open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məşədi İbrahim

**Məşədi İbrahim** və ya tam adı ilə **Məşədi İbrahim ağa Hacı İsmayıl oğlu Kosalı** - Azərbaycanlı xeyriyyəçi idi. O, özünün Qazax şəhərindəki 17 otaqlı mülkünü Qazax Müəllimlər Seminariyasına hədiyyə verməsi ilə məşhurdur.
## Həyatı
Məşədi İbrahimin mənsub olduğu nəsil Qazaxda "Dəlləklilər" adı ilə tanınırdı. Məşədi İbrahim Hacı İsmayılın oğlu idi. Atası iki dəfə Həcc ziyarətində olmuş və ikinci ziyarətdən qayıdarkən yolda Ərəbistanda vəfat edib. Yoldaşları onu orada dəfn ediblər. Məşədi İbrahim ağa 1872-ci ildə Qazaxın Kosalar kəndində anadan olmuşdur. O, ömrü boyu mirab, yəni su ağası işləyib. Qazaxdan Şəmkirədək bütün Kürqırağı obalarının əkin suyu ilə təmin olunmasına nəzarət edirdi. İşgüzar adam idi. Kənddəki bir neçə torpaq sahəsindən, dəyirman və fermasından savayı, Qazaxda üç mülkü, bir neçə dükanı və bir karvansarası var idi. O, 1925-ci ildə vəfat etdi. Onu özünün tikdirdiyi məsciddə dəfn etdilər. Daha sonra isə sovet hökuməti ağaların, bəylərin qəbirlərini dağıdırmış deyə, oğlanları gecə ilə qəbrini qəbiristanlığa köçürdülər. İzin itməsi üçün sadəcə sinə daşı qoydular. Hazırda onun tikdirdiyi məscid kitabxana kimi fəaliyyət göstərir. Binanın arxa hissəsində Qurani-Kərimdən ayə olub. Onun üzərində isə ay və ulduz təsvir edilib.

## Ailəsi
Məşədi İbrahihimin 4 oğlu və 3 qızı olub. Oğlanları Müseyib, Nəsrəddin, Teymur və Ənvər, qızları isə Afitab, Mövrəstə, Pünhan idi. Sovet hökuməti qurulandan sonra Teymur Sibirə, Ənvər və Nəsrəddin Balakənə sürgün olundular, Müseyib isə 1931-ci ildə güllələnmişdir. 

## Xeyriyyəçilik fəaliyyəti
Məşədi İbrahim Firudin bəy Köçərli tərəfindən Qori Müəllimlər Seminariyasının Tatar (Azərbaycan) Şöbəsi Azərbaycana köçürülərkən özünün 17 otaqdan ibarət olan imarətini Seminariya üçün bağışladı və burada 1918-ci ildən etibarən Qazax Müəllimlər Seminariyası fəaliyyətə başladı. Kosalar kəndində indi də, bir hissəsi salamat qalan kənd məscidini Məşədi İbrahim tikdirmişdir. O, Qazaxda bir sıra kasıb ailələrin uşaqlarını Qori Müəllimlər Seminariyasına oxumağa göndərmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

*Firudin bəy Köçərli
*Qazax Müəllimlər Seminariyası
Çarlz Pirr Kebell

**Çarlz Pirr Kebell** (; ) — ABŞ hərbçisi və kəşfiyyatçısı. O, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin generalı və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktor müavini (1953–1962) olmuşdur.

## Erkən həyatı
Çarlz Pirr Kebell 11 oktyabr 1903-cü ildə ABŞ-də, Texasın Dallas şəhərində anadan olmuşdur.   O, Dallasda Oak-Kliff Liseyində oxumuş və 1925-ci ildə Vest-Poyntı bitirmişdir.

## MKİ karyerası
23 aprel 1953-cü ildə, hələ də aktiv hava qüvvələri zabiti olduğu dövrdə Kabell Allen Dalles rəhbərliyi altında MKİ direktorunun müavini təyin edilmişdi. 1956-cı ildə Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin əməkdaşı Richard Bissell ilə birlikdə o, Qərbi Almaniya kansleri Konrad Adenauerə ultra məxfi U-2 casus təyyarəsi haqqında məlumat vermək üçün Bonna səfər etmişdi. Kabell şəxsən Kansler Adenauerlə U-2-nin Visbadendə yerləşdirilməsi və oradan da SSRİ üzərindən qeyri-qanuni uçmaq üçün icazə almaq üçün danışıqlar aparmışdı. Məhz U-2 proqramı Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi Allen Dallesə Xruşşov və Eyzenhauer arasında keçirilən sülh sammitini pozmağa imkan vermişdi.

Kabell 1958-ci ildə tam general rütbəsinə yüksəlmiş və 31 yanvar 1962-ci ildən etibarən həqiqi hərbi xidmətdən təqaüdə çıxmışdı.

Cabell , Donuzlar Körfəzinin işğalının uğursuzluğundan sonra 31 yanvar 1962-ci ildə prezident Kennedi tərəfindən direktor müavini vəzifəsindən istefa verməyə məcbur oldu.  Kennedi bu şəhəri ziyarət edərkən və 22 noyabr 1963-cü ildə öldürüləndə Cabellin qardaşı Erl Kabell Dallasın meri idi  .

## CFK sui-qəsdi
ABŞ Prezidenti Con Kennedinin öldürülməsi ilə bağlı fərziyyələrdən biri Kabell və bir neçə digər MKİ rəsmilərinin iştirakı ilə bağlıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* CIA profile
* 
* Arlington National Cemetery profile
* The Generals of World War II profile
* University of Virginia Albert and Shirley Small Special Collections Library profile
Manqust əməliyyatı

**Kuba Layihəsi** və ya **Manqust əməliyyatı** — ABŞ Prezidenti Con Kennedinin səlahiyyətlərinin ilk illərində ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (MKİ) tərəfindən hazırlanmış, Kubada dinc əhaliyə qarşı terror hücumları və məxfi əməliyyatlardan ibarət kampaniya. 30 noyabr 1961-ci ildə prezident Kennedi tərəfindən Fidel Kastronun kommunist hökumətinə qarşı aqressiv gizli əməliyyatlara icazə verilmişdi. Kastro hökumətinin devrilməsi Kennedi administrasiyasının əsas diqqət mərkəzində idi. Əməliyyat 1960-cı ildə Florida ştatının Mayami şəhərində yaradılmış JM/WAVE gizli əməliyyatları və kəşfiyyat toplama stansiyasında planlaşdırılmışdı. Əməliyyata Hərbi Hava Qüvvələrinin generalı Edvard Lansdeyl rəhbərlik edirdi və uğursuz Donuzlar körfəzinin hücumundan sonra qüvvəyə minmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Operation Mongoose: The Cuba Project'', Cuban History Archive, 20 Feb 1962.
* ''The Cuban Missile Crisis, 1962'', The National Security Archive.
* ''Meeting with the Attorney General of the United States Concerning Cuba'', CIA minutes, 19 January 1962.
* ''Justification for US Military Intervention in Cuba'', Joint Chiefs of Staff, 13 March 1962.
* ''Minutes of Meeting of the Special Group on Operation Mongoose'', 4 October 1962.
* ''CIA Inspector General's Report on Plots to Assassinate Fidel Castro'', CIA Historical Review Program, 23 May 1967. (HTML version)
Anadır əməliyyatı

**Anadır əməliyyatı** () — Sovet İttifaqı tərəfindən 1962-ci ildə, Soyuq müharibə dövründə ABŞ qüvvələri tərəfindən Kubaya hücumun qarşısını ala biləcək bir ordu qrupu yaratmaq üçün ballistik raketlər, orta mənzilli bombardmançı təyyarələr və mexanikləşdirilmiş piyada diviziyasının yerləşdirilməsi üzrə gizli əməliyyatı üçün istifadə edilən kod adı. Plan üç R-12 raket alayından və iki R-14 raket alayından ibarət olan əsas raket qüvvələrini dəstəkləmək üçün təxminən 60,000 nəfərlik şəxsi heyətin yerləşdirilməsi idi. Buna baxmayaraq, Birləşmiş Ştatlar Kuba raket böhranına səbəb olan planı kəşf etmiş və bunun bir hissəsinin qarşısı alınmışdır.

## Motivlər
O vaxtkı SSRİ Nikita Xruşşovun xatirələrinə görə, o, müdafiə naziri Rodion Malinovski ilə 1962-ci ilin aprelində Qara dəniz sahilində gəzintiyə çıxmış və ABŞ-nin Türkiyəyə yerləşdirdiyi "Jupiter" raketlərinin qısa uçuş müddətinin yaratdığı təhlükəni müzakirə etmişdi. Sovet İttifaqı ilə Qərb arasında nüvə başlıqlarının sayındakı fərq də bu çatışmazlıqları kompensasiya etmək üçün Kubaya raketlərin yerləşdirilməsi ideyası Xruşşovun zehnində kök salmışdı. Xruşşovun qeyd etdiyi kimi, o, Kubada sovet raketlərinin yerləşdirilməsini "öz kirpilərimizdən birini amerikalıların şalvarından aşağı salmaq" kimi görürdü.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Michael Dobbs, "THE SOVIET PLAN TO DESTROY GUANTANAMO NAVAL BASE." Excerpt from "One Minute To Midnight Kennedy, Khrushchev and Castro on the Brink of Nuclear War"
* Joe Matthews (13 October 2012) "Cuban missile crisis: The other, secret one", BBC
* Soviet naval map of Foxtrot submarine locations off of Cuba, ca. October 1962
* COMASWFORLANT (Commander, Anti-Submarine Warfare Forces, Atlantic) cable to AIG 43, October 29, 1962. *[http://nsarchive.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB399/ The Underwater Cuban Missile Crisis: Soviet Submarines and the Risk of Nuclear War]* National Security Archive Electronic Briefing Book No. 399, October 24, 2012. National Security Archive. Retrieved March 31, 2015
9K34 Strela-3

**Strela-3** (, QRAU indeksi – **9K34**, NATO təsnifatına görə – **SA-14 Gremlin**) — SSRİ DZRK-si. Strela-2-nin zəif performansına cavab olaraq hazırlanmışdır. O, yeni infraqırmızı hədəf başlığı və konik faza modullaşdırılmış siqnal skanı ilə **9M36** raketlərindən istifadə edirdi. Strela-2-dən əsas fərqi soyudulmuş axtarış aparatının olmasıdır. Bu, raketdən yağış olduğu halda və təbii müdaxilə fonunda istifadə etməyə imkan yaradırdı. 1974-cü ilin yanvarında Sovet Ordusunda xidmətə qəbul edilmişdir.

## Xidmətə verilməsi
1974-cü ilin yanvar ayından SSRİ Silahlı Qüvvələrində xidmətə verilmişdi, lakin əslində 1985-ci ilin sonunda qoşunlarla birlikdə kütləvi şəkildə xidmətə girməyə başlamışdır. Onun Qərbdə istifadə olunan "Javelin"in analoqu olduğuna inanılırdı. Sonradan İqla (9K38) DZRK-si ilə əvəz olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Широкий обзор ПЗРК 9К34 «Стрела-3» ИС «Ракетная техника»
Vilyam Çayldz Vestmorlend

**Vilyam Çayldz Vestmorlend** (; ) — ABŞ hərbi lideri və generalı.

O, müxtəlif vaxtlarda Vyetnamdakı ABŞ qüvvələrinin baş komandanı və ABŞ ordusunun qərargah rəisi vəzifələrində çalışmışdır. Vyetnam müharibəsi zamanı ABŞ-nin əsas hərbi xadimlərindən biri kimi şöhrət qazanmışdır.

## Ölümü
Vilyam Vestmorlend həyatının son illərini veteran işlərində fəal iştirak edərək keçirmişdi. O, 18 iyul 2005-ci ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə olduğu Cənubi Karolina ştatının Çarlston şəhərindəki qocalar evində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Nuremberg and Vietnam: An American Tragedy*, Times Books 1970; ISBN 0-8129-0210-6

## Xarici keçidlər

* «Последний герой бесславной войны» — субъективный взгляд российского журналиста
* «Как я это видел и вижу теперь» — мнение Уэстморленда о Вьетнамской войне
* Уэстморленд против CBS)
Vanq Pao

**Vanq Pao** (; ) — Laos hərbçisi və siyasətçisi, kral qoşunlarının generalı, antikommunist hmonq milisi olan "Gizli Ordu"nun komandiri. Hind-Çin, Vyetnam və Laosda vətəndaş müharibələrinin fəal iştirakçısı olmuşdur. Müharibədəki məğlubiyyətdən və Laosda kommunist rejimi qurulduqdan sonra mühacirət etmiş, ABŞ-dəki icmasının və Laosun Azadlığı Uğrunda Birləşmiş Milli Cəbhənin lideri idi. O, Laosda dövlət çevrilişinə cəhddə ittiham olunmuş, hərbi cinayətlərdə və narkotik alverində iştirakda şübhəli bilinirdi.

## Vəfat və irsi
Vanq Pao 2011-ci ildə 81 yaşında sətəlcəmdən vəfat etmişdir.

Vang Paonun dəfn mərasimi ətrafında müəyyən çətinliklər yaranmışdı. Generalın tərəfdarları onun ABŞ-nin hərbi müttəfiqi kimi Arlinqton qəbiristanlığında dəfn edilməsində israr edirdilər, lakin hərbi cinayətlərdə və narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsində iştirakda ciddi şübhələr olduğu üçün bu təklif rədd edilmişdi. Eyni əsaslarla Madisonda bir məktəbə Vang Pao adının verilməsi təklifi daha əvvəl mübahisələrə səbəb olmuşdu.

## İstinadlar
Vilyam Kolbi

**Vilyam İqan Kolbi** (; ) — ABŞ  dövlət xadimi və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru (1973–1976).

## Şəxsi həyatı
Vilyam Kolbi iki dəfə evlənmişdir. İlk dəfə 1945-ci ildə Barbara Heynzen ilə evlənən Kolbinin bu evlilikdən beş övladı var idi. 1984-cü ildə Kolbi Barbaradan boşanmışdı. O, Salli Şelton-Kolbi ilə evlənmişdir.

## Publikasiyalar

* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Melanxoliya (dəqiqləşdirmə)

**[[Melanxoliya]]** proto-psixologiya və pre-modern tibbdə aşağı əhval-ruhiyyə psixoloji durumunu təmsil edən dörd temperamentdən biri idi.
**Melanxoliya** həmçinin bu mənalara gələ bilər:

## Sağlamlıq və tibb
* Çarəsizlik
* Depressiya
* İnvolutional melanxoliya
* Melanxolik depressiya

## Film və televiziya
* ''Melanxoliya'' (film, 2008)
* ''Melanxoliya'' (film, 2011)
* ''Melanxoliya'' (teleserial)

## İncəsənət və musiqi
* *[[Melanxoliya I|Melanxoliya I]]*
* *[[Melanxoliya II]]*
* ''Melanxoliya'' (roman)
* ''Melanxoliya'' (Böyük Lukas Kranax, Kolmar)
* ''Melanxoliya'' (Böyük Lukas Kranax, Kopenhagen)
* ''Melanxoliya'' (albom)
Valorant

**Valorant** — "Riot Games" tərəfindən "Windows" platforması üçün hazırlanmış pulsuz, birinci şəxs atıcı videooyunu Oyun ilk dəfə 2019-cu ilin oktyabrında "*Project A*" kimi təqdim edilmiş və bunun ardınca 2020-ci ilin iyununda buraxılmışdır. "*Valorant*"ın inkişafına 2014-cü ildə başlanılıb, oyun "*Counter-Strike*" videooyununa bənzəyir və bu oyunun bəzi özəlliklərini daşıyır. 2021-ci ildə "Riot Games" gələcəkdə oyunun mobil platformalar üçün versiyasını buraxmağı planlaşdırdığını bildirib.

## Geympley
"*Valorant*" sadə və asan komanda əsaslı birinci şəxs atıcı oyunudur. Yaxın gələcəkdə keçən oyunda oyunçular hər biri müxtəlif ölkələri və mədəniyyətləri təmsil edən Cəsusları seçirlər. Əsas oyun rejimində oyunçular hücum edən və ya müdafiə edən komandaya təyin edilirlər, hər bir komandada beş üzv yer alır.

## E-spor
### 2021
2020-ci ilin noyabrında elan edilmiş VCT formatı ilə Riot Games tərəfindən dəstəklənən ilk turnirlər 2021-ci ilin yanvarında başladı. Seçmələrdən sonra müəyyənləşən komandalar 1.300.000 ABŞ dolları məbləğində mükafat və Valorant Champions Berlinə dəvət qazanmaq üçün may ayında Berlində və sentyabrda Reykyavikdə keçirilən Masters turnirlərində iştirak etdilər.

VCT 2021 təqviminin sonunda ilk Champions turniri Berlində baş tutdu.Turnirin sonunda içində türk oyunçu Mehmet Yağız İpek'in də olduğu Avropa komandası Acend, Gambit Esports qarşısında qalib gələrək Valorant tarixinin ilk Dünya çempionu oldu.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Press F to pay respects

"**Press F to pay respects**" () — Oyunun 2014-cü ilin noyabrında buraxılmasından sonra, oyundaxili dəfn mərasimi anında yersiz görünən məcburi interaktiv elementinə görə bir çox tənqidçi və video oyun oyunçusu tərəfindən lağ edildi. O vaxtdan internet şərhçiləri tərəfindən xoşagəlməz hadisələrlə bağlı rəğbət və ya etiraf etmək üçün *"F"* düyməsindən istifadə olunur.

## Haqqında
Call of Duty: Advanced Warfare kompüter oyununda interaktiv səhnə (QTE) zamanı ekranda "Hörmət əlaməti olaraq basın" ***F*** işarəsi görünür. Hadisələr dəfn mərasimidə hekayə formatında keçir. Sıravi personajlardan biri olan Cek Mitçel Cənubi Koreyada döyüşlər zamanı həlak olan ən yaxın dostunun, eyni zamanda hərbçinin dəfn mərasimində iştirak edir. Dəfn mərasimində iştirak edən digər əsgərlər növbə ilə bağlı tabuta yaxınlaşır və əlləri ilə qapağa toxunaraq mərhumun xatirəsini ehtiramla yad edirlər. Dəfn səhnəsinin müəyyən bir nöqtəsində, interaktiv alət oyunçuya xatırlatma edir. Klaviaturadakı ***F*** düyməsini basarsanız interaktiv obyektlərlə qarşılıqlı əlaqə üçün nəzərdə tutulmuş qəhrəman da tabuta yaxınlaşacaq və əlini qapağın üstündə tutacaq. Oyunçu xatırlatmanı görməməzliyə gələ bilər, bu zaman xarakter sadəcə olaraq eyni yerdə qalacaq və tabuta yaxınlaşmayacaq; bir dəfədən artıq "xatirə" edə bilmərsiniz.

## Yayılması
İfadə mənbəyindən qoparaq, özlüyündə internet meminə çevrilib. Advanced Warfare buraxıldıqdan bir müddət sonra istifadəçilər internetdə hər hansı kədərli xəbərə reaksiya verərkən başsağlığı və ya kədər hissi ifadə etmək üçün Twitch kimi saytlarda söhbət qutularında yalnız "F" hərfini yazmağa başladılar. Aparıcı yayımçılar və digərləri onu "F to chat" olaraq adlandırırdılar.

## Tənqidlər və fikirlər
Bir çox tənqidçilər və oyunçular bu səhnəni ələ saldılar. Mexaniklər tez-tez ixtiyari və faydasız olduqlarına, həmçinin oyunun dəfn mərasiminin matəm tonu ilə uyğun gəlmədiyinə görə tənqid və istehzaya məruz qalırdılar. 2014-cü ildə məşhur " Late Night" şousunda Konan O'Brayen clueless oyunçular haqqında mövzusu ətrafında, Advanced Warfare-i nəzərdən keçirdi və Advanced Warfare oyununun çox hissəsini, xüsusən "Press  to Pay Respect" səhnəsini tənqid etdi. Katherine Cross Paste jurnalı üçün bir məqaləsində tərtibatçıların səmimi emosional iştirakını interaktivlik illüziyası ilə əvəz etmək üçün "tənbəl" cəhdi kimi qiymətləndirmişdi.

Geriyə nəzər saldıqda, PC Oyunçusu Morgan *F* memisini Call of Duty-in ən böyük mirası adlandırdı. GameRevolution -dan Vitor Braz onu bütün zamanların ən məşhur video oyun memilərindən biri adlandırmışdı. Screen Rant-dan Kai Shinkle bunu heç vaxt köhnəlməyən video oyun mem kimi təsvir etdi və "F" hərfinin uğursuz xəbərlərdə və ya şəraitdə görünməsinin oyunçular arasında adi hal olduğunu bildirdi.

## İstinadlar
Dariya

**Dariya** — Glenn Eichler və Susie Lewis Lynn tərəfindən yaradılmış böyüklər üçün cizgi serialı. Qlenn Eyxler və Süzi Luis Linn tərəfindən yaradılan bu serial 1997-ci il mart ayının 3-dən 2002-ci il yanvarın 21-nə qədər efirdə olub. Əsərin mərkəzində liseydə oxuyan, ağıllı və kinayəli münasibəti ilə seçilən Dariya Morqendorffer durur. Xanım Treysi Qrendstaf daha əvvəl Mayk Cacın "*Beavis and Butt-Head*" animasiya serialında səsləndirdiyi bu obrazı yenidən canlandırır.

"*Beavis and Butt-Head*" serialının spin-off layihəsi olan bu ekran əsərində epizodik personaj kimi peyda olan Dariyanın öz müstəqil hekayəsi nəql olunur. Seriyaların müəllifi Mayk Cadc obrazın yeni serialda əsas qəhrəmana çevrilməsinə razılıq versə də, "*King of the Hill*" layihəsi üzərində çalışdığından, Dariya serialının istehsalında iştirak etmir.

## Təsvir

Serialın mərkəzi obrazı, kinayəli baxışları və iti zəkası ilə diqqət çəkən Dariya Morqendorffer, incəsənətə meyilli rəfiqəsi Ceyn Leynlə bərabər ətrafında baş verənləri soyuqqanlılıqla izləyir. Əhvalat Amerikanın Loundeyl adlı əyalət qəsəbəsində qurulur; burada orta məktəb mühitinin satirik təsviri, populyar mədəniyyətin tənqidi və sosial təbəqələr arasındakı ziddiyyətlər əks olunur.

Dariya səhnələrin böyük qismində ya ailəsi - anası Helen, atası Ceyk və özündən kiçik bacısı Kvinn - ya da rəfiqəsi Ceynlə kadra düşür. Hadisələr onun məktəb illərini əhatə edir və universiteti qazanması ilə sonlanır. Morqendorferlərin evindən kənarda əsas hadisələr qəribə xasiyyətli müəllim və şagirdlərlə dolu olan Londeyl dövlət məktəbində cərəyan edir.

Dördüncü mövsümdə Ceynin Tom Slounla yaxınlaşması əsas personajlar arasındakı münasibətləri dəyişir. Əvvəlcə Toma qarşı soyuq münasibət bəsləyən, rəfiqəsindən ayrı düşməkdən narahat olan Dariya zamanla ona isinişir, mövsümün son seriyasında onlar arasında öpüş baş tutur. "*Is It Fall Yet?*" adlı televiziya filmində Dariya, Tom və Ceyn arasındakı münasibətlərin dramatik və komik tərəfləri ön plana çəkilir. Beşinci mövsümdə isə Dariya ilə Tomun münasibətləri süjet xəttinin ağırlıq mərkəzini təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əli Quliyev (birinci katib)

**Quliyev Əli Şəfi oğlu** () – partiya və dövlət xadimi, Qonaqkənd Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (1951–1954).

## Həyatı
Əli Quliyev 1918-ci il avqust ayının 2-də Maştağada anadan olmuşdur. 1928-ci ildə 128 saylı məktəbə getmiş, sonralar 187 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə "Abşeron kolxozçusu" qəzetindən başlamışdır. Burada ədəbi işçi kimi çalışmışdır. Kənd zəhmətkeşləri haqqında yazdığı məqalə, oçerk, reportaj və zarisovkalarla özünə diqqət çəkmiş, Maştağa Rayon Komsomol Komitəsinə işə götürülmüş, komitənin şöbə müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1939-cu ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda təhsil almağa başlamış, istehsalatdan ayrılmamış, vaxtilə bitirdiyi 187 saylı orta məktəbdə pioner baş dəstə rəhbəri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1941-ci ilin yanvar ayında Maştağa Rayon Komsomol Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi başladığına görə bu vəzifədə qısa müddət çalışmış, cəbhəyə yollanmış və ordu sıralarında alman faşistlərinə qarşı savaşmışdır. Səhhətindəki problemlərə görə hərbi xidmətdən erkən tərxis edilmişdir. Bundan sonra arxa cəbhədə fəaliyyət göstərməyə başlamış, rayon siyasi-maarif şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Bir müddət Maştağa Rayon Partiya Komitəsinin təbliğat və təşviqat şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Bunun ardınca Ali Partiya Məktəbinə daxil olmuş, məktəbi bitirdikdən sonra Qonaqkənd Rayon Partiya Komitəsinə əvvəlcə ikinci katib, sonra isə birinci katib vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. O, Bakıya çağırılmış və şəxsən Mircəfər Bağırovun özü ilə görüşmüşdür. Bu görüşdən sonra Mircəfər Bağırov ona etimad göstərmiş və haqqında yazılan donoslara baxmayaraq onu tutduğu vəzifəsindən azad etməmişdir.

Sonrakı illərdə Əli Quliyev Samur-Dəvəçi kanalı tikintisinin siyasi şöbə rəisi, Abşeron MTS-in partiya komitəsinin katibi kimi məsul vəzifələrdə çalışmışdır. 5 ildən çox Maştağa qəsəbəsindəki kolxoza rəhbərlik etmiş, geridə qalan təsərrüfat kimi tanınan kolxozu qabaqcıllar sırasına yüksəltmişdir.

Əli Quliyev daha sonralar Əzizbəyov Rayon Partiya Komitəsində təlimatçı, həmin rayonun mədəniyyət şöbəsinin müdiri, "Kosmos" kinoteatrının direktoru, Maştağa qəsəbə sovetinin sədri olmuşdur. Burada işlərkən, doğulub boya-başa çatdığı obasının abadlaşmasına xüsusi diqqət ayırmış, yollara asfalt örtükləri döşətdirmiş, əhalinin su təchizatını yaxşılaşdırmışdır.

Əli Quliyev dəfələrlə rayon və şəhər sovetinə deputat seçilmişdir. O, 1951–1954-cü illərdə III çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.

16 dekabr 1971-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Xuveylid ibn Əsəd

**Xuveylid ibn Əsəd** () — ərəb Qureyş qəbiləsinin üzvü və İslam peyğəmbəri Məhəmmədin xanımı Xədicənin atası.

## Ailəsi
O, Əsəd ibn Əbdülüzzanın oğlu idi və onun babası ilə (Əbdülüzza ibn Qusay) Əbdülmütəllib ibn Haşimin babası (Əbdmanaf ibn Qusay) qardaş idilər. 
Xuveylid, Qureyşin Əmir ibn Luayy qəbiləsinin üzvü və Məhəmmədin anası Əminə bint Vəhbinin üçüncü əmisi qızı olan Fatimə binti Zaidə ilə evləndi.  Onların övladlarından bəziləri erkən İslam tarixində görkəmli şəxslər olacaqdı, məsələn:

*Əvvam ibn Xuveylid

*Halə binti Xuveylid

*Xədicə binti Xuveylid

*Hizam ibn Xuveylid

Başqa bir evlilikdən Nofəl ibn Xuveylid adlı bir oğlu vardı.

## Məşğuliyyət
O, zəngin tacir, böyük sərvəti və işgüzar istedadı Xədicəyə miras qalmış uğurlu bir iş adamı idi.  Xədicə ailənin sərvətini idarə etməkdə onun yerini aldı.

## Ölümü
O, eramızın 600-cü ilində Ficar döyüşündən əvvəl *Hərb əl-ficar* ("küfr müharibəsi") zamanı vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Talib ibn Əbu Talib

**Talib ibn Əbu Talib** () — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin birinci əmisi oğlu və Əlinin qardaşı.

## Ailəsi
O, Məkkədə, Əbu Talib ibn Əbdülmüttəlibin və Fatimə binti Əsədin böyük oğlu olaraq anadan olmuşdur.   Gənc Məhəmməd Taliblə hər ikisi səkkiz yaşında olandan onların evində yaşayırdı.

Onun övladı yox idi.

## Bədr döyüşü
624-cü ildə Talib müsəlmanların hücumu ilə təhdid edilən ticarət karvanını xilas etmək üçün Məkkə ordusu ilə yola düşdü. Əbu Süfyandan xəbər gələndə ki, karvanın sağ-salamat evə çatdığına görə yürüşə davam etməyə ehtiyac qalmadı,  Qureyşdən bəziləri buna baxmayaraq Bədrə qədər davam etmək istədilər. Talibə dedilər: “Biz bilirik ki, ey Haşim oğlu, əgər bizimlə çıxmısansa, ürəyin Məhəmmədlədir." Məkkəyə qayıtmaq qərarına dair bir şeir ona aid edilir.

*İlahi, əgər Talib bu eskadronlardan biri ilə istəmədən döyüşə çıxsa,*
 *O qarətçi yox, talan olsun, qalib gələn yox.*

Bir qədər müzakirədən sonra Talib onları müşayiət etməmək qərarına gəldi. Talib heç vaxt Məkkəyə gəlmədi. Onu bir daha görmədilər və cəsədi tapılmadı.

## İstinadlar
Səfər (dəqiqləşdirmə)

* Səfər — Hicri təqviminin 2-ci ayı.
* Səfər (Uçalı)
* Səfər (film, 1964)
* Səfər (film, 1974)

## Həmçinin bax
* Səfər (ad)
* Səfərov
Çurui Nauman Fili Muzeyi

– Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Makubetsu qəsəbəsində yerləşən fosil muzeyi. Yaponiyada nəsli kəsilmiş fil növü olan Nauman filinə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Muzey 1969-cu ildə Çurui (indiki Makubetsu) qəsəbəsində kəşf edilmiş Nauman fili fosili münasibətilə 2 avqust 1988-ci ildə açılmışdır. Bu fosil 26 iyul 1969-cu ildə Çuruidə ferma yolu tikintisi zamanı təsadüfən kəşf edilmişdir. Ərazidə qazıntı-tədqiqat işləri aparılmış və Nauman filinə aid 46 fosilləşmiş sümük (diş, xortum, ayaq sümükləri) tapılmışdır. Yaponiyada fil fosili tapmaq çox nadir hal olduğu üçün Çuruidə tapılmış bu fosil əsasında Yaponiyanın müxtəlif muzeylərində sərgilənən 23 ədəd Nauman fili rekonstruksiyası yaradılmışdır.

Bundan əlavə, 1970-ci ildə aparılmış əlavə qazıntı işləri zamanı mamonta aid azı diş və Nauman filinə aid ayaq izləri tapılmışdır. Bu mamont azı Hokkaydoda mamontların yaşadığını təsdiqləmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Fosil üçün qazıntı işlərinin aparıldığı ərazidə abidə və lövhə quraşdırılmışdır. Muzey binası yuxarıdan baxıldıqda fil formasını xatırladır. Belə ki, muzeyin mərkəzindəki günbəz gövdəni, dörd küncdə yerləşən sərgi otaqları ayaqları, giriş başı, 100 metr uzunluğunda olan "zaman yolu" adlı yol xortum və dişləri təmsil edirlər. Divarlar isə fil dərisini xatırladan dizaynda hazırlanmışdır. Muzey binası 1-ci Hokkaydo Memarlıq Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Səddam (ad)

**Səddam** — ad.

* Səddam Hüseyn — İraq dövlət və siyasi xadimi, İraqın 5-ci prezidenti.

## Həmçinin bax
* Səddam (dəqiqləşdirmə)

## İstinadlar
Qleb Panfilov

**Qleb Anatolyeviç Panfilov** (; ) — Rusiya və Sovet rejissoru və ssenaristi.

## Həyatı
Qleb Panfilov 21 may 1934-cü ildə Maqnitoqorskda doğulub. 1957-ci ildə Ural Politexnik İnstitutunun kimya fakültəsini bitirir. 1961-ci ildə Sverdlovsk televiziyasında çalışmağa başlayır. 1960–1963-cü illərdə Sergey Gerasimov adına Ümum-Rusiya Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda operatorluq fakültəsində qiyabi təhsil alır, sonra isə rejissorluq şöbəsində əyani təhsilə keçir. 1966-cı ildə Lenfilmdə çalışmağa başlayaraq, orada 1967-ci ildə "В огне брода нет" (Yanğında keçid yoxdur) adlı ilk bədii filmini çəkir. 1970-ci ildə "Начало" (Başlanğıc) filmini çəkir. Filmin çəkilişləri zamanı Panfilov aktrisa İnna Çurikova ilə ailə həyatı qurur. O vaxtdan bəri o, onun ilham pərisinə çevrilir. Rejissorun başqa məşhur işləri arasında "Прошу слова" (Söz istəyirəm), "Тема" (Mövzu), "Валентина" (Valentina), "Васса" (Vassa), "Мать" (Ana) kimi filmlər var. Panfilov həyat yoldaşı İnna Çurikovanın ölümündən yeddi ay sonra 2023-cü il avqustun 26-da 89 yaşında Moskvada vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hayko Cepkin

**Hayko Cepkin** () — erməniəsilli Türkiyə musiqiçisi.

## Həyatı
1978-ci ildə Yozqatdan olan erməni əsilli ailədə anadan olan Hayko Cepkin, Özəl Getronaqan Erməni Liseyini bitirdikdən iki il sonra Memar Sinan Universitetində müğənnilik, solfej və piano dərsləri alıb. Müxtəlif yerlərdə piano və harmoniya dərsləri aldıqdan sonra 1997-ci ildə peşəkar musiqi karyerasına başlayıb.

## İstinadlar
Ələsgər Sadıqov

**Ələsgər Həsən oğlu Sadıqov (Sadıxov)** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş nazirinin birinci müavini (1991–2001), Naxçıvan MR meliorasiya və su təsərrüfatı naziri (1990–1991), Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini (1989–1990), Naxçıvan Şəhər XDS İcraiyyə Komitəsinin sədri (1983–1988).

## Həyatı
Ələsgər Həsən oğlu Sadıqov 23 sentyabr 1946-cı ildə Naxçıvan MSSR-in Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Naxçıvan şəhər 2 №-li orta məktəbi bitirmiş, 1962-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olaraq 1967-ci ildə həmin institutu mühəndis-hidrotexnik ixtisası üzrə başa vurmuşdur.

Əmək fəaliyyətinə fəhləliklə başlamış, 1968-ci ildən 6 saylı Tikinti-Quraşdırma İdarəsində usta, iş icraçısı, baş mühəndis, idarənin rəisi olmuşdur. 1977–1983-cü illərdə Naxçıvan MSSR Su Təsərrüfatı İdarəsinin rəisi və Naxçıvan MSSR meliorasiya və su təsərrüfatı nazirinin müavini vəzifələrində işləmişdir.

Ələsgər Sadıqov 1983-cü ildə Naxçıvan Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri seçilmiş, 1988-ci ildən Naxçıvan "Aqrartikinti" trestinin rəisi, 1989-cu ildən Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini, 1990-cı ildən Naxçıvan Muxtar Respublikasının meliorasiya və su təsərrüfatı naziri vəzifələrində çalışmışdır. 1991–2001-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş nazirinin birinci müavini olmuşdur. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin I çağırış deputatı seçilmişdir.

Ailəlidir, 3 övladı, 5 nəvəsi var. 

## İstinadlar
Məyusluq

**Xəyal qırıqlığı** () — Hisslərin gözləniləndən daha çox olması, lakin qarşılığının olmaması, uğrunda çalışılan şeyə nail ola bilməmə halıdır. Bu bəzən ümidsizliyə də yol aça bilir. Bu səbəblə bu iki ifadə dəyişəcəkli olaraq istifadə oluna bilir.

## Xarici keçidlər
Cuno (film)

**Cuno** () — 2007-ci il ABŞ istehsalı komediya-dram filmi. Ceyson Raytmanın rejissorluğu ilə çəkilib. Ssenarisi Diablo Cody tərəfindən yazılıb. Baş rolda Elliot Peyc yer alıb. Film səhvən hamilə qalan Cuno adlı yeniyetmə qızdan bəhs edir. Filmin çəkilişləri 2007-ci ilin fevral ayının əvvəlindən mart ayına qədər Vankuverdə aparılmışdır. "*Cuno*" filminin premyerası 8 sentyabr 2007-ci ildə Toronto Beynəlxalq Film Festivalında baş tutub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Maykl Sera

**Maykl Ostin Sera** (; ) — Kanadalı aktyor. "Superpis", "Nik və Noranın sonsuz pleylisti", "Cuno", "Skott Pilqrem dünyaya qarşı" filmləri və "*Arrested Development*" teleserialı ilə məşhurlaşıb.

## Həyatı
Maykl Sera 7 iyun 1988-ci ildə Kanadanın Ontario şəhərində dünyaya gəlib. Lina Cockman və Luigi Cera-nın övladıdır. Atası əslən Siciliyadandlr. Valideynlərinin hər ikisi "Xerox"da çalışıb. Seranın Cordan adlı böyük bacısı və Molli adlı özündən kiçik bacısı var. O, üç yaşında suçiçəyi olarkən dəfələrlə "Ghostbusters" filminə baxıb və elə o vaxtdan aktyorluqla maraq göstərib. Sera aktyor Bill Mürreyin bütün dialoqlarını əzbərləyib və onu öz idolu adlandırıb. 

## Şəxsi həyatı
Sera 2010-cu ildə "*Scott Pilgrim vs. the World*" filminin çəkilişləri zamanı Aubrey Plaza ilə münasibət qurub, ikisi 18 ay birlikdə olub və evlənmək istədiklərini demişdilər. Onlar hələ də dost olaraq qalıblar.

Sera və həyat yoldaşı Nadine-nin 2022-ci ildə uşağı dünyaya gəlib. Aktyor hazırda Nyu-Yorkda yaşayır.

## Filmoqrafiya
### Filmlər

## Diskoqrafiya
* True That (2014)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əsəd ibn Əbdülüzza

**Əsəd ibn Əbdülüzza** () — Qusay ibn Kilabın nəvəsi və İslam peyğəmbəri Məhəmmədin ana tərəfdən ulu babası.

## Tərcümeyi-hal
O, Əbdülüzza ibn Qusayın oğlu idi. Məhəmmədin anası Aminə binti Vəhbin anası olan Bərrah bint Əbdülüzzanın anası olan Ümmü Həbib bint Əsədin atası idi.

## Ailəsi
O, Məhəmmədin ilk xanımı Xədicə binti Xuveylidin atası Xuveylid ibn Əsədin atası idi. Beləliklə, Məhəmməd və Xədicənin Əsəd nəslindən olduğuna görə birinci dərəcədən iki qat əmiuşağları idi.

O vaxt *nəfiz* adında kimsə də vardı.

***Məhəmməd** — **Əsəd ibn Əbdülüzza**nın qızı **Ümmü Həbib bint Əsəd**in qızı **Bərrah bint Əbdülüzza**nın qızı **Əminə binti Vəhb** oğlu
***Xədicə binti Xuveylid** — **Əsəd ibn Əbdülüzza**nın oğlu **Xuveylid ibn Əsəd**in qızı

## Zübeyrilər
Əsədi qəbiləsinin mühüm üzvü Zübeyr ibn Əvvamın nəslindən olan Zübeyrilər qolu, ikinci erkən İslam vətəndaş müharibəsi olan *İkinci Fitnə* zamanı mühüm bir qrup idi. Müaviyənin oğlu Yezidi öz canişini elan etdikdən sonra Zübeyrin oğlu Abdullah 676-cı ildə Yezidi xəlifə kimi tanımaqdan imtina etdi.  683-cü ildə Abdullah Məkkəyə nəzarəti ələ keçirdi və bir dövlət qurdu.  Yezidin vəfatından sonra Abdullah özünü *Əmirəlmöminin* (Möminlərin əmiri) elan etdi və *Zübeyri xilafəti*ni qurdu.  Tezliklə Abdullah İranın yarısını və Misirin yarısını nəzarət altına aldı.  Həm Əlioğulları (Rəşidun dördüncü xəlifəsi Əlinin ailəsi və nəsli) həm də Zübeyrilər xilafət ərazisində ən çox torpaq və mülkə malik olan Peyğəmbər sülaləsinin səhabələrindən ikisi idi.

Zübeyrilər rejimi Yəməndən olan Əzd mənşəli adamları Şam ərazisinə vali təyin etməyi xoşlayırdı. Bura Kində və Kəlbin cənub qəbilələri daxildir.

## İstinadlar
ARM Cortex-A5

**ARM Cortex-A5** — 2009-cu ilin sonunda ortalarında yaradılmışdır. ARM Holdings tərəfindən hazırlanmış və ARM v7-A təlimat dəsti arxitekturasını həyata keçirən mikroprosessor nüvəsidir.
Cortex-A5 aşağı gücə malik əməliyyat sistemlərində yüksək səviyyəli virtual yaddaşın idarə edilməsini tələb edən proqramlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Prosessor geniş çeşidli cihazlar arasında yayılmışdır: smartfon və mobil telefonlardan tutmuş sənaye qurğularına qədər.

## Xüsusiyyətləri
Kernel büdcə cihazları üçün ARM9 və ARM11 nüvələrini əvəz etmək üçün nəzərdə tutulub. Bu nüvələrlə müqayisədə Cortex-A5 daha yeni təlimat dəstinə malikdir (ARM9-da v4/v5 əvəzinə ARM v7 və ARM11-də v6) həmçinin VFPv4 və NEON genişləndirmələrini dəstəkləyə bilər. A5 nüvəsi müasir A8 və A9 nüvələri ilə uyğun gəlir və bu, OS və proqramları işə salmağa imkan verir: Android , Windows Embedded , Symbian , Ubuntu ; Adobe Flash , Java SE , JavaFX

#### Əsas xüsusiyyətləri
* Yenidən sıralanmadan (sifarişlə) hər vuruş üçün birdən çox əmr icra üçün işə salınmır. Konveyer 8 pilləli uzunluqdadır.
* İsteğe bağlı olaraq, nüvəyə daxil ola bilər.
* NEON vektor uzantısı.
* VFPv4 üzən nöqtə emal genişlənməsi.
* Thumb-2 kompakt kodlaşdırma dəstəklənir.
* Jazelle RCT tərəfindən dəstəklənir.
* 1.57 DMIPS /MHz -də performans.
TSMC 40LP (40&nbsp;nm, aşağı güc) proses texnologiyası üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Çip üzərində sistemləri
Cortex-A5 bir çip üzərində bir neçə sistemdə əsas və ya ikincil nüvə kimi istifadə olunur:
* Atmel SAMA5D3
* Freescale Vibrid seriyası
* Snapdragon S4 Play
* Spreadtrum SC8810 (1 nüvəli A5 1ghz və GPU Mali400)
* Actions Semiconductor ATM7029 (gs702a) — 4 nüvəli Cortex-A5 sistemi
* Bəzi 2013 AMD Fusion APU-larına etibarlı zonanın birgə prosessoru kimi Cortex-A5 daxil olacaq

## İstinadlar
Espander

**Espander** ( - yayılma, uzanma) - elastik deformasiyaya əsaslanan məşqlər qrupu idman simulyatorları . Hərəkətə qarşı durarkən yükü təmin edən elastik element və ya onların bir qrupu yay, rezin və ya digər elastik materiallardan hazırlana bilər.
Vikipediyanın tarixi

**Vikipediya** könüllülər tərəfindən yazılan və idarə olunan, azad məzmunlu onlayn ensiklopediya. İlk redaktəsi, domen qeydiyyatdan keçdikdən iki gün sonra, 2001-ci ilin 15 yanvarında başladı. O, Nupediya-dan ilhamlanaraq yaradıldı və məqalələrin, tərcümələrin daha asan və daha sürətli hazırlanmasına imkan verən daha strukturlaşdırılmış pulsuz ensiklopediya oldu.

Vikipediyanın texnoloji və konseptual əsasları bundan əvvəl də mövcud idi; bilinən ilk onlayn ensiklopediya 1993-cü ildə Rik Geyts tərəfindən və pulsuz onlayn ensiklopediya konsepsiyası (açıq mənbədən fərqlidir) 1998-ci ildə Riçard Stolman tərəfindən təklif edilmişdir.

Stolmanın konsepsiyası konkret olaraq heç bir mərkəzi təşkilatın redaktəyə nəzarət etməməsi fikrini özündə cəmləşdirmişdir. Bu, Microsoft Encarta və Britannika Ensiklopediyası kimi müasir rəqəmsal ensiklopediyalarla ziddiyyət təşkil etdi. 2001-ci ildə Nupediyanın lisenziyası GFDL olaraq dəyişdirildi. Uels və Sanger onlayn vikidən birgə layihə hazırlamaq vasitəsi kimi istifadə edərək, tamamlayıcı layihə kimi Vikipediyanı işə saldılar.

Vikipediya əvvəlcə Nupedia-da məqalələrin sonrakı düzəlişlərini etmək və qaralamalar üçün düşünülsə də, sələfini tez bir zamanda qabaqladı. Bu, yüzlərlə dildə qlobal layihədən ibarət həm qaralama fəzası, həm də təkmilləşdirilmiş son məhsul platforması olmuşdu. Vikipediya çox sayda digər onlayn istinad layihələrini ilhamlandırmışdır.

2014-cü ildə Vikipediyanın aylıq təxminən 495 milyon oxucusu var idi. 2015-ci ildə **[[comScore]]**-a görə, Vikipediya təkcə ABŞ-dan aylıq 115 milyondan çox unikal ziyarətçi qəbul edib. 2018-ci ilin sentyabr ayında layihənin aylıq 15,5 milyard səhifə baxışı olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Epanaqoqa

**Epanaqoqa** () — IX əsrin sonlarına (879-cu ildən sonra) aid Bizans qanunları külliyyatı.

İmperator I Vasilinin, onun oğulları Lev və Aleksandrın adından tərtib olunmuşdu. Epanaqoqanın kompilyativ səciyyəli böyük hissəsi Roma və Şərq hüququna əsaslanan Proxiron və Ekloqanın bir çox normalarını ehtiva edirdi. Dövlətlə kilsə münasibətlərini müəyyənləşdirən yeni müddəalar sonralar kilsə hüququnda geniş istifadə olundu.

## İstinadlar
Aslan Süleymanov

**Aslan Qurban oğlu Süleymanov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, "Azərsutikinti" Səhmdar Cəmiyyətinin (1999–2005) və Dövlət Konserninin sədri (1995–1999), Xaçmaz Rayon Xalq Deputatları Sovetinin sədri (1990–1995), Azərbaycan Kommunist Partiyasının Xaçmaz (1989–1990), Neftçala (1985–1989), Qazax (1980–1985) rayon komitələrinin birinci katibi, Xaçmaz Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri (1977–1980).

## Həyatı
Aslan Qurban oğlu Süleymanov 26 oktyabr 1939-cu ildə Xaçmaz rayonunun Qaradağlı kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi 1957-ci ildə Xaçmaz rayonunda bitirdikdən sonra, 1961-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. İxtisasca iqtisadçıdır.

Aslan Süleymanov əmək fəaliyyətinə 1961-ci ildə Xaçmaz rayonunda başlamış, Qusarçay zona-təcrübə stansiyasının elmi işçisi, böyük aqronomu olmuşdur. 1965–1970-ci illərdə Azərbaycan LKGİ Xaçmaz Rayon Komitəsinin birinci katibi, 1970–1974-cü illərdə Xaçmaz Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini, rayon Kənd Təsərrüfatı İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır. 1974–1975-ci illərdə Quba rayonunda Balıqçılıq və Subtropik Bitkilər İnstitutunda elmi işçi, 1975–1976-cı illərdə isə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və Təşkili İnstitutunda aspirant olmuşdur.

Aslan Süleymanov 1976–1977-ci illərdə Xaçmaz Rayon Aqrar-Sənaye Birliyində rəis, 1977–1980-ci illərdə isə Xaçmaz Rayon XDS İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifələrində işləmişdir. 1980-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Təşkilat-partiya işi şöbəsinin təlimatçısı olmuşdur. 1980–1985-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyasının Qazax, 1985–1989-cu illərdə Neftçala, 1989–1990-cı illərdə Xaçmaz rayon komitələrinin birinci katibi, 1990–1995-ci illərdə isə Xaçmaz Rayon Xalq Deputatları Sovetinin sədri vəzifələrində işləmişdir.

Aslan Süleymanov 1995-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikasının "Azərsutikinti" Dövlət Konserninin sədri təyin edilmiş və 1999-cu ilin aprel ayında qurumun ləğv edilməsi ilə əlaqədar olaraq bu vəzifədən azad edilmişdir. Elə həmin tarixdə də "Azərsutikinti" Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin olunmuş və 2005-ci ilin dekabr ayında azad olunanadək bu vəzifədə çalışmışdır.

Aslan Süleymanov 1963-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd seçilmişdir. Üç çağırış (X–XII) Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1978) və medalla təltif edilmişdir.

Evlidir, üç övladı var.

## İstinadlar
Yakov Qinkulov

**Yakov Qinkulov** — moldav pedaqoqu, filoloq, maarifçi.

1821-ci ildə Kişinyovda dini seminariyanı bitirib. Qarşılıqlı təhsil nəzəriyyəsinin tərəfdarı idi. 1824-cü ildə Kişinyovda birinci lankaster məktəbinin direktoru olub. Bessarabiyada ilk ibtidai məktəblərin yaradılmasında iştirak edib.

1830–65-ci illərdə Sankt-Peterburqda Xarici işlər nazirliyində tərcüməçi işləmiş, eyni zamanda 1839–58-ci illərdə Sankt-Peterburq universitetində valax-moldav dili kafedrasına rəhbərlik etmişdir. "Valax-moldav qrammatikasının qaydaları" (1840), və "Valax-moldav dilini öyrənmək məqsədilə nəsr, mənzum əsər və tərcümələrin toplusu" (1840) kitablarının müəllifidir. Bessarbiyanın təhsil müəssisələrində ana dili 50 ildən artıq bu kitablar vasitəsilə tədris edilmişdir. Moldav-rus mədəni əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində mühüm rolu olmuşdur.

## İstinadlar
Nquyen Thi Din

**Nquyen Thi Din** (; ) — Vyetnam inqilabçısı, Cənubi Vyetnamın milli azadlıq hərəkatının lideri.

## Həyatı
, 1976-cı il]]
Nquyen Thi Din 15 mart 1920-ci ildə Fransa Hind-Çinində, Zyonqçom mahalının Lıonqhoa icmasında kəndli ailəsində anadan olmuşdur. O, 18 yaşında inqilabi mübarizəyə qoşulmuşdur. 1939-cu ildə Fransa müstəmləkəçiliyinə qarşı milli azadlıq hərəkatında iştirak etdiyinə görə həbs edilmiş və 1943-cü ilə qədər həbsdə olmuşdur. Vyetnam imperiyasına son qoyan 1945-ci il Avqust inqilabında fəal iştirak etmişdir. 1945–1954-cü illər Birinci Hind-Çin müharibəsi dövründə Vətənin Xilaskarlığı Uğrunda Qadınlar Assosiasiyasında və Vyetnam Milli Birliyində (Lyen-Vyet) rəhbər işlərdə olmuşdur.

1960-cı ilin yanvarında Mekonq deltasında partizan müharibəsinin kimi prezident Nqo Din Zyem hökumətinə qarşı üsyanın qərargahına rəhbərlik etmişdi. 1961-ci ildən Cənubi Vyetnamın Azadlığı Uğrunda Qadınlar Birliyinin sədri, Cənubi Vyetnamın Azadlığı Uğrunda Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanının müavini olmuşdur. 1964-cü ildən Cənubi Vyetnam Milli Azadlıq Cəbhəsi Mərkəzi Komitəsinin Rəyasət Heyətinin üzvüdür.1975-ci ildə Vyetnam müharibəsi başa çatdıqdan və ölkə birləşdirildikdən sonra Vyetnam Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsində işləmişdir. O, Vyetnam Xalq Ordusunda general-mayor hərbi rütbəsini alan ilk qadın olmuşdur.1987-ci ildən ömrünün sonuna kimi Vyetnam Sosialist Respublikasının Milli Assambleyasının sədri (vitse-prezidenti) vəzifəsində çalışmışdır. 26 avqust 1992-ci ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatlar
* 1968 – "Xalqlar arasında sülhün möhkəmləndirilməsinə görə" Beynəlxalq Lenin mükafatı.
* 1973 – "Xalqlar dostluğu" ordeni (7 mart 1973-cü il) .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Фото: Нгуен Тхи Динь и Герман Титов
Sercio Prieto

**Sercio Prieto** () 2019-cu ildən Deputatlar Konqresinin üzvü kimi fəaliyyət göstərən İspaniya Sosialist İşçi Partiyasının ispan siyasətçisidir. O, əvvəllər 2010–2019-cu illərdə Avropa Parlamentinin üzvü olub.

= Siyasi karyera =
2010-cu ildə Qutierrez Prieto Avropa İnvestisiya Bankının vitse-prezidenti olmaq üçün kreslosundan istefa verən Avropa Parlamentində Maqdalena Alvaresi əvəz etdi. Parlamentdə Daxili Bazar və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Komitəsinin üzvü və Fələstin Qanunvericilik Şurası ilə əlaqələr üzrə Nümayəndə heyətinin üzvü kimi fəaliyyət göstərib. Komitə tapşırıqlarına əlavə olaraq, o, LGBT Hüquqları üzrə Avropa Parlamentlərarası Qrupunun üzvü olub.

Qutierrez Prieto 20198-ci ildə İspaniya parlamentinin üzvü olub. O, indiyədək Xarici Əlaqələr Komitəsinə sədrlik edir.

Komitə tapşırıqlarına əlavə olaraq, Qutierrez Prieto 2022-ci ildən Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Portuqaliya nümayəndə heyətinin üzvüdür. Bu vəzifədə o, Hüquq Məsələləri və İnsan Hüquqları Komitəsində işləyir (2019-cu ildən).

## İstinadlar
Vyetnam müharibəsində Tailand

**Vyetnam müharibəsində Tailand** — 1955–1975-ci illərdə baş tutan Vyetnam müharibəsi zamanı Tailand krallığının iştirakı. Tailand o dövrdə hərbi diktator feldmarşal Tanom Kittikaçon rəhbərliyi altında Vyetnam müharibəsində fəal rol oynamışdı. Tailand ABŞ və Cənubi Koreyadan sonra Cənubi Vyetnama quru qüvvələrinin üçüncü ən böyük təchizatçısı idi.

Tailanda yaxın olması səbəbindən Vyetnamda baş tutan münaqişələr Banqkok tərəfindən yaxından izlənilirdi. Tailandın iştirakı 1963-cü ildə ABŞ-nin Cənubi Vyetnamı dəstəkləməkdə tam iştirakına qədər rəsmiləşməmişdi. Tailand hökuməti daha sonra Tailandda Birləşmiş Ştatların Hərbi Hava Qüvvələrinə öz hava və dəniz bazalarından istifadə etməyə icazə vermişdi. Müharibənin qızğın vaxtında Tailandda, əsasən, hava qüvvələri olmaqla, təxminən 50,000 Amerika hərbi qulluqçusu yerləşdirilmişdi.

## Həmçinin bax
* Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığı

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Vyetnam müharibəsində Çin Respublikası

**Vyetnam müharibəsində Çin Respublikası** — 1955–1975-ci illərdə baş tutan Vyetnam müharibəsi zamanı "Tayvan" kimi tanınan Çin Respublikasının iştirakı. Tayvan müharibə vaxtı Cənubi Vyetnamı (Vyetnam Respublikası) dəstəkləmişdi. Hər ikisi rəqib kommunist rejimlərinə, Çin Xalq Respublikasına və Şimali Vyetnama (Vyetnam Demokratik Respublikası) qarşı mübarizə aparan antikommunist Asiya dövlətləri idi.

1967-ci ilin noyabr ayından etibarən Tayvan ABŞ və VRO-ya kömək etmək üçün gizli şəkildə yük daşıma dəstəsini idarə etmişdi. Bu, Tayvan Hərbi Hava Qüvvələrinin 34-cü eskadronunun mövcud formalaşmasına əsaslanırdı. Hərbi hissəsinin gücünə iki yük təyyarəsi, yeddi uçuş zabiti və iki mexaniki daxil idi, lakin daha çox hərbi personal rotasiya ilə cəlb edilmişdir.

Tayvan adası ABŞ hərbi qulluqçuları üçün populyar R&R yeri idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
*
Kontum

**Kontum** () — Vyetnamın mərkəzi dağlıq hissəsində vilayət tabeliyində olan şəhər, Kontum vilayətinin inzibati mərkəzi.

## Əhalisi
Şəhərin əhalisi 143,467 nəfərdir. Onlardan 41,990 nəfəri etnik azlıqlardır ki, bu da təxminən əhalinin 29,26%-ni təşkil edir.

## İstinadlar
Loknin (şəhərcik)

**Loknin** () — Vyetnamda şəhərcik, Binfıok vilayətinin Loknin rayonunun inzibati mərkəzi.

Vyetnam müharibəsi zamanı burada 1967-ci ildə birinci dəfə, 1972-ci ildə ikinci dəfə döyüş baş tutmuşdur. Loknin Cənubi Vyetnam Respublikası Müvəqqəti İnqilabi Hökumətinin 1969-cu ildə yarandığı andan 1975-ci ildə Sayqonun süqutuna qədər onun qərargahı kimi xidmət etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [Provisional Revolutionary Government of South Vietnam (1969-1975)](https://web.archive.org/web/20051105070548/http://www.richmond.edu/~ebolt/history398/PRG(1969-1975)TVT.html)
Lina Heydrix

**Lina Heydrix** () ― Reyx Təhlükəsizliyinin Baş İdarəsinin rəhbəri və Nasist Almaniyasında mərkəzi fiqur olan Reynhard Heydrixin həyat yoldaşı. Kiçik alman aristokratının qızı (atası kənd məktəbində müəllim işləyirdi) olan Lina von Osten 1929-cu ildə Nasist Partiyasına qoşulmuş və 1930-cu ilin dekabrında Reynhard Heydrix ilə tanış olmuşdur.

## Həyatı

### Nasist partiyasına üzvlük
Linanın böyük qardaşı Hans Nasist Partiyasına qoşulmuşdu və nasist hərbi birləşməsi olan *[[Hücum dəstələri]]nin* (SA) üzvü idi. Lina onun təsiri ilə 1929-cu ildə Adolf Hitlerin danışdığı bir partiya mitinqində iştirak edir və qısa müddətdən sonra Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasına qoşulur. (Üzvlük bileti № 1 201 380)

Lina 6 dekabr 1930-cu ildə, 19 yaşında Kildə avarçəkmə klubunun balında iştirak edir və orada o vaxt dəniz leytenantı olan Heydrixlə tanış olur. 18 dekabr 1930-cu ildə nişanlandıqlarını elan edən cütlük 26 dekabr 1931-ci ildə evlənmişdir.

### Ailə
Cütlüyün Klaus (17 iyun 1933-cü il təvəllüdlü) və Heider (23 dekabr 1934-cü il təvəllüdlü) adlarında iki oğlu və Silke adlı qızı (9 aprel 1939-cu il təvəllüdlü) dünyaya gəlmişdir. Onların dördüncü övladı, Marte adlı qızları (23 iyul 1942-ci il təvəllüdlü) isə Reynhard Heydrixin ölümündən qısa müddət sonra anadan olub. Klaus 24 oktyabr 1943-cü ildə yol qəzası nəticəsində ölüb.

### Müharibədən sonra
Lina Heydrix müharibə bitdikdən sonra denazifikasiya prosesi zamanı olduğu mövqelərdən uzaqlaşdırılır. O, daha sonra 1956 və 1959-cu illərdə Qərbi Almaniya hökumətinə qarşı açdığı bir necə məhkəmə işi nəticəsində pensiya almaq hüququ qazanır. Onun həyat yoldaşı xidmət zamanı öldürülmüş alman polis generalı olduğu üçün o böyük pensiya almaq hüququna sahib idi, lakin hökumət daha əvvəl Heydrixin Holokostdakı roluna görə pensiyanı ödəməkdən imtina etmişdi. Lina Heydrix Çexoslovakiyada qiyabi olaraq mühakimə olunaraq ömürlük həbs cəzasına məhkum edilsə də, bundan yayınmışdır.

O 1965-ci ildə Finlandiyaya tətil səfərində olarkən fin teatr rejissoru Mauno Manninen ilə tanış olmuş və soyadını dəyişdirmək məqsədi ilə onunla evlənmişdir. Manninen 1969-cu ilin sentyabrında vəfat etmişdir.

1976-cı ildə Lina Heydrixin *Leben mit einem Kriegsverbrecher* (*Müharibə Cinayətkarı ilə Həyat*) adlı xatirə kitabı nəşr edilmişdir. O 14 avqust 1985-ci ildə Fehmarnda 74 yaşında ölənə qədər birinci ərinin şöhrətini müdafiə etmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə oxu
*