Bernard Feringa

**Bernard Feringa** (Bernard Lukas Ferinqa; ) — üzvi və supramolekulyar kimya sahəsində Hollandiyalı sintetik kimyaçı; Nobel mükafatçısı. 2011-ci ildən Hollandiya Kral Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti. 2016-cı il Kimya üzrə Nobel Mükafatının qalibi (Jan-Pyer Savaj və Frezer Stoddart ilə paylaşır). Əsərləri əsasən stereokimya, homogen kataliz və molekulyar nanotexnologiyaya həsr olunub.

## Bioqrafiyası
B. Ferinqa fermer Gert Ferinqa (1918–1993) və onun həyat yoldaşı Liz Ferinqa,  (Hake nəslindən olan) (1924–2013) ailəsində 18 may 1951-ci ildə Hollandiyanın Barger-Kompaskuum şəhərində anadan olub. B. Ferinqa katolik ailəsində on qardaşdan ikincisi idi. O, gəncliyini Almaniya sərhəddində, Burtange bataqlıqlarında Barger-Kompascuumda yerləşən ailə fermasında keçirib. O, holland və alman əsillidir

Onun əcdadlarına mühacir Johann Gerhard Beckel daxildir. O, Betti Ferinqa ilə evliydi və bu evlilikdən üç qızı var idi. O, Qroninqen yaxınlığındakı Patersvoldda yaşayır.

## Karyerası
B. Ferinqa 1974-cü ildə Qroningen Universitetində Elmlər üzrə Magistr dərəcəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdır. Daha sonra 1978-ci ildə həmin universitetdə "Fenolların asimmetrik oksidləşməsi. Atropoizomerləçmə və optik aktivlik" mövzusu üzrə fəlsəfə doktoru adını almışdır. Hollandiyada və Böyük Britaniyada Shell şirkətində qısa müddət işlədikdən sonra o, 1984-cü ildə Qroningen Universitetində müəllim, 1988-ci ildən isə professor Vaynberqdən sonra tam professor vəzifəsinə təyin edilib. Onun ilk karyerası homogen kataliz və oksidləşdirici kataliz, xüsusən də stereokimyaya yönəldi, asimmetrik hidrogenləşmədə istifadə edilən monofos liqand, orqanometal reagentlərin asimmetrik konyuqasiya əlavələri, yüksək reaktiv reagentlər, yüksək reaktiv orqanolitium reagentləri  eləcə də üzvi fotokimya və stereokimya da daxil olmaqla, enantioselektiv kataliz sahəsinə böyük töhfələr verdi.

1990-cı illərdə B. Ferinqinin stereokimya sahəsindəki işi fotokimyaya əhəmiyyətli töhfələr verdi, işıqla işləyən ilk biristiqamətli molekulyar fırlanan mühərrikə və daha sonra elektrik impulsları ilə idarə olunan molekulyar avtomobilə (sözdə nanokar) gətirib çıxardı.

B. Ferinqa 30-dan çox patentə malikdir və bu günə qədər 650-dən çox resenziyalı elmi məqalə dərc etdirib, 30.000-dən çox istinad edilib və 90-dan çox H indeksinə malikdir. O, karyerası ərzində 100-dən çox aspirant tələbəyə rəhbərlik edib.

## Üzvlükləri
* 2006 ildə — Hollandiya Kral Elmlər Akademiyasının üzvü,
* 2010 ildə — Avropa Akademiyasının üzvü,
* 2004 ildə -Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının əcnəbi üzvü,
* 2019 ildə -ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü,
* 2019 ildə -Çin Elmlər Akademiyası,
* 2020 ildə — London Kral Cəmiyyəti,
* 2024 ildə — Amerika Fəlsəfə Cəmiyyəti .

## Mükafatlar və fəxri fərmanları
* 2003 — Körber Mükafatı
* 2004 — Spinoza Mükafatı
* 2005 — Prelog Medalı [Almaniya]
* 2007 — James Flack Norris Mükafatı [Almanca]
* 2008 ildə — Paracelsus Mükafatı [Almanca]
* 2008 ildə — Prijs Akademiehoogleraren [Hollandiya]
* 2009 ildə — Xirallıq Medalı[İngilis dili]
* 2009 ildə  -Van 't Hoff Mükafat Mühazirəsi
* 2012 ildə — Chino del Duca Elmi Mükafatı [Almanca]
* 2013 ildə  — Mari Skłodovska-Küri medalı
* 2013 ildə — Naqoya Qızıl Medalı [Yaponca]
* 2015 ildə — Gələcək üçün Kimya Solvay Mükafatı
* 2016 ildə  — Tetrahedron Mükafatı [İngiliscə]
* 2016ildə  — Avqust Vilhelm Hoffman medalı [Almaniya]
* 2016 ildə  — Kimya üzrə Nobel Mükafatı
* 2017 ildə  — Yüzillik Mükafatı

## Sosial həyatı
2017-ci ildə o, Greenpeace, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və bütün dünya hökumətlərini geni dəyişdirilmiş orqanizmlərə (GMO) qarşı mübarizəni dayandırmağa çağıran bir məktub imzaladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər