Boris Paton

**Boris Yevgenyeviç Paton** (, ) — Metallurgiya və metal texnologiyası sahəsində sovet və ukraynalı alim, texnika elmləri doktoru, professor. 1962-ci ildən Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti. 1953-cü ildən - E. O. Paton adına Elektrik Qaynaq İnstitutunun direktoru işləmişdir. Dünyasını dəyişdiyi zaman o, dünyanın ən yaşlı (həm yaşına, həm də səlahiyyət müddətinə görə) dövlət Elmlər Akademiyasının prezidenti, həmçinin Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası və Rusiya Elmlər Akademiyasının ən yaşlı (həm yaşına, həm də səlahiyyət müddətinə görə) yaşayan həqiqi üzvü olmuşdur.

SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1962); Rusiya Mühəndislik Akademiyasının və Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının fəxri prezidenti olur. İki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1969, 1978), Ukrayna Qəhrəmanı (1998) SSRİ-nin əməkdar ixtiraçısı (1983), Lenin mükafatı (1957), 3-cü dərəcəli Stalin mükafatı (1950), SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı və iki Ukrayna Dövlət Mükafatı (1970, 2004) laureatı. Dörd Lenin ordeni (1967, 1969, 1975, 1978) laureatı. 1952-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü.

SSRİ Ali Sovetinin deputatı (1962-1989), Ukrayna SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin üzvü (1963-1980), Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK-nin üzvü (1966-1991), Elmlər Akademiyaları Beynəlxalq Assosiasiyanın prezidenti, Roma Klubunun fəxri üzvü.

## Həyatı

1918-ci il noyabrın 14-də Kiyevdə Kiyev Politexnik İnstitutunun müəllimi (sonralar akademik və Elektrik Qaynaq İnstitutunun direktoru) Yevgeni Oskaroviç Paton (1870-1953) və Nataliya Viktorovna Patonun (1885-1971) ailəsində anadan olub. Anası evdar qadın olmuşdur. Məşhur rus sərkərdəsi, rus-türk müharibəsinin qəhrəmanı, piyada qoşunları generalı Viktor Buddenin nəvəsidir. Patonun sözlərinə görə, onun pasportunda onun milliyyətcə rus olduğu göstərilirdi.

1941-ci ildə Kiyev Politexnik İnstitutunu elektrik mühəndisi ixtisası üzrə bitirmişdir; “Sualtı qövs qaynağı zamanı qaynaq başlıqlarının işinin təhlili və onların enerji təchizatı” namizədlik dissertasiyası (1945); “Qaynaq qövsünün dayanıqlı yanma şəraitinin tədqiqi və onun tənzimlənməsi” adlı doktorluq dissertasiyası (1952).

1941-1942-ci illərdə - Qorkidəki Krasnoe Sormovo zavodunda elektrotexnika laboratoriyasının mühəndisi işləyir. 70 ildən çox Yevgeni Paton adına Elektrik Qaynaq İnstitutunda çalışıb: 1942-1945-ci illərdə kiçik və böyük elmi işçi, 1945-1950-ci illərdə şöbə müdiri, 1950-1953-cü illərdə elmi işlər üzrə direktor müavini, 1953-cü ildən direktor. 1960-cı illərdən Elm və Həyat jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olur.

## Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının rəhbəri
1962-ci ildən Paton davamlı olaraq Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti olur (ilkin olaraq Ukrayna SSR Elmlər Akademiyasının prezidenti idi). Üstəlik o, hər dəfə mübahisəsiz olaraq bu vəzifəyə yenidən seçilir. O, sonuncu dəfə 2015-ci ildə yenidən bu vəzifəyə seçilib. O, 2020-ci ilin aprel ayına təyin edilmiş (koronavirus epidemiyası ilə bağlı vəziyyətə görə sonraya təxirə salınmış) seçkilərdə namizədliyini irəli sürməmişdir.

1986-1994-cü illərdə Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyəti və Ukrayna SSR Dövlət Plan Komitəsi yanında Texniki və Sosial-İqtisadi Proqnozlaşdırma Problemləri üzrə İdarələrarası Elmi Şurasının sədri (1992-ci ildən - Ukrayna İqtisadiyyat Nazirliyi yanında); “Avtomatik qaynaq”, “Texniki diaqnostika və dağıdıcı sınaq”, “Müasir elektrometallurgiya”, “Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının bülleteni” jurnallarının baş redaktoru olur. 1992-1995-ci illərdə Ukraynanın elm və texnologiya sahəsində Dövlət Mükafatları Komitəsinin rəhbəri işləyir. 1992-ci ilin aprel-oktyabr aylarında Ukrayna Ali Radasının Texniki Siyasət Şurasının üzvü olur.

1959-1988-ci illərdə deputat, 1963-1980-ci illərdə Ukrayna SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin üzvü, 1962-1989-cu illərdə Kiyevdən 6-11-ci çağırış SSRİ Ali Soveti İttifaqı Şurasının deputatı, 1966-1989-cu illərdə İttifaq Şurasının sədr müavini, 1989-1991-ci illərdə  Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının xalq deputatı, 1961-1966-cı illərdə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK üzvlüyünə namizəd, 1966-1991-ci illərdə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK-nın üzvü, 1960-1991-ci illərdə Ukrayna Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü və Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının üzvü (avqust 1997 - fevral 2005).
1991-ci ildə SSRİ-nin dağılmasından sonra Elmlər Akademiyası böhran və işçilərin sayının davamlı ixtisar dövrünə qədəm qoyur. 2014-cü il yanvarın 1-nə işçilərin sayı 40 min nəfər olduğu halda, 1991-ci ildə təxminən 89 min nəfər olmuşdur. 2014-cü ildən etibarən Akademiyanın sayında azalma tempi daha da sürətlənir. 2016-cı ildə Akademiya işçilərinin sayı 6 min nəfərdən çox azalıb. Əgər 1 yanvar 2016-cı il tarixinə Akademiyada 37.447 nəfər (o cümlədən 18.346 alim) var idisə, 2017-ci il yanvarın 1-nə UMEA-nın cəmi 31.129 əməkdaşı (o cümlədən 15.919 alim) var idi. 2017-ci ilin aprelində Paton bildirir ki, “xroniki büdcənin az maliyyələşdirilməsi” səbəbindən Akademiyanın altı institutu ləğv edilib və UMEA-nın büdcə kəsiri 23 milyon dollardan çox olub. Eyni zamanda, Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası Ukrayna büdcəsindən elmi tədqiqatlar üçün ayrılan vəsaitin əsas alıcısıdır. 2017-ci ildə Ukraynanın büdcəsindən elmə 4,7 milyard qrivna ayrılıb ki, bunun da 2,7 milyard qrivnasını Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası alıb. Ukraynada universitetlərin elmi inkişafı üçün Ukrayna Təhsil və Elm Nazirliyi 621,5 milyon qrivna ayırıb (bu məbləğin bir hissəsi qrant şəklində Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasına gedib.). 2018-ci il üçün elmə 6,1 milyard qrivna ayrılmışdır. 2018-ci ildə büdcədən maliyyələşmənin artması ilk növbədə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasına (maliyyələşdirmənin 38%-dən çox artması) və daha az dərəcədə universitet elminə (artım 12%) təsir edib.
2017-ci ilə qədər Paton üç dünya rekordu vurmuşdur - o, dünyanın dövlət Elmlər Akademiyasının ən yaşlı prezidentidir (həm yaş, həm də vəzifədə). Bundan əlavə o, dövlət Elmlər Akademiyasının onunla yaşıd olan yeganə rəhbəridir (Akademiyanın yarandığı gün və Boris Patonun doğum günü üst-üstə düşür - 27 noyabr 1918-ci il.).

1990-cı illərin əvvəllərində Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin yaxınlığında “Patonu çıxart!”, “Paton taxtdan en!” şüarları altında Patona qarşı kütləvi etirazlar keçirilir. Paton isə buna əhəmiyyət verməyərək etirazçılar cərgəsindən keçərək işə gəlirdi.

Tənqidçilər qeyd edirdilər ki, Patonun dövründə dövlət məmurlarının Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasına (Vladimir Litvin və Nikolay Azarov) seçilməsini qeyd edirdilər. Prezident kimi Paton Akademiya üzvlərinə əmlakı, maliyyəsi və şəxsi heyəti haqqında hesabat vermirdi. 2016-cı ilə qədər Milli Elmlər Akademiyasının müəssisələrində əsasən yaşlı alimlər qalırdı.

Paton həm də rus dilindən istifadə etdiyinə görə tənqid olunurdu. Paton belə tənqidçiləri “paylaşan işçilər” adlandırırdı və elmin beynəlxalq olduğunu bildirdi.

Paton Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının 2020-ci il aprelin 16-na təyin edilmiş Ümumi Yığıncağına ərizə təqdim etməmişdir.

Boris Paton 19 avqust 2020-ci ildə həyatının 102-ci ilində vəfat edir. O, avqustun 22-də Baykovo qəbiristanlığında dəfn edilir.

## Elmi maraqlar
1000-dən çox nəşrin, xüsusilə 20 monoqrafiyanın, 400-dən çox ixtiranın müəllifidir. Elmi tədqiqatlar avtomatik və yarımavtomatik sualtı qövs qaynağı proseslərinə, qövs qaynağı üçün avtomatik və yarımavtomat maşınların və qaynaq enerji mənbələrinin qurulmasının nəzəri əsaslarının işlənib hazırlanmasına həsr edilmişdir; qövsün uzun müddət yanma şəraiti və onun tənzimlənməsi; qaynaq prosesinə nəzarət problemi. Müxtəlif kibernetik cihazlarla idarəetmə sistemlərini öyrənmiş, qaynaq robotlarının qurulması üzərində işləmişdir. O, qaynaq metallurgiyasının öyrənilməsinə, mövcud olanların təkmilləşdirilməsinə və yeni metal materialların hazırlanmasına böyük diqqət yetirmişdir.

O, xüsusi əritmə qurğularında qaynaq istilik mənbələrinin istifadəsi üzrə tədqiqatlara rəhbərlik edib və bu, yüksək keyfiyyətli metallurgiyanın yeni sahəsinin - xüsusi elektrometallurgiyanın (elektroslaq, plazma-qövs və elektron şüalarının yenidən əridilməsi) yaradılması ilə yekunlaşıb.
## Peşəkar cəmiyyətlərə üzvlük
SSRİ Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin üzvü (1963-1991) olur. 1963-1991-ci illərdə elm və texnika sahəsində SSRİ Lenin və Dövlət Mükafatları Komitəsinin Rəyasət Heyətinin üzvü; 1989-1991-ci illərdə Beynəlxalq Lenin Sülh Mükafatı Komitəsinin rəhbəri işləyir. SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1962; 1992-ci ildən - Rusiya Elmlər Akademiyası), Bolqarıstan Elmlər Akademiyasının (1969), Çexoslovakiya Elmlər Akademiyasının (1973), Bosniya və Herseqovina Elmlər və İncəsənət Akademiyasının (1975), ADR Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (1980), İsveç Mühəndislik Elmləri Akademiyası (1986), Hindistan Milli Elmlər Akademiyası (1994), Belarus Elmlər Akademiyası (1995), Qazaxıstan Elmlər Akademiyası (1995), Gürcüstan Elmlər Akademiyası (1996), Tacikistan Milli Elmlər Akademiyası (2001), Qırğızıstan Milli Elmlər Akademiyası (2004), Avropa Akademiyası (1991), Beynəlxalq Astronavtika Akademiyası (1997), Beynəlxalq Elmlər, Təhsil, Sənaye və İncəsənət  Akademiyası (ABŞ, 1997), Ermənistan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü (1994), Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının (1991), Amerika Qaynaq Cəmiyyətinin (1978), Beynəlxalq Materiallar Cəmiyyətinin Elmi fəxri üzvü (1994); Ukrayna Roma Klubu Assosiasiyasının prezidenti (1990), Beynəlxalq Elmlər, Təhsil və İncəsənət Akademiyasının fəxri üzvü, Moldova Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü (1998), “Elektrik və Elektronika Mühəndisləri İnstitutu” (IEEE) beynəlxalq təşkilatının fəxri üzvü (2020).

## Ailəsi
Həyat yoldaşı - Olqa Borisovna Milovanova (1921-2013) - elmi işçi, Ukraynanın MEA S. P. Timoşenko adına Mexanika İnstitutunda mühəndis işləyib. Elm və texnologiya sahəsində Ukrayna Dövlət Mükafatı laureatı olmuşdur. 65 ildir evli olmuşlar. Qızı - Yevgeniya (1956-2009) - Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, UMEA-nın Hüceyrə Biologiyası və Genetika Mühəndisliyi İnstitutunun laboratoriya müdiri.
## İctimai fəaliyyət
O, 1973-cü ildə “Pravda” qəzetinə alimlərin “akademik A.D.Saxarovun davranışını” pisləyən məktubunu imzalayan SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiklərindən biri idi. Məktubda Saxarov “Sovet İttifaqının siyasi sistemini, xarici və daxili siyasətini gözdən salan bir sıra bəyanatlar verməkdə” ittiham olunurdu və akademiklər onun insan hüquqları üzrə fəaliyyətini “sovet aliminin şərəf və ləyaqətini gözdən salmaq” kimi qiymətləndirirdilər.

O, 2010-cu il prezident seçkilərində Yuliya Timoşenkonun etibarlı adamı olub. 2011-ci ilin avqustunda "onluğun məktubu" nəşr olunur - Ukrayna ziyalılarının Ukrayna prezidenti Viktor Yanukoviçin siyasətini dəstəkləyən məktubu. Məktubu imzalayanlardan biri Boris Paton olur.

## Mükafatlar və titullar
**Ukraynanın dövlət təltifləri:**

* "Dövlət" ordeni ilə təltif edilmiş Ukrayna Qəhrəmanı (26 noyabr 1998-ci il) - elmə fədakar xidmətinə, dünyada yerli elmin nüfuzunun tanınmasına və bərqərar olmasına töhfə verən qaynaq və xüsusi elektrometallurgiya sahəsində görkəmli nailiyyətlərinə görə (tarixdə ilk dəfə bu ada layiq görülmüşdür),
* Azadlıq ordeni (21 yanvar 2012-ci il) - müstəqil Ukrayna dövlətinin sosial-iqtisadi, elmi-texniki, mədəni və təhsil inkişafına verdiyi mühüm şəxsi töhfəyə, mühüm əmək nailiyyətlərinə, uzun illər vicdanlı əməyinə görə,
* I dərəcəli Knyaz Müdrik Yaroslav ordeni (27 noyabr 2008-ci il) - uzun illər milli elmə yorulmaz xidmətinə, Ukraynanın elmi və iqtisadi potensialının gücləndirilməsində müstəsna şəxsi töhfəsinə görə,
* II dərəcəli Knyaz Müdrik Yaroslav ordeni (7 dekabr 2018-ci il) - yerli elmin inkişafında, Ukrayna dövlətinin elmi-texniki potensialının gücləndirilməsində mühüm şəxsi töhfəsinə, uzun illər səmərəli fəaliyyətinə görə və 100 illik yubileyi münasibətilə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının yaradılmasının ildönümü münasibəti ilə,
* IV dərəcəli Knyaz Müdrik Yaroslav ordeni, (26 noyabr 2003-cü il) - milli elmin inkişafında, elmi-texniki potensialın gücləndirilməsində görkəmli şəxsi nailiyyətlərinə görə və Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının 85 illik yubileyi münasibətilə,
V dərəcəli Knyaz Müdrik Yaroslav ordeni, (13 may 1997) - Ukrayna dövləti qarşısında elmin inkişafında, dünyada milli akademik məktəbin nüfuzunun yaradılmasında müstəsna şəxsi xidmətlərinə görə,
* I dərəcəli Xidmətlərə görə ordeni (27 noyabr 2013-cü il) - Ukrayna dövlətinin elmi-texniki potensialının gücləndirilməsində görkəmli şəxsi nailiyyətlərinə, yerli elmə uzun illər fədakar xidmətinə görə,
* Ukrayna Prezidentinin fəxri ordeni (25 noyabr 1993-cü il) - yerli elmin inkişafında, beynəlxalq nüfuzunun möhkəmləndirilməsində, Ukrayna Elmlər Akademiyasının inkişafında, müasir milli elektrik qaynağı məktəbinin yaradılmasında müstəsna xidmətlərinə görə,
* Ukrayna Prezidentinin “Ukraynanın müstəqilliyinin 25 illiyi” yubiley medalı” (19 avqust 2016-cı il) - müstəqil Ukraynanın formalaşmasında, onun suverenliyinin bərqərar olmasında və beynəlxalq nüfuzunun möhkəmləndirilməsində mühüm şəxsi xidmətlərinə, işinə mühüm töhfəyə görə dövlət quruculuğu, sosial-iqtisadi, mədəni təhsilin inkişafı, fəal ictimai-siyasi fəaliyyət, Ukrayna xalqına vicdanlı və qüsursuz xidmətə görə,
* "Ukrayna SSR əməkdar elm və texnika xadimi" fəxri adı (1968)
* Ukrayna Nazirlər Kabinetinin Fəxri Fərmanı (5 aprel 2002-ci il) - elmi-texniki tərəqqinin inkişafı, ən son texnologiyaların işlənib hazırlanması və istehsalata tətbiqi naminə uzun illər fədakar əməyə, səmərəli fəaliyyətinə görə Milli Elmlər Akademiyasının işinin təşkilinə görə,
* Ukrayna Nazirlər Kabinetinin fəxri fərmanı (26 noyabr 2003-cü il) - qaynaq, metallurgiya və metal texnologiyası sahəsində görkəmli elmi nailiyyətlərinə, yüksək texnologiyaların yaradılmasında mühüm şəxsi töhfəsinə, uzun illər səmərəli dövlət və ictimai fəaliyyətinə görə.
**SSRİ Dövlət Ttəltifləti:**

* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 13 mart 1969-cu il Fərmanı, Lenin ordeni və "Oraq-çəkic" medalı) - sovet elminin inkişafında böyük xidmətlərinə görə,
* İki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 24 noyabr 1978-ci il Fərmanı, Lenin ordeni və ikinci "Oraq və çəkic" medalı) - sovet elminin inkişafında müstəsna xidmətlərinə görə və altmış yaşı ilə əlaqədar doğum ildönümü,
* Lenin ordeni (27 aprel 1967) - sovet elminin inkişafında və elmi nailiyyətlərin xalq təsərrüfatına tətbiqində əldə etdiyi nailiyyətlərə görə,
* Lenin ordeni (17 sentyabr 1975) - sovet elminin inkişafındakı xidmətlərinə görə və Elmlər Akademiyasının 250 illik yubileyi ilə əlaqədar,
* "Oktyabr inqilabı" ordeni (26 aprel 1984) - qaynaq və xüsusi elektrometallurgiya sahəsində elm, texnika və texnologiyanın inkişafında böyük xidmətlərinə görə,
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (13 sentyabr 1943)
* "Xalqlar dostluğu" ordeni (24 noyabr 1988) - yerli elmin inkişafındakı böyük xidmətlərinə və fəal ictimai-siyasi fəaliyyətinə görə, 
* "SSRİ-nin əməkdar ixtiraçısı" fəxri adı (24 iyun 1983) - texnologiya və texnologiyanın inkişafında yeni istiqamətlər açan və xüsusi iqtisadi əhəmiyyət kəsb edən ixtiraların işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsində qazanılan uğurlara görə,
* medallar
**Xarici təltifləri:**

* I dərəcəli Vətən qarşısında xidmətlərinə görə ordeni (Rusiya, 26 noyabr 2008-ci il) - dünya elminin inkişafında, Müstəqil Dövlətlər Birliyinə üzv dövlətlər arasında elmi və mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsində müstəsna xidmətlərinə görə,
* II dərəcəli Vətən qarşısında xidmətlərinə görə ordeni (Rusiya, 27 noyabr 1998-ci il) - elmin inkişafındakı müstəsna xidmətlərinə görə,
* Şərəf ordeni (Rusiya, 19 yanvar 2004-cü il) - elmin inkişafına və Rusiya Federasiyası ilə Ukrayna arasında dostluğun və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə böyük töhfəyə görə,
* Xalqlar Dostluğu ordeni (Belarus, 28 noyabr 2008-ci il) - Beynəlxalq Elmlər Akademiyaları Assosiasiyasının yaradılmasında, Belarus Respublikası ilə Ukrayna arasında elmi-texniki əməkdaşlığın genişləndirilməsində böyük şəxsi xidmətlərinə görə,
* Fransis Skorina ordeni (Belarus, 28 noyabr 2003-cü il) - elm və texnologiyanın inkişafına, Belarus Respublikası ilə Ukrayna arasında elmi-texniki əməkdaşlığın genişləndirilməsinə böyük şəxsi töhfəsinə görə,
* "Şərəf" ordeni (Moldova, 15 fevral 2012-ci il) - Moldova Respublikasının elmi-tədqiqat müəssisələri üçün yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasına verdiyi töhfəyə və səmərəli elmi fəaliyyətə görə akademiklərarası əlaqələrin inkişafında xüsusi xidmətlərin yüksək qiymətləndirilməsi əlaməti olaraq və metodik fəaliyyətinə görə,
* "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan, 26 noyabr 2008) - Azərbaycan Respublikası ilə Ukrayna arasında elmi əlaqələrin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə,
* Şərəf ordeni (Gürcüstan)
* II dərəcəli “Dostık” ordeni (Qazaxıstan, 2007),
* "Danaker" ordeni (Qırğızıstan, 24 noyabr 2004-cü il) - elm və təhsil sahəsində Qırğızıstan-Ukrayna əlaqələrinin möhkəmlənməsinə böyük töhfəyə görə,
* Dostluq ordeni (Tacikistan, 2004)
* İtaliya Respublikasının Fəxri Fərman Ordeninin Cəngavəri (İtaliya, 1998)
* Litva Böyük Hersoq Gediminas Ordeninin Böyük Komandir Xaçı (Litva, 4 noyabr 1998),
* I dərəcəli Vətənə xidmətə görə ordeni (ADR, 1968),
* "Kiril və Methodius" ordeni (BXR, 1985),
* Dostluq ordeni (Çexoslovakiya, 22 sentyabr 1988),
* Dostluq ordeni (Vyetnam),
* Belarus Respublikası Milli Məclisinin Fəxri Fərmanı (3 dekabr 2018-ci il) - Belarus-Ukrayna elmi əməkdaşlığının inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə,
* YUNESKO-nun Albert Eynşteyn adına gümüş medalı.
**Mükafatlar:**

* Üçüncü dərəcəli Stalin Mükafatı (1950) - yeni metodun tədqiqinə və avtomatik və yarı avtomatik şlanq qaynaqının yaradılmasına görə
Lenin mükafatı (1957) - ağır mühəndislikdə elektroşlak qaynaqının yaradılması və həyata keçirilməsinə görə
* Elm və texnika sahəsində Ukrayna SSR Dövlət Mükafatı (1970)
* Ukrayna SSR Nazirlər Sovetinin Mükafatı (1984),
* SSRİ Nazirlər Sovetinin Mükafatı (1988),
* Triumf Mükafatı (Rusiya, 2004),
* Elm və texnologiya sahəsində Ukrayna Dövlət Mükafatı (9 dekabr 2004) - yumşaq canlı toxumaların elektrik qaynağına görə,
* Qlobal Enerji Mükafatı (2010)
* MDB-nin “Birliyin ulduzları” dövlətlərarası mükafatı (2013).
**Elmlər Akademiyalarının Mükafatları:''

* M. Lomonosov adına qızıl medal (SSRİ Elmlər Akademiyası, 1980) - metallurgiya və metal texnologiyası sahəsində görkəmli nailiyyətlərə görə
* S. Korolev adına qızıl medal (RAS, 2003) - "Dəyişdirilə bilən iri ölçülü strukturların yaradılması üçün yüksək texnoloji kosmik texnologiyaların işlənib hazırlanması və tətbiqi, təmir-bərpa işlərinin aparılması üçün unikal üsul və vasitələrin işlənib hazırlanması və  qaynaq, lehimləmə, kəsmə və örtükdən istifadə edərək idarə olunan orbital stansiyalarda "tətbiqi" işlərinə görə.
* V. Vernadski adına qızıl medal (Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası, 2003)
* Yan Çoxralski qızıl medalı (2006)
**Titullar:*'

* Kiyevin fəxri vətəndaşı (1998),
* Mariupol şəhərinin fəxri vətəndaşı (1998, Mariupoldakı görkəmli xidmətlərinə görə)
* Moskva Fizika və Texnologiya İnstitutunun fəxri professoru (2003)
İki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı kimi, o vaxtkı sovet qanunlarına görə, B. E. Paton vətənində - Kiyev şəhərində ömürlük büstü ilə təltif edilmişdir. Paton bu şəkildə əbədiləşdirilən yeganə Kiyev sakinidir. Bohdan Xmelnitski küçəsi, 15 ünvanında akademik muzeylər binasının qarşısında Patonun büstü (heykəltəraş A. Skoblikov, 1982) qoyulmuşdur.

Patonun xatirəsinə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının Boris Paton adına qızıl medalı 2020-ci ilin sentyabrında təsis edilib. O, geniş praktik istifadəni tapmış innovativ elmi-texniki işlərin yaradılmasında yüksək nailiyyətlərə görə verilir.

== Hobbisi ==
Paton 76 yaşında ombasını sındırana qədər uzun illər su xizəyi məşğul olur. Bundan sonra sadəcə üzgüçülüklə maraqlanır. Paton tennis də oynayırdı.

== Kitablar ==
* Б. Е. Патон. — М., 1979 (Материалы к биобиблиографии учёных СССР);
* Российская инженерная академия : Справочник 2000. Юбилейное издание / Сост. Б. В. Гусев, И. К. Растегаев, Г. В. Чернышук, А. И. Яковлев. — М.: Готика, 2000. — С. 10. — 454 с.
* Международная инженерная академия : Справочник (1992—2002) = International Academy of Engineering : Handbook (1992—2002) / под. ред. В. К. Хомерики. — М.: МИА, 2002. — 224 с.
* Малиновский Б. Н. Академик Б. Патон: Труд на всю жизнь. — М., 2002.
* Б. Е. Патон. Биобиблиография. — К., 2008.
* Б. Е. Патон: 50 лет во главе Академии. — К., 2012.

== İstinadlar ==

== Mənbə ==
* *Дмитрієнко М. Ф.*, *Томазов В. В.'' Рід Патонів: історико-генеалогічне дослідження. Документи / за заг. ред. В. А. Смолія. —  : Інститут історії України, 2013. — 344 с. — }}
* «Вічний двигун» української науки (до 100-річчя народження) /Україна молода, 17.10.2018/
* Біографія Б. Є. Патона
* Довідник «Хто є хто в Україні», видавництво «К. І.С»
* Інститут електрозварювання ім. Є. О. Патона НАН України
* Б. Є. Патону 90 років. Відео
* Про нагородження Б. Патона орденом князя Ярослава Мудрого I ст.
* Указ про нагородження орденом «За заслуги перед Вітчизною» I ступеню Патона Б. Є.
* Борис Патон: Війна з історією, пам'ятками, назвою вулиць недопустима! (Інтерв'ю присвячене сторіччю академіка в українському тижневику 2000)
* Патон, Борис Євгенович // Велика українська енциклопедія).