open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Argentina milli futbol komandası (23 yaşlılar)

Argentinanın 23 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandası (həmçinin Argentina Olimpiya futbol komandası kimi tanınır) Olimpiya Oyunları və Pan-Amerika Oyunları zamanı beynəlxalq futbol yarışlarında Argentinanı təmsil edir. Seçim yaşı 23-dən aşağı olan oyunçularla məhdudlaşır, yaşdan yuxarı üç oyunçu istisna olmaqla. Komanda Argentina Futbol Assosiasiyası (AFA) tərəfindən idarə olunur.

Argentinanın Olimpiya turnirlərində ilk iştirakı 1928-ci ildə, komanda Amsterdamda keçirilən Oyunlarda çempion Uruqvaydan sonra ikinci yeri tutdu. O zaman, qaydalar yalnız həvəskar komandaların yarışa biləcəyini bildirirdi, buna görə də Argentina və Uruqvay böyük oyunçularla oynayırdı, ona görə də həmin ölkələrdə futbol hələ də peşəkar deyildi.

Argentina 1960-cı ilə qədər Olimpiya Oyunlarına vəsiqə qazana bilməyəcəkdi, o vaxt komanda 7-ci yeri tutaraq əla çıxış etdi. Komanda yarışda gənc həvəskar futbolçularla mübarizə aparıb. BOK peşəkar oyunçuların iştirakına icazə verdikdən sonra Argentina 1996-cı ildə finalda Nigeriyaya uduzduqdan sonra ikinci gümüş medalını qazanaraq geri döndü. 2004-cü ildə Marselo Bielsanın baş məşqçisi olduğu Argentina ilk qızıl medalını qazandı və Karlos Teves 8 qolla bombardiri oldu. Dörd il sonra Argentina finalda 1:0 hesabı ilə qalib gələrək Nigeriyanın qisasını alaraq Pekində ikinci qızıl medalını qazandı.

## İstinadlar
İslam Dövləti – Xorasan vilayəti

**İslam Dövləti – Xorasan Vilayəti** (**İŞİD–X**) — İslam Dövləti silahlı qruplaşmasının Cənubi-Mərkəzi Asiyada, ilk növbədə Əfqanıstanda fəaliyyət göstərən regional qolu. İŞİD-X İŞİD-in digər regionlardakı qolları kimi özünün sərt, fundamental islamçı idarəçiliyi altında islam xilafətini qurmaq üçün tarixi Xorasan regionunun mövcud hökumətlərini destabilləşdirməyə və devirməyə çalışır.

İŞİD-X Əfqanıstan və Pakistanda dinc sakinlərə qarşı çoxsaylı hücumlar həyata keçirmişdir. Ən diqqətəlayiq hücumlarından bəziləri arasında 2021-ci ilin avqustunda ABŞ-nin ölkədən çıxarılması zamanı Kabildə 13 ABŞ hərbçisinin və ən azı 169 əfqanıstanlının ölümünə səbəb olan intiharçı partlayış, 2018-ci ilin iyulunda Pakistanda seçki mitinqlərində ən azı 131 nəfərin ölümü ilə nəticələnən iki intihar hücumu və 2016-cı ilin iyulunda Kabil şəhərinin mərkəzində 97 həzara etirazçısının ölümünə səbəb olan iki partlayış daxildir.

İŞİD-X Xorasan regionunda İslam Dövlətinin qolu üçün döyüşçülər cəlb etmək məqsədilə təlimat və maliyyə ilə regiona qayıdan "Əl-Qaidə" ilə əlaqəli qruplardan əfqan və pakistanlı yaraqlıların Suriyada vətəndaş müharibəsinə göndərilməsi ilə başlamışdır. Onlar keçmiş narazı döyüşçülərdən və "Taliban"ın dissidentlərindən cəlb olunmuşdular. Qrupun ənənəvi güc bazası Əfqanıstanın şərqində Pakistanla sərhəddə başlamış və belə olaraq qalır. İŞİD-X hücumlarının əksəriyyəti Əfqanıstanın şərqində və Pakistanın qərbində baş versə də, qrup Əfqanıstanın şimal qonşuları olan Tacikistan və Özbəkistana raketlər atdığını iddia etmişdir. 2024-cü ildə, yanvar ayının əvvəlində iki İŞİD-X hücumçusu İranın Kirman şəhərində ABŞ-nin "Qüds qüvvələri"nin lideri Qasım Süleymaniyə sui-qəsdi ilə bağlı matəm mərasimi zamanı iki intiharçı partlayış törətmişdir. Hücum İŞİD-X-nin Əfqanıstan və Pakistan bölgəsi sərhədləri xaricində ilk hücumu olmuşdur.

## Terror təşkilatı kimi təyin edilməsi
Bir çox dövlətlər İŞİD-X-ni ayrı-ayrılıqda qeyd etməsələr də, faktiki olaraq daha böyük İslam Dövlətinin tabeliyində olan bir təşkilat kimi terror təşkilatı kimi təyin edirlər. 14 may 2019-cu il tarixində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının İŞİD (Dəeş) və Əl-Qaidə Sanksiyalar Komitəsi "İraq və Şam İslam Dövləti – Xorasan"ı QDe.161 olaraq təyin olunmuş qurum kimi siyahıya almışdır. Beləliklə, İŞİD-X İŞİD-in Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən fərdi olaraq təyin edilmiş ilk qolu olmuşdur. Bundan dərhal sonra bəzi dövlətlər avtomatik olaraq BMT-nin İŞİD-X təyinatını qəbul etmişdilər.

## İstinadlar

## Əlavə Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* *[[:en:Frontline (U.S. TV series)|Frontline]]*: ''ISIS in Afghanistan'' (November 2015), documentary by PBS
Argentina milli futbol komandası (20 yaşlılar)

Argentinanın 20 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandası Argentinanı 20 yaşlılar səviyyəsində təmsil edən və Argentina Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunan milli futbol komandasıdır. Komandanı hazırda Marselo Trobbiani idarə edir.

FIFA U-20 Dünya Kuboku təşkilatını 6 dəfə qazanan Argentina turnirdə ən çox qazanan komandadır. Komanda 16 dəfədən on iki dəfə təşkil edilən Dünya Çempionatında iştirak edib. O, həmçinin 4 dəfə gənclər arasında Cənubi Amerika çempionatının qalibi olub.

## İstinadlar
Barselona B FK

**Barselona B Futbol Klubu** (2009–10 mövsümünə qədər keçmiş Barselona Atleti Futbol Klubu) — İspaniya futbol komandasıdır. Bu, Barselonanın ehtiyat komandasıdır. Ehtiyat komanda peşəkar İspaniya liqalarında çıxış edir. Bununla belə, əvəzedici komanda A komandası ilə qarşılaşa bilməz. Buna görə də o, La Liqaya yüksələ bilməz. Onun Kral Kubokunda iştirakına da icazə verilmir.

Onun keçmiş adları Club Deportivo Espanya Industrial, Club Deportivo Condal və Barcelona Atlètic-dir. 1993–2007-ci illərdə FC Barcelona C, Barselona Həvəskarı kimi də tanınırdı. Belə ehtiyat komandalardan çoxlu peşəkar futbolcular yetişib.

Barselona B ev matçlarını qonşuluqda yerləşən Camp Nou ilə Mini Estadidə keçirir. Mini Estadi dünyanın ən təsirli ehtiyat komanda stadionlarından biri hesab olunur.

2008-ci ilə qədər Barselona Atletik kimi tanınırdı. Luis Enrike komandanı 2008-ci ilin yayında Pep Qvardioladan götürüb. 2010-cu ilin yayında adı Barcelona B olaraq dəyişdirildi. Növbəti mövsüm, Luis Enrike AS Roma-nı təhvil aldıqda, Eysebio Sakristan klubun rəhbəri təyin edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Barselona C FK

**FC Barcelona** — C Barcelona komandanın üçüncü komandasıdır. Tercera División-da görünür. Ev oyunlarını Barselonanın Mini Estadi şəhərində keçirir və məşqçisi Xuan Karlos Roxodur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Andorinha

**Andorinha** — Madeyra adasındakı Funşal əyalətinin Santo Antonio şəhərində yerləşən Portuqaliya futbol klubu.

## Tarixi
CF Andorinha hazırda Portuqaliya Futbolunun beşinci divizionu olan Terceira Divisão Série Madeira-da oynayır. Klub 6 may 1925-ci ildə yaradılıb və onlar ev oyunlarını Funchal, Santo Antonio şəhərindəki Estádio Do Andorinha-da keçirirlər. Stadion 500 tamaşaçı tutumuna malikdir. Bu, sintetik oyun səthi və 400 nəfərlik oturacaq olan kiçik bir stadiondur. Torpaq, Funchal'ın Santo António freguesia'nın şimal bölgəsində, şəhərin kənarında yerləşir. O, CS Marítimonun məşq kompleksinə çox yaxındır və Andorinhanın ərazisi əslində tez-tez Maritimonun gənclər komandaları üçün matçlar təşkil etmək üçün istifadə olunur.

2008–09 mövsümünün sonuna qədər CF Andorinha yalnız Madeyrada Distritais (Tier 5) futbolunu oynadı, lakin liqanın yenidən qurulmasından sonra AF Madeyranın Divisao klubları 2009–10-cu illərdə Terceira Divisao (Üçüncü Divizion) hissəsi oldu. Birinci Mərhələnin sonunda ikinci yeri tutduqdan sonra Andorinha Promosyon Qrupunu qazandı və menecer/məşqçi Nelson Kalaça e Duarte Santos ilə 2010–11 mövsümü üçün Segunda Divisão Série Norte-yə yüksəldi. İkinci Diviziondakı ilk mövsümü mövsümün sonunda aşağı liqaya düşməsi ilə qısalsa da, klub ilk dəfə Portuqaliyanın üçüncü səviyyəli materik klublarına qarşı yarışdığı üçün bu, böyük uğur idi.

Klub gənclərin məşqi hesab olunur və onlar üçün Cristiano Ronaldo da daxil olmaqla bir çox perspektivli gənc oyunçulara malikdir. Onların menecer Nelson Rosado rəhbərliyi ilə 2012–2014-cü illərdə Porto Dragon Force məktəbləri ilə əməkdaşlıq edirlər. Klub həmçinin Futebol da Madeyra Associacão ilə bağlıdır və AF Madeira Taça-da yarışır. Klub həmçinin bir neçə dəfə Taça de Portugal kimi tanınan milli kubok yarışmasında iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Unit

**Unit** — Mərkəzi Asiya, Şərqi Avropa və Cənubi Qafqazda feminizm və LGBTQ+ mövzularına diqqət yetirən jurnalistlər və fəalların beynəlxalq media şəbəkəsidir. Onun məqsədi jurnalistlər, fəallar, media və insan hüquqları məsələləri ilə məşğul olan təşkilatlar və təcrid olunmuş icmalar arasında uzunmüddətli və konstruktiv tərəfdaşlıq qurmaqdır. Kvir mövzularında müzakirələri davam etdirmək üçün seminarlar və təcrübələr təklif edilir, media və tədqiqat layihələri həyata keçirilir. Unit, jurnalistləri beynəlxalq səviyyədə birləşdirən, araşdırmaları dəstəkləyən və araşdırma jurnalistikasını gücləndirən Berlində yerləşən n-ost media QHT-nin bir hissəsidir.

## Tarix
2018-ci ildə jurnalist Əli Feruzun (Novaya Gazeta) təşəbbüsü ilə Unit Berlində yerləşən jurnalistika şəbəkəsi n-ost tərəfindən hazırlanmışdır. 2023-cü ilin oktyabr ayında Polşanın Krakov şəhərində şəbəkənin toplantısında "Mərkəzi Asiya, Şərqi Avropa və Cənubi Qafqazdan kvir hekayələr" adlı kitabın təqdimatı keçirildi.

## Layihə ölkələri
Unit kollektivi hesab edir ki, həmrəylik istənilən real dəyişikliyin baş verməsinin açarıdır. Təşkilat 10 ölkədən olan jurnalistlərlə birgə çalışır. Əhatə dairəsinə qeyd edilən regionlardan aşağıdakı ölkələr daxildir: Azərbaycan, Belarus, Ermənistan, Gürcüstan, Moldova, Ukrayna, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Özbəkistan.

Unit LGBTQ+ məsələləri ilə işləyən fəallar və müdafiəçilərlə müttəfiq olur, təhsil, jurnalist və tədqiqat layihələri bağlı müzakirələri genişləndirməyə çalışır. Əsas diqqət və fəaliyyətləri bunlardır:

* Layihə ölkələrində LGBTQ+ məsələlərinə dair jurnalist nəşrlərinə dəstək

* Sərhədlərarası əməkdaşlıq layihələri

* Onlayn və regionda keçirilən şəxsi görüşlər zamanı jurnalistlər, redaktorlar və hüquq müdafiəçiləri arasında icma quruculuğu

## İstinadlar
Portuqaliya U-20

Portuqaliyanın 20 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandası, Portuqaliyanı 20 yaşadək səviyyədə təmsil edən və Portuqaliya Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunan futbol komandasıdır. Komandanı hazırda Edqar Borxes idarə edir.

Komandanın məqsədi yüksək səviyyəli milli komandalara futbolçular hazırlamaq və futbolçuların beynəlxalq təcrübəsini artırmaqdır. Portuqaliya yığması 8 dəfə FİFA U-20 Dünya Çempionatında və 12 dəfə Tulon turnirində iştirak edib.

## İstinadlar
Portuqaliya U-15

15 yaşadək futbolçulardan ibarət Portuqaliya milli komandası, Portuqaliya Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunan 15 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandadır.

O, Portuqaliya futbolunun idarəedici orqanı olan Portuqaliya Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunur. Onlar həmçinin Portuqaliya Gənclər Komandası kimi tanınırlar.

## İstinadlar
Portuqaliya U-17

Portuqaliyanın 17 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandası bu yaş səviyyəsində Portuqaliyanı beynəlxalq futbolda təmsil edir və Portuqaliya futbolunun rəhbər orqanı olan Portuqaliya Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunur.

## İstinadlar
Portuqaliya U-21

21 yaşadək futbolçulardan ibarət Portuqaliya milli komandası, Portuqaliya Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunan 21 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandadır. Onların ləqəbi "Esperanças"dır. Esperança ümid deməkdir, ona görə də komanda Portuqaliyanın gələcəyə ümididir.

## İstinadlar
Portuqaliya U-23

Portuqaliyanın 23 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandası (Portuqaliyanın Olimpiya futbol komandası kimi də tanınır) Olimpiya Oyunlarında (son mərhələ və seçmə mərhələlər), eləcə də 23 yaşadək futbolçulardan ibarət turnirlərdə beynəlxalq futbol yarışlarında Portuqaliyanı təmsil edir. Seçim yaşı 23-dən aşağı olan oyunçularla məhdudlaşır, yaşdan yuxarı üç oyunçu istisna olmaqla. Komandaya Portuqaliya Futbol Federasiyası (FPF) nəzarət edir.

Portuqaliyanın üç iştirakda ən yüksək yeri 1996-cı ildə dördüncü yer idi. Bu komanda həm də hazırda ləğv edilmiş 23 yaşadək futbolçulardan ibarət Avropa çempionatında mübarizə aparırdı. Portuqaliya ilk dəfə Olimpiya Futbol Turnirində iştirak edərkən, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin qaydaları buna icazə verdiyi üçün əsas komanda oyunçularını meydana çıxardı və 1980-ci illərdə komanda yarı peşəkar oyunçulardan ibarət idi. Komanda hazırda mövqeyinə görə 21 yaşadək futbolçular arasında UEFA Çempionatına vəsiqə qazanır.

## İstinadlar
Fransa U-17

Fransanın 17 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandası Fransa Futbol Federasiyasına bağlı olan və 17 yaşadək futbolçular səviyyəsində Fransanı beynəlxalq səviyyədə təmsil edən futbol komandasıdır. Komanda 17 yaşadək futbolçular arasında Avropa çempionatında və FIFA U-17 Dünya Çempionatında Fransanı təmsil edir.

## İstinadlar
Fransa U-19

Fransanın 19 yaşadək futbolculardan ibarət milli komandası Fransa Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunan və Fransanı 20 yaşadək futbolçular səviyyəsində beynəlxalq səviyyədə təmsil edən futbol komandasıdır.

O, 2005 və 2010-cu illərdə Fransada keçirilən 19 yaşadək futbolcular arasında Avropa çempionatında iki dəfə UEFA Avropa Kubokunun qalibi olub. 2005-ci ildə hücumçu Abdoulaye Balde Qızıl Oyunçu mükafatını aldı. İki oyunçu, Djamel Abdoun və Moussa Sow, buna layiq olduqları üçün digər milli komandalarda oynadılar. 2010-cu ildə Caen komandası finalda İspaniyanı 2:1 hesabı ilə məğlub edərək çempion oldu. Qael Kakuta turnirin qızıl oyuncusu seçilib.

## İstinadlar
Fuko kəfkiri

**Fuko kəfkiri** — Yerin sutkalıq fırlanmasını eksperimental olaraq nümayiş etdirmək üçün istifadə edilən riyazi kəfkir. Uzunluğu bir neçə on metrə qədər olan çevik asma üzərində bir neçə on kiloqrama qədər çəkisi olan bir cisimdir. İpin yuxarı ucu hər hansı bir şaquli müstəvidə kəfkirin sərbəst hərəkəti üçün asqıda və ya itələyici yastıqda sabitlənmişdir. Planetimizin gündəlik fırlanmasının mövcudluğu kəfkirin hərələt müstəvisinin Yerlə əlaqəli yerlərə nisbətən tədricən fırlanmasından məsuldur. Bu effekti ilk dəfə L. Fuko (1851) nümayiş etdirmişdir. Hazırda dünyada nümayiş məqsədilə istifadə olunan Fuko kəfkirləri fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Leon Fuko

**Jan Bernar Leon Fuko** (; ) — fransız fiziki, mexanik və astronom, Paris Elmlər Akademiyasının üzvü (1865) . Berlin Elmlər Akademiyasının üzvü, Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1860), London Kral Cəmiyyətinin xarici üzvü (1864) olmuşdur.

1845-ci ildən Journal des Debats-ın elmi şöbəsinə redaktorluq etmişdir. 1855-ci ildə Paris Rəsədxanasına fizik təyin edilmiş və tezliklə Uzunluqlar Bürosunun üzvü seçilmişdir.

O, daha çox Fuko kəfkirinin yaradıcısı və giroskopun ixtiraçısı kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dünyanın yaradılması

**Dünyanın yaradılması** — dinlərdə kosmoqonik miflərin süjetidir, onun xüsusiyyəti demiurqun və ya Yaradan Tanrının varlığıdır, onun hərəkətləri və ya iradəsi ardıcıl yaradılış zəncirinin səbəbi və hərəkətverici qüvvəsidir.

"Yaradılış" termini müasir təbiət elmlərində istifadə olunan " Kainatın mənşəyi" termini ilə antonimdir. Bu həm " yaradılış " – " mənşə " antonimiyasına, həm də qeyri-müəyyən arxaik "dünya" termininin " Kainat " kosmoloji termininə qarşı qoyulmasına aiddir.

## Ümumi xarakteristika
Əksər dinlərdə hər şeyin mənşəyi haqqında ümumi hekayələr var: nizamlı elementlərinin ilkin xaosdan ayrılması, ana və ata tanrılarının ayrılması, dünya okeanından qurunun yaranması, ilkin sular, sonsuz və zamansız və s. okean xaosun və ya özünün xaosun təcəssümlərindən biridir. Bir çox qədim kosmoqonik miflərdə okean və xaos ekvivalentdir və bir-birindən ayrılmazdır .

Kosmoqonik (dünyanın mənşəyi haqqında) və antropoqonik (insanın mənşəyi haqqında) əfsanələrdə yaradılış haqqında bir qrup hekayə önə çıxır — dünyanın yer və ya kainat kimi yaradılması, heyvanlar və bitki aləminin yaradılması, insanın yaradılması, onların mənşəyini ən yüksək məxluqlar tərəfindən öz-özünə "yaradılış" aktı kimi təsvir edir.

Dünyanın yaranması mifik zamanda, empirik (tarixi) "profan" zamandan əvvəlki xüsusi ilkin müqəddəs dövrdə, xüsusi yerdə — dünyanın mərkəzində baş verir. Mifopoetik şüurda məkan və zaman homogen (bircins) deyil. Ən yüksək dəyər (maksimum sakrallıq) yaradılış aktının baş verdiyi məkan və zaman nöqtəsinə — dünyanın mərkəzinə və "əvvəlində" — yaradılış vaxtının özünə (mifik zaman) aiddir. Kosmoqonik ideyalar məkan və zamanda mövcud olan hər şeyin yerləşdirilməsi modelini təyin edən və bütün məkan-zaman kontinuumunu təşkil edən bu koordinatlarla əlaqələndirilir. Ritual (xüsusilə təqvim və hər şeydən əvvəl əsas — köhnə ildən yeniyə keçidi qeyd edən illik) də onlarla əlaqələndirilir. Onun strukturunda illik ritual bayram kosmos xaosdan çıxanda sərhəd böhranı vəziyyətini təkrarlayır.

## İstinadlar
Rimessa

**Rimessa** ( hərf. yenidən təşkil edilmiş, təhvil verilmiş) — xarici valyutada beynəlxalq ödənişlər və beynəlxalq pul köçürmələri üçün ödəniş sənədi: çek, veksel və s.

Son zamanlar daha çox müxtəlif kateqoriyalı əmək və iqtisadi miqrantlar qazandıqları pulun bir hissəsini vətənlərinə göndərdikləri zaman həyata keçirdikləri beynəlxalq pul axınına istinad etmək üçün getdikcə daha çox istifadə olunur. Dünya Bankının məlumatına görə, 2006-cı ildə belə pul köçürmələri 250-300 milyard ABŞ dolları təşkil edib; son 10 ildə ildə təxminən 30% artır. Beynəlxalq pul köçürmələri artan əhəmiyyətinə və bəzi inkişaf etməkdə olan ölkələrin ÜDM-ə mühüm töhfəsinə görə, adətən pul köçürmələrinin ayrıca maliyyə və iqtisadi alt kateqoriyasına bölünür.

Köçürmə prosesində göndərici, alıcı, müəyyən məbləğə köçürmə vekselinin özü, habelə bunun üçün müəyyən komissiya (tarif) alan vasitəçilər iştirak edir.

## Digər mənaları
Bu terminin başqa mənaları da var. Digər kontekstlərdə pul köçürməsi borclunun satın aldığı və kreditorunun sifarişi ilə təsdiq etdiyi vekselə aiddir.

## Beynəlxalq terminologiya
Bir çox Avropa dillərində beynəlxalq pul köçürmələri italyan *rimessa* və/və ya latınca *remittare*: , ,  və s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Chris B. Murphy, Remittance, Investopedia, 2020 
* The use of remittances and financial inclusion / GPFI  September 2015 
* Статистика Евросоюза
* Remittance flows worldwide in 2017, 2019
* Migration and Remittances Data, https://www.worldbank.org/en/topic/migrationremittancesdiasporaissues/brief/migration-and-remittances-publications
Qiymətli kağızların yerləşdirilməsi

**Qiymətli kağızların yerləşdirilməsi** — qiymətli kağızların ilk sahibi tərəfindən özgəninkiləşdirilməsinə yönəldilmiş əməliyyatların həyata keçirildiyi qiymətli kağızların buraxılması mərhələsi.

Qiymətli kağızların kütləvi təklifi — qiymətli kağızların açıq abunə yolu ilə yerləşdirilməsi, o cümlədən qiymətli kağızların fond birjalarının və qiymətli kağızlar bazarında ticarətin digər təşkilatçılarının hərraclarında yerləşdirilməsi də mövcuddur.

## Yerləşdirmə
Texniki cəhətdən qiymətli kağızların özgəninkiləşdirilməsi aşağıdakılar tərəfindən həyata keçirilir:
* (*adlı qiymətli kağızlar yerləşdirildikdə*)
: registratorda və/və ya depozitarda ilk sahiblərin hesabları üzrə kredit qeydlərinin aparılması;
* (*məcburi mərkəzləşdirilmiş saxlama ilə sənədli istiqrazlar yerləşdirildikdə*)
: qiymətli kağızların ilk sahiblərinin depozitardakı hesabları üzrə kredit qeydlərinin aparılması;
* (*sənədli istiqrazlar məcburi mərkəzləşdirilmiş saxlama olmadan yerləşdirildikdə*)
:sənədli istiqrazların sertifikatlarının ilk sahiblərinə verilməsi.

## Göndərmə tarixləri
# Aşağıdakı üsullardan biri ilə yerləşdirilmiş qiymətli kağızların buraxılışı zamanı yerləşdirmə eyni vaxtda baş verir:
#* səhmdar cəmiyyəti təsis edərkən,
#* səhmdarlar arasında bölüşdürülməsi ilə,
#* nominal dəyər dəyişdikdə, hüquqlar dəyişdikdə, konsolidasiya və parçalanma zamanı çevrilmə yolu ilə.
# Qapalı abunə ilə qiymətli kağızların yerləşdirilməsi qiymətli kağızların əlavə buraxılışının dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra, açıq abunə ilə isə əlavə buraxılış emissiyasının dövlət qeydiyyatı haqqında məlumat dərc edildiyi gündən iki həftədən gec olmayaraq başlanır. dövri çap nəşrində qiymətli kağızlar və aşağıdakı dövrlərin ən azı bitənə qədər davam edir:
#* yerləşdirmənin başlanmasından bir il sonra;
#* qiymətli kağızların əlavə emissiyası haqqında qərarda göstərilən müddət;
#* yerləşdirilmiş qiymətli kağızların sonuncunun yerləşdirilməsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səhmin bazar qiyməti

**Səhmin bazar qiyməti** — sövdələşmə tərəfləri sərbəst (məcbur etmədən) və ağlabatan hərəkət etdikdə, səhmlərin mümkün satışı üçün ən çox ehtimal olunan gözlənilən qiymət. Başqa sözlə desək, bazarda səhmlərin alınıb-satıldığı qiymətdir, tələb olarsa, qiymət qalxır; olmasa qiymet ener. Maliyyə lüğəti səhmin bazar dəyərini səhmin alqı-satqısının aparıldığı son qiymət kimi müəyyən edir. Buna görə şirkətin bütün səhmlərinin bazar dəyəri əmlak və maliyyə aktivləri də daxil olmaqla şirkətin ümumi kapitalından onlarla dəfə fərqlənə bilər.

## Satış və alış
Səhmlərin alqı-satqısı prosesində çox vaxt birja brokeri vasitəçi kimi iştirak edir. Əgər şirkətin səhmləri bazarda satılmırsa, o zaman fiziki şəxslər arasında əməliyyatlar səlahiyyətli registratorlar və ya brokerlər vasitəsilə həyata keçirilir (hər ölkədə səhmlərin alqı-satqısının qeydiyyatı üçün öz sistemi mövcuddur).

## Səhmlərin bazar qiymətinin (dəyərinin) müəyyən edilməsi
Bazar dəyərinin hesablanması üçün bütün düsturlar investorların gözləntilərdən danışır. Lakin onlar bu gözləntilərin yerinə yetiriləcəyinə heç bir şəkildə zəmanət verə bilməzlər. Nəticədə bazar dəyərinin əsas meyarı bazardır. Bazar qiymətini müəyyən etməyin ən sadə üsulu son 6 ay ərzində səhm alqı-satqı əməliyyatlarının orta çəkili qiymətinin müəyyən edilməsidir.

## Riyazi hesablama üsulları
Dünya təcrübəsində səhmlərin bazar dəyərinin qiymətləndirilməsi üçün də üç əsas yanaşma mövcuddur. Hər birinin öz müsbət və mənfi cəhətləri var .

*Fundamentalist metod*. Bu üsul sahiblərin kommersiya maraqlarını nəzərə alır və dividendlərin (gəlirlərin) diskont edilmiş məbləğinə diqqət yetirir. Bu, sabit və ya artan dividend dərəcəsini, həmçinin dividend artım tempini nəzərə ala bilər. Üstəlik, bazar dəyəri şirkətin əmlakının, maliyyə aktivlərinin və s.-nin dəyərindən asılı deyil.

*Texnokratik üsul*. Bu üsul müəyyən bir şirkətin səhmlərinin bazar dəyərindəki dəyişikliklərin statistik işlənməsini əhatə edir. Bu statistik qiymətləndirmə qısa, orta və uzunmüddətli dövrlərdə qiymət dəyişikliklərini ekstrapolyasiya etməyə imkan verir. Bu metodun bazar tendensiyalarını kəskin şəkildə dəyişdirə bilən xarici hadisələrin (siyasi, maliyyə və s.) təsirinin gözlənilməzliyi ilə bağlı çatışmazlıqlar var.

## Həmçinin bax
* H səhmləri
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Göy ekvatoru

**Göy ekvatoru** — müstəvisi dünya oxuna perpendikulyar olan və yerin ekvatorunun müstəvisi ilə üst-üstə düşən göy sferasının böyük dairəsi. Göy ekvatoru göy sferasını iki yarımkürəyə ayırır: zirvəsi şimal qütbündə olan *şimal yarımkürəsi* *və* zirvəsi cənub qütbündə olan *cənub yarımkürəsi* .

Ekvator və ekliptika yaz və payız bərabərliyi nöqtələrində kəsişir, lakin yer oxunun presessiyasına görə ekvator müstəvisi öz mövqeyini dəyişir və bu nöqtələr 26000 illik dövrlə hərəkət edir. Ekvator və ekliptikanın müstəviləri arasındakı bucaq 23°26'-dir və son 5 milyon il ərzində presessiyaya görə bu bucaq 22,0° ilə 24,5° arasında dəyişmişdir.

2010-cu ilin Astronomik Almanaxınaa görə, ekvator və ekliptik arasındakı bucaq təxminən aşağıdakı düstur ilə təsvir edilmişdir:

\varepsilon = 23^\circ26'21.406* - 46.815* T - 0.0001831* T^2 + 0.00200340* T^3 - 5.76* \cdot 10^{-7} T^4 - 4.34* \cdot 10^{-8} T^5,

Burada *T* — J2000.0 dövründən keçən əsrlərin sayıdır. Bu düstur yalnız bir neçə əsrlik zaman diapazonu üçün kifayət qədər dəqiqdir .

Göy ekvatoru birinci və ikinci ekvator səma koordinat sistemlərinin əsasını təşkil edir: meyil ondan ölçülür (coğrafi enliyə analoq, yerin ekvatorundan ölçülür). Başqa bir koordinat — birinci ekvatorial koordinat sistemi üçün bu, səma ekvatoru ilə səma meridianının kəsişmə nöqtəsindən ölçülən saat bucağı və ya ikinci ekvatorial koordinat sistemi üçün sağa yüksəlişdir (coğrafi uzunluğa analoji) — yaz bərabərliyi nöqtəsindən ölçülür. İstənilən halda səma ekvatorunun bütün nöqtələrinin enişi sıfıra bərabərdir, bu o deməkdir ki, göy ekvatorunun istənilən nöqtəsini Yerin istənilən nöqtəsindən müşahidə etmək olar.

## İstinadlar
Kaçi (dəqiqləşdirmə)

* Kaçi — İranda desert.
* Kaçi (Ərdistan) — İranda kənd.
* Kaçi (şəhər) — Argentinada şəhər.
Fərqindəlik

**Fərqindəlik** və ya **özünün fərqində olma** — subyektin digər subyektlərdən və ümumilikdə dünyadan fərqli olaraq özünü şüurlu dərk etməsidir; Bu, insanın obyektiv dünya və subyektiv dünya (psixika) ilə qarşılıqlı əlaqəsi, onun həyati ehtiyacları, düşüncələri, hissləri, motivləri, instinktləri, yaşantıları, əməlləri haqqında şüurudur. Mədəniyyətin və bütövlükdə həyatın subyekti kimi fərdin həyat yolunda həyat strategiyasının işlənib hazırlanması və müəyyən edilməsi üçün vacib şərt olan insanın şüuru ilə özünüdərk arasında dialektik əlaqənin tədricən dərk edilməsi və mənimsənilməsi müşahidə olunur. 

## Psixologiyada
Psixologiyada **fərqindəlik** psixi hadisə, insanın özünü fəaliyyət subyekti kimi dərk etməsi kimi başa düşülür ki, bunun nəticəsində insanın özü haqqında təsəvvürləri zehni “ Mən obrazı ” şəklində formalaşır.

*[[Sergey Rubinşteyn|Rubinştein S. L.]]* Ümumi psixologiyanın əsasları. , 1946 .

Fərqindəlik insana xas olan ilkin bir şey deyil, inkişafın məhsuludur. Bununla belə, şəxsiyyət şüurunun başlanğıcı artıq körpədə, xarici cisimlərin yaratdığı hisslərlə öz bədəninin yaratdığı hissləri ayırd etməyə başlayanda, "mən" şüuru - təxminən üç yaşından etibarən şəxs əvəzliklərindən düzgün istifadə etməklə görünür. Yeniyetməlik və ilk gənclik dövründə insanın öz psixi keyfiyyətlərini və özünüqiymətləndirməsini şüurlu surətdə dərk etməsi ən vacib məqama çevrilir. Lakin bütün bu komponentlər bir-biri ilə əlaqəli olduğundan, onlardan birinin zənginləşdirilməsi qaçılmaz olaraq bütün sistemi dəyişdirir.

Fərqindəliyin aşağıdakı **inkişaf** **mərhələləri** mövcuddur:

* “Mən”in kəşfi 1 yaşında baş verir.
* İki-üç yaşına kimi insan öz hərəkətlərinin nəticələrini başqalarının hərəkətlərindən ayırmağa başlayır və özünü bir aktor kimi aydın tanıyır.
* Yeddi yaşa qədər özünü qiymətləndirmək bacarığı formalaşır.
* Yeniyetməlik və ilk gənclik dövrü fəal şəkildə özünü tanıma, özünü və öz üslubunu axtarmaq mərhələsidir. Sosial-mənəvi qiymətləndirmələrin formalaşması dövrü bu zaman başa çatır.

Fərqindəliyin formalaşmasına aşağıdakılar təsir edir:

* Başqalarının qiymətləndirilməsi və həmyaşıdlar qrupunda statusu.
* “Real Mən ” və “ İdeal Mən ” arasında korrelyasiya.
* Fəaliyyətin nəticələrinin qiymətləndirilməsi.
İradə

**İradə** — subyektin fəaliyyət və davranışının tənzimlənməsini həyata keçirən fenomen. İradə əsasən məqsədlərin yaradılması (formalaşdırılması) və onlara nail olmaq üçün daxili səylərin cəmlənməsinə cavabdehdir.
## Haqqında
İradə nə fiziki, nə emosional, nə də həmişə şüurlu insan fəaliyyəti deyil; lakin seçilmiş fəaliyyətin məqsədinin dəyər xüsusiyyətlərini göstərən fəaliyyətdir. Könüllü hərəkətlər edən insan impulsiv istəklərə müqavimət göstərir.

İradi davranış iki əsas komponentə bölünür — qərar qəbul edilməsi və onun sonrakı həyata keçirilməsi. Lakin hərəkətin məqsədilə qərar qəbul etmək ehtiyacı arasında uyğunsuzluq varsa, bu vəziyyət çox vaxt seçim aktı ilə müşayiət olunur və ya psixoloji ədəbiyyatda adət olduğu kimi, bu vəziyyəti *motivlərin mübarizəsi* adlandırmaq olar. Şəxs tərəfindən seçilmiş qərar sonradan müxtəlif psixoloji şəraitdə həyata keçirilir. Belə şərtlərin spektri qərar qəbul etmək üçün kifayət olan anlardan başlaya bilər və bu seçimdən sonra sonrakı hərəkət sanki öz-özünə baş verir. Bu psixoloji model üçün boğulan uşaq nümunəsini göstərə bilərik, onu xilas etmək üçün yalnız cəsarət toplamaq lazımdır və yalnız bundan sonra vəziyyət "avtomatik" rejimə keçir. Könüllü davranış və seçimin həyata keçirilməsinə bəzi güclü ehtiyacın qarşı çıxdığı şərtlər də var. Belə bir vəziyyətdən çıxmaq və son seçilmiş məqsədə çatmaq üçün xüsusi səylər, yəni iradənin "gücünün" təzahürü tələb olunur.
## Həmçinin bax
## İstinadlar
İnsanın təbiəti

**İnsan təbiəti** — fəlsəfi anlayış olub, insanın onu fərqləndirən və varlığın bütün digər forma və növlərinə salınmayan, bu və ya digər dərəcədə bütün insanlara xas olan əsas xüsusiyyətlərini ifadə edir .

Fəlsəfə, antropologiya, psixologiya, sosiobiologiya və teologiya müxtəlif ümumiləşdirmə səviyyələrində insanın təbiətini və mahiyyətini öyrənir və şərh edir. Bununla belə, tədqiqatçılar arasında təkcə insan təbiətinin xarakteri haqqında deyil, həm də insan təbiətinin varlığı ilə bağlı fikir birliyi yoxdur.

## İnsan və onun təbiətinin tərifi
Aristotel üçün insanın mahiyyəti onun özü olmaqdan əl çəkməməsi üçün dəyişdirilə bilməyən xassələridir . Fəlsəfədə insanın və onun təbiətinin vahid və birmənalı tərifi yoxdur. Geniş mənada insanı iradə , ağıl, daha yüksək hisslər, ünsiyyət qabiliyyəti  və əmək  olan varlıq kimi təsvir etmək olar.

* Kant təbii zərurət və mənəvi azadlıq anlayışına əsaslanaraq antropologiyanı “fizioloji ” və “praqmatik ” olaraq iki yerə ayırır. Birincisi “...təbiət insanı nə edir...”, ikincisi – “...o, sərbəst fəaliyyət göstərən varlıq kimi özü nə edir və ya edə bilər və etməlidir”  .
* Müasir biologiyanın (**insan** Homo sapiens növünün nümayəndəsidir) və marksizmin ("...insan mahiyyəti fərdə xas olan mücərrəd deyil. Öz reallığında bütün sosialların məcmusudur) mövqelərinin sintezidir.) **insanın** sosial və bioloji təbiətin vəhdətini təmsil edən tarixi və sosial - mədəni fəaliyyət subyekti kimi dərk edilməsinə gətirib çıxarır.

## İstinadlar
Mario Zaqallo

** Mario Zaqallo** (; ) — Braziliyalı peşəkar futbolçu, koordinator və menecer. Hücumçu kimi çıxış edib.

Zaqallo ümumilikdə dörd titulla Dünya Kuboku titulları üzrə rekorda sahibdir. O, həmçinin altı iştirakla Dünya Kuboku finallarında rekorda sahibdir. O, həm menecer, həm də oyunçu kimi FIFA Dünya Kubokunu qazanan ilk şəxs olub, 1958 və 1962-ci illərdə oyunçu və 1970-ci ildə menecer kimi turnirdə qalib gəlib. Bundan əlavə, o, köməkçi menecer kimi 1994 FIFA Dünya Kubokunu qazanıb. Zaqallo, həmçinin 1974-cü ildə (dördüncü) və 1998-ci ildə (ikinci yeri tutub) Braziliya yığmasını çalışdırıb və 2006-cı ildə texniki köməkçi olub. O, almaniyalı Frans Bekkenbauer və fransalı Didye Deşamla birlikdə Dünya çempionu olan üç şəxsdən birincisi olub. Bir oyunçu və menecer olaraq bunu iki dəfədən çox edən yeganə şəxsdir.

1992-ci ildə Zaqallo futbola verdiyi töhfələrə görə FİFA tərəfindən verilən ən yüksək mükafat olan FİFA-nın Fəxri Fərman Ordenini aldı. 2013-cü ildə World Soccer Magazine tərəfindən bütün zamanların 9-cu ən böyük meneceri seçildi. 5 yanvar 2024-cü ildə Zaqallo 92 yaşında vəfat edib. O, 1958-ci il Dünya Kubokunun finalında iştirak edən sağ qalan sonuncu braziliyalı oyunçu idi.

## İstinadlar
Cəsarət

**Cəsarət** — sakit cəsurluq, çətinlikdə və təhlükədə ağlın olması; ruhən möhkəmlik və mətinlik; ümumiyyətlə kişidən gözlənilən keyfiyyətlər məcmusudur.

Qorxuya qalib gəlməkdə mənəvi gücü əks etdirən fəzilətlərdən biri də *cəsarətdir*. *Cəsarət* tez-tez əzablara, o cümlədən fiziki ağrılara dözmək qabiliyyətinə də aiddir. Ən yüksək **mənəvi şücaət** rəşadətdir, qəhrəmana xas **şücaət, qeyri-adi igidlik** isə qəhrəmanlıq adlanır .

Antik dövrdə *cəsarət* dörd əsas məziyyətdən biri hesab olunurdu (mötədillik, müdriklik və ədalətlə birlikdə).

Aristotelin fikrincə, cəsarət ölüm qorxusuna qalib gəlmək və fəzilətli davranışın əvəzini öz həyatını riskə ataraq ödəməyə hazır olmaqdır: “Kim mənalı olaraq yaxşılıq naminə təhlükəyə can atır və ondan qorxmursa, cəsarətlidir və bu, ərənlikdir”. Aristotelə görə, cəsarət döyüşdə özünü aparmağın yeganə layiqli yoludur; Məhz buna görə də bunun xüsusi bir kişi fəziləti kimi olması fikri ortaya çıxmışdır.

Cəsarətdən hərbi fəaliyyətlə aristokratik təbəqələrin mövcudluğu üçün etik əsaslandırma kimi istifadə olunurdu; Platon üçün cəsarət qulluqçular sinfinin fəzilətidir. Romalıların cəsarəti var () təkcə hərbi şücaətlə deyil, həm də bütövlükdə fəzilətlə sinonimdir; başqa bir mənbədə deyilir ki, qədim Roma “virtus” həm cəsarət, həm də fəzilət deməkdir  .
Qəhrəman

**Qəhrəman** () — böyük işlərə, müstəsna igidliyə, döyüşdə rəşadət və ya cəsarətə görə heyranlıq doğuran şəxs, şöhrətləndirilmiş döyüşçü; həddindən artıq heyranlıq və sədaqət obyekti (kumir); fövqəlbəşəri güclərə malik ənənəvi miflərin (qəhrəmanlıq miflərinin), dastanların və əfsanələrin əsas personajı; ədəbi əsərin, tamaşanın, filmin və s. baş qəhrəmanı (ədəbi qəhrəman); müəyyən vaxt ərzində ümumi diqqəti cəlb edən şəxs (günün qəhrəmanı, qəzet xronikasının qəhrəmanı və s.); hər hansısa hadisənin, tarixi dövrün və ya hərəkatın mərkəzi fiquru; xarakteri və hərəkətləri ilə hansısa mühiti və ya dövrü ifadə edən şəxs (dövrümüzün qəhrəmanı); ideallaşdırılmış obrazı tarixin fərdiləşdirilməsinə xidmət edən milli siyasi mifin bir hissəsinə çevrilmiş şəxs (milli qəhrəman).

Qəhrəman sözü ilk dəfə olaraq yunan mifologiyasından personajlar kateqoriyasına aid edilmişdir. Bu termin daha sonra digər mifologiyaların əlaqəli personajlarına şamil edildi: mifoloji, epik və ya əfsanəvi fiqur, çox vaxt ilahi mənşəli, böyük gücə və ya qeyri-təbii qabiliyyətlərə malik obrazlara  Şumer-Akkadlarda Gilqameş, yunanlarda Axilles və Odissey, anqlosaksonlarda Beovulf, fransızlarda Roland, ruslarda İlya Muromets, amerikalılarda Hörümçək-adam, Azərbaycanda Koroğlu və s. buna misal göstərmək olar Qəhrəmanlıq mifləri mifoloji qəhrəmanın tərcümeyi-halı ətrafında qurulur və qəhrəmanın möcüzəvi şəkildə doğulmasından, yaşlı qohumları və ya düşmən qüvvələr tərəfindən sınanmasından, həyat yoldaşı axtarışı və evlilik sınaqlarından, bədheyvətlərə və digər istismarlara qarşı mübarizədən və ölümündən bəhs edir. Qəhrəmanlıq miflərinin ən mühüm elementini sınaqlar təşkil edir. Qəhrəmanlıq mifi qəhrəmanlıq eposları və nağıllarının formalaşmasının ən mühüm mənbəyidir  .

## İstinadlar
Kaçi

**Kaçi** — İranda desertdir, lakin axşam yeməyində çörəklə yemək kimi yeyilə bilər. Kachi un və yağın olması səbəbindən çox enerjiyə malikdir. Məsələn, kərə yağı və undan alınan enerji, bu kaçinin hazırlanmasında verilən miqdarlarla tək başına 3115 kaloridir ki, bu da əhəmiyyətli bir enerjidir. Bu səbəbdən arıq insanlar və zəiflikdən əziyyət çəkənlər üçün uyğun bir desertdir.

Kaçi un, şəkər, qızılgül suyu, yağ, yağ və zəfərandan hazırlanır. Əvvəllər çoxlu heyvan yağı ilə hazırlanırdı. Kachi də düyü unu ilə hazırlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Özünüinkişaf

**Özünəkömək** () və ya **özünüinkişaf** — şəxsi inkişafa, iqtisadi, fiziki, intellektual və emosional kimi müxtəlif aspektlərdə öz imkanlarını genişləndirməyə yönəlmiş müxtəlif təcrübə və prinsiplərə istinad etmək üçün istifadə edilən ümumi termin. Özünə kömək prosesində fərdlər özlərini dərk etməklə, təkmilləşdirilməli olan sahələri müəyyən etməklə və müsbət dəyişikliyi təşviq etmək üçün strategiyaları həyata keçirməklə, həmçinin həyatlarını idarə etməyə, ümumi inkişaflarını yaxşılaşdırmağa çalışaraq təşəbbüs göstərir və öz inkişaflarında fəal iştirak edir, rifah və məqsədlərinə çatmaq üçün çalışırlar. Özünə kömək çox vaxt psixoloji prinsiplərə əsaslanır.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı “fərdlərin, ailələrin və icmaların müstəqil olaraq və ya tibb işçilərinin dəstəyi ilə sağlamlığı inkişaf etdirmək, xəstəliklərin qarşısını almaq, normal sağlamlığı qorumaq, xəstəlik və əlilliyin öhdəsindən gəlmək bacarığı” kimi ***özünəqayğı*** () anlayışını müəyyənləşdirmişdir.

Özünəköməklə məşğul olarkən insanlar tez-tez açıq məlumatlardan istifadə edirlər və ya həm onlayn, həm də “real həyatda” oxşar vəziyyətlərdə başqalarını tapdıqları özünə kömək qruplarında iştirak edirlər. Müstəqil hüquqi təcrübə və adətən özünəkömək kitabları janrı vasitəsilə populyarlıq qazanan evdə məsləhətləşmələr sahəsində ilk təzahürlərindən bəri təhsil, biznes, idman, psixologiya, psixoterapiyada və s. "öz-özünə kömək" sözünün mənası daha geniş yayılmış, tez-tez istifadə olunur. Amerika Psixoloqlar Assosiasiyasının psixologiya lüğətinə görə, peşəkarların təmin edə bilməyəcəyi özünə kömək qruplarının potensial faydalarına dostluq, emosional dəstək, təcrübə bilikləri, şəxsiyyət, mənalı rollar və aidiyyət hissi daxildir  .

Dünyada çoxlu müxtəlif özünə kömək qrupları proqramları var ki, onların hər birinin öz diqqət mərkəzi, metodları, müşayiət edən inancları, tərəfdarları və bəzi hallarda liderləri var. Özünə kömək mədəniyyətindən yaranan bərpa modeli, disfunksional ailələr və qarşılıqlı asılılıq kimi anlayışlar və terminlər gündəlik lüğətə daxil olub.

## İstinadlar
Həbsxanalarda internet

**Həbsxanalarda internet** — həbsxana şəraitində məhkumların internetdən istifadə etməsi. Həbsxanalarda internetdən istifadə məhbuslara xarici dünya ilə kommunikasiya qurmağa imkan verir. Həbsxanalarda telefondan istifadə hallarında olduğu kimi nəzarət altında internetdən müxtəlif məqsədlər üçün istifadə etmək hüququ ABŞ-nin 49 islah sistemində və Kanadanın beş vilayətində təsdiqlənmişdir. Havay, Ayova, Nebraska və Nevada istisna olmaqla, hesabat verən ABŞ sistemlərinin hər biri və Kanadanın hesabat verən beş vilayətinin hamısı məhbusların təhsil proqramlarını işə salmaq üçün kompüterlərdən istifadə edir. Teletibb vasitəsilə məhbusların sağlamlıq problemlərini həll etmək üçün 36 hesabat verən ABŞ sistemi var. Həbsxanada cib telefonlarından istifadə etmək hallarında olduğu kimi nəzarətsiz formada smartfon, şəxsi notbuk və planşet vasitəsilə internetə çıxış bütün məhbuslar üçün qadağandır.

## Ölkələr üzrə

### Avstraliya
Məhkumların kompüter qurğularına və internet resurslarına çıxışı Avstraliyada yurisdiksiyalara görə dəyişir. Bəzi ştatlarda fərdi kompüter qabiliyyətinə malik cihazların həbsxana kameralarında istifadəsinə icazə verilir, bəzilərində idarə olunan formada internetə çıxış təmin edilir, digər ştatlarda isə bütün mövcud cihazlar geri alınır. Kompüterlərdən istifadə ümumiyyətlə təhsil, qanuni məqsədlər və idarə olunan reinteqrasiya üçündür. Bu siyasətin əsası təhsil və ya hüquqi məqsədlər üçün kompüterdən istifadəyə ehtiyacı olan bütün məhbusların əlverişsiz vəziyyətdə qalmamasını təmin etməkdir. Bu siyasət məhbusların kameralardakı kompüterlərə girişi ilə bağlı riskləri azaldır və effektiv şəkildə idarə edir.

### Kanada
Kanadada məhbusların internetə çıxışı qanuni olaraq qadağan edilmişdir.

### Almaniya
Almaniyada bir neçə regionda internetə çıxışa icazə verilir.

### Norveç
Norveçdə qapalı həbsxanalarda (yüksək təhlükəsizlik həbsxanaları) mobil smartfonların istifadəsinə icazə verilmir, orta və aşağı təhlükəsizliyi olan həbsxanalarda isə icazə verilir. Bu həbsxanaların hamısının internetə çıxışı məhduddur və məhbusların sosial mediaya çıxışı yoxdur. Bundan əlavə, bütün fəaliyyətlər izlənilir.

### Filippin
Filippində məhbuslara yaxından nəzarət altında internetə daxil olmağa icazə verilir.

## İstinadlar
Edvin Hamilton Devis

**Edvin Hamilton Devis** () Amerikalı həkim və Missisipi vadisində mövcud olan kurqanların ilkin tədqiqatlarını həyata keçirən həvəskar arxeoloq olmuşdur. Devis XIX əsrdə ABŞ-də hindulara məxsus tarixəqədərki artefaktların ən böyük şəxsi kolleksiyasını toplamışdır.

## Həyatı
Edvin Hamilton Devis 22 yanvar 1811-ci ildə Ohayo ştatında anadan olmuşdur. O, 1838-ci ildə Cincinnati Tibb Kollecini bitirmiş və 1850-ci ilə qədər Nyu York Tibb Kollecində tibb və terapevtika (müalicə işi) kafedrasına çağırılana qədər Ohayo ştatının Çillikote şəhərində təcrübə keçmişdir. Davis "American Medical Monthly" jurnalının redaktorlarından biri idi.

O, 1841-ci ildə Lusi Vudbric ilə evlənmiş və bu evlilikdən doqquz övladı olmuşdur. 15 may 1888-ci ildə Nyu Yorkdakı evində vəfat edən Davis Ohayo ştatı Çillikote şəhərində Qrandvyu qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Arxeoloji fəaliyyəti
Amerikanın qədim dövr tarixi mövzusu Devisin diqqət mərkəzində olduğundan 1836-cı ildə qədim kurqanların kəşfiyyatında Çarlz Uitlsiyə kömək etmişdir. O, 1845-ci ildən 1847-ci ilə kimi E. G. Skuerin köməyi ilə Devis aborigenlərin yaşadığı ərazidə öz vəsaiti hesabına iki yüz kurqan aşkar edərək tədqiqat aparmışdır. Davis və Skuerin ən mühüm nailiyyətləri tədqiq etdikləri yerlərin təhlili və sənədləşdirilməsinə sistemli yanaşmaları idi. Onların sırasında 1846-cı ildə kəşf etdikləri Ohayo ştatının Peebles şəhərindəki Serpent Mound abidəsinin, eləcə də Çillikote şəhərindəki "Mound City Group"un xəritələşdirilməsini göstərmək olar. "Mound City Group" abidəsi sonralar Davis və Skuerin məlumatlarından istifadə olunaraq bərpa edilmiş və "Hopewell Culture" Milli Tarix Parkının bir hissəsinə çevrilmişdir.

1848-ci ildə Davis və Skuerin tədqiqatlarının nəticələri "Mississippi Vadisinin Qədim Abidələri" kitabında öz əksini tapmışdır. Bu kitab sonralar Smitsonian İnstitutunun bilik seriyasının birinci cildini təşkil etmişdir. Əsər Amerika elmi tədqiqatlarında, Şimali Amerikanın tarixdən əvvəlki kurqanların sahiblərinin kimliyi barəsində tədqiqində və arxeologiyanın elm kimi ilkin inkişafında mühüm töhfə hesab olunur. Əsərdə kurqanların avropalı amerikalıların müasir yerli Amerika mədəniyyətlərində gördükləri ilə əlaqəli olmayan dizayn və tikinti mürəkkəbliyini nümayiş etdirdiyi qeyd olunur.

1854-cü ilin yazında Devis Bostondakı Louell İnstitutunda, ondan sonra isə Bruklin və Nyu-Yorkda arxeologiya üzrə mühazirə kursu oxumuşdur. 1858-ci ildə isə Amerika Qədim Dövrlər Cəmiyyətinin üzvü seçilmişdi.

## Kolleksiyalar
Davis ABŞ-də kurqandan aşkar edilən materialların ən böyük kolleksiyasını toplamışdır ki, sonralar bu kolleksiya Solsberidəki Blekmor Muzeyinin kolleksiyasının mühüm bir hissəsini təşkil etmişdir. 1931-ci ildə həmin kolleksiya ABŞ hüdudlarından kənarda qədim yerli Amerika artefaktlarının ən böyük kolleksiyasını yaratmaq üçün Britaniya Muzeyi tərəfindən alınmışdır. Həmin kolleksiyaya daxil olan məmulatların duplikatları isə Amerika Təbiət Tarixi Muzeyində saxlanılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Razi Səfərov

**Razi Səfərov** () — azərbaycanəsilli cüdoçu, cüdo üzrə görmə məhdudiyyətləri olan şəxslər arasında dünya çempionu. Hal-hazırda "İnterpol"da axtarışdadır.

## Həyatı
Razi Səfərov 6 iyun 1981-ci ildə Azərbaycan SSR-də, Naxçıvan MSSR-nin Babək rayonunun Cəhri kəndində anadan olmuşdur. Onun Azərbaycan və Rusiya vətəndaşlığı var. Səfərov 2006-cı ilə qədər Rusiya millisində çıxış etmişdir. O, 2006-cı ildə görmə qabiliyyətini qismən itirmişdir.

2010-cu ildə Kocaeli Böyükşəhər Bələdiyyəsinin "Kağıtspor" komandasına transfer olmuş və Türkiyənin görmə məhdudiyyətli cüdo milli komandasının düşərgələrində partnyor idmançı kimi iştirak etmişdir. O, görmə məhdudiyyətləri olan şəxslər arasında cüdo üzrə dünya çempionu olmuşdur. Səfərov 2011-ci ildə Türkiyə millisində oynamaq üçün Türkiyə vətəndaşlığını almağa çalışmışdır. O, bu zaman Kocaelidə olarkən siyasi sığınacaq istəmiş və bildirmişdir ki, digər ölkələrdən təkliflər olsa da, Türkiyə adına yarışmaq istəyir. Türkiyə Gözdən Əlil İdmançılar Cəmiyyətinin rəhbəri Abdullah Çətin ona dəstək versə də, onun bu istəyi Türkiyə İdman Nazirliyi tərəfindən rədd edilmişdir.

2013-cü ilin aprel ayında Bakının Nərimanov Rayon Məhkəməsi Səfərovu "vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və sənədlərin saxtalaşdırılması ilə bağlı cinayətdə iştirak etmək"də təqsirli bilmişdir. O, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 320-ci maddəsi ilə axtarışa verilmişdir. Çox keçməmiş, Azərbaycanın hüquq-mühafizə orqanları Razı Səfərov haqqında eyni ittiham ilə "İnterpol"da beynəlxalq axtarış elan etmişdir. Səfərov hal-hazırda Rusiyada yaşayır.

## İstinadlar
Loqoqram

**Loqoqram** (qədim yunancadan "" – "söz" və "" – "çəkilən və ya yazılan"), həmçinin **loqoqraf** və ya **leksiqraf** — söz və ya morfem kimi dilin semantik komponentini təmsil edən yazılı simvol. Çin dilində, eləcə də digər dillərdə istifadə edilən Çin simvolları, Misir heroqlifləri və mixi yazıdakı bəzi simvollar kimi loqoqramlardır. Əsasən loqoqramlardan istifadə edən yazı sisteminə "loqoqrafiya" deyilir. Əlifbalar və hecalar kimi qeyri-loqoqrafik yazı sistemləri fonemikdir: onların fərdi simvolları birbaşa səsləri təmsil edir və heç bir xas məna daşımır. Bununla belə, məlum olan bütün loqoqrafiyalar ümumiyyətlə rebus prinsipinə əsaslanan bəzi fonetik komponentə malikdir və saf ideoqraflara fonetik komponentin əlavə edilməsi yazı sisteminin insan dilini adekvat şəkildə kodlaşdırmasına imkan verən əsas yenilik hesab olunur.

## Loqoqrafik sistemlər
Loqoqrafik sistemlərə ən erkən yazı sistemləri daxildir. Mesopotamiya, Misir, Çin və Mezoamerikanın ilk tarixi sivilizasiyaları bir növ loqoqrafik yazıdan istifadə edirdilər. Sırf loqoqrafik olan yazı əksər dillər üçün praktiki ola bilməz və əksini göstərən heç bir hal məlum deyil. 

## Həmçinin bax
* Emoji
* Loqotip
* Simvol

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 古代文字資料館　Ancient Writing Library
* Chinese Script and Language
İnternet estetikası

**İnternet estetikası** və ya **mikroestetika** — bəzən moda üslubu, submədəniyyət və ya musiqi janrı ilə müşayiət olunan, adətən internetdən yaranan və ya onun üzərində populyarlaşan vizual sənət üslubu. 2010-cu və 2020-ci illər ərzində onlayn estetika xüsusilə "Tumblr", "Pinterest", "Instagram" və "TikTok" kimi sosial media platformalarında artan populyarlıq qazanmış, tez-tez insanlar tərəfindən fərdiliyini və yaradıcılığını ifadə etmək üçün istifadə olunmuşdur. Onlar eyni maraqları bölüşən insanlar arasında icma və aidiyyət hissi yaratmaq üçün də istifadə edilə bilər. *Estetika* termini "akademik mənşəyindən tamamilə ayrılmış" kimi təsvir edilmişdir və ümumiyyətlə sifət kimi istifadə olunur.

## Tərifi
İnternet estetikası vizual üslubu ilə xarakterizə olunur və müəyyən edilir. "*[[Vogue (jurnal)|Vogue]]*" əməkdaşı Sara Spellinqs qeyd etmişdir:

*"[[The Atlantic]]*" əməkdaşı Ketlin Tiffeni bildirmişdir:

Estetika üçün bir çox adlar, "*[[The Washington Post]]*"a görə, "hardkor" sözündən yaranan "-kor" kimi şəkilçilərdən istifadə edilir.

## Tarixi
"Dark academia", "Cottagecore", "Art Hoe", "Coquette/Nymphet" və "Weirdcore" kimi  internet estetikası hesab olunan cərəyanlar "Tumblr"da yaranmışdır.

"Fandom"da yerləşdirilən "*Estetika Viki*" onlayn estetika ilə bağlı geniş məlumat bazasına sahib olduğuna görə tez-tez istinad edilir.  "*The Atlantic*"ə görə, viki 2020-ci ildə trafikdə 9,974% artım əldə etmişdir.

2022-ci ildə "*[[Vox Media|Vox]]*" jurnalisti Rebekka Cenninqs "TikTok"dan bir çox trendin bir trend altına düşdüyü fikrini müdafiə etmişdi. O, bunu "TikTok modası" adlandırmış və bunu "TikTok platformasında reallaşan tendensiyaların birləşməsini təsvir etmək üçün bir yol, istər lokal xeyriyyə mağazasından aldıqları paltarları sınaqdan keçirən yeniyetmələrdən, istərsə də gəncliklərinin subkultural üslublarına yenidən baxan yaşlı insanlardan və ya estetik ipucularını birləşdirən gələcək nəyin tək bir nəzəriyyəsi ilə bağlı peşəkar və həvəskar trend izləyicilərindən" kimi izah etmişdir. Cenninqs əlavə etmişdir ki, "viral məzmunu milyonlarla istifadəçiyə saatlar və ya günlər ərzində çatdıran ifrat dərəcədə yüklənmiş TikTok alqoritminin köməyi ilə bu videolar əsas mədəniyyətin dəbli hesab etdiyi şeyləri formalaşdırır və bu, özümüzə geyinmək üçün nəyi seçdiyimizə təsir edə bilər".

2022-ci ilin iyul ayında "*Vogue*" əməkdaşı Sara Spellinqs "hiper spesifik internet estetikasının yüksəlişi"nin baş verdiyini bildirmişdir.

## Həmçinin bax
* Estetika
* İnternet incəsənəti

## İstinadlar