open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aran (Ağcabədi)

**Aran** (əvvəlki adı: **Kuybişev**) — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Aran kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Yeni Qaradolaq kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Kuybişev kəndi Aran kəndi adlandırılmışdır. 11 iyun 2002-ci il tarixli 341-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Aran kəndi Yeni Qaradolaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Aran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin daha qədim adı Qaradolaq olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi kəngər tayfalarının bir qolu tərəfindən salındığı üçün belə adlandırılmışdı. 1935-ci ildən kənd SSRİ partiya və dövlət xadimi V. V. Kuybışevin (1888–1935) xatirəsinə Kuybışev adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.

## Tarixi
Bu kəndin adı ərazinin coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar belə adlanmışdır. Vaxtilə düzəngah, susuz sahələr olan bu ərazilər ötən əsrin əvvəllərində məşhur Gavur arxının əsasında böyük Orçenikidze adına kanalın çəkilməsi ərazinin təsərrüfata yararlılığını artırdı. XX əsrin 30-cu illərin sonunda Kürün daşıb, məcrasından çıxması nəticəsində Kürqırağı ərazilərdə yaşayan əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün kəndi indiki olduğu əraziyə köçürülüb, Aran kəndi salınmışdı.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi 14.91 kv.km-dir.

## Əhalisi
2009-cu il məlumatına əsasən Aran kəndinin əhalisi 2012 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Conni Depp

**Con Kristofer** **"Conni"** **Depp II** (; ) — ABŞ aktyoru. 1984-cü ildən filmlərdə çəkilir. Ən məşhur rollarından biri Cek Sərçədir ("Karib dənizinin quldurları" trilogiyası). 3 dəfə "Oskar"a namizəd olub, Tim Burtonun "Svini Todd-Fleet küçəsinin şeytan bərbəri" filmindəki obrazına görə "Qızıl Qlobus" mükafatına layiq görülüb. Tim Burtonun filmləri Conni Deppə böyük uğur qazandırdı. 2012-ci ildə o, "Ginnesin Rekordlar Kitabı"nda, ilə 75 milyon dollar qazanan, ən bahalı aktyor kimi seçilmişdir. Kino sahəsinə olduğca çox töhfələr verməyinə baxmayaraq, hələ də "Oskar" mükafatını qazana bilməyib.

## Həyatı
Anasının 12 yaşında aldığı gitara ilə "garage rock" tərzində musiqilər ifa etməyə başladı. 15 yaşında bir rok musiqiçisi olmaq arzusu ilə məktəbi tərk etdi. Eyni il anası ilə atası boşanır və bu vəziyyət ona pis təsir edir.  "The Kids" adlı musiqi qrupu ilə çalmağa başladı. Qrupun bas gitaraçısı və vokalistinin bacısı Lori Anne Allison ilə 24 dekabr 1983-cü ildə evləndi. Los Ancelesdə həyat yoldaşının köməyi ilə Nikolas Keyclə tanış oldu və ilk filmi Qarağac küçəsində qarabasma filmində 1984-cü ildə rol almaq imkanı qazandı. 1986-cı ildə "Tağım" filmində kiçik bir rol aldı. Conni Depp həmin ildə 7 mart 1986-cı ildə Lori Anne Allisondan boşanır. İlk evliliyindən sonra aktrisa Vaynona Rayder və model Keyt Moss kimi məşhurlarla görüşür. Sevgilisi Vaynona Rayder adını qoluna "Winona Forever" olaraq döydürən aktyor, döyməni ayrıldıqdan sonra "Sonsuza qədər şərab" ("Wino Forever") kimi dəyişdirdi. "The Kids" qrupu dağılmış olmasına baxmayaraq, hələ də birlikdə ifa edirlər. Conni Deppin sözlərinə görə əsas onların peşəkar deyil, hobbi olaraq çalmaqlarıdır.
 
14 iyun 1998-ci ildə Vanessa Paradislə ailə həyatı qurmuşdur. Cütlük 2012-ci ildə ayrıldıqlarını elan etdilər.Depp, Robin Uilyamsın 1998-ci ildə "Patch Adams" filmində canlandırdığı "Xəstəxana-Klounu" obrazına əsasən, "Xalq düşməni" filminin premyerası üçün getdiyi Londondakı bir xəstəxanada, "Karip Dənizinin Quldurları" filmindəki yaratdığı Kapitan Cek Sərçə kostyumunu geyinərək, Londondakı Great Ormond Street Xəstəxanasının işçilərini və xəstə uşaqları ziyarət etdi və onlara yaxından qayğı göstərdi.Vanessa Paradislə 2 uşağı var; Lily-Rose Melody Depp və Jack(John Christopher Depp-3) Depp'in qızı uşaqlıqda böyrək çatışmazlığı xəstəliyindən əziyyət çəkirdi, 2007-ci ildə isə uğurlu müalicəsinə görə atası "Great Ormond Street" xəstəxasına 1 milyon avro bağışlamışdır.

" The rum diary" filminin çəkilişlərində tərəf müqavili Amber Heardla tanış olub 2015-ci ildə evlənib,15 aydan sonra isə ayrılıblar.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Kira Naytli

**Kira Naytli** () — məşhur İngiltərə aktrisası.

## Həyatı

Kira Naytli 1985-ci il mart ayının 26-da İngiltərənin Teddinqton şəhərində  sənətçi ailəsində anadan olub. Onun anadan olması qəribə mərc əsasında baş verir. Belə ki, onun valideynləri - anası aktrisa Şerman Makdonald və atası aktyor Uill Naytli öz aralarında mərc qoşurlar. Şerman karyerasını yarımçıq qoyub, dramaturgiya ilə maraqlanır. Əgər o, özünün birinci əsərini təqdim etsə, onda ailədə ikinci uşaq anadan ola bilər. Şerman Makdonald mərcdə qalib gəlir və gələcək aktrisa Keira Knightley anadan olur. Kiranın özündən böyük Kaleb adlı bir qardaşı var. O, uşaqlıqdan aktrisa olacağına əmin idi. Bəlkə də artist ailəsində dünyaya göz açması onun bu arzusunu reallaşdırmağına kömək edir. Hələ üç yaşında olarkən valideynlərində olduğu kimi, onun da şəxsi agenti olmasını istəyir. Valideynləri dərslərini yaxşı oxuduğu zaman Kira Naytli  üçün agent tutacaqlarına söz verirlər. Balaca Keira tərs, inadkar və istədiyinə nail olan uşaq olduğu üçün, dərslərini yaxşı oxuyur. Baxmayaraq ki, şəxsin sözləri oxumaqda çətinlik çəkfiyi xəstəlikdən-disleksiyadan əziyyət çəkirdi, Keira bütün səyi ilə çalışıdır. Məktəbdə fərqlənməyi sevir və bacardığı qədər digərlərindən seçilirdi. Məktəb tətillərində isə artistlik dərslərini öyrənir. Onun səyi layiqincə qiymətləndirilir və altı yaşında olanda artıq şəxsi agenti olur.

## Yaradıcılığı
Kira Naytli ilk dəfə olaraq yeddi yaşında "Royal Celebration" filmində kiçik qız rolunu canlandırır. On bir yaşında mini teleserial və teleşoularda çıxış edir. Oynadığı "Kənd işi", "Günahsız yalan", "Xəzinə axtaranlar", "Evə qayıdış" və digər filmləri Avropa kanallarında yayımlanmağa başlayır. Aktrisanın karyerasında uğur qazanmasına təsir edən amillərdən biri onun aktrisa Natali Portmanla bənzərsiz oxşarlığı olur. Məhz həmin oxşarlıq gənc aktrisa üçün böyük kino aləminə bilet rolunu oynayır.

Aktrisanın çəkildiyi ilk ciddi rolu ingiltərə serialı "Oliver Tvist" olur. 2002-ci ildə "Bekhem kimi oyna" filmi ekranlara çıxır. Film çəkilişlərinə xərclənən maddi vəsaitdən 20 dəfə çox gəlir əldə edir və aktrisaya unudulmaz şöhrət gətirir. Aktrisa 2002-ci ildə daxil olduğu məktəbdəki təhsilini yarımçıq qoyub, özünü bütünlükdə kinoya həsr edir. Kira Naytlinin həyatındakı dönüş nöqtəsi kimi "Karib dənizinin quldurları" filmindəki rolu sayılır. Conni Depp və Orlando Blum kimi məşhur aktyorlarla birlikdə çəkilmək ona ardı-arası kəsilməyən iş təklifləri gətirir. Müxtəlif obrazlar yaradır və özünün dediyi kimi onun ən yaxşı rolları hələ qabaqdadır.

## Filmoqrafiya

#Karib dənizinin quldurları: Qara mirvarinin qarğışı (film, 2003) / Pirates of the Caribbean: The Curse of The Black Pearl
#Gerçək sevgi (film, 2003) / Love Actually
#Kral Artur (film, 2004) / King Arthur
#Kəffarə (2007)
#Anna Karenina (film, 2012) / Anna Karenina
#Yenidən başlayaq (2013)

## Mənbə
* Kira Naytli: "Mən Britaniyanı Amerikaya dəyişmərəm!". //"Cinema News" jurnalı.- 2008.- iyun.- səh. 50-51.
Qaradolaq (Ağcabədi)

**Qaradolaq** (əvvəlki adı:**Şaumyankənd**) — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Qaradolaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Ağcabədi rayonunun Şaumyankənd kəndi Qaradolaq kəndi və müvafiq olaraq Şaumyankənd kənd Soveti Qaradolaq kənd Soveti adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Qaradolaq toponimi qara və dolaq sözlərindən əmələ gəlib. Kənd sakinlərinin dediklərinə görə qaradolaqlılar çox-çox əvvəllər həmişə başlarına və qollarına qara dolaq bağlayarmışlar. Bu, onları digər tayfalardan fərqləndirirdi. Elə bu səbəbdən də onlara qaradolaqlar deyilmişdir. Qaradolaqlar Qarabağa gələndən sonra Təklə Qara dolaq adlanırdı. Ağcabədi rayonunda Qaradolaq kəndi yaxınlığında qaradolaq tayfasının adı ilə bağlı digər oykonim-Yeni Qaradolaq kəndi də qeydə alınmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 22&nbsp;km cənub-qərbdə, Qarabağ kanalından 7&nbsp;km aralıda, Mil-Qarabağ düzündə yerləşir.

## Tarixi
Qaradolaq kəndi XX əsrin əvvəllərinədək əsasən yarımköçəri həyat tərzi keçirmiş qaradolaqlar Azərbaycan tayfasının adı ilə əlaqədar yaranmışdır. Kəngərlilər tərkibində olmuş qaradolaqlar keçmişdə Kür çayı sahillərində Çılpaqqaya, İcqan, Qaraca, Canavar yeri, Mehmanhəsən yeri, Axmaz arası və başqa ərazilərdə yaşamışlar. Qaradolaq tayfaları 1900–1905-ci illərdə oturaqlaşaraq müəyyən tirələrə parçalanmış və İmamqulubəyli, Məmmədbəyli, Məşədiismayıllı, Əbişbəyli, Əmirxanlı, Qaradolaq və s. kəndlər yaratmışlar. Bəzi araşdırıcılar qaradolaqları (Cavad qəzası ərazisində yaşayan qaradolaqları) təklə tayfaları ilə eyniləşdirir. Təklələr səlcuq-oğuz tayfalarındandır. Sonra bəzi mənbələrdə onlar şahsevənlərin tirəsi kimi göstərilir. Qaradolaq elinin tirə və nəsillərindən avaslılar, alxanuşağı, qrallar, quluuşağı, şahverdilər, əmirxanlılar, tanrıverdilər, allahverənlər, mehdiuşağı və başqalarını göstərmək olar. İrili-xırdalı 30 kənddən ibarət olan Qaradolaq eli yayı yayalaqlarda, qışı qışlaqlarda Kürün sağ sahillərində, Nəfəqulubəylidən Zərdab rayonunun ərazilərinə qədər uzanan torpaqlarda keçirərdilər. Qaradolaq camaatının bir hissəsi köçəri həyat, bir hissəsi isə oturaq həyat tərzi keçirirdi.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2766 (2007-ci ilə aid olan statistik məlumata görə) nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhali əsasən heyvandarlıq, taxılçılıq, pambıqçılıq və baramaçılıqla məşğul olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Karib dənizinin quldurları

**Karib dənizinin quldurları** (ing —Pirates of the Carribbean) Volt Disneyin çoxmilyardlı layihəsi. Franşiza filmlərdən, video oyunlardan və Disneylenddəki attraksionlardan ibarətdir.

## Filmlər
*Karib dənizinin quldurları: Qara mirvarinin qarğışı"
**[[Karib dənizinin quldurları: Ölünün sandığı (film, 2006)|Ölünün sandığı]]*
**[[Karib dənizinin quldurları: Dünyanın sonunda (film, 2007)|Dünyanın sonunda]]*
**[[Karib dənizinin quldurları: Qərib sahillərdə (film, 2011)|Qərib sahillərdə]]*
**[[Karib dənizinin quldurları: Ölülər nağıl danışmır (film, 2017)|Karib dənizinin quldurları: Ölülər nağıl danışmır]]*
Riçard Mayls

**Riçard Mayls** () — ABŞ-nin Azərbaycandaki səfiri (1992–1993).

## Həyatı
Riçard Mayls 1937-ci ildə ABŞ-nin Arkanzas ştatında doğulub. 1954–1957-ci illərdə piyada korpusunda hərbi xidmət keçdikdən sonra Kaliforniya Unimversitetinin Beykersfild kollecini, daha sonra İndiana Universitetini bitirib. R.Mayls həmçinin ABŞ-nin Rusiya Hərbi İnstitutunu bitirib. 1983–1984-cü illərdə Amerika Siyasi Elmlər Akademiyasında, 1987–1988-ci illərdə Harvard Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər Mərkəzində təhsil alıb. 1964–1967-ci illərdə Cənubi Karolina ştatında seçicilərin maarifləndirilməsi layihəsində işləyib. 1967-ci ildən xarici siyasət sahəsidə fəaliyyətə başlayıb. ABŞ-nin Oslo, Moskva və Belqraddakı səfirliklərində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Sovet dövründə ABŞ-nin Leninqradda baş konsulu olub. Daha sonra Berlinldəki səfirlikdə xüsusi nümayəndə işləyib. 1992–1993-cü illərdə ABŞ-nin Azərbaycanda səfiri olub. Azərbaycandan getdikdən sonra, 1993–1996-cı illərdə Dövlət Departamentində Sovet və Şərqi Avropa və Yuqoslaviya məsələləri üzrə hərbi-siyasi büroda çalşııb. 1996–1999-cu illərdə ABŞ-nin Serbiyada, 1999–2002-ci illərdə Bolqarıstanda, 2002–2005-ci illərdə isə Gürcüstanda səfiri işləyib.

2005-ci ildən təqaüddədir.

## İstinadlar
Riçard Kozlariç

**Riçard Kozlariç** () — ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri (1994–1997).

## Həyatı
Riçard Kozlariç 1944-cü ildə doğulub. İqtisadiiyyat elmləri üzrə magitsr dərəcəsi alandan sonra, gələcək 32 illik diplolmatik fəaliyyətinin ilk illərində ABŞ-nin Toqo, Efiopiya və İsraildəki səfirliklərində işləyib. Bundan sonra R. Kozlariç ABŞ Dövlət Departamentinin İqtisadi və Biznes Məsələləri Bürosunda çalışıb.

Sonrakı illərdə Dövlət Departamentində qlobal və beynəlxalq iqtisadi məsələlərlə məşğul olan planlaşdırıcı qrupun direktor müavini, ABŞ dövlət katibinin beynəlxalq təşkilatlarla iş üzrə köməkçisi vəzifələrində işləyib. 1991-ci ildən 1993-cü ilədək ABŞ dövlət katibinin Avropa məsələləri üzrə müavininin köməkçisi olub. Bu illərdə R. Kozlariç həmçinin Dövlət Departamentinin Avropa Məsələləri üzrə Bürosunda çalışıb və keçmiş sovet respublikaları ilə münasibətlərə görə məsul şəxs olub. 1993–1994-cü illərdə dövlət katbinin müavini və ABŞ prezidentinin MDB üzrə xüsusi nümayəndəsi, eyni zamanda Qafqazdakı münaqişələrin həlli üzrə məsul şəxs olub. 1994–1997-ci illərdə ABŞ-nin Azərbaycanda səfiri vəzifəsində çalışıb. 1997–1999-cu illərdə isə R. Kozlariç ABŞ-nin Bosniya və Herseqovinada səfiri işləyib. 1999-cu ildə təqaüdə çıxıb. Hazırda ABŞ Sülh İnstitutunun müsəlman dünyası üzrə xüsusi təşəbbüslər bölməsinin direktorudur.

## İstinadlar
Ross Vilson

**Ross Vilson** () — ABŞ-nin Azərbaycandakı keçmiş səfiri (2000–2003), hazırda ABŞ-nin Türkiyədəki səfiridir.

## Həyatı
Ross Vilson 1955-ci ildə Minneapolis ştatında doğulub. 1977-ci ildə Minnesota Universitetinin bakalavr pilləsini bitirib. 1979-cu ildə Kolumbiya Universitetində magistr dərəcəsi alıb. 1995-ci ildə ABŞ Müharibə Kollecini bitirib.

Diplomatik karyerasının əvvəlində ABŞ Dövlət Departamentində Sovet İttifaqı və Misir məsələləri üzrə müşavir vəzifəsində çalışıb. 1980–1982-ci və 1987–1990-cı illərdə ABŞ-nin SSRİ-dəki, 1985–1987-ci illərdə Çexiyadakı səfirliyində işləyib. 1990–1992-ci illərdə ABŞ dövlət katibi müavininin iqtisadi məsələlər üzrə xüsusi köməkçisi, 1992–1994-cü illərdə Dövlət Departamentində icraçı katibin müavini vəzifələrində çalışıb. 1995–1997-ci illərdə ABŞ-nin Avstraliyanın Melburn şəhərində baş konsulu olub. 1997–2000-ci illərdə dövlət katibinin MDB üzrə xüsusi müşaviri vəzifəsini daşıyıb. 2000–2003-cü illərdə ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri olub. 2003-cü ilin iyunundan 2005-ci ilin fevralına kimi ABŞ-nin Ticarət Nümayəndəliyində işləyib. 2005-ci ilin oktyabrından ABŞ-nin Türkiyədəki səfiridir.

## İstinadlar
Qayevniki-Kolonya

**Qayevniki-Kolonya**, (polyakca: *Gajewniki-Kolonia*) — Polşanın coğrafi mərkəzində yerləşən kənd. Kənd Polşanın Zdunska Vola gminası inzibati rayonunda yerləşir və Zdunska Vola povyatı, Luc voyevodalığı şəhərləri də onu çevrəliyir. Kənd təxminən Zdunska Volanın 4 km şərqində və Lucun 38 km cənub qərbində yerləşir.

Qayevniki kəndinə də yaxındır. 1975-ci ildən 1998-ci ilədək Qayevniki-Kolonya Şeradz voyevodalığının bir parçası idi. Kənddə təxminən 160 nəfər yaşayır.

## Həmçinin bax
* Novı Dvor Krolevski

## İstinadlar
Qoşaqovaq

**Qoşaqovaq** — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun Qoşaqovaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Mədəniyyəti
Qoşaqovaq kəndi Böyük Qafqazın cənub ətəyi olan Bozadağın ətəyində yerləşir. Kənddə bir neçə inzibati idarələrin binası, məktəb, məscid yerləşir. Bundan başqa kəndin mərkəzində Böyük Vətən müharibəsi iştirakçılarının xatirəsinə ucaldılmış abidə yerləşir. Kənd əhalisi əkinçilik, bağçılıq və heyvandarlıqla məşğul olur.

## İstinadlar
Ərəb (dəqiqləşdirmə)

* Ərəb (Ağdaş) — Azərbaycanın Ağdaş rayonunda kənd.
* Ərəb (Masallı) — Azərbaycanın Masallı rayonunda kənd.
* Ərəb (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
* Ərəb (Laçın) — Laçın rayonu Fətəlipəyə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
;Digər
* Ərəb — Asiyada millət.
Mıxlıqovaq

**Mıxlıqovaq** — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun Mıxlıqovaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adının Mıxlıqovaq olmasının səbəbi illər əvvəl hələ kənd mövcud olmadığı dövrdə burada qovaq ağacının yerləşməsi idi. Belə ki, illər əvvəl bu kəndin ərazisindən keçən yolçular burada yerləşən qovaq ağacının yanında istirahət edərdilər. Bu zaman öz atlarını həmin nəhəng qovaq ağacına mıx çalaraq ora bağlarmışlar. Elə o zamanlardan da bu yeri Mıxlıqovaq adlandırmağa başlamışlar. Daha sonralar burada kənd salındığı zaman da yerin adına uyğun olaraq kəndin adı Mıxlıqovaq adlanmışdır.
Mıxlıqovaq kəndinin yaranışı ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr səslənir. Bəzi alimlər qeyd edir ki, karvan yolunun üstündə olan bu ərazidə tacirlər hündür qovaq ağaclarının dibində dincini alarmış. Qovaq ağaclarına mıx vurub digərinə yola düşdüyünü nişan verərmiş. Elə xalq arasında da, belə söylənilir. Toponimika elminə görə isə keçmişdə gövdəsinə çoxlu mıx vurulmuş və sitayiş obyekti olan qovaq ağacından ərazinin adı götürülüb. Kəndin yuxarı hissəsində "Pir Seyid" deyilən yer var və buradakı qovaqlıq bəlkə də ehtimal olunan yerdir. "Gəlin yolu" deyilən tarixi cığır isə daha yaxın zamanlara aiddir. Mıxlıqovaq rayondan 27&nbsp;km. aralı Alazan–Həftəran vadisindədir.
Buranı keçmişdə iki dəfə sel aparıb. Kənddə daşlıq deyilən ərazi və yol boyu iri daşlar kənardan gələnlərə möcüzəli görsənir. Əhali buranı tərk etsə də, yenidən ata-baba yurduna qayıdaraq kənddə yaşayışı bərpa ediblər. Sel təhlükəsi isə indi tamamilə dəf edilib. Yuxarıda qurulan bənd əhalinin seldən mühafizəsini təmin edir.

## Toponimikası
Mıxlıqovaq oyk., sadə. Alazan–Əyriçay çökəkliyindədir. Kəndin ərazisində keçmişdə gövdəsinə çoxlu mıx vurulmuş və sitayiş obyekti olan iri qovaq ağacı vardır. Onun dibində nalbəndxana yerləşirdi. Müxtəlif kəndlərdən, məs.: Bum, Soyurvan, Yiizba- şıvan (indiki Dizaxlı), Mollalar (Oğuz r-nu) və b. kəndlərdən ailələr buraya köçüb məs¬kunlaşmışdılar. Yaşayış məntəqəsi sitayiş ye-rinin (pirin) adını Mıxlıqovaq qəbul etmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
* Kənd öz təbiətinin gözəlliyinə görə yay turizminə tam yararlıdır. Kənd dağ ətəyində yerləşmişdir.
* Mıxlıqovaq kəndi təmiz hava,bolsulu çaylar,və əsrarəngiz təbiətə malikdir

## Əhalisi
Kənddə 3789 nəfər əhali yaşayır. Kənddə yaşayan əhalinin əksəriyyətini azərbaycanlılar və qismən ləzgilər təşkil edir.

## İqtisadiyyat
Əvvəlki illərlə müqayisədə kəndin görkəmi, dolanışığı xeyli dəyişib. Əhalinin həyat səviyyəsi yüksəlib. Əmlak artımı, fərdi evlərin çoxalması müşahidə olunur. Hər bir ailə sayğac vasitəsilə işlətdiyi enerjinin haqqını ödəyir və fasiləsiz işıqla təmin edilir.

## Din
Kənddə Mıxlıqovaq kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Qəbələ rayonu

## Xarici keçidlər
* İnzibati Ərazi Vahidləri 

## İstinadlar
Lampa

**Lampa** — süni işıq mənbəsi və gövdəsidir. Bu anlayış 13-cü əsrdə qədim yunan dilində λαμπάς (lampás, lampádos) məşəl, işıq sözlərinə əsaslanan fransız sözü lampedən alınmışdır.

Lampa sözü dedikdə çib fənəri, tavan lampası, masaüstü lampa və gecə lampası başa düşülür. Xalq arasında lampa həm də işıq kimi başa düşülür. Azərbaycan dilində lampaya həm də çıraq deyilir. Lampa əslində işıq saçan qurğu və ya məşəl kimi işlənməlidir. Lampanın üzərindəki çətir çox vaxt ətraf mühiti güclü işıq şülarından və ya istidən qoruyur.

Neft lampasını (XIII əsr), qaz lampasını (XIX əsr) və elekriklə işləyən közərmə lampasını ixtira edənə qədər lampa gildən, daşdan və ya metaldan hazırlanmış qabıq formalı olub içərisinə bitki və ya hevan yağı ila islanmış fitil yerləşdirilirdi. Bu tipli lampalar ən qədim zamanlarda mövcud olmuşdur.

Lampalara başqa misal kimi işıq saçan materialdan hazırlanmış boruları, hologen lampalarını, metal buxarı lampalarını, günəş enerjisi ilə işləyən lampalar, qövs lampalarını və işıq diodlarını göstərmək olar. Elektriklə işləyən lampalar metal və ya keramikadan hazırlanmış gövdəyə və metal tellərə malikdirlər.

## Həmçinin bax
* Abajur

## İstinadlar
Rino Harniş

**Rino Harniş** () — ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri (2003–2006).

## Həyatı
Rino Harniş San-Dieqo Ştat Universitetinin siyasi elmlər fakültəsini bitirib.

1975-ci ildə Amerika Universitetində beynəlxalq münasibətlər üzrə magistr dərəcəsini alıb. R. Harniş iqtisadiyyat elmləri üzrə də magistr dərəcəsinə malikdir. Təhsilini başa vurandan sonra ən əvvəl Amerika Sənaye Universitetində tədqiqatçı köməkçisi vəzifəsində çalışıb. Bundan sonra ABŞ-nin Xəzinədarlıq Departamentində beynəlxalq iqtisadçı vəzifəsini tutub. Daha sonra Nebraska ştatından seçilmiş konqresmen Deyv Martinin köməkçisi olub.

Karyerasının növbəti illərində R. Harniş ABŞ-nin İtaliyadakı səfirliyində ətraf mühit, elm və texnologiya məsələləri üzrə, ABŞ-nin Almaniya Demokratik Respublikasındakı səfirliyində isə iqtisadiyyat və ticarət məsələləri üzrə müşavir vəzifələrində işləyib. Sonrakı dövrdə Dövlət Departametinin İnkişaf Etmiş Ölkələrlə Ticarət üzrə Departamentində çalışıb, ABŞ-nin Avstriyadakı səfirliyində iqtisadi məsələlər üzrə müşavir işləyib. R. Harniş ABŞ-nin Nigeriyadakı səfirliyində də müşavir qismində çalışıb. 1992–1995-ci illərdə ABŞ Dövlət Departamentində ABŞ-nin Mərkəzi Asiya və MDB ölkələri ilə əməkdaşlıq məsələləri üzrə məsul şəxslərdən olub. Daha sonra ABŞ-nin İsveçdəki və Misirdəki səfirliklərində səfir müavini vəzifələrində işləyib.

Bundan sonra R. Harniş ABŞ-nin Kosovadakı missiyasına rəhbərlik edib. 2003–2006-cı illərdə ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri vəzifəsində çalışıb. 2006-cı ildən ABŞ dövlət katibi köməkçisinin baş müavini vəzifəsində çalışır. Bu postda o, quş qripi xəstəliyinə və qlobal istiləşməyə qarşı mübarizə, habelə kosmosun tədqiq olunması ilə məşğuldur.

Alman, italyan, isveç dillərini mükəmməl, ərəb dilini qismən bilir.

## İstinadlar
Kiçik Dəhnə

**Kiçik Dəhnə** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun eyniadlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Ümumi
Kiçik Dəhnə Şəki rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Acınohur ön dağlığındadır. Oykonim Böyük Dəhnə kənd adının qarşılığıdır.

Əhalisi 14 min nəfərdən çoxdur. Kənddə 60 çarpayılıq xəstəxana, 1024 nömrəlik elektron ATS, iki orta məktəb var.

Kənddə məhəllələr öz tarixi adları ilə tanınır. Məsələn, Qaraçı, Xudulu, Nağıllı, Babalar, Alma bağı, Sadıqlı, Daşlı köbər, Dəlləkli, Hajaltı, Arx üstü, Aşağı baş, İdarə qabağı, Calqalı, Dəmiyə və s.

## Tarixi
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşları tərəfindən 2006-cı ildə kənd ərazisində e.ə. XVI–XIII əsrlərə aid kurqanlar aşkar edilmişdir. Ayrıca məşhur Sufi şairi və təsəvvüf alimi olan Mir Həmzə Nigari təhsilini Kiçik Dəhnədə Çolaq Abdulladan almışdır. Çolaq Abdullanın qəbri hazırda Kiçik Dəhnədə “Quran Kitab Evi” deyilən ziyarətgahda yerləşir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kiçik Dəhnə kəndi Şəki rayonunun cənub hissəsində, Şəki şəhərindən 28 km aralıda yerləşir. İqlimi yarımsəhra iqlimidir. Kənd Yevlax və Qax rayonları ilə həmsərhəddir. Kənddə ən yüksək temperatur yay aylarında +45 °C, ən aşağı temperatur qış aylarında −6 °C olur. Bu iqlim şəraiti bu ərazidə subtropik bitkilərin yetişdirilməsi üçün münasibdir.

## Əhalisi
Əhalisi 14.000 nəfərdən çoxdur (2023-cü il məlumatına görə).

## İqtisadiyyatı
SSRİ dövründə kənd əhalisi kollektiv təsərrüfatda birləşərək əsasən baramaçılıq və tütünçülüklə məşğul idilər.

İndi isə əsas təsərrüfat bostançılıq, arpa və buğda əkinidir. Yetişdirilən məhsullar rayon bazarına və emal müəssisələrinə verilir.

## Din
Kəndin əhalisi İslam dininə mənsubdur və əhalinin əksəriyyəti sünni müsəlmanlardır. Kənddə 2 dini məscid fəaliyyət göstərir. 

## İstinadlar
Cessika Alba

**Cessika Mari Alba** (; ) — amerikalı aktrisa. Saturn mükafatı (2000) və MTV Kino Mükafatı (2006) laureatıdır. Karyerası 1994-cü ildə başlayıb. "Qaranlıq mələyi" serialında çəkilmişdir.

## Həyatı
Cessika Alba Pomona, Kaliforniyada doğulmuşdur. Anası danimarkalı və kanadalı fransızdır, atası meksikalıdır. Joshua adlı özündən böyük bir qardaşı var. Bir vaxt özünü feminist kimi hiss etdiyini reportajlarında bildirmişdir. 2008-cildə Cash Warren adlı aktyorla evlənmişdir, iki övladı var.

## Bəzi çəkildiyi filmləri
# Flipper (1995–1997)
# Qaranlıq mələyi (2000–2002)
# Günahlar şəhəri (2005)
# Fantastik dördlük (2005)
# Cənnətə xoş gəldiniz (2005)
# Uğurlar, Çak (2006)
# On (2007)
# Seks Quru (2008)
# Göz (2008)
# Ofis (2009)
# Müqəddəs Valentin günü (2010)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cessika Albanın şəkilləri (fotosessiya) 
* Jessica Alba Fansite: Wallpapers & pictures
Avropa (qəzet)

***Avropa*** — 5 fevral 2000-ci ildən 2003-cü ilin sonlarınadək çap olunmuş həftəlik ictimai-siyasi qəzet. Təsisçisi və baş redaktoru Fəxri Uğurlu idi.

## Tarixi
Qəzet 2000-ci il fevral ayının 5-də Fəxri Uğurlu tərəfindən təsis edilmişdir. Fəxri Uğurlu eyni zamanda qəzetin baş redaktoru idi. İctimai-siyasi mövzulardan bəhs edən və həftəlik nəşr olunan qəzet 2003-cü ilin sonlarınadək çap olunmuşdur. Qəzet maliyyə problemlərinə görə fəaliyyətini dayandırmışdır.

## İstinadlar
Anqlo-sakslar

**Anqlosakslar** — şimali german tayfaları (anqllar, sakslar, habelə yutlar və frizlər). V əsrin ortalarından VI əsrin axırlarına qədər davam edən Britaniyanın anqlosaks istilası britlərin əksəriyyətinin qırılması, qalanlarının isə Uelsə, Şotlandiyaya və qitəyə (indiki Bretan) sıxışdırılması ilə nəticələndi. Normand istilasına kimi mövcud oldular.
Riz Uizerspun

**Lora Cin Riz Uizerspun** — ABŞ aktrisası, Oskar mükafatı laureatı (2005-ci il "Xətti keçmək" filminə görə). Ən çox maaş alan Hollivud aktrisalarından biri. Həyat yoldaşı Rayan Filippdir.

## Filmoqrafiya
# Aydakı insan (1991)
# Yabanı gün (1991)
# Şose (1996)
# Plezantvil (1998)
# Kobud oyunlar (1999)
# Dostlar (2000)
# Leqal sarışın (2001)
# Stil şey (2003)
# Leqal sarışın 2 (2003)
# Penelopa (2006)
# Ailəmiz narahatdır (2009)
# Yabanı (2014)
Exo (qəzet)

**Exo** və ya **echo.az** () — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş rusdilli qəzet və hələ də fəaliyyət göstərən rusdilli xəbər saytı. Qəzet olaraq 2001-ci ilin yanvarından 2018-ci il mayın 26-na kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## İstinadlar
Pinyin

**Pinyin** (pīnyīn) — çin yazısının ən çox istifadə olunan latın transkripsiyası sistemi. 1958-ci ildə qəbul edilmişdir, 1979-cu ildən isə bütün dünyada Çin yer və şəxs adlarının rəsmi latın transkripsiyası kimi istifadə olunur. Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı (ISO) tərəfindən bəyənilmişdir. Pinyində V hərfindən başqa bütün latın hərfləri, hətta Ü hərfi belə işlədilir.

## Xarici keçidlər
* Little Pinyin App 1.0 online 
* New Edition Hanyu Pinyin Syllable Table 
* Pinyin table with sound, over 1700 individual sounds
Levon Mirzoyan

**Levon İsaeviç Mirzoyan** () sovet — dövlət və partiya xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1926–1929), ÜİK(b)P Qazaxıstan Diyar Komitəsinin və  Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1933–1938).

## Həyatı
Levon Mirzoyan 1920–1925-ci illərdə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqının sədri, sonra Azərbaycan SSR əmək xalq komissarı, Azərbaycan K(b)P Bakı Komitəsinin katibi olub. 1926–1929-cu illərdə Azərbaycan K(b)P MK-nin birinci katibi vəzifəsində çalışıb. 1929–1933-cü illərdə ÜİK(b)P Perm Dairə Komitəsinin katibi, sonra Ural Vilayət Komitəsinin ikinci katibi işləyib. 1933-cü ildən partiyanın ÜİK(b)P Qazaxıstan Diyar Komitəsinin birinci katibi, 1937-ci ildən Qazaxıstan Kommunist Partiyası MK-nin birinci katibi vəzifəsində çalışıb. SSRİ MİK üzvü olub. "Lenin" ordeni alıb.

1939-cu ilin əvvəllərində həbs edilib və həmin ilin 26 fevralında Lefortovo həbsxanasında güllələnib. 1958-ci ildə bəraət alıb.

## İstinadlar
Çıraq

* **Çıraq** — işıq verən lampa;
* "Çıraq" — Əsrin Müqaviləsi imzalanmış 3 neft yatağından biri.
* Çıraq (Kəlbəcər) — Kəlbəcər rayonunda kənd.
* *Çirax* — Şabran rayonunun Çaraq kəndi üçün bir müddət işlənilən ad.
* Qırx Çıraq — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində şəhər tipli qəsəbə.

## Həmçinin bax
* Açıq dekorativ simli işıqlar
* Çıraqlı
X.25

**X.25 şəbəkələri** — bu gün korporativ şəbəkələrin qurulması üçün istifadə olunan paket kommutasiyalı ən geniş yayılmış şəbəkələrdir.

Bunun əsas səbəbi odur ki, uzun müddət X.25 şəbəkələri kommersiya tipli paket kommutasiyalı yeganə şəbəkə olub və şəbəkənin hazırlığı səviyyəsinə zəmanət verirdi. Bundan əlavə X.25 şəbəkələri etibarlı olmayan xətlərdə kanal və şəbəkə səviyyəsində səhvlərin aşkar edilməsi və korreksiyasını quran protokol hesabına yaxşı işləyir.

**X.25** – Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının (ITU) paket kommutasiyalı şəbəkələrə erişməyin kommunikasiya protokolları üçün standartları müəyyənləşdirən tövsiyələri. Bu kommunikasiya protokolu verilənlərin paketlər şəklində elə təşkilini nəzərdə tutur ki, hər bir paketdə verilənləri göndərən və alanın idendifikatoru olur. Başqa sözlə, hər bir paketdə göndərən-kompüter və alan-kompüter haqqında informasiya olur.'

## X.25 şəbəkəsinin strukturu
X.25 şəbəkəsi yüksək sürətli ayrılmış kanala birləşən paketlərin kommutasiyası funksiyasını yerinə yetirən S (Switch)- kommutatorlarından ibarətdir.

Asinxron start-stop terminalları (T) şəbəkəyə PAD qurğuları vasitəsilə qoşulurlar. Onlar daxili və ya uzaqlaşdırılmış ola bilər. Daxili PAD adətən kommutatorun (S) içərisində yerləşir. Terminallar daxili PAD qurğusuna asinxron modemlə telefon şəbəkəsi vasitəsilə birləşirlər. Uzaqlaşdırılmış PAD kommutatora X.25 əlaqə kanalı ilə birləşən çox da böyük olmayan qurğudur. Bir PAD adətən 8, 16 və ya 24 asinxron terminala müraciəti təmin edir.
PAD-ın əsas funksiyasına aşağıdakılar aiddir:
* Asinxron terminallardan alınmış simvolların paketə yığılması;
* Paketlərdəki verilənlərin asinxron terminallara çıxarılması;
* X.25 şəbəkəsi üzrə lazımi komputerlərlə qoşulma-ayrılma prosedurasının idarə olunması;
* Paketlərin dolması, gözləmə müddətinin sona çatması yarandıqda onların ötürülməsi;
* Və s.

## Ədəbiyyat
# В.Г. Олифер, Н.А. Олифер. Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы / - СПБ: Питер. 2001-672 с.
# Вычислительные системы, сети и телекоммуникации. Пятибратов и др. – ФИС, 1998
# М. Кульгин. Технологии корпоративных сетей. Энциклопедия – СПБ: Питер. 2000 – 704 
# А.В. Фролов, Г.В. Фролов. Глобальные сети компьютеров. – М.: ДИАЛОГ – МИФИ. 1996 – 288 с.
# www.citforum.ru
#İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.

## Mənbə
* Qlobal şəbəkələr (Mühazirə), Ə.İ. ƏLIYEV, t.e.n., AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun şöbə müdiri

## Xarici keçidlər
* ''R. M. Metcalfe'' and ''D. R. Boggs''. Ethernet: Distributed Packet Switching for Local Computer Networks. // ACM Communications, 19(5):395--404, July 1976. 

## Həmçinin bax
* Qlobal şəbəkə
Frame Relay

**Frame Relay** — (kadrların retranslyasiyası) 1984-cü ildə CCITT (Consultative Committle for International Telegraph and Telephone) yaradılmış və sonra ANSI(American National Standarts Institute) tərəfindən təkmilləşdirilmişdir.

## Frame Relay-ın üstün cəhətləri
X.25 protokolundan fərqli olaraq Frame Relay daha güclü informasiya axınına malik əlaqə xətləri üçün nəzərdə tutulub ki, bu da onun daha yüksək məhsuldarlıqlını və keyfiyyətini təmin edir.
 
Bundan başqa Frame Relay-ın üstün cəhətlərindən biri də səhvlərin aşkar edilməsi üçün tsiklik-artıqlı koddan (FCS) istifadə edilməsidir. Ancaq burada həmin səhvlərin düzədilməsi mexanizmi yoxdur.

## Frame Relay verilənlər blokunun formatı

:

Bayraqlar (flags) verilənləri hər iki tərəfdən məhdudlaşdırır (hərəsi 1 bayt). Öndəki bayraqdan sonra 2 baytlıq ünvan (address) sahəsi gəlir. Sonra verilənlər sahəsi gəlir – Data. Daha sonra 2 baytlıq FCS sahəsi gəlir.
Frame Relay həm ümumi, həm də xüsusi şəbəkələrdə istifadə edilə bilər. Bu zaman Frame Relay interfeysi olan T1 multipleksorundan istifadə edilir ki, bu da başqa interfeysləri də ona qoşmağa imkan verir ( məs.səsin ötürülməsi, videotelekonfras keçirilməsi və s.).

## Mənbə
# Qlobal şəbəkələr (Mühazirə), Ə.İ. ƏLIYEV, t.e.n., AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun şöbə müdiri
# В.Г. Олифер, Н.А. Олифер. Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы / - СПБ: Питер. 2001-672 с.
# Вычислительные системы, сети и телекоммуникации. Пятибратов и др. – ФИС, 1998
# М. Кульгин. Технологии корпоративных сетей. Энциклопедия – СПБ: Питер. 2000 – 704 
# А.В. Фролов, Г.В. Фролов. Глобальные сети компьютеров. – М.: ДИАЛОГ – МИФИ. 1996 – 288 с.
# www.citforum.ru

## Həmçinin bax
* Qlobal şəbəkə
* İnternet

## Xarici keçidlər
* ''R. M. Metcalfe'' and ''D. R. Boggs''. Ethernet: Distributed Packet Switching for Local Computer Networks. // ACM Communications, 19(5):395--404, July 1976.
Azərbaycan Respublikasının Milli Ləl-Cəvahirat Fondu

**Azərbaycan Respublikasının Milli Ləl-Cəvahirat Fondu** — Azərbaycanda qiymətli metalların, daş-qaşların və onlardan hazirlanmış məmulatın və digər əşyaların qəbulu, saxlanılması və uçotu üçün nəzərdə tutulmuş dövlət fondu.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1992-ci il 16 iyul tarixli 50 nömrəli fərmanına əsasən yaradılmışdır.

Azərbaycan Prezidentinin 1992-ci il 21 iyul tarixli sərəncamı ilə İskəndərov İsfəndiyar İskəndər oğlu Milli Ləl-Cəvahirat Fondu direktoru təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1992-ci il 2 sentyabr tarixli 159 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasının Milli Ləl-Cavahirat Fondu haqqıda Əsasnamədə" də Fondun respublika büdcəsi hesabına fəaliyyət göstərməsi, respublika Prezidentinə tabe olması və hesabat verməsi, habelə öz vəsaitinin qorunmasının təmin edilməsi, qiymətli metalların, daş-qaşların və tərkibində bunlar olan məhsulların hasilatına, istehsalına və istifadə olunmasına, uçotuna və saxlanılmasına nəzarət etmə, qiymətli daşların çeşidlənməsi, qiymətləndirilməsi, emal edilməsi, daş-qaşı və qiymətli metalların ekspertizadan keçirilməsi, qiymət qoyulması, o cümlədən əyyarlama və damğalama kimi vəzifələrin həyata keçirilməsi barədə müddəalarla yanaşı Fondun təsərrüfat müqavilələri əsasında xidmətlər göstərməsi kimi müddəa da nəzərdə tutulmuşdur.

Milli Ləl-Cəvahirat Fondu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 avqust 1998-ci il 759 nömrəli fərmanı ilə ləğv edilmişdir.

## İstinadlar
Şəhid

**Şəhid**  —  yüksək amal, məslək, əqidə, yurd, vətən, din və ya inanc uğrunda ölən, canını fəda edən şəxs. Şəhid olma hadisəsinə *"şəhadət"* deyilir.

## İslam dinində şəhidlər
İslamda şəhidlərlə bağlı aşağıdakı müddəalar yer alır:
* "Allah yolunda öldürülənlərə (şəhid olanlara) "ölü" deməyin. Əksinə, onlar (Allah dərgahında) diridirlər, lakin siz bunu dərk etmirsiniz." (Bəqərə surəsi, 154-cü ayə). 
* "Allah yolunda öldürülənləri (şəhid olanları) heç də ölü zənn etmə! Əsl həqiqətdə onlar diridirlər. Onlara Rəbbi yanında ruzi (cənnət ruzisi) əta olunur." (Ali-İmran surəsi, 169-cu ayə).

Məhəmməd peyğəmbər şəhidlər haqda: "Şəhid cənnətdədir, Allah qatında xeyirli bir mərtəbədə ikən, heç bir qul bir daha dünyaya qayıtmaq istəməz. Ancaq şəhidlər bundan müstəsnadır. Çünki şəhidlər şəhid olmanın necə üstün mərtəbə olduğunu bildikləri üçün yenidən şəhid olmaq üçün can atarlar".

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şəhadət
* Qazi
* Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları

## Xarici keçidlər
Sahə (dəqiqləşdirmə)

**Sahə** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Sahə — səthin sahəsini ölçmək üçün kəmiyyət; 
* Sahə (fizika) — müəyyən fiziki xassələrə malik boşluq;
* ''Sahə'' (film) — Nariman Film tərəfindən çəkilmiş tammetrajlı bədii film;
** Yaşayış sahəsi — Yaşayış massivi nəzərədə tutulur;
** Elm sahəsi — Bir ixtisas daxilində təmərküzləşən elmi təsvir edir;
** Torpaq sahəsi — Yerin səthinin bir hissəsi;
** Fəaliyyət sahəsi — bir şəxsin və ya firmanın fəaliyyət göstərdiyi mövzu dairəsi.
Xoakin Feniks

**Xoakin Rafael Feniks** () — Amerika aktyoru. İlk dəfə 1982-ci ildə sitkomda çəkilmişdi. 2006-cı ildə Qızıl Qlobus, növbəti ildə Qremmi mükafatı qazandı.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
* 1989 — Valideynlər
* 1998 — Cənnətə qayıdış
* 1999 — 8 millimetr
* 2000 — Qladiator
* 2001 — Buffalo əsgərləri
* 2002 — İşarələr
* 2003 — Məhəbbət haqqında hər şey
* 2004 — Sirli meşə / The Village
* 2004 — Ruanda oteli / Hotel Rwanda
* 2004 — Komanda 49: Alovlu nərdivan
* 2005 — Cızığı keçmək / Walk the Line
* 2007 — Gecənin sahibləri / We Own The Night
* 2007 — Qadağan olunmuş yol / Reservation Road
* 2008 — İki sevgili / Two Lovers
* 2010 — Mən hələ buradayam / I'm Still Here
* 2013 — O / Her
* 2019 — Coker / Joker
* 2023 — Bo qorxur

## İstinadlar
Səth

**Səth ** — həndəsənin əsas anlayışlarından biri. Bu anlayış cismin sərhədi və ya hərəkət edən xəttin izi kimi sadə təsəvvürlərin riyazi mücərrədləşməsidir.

Səthin sadə hissəsi üçölçülü fəzanın elə D çoxluğudur ki, o, E^2 kvadratı ilə homeomorfdur. D və E^2 çoxluqları arasında homeomorfluq
x=x(u,v),y=y(u,v),z=z(u,v)

funksiyaları ilə verilir. Burada u,v  E^2 kvadratının daxili nöqtələrinin koordinatları, x,y,z isə (u,v)-yə uyğun nöqtənin koordinatlarıdır.
u və v ədədlərini D çoxluğunda əyrixətli koordinatlar adlandırırlar.

Səthin sadə hissəsi ilə müqayisədə düzgün səth daha ümumi anlayışdır. Düzgün səth fəzanın elə nöqtələri çoxluğudur ki, bu çoxluqda hər bir nöqtənin kiçik ətrafı səthin sadə hissəsi olsun. Bu tərif üçölçülü fəzada ikiölçülü həndəsi obrazların tərifi ilə eynidir.
Bu tərifi də, məsələn, kənarı olan səth ödəmir.

Çox məsələlərdə \phi(x,y,z)=0 tənliyinin həlləri olan üçölçülü fəzanın nöqtələri çoxluğunu **səth** adlandırırlar. Bu cür təyin edilən səth bizim səth haqqında təsəvvurlərimizə uyğun gəlmir.

Məsələn, verilmiş tənliyin həlləri çoxluğu boş çoxluq ola bilər. Səth anlayışı bütövlükdə səthlər nəzəriyyəsində öyrənilir.

## Müxtəlif fiqurlar üçün səth düsturları

## Ədəbiyyat
* M. Mərdanov, S. Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
* Azərbaycan Sovet Ensklopediyası. I–X cild, Bakı 1976–1987.
Sahə

**Sahə** — düz səth, konkret sərhədlərlə məhdudlaşmış səthin bir hissəsi, həndəsi fiqurların düz səthlərini xarakterizə etmək üçün işlədilən kəmiyyət parametri.

## Müəyyən edilməsi
Aşağıdakı şərtləri yerinə yetirənlər sahə adlanırlar :
* o sıfırdan çoxdur.
* o ölçülə biləndir.
* o düz səthlidir.
* onun ilkin ölçü vahidi kvadratla götürülür.
Fiqurun səthi düz olmadıqda , o kiçik düz sahələrə bölünərək ölçülür.

Kvadrat kilometr : 1&nbsp;km² = 1 000 000 m²

Hektar : 1 hа = 10 000 m²
Ar : 1 а = 100 m²

Kvadrat metr : BS-də əsas vahidi 1 m² = 1 sа (santiar)

Kvadrat santimetr : 10 000 sm² = 1 m²

Kvadrat millimetr : 1 000 000&nbsp;mm²

## İstnadlar
Futbol+ (qəzet)

**"Futbol+"** — idman qəzeti.

## Haqqında
 
"Futbol+" qəzeti 1997-ci il oktyabrın 21-dən işıq üzü görür. Qəzetin təsisçisi Vüqar Məmmədov, ilk baş redaktoru Mahir Rüstəmovdur. "Futbol +" əvvəllər həftədə 1 dəfə işıq üzü görüb, 1998-ci ilin martından isə həftədə 2 dəfə nəşr olunmağa başlayıb. Sonrakı illərdə dövrülük 3, 4, 2009–cu ilin 1 fevralından isə 5 dəfəyə çatdırılıb. Qəzet adətən futbol üzrə dünya və Avropa çempionatları ərəfəsində oxucuların mühakiməsinə xüsusi buraxılış təqdim edir. Bundan başqa Azərbaycandakı vacib futbol olayları, klubların uğurları xüsusi buraxılış və ya plakatla işıqlandırılır. "Futbol+" Azərbaycan futbol çempionatının bütün oyunlarına reportyor göndərir, hər ilin sonunda Azərbaycanda ilin ən yaxşı futbolçusunu və ən yaxşı idmançını müəyyənləşdirən geniş sorğu keçirir. 1-ci, 4-cü, 5-ci və 6-cı günkü saylar 16, 2-ci günkü saylar 24 səhifədən ibarət olur.

Qəzetin 30-a yaxın əməkdaşı, bir neçə bölgədə müxbiri var. Qəzet ölkənin bütün Azərbaycanda yayılır.

"Futbol+"un "Bukmeyker" adlı əlavəsi isə müstəqil qəzetə çevrilib.

## İstinadlar
*Futbol + qəzeti 
*Futbol + 

## Xarici keçidlər
ATM

**ATM** ( — verilənlərin ötürülməsinin asinxron vasitəsi)

Müasir böyük həcmli hesablama şəbəkələrində müxtəlif növlü və sistemli kompüter və avadanlıqlardan  istifadə  edilir ki, onların  da  bir-birilə  uyğunlaşdırılması  şəbəkə  adminstratorları üçün çoxlu problemlər yaradır. Bu uyğunlaşmanı müəyyən dərəcədə yerinə yetirən ATM texnologiyası aşağıdakı şərtləri yerinə yetirir:

*lokal şəbəkə və qlobal şəbəkələr üçün ümumi nəqliyyat protokolu;
*hər birinin xidmət keyfiyyəti tələb olunan səviyyədə olmaqla kompüter və multimedia trafiklərini eyni nəqliyyat sistemləri çərçivəsində birləşdirmək;
*tələbdən asılı olaraq verilənlərin ötürülməsi üçün giqabit/san sürətə malik  iyerarxik sistemin olması.

## ATM texnologiyasının üstünlükləri
thumb|right|ATM NIC
Burada ən çətin məsələ eyni əlaqə kanalı və eyni kommunikasiya avadanlıqları istifadə etməklə kompüter və multimedia trafiklərini eyni vaxtda ötürməkdir. Bu funksiya ATM kommutatorunun köməyilə həyata keçirilir.

ATM texnologiyasında müxtəlif təbiətli paketlər - kompüter, telefon və ya videokanal paketləri çox kiçik ölçülü paketlərə bölünərək sistemin girişinə daxil olur. Paketlərin uzunluğu 53 bayt olur, bunlardan 5 bayt başlığın uzunluğu, 48 bayt isə verilənlər olur. Belə ATM paketləri cell oyuqları adlanır. Bu paketlər böyük sürətli kanalla istifadəçiyə ötürülür. Paketin belə kiçik olması onun az vaxt ərzində ötürülməsinə imkan yaradır ki, bunun da  bir az gecikməsi ötürmə tempinin aşağı düşməsinə səbəb olmur. Məsələn, prioritetli multimedia sistemlərində onun paketləri ən pis halda 53 baytın ötürülmə vaxtı qədər gecikə bilər, bu da 155 Mb/san sürət rejimində 3 mks-yə bərabər olur ki, çıxışda bu heç hiss edilmir.

ATM şəbəkələrində son qovşaqlar şəbəkəyə  xüsusi əlaqə xətləri vasitəsilə qoşulurlar, kommutatorlar isə öz aralarında yüksək sürətli,  tezlik sıxlaşdırma qabiliyyətli əlaqə kanalları vasitəsilə birləşirlər. Hər bir kommutator ona qoşulmuş  qovşaqların paketlərini  həmin kanallar vasitəsilə ünvanda göstərilən kommutatorlara ötürürlər.

Bunula bərabər ATM texnologiyasında paketlərdə xidməti informasiyanın az olması üçün qlobal şəbəkə standartı kimi qəbul olunmuş virtual birləşmənin təmini prinsipi tətbiq olunur. Bu zaman nəzərdə tutulmuş axırıncı qovşağın 20 baytlıq ünvanı yalnız birinci paketdə ötürülür və əlaqə yaradılan kimi o biri paketlərdə yalnız virtual əlaqənin nömrəsi göstərilir. Ona görə də 53 baytın 5 baytı xidməti informasiya olur, onun 3 baytı (20 baytlıq ünvan əvəzinə) virtual birləşmə üçün təyin edilir. 48 bayt isə verilənlər üçün nəzərdə tutulur.

## Mənbə
*Qlobal şəbəkələr (Mühazirə), Ə.İ. ƏLIYEV, t.e.n., AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun şöbə müdiri

## Ədəbiyyat
#В.Г. Олифер,  Н.А. Олифер. Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы / - СПБ: Питер. 2001-672 с.
#Вычислительные  системы,  сети  и  телекоммуникации.  Пятибратов  и  др. – ФИС, 1998
#М. Кульгин. Технологии корпоративных сетей. Энциклопедия – СПБ: Питер. 2000 – 704 
#А.В. Фролов,  Г.В. Фролов.  Глобальные  сети  компьютеров. –  М.:  ДИАЛОГ –  МИФИ. 1996 – 288 с.
#www.citforum.ru

## Həmçinin bax
* Qlobal şəbəkə
Korporasiya

**Korporasiya** termini latın dilində olan "corporatio" – birlik sözündən yaranmışdır. İstənilən cəmiyyətdə müəyyən məqsədlərə çatmaq üçün birliklər yaranır. Bu birliklərə daxil olan subyektlərin öz aralarında və bu subyektlərlə cəmiyyətin digər üzvləri arasında qarşılıqlı əlaqəni yaratmaq üçün müəyyən vasitə olmalıdır. İnformasiya belə bir vasitədir.

Hər bir birlikdə olan informasiya həmin birliyi xarakterizə edir. Bundan başqa birliyə daxil olan subyektlər arsında informasiyanın paylanmasına və mübadiləsinə imkan verən bir əlaqə vasitəsinə ehtiyac yaranır. Birliyin subyektləri arasında informasiyanın paylanmasını və mübadiləsini həyata keçirmək üçün dil, kodlaşdırma, şifrləmə və şəbəkə texnologiyaları vasitə kimi istifadə oluna bilər.

**Korporasiya** – subyektlərin ümumi məqsədə çatmaq üçün yaratdığı birlikdir. Korporasiyanın subyektləri arasında informasiya mübadiləsini həyata keçirmək üçün korporasiya daxilində başa düşülən, razılaşdırılmış və mühafizə olunan əlaqə yaradırlar.

## Korporasiyanın üç əsas elementi
Korporasiyanın yaradılması üçün üç əsas elementin olması vacibdir.
*ümumi məqsəd
*informasiya
*informasiyanın paylanması və mübadiləsi üçün lazım olan əlaqə vasitəsi

[İnformkorporasiyanın mövcudluğunu və inkişafını təmin etdiyi üçün onun təhlükəsizliyi zərurəti meydana çıxır. Korporasiyada subyektin malik olduğu informasiyanın, yəni fərdi informasiyanın itirilməsi korporativ resursların böyük itkisinə gətirib çıxara bilməz. Lakin korporasiyada informasiya mübadiləsinə nəzarətin itirilməsi xeyli resurs itkisinə, həqiqi informasiyanın saxta informasiya ilə əvəz edilvəsinə gətirib çıxara bilər və nəticədə bədəməlçilər korporasiyanın fəaliyyətinə nəzarəti qismən əldə etmiş olar.

== Mənbə ==
*Korporativ şəbəkələr və sistemlər, R.H. ŞIXƏLİYEV, t.e.n., [AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu

## Ədəbiyyat
#Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы / В. Г. Олифер, Н. А. Олифер. – СПб: Питер. 2001. – 672 с.
#Осовецкий Л.Г., Немолочнов О.Ф., Твердый Л.В., Беляков Д.А. Основы корпоративной теории информации. СПб: СПбГУ ИТМО, 2004
#Биячуев Т.А. / под ред. Л.Г. Осовецкого Безопасность корпоративных сетей. – СПб: СПб ГУ ИТМО, 2004.- 161 с.
#Косарев, Ерёмин "Компьютерные системы и сети", Финансы и статистика, 1999 г.
#М. Шестаков "Принципы построения корпоративных сетей передачи данных" – "Компьютерра", № 256, 1997 г.

## Həmçinin bax
* Qlobal şəbəkə
* İnternet
* Korporativ şəbəkə
* İnformasiya
* Təşkilat

## Xarici keçidlər
* http://abc.informbureau.com/html/eidiidaoess.html
Bakı Xəbər (qəzet)

**Bakı-Xəbər** — Gündəlik ictimai siyasi-qəzet.

## Haqqında
"Bakı-Xəbər" 2003-cü il sentyabrın 4-dən Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində çap olunmağa başlamış gündəlik ictimai-siyasi, analitik qəzetdir. 2004–2005-ci illərdə öz dövriliyini artıraraq həftədə hətta yeddi dəfə çap olunsa da, hazırda həftədə beş dəfə fasiləsiz çap olunan az sayda Azərbaycan qəzetlərindən biridir. Qəzet 2003-cü ilin avqustunda və 2005 ci il mayın 15-də Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi Şəxslərin Dövlət Qeydiyyatı üzrə Bakı Bölgə Şöbəsi tərəfindən Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) kimi, 2014-cü il mayın 6-da və 2016-cı il dekabrın 28-də isə redaksiyanın hüquqi ünvanının dəyişilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı Vergilər Departamentinin Kommersiya Hüquqi Şəxslərin Dövlət Qeydiyyatı İdarəsi tərəfindən MMC kimi qeydiyyata alınıb. Azərbaycan dövlət büdcəsinə vergi ödəyicisidir.

"Bakı-Xəbər"in təsisçisi və baş redaktorun ictimai-siyasi xadim Aydın Alqulu oğlu Quliyevdir.

"Bakı-Xəbər" qəzeti 2003-cü ildə rəsmi şəkildə müstəqil qəzet kimi təsis olunsa da, formal olaraq müxalif partiya qəzeti kimi fəaliyyətə başlayıb. 2007-ci il sentyabrın 4-dən siyasi partiyalı kursdan siyasi təmayülsüz müstəqil qəzet mövqeyinə keçid edib.

Azərbaycan Mətbuat Şurasının üzvüdür.

## Ünvanı və telefonu
Azərbaycan, Bakı şəhəri, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı, VI mərtəbə

**Tel.**: +994-12-510-87-40; +994-12-510-87-39; +994-12-510-87-38.