Qumuqların siyahısı

**Qumuqların siyahısı** — qumuqların hal-hazırda kompakt yaşadığı dövlətlərin, həmçinin digər dövlətlərin ərazisində tarixin müxtəlif dövrlərində yaşamış seçilən üzvlərinin siyahısı.

## Dövlət xadimləri və hərbçilər

### XVI-XVII əsrlər

* Endireyli Sultan Mahmud  — Rusiyanın Şərqi Qafqaz kompaniyası zamanı onları Qaraman döyüşündə məğlub edərək işğalı bir neçə onillik gecikdirən görkəmli hökmdar və şamxal.

### XVII-XIX əsrlər

* İmam Şamil — qafqazlıların  Rusiyaya qarşı müqavimətinin siyasi, hərbi və mənəvi lideri.
* Taşev-Hacı Endireyevski — İmam Şamildən sonra qafqazlıların Rusiyaya qarşı müqavimətinin siyasi, hərbi və mənəvi lideri.
* Uçar Hacı Yaqub  — XIX əsrdə yaşamış din xadimi və ağsaqqal. Bir dəfəyə iki rus generalını öldürmüşdür.

### XX əsr

* Abdulhakim İsmayılov  — Sovet İttifaqının İkinci Dünya müharibəsində döyüşmüş hərbçisi. O, Yevgeni Xaldey tərəfindən Reyxstaq üzərindən Sovet bayrağını asarkən fotosu çəkilmişdir. Bu hadisə Nasist Almaniyasının təslim olmasından bir neçə gün əvvəl - 2 may 1945-ci ildə Berlin şəhərində baş vermişdir.

## Alimlər və yazıçılar

* Nəcməddin Bammat — qumuq əsilli görkəmli fransız-əfqan yazıçısı, dilçisi və islam alimi
* İzzət Qandəmir — qumuq əsilli görkəmli türk yazıçısı, tərcüməçisi, ictimai xadimi və tibb professoru
* Fəxrəddin Kırzıoğlu — qumuq əsilli türk tarixçisi və yazıçısı
* Murad Qaplanov  — radio kommunikasiya mühəndisi, Sergey Korolevin dizayn mərkəzində inkişaf etdirilmiş Molniya kommunikasiya peyk sistemlərinin baş konstruktoru.

## Siyasətçilər
* Əhməd-Saib bəy Qaplan - Gənc Türklər hərəkatının görkəmli üzvlərindən biri, Sultan II Əbdülhəmid və onun mütləqiyyət dövrünün dissidenti. O, həmçinin son Osmanlı imperiyası dövrünün tarixçilərindən və yazıçılarından biri olmuşdur.
* Heydər Bammat - siyasətçi, rəsmi olaraq 11 may 1918-ci ildə elan edilmiş Şimali Qafqaz Dağlılar Respublikasının ideoloqlarından biri və xarici işlər naziri. O, həmçinin "Visages de l'Islam"-ın müəllifi və Əfqanıstanın İsveçrədəki səfiri olmuşdur.
* Rəşid xan Qaplanov - siyasətçi, Şimali Qafqaz Dağlılar Respublikasının banilərindən biri və daxili işlər naziri. O, sonradan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dördüncü və beşinci hökumət kabinetlərində təhsil və din işləri naziri kimi çalışmışdır.
* Cəlaləddin Qorxmazov - Dağıstan Sovet Respublikasının de-fakto qurucusu və ilk katibi.
* Roza Eldarova - Dağıstanda yüksək vəzifə tutan ilk qadın. O, 1962-ci ildə Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Ali Sovetinin Prezidiumunun katibi seçilmişdir.

## Rəssam və memarlar
* Murad əd-Dağıstani - İraqda fotoqrafiyanın yaradıcıs. O, insanların gündəlik həyatı və yaşayışı mövzulu çəkdiyi fotolarının yüksək keyfiyyətinə görə məşhurlaşmışdır.
* Nəsrətdin Murad-Xan - qumuq əsilli pakistanlı memar və mülki mühəndis. O, dizayn etdiyi Pakistanın milli abidəsi olan Minar-e-Pakistana görə məşhurlaşmışdır.

## İdmançılar
### Güləşçilər
#### XIX-XX əsrlər
* Əli Qılınc Xasayev - güləş 6 qat dünya çempionu.

#### XX əsr
* Saypulla Absaydov - yüngül çəki üzrə 1980-ci il Moskva Olimpiadasının çempionu.
* Məhəmmədhəsən Abuşev - 1980-ci il Moskva Olimpiadasının 62 kiloqram üzrə çempionu. O, həmçinin Prievidza Avropa çempionu.

#### XXI əsr
* Marid Mütəllimov -  2008-ci ildə keçirilmiş Yay Olimpiadasının 120 kq üzrə bürünc mükafatçısı.
* Bəxtiyar Əhmədov - 2008-ci il Yay Olimpiadasının 120 kq üzrə qalibi.
* Nəriman İsrafilov - 2009-cu il Vilnüsda keçirilən Avropa çempionatının 55 kq üzrə qalibi. O, həmçinin 2013-cü ildə Budapeştdə dünya çempionatının bürünc mükafatçısı olmuşdur.
* İlyas Bəybulatov -  2017-ci ildə Novi Sadda keçirilən güləş çempionatında 65 kq üzrə dünya çempionu.
* Zaur Uquyev - 2018-ci ildə Budapeştdə və 2019-cu ildə Nur-Sultan şəhərlərində keçirilən dünya çempionatlarının 57 kq üzrə qalibi.
* Milana Dadaşeva - dünya çempionatının bürünc mükafatçısı.

### Döyüş növləri
* Camal Acıgerey - vuşu sanda ulduzu və aktyor. O, 12 qat Avropa və 1 qat dünya çempionudur.
* Bozigid Atayev - vuşu sanda üzrə dəfələrlə dünya çempionu olmuşdur.
* Muslim Salixov - vuşu sanda üzrə dəfələrlə dünya çempionu olmuşdur, "kinf-fu kralı" ləqəbi ilə tanınır. Bir çoxlarına görə, vuşu sanda tarixinin ən yaxşılarından biridir.
* Marat Qafurov - pankration (2010) və ciu-citsu (2013) üzrə dünya çempionu.
* Rüstəm Xabilov - MMA döyüşçüsü və Sambo üzrə dünya çempionu.
* Məhəmməd Mokayev - Birləşmiş Krallıqda yaşayan MMA döyüçüsü, IMMAF üzrə azyaşlılar arasında dünya çempionu.

### Boks
* Medzid Bəydəmirov - WBC USNBC-də peşəkarlar arasında yüngül çəki üzrə çempion.
* Arslanbek Mahmudov - WBC-NABF çempionu.

### Futbol
* Arsen Akayev - peşəkar futbolçu və məşqçi
* Murad Maqomedov - peşəkar futbolçu
* Əlibəy Əliyev - qumuq əsilli peşəkar isveçli futbolçu
* Tamerlan Hüseynov - Ukrayna Futbol Liqasında 100 qol vurmağı bacaran ilk futbolçu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qumuqlar