Dövlət Sosial Müdafiə Fondu

**Dövlət Sosial Müdafiə Fondu** — məcburi dövlət sosial sığortası və könüllü (əlavə) sosial sığorta, əhalinin əmək pensiyaları, sosial müavinətlər, dövlət icbari şəxsi sığorta ödənişləri, ünvanlı dövlət sosial yardımı ilə, təqaüd və kompensasiyalarla, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin aktları ilə nəzərdə tutulmuş digər ödənişlərlə təmin edilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən publik hüquqi şəxs. Fond Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikası Pensiya Fondunun yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1991-ci il 16 dekabr tarixli 503 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Pensiya Fondu yaradılıb. 

“Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun yaradılması haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1992-ci il 30 sentyabr tarixli 233 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Pensiya Fondu və Azərbaycan Respublikasının Sosial Sığorta Fondu bazasında Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sosial Müdafiə Fondu yaradılıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 18 mart tarixli 853 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin strukturuna daxil edilib və Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu adlandırıldı.

“Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin strukturunun optimallaşdırılması” və “Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il 16 fevral tarixli 386 nömrəli Fərmanında dəyişikliklər edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 24 iyun tarixli 976 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Təminat Xidməti Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna birləşdirilib.

Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun əsasında publik hüquqi şəxs formasında Nazirlik tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (bundan sonra – Fond) yaradılmasını nəzərdə tutan “Sosial müdafiə sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 30 dekabr tarixli 912 nömrəli Fərmanı qəbul edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 30 iyun tarixli 1077 nömrəli Fərmanı ilə "Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Nizamnaməsi" təsdiq edilib. Nizamnamə ilə müəyyən edilib ki, Dövlət Sosial Müdafiə Fondu məcburi dövlət sosial sığortası və könüllü (əlavə) sosial sığorta, əhalinin əmək pensiyaları, sosial müavinətlər, ünvanlı dövlət sosial yardımı ilə, təqaüd və kompensasiyalarla, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin aktları ilə nəzərdə tutulmuş digər ödənişlərlə təmin edilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən publik hüquqi şəxsdir.

Fondun fəaliyyətinə ümumi rəhbərlik və nəzarət İdarə Heyətinə verilib.

Fondun struktur bölmələrinin fəaliyyətinin optimallaşdırılması, habelə idarəetmənin təkmilləşdirilməsi məqsədilə 8 mərkəzi və 19 regional filialı fəaliyyət göstərir***.***

## Fəaliyyət istiqamətləri
Fond öz fəaliyyətini Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 30 iyun tarixli 1077 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Nizamnaməsi üzrə həyata keçirir. Nizamnaməsinə uyğun olaraq, Fondun fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:

* Məcburi dövlət sosial sığortası və könüllü (əlavə) sosial sığorta, əhalinin əmək pensiyaları, sosial müavinətlər, ünvanlı dövlət sosial yardımı, dövlət icbari şəxsi sığorta ödənişləri, təqaüd və kompensasiyalarla, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin aktları ilə nəzərdə tutulmuş digər ödənişlərlə təmin edilməsi sahəsinin (bundan sonra – müvafiq sahə) inkişafını təmin etmək;
* Müvafiq sahədə dövlət siyasətinin formalaşdırılması ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə təkliflər vermək, həmin siyasətin həyata keçirilməsini təmin etmək;
* Müvafiq sahədə aidiyyəti dövlət orqanları (qurumları) ilə əməkdaşlıq etmək, təkliflərin işlənib hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak etmək;
* Əhalinin əmək pensiyaları, sosial müavinətlər, ünvanlı dövlət sosial yardımı ilə, təqaüd və kompensasiyalarla, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin aktları ilə nəzərdə tutulmuş digər ödənişlərlə təmin edilməsi üçün tədbirlər görmək;
* Məcburi dövlət sosial sığorta iştirakçılarının uçota alınmasını və uçotdan çıxarılmasını, sığortaolunanların və sığortaedənlərin işsizlikdən sığorta üzrə qeydiyyata alınmasını və qeydiyyatdan çıxarılmasını, fərdi uçotun aparılmasını və ona nəzarəti təmin etmək;
* Əhalinin sosial müdafiəsi ilə bağlı dövlət proqramlarının hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak etmək;
* Müvafiq sahədə fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi və şəffaflığın artırılması, habelə göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, onların elektron qaydada həyata keçirilməsi məqsədilə tədbirlər görmək, innovativ ideya və layihələri dəstəkləmək;
* Dövlət icbari şəxsi sığorta ödənişləri;
* İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta;
* Öz Nizamnaməsində müəyyən edilən digər istiqamətlərdə fəaliyyət göstərmək.

## Fondun təşkilati strukturu
* Fondun Aparatı
* Fondun mərkəzi filialları
* Fondun regional filialları

## Fondun İdarə Heyəti
Fondun idarəetmə orqanı İdarə Heyətidir. İdarə Heyəti Azərbaycan Respublikasının əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilən 5 üzvdən – İdarə Heyətinin sədrindən və onun 4 müavinindən ibarətdir. Fondun İdarə Heyətinin sədri Zəka Mirzəyevdir.

## Mərkəzləşmə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Fərmanına uyğun olaraq, Fondun fəaliyyəti publik hüquqi şəxs qismində təşkil edilib. Regional filialların yaradılması bir neçə rayon idarəçiliyinin bir rayon mərkəzindən həyata keçirilməsinə tam şərait yaradıb. Digər ətraf rayonlarda olan qəbul şöbələri regional filiallara tabe olur.

## Beynəlxalq əməkdaşlıq

Fond sosial təminat sahəsində beynəlxalq təcrübələrin öyrənilməsi və tətbiqi, eləcə də Azərbaycanın mütərəqqi sosial təminat sisteminin beynəlxalq arenada tanıdılması məqsədilə qlobal və regional səviyyədə fəaliyyət göstərən bir sıra beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir. Fond 1992-ci ildən Beynəlxalq Pensiya və Sosial Fondlar Assosiasiyasının (bundan sonra – BPSFA), 2004-cü ildən isə Beynəlxalq Sosial Təminat Assosiasiyasının (bundan sonra – BSTA) tamhüquqlu üzvüdür.

Fondun əməkdaşlıq etdiyi beynəlxalq və regional təşkilatlar sırasına BSTA və BPSFA ilə yanaşı, Dünya Bankı, Beynəlxalq Valyuta Fondu, Avropa Sosial Şəbəkəsi, Caspian Energy Club, “Türkiyə və Azərbaycan İş Adamları və Sənayeçilər” İctimai Birliyi (TÜİB), İsrail-Azərbaycan Ticarət və Sənaye Palatası, Beynəlxalq Pensiya Fondları İdarəçiləri Federasiyası (FIAP), Asiya Məhsuldarlıq Təşkilatı, “GovInsider” platforması və digər təşkilatlar daxildir.

Fond beynəlxalq təşkilatların idarəetmə orqanlarında rəhbər vəzifələrdə təmsil olunur. Belə ki, Fondun İdarə Heyətinin sədri BPSFA-nın sədri, eləcə də BSTA-nın ali icraedici orqanı olan Bürosunun və BSTA-nın Avropa Şəbəkəsi İdarəetmə Komitəsinin üzvü seçilmişdir.[12][13] Bununla yanaşı, Fondun altı əməkdaşı BSTA-nın altı müxtəlif texniki komitəsinə sədr müavini seçilməklə funksional sahələrdə təşkilatın normativ sənədlərinin hazırlanması və müvafiq standartların müəyyən edilməsində fəal iştirak edir.  Eyni zamanda, Fondun digər əməkdaşı BPSFA-nın Təftiş Komissiyasının sədridir.

Sosial təminat sahəsində Azərbaycan ilə Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan, Özbəkistan, Belarus, Ukrayna, Serbiya, Bolqarıstan, Moldova, Qazaxıstan, Qırğızıstan arasında beynəlxalq sazişlər mövcuddur. Bununla yanaşı, ABŞ, Birləşmiş Krallıq, Almaniya, Yaponiya, Cənubi Koreya, BƏƏ, Küveyt və Avropa İttifaqı ölkələri də daxil olmaqla 50-dən çox ölkənin müvafiq qurumları ilə pensiya-sığorta sahəsində təcrübə və məlumat mübadiləsi aparılır, əməkdaşlıq haqqında müxtəlif növ sənədlərin imzalanması həyata keçirilir.

Azərbaycanda sosial təminat sahəsində beynəlxalq tədbirlərin təşkili istiqamətində də işlər görülür.

Sosial təminat sahəsində Azərbaycanda həyata keçirilən islahatların nəticəsi olaraq, beynəlxalq müsabiqələrdə iştirak edən Fond 2021–2025-ci illərdə ümumilikdə 81 beynəlxalq mükafata layiq görülmüşdür.

Fond hazırda öz fəaliyyətini ötən dövrdə sertifikatlaşma prosesini uğurla başa vurmuş 5 beynəlxalq ISO standartı əsasında davam etdirir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun rəsmi saytı