open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Byar

**Byar** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Alto-Vinalopa ərazisinin 98,17&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 3703 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Castell de Biar des de la carretera de la Canyada.jpg|Byar qalası.
Atzucac de Biar.jpg|Qala yaxınlığı
Biar Santuario de la Virgen de Gracia exterior.jpg|Müqəddəs məkan
Biar Ayuntamiento 1.JPG|Bələdiyyə binası
Casa del Festero 07.JPG|Muzey


## Həmçinin bax
* Alto-Vinalopa
* Saks (Alikante)
* Salinas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
* Ayuntamiento de Biar
* Índice Estadístico Municipal de Biar.
* Biar en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana
* Web de turismo de Biar en la Comunidad Valenciana
Axyan

;Yaşayış məntəqələri
*Axyan (Salmas)
*Axyan-i Büzürg
*Axyan-i Kiçik (Urmiya)

## Həmçinin bax
*Ayxan
Ayxan

**Ayxan** — Kişi adı.

* Ayxan Tağızadə
* Ayxan Cəfərov
* Ayxan Mamayev
* Ayxan Vəliyev
* Ayxan Ayvaz
* Ayxan Akman

## Həmçinin bax
* Axyan
Çapar (jurnal)

***Çapar*** — 2018-ci ildə təsis edilmiş və Azərbaycanda çap olunan tarix jurnalıdır. Aylıq jurnal kimi nəzərdə tutulan "Çapar"ın məqsədi Azərbaycan tarixi, mədəniyyəti və ədəbiyyatı ilə bağlı oxuculara bilgi verməkdir. 

## Haqqında
Çapar jurnalı 2018-ci ildə Bakıda təsis olunub. Jurnalın təsisçisi Yusif İlhamoğlu, baş redaktoru isə Dilqəm Əhməddir. Məqsədləri Azərbaycan tarixi, mədəniyyəti və ədəbiyyatı ilə bağlı oxuculara bilgi verməkdir. Jurnalın ilk sayı 2018-ci ilin dekabr ayının 8-də işıq üzü görüb və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyinə həsr olunub. Jurnalın ilk sayında baş yazı "Azərbaycan Parlamenti 100 yaşında" adlanır. Bundan başqa Azərbaycanın tanınmış ictimai-siyasi xadimi, publisisti Mirzəbala Məmmədzadənin 14 yaşında ikən Bakıda nəşr etdiyi "Nəf-i elm, yaxud elmin sonu" adlı kitabçası ilk dəfə İlahə Xantəmirovanın təqdimatında latın qrafikasında verilib. Jurnalın ilk müsahibi Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamenti, 1937-ci il repressiyası ilə bağlı suallara geniş cavab verən professor Ədalət Tahirzadə olub. Daha sonra jurnalda Yusif İlhamoğlunun "99 illik universitet necə quruldu?", Ceyhun Nəbinin "Əhməd bəy Ağaoğlunun Xalidə Ədib Adıvara cavabı", Orxan Cəbrayılın "Mühacir hərbçi Firudin bəy Daryal" yazıları, eləcə də polkovnik Vəli bəy Yadigarın xatirələri, İrəvanın Göy məscidinin 100 illik fotoşəkilləri, Şuşa şəhərinin Çar dönəminə aid təsvirləri verilib, Əmin Abid, Ömər Faiq, Üzeyir bəy Hacıbəyli kimi klassiklərin məqalələri dərc edilib.

## Həmçinin bax
* Soy
* Birlik
* Varlıq

## İstinadlar
Alıbəyli

* Alıbəyli (Ağdam)
* Alıbəyli (Kəlbəcər)
* **[[Birinci Alıbəyli]]**
:* Birinci Alıbəyli (Zəngilan) — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
:* Birinci Alıbəyli (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
* **[[İkinci Alıbəyli]]**
:* İkinci Alıbəyli (Zəngilan) — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
:* İkinci Alıbəyli (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Həmçinin bax
* Əlibəyli
Departament (inzibati-ərazi vahidi)

**Departament** (, ) — bir sıra ölkələrdə inzibati-ərazi vahidi 1, 2 və ya 3 dərəcələrindədir.

İlk dəfə Böyük Fransa inqilabı dövründə Fransanın departamentlərə bölünməsi ilə başlandı.

Bu müddəanın inzibati vahidləri təyin etmək üçün əsasən əvvəlcədən Fransanın və ya İspaniyanın, eləcə də rəsmi dilin fransız və ya ispan olduğu ölkələrdə istifadə edilir.

Müəyyən səviyyəli inzibati-ərazi vahidlərinə (əsasən birinci və ikinci) müraciət etmək üçün müasir ölkələr "departament" termini istifadə edirlər:

**1-ci dərəcə**
*  Beninin departamentləri
*  Boliviyanındepartamentləri
*  Haitinindepartamentləri
*  Qvatemalanın departamentləri
*  Hondurasanın departamentləri
*  Kolumbiyanın departamentləri
*  Konqo Respublokasının departamentləri
*  Nikaraquanın departamentləri
*  Paraqvayın departamentləri
*  Salvadorun departamentləri
*  Uruqvayın departamentləri

**2-ci dərəcə**
*  Argentinanın departamentləri
*  Habonanın departamentləri
*  Kamerunanın departamentləri
*  Kot-d'İvuarın аdepartamentləri
*  Nigeranın departamentləri
*  Seneqalanın departamentləri
*  Fransanın departamentləri
*  Çadanın departamentləri

**3-cü dərəcə**
*  Burkina-Fasonun departamentləri

Əvvəllər mövcud olan ölkələr müəyyən bir səviyyədə inzibati-ərazi vahidlərinə müraciət etmək üçün "departament" terminini istifadə edirdilər:
*  Varşava hersoqluğu
*  Vestfaliya krallığı
*  Fransa imperiyası
Zalalövö

**Zalalövö** () — Macarıstanın Zala medyesində yerləşən rayon.

## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlaşmış şəhərlər
Zalalövö aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:
* , Oberayh
* , Çibed
* , Savinyano-sul-Panaro

## Həmçinin bax
* Zalakaroş

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Street map
Lenti

**Lenti** () — Macarıstanın Zala medyesində, Avstriya, Slovakiya və Xorvatiyanın sərhədində yerləşən rayon.

## Qalereya

Image:Termálfürdő, légifotó, Lenti.jpg
Image:Lenti2.jpg
Image:Lenti3.jpg
Image:Lenti4.jpg
Image:Lenticivertanlegi1.jpg
Image:Lenticivertanlegi2.jpg
Image:Lenticivertanlegi3.jpg
Image:Lenticivertanlegi4.jpg


## Həmçinin bax
* Zalakaroş

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  macar, ingilis və alman dillərində
* Aerial photographs of Lenti
Tertr meydanı

**Tertr meydanı** (), həmçinin **Təpə meydanı** — "Monmartr ürəyi"; Parisin 18-ci bələdiyyəsinin ərazisində Sakre-Kör bazilikasından 200 m qərbdə yerləşir. Parisin ən çox ziyarət edilən yerlərindən biridir.

Əsas tikinti sahəsi 18-ci əsrə aiddir. 20-ci əsrin əvvəllərində Pablo Pikasso və Moris Utrillo kimi çoxsaylı sənətkarlar yaşayırdı; Tertr meydanının ətrafı müasir sənət mərkəzidir.

Bu gün Tertr meydanında sənətkar və karikaturaçılar əsərlərini satışa çıxarırlar (əsasən turistlərə). Əldə etmək çox çətin olan Rəssamlar İttifaqının imtiyazını tələb edir.

## Nəqliyyat
* "Monmartrbüs"
* Metro: 12 xətt, *Abbesses* stansiyası

## Qalereya

File:Restaurants, Place du Tertre, Paris 30 September 2019.jpg
Şəkil:Paris Montmartre Place du Tertre dsc07247.jpg
Şəkil:SquareMontmartre.JPG
Şəkil:France-Paris Painter.jpg
Şəkil:Place du Tertre281155 Paris29.jpg
Şəkil:Montmartre bei Nacht - Panorama.jpg
Letenye

**Letenye** (, ) — Macarıstanın Zala medyesində, Xorvatiya ilə sərhəddə yerləşən rayon. 1989-cu ildə rayon statusunu almışdır.

## Tarixi
Letenye qədim Hun qəbilələrinin məskənidir. Rayonun əsası Atillanın ağ cəngavərləri tərəfindən qoyulmuşdur.

## Nəqliyyat
Letenye Budapeştdə başlayan Macarıstanın M7 magistral yolunun son məntəqəsidir.

## Həmçinin bax
* Zalakaroş

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi internet səhifəsi
Bakıda qadın qiyamı

**Bakıda qadın qiyamı** və ya "**Babiy bunt**" — 1916-cı ilin fevral ayında qıtlığa və qiymət artımına qarşı baş verən qadın qiyamı.

1916-cı ildə Bakıda ən vacib ərzaq mallarının qiymətləri xeyli bahalaşmışdı. Altı nəfər möhtəkir ət ticarəti məqsədilə sindikat yaratmışdı. Bu sindikat Türkmənistandan qoyun gətirib, bazarlarda baha qiymətə satırdı. Qıtlıq başlamış, bazarda qiymətlər 4–5 dəfə artmışdı. 1916-cı ildə çörəyin qiyməti 1914-cü ilə nisbətən 266 faiz artmışdı. Un, düyü, çörək, ət, toyuq, yumurta, göyərti və başqa ərzaq mallarının qiymətləri yüksək idi. Südün qiyməti 305 faiz, ətin qiyməti 327 faiz, düyünün qiyməti 355 faiz, ərinmiş yağın qiyməti isə 520 faiz artmışdı. Şəhərdə əhalinin yoxsul təbəqələri içərisində acından ölmə halları da çoxalmışdı. Buğda olmadığından şəhərdə dəyirmanların çoxu işləmirdi.
Nəticə də 1916-cı ilin fevral ayının 14-də Bakıda aclıqdan təngə gələn qadınların güclü çıxışı – məşhur "**Babiyi bunt**"- qiyamı baş verdi. Bu, Zaqafqaziyada qadınların ilk çıxışı idi. (İxtişaşlarda müsəlman qadınlar iştirak etməmişdi)
Manaf Süleymanovun "*Eşitdiklərim, oxuduqlarım, gördüklərim*" adlı əsərində qiyamın ümumi mənzərəsi barədə yazılır: : *Bir qadın Aleksandro- Nevski bazarında kartof alarkən qiymət üstündə dükançı ilə höcət edir, qəzəblənib dolu torbanı yerə çırpıb, günəbaxan tumu olan qutunu vurub dağıdır və başlayır tapdalamağa. Elə buna bənd imiş kimi Hüsü Hüseynov küçəsindəki yüzlərlə qadın başlayır qarışıqlıq salmağa, hücum edib meyvə, tərəvəz, baqqal, bəzzaz, çörəkçi, qəssab dükanlarını talan etməyə. Qarışıqlıq Quba meydanında və Balaxanı küçəsindəki dükanlara sirayət edir.* Hadisə yerinə altı polis və yanğın dəstələri göndərilsə də izdiham yatırıla bilmir. Qəzetlərdə qeyd olunur ki, şəhərdə hərbi qüvvələrin azlığına görə (270 nəfər piyada, 160 nəfər atlı soldat) əməliyyatlar uğursuzluqla nəticələnir.
Əməliyyata rəhbərlik edən Martınovun əmri ilə Kaspi (L.Şmidt) küçəsindəki böyük şərab anbarına hücum edən qadınlara 2 dəfə yayılım atəşi açılır. Atlı kazaklar Qaraşəhər körpüsünün yanında 1000 nəfərlik qadın izdihamını dağıdırlar. Bu zaman 4 nəfər həyatını itirir. Bakı şəhər rəisliyinin təhrif edilmiş məlumatına görə 64 nəfər adam iğtişaş vaxtı ölüb və yaralanmışdı; onlardan 40 nəfəri fevralın 14-də, 17 nəfəri fevralın 15-də, 17 nəfəri isə fevralın 16-da. Martınovun yazdığı raportda qadınlar qiyamı zamanı şəhərə 2 milyon 957 min manat ziyan dəydiyi göstərilirdi.

## Mətbuatda
"Açıq söz" qəzeti özünün 1916-cı il 2 mart tarixli nömrəsində qiyam haqqında belə yazırdı: 
Elə həmin günlərdə jurnalist Lev Trotski "Tarixin ironik çırtması" adlı məqaləsini yazır və Bakı hadisələrini təhlil edir:
*"Həqiqətən də, inqilabi problem — yeni "namuslu" nazirlərin seçimində yox, hakimiyyətin yeni mahiyyətindədir. Bakıdakı hadisələr göstərir ki, köhnə hakimiyyət hansı azğınlıqla öz mövqelərinin müdafiəsinə qalxacaq. Bu Bakı qiyamı öz mənalılığında Dumadakı bütün müzakirələrdən daha parlaq və aydındır!"*
 
"Naşe Slovo" qəzeti 1916-cı ilin 13 martında yazırdı: 

## İstinadlar
Berta Morizo

**Beğte Moğizo** (; 14 yanvar 1841, Burj — 2 mart 1895, Paris) — Parisdəki sənətçilər dairəsinin bir hissəsi olan fransız rəssam, impressionistlər kimi tanınmışdılar.

1864-cü ildə ilk əsərlərini Fransanın ən nüfuzlu sənət sərgilərindən birində - Paris Salonunda, Paris İncəsənət Akademiyasının illik rəsmi sərgisində nümayiş etdirdi. 1874-cü ildə Sezan, Deqa, Mone, Moğizo, Pissaro, Renuar və Sisle tərəfindən yaradılan "təcrid olunmuş" impressionistlər qrupuna daxil olana qədər onun əsərləri altı parisi salonunda iştirak etmək üçün seçilib və fotoqrafın studiyasında ilk sərgilərində iştirak etdi Nadar

1892-ci ildə ilk şəxsi sərgisi keçirildi.

Berta Morizo 1895-ci ildə 54 yaşında ağciyər xəstəliyindən vəfat etdi. Passi qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Seçilmiş əsərləri

Fayl:Berthe Morisot The Harbor at Lorient.jpg|*«Loryan»*(1869)
Fayl:Berthe Morisot, Le berceau (The Cradle), 1872.jpg|*«Beşik»*(1872)
Fayl:Berthe Morisot 001.jpg|*«Qadın və uşaq eyvanda»*(1872)
Fayl:Berthe Morisot Reading.jpg|*«Oxuma»*(1873)
Fayl:Berthe Morisot La chasse aux papillons.jpg|*«Kəpənək ovu»*(1874)
Fayl:Berthe Morisot - Eugène Manet à l'île de Wight.jpg|*«Ejen Mane»*(1875)
Fayl:Berthe Morisot - Psyché.JPG|*«Psixika güzgüsü»* (1876)
Fayl:Berthe Morisot - Sommertag - 1879.jpeg|*«Yay»*(1879)
Fayl:1879 Morisot Boote auf der Seine anagoria.jpg|*«Sena»*(1879)


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Berthe Morisot à la fondation Gianadda en 2002 
* l'office de tourisme de Bougival
*  exposition Morisot à Marmottan
Benexema

**Benexema** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Alto-Vinalopa ərazisinin 34,89 km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 1820 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Beneixama. Església de Sant Joan Baptista 2.JPG|Kilsə
Beneixama vinyers.JPG|Benexemanın üzüm bağları
Beneixama. Torre Talaia 1.JPG|
Beneixama. Ajuntament 1.JPG|Bələdiyyə binası


## Həmçinin bax
* Alto-Vinalopa
* Byar
* Salinas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
* Ayuntamiento de Benejama
* Web dedicada a la localidad
* Índice de estadística municipal de Benejama
* Benejama en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — Guía Turística
* http://es.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Autorizaci%C3%B3n_de_copia_de_web/Federaci%C3%B3n_Valenciana_de_Municipios_y_Provincias
Salinas

**Salinas** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Alto-Vinalopa ərazisinin 61,7&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 1549 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Laguna salinas alicante.jpg|Şəhərin gün batımı
El puntal-habit-norte.jpg|
Salinas. Ayuntamiento.JPG|Salinas bələdiyyə binası
Salinas. Iglesia de San Antonio Abad 1.JPG|Kilsəsi


## Həmçinin bax
* Alto-Vinalopa
* Byar
* Saks (Alikante)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Página web Mi Pueblo Salinas
* Índice estadístico municipal de Salinas
* Datos y cifras de los municipios de las provincia de Alicante
* Blog de opinión de Salinas
Slovakiyada macarlar

**[[Slovakiya]]da [[macarlar]]** () — Ölkənin say baxımından böyük olan etnik azlığı. 2011-ci ilin siyahıya almağa görə ölkədə Slovakiyada 458 467 min macar yaşayır. Bu isə ölkə əhalisinin 8,5 % təşkil edir. Bu Ruminiya macarlarından sonra ikinci ən böyük macar diasporasıdır. Müstəqil Slovakiyadakı macarların sayı və ümumi əhaliyə olan nisbəti tədricən azalmağa meyllidir. Macarların çoxu ölkənin cənubunda, Macarıstanla sərhədə yaxın ərazilərdə yerləşən rayon və şəhərlərdə cəmləşmişdir.

## Tarixi
Macar qəbilələri Ortadunay düzənliyini 1000-ci ildə nəzarətə götürürlər. Blaten knyazlığı və Böyük Moraviyanı fəth etdikdən sonra əhalisini assimiliyasiyaya uğratmışdır. Slovaklar yalnız Şimal Karpat bölgələrində mövcudluğunu qoruya bilirlər. Ancaq XVII əsrdə əsasən də Mohaç döyüşündən sonra Macarıstan ərazilərinin bir hissəsi osmanlıların əlinə keçir. Macarların da bir qismi Şimali Slovakiya ərazisinə köçmək məcburiyyətində qalır. Macarların işğal olumamış ərazilərinin paytaxtı Pojon (hazırkı Bratislava) türklərə qarşı daha uğurlu mübarizə aparan Habsburqların əlinə keçir. Avstriya imperiyası «parçala və hökmranlıq et» prinsipinə əsasən fəaliyyət göstərirdi. Slovakiya torpaqları yenidən 1867-ci ildən sonra rəsmi olaraq qanuniləşdirilmiş macar nəcibliyinə verilir. XIX əsrin sonuu — XX əsrin əvvəllərində Transleytan və Slovakiyada macarizasiya prosesi güclənir. Slovakiyada macarların sayı ümumi əhalinin 30 % təşkil etməyə başlayır. Bratislavada XIX əsrdə ümumi əhalinin 7,5 % macar idisə, 1910-cu ildə bu rəqəm 40,5 % çatırdı. Bu əsasən macarlaşdırılmış slovak, yəhudi, qaraçı və almanların hesabına baş verir. Avstriya-Macarıstan imperiyası dağıldıqdan sonra macarların bir hissəsi Macarıstana köçürülmüşdür. Slovakiyada həyata keçirilən slovaklaşdırma siyasətinə uymaq məcburiyyətində qalaraq öz kimliklərini slovaklaşdırmışdır. İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra iki ölkə arasında əhali mübadiləsi həyata keçirilir. Bunun sayəsində macarların sayı Slovakiyada azalır. Ancaq tam şəkildə (almanların Slovakiyadan köçürülməsi kimi) macarların köçürülməsi baş vermir. Halbuki bu məsələ masaya belə qoyulur. Çexslovakiyada macarlar çex və slovaklardan sonra 3-cü ən çoxsaylı xalq olur. Onların sayında artım orta əsrlərə nisbətdə zəif olsa da davam edirdi. Nəticədə saylarında təbii azalma gedir. Bu müstəqilik dönəmində də təbii olaraq baş verir.

## Əhalisi
Macarlar ölkənin iki regionunda çoxluluq təşkil edir: Komarno rayonu — 69,1 %, slovaklar — 27,1 % və Dunayska Streda — macarlar 83,3 %, slovaklar — 14,0 %. Slovakiyada dil qanunlarına görə macar dili əhalisinin 20 % macar olan rayonlarda rəsmi dil statusu alır. Mcar dilində qəzet, jurnal çap edilir və radio, televiziya fəaliyyət göstərir. Slovakiyada yaşayan macarların böyükk qismi iki dil bilir.

## Siyasət
Parlament seçkilərində macaraların böyük qismi Macar Koalisiyası və Most  Partiyasına səs verir. Macarların Koalisiyası Partiyası Slovakiyanın Avro parlamentdəki 13 yerindən ikisinə sahibdir.

## Tanınmış Slovakiya macarları

## İstinadlar
E.ə. 90

## Hadisələr
* Nikomidisin ordusu Mitridatın qardaşı Sokrates tərəfindən məğlub edildi.

## Doğumlar
* Siciliyalı Diodor

## Vəfatlar
* Parnajom
České dráhy

**Çexiya Dəmir Yolları** () — Çexiyanın sərnişin daşıma üzrə dəmir yolu operatoru olan şirkət. Çexoslovakiyanın süqutu və Çexslovakiya Dəmir Yollarının () parçalanmasından sonra meydana gəlmişdir. Beynəlxalq Dəmir Yolu Birliyinin (Çexiya üçün UIC-nin ölkə Kodu 54), Avropa Dəmir Yolları Birliyi və Dəmiryolları Əməkdaşlıq Təşkilatının (Asiya və Avropa) üzvüdür. İyirmi dörd min işçisi ilə işçilərin sayına görə ən böyük çex şirkətidir.

Ölkədə dəmir yollarının uzunluğu 9 441&nbsp;km-dir. Üstəlik 96&nbsp;km uzunluğa malik ensiz dəmiryolu xətti belə vardır. Dəmir yolunun reyslər arasındakı genişliyi 1 435&nbsp;mm-dir.

Lokomativ parkına dizel mühərriki və elektrikli mühərriklə işləyən qatarlar daxildir. Sərnişin daşımalar elektrikli qatarlar, dizel-vaqonlar və rels avrobuslar (ČD Class 810) vastəsi ilə təşkil edilir.

## Fəaliyyət
1 iyul 2008-ci ilədək Çexiyanın ən iri işəgötürən şirkəti olmuşdur.  Daimi itkilərlə üzləşdiyinə görə, hökumət subsidiyası ilə fəaliyyət göstərirdi.

2008-ci ildə České dráhy şirkəti tərəfindən 175,2 mln sərnişin daşınmışdır.

2015-ci ildə xalis gəlirləri - 1,35 milyard kron, 2016-ci ildə isə - 882 mln kron təşkil etmişdir. 2016-ci ildə sərnişin daşımadakı zərər əvvəlki 1,42 milyard krondan 644 milyon krona gerilədi. Yük daşımadan əldə edilən xalis gəlir isə 2016-cı ildə 359 mln krondan 935 mln krona qədər artmışdır..
2014-cü ildə Pavel Krtek şirkətin idarə heyətinin sədri seçilmişdir.

## Əlaqədar ölkələrlə dəmiryol əlaqələri
* Dəmir yolunun reyslər arasındakı genişliyi 1 435&nbsp;mm-dir.
**  Avstriya — gərginlik dəyişimi (25 kV / 15 kV ).
**  Almaniya — gərginlik dəyişimi (3 kV /15 kV).
**  Polşa — gərginlik (3 kV).
**  Slovakiya — gərginlik dəyişimi (3 kV / 25 kV).

## Tarixi
Çexiya ərazisində ilk dəmir yolu xətti 1837-ci ildə çəkilmişdir. Kayzer Ferdinand Şimal Yolu olaraq qeyd edilən yol Vyananı Xarkovla birləşdirirdi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Şirkətin rəsmi saytı
* И. Çexiyanın Dəmir Yolları
* Преобразования на Государственных железных дорогах Чехии
Gövhər

**Gövhər** — Azərbaycanlı qadın adı.

* Gövhər Qazıyeva — Azərbaycanın ilk peşəkar aktrisası.
* Gövhər Cəfərzadə — 
* Gövhər Həsənzadə — Azərbaycan bəstəkarı.
* Gövhər ağa — Qarabağ xanlarından İbrahim xanın qızı, Mehdiqulu xanın isə bacısıdır.
* Gövhər Baxşəliyeva — filologiya elmləri doktoru, professor, 
* Gövhər sultan (II Mehmedin qızı) — 
* Gövhər xanım Qacar — 
;Digər
* ‎Gövhər (Tarım)
Kamran

**Kamran** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Kamran Ağabalayev
* Kamran Ağayev
* Kamran Bağırov
* Kamran Bayramov 
* Kamran Əliyev (filoloq)
* Kamran Əliyev (hüquqşünas) 
* Kamran Əziz
* Kamran Həsənli
* Kamran Hüseynov
* Kamran Quliyev
* Kamran Məmmədov
* Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
* Kamran Musayev
* Kamran Nəbizadə
* Kamran Nəzirli
* Kamran Rəhimov
* Kamran Rzazadə
* Kamran Şahmərdanov
* Kamran Şahsuvarlı
* Kamran Diba
* Kamran Kərimov
* Kamran Yunis
* Kamran Şəfiyev

## Həmçinin bax
* Kamran (pyes)
Leonti Qurtyev

**Leonti Qurtyev** (; ) — Sovet ordusunun zabiti; General-mayor. Qurtyev Birinci Dünya müharibəsi və İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olan zabit xüsusi ilə 1942–1943-cü illərdə baş vermiş Stalinqrad döyüşündəki xidmətləri ilə məşhurdur.

## Həyatı
Leonti Qurtyev 1891-ci ilin 1 iyul tarixində Şamaxı rayonunu Xilmilli kəndində anadan olmuşdur. Etnik baxımdan polyak olan ailəsi Şamaxı meşələrindən odun qırıb satmaqla dolanışıqlarını təmin edirdilər. 1900-ci ilin əvvəllərində ailə müasir Litva ərazisində yerləşən Panevejis şəhərinə köçür və burada yaşamağa başlayır. Orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra Qurtyev Xarkov şəhərində yerləşən *Fizika və Texnologiya İnstitutuna* daxil olmuşdur.

1914-cü ildə təhsilini Sankt-Peterburq şəhərindəki *Politexnik İnstitutuna* transfer edir. Sankt-Peterburq şəhərində olduğu zaman yerli fəhlə mitinqlərinə qatıldığı üçün 3 ay müddətinə həbs olunaraq *Pyotr və Paul Qalasında* yerləşən həbsxanaya salınmışdır.

## İstinadlar
Leysan (ad)

**Leysan** (, ) — azərbaycanlı kişi, tatar və başqırd qadın adı. Ad ərəb dilindəki "**'" (**', mənası – ) sözündən, bu söz ivrit dilindəki "**'" (**') sözündən, bu söz isə Akkad dilindəki "**'" (**') sözündən gəlir ki, bu da Assuriya təqviminin birinci, Yəhudi təqviminin isə yeddinci ayıdır. Qriqori təqvimində bu ay mart–aprel aylarına təsadüf edir (Bax: Nisan). Bu ad müasir Azərbaycan dilindəki "**'" (və ya "**'") sözünün canlı dildə istifadə olunan variantıdır. Mənası – "qısamüddətli, böyük intensivliyə malik atmosfer yağıntısı" deməkdir. Digər bir izahı "Niysanda yağan yağış".

Adı kiçiltmə mənalı variantları – Leysanoçka, Leysanka, Leysancıq, Leysançik.

* Leysan Utyaşeva — Rusiya idmançısı; bədii gimnastika üzrə əməkdar idman ustası.

;Digər
* Leysan — qısamüddətli atmosfer yağıntısı.

## İstinadlar
Tufan Minnullin

**Tufan Minnullin** (tam adı: *Tufan Abdulla oğlu Minnullin*, , ; ) — tatar əsilli SSRİ və Rusiya dramaturqu, nasiri, publisisti və ictimai xadimi, Kazan şəhərinin fəxri sakini.

## Həyatı
Tufan Abdulla oğlu Minnullin 25 avqust 1935-ci ildə SSRİ-nin RSFSR-nın Tatarıstan MSSR-nin Kama Tamağı rayonunun ərazisinə daxil olan Olı Mərətxuca kəndində anadan olmuşdur.

1952-ci ildə o, orta məktəbdən məzun olmuş, 1956–1961-ci illərdə M. S. Şepkin adına Moskva Ali Teatr Məktəbində təhsil almışdır.

Tufan Minnullin 1961–1964-cü illərdə Menzelinski Akademik Teatrında işləmişdir. Eyni zamanda o, dram ilə peşəkarcasına maraqlanmağa başlamışdır.

1962-ci ildə Menzelinski Akademik Teatrı onun komediya janrında yazdığı «Kəndimizin əhalisi» () əsərini tamaşaya qoymuşdur. Həmin il onun «Azat» (, ). pyesi Əliəsgər Kamal adına Tatar Dövlət Akademik Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur.

Tufan Minnullin 1964–1967-ci illərdə Kazan Telestudiyasının redaktoru kimi çalışmış, eyni zamanda «Çayan» (, ) jurnalında redaksiya vəzifələrini icra etmişdir.

1968-ci ildən o, ədəbi fəaliyyətlərlə məşğul olmuşdur.

1975–1977-ci illərdə Tufan Minnullin Moskva şəhərində ədəbiyyat üzrə ali ixtisaslı kurslara getmişdir. 1984–1989-cu illərdə idarə heyəti sədri kimi çalışmışdır.

1989–1991-ci illərdə SSRİ-nin Xalq Deputatı, SSRİ Ali Sovetinin üzvü olmuşdur.

Tufan Abdulla oğlu Minnullin 2 may 2012-ci ildə Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının paytaxtı Kazan şəhərində ürəktutmasına görə Respublika Kiliniki Xəstəxanasına aparılmış, həmin gün 76 yaşında vəfat etmişdir. Onun meyiti Kazan şəhərindəki tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

### Şəxsi həyatı
Həyat yoldaşı Nəsibə İhsanova ( 1938) teatr aktrisası, qızı Alfiya Minnullina-Yunisova isə jurnalistdir.

## Yaradıcılığı
Onun müəllifi olduğu pyesləri Tatarıstanın teatr cəmiyyətində populyardır. Bunlara «Kəndimizin əhalisi» (; 1961), «Bizim seçdiyimiz tale» (; 1972), «Biz gedirik, siz qalırsınız» (; 1986), «Əlvida» (, ; 1993), Yemelyan Puqaçov və Bəxtiyar Kankayevin yoldaşlığı barədə tarixi dram janrıda yazılmış «Bəxtiyar Kankayev» (; 1974), «Diləfruz üçün dörd bəy» (), «Aldermeş kəndindən olan qoca» (), «İlgizar + Vera» (), «Mənim qəlbim» (), «Ulduz ay olmadan bizə işıq saçır» (, ), «Layla» (, ) və başqaları aiddir.

## İrsi
Kazan şəhərində onun adını daşıyan bir küçə var.

## Mükafat və təltiflər
*Musa Cəlil mükafatı (1974)
*Konstantin Stanislavski adına RSFSR Dövlət Mükafatı (1979)
*Abdulla Tuqay adına Tatarıstan Respublikası Dövlət Mükafatı (1979)
* Tatarıstan Respublikası Xalq Yazıçısı (2005)
* Tatarıstan MSSR Əməkdar İncəsənət Xadimi
* Başqırdıstan Respublikası Əməkdar İncəsənət Xadimi
*Rusiya Federasiyası Əməkdar İncəsənət Xadimi

## Xarici keçidlər

* '''Tufan Minnullin''' — Tatarıstan Respublikasının Milli Kitabxanasının rəsmi saytında.
* '''Tufan Minnullin''' — *Белем.ру* saytında.
* '''Tufan Minnullin''' — *kitap.net.ru* saytında.
* '''Tufan Minnullin''' — *Татар язычылары порталы* saytında.
* '''Əsərlərinin siyahısı''' — *Tatarıstan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Kitab Fondu* saytında.
Şabla mayakı

**Şabla mayakı** — Bolqarıstanın Dobriç vilayətində, Şabla icması ərazisində yerləşir. Mayak eyni adlı burun ərazisində, Şabla şəhərindən 4 km şərqdədir. Bu Bolqarıstanın Qara dəniz sahilində yerləşən ən hündür və ən qədim mayakıdır. Bolqarıstanın Hərbi Dəniz qüvvələrinin balansındadır.

## Tarixi
Burunda ilk mayak XVIII əsrdə inşa edilmişdir. Ən əhəmiyyətli Qara dəniz marşrutlarından biri olan Dunay-Bosfor xətinin mərkəzində yerləşir. Mayak fənərinin əsas məqsədi gəmiləri mayak ilə Tyulenovo kəndi arasında olan qumlu dayazlıq barədə məlumat verməkdir. Bu səbəbdən "Qum fənəri" və ya "Qum mayakı" adlandırılır. Həmçinin mayak yaxınlığında uzunluğu 2 km olan rif vardır. 
Bəzi tarixçilər burun ərazisində mayak tikililərinin hələ Roma və Bizans imperiyaları dönəmində olmasını qeyd edirlər. Hətta mayakın 1786-cı ildə belə fəaliyyətdə olması barədə məlumat vardır. Mayakın mövcudluğu haqqında məlumat 1844-ci ildə İtaliya mənbələrində də qeyd edilir.

1855-ci ildə fransız müşavir Blez-Jan-Marius Mişel Türk hökuməti ilə Qara dəniz sahilindəki mayakların inşasına və sonra fəaliyyətini təşkil edəcək «Compagnie des Phares de l’Empire Ottoman» müştərək cəmiyyətinin təşkili barədə müqavilə imzalayırlar. Digər mayaklar kimi Şabla mayakı da yenidən qurulmuşdur. Tikinti işləri 1856-cı ildə bitir. Mayakın istifadəyə verilməsi isə 1857-ci ildə gerçəkləşdirilir. 

Mayak binası Krım müharibəsi zamanı güclü şəkildə zərər görmüşdür. 1901-ci ildə Kaliakrada baş vermiş 7,2 bal gücündəki zəlzələ yaxınlıqda olan yaşayış məntəqələrini tamamən dağıtsa da, bundan mayak zərər görməmişdir. Bununla belə mayak ətrafının dəmir konstruksiyalarla gücləndirilməsi qərarı alınmışdır.
thumb|Şabla mayakı 2006-cı il

## Mayak binası
Mayak binası uzaqdan kiçildilmiş İsgəndəriyyə mayakını xatırladır. Tikili tamamən daşdan inşa edilmişdir. Yan tərəf uzunluğu 8,8 metr, hündürlüyü isə 10 metrdir. Divarlarının qalınlığı 1,2-1,5 metrə çatır. Qüllə tikildiyi mərkəzi qübbənin hündürlüyü 7,8 metrə çatır. Qüllənin divarları əsas məntəqəyə yönəldilib, hündürlüyü 18 metrdir. Optikli lampa otağı qüllənin üstündə yerləşir.

Fokus boyu dəniz səviyyəsindən 36 metr yüksəkdədir, strukturun hündürlüyü isə 32 metrdir. Fənər hər 25 saniyədə ağ işıq saçır. İşıq 17 dəniz mili (31 km) məsafədə görünür. Mayakda beş insan çalışır.

Mayakın yerləşdiyi Şabla burnu Bolqarıstanın ən ucqar şərq nöqtəsidir.

## İstinadlar
İsay Abramaşvili

**İsay Abramaşvili** (; 13 sentyabr 1920, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ — 1964) — sovet futbolçusu, yarımmüdafiəçi. Azərbaycan SSR əməkdar məşqçisi.

## Həyatı
İsay Abramaşvili 13 sentyabr 1920-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 20 avqust 1941-ci ildə Qızıl Ordu sıralarına çağırılıb.

1941-ci ilin noyabr ayından, 1942-ci ilin iyul ayına kimi 8-ci dəniz piyada briqadasının tərkibində Sevastopolun müdafiəsində iştirak edib. 1942-ci il iyulun 4-dən 1945-ci il avqustun 9-dək əsirlikdə olub. "Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı ilə təltif edilib.

1949-cu ildən 1951-ci ilədək və 1954-cü ildən 1955-ci ilədək Bakının "Neftyanik", 1952-ci ildə Moskvanın "VVS", 1953-cü ildə isə Leninqradın "Dinamo" komandasında çıxış edib.

Oyunçu karyerasını bitirdikdən sonra Sumqayıtın "Metallurq" və Kirovabadın "Dinamo" klublarında məşqçi kimi çalışıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''FootballFacts.ru'' saytında profili
İran parlamentində dini azlıqların rezervlənmiş yerləri

**İran parlamentində dini azlıqların rezervlənmiş yerləri** () — İran parlamentində ölkədə yaşayan dini azlıqları üçün ayrılmış millət vəkili yerləri. Hal-hazırda bu məqsədlə istifadə olunan 5 nəfərlik millət vəkili yeri var. Məşrutə inqilabından sonra qəbul edilmiş yeni konstitusiyaya görə ölkədə yaşayan dini azlıq nümayəndələrinə parlamentdə təmsil olunmaq hüququ verilmişdir. Bu hüquq 1979-cu ildə baş verən İran İslam İnqilabından sonrada saxlanılmışdır. 

Hal-hazırda 5 nəfərlik millət vəkili mantdatı bütün çağırış parlament seçkilərində sözügedən dini azlıqlar üçün saxlanılır. İran erməniləri ölkə parlamentində 2 nəfər millət vəkili ilə təmsil olunurlar. Şəxslərdən biri ölkənin şimal hissəsində, əsasən Təbriz şəhərində yaşayan lokal erməni icmasından seçilir və şərti olaraq *şimal* ermənilərini təsmil edir. 

Digər etnik erməni millət vəkili isə İsfahan şəhərindəki Yeni Culfa mərkəzli olmaqla şərti olaraq cənub ermənilərindən seçilir və burada yaşayan erməniləri təmsil etməkdədir. Digər üç millət vəkili yeri isə müvafiq olaraq İranda yaşayan aysorlar, yəhudilər və zərdüştlər arasında bölünmüşdür. İranda əsas dini azlıq hesab olunan və ölkə üzrə sayları 350 min nəfərə yaxın olan Bəhai dinin ardıcıları üçün parlamentdə heç bir yer nəzərdə tutulmamışdır.

Ölkədəki sünni müsəlmanlar üçün spesfik olaraq millət vəkiliyi yerləri ayrılmasa da, sünnilər parlamentdə təmsil olunan müxtəlif siyasi partiyaların tərkibində siyasətlə məşğul olmaqdadırlar. İran parlamentində təmsil olunan sünni millət vəkilləri əsasən ölkənin cənub-şərqində yerləşən Sistan və Bəlucistan ostanından seçilməkdədirlər.

## İstinadlar
Fransanın inzibati bölgüsü

**Fransanın inzibati bölgüsü** —  Fransanın institusional və inzibati coğrafiyasıdır.

Dövlət strukturunun islahatının son illərində, metropoliya (qitənin ərazisi) inzibati bölgüsü və Fransanın xarici mülkiyyətində dəyişikliklər baş vermişdir:

Bəzi kommunalar nəqliyyat, məkan planlaması və s. mövzularda qarşılıqlı əlaqə üçün dövlətlər arası əməkdaşlıqda (EPCI — Établissement public de coopération intercommunale) birləşirlər.

Fransa dənizaşırı regionlarıda inzibati bölgüsü var.

## Həmçinin bax
* Fransa şəhərləri
* Fransa tarixi
* Fransanın Cənub və Antarktika əraziləri
* Fransa departamentlər siyahısı

## İstinadlar
Serbiyada xorvatlar

**[[Serbiya]]da [[xorvatlar]]** (, ) — Serbiya ərazisində yaşayan etnik azlıq. Milli azlıq statusunu 2002-ci ildə almışlar. Serbiyada 2011-ci il siyahıya alınmasına görə 57 900 xorvat yaşayır. Bunun 54 785 nəfəri Voevodina və Belqradda cəmləşmişdir.

## Demoqrafiya
Serbiyalı xorvatların sayı 1960-cı illərin əvvəlində sürətlə artırdı. Bu təbii artımla əlaqədar olmuşdur. Sonradan isə təbii artımın azalması, miqrasiya və etnik mənsubiyyət dəyişdirilməsi nəticəsində saylarında azalma baş verir. Yuqoslaviyada 1948-ci il siyahıya alınmasına görə Serbiya ərazisində 169 864, 1991-ci il siyahıya alınmasına görə isə 105 406 milliyətcə xorvat olan əhali yaşayırdı. Bu isə müvafiq olaraq ümumi əhalinin 2,6 % və 1,1 % təşkil edirdi.
Yuqoslaviyada 1948—1991-ci illərdə aparılan siyahıya alınmasına görə xorvatlara həm də bunevlər və şoksilər daxil edilirdi. Hazırda şoksilərin böyük əksəriyyəti özünü xorvat hesab edir. Halbuki, bunevlər isə əksinə özlərini müstəqil etnos sayırlar.

1991-ci ildə Serbiyada yaşayan xorvatların sayının kütləvi şəkildə azalmasının səbəbi Yuqoslaviya müharibəsi zamanı ortaya çıxan xalqlar arası  münaqişələr olmuşdur. Ən əsası da Xorvatiya müharibəsi bu azalmağa böyük təsir göstərir. 1992-ci ildə Voyevodinadan olan 10 000 xorvat Xorvatiya serbləri ilə daşınnmaz əmlaklarını dəyişdirmişdir. Münaqişə nəticəsində 20 min xorvat Serbiyanı tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. Voyevodina Xorvatlarının Demokratik Alyansı nümayəndələrinin sözlərinə görə bu münaqişə zamanı Serbiyanı ümumilikdə 50.000-dən çox xorvat tərk etmişdir.

Serbiya xorvatlarının böyük əksəriyyəti Voyevodina muxtar diyarı ərazisində cəmləşmişdir. Serbiyada 2011-ci il siyahıya almasına görə Voyevodina vilayəti ərazisində 47 033 xorvat yaşayır. Bu isə Serbiyada olan xorvatların 81,2 %  deməkdir. Xorvat əhalisinin üstünlük təşkil etdiyi ən çox yaşayış məntəqələri olan bölgə Voyevodinadır. 1961-ci ildə 19, 1981-ci ildə 18, 1991-ci ildə 12 məntəqədə xorvatlar üstünlük təşkil etmişdir. Kosova ve Metohiya muxtar vilayətində 1961 və 1981-ci illərdə 7 yaşayış məntəqəsində xorvatlar ümumi əhalinin üstünlük təşkil edən etnosu olmuşdur. Mərkəzi Serbiyada isə xorvatlar heç bir yaşayış məntəqəsində üstünlük təşkil etməmişlər.

**Serbiyada olan xorvatların sayı**

## Dil
Xorvat dili Serbiyada muxtar diyar olan Voyevodinada rəsmi dil statusuna malikdir.

## İstinadlar
Polşa koşenili

**Polşa koşenili** () — Yarımsərtqanadlılar dəstəsinə, Margarodidae sinfinə daxil olan həşərat növü.

Dişilərin bədənləri enli dairəvi formaya malikdir. Bədənlərinin uzunluğu isə 1,5–6,6 mm arasında dəyişşir. Rəngləri qırmızı və tünd qırmızı-bənövşəyi rəngdə olur. Gözləri yaxşı inkişaf etmişdir, Ayaqları iridir. Xüsusi ilə ön ayaqları daha yaxşı inkişaf etmişdir. Yaxşı qazma xüsusiyyətinə malik formadadır. Erkəklər 2,25–3,5 mm uzunluğa malik olur. Mavi-bənövşəyi rəngdə olurlar. Uzun bədənləri sərt tüklərlə örtülmüşdür. Ön ayaqları qısa, arxa ayaqları isə uzundur.

Hər il bir nəsil verir. Qışı sürfələr yumurta daxilində keçirir. Qışı keçirdikdən sonra sürfələr qumda bitən bitkilərin köklərinə yönəlir. Bu canlılar 20 cinsə daxil olan bitkinin kökü ilə qidalanır. Polşa koşelini əsasən Pilosella officinarum, Siléne vulgáris, Agróstis canína, Çılpaq herniyar və Qaytarma kimi birkilərlə qidalanırlar. Sürfələr tədricən bitkinin kökünə enir və burada göy və ya bənövşəyi rəngə çalırlar. Sürfələrin inkişafı iyulun ortalarına qədər davam edir. Yetkin həşəratlar iyulun sonları — avqustun əvvəlində görünür. Çütləşdikdən sonra sonra erkək tələf olur. Döllənmiş dişi torpağa girir və 300–700 yumurta qoyur. Bundan sonra dişi ölür. Sürfələr bir ay ərzində görünür.

İlk əvvəllər növ Palearktik ərazilərdə yayılmışdır. Onun yayılma arealı Fransa və İngiltərə ərazisini əhatə etmiş, hətta Çinə qədər yayılmışdır. Xalçaçılıq sənətində istifadə olunan rəngləri almaq üçün müxtəlif bitkilərlə yanaşı, orta əsrlərdən cürbəcür cücülərdən istifadə olunmuşdur. Onların içərisində qırmızı rəng almaq üçün ən geniş yayılmış canlılardan biri də Polşa koşenilidir. Əsasən Avrasiyanın bir çox yerlərində istifadə edilmişdir. Hər bitkidə 40 həşərat müşahidə oluna bilir. Bu səbəbdən kifayət qədər həşərat toplamaq məqsədilə minlərlə bitkiyə baş çəkmək lazımdır. Avropada kifayət qədər qırmızı boya olmadığı üçün Polşa koşenilinə böyük tələbat var idi. Cənubi Amerikada yerli bir növün kütləvi istehsalı zamanı bu növ öz əhəmiyyətini itirmişdir.

Həddən artıq istifadə, habelə yaşayış mühitinin dəyişməsi növün tükənməsinə səbəb olmuşdur. Polşa koşenili Ukrayna və Qazaxıstanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Amy Butler Greenfield: A Perfect Red — Empire, Espionage and the Qest for the Color of Desire, HarperCollins Publisher, New York 2004, ISBN 0-06-052275-5
* Helmut Schweppe: "Handbuch der Naturfarbstoffe", ecomed-Verlag Landsberg, 1992, ISBN 3–609-65130-X
Messeturm

**Messeturm** () — Almaniyanın Frankfurt-Mayn şəhərində yerləşən, 257 metr yüksəkliyində 63 mərtəbəli bir göydələn.

Messeturm 1991–1997-ci illərdə Avropanın ən hündür binası olub hal-hazırda Almaniyanın ikinci, Avropa İttifaqının isə üçüncü ən hündür binası hesab edilir.

Göydələn 1988-ci il 13 iyul tairixində tikilməyə başlanmışdır.

## Qalereya

Frankfurt am Main Messeturm bei Nacht.jpg|Tikilinin gece görünüşü
Friedrich-Ebert-Anlage 2, Frankfurt.jpg|Messeturm
Sunset-maintower-2011-ffm-072-b.jpg|Gün batımı
Messeturm from street level.jpg|Messeturmun qarşısı


## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz
* Triumf Palas
* Paytaxtlar şəhəri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Vyen-an-Arti

**Vyen-an-Arti** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Manö-an-Veksen. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 55 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 25 km qərbdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:356
  bar:1806 from:0 till:362
  bar:1821 from:0 till:379
  bar:1831 from:0 till:342
  bar:1841 from:0 till:310
  bar:1851 from:0 till:274
  bar:1861 from:0 till:294
  bar:1872 from:0 till:301
  bar:1881 from:0 till:331
  bar:1891 from:0 till:275
  bar:1901 from:0 till:237
  bar:1911 from:0 till:229
  bar:1921 from:0 till:199
  bar:1931 from:0 till:228
  bar:1946 from:0 till:180
  bar:1954 from:0 till:191
  bar:1968 from:0 till:159
  bar:1982 from:0 till:243
  bar:1990 from:0 till:326
  bar:1999 from:0 till:352

## İstinadlar
Vyarm

**Vyarm** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Viarm. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 31&nbsp;km şimalda, Serji belediyyənin 25&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:360 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:2333
  bar:1968 from:0 till:2625
  bar:1975 from:0 till:3303
  bar:1982 from:0 till:3871
  bar:1990 from:0 till:4315
  bar:1999 from:0 till:4681


## Qalereya

Fayl:Drapeaux fanfare viarmes.JPG
Fayl:Entree viarmes.JPG
Fayl:Viarmes fontaine 1.JPG
Fayl:Viarmes fontaine2.JPG


Fayl:Viarmes, calvaire rue de la gare.jpg
Fayl:Viarmes, ancienne fontaine, au nord-ouest du carrefour Charles-de-Gaulle.jpg
Fayl:Viarmes mom.jpg


Fayl:Viarmes mare2.JPG
Fayl:Viarmes, cimetière ancien.jpg
Fayl:Viarmes, fontaine rue de la Gare 2.JPG
Fayl:Viarmes, fontaine rue de la Gare.jpg


Fayl:Canne sait eloie.JPG
Fayl:Viarmes, square Halbout et clocher de l'église.jpg
Fayl:Vue aérienne de Viarmes 01.jpg
Fayl:Viarmes, ruelle de l'Auge (relie la rue de la gare à l'av. Georges-Clemenceau).jpg


## İstinadlar
Pallad

**Pallad** () — sonuncu bütpərəst şair-epiqrammatist.

## Həyatı
Ellin mədəniyyətinin tərəfdarı və xristian intibahının əleyhdarı olan Pallad öz ideyalarının məhdudluğunu görür: "Xoşbəxtlik gətirən tale bədbəxt olmuşdur". Pallad dövrünün mükəmməl epiqrammçısıdır. Müasirləri onun xatirəsini əziz tutaraq ona "Meteor" təxəllüsü vermişdilər.

## İstinadlar
Kanyada

**Kanyada** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Alto-Vinalopa ərazisinin 19,32&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 1238 nəfərə çatmışdır.

## Həmçinin bax
* Alto-Vinalopa
* Byar
* Salinas

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə 
* Ayuntamiento de Cañada 
* Índice estadístico municipal de Cañada
* Auto Sacramental de los Reyes Magos
Qiri-an-Veksen

**Qiri-an-Veksen** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Vinyö. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 50&nbsp;km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 19&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:200
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:181
  bar:1806 from:0 till:178
  bar:1821 from:0 till:130
  bar:1831 from:0 till:176
  bar:1841 from:0 till:144
  bar:1851 from:0 till:157
  bar:1861 from:0 till:144
  bar:1872 from:0 till:115
  bar:1881 from:0 till:144
  bar:1891 from:0 till:131
  bar:1901 from:0 till:127
  bar:1911 from:0 till:114
  bar:1921 from:0 till:101
  bar:1931 from:0 till:105
  bar:1946 from:0 till:109
  bar:1954 from:0 till:125
  bar:1968 from:0 till:142
  bar:1982 from:0 till:114
  bar:1990 from:0 till:156
  bar:1999 from:0 till:175


## Qalereya

Fayl:Guiry-en-Vexin (95), plaque Michelin de 1932, rue St-Nicolas.jpg
Fayl:Guiry-en-Vexin (95), vue sur le village depuis l'ouest.jpg
Fayl:Gadancourt (95), vue depuis la voie communale n° 4 sur le bois de l'Aunaye.jpg
Fayl:Guiry-en-Vexin (95), fontaine publique, route du Thillay 02.jpg


## İstinadlar
Qoness

**Qoness** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Qoness. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 16&nbsp;km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 29&nbsp;km qərbdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:25000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:2400
  bar:1806 from:0 till:2020
  bar:1821 from:0 till:2008
  bar:1831 from:0 till:2147
  bar:1841 from:0 till:2221
  bar:1851 from:0 till:2263
  bar:1861 from:0 till:2684
  bar:1872 from:0 till:2526
  bar:1881 from:0 till:2935
  bar:1891 from:0 till:2642
  bar:1901 from:0 till:2757
  bar:1911 from:0 till:3131
  bar:1921 from:0 till:3231
  bar:1931 from:0 till:4359
  bar:1946 from:0 till:4006
  bar:1954 from:0 till:4881
  bar:1968 from:0 till:21187
  bar:1982 from:0 till:22896
  bar:1990 from:0 till:23152
  bar:1999 from:0 till:24721

## Qalereya

Fayl:Early flight 02562u (3).jpg
Fayl:Company-Desjardin-Metal-Packaging-Paris.png
Fayl:Gonesse (95), carrefour rue de Paris - rue de l'Hôtel-dieu.jpg
Fayl:Gonesse (95), carrefour rue de Paris - rue du général Leclerc.jpg
Fayl:Gonesse (95), cimetière, rue du Thillay, sépulture Madeleine Rouget, 1910.jpg
Fayl:Gonesse (95), cimetière, rue du Thillay, monument aux morts de la 2nde Guerre mondiale.jpg
Fayl:Marcel Leprin Petie café à Gonesse.jpg


## İstinadlar
Aeropark

**Aeropark** () — Ferens List adına Budapeşt Beynəlxalq Hava Limanının yanında yerləşən açıq hava aviasiya muzeyi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Faxralı (dəqiqləşdirmə)

* Faxralı — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Bolnisi bələdiyyəsində kənd. 
* Fəxralı — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Fahralı — Türkiyə Respublikasının Yozqat vilayətinin Çayıralan mahalında kənd.
Svetlana Zeynalova

**Svetlana Aftandil qızı Zeynalova** (; 8 may 1977, Moskva, Rusiya SFSR, SSRİ) — Rusiya radio və televiziya aparıcısı, jurnalist İradə Zeynalovanın kiçik bacısı.

## Həyatı
8 may 1977-ci ildə Moskvada qarışıq ailədə anadan olub. Atası Aftandil İsabala oğlu əslən azərbaycanlı, anası Qalina Alekseyevna isə rusdur. Svetlana jurnalist İradə Zeynalovanın kiçik bacısıdır.

1994-1997-ci illərdə Lenin adında Moskva Dövlət Pedaqoji Universitetində psixologiya fakültəsində, 1997-2001-ci illərdə isə M.S. Şepkin adına Ali Teatr Məktəbində oxuyub. Öz karyerasına aktrisalıqla başlayıb. Sonralar televiziya və radioda proqramlar aparıb.

2010-cu ilin məlumatına görə, bayramların təşkili üzrə agentliyin sahibidir.

## Şəxsi həyatı
2011-ci ilin sentyabr ayına olan məlumata görə, "Radio Maximum"un proqram direktoru Aleksey Qlazatovla evli olub. Bu evlilikdən Aleksandra adlı qızı dünyaya gəlib. 2012-ci ilin oktyabr ayına olan məlumata görə, cütlük boşanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəxsi saytı
*''Kino-teatr.ru'' saytında profili
Qarj-le-Qoness

**Qarj-le-Qoness** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 14&nbsp;km şimalda, Serji belediyyənin 27&nbsp;km şərqdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:45000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2005 text:2005
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:554
  bar:1806 from:0 till:534
  bar:1821 from:0 till:483
  bar:1831 from:0 till:549
  bar:1841 from:0 till:489
  bar:1851 from:0 till:431
  bar:1861 from:0 till:416
  bar:1872 from:0 till:360
  bar:1881 from:0 till:466
  bar:1891 from:0 till:512
  bar:1901 from:0 till:639
  bar:1911 from:0 till:681
  bar:1921 from:0 till:1211
  bar:1931 from:0 till:2621
  bar:1946 from:0 till:3536
  bar:1954 from:0 till:4814
  bar:1968 from:0 till:27312
  bar:1982 from:0 till:40182
  bar:1990 from:0 till:42144
  bar:1999 from:0 till:40058
  bar:2005 from:0 till:39100


## Qalereya

Fayl:Garges-les-Gonesse - Rue de Verdun - panoramique.jpg
Fayl:Garges-lès-Gonesse Rue 484.jpg
Fayl:Garges - carte de France dite d Etat-Major.jpg
Fayl:Stains - Garges - Vue générale de la Lutèce.jpg
Fayl:Garges-les-Gonesse - La Poste - Ancienne mairie.jpg
Fayl:Garges-les-Gonesse - Ancienne mairie-ecole.jpg
Fayl:Garges-les-Gonesse - Rue Marcel-Bourgogne.jpg


## İstinadlar
Karisimbi

**Karisimbi** — Virunqa dağlarının vulkanik zəncirinə aid və Ruandanın ən yüksək nöqtəsi sayılan yatmış vulkan. Hündürlüyü 4507 m və bununla da Böyük Rift Dərəsinin bir hissəsi olan 8 dağdan ibarət dağ silsiləsinin ən yüksəyidir.

Karisimbi adı Ruanda dilindən "amasimbi" sözündən əmələ gəlib və mənası *qar* deməkdir. Vulkanının zirvəsində qarı əsasən quru mövsümü ərzində, iyun, iyul və avqust aylarında görmək olar.

Karisimbi və Bisoke dağları arasında, yalnız bu ərazidə yaşayan dağ qorillalarını canlı izləmək məqsədilə Dayan Fossi tərəfindən əsası qoyulmuş Karisoke araşdırmalar mərkəzi yerləşir.

## Həmçinin bax
* Ruandadakı vulkanların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Karisimbi". Global Volcanism Program. Smitsonian İnstitutu
*