open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çelsi

**Çelsi** () — London şəhərinin rayonudur. Rayonda hər il dünyanın ən iri gül və landşaft sərgisi açılır. İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Çelsi FK rayonunda yerləşir.

## Tarixi

## Mədəniyyəti
### İdman
İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Çelsi FK rayonda yerləşir.

## Həmçinin bax
* Stokuell
* Brikston
* Merihill

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tottenhem

**Tottenhem** () — London şəhərinin rayonu.

## Tarixi
2011-ci ildə, polis əməkdaşlarının 29 yaşlı, 4 uşaq atası Mark Daqqanı mübahisə zəminində güllələyərək öldürməsi rayonda böyük iğtişaşlara səbəb olub.

## Mədəniyyəti
### İdman
İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Tottenhem Hotspur FK rayonda yerləşir.

## Həmçinin bax
* Stokuell
* Belqravia
* Fulhem

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Stok-Nyuinqton

**Stok-Nyuinqton** () — London şəhərinin rayonu.

## Tarixi

## Mədəniyyəti

## Həmçinin bax
* Uimbldon
* Nottinq-Hill
* Kanari-Uorf

## İstinadlar
Brikston

**Brikston** () — London şəhərinin rayonu. Rayon görkəmli küçə bazarı və əhəmiyyətli ticarət sektorundan ibarətdir.

## Tarixi
2011-ci ildə, rayonda Evelina Qreys Akademiyası Böyük Britaniyada memarlıq sahəsində ən nüfuzlu “Stirlinq” mükafatına layiq görülmüşdür.

## Mədəniyyəti
### Brikston freskaları

1981-ci ildə iğtişaşlardan sonra, bir sıra freskalar yerli bələdiyyə tərəfindən maliyyələşdirildi. Freskalar təbiət, siyasət, icma və ideyaları təsvir edir.

## Cinayət
### Cinayət mədəniyyəti

Rayon uzun müddət Yardilərlə ilə bağlı olmuşdur. 1999-cu ildə Metropolitan Polis detektivlərinin Britaniya qalmaq üçün iki məşhur yamaykalı yardini kəşfiyyat aləti kimi işlətməsi ölkədə qalmaqal səbəb olmuşdur.

Brikston bir neçə cinayət dəstələrinin baş qərargahı olunur.

### Narkotiklər
Bəzi media şərhçilər israrla Brikstonu "London narkotik paytaxtı" çağırırlar. "Narkotik turizm" rayonda bəzi narahatlıqlara səbəb olmuşdur.

### Silah cinayəti
2007-ci ildə bəzi media şərhçiləri Brikstonu "silah paytaxtı" çağırırlar.

## Həmçinin bax
* Stokuell
* Belqravia
* Fulhem

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Brikston haqqında bloq
Kanari-Uorf

**Kanari-Uorf** () — London şəhərində biznes rayonu.

## Tarixi
Kanari-Uorf Vest İndia tərsanəsi olan İtlər adasında yerləşir. 1802-ci ildə ərazi dünyada ən məşğul tərsanələrdən biri olmuşdur. 1960-cı illərdən sonra, portda sənaye azalmağa başladı və bütün tərsanələr 1981-ci ildə bağlandı.

## Həmçinin bax
* Kensinqton
* Pimliko
* Nottinq-Hill

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Stokuel

**Stokuel** () — London şəhərinin rayonu.

## Tarixi

2005-ci ildə, polis əməkdaşlarının Braziliya vətəndaşı Jan Çarlz de Menezesi, 2005 London bombalamaları zəminində, Stokuel metro stansiyasında güllələyərək öldürməsi Londonda böyük etirazlara səbəb olub.

2013-ci ildə, rayonda Vinsent van Qoqun bir zamanlar yaşadığı və aşiq olduğu yer rəssamın şərəfinə Van Qoq Keçidi adlandırılıb. Sakinlər bildiriblər ki, vaxtilə ayaq dəyməyən həmin ərazi post-impressionist rəssam sayəsində dəyişib.

## Mədəniyyəti

## Həmçinin bax
* Çelsi
* Brikston
* Vudsayd
* Saythill

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Stockwell News
Tottenhem (dəqiqləşdirmə)

*Tottenhem — London şəhərinin rayonu
*Tottenhem Hotspur FK — İngiltərənin peşəkar futbol klubu
Mərkəzi biznes rayonu

[thumbnail|[Parisdə yerləşən La Defans biznes rayonu.]]
**Mərkəzi biznes rayonu**, qısa **MBR** – şəhərin maliyyə və ticarət mərkəzi. Biznes rayonu adətən çoxlu ofis və pərakəndə satış binalarından təşkil olunur.

MBR-ların forması və növü demək olar ki, həmişə yaxından şəhərin tarixini əks etdirir. MBR-ların adətən çox kiçik əhalisi olur.

## Həmçinin bax
*Kanari-Uorf
*La Defans
*Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzi
*Şibuya
*Levent
*Bankenviertel

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Skyscrapercity forumu
Uimbldon

**Uimbldon** () — London şəhərinin rayonu. Rayonda hər il Uimbldon tennis turniri keçirilir.

## Tarixi

### Mədəniyyət
#### İdman
Futbol və tennis Uimbldonda ən məşhur idman növləridir. Rayon Uimbldon tennis turnirinin və keçmiş Uimbildon FK futbol komandasının evi sayılır.

## Həmçinin bax
* İslinqton
* Nottinq-Hill
* Kanari-Uorf

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Merton bələdiyyə saytı
Nottinq-Hil

**Nottinq-Hil** () — London şəhərinin rayonu. Kosmopolitan olan rayonda hər il Avropanın ən böyük küçə karnavalı olan Nottinq-Hil karnavalı keçirilir.

## Tarixi

Rayon Londonun 19-cu əsrdə qərbə genişlənməsinə qədər kənd kimi qalmışdır. 19-cu əsrin əvvəllərində Ledbrok ailəsi memar Tomas Elloma Nottinq-Hili Belqravia kimi nüfuzlu rayona çevirməyi sifariş verdi.

## Mədəniyyəti
1965-ci ildən rayonda hər ilin Avqustu Nottinq-Hil küçə karnavalı keçirilir. Karnaval 1950-ci illərdən yaşayan Karib əsilli əhali tərəfindən təşkil olunur.

## Həmçinin bax
* Kensinqton
* Pimliko
* Kanari-Uorf

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Uroboros

**Uroboros** () — əfsanlərdə öz quyruğunu yeyən ilan və ya əjdaha şəklində təsvir olunan məxluq. Uroboros yunan sözü olub, “quyruğunu yeyən” deməkdir. Uroboros adətən öz quyruğunu yeyən ilan formasında və dairəvi  şəkildə təsvir olunur, lakin bəzən lemnistikat (sonsuzluq işarəsi) formasında da təsvir edilə bilər. Uroboros Qədim Misirdə yaranmışdır və Günəşi simvolizə edirdi. Onu qnostisizmdə Günəş tanrısı Abrakasla əlaqələndirirdilər və sonsuzluğu  təcəssüm edirdi.

Uroboros kimyada civəni simvolizə edir və özündə davamlı bərpa (davamlı olaraq dərisini dəyişdiyinə görə, bir çox hallarda ilan reinkarnasiyanın simvolu sayılır), ziddiyyətin harmoniyasını və həyat mərhələləri və ölümü təcəssüm etdirir. Kimyada iki uroboros (bir-birni yeyən iki varlıq) uçuculuğun simvoludur.

Uroboros bir çox mədəniyyətlərdə mövcuddur. Qədim Skandinaviya əfsanələrində ilan Yormunqandr bir çox hallarda dünyanı dövrəyə alan və İqqdrasil, həyat ağacını müdafiə edən uroboros şəklində təsvir edilir. Eynilə, Astek mədəniyyətində ilan tanrı Kestakoatlın və Çin mədəniyyətindəki kimya rəmzi əjdahaların oxşar formaları və mənaları vardır.

Simvol özünü yaratmağı və təbiətin davamlı dövranını təcəssüm edir. Uroboros, həmçinin riyaziyyatda rekursiya adlandırılan paradoksal faktorun da simvoludur. Simurq və ya Ənkə quşu özünü yandırdıqdan sonra öz küllərindən yenidən yarandığı kimi, uroboros da özünü yedikdən sonra özünü yenidən doğur.
## Qalereya


Ouroboros.png
Cagnacci Allegoria.jpg
Michael Maier Atalanta Fugiens Emblem 14.jpeg| 1617-ci ilə aid rəsm
Kilpeck Details of Door Arch.jpg|
4404 - Milano, Duomo - Monumento (1611) Consacrazione 1577 - Pietro Daverio, L'eternità - Foto Giovanni Dall'Orto - 6-Dec-2007.jpg|Milan baş kilsəsi
Líšný znak.jpg|Çexiyada yaşayış yeri olan Lizninin emblemi
THE TURTLE AND ELEPHANT.jpg|Qədim dünya təsəvvürünə aid rəsm


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vudsayd

**Vudsayd** () — Qlazqo şəhərinin rayonu.

## Tarixi
11 may 2004-cü ildə plastik fabrikində qaz sızması nəticəsində partlayışda 9 nəfər həlak olmuş, 33 nəfər isə yaralanmışdır.

## Rayonun vacib yerləri

### Klarendon Pleys
Klarendon Pleysin künc bloku bütün Sent Corc Kross ətrafını üçün orijinal böyük planlardan qalan bir hissədir. Memar Aleksandr Teylor Qlazqonun varlı vətəndaşlar üçün Edinburqun Yeni Şəhər planı kimi bənzər bir şeyi istehsalını ümid etsə də, 1972-ci ildə dağıdıcı yanğın buna son qoydu.

### Sent Corc çöllərdə
Orijinal kilsə 1832-ci ildə tikilsədə, 23 noyabr 1884-də yanmışdır. 1886-cı ildə Hyu və Devid Barkli tərəfindən təzə kilsə tikilmişdir. Bina 1979-cu ildə kilsə kimi istifadəsi dayandırılmışdır.

### Feniks Gülləri
2010-cu ilin "ən yaxşı gələcək tikinti" mükafatının laureatı, Qarskyub Link Qlazqonun şimalındakı sakinləri şəhər mərkəzinə təşviq üçün tikilmişdir. Layihə  qaranlıq və bağlı keçidi əvəz etmişdir. 50 alüminium "güllər" gecə marşrutu işıqlandırmaq üçün istifadə olunur.

### Metodist Mərkəzi Zallar
1924-cü ildə Britaniyanın Metodist kilsəsi kimi fəaliyyət göstərsədə, hazırda Vudsayd icması tərəfindən istifadə olunur.

### Sent Meri Kafedralı

Sent Meri Kafedralı Şotlandiya Episkopal kilsəsinin və Qlazqo və Qallovey birləşmiş piskoposluğunun ana kilsəsi hesab olunur. Kilsəni Londonlu Cilbert Skott 14-cü əsr qotika üslubunda tikmişdir.

### Kelvin Stivenson Memorial Kilsəsi
İlk olaraq Şimal Vudsayd missiya zalını müntəzəm kilsəsə çevirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur, lakin qonşu ev sahiblərinin etirazı nəticəsində plan baş tutmamışdır. Kilsə Nataniel Stivenson, tanınmış Fri Kirk böyüyü, tacir və xeyriyyəçinin adını daşıyır.

## Mədəniyyəti
Vudsayd rayonunda, Qlazqonun ən qədim və birinci Karneqi kitabxanası yerləşir. Kitabxananı Eduard Barokko stilində Ceyms Robert Raynd tikmişdir.

## Həmçinin bax
* Merihill
* Sprinqburn

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vudsayd Rayon Bələdiyyəsi
Merihill

**Merihill** () — Qlazqo şəhərinin rayonu.

## Tarixi

## Mədəniyyəti
### İdman
Şotlandiya Premyer Liqasında çıxış edən Partik Tisl FK rayonda yerləşir.

## Həmçinin bax
* Pollok
* Vudsayd

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Saythill

**Saythill** () — Qlazqo şəhərinin rayonu.

## Tarixi
Rayon 1964-cü ildən 1969-cu ilə "Crudents Ltd" tərəfindən Pinkston və Fontanuell fermasının üzərində inşa olmuşdur. 1970-də yüksək mənzil haqqı rayonda əhalinin sayını azaltmışdır. 1990-cı ildən 2009-cu ilə qədər rayon Şotlandiyanın ən iri immiqrant rayonu olmuşdur.

Şotlandiya hökumətinin 2005-ci ildə təşəbbüsünə görə, hazırda ərazidə yeni müasir yaşayış rayonu yaradılır.

## Saythill daş dairəsi
Rayonda Saythill daş dairəsi yerləşir. 1979-ci ildə tikilən Saythill daş dairəsi – Britaniyada 3,000 il ərzində ilk astronomik düzləndirilən daş dairəsi sayılır. 17 daşdan ibarət olan dairənin ən ağır daşı 4 tondur.

## Həmçinin bax
* Merihill
* Vudsayd
* Sprinqburn

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Douanhill

**Douanhill** () — Qlazqo şəhərinin rayonu.

## Tarixi

## Mədəniyyəti

Rayonda hər il Qlazqonun ən böyük küçə karnavalı olan Qlazqo Vest End festivalı keçirilir.

## Həmçinin bax
* Merihill
* Vudsayd
* Anderston

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Merçant Siti

**Merçant Siti** () — Qlazqo şəhərinin rayonu.

## Həmçinin bax
* Merihill
* Sprinqburn
* Pollokşouz

## İstinadlar
Boliviya İstiqlal müharibəsi

**Boliviya İstiqlal müharibəsi** Bu müharibə Boliviyanın yerli(hindu) və boliviyalılarla ispan koloniya rejiminə qarşı baş verir.Müharibə 1809-1825 ci illəri əhatə edir.Boliviyanın müstəqiliyi ilə nəticələnir().Bu müharibə Amerikada İspan ağalığına qarşı istiqlal müharibələrini bir parcasıdır.

## Səbəbi
Müharibəyə səbəb Latın Amerikasının yerli əhalisinin İspaniyadan azad olma və quldarlığın ləğvi məsələsi idi.Üstəlik burjuaziya ispan krallığına əlavə vergi ödəmək istəmirdi.Bu ərəfədə Bolivar Latın Amerikasında uğurlu müharibələr apararaq yerli üsyançılara yardım edirdi.

## Müharibənin gedişi

1809-cu illin 25 mayda Curkisako şəhərində üsyan baş verir.Şəhərdə hakimiyyət inqilabi xuntanın əlinə keçir və İspaniyadan ayrılaraq müstəqil olduqlarını bildirirlər.16 iyulda isə La Pasda üsyançılar hakimiyyəti ələ keçirilir və hərbi xunta yaradılır.Ona Murilo rəhbərlik edirdi.Həmçinin Kosabambe,Potosi,Oruro və Yuxarı Perunun bir necə başqa şəhərlərində də baş verir.Rio de La Plata krallığının əksinqilabçıları baş verən hadisələrə çevik hərəkət edərək üsyanları yatırmağa başlayırlar.Əvvəl La Pas sonra isə Cukisako şəhərləri ələ keçirilir.Bu hadisələr üsyançıların iradəsi qırılmır.Hərbi təşkilat olan > yaradılır.Bu hərəkat yerli hindu qəbilələrindən təşkil edilmişdi.Bu hərəkat 15 il mücadilə aparmalı olur.Hərəkat əsasən partizan müharibəsi aparırdı.1824-ci il Antonio Xose Fransisko de Sukrenin ordusu Yuxarı Peruya daxil olur.9 dekabrda Ayakucoda ispanlar üzərində mühüm qələbə əldə edilir.O Simon Bolivarın silahdaşı olur.1825-ci ildə ölkə ispanlardan tamamən təmizlənir.6 avqust 1826-ci ildə Cukisaka səhərində kongres çağrılır.Yeni müstəqil dövlətin yaranması haqqında qərar qəbul edilir.

## Nəticəsi
Nıticədə Yuxarı Peruda müstəqil dövlət yaradılır.Cənubi Amerikada böyük bir ərazi İspaniyanın əlindən cıxır.Yeni dövlətin başçısı Simon Bolivar olur.Onun şərəfinə dövlət Boliviya adlandırılır.

## Ədəbiyyat
*Sovet tarixi ensiklopediyası-M
Sovet ensiklopediyası 1962
## Mənbə
*2001/a6ago1825.htm 6 avqust 1825 istiqlal bəyamnaməsi
Culio Natta

**Culio Natta** (; ) — Nobel mükafatı laureatı, italyan kimyaçı və elm xadimi. 1963-cü ildə yüksək polimerlərlə əlaqədar fəaliyyətlərinə görə Karl Ziqler ilə birlikdə Kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı

### İlk illəri
Natta İtaliyanın İmperiya şəhərində anadan olmuşdur. 1924-cü ildə Milandakı *Politecnico di Milano*da kimya mühəndisi adını almışdır. 1927-ci ildə isə yenə burada professor olmuşdur. 1933-cü ildə Paviya Universitetində professorluq etmiş və Ümumi Kimya İnstitutunun idarəçisi olmuşdur və 1935-ci ilə qədər burada qalmışdır. 1935-ci ildə *Roma La Sapienza Universiteti*nə fizikokimya professoru olmaq məqsədiylə müraciət etmişdir.

### Karyerası
1936 və 1938-ci illərdə *Politecnico di Torino*da professorluq etmiş və Sənaye Kimya İnstitutunun idarəçisi olmuşdur. 1938-ci ildə *Politecnico di Milano Universiteti*ndə kimya mühəndisliyi sahəsinin rəhbərliyinə gətirilmişdir. Nattanın Politecnico di Milanodakı işləri Karl Ziqlerin əvvəlki işlərinin inkişaf etdirilməsini təmin etdi və bu sayədə Ziqler-Natta katalizatoru inkişaf etdirildi. 1963-cü ildə yüksək polimerlər mövzusundakı işləri ilə Karl Ziqler ilə birlikdə Kimya üzrə Nobel mükafatının sahibi olmuşdur.

### Şəxsi həyatı
Nattaya 1956-cı ildə Parkinson xəstəliyi diaqnozu qoyuldu. 1963-cü ildə vəziyyəti daha da pisləşdi və Stokholmdakı Nobel Mükafat Mərasiminə oğlunun köməyi ilə qatıldı və çıxışını yoldaşları etməli oldu. Culio Natta 76 yaşında İtaliyanın Berqamo şəhərində vəfat etdi.

## İstinadlar
* Giulio biyografisi 
* Giulio Natta   Nobel ödülü
Korintian FK

**Korintian FK** () — İngiltərənin London şəhərində qurulmuş və 1939-cu ildə fəaliyyətini dayandıran həvəskar futbol klubu. Klub ev oyunlarını Kristal Palas İdman Mərkəzi, Leyton və Kraliça Klubu stadionlarında keçirmişdir. Korintian 1882-ci ildə Leyn Cekson tərəfindən qurulmuşdur. Cekson həmin dövrün İngiltərə Futbol Assosasiyasının prezidenti idi. Klubun qurulmasının məqsədi Şotlandiya milli futbol komandasına qarşı alınmış pis nəticələrin qarşısını almaq və güclü komanda formalaşdırmaq idi.

## Tarixi

İlk illərdə Korintian sadəcə ətraf bölgələrdə olan həvəskar klublarla yoldaşlıq oyunları keçirirdi. Həmçinin həmin dövrdə İngiltərə milli futbol komandasının əsasını təşkil edirdi. 1883-1890-cı illərdə Korintian klubu Şotlandiyaya qarşı üstünlük quraraq bir 88 yerli kubokun 52-ni qazanmışdır. 1894 və 1895-ci illərdə Uels milli futbol komandasına qarşı da oyun keçirən Korintianın bəzi oyunçuları həmçinin universitet mühitində yaradılmış klubların da üzvləri olmuşdurlar.

Korintian ilk öncə ona qarşı İngiltərə kubokuna və çempionatına qatılmaq təkliflərini geri çevirirdilər. Əsas səbəb kimi klubun şüarı olan "Yarışmaq nə rəqabətlə, nə də müəyyən pul almaqdır" göstərilmişdir. Amma 1900-cü illərdə bu şüardan imtina edən klub London Şeriff Şild turnirində həmin ilin qalibi Aston Villanı məğlub etmişdir. Əgər İngiltərə kuboku yarışma olmasaydı Korintian klubunun turniri bir neçə dəfə qazanması ehtimalı xeyli yüksəkdir. Məsələn, 1884-cü ildə Korintian həmin ilin İngiltərə kuboku çempionu Blekbərn Roversi 8:1 məğlub etmişdir. 1903-cü il İngiltərə kubokunun finalında Derbi Kauintini 6:0 məğlub edən Beriyə qarşı isə 10:3 qalib gəlmişdir.

Daha sonra Korintiana böyük klublarla oynamağa qadağa qoyulmuşdur və klub dünya turnesinə çıxmışdır. Hətta Real Madrid qurularkən forma rəngini Korintian klubundan nümunə almışdır. Klubun adı isə Braziliyanın tanınmış klublarından olan Korintiansa ilham vermişdir. Klubun 1914-cü ildə İsveçə ziyarəti zamanı İsveç kuboku Korintian Kovl adlandırılmışdır.

1904-cü ildə Korintianın Mançester Yunayted üzərindəki 11:3 qalibiyyəti Mançester Yunayted tarixində ən böyükhesablı məğlubiyyətdir. İngiltərə kubokuna ilk dəfə 1923-cü ildə qatılmışdır, amma uğur qazanmamışdır. Çünki klub turnirdə hədəflərinin kubok olmadıqlarını bildirmişdir. 1927-ci ildə isə İngiltərə Superkubokunun finalında Kardif Sitiyə 1:2 uduzmuşdur.

Korintian 1939-cu ildə Kasuals FK ilə birləşərək Korintian-Kasual FK adını almışdır və hazırda Cənub İstmian Liqasının 1-ci kateqoriyasında həvəskar şəkildə mübarizə aparır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Lig TV
İo (peyk)

**İo** — Günəş sistemində Yupiter planetinin peyki. Bu peyklər arasında Yupiterə ən yaxın olanıdır və planetin ətrafındakı bir dövrəni tam 1.769 gündə tamamlayır.

## İstinadlar
Stratklayd Universiteti

**Stratklayd Universiteti** () — Şotlandiyada yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Məşhur məzunları
* David Livinqston - missioner

## Xarici keçidlər
*
Sent-Endryus Universiteti

**Sent-Endryus Universiteti** () — Şotlandiyanın ən nüfuzlu və tanınmış  ali məktəblərindən biri. Şotlandiyanın Fayf vilayətinin Sent-Endryus şəhərində yerləşir. Şotlandiyanın birinci, Böyük Britaniyanın isə Oksford və Kembric universitetlərindən sonra üçüncü ən qədim təhsil ocağıdır.

## Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
* Jan Pol Marat – Fransız siyasətçi, tibb doktoru və alim;
* Edvard Cenner – İngilis alimi və həkim;
* II Ceyms – Şotlandiya kralı;
* Şahzadə Uilyam – Kembric hersoqu, şahzadə Çarlz və Diananın oğlu;
* Ketrin Middlton – Kembric hersoginyası, şahzadə Uilyamın həyat yoldaşı;
* Aleks Salmond – Şotlandiyanın baş naziri və Şotland Milli Partiyasının lideri;
* Con Soers – Böyük Britaniyanın BMT-dəki sabiq səfiri;
* Ceyms Vilson – ABŞ Müstəqillik Bəyannaməsini imzalayan şəxslərdən biri;
* Ceyms Qrem – görkəmli Şotlandiya sərkərdəsi;
* Ceyms Blek – tibb və fiziologiya üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Volter Hevort – kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Alan MakDiarmid – kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Con Neypir – riyaziyyatçı, loqarifmin ixtiraçısı.

## Mənbə
*Lamiyə Əliyeva, ''Dünya universitetləri: Sent-Endryus Universiteti'' , "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 19.08.2011, № 32. 

## Xarici keçidlər
*
Chōdenji Robo Combattler V

**Chodenji Robo Combattler V** (, ) — Tadao Naqahama tərəfindən yaradılmış yapon anime serialı.

## Həmçinin bax
* Ganba no Boken
* Samurai Champloo
* Wedding Peach

## Xarici keçidlər
*
Wedding Peach

**Wedding Peach** (, ) — Kunihiko Yuyama tərəfindən yaradılmış yapon anime serialı.

## Personajlar

## Xarici keçidlər
*
Wicked City

**Wicked City** (; ) – 1987-ci ildə çəkilmiş tam metrajlı animedir. Animenin rejissoru Yoşiaki Kavaciridir.

## Xarici keçidlər
*
Tokyo Godfathers

**Tokyo Godfathers** (; ) – 2003-cü ildə çəkilmiş tammetrajlı anime. Animenin rejissoru Satoşi Kondur.

## Xarici keçidlər
*
Nujabes

və ya səhnə adı ilə  — yaponiyalı hip-hop prodüser və dicey.

## Həyatı
26 fevral 2010-cu ildə Tokioda ağır yol qəzası nəticəsində ölmüşdür.

## Diskoqrafiya
* 2003: "Metaphorical Music"
* 2004: "Samurai Champloo Music Record: Departure"
* 2004: "Samurai Champloo Music Record: Impression"
* 2008: "Modal Soul"
* 2011: "Spiritual State"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Last.fm səhifəsi
Ya Qarabağ, ya ölüm (mahnı)

**Ya Qarabağ, ya ölüm** — 1999-cu il tarixində video kimi təqdim olunmuş, Dəyirmanın sayca ikinci olan ''Qurd'' albomundan olan mahnı. Mahnının sözləri Ozan Arifə, musiqisi və aranjimanı Aytən İsmixanovaya aiddir.

## Klip
Mahnı Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayevin Xocalı soyqırımı haqqında çəkdiyi filmlə remiks olunub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Kaş ki mən dəniz olaydım
*Cənab Leytenant
*Azərbaycan müğənniləri
Cənab leytenant (mahnı)

**Cənab leytenant** — 1995-ci il Şəmistan Əlizamanlının albomundan olan mahnı. Mahnının sözləri və musiqisi Şahin Musaoğluya aiddir.

## Həmçinin bax
* Ya Qarabağ, Ya Ölüm
* İgid əsgər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Erməniləri qorxuya salan "cənab leytenant"
İgid əsgər (mahnı)

**"İgid əsgər"** — 1995-ci il Şəmistan Əlizamanlının albomundan olan mahnı. Mahnının sözləri və musiqisi Şahin Musaoğluya aiddir.

2016-cı ilin may ayında ATV telekanalında İlqar Mikayıloğlunun aparıcısı olduğu "Xeyirə qarşı" verilişində, Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı nəzdindəki "Oyuq" teatr-studiyasının balaca istedadı 5 yaşlı Nuray Rəhmanın "İgid əsgər" ifası internetdə izlənilmə rekordu qırmışdır.

## Həmçinin bax
*Ya Qarabağ, Ya Ölüm
*Cənab Leytenant

## İstinadlar
London meri

**London meri** - London Assambleyasının 25 üzvü tərəfindən seçilən və Böyük Londonda icra hakimiyyətinə rəhbərlik edən şəxsdir. London merini Londonun lord-meriylə qarışdırmaq lazım deyil, lord-merin vəzifəsi daha çox simvolik xarakter daşıyır və Londonun Siti hissəsiylə məhdudlaşır. Mer birbaşa səsverməylə dörd il müddətinə seçilir. London merinin illik maaşı 151,734 funtsterlinqdir. Hal-hazırda bu vəzifəni Leyboristlər Partiyasından olan Sadiq Xan (ing. *Sadiq Aman Khan*) icra edir. 

## Hakimiyyət

London şəhərində Bələdiyyə Başçısı səlahiyyətləri 2000-ci ildə 
yaradılmışdır 
Bələdiyyə Başçısı icra hakimiyyətinə rəhbərlik edir , şəhərin  hərtərəfli inkişafı üçün plan təqdim edir , büdcənin qəbul edilməsində iştirak edir. Dörd il muddətinə seçilir. Maaşı ildə £151 734 
Bələdiyyə Başçısı və Lord-Bələdiyyə Başçısı vəzifələrini ayırmaq lazımdır

## İstinadlar
http://london.gov.uk/mayor-assembly/mayor
5 Centimeters Per Second

– 2007-ci ildə çəkilmiş tam metrajlı anime. Animenin rejissoru Makoto Şinkaydir.

## Məzmun
Film baş qəhrəman Takaki Tononun heyatının 10 ildən çox müddətini əhatə edir və 1990-cı illərin ortalarından başlayan üç hekayədən ibarətdir.

Tam olaraq anime 3 hissədən ibarətdir — *(Sevgi, zaman və məsafə haqda üç hekayə)*:
# Çiçəklənən sakura — Okasho (桜花抄)
# Kosmonavt — Cosmonaut (コスモナウト)
# Saniyədə 5 santimetr — Byosoku 5 Senchimetoru (秒速5センチメートル).

Mənzərələr və adi səhnələrin çoxu Yaponiyada olan real yerlərin əsasında çəkilmişdir.

### Birinci hekayə: Çiçəklənən sakura
İbtidai məktəbi bitirdikdən sonra Takaki Kono və onun yaxın rəfiqəsi Akari Şinoharaayrılmalı olurlar. Akarini Toçiqi prefekturasında yerləşən məktəbə göndərirlər, Takaki isə təhsilini Tokiodaki orta məktəbdə davam etdirir. Onlar biri birinə məktub yazır və yenidən hisslərini paylaşa bilməkdən sevinc hissləri keçirirlər. Lakin bir vaxt sonra Takakinin ailəsi Kaqoşima prefekturasına köçməli olurlar. Buna görə o, Akarilə görüşmək istəyir. Takaki görüşə qatarla, bir neçə keçidlə yola düşür, lakin güclü qar yağdığından qatarlar gecikir…

### İkinci hekayə: Kosmonavt
Takaki Taneqaşima kosmik mərkəzinin yerləşdiyi Taneqaşima adasındaki orta məktəbə qəbul olunur. Elə ilk gündə Kanae Sumida Tokodan gələn oğlana vurulur. O, Takakini dəlicəsinə sevdiyini anlayır, hər dəqiqə onun haqda düşünür, onunla bir olmaq istəyir, lakin hisslərini ona açıqlaya bilmir və neçə ildir ki ona qarşı cavabsız hisslər keçirir.

1999-cu il. Kanaenin Takakiyə qarşı hissləri artır və tədris ilinin sonuna yarımil qalmış ona qarşı keçirdiyi hissləri etiraf etməyə qərarına gəldi.

Makoto Şinkay bu hissənin onun sevimli olduğunu etiraf edir.

### Üçüncü hekayə: Saniyədə 5 santimetr
Takaki Tononun başı işə qarışıb və o vaxtın necə tez keçdiyinə fikir vermir. Hal bu ki, institutu bitirdikdən artıq neçə il keçib, Takaki üç il birgə yaşadığı qızla ayrılır.

2008-ci ilin baharının əvvəlində Takaki işdən çıxır. Buna eyni zamanda xeyli səbəbin və heç bir səbəbin olmadığını düşünür. Sakit bir gün o, ayaqla bir zaman Akarilə birlikdə sakuranın gül açmağını izlədiyi dəmiryolu keçidinə çatır. Takaki bir qıza qarşı hərəkət edir. Onun yanından keçəndən sonra onun Akari olduğunu anlayır və onun tərəfə çöndükdə qız da onun tərəfə mütləq çönəcəyini hiss edir.

Çönərək Takaki Akarinin də çöndüyünü görür, lakin onların biri birinə baxmağına qatar mane olur. Qatar ötdükdən sonra isə Akari artıq getmiş oldu.

## Saundtrek

Musiqi bəstəkar Temmon tərəfindən bəstələnmişdi. O, Makoto Şinkayın başqa filmlərinə də musiqini bəstələmişdi.
#  — 4:51
#  — 1:41
#  — 1:09
#  — 2:19
# Kiss — 3:13
#  — 1:47
#  — 1:40
#  — 2:00
#  — 1:41
# END THEME — 2:52
# One more time, One more chance PIANO ver. (Bonus Track) — 5:00

Masayoşi Yamadzakinin ifasında olan *"One more time, one more chance"* mahnısının seçimini rejissor onu bütün yaponların tanıdığları və əlavə asossiyaların sözlərin demədiklərini catdıra biləcəyi ilə bağlayır.

## Personajlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
* Pom Poko
* Wicked City
* Vampir ovçusu D: Qana susama
Akira (manqa)

**Akira** – Katsuhiro Otomo tərəfindən yazılmış və çəkilmiş manqa seriyası.

## Media
### Manqa
Əvvəlcə 1982-ci ildən 1990-cı ilədək *"Young Magazine"* jurnalında çap olunan *Akira* manqası həmin jurnalın nəşriyyatı olan *Kodansha* tərəfindən altı *tankobon* cildində buraxılmışdır.

### Videooyunlar
1988-ci ildə *[[Taito]]* videooyun nəşriyyatı tərəfindən Yaponiyada *[[Famicom]]* üçün Akira macəra oyunu buraxıldı. 1994-cü ildə isə *International Computer Entertainment* *Akira* əsasında *Amiga* və *Amiga CD32* üçün oyunu buraxdı. 2002-ci ildə olan DVD çıxışı ilə əlaqədər olaraq, *Bandai* şirkəti *PlayStation 2* üçün *"Akira Psycho Ball"* adlı pinbol simulyasiyası buraxdı.

## Qəbul
*"Akira"*-ya görə 1990-cı illərin əvvəlində ingilisdilli ölkələrdə animeyə maraq yüksəldi. Xaricdə onun məşhurluğu hətta Yaponiyadakından da böyük idi. Robin Berner onu ABŞ-də anime və manqanın davamlı auditoriyanı yaradan bir *mədəni bomba* ilə müqayisə etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Nelson sütunu

**Nelson sütunu** — () — Londonda Trafalqar meydanının mərkəzində yerləşən abidə.

## Tikintisi və dizaynı
Sütun 1805-ci ildə Trafalqar döyüşündə həlak olan Horatsio Nelsonun şərəfinə 1840–1843-cü illərdə tikilmişdir. 46 metrlik sütunun üzərində Nelsonun 5.5 metrlik heykəli yerləşir. Heykəl cənub tərəfə — Admirallıq və Portsmut tərəfə baxır. Burada Nelsonun flaqmanı olan Kral hərbi-dəniz donanmasına məxsus "HMS Victory" gəmisi durub.

Abidənin kvadrat piedestalı fransız toplarından əridilərək hazırlanmış dörd ədəd panellə bəzədilmişdir, bu panellərdə Nelsonun dörd məşhur qələbəsi təsvir olunmuşdur. Layihə  memar Uilyam Reylton tərəfindən hazırlanmış və Peto & Grissell şirkəti tərəfindən tikilmişdir. Abidənin 1:22 miqyaslı modeli Qrinviçdə yerləşən Milli dəniz muzeyində sərgiyə qoyulmuşdur. Ümumilikdə abidə 47 500 funtsterlinqə başa gəlmişdir ki bu da indiki məzənnəylə təxminən 3.5 mln funtsterlinq edir. Edvin Landsir tərəfindən yaradılan və sütunun aşağı hissəsində yerləşən dörd şir isə sonradan — 1867-ci ildə əlavə olunmuşdur.

## Abidə 20-ci əsrdə
Sütun haqqında olan şəhər əfsanələrindən birinə görə, şotlandiyalı fırıldaqçı Artur Ferqyuson 1925-ci ildə abidəni sadəlövh amerikalılara satmışdır.

Sütun Adolf Hitler üçün də simvolik əhəmiyyət daşıyırdı. O, Böyük Britaniyanı işğal etdikdən sonra onu Berlinə aparmağı planlaşdırırdı.

BBC kanalında uşaq verilişinin aparıcısı Con Nuks 1970-ci ildə kolonnaya dırmaşmışdır. Teleaparıcı Harri Vilmot isə 1989-cu ildə sütuna çıxmağı bacarmışdır.

## Bərpa işləri

Sütun 2006-cı ildə yenidən qurulmuşdur. Bərpadan öncə aparılan lazer müayinəsi müəyyən etmişdir ki, sütunun hündürlüyü əslində öncədən bilindiyi kimi 56 metr yox 51.5 metrdir.

## Xarici keçidlər
http://www.theguardian.com/travel/2007/oct/01/rorymaclean.travelbooks
Midhəd Qəfərov

**Midhəd Qəfərov** () — hüquq elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Midhəd Seyidəhməd oğlu Qəfərov 1966-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun Noxudlu kəndində anadan olmuşdur. 1973–1983-cü illərdə Salyan rayonunun Noxudu kəndindəki orta məktəbdə təhsil almışdır. O, 1988–1993-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Hüquq fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmiş, 1994–1999-cu illərdə BDU-nun "Cinayət prosesi" kafedrasının aspirantı olmuşdur. M. Qəfərov 1993–1994-cü illərdə BDU-nun "Cinayət prosesi" kafedrasının baş laborantı vəzifəsində işləmişdir. 1994-cü ildən BDU-nun "Cinayət prosesi" kafedrasının müəllimidir.

## Elmi yaradıcılığı
Midhəd Qəfərov 1999-cu ildən hüquq elmləri namizədi, dosent, 2009-cu ildən hüquq elmləri doktorudur. 2004–2011-ci ildən BDU-nun hüquq fakültəsinin magistratura üzrə dekan müavini vəzifəsində çalışmışdır. 2012-ci ildən "Cinayət prosesi" kafedrasının professorudur.

Təhqiqat sahəsi: Cinayət prosesində müstəntiq tərəfindən müttəhimin hüquqları və qanuni mənafeyinin təmin edilməsi; Müqayisəli cinayət prosessual hüquq;AR-in hüquq-mühafizə orqanları; Təhqiqat; Appelyasiya və kassasiya instansiyalarında icraat.

## Əsas əsərləri
* Hüquq-mühafizə orqanları. Bakı, 2010 (Hikmət Eyvazovla müştərək)
* İbtidai istintaqda müstəntiq tərəfindən müttəhimin hüquqları və qanuni mənafeyinin təmin edilməsi
* Azərbaycan Respublikasinin Cinayət prosesində şəxsiyyətin hüquqlarinin təmin edilməsi . monoqrafiya
* Azərbaycan Respublikasinin Cinayət prosesində şəxsiyyətin hüquqi vəziyyəti və onun təminatı problemləri monoqrafiya
* Azərbaycan Respublikasinin hüquq mühafizə orqanlari dərslik
* Azərbaycan Respublikasinin hüququ mühafizə orqanlari dərs vəsaiti
* Yuvenal Ədliyyə. Yetkinlik yaşina catmayanlar tərəfindən törədilən cinayət işləri üzrə ədalət mühakiməsi icraati.dərslik
* Yuvenal ədliyyə yetkinlik yaşina catmayanlarin ədalət mühakiməsi dərs vəsaiti

## İstinadlar
London müqaviləsi (1604)

**London müqaviləsi** () — 1604-cü ilin 28 avqustunda (Yuli təqvimi ilə 18 avqust) London şəhərində İngiltərə və İspaniya arasında imzalanan sülh müqaviləsi. Müqavilə İngiltərə ilə İspaniya arasındakı müharibəni bitirmişdir. Müqavilənin müzakirələri Somerset Evində aparıldığından Somerset Evi Konfransı adı ilə xatırlanır.

## Haqqında

İngiltərə kraliçası I Elizabetin 1603-cü ildəki ölümündən sonra yerinə keçən *I Ceyms* İspaniya ilə davam edən uzun və yorucu müharibəni bitirmək məqsədilə işlərə başladı. İspaniya İmperatorluğunun qurucusu olan II Filippin dövründə başlayan müharibədə həmin dövrdə orduya komandanlıq edən İspaniya kralı *III Filipp* bu xəbəri məmnuniyyətlə qarşılamış və danışıqlara başlamaq əmri vermişdir.

İngiltərə-İspaniya müharibəsi Fransız Din müharibələri, Hollandiyadakı Səksənillik müharibə, İrlandiyadakı Doqquz il müharibəsi ilə əlaqəli olub qarışıq müharibədir.

## Şərtləri

Müqavilənin imzalanması ispanlar üçün xeyli üstünlük gətirirdi. İngilislər bir daha İspaniyanın ticarət gəmilərinə hücum etməyəcək və üsyançı hollandlara silah yardımı etməyəcəkdilər. Amma bunun qarşılığında İspaniya İngiltərəyə yenidən katolik məzhəbini gətirməyi çalışmamağı söz verdi. Müqavilənin imzalanmasından sonra 1625-ci ilə kimi İngiltərə və İspaniya sülh içində yaşadılar.

## Xarici keçidlər
* Müqavilənin mətni
* Davenport, Frances Gardiner; & Paullin, Charles Oscar. *European Treaties Bearing on the History of the United States and Its Dependencies*, The Lawbook Exchange, Ltd., 2004 ISBN 1-58477-422-3, 9781584774228
Mirdadın kitabı

Bu əsrarəngiz əsər, Livan ədəbiyyatının klassiki Mixail Nüayməyə məxsusdur. O, görkəmli ərəb-amerikan yazıçısı, şairi, rəssamı, filosofu Cibran 
Xəlilin yaxın dostu olub. İyirminci əsrin aydınlarından olan Oşo bu kitab haqqında belə deyir: ""Mirdadın kitabı" mənim ən sevimli kitablarımdandır. Bu əbədiyaşar kitablar sırasına daxildir. Əgər mən ən dəyərli kitabların siyahısı tərtib edəsi olsam, o zaman bu kitabı siyahıda birinci qeyd edərəm". "Mirdadın kitabı" 1948-ci ildə Livanda çap olunub. Kitab Nuh peyğəmbərin gəmisinin seldən sonra gəlib çatdığı quru ərazisində tikib yaratdığı məbəd və bu məbədə qonaq gələn əsrarəngiz ustad haqqındadır. Mahiyyət etibariylə kitab insanın allahla olan ruhi əlaqələrindən bəhs edir. Oşo deyir: "Bu kitaba kim ki həyat bəxş edib, sözlərimə diqqətlə fikir verin, mən demirəm ki, kim ki yazıb, adi insan deyil, heç kimdi. Bunu edən şəxs sadə yazıçı deyil. Bircə bu kitab nəhəng təcrübələrdən ibarətdir. Həmin insanın adı Mikayıl Naymadır."

Mirdadın kitabı insanın ruhi yola başlamasının təsviri ilə başlayır. Mərhələ-mərhələ aşılan cismani maneələrdən sonra müdriklik yolu başlayır. Bu müdriklik yolu Nuh peyğəmbərin məbədə çevrilmiş gəmisinə gətirib çıxarır. Burada rahiblər və bu rahiblərə unudulmuşları xatırlatmağa gəlmiş böyük ustadı görürük. Onların fikirləri və bir-birilərinə olan münasibəti bizə bəşəri problemləri bircə-bircə təqdim edib izah edir.

## Faydalı keçidlər
N.İbrahimin bloqu: Mirdadın Kitabı əsərinin təhlili
Pioner 10

**Pioner 10** () və ya **Pioner F** — 1972-ci ildə astoroid qurşağının xaricinə səyahət etmiş ilk insansız kosmik gəmi. 3 mart 1972-ci ildə buraxılmışdır. Pioner 10 uluzlararası səyahət üçün hazırlanmışdır. Pioner 10-un içinə insan şəkilli qızıl disk yerləşdirilmişdir. Pioner 10 1983-cü ildə Günəş sistemini tərk edərək ulduzlararası səyahətə başlamışdır.

## Hazırlanması
Pioner 10 1969-cu ildə dizayn edilmişdir. Əsas məqsəd kimi Yupiterin öyrənilməsi görülürdü. Kosmik gəmi TRV üsulu ilə hazırlanmışdır. Öz kütləsi 258 kq, yanacağının və alətlərinin kütləsi uyğun olaraq 30 və 27 kq idi. Voyagerlərə oxşar olub izotop termoelektrik generatorları ilə təchiz olunmuşdur. Plutonium elementinin 238-ci izatopunu ehtiva edir ki, bu da qalxış zamanı 155 V demək idi.

## Missiya
Pioner 10 10 dekabr 1973-cü ildə Yupiter ilə qarşılaşan ilk kosmik aparat olmuşdur. Aparat daha sonra elmi cəhətdən vacib məlumatlar əldə etmişdir. Günəş sisteminin xaricində missiyası 31 mart 1997-ci ildə başa çatmışdır.

## Təmas
Günəş sisteminin xaricində zəif siqnal buraxan Pioner 10 1997-ci ildə raket uçuşlarının yoxlanışlarında istifadə olunurdu. Daha sonra Pioner 10-la əlaqə kəsilmişdir. Nəhayət 2003-cü ilin 23 yanvarında Yerdən 7,5 milyard mil uzaqlıqdan çox zəif siqnalı aşkarlanmışdır. 7 fevral 2003-cü ildəki təmas cəhdi isə uğursuz olmuşdur. Siqnalın zəifləməsinin səbəbi məsafənin getdikcə çoxalması və aparatın enerji sərfiyyatı idi. Son təmas cəhdi 10 mart 2006-cı ildə olsa da Pioner 10-dan cavab gəlməmişdir.

## Xronologiya

## Qalereya

Launch of Pioneer 10.jpg|Qalxış
P10A28.jpg|Yupiter
Pioneer plaque.svg|Pioner 10-nun gövdəsindəki lövhə
Pioneer10.jpg|Aparatın sxemi
Pioneer jup.jpg|Pioner 10-nun missiyası
Kallisto (peyk)

**Kalisto** — Günəş sistemində Yupiter planetinin ikinci ən böyük peyki.

## Haqqında
Kallisto Yupiterin ən böyük 2-ci, Günəş sisteminin isə 3-cü ən böyük təbii peykidir. 1610-cu ildə Qalileo Qaliley tərəfindən kəşf edilən və bu səbəbdən Qalileo peyklərinə aid edilən Kallisto bu qrupun ən uzaqda yerləşən peykidir. Günəş sistemində ən çox kraterə sahib göy cismidir. Səthi son 4 milyard ildə heç dəyişməmişdir.

## Qalereya

Callisto Earth Moon Comparison.png|Kallistonun Yer və Ayla müqayisəsi
001221 Cassini Jupiter & Europa & Callisto.jpg|Kassini aparatının çəkdiyi şəkil
PIA01478 Interior of Callisto.jpg|Kallistonun modeli
Cratered plains PIA00745.jpg|Kallistonun kraterləri
Valhalla crater on Callisto.jpg|Voyager 1-in çəkdiyi şəkil


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Callisto Profile  at NASA's Solar System Exploration site
* Callisto page at *The Nine Planets*
* Callisto page at *Views of the Solar System*
* Callisto Crater Database from the Lunar and Planetary Institute
Nazim Əliyev (general)

**Nazim Əliyev** () — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasının rəisi, hüquq üzrə elmlər doktoru, polis general-mayoru.

## Həyatı
Əliyev Nazim Tələt oğlu 1959-cu ildə Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetininin (indiki BDU-nun) Hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1983-cü ildən daxili işlər orqanlarında xidmət edir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 iyun 2007-ci il tarixli 2280 nömrəli Sərəncamı ilə Cinayətkarlığa qarşı mübarizədə, ictimai qaydanın qorunması və ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsində, xidməti vəzifələrin və xüsusi tapşırıqların yerinə yetirilməsində fərqləndiyinə görə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 iyul 2008-ci il tarixli 2911 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-mayoru xüsusi rütbəsi verilmişdir.

2011-ci ilin iyun ayından Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasının rəisi vəzifəsində xidmət edir.

Hüquq üzrə elmlər doktoru, 42 elmi-məqalənin, 2 dərs vəsaitinin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir.

Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar
Kaş ki mən dəniz olaydım (mahnı)

**Kaş ki, mən dəniz olaydım** — 1998-ci il RAST qrupunun Rast Dünyası albomundan olan mahnı. Mahnının musiqisi Rəşad Haşımova aiddir.

## Klip
Mahnının videosu Bakıda lentə alınıb. Videoda Bəhram Bağırzadə çəkilib.

## Siyahı
* *"Kaş ki, mən dəniz olaydım"* (albom versiya) - 5:05

## Həmçinin bax
*Ya Qarabağ, Ya Ölüm
*Cənab Leytenant

## İstinadlar
Antonio Xose Fransisko de Sukre

**Antonio Xose Fransisko de Sukre Alkala** () — Sukre 3 fevral 1795-ci ildə Kumana Yeni Qranada (indiki Venesuela) doğulub. 1830-cu ilin 4 iyununda Posta yaxınlığında Kolumbiya ərazisində öldürülür. Latın Amerikasında İspan ağalığına qarşı aparılan istiqlal müharibəsinin əsas simalarından biri olmuşdur (1810–1826). Boliviyanın ikinci prezidenti olaraq 1826–1828-ci illərdə ölkəni idarə etmişdir.

## Fəaliyyəti
1805-ci ildən Venesuela və Kolumbiyanın azadlıq mücadiləsinə qoşulur. 1820-ci ildən azadlıq mücadiləsi komutəsinə rəis təyin edilir. O, Simon Bolivarın əsas silahdaşlarından biri olur. Elə həmin ildə Bolivarın dəstəyi ilə general rütbəsi alır və Böyük Kolumbiyanın azadlıq mücadiləsinə başlayır. Kiçik ordu ilə Kolumbiyadan ayrılır. Quayagil körfəzini keçərək bu əraziləri Kolumbiyanın protektoratı elan edir. Onun ordusu 3000 metrlik hündürlüyə malik və İspanlar tərəfindən yaxşı müdafiə olunan Kito şəhərinə çataraq 24 may 1822-ci ildə şəhəri azad edir. Bu qalibiyyətdən sonra onun ordusu cənub-şərqə doğru irəliləyərək Bolivarın ordusu ilə birləşir. Bir sıra qalibiyyətlər əldə edilir. 1824-cü ilin avqust ayında Xunined və Ayakucoda azad edilir. 1824-cü ildən Bolivar ordunu ona həvalə edir. Yuxarı Perunu azad etdikdən sonra Boliviyanın prezidenti olur. Bu vəzifədə bir sıra tədbirlər həyata keçirir. İqtisadi və siyasi islahatalar həyata keçirərək, kilsə torpaqlarını xalqa paylayır, ibtidai təhsilin yaradıllmasına xüsusi fikir verir. 1828-ci ildə hakimiyyət çəkişmələri və yerli xalqların üsyanları onu istefa verməyə vadar edir. Sonra Ekvadora qayıdır. 1829-cu ildən Böyük Kolumbiyanı Perudan qoruyur. 1830-cu ildə Bolivarın göstərişi ilə Böyük Kongresə rəhbərlik edərək Venesuela, Ekvador və Kolumbiyanın bir federasiyada birləşdirilməsi ona həvalə edilir. 1830-cu ilin 4 iyun tarixində Paso yaxınlığıda (Ekvadorda) öldürülür. Onun öldürüləsini Paso Mariey Obandonun adamlarının həyata keçirməsi ehtimalı vardı. Paso Kolumbiyalı idi və Bolivarın əsas rəqiblərindən sayılırdı. Bununla belə hec bir dəlil aşkarlanmır. Boliviyanın paytaxtı Sukre məhz onun adını daşıyır, üstəlik Venesuelanın şimalında ştat, Kiti şəhərindəki Hava limanı, Ekvadordakı pul əsginasları onun adını daşıyır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Antonio Xose Sukre
Nilotlar

**Nilotlar** orta və yuxarı Nilin hövzəsində yaşayan qohum xalqların (dinkalar, kalencinlər, luolar, şilluklar, nuerlər, barilər, masailər, samburular, datoqlar, karomoconqlar və s.) qrupu. Onlar həm də Cənubi Sudanda Mavi Nil və Sobat çayları üzrə, Keniya və Uqandada Viktoriya və Rudolf gölləri arasındaki  ərazidə, Tanzaniyada, həmçinin Konqo Demokratik Respublikasının, Efiopiyanın və Misirin sərhəd rayonlarında yaşayırlar.

Ümumi sayı 10 million nəfərə yaxındır. Qabarıq Neqroid irqinə aiddilər. Atletik bədən quruluşu, uca boy və uzanmış başları ilə seçilir.

thumbnail|left|Nilot dillinin yayıldığı ərazilər
Nillotlar Nil-Saxara dilləri qrupuna aid olan dillərdə danışırlar və maddi və mənəvi mədəniyyətinin bir çox oxşar cəhətləri var.

Nillotlara bəzən dağlı nubiyalaları və nubiyalaları aid edirlər. Nillotların əksəriyyəti yerli ənənəvi din və inancları qoruyub saxlıyırlar, bir qismi isə islamı qəbul ediblər (məsələn luolar). Xalqın bir hissəsi  xristian missionerlərin fəaliyyəti nəticəsində, xristianlığı qəbul ediblər.

XX əsrə qədər bu millət qul alverçilərin üzündən çox əzab çəkirdilər.

thumbnail|right|Nilotlar (Massailər)
Nilotların arasında hələ ibtidai icma quruluşunun qalıqlarını xeyli sayda qoruyub saxlayanlar var. Əsasən balıqçılıq, ovçuluq, əkinçilik, iribuynuzlu mal-qaranın yetişdirilməsi ilə məşğul olurlar.

## İstinadlar
Sonuncu hava maqı. Prikvel: Zuko Əhvalatı

**Zuko Əhvalatı** (); tam adı **Sonuncu hava maqı. Prikvel: Zuko Əhvalatı** () — M. Nayt Şyamalanın *[[Sonuncu hava maqı (film, 2010)|Sonuncu hava maqı]]* filmin prikvel komiksi.

## İstinadlar
Şinn Feyn

**Şinn Feyn** () – İrlandiya və Şimali İrlandiyada mövcud olan siyasi partiya.

## Tarixi

## İştirak etdiyi seçkilər

## Hökumətdə və parlamentdə təmsilçiliyi

## Himni

## Bayrağı və emblemi

## Partiya qərargahı
1905-ci ildə yaradılan və İrlandiya siyasi tarixində mühüm yer tutan partiyalardan olan Şinn Feyn partiyasının mənzil qərargahı Dublin şəhərində yerləşir.

## Üzvləri və rəhbərləri
* Cerri Adams

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Ozan Arif

**Ozan Arif** (əsl adı: **Arif Şirin**, d. 10 mart 1949, Giresun - ö. 13 fevral 2019, Samsun) Ülküçü kimi tanınır Türkiyə xalq poeziyasınin nümayəndələrindən biri.
## Həyatı

10 mart 1949-cu ildə Giresun'nun Alucra rayonunun Hapu kəndində doğulmuşdur. 1980-ci ildə 12 sentyabr hərbi çevrilişindən sonra Almaniyaya köçmüş və yalnız 1990-cı ildə Türkiyəyə qayıtmışdır.

## Yaradıcılıq fəaliyyəti

Uşaqlıqdan Azərbaycana məhəbbət bəsləyən şair, 19 yaşında Azərbaycan haqqında Ordu şəhərində bunu yazmışdır:

 

1960-cı ildən Fransa, Avstriya, Almaniya, ABŞ, Belçika, Hollandiya, İngiltərə, Avstraliya, Kanada, Danimarka, İsveç, İsveçrə və digər ölkələrdə konsert vermişdir. 1976, 1977 və 1978-ci il "Konya Aşıqlar Bayramı"nda hər kateqoriyada qızıl medal qazanmışdır. 1992-ci ildə Ya Qarabağ, Ya Ölüm şeirini yazmışdır.

2009-cu ildə Orxan Pamukun hərəkətləri ilə əlaqədar Türkiyədə bir erməniyə görə "həpimiz erməniyik" kampaniyası keçirilən zaman Ozan Arif bunlara cavab olaraq bir şeri yazıb:

 

## Şəxsi həyatı

2005-ci ildən Dövlət Baxçalını və Rəcəb Tayyib Ərdoğanın siyasətini sərt tənqid etmişdir.

## Həmçinin bax

* Ya Qarabağ, Ya Ölüm (mahnı)
* Üç Bela
* Əhməd Şəfəq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Üç Bela

"**Üç Bela**" — 1998-ci il Ozan Arifin "*[[Destanlar Konuşuyor]]*" albomundan olan mahnı. Mahnının sözləri və musiqisi Ozan Arifə aiddir. Mahnı ABŞ, Rusiya və Çinin işğalçı siyasətini tənqid edir.

## İstinadlar
Cakonun istilası

**Cakonun Argentina tərəfindən istilası** ().Bu istila uzun sürən bir dövrü əhatə etmiş və bir sıra hərbi yürüşlərlə həyata keçirilmişdir.Hərbi yürüşlər 1870-1917 ci illərdə Argentinanın Qran-Cako ərazilərində yaşayan yerli hindu qəbilələrinə qarşı həyata keçirdiyi və onların ərazilərinin işğalı nəticələnir.
Argentina hərbi yürüşlər nəticəsində Qran-Cako vilayyətinin cənub və mərkəzi hissələrini özünə ilxah edir.Üç Argentina bölgəsi genişləndirilir.:Salta -şərqə,Santyaqo-del Estero-şimal-şərqə,Santo-Fe isə şimala doğru genişləndirilir.Həmçinin yeni vilayyət olan Cako və Formaza yaradılır.
Cakonun ələ keçirilməsi və Argentinanın qitənin içərilərinə doğru irrəlləməsi(Səhranın istilası) kimi yürüşlər minlərlə yerli hindunun ölümü ilə nəticələnir.Pataqoniya kompaniyyasıdan fərqli olaraq Cakoda yerli hindular  məqsədyönlü şəkildə məhv edilmirdi.

## Mənbə
*Chaco/4-1865-1882.thm Gran Cakonun Argentina tərəfindən istilası
Yeni Qranada Respublikası

**Yeni Qranada Respublikası** ().Mərkəzi və Cənubi Amerikanın bir hissəsini əhatə edən və  XIX əsrdə mövcud olmuş dövlət. Onun ərazisinə Panama, Kolumbiya, üstəlik  Ekvadorun və Venesuelanın ərazilərinin bir hissəsi daxil idi.

## Tarixi

1830-cı ildə Böyük Kolumbiya Respublikası dağılır. 1831-ci ildən dağılmış dövlətin yerində yeni dövlətlər meydana gəlir: Ekvador,Venesuela və Yeni Qranada dövləti. 29 fevral 1832-ci ildə Milli konventə üzv olan Antokiya, Barbakoas, Kartaxena, Mompas, Neyva, Pamplona,Panama, Posta, Popayan, Sokorro, Tuxna, Veles və Veraquas bölgələri yeni konstitusiyanı qəbul edirlər. Bu konstitusiya görə dövlət Yeni Qranada Respublikası elan edilir.
1839-cu ildə ölkədə vətəndaş müharibəsi başlayır. İlk əvvəl bu müharibə daxili xarakter daşısada sonradan prezident Xose İqnasio de Markes kömək üçün Ekvadora müraciət etməsi ilə müharibənin xüsusiyyəti dəyişir. Üstəlik prezident köməyin əvəzinə Ekvadora ərazi vəd edirdi. Buna cavab olaraq bir sıra vilayyətlər özlərinin müstəqilliyini elan edirlər. 1841-ci ildə müharibə hökumət qüvvələrinin qalibiyyəti ilə bitir.
Ölkədə iki partiya yaradılır:Liberallar və Konservantlar. 1845-ci ildə ölkənin prezidenti Tomas Sinriani de Moskera olurki oda Konservantların nümayyəndəsi idi. Onun dönəmində iqtisadi yüksəliş olur, yeni yollar çəkilir və gəmiçilik inkişaf etdirilir. 1849-cu ildə seçgilərdə liberalların nümayyəndəsi olan Xose İlario Lopes qalib gəlir. 1849-cu ildə yeni konstitusiya qəbul edilir. Konstutsiyaya görə quldarlıq ləğv edilir və kilsə dövlətdən ayrı elan edilir. Konservanlar bu konstutsiyaya qarşı cıxırlar və nəticədə yeni vətəndaş müharibəsinə (Kolumbiya vətəndaş müharibəsi (1851)) girməli olur. Bu konstutsiya mərkəzdənqacma meyillərini güçlənir. 1854-ci ildə ordu komandanı Melonun başçılığı ilə növbəti vətəndaş müharibəsi (Kolumbiya vətəndaş müharibəsi (1854)) baş verir. Ölkə getdikçə federallaşır. 27 fevral 1855-ci ildə ölkənin daxilində birinci federativ dövlət olan Panama yaradılır. 11 iyun 1856-cı ildə Antokiya və 13 may 1857-ci ildə isə Sanyander yaranır. Ölkəni parçalanmaqdan qorumaq 15 iyun 1857-ci ildə ölkəni inzibati cəhətdən Bolivar, Boyaka, Kauka, Kundinaruarka və Maqdalena kimi dövlətlərə bölür. 1858-ci ildə konservantlar hakimiyyətə gəlir. Onlar ölkəni Qranada Konfederasiyası elan edərək paytaxt Tunje olur

## Demoqrafik vəziyyət

1851-ci siyahıya alma nətiçəsinə görə ölkədə 2,240,054 insan yaşayırdı. Onlardan 1,153,349 nəfəri kişi, 1,086,705 nəfəri isə qadınlar təşkil edirdi. Əhali əsasən iri şəhərlərdə cəmləşmişdi.Bunlara misal Sokorro, Tunja, Boqota və Tundamanı göstərmək olar.
İngilis fəlsəfəsi

** İngilis fəlsəfəsi** () orta əsrlər dövründə, ingiltərə fikirlər xüsusiyyəti ilk dəfə meydana çıxan vaxt yaranmışdı. İlk ingilis filosofları özlərini realizə edə bilmiş Britaniya sakinləri hesab edilir: Alkuin, İoann Skot Eriuqena və İoann Duns Skot. Orta əsr sxolastikasını İngiltərəyə Kenterberili Anselm gətirmişdi.

Zaman keçdikcə eyniadlı ingilis universitetinin ətrafında XIII əsrdə Oksford məktəbi formalaşmışdır. O, Rocer Bekon və Uilyam Okhamın parlaq nümayəndələri olduqları ənənəvi ingilis fəlsəfəsi olan nominalizmin əsasını qoymuşdur. Nominalizm ingilis fikirlərinin özünəməxsusluğunu (idrak nəzəriyyələrdə diqqətliy və antimücərrəd istiqaməti) müəyyən etmişdi.

İntibah fəlsəfəsidə öz izini qoyub. Tomas Mor utopiya termini saldı və müasir sosializmin banisi oldu. Frensis Bekon Britaniya empirizmə başlanğıcını qoydu və həqiqətin meyarını təcrübə elan etdi. Onun fikrincə, İngiltərə dövləti gücünü elm və elmi tərəqqi üstündə qurmalıdır. İdrak nəzəriyyəsini həmçinin bu britaniya filosofları inkişaf etdirmişdi: empirizmə, Corc Berkli və Devid Yum. Onların əsərlərində mənəvi fəlsəfəyə marağ yaranmışdl. Bu yazılarda yaxşılıq meyarı mənəvi hisslər olurdu. Etikanın sonrakı inkişafı Entoni Eşli Kuper və Ceremi Bentan yaratdığı utilitarizminin və deontoloqiyanın prinsiplərin saəsində davam etmişdi. İctimai müqavilənin siyasi fəlsəfəsini Tomas Hobbs inkişaf etdirmişdir.

Sənaye inqilabı, təkamül nəzəriyyəsinənən gələn, pozitivizmin yayılmasına səbəb olmuşdur. Bu istiqaməti Çarlz Darvin və Herbert Spenser kimi mütəfəkkirlər inkişaf etdirirdi. İdrakın induktiv nəzəriyyəsinin üstündə Con Stüart Mill işləyib

19-cu əsrin sonunda, mütləq idealizm formasını almış, hegelcilik populyarlıq qazandı. Bu Tomas Qrin, Tomas Herbert Bredli, Con Ellis Maktaqqart və Robin Corc Kollinqvud saəsində baş vermişdi. XIX-XX əsrlərin xarici idealizmi neorealizmlə (əsas inkişaf etdirənlər: Corc Edvard Mur, Bertran Rassel) və analitik fəlsəfə ilə əvəz olundu (Alfred Culs Ayer səyləri nəticəsondə)

## Ədəbiyyatda
* Seth James. English philosophers and schools of philosophy. London, 1912
* British Philosophy in the Mid-century. Cambridge,1953.
* Warnock G. J. English Philosophy since 1900. London, 1958.

## Linklər
* İnqilis fəlsəfəsı  (*Fəlsəfə lüğəti*)
Zoi Konstantopolou

**Zoe Konstantopolou** (; d. dekabr 1976, Afina, Yunanıstan) — Yunanıstan parlamentinin sədri (2015-ci ilin fevralından)

## Siyasi fəaliyyəti
Zoe Konstantopolou radikal solçu SİRİZA partiyasının nümayəndəsidir. O, 2015-ci ilin fevral ayında Yunanıstan parlamentinin yeni tərkibinin keçirdiyi səsvermədə 300 səsdən 235-ini toplayaraq sədr vəzifəsinə seçilmişdir. Bu nəticə ilə 38 yaşlı Zoe Konstantopolou ölkənin 200 illik tarixində ən gənc və ikinci qadın parlament sədri olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Avatar: Aanq haqqında əfsanə — Vəd

**Vəd** (); tam adı **Avatar: Aanq haqqında əfsanə — Vəd** () — Maykl Dante DiMartino və Brayan Konietzkonun  cizgi serialın əsasında Cin Lün Yanq tərəfindən yazılmış və *Gurihiru* tərəfincən çizilmiş üç hissədən ibarət olan komiks.

## İstinadlar