Hayfa

**Hayfa** (İvritcə: חיפה; Ərəbcə: حيفا) — İsrailin şimalının ən böyük şəhəri və ölkənin üçüncü böyük şəhəridir.

İsraildə sıx olaraq ərəb əhalisi yaşayan bir şəhərdir. Müqəddəs Kitablarda (Əhdi-i Atik, Tövrat) adı keçmişdir. Yəhudilər, Romalılar, Ərəblər, Səlibçilər, Osmanlılar Hayfanı idarə etmişlər. Kavalalı Mehmet Əli Paşanın şəhəri təkrar ələ keçirməsindən əvvəl Hayfa 1799-ci ildə Napalyon Bonapart tərəfindən işğal edilmişdir.
Müqəddəs Kitablarda adı keçən Kermil Dağı Hayfadadır. Bu dağda xristianlıq, müsəlmanlıq və son olaraq Bahailik- üçün müqəddəs bir qalıq olan İlyas Peyğəmbərin mağarası da vardır.
Həmçinin bu dağ yamaclarında Bəhai Dininin Dünya Mərkəzi ilə gözəlliyiylə tanınmış bağçaları və terraslar var.

Əhalisi 278 903 nəfər (2016-cı il). Hayfada 1948-ci ildə 98 600 insan yaşayırdı.

Hayfadakı Uri Michaeli Beynəlxalq Hava Limanı Təl-Əvivə və Eylata gündəlik sərnişin reysləri və Afina, Larnaka və Antalyaya müntəzəm uçuşlar həyata keçirir.

## Etimologiyası
Versiyalardan birinə görə, şəhərin adı ivrit dilində ‏חוף יפה‏‎ "xof yafe" — "gözəl sahildir" deməkdir. Səlibçilər şəhərin adını İsa Məsihin çarmıxa çəkildiyi dövrdə yaşamış baş kahin Kayafanın adıyla bağlayırdılar. Daha bir versiyaya görə, bu ad aramey dilində "xaffa"-"sahil" sözündən yaranıb (aramey dili daha əvvəl bu regionda geniş yayılmışdı).

## Tarixi
Hayfanın hələ Roma imperiyası dövründə əsası qoyulmuşdur. Talmud dövründə (III–V əsrlərdə) Hayfanın yerində çiçəklənən yəhudi qəsəbəsi mövcud idi. Səlibçilər dövründə (XI əsr) bura o vaxtlar üçün kifayət qədər böyük yaşayış məntəqəsi və əhəmiyyətli Aralıq dənizi limanı idi. Karmel dağında karmelçilərin ordeni yerləşirdi. 1880-ci illərin sonundan Hayfa böyük liman şəhəri və Fələstinin əsas dəniz qapıları olur. 1930-cu illərdə Hayfa qeyri-leqal immiqrasiyanın mərkəzi idi. Qeyri-leqal repatriant-yəhudilərin əksəriyyəti, həmçinin nasist Almaniyasından qaçqınlar Fələstinə Hayfa portu vasitəsilə çatırdılar. 1944-cü ilə yəhudilər həmin vaxt 128 min nəfər əhalisi olan Hayfanın əhalisinin əksəriyyətini təşkil edirdilər.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

Tarixlərin əsas mənbəyi — Hayfa bələdiyyəsinin rəsmi saytı.
*  Odessa, Ukrayna — 13 sentyabr 1992-ci ildən.
*  Boston, Massaçusets, ABŞ — 10 noyabr 1999-cu ildən.
*  San-Fransisko, Kaliforniya, ABŞ — 1984-cü ildən.
*  Fort Lauderdeyl, Florida, ABŞ — 2002-ci ilin martından.
*  Portsmut, Böyük Britaniya — 1962-ci ildən.
*  Nyukasl, Böyük Britaniya — 30 iyun 1980-ci ildən.
*  Xakni, London, Böyük Britaniya — 9 sentyabr 1968-ci ildən.
*  Turin, İtaliya — 6 mart 1997-ci ildən.
*  Olborq, Danimarka — 25 dekabr 1972-ci ildən.
*  Antverpen, Belçika — 7 may 1986-cı ildən.
*  Bremen, Almaniya — 1978-ci ildən.
*  Düsseldorf, Almaniya — 1988-ci ildən.
*  Mayns, Almaniya — 30 mart 1987-ci ildən.
*  Erfurt, Almaniya — 6 fevral 2000-ci ildən.
*  Marsel, Fransa — 1962-ci ildən.
*  Limasol, Kipr Respublikası — 9 sentyabr 2000-ci ildən.
*  Şanxay, Çin — 21 iyun 1994-cü ildən.
*  Manila, Filippin — 22 mart 1971-ci ildən.
*  Keyptaun, CAR.
*  Rosario, Argentina — 10 mart 1988-ci ildən.
*  Sankt-Peterburq, Rusiya — 20 may 2008-ci ildən.

## Həmçinin bax
* İsrail
* İsrail dairələri
* Hayfa dairəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hayfa şəhərinin rəsmi veb-saytı
* Places To Visit in Haifa 
* Haifa city – the complete guide to Haifa