Tərsinə mühəndislik

**Tərsinə mühəndislik** — deduktiv mülahizə vasitəsilə əvvəllər hazırlanmış cihazın, prosesin, sistemin və ya proqram təminatının bir tapşırığı necə yerinə yetirdiyinin (əgər varsa) başa düşülməyə çalışıldığı proses və ya üsul. Nəzərdən keçirilən sistemdən və istifadə olunan texnologiyalardan asılı olaraq, tərsinə mühəndislik zamanı əldə edilən biliklər köhnəlmiş obyektlərin təyinatının dəyişdirilməsinə, təhlükəsizlik analizinin aparılmasına və ya bir şeyin necə işlədiyini öyrənməyə kömək edə bilər.

Prosesin həyata keçirildiyi obyektə xas olmasına baxmayaraq, bütün tərsinə mühəndislik prosesləri üç əsas addımdan ibarətdir: məlumatın çıxarılması, modelləşdirmə və nəzərdən keçirmə. Məlumat çıxarma əməliyyat üçün bütün müvafiq məlumatların toplanması təcrübəsidir. Modelləşdirmə, yeni bir obyekt və ya sistemin layihələndirilməsi üçün bələdçi kimi istifadə edilə bilən abstrakt bir modeldə toplanmış məlumatların birləşdirilməsi təcrübəsidir. Nəzərdən keçirmə seçilmiş abstraktın etibarlılığını təmin etmək üçün modelin sınaqdan keçirilməsidir. Tərsinə mühəndislik kompüter mühəndisliyi, maşınqayırma, dizayn, elektron mühəndislik, proqram mühəndisliyi, kimya mühəndisliyi və sistem biologiyası sahələrində tətbiq olunur.
## İcmal
Müxtəlif sahələrdə tərsinə mühəndisliyi yerinə yetirməyin bir çox səbəbi var. Tərsinə mühəndislik öz mənşəyini kommersiya və ya hərbi üstünlük üçün aparatların analizindən alır. Bununla belə, tərsinə mühəndislik prosesi həmişə surətin yaradılması və ya artefaktın hansısa şəkildə dəyişdirilməsi ilə bağlı olmaya bilər.

Bəzi hallarda tərsinə mühəndislik prosesinin məqsədi sadəcə olaraq köhnə sistemlərin yenidən sənədləşdirilməsi ola bilər. Hətta tərsinə çevrilmiş məhsul rəqibin məhsulu olsa belə, məqsəd onu kopyalamaq deyil, rəqibin analizini aparmaq ola bilər. Tərsinə mühəndislik qarşılıqlı fəaliyyət göstərən məhsullar yaratmaq üçün də istifadə edilə bilər və bəzi dar çərçivədə hazırlanmış ABŞ və Avropa İttifaqı qanunvericiliyinə baxmayaraq, bu məqsədlə xüsusi tərsinə mühəndislik üsullarından istifadənin qanuniliyi iyirmi ildən artıqdır ki, bütün dünyada məhkəmələrdə qızğın mübahisələrə səbəb olur.
## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* Elvidge, Julia, "Using Reverse Engineering to Discover Patent Infringement," Chipworks, Sept. 2010. Online: http://www.photonics.com/Article.aspx?AID=44063
* 
* Hausi A. Müller and Holger M. Kienle, "A Small Primer on Software Reverse Engineering," Technical Report, University of Victoria, 17 pages, March 2009. Online: http://holgerkienle.wikispaces.com/file/view/MK-UVic-09.pdf
* Heines, Henry, "Determining Infringement by X-Ray Diffraction," *Chemical Engineering Process*, Jan. 1999 (example of reverse engineering used to detect IP infringement)
* 
* 
*  (introduction to hardware teardowns, including methodology, goals)
* 
* Reverse Engineering for Beginners
* Samuelson, Pamela and Scotchmer, Suzanne, "The Law and Economics of Reverse Engineering," 111 Yale L.J. 1575 (2002). Online: http://people.ischool.berkeley.edu/~pam/papers/l&e%20reveng3.pdf
*  (xviii+856+vi pages, 3.5"-floppy) Errata: https://web.archive.org/web/20190417215556/http://www.cs.cmu.edu/afs/cs/user/ralf/pub/books/UndocumentedDOS/errata.ud2https://web.archive.org/web/20190417212906/https://www.pcjs.org/pubs/pc/programming/Undocumented_DOS/#errata-2nd-edition (NB. On general methodology of reverse engineering, applied to mass-market software: a program for exploring DOS, disassembling DOS.)
*  (pp.&nbsp;59–188 on general methodology of reverse engineering, applied to mass-market software: examining Windows executables, disassembling Windows, tools for exploring Windows)
* Schulman, Andrew, "Hiding in Plain Sight: Using Reverse Engineering to Uncover Software Patent Infringement," *Intellectual Property Today*, Nov. 2010. Online: http://www.iptoday.com/issues/2010/11/hiding-in-plain-sight-using-reverse-engineering-to-uncover-software-patent-infringement.asp
* Schulman, Andrew, "Open to Inspection: Using Reverse Engineering to Uncover Software Prior Art," *New Matter* (Calif. State Bar IP Section), Summer 2011 (Part 1); Fall 2011 (Part 2). Online: http://www.SoftwareLitigationConsulting.com
*