open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
91-lər

**"91-lər"** — 1992-ci ildə Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevin Azərbaycanda hakimiyyət uğrunda açıq və fəal mübarizəyə səsləyən, onun hakimiyyətə qayıdışı üçün müraciətə imza atmış, Yeni Azərbaycan Partiyasının "qızıl fondu" elan olunmuş 91 nəfər tanınmış ziyalı.

## Müraciətin məzmunu
16 oktyabr 1992-ci ildə ziyalıların Heydər Əliyevə müraciəti "Səs" qəzetinin 43-cü (72) buraxılışında "Azərbaycan Sizin sözünüzü gözləyir" başlığı ilə dərc edilmişdi. Bu müraciətin əvvəlində Azərbaycan Respublikasındakı mövcud vəziyyətə, onun baş vermə səbəbinə ümumi nəzər salınırdıː

Daha sonra müraciətdə vəziyyətin doğurduğu digər fəsadlar — "respublikanın olan-qalan iqtisadi potensialının sürətlə dağılması, təbii sərvətlərimizin talan edilməsi", "vəziyyətin ağırlığından, çıxılmazlığından, həyatın qeyri-sabitliyindən, gələcəyə ümidsizlikdən respublikanı yüzlərlə ziyalı — yüksəkixtisaslı kadrların tərk etməsi" barədə məlumat verilir. Ən əsası da bu müraciətdə "Xalqımıza qarşı törədilən ən dəhşətli cinayətləri — 20 Yanvar, Xocalı, Şuşa, Laçın və digər faciələri törədənlərin cəzasız qalması" xüsusi olaraq qeyd olunur və baş verən problemin həllinin güclü bir liderin iradəsinə bağlı olduğu vurğulanırdıː 
91-lər müraciətdə ölkəyə rəhbərlik edəcək həqiqi bir lideri Heydər Əliyevin simasında görərək belə bəyan edirdilərː 
Müraciətin sonunda bu müraciətə minlərlə Azərbaycan vətəndaşının da məmnuniyyətlə qoşulmağa hazır olması, hələlik isə ilk addım olaraq bunu bir qrup ziyalılar adından edilməsi qeyd olunurdu. Son söz olaraq isə bildirilirdiː

## Heydər Əliyev 91-lər haqqında
"91-lər"in müraciəti barədə Azərbaycanın sabiq prezidenti Heydər Əliyev Respublika sarayında keçirilən Yeni Azərbaycan partiyasının yaradılmasının 5-ci ildönümü münasibətilə keçirlən təntənəli yığıncaqda nitqində belə demişdir:

Heydər Əliyev 26 noyabr 2002-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının 10 illik yubiley mərasimindəki çıxışında isə 91-lər barədə belə demişdir:

91-lər Heydər Əliyevə müraciət ünvanlayarkən bəzi şəxslər bu müraciətə qoşulmaq istəməyib. Bu barədə məhz Heydər Əliyevin çıxışında dedikləri xüsusi maraq doğururː 

## Siyahı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "91-lər"dən olan hər bir insana diqqət ayrılır. E. İbrahimov; Müsahibəni apardı: K. Həmidov. 525-ci qəzet, 2013, 30 noyabr, s. 8
* Azəri N. "Biz fəxr edirik ki, müstəqil Azərbaycan dövlətinin vətəndaşları və regionun ən güclü siyasi təşkilatı — Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvləriyik". Məşhur "91-lər"dən biri, professor Fikrət İsmayılovun 80 yaşı tamam olub. "Yeni Azərbaycan" qəzeti, 2015, 6 yanvar, s.5
* Heydər Əliyevi hakimiyyətə çağıran "91-lər": məşhur müraciətdən 20 il keçir — SİYAHI (İstifadə tarixiː 17.04.2018, 16:12)
* Heydər Əliyevi Bakıya çağıran məşhur "91-lər" bir araya gəldi (İstifadə tarixiː 17.04.2018, 16ː12)
Divar kağızı

thumb|250px|Otaq divar kağızı rulonları

**Divar kağızı** — evlər və binalar daxilində divarları əhatə etmək üçün istifadə olunan kağız. Divar kağızı boyamaq yerinə binaların daxilini bəzəmək üçün istifadə olunur.

"Divar kağızı" həmçinin kompüter monitorunnda rəsm üçün bir söz.

## İstinadlar
Fridrix Brokhauz

**Fridrix Arnold Brokhauz** (; ) — alman naşiri, "Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus" nəşriyyatının təsisçisi və "Brokhauz ensiklopediyasının" naşiridir. Onun ensiklopediyaları 1890–1907-ci illərdə 82 cilddə çap olunan Rusiya Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti üçün əsas rolunu oynadı.

## Həmçinin bax
* İlya Efron

## İstinadlar
Cərimə

**Cərimə** ( — cəza) — cəza növü; cinayət törədildiyinə görə hüquq normalarına əsasən dövlətin nəfinə keçirilən pul vəsaiti.

## Cinayət cəzası kimi
Böyük Britaniya və ABŞ-də cərimə cinayət cəzaları içərisində ən geniş yayılmış növdür.
Gəllədar

**Gəllədar** — İranın Fars ostanının Möhr şəhristanının Gəllədar bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 9,982 nəfər və 1,995 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
İlya Efron

**İlya Abramoviç Efron** (1847, Vilno, Rusiya imperiyası — 19 aprel 1917, Petroqrad, Rusiya Respublikası) — Oktyabr inqilabına qədər ən məşhur Rusiya naşirlərindən biri.

## İstinadlar
Çağatay (Rəzəvi Xorasan)

**Çağatay** və ya **Coğətay** — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının şəhərlərindən və Çağatay şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,027 nəfər və 1,636 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Fales teoremi

thumb
**Fales teoremi  **— bucağın tərəflərini kəsən paralel düz xətlər bu bucağın bir tərəfi üzərində konqruyent parçalar ayırırsa,onda həmin düz xətlər o biri tərəf üzərində də konqruyent parçalar ayırır.A¹A²=A²A³ olarsa, B¹B²=B²B³ olar. Fales teoremi, Əsas mütənasiblik teoremi olaraq da adlandırılır. Digər bir ifadə ilə, "üçbucağın bir tərəfinə paralel çəkilmiş və digər iki tərəfi kəsən xətt hər iki tərəfi bərabər nisbətdə bölür". 

Yunan riyaziyyatçıları teoremi isbat etməzdən yüzlərlə il əvvəl Babil riyaziyyatçılarına bəzi xüsusi hallar üçün bu teorem məlum idi. Miletli Fales (e.ə. 6-cı əsrin əvvəlləri) ənənəvi olaraq teoremin əsas isbatının banisi hesab olunur; lakin, hətta eramızdan əvvəl 5-ci əsrdə Falesin əlyazmaları artıq mövcud deyildi. Şayiələrə və fərziyyələrə əsaslanaraq sonrakı alimlər tərəfindən bəzi teoremlər Falesə və Pifaqora aid edildi. Talesə olan istinadlar Prokl (eramızın 5-ci əsri) və Diogen Laertsi (eramızın 3-cü əsri) tərəfindən edilmişdir.

## İstinadlar
Şimali Amerika xalq musiqi və rəqs ittifaqı

**Şimali Amerika xalq musiqi və rəqs ittifaqı** qeyri-kommersiya təşkilatıdır. 2006-cı ildə ittifaqın büdcəsi 800,000 $ ABŞ dolları təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* North American Folk Music and Dance Alliance  rəsmi səhifə
* The Never-Ending Revival: Rounder Records and the Folk Alliance by Michael F. Scully (University of Illinois Press, 2008)
Freddinin qarabasmaları serialının epizodları siyahısı

**Freddinin qarabasmaları serialının epizodları siyahısı** - 1990-cı ildə istehsal edilmiş Freddinin qarabasmaları serialının seriyalar siyahısını cəmləşdirir. Serial böyük tirajla VHS (Kasset) formatında ABŞ, Böyük Britaniya, Avstraliya, Braziliya, İtaliya və Niderlandda çıxmışdır.

## Mövsümlər
### İlk mövsüm

### İkinci mövsüm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* Freddy's Nightmares  at the Nightmare on Elm Street Companion
Mordovia Dövlət Məclisinin Sədrləri siyahısı

**Mordovia Dövlət Məclisinin Sədrləri siyahısı.**

Ali Şuranın Sədrləri (Spiker) siyahısı:

Mordovia Respublikası Dövlət Assambleyası Sədrləri (Spiker) siyahısı:

## İstinadlar
Kolba

**Kolba** — şüşə qab kimi tanınan laboratoriya təchizatının kateqoriyasına daxildir. Kolba müxtəlif həcmdə olur.

## Kolbalar
***Bunzen kolbası** - filtrasiya sistemində istifadə edilir.
***Erlenmeyer kolbası** - analitik işlərdə istifadə edilir.
***Vürs kolbası** - yanma reksiyalarında istifadə edilir.
***Klayzen kolbası** - adi təzyiqdə vakuum yanma reksiyalarında istifadə edilir.

## Ədəbiyyat
* Словарь иностранных слов. М., «Сирин», 1996, с.234
* С. И. Ожегов. Словарь русского языка. М., «Русский язык», 1986, с.243
İslandiya kronu

**İslandiya kronu** — İslandiyanın pul vahidi. 1885-ci ildə dövriyyəyə buraxılıb.

İlk dövrdə 1 kron 100 eyreyə bərabər idi, ancaq 1 yanvar 1995-ci ildən eyre dövriyyədən çıxarılıb. 1 yanvar 1999-cu ildən isə 36 №-li 27 aprel 1998-ci il il Qanuna əsasən haqq-hesabda məbləğ 50 eyreyə qədər yuvarlaqlaşdırılmalıdır. 1 oktyabr 200-cü ildən isə eyre rəsmi surətdə mövcud deyil.

## İslandiya kronu [[əskinaz]]ları
İslandiya kronu (ISK) 10 (göy rəngdə), 50 (şabalıdı), 100 (yaşıl), 500 (qırmızı), 1000 (), 2000 (çox rəngli), 5000 (göy) nominalında buraxılır. Hal-hazırda 10, 50 və 100 nominallıq əskinazlar buraxımır. 2012-ci il valyuta kursu 126 ISK 1 ABŞ dollarına bərabərdir.

## Həmçinin bax
* İslandiya kronu 

## İstinadlar
Yoşida qardaşları

**Yoşida qardaşları** - Yapon musiqiçiləri, leyblom Domo-un adı altında bir neçə albom buraxıblar.

## Diskoqrafiya
### Beynəlxalq albomlar
* *[[Yoshida Brothers (albom)|Yoshida Brothers]]* (2003)
* *[[Yoshida Brothers II]]* (2004)
* *[[Yoshida Brothers III]]* (2006)
* *[[Hishou]]* (2007)
* *[[Best Of Yoshida Brothers]]* (2008)
* *[[Prism (Yoshida Brothers album)|Prism]] (2009)
* *Ibuki* (2010)
* *Move'' (2010)

## Xarici keçidlər
* rəsmi saytı
* Yoshida Brothers MySpace Rəsmi səhifəsi
* Domo Music Group - Yoshida Brothers' Record Company
Blok (döyüş sənəti)

**Blok və ya qorunma** — Müxtəlif zərbə və silahlarla hücumun qarşısının alınması üçün müdafiə texnikasının kifayət qədər səlis icra olunmuş böyük əhəmiyyət kəsb edir.

## Xarakteristika
Rəqib həmləsi hiss olunan və ya qəflətən həyata keçirilə bilər. Belə hücumu bacarıqla dəf etmək yüksək müdafiə şücaətinə malik olmaq qabiliyyəti tələb edir. Uzun zamanlar məşq prsesində mənimsənən müdafiə texnikasının real həyatda demək olar ki, istifadə edilmir. İdmançının ömrünün bir hissəsi belə təlimlərə sərf olunur. Müdafiə, bədəni meyil etmək, arxaya, yana çəkilmək, irəli şahin kimi şığımaqla, açıqəl, yumruq, bilək dirsək və qıçın müxtəlif hissələri ilə həyata keçirilir və zərbədə olduğu kimi bədənin müdafiə səyi bütövlüklə hədəfə yönəldilir. Müdafiə olunarkən eyni zamanda bədən rəqib zərbəsinin istiqamətindən münasib tərəfə yayınır. Müdafiə, tək əllə deyil, birgə kəsişən, birləşən vəziyyətli qollarla da yerinə yetirilir. Döyüş sənətlərində müdafiə elementləri rəqib zərbəsini saxlamağa (buna daha yüksək güc tələb olunur) deyil, onu tarazlıqdan çıxarmağa, dalbadal zərbə vurmaq cəhdinə imkan verməməyə yönəldilir və ani şəkildə əks hücumla tamamlanır.

## Xarici keçidlər
*Animated examples of Karate blocks 
*Examples of blocking and dodging on www.Exershare.com
Lalola (teleserial, 2007)

**Lalola** (" lal♂l♀ ") () — Argentina telenovellası. Serialın əsas mövzusu — özündən çox razı maçonun sehrli şəkildə qadına çevrilməsi və bununla mübarizəsindədir. Baş rollarda — Karla Peterson, Lola rolunda və Luçiano Kastro — Fakundo rolunda.

## Məzmun
Ramiro (Lalo) Padilia çox müvəffəqiyyətli kişilər üçün qlamur jurnalın redaktoru və arvadbazdır. Lalo öz işi ilə birgə qadın ürəklərində "ən seksual kişi" mövqeyi ilə yaşayır. Ancaq, Romina adlı bir qızla daha bir şəhvətli gecədən sonra, Lalo-nun həyatı təmami ilə dəyişir. Romina Laloya bir neçə dəfə mobil telefonuna zəng eləyir. Ancaq Lalo onun bütün zənglərini cavabsız qoyur. Romina qisas almaq qərarına gəlir. O şəhərdə yaşayan çox tanınmış cadukərin yanına gedərək, ona Lalonun fotoşəklini verir.

Səhəri, Lalo özünün qıza çevrildiyini görərək böyük stress keçirir. Bunun Ramina tərəfindən qıza çevrildiyini bilir və onun axtarışına başlayır, amma problem bununla bitmir. Lola, Lalonun işinə qayıdaraq orada Lalonun bacısı kimi özünü qələmə verir. Lola qadın olduqdan sonra o öz art-direktoruna aşiq olur. Artıq Lola(Lalo) dilemma qarşısındadır: o bir tərəfdən yenidən Laloya çevrilib öz əvvəlki həyatına qayıtmaq istəyir. Bir tərəfdən isə o Fakundo ilə yaşamaq arzusundadır.

## Translyasiya
Telenovella ilk öncə Latın Amerika ölkələrində efirə çıxaraq çox böyük populyarlıq qazandı. Sonradan serialı bir çox Avropa və Asiya ölkələrində də(yalnız ad dəyişməklə) translyasiya edildi. Rusiyada ilk dəfə Marqoşa adı ilə remeyk variantı efirə çıxdı.

## Rollar

## Həmçinin bax
* Marqoşa
Uqarçi (Bosansko Qraxovo)

**Uqarçi** (Serbcə: Угарци) — Bosniya və Herseqovina, Bosansko Qraxovo rayonunun kəndi.

## İstinadlar
Krasnoyarsk

**Krasnoyarsk** ya da **Qızıl Yar** (original adı Xaqazca: Xızıl Çar, Хызыл Чар, , )— şəhər, Sibirin iri mədəni, iqtisadi və elm mərkəzi, Krasnoyarsk diyarının inzibati mərkəzi.

## Xarakteristikası
Nəhəng nəqliyyat qovşağı. Əsas iqtisadiyyat sahələri — kosmik sənaye, rəngli metallurgiya, elm və təhsil, hidrienergetika. Yenisey çayının hər iki sahilində, Qərbi Sibir düzənliyinin, Orta Sibir dağətəyi və Sayan dağının kəsişdiyi yerdə yerləşir. Ölkənin ən böyük elm-təhsil mərkəzi — təkcə Sibir Federal Universitetində 40 min tələbə təhsil alır; cəmi şəhərdə 150 min tələbə təhsil alır. Rusiya Elmlər Akademiyasının Sibir bölməsinin Krasnoyarsk elmi mərkəzi, Krasnoyarsk regional innovasiya-texnoloji biznes-inkubatoru. Şəhər Rusiyanı Avropa Şurası yerli və regional konqresində təmsil edir. Sankt-Petrburq və Kazanla yanaşı ölkəni Ümumdünya birləşmiş şəhər və yerli hakimiyyətlər təşiklatının şurasının üzvüdür. Dəfələrlə "Rusiyanın ən abad (təmiz) şəhər" müsabiqəsinin qalibi olub.  1628-ci ildə yaranaraq Sibirin ən qədim şəhərləri arasında ən iri şəhərdir.

Statistika idarəsinin məlumatına görə 10 aprel 2012-ci il tarixinə Krasnoyarsk şəhərinin əhalisi 1 milyon nəfərə çatıb. 1 iyun 2012-ci il tarixinə artıq əhali 1003,9 min nəfər idi.

Krasnoyarsk aqlomerasiyasında 1,186 milyon nəfər əhali yaşayır.

## Əhalisi

## Həmçinin bax
* 2019 Qış Universiadası

## İstinadlar

## Mənbə
* Şəhər administrasiyası
* Krasnoyarsk şəhər şurası
Galikəş

**Galikəş**- İranın Gülüstan ostanının Minudəşt şəhristanının Galikəş bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 20,009 nəfər və 4,829 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Qərbi Azərbaycan (dəqiqləşdirmə)

* Qərbi Azərbaycan ostanı — İranda, Cənubi Azərbaycan bölgəsində ostan
* Qərbi Azərbaycan — Ermənistan Respublikası
* Qərbi Azərbaycan İcması
Soilwork

**Soilwork** — 1995-ci ildə Helsinqborqda yaradılan İsveç metal musiqi qrupu.

## Haqqında
Qrupun oxuduğu janr 1980-ci illərdəki qrupların üslubu və müasir metaldan yaranmış bir üslubdur. Qrupun ilk studiya və debüt albomu 1998-ci ildə çıxan "Steelbath Suicide" adlı albom olmuşdur. Qrup indi ən tanınmış metal albom şirkəti olan Nuclear Blast ilə birlikdə çalışır.

Qrupun ikinci albomu "The Chainheart Machine" 2000-ci ildə, üçüncü albomu "A Predator's Portrait" isə 2001-ci ildə buraxıldı. Bu albomlardan sonra qrup In Flames, Annihilator və Nevermore kimi qruplarla, Wacken Open Air festivalında çıxış etdi.

2002-ci ildə qrup "Natural Born Chaos" adlı albomu buraxdı. Bu albomdan sonra ABŞ-də Hypocrisy, Scar Culture, Chimaira,Unearth və Killswitch Engage qrupları ilə birgə konsertlərdə çıxış etdi.

Qrupun daha sonrakı albomları Figure Number Five (2003), Stabbing the Drama (2005), Sworn to a Great Divide (2007), The Panic Broadcast (2010) və The Living Infinite (2013) albomları olmuşdur.

## Diskoqrafiya

#### Studiya albomları
* 1998: Steelbath Suicide
* 2000: The Chainheart Machine
* 2001: A Predator’s Portrait
* 2002: Natural Born Chaos
* 2003: Figure Number Five
* 2005: Stabbing the Drama
* 2007: Sworn to a Great Divide
* 2010: The Panic Broadcast
* 2013: The Living Infinite
* 2015: *The Ride Majestic*
* 2019: Verkligheten
* 2022: Övergivenheten

### Demo və EP-lər
* In Dreams We Fall into the Eternal Lake (Demo) (1997)
* The Early Chapters (EP) (2004)

### Sinqllar
* As We Speak (2002)
* Light the Torch (2003)
* Rejection Role (2003)
* Stabbing the Drama (2005)
* Nerve (2005)
* Exile (2007)
* Sworn to a Great Divide (2008)
* 20 More Miles (2008)
* The Panic Broadcast (2010)
Konsepsion vilayəti

**Konsepsion vilayəti** (ispanca:*Provincia de Concepción*) Çilidə vilayət. Əhalisi 912889 nəfərdir (2002). Vilayətin ərazisi — 3439,3 км², əhali sıxlığı — 265,4 nəfər/км² -dir.

## Həmçinin bax
* Koronel (Çili)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı {es}
Firuz Məlikov

**Firuz Əli oğlu Məlikov** () — professor (1935), Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü (1948).

## Həyatı
Firuz Məlikov 7 yanvar 1902-ci ildə Salyan rayonunun Kürqaraqaşlı kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. O, 1921-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Tibb fakültəsinə qəbul olunmuş, lakin burada təhsilini yarımçıq qoyub, sənədlərini Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Kənd təsərrüfatı fakültəsinə vermiş və 1927-ci ildə həmin ali məktəbi bitirmişdir.

## Əmək fəaliyyəti
Firuz Məlikov Gəncədə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda əvvəlcə Xüsusi heyvandarlıq kafedrasının müdiri, sonra isə Zootexnika-bitkiçilik fakültələrinin dekanı vəzifələrində çalışmışdır. O, 1958-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının prezidenti vəzifəsini icra etmişdir. Firuz Məlikovun əməyi nəticəsində Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeçiliyində olan 6 elmi tədqiqat institutu, 20-ə yaxın təcrübə stansiyaları və dayaq məntəqələri fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

Akademik Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda prorektor, kafedra müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bakı Dövlət Universitetində isə Genetika kafedrasında professor kimi çalışmışdır. Firuz Məlikov 1962–1965 illərdə Bakı Dövlət Universitetində Genetika və davrinizim kafedrasının professoru olmuşdur. O, 3 dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. Azərbaycan Elmi Tədqiqat Heyvan­darlıq İnstitutu 1979-cu ildən onun adını daşıyır. Gəncə şəhərində akademik Firuz Məlikovun yaşadı­ğı küçəyə onun adı verilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Firuz Məlikov 1948-ci ildə "Azərbaycanda Qaragülçülük" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək Azərbaycanda heyvandarlıq sahəsi üzrə ilk elmlər doktoru olmuşdur. Ona 1935-ci ilin oktyabr ayında SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə professor adı verilmişdir. Firuz Məlikov 1948-ci ildə Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasına Azərbaycandan ilk həqiqi üzv seçilmişdir. Alim 250-dən çox fundamental elmi əsərin müəllifidir. Elmi əsərlərin sırasında dərsliklər, dərs vəsaitləri, elmi-kütləvi əsərlər var.

## Ölümü
Firuz Məlikov 12 noyabr 1965-ci ildə Bakıda vəfat etmiş və Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## Mükafatları
Firuz Məlikov Azərbaycanda heyvandarlığın inkişafı sahəsindəki uğurlarına görə SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin fərmanına, habelə "Lenin" ordeninə, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeninə və bir çox medallara layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax
* Firuzabad (Göygöl)

## İstinadlar
Mirzə Lütfulla Şeyda

**Mirzə Lütfulla Şeyda** — XIX əsr Azərbaycan şairlərindən biri.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Ərvənəq nahyəsi

**Ərvənəq mahalı** — XIV əsr-XIX əsrlər. İnzibati ərazi. Təbriz xanlığına bağlı mahallardan biri.

## Qısa bilgi
* Sahəsi -
* Əhalisi - türklər
* Mərkəzi— Şəbüstər qəsəbəsi
* Sərhədləri —

## Tarixi
Bu mahala tarixi ədəbiyyatda bəzən Güney mahalı da deyilir.

Ərvənəq mahalı Təbrizin qərbində, üç fərsəng (21 kilometr) məsafədə yerləşir. Orada 30 kənd var idi. Onların əksəriyyəti o qədər böyük idi ki, hər biri qəsəbəyə (Sis, Şəbistər, Ayqan,  Kuzekonan, Sofiyan) oxşayırdı.

Maraqlıdır ki, Həmdullah Qəzvini qəsəbə adlandırdığı həmin yerləri Rəşidəddin «qəryə» kimi qeyd etmiĢdir. Bundan da belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, bəhs etdiyimiz dövrdə «qəryə» müasir qəsəbəni, «deh» isə kəndi xatırladır. Qəryə kənddən xeyli böyük idi. Həmin mahalda Rəşidəddin bir sıra qəryələrin, o cümlədən Şalcan, Nəbəst, Kafir, Məlik, Şindabad, Kuşək,
Radiyan adını çəkmişdir. Bu mahalda Gedənciq kəndinin adını da qeyd etmişdir. 

Başqa qaynaqlarda yazılır: "Ərvnəq mahalı şəhərin qərbindədir. Başlanğıcı şəhərin üç fərsəxliyindədir, on beş fərsəxliyində qurtarır. Sahəsi beş fərsəxdir. Məhsuldar mahaldır. Təbrizdə olan dənli bitkilər, üzüm, meyvələrin ən məhsuldar yeri buradır. Otuz kəndi vardır və bunların əksəriyyəti böyük qəsəbəyə bənzəyir. Sis, Nist, Şəbüstər, Kuzəkonan və Dayğan, Sufiyan və qeyri".

1594-cü ildə Təbriz əyalətinin Təbriz sancağının nahiyəsi olub.

* Dizəc Xəlilli kəndi

## İstinadlar

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Təbriz xanlığı, Bakı, "Mütərcim", 2012.

## Həmçinin bax
*Təbriz xanlığı
*Şəbüstər
Santa-Xuana (Çili)

**Santa-Xuana** — Çilidə şəhər. Ərazi — 731 km², əhalisi — 13147 (2002), əhali sıxlığı — 18 nəfər/km² -dir

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Florida (Çili)

**Florida** — Çilidə şəhər. Ərazi — 609 km², əhalisi — 10167 (2002), əhali sıxlığı — 16,69 nəfər/km² -dir

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı {isp.}

## İstinadlar
Norveç kronu

**Kron** (, çox sayda *kroner*) — Norveçin milli valyutası, 1 kron 100 ereyə bərabərdir, (çox sayda — øre).

## Tarixi
İlk Norveç kronu Kral Olaf I Tryuqvasson (995–999) dövründə buraxılıb. İlk əskinazlar isə 1695-ci ildə kralın tacir Bergenə verdiyi icazə ilə buraxılıb.

14 iyul 1816-cı ildə Norveç parlamenti Norveş Bankı yaradılması haqqında qərar qəbul edir.
3 fevral 1855-ci ildə kağız riksmint (= 100 ere) qanuni ödəniş vasitəsi elan edilir. Norveç kronu isə (simvol — NKr) = 100 ere, 17 aprel 1875-ci ildən dövriyyəyə buraxılır.

## Əskinaz və metal pullar
Hal-hazırda dövriyyədə 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 və 1000 kronluq əskinazlar vardır.
1 may 2012-ci ildən dövriyyədən 50 erelik metal xırda pul çıxarılmışdır. 20 oktyabr 2002-ci il tarixinə xarici valyuta nisbəti 1 USD = 17,7768 NOK.

## 1994–2006-ci illər əskinazların nümunəsi

## Mənbə
* Norveç kronunun ABŞ dollarına nisbəti
* Norveş metal pulları (kataloq və qalereya)
Ölüm və qız (film)

**"Ölüm və qız"** () — rejissor Roman Polanskinin filmi.

## Məzmun

Paulina Eskobar evdar qadındır və əri ilə Cənubi Amerika ölkələrinin birində yaşayır. Onun əri Herardo Eskobar tanınmış vəkil, siyasətçi və insan hüquqları üzrə komitənin sədridir. Bir dəfə gecə qasırğası zamanı Herardo avtomobil qəzasına düşür. Onu evə qonşusu Roberto Miranda gətirir.

Paulina bu qonşu-cinayətkarı tanıyır. O, faşist rejimi vaxtı Paulinaya gənc müxalifətçi qız olarkən işgəncə vermiş, onu döymüş və zorlamışdı. Artıq həmin rejimin devrilməyindən 5 il keçib. Baş vermiş hadisələr isə daha əvvəl olub. Lakin Paulina heç nəyi unutmayıb və ona verilmiş əzabların əvəzində intiqam almaq istəyir.

Roberto Mirandanın avtomobilini qaçırıb qayalıqdan aşağı atan Paulina evə qayıdır. O, artıq uzanıb yatmış Mirandaya tapança ilə zərbə endirib onu huşsuz vəziyyətə gətirir. Sonra əl-qolunu bağlayıb həmin hadisəni boynuna almağı tələb edir. Herardo Eskobar Mirandanı azad etməyə cəhd etsə də, Paulina bunun qarşısını alır.

Paulina Roberto Mirandanı sorğu-sual edir. Özününsə hər şey yadındadır. Ona təcavüz olunan vaxt klassik musiqi ifa olunurdu. O, təcavüzkarın üzünü görə bilməmişdi. Çünki gözlərini bağlamışdılar. Lakin Paulina öz zülmkarının səsini, bütün sözlərini, hətta iyini də xatırlayır. Bunlar hamısı Roberto Mirandaya çox bənzəyir. Lakin o, hər şeyi inkar edir və həmin vaxt İspaniya klinikasında işlədiyini deyir. Paulina inanmır və olanları etiraf etməsə, onu öldürəcəyi ilə hədələyir. Herardo Eskobar Mirandaya təklif edir ki, Paulinanın ondan əl çəkməsi üçün videokamera qarşısında yalançı etiraf eləsin. Buna baxmayaraq, Paulina bu yalanın da üstünü açır. Nəhayət, Paulina Mirandanı qayalıqdan itələməyə çox yaxın olduqda o, hər şeyi boynuna alır.

Filmin əvvəli və sonu eynidir: Paulina və Herardo konsert zalında əyləşib diqqətlə Şubertin "Ölüm və qız" klassik kvartetinə qulaq asırlar.

## Film haqqında

:*Film Ariel Dorfmanın pyesi əsasında çəkilmişdir.
:*Filmdə Frans Şubertin "Ölüm və qız" əsəri səslənir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin müəllifi :** Ariel Dorfman
:**Ssenari müəllifləri :** Rafael İqlesias, Ariel Dorfman
:**Rejissor :** Roman Polanski
:**Operator :** Tonino Delli Kolli
:**Bəstəkar :** Voysex Kilar
:**Prodüserlər :** Tom Maunt, Coş Kreymer
:**Musiqisindən istifadə edilmiş bəstəkar :** Frans Şubert

### Rollarda

:Siqurni Uiver – Paulina Eskobar
:Ben Kinqsli – Roberto Miranda
:Stüart Vilson – Herardo Eskobar
:Kristia Mova – Mirandanın arvadı
:Conatan Veqa – Mirandanın oğlu
:Rodolfe Veqa – Mirandanın oğlu
:Cilberto Kortes – simli kvartet ifaçısı
:Xorxe Kruz – simli kvartet ifaçısı
:Karlos Moreno – simli kvartet ifaçısı
:Eduardo Valensuela – simli kvartet ifaçısı
:Serxio Orteqa Alvarado – simli kvartetin impresariosu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* Filmin musiqisi  sayt   YouTube
Estoniya kronu

**Estoniya kronu** () — Estoniya Respublikasının 1928-1941və 1992-2010-cu illərdə milli valyutası.100sentə () bölünürdü.

ISO 4217 beynəlxalq sitemində kodu — **EEK**.

## Mənbə
* Estoniya Bankının saytında banknotlar   
* Estoniya banknotları)
Latviya latı

**Lat** (; simvolu — *Ls*; kodu ISO 4217 — LVL) — Latviyanın 1922-1940 və 1993-2013 milli valyutası. Müstəqilliyi bərpa ediləndən sonra, 7 may 1992-ci ildən müvəqqəti ödəniş vasitəsi kimi Latviya rublu dövriyyəyə buraxıldı. Lat dövriyyədə  5 mart 1993-cü ildən istifadə edilir. Latlar SSRİ rubluna 200 : 1 nisbəti ilə dəyişilirdi.

1, 2, 5, 10, 20, 50 santim xırda və 1, 2 lat metal pullar vardır.  10 (gümüş 925) və 100 lat (qızıl 999,9);  5, 10, 20, 50, 100 və 500 lat əskinazlar vardır. 1 Latviya latı  100 santimə (santīmu) bərabərdir.

2014-cü ilin yanvarın 1-dən Latviya Avrozonanın hissəsi olmuş və beləliklə, öz rəsmi valyutanı latdan avroya dəyişdi. 15 yanvara qədər bu ölkədə lat tədricən dövriyyədən çıxmalıdır.

## Mənbə
* Latviya Bankının rəsmi saytı
* Latviya valyutasının dəyişilməsi  
* İlk Latviya rublları - 1919-ci il) 

## İstinadlar
Baltikyanı

**Baltikyanı** (, , ) və ya **Pribaltika** () — Şimali Avropada bölgə. Bu bölgə **Baltıkyanı ölkələr** adı altında tanınan, müstəqil dövlət olan Estoniya, Latviya və Litvadan, və hə həmçinin keçmiş Şərqi Prusiyadan (o cümlədən, Rusiya Federasiyasının eksklavı olan Kalininqrad oblastından) ibarətdir. II Dünya müharibəsindən əvvəl, bəzən Finlandiya da Baltıkyanı ölkəsi olaraq qeyd olunurdu.

## Etimologiya
Baltik hidronimi Baltik dənizindən gəlir. Onun ən erkən qeydi (*Baltia* kimi) e.ə. III əsrdə yazılan Eratosfenin mətnində tapmaq olar və təxmin edilir ki, o bundan əvvə də işlənilirdi.

## Coğrafiya

Baltikyanı bölgəsi Şərqi Avropa düzənliyinin qərbində yerləşir. Şimal-qərbdən və şimaldan o, Baltik dənizi ilə sulanır (Vistula və ya Kalininqrad körfəzi, Kurş körfəzi, Riqa körfəzi və Fin körfəzi), şərqindən Valday təpələri yüksəlir, cənubda Poles düzənliyə, isə Şimali Avropa düzənliyi qədər uzanır.

## Siyasət

### Hökumət

### Beynəlxalq təşkilata üzv olmaq

## İqtisadiyyat

## Telekommunikasiya

## Mənbə
* Baltikyanı ərazi tarixi

## İstinadlar
Regional valyuta

**Regional valyuta** (, , ) — yerli hakimiyyət orqanları, ticarət-sənaye, aqrar, maliyyə, həmçinin özəl şəxs tərəfindən ödəniş və investisiya vasitəsi kimi qəbul edilmiş reginal pul vahidi.

Regional valyuta ABŞ, Kanada, Avstriya, Böyük Britaniya və s. ölkələrdə istifadə edilir.
 
## Qalereya



## Ədəbiyyat
* Margrit Kennedy, Bernard A. Lietaer: *Regionalwährungen.* Riemann, München 2004. ISBN 3-570-50052-7.
* Mathias Weis, Heiko Spitzeck: *Der Geldkomplex*. Haupt, Bern-Stuttgart-Wien 2008. ISBN 978-3-258-07314-9. Mit Beiträgen zum Regionalgeld von Christian Gelleri, Hugo Godschalk, Bernard Lietaer, Gerhard Rösl.
* Gerald Braunberger: *Lieber Urstromtaler als Euro.* в: *Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung.* 28. Januar 2007, S. 34. .
* Bernard A. Lietaer: *Die Welt des Geldes.* Arena, Würzburg 2001. ISBN 3-401-05287-X.
* Bernard A. Lietaer: *Das Geld der Zukunft.* Riemann, München 1999. ISBN 3-570-50008-X.

## Mənbə
* Regionalwährung in: *[[Die Zeit]]*, 33/2004 
* Center for Resources & Networking on Complementary Currency and Alternative Exchange Systems
Eldar Abasov

**Eldar Şamxal oğlu Abasov** () — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin I çağırış deputatı.

## Həyatı
Eldar Abasov 1952-ci il aprelin 2-də Qafan rayonunun Yuxarı Girətaq qəsəbəsində anadan olub. N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda müalicə işi üzrə ali təhsil alıb. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda laborant, 1976–1979-cu illərdə N. V. Nasonov adına Elmi Tədqiqat Revmatologiya İnstitutunda aspirant, 1982–1987-ci illərdə isə həmin institutda doktorantura təhsili alıb. 2006-cı ildən Azərbaycan Tibb Universitetində çalışır. Professordur. İngilis və rus dillərini bilir.

Eldar Abasov ailəlidir, bir övladı var.

## İş təcrübəsi haqqında
* 1975 — Azərbaycan Tibb İnstitutu, Laborant, Bakı ş.
* 1976–1979 — Revmatalogiya İnstitutu, Aspirant, Moskva ş.
* 1982–1987 — Elmi Tədqiqat Revmatologiya İnstitutu, Doktorant, Moskva ş.
* 1987–1990 — Azərbaycan Tibb İnstitutu, Professor, Bakı ş.
* 1990–1993 — Azərbaycan Həkimləri Təkminləşmə İnstitutu, Kafedra müdiri, Bakı ş.
* 1994–2006 — Artroloji mərkəz, Direktor, Bakı ş.
* 2006 — Azərbaycan Tibb İnstitutu, Professor, Bakı şeheri

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 26-da baş tutan təkrar parlament seçkilərində 24 nömrəli I Nərimanov dairəsindən bitərəf namizəd olan Eldar Abasov I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 26-dan səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Eldar Abasov Milli Məclisin Sosial siyasət Daimi Komissiyasının üzvü, Azərbaycan—İtaliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə rəhbəri olub.

Azərbaycan Revmatoloqlar Assosasiyasının Prezidentidir.

## İstinadlar
İlham Əhmədov

* İlham Əhmədov — Aktyor, rejissor. "İlham" Miniatür teatrının direktoru və bədii rəhbəridir.
* İlham Əhmədov (həkim) — alim, həkim.
* İlham Əhmədov (alim) - fəlsəfə doktoru,ADPU-nun  “Kompüter Mərkəzi”nin direktoru (2007-2015), Biznes Məktəbinin aparıcı müəllimi. 

## Həmçinin bax
* İlham
* Əhmədov
Fransa iqtisadiyyatı

**Fransa iqtisadiyyatı** öz iqtisadi inkişafına görə dünyanın aparıcı sənaye dövlətlərinin "böyük yeddiliyinə" daxildir. Fransa dünyanın 5-ci iqtisadi gücüdür. O, dünya ÜDM-nin 5%-ni və dünya ticarətinin 6%ni formalaşdırır. Fransa unitar döv­lətdir və onun büdcə sistemi yalnız iki hissədən iba­rətdir: dövlət büdcəsi və yerli büdcələr. Ölkədə büdcə sisteminin vahidliyi yoxdur. Bütün büdcələr  formal şəkildə ayrılmışlar. Hər bir inzibati vahidin büdcəsi onun icraiyyə hakimiyyət orqanı tərəfindən təsdiq olunur. Fransanın maliyyə sisteminə dövlət (mərkəzi) və yerli büdcələrdən başqa, həmçinin büd­cə­dən­kənar fondlar və dövlət müəssisələrinin maliyyələri daxildir.

Dünya miqyasında Fransanın ən iri birjası Matif Paris birjası hesab edilir. Bu birjada aparılan əməliyyatlar içərisində ən çox xüsusi çəkini dövlət istiqrazları tutur. Fransa ÜDM-ə görə avrozonada böyüklüyünə görə ikinci böyük iqtisadiyyatdır. Fransada işsizliyin səviyyəsi 2012-ci ilin birinci rübündə 0,2 faiz bəndi yüksələrək, 10 faizə çatmışdır.

Fransanın kredit-maliyyə sisteminin fəaliyyəti 1984-cü ilin qanunu ilə tənzimlənir. O, üç səviyyədən ibarətdir: mər­kəzi bank (Fransa Bankı); kommersiya bankları; ixtisaslaşmış kredit-maliy­yə müəssisələri; investisiya, ipo­teka, xarici ticarət bank­la­rı, sığorta və maliyyə şirkətləri, pensiya fond­ları və başqa­la­rı. 39 fransız şirkəti dünyanın ən böyük 500 şirkəti arasında sıralanıb. Yeyinti sənayesi (Danone), moda, lüks və kosmetika (Luis Vuitton, Yves Seynt-Loren, Çanel, Dior, L'Oréal), avtomobil və təkər istehsalı (Pejo, Sitroyen, Reno, Mişelin) və aviasiya (Eyrbas, Dassault) sənayesinə daxil olan şirkətlər məşhurdur.

## Tarixi
Birinci Dünya müharibəsində qələbə qazanan Antanta blokunun üzvlərindən biri də Fransa idi. Bu qələbə Fransa üçün çox baha başa gəlmişdi. Müharibədə 1,4 milyon insan həlak olmuş, 750 min nəfər insan şikəst qalmışdı. Rəsmi mənbələrə görə maddi itkilərin həcmi 200 milyard franka çatmışdı. Müharibə illərində 10 minə yaxın müəssisə dağıdılmış və ya zədələnmiş, 200 şaxta yandırılmışdı. 900 min yaşayış binası tamamilə dağıdılmış və ya tamamilə yararsız vəziyyətə salınmışdı. Müharibə kənd təsərrüfatına da ağır zərbə vurmuşdu. İki milyon hektara qədər torpaq sahəsində müdafiə xəndəkləri qazılmış, top mərmisi və ya mina çuxurları əmələ gəlmişdi. 1919-cu ildə kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmi müharibədən əvvəlkinin 2/3 hissəsi qədər idi. Ölkənin maliyyə sistemi də ağır vəziyyətə düşmüşdü. Maliyyə cəhətdən ABŞ və Böyük Britaniyadan asılı vəziyyət yaranmışdı. Büdcə çatışmazlığı 27 milyard frank təşkil edirdi. Frankın məzənnə qiymətinin aşağı düşməsi nəticəsində çoxişlənən malların qiyməti 2-3 dəfə artmışdı. Fransa meydana çıxan problemləri həll etmək üçün ümidlərini Birinci Dünya müharibəsi dövründə Rusiyaya verilmiş borcları geri almağa, Almaniyanın ödəyəcəyi təzminata bağlayırdılar.

## Həmçinin bax
* Avropa İttifaqı
* Avrozona

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Rembo: İlk qan 2

**Rembo: İlk qan 2** () – 1985-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.

## Məzmun

Xüsusi əməliyyatlar mövzusunda mütəxəssis olan Vyetnam qazisi Con Rembo (Silvestr Stallone) mənəvi atası Polkovnik Trautman (Riçard Krenna) tərəfindən həbsdən çıxarılmış və təkrar orduya qatılaraq xüsusi bir vəzifə üçün bazaya göndərilmişdir. Trautman Tailand yaxınlığında ABŞ-yə məxsus gizli bazada Rembo ilə görüşür. Onun vəzifəsi Vyetnamın əsgər düşərgəsinə getmək və burada yerləşən həbsxanada həqiqətən də ABŞ əsgərlərinin həbsdə olduğunu sübut etmək üçün onların şəklini çəkməlidir. Amma bu müddətdə Rembo düşmənlə döyüşə girməməlidir. Rembo bu düşərgədən 1971-ci ildə qaçmışdır. Bu səbəbdən Trautmen Rembonun vəzifəsinin uğurla yerinə yetirməsinə inanır. Rembo onunla razılaşdıqdan sonra gecə vaxtı hərbi təyyarə ilə Vyetnama gəlir.

Hərbi təyyarədən atılan zaman Rembo təyyarənin qapısına ilişir. Bu zaman içində silah olan çantasını kəsir və azad olaraq yerə paraşutla enir. Rembo cəngəllikdə hərəkət edən zaman Ko-Bao (Culiya Nikson) adlı agentlə rastlaşır. Rembo və Ko-Bao vəzifələrini uğurla yerinə yetirir və bir müddət sonra əsirlərdən birini götürərək buranı tərk etmək niyyətindədirlər. Onların vəzifələrinin uğurla yerinə yetirmələri ABŞ hərbi bazasına çatır. Lakin Marşal Merdok gözlənilmədən əmr verir ki, Rembonu burada qoyaraq Vyetnamı tərk etsinlər. Ona görə ki, onların əsiri götürməyə ixtiyarları yoxdur. Trautman Merdoka qarşı çıxsa da, bunun öhtəsindən gələ bilmir.

Rembo düşmən əsgərləri tərəfindən əsir götürülür. Gecə vaxtı bura sovet əsgərlər və onların komandiri Podovskiy gəlir. Podovskiy onun Merdok tərəfindən aldadıldığını başa düşür və onu ABŞ əsgərləri ilə radio əlaqəsinə girməyə məcbur edir. Buna baxmayaraq Rembo düşərgədən qaçmağı bacarır. Düşərgədən qaçan zaman ona bu işdə Ko-Bao da kömək edir. Rembo və Ko-Bao bir-birini sevirlər və buranı tərk etmək istəyirlər. Lakin bu zaman Ko-Baoya gözlənilmədən atəş açılır. Ko-Bao ölmüş, Rembo isə intiqam atəşindədir. Artıq oyunu öz qaydalarına görə oynamağa qərar verən Rembo, verilən əmrləri tapdalayaraq əsir tutulan insanları qurtarmağa qərar verər. Rembo əsir olan insanların hamısını xilas edir. Rembo ABŞ əsgərlərinin bazasına gələrək Merdoka ABŞ əsirlərinin hələ də orada qaldıqlarını deyir və onların hamısını tapmasa əks halda özünün onu tapacağını söyləyir. Bundan Merdok vicdan əzabı çəkir. Trautman ona ikinci medalı təklif edir. Amma Rembo bundan imtina edir və medalı əsirlərə verməsini istəyir. Həmçinin, Trautman Remboya hərbidə qalmağı da təklif edir. Lakin Rembo bundan imtina edir. Çünki hərbidə onun dostlarını öldürmüşlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Opava

**Opava** (, , ) — Çex Respublikasıda şəhər. Moraviya-Sileziya bölgəsində, Opava çayının sahilində yerləşir.

Əhalisi - 59,4 min nəfər, sahəsi isə 90.6&nbsp;km²

## Tarix
Opavanın əsası 1224-cü ildə, Opava knyazlığının mərkəzi kimi göstərilir. 1348-ci ildən Opava Çex kralının və Çexiya Sileziyasının mərkəzinə çevrilmişdir. 1820-ci ildə burada Troppau konqresi keçirilmişdir.

Tezliklə bu yerlər coğrafi cəlbediciliyinin qiymətləndirilməsi ilə, Opava çayının ətrafında məskunlaşmış qədim qəsəbə sakinləri (X c), Baltik dənizindən olan Adriatikaya yolun olduğunu bilmişlər. Sonralar orada çay ətrafı regionunda adına böyük bir ticarət mərkəzi, yaranmış - Opavanın ticarət sahələrində, anbar, həmçinin tacirlərin sex və evləri yarandı.

## İqtisadiyyat
Maşınqayırma və metal emalı, qida və tekstil sənayesi.

## Tanınmış şəhər sakinləri
* Opavalı Martin — tarixçi.
* Josef Maria Olbrich (1867—1908) — Avstriya-Macarıstan memarı, modern üslubu üzrə ustad. 
* John Adamson — naturalist.
* Johann Palisa (1848—1925) — Avstriya astronomu.
* Edouard von Boem-Ermolie (1856—1941) - avstriyalı sərkərdə, feldmarşal.

Fayl:Opava - Blucherův palác.jpg|Barokko üslbunda Blucher sarayı
Fayl:Opava - bývalý obchodní dům Breda.jpg|Breda ratuşası
Fayl:Opava (Troppau) - kostel svatého Vojtěcha.jpg|Müqəddəs Voytex kostyolu
Fayl:Opava - katedrála Nanebevzetí Panny Marie.jpg|Panna Maria katedralı
Fayl:Opava - minoritský klášter.jpg|Minorit kostyolu
Fayl:Opava - radnice.jpg|Hlaskadan görünüş
Fayl:Opava - Sobkův palác.jpg|Barokko üslubunda Sobkov sarayı
Fayl:Sv hedvika.JPG|Hedvik kostyolu


## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Kamışin 
*  Preveza 
*  Delft
*  Holstebro
*  Poysdorf
*  Esteli

## Partnyor şəhərlər
*  Ratiborj 
*  Roth
*  Liptovský Mikuláš
*  Katoviçe
*  Sukuba

## Xarici keçidlər
* Oficiální stránky Statutárního města Opavy
* StaraOpava.cz Tisíce fotografií a pohlednic staré i dnešní Opavy....
* Obrázky Opavy pro všechny  Opava: historie, fotogalerie, osobnosti, život v Opavě, okolí, odkazy

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Anuk

**Anuk** — 8 aprel 1975-ci ildə anadan olan Niderlandlı müğənni.

Anuk 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Niderlandı "Birds" mahnısı ilə təmsil edib və Niderlanda 9-cu yeri qazandırıb.

## Həyatı
Anası da özü kimi müğənnidir.

## Həmçinin bax
2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar
Şeyx Nəcməddin Kübra

**Şeyx Nəcməddin Kübra** () — Kübravilik təriqəti şeyxi.

## Həyatı

Nəcməddin Kübra (1145-1221) Xarəzmdə anadan olmuş və erkən yaşlarından dini elmləri öyrənmişdir. Mənəviyyat yoluna Misirdə Əbu Nəcib Sührəverdinin tələbəsi olmuş, məşhur sufi şeyxlərindən sayılan Ruzbihan Misrinin rəhbərliyi altında başlamışdır. Təbrizə köçəndən sonra ona müəllimliyi Baba Fərəc Təbrizi etmişdir. Əmmar ibn Yasir Bitlisi və İsmail Kəsri də onun müəllimləri olmuşlar.

Nəcməddin Kübra sonralar öz mənəviyyat yolunu yaratmış və Gürgəncdə sufi xanəgahı qurmuşdur. O, çoxlu sayda tanınmış sufilər yetişdirmişdir. Ərəb və fars dillərində bir sıra əsərlər qələmə almışdır. Monqollar Gürgənci ələ keçirdəndə öldürülmüşdür.

O da digər sufi şeyxləri kimi hesab etmişdir ki, insan mənəviyyat yolu ilə gedib, müəlliminin (mürşidinin) göstərişlərinə əməl etməklə özündə Allahın təzahürlərini duyub, ona yaxınlaşa bilər. Nəcməddin abidliyin, tərki-dünyalığın, xəlvətə çəkilməyin tərəfdarı olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nöqtəvilik

**Nöqtəvilik**—Sufi təriqəti.

## Ümumi məlumat
XVI əsrdə Azərbaycanda nöqtəvilik (nöqtəviyyə) yayılmışdı. Azərbaycanda onun nümayəndələri Budaq bəy Din oğlu Ustaclı, həkim Süleyman Səvaci və b. olmuşlar. Bəzi tədqiqatçılara görə nöqtəvilik hürufilikin qoludur. Təlimin banisi Fəzlullah Nəiminin ən yaxın şagirdlərindən və ardıcıllarından biri, sonralar baxışları ustadının baxışlarından fərqlənən Mahmud Pasihani idi.

Bu təlim də dünyanı (aləmi) əzəli olaraq mövcud sayır, dünyada olan bütün varlıqları sonda nöqtəyə çevrilən birlikdə (vəhdətdə) görürdü. Bu nöqtə də öz növbəsində yerlə eyniləşdirilir.
Nöqtəvilik təlimində Mehdinin – insanları dünyanın şərindən və zorakılıqdan qurtaracaq xilaskarın gələcəyinə inam böyük yer tutur; insan ilahiləşdirilir, ona öz taleyini
və dünyanın taleyini həll etmək qabiliyyəti aid edilir. Təlimin tərəfdarları da bütün başqa
dinləri təkzib etdikləri kimi, islam dinini də təkzib edirdilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Gahru

**Gahru**— İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının Kiyar şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,093 nəfər və 1,464 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəxtiyarilərdən ibarətdir, bəxtiyari dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Gotvənd

**Gotvənd** — İranın Xuzistan ostanının şəhərlərindən və Gotvənd şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 21,428 nəfər və 4,422  ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəxtiyarilərdən ibarətdir, bəxtiyari dialektində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Dalgan şəhristanı

**Dalgan şəhristanı**- — İranın Sistan və Bəlucistan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Galmurti şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 52,419 nəfər və 9,894 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Çilgird

**Çilgird**— İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının şəhərlərindən və Kuhrəng şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,708 nəfər və 539 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəxtiyari elinin Babadi oymağından ibarətdir, bəxtiyari dialektində danışırlar və şiəmüsəlmanırlar.d

## İstinadlar
Pasarqad

**Pasarqad** () - II Kirin dövründə Əhəmənilərin paytaxtı, daha çox II Kirin Persiadakı istirahət məkanı kimi tanınan şəhər. Müasir dövrdə arxeoloji abidə olan şəhər, İrandakı UNESCO Dünya Mədəni İrsi abidələrindən biridir.
Pasargad şəhristanı

**Pasargad şəhristanı** — İranın Fars ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Səadətşəhr şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 29,825 nəfər və 7,100 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Antofaqasta

**Antofaqasta** — Çilinin şimalında şəhər. Antofaqasta əyalətinin inzibati mərkəzi. Ərazisi 30.718,1 km². Əhalisi 309,8 min. (2004). Eyniadlı körfəzin sahilində, Panamerika avtomobil yolu üstündədir. Dəmiryol qovşağı. Beynəlxalq aeroport. Sakit okean sahilində port. Boliviyadan əlvan metallar və onların konsentratları, Argentinadan taxıl və heyvandarlıq məhsulları, Çilidən mis və şora Antofaqasta portu vasitəsilə ixrac olunur. Gəmiqayırma və gəmi təmiri, kimya, əlvan metallurgiya, yeyinti və yüngül sənaye müəssisələri, universitet var. Əsası dəniz limanı kimi 1870-ci ildə (başqa məlumatlara görə 1879-cu ildə) qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı

## Həmçinin bax
* Çili
Rəhim Sultanov

**Rəhim Sultanməmməd oğlu Sultanov** () — şərqşünas alim, Bakı Dövlət Universiteti Şərqşünaslıq fakültəsi Yaxın Şərq dilləri kafedrasının müdiri, professor (1972), Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1982). "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Həyatı
Rəhim Sultanməmməd oğlu Sultanov 1912-ci il iyunun 20-də Ərdəbil yaxınlığında Kəhrəlan kəndində anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarında ikən ailəlikcə Bakıya köçmüşlər. 1939-cu ildə ADU-nun kimya fakültəsini bitirmişdir.

## İkinci dünya müharibəsi illərində İranda fəaliyyəti
Fars dilini mükəmməl bilən Rəhim Sultanov İkinci dünya müharibəsi illərində Qızıl Ordu sıralarında hərbi tərcüməçi və jurnalist işləmişdir.

Həmin illərdə Təbrizdə nəşr olunan Vətən Yolunda (qəzet) Qızıl Ordu qəzetində, Məşhəddə nəşr olunan Əxbar-e taze-ye ruz qəzetində, Tehranda nəşr olunan Dust-e İran qəzeti və eyniadlı jurnalda çalışaraq, antiimperialist və antifaşist təbliğatının genişlənməsində səmərəli fəaliyyət göstərmişdir.

## Pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyəti
1950–60-cı illərdə Şərqşünaslıq fakültəsinin dekanı olmuşdur. 1950-ci ildən ömrünün axırına qədər Yaxın Şərq dilləri kafedrasının müdiri olmuşdur.

Fars dili tarixi, müasir fars dili və onun tədris metodikası üzrə tədqiqatların, ali və orta məktəblər üçün fars dili dərsliklərinin müəllifi olmuşdur.

Elmi və pedaqoji kadrlar hazırlanmasında xidmətləri vardır.

1987-ci il dekabrın 23-də Şərqşünaslıq fakültəsinin Elmi Şurasının qeniş iclasında onun anadan olmasının 75, elmi-pedaqoji və ictimai fəaliyyətinin 55 illiyi qeyd olunmuşdur.

Nəsirəddin Tusinin "Əxlaqi-Nasiri", Nizamülmülkün "Siyasətnamə", Sədinin "Gülüstan", Caminin "Baharıstan", "Qabusnamə", "Kəlilə və Dimnə" və digər klassik əsərləri Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

2000-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* Sədi yaradıcılığında "Gülüstan [red. H. Əlizadə]. Bakı: Azərnəşr, 1961.
* Fars dili tədrisinin metodikası. [red. T. Rüstəmova]; Azərb. SSR Ali və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyi, S. M. Kirov ad. ADU. Bakı, 1973.
* Nizami əsərləri dili lüğətinin tərtib prinsipləri. Bakı, 1982.

## Şəxsi həyatı
Qardaşları alimlər Məmmədağa Sultanov və Qədir Sultanov idi.

## Mənbə
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. Bakı, 1986-cı il. səh. 71–72.
* Cavanşir Vəkilov. Azərbaycan Respublikası və İran: 40-cı illər (mədəni əlaqələr). Bakı, "Elm" nəşriyyatı, 1991-ci il. səh. 79.
Çennai

**Çennai** (, ) — 1996-cı ilə qədər **Mədrəs**. Hindistanın cənubunda, Tamilnad Ştatının inzibati mərkəzi. Ölkənin dördüncü böyük şəhəri (Mumbay, Dehli və Kəlkütədən sonra), şəhər aqlomerasiyasının ölçülərinə görə isə dünyada 41-ci yerdə durur.
Əsası 1639-cu ildə, Koromandel sahilində qoyulub.
## Toponimika
Şəhərin köhnə adı olan Mədrəs, Mədrəspatnam kəndinin , adından, Ost-İndia kompaniyası tərəfindən qoyulub. Daha bir yaşayış məntəqəsi olan Çennapatnam, Mədrəspatnamdan cənubda yerləşirdi. İki yaşayıç məntəqələri birləşəndən sonra, britaniyalılar şəhərin adını Mədrəs () qoymağa gərar alırlar. 1996-cı ildə Bharata canata parti-nin yönətməsi ilə Hindistanda hakim millətçi partiya üzvləri, Mədrəs sözünün portuqal köklü olduğunu bəyan edərək, şəhərin adını dəyişib Çennai qoyurlar.

## Tarix

Çennainin ətrafları I əsrdə Pallava, Çola, Pandya, Vicayanaqar tamil krallıqlarına məxsus olmuşdu.
esab edilir ki, müqəddəs apostol Foma b.ə. 52-70-ci illərdə burada missionerlik etmişdir. XVI əsdə buraya yelkən alan portuqallar burada San Tome portu tikmişlər. Sonralar bu bölqə hollandlılara keçmiş. Nəhayət, 1639-cu ildə, britan Ost-İnd kompaniyası Sent Corc (Saint George) fortunun əsasını qoymuşlar. Bu fort sonradan Çennainin özəyini təşkil edir.
1746-cı ildə şəhər Bertrant François de Bourdonnais-nin başçılığı ilə işğal edilmiş, 1749-cu ildə isə Aachen müqaviləsinə əsasən yenidən İngiltərəyə qaytarılmışdır.

Çennai britaniyanın hakimiyyəti altında böyük bir şəhərə və hərbi bazaya çevrilir. XIX əsrdə şəhər dəmiryolu ilə Kəlkütə və Bombeylə birləşir. irinci dünya müharibəsi dövründə şəhər Emden alman kreyseri ilə atlilleriya atəşinə məruz qalır. Hindistan öz suverenliyini qazandıqdan sonra, Çennai Tamilnad ştatının mərkəzinə çevrilir. 1965-1967-ci illərdə Çennaidə hindi dilinin güclə tətbiqinə protest olaraq üsyan təşkil edilmişdi.

1989-cu ildə Çennai, Azad Tamil-İlamın Pələngləri (ATİP) adlı terroristlərin hədəfinə keçmiş, onların şəhər Aeroportunda 1984-cü ildə törətdikləri partlayış nəticəsində Hindistanın Baş Naziri, Raciv Gandi öldürülmüşdü. Şəhər, 2004-cü ildə baş verən sunami nəticəsində ciddi zərər almışdı.

## İqlimi





## Əhali
Bütün Hindistanda kimi, Çennaidə də qeyri-təbii əhali artımı nəzərə çarpır (948 qadının 1000 kişiyə). Savadlılıq 80% (59% orta Hindistan göstəricisi). Şəhər əhalisinin 25% gecəqondularda məskunlaşıb.
Əhal əsasən tamillərdən ibarətdir. Tamil dilindən başqa ingils dilidə geniş yayılmışdır.

## Şəkilləri

Fayl:Chennai High Court.jpg|Madras məhkəməsi.
Fayl:Church of St. Mary, Fort St. George.jpeg|Müqəddəs Mariya kilsəsi, 1905-ci il.
Fayl:MylaporeKapaleeshwararTemple.jpg| Malipurda(Çennai) köhnə bir məbəd.


## Qardaşlaşmış şəhərlər
### Sister cities

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Nikolay Kuzano Universiteti

**Nikolay Kuzano Universiteti** () — İtaliyanın Roma şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* Universiteti Niccolò Cusano

## Xarici keçidlər

*
Puerto-Mont

**Puerto-Mont** — Çilidə şəhər. Əhalisi 175938 nəfərdir (2002).

Ərazi — 1673&nbsp;km², əhali sıxlığı — 105,2 nəfər/km²-dir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Puerto-Varas

**Puerto Varas** — Çilidə şəhər. Əhalisi 32912 nəfərdir (2002).

Ərazisi — 4065 km², əhali sıxlığı — 9,2 nəfər/km²-dir.

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Conquiztador

**Conquiztador** () - 2002-ci ildə macar tərtibatçısı **Atilla Bixari** tərəfindən yaradılan strategiya elementləri olan intellektual oyun. Hər oyun üçün server təsadüfi şəkildə üç iştirakçı seçir. Məhdudlaşdırılmış fasilə zamanı iştirakçılar müxtəlif sahələrdən olan suallara cavab verirlər. Cavabların verilmə sürəti və dəqiqliyindən onlar xal qazanır və oyun ərazisini işğal edirlər. Oyun macar, farnsız, ingilis, rus, rumın, serb, bolqar, çex və italyan dillərində mövcuddur.

Oyun cütlükləri 4 tipdə olur: ümumi otaqda və ya dostlar üçün otaqda blits, dostlar və duel üçün olan otaqda uzun oyun. Suallar 2 tipdə olur: seçim cavabı və cavabda mütləq rəqəm olan kviz-suallar.Bu oyunda qələbəni rəqiblərinə nisbətən ən çox ərazi tutan oyunçu qazanır.
E.ə. 194

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Eratosfen – yunan riyaziyyatçısı, astronom, coğrafiyaşünas və şar. Kallimaxın tələbəsi.