open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qafar Mirzəyev

**Qafar Mirzəyev** (), həmçinin **Qafar-Sedoy** ( )  — Tacikistan siyasətçisi, Narkotiklərlə Mübarizə Agentliyinin keçmiş rəhbəri. O, 2004-cü ildə vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə, dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi və bir sıra digər ittihamlarla ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmişdir.

## Həyatı
O, Kulyabda anadan olmuş və mənşəcə ölkədə hakim "Kulyab" tayfasına mənsub idi. Onun atası İkinci Dünya müharibəsi veteranı Tacikistanda ilk yük maşını sürücülərindən biri olmuşdur. Özü də sonralar bir müddət yük maşını sürücüsü olmuş, lakin məktəbi bitirdikdən sonra paytaxt Düşənbəyə Bədən Tərbiyəsi İnstitutuna daxil olmuşdur. O, Ozodi meydanındakı etirazlar zorakılığa çevrildikdən sonra Tacikistan Xalq Cəbhəsinə qoşulmuşdur. 1995-ci ildə barışıq prosedurlarından sonra Mirzəyev Prezident Qvardiyasının rəisi olmuşdur. O, Tacikistanda vətəndaş müharibəsi zamanı Mahmud Xudaverdiyevin paytaxta çatmasının qarşısını ala bilmişdir. Mirzəyev Prezident Milli Qvardiyasının rəisi olmaqla yanaşı, 2002-ci ildə Tacikistan Respublikası Milli Olimpiya Komitəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır.

## Həbsi
Mirzəyev 2004-cü ilin avqustunda 15 tərəfdarı ilə birlikdə həbs olunmuşdur. bir çoxları həbslərin siyasi motivli olduğunu iddia etsə də, əksər tənqidçilər hələ də Mirzəyevin narkotik sənayesi ilə əlaqəsi olan "korrupsioner məmur" olduğunu etiraf edirlər. 2006-cı ildə Mirzəyev ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmiş, general rütbəsindən və bütün dövlət mükafatlarından məhrum edilmişdir.

Narkotiklərlə Mübarizə Agentliyinin anbarları arasında gizlədilmiş 3,000 silah, habelə ailəsinin evində zenit raketi aşkar edildikdən sonra onun qardaşı Abdurəsul Mirzəyevə qarşı silah saxlama ittihamı irəli sürülmüşdür.

## İstinadlar
Tacikistan Xalq Cəbhəsi

**Tacikistan Xalq Cəbhəsi** (; ) —Tacikistanda vətəndaş müharibəsi zamanı hökumət tərəfində vuruşan könüllülərdən ibarət siyasiləşdirilmiş və hərbiləşdirilmiş hərəkat. Cəbhənin tərkibində 8,000-ə qədər döyüşçü xidmət edirdi.

## Tarixi
1992-ci ilin iyununda meydana çıxmış və bu müddət ərzində Birləşmiş Tacikistan Müxalifətinə qarşı döyüşməyə başlamışdır. Hərəkatın təsisçiləri Sanqak Səfərov və Səfərəli Kencayevdir. Tezliklə Tacikistan hakimiyyəti daxilində populyarlıq qazanmış, 1992-ci ilin payızına qədər Sovet Ordusu və DTK veteranları, yerli milislər, habelə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları Xalq Cəbhəsinə qoşulmuşdular. Cəbhənin rəhbərliyi sonralar keçmiş DTK işçilərinin çoxluğuna görə Yuri Andropovun adını daşıyan "Yurçiki" kimi tanınmağa başlamışdır. Sonradan, 1992-ci ilin sonunda keçmiş prezident Rəhman Nəbiyevin tərəfdarlarının əksəriyyəti Xalq Cəbhəsinə qoşulmuşdur. 1992-ci ilin dekabrında Emoməli Rəhmonun (Tacikistan Ali Şurasının sədri) başçılığı ilə yeni hökumət Xalq Cəbhəsi və konstitusional hökuməti dəstəkləyən qüvvələr əsasında "Tacikistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin yaradılması haqqında" qərar imzalamışdır.

## Əməliyyatlar
Rusiyanın 201-ci motoatıcı diviziyası və Özbəkistan ordusunun köməyi ilə Leninabadi-Kulobi Xalq Cəbhəsi qüvvələri 1992-ci ilin əvvəlində və sonunda müxalifət qüvvələrini darmadağın etmişdir. Kulobda müxalifətə ən böyük təzyiqi Səfərovun bölmələri göstərmişdir. Oktyabrın əvvəlində kommunist şüarları altında fəaliyyət göstərən Xalq Cəbhəsi qüvvələri o zaman islamçı qüvvələrin nəzarətində olan paytaxtı ələ keçirməyə cəhd etmişdir.

## İstinadlar
Rəhman Nəbiyev

**Rəhman Nəbiyeviç Nəbiyev** (; ) —Tacikistan və SSRİ partiya və dövlət xadimi, Tacikistan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1982–1985), müstəqil Tacikistan Respublikasının 1-ci Prezidenti (1991–1992). Nəbiyevin qısa prezidentlik dövrü Tacikistanda respublikada hakimiyyətin yenidən bölüşdürülməsi istəyindən qaynaqlanan vətəndaş müharibəsinin başlaması ilə əlamətdar olmuşdur. 7 sentyabr 1992-ci ildə təzyiq altında istefa vermiş və 7 ay sonra müəmmalı şəraitdə vəfat etmişdir.

## Həyatı
Regional nomenklaturadan çıxan Nəbiyev 1982-ci ildə Tacikistan Kommunist Partiyasının birinci katibi kimi hakimiyyətə gəlmişdir. 1985-ci ildə korrupsiya qalmaqalı ilə hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmışdır. Tacikistan liderləri 1991-ci ilin sentyabrında Tacikistan Respublikasının müstəqilliyini elan etdikdən sonra Rəhman Nəbiyev 31 avqustda hakimiyyətə qayıtmış, ancaq prezident seçkiləri kampaniyası zamanı ofisini boşaltması üçün təzyiqlər artdığı üçün 6 oktyabrda istefa vermişdir. Seçkilərlə bağlı mübahisələr 1992-ci ilin mayında müxalifətin küçə nümayişlərinə səbəb olmuşdur ki, bu da vətəndaş müharibəsinə çevrilmişdir. Döyüşlər şiddətlənmiş, Nəbiyevin özünün hökumətyönlü silahlı dəstələri 1992-ci ilin sentyabrında dövlət çevrilişi etmişdir. O, təhlükəsizliyini nəzərə alaraq vəzifəsindən istefa vermiş, Leninabad vilayətinə qayıtmışdır. 1992-ci ilin dekabrına qədər Kulab vilayətinin keçmiş aparatçısı, hərbi liderə çevrilmiş Emoməli Rəhmon hakimiyyətdə idi. Rəhman Nəbiyevin ölümünün səbəbi aydın deyil. Rəsmi olaraq infarktdan vəfat etmişdir, lakin digər versiyalara görə, o, intihar etmiş və ya sui-qəsdə uğramışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Биография
Fayzəli Səidov

**Fayzəli Səidov** () — Tacikistan hərbçisi. O, Tacikistanda vətəndaş müharibəsi zamanı Tacikistan Xalq Cəbhəsinin qüvvələrinə rəhbərlik etmişdir.

## Həyatı
Atası özbək, anası kulabi idi. 1964-cü ildə anadan olmuşdur. 1992-ci ilin sentyabrında Rusiyanın 201-ci motoatıcı diviziyasının 191-ci motoatıcı alayının zabitləri islamçı dəstələr tərəfindən Kurqantəpə şəhərinin ələ keçirilməsinin qarşısını almaq üçün Səidova təhvil veriləcək tankları ələ keçirmişdilər. O, Müharibə illərində Kalininabad şəhərindən kənarda yerləşən Müdafiə Nazirliyinin 11-ci Müstəqil Xüsusi Təyinatlı Briqadasına rəhbərlik etmişdir. Səidovun 65 yaşlı atası onun Səidov tərəfindən azad edilmiş hərbi əsirlərlə dəyişdirilməsi ilə bağlı razılaşmanın pozulması ilə müxalifət qüvvələri tərəfindən işgəncə edilərək və yandırılaraq öldürülmüşdür. Səidov nəticədə müxalifətə qarşı repressiyaya başlamışdır. Cəbhə Düşənbəni ələ keçirdikdən sonra Səidov ona "bir iş" verilməsi tələbi ilə Daxili İşlər Nazirliyinin qərargahını mühasirəyə almışdır.

## Ölümü
O, 29 mart 1993-cü ildə evində baş vermiş silahlı toqquşmadan sonra Sanqak Səfərovla birlikdə qətlə yetirilmişdir. Onların ölümləri haqqında bir çox versiyaları var. Bunlara onların biri bir-birini öldürdüyü, hökumət qoşunlarının onun ölümünə görə məsuliyyət daşıdığı iddiaları da var. Məlumata görə, toqquşma Taliban Əfqanıstanda yaşayan qaçqınların taleyi ilə bağlı mübahisə zamanı baş vermişdir. Onların ölümündən sonra hökumət fövqəladə vəziyyət elan etmişdir. Səidovu briqada komandiri olaraq İzzət Kuqanov əvəz etmişdir.

## İstinadlar
Kulobilər

**Kulobilər** — Tacikistanın cənub-qərb regionunda yaşayan taciklər.

## Tarixi
Kulobi termini Sovet dövründə mövcud olmuş Kulob vilayətinin adından gəlir. Bu vilayət 1992-ci ildə Xatlon vilayətinin yaradılması üçün Kurqantəpə vilayəti ilə birləşdirilib. Kulobilər etnik taciklərdir və tacik dilində danışırlar. Tacikistanda vətəndaş müharibəsi zamanı Kulobilər hökumətin tərəfində qarmilər və pamirlilərə qarşı vuruşmuşdular. Kulob vilayətinin Danqara şəhərindən olan Emoməli Rəhmon 1992-ci ilin noyabrında, kulobi milisləri paytaxt Düşənbəni müxalifət qüvvələrinin əlindən aldıqdan sonra Tacikistan Prezidenti olmuşdur. Tacikistanın hazırkı hökumətində kulobilər üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar
Ər-Rəstən

**Ər-Rəstən** və ya **Rəstən** () — Suriyanın Homs mühafəzəsində üçüncü ən böyük şəhər.

Suriyada ərəb baharı zamanı Ər-Rəstən dəfələrlə dünya mediasının diqqət obyektinə çevrimişdir.

## İstinadlar
Tərlan Seyidov

**Tərlan Mir Əşrəf oğlu Seyidov** () — musiqişünas, pianoçu, pedaqoq, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi, sənətşünaslıq doktoru və professoru. SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
Tərlan Seyidov 1943-cü ildə Bakıda həkimlər ailəsində doğulub. 1966-cı ildə Bakı Musiqi Akademiyasının fortepiano sinfini bitirib. 1971–72-ci illərdə Gnesinlər adına Moskva Musiqi İnstitutunda təcrübə keçmişdir. 1976-cı ildə Moskva Dövlət Konservatoriyasında ixtisasartırma kursunu bitirmişdir. 1980-ci ildə Orta İxtisas Musiqi Məktəb-Studiyasını yaradıb və ona rəhbərlik edib. Həmin ildə Bakı Musiqi Akademiyasının Uşaq Opera Teatrını yaradıb və onun bədii rəhbəri olub. 100-ə qədər pianoçu yetişdirib. O, Azərbaycan fortepiano mədəniyyətini dərindən araşdıranlardan biri idi.

Tərlan Seyidov uzun sürən xəstəlikdən sonra 1 fevral 2023-cü ildə 80 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
Riçard Zenor

**Riçard Zenor** (; ) — ustad müəllim Aqaşanı yönləndirən və Aqaşa Hikmət Məbədini quran medium. Zenorun təlimləri daha sonra 1980-ci illərdə Məbədin üzvlərindən biri Vilyam Ayzen tərəfindən kitab şəklində toplanmışdır. Ceyms Krenşonun "*Dünyalar arasında telefon*" kitabı Zenor və Aqaşa haqqında yazılmışdır. Aqaşa həmçinin, Şaktipat ənənəsində Hindistandan olan ruhani quru və Svami Vişnu Tirthanın şagirdi Svami Şivom Tirtha tərəfindən "Ürəyin çalxalanması – II cild"də xatırlanır. Svami Vişnu Tirth Maharac 7 min il əvvəl Misirdə Aqaşanı müşayiət edən 273 nəfərdən biri idi.

## İstinadlar
Qrinviç rəsədxanası

**Qrinviç rəsədxanası** (; **ROG**) — Londonun cənub-şərqindəki Qrinviç parkında bir təpədə yerləşən rəsədxana. Royal rəsədxana astronomiya və naviqasiya tarixində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Habelə 0-cı meridian buradan keçdiyi üçün Ümumdünya vaxtının prekursoru olan Qrinviç orta vaxtına öz adını vermişdir.

## İstinadlar
Yaponiya Kommunist Partiyası

— Yaponiyada siyasi partiya. 2016-cı ilin məlumatına görə, təxminən 305,000 üzv ilə Yaponiya Kommunist Partiyası hakimiyyətdə olmayan ən böyük kommunist partiyalardan biridir.

YKP Rusiya–Yaponiya müharibəsi (1904–1905) başlayana qədərki vəziyyətə qayıtmağın zəruriliyini əsas gətirərək təkcə Cənubi Kuril adalarının deyil, bütün Kuril adalarının Yaponiyaya qaytarılmasını tələb edir.

## İstinadlar
Ər-Rəstən döyüşü (may 2012)

**Ər-Rəstən döyüşü** — Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı Suriya hökumət qüvvələri ilə silahlı müxalifət qüvvələri arasında hərbi toqquşmalar. Döyüş BMT-nin elan etdiyi atəşkəs razılaşmasını pozmuş, 14 may 2012-ci ildə başlamışdır. Şəhər hökumət qoşunları tərəfindən bombalanmış və bu, şəhərdə yerləşən üsyançı qüvvələrə ciddi itkilər vermişdir. Öz növbəsində yaraqlılar hökumətyönümlü qüvvələrin daşındığı bir neçə piyada döyüş maşınını məhv etməyə müvəffəq olmuşdular. Nəticədə şəhər ASO yaraqlılarının nəzarətinə keçmiş və nizami ordunun bir hissəsi üsyançıların tərəfinə keçmişdir.

Hüquq müdafiəçilərinin məlumatına görə, toqquşmalarda Suriya Silahlı Qüvvələrinin azı 23 üzvü, həmçinin yerli komandirlərindən biri Əhməd Əyyub da daxil olmaqla azı 9 üsyançı həlak olmuşdur.

## Zəmin
Ər-Rəstan yaxınlığındakı ərazi 2011-ci ilə qədər üsyançılarla Suriya ordusu arasında ilk və ən ciddi silahlı toqquşmalara səhnə olmuşdur. Suriya ordusu bir neçə dəfə şəhərə nəzarəti ələ keçirsə də, şəhər yenidən üsyançıların əlinə keçmişdir. Onun paytaxt Dəməşqi ölkənin şimalı ilə birləşdirən magistral yol boyunca strateji yerləşməsi və ərazi ayrı-ayrı bölmələrdən qaçanlara Suriya ordusunun kolonnoları, hərbi ləşfiyyat və hökumətyönlü milislər tərəfindən idarə olunan yol maneələrinə hücumlar qurmağa kömək etmişdir.

## Döyüş
Suriya İnsan Haqları Monitorinq mərkəzinin məlumatına görə, 14 mayda Rəstən şəhərində üsyançılarla şiddətli toqquşmalarda iyirmi üç suriyalı hərbçi həlak olmuş, onlar üç zirehli maşını məhv etmişdilər. "*[[Reuters]]*" xəbər vermişdir ki, daha əvvəl müxalifət mənbələri yerli üsyançı komandirin Suriya ordusunun Rəstəni atəşə tutması nəticəsində ölən onlarla yaraqlı arasında olduğunu bildirmişdir. Məlumata görə, atışma nəticəsində 9 mülki həlak olmuşdur. Bundan əlavə, 15 əsgərlə birlikdə daha iki hərbi zirehli transportyor üsyançılar tərəfindən əsir götürülmüşdür.

## İstinadlar
Şiqeno Yasutsuqu

– Yaponiya tarixçisi və Çin klassikləri üzrə alim. **Seysay** təxəllüsündən istifadə etmişdir.

## Həyatı
Şiqeno Yasutsuqu 1827-ci ildə Satsuma hanında doğulmuşdur. Edo şəhərində yerləşən və Tokuqava şoqunluğunun akademiyası olan Şoheykoda təhsil almışdır. Daha sonra Satsumada yerləşən Zoşikan məktəbində müəllimlik etməyə başlamışdır. 1863-cü ildə Kaqoşimanın Britaniya hərbi gəmiləri tərəfindən bombalanması hadisəsindən sonra sülh danışıqları üçün göndərilmiş nümayəndəliyin üzvü olmuşdur.

1868-ci ildə baş vermiş Meyci islahatından sonra Təhsil Nazirliyinə daxil olmuş, Tarixşünaslıq Ofisində tarixi qeydlərin toplanması və tərtibatı ilə məşğul olmuşdur. Ofis 1888-ci ildə Tokio Universitetinə daxil ediləndə o, universitetin tarix şöbəsini qurmuş və professoru təyin olunmuşdur. Yaponiya Tarix Cəmiyyətinə başçılıq etmiş, Perlər palatasına daxil olaraq siyasətlə də məşğul olmuşdur.

Şiqeno Yaponiyada müasir tarix tədqiqatı metodunun qurucusudur. O, apokrifik məsələlərin tarixi qeydlərdən çıxarılmasını dəstəkləmiş və tarix elminin mənəvi məqsədlər üçün istifadə olunmasına qarşı çıxmışdır. Bir çox tarici insidenti dəlil çatışmazlığı səbəbilə rədd etmiş və buna görə də  ləqəbini qazanmışdır. Məsələn, Kusunoki Masaşiqenin oğlu Masatsuradan ayrılması hadisəsini real olmadığını demişdir. Tarix elmindəki bu mövqeyi səbəbilə o və həmkarı Kumi Kunitake şinto millətçiləri tərəfindən tənqid olunmuşdurlar. Nəticədə, Kume 1892-ci ildə, Şiqeno isə 1893-cü ildə universitetdən ayrılmalı olmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Nadir İsmayılov

**Nadir İsmayılov** (d. 05 fevral 1956, Beyləqan rayonu, Azərbaycan SSR) — Bakı Dövlət Universitetinin İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsinin Sənəd menecmenti (keçmiş Biblioqrafiyaşünaslıq) kafedrasının müdiri, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, "Kitabxanaşünaslıq və biblioqrafiya" elmi-nəzəri, metodik və təcrübi jurnalının baş redaktor müavini, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) yanında Beynəlxalq İnformasiyalaşdırma Akademiyasının həqiqi üzvü (2014).

## Həyatı
Nadir İslam oğlu İsmayılov 05 fevral 1956-cı ildə Azərbaycanın Beyləqan (keçmiş Jdanov) rayonunun Əmirzeyidli kəndində dünyaya göz açmışdır. Ailəlidir. İki övladı var.

## Təhsili
O, 1973-cü ildə Jdanov (indiki Beyləqan) rayonu Şahsevən kənd 1 saylı orta məktəbini bitirmiş, 1974-cü ildə isə Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) Kitabxanaçılıq fakültəsinə daxil olmuşdur; 1974–1979-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Kitabxanaçılıq fakültəsində və 1979–1982-ci illərdə isə aspiranturada təhsil almışdır.

## Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
İsmayılov Nadir İslam oğlu 1982-ci ildən BDU-nun Biblioqrafiyaşünaslıq kafedrasının müəllimidir. 1987-ci ildə Moskva Dövlət Mədəniyyət İnstitutunda "Təbabət üzrə məhəlli kitabxana-biblioqrafiya ehtiyatlarının inkişafı, müasir vəziyyəti və təkmilləşdirilməsi yolları (Azərbaycan materialları əsasında)" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. O, 1992-ci ildən dosentdir. Müxtəlif fasilələrlə BDU-nun Kitabxanaçılıq-informasiya (indiki İnformasiya və sənəd menecmenti) fakültəsində dekan müavini vəzifəsində işləmişdir (1994–2003).

2019-cu ildə "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919–2019)" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

2023-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) əməkdaşları arasında 27 Mart - Elm Gününə həsr olunmuş “İlin alimi” müsabiqəsinin nəticələrinə əsasən "Humanitar və ictimai elmlər" nominasiyası üzrə BDU-nun İnformasiya və sənəd menecmenti fakültəsinin "Sənəd menecmenti" kafedrasının müdiri dosent Nadir İsmayılov I yerə layiq görülmüşdür.

Nadir İsmayılov dünyanın bir sıra ölkələrində nüfuzlu Beynəlxalq elmi konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. O, 100-dən çox elmi məqalənin, 2 monoqrafiyanın, 10-dan çox kitabın müəllifidir və elmi rəhbər kimi, indiyədək 4 fəlsəfə doktoru dissertasiya işinin ərsəyə gəlməsində əməyi olmuşdur.

## İstinadlar



## Xarici keçid

* **Virtual sərgi:** Biblioqrafiyaşünas alim - Nadir İsmayılov
Qalacıq-i Sadat (Mahnişan)

**Qalacıq-i Sadat** () - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 179 nəfər yaşayır (36 ailə).

## İstinadlar
Barmaqotu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Lüğəti mənası latın dilində "diqitus" — barmaq deməkdir. Bitkinin yarpaqları barmağa oxşadığından xalq onu "barmaqotu" adlandırıb. Tərkibində 7,31-8,02% proteyin, azotsuz piy -2,53%, 39,41 %-42,98% ekstraktiv maddələr, 11,61-8,80% kül sellülozası vardır. Xalq arasında cavan pöhrə və zoğları qida bitkisi kimi istifadə olunur. Otlaq bitkisi kimi çox əhəmiyyətlidir. Güclü kök sisteminə malik olduğuna görə qumluqların bərkidilməsində istifadə etmək olar. Azərbaycan florasında 5 növü bitir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)

**Saleh Məhərrəm oğlu Rüstəmov** () — azərbaycanlı siyasətçi, Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı (1992–1993), siyasi məhbus.

## Həyatı
Saleh Rüstəmov 1963-cü il mayın 25-də Gədəbəy şəhərində anadan olmuşdur. O, 1970–1978-ci illərdə İ. Əliyev adına Gədəbəy qəsəbə orta məktəbində, 1978–1980-ci illərdə isə N. Krupskaya adına Gədəbəy qəsəbə tam orta məktəbində təhsil almış, 1980–1984-cü illərdə isə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda ali təhsil almışdır.

1984-cü ildə bir müddət idman müəllimi olaraq çalışan Saleh Rüstəmov 1987–1988-ci illərdə Gədəbəy İdman Məktəbinin tədris şöbəsinin müdiri, 1988–1991-ci illərdə isə Gədəbəy İdman Məktəbinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. O, 1984–1986-cı illərdə Jitomir vilayətində Sovet Ordusunun sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

Ailəlidir, üç övladı var.

### Həbsi
Saleh Rüstəmov 2018-ci il mayın 5-də Rusiyadan Azərbaycana gəlmiş, mayın 8-də isə Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi tərəfindən saxlanılmışdır. Onun barəsində Cinayət Məcəlləsinin 192.3.2, 193–1.3.1 və 193–1.3.2-ci maddələri ilə ittiham irəli sürülmüşdür. Saleh Rüstəmov təcridxana olduğu müddət ərzində işgəncələrə məruz qaldığını bildirmişdir.

Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 fevral 2019-cu il tarixli hökmü ilə o, 7 il 3 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Özü ittihamları rədd etmiş və siyasi məhbus ailələrinə pul yardımına görə həbs olunduğunu bildirmişdir.

Saleh Rüstəmov 2021-ci il noyabrın 6-da azad edilməsi tələbilə aclıq elan etdi və aksiyanı 40 gün davam etdirdi. Saleh Məhərrəm oğlu Rüstəmov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 27 may 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə əfv edilmişdir.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Saleh Rüstəmov Gədəbəy Özünümüdafiə Batalyonunun və Xüsusi Təyinatlı Milis Dəstəsinin Gədəbəy Bölüyünün yaradılmasında rol almışdır.

Saleh Rüstəmov 27 may 1992-ci ildə Azərbaycan Prezidenti səlahiyyətlərini icra edən Azərbaycan Ali Sovetinin sədri İsa Qəmbərin 792 nömrəli Fərmanına əsasən Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir. Başçı olduğu illərdə o, Gədəbəy Rayon Müdafiə Komitəsinin rəhbəri olmuşdur.

4 iyun Gəncə qiyamının ardından Saleh Rüstəmov vəzifəsindən istefa vermiş və 26 noyabr 1993-cü ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 50 nömrəli fərmanına əsasən Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

### Partiya fəaliyyəti
Saleh Rüstəmov 1989–1995-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Gədəbəy Rayon Şöbəsinin sədri və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Ali Məclisinin üzvü olmuşdur. Partiyalaşma prosesindən sonra o, 1995–1998-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Gədəbəy Rayon Şöbəsinin sədri və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası Ali Məclisinin üzvü olmuşdur. O, 1998-ci ildə daimi olaraq Rusiyada yaşamağa başladığına görə partiyada tutduğu vəzifələrindən istefa vermişdir.

## İstinadlar
Qarqan

* Qarqan-i Ülya (Mahnişan) — İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Qarqan-i Süfla (Mahnişan) — İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Talnetant

**Talnetant** -(SB-223,412) bir neçə funksiya üçün tədqiq edilən, Glaxo Smit Klin tərəfindən hazırlanmış neyrokinin 3 reseptor antaqonistidir (2007-ci ildə aparılan araşdırmaya baxmayaraq, plasebo ilə müqayi-sədə rektal hiperhəssaslıqda statistik olaraq yüksək yaxşılaşma tapma-masına baxmayaraq, əsasən də qıcıqlanmış bağırsaq sindromunun müalicəsi). Onun şizofreniyanın müalicəsi üçün potensial antipsixotik dərman kimi istifadəsi də dayandırılmışdır.[1][2][3][4]

## Həmçinin bax
* Taşikinin reseptoru 3 § Aqonistlər

## İstinadlar
* ^ "UPDATE 1-GlaxoSmithKline prunes new drug pipeline". Reuters. Oct 15, 2007.
* ^ Evangelista S (July 2005). "Talnetant GlaxoSmithKline". Current Opinion in Investigational Drugs. 6 (7): 717–21. PMID 16044668.
* ^ Houghton LA, Cremonini F, Camilleri M, Busciglio I, Fell C, Cox V, et al. (September 2007). "Effect of the NK(3) receptor antagonist, talnetant, on rectal sensory function and compliance in healthy humans". Neurogastroenterology and Motility. 19 (9): 732–43. doi:10.1111/j.1365–2982.2007.00934.x. PMID 17727393. S2CID 11876042.
* ^ Dawson LA, Cato KJ, Scott C, Watson JM, Wood MD, Foxton R, et al. (June 2008). "In vitro and in vivo characterization of the non-peptide NK3 receptor antagonist SB-223412 (talnetant): potential therapeutic utility in the treatment of schizophrenia". Neuropsychopharmacology. 33 (7): 1642–52. doi:10.1038/sj.npp.1301549. PMID 17728699.
Sinkokain

**Sinkokain** (INN/BAN) və ya dibukain (USAN) amid lokal anestezikdir. Uzun müddət təsir göstərən lokal anesteziklərin ən güclü və zəhərliləri arasında sinkokainin istifadəsi ümumiyyətlə onurğa və topikal anesteziya ilə məhdudlaşır.[1][2] Sinkain, Nuperkainal, Nuperkain və Sovkain markaları adı ilə satılır.

## Tibbdə istifadəsi

Sinkokain Proktosedil kimi bəzi dərmanların aktiv tərkib hissəsidir.[3] O, həmçinin atlar və iribuynuzlu heyvanların evtanaziyası üçün istifadə edilən Somuloza baytarlıq preparatının tərkib hissəsidir.

## Fiziki xassələri

Sinxokain qələvi sulu məhlullarda nisbətən həll olunmur.

## Həmçinin bax
* Dibukain nömrəsi

## İstinadlar
* ^ Martindale, The Extra Pharmacopoeia, 30th ed, p1006
* ^ Dibucaine
* ^ "Proctosedyl ointment/suppositories (cinchocaine, hydrocortisone)". Netdoctor. June 2012. Retrieved 25 December 2019.

## Əlavə oxu
* Abdel-Ghani N, Youssef A, Awady M (2005). "Cinchocaine hydrochloride determination by atomic absorption spectrometry and spectrophotometry". Farmaco. 60 (5): 419–24. doi:10.1016/j.farmac.2005.03.001. PMID 15910814.
* Souto-Padron T, Lima AP, de Oliveira Ribeiro R (2006). "Effects of dibucaine on the endocytic/exocytic pathways in Trypanosoma cruzi". Parasitol Res. 99 (4): 317–20. doi:10.1007/s00436-006-0192-1. PMID 16612626. S2CID 5933459.
* Nounou M, El-Khordagui L, Khalafallah N (2005). "Effect of various formulation variables on the encapsulation and stability of dibucaine base in multilamellar vesicles". Acta Pol Pharm. 62 (5): 369–79. PMID 16459486.
* Aroti, A.; Leontidis, E. (2001). "Simultaneous Determination of the Ionization Constant and the Solubility of Sparingly Soluble Drug Substances. A Physical Chemistry Experiment ". Journal of Chemical Education. 78 (6): 786–788. doi:10.1021/ed078p786.
Meta-krezol

**Meta-krezol**

## Alınması
* Meta –metilanilinin nitrat turşusu ilə reaksiyaya daxil olur və metakrezol əmələ gətirir
* Duzlarından spirt və fenolların sıxışdırılıb ayrılması
* Fenolyatların hidrolizi  
* Turşuların parçalanması reaksiyası

## Tədbiqi
Dərman maddələrində, əsasən ümumi dezinfeksiya üçün sabun məhlulları şəklində istifadə olunur . Aşağı qatılıqlarda bəzən inyeksiya üçün qoruyucu kimi istifadə olunur. Onlar papillomaların və bəzi digər dəri neoplazmalarının çıxarılmasında yerli nekrotik və mumiyalaşdırıcı vasitə kimi istifadə olunan Ferezol (tricresol) və Verrukacid (metacresol) preparatlarının bir hissəsidir.

## Ədəbiyyat
#	Tibbi ensiklopediya 
#	Kузнецов Е. В., Прохорова И. П. Альбом технологических схем производства полимеров и пластических масс на их основе. Изд. 2-е. М., Химия, 1975. 74 с.
#	Кноп А., Шейб В. Фенольные смолы и материалы на их основе. М., Химия, 1983.279 с.
#	Бахман А., Мюллер К. Фенопласты. М., Химия, 1978. 288 с.
#	Николаев А. Ф. Технология пластических масс, Л., Химия, 1977. 366 с.
#	Автор: Коршак В.В. Источник: Коршак В.В., Технологии пластических масс, 3-е издание, 1985 год

## İstinadlar
3-Nitroxlorbenzol

**3-Nitroxlorbenzol** (meta-nitroxlorobenzol) — C6H4ClNO2 düsturu olan üzvi maddədir.

## Fiziki xassələri
3-Nitroxlorbenzol normal şəraitdə açıq sarı rəngdə bərk kristalik maddədir. Suda praktiki olaraq həll olunmur, isti etanolda, dietil efirində, benzolda, xloroformda, buzlu sirkə turşusunda, karbon disulfiddə sərbəst həll olunur. Soyuq etanolda qismən həll olunur.

## Alınması
Laboratoriya şəraitində 3-nitroxlorbenzolu 3-nitroanilinin diazotlaşdırılması reaksiyası ilə, ardınca Zandmeyer reaksiyasına uyğun olaraq diazonium qrupunun xlor atomu ilə əvəz edilməsi yolu ilə əldə edilir.

:: 

:: 

Sənayedə 3-nitroxlorobenzolun alınması qızdırılaraq nitrobenzolun katalitik xlorlanmasından istifadə olunur; katalizator kimi FeCl3, SbCl3 və ya I2 istifadə edilə bilər. Yekun məhsula başqa, rektifikasiya yolu ilə ayrılan 3-nitroxlorbenzol və dinitroxlorbenzolların izomerləri ə alınır.
:: 

## Kimyəvi xassələri
Ammonoliz reaksiyasına daxil olur, lakin 2 — və 4-nitroxlorbenzollardan fərqli olaraq, 200 °C-yə qədər qızdırmaqdan və 30–40 atmosfer təzyiqdən daha ağır şərtlər tələb olunur.

:: 

1-(3-nitrofenil)-1n-imidazol əmələ gətirərək imidazol ilə nukleofil əvəzetmə reaksiyasına daxil olur. Reaksiya 120 °C-də kalium karbonat və mis (II) oksidin iştirakı ilə gedir.
:: 

## Tətbiqi
3-Nitroxlorbenzol əsasən soyuq boyamada istifadə olunan 3-nitroanilin, həmçinin boyaların, dərman preparatlarının istehsalında ara məhsul olan 3-fenilendiaminin sintezi üçün istifadə olunur.

## Toksikliyi
3-Nitroxlorobenzol güclü hemo- və neyrotoksindir. Zəhərli təsirinə görə nitrobenzolla oxşardır və toksidermiyaya səbəb ola bilər. Nəfəs aldıqda və ya udulduqda aşağıdakı simptomlar meydana gəlir: dodaqların, dırnaqların və dərinin göyərməsi, baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma və qıc olma. Gözə düşdükdə qızartıya səbəb olur. Dəri vasitəsilə daxilə keçir.

## Ədəbiyyat
* Qarayev Ş. F., İmaşev İ. B., Talıbov G. M. Üzvi kimya, Bakı, 2003.
* Məhərrəmov A. M., Məhərrəmov M. M. Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.
* Məhərrəmov A. M., Allahverdiyev M. Ə. Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.

## İstinadlar
Sulfoflüorid

**Sulfoflüorid** – VI valentli kükürdün, oksigenin, flüorun qeyri-üzvi birləşməsidir.

## Fiziki xassələri
	
Sulfoflüorid normal şəraitdə rəngsiz, qoxusuz qazdı. Molekulu təhrif olunmuş tetraedr konfiqurasiyasına malikdir, mərkəzdə altıvalentli kükürd atomu yerləşir. 

## Alınması

Sulfoflüorid ilk dəfə Muassan və Lebo tərəfindən kükürd dioksidin flüorlaşdırılması yolu ilə alınıb 
və katalizator kimi qızdırılmış platin istifadə edildi, çünki otaq temperaturunda qaz halında olan flüorun kükürd dioksidi ilə qarışdırılması tez-tez partlayışlara səbəb olurdu:

Sulfoflüorid  həmçinin "flüorsuz" üsulla natrium flüorosulfinatdan da əldə etmək olar, bu halda natrium flüorsulfinat əvvəlcə xlorlaşdırılır və flüoroxlorosulfuril alınır:

daha sonra 180&nbsp;°C-də kalium flüorsulfinat ilə reaksiyaya daxil olur:

Çıxımı 95-98 % olmaqla sulfuril flüoru kükürd dioksidi 180&nbsp;°C- də gümüş flüorla (II) flüorlaşması nəticəsində almaq olar:

## Kimyəvi xassələri

Sulfoflüorid suda həll olunur (16,5&nbsp;°C-də 100 ml-ə 4,5 ml), lakin neytral və turş məhlullarda hidrolizi yavaş gedir və aşağı təzyiq altında belə məhlullardan distillə edilə bilər. 150&nbsp;°C-dən yuxarı temperaturda artıq su səbəbindən  hidrogen flüor və sulfat turşusuna qədər  hidroliz olur. Su çatışmazlığı nəticəsində flüorsulfon turşusu əmələ gəlir:

Sulfoflüorid elektrofildir və qələvi məhlullarda sürətlə fluorsulfonata qədər hidroliz olunur:

Reaksiya nukleofilik əvəzetmə mexanizmi ilə gedir. Sulu siyanid məhlullarında sulfüril flüor sürətlə sulfata qədər hidroliz olunur.
Sulfoflüorid nukleofillərin sulu məhlulları ilə də sürətlə reaksiya daxil olur: məsələn, ammonyakla sulfurilamid əmələ gətirir:

həmçinin natrium fenolyatla:

## Tətbiqi

Sulfoflüorid kənd təsərrüfatında həşəratlara qarşı mübarizədə istifadə olunur. Sıxlığı havadan daha yüksək olduğuna görə qarışqalar və termitlər kimi yerin altında yaşayan həşəratlara qarşı yüksək effektivliyə malikdir.

## İstinadlar

* Реми  Генрих. Курс неорганической химии. Том 1. /Пер. с нем. XI изд. под ред. акад. А. В. Новосёловой. Москва: Мир, 1972.
Arif Bağırov

**Arif Yusif oğlu Bağırov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərçay Trestinin (1964–1968) və Azərqlavçay İdarəsinin (1968–1975) rəisi.

## Həyatı
**Arif Bağırov Yusif oğlu**-1930-cu il oktyabrın 1-də Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. 1949-cu ildə Lənkəran 4 nömrəli orta məktəbin rus bölməsini bitirmişdir. Həmin ildə Gürcüstan Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş və 1954-cü ildə həmin institutu bitirmişdir. 1954-cü ildən Azərbaycan çay sənayesində ayrı-ayrı rəhbər vəzifələrində çalışmış, 1990-cı ildən Azərbaycan Meyvəçilik İnstitutunun Lənkəran çayçılıq filialının direktoru işləmişdir. A. Bağırov ETB və SBİ-nin Lənkəran Çay filialına rəbərlik etdiyi illərdə müəssisənin elmi  fəaliyyətinin yüksəlməsində böyük xidmətləri olmuşdur.Belə ki, A. Bağırov çayın emal texnologiyasının elmi əsaslarla öyrənilməsində və bu sahə də gənc kadrların yetişdirilməsində böyük əməyi olmuşdur. 1967-ci doktorluq dessertasiyası etmiş, 200-dən artıq elmi əsəri vardır. 1993-cü ildən Lənkəran Dövlət Universitetində çayın emal texnologiyasından mühazirə oxumuşdur. Həmin illərdə Lənkəran şəhər deputatı seçilmişdir. 1998-ci ildə Lənkəran şəhəri Lənkəran Dövlət Universitetində "İqtisadiyyat və texnologiya" kafedrasının müdüri vəzifəsinə təyin olunmuş və ömrünün sonuna kimi o vəzifədə çalışmışdır.
Üç övladı və doqquz nəvəsi var, nəvələrindən biri adını daşıyır. 1999-cu ilin oktyabrın 7-də  dünyasını  dəyişmişdir. Ölümündən sonra doğulduğu küçəyə Arif Bağırovun adı verilmişdir.

## Çalışdığı vəzifələr
* 1954-cü ildən 1959-cu ilə qədər Astara şəhəri, Astara Çay fabrikinin baş mühəndis texnoloqu;
* 1959-cu ildən 1964-cü ilə qədər Lənkəran şəhəri, Avrora çay fabrikinin direktoru;
* 1964-cü ildən 1968-ci ilə qədər Lənkəran şəhəri, Azərçay Trestin rəisi;
* 1968-ci ildən 1975-ci ilə qədər Bakı şəhəri, Azərqlavçay idarəsinin rəisi;
* 1975-ci ildən 1981-ci ilə qədər Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR yeyinti sənayesi nazirliyinin yanında çayçılıq idarəsinin rəisi;
* 1981-ci ildən 1986-cı ilə qədər Bakı şəhəri, Meyvə-tərəvəz nazirliyinin çay sənayesi və qiymət bürosunun rəisi;
* 1986-cı ildən 1989-cu ilə qədər Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR, Qosaqprom çay şöbəsinin rəisi;
* 1989-cu ildən 1999-cu ilə qədər Lənkəran şəhəri, Azərbaycan meyvəçilik İnstitutunun Lənkəran çay filialının direktoru (elmi idarə).

## Mükafatları
# 1966 – Orden – Qırmızı Əmək Bayrağı
# 1985 – Medal – Əməkdə fərqlənmə

## Kitabları
* Arif Bağırov "Azərbaycan çayı", Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Bakı 1993, səh. 108
* Arif Bağırov "Çayın Kimyası", Lənkəran Dövlər Universiteti, Lənkəran 1998, səh. 92.
* Bağırov A.Y., əhməzov H., Nuriyev Ə.N. "Çay Yarpağı İstehsalı və Keyfiyyət", Lənkəran 1999, səh. 30.
## İstinadlar
Vinis Mabansaq

**Vinis Villorente Mabansaq** () — Filippin Əhali və İnkişaf Komissiyası və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən Yer kürəsinin simvolik səkkiz milyardıncı insanı kimi seçilmiş, Manilada doğulmuş qızdır.

## Bioqrafiya
Vinis Mabansaq 15 noyabr 2022-ci ildə yerli vaxtla saat 01:29-da Dr. Xose Fabella Memorial Xəstəxanasında anadan olmuşdur. Onun valideynləri 29 yaşlı olan Alvin Mabansaq və 28 yaşı olan Marqaret Mabansaqdır. Vinis anadan olduqdan sonra Filippinin Əhali Komissiyası klinikanın bütün tibb bacılarının alqışları altında ona xoş tort təqdim etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avstraliya Müasir İncəsənət Muzeyi

**Avstraliya Müasir İncəsənət Muzeyi** —  Sidneydə yerləşən incəsənət muzeyidir. Həm Avstraliyadan, həm də dünyanın hər yerindən eksklüziv müasir incəsənət nümunələrinin nümayişinə, şərhinə və toplanmasına həsr edilmişdir. Muzey binası Art Deko  üslubunda tikilib və əvvəllər Dəniz Xidməti Şurasının qərargahı kimi fəaliyyət göstərib.
## Tarixi

Muzey 1991-ci ildə Sidney Müasir İncəsənət Muzeyi adı altında açılıb. 2010-cu ildə 58 milyon Avstraliya dollarına başa gələn muzeyin yenidən qurulması və genişləndirilməsi başladı, bundan sonra muzey 29 mart 2012-ci ildə hazırkı adı ilə yenidən açıldı. Muzeyin kolleksiyasında 1989-cu ildən bəri əldə edilmiş avstraliyalı rəssamların 4000-dən çox əsəri var. Kolleksiyaya bütün sənət növləri daxildir, lakin rəsm, fotoqrafiya, heykəltaraşlıq, kağız üzərində və hərəkətli təsvirlərə aid əsərlər üstünlük təşkil edir. Həmçinin kolleksiyanın əhəmiyyətli bir hissəsini Avstraliya aborigenləri arasından olan rəssamların əsərləri təşkil edir.

Muzey öz şəxsi sərvətini avstraliyalıları müasir təsviri incəsənət sahəsində maarifləndirmək və öyrətmək məqsədilə Sidney Universitetinə vəsiyyət edən avstraliyalı mühacir rəssam Con Pauerin (1881-1943) istəklərinə cavab olaraq yaradılmışdır. 1989-cu ildə Dəniz Xidməti Şurasının yeni binaya köçürülməsindən sonra Yeni Cənubi Uels hökuməti Secular Quay-dəki keçmiş binanı muzeyə bağışladı. 1990-cı ildə Sidney Universiteti və Con Pauerin vəsiyyəti ilə maliyyələşdirilən Peddle Thorpe/John Holland Interiors-dan Endryu Anderson tərəfindən idarə olunan binanın təmiri həyata keçirildi. 1991-ci ilin noyabrında Avstraliya Müasir İncəsənət Muzeyi rəsmi olaraq açıldı.

2010-2012-ci illərdə Sidney memarı Sem Marşal tərəfindən layihəyə dəstək verən xeyriyyəçi ailənin şərəfinə Mordant Qanadı adlandırılan əlavə muzey binası tikildi. O, 2012-ci ilin mart ayında açıldı  və muzeyin mövcud sahəsini demək olar ki, bir yarım dəfə artırdı. Bina 1960-cı illərin avanqard modul üslubunda tikilib və daha klassik olan əsas binaya ziddiyyət yaradır.

## Fəaliyyəti
Avstraliya Müasir İncəsənət Muzeyi qeyri-kommersiya xeyriyyə təşkilatıdır. O, Arts NSW vasitəsilə NSW hökumətindən və Avstraliya İncəsənət Şurası vasitəsilə Avstraliya hökumətindən davamlı maliyyə və dəstək alır. Muzeyin büdcəsinin təxminən 70%-i sərgilər, tədbirlər və kirayələr, həmçinin sponsorluq və ianələr kimi öz fəaliyyətlərindən gəlir.

## Həmçinin bax
* Avstraliya Müasir İncəsənət Mərkəzi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
 
*Avstraliya Müasir İncəsənət Muzeyinin rəsmi saytı
Fu-Go balon bombası

**Fu-Go** (ふ号[兵器], *fugō [heiki]*, tərcümədə "Kod Fu [Silah]") Yaponiyanın İkinci Dünya Müharibəsi illərində, Amerika Birləşmiş Ştatlarına qarşı yerləşdirdiyi yandırıcı şar silahı (風船爆弾, fūsen bakudan, "şar bombası") idi. Diametri 10 metr (33 fut) olan hidrogen balonu, iki 11 funt (5,0 kq) yandırıcı qurğu və bir 33 funt (15 kq) piyada əleyhinə bomba (və ya alternativ olaraq bir 26 funt (12)) yükü daşıyırdı və Sakit okeanın şimal-qərbində böyük meşə yanğınlarını başlatmaq üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Avstraliya Müasir İncəsənət Mərkəzi

**[[Avstraliya]] Müasir İncəsənət Mərkəzi** — (AMIM; İngilis Avstraliya Müasir İncəsənət Mərkəzi - Australian Centre for Contemporary Art) Avstraliyanın Melburn şəhərindəki əsas müasir incəsənət qalereyalarından biridir. Mərkəz Southbenkin daxili rayonunda, Melburn İncəsənət Ərazisində Stört küçəsində yerləşir. 

## Tarix
Mərkəzin binası memarlar Rocer və Rendel Marşevin layihəsinə əsasən ağacdan tikilib. Tikinti işləri 2002-ci ildə başa çatdırılmışdır. Layihənin müştəriləri Çanki Muv, AMIM və Pleyboks Sietr Companiyası idi. Mərkəzin tikintisi üçün layihənin müəllifləri 2003-cü ildə İnstitusional Memarlıq Mükafatına və Avstraliya Dövlət Mükafatına layiq görülüblər.

2015-ci ilin dekabrında Maks Delani keçmiş Bədii Direktor Culian Enqberqi əvəz edərək AMIM-nın yeni Bədii Direktoru oldu. 

AMIM dörd böyük sərgi salonundan ibarətdir. Bina bitişik Moltxaus Teatrı ilə birlikdə kompleksin mərkəzində açıq səma altında sərgi sahəsi kimi istifadə olunan həyəti təşkil edir. AMIM-da həmçinin Çanki Muvın rəqs şirkəti və Pleyboks Sietr Şirkəti üçün iki məşq studiyası və bir sıra inzibati ofislər yerləşir. 

Pas rəngli fasad geniş çeşidli quraşdırmaları dəstəkləmək üçün minimalist üslubda tikilmişdir. İnteryerdəki metal və şüşə səthlərlə ziddiyyət təşkil edir. Layihə Avropa muzeyinin Kunstxalle modelinə istinad edir, yəni sənətin nümayişi üçün çevik bir qabıq olduğunu iddia edir.

Açılışından sonrakı ilk onillikdə AMIM kolleksiyasına müasir avstraliyalı və xarici rəssamların iki yüzdən çox əsəri daxil idi. Hər il AMIM qalereya üçün müasir avstraliyalı rəssamların altı və ya yeddi rəsm əsərini sifariş edir. Muzeyin əməkdaşlıq etdiyi müəlliflərin siyahısına avstraliyalılar Pet Brassinqton, Kallum Morton, Patrisiya Piççinini və əcnəbilər Martin Krid, Barbara Krüqer, Tasita Din, Jenny Xolzer və Josef Kosat daxildir. 
AMIM həmçinin çoxsaylı tematik sərgilərə və Böyük Divar layihəsi kimi sənət layihələrinə ev sahibliyi edir. Qalereya kolleksiyasına abstraksionist və minimalist Ron Robertson-Suonnın məşhur Volt heykəli daxildir.

## Həmçinin bax
* Avstraliya Müasir İncəsənət Muzeyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Odri Bitoni

**Audrey Bitoni** () — italyan əsilli amerikalı çılpaq model və pornoqrafik film aktrisası. 2008-ci ildə AVN mükafatlarında ən yaxşı gənc ulduz nominasiyasına namizəd olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əli Məmmədov (siyasətçi, 1900)

**Əli Səməd oğlu Məhəmmədov (Məmmədov)** () — Azərbaycan-sovet inqilabçısı və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR xalq maliyyə komissarı (1931–1932), Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin katibi (1927–1929), xalq daxili işlər komissarı (1926–1927), Gəncə Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədri (1922–1926), Lənkəran Qəza İnqilab Komitəsinin sədri (1920). Siyasi repressiyaya uğramışdır.

## Həyatı
Əli Səməd oğlu Məhəmmədov 1900-cü ildə Bakı quberniyasının Lənkəran şəhərində sənətkar ailəsində anadan olmuşdur. Buradakı dördsinifli məktəbi bitirmişdir.

1917-ci ildə Lənkəran qəzasında inqilabi fəaliyyət göstərmiş, 1919-cu ildə bolşeviklər partiyasına daxil olmuşdur. Muğan Sovet Respublikası qurulduqdan sonra Qırmızı qvardiya dəstələri tərkibində əks-inqilabçılara qarşı vuruşmuşdur. 1920-ci ilin yanvar ayında fəaliyyətini bərpa etmiş Lənkəran gizli qəza partiya komitəsinin tərkibinə seçilmiş, Azərbaycan Kommunist Partiyasının birinci qurultayının nümayəndəsi olmuş və həmin qurultayda çıxış etmişdir. 1920-ci ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra Lənkəran Qəza İnqilab Komitəsinin sədri seçilmiş, həmin ilin oktyabr ayında Azərbaycan K(b)P tərəfindən Moskvadakı Yakov Sverdlov adına Kommunist Universitetində oxumağa göndərilmişdir.

Əli Məhəmmədov təhsilini bitirdikdən sonra Bakıya qayıtmış və 1921-ci ilin sentyabr ayında də Azərbaycan K(b)P MK təlimatçısı təyin edilmiş, sonra isə Azərbaycan K(b)P Lənkəran Qəza Komitəsinin katibi vəzifəsində çalışmışdır. O, 1922–1926-cı illərdə Gəncə Qəza İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1926–1929-cu illərdə Azərbaycan SSR xalq daxili işlər komissarı və Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin katibi, Şirvan (Göyçay) Mahal İcraiyyə Komitəsinin sədri, Ağdam Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1931–1932-ci illərdə Azərbaycan SSR xalq maliyyə komissarı, Qutqaşen Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri və Taxıl Tədarükü İdarəsi Azərbaycan kantorunun müvəkkili vəzifələrində işləmişdir.

Əli Məhəmmədov dəfələrlə Azərbaycan K(b)P MK-yə, RK(b)P-nin Zaqafqaziya Ölkə Komitəsi Təftiş Komissiyasına, Azərbaycan SSR, ZSFSR və SSRİ mərkəzi icraiyyə komitələrinə üzv seçilmişdir.

### Həbsi və ölümü
Əli Məhəmmədov Stalin repressiyalarının qurbanı olmuşdur. O, 1936-cı ilin axırlarında "Lənkəran rayonunda millətçi-müsavatçı kadrların hazırlanması və Azərbaycan KP MK katibini öldürmək məqsədilə terror qruplaşmasının yaradılması istiqamətində işlər aparma" ittihamları ilə həbs edilmiş və 19 yanvar 1937-ci ildə Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyası üzvlüyündən çıxarılmışdır. 7 yanvar 1938-ci ildə barəsində SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının hökmü ilə əmlakı müsadirə olunmaqla güllələnmə qərarı alınmışdır. SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının 29 sentyabr 1956-cı il tarixli qərarı ilə ona bəraət verilmiş, 26 mart 1957-ci ildə isə partiya üzvlüyü bərpa edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Əməliyyat mənfəəti

**Əməliyyat mənfəəti** —  müəssisənin əsas (adi) fəaliyyətdən əldə etdiyi mənfəət, xalis gəlir (gəlir minus dolayı vergilər) ilə adi fəaliyyət üzrə xərclər (sonuncuya birbaşa və əməliyyat xərcləri daxildir) və ya ümumi mənfəətlə əməliyyat xərcləri arasındakı fərqə bərabərdir. 

Çox vaxt əməliyyat gəliri oxşar, lakin ümumiyyətlə desək, bir qədər fərqli göstərici ilə müəyyən edilir — faiz və vergilərdən əvvəl mənfəət (). Göstəricilərin eyni təbiətinə baxmayaraq (əməliyyat mənfəəti də vergi və faizlərdən əvvəlki mənfəətdir), fərq ondan ibarətdir ki, adi (əməliyyat) fəaliyyətlə əlaqəli olmayan gəlir və xərclər - qeyri-əməliyyat mənfəəti faktiki olaraq göstəricidə faiz və vergilərdən əvvəl mənfəət iştirak edir.

EBIT-i hesablamaq üçün gəlirlərdən xərclər (məsələn, satılan malların dəyəri, satış və inzibati xərclər) çıxılır. Sonradan xalis gəlir nəticədən faizləri və vergiləri çıxmaqla əldə edilir.

## İstinadlar
Qovaq-i Ülya (Mahnişan)

**Qovaq-i Ülya** () - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 106 nəfər yaşayır (29 ailə).

## İstinadlar
Quzucaq

* Quzucaq-i Ülya (Mahnişan) — İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Quzucaq-i Süfla (Mahnişan) — İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Qovaq (dəqiqləşdirmə)

* Qovaq — Söyüd fəsiləsindən bitki cinsi.
* Qovaq-i Süfla (Mahnişan)
* Qovaq-i Ülya (Mahnişan)
Helena Behler

**Helena Behler** (Helena Behlerov; ) — uşaq kitablarının, radio proqramlarının müəllifi, rus dilindən tərcüməçi.

Lodzda müəllimlər seminarını, daha sonra Varşavada Azad Polşa Universitetini (1937-ci ildə polyak filologiyası üzrə ixtisaslaşaraq) bitirmişdir. İşğal zamanı o, gizli təlimlərdə çalışıb..

Helena Behler 1948-ci ildə uşaqlar üçün olan jurnalların səhifələrində debüt etdi. Yazıçı uşaq jurnallarının redaktoru, sonra isə Nasza Księgarnia ("Bizim Kitablar")

nəşriyyatında uşaq kitablarının redaktoru olub. Yazıçının ilk kitabı — "Pişik kiçik heyvanları süd içməyə qonaq edib" — 1958-ci ildə çap olunub.

Behlerin əsərləri rus, belarus, çex, xorvat, alman, ingilis və fransız dillərinə tərcümə olunub.

## Mükafatları
1975 — Nazirlər Soveti sədrinin uşaqlar üçün əməyə görə mükafatı.

## Yaradıcılığı
* 1958 — "Pişik kiçik heyvanları süd içməyə qonaq edib "

* 1959 — "Qırmızı papaqlı qurbağalar haqqında" — uşaqlar üçün hekayə

* 1959 — "Mənə evini göstər" — uşaqlar üçün nağıl

* 1959 — "Qara süd axtaran pişik haqqında" — uşaqlar üçün hekayə

* 1960 — "Yelləncəkdə ayı" — oyuncaq kitabı

* 1960 — "Dərə zanbağında" — şeirlər toplusu

* 1961 — "Sınıq güzgüdən dovşan" — uşaqlar üçün bir hekayə

* 1962 — "Yaşıl kirpi" — şeirlər toplusu

* 1966 — "Cənab Florianın yoncası" — uşaqlar üçün hekayə

* 1967 — "Şabalıd altındakı ev") — dövrün birinci hissəsi, ikincisi — "Qızıl Qapıların arxasında"; hər ikisi Jan Marcin Schanzer tərəfindən illüstrasiyalarla buraxılmışdır.

* 1968 — "Bahar səyahəti" — uşaqlar üçün hekayə

* 1969 — "Pəncərəni aç" — oyuncaq kitab

* 1970 — "Çiyələk ölkəsi" — şeirlər toplusu

* 1971 — "Şən yay" — uşaqlar üçün roman

* 1972 — "Sehrli fəvvarə" — uşaqlar üçün hekayə

* 1973 — "Qızıl qapılardan kənarda" — "Şabalıd ağacları altındakı ev" filminin davamı

* 1975 — "Ağ ayı ilə qış" — uşaqlar üçün roman

* 1979 — "Arnika xala" — uşaqlar üçün roman

## İstinadlar
Con Keyc

**Con Milton Keyc** (; ) – amerikalı bəstəkar və musiqi nəzəriyyəçisi. Musiqidə qeyri-müəyyənliyin, elektroakustik musiqinin və musiqi alətlərinin qeyri-standart istifadəsinin qabaqcıllarından biri olan Keyc müharibədən sonrakı avanqardın aparıcı simalarından biri idi. Tənqidçilər onu XX əsrin ən nüfuzlu bəstəkarlarından biri kimi xarakterizə edirlər.  O, həm də müasir rəqsin inkişafında mühüm rol oynamış, əsasən xoreoqraf Merce Kunninqham ilə əlaqəsi sayəsində, eyni zamanda Keycin həyatlarının çox hissəsində romantik ortağı olmuşdur.

Keycin 1952-ci il 4′33″ kompozisiyası qəsdən səssiz ifa olunur; əsəri təqdim edən musiqiçilər, başlıqda göstərilən müddət ərzində iştirak etməkdən başqa heç bir iş görmürlər. Kompozisiyanın məzmunu tamaşaçıların ifa zamanı eşitdiyi mühitin səsləri olması nəzərdə tutulur. Əsərin musiqiçilik və musiqi təcrübəsi ilə bağlı qəbul edilmiş təriflərə meydan oxuması onu həm musiqişünaslıqda, həm də incəsənət və ifaçılıq estetikasında məşhur və mübahisəli mövzuya çevirmişdir. Keyc həm də hazırlanmış pianonun (səsi simlər və ya çəkiclərin arasına və ya üzərinə qoyulmuş əşyalar tərəfindən dəyişdirilən piano) qabaqcıllarından biri idi və bunun üçün rəqslə bağlı çoxsaylı əsərlər və bir neçə konsert əsəri yazdı. Bunlara Sonatalar və İnterlüdalar (1946–48) daxildir.

Onun müəllimləri arasında musiqidə radikal yenilikləri ilə tanınan Henri Kouell (1933) və Arnold Şonberq (1933-35) var idi, lakin Keycin əsas təsiri müxtəlif Şərq və Cənubi Asiya mədəniyyətlərində olmuşdur. 1940-cı illərin sonlarında Hindistan fəlsəfəsi və Zen Buddizmi üzərində apardığı araşdırmalar nəticəsində Keyc 1951-ci ildə bəstələməyə başladığı aleator və ya təsadüfi idarə olunan musiqi ideyasına gəldi.

## İstinadlar
Körpü (teleserial, 2022)

**Körpü** — 2022-ci ilin dekabrında İctimai TV kanalında yayımlanmış komediya və dram janrlarında olan Azərbaycan serialı.

## Mövzu
Serial, borclarını ödəyə bilməyən, hər zaman əli darda olan *Mamedin* (Nofəl Şahlaroğlu) həyatı ilə başlayır. Aktyor kimi fəaliyyət göstərən Mamedin işləri heç vaxt doğru düzgün irəliləmirdi. Həyatının yolunda getmədiyi ərəfədə, heç kimsənin görə bilməyəcəyi yalnız tilsimli təsbehi əlinə alan şəxslərin görə biləcəyi *Süleyman* (Elnur Hüseynov) adlı ruh ilə tanış olur.

## Heyət

### Rollarda

## Seriya siyahısı

## Həmçinin bax
* Körpünün o tayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Monorim

**Monorim** və ya **monorifma** (;  və  sözlərindən yaranmışdır, mənası – "*birqafiyəli*") — bir qafiyədən istifadə edən şeir və ya onun hissəsi. Aleksandr Kvyatkovskinin tərifinə görə, "həmahəng qafiyə"dir. Monorim orta əsr şərqi poeziyasında, məsələn, qəzəllərdə və bir sıra Avropa poetik ənənələrində, məsələn, Uelsdə, geniş istifadə olunurdu.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Təvəkküli Dədə Saraylı

**Təvəkküli Dədə Saraylı** — boşnak əsilli Osmanlı şairi. Sarayevoda anadan olmuşdur. O, əsərlərini farsca yazmışdır, baxmayaraq ki, onun əsərləri qorunub saxlanılmamışdır. O, Mövləvi ordeninə mənsub olduğu üçün fars dilini məharətlə bilirdi.

## İstinadlar
Həsən Ziyayi

**Həsən Ziyayi** və ya **Ziyayi Çələbi** — boşnak əsilli Osmanlı şairi. O, əsərlərini fars və türk dillərində yazmışdır. Bosniyalı şair idi. Ziyayi XVI əsrdə çiçəklənən ən erkən və ən istedadlı boşnak "*[[Divan (ədəbiyyat)|divan]]*" şairlərindən biri idi. Onun farsca əsərləri arasında bir qəsidə, on dörd qəzəl bir kita yazmışdır. O, fars ədəbi ənənəsini yaxşı bilirdi və müəllifi olduğu qəsidəni İran şairlərinə həsr etmişdir. O, Mostarda anadan olmuşdur.

## İstinadlar
Əfqanıstan kürdləri

**Əfqan kürdləri**, Əfqanıstanda kürd mənşəli etnik qrupdur. Onlar dəfələrlə Əfqanıstanda olublar.

## Tarix
Əfqanıstandakı kürdlər hələ monqol istilası zamanı kürdlər İranın şimal-qərbindən indiki Əfqanıstanda monqollarla döyüşmək üçün götürüldükdə gəldi; Xorasan kürdlərinin türkmən və özbək köçəriləri ilə döyüşmək üçün öz torpaqlarından götürülməsi ilə eyni səbəb. Kürdlər müxtəlif vaxtlarda Əfqanıstana gələrək orada yaşayıblar. Kürdlərin Əfqanıstana köçünün digər böyük dalğası onların Əfşar sülaləsi dövründə İran Kürdüstanından daha böyük Xorasana miqrasiyasının davam etməsi idi. Nadir şahın ordusunu iki əsas qrup təşkil etdi. Birincisi, döyüş və döyüşə rəhbərlik edən Şahsevən türkləri, ikincisi isə Nadirin ordusunda ehtiyatda olan kürd dəstəsi idi. Əfqan kürdlərinin əksəriyyəti monqollara qarşı döyüşmək üçün gətirilən kürdlərin nəslindən və ya Əfqanıstana köçmüş kürdlərin nəslindən və ya Nadir şaha sadiq kürdlərin nəslindən olsa da, 1980-ci illərdə İslamçı kürdlərin əhəmiyyətli bir hissəsi Əfqanıstana qarşı döyüşmək üçün gəlmişdi. Əfqan kürdləri bu gün daha çox assimilyasiya olunurlar, lakin onlar özlərini kürd kimi tanıyır, əksəriyyəti Dari dilini ana dili kimi danışır və onların arasında kürdcə danışanların sayı çox azdır. Əfqan kürdlərinin bir çoxu şəhərlərdə məskunlaşsa da, bir çoxları hələ də Əfqanıstan dağlarında keçi və qoyunlarla birlikdə köçəri həyat tərzi keçirirlər. Daha çox Herat, Qəzni, Məzari-Şərif və Kabil şəhərlərində yaşayırlar. Onların əhalisi təxminən 200 min nəfərdir.

## Manbalar