** dağ xizəyi idman növündə bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Artıq ardıcıl 3-cü dəfədir ki, Bermud adalarını Takker Merfi təmsil edəcəkdir. 

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### [[Şəkil:Cross country skiing pictogram.svg|30px]] Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Bermud adaları «B» kateqoriyası üzrə 15 km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Takker Merfiə məxsusdur.
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

## İstinadlar

## Mənbə
* Bermud adaları millisi   
* Bermud Milli Olimpiya Komitəsi
Tariel Jarkimbayev

**Tariel Jarkimbayev** (17 sentyabr 1996) — Qırğızıstanlı xizək yürüşçüsü. Tariel Jarkimbayev Qırğızıstanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Tariel Jarkimbayev birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər klassik sprint yarışlarında iştirak etdi. Jarkimbayev 4:05.99 saniyəlik nəticəsi ilə 80 atlet arasında 78-ci yeri tutdu və növbəti mərhələyə vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Hidromikalar

**Hidromikalar -** minerallar, H3O, OH, H2O ilə zənginləşmiş mikalar: hidrobiotit, hidromuskovit, hidrofloqopit, illit. Hidromikalar tərkib və xassələrinə görə biotit, muskovit və vermikulitin arasında aralıq mövqe tutur. Vermikulitə nisbətən daha yaxşı köpürlər. Gillərin adi komponentləri, dəniz və kontinental çöküntülərin terrigen və autigen minerallarıdır.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679
Tofiq Abasov (əməkdar məşqçi)

**Tofiq Abasov** (tam adı* Tofiq Teymur oğlu Abasov*; d.11 yanvar 1924; Bakı – ö.21 fevral 2005; Bakı) – Azərbaycan idmançısı, Azərbaycan SSR əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi (1964), SSRİ əməkdar məşqçisi (1960), professor (1988).

## Həyatı
Tofiq Abasov 11 yanvar 1924-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1951-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitunu bitirmişdir. Tofiq Abasov həmçinin Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı olmuş, 2005-ci il fevral ayının 21-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Karyerası
1952–77-ci illərdə Respublikanın basketbol yığma komandasının baş məşqçisi, 1976–96-cı illərdəə isə Azərbaycan Basketbol Federasiyasının prezidenti olmuşdur.

1947–51-ci illərdə basketbol üzrə dəfələrlə Azərbaycan çempionu olmuşdur.

## Mükafatlar
Qırmızı Bayraq, I dərəcəli "*Vətən müharibəsi*" ordenləri ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tofiq Abbasovun xatirəsi yad edildi 
* Tofiq Abbasov yad ediləcək
Pakistan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Pakistan]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 2 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Artıq Pakistanın 3-cü ardıcıl Qış Olimpiya yarışmasıdır.

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri

#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları "B" kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Pakistan "B" kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Məhəmməd Kərimə məxsusdur.

;Kişilər

#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. "A" kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri "B" kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Pakistan "B" kateqoriyası üzrə 15&nbsp;km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Səyid Humana məxsusdur.
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

## İstinadlar

## Mənbə
* Pakistan millisi 
* Pakistan Milli Olimpiya Komitəsi
Bobbi-Bobbi

**Bobbi-Bobbi** – Avstraliyanın şimal ərazilərində məskunlaşmış Binbinqa adlı aborigen qruplarının miflərində keçən fövqəltəbii varlıq.

## Əfsanə
Bobbi-Bobbi "yuxu zamanı" mifoloji erasında göylərdə yaşayırdı. O Əlvan İlana bənzər nəhəng ilan idi və əvvəllər insanlara müsbət yanaşırdı. Göylərdən o görür ki, həyatda qalmaq üçün insanlara təkcə su yetmir. Buna görə də o insanlar üçün uçan tülküləri (yarasa növü) yaradır ki, sonuncular onları tutub yeyə bilsin. Tülkülər insanların onları tuta bilməyəcəyi yüksəklikdə uçmağa başladıqda, Bobbi-Bobbi qabırğalarından birini çıxararaq insanlara verir və onlar qabırğanı tarixdə ilk bumeranq kimi istifadə edirlər.

Deyilənlərə görə, bəzi insanlar verilən bu hədiyyələrədən razı deyildilər və səma cənnətinin necə olduğunu görmək istəyirdilər. İki kişi göydə keçid açıb Bobbi-Bobbiyə təşəkkür etmək adı ilə qabırğa-bumeranqı elə güclə atırlar ki, o buludlarda nəhəng dəlik açır. Bobbi-Bobbi çox qorxduğundan bumeranqı tuta bilmir və o geri qayıdaraq kişiləri öldürür. Bununla ilk dəfə Ölüm insan oğlu ilə tanış olur.

Bundan sonra Bobbi-Bobbi göylərdə hər şeyə laqeyd qalaraq, bir də insanlara kömək etmir.

## Mənbə
Buççellato tortu

**Buççellato** () — Siciliyanın yumru tortudur

## Haqqında
Hansı ki, xaç atasının öz xaç oğulluğuna vəftiz günündə verir. Tortun çox iri olması vacibdir. Çünki xaç suyuna salınan uşağa tort nə qədər iri olsa daha çox uğur gətirmiş olacaq. Tortun içərisinə təbii və konservləşdirilmiş meyvələr, müxtəlif çərəzlərdə qatılır. Bu tortun bənzəri yalnız anis əlavəli İtaliyanın Lukka şəhərinin məşhur desertidir.
Urap

**Urap**- buğa verilmiş tərəvəzlər ilə rəndələnmiş ədvalı kokos parçalarının qarışığından hazırlanan  salat növü. Bu salat İndoneziya mətbəxinə, daha dəqiq desək, Yava mətbəxinə aid edilir. Urap salatından vegeterianlar üçün yeməklərə də aid edilir.
## Xarici səhifələr
*Asiya yeməklərindən Urap resepti  

## İstinadlar
Ayerşekke tortu

**Ayerşekke** ( — "яичный шекке")-Alman tortu olub, kəsmikli xəmirdən və alma içliyindən, kəsmik və xaş-xaşın qarışığından ibarətdir. Tarixi Saksoniya və Trürinqindən gəlir.

## Adı
Şekke-kişi geyim aksesuarı olub, XIV əsrə aiddir. Belə ki, üç hissədən ibarət kəmərli gödəkçədir. Yuxarı, orta və aşağı hissə. Necə ki, bu tortda üç hissədən ibarətdir. Ayerşekkenin yuxarı hissəsi yumurtalı olub, yumurtanın sarısı, kərə yağ, şəkər tozu, vanil və yumurtanın ağından ibarətdir. İkinci qat özündə vanilli kəsmikli, yumurtalı, kərə yağlı, şəkər tozlu və südlüdür. Tortun əsasını isə üçüncü kəsmikli xəmirdən ibarətdir. Hazır ayerşekke üçbucaq formasında kəsilir. Bəzən isə tortun üzəri şokoladlı qlazur, çərəzlərlə və kişmiş hissəcikləri ilə bəzədilir.

## Qaleriya

Şəkil:Dresdner Eierschecke 6.jpg|
Şəkil:Dresdner Eierschecke 8.jpg|
Şəkil:Dresdner Eierschecke 7.jpg|
Şəkil:Eierschecke mit Streuseln.JPG|


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Profitrol
Matoke

**Matoke** və ya **matooke**, **amatooke**, **ekitookye** (Cənub-Qərbi Uqanda), **ekitooke** (Qərbi Uqanda) və **ikitoke** (Ruanda) — banandan hazırlanmış yemək növü. Yaşıl bananlar yığılır, qabıqlarından təmizlənir, daha sonra unda əzilir və bişirilir.

Matoke Ruanda və Uqandanın milli təamı sayılır.

Yeməyin hazırlanması üçün toplanan orta ölçülü yaşıl meyvələr Şərqi Afrika dağlıq bananıdır və onlar Bantu dilində *matoke* adlanır.

Bişirildikdə, matoke yumşaq bir dad və bir az çeynənən bir quruluşa malikdir — buna görə də digər yeməklərə əlavə olaraq istifadə olunur.
Fayl:Matoke and Chicken.jpg|Matoke və Toyuq
Fayl:Matoke market in kampala uganda (cropped).jpg|Uqandada Kampalada Matoke bazarı
Fayl:Matoke transportation.jpg|Matokenin daşınması
Fayl:Matoke transport.jpg|Matokenin daşınması
Fayl:Matooke seller.JPG|Uqandada matoke satıcısı


## İstinadlar
Quş südü tortu

**Quş südü** — çalınmış yumurtadan ibarət şirniyyatdır.

## Haqqında

Çox zərif formada hazırlanıb, üzərində şokoladlı qlazurlu olur. SSRI dövründə yeganə patent alan tort idi. Bu vaxta kimitortlara patent verilməsi mövcud deyildir. Bu tortun resepti Moskvada Praqa restoranının üç məşhur kulinarı Vladimir Quralnik, Marqarita Qolovoya və Nikolay Panfilov tərəfindən hazırlanmışdır.

## Tarixi
1980-ci ildə tortun hazırlanması çıxarışı verilmiş 1982-ci ildə isə bu № 925285 altında onun hazırlanması qeydə alınmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Trayfl şirniyyatı
* Opera tortu
Makedoniya (xörək)

**Makedoniya**- meyvə və ya tərəvəzlərin kiçik parçalara doğranaraq qarışdırılması ilə hazırlanan salat növü. Meyvəli Makedoniya salatı Yunanıstan, Rumıniya, İspaniya, Fransa, İtaliya və Latın Amerikasında qəlyanaltı kimi təqdim edilir. Tərəvəzdən hazırlanan Makedoniya salatı soyuq şəkildə təqdim edilir, Fransada isə tərkibinə qırmızı lobya qatılır. *Macédoine de légumes* isə eyni tərəvəzlərdən hazırlansa da, isti şəkildə yağ ilə təqdim edilir.
## İstinadlar
Röya zamanı

**Röya zamanı** və ya **Yuxu vaxtı** – fərqli aləmdə varlığını davam edən, vaxtı ilə mədəni qəhrəman və metafizik varlıqlara ev olmuş fərqli Avstraliya mifologiyalarına xas olan özünəməxsus mifoloji eranın, yaradılış dövrünün təyinatı üçün istifadə edilən termin.

1938-ci ildə antropoloq A. P. Elkin tərəfindən təklif edilib və Uilyam Edvard Henli Stenner tərəfindən məşhurlaşdırılıb.

Ehtimal edilirdi ki, əslində "daimi", "varlıqsız" mənalarını daşıyan aranta dilindəki "alçerinqa" sözünün (alcheringa) yanlış tərcüməsidir. Bəzi ərazilərdə "yuxu zamanı" "Bayame zamanı" (Bayame – ali yaradan-ilah) adlanır.

"Yuxu" zamanı mifik qəhrəmanlar öz həyat dövrünü başa vuraraq, insanları, heyvanları və bitkiləri canlandırıb, yerli landşaftı müəyyən və adətləri bərqərar edib. Bu məcrada, ənənəvi olaraq, ingilis dilinə "yuxu" kimi tərcümə edilən söz (aranta – alçera, diyeri – mura-mura, pityantyatyara — tjukurpa) həmçinin bütün ruh varlıqların təyin edilməsi üçün istifadə edilir.

"Yuxu zamanı" haqda təsəvvür, demək olar ki, Avstraliyanın bütün aborigen xalqlarında mövcuddur.
1980-ci illərdən başlayaraq "yuxu zamanı" obrazı kütlə mədəniyyəti və müasir (ing. "new age") populyar mifologiya baxımından yenidən gündəmə gətirilir. Qeyd edilirdi ki, tez-tez bu axınlarda bu anlayışın mənası təhrif olunurdu.

Mikaela di Leonardo bunda nəcib vəhşi haqda romantik təsəvvürlərin intibahını görür və müqayisə qismində hippi dövründə hindu mədəniyyətini gətirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pavlova tortu

**Pavlova tortu** (, сокр. *pav*) —Bizeli tort olub meyvələrdən ibarətdir.

## Haqqında
Balerina kimi həssas və kövrək olan bu tort Avstraliyada və Yeni Zellandiyada məşhurdur. Beze, çalınmış xamadan tropik meyvələrdən və giləmeyvələrdən ibarətdir. Pavlovanı bəzən tort kimi bəzən isə kiçik hissəciklər şəklində porsiyon olaraq hazırlanır və ona uyğun bəzədilir.

## Tarixi
Balerina Anna Matveyivna Pavlovanın şərəfinə adlandırılıb.1926-cı ildə Avstraliyadan Yeni Zellandiyaya gələn zaman hazırlanmışdır. Bu məşhur rəqqasənin adına müxtəlif şokaladlar, konfetlər, müxtəlif geyimlər, ətirlər adlandırılmışdır. Tortun dəqiq yaranması haqqında məlumatlar avstraliyalılar və yeni zellandiyalılar arasında mübahisə doğurmuşdur. Lakin bu mübahisələrə baxmayaq hal-hazırda bir çox bayramlarda həm Yeni Zellandiyada, həm də Avstraliyada süfrələrdə yer alır.

## Hazırlanması
Pavlova deserti çalınmış yumurtanın və şəkər tozu ilə qarışığına bəzən sirkə turşusu, qarğıdalı nişastası qatılır. Nişastanın əlavə olunmasına görə beze daha xırt-xırtlı olur. Tortun üzərini müxtəlif meyvələrlə bəzəmək olar.

## Həmçinin bax
* Buççellato tortu
* Ayerşekke tortu

## İstinadlar
# **↑** History of Pavlova. What's Cooking America. Проверено 30 июня 2010.   13 марта 2012 года.
# **↑** *Beck Eleven.* Pavlova research reveals dessert's shock origins. *Good Food* (10 октября 2015). Проверено 31 октября 2015.
# **↑** http://www.elise.com/recipes/archives/004356pavlova.php Pavlova Recipe
# **↑** Contains Pavlova Toppings. Проверено 30 июня 2010.   13 марта 2012 года.
# **↑** Students make world's biggest Pavolva. *The New Zealand Herald* (Mar 21, 2005). Проверено 30 июня 2010.  13 марта 2012 года.
# **↑** *Sharon Drew and Elizabeth Atter.* Can't Play Won't Play. — 2008. — 176 с. — .
Kosmos tortu

link=Şəkil:Структура_Торта_%22Космос%22.png|right|thumb|Tortun strukturu

**Kosmos tortu**-Qlazurlu və xamalı tort.Tort üç qatdan ibarətdir.

## Tarixi
SSRİ dövründən tortun satışına icazə verilmişdir.Klassik tort qəhvəyi rəngli qlazurdan ibarət olub, bezedən ibarət deyil. 2000-ci ildən isə tortun hazır korjlarının satışına başlanmışdır.  

## Həmçinin bax
* Pavlova tortu

## İstinadlar
Rauf Babaxanov

**Rauf Əliməmməd oğlu Babaxanov (Carçıyev)** () — kimya elmləri doktoru (1966), professor (1967), Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü (1980).

## Həyatı
Rauf Babaxanov 24 dekabr 1929-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub.Əslən Qazax rayonunun Çaylı kəndindəndir. Ali təhsilini 1953-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsində alıb.

## Əmək fəaliyyəti
Rauf Babaxanov Azərbaycan EA-nın Neft İnstitutunda kiçik elmi işçi (1957–1959), daha sonra böyük elmi işçi kimi fəaliyyət göstərib. O, 1959–1965-ci illərdə Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsində çalışıb. 1965–1969-cu illərdə Aşqarlar Kimyası İnstitutunda laboratoriya müdiri, 1969–1992-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Ümumi və bioüzvi kimya kafedrasının müdiri olub. 1969–1973-cü illərdə Əczaçılıq fakültəsinin dekanı vəzifəsini icra edib.

## Elmi fəaliyyəti
Rauf Babaxahov 1958-ci ildə kimya üzrə fəlsəfə doktoru və 1966-cı ildə kimya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsinivə 1967-ci ildə professor elmi adını alıb. 1980-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü seçilib.

Professor Rauf Babaxanovun əsas elmi tədqiqatları aromatik və tsikloparafin karbohidrogenlərin və onların müxtəlif törəmələrinin turşu tipli katalizator iştirakında müxtəlif doymamış halogenidlə alkilləşmə reaksiyası, reaksiyaya təsir edən amillər və onun mexanizminin öyrənilməsinə və sintez edilmiş maddələrin çevrilmə məhsullarına həsr edilib. Bu tədqiqatların əksəriyyəti onun tərəfindən ilk dəfə aparılıb.

Rauf Babaxanov alkenilaromatik və viniltsikloheksan karbohidrogenləri əsasında bir sıra spirtlər, efirlər və xüsusilə qızılgül yağının analoqunu sintez edib. Onun rəhbərliyi ilə siannorbornen kimi bitsiklik doymamış sistemin sulfat turşusu iştirakında müxtəlif fenollar və tiofenollar arasındakı alkilləşmə reaksiyasının istiqaməti, stereo-kimyası müasir fiziki üsullarla ətraflı tədqiq edilmiş və müəyyən edilmişdir ki, reaksiya zamanı əsasən O- və C- alkilləşmə gedir və Vaqner-Meyerveyn yenidən qruplaşması baş verir.

Oksiranların müxtəlif nukleofil reagentlərlə qarşılıqlı reaksiyası nəticəsində bir sıra bioloji xassəyə malik olan çoxfunksiyalı birləşmələr alınmış və onların farmakoloji sınağı nəticəsində psixotrop, sedativ, antimikrob, ürək-damar və şiş müalicəsi üçün bir sıra preparatlar aşkar edilib. O cümlədən alimin rəhbərliyi ilə sintez edilmiş birləşmələr arasında plastifikator, stabilizator və korroziyanın qarşısını alan inhibitor xassəsinə malik birləşmələr müəyyən edilib.

Professor Rauf Babaxanov 200-ə yaxın əsərin, habelə 32 müəlliflik şəhadətnaməsinin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun rəhbərdliyi ilə 2 elmlər doktoru və 18 fəlsəfə doktoru müdafiə edib.

## Ailəsi
Rauf Babaxanov Qazax rayonunun Çaylı kəndinin Carçıyevlər soyunun Babaxanovlar qolundandır.

## Ölümü
Rauf Babaxanov 1992-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Tsuq albalı tortu

**Albalı tortu**- məşhur İsveçrə tortu olub, çərəzlərlə bezenin qarışığından ibarətdir.

## Haqqında
Biskvit xəmir və kərə yağlı kremdən ibarətdir. Çuq şəhərinin doğum günü şərəfinə adlandırılır.

## Tarixi

1921-ci ildə Qenrix Xen Albalı tortunu hazırlayıb. 1923-cü ildə isə Lyuçerndə qızıl medal almışdır.1928-1930-cu illərdə isə Londonda beynəlxalq müsabiqənin qəbulu olmuşdur. Xen və onun şagirdi Jak Trayxler bir ildə 100 000 albalı tortu hazırlamışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Pavlova tortu 
* Quş südü tortu
Şakotis

**Şakotis** (, ) — Litva və Polşa mətbəxinin yumurtalı xəmirdən hazırlanan, fərqli formaya malik milli şirniyyatı.

## Haqqında
Açıq ocaqda hazırlanması ilə seçilir. Əsasən toy mərasimləri üçün hazırlanır. Litvacadan tərcümədə şaxəli mənasını verir. Litvanın milli kulinariya fonduna əlavə edilib. 1 kq una 30-50 yumurta çalmaqla hazırlanır. Hazırlanan zaman acıq ocağın üstündə fırladılaraq hazırlanır. Xəmir axaraq şaxəli budaqlar formasını alır.

## Tarixi
Resept Reçi Pospolotoyun zamanında meydana gəlmişdir. Rəvayətə görə cavan aşpaz Yonas Barbar şahzadəsi üçün şirniyyat hazırlayır. Şirniyyatı bəyənən şahzadə aşpaza bəzək əşyasını hədiyyə verir ki, onu da aşpaz sevgilisinə aparır. Belə ki, tort aşpaz tərəfindən təsadüfən qarışığ fırlanan ocağın üstünə tökülmüşdür.Resept Almaniyanın Kilya şəhərinin kulinariya kitabında ilk dəfə olaraq 1692-ci ildə nəşr olunmuşdur. Eyni reseptin sadəcə hamar səthi ilə alman növü də mövcuddur. 2008-ci ildə Litvalı şirniyyatçılar hündürlüyü 2 metr 30 sm olan Şakotis hazırladılar ki, onun hazırlanmasına da 1200 yumurta işlədildi.

## Qalereya

Şəkil:Sękacz.JPG|
Şəkil:031 Baumkuchen-Sakotis, Sanok 2013.JPG|
Şəkil:Lithuanian Cake - Šakotis.jpg|
Şəkil:Šakotis.JPG|
Şəkil:Sakotis 2.jpg|


## Həmçinin bax
* Tort
* Polşa mətbəxi

## İstinadlar
# Klaus Klöppel: Polnische Ostseeküste: Danzig, Masuren, Baedeker,  Archived January 7, 2014, at the Wayback Machine.
# Lietuvoje pasiektas rekordas: iškeptas didžiausias pasaulyje šakotis
Qatlama

thumb

**Qatlama** (; ; ; ) və ya **fəsəli** - türk xalqlarının və həmçinin monqol və bolqar mətbəxlərinə aid, xəmir və kərə yağı və ya digər qatı yağdan ibarət laminat bir xəmirdən hazırlanmış ləkəli yüngül xəmirdir. Kərə yağı xəmirin içinə qoyulur, bişmədən əvvəl dəfələrlə qatlanan və yuvarlanan bir paton düzəldir.

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, «Gənclik», 2010.
Naxçıvan paxlavası

**Naxçıvan paxlavası**- unlu Azərbaycan şirniyyatı

## Lazım olan ərzaqlar

### Xəmir üçün
* 500 qram un

* 150 qram kərə yağı

* 1 ədəd yumurta

* 1 stəkan süd

* 1 çay qaşığı quru maya

* yarım çay qaşığı duz

### İç üçün
* 600 qram qoz

* 600 qram şəkər tozu

* hil, vanil

### üzünə çəkmək üçün
* 1 yumurtanın sarısı və zəfaran şirəsi

### şərbət üçün
* 2 stəkan şəkər tozu

* 1 stəkan su

* çay qaşığın ucunda limon duzu

## Hazırlanma qaydası
Lap iri kündədən yuxa yayırıq, hər tərəfini yağladığımız listin içinə salıb, kənarlarını düzəldirik.
Yuxanı (təxminən 1,5 x.q ərinmiş yağ) yağlayıb, üstünə iç (1 çay fincanı) səpirik.
İkinci yuxanı açırıq, eyni qaydada davam edirik.
Beləliklə, bütün yuxalar qurtarandan sonra, axırıncı iri kündəni açıb, üstünə salırıq, alt yuxa ilə birləşdirib, artıqlarını kəsirik.
Əvvəlcə romb formasını işarələyib, sonra kəsirik. Zəfəran şirəsi qatılmış yumurta sarısını üstünə çəkəndən sonra hər rombun ortasına qoz qoyub basırıq.
Hazır paxlavanı 200 dərəcədə üstü tam qızarana qədər bişirirk. Qızarandan sonra sobadan çıxarırıq. Bıçaqla bir də kəsirik ki, tökəcəyimiz şərbət məsamələrdən lap altına qədər hopsun.(2 st. şəkər tozuna 1 st. su töküb qaynamağa qoyuruq, kəfini yığıb, qaşığın ucunda limon duzu salırıq, oddan götürürük) Şərbəti tökəndən sonra temperaturu 50 dərəcəyə endirib təzədən sobaya qoyuruq. Şirə hopandan sonra sobadan çıxarır.
Bir az soyuyandan sonra paxlavanı listdən çıxarırıq.

## İstinadlar

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, "Gənclik", 2010.
Badımcan qəlyanaltısı

**[[Badımcan]] qəlyanaltısı** — badımcandan hazırlanmış salat, kürü, çığırtma və s. üçün ümumiləşdirici addır. Dünyada əsas tərkib hissəsi badımcan olan bir çox oxşar xörək növləri var. Badımcan salatları və badımcan kürüsünün mühüm fərqi yalnız onların tərkibinin müxtəlif olması ilə deyil, əsasən onların hazırlanma üsulu — texnologiyası ilə izah olunur. Badımcan sobada, qrildə bişirilə bilər, suda qaynadıla bilər, pörtlədilə və ya qızardıla bilər. Badımcanın doğranmasından da çox şey asılıdır — bəzi qəlyanaltılar üçün badımcan ətçəkən maşından keçirilir, bəzi qəlyanaltılar üçün üzun dilimlərə bölünür, bəziləri üçün isə xırda-xırda doğranır.

## Badımcandan xörək növləri
Badımcan cığırtması, badımcan dolması, badımcan kababı, badımcan salatı və s.

## Qalereya

Fayl:Patlıcan kebabı (sort of).jpg|thumb|Badımcan kababı
Fayl:Bonjon_or_Bonjorn.jpg|220px|thumb|Kartof-badımcan qızartması
Fayl:Karisik_kizartma_(tray).jpg|thumb|Badımcan-bibər qızartması
Fayl:Azerbaijani_dolma_pepper_tomato.jpg|thumb|220px|Badımcan, bibər və pomidor dolması - "Üç bacı"
Fayl:Badımcan_dolması_Azerbaijani_cuisine.jpg|thumb|200px|Badımcan dolması
Fayl:Karnıyarık.JPG|thumb|200px|Karnıyarık
Fayl:Salata de vinete.jpg|thumb|Badımcan kürüsü



## Həmçinin bax
* Yunan qabağı (кабачок) kürüsü
* Salatların siyahısı

## Xarici keçid
https://yemek.com/tarif/karniyarik/

## İstinadlar
Moldova 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Moldova]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 2 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Artıq Pakistanın 3-cü ardıcıl Qış Olimpiya yarışmasıdır.

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Moldova «A» kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Xristofor Xyorla məxsusdur.

;Kişilər

#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Moldova «B» kateqoriyası üzrə 15&nbsp;km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Nikolay Qayduka məxsusdur.
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

## İstinadlar

## Mənbə
* Moldova Milli Olimpiya Komitəsi
Aqar

Aqar (Aqar-aqaroza)- ən möhkəm geləmələgətirmə qabiliyyətinə malik polisaxarid

Bir çox polisaxaridlərin sulu məhlulları geləmələgətirmə qabiliyyətinə malikdirlər. Polisaxaridlərin bu xassəsi onların bioloji funksiyaları və praktiki əhəmiyyəti ilə bilavasitə bağlıdır.

Polisaxaridlər əsasən okean yosunlarından alınır. Yosunlara okeanın sahilboyu zonalarında rast gəlinir. Qırmızı və qonur yosunlar təmiz "polisaxarid" hazırlayırlar. Onlar özlərində hüceyrələrarası maddə kimi spesifik turş polisaxaridlər saxlayırlar (qonur yosunlarda — algin turşuları, qırmızı yosunlarda- sulfatlaşdırılmış qalaktan turşuları vardır). Bu polisaxaridlərin hətta duru məhlulları möhkəm gel əmələ gətirirlər.

Polisaxaridlərin gel əmələ gətirməsi üçün, özəklərdə həlledici (su) olmaqla zəncirvari molekulların fəza toru yaratması lazımdır. Polimerlərin geləmələgətirmə qabiliyyəti əsasən bu torun düyünlərinin təbiəti ilə bağlıdır. Bu zəncirlər arasında kovalent rabitə ola bilər: bu halda fəza toru böyük üçölçülü molekulu xatırladır. Polisaxarid gellərinin ən tipik nümayəndələri fəza torunun düyünlərindəki rabitənin kovalent rabitə olmayanlardır.

## Tərkibi və xüsusiyyətləri

Polisaxaridlərin ən möhkəm geləmələgətirmə qabiliyyətinə malik olan nümayəndəsi aqar hesab olunur. Aqar bəzi qırmızı dəniz yosunlarından alınan polisaxariddir. Özündə 50–80% xətti aqaroza polisaxaridi saxlayır, 3 — qalaktopiranozanın və 4 3,6 — anhidro- qalaktopiranozanın bir-birini əvəz edən qalıqlarından alınmışdır.

Aqar soyuq suda həll olmur, isti suda isə qismən həll olur. Özündə 0,5–1,5% aqar saxlayan sulu məhlul 32–39 0C-yə qədər soydulduqda möhkəm gel əmələ gətirir. Qızdırıldıqda aqar geli 85–90 0C-də əriyir.

Bütün aqar polisaxaridlərinin əsas quruluş vahidi olan aqarobioz disaxaridinin quruluşu şəkildə göstərilmişdir. O, iki 1,3-b-D qalaktopiranoza (D-G) və 1,4–3, 6-anhidro-a-L-qalaktopiranozadan ibarətdir. Təbii aqar iki tərkib hissədən ibarətdir. Bunlardan biri çox güclü gel əmələgətirmə qabitiyyətinə malik aqarozadır, digəri isə aqaropektin adlanır və bütün yüklü polisaxarid komponentləri özündə birləşdirir.

## Hazırlanma qaydası
Aqar həlməşik əmələ gətirən maddə olub dəniz bitkilərinin və yosunların tərkibində olan iri molekullu polisaxariddir. Aqarın tərkibində orta hesabla 13,6–17,57% su, 0,12–2,18% azotlu maddə, 71–73% reduksiyaedici maddələr (hidrolizdən sonra) və 2,97–5,3% kül vardır.

Aqar soyuq suda həll olmur, lakin su udaraq şişir. Qaynar suda isə tamamilə həll olur. Aqar məhlulu (zol) soyuduqda həlməşiyə (gel) çevrilir. Sulu məhlulda 0,3–1% aqar olduqda davamlı həlməşik əmələ gətirir. Pektin maddələrindən fərqli olaraq aqar turşu və şəkər olmadan belə həlməşik əmələ gətirir. Keyfiyyətindən asılı olaraq aqar əla və I əmtəə sortuna bölünür. Yeyinti məhsulları istehsalında işlədilən aqarda kənar qarışıqlar və mikrobioloji xarabolma hiss olunmamalı, rəngi ağdan açıq qəhvəyiyə qədər, nəmliyi isə 18%-dən çox olmamalıdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, "Gənclik", 2010.

## Xarici keçid
* Guía sobre el alga agar.
Meyvə sousları

Meyvə sousları hazırladıqda meyvə-giləmeyvə püresinə şəkər az qatılır, azacıq bişirilir, pasterizə edilir və nəticədə çox keyfiyyətli, dadlı, bilavasitə qida üçün yararlı konserv əldə edilir. Meyvə sousları, bir qayda olaraq, zavod şəraitində hazırlanır və kütləvi iaşə müəssisələrində şirin xörəklərin hazırlanmasında və süfrəyə verilməsində istifadə edilir.  

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, «Gənclik», 2010.