open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yuli Qusman

**Yuli Solomonoviç Qusman** (; ) — Sovet və Rusiya teatr və kino rejissoru, teleaparıcı, aktyor, ictimai və siyasi xadim. Rusiya Kinematoqrafiya Akademiyasının ilk milli mükafatı "Nika" mükafatının təsisçisi və bədii rəhbəri, KVN münsiflər heyətinin daimi üzvü, Rusiya Yəhudi Konqresi Rəyasət Heyətinin üzvü, Rusiya Federasiyasının Əməkdar İncəsənət Xadimi (1993), Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2002).

## Yaradıcılığı

### Filmoqrafiya

### Teatr əsərlərinin rejissorluğu

* Lamançili insan

* Müəllimlə rəqs
* Əjdaha
* Üç muşketyor

* Qulaqcıqlı papaq

### Y. Qusman haqqında dokumental filmlər

* "Yuli Qusman "Orkestr-adam"" ("Pervıy kanal", 2013)

## Təltif və mükafatları

* Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (31 dekabr 1987) - *Azərbaycan-Sovet kinosu sahəsində xidmətlərinə görə*.
* Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti (27 sentyabr 1993) - *kinematoqrafiya sahəsində xidmətlərinə görə*.
* Rusiya Federasiyası Prezidentinin təşəkkürü (11 iyul 1996-cı il) - *1996-cı ildə Rusiya Federasiyası Prezidentinin seçki kampaniyasının təşkilində və keçirilməsində fəal iştirakına görə.*
* Azərbaycanın xalq artisti (9 mart 2002) - *Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə*.
* "Dostluq" ordeni (20 may 2004, Rusiya) - *mədəniyyət və incəsənət sahəsində uzun illər səmərəli fəaliyyətinə görə.*
* "Şöhrət" ordeni (15 noyabr 2013-cü il, Azərbaycan) - *Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında qarşılıqlı mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsində xidmətlərinə görə.*
* Dostluq ordeni (1 avqust 2018-ci il, Azərbaycan) - Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında mədəni əlaqələrin inkişafında uzun illər səmərəli fəaliyyətinə görə.
* "Şərəf" ordeni (7 avqust 2023-ci il, Azərbaycan) - Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında mədəni əlaqələrin inkişafında böyük xidmətlərinə görə

## İstinadlar

## Mənbə
* Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.

## Həmçinin bax
İqor Kvaşa

**İqor Kvaşa** — Rusiya Federasiyasının xalq artisti, tanınmış kino və teatr aktyoru, “Jdi menya” (Gözlə məni) verilişinin aparıcısı

## Həyatı
İ.Kvaşa 1933-cü ilin fevral ayının 4-də Moskvada anadan olub. 1955-ci ildə M.Qorki adına Moskva Bədii Akademik Teatrının nəzdindəki studiya məktəbini bitirib. 1957-ci ildə isə “Sovremennik” teatrına dəvət alıb. O, ömrünün sonunadək bu teatrda çalışıb.

İ.Kvaşaya RF-nın xalq artisti adı 1978-ci ildə verilib.

"Sovremennik" teatrının yaradıcılarından biri, "Birinci kanal"ın "Jdi menya" verilişinin aparıcısı İqor Kvaşa 30 avqust 2012-ci il saat 17:00-da vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Bir ailəlik bağ evi (film, 1978)

## İstinadlar
Nazim Ağayev

**Nazim Ağayev** () — Müğənni.

## Həyatı
Nazim Ağayev 1939-cu il 2 yanvar tarixində Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Atası Ağayev Maşallah əslən cənubi azərbaycanlı olaraq Bakda oxuyub təhsil almış, müxtəlif illərdə Tütün və Qənnadi fabriklərində fabrik müdiri işləmiş, 44 yaında vəfat etmişdir.

Anası Asiyə Ağayeva Lənkəranda doğulmuşdur.

Nazim 1962-ci ildə Teatr institunun musiqili komediya fakültəsinə daxil olmuş, 1967-ci ildə müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. İnstitut illərində institutun keçirdiyi tədbirlərdə fəal iştirak edən Nazim bu tədbirlərin birində Azərbaycan Radio və televiİyası xorunun bədii rəhbəri bəstəkar Ramiz Mustafayev tərəfindən xora dəvət edilmiş və üç il xorun solisti olmuşdur. İnstitut illərində vaxtaşırı Əhməd Bakıxanovun, Əhsən Dadaşovun, Baba Salahovun rəhbərlik etdikləri ansambllarda çıxış etmişdir. Axırıcı kursun imtahan tamaşalarında Şəmsi Bədəlbəyli tərəfindən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına dəvət edilən Nazim bir neçə tamaşada müvəffəqiyyətlə iştirak edir.

1967-ci ildən Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti işləmişdir. Misirdə, Vyetnamda, Polşada, İtaliyada, Maltada, Hindistanda, Bolqarıstanda, Macarıstanda qastrollarda olmuşdur.

Ə. Bakıxanovun dəvəti ilə xalq çalğı alətləri orkestrinin solisti olmuşdur. Ağası Məşədibəyovun rəhbərliyi ilə ansamblda çalışmışdır. 1978-ci ildən "Azkonsert" Dövlət konsert-qastrol birliyinin solisti olmuşdur.

Müxtəlif vaxtlarda yeddi bədii filmdə çəkilmişdir.

Haqqında "Bəxtimə düşən sənət" sənədli filmi çəkilmişdir.

1991-ci ildən təqaüdə çıxmışdır. Heydər Əliyev fondunun təqaüdçüsü olmuşdur. 2009 ildə Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərmanı ilə Əməkdar artist fəxri adina layiq görülüb.

## Ailəsi
Ailəli olmuşdur, üç oğlu var.

## Vəfatı
2018-ci il aprel ayının 24-də uzun müddət əziyyət çəkdiyi xəstəlik nəticəsində vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Bir qalanın sirri (film, 1959)
# Bir cənub şəhərində (film, 1969)
# Ən vacib müsahibə (film, 1971)
# Kişi sözü (film, 1987)
# Yaramaz (film, 1988)
# Sahilsiz gecə (film, 1989)
# Qarabağ şikəstəsi (2001)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İzlə
Almaz Əsgərova

**Almas Balabəy qızı Əsgərova** () — azərbaycanlı kinoaktrisa. Ən məşhur rolu Həsən Seyidbəylinin 1973-cü ildə çəkdiyi "Nəsimi" filmindəki Şəms roludur.

## Həyatı
Almaz Əsgərova 1949-cu ildə Bakıda anadan olub. Ə. Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbində təhsil alsa da, təhsilini yarımçıq qoyaraq Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə qəbul olunur. Burada tanış olduğu Azər Süleymanovla ailə həyatı qurur.

Moskvada kinorejissorluğu bitirib Bakıya qayıdan Azər Süleymanov, Almaza aktrisa olmağı məsləhət görür və tezliklə o, kinostudiyada Adil İsgəndərovun kursuna daxil olur.

Almaz bir-birinin ardınca maraqlı obrazlar yaradır — "Qanun naminə"də" Salamatovun xanımı, "Mən ki, gözəl deyildim"də Elmira, "Ulduzlar sönmür"də Fatimə. Daha sonra "Bir cənub şəhərində" Solmaz, "Ürək... Ürək...", "İstintaq davam edir", "Uşaqlığın son gecəsi" filmlərinə çəkilir. Ustadı Adil İsgəndərov onu çəkəcəyi "Vaqif" filmində Xuraman obrazı üçün hazırlayırdı. Lakin onun ölümü bu ideyanın həyata keçməsinə mane olur. Həmin illərdə aktrisa "Tacikfilm"in Firdovsinin "Şahnamə"si əsasında çəkdiyi "Rüstəm və Söhrab" filmində baş rola çəkilir.

Nəhayət, Almaz kinoda ən yaddaqalan və son obrazına həyat verir – "Nəsimi" filmindəki Şəmsə. Həsən Seyidbəyli Şəms obrazı üçün Almazı sorğu-sualsız dəvət etmişdi.

Həyat yoldaşının qəfil ölümü onu sarsıdır və sənətdən getməyə qərar verir. Milli Dram Teatrına dəvət edilsə də, bu təklifi qəbul etmir.

Almaz Əsgərova 1988-ci ilin avqust ayında vəfat edir.

## Ailə həyatı
Almazın bacısı Səmayə xatırlayır ki, Azərlə Almaz bir-birilərini əfsanəvi məhəbbətlə sevirdilər, yeganə övladları, İlham, hər ikisinin canı idi. Bütün çəkilişlərə bir yerdə gedirlərmiş. Azərin tənqidini də Almaz ürəklə qəbul edər, məsləhətlərinə qulaq asarmış. Hər yerdə həmişə birlikdə olublar.

Lakin 1983-cü ildə Azərin Moskvada vəfat etməsi Almaz Əsgərovanı sarsıdır. O dost-tanışdan, qohum-əqrəbadan, sənətdən ayrılıb özünə qapanır.

## Filmoqrafiya
# Qanun naminə (film, 1968)
# Mən ki gözəl deyildim (film, 1968)
# Bir cənub şəhərində (film, 1969)
# Ulduzlar sönmür (film, 1971)
# Bizim küçənin oğlanları (film, 1973)
# Nəsimi (film, 1973)
# Ürək... Ürək... (film, 1976)
# Xatirələr Sahili (film, 1976)
# Siyavuş hakkında dastan (film, 1977)

## İstinadlar
Andrey Fayt

**Andrey Andreyeviç Fayt** () — SSRİ aktyoru.

## Həyatı
Andrey Andreyeviç Fayt 29 avqust 1903-cü ildə Rusiyanın Nijni Novqorod şəhərində anadan olub. 1812-ci ildə Rusiyaya köçmüş alman tacir ailəsinin üzvüdür. Onun atası Andrey Feyt həkim olub, siyasətlə də fəal məşğul olub, eserlərin Kommunist Partiyasının üzvü olub, bir neçə dəfə həbs edilərək Şərqi Sibirə göndərilib. Andrey Faytın atası 1905-ci ildə öz pasiyentlərinin köməyi ilə Fransaya qaçıb. Sonra arvadı və iki oğlu da onun yanına gediblər. Paris yaxınlığındakı ruslar üçün olan düşərgədə yaşayıblar, balaca Andrey orada liseydə oxuyub.

Sonradan anası uşaqları ilə birgə Moskvaya qayıdıb, bir qədər keçmiş ataları da onların yanına gəlib. Andrey Fayt "Ke-Ke-Si" adlanan dram dərnəyinə gedib. Həmin dərnəyin təşkilatçılarının beşi də şeir yazır, rəsm çəkir, aktyorluq edirdilər. Andrey isə təkcə musiqi yazırdı.

Andrey Fayt Rusiyada Hava-Dəniz Qüvvələrinin nəzdindəki Mühəndislik İnstitutunda oxuyub. 1927-ci ildə Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirib, teatr studiyasında kino aktyoru işləyib.

Kinoya ilk dəfə 1924-cü ildə "Göyərçinlərin evi" filmində çəkilib.

Fayt hələ gəncliyində "Hərarətli şəlalə" şeirlər kitabını nəşr etdirib. Aleşa Maslennikovun "Böyük Degeneratovların nicatı" pyesinin tamaşaya qoyulmasından sonra aktyor olacağı ilə bağlı qəti qərar verib.

O, "sovet kinosunun başlıca cinayətkarı" kimi yadda qalıb, təkrarolunmaz müxtəlif cinayətkar obrazlarını yaradıb, bunların arasında xarici agentlərdən tutmuş zalım cadugərlər də olub.

Andrey Fayt iki dəfə evlənib. O, 1928-ci ildən 1930-cu ilədək artist Qalina Kravçenko ilə evli olub. İkinci arvadı Mariya Brilinqdən kinorejissor olan oğlu Yuli dünyaya gəlib.

Aktyor 72 yaşında, 16 yanvar 1976-cı ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Gənc qvardiya (film, 1948)
# Uzaq sahillərdə (film, 1958)
# Bir qalanın sirri (film, 1959)
# Brilyant əl (film, 1968)

## Mənbə
* Ağamirov, A. "Uzaq sahillərdə" //Kommunist.- 1958.- 19 avqust.
Mollağa Bəbirli

**Mollağa Bəbirli** - aktyor, Azərbaycanda Kukla Teatrının yaradıcısı.

## Həyatı
Mollağa Bəbirli 15 sentyabr 1905-ci ildə anadan olmuşdur.

İndiki Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının əsasını 1931-ci ildə Mollağa Bəbirli qoymuşdur. Bu teatrın ilk tamaşası 1932-ci ildə («Sirk» adlı tamaşa) göstərilmişdir.

## Filmoqrafiya
# O olmasın, bu olsun (film, 1956)
# Bir məhəllədən iki nəfər (film, 1957)
# Sehrli xalat (film, 1964)

## İstinadlar
Tamara Kokova

**Tamara Kokova** — Aktrisa, Rusiyanın Əməkdar artisti.

## Həyatı
Tamara Kokova 15 mart 1934-cü ildə Kabarda-Balkariya Sovet Respublikasının Nalçik şəhərində dünyaya gəlib. 1958-ci Anatoli Lunaçarski adına teatr incəsənəti universitetini bitirib. 1959-cu ildən "Gürcüstan-film" kinostudiyasının, 1961-ci ildən isə Dövlət aktyor Teatrının aktrisası olub. 1971-ci ildən RSFSR-in əməkdar artistidir. Aktrisa karyerasınn böyük hissəsində Qafqaz filmlərinə çəkilib.O cümlədən Azərbaycan filmlərində də maraqlı obrazlar yaradıb. Ən yaddaqalan obrazı, şübhəsiz ki, "Bir qalanın sirri" filmindəki Mətanət obrazıdır.Aktrisa film karyerasına yaşadığı ağır avtoqəza nəticəsində son qoymuşdur.

Hazırda həyat yoldaşı vəkil Mark Voznesenski ilə Moskvada yaşayır.

## Filmoqrafiya

#Sevimli şərfim (film, 1956)
#Bir məhəllədən iki nəfər (film, 1957)
#Fatimə (film, 1958)
#Bir qalanın sirri (film, 1959)
#Uçqun (film, 1959)
#Həmzə (film, 1961)
#Zümrad (film, 1962)
#Öz qəlbindən soruş (film, 1964)
#İyirmialtılar (film, 1966)
#Ağ royal (film, 1966)
#Torpaq. Dəniz. Od. Səma (film, 1967)
#Kaniyuta mağarasının sirri (film, 1968)
#Alovlar içində (film, 1968)
#Ataların torpağı (film, 1968)
#Ulduzlar sönmür (film, 1971)
#Üçüncü qızım (film, 1971)
#Simurq (film, 1972)
#Karvan (film, 1973)
#Atıcı (film, 1981)

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 206.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*http://www.kinopoisk.ru/name/318124/
*http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/sov/2048/bio/
*http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/kokova/

### Videolar
* İzlə
Sergey Bondarçuk

**Sergey Bondarçuk** () — Sovet aktyoru, rejissor və ssenarist, SSRİ xalq artisti (1952).

## Həyatı

## Filmoqrafiya
# Gənc qvardiya (film, 1948)
# Otello (film, 1955)
# Bir məhəllədən iki nəfər (film, 1957)

## İstinadlar
Şamil Əliyev (rejissor)

**Şamil Yavər oğlu Əliyev** () — Azərbaycan kinorejissoru və ssenaristi.

## Həyatı
Şamil Əliyev 26 iyun 1960-cı ildə anadan olub. M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət və Mədəniyyət İnstitutunun rejissorluq fakültəsində təhsil alıb (1984–1989). 1990-cı ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında və bir neçə tv kanalında çalışıb. "Vətən sərhəddən başlayır" (2004, 30`, BTC), "Bakı Avropa Liseyi – İstedadlar Planeti" (2005, 30`, BTC) sənədli filmlərini çəkib. Azərbaycan kinematoqrafiyası haqqında ilk ensiklopedik saytı (http://www.cinema.aznet.org) işləyib hazırlayıb. 2008-ci ildən "Nurfilm" studiyasının təsisçisi və rəhbəridir.

2013-cü ilin mayında "Çölçü" filminə görə "Humay" milli mükafatına layiq görülmüşdür. 1 avqust 2018-ci ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Şahid qız (film, 1990) — rejissor assistenti
# Şirbalanın məhəbbəti (film, 1991), rejissor
# Etiraf (film, 1992) — quruluşçu-rejissor
# Özgə vaxt (film, 1996) — rejissor assistenti
# Təsadüfi görüş (film, 1999) — quruluşçu-rejissor
# Arxaik motivlər (film, 2009) — ssenari müəllifi — layihə
# Çölçü (film, 2012)
# Vətən sərhəddən başlayır
# BAL-istedadlar planeti
# Azərbaycan xalçası (film, 2009)
# İz... Qala
# Memar (film, 2018)

## İstinadlar

## Mənbə
* Mükərrəmoğlu, M. "Azərbaycan filmi "Listopad" beynəlxalq kinofestivalında iştirak edəcək". //Xalq.- 2002.- 5 noyabr.
* Mükərrəmoğlu, M. "Kinorejissor Şamil Əliyev Minsk Beynəlxalq Kino Festivalından qayıdıb". //Xalq.- 2002.- 14 dekabr.

## Xarici keçidlər
* "Наш зритель любит мелодраму"
Ernst Romanov

**Ernest İvanoviç Romanov** () — Rusiya aktyoru.

## Həyatı
Ernest Romanov 9 aprel 1936-cı ildə Sverdlovsk vilayətində anadan olub. Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunda təhsil alıb (1957). 1957-ci ildən Rostov-Na-Donu, Ryazan, Estoniya, Latviya, 1969-cu ildən Sankt Peterburq, 1971-ci ildən A. S. Puşkin adına Akademik Teatrda, 1974-cü ildən Lenfilm kinostudiyasında çalışıb. Rusiyanın xalq artistidir.

## Filmoqrafiya
# Birisigün, gecəyarısı... (film, 1981)

## İstinadlar
Algimantas Masyulis

**Algimantas Masyulis** — (; ) — sovet və Litva tetr və kino aktyoru, Litva SSR-nin Xalq artisti (1981), Böyük Knyaz Gedimanas Ordeni komandoru.

## Həyatı
Algimantas Masyulis 10 iyul 1931-ci ildə anadan olub. Panevejissk Dram Teatrı nəzdindəki studiyada təhsil alıb (1948). Panevejissk Dram Teatrında (1948-1976), Kaunas Akademik Dram Teatrında (1978) çalışıb. Litva xalq artistidir (1981). 19 avqust, 2008-ci ildə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Birisigün, gecəyarısı... (film, 1981)
# Doğma sahillər (film, 1989)

## İstinadlar
Ariadna Şengelaya

**Ariadna Vsevolodovna Şengeleya** () — sovet və rus aktrisası, Gürcüstan SSR və Rusiyanın xalq artisti.

## Həyatı
Ariadna Şengelaya (Ariadna Şprink) 13 yanvar 1937-ci ildə Daşkənddə anadan olub. ÜDKİ-də təhsil alıb (1960). "Yevgeni Onegin" filmində canlandırdığı Tatyana Larina obrazına görə II Ümumittifaq Kinofestivalının "Aktyorlar üçün mükafat" nominasiyasının laureatı olub. Tbilisidə Rus Dram Teatrında, "Gürcüstanfilm"də (1960-1980), M.Qorki adına kinostudiyada (1980) çalışıb. Eləcə də C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının istehsal etdiyi bir neçə filmdə çəkilmişdir. Gürcüstan SSR-in (1979) və Rusiyanın (2002) xalq artistidir.

## Filmoqrafiya
# Yevgeni Onegin (film, 1958)
# Romeo mənim qonşumdur (film, 1963)
# Qəm yemə! (1969)
# Ən vacib müsahibə (film, 1971)
# Bizi bağışlayın (film, 1979)

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 498.
Cabbar Əliyev

**Cabbar Əli oğlu Əliyev** () — aktyor, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1960).

## Həyatı
Cabbar Əliyev 15 yanvar 1904-cü ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1921–1924-cü illərdə Bakı Pedaqoji Texnikumunda, sonra Mirzə Fətəli Axundzadə adına Bakı Teatr Məktəbində təhsil alıb. Abbasmirzə Şərifzadənin bir müddətlik rəhbərlik etdiyi Mərkəzi fəhlə klubunun dram dərnəyində çalışıb. 1929-cu ildə Akademik Milli Dram Teatrının truppasına aktyor götürülüb. 24 may 1960-cı ildə Azərbaycan SSR əməkdar artisti fəxri adı ilə təltif olunub.

Əli adlı yeganə oğlu olmuşdur.

Cabbar Əliyev 30 noyabr 1973-cü ildə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Görüş (film, 1955)
# O olmasın, bu olsun (film, 1956)
# Qızmar günəş altında (film, 1957)
# Bizim küçə (film, 1961)
# Leyli və Məcnun (film, 1961)
# Romeo mənim qonşumdur (film, 1963)
# Cazibə Qüvvəsi (1964)
# Qaraca Qız (1966)
# Poçt qutusu (film, 1967)
# Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)
# Dəli Kür (film, 1969)

## İstinadlar
Aqil Ağacanov

**Aqil Ağacanov** — aktyor, "Bizim Cəbiş müəllim" filmindəki Makedon rolu ilə daha çox tanınır.

## Həyatı
Aqil Ağacanov 22 avqust 1949-cu ildə Bakının Sabunçu rayonunun Pirşağı kəndində dünyaya göz açmışdır.

Bakı şəhəri 112 saylı orta məktəbi 8 illik sistemlə bitirmiş, lakin sonra gecə məktəbində Ramana müəllimlərindən təhsil almışdır. Orta təhsilini bitirdikdən sonra 1969-cu ildə hərbi xidmətə yola düşmüşdür.

Uzun müddətdir ki, aşpaz, xüsusilə də kababçı kimi fəaliyyət göstərir və bütün Bakı kəndlərində onu elə **kababçı Aqil** kimi tanıyırlar. Ailəlidir, ikisi qız, biri oğlan olmaqla üç övladı və iki nəvəsi vardır.

## Makedon rolu
Aqil Ağacanovun oynadığı Makedon rolu "Bizim Cəbiş müəllim" filmindəki maraqlı obrazlardan biridir. Onu filmə təsadüfən çəkirlər. Belə ki, Aqillə bulvarda təsadüfən nərd oynayan rejissor Həsən Seyidbəyli nərddə uduzduqdan sonra sözünü tutaraq, Aqili Makedon roluna sınaqlara çağırır. Çünki oyuna başlamazdan öncə Aqil Ağacanov Həsən Seyidbəyli ilə mərc kəsir ki, əgər rejissor uduzsa, onu kinoya çəkəcək və belə də olur.

## Filmoqrafiya
# Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)
# Yuxu (film, 2001)

## İstinadlar
Nodar Şaşıqoğlu

**Nodar Şaşıqoğlu** () — Azərbaycan dramatik teatr və kino aktyoru, 2003-cü ildən Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti.

## Həyatı
Nodar Şaşıqoğlu 13 mart 1927-ci ildə Batumidə dünyaya gəlib. Babası Acarıstanda tanınmış zadəganlardan olub. Atası isə çar zabiti. Əmisi, aktyor Ülvi Rəcəb 1937-ci ildə repressiyaya məruz qalıb. Onun həyat yoldaşı Mərziyyə Davudova da Azərbaycan teatrında çalışıb.

Əsli acarıstanlı olsa da, Tiflisdə yaşayıb. Orada orta məktəbi, daha sonra Şukin adına Teatr İnstitutunu bitirib. Oranı bitirdikdən sonra cəmi bir il Vaxtanqov adına teatrda işləyib. 5–6 il Taqanka Teatrında çalışıb.

İlk rolu "Mosfilm"də Albaniya dövlətçiliyinin əsasını qoyan Georgi İsgəndərbəyov haqqında çəkilən filmdə olub. Orada türk imperiyasının əsasını qoyan Mehmet bəy Fatehi canlandırıb. Sonra Sergey Paracanovun ilk rejissor işi olan "Andrieş" filmində baş rolu oynayıb. Bu filmdən sonra "Odessa" kinostudiyasında çalışıb.

Rejissor Rəşid Atamalıbəyov (O, "Uzaq sahillərdə" filminin ikinci rejissoru olub) "Uzaq sahillərdə" filminin çəkilişlərinə gəlib. Aktyoru bəyənərək filmdə çəkmişdir.

Nodar Şaşıqoğlu teatr səhnələrində Don Quan (A. S. Puşkin "Kiçik tragediyalar"), Sirano (E. Rostan "Sirano de Bercerak"), Kreont (Q. Qauptman "Antiqo-solntsa"), kinoda Zakir "Telefonçu qız", Rakov "Beş künc", Məcnun "Leyli və Məcnun", Mixaylo "Uzaq sahillərdə", kimi obrazları yaradıb.

2003-cü ildən S. Vurğun adına Rus Dram teatrına qayıdıb və səhnədə Sorin (A. P. Çexov "Qağayı"), Kral Lir (U. Şekspir "Kral Lir") obrazları parlaq ifa edib.

12 aprel 2013-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 21 iyul 1962
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1 dekabr 1982
* "Şöhrət" ordeni — 12 mart 2007

## Filmoqrafiya
* Onun böyük ürəyi (film, 1958)
* Uzaq sahillərdə (film, 1958)
* Əsl dost (film, 1959)
* Matteo Falkone (film, 1960)
* Səhər (film, 1960)
* Bizim küçə (film, 1961)
* Leyli və Məcnun (film, 1961)
* Telefonçu qız (film, 1962)
* De ki, məni sevirsən! (film, 1977)
* Sevinc buxtası (film, 1977)
* Nodar Şaşıqoğlu. Ürəklərdə qalan iz… (film, 2013)

## İstinadlar

## Mənbə
* ""Uzaq sahillərdə" ekranda" [Filmin quruluşçu rejissoru Tofiq Tağızadə yoldaşla müxbirimizin müsahibəsi] //Kommunist.- 1958.- 13 avqust.
* Ağamirov, A. "Uzaq sahillərdə" //Kommunist.- 1958.- 19 avqust.
* Hüseynova, M; Sultanov, Ə; Məmmədov, Y; Əliyev, S; Kazımov, R; Yusifov, Ə. "Uzaq sahillərdə" //Kommunist.- 1958.- 22 avqust.

## Xarici keçidlər
* Nodar Şaşıqoğlunun doğum günüdür
Qafar Həqqi

**Qafar Həqqi** (Qafar Məhərrəm oğlu Qasımzadə; ) — aktyor, Azərbaycanın Əməkdar artisti. Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru.

## Filmoqrafiya
# Arşın mal alan (film, 1945)
# Bizim küçə (film, 1961)
# Gözlə məni (film, 1980)
# Qızıl uçurum (film, 1980)

## İstinadlar
Tofiq İsmayılov (rejissor)

**Tofiq Hüseyn oğlu İsmayılov** (6 aprel 1939, Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR — 25 mart 2016, Bakı şəhəri, Azərbaycan Respublikası) — Azərbaycan kinorejissoru, kinodramaturq, nasir, 1993-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, əməkdar incəsənət xadimi (1987), professor (1992), Azərbaycanın Respublikasının Xalq Artisti (2008), elmlər doktoru.

## Həyatı
Tofiq İsmayılov 6 aprel 1939-cu ildə Bakı şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 190 saylı Bakı şəhər orta məktəbini bitirmişdir (1958). M. A. Əliyev adına Teatr İnstitutunun Aktyorluq fakültəsində (1958–1962), sonra rejissorluq fakültəsində (1962–1968) təhsilini davam etdirmişdir. Əmək fəaliyyətinə orta məktəbdə oxuyarkən Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyorluqdan başlamışdır (1954). Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti Yanında Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsində rejissor köməkçisi (1960–1961), rejissor (1962–1967), "Azərbaycanfilm" studiyasında rejıssor köməkçisi, orada bədii təlimlər rejissoru (1967–1968) vəzifələrində çalışmışdır. Moskvada kinorejissor və kinossenaristlərin ikiillik ali kurslarında təhsil almışdır (1968–1970). Sonra "Azərbaycanfllm" studiyasında bədii filmlərin quruluşçu rejissoru vəzifəsində işləmişdir (1969–1988). Tofiq İsmayılov bir müddət "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən kinoaktyor teatr studiyasının bədii rəhbəri olmuşdur. 1971-ci ildən M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun rejissorluq kafedrasında müəllim kimi çalışmışdır, kafedranın müdiri olmuşdur (1988–1994). 1994–2006-cı illərdə dəvətlə Türkiyənin Memar Sinan adına Gözəl Sənətlər Universitetində professor işləmişdir. İstanbulun Böyük Şəhər Bələdiyyəsində mədəniyyət işləri üzrə müşavir olmuşdur. 2007-ci ildən bu günə kimi Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində dərs deyir.

"Müasir Azərbaycan kinosunda tipik xarakter" mövzusunda namizədlik dissertasiyası üzərində işləmişdir. Son illər "Sənətkarlığımızın portreti" silsilə bədii-sənədli filmləri Tofiq Quliyev, Əminə Dilbazi, Gülxar Həsənova, Xəyyam Mirzəzadə haqqında çəkilmişdir (1992–2011). Uşaqlar üçün pyeslər, hekayələr dərc etdirmişdir. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dilində nəşr olunmuşdur. 100-ə yaxın elmi-publisistik məqaləsi var. İlk hekayəsi – "Ağ dəsmal" 1962-ci ildə "Göyərçin" jurnalında çap edilmişdir.

Tofiq İsmayılov uzun sürən xəstəlikdən sonra 25 mart 2016-cı ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Məzarı Yasamal qəbiristanlığındadır.

## Əsərləri
# Qonşular. Bakı: Gənclik, 1978,
# Sevinc yuxusu. Bakı: Gənclik, 1979, 38 səh.
# Şəkil teatrı. Bakı: Gənclik, 1978, 16 səh.
# Şəkil kino. Bakı: Gənclik, 1983, 16 səh.
# Diş ağrısı. Bakı: Gənclik, 1986, 92 səh.
# Türk Cumhuriyyetleri sinema tarihi (3 ciltte).
# Türk dünyası kino sənəti. 2009
# Kinoya gedən pişik (hekayə və pyeslər), 2011

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
* "Rejissor taleyinin zirvələri" //"Pəncərə" jurnalı.- 2009, № 21. — səh. 72–79.

## Xarici keçidlər
* Tofiqin son fədakarlığı — Xalq yazıçısı Anar yazır
Ramiz Babayev

**Ramiz Əlirza oğlu Babayev** () — Azərbaycan kinooperatoru.

## Həyatı
Ramiz Babayev 1940-cı il mart ayının 8-də Bakının Əmircan qəsəbəsində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Atası Əlirza Yengixan oğlu Babayev (1894–1947) neft mədənlərində calışmış, anası Aliyə Məlikəhməd qızı Babayeva (1919–1994) isə evdar qadın olmuşdur. O 1947-ci ildə Əmircan qəsəbəsindəki 89 saylı orta məktəbdə oxumağa başlamışdır. 1957-ci ildə məktəbi bitirmiş və həmin il Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında operator köməkçisi vəzifəsində işləməyə başlamışdır. 1959-cu ildə Odessa şəhərində Kinematoqrafiya məktəbinə daxil olmuş və həmin məktəbi 1962-ci ildə bitirdikdən sonra yenidən kinostudiyaya qayıtmışdır. Kinostudiyada işini davam etdirməklə yanaşı, 1963-cü ildə M. Əzizbəyov adına Neft və Kimya İnstitutunun Energetika fakültəsinə daxil olmuş və 1969-cu ildə həmin İnstitutu "Elektrik intiqalı və avtomatlaşdırılmış qurğular" ixtisası üzrə bitirmişdir. 1975-ci ildə ailə həyatı qurmuşdur. 2 qız övladı var. 1986-cı ildə SSRİ Kinematoqrafçılar İttifaqına üzv seçilmişdir. 1988-ci ildə "Əmək qəhrəmanı" ordeni ilə təltif olunmuşdur. 1990-cı ildə Əmircan qəsəbəsindən deputat secilmişdir. Ramiz Babayev eyni zamanda bir çox filmlərdə epizodik rollarda da çəkilmişdir. O, 1994-cü il yanvarın 11-də geniş əhatəli infarktdan vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Alma almaya bənzər (film, 1975) (tammetrajlı bədii film)-quraşdırma səhnələrin operatoru
# Anlamaq istəyirəm (film, 1980) (ikiseriyalı bədii film)-quraşdırılmış səhnələrin operatoru
# Avqust gələndə (film, 1984)
# Bayquş gələndə... (film, 1978)
# Bir ailəlik bağ evi (film, 1978)
# Bircəciyim (film, 1986)
# Bizim küçənin oğlanları (film, 1973)
# Bu, Səttar Bəhlulzadədir (film, 1969)
# Cin mikrorayonda (film, 1985)
# Doğma sahillər (film, 1989)
# Fəryad (film, 1993)
# Fitnə (film, 1970)
# Gecə qatarında qətl (film, 1990)
# Gilas ağacı (film, 1972)
# Girişmə, öldürər! (film, 1990)
# Gümüşü furqon (film, 1982)
# Güzgü (film, 1990)(II)
# Haray (film, 1993)
# Həmyerli (film, 1989)
# Xüsusi vəziyyət (film, 1986)
# İmtahan (film, 1987)
# İnsan məskən salır (film, 1967)
# İşarəni Dənizdən Gözləyin (1986)
# Köhnə bərə (film, 1984)
# Qanlı zəmi (film, 1985)
# Qara "Volqa" (film, 1994)
# Qara gölün cəngavərləri (film, 1984)
# Qızıl uçurum (film, 1980)
# Qocalar, qocalar... (film, 1982)
# Lətifə (film, 1989)
# Mən mahnı qoşuram (film, 1979)
# Od içində (film, 1978)
# Onun bəlalı sevgisi (film, 1980)
# Ölsəm... bağışla (film, 1989)
# Ötən ilin son gecəsi (film, 1983)
# Pıspısa xanım və Siçan bəy (film, 1974)
# Sehrli xalat (film, 1964)
# Şərikli çörək (film, 1969)
# Şirbalanın məhəbbəti (film, 1991)
# Uşaqlığın son gecəsi (film, 1968)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)
# Yay gününün xəzan yarpaqları (film, 1986)

## İstinadlar
Rüfət Şabanov

**Rüfət Şabanov** () — Azərbaycan kinorejissoru.

## Həyatı
Rüfət Şabanov 22 iyun 1922-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1945–1951-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda təhsil alıb. 1951–1957-ci illərdə Rus Dram Teatrında işləyib. 1957–1967-ci illərdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləyib. Onun çəkdiyi "Xidmət lifti" filmi Tbilisidə keçirilən kino festivalında ən yaxşı rejissor işinə görə priz və diploma layiq görülüb. 1967–1977-ci illərdə "Azərbaycantelefilm"in baş rejissoru olmuşdur.

* Rejissor Fuad Şabanovun atasıdır.
* Aktrisa Elmira Şabanovanın həyat yoldaşıdır.

## Filmoqrafiya
# Azərbaycanda sovet ədəbiyyatı günləri (film, 1975)
# Bakı (film, 1977)
# Bizim küçə (film, 1961)
# Dağıstan konserti (film, 1964)
# Dostluq himni (film, 1974)
# Əsl dost (film, 1959)
# Gəmi saatının sirri (film, 1983)
# Qaraca qız (film, 1966)(film, kinoalmanax)
# Matteo Falkone (film, 1960)
# Nizami Gəncəvi (film, 1980)
# On yeddi yaşlı oğlan (film, 1985)
# Romeo mənim qonşumdur (film, 1963)
# Sovet Azərbaycanının yarım əsrlik salnaməsi (film, 1970)
# Şuşa (film, 1973)
# Şüvəlan gülləri (film, 1981)
# Talış meşələri (film, 1976)
# Uzaq sahillərdə (film, 1958)

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.
Zemfira Əliyeva

**Zemfira Əliyeva** (tam adı: *Zemfira Məmmədəli qızı Əliyeva*; ) — Azərbaycan aktrisası. Azərbaycan SSR xalq artisti

## Həyatı
Zemfira Əliyeva 25 dekabr 1941-ci ildə Gəncə şəhərində doğulub. Anası Firuzə Bədirbəyli Gəncə DDT-nin aktrisası olub. Kiçik yaşlarından teatrın tamaşalarında uşaq rollarını oynayıb. 17 yaşında ona Cəfər Cabbarlının "Solğun çiçəklər" melodramasında Sara rolu tapşırılıb. Bundan sonra aktrisa teatra götürülüb və qısa müddətdə Səməd Vurğunun "Vaqif" (Gülnar), Viktor Rozovun "Sabahın xeyir" (Liza), Evripidin "Medeya" (Medeya), Əfqan Əsgərovun "Qız atası" (Məryəm) əsərlərinin tamaşalarında mürəkkəb rollar oynayıb. Bir neçə televiziya tamaşasında və filmdə rol alıb.

Zemfira Əliyeva 1972-ci ildə Naxçıvan DMDT-nin truppasına daxil olub. Bu teatrda qazandığı sənətkarlıq nailiyyətlərinə görə 1 iyun 1974-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti və 1 dekabr 1982-ci ildə xalq artisti fəxri adları ilə təltif edilib. Aktrisa 1988–1995-ci illərdə Akademik Milli Dram Teatrında işləyib. 26 noyabr 1995-ci ildə Bakıda vəfat edib.

Xalq artisti, rejissor Vaqif Əsədovun həyat yoldaşı olub.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR xalq artisti — 01.12.1982

## Əsas rolları
**Naxçıvan DMDT**
# Almaz (Cəfər Cabbarlı) — Almaz
# Solğun çiçəklər (C. Cabbarlı) — Sara
# Oqtay Eloğlu (C. Cabbarlı) — Firəngiz
# Yaşar (C. Cabbarlı) — Yaqut
# Ana (H. Cavid) — Səlma
# Şeyda (H. Cavid) — Roza
# Şeyx Sənan (H. Cavid) — Xumar
# Uçurum (H. Cavid) — Anjel
# Hacı Qara (M. F. Axundzadə) — Sona
# Yağışdan sonra (B. Vahabzadə) — Reyhan
# Sənsiz (Ş. Qurbanov) — Maral
# Mənim nəğməkar bibim (Ə. Əylisli) — Mədinə
# Bir cüt bədmüşk ağacı (Ə. Əylisli) — Azadə
# Dəli yığıncağı (C. Məmmədquluzadə) — Pırpız Sona
# Toy (Sabit Rəhman) — Zinyət
# Bəxt üzüyü (V. Səmədoğlu) — Söylü
# Unuda bilmirəm (İ. Əfəndiyev) — Nərmin
# Məhv olmuş gündəliklər (İ. Əfəndiyev) — Anjel
# Tülkü və üzüm (G. Fiqeyredu) — Kleya
# Laçın yuvası (S. S. Axundov) — Pəricahan
# Eşq və intiqam (S. S. Axundov) — Zöhrə
# Bayramın birinci günü (N. Hikmət) — Zəhra
# Elektra (Sofokl) — Elektra
# Yenə o bağ olaydı… (M. Müşfiq) — Dilbər
# Siz xoşbəxt yaşayın (Ə. Yusifli) — Vəfa

## Filmoqrafiya
# Böyük dayaq (film, 1962) — rol: Pərişan
# Doğma sahillər (film, 1989)
# Gedərsən bizə… (film, 1990)
# Yad qızı (film, 1990)
# Qəzəlxan (film, 1991)
# Pəncərə (film, 1991)
# Mənim ağ şəhərim (film, 1993)
# İtkin gəlin (film, 1994)
# Yurd yeri
# Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
# Manas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İzlə
İsmayıl Dağıstanlı

**İsmayıl Dağıstanlı** (doğum adı: *İsmayıl Yusif oğlu Hacıyev*; ) — Azərbaycan aktyoru, SSRİ xalq artisti (1974), Azərbaycan SSR xalq artisti (1949).

## Həyatı
İsmayıl Dağıstanlı 6 yanvar 1907-ci ildə Qax rayonunun Zərnə kəndində doğulub. Səhnə fəaliyyətinə 1925-ci ildə Nuxa (Şəki) mərkəzi fəhlə-kəndli klubu nəzdindəki dram cəmiyyətində başlayıb. Bakı Teatr Texnikumunda təhsil alıb (1926–1930). 1927-ci ildən eyni zamanda təcrübəçi aktyor kimi Dram Teatrının səhnəsində kütləvi səhnələrdə çıxış edib. 1930-cu ildən fasilələrlə Dram Teatrında, İrəvan Dram Teatrında (1936–37) işləyib, Dərbənddə təşkil etdiyi Azərbaycan teatrının rejissoru və aktyoru olub (1932–1933).

1938-ci ildən Azərbaycan Milli Dram Teatrının səhnəsində klassik obrazlar silsiləsi yaradıb. Azərbaycan səhnəsində V. İ. Lenin rollarının ilk ifaçısı kimi məşhurlaşıb. Sənətdə qazandığı uğurlarına görə respublikanın əməkdar artisti, xalq artisti fəxri adlarınına layiq görülüb. Ənvər Məmmədxanlının "Şərqin səhəri" pyesinin tamaşasındakı Kirov roluna görə 1948-ci ildə Stalin mükafatı, İlyas Əfəndiyevin "Mahnı dağlarda qaldı" dramındakı Böyük bəy rolu üçün 1972-ci ildə respublika Dövlət mükafatı ilə təltif olunub. Ömrünün son illərində Azərbaycan İncəsənət İnstitutunda kafedra müdiri vəzifəsində çalışıb. Bir neçə aktyor və teatr haqqında kitabları nəşr olunub.

İsmayıl Dağıstanlı 1 aprel 1980-ci ildə vəfat edib.

## Təltif və mükafatları
* "Stalin" mükafatı (2-ci dərəcə) — 1948
* Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 1972
* "Lenin" ordeni — 22 iyul 1949; 27 oktyabr 1967
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 9 iyun 1959
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni — 12 yanvar 1977
* "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı — 1944
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı — 1946

**Fəxri adları**
* SSRİ xalq artisti" — 11 iyul 1974
* Azərbaycan SSR xalq artisti — 21 iyul 1949
* Azərbaycan SSR əməkdar artisti — 23 aprel 1940

## Filmoqrafiya
* Abbas Mirzə Şərifzadə (film) (qısametrajlı sənədli film) (Aztv) (filmdə iştirak edən)
* Ağasadıq Gəraybəyli (film, 1974)
* Axşam konserti (film, 1948)
* Böyük dayaq (film, 1962)
* Koroğlu (film, 1960)
* Kölgələr sürünür (film, 1958)-Zahidov
* Qara daşlar (film, 1956)
* Qatır Məmməd (film, 1974)
* Səbuhi (film, 1941)
* Sovet pəhləvanı (film, 1942)
* Sualtı qayıq "T-9" (film, 1943)

## İstinadlar
Eqle Qabrenayte

**Eqle Qabrenayte** () — Litva altrisası.

## Həyatı
Eqle Qabrenayte 24 sentyabr 1950-ci ildə Moskvada anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Litva konservatoriysının "Aktyorluq" fakültəsini bitirmişdir. 1972-1990-cı illərdə Litava Dövlət Dram Teatrında işləmişdir. 1990-cı ildə Vilnüs Kiçik Teatrının aktrisasıdır.

## Filmoqrafiya
# Burulğan (film, 1986)

## Mənbə
* Эгле Габренайте
Rafiq Quliyev (operator)

**Rafiq Səfər oğlu Quliyev** () — Azərbaycan kinooperatoru, rejissor, ssenarist, prodüser və montaj rejissoru, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (2005), "Şöhrət" ordeni laureatı (2018).

## Həyatı
Rafiq Quliyev 27 fevral 1957-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1975-ci ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləyir. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu, 1987-ci ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun "Kinooperatorluq" fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

Rejissor M. Kosırevlə çəkdiyi "Gənc Mixailin görüntüsü" adlı diplom filmi xüsusi diqqət çəkərək Monreal film festivalında "Ən yaxşı film" və "Ən yaxşı fantaziya" mükafatlarına layiq görülüb və festival rəhbərliyi tərəfindən "Tələbə Filmlərinin Ümumdünya Proqramı"na salınaraq London, Berlin, Rimini, eləcə də digər film festivallarında nümayiş etdirilib.

1991-ci ildən bədii filmlərin ali dərəcəli quruluşçu operatorudur. Kinostudiyada çalışmaqla yanaşı 1999–2001-ci illərdə Türkiyənin STV kanalının Azərbaycan təmsilçiliyində televiziya rəhbəri vəzifəsində çalışıb və Azərbaycanla bağlı həqiqətləri dünyaya çatdıran "Xəzərdən dünyaya" verilişinin Asiya və Avropa ölkələrinə yayımını təşkil edib.

2001-ci ildə "Lider" televiziyasında "Azərbaycan" redaksiyasını yaradıb və 2001–2004-cü illər ərzində müxtəlif səpkili 237 televiziya filminin ərsəyə gəlməsinə rəhbərlik edib.

1997-ci ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Kino-Televiziya Sənətləri" kafedrasında pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. 2005-ci ildən həmin kafedranın dosentidir. 2008-ci ildə "Azərbaycan səssiz kinosunun təsvir irsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. Sənətşünaslıq namizədidir. Onlarla elmi məqalənin, tədris proqramı və metodik göstərişin, dərs vəsaiti və dərsliyin müəllifidir. 2005-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb.

2013-cü ildə Serbiyanın Zlatibor şəhərində "Zlatibor-2013" idman filmləri üzrə ikinci beynəlxalq film festivalında Rafiq Quliyevin "Çövkən" filmi idmanda Azərbaycanın milli adət-ənənələrinin uğurla tamaşaçılara çatdırılmasına görə festivalın birinci mükafatına layiq görülmüşdür.

1 avqust 2018-ci ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə, "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Fatma Xizroyeva

**Fatma Xizroyeva** () — Rusiya aktrisası, Dağıstanın xalq artisti (1955), Rusiyanın əməkdar artisti (1960).

## Həyatı
Fatma (Patimat) Xizriyevna Xizroyeva 20 mart 1925-ci ildə anadan olub. Avar Dram Teatrında çalışıb.

## Filmoqrafiya
# Cansıxıcı əhvalat (film, 1988)

## İstinadlar
Xalidə Şərifova

**Xalidə Şərifova** () — aktrisa.

## Həyatı
Şərifova Xalidə Xəlil qızı 8 aprel 1959-cu ildə Şamaxıda anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Mədəni-maarif fakültəsini bitirmişdir. O, 1973-cü ildə Lənkəran Dövlət Teatrında aktrisa kimi fəaliyyətə başlamış və teatrın səhnəsində S. Vurğun "Fərhad və Şirin"də Şirin, "Vaqif" də Gülnar, C. Məmmədquluzadə "Ölülər"də Nazlı, H. Cavid "Topal Teymur" da Olqa və s.obrazlar yaratmışdır.

Şərifova Xalidə 1994-cü ildən 2001-ci ilə qədər Akademik Milli Dram Teatrında çalışmışdır. O, teatrın səhnəsində N. Hacızadə "Məhəbbət yaşadır" da Nilufər, D. Aslan "Dindirir əsr bizi"ndə Sabah, İ. Əfəndiyevin "Hökmdar və qızı"nda Haykanuş, S. Vurğunun "Fərhad və Şirin"ində Şirinin rəfiqəsi, Ç. Aytmatov "Sokratı anma gecəsi"ndə Kədər, Hidayət "Bu dünyanın adamları"nda Sevər kimi rollar oynamışdır. 2001-ci ildə müqavilə müddəti bitdiyinə görə işdən azad edilmişdir. Hazırda Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisasıdır. Ailəlidir.

## Əsas rolları
# Qış nağılı (U. Şekspir) — Utrata
# Fərhad və Şirin (S. Vurğun) — Şirin
# Tufan (N. Ostrovski) — Katerina
# Yudif (A. Tamsaare) — Yudif
# Topal Teymur (H. Cavid) — Olqa
# Tartüf (J. B. Molyer) — Marianna
# Ölülər (C. Məmmədquluzadə) — Nazlı
# Hacı Qənbər (N. B. Vəzirov) — Cavahir
# Silahdaş (Y. Əzimzadə) — Rübabə
# Oktay Eloğlu (C. Cabbarlı) — Sevər
# Şəhərin yay günləri (Anar) — Qumru
# Əliqulu evlənir (S. Rəhman) — Qumral
# Lənkəran xanının vəziri (M. F. Axundov) — Nisə xanım
# Avtobus (S. Stratiyev) — qız
# Gecən xeyrə qalsın, ana (M. Norman) — Cessi
# Eşq və intiqam (S. S. Axundov) — Yasəmən
# Hökmdar və qızı (İ. Əfəndiyev) — Haykanuş
# Dar ağacı (B. Vahabzadə) — xala
# Bu dünyanın adamları (H. Orucov) — Nərgiz
# Məhəbbət yaşadır (N. Hacızadə) — Nulufər
# Fedra (J. Rassin) — İsmena
# Dindirir əsr bizi (D. Aslan) — Sabah xanım
# Ölülər (C. Məmmədquluzadə) — Zeynəb
# Tıq-tıq xanım (A. Şaiq) — nağılçı
# Mənim ağ göyərçinim (T. Vəliyeva) — valideyn
# Buzovna kəndinin əhvalatları (Elçin) — Əminə
# Qaraca qız (S. S. Axundov, A. Şaiq) — Yasəmən

## Filmoqrafiya
# Cansıxıcı əhvalat (film, 1988)
# Canavar balası
# Yağışdan sonra (film, 1998)
# Çinarlı şəhərin generalları. Birinci film (film, 1999)
# Nə gözəldir bu dünya... (film, 1999)
# Yeni həyat (2005)

## İstinadlar
Surtsey

**Surtsey** () — İslandiyanın cənubi sahili yaxınında vulkanik bir adadır. Adı İsland dilində "Surturun adası" deməkdir. 63,30° ş.e, 20,62° q.u koordinatlarında yerləşən ada İslandiyanın ən cənub torpaq parçasıdır.

## Yaranması

### Yaranmazdan əvvəl
Ada yaradan sualtı vulkan püskürməsindən 1 həftə əvvəl Reykyavikdə bir müşahidəçi kiçik tərpəntilər qeydə allr. İki gün öncə isə dənizin temperaturunun qalxdığl məlum oldu. Həmçinin İslandiyanın 80 km uzaqlığında olan Vik ada-kəndindəin sakinləri hidrogen-sulfat qoxusu almışdılar.

### Püskürmələrin başlaması
14 noyabr 1963-cü ildə yerli vaxtla 07:15-də İslandiyanın cənubunda "İsleifur II" gəmisinin aşpazı qara duman gördü. Gəminin kapitanı əvvəlcə bunun yanan balıqçı gəmisi olduğunu düşündü və buna görə gəmini ora sürdü. Lakin çatanda bunun sualtı vulkan püskürməsi olduğu anlaşıldı.

Ada vulkanın təsiri ilə okeanın 130 m dərinliyində üzə çıxmaya başladı. yeni ada 500 metr genişliyində, 45 m yüksəkliyində idi. Adaya İslandiya miflərində vulkan divi olan Surturun şərəfinə "Surturun adası" mənasını verən "Surtsey" adı verildi. 20 noyabrda adanın ölçüləri 900×655 m idi. Püskürmələr davam edirdi. 1967-ci ilin 5 iyununda püskürmələr dayananada adanın sahəsi 2,7 km2
, yüksəkliyi 174 m idi. Surtseyin şimalında isə "Nourtangi" adı verilən qum təpəciyi əmələ gəlmişdir.

## Digər adalar

### Sirlinqur
Püskürmələr nəticəsində 1965-ci ilin 28 mayında Surtseyin 600 m şimalında Sirlinqur adlandırılan ada üzə çıxır və bu adada püskürmələr 1965-ci ilin oktyabrina qədər davam etdi. 150 metr genişliyində idi, lakin 1965-ci ilin 24 oktyabrında ada suya qərq oldu.

### Youlnir
Vulkanın yaratdığı digər ada 1965-c ilin dekabrında Surtseyin 900 m cənub-qərbində ortaya çıxan Youlnir adası idi. Youlnir 7 ay içində 300 m2 sahəyə və 70 metr yüksəkliyə çatır. 8 avqust 1966-cı ildə püskürmənin dayanması ilə ada 1966-cı ilin oktyabrında suya qərq olur.

## Məxsusiyyət
Ada yaranda 6 noyabr 1963-cü ildə bura "Paris Match" jurnalının 3 fransız jurnalisti gəldi. Püskürmələr davam etdiyindən onlar adada sadəcə 15 dəqiqə ola bildilər və adada Fransa hakimiyyətini elan etdilər. Lakin İslandiya hökuməti adanın onlara aid olduğunu bildirdi və məsələ bağlandı.

## Tədqiqat
Surtsey adası 1965-ci ildə qoruq elan edildi. Bu zamana qədər adada yalnız 100 nəfərə qədər insan ola bilib. 2008-ci ildə isə Surtsey adası YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısına salınmışdır.

## Adada həyat

### Bitkilər
Adada ilk bitkilər 1965-ci ildə aşkarlanan adi su yosunları idi.1963–1983 illəri arasında burada 20 bitki növü aşkarlanmışdı(6-sı qumluqda). 1998-ci ildə burada Çayyarpaqlı söyüd tapılmışdı. Hazırda adada 60 növ bitki tapılmış, 30-u ekosistemin parçası olmuşdur.

### Heyvanlar

#### Quşlar
Adada ilk quşlar 1966-cı ildə görülən fulmarlar və dalğıc qağayıları olmuşdur. İndi adada 13 quş növü çoxalır. Onlardan 8-i adanın daimi sakinləridir.

## İstinadlar
Admiral

**Admiral** ( – dəniz əmiri) — hərbi dəniz donanmasında rütbə, Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrində ən yüksək hərbi rütbə. Quru qoşunları və Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə general-polkovnik rütbəsidir. Rusiyada admiral rütbələri XVII–XVIII əsrlərdə I Pyotr tərəfindən təsis edilmişdir. 1940-cı ildən SSRİ və Rusiyada kontr-admiral, vitse-admiral, admiral, donanma admiralı rütbələri var; 1955-ci ildən Sovet İttifaqı Donanmasının admiralı rütbəsi var idi (Sovet İttifaqı Marşalı rütbəsinə uyğundur).

XX əsrin əvvəllərinə aid Azərbaycandilli mənbələrdə **dəryabəyi** (دریابیی) adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Cavidan Novruz

**Cavidan Novruz** (*Cavidan Ramiz oğlu Novruz*; ) — aktyor, müğənni, bəstəkar.

## Həyatı
Cavidan Novruz 12 fevral 1987-ci ildə Bakı şəhərində xalq artisti Ramiz Novruzun ailəsində anadan olub.

Səbail rayonu 7 nömrəli orta məktəbi 2005-ci ildə bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində dram-kino aktyorluğu fakültəsinə Xalq artisti Kamal Xudaverdiyevin kursuna qəbul olub. Universiteti 2009-cu ildə bitirmişdir.

## Ailəsi
Cavidan Novruz xalq artisti Ramiz Novruzun oğlu, stilist Şəfəq Novruzovanın qardaşıdır.

Ailəlidir. Turan adında bir oğlu var.

## Fəaliyyəti

### Musiqi
Aktyorluqla bərabər vokalla da məşğul olub. Azər Zeynalovdan təhsil alıb.

Cavidan Novruz müğənnidir. O ifaçı kimidə Türkdilli dövlətlərdə Azərbaycanı layiqincə təmsil edib. "Avrasiya yıldızı" yarışmasında 2-ci yerə qədər çıxmışdır. Eyni zamanda da ifa etdiyi mahnılar var ki, bəstələri özünə aiddir.

"Son qərar", "Yasandı bitdi", "Gəl gör məni eşq neylədi", "İkimiz" adlı mahnılarını bəstələyib və "Ezizim Fellini" kino-filmdəki soundtrack "Hardasan" mahnısını ifa edib.

### Kino
Universitetə qəbul olduğu il Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının istehsalı olan "Cavad xan" filmində ilk böyük rola Cavadxanın kiçik oğlu (Əliqulu xan) roluna dəvət alıb.

Uşaq yaşlarından Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının səhnəsində bir çox tamaşalarda rollar alıb və uşaq yaşlarından filmlərdə çəkilib.

## Filmoqrafiya
# Bəsdir, ağlama!  (film, 1999)
# Cavad xan. Filmin filmi (film, 2007)
# Cavad xan (film, 2009)
# Qız atası (teleserial, 2014) *(27-ci, 90-cı 182-ci bölümlər)*
# Vicdan haqqı (teleserial, 2016)
# Axırıncı yol (film, 2016)
# Bacanaqlar (film, 2017)
# De sən öl (film, 2018)
# Komedixana (2019-günümüz)
# Xəyanət Serialı(teleserial 2024-2025)

## İstinadlar
Eldfetl

**Eldfetl** — İslandiyanın Heymayey adasında yerləşən və hündürlüyü 200 metrə çatan püskürən vulkan. 1973-cü il yanvarın 23-də yaranıb. İslandiyada bu vulkanı "Atəşli vulkan" adlandırırlar.
Zəfər Murtuzov

**Murtuzov Zəfər Nəbi oğlu** - Azərbaycan rejissoru.

## Həyatı
Zəfər Murtuzov 1952-ci ildə Cəlilabad rayonunda anadan olub. 1971-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda təhsil alıb. 1977-ci ildə C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor assistenti kimi fəaliyyətə başlayıb, sonralar bir sıra filmlərin ikinci rejissoru olub.

## Şəxsi həyatı
Ailəlidir. bir qızı və bir oğlu var. Həyat yoldaşı Sevda xanım Şəkidəndir. "Həm ziyarət,Həm ticarət" filmindəki Mustafa müəllimin qonaqlıq səhnəsi Sevda xanımın atası İsgəndər doktorgildə çəkilib.

## Mükafatları
1 avqust 2018-ci ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə, "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# İstintaq (film, 1979)
# Qızıl uçurum (film, 1980)
# Babamızın babasının babası (film, 1981)
# Park (film, 1983)
# Şəhərli biçinçilər (film, 1986)
# Yay gününün xəzan yarpaqları (film, 1986)
# Doğma sahillər (film, 1989)
# Təhminə (film, 1993)
# Qayınana (film, 1978)

## İstinadlar
İdris Zeynalov

**İdris Zeynalov** — Bəstəkar. Kino bəstəkarı. Aktyor

## Həyatı
1952-ci il yanvarın 29-da anadan olub

## Əsərləri
Estrada-simfonik orkestri üçün Fantaziya (1992); Orqan üçün "Arabeskalar" (1997). Müxtəlif tərkibli ansambllar üçün caz kompozisiyaları (1990 – 2001). "Qisas" kinofilminə musiqi (1992). B.Vəziroğlu, N.Xəzri, S.Rüstəmxanlı, D.Gədəbəyli, G.Şıxəliqızı, İ.Dadaşov və b. şairlərin söz. mahnılar (1990 – 2001)

## Filmoqrafiya
# Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)
# Qisas (film, 1991)
Aleksandr İlxovski

**Operator**

## Həyatı
Aleksandr Radiyeviç İlxovski 30 oktyabr 1950-ci ildə Moskvada anadan olub. 

ÜDKİ-nin operatorluq fakültəsində, Nothern Media School-da (Böyük Britaniya, 1994-1995) təhsil alıb. 

"Sentrnauçfilm"də operator assistenti, "Mosfilm"də operator (1976-cı ildən) işləyib. 

"Yaramaz" filminə görə Azərbaycan Dövlət Mükafatına (1988), "Moskva" filminə görə "Qızıl Qoç" mükafatına (2002) layiq görülüb.

## Filmoqrafiya
# Yaramaz (film, 1988)
Mamuka Kikaleyşvili

**Mamuka Andreyeviç Kikaleyşvili** (; 10 avqust 1960, Tbilisi — 3 may 2000, Moskva) — gürcü aktyoru və kinorejissoru.

## Həyatı

## Filmoqrafiya

#Yaramaz (film, 1988)
#Girişmə, öldürər! (film, 1990)
#Deribasovskda hava yaxşıdır və ya Brayton-Biçdə yenə yağışlar yağır (film, 1992)
#"Fransız" (film, 1995)
Tofiq Məmmədov (rejissor)

**Tofiq Əsgər oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan kino rejissoru. Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2000) və əməkdar incəsənət xadimi.

## Həyatı
Tofiq Əsgər oğlu Məmmədov 15 fevral 1941-ci ildə anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
"Salnamə" sənədli filmlər studiyasının rəhbəridir.

## Adlar
* Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (18 dekabr 2000)
* Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi

## Filmoqrafiya
***Rejissor kimi***
# Birillik yem bitkilərinin aralıq, təkrar və qarışıq əkini (film, 1986) (qısametrajlı sənədli film)
# Goranboy - oğuz eli (film, 1989) (qısametrajlı sənədli film)
# Azadlığa gedən yollar (film, 1990) (tammetrajlı sənədli film)
# Bir daha yüksələn bayraq (film, 1990) (qısametrajlı sənədli film)
# Biznes konqresi (film, 1990) (qısametrajlı sənədli film)
# İşığını əsirgəmə (film, 1990) (qısametrajlı sənədli film)
# Ulu yurd (film, 1990) (qısametrajlı sənədli film)
# Boz qurdun harayı (film, 1991) (qısametrajlı sənədli film)
# Xəzər köməyə çağırır (film, 1991) (qısametrajlı sənədli film)
# Şəhidlər və qazilər (film, 1991) (qısametrajlı sənədli film)
# Şirvan şikəstəsi (film, 1991) (qısametrajlı sənədli film)
# Ziya ocağı (film, 1991) (qısametrajlı sənədli film)
# İnama qayıdış (film, 1992) (qısametrajlı sənədli film)
# Parlament (film, 1996) (qısametrajlı sənədli film)
# 9 dəqiqə (film, 1999) (qısametrajlı sənədli film)
# Əshabi-Kəhf (film, 2000) (qısametrajlı sənədli film)
# Şəhidlik zirvəsi (film, 2001) (qısametrajlı sənədli film)
# Haray (film, 2004) (qısametrajlı sənədli film)
# Akademik Adilə Namazova (film, 2007)
# Monoloq (film, 2007) (qısametrajlı sənədli film)
# Həqiqətin özü (film, 2008) (tammetrajlı sənədli film)
# Azərbaycan milli qəhrəmanları. Məzahir Rüstəmov. Xatirələrdə yaşayan ömür.. (film, 2010)

***İkinci rejissor kimi***
# Od içində (film, 1978) (tammetrajlı bədii film)
# Tənha narın nağılı (film, 1984) (tammetrajlı bədii film)
# Cin mikrorayonda (film, 1985) (tammetrajlı bədii film)

***Ssenari müəllifi kimi***
# Xəzərim mənim, taleyim mənim (film, 1991) (qısametrajlı sənədli film)
# Şirvan şikəstəsi (film, 1991) (qısametrajlı sənədli film)
# Azərbaycan... Əbədiyyət yolu (film, 2006)

***Prodüser kimi***
# Azərbaycan... Əbədiyyət yolu (film, 2006)
# Heydər Əliyev. Dünyaya pəncərə (film, 2006) (qısametrajlı sənədli film)
# Azərbaycanın mədəni irsinə qarşı müharibə (film, 2007)
# Heydər Əliyev. Vətənin keşiyində (film, 2007) (qısametrajlı sənədli film)
# Monoloq (film, 2007) (qısametrajlı sənədli film)
# 125 illik yol (tammetrajlı sənədli film)
# Həqiqətin özü (film, 2008) (tammetrajlı sənədli film)
# Azərbaycan mətbəxinin rəngləri (film, 2009) (qısametrajlı sənədli film)

***Bədii rəhbər kimi***
# Təxəllüsü "Mixaylo" (film, 2008) (qısametrajlı sənədli film)

## İstinadlar

## Mənbə
* Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 5.
Svetlana Toma

**Svetlana Toma** — Aktrisa.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
# Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)

## Həmçinin bax