open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dizə (Ordubad)

**Dizə** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

Vənənd bələdiyyəsinin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 18&nbsp;km şimal-qərbdə, Ordubad-Unus avtmobil yolunun kənarında yerləşir. Əhali bağçılıq, tərəvəzçilik və əkinçiliklə məşğuldurlar.

## Toponimikası
Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Cəfərxan Dizəsi olmuşdur; Bir çox coğrafi adlarının əsasını təşkil edən *dizə* sözü qədim İran dillərində "divar,  hasar", "möhkəmləndirilmiş şəhər", "qala divarı", "qala", "istehkam" mənalarında, bir sıra türk dillərinə, o cümlədən Azərb. dilinə keçərək "kənd" mənasında işlənir. Oykonimlərə əlavə edilən *baş, Kələntər, qoşa, Kərimqulu, Oruc* və s. komponentlər həmin yaşayış məntəqələrini bir-birindən fərqləndirməyə, coğrafi mövqelərini müəyyənləşdirməyə və vaxtilə kimə mənsub olduğunu göstərməyə xidmət edir. 

## Tarixi
Ordubad rayonunun Vənənd inzibati ərazi vahidində kənd. Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Cəfərxan Dizəsi olmuşdur.

## Əhalisi
Əhalisi 360 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Düylün

**Düylün** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Düylün kəndi Aza kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Düylün kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

Rayonun mərkəzindən 17&nbsp;km şimal-qərbdə, Ordubad-Naxçıvan avtomobil yolunun kənarındadır. Əhalisi meyvəçilik, əkinçilik və taxılçılıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kitabxanası, mədəniyyət evi, məscidi, piri var.

## Tarixi
Duylun Ordubad rayonunun Aza inzibati ərazi vahidində kənd. Duylun çayının (Arazın qolu) sahilində, dağətəyi ərazidədir. XIX əsrin ortalarında burada Duylun və Düylündizə adlı iki kənd vardı. Düylündizə kəndi hazırda Dizə adı ilə mövcuddur. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim du (fars. "iki") və Gilan komponentlərindən ibarət olmalıdır. Ehtimal ki, kəndin əhalisi Gilandan gəlmədir. Ordubadın 20&nbsp;km.-liyində Xarabagilan (yerli əhali Xarabacilan adlandırır) adlı xarabalıq var. Arazın sol qollarından biri Duylun, digəri Gilan adlanır.

Düylün kəndi tarixi Gilan şəhərinin 2&nbsp;km-də yerləşir. Düylün kənd adı da məhz burdan əmələ gəlmişdir. Fərziyyələrə görə kəndin ilk adı Dügilan olmuşdur. Dü-farsca iki mənasını verir. Yəni Gilanın 2-ci kilometri. Sonradan "Dugilun", "Duylun" kimi adlandırılmışdır.

Kiran, Gilan – orta əsr şəhər yeri. 1926–1929-cu illərdə və 1976-cı ildən tədqiq olunur. Sah.100 ha-dan çoxdur. Abidənin qərb tərəfində e.ə 2–1-ci min illiklərə aid yaşayış məskəni və nekropol aşkar edilmişdir. Xarabagilanın Narın qalası (sa.10-ha-dan çox) və məhəllələri qala divarları ilə əhatə olunmuşdur. Qala divarları dördkünc və dairəvi bürclərlə möhkəmləndirilmişdir. Daş, çiy və bişmiş kərpicdən yaşayış evləri, karvansaralar, türbələr habelə sənətkarlıq ocaqları və s. tikinti qalıqları aşkar edilmiş, çoxlu maddi mədəniyyət nümunəsi (şirli və şirsiz gil qablar, şüşə və metal məmulatı, sikkələr o cümlədən roma qızıl pulları və s.)tapılmışdır. Tapıntılar arasında XII–XIV əsrlərə aid gil qab və memarlıq fraqmentləri üzərində kufi, nəsxi xəttlərilə yazılara rast gəlinib. Xarabagilan ərazisində ilk antik dövrdə (e.ə V–IV əsrlərdə) şəhər mədəniyyəti yaranmış, orta əsrlərdənisə bu şəhər Azərbaycanın mühüm ticarət və sənətkarləq mərkəzlərindən biri olmuşdur. Tədqiqatlar nəticəsində Monqol istilaları zamanı dağıdılmış Kiran şəhərinin xarbalığı olduğu aydınlaşdırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
**Duylun** — Ordubad rayonunda çay. Arazın sol qoludur. Mənbəyini Zəngəzur silsiləsinin cənub qərb yamaclarından (2400 m. hündürlükdən) alır. Aşağı hissəsində suvarma üçün istifadə edilir. Duylun kəndinin yaxınlığından axdığı üçün belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 834 nəfərdir.

## Şəxslər
* Asiman Əliyev — Vətən müharibəsi şəhidi

## Həmçinin bax
* Düylün piri
* Düylün qalası
* Aza rayonu

## İstinadlar
Yuxarı Əylis

**Yuxarı Əylis** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd.

## Etimologiyası
## Tarixi
29 mart 2005-ci ildə Mərkəzi Yuxan Əylis kəndi olan Əylis kənd inzibati ərazi dairəsi mərkəzinin adına uyğun olaraq, Yuxan Əylis kənd inzibati ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Mədəniyyəti
Əylis kəndində orta əsrlərə aid Əylis məscidi var. Mir Gədik məscidi kəndin şimal hissəsində yerləşir. Əylisçayın sol sahilində inşa edilən məscid müstəqillik illərində bərpa olunmuşdur. Giriş qapısı şimaldan olan məscidin daxili sahəsi 50 m² yaxındır. Məscidin tavanı 4dirək üzərində dayanmışdır. Cənub divarında isə 2 pəncərə yerləşir. Əsasən məhəllə sakinlərinə xidmət edən məscidin inşa tarixi XVII əsrə aid edilir.

## Əhalisi
Əhalisi 1859 nəfərdir.

### Tanınmış şəxsləri
*Kazım Ziya - aktyor
*Əkrəm Əylisli – yazıçı.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* Aşağı Əylis
* Ordubad rayonu
Düylündizə

**Düylündizə** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

## İstinadlar
Ələhi

**Ələhi** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

Eyni adlı bələdiyyənin mərkəzidir. Rayonun mərkəzindən qərbdə, Ordubad-Nürgüt avtombil yolunun yaxınlığında, Gilançayın sol sahilində, Qapıcıq dağının ətəyindədir. Natamam orta məktəbi, klubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Tarixi
Ələhi Ordubad rayonunun Bist inzibati ərazi vahidində kənd. Zəngəzur silsiləsinin yamacındadır. Tədqiqatçıların fikrincə, toponim qədim türk dillərində işlənən əlik (çökəklik) sözü ilə əlaqədar yaranmışdır və kəndin coğrafi
mövqeyi ilə bağlıdır. Kəndin ərazisində eyniadlı bulaq da var..

## Əhalisi
Əhalisi 141 nəfərdir.  Əhali bağçılıq, heyvandarlıq və arıçılıqla məşğuldur.

## Mədəniyyəti
Bist bələdiyyəsinin tərkibinə daxildir. Arıçılıq ve heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddən aşağıda Bist yolunun kənarında böyrək və sidik sisteminin dərmanı sayılan Eləhi narzanı (təbii müalicəvi su) yerləşir.

## Tarixi abidələri
*Ələhi yolu
*Ələhi körpüsü

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Nəqşicahan-Naxçıvan (Ələhi kəndi) 07.08.2016
Gilançay (Ordubad)

**Gilançay** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Gilançay kəndi Parağa kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən aynlaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Gilançay kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Rayonun mərkəzindən 31&nbsp;km şimal-qərbdə, Gilançayı sol sahilində, Ordubad-Xurs avtomobil yolunun sol tərəfində yerləşir. Əhalisi bağçılıq, meyvəçilik, tərəvəzçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kitabxanası, kulubu, tibb məntəqəsi var. Gənzə -Ordubad rayonunda kənd.Ordubad şəhər bələdiyyəsinin tərkibindədir. Əhalisi  bağçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi və məscidi var.

## Əhalisi
Əhalisi 314 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xanağa (Ordubad)

**Xanağa** (əvvəlki adı: **Çapayevka**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Vənənd kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Çapayevka kəndi Xanağa kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 14&nbsp;km şimal-qərbdə, Araz çayının sol sahilində, Ordubad-Vənənd avtomobil yolunun kənarında yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 720 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini bağçılıq, əkinçilik və heyvandarlıq təşkil edir.

## Mədəniyyəti
Kənddə klub, kənd kitabxanası mövcuddur.

## Təhsil
Kənddə orta məktəb fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə pir var.

## Səhiyyə
Kənddə tibb məntəqəsi var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xurs

**Xurs** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda  kənd.

Eyniadlı bələdiyyənin mərkəzidir. Tərkibində aşağı Xurs və yuxarı Xurs kəndləri var. Rayonun mərkəzindən şimal-şərqdə, Ordubad-Nürgüt avtomobil yolunun kənarındadır .

## Tarixi
Xurs Ordubad rayonunun Bist inzibati ərazi vahidində kənd. Gilan çayı sahilindədir. Tədqiqatçılar bu oykonimi Gorus etnoniminin variantı hesab edirlər. Dərədə yerləşdiyi üçün dərə Xurs kimi də tanınır . Toponimiyada Xırs- Ayı yəni (ayı basan dərə ) mənasını verir
.

## Əhalisi
Əhalisi 167 nəfərdir. Əhalisi  maldarlıq, bağçılıq və arıçılıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kulubu, tibb məntəqəsi var.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Kələntər Dizə

**Kələntər Dizə** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

## Tarixi
Orta əsrlərdə kəndin yaxınlığında Kiran şəhəri yerləşirdi. 29 mart 2005-ci ildə Kələntər Dizə və Qoşadizə kəndləri Sabirkənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Qoşadizə kəndi mərkəz olmaqla, Qoşadizə kənd inzibati ərazi dairəsi  yaradılmışdır.

Aza bələdiyyəsinin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 21&nbsp;km şimalda, Ordubad-Naxçıvan avtomobil yolunun kənarındadır. Əhalisi 226 nəfər(2000); Klubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var. Məzrə -Ordubad rayonunda kənd,Üstüpü bələdiyyəsinin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 40&nbsp;km şimal-qərbdədir. Əhalisi  bağçılıq, əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Əhalisi
Əhalisi 271 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Kotam

**Kotam** (əvvəlki adı: **Ketam**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Ordubad şəhər inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Ketam kəndi Kotam kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Ketam Ordubad rayonunun Ordubad Şəhər inzibati ərazi vahidində kənd.
Araz və Ketam çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yerli əhali arasında Kotam variantında da işlənən bu ad Ketam dağının adından yaranmışdır..

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayonun mərkəzindən 5&nbsp;km cənub-şərqdə, Naxçıvan-Bakı dağ yolunun şimal tərəfindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 410 nəfərdir. Kəndin əhalisi 1958 ci ildə Yuxarı Kotam adlanan ərazidən köçüb gəlib yeni Kotamda məskunlaşmışdır.Kəndin əhalisinin 20 ci əsrdə ermənistanın təcavüzkar siyasəti nəticəsində Sisian və Qafan rayonlarından köçüb gəldikləri güman edilir.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi bağçılıq,əkinçilik,arıçılıq,kiçikbuynuzlu heyvandarlıq və.s məşğuldur.Əsasəndə bu kənddə arıçılıq inkişaf etmişdir.Arıçılıq köçmə(yerdəyişikliyinə əsasən) təsərrüfat sahəsidir.Yayda arıları Yuxarı Kotam deyilən əraziyə aparırlar.Ora iqliminə,təbiətinə nisbətən yaxşı ərazidi.Qışda isə əsasən həyətyanı sahələrdə baxılır.Həmçinin Kotam kəndində xurnik,əncir,nar  kimi meyvələrin ağacları geniş yayılmışdır.Naxçıvan Muxtar Respublikasının xüsusilə əncir ehtiyyatlarının (daxili bazara çıxarılan)yarıdan çoxunu bu kənd qarşılayır.

## İnfrastrukturu
Orta məktəbi, klubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Tanınmış şəxsləri
*Abasət İsayev — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1992)

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Kələki

**Kələki** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Kələki kəndi Dırnıs kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Unus kəndi mərkəz olmaqla, Unus kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

Rayonun mərkəzindən 45&nbsp;km şimal-şərqdə, Ordubad – Unus avtomobil yolunun üstündədir. Əhalisi bağçılıq, tərəvəzçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var. Eyni zamanda da bu kənd Azərbaycan Respublikasının keçmiş prezidenti Əbülfəz Elçibəyin doğulduğu kənddir.

## Tarixi
Kələki Ordubad rayonunun Dırnıs inzibati ərazi vahidində kənd. Vənənd çayının sahilində, Uçurdağın ətəyindədir. Kənd öz adını yaxınlıqdakı məbəd xarabalığından almışdır. Oykonim ərəb dilindəki kələ (məbəd) və fars dilindəki kuh sözünun fonetik variantı olan ki (dağ) sözlərindən düzəlib, "məbəd dağı" mənasındadır.

## Əhalisi
27 aqvust 1727-ci il tarixli "*Naxçıvan sancağının müfəssəl dəftəri*"ndə (səh. 183–184) verilən məlumata əsasən Naxçıvan sancağının Azadciran nahiyəsinə tabe olan *Kələki* kəndində kişi cinsindən 28 nəfər qeyri-müsəlman əhali var idi. Əhalinin sayı 2009-cu ildə siyahıya alınmaya görə 492 nəfərdir.

### Tanınmışları
* Əbülfəz Elçibəy — Azərbaycan Respublikasının eks prezidenti
* Aydın Qasımlı — Türkoloq, filologiya elmləri namizədi

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Qoruqlar

**Qoruqlar** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

Vənənd bələdiyyəsinin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 27&nbsp;km şimal-qərbdə, Ordubad-Unus avtomobil yolunun sağ kənarında, Vənənd çayının sahilindədir. Əhalisi  bağçılıq, tərəvəzçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Toponimikası
Vənnənd çayının sahilində Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Tədqiqatlara görə oykonim qızılbaşların zülqədər tayfasının qoruq qolunun adındandır. Bu qol isə mənşəcə Səlcuq oğuzlarının 24 tayfasından biri olmuş karık tayfasındandır.

## Əhalisi
Əhalisi 190 nəfərdir. Əhalisi  bağçılıq, tərəvəzçilik və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Məzrə (Ordubad)

**Məzrə** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd.

Üstüpü bələdiyyəsinin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 40&nbsp;km şimal-qərbdədir. Əhalisi 122 nəfərdir(2000); bağçılıq, əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldurlar. Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi vardır.

## Toponimikası
Oykonim ərəb mənşəlidir. Ərəb dilində məzrə "əkin üçün yararlı yer, əkin yeri, tarla", habelə əkin yerləri əsasında yaranan məntəqə, oba, kiçik yaşayış yeri mənalarını kəsb edir. Keçmiş adı Məzrəurs olmuşdur.Güman edilir ki, yaşayış məntəqəsi Nurs kəndinin Məzrə adlı əkin yerində salındığına görə belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 134 nəfərdir.

## İnfrastruktur

Düylünçay üzərində **Məzrə körpüsü** tikilmişdir. Körpünün uzunluğu 5 paqonometrdir. 1996-cı ildə inşa edilmişdir. Körpünün tikilməsi ilə Məzrə, Düylün kəndləri ilə magistral yola çıxış əldə etmişdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu
* Üstüpü

## İstinadlar
Nəsirvaz

**Nəsirvaz** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

## Tarixi
Nəsirvaz Naxçıvanın qədim mədəniyyət ocaqlarından biri olmuşdur. Kənddə  5-ci əsrə aid alban kilsəsi mövcuddur. Kəndin yaxınlığında qayaüstü təsvirlər aşkar edilmişdir (bax Gəmiqaya rəsimləri). “Nəbi yurdu” adlanan ərazidə isə qayaüstü təsvirlərlə yanaşı, Tunc və Dəmir dövrlərinə aid maddi mədəniyyət qalıqları və orta əsrlərə aid maraqlı qəbir abidələri də var.

## Mədəniyyəti
Kəndin ibtidai məktəbi, tibb məntəqəsi var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayonun mərkəzindən şimal-qərbdə, Ordubad-Nürgüt avtomobil yolunun kənarında, dağ ətəyindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 166 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Nəsirvaz kəndi Bist bələdiyyəsinin tərkibindədir.

Kənd əhalisi əsasən arıçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Şəkilləri
Kəndin ərazisindən axan Nəsirvaz çayı:


Nəsirvaz çayı (1).jpg
Nəsirvaz çayı (4).jpg
Nəsirvaz çayı (5).jpg
Nəsirvaz çayı (6).jpg
Nəsirvaz çayı (2).jpg


## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Nürgüt

**Nürgüt** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonuna daxil olan  bir kənd. Rayonun mərkəzinin şimal-qərbində, Ordubad düzündədir. [Nürgüt] bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Gilan çayının hər iki sahilində Zəngəzur silsiləsinin cənub şərq yamaclarında yerləşən və tarixən çox qədim olan kənd. Dağlıq ərazidə yerləşdiyinə görə Nürgüt ((nou qut)yeni qala ) adlanır. Tədqiqatçıların fikrinə görə kəndin adı Nouqut sözünün təhrif olunmuş variantıdır.Oykonim fars dilindəki nou (təzə, yeni) və qut "kənd, şəhər və qala" komponentlərindən düzəlib "yeni kənd" mənasındadır.Hələ qədim dövrlərdən Nürgütdə Türk tayfaları olan kəngərlilərin məskunlaşdığı məlum olmuşdur Həmçinin  Nürgüt sözünün digər bir mənası da "nur" işıq "qut"  qutlamaq,bayram etmək mənasını veririr . Yəni Günəşin doğuşun qutlayıb  bayram etmək

## Əhalisi
Əhalisi 176 nəfərdir (2009). Əhalisi arıçılıq,əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi ,kitabxanası ,tib məntəqəsi , kənd mərkəzi və klubu var.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Parağa

**Parağa** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

## Toponimikası
Eyniadlı bələdiyyənin mərkəzidir. Rayonun mərkəzindən 48&nbsp;km şimal-qərbdə, Ordubad-Tivi avtomobil şose yolunun kənarında, Gilançayının sol sahilində, Zəngəzur Silsiləsinin ətəyindədir.Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, rabitə şöbəsi var.

## Əhalisi
Əhalisi 344 nəfərdir. Əhalisi  bağçılıq, meyvəçilik və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Həmçinin bax
* Parağa rayonu
* Parağaçay

## İstinadlar
Parağaçay

**Parağaçay** – Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir qəsəbə.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayonun mərkəzindən 52 km şimal-şərqdə, Ordubad-Tivi avtomobil ylunun qərbində, Gilançayın sağ sahilində, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Bağçılıq, meyvəçilik və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Əhalisi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin 1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumatına əsasən Parağaçay qəsəbəsinin 0,1 min nəfər əhalisi vardır.

## Milli tərkibi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Qoşadizə (Ordubad)

**Qoşadizə** (əvvəlki adı: **Qoşa Dizə**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 

## Tarixi
"Naxçıvan Muxtar Respublikası şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ nömrəli Qanununun "Ordubad rayonu üzrə" hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Aza kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qoşa Dizə kəndi "Qoşadizə kəndi" adlandırılmışdır.

29 mart 2005-ci ildə Kələntər Dizə və Qoşadizə kəndləri Sabirkənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Qoşadizə kəndi mərkəz olmaqla, Qoşadizə kənd inzibati ərazi dairəsi  yaradılmışdır.

## Mədəniyyəti
Klubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayonun mərkəzindən 22&nbsp;km şimalda, Gilançayın sağ sahilindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 467 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi meyvəçilik, tərəvəzçilik və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu
* Qoşadizə (Babək)

## İstinadlar
Pəzməri

**Pəzməri** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Pəzməri kəndi Dırnıs kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Unus kəndi mərkəz olmaqla, Unus kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

Pəzməri kəndi rayon mərkəzindən 30, Naxçıvan şəhərindən 84&nbsp;km məsafədə yerləşir. 206 nəfər əhalisi var. Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini arıçılıq, heyvandarlıq və bağçılıq təşkil edir. Kiçik yaşayış məntəqəsi olsa da, özündə təbii zənginlikləri qoruyur: əzəmətli dağlar, çaylar, dumduru bulaqlar və şəlalələr. Pəzməridə hündürlüyünə və su sərfinə görə bir-birindən fərqlənən bir neçə şəlalə var. Unusla Pəzməri arasında Gərdəni şəlaləsi, Pəzməri şəlalələri və Ağyurd şəlaləsi. Bu şəlalələr içərisində daha çox tanınan və səyahətsevərləri cəlb edəni Pəzməri şəlalələridir. Pəzməri şəlalələrindən biri su sərfi, axınının sürəti, kinetik enerjisi və gücünə görə hətta ölkə üzrə ən böyük şəlalələrdən sayılır.

Vənənd çayının sahilində Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim Naxçıvan dialektindəki pəzməri (məhəllə, kəndin bir hissəsi) sözündəndir. 

## Əhalisi
Əhalisi 167 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu
* Parağaçay

## İstinadlar
Sabirkənd (Ordubad)

**Sabirkənd** (əvvəlki adı: **Sabir**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Aza kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Sabir kəndi Sabirkənd adlandırılmışdır.

## Tarixi
29 mart 2005-ci ildə Kələntər Dizə və Qoşadizə kəndləri Sabirkənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Qoşadizə kəndi mərkəz olmaqla, Qoşadizə kənd inzibati ərazi dairəsi  yaradılmışdır.

## Mədəniyyəti
Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 23&nbsp;km şimal-şərqdə, Ordubad-Naxçıvan avtomobil yolunun sağ kənarında, Arazın sol sahilində, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 1128 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi bağçılıq, əkinçilik, heyvandarlıq və meyvəçiliklə məşğuldur.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Şəhriyar (Ordubad)

**Şəhriyar** (əvvəlki adı: **Ordubad**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda qəsəbə. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Ordubad şəhər inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Ordubad qəsəbəsi Şəhriyar qəsəbəsi adlandırılmışdır.

## Tarixi

## Əhalisi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin 1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumatına əsasən Ordubad rayonunun Şəhriyar qəsəbəsinin 0,3 min nəfər əhalisi vardır.

## İstinadlar
Tivi (Ordubad)

**Tivi** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

## Tarixi
Burada son Tunc və antik dövürlərinə aid maraqlı abidələr (nekropol və yaşayış yeri)vardır. Gəmiqaya rəsmləri Tivi kəndinin şimal-şərqindədir.

## Mədəniyyəti
Kənddə tam orta məktəb, Tibb Məntəqəsi, Mədəniyyət evi yerləşir. Tivi kəndi özündə qədim ənənələri yaşadır. Burada Azərbaycanın bir çox bölgəsində olduğu kimi Kiçik Çillənin axırıncı Cümə Axşamı Xıdır Nəbi Mərasimi keçirilir. Bu vaxt evlərə papaq atılır. Bundan başqa hər il İlaxır Çərşənbə böyük coşğu ilə qeyd olunur. Özünəməxsusluğu ilə seçilən Tivi adətlərindən biri də Xan Şənllikləridir.

## Toponimikası
Ordubad rayonunda kənd. Zəngəzur silsiləsindədir. Oykonim ərazidəki mineral bulaqların adı ilə bağlıdır. Bulaq yerli əhali tərəfindən müalicə məqsədilə istifadə olunur. Toponimiyada tivi "bataqlıq", "göl", "su dolan yer", "su şırnağı" mənalarında işlənmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən təqribən 60 km şimal-qərbdə, Ordubad-Bist avtomobil yolunun kənarında, Zəngəzur silsiləsinin ətəyində yerləşir.

Dağlıq ərazidə yerləşən Tivi çoxsaylı mineral suların qaynağıdır.

## Əhalisi
Əhalisi 1412 nəfərdir (2009).

### Tanınmış şəxsləri
* Bədrəddin Quluyev — 1994-cü il 24 yanvarda Fizuli rayon cəbhəsində Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə Şəhid olmuşdur
* Elman Həbib — Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi
* Əzizağa Məmmədov — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti
* Aydın Hüseynov — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı, Tivi kənd icra nümayəndəsi, Həsən Əliyev adına Zəngəzur Milli Parkının icraçı direktoru

## İqtisadiyyatı
Eyniadlı bələdiyyənin mərkəzidir.

Kənd əhalisi bağçılıq, əkinçilik, heyvandarlıq və arıçılıqla məşğuldur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Teleetüd-Tivi kəndi

## Həmçinin bax
* Tivi mineral bulağı
* Haçaqaya yaşayış yeri
Unus

**Unus** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda  kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Unus kəndi Dırnıs kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Unus kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

Rayonun mərkəzindən 33&nbsp;km şimal-qərbdə, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Orta məktəbi, klubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi vardır.

## Toponomikası
Yaşayış məntəqəsi keçmişdə Piçənis kəndindən çıxmış bir qrup ailənin Unusalı adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Əhalisi kürd dilində danışan kiçik yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Bəzi tədqiqatçılara unus türk dillərindəki əniz/eniz (çuxur yer, tarla,əkin yeri, örüş, boş çöl ) sözünün təhrif olunmuş şəklidir.

## Əhalisi
Əhalisi 786 nəfərdir. Əhalisi  Meyvəçilik, əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu
* Vənənd
* Dırnıs
* Gənzə

## İstinadlar
Üstüpü

**Üstüpü** (əvvəlki adı: **Ustupu**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Çənnəb kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Ustupu kəndi Üstüpü kəndi adlandırılmış, Çənnəb kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi Çənnəb kəndindən Üstüpü kəndinə keçirilmiş, Çənnəb kənd inzibati ərazi dairəsi Üstüpü kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## Tarixi

## Toponimikası
Dağ ətəyindədir. Yerli əhali kəndin adını Üstüpü kimi tələffüz edir. Yaşayış məntəqəsi kimi hələ səfəvilər dövründən (XVI əsr) məlumdur. Yerli əhalinin məlumatına görə kəndin üst tərəfində pir olduğuna görə kənd Üstüpir adlandırılmış sonralar oykonim bir qədər dəyişilmişdir. Azərbaycan dilinin qərb qrupu dialektində ustupulu/ustuflu/ustublu "səliqəli, abad" mənalarında işlənir.Güman etmək olar ki, kəndin adı elə bu məna ilə bağlıdır. 2003- cü ildən kəndin adı Üstüpü kimi rəsmiləşdirilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 36&nbsp;km şimal-qərbdədir. Çənnəb və Məzrə kəndləri ilə qonşudur.

## Əhalisi
Əhalisi 1281 nəfərdir. (2009-cu il)

### Tanınmış şəxsləri
*Fərəc Quliyev — İctimai-siyasi xadim, istiqlalçı deputat, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin dördüncü və beşinci çağırış deputatı; Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyasının lideri. Keçmiş döyüşçü; Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi meyvəçilik, əkinçilik, heyvandarlıq və arıçılıqla məşğuldur.

## Mədəniyyəti
Orta məktəbi, uşaq bağçası, klubu, kitabxanası var.
* Üstüpü piri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vələver

**Vələver** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

## Toponimikası
Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim vələ (təpəlik) və ver (yuxarı) komponentlərindən düzəlib. Təpəlik yer yüksəklik mənasındadır. 

## Əhalisi
Əhalisi 555 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Vələver nekropolu

## İstinadlar
Vənənd

**Vənənd** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

## Toponimikası
Azərbaycanın qədim yaşayış məntəqələrindəndir. Erməni tarixçisi Moisey Xorenlinin  (V əsr) məlumatına görə bu oykonim ədim türkdilli bulqarlardan Vahandur Vəndin adı ilə bağlıdır. Qafqazdan şm-da və qara dəniz sahillərində yaşamış bulqarlar m.ö. II əsrdə Cənubi Qafqaz ərazisinə gəlmiş və binasını qoymuş olduqları yaşayış məntəqələri də tayfanın başçısının adı ilə bağlı olmuşdur(Vənənd). XII əsrdə Qars vilayətində Vənənd yaşayış məntəqəsi və Vənənd mahalı qeydə alınmışdır. Yaşayış məntəqəsi hələ erkən orta əsrdə oradan gəlmiş ailələrin Naxçıvanda məskunlaşması nəticəsində yaranmış və ona köhnə yurdun adı verilmişdir. Tədqiqatçıların bir qisminin ehtimalına görə toponim Azərbaycanın məhçur Əlvəndi tayfasının adından götürülmüşdür. Oykonim hər iki halda etnotoponimdir.

## Tarixi
Vənənd Azərbaycanın tarixi yaşayış məntəqələrindəndir. Vənəndlilərin adı ilə bağlıdır. Buradakı qədim qəbiristandan qoç formalı qəbirüstü daş abidələr tapılmışdır. Mənbələrdə orta əsrlərdə Naxçıvan tüməninin Giran bölgəsində kənd olduğu qeyd edilir. Vənənddə İranın siyasi xadimi, tarixçi Məhəmməd Cüveyni (1225-83) tərəfindən layiqli xanəgah tikilmiş, ona əmlak vəqf edilmişdir. Vənənd 18-ci əsrin əvvəllərində Naxçıvan sancağının Azadciran nahiyəsinin tərkibində idi. Bu dövürdə kəndin gəliri 12.783 axça təşkil edirdi. Vənənddə orta əsrlərə aid tarixi-memarlıq abidələrindən məscid, hamam və s. qalıqları saxlanmışdır. Şair Qüdsi Vənəndi bu kənddə doğulmuşdur.

## Mədəniyyəti
Kəndin orta məktəbi, kitabxanası, mədəniyyət evi, musiqi məktəbi, xəstəxanası, körpə evi var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayonun mərkəzindən 17&nbsp;km şimal-qərbdə, Vənəndçayın sahilində, Ordubad-Unus avtomobil yolunun kənarında, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 2455 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi taxılçılıq, meyvəçilik, baramaçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Vənənd nekropolu
Yuxarı Əndəmic

**Yuxarı Əndəmic** (əvvəlki adı: **Yuxarı Əndəmiç**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Nüsnüs kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Yuxarı Əndəmiç kəndi Yuxarı Əndəmic kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası və tarixi
Keçmiş adı Əndəmiç olmuşdur. XIX əsrdə bu kənddən çıxmış ailələr Ordubad çayının sahilində, bir qədər aşağıda yeni yaşayış məntəqəsi saldıqdan sonra  yeni kənd Aşağı Əndəmiç, köhnə isə Yuxarı Əndəmiç adlandırılmışdır. 
## Əhalisi
Əhalisi 1041 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Köhnə əndəmic (Gülaman)

## İstinadlar
Mətləb Məmmədov

**Mətləb Məmmədov** - Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
Mətləb Məmmədov 14 avqust 1981-ci ildə Gəncədə anadan olmuşdur.

## Karyera
Əvvəlki klubları: Şəmkir, Gəncə, Karvan. 2008-ci ildən Qəbələdə çıxış edir.

## Uğurları

Titulları: ikiqat Azərbaycan çempionu (Şəmkir – 2000, 2001).

## Mənbə
* Məmmədov Mətləb Əli oğlu

## Həmçinin bax
Alana

**Alana** — nazlı, armud və s.-dən hazırlanan çərəz. Əsasən, Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsinin Ordubad rayonu ərazisində geniş yayılmışdır.

## Hazırlanması
Onu, adətən, şaftalının nazlı növündən və armudun əndiryani və şəkəri növündən hazırlayırlar. Alananı hazırlamaq üçün ilk əvvəl lazım olan meyvələr dərilir. Meyvənin qabığı soyulub 5-6 gün günəş şüası altında qurudulduqdan sonra saplaq tərəfdən dairəvi kəsilir və içərisi oyulur. Yenidən gün düşən yerə bir gün saxladıqdan sonra hazırlanmış içlik meyvənin içərisinə doldurulur. İçliyi hazırlamaq üçün cəviz ləpəsini iri gözlü ət maşınında çəkərək 1:1 nisbətində şəkər tozu əlavə edilir. Alananın tamı daha yaxşı olsun deyə ona 1-2 çimdik vanil əlavə edirlər. Elə ki, içlik qurudulmuş meyvənin içərisinə dolduruldu, onda əvvəlcədən hazırlanmış xırda meyvə qapaqlarını alananın yuxarı hissəsinə qoyaraq sap keçirilmiş təbənə ilə deşərək sapa düzülür. Təxminən 20-30 alana bir sapa düzülərək düyünlənir və üzərinə tənzif keçirilərək münasib bir yerdən asılır.

## İstinadlar
Kənan Kərimov

**Kənan Kərimov** () — Keçmiş Azərbaycan futbolçusu. Azərbaycan Karvan İdman Klubunun nəznində yer alan Karvan futbol klubunun baş məşqçisi.

## Həyatı
Kənan Kərimov 5 avqust 1976-cı ildə Yevlaxda anadan olmuşdur.

## Karyera
Əvvəlki klubları: Qarabağ, Viləş Masallı, Karvan, Kəpəz Gəncə, Şəmkir, Mis Kerman (İran), Turan Tovuz. 2008-ci ildən Qəbələdə çıxış edir.

## Uğurları
* Azərbaycan çempionu (Qarabağ — 1993)
* Azərbaycan kubokunun qalibi (Qarabağ — 1993)
* Azərbaycan superkubokunun qalibi (Qarabağ — 1993)
* 2 dəfə Azərbaycan çempionatının gümüş mükafatçısı (Şəmkir — 2004, Karvan — 2006).

## İstinadlar
Sara TV

**Sara TV** — 16 iyun 1995-ci ildə qurulan Azərbaycanın sayca 4-cü özəl televiziya kanalıdır. Sahibi Rəsul Rauf idi. Kanal Rəsul Raufun qızının adı ilə eyni idi. Telekanalın yayım saatlarını əsasən xəbər, əyləncəli verilişlər, idman verilişləri, filmlər və kliplər təşkil edirdi. Sara TV Salatın Əsgərova küçəsi 85 ünvanında yerləşən binadan yayımlanırdı. Həmçinin, "Radio Sara" radiosu və "Sara Ekspress" qəzeti də Sara TV-yə məxsus idi. Şirkətdə 200 nəfər işləyirdi. 9 oktyabr 1999-cu il tarixində saat 11:30 radələrində məhkəmə qərarı olmadan 70-dək silahlı polis tərəfindən kanala basqın edilmişdi. Və nəticədə kanalın yayımı dayandırılmışdı. Yayımının dayandırılmasına səbəb telekanalda yayımlanan "Qarabağı unutmayaq!" kəlməsinin olduğu bildirildi. Kanalın rəhbərinin müsahibəsinə görə, telekanalın bağlanması bu cür olmuşdur: hüquq mühafizə orqanları televiziya binasına gəlmiş; həmin vaxt işçilərdən biri hamilə ikən uşağını itirmiş, biri isə benzin töküb özünü yandırmış; köməyə gələn həkim isə həbs edilərək 8 il azadlıqdan məhrum edilmişdi. Hal-hazırda şirkəti Şimali Kipr Türk Respublikası nda"Sara Media Qrupu" adında fəaliyyət göstərir.

## Filmoqrafiya
# 1995–1999: Sara Xəbər
# 1996: Taleyin Qisməti beləymiş
# 1996: Görüş-33 (Gülşən Əliyeva)
# 1999: Aygün Bu Gün (Aygün Kazımova)
# 1999: Kontakt (Anar Yusifoğlu)

## İstinadlar
Akademiya

**Akademiya** — müəyyən sahə üzrə ali və əlavə təhsil proqramlarını həyata keçirən, fundamental və tətbiqi elmi tədqiqatlar aparan ali təhsil müəssisəsi; eramızdan əvvəl IV əsrdə qədim yunan filosofu Platon tərəfindən Afina şəhəri yaxınlığındakı bağlarda əsası qoyulmuş fəlsəfi məktəbin ilk adı. Bu məktəb yunan mifik qəhrəmanı Akademin şərəfinə salınmış bağda təsis olunmuşdur.

Qədim Yunanıstanda idealist fəlsəfənin mərkəzi.

Müasir dövrdə bir çox elmi-tədqiqat idarələri, tədris və incəsənət xarakteri daşıyan bir çox müəssisələr akademiya adlandırılır.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Şükürlü S. F., Kazımova S. İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.

## İstinadlar
Meraklı minik (jurnal)

Türkiyə Elmi və Texniki Araşdırma Təşkilatı hazırladığı Türkiyənin ilk aylıq məktəb əvvəli elm jurnalıdır.

Yanvar 2007də nəşr həyatına başlayan Maraqlı Kiçik, hər ayın 1ində oxucularıyla görüşən 3-6 yaşa istiqamətli bir elm jurnalı. Jurnal, içindəki bir-birindən rəngli şəkil və fotoşəkil çəkər, təsir edici yazılar, maraqlı məlumatlar və əyləncəli fəaliyyətlərlə uşaqları elm dünyasında bir səfərə çıxarır.

Jurnalın, macəralarla dolu bu səfərdə uşaqlara yoldaşlıq edən qəhrəmanları Kiçik, Çakçak, Kırçıl, Karamel və Nüvə, oxucuları arxalarında sürüyərək hər ədəddə yeni bir mövzunu kəşfə çıxırlar.

## Xarici keçidlər
*http://www.tubitak.gov.tr/merakliminik/
Lisey

**Lisey** () — tədris müəssisəsi. Bir sıra Qərbi Avropa, Latın Amerikası və Afrika ölkələrində orta ümumtəhsil müəssisələri lisey adlanır.

## Tarixi
İnqilaba qədərki Rusiyada imtiyazlı məktəb.

## Həmçinin bax
* Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi lisey 
* Fizika, Riyaziyyat və İnformatika Təmayüllü Lisey

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Asen Nikolov

**Asen Nikolov** ( ) — Bolqarıstan futbolçusu.

## Həyatı
Asen Nikolov 5 avqust 1976-cı ildə Bolqarıstanın Plovdiv şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyera
Əvvəlki klubları: Maritsa Plovdiv, Levski Sofiya, Slaviya Sofiya, Turan Tovuz, Partizan, Bakı, Qəbələ. 2009-cu ildən Slaviya Sofiyada çıxış edir.

## Uğurları
* Üçqat Bolqarıstan çempionu (Levski Sofiya — 2001, 2002, 2003)
* Bolqarıstan kubokunun ikiqat qalibi (Levski Sofiya — 2002, 2003)
* Azərbaycanın ən yaxşı futbolçusu (Turan Tovuz — 2005).

## Mənbə
*  Nikolov Asen Rumen
* LevskiSofia.info saytında profili 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bilim ve teknik (jurnal)

thumb|220px
thumb|220px

**Elm və Texnika** - Türkiyə Elmi və Texniki Araşdırma Təşkilatının 1967-ci ilin oktyabr ayından nəşr olunan aylıq jurnalı.

Türkiyə Milli Təhsil Nazirliyi tərəfindən lisey və tayı məktəblərə; Türkiyə Baş qərargah Başçılığı tərəfindən Türkiyə Bilim ve teknik (jurnal)Silahlı Qüvvətlər personalına tövsiyə edilmişdir.

Elm və Texniki jurnalı İyun 2006da çıxan 463. sayında ilk ədəddən başlayıb 457. sayına qədər olan jurnallarını ədədi mühitə köçürərək oxucularına DVD formasında Məlumat Xəzinəsi adıyla hədiyyə olaraq vermişdir.

Elm və Teknik,1967dən 1994-cü ilə qədər jurnal formatında basılmışdı və dəriləri TÜBİTAKdə satılmıştı.1994dən etibarən də kitab formatında basılmağa başlandı.

2001-ci ildə  İrfan Sayarın çəkdiyi Zehini Sinirin "proyektlərini" nəşr etməyə başladı. Bu ildə 400. sayında(Mart 2001) birlikdə əlavə olaraq "İnsan Genomu" verildi. Bundan sonrakı ildən etibarən, 2002 ilində əlavə olaraq "Yeni Üfüqlərə" adlı kiçik bir jurnal verilməyə başlandı. İndiki vaxtda da isə "Ulduz Komanda" əlavəsi jurnalla birlikdə verilməkdədir. Bu əlavədə aktual və maraqlı elmi mövzuların daha sadə şəkildə izahatları var. Ayrıca jurnalla birlikdə hər ay Elm CDləri Ardıcıllığı adıyla sənədli CDləri verilməkdədir.

Yanvar 2009 dan etibarən jurnalda qalıcı dəyişikliklər olmuşdur: Səhifələr azalmış, jurnal ölçüsü kiçilmiş və səhifə sayı azalmışdır. İlk dəfə CD verilməmişdir. Ulduz Komanda adlı hissə 4 ayda 1 nümayiş olunmağa başlanmıştır.2009un iyul sayında 1967dən2008ə qədər məlumat təcrübəsini tökdüyü bir DVDi oxucularına hədiyyə etmişdir. Bu arxivdəki fayllar PDF faylı şəklindədir.

## Xarici keçidlər
* http://www.biltek.tubitak.gov.tr
Fərzad Hatəmi

**Fərzad Hatəmi** (; 3 yanvar 1986, Tehran, İran) — İran futbolçusu.

## Həyatı
Fərzad Hatəmi 3 yanvar 1986-cı ildə İranın paytaxtı Tehranda Zəncanlı bir Azərbaycan əsilli bir Türk ayilədə anadan olmuşdur.

## Karyera
Əvvəlki klubları: Rah Ahən, Qəbələ, Sipahan, Səba Qum, Traktor Sazi, İstiqlal, Fulad, Persepolis Tehran, Mələvan Ənzəli. 2016-cı ildə bir daha Tiraxtur klubuna qoşuldu.

## Mənbə
* Hatəmi Fərzad Cəlal oğlu

## Həmçinin bax
Bilim çocuk (jurnal)

right|thumb|200px|Elm Uşağın Yanvar 2008də nəşr olunan 121. sayı
**Elm uşaq jurnalı** - Türkiyə Elmi və Texniki Araşdırma Təşkilatı Yanvar 1998-ci ildən etibarən çıxarmağa başladığı və uşaqlara görə olan aylıq bir jurnaldır. Məqsədi uşaqlara elmi sevdirməkdir. 1999 ilə 2000 illərində müəyyən mövzularda fotoşəkil çəkər vermişdir. 2001-ci ildə Təbiət Kartları vermiş, 2002-ci ildən itələyibərənsə bunun yerini hər mövzuda kartlar götürmüşdür. Jurnal hal-hazırda 64 səhifədir. Ayrıca jurnalın köhnə ədədləri (1999-2005) cildlənərək TÜBİTAK Məşhur Elm Kitabları Satış Bürosunda satılmaqdadır. Bu jurnalın çıxmağa başlamasından 2 il əvvəl, 1996 və 1997 illərində Elm və Texniki jurnalıyla birlikdə əlavə olaraq 16 səhifəlik "Elm və Texniki Uşaq" verilirdi. Elm Uşaq TÜBİTAKin yeni logo 102. sayı(İyun 2006)ndan etibarən istifadə etməyə başlamışdır. 20 may 2008 tarixində Medyatava.com adlı saytın etdiyi araşdırmaya görə 83.730 tirajla Türkiyənin ən çox satılan jurnalı olmuşdur.

## Əlavələr
**Elmlə Məşğul olaq**: Elm Uşağın 99. ədəddən (Mart 2006) etibarən verməyə başladığı bir əlavədir. Elm Uşağın 2007dəki son ədədlərində o əkin adı mövzusuna bağlı olaraq dəyişməyə başlamışdır. 2006 və 2007 illərində jurnal içində verilən "Elmlə Məşğul olaq" əlavəsi 2006-cı ildə 4 səhifə idi. 2007dən bu ana qədər 8 səhifədir. 2008-ci ildədirsə bu əlavə jurnalın xaricində verilməyə başlandı.

## Xarici keçidlər
* http://www.biltek.tubitak.gov.tr/cocuk/
Elnar Kərimov

**Kərimov Elnar Tahir oğlu** — Azərbaycan futbolçusu. Azərbaycan Birinci Liqasında 2 dəfə ard-arda Azərbaycan, Türkiyənin Həvəskarlar Liqası 5 dəfə Türkiyə çempionu

## Həyat və Karyerası
Elnar Kərimov 1985-ci ildə Azərbaycanın Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur. Futbolda qapıçı mövqeyində çıxış edən
Elnar Kərimov, 2000–2002-ci illərdə Mingəçevir uşaq futbol klubunda Elbrus İsmayılovun köməyi ilə futbolun incəliklərini öyrənib.

2003–2004-cü illərdə "Ədliyyə" klubunda fəaliyyətini davam etdirib.

2004–2005-ci illərdə isə "Xəzər Lənkəranın" qapısını qoruyub.

2005–2013-cü illərdə "Qəbələ" klubunun şərəfini qoruyub.

2013-cü ildə "Karvan" klubuna transfer olub. Lakin orada sadəcə 3 ay oynayıb.

2014-cü ildə Türkiyənin Həvəskarlar liqasına üz tutub. Onun klubu "Ardahanspor" olub.. Ardahansporda diqqəti özünə cəlb etdi. Belə ki, 29 oyunun 28-ni meydanda keçirən futbolçunu bu təcrübəsi səbəbiylə Bartınspor rəsmi olaraq transfer etdi. Türkiyədə ümumən 5 dəfə liqa çempionluğu əldə etmişdir.

2018-ci ildə Mingəçevirə qayıtdıqdan sonra, transfer təklifi gəlmədiyi üçün karyerasını bitirdi.

2019-cu ildə Qəbələ Futbol Akademiysında məşqçilik etmişdir.

2021-ci ildə AFFA-nın məşqçilik üzrə C lisenziyasını əldə etmişdir.
2022-ci ildən başlayaraq Mingəçevir şəhərində təcrübəli uşaqlar yetişdirmək üçün çalışmağa başladı. 9 iyun 2022-ci ildə rəsmi olaraq Mingəçevir klubunun qapıçılar üzrə məşqçisi olaraq fəaliyyət göstərməyə başladı.

20 oktyabr 2023-cü ildə, "Mingəçevir" və "Şamaxı" klublarının qarşılaşmasında, "Mingəçevirin" heyətində olan qapıçıların birinin cəzalı digərinin qırmızı kart alması səbəbi ilə, yenidən meydana qayıdaraq qapını o qorudu.

5 dekabr 2023-cü ildə "Şamaxı" klubunda qapıçılar üzrə məşqçi təyin edildi.

## Naliyyətlər
* **Türkiyə Bal Liqası**
:  **Çempion (5)**-(2013/2014, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan futbolçularının siyahısı
*

## İstinadlar

## Mənbə
* Kərimov Elnar Tahir oğlu

## Həmçinin bax
Eldəniz Süleymanov

**Süleymanov Eldəniz Nizami oğlu** () — Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
Eldəniz Süleymanov 29 avqust 1975-ci ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur.

## Karyera
Əvvəlki klubları: Azəri Bakı, Arsenal Tula, Stroitel Ufa, Jemçujina Soçi, Kəpəz Gəncə, Araz Naxçıvan, AMMK Bakı. 2005-ci ilin əvvəlindən Qəbələdə çıxış edir.

1993-cü ildə Azərbaycan milli futbol komandasının heyətinə cəlb edilib.

## Uğurları
* Azərbaycan kubokunun qalibi (2000 — Kəpəz)
* Azərbaycan çempionatının gümüş mükafatçısı (2000 — Kəpəz)

## Mənbə
* Süleymanov Eldəniz Nizami oğlu

## Həmçinin bax
Göyqurşağı (jurnal)

Firudin bəy Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasının 2006-cı ilin mart ayından nəşr olunan “Göyqurşağı” Uşaq Jurnalı 2006-cı ilin oktyabr ayına kimi “Körpəm” adı ilə nəşr olunub. Jurnal məktəblilərin dünyagörüşünün inkişafına, onlarda vətənpərvərlik hisslərinin daha da güclənməsinə, təhsilə marağın artmasına yardım məqsədi daşıyır. 32 səhifədən ibarət rəngli şəkillərlə nəfis tərtib olunan bu jurnalın hər sayı uşaqlar tərəfindən maraqla qarşılanır.

Jurnalın hər sayında əlamətdar tarixi günlər, bayramlar, tarixi və görkəmli şəxsiyyətlər, təhsil müəssisələri haqqında məlumatlar, uşaqların qələmə aldıqları şeir və hekayələr, çəkdikləri rəsmlər dərc olunur. Jurnalda kitabxanaya daxil olan yeni kitablar haqqında oxuculara müntəzəm məlumat verilir. Uşaqların intellektual səviyyələrinin artmasına xidmət edən məntiqi suallarla zəngin əyləncəli səhifə və rubrikalar jurnalı daha da maraqlı edir. “Göyqurşağı” Uşaq Jurnalı Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin göstərişi ilə Azərbaycanın bütün rayonlarının Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi vasitəsilə ən ucqar dağ kəndlərinə belə yayılır.

## Xarici keçidlər
*http://www.clb.az/html/event1.html
*http://www.clb.az/html/journal.html
Göyərçin (jurnal)

**Göyərçin jurnalı** — 1958-ci ildə nəşr olunmağa başlanıb. İlk redaktoru yazıçı Yusif Əzimzadə, rəssamı isə Yusif Hüseynov olmuşdur. Sonralar həmin vəzifələrdə Hüseyn Abbaszadə, Xalidə Hasilova, Tofiq Mahmud, təsviri sənət ustalarından Rafiq Mehdiyev, Arif Hüseynov və başqaları işləmişlər. Azərbaycan xalqının ən dəyərli söz-qələm ustadları məmnuniyyətlə jurnalda çıxış edib, ürək sözlərini yazıb, azyaşlı uşaqlara, yeniyetmələrə məsləhətlər, tövsiyələr veriblər.

"Göyərçin" ədəbi-bədii jurnaldır. Burada Azərbaycan və dünya xalqlarının nağılları, uşaq yazıçılarının əsərləri, folklor nümunələri olan tapmacalar, nağıllar, hikmətli sözlər nəşr edilir. Eyni zamanda, uşaqların fərdi yaradıcıllıqlarına da yer verilir. Bundan başqa, Azərbaycan təbiəti, yurdumuzun çayları, ulu yurd yerlərimiz, Azərbaycan xalqının igid oğulları haqqında uşaqlara lazımi məlumatlar verilir. "Göyərçin"dən əlifbadan sonra ikinci dərs vəsaiti kimi də istifadə etmək olar. Çünki jurnalda çap olunan materillardan dərsliklərin tərtibində də istifadə olunur. Jurnal əsasən I-IV sinif şagirdləri üçün nəzərdə tutulub.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 1993-cü il martın 1-dən nəşrinin büdcədən maliyyələşdirilməsinə qərar verib.

## Həmçinin bax

* Tumurcuq (qəzet)
* Günəş (jurnal)
* Savalan (qəzet)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Vaqif Vəliyev (icra başçısı)

**Vaqif Süleyman oğlu Vəliyev** () — Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (1993)

## Həyatı
Vaqif Vəliyev 1940-cı ildə Gəncədə doğulub. Sonra Özbəkistana getmiş Hacı Vaqif Özbəkistandakı azərbaycanlılar arasında xeyriyyəçi kimi tanınıb.

Vaqif Süleyman oğlu Vəliyev 16 iyun 1993-cü ildən Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı olmuşdur

O, çox qısa müddətdə Gəncə şəhərinin icra başçısı olub və vəzifədə olduğu müddətdə Gəncə şəhərindəki İmamzadəni təmir etdirib, qısa müddətdə Gəncə əhalisinin böyük rəğbətini qazanıb.

Hacı Vaqif 1993-cü ildə Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətində iş otağında güllələnərək qətlə yetirilib.

## İstinadlar

## Mənbə
* V. S. Vəliyevin Gəncə şəhəri İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi
* Abbas Abbasovun oğlunun toyunun təfərrüatları – EKSKLÜZİV 
* Gəncənin kabinetində öldürülən icra başçısı — Dünənki sui-qəsd ilk belə olay deyil — TƏFƏRRÜAT
Ambaras məscidi

**Ambaras məscidi, Mir Cəfər Ağa məscidi** və ya **Yuxarı Ambaras məscidi**— Azərbaycanda Ordubad şəhərində yerləşən XVII əsrə aid məscid və tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 21 noyabr tarixli 98 nömrəli qərarı ilə Ambaras məscidi ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidələri siyahısına salınıb. "Ordubad" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunun ərazisində yerləşir. 

## Haqqında
Yuxarı Ambaras məscidi Ordubad şəhərinin Ambaras məhəlləsində yerləşir. Məscidin dəqiq inşa tarixi bilinmir. XIX əsrdə məscid təmir olunarkən tavanında, taxta üzərində qara rənglə yazılmış kitabə qoyulub. Bu kitabədə bunlar yazılıb:
Kitabəyə əsasən məscidin XIX əsrdə "Ağa Mirzə Cəfər məscidi" adlandığı məlum olur. Plan quruluşunun həlli, fasad hissələrinin qurulmasında tətbiq olunan memarlıq kompozisiyası üsulları məscidin XVII–XVIII əsrlərdə tikildiyini göstərir. Ehtimal olunur ki, məscidi XVII əsrdə Ağa Mirzə Cəfər adlı şəxs tikdirib. Buna görə də məscid həm də "Ağa Mirzə Cəfər" və "Mir Cəfər Ağa" məscidi kimi adlandırılır.

Naxçıvan-Marağa memarlıq məktəbinə aid edilən məscid düzbucaqlı formadadır. Fasadı dəmir və kərpiclə, içərisi isə daş və kərpiclə işlənib. Tavanı altı sütun üzərində dayanır. Pəncərə və qapıları şəbəkəlidir. İkinci mərtəbəsi qadınların ibadəti üçün ayrılıb.

### Sovet işğalında
Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Yuxarı Ambaras məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb.

### Müstəqillikdən sonra
Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 21 noyabr tarixli 98 nömrəli qərarı ilə Ambaras məscidi ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidələri siyahısına salınıb.

2024-cü ildə burada "Ordubad" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu yaradılıb. Ordubad rayonunda yerləşən 299 abidənin 200-dən çoxu, o cümlədən də Yuxarı Ambaras məscidi qoruğun ərazisində yerləşir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Şah Abbas məscidi (Ordubad)

**Əylis məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Yuxarı Əylis kəndində orta əsrlərə aid tarixi-memarlıq abidəsi.

## Tarixi
Tədqiqatçılara görə Əylis məscidi XVI əsrdə Səfəvi şahı I Şah Abbas tərəfindən inşa edilmişdir (el arasında Şah Abbas məscidi də adlanır). Məscidin əvvəllər mövcud olmuş mədrəsəsi son zamanlara qədər qalmışdı. Sonralar dağılmış, hazırda bərpa edilmişdir.

## Mənbə
* Əylis məscidi
Dilbər məscidi

**Dilbər məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun inzibati mərkəzində tarixi-memarlıq abidəsi.

Naxçıvan memarlıq məktəbinə aid edilir. Məhəllə məscidi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Memarlıq kompzisiyası baxımından XVII əsrə xas olan üslub və tipoloji xüsusiyyətləri özündə əks etdirmişdir. Məscidin mehrabı, şəbəkəli pəncərələri, fasadında giriş portalı var. Şəbəkə pəncərələrinin işlənməsi, baş tağın asimmetrik yerləşməsi və s. məscid binasının Ordubad xalq yaşayış evləri ilə uyğunluq təşkil etdiyini göstərir.

## Mənbə
* Dilbər məscidi