open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Au Ko

**Au Ko** (çu Han: 甌姬; ) — Vyetnam xalqının yaradılış əfsanəsinə görə, ölməz dağ qar tanrıçası. Au Ko, *[[Lak Lonq Kuan|Lạc Long Quân]]* (hərfi mənası: Lak Əjdaha Lordu) ilə evlənmiş və Bayyue kimi tanınan yüz uşağın olduğu bir yumurta torbası doğmuşdur. Onlar Vyetnam xalqının əcdadları hesab olunur. Au Ko Vyetnam sivilizasiyasının anası kimi ehtiramla anılır.

## Əfsanə
Au Ko qarlı dağlarda yaşayan ''tiên'' (ölməz) idi. O, insanlara şəfa vermək üçün səyahət edirdi, çünki tibbdə çox bacarıqlı və mərhəmətli idi. Bir gün səfəri zamanı qəfil bir canavar peyda oldu və onu qorxutdu. Au Ko qorxudan durnaya çevrilərək uçmağa başladı. O anda dənizdən gələn əjdaha padşahı Lạc Long Quân keçirdi və təhlükədə olan durnanı gördü. O, yaxınlıqdakı bir daşı götürüb canavarı öldürdü. Au Ko xilas edildikdən sonra öz xilaskarını görmək üçün uçmaqdan dayandı və yenidən *tiên* (ölməz) formasına qayıtdı. O, anında xilaskarına aşiq oldu.

Daha sonra Au Ko bir yumurta torbası dünyaya gətirdi və bu torbadan yüz uşaq çıxdı. Lakin bir-birilərinə olan sevgilərinə baxmayaraq, Au Kohəmişə dağlara qayıtmaq istəyirdi, Lạc Long Quân isə dənizə qayıtmağa can atırdı, çünki orada günlərin uzunluğu fəsillərə görə ölçülürdü. Onlar ayrıldılar, hərəsi 50 uşaq götürdü. Au Ko Vyetnamın qarlı dağlarına yerləşərək, gələcəkdə Hunq Vonq (Hunq padşahları) kimi tanınacaq, güclü və ağıllı 50 lider yetişdirdi.

## Vyetnam ədəbiyyatında

Bu əfsanə XV əsrə aid olan *Đại Việt sử ký toàn thư* (Day Vyetin tam salnamələri) və XIV əsrə aid olan *Lĩnh Nam chích quái* (Linh-Nam Tozundan Dərilən Möcüzələr) kitablarında qeyd edilir.

Đại Việt sử ký toàn thư əsərinə görə, Au Ko Lay İmperatorun (başqa adı Đế Ai 帝哀, yaxud İmperator Ai, Şennonq nəslindən) qızıdır. Lĩnh Nam chích quái əsərində isə Au Ko əvvəlcə Lay İmperatorun kənizi olmuş, sonra isə Lạc Long Quân ilə evlənmişdir. Həmçinin, bu versiyada Au Ko yumurta torbasını pis bir əlamət hesab edərək tarlaya atmışdır. Tarixçi Nqo Si Liyen bu əfsanənin bəzi ibtidai cəhətlərini qeyd etmişdir. O, Lạc Long Quân-un atası Kral Kin Duonq ilə Au Konun babası De Nqinin qardaş olduğunu vurğulamışdır. Bu əfsanə Vyetnam məktəblərində geniş şəkildə öyrədilir.

Amerikalı yazıçı Meri Makkarti Vyetnam müharibəsi haqqında yazdığı "*Vietnam*" adlı kitabçasında qeyd edir ki, ABŞ agentləri bu yaradılış əfsanəsindən istifadə edərək Cənubi Vyetnamda vətənpərvərlik ruhunu artırmağa çalışmışlar.

## İstinadlar

## Mənbə

*Friedman, Amy. "One Hundred Kings – a Legend of Ancient Vietnam", *South Florida Sun Sentinel*, 12 July 2005, pg. 8
*Taylor, Sandra C. *Vietnamese Women at War* (Kansas: University Press of Kansas, 1999)
*Turner, Karen Gottschang. *Even the Women Must Fight* (New York: John Wiley & Sons, Inc., 1998)
*Willing, Indigo A. “The Adopted Vietnamese Community: From Fairy Tales to the Diaspora”, *Michigan Quarterly Review 43*, no. 4 (2004)

## Xarici keçidlər

* Vietnamese Myths & Legends
* Civilization.ca - Boat People No Longer: Vietnamese Canadians - History of Vietnam
Üfürmə borusu

**Üfürmə borusu** və ya **ağız tüfəngi** — Mərkəzi və Cənubi Amerika kimi meşəlik ərazilərdə yerli xalqların mübaribə və ovda istifadə etdikləri primitiv nəfəsli silah.

## Hazırlanması
Ağız tüfəngləri qamış və bambukdan hazırlanır. Ağız tünfənglərində istifadə olunan sursartlar adətən yumru və ya ox formasında olurlar.
Cənubi Amerika hinduları ağız tüfəngində istifadə etdikləri oxları zəhərli qurbağalardan və ya bitkilərdən əldə etdikləri zəhərlərə bulayırlar.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Sumpitan
Şibalba

**Şibalba** (mayya: ʃiɓalˈɓa, kiçe: Mitnal) — Mayya mifologiyasında yeraltı aləm və ya axirət yurdu.

## Etimologiya və lokasiyası
Şibalba, "Qoruxunun Yeri" olaraq tərcümə edilir. Mayyalara görə Şibalbada xəstəliyin və ölümün ruhları hökmranlıq edirlər. Bəzi hekayələrə görə isə Şibalbanın fiziki olaraq mövcud olduğu yer Orion dumanlığıdır. XVI əsrdə Verapazdakı inanclara görə Şibalbaya giriş Kopanın yaxınlığında yerləşən bir mağaradandır. Belə ki, soykökləri mayyalara gedib çıxan kiçe xalqından olanlar həmin bölgəni hələ də ölüm ilə əlaqələndirirlər. Bundan başqa da Belizdəki mağara sistemləri də Şibalbanın girişi hesab olunur. Yenə kiçe xalqına görə Şibalbaya aparan yolun başqa bir indeqrasiyası Samanyolu qalaktikasında yerləşən qaranlıq yarıqdadır.

## Şibalbanın sakinləri
Mayyaların müqəddəs kitabı Popol-Vuxa görə Şibalba yer səthinin altında yerləşir. Şibalba sakinlərinin kimlikləri aydın deyil. Lakin onlar çox vaxt insana bənzər şəkildə təsvir olunurlar. Şibalba "Şibalbanın Ağaları" olaraq adlandırılan on iki tanrı və ya hökmdar tərəfindən idarə olunur. Mayyalara görə bu tanrılar insanları xəstəliklərə yoluxdururlar. Misal üçün Ах-Alpux və Ax-Alkana insanları sarılıq xəstəliyinə yoluxduran tanrılardır. Həmçinin Şibalbada insanlara işkəncə verilən yerlər vardır. Bu yerlər "İmtahan (sınaq) evleri" adlanır. Şibalbanın məqsədi insanın ruhunu işkəncə ilə bədənindən ayırmaqdır. Doqquz təbəqədən və ya səviyyədən ibarət olan Şibalbada bu "ev"lərin sayı altıdır:

* Soyuğun evi,
* Alovun Evi,
* Yaquarın evi,
* Yarasanın evi (yarasa formasında olan tanrı Kamasots tərəfindən idarə olunur),
* Obsidian bıçaqların evi,
* Zülmətin evi. Burada Şibalba tanrıları yaşayır.

## İstinadlar
Vaxuşti Kotetişvili

**Vaxuşti Vaxtanqoviç Kotetişvili** (; ) — Gürcü və sovet ədəbiyyatşünası və tərcüməçisi, filologiya elmləri doktoru, professor, Gürcüstan Pedaqoji Elmlər Akademiyasının akademiki. Səba mükafatının qalibi.

## Həyatı
Vaxuşti Kotetişvili 4 avqust 1935-ci ildə Tbilisidə məşhur gürcü yazıçısı, folklorşünası, ədəbiyyatşünası alimi, tənqidçisi, tarixçisi, rəssamı, heykəltəraşı, sənətşünası, jurnalisti və ictimai xadimi Vaxtanq Kotetişvilinin (1893–1937) ailəsində anadan olub. Anası milliyətcə rus Nina Dilevskaya olub. 1937-ci ildə atası repressiyaya məruz qalıb. Ailəsi uzun müddət atasının kimliyini gozlədərək yaşayıb. Vaxuşti Kotetişvilinin xatirələrində yazır ki, məktəb illərində Stalin repressiyaları qurbanı olmuş atasına görə çox əziyyət çəkib. Yalnız İosif Stalinin vəfatından sonra ailə üzvləri rahat nəfəs ala bilib.

Vaxuşti Kotetişvili 1959-cu ildə Tbilisi Dövlət Universitetiinin şərqşünaslıq fakültəsini bitirib. O, 1965–1977-ci illərdə universitetdə dərs deyib.

Kotetişvili ilk şeirini 1954-cü ildə, ilk tərcümələrini isə 1958-ci ildə çap etdirmişdir.

O, 1964-cü ildə XIV əsr İran şairi və sufisi Hafiz Şirazinin yaradıcılığına həsr olunmuş "Hafizin lirikasının şərhi haqqında" adlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Vaxuşti Kotetişvili 1975-ci ildə müdafiə etdiyi "Fars klassik qafiyəsinin quruluşu" adlı dissertasiyasına görə doktorluq dissertasiyası almışdır.

Vaxuşti Kotetişvili İnnokenti Annenski, Maks Voloşin, Nikolay Qumilyov, Osip Mandelştam, Marina Svetayeva, İosif Brodski, Boris Pasternak kimi Rus poeziyasının gümüş əsri nümayəndələrinin əsərlərini gürcü dilinə tərcümə edib. Xatirələrində qeyd etdiyi ki, Pasternakı 45 il ərzində tərcümə edib. O, həmçinin fars poeziyasının da görkəmli tərcüməçisi olub.

Vaxuşti Kotetişvili Tbilisidə, Vaxtanq Kotetişvili küçəsi, 7 ünvanında yaşayıb.

## Əsərləri
Mənim yaşım bir dəqiqədir. 2005 ISBN 5-94542-174-X

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Вахушти Котетишвили исполнилось бы 80 лет
* Вахушти Котетишвили: искусство осознания тайн творчества
* Семья сына священника и княжны, черный бант и поджог в доме № 7 по улице Котетишвили
* ვახუშტი კოტეტიშვილი
* ვახუშტი კოტეტიშვილი – Vakhushti Kotetishvili
* Тост Вахушти
Eleonora Barraklaf

**Eleonora Rozamunda** **Barraklaf** — Britaniyalı tarixçi, yazıçı, tele-radio aparıcısı.

## Həyatı və fəaliyyəti
Eleonora Rozamunda Barraklaf əsasən orta əsr şimal mədəniyyətləri, ədəbiyyatları və dillərini, xüsusilə də Vikinq dövrü tarixi və Qədim Norveç-İslandiya ədəbiyyatını araşdırır. O, "*Əllərin* *közü: Vikinq dövrünün gizli tarixl"* (2024)  və **"***Şimal* *diyarının hüdudlarından Kənar: Vikinq səfərləri və qədim Norveç əfsanələri* (2016) adlı kitabların müəllifidir. Həmçinin **"***Qeyri-adi Şimalın Təsviri*" (2016) adlı kitabın həmmüəlliflərindən biridir.

Barraklaf Kembric Universitetində *Anqlo-Sakson, Norveç və Kelt* bölməsində təhsil alıb və burada Kembric magistr dərəcəsini, fəlsəfə dərəcəsini və fəlsəfə doktorluğunu əldə edib. Daha sonra Oksford Universitetinə keçərək İngilis dili fakültəsində Leverxalm Erkən Karyera Təqaüdçüsü, həmçinin Kvins Kollecdə Qeyri-adi Gənc Tədqiqat təqaüdçüsü olub. Daha sonra Darem Universitetində Orta əsrlər tarixi və ədəbiyyatı üzrə dosent vəzifəsində çalışıb. Hal-hazırda Bas Spa Universitetində ətraf mühit tarixi üzrə baş müəllimdir.

2020–2024-cü illər arasında o, AHRC (İncəsənət və Humanitar Elmlər Tədqiqat Şurası) rəhbərlik qrantına sahib olub və erkən şimal German mədəniyyətlərində meşələrin rolu ilə bağlı multidissiplinar bir araşdırma aparıb.

## Əsərləri

* 
* 
* 

## İstinadlar
Popol-Vux

**Popol-Vux** (kiçe: *Popol Wuj*, mayya: *poˈpol wuχ*) — mayyaların kiçe dilində yazılmış müqəddəs kitabı.

## Etimologiyası və Tarixi
Popol-Vux, "vaxtların kitabı" və ya "hadisələrin kitabı" mənasını verir. Bu kitab qədim zamanlardan bəri nəql olunmuş şifahi hekayələrin yazıya köçürülməsi nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Kitab ilk dəfə 1554–1558 illəri arasında mayya yazar və ya yazarlar tərəfində kiçe dilində qələmə alınmışdır. XVIII əsrdə ispan rahib Fransisko Ximenes tərəfindən aşkarlanan kitab, onun tərəfindən də ispancaya tərcümə edilmişdir. Kitabda kainat, tanrı, kainatın yaranması, dünyanın dövrləri, kainatdakı qanunlar və s. haqqında simvolik məlumatlar verilir. Kitabda həmçinin mayya hökmdarlarının 1550-ci ilə qədər olan xronologiyaları da verilmişdir. Əlyazma iki hissədən ibarət olub, birinci hissəsi yaradılışdan bəhs edir. İkinci hissəsində isə Xun-Axpu və Şbalanke adlarındakı əkiz qardaşların Şibalbada başlarına gələn əhvalatlardan bəhs olunur.

## Arxeloji sübut
2009-cu ildə Qvatemaladakı El-Miradorun preklassik mayya bölgəsində arxeoloq Riçard Hansen Popol-Vuxun müxtəlif aspektlərini əks etdirən gipsdən hazırlanmış 8 metr uzunluğunda iki panel aşkarlamışdır. Eramızdan əvvəl 300-cü ilə aid olan panellər, Mayya mədəniyyətinin klassik dövründən təxminən 500 il əvvəl, Popol-Vuxun qədimliyinə dəlalət edir. Popol-Vux, mayya tanrılarının dünyanı necə yaratdığını izah edərkən, müvafiq olaraq Günəş və Aya çevrilən qəhrəman əkizlərdən (Xun-Axpu və Şbalanke) bəhs edir. Panellərdən birində quş tanrısı altında qəhrəman əkizləri təsvir edilmişdir; Digər paneldə ilanla əhatə olunmuş mayya qarğıdalı tanrısı təsvir edilmişdir. Panellər beləliklə, Ximenes tərəfindən yazılan Mayya mənşəli hekayənin (ən erkən yazılı) versiyasını təsdiqləyir.

## Müasir nəşrləri
Popol-Vux dövrümüzdə Dennis Tedlok (1996) və Allen J. Kristenson (2003, 2007-ci ildə yenidən nəşr edildi) tərəfindən nəşr edilmişdir.

## İstinadlar
Marqaret Baron

**Marqaret E. Baron** (d. 1915 – ö. 16 avqust, 1996) — Britaniyalı riyaziyyatçı, riyaziyyat tarixçisi, hesablama riyaziyyatının tarixi haqqında yazdığı kitabı ilə tanınan alim.

## Həyatı
Baron əslən Geytsxeddən (Şimali-şərqi İngiltərə) idi və Darem Universitetindən, o zamanlar Kral Kolleci, Nyukasl adlanan və sonradan Nyukasl Universitetinə çevrilən təhsil müəssisəsini bitirib bakalavr dərəcəsinə yiyələnmişdir. O, bir il Frankfurtda ingilis dili müəllimi kimi çalışmış və 1938-ci ildə Bede Qızlar məktəbində riyaziyyat müəllimi olmuşdur. Bu məktəb daha sonra Sanderlend Kollecinin bir hissəsinə çevrildi.

O, məktəbin müvafiq oğlanlar bölməsində müəllim işləyən Corc Baron ilə evləndiyi üçün 1940-cı ildə müəllimlikdən azad edildi. Daha sonra Nyukasl-Tayndakı Kral Qrammatika Məktəbi və Şeffilddəki Ali Storrs Məktəbində işləsə də, sonradan Geytsxeddə ailə quraraq işləməyə ara verdi.

Əri 1946-cı ildə hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra ailəsi ilə birgə Londona köçdü. Nəhayət, Baron yenidən müəllimliyə qayıtdı – əvvəlcə Qoldsmits kollecində, daha sonra isə 1957-ci ildə Stokvell təhsil kollecində riyaziyyat kafedrasının müdiri oldu. Burada işləyərkən 1960-cı ildə hesablama riyaziyyatının tarixi mövzusunda magistr dissertasiyası yazdı və 1965-ci ildə fəlsəfə doktoru dərəcəsini aldı.

O, 1977-ci ildə təqaüdə çıxdı və 16 avqust 1996-cı ildə vəfat etdi.

## Töhfələri
Baronun "*Sonsuz* *kiçik hesablama riyaziyyatının mənşəyi* "adlı kitabı ilk dəfə 1969-cu ildə Perqamon nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunmuş, 1987-ci ildə isə Dover Books tərəfindən yenidən çap edilmişdir (kitaba çoxlu sayda rəylər verilmişdir ) Amerika Riyaziyyat Assosiasiyası bu kitabın bakalavr səviyyəsində riyaziyyat kitabxanalarına daxil edilməsini tövsiyə edib.

O, həmçinin riyaziyyat tarixi sahəsində bir neçə digər əsər də yazıb, o cümlədən "*Elmi Bioqrafiya Lüğəti"* üçün töhfələr verib.

1950-ci illərin əvvəlində o, Riyaziyyat Müəllimləri Assosiasiyasının qurucularından biri olub və riyaziyyat təhsili sahəsində də bir neçə əsərin müəllifidir. Bunlardan biri "*İbtidai* *riyaziyyatda saylar"* (1973) adlı kitabdır.

## İstinadlar
Böyük Loja

**Böyük Loja ** — Masonluğun ən ali və idarəedici qurumlarından biridir. Bu təşkilat müxtəlif mason lojalarına nəzarət edən və onların fəaliyyətini tənzimləyən əsas orqan hesab edilir. Böyük Loja-ın hər biri müəyyən bir ərazidə və ya ölkədə fəaliyyət göstərir və onun tabeliyində olan digər lojalara rəhbərlik edir. qardaşlığın və ya oxşar şəkildə şəhərlər, əyalətlər və ya ölkələr daxilində təşkil edilmiş qrupların ən əhatəli idarəetmə orqanı sayılır.

## Tarixi
**Böyük Loja**-ın yaranması masonluğun inkişafı ilə sıx bağlıdır. İlk Böyük Loja 1717-ci ildə İngiltərənin London şəhərində qurulmuşdur. Bu təşkilat bir neçə müstəqil lojaların birləşməsi nəticəsində yaradılmışdır və müasir masonluğun əsasını qoymuşdur. Sonrakı illərdə bu model digər ölkələrə də yayılmış və müxtəlif *Böyük Lojalar* formalaşmışdır.

## Quruluşu və Fəaliyyəti
**Böyük Loja** bir neçə əsas struktur elementindən ibarətdir:

* **[[Böyük Ustad]] (Grand Master)** – Böyük Lojanın rəhbəri və ən yüksəksəviyyəli mason rütbəsinə sahib şəxsdir.
* **Zabitlər (Officers)** – Böyük Lojanın idarə olunmasında iştirak edən yüksəksəviyyəli masonlar.
* **Üzv lojalər** – Lojanın nəzarəti altında fəaliyyət göstərən fərdi mason lojaları.

**Böyük Lojaın əsas vəzifələri:**

* Masonluğun prinsiplərini qorumaq və yaymaq
* Fəaliyyət göstərən lojaları tənzimləmək
* Yeni üzvlərin qəbul qaydalarını müəyyənləşdirmək
* Xeyriyyəçilik və sosial layihələr həyata keçirmək

## Dünyada Ən Məşhur Böyük Lojaları
* United Grand Lodge of England (İngiltərə Böyük Lojası) – Dünyada ilk Böyük Lojası olub və beynəlxalq masonluğun əsas mərkəzlərindən biridir.
* Grand Lodge of Scotland (Şotlandiya Böyük Lojası) – Şotlandiyada masonluğun inkişafına cavabdeh olan qurumdur.
* Grand Lodge of France (Fransa Böyük Lojası) – Fransada fəaliyyət göstərən əsas mason lojalarından biridir.
* Grand Lodge of Russia (Rusiya Böyük Lojası) – Rusiyada mason təşkilatlarını idarə edən qurumdur.
* Grand Lodge of Turkey (Türkiyə Böyük Lojası) – Türkiyədə fəaliyyət göstərən ən önəmli mason təşkilatıdır.

## Böyük Loja və Masonluğun Prinsipləri
Masonluq və Grand Lodge-in əsas prinsipləri bunlardır:

* **Azadlıq, bərabərlik və qardaşlıq**
* **Xeyriyyəçilik və humanizm**
* **Öyrənmək və özünü inkişaf etdirmək**
* **Tolerantlıq və dözümlülük**

Fəaliyyətin əsasəını etik və mənəvi dəyərlərin inkişafına yönəlib.

## Həmçinin baxın
Masonluq

## Mənbə
Kerolayn Barron

**Kerolayn Meri Barron** (qızlıq soyadı Hoqart; d. 1940) — Britaniyalı orta əsrlər tarixçisi olub və hazırda təqaüddədir. O, London Universiteti Royal Hollouvey tarix departamentində təqaüdçü professor vəzifəsini tutur. Barronun tədqiqatları əsasən "son orta əsr Britaniya tarixi", xüsusilə "London şəhərinin tarixi", "II Riçardın hakimiyyəti dövrü və qadın tarixi" mövzularına aiddir. O, təhsilini Oksford Universitetinin Somervill kollecində alıb. Barron 2008–2011-ci illərdə London və Midlseks Arxeoloji Cəmiyyətinin prezidenti olub. 2016-cı ilin iyununda Devid Heyi əvəz edərək Britaniya yerli tarix assosiasiyasının prezidenti seçilib. O, Oksford Universitetinin Somervil kollecinin fəxri üzvüdür və əvvəllər Somervil assosiasiyasının prezidenti olub. 2019-cu ildə təhsilə verdiyi töhfələrə görə Böyük Britaniya imperiyasının Ordeni ilə təltif edilib.

## Şəxsi həyatı
Barron məşhur arxeoloq və dəniz kəşfiyyatçısı Devid Corc Hoqartın nəvəsidir. 1962-ci ildə o, klassik alim və daha sonra Oksford Universitetinin Müqəddəs Piter kollecinin rəhbəri olmuş Con Barron (1934–2008) ilə evlənib. Onların iki qızı olub.

## Seçilmiş əsərləri

* *Medieval London: Collected Papers of Caroline M. Barron*, ed. Martha Carlin and Joel T. Rosenthal. Kalamazoo, Medieval Institute Publications, 2017.
* *London in the Later Middle Ages: Government and People 1200-1500*. Oxford, Oxford University Press, 2004.
* *Pilgrim Souls: Margery Kempe and other Women Pilgrims*. London, Confraternity of St James, 2004.
* *Hugh Alley's Caveat: the Markets of London in 1598*. London Topographical Society, 1988. (with Ian Archer and Vanessa Harding)
* *Revolt in London 11th to 15th June 1381*. Museum of London, 1981.
* *The Parish of St Andrew Holborn: the history of the western suburbs of London from Roman times to the Second World War*. London, 1979.
* *The Medieval Guildhall of London*. Corporation of London, 1974.

## İstinadlar
Əhməd Nami

**Əhməd Nami** () — Osmanlı imperiyasının yüksəkrütbəli şəxslərindən biri, Suriya dövlət xadimi, Suriyanın ikinci prezidenti və beşinci baş naziri, həmçinin tarixçi.

## Həyatı
Əhməd Nami 1873-cü ildə Osmanlı imperiyasının Beyrut şəhərində nüfuzlu bir ailədə anadan olmuşdur. Nami ilk təhsilini Osmanlı Hərbi Akademiyasında almış, daha sonra Parisdə hərbi təlim keçmişdir. 1910-cu ildə Sultan II Əbdülhəmidin qızı Aişə Sultanla evlənərək "Damat" (sarayın kürəkəni) titulunu almışdır. Lakin 1909-cu ildə sultan II Əbdülhəmidin taxtdan endirilməsi ilə ailəsi ilə birlikdə Fransaya sürgün edilmişdir. 1918-ci ildə Beyruta qayıdaraq ailə işlərini idarə etməyə başlamışdır.

## Karyerası
1926-cı il aprelin 28-də Fransa Yaxın Şərq Ali Komissarı Henri de Jouvenel tərəfindən Suriya dövlətinin başçısı təyin edilmişdir. Bu vəzifədə 1928-ci il fevralın 15-dək çalışmışdır. Onun rəhbərliyi dövründə üç hökumət qurulmuş, bu hökumətlər ölkənin birliyi, konstitusiyanın qəbul edilməsi və 1925–1927-ci illərdə baş vermiş Böyük Suriya Üsyanında iştirak edənlər üçün ümumi amnistiya kimi milli tələbləri irəli sürmüşdür. Lakin Fransa hakimiyyəti onun bu təşəbbüslərini dəstəkləməmiş və nəticədə 1928-ci ilin fevralında vəzifəsindən uzaqlaşdırılmışdır. 

## Şəxsi həyatı
Ayşə Sultanla evliliyindən iki oğlu və bir qızı olmuşdur:

* **Sultanzadə Ömər Nami bəy** (1911–1993): İki dəfə evlənmiş və bir qızı olmuşdur.
* **Aliyə Namiye Hanımsultan** (1913): Doğulduqdan qısa müddət sonra vəfat etmişdir.
* **Sultanzadə Osman Nami bəy** (1918–2010): İki dəfə evlənmiş və beş qızı olmuşdur.

## Mənbə

## Mövzu ilə bağlı nəşrlər
* 
*
Ayzek İzrael Heys

**Ayzek İzrael Heys** (; ) — amerikan Arktika tədqiqatçısı, fizik, siyasətçi. ABŞ vətəndaş müharibəsi dövründə Satterli Hərbi Hospitalına komandir təyin olunmuş, müharibədən sonra Nyu-York Ştat Assambleyasına seçilmişdir.

## İstinadlar
Şiqeiçi Neqişi

– Yaponiya mühəndisi. Karaoke maşınının ən erkən prototipini ixtira etmişdir. O, səsucaldan, mikrafon və teypdən istifadə edərək eyni anda həm öz səsi ilə oxuya, həm də instrumental dəstək trekini oynada bilmişdir. Bənzər ixtirasına görə Daysuke İnoue karaokenin ixtiraçısı kimi daha çox tanınsa da, Ümum-Yaponiya Karaoke Sənayesi Assosiasiyası Neqişini karaoke maşınının beş müstəqil ixtiraçısı arasında birinci olaraq göstərmişdir.

## İlk illəri
Neqişi 29 noyabr 1923-cü ildə Tokionun İtabaşi rayonunda doğulmuşdur. Onun anası tütün mağazası işlədirdi, atası isə regional seçkilərə nəzarət edən rəsmi nümayəndə idi. Uşaq olanda karton göydələnlər düzəldən Neqişi işgüzarlığına görə tanınmış, 11 yaşında milli kalliqrafiya müsabiqəsində mükafat qazanmışdır. Hosey Universitetində iqtisadiyyat üzrə təhsil almış və İkinci Dünya müharibəsi zamanı Yaponiya ordusunda xidmət etmişdir. Yaponiyanın məğlubiyyətindən sonra müharibə əsiri olmuş və iki il Sinqapurda saxlanılmışdır. 1947-ci ildə azadlığa buraxıldıqdan sonra "Olympus" kameraları satmış və 1956-cı ildə "Nichiden Kogyo" elektronika şirkətini qurmuşdur.

## Karaoke
1967-ci ildə işdə özü üçün oxuyarkən bir işçisi ona səsinin pis olduğunu bildirmişdir. Arxa plan musiqisi ilə daha yaxşı oxuya biləcəyini düşünən Neqişi və komandası səsucaldan, mikrofon və teypi bir-biri ilə əlaqələndirmişdir. Neqişi maşını sınaqdan keçirmək üçün Yoşio Kodama tərəfindən ifa olunan "Mujo no Yume" mahnısının 8-trek instrumental versiyasından istifadə etmişdir. Neqişi məhsulunu tanıtmaq üçün Yaponiya Yayım Korporasiyasında işləyən bir dostu ilə tərəfdaşlıq etmiş və Yaponiya boyunca səyahət edərək ixtirasını nümayiş etdirmişdir. Neqişi disribüter tapdıqdan sonra ixtirasına "Qığılcım qutusu" adını vermişdir, çünki "karaoke" sözü yapon dilində tabutu bildirən "kanoke" sözünə oxşayırdı. Neqişi təxminən 8000 Qığılcım qutusu sata bilmişdir.

Neqişi bir sıra çətinliklərdən sonra karaoke biznesini ləğv etmiş, 1993-cü ildə təqaüdə çıxmışdır. İxtirasını heç vaxt patentləşdirmədiyi üçün Daysuke İnoue kimi şəxslər karaoke maşınının ixtirasına görə tanınmışdırlar. Qızının sözlərinə görə atası patent almadığı üçün məyus olmamış, "ideyasının inkişaf edərək bütün dünyada mahnı ilə əylənmək mədəniyyətinə çevrildiyini gördüyü üçün qürur hissi keçirmişdir". Neqişi 26 yanvar 2024-cü ildə 100 yaşında təbii səbəblərdən ölmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Ağsuçay viaduku

**Ağsuçay viaduku** —  Şamaxı və Ağsu rayonları ərazisində, Ağsuçayın üzərində inşa edilən viaduk tipli körpü. Muğanlı–İsmayıllı–Qəbələ yolunun tərkib hissəsi olaraq 2025-ci ildə tikintisinin yekunlaşması planlaşdırılır.

Viadukun çay üzərindən hündürlüyü 76,5 metr uzunluğu isə 1195 metr olacaq, asma qüllələrin hündürlüyü isə 142 metr olacaq, beləliklə Azərbaycan Respublikasında ən hündür və uzun körpü olacaq. 
 
Muğanlı–İsmayıllı–Qəbələ yolu Ağsuçay viadukundan sonra qarşıya çıxan hündür dağın altından 884 metr uzunluğunda tuneldən keçəcək.

## Tarixi

Körpünün inşası 2021-ci ilin mart ayında başladılmışdır və 2025 ildə yekunlaşması nəzərdə tutulur.

## İstinadlar
Larnaç qalası

**Larnaç qalası** — Yeni Zelandiyanın Danidin şəhərində yerləşən və ölkənin yeganə qəsri kimi tanınan tarixi abidə. XIX əsrin sonlarında inşa edilən bu tarixi bina, həm memarlığı, həm də sirli əfsanələri ilə məşhurdur. Hazırda turistik məkan və muzey kimi fəaliyyət göstərən qəsrdir.

## Tarix
Larnaç qalası 1871-1887-ci illər arasında Vilyam Larnaç adlı şotland mənşəli bankir və siyasətçi tərəfindən inşa edilmişdir. O, bu qəsri ailəsi üçün tikdirmiş və ona lüks saray görünüşü vermişdir. Tikinti üçün Avropadan materiallar gətirilmiş, yerli və xarici ustalar çalışmışdır.

Lakin Vilyam Larnaçın həyatında faciəli hadisələr olmuşdur. İlk iki həyat yoldaşını və qızını itirdikdən sonra, onun üçün çətin dövr başlamışdır. Maliyyə problemləri və şəxsi sıxıntılar səbəbilə, 1898-ci ildə Yeni Zelandiya parlament binasında intihar etmişdir. Onun ölümündən sonra qəsr müxtəlif sahibkarların əlinə keçmiş, lakin baxımsız qalmışdır.

1967-ci ildə Barker ailəsi qəsri alaraq onu bərpa etmiş və turistik məkan kimi fəaliyyətini bərpa etmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Larnaç qalası Viktorian üslubunda tikilmişdir və Avropanın orta əsr qəsrlərindən ilham almışdır.
* Qəsrin əsas memarlıq xüsusiyyətlərinə daxildir:
* Böyük daş fasad və dekorativ oyma işləri,
* Zərif taxta və mərmər interyer,
* Nəhəng şüşə pəncərələr və panoramik mənzərələr,
* Möhtəşəm bağı və ətrafındakı park sahəsi,
* Tavanlardakı qızılı və bədii əl işləri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Robert M. Berdahl

**Robert Maks Berdahl** () — Amerikalı akademik və idarəçi.

15 mart 1937-ci ildə Cənubi Dakotanın Su-Fols (Sioux Falls) şəhərində doğulmuş Berdahl təhsilini Auqustana Kollecində, Urbana-Şampeyn İllinoys Universiteti və Minnesota Universitetində alıb. 1965-ci ildə doktorluq dərəcəsini əldə edib. Onun dissertasiyası Almaniyanın birləşməsi dövründəki Prusiyanın Mühafizəkar Partiyasına həsr edilmişdir.

Berdahlın akademik fəaliyyəti 1965–1967-ci illərdə Massaçusets Universitetində tarix üzrə köməkçi professorluqla başlayıb və sonra Oreqon Universitetində 1967–1986-cı illərdə tarix professoru kimi fəaliyyət göstərib. O, həmçinin 1981–1986-cı illərdə universitetin İncəsənət və Elm Kollecinin dekanı olub. Daha sonra 1986–1993-cü illərdə İllinoys Universitetində akademik işlər üzrə vitse-kansler vəzifəsini icra edib.

1993–1997-ci illərdə Ostin Texas Universitetinin prezidenti, 1997–2004-cü illərdə isə Kaliforniya Universitetinin Berkli şəhərindəki kanseri olub. Bundan başqa, 2006–2011-ci illərdə Amerika Universitetləri Assosiasiyasının prezidenti olmuşdur. In addition, he currently serves on the Board of Directors of Lam Research Corporation. O, həmçinin Lam Research korporasiyasının Direktorlar Şurasında fəaliyyət göstərib.

2011-ci ilin dekabrında Berdahl Riçard Larivierenin erkən vəzifədən azad edilməsindən sonra Oreqon Universitetinin müvəqqəti prezidenti olaraq geri qayıdıb. Onun prezidentliyi zamanı fakültə işçiləri tərəfindən həmkarlar ittifaqı qurulmağa cəhd göstərilib. Berdahl Oreqon Dövlət Əmək Münasibətləri Şurası tərəfindən sertifikatlaşdırma cəhdlərinə qarşı müqavimət göstərməyəcəyinə razı olub.

Berdahl həmçinin Almaniya millətçiliyi və mühafizəkar ideologiyası üzərindəki akademik töhfələri ilə tanınır. Onun "Prussiya Zümrələrinin Siyasi Rolu: 1770–1848-ci illərdə Mühafizəkar İdeologiyanın İnkişafı" (1989) adlı kitabı onun əsas elmi əsərlərindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara çənəli meyvə göyərçini

**Qara çənəli meyvə göyərçini (Ptilinopus leclancheri)** — Həmçinin "**qara boğazlı meyvə göyərçini**" və ya "**Leclancher göyərçini**" kimi də tanınır. Bu növ Filippin və Tayvanın düzənlik meşələrində tapılır.

## Təsvir və taksonomiya
Bu, Columbidae fəsiləsinə aid orta ölçülü (27 sm) uzunluğunda bir quşdur. Erkək fərd rəngli bir quşdur: qarın və qanadları yaşıl, quyruğu qəhvəyi, başı və boynu ağ-boz rəngdədir, boynunun əsasında bənövşəyi rəng var, göz qişası qırmızı və sarı dimdiyinin altında kiçik qara ləkə var. Dişi fərdin başı, boynu və döş hissəsi yaşıl rəngdədir.

"EBird" onun mahnısını "dərin, boğazdan gələn 'rrrooooooo' səsi kimi təsvir edir, bu səs uzağa yayılmır."

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* BirdLife Species Factsheet
* Picture of a Black-chinned Fruit Dove
Qara yaxalı tutuquşu

**Qara yaxalı tutuquşu (''Agapornis swindernianus'')** — Həmçinin "**Svindern tutuquşusu**" kimi tanınan, Afrika mənşəli kiçik bir tutuquşu növü. Aqapornis cinsinə, Agapornithinae fəsiləsinə aiddir.

## Təsvir
Bu quş əsasən yaşıl rənglidir, boynunun arxa hissəsində qara zolaq, qəhvəyi-qırmızı döş, boz-qara dimdik, sarı iris və boz ayaqlar var. Hər iki cins eyni görünüşə malikdir. Daha dəqiq desək, başı əsasən yaşıl, boynu sarı və ensəsində ensiz qara zolaq var. Alt hissəsi tünd mavi, bədəninin qalan hissəsi isə tünd yaşıl rəngdədir. "*Agapornis svindernianus*" yumşaq qara lələklərə və xarici quyruq lələklərində narıncı-qırmızı rəngləri var. Hər iki cinsin rəngi eynidir. Cavan quşlarda qara yaxalı boyunbağı yoxdur. Bu quşa 1820-ci ildə Qroningen Universitetinin holland professoru Teodor van Svindernen ad vermişdir. Quş öz adını boynunun ətrafındakı qara lələklərdən alır. "Zenkeri" yarımnövünün yaxasının altında qan-qırmızı zolaq var.

## Həmçinin bax
* Agapornis taranta

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara yaxalı sığırçın

**Qara yaxalı sığırçın (''Gracupica nigricollis'')** — "Sturnidae" fəsiləsinə aid bir sığırçın növü.

## Taksonomiya
Bu növ 1807-ci ildə Qustaf von Paykull tərəfindən "Qrakula niqricollis" kimi təsvir edilmişdir. Əvvəllər "Sturnus" cinsinə aid edilirdi, lakin 2008-ci ildə filogenetik tədqiqatlardan sonra "Sturnus" parçalandıqda, o və "Gracupica floveri" "Gracupica" cinsinə ayrılmışdır. Keçmişdə həm də "''Sturnopastor''", "*[[Acridotheres]]*" və "Qrakulipika" cinslərində yerləşdirilmişdir.

## Təsvir
Qara yaxalı ulduzcuq 26–30 sm uzunluğundadır. Başı ağdır, gözün ətrafında çılpaq dəridən sarı bir ləkə və boyun ətrafında qara bir yaxası var. Mantiya, kürək və qanadlar demək olar ki, qara görünən tünd qəhvəyidir. Alt hissələr ağdır, tez-tez boz-qəhvəyi çalarla olur. Quyruq və örtücü və uçuş lələklərinin əksəriyyəti ağ ucludur, əsas örtücülər tamamilə ağdır. Dimdik qaradır və ayaqlar açıq-bozdur. Erkək və dişi eynidir. Cavan quş daha qəhvəyidir və zolaqlı boyun və sinəyə malikdir. Həm də göz ləkəsi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yoşiro Mori

**Yoşiro Mori** () – 2000–2001-ci illərdə Yaponiya Baş naziri və Liberal Demokrat Partiyasının Prezidenti vəzifələrində çalışmış yapon siyasətçisidir. O, vəzifədə olduğu müddətdə rəy sorğularında populyar deyildi və həm baş nazirliyi zamanı, həm də ondan sonra mübahisəli bəyanatları ilə tanınır.

## İstinadlar
Qara çənəli qarışqayeyən

**Qara çənəli qarışqayeyən** (**Hypocnemoides melanopogon**) — Thamnophilidae fəsiləsinin Thamnophilinae yarımfəsiləsinə aid bir quş növü və "tipik qarışqayeyənlər" kimi tanınırlar. Cənubi Amerikada Braziliya, Kolumbiya, Ekvador, Fransa Qvianası, Qayana, Peru, Surinam və Venesuelada rast gəlinir.

## Taksonomiya və sistematika
Qara çənəli qarışqayeyən 1857-ci ildə ingilis zooloqu Filip Skleyter tərəfindən təsvir edilmiş və "Hypocnemis melanopogon" binominal adını almışdır. Daha sonra Hypocnemoides cinsinə köçürülmüşdür. Bu cinsi "H. maculicauda" (zolaqlı quyruqlu qarışqayeyən) ilə bölüşür. Lakin, bəzi müəlliflər "Hypocnemoides maculicauda"-nın "H. melanopogon"-dan ayrı bir növ kimi qəbul edilməsinin səbəblərinin zəif olduğunu bildirmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara yaxalı qırğı

**Qara yaxalı qırğı (''Busarellus nigricollis'')** — "Accipitridae" fəsiləsinə aid yırtıcı quş növü.

## Yayılması
**Busarellus** cinsində monotipikdir. Qərbi Meksikadan Uruqvaya qədər geniş yayılmışdır. Təbii yaşayış mühitləri subtropik və ya tropik rütubətli düzənlik meşələri, subtropik və ya tropik bataqlıqlardır.

## Təsvir
Yetkin qara yaxalı qırğının buff çalarlı və tacında qara şaft ləkələri olan ağımtıl başı var. Bədən, yuxarıdan, aşağıdan parlaq darçın-qırmızıdır, sinədə daha solğundur. Sinənin yuxarısında qara bir aypara var. Kürəkdə səpələnmiş qara şaft zolaqları var. Uçuş və quyruq lələkləri qaradır. Gözlər parlaq qırmızımtıl qəhvəyidir, qanad və dimdik qaradır, ayaqlar maviyə çalan ağdır. Cavanlar oxşardır, lakin tac da daxil olmaqla qara ləkəlidir və quyruqdakı qırmızı zolaq daha genişdir. Sinədəki solğun sahə də daha aydın şəkildə qeyd olunur. Qanadların yuxarı səthi zolaqlıdır və gözlər qəhvəyidir.

## Yuva
Yuva adətən böyük bir ağacda, tez-tez su yaxınlığında, lakin bəzən qəhvə tarlalarında və ya şəhərətrafı ərazilərdə kölgəli ağaclarda yerləşir. Yuva yaşıl yarpaqlarla örtülür. Dişi, solğun sarı-qəhvəyi və ya qırmızı-qəhvəyi ləkələr və bir neçə tünd ləkəli, tutqun ağ rəngli üçdən beşə qədər yumurta qoyur. Onun çoxalması haqqında əlavə məlumat yoxdur.

## Qidalanma
Qara yaxalı qırğı əsasən balıqdan ibarət pəhrizlə yaşayır. O, həmçinin su həşəratları və bəzən digər böyük həşəratlar, ilanlar, kərtənkələlər, qurbağalar, ilbizlər, digər mollyusklar, xərçənglər, kiçik quşlar və balaları, gəmiricilər və digər kiçik məməlilərlə də qidalanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Frieren seriyalarının siyahısı

"" Kanehito Yamada tərəfindən yazılan və Tsukasa Abe tərəfindən illüstrasiya olunan eyniadlı manqa seriyasına əsaslanan anime serialıdır. "Madhouse" studiyası tərəfindən çəkilən anime serialının rejissoru Keyiçiro Sayto, ssenaristi Tomohiro Suzuki, personaj dizayneri Reyko Naqasava və bəstəkarı Evan Kolldur.

Anime serialı 10 illik səyahətdən sonra İblis kralı məğlub edən və dünyada sülhü bərqərar edən Qəhrəmanlar komandasının keçmiş üzvü olan elf sehrbaz Frirendən bəhs edir. Elflər gec yaşlandığı üçün Frirenin 1000 ildən çox yaşı var və onun zaman qavrayışı adi insanlardan fərqlidir. Onun üçün illər və ya onilliklər çox qısa müddət kimi gəlir. Qəhrəman Himmelin dəfn mərasimi zamanı Friren onu daha yaxşı tanımağa cəhd etmədiyi üçün peşmançılığını ifadə edir. Qitənin ən şimalında ruhların dincəldiyi yerin varlığını öyrənən Friren yeni səyahətə çıxmağa qərar verir. Onun bu səyahətinə şagirdi Fern və gənc döyüşçü Ştark da qoşulur. Friren yeni səyahəti zamanı keçmiş səyahətindən olan xatirələri yenidən yadına salır.

İki ardıcıl kurs şəklində yayımlanan animenin 2 saatlıq ilk seriyası Nippon TV kanalının "Kin'yō Road Show" veriliş blokunda yayımlanmışdır. Bu veriliş bloku bədii filmlər üçün nəzərdə tutulduğu üçün "Friren" bu blokda yayımlanan ilk anime olmuşdur. Növbəti seriyalar kanalın yeni "Friday Anime Night" veriliş blokunda yayımlanmağa davam etmiş, sonuncu seriya 22 mart 2024-cü ildə yayımlanmışdır. Dörd seriyalıq premyera yayımı üçün Milet tərəfindən ifa olunan xüsusi bağlanış mahnısı "Bliss" istifadə olunmuşdur. Birinci bağlanış mahnısı "Yoasobi" qrupu tərəfindən ifa olunan  mahnısı, birinci bağlanış mahnısı Milet tərəfindən ifa olunan "Anytime Anywhere" () mahnısıdır. İkinci açılış mahnısı "Yorushika" qrupu tərəfindən ifa olunan  mahnısı, ikinci bağlanış mahnısı "Anytime Anywhere" mahnısının fərqli hissəsidir. "Toho Animation" animenin seriyalarını 24 yanvar–17 iyul 2024-cü ildə 7 DVD və Blu-ray seti şəklində buraxmışdır. Anime "Crunchyroll" tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır. 28 sentyabr 2024-cü ildə anime serialının ikinci mövsümü anons edilmişdir. İkinci mövsüm 16 yanvar 2026-cı ildə yayımlanmağa başlamış və 27 martda başa çatmışdır. Açılış mahnısı "Mrs. Green Apple" qrupu tərəfindən ifa olunan "Lulu" mahnısı, bağlanış mahnısı Milet tərəfindən ifa olunan "The Story of Us" mahnısıdır. İkinci mövsümün başa çatmasından dərhal sonra üçüncü mövsüm anons edilmişdir. Üçüncü mövsümün 2027-ci ilin oktyabrında buraxılması planlaşdırılır və manqadakı "Qızıl topraq" hekayə arkını əhatə edəcək.

Personajların çibi versiyalarının yer aldığı  adlı minianime serialının 11 seriyalıq ilk mövsümü 11 oktyabr 2023-cü ildən 24 mart 2024-cü ilə qədər "Toho Animation"un rəsmi "YouTube" kanalı, eləcə də, animenin rəsmi "X" və "TikTok" hesablarında buraxılmışdır. 6 seriyadan ibarət ikinci mövsüm 2 apreldən 3 sentyabr 2025-ci ilə qədər buraxılmışdır. Üçüncü mövsüm 19 yanvar 2026-cı ildə yayımlanmağa başlamışdır.

## Mövsümlər

## Seriya siyahısı

### I mövsüm (2023–2024)

### II mövsüm (2026)

## Ev buraxılışı

## Qeydlər

## İstinadlar
Xavyer Dorado

**Fransisko Xavyer Dorado Byelsa** () — müdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş ispaniyalı keçmiş peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
Dorado 17 fevral 1977-ci ildə İspaniyanın Toledo vilayətinin Talaveda-de-la-Reyna şəhərində anadan olub. O, "Real Madrid" klubunda çıxış etmiş, klubun əsas komandasında hər ikisi La Liqanın 1999-2000 mövsümündə olmaqla iki liqa oyununda oynamışdır. Bunlardan birincisi klubun 20 fevral 2000-ci ildə "Valensiya" ilə səfər oyununda 1-1 bərabərə qaldığı matç, digəri isə  İspaniya Kral Kuboku çərçivəsində Mestalla stadionunda yenə "Valensiya"ya qarşı oynanılan və 6-0 hesablı məğlubiyyətlə yekunlaşmış matç olub. O, "Real"ın 2000 FİFA Klublararası Dünya Çempionatının heyətinə daxil edilib. Turnirdə o, üçüncü yer uğrunda "Nekaksa" ilə oynanılan pley-off matçındakı penaltilər seriyası zamanı uğursuz penalti müəllifi olub. Bundan sonra Dorado İspaniya ikinci divizionu klubları "Salamanka" və "Sportinq Xixon"a icarəyə verilib.

2002-2003 mövsümündə Dorado La Liqaya qayıtdı və "Rayo Valyekano" klubunda çıxış etdi. Növbəti mövsümdə o, "Xixon"a geri qayıtdı və daha üç il ikinci liqada mübarizə apardı.

2006-cı ilin iyulunda Dorado "Malyorka" ilə bir illik müqavilə imzalasa da, komandanın heyətində demək olar ki, çıxış etmədi. O, klub üçün cəmi 7 oyunda çıxış etdikdən sonra 2008-ci ilin iyulunda ön çarpaz bağlarının zədələnməsi səbəbi ilə klubdan ayrıldı.

## Ölüm
Dorado 27 fevral 2025-ci ildə 48 yaşında leykoz səbəbi ilə vəfat edib.

## İstinadlar
Əbu Süleyman əl-Cürcani

**Əbu Süleyman Musa ibn Süleyman əl-Cürcani** ( ) — Hənəfi məzhəbi fiqh alimi.

## Bioqrafiyası
Məhəmməd Şeybani və Əbu Yusifin tələbələrindəndir. Əslən Bəlx yaxınlığındakı Cürcandandır. Əbu Süleyman əl-Cürcaninin əsl adı Musa ibn Süleymandır. Əbu Süleyman isə ləqəbidir. Cürcandan Bağdada gələrək elm təhsil almışdır. Çox qiymətli kitablar yazmış və 816-cı ildə Bağdadda vəfat etmi.dir.

Əbu Süleyman əl-Cürcani, Abdullah ibn əl-Mübarəkdən, Arar bin Cami, Əbu Yusif, Məhəmməd əş-Şeybani və daha bir çox alimdən elm öyrənmiş və hədis rəvayət etmişdir. Hənəfi məzhəbinin fiqhini, müctəhidlərin fərqli ictihadlarını əzbərləmişdir. Onlar haqqında kitablar yazaraq və tələbələrinə izah edərək, daha sonrakı nəsillərə ötürmüşdür.

Fiqhdə yüksək fikirli tələbələr yetişdirən Əbu Süleyman əl-Cürcanidən Abdullah ibn Həsən əl-Haşimi, Əhməd ibn Məhəmməd ibn İsa əl-Bərti, Bəşir ibn Musa əl-Əsədi, Əbu Bəkr Əhməd ibn İshaq əl-Cürcani və daha bir çox alim elm öyrənmiş və ondan hədis rəvayət etmişdir.

### Xəlifənin qazılıq təklifini rədd etməsi
İnsanlara səhv hökm çıxmaqdan qorxan Əbu Süleyman əl-Cürcani, xəlifə Məmunun təklifini rədd etmişdir. Bu hadisəni İbrahim ibn Səid belə nəql edir: *"Xəlifə Məmun, Musa ibn Süleyman və Mala ər-Razini sarayına dəvət etdi. Daha yaşlı olması, vəra və təqvadakı üstünlüyündən ötəri əvvəlcə Əbu Süleyman əl-Cürcaniyə qazılıq təklif etdi. O da "Ey möminlərin əmri! İnsanlara qazı təyin edərkən Allahu Təalanın əmrlərinə diqqət yetir! Hər önünə gələni qazı etmə! Əmanəti bizim kimi əhil olmayanlara təslim etmə! And içərəm ki, mən əsəbiyəm, sinirlərimə hakim ola bilməməkdən qorxuram. Allah üçün, Onun qullarına mühakimə edəcək gücü özümdə tapa bilmirəm" deyərək qazılığı qəbul etmədi. Xəlifə də "Doğru söylədin" deyib təklifini geri götürdü və ona xeyrlə-dua etdi".*

## Əsərləri
Əbu Süleyman əl-Cürcani müəllimlərdən öyrəndiyi elmi bir tərəfdən tələbələrinə öyrədərkən, bir tərəfdən də çox qiymətli kitablar yazmışdır və beləlik sonrakı dövrlərdə gələcək olan müsəlmanların maariflənməsinə imkan yaratmışdır. əl-Cürcaninin yazmış olduğu əsərlərin ən məşhurları bunlardır:
* **Siyəri-Sağir.**
* **Səlat.**
* **Rəhn.**
* **Nəvadirül-Fətəva.**

## İstinadlar
Fridrix Merts

**İohaim-Fridrix Martin Yozef Merz** (; ) — alman siyasi xadimi, 31 yanvar 2022-ci ildən Xristian Demokrat İttifaqının lideri. Almaniya Federativ Respublikasının Federal Kansleri (6 may 2025-ci ildən)

Qərbi Almaniyada Brilon şəhərində anadan olub. 1972-ci ildən Xristian Demokrat İttifaqı partiyasının üzvüdür. 1975–1976-cı illərdə Bundesverdə özüyeriyən artilleriya qurğusu-haubitsa bölüyündə xidmət etmişdir. 1976–1982-ci illərdə Bonn Universitetində (hüquq üzrə magistr) təhsil alıb. 1989–1994-cü illərdə Avropa Parlamentinin Almaniyadan deputatı olub. Hoxsauerland dairəsi üzrə Bundestaqın üzvüdür (2021-ci ildən). İqtisadi liberalizmin, avroatlantizmin, liberal demokratiyanın və Avropa təhlükəsizliyinin tərəfdarıdır.

## İstinadlar
Aleksandra Arxipova

**Aleksandra Sergeyevna Arxipova** (; ) — Rusiyalı sosial antropoloq, folklorşünas, pedaqoq. Filologiya üzrə elmlər namizədi, Sovet və müasir folklor üzrə mütəxəssis. *Aktual folklorun monitorinqi* araşdırmaçı qrupunun başçısı.

## Həyatı

Aleksandra Arxipova Moskva şəhərində 1976-cı ilin dekabrın 23-də anadan olub və orada 1525 nömrəli *Vorobyovı qorı* lisey məktəbini bitirmişdi.

1991-ci ildən bəri istedadlı uşaqlar üçün *Yay ekologiya məktəbinin* () humanitar bölməsinin direktorudur.

2000-ci ildə Rusiya Dövlət Humanitar Universitetinin filologiya üzrə tarix və filologiya fakultəsinin filologiya bölməsini bitirmişdi. Bundan sonra o, həmin universitetdə əvvəl elmi işçi, sonra isə dosent olub.

2023-cü ilin mayın 26-da Rusiya Federasiyasının Ədliyyə Nazirliyi Arxipovanı "xarici agent" siyahısına əlavə etmişdi.

## Elmi fəaliyyəti

Arxipova həm elmi, həm də populyar elmi fəaliyyətlə məşğuldur. Onun əsas fəaliyyət sahəsi Sovet və müasir folklordur. O, "Rusiyada pulların antropologiyası" və "Sovet siyasi folkloru" layihələrində və bundan əlavə, Rus şimalına, Monqolustana, Qazaxıstana və Sibirə ekspedisiyalarda iştirak etmişdi.

*Anekdot və onun prototipi. Mətnin genezisi və mətnin tipologiyası* () adlı dissertasiyanı müdafiə edərək, elmlər namizədi olub. Aleksandra Arxipova beş kitab və müxtəlif elmi məqalələrin müəllifidir.

### Donos yazanın ifşası

Aleksandra Arxipova mətn analizi metodunu işlədərək Rusiyada kütləvi şəkildə donoslar yazan şəxsi ifşa etmişdi.

2022-ci ilin payızında Arxipovaya qarşı "Anna Korobkova" adı altında 7 donos yazılmışdı. Həmin donoslarda onu Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi haqqında *Dojd* kanalına verdiyi intervyusuna görə vəzifəsindən azad etməyə, və onun haqqında məlumatı prokurorluğa ötürməyə tələb olunurdu. Bundan sonra, Arxipova həmin donosçu haqqında məlumat toplamağa başlayıb. Onu bu donosların quruluşu və dili maraqlandırıb. Nəticədə, 2023-cü ilin fevralın sonundan 2024-cü ilin sonuna qədər, Arxipova "Korobkova" imzası olan fərqli insanlara qarşı 74 ədəd donos, onunla yazışmalarını və onun jurnalistlərə verdiyi yazılı intervyularını toplamışdı. Mətnlərin analizi Arxipovaya göstərib ki, onların müəllifi bir neçə yox, tək bir adam idi. O, həmçinin müəyyən etmişdi ki, həmin şəxs Yekaterinburq şəhərində yaşayır.

2024-cü ilin erkən dekabrında Arxipova Rusca Vikipediyada "Korobkova" haqqında məqaləyi aşkar etmişdi. Həmin məqalənin "Korobkova" tərəfindən yazılan donosları ilə üslubi oxşarlıqları var idi. Bundan əlavə, orada əvvəl ictimailəşdirilməyən məlumatlar var idi. Onu yazan İvan Abaturov idi (istifadəçi adı "Аркадий2023"). Dilçi Daniil Sorokinin köməyi ilə keçirilən stilometrik analiz göstərib ki, həmin Vikipediya məqaləsini və "Korobkova" adı altında yazan eyni şəxs ola bilər.

Həmin ilin dekabrın 26-da BBC Rusca, Arxipova ilə birgə araşdırmanı buraxıb. Orada göstərilir ki, "Anna Korobkova" adı altında İvan Abaturov yazırdı.  Abaturov bunu inkar edirdi. Az sonra o, Vikipediyada müddətsiz bloklanılıb. Onun "Anna Korobkova" haqqında yaratdığı məqaləsi isə onun haqqında məqaləyə çevirilmişdi.

## İstinadlar
Yukika Teramoto

— fəaliyyətini Cənubi Koreyada davam etdirən Yaponiya müğənnisi; keçmiş model və səs aktrisası.

Teramoto 2006-cı ildə "*[[Nicola (jurnal)|Nicola]]*" jurnalının təşkil etdiyi dinləmələrə qatılmış və oradan uğurla keçmişdir. O, sözügedən jurnal üçün 2009-cu ilə qədər modellik etmişdir. Onun aktrisa kimi imkanları daha geniş olmuş və o, kino sənətinə 2007-ci ildə "**'" manqası əsasında çəkilmiş eyniadlı film ilə öz möhürünü vurmuşdur. 2009-cu ildə özünü səs aktrisası kimi sınamaq qərarına gəlir. O, 2012-ci ilə qədər müxtəlif film və videooyunlarda fərqli obrazlar ifa edir. Onun "**'" animesindəki Rouge Clafoutis və "**'" videooyonundakı Kaname Nonomiya rolları izləyicilərində xüsusi rəğbət hissi oyandırıb.

O, 2012-ci ildə universitetdəki təhsili ilə əlaqədar olaraq karyerasına ara vermək qərarını verir. Bir müddətdən sonra 2016-cı ildə Cənubi Koreya istehsalı olan "**'" televiziya serialında çəkilir. Bütün
bu işlərlə yanaşı o, həmçinin "Real Girls Project" adlı k-pop qrupuna da qoşulmuşdur. Karyerasını bu musiqi üslubunda davam etdirərək 2019-cu ildə "Neon" adlı sinqlını və eyni zamanda 2020-ci ildə "" adlı debüt albomunu təqdim etmişdir.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Soul Lady* (2020)
* *Time-Lapse* (2023)

## Səsləndirmə

### Anime

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nicola (jurnal)

***Nicola*** (; *Nikora*, (kiçik hərflərlə)) — Yaponiyanın "*[[Shinchosha]]*" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan dəb jurnalı. Oxucu autoriyası yeniyetmə və gənc qızlar olub, orijinallığı, xüsusilə "*Nicomo*" adlı modelləri ilə ayrıca diqqət çəkir. 1997-ci ildə nəşrə başlamışdır. Yeniyetmə modası, saç-makiyaj və eləcə də həyat tərzi haqqında ətraflı məlumat və təəssürat yaradır. "Nicola" öz sahəsi üzrə ölkədə ən yüksək&nbsp;tiraj&nbsp;və&nbsp;satış&nbsp;sayına&nbsp;görə&nbsp;liderlik edir (hər ay ortalama say-hesabla 231.000 nüsxə).

Jurnal fotomodellərinə "Nikomo" adını verir. Belə ki, bu ifadə "Nicola" və "model" sözlərinin birləşməsindən meydana gəlib. Nikomolar — dinləmələr yolu ilə seçilən və 12 ilə 16 yaş aralığında olan yeniyetmə qızlardır. Hər il payızda keçirilən bu dinləmələrə Yaponiyanın müxtəlif bölgələrindən olan minlərlə gənc qız qatılır.

## Həmçinin bax
* 
* Love Berry

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Savanna (Corciya)

**Savanna** — ABŞ-nin Corciya ştatının cənub-şərq hissəsində yerləşən Çatem qraflığının mərkəzi şəhəridir.

Şəhər 1733-cü ildə Ceyms Oqlethorp tərəfindən salınmış və yaxınlıqdakı çayın şərəfinə adlandırılmışdır. 1744-cü ildə isə şəhərdə liman qurğuları inşa edilmişdir. Ətraf ərazilərdəki tütün və pambıq plantasiyalarının böyüməsi və nəqliyyat sisteminin inkişafı ilə əlaqədar olaraq şəhərin liman kimi əhəmiyyəti artmışdır. Atlantik okeanını keçməyi bacarmış birinci paroxod hesab olunan "Savanna" 1819-cu ildə buradan Liverpula doğru yola düşmüşdür. ABŞ vətəndaş müharibəsi zamanı Konfederasiya qüvvələrinin təchizat məntəqələrindən biri olmuş bu şəhər yalnız 25 dekabr 1864-cü ildə ələ keçirilmişdir. 1876-cı ildə baş vermiş sarı qızdırma epidemiyasına baxmayaraq, şəhər vətəndaş müharibəsindən sonra qısa bir müddət ərzində əvvəlki gücünü bərpa etmiş və XX əsrdə sənaye və dənizçilik mərkəzi kimi inkişaf etmişdir.

Müasir dövrdə ABŞ-nin cənub-şərq hissəsində istehsal olunan mallar üçün əsas liman hesab olunur. Şəhərin sənaye sahələrinə gəmiqayırma və kağız istehsalı, qida, kimyəvi maddələr və nəqliyyat avadanlıqlarının istehsalı daxildir.

Şəhərin əsas ali təhsil müəssisələri 1891-ci ildə yaradılmış Savanna Dövlət Kolleci və 1935-ci ildə yaradılmış Armstronq Dövlət Kollecidir. Savanna Milli Vəhşi Təbiət Qoruğu çayın 16 km yuxarısında yerləşir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Coffey, Thomas F. Jr. (1994). *Only in Savannah: Stories and Insights on Georgia's Mother City.* Savannah: Frederic C. Beil. .
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Official website
* www.visitsavannah.com — Official Site of the Savannah Convention & Visitors Bureau
* www.seda.org — Savannah Economic Development Authority
* Savannah Historic Newspapers Archive — Digital Library of Georgia
* Virtual Historic Savannah Project 
* 
* 
* Stuart A. Rose Manuscript, Archives, and Rare Book Library, Emory University: Savannah (Ga.). District and Port records, 1861
Çatem (dairə, Corciya)

**Çatem dairəsi** və ya **Çatem qraflığı** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Corciya ştatında yerləşən bir dairədir. Dairənin paytaxtı Savanna şəhəridir.

ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun verdiyi məlumata əsasən Çatem dairəsinin əhalisi 2020-ci ildə rəsmi olaraq 295,291 nəfər təşkil etmişdir. 2020-ci ilin demoqrafik məlumatlarına əsasən 2010-cu ilin rəsmi rəqəmlərinə görə 265,128 nəfər olan əhali 11,4% artmışdır. Çatem Corciyanın altıncı ən sıx məskunlaşılmış dairəsi və eyni zamanda da Corciyanın Atlanta metropoliteni xaricində ən sıx məskunlaşılmış dairəsidir. Çatem Savanna metropoliteninin əsas şəhəri hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Documents from Chatham County at the Digital Library of Georgia
Soul Lady

***Soul Lady*** — Cənubi Koreyada fəaliyyət göstərən Yaponiya müğənnisi Yukikanın debüt studiya albomu. 21 iyul 2020-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar