open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nigar Əliyeva

**Nigar Ramiz qızı Əliyeva** () — Azərbaycan Respublikası səhiyyə nazirinin müavini.

## Həyatı
1969-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1976–1986-cı illərdə Bakı şəhəri 46 nömrəli orta məktəbdə təhsil almışdır. 1986-cı ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun "müalicə işi" fakültəsinə qəbul olunmuş və 1992-ci ildə bitirmişdir. 1992–1993-cü illərdə Bakı şəhəri 5 nömrəli Şəhər Klinik Xəstəxanasında "terapiya" ixtisası üzrə internatura keçmişdir. 1993-cü ildən Respublika Diaqnostika Mərkəzində həkim fəaliyyətinə başlamış və həmin müəssisədə 2006-cı ilədək həkim-terapevt vəzifəsində çalışmışdır.

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında "Dövlət sosial siyasəti: mahiyyət, prioritetlər və həyata keçirilmə mexanizmləri" proqramı üzrə ixtisasartırma kursu keçmişdir.

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Ümumi şöbənin müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının səhiyyə nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Azərbaycan Prezidentinin 3 fevral 2022 tarixli sərəncamı ilə səhiyyə nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilmişdir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Mükafatları
* 2013-cü ildə "Səhiyyə əlaçısı" döş nişanı ilə təltif edilib.
* 2016-cı ildə Əməkdar həkim fəxri adı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Xaen

**Xaen** () — İspaniyanın Andalusiya avtonom icmasında yerləşən inzibati mərkəz sayılan Хaen bələdiyyəsində yerləşən şəhər. 424,30 km² əraziyə malikdir. Əhalisi (2010-cu il-ə) 116 790 nəfərdən ibarətdir. Bələdiyyə Böyük Xaen rayonu tərkibində yerləşir. Şəhər provinsiyanın inzibati və sənaye mərkəzidir. Burada dəri zavodu, kimyəvi kombinat, qənnadı və tekstil fabrikləri vardır. Həmçinin istehsal həcminə görə maye qızıl kimi tanınan zeytun yağının Dünya Paytaxtı sayılır. 1 aprel 1938-ci ildə İspaniyada vətəndaş müharibəsi zamanı şəhər Alman-Faşistləri tərəfindən bombalanmışdır.

Tarixi tikililərindən biri olan müqəddəs Yekatirina qəsri (Castillo de Santa Catalina) şəhər yaxınlığında görkəmli təpələrdən birinin üzərində yerləşir. Əvvəllər onun yerində ərəb mənşəli qala var idi (Abrehui qalası, qalıqları hələ də durur). 1246-cı ildı Kastiliyalı III Ferdinandın şəhəri zəbtində sonra qala xristianlar tərəfindən yenidən tikilmişdir.

Şəhərin himayədarları müqəddəs Eufrasio və müqəddəs-qız de la Kapilya sayılır.

## Fotolar

Fayl:Hannibal Slodtz Louvre MR2093.jpg|Muzey
Fayl:Batalla de las Navas de Tolosa, por Francisco van Halen.jpg|Las Navas de Tolosa müharibəsi
Fayl:Catedral de Jaén - afloresm.jpg|Kilsə
Fayl:PHTO0104.JPG|Qəsr
| Pipirrana
Fayl:Gran Eje Jaen.JPG| 
Fayl:Nuevo Estadio de la Victoria.jpg| Stadion
Fayl:Portal San Lucas 2005.jpg| San Lucas girişi


## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
* Xaen şəhəri
* Xaendə vətəndaş müharibəsi
* Turist səfərləri üçün informasiya
Hüseynqulu xan Nəvvab

**Hüseynqulu xan Cəfərqlu xan oğlu Nəvvab** (Motaməd ül-Vüzarə, sonra Sədr əs-Səltənə) (; ) — İran naziri, diplomat, siyasətçi.

## Həyatı
Hüseynqulu xan Cəfərqlu xan oğlu 1864-cü ildə Şiraz şəhərində anadan olmuşdur. Babası Məhəmmədrza xan Mazandarani Hindistanda, Böyük Moğollar dövlətində nəvvab kimi xidmət etmişdir. Ondan sonra Cəfərəli xan bu soyun başçısı olmuşdur. O, Kərbəlaya gedərkən Şirazlı Mirzə Həsənəli ibn Hacı Ağası bəy onun bacısı ilə evlənmiş, bu izdivacdan sonra Nəvvab soyu Şirazda məskunlaşmışdı.

Cəfərəli xanın Mirzə Məhəmmədəli xan adlı oğlu vardı. O da Fars əyalətinin məşhur simalarından idi.

Mirzə Məhəmmədəli xan da Cəfərqlu xan adlı oğlu olmuşdu.

Hüseynqulu xan Cəfərqlu xan oğlu Hidayət Tehrandakı İngiltərə səfarətxanasında müstəşar işləmişdi. Həsən xan Mustovfi əl-Məmalik baş nazirliyi dönəmində İranın Xarici işlər vəziri olmuşdu.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## İstinadlar
Qaradağ Sement Zavodu

**Qaradağ Sement Zavodu** — Azərbaycanda Qaradağ rayonunda yerləşən əsasən sement istehsal edən böyük zavoddur. Zavodun tikintisinə SSRİ Nazirlər Sovetinin qərarı ilə 1949-cu ildə başlanıb və zavod tezliklə iki fırlanan soba ilə istifadəyə verilib. Keçmiş Sovet İttifaqı ərazisində kütləvi şəkildə aparılan tikinti işlərinin sementlə təmin olunmasında Qaradağ Sement Zavodunun əvəzedilməz rolu olub. Sovet İttifaqında sementə olan tələbatın artması nəticəsində 1957–1964-cü illərdə daha 3 fırlanan soba istifadəyə verilib ki, bu da istehsal həcminin əhəmiyyətli artımına səbəb olub.
(1996-2000)-ci illərdə zavodun rəhbəri Ağamməd Zalov olmuşdur.
İstehsal gücünə görə Qafqaz ölkələri arasında ən iri müəssisə hesab olunan Qaradağ Sement Zavodu sovet ölkələri arasında tamponaj sementin istehsal olunduğu ilk müəssisədir. Zavodda yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin işlə təmin olunması nəticəsində yetmişinci illərdə istehsal həcmi 1.500.000 tona olmuşdur, lakin Sovet İttifaqının dağılması zavodun istehsal prosesinə ciddi mənfi zərər vurdu. Minimal istehsal zavodun İsveçrənin Holsim şirkəti tərəfindən özəlləşdirilməsinə qədər davam etdi.

1999-cu ildə Qaradağ Sement Zavodu özəlləşdirildi və zavodun adı dəyişdirilərək "Qaradağ Sement" ASC elan olundu. Sentyabr ayının 25-də isə müəssisənin səhmlərinin əksər hissəsi Holsim şirkəti tərəfindən satın alındı. İstehsalın artırılmasına Holsim şirkətinin ciddi münasibəti istehsal həcminin müvafiq olaraq 2003-cü ildə 900.000 tona, 2004-cü il üçün isə 1.140.000 tona çatmasına səbəb oldu. 2005-ci il üçün istehsal hədəfi 1.300.000 ton olaraq müəyyən olunmuşdur. Hal-hazırda "Qaradağ Sement" ASC-də 4 fırlanan soba vasitəsilə sement istehsal olunur. Zavodun yerli sement istehsalı bazarında payı 35–40%-dir.

2012-ci ildə "Qaradağ Sement" ASC-nin adı dəyişdirilərək "Holcim" (Azerbaijan) ASC adlandırılıb. Onun əsas səhmdarı İsveçrənin "Holcim" şirkətidir. Səhmlərin ayrı-ayrılıqda 10%-i Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankına və Azərbaycan İnvestisiya Şirkətinə, 10,6%-i özəl səhmdarlara məxsusdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Zavodun Veb saytı
Münəvvər Qasımova

**Münəvvər Cavad qızı Qasımova** (1924–1990) – Tibb elmləri doktoru

## Həyatı
1946-cı ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirib, həmin ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunda öz əmək fəaliyyətini başlamışdır. 1957-ci ildə Azərbaycan ET Oftalmologiya İnstitutunun qlaukoma şöbəsinin rəhbəri vəzifəsinə təyin olunmuşdur və ömrünün sonuna qədər bu vəzifədə çalışmışdır. Zəngin, hərtərəfli təhsil almış mütəxəssis, gözəl cərrah və təşkilatçı, t.e.d. M. C. Qasımova qlaukomaya, korluğa və görmə üzrə əlilliyə gətirib çıxaran ağır bir xəstəlik kimi baxmağa çağırırdı.

M. C. Qasımovanın toksiki qlaukomanın öyrənilməsində xüsusi rolu olmuşdur. Öz doktorlıq dissertasiyasında klinik eksperimentlər və histokimyəvi tədqiqatlar əsasında o, bəzi kimyəvi maddələrin oftalmotonusun səviyyəsinə təsirini isbat etmişdir. M. C. Qasımova respublikada qlaukomanın epidemiologiyası, patogenezi, diaqnostika və müalicəsi problemləri ilə məşğul olmuş, bir sıra ixtisaslı qlaukomatoloq kadrları hazırlamışdır. M. C. Qasımova 160-dan artıq elmi əsərin müəllifidir.

M. C. Qasımova elmi tədqiqatların və onların praktikada reallaşdırılmasının yüksək səviyyəsini təmin edən qlaukoma üzrə elmi və praktiki məktəb yaratmışdır.

## Xarici keçidlər
* Tibb elmləri doktoru Münəvvər Cavad qızı Qasımova

## İstinadlar
Şəfiqə İsmayılzadə

**Şəfiqə İsa qızı İsmayılzadə** (1918–2004) — Tibb elmləri doktoru

## Həyatı
1939-cu ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirib, 1952-ci ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutuna qəbul olunmuşdur.

1958–1989-cu illərdə Azərbaycan ET Oftalmologiya İnstitutunun gözün zədə şö’bəsinin müdiri vəzifəsində çalışırdı.

O, müxtəlif zədələr nəticəsində baş verən görmə üzvünün dəyişiklikləri üzrə, sənaye və kənd təsərrüfatı şəraitində əmələ gələn gözün peşə patologiyası üzrə tədqiqatlara rəhbəri olmuşdur, bu mövzularda 70-dən artıq elmi əsər yaratmışdır, oftalmotravmatoloq kadrlarının hazırlanmasında iştirak etmişdir, onun rəhbərliyi ilə 2 namizədlik dissertasiya müdafiə olunmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Tibb elmləri doktoru Şəfiqə İsa qızı İsmayılzadə
Lev Slutskin

**Lev Solomonoviç Slutskin** (1902–1971) — tibb elmləri doktoru, professor

## Həyatı
Lev Solomonoviç Slutskinin Azərbaycan oftalmologiyasının inkişafında xidmətləri çoxdur.

Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunun uşaqlarda gözün patologiyası şöbəsində müdir vəzifəsində çalışmışdır.

Prof. Slutskinin traxoma, herpes mənşəli buynuz qişanın zədələnmələri, buynuzqişanın irinli yaraları kimi ağır göz xəstəliklərinə həsr olunmuş elmi əsərləri vardır.

O, institutda elmi kadrların hazırlanmasında da iştirak etmiş, 2 namizədlik dissertasiyasının rəhbəri olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Tibb elmləri doktoru Lev Solomonoviç Slutskin
Mirzə Mustafa İftixarülüləma

**Mirzə Mustafa İftixarülüləma Aştiyani** (1866-1909)—İslam alimi, Məşrutə hərəkatının üzvü.

## Həyatı

Mirzə Mustafa ibn Mirzə Məhəmmədhüseyn 1866-cı ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Atası ünlü müctəhid idi.Tənbəki üsyanında iştirak etmişdi.

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə yazırdı: "Haman bu fitvayi-şeytaniyyənin nəticəsi olmuşdur ki, Mirzə Müstafa İftixarülüləma 3 nəfər yoldaşları ilə bərabər Şahəbdüzəlimdə mütəhəssin olduqları halda öldürülmüşlərdir. Məlum olunmuşdur ki, qatillər Topxana fəqərsindəki cinayətləri ilə məşhur olan Hüseyn Abdin Kamal kor və Nəqibin oğlu Səni Həzrət olmuşlardır ki, şah və şeyxin əmr və təsviyyələrinə müvafiq icrayi-fəsad eyləmişlərdir".

Mirzə Mustafa İftixarülüləma 1909-cu ildə öldürülüb.

## Mənbə

* Ənvər Çingizoğlu, Məşrutə ensiklopediyası, Bakı, 2011. 624 səh.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
The Catalyst

**The Catalyst** – Linkin Parkın ilk studiya albomu olan A Thousand Sunsdan çıxan 1-ci sinqldır. 2 avqust 2010-cu il tarixində çıxmışdır. Klipi isə 26 avqust 2010 tarixində Co Han prodüserlik edilib çıxarılmışdır.

= Sinqldakilər =

# "The Catalyst"  – 5:44
# "New Divide" (Live at Terra Vibe Park, Athens, Greece, July 21, 2009) – 3:06

= Klipi =

Mahnı üçün klip çəkilmşdir. Klip Joe Hahn tərəfindən yönəldilmişdir. Klipin premyerası 26 avqust 2010 tarixində Co Han prodüserlik edilib çıxarılmışdır. Video 25 avqust 2010-cu il rəsmi YouTube`da premyerasi oldu.

## Koverlər
Pendulum Qrupu musiqinin koverini 22 sentyabr 2010 BBC Radio 1 təqdim etmişdir.

= Dünya üzrə nəticəsi =

## İstinadlar
Əli Əlizadə (aktyor)

**Əlizadə Əli Oqtay oğlu** () — Teatr və kino aktyoru.

## Həyatı
1984-cü ildə Bakıda doğulub. 2001-ci ildə 42 saylı məktəbi, 2006-cı ildə isə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirib.

2005–2016-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Pantomima teatrında aktyor kimi çalışıb. Teatrın "Zibillik pərvanələri", "Eşq" "Dəli Domrul" (Dədə Qorqud), "Tıq Tıq xanım" (Nəqlçi) "Qaranlıq"(Kabus) " Dulusçu" (Mim), "Pantomima buketi", ""No comment" "Ora Bura" " Həqiqətmi" " Son ştrix" "Hamlet" (Hamlet) kimi tamaşalarında müxtəlif rollarda oynayıb.

2015-ci ildən Rebus müstəqil teatrının aktyorudur.

2019-cu ildə Rusiyanın Moskva şəhərində Yay aktyorluq məktəbində iştirak edib və Rusiya Teatr xadimləri ittifaqının diplomunu alıb.

2023-cü ildən Pantomim teatrında çalışır.

Qoqolun Şinel povesti əsasında Ceyhun Dadaşovun hazırladığı "Şİnel" pantomim plastik tamaşasında oynayıb.

2024-cü ildə Romeo və Cülyetta plastik tamaşasında Romeo rolunu oynayıb

## Filmoqrafiya
# "Günaydın Mələyim" ( t\m, bədii, rej. Oqtay Mirqasımov) (2006) - teatr aktyoru
# "Asəf" (q\m, sənədli, rej. Vüsal Həmdullayev) - Asəf Zeynallı
# "İmtahan" (Teleserial, rej.Ramin Nəbiyev) - Ülvi 
# "Sizə məktub var" (q\m, bədii, 2019) - Nadir
# "Xarqo" (q\m  rej. Mikayıl Mikayılov) - Əhmədiyyə Cəbrayılov 
# Suğra və oğulları (t\m bədii, rej. İlqar Nəcəf - Kamança ifaçısı
# Əqrəb mövsümü (teleserial, 2022) - Elnur
# Çılpaq filmi (icraçı prodüser)
# Həmrəylik günü (t\m, bədii film, 2022, rej. Emil Quliyev) 
# Rejissor versiyası (q\m, bədii 2023)
# Bəlkə də... (film, 2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əli Əlizadə: "Öpüşməyə, intim səhnələrə normal baxmalıyıq" — Müsahibə
Həcər Nəsrullayeva

**Həcər Məmməd qızı Nəsrullayeva** (1924–2005) — Azərbaycan oftalmologiyasının inkişafında tanınmış alim, tibb elmləri doktoru, professor, institutun elmi işlər üzrə direktor müavini (1995–2005)

## Həyatı
Həcər Nəsrullayeva 1946-cı ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb institutunu bitirib, Azərbaycan ET oftalmologiya institutunda 1958-ci ildən işləmişdir. Həmin "Hipertoniya xəstəliyi və hamilə qadınlarda hipertoniya simptomu ilə keçən toksikoz zamanı gözün elastotonometrik müayinələri" mövzusunda namizədlik, 1968-ci ildə isə "Gözün arxa hissəsinin patologiyası zamanı görmə itiliyinin funksional vəziyyəti" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.

Prof. H. M. Nəsrullayeva 1971-ci ildən özünün cəhdi ilə yaradılan gözün sinir-damar patologiyası şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Geniş elmi erudisiyanın, zəngin klinik təcrübənin sahibi olaraq, prof. H. M. Nəsrullayeva bir çox illər ərzində biokimyəvi, biofiziki, morfohistokimyəvi və başqa müayinələrdən istifadə edərək, göz dibinin sinir-damar aparatının müxtəlif mənşəli patologiyası, şəkərli diabetlə əlaqədar əmələ gələn kataraktanın patogenezi problemlərinə həsr olunmuş tədqiqatlarla məşğul olmuşdur. O, 250-yə yaxın elmi əsər, o cümlədən 3 monoqrafiya, 7 metodik tövsiyələr, 3 müəlliflik şəhadətnamə, 32 səmərələşdirici təklif yaratmışdır. 1993-cü ildə H. M. Nəsrullayevaya professor elmi adı verilmişdir. Respublikada oftalmoloq kadrlarının hazırlanması işinə böyük məsuliyyətlə yanaşaraq, prof. H. M. Nəsrullayeva oftalmologiya sahəsində bir sıra yüksəkixtisaslı elmi və təcrübi mütəxəssislər hazırlamışdır. O, respublikada ilk dəfə olaraq, oftalmoneyroangiopatoloqlar elmi məktəbini yaratmışdır, 2 doktorluq və 10 namizədlik dissertasiyasına rəhbərlik etmişdir.

Prof. H. M. Nəsrullayeva böyük kliniki işi də aparıb, xəstələrə geniş məsləhət və müalicəvi yardım göstərmişdir, uzun illər ərzində o, institutun aparıcı mütəxəssislərinin konsiliumunun sədri olmuşdur.

Prof. H. M. Nəsrullayeva 1971–1980-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı, Səhiyyə və Sosial Təminat komissiyasının sədr müavini olmuşdur.

Prof. H. M. Nəsrullayevanın xidmətləri hökumət tərəfindən yüksək qiymətə layiq olmuşdur, o, orden və medallarla təltif olunmuşdur, Respublikanın Əməkdar elm xadimi Fəxri adına şərəfyab görülmüşdür.

## Xarici keçidlər
* tibb elmləri doktoru, professor Həcər Məmməd qızı Nəsrullayeva
Repkor

**Rapcore** — (bəzən punk rap və ya punk adlandırılacaq) punk rok və hardcore punk ilə hip hop və rap rock Fusing vokal və instrumental elementlərin birləşdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan 2020

**Azərbaycan 2020** (tam adı **"Azərbaycan 2020: Gələcəyə Baxış" İnkişaf Konsepsiyası**) — Azərbaycan 4-cü prezidentinin, İlham Əliyevın tərəfindən təqdim edilmiş Azərbaycanın inkişaf proqramı.
Strateji Araşdırmalar Mərkəzi və Azərbaycan Futuroloqlar Cəmiyyətinin dəstəyi ilə Millennium Project çərçivəsində araşdırılmışdır.
2011ci ildə Bakıda "Azərbaycanın gələcək durumu indeksi" (AZ-SOFI-2011)
üzrə tədqiqatın təqdimat mərasimi keçirilib. 

## Həmçinin bax

* Qazaxıstan 2030

## Ədəbiyyat

* Azərbaycan dilində 
* Rus dilində 
* İngilis dilində 
* İngilis dilində
Fransız öpüşü (film, 1995)

**"Fransız öpüşü"** — ABŞ-Fransa filmi.

## Süjet
Keyt təyyarədə uçmaqdan qorxur. Amma əlacı yoxdur. Fransaya getmiş sevgilisi Çarlini qaytarmalıdır. Həm də əfsanəvi Parisi görməlidir. Canını dişinə yığlb təyyarəyə əyləşir. Hər şey də ondan sonra başlayır…

## Rollarda
* Meq Rayan — *Keyt*
* Kevin Klayn — *Lük*
* Timoti Xatton — *Çarli*
* Jan Reno — *Jan Pol*
* Loran Şpelfoqel — *Otel konserji*
* Fransua Klyüze — *Bob*

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
*
Explosions in the Sky

**Explosions in the Sky** — 1999-cu ildə Ostin, Texasda qurulmuş post rok qrupudur. Explosions In The Sky, post rok deyiləndə ağla ilk gələn qruplardan biridir. Digər bir çox post rok qrupları kimi, musiqiləri yavaş və epiktir. Mahnılarının hamısı instrumentaldır. Ancaq, qrup eyni tərz musiqiçilər arasında, dərhal seçilən bir tərzə malikdir.

2000-ci ildə "How Strange, Innocence" albomunu çıxardan qrup, xüsusilə 2001-ci ildə çıxartdığı "Those Who Tell The Truth Shall Die, Those Who Tell The Truth Shall Live Forever" adlı albomuyla musiqi bazarında çox yaxşı müvəffəqiyyət əldə etdi. 2003-cü ildə çıxartdıqları albomları "The Earth Is Not A Cold Dead Place" ilə şöhrətini daha da artıran qrup, 2005-ci ildə nümayış olunan *Friday Night Lights* adlı filmin musiqilərinin də böyük bir hissəsinə imza atdı. Qrup, 2005-ci ildə isə "The Rescue" adında bir albom çıxartdı. 2007-ci ilə gəldikdə isə "All Of A Sudden I Miss Everyone" adlı albomunu çıxaran qrup, son olaraq 2011-ci il aprelində "Take Care, Take Care, Take Care" albomunu dinləyicilərinə təqdim etdi.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* 2000 — *How Strange, Innocence*
* 2001 — *Those Who Tell the Truth Shall Die, Those Who Tell the Truth Shall Live Forever*
* 2003 — *The Earth Is Not a Cold Dead Place*
* 2005 — *The Rescue*
* 2007 — *All of a Sudden I Miss Everyone*
* 2011 — *Take Care, Take Care, Take Care*
Vladimir Kosoqovski

**Vladimir Andreyeviç Kosoqovski** (; ) — Rusiya hərbçisi, İran Kazak diviziyasının 1894–1903-cü illərdə komandiri.

## Həyatı

## Biblioqrafiya

### Nəşr olmuş işləri
* Из тегеранского дневника полковника В. А. Косоговского. М., 1960 (фрагменты)
* Персия в конце XIX века // Новый Восток. 1923. № 3 (фрагмент)
* Очерк развития персидской казачьей бригады // Новый Восток. 1923. № 4

### Qeyri-mətbu əsərləri
* Вооружённые силы Персии // РГВИА, ф. 76, оп. 1, д. 378 (503 лл.)
* История персидской казачьей бригады // РГВИА, ф. 76, оп. 1, д. 217 (315 лл.)
* Статьи о Персии // РГВИА, ф. 76, оп. 1, д. 371 (130 лл.)
* Воспоминания // РГВИА, ф. 76, оп. 1, д. 591 (128 лл.)
* Дневник // Рукописный отдел Института востоковедения Российской Академии Наук.

## Qaynaqlar
* *Красняк О. А.* Становление иранской регулярной армии в 1879–1921 гг. М., 2007
* *Петров Г. М.* Предисловие // Из тегеранского дневника полковника В. А. Косоговского. М., 1960
* Список генералам по старшинству на 1903 год. СПб., 1903
* *Шитов Г. В.* Персия под властью последних Каджаров. Л., 1933

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*İran Kazak diviziyası

## Xarici keçidlər
İsa Sadıqov

**İsa Sadıqov** () — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Azərbaycan Respublikasının Müdafiə nazirinin müavini (1993–1995), polkovnik.

## Həyatı
İsa Nazar oglu Sadıqov 24 iyun 1958-ci ildə Gürcüstan Respublikasında anadan olmuşdur. 1965–1975-ci illərdə orta məktəbdə oxuyub. 1975–1979-cu illərdə Tbilisi Ali Hərbi məktəbində təhsil almışdır.

2001-ci ildən Norveçin Oslo şəhərində yaşayır. Evlidir, iki oğlu var.

## Hərbi fəaliyyəti
1979–1984-cü illərdə Almaniyada xidmət etmişdir. 1984–1986-cı illərdə Gəncə diviziyasında xidmət etmişdir. 1985–1986-cı illərdə Xankəndi şəhərində hərbi xidmətdə olmuşdur. 1986–1989-ci illərdə Leninqrad Hərbi Akademiyasinda təhsil almışdır. 1989–1991-ci illərdə Çexoslovakiyada hərbi xidmətdə olmuşdur. 1991–1992-ci illarda KZAKVO, Zaqavqaziya Hərbi dairəsində xidmətdə olmuşdur.

1992-ci ildən Azərbaycan Müdafiə Nazirliyində briqada, korpus komandiri və qərb bölgəsində müdafiə nazirinin döyüş əməliyyatları üzrə müavini vəzifəsində xidmət etmişdir.

1995-ci ildə istefa verib ordu sıralarını tərk etmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
İsa Sadıqov 5 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasına üzv olmuşdur. 2014-cü ildə 2013-cü il prezident seçkiləri ərəfəsində qurulan Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının üzvü olmuşdur. Haqq Ədalət Partiyasının quruluşunda iştirak etmişdir. 25 yanvar 2020-ci il tarixində keçirilmiş Haqq Ədalət Partiyasının Təsis Konfransında partiya İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İsa Sadıqov: "Rusiya Azərbaycanı raketlərlə vururdu"
* Polkovnik İsa Sadıqov erməni nazirlə görüşü barədə yazılanlara reaksiya verdi
Nərgiz Datt

**Nərgiz** (, , əsl adı — Fatimə Rəşid, ) — Hind aktrisası, rejissor və prodüseri.

## Həyatı
Məşhur hind aktrisası Nərgiz (əsl adı Fatimə Rəşid; 1929–1981) anadan olub. "Avara", "Cənab 420" və s. filmlərdə yaddaqalan obrazlar yaradıb.

Rac Kapur bir filmdə, özünün rejissoru olduğu – "Od"da çəkildi. Bu filmdə ilk dəfə Nərgiz də (Fatimə Rəşid) iştirak edirdi. O, Nərgizlə bir neçə il qabaq bir təsadüf nəticəsində tanış olmuşdu. Hansı bir iş dalıncasa tanınmış aktrisa Cadda-bainin yanına gedəndə qapını gözəl bir qız açmışdı. Rac onda dərhal qərara almışdı ki, gələcək filmlərində bu qız hökmən çəkilməlidi. Doğrudan da sonralar onlar bir çox filmlərdə ayrılmaz tərəfdaş oldular.

Rac Nərgizlə tanış olanda yaxın qohumu 16 yaşlı Krişna ilə evləndiyinə görə ürəyindən yəqin ki, bir təəssüf hissi keçmişdi…

Bir çox filmlərdə onlar qoşa çəkilmişdilər, ayrı təsəvvür olunmurdular, haqlarında müəyyən şayiələr dolaşırdı. Amma yəqin ki, belə deyildi. Bir kərə Rac girəvə tapı bonu öpmək istərkən Nərgiz ona elə bir təpik ilişdirmişdi ki, Rac bir xeyli müddət özünə gələ bilməmişdi. Sonralar şayiələrə son qoymaq üçün Rac belə söyləmişdi: "Yox, Nərgiz mənim sevgilim deyil, hərçənd ki, mən bunun belə olmağını istərdim. Həqiqətsə belədi: Krişna – mənim arvadım və övladlarımın anası, Nərgiz isə filmlərimin anası". O vaxtlar Racın artıq Randhir və Rişi adlı oğlanları, Rita və Rima adlı qızları vardı. Raciv adlı oğlu isə lap sonralar doğulmuşdu.

Nərgiz bütün dedi-qodu və şayiələrə biryolluq son vermək aktyor Sunil Datta ərə getmiş, bir az sonrasa daha filmlərə çəkilməyəcəyini elan eləmişdi: "Bizim duet artıq tamaşaçıları bezdirib, nəfəs dərmək zamanıdır." Rac onu fikrindən döndərmək, çox yalvarıb-yaxarsa da Nərgiz sözünün üstdə durmuşdu. Onun gedişilə Rac Kapurun oyununda nələrsə itdi, layiqli tərəfdaşı olmadığından daha az səmimi göründü.

## Filmoqrafiya

# Avara (film, 1951)
# Cənab 420 (film, 1955)
# Ana Hindistan (film, 1957)

## İstinadlar
Hyu Cekman

**Hyu Maykl Cekman** (; 12 oktyabr 1968 Sidney) — Avstraliyalı televiziya, kino aktyoru və prodüseri. 
Cekman böyük filmlərdə oynadığı rolları ilə bütün dünyada məşhurlaşdı. O, oynadığı macəra, superqəhrəman və romantik filmlərdə müxtəlif səpgili rolları canlandırıb. Aktyor ən çox "İks-adamlar" film silsiləsində rol aldığı Volverin obrazı ilə tanınır.

## Həyatı
Hyu Cekman 1968-ci ildə Sidneydə anadan olub. Karyerasına teleseriallardan başlayan aktyor "Toni” və "Emmi” kimi nüfuzlu mükafatlara sahibdir. 25 dekabrda dünya kinoteatrlarında nümayiş olunacaq "Səfillər” ekran əsərində baş rollardan birini canlandıran Hyu Cekman obrazı ilə iki nominasiyada "Qızıl Qlobus” mükafatına namizəddir. O, Jan Valjan roluna görə artıq ilk – Amerika kinoaktyorlar gildiyasının mükafatını qazanıb.

Chris Jackman dərin dindar adamdır və uşaqlarına dini təhsil verib. Hyunun ən parlaq uşaqlıq xatirələri basketbol oynamaq (o, məktəb komandasının kapitanı idi) və ailəsi ilə Avstraliyada gəzintilərdir.

Məktəbi bitirdikdən sonra Hyu jurnalistika təhsili almaq üçün Sidney Texnologiya Universitetinə daxil olub. Bitirdikdən sonra o, jurnalistika ixtisası ilə kommunikasiyalar üzrə bakalavr dərəcəsi alıb. Lakin təhsilini başa vurduqdan sonra jurnalist peşəsinin onu maraqlandırmadığını anladı və teatrla maraqlanmağa başladı.

1991-ci ildə Surrey Hills, Sidneydəki Aktyorlar Mərkəzində illik Səyahət teatr kursuna qatıldı. Hyunun təhsil aldığı təhsil müəssisələri (təhsil ilinin nəticələrinə əsasən):

* Knox Grammar School, 1986
* University of Technology, Journalism, Bachelors of Arts, B.A., 1990
* Actors Centre, 1991
* Edith Cowan University, 1994
* The School of Practical Philosophy (1993—2009).

## Filmoqrafiya
*İks-adamlar 
*İks-adamlar II
*Van Helsinq
*İks-adamlar: Son müqavimət
*Prestij
*İks-adamlar: Başlanğıc. Şimal Porsuğu
*İks-adamlar: Birinci dərəcə
*Səfillər
*Şimal porsuğu: Ölməzlik
*İks-adamlar: Gələcəyin keçmiş günləri
*Loqan
*Görkəmli şoumen
Ağa Yaqub Erməni

**Yaqub Markaryan**- **Ağa Yaqub Erməni**, **Aqa Yaqub Erməni** **Mirzə Yaqub Erməni** və ya **Ağa Yaqub İrəvani** kimidə tanınan Gürcüstan ermənilərindən olan Fətəli şah Qacar hərəminin saray xocalarından və şah hərəmxanasının naziri idi.O, sarayda pul oğurlamaqına görə Rusiya səfirliyinə sığındı.O, İranda müsəlman olmuş gürcü qadınların siyahısın 
Rusiyanın İrandakı səfiri Aleksandr Qriboyedova verdi ki səfirliyə gətirilsinlər. Ağa Yaqub Erməni bu qadınları ki müsəlmanlar ilə evlənib və övladları var idi əsir adlandırıb və Qriboyedovdan istəyirdi onları Gürcüstana qaytarsınlar.Tehran əhalisinin istəyi ilə ki rəhbərləri Mirzə Məsih Müctəhid Tehrani idi Qriboyedov bu müsəlman olmuş gürcü qadınları səfirlikdən azad edib və Ağa Yaqub Ermənini də qovdu. Ağa Yaqub Erməni qəzəbli əhalinin tərəfindən öldürüldü.

## Mənbə
*Rusiya səfirliyində həbs olunmuş qadınlar/2-c bölüm yazıçı:Qulamrza Gülü Zəvarə, 32-ci səhifə

## Həmçinin bax
*Aleksandr Qriboyedov
Vahid Musayev

**Vahid Abdulla oğlu Musayev** () — Azərbaycan Respublikası müdafiə naziri (səlahiyyətlərin icraçısı) (avqust 1993), general-mayor.

## İlk illəri və təhlisi
Vahid Abdulla oğlu Musayev 15 noyabr 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

1955-ci ildə 176 №-li orta məktəbə getmiş, 1966-cı ildə həmin məktəbi fərqlənmə ilə bitirmişdi.

1966-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olub və 1971-ci ilədə fərqlənmə diplomu ilə həmin fakültəni bitirib.

1978–1981-ci illərdə Leninqrad Ali Hərbi Akademiyasında təhsil alıb.

## Fəaliyyəti
1971-ci ildən zabit kimi Gürcüstan SSR-də hərbi xitmətə başlamışdı. Gürcüstanda xidmətdə olarkən hərbi karyerasını davam etdirmək qərarına gəlib.

1981–1984 Gürcüstan (Axalkalakidə), 1984–1986 Afrika (Maputu), 1986–1988 Ukrayna (Jitomir), 1988–1990 Ukraynada (Vladimir-Volınskiy) hərbi xidmətdə olmuşdur.

Vladimir-Volıniski vilayətindən 1990-cı ildə deputat seçilib.

1992-ci ildən Azərbaycan Müdafiə Nazirliyində hərbi xidmətdə olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin müavini və müdafiə naziri olmuşdur (1993).

8 yanvar 1999-cu ildə Qobustan həbsxanasında təşkil olunmuş qiyam zamanı qətlə yetirilib.

## Həmçinin bax
* Qobustan qiyamı (1999)

## İstinadlar

## Mənbə
* Qobustanda məhbus qiyamının pərdəarxası – Öldürülən general necə nazir olmuşdu?
* V. A. Musayev haqqında
* V. A. Musayevin general-mayor əsgəri rütbəsinin aşağı salınması haqqında
* V. A. Musayev haqqında

## Xarici keçidlər
Friş Elastikliyi

**Əmək Təklifinin Friş Elastikliyi** iqtisadiyyatda ən mühüm struktur parametrlərdən biridir (Prescot (1986)). Makroiqtisadiyyatda istifadə edilən dinamik ümumi tarazlıq modellərində, endogen dəyişənlərin şoklara qarşı cavabları əsasən Friş elastikliyindən asılıdır.

Raqnar Frişdən sonra adlandırılan, əmək təklifinin Friş elastikliyi istehlakın marjinal faydalılığını sabit olduğunu zənn edərək işləmə saatlarının əmək haqqına olan elastikliyidir. Başqa sözlə, Friş elastikliyi əmək haqqı dərəcəsində (həddində) dəyişmələrin əvəzedilmə effektini ölçür.

Friş elastikliyi, agentin standart dinamik modellərdən törəyən zamanlarası fayda maksimallaşdırma problemini həll edən zamanlarası əmək təklifi elastikliyidir. Friş elastikliyi həyat-tsikli modelinə əsaslanır. Həyat-tsikli modelinə görə, agent bir biznes tsikli ərzində əmək təklifindəki baş verən dəyişmələr müxtəlif şoklardan (bunlar, daimi və ya gözlənilən əmək haqlarının faktiki əmək haqqından kənarlaşmalardır) irəli gələrək müvəqqəti əmək haqlarındakı dəyişmələr səbəbi ilə baş verir. Friş elastikliyi insanların müvəqqəti əmək haqlarındakı dəyişmələr səbəbi ilə əmək təklifindəki dəyişmənin dərəcəsini göstərir.

## İstinadlar
Təsadüfi kəmiyyət

**Təsadüfi dəyişən və ya təsadüfi kəmiyyət** — Statistika və ya ehtimalda dəyərləri qeyri-rəsmi olaraq təsadüfi bir fenomenin nəticələrindən asılı olan dəyişəndir.

Təsadüfi kəmiyyət diskret və kəsilməz ola bilər.

* Diskret təsadüfi kəmiyyət (, ) özünün müəyyən mümkün qiymətlər çoxluğuna malikdir. Məsələn, lotereya biletinin nömrəsi diskretdir. Diskret təsadüfi kəmiyyət hər hansı bir sonlu çoxluqdan qiymət alır. 
* Diskret olmayan, başqa sözlə kəsilməz təsadüfi kəmiyyətə (, ) nümunə olaraq havanın temperaturunu göstərə bilərik. Belə ki, havanın temperaturu müəyyən intervalda kəsilməz qiymət ala bilər. Kəsilməz təsadüfi kəmiyyət sonsuz sayda qiymətlər ala bilər.

## İstinadlar
Fətulla Hüseynov

**Fətulla Əli oğlu Hüseynov** () — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi polis polkunun komandiri, polkovnik.

Fətulla Hüseynov Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 1994-cü il qış kampaniyasında keçirdiyi ən uğurlu əməliyyatı olan Horadiz əməliyyatının rəhbərlərindən biri olmuşdur.

## Həyatı

### Erkən illəri
Fətulla Əli oğlu Hüseynov 1937-ci ildə Tovuz rayonunda anadan olub. Azərbaycan Texniki Universitetinin avtomobil–tikinti fakültəsini və Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. Sonra O, SSR-nin Daxili İşlər nazirliyinin Yüksək Akademik kurslarını bitirir. 1960–90-cı illərdə Respublika yol polisinin rəis müavini və Bakı şəhər yol polisi idarəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. Bundan əlavə Fətulla Hüseynov Azərbaycanın baş yanğınsöndürmə idarəsinin rəis müavini, DİN–in polis polkunun komandiri və s. vəzifələrdə çalışıb.

### Birinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
1993-cü ildə Qarabağ Azadlıq Təşkilatının üzvü olub. Fətulla Hüseynov 1993-cü il dekabrından başlamış 6 yanvar tarixinə kimi davam edən Horadiz əməliyyatına rəhbərlik edib. Horadiz əməliyyatı Azərbaycan Milli Ordusunun 1994-cü il qış kampaniyasında keçirdiyi ən uğurlu əməliyyat olub. Horadiz əməliyyatında iştirak edən 702-ci briqada 5 yanvar tarixində bir gün ərzində qənimət olaraq 3 tank, 1 ədəd "Şturm-S", 6 ədəd top, 6 ədəd top qoşqusu, 10-a yaxın nəqliyyat vasitəsi, çoxlu sayda silah və sursat götürüb. Düşmən ağır itkilər verərək cəsədlərini döyüş meydanında qoyaraq geri çəkilib.

Fətulla Hüseynov Qarabağ münaqişəsinin hərb yolu ilə həllinin tərəfdarlarından olub.

### Siyasi fəaliyyəti
Fətulla Hüseynov 1995-ci ildə Rövşən Cavadovun xüsusi təyinatlı dəstəsinin qiyamının yatırılması ilə bağlı DİN-dən istefa verib.

### İctimai fəaliyyəti
1992-ci ildə Fətulla Hüseynov AFFA-nın nizam–intizam komitəsinin sədri oldu. O, 1996-cı ildən 2001-ci ilədək AFFA-nın viste–prezidenti vəzifəsində işləyib. UEFA-nın Azərbaycanda futbol oyunlarının keçirilməsi üzrə nümayəndəsi olub.

### Ölümü
Fətulla Hüseynov 2004-cü il 14 iyunda yaşadığı binanın qarşısında öldürülüb. Onu Hacı Məmmədovun dəstə üzvlərinin qətlə yetirdiyi iddia edilib. H. Məmmədov məhkəmədə bu qətlin də "siyasi sifariş" olduğunu bildirmişdi. Amma sifarişçinin kimliyini açıqlamamışdı.

### Şəxsi həyatı
Ailəli idi, Tahir və Adil adlı oğlu var. 2012-ci il 9 avqustda onun oğlu Tahirə məxsus "Toyota" markalı avtomobil yoldan çıxaraq aşıb. Nəticədə avtomobilin sürücüsü T. Hüseynov aldığı xəsarətdən hadisə yerində dünyasını dəyişib.

#### Ləqəbi
Azərbaycanda Fətulla Hüseynov "qara polkovnik" ləqəbi ilə tanınırdı.

## Təltif və mükafatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Con Bon Covi

**Con Bon Covi** (; əsl adı **John Francis Bongiovi**) — ABŞ-dən musiqiçi, bəstəkar, aktyor və qurucusu olduğu öz adını daşıyan rok musiqi qrupu Bon Jovinin solistidir. Bu günə qədər qrupu ilə on bir studiya albomuna imza atan Con Bon Covi solo fəaliyyət göstərərək iki albom da yayımlamışdır.

Con Bon Covi 1995-ci ildə *"Moonlight and Valentino"* filmi ilə kino aktyorluq karyerasına başladı və bu günə qədər on üç kino filmində rol alan musiqiçi *Sex and the City* və *Ally McBeal* kimi müxtəlif TV seriallarında qonaq aktyor olaraq yer aldı. *The Jon Bon Jovi Soul Foundation* vəqfinin qurucusu olan sənətçi bir çox xeyriyyəçilik işləri ilə də məşğuldur. 2005-ci ildə Luizianada qasırğada evlərini itirənlər üçün 28 ev tikdirdi və bu evlərin yerləşdiyi küçəyə *Bon Jovi Bulvarı* adı verldi. Con Bon Covi, 2000-ci il ABŞ prezident seçkilərində Al Gore, 2004-cü ildə John Kerry və 2008-ci ildə Barak Obamanın namizədlik kampaniyalarında iştirak etdi. Musiqiçi, Arena Futbol Liqası komandalarından *Philadelphia Soul*un da qurucularındandır.

2012-ci ildə Billboard jurnalı Con Bon Covi'yə musiqi dünyasının ən güclü və ilham verici 100 insanı siyahısında yer verdi. 2010-cu ildə Forbes jurnalı isə musiqiçini 125 milyon dollarlıq qazancla 2010-cu ilin ən çox qazanan ikinci musiqiçisi olaraq təyin etdi. Con Bon Covi *People jurnalı* tərəfindən dünyadakı ən gözəl 50 insandan biri olaraq seçildiyi vaxt yenə eyni jurnal tərəfindən *"Ən Seksual Rok Ulduzu"* olaraq təyin olundu. 2009-cu ilin Yanvar ayında İngiltərədə statistik mövzusunda bir nüfuz olaraq qəbul edilən OnePoll tərəfindən skiddle.com'un dəstəyi ilə və olduqca genişmiqyaslı iştirakla həyata keçirilən bir ankete görə *Rock Allahı* anketində Freddi Merkyuri və Elvis Preslinin ardından üçüncü sırada yer aldı. Musiqiçi 2009-cu ildə bəstəkarlar üçün təşkil edilən *Songwriters Hall of Fame* tərəfindən şərəfləndirildi. Musiqiçiyə 2001-ci ildə Nyu Cersidə Monmouth Universiteti tərəfindən *Elmlər Doktoru* ünvanı verildi.

## Diskoqrafiya

### Solo Albomlar
* 1990 — *Blaze of Glory*
* 1997 — *Destination Anywhere*

## Filmoqrafiya
İnqilab Şəmiyev

**İnqilab Şəfaqət oğlu Şəmiyev** () — Respublikanın Tədarük və Meyvə-Tərəvəz Təsərrüfatı naziri (1969–1985), kənd təsərrüfatı elmləri namizədi.

## Həyatı
İnqilab Şəfaqət oğlu Şəmiyev 1934-cü ildə Ağcabədi rayonunun Gələbədin kəndində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1956-cı ildə elmi fəaliyyətə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pambıqçılıq İnstitutundan başlamışdır. 1962-ci ildə kənd təsərrüfatı elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almişdır. Otuzdan artıq elmi işin və məqalənin müəllifidir. O, 1997-ci ildə ölmüşdür.

İnqilab Şəmiyevin 2 övladı var.

## Əmək fəaliyyəti
* 1962–1967-ci illərdə Azərbaycan Mərkəzi Komitəsində təlimatçı, bölmə müdiri və kənd təsərrüfatı şöbəsində müdir müavini;
* 1967–1985-ci illərdə Azərbaycan Respublikasi Nazirlər Soveti yanında Baş Taxıl Məhsulları İdarəsinin rəisi, Dövlət Taxıl Məhsulları Komitəsinin sədri, "Azmeyvətərəvəzsənaye" Respublika Birliyinin sədri, Respublikanın Tədarük və Meyvə-Tərəvəz Təsərrüfatı naziri ;
* 1985–1990-cı illərdə "Azərtərəvəztoxum" Respublika Birliyinin rəisi;
* 1990–1994-cü illərdə Dövlət Aqrar-Sənaye Komitəsində Baş Bitkiçilik Məhsulları İstehsalı İdarəsinin rəisi;
* 1994–1995-ci illərdə Respublika Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində Üzüm, Meyvə-Tərəvəz Məhsulları istehsalı və Tədarükü Baş İdarəsinin rəisi,

## Siyasi fəaliyyəti
İnqilab Şəmiyev 1970, 1975, 1980 və 1985-ci illərin çağırışında Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.

İnqilab Şəmiyev bir müddət Azərbaycan Demokratik Sahibkarlar Partiyası üzvü olmuşdur. 1995-ci il parlament seçkilərində partiyanın poporsional seçki üzrə vahid namizədlər siyahısında beşinci sırada olmuşdur. ADSP proporsional seçkilərdə 142 323 səs (ümumi səslərin 4%-i) toplayaraq 8%-lik səs həddini keçə bilməmiş, İnqilab Şəmiyev isə deputat seçilə bilməmişdir.

## Mükafatları
"Lenin" ordeni, "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni, "Oktyabr İnqilabı" ordeni və Ali Sovetin Fəxri Fərmanı, bir sıra medallara, o cümlədən Ümumiittifaq Xalq Təsərrüfatının Naliyyətləri Sərgisi (ÜXTNS)-nin qızıl və gümüş medalları ilə təltif olunmüşdur.
Bayram xoca

**Bayram xoca** () — Qaraqoyunlu tayfa ittifaqının başçısı.

## Həyatı
Qaraqoyunlu sülaləsinin banisi Baharlı oymağından olan Bayram xoca olmuşdur. O, tayfa başçısı Qara Mənsurun oğlu idi. Monqol Elxanlılar dövlətinin varisi Cəlairilər sülaləsinin Ərciş hakimi idi. Baranlı oymağının rəisi olmuş Bayram xoca Cəlairi Sultan Üveysin Təbriz sarayında nüfuzlu əmirlərdən biri sayılırdı.

Bayram xocanın 1380-ci ildə ölümündən sonra Qaraqoyunlu sülaləsi qardaşı övladlarından davam etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qaraqoyunlular
* Qaraqoyunlular dövləti
* Baranlılar sülaləsi
* 12.08.2025.cilddə Məhəmməd

## Xarici keçidlər

* Mosul mühasirəsi
Karavay

** Karavay** — ruslarda toy mərasimi zamanı istifadə olunan çörəklərdən ən məşhurudur. Şərqi slavyanların toy mərasimləri zamanı hazırlanan dairəvi şirin mayadan hazırlanmış çörəkdir. Adətən üstü mahiranə şəkildə bəzədilir.

## Toyda
Toy mərasimləri zamanı gənclərə bayram çörəyi vermək Qədim Misir sivilizasiyasına gedib çıxır. Sonralar bunlar Qədim Elladaya və Romaya keçmiş, xristianlığın gəlişi ilə bütün dünyaya yayılmışdır. Bütpərəst Rusiyada yaşayan əhalinin xristianlıqdan bixəbər olmasına baxmayaraq, artıq toy mərasimlərində xüsusi çörək- günəşi simvolizə edən karavayın nümuməsi yaradılmışdır. Qədim slavyanlarda Günəş tanrısı yeni ailələrin əsas himayədarı idi. Karavay sözü slavyan mənşəlidir. Bu söz bu günə qədər də şərqi slavyan xalqlarının arasında qalmışdır: rus və belaruslar – *karavay*, ukraynalılar – *korovay* adlandırırlar.

Qədim Rusiyada karavayı toy üçün hazırlayırdılar və bunun üçün çoxlu mərasim qaydalarına riayət edilirdi. Karavayın bişirilməsi bir neçə gün davam edirdi və bunun bişirilməsində xüsusi kahinlər iştirak edirdilər. Hazırlanması üçün müxtəlif arxaik ləvazimatlardan istifadə olunurdu, məsələn, un dəyirman daşında döyülürdü. Karavayın hazırlanmasında xüsusi dəvət edilmiş qadınlar iştirak edirdi. Bu qadınlar evli, çox uşaqlı və möhkəm ailə düyününə malik olmalı idi ki, onlar tərəfindən hazırlanan karavay yeni evlənənlərə xoşbəxt ailə həyatı bəxş etsin. Karavayı sobaya qoymağı da evli qadın etməli idi, iş zamanı mahnı oxuyur və dua edirdilər.

Toy mərasimləri zamanı fallik işarələrlə bəzədilmiş karavay nişanlı oğlanı, karavayın iki hissəsi və ya iki karavay isə nişanlı oğlanla gəlini simvolizə edirdi. Karavayın üstünə Günəş və Ay işarələri qoyulurdu. Karavayın simvolikası Dünya ağacı ilə bağlıdır. Məsələn, günəş və ay Dünya ağacının başındadır. Dünya ağacındakı öküz və inək karavayın üstündə xəmirdən hazırlanan heyvan fiqurları ilə əlaqələndirilir. Bundan başqa karavayın üstündə 2 cüt üzük və ya qu quşu görmək olardı ki, bu da sevgini simvolizə edirdi. Karavay xoşbəxtlik, bolluğun rəmzi hesab edilirdi.

## Qonaqların qarşılanması zamanı
Rus adətlərinə görə, evə dəyərli qonaq gələrdisə onun qarşısına naxışlı dəsmalda çovdardan hazırlanmış karavayla çıxırdılar. Karavay həmçinin, Qədim Rusiyada dəfn mərasimi zamanı da istifadə olunurdu. Dəfn günü üçün toy karavayı hazırlayır, onu tabut qapağı üstünə qoyur və qəbiristanlıqda olan qohumlarına paylayırdılar.
Devid Brayan

**Devid Brayan** (; əsl adı **David Bryan Rashbaum**) — ABŞ musiqiçisi. Bon Jovi qrupunun pianoçusu.

Devid Brayan Raşbum 7 fevral 1962-ci ildə Nyu Cersidə doğulmuşdur. 7 yaşında piano çalmağa başladı. Edison'daki *J.P. Stevens* liseyindən məzun oldu. Culliard'da professor olan Emery Hack ilə 13 il işləyən musiqiçin atası Eddi Raşbum trompet çalırdı.

1983-ci ildə Con Bon Covi, *Mercury Records* ilə albom razılaşması etdikdən sonra liseydən bəri dostu olan Devidi qrupa çağırması ilə Culliard'dakı təhsilini yarıda buraxdı və Devid, Bon Jovi qrupunun pianoçusu olaraq yoluna davam etdi.

90-cı illərin sonlarında, Brayan evdə bir mişar qəzasında az qala barmaqlarını itirmişdi. 1 il davam edən reabilitasiya və müalicənin ardından, Brayan barmaqlarını hərəkət etdirmə bacarığını yenidən qazandı və piano çalmağa davam etdi.

## Diskoqrafiya
### Solo albomları
* 1991 - *Netherworld*
* 1995 - *On a Full Moon*
* 2000 - *Lunar Eclipse*
Barsillər

**Barsillər** ( - Bars eli, Bars milleti, barsilli, barsille) — V əsrlə VIII əsr arasında yaşamış yarıköçəri Avrasiya tayfası olan bulqar boyu.

## Tarixi
IV əsrin 50-60-cı illərində hunlarla Qərbə köçməyərək Qafqazda qalan bulqarlara burcalılar deyilirdi. Onlar da öz növbəsində barsillərə, savirlərə və barıncalara bölünürdülər. Bəzi müəlliflər bars sözünün qədim türk dillərində "qaplan" mənasını verdiyini qeyd edirlər. Onların masqutlar (massagetlər) tərəfindən Qafqaza köçürülmüş şumer döyüşçülərinin törəmələri olduqları güman olunur. Yaşadıqları ərazilər isə Bersiliya adlanırdı. Cənubi Qafqazdan başqa, həm də Şimali Qafqazda məskunlaşan barsillər Sulak çayı ilə Terek çayının mənsəbindən İdil (Volqa) çayına qədər uzanan ərazilərdə yaşayırdılar. Şimali Qafqazda yaşayan barsillərin ən böyük şəhərləri Bulker şəhəri idi. Barsil başbuğu Mixtar titulunu daşıyırdı. 706-cı ildən başlayan və 30 il davam edən ərəb-barsil müharibələrindən sonra onların 20 mini islamı qəbul etdi, qalanları isə İdil (Volqa) çayının mənsəbindəki adaya çəkildilər.

Alban tarixçisi Musa Kağanqatlı "Ağvan tarixi" əsərində Cənub Qafqazda bulqar tayfalarından birinin - barsillərin aramsız hücumlarından bəhs edir.

VIII-X əsrlərdə mövcud olan Xəzər xaqanlığının qurulmasında suvarlarla yanaşı barsillər də aktiv iştirak etmişlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Bulqarlar
Tiko Torres

**Tiko Torres** (; əsl adı **Hector Samuel Juan "Tico" Torres**) — ABŞ musiqiçisi, Bon Jovinin zərb alətləri ifaçısı olan kubalı — italiyalı Hektor və Emma Torreslərin ailəsində dünyaya gələn Tiko Torresin əsl adı Hektor Samuel Juan Torresdir. Nyu-Cersidə böyüyən Torres, *JFK Memorial* liseyini bitirmişdir. Caz musiqi dinlədiyi dövrlərdə Joe Morello ilə işləyən Tiko Torresin təsirləndiyi sənətçilər arasında John Coltrane, Elvin Cons, Led Zeppelin və The Beatles kimi musiqiçilər və musiqi qrupları var. Ləqəbi Hitman olan Tiko Torres, 1983-cü ildə Bon Joviyə qatılmadan əvvəl aralarında, Franke and the Knockouts, Pet Benatar, Çak Beri, Şer, Alice Cooper və Stevie Nicks kimi adların olduğu musiqiçilərlə həm studiya həm də canlı performanslarda işləmiş və cəmi 26 albomda yer almışdır.

1983-cü ildə Bon Jovi'nin qurulması ilə birlikdə ilk həyat yoldaşından ayrılan Tiko Torres, 1996-cı ildə Çex top model Eva Herzigova ilə evlənmişdir. Nyu Cersidə baş tutan toya cütlüyün ailələri, Donald Trump və Bon Jovi üzvləri kimi məşhurların da arlarında olduğu yaxın yoldaşları gəlmiş, cütlük məşhur toy rəqsini isə Bon Jovi'nin canlı *Always* mahnısının sədaları altında etmişdir. 1998-ci ildə Eva Herzigova'dan ayrılan Torres, 2001-ci ilin sentyabrında Maria Alejandra ilə evlənmişdir. Cütlük, 9 yanvar 2004-cü ildə doğan oğullarının adı Hector Aleksandr qoydu.

Musiqidən əlavə rəssamlıq edən Tiko Torresin ilk sərgisi Nyu-Yorkdakı *Ambassador Galleries*'də reallaşdı. 1994-cü ildən bu yana bu yolda sənətini sərgiləməyə davam edir. Şəkil çəkməyi öz-özünə öyrənən və bu mövzuda hər hansı bir təhsil almamış olan Torresin əsərlərində gündəlik həyata və qrupla olan həyatına dair mövzular ön plana çıxır. Əlavə olaraq körpə paltarları, oyuncaq, ləl-cəvahirat və mebel dizaynlarını *Rock Star Baby* markası ilə moda dünyasına təqdim edir.
Daimi yaddaş qurğusu

thumb|right|300px|EROM - Pozula bilən (Erasable) ROM
**Daimi yaddaş** (ROM) - enerjidən asılı olmayan yaddaş. Daxili və ya əsas yaddaşın bir hissəsidir. Daimi yaddaşın tutumu əməli yaddaşa nisbətən az olur və istifadəçilər oraya informasiya yaza bilmir. İnformasiya oraya kompüterin hazırlanması zamanı yazılır və adi hallarda dəyişdirilə bilməz. Orada tez-tez istifadə olunan proqramlar və verilənlər saxlanılır (məsələn, əməliyyat sisteminin bəzi proqramları, kompüterin düzgün işləməsini yoxlayan proqramlar və s.). Daimi yaddaş enerjidən asılı olmur, yəni kompüter şəbəkədən çıxarıldıqda oradakı informasiya saxlanılır.
## Əmrlər
**ROM** – daimi yaddaşda yerləşir. ROM çipləri xüsusi əmrlər saxlayır, bu əmrlər birlikdə yerinə yetirilir.

ROM-un daxilində olan əmrlər bunlardır:
* **[[POST]]** (ingiliscə: *Power On Self Test*) – kompüter qoşulduqda qurğuların elektrik enerjisinə qoşulmasını yoxlayır;
* **[[CMOS]]** (ingiliscə: *Complementary metal-oxide semiconductor*) – Fərdi kompüterlərə xidmət göstərən proqramların işləməsi üçün cari tarix, saat, kompüterin konfiqurasiyası haqqında müəyyən informasiya lazım olur. Bütün bu verilənlər CMOS-da saxlanılır. 
* **[[BIOS]]** (ingiliscə: "Basic Input/Output System") – avadanlıqlarla müxtəlif əməliyyatlar aparmaq üçün tətbiq olunur;
* **BOOT** (yüklənmə) – əməliyyat sistemi ilə bağlı olan əmrlər.

Kompüter açılarkən mərkəzi prosessor **BIOS**-a müraciət edir, **POST** test aparılır, **BIOS** sistem qurğularını yoxlayır. Test qurtardıqdan sonra prosessor başlayır disklərdə əməliyyat sisteminin yüklənməsi üçün faylları axtarmağa. Kompüter yüklənmə fayllarını tapan kimi əməliyyat sistemi qoşulur və kompüterin üzərində nəzarət tamamilə əməliyyat sisteminə keçir.

## ROM-un növləri
* **[[ROM]]** (ingiliscə: *Read-only Memory*)
* **[[PROM]]** (ingiliscə: *Programmable Read-only Memory*)
* **[[EPROM]]** (ingiliscə: *Erasable Programmable Read-only Memory*)
* **[[EEPROM]]** (ingiliscə: *Electrically Erasable Programmable Read-only Memory*)
* **[[Fləş yaddaş]]** (ingiliscə: *Flash Memory*)

Hər növün özünəməxsus xarakteristikaları vardır, və siz xarakteristikalar haqqında məlumatları bu məqalədə oxuya bilərsiniz. Ümumiyyətlə, bütün növ ROM-lara məxsus olan 2 anlayış vardır:
# Məlumat bu çiplərdə qeyri-sabit (nonvolatile) olaraq yadda saxlanır-belə ki, enerji kəsildiyi zaman məlumat itmir,
# Məlumat bu çiplərdə dəyişməz(unchangeable) olaraq qalır və ya məlumatları dəyişmək üçün xüsusi proseduralar tələb olunur.
Yəni bu anlayışlar təsdiq edir ki, ROM enerjidən asılı deyil və oradakı məlumatlar elektrik enerjisinin kəsilməsi zamanı silinmir və ya itmir.
RAM ilə oxşar olaraq ROM da sətir və sütunlardan təşkil olunan tordan ibarətdir. Lakin sətir və sütunların kəsişdiyi yerdə ROM və RAM çipləri bir-birindən tamamilə fərqlənir.  RAM hər bir keçiddə kondensatora girişi yandırıb/söndürmək üçün (turn on/off) tranzistorlardan istifadə edir, lakin ROM- dəyərin “1”-ə bərabər olduğu qiymətində xətləri(lines) diodlardan istifadə edərək əlaqələndirir.  Dəyər “0”-a bərabər olduğu halda xətlər(lines) arasında əlaqə yaranmır.

## Həmçinin bax
*RAM
*Kompüter
Gökhan Güləç

**Gökhan Güləç** () — Türkiyəli futbolçu, Xəzər-Lənkəran klubunun hücumçusu.

## Karyerası
Peşəkar futbol karyerasına 2003-cü ildə İnegölsporda başlayan 27 yaşlı hücumçu daha sonra Qaziantepspor (2004-05, 17 oyun, 4 qol), Beşiktaş (2005-07, 35 oyun, 8 qol), Dənizlispor (2007-08, 13 oyun, 1 qol), Bursaspor (2008-09, 28 oyun, 6 qol), Kasımpaşa (2009-2012, 28 oyun, 7 qol) klublarında oynayıb. Türkiyənin 20 yaşlılardan (10 oyun) və 21 yaşlılardan (6 oyun) ibarət yığma komandalarında çıxış edən futbolçu bu qarşılaşmalarda qapılardan 4 qol keçirib. Bundan başqa, futbolçu Beşiktaşla 2005 və 2006-cı illərdə Türkiyə kubokunu, 2005-ci ildə isə Türkiyə Superkubokunu qazanıb. 2012-ci ilin sonunda Xəzər-Lənkəran klubuna transfer olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* TFF Rəsmi sayt - Gökhan Güləç Profili
* mackolik.com - Gökhan Güləç Profili
* transfermarkt.com.tr Profili
Den Kruinkşankın memarlıq macəraları

**Den Kruinkşankın memarlıq macəraları** () — BBC tərəfindən istehsal edilmiş və 2008-ci ilin aprelində "BBC Two" telekanalında efirə verilmiş sənədli film. Səkkiz seriyalı filmdə Britaniya memarlıq tarixçisi Den Kruinkşank dünyanın müxtəlif ölkələrinə səyahət edərək memarlıq abidələrini araşdırır.

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Dan Cruickshank's Adventures in Architecture "BBC Online"da.
Porto-Çervo

**Porto Çervo** () — Sardiniyanın Olbiya-Tempo əyalətinə və Arzaxena icmasına məxsus, adanın şimal şərqindəki,  - "Zümrüd sahildə" yerləşmiş kiçik liman və turist şəhəri. Yerli sakinləri bir o qədər də çox olmayan bu qəsəbə tipli liman  1960-cı illərdə multimilyarder IV Kərim Ağa Xan tərəfindən sərmayə qoyularaq memar Luci Vyettinin layihəsi əsasında turist şəhətciyinə çevrilmişdir. Şəhərin ekskluziv yaxt klubu dünyanın bütün yerlərindən milyarderləri öz yaxtaları ilə bura cəlb edir. Porto Çervo 

## İstinadlar