open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ceren Hindistan

**Ceren Hindistan** — Türkiyəli aktrisa.

## Həyatı
Cərən Hindistan 1989-cu ildə fevralın 27-də Ankarada anadan olub . Orta təhsillidir - Anadolu Otelçilik və Türizm Peşə Litseyi məzunudur .

## Filmoqrafiyası
*2013 - Firuze  |  Firuze rolunda
*2013 - Muhteşem Yüzyıl  |  Ahsen Hatun rolunda
*2012 - Babalar ve Evlatlar  |  Zeynep rolunda
*2009 - Sakarya Fırat  |  Nihan Tekintaş rolunda 
*2008 - Baba Ocağı  |  İsmet rolunda
*2007 - Sənin uğrunda  |  Serpil rolunda
*2007 - Fədai  |  Ceyda rolunda
*2007 - En iyi arkadaşım | hangi rolde olduğu bilinmiyor, son 2 bölüm yani 56. bölüm ve 57. bölüm

## Xarici keçidlər
*123people.com-da Ceren Hindistan 

## İstinadlar
Ata qətli

**[[Ata]] qətli** — öz atasını öldürmə, daha geniş mənada valideynlərindən hər hansı birini öldürmə.

Əksər cəmiyyət qanunları və dinlərə görə valideynin qətli dəhşətli cinayət və ya günah hesab edilir. Məsələn, Roma Respublikasında vaxtilə ata qətli vətəndaş haqqında ölüm hökmü çıxarılmasına səbəb olan yeganə cinayət olub.

## İstinadlar
Sifon (məişət)

**Sifon** — içərisində qazlı su hazırlamaq və saxlamaq üçün qab.

Avtosifon adlanan növü metal və ya şüşə (metal torla armaturlanmış) balondan ibarətdir: balonun ağzına yivlə burulub bağlanan axıdıcısı və maye karbon qazı baloncuğu üçün dairəvi hissəsi olur. Metal avtosifonlar 1 və 2 litrlik, şüşə avtosifonlar 1 litrlikdir. Doldurulan sifon növünü qalın şüşədən 0,8 və 2 litrlik hazırlayır və xüsusi yerlərdə 6101–8105 N/m² (6–8 am) təzyiq altında doldururlar.

## İstinadlar
Sifon (hidrotextika)

**Sifon** — əsasən SES su anbarlarından (bəndlərdə), kanal və basqı hovuzlarından izafi suyu kənar etmək üçün tətbiq olunan boruşəkilli avtomatik suötürücü.

Giriş hissəsi çox vaxt geniş olur və yuxarı byefin su səviyyəsindən aşağıda yerləşdirilir ki, içərisinə hava, zibil və ya buz girməsin.
Sevdanın son vuruşu

**Sevdanın Son Vuruşu** – Tarkanın 2010 – cu ildə çıxardığı Adımı Kalbine Yaz albomundan olan promo sinql.
Ed Milibənd

**Ed Milibənd** () — Böyük Britaniyanın Leyboristlər Partiyasının keçmiş lideri.

## İstinadlar
Acı duz

right|150px
**Acı duz** və ya **ingilis duzu** ((MgSO4·7H<sub>2</sub>O)) — maqnezium-sulfat kristalhidratının texniki adı. İşlətmə dərmanıdır.

Rəngsiz rombşəkilli çərçivələrə malik (а = 1,187&nbsp;nm, b = 1,200&nbsp;nm, с = 0,688&nbsp;nm, z = 4) kristallardan ibarətdir. Sıxlığı 1,68 q/sm³, Moosa görə möhkəmliyi 2-2,5-dir. Suda yaxşı həll olur.

## Xarici keçidlər
* xumuk.ru 
* соль floatrooms.ru  
* catalogmineralov.ru 
* bibliotekar.ru
Nitralloy

**Nitralloy** (alloy— qatışıq, ərinti) — azotlanmış detalların hazırlanması üçün işlədilən konstruksiya poladları qrupunun ümumi adı.

Nitralloydakı əsas legirləyici elementlər Al, Cr, Mo, V xırda kristallik bərk nitridlər əmələ gətirmr, həmin birləşmələr azotlanan səth qatına yüksək bərklik (HV 1200-dək) və yeyilməyə dözümlülük xüsusiyyətləri verir.

## İstinadlar
Büstqalter

**Büstqalter** () ya da **döşlük**— qadınların bədənin sinə hissəsini örtmək və formalaşdırmaq üçün altdan geyindikləri qolsuz geyim növü.

## Tarixi
2010-cu ilin aprelində Londonun elm muzeyinin anbarında 200 il bundan əvvəl tikilmiş büstqalter aşkarlanıb. Muzey əməkdaşları bildirirlər ki, bu büstqalter dünyada ən qədim qadın büstqalteri ola bilər. Muzey ekspertləri qeyd edirlər ki, bu günədək analoji büstqalterlər müasir dövrün ixtirası hesab olunurdu. Lakin tapıntı qadınların hələ 1800-cü ildə sinələrinin daha gözəl görünməsi üçün yollar axtardığını göstərir.

## Maraqlı büstqalterlər

### Ər ovçusu
Yaponiyanın alt geyim istehsalçısı "Triumph" Yaponiyada aşağı düşən evlilik nisbətinə diqqət çəkmək üçün "ər ovlayan büstqalter" istehsal edib. Model Hiromi Nishiuchinin nümayiş etdirdiyi büstqalterin üzərində bir xronometraj var və geyənin bioloji saatını göstərir. Qadın uyğun həyat yoldaşı ola biləcək namizədi tapdığında və gözlədiyi təklifi qəbul etdiyində üzüyü dəliyin üzərindəki yuvaya yerləşdirir və geri sayma dayanar-dayanmaz dövrəyə toy marşı girir. Müddətiniz tükənənə qədər ər tapa bilməzsəniz, sizi havaya uçurub parçalarınızı dörd bir tərəfə saçacaq bir mexanizmi yoxdur; tək məqsədi çox gec olmadan evlənməniz üçün üzərinizdə təzyiq qurmaqdan ibarətdir. Statistikaya görə, Yaponiyada qadınların evlənmə yaşı 28 təşkil edir.

### Düyü əkmək üçün
Yaponiyanın alt paltar istehsalçısı olan "Triumph" şirkəti təqdim etdiyi büstqalteri düyü əkmək üçün uyğunlaşdırılıb. Tokioda jurnalistlərə nümayiş etdirilən yeni model büstqalter "mini-plantasiyaya" bənzəyir.

### Ölümdən qoruyan
Hazırda ABŞ-də yaşayan Ukraynalı həkim Yelena Bodnarın ixtirası dünyada böyük marağa səbəb olub. Hazırladığı büstqalterin insanı bioloji və kimyəvi silah hücumundan qoruya biləcəyini iddia edir. Gündəlik geyim əşyası olan büstqalter fövqəladə hallarda 2 hissəyə ayrılaraq maska kimi istifadə edilə bilər. Bu maska donuz qripi, toz fırtınası və terror hücumu hallarında istifadə edilə bilər.

### Ən bahalı
Dünyada ən bahalı büstqalter 12,5 milyon dollar dəyərindədir. Almaniyalı fotomodel Haydi Klum onu Nyu Yorkdakı sərgidə nümayiş etdirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cümə məscidi (Sucas)

**Sucas Cümə Məscidi** – Sultaniyyədən 52&nbsp;km cənub – qərbdə olan Sucas şəhərinin ən məşhur abidəsi olmaqla yanaşı Azərbaycanda İslam memarlığının inkişafını izləmək baxımından mühüm abidədir. Üstündə kitabəsi qalmayan bu abidənin tikilmə çağını araşdırmaçılar 1100-cü il olaraq qəbul edirlər.

Sucas Came məscidi öz ilkin quruluşunu yaxşı saxlamış Səlcuqlu abidələrindəndir. Planı ənənəvi kvadrat biçimli olsa da, məscidin üzəri özümlü işlənmişdir. Onun mehrablı güney divarı açırımsızdır. Baş girişin olduğu quzey divarında iri bir qapı açırımı və içəridə onun yanlarında ensiz dayaz taxçalar olduğu halda, yan divarların iç səthinin ortasındakı tağçanın yanlarında iki nisbətən iri açırım verilmişdir. Mehrab çərçivəsinin yanlarını da onunla bir hündürlükdə dar tağçalar tutur. Açırım və tağçaların belə düzülüşünə başqa Səlcuqlu abidələrində rast gəlinmir.

Konstruksiya baxımından Sucas məscidi başqa Səlcuq məscidlərindən seçilmir: kvadrat əsas, səkkizbucaqlı və onaltıbucaqlıdan ibarət keçid bölümü və günbəz çevrəsi. Onun bayır görünüşü isə üst-üstə kub, səkkizüzlü və günbəzdən ibarət yığcam tutumdur. Quzey divardakı qapı gözü ümumi tutumdan irəli çıxan baştağ şəklində olmuş, lakin indi baxımsızlıq üzündən dağılmış vəziyyətdədir. Abidənin bayır səthlərində bəzək işləri aşkar edilməmişdir.

Sucas məscidinin interyeri kərpic və gəc yapma bəzəklərin bolluğu və rəngarənkliyi, eləcə də gözəl kufi xəttli kitabələri ilə seçilir. Abidənin mehrabı ölçücə iri olub yapma gəc bəzəklə sız süslənmişdir. Kitabələr içində günbəzin əsasını çevrələyən həndəsi naxış fonunda işlənmiş yazı qurşağı öz gözəlliyi ilə xüsusilə seçilir.

Araşdırmaçılar müşahidəsinə görə Sucas came məscidi ayrıca, təcrid olunmuş şəkldə dayanmamışdı. Onun kub gövdəsinə birləşən başqa yerləşgələri və məscidn ümumi planını aydınlaşdırmaq üçün ətrafında arxeoloji qazıntı işlərinin aparılması vacbdir.

## İstinadlar
Çester Benninqton

**Çester Çarlz Benniqton** (, ) — Amerikanın Linkin Park və Dead By Sunrise qruplarının keçmiş solisti.(2015-ci ildə Stone Cold Pilots qrupunu tərk etmişdir.)

## Gəncliyi
Çester 1976-cı ilin 20 mart tarixində Amerikanın Arizona ştatında anadan olur. Atası yerli polisdə detektiv, anası isə tibb bacısı işləyir.1987-ci ildə Çesterin valideynləri boşanır. Anası böyük qardaşını və bacılarından birini götürüb, Çesteri və digər bacısını atası ilə qoyur. Çesterin ilk musiqi aləti piano olur. O, yeniyetmə olanda bir çox musiqi kollektivlərində iştirak edib, lakin əksər hallarda vokalist olub. Qardaşı sayəsində o, bir çox qruplarda yer alır. Uşaqlıqda Çester içkiyə və narkotikə qurşanır. Lakin daha sonra o qardaşının sayəsində bir neçə yeni rok-qrupda çalışır. 1999-cu ildə isə Çester həmin zamanlar "Xero" adlanan Linkin Park qrupundan təklif alır.

## Karyerası

### Linkin Park qrupunda
Linkin Park qrupu ilə müqavilə imzalayan Çester bu qrupla dünya şöhrəti qazanır. O, qrupun solisti və lideri sayılır. Çester Benninqton Linkin Park qrupu ilə 4 studiya, 2 remiks, 2 canlı və 2 EP albomu yazdırır.

### Dead By Sunrise qrupunda
2009-cu ilin yayında Çesterin boş vaxtı yaranır. O, fasilə götürüb Dead by Sunrise qrupunu yaradır. Qrupa onun köhnə musiqiçi yoldaşları daxil olur. 2009-cu ilin oktyabr ayında qrupun Out of Ashes adlı ilk studiya albomu işıq üzü görür. Bundan sonra qrup dünya turuna çıxır. Daha sonra Çester "Linkin Park"-ın yeni albomu üzərində çalışmaq üçün Kaliforniyaya qayıdır.

## Şəxsi həyatı
Çester 2 dəfə evli olub. İlk əvvəl Elka Brend adlı qadından qeyri-qanuni bir övladı olur. Birinci həyat yoldaşı ilə isə 1996-cı ildə evlənib və 2003-cü ildə boşanıb. 2004-cü ildə ikinci dəfə model ilə evlənib. Çesterin bu nikahlardan 2 oğlu, 2 əkiz qızı var.

Uzun illər içki və narkotik asılılığına görə müalicə alan Benninqton 20 iyul 2017-ci ildə 41 yaşında Palos Verdes Esteyts şəhərindəki evində özünü asaraq intihar edib.

## Filmoqrafiya
* Adrenalin (2007)
* Adrenalin (2009)
* Gecə qədər qaranlıq (2010)
* Mişar 7 (2010)

## İstinadlar
Topraq Sağlam

**Topraq Sağlam** () — Türkiyəli aktrisa.

## Həyatı
Topraq Sağlam 1985-ci ildə oktyabrın 9-da İstanbulda anadan olub . Evdar xanım Handan Sağlam və rəssam Şakir Sağlamın ailəsində dünyaya gələn Topraq ailənin yeganə övladıdır . O , ibtidai təhsilini **İqbaliyə İbtidai Məktəbi**ndə , orta təhsilini **General Əli Rza Ərsin** liseyində almışdır. Ali təhsillidir — **Müjdət Gəzən Sənət Mərkəzi Konservatoriyası**nın Teatr bölümünü bitirmişdir .

## Filmləri
* 2008 |  Gökten üç elma düştü
* 2000 |  Sanem

## Teleserialları
* 2010 |  Yerden yüksek |  Cennet rolunda
* 2009 |  Hicran yarası |  Müjde rolunda
* 2008 |  Dantel |  Seher rolunda
* 2007 |  Kuzey Rüzgarı |  Oya rolunda
* 2006 |  Karınca yuvası |  Aslı rolunda
* 2006 |  Cemile |  İpek rolunda
* 2005 |  İlk göz ağrısı |  Fidan rolunda

## Xarici keçidlər
* Sinemalar.com : Toprak Sağlam
* SinemaTurk.com : Toprak Sağlam 
* 123people.com : Toprak Sağlam 

## Mənbə
Tom Henks

**Tomas Cefri** "**Tom**" **Henks** (, ) — ABŞ aktyoru.

## Həyatı
Amerika aktyoru və prodüseri **Tomas Ceffri Henks** 9 iyul, 1956-cı ildə Kaliforniya ştatının Konkord şəhərində anadan olub. Atası yerli restoranda baş aşpaz, anası isə həmin restoranda ofisiant işləyib. Tommi ailənin üçüncü uşağı idi. O, doğulandan 5 il sonra valideynləri boşanır və Amerika qanunvericiliyinə əsasən, 3 böyük uşaq (Tom, Larri və Sandra) atanın himayəsinə verilir. Tom azyaşlı olduğundan anası ilə qalır. Artıq gənc yaşlarında Tom Henks aktyorluq məharəti və güclü yumor hissi ilə ətrafdakıları ələ almağı bacarır. Kaliforniya Universitetinə qəbul olunması onun üçün məntiqli addım olur. Lakin Klivlenddə çıxış edən kiçik teatr truppasından dəvət alan kimi Tom təhsilini yarımçıq qoyur.

## Çəkildiyi filmlər
O, kinoya ailəvi baxış üçün nəzərdə tutulan "Böyük" (1988) komediya filmi ilə başlamasına baxmayaraq, qırx yaşlarında ciddi dramatik rolların bacarıqlı ifaçısı kimi rəğbət qazanır və "Filadelfiya" (1993), "Forest Qamp" (1994) filmlərində oynadığı baş rollara görə ardıcıl olaraq iki dəfə "Oskar" mükafatı alır. "Oskar" gətirən rolları ilə yanaşı, Henks, həmçinin rejissor Stiven Spilberqlə müştərək işləri ilə də məşhurlaşır. 2006-cı ilin nəticələrinə görə Henksin iştirakı ilə çəkilmiş filmlər başqa aktyorların iştirakı ilə çəkilən filmlərə nisbətən daha çox gəlir (6 milyard) gətirir. onun filmlərindən ən çox gəlir gətirəni "Da Vinçi Şifrəsi" (2006) filmi idi. Tom 1980-ci illərdə onlarca filmə çəkilsə də, ən uğurlu rolları 1990-cı illərə təsadüf edir. İki "Oskar" alan Henks milli qəhrəmana çevrilir. Onun iştirakı ilə çəkilən "Apollon 13" filminin ekranlara çıxmasını hamı səbirsizliklə gözləyir. 1996-cı ildə Tom Henks ilk hitdən sonra dağılmış gənc ansambl haqqında çəkdiyi sənədli filmlə kinoda rejissor debütü edir. "Sənin etdiklərin" böyük uğur gətirməsə də, tənqidçilər tərəfindən rəğbətlə qarşılanır. Tom Henks iki dəfə evli olub. Onun aktrisa Samanta Lyuisdən bir oğlu və bir qızı, aktrisa Rita Uilsondan isə iki oğlu var. Tom Henks əqidəcə pravoslav xristianıdır.

## İstinadlar
Eyforiya

**Eyforiya** — insanın məmnuniyyət duyduğu və özünü yaxşı hiss etdiyi bir ruhi vəziyyətdir. Psixiatriyada Eyforiya, hər zaman patoloji məna daşıyır və çox vaxt beyinlə bağlı xəstəliklərin ilkin əlamətidir. Yoluxucu deyil, insanın səbəbsiz şən olmağı; çünki məmnuniyyət duyğusu şüur məhrumluğuna və kədər yaxud təlaş duymamağa söykənir. Eyforiyaya, misal olaraq, oyunu öndə aparan futbolçuların, ikinci hissədə oyunda rahatlaşması kimi bir halı misal göstərə bilərik. Qandakı spirt miqdarıyla əlaqədar olaraq da meydana gələ bilər. Bu vəziyyətdə 100 ml qan içərisində 50–100 mg spirt olur. Ayrıca morfin, meperidin və daha az olmaqla birlikdə metadon kimi narkotik ağrıkəsicilər də Eyforiyaya səbəb ola bilər. Muskarinmimetik preparat olan arexolin Eyforiya halı törədə bilir.

## Həmçinin bax
* Eyforiya (film, 2017)

## İstinadlar
Mançester Universiteti

**Mançester Universiteti** () — İngiltərənin şimal-qərb bölgəsinin ən böyük universitetidir və eyniadlı şəhərdə yerləşir. Universitet Böyük Britaniyanın aparıcı elmi-tədqiqat universitetləri qurumu olan Russell Qrupunun və elmi-tədqiqat layihələri üzrə "N8 Qrupu"nun üzvüdür. Mançester Universiteti dünya elminə verdiyi töhfələri ilə tanınır.

## Reytinqi

## Məşhur alimləri
Mançester Universitetində 23 Nobel mükafatçısı çalışaraq tədqiqat aparıb. Mançester Universitetinin tanınmış şəxslərindən atom nəzəriyyəsinin banisi Con Daltonu, atomun nüvə təbiətini kəşf etmiş Ernest Rezerfordu, fiziklər Osborn Reynoldsu, Nils Boru, Artur Şusteri, Ernest Marsdeni, Balfur Styuartı, riyaziyyatçılar Pol Erdeş Horatsiy Lembi, süni intellektin yaradıcılarından Alan Tyurinqi, məşhur filosoflar Samuel Aleksanderi, Lüdviq Vithenşteyni, radioastronomiyanın yaradıcısı Bernard Lovelli, iqtisadçı Riçard Nelsonu və s. qeyd etmək olar.

## Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
* Corc Riçards – Trinidad və Tobaqonun prezidenti;
* Veytsman Xaim – İsrailin ilk prezidenti;
* Teo Hin – Sinqapurun Baş naziri;
* Səid Musa – Belizin sabiq Baş naziri;
* Camaluddin Carcis – Malayziyanın sabiq Elm, Texnologiya və İnnovasiya naziri;
* Marqarit Beket – Böyük Britaniyanın keçmiş ticarət və sənaye naziri;
* Xans Bete – fizika üzrə Nobel mükafatçısı;
* Ernest Rezerford – kimya üzrə Nobel mükafatçısı;
* Volter Houors – kimya üzrə Nobel mükafatçısı;
* Con Polanyi – kimya üzrə Nobel mükafatçısı;
* Con Salston – tibb və fiziologiya üzrə Nobel mükafatçısı;
* Arçibald Hill – tibb və fiziologiya üzrə Nobel mükafatçısı;
* Jozef Stiqlitz – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatçısı;
* Artur Luis – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatçısı;
* Robert Bolt – ssenarist və iki Oskar mükafatçısı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Gürcüstan Sovet Ensiklopediyası

**Gürcüstan Sovet Ensiklopediyası** (, ქსე) - gürcü dilində ilk universal xarakterli ensiklopediya. İlk cildi 1965-ci ildə Tbilisidə çap olunmuşdur. Ensiklopediyaya 12 cild daxildir. Sonuncu 12-ci cild "Gürcüstan SSR"-ə həsr olunmuş xüsusi cildidir, gürcü və rus dillərində nəşr olunmuşdur.

Baş redaktoru İrakli Abaşidze olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası
*Böyük Sovet Ensiklopediyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ქართული ენციკლოპედია_Georgian Encyclopedia
Robert Edvards

**Robert Ceffri Edvards** (; ) — britaniyalı fizioloq, Fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı.

Robert Edvards  fiziologiya və tibb üzrə 2010-cu il Nobel mükafatına ekstrakorporal mayalanma () kliniki praktikaya gətirən tədqiqatlarına görə layiq görüldü. İlk uğurlu süni mayalanma Patrik Kristofer Steptou və Robert Edvards tərəfindən Böyük Britaniyada həyata keçirilib. Onların köməyi ilə 1978-ci il iyulun 25-də Luiz Coy Braun () adlı qız dünyaya gəlib. O, bu sahə üzrə araşdırmalara 1960-cı illərdən başlayıb. 1968-ci ildə o, insanın toxum hüceyrəsini laboratoriya şəraitində mayalandıra bilib. Bir qədər sonra həmkarları ilə birlikdə yumurtaliqdan toxum hüceyrələrinin ayrılması texnologiyasını və süni mayalanmanın metodikasını təkmilləşdirib.

Edvardsın bu tədqiqatlarına münasibət fərqli idi. Xüsusilə də kilsə ekstrakorporal və süni mayalanma tədqiqatlarının insan nümunəsində həyata keçirilməsinin əleyhinə idi. Amma Edwards İngilis kilsəsindən və bir qədər sonra Gürcü kilsəsindən Süni mayalanma üçün dəstək əldə etdi.

1950-ci illərdə Edinburq Universitetində Alan Beatty-nin rəhbərliyi altında PhD dissertasiyası üzərində çalışan Edwards siçan embrionlarında xromosom zədələmələrini öyrənirdi. Bu zaman, o, fərqli genetik tədqiqatlarla yanaşı siçanların süni fertilizasiyasını da dərindən öyrənib. Bu tədqiqatlar onda insanlarda sonsuzluq probleminin süni mayalanma yolu ilə aradan qaldırmaq ideyasına gətirdi.

## İstinadlar
Enlibarmaq çay xərçəngi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Enlibarmaq çay xərçənginin bədəni iki hissədən ibarətdir. Onlar baş-döş və qarıncıq adlanır. Çay xərçənginin tənəffüs orqanları yerimə ayaqlarının dibindəki qəlsəmələrdir. Çünki onların baş döş hissəsi secilmədiyi üçün baş-döş və qarıncıqdan ibarətdir. Ayrıcinslidirlər. Ürək beşbucaqlıdır, baş-döş hissənin bel tərəfində yerləşir. Açıq qan-damar sistemi vardır.

Bütün Avropa qitəsində şirin sularda yayılmışdır. Onun təbii populyasiyası XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində xeyli azalmışdır, XX əsrin ortalarından isə Amerikadan gətirilmiş xallı çay xərçəngi - Pacifastacus leniusculus onu təbii yaşayış yerlərindən sıxışdırmağa başlamışdır. Hazırda xüsusi qorunma (VU) statusuna malikdir.

Xərçəng təmiz şirin sulara-düzənlik çaylarına, göllərə, nohurlara və iti axarlı dağ çaylarına üstünlük verir. Təmiz suyun bioloji göstəricisidir. Bitki mənşəli komponentlər qidalanmada üstünlük (90%) təşkil edir. Xərçəng yayda təzə su bitkiləri və fitoplanktonla, payızda və qışda isə ölmüş bitki qalıqları, yumşaqbədənli, qurdlar, həşaratlar, onların sürfələri, ölmüş heyvan qalıqları və s. ilə qidalanır. Qida axtarışı üçün yuvadan 250 m-dək uzaqlaşa bilir. Çürüməyə başlayan heyvan cəmdəklərinin qoxusunu uzaq məsafədən hiss edir. Gündüzlər gizlənir, gecələr ov edir. Yumşaq qruntlarda özünə 35-120 sm dərinlikdə yuva qaza bilir. Bu xərçəng digər çay xərçəngləri kimi irəli hərəkət edir, qarıncıqla avarlayaraq arxaya üzür. Bir erkək fərd üç dişini mayalaya bilər. Yeni yumurtadan çıxmış xərçəngciklərin bədən ölçüsü 2&nbsp;mm-dəkdir. Onlar ilk 10-12 günü ana ilə birgə, onun qarnı altında yaşayırlar. İnkişafın birinci ilində xərçəngciklər beş dəfə qabığını dəyişir. Onların fərdi kütləsi 1,0-1,5 q olur. Enlibarmaq xərçəng 20-25 il yaşaya bilir. Hələ orta əsrlərdən delikates yemək hesab edilir.

Bədən örtüyünün 40%-ni üzvi maddələr, 60%-ni isə kalsium duzları təşkil edir.
	 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Host (şəbəkə)

**Host** (ing. host-ev sahibi) – istənilən interfeysə görə "klient-server" formatında, server rejimində xidmət göstərən və bu interfeysdə unikal təyin olunan hər hansı bir cihazdır. Xüsusi halda, lokal yaxud qlobal şəbəkəyə qoşulmuş istənilən kompüteri host olaraq qəbul etmək olar. Host – kompüter şəbəkəsinə qoşulmuş hər hansı kompüter qurğusu vahididir.

Öz-özlüyündə host jarqon terminidir, cihaz və onun fəaliyyəti haqqında heç bir informasiya daşımır. Host sözünün anlamı ancaq cihazın hansı xidmətin hostu olduğunu ehtimal edildiyində məna kəsb edir. Buna baxmayaraq çox vaxt xidmətin adının konteksdən anlaşıldığını güman edərək onu qeyd etmirlər.

Məsələn: USB protokolun icrasında, müştəri cihazlarında hər bir qrupun koordinasiyası ilə ayrıca USB Host Controller məşğul olur. Bu halda o USB host protokolu kimi çıxış edir. Digər tərəfdən, ixtiyari IP-ünvana ping komandası ilə sorğu verərkən, həmin  ünvana malik və ICMP-paketə cavab xidməti göstərən kompüter host adlana bilər.
 
Adətən əlavə izahsız  host adı altında TCP/IP protokol hostu anlaşılır, yəni cihazın IP şəbəkəyə qoşulmuş şəbəkə interfeysi. Hər bir host kimi o da TCP/IP (IP-ünvan) xidmətləti ortamında unikal identifikasiyaya malikdir. TCP/IP protokol hostu ilə həmçinin məcburi olmayan mətn xüsusiyyəti də bağlana bilər (domen adı).

Şəbəkə bağlantısı dinamik olan kompüter oyunlarında və digər şəbəkə proqramlarında adətən rabitə seansının idarəsini təşkil edən iştirakçı host olaraq qəbul olunur, digər iştirakçılar isə onun yaratdığı seansa qoşulurlar (klient-server).

## Həmçinin bax
* Kompüter şəbəkəsi
* İnternet
Culianna Mur

**Culianna Mur** (; ) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Amerika aktrisası Culi Enn Smit 3 dekabr 1960-cı ildə Şimali Karolinanın Feyetville şəhərində doğulub. Gələcək aktrisanın atası Piter Mur Smit tribunal hakimi, anası Anna isə psixiatr idi. Culianna ailənin böyük uşağı idi. Ondan başqa ailədə kiçik bacısı Valeri və qardaşı, balaca Piter Mur Smit böyüyürdü. Onun uşaqlıq dövrü ailəsi ilə birlikdə bir yerdən digərinə köçməklə keçib. Aktrisa Almaniyanın Frankfurt şəhərindəki Amerika kollecində təhsil alıb. 1979-cu ildə oranı bitirərək Boston Universitetinin incəsənət məktəbinə qəbul olunur. 1983-cü ildə bakalavr dərəcəsi alır və Culi Enn Smitin Culianna Mura çevrildiyi Nyu-Yorka köçür. Aktrisa üç dəfə ərdə olub: həyat yoldaşları Sundar Çakravarti (1983–1985), Con Quld Rubin (1986–1995) və indiyədək nikahda olduğu rejissor Bart Froyndlix olub. Cütlük 1996-cı ildən bir yerdə olsa da, nikaha 2003-cü ildə daxil olub. Murla Froyndlixin iki uşağı – Kaleb adlı oğulları və Liv Helen adlı qızları var.

## Karyerası
Aktrisa Nyu-Yorkda ilk vaxtlar restoranlarda ofisiant işləyir. O, uzun müddət Brodvey səhnəsində oynayır, həm də eyni zamanda iki qəhrəmanı oynadığı "Dünya hələ ki fırlanır" televiziya serialına çəkilir. 1995-ci ildə Mur "Doqquz ay" filmində hamilə qadın rolunu oynayır. Həmçinin Coan Kyusakın iştirak edtiyi filmin süjetinə görə onların hər ikisi hamilə olur. Film ekranlara çıxandan iki il sonra isə hər iki aktrisa həqiqətən dünyaya uşaq gətirir. Onun iştirakı ilə çəkilən filmlər arasında Ralf Faynsla oynadığı "Romanın sonu", "Maqnoliya", "Cənnətdən uzaqda", "Unudulmuş", "İnsan övladı", "Kişiyə etibar et" və Nikolas Keyc kimi tərəf-müqabilinin olduğu "Peyğəmbər" layihələrinin adlarını çəkmək olar. Culianna Mur solaxaydır.

## Filmoqrafiya
* Maqnoliya (1999)
* Saatlar (2002)
* İnsan övladı (2006)
* Tənha kişi (2009)
* Kerri (2013)
* Yeddinci oğul (2014)
*  (2017)

## İstinadlar
Babyfather

**Babyfather** – ingilis soul və R&B qrupu Sadenin  2009 – cu ildə çıxardığı altıncı solo albomu olan Soldier of Love albomundan olan ikinci sinql.
Rudolf Virxov

**Rudolf Lüdviq Karl Virxov** (*Tam adı:* ; ) — alman siyasi xadim, həkim, patoloqanatom, histoloq, fizioloq. XIX əsrin ikinci yarısında hüceyrə nəzəriyyəsi və "Hüceyrə patologiyası nəzəriyyəsinin" əsasını qoymuşdur.

## İstinadlar
Əsədullah Bayat

**Ayətullah Əsədullah Bayat Zəncani** (1942) — azərbaycanlı din və siyasət adamı. Əsədullah Bayat İran konstitusiyasının dəyişdirilməsi şurasının üzvü, inqilabdan sonra ilk üç seçkidə zəncanlıların İran parlamentində təmsilçisi, eləcə də məclisin idarə heyətinin üzvü olmuşdur. İran İslam Respublikasının parlamentinə keçirilən üçüncü seçkidən sonra parlamentin naib-rəisi vəzifəsini daşımışdır. O, buna qədər "Mubariz Ruhanilər Birliyi", "Qum Elmiyyə Hövzəsinin Tədqiqatçıları və Ustadları" kimi təşkilatıarlın üzvü olmuşdur. Bayat indi Qumda din mərcəidir, onun vebsaytı İranda hökumət tərəfindən filter olub.

## Həyatı
Ayətullah Əsədullah Bayat Zəncanın 25 kilometrliyində Zəncan çayının sahilində yerləşən bir kənddə dünyaya göz açıb. Məktəbxanada Quran, Gülüstan, Tarix-i möəcm və tədris olunan digər bir sıra kitabları mütaliə edib. 13 yaşında ikən Zəncana gedib. 6 il Zəncanda hovzə dərsləri alıb və 19 yaşında ikən Qum Elmiyyə Hövzəsində təhsil almağa başlayıb. Burada dövrünün tanınmış alimlərində və din adamlarından dərs alıb, siyasətlə maraqlanmağa başlayıb. İran inqilabından sonra 3 dəfə Zəncandan İran parlamentinin üzvü seçilib. Üçüncü seçkidən sonra parlamentdə naib-rəis kimi çalışdı. İctihadda açıq baxışı və çağdaş olaylardan vaz keçməməsi onun ictihadi nəzərlərinin özəllikələrindəndir.

## Ustadları
**Zəncandakı ustadları:**

* Hüccətul-İslam vəlmüslimin Hacı Şeyx Yəqübəli Cabbar
* Hüccətul-İslam vəlmüslimin Şeyx Əbdülhəmid Qaemi
* Hüccətul-İslam vəlmüslimin Hacı Mirzə Əhməd Rəşündi Zəncani
* Ayətullah Hacı Mirzə Əhməd Zəncani
* Ayətullah  Mirza Əli Nəqi Hillّi-ı Zəncani

**Qumdakı ustadları:**
* Böyük Ayətullah Seyid Məhəmmədkazım Şəriətmədari
* Ayətullah Əllamə Təbatəbayi
* Böyuk Ayətullah Sultani Təbatə
* Ayətullah Şeyx Əhməd Payani 
* Böyuk Ayətullah Müntəziri
* Ayətullah Məhəmməd Müfəttih
* Ayətullah Murtəza Muthhəri 
* Ayətullahşix Məhəmməd İsmayıl Saeni Zəncani
* Ayətullah Mustafa E'timadi 
* Ayətullah eyxix Hüseyn Nüri 
* Böyuk Ayətullah Ruhullah Xəmini 
* Böyuk Ayətullah Muəhqiq Damad 
* Böyuk Ayətullah Şeyx Murtaza Haeri 
* Böyuk Ayətullah Mirzə Haşim Amoli 
* Böyuk Ayətullah Əraki 
* Böyuk Ayətullah Gülpayigani
* Böyuk Ayətullah Ruhani

## Əsərləri
* Sünnət və Qur'an baxışından İmam və İmamət
* İslamın ekonomik sistemi
* Tanrı‌nı tanımaq
* Töhid 
* İnsan Qur'anda
* İslami dövlətin para qaynaqları 
* Şərq filosofları‌nın düşüncəsində İlliyət
* İslamın siyasi sistemi
* İslamın siyasi düşüncə‌lərinə ötəri bir baxış
* İslam siyasi düşüncəsi və mədinətun-Nənbi
* Tüzih ul-Məmsail risaləsi
* həc əməllə‌ri və əhkamı rəsaləsı
* Usul elmində tədqiqatlar 
* İdalət mizanı
* Təhzibi- Nəfs

## İran türkləri və Qarabağ haqda fitvası
Əsədullah Bayat İranda yaşayan Azərbaycan türklərinin haqları barədə, habelə Qarabağın ermənilər tərəfindən işqal olunmasına görə fitva verib. Fitvada türklərin öz hüquqi haqlarını almaqda lazımi işləri görməkdə mucaz sayılıblar. Qarabağ işğalını isə qəbul olunmaz bilərək bütün müsəlmanları o torpaqların azad edilməsinə yardım göstəməyə çağırıb.

## Həmçinin bax
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010)

**Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010)** — 7 noyabr 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin IV çağırışı üçün keçirilmiş parlament seçkiləri.

Seçkilərdə 33 siyasi partiya və 5 seçki bloku iştirak etmişdir. Seçkilər 125 tək mandatlı seçki dairə üzrə keçirilmişdir. Hər seçki dairəsi üzrə ən çox səs almış şəxs deputat seçilmişdir. Bu səbəbdən seçkiləri səs sayına görə 2-ci sırada bitirmiş Müsavat Partiyası (2.01%) mandat qazana bilməmişdir. Eyni zamanda Azərbaycan Demokratik İslahatlar Siyasi Partiyası və Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının daxil olduğu Demokratiya Seçki Bloku 3,27% səs alaraq 4 mandat, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası və Müsavat Partiyasından ibarət AXCP-Müsavat Seçki Bloku isə 3,14% səs alaraq 0 mandat qazanmışdır.

## Namizədlər
Seçkilərdə 33 siyasi partiya və 690 namizəd iştirak etmişdir.

## Seçkilər
Milli Məclisin 4-cü çağırışının seçkiləri 7 noyabr tarixində keçirildi. Seçkilərdən əvvəl Milli Məclisin 3-cü çağırışının 25 deputatı yeni seçkilərdə iştirak etməyəcəklərini bildirmişdilər.

Seçkilər xarici nəzarətçilər tərəfindən nəzarət edilirdi. Seçkilərin nəticələrinə əsasən Yeni Azərbaycan Partiyası səsvermədə üstünlük qazanaraq 125 mandatdan 72-sini qazandı. Qalan mandatlardan 41-ini partiyasız namizədlər, 3-ünü Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası, 2-sini isə Ana Vətən Partiyası qazandı. Daha 7 partiya isə hərəyə 1 mandatla qazandı.

Yeni Azərbaycan Partiyası bu seçkilərdə "Güclü dövlət, yüksək rifah" şüarından istifadə etmişdir.

## Nəticələr

### Partiyalar üzrə

### Bloklar üzrə

## İstinadlar
Azərbaycan SSR-in orden və medalları

1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süquta uğradıldıqdan sonra Azərbaycan İctimai Şuralar Cümhuriyyəti (Azərbaycan SSR) adı altında bolşevik hakimiyyəti qurulmuşdur. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində Azərbaycan özünün dövlət atributlarını Sovet Rusiyasının atributlarına uyğunlaşdırmaq məcburiyyətində qalmışdı. Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasından SSRİ-nin tərkibinə daxil olduğu dövrədək keçən müddət ərzində bir sıra orden və medallar təsis edilmişdir. Azərbaycan 1922-ci ilin sonunda SSRİ-nin tərkibinə daxil olduqdan sonra orden və medallarla təltif funksiyası tədricən SSRİ-nin mərkəzi orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilmişdir.

1920-1922-ci illərdə Azərbaycan İctimai Şuralar Cümhuriyyətinin təsis etdiyi orden və medalların bir qismininşəkilləri Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin “Azərbaycanda dövlətçilik və onun rəmzləri” (Bakı, 2000) nəşrində və 7 cildlik “Azərbaycan tarixi” nəşrinin 6-cı cildində (Bakı, 2000) öz əksini tapmışdır.

## Mənbə

*Ordenlər və medallar, səh. 13  

## Həmçinin bax
*Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifləri
* Azərbaycan medallarının siyahısı
* Azərbaycan ordenlərinin siyahısı
"Şərəf" ordeni (Azərbaycan)

**"Şərəf" ordeni** — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi. 16 fevral 2007-ci ildə təsis edilmişdir.

## Tarixi və statusu
"Şərəf" ordeni və onun statusu Azərbaycan Respublikasının 2007-ci il 16 fevral tarixli 248-IIIQ saylı Qanunu ilə təsis edilmişdir.

Əsasnaməyə əsasən orden Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına, əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə aşağıdakılara görə verilir:
* Azərbaycan Respublikasının dövləti və xalqı qarşısında böyük xidmətlərinə görə;
* Azərbaycan Respublikasının milli dövlət quruculuğu işlərində xüsusi xidmətlərinə görə;
* İqtisadi, elmi-texniki, sosial-mədəni inkişafda müstəsna xidmətlərinə görə;
* Elm, mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət, təhsil və səhiyyə sahələrində böyük xidmətlərinə görə.

Azərbaycan Respublikasının "Şərəf" ordeni döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda "Rəşadət" ordenindən sonra taxılır.

## Təsviri
"Şərəf" ordeninin hal-hazırkı təsviri Azərbaycan Respublikasının 30 sentyabr 2013-cü il tarixli 726-IVQD nömrəli Qanunu ilə edilmiş dəyişikliklərlə aşağıdakı formada verilmişdir:

* "Şərəf" ordeni qızıldan və platindən hazırlanmış səkkizguşəli ulduz və onun üzərinə bərkidilmiş girdə lövhədən ibarətdir. Girdə lövhədə platindən duzəldilmiş xarici və qızıldan düzəldilmiş daxili dairə mövcuddur. Platindən hazırlanmış xarici dairənin yuxarı hissəsində çevrə boyunca qızıldan "Şərəf" sözü həkk olunmuşdur. Girdə lövhənin ortasında süni yaqut bərkidilmişdir. Orden halqa və ilgək vasitəsilə kənarları qoşa sarı xətli tünd qırmızı rəngdə lentə birləşdirilmişdir.
* Arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında ordenin seriyası və nömrəsi həkk olunmuşdur.
* Təltif dəstinə aşağıdakılar daxildir:
** Boyundan asmaq üçün kənarları qoşa sarı xətli tünd qırmızı rəngdə 27 mm enində lentdən ibarət 50 mm qabarit ölçülü orden;
** Paltara bərkidilmək üçün elementi olan, aşağıya doğru bucaq altında kəsilən, kənarları qoşa sarı xətli tünd qırmızı rəngdə, 37 mm x 50 mm ölçüdə lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilən 35 mm qabarit ölçülü orden. Xara lentin yuxarı hissəsinə 40 mm x 5 mm ölçülü qızılı təbəqə bərkidilir.
** Paltara bərkidilmək üçün elementi olan, kənarları qoşa sarı xətli tünd qırmızı rəngdə, ölçüsü 37 mm x 10 mm olan 2 ədəd qəlib. Qəlibin birinin üzərinə 17 mm x 6 mm ölçüdə sarı rəngli metal lövhə bərkidilmişdir. Metal lövhənin üzərində qoşa sarı xətli tünd qırmızı rəngli dairəvi element mövcuddur.

## Təltif edilənlər

## İstinadlar
"Dostluq" ordeni (Azərbaycan)

**"Dostluq" ordeni** — Azərbaycanın dövlət təltifi (orden). Azərbaycan Respublikasının 16 fevral 2007-ci il tarixli 248-IIIQ nömrəli Qanunu ilə təsis edilmişdir.

## Statusu
Azərbaycan Respublikasının Dostluq ordeni Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına, əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə aşağıdakılara görə verilir:
# Azərbaycan Respublikası ilə xarici ölkələr arasında dostluq, iqtisadi və mədəni əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafında xüsusi xidmətlərinəgörə;
# xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi işində görkəmli xidmətlərinə görə;
# dünyada, regionda və müxtəlif ölkələrdə sülhün vəəmin-amanlığın bərqərar olmasında, sivilizasiyalar arasında konstruktiv münasibətlərin yaradılmasında və mədəniyyətlərarası dialoqun qurulmasında görkəmli xidmətlərinə görə.

Dostluq ordeni döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda "Şöhrət" ordenindən sonra taxılır.

## Təsviri

Dostluq ordeni qızıldan düzəldilmiş itiuclu səkkizguşəli ulduz və onun üzərinə bərkidilmiş girdə lövhədən ibarətdir. Girdə lövhədə tutqun sarı rəngli qızıldan hazırlanmış relyefli quş qanadları arasında parlaq platindən düzəldilmiş yer kürəsi təsvir olunmuşdur. Girdə lövhənin kənarları qabarıqdır. Orden halqa və ilgək vasitəsilə Azərbaycan bayrağının rəngləriniəks etdirən lentə birləşdirilmişdir. Arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında ordenin nömrəsi həkk olunmuşdur.

Təltif dəstinə aşağıdakılar daxildir:
# boyundan asmaq üçün Azərbaycan bayrağının rəngləriniəks etdirən 23&nbsp;mm enində lentdən ibarət 50&nbsp;mm qabarit ölçülü orden;
# paltara bərkidilmək üçün Azərbaycan bayrağının rənglərini əks etdirən 21&nbsp;mm x 50&nbsp;mm ölçüdə lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilən 35&nbsp;mm qabarit ölçülü orden;
# paltara bərkidilmək üçün elementi olan, Azərbaycan bayrağının rənglərini əks etdirən, ölçüsü 1&nbsp;mm x 15&nbsp;mm olan qəlib

## Poçt markası üzərində
2011-ci ilin sentyabr ayının 5-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan ordenlərinə həsr olunmuş yeni poçt markaları təqdim edilmişdir. Qiyməti 60 qəpik, tirajı isə 5000 ədəd olan həmin markalardan biri "Dostluq" ordeninə həsr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* "Dostluq" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı

## Mənbə
* "Azərbaycan Respublikasının "Dostluq" ordeninin Statutu", Azərbaycan Respublikasının 2007-ci il 16 fevral tarixli 248-IIIQ nömrəli Qanunu
* "Azərbaycan Respublikasının "Dostluq" ordeninin Təsviri", Azərbaycan Respublikasının 2007-ci il 16 fevral tarixli 248-IIIQ nömrəli Qanunu

## Xarici keçidlər
* Ordenlər və medallar, səh. 29
"Vətənə xidmətə görə" ordeni (Azərbaycan)

**"Vətənə xidmətə görə" ordeni** — 7 noyabr 2003-cü ildə təsis edilmiş Azərbaycan Respublikasının ordeni.

## Statusu
Azərbaycan Respublikasının üç dərəcədə "Vətənə xidmətə görə" ordeni aşağıdakılara görə verilir:
: — Azərbaycan Respublikasına sadiqliyə görə, vəzifə borcunu ləyaqətlə və vicdanla yerinə yetirməyə görə;
: — dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətə, yüksək peşəkarlığa və xüsusi nailiyyətlərə görə;
: — milli dövlət quruculuğu işlərində xüsusi xidmətlərə görə.

"Vətənə xidmətə görə" ordeninin yüksək dərəcəsi birinci dərəcə sayılır.

"Vətənə xidmətə görə" ordeninin hər üç dərəcəsi ardıcıllıqla verilir.

"Vətənə xidmətə görə" ordeni döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər ordenləri olduqda, onlardan sonra taxılır.

## Təsviri
"Vətənə xidmətə görə" ordeni hər tərəfə şüalar saçan səkkizguşəli ulduzəsasında tərtib edilmiş kompozisiyadan ibarətdir.

Lövhənin çökək mərkəzində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbi təsvir edilmişdir. Orden üç səviyyədən ibarətdir, səkkizguşəli ulduzun yığılması iki kvadrat təşkil edir, onun mərkəzində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbi təsvir olunmuşdur. Gerbin üst hissəsində dairənin yarımçevrəsi boyunca "Vətənə xidmətə görə" sözləri yazılmışdır. Bütün yazılar və təsvirlər qabarıqdır.

"Vətənə xidmətə görə" ordeninin üç dərəcəsi vardır: Onun birinci dərəcəsi qızıldan, ikinci dərəcəsi gümüşdən, üçüncü dərəcəsi bürüncdəndir. Ordenin qabarit ölçüləri 35&nbsp;mm x 35&nbsp;mm-dir.

Ordenin arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında ordenin nömrəsi həkk olunmuşdur.

Orden paltara bərkidilmək üçün elementi olan 27&nbsp;mm x 47,5&nbsp;mm mm ölçüdə müvafiq olaraq qırmızı-qara, tünd göy-mavi və çəhrayışabalıdı çalarlı beşbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir.

## "Vətənə xidmətə görə" ordeni poçt markası üzərində

2011-ci ilin sentyabr ayının 5-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan ordenlərinə həsr olunmuş yeni poçt markaları təqdim edilmişdir. Qiyməti 60 qəpik, tirajı isə 5000 ədəd olan həmin markalardan biri "Vətənə xidmətə görə" ordeninə həsr olunmuşdur

## Təltif edilənlər

**Ordenin hər üç dərəcəsi ilə təltif edilənlər**
* Bəylər Həsən oğlu Eyyubov
* Nazim Xeyrulla oğlu Məmmədov
* Rəsul Afiq oğlu Tağıyev
* Səfər Məmməd oğlu Mehdiyev
* Rəşad Heydər oğlu Sadıqov
* Novruzəli Davud oğlu Aslanov
* Rza Cahangir oğlu Həsənəliyev
* Əsgər Həsən oğlu Abdullayev
* Rəfail Xalid oğlu Mirzəyev
* lham Əzizağa oğlu Zəkiyev
*Şahin Soltan oğlu Bağırov

## İstinadlar

## Mənbə
* "Azərbaycan Respublikasının "Vətənə xidmətə görə" ordeninin Statutu", Azərbaycan Respublikasının 2003-cü il 7 noyabr tarixli 514-IIQ saylı Qanunu.
* "Azərbaycan Respublikasının "Vətənə xidmətə görə" ordeninin Təsviri", Azərbaycan Respublikasının 2003-cü il 7 noyabr tarixli 514-IIQ saylı Qanunu.
Texas qətliamı (film, 1974)

**Texas qətliamı** və ya **Benzin** **mişarı ilə Texas qətliamı** () — ABŞ sleşer filmi. Film çox kiçik büdcə ilə çəkilsə də, tamaşaçılara qorxunc anlar yaşatmağı bacarır.

## Məzmun
Texas polislər qəbirlərin qazılmasını görüncə narahatdırlar. Bu müddətdə yolda heyətin beş üzvü babalarının qəbirlərini yoxlamaq üçün gedirlər. Yolda gedərkən qəribə bir adamı aparırlar. Həmin adam öz evinə çatan zaman onları yeməyə dəvət edir, amma qəribə hadisələr tezliklə özünü büruzə verməyə başlayır…

## Həmçinin bax
* Ed Qin

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
*
Norman Uizdom

**Norman Uizdom** — Britaniyalı komik

Norman Uizdom 1915-ci ildə Londonda doğulub və karyerasını müzik-hollda çıxışla başlayıb. O, populyar mister Pitkin personajını özü yaradıb və bu rolla bir çox filmlərdə çəkilib. Onların arasında "Mister Pitkin düşmən arxasında", "Mister Pitkin xəstəxanada" və "Mister Pitkin baş-ayaq" filmləri keçmiş SSRİ telekanalları ilə də nümayiş etdirilib.

Bundan əlavə, Uizdom ssenarist, prodüser və bəstəkar kimi də çalışıb. O, 2000-ci ildə cəngavər titulu alıb. Son vaxtlara qədər Men adasında yaşayıb və vaxtaşırı səhnədə görünüb. Kütləvi informasiya vasitələri 2008-ci ildə onun ölümü barədə məlumat yaysalar da, xəbər az sonra təkzib edilib. Nəhayət 2010-cu ilin 4 oktyabrında Uizdom 95 yaşında Men adasındakı qocalar evində keçinib.
Afrika eşşəyi

**Afrika eşşəyi** və ya Afrika ulağı (, bəzən *Equus africanus*) — təkdırnaqlılar dəstəsinin atlar fəsiləsinə aid heyvan növü.

Afrika eşşəyinin vətəni Afrika qitəsidir və bu heyvanların əhliləşdirilməsi insanların təsərrüfat və mədəni həyatında mühüm tarixi əhəmiyyət kəsb etmişdir.

## Xüsusiyyətləri

Atdan fərqli olaraq eşşək dırnaqlarının üstünün kələkötür olması və möhkəmliyi ilə fərqlənir. Baxmayaraq ki, sürətli qaçmaq üçün o qədər də əlverişli deyil, onlar daha təhlükəsiz hərəkətə köməklik edir. 
Bəzən eşşəklərin sürəti 70&nbsp;km/saat-a çatır. Eşşəklər quru iqlimi olan yerlərdə yaşamağa uyğunlaşıblar. Onların dırnaqları rütübətli Avropa iqliminə  pis uyğunlaşır. Ona görə də belə yerlərdə eşşəklərin dırnaqlarına xüsusi qayğı tələb olunur.

Eşşəklərin tüklərinin rəngi boz, qəhvəyi və ya qara olur. Nadir hallarda ağ cinslərinə də rast gəlinir. Qarın hissəsi adətən aşıq rəngdə olur. Üzün qabaq hissəsi və gözlərin ətrafı da bu rəngdə olur. Eşşəyin sərt yalı və qotazla sonuclanan quyruğu olur. Atlara nisbətən qulaqları bir qədər uzun olur.

Eşşəklərin hündürlüyü 90—160 sm olur və cinsi yetişkənliyə 2-2,5 yaşlarında çatırlar. Cütləşmə adətən yaz aylarına təsadüf edir. 12-14 ay çəkən hamiləlik dövründən sonra 1-2 bala doğurlar.

## İstinadlar
Akuku Danger

**Akuku Danger** — 130 dəfə evlənən və 210 uşağı olan keniyalı

## Həyatı
Danger ilk dəfə 1939-cu ildə ailə qurub. 130 dəfə evlənən mərhum 30 dəfə boşanıb. Bu rəqəmlərlə həm də "Ginnesin rekordlar kitabı"na düşən Danger sonuncu dəfə 1997-ci ildə 79 yaşında 18 yaşlı bir qızla evlənib.

Övladlarından yalnız 40-ın məxsus olduqları Luo qəbiləsinin qanunları ilə qeydə alınıb. Digər uşaqların adları isə heç bir yerdə qeyd olunmayıb.

1970-ci ildə onun tikdirdiyi 2 orta məktəbdə yalnız öz uşaqları təhsil alırdı.

Evlənməkdən doymayan Danger Akuku ölməmişdən bir gün əvvəl nəvələrini başına yığaraq onlara cavanlığından danışıb: *"Həmişə cavan və gülərüz olmuşam, heç bir qadın mənim cazibəm qarşısında cavabsız qala bilmirdi. Həmişə istədiyimi ağılla etmişəm, ona görə də xoşbəxtəm"*.

130 dəfə evlənən və 210 uşağı olan Akuku Danger 2010-cu ildə 92 yaşında vəfat edib.

## Mənbə
* 210 uşağı olan kişi öldü 

## İstinadlar
Ələvilər məscidi

**Ələvilər məscidi** — İranın Həmədan ostanının mərkəzi Həmədan şəhərində yerləşən və Səlcuqlu memarlığının ən gözəl nümunələrindən sayılan məscid. Məscid dəfələrlə bərpa olunmuş və hər bərpa zamanı abidəyə dövrün memarlıq ənənələrinə uyğun dəyişikliklər edilmişdir.

Ələvilər məscidi və ya *Ələvilər günbədi*ni Qəzvinin Səlcuqlu dövrünə aid məscidləri ilə yaşıd hesab edirlər. İlkin çağında bir səlcuq məscidi olan bu abidə sonralar ələvilərin xanəgahı, namaz və ibadət yeri edildiyindən abidə daha çox Ələvilər məscidi adı ilə tanınmışdır. XIX əsrin əvvəllərində aparılan yenidənqurma işləri zamanı məsciddə zəngin gəc bəzək işləri aparılmış, içərisində yeraltı sərdabə quraşdırılmışdır. Ona görə də bu abidəni bəzi mənbələr türbə kimi də təqdim edir.

Başqa səlcuqlular dövrü məscidləri kimi Ələvilər məscidinin də plan biçiminin kvadrat olmasına baxmayaraq yan üzlərdə açırımın olması ilə onlardan seçilir. Abidəyə yalnız şimal tərəfdən bir qapı gözü açılmışdır. Belə məkan qapalılığına ola bilsin ki, XIX əsrin dəyişmələri müəyyən təsir göstərmişdir.

Ələvilər məscidini onunla çağdaş olan məscidlərdən fərqləndirən başqa bir cəhət onun bayır künclərində ulduzvarı planlı qülləciklərin olmasıdır. Təəssüf ki, günbəz kimi bu qüllələrin üstü də uçulmuş və mütəxəssislər onların necə tamamlandığını aydınlaşdırmaqda çətinlik çəkmişlər. Bu ayrıntıları artırmaqla memar abidənin məkan quruluşuna böyük plastiklik gətirmiş və xeyli sonra yaranmış dördqülləli, dördminarəli memarlıq kompozisiyalarının da bir növ əsasını qoymuşdur. Məscidin mehrab tağçası içəridə çox dərin götürülmüş, bayıra düzbucaqlı tutum şəklində çıxarılmışdır.

Məscidin iri baştağ şəklində işlənmiş baş fasadının incə nisbətli biçimləri başdan başa bol və bitkin quruluşlu naxışlarla örtülmüşdür. Bütün bina kimi, bu naxışların çoxu da ağımtıl və işıqlı məşhur Həmədan kərpicindən yaradılmışdır.

Ələvilər məscidinin iç səthləri (salonun ölçüləri 8,0 X 8,0) daha zəngin süslənmişdir. Əsasən Elxanilər çağının əsərləri olan bu bəzəklər içərisində iri mehrabın bəzək kompozisiyası mürəkkəbliyi, yüksək bədiiliyi ilə seçilir.

## İstinadlar
Heydəriyyə mədrəsəsi

**Heydəriyyə mədrəsəsi** – Qəzvində keçmiş atəşpərəst məbədinin qalıqları üzərində Səlcuqlular dövründə tikilmiş mədrəsə.

## Tarixi
İndi Heydəriyyə mədrəsəsi adlanan böyük abidənin baş tikilisi olan əski məscid binası Xumartaş günbədinə yaxın bir tarixdə – XI–XII əsrlərin qovşağında tikilmişdir. Bu abidələrin hər ikisinin memarlıq həlli bir-birinə çox yaxındır.

Heydəriyyə günbədi bitkin plan-məkan quruluşu və yüksək bədii tərtibatı olan nadir memarlıq əsəridir. İbadət salonunun bütün hündürlüyü boyu qalxan və rəngli gəc bəzəkləri ilə bol süslənən hündür mehrabı yanlarında incə biçimli tağçalar yüksəlir. Salonun şimal tərəfi çox təntənəli işlənmişdir – ortadakı iri olmaqla üç sivri açırım buranın baş giriş olduğunu gözə çarpdırır. Yan divarlarda da eyni bölgü aparılmışdır. Ancaq burada künclərdə açırım yox, cənub divarında olduğu kimi ensiz tağçalar var. Bu künc taxçaların incəliyini çox sivri biçimli stalaktit salxımı tamamlayır.

İbadət salonunun yuxarısını çiçəkli kufi xəttilə yazılmış kitabə zolağı qurşaqlayır. Bu qurşağın üstündə günbəzə keçid tağları gəlir. Tağların içərisi kərpic düzümündən yaranan bəzək motivləri ilə üzlənmişdir. Heydəriyyə günbədinin günbəzi dağılmışdır. Bu abidə bayır tutumuna görə Qəzvin Cümə məscidindən az seçilirmiş. Heydəriyyə günbədi Qacarların hakimiyyəti zamanı tikilmiş eyniadlı mədrəsə binasına məscid kimi daxil edilmişdir.

Bina hazırda məktəb kitabxanası kimi istifadə olunur.

## Şəkillər

Heydariye seminary-1.jpg|
Heydariye seminary-2.jpg|
مسجد حیدریه قزوین (1).jpg|
مسجد حیدریه قزوین (4).jpg|
Heydarieh mosque qazvin.jpg|


## Həmçinin bax
* Səadətabad bağı
* Çəhəl Sütun Sarayı
* Səd əl-Səltənə karvansarası

## İstinadlar
1000000000 (ədəd)

**1.000.000.000** (bir milyard) — 999.999.999-dan üstün, 1.000.000.000.000-dən əvvəlki təbii say.

Elmi yazılarda 109 kimi yazılır və 100 ədəd qalıqsız böləni var: 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 5, 10, 20, 40, 80, 160, 320, 640, 1280, 2560, 25, 50, 100, 200, 400, 800, 1600, 3200, 6400, 12800, 125, 250, 500, 1000, 2000, 4000, 8000, 16000, 32000, 64000, 625, 1250, 2500, 5000, 10000, 20000, 40000, 80000, 160000, 320000, 3125, 6250, 12500, 25000, 50000, 100000, 200000, 400000, 800000, 1600000, 15625, 31250, 62500, 125000, 250000, 500000, 1000000, 2000000, 4000000, 8000000, 78125, 156250, 312500, 625000, 1250000, 2500000, 5000000, 10000000, 20000000, 40000000, 390625, 781250, 1562500, 3125000, 6250000, 12500000, 25000000, 50000000, 100000000, 200000000, 1953125, 3906250, 7812500, 15625000, 31250000, 62500000, 125000000, 250000000, 500000000, 1000000000.

Cənubi Asiya ölkələrində ingiliscə ona 100 kurur (crore) deyilir.

Milyard termini 1.000.000.000i rəqəmini ifadə etmək üçün istifadə edilə bilər. SI Giga prefiksi bu ədədi + 1.000.000.000 dəfə baza bölməni göstərir.

## Tarixi
Milyard sözü 16-cı əsrdə Britaniyada yaransa da, bu say əvvvəl 109 deyil, 1012 kimi başa düşülürdü. 

## İstinadlar
Tus

**Tus** ( və ya طوس) — İranın Rəzəvi Xorasan ostanında yerləşən şəhər. Qədim yunanlar buranı Susia () adlandırırdılar. Tarixi qeydlərə görə e.ə. 330-cu ildə Makedoniyalı İsgəndər şəhəri ələ keçirmişdir. Şəhər 1220-1259-cu illər monqol istilaları zamanı demək olar ki, tamamilə məhv edilmişdir. 808-ci ildə Xorasan iğtişaşlarını yatırmaq üçün yola çıxan xəlifə Harun ər-Rəşid Tus şəhərində xəstələnərək vəfat etmişdir.

Tusun ən məşhur sakinləri arasında Firdovsi, Nəsirəddin Tusi, Əl-Qəzəli, Nizamülmülk, Cabir ibn Həyyan, Əsədi Tusi və Əbu Cəfər əl-Tusinin adlarını çəkmək olar. Firdovsinin minillik yubileyi ərəfəsində (1934) Tus şəhərində onun məqbərəsi inşa olunmuşdur.
## İstinadlar

## Həmçinin bax