open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karl Foy

**Karl Foy** (; ) — alman filoloqu, şərqşünas-türkoloq, şair. Almaniyanın türkologiya üzrə ilk professoru.

## Həyatı
Karl Artur Filipp Henrix Foy şimal-şərqi Almaniyanın Lüdviqslust şəhərində anadan olmuşdur. Erkən yaşlarından yunan dilinə həvəs göstərmiş, Leypsiq Universitetində yunan filologiyası oxumuşdur. Alman filoloqu Georq Kurtsiusun tələbəsi olmuşdur. 1879-cu ildə "Yunan vulqar dilinin fonetik sistemi" () adlı ilk əsəri çap edilmişdir.

Daha sonra İstanbulda Odisey Neqroponte ailəsinin yanında qalmış, türk və alban dillərini öyrənmişdir. Bu məşhur yunan ailənin Parisə getməsindən sonra Böyükadada qalmış, daha sonra Yunanistana getmişdir. 1890-cı ildə Almaniyaya dönərək Berlindəki Şərq Dilləri Seminarı () institutunda türk dili müəllimi olaraq çalışmışdır. Avqust Fişer ilə birgə "Şərq Dilləri Seminarının Xəbərləri" () jurnalının "Qərbi Asiya Tədqiqatları" bölməsinin redaktoru olmuşdur.

Türkologiya sahəsində Karl Foy fonetika problemləri üzrə ixtisaslaşmışdır. Osmanlı türkcəsi ilə Azərbaycan türkcəsinə "Güney türkcəsi" adını verərək, Anadolu və Azərbaycan coğrafiyalarındakı dialektləri incələmişdir. K. Foy Azərbaycan dilini tədqiq edilməsində böyük nailliyyətləri olmuşdur. Onun 1903–1904-cü illərdə nəşr olunmuş Azərbaycan dilinin qrammatikası bir neçə onilliklər ərzində (sovet dilçilərinin əsərləri üzə çıxana qədər) Qərbdə bu dilin nümunəvi qrammatik təsviri olmuşdur (bu əsər 2011-ci ildə yenidən nəşr edilmişdir). Onun başqa türk dillərinin də öyrənilməsində böyük xidmətləri olmuşdur. Xüsusilə alman ekspedisiyaları tərəfindən aşkar edilmiş manixey qrafikası ilə yazılmış Turfan fraqmentlərini tədqiq edən ilk alman türkoloqudur.

## Əsərləri
* Lautsystem der griechischen Vulgärsprache (Leypsiq, 1879).
* Lieder vom goldenen Horn (Leypsiq, 1888).
* Der Purismus bei den Osmanen. MSOS WAS 1 (1898), 20–55.
* Karaïmisch-türkische Sprachproben aus Kaliç in Galizien. MSOS WAS 1 (1898) 172–184.
* Das Aidinisch-Türkische. Keleti Szemie 1 (1899), 177–194, 286–307.
* Studien zur osmanischen Syntax. I. Das Hendiadyoin und die Wortfolge von ana baba. MSOS WAS 2 (1899), 105–136, 293.
* Der Personenname aydemir und das Wort demir. MSOS WAS 2 (1899), 287–293; MSOS WAS 3 (1900), 216f.
* Türkische Vokalstudien, besonders das Köktürkische und Osmanische betreffend. MSOS WAS 3 (1900), 180–215.
* Die ältesten osmanischen Transscriptionstexte in gothischen Lettern. MSOS WAS 4 (1901), 230–277; 5 (1902), 233–293.
* Azerbajǧanische Studien mit einer Charakteristik des Südtürkischen I. MSOS WAS 6 (1903), 126–193; 7 (1904), 197–265.
* Die Sprache der türkischen Turfan-Fragmente in manichärischer Schrift I. Einleitung. SBPA, Phil.-hist. Kl. 53 (1904), 1389–1403.
* Türkischer Katalog islamischer Bleisiegel, angezeigt. MSOS WAS 7 (1904), 277–279.
* Die Windrose bei Osmanen und Griechen mit Benutzung der Baḥrijje des Admirals Pīr-i-Reʼīs vom Jahre 1520 f. Ein Fragment von Karl Foy. Aus dem Nachlasse herausgegeben von Friedrich Giese. MSOS 2. Abt. 11 (1908), 234–247.

## İstinadlar
Nayrobi terror hücumu (2019)

15–16 yanvar 2019-cu il tarixlərində Keniyanın paytaxtı Nayrobinin Westlands rayonundakı DusitD2 kompleksində mülki şəxslərə qarşı koordinasiyalı hücum baş verdi. Hücum yerli vaxtla saat 14:30 radələrində, kamikadzenin özünü kompleksin mərkəzi yaxınlığındakı restoranda partlatmasından az sonra başlayıb. Əş-Şəbab qruplaşmasınınn üstləndiyi 22 saatdan çox davam edən hücum nəticəsində 21 nəfər ölüb, 30-a yaxın adam yaralanıb. Terror aktına səbəb kimi Donald Trampın Qüdsü İsrailin paytaxtı kimi tanımaq qərarına adlandırılıb.

## Populyar mədəniyyətdə
 oyununda Otter personajı Britaniya Xüsusi Hava Xidməti əsgəri olan *Christian Craighead*-ə əsaslanır. Craighead hadisədə iştirakı haqqında kitab yazıb lakin kitabın nəşrinə icazə verilməyib.

## İstinadlar
Kuzu Fosil Muzeyi

– Yaponiyanın Toçiqi prefekturasının Sano şəhərində, şəhərin Kuzu regionunda yerləşən fosil muzeyi.

## Tarixi
Muzeyin əsası 1979-cu ildə Kuzu Şəhər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin bir hissəsi kimi qoyulmuşdur. 2004-cü ildə muzeyə kurator təyin olunmuş, 2005-ci ildə yenidən qurularaq yeni muzeyə çevrilmişdir. Kuzu şəhərinin Sano şəhərinə birləşdirilməsindən sonra muzeyin tam rəsmi adı Sano Şəhər Kuzu Fosil Muzeyi olmuşdur.

Muzey göstərdiyi xidmətlərə 2022-ci ildə Yaponiya Geologiya Cəmiyyətinin Kanto filialının xüsusi mükafatını qazanmışdır.

## Ekspozisiya
Muzey Kuzu Mədəniyyət Mərkəzinin birinci mərtəbəsində yerləşir. Muzey Sano şəhərində və şəhərin ərafında tapılmış fosil, süxur və təbii materiallara həsr olunmuşdur. Muzeyin əsas ekspozisiyasını əhəngdaşı və kərgədan fosilləri təşkil edir. Kuzu regionu Yaponiyada əhəngdaşı hasilatına görə tanınmışdır. yapon kərgədanının və nəhəng Yabe maralının qalıqları tapılmışdır. Muzeyin talismanı olan iki kərgədan yapon kərgədanları əsasında modelləşdirilmişdir. Muzeyin loqosunda kərgədan yer alıb. Yaponiyada tapılmış ən kiçik Nauman fili fosili onu Mitake dağında tapmış bir əhəngdaşı şirkəti tərəfindən muzeyə verilmişdir. Bu fosil Kanto regionunda tapılmış ilk Nauman fili fosilidir. Muzeydə həmçinin Kanto regionunda tapılmış ilk bizon qalıqları nümayiş etdirilir.

Muzey sərgisi 6 guşədən ibarətdir. Perm dövrü guşəsində bu dövrdə yaşamış canlıların dioramaları sərgilənir. Mezosoy dövrü guşəsində Sano şəhərində tapılmış ammonoidealar və konodontalar nümayiş etdirilir. Əhəngdaşı guşəsində Kuzu regionuna aid olan əhəngdaşı nümunələri sərgilənir. Bir guşə Yaponiyada tapılmış kərgədan qalıqlarına həsr olunmuşdur. Bu guşədə 1968-ci ildə Kuzuda kəşf edilmiş və Yaponiyada tapılmış yeganə bütöv kərgədan skeleti nümayiş etdirilir. Kuzu formasiyası guşəsində bu formasiyada tapılmış fosillər sərgilənir. Son guşə Kuzu regionunun müasir heyvanlar aləminə həsr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ödəniş balansı və beynəlxalq investisiya mövqeyi təlimatı

**Ödəniş balansı və Beynəlxalq İnvestisiya Mövqeyi Təlimatı** ()&nbsp;—  Beynəlxalq Valyuta Fondu tərəfindən nəşr olunan və tədiyə balansının hesabatı və təhlili üçün mühasibat standartlarını təmin edən təlimatdır. Bu təlimatdan BVF üzvü olan ölkələrin dövlət qurumları, o cümlədən ABŞ İqtisadi Təhlil Bürosu, Rusiya Mərkəzi Bankı və başqaları istifadə edir.

Təlimatın dördüncü nəşri 1977-ci ildə nəşr edilmişdir. 1993-cü ildə buraxılmış beşinci nəşr 1993-cü il Milli Hesablar Sistemi ilə uyğunlaşdırılmışdır. Beşinci nəşrdə ilk dəfə olaraq beynəlxalq investisiya mövqeyinin statistik əks etdirilməsi məsələlərinə baxılmışdır.

Təlimatın 2008-ci il milli hesablar sisteminə uyğunlaşdırılmış altıncı nəşri ilkin versiyada 2008-ci ilin dekabrında, son variantı isə 2009-cu ildə buraxılmışdır. Onun adı “Ödənişlər balansı və Beynəlxalq İnvestisiya Mövqeyi Təlimatı” olaraq dəyişdirilib ki, o, təkcə əməliyyatları deyil, həm də müvafiq maliyyə aktivləri və öhdəliklərinin səhmlərini əhatə edir. Rəhbərliklə birlikdə BVF təlimatın mövzuları üzrə praktiki məsləhətlər verən “Ödəniş Balansının Tərtib edilməsi və Beynəlxalq İnvestisiya Mövqeyi üçün Təlimat” adlı əlavə sənəd nəşr etdi.

## Həmçinin bax
* Tədiyə balansı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Руководство по платёжному балансу и международной инвестиционной позиции, 6-е издание
* Справочник по составлению платежного баланса и международной инвестиционной позиции
* Balance of Payments and International Investment Position Manual, sixth edition&nbsp;— International Monetary Fund
* Balance of Payments and International Investment Position Compilation Guide (BPM6 CG)&nbsp;— International Monetary Fund
* Balance of Payments Textbook&nbsp;— International Monetary Fund
Arne

**Arne** — ad.

* Arne Tiselius — isveç kimyaçısı.
* Arne Jensen — Tonqalı oxatan.

## Həmçinin bax
* Arnold

## İstinadlar
Toyo Bunko

— Yaponiyanın Tokio şəhərində ən böyük asiyaşünaslıq kitabxanası. O, həmçinin Asiya tarixi və mədəniyyətinin öyrənilməsinə həsr olunmuş tədqiqat institutu kimi fəaliyyət göstərir.

Hazırda kitabxanada Asiya, Qərb və Yapon dillərindəki materiallara uyğun linqvistik kataloqa salınmış təxminən 950.000 cild kitab var.

## Tarixi
Kitabxana 1917-ci ildə Mitsubishi şirkətinin keçmiş prezidenti Hisaya İvasaki tərəfindən yaradılıb. Bu, Yaponiyada sırf şərqşünaslığa həsr olunmuş ilk kitabxana müəssisəsidir.

1948-ci ildə kitabxana Milli Parlament Kitabxanasının filialına çevrildi.

1961-ci ildən kitabxana Şərqi Asiya Mədəniyyət Araşdırmaları Mərkəzi kimi UNESKO-nun üzvüdür. Qərb tədqiqatçılarının bir çox nadir əsərləri rəqəmsal nadir kitab arxivində mövcuddur.

1994-cü ildə kitabxananın nəzdində Fransadan göndərilən alimlərin tədqiqat imkanlarını təmin etmək üçün mərkəz yaradılmışdır.

2009-cu ildən kitabxana yenidən müstəqil quruma çevrilib.

2011-ci ildə kitabxana yeni binaya köçdü. Xüsusi kitabxananın adi funksiyalarından əlavə, Toyo Bunko mütəmadi olaraq mühazirələr təşkil edir və nəşriyyat işləri aparır.

## İdarəçilik
Kitabxananın idarə edilməsi ilə bağlı əsas qərarlar Məsləhətçilər Şurası və İnzibati Şura tərəfindən qəbul edilir. Gündəlik fəaliyyətlərə şöbə müdirləri komitəsi nəzarət edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Toyo Bunko, or, The Oriental Library, official website
* National Institute of Informatics — Digital Silk Road Project Digital Archive of Toyo Bunko Rare Books 
* Digital Silk Road > Toyo Bunko Archive > List of Books
Güllük kənd məscidi

**Güllük kənd məscidi** və ya **Güllük Cümə məscidi** — 1727-ci ilə aid tarix-memarlıq abidəsi, məscid. Azərbaycanın Qax rayonunun Güllük kəndində yerləşir.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Güllük kənd məscidi 1727-ci ildə Azərbaycanın Qax rayonunun Güllük kəndində yerli əhalinin dəstəyi ilə tikilib. Məscidin fasadında inşa edildiyi tarixlə bağlı məlumat verən kitabə mövcuddur. Kitabədə məscidin hicri təqvimlə 1139-cu ildə Əl-Cınıği tərəfindən inşa edildiyi qeyd olunub.

Bir neçə dəfə dağılan məscid dəfələrlə bərpa olunub. Son dəfə XIX əsrdə ilisulu usta Məhəmməd Eldaroğlu tərəfindən bərpa edilib. Məscidin dam örtüyünün alınması üçün Hacı Zeynalabdin Tağıyev maddi dəstək olub.

Məscidin həyətyanı sahəsində bir neçə qəbir və türbə də mövcuddur. Axund baba türbəsi məscidin qiblə istiqamətində yerləşir. Türbənin üstü açıqdır və dördkünc qəbirdən ibarətdir. Qəbrin baş daşı çaylaq daşından hazırlanıb. Burada vaxtilə bölgədə fəaliyyət göstərmiş və 1704-cü ildə dünyasını dəyişmiş Abbas Əfəndi dəfn edilib.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Güllük məscidi də bu dövrdə ibadətə bağlanıb, binasından anbar kimi istifadə olunub.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra 1992-ci ildə, məscid təkrar dindarların istifadəsinə verilib. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid, yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində baş vermiş bir neçə zəlzələdən sonra məscidin binası qəzalı vəziyyətə düşüb.

## Memarlığı
Məscidin tikintisində əhəng məhlulu çay daşı və kərpicdən istifadə olunub. Binasının uzunluğu 21.3, eni 18, hündürlüyü 5.4 metrdir. 12 pəncərəsi, 1 qapısı mehrabı və kərpiclə hörülmüş 8 sütunu var. Məscid minarəsizdir. Eyvanında 2 ədəd sütun və sütunların yanlarında 2 mərtəbəli 4 otaq var. Məscidin döşəməsi və tavanı taxtadandır. Məscid formaca düzbucaqlıdır. Döşəmədən tavana qədər hündürlüyü 5 metrdir. Mehrabı sadədir və hündürlüyü 4 metrdir. 3 pilləli taxta minbəri var.

## Qeydlər


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Güllük kənd məscidinin ciddi təmirə ehtiyacı var / Ahmad Shahidov
Beynəlxalq investisiya mövqeyi

**Beynəlxalq investisiya mövqeyi** (BİM) &nbsp;—  ölkənin qeyri-rezidentlər qarşısında maliyyə aktivləri və öhdəliklərinin ümumi həcmini və strukturunu ifadə edən makroiqtisadi konsepsiya. Beynəlxalq investisiya mövqeyi kapital hesabının elementlərindən biridir və səhmlər, istiqrazlar, daşınmaz əmlak və s. kimi aktiv növlərini təmsil edir.

Xalis beynəlxalq investisiya mövqeyi ölkənin aktivləri və öhdəlikləri arasındakı fərqdir. Həm tədiyə balansı, həm də beynəlxalq investisiya mövqeyi (BİM) ölkənin digər ölkələrlə iqtisadi əlaqələrini qiymətləndirmək üçün faydalı məlumat verir.

Ölkənin xarici aktivləri və öhdəlikləri haqqında hesabat vermək üçün ümumi qəbul edilmiş çərçivə olan Beynəlxalq İnvestisiya Mövqeyi (BİM) rəsmi olaraq 1993-cü ildə BVF-nin Ödəniş Balans Təlimatının beşinci nəşrində təqdim edilmişdir.

BİM müəyyən bir anda iqtisadiyyatın xarici maliyyə aktivlərinin və öhdəliklərinin həcmini göstərən statistik hesabatdır. Müəyyən bir vaxtda bu həcmlər cari bazar dəyəri ilə (cari bazar qiymətləri və valyuta məzənnələri ilə) qiymətləndirilən xarici əməliyyatlar və digər amillərin (məsələn, silinmə və təsnifatdakı dəyişikliklər) təsiri nəticəsində formalaşır.

## İstinadlar
Qədir Sultanov

**Qədir Məmməd oğlu Sultanov** () ― geologiya-mineralogiya üzrə elmlər dok­to­ru (1956), AMEA-nın müxbir üzvü (1968).

## Həyatı
Qədir Sultanov 1918-ci ildə İranın Ərdəbil şəhərində anadan olub. Ali təhsilini 1938-1945-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Bio­logiya fakültə­sində alıb.

## Əmək fəaliyyəti
Qədir Sultanov Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı olub. 1945-ci ildə Bakı Dövlət Universitetini bitirdikdən sonra 1956-cı ilə qədər Geologiya və Geo­fizika İnstitutunda, 1957-ci ildə isə Azərbaycan Dillər Universitetində işlə­mə­yə baş­layıb.

## Elmi fəaliyyəti
Qədir Sultanov 1948-ci ildə fəlsəfə doktoru, 1956-cı il­də geologiya-mineralogiya üzrə elmlər dok­to­ru elmi dərəcələrini alıb, 1968-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiya­sının müxbir üzvü seçilib.

Alim paleontologiyada ilk dəfə olaraq, gec miosen hövzələri fauna­sının öyrənilməsində fiziki-kimyəvi üsul­ları tətbiq edib. O, Azərbaycanda Sar­mat faunası tiplərinin inkişafı və məhv olması xa­rak­terini müəyyən edib.

Qədir Sultanov Azərbaycan paleontologiya elmində yeni istiqamət olan paleo­bio­geo­kimyanın əsasını qoyan alimlərdən olub. O, Abşeron mərtə­bəsini üç yarımmərtəbəyə və onları da daha kiçik stratiqrafik vahidlərə bölüb. Bu sxe­m alp geosinklinal qurşağının qapalı hövzələrinin böl­güsü üçün əsas ol­muşdur. Abşeron mollusklarının təsnifatının əsaslarını və onların filoge­netik sxemini, elementlərin biogen miqrasiyasının tədqiqi üsul­larını işləyib hazırlayıb. Onun paleontologiya və stratiqrafiya sahə­sindəki əsas nailiyyətləri sis­tematika, müqayisəli morfologiya, ekogenez, gec kaynozo­yun biostratiqrafiyası və s. ilə əlaqədardır.

Qədir Sultanov xeyli sayda elmi məqalə və mo­noq­rafiyaların müəllifidir.

## Ölümü
AMEA-nın müxbir üzvü Qədir Sultanov 1995-ci ildə Bakıda vəfat edib.

## İstinadlar
Missiyanın rəhbəri

**Missiyanın rəhbəri** — bir ölkəni xaricdə təmsil edən diplomatik nümayəndəliyin ən yüksək vəzifəli şəxsi.

## Diplomatiyada rolu
Diplomatiyada "missiya rəhbəri", adətən səfir, daimi nümayəndə, baş konsul və ya yüksək rütbəli diplomat olur. Missiya rəhbəri təyin edildiyi ölkədə və ya beynəlxalq təşkilatda öz ölkəsinin maraqlarını təmsil edir və müdafiə edir. Eyni zamanda diplomatik əlaqələri və qarşılıqlı əməkdaşlığı inkişaf etdirir. Onun əsas vəzifələrinə ikitərəfli münasibətlərin təşviqi, siyasi, iqtisadi və mədəni əlaqələrin qurulması və müzakirələrin aparılması daxildir.
Missiya rəhbərinin fəaliyyəti diplomatik missiyanın rəhbəri olaraq geniş və çoxşaxəlidir. Onun bir sıra vəzifə və öhdəlikləri vardır. Birinci növbədə təmsilçilik vəzəifəsi gəlir. Missiya rəhbəri öz ölkəsini xarici dövlətdə və ya beynəlxalq təşkilatda rəsmi olaraq təmsil edir. O, ev sahibi ölkənin hökuməti və ya təşkilat rəhbərliyi ilə rəsmi əlaqələr qurur və öz ölkəsinin mövqeyini müdafiə edir. İkinci vəzifəsi diplomatik əlaqələrin qurulması və idarə edilməsi ilə bağlıdır. Missiya rəhbəri ev sahibi ölkə ilə ikitərəfli əlaqələri inkişaf etdirmək, mövcud problemləri həll etmək və əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar tapmaq üçün məsuliyyət daşıyır. O, siyasi, iqtisadi, mədəni və sosial sahələrdə əməkdaşlıq müqavilələri hazırlayır və həyata keçirir. Üçüncü vəzifəsi maraqların qorunmasının təmin edilməsidir. Missiya rəhbəri öz ölkəsinin və vətəndaşlarının hüquqlarını və maraqlarını qoruyur. Bu, zərurət yarandıqda konsulluq xidmətlərinin göstərilməsini, vətəndaşların hüquqi və siyasi dəstəyini əhatə edir. Başqa vəzifəsindən biri də məlumatları toplama və məruzə etməkdir. Missiya rəhbəri ev sahibi ölkədəki siyasi, iqtisadi və sosial vəziyyətlə bağlı məlumatlar toplayırvə bu məlumatları öz hökumətinə məruzə edir. Bu məlumatlar ölkənin xarici siyasətinin formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Danışıqlar aparmaq da missiya rəhbərinin vəzifələrindən biridir. Missiya rəhbəri xarici siyasət məsələlərində ev sahibi ölkə ilə danışıqlar aparır. O, ölkəsinin maraqlarını müdafiə etmək və ya mübahisəli məsələləri həll etmək üçün diplomatik vasitələrlə çalışır. Konsulluq funksiyaları da missiya rəhbərinin vəzifələri sırasında yer alır. Səfirlik və ya konsulluğun nəzdində fəaliyyət göstərən konsulluq bölmələri missiya rəhbərinin rəhbərliyi altında xaricdə yaşayan və ya səyahət edən vətəndaşlara dəstək göstərir. Onlar vizalar, pasportlar və digər konsulluq xidmətləri ilə bağlı məsələləri həll edirlər. Mədəniyyət və ictimaiyyətlə əlaqələr yaratmaq da missiya rəhbərinin öhdəlikləri sırasındadır. Missiya rəhbəri iki olkə arasında mədəni və elmi mübadilələrin təşviqinə dəstək olur. O, həmçinin media ilə əlaqələri idarə edir və ölkəsinin imicini möhkəmləndirmək üçün ictimaiyyətlə əlaqələr tədbirlərini həyata keçirir. Missiya rəhbərinin fəaliyyəti həm diplomatik etikete uyğun olmalı, həm də ikitərəfli münasibətlərdə tarazlığı qorumaq bacarığı tələb edir.

## İstinadlar
Hamam oğlanı

**Hamam oğlanı** və ya **hiz oğlanı** — Osmanlı imperiyasında seks işçisi kişi. Hamam oğlanlarının təşkil etdiyi biznes "**hizan**" adlandırdı. Hamam oğlanlarının bir qismi öz peşələrini hamamda icra etdikləri üçün vaxt keçdikcə "**hamam oğlanı**" anlayışı da eyni mənada istifadə olunmağa başlamışdır. Bu anlayış müasir türk dilindəki "ibnə" ifadəsinə oxşar şəkildə alçaltma və lağ etmək məqsədi ilə də istifadə olunurdu.

## İstinadlar
Göydəniz Qəhrəmanov

**Göydəniz İbrahim oğlu Qəhrəmanov** () — Azərbaycan Turizm Agentlikləri Assosiasiyasının İdarə Heyətinin sədri, Azərbaycan Milli Məclisinin VII çağırış deputatı.

## Həyatı
2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan–Tailand parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Göydəniz Qəhrəmanov VII Çağırış (Arxivləşdirilib)
* Göydəniz Qəhrəmanov: “Turizm reyestri bu sektorda qəbul edilmiş standartların tətbiqinə imkan verəcək”
* Göydəniz Qəhrəmanov: “Bu gün getmə turizmi ilə məşğul olanların sayı daha çoxdur” - MÜSAHİBƏ + FOTO
* Göydəniz Qəhrəmanov: Əsas məqsədimiz ölkə turizminin, xüsusilə də üzv şirkətlərin inkişafına töhfə verməkdir
* Göydəniz Qəhrəmanov Meksika səfərindən danışdı | Sakinlər Azərbaycanı tanıyırdı
Peplum (janr)

Peplum (qədim yunan dilindən πέπλος, πέπλον - paltar, geyim, latın peplum; ingilis qılınc və sandal - “qılınc və sandal”, almanca Sandalenfilm) tarixi kino janrı olub, aşağıdakı xüsusiyyətlərlə xarakterizə olunur:

* qədim və ya bibliya səhnələrindən istifadə;
* uzun film müddəti (çox vaxt iki saatdan çox);
* miqyas: döyüş səhnələri, panoramik tipli uzun kadrların bolluğu.

Peplum janrında çəkilən filmlər 2 saatdan çox davam edir. Çox mürəkkəb süjet xəttinə sahib olan bu filmlər həyatda baş vermiş hadisələri əks etdirir.

## Tarixi
1950-1960-ci illərdə Amerika kinosunda peplum janrında çəkilən filmlərə üstünlük verirdilər və bu filmlər tam populyarlığın zirvəsində idi.

1963-cü ildə çəkilən Kleopatra (film, 1963) Elizabet Teylor ilə birlikdə klassik peplumlar dövrünün tənəzzülünün başlanğıcını qeyd etdi. Dəhşətli dərəcədə bahalı film, dörd Oskar almasına baxmayaraq, həm tənqidçilər, həm də tamaşaçılar tərəfindən, əsasən süjetinin uzunluğuna görə soyuqqanlılıqla qarşılandı.

## 2000-2010-cu illərdə canlanma
2000-ci ildə Oskar mükafatı Qladiator (film, 2000) filminin zəfərinə çevrildi, bu film öz əsas xüsusiyyətlərinə əsaslanaraq peplum tərifinə uyğun gəlir. 2004-cü ildə Troya müharibəsi (Troya (film), Makedoniyalı İsgəndər (“İsgəndər”) və Roma İmperiyasının süqutundan (“Kral Artur”) bəhs edən böyük büdcəli filmlər də poplin janrının nümunələridir.

## İstinadlar
Beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi

**Beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi (nəqliyyat dəhlizi**, **BND)**&nbsp;—  ictimai yerüstü nəqliyyatı (dəmir yolu, avtomobil yolu, çay) və telekommunikasiyanı ümumi sahələrdə cəmləşdirən yüksək texnologiyalı nəqliyyat sistemi.

*BND* vahid gömrük və ya iqtisadi məkan daxil olmaqla, güzəştli rejim şəraitində ən səmərəli fəaliyyət göstərir.

Material, maliyyə və informasiya axınlarının konsentrasiyası ekspeditor xidmətlərinin yüksək keyfiyyəti ilə birləşərək kapital dövriyyəsinin sürətləndirilməsini, ödəniş və digər sənədlərin keçidinin sinxronlaşdırılmasını təmin edir.

Ən geniş inkişaf etmiş nəqliyyat dəhlizləri Ümumavropada yerləşir.

Avropa İttifaqı 2005-ci ildə yeni nəqliyyat siyasəti qəbul etdi və bu siyasətdə dəniz magistrallarına mühüm rol verilir.

Şimal-Şərqi Asiyanın nəqliyyat dəhlizləri şəbəkəsi Trans-Sibir dəmir yolu və TRACECA nəqliyyat dəhlizi ilə birlikdə Cənubi və Şimal dəniz Avrasiya ticarət marşrutlarına alternativdir.

## Adları
Nəqliyyat dəhlizlərinin və beynəlxalq dəniz ticarət marşrutlarının hər biri öz təyinatına malikdir:

* “Şimal — Cənub” (Şərqi, Mərkəzi Avropa və Skandinaviya ölkələri — Rusiya Federasiyasının Avropa hissəsi — Azərbaycan — İran — Hindistan, Pakistan və s.) — NS;
* "Transsib" (Mərkəzi Avropa — Moskva — Yekaterinburq — Krasnoyarsk — Xabarovsk Pan-Avropa nəqliyyat dəhlizi Vladivostok / Naxodka və onun filialları sistemi (Sankt-Peterburq, Kiyev, Novorossiysk, Qazaxıstan, Monqolustan, Çin və Koreyaya); Rusiyada və qonşu ölkələrdə o, birləşir. 2, 3 və 9 nömrəli ümumavropa dəhlizləri ilə) — TS;
* “Şimali dəniz yolu” (Murmansk — Arxangelsk — Kandalakşa — Dudinka) — SMP;
* “Primorye-1” (Harbin — Qrodekovo — Vladivostok/Naxodka/Vostochnı — Asiya-Sakit okean regionunun limanları) — PR1;
* “Primorye-2” (Hunçun — Kraskino — Posyet/Zarubino Pan-Avropa nəqliyyat dəhlizi Asiya-Sakit okean regionunun limanları) — PR2;
* 1 nömrəli Pan-Avropa nəqliyyat dəhlizi (Latviya ilə sərhəd dəhlizinin əsas istiqamətindən qolu (Riqadan) — Kalininqrad — Polşa ilə sərhəd (Qdanska)) Pan-Avropa nəqliyyat dəhlizi PE1;
* 2 nömrəli Pan-Avropa nəqliyyat dəhlizi (Belarusla sərhəd (Minskdən) — Smolensk — Moskva — Nijni Novqorod, Yekaterinburqa təklif olunan uzadılması ilə) — PE2;
* 9 nömrəli Pan-Avropa nəqliyyat dəhlizi (Finlandiya ilə sərhəd (Helsinkidən) — Sankt-Peterburq — Moskva — və dəhlizin qolları Sankt-Peterburq — Belarusiya ilə sərhəd (Vitebskə) və Litva ilə sərhəd (Vilnüsdən) — Kalininqrad) — PE9.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Орлов Б.&nbsp;П.*&nbsp;Развитие транспорта СССР. 1917—1962. , 1963;
* *Ламин&nbsp;В.&nbsp;А., Пленкин&nbsp;В.&nbsp;Ю., Ткаченко В.&nbsp;Я.*&nbsp;Глобальный трек: развитие транспортной системы на востоке страны. Екатеринбург, 1999;
* *Ткаченко В. Я, Перцев В.&nbsp;П.*&nbsp;Сухопутный транспорт Сибири. Формирование опорной сети железных и автомобильных дорог. Новосибирск, 2003;
* Транспортная стратегия и экономический рост России. Россия в становлении единой транспортной системы евроазиатского континента. Вестник Евроазиатского транспортного союза. М., 2005. Вып. 2.
Cümə axşamı adası

**Cümə axşamı adası**  — Avstraliyanın şimal-şərqində yerləşən Torres boğazı adalarının 22-ci adası. Bu ada Avstraliyanın Keyp-York yarımadasından 39 kilometr (24 mil) məsafədə yerləşir. Adanın əhalisi 26 noyabr 2009-cu il tarixinə 2610 nəfərdir.

## Qaleriya

## İstinadlar
Ali Komissar

**Ali Komissar** — komissiyanın təyinatla tutduğu müxtəlif yüksək rütbəli, ixtisaslaşmış rəhbər vəzifələrə verilən ad.

## Vəzifə və öhdəlikləri
Diplomatiyada "ali komissar" termini bir ölkənin digər ölkədəki diplomatik nümayəndəsini və ya beynəlxalq təşkilatlarda xüsusi səlahiyyətlərə malik olan yüksək rütbəli nümayəndəni ifadə edir. Bu termin, Britaniya Millətlər Birliyi ölkələri arasında diplomatik əlaqələrdə istifadə olunur. Millətlər Birliyinə daxil olan ölkələr arasında səfir əvəzinə ali komissar adlanan nümayəndə təyin edilir. Ali komissar, faktiki olaraq səfirə bərabərdir və digər ölkədə həmin dövlətin rəsmi diplomatik nümayəndəsi funksiyasını yerinə yetirir. Ali komissar termini həm də beynəlxalq təşkilatlar səviyyəsində istifadə olunur. Məsələn, BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığı kimi qurumlarda, ali komissar adətən müvafiq sahədə xüsusi məsuliyyət daşıyan və təşkilatın rəhbəri kimi fəaliyyət göstərən yüksək vəzifəli şəxsdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ali Komissar adının tarixi
* Dünya dövlət xadimləri qeyd olunan müasir ölkələrin üzərinə klikləyin
*Birlik – Böyük Britaniya hökumətinin saytı
Texnoloji boşluq nəzəriyyəsi

**Texnoloji boşluq nəzəriyyəsi**nə uyğun olaraq, ölkələr arasında ticarət eyni istehsal amilləri ilə də baş verir və ticarət ölkələrindən birində hər hansı bir sənayedə baş verən texniki dəyişikliklər nəticəsində yarana bilər. Bunun səbəbi odur ki, texniki yeniliklər əvvəlcə bir ölkədə meydana çıxır, ikincisi üstünlük qazanır: yeni texnologiya daha az xərclə mal istehsalına imkan verir.

Əgər innovasiya yeni məhsulun istehsalından ibarətdirsə, o zaman innovasiya edən ölkədə sahibkar müəyyən müddət ərzində “kvaziinhisar” adlanan vəziyyətə malikdir, başqa sözlə, yeni məhsulu ixrac etməklə əlavə gəlir əldə edir. Beləliklə, yeni optimal strategiya: nisbətən ucuz olanı deyil, hələ heç kimin istehsal edə bilmədiyi, lakin hamı və ya çoxları üçün zəruri olanı buraxmaq. Başqaları bu texnologiyaya yiyələnən kimi yeni və yenə başqaları üçün əlçatmaz bir şey istehsal edəcəklər.

## Tarixi
Texnoloji boşluq nəzəriyyəsi 1961-ci ildə amerikalı iqtisadçı Maykl Pozner tərəfindən hazırlanmışdır. Beynəlxalq ticarətin təhlilində bu konsepsiyanın istifadəsi Hekşer-Ulin nəzəriyyəsinin bütün ölkələrdə eyni adlı malların istehsalı üçün eyni texnologiyadan istifadə edilməsi fərziyyəsinin rədd edilməsi demək idi. M.Pozner ondan çıxış edirdi ki, eyni texnologiya müxtəlif ölkələrdə həmişə eyni vaxtda istifadə olunmur və onun beynəlxalq miqyasda yayılması müəyyən vaxt tələb edir. Nəticədə bir ölkə bu və ya digər yeni texnologiyadan istifadə edə bilər, halbuki bu yenilik başqa ölkəyə hələ çatmayıb. Bundan əlavə, yenilikçi şirkət ən son texnologiyalarının tez bir zamanda ümumi mülkiyyətə çevrilməsində maraqlı deyil.

## Üstünlükləri və mənfi cəhətləri
Belə ki, M.Pozner irəli sürdü ki, inkişaf etmiş ölkələr arasında ticarətin böyük hissəsi yeni istehsal prosesləri və yeni məhsulların tətbiqinə əsaslanır. Yeni bir məhsul təqdim edən firma, bazarda oxşar məhsulu olan təqlid edən firmalar görünənə qədər ixracda inhisarından istifadə edə bilər. Bu müvəqqəti inhisar çox vaxt patentlərə və lisenziyalara əsaslanır, onların verilməsi ixtira və yeni texnologiyaların inkişafına təkan verir. Bir şirkətin texnoloji sıçrayışı həqiqətən məhsulun mənşə ölkəsinə yeni üstünlüklər verə bilər. Bu nəzəriyyə bildirir ki, ölkə dünya bazarında aparıcı ixracatçı mövqeyini yalnız o zaman qoruya bilər ki, daim yeniliklər etsin. Bununla belə, bu modeldə texnoloji boşluğun miqyasının necə olması, necə yaranıb aradan qaldırılacağı izah edilmədiyi üçün bəzi çatışmazlıqlar da var.

Texniki yeniliklərin meydana çıxması nəticəsində bu yeniliklərə sahib olan və olmayan ölkələr arasında “texnoloji uçurum” formalaşır. Bu boşluq tədricən aradan qaldırılacaq, çünki başqa ölkələr yenilikçi ölkənin innovasiyasını kopyalamağa başlayır. Bununla belə, boşluq aradan qaldırılana qədər yeni texnologiyadan istifadə etməklə istehsal olunan yeni malların ticarəti davam edəcək.

## Həmçinin bax
*Beynəlxalq əmək bölgüsü

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Майкл Познер* Международная торговля и изменение технологии // Вехи экономической мысли Т.6 Международная экономика — М.: ТЕИС, 2006. C.436—453.
Edmonton İctimai Kitabxanası

**Edmonton İctimai Kitabxanası** — Kanadanın Edmonton şəhərində yerləşən ictimai kitabxana sistemidir.

## Tarixi

Kitabxana 1913-cü ildə açılmışdır.

1914–1923-cü illər arasında Edmonton kitabxanasının filialları şəhərin mərkəzində müxtəlif binalarda yerləşirdi. 1923-cü ildə Karnegi Kitabxanasının qrantı sayəsində kitabxana üçün yeni bina istifadəyə verildi.

## Kolleksiyası
Kitabxananın kolleksiyasında kitablar, CD-lər, DVD-lər, jurnallar və onlayn resurslar da daxil olmaqla 16,6 milyondan çox əşya var.

## Filialları
Edmonton İctimai Kitabxanasının hazırda Edmontonda 21 filialı var. Onlar kitabxana filiallarını idman və fitnes mərkəzləri ilə birləşir.

## Xidmətləri
Böyük kitab kolleksiyasına əlavə olaraq, kitabxanalar xüsusi ehtiyacı olan insanlar üçün xidmətlər təklif edir, o cümlədən: Brayl əlifbası ilə yazılan oxu materialları, danışan kitablar, təsviri DVD-lər və kitabxanaya gələ bilməyənlər üçün evdə xidmətlər. Həmçinin kitabxana oxuculara köməkçi texnologiyalar təklif edir: eşitmə qabiliyyəti zəif olan insanlar üçün TTY, çapı böyüdən və ya təkmilləşdirən qapalı dövrəli televizorlar, böyüdücülər, xüsusi proqram təminatı, LEAP kompüter iş stansiyaları və alternativ klaviaturalar.

Kitabxananın bütün filiallarında məktəbəqədər uşaqlar, yeniyetmələr və böyüklər üçün pulsuz proqramlar və tədbirlər təqdim edilir. Proqram haqqında məlumat ildə üç dəfə çap olunan "Kitabxana bələdçisi"ndə və EİK-ın veb-saytı vasitəsilə təqdim olunur.

## Tərəfdaşları
Edmonton İctimai Kitabxanası Alberta Universiteti, Edmonton Dövlət məktəbləri, Edmonton Katolik məktəbləri, Ailə Savadlılığı mərkəzi, İncəsənət bölgəsi və Edmonton Yol xidməti mərkəzi ilə əməkdaşlıq edir. Hər bir filiala bir çox xidmət göstərən dövlət və katolik məktəblərinin regional siyahısı verilir. Kitabxana həmçinin yeni gələnlər üçün Mennonit mərkəzi, Multikultural mərkəzləri və müxtəlif təhsil təşkilatları kimi icma qrupları ilə işləyir.

## Qalereyası

Annual report (1913) (14766622152).jpg|İllik hesabat (1913)
Downtown library December 2016 Edmonton (30877039893).jpg|Old Stanley A. Milner Kitabxanası 2016-cı ildə
Downtown library Edmonton December 2016 (31314911750).jpg|Uşaq bölməsi
Downtown library December 2016 Edmonton (31571948111).jpg|Xarici bölmə
Edmonton Public Library Londonderry Mall 2017.jpg|Londonderry filialı 2017-ci ildə 
EdmontonPublicLibraryLondonderryBranch2021.jpg|Londonderry filialı 2021-ci ildə
The Meadows Public Library (26221534220).jpg|2016-cı ildə Meadous filialı
Strathcona Public Library (northwest corner).JPG|2012-ci ildə Strathkon filialı
Edmonton Public Library Woodcroft Branch 2017.jpg|Vodkroft filialı 2017-ci ildə


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ölkə riski

**Ölkə riski**&nbsp;— bankın yerləşdiyi ölkənin ümumi kredit qabiliyyətinin dəyişməsi və bunun bankın vəziyyətinə təsirini müəyyən edən riskdir.  Suveren hökumətin hərəkətlərinin müəyyən bir ölkə ilə əlaqəli borclunun öz öhdəliklərini yerinə yetirmək qabiliyyətinə təsir göstərməsi riskinin dərəcəsidir.

Birbaşa və bilavasitə risklər mövcuddur.

## Ən aşağı risk səviyyəsinə malik 20 ölkə
Ən aşağı riskli ölkələr:
# Lüksemburq — 100
# Norveç — 98
# İsveçrə — 98
# Danimarka — 95
# ABŞ — 94
# İsveç — 94
# Finlandiya — 93
# İrlandiya — 93
# Hollandiya — 93
# Avstriya - 93
# Böyük Britaniya — 92
# Kanada — 92
# Belçika — 91
# Almaniya — 91
# Fransa — 90
# Avstraliya — 90
# İslandiya — 89
# Yaponiya — 89
# Sinqapur — 88
# İspaniya — 88

## 20 ən riskli ölkə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Coface Economic Studies
* Credendo Country Risk Ratings
* The Benche Analysis & Reports
* Euler Hermes Country Reports
* Maplecroft
* The PRS Group, Inc.
Daimi nümayəndə

**Daimi Nümayəndə** — bir ölkənin beynəlxalq təşkilatdakı diplomatik nümayəndəliyinin rəhbəri olan diplomat.

## Vəzifə və öhdəlikləri
Diplomatiyada "daimi nümayəndə" beynəlxalq təşkilatlarda bir dövlətin rəsmi nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərən diplomata deyilir. Daimi nümayəndə adətən həmin dövlətin səfiri statusuna malik olur və ölkəsini BMT, Avropa ittifaqı, NATO və digər beynəlxalq təşkilatlarda təmsil edir. Onlar ölkələrinin maraqlarını qorumaq, razılaşmaları müzakirə etmək və qərarların qəbul edilməsində iştirak etmək üçün təyin olunurlar. Daimi nümayəndələr, adətən, dövlətlərinin paytaxtında yerləşən Xarici İşlər Nazirliyinə hesabat verirlər və onların fəaliyyət sahəsi təyin olunduqları beynəlxalq təşkilatın qərargahına uyğun olaraq müəyyən olunur. Məsələn, BMT-də bir ölkənin daimi nümayəndəsi Nyu-Yorkda yerləşir. 
Daimi nümayəndəliyin diplomatik toxunulmazlıq hüququ vardır. Onlar, beynəlxalq hüquqa əsasən, təmsil etdikləri ölkənin toxunulmazlığına malikdirlər. Bu toxunulmazlıq onların öz işlərini maneəsiz icra etmələrini təmin edir. Daimi nümayəndələr vergi, gömrük və digər dövlət rüsumlarından azad olurlar. Hətta onların şəxsi və diplomatik yükləri gömrük yoxlamasından keçirilmir. Daimi nümayəndələr təmsil etdikləri ölkənin mövqeyini beynəlxalq təşkilatların iclaslarında, komitələrində və digər forumlarında ifadə etmək hüququna malikdirlər.

## İstinadlar
Ərimə

**Ərimə** və ya **termal birləşmə,** bərk maddənin istilik qəbul edərək maye vəziyyətə keçməsidir. Bu fiziki hadisənin baş verdiyi temperatura ərimə temperaturu deyilir. Ərimə donmanın əksi olaraq da ifadə edilə bilər; Çünki donma zamanı maddə istilik verir, ərimədə isə maddə istilik alır.

## Ərimə temperaturu
Ərimə temperaturu bərk cisimlərdə fərqləndirici xüsusiyyətdir. Ərimə temperaturu maddədən maddəyə dəyişir. Bu təzyiq və saflıqdan asılı olaraq dəyişir. Eyni tipli saf maddələrin ərimə və donma temperaturları bərabərdir. Saf maddələrdə ərimə baş verərkən temperatur sabit olsa da, eyni zamanda istilik artımı davam edir və bu temperatur artımı bərk maddə tam əriyənə qədər davam edir. Daha sonra tamamilə ərimiş maddənin istilik və temperatur artımı növbəti vəziyyət dəyişikliyinə qədər davamlı olaraq artır.

; Bəzi maddələrin ərimə temperaturları

* Civə -39°C
* Naftalin 79°C
* Duz 800°C
* Dəmir 1532°C&nbsp;

## Qaleriya
Tottenham Hotspur Stadium

**Tottenham Hotspur Stadium** — İngiltərə Premyer Liqası klubu Tottenhem Hotspur-un Londonun şimalında yerləşən ev stadionu. O, klubun əvvəlki stadionu olan Vayt Hart Leyni əvəz edir. 62,850 tamaşaçı tutumu ilə İngiltərənin 3-cü ən böyük futbol stadionu və Londonun ən böyük klub meydançasıdır. Stadionun çoxməqsədli olması nəzərdə tutulub və NFL-nin Böyük Britaniyadakı ev stadionudur. Bu, NFL London Oyunları, konsertlər və digər tədbirlər üçün altında sintetik qazon sahəsini çıxara bilən dünyanın ilk bölünən və geri çəkilə bilən futbol meydançasıdır.

Stadionun tikintisinə Tottenhem üçün 20 illik regenerasiya planının katalizatoru olmaq üçün nəzərdə tutulan Northumberland İnkişaf Layihəsinin mərkəzi hissəsi kimi başlanmışdır. Layihə hazırda sökülən Vayt Hart Leyn ərazisini və ona bitişik əraziləri əhatə edir. O, 2007-ci ildə hazırlanıb və 2008-ci ildə elan edilib, lakin bir neçə dəfə yenidən işlənib və mübahisələr və gecikmələr səbəbilə tikintiyə 2015-ci ilə qədər başlanmayıb. Stadion 3 aprel 2019-cu ildə Premyer Liqanın ilk oyunu öncəsi mərasimlə açılıb.

"Tottenham Hotspur Stadium" adının müvəqqəti olması nəzərdə tutulurdu, burada məqsəd ad hüquqlarını sponsora satmaq idi, lakin hələ də adı dəyişdirilməyib. Stadion bəzən azarkeşlər və bəzi KİV-də "Nyu Vayt Hart Leyn" adlandırılır.
## İstinadlar
2024 Mərkəzi Avropada daşqınlar

2024-ci ilin Sentyabrın 15-dən 21-ə qədər Boris tufanı nəticəsində bir çox Avropa ölkəsini əhatə edən sel daşqınları olmuşdur. Çay yataqlarının daşması və torpaq sürüşmələri daxil katastrofik və ölümlə nəticələnən bir çox hadisə yaşanmışdır. Dunay çayının yuxarı axarlarında Avstriyada, eləcə də Çexiyada başlayan daşqınlar Polşa, Ruminiya və Slovakiyada görüldükdən sonra ən son Macarıstanda yaşanmışdır.

## İstinadlar
Tac Kazino və Əyləncə Kompleksi

**Crown Casino and Entertainment Complex** () — Avstraliyanın Melburn şəhərində yerləşən kazino və əyləncə kompleksidir. 1994-cü ildə müvəqqəti açıldıqdan sonra 1997-ci ildə yeni binasında xidmət göstərməyə başladı. 510.000 m² sahəsi ilə Cənubi Yarımkürənin ən böyük kazinolarından biridir.
O, Crown Resorts şirkətinin filiali olaraq fəaliyyət göstərir və hazırda beynəlxalq Crown brendinin ilk kazinosu hesab olunur. O, Melburnun mərkəzi biznes rayonunda yerləşən Southbank rayonunun mərkəzi elementlərindən biridir.

## Tarix
Tac Kazino və Əyləncə Kompleksi 1994-cü il 30 iyun tarixində Yarra çayının şimal sahilindəki Dünya Ticarət Mərkəzində müvəqqəti olaraq açılmışdır. Bu, daimi kompleksin tikintisi zamanı keçid mərhələsi idi. Daimi binası 1997-ci il 8 may tarixində Yarra çayının cənub sahilində açılmışdır. Açılış gecəsində aktrisa Reyçel Qriffits layihəyə etiraz olaraq kazinoda üzünü açıq qaçmışdır. Kompleks Melburnun Southbank Promenadasının bir hissəsi olaraq rayonun mərkəzi simvolu olmuşdur. Crown Towers binası çayın sahilində yerləşərək şəhər mərkəzi, Kings Domain, Port Phillip və Docklands-a baxır.

## Quruluşlar

### Otellər
Kompleksdə üç otel binası var:
* **Crown Towers**: 5 ulduqlu lüks otel, 38 mərtəbədə 481 otaq və villadan ibarət. Yarra çayı sahilində yerləşir və şəhər mənzərələrinə malikdir.
* **Crown Metropol**: 5 ulduqlu otel, Avstraliyanın ən böyük otaq sayına malik (658 otaq, 28 mərtəbə).
* **Crown Promenade**: 4,5 ulduqlu otel, 23 mərtəbədə 465 otaq. Crown Towers-in arxasında yerləşir və Avstraliyanın tək mütəxəssis konfrans mərkəzi olan Crown Conference Centre-yə malikdir.

Dördüncü otel — One Queensbridge — tikinti planları təsdiqlənmiş, lakin maliyyə problemləri səbəbindən ləğv edilmişdir.

### Restoranlar, barlar və ticarət
Kompleksdə bir neçə gecə klubu, restoran, "Kingpin" (keçmiş adıyla Galactic Circus) elektron oyun zalı, lazer tag, bowling yolu və lüks brendlər (məsələn, Kennedy Watches & Jewellery) mövcuddur.

## Skandallar
* 2009-cu ildə kazino keçmiş Geelong meri Frank De Stefano-nun qumar asılılığı səbəbindən oğurladığı pulları qəbul etdiyi üçün məsuliyyətə cəlb olunub.
* 2022-ci ilin noyabrında *Victorian Gambling and Casino Control Commission* (VGCCC) *Crown Melbourne* kazinosuna qumar qanunlarını pozduğuna görə 120 milyon Avstraliya dolları məbləğində cərimə tətbiq edib. Araşdırmalar göstərib ki, kazino müştərilərə 24 saatdan çox fasiləsiz oynamağa icazə verib və məsuliyyətli oyun prinsiplərini pozub.
* 2024-cü ilin oktyabrında kazino 2 milyon dollar cərimə olunub, çünki 242 nəfər özünü qumardan məhrumetmə proqramına daxil olmasına baxmayaraq kazinoya daxil olaraq oyunlarda iştirak edə bilib.
* 2025-ci ilin avqustunda VGCCC Crown Melbourne-u məsuliyyətsiz oyun təcrübələrinə görə və müştərilərin rifahını təmin etmədiyinə görə rəsmi şəkildə tənqid edib.

## Qaleriya

## İstinadlar
Merab Mamardaşvili

**Merab Konstantinoviç Mamardaşvili** (; ) — Sovet filosofu, fəlsəfə elmləri doktoru (1970), Moskva Dövlət Universitetinin Professoru(1972)

## Həyatı
Merab Mamardaşvili Qoridə (Gürcüstan) anadan olub. 1955-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsini bitirib.

## Əsərləri
* 1968 — "Təfəkkürün formaları və məzmunu" adlı ilk monoqrafiyası. (Hegelin bilik formaları haqqında doktrinasının tənqidinə doğru).
* 1971 — Tartu Universitetində nəşr olunan "Şüurun metateoriyası haqqında üç çıxış: Vijnanavada doktrinasına qısa giriş]" (Piatiqorski ilə həmmüəlliflik).
* 1973–1974 — Piatiqorski ilə birlikdə "Simvol və şüur" mövzusunda iş. 1974-cü ildə Piatiqorski Londona mühacirət etdi. Kitab 1982-ci ildə Yerusəlimdə nəşr olunub.
* 1977 — "Təbii-tarixi epistemologiyanın eskizi", sonralar "Bilik oxu" adlanan əlyazma

## İstinadlar
Zəməxşər

**Zəməxşər** () — Türkmənistanın Xarəzm əyalətində tarixi-coğrafi bir yerdir. Daşoğuz şəhərinin cənubunda yerləşir və mərkəzlə 25km fasiləsi var.
Məşhur alim Mahmud Zəmaxşəri bu qəsəbədə doğulmuşdur.

## İstinadlar
Fukuoka Kamera Muzeyi

– Yaponiyanın Toyama prefekturasının Takaoka şəhərində yerləşən fotoqrafiya muzeyi. Muzey kameraya və fotoqrafiyaya həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Muzey 16 sentyabr 2000-ci ildə Toyama prefekturasının Fukuoka qəsəbəsində (indiki Takaoka şəhəri) açılmışdır. Tikinti işləri 5 aprel 1999-cu ildə başlamış və 25 iyul 2000-ci ildə yekunlaşmışdır. 2024-cü ildən muzeyin direktoru həvəskar fotoqraf Masahiro İşidodur.

## Xüsusiyyətlər
Muzey kamera, fotoqrafiya və videomədəniyyətə həsr olunmuşdur. Kolleksiya sərgiləri ilə yanaşı, muzeydə Nobuyoşi Araki, Mitsuaki İvaqo, Şinzo Maeda və Şotaro Akiyama kimi yerli fotoqrafların, eləcə də, xarici fotoqrafların işlərindən ibarət sərgilər keçirilir, fotoqrafiya müsabiqələri təşkil olunur. Muzey Nikon və Fujifilm fotomüsabiqələrinin qalibləri üçün keçirilən sərgilərə ev sahibliyi edir. Muzey kolleksiyasına müxtəlif ölkə, dövr və istehsalçıya aid olan 1000 kamera, 1000 kitab və 120 foto daxildir. 100–200 eksponatla keçirilən kolleksiya sərgiləri tarix, şəxs və funksiya mövzuları üzrə baş tutur.

Muzey binası memar Tadao Ando tərəfindən dizayn edilmişdir. Bu, Toyama prefekturasında Tadao Ando tərəfindən dizayn edilmiş yeganə tikilidir. İki mərtəbədən ibarət muzey binasının sahəsi 951,93 m², döşəmə sahəsi 1325,27 m² təşkil edir. Burada çoxməqsədli zal, xüsusi sərgi zalı, daimi sərgi zalı, təlim otağı, ofis, anbar, sərgi otaqları yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aleksey Roxas

**Aleksey Roxas Fedoruşçenko** (; 28 sentyabr 2005, Bazildon, İngiltərə) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Arsenal" klubunda qapıçı kimi çıxış edən peşəkar Kolumbiya futbolçusu. O, İngiltərədə anadan olmuş və *Parmiter məktəbində* təhsil almışdır. Buna baxmayaraq, o, ölkə səviyyəsində Kolumbiya milisini təmsil edir.

## Klub karyerası
Roxas karyerasına 5 yaşı olarkən *Borhem Vud* klubunda başlamışdır. Növbəti illərdə isə *Sent Albans Siti* və *London Kolni Kolts* klublarında çıxış etmişdir. 2016-cı ildə Roxas İngiltərə Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Çelsi" klubunun aakdemiyasına qəbul olmuşdur. 2019-cu ildə isə digər London təmsilçisi olan "Arsenal" klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Roxas milli səviyyədə müxtəlif ölkələri təmsil etmək hüququna malikdir. Belə ki, Aleksey İngiltərədə anadan olmasına baxmayaraq, atası Kolumbiya, anası isə Rusiya vətəndaşıdır.

### Gənclər millisi
4 yanvar 2023-cü ildə Roxas Kolumbiya U-20 millisinin baş məşqçisi Hektor Kardenas tərəfindən Kolumbiyada keçirilən *2023 Cənubi Amerika U-20 Çempionatı* üçün milliyə dəvət edilmişdir. O, turnirdə üçüncü yeri tutmağı bacaran, istedadlı oyunçularla zəngin olan millinin bir hissəsi olmasına baxmayaraq, turnir ərzində heç bir görüşdə iştirak etməmişdir. Buna səbəb isə təcrübəli oyunçu Luis Markinezin qapıçı mövqeyi üçün bir nömrəli tərcih edilməsi olmuşdur.

## Karyera statistikası

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2İngiltərə Superkuboku görüşləri daxildir.

## Uğurları
**Arsenal U21**
* FA Gənclər Kuboku ikinci yer: 2022–23

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
E! News

**E! News** (əvvəllər ***News Daily*** və ***E!News Live*** kimi də tanınan), ABŞ-da E! kabel şəbəkəsinin əyləncə xəbərləri xidmətidir. 1991-ci il sentyabrın 1-də efirə çıxmaqla həftəiçi gündəlik xəbər buraxılışı ilə başlamışdır. İlk növbədə məşhurlar haqqında xəbərlər və dedi-qodular, qarşıdan gələn filmlərin və televiziya şoularının anonsları, önizləmələri, bu üç mövzunun hamısı haqqında müntəzəm seqmentlər, ümumən film və televiziya sənayesi haqqında xəbərlər verib.

## Translyasiyalar

### ABŞ-də
ABŞ-da şou ilk dəfə 12 sentyabr 1991-ci ildə çıxmışdır.

2019-cu ilədək həftəiçi axşamlar saat 19:00-da və təkrar saat 23:00-da çixırdı.

2020-ci ildə həftəiçi iş günləri saat 7:00-da cıxıb.

### Beynəlxalq translyasiyalar
Şou Birləşmiş Krallıqda, Almaniyada, Hindistanda, Filippində ABS-da çıxdıqdan sonra göstərilir.

## Beynəlxalq versiyaları
Şounun müxtəlif ölkələrdə versiyaları da yayımlanır.

### Latın Amerikasında
Latın Amerikasında şou 2008-ci ilədək yayımlanıb. 2009-cu ildən onu Latın Amerikası şou-biznes, əyləncə industriyası xəbərlərinin iki dəqiqəlik icmalı və cümə axşamları axşam "Həftənin icmalı" adlı yarım saatlıq proqramı saxlanılmaqla Amerika analoqu əvəz edib.

### Asiyada
Bu gün şounun qısametrajlı kontenti Filippin və İndoneziya daxil Asiya regionunun 15 ölkəsində yayımlanır. Burada Hollivud və Asiya şou-biznesinin əyləncəli xəbərləri verilir.

### Kanadada
Kanadada amerikan versiyasına əlavə olaraq 2008–2009-cu illərdə yarım saatlıq "E! News Weekend" adlı proqram da çıxıb. 2010-cu ildən proqram üzərinə E! brendi götürmüş kabel kanalına keçirilib.

## Ədəbiyyat

## Ədəbiyyat
Polis Muzeyi (Tokio)

– Yaponiyanın paytaxtı Tokionun Kyobaşi bölgəsində yerləşən muzey. Muzey Yaponiya polisinin və Tokio Metropolitan Polis Departamentinin tarixinə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Muzeyin əsası 1961-ci ildə Polislə İctimai Əlaqələr Mərkəzi kimi qoyulmuşdur. 1987-ci ildə indiki binaya köçürülmüşdür. 1994-cü ildə Tokio Metropolitan Polis Departamentinin 120 illiyi münasibətilə muzey kimi açılmışdır. 2016-cı ildə muzeydə yenidənqurma işləri aparılmış və 2017-ci ilin aprelində yenidən açılmışdır.

## Ekspozisiya
Muzey Yaponiya polisinin tarixinə və fəaliyyətinə həsr olunmuşdur. Muzeydə polislərin işi haqqında animasiyalar nümayiş etdirilir, uşaqlar üçün polis simulyasiyası təşkil olunur. Muzeyin kolleksiyasına Tokio Metropolitan Polis Departamenti aid 1000-dən çox sənəd daxildir.

Muzey binası 6 mərtəbədən ibarətdir. Birinci mərtəbədə motosikl, avtomobil kimi polis nəqliyyat vasitələri, Yaponiya polisinin istifadə etdiyi ilk helikopter sərgilənir. İkinci mərtəbə cinayətin qarşısını alma prosesinə həsr olunmuşdur. Üçüncü mərtəbədə polislərin problemlərə yanaşması və problemləri həll etməsi məsələsinə toxunulur. Burada barmaq izi simulyasiyası və polis köşkü yerləşir. Dördüncü mərtəbə Yaponiyanın ümumi təhlükəsizliyinə həsr olunmuşdur. Bu mərtəbədə miniteatr yerləşir. Beşinci mərtəbə Tokio Metropolitan Polis Departamentinin tarixindən bəhs edir. Burada "Yaponiya polisinin atası" hesab olunan, Tokio Metropolitan Polis Departamentinin qurucusu Kavaci Toşiyoşiyə, eləcə də, Yaponiya polisinin tarixində baş verən insidentlərə aid materiallar, polis uniformaları və təchizatları sərgilənir. Bu mərtəbədə 1968-ci ildə Nihon Universitetində tələbə hərəkatı zamanı bir polisin ölümü işıqlandırılmışdır. Altıncı mərtəbədə tədbir zalı yerləşir. Burada polis mövzusunda tədbirlər keçirilir.

### Talisman
Muzeyin talismanı Piipo adlı antropomorfik siçandır. Talisman Tokio Metropolitan Polis Departamenti tərəfindən 1987-ci ildə qəbul olunmuşdur. Onun adı "people" və "police" sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Piiponun böyük qulaqları "hər şeyi eşitməyi", böyük gözləri "hər şeyi eşitməyi", başındakı anten isə "cəmiyyətdəki hər hərəkata uyğunlaşmağı" təmsil edir.

## Qalereya


Mazda LA-SE3P RX-8 (22121609411).jpg|Mazda RX-8
Police Museum 20221216 17.jpg|Uniforma
Police Museum 20221216 11.jpg|Eksponatlar
Bell - Kawasaki 47G-2 ‘1号-はるかぜ - 警視庁 - JA7047’ (JA7047) (22121609433).jpg|Yaponiya polisinin istifadə etdiyi ilk helikopter



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*