open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sok Cu-son

**Sok Cu-son** (; ) — Koreya ənənəvi geyimlərinin tədqiqatçısı və folklorşünas. Onun əsərləri arasında "Koreya geyim və ornament tarixçəsi" () adlı kitabı yer alır.

O, hanbokun (ənənəvi Koreya geyimi) tədqiqatının pioneri olmuş və ömrünü bu geyimin öyrənilməsinə həsr etmişdir. 1952-1958-ci illərdə Sudo Qadın Müəllimlər Kollecində, 1958-1976-cı illərdə isə Donqduk Qadın Universitetində professor vəzifəsində çalışmışdır. 1977-ci ildə Dankuk Universitetinin aspirantura proqramında professor kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1981-ci ildə isə 3,365 şəxsi əşya və 3,000-ə yaxın kitabı universitetə bağışlayaraq Sok Cu-son Memorial Folklor Muzeyini təsis etmiş və onun direktoru olmuşdur.

Koreya geyim tarixçisi kimi, o, 15 avqust 1945-ci ildə Koreyanın müstəqillik qazanmasından sonra xalq irsini araşdırıb, toplamış və sistemləşdirmiş, beləliklə, ilk maddi və qeyri-maddi mədəni dəyərlərin qorunmasına töhfə vermişdir. Xüsusilə, o, Çoson dövrünün (orta və gec dövr) geyim və aksesuarlarının sistemləşdirilməsi və qorunmasında mühüm rol oynamışdır.

Sok Cu-son 3,300-dən çox əşyanı onun adına açılan Dankuk Universitetinin muzeyinə bağışlamışdır ki, bu da Koreya tarixi geyimlərinin qorunmasına və sərgilənməsinə imkan yaratmışdır. Sok Cu-son Memorial Folklor Muzeyi 1981-ci ildə qurulmuş və 1999-cu ildə Mərkəzi Muzey ilə birləşdirilərək Sok Cu-son Memorial Muzeyi adlandırılmışdır. Onun kolleksiyasına aid parçalar ABŞ-da nümayiş olunan Çoson sülaləsi sənətinə dair ilk genişmiqyaslı sərgidə – "Koreya Xəzinələri: Çoson Sülaləsinin Sənəti və Mədəniyyəti, 1392-1910" sərgisində təqdim olunmuşdur.

Sok Cu-sonun topladığı əşyalar arasında ənənəvi üsullarla əl ilə toxunmuş pambıq parçalar da var idi. Bu parçalar Cənubi Çolla-Namdo əyalətinin Naju şəhərindəki Saetqol kəndində yaşayan Kim Man-e tərəfindən toxunmuşdu. Kim Man-e 1969-cu ildə "*Yaşayan İnsan Xəzinəsi*" adına layiq görülmüş və toxuculuq bacarıqları ilə yanaşı, Sok Cu-sonnun araşdırmalarına verdiyi böyük töhfələrlə tanınmışdır.

## İstinadlar
Buda (folklor)

**Buda** (Qeez: ቡዳ) — Efiopiya və Eritreya xalq dinində şər gözün gücü və sırtlana çevrilmək bacarığı kimi qəbul edilir. Buda adətən cəmiyyətin fərqli sosial qruplarına mənsub insanlar tərəfindən idarə edildiyinə inanılır. Məsələn, bu gücün Beta İsrail icmasına (Efiopiya yəhudiləri) və ya metal işləyən sənətkarlara aid olduğu düşünülür. Bu inanc Sudan, Tanzaniya və Mərakeşdəki Bərbər xalqları arasında da mövcuddur.

Efiopiyada şər gözə (buda) inam hələ də geniş yayılmışdır. Beta İsrail yəhudiləri və bəzi digər kastalar, məsələn, dəmirçilər, budaya sahib olduqları üçün damğalanırlar. Əslində, Amhar dilində "manual işçi" mənasını verən tabib sözü eyni zamanda "şər gözə sahib olan" şəxs kimi də başa düşülür. Bu gücün cadugərlərin qüdrətinə bənzər bir səviyyədə olduğuna inanılır.

Budanın əsasən kənar insanlarda rast gəlinməsi, bu qüdrətin paxıllıqdan qaynaqlandığı inancı ilə izah edilir. Belə gücə malik olan şəxslərin pis ruhların təsiri altında olduqlarına inanılır. Bir tədqiqatda onların "şər bir ruh tərəfindən gücləndirildiyi" qeyd edilir.Niall Finneran yazır ki, "Efiopiya və daha geniş Afrika kontekstində sənətkarlar sehrli yaradıcılıq gücü ilə tanınır. Çox vaxt bu bacarıqlar atadan oğula keçən bir iblis anlaşması kimi qəbul edilir". Şər gözün sahibi sırtlana çevrilərək insanlara hücum edə və insan kimliyini gizlədə bilər.

Bəzi Efiopiya və Eritreya xristianları budanın pis təsirlərindən qorunmaq üçün kitab adlı amulet və ya tilsim daşıyırlar və ya Allahın adını zikr edirlər.*Debtera* (rəsmi kahin olmayan, xalq təbabəti və bəzən sehrlə məşğul olan savadlı şəxs) bu müdafiə amuletlərini və tilsimləri hazırlayan şəxsdir.

Efiopiya Pravoslav Kilsəsinin rəsmi kahinləri də şeytan və ya budanın təsirinə düşən insanlara kömək edərək exorcizm (şeytan çıxarma) ayinlərini icra edirlər. Bu şəxslər kilsəyə və ya dua toplantılarına gətirilir.  Amsalu Qeleta Efiopiya xristianlarının exorcizm praktikalarını belə təsvir edirref name="geleta" />:

* Dini nəğmələrin oxunması və duaların edilməsi
* Müqəddəs Yazılardan parçalar oxunması
* Şeytana İsa Məsihin adı ilə müqavimət göstərərək ruhla dialoq qurulması

Bu dialoq exorcistin demonun təsirini anlamağına kömək edir və sonradan qurbanın yaşadıqları bu sözlər vasitəsilə təsdiqlənir. Lakin exorcizm həmişə uğurlu olmur və Qeleta bəzi hallarda demonların adi üsullarla çıxarıla bilmədiyini, ancaq sonradan öz-özünə qurbanı tərk etdiyini qeyd edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Hagar Salamon, *The hyena people: Ethiopian Jews in Christian Ethiopia*, University of California Press, 1999, .
*Reminick, Ronald A.  1974.  The evil eye belief among the Amhara of Ethiopia.  *Ethnology* 13:279-291.
*Reminick, Ronald A.  1976.  The evil eye belief among the Amhara of Ethiopia.  *The Evil Eye*, Clarence Maloney, ed., pp 85–101. New York: Columbia University Press.
*Vecchiato, Norberto.  1994.  Evil Eye, Health Beliefs, and Social Tensions among the Sidama.  In *New Trends in Ethiopian Studies: Papers of the 12th International Conference of Ethiopian Studies*, Harold Marcus, ed., vol 2, 1033–1043.  Lawrenceville, NJ: Red Sea Press.
The Atlantic

***The Atlantic*** — Vaşinqtonda yerləşən Amerikan jurnal və çox platformalı nəşriyyat. Jurnalda siyasət, xarici işlər, biznes və iqtisadiyyat, mədəniyyət və incəsənət, texnologiya və elmlə bağlı məqalələr yer alır.

1857-ci ildə Bostonda məşhur yazıçıların təhsil, köləliyin ləğvi və o dövrün digər əsas siyasi problemləri haqqında şərhlərini dərc edən ədəbi və mədəniyyət jurnalı olaraq "The Atlantic Monthly" adıyla yaradılmışdır. Onun qurucuları arasında Frensis Andervud və məşhur yazıçılar Ralf Uold Emerson, Oliver Holms, Henri Lonqfello, Harriet Biçer-Stou və Con Qrinlif Vitter var idi. Ceyms Rassel Louel jurnalın ilk redaktoru olmuşdur. XIX və XX əsrlərdə jurnal illik The Atlantic Monthly Almanaxını da nəşr edirdi. Jurnal 1999-cu ildə iş adamı David Bredli tərəfindən satın alınıb və o, onu ilk növbədə ciddi milli oxucular və "fikir liderləri" üçün nəzərdə tutulmuş ümumi redaksiya jurnalına çevirdi. 2017-ci ildə jurnalın böyük hissəsi Stiv Cobsun həyat yoldaşı Loren Pauel Cobsun təsisçisi olduğu Emerson Collective təşkilatına satıldı.

Jurnal 2001-ci ilə qədər ayda bir dəfə nəşr olunurdu və ildə 11 nömrə çıxırdı. 2003-cü ildən bəri ildə 10 nəşr çıxmağa başladı. 2004-cü ilin yanvar/fevral sayı ilə "Aylıq" ("Monthly") sözü üz qabığından çıxarıldı və 2007-ci ildə rəsmi olaraq adını dəyişdi. 2024-cü ildə 2025-ci ildə aylıq nəşrləri dərc etməyə davam edəcəyi açıqlanıb.

2016-cı ildə Amerika Jurnal Redaktorları Cəmiyyəti tərəfindən "İlin Jurnalı" seçilib. 2022-ci ildə jurnalın yazıçıları Bədii Yazıya görə Pulitzer Mükafatını, jurnal isə 2022, 2023 və 2024-cü illərdə Amerika Jurnal Redaktorları Cəmiyyəti tərəfindən ümumi mükəmməlliyə görə mükafatı qazanmışdır. 2024-cü ildə jurnalın bir ildə 20 milyon dollar itirdikdən və işçilərinin 17%-ni ixtisar etdikdən sonra üç il sonra bir milyon abunəçi sayına çataraq mənfəətə keçdiyi bildirilmişdir.

2024-cü ildən jurnalın icraçı redaktoru Adrienne LaFrans, baş redaktoru Cefri Qoldberq, baş direktoru isə Nikolas Tompsondur.
## İstinadlar
Carelia

*  — Radlkoferotoma bitki cinsinin sinonimi.
*  — Ageratum bitki cinsinin sinonimi.
*  — Stevia bitki cinsinin sinonimi.
Fedia

*  — Valeriana bitki cinsinin sinonimi.
*  — Valeriana bitki cinsinin sinonimi.
*  — Patrinia bitki cinsinin sinonimi.
Nissakimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

## Cinsləri
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
11:11 (numerologiya)

Numerologiyada **11:11** — müəyyən bir hadisənin baş verməsi üçün əhəmiyyətli bir an hesab olunur. Bu, sinxronluğun nümunəsi, həmçinin müsbət bir işarə və ya mənəvi təsirin mövcudluğuna dair bir göstəriş kimi qəbul edilir. Bundan əlavə, rəqəmlərin təkrarlanmasının onların "intensivliyini" artırdığı və numeroloji təsirini gücləndirdiyi düşünülür.

Həmçinin 11:11 rəqəmi numerologiyada güclü mənəvi və enerjili mesaj daşıyan master number (ustad rəqəm) hesab olunur. Bu ardıcıllıq, xüsusilə ruhani oyanış, intuisiya, yüksək şüur və daxili dönüşüm ilə əlaqələndirilir.

Tənqidçilər bu iddianın əsaslı sübutlarının olmadığını vurğulayır və təsdiqləmə qərəzi () və post-faktum təhlili () kimi elmi izahları irəli sürürlər. Statistik müşahidələrə, xüsusilə xaos nəzəriyyəsi və həqiqətən böyük ədədlər qanunu () əsasında skeptiklər bu cür fərdi müşahidələri təsadüf və labüdlük kimi izah edir və onların xüsusi bir mənası olmadığı qənaətinə gəlirlər.

## Xristianlıqda əhəmiyyəti
Protestant xristianlığında, xüsusilə pentikostal hərəkatlarda 11 və ya 11:11 rəqəmi keçid anlayışı ilə əlaqələndirilir.

## Zamanda əhəmiyyəti
Müxtəlif səbəblərə görə insanlar tarixlərə və rəqəmlərə xüsusi mənalar aid edirlər. Bunun nəzərəçarpan nümunələrindən biri "on birinci saat, on birinci gün, on birinci ay" ifadəsinin əhəmiyyətidir. Bu ifadə 11 noyabr 1918-ci ildə Paris vaxtı ilə saat 11:00-da Birinci Dünya Müharibəsini bitirən atəşkəsin qüvvəyə minməsini simvolizə edir.

11 noyabr 2011-ci ildə (11/11/11) dünyanın müxtəlif yerlərində, o cümlədən ABŞ-da və Asiya qitəsində kütləvi şəkildə evliliklərin sayı artmışdır.

Polşada isə 11 noyabr (11/11) və saat 11:11 1918-ci il noyabrın 11-də Polşanın Alman, Avstriya və Rusiya işğalından azad edilməsi ilə əlaqələndirilir və Polşa Müstəqillik Günü kimi qeyd edilir.

## 11:11-in əsas mənaları
# Mənəvi oyanış və ruhani siqnal
#* Çoxları 11:11-i gördükdə bunun ruh dünyasından bir siqnal və ya universumun mesajı olduğunu düşünür.
#* Bunun intuisiya gücləndiyi, enerji axınının artdığı və ruhən inkişafın başladığı bir dövrə işarə etdiyi deyilir.
# Arzuların və düşüncələrin reallaşması
#* 11:11, fikirlərin və niyyətlərin sürətlə gerçəkləşməsi ilə əlaqələndirilir.
#* Bu anda nə düşündüyünüzə diqqət yetirmək tövsiyə olunur, çünki düşüncələriniz reallığa çevrilə bilər.
# Əngəllərin aşılması və yeni fərqindəlik səviyyəsi
#* Keçmişi geridə qoymaq və yeni fərqindəlik səviyyəsinə keçmək üçün bir işarə ola bilər.
#* Bu rəqəmləri görənlərin həyatlarında dəyişikliklərə açıq olmaları və intuisiya ilə hərəkət etmələri tövsiyə edilir.
# Ruh ikiləri və ekiz alovlar ()
#* 11:11 tez-tez ruh əkizləri (soulmates) və ikiz alovlar (twin flames) anlayışı ilə də əlaqələndirilir.
#* Rəqəmi tez-tez görmək, bu ruhi olaraq yaxın bir insanla qarşılaşmaq və ya ruh əkizinizlə əlaqənin güclənməsi mənasına gələ bilər.
# Kosmik və ilahi rəhbərlik
#* 11:11 kainatın sizinlə birbaşa əlaqə qurmağa çalışdığını göstərə bilər.
#* Mələklərin, bələdçi ruhların və ya ali varlıqların sizi izlədiyinə və doğru yolda olduğunuzu bildirmək istədiklərinə işarə kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
Polşanın Milli Müstəqillik Günü

**Polşanın Milli Müstəqillik Günü** () —  Polşanın milli bayramıdır və 11 noyabr tarixində qeyd olunur. Bu gün, 1815–1918-ci illər arasında mövcud olmuş Polşa Krallığının 1918-ci ildə müstəqilliyini bərpa etməsinin xatirəsinə təsis edilmişdir. Bayram, 1795-ci ildə baş verən Üçüncü Polşa Bölgəsindən sonra keçən 123 illik işğal dövrünün sona çatmasını simvolizə edir.

Bu bayram 23 aprel 1937-ci ildə qanunla rəsmi olaraq təsis edilib, lakin 22 iyul 1945-ci ildə Xalq Milli Şurasının qərarı ilə ləğv olunub. Polşada siyasi sistemin dəyişməsi dövründə, 1989-cu ildə yenidən bərpa edilib.

Müstəqillik Günü ölkə miqyasında qeyd olunan rəsmi istirahət günüdür. Bu gün bayraqlar qaldırılır, ölkə prezidenti çıxış edir və Varşavanın mərkəzində hərbi parad təşkil olunur.

## Tarixin seçilməsi
Polşanın müstəqilliyinin bərpası tədrici bir proses idi. 11 noyabr tarixinin seçilməsi, Polşadakı hadisələrin I Dünya Müharibəsinin sonu ilə üst-üstə düşməsi ilə izah oluna bilər. Bu gün, 11 noyabr 1918-ci ildə imzalanan birinci Kompyen atəşkəsi Almaniyanın məğlubiyyətini şərtləndirdiyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu hadisədən bir gün əvvəl, 10 noyabr 1918-ci ildə, Yuzef Pilsudski Varşavaya gəlmişdi. 10 və 11 noyabr tarixlərində polşa xalqı özünü tamamilə müstəqil hiss etməyə başladı, və ölkəni dərin həyəcan və coşğu hissi bürüdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bunyol

**Bunyol** () — İspaniyanın Valensiya vilayətində yerləşən şəhər və bələdiyyə. Bələdiyyənin sahəsi təxminən 112 km² təşkil edir və Valensiya şəhərinin qərbində, təxminən 38 km məsafədə yerləşir. Şəhər Bunyol çayı boyunca uzanır və ətrafı Syerra-de-Las-Kabrilyas, Syerra-de-Dos-Aquas və Syerra-de-Malakara və Martes dağ silsilələri ilə əhatə olunub.

Bunyolun yerli iqtisadiyyatı sənaye və kənd təsərrüfatının qarışığından ibarətdir. Burada əsasən çəyirək ağacı, badam ağacı, meyvə ağacları, zeytun ağacları və üzüm yetişdirilir.

Şəhərin əhalisi təxminən 9,000 nəfərdir.

Bunyol Renfe dəmiryolu şəbəkəsi vasitəsilə Valensiya şəhərinə sərnişin qatar xidməti təqdim edir.

Hər il 40,000-dən çox insan şəhərə toplaşaraq məşhur La Tomatina festivalında iştirak edir. Festival zamanı 115,000 kq-dan çox pomidor bir-birinə atılır. Bu festival turistlər üçün maraqlı bir hadisədir və xüsusilə Avropadan gələn turistlər onu izləmək və iştirak etmək üçün şəhərə axın edirlər.

Şəhərin yaxınlığında Levante UD futbol klubunun məşq meydançaları və bazası yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*http://www.lahoya.net/pueblos/bunol.htm (Spanish)
*Renfe's website.
*LA AUTOVÍA BUÑOL-VALENCIA TENDRÁ UN TERCER CARRIL
Sem Nuyoma

**Sem Nuyoma** (; ) — Namibiya Respublikasının ilk prezidenti.

## Həyatı
1929-cu il mayın 12-də ölkənin şimalında, Entuda kəndində kəndli ailəsində anadan olub. Atası təsərrüfat işçisi idi. 1954-cü ildə Vindhukda orta məktəbi bitirib. 1950-ci illərin ikinci yarısından inqilabi hərəkatda fəal iştirak etmişdir. 1989-cu ildə BMT-nin nəzarəti altında keçirilən azad seçkilərdən və Namibiyanın müstəqilliyindən sonra o, yekdilliklə ölkənin ilk prezidenti seçilib. 1990–2005-ci illərdə Namibiyanın prezidenti olub.

9 fevral 2025-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Maslenitsa

**Maslenitsa** () — Şərqi slavyanların ənənəvi bayramı, Böyük Orucluqdan əvvəlki həftə ərzində qeyd olunur və xristianlıqdan əvvəlki slavyan mifologiyasının bir sıra elementlərini özündə saxlayır.

Şərqi slavyanların xalq təqvimində bu bayram qış ilə yazın, eləcə də "*Ət Yeyən*" dövrü ilə Böyük Orucluq arasında sərhəd kimi qəbul edilir.Avropa ölkələrində keçirilən karnavala bənzəyir. Katoliklərdəki "*Yağlı Çərşənbə Axşamı*" və Masopust bayramlarına oxşayır. Rus Pravoslav Kilsəsinin təqvimində bu dövr "Pendirli həftə" (Sırnaya sedmitsa) adlanır. Rusiyada "Masopust", "Ətsiz həftə" və "Pendir həftəsi" kimi adlar yalnız dini təqvimdə işlədilmişdir.

Maslenitsa bayramının tarixi hər il dəyişir, çünki Pasxa bayramının qeyd edilmə tarixindən asılıdır.

Maslenitsa bayramının ənənəvi atributları:

* Maslenitsa kuklası (qışın rəmzi)
* Əyləncələr, şənliklər, xizək sürmə və kütləvi gəzintilər
* Ruslarda – blinlər və kökələr
* Belaruslar və ukraynalılarda – vareniklər, sırniklər və "kolodka" adlı adət

## Həmçinin bax
* Mardi Qra

## İstinadlar
Şir şəbehi tamaşası

**Şir şəbehi tamaşası** — Aşura günü nahardan sonra ifa edilən tamaşa.

## Keçirilmə vaxtı
Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərinin bazarının mərkəzində Müzəffəriyyə timçəsi Dəvəçi məhəlləsində 300 il xidməti olmuş ərəb adlanan heyəti tərəfindən ifadə edilən bu tamaşanın ən mühüm özəlliyi onun nahardan sonra ifadə edilməsidir. Buna səbəb hadisənin baş vermə vaxtı ilə üst-üstə düşməsidir. Həzrəti Hüseyn (ə) aşura günü nahar çağı şəhadətə yetirilmişdir.

## Tamaşanın quruluşu
Şir şəbehi tamaşası müqəddimə ilə başlayır. Öncə Həzrəti Hüseynin səhabəsindən olan Hürr ibn Yəzidi Riyahi cildində bir nəfər insanların çiynində kəcavə ilə gəlir və onun əhvalatına dair şeirlər və növhələr oxunur. Bu cür bir adəti Vereşşagin adlı rus rəssamı da Şuşa şəhərində olarkən çəkdiyi fotolarda təqdim etmişdir. "Şuşada məhərrəmlik mərasimində iştirak edən əzabkeşlər", "Şuşada məhərrəmlik", “Dərviş və tövbəkarlar” fotolarını misal göstərmək olar. Kommunist ideologiyasının hakim olduğu sovet dövründə Kərbəla hadisələrinin qeyd edilməsi qadağan olunmuş, hətta hökumət rəsmilərinin insanları bundan uzaqlaşdırmaq üçün mərasimin keçirildiyi ələm ağacının dibinə it bağladığı, oranı mundarladığına dair faktlar mövcuddur. Nəticədə Azərbaycanda XX əsrin əvvəllərinə qədər mütəmadi şəkildə keçirilən bu cür şəbih tamaşası da unudulmuşdur.

Şir şəbehinin müqəddiməsində xalq iki qrupa bölünür: bir hissə ağ və yaşıl paltarlarla İmam və onun dostlarını təmsil edir, digər qrup isə qırmızı rəngli paltarlarla Ömər Yəzid ibn Müaviyyənin qoşununu təmsil edir. Kəcavəni ələ keçirmək üçün bu iki dəstənin arasında mübarizə gedir, sonra isə Şir şəbehi məşhur növhə oxumaqla başlayır. Şirin kəcavəsi gəldikdə xalqın hüznlü mərsiyəsi başlayır. Kəcavədə gələn şir özü də xalq ilə birlikdə ağlayır və növhə söyləyir. Şir əllərini matəm nişanəsi olaraq başına çırpır, xalqın başına saman sovurur. Şirin kəcavəsi xalqın arasından keçib Müzəffəriyyə cərgəsindən ötüb bayıra çıxır. Bu şəbeh İranın bir çox şəhərlərində də oynanılır, ancaq onun forması və hekayəsi Təbrizdəki “Şir şəbehi”ndən fərqlidir.

## İstinadlar
Anqola qadınları təşkilatı

**Anqola qadınları təşkilatı** (port. *Organização Mulher Angolana*, OMA) — Afrikada qadın qeyri-hökumət təşkilatı.

Təşkilat 1962-ci ildə Anqola qadınlarını Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatına dəstək olmasının təşkili, səfərbər edilməsi məqsədi ilə yaradılmışdır. Bu təşkilatın həmtəsisçisi Deolinda Rodrigez Fransisko de Almeydadır.

## Tarixi
Anqola Qadınlar Təşkilatı 1962-ci ildə yaradılıb və əvvəlcə yeni siyasi partiyanın səfərbərliyi dəstəyi məqsədi ilə yaradılıb. 1975-ci ildə Anqola müstəqilliyi uğrunda Portuqaliyanın müstəmləkəçilik siyasətinə qarşı başladığı müharibədə qələbə əldə edəndən sonra təşkilat yerli idarəetmə orqanlarında qadınların fəal iştirakını təmin etmək üçün əlindən gələni edəcəyini vəd etdi və buna geniş şərait yaratdı. Təşkilatın fəaliyyəti 1980-ci illərdə zəiflədi. 1985-ci ildə bu təşkilata üzvlük 1,8 milyon nəfərə çatsa da 1987-ci ildəbu rəqəm bir qədər azalmış və 1,3 milyon nəfərə qədər düşmüşdür. Kəndlərdəki zorakılıq və regional sabitliyin pozulması təşkilatın bir çox kənd üzvlərini də ruhdan saldı. Buna baxmayaraq 1980-ci illərdə Anqolada ilk dəfə olaraq anti-diskriminasiya qanunları qəbul edildi. Bu qanunlara əsasən savadsız qadınları dəstəkləməkdən ötrü ciddi savadlılıq qanunları tətbiq edilməyə başlandı.

1976-cı ildə təşkilatın ilk milli icra orqanı yaradıldı və Anqola prezidentinin bacısı Rut Neton milli koordinator seçildi. 1983-cü ildə təşkilat yenidən qurulanda Neto baş katib və əlli üç nəfərlik milli komitənin rəhbəri seçildi. Neto 2 mart 1988-ci ildə yenidən təşkilatın baş katibi seçildi və 21 il bu vəzifədə qaldı. Təşkilat qadınlar üçün təhsili genişləndirdi, qadınlar üçün savadlılıq proqramları yaratdı və 1980-ci illərdə Anqola hökuməti əmək haqqı və iş şəraitində gender ayrı-seçkiliyinə qarşı qanunlar qəbul etdi.

1999-cu ildə Lusiya İnqles Van-Dunem Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatı siyasi partiyasının qadın qolu olan təşkilatın baş katibi seçildi. 2005-ci ildə o, yenidən bu vəzifəyə seçildi. 2021-ci ildə onu baş katib vəzifəsində Xuana Tomas əvəzlədi.

## Baş katibləri

* Rut Neto (1976-1983-cü illərdə milli koordinator vəzifəsində çalışıb; 1983-cü ildə baş katib seçilib; 1988-ci ildə yenidən baş katib seçilib)
* Lusiya Ingles Van-Dunem (1999-cu ildə seçildi; 2005-ci ildə yenidən seçildi.)
* Xuana Tomas (2021-ci ildə seçilmişdir.)

## İstinadlar
Rus qadın faşist hərəkatı

**Rus qadın faşist hərəkatı** — Ümumrusiya faşist partiyasının qadın təşkilatı, faşist partiyasının ideyalarını müdafiə edən rusiyalı qız və qadınları birləşdirmək məqsədi ilə Harbində yaradılmış siyasi təşkilat. Mançjou-qoda 1934-1943-cü illərdə mövcud olmuşdur. Rus qadın faşist hərəkatının əsas ideologiyası rus faşistlərinin əsas şüarı ilə müəyyən edilən rus faşizmi idi: “Allah, Millət, Əmək”. Hərəkat 20-40 yaşlı rus qız və qadınları birləşdirirdi. Təşkilat 11 saylı “Rus qadın faşist hərəkatı haqqında” Əsasnaməyə uyğun olaraq fəaliyyət göstərirdi.

## Təşkilatın yaranması
Təşkilat 29 mart 1934-cü ildə yaradılıb və faktiki olaraq 20-40 yaşlı rus qız və qadınları birləşdirən, Rusiya mühacirətini təmsil edən yeganə siyasi təşkilatı idi. Əsasnaməyə əsasən, Hərəkat Rusiya faşizminin korporativ sistemi üzərində qurulmuş Milli Əmək Rusiyasının tərəfdarı idi ki, burada qadınlar “haqqı olan yeri – gözəllik ideyalarının daşıyıcısı və qanunla lazımi qaydada təmin edilmiş ailə ocağının (arvad, ana) qoruyucusu” kimi mövqeyə sahib olsunlar.

Təşkilat mərkəzi rəhbərlikdən və RQFH-nın yerli təşkilatlarından ibarət idi. Mərkəzi rəhbərlik RQFH idarəetmə Mərkəzi və onun orqanları, yerli təşkilatlar isə RQFH mərkəzləri, rayonlar və şöbələr idi. Sosial tərkibinə görə hərəkatın üzvləri işçilər idi: yerli qəzet və jurnallarda, banklarda və başqa qurumlarda çalışanlar.

## Təşkilatın inkişafı və fəaliyyəti
1 mart 1941-ci ildə təşkilatın adı dəyişdirilərək Rus Qadınları İttifaqı adlandırıldı. Təşkilat 1943-cü ildə digər partiya təşkilatları ilə birlikdə Mancuriyanı işğal edən  yaponlar tərəfindən qadağan edildi.

## Təşkilatın rəmzləri
Rus qadın faşist hərəkatının özünəməxsus rəmzləri var idi: bayrağı, himni, gerbi — ümumrusiya faşist partiyası ilə eyni idi, formaları — faşistlərə xas geyim: qara yubka və qara papyonlu ağ bluza; Ağ rəng saf qadınlığı, qara rəng faşizmi, sol qol isə bütün partiyaların rəmzlərini simvollaşdırır.

RQFH  1935-ci ildən aylıq "Oyanış" qəzetini nəşr etməyə başlayır. 1936-cı ildən etibarən qəzet həftədə 2 dəfə nəşr edilirdi.

## İdarəedici mərkəzin sədri

* Şeyba Rumyantseva (1934)
* Valentina Abaimova (1934 — iyul 1936)
* Yevlaliya Oxotina (iyul 1936 — iyul 1943), Lev Oxotinin həyat yoldaşı

## İstinadlar
Qadınlar-kaymanlar

**Qadınlar-kaymanlar ''(fr***. *Femmes-Caïmans**)**'' — Afrikada Konqo Respublikasında yaradılmış qeyri-hökumət təşkilatı.

Bu qadın təşkilatı Konqo Respublikasının paytaxtı Brazzavil şəhərində Afrika maraqlarının müdafiəsi uğrunda Demokratik Birlik partiyasının bir qanadı olaraq təşkil edilmişdir. 

## Tarixi
"Qadınlar-Kaymanlar" təşkilatı 1956-cı ildə Konqo Respublikasının Brazzavil şəhərində Fulber Yulunun rəhbərlik etdiyi Afrika maraqlarının müdafiəsi uğrunda Demokratik Birlik Partiyasının qadın qolu olaraq yaradılıb. 1963-cü ilin avqustunda xalq inqilabı Fulbert Yulunu Konqo hakimiyyətindən devirmişdi.

Yulu təşkilatın yaradılması zamanı onun maliyyələşdirilməsinə kömək edib. Təşkilat partiyanın simvolu olan kaymanın şərəfinə adlandırılıb. Pauline Madieta "Qadınlar-Kaymanlar" təşkilatının ilk prezidenti seçilib.

## Fəaliyyəti
"Qadınlar-Kaymanlar" təşkilatı 1957-1960-ci illərdə Brazzavildə ən fəal siyasi təşkilatlardan biri olub. Ölkədə xüsusilə qadınlar arasında savadsızlığa qarşı mübarizə aparmağı hədəf qoymuş bu təşkilat savadsız qadınların siyasi düşüncələr baxımından maarifləndirilməsi işinin təşkilinə də diqqət ayırmışdır. Bu eyni zamanda Konqoda qadın hüquqlarının daha yaxşı müdafiəsini təmin etməyə imkan vermişdir. Çünki Konqo Respublikasında ən son Afrobarometr sorğusunun nəticələrinə görə, təxminən hər 10 nəfərdən dördü qızlara və qadınlara qarşı zorakılığın onların icmalarında yayğın olduğunu bildirmişdir. Yarıdan çoxu isə kişinin arvadını tərbiyə etmək üçün fiziki güc tətbiq etməsinə haqq qazandırdığına inandığınl ifadə etmişdir. Bununla belə "Qadınlar-Kaymanlar" təşkilatının üzvlərinin sayı heç 300-ü keçə bilməmişdi. 1960-cı illərdə Brazzavil şəhərində "Qadınlar-Kaymanlar" təşkilatının üzvlərinin sayı cəmi 250 nəfər idi.

## Həmçinin bax

* Rus qadın faşist hərəkatı
* Anqola qadınları təşkilatı

## İstinadlar
Senecio calthifolius

*  — Ligularia hookeri bitki növünün sinonimi.
*  — Ligularia calthifolia bitki növünün sinonimi.
Senecillis glauca

*  — Ligularia carpathica bitki növünün sinonimi.
*  — Ligularia glauca bitki növünün sinonimi.
Kəmərbənd (geyim)

thumb|right|280px|Smokin üçün nəzərdə tutulmuş qara Osmanlı ipək kəmərbəndi
**Kəmərbənd** () — adətən əyri və belə sarılan uzun və enli parçaya verilən addır. Müasir kəmərbəndlər daha çox kostyumlardakı gödəkçənin altına taxılır. Müasir kəmərbəndlər Türkiyədə daha çox bəylər tərəfindən taxıldığı üçün bəy kəmərbəndi kimi də tanınır. Ənənəvi kəmərbəndlər müxtəlif yollarla bağlana bilər. Kəmər Asiya mənşəli geyimdir və onun Qərbdə istifadəsi ilk dəfə İngilis əsgərlərində görülüb. İngilis əsgərləri Britaniya Hindistanında geyimlərində kəmərbənd istifadə edən kişilərdən təsirlənərək bu kəmər formasını İngilis ordusuna da gətiriblər. Öncələri jiletə alternativ geyim olaraq istifadə edilən kəmərbənd sonralar adi mülki geyimə çevrildi. Müasir Avropada kəmər tez-tez ənənəvi smokin ilə birlikdə istifadə olunur. Türk və Yaxın Asiya cəmiyyətlərində kəmər həm ənənəvi, həm də rəsmi geyimlərdə əsrlər boyudur ki, istifadə olunur. Ənənəvi türk ordularında kəmərbənd qılıncın qınının qoyulduğu bir növ qoruyucu geyim sayılırdı. Kəmərdə istifadə edilən əsas rənglər qara, mavi, qırmızı rənglərdir.

Kəmərbənd bəzən qadınların axşam paltarının elementi kimi də istifadə olunurdu.
thumb|right|239x239px|İngilis dizayneri Daff-Qordon tərəfindən dizayn edilmiş paltar, Lusi 1913
## Etimologiyası
*Koşuk* sözü qədim türkcədən "koş-" kökündən yaranmış, "birləşdirmək, əlavə etmək" mənasını verən xalis türk sözüdür. "Kuşak" sözü türk dilinin müxtəlif yerlərində fərqli sözlərlə işlənir. Məsələn, Qara dəniz bölgəsində türkcə danışanların taxdıqları yerli kəmərə *peştamal* deyirlər. Fars dilindən (farsca: کمربند, latınca: kəmərbənd) gəlir, burada کمر (kəmər) bel, بند (bənd) isə "bağlayan şey", bağlayıcı zolaq mənasını verir. Cənubi və Qərbi Asiyada, o cümlədən Hindistanda kəmər sözünün əvəzinə kammerband (hindcə: कमरपट्टा) sözü işlədilir. Bu ad 1616-cı ildən Hindistanın təsiri ilə ingilis dilində də istifadə olunur. Hind kişilərinin geydiyi aksesuar olan kəmərbənd sözünün hərfi mənası "kəmər bağlamaq" deməkdir.

## İstinadlar
Silviana Aqaçinski

**Silviana Aqaçinski** (; ) — Fransız filosof, 2023-cü ildən Fransa Akademiyasının üzvü.

## Bioqrafiyası
1945-ci il 4 may tarixində mühəndis Henri Aqaçinskinin və ticarət şirkətinin əməkdaşı Raymonda Lejyonun ailəsində anadan olub. Bacısı aktrisa Sofi Aqaçinskidir.  Lion Universitetində fəlsəfə təhsili almışdır. O, universitetdə Jilya Delyozanın kurslarını dinləyib və Jak Derrida ilə birlikdə Beynəlxalq Fəlsəfə Kollecinin yaradılması və idarə edilməsində iştirak edib. Onun, gender fərqlərini müzakirə etdiyi və “yeni feminizm”ə çağırdığı "Politique des sexes" (Cinsi siyasət) monoqrafiyası məşhurdur. O, elmi fəaliyyəti dövründə bütün qadınlar üçün süni mayalanmaya (SPMA) və surroqat analığa (GPA) qarşı çıxış etmişdir. Aqaçinskinin bu mövqeyi solçular arasında mübahisələrə səbəb olub.

1 iyun 2023-cü ildə o, 23 səsdən 13-nü əldə edərək  Fransa Akademiyasında Jan-Lu Dabadiyenin ölümündən sonra boş qalan 19-cu yeri tutmuşdur.

## Şəxsi həyatı
O,  filosof Jak Derrida ilə yaxın münasibətdə idi. 1984-cü ildə Aqaçinskinin təkbaşına tərbiyəsini üstləndiyi oğlu dünyaya gəlmişdir. 1994-cü ildə o, Fransanın baş naziri olmuş görkəmli sosialist Lionel Jospenlə ailə həyatı qurmuşdur.

## Əsərləri

* Aparté. Conceptions et morts de Søren Kierkegaard, Aubier, 1978 / Translated with an Introduction by Kevin Newmark: Aparté, Conceptions and deaths of Sören Kierkegaard, University Presses of Florida, 1988. /
* Critique de l'égocentrisme. La question de l’Autre, Galilée, 1994
* Volume. Philosophie et politique de l’architecture, Galilée, 1996
* Politique des sexes. Mixité et parité, Seuil, La Librairie du XXe siècle, 1998./ coll. Points, Essais, 2002. / Translated by Lisa Walsh: Parity of the sexes, Columbia University Press,New York, 2001.
* Le Passeur de temps. Modernité et nostalgie, Seuil, La Librairie du XXe siècle, 2000/ Translated by Jody Gladding: Time Passing, Modernity and Nostalgia, Columbia University Press, 2003.
* Journal interrompu, 25 janvier-25 mai 2002, Seuil, 2002
* Métaphysique des sexes. Masculin/féminin aux sources du christianisme, éd. Le Seuil, 2005. Coll. Points, Essais, Seuil, 2007 ()
* Engagements, Seuil, 2007
* Drame des sexes. Ibsen, Strindberg, Bergman, Seuil, coll. Librairie du XXIe siècle, 2008
* Corps en miettes, éd. Flammarion, 2009.
* Femmes entre sexe et genre, Seuil, 2012.
* Le tiers-corps : Réflexions sur le don d’organes, Paris, Seuil, 2018, 240 p. ()15.
* L’homme désincarné. Du corps charnel au corps fabriqué, Gallimard, coll. Tracts, 2019. / Traduction italienne par Giorgia Visentin, L’uomo disincarnato, Neri Pozza Editore, Vicenza 2020.
* Face à une guerre sainte, Librairie du XXIe siècle, 2022.

## İstinadlar
Mübarizəddin Məhəmməd

**Mübarizəddin Məhəmməd** (; ) — Müzəffəri hökmdarı. Müzəffəri hakimiyyətinin banisi.

## Hakimiyyətə gəlməsi
Mübarizəddin Məhəmməd 1314-cü ildə atası Şərafəddin Müzəffərin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir. Atasının ölümündən sonra Elxani hökmdarı Olcaytu xan onun şücaətini qiymətləndirərək atasından qalmış mülkü Mübarizəddin Məhəmmədə geri verdi və onu Meybod və Yəzd ətrafındakı yolların mühafizəsinə təyin etdi.

Yəzd atabəyi Hacı Şah ilə Elxani Əbu Səidin münasibətlərinin pozulmasından sonra Mübarizəddin Məhəmməd Əbu Səidin icazəsi ilə Yəzd atabəyliyi üzərinə yürüş təşkil etdi. Müqavimət göstərə bilməyəcəyini anlayan Hacı Şah şəhəri tərk etdi. 1318–1319-cu illərdə Yəzd Müzəffərilər tərəfindən ələ keçirildi və Mübarizəddin Məhəmməd şəhərə vali təyin edildi. Əbu Səidin 1335-ci ildə ölümündən sonra Mübarizəddin Məhəmməd Yəzddə siyasi müstəqillik əldə etdi və adına sikkə zərb etdirdi.

## Fəthlər və Müzəffəri ərazilərinin genişləndirilməsi
1339–1340-cı illərdə Mübarizəddin Məhəmməd Çobanilərin Şiraza yürüşlərinə dəstək verdiyi üçün Kirman valiliyinə təyin edildi. Bu dövrdən etibarən İncularla Müzəffərilər arasında hərbi-siyasi qarşıdurmalar başladı. 1352-ci ildə İncu hökmdarı Əbu İshaqın Kirmana təşkil etdiyi növbəti yürüşdə də ağır itki verməsindən sonra, İncular üzərinə yürüş təşkil edən Mübarizəddin Məhəmməd həmin il Şirazı ələ keçirdi. 1357-ci ildə İsfahan Müzəffərilər tərəfindən mühasirəyə alındı. Həmin il şəhər ələ keçirildi və şəhərdə olan Əbu İshaq 12 may 1357-ci ildə edam edildi. Beləliklə, İncu hakimiyyətinə son verildi.

1355–1356-cı illərdə Şəbankarəlilər məğlub edildi və Fars bölgəsi tam nəzarətə alındı, 1357-ci illərdə Luristan ələ keçirildi.

Mübarizəddin Məhəmməd 1359-cu ilin yazında Azərbaycana yürüş təşkil etdi. Vərziqanda Qızıl Ordanın şəhərə təyin etdiyi vali Əxicuğu məğlubiyyətə uğradaraq Təbrizə daxil oldu. Lakin Təbrizdə çox qala bilmədi, Cəlairi sultan Üveysin bölgəyə hərəkətini xəbər tutduqdan sonra İsfahana geri çəkildi.

## Taxtdan salınması
İsfahanda oğulları Şah Şüca və Şah Mahmud tərəfindən taxtdan salındı. Gözlərinə mil çəkilərək həbs edildi. Bir müddət sonra peşman olan Şah Şüca və Şah Mahmud Mübarizəddin Məhəmmədi yenidən Şiraza gətirərək taxta çıxardılar. Lakin Şah Şüca Mübarizəddin Məhəmmədin tərəfdarlarının onu taxtdan salmaq istədiyi xəbərini aldıqdan sonra, onun adalmarını öldürtdürdü və özünü isə Tabər qalasında həbs etdirdi. Qaladakı şərait səbəbindən xəstlənən Mübarizəddin Məhəmməd daha sonra Bəm qalasına aparılsa da sağalmadı və burada təxminən 1363-cü ilin dekabrı-1364-cü ilin yanvar aylarında vəfat etdi. Meyboddakı Müzəffəriyyə mədrəsəsində dəfn edildi.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Dian Dükre

**Dian Dükre** (; ) — Fransız yazıçısı, jurnalisti, filosofu və tarixçisi.

## Bioqrafiyası
Belçikada Anderlext şəhərində anadan olub. O, uşaqlığını Şimali İspaniyada, Basklar ölkəsində keçirib, Paris və Romada təhsil alıb. Sorbonnada fəlsəfə tarixini öyrənib.

Jurnalist kimi bir neçə radio və televiziya ilə əməkdaşlıq edib. O, France 3 telekanalında Fransa haqqında tarixi sənədli filmlərin redaktoru kimi çalışıb.

O, vaxtaşırı Avropa 1-də radio proqramlarını aparır. 2009-cu ildə Tarix Kanalında (History Channel) "Tarix Forumu" verlişini aparmışdır.

## Yaradıcılığı
2011-ci ilin yanvarında o, Fransada bestsellerə çevrilmiş və rus dili də daxil olmaqla on səkkiz dilə (rusca adı “Diktatorla yataqda”) tərcümə edilmiş “Diktatorların qadınları” (Femmes de Dictateur) adlı ilk kitabını nəşr etmişdir. Kitabda 20-ci əsrin ən məşhur liderlərinin - Vladimir Lenin, İosif Stalin, Benito Mussolini, Antoniu di Oliveyra Salazar, Bokassa, Mao Tszedun, Nikolae Çauşesku, Adolf Hitlerin həyat yoldaşları və məşuqələrindən bəhs edilir. 2012-ci ilin əvvəlinə nəşrin satışları 100.000-dən çox nüsxə təşkil etdi. Nəticədə bu kitab Fransada bütün əsas bestseller siyahılarına daxil edildi.

2012-ci ildə Dükre kitabın ikinci hissəsini "Diktatorların qadınları 2" kitabını nəşr etdirdi. Yazıçı Fidel Kastro, Səddam Hüseyn, Ruhllah Xomeyni, Slobodan Miloşeviç, Kim Çen İr və Üsamə bin Ladenin qadınlarıın taleyindən bəhs edən  bu kitab da bestsellerə çevrildi.

## Biblioqrafiya

* 2011 — *Femmes de dictateur*, Perrin
* 2012 — *Femmes de Dictateur 2,* Perrin
* 2013 — *Corpus Equi,* Perrin. Первый приз фестиваля La Forêt des livres, фаворит литературного радиошоу *Le Masque et la Plume*
* 2014 — *La Chair interdite,* Albin Michel
* 2014 — *Les Derniers Jours des dictateurs*, соавтор Эммануэль Хехт, Pocket
* 2015 — *L'homme idéal existe: il est québécois*, Albin Michel
* 2016 — *Lady Scarface*, Perrin
* 2017 — *Les Indésirables*, Flammarion
* 2018 — *La meilleure façon de marcher est celle du flamant rose*, Flammarion

## İstinadlar
Lyus İrriqarey

**Lyus İrriqarey** və ya *İrriqare* (fr. *Luce Irigaray*, d. 3 may 1930, Bernissar, Belçika) — Sosial nəzəriyyənin feminist təftişi ilə məşğulan fransız filosofu və psixoanalitiki.

## Bioqrafiya
1954-cü ildə Lyoven Katolik Universitetində bakalavriat, 1956-cı ildə isə magistr təhsilini alıb. Brüsseldə məktəb müəllimi işləyib və XX əsrin 60-cı illərin əvvəllərində Fransaya köçüb. 1968-ci ildə dilçilik üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. O, VIII-Paris  Universitetində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub və Jak Lakanın seminarlarında iştirak edib. Hal-hazırda Parisdəki Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin direktorlarından biridir.

2004-2006-cı illərdə Nottingem Universitetində qonaq professor vəzifəsində çalışıb. O, həmçinin Rotterdam Erasmus Universitetində və Liverpul Universitetində dərs deyib.

## Təltif və mükafatları
2003-cü ildən London Universitetinin, 2008-ci ildən isə London Universitet Kollecinin fəxri doktorudur.

## Əsərləri
Fəlsəfə və psixoanaliz üzrə 20-dən çox kitabın müəllifidir. Əsərlərinin bir çoxu ənənəvi fəlsəfə və onun dilinin feminist tənqidinə həsr edilmişdir.

### Kitabları

*  (Eng. trans. 1985 by Gillian C. Gill), .
*  (Eng. trans. 1985), .
*  (Eng. trans. 1991 by Gillian C. Gill), .
*  (Eng. trans. 1992), .
*  (Eng. trans. 1999), .
*  (Eng. trans. 1993 by Gillian C. Gill), .
*  (Eng. trans. 2002), .
*  (Eng. trans. 1993 by Gillian C. Gill), .
*  (Eng. trans. 1993), .
*  (Eng. trans. 1993), .
*  (Eng. trans. 1993), .
*  (Eng. trans. 2000), .
*  (Eng. trans. 2001), .
*  (Eng. trans. 2001), .
* Irigaray, Luce (2000). Why Different?, .
* .
*  (Eng. trans. 2008), .
* Irigaray, Luce (2008). Conversations, .
*  
*  .
*  .
*  .
*  (Eng. trans. 2021), 

### Məqalələr

* 
* 
* Luce Irigaray (1999), "Philosophy in the Feminine", Feminist Review, Volume 42, Issue 1, pp 111–114, ISSN 1466-4380.
* 
* Irigaray, Luce (1981), "And the One Doesn't Stir Without the Other", Signs, Vol. 7, No. 1, pp.&nbsp;60–67.
* Irigaray, Luce (1980), "When Our Lips Speak Together", Signs, Vol. 6, No. 1, pp.&nbsp;69–79.

## İstinadlar
Barbara Kassin

**Barbara Kassen** (; ) — fransız filoloq və filosof. 2018-ci ildə Fransa Akademiyasına üzv seçilib.

## Bioqrafiyası
Mişel Dequ, Jan Bofre və Jan Bollak ilə birgə təhsil alıb. Rene Şar tərəfindən təşkil edilən Heydeqqerin seminarlarında iştirak etmişdir. Qədim yunan (Sokrataqədər, sofistlər, Aristotel) fəlsəfəsinin dilinin tədqiqatçısı olub. Parmenid, Aristotel, Hanna Arendt, Peter Sondinin əsərlərinin tərcüməçisi kim tanınır. Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin və Paris IV Sorbonna Universitetinin əməkdaşıdır. 

2007-ci ildən Alen Badyu ilə birlikdə Parisin Fayard nəşriyyatında “Ouvertures” adı altında fəlsəfəyə dair bir sıra kitablar nəşr etdirmişdir.

2018-ci ildə o, Fransa Akademiyasının doqquzuncu qadın üzvü seçilmişdir.

## Yaradıcılığı
Dil tədqiqatlarında Kassin Haydeggerin irsini, fransız nəzəri ritorikasını (o cümlədən J.Lakanın psixoanalizini) və Amerika analitik fəlsəfəsini birləşdirir. Bu araşdırmalarında o, fransız nəzəriyyəsinin dil oyunları ilə analitik fəlsəfədə adi dilin sərhədlərinin öyrənilməsi arasında fərqdən daha çox ortaq cəhətlərinin olmasını göstərməklə dünya fəlsəfəsinin analitik və kontinental iki əsas qolunu uzlaşdırmağa çalışmışdır. Kassinin ən fundamental əsəri onun redaktorluğu altında nəşr edilmiş "Avropa fəlsəfə lüğəti"dir. 2004-cü ildə nəşr edilmiş bu əsər 2014-cü ildə müəyyən düzəlişlərə yenidən çap edilmişdir.  

Bu əsər tam şəkildə ingilis, ispan, rumın, ukrayna, italyan və digər dillərə əlavələrlə tərcümə edilmiş, qismən ərəb dilinə də tərcümə edilmişdir. Rus dilinə tərcüməsi ayrı-ayrı cildlərdə nəşr olunub, birinci cild 2015-ci ildə nəşr olunub.

## Əsərləri

* Le Plaisir de parler: études de sophistique comparée/Sous la dir. de Barbara Cassin. Paris: Minuit, 1986
* Positions de la sophistique/Sous la dir. de Barbara Cassin. Paris: Vrin, 1986
* Nos Grecs et leurs modernes: les stratégies contemporaines d’appropriation de l’Antiquité/Sous la dir. de Barbara Cassin. Paris: Seuil, 1992
* L’effet sophistique. Paris: Gallimard, 1995
* Aristote et le logos: contes de la phénoménologie ordinaire. Paris: P.U.F., 1997. — .
* Voir Hélène en toute femme: d’Homère à Lacan. Paris: Les Empêcheurs de penser en rond, 2000
* Vocabulaire européen des philosophies. Paris : Seuil/Le Robert, 2004
* Google-moi: la deuxième mission de l’Amérique. Paris: Albin Michel, 2006
* Avec le plus petit et le plus inapparent des corps. Paris: Fayard, 2007
* Heidegger. Le nazisme, les femmes, la philosophie, Paris: Fayard, 2010 
* Analytique/herméneutique [1997]
* Politiques de la mémoire [2001] 
* Jacques le Sophiste. Lacan, logos et psychanalyse. Paris, Epel, 2012. — .
* Plus d’une langue. Paris, Fayard, 2012. — .
* La nostalgie: Quand donc est-on chez soi?: Ulysse, Enée, Arendt. Paris: Autrement, 2013. — .

## İstinadlar
Gülabbas Qəhrəmanov

**Gülabbas Abas oğlu Qəhrəmanov** () — Qobustan rayon partiya komitəsinin I katibi, Qobustan rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (1992), Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri.

## Həyatı
Gülabbas Qəhrəmanov 1 fevral 1942-ci ildə Şamaxı rayonunun Bəklə kəndində (indi bu kənd Qobustan rayonuna aiddir) anadan olmuşdur. Bəklə kəndində ibtidai, Nabur kəndində natamam, Nərimankənd kənd orta məktəbini bitirmişdir.

1962–1967-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsində təhsil almışdır.

## Fəaliyyəti
Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika şöbəsini bitirdikdən sonra "Yeni Şirvan" qəzetinə təyinat almışdır. Daha sonra Şamaxı rayon partiya komitəsində təlimatçı, təşkilat şöbəsinin müdiri, Şamaxı rayon Xalq Nəzarət Komitəsinin sədri, Qobustan rayon partiya komitəsinin I katibi vəzifələrində işləmişdir. Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. Milli Məclisin deputatı olmuşdur.

## İstinadlar
Afət İlqaz

**Afət İlqaz**, (*tam adıː Afet Muhteremoğlu Ilgaz;* 2 yanvar 1937, Çanaqqala - 16 yanvar 2015, İstanbul) — Türk yazıçısı.

## Bioqrafiyası
Afət Muhteremoğlu İlqaz 1937-ci il 2 yanvar tarixində Zəkəriya və Ayşe Muhteremoğlunun ailəsində Çanaqqalada anadan olub. Atasının işi ilə əlaqədar 5 yaşına qədər Qars, İğdır və Ankarada yaşamışdır. Afət İlqaz 5 yaşı olanda ailəsi ilə birlikdə İstanbula köçüb və bütün təhsilini orada başa vurub. Çapa Müəllim Liseyini bitirdikdən sonra Çapa Təhsil İnstitutunun Türk dili və ədəbiyyatı fakültəsini bitirib. O, həmçinin İstanbul Universitetinin Fəlsəfə və Klassik Dillər bölməsində təhsil alıb. Bir müddət müəllim işləyib.

İlk evliliyindən iki oğlu (Haluk Özgür Çırakman, Uğur Çırakman) var. Daha sonra Rıfat İlqaz ilə ailə həyatı qurub və bu evlilikdən bir qızı (Defne İlqaz) dünyaya gəlib. İlk əsərləri 1954-cü ildə “Dünya” qəzetində dərc olunub. İstanbul, Yücel, Varlık, Yeditəpə, Türk Dili və bir çox başqa qəzet və jurnallarda hekayə və məqalələri dərc olunub.

*Annem Annem* ve *Toprak İnsanları* televiziya filmi olaraq TRT-də yayınlanmışdır.

Müəllimlik fəaliyyətinə bir qədər fasilə verib İtaliyaya getmiş Afət Muhteremoğlu İlqaz Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra məktəb açdırmışdı. 1962-ci ildə İtaliya xatirələrindən ibarət "İtaliya məktubları" əsərini oxuculara təqdim etmişdir.

16 yanvar 2015-ci il tarixində İstanbulda vəfat edib və Yedikule qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Kitabları

* *Eşiktekiler* (1960)
* *İtalyan Mektupları* (1962)
* *Ahmet Beylerin Bedriye* (1963)
* *Başörtülüler* (1964)
* *Toprak İnsanları* (1968)
* *Annem Annem* (1972)
* *Halk Hikâyeleri* (1972)
* *Çeribaşı Abdullah'la İdamlık İsmail* (1974)
* *Değişen Sevgiler* (1976)
* *Aşamalar* (1977)
* *Çocuklar da Savaştı* (1979)
* *Ölü Bir Kadın Yazar* (1983)
* *Sendika* (1987)
* *Garip Bir Dünya* (1987)
* *Yaz Göçebeleri* (1991)
* *Karadaylak* (1991)
* *Filiz Büyüyor* (1991)
* *Yol* (1993)
* *Menekşelendi Sular* (1997)
* *Ermiş* (2000)
* *İbnü'l-Vakt* (2000)
* *Kazdağı Öyküleri* (2000)
* *Ateş Denizinde Yol Alan Gemi* (2001)
* *İkindi Güneşi* (2003)
* *Vahiy Sürecinde Kadın* (2004)
* *Statükocu Dana* (2005)
* *Yarım Kalan "Devrim"* (2009)
* *11 Zabit 11 Subay* (2009)
* *Sorgu ve Derviş* (2010)

## Mükafatları

* 1960, Törehan, İncəsənət mükafatı (*Eşiktekiler*);
* 1965, Türk Dil Kurumu, Hekayə mükafatı (*Başörtülüler*);
* 1993, Türkiyə Yazıçılar Birliyi, İlin Romanı və Roman yazıçısı mükafatı (*Yol*).

## İstinadlar
Qarabağ mehmanxanası (dəqiqləşdirmə)

**Qarabağ mehmanxanası** və ya **Qarabağ hoteli** — Azərbaycanda bir neçə mehmanxananın adı:
* Garabagh Resort & SPA — Naftalan şəhərində hotel.
* Qarabağ mehmanxanası — Bakı şəhərində keçmişdə mövcud olmuş mehmanxana.
* "Qarabağ" hoteli — Xankəndi şəhərində hotel.
* "Qarabağ" hoteli — Şuşa şəhərində hotel.
Peq Pauler

**Peq Pauler** () — İngilis folklorunda yer alan cadugər və su ruhu. Pauler Tis çayında yaşayır və Qrindilou, Yaşıldişli Cenni və Nelli Lonqarms kimi digər folklor personajlarına bənzəyir. Peq Pauler, çay kənarına çox yaxınlaşan uşaqları suya çəkərək boğur. Peq həmçinin valideynlərin uşaqları qorxudaraq nizam-intizama tabe etdirmək üçün istifadə etdiyi bir "*bogeyman*" (kabus) fiquru kimi qəbul edilir.

XIX əsrin folklorçusu Uilyam Henderson onu yaşıl saçlı və insan həyatına doymaq bilməyən bir varlıq kimi təsvir edir. O, insanları suya cəlb edərək ya boğur, ya da yeyir. Tis çayının bəzi hissələrində suyun səthində yaranan köpük və ya qatı ağ maddə "*Peg Powler's suds*" və ya "*Peg Powler's cream*" adlanır.  Peq Pauler, bəzi qorxu filmlərində və seriallarda su pərisi və ya cadugər kimi təsvir edilir.

Peq Paulerə bənzər bir varlıq *Nenni Pauler* adlı ruhdur, o isə Tis çayının qolu olan Skerne çayında dolaşır. Maykl Denhem onu Peq Paulerin bacısı və ya qızı hesab edir.

## Digər təsvirlər
1924-cü ildə Elliott O'Donnell "Ghosts, Helpful and Harmful" (Ruhlar, Faydalı və Zərərli) adlı kitabında Peq Pauleri fərqli şəkildə təsvir edir. O, gözəl bir gənc qadın formasında görünüb kişiləri və oğlanları suya cəlb edir. Yaşıl saçları var və guya boğulmuş kimi davranaraq qurbanlarını xilasetmə instinkti ilə suya girməyə məcbur edir. Bəzən dumanlı gecələrdə quruya çıxır və kişiləri azdıraraq çaya düşmələrinə səbəb olur. Peq Pauler mifləri Qlen Ceyms Braunun "İronopolis" adlı romanının əsas mövzusunu təşkil edir.

## Simvolizmi və əhəmiyyəti
Peq Pauler mifinin əsas məqsədi uşaqları çaylardan uzaq tutmaq üçün istifadə edilən xəbərdarlıq hekayəsi olmasıdır. O, "qadın su ruhları"nın qorxulu və cəzalandırıcı tərəfini təmsil edir. Peq Pauler həmçinin ölüm, qəza və ehtiyatsızlığın nəticələri barədə metaforik bir mif kimi qəbul edilə bilər.

### Oxşar folklor varlıqlar
# Yaşıldişli Cenni və Qrindilou – İngiltərənin digər su iblisləri.
# Rusalka (Slavyan folkloru) – Boğulan qadınların ruhları kimi təsvir olunur.
# Kappa (Yapon mifologiyası) – Çaylarda yaşayan və insanları suya çəkən varlıq.
# Bunyip (Avstraliya folkloru) – Bataqlıqlarda və çaylarda gizlənən qorxunc məxluq.
# Nenni Pauler – Peq Paulerin bacısı və ya qızı kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
Kirenalı Simon

**Kirenalı Simon** (    ) İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsi üçün çarmıxın yolunun bir hissəsi üçün Xaç daşıyan İncildə adı çəkilən şəxsdir.

## Xarakter haqqında

Mark İncilinə görə, onun iki oğlu var idi (  )  .

* Yevangelist Matfey : «Çıxanda, onlar Simon adında bir Kirenalı gördülər; Onu xaçı daşımağa məcbur etdilər » (Mf 27:32)   ;
* Yevangelist Luka : «Onu gətirdikləri zaman,əkin sahəsindən geri gələn Simon Kirenalı adlı şəxsi tutdular,İsa Məsihin arxasınca xaçı daşısın deyə üzərinə yüklədilər»  (Lk 23:26)

Kirenalı Simon haqqında deyirlər:

Müqəddəs Yazılarda Şimon haqqında başqa heç bir məlumat yoxdur. Onun Liviyanın Kirena şəhərinin yəhudi icmasına mənsub olduğu və diasporada yaşayan digər yəhudilər kimi Yerusəlimə Pasxa bayramı üçün gəldiyi güman edilir. Onun İsa Məsihin davamçısı ola biləcəyi güman edilir, çünki İohan Bengelə görə, “ *nə yəhudi, nə də romalı çarmıxın ağırlığını daşımaq istəməzdi* ”.

Mark İncilinə görə, onun iki oğlu var idi (  )  .

Ən birinci qnostiklərdən sayılan Vasilid iddia edirdi ki, İsa nə əzab çəkməmişdi nə də çarmıxa çəkilmışdi, amma o yəhudiləri aldadıb imkan yaratmışdı ki,Simon Kirenalını İsa kimi tanısınlar, onun simasında çarmıxa çəkilirdı və özü yanda durub cəlladlara gülürdü.

15-ci əsr məşhur ərəb tarixçisi və Quran təfsirçisi İbn Kəsir İbn Abbasın sözlərinə əsasən yazırdı ki, İsanın əvəzinə həqiqətən başqası çarmıxa çəkilib. İsa həmin vaxt 20 ya 30 öz tərəfdaşları ilə birgə idi.Deyirlər ki, bu hadisə Gümə günü gün batimından sonra olub.Onlar evi mühasirəyə aldılar bu vaxt İsa hiss etdiki , onlar evə daxil olacaqlar ,o öz tərəfdarlarına dedi kim mənə oxşamağımı istəyir və Cənnətdə mənim qonşum olmaq istəyir ? bir gənc könüllü çıxdı qabağa lakin İsa onu çox gənc bildi o öz sözünü ikinci və üçüncü dəfə təkrar etdi amma o gəndən başqa önə çıxan olmadı o zaman İsa dedi: Sən o olacaqsanvə Allah onun simasını İsanın siması etdi və onlar çox oxşar oldular və evin damı qapı kimi göylərə açıldı və İsa yox oldu

**O vaxt Allah dedi: “Ey İsa! Mən sənin həyatına son qoyub Özümə tərəf qaldıracağam, səni kafirlərdən təmizləyəcək və sənin ardınca gedənləri Qiyamət gününə qədər kafirlərdən üstün edəcəyəm. Sonra sizin dönüşünüz Mənə olacaq. Mən də ixtilafa düşdüyünüz şeylər barəsində sizin aranızda hökm verəcəyəm." ( Ali İmran 55)** İsa qeyb olan kimi onun tərəfdaşları çölə çıxdılar. Yəhudlər, bu gənci görən kimi İsa zənn etdilər və onu tutdular və onun başına tikanlı məftillərdən çələng qoydular və xaça asdılar"

Vasilid məhz İsanın əvəzinə Simon Kirenalının xaça çəkildiyini göstərir
## İstinadlar
Nobel Komitəsi

**Nobel Komitəsi** — Nobel mükafatı laureatlarının seçilməsi işinin çoxunu həyata keçirən təşkilat.

## Nobel komitələri
5 Nobel komitəsi var ki, onların hər biri Nobelin təsis etdiyi beş nominasiyadan biri ilə bağlı qərar verir.

Fizika, kimya, fiziologiya, tibb və ədəbiyyat üzrə mükafatlar üzərində işləyən dörd Nobel Komitəsi İsveç Kral Elmlər Akademiyası (fizika, kimya və iqtisadiyyat elmləri), Karolinska İnstitutu (fiziologiya və tibb) və İsveç Akademiyasının (ədəbiyyat) xususi qurumlarıdır.

Bu Nobel Komitələri yalnız laureatları təklif edir, son qərar isə daha geniş iclasda qəbul edilir. Bu iclas fizika, kimya, iqtisad elmləri və ədəbiyyat üzrə mükafatlar üçün bütün akademiyalardan, həmçinin fiziologiya və ya tibb üzrə mükafat üçün Karolinska İnstitutunda Nobel Assambleyasının 50 üzvündən ibarətdir.

Altıncı Nobel komitəsi Nobel sülh mükafatına cavabdeh olan Norveç Nobel Komitəsidir. Bu komitə həm işçi orqan, həm də onun mükafatının həlledici orqanı olduğu üçün fərqli statusa malikdir.

## Norveç Nobel komitəsi
Nobel Sülh mükafatı Stortinqdə (Norveç Parlamenti) və Norveç Nobel İnstitutunun bir hissəsində yerləşən, Norveç Nobel Komitəsi (norveçcə: Den norske Nobelkomité) tərəfindən verilir. Burada həm namizədlər seçilir, həm də yekun qərarı verilir.

Norveç Nobel Komitəsi hər il Alfred Nobelin vəsiyyətinə əsasən Nobel sülh mükafatı laureatlarını seçir. Beş üzv Norveç parlamenti tərəfindən təyin edilir.

Onun üzvləri Parlament tərəfindən təyin olunsa da, komitə özəl mükafatların verilməsi ilə məşğul olan özəl qurumdur. Komissiyanın iclasları institut binasında keçirilirdi və orada da qalib elan olunurdu. Lakin 1990-cı ildən etibarən mükafatlandırma mərasimi Oslo meriyasında keçirilir.

## İstinadlar