Vitali Kaloyev

**Vitali Konstantinoviç Kaloyev** (oset. Калоты Къостайы фырт Витали , 15 yanvar 1956, Orjonikidze, Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası, RSFSR, SSRİ) — sovet və rus memarı, inşaatçı. Hava nəqliyyatının dispeyçeri Peter Nielsenin qatili . 2004-cü ildə həyat yoldaşının və iki uşağının ölümünə səbəb olan təyyarə qəzasında günahkar hesab etdiyi dispetçer Peter Nielseni öldürdükdən sonra, bütün dünyaya məşhur olub. 2005-ci ildə Kaloyev Peter Nielsen-in öldürülməsində günahkar bilinərək həbs olunur və 8 il azadlıqdan məhrum olur. 2007-ci ildə nümunəvi davranışına görə vaxtından əvvəl sərbəst buraxıllr və vətəninə dönür.

2008-ci ildən 2016-cı ilədək Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasında İnşaat və Memarlıq nazirinin müavini olub.
 
## Tərcümeyi-hal
1956-cı ildə Orjonikidze (indiki Vladiqafqaz ) şəhərində müəllim ailəsində anadan olub. Atası osetin dili müəllimi, anası uşaq bağçasında müəllim işləyib. Ailənin ən kiçik uşağı olub, iki qardaşı və üç bacısı var.

Orta məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirib. İnşaat kollecində oxuyub, orduda xidmət edib. Ordudan qayıtdıqdan sonra Şimali Qafqaz Mədən və Metallurgiya İnstitutunun Memarlıq və İnşaat mühəndisliyi fakültəsinə daxil olur. Paralel olaraq, bir tikinti sahəsində usta olaraq çalışır. Memar ixtisasına sahib olur. GDR- dən çıxarılan sovet zabitləri üçün, Vladiqafqaz yaxınlığında nəzərdə tutulmuş "Sputnik" hərbi şəhərciyinin inşasında iştirak etmişdir.

### Ailə
1991-ci ildə Kaloyev Svetlana Pushkinovna Gagieva ( 21 dekabr 1958-ci ildə anadan olub) ilə ailə qurur. Svetlana 1983-cü ildə ŞODU -nin İqtisadiyyat fakültəsini iqtisadiyyat ixtisası üzrə bitirir. Bankın adi bir işçisindən şöbə müdirinə qədər ucalır. Bir müddət Adamon Bank kommersiya bankının direktoru vəzifəsində çalışır. Kaloyevlə görüş zamanı və fəlakətə qədər Svetlana Darial pivə zavodunda iqtisadçı və maliyyə direktorunun müavini kimi çalışırdı.

Kaloyevlərin iki övladları doğulur - bir oğlu Konstantin (19 yanvar 1991-ci ildə Vladiqafqazda anadan olmuş, adı ata tərəfdən babasının şərəfinə verilmişdir) və qızı Diana (7 mart 1998-ci ildə anadan olmuş, adı anası tərəfindən seçilmişdir). Konstantin Vladiqafqazın 5 nömrəli məktəbində oxuyub, burada beş sinfi bitirib. Paleontologiya və astronavtikanı sevərdi.

Hər üçü Vladiqafqazda dəfn olunub.

2018-ci ilin iyununda Kaloyev müsahibəsində yeni həyat yoldaşı İrina ilə əsl nigahda yaşadığı barədə (nikah rəsmi qeydiyyata alınır, toy Osetin ayininə uyğun olaraq keçirilir) deyir. Həmin ilin dekabr ayında onların Sophia və Maksim əkizləri dünyaya gəlir.

### Təyyarə qəzası
2002-ci ilin iyul ayına qədər Kaloyev artıq iki il idi ki, İspaniyada işləyirdi. Barselona yaxınlığında bir kottecin inşasını tamamlamışdı, obyekti sifarişçiyə təhvil vermişdi. Bürün işlərini bitirib doqquz ay görmədiyi ailəsini gözləyirdi. Svetlana və övladları artıq Moskvada idilər, amma Barselonaya təyyarə bileti ala bilmirdilər. Qəfildən Svetlanaya daha sonra səmada qəzaya uğrayan, Başqıran Hava Yollarına məxsus təyyarəyə minmək üçün "yanan" biletlər təklif edilir.

2 iyul 2002-ci ildə baş verənləri öyrənən Kaloyev dərhal Barselonadan Sürixə, oradan da Almaniyaya, fəlakətin baş verdiyi yerə, Uberlingenə uçur. Əvvəlcə polislər Vitalini fəlakət baş verən yerə buraxmaq istəmirlər, ancaq həyat yoldaşı və uşaqlarının orada olduğunu izah etdikdən sonra buraxırlar. Vitalinin sözlərinə görə, qızı Diana qəza yerindən üç kilometr aralıda tapılıb. National Geographic kanalının dediyinə görə, Kaloyev özü axtarışda iştirak edərək əvvəlcə Diananın dağılmış muncuqlarını, sonra isə cəsədini tapıb.

### Peter Nielsenin qətli
2003-cü ilin yayında Kaloyev, təyyarə qəzasında ölən başqa bir qızın anası Yuliya Fedotova ilə birlikdə "Skyguide" aviaşirkətinə gəlibmiş. Şirkət işçilərinin dediyinə görə, Uberlingendə qəzanın ildönümünə həsr olunmuş yas mərasimi zamanı "qohumlarından biri - qara saqqallı bir adam" özünü çox "həyəcanlı" aparırdı və şirkətin rəhbəri Alan Rosieri çox qorxudmuşdu. Bundan sonra guya bu adam Skyguide ofisə gəlib, orada şirkət işçiləri ilə söhbət edərək bir neçə dəfə soruşmuşdur: “Baş verəndə dispetçer günahkardırmı? "- və fəlakət axşamı nəzarət masasında olan dispetçer Peter Nielsen ilə görüşmək istəmişdi.

24 Fevral 2004-cü ildə Peter Nielsen öldürüldü . Cinayət Nielsenin evinin astanasında həyat yoldaşı və üç uşağının gözünün qarşısında baş verir. Ertəsi gün isə Kaloyev otel otağında İsveçrə polisi tərəfindən tutulur. İsveçrə polisi tərəfindən araşdırılan qətlin əsas versiyası Kaloyevin qisası idi. Kaloyev özü günahını etiraf etmir, lakin onu inkar da etmir. Xatirladığı yalnız Nielsenin yanına gəldiyi, ailəsinin fotoşəklini göstərməyi və üzr istəməyini tələb etməsi olur. Nielsen isə Kaloyevi qolundan vurur və fotoşəkili yerə atır. Bundan sonra Kaloyev Nielsenə qatlanan bıçaqla 12 bıçaq zərbəsi vurur, nəticədə Nielsen hadisə yerindəcə ölür.

### Məhkəmə və həbs
26 oktyabr 2005-ci ildə Kaloyev Sürix Ali Məhkəməsi tərəfindən 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilir. 8 noyabr 2007-ci ildə məhkəmənin qərarı ilə cəzanın bir hissəsini çəkdikdən sonra nümunəvi davranışa görə sərbəst buraxılır. 13 noyabr 2007-ci ildə Kaloyev Şimali Osetiyaya qayıdır. Hava limanında onun gəlişi əhali tərəfindən çox isti qarşılanır.

### Azadlığa buraxıldıqdan sonra
Kaloyev Şimali Osetiya Respublikasının Memarlıq və Tikinti siyasəti nazirinin müavini təyin edilmişdi. Altmış yaşı tamam olduqdan sonra isə öz istəyi ilə təqaüdə çıxıb. Kaloyev "Osetiyanın Şöhrəti Üçün" medalına ilə təltif edilib.

### Televiziyada
Fəlakət əsasında *“Gecə uçuşu. Uberlingen üzərində fəlakət ”*(İsveçrə / Almaniya, 2009; baş rolları: Ken Duchenne və Eugene Sitoxin), *“ Nəticələr ”* (ABŞ, 2017; Kaloyev obrazına əsaslanan bir personaj Arnold Schwarzenegger ) və *“ Unforgiven ”* (Rusiya, 2018;) Kaloyev rolunda - Dmitri Nağıyev) bədii filmləri çəkilmişdir.

National Coğrafiya : *Fəlakətdən bir neçə saniyə əvvəl* - filmdə Vitali Kaloyevlə reportajın fraqmentləri yer alıb.

## İstinadlar