open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nəsimi Ağayev

**Nəsimi Məhəmmədəli oğlu Ağayev** () — Azərbaycan diplomatı, Azərbaycanın Almaniyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Təhsili
Nəsimi Ağayev Almaniyanın , Avropa İnstitutunun Avropa Hüququnun (LL. M.) magistr dərəcəsini və Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq münasibətlər üzrə bakalavr və magistr dərəcəsini almışdır. O, həmçinin, Avstriyada  təhsil almışdır.

Ana dili olan Azərbaycan dilindən başqa İngilis, Fransız, Alman, Rus, İspan və Türk dillərini də bilir.

## Fəaliyyəti
1999-cu ildə Azərbaycanın diplomatik xidmətinə qəbul edilmiş, ölkənin Avstriyadakı (2000–2003) və Almaniyadakı (2005–2008) səfirliklərində, eləcə də, Bakıda Xarici İşlər Nazirliyində xidmət etmişdir. Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 3–6 iyul 2000-ci ildə Avstriyaya rəsmi səfəri zamanı alman dili üzrə tərcüməçisi olub. 2001–2003-cü illərdə Vyana Universitetində Azərbaycan dilini tədris etmişdir.

Fövqəladə və səlahiyyətli səfir diplomatik rütbəsinə malikdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən 2022-ci ilin 19 avqustunda Azərbaycanın Almaniyadakı səfiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Ondan öncə 2012–2022-ci illərdə Azərbaycanın Los-Ancelesdəki baş konsulu vəzifəsində çalışaraq, Azərbaycanı Kaliforniya və Amerika Birləşmiş Ştatlarının qərbindəki digər 12 ştatda təmsil etmişdir.

2010–2012-ci illərdə Vaşinqtonda Azərbaycanın Səfirliyində siyasi məsələlər üzrə müşavir vəzifəsində çalışmışdır.

Los Ancelesdə çalışarkən Nəsimi Ağayev 105 ölkəni təmsil edən, dünyanın ikinci ən böyük konsulluq korpusu (Nyu-Yorkdan sonra) olan Los Anceles Konsulluq Korpusunun sədri (duayen) olmuşdur.

O, Beynəlxalq Münasibətlərin  baş redaktoru olmuşdur və 2007-ci ildə Almaniyada nəşr olunan *"Humanitar müdaxilə və beynəlxalq hüquq: Kosovoda NATO əməliyyatı"* adlı kitabı yazmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* Baş konsul Nəsimi Ağayev Los-Anceles Konsulluq Korpusunun sədri təyin olunub
Jozeit A

**Jozeit A** — Sulfid sinfinə aid mineral. Mineral Beynəlxalq Mineralogiya Assosiasiyası tərəfindən təsdiq edilsə də, zəif müəyyən edilmiş növ olduğu üçün şübhəlidir.

Rəngi gümüşü-ağ, hərdən əlvan dəyişkən rəngli, parıltısı metallikdir. Əyilgən mineral olan Jozeit A-nın Sərtliyi 2, xüsusi çəkisi isə 7,66–8,6-dır. Qızıl yataqlarında, qalayın qreyzen yatağında rast gəlir.

## Həmçinin bax
* Jozeit B

## İstinadlar
Jozeit B

**Jozeit B** — sulfid sinfinə aid mineral. Mineral Beynəlxalq Mineralogiya Assosiasiyası tərəfindən təsdiq edilsə də, zəif müəyyən edilmiş növ olduğu üçün şübhəlidir

Jozeit B Bi₄Te₂S kimyəvi formulu olan sulfiddir. Triqonal sistemdə kristallaşır, Mohs şkalası üzrə onun sərtliyi 2-dir.

## Həmçinin bax
* Jozeit A

## İstinadlar
İfratkeçiricilər

**İfratkeçiricilər**
İfratkeçirici – temperaturun Tc-nin müəyyən bir dəyərinə qədər azalması nəticəsində elektrik müqaviməti sıfıra bərabər olan (ifratkeçiricilik) materialdır. Bu zaman bildirilir ki, material "ifratkeçirici xüsusiyyətlər" əldə edir, və ya "ifratkeçirici vəziyyətə" keçir. Hal-yazırda ifratkeçiricilik sahəsində Tc temperaturunun otaq temperaturuna qədər artırılması məqsədilə araşdırmalar aparılır.

## Tarix
1911-ci ildə holland fiziki Kamerlinq-Onnes müəyyən etmişdir ki, civəni maye heliumda soyudan zaman onun müqaviməti əvvəlcə tədricən dəyişir, sonra isə 4.1 K temperaturda kəskin şəkildə sıfıra düşür.
Ən kiçik ölçülü ifratkeçirici 2010-cu ildə üzvi ifratkeçirici (BETS)2GaCl4[1][2] əsasında yaradılmışdır ki, burada da "BETS" abbreviaturası bisetilenditiotetraselenafulvalen deməkdir. Yaradılmış ifratkeçirici, nümunənin ümumi uzunluğu təxminən 3,76 nm olmaqla bu maddənin cəmi dörd cüt molekulundan ibarətdir.

## İfratkeçiricilərin xüsusiyyətləri
Xüsusiyyətlərindən asılı olaraq ifratkeçiricilər üç qrupa bölünür:
# I (birinci) tip ifratkeçiricilər;
# 1,5 tipli ifratkeçiricilər;
# II (ikinci) tip ifratkeçiricilər.

## İfratkeçirici vəziyyətinə faza keçidi
Maddələrin ifratkeçiricilik vəziyyətinə keçidi onun termal xüsusiyyətlərinin dəyişilməsi ilə müşayiət olunur. Lakin bu dəyişiklik nəzərdən keçirilən ifratkeçiricilərin tipindən asılıdır. Belə ki, I tip ifratkeçiricilər üçün maqnit sahəsi olmadıqda ifratkeçirici vəziyyətindən adi vəziyyətə keçidin (udulma və ya ayrılma) istiliyi sıfıra bərabərdir. Bu səbəbdən də istilik tutumu sıçrayışlara məruz qalır ki, bu da II tip faza keçidi üçün xarakterikdir.

## Meysner effekti
İfratkeçiricinin sıfır elektrik müqavimətindən daha vacib xüsusiyyəti, onların rotB=0 maqnit axınının çıxarılmasından ibarət olan Meysner effektidir. Bu eksperimental müşahidədən ifratkeçiricinin daxilində sönməyən cərəyanların olması qənaətinə gəlinir. Bunlar da xarici, tətbiq olunan maqnit sahəsinin əksinə yönəlmiş və onu kompensasiya edən daxili maqnit sahəsi yaradır.

## Mənbə
# Сверхпроводник (http://bse.sci-lib.com/article100164.html )— статья из Большой советской энциклопедии
# Физики представили теорию полуторной сверхпроводимости (http://www.membrana.ru/particle/17011 )
# В. Л. Гинзбург, Е. А. Андрюшин. Глава 1. Открытие сверхпроводимости // Сверхпроводимость (http://elementy.ru/lib/430825/430828#1). — 2-е издание, переработанное и дополненное. — Альфа-М, 2006. — 112 с. —3000 экз. — ISBN 5-98281-088-6.

__________________________________________________________________
BMT paylaşma planı

**BMT Paylaşma Planı** və ya **Birləşmiş Millətlər Baş Məclisi 181 nolu Qərarı** 29 noyabr 1947-ci il tarixli qərarına uyğunlaşdırılmış bir plan.

Yəhudilər BMT-nin təklifini qəbul edərək İsrail dövlətinin qurulduğunu elan etdilər. Ərəblər BMT-nin təklifini qəbul etmədilər və yəhudi dövlətini məhv etmək məqsədi ilə müharibəyə başladılar. Dörd ərəb ordusu (İraq, İordaniya, Misir və Səudiyyə Ərəbistanı) İsrailə qarşı müharibəyə başladı və məğlub oldu.

1947-ci ildə BMT-nin torpaqların ərəblərlə yəhudilər arasında bölüşdürülməsi təklifinin heç bir hüquqi qüvvəsi yoxdur, çünki ərəblər bu təklifi qəbul etmədilər və təklif həyata keçirilmədi, buna görə də 1947-ci il sərhədləri heç vaxt mövcud olmayıb.

1947-ci ildə BMT-nin təklifi Fələstin dövləti deyil, ərəb dövlətinin yaradılması idi. “Fələstin” termini ingilislərin işğalı dövrünə (1918-1948) gedib çıxır və o dövrdə yəhudilərə də fələstinlilər deyirdilər. İngilislərin işğalından əvvəl bu bölgə Osmanlı İmperiyasına tabe idi və "Suriya vilayəti" idi. BMT-nin təklifi Britaniya Fələstini ərəb dövləti və yəhudi dövlətinə bölmək idi. Ona görə də əslində Fələstin ərəb xalqı heç vaxt mövcud olmayıb və ərəblər yalnız İsrail dövləti qurulduqdan sonra özlərini fələstinli adlandırmağa başlayıblar.

İngilislər İordan çayının şərq sahilini də Fələstin adlandırırdılar, buna görə də Haşimilər ailəsi faktiki olaraq Britaniya Fələstinin torpaqlarının 70%-də İordaniya Krallığını qurdular.

## Biblioqrafiya
* Bregman, Ahron (2002). *Israel's Wars: A History Since 1947*. London: Routledge. ISBN
* Arieh L. Avneri (1984). *The Claim of Dispossession: Jewish Land Settlement and the Arabs, 1878–1948*. Transaction Publishers. ISBN
* Fischbach, Michael R. (2003). *Records of Dispossession: Palestinian Refugee Property and the Arab-Israeli Conflict*. Columbia University Press. ISBN
* Gelber, Yoav (1997). *Jewish-Transjordanian Relations: Alliance of Bars Sinister*. London: Routledge. ISBN X
* Khalaf, Issa (1991). *Politics in Palestine: Arab Factionalism and Social Disintegration,*. SUNY University Press. ISBN
* Louis, Wm. Roger (1986). *The British Empire in the Middle East,: Arab Nationalism, the United States, and Postwar Imperialism*. Oxford University Press. ISBN
* "Palestine". Encyclopædia Britannica Online School Edition, 15 May 2006.
* Sicker, Martin (1999). *Reshaping Palestine: From Muhammad Ali to the British Mandate, 1831–1922*. Praeger/Greenwood. ISBN

## Xarici keçid
* Legal Status of West Bank, Gaza and East Jerusalem
* Maps of Palestine 
* Ivan Rand and the UNSCOP Papers 
* Official Map prepared by UNSCOP
Hans Bronzart von Şellendorf

**Hans Bronzart von Schellendorf** (, ) Alman pianoçu və bəstəkar. Paul Bronzart von Schellendorf və Walter Bronzart von Schellendorf komandirlərinin qardaşları.

## Bioqrafiya
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Mişarburnukimilər

**Mişarburnukimi** (*Pristiformes*) balıqların 7 növü vardır. Mişarburun skatların uzunluğu 5–6 m-ə çatır. Bədən üstdən aşağı az yastılaşıb, döş üzgəcləri kiçikdir, qəlsəmə yarıqları başın alt tərəfində yerləşib, qılıncvari burnun yanlarında iri dişlər var, lamisə bığcıqları yoxdur.Burun yastı- uzun, yanları dişçikli (mişaraoxşar) olan bu balıqların 5-6 qəlsəmə yarımı olur. Burunun təxminən ortasında altda bir cür hərəki lamisə bığcığı var.

Tropik və subtropik suların dayazlıqlarında yaşayır, bəzən çayların aşağılarına da gedirlər. Əsasən dib həyatı keçirən bu akulalar yaxşı üzürlər, sürü halında yaşayan balıqlar və onurğasızlarla qidalanır. Yumurtadiridoğandır. Boyca nisbətən kiçik olmalarına baxmayaraq 12-yə qədər bala doğur.

## Ədəbiyyat
# Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 
# Abbasov H.S ,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı,2007,səh 143.

## Xarici keçidlər
* Haichance,Qığırdaqlı balıqların qoruması 
* Köpəkbalığı şəkilləri
* Qığırdaqlı balıqların detallı təsnif edilmələri
İsrail gerbi

İsraillin rəsmi dövlət gerbidir,üstündə yeddi qollu şamdan(Menorah) və ישראל (İvrit dilidə: İsrail) yazısı vardır.

## Tarixi və təsviri
Hər iki tərəfində bir zeytun budağı ilə əhatə olunmuş menora və bunun altındakı "ישראל" (İvrit dili: İsrail) yazısı görünür. 10 fevral 1949-cu ildə dövlət gerbi kimi qəbul edilib. Ən çox açıq mavi və ağ rəngdə olan gerb, istifadədən asılı olaraq müxtəlif rəng birləşmələrində görünür.

İsrail dövləti yarandıqdan sonra, 1948-ci ildə keçirilən bir dizayn yarışmasından sonra bu simvolu qəbul etmişlər. Dizayn, Qabriel və Maksim Şamir qardaşları tərəfindən qazanılmışdır. Emblemdə istifadə olunan şəkil, Titusun kəmərindəki menorahın təsvirinə əsaslanır. Gerbin ümumiyyətlə iki versiyası var. Birinci versiya əsasən dövlət tərəfindən istifadə edilir. İkinci versiya isə prezident tərəfindən istifadə olunur, bunlar arasında fərq "İsrail" sözünün olmaması və rənglərdə az fərqin olmasıdır.

Menora Qüds məbədində zeytun yağı ilə yandırılan yeddi qollu şamdandır. Yəhudilərin ən qədim simvollarından hesab olunur. Musa peyğəmbərin Sina dağında gördüyü yanan kolun simvoludur. Doqquz qollu şamdan isə hanukiya adlanır. Menorah gündə iki dəfə tanrının dünyaya işıq saçmasını arzulamaq üçün yandırılırdı, hanukiya isə Hanuka bayramında istifadə edilir.

İsrail gerbinin simvolizmi Zəkəriyyə peyğəmbərin vizyonuna da aid edilir: "Görürəm, burada qızıldan hazırlanmış bir çıraq və üstündə bir yağ bardağı, üzərində yeddi çıraq (lampa) və onun üstündəki lampalarda yeddi boru var; Üzərində, biri fincanın sağ tərəfində, digəri isə sol tərəfində olan iki zeytun budağı"(Zək. 4: 2, 3). Bu ayədəndə görünür ki, gerbin təsviri tam ona uyğundur.

Bu, həm də Yeşayi kitabı 60-cı bənddə yazılanlara əsaslanan universal maarifləndirməni simvollaşdırır: "İşığınıza millətlər, şəfəqlərinizin parlaqlığına isə padşahlar gələcək".

Eyni zamanda zeytun budaqları dünyanın və sülhün rəmzidir. Beləliklə, Şamir qardaşları "İsrail üzərində sülh" şüarını, sadəcə İsrail sözünün yazılması ilə ifadə ediblər.

## İstinadlar
Sevgidən sonra (film, 2016)

**Sevgidən sonra** ()- 2016-cı il Fransa-Belçika istehsalı dram filmi. Film ilk dəfə 2016-cı ildə Kann film festivalında göstərilmişdir. 
## Rollarda
*Bereniko Bejo — Mariya
*Sedrik Kan — Boris
*Marta Keller — Kristin
*Katerin Sali — dost
## Mükafatlar

## Xarici keçidlər
* 
## İstinadlar
Marvelin yüksəlişi: Gizli döyüşçülər

**Marvelin yüksəlişi: Gizli döyüşçülər**- Marvel tərəfindən hazırlanmış super qəhrəmanlar haqqında cizgi filmi. Baş rolunda Hörümçək-qadın (digər adı- Ruh Hörümçək),Sincab Qız, Patriot kimi super qəhrəmanları vardır. Film 2018-ci ildə bir müddət təxirə salındı və gələcəkdə Marvel Animasiya Studiyası tərəfindən hazırlanacaq.

## Haqqında
*Gizli döyüşçülər* **Marvelin yüksəlişi**kimi böyük bir layihənin tərkib hissəsidir. O  Hörümçək Qven və onun yeni şəxsiyyəti Ruh Hörümçək haqqında qısa seriyalardan ibarət olacaq.
## İstinadlar
Arktika körpüsü

[thumb|300px|Arktikada olan dəniz yolları<br>Arktika körpüsü<br/>[Şimal dəniz yoluŞimal-Qərb keçidi]]
**Arktika körpüsü** — Şimal Buzlu okean və Atlantik okeanın şimal hissəsəsindən keçən movsümü dəniz yolu. Bu yol dəniz vastəsi ilə Kanada və Rusiyanı bir-birinə birləşdirir. Dəniz yolu Rusiyanın Murmansk (Kola körfəzi) limanından başlayır və Kanadanın Çörçill limanında (Hudzon körfəzi) bitir. Çörçil limanı Kanadanın şimalında yerləşir. Üstəlik dəmiryolu və hava nəqliyyatı vastəsi ilə ölkənin digər əraziləri ilə əlaqələnir. Bu liman Kandananın son dəmir yolu stansiyası olmaqla həm də Kanada prerilərindən toplanan buğdanın Avropa bazarına çıxışın əsas qapısı rolunu oynayır.   Murmansk dəniz limanı isə Sankt-Peterburq və Avropanın digər hissələri ilə Oktyabrsk dəmir yolları vastəsi ilə birləşir. Murmansk limanı həm də onu Rusiyanın digər ərazilərini birləşdirən «Kola» avtomagistralının son duracağıdır. 

Rusiya Arktika körpüsünün inkişaf etdirilməsində maraqlıdır. İnkişaf edəcəyi halda Avroöpa və Şimali Amerika arasında (Şimal dəniz yolu ilə birlkdə) əsas ticarət yollarından birinə çevrilə bilər. Ottava mətbuatına görə, ticarət marşrutunun açılması Arktika buzunun geri çəkilməsi ilə əlaqədar ortaya çıxmışdır.

«Arktika körpüsü» layihəsi Mərkəzi Çörçil olmaqla kanadalılar tərəfindən 1990-cı illərdə ortaya atılmışdır. 1997-ci ildə Çörçill denverli iri dəmiryolu operatoru olan OmniTRAX şirkətinə satılır. 2004-cü ildə OmniTRAX şirkəti Murkansk ticarət şirkə ilə danışıqlara başlamışdır. Hədəf Arktika körpüsü konsepsiyasını inkişaf etdirmək olmuşdur. Bununla yanşı Kanada Taxıl Şirkəti Çörçil dəmiryolu limanının davamlığını təmin etmək üçün il ərzində 400 min tol taxılı bu yolla satışa çıxarmaq imkanında olduğunu bildirmişdir. Ancaq OmniTRAX bu məsələdə çətinliklər yaşayırdı.

17 oktyabr 2007-ci ildə Murmansks limanında ilk yüklər çörçillə çatdırılır.
## Həmçinin bax
* Şimal-Qərb keçidi
* Şimal dəniz yolu
## İstinadlar

## Mənbə
* International Herald Tribune: «Arctic riches coming out of the cold» by Clifford Krauss, Steven Lee Myers, Andrew C. Revkin and Simon Romero, The New York Times, Monday, October 10, 2005;
* Manitoba Government Newsrelease February 15, 2002 «Premier Signs Letter of Intent to Further Develop Arctic Bridge» 
* Arctic Bridge Churchill Manitoba Key to Northern Development
Qorın çayı

**Qorın çayı** (, ) — Belarus və Ukrayna ərazisindən axan çay. Pripyat çayının sağ qolu.

## Təsviri
Çayın uzunluğu 659&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 27700&nbsp;km², mənsəbdə orta su sərfiyyatı 110 m³/s təşkil edir. Çay öz başlanğıcını Kremenes yüksəkliklərindən götürür. Mənsəbində hündürlük 659 metrdir. Sonradan isə Volın yüksəkliklərində sıldırımlı sahillərə malik ərazidən axır. Bu hissədə onun dərinliyi artır, eni isə azalır. Polesedə isə artıq onun yatağı genişlənir, sürəti azalır. Aşağı axarlarda isə Pinski bataqlığından axır. Çayın mənsəbi 125 metr yüksəklikdə yerləşir. 

Qorın çayının Xmelnis Atom Elektrik stansiyası rayonunda minerallaşması: yazda — 502 mq/dm³; yay-payız — 455 mq/dm³; qış — 567 mq/dm³.

Xmelnis AES susoyutma ərazisində minerallaşma: yazda — 396 mq/dm³; yay-payış — 401 mq/dm³; qışda — 405 mq/dm³. Suyunun tərkibi hidrokorbanat-kalsiumludur.

Ən böyük qolu — Sluç çayı (sağ). Qorın çayı naviqasiya üçün ancaq mənsəbdə 291&nbsp;km məsafədə açıqdır.

Qorın çayı sahili boyunca yerləşən şəhər və qəsəbələr: İzlaslav, Slavuta, Neteşin, Ostroq, Qoşa, Orjev, Stepan, Dubrovisa, Reçisa, Stolın, David-Qorodok.

Lepesovka kəndi yaxınlığında Çerniyaxov mədəniyyətinə aid *Lepesovka* arxeoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. 1957—1962-ci illərdə burada M. A. Tixanov tərəfindən arxeoloji qazıntılar aparmışdır.

## Qolları
* Zmeyka çayı — Qorının sağ qolu
* Soşen çayı — Qorının sağ qolu
* Stubazka çayı — Qorının sağ qolu
* Viliya çayı — Qorının sağ qolu

## İstinadlar

## Mənbə
* Гидроэкологическое состояние бассейна Горыни в районе Хмельницкой АЭС / Под ред. В. К. Хильчевского — К.: Ника-центр, 2011. — 176 с. (укр.) ISBN 978-966-521-551-6
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 242 saylı qətnaməsi

BMT Təhlükəsizlik Şurasının Altıgünlük müharibədən sonra qəbul etdiyi qərar. 22 noyabr, 1967-ci ildə qəbul edilmişdir.

## Arxa fon
16 noyabrda İngiltərə ərəb dövlətləri ilə danışıqlar apardıqdan sonra, nəhayət ki, öz layihəsini irəli sürdü. İngiltərənin layihəsi üçlü layihənin giriş hissəsində düzəlişlər aparılmış forması idi. Üçlü layihəni hazırlayan dövlətlər, bundan sonra öz layihələrini İngiltərənin layihəsinin lehinə geri çəkdilər. Beləliklə, İngiltərənin hazırladığı layihə *242 saylı qərar* adı ilə qəbul edildi.

## Qərarın mahiyyəti
Qərarın əvvəlində müharibə yolu ilə torpaq qazanılmasının qəbul edilməyəcəyi və bölgədəki hər dövlətin təhlükəsizlik içində yaşaya biləcəyi, ədalətli və davamlı sülh ehtiyacı bildirildikdən sonra, I paraqrafda belə bir sülhün bu iki təmələ əsaslanmasının lazım olduğu deyilirdi, 1) İsrailin son müharibədə tutduğu torpaqlardan hərbi qüvvələrini geri çəkməsi, 2) müharibə vəziyyətinə son verilməsi. Bölgədəki hər dövlətin suverenlik, ərazi bütövlüyü və siyasi müstəqilliyi ilə, güc təhdidindən və gün tətbiqindən uzaq olaraq, təhlükəsiz və tanınmış sərhədlər içində, sülh şəraitində yaşama haqqının tanınması.
Qərarın ikinci paraqrafında beynəlxalq su yollarında sərbəst üzmə haqqının təmin edilməsi, qaçqınlar probleminin ədalətli şəkildə həll edilməsi, bölgədəki hər bir dövlətin tanınmış sərhədləri daxilinə çəkilməsi ehtiyacı vurğulanırdı.

## Mübahisələr
Qanuniliyini bu gün belə saxlayan bu qərar müxtəlif şərhlərə məruz qalmışdır.
Qərarı şərh edərkən SSRİ nümayəndəsi qərarın tətbiq edilməsi üçün İsrailin işğal etdiyi torpaqları boşaltmasının əsas şərt olmasını bildirdi. Üstüörtülü formada olsa belə, Fransa da belə bir bəyanat verdi.
İsrail XİN rəhbəri Eban isə tamamilə əks fikirdə idi və ona görə qərarın əsas ünsürü sülh müqaviləsinin imzalanması idi.
Suriya prezidenti Atassi, 23 noyabrda verdiyi müsahibədə **242 saylı qərarı** ərəblərə hücum olduğunu bildirdi. Suriya XİN rəhbəri də 242 saylı qərarı tanımadıqlarını bildirdi. Nasir də 242 saylı qərara qarşı çıxdı. Etdiyi çıxışda o, Misirin İsraili dövlət kimi tanımayacağını, İsrail ilə hər hansı sülh danışığı aparmayacağını, İsrail gəmilərini Süveyş kanalına buraxmayacağını və Fələstin xalqının haqlarını görməzdən gəlməyəcəyini bildirdi.

## Günümüzdə
Beləcə 242 saylı qərar qüvvəyə mindiyi gündən mübahisəli mənbəyidir. "Təhlükəsiz və tanınmış sərhədlər" ifadəsi ilə, "İsrailin işğal etdiyi torpaqlardan çəkilməsi" ifadəsindən hansının daha üstün olması sualına heç bir zaman cavab tapılmadı.
Buna baxmayaraq, 242 saylı qərar, 1973-cü ildə *338 saylı qərar* ilə gücləndirildikdən sonra, qanuniliyini bu günə qədər davam etdirir. Bu tarixdən sonra ortaya atılan bütün Ərəb-İsrail sülh planları, daim *242 saylı qərar*ın hansısa hissəsini əsas olaraq götürür.

## İstinadlar
Rinobatikimilər

**Rinobatikimilər** (*Rhinobatiformes*) dəstəsini müəlliflər növlərinin sayı 50-yə yaxın olan bu balıqları akulaquyruq skatlar, gitara və ya tənbəli skatlar fəsilələrinə ayırır. Bədən formasına görə bunlar akulalarla skatlar arasında keçid mövqe tutur. Uzunluqları 60 sm-dən 3,0 m-ə qədər dəyişilir. Quyruq gövdəsi ilə bədən arasında sərhəd yox kimidir. Bunların quyruq gövdəsi bədənə sərhədsiz keçir. Üzgəcləri gödək və enlidir, burun uzundur.

Tropik və subtropik sularda sahil həyatı keçirirlər. Zəif üzürlər. Dib onurğasızlarını- bentosu, xırda balıqları və s. daha çox yeyir. Yumurta-diridoğandır, sənaye əhəmiyyətəri demək olar ki, yoxdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 
# Abbasov H.S ,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı,2007,səh 144.
# Abbasov H.S., Mustafayev Q.T., Məmmədova S.Ə., İsmayılov R.Ə. Bakı,1999,səh 117

## Xarici keçidlər
* Haichance,Qığırdaqlı balıqların qoruması 
* Köpəkbalığı şəkilləri
* Qığırdaqlı balıqların detallı təsnif edilmələri
Nərgiz Kərimova

## Haqqında

Kərimova Nərgiz Faiq qızı 13 avqust 1970-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1977-88-ci illərdə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində fortepiano sinfində oxumuşdur. 1988-1992-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının vokal sinfini qırmızı diplomla bitirmişdir.

## Yaradıcılığı
1988-ci ildə Bəstəkarlar İttifaqının keçirdiyi Musiqi Festifalında böyük uğur qazanmış, laureat adına layiq olmuşdur. 1989-cu ildə Bakıda keçirilən «Qızıl payız - 89» Respublika müsaqibəsinin laureatı olmuşdur. 1990-cu ildə Moskva şəhərində keçirilən «Yeni adlar» III Ümumittifaq müsabiqəsinin laureatı olmuşdur. 1991-ci ildə Almata şəhərində keçirilən M.Qlinki adına XIV Beynəlxalq Vokalçılar müsabiqəsində ikinci turda uğurlu çıxışına görə Fəxri fərmanla təltif olunmuşdur. 1994-cü ildənAzərbaycanDövlət Teleradio Şirkətinin solistidir. Moskva, Sankt-Peterburq, London şəhərlərində konsertlərdə uğurla iştirak etmişdir. Dövlət tədbirlərində, Bakının konsert zallarında, Respublika sarayında, Moskvanın «Rossiya» və «Sütunlu» zallarında klassik və müasir əsərləri simfonik və kamera orkesterlərinin müşayəti ilə ifa etmişdir. 2002-ci ilaprelin 1-də Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına aktyor vəzifəsinə qəbul edilmişdir. R. Hacıyev «Talelər qovuşanda» Nərgiz, R. Mustafayev, A. Qüdrət «Volqalı canan»da Mülayim, S. Fərəcov, R.N. Güntəkin «Bir günlük siğə»də Mələk, V. Adıgözəlov, Anar «Aldın payını, çağır dayını»da Süsən, Ü. Hacıbəyov «O olmasın, bu olsun»da Gülnaz, "Arşın mal alan”da Gülçöhrə, R. Mirişli, M. Haqverdiyev «Qısqanc ürəklər»də Səbinə, S. Ələsgərov, Ş. Qurbanov "Milyonçunun dilənçi oğlu”nda Bildirçin, İ. Kalman "İdialı qaraçı” da Yulişka, V. Dolidze, A. Saqarelli "Xanuma”da Keto kimi obrazları özünəməxsus ustalıqla oynamışdır.

## Mükafatları
2003-cü ildə teatr sənəti sahəsində qazandığı uğurlarına görə «İlin ən yaxşı gənc aktrisası» nominasiyası üzrə Fəxri fərmanla təltif edilmişdir. 2012-ci ildə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülmüşdür. 2013-cü ildə, 9 may 2018-ci ildə, 7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 9 may 2024-cü ildə və 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nərgiz Kərimova
Areş

**Areş** Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında çay adı.

## Toponimkası
Areş- Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında çay adı. Azərbaycanda orta əsrlərdə Ərəş (indiki Xaldan rayonunda) mahal adı ilə mənaca eynidir (Ərəş qalasını 1579-cu ildə Qızılbaşlar dağıtmışlar). 1279-cu ildə tikilmiş Alban kilsənin kitabəsində kəndin Urek adlandığı qeyd olunmuşdur. Urek toponimi türk dillərində oruk "dayanacaq", "düşərgə" mənasındadır. Sonra bu ad ərəb dilində əreş "gəliş yeri" sözü  ilə əvəz edilmişdir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## İstinad
Başincaq

**Başincaq** Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında Alazan çayının sahilində Top-Qarağac yaxınlığında kənd adı.

## Toponimkası
Başincaq- Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında Alazan çayının sahilində Top-Qarağac yaxınlığında kənd adı. Mənbədə Basıncağ kimidir. E.ə. VII əsrdə Cənubi Qafqaza gəlmiş sakların Basin tayfasının adındandır. Şərqi Türkiyədə Basinlər ("Kitabi Dədə Qorqud" eposunda Pasincuk) toponimi ilə eynidir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## İstinad
Rombvarıkimilər

**Rombvarıkimilər** (*Rajiformes*) dəstəsi. 3 fəsiləyə aid 100-dən çox növü olan bu skatların bədəni rombvarıdır. Bəzi müəlliflər dəstənin yalnız skatlar və ya rombvarı skatlar - Rajidae fəsiləsi olduğunu qeyd edir. Bu skatların quyruq gövdəsi kiçik üzgəclə qurtarır, bel üzgəci reduksiya olub, bədən üzərində müxtəlif boyda pulcuqlar, onların üzərində geriyə əyilmiş dişlər var. Yəni bədəni dəyirmi pulcuqlarla örtülüdür.

Uzunluqları 0,3-2,0 m olan bu balıqlar soyuq və mötədil suların dibində əsasən gecə həyatı keçirir, gündüzlər yarı gizlənmiş halda qalır. Bunların qidasını əsasən xırda balıqlar təşkil edir. Yumurta qoymaqla çoxalırlar, 4-6 aydan sonra yumurtadan 10-15 sm uzunluqda balalar çıxır. Rombvarı skatların vətəgə əhəmiyyətli çox deyil.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# Abbasov H.S ,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı,2007,səh 145.
# Abbasov H.S., Mustafayev Q.T., Məmmədova S.Ə., İsmayılov R.Ə. Bakı,1999,səh 117

## Xarici keçidlər
* Haichance,Qığırdaqlı balıqların qoruması 
* Köpəkbalığı şəkilləri
* Qığırdaqlı balıqların detallı təsnif edilmələri
Piran

**Piran** — altıtaqımlı birheteroatomlu tsiklik birləşmələrinin oksigen heteroatomlu ən sadə nümayəndəsi.

## Piran qrupu
Piranlar sərbəst halda məlum deyildir.
α-piran (2H-piran;) və γ-piran (4H-piran,).
* α-piran törəmələri üçün sis –dienonlarla tez və dönən tarazlıq xarakterikdir:

* γ-piran rəngsiz mayedir.
Etanolda, dietil efirində , benzolda yaxşı həll olur. Davamsızdır. Otaq temperaturunda hava təsiri ilə parçalanır.

## Alınması
* α-piranların törəmələri maqnezium üzvi birləşmələrlə α-piranların qarşılıqlı təsirindən alınır.
* γ-piran 350oC-də 2-asetoksi-3.4-dihidropirandan pirolizlə alınır. Eləcə də qatı HCl mühitində aldehidin tsiklik hidratlaşması ilə alınır.
γ-piranın ən çox istifadə edilən alınma metodu piril duzlarının qələvi metalların bor hidridləri ilə və ya maqnezium üzvi birləşmələri ilə qarşılıqlı təsiridir.

Bu birləşmələr digər piranlara nisbətən daha davamlıdırlar.

## Kimyəvi xassələri
γ-piranın katalitik hidratlaşması tetrahidro-piranın əmələ gəlməsinə səbəb olur ki, o da üçfenilmetilperxloratla qarşılıqlı təsirdə olur və piril perxlorat əmələ gətirir.:

* Hidroliz zamanı turş mühitdə γ-piranlarda həlqə açılır və 1.5diketonlar əmələ gəlir.
* γ-piranlar üçün proton və aproton turşu təsiri ilə disproporsionlaşma xarakterikdir:

## Tətbiqi
2.3dehidro γ-piranlar üşvi kimyada ikiqat rabitə hesabına əmələ gələn xüsusi mayelərin hesabına spirtlərin qorunması məqsədilə istifadə edilir.

## Mənbə
* Гетероциклические соединения, под ред. P. Эльдерфилда, пер. с англ., т. 1, M., 1953, с. 269–310;
* ДрыгинаО.В., Гарновский А.Д., Казанцев А. В., "Успехи химии", 1985, т. 54, в. 12, с. 1971–96.
* Гауптман З., Грефе Ю., Ремане Х. Органическая химия. — М.: "Химия", 1979. — с. 575–609
Cilligöl

**Cilligöl** — Tiflis quberniyasının Tiflis qəzasında (indi Qardabani rayonunda) bataqlaşmış göl adı.

## Toponimkası
Türk dillərində çil — "kiçik çökəklik", "çay yatağı", Azərbaycan dilində çil — "sucaq yerdə bitən bitki növü" sözündəndir. Lənkəran bölgəsində cil bataqlıq yer, yeraltı sulardan yaranmış bitki ili örtülmüş göldür. Lənkəran rayonunda Cil və Balakən rayonunda Cillik (göl adı) adları ilə eynidir.

## İstinadlar
Fotometrik analiz üsulları

**Fotometrik analiz üsulları**

Fotometrik analiz üsullarında maddənin miqdarının təyin olunması onun işıq udmasının ölçülməsi ilə müəyyən olunur. Fotometrik analiz zamanı müxtəlif tipli reaksiyalardan istifadə edilir. Qeyri-üzvi maddələrin təyini üçün çox vaxt rəngli kompleks birləşmələrin alınması və onların işıq udması öyrənilir. Əksər metal və qeyri metallar kompleksəmələgətirməyə meylli olur və ya rəngli komplekslərlə birləşməyə meylli olurlar. Ona görə də elementlərin fotometrik üsullarla təyin  üçün geniş tətbiq imkanları olur.
Hal-hazırda demək olar ki, bütün elementlərin və ya onların birləşmələrinin fotometrik üsullarla təyini var. Bu zaman sadə fotometrik üsullar istifadə edilir. Üzvi maddələrin fotometrik təyini üçün sintez üsullarından istifadə olunur. Sintez üsulları ilə həm də qeyri-üzvi maddələr kompleks əmələ gətirir, məsələn sulfidlərlə və ya nitridlərlə. Fotometrik analiz zamanı geniş istifadə olunan reaksiyalardan biridə oksidləşmə - reduksiya reaksiyalarına əsaslanır. Bir çox analizlər  zamanı oksidləşmə-reduksiya reaksiyalarından köməkçi vasitə kimi istifadə olunur. Bir sıra fotometrik təyin üsulları katalitik effektə əsaslanır.
Fotometrik üsulların həssaslığı müəyyən həddə olur və onu artırmaq üçün müxtəlif kimyəvi üsullardan istifadə olunur.Fotometrik analizdə ölçmələrin ilk həddi adi gözlə müşahidə olunur.Fotometrik analizdə geniş istifadə olunan cihaz fotoelektrokolorimetrdir (FEK). 
Gözlə görmədən fərqli olaraq FEK-lə ölçmələr daha dəqiq nəticə verir. Bu zaman xüsusi standart məhlullar hazırlanmalıdir. FEK-lə təyinat aparılan zaman öncə dərəcəli əyri qurulur. Dərəcəli əyri çox miqdarda maddənin analizi zamanı istifadə edilə bilər. Əgər işıq udma FEK  ilə aparılırsa bu üsul fotokolorimetrik üsul adlanır.
## Mənbə
#A.К.Бабко,.  А.Т. Пилипенко. Фотометрический анализ  Изд. «Химия» 1968 г. 368 с.
#A.К.Бабко,   Н.В.Лутохина. «Журнал  Аналитический хим.» № 17. 1962 г. 417 с.
#Золотов Ю.А. Экстракция внутренних комплексных соединений Изд. «Наука» . 1974 г.
Leyli Erol

**Leyli Erol** — Azərbaycanlı şairə və musiqiçi.

## Həyatı və karyerası
**Leyli Erol-İsrafilova** Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1986–1997-ci illərdə Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində orta təhsil almışdır. 1998–2002-ci illərdə Bakı Musiqi Akademiyasında bakalavr təhsili almışdır.2004-cü ildən başlayaraq günümüzə qədər 100 dən çox mahnının söz müəllifidir. İlk olaraq, Azərbaycanın **Xalq artisti** Röya Ayxanla çalışmışdır. Röya Ayxanın ifa etdiyi "Tənha yağış" mahnısının sözlərinin müəllifidir. Daha sonra **Xalq artistləri** Aygün Kazımova, Miri Yusif, Zülfiyyə Xanbabayeva, **Əməkdar artist** Abbas Bağırov, Lalə Məmmədova, müğənnilər Sevda Yahyayeva, Zamiq Hüseynov, Səidə Sultan, Aysel Əlizadə və digər ifaçılarla işbirliyi olmuşdur. Nəğməkar şairə təkcə Azərbaycanda deyil, xaricdə də bir çox layihələrdə rol almışdır. Məsələn, Lalə Məmmədovanın ifa etdiyi "Şalaxo" rəqsinə azərbaycanca sözləri Leyli Erol, gürcücə sözləri isə Givi yazmışdır. Türkiyəli müğənni Çingiz Kurtoğlunun 2014-cü ildə işıq üzü görən "Saklı Düşlər" albomunda yer alan və Kral Müzik ödüllərində namizəd göstərilən "Kor olsun" adlı mahnısının söz müəllifidir. Türkiyədə fəaliyyət göstərən Azərbaycanlı müğənni **Jeyla**nın 2018-ci ildə "Duygular", 2020-ci ildə ifa etdiyi "Arafta" adlı mahnılarının söz müəllifidir. 2018-ci ildə Türkiyəli müğənni Sinan Akçıl musiqisi Hakan Erola, sözləri Leyli xanıma aid olan və Xalq Artisti Aygün Kazımovanın ifa etdiyi **Səni Belə Sevmədilər** mahnısını türkcə ifa etmişdir. 2020-ci ildə daha bir Türkiyəli müğənni Funda Arar musiqisi Hakan Erola, sözləri Leyli xanıma aid olan və Xalq Artisti Röya Ayxanın ifa etdiyi **Doldur ürəyimi** mahnısını türkcə ifa etmişdir.

### Şəxsi həyatı
2014-cü ildə Azərbaycan əsilli, Türkiyə vətəndaşı, bəstəkar və aranjımançı Hakan Erol ilə ailə qurmuşdur. 2019-cu ildə Kaan adlı oğlu dünyaya gəlmişdir.

## Mükafatları
Aşağıdakı siyahıda **Leyli Erol**un mükafat və nominasiyalar göstərilmişdir.

### Qrand Mükafatı
Bu siyahıdakı əksəriyyət mükafatlar ‘’V&V Company’’ tərəfindən təşkil olunan ‘’Qrand Mükafatı’’ tərəfindən verilmişdir.

### Digər mükafatları
* 2008-ci il — **İlin söz yazarı**
* 2011-ci il — Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi dəstəyi ilə Qrand müstəqil ictimai mükafatı **"İlin nəğməkar şairəsi"**
* 2011-ci il — Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi və Bakı Şəhər Gənclər və İdman baş idarəsi Fəxri Fərman **"İlin gənc nəğməkar şairəsi"**
* 2012-ci il — Bakı şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsi 2 fevral "Gənclər günü" münasibətilə və gənclər arasında **"Ən yaxşı şairə"** seçildiyinə görə mükafatla təltif olunmuşdur.

## Mahnıları

## Əlavə qeydlər
* Xalq Artisti Aftandil İsrafilovun yaxın qohumudur.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Səidə Şərifəliyeva

## Həyatı
Şərifəliyeva Səidə Vahid qızı 10 yanvar 1981-ci il tarixdə Neftçala rayonunda anadan olub. 1998-ci ildə orta məktəbi bitirib.1999-cu ildə Bakı Musiqi Akademiyasında vokal fakultəsinə - Xalq artisti Xuraman Qasımovanın sinfinə qəbul olunub. 2002 -2008-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Xor Kopellasında çalışıb.

## Yaradıcılığı
2006-cı ildən ÜNS yaradıcılıq səhnəsinin solistidir. 2007-ci ildə Çexiyanın Karlovı-Varı şəhərində A.Dvorjak adına 42-ci Beynəlxalq vokal müsabiqəsində 1-ci yerə, elə həmin il Bakıda keçirilən Bülbül adına 4-cü Beynəlxalq vokal müsabiqəsində 2-ci yerə çıxıb. 2010-cu ildən Q.Vişnevskayanın Opera Mərkəzində (prof. Badri Maysuradzenin sinfi) təcrübədədir. 2014-cü ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrının solistidir. 

* Ü.Hacıbəylinin "O olmasın, bu olsun” (Gülnaz)
* O.Kazımi və R.Heydərin "Qızıl toy” (Aygün)
* F.Sücəddinov və T.Vəliyevanın "Mən dəyərəm min cavana” (Naz-Naz)
* R.Hacıyevin "Qafqazlı qardaşqızı" (Lala)
* R.Mirişli və M.Haqverdiyevin "Qısqanc ürəklər” (Səbinə)
* F.Allahverdi və Elçinin "Baladadaşın toy hamamı” (Sevil) 
* İ.Kalmanın "Silva” (Silva)
* E.Sabitoğlu və V.Kalmanovskinin "Bir dəfə Baqdadda” (Zuleyxa) tamaşalarında yaddaqalan obrazlar yaradıb.

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artistidir. 10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə və 9 may 2024-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Çarıqlı milyonçu (film, 1983)

**Çarıqlı milyonçu** — 1983-cü il istehsalı komediya janrında film. Filmin rejissoru Qartal Tibet, ssenaristi isə İhsan Yücedir. Filmin baş rolunda Kamal Sunal və Nəcla Nazır ifa edir.

## Rollarda
* Bayram Tox — Kamal Sunal
* Suna — Necla Nazır
* Hilmi Tox — (Bayramın atası)Əli Şən
* Osman Əfəndi — Reha Yurdaqul
* Meloş — Belkıs Dilligil
* Mühasibat müdiri — Səlim Naşit
* Vəkil Xürrəm — Hüseyn Kutman
* Qəzet şirkıti müdiri — Məmduh Ün
* Özünü uçurumdan aşağı atmaq istəyən adam- Fərdi Atunər
Braziliya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti

**Braziliya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti** (, ) — 1978-ci ildə təsis edilib və baş qərargahı Braziliyada yerləşir.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Belarus Qırmız Xaç Cəmiyyətinin profili 
* Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin rəsmi internet səhifəsinin ünvanı
Xristianlıq və iudaizm

**Musəvilik və Xristianlıq**  İbrahimi dinlərdir  oxşar mərkəzə malikdirlər.İnancları,praktikaları,ibadətləri fərqlidir.

## Fərqli cəhətlər
Tikanquyruqkimilər

**Tikanquyruqkimilər** və ya *Myliobatiformes* dəstəsi. Bu dəstənin 7 fəsiləyə aid olan 100-ə yaxın növü məlumdur. Fəsilələr və çox tanınmış növlər  bunlardır: tikanquyruqlar (dəniz pişiyi, nəhəng tikanquyruq, qırmızı tikaquyruq və s.) yoğunquyruqlar, çay tikanquyruqları (çay skatı), kəpənəyi skatlar (Yaponiya kəpənəyi skatı), qartalı skatlar (adi qartalı skat, xallı qartalı skat, Amerika cöngəburunu və s.), buynuzlu skatlar (Aralıq dəniz buynuzlusu, manta və ya dəniz əjdahası və s.) və rinopteridlər.

Bu skatların uzunluqları 0,5-7,0 m, eni 0,3-7,0 m arasında dəyişilir, bəzinin  kütləsi 2 tona qədər çatır. Bunların bədəni rombvarı və ya girdədəir. Quyruq gövdəsi ilə bədən arasında keçid nəzərə çarpır, quyruğun ucu iti qurtarır. Bu skatlar yumurtadiridoğan və ya diridoğandırlar, balalarının sayı 4-dən 12-yə qədər olur. Manta və ya dəniz əjdahası kütləsi 15-20 kq olan bircə bala doğur. Sənayə əhəmiyyətləri yüksək deyil.

Tikanquyruq skatlar fəsiləsinin əksər nümayəndələrinin quyruq gövdəsində bir, bəzən iki, kənarı dişli uzun-yastı qərniləşmiş törəmə-tikan var. Bu törəmənin alt tərəfində şırım, onun da içərsində zəhər ifraz edən vəzili hüceyrələr olur. Skat quyruğu ilə düşməni vurduqda qərni tikan düşmənə batır, həmin yerə zəhər ifraz olur, bərk ağrı əmələ gəlir, zəhər qana keçdikdə qan təzyiqi düşür, öyümə başlayır, əzələ iflici baş verir, bu hadisə ölümlə nəticələnir. Qara dənizinin Gürcüstan sahillərində dəniz pişiyinə təsadüf  edilir.

Qartalı skatlar fəsiləsinin nümayəndələri yaxşı üzürlər, dibdə və su qatında yaşayan orqanizmlərlə qidalanırlar. Bunların quyruğunda qərni törəmə olmur.

Buynuzlu skatlar fəsiləsi nümayəndələrinin döş üzgəclərinin ön hissəsi çıxıntı əmələ gətirərək, buynuzu xatırladır (adı buna görədir). Bu skatlar sürətlə üzürlər, 1,5-2,0 m hündürlüyə tullanaraq özlərini suya çırpır və "guya" xarici parazitlərdən təmizlənirlər. Ən çox sürü ilə yaşayan balıqlarla qidalanmağa meyllidirlər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# Abbasov H.S ,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı,2007,səh 145.
# Abbasov H.S., Mustafayev Q.T., Məmmədova S.Ə., İsmayılov R.Ə. Bakı,1999,səh 118

## Xarici keçidlər
* Haichance,Qığırdaqlı balıqların qoruması 
* Köpəkbalığı şəkilləri
* Qığırdaqlı balıqların detallı təsnif edilmələri
Kalamin

**Kalamin -** mineral, Zn4[(OH)2ïSi2O7]× H2O. 

## Haqqında
Kalamin - rombik. Habitus lövhəvari, prizmatik. Ayrılma {110} üzrə mükəmməl, {101} üzrə orta, {001} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqat: druzlar, stalaktitlər, salxımvari, lifli, sal, dənəvər. Rəngsiz, ağ, mavidən qonuradək. Parıltısı şüşəli, bəzən almazı. Sərtliyi 4,5-5. Xüsusi çəkisi 3,5. Çox vaxt smitsonit, limonitlə oksidləşmə zonasında. Sinonim: *Hemimorfit, Qalmey.*

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Kalaverit

**Kalaverit** — mineral, (Au,Ag)Te2 

## Haqqında
Kalaverit - Monoklinik. Kristalları prizmatik, uzununa cizgili. İkiləşmə {010}, {301} və {111} üzrə. Aqreqat: dənəvər. Bürüncü-sarı, gümüşü-ağ. Parıltısı metallik. Sərtliyi 2,5-3. Xüsusi çəkisi 9,4. Sərbəst qızıl, silvanit və başqa tellurid və sulfidlərlə aşağı və orta temperaturlu hidrotermal yataqlarda. Qızılın kalaverit ilə əvəzlənməsi məlumdur. Kalaverit oksidləşməsi nəticəsində sərbəst qızıl əmələ gəlir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Elektrikli skatlar

**Elektriklikimilər**-*Torpediniformes* dəstəsi. **Elektrikli skat**ların 3 fəsiləsi, təxminən 40 növü məlumdur. Fəsilələr və çox tanınan növlər aşağıdakılardır: elektrikli skatlar (adi elektrikli skat, morsbi elektrik skatı və s.), narkidlər (kor elektrikli skat, Hindistan elektikli skatı və s.), termiridlər.

Skatların bəzilərində iki, digərlərində bir bel üzgəci olur. Çox az növlərin bel üzgəci yoxdur. Elektrikli skatlar tropik və subtropik dənizlərin hamısında rast gəlinir. Əlvan rəngdə olan bu balıqların başının yanlarında cüt elektrik orqanları var. Bu orqanlarda heyvani cərəyan əmələ gəlib toplanır. Az hərəkətli olan bu skatlar pis üzür, dibdə torpağa yarı girmiş halda yaşayır. Balıqları və dib onurğasızlarını daha çox yeyirlər.

Qidalanma zamanı cərəyan hasil edir və onun vasitəsilə şikarı keyləşdirib tutur. Belə cərəyan həm də müdafiə xarakteri daşıyır. Cərəyan hasil edən orqan vasitəsilə skat öz ətrafında elektrik sahəsi də yarada bilir. Bu skatlar bir dəfəyə 4-dən 10-a qədər yumurta qoyur. Çox qısa vaxtdan sonra yumurtalardan balalar çıxır ki, belə nəsl verməyə yumurtadiridoğma deyilir.

## Ədəbiyyat
* Abbasov H. S , Hacıyev R. V. İxtiologiya. Bakı,2007, səh 146.
* Abbasov H. S., Mustafayev Q. T., Məmmədova S. Ə., İsmayılov R. Ə. Bakı,1999, səh 118
* Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s.123.
* Əbdürrəhmanov Y. Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s.175.

## Xarici keçidlər
* Haichance, Qığırdaqlı balıqların qoruması 
* Köpəkbalığı şəkilləri
* Qığırdaqlı balıqların detallı təsnif edilmələri
Əxət Mostafin

**Əxət Mostafin** () — kimyaçı, kimya elmlər doktoru, professor (2003), Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyası akademiki (2009), Başqırdıstan Dövlət Universitetinin rektoru (2010–2013).

## Bioqrafiyası
Əxət Qəzizyən oğlu Mostafin Başqırdıstan MSSR Baymak rayonu, Kolsora kəndində 21 yanvar 1957-ci ildə anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Başqırdıstan Dövlət Universitetini bitirmişdir.

Mustafin Universiteti bitirdikdən sonra 1980–1985-ci illərdə Başqırdıstan Dövlət Aqrar Universitetinda elmi işçi olaraq işləmişdir. 1985–1985–1999-cu illərdə isə SSRİ-nin (mühəndis, kiçik, böyük, aparıcı elmi işçisi) Başqırdıstan Elmlər Akademiyası Filialında elmi işçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir

1999–2000-ci illər — Başqırd Dövlət Aviasiya Universitetinin dosenti, professor. 2000–2002-ci illər — Başqırdıstan Respublikasının Elm, Ali və Orta ixtisas təhsili üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini. 2002–2004-ci illər — BR təhsil nazirinin müavini. 2004-cü ildən — Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti. "Başqırdıstan Respublikasının əməkdar elm xadimi" adına layiq görülmüşdür.

2009 — Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının tam üzvü, 2010 — Başqırdıstan Dövlət Universitetinin rektoru.
Təhsil Nazirliyin qərarı ilə 18 mart 2013-cü ildə heç bir səbəb gətirilmədən rektor vəzifəsindən çıxarılmışdır.

## Tələbələri
Mustafinin tələbələri arasında 6 elmlər namizədi vardır.

## Təltif və mükafatlar
Başqırdıstan Respublikası EA akademiki (2009), kimya elmləri doktoru (1999), professor (2003), başqırdıstan Respublikasının əməkdar elm xadimi (2007).

## Elmi işləri
150 elmi işimn və 16 ixtiranın müəllifidir.

* Yanmaz keramika materiallarının yüksək temperaturda süründürmə xüsusiyyətləri. Moskva: Kimya, 2005 (müəllif).
* Pirrofilit və onun əsasında materiallar. M.: Elm, 2006 (həm müəllif).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Башкортостан: Краткая энциклопедия. Уфа: Башкирская энциклопедия, 1996.
* Башкирская энциклопедия: В 7 т. Т. 3: З-К. Уфа: Башкирская энциклопедия, 2007.

## Mənbə
* http://ftp.anrb.ru/anrb/prezidium/mustafin.html 
* http://efbgu.ru/information/news/87-new-rector.html
* http://sterlegrad.ru/newsrb/community/22022-rektor-bashgu-ahat-mustafin-otmechaet-yubiley.html
Azərbaycanda korrupsiya

**[[Azərbaycan]]da [[korrupsiya]]** əhəmiyyətinə görə ölkə daxili iqtisadiyyatı sarsıdan ən böyük problemlərdən biri.

Azərbaycanda korrupsiyanın ortaya çıxması üçün əsas şərtlər hakimiyyətə və kapitala yaxınlıq, həmçinin hakimiyyətdə eyni hökumətin davamlı olmasıdır.

Transparency International korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatı 2016-cı ildə tərtib etdiyi korrupsiyaya qarşı həssaslıq sıralamasında Azərbaycanı 176 ölkə arasında 123 yerdə göstərmişdir.

2017-ci ildə 30 ölkədə arasında Sertifikatlı İctimai Mühasiblər Birliyi tərəfindən aparılan araşdırmaya görə Azərbaycana ən böyük kölgə iqtisadiyyatı olan ölkədir — 67%. Transparency International korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatı ölkələrin illik şəffaflıq reytinqini yayıb. Fevralın 21-də Berlində təqdim edilən məruzədə dövlətlər korrupsiya indeksinə görə sıralanıb. Azərbaycam 2017-ci ilin yekunlarına görə 122-ci yeri tutub. 2018-ci ildə isə reytinq sıralamasında daha da pis nəticə göstərərək 180 ölkə arasında 152-ci yeri tutmuşdur.

## Qanunvericilik və beynəlxalq təşkilatlarda iştirak
1 fevral 2004-cü ildə korrupsiyanın qarşısını almaq məqsədilə "*Azərbaycanda Korrupsiyaya Qarşı mübarizə fondu*" təşkil edilmişdir.

2004-cü ildə Azərbaycan beynəlxalq Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Dövlətlər Qrupuna (GRECO) daxil olur.

Bundan sonra "Korrupsiyaya qarşı mübarizə haqqında" (2004), "Dövlət vəzifəli şəxslərin maliyyə resurslarının elan edilməsi qaydaları haqqında" (2005) və bir sıra digər qanunlar qəbul edilir. 2004–2006-cı illər ərzində ölkədə korrupsiyaya qarşı dövlət proqramı, 2007–2010-cu illərdə isə korrupsiyaya qarşı mübarizə və şəffaflığın artırılması dövlət strategiyası həyata keçirilir.

Azərbaycan Beynəlxalq Korrupsiyaya qarşı mübarizə Akademiyasının yaradılması haqqında Sazişə qoşulmuş və bu strukturun üzvü olmuşdur. 29–30 noyabr 2012-ci ildə Azərbaycan nümayəndə heyəti Vyanada "Beynəlxalq Korrupsiyaya qarşı mübarizə Akademiyasının yaradılması haqqında" saziş imzalayan ölkələrin və təşkilatların yüksəksəviyyəli nümayəndələrinin ilk Assambleyasında iştirak etmişdir.
Bu dövrdə Azərbaycanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Konvensiyası (UNCAC), Korrupsiyaya qarşı cinayət məsuliyyəti haqqında " və " Korrupsiyaya qarşı vətəndaş məsuliyyəti haqqında " Avropa Şurasının konsepsiyaları qüvvəyə minmişdir. Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyası yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Fighting Corruption in Transition Economies: Azerbaijan 2005
Boliviya kinosu

**Boliviya kinosu** — ölkə daxilində və xaricdə boliviya kinomatoqrafçıları tərəfindən çəkilmiş kinolar nəzərdə tutulur. Boliviya kinosunun yaranması 1913-cü ildə sənədli filmlər çəkmiş, 1918-ci ildə isə ölkədə ilk "Andes films" kinostudiyasını yaratmış L. Kastilyonun adı ilə bağlıdır. Hindilərın həyatı ilk bədii filmlərin aparıcı mövzusu idi. (P. Sambarinonun "Aymara ürəyi", Kastilyo və A. Poznanskinin "İrqin şöhrəti"). İnk əfsanəsi əsasında çəkilmiş "Vara-vara" (1930, rejissor X.M. Velasko Maydana) səssiz filmlər dövrünün ən seçilən əsəridir. L. Basoberrinin "Çako müharibəsi" (1936) sənədli filmi səsli kinonun ilk təcrübəsi idi; 1940-cı illərdə vəsaitin olmaması səbəbindən onun inkişafı ləngidi. Bu dövrdə A. Roko ilə birgə 1941-ci ildə "Boliviya films" studiyasının əsasını qoymuş rejissor X. Ruisin rəhbərliyi altında sənədli filmlərin çəkilişi fəallaşdı.

1952–67 illərdə Boliviyada, əsasən, qısametrajlı filmlər çəkən Milli kino institutu fəaliyyət göstərirdi. Burada X. Ruis (1956 ildən direktor) "Qayıt, Sebastyana" (1953) rəngli etnoqrafik, tammetrajlı bədii "Bulaq" (1958) və s. filmləri çəkmişdir. 1960-cı illər Latın Amerikasının ingilabi mühitində hindi probleminin dərk edil məsinin yeni mərhələsi "Ukamau" qrupunun (1966-cı ildə çəkilmiş ilk filmin adından; rejissor X. Sanxines, ssenarist O. Soriya, prodüser R. Rada, operator A. Egino) fəaliyyəti ilə bağlıdır. Sanxinesin sənədlər əsasında keçua və aymara dillərində çəkdiyi "Kondorun qanı" (1969), "Xalqın mərdliyi" (1971), mühacirətdə yaratdığı "Əsas düşmən" (1974, Peru), "Rədd ol buradan!" (1977, Ekvador), "Sübh bayraqları" (1984) və "Gizli millət" (1989, San-Sebastyan beynəlxalq kino festivalının mükafatı) filmlərində Boliviyanın yerli əhalisinin ağır həyatından bəhs olunur. Rejisorlar A. Egino ("Kiçik qəsəbə", 1974; "Çukiaqo", 1977; "Acı dəniz", 1984) və P. Aqassinin ("Mənim dostum", 1982; "Kartaxena qardaşları", 1984) filmləri 1970–80-cı illərin diqqət çəkən kinolarıdır. 1990–2000-ci illərin əvvəllərində Sanxines ("Quşların oxumasını başa düşmək üçün", 1995) və Aqassi ("Sakitliyin öldüyü gün", 1998) kimi aparıcı kinematoqrafçılarla yanaşı rejissorlar M. Loaysa ("Etiqad məsələsi", 1995) və R. Belyot ("Seksual asılılıq", 2003, Lokarno və Santa-Krus beynəlxalq kino festivallarının mükafatı) çalışırlar. 1976-cı ildən sinemateka fəaliyyət göstərir, 1992-ci ildə Milli Kinematoqrafiya Şurası yaradılmışdır.

## Mənbə
* 
* П о л е в о й В.М. Искусство стран Латинской Америки. М., 1967;
* К и р и ч е н к о Е.И. Три века искусства Латинской Америки. М., 1972;
* М а м о н т о в С.П. Испаноязычная литература стран Латинской Америки в ХХ в. М., 1972;
* С а ш и н Г.З. Боливия: Очерк новейшей истории. М., 1976;
* L a r a J. La literatura de los quechuas. 3 ed. La Paz, 1980;
* M u n o z W.O. Teatro boliviano contemporáneo. La Paz, 1981;
* FellmanVerarde J. Historia de Bolivia. Vol. 1–3, La Paz,1978–1981;
Ermənistanın dövlət quruluşu

**Ermənistanın dövlət sistemi** parlamentli respublika qruluşlu, çoxpartiyalı sisteminə əsaslanan və baş nazirin dövlət başçısı olduğu respublika. Ölkədə icra hakimiyyəti hökumət tərəfindən həyata keçirilir.

## Tarixi
Ermənilər dövlət müstəqilliklərini itirdikdən sonra 600 il müddətində heç bir dövlət quruluşu əldə edə bilməmişlər. 28 may 1918-ci ildə isə Ermənistan Respublikası Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasında ayrılaraq müstəqil olmuşdur. 2 dekabr 1920-ci ilə qədər müstəqiliyini qorusada bundan sonra Sovet İttifaqına daxil olmuş, bir müddət isə zaqafqaziya Sovet federativ Sosialist respublikasının tərkib hissəsi olmuşdur. ZSFSR 1936-cı ildə ləğv edildikdən sonra Ermənistan SSR adıı ilə SSRİ-nin bir parçasına çevrilir. Sovetlər birliyinin dağılmasından sonra isə 23 sentyabr 1991-ci ildə Ermənistan Respublikası adı ilə müstəqil dövlətə çevrilmişdir.
Ölkənin paytaxtı və ən iri şəhəri — İrəvan. Ölkə 10 vilayət bölünür ( [mərz]): Araqacotn, Ararat, Armavir, Geğarkunik, Kotayk, Loru, Şirak, Sünik, Tavuş, Vayocdzor.

## SSRİ dağıldıqdan sonra dövlət quruluşu
2017-ci ilə qədər yarımprezident idarə quruluşunda olan respublikanı prezident idarə edirdi. ermənistan Respublikasının prezidenti 5 il müddətinə seçilir. Ölkənin daxilində 10 il yaşayan və 35yaşı tamam olmuş hər həs prezidentliyə namizəəd kimi çıxış edə bilər. Üstəlik bu şəxs digər ölkənin ikili vətəndaşlığına malik olmamalıdır.
Ölkənin qanunverici orqanı parlamentdir. 25 yaşı tamam olan hər bir ölkə vətəndaşı ola bilər. Bununla belə burda iştirak etmək üçün 5 ölkə daxilində yaşamaq, ikili vətəndaşlığa sahib olmamaq lazımdır.

## Parlament
Parlamentdə 131 deputan olur.

## Nazirliklər
* Diaspor Nazirliyi
* Səhiyyə Nazirliyi
* Xarici İşlər Nazirliyi
* Mədəniyyət Nazirliyi
* Müdafiə Nazirliyi
* Təhsil və elm Nazirliyi
* Təbiəti Mühafizə Nazirliyi
* Fövqəladə Hallar Nazirliyi
* Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi
* İdman və Gənclər Nazirliyi
* Ərazi İdarəsi Nazirliyi
* Nəqliyyat və rabitə Nazirliyi
* Əmək və Sosial işlər Nazirliyi
* Maliyyə Nazirliyi
* iqtisadiyyat Nazirliyi
* enerqetika və Təbii ehtiyyatlar Nazirliyi

## İstinadlar
Frankenşteyn (film, 1910)

**Frankenşteyn** — rejissoru C.Sörl Douli olan 1910-cu ildə istehsal olunan səssiz film.
16 dəqiqəlik bu film Meri Şellinin eyniadlı əsəri haqqında ilk filmdir.

## İstinadlar