open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mixail Nikolayev

**Mixail Efimoviç Nikolayev** (rusca: *Михаил Ефимович Николаев*, ) — 1991-ci ildən 2002-ə qədər Saxa Respublikasının (Yakutiya) prezidenti, Rusiya Federal Məclisi Federasiya Şurası sədrinin müavini, VI çağırış Federal Məclisi Dövlət Dumasının üzvü.

## Həyatı
Mixail Nikolayev 13 noyabr 1837-ci ildə Yakutiya SSR-də anadan olmuşdur.

O, əmək fəaliyyətinə 1961-ci ildə Omsk Dövlət Baytarlıq İnstitutunu bitirib baytar kimi başladı. Daha sonra isə işini komsomol kimi davam etdirdi:Komsomol rayon komitəsinin birinci katibi, Komsomol Yakutiya Regional Komitəsinin Komsomol orqanlarının şöbə müdiri,Yakutiya Komsomol Şəhər Komitəsinin birinci katibi oldu.

1963-cü ildən 1991-ci ilə qədər(Sov.İKP bağlanana qədər) Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü oldu.

1969–1971-ci illərdə Sov. İKP-in Ali Partiya Məktəbində təhsil alıb.

1975-ci ildən 1979-cu ilə qədər Yakutiya SSR Nazirlər Şurasının sədr müavini olmuşdur.

1979–1985-ci illərdə Respublika Kənd Təsərrüfatı naziri olmuşdur.

1985-ci ildən 1989-cu ilə qədər Sov. İKP-in Yakutiya Regional Komitəsinin katibi, kənd təsərrüfatı məsulu oldu.

dekabr 1989-cu ildə o, YaSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri seçilib.

aprel 1990-cı ildə YaSSR Ali Sovetinin sədri seçildi. Ali Soveti YASSR IX–XI çağırış müavini və Yakutiya XII çağırış xalq müavini oldu.

20 dekabr 1991-ci ildə 76,7% səslə Yakutiyanın ilk prezidenti seçildi.

16 yanvar 1992-ci ildə eyni zamanda Respublika hökumətinə rəhbərlik edib.

1996-cı ildə, yenidən səslərin 58,96% -i yığaraq ikinci dəfə prezident seçildi.

Birinci və ikinci çağırış Federasiya Şurasının üzvüdür.28 yanvar 2002-ci il Saxa Respublikası(Yakutiya) Federal Məclisinin Federasiya Şurasının nümayəndəsi təyin edildi və Federasiya Şurasının başçısı seçildi. fevral 2007-ci ildə yenidən Saxa (Yakutiya) Respublikasının Prezidenti Federasiya Şurası Respublika Saxa nümayəndəsi təyin edildi.

Iyul 2010-cu ildə Saxa Respublikası (Yakutiya) prezidenti Borisovun fərmanı ilə Saxa Respublikası (Yakutiya) dövlət müşaviri təyin edildi.

dekabr 2011-ci ildə o, "Vahid Rusiya" Federal Məclis VI çağırış Dövlət Dumasına seçilmişdir. Regional siyasət üzrə Dövlət Duması Komitəsinin və Şimal və Uzaq Şərq problemləri üzvüdür.

O, həmçinin bir sıra dövlət şirkətlərinin direktorudur. Buna misal olaraq Beynəlxalq İctimai Hərəkatı,"Şərq Ölçü", Milli İctimai Komitəsi, "Rusiya Ailə"nin prezidentini göstərmək olar.

## Ailəsi
Nikolayev Fedora Nikitiçna ilə evlidir, üç uşağı və nəvələri var.

## Mükafatları
* Vətənə Xidməti üçün Orden 2-ci sinif
* Vətənə Xidməti üçün Orden 3-cü sinif
* Vətənə Xidməti üçün Orden 4-cü sinif
* Ordeni
* Ordeni
* Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi ilə əlaqədar Yubiley Medalı
* ''Baykal-Amur Dəmir Yolunun Tikintisi üçün'' Medal
* Miner Şöhrət Medalı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şörəyel sultanlığı

**Şörəyel sultanlığı** — Şörəyel (Şürəgəl) sultanlığı  İrəvan xanlığının şimali-qərbində, Alagöz (Ələyəz) dağının ətəyində yerləşirən sultanlıq Əfşar imperiyasının dağılması dövründə meydana çıxmışdır. Sultanlıq şimaldan Kartli-Kaxetiya çarlığı, cənubdan Talın və Seyidli-Ağsaqqallı mahalları, şərqdən isə Pəmbək əyaləti və Abaran mahallarını ayıran dağlarla əhatə olunmuşdu. Arpaçay Şörəyel sultanlığını Qars paşalığından ayırırdı.

Sultanlığın ərazisi 1037.91 verst (1181.16 km²) və Azərbaycan türklərindən ibarət olmuşdur.

## Tarixi
Sultanlığın mərkəzi Ərtik (Artik) idi. “İrəvan əyalətinin icmal dəftəri”də Şörəyel sancağında (Pəmbək əyaləti ilə birlikdə) 172 kəndin mövcudluğu göstərilir. Nadir şahın dövründə verilən məlumata görə, İrəvan xanlığının tərkibinə daxil olan mahalı kimi, Şörəyel mahalında 109 kənd mövcud olmuşdur.

1804-cü ildə rus qoşunlarının bu ərazini işğal etməsindən sonra yerli müsəlman-türk əhalisinin başqa yerlərə böyük köçü başlamışdır. Türklər tərəfindən tərk edilmiş kəndlər Osmanlı imperiyasından köçürülən ermənilər tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Bu yenidən məskunlaşdırma barədə məlumatlar 1836-cı ildə Rusiya Xarici Ticarət Departamenti tərəfindən dərc olunmuş və "Zaqafqaziyada Rus mülklərinə nəzər" adlandırılan sənəddə öz əksini tapmışdır:

Şörəyelin əsasən Qarapapaqlardan ibarət olan əhalisi rus işğalından sonra baş vermiş Rus-Türk müharibəsi (1806-1812) zamanı bölgəni tərk etdilər. Onların bir hissəsi İrəvan xanlığı ərazisinə, bir hissəsi isə Qars paşalığı ərazisinə köçdülər.

1858-ci ilə aid olan Rusiya İmperiyası Baş Qərərgahı tərəfindən hazırlanmış hesabata görə, Osmanlı və Qacar torpaqlarından olan ermənilərin bu torpaqlara olan köçü davam etməkdə idi. Onların köçünün əsas hissəsi Araz hövzəsinə, Göyçə gölü ətrafına və Şörəyelə olmuşdur. Keçmiş İrəvan xanlığının əraziləri olan həm Araz, həm Göyçə bölgələri ilə birlikdə, Şörəyel bölgəsi də ən çox köçə məruz qalan bölgələrdən biri olmuşdur.

## Hökmdarlar
Budaq Sultan Şörəyelin son hökmdarıdır. 1805-ci ilin 20 oktyabr tarixində Pavel Sisianov tərəfindən imzalanmış əmrə əsasən Şörəyelin əbədi olaraq Rusiyaya birləşdirildiyi elan edilmişdir. 

Budaq Sultanın Qara Məhəmməd bəy, Həmid bəy və Xəlil bəy adlarında 3 oğlu olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Şörəyel mahalı

## İstinadlar
Naxçıvanda Tu-134 təyyarəsinin qəzası

**Naxçıvanda Tu-134 təyyarəsinin qəzası** — 5 dekabr 1995-ci ildə "AZAL"a məxsus Naxçıvan–Bakı reysi ilə hərəkət edən Tu-134B tipli sərnişin təyyarəsinin qəzası. Qəza Azərbaycan aviasiya tarixində baş verən ən ağır təyyarə qəzası hesab olunur.

## Hadisə
1995-ci il dekabrın 5-də "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus göyərtəsində 76 sərnişin və 6 heyət üzvünün olduğu 56 saylı "Naxçıvan-Bakı" reysini yerinə yetirərkən Tu-134B tipli sərnişin təyyarəsi havaya qalxdıqdan bir qədər sonra, saat 18:00 radələrində qəzaya uğrayıb.

Havaya qalxdıqdan sonra təyyarə 60 metr hündürlükdə və saatda 317 km sürətlə hərəkət edərkən mühərriklərdən birində nasazlıq qeydə alınır. Sol mühərrikin sıradan çıxmasına baxmayaraq, göyərtə mühəndisi səhvən sağ mühərriki söndürür. Pilotlar vəziyyəti idarə etmək üçün 197 metr hündürlükdə qəza enişi qərarı verirlər. Bu zaman təyyarənin sürəti saatda 290 km-ə enir və yaşayış binalarına yaxınlaşır. Pilotlar təhlükənin qarşısını almaq üçün təyyarəni 37 dərəcə bucaqla sağ tərəfdəki açıq əraziyə yönəltməyə çalışırlar.

Lakin onların bu cəhdi qəzadan xilas olmağa kifayət etmir və Naxçıvan şəhəri Xətai məhəlləsindəki (Sovetabad) şumlanmış sahəyə düşən təyyarə yüksəkgərginlikli elektrik xətlərinə toxunaraq alışır. Qəza nəticəsində göyərtədə olan 82 nəfərdən 4-ü heyət üzvü olmaqla, 52 nəfər həlak olur.

## İstinadlar
Şəmkirdə Su-25 qəzası

**Şəmkirdə Su-25 qəzası** — 3 mart 2010-cu ildə Şəmkir rayonu ərazisində planlaşdırılmış təlim uçuşu zamanı qəza.

## Hadisə
Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinə aid "Su-25" təyyarəsi 3 mart 2010-cu ildə saat 17.00 radələrində qəzaya uğrayıb. Təyyarənin pilotu Famil Elman oğlu Məmmədli qəza nəticəsində həlak olub. Təlim məqsədilə havaya qalxsa da, qanadında yaranmış nasazlıq səbəbindən qəzaya uğrayıb.

Qəzaya uğramış "Su-25" son illərdə alınıb. Təyyarə Gürcüstandakı Tbilisi Aviasiya Zavodunda istehsal olunub.

## Həlak olanların siyahısı
* Famil Elman oğlu Məmmədli — pilot

## İstinadlar
Milne Torpağı

**Milne Torpağı** (; ) —  Qrenlandiyanın şərqində yerləşən ada. Skorsbi körfəzi ndə yerləşir. Sahəsi 3913&nbsp;km²təşkil edir. 113&nbsp;km uzunluğa, eni isə 45&nbsp;km-dir. Adanın ən hündür nöqtəsi 2200 metrdir. Burada yaşayış yoxdur.

Britaniya kral donanmasının  üzvü David Milnenin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Treyll adası

**Treyll** () — Ada Qrenlandiyanın şərqində yerləşir. Ada 10 avqust 1822 ildə Vilyam Skorsbi tərəfindən ''Baffin'' gəmisi ilə üzərkən aşkarlanır və zooloq Tomas Stüart, Treyllin şərəfinə adlandırılmışdır. Adanın ən hündür nöqtəsi 1884 metrdir. Ada Şimal-Şərqi Qrenlandiya Milli Parkı ərazisinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Xücənd FK

**Xücənd FK**  (, *Dastai Futboli Xujand*) — Xücənd şəhərini təmsil edən Tacikistan futbol klubudur. Hal-hazırda Tacikistan Liqasında mübarizə aparır və liqanın ən güclü klublarındandır.

## Tarixi
Xücənd FK əvvəllər Miner kimi tanınan Pomir adlanan klubun məşq bazasında 1976-cı ildə yaradılmışdır. Klubun ilk baş məşqçisi Vladimir Burin olmuşdur. Xücənd FK 15 ilə yaxın Mərkəzi Asiyanın Çempionlar Liqasının B Liqasında mübarizə aparmışdır. Xücənd FK öz ev oyunlarını Spartak Stadionunda keçirir. Stadion şəhərin mərkəzində yerləşmişdir. Xücənd FK-ın bu liqada ən yaxşı göstəriciləri 1983 və 1986-cı illərdə 8-ci, 1990-cı ildə ikinci, 1991-ci ildə isə üçüncü yeri tutması olmuşdur. Tacikistan müstəqilliyini elan etdikdən sonra Xücənd FK 1998, 2002 və 2008-ci ildə Tacikistan Kubokunun qalibi olmuşdur.

### Liqa və kubok tarixi

### Asiya Kuboku tarixi
*11 sentyabr 2014-cü il məlumatlarına əsasən.*

## Uğurları
;Tacikistan Kuboku (3): 1998, 2002, 2008

## Hal-hazırkı heyət
*4 yanvar 2016-cı il məlumatlarına əsasən.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Official club website
Ağ Drin

**Ağ Drin** (, ) — Kosovo və Albaniyanın şimalında axan çaydır. Drin çayının iki qolundan biridir. Digər qolu Qara Drindir.

## Qisimləri

### Kosovo hissəsi
Ağ Drinin Kosovo hissəsi 156 km uzunluğundadır. Bu hissə Kosovonun cənub-qərbindən şimala doğru irəliləyir. Ağ Drinin mənbəyi İpək şəhərinin şimalıdır. Bu çay şəlalə və bu kimi digər coğrafi yerlərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Şəlalərdən ən böyüyü 25 metr yüksəkliyindədir.

Ağ Drinin İpəyin şimalındakı hissəsi bir çox kənddən keçib İstoq dərəsinə qol verdikdən sonra cənuba yönəlir. Bu hissələr bir neçə kənddən başqa yaşayış olmayan yerlərdən keçir. Ağ Drin Kosovonun İpək, Yakova və Prizren kimi şəhərləri ətrafından keçir. Klina şəhəri və Böyük Kruşa ilə Conay kəndləri çaya çox yaxın yaşayış yerləridir. Ağ Drin Kosovo sərhədləri içində Ağ Drin Kanyonu kimi coğrafi quruluşu da meydana gətirmişdir.

Ağ Drinin Kosovo hissəsi bir çox qollara ayrılır. Sağ hissədəki qolları İpək, Deçan, Potok və Erenik kimi hissələri, sol hissəsi isə İstog, Klina, Miruşa, Rimnik, Topluka və Ağdərəni yaradır.

Ağ Drinin Kosovoda olan hissəsinin sahəsi 4360 km²-dir. Çayın bu hissəsindən su işləri, su enerjisi və bu kimi digər işlər üçün istifadə edirlər. Ağ Drin Vrmıça-Şalqin sərhədindən sonra Trektan — Albaniya bölgəsinə keçir.

### Albaniya hissəsi
Ağ Drinin Albaniyadakı hissəsinin uzunluğu 19 km, sahəsi isə 604 km²-dir. Bu hissədə yaşayış yoxdur və çay Lume qoluna ayrılar. Albaniyadan keçən Ağ Drin Kukes şəhərində Qara Drinlə birləşir və Drin çayını yaradır. Drin çayı Adriatik dənizinə tökülür.

Albaniya hissəsi süni Fierza gölünə tökülür.

## İstinadlar
Mi-8T qəzası (2007)

**Mi-8T qəzası** — 12 oktyabr 2007-ci ildə "AZAL Helicopter"ə məxsus "Mi-8T" helikopterinin qəzası.

## Hadisə
12 oktyabr 2007-ci ildə "AZAL Helicopter"ə məxsus "Mi 8T" helikopteri xəstə neftçini təxliyə etmək üçün Zabratdan qalxaraq Xəzər 4 platformasına gəlib. Xəstəni götürən helikopter platformadan 12 metr aralıda naməlum səbəbdən qəzaya uğrayıb. Hadisə yeri sahildən 20&nbsp;km aralıda idi. Helikopterin qalıqları 12 metr dərinlikdə aşkar edilib. Qəzada 4 ekipaj üzvü və 2 pilot həlak olub.

## Həlak olanların siyahısı
*

## İstinadlar
Mi-8T qəzası (2009)

**Mi-8T qəzası** — 12 iyul 2009-cu ildə "AZAL Helicopter"ə məxsus "Mi-8T" helikopterinin qəzası.

## Hadisə
12 iyul 2009-cu ildə Bakı vaxti ilə 16:30-da Platformanın 4-cü blokundan havaya qalxan "AZAL Helicopter"ə məxsus "Mi 8T" helikopteri Çilov adası yaxınlığında qazma qurğusunun kranına toxunaraq Xəzər dənizinə düşüb. Helikopterdəki 6 nəfərdən ikisi həlak olub. Maşının qalıqları 90 metr dərinlikdə aşkar edilib.

## Həlak olanların siyahısı
* Viktor Mostavenko
* Rafiq Nəhmətov

## İstinadlar
Azərbaycan hərbi musiqisi

**Azərbaycan hərbi musiqisi** — Azərbaycanda yaranan hərbi musiqinin növü. Azərbaycan hərbi musiqisi əsasən hərbi mahnılar və marşlardan ibarətdir.

## Tarixi
Azərbaycanda hərbi-orkestr xidmətinin yaranmasında başlanğıc nöqtə 1992-ci il 1 iyul sayılır. Həmin tarixdə Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin ayrıca əmri ilə hərbi orkestr xidməti rəisi — baş hərbi dirijor təyin olunmuş və bu qurumda xidmət edənlərin sayı və vəzifələri haqqında nizamnamə təsdiq edilmişdi. Bunun nəticəsində çox qısa zaman kəsiyində Bakı birləşmiş ali zabitlər məktəbinin və "N" hərbi hissəsinin orkestrləri heyətləri doldurularaq tamamlandı və bütün başlıca çatışmazlıqlar, o cümələdən, repertuar çatışmazlıqları aradan qaldırıldı.

1992-ci il oktyabrın 9-da Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Azadlıq meydanında keçirilən ilk təntənəli rəsmi-keçidində ifa repertuarı — "Qarşılama marş"-ından tutmuş toplu orkestrin keçidində səslənən marşadək — bütövlüklə sırf Azərbaycanlı bəstəkarların əsərlərindən hazırlanmışdı. 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin əlahiddə nümunəvi orkestrinin vəzifəsi Azərbaycan prezidentinin, eləcə də müdafiə nazirinin əmrləri ilə keçirilən dövlət səviyyəli tədbirlərdə iştirak və çıxış etməkdən ibarətdir. Orkestrin ilk rəisi polkovnik-leytenant S. Reşetov təyin olunmuşdu. 1996-cı ilin iyulundan orkestrin rəisi baş leytenant A. Kərimovdur.

Qarabağ müharibəsi zamanı vətənpərvərlik və hərbi bard janrda olan mahnılar Mübariz Tağıyev, Xədicə Abbasova və Şəmistan Əlizamanlının ifaları nəticəsində Azərbaycanda məşhur olmuşdur.

2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunların orkestrin heyəti 115 nəfərdən ibarət idi. Onun nəzdində mahnı və rəqs ansamblı fəaliyyət göstərir. Kollektiv fleyta, qoboy, klarnet, şeypur, alt, tenor, bariton, saksofon, trombon, tuba, böyük və kiçik təbil ifaçılarından ibarətdir. Leytenant Zaur Əmiraslanov, gizir Vəsilə İbrahimova, Fidan Hacıyeva, Səlim Abbasov, Amil Məmmədov, Zabitə Alıyeva, Zeynalabdin Kərimov, Aslan Hüseynov orkestrin solistləridirlər.

### Tanınmış vətənpərvərlik mahnıları və hərbi marşlar
Anar ilhamlı-"Vətən üçün doğulduq" marş, 

Anar İlhamlı- Qayıdış marşı.

## Görkəmli sənətçilər

### Şəxslər

#### Kişi
Anar ilhamlı 
Anar İlhamlı 
#### Qadın

### Qruplar

## İstinadlar
İslamşəhr şəhristanı

**İslamşəhr şəhristanı** — İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi İslamşəhr şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 447,192 nəfər və 114,009 ailədən ibarət idi.

## Şəkillər

Fayl:Meidan namaz2.jpg
Fayl:Saidi Expressway2.jpg


## İstinadlar
Tehran şəhristanı

**Tehran şəhristanı** — İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Tehran şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 7,882,843 nəfər və 2,313,002 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Robatkərim şəhristanı

**Robatkərim  şəhristanı** — İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Robatkərim şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 608,530 nəfər və 149,444 ailədən ibarət idi. Əhalinin 75% Azərbaycan türklərindən ibarətdir. Yerli Azərbaycan türkləri, daha çox Məncilabad və Nəsirşəhr bölgələrində yaşayır.

## İstinadlar
Şemiranat şəhristanı

**Şemiranat  şəhristanı**— İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Şemiran şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 37,778 nəfər və 11,178 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Şəhriyar şəhristanı

**Şəhriyar şəhristanı** — İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Şəhriyar şəhəridir. 
## Əhalisi
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 516,022 nəfər və 134,378 ailədən ibarət idi.
### Milli tərkibi
Bölgənin yerliləri sırf Azərbaycan türkləri olsa da, burada çox sayda gəlmə yaşayır ki onlar da əsasən Şərqi Azərbaycan, Zəncan, Qəzvin, Həmədan və Ərdəbil kimi bölgələrdən buraya işləmək üçün miqrasiya edən Azərbaycan türkləridir.
Habelə bölgədə çox az sayda başqa etink quruplarda yaşayırlar.

## İstinadlar
Pişva şəhristanı

**Pişva  şəhristanı** — İranın Tehran ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Pişva şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 69,995 nəfər və 17,288 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Imagin (studiya)

— Tokionun Nerima rayonunda yerləşən Yaponiya animasiya studiyası. Studiya 15 iyun 1992-ci ildə hazırda şirkətin prezidenti olan, əvvəllər *[[Mushi Production]]* və *[[Madhouse (şirkət)|Madhouse]]* studiyalarında fəaliyyət göstərən Akio Sakay tərəfindən qurulmuşdur.

## İşləri
**[[Eureka Seven]]*: ara animasiya
**[[Eyeshield 21]]*: animasiya, son animasiya
**[[Hit wo Nerae!]]*: animasiya istehsalı
**[[Love Love?]]*: animasiya istehsalı, planlaşdırma
**[[Moonlight Lady]]*: animasiya istehsalı
**[[Mushishi]]*: ara animasiya
**[[One Piece|One Piece: Omatsuri Danshaku to Himitsu no Shima]]*: birgə istehsal
**[[Rizelmine]]*: animasiya istehsalı
**[[Spice and Wolf]]*: animasiya istehsalı
**[[Strawberry Panic!]]*: animasiya istehsalı
**[[SWAT Kats: The Radical Squadron]]*: birgə iş
**[[The Cosmopolitan Prayers]]*: animasiya istehsalı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı 
*
Dağ massivi

**Dağ massivi** və ya **massiv** — Geoloji quruluş cəhətdən bir cür olan yastı dağ təpələrindən ibarət sahə, Tyan şan massivi, Monblan massivi.

## İstinadlar
Grande de Gurupa

**Tupinambarana** () — Braziliyada Amazon çayı hövzəsində yerləşir.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi 4,864 km² təşkil edir. Sahəsinə görə Banabal və Tupinambarana adasından sonra çayla əhatələnmiş ikinci böyük Çay adasıdır. Ada ilə əlaqə hava və su nəqliyyatı vastəsi ilə yaradılır. Amazon çayının deltasında qərarlaşır.
Legiya Varşava FK

**Legiya Varşava FK** (), **Legiya Varşava** və ya sadəcə **Legiya** — Polşanın futbol klubu.

## Uğurları

### Ölkədaxili turnirlərdə
*Polşa çempionatı:
** **Qızıl medal (15)** — 1955, 1956, 1968/69, 1969/70, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2005/06, 2012/13, 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20, 2020/21
** **Gümüş medal (13)** — 1960, 1967/68, 1970/71, 1984/85, 1985/86, 1992/93, 1995/96, 1996/97, 2003/04, 2007/08, 2008/09, 2014/15, 2018/19

*Polşa Kuboku:
** **Qalib (20)** — 1954/55, 1955/56, 1963/64, 1965/66, 1972/73, 1979/80, 1980/81, 1988/89, 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1996/97, 2007/08, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2022/23 
** **Finalçı (6)** — 1951/52 (Legia II), 1968/69, 1971/72, 1987/88, 1990/91, 2003/04

*Polşa Superkuboku:
** **Qalib (4)** — 1989, 1994, 1997, 2008

## Tarixi
## Avropa kuboklarında ən yaxşı nəticələri
* UEFA Çempionlar Kuboku yarımfinal: 1970
* UEFA Kuboklar Kuboku yarımfinal: 1991
* UEFA Çempionlar Kuboku 1/4 final: 1971
* UEFA Çempionlar Liqası 1/4 final: 1996
* UEFA Kuboklar Kuboku 1/4 final: 1965, 1982

## Komandanın heyəti

* Komandanın heyəti 2022

## Komandanın keçmişində əməyi olanlar
### Keçmişindəki məşhur futbolçular
*  Yakub Jezniçak
*  Robert Levandovski

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Legia Peşəkar Futbol Klubu Rəsmi Saytı (legia.com)
* Legiya FK (90minut.pl)

## Həmçinin bax
Şeyx Ədəbalı

**Şeyx Ədəbali** (Osmanlıca: شيخ اده بالي) (Balışeyx, Şeyx Adabalı və ya Şeyx Atası) (1206–1326) — Osmanlı Dövlətinin qurulduğu illərdə yaşamış bir İslam ilahiyatçısı-din alimi, Ahi şeyxi, Osman Qazinin qayınatası və müəllimi, Osmanlı Dövlətinin fikir atası. 1206-ci ildə doğulduğu təxmin edilməkdədir. 1326-cı ildə 120 yaşında Biləcikdə vəfat etmiş, dərgahının zikr otağında basdırılmışdır. Rəbia Bala Malhun Xatun atası. İlk Osmanlı şeyxülislamı

## Həyatı
Şeyx Ədəbali əslən Qaramanlıdır. Qaramanda başladığı təhsilini Şamda tamamladı. Təfsir, hədis və İslam hüququnda uzmanlaştı. Mövlana Cəlaləddin Rumi və Hacı Bektaşı Vəli kimi zamanının böyüklərinin söhbətlərində iştirak etmişdi. Əskişəhir yaxınlarında o zamankı adıyla İtburnu kəndində yaşamışdır. Öz tikdirdiyi mədrəsədə şagird yetişdirdi və xalqı işıqlandırdı. Biləcikdə tikdirdiyi dərgahda, Osman Qazini də bir çox dəfə qonaq etmişdir.

Rəvayətə görə, Osman Qazi dərgahda olduğu bir gecə yuxusunda Şeyx Ədəbalinin sinəsindən bir ayın çıxıb öz sinəsinə girdiyini və sinəsindən bir böyük ağac çıxıb sahələrinin aləmi bürüdüyünü, altından bir çox çayların çıxıb insanların bu sulardan keçdiklərini görmüşdür. Şeyx Ədəbalı yuxunu belə yoxmuşdur:

*Sən, [[Ərtoğrul Qazi]] oğlu Osman, atandan sonra bəy olacaqsan. Qızım Bala Xatun ilə evlənəcəksən. Məndən çıxıb sənə gələn nur budur. Sizin nəslinizdən necə padşahlar gələcək və nə qədər dövlətləri bir dam altında toplayacaqlar və Allah nə qədər insanın İslama qovuşmasına sənin nəslini vəsilə edəcək.*

**[[Şeyx Ədəbalı türbəsi|Biləcik]]**də və **Əskişəhər**də adına türbələr inşa edilmişdir. Vəfatından bir ay sonra qızı, dörd ay sonra da kürəkəni Osman Qazi vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Şeyx Ədəbalının Əskişəhərdəki türbəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.dualarhazinesi.com/2014/01/seyh-edebali.html
Raffaello

**Raffaello** — 1990-cı ildən italyan firması "Ferrero" tərəfindən istehsal edilən badamlı kokoslu trufel markası. Tərkibi kokos, südlü krem, vafli və badamdan ibarətdir.

## Tarixi
Marka 1990-cı ildə İtaliyanın "Ferrero" şirkəti tərəfindən yaradılıb.

Raffaello istehsal edən "Ferrero" fabriklərinə Vladimir, Rusiya; Brantford, Kanada və Arlon, Belçika daxildir.

2008-ci ildə Belçikanın "Soremartec" şirkəti (Ferrero Qrupuna daxildir) 2007-ci ildə Raffaelloya bənzər "Waferatto" adlı şirniyyat istehsal etməyə başlayan Ukrayna şirkəti "Landrin"ə qarşı məhkəmə işinə başladı. "Soremartec" iddia qaldırdı ki, "Landrin" "Soremartec"in "Raffaello" şirniyyatlarının görünüşünü qoruyan ticarət nişanını pozdu. Uzun sürən məhkəmə çəkişməsindən sonra Ukrayna Ali Kommersiya Məhkəməsi "Soremartec"in ticarət markasının etibarlılığını ləğv edərək "Landrin"in xeyrinə qərar çıxardı.

2017-ci ildə Almaniyanın Frankfurt məhkəməsi "Ferrero"nun sadəcə çəkisini verməkdənsə, satılan hər paketdəki Raffaello şirniyyatlarının sayını siyahıya salmalı olduğuna qərar verdi.

## Görunuşu və tərkibi

Konfet badam və bitki yağı, yağsız süd və şəkər qarışığı ilə doldurulmuş sferik vaflidir. Xaricdən kokos ləpələri ilə örtülmüşdür. "Raffaello" konfetləri lavsan bükümdə və ağ və qırmızı rənglərdə hazırlanmış müxtəlif formalı kağız və metal qutularda təqdim olunur. Hər bir konfet ayrıca bir kağız və ya lavsan büküsündədir. Bir konfetin kütləsi 10 qramdır.

Raffaello şirniyyatının tərkibi: qurudulmuş kokos lopaları, bitki yağları, şəkər, şirin badam, yağsız süd tozu, zərdab tozu, buğda unu, tapioka nişastası, lesitin, dadlandırıcılar, natrium bikarbonat, duz. 100 q şirniyyat üçün qida dəyəri: zülallar — 9,3 q; yağlar — 47,8 q; karbohidratlar — 36,8 q Enerji dəyəri 615 kkal (2552 kJ).

## İstinadlar
Ferrero

**Ferrero SpA** — şokolad və qənnadı məmulatları istehsal edən Michele Ferrero ailəsinə mənsub şirkət.

## İstinadlar
Maral gölü (Şimali Amerika)

**Maral gölü** — Kanadanın mərkəzində yerləşən göl, Saskaçevan və Manitoba vilayətləri arasında yerləşir. Böyük hissəsi Saskaçevan ərazisində yerləşir. Göl buzlaq məşəllidir. Ümumi su tutumu 60 000&nbsp;km². Su səthinin sahəsi 5650&nbsp;km², ümumi sahəsi 6650&nbsp;km² təşkil edir. Noyabrdan iyuna qədər göl buzla örtülü olur.

Sahəsinə görə Saksaçevanın ikinci Kanadanın doqquzuncu gölüdür. Sahilləri parçalıdır. Burada 5500 kiçik adalar vardır. Şərqində Kinoosao, şimalında Broşe (Brochet), cənubunda Sauthend yaşayış məntəqələri yerləşir. Göldən Maral çayı və Çörçil çayındakı bəndlə Hudzon körfəzi oradan isə dünya okeanına çıxmaq olur. Göl Balıqçılıq üçün əlverişlidir.

Maralın cənubunda Dir buxtası yerləşir. Körfəzin  uzunluğu 5&nbsp;km, dərinliyi 220 metrdir. Körfəz 100 milyon il önçə bura düşmüş Meteorit nəticəsində yaranmışdır.
## İstinadlar
Antioxiya zəlzələsi (526)

**Antioxiya zəlzələsi** — 526-cı ildə Antioxiyada baş vermiş zəlzələ. Zəlzələ nəticəsində 250 min insan həyatını itirmişdir.

## İstinadlar
Kornuoll adası

**Kornuoll** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Hazırda adada yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiya

Adanın sahəsi 2358 km² təşkil edir. Sahil xətdinin uzunluğu 311 kmdir.

Karaleva Yelizaveta adalarının mərkəzində yerləşir. Amund-Rinqnes adasında 13 km cənubda, Devon adasında yerləşən Qrinnell yarımadasından isə 45 km şimalda yerləşir. Amund-Rinqnes adasından Hendrik, Devon adasında isə Belçer boğazı ilə ayrılır. Ada üçbucaq formaya malikdir. Şərqdən qərbə 78 km, cənubdan şimala isə 37 kiilometrə malikdir. Adada hündürlük üç hissəyə bölünür. Qərbi alçaq, mərkəzi 75–200 metr, şərqdə isə hündürlük tədricən azalmağa doğru gedir. Orta hündürlük 10–50 metr arasında dəyişir.

## Tarixi
Ada ilk dəfə Edvard Belçer 30 avqust 1852-ci ildə Atlantik okeanından Sakit okeana keçmək üçün Şimal-Qərb keçidini tapmaq məqsədi ilə etdiyi səfər nəticəsində aşkarlanmışdır.

## İstinadlar
Ankaş zəlzələsi (1970)

**Ankaş zəlzələsi** — 1970-ci ildə Peruda baş vermiş 7,9 ballıq zəlzələ. Zəlzələ nəticəsində 70 min insan həyatını itirmişdir.

## İstinadlar
ABŞ-Kanada tornadosu (1985)

**1985 ABŞ-Kanada dağıdıcı tornadosu**, Kanadada **Barri tornadosu** — 31 may 1985-ci ildə Ohayo, Pensilvaniya, Nyu-York və Ontarioda baş verən ən yüksək — F5 kateqoriyalı tornado. Bu tornado əhatə dairəsinin genişliyinə, gücünə və dağıdıcılığına görə digər tornadolardan fərqləndiyi üçün tarixə düşmüşdür. 1985-ci ilin may ayının 31-də baş verən tornado ABŞ-nin Ohayo, Pensilvaniya və Nyu-York ştatlarını və Kanadanın Ontario əyalətini əhatə etmişdir. Bu zaman qeydə alınan 44 tornadonun 14-ü Ontarioda baş vermişdir. Pensilvaniyada bu tornado ən dəhşətli və ölümcül tornado olmuşdur.

Tornado nəticəsində 90 nəfər, o cümlədən təkcə Pensilvaniya ştatında 65 nəfər həlak olmuş, ümumilikdə 1 milyard ABŞ dolları məbləğində iqtisadi zərər dəymişdir ki, onun da 600 milyonu ABŞ-də, 400 milyonu isə Kanadada qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Manitoba gölü

**Manitoba** —  Kanadanın Manitoba vilayəti ərazisində yerləşən ən böyük göllərdən biridir. Göl Vinnipenq şəhərindən 75&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.
left|thumb|px300

## Coğrafiyası
Göl sahəsinə görə Manitoba vilayətinin mərkəzində yerləşən üç böyük göl arasında ən kiçiyidir. Gölün əsas mənbəyi çoxlu sayda bura tökülən xırda çaylardır. Üstəlik Vinnipeqosis gölündən Uoterhen çayı gölə tökülür. Şimal-qərb hissəsindən Dofin çayı başlayır. Çay şimal-şərqə üzərək Sent-Martin gölünə, oradan isə Vinnipeq gölünə tökülür. Göl dayazlığı ilə seçilir. Orta dərinliyi 7 netrdir.
Həvəskar balıqçılıq geniş yayılmışdır.

## Tarixi

Manitoba gölü qədim Aqassis gölünün qalığıdır. İlk dəfə 1738-ci ildə Per La Velandri tərəfindən kəşf edilmişdir. Gölün sonrakı adı ingiliscədən tərcümədə «Ruhların yolu» mənasını verir.

## İstinadlar
TRT Beynəlxalq 23 aprel Uşaq Şənliyi

**TRT Beynəlxalq 23 aprel Uşaq Şənliyi** () — Türkiyə Respublikasının milli bayramlarından olan 23 aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı həftəsində, 1979-cu ildən bəri hər il Türkiyə Radio Televiziya Qurumu tərəfindən təşkil edilən beynəlxalq uşaq şənliyi Qeyd edək ki, həmin il UNESCO tərəfindən "Uşaq ili" elan edilmişdir. Ona görə də TRT 23 aprel Milli Suverenlik və Uşaq Bayramını start verdiyi tədbirlərlə beynəlxalq səviyyəyə çatdırmışdır.

Həmin vaxtdan dünyadakı bir çox ölkədən bu şənlikdə iştirak etmək üçün Türkiyəyə gələn 8-14 yaşları arasındakı uşaqlar uşaqlı könüllü türk ailələr tərəfindən evlərində qonaq saxlanılır.

Şənlik hər il orta hesabla 40 ölkənin iştirakı ilə reallaşar. 1979-cu ildən bu yana, 90 fərqli ölkədən 20 minə qədər uşaq və təxminən 5 min qrup lideri bu şənliyə qatılmışdır. Şənliyi qatılan nümayəndələr öz ölkələrinin xalq oyunları ilə, mahnıları ilə və s. nümunələrlə milli mədəniyyətlərini təqdim edərlər.

Şənlik 1979-cu ildən 2000-ci ilə qədər paytaxt Ankarada təşkil olunmuşdur. Daha sonrakı illərdə isə Türkiyənin müxtəlif yerlərində – İstanbul, Quşadası, Səlcuq, Antalya və İzmir kimi şəhərlərdə təşkil edilmişdir. 2011-ci ildə Bursada, 2012-ci ildə Konyada, 2013-cü ildə isə İzmirdə təşkil olunmuşdur.

## İştirakçı ölkələr

**Qeyd:**




## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
*
Türkiyə çayı

**Türkiyə çayı** — Anadolu türklərinin özünəməxsus çay hazırlama variantıdır. Belə üsulda çay iki hissədən ibarət olan çaydan vasitəsilə hazırlanır. Türkiyədə bir növ qara çay hazırlanır və Şərqi Qaradəniz sahillərində yetişir. Belə çaya xalq arasında  deyilir.

Ənənəvi olaraq Türkiyə çayı çaydanlıq və dəmlik adı verilən qablarda hazırlanır. Böyük çaydanlığa su, digərinə isə çay əlavə olunur. Qaynamaqda olan su, çay tozunun üzərinə tökülür və bununla da çay əldə olunur. Əgər su çox qoyulsa açıq çay, az qoyulsa tünd çay əldə edilir. Xidmət zamanı çay stəkanı adı verilən kiçik şüşəyə stəkandan əvvəl dəm, sonra isə su qoyulur və ən sonda şəkəri əlavə edilir. Türkiyədə çay, əsasən, Şərqi Qaradəniz və Rizədə yetişir. İlk əvvəl çay fidanını oraya Muğlalı əkinçilik mühəndisi Zehni Dərin ilə Rizeli vəkil Hulusi Karadeniz 1920-ci illərdə Rusiyadan gətirmişdilər.

2004-cü ildə Türkiyə 205.500 tonluq (dünyanın ümumi çay istehsalının 6,4%-i) çay istehsalı ilə dünya üzərindəki ən böyük çay bazarlarından biri olmuşdur. Bundan başqa 2004-cü ildə Türkiyə adam başına 2,5 kq-lıq çay istehsalatı ilə dünya birincisi olmuşdur. İkinci isə İngiltərə olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Türkiyədə çayçılıq
Biz adi ayılarıq

**Biz adi ayılarıq** () — Cartoon Network Telekanalında yayımlanan ABŞ cizgi serialıdır. Cizgi serialın müəllifi Deniyl Çonqdur. Cizgi serialda üç qardaş ayı — Qrizli, Panda və Ağ haqqında bəhs edilir. Onlar cəmiyyətə qoşularaq dost qazanmağa çalışırlar. Cizgi serial "The Three Bare Bears" adlanan komiks əsasında yaradılmışdır. Premyera 27 iyul 2015-ci il tarixində baş tutmuşdur. 2015-ci ilin avqust ayında Cartoon Network cizgi serialın 2-ci mövsümünün istehsal edilməsinə icazə verdi.
Bu serial Cartoon Networkda yayımlanan, komiks, əsasında, hazırlanmış, ilk, serialdır.

## Məzmun
Üç qardaş olan ayılar Qrizli(Grizz), Panda(Pan-Man) və Ağ (Ice Bear) insanlar arasında məşhurlaşmaq istəyirlər. Həmçinin, onlar, internetdə də populyarlaşmaq istəyirlər. Bu onlarda o qədər də yaxşı alınmır, amma onlar hər zaman bir-birilərinə dayaq olurlar. Onların özlərinəməxsus hərəkət tərzləri də vardır.

## Personajlar
* **Qrizli/Qriz** — qrizli ayısıdır. Üç qardaş arasında ən böyüyü və qrupun lideri. Çox ünsiyyətcildir. Hamı ilə dostlaşmağa çalışır.
* **Panda** — panda. Ən həssas ayıdır. Ən çox telefondan istifadə edir. Pandanın özünəinamı digər qardaşlarından daha azdır. Panda — vegetariandır, onun fıstığa allergiyası vardır, anime stilində şəkillər çəkir.
* **Ağ/Ağ ayı** — ağ ayı. Ən azdanışan personaj. Özü barədə üçüncü şəxs kimi danışır və soyuducuda yatır. Ağ ayı özünü qayğıkeş qardaş, bacarıqlı aşpaz, salsa rəqqası, döyüş sənətlərinin ustası və s. keyfiyyətlərdə göstərmişdir. Ağ ayı — qardaşların arasında ən sakitdir. O, özünü ən təəccüblü məqamlarda belə sakit aparır.
* **Xloya Park** — Ayılarla dostluq edən koreyalı uşaq. O, elmi işi üçün ayılar barədə məlumat topladığı zaman onlarla dostlaşmışdı. Xloya — vunderkind uşaqdır. Ağlı sayəsində, o, bir neçə, sinifləri keçmiş və kollecə daxil olmuşdur.
* **Nom-Nom** — koala. Nom-Nom pis xarakterə malik internet ulduzudur. Qrizli onun videolarını bəyənir. Məhz bundan sonra Nom-Nom ayılarla tanış olmuşdur. Bir neçə seriyalarda, o, özünü, eqoistik və kobud personaj kimi göstərir. Buna baxmayaraq, ayıların ona yenə də yazıqları gəlir.
* **Çarli** — San-Fransiskoda ayıların qonşuluğunda meşədə tək yaşayan qar adam. Çarli ayılarla veb-saytda yerləşdirilən müvəqqəti yaşayış təklifindən sonra tanış olmuşdur. Çarli həmişə tək olmağa öyrəşmişdir. Heç kim ilə ünsiyyət qura bilmir, amma buna, baxmayaraq, yaxşı dost olmağa çalışır. Onu həmişə KİV izləyir, bu səbəbdən də onda kameraya qarşı qorxu yaranmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Rəsmi Sayt
Permdə Boeing 737 qəzası

**Permdə Boeing 737 qəzası** — 14 sentyabr 2008-ci ildə Moskva-Perm reysi ilə uçan "Boeing 737"-nin qəzası.

## Hadisə
14 sentyabr 2008-ci ildə Moskva-Perm reysi ilə uçan “Boeing”in qəzaya uğraması nəticəsində 182 sərnişin və 6 ekipaj üzvü həlak olub.

## Həlak olanların siyahısı
Həlak olanlar arasında Azərbaycan vətəndaşı İfrahim Naxumov, onun xanımı və 2 azyaşlı uşağı da olub.

## İstinadlar
MiQ-29 təyyarəsinin qəzası (2008)

**MiQ-29 təyyarəsinin qəzası** — 29 yanvar 2008-ci ildə Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "MiQ-29" döyüş təyyarəsinin təlim uçuşu zamanı qəzası.

## Hadisə
29 yanvar 2008-ci ildə Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus MiQ-29 döyüş təyyarəsi təlim uçuşu zamanı qəzaya uğrayıb. Qəza nəticəsində təyyarəni idarə edən hər iki pilot Fəxrəddin Əsgərov və Əfqan Aslanov həlak olub. Ə. Aslanovun cəsədi bir neçə gün sonra dənizdən aşkarlansa da, F. Əsgərovun nəşini tapmaq mümkün olmayıb.

Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsindəki hərbi bazadan təlim uçuşu üçün havaya qalxan "MiQ-29" markalı döyüş təyyarəsi sahildən 6 km uzaqlıqda dənizə düşüb. Həmin gün Azərbaycan şahinləri – kapitan Əfqan Aslanov və polkovnik-leytenant Fəxrəddin Əsgərov qəzaya uğrayan təyyarəni yaşayış məntəqələrindən mümkün qədər uzaqlaşdıraraq dənizə salmaqla daha dəhşətli faciənin qarşısını ala bildilər. Təyyarənin qalıqları və pilotlardan Ə. Aslanovun cəsədini dənizin dibindən 1 ay sonra çıxarmaq mümkün olub, digər pilotun nəşi isə tapılmayıb.

MiQ-29 təyyarələri Rusiyada istehsal olunur. Lakin qəzaya uğrayan təyyarə Ukraynadan alınıb.

## Həmçinin bax
*MiQ-29 təyyarəsinin qəzası (2019)
* Fəxrəddin Əsgərov

## İstinadlar
Nipiqon gölü

**Nipiqon** () — Kanadanın şimal-qərbində, Ontario vilayəti ərazisində yerləşir.

## Coğrafiya

Adanın sahəsi 4848&nbsp;km², dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 260 m, maksimal dərinliyi 165 m təşkil edir.

Nipiqon gölü Böyük göllər sisteminə daxildir. Göl Nipiqon çayı ilə Yuxarı gölə birləşir.  Gölün sahilləri az məskunlaşılmışdır. Girintili-çıxıntılıdır. Daxilində əllidən çox göl vardır. Gölün hövzəsində Karibu maralı yayılmışdır. Geoloji baxımından Aqassis gölünün qalığıdır.

## Tarixi
Gölün adı Ocibvelər xalqının dilində *Arasıkəsilməyən su*  mənasını verir. Ocibvelər XVIII əsrə qədər bölgənin sakinləri olan Kri xalqını bölgədən sıxışdıraraq çıxarmışdır. Avropalılar tərəfindən gölün ilk dəfə aşkarlanması 29 may 1667-ci ilə aiddir. 
1684 ildə gölün şimal-şərqində Fort La Tourette limanı inşa edilir. Hudzon körfəzi və Şimal-Qərb şirkətləri arasında rəqabət nəticəsində yeni ticarət faktoriyaları yaranır. Sonradan bu ticarət məntəqələri yaşayış məntəqələrinə çevrilir.  
Göl ətrafı gözəl istirahət məskənidir. Əsasən həvəskar balıqçılıq üzərində ixtisaslaşmışdır.

Nipiqon gölü sahəsinə görə Ontarionun dördüncü gölüdür. 1940-cı ildə Oqaki çayı Olbani çayı hövzəsinə yönəldilir. Göldən başlayan Nipiqon çay üzərində üç SES tikilmişdir ki, bunun sayəsində 266min kVt enerji alınır.
## İstinadlar
Hüsaməddin Çoban

**Hüsaməddin Çoban** () — Rum Sultanlığının tanınmış bəylərindən biri. XIII əsrdə yaşamışdır.

I İzzəddin Keykavus ilə qardaşı I Əlaəddin Keyqubad arasındakı taxt davasında tərəflər arasında razılaşmada pay sahibi olmuşdur.

I İzzəddin Keykavusun Trabzon imperiyasına qarşı həyata keçirdiyi hərəkata başçılıq etmiş, Sinopu tutaraq Qaradəniz donanmasını qurmuş, Krıma qarşı hərəkat başlatmışdır. Kastamonu bölgəsində böyük nüfuza sahib olmuşdur. Ölümündən sonra sülaləsi də bu nüfuzundan istifadə etmiş və Çobanoğulları bəyliyi yaranmışdır.
Reut çayı

**Reut** ( [рэ́ут],  [рэ́вэт]) — Moldova ərazisində olan çay, Dnestrın sağ qolu.

## Ümumi məlumat

* Uzunluğu — 286 км.
* Su toplayıcı sahəsi — 7760 км².
* Yatağın orta eni — 30 м.
* Çay dərəsinin orta eni — 7 км.
* Su sərfi — 8-15 м³/s.

Çayın hidroloji rejimi sabit deyil. Yaz və yay su səviyyəsinin dəyişmə rejimi mövcuddur.

Çay öz başlanğıcını Redyu-Mare kəndi yaxınlığından götürərək cənub-şərq istiqamətində axır. Axım boyu çay öz istiqamətinin iki dəfə dəyişir: Beles və Floreşt yaxınlığında. Çayın mənsəbi Dinestr çayıdır. Beles yaxınlığında çay yatağının eni 3&nbsp;km, Orqevdə isə 9&nbsp;km-dək genişlənir. Reut çayında bir çox yerdə bitki mənşəli astanalar var. Floreşt və Kazaneş kəndləri arasında çay əhəng daşı süxurlarından təşkil edilmiş ərazidən axır və dəri, dar dərə əmələ gətirir.

Çay dərəsi əkinçilik məqsədi ilə əkilir və çayın suyu suvarmada istifadə olunur. Çay boyu Beles, Markuleşt, Floreşt və Orqev şəhərləri yerləşib.

Çayın əsas qolları: sağ - Kopaçanka, Reusel, Solones, Uliqaç, Böyük Çulak, Vatiç, İvança, Rışka; sol - Kubolta, Kaynar, Kamenka, Dobruşa, Saqla, İvanos, Draqiniç.

Reut çayı təsərrüfat və məişət tullantıları ilə çox çirklənib.

## Şəkillər

Fayl:Orheiul Vechi hillside view (182410493).jpg|
Fayl:Reut river.jpg|
Fayl:River Raut 006 (2075902214).jpg|
Fayl:Răut-21.jpg|


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Реут
Turkana gölü

**Turkana** və  **Rudolf gölü** — Keniya və Efiopiyanın ərazisinə daxil olan göl. Göl Efiyopiyanın cənubunda yerləşir.

## Coğrafiya

Böyük Rift dərəsi üzərində yerləşir. Göldə üç vulkanik ada vardır: Cənub adası, Kronkodayl-Aylend, Şimal adası. Cənub sahilində Teleki vulkanı yerləşir. Gölə çoxlu sayda çay tökülsədə ən irisi Omodur. Ono mənsəbə beş kilometr qalmış delta əmələ gətirir. Gölün özündən isə çay başlamır.

## Tarixi
Göl ilk dəfə 1888 ildə macar səyahətçi qraf Samuel Teleki və Lyudvik fon Honsel tərəfinfən kəşf edilmişdir. Onlar gölə Avstriya şahzadəsi Rudolfun adını verirlər. 1970-ci ildə isə gölün adı yerli dildə Turkana adlandırılmışdır. Bununla belə bir çox xəritələrdə hələ də Rudolf olaraq göstərilir. Sahillərində çoxlu tarixi tapıntılar aşkarlanır.

## Təbiəti
Göl özünün Timsahları ilə seçilir. Burada təqribi 12 000 baş timsah vardır.  Hətta bəzi fərdlərin uzunluğu 5,5 m çatır.

### Cənub adası

Cənub adası gölün ən iri adasıdır. Digər iki ada kimi çat üzərində mövcud vulkanların püskürməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir. Adada bir keçə krater vardır. Corc və Con Adamsın 1955-ci ildə ki, müşahidələri adanın digər yaxın bölgələrdən kəskin şəkildə kasıb olduğunu göstərir. Ayrı-ayrı ərazilərdə Boswellia sacralara rast gəlinir. Burada quş, yarasa və ilanlara rast gəlmək olar. Sahillərində timsah populyasiyası mövcuddur. Hazırda ada ərazisi Cənub adası Milli Parkına daxildir.

## Arxeologiya və paleontropologiya
Bir necə milyon il öncə gölün ərazisi olduqca əlverişli olmuşdur. Göl indikindən daha çox sahəni əhatə edirdi. Sahillərində sahillərində Begemot, Zürafə, Fil, Donuz və Antilopkimi heyvanlar otlayırdı.

Sahillərində çoxlu sayda paleoantoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. Şərq sahilində Koobi Fora və İlleret, şimalında Omo çayı, cənub-qərbində Lotaqan və Kanapoi düşərgələri vardır.

Burada tapılan ən məşhur tapıntı Riçard Likinin 1972-ci ildə aşkarladığı *[[Homo habilis]]* olmuşdur. Bu tapıntı *KNM-ER 1470* adı ilə bilinir və yaşı 2 - 1,4 milyon olaraq qiymətləndirilir. . 1984 ildə Riçard Liki uşağın bütün skeletini aşkarlayır. Bu tapıntı Türkanalı oğlan olaraq *[[Homo erectus]]* və ya *[[Homo ergaster]]* növü kimi göstərilir. Yaşı 1,6 milyondur.

1994 ildə Miv Liki Kanapoidə 20 başdan ibarət Australopithecus anamensis aşkarlayır. Yaşları 3,9 - 4,2 milyon il olaraq qiymətləndirilir.

Lomekvi 3 arxeoloji düşərgəsində daş əlatlər tapılmışdır. Bu tapıntıların yaşı 3,3 milyon il olaraq qiymətləndirilir. Bu isə Efiofiya ərazisindəki Qona düşərhəsində aşkarlanan tapıntılardan 700 min il yaşlıdır.

## İstinadlar
Yaman Candar

**Teymur Şəmsəddin Yaman Candar** () — Candaroğulları bəyliyinin qurucusu və ilk bəyi.

## Həyatı
Oğuz türklərinin Qayı qolundan törəmişdir, Şəmsəddin Yaman Candar Alp Arslan Yaman Candar Məhmed bəyin oğlu idi. 

Anadolu Səlcuqluları arasındakı taxt mübarizəsinə qatılan Şəmsəddin Yaman Candar bəyə 1292-ci ildə Hülaki hökmdarı Keyxatu xan tərəfindən Əflani və ətraf bölgələri iqta olaraq verilmiş, bu tarix Candaroğlu bəyliyinin əsasının qoyulması olaraq qəbul edilmişdir. Bəyliyin qurucusu olan və ona adını verən Yaman Candar bəyin hansı türkmən boyuna mənsub olduğu bilinmir. Daşıdığı Candar ünvanı səbəbilə Səlcuqlu sarayında xidmət etdiyi anlaşılan Şəmsəddin Yaman Candar bəy, hakimiyyəti boyunca Hülakilərin tabeliyində qalmış, ancaq bəyliyin hüdudlarını genişləndirmədən 1309-cu ildə vəfat etmişdir. Yerinə isə oğlu Süleyman bəy keçmişdir.

## İstinadlar
Təbriz metropoliteni

**Təbriz metropoliteni** () — Təbriz şəhərində yerləşən nəqliyyat növlərindən biri.

## Tarixi
Təbrizdə metronun tikintisi hələ 2000-ci illərdə başlanılır. 6 kilometrlik yeraltı xətt 2007-ci ildə inşa edilir. Açılışı 2014-ci ilə planlaşdırılmışdır.

Metro tam olaraq 28 avqust 2015-ci ildə ümumi uzunluğ 7&nbsp;km olan 6 stansiya istifadəyə verilir.

## Xətlər
Hazırda yalnız bir xətt istifadə edilir. Gələcəkdə saylarının artırılması planlaşdırılır

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Metronun sxemi
A-330 təyyarəsinin Atlantikada qəzası

**A-330 təyyarəsinin Atlantikada qəzası** — 1 iyun 2009-cu ildə Air France şirkətinə məxsus A-330 təyyarəsinin Atlantika üzərində qəzası. Qəza nəticəsində 228 nəfər həlak olmuşdur.

## İstinadlar
Superqa təyyarə qəzası

**Superqa təyyarə qəzası** — 4 may 1949-cu ildə Lissabon-dan İtaliyaya uçan "FIAT G-121CP" təyyarəsi Superqa yaxınlıgında qəzaya ugradı, sərnişinlərin hamısı həlak oldu. Bu təyyarə Benfika klubuyla oyundan geri qayıdırdı! Bu qəzada Torino klublarının butun uzvləri həlak oldu.

## Hadisə

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Roberto Thoeni, L'ultimo urlo per il grande Torino, Abaco Editori
* Dino Buzzati, in La nera di Dino Buzzati, Oscar Mondadori
* Vincenzo Baggioli (a cura), Il Torino. Oltre la vita!, Milano, I. P. L.
Panərəb Oyunlarında futbol

Ərəb dövlətləri arasında keçirilən və bir çox idman növünü bir yerdə cəmləşdirən Panərəb oyunlarında futbol ilk dəfə 1953-cü ildə kişi komandalar arasında oynanılmağa başlamışdır. Bu turnirdə Misir 4 çempionluq adını qazanaraq ən uğurlu komanda hesab olunur. Bu günə qədər 6 müxtəlif komanda turnirdə çempion olmuşdur.

## Ümumi məlumat
Aşağıdakı cədvəldə Panərəb Oyunlarında futbol növündə medal qazanan komandalar göstərilmişdir.

**' A round-robin tournament determined the final standings.<br>
**' oynanılmadı.

## Medal tablosu

* *İraq B komandası ilə 1985 Panərəb Oyunlarında qızıl medal qazanmışdır.*
* *1992-ci ildə Panərəb Oyunları nəzdində keçirilən futbol turniri eyni zamanda *Ərəb Millətlər Kuboku* olaraq da məşhurdur.*

## İştirak edən ölkələr

;Açar sözlər
*1. – Çempion
*2. – İkinci
*3. – Üçüncü
*4. – Dördüncü
*QM – Qrup mərhələsi
*i – İştirakçı
*&nbsp; &nbsp;&nbsp;— Ev sahibləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Pan Arap Oyunları genel bakış - ''rsssf.com''
Qızılqum FK

*Qızılqum Zərəfşan FK* (; ) — Zərəfşan şəhərini təmsil edən Özbəkistan futbol klubudur. Hal-hazırda klub Özbəkistanın əsas liqası olan Özbəkistan Liqasında mübarizə aparır. Klubun adı şəhərin yaxınlığında yerləşən Zərəfşan çayının adından götürülmüşdür.  Qzılqum isə Özbəkcə *Qırmızı qum* mənasına gəlir ki, bu da yerli səhra ilə bağlıdır.

## Tarixi

Qızılqum FK 1967-ci ildə *Proqress* adı altında yaradılmışdır. Klubun adı 1994-cü ildə Qızılqum kimi dəyişdirilsədə, 1995-ci ildə yenidən Proqress adı geri qaytarılmışdır. 1997-ci ildə klub yenidən Qızılqum adlandırıldı. Klub ilk dəfə 2000-ci ildə Özbəkistan Liqasında debüt etmişdir. İlk mövsümdə klub 11-ci yeri tutmuşdur. Bir il sonra, yəni 2001-ci il mövsümündə klub liqanı 6-cı yerdə başa vurdu. Nəhayət, 2002-ci il mövsümündə klub liqanı 3-cü yerdə başa vurdu. Kubokda isə klub güclü Neftçi Fərqanə FK klubuna yarımfinalda məğılub olaraq yarışı dayandırdı. Klub 2000-ci illərdə Özbəkistan Liqasında ən uğurlu vaxtlarını keçirmişdir.

### Ad dəyişdirilməsi
* 1967—1994: Proqress
* 1994—1995: Qızılqum
* 1995—1997: Proqress
* 1997: Qızılqum

## Stadion
Klub öz ev oyunlarını 5000 tamaşaçı tutumuna malik və Zərəfşan şəhəri ərazisində yerləşən Proqress stadionunda keçirirdi. 2013-cü ilin avqust ayında Proqress stadionu təmirə bağlandı. 2013-cü ilin avqust ayından 2014-cü ilin may ayına qədər klub öz ev oyunlarını Novai yaxınlığında yerləşən və 10000 tamaşaçı tutumuna malik Soqdiana stadionunda keçirməyə başladı. Soqdiana stadionunda həm də *Yuzhanin FK* öz ev oyunlarını keçirirdi. 2014-cü ilin may ayında Novai şəhərində yeni stadion tikilməyə başladı. Stadionun adı Yoşlar stadionu idi və klub artıq burada oynamağa başladı.

Yoşlar stadionu *Umid nihollari 2012* idman kompleksinin əsasında tikilmişdir və məktəblilər arasında keçirilən respublika idman oyunlarını qəbul edir. Təmir işlərindən sonra stadionda oturacaqların sayı 12500-ə çatdırılmış, 2011-ci ilin aprel ayından 2012-ci ilə qədər idman kompleksi fəaliyyət göstərmişdir. İdman kompleksində voleybol, həndbol, basketbol və digər idman növləri üçün 2 kort fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə Umid nihollari oyunlarının açılışı bu stadionda baş tutmuşdur. 2012-ci ilin noyabr ayında AFK stadionu *A kateqoriyası* ilə mükafatlandırmışdır. Birinci rəsmi oyun 3 may 2014-cü ildə keçirilmişdir. Həmin oyun Qızılqum ilə Dinamo Səmərqənd arasında baş tutmuşdur.

## Liqa tarixi

## İndiki heyət
*14 mart 2015-ci il məlumatlarına əsasən.* 4

## Texniki heyət
*2014-cü il fevral ayına əsasən.*

## Uğurları
* **[[Özbəkistan peşəkar futbol liqası|Özbəkistan Liqası]] 3-cü: **
** 2002

## Baş məşqçilər
*  Rüstəm Zabirov (2008–2010)
*  Sergey Arslanov (2008–2010), müvəqqəti
*  Marat Kabayev (2011)
*  Sergey Arslanov (2011), müvəqqəti
*  Ravşan Xaydarov (Yanvar 2012– Aprel 2013 )
*  Rüstəm Zabirov (Aprel 2013– İyul 2013)
*  Yuriy Lukin (İyul 2013–)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* FC Qizilqum Official Website  
* Qizilqum Zarafshon&nbsp;– soccerway
* Weltfussballarchiv
Mixail Qusman

**Mixail Qusman** (*Mixail Solomonoviç Qusman*; ) — SSRİ və Rusiya jurnalisti, tərcüməçi. Yuli Qusmanın kiçik qardaşı, "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı laureatı (2018).

## Həyatı
Mixail Qusman 23 yanvar 1950-ci ildə Bakı şəhərində hərbi həkim, Böyük Vətən müharibəsi illərində Xəzər Dəniz Donanmasının baş terapevti, polkovnik-leytnant Solomon Moiseyeviç Qusmanın ailəsində anadan olmuşdur. Anası Lola Yuliyevna Barsuk əvvəlcə aktrisa, daha sonra tərcüməçi, Azərbaycan Xarici Dillər İnstitutunun professoru olmuşdur.

1970 - Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunu bitirmişdir.

1973 - Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.

1973-1986-cı illərdə - Azərbaycan SSR Gənclər Təşkilatları Komitəsinin sədr müavini (Bakı);

1986-1991-ci illərdə - SSRİ Gənclər Təşkilatları Komitəsinin informasiya şöbəsinin müdiri - mətbuat mərkəzinin rəhbəri;

1991-1995 - "Infomol" İnformasiya Əməkdaşlıq Baş İdarəsinin direktoru;

1995-1998-ci illərdə - ANKOM-TASS beynəlxalq analitik agentliyinin vitse-prezidenti;

1998-1999-cu illərdə - İTAR-TASS Beynəlxalq Əməkdaşlıq, İctimaiyyətlə Əlaqələr və Xüsusi Layihələr Baş İdarəsinin rəisi;

1999-cu ilin yanvar-noyabr aylarında - İTAR-TASS-ın baş direktor müavini;

1999-cu ilin noyabrından - TASS xəbər agentliyinin baş direktorunun birinci müavini (1 oktyabr 2014-cü ilədək - İTAR-TASS).
## Mükafatları
# "Dostluq" ordeni — 22.01.2010
# "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı laureatı — 11.05.2018
# "Şərəf" ordeni — 23.01.2020

## Filmoqrafiya
# Qorxma, mən səninləyəm! 1919 (film, 2013)

## İstinadlar
Pesketarianlıq

**Pesketarian** (həmçinin, *peskatarian*) — balıq əti və dəniz məhsullarından başqa ət yeməyən insan. Yarı-vegetarian qrupuna aid edilirlər.

## Etimologiyası
Pesketarian termini 1990-cı illərdə meydana gəlmiş və iki sözün birləşməsi ilə ( — balıq və ) yaranmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Bəzi insanlar vegetarianlar kimi etik səbəblərdən pasketarian olurlar. Bir çox alim belə hesab edir ki, balıqlar ağrını hiss etmirlər. Etik cəhətdən yanaşan pesketarianların çoxu bu fikrə əsasən vegetarian olmurlar, lakin balıqların ağrını hiss edib etməməsi mübahisəli məsələ olaraq qalmaqdadır.

Digər bir qrup insanlar isə pesketarianlığı vegetarianlığa keçid mərhələsi kimi qəbul edirlər.

## Vegetarianlıq, veqanlıq və pesketarianlıq
Pesketarianlar bəzən *vegetarian* və ya *Pesco-vegetarian* kimi təqdim olunurlar, lakin vegetarianlar özləri onları birmənalı qəbul etmirlər. Çünki vegetarianlıqda ətin hər-hansı bir şəkildə istifadəsinə yol verilmir. Misal olaraq, Vegetarian Cəmiyyəti pesketarianları vegetarian olaraq hesab etmədiklərini elan etmişdilər.

Vegetarinlar və pesketarianlar süd, pendir, yumurta kimi heyvanlardan əldə edilən məhsulları istifadə etməyə tam şəkildə məhdudiyyət qoymurlar. Veqanlar isə ət, ət məhsulları, bal, heyan dərisindən əldə edilən məmulatlar və s. istifadə etməməklə digər iki qrupdan fərqlənirlər.

## Tanınmış pesketarianlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Pesketarianlıq nədir?