open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İyul inqilabı

**İyul inqilabı** — 27 iyul 1830-cu ildə Fransada başlayan və Burbon sülaləsinin qəti şəkildə məhvinə, liberal monarxiyanın qurulmasına və Burbon restavrasiyasının sona çatmasına səbəb olan inqilab idi.

## İnqilabın mənbələri
Burbon restavrasiyası ekstremal royalistlər və liberallar arasında bir tarazlıq siyasəti güdən XVIII Louisin 1824-cü ildə ölümündən sonra qardaşı X.Çarles hakimiyyətə gəldi. X.Çarles ekstremal royalistlərin lideri idi və aristokratiya və kilsəni gücləndirən bir siyasi istiqamətə zərbə vuraraq, qardaşının tarazlıq siyasətindən imtina etdi. Bu xüsusilə liberallar tərəfindən sərt reaksiya gördü. Mühafizəkar baş nazir Villele dini və maddi marağı üstün tuturdu. 1827 seçkilərində o, liberallara güzəşt etməli olan Martignak ilə əvəz olundu. Bununla birlikdə Martignak hökuməti ümumi səs hüquqlarını genişləndirmək istəyən mötədillər və mövqelərini möhkəmləndirmək istəyən royalistlərin təmsil etdiyi burjua-aristokratiya ziddiyyətini həll edə bilmədi.

## Polignac zərbəsi
Polignacın proqramı cəmiyyətin yenidən qurulmasına, ruhanilərin dövlət işlərində çəkisinə və imtiyazlarla təchiz edilmiş güclü bir aristokratiyaya əsaslanırdı. Bir il ərzində parlamenti yığa bilməyən Polignac, Əlcəzairi işğal edərək diqqəti cəlb etməyə və bununla da daxili gərginliyi azaltmağa çalışdı.

1830-cu ilin martında toplanan Nümayəndələr Palatasında Polignacın Ali Şuranın razılığı olmadan vəzifəyə təyin olunduğunu və baş nazirliyinin etibarsız olduğunu iddia etdildi. Bu fərmanlara görə, seçkilər etibarsız sayıldı və yeni məclis qurulacaqdı, seçki sistemi yenidən qurulacaq və 30 milyon əhalisi olan Fransada seçicilərin sayı 100 mindən 25 minə endiriləcəkdi; mətbuata çox sərt məhdudiyyətlər gələcəkdi. Polignac çevriliş adlandırılan bu qərarlar ictimaiyyət arasında böyük reaksiyaya səbəb oldu.

## İnqilabın birbaşa və dolayı nəticələri
İnqilabın bütün Avropa boyu mühüm nəticələri var idi. Burbon restavrasiyası bitdikdən və Burbonlar taxtdan salındıqdan sonra liberallar bütün Avropada güc qazandırdılar. Nəticədə, İspaniya və Portuqaliyada liberal konstitusiya qüvvəyə mindi, Belçika Hollandiyadan müstəqillik qazandı. Almaniyada liberal və inqilabi hərəkatlar inkişaf etdi, lakin Metternichin göstərişi ilə Prussiya tərəfindən təzyiq edildi, İngiltərədə isə çartist hərəkatı inkişaf etdi.
İsmayıl Hacıyev (bəstəkar)

**İsmayıl Əhməd Cövdət oğlu Hacıyev** () — Azərbaycan-Kanada dirijor və bəstəkarı, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi. Azərbaycan bəstəkarı Cövdət Hacıyev və məşhur rəqqasə, baletmeyster Əminə Dilbazinin ailəsində anadan olub. 

## Həyatı
İsmayıl Hacıyev 1973-cü ildə Bakı Musiqi Akademiyasının Musiqi nəzəriyyəsi və bəstəkarlıq ixtisasını görkəmli Azərbaycan bəstəkarı Qara Qarayevin sinfində fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. 

1975-ci ildə SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının üzvü olub. Bu illərdən etibarən orkestr üçün simfoniyalar, simfonik variasiyalar, simli dördlüklər, üç simfonik şeir, fortepiano kompozisiyaları və pasakaliyalar yaratmağa başladı. İsmayıl Hacıyev 1975-1981-ci illərdə Rimski-Korsakov adına Sankt-Peterburq Konservatoriyasının Opera və simfonik bəstəkarlıq ixtisası üzrə professor İlya Musinin, Marinski Teatrının direktorunun və Nyu-Yorkda Metropoliten-operanın baş qonaq dirijoru Valeri Gergiyevin sinfini bitirib. Məzun olduqdan sonra Sankt-Peterburq Filarmoniyasının simfonik orkestrinin bədii direktoru Yevgeni Mravinskinin köməkçisi kimi fəaliyyətini davam etdirib. Məhz bu dövrlərdə Hacıyev çıxışlarının bir çoxunu qeydə almağa başlayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Toronto İpək Yolu Orkestri 
*
*
İsmayıl Hacıyev

* İsmayıl Hacıyev (akademik)
* İsmayıl Hacıyev (bəstəkar)

## Həmçinin bax
* İsmayıl (ad)
* Hacıyev
Əflatun Qubadov

**Əflatun Sultan oğlu Qubadov** () — Azərbaycan müğənnisi.

## Həyatı
Əflatun Qubadov 1968-ci ilin sentyabrın 4-də Azərbaycanın dilbər guşəsi olan Cəlilabad rayonunun Babaxanlı kəndində anadan olmuşdur.Valideynləri  Qubadov Sultan Ağalar oğlu  və Qubadova Tamamzər  Qılıncxan qızıdır.7 uşaqlı ailənin 2-ci övladı olmuşdur. 1975-ci ildə Babaxanlı kənd məktəbinə getmişdir. 1985-ci ildə isə Əliqasımlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1986-cı ildə hərbi  xidmətə getmişdir. 1989-cu ildə Muğam kollecinə qəbul olmuşdur. Müəllimləri İslam Rzayev , Şövkət Ələkbərova , Nəriman Əliyev , Vahid Abdullayev  və Qəzənfər Abbasov olmuşdur. Təhsil aldığı illərdə öz  xarakteri  və səs rəngi ilə seçilmiş,müəllimlərinin hörmət  və diqqətini qazanmışdır. 1991-ci ildə “Muğam ifaçısı və nəzəriyyəsi”  ixtisasını bitirmişdir.

1991-ci ildə ailə həyatı qurmuşdur. 2 oğlu 1 qızı və 5 nəvəsi var. Oğlu Orxan ikinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş və Prezident tərəfindən müharibə veteranı adına layiq görülübdür.  Övladlarınnan Həbibi Qubadzadə atasının sənətini davam etdirməkdədir.
## Yaradıcılığı
1988-ci ildən başlayaraq el şənliklərində edir. 1993-cü ildə ilk albomu (Bir gözələ vurulmuşam) işıq üzü görmüşdür . Bu illərdən başlayaraq Azərbaycan dövlət televiziyasında programlarda iştirak etmişdir.

Əflatun Qubadov ifaçılıqda olduğu qədər bəstəkarlıqdada bacarıqlıdır.İfa etdiyi və xalq tərəfindən sevilən mahnıların çoxu özünə məxsusdur.

2000-ci ildə “Şahanə” instrumental ansambılını yaradıb və bu günə kimi fəaliyyət göstərir.

2004-cü ildə ilk dueti (De görüm kimin yarısan) mahnısını Aşıq Zülfiyyə İbadova  ilə ifa etmişdir.  Bu duet  xalq tərəfindən sevilmişdir. Bundan sonrakı illərdədə duetlər oxumuşdur. Aşıq Telli Borçalı,Bahar Lətifqızı və Nazənin xanım duet ortaqları olmuşdur.

2009-cu ildə yerli telekanalda keçirilən və ilk dəfə təşkil olunan “Toylar Kralı” yarışmasında finalçı olmuşdur.

Son illərdə ifa etdiyi mahnılar (Ceyran amandı,Canım dədə və Nəvəcan ) Əflatun Qubadovu dahada sevdirmiş və milyonlarnan dinləyici toplamışdır.

Əflatun Qubadov vətənpərvər mahnıları ilə də sevilir. (Güclü Azərbaycan Yol gedir düz Şuşaya  Ana gedək Zəngilana Cəbrayıl)

Hal hazırda sənətini davam etdirməkdədir
## Albomları
**1993** - *Bir gözələ vurulmuşam*

**1995** - *Ağlatma məni*

**1996** - *Gəl hardasan*

**1997** - *Düymələsin*

**1998** - *Bəyaz gülüm*

**1999** - *Sənin olsun*

**2000** - *Nə vermisən mənə dünya*

**2004** - *De görüm kimin yarısan*

**2005** - *Bu gözəli necə sevməyim*

**2006** - *Mənim gizli məhəbbətim*

**2007** - *Sən mənimsən*

**2010** - *Anama qıyma dünya*

**2015** - *Ceyran amandı*
Daşatan (Marağa)

**Daşatan** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,250 nəfər yaşayır (328 ailə).

## İstinadlar
Artur Balfur

**Artur Ceyms Balfur** (; ) — ingilis dövlət və siyasi xadimi, 1902-1905-ci illərdə Böyük Britaniyanın 50-ci Baş naziri. Birinci Dünya müharibəsi illərində  (1916—19) xarici işlər naziri vəzifəsini, daha sonra lord sədr (1919—1922, 1925-1929) vəzifəsini tutmuşdur.

## İstinadlar
Artur Uelsli Vellinqton

**Artur Uelsli, 1-ci Vellinqton hersoqu** (, ) —   Böyük Britaniya sərkərdəsi və dövlət xadimi, feldmarşal, 1828-1830-cu illərdə Böyük Britaniyanın baş naziri.

## İstinadlar
Gültəpə

* Gültəpə (Əbhər)
* Gültəpə (Ərdəbil)
* Gültəpə (Quba)
* Gültəpə (Marağa)
* Gültəpə (Əcəbşir)
* Gültəpə (Kövsər)
* Gültəpə (Xudabəndə)
* Gültəpə-i Xeyrabad (Miyanə)

## Həmçinin bax
* Göltəpə
* Kültəpə
Buayö-Sen-Jerom

**Buayö-Sen-Jerom** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Liona kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.

INSEE kodu — 01056.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 321 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 191 nəfər əmək qabiliyyətli insanlar arasında (15-64 yaş) 148 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 43 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici - 77.5%, 1999-cu ildə 70.6%). 148 fəal sakindən 132 nəfəri (75 kişi və 57 qadın), 16 nəfəri işsizdir (4 kişi və 12 qadın). Fəal olmayan 43 nəfər arasında 7 nəfər şagird və ya tələbə, 24 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## İdarəçilər

## Qalereya

Vue de Boyeux-Saint-Jérôme.JPG|Buayyo-Sen-Jerom
Map commune FR insee code 01056.png|Kommuna xəritəsi

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Brior

**Brior** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Lyui kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Belle.

INSEE kodu — 01064.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 893 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 587 nəfər əmək qabiliyyətli insanlar arasında (15-64 yaş) 457 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 130 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 77.9%, 1999-cu ildə 74.9%). 457 fəal sakindən 411 nəfər (221 kişi və 190 qadın) işləyir, 46 nəfər işsizdir (17 kişi və 29 qadın). 130 hərəkətsiz 36 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 40 nəfər təqaüdçü, 54 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## İdarəçilər

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Ferdinand de Lesseps

**Ferdinand Mari, [[vikont]] de Lesseps** (; ) — fransız diplomatı, Süveyş kanalının tikilməsinə rəhbərlik etmişdir.

## Fəaliyyəti

### Süveyş kanalı
1825–1849-cu illərdə Avropa və Afrikanın bir sıra ölkələrində, o cümlədən 1831–1837-ci illərdə Misirdə müxtəlif diplomatik vəzifələr tutmuşdur. Misir məhkəməsinin nümayəndələri ilə şəxsi əlaqələrdən istifadə edərək, 1854-cü ildə Misir hökmdarı Səid Paşadan Süveyş kanalının inşası üçün güzəşt almışdır. 1859–1869-cu illərdə bu kanalın tikintisinə rəhbərlik etmişdir. İnşaatın uğurla başa çatması və kanalın açılması ona layiq bir şöhrət gətirdi: Lesseps bir çox elmi cəmiyyətin üzvü oldu, Fəxri Legion ordeni ilə təltif edildi.

### Panama kanalı
Panama kanalının inşası üçün 1879-cu ildən bu yana rəhbərlik etdiyi Panama səhmdar cəmiyyəti ilə yaşanan qalmaqal onun nüfuzuna xələl gətirə bilməzdi. 1889-cu ildə bu şirkətin dağılması on minlərlə kiçik səhmdarların məhvinə səbəb oldu. Oğurluq, sui-istifadə və maliyyə çətinliklərini gizlətmək üçün şirkət heyəti fransız nazirlərə, senatorlara, müavinlərə və qəzet redaktorlarına rüşvət verdi. Rəsmi araşdırmadan sonra Lesseps və oğlu Şarl 1893-cü ilin fevralında beş il həbs cəzasına məhkum edildi. Məhkəmə bu qərarı tezliklə ləğv etdiyi üçün yalnız oğul cəzasını çəkməli oldu, sonra o da çox çəkmədi.

Lessepsin iki evliliyindən 17 övladı olmuşdur. Sonuncu uşağı Gizelanın qızı, 1885-ci ildə 80 yaşında ikən dünyaya gəlmişdir.

## Mükafat və adları
* Albert medalı (1865)
* "Fəxri Legion" ordeni (1869)
* London Kral Cəmiyyətinin fəxri üzvü (1875-ci ildən)
* Fransa Akademiyasının üzvü (1884-cü ildən)
* Rusiya Coğrafiya Cəmiyyətinin xarici fəxri üzvü.

## Ədəbiyyat
* Smith, G Barnett *The Life and Enterprises of Ferdinand de Lesseps* (London, 1893)
* de Lesseps, Ferdinand, *Souvenirs de quarante ans* (trans. by CB Pitman).
* 
* McCullough, David, *The Path Between the Seas: The Creation of the Panama Canal 1870–1914* Simon and Schuster, 1977.
* Mellander, Gustavo A. (1971) *The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years*. Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568.
* Mellander, Gustavo A.; Nelly Maldonado Mellander (1999). Charles Edward Magoon: The Panama Years. Río Piedras, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor. . OCLC 42970390.
* Parker, Matthew. Panama Fever: The Epic Story of One of the Greatest Human Achievements of All Time – the Building of the Panama Canal. New York: Doubleday,
* Simon, Maron J. *The Panama Affair* Charles Scribner's Sons, 1971.

## Xarici keçidlər

* Ferdinand de Lesseps (1887). *Recollections of forty years*. . . From Internet Archive.
* André Gill (1867). "Ferdinand de Lesseps".
* The Delesseps Family 
* The A.B. Nichols archival collection of documents and materials related to the Panama Canal includes a number of references to the French project, including photographs of de Lesseps and his house in Panama. 
* Associació de Veïns i Comerciants de la Plaça Lesseps, Gràcia, Barcelona, Catalonia

## İstinadlar
Tüklü külbaba

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik, 14-40 sm hündürlükdə, gövdəsi, adətən tək, düz və ya qalxan, yarpaqsız, çılpaq, bəzən 1-2 xırda yarpaqlı bitkidir. Kökyanı yarpaqları çoxsaylı, bəzən azacıq tüklü, uzunsov və ya lansetvari, oyuqdişli və ya oyuqdilimli olaraq, arxaya burulmuş üçkünc hissələrə bölünmüşdür. Səbətləri çiçəkləyənə qədər əyilmiş vəziyyətdə olur. Sarğısı 10-15 (17) mm uzunda, uzunsovdur. Yarpaqcıqları tünd yaşıl, xaricdəkilər qısa lansetvari, daxildəkilər xətt - lansetvari, küt və ya iti uclu, hamısı pırpızlaşmış codtüklüdür. Dilcikləri sarı, sarğıdan1,5-2 dəfə uzundur. Toxumcaları mixəyi, 5–8 mm uzunda, dar silindirvari, şırımlı, zəif qırışlıdır. Kəkili toxumcadan bir az uzundur.

## Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında aşağı dağ qurşağından alp qurşağına kimi yayılmışdır. Meşələrdə kolluqlarda, dağ-çəmənlərində, yol kənarlarında bitir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri

## Yarımnövləri
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tikanlı pallenis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Birillik, hündürlüyü 35-60 (70) sm olan, gövdəsi düz, yuxarıdan qalxanvari budaqlı, tüklü bitkidir. Kökyanı yarpaqları uzunsovkürəkvari, saplağa daralır, gövdəyanı yarpaqları isə uzunsov-lansetvari, kənarları xırda diş-dişlidir. Səbətlərinin eni 13 mm, çoxsaylı deyillər. Sarğısı əsasından seyrəktüklü, xarici yarpaqcıqları lansetvari, ucu tikanlı, səbətlərdən xeyli böyükdür və ulduzvari sərilmişdir. Çiçəkaltlığı uzunsov, qayıqvari, ucu bizdir. Dilcikləri dar xəttvari, açıq sarı rəngdədir. Qıraqdakı toxumcaları 3 mm uzunluqda, ellipsvari, enli qanadlı, ortadakılar isə xırda, sıxılmış 3 tərəflidir.

## Azərbaycanda yayılması
BQ Quba sahəsinin dağətəyi və aşağı dağ qurşağlarında yayılmışdır. Kolluqlarda, quru və tullantılı yerlərdə bitir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zanbaq gülləri (rəsm əsəri)

**Zanbaq gülləri** (həmçinin vaza və çiçəklər olaraq da bilinir) — Vinsent van Qoqun 50–55 milyon dollar dəyərində olan rəsm əsəri. 2010-cu ilin avqustunda Qahirənin Məhəmməd Mahmud Xəlil Muzeyindən oğurlanıb və hələ də tapılmayıb.

Rəsm 65 x 54 sm ölçülərində və sarı və qırmızı xaşxaş çiçəklərini təsvir edir. Əsəri Van Qoqun intiharından üç il əvvəl, 1887-ci ildə rəngləndiyinə inanılır. Qaranlıq arxafon ilə ziddiyyət yaradan rəngli vazada olan sarı və qırmızı çiçəkli rəsm, Van Qoqun 1886-cı ildə Parisdə ilk dəfə gördüyü zaman ona təsir edən köhnə bir rəssam Adolf Montiçelliyə olan dərin heyranlığının əksidir.

## İstinadlar
Desdemona (Uranın peyki)

**Desdemona** () Uranın daxili peyklərindən biridir. O, Voyecer 2-nin 1986 13 yanvar tarixindəki uçuşu nəticəsində əldə edilən şəkillər vasitəsilə kəşf edilmiş və qısa müddətliyinə **S/1986 U 6** adı verilmişdi. Desdemona adı isə Uilyam Şekspirin Otello tamaşasındakı Otello obrazının həyat yoldaşından götürülmüşdür. Digər bir adı **X Uran**dır.

Desdemona Bianka, Kressida, Cülyetta, Portia, Rozalind, Kupid, Belinda və Perditanın da daxil olduğu peyklərin Portia qrupuna aid olunur. Bu peyklərin bir birlərinə bənzəyən orbitləri və fotometrik xüsusiyyətləri var. Desdemona haqqında orbiti, 32 km-lik radiusu və 0.08-lik geometrik albedosu xaricində, demək olar ki, əhəmiyyətli heç nə bilinmir.

Voyacer 2-dəki şəkillərdə Desdemona uzunsov və əsas oxu Urana tərəf yönələn cisim kimi görünür. Səthi bozumtul rəngdədir.

Qarşıdakı 100 milyon il içərisində Desdemonanın ona yaxın yerləşən Kressida və Cülyetta peykləri ilə toqquşması gözlənilir.

## Həmçinin bax
* Uranın peykləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Desdemona Profile by NASA's Solar System Exploration
* Uranus' Known Satellites (by Scott S. Sheppard)
Çəmənlikdəki inəklər (rəsm əsəri)

**Çəmənlikdəki inəklər** 1883-cü ildə Vinsent van Qoq tərəfindən yağlı boya ilə çəkilmiş rəsmdir. Rəsm əvvəllər yalnız çox keyfiyyətsiz olmağı ilə tanınırdı.

## İstinadlar
Pamir Milli Parkı

**Pamir Milli Parkı** (həmçinin Pamerski, Pamirski və ya Tacik Milli Parkı olaraq da tanınır) — Tacikistanın şərqindəki milli park və təbiət qoruğudur. Park 1992-ci ildə qurulmuşdur. 1989–1992-ci illərdə Ənvər Buzurukov (Ətraf Mühit Nazirliyinin Mühafizə olunan ərazilər şöbəsinin müdiri kimi) elmi-texniki əsaslandırman və "Pamir-90" beynəlxalq elmi düşərgəsinin təşəbbüsünə və planlaşdırılmasına rəhbərlik etmişdir. SSRİ-də ən böyük dağ parkı olan bu park Tacikistan SSR-də ilk milli və təbii parkların yaradılmasına səbəb olmuşdur.

Park Tacikistan hökumətinin 20 iyul 1992-ci il tarixli 267 nömrəli qərarı ilə təyin edilmişdir. Bu komanda Tacikistanda ilk təbiət qoruğu olan Şirkent Təbiət Parkını yaratmadan bir il əvvəl, ümumi sahəsi 1,2 milyon hektar olan SSRİ-nin ən böyük yüksək dağ parkı idi. Park indi Tacikistan Milli Parkı adlanır.

Tacikistanın ümumi həcminin 18% -ni təşkil edən park təqribən 2,6 mln.ha ərazini əhatə edir. Buraya Pamir dağlarının hissələri daxildir. 2001-ci ildə Tacikistan Respublikası Hökumətinin 253 nömrəli qərarı ilə onun sahəsi 2,6 milyon hektara çatdırıldı.

## Ekologiya və vəhşi təbiət
Milli park çöl, səhra, çəmənlik və alp bölgələrinin qarışığıdır. Uzun soyuq qışları və sərin yayları olur, illik yağıntı 12,7 sm təşkil edir. Milli parkda yaşadıqları bilinən heyvan növlərinə qonur ayı, irbis, canavar, burmabuynuz dağ keçisi, marko polo qoyunları, qəhvəyi başlı qağayı və dağ qazları daxildir.

## Dünya İrsi Mirası
2008-ci ildə Ümumdünya İrsi Mirası olmaq məqsədilə milli park YUNESKO-ya təqdim edildi. 2013-cü ildə park Dünya İrsi olaraq qəbul edildi.


Şəkil:Pamir Mountains, Tajikistan, 06-04-2008.jpg
Şəkil:Pamir protected area map-fr.svg|Şərqi Tacikistanın və Pamir Dağılarının xəritəsi, Pamir Milli Parkını yaşıl rənglə göstərdi


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* La Santisima Trinidad de Parana
* Talampaya Milli Parkı
* Oqasavara adaları
* Okinoşima adası
* Darien Milli Parkı
Cuki-i Vusta (Marağa)

**Cuki-i Vusta** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 68 nəfər yaşayır (16 ailə).

## İstinadlar
Bozdağlar

**Bozdağları** — İzmir, Manisa və Aydın əyalətlərində yerləşən bir dağ silsiləsidir. Qədim zamanlarda Tmolos adlanırdı. Bozdağları Egey regionunun ən böyük dağ silsiləsidir. Bozdağları silsiləsi dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəklikdə yerləşir. Bozdağları cənub-şərqə doğru getdikcə yüksəklik artır. Silsilə qərbdən Nif zirvəsindən (1510 m) başlayaraq, Göygədik zirvəsi (1250 m), Kəldağ (1372 m), Çatmadağ (1470 m), Alaşəhir ovalığına kimi uzanır. Ən yüksək zirvəsi Honaz dağıdır hündürlüyü 2159 metrdir.

## Həmçinin bax
* Egey regionu

## İstinadlar
IKEA

**IKEA** — evlər və ofislər üçün rahat şəkildə quraşdırıla bilinən mebel, mətbəx texnikası və ev ləvazimatları hazırlayan İsveç şirkətidir. 17 yaşındakı Ingvar Kamprad tərəfindən 1943-cü ildə İsveçdə qurulan IKEA, 2008-ci ildən bəri dünyanın ən böyük mebel satıcısıdır.

Bloomberq milyarderlər indeksinin məlumatlarına əsasən İngvar Kamprad 58.7 mlrd dollar sərvəti ilə dünyada ən zəngin 8-ci adam idi (2018 Yanvar)

## Tarixi
İKEA adı bir akronim olub təsisçinin adı (**İ**nqvar **K**amprad), onun doğulduğu fermanın (**E**lmtarid) və yaxınlıqdakı kiçik kəndin (**A**qunnyarid) adından götürülüb 

1943-cü ildə İnqvar Kamprad poçt sifarişi ilə satış biznesi olaraq IKEA-nı qurdu və beş ildən sonra mebel satmağa başladı. İlk mağaza 1958-ci ildə Smoland əyalətinin Elmhult şəhərində Möbel-IKÉA (Möbel isveçcə "mebel" deməkdir) adı ilə açılmışdır. İsveçdən kənarda ilk mağazalar Norveçdə (1963) və Danimarkada (1969) açılmışdır. Mağazalar 1970-ci illərdə Avropanın digər hissələrinə yayıldı, ilk mağaza Skandinaviyadan kənarda İsveçrədə (1973), ardınca Qərbi Almaniyada (1974) açıldı.

## İstinadlar
Torre PwC

**Torre PwC**  —  İspaniyanın Madrid şəhərindəki Cuatro Torres Ticarət bölgəsində yerləşən bir göydələn. Bina 236 metr hündürlükdə və 52 mərtəbəlidir. Göydələn 2004-2008 illəri arasında inşa edilmişdir.

Binanın 60%-ni əhatə edən beşulduzlu *Eurostars Madrid Tower*-də 6 və 27-ci mərtəbələri arasında otaqlar və panoramik görünüşünü təqdim edən iki mərtəbəli yemək otağı var.

Peşəkar xidmət firması PricewaterhouseCoopers (PwC) paytaxtdakı ofislərini (təxminən 2500 mütəxəssis) 2011-ci ilin iyul ayında on yeddi mərtəbəni alaraq 34 və 50 arasında olan, boş olan mərtəbələrə köçürdü. Eyni tarixdə, PwC loqotipi, binanın başında, İspaniyada ən yüksək loqotip halına gətirilib, təxminən 236 metr hündürlükdə quraşdırıldı. PwC ofislərinin göydələnə köçürülməsi ilə bina *Torre Sacyr Vallehermoso* yerinə *Torre PwC* adlandırıldı.

Bütün ofis mərtəbələri eynidir 1.258.23 m² və üç sektora və ya seqmentə bölünmüşdür. 51-58-ci mərtəbələr qüllənin ümumi qurğuları və avadanlıqları üçün nəzərdə tutulub.

Cüt dəri fasadlı yeganə qüllədir ki, lopa şəklində şüşə ilə tamamilə örtülmüşdür.
## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Torre Espacio
* Şüşəli qüllə
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Emporis.com - Torre Sacyr Vallehermoso 
*SkycraperPage.com – Torre Sacyr Vallehermoso
Torre Cepsa

**Torre Cepsa** () — İspaniyanın Madrid şəhərindəki Cuatro Torres Business Areada yerləşən göydələndir. 

Hündürlüyü 248.3 m və 45 mərtəbədən ibarət olan bu Cuatro Torres Business Area kompleksindəki dörd binanın ikinci ən hündür binasidir. Torre de Cristaldan bir metrdən də artıqdır. İspaniyadakı ikinci ən yüksək bina və Avropa Birliyindəki 5-ci ən yüksək binadır. 

Lord Foster tərəfindən hazırlanmışdır. Qüllənin inşası zamanı Repsol gələcək qərargahının yerini dəyişdirmək qərarına gəldi və Caja Madrid maliyyə qurumu, binanı 2007-ci ilin avqustunda 815 milyon avroya satın aldı.

2016-cı ildə Avropanın ən varlı adamı və qlobal moda qrupunun qurucusu və Zara sahibi Inditex Amansio Orteqa tərəfindən satın alındı (ITX.MC), əmlak sərmayəsi qolu ilə İspaniyanın ən böyük əmlak şirkətlərindən biri olan Pontegadea Inmobiliaria vasitəsilə 90 milyon avro qarşılığında. 

## Qalereya

File:Torre Caja Madrid (CTBA) 03.jpg|*Torre Caja Madrid* tikilməkdədir
File:Torre Repsol en Madrid2.pav.jpg


## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Şüşəli qüllə
* Torre Espacio
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Fosters and Partners official site 
* Halvorson and Partners Structural Engineers official site
Sarıqışlaq

* Sarıqışlaq (Zəngilan)
* Sarıqışlaq (Pərsabad)
* Yuxarı Sarıqışlaq (Marağa)
* Aşağı Sarıqışlaq (Marağa)
Polşa əhalisinin siyahıyaalınması (2002)

**2002-ci il Polşa siyahıyaalması** — (Polyakca: Narodowy Spis Powszechny 2002) 21 may - 8 iyun 2002-ci il tarixləri arasında Polşada bir siyahıyaalma edildi.

## Nəticələr
* Sorğuda iştirak edənlərin 96% -i Polşa etnik mənsubiyyətini elan etdi; 1,23% digər, 2,03% isə cavab vermədi.

### Əhəmiyyətli etnik azlıqlar
Polyaklardan əlavə, 25.000 nəfərdən çox insanın etnik qrupları aşağıdakıları təşkil edir:

## İstinadlar
Şeyxlər

* ‎Şeyxlər (Meşkinşəhr)
* Şeyxlər (Miyanə)
* Şeyxlər (Bukan)
* Şeyxlər (Mahnişan)
* Aşağı Şeyxlər (Marağa)
* Zəviyə-i Şeyxlər (Xoy)
Gödək Pipin

**Gödək Pipin** (*III Pipin*; , ; ) — 741-751-ci illərdə frank mayordromu, daha sonra 751-768-ci illərdə Karolinqlər sülaləsindən olan ilk Frank kralı, Karl Martelllin kiçik oğlu və Böyük Karlın atası.

## İstinadlar
Karl Martell

**Karl Martell** (, ; ) — 717-741-ci illərdə Pipinlər sülaləsindən olan frank mayordromu, Gödək Pipinin atası.

732-ci ildə baş vermiş olan Puatye döyüşü ilə Avropanı ərəblərdən xilas edən şəxs kimi tarixə düşmüşdür.

## İstinadlar
I Lüdovik

**I Lüdovik Mömin** (, , ; ) — 781–814-cü illərdə Karolinqlər sülaləsindən olan Akvitaniya kralı, frank kralı və Qərbin imperatoru (*Empereur d’Occident*; 814–840).

Lüdovik Mömin Frank dövlətinin son suveren hökmdarı olmuşdur. Atasının ölümündən sonra taxt-tacı miras almış atası imperator Böyük Karlın islahat siyasətini uğurla davam etdirmiş, lakin hakimiyyətinin son illəri öz oğullarına və xarici düşmənlərinə qarşı müharibələrdə keçmişdir. Ölümündən bir neçə il sonra imperiyanın dağılmasına və onun yerində bir neçə dövlətin — müasir Almaniyanın, İtaliyanın və Fransanın sələflərinin yaranmasına səbəb olan dövlət dərin bir böhran içində idi.

## İstinadlar
Turanecio taraxacifolius

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Çoxillik, açıq-yaşıl, xırda vəzili-tüklü bitkidir. Kökümsovu qısa, çəpdir. Gövdəsi 20- 50 sm hündürlükdə, düz, yuxarı hissədə qalxanvari-budaqlanandır. Aşağı yarpaqlar saplaqlı, 1-3 kənar hissəli, ürəkvariyumurtavari; orta və yuxarı kök yarpaqları saplaqlı və ya oturaqdır. Səbət 2-6 sayda, qalxanvari çiçəkqrupu, uzun ayaqcıqdadır. Sarğı yarımkürəvari, 12–15 mm uzunluqda; xarici yarpaqcıqlar az saydadır. Dilcikşəkilli çiçəklər narıncı-sarı rənglidir. Toxumcaları 5 mm uzunluqda, 1 mm enində, xətvari, şırımlı, çılpaq; kəkili açıq qəhvəyi rəngli, demək olar ki, toxumca ilə eynidir və ya bir az ondan uzundur.

## Yayılması
BQ qərbi, BQ Quba sahəsinin subalp və alp qurşaqlarında yayılmışdır. Yuxarı dağ çəmənlərində, daşlı və qayalı yamaclarda, qaya töküntülərində bitir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qızılı donbalankök

**Qızılı donbalankök** () — çoxillik bitki.

## Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik, hündürlüyü 10–35 sm, gövdəsi budaqlı, yarpaqsız olan, kökyumrulu bitkidir. Kök yumruları kürəvari, diametri 3,5 sm, torpaqda dərin yerləşir. Yarpaqları yalnız kökyanı, oturaq, lələkvari, əsasından pazvaridir, bir qayda olaraq qarşılıqlıdır. Ləçəkləri təxminən 10 mm uzunluqda, tərsyumurtavari, parlaq sarı rəngdədir. Meyvəsi ellipsvari və ya uzunsov, hər iki tərəfdən daralan qutucuqdur.

## Yayılması
BQ Quba sahəsi, Xəzər sahili ovalığı, Qobustan, Abşeronın rayonlarında arandan aşağı dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Quru yamaclarda, əkin sahələrində, yataq torpaqlarda bitir.

## İstinadlar
Təzəkənd (Marağa)

**Təzəkənd** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 28 nəfər yaşayır (7 ailə).

## İstinadlar
Tephroseris cladobotrys

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Çoxillik, hündürlüyü 40-120 sm olan, gövdəsi sadə, düzdayanan, hörümçəktoruvari tüklənmiş, qısa kökümsovlu bitkidir. Yarpaqları tünd yaşıl, qıraqları bütöv, yaxud diş-dişlidir. Kökyanı və aşağı gövdə yarpaqları yumurtavari-uzunsov, küt və ya ucu biz, saplaqları enlidir. Orta gövdə yarpaqları oturaq, lansetvari və ya dar uzunsov, küt və ya ucu bizdir. Səbətləri çiçəkləyən vaxt sıx çətir formalı çiçəkqurupunda yığılır. Səbətin ayaqcıqları müxtəlif uzunluqda, hörümçəktoruvari tüklüdür. Sarğısı 5–7 mm enində yarımkürəvari, daxili yarpaqları 4–5 mm uzunluqda ucu biz lansetvari, onlardan 2-3 dəfə kiçik olan xarici yarpaqları xətvaridir. Dilcik çiçəkləri sarı və ya narıncı rəngdədir. Toxumcaları 3–4 mm, silindirvari, nazik qabırğalı, tüklü, qonurtəhərdir; kəkili ağ, parlaq, toxumcadan 1,5-2 dəfə uzundur.

## Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı meşə və subalp qurşaqlarında yayılmışdır. Dağ çəmənlərində, yaylaqlarda, otlaqlarda, meşə talalarında və meşə kənarlarında bitir.

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yaz xaçgülü

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Birillik, cavan vaxtı torvari-tüklü və ya yunvari, aşağı hissəyə doğru demək olar ki, çılpaq bitkidir. Kökümsovu milşəkilli, açıq qəhvəyi rənglidir. Gövdəsi (2) 15-60 (80) sm hündürlükdə, düz, çox vaxt tək, boş qalxanvari budaqlanandır. Gövdəətrafı yarpaqlar saplağa daralan, belvari və ya uzunsov-belvari, kənarları seyrək dişli; aşağı gövdə yarpaqları qısa saplaqlı, lələkvaribölümlü, hissələri uzunsov seyrək dişlidir; orta yarpaqlar oturaq, yuxarı yarpaqlar dar hissələrə lələkvari bölünmüşdür. Səbət boş qalxanvari-süpürgəvari çiçəkqrupundadır (nadir hallarda tək çiçək). Sarğı silindrvarizəngvari, 4-7 mm enində, solğun. Dilcikşəkilli çiçəklər qızılı-sarı, sarğıdan 2 dəfə uzundur. Toxumcaları silindrvari, 3 mm uzunluqda; kəkili ağ, toxumcadan 2 dəfə uzundur.

## Yayılması
Böyük Qafqazın bütün rayonlarında arandan subalp qurşağına kimi yayılmışdır. Yovşanlı yarımsəhralarda, çağıl daşlarında, kolluqlarda, qaya töküntülərində, bağlarda, əkin sahələrinin kənarında, zibilli yerlərdə, ev tikililərinin ətrafında, dənizkənarı qumluqlarda bitir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Van Qoq evi (muzey)

**Van Qoq Evi** — Hollandiyanın Drente əyalətindəki Niv-Amsterdamda bir mədəniyyət məkanıdır. Rəssam Vinsent van Qoq 1883-cü ildə üç ay burada yaşamışdır. Hal-hazırda ev muzey olaraq fəaliyyət göstərir.

## Tarixi

### Van Qoq Drentedə
Vinsent van Qoq 1883-cü ilin sentyabr ayından etibarən üç ay Drentedə yaşadı. O, sentyabrın 11-də Haaqadan Hoqivenə qatarla gələrək təxminən iki həftə orada qonaq evində yaşadı. 

Kanal gəmisi ilə Niv-Amsterdam şəhərinə gedərək burada 2 oktyabrdan etibarən bu evdə yaşamağa başladı. Bölgəni araşdıraraq rəsmlər çəkdi. Burada yaşadığı müddətdə Parisdəki qardaşı Teoya çox məktublar yazdı. 

4 dekabrda Hoqivenə qayıtdı və oradan qatarla Nuenenə, valideynlərinin evinə getdi.

thumb|right|Van Qoqun otağı

## İstinadlar
Avqust qiyamı (SSRİ)

**Avqust qiyamı** () — 18–21 avqust 1991-ci ildə SSRİ-də baş vermiş hadisələr. Hadisələr bir qrup sol kommunist dövlət adamlarının Mixail Qorbaçovu devirmək istəməsiylə başladı və 3 gün davam etdi. Çevriliş uğursuzluqla bitdi və həm Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının həm də Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sonunu gətirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vüqar Abbasov

**Vüqar Zakir oğlu Abbasov** () — azərbaycanlı iş adamı, Cahan Holdingin prezidenti, Naxçıvan Muxtar Respublikası Sahibkarlar Konfederasiyasının İdarə Heyətinin sədri, Naxçıvan Muxtar Respublikası Futbol Federasiyasının sədri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin VI çağırış deputatı.

## Həyatı
Vüqar Zakir oğlu Abbasov 1974-cü il aprel ayının 12-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini 1981-ci ildə Naxçıvan şəhər 7 nömrəli orta məktəbdə başlamış və oranı 1991-ci ildə qırmızı attestatla bitirmişdir. Elə həmin ildə Naxçıvan Dövlət Universitetinin İqtisad fakültəsinə qəbul olmuş, 1996-cı ildə fərqlənmə diplomu ilə oranı bitirmişdir. 1998–2001-ci illərdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin Hüquq və iqtisadiyyat fakültəsində, 2001–2006-cı illərdə isə Hüquq fakültəsində təhsil alaraq hər ikisini qırmızı diplomla bitirmişdir.

2008-ci ildə AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun dissertantı olmuş, xarici ölkələrdə 10-dan çox elmi əsəri çapdan çıxmışdır.

2016-cı ildə Regionda Sahibkarlığın İnkişafı üzrə elmi işini müdafiə edərək İqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi adını almışdır.

Cahan Holdingin 1995-ci ildən təsisçisi və rəhbəridir.

## Siyasi fəaliyyəti
Vüqar Abbasov 9 fevral 2020-ci ildə keçirilən Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinə seçkilərdə Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədi olaraq 24 saylı Naxçıvan şəhər seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuşdur. Vüqar Abbasov 24 saylı Naxçıvan şəhər seçki dairəsi üzrə seçicilərin 3681-nin və ya 80,8%-nin səsini toplayaraq deputat seçilmişdir.

Vüqar Abbasov 18 yanvar 2022-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Futbol Federasiyasının hesabat-seçki yığıncağında federasiyanın sədri seçilmişdir. O bu vəzifədə Naxçıvan Muxtar Respublikasının sabiq gənclər və idman naziri Azad Cabbarovu əvəz etmişdir.

### İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Naxçıvan Muxtar Respublikası Sahibkarlar Konfederasiyası 
* Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin rəsmi veb-saytında ''Vüqar Abbasov''
Yox olma hadisəsi

**Yox olma hadisəsi** (**kütləvi yox olma** və **biotik krizis** olaraq da adlandırılır) - geniş miqyasda və sürətli şəkildə Yer üzərindəki bioloji müxtəlifliyin azalmasıdır. Bu kimi hadisələr çoxhüceyrəli orqanizmlərin çoxluğunda və müxtəlifliyindəki kəskin dəyişmələrlə təyin olunur. Bu, növləşmə nisbətinə nəzərən yox olma nisbətinin artdığı zaman baş verir. Son 540 milyon ildə böyük kütləvi yox olmaların təxmin edilən sayı beşdən iyirmiyə qədər dəyişir. Bu fərqliliklərə səbəb "əsas" və ya "böyük" kimi qəbul edilən yox olma hadisələrini təsvir etmək üçün seçilən başlanğıclar və keçmiş müxtəlifliyi ölçmək üçün seçilən məlumat bazasıdır.

Çünki dünya üzərindəki çoxu müxtəliflik və biokütlə mikroorqanizm səviyyəsindədir və bu da ölçməni çətinləşdirir, qeyd olunan yox olma hadisələri  ümumi müxtəliflik və həyat çoxluğundansa, rahatlıqla müşahidə olunan, biosferin bioloji olaraq kompleks komponentlərinə təsir edir. Yox olma qeyri bərabər nisbətdə baş verir. Fosil qeydlərə əsaslanan dünyadakı yox olmanın arxa plan əmsalı hər milyon ildə dəniz canlılarının təsnifat fəsillərini üçün təxminən 2-5 aralığındadır. Dəniz fosillərinin yox olma əmsalını ölçməkdə istifadə olunmasına səbəb onların qurudakı fosillərə nisbətdə daha dəqiq fosil qeydi verməsi və üstün stratiqrafik aralığa səbəb olmasıdır.

Təxminən 2.45 milyard il baş verən Böyük Oksidləşmə hadisəsinin tarixdəki ilk böyük yox olma hadisəsi olduğu ehtimal olunur. Kembri partlayışından bəri daha 5 böyük kütləvi yox olma arxa plan yox olma əmsalını əhəmiyyətli dərəcədə aşmışdır. Ən son baş verən və ən yaxşı öyrənildiyi düşünülən, bundan təxminən 66 milyon il əvvəl meydana gəldiyi qəbul edilən Təbaşir-Paleogen yox olma hadisəsi zamanın qısa geoloji periodunda heyvan və bitki növlərinin kütləvi məhvinə səbəb olan böyük miqyaslı kütləvi yox olma idi. Beş əsas kütləvi yox olmaya əlavə olaraq, tarix boyunca saysız-hesabsız kiçik ölçülü yox olma hadisələri də baş vermişdir, hətta hal-hazırda insan təsiri nəticəsində meydana gələn kütləvi yox olma 6-cı yox olma olaraq da adlanır. Kütləvi yox olmalar, əsasən, geniş kompleks orqanizmlərin artmasından əvvəl aşağı yox olma əmsallı Fanerozoy fenomen olaraq görülür.

## İstinadlar
Parus (biznes mərkəzi)

**Yelkən biznes mərkəzi**  — Ukraynanın Kiyev şəhərində yerləşən 33 mərtəbəli "A" sinifli ofis mərkəzi. 

Göydələn, Ukraynada 2010-cu ilə qədər ən yüksək ofis binası hesab edilirdi. Hal-hazırda "Klovskiy"  və "Qulliver" dən sonra Kiyevdə yerləşən üçüncü ən hündür binadır. 

Tikinti 2004-cü ildə başladı, rəsmi açılış isə 4 aprel 2007-ci ildə baş tutdu.

## Adlandırılması
2003-cü ildə göydələn, "Elsburq Plaza" adı ilə irəli sürüldü. Lakin sonradan binanın yelkənlə oxşarlığına görə binaya "Yelkən" adı verilir.
## Tarixi
2002-ci ildə ortaya çıxan ilk layihələrə neoklassik üslubda bir göydələnin əsası üçün təmin edilmişdir. Qalıq memarlıq məsələsi binanın içərisində daha müasir bir üsluba sahib idi.

Tikinti 2004-cü ildə başlamış və ən yeni tikinti materialları və texnologiyalarının köməyi ilə həyata keçirilmişdir. 

13 fevral 2006-cı ildə binanın dəmir-beton çərçivəsi tamamilə hazır idi. Artıq 15 fevralda yüksək sürətli *Otis* liftlərinin quraşdırılmasına başlanılmışdı.

Həmin dövrlərdə tikinti müddəti yalnız 6 gün idi. 2006-cı ilin yanvar-fevral aylarında güclü şaxtalar səbəbindən tikinti dayandırıldı, lakin sonra bina heç bir gecikmə olmadan inşa edildi.

6 avqust 2006-cı ildə *Schuco* sistemlərindən istifadə edilərək fasad şüşələrinin quraşdırılmasına başlanıldı. 

Göydələnin tikintisi 14 noyabr 2006-cı ildə başa çatdı, istismara vermə haqqında son akt 25 fevral 2007-ci ildə imzalandı.

Rəsmi açılış 4 aprel 2007-ci ildə baş tutdu. Mərasimdə Rusiya Federasiyasının Ukraynadakı səlahiyyətli səfiri Viktor Çernomırdin var idi.

12 noyabr 2008-ci ildə sahələri 150 m² və 250 m² olan iki otaqdan ibarət bir konfrans zalı açıldı.

## Xüsusuiyyətləri
* Hündürlüyü 136 metr (şpilə qədər 156 metr), mərtəbələrin ümumi sayı 33 (iki texniki olmaqla).
* 180 və 350 nümayəndənin olduğu iki konfrans otağı var.
* 1-ci mərtəbədə kafe, çiçək köşkü, gözəllik salonu və *Lexus* avtomobil salonu
* 2-ci mərtəbədə restoran və kafe 
* Ümumi istifadəyə verilmiş mərtəbə sahəsi 75.000 m².
* Ümumi binanın sahəsi 300 676 м³.
* Quraşdırılmış  sistemlər, soyducu, istilik və havalandırma.
* Binada 11 lift mövcuddur.
* 300 maşın üçün 4 səviyyəli dayanacaq və 12 velosiped üçün pulsuz parkinq.

## İstinadlar
S/2015 (136472) 1

**S/2015 (136472) 1** və ya **MK2** — Makemake cırtdan planetinin peyki və Neptunxarici cisim. Müşahidə olunan 4%-lik albedoya sahib olduğu üçün diametrinin 175&nbsp;km olduğu düşünülür və peyk Makemakedən 21000&nbsp;km məsafədə yerləşən orbitində hərəkət edir. Peyk planet ətrafında 12 gün ərzində dairəvi olduğu ehtimal olunan orbitdə hərəkət edir. Habbl teleskopu ilə aparılan müşahidələr nəticəsində 2015-ci ilin aprel ayında kəşf olunmuşdur. Kəşf elmi ictimaiyyətə 26 aprel 2015-ci ildə açıqlandı. MK2-in kəşfi Makemakenin kütləsi və sıxlığının məlum olması üçün mühüm yenilik oldu.

## Müşahidəsi
Müşahidələr nəticəsində məlum olmuşdur ki, peyk kömürlə müqayisə oluna biləcək qədər tünd rəngə sahibdir. Bu fakt Makemakenin Koyper qurşağında məlum olan ən parlaq ikinci kosmik cisim olması səbəbindən təəccüb doğurur. Bu görünüşün olmasının əsas hipotezlərindən biri peykin Günəşin təsirindən itirdiyi buz hissəciklərini özündə saxlaya biləcəyək qədər cazibə qüvvəsinə sahib olmaması göstərilir.

MK2-in orbitini müəyyən etmək üçün əlavə müşahidələrin aparılmasına ehtiyac var. Peykin orbitinin dairəvi olduğu müşahidə olunur. Əgər orbitin dairəvi olması təsdiq olunarsa, onun keçmişdə baş verən kosmik hadisə nəticəsində yaranması ehtimalı vardır. Əks halda peyk Makemakenin cazibə qüvvəsi tərəfindən tutulmuş hesab olunacaqdır.

## Adlandırması
Peykin rəsmi kod adı kəşf olunduğu tarix və sırası ilə bağlı verilmişdir. Digər bilinən adı olan MK2 isə Makemake sistemində kəşf olunan 2-ci obyekt olduğu üçün verilmişdir.

## Həmçinin bax
* Makemake (cırtdan planet)
* Neptunxarici cisim
* Koyper qurşağı

## Xarici keçidlər
* Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake

## İstinadlar
Rapanuilər

**Rapanuilər** — Pasxa adasında yaşayan yerli xalq. Polineziya mədəniyyətinin ən şərqdə yerləşən nümayəndələri olan rapanuilərin 60%-ə yaxını Pasxa adasında, qalan hissəsi isə Çilinin materikdə yerləşən hissəsində məskunlaşmışdır. Yerlilər ana dilləri ilə yanaşı, Çili İspan dilində də danışa bilirlər. 2002-ci ildə aparılan siyahıya almaya görə 3304 nəfər rapanuili Pasxa adasının Hanqa Roa kəndində yaşayır. Rapanuilərin əsas gəlir mənbəyi adada yerləşən moai adlanan heykəllərə görə adaya gələn turistlərdən əldə olunan vəsaitdir.

Rapanui fəalları öz müqəddəratlarını təyin etmə və adaya sahib olmaq haqları üçün mübarizə aparırlar. 2010-2011-ci illərdə Pasxa adasında dəniz parkının yaradılmasına etiraz edən rapanui fəalları ilə Çili polisi arasında toqquşmalar yaşanmışdır.

## Həmçinin bax
* Pasxa adası
* Moai
* Makemake (mifologiya)
* Makemake (cırtdan planet)

## Xarici keçidlər
* Rapanui: The Edmunds and Bryan Photograph Collection—documenting Rapa Nui's archaeological wonders and everyday life during the early 1900s
* "Easter Island - Mysteries & Myths". Joseph Rosendo’s Travelscope. Archived from the original on 2013-06-15. - Includes interviews with Rapa Nui people

## İstinadlar
Makemake (mifologiya)

**Makemake** — rapanuilərin mifologiyasında yaradıcı tanrı.

## Haqqında

## Həmçinin bax
* Makemake (cırtdan planet)
* Pasxa adası
* Rapanuilər
* Moai

## Xarici keçidlər
* Robert D. Craig (2004). "Handbook of Polynesian Mythology". ABC-CLIO: 63. ISBN 978-1-57607-894-5.
* Blue, Jennifer (July 14, 2008). "Dwarf Planet 136472 2005 FY9 Named Makemake". Retrieved 2016-08-14.
* Mike Brown (2008). ["Mike Brown's Planets: What's in a name? part 2". Caltech. Retrieved 2008-07-14.

## İstinadlar
Andrey Sipilin

**Andrey Sipilin** (*Andrey Vladimiroviç Sipilin*) — Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Hərbi-texniki təminat məsələləri şöbəsinin müdiri. Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidentinin sabiq köməkçisi (2019–2022).

## Həyatı və təhsili
1995–1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında, 2000–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində, 2000–2004-cü illərdə isə Bakı Dövlət Universitetində təhsil alıb. Bakı Dövlət Universitetində hüquq, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində isə biznes idarəetməsi və audit ixtisası üzrə təhsil alıb.

## Əmək fəaliyyəti
2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsində İnformasiya Texnologiyaları şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. 2004–2006-cı illərdə "McDermott Caspian Contractors Inc" şirkətində müxtəlif vəzifələrdə işləyib. Daha sonra "PAŞA İnşaat" MMC-də İnsan Resursları və İdarəetmə departamentinin direktoru vəzifəsində fəaliyyət göstərib.

2019–2022-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidentinin köməkçisi çalışıb.

2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının Hərbi-texniki təminat məsələləri şöbəsinin müdiri təyin edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Finlandiyanın vilayətləri

Finlandiya fin dilində ***maakunta***, isveç dilində ***landskap*** adlanan 19 vilayətdən ibarətdir. Vilayətlər vilayət bələdiyyələri üçün əməkdaşlıq edən forumlar kimi xidmət göstərən regional şuralar tərəfindən idarə olunur. Vilayətlərin əsas vəzifələri regional planlamanı aparmaq və təhsil və təşəbbüsü inkişaf etdirməkdir. Əlavə olaraq, ictimai sağlamlıq xidmətləri də həmçinin vilayət səviyyəsində təşkil olunur. Hal-hazırda şura üçün ümumi seçkilər baş tutan yeganə vilayət Kaynuudur. Digər vilayətlərin məclisi bələdiyyə şuraları tərəfindən seçilir. Hər bələdiyyə öz əhalisinin sayına uyğun nümayəndəni məclisə göndərir. Regional şuraların məsuliyyətində olan bələdiyyələr arasındakı əməkdaşlığa əlavə olaraq, Finlandiyada təşəbbüskarlıq, meşəçilik, balıqçılıq, kənd təsərrüfatı və əmək işlərinin yerli idarəçiliyinə görə məsuliyyət daşıyan 15 İqtisadi İnkişaf, Nəqliyyat və Çevrə Mərkəzi(Fin dilində *elinkeino-, liikenne- ja ympäristökeskus*, qısaca *ely-keskus*) fəaliyyət göstərir. Onların hər biri Finlandiyanın bir və ya bir neçə vilayətinə nəzarət edir və içərisində İqtisadiyyat və Məşğulluq, Nəqliyyat və Rabitə və Çevrə nazirliklərinin ofisi yerləşir. Finlandiya Müdafiə Qüvvələrinin regional ofisləri regional müdafiə hazırlıqlarından və vilayət içərisindəki çağırışların idarəsindən məsuliyyət daşıyır.

## Regionlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Regional Councils of Finland Official site
* Regional State Administrative Agencies
Yovşanyarpaq ambroziya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Birillik, gövdəsi düz, sadə və ya budaqlanan, 25-80 sm hündürlükdə bitkidir. Yarpaqları qarşı-qarşıya və ya növbəli düzülmüş, saplaqlı, aşağı yarpaqlar ikiqat, yuxarı yarpaqlar dərin lələkvari bölünmüş, bölümləri uzunsov-lansetvari, iti, tam və ya dişli, hər təfərdən qısa və sıx tükcüklü, aşağıda bozumtuldur. Səbətləri uzun və nazik sünbülvari çiçəkqrupunda toplanıb. Erkəkcik çiçəkləri sarı, səbətləri yarımşarvari, 3-5 mm enindədir. Sarğı yarpaqcıqları yaşıl rənglidir. Toxumcaları 3 mm uzunluqda, yumurtavari-uzunsov, incə burunludur. Tozcuqları allergiya xüsusiyyətlidir.

## Yayılması
Böyük Qafqazın qərbi, Abşeronun rayonlarında aran və dağətəyi ərazilərdə yayılmışdır. Əkinlərdə, yol kənarlarında bitir. İnvaziv növdür.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Təzəkənd-i Nasirpur (Marağa)

**Təzəkənd-i Nasirpur** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 74 nəfər yaşayır (18 ailə).

## İstinadlar
Parus (dəqiqləşdirmə)

* Parus — arıquşu cinsinin latınca adı.
* Parus (biznes mərkəzi) 
* Parus (texnika) 
* Parus (memarlıq)
Oskar Kokoşka

**Oskar Kokoşka** () — Avstriyalı rəssam, şair və dramaturq. Bir rəssam kimi onun əsərləri ekspressionizm və modernizmin ən yaxşı nümunələrindəndir. 1904-cü ildə Vyanada sənətşünaslığa başladı. 1910-1911-ci illərdə Berlində "Der Sturm" qəzeti üçün rəsmlər çəkirdi.

## Həyatı

Oskar Kokoşka 1886-cı il martın 1-də Avstriyanın Dunay bölgəsindəki Pöchkarn şəhərində anadan olmuşdur. 1905-ci ildə Vyana Peşə və İncəsənət Məktəbinə daxil oldu və rəssamlığa başladı. 1909-cu ilə qədər bu məktəbdə təhsilini davam etdirdi və rəsm çəkmədiyi vaxtlarda teatra maraq göstərdi və 1908-ci ildə iki əsər yazdı. 1910-cu ildə onun "Xəyalpərəst Uşaqlar" adlı uzun şeiri çapdan çıxdı. Həm rəssamlıqla, həm də ədəbiyyatla maraqlanırdı. Vyananın sənət səhnəsində şöhrəti artdı.

Memar Adolf Loos, şair Karl Kraus və şair Peter Altenberg kimi dostlarının təşəbbüsü ilə ilk sərgisini 1910-cu ildə Berlində açdı. Sənətkarların tərifinə və tamaşaçıların böyük marağına səbəb oldu. Avstriya-Macarıstan tacı şahzadəsi Frans Ferdinand, sərgidə şəkilləri gördü və təəcübləndi.

1919-cu ildə Drezdendəki Rəssamlıq Akademiyasında müəllim üzv oldu. 1924-cü ildə müəllimlik fəaliyyətini dayandıraraq səyahətlərə başladı. Bununla da ən məşhur əsərləri olan İtaliya, Fransa, İngiltərə və Afrika mənzərələrini yaratdı.  1931-ci ildə Vyanaya qayıtdı, lakin uzun müddət burada qalmadı və 1935-ci ildə Praqaya köçdü.

1953-cü ildə Salzburq Yay Akademiyasında rəssamlıq kafedrasına təyin edildi.

## İstinadlar
Qürub çağı kənd (rəsm əsəri)

**Qürub çağı kənd** — 1884-cü ildə Vinsent van Qoq tərəfindən yağlı boya ilə çəkilmiş rəsm əsəri. Hal hazırda Amsterdamdakı Reyksmüzyem muzeyində nümayiş olunur.

## İstinadlar
Struve Geodeziya Qövsü

**Struve Geodeziya Qövsü** — 2820 metr boyunca, 26 trianqular nöqtədən ibarət olan şəbəkə. Bu geodeziya qövsünün yaradılmasında əsas məqsəd Yerin xüsusiyyətlərini, forma və ölçülərini müəyyən etməkdir. O, Norveçin Hammerfest şəhərindən başlayaraq Qara dənizə qədər uzanır və ümumilikdə 10 ölkədən keçir. Qövs onun yaradıcısı əslən alman olan rusiyalı astronom Fridrix Vilhelm Struvenin şərəfinə adlandırılıb.

## Numizmatika
* 29 dekabr 2006-cı ildə Belarus Respublikasının Milli Bankı gümüş 20 rubl və mis-nikel qarışıqlı 1 rublluq xatirə sikkələri buraxılıb.
* 15 iyun 2009-cu ildə Moldova Milli Bankı 50 ley nominalında gümüş xatirə sikkəsi buraxıb.
* 11 may 2015-ci ildə Litva Bankı 20 avro dəyərində xatirə əsginası buraxmışdır.
*

## İstinadlar
Çin monqolları

**Çin monqolları** (Çin: 蒙古族; pinyin: Měnggǔzú) — Çin Xalq Respublikasının vətəndaşı olan etnik monqollardır. Çin Xalq Respublikası hökuməti tərəfindən tanınan 55 etnik azlıqdan birini təşkil edirlər. Çində etnik monqol olaraq təsnif edilən təxminən 5.8 milyon insan var. Çinin müxtəlif bölgələrində, xüsusilə Daxili Monqolustanda, Şimal-şərq Çində və Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunda yaşayırlar. Çindəki monqol əhalisi suveren monqol dövlətindən iki dəfə çoxdur.

## Regional bölgü

Çindəki monqollar müxtəlif nisbətdə və regionlarda yaşayırlar. Bu regionlar aşağıdakılardır:
# Daxili Monqol Muxtar Rayonu – 68,72 %
# Jilin əyaləti – 2,96 %
# Hebei əyaləti – 2,92 %
# Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu – 2,58 %  
# Heilongjiang əyaləti – 2,43 %  
# Çinghay Eyaleti – 1,48 %  
# Henan əyaləti – 1,41 % 
# Digər regionlar – 5,98 %

Daxili Monqol Muxtar Vilayətindən başqa Çində digər monqol muxtar inzibati alt bölmələri də mövcuddur.

Vilayət səviyyəsində:
* Haixi Monqol və Tibet Muxtar Vilayəti
* Bayangolin Monqol Muxtar Vilayəti
* Bortala Monqol Muxtar Vilayəti

Dairə səviyyəsində:
* Veichang Manchu və Monqol Muxtar Dairəsi
* Harqin Zuoyi Monqol Muxtar Dairəsi
* Fuxin Monqol Muxtar Dairəsi
* Kobuksarın Monqol Muxtar Dairəsi
* Subei Monqol Muxtar Dairəsi

## Həmçinin bax
* Çin əhalisi

## Xarici keçidlər
Monqol azlığı haqqında Çin hökuməti məlumatı

## İstinadlar
Suquzğunu (rəsm əsəri)

**Suquzğunu** — holland rəssam Vinsent van Qoqun kətan üzərində yağlı boya ilə çəkdiyi rəsm əsəri. 1886-cı ilin iyul-dekabr aylarında Parisdə çəkilən rəsm əsəri indi Hollandiyanın Amsterdam şəhərində, Van Qoq Muzeyində saxlanılır.

Əsərdə bataqlıqdakı bir suquzğunu təsvir edilir. Quş rəsm əsərinin sağına baxır. Vinsentin adı rəsmin aşağı sol küncündə qeyd olunub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax