open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anna Vyaxireva

**Anna Viktorovna Vyaxireva** () — Rusiya həndbolçusu, Rostov-Don klubunun və Rusiya komandasının sağ kənar və sağ orta oyunçusu. 2016-cı il Olimpiya çempionu (turnirin ən dəyərli oyunçusu), 2018-ci il Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı (turnirin ən dəyərli oyunçusu) və 2019-cu il Dünya kubokunun bürünc mükafatçısıdır. 13 nömrə ilə çıxış edir. Rusiyanın əməkdar idman ustasıdır. Rus həndbolçusu Polina Kuznetsovanın kiçik bacısıdır. İdman ləqəbi — "Həndbolun Messisi".

## Bioqrafiyası
6 yaşından bəri həndbol idman növü ilə məşğul olmağa başlamışdır. Anna kiçik olanda ailəsi Tolyattiyə köçmüş və bacısı Polina kimi, Anna da "Lada" və "Zvezda" klublarında oynamişdır. Hər iki bacının məşqçisi ataları Viktor Vyaxirev idi. Atası Annanı sol əllə oynamağa öyrətmişdir. Məhs həndbolda solla oynamaq çox dəyərləndirilir. Viktor həm də istəyirdi ki, qızları eyni komandada oynayan zaman bir biri ilə rəqib olmasınlar. Polina Annadan fərqli olaraq sağ əllə oynayırdı. Anna Vyixireva evlidir və dini baxşılarına görə babtisdir.

2018-ci ildə Fransadakı Avropa Çempionatında 8 oyun hesabına 43 top yazdırmış (4-cü yer) və 41 ötürmə (1-ci yer) etmişdir. Geniş fərqlə qol + ötürmə sistemində ən yaxşısı (84 xal) seçilmişdir. Rusiya komandasının ikinci yeri tutduğu turnirin nəticələrinə görə, Anna turnirin ən dəyərli oyunçusu seçilmişdir.

2019-cu ildə Yaponiyada keçirilən Dünya Kubokunda, 10 matçda toplam 62 top vurmuş və qol + ötürmə sistemində (107 xal) ən yaxşısı seçilmişdir. Rusiya komandası üçüncü yeri tutdu və Anna Vyaxireva Dünya Kubokunda ilk medalını qazandı. Anna yeganə rus oyunçulardan turnirin simvolik komandasına daxil edilmişdir.

2016-cı ilin 25 avqustunda Anna Rusiyanın "Dostluq" ordeni ilə təltiv edilmişdir.

## İstinadlar
Anton Zabolotnı

**Anton Konstantinoviç Zabolotnı** (13 iyun 1991, Ayzpite, Latviya SSR, SSRİ) — Rusiya futbolçusu, "Soçi" klubunun hücumçusu.

## Bioqrafiyası
Latviyanın Aizpute şəhərində anadan olmuşdur. Ata Rubezhnoye Luhansk bölgəsində anadan olub, uçuş akademiyasında oxuyub, voleybolla məşğul olub, hərbçi olub. Anası isə sprinetr qaçışı ilə məşğul olurdu. Anton uşaq kimi çox şəhərlərdə yaşamış, ən çox Lipetskdə yaşamışdır. Beş yaşından yeddi yaşınına kimi akrobatika ilə məşğul olmuşdur.

## Klub karyerası
Lipetskin "Metallurq" klubunda ilk olaraq məğul olmağa başlamışdır. İlk məşqçisi Oleq Krivolutski olmuşdur. 13 yaşında MOİK futbol klubuna keçdi. Məşqçilər Nikolay Kozlov və Andrey Plakhetko idi. Gənclər çempionatında ilk debütü 14 mart 2008-ci ildə Şinnik ilə ev oyununda etdi. 2008–2010-cu il mövsümündə 41 matç keçirdi, 11 qol vurdu. 25 Noyabr və 8 dekabr 2009-cu il Çempionlar liqası 2009/10 Volfsburq və Beşiktaş klubları ilə oyunlarda adı oyunçular siyahısında idi.

2010-cu ilin yanvarında MOİK-da mövsüm öncəki ilk təlim məşq toplanışında "Ksamaksu" komandasına qol vurdu. Yazda zədə səbəbindən Premyer Liqada debüt edə bilmədi və mövsümün sonuna qədər Volqar Həştərxan FK klubunda icarə əsasında oynadı. 16 oyuna, 6 qol vurdu. Sonra Yekaterinburqun Ural FK (2011–21 oyun, 6 qol) və Dynamo Bryansk (2012–13 oyun, 2 qol) klublarına icarəyə verildi. 2012-ci ilin yayında diz əməliyyatı keçirdi.

## Yığma karyerası
Anton 19 yaşında Rusiyanın yeniyetmələr və gənclər yığmasında çıxış etdi. 16 avqust 2017-ci ildə Rusiya millisinin genişləndirilmiş heyyyətinə düşdü. Sntyabr ayında Rusiyanın Cənubi Koreya və İranla olan oyununa dəvət edildi və ilk debüt Cənubi Koreyyal ilə olan oyunda oldu. 2018-ci ilin 10 sentyabrında Çexiya ilə olan yoldaşlıq oyununda ilk yığma komandada qolunu vurdu.

## İstinadlar
Fransua Dyuvalye

**Fransua Dyuvalye**  (ləqəbi Papa Doc, ) — 1957–1971-ci illərdə Haiti Respublikasının Prezidenti.

## Həyatı
Fransua Dyuvalye 1907-ci ildə Haitidə, Portau Prins şəhərində anadan olub.1934-cü ildə Haiti Ali Tibb məktəbini bitirib. 1943-ci ildə kənd orta məktəbində həkim işləyib.

## İstinadlar
Lətif Yəhya

**Lətif Yahia** — İraq əsilli yazıçı və İran-İraq müharibəsində döyüşmüş İraq ordusunun keçmiş kapitanıdır. İraq diktatoru Səddam Hüseynin oğlunun Udey Hüseynin dubloru olduğunu iddia etdiyi bilinir.

## Həyatı
İraqda kürd ailəsinin uşağı olaraq anadan olub. İran-İraq müharibəsinin başlamasından sonra Udayın dubloru olduğunu iddia etdi. 23 yaşında ikən prezident sarayına çağrıldı, burada Uday sinif yoldaşlarının məktəbdə ikən arasındakı oxşarlıqları xatırladığını başa düşdü. Yahia'ya məlumat verildi ki, təhlükəli bir vəziyyət gözlənildiyi zaman Uday'ın xalqa kütləvi şəkildə çıxması üçün Uday qurbanı olacaq. Yahia əvvəlcə işə başlamaqdan imtina etdi və daha sonra təkbətək həbsxanaya salındı. Həbs edildikdən və işgəncəyə məruz qaldıqdan sonra Lətif ailəsinin də işgəncəyə məruz qalacağı ilə hədələyərək Udayın stuntman olmasını qəbul etməli oldu. Altı ay ərzində Udayın nitq tərzini və tərzini təqlid etmək üçün təlim keçdi. Görünüşünün daha bənzər olması üçün əməliyyat və diş müalicəsindən keçdi. İraqın Küveytə hücumu zamanı Yəhya, İraq qoşunları üçün mənəvi dayaq olaraq istifadə ediləcək əsgərlərlə görüşmək üçün Uday olaraq Bəsrəyə göndərildi. Uday ilə münasibətləri sonradan pisləşdi. Yahia'ya görə, Uday'ın maraqlandığı bir qadın Yahia'ya daha çox maraq göstərdiyi zaman gəldi. Daha sonra Uday onu silahla yaralayıb. Uday tərəfindən təcavüz edilən gözəllik yarışmasının birincisi, hesab istəməyə gələn atasını öldürməyi əmr edəndə, Yahia Udayın önündəki biləklərini kəsdi. Yahia şimaldan qaçdı və Udayın özünü düşünərək kürd Peşmerqa qüvvələri tərəfindən burada həbs edildi. Onun uday olmadığını biləndə sərbəst buraxıldı. 1992-ci ildə Avstriyaya getdi və sığınacaq aldı. Yahia, 1995-ci ildə Avstriyada hücuma məruz qaldıqdan sonra Londona köçdü. 10 mart 1997-ci ildə Norveçdəki bir qaçqın məmuru, John'un onu təhdid etdiyini, bir qutu benzinlə ofisinə gəldiyini, yerə tökdüyünü və yandıracağını təhdid etdiyini iddia etdi. Rəsmi yarım saat sonra qaçan Yahia'nı "sakitləşdirməyə" müvəffəq oldu. Daha sonra polis tərəfindən həbs edildi. Məhkəmədən əvvəl sərbəst buraxıldı və Almaniyaya, daha sonra İrlandiyaya getdi.

## Film
Lee Tamahori'nin rejissoru olduğu və Dominic Cooper'in Yahia və Uday kimi cüt personajları rol aldığı Şeytanın Cütlüyü, 22 Yanvar 2011 tarixində Sundance Film Festivalında debüt etdi.

## Kitablar
* Mən Səddamın oğlu idim 1 May 1994-cü ildə Arcade Nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan.
* Şeytanın cütü 5 iyun 2003-cü ildə Arrow Books Ltd tərəfindən nəşr edilmişdir.
* Qara Dəlik Arcanum Nəşriyyatı tərəfindən 20 Noyabr 2006-cı ildə buraxıldı.

## İstinadlar
Hümmət Hacıyev

**Hümmət Hacıyev** (Hümmət Ələkbər oğlu Hacıyev, ) — neftçi-geoloq, geologiya-mineralogiya elmləri namizədi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar geoloqu.

## Həyat və fəaliyyəti
Hümmət Hacıyev 10 oktyabr 1935-ci ildə Babək rayonunun Nehrəm kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Müəllimlər İnsitutunun fizika-riyaziyyat fakultəsini (1952-ci il), Azərbaycan Sənaye İnsitutunun geoloji-kəşfiyyat fakultəsini (1958-ci il) bitirmişdir. 1970-1981-ci illərdə "Səlyanneft"in baş geoloqu olmuşdur. 1981-ci ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft şirkətinin Ə.Əmirov adına Quruda Neft və Qazçıxarma İstehsalat Birliyinin baş geoloqudur. 30-a qədər elmi məqalənin, 3 ixtiranın müəllifidir. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bir sıra xarici neft şirkətlərinin ekspertidir. Beynəlxalq elmi simpoziumlarda məruzələr etmişdir. Hacıyevin təşəbbüsü ilə Naxçıvanda neft yataqlarının proqnozlaşdırılmasına başlanmışdır. "Hümmət Ələkbəroğlu" təxəllüsü ilə bədii yaradıcılıqla da məşğuldur. "Geoloqun poeziyası" kitabı nəşr olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Adışirin Ələkbərov
* Bağır Bağırov
* Musa Məmmədov (professor)
* Natiq Əliyev
* Həbib İsrafilov

## Mənbə
On üçüncü sülalə (Misir)

**XIII sülalə** — Qədim Misirdə ikinci aralıq dövrdə hakimiyyətdə olmuş sülalə. Başqa bir mülahizəyə görə Orta padşahlığa aiddir. Təxminən e.ə. 1803–1649-cu illərdə hökmdarlıq etmişlər.

## Ümumi məlumat
Manefon yazılarında XII və XIII sülalələrinin Tebes şəhərindən olduqlarını göstərir. Bu fakt isə onların qohum olduqlarını deməyə imkan verir.

XIII sülalənin fironları ilk vaxtlar Orta və Yuxarı Misirdə bütün əraziləri idarə etdilər. Ölkənin paytaxtı İttaui şəhəri idi. XIII sülaləsinin hakimiyyəti dövründə Misir kifayət qədər sabit bir dövlət olaraq qaldı. Ancaq bu mülahizə mübahisə mövzusudur.

Misiroloqlar arasında sülalənin taxtdakı ilk nümayəndəsinin kim olması ilə bağlı fikir ayrılıqları var. Kim Reholtin araşdırmalarına görə, XIII sülaləsindən ilk hökmdar I Sebekhotep adı ilə Sebekhotep Sekhemra Xutaui
olmuşdur. Başqa bir fərziyyəyə görə I Sbekhotep Haankra Sebekhotep idi. Sebekhotep Sekhemra Xutaui isə II Sebekhotepdir.

XIII sülalənin son hökmdarlarının dövründə mərkəzi hakimiyyət zəifləyir. Nil deltasının şərq sahillərində XIV sülalə güclənərək müstəqilləşdilər. Daha sonra bu əraziləri hiksosların əlinə keçir. Manefona görə hiksoslar XV sülalənin əsasını qoymuşdular. Hazırda bəzi misiroloqlar bu fikri təkzib edirlər.

## Fironlar

## İstinadlar
Tohtar Afuzov

**Tohtar Afuzov** (; ) — krım tatar rəssamı, krım tatar təsviri sənətinin ilk mütəxəssislərindən biridir.

## Həyatı
Tohtar Afuzov 16 yanvar 1901-ci ildə Tavrika quberniyasının Yalta qəzasının Alupka kəndində anadan olmuşdur. Yaradıcılıq fəaliyyətinə XX əsrin 30-cu illərində başlamışdır. 1920-1930-cu illərdə Moskvada, Vasili Meşkov adına rəssamlıq məktəbində təhsil almışdır. Daha sonra Sergey Stroqanov adına Moskva Dövlət İncəsənət və Sənaye Akademiyasında oxudu. Həmçinin, müxtəlif respublika və ümumittifaq sərgilərində iştirak etmişdir.

Təhsilini aldıqdan sonra Tohtar Afuzov vətəninə qayıtdı və Krım mənzərələrini çəkməyə başladı. 1930-1940-cı illərdə “Parlaq bir gecədə ev” (1937), “Albalı. Natürmort "(1940), "Dəniz mənzərəsi "(1940) və digər rəsm əsərlərini yaratdı, hansılar ki indi Simferopol İncəsənət Muzeyi və Tavrida Mərkəzi Muzeyində saxlanılırlar.

Tohtar Afuzov alman faşist işğalçıları tərəfindən 1942-ci ildə (bəzi mənbələrə görə 1941-ci ildə) Simferopolda güllələnmişdir.

## İstinadlar
Aleksey Şved

**Aleksey Viktoroviç Şved** () — Ximki komandasında oynayan rusiyalı peşəkar basketbolçu. Ximki komandasına qədər isə o, üç mövsümü NBA-da keçirdi: iki ili Minnesota Timbervulvz komandasında, üçüncü ili isə (2014/2015) birdən-birə üç klubda — Filadelfiya Seventi Siksers, Hyuston Rokets və Nyu-York Niksdə iştirak edib. Rusiya basketbol çempionatında 2010/11-ci ildə ən çox inkişaf edən oyunçu seçilmişdir. Rusiya basketbol komandası ilə 2012 Olimpiya Oyunlarının və 2011 Avropa çempionatının bürünc medallarının sahibidir. 20 avqust 2012-ci ildə Rusiya Milli Basketbol Komandasının 2012 Olimpiadasında müvəffəqiyyətli bir çıxışından sonra (Alekseyin son saniyələrdə atdığı üç xallıq atışı Argentina yığmasına qarşı həlledici oldu və komandası 3-cü yerə sahib oldu) Şved "Rusiyanın əməkdar idman ustası" adına layiq görüldü.

## Karyerası
Belqorod şəhər 1 nömrəli İdman məktəbində basketbol oynamağa başlamışdır. Alekseyin ilk məşqçisi atası Viktor Nikolayeviç Şved idi. O, həmçinin Anatoli Steinbok ilə məşq edirdi.

Hücum edən müdafiəçi mövqeyində oynayırdı. "Conti" (Sankt-Peterburq), "Petrel" (Belqorod), CSKA (Moskva), "Ximki" nin gənclər komandalarında oynamışdır. 2009/2010 mövsümünün sonuna qədər icarə əsasında Moskvanın "Dinamo" klubunda oynadı.

10 iyul 2012-ci ildə Associated Press agentliyi, Şvedin MOİK-dən ayrılacağını və Minnesota Timbervulvz klubu ilə 10 milyon dollar qarşılığında 3 illik müqavilə imzalayacağını bildirdi. İki gündən sonra rəsmi olaraq Timbervulvzə keçdi.

4 mart 2019-cu ildə Şved VTB Vahid ligasında öz rekordunu təzələdi. MOİK klubu ilə olan oyunda 37 xal topladı.

## İstinadlar
Seymur Martin Lipset

Seymur Martin Lipset (), amerikalı politoloq. Sosiologiya, ticarət birliklərinin təşkili və sosial təbəqələr üzərində işləmişdir. Lipsetin müqayisəli demokratiya sınaqları da mövcuddur.

## İstinadlar
Örnek

[thumb|[Adaviyə Əfəndiyeva|Adaviyə Əfəndiyevanın çəkdiyi rəsmdə örnek]]
**Örnek** (krım tatar dilində "*naxış*" deməkdir) — krım-tatar milli ornamenti, krım tatarları xalqının mədəniyyətinin ən qədim nailiyyətlərindən biridir. Ornament birləşdirilmiş kiçik elementlərdən ibarətdir, elementlər əsasən bitki və həndəsi fiqurları formasındadılar və simmetrik və asimmetrik quruluşa malikdilər. Əsas simovllar çəhrayı, yaşıl, sarı və mavi çalarlarda olan çiçəklər və ağacların təsvirindən ibarətdilər. 

Ornament milli geyimlər, ayaqqabılar, papaqların bəzək elementi kimi istifadə olunur, bundan başqa zərgərlik zinətləri, keramika və metal qabları, ağac məhsulları, məişət texnikası, mebel işləmələri və xalçaların bəzədilməsində istifadə olunur.

2018-ci ilin fevral ayında Ukraynanın Qeyri-Maddi Mədəni İrs Elementlərinin Milli Siyahısına daxil edildi.

## İstinadlar
Muzeylər gecəsi

**Muzeylər gecəsi** — Beynəlxalq Muzeylər Gününə həsr olunmuş beynəlxalq tədbirdir. Bu müddət ərzində muzey eksponatlarına gecədən səhərədək baxa bilərsiniz. Bu gecə, bir çox muzey günbatımından sonra demək olar ki, səhərə qədər ziyarətçilər üçün açıq olur. Aksiyanın əsas məqsədi müasir muzeylərin resurslarını, imkanlarını, potensialını göstərmək, gəncləri muzeylərə cəlb etməkdir.

## Tarixi

"Muzeylər gecəsi" ilk dəfə 1997-ci ildə Berlində keçirilib.

1999-cu ildən etibarən Fransa Mədəniyyət və Rabitə Nazirliyinin təşəbbüsü ilə “Muzeylərin baharı” adlı tədbir keçirilməyə başlanmış, 2001-ci ildə artıq bu aksiyada Avropa və Amerikadan 39 ölkə iştirak etməyə başlamışdır. 2005-ci ildə "Muzeylərin baharı" "Muzeylər gecəsi"nə çevrildi.

2009-cu ildən etibarən Azərbaycan muzeyləri də bu aksiyaya qoşulur.

## İstinadlar
Minsk-Arena

**Minsk Arena** () və ya yerli olaraq **Botvinik Arena** (, ) — Belarusiyanın Minsk şəhərində əsas qapalı arenadır.

Minsk-Arena kompleksində əsas arena da daxil olmaqla (15000 tamaşaçı qəbul edən) dörd məkan, bir velosiped yolu (2000 tamaşaçı qəbul edən), konki stadionu (3000 tamaşaçı) və yüksəksəviyyəli park var.

## Məşğuliyyət
Bura 20 noyabr 2010 tarixində reallaşan 2010 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsinin məkanı idi.

Şakira 19 may 2011-ci ildə *The Sun Comes Out* dünya turu əsnasında, Cennifer Lopez isə 25 sentyabr 2012-ci ildə *Dance Again* Dünya Turu əsnasında bu arenada çıxış eetdi.

Depeche Mode, 29 iyul 2013-cü ildə və 28 fevral 2014-cü ildə *Delta Machine* Turu zamanı 24.523 nəfər qarşısında çıxış etdi. Qrupun *Qlobal Spirit* Turu üçün yenidən çıxış edəcəyi gözlənilir.

Arenanın 18 mart 2018-ci il tarixində, 25 Noyabrda keçiriləcək 2018 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsinə ev sahibliyi edəcəyi təsdiqləndi. Bununla da arena ikinci dəfə yarışmanın keçirildiyi məkan oldu.

Dünya şöhrətli komediyaçı Rolilney Biong 19 oktyabr 2019-cu ildə Avropa Turu zamanı burada kiçik bir izdiham qarşısında çıxış etdi.

## İdman

Bina Kontinental Hokkey Liqası *"HC Dinamo Minsk"* komandasının ev meydançası olduğu üçün obyektin əsas istifadələrindən biri buz hokkeyidir. Arenanın rəsmi açılışı 30 yanvar 2010-cu ildə, 2-ci Kontinental Hokkey Liqası All-Star oyununun keçirildiyi vaxt keçirildi. Müəssisədəki ilk matç, Dinamo Minsk tərəfindən 14 yanvar 2010-cu ildə Rusiya komandası "*Metallurg Magnitogorsk"*-a qarşı keçirilmişdir. Rəsmi açılışdan əvvəl yanvar ayında daha iki müntəzəm mövsüm oyunu planlaşdırıldı: 16 yanvarda Rusiya komandası *Avtomobilist Yekaterinburg* və 18 yanvarda *Traktor Chelyabinsk*-ə qarşı.

Bu 2014-cü ilə Buz Hokkeyi Dünya çempionatı üçün iki əsas məkandan biri idi.

Arenada 2016-cı ilin yanvar ayında 2016 Sürətli Konkisürmə üzrə Avropa Çempionatı keçirildi. Mövsümün mükafat fondu 500.000 ABŞ dollarıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  (rusca)
Monteneqroda boşnaklar

**[[Monteneqro]]da [[boşnaklar]]** — ilk dəfə 2003-cü il siyahıyaalınması zamanı bir etnik qrup olaraq qeydə alınırlar. 2011-ci ilin son siyahıyaalmasına əsasən, Monteneqrodakı boşnakların ümumi sayı 53 605 nəfər olmuşdur. Bu isə onlar ümumi ölkə əhalinin 8,65% -ni təşkil etməsi deməkdir. Boşnaklar monteneqrolular və serblərdən sonra ölkədə üçüncü ən böyük etnik qrupdur.

## Demoqrafiya
Boşnaklar Monteneqronun şimalında, Sancak adlanan ərazisində yaşayırlar və dörd bələdiyyədə əhalinin əksəriyyətini təşkil edirlər: Rojae (83.91%), Petnisya (83.02%), Plav (56%) və Qusinye (42.64%).

## Tarix

Sancaq bosnaklarının üçdə ikisi Monteneqronun digər ərazilərindən gələnlərin nəsillləridir. İlk köç 1687-ci ildə Osmanlıların Boka-Kotorskanı itirməsi ilə başlayır. Tendensiya sonralarda davam edir. 1711-ci ildə Köhnə Monteneqrodan müsəlmanlar qətlə yetirilməsi səbəbindən Sancaq vilayətinə üz tuturlar. Müsəlmanların bura köç etməsini körüklüyən digər fakt isə provaslavların bbu vilayətdən Serbiya və Habsburqların nəzarətində olan bölgəyə köç etmələri ilə əlaqəli olur. Berlin anlaşmasına görə Monteneqro müstəqil dövlətə çevrilir. 1878-ci ildə sonra Nikşiçdə cəmi 18 boşnak ailəsi qalır. Kolaşin, Spuj, Qroxovo və digər şəhərlərdə bir dənədə olsun boşnak qalmır. Monteneqro ordusu 1912-ci ildə Osmanlılardan Cənubi Sancaq və Metoxiyanı aldıqdan sonra 12 000 boşnak və alban xristianlığa keçməyə məcbur edilir. 1913-cü ildə dinindən döndərilən əhalinin demək olar ki, hamısı (bir-iki ailə istisna) islama qayıdır. Son böyük millətlərarası toqquşma 1924-cü ildə Şahoviçi və Pavino-Pole kəndlərindəki qırğın zamanı baş verir. Monteneqrin kəndliləri bosniyalıların yerli Monteneqro qəhrəmanına saxta deməsindən sonra yüzlərlə Boşnak bəhanə edərək öldürülür.

## Siyasi
* Bosniyalıların əsas siyasi partiyası Rafet Husoviçin rəhbərlik etdiyi Bosniya Partiyasıdır. Partiya hazırda Monteneqro parlamentində iki yerə sahibdir.
* Digər partiya isə Xazbiya Kalasın rəhbərlik etdiyi Monteneqro Ədalət və Barışıq Partiyasıdır.
Monteneqrodakı boşnakların əksəriyyəti 2006-cı ildə müstəqillik referendumu keçirilərkən Monteneqronun müstəqilliyini dəstəkləmişdilər.

## Din
Bu gün boşnakların əksəriyyəti əsasən sünni müsəlmanlardır. Sünni müsəlmanların ən böyük və ən qədim fiqh məktəbi olan Hənəfi düşüncə məktəbinə tabe olurlar.

## Tanınmış şəxsləri
* Daniel Alibabiç — müğənni
* Selmo Kikotiç — bosniyalı siyasətçi
* Mirsad Huseinoviç – ABŞ-nin keçmiş futbolçusu.
* Hafiz Abdurahman Kuyeviç — dini lider
* Mayda Mehmedoviç — həndbol oyunçusu
* Fuad Muzuroviç — keçmiş bosniyalı futbolçu
* Dado Polumenta — müğənni
* Şako Polumenta — müğənni
* Refiq Şabanadzoviç — keçmiş futbolçu
* Sead Şehoviç — basketbolçu
* Suad Şehoviç — basketbolçu
* Elsad Zverotik — futbolçu
* Damir Çakar — keçmiş futbolçu
* Şerbo Rastoder — tarixçi
* İzudin Bajroviç — aktyor
* Fahrudin Radonçiç — sahibkar və siyasətçi
* Çenan Radonçiç — keçmiş futbolçu
* Ramo Kolenoviç — keçmiş kayakçı
* Senidah — müğənni

## Mənbə
* Sandžak information
* Congress of North American Bosniaks

## İstinadlar
Andrey Rublyov (tennisçi)

**Andrey Andreyeviç Rublyov** (20 oktyabr 1997-ci il, Rusiya, Moskva şəhərində anadan olmuşdur) — rusiyalı tennisçi; 21 yaşadək tennisçilər arasında ATP Finalının finalçısı (2017); beş ATP turnirinin qalibi (bunlardan dördü təkdir); bir yeniyetmə Grand Slam tək turnirinin qalibi (French Open 2014); cütlüklərdə yeniyetmələrin Böyük Dəbilqə turnirinin finalçısı (Uimbldon-2014); Orange Bowl cütlük turnirinin finalçısı (2013); 2014 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarının mükafatçısı; gənclər sıralamasında dünyanın ilk birinci raketkası.

## Ümumi məlumat
Andrey Rublyov idmançı ailəsində anadan olmuşdur. Atası, Andrey Rublyov, keçmiş peşəkar boksçudur. İdmandan ayrıldıqdan sonra o bizneslə məşğul olmuş və hazırda Moskvada bir restoran şəbəkəsinin sahibidir. Anası — Marina Maryenko, tennis məşqçisi, əvvəllər Anna Kournikova, Daria Gavrilova və İrina Xromacheva ilə birlikdə çalışmışdır. Kiçik Andreyi üç yaşında tennisə gətirən məhz anası olmuşdur. Bacısı Anna-Arina Marienko, tennis üzrə idman ustası və hazırda məşqçiliklə məşğuldur.

Yeniyetmələr arasında ilk böyük uğurunu 2012-ci ilin dekabrında əldə etmişdir. Andrey Orange Bowl turnirinin finalında ev sahibi amerikalı Tommy Paulu məğlub etdi (16 yaşadək kateqoriyada) — 6:3, 6:4. 2013-cü ilin yayında isə idmançı 16 yaşadək Avropa çempionatında qızıl medal qazandı.

2015 mövsümündə Rublyov mütəmadi olaraq ATP seriyası turnirlərində meydana çıxmağa başladı. Fevral ayının əvvəlində, Çallenger seriyası turnirlərindəki ilk cütlük titulunu qazandı; Dallasda, ukraynalı Denis Molchanov ilə turniri qazandı.

2020-ci il Andrey üçün çox uğurlu oldu. O Dohada keçirilən ATP 250 turnirinin qalibi oldu. Bu titul Andreyin karyerasında üçüncü idi. Finalda Andrey fransız Koranten Muteni məğlub etdi.

## İstinadlar
Vard Hill Lamon

**Vard Hill Lamon** (; ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 16-cı prezidenti və Respublikaçılar Partiyasının ilk prezidenti Avraam Linkolnun ən yaxın dostu və yaxın mühafizəçisi idi. 2 il ABŞ-nin Virciniya ştatında tibb təhsili almışdır. Angelina Turner ilə ailə həyatı qurmuşdur. Bu evlilikdən Angelina Ehud adlı bir qızı da var idi.

ABŞ-də köləliyə son qoymaq üçün demək olar ki, Linkoln səylərinin hamısında Linkolnun yanında idi. Linkoln və həyat yoldaşının Ford Teatrındakı Linkolnun ölümünə səbəb olan “Amerikalı əmimiz” (“Our American Cousin”) tamaşasını izləməyə getdiyi gecə, o getməmişdir.

Bu gecə Linkoln, Konfederasiyaya işləyən Merilend casusu Con Uilks But tərəfindən öldürülmüşdür. Bu sui-qəsd həm də ABŞ prezidentlərinə edilən ilk sui-qəsddir. Sui-qəsddən 12 gün sonra Con Uilks But Federal agentlər tərəfindən tapılmış və daha sonra isə Virciniyadakı bir anbarda öldürülmüşdür.

Sui-qəsddən sonra Linkoln teatrın qarşısındakı Alman dərzisinə məxsus bir evə köçürülür. Linkoln 1865-ci il aprel ayının 15-də səhər saatlarında ölmüşdür. Vard Hill Lamon Linkoln sui-qəsdində özünü günahlandırmışdır. Linkoln cənazəsi qatarla İllinoys ştatına aparılır. Linkoln ABŞ-nin ən böyük prezidentlərindən biri hesab olunur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Barton, William Eleazar. *The Soul of Abraham Lincoln.* (1920)
* Cuthbert, Norma Barrett (ed.). *Lincoln and the Baltimore Plot, 1861.* (1949)
* Donald, David.  *Lincoln's Herndon.* (1948)
* Downing, David C. *A South Divided: Portraits of Dissent in the Confederacy* (2007)
* Hamand, Lavern M. "Lincoln's Particular Friend" in *Essays in Illinois History.* (1968)
* Lamon, Ward Hill. *The Life of Abraham Lincoln: From His Birth to His Inauguration as President.* (1872)
* Lamon, Ward Hill. *Recollections of Abraham Lincoln: 1847–1865.* (1895)
* Lawson, Sylvia B. "Logan, Stephen T."; http://www.anb.org/articles/04/04-00636.html; *American National Biography Online* February 2000.
* "Lincoln Stole into Washington to Foil Possible Assassination", *The New York Times*, February 24, 1961, page 25.
* Lurie, Jonathan. "Lamon, Ward Hill"; http://www.anb.org/articles/11/11-00506.html; *American National Biography Online* February 2000.
* Mackay, James.  *Allan Pinkerton: The First Private Eye* (1996)
* Mitgang, Herbert.  "'I Beg Leave To Offer. . . Abraham Lincoln'", *The New York Times, * May 15, 1960, page SM26.
* Nevins, Allan.  *The War for the Union: Volume 1, The Improvised War, 1861–1862* (1959)
* Stephen B. Oates *With Malice Toward None: The Life of Abraham Lincoln* (1977)
* Oedel, Howard T. "Lincoln Takes the Pulse of the Confederacy at Charleston in March, 1861" in *Lincoln Herald* 1971 73(3), pages 156–172.
* Tilton, Clint Clay.  "Lincoln and Lamon: Partners and Friends" in *Publications of the Illinois State Historical Library* (1931)
* "Ward Hill Lamon." *Dictionary of American Biography* (1928–1936)
* Wilson, Douglas L. and Rodney O. Davis, editors. *Herndon's Informants* (1998)

## Xarici keçidlər

* Lamon House History
* Lincoln and his Marshal
* Mr. Lincoln and Friends 
* Mr. Lincoln's White House: Ward Hill Lamon (1828–1893) 
* 
* 
*
Jahorina dağı

**Jahorina** ( ) -  Bosniya və Hersoqovinada dağ zirvəsi. Zirvə Pale (Bosniya və Herseqovina), Trnovo (Serbiya) və Bosniya ərazisində Trnovo bölgələrinin birləşdiyi ərazidə yerləşir. Jahorina Dinar Alplarının bir hissəsi hesab olunur. Trebeviç silsiləsi ilə həmsərhəddir. Jahorinanın ən yüksək zirvəsi dəniz səviyyəsindən 1916 metrdə yerləşir. Bu göstərici ilə zirvə Saraevo dağlarında ikinci ən yüksək zirvədir ( Belaşnisa, 2067 m). Dağın qərb yamaclarında eyni adlı milli park yaradılıb. Serbiya Respublikası ilə Bosniya və Herseqovina arasında olan sərhəd bu dağ ırazisindən keçir.

Jahorina dağ-xizək kurortu dağ yamacında yerləşir. 1984 Qış Olimpiya Oyunlarının dağ-xizək idmanı üzrə qadınların yarışması bu ərazidə keçirilmişdir. Jahorina kurortu Bosniya və Herseqovinanın ən böyük və ən populyar dağ-xizək kurort zonasıdır. Kurort ərazisində dağda xizəklə sürüşmək, snoubord, yürüş və s. populyardır.

Dağ ərazisindən keçən əsas yollar şimaldan cənub istiqamətdə keçir. Əsas mağistiral yol M5-dir. Sarayevo-Vışeqrad şəhərlərini birləşdirir.

### Mina təhlükəsi
Jahorina ərazisi Bosniya müharibəsi zamanı böyük strateji əhəmiyyətə malik idi. Dağ ərazisinin bir çox bölgələrində, əsasən də kurort ərazisi yaxınlıqlarında minalara rast gəlinir. Müharibədən sonra ərazidə geniş minadan təmizləmə tədbirləri keçirilmişdir. Kurort ərazisində xizəklə yürüş etmək təhlükəsizdir. Ancaq kənar ərazilərdə təhlükə hələ də saxlanılır. Ərazidə tez-tez mina təhlükəsini bildirən lövhələrə rast gəlinir. Son zamanlar ərazidə minadan təmizləmə işləri aparılsa da, 30 oktyabr 2011-ci ildə sloven paraplan idmançısı ciddi xəsarət almışdır. O yanılışlıq nəticəsində minalanmış ərazilərə enmişdir.

## İstinadlar
Linkoln memorialı

**Linkoln memorialı** ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqtonda ABŞ prezidenti Abraham Linkolnun xatirəsinə inşa edilmiş bir abidədir.

Dözümlülüyü, dəqiqliyi və qətiyyəti simvollaşdırır. Henry Bacon tərəfindən, Afina Akropolundakı Parfenonu xatırladacaq üslubda tərtib edilmişdir; Hündürlüyü 13.4 m olan 36 sütuna malikdir. Kolorado mərmərindən hazırlanmış bu sütunların sayı ABŞ-nin Linkolnun dövründəki əyalətlərinin sayı qədərdir. Linkolnun 5.80 m hündürlüyündəki heykəli ağ Corciya mərmərindən düzəldilib və Tennesse mərmərindən düzəldilmiş bir özül üzərindədir. Daniel Chester French tərəfindən hazırlanan heykəl Nyu-Yorkdakı Piccirilli qardaşları tərəfindən mərmərə həkk edilmişdir.

Abidənin önündəki bir hovuzun üstündən şərqə, Vaşinqton abidəsi və Kapitola doğru baxır. Abidə içərisində, Lincolnun Gettyburg nitqi cənub divarına həkk edilmişdi və ikinci dəfə prezident seçildikdən sonra etdiyi çıxışı isə şimal divarına həkk olunmuşdur. Tavanda Jules *Guerin*in iki rəsm əsəri var; bunlardan biri Birləşmə və Tərəqqi, digəri Bir irqin azadlığını əldə etməsi adlanır. Abidənin təməli 1915-ci ildə qoyulmuş və açılışı 30 may 1922-ci ildə edilmişdir
Cəbhədən cəbhəyə (Seyidbəyli)

**Cəbhədən cəbhəyə** — Azərbaycanlı məşhur kinorejissor və ssenari müəllifi kimi də tanınmış görkəmli yazıçı Həsən Seyidbəylinin romanı. Əsər Azərbaycan Sovet Ədəbiyyatının incilərindən sayılır. 1961-ci ildə çap olunan kitab Azərbaycan detektivinin şah əsəri də hesab edilir.

Roman milis işçilərinin çətin, məsuliyyətli işinə həsr olunmuşdur. Əsərdəki hadisələr Böyük Vətən müharibəsi illərində Bakı şəhərində cərəyan edir.

## Məzmun

Bu detektiv romanda faşizmə qarşı müharibə illərindən bəhs edilir. Cəbhədən yaralanaraq yarımçıq qayıdan Teymurun Bakıdakı sonrakı həyatı oxucunun gözləri qarşısında canlanır. Dövlət təhlükəsizlik orqanlarında işə girən Teymur dəfələrlə cinayətkarlarla üz-üzə dayanır və qalib gəlir. Əsərin fonunda Teymurun Ləman ilə məhəbbəti əsas planda verilib.

## Nəşr

Roman ilk dəfə Bakıda kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 1961-ci ildə Uşaqgəncnəşrdə, 1979-cu ildə 555 səhifədə, 1988-ci ildə isə 272 səhifədə təkrar nəşr edilib.

Hədəf Nəşrləri tərəfindən “XAN Milli Ədəbiyyat” layihəsi çərçivəsində latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 372 səhifədə 2013, 2017 və 2020-ci illərdə təkrar nəşr edilib.

## Qəbul

2010-cu ildə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Baba Babayevin həm də "Cəbhədən-cəbhəyə" əsəri barədə olan Həsən Seyidbəylinin nəsri haqqında ilk tədqiqat əsəri "Həsən Seyidbəylinin bədii nəsri" monoqrafiyası yazıçının 90 illik yubiley tədbirləri ərəfəsində  nəşr edilib.

Məhərrəm Zeynal Həsən Seyidbəylidən bəhs edən "O ədəbiyyat üçün çalışırdı" başlıqlı məqaləsində "Cəbhədən cəbhəyə" romanını "kəskinsüjetli nəsr" adlandırır.

## Satış

"Hədəf” Nəşrləri və "XAN” nəşriyyatının 2015-ci ilin aprel ayı üçün ən çox satılan 30 bədii və tərcümə kitabları arasında 12-ci olub.

2015-ci ilin mayında da Azərbaycanda ən çox satılan kitablardan biri olub.

Hədəf Nəşrləri və “XAN” nəşriyyatının 2015-ci ilin noyabr ayı üçün ən çox satılan 30 bədii və tərcümə kitablarının siyahısında 10-cu olub.

## Adaptasiya

1970-ci ildə ekranlara çıxmış “O, qızı tapın” filminin ssenarisində qismən bu romandan da istifadə olunub.

2012-ci ildə azərbaycanlı rejissor Kənan MM Həsən Seyidbəylinin “Cəbhədən cəbhəyə” əsərinə film çəkmək istədiyini deyib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Goodreads–də Cəbhədən cəbhəyə
* 
* Həsən Seyidbəyli yaradıcılığının nəsr təkamülü:"Cəbhədən-cəbhəyə" - Baba Babayev yazır
Henri Bekon

**Henry Bacon** (), əsasən, Beaux-Arts memarlıq üslubuna uyğun olaraq memarlıq əsərləri hazırlayan və həyata keçirən Amerika memarıdır. Tanınmış əsərləri arasında ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqtonda son layihəsi olan Linkoln memorialı (1915–1922-ci illərdə qurulmuşdur.) da vardır.

## İstinadlar
Vaşinqton abidəsi

**Vaşinqton abidəsi** — dünyanın ən yüksək obeliskidir. Uzunluğu 169.35 metrdir. ABŞ-nin Vaşinqton şəhərində yerləşərək şəhərin ən vacib simvollarından birinə çevrilmişdir. Bu abidə ölkənin qurucusu Corc Vaşinqtonun xatirəsinə inşa edilmişdir.

Abidə, Misir obeliskinə oxşar şəkildə 1840-cı illərdə Robert Mills adlı bir memar tərəfindən tərtib edilmişdir, inşasına 1844-ci ildə başlanmışdır; 6 ildən sonra inşası dayandırılmış və uzun bir fasilədən sonra inşası 1885 ildə başa çatmış və rəsmi açılışı 9 oktyabr 1888-ci ildə baş tutmuşdur.

Mərmərdən hazırlanmış obelisk, tamamlandığı zaman dünyanın ən yüksək tikilis idi. O, bu adı Köln kafedralından götürmüş və 1889-cu ildə Eyfel qülləsi tikilənə qədər daşımışdır.

Abidənin inşası zamanı hər bir dövlətdən və dünyanın müxtəlif yerlərindən 193 xatirə daşları daxili divarlara qoyulmuşdur. Abidədə 1854-cü ildə ABŞ və Osmanlı dövlətlərinin dostluğunun rəmzi olaraq qoyulmuş bir Osmanlı dilində kitabə də mövcuddur; Üzərində Zivər Əfəndinin bir beyti yazılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official NPS website: Washington Monument
* 
* ''Harper's Weekly'' cartoon, February 21, 1885, the day of formal dedication
* Today in HistoryDecember 6
* 
* 
* 
* Prehistory on the Mall at the Washington Monument
Maqliç dağı

**Maqliç** ()) - Bosniya və Hersoqovinada ən yüksək dağ zirvəsi. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 2386 metr yüksəklikdə yerləşir. Zirvə Monteneqro ilə olan sərhəddə yerləşir. Şimal-qərbdən cənub-şərq istiqamətdə uzanır. Dağ Suteska milli parkının ərazisinə daxildir. Park 1962-ci ildə yaradılmışdır. Sahəsi 175&nbsp;km2-dır. Milli park şərqdən Pivska dağı (1.775 m) və Piva çayı, cənub-qərbdən Moqliç dağı (2386 metr), Voluyak dağı (2337 metr) və Bioç dağı (2388 metr) ilə, qərbdən Zelenqro dağı (2014 metr) dağı ilə əhatə olunub  Park ərazisini Suteska çayı kəsib keçir. Maqliç dağı ərazisində böyük olmayan kanyon dərəsi yaradıb.

## Coğrafiyası
Foça şəhəri Monteneqro sərhəddinin 20&nbsp;km-də yerləşir. Dağ ərazisi üçün əhəng daşlı süxurlar xarakterikdir. Bölgədə karst prosesləri aktivdir. Maqliç massivi iki zirvədən ibarətdir: Böyük Maqliç (2386 m) və Monteneqro ərazisində olan Monteneqro Maqliçi (2388 m). Məhs Monteneqro Maqliçi 2 metr yüksəkdir. Monteneqro Maqliç ərazisində Trnovaçko gölü formalaşaıb. Bu göl Monteneqronun ən gözəl gölü hesab olunur. Buzlaq mənşəli bu göl dəniz səviyyəsindən 1517 metr yüksəklikdə yerləşir. Uzunluğu 700 metr, eni isə 400 metrdir. Göl kənardan amfiteatrı xatırladan qayalarla əhatələnib. Göl suyu yaşıl-göy rəngindədir.

Dağ yamacları Peruçisa meşəsi ilə tanınan meşələrlə örtülüdür.  Avropa ərazisində qalmış relikt dörd meşədən biri hesab olunur. Peruçisanın bitki aləmində əsasən palıd, ağ şam, küknar, alp palıdı, qara vələs, dağ ağcaqayını üstünlük təşkil edir. Meşədə kolluqlar, ot və mamırlar da geniş yayılıb.

## İstinadlar
Kapitoli canavarı (Kişinyov)

**Kapitoli canavarı** () — Moldovanın paytaxtı Kişinyovda yerləşən, Avropadakı bir çox Kapitoli canavarı heykəlindən biri. Abidə Moldovanın Milli Tarix Muzeyinin önündə yerləşir.

## Tarixi
20-ci əsrin ilk onilliklərində İtaliya Rumıniyaya Kapitoli canavarını Kişinyovda (1921), Buxarestdə (1906), Kluj-Napokada (1921), Trıq-Mureşdə (1924) və Timişoarada (1926) quraşdırılmış beş nüsxəsini bağışladı. Kişinyovda abidə 1923-cü ildə tamamlanaraq Sfatul Tarii Sarayının önünə qoyuldu. 1940-cı ildə SSRİ-nin Bessarabiya və Şimali Bukovinanın işğalının başlanğıcında Kişinyovdan çıxarılan nüsxə məhv edildi.

1990-cı ildə Rumıniya Moldovaya Kapitoli canavarının yeni bir nüsxəsini bağışladı. Yeni heykəl 1990-cı il dekabrın 1-də Moldova Milli Tarix Muzeyinin qarşısında açıldı.

## 2005–2009 bərpası
2005-ci il parlament seçkilərindən bir qədər sonra, 2005-ci ilin aprelində bürünc heykəl bərpa üçün aparıldı. Abidə Milli Tarix Muzeyinin zirzəmisində saxlanıldı və bərpası siyasi kontekstdən asılı idi. Abidə 2009-cu il iyul seçkisindən bir neçə ay sonra, 1 dekabr 2009-cu ildə yenidən açıldı.

## Qalereya

Şəkil:Stamp of Moldova 121.gif|Heykəlin təsvir olunduğu 1992-ci ilə aid marka
Şəkil:Sfatul Ţării Palace, Chişinău.jpg|Heykəl Sfatul Tarii Sarayının qarşısında
Şəkil:Chisinau Museum of Archeology and the History.jpg|2005-2009-ci ildə bərpa zamanı
Şəkil:Lupa Capitolina (Muzeul National de Istorie), Chisinau, Republica Moldova Capitoline Wolf (National Museum of History), Chisinau, Republic of Moldova (51039791503).jpg|Muzeyin qarşısında yerlşən yeni versiya


## Xarici keçidlər
* Romanian coins / Monede Româneşti — lupoaica cu Romulus şi Remus în numismatica românească
* 1992 postage stamp of Moldova with the Capitoline Wolf, Chişinău
Litva Milli Muzeyi

**Litva Milli Muzeyi** () — Avropadakı ən böyük (195 ha) açıq hava etnoqrafik muzeylərindən biridir. 1966-cı ildə Vilnüsdən 24 km məsafədə, Kaunas su anbarının sahilindəki Rumşişkes kəndində qurulmuşdur.
## Qurulma tarixi
1965-ci ildə Litva SSR Nazirlər Soveti Litva SSR Milli Həyat Muzeyini qurmaq qərarına gəlir və 1966-cı ildə onun dizaynı, təşkili üzərində iş başlayır. Muzey 1974-cü ildə ziyarətçilər üçün açılır.

1980-ci illərin ortalarında muzeyin sahəsi 176 hektar idi - 168 otaq (2130 m²). Litvanın dörd etnoqrafik bölgəsinin 14 mülkü - Cuki, Aukştayti, Suduva və Zemaiti - yol kənarındakı mehmanxana və digər tikililər, habelə daş və taxta heykəllərin eksponatları ekspozisiyanın obyektləri olur. Muzeyin kolleksiyasına 38 mindən çox muzey obyekti daxil idi ki, bunların arasında memarlıq kolleksiyası, məişət və məişət əşyaları, sənətkarların və kəndli texnikası, təsviri sənət əsərləri və xalq heykəltəraşlığı var. Muzeyi hər il 150 min nəfərə qədər insan ziyarət edir.

## Çağdaş dövr
Bu gün Litva Milli Muzeyi Avropadakı ən böyük etnoqrafik açıq muzeylərdən biridir. 195 hektar ərazidə, 183 bina yerləşir. Muzey kolleksiyasına  86 min muzey eksponatı daxildir.

Hazırda muzey Litvanın 18-ci əsrin sonu - 20-ci əsrin birinci yarısındakı etnoqrafik bölgələrini təqdim edir: Cuki, Aukştaytiy, Suduva, Zemaiti və kiçik Litva. Bu bölgələrə xas olan binalarda o dövrün həyatı əks olunur, kənd təsərrüfatı texnikası sərgilənir, sənətkarlıq və incəsənət nümunələri nümayiş olunur.

Muzeyin şimal-qərb kənarında 18-ci əsrə aid Aristavel sarayı yerləşir. Litvanın taxta malikanə memarlığının nümunəsidir. 1987-ci ildə sökülərək Kedaynyay bölgəsindən muzeyə aparılmışdır. İnteryerində dominant klassik üsluba baxmayaraq, divar və tavan rəsmlərində XV Lüdovik üslubunda motivlər, eləcə də xalq motivləri yer alır.

Muzeyin ayrı bir bölməsi XX əsrdə Litva xalqının sürgün və müqavimət dövrünü əks etdirən bina və xatirələrdən ibarətdir. Burada Yakut yurtları (Qazma ev), sürgün üçün vaqon, gizlənən yerlər (bunker) nümayiş olunur. 30 may 2019-cu ildə Litva və Arktikada Çurapça sakinlərinin xatirəsinə 1942-ci ildə Yaqut oyma taxta sütununun ("Serqe") açılış mərasimi keçirildi.

Muzey mütəmadi olaraq müxtəlif festivallara ev sahibliyi edir. 
## İstinadlar
Saray körpüsü

**Saray Körpüsü** () — Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində hərəkət edən körpü. Körpü Neva çayı üzərindən keçərək Saray Meydanı ilə Vasilyevski adasını birləşdirir. Neva üzərindəki digər körpülər kimi (Böyük Obuxovski Körpüsü istisna olmaqla), gecə boyunca açılır və şəhərin müxtəlif hissələri arasındakı piyada gəzintini demək olar ki, mümkünsüz edir. Körpü 1912–1916 illəri arasında fransız firması *Société de Construction des Batignolles* tərəfindən inşa edilmişdir.

Saray Körpüsünün ümumi uzunluğu 260.1 metr, eni isə 27.8 metrdir. Körpü həmçiin Qış Sarayı ilə Britaniya admirallığı arasındakı ən cənub tərəfdəki Saray sahillərini birləşdirən və Saray Meydanına aparan beş yoldan ibarətdir.

## Tarixi

İmperator I Nikolay I Pyotrın Neva çayı boyunca körpülər tikmək qadağasını qaldırdıqdan sonra, mövcud tikilidən təxminən 50 metr aşağıda müvəqqəti bir körpü quruldu.

1862-ci ildə liberal, mütərəqqi və konstitusiya hökumətinə etiraz edən tələbələr Neva körpüsündə polis tərəfindən döyüldülər. Bu zaman buradan keçən imperatriçə Mariya Fyodorovna görən izdiham alqışlamağa başlayır. "Onlar olduqca sadiq idilər" – o deyir; "məni sevindirdilər. Niyə polisə bu qədər qəddarcasına davranmağa icazə verirsən?"

Dəmir körpünün inşasına 1912-ci ildə Andrey Pşenitskinin dizaynları ilə başlanmışdı. Lakin iş Birinci Dünya müharibəsi ilə təxirə salındı və körpü 23 dekabr 1916-cı ilə qədər ictimaiyyətə açılmadı. Körpünün tikintisi 1901–1911-ci illər arasında rədd edilmiş 54 təklif ilə çətin idi. Saray sahilindən Kunstkammerə, İmperator Sənət Akademiyasına və Vasilievski adasındakı digər quruluşlara görünüşün qarşısını almaq üçün dizayn ciddi nəzarət altına alındı.

Oktyabr inqilabı zamanı körpü şəhərə nəzarət etmək üçün üsyançılar tərəfindən işğal ediləcək əsas yerlərdən biri olaraq ayrıldı və heç bir döyüş olmadan alındı.

Açılışdan bir il sonra, körpü Respublika Körpüsü adlandırıldı (). Lakin əsl adı 1952-ci ildə bərpa edildi. Quruluşun müxtəlif təkmilləşdirilməsi və görünüşü Sovet dövründə də yaxşı davam etdi. 1967-ci ildə körpü təmir edildi. Tramvay yolları 1998-ci ildə körpüdən çıxarıldı.

## Hərəkət mexanizmi

Hər körpü yuxarı qaldırılmasının 700 tonunu təmin edən mühərriklər, nəhəng dişlilər (bəziləri hələ də orijinal olaraq qalır) və min tonluq əks yüklərdən ibarətdir. Mexanizm etibarlı işləyir, lakin bəzən kiçik hadisələr olur. 2002-ci ilin oktyabrında dişli çarxlardan biri qırıldı: nəticədə hərəkət ortada dayandı və gəmi keçidi ləngidi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Palace Bridge WebCam

* Video "Saint Petersburg, Palace Bridge, aerial video 4k (Ultra HD)"
Tomislav Knez

**Tomislav Knez** (; doğum tarixi. 9 iyun 1938-ci il, Ştip şəhəri) — yuqoslaviya futbolçusu, hücumçu.

## İdman karyerası

### Klub karyerası
Peşəkar karyerasına 1956-cı ildə, doğma şəhəri olan Banya Lukanın (indiki Bosniya və Herseqovina) "Boras" komandası ilə başlamışdır. Bu komandada Tomislav ardıcıl beş il oynamışdır. üçün çıxışı ilə başlamışdır. Onun bu komandadakı oyunu 1961-ci ildə Dinamo (Zaqreb) futbol klubunun məşqçilər heyətinin diqqətini cəlb etmişdir. 1961-ci ildə Dinamo klubuna keçən Knez 1963 və 1965-ci illərdə iki dəfə Yuqoslaviya Kubokunu qazandı. 1965-ci ildə Avstriyaya köçdü, burada bir mövsüm keçirdikdən sonra *Şvehat* klubunda oynamağa başladı. Bundan sonra Tomislav paytaxt "Rapid" futbol klubuna keçdi və ilk mövsümdə Avstriya çempionluğunu qazandı. Ancaq Knez tezliklə əsas heyətə nadir hallarda düşə bilirdi və buna görə mövsümün sonunda klubdan ayrıldı. İkinci divizyona keçərək yeddi mövsüm Kapfenbergdə oynadı. Professional oyun karyerasını 1974/75 mövsümünü keçirdiyi Avstriyanın Güssing klubunda başa vurdu.

### Yığma karyerası
Yuqoslaviya milli komandası ilə debüt 1 yanvar 1956-cı ildə Mərakeş milli komandası ilə yoldaşlıq oyununda (5–0) baş tutdu. Elə həmin il Fransadakı ilk Avropa çempionatında əsas heyətə düşdü. Burada ilk matçda yarışın ev sahiblərinə qarşı qollardan birini vurdu (5: 4) və komandasının finala çıxmasına kömək etdi. Yuqoslaviyanın SSRİ millisinə məğlub olduğu (1: 2) həlledici görüşdə iştirak etməsə də, komanda ilə birlikdə çempionatın gümüşü qazandı. Yuqoslaviya milli komndası ilə eyni zamanda 1960-cı ildə Romada keçirilən Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi. Komandası Misir, Türkiyə, Bolqarıstan, İtaliya və Danimarka milliləri ilə yarışırdı. Tomislav Misir komandasına 2 top, Türkiyə millisinə isə 1 qol vurdu. Bu turnirdə özünün ilk qızıl medalını qazana bildi. Bir il yarım davam edən milli karyerası ərzində ölkənin əsas komandası formasında 14 oyun keçirib və 8 qol vurub.

## İstinadlar
Fabri Zoltan

**Fabri Zoltan** (15.10.1917, Budapeşt – 23.8.1994, Budapeşt) – Macar teatr və kino rejissoru, ssenarist, aktyor.

## Həyatı
Fabri erkən yaşlarından rəssam olmağı arzulayırdı. O, rəsm çəkməyi öyrənibdir və Macar İncəsənət Kollecini bitirmişdir. 1950-ci ildə macar kino sənayesində quruluşçu dizayner kimi fəaliyyətə başlamışdır. O, ilk "fırtına" filmini 1951-ci ildə çəkmişdir. 1956-cı ildə özünün üçüncü "Şən karusel" filmi ilə dünya şöhrətli rejissor olmuşdur. O, 1980-ci illərin əvvəllərinədək rejissor və ssenarist kimi işləməyə davam etmişdir. Kino sənayesindən ayrıldıqdan sonra, Fabri Macarıstanın teatr və kino sənəti Universitetində müəllimlik etmişdir. Həyatının son illərində o, ssenari yazıb, lakin onlar hələ də işıq üzü görməyib. Fabri 1959-cu ildən 1981-ci ilə qədər Macarıstan kino İttifaqının prezidenti olmuşdur. Bir çox filmi beynəlxalq kino festivallarında mükafata layiq görülmüşdür.
Nevena Qeorqievna

**Nevena Qeorqievna** ( ) — Yuqoslaviya və Makedoniya inqilabçısı, Yuqoslaviya dövründə Şimali Makedoniyadakı gənclər, həmkarlar ittifaqları və işçi hərəkatının fəalı; Yuqoslaviyanın Xalq Qurtuluş Müharibəsi zamanı 1-ci Skopye partizan dəstəsinin döyüşçüsü (16 yaşında dəstəyə qoşulmuşdur) və Makedoniya partizan hərəkatında ilk qadın döyüşçü.
## Bioqrafiyası
25 iyul 1925-ci ildə Skopye şəhərində anadan olub. Yuqoslaviya partizan antifaşist hərəkatına 22 avqust 1941-ci ildə Skopye partizan dəstəsinə qoşulmaqla daxil olur. 1941-ci ilin noyabrında dəstə dağıldıqdan sonra Velesə, oradan isə Strumitsa köçür. 1942-ci ilin yayında Strumitsa partizan dəstəsinin hazırlanmasına kömək edir. 1942-ci ilin mayında o, işğalçı hakimiyyət məhkəməsi tərəfindən qiyabi olaraq dövlət əleyhinə fəaliyyət göstərdiyinə görə 7 il müddətinə ciddi rejimli həbsxanasında cəza alır. 1942-ci ilin sentyabrında Dimitar Vlaxov adına Veles partizan dəstəsinin üzvü olur

16 dekabr 1942-ci ildə Bolqarıstan polisi və Bolqarıstan anti-çetnis dəstələri Nejilovo şəhərində döyüşdə ağır yaralanan Nevena Qeorqiyevanı tutub başını kəsdilər. Kəsilmiş baş dirəyə qoyularaq, insanları qorxu və dəhşətə salmaq üçün kəndləri gəzdirirlər. Daha yaxşı təsir üçün Velesin mərkəzindəki evlərdən birinə başı qoyulur.
## Xatirəsi
* Nevena Qeorqieva bir çox mahnıların əsas subyetidir: «Po pole odat arqati» və «Pusta ostanala taya kontra çeta». 
* Nevena Qeorqievanın adı Kisela-Voda və Nejilovo şəhərlərindəki ibtidai məktəblərə, həmçinin Skopyedə bir yataqxanaya verilmişdir.
* Qadın Parkında xatirə lövhəsi quraşdırılıb
* 1969-cu ildə Nevena Qeorqievanın büstləri Kisela Vodadakı məktəbin həyətində və 1978-ci ildə Skopye yataqxanasında quraşdırıldı. 2014-cü ildə naməlum şəxslər yataqxananın yaxınlığında Nevena abidəsini dağıtdılar, 2016-cı ildə Kisela Voda məktəbinin həyətindən başqa bir abidə də oğurlandı.
* 2013-cü ildə Nejilovoda xatirə lövhəsi qoyuldu.

## İstinadlar
Lika Kavjaradze

**Lika Kavjaradze** ( ) — Sovet və gürcü aktrisası, musiqiçi, model və rəssam.
## Bioqrafiyası
Lika Kavjaradze 26 oktyabr 1959-cu ildə Tiflisdə kimya mütəxəssisi ailəsində anadan olmuşdur. Doğulduqdan bir il yarım sonra Likanın valideynləri boşandı və atası ailəsi ilə münasibətləri davam etdirmədi. Lika əvvəlcə yeddi illik məktəbdə oxuyur. Sonra başqa bir məktəbə keçir.  Burada orta təhsil alır. 1982-ci ildə Saracişvili adına Tbilisi Dövlət Konservatoriyasını fortepiano bölməsini bitirmişdir.

Lika Kavjaradze 12 yaşından bəri filmlərdə çıxış edib. Onun debütü "Badamlar çiçəklənəndə" cinayət dramında çiçəkləri olan bir qız rolu idi. Şöhrəti ona Tengiz Abuladzenin "Arzu ağacı" filmindəki Marita rolu gətirir. Artıq XXI əsrdə Lika Kavjaradze gürcü rejissoru Şota Kalandadzenin bir neçə erotik qısametrajlı filmində rol almışdır. Ümumilikdə karyerası ərzində aktrisa otuz iki filmdə rol alır.

Likanın başqa bir hobbisi rəsm idi. Bu xobbisi ilə 30 yaşında, anasının ölümündən sonra məşğul olur. Kavjaradzenin şəkilləri bir neçə qalereyada sərgilənir. Ölümündən bir qədər əvvəl o, əsərlərinin başqa bir sərgisini hazırlayırdı.

Bir müddət 80-ci illərin ortalarında Lika Kavjaradze "İrida" gürcü moda evinin modeli olaraq çalışır.

Aktrisa Tiflisdəki öz mənzilində dünyasını dəyişir. Ölümün səbəbi kimi ürək tutması göstərilir . Anım mərasimi Müqəddəs Üçlüyün Katedralində keçilir. Lika Kavjaradzenin xatirəsini yad etmək üçün siyasətçilər, fanatlar, dostlar və həmkarlar gəlir. Aktrisa Tiflisdəki Vake rayonundakı qəbiristanlıqda anasının qəbrinin yanında dəfn edilir.

## Şəxsi həyatı və səhəti
Lika Kavzharadze ciddi Qafqaz ənənələrində tərbiyə olunurmuşdur. Gələcək aktrisanın qohumları onu diqqətlə idarə edirdilər, bu da Lika üçün çox ağır idi. Aktrisa 19 yaşında ilk dəfə tennis meydançasında tanış olduğu Sandro Taktakişvili ilə evlənib. Cütlüyün bir oğlu olur. Oğlu indi ABŞ-də yaşayır və vəkil kimi çalışır. Likanın əri fizik, tədqiqat fəaliyyətini davam etdirmək üçün qısa müddətdə Moskvaya köçür. Daxili iğtişaş və həyat yoldaşına qarşı zəif hisslər sonda ailənin məhvinə səbəb olur. Sonradan S. Taktakişvili ABŞ-yə yola düşür.

İkinci əri, təhsil iqtisadçısı olan Levan Şanidze ilə 7 il yaşayır. Bu evlilikdən övladları olmur. Gələcəkdə aktrisa Şota Kalandadze ilə yaxın münasibətlər qurur.

24 yaşında Lika Kavjaradze əvvəlcə depressiya ilə əlaqədar həkimlərə müraciət edir. Xəstəliyin səbəbləri naməlum olaraq qalır. Xəstəlik onu bütün həyatı boyu müşayiət edir, vaxtaşırı intihar cəhdləri ilə nəticələnir. Sinir xəstəliyi onun həyatını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir. Məsələn: 5 yaşında təhsil almağa başladığı musiqidə ciddi uğurlara baxmayaraq, bir ifaçı kimi karyerası bu sahədəki yüksək psixoloji stress səbəbindən tərk edilməli olur.

Lika Kavjaradze anasına çox bağlı idi. Onun ölümü aktrisa üçün ağrılı bir zərbə olur.

ABŞ-də Likanın nəvəsi Aleksandr yaşayır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Facebookdakı Lika Kavjaradzenin fan səhifəsi
Dərzi

**Dərzi** və ya **dərzilik** — tekstil məhsullarını emal edərək geyim, paltar və ya ev tekstili məhsullarına çevirən insanlara verilən ad.

Xüsusi tikiş məharəti tələb edən bu sahə fərdə identik olaraq xüsusi günlərdə nəzərdə tutulmuş sifarişli geyimlər tikən, həmçinin müəyyən standartlara müvafiq olmayan, ölçülərə müvafiq gəlməyən şəxslərə paltar tikən insana dərzi deyilir. Bu peşə Osmanlıda da çox edilmişdir. Dərzi və ya dərzilik, toxuculuq məhsullarını geyim və ya ev toxuculuq məhsullarına çevirənlərə deyilir. Şəxslərin istəklərinə görə geyim, şalvar, yubka, bluza, köynək, gödəkçə, gəlinlik paltarı, axşam paltarı və palto istehsal edən və/və ya təmir edən şəxsdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
*
Gödəkçə

Gödəkçə, kişilərin və qadınların geyindiyi, adətən qabaq tərəfindən düymələnən, budları örtən və qolları adətən uzun olan üst geyimidir. Buna həmçinin kurtka (rusca: Куртка; rom: kurtka sözündən götürülüb), jaket (fransızca jaquette sözündən götürülüb) də deyilir.
Qakuran

**Gakuran** (**学ラン**) Yaponiyada orta və liseyə gedən kişi tələbələr tərəfindən geyinilən forma. Normalda rəngi qara olur, ancaq bəzi məktəblərdə dənizçi mavisi və ya tünd mavi ola bilər.

Üst tərəfində bir yaxa var və bu yaxadan başlayaraq aşağıya qədər düymələri vardır. Düymələr ümumiyyətlə məktəb emblemi ilə bəzədilir. Şalvarlar bərk monoxromdur və qara və ya tünd bir kəmər taxılır. Kişilər ümumiyyətlə uniforma ilə birlikdə dəri və ya parça ayaqqabılar da geyinirlər. Bəzi məktəblərdə şagirdlərin yaxalarından kiçik bir broş asılır  və bu məktəbin və ya sinfin dərəcəsini göstərir. Manqa və anime də baş qəhrəmanların və ya sərt uşaq personajlarının gakurası olduqca fərqli ola bilər; çox uzun və ya qısa gödəkçələr və ya adi haldan fərqlənən rənglər kimi.

Kişi geyimlərinin yuxarı hissəsindəki ikinci düymə ümumiyyətlə onları sevən qızlara verilir və bir növ etiraf sayılır. Digər düymələrdə birdən çox qız istəsə verilə bilər.

Gakuran Prussiya ordu geyimlərindən ilham alınaraq hazırlanmışdırlar.

## Həmçinin bax

Məktəb forması