open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yanko Leskovar

**Janko Leskovar** (12 dekabr 1861 – 4 fevral 1949) — xorvat novellaçı.  

## Haqqında
Leskovar Valentinovoda tanınmış ailədə doğulub. Onun babası dəmirçi idi. Atası İvan Leskovar, həyat yoldaş isə Tereziya Leskovar adlanırdı. 

Leskovar müəllim işləyirdi. O, *Misao na vječnost*  (Əbədiyyət düşüncəsi) novellasını orta yaşlarda tamalayıb. Novella 1891-ci ildə *Vijenac* jurnalında çapdan çıxıb.  

Leskovar yazıçılıq fəaliyyəti dövründə hekayə personajlarının müxtəlif psixoloji təhlillərini verməyə çalışmışdır. 

Onun doğulduğu ev Valentinovoda qorunub saxlanılır.

## Əsərləri

* *Sonsuz düşüncələr*
* *Dağılmış qəsrlər* 
* *Sevginin kölgələri*
* *Fəlakət*
* *Qəzadan sonra* 
* *İtmiş oğul*
* *Payız çiçəkləri* 
* *Ölkənin kraliçası*

## İstinadlar
Vilnüs Beynəlxalq Hava Limanı

**Vilnüs Beynəlxalq Hava Limanı** (; ) – Litvanın paytaxtında yerləşən beynəlxalq hava limanı, Vilnüs şəhərinin mərkəzindən 7 kilometr cənubda yerləşir.

Litvanın ən böyük hava limanıdır (sərnişin axınının 80% -i, 2017) və Baltikyanı ölkələrin ikinci ən sıx hava limanıdır (2019-cu ilin sonuna qədər hava limanı 5 milyondan çox insana xidmət göstərmişdir). 

Hava limanı Litvanın çarter hava yolu şirkəti Small Planet Airlines, ucuz hava yolları Ryanair və Wizz Air, habelə AirBaltic üçün bir mərkəzdir. Hava limanı dövlətə məxsus Litva Hava limanları tərəfindən idarə olunur. 
## Tarix
Hava limanı 17 avqust 1932-ci ildə fəaliyyətə başlayır. Hava limanı əvvəlcə "Vilno-Porubanek" adlanan əraziyə yaxınlıqdakı Porubanek kəndinin (indiki Kirtimai rayonu) adı verilmişdir. Əvvəlcə hava limanından yalnız Varşava və Lvova daxili uçuşlar həyata keçirilir. Sonra 15 aprel 1939-cu ildən Kaunasa beynəlxalq uçuşlar təşkil edilir.

4 oktyabr 1954-cü ildə, memarlar Dmitri Burdin və Gennadi Yolkinin layihəsinə görə Stalinist imperiya üslubunda inşa edilmiş terminalın ilk binasının tikintisi başa çatır. 1980-ci illərin sonunda köhnə bina artıq artan sərnişin axınının öhdəsindən gəlmək üçün çətinlik çəkir və ikinci terminalın tikilməsinə qərar verilir. İkinci terminal 1993-cü ildə açılır. Litvanın Şengen zonasına qoşulmasından sonra (2007), hava limanının Şengen müqaviləsinin bütün tələblərinə və qaydalarına riayət etməsi üçün üçüncü bir bina tikmək lazım gəlir. Açılışı 2007-ci ildə baş tutur. Hal-hazırda hava limanı, həcmi onsuz da ildə 5.000 tonu aşan yük nəqliyyatını nəzərə almasaq təxminən 30 min uçuş sayı ilə 1.8 milyon sərnişinə xidmət edə bilər. 
2014-cü ildə uçuş zolağının yenidən qurulması zərurətini ortaya qoyan tədqiqatlar aparılır. Təmirə 2016-cı ildə başlanılması planlaşdırılır, ancaq yalnız 2017-ci ildə əhəmiyyətli bir yenidənqurma işləri aparılır (bundan sonra uçuş zolağı daha 25 il xidmət etməsi planlaşdırılır). Təmir-tikinti üçün hava limanı bir neçə aya bağlı saxlanılır (bir çox reys Kaunasa köçürülür).
## Nəqliyyat əlaqəsi
Hava limanı Vilnüs ilə əlaqələndirilir:

Avtobusla (təxminən 5:30-dan 23:00-dək):

1 və 2 marşrutlar müxtəlif yollarla hava limanını dəmir yolu stansiyası ilə birləşdirir;

şəhərin mərkəzi hissəsindən keçən 88 nömrəli marşrut, hava limanını Avropa meydanı ilə birləşdirir;

şəhərin mərkəzi hissəsindən keçən 3G nömrəli sürətli marşrut, hava limanını Fabieniškės yaşayış sahəsi ilə birləşdirir.

Aəmir yolu ilə: dəmir yolu stansiyası ilə hava limanı arasında bir PESA 620M dəmir yolu avtobusu var (gündə 18 marşrut (2020 cədvəlinə əsasən 4:55-dən 20:30-dək))
Taksi
Riqa ilə beynəlxalq əlaqə: flybus.lv şirkətinin mikroavtobusları hava limanından Latviyanın paytaxtına və əksinə hərəkət edir. Cədvəl Wizz Air və Ryanair-in gəliş və gedişlərinə bağlıdır.

## İstinadlar
Marqarit Poul

**Marqarit Poul** (; ) — İngilis əsilzadəsi, İngiltərə kralı IV Eduard və III Riçardın qardaşı Klarens hersoqu Corc Plantagenetlə İzabella Nevilin qızı. O, XVI əsrdə İngiltərədə ərindən müstəqil şəkildə ünvan qazanan 2 qadından biri idi. Gül müharibəsindən sonra Plantagenet sülaləsindən həyatda qalan azsaylı insandan biri kimi, Marqarit Pol 1541-ci ildə əmisi qızı Yorklu Elizabetin oğlu VIII Henrinin əmriylə edam edildi. Papa XIII Lev onu 29 dekabr 1886-cı ildə Roma-Katolik kilsəsi üzrə şəhid elan etdi.

## Həyatı

## Mənbə

* Pierce, Hazel (2003). *Margaret Pole, Countess of Salisbury, 1473–1541: Loyalty, Lineage and Leadership*, University of Wales Press, 

## İstinadlar
Lankasterli Blanka

**Lankasterli Blanş** (; ) — Plantagenetlər sülaləsinin üzvü, İngiltərə krallığının ən varlı və ən güclü zadəganlarından 1-ci Lankaster hersoqu Qrosmontlu Henrinin qızı. O, III Eduardın oğlu Gentli Conun ilk xanımı, İngiltərə kralı IV Henrinin anasıdır.

## Mənbə
* Weir, Alison (1999). *Britain's Royal Families: The Complete Genealogy*. London: The Bodley Head. pp. 74–76.
* Mortimer, Ian (2008). *The Perfect King The Life of Edward III, Father of the English Nation*. Vintage. p. 335
* Mosley, Charles, ed. (1999). *Burke's Peerage and Baronetage*. **1** (106th ed.). Crans, Switzerland: Burke's Peerage (Genealogical Books) Ltd. pp. 227–228.
* Mosley, Charles, ed. (2003). *Burke's Peerage, Baronetage & Knightage*. **1** (107th ed.). Wilmington, Delaware, U. S.: Burke's Peerage (Genealogical Books) Ltd. p. 1385.

## İstinadlar
Narkotik maddələri haqqında vahid Konvensiya

**Narkotik maddələri haqqında vahid Konvensiya (1961)** (1972-ci ildə düzəliş edilmişdir) — məqsədi, sirr (marixuana, həşiş və s.), kokain (digər ecognin esterləri ilə birlikdə) və tiryək (morfin, eroin, tibbi məqsədlər xaricində kodein və s.) 1931-ci il Paris Konvensiyasını dəyişdirdi.

## Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Narkotik maddələri ilə Mübarizə Konvensiyasının Qəbulu
Konfrans, BMT Baş Assambleyasının 1395 (XIV) qətnaməsi ilə narkotiklərə nəzarət sahəsində texniki yardımın göstərilməsinə dair xüsusi tədbirlərin təsis edilməsi məqsədilə keçirilmişdir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurası, 28 iyul 1958-ci il tarixli 689 J (XXVI) saylı qərarla, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Nizamnaməsinin 62-ci maddəsinin 4-cü bəndinə və Baş Məclisin 366 (IV) saylı qətnaməsinə əsasən qərar verdi. 3 dekabr 1949-cu ildə, bu sahədə mövcud olan çoxtərəfli müqavilələri tək bir sənədlə əvəzləyən Narkotik Narkotiklərə dair Vahid Konvensiyanın qəbul edilməsi, müstəsna olaraq narkotik nəzarətinə cavabdeh olan beynəlxalq müqavilə qurumlarının sayını azaltmaq üçün səlahiyyətli nümayəndələrin konfransını çağırmaq; və narkotik xammal istehsalına nəzarət yaratmaq.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Narkotik Narkotiklərlə Mübarizə Konvensiyasının Qəbulu üzrə Konfransı, 24 Yanvar-25 Mart 1961-ci il tarixlərində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Qərargahında keçirildi. İşdə 73 ştatın nümayəndələri iştirak etdi.

Konfransda BMT-nin aşağıdakı ixtisaslaşmış qurumları təmsil olunmuşdur:
* Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı;
* Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı;
* Beynəlxalq Əmək Təşkilatı;
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qida və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı.

Konfransda aşağıdakı beynəlxalq qurumlar təmsil olundu:
* Daimi Mərkəzi Tiryək Komitəsi;
* Narkotik dərmanlara nəzarət orqanı.

Konfransda aşağıdakı qeyri-hökumət təşkilatları da təmsil olundu:
* Beynəlxalq Katolik Xeyriyyə Konfransı;
* Beynəlxalq Qadın Hüquqşünaslar Federasiyası;
* Beynəlxalq Cinayət Polisi Əməkdaşlıq Təşkilatı.

Konfransın işinin nəticəsi Narkotik Narkotiklərə dair Vahid Konvensiyanın qəbul edilməsinə dair 5 qətnamənin qəbulu, eyni zamanda 1961-ci il Narkotik Narkotiklərə dair Vahid Konvensiyanın mətninin təsdiqlənməsi olmuşdur.

## İstinadlar
16 böyük türk imperiyası

**16 böyük türk imperiyası** () — 1969-cu ildə xəritələrin tərtibi üzrə məmur Akib Özbəy tərəfindən tanıdılmış, türk milliyətçiliyinə dair anlayış. 1980-ci illərdə Kənan Evrən hökuməti dövründə türk səlahiyyətlilər tərəfindən daha geniş şəkildə təbliğ olunmuşdur. Bu anlayışın təqdim edilməsindən əvvəl Türkiyə Prezidentinin forsundakı 16 ulduz Səlcuqlu imperiyasından sonra Anadoluda qurulmuş on altı bəyliyi təmsil edən simvol kimi qəbul edilmişdi.
## Siyahı
Konsepsiyaya görə "16 Böyük Türk İmperiyası" bunlardır:

## Qəbul

Türk yazıçısı, şair, publisist və tarixçi, pantürkizm və Turanizm ideologiyasının əsas dəstəkçisi olan Hüseyn Nihal Atsız bu siyahıya daxil olan bir sıra imperiyanın əslində qəti şəkildə müəyyənləşdirilməmiş mənşəyə sahib olduqlarını və türk mənşələrinin yalnız fərziyyə olduğunu qeyd etmişdi. Ağqoyunlular kimi bir çox həqiqi türk imperiyası bu siyahıdan kənarda qalmışdı. Bu səbəblərdən o, siyahını "uydurmadan başqa bir şey" olmadığını qeyd etmişdir.

Atsızın tənqidlərinə baxmayaraq, bu konsepsiya, 1980-ci ildə Türkiyədəki hərbi çevrilişindən sonra qüvvəyə minən Kənan Evrən prezidentliyi dövründə türk-islamçı sintezinin türk milliyyətçiliyinin əsas komponenti elan edilməsi ilə türklərin əsas milli ideologiyasına çevrilmişdir. Yazıçı Reha Oğuz Türkqanın (1920-2010) rəhbərliyi altında əvvəlcə təqvim, sonra bir sıra markalar buraxılmışdır. Bundan sonra qədim türk dövlətlərinin bayraqlarının bu rəsmləri nüfuzlu Türkiyə Tarix Qurumu konfransında təqdim edilmişdir.

Türkiyə Poçt İdarəsi 1984-cü ildə qurucularının portretlərini və bayraqlarını əks etdirən "16 imperiya" adlı bir sıra poçt markaları buraxmışdır. 1985-ci ildə bu konsepsiya Türkiyə Prezidentinin forsundakı 16 ulduzun retrospektiv izahı kimi təqdim edilmişdir. Türkiyə dövləti tərəfindən irəli sürülən tarixşünaslıq narrativinə görə 16 ulduz həmin dövlətləri simvollaşdırır.

Keçiörən (Ankara), Mamak, Ankara, Etimesgut, Niğdə, Nevşehir, Pınarbaşı və s. yerlərin bələdiyyə binaları da daxil olmaqla Türkiyədəki bir sıra dövlət binaları və ictimai parklarda Türkiyənin qurucusu hesab edilən Mustafa Kamal Atatürkün heykəli ilə birlikdə 16 böyük imperiyanın qurucularının büstləri və ya heykəlləri də qoyulmuşdur.

2000-ci ildə Türk Telekom bu mövzuda bir sıra smart kartlarını satışa təqdim etmişdir.

2015-ci ilin yanvarında Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Fələstin dövlət başçısı Mahmud Abbası 16 "döyüşçü"nün mühafizəsi ilə, tarixi zireh və 16 imperiyanı simvolizə etmək üçün hazırlanmış geyimləri geyən aktyorlarla birlikdə Türkiyə Prezident sarayında qəbul etmişdir.  Kostyumların dövrlərinə uyğunluğu tənqid olunmuşdur.

2015-ci ildə “16 türk imperiyası” mövzusuna həsr olunmu, 1 kuruş nominallı mis-nikel ərintisindən hazırlanmış bir sıra sikkələr buraxılmıdır.

"16 böyük türk imperiyası" haqqındakı tarixi tezis tədricən pantürkçülük və türk milliyətçiliyinin simvollarından birinə çevrilmişdir.

## Qeydlər

## İstinadlar
Yekaterina Svinford

**Ketrin Svinford** () (d. 25 noyabr 1350 – ö. 10 may 1403) — İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Lankaster hersoqu Gentli Conun üçüncü xanımı. O, nigahdan öncə hersoqla uzun illər məşuq həyatı yaşayıb. Cütlüyün rəsmi nigahdan sonra doğulan övladları hersoqun qardaşı oğlu II Riçardın səltənətində qanuni övlad statusu aldılar. Buna baxmayaraq hersoqun ilk evliliyindən doğulan oğlu Bolinbruklu Henrinin İngiltərə kralı olmasının ardından, Ketrin Svinfordun övladları və onların şəcərəsindən gələnlərin taxt hüququnun olmadığını elan etdi. Ancaq bu şəxslərin İngiltərə krallığı üzərindəki taxt hüququ IV Henrinin belə dəyişdirə bilməyəcəyi parlament qərarı ilə təsdiq edilmişdi.

Ketrin Svinfordun övladları və onlardan törəyənlər Gül müharibəsi illərində mühüm rol oynayan Byufort ailəsinin əsasını qoydular. Belə ki, müharibənin sonunda 1485-ci ildə İngiltərə krallığını ələ keçirən VII Henri məhz Marqarita Byufortun oğlu idi. Marqarita Byufort isə Gentli Con və Ketrin Svinfordun nəticəsi idi.

## Həyatı

## Mənbə

* Armitage-Smith, Sydney (1905). *John of Gaunt: King of Castile and Leon, Duke of Aquitaine and Lancaster, Earl of Derby, Lincoln, and Leicester, Seneschal of England*. Charles Scribner's Sons
* Sargeant, Carol (2009). *Love, Honour and Royal Blood Book One: Katharine Swynford*. Dog Ear Publishing. ISBN 978-1-60844-162-4
* Weir, Alison, *Mistress of the Monarchy: The Life of Katherine Swynford, Duchess of Lancaster*

## İstinadlar
Lankasterli Yelizaveta

**Lankasterli Elizabet** () () — İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Gentli Con və Lankasterli Blanşın qızı. O, 1378-ci ildə Bant ordeni ilə mükafatlandırıldı.

## Həyatı

### Uşaqlıq illəri
Elizabet 21 fevral 1363-cü ildə Lankaster hersoqu Gentli Con və Lankasterli Blanşın ikinci qızı olaraq Burford qalasında dünyaya gəldi. Uşaqlıq illəri bacısı Filipa və qardaşı Henriylə birlikdə ailəsinə aid müxtəlif mülklərdə keçən Elizabetin anası 1368-ci ildə vəfat etdi. Atası Gentli Con 1371-ci ildə Kastilya kralı Pyotrun qızı Konstansa ilə evləndi ancaq o da, 1394-cü ildə vəfat etdi. İkinci xanımının ardından Gentli Con keçmiş məşuqəsi və qızlarının dayəsi olan Ketrin Svinfordla rəsmi nikah bağladı. Elizabet, digər bacı və qardaşları ilə birlikdə ögey analarının himayəsinə girdi və Ketrin Svinfordun səyləriylə mükəmməl təhsil aldı.

### Evlilikləri
Elizabet 24 iyun 1380-ci ildə Kenilvort qalasında Pembrok qrafı Con Hastinqlə evləndi. Nikah əsnasında gəlinin 17 yaşı, bəyin isə hələ 8 yaşı vardı. Ancaq siyasi məqsədlərlə baş tutan bu nikah 6 il sonra sona çatdı və cütlük bəy yetkinlik yaşına çatmadan öncə boşandı. Belə ki, təxminən 20 yaşlarında Elizabet hələ yetkinlik yaşına çatmamış ərindən bezməyə başlamışdı. Gəzən şayələrə görə, Elizabetin İngiltərə kralı II Riçardın ögey qardaşı Con Hollandla gizli münasibəti vardı və hətta ondan hamilə qalmışdı.

Bu səbəblə atası Gentli Con dərhal onun bu evliliyini sonlandırdı və Elizabetlə Con Holland 24 iyun 1386-cı ildə tələsik şəkildə evləndirildi. Cütlüyün bu nikahdan 6 övladı dünyaya gəldi.

Ancaq Con Holland Elizabetin qardaşı IV Henriyə qarşı tərtib olunan saray çevrilişinə qatılmışdı və bu səbəblə həbs edilərək 1400-cü ildə edam edildi. Həmin il Elizabet Ser Con Kornvolla evləndi. Ancaq onun bu evliliyi də skandala səbəb oldu. Çünki bu evlilik üçün kralın razılığı alınmamışdı. Bu səbəblə Con Kornvol bir müddət həbs edildi. Ancaq daha sonra bağışlandı və cütlük xoşbəxt ailə həyatı yaşadılar. Lankasterli Elizabetin bu evlilikdən 2 övladı daha dünyaya gəldi. 1426-cı ildə vəfat etdi.

## Övladları
Con Hollandla olan nikahından 6 övladı dünyaya gəldi:

* Riçard Holland (d. 1386 — ö. 3 sentyabr 1400)
* Konstansa Holland (d. 1387 — ö. 1437)
* Elizabet Holland (d. 1389 — ö. 18 noyabr 1449)
* Alis Holland (d. 1392 — ö. 1406)
* Con Holland (d. 1395 — ö. 1447)
* Eduard Holland (d. 1399 — ö. 1413)

Con Kornvolla olan nikahından 2 övladı dünyaya gəldi:

* Konstansa Kornvol (d. 1401 — ö. 1427)
* Con Kornvol (d. 1404 — ö. 2 may 1422)

## Mənbə
* Oxford Dictionary of National Biography (online resource) 2004–2007. (Print version: Oxford dictionary of national biography : in association with the British Academy : from the earliest times to the year 2000 / edited by H. C. G. Matthew and Brian Harrison.) Article on "Elizabeth of Lancaster" by Anthony Goodman.
* Weir, Alison. *Katherine Swynford*. London, 2008. pg.163
* Barker, Juliet. *Agincourt*. London, 2005. pg. 152

## İstinadlar
Yevgeniya Şimkunayte

**Yevgeniya Şimkunayte** (; ) — Litva və Sovet əczaçısı və etnoqrafı, dərman bitkilərinin bilicisi. Təbiət elmləri doktoru. 
## Bioqrafiyası
### Erkən illər
Yevgeniya Şimkunayte 11 fevral 1920-ci ildə Novorossiyskdə anadan olmuşdur. Atası Frans Şimkunayte Litvanın İndubakia kəndində bir əczaçı ailəsində anadan olub, anası Olqa Lebedeva isə Novorossiyskdən olan bir tibb bacısı idi. 1922-ci ildə ailə Litvaya qayıdır və Yevgeniyanın atası Tauraqnai qəsəbəsində öz aptekini açır.

### Karyera
İbtidai məktəbdən sonra Yevgeniya 1937-ci ildə məzun olduğu Utena Gimnaziyasına daxil olur və həmin ildə bir eczacı peşəsini aldığı Böyük Vitovt Universitetinə daxil olur. 1941-ci ildən Kaunas və Tauraqnaidə əczaçı, 1942-1947-ci illərdə isə Vilnüs Universitetində dərman bitkiləri bağçasında işləmişdir. 1951-ci ildə Ümumrusiya Tibbi və Aromatik Bitkilər Tədqiqat İnstitutunda dərman bitkiləri xammalı hazırlıqlarının yoxlanılması ilə məşğul olduğu Qazaxıstana gedir. Litvaya qayıdaraq bir neçə il Litva Elmlər Akademiyasının Biologiya İnstitutunda çalışır və daha sonra əsas əczaçılıq şöbəsinə köçür və burada pensiyaya çıxana qədər dərman bitkiləri şöbəsində çalışır. 
### Ölüm
Yevgeniya Şimkunayte 27 yanvar 1996-cı ildə Vilnüsdə dünyasını dəyişir. Şimkunayte Tauraqnaidə valideynlərinin yanında dəfn edilir.
### Elmi fəaliyyət
Yevgeniya Şimkunaytenin elmi fəaliyyəti dərman bitkiləri ilə əlaqəli olmuşdur. Universitetdə oxuduğu illərdə onlar haqqında mümkün qədər çox şey öyrənmək üçün hər fürsətdən istifadə edir. 
Yevgeniya Şimkunayte botanika ilə yanaşı, bir sıra kitablarını həsr etdiyi yerli folklor, adət və bayramlarla da maraqlanırdı. Arxeoloqlarla əlaqələrini də davam etdirir, qazıntılar zamanı tapılan bitki qalıqlarını müəyyənləşdirmələrinə kömək edir və əldə edilən məlumatlardan Litvada yayılma yollarını öyrənir.

1993-cü ildə Litva Elmi Şurası Yevgeniya Şimkunayteyə elmlər doktoru dərəcəsi verir.

## Xatirəsi
1997-ci ildə məqsədi gənc əczacılara, xüsusən də dərman bitkiləri və bitkilərinin öyrənilməsində kömək etmək olan Yevgeniya Şimkunayte Vəqfi qurulur. 1998-ci ildə Tauraqnai orta məktəb Şimkunaytenin adını alır.

## İstinadlar
Kastilyalı Konstansa

**Kastilyalı Konstansa** () (d. 1354 – ö. 24 mart 1394) — Kastiliya və Leon krallığının varisi, ögey qardaşı II Henri tərəfindən öldürülən kral Pyotrun qızı. O, 1371-ci ildə İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Gentli Conla evləndi və bu evlilik vasitəsilə taxt haqqını ərinə təslim etdi.

## Həyatı

## Mənbə

* Leese, Thelma Anna, *Blood royal: issue of the kings and queens of medieval England, 1066-1399*, (Heritage Books Inc., 1996), 222
* Jonathan Sumption, *Divided Houses: The Hundred Years War III* (Faber & Faber, 2009), p.&nbsp;122

## İstinadlar
Dayana Ter-Hovanesyan

**Dayana Ter-Hovanesyan** (; ) ― erməni əsilli ABŞ şairi, tərcüməçisi və yazıçısı. Onun şeirlərinin əksəriyyəti Ermənistana və erməni diasporuna həsr olunmuşdur. O, iyirmi beşdən çox kitab müəllifidir.

## Həyatı və karyerası
Dayana Ter-Hovanesyan Massaçusets ştatının Vuster şəhərində yaşayan erməni ailəsində anadan olub. O, ingilis dili ixtisası üzrə Boston Universitetində təhsil almışdır və daha sonra təhsilini Harvard Universitetində davam etdirdi, tanınmış ABŞ şairi Robert Louell orada onun müəllimlərindən biri idi.. O, İrəvan Dövlət Universitetində Amerika ədəbiyyatı üzrə professor, iki dəfə isə erməni poeziyası üzrə Fulbrayt qrantı proqramı üzrə professor dərəcəsini almışdır. Boston Universiteti, Bard Kolleci və Kolumbiya Universiteti də daxil olmaqla bir çox təhsil müəssisələrində seminarlar aparmışdır və həmçinin qonaq şair və Amerika poeziyası, tərcümədə erməni poeziyası və Amerika Birləşmiş Ştatları və xarici ölkələrdə insan hüquqları ədəbiyyatı mövzuları üzrə mühazirəçi olmuşdur. Otuz ildən çox müddət ərzində o, Yeni İngiltərə poeziya klubunun () prezidenti vəzifəsində çalışmış və Kolumbiya Universitetinin tərcüməçilər şurasının üzvü olmuşdur. O, bir neçə Massaçusetts məktəblərində şair olaraq çalışırdı.

Şeirlərinin üç cildi erməni dilinə tərcümə edilərək İrəvanda nəşr edilmişdir. Bundan başqa, onun əsərləri yunan, fransız və rumın dillərinə tərcümə edilmişdir. Ter-Hovanesyanın şeirləri "The New York Times", "Christian Science Monitor", "The Boston Globe", "Paris Review", "Writer's Almanac", "AGNI", "American Poetry Review" və "The Nation" kimi jurnallarda dərc olunmuşdur.

## Biblioqrafiyasının bir hissəsi
* "How to choose your past" (1978) ― "*Keçmişini necə seçməli"*
* "Come sit beside me and listen to Kouchag: Medieval Poems of Nahabed Kouchag" (1984) ― "*Gəl yanımda otur və Kuçağı dinlə: Nahabed Kuçağın orta əsr şeirləri"*
* "About time: poems" (1987) ― "*Zaman haqqında: şeirlər*"
* "Songs of bread, songs of salt" (1990) ― "*Çörək nəğmələri, duz nəğmələri*"
* "Selected Poems" (1994) ― "*Seçilmiş şeirlər*"
* "The Circle Dancers" (1996) ― "*Dairə rəqqasları*"
* "Any Day Now : poems" (1999) ― "*İstənilən gün: şeirlər*"
* "The Burning Glass : poems" (2002) ― "*Yanan Şüşə: şeirlər*"
* "The Other Voice: Armenian Women's Poetry Through the Ages" (2005) ― "*Digər bir səs: əsrlər boyu erməni qadın poeziyası*"
* "The Second Question : poems" (2007) ― "*İkinci sual: şeirlər*"
* "Dancing at the monastery : poems" (2011) ― "*Manastırda rəqs: şeirlər*"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
"Mən demək olar ki, hər gün yazıram" (Ter-Hovanesyanla intrevyu)
Qarabağ xanlarının siyahısı

**Qarabağ xanlarının siyahısı** — Qarabağ xanlığında 1748-ci ildən 1822-ci ilə qədər hakimiyyətdə olmuş xanlar nəzərdə tutulur. Ümumilikdə, xanlıqda 4 xan hakimiyyətdə olmuşdur.

## Siyahı

## Həmçinin bax
* Azərbaycan xanlarının siyahısı

## İstinadlar
Bolqarıstan Prezidenti

**Bolqarıstan Prezidenti** — Bolqarıstan Respublikasının dövlət başçısı.
## Həmçinin bax
Bolqarıstan prezidentlərinin siyahısı
## İstinadlar
Tərsəçay

**Tərsəçay** — Ermənistanda yerləşən çay. Ermənicə adı Getikdir. Çəmbərək rayonundan başlayaraq Qaraqoyunlu dərəsiylə axaraq Dilican rayonu ərazisində Ağstafaçaya tökülür. Mənbəyi dəniz səviyyəsindən 2450 metr yüksəklikdə yerləşir. Çayın uzunluğu 58 km-dir. Hövzəsinin ümumi sahəsi 581 km²-dir. Axım sürəti dəqiqədə 31,9 km-dir. Əsasən qar və yağış sularıyla qidalanır. 
Qaraqoyunlu mahalının Polad Ayrım, Salah, Qaraqaya (Qaraqoyunlu), Çaykənd (Qaraqoyunlu) və Gölkənd kəndləri Tərsəçayın sahilində yerləşir.

## İstinadlar
İtaliya ilə Albaniya arasında dəniz sərhədi haqqında razılaşma

**İtaliya ilə Albaniya arasında dəniz sərhədi haqqında razılaşma** —  iki dövlət arasında beynəlxalq dəniz sərhədini quran İtaliya Respublikası ilə Albaniya Respublikası arasında 1992-ci ildə bağlanmış beynəlxalq müqavilə.

Müqavilə 18 dekabr 1992-ci ildə Tiranada imzalanmışdır . Müqavilənin mətni Otranto Boğazında, 17 ayrı koordinat nöqtəsi ilə təyin olunmuş 16 düz xəttli dəniz hissəsindən ibarət sərhədi müəyyənləşdirir. Sərhəd, İtaliya ilə Albaniya arasındakı təxmini bərabərlik xəttidir. Sərhədin ən şimal nöqtəsi Çernoqoriya ilə sərhəd qovşağını təşkil edir; və ən cənub nöqtəsi Yunanıstanla qovşağı təşkil edir . Bu müqavilə, dəniz sərhədlərinə dair müqavilələr arasında unikaldır, çünki hər iki ölkənin sərhədlə bağlı hər hansı bir mübahisəni dörd ay ərzində diplomatik yolla həll etmədiyi təqdirdə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə göndərməsinə imkan verir .

Sazişin tam adı Albaniya Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında, hər iki dövlətin dəniz sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsinə dair Dəniz Sərhədləri haqqında Müqavilədir.

## İstinadlar
Neofolklorizm

**Neofolklorizm** — neofolklorizm (yunan dilində yeni və folklor, ingilis dilində new folkloristics — yeni folklorşünaslıq). Termin XX əsrin 3-cü yarısında Avropa musiqisi ilə əlaqəli olaraq folklordan alınmış və müasir musiqinin texniki və üslub üsullarından istifadə ilə inkişaf etdirilmişdir. Neofolklorizm, neoklassisizmə paralel olaraq inkişaf etmiş və «Могучая кучка» üzvləri tərəfindən qurulan ortodoksal folklorizmə zidd idi. Manuel de Falla və Bartokun məqalələri, o cümlədən çıxışları onun "proqramının" əsasını təşkil edirdi. Neofolklorizmin ilk nümayəndələri Bela Bartok və İqor Stravinski idi.
## Haqqında
Neofolklorizm musiqisi, folklorun müəyyən xüsusiyyətlərinin konsentrasiyası ilə xarakterizə olunur, məsələn, nizamsızlıq (Stravinskinin "Velosiped"), musiqi düşüncəsi klassik Avropa ənənələrindən fərqlənən xalqların folklor özəlliklərinin "vurğulanması". Məsələn, "15 Macar rəqsi", "2 rumın rəqsi"). Bir sıra əsərlər aktivliyi, ritmikliyi ("Alleqro barbaro", Bartok,  1911; "Müqəddəs bahar", Stravinski, 1913) və folklora xas forma formalaşdırma prinsipləri ilə xarakterizə olunur.  Bu istiqamətdəki musiqi əsərləri xalq həyatının xarici gözəlliyini (Millau-nun "Əyalət suitası") əks etdirməklə yanaşı, həm də milli xarakterin ümumiləşdirilmiş təcəssümüdür (Manuel de Falla "7 İspan Mahnısı").

## Təsiri
1950-ci illərin ikinci yarısı — 80-ci illərdəki sovet musiqisində Georgi Sviridov, Valeri Qavrilin, Rodion Şedrin, Roman Ledenev, Yuri Butsko, Sergey Slonimski və başqa bəstəkarların yaradıcılığında neofolklorizm inkişaf etdi. Rusiyada bu yaradıcılıq istiqamətini müəyyənləşdirmək üçün "Yeni folklor dalğası" adı qəbul edildi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Новая фольклорная волна / Фраёнова О. В. // Николай Кузанский — Океан. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 135. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6.
* Неофольклоризм / Фраёнова О. В. // Нанонаука — Николай Кавасила. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 449–450. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 22). — ISBN 978-5-85270-358-3.
* The «New Folkloristic Wave» in Contemporary Soviet Music as a Sociological Phenomenon, IMSCR XII: Berkeley 1977.  (англ.)
Sadə süjet

**Sadə süjet** — Sadə süjet (ES) nağıl mətninin süjet quruluşunun əsas vahidini təyin etmək üçün Litva folklorşünası Bronislava Karbelite tərəfindən gətirilən termindir.

Alim bu terminin mənasını belə izah edir: "Elementar süjet, qəhrəman bir şeyə çatdıqda iki personajın və ya onların qruplarının bir toqquşmasını (bəzən — bir obrazın obyektiv şərtlərlə toqquşmasını) təsvir edən mətn parçaları və ya müstəqil mətnlərdir. Elementar süjetin qəhrəmanı taleyi özündə təsvir olunan xarakterdir; qəhrəmanın məqsədi toqquşmanın əldə olunan müsbət, yaxud mənfi nəticəsinə görə qurulur.

Hər elementar süjetdə mütləq üç quruluş elementi mövcuddur — ilkin vəziyyət, qəhrəmanın hərəkəti və nəticə.

Kerberlite, beş böyük elementar süjet qrupunu müəyyənləşdirmişdir:
* düşmənlərdən xilas olmağa və onlar üzərində hökmranlığa təşəbbüs;
* rahatlıq yaradan obyektlərin alınması;
* ailədə, cəmiyyətdə bərabər, yaxud yüksək mövqe əldə etməyə təşəbbüs;
* gəlin, yaxud kürəkən axtarışı;
* klanın və ya ailənin bütövlüyü, tamlığı uğrunda edilən təşəbbüs.
Folklorşünaslar folklorun digər növləri üçün də müxtəlif və fərqli elementar süjet qrupları ayırd edə bilər. Məsələn, epik süjetlər üçün sadə epik süjetlərin 8 növünü fərqləndirmək mümkündür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Кербелите Б. П. — Историческое развитие структур и семантики сказок (на материале литовских волшебных сказок). Автореферат докторской диссертации. 1989
* Кербелите Б. П. — Типы народных сказок. Структурно-семантическая классификация литовских народных сказок". Москва, 2005.
Mamihlapinatapai

**Mamihlapinatapai** — (Odlu Torpaq) Yaqan qəbiləsinin dili olan yaqan dilindən bir söz, Ginnesin Rekordlar Kitabına "ən tutumlu söz" kimi daxil edilmişdir və tərcümə edilməsi ən çətin sözlərdən biri hesab olunur.

Bu, "**iki insanın bir birinə, hər ikisinin istəyib lakin heç birinin ilk cəsarət etmədiyi və qarşı tərəfin ilk addım atması arzusunu ifadə edən baxışı**" deməkdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Matthews, P. (ed.). 1992. The Guinness Book of Records 1993.
* Hitchings, H., p92, Defining the World, Farrar, Strauss, and Giroux, New York, 2005.
Lokve gölü

**Lokve** və ya **Lokvarsko gölü** (xorv.: *Lokvarsko jezero*) ***—*** Xorvatiyanın şimal qərbində süni göl. Bu göl 1954-cü ildə Lokve çayının üzərində bənd çəkməklə yaradılıb.

## Haqqında
Lokve gölü dağlıq Qorski Kotar bölgəsində, Riyeka şəhərindən təxminən 30&nbsp;km şərqdə yerləşir. Göl Lokve bələdiyyəsinə daxil olan Homer, Mrzla Vodica və Zelin Mrzlovodiçki kəndləri ilə hüdudlanır. Risnjak Milli Parkının dağları gölün şimalından başlayır.

## Xarici keçidlər
Prirodne atrakcije Lokvarsko jezero

## İstinadlar
Grga Novak

**Grga Novak** (2 aprel 1888 – 7 sentyabr 1978) —  görkəmli xorvat tarixçisi, arxeoloq və coğrafiyaçısı, 1958-1978-ci illərdə Yuqoslaviya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının prezidenti. 

## Haqqında
Xvar adasında doğulub və Zaqreb universitetinin qədim tarix üzrə profeessoru olub. 1946-1947-ci illərdə həmin universitetin rektoru olub. Xorvatiyada novator arxeoloji tədqiqatları və Dalmatiya, Split, Dubrovnik, Xvar və Adriatik adalarının tarixi üzrə məqalələri ilə tanınır.

Grga Novak Zaqreb, Praqa və Vyanada tarix, arxeologiya və coğrafiya üzrə təhsil alıb və 1913-cü ildə doktorluq elmi dərəcəsi almışdır. 1920-ci ildən o Skopyedə Fəlsəfə Fakültəsində (sonradan Belqrad Universitetinin bir hissəsi olub) dərs deyib. 1924-cü ildə Zaqreb Universitetinə getmiş və 1959-cu ilə qədər qədim tarix üzrə dərs demişdir. Doktor Novak 1939-cu ildən Yuqoslaviya Elmlər və İncəsənət akademiyasının üzvü, 1958-ci ildən 1978-ci ilə kimi isə prezidenti olub.

## Əsərləri

* Novak, Grga (1977). *Mletačka uputstva i izvještaji. Dio VIII. Od 1672 do 1680*. Monumenta spectantia historiam Slavorum Meridionalium, vol.51. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1972). *Mletačka uputstva i izvještaji. Dio VII. Od 1621 do 1671*. Monumenta spectantia historiam Slavorum Meridionalium, vol.50. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1972) (hrvatskom, francuskom). *Povijest Dubrovnika*. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1970). *Mletačka uputstva i izvještaji. Dio VI. Od 1588 do 1620*. Monumenta spectantia historiam Slavorum Meridionalium, vol.49. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1967). *Egipat. Prethistorija-Faraoni-Osvajači-Kultura*. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1966). *Mletačka uputstva i izvještaji. Dio V. Od 1591 do 1600*. Monumenta spectantia historiam Slavorum Meridionalium, vol.48. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1978) [1965]. *Povijest Splita. Knjiga 3. (Od 1797 do 1882)*. Split: Čakavski sabor
* Novak, Grga (1978) [1961]. *Povijest Splita. Knjiga 2. (Od 1420 do 1797)*. Split: Čakavski sabor
* Novak, Grga (1964). *Mletačka uputstva i izvještaji. Dio IV. Od 1572 do 1590*. Monumenta spectantia historiam Slavorum Meridionalium, vol.47. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1961). *Jadransko more u sukobima i borbama kroz stoljeća*. Beograd: Vojnoizdavački zavod JNA Vojno Delo
* Novak, Grga (1961). *Vis. Od VI. st prije nove ere do 1941.godine*. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (1978) [1957]. *Povijest Splita. Knjiga 1. (Od prethistorijskog vremena to 1420)*. Split: Čakavski sabor
* Novak, Grga (1955). *Prethistorijski Hvar. Grapčeva špilja.*. Zagreb: JAZU
* Novak, Grga (2004) [1944]. *Prošlost Dalmacije. Knjiga 2. Od Kandijskog rata do Rapalskog ugovora.*. Split: Slobodna Dalmacija i Marjan Tisak
* Novak, Grga (2004) [1944]. *Prošlost Dalmacije. Knjiga 1. Od najstarijih vremena do Kandijskog rata*. Split: Slobodna Dalmacija i Marjan Tisak
* Novak, Grga (1932) [1928]. *Razvitak moći plovidbe na Jadranu*. Zagreb: Mjesni odbor II. Jadranske straže
* Novak, Grga (1972) [1924]. *Hvar kroz stoljeća*. Historijski Arhiv - Hvar. **I**. Narodni Odbor Općine Hvar

## İstinadlar
Heydərpaşa məscidi

**Heydərpaşa məscidi** (, ) və ya əvvəlki adı ilə **Müqəddəs Yekaterina kilsəsi** ― Şimali Nikosiyada tarixi məscid. Məscid Lefkoşada Aya Sofiya katedralından sonra ən vacib qotik binadır. Tikili Harri Lük tərəfindən adadakı qotik binaların ən yaxşı nümunələrindən birini təmsil edən əsər olaraq təsvir edilmişdir.

## Tarixi
Tikili 14-cü əsrdə, Kipr krallığı dövründə inşa edilmiş və Müqəddəs Yekaterina kilsəsi adlandırılmışdır. 1570-ci ildə Lefkoşanın Osmanlılar tərəfindən fəthindən sonra bura məscidə çevrilmişdir. Buraya tarixən "Ağalar camisi" deyilirdi. Çünki burada tez-tez onun ətrafında yaşayan türk yerli aristokratları rastlaşırdılar. Məscid Kirlizade küçəsində yerləşir.

Binanın sağ tərəfində Müqəddəs Yekaterinanın məzarının olduğu deyilən yer hələ 19-cu əsrdə qeyd edilmişdir. Kipr yunanları tez-tez gəlib burada yağ lampalarını yandırırdılar. Sağ tərəfdə qədim şəhərin Aya Sofiyanın minarələrindən sonra ən hündür minarəsi olan minarə yerləşir. Tikilinin iki girişi var. Qərb qapısında üç dəfə təkrarlanan iki əjdaha arasında bir gül olan mərmər lintel var. Daha çox inşa edilmiş digər qapı isə cənub tərəfdədir.

Məscidin sol tərəfində ona bitişik olan, yalnız bir neçə qotik tağın qaldığı yarı-dağınıq tikili yerləşir. Sağda isə bəzəkli və finiallı bir portal da var.

Tikilinin interyeri ağardılmış və xeyli zədələnmişdi. Lakin ağartma 20-ci əsrin əvvəllərində götürülmüşdür və divarlardakı rəəsm izləri görülür.

Məsciddə həm mehrab (Məkkənin istiqaməti), həm də minbər sağ tərəfdə yerləşir.

Bura hal-hazırda incəsənət qalereyası olaraq fəaliyyət göstərir və əvvəllər nikah qeydiyyatı idarəsi olmuşdur.

## İstinadlar
Con Byufort

**Con Byufort** (; ) — İngilis əsilzadəsi və siyasətçisi. O, İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Gentli Conun məşuqəsi Ketrin Svinforddan dünyaya gələn və sonradan qanuniləşdirilən 4 övladından ən böyüyü idi. Doğulduğu əsnada qeyri-qanuni övlad olduğu üçün atasının soyadını ala bilməmiş, bu səbəblə atasının Fransadakı mülklərindən olan və özünün də doğulduğu Byufort qalasının adını soyad olaraq aldı.

Özündən sonra doğulan bacı və qardaşları da bu soyadı aldılar və birlikdə Byufort uşaqları olaraq anılmağa başladılar. Byufort uşaqları İngiltərə kralı II Riçardın səltənətində 1390 və 1397-ci illərdə 2 dəfə parlament tərəfindən, 1396-cı ilin sentyabrında isə Papa IX Bonifas tərəfindən qanuni övlad elan edildilər. Buna baxmayaraq ögey qardaşları IV Henri 1399-cu ildə İngiltərə kralı təyin edildikdən dərhal sonra onların taxt hüquqlarını əlindən aldı.

## Mənbə
* Jones, Michael K, and Malcolm G. Underwood, *The King's Mother: Lady Margaret Beaufort, Countess of Richmond and Derby*. Cambridge University Press, 1992. see especially pp. 17–22
* Weir, Alison (2008). *Britain's Royal Families, The Complete Genealogy*. London: Vintage Books. ISBN 978-0-09-953973-5
* Marshall, Rosalind (2003). *Scottish Queens, 1034–1714*. Tuckwell Press

## İstinadlar
Henri Byufort

**Henri Byufort** (; ) — İngilis əsilzadəsi və siyasətçisi. O, İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Gentli Conun məşuqəsi Ketrin Svinforddan dünyaya gələn və sonradan qanuniləşdirilən 4 övladından ikincisi idi. Doğulduğu əsnada qeyri-qanuni övlad olduğu üçün atasının soyadını ala bilməmiş, bu səbəblə atasının Fransadakı mülklərindən olan və özünün də doğulduğu Byufort qalasının adını soyad olaraq almışdır.

Uinçester yepiskopu, Linkoln yepiskopu (1398) və 1426-cı ildən Roma kilsəsinin kardinalı olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Bundan başqa 3 dəfə Lord kansler təyin edilmiş və İngiltərə siyasətində mühüm rol oynamışdır.

## Həyatı

## İstinadlar

## Mənbə

* Cokayne, George E. (1982). *The Complete Peerage of England, Scotland, Ireland, Great Britain, and the United Kingdom, Extant, Extinct, or Dormant*. **XII** (Microprint ed.). Gloucester, UK: A. Sutton. ISBN 0-904387-82-8
* Fryde, E.B.; Greenway, D.E.; Porter, S.; Roy, I. (1996). *Handbook of British Chronology* (Third revised ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-56350-X
* Griffiths, Ralph A. (1981). *The Reign of King Henry VI: The Exercise of Royal Authority, 1422–1461*. University of California Press. ISBN 978-0-520-04372-5
Nadejda Sozonova

**Nadejda Sozonova** () — Rusiyalı qadın reqbiçi. Qadın reqbiçələrdən ibarət Rusiya milli komandasının və Moskvanın "MOİK" qadın reqbi komandasının üzvu. "Reqbi-7" üzrə qadınlardan ibarət Rusiya milli komandasının kapitanı. 2013, 2014 və 2016-cı illərdə Avropa çempionu olub. Rusiyanın əməkdar idman ustasıdır.

## Karyerası
Karyerasına 2008-ci ildə Krasnodarın "Yujanka" komandasında başlayıb. 2009-cu ildə Krasnodarın "Kuban" komandasına keçir. Krasnodar təmsilçisinin heyətində 10 il oynadıqdan sonra, 2019-cu ildə Moskvanı təmsil edən "MOİK" komandasına keçir.

## İstinadlar
Nikolay Nəsibov

**Nikolay Nəsib oğlu Nəsibov** (; doğum adı: **Qaraca**; 15 dekabr 1929, Marneuli rayonu, Gürcüstan SSR, SSRİ — 31 dekabr 1996, Moskva, Rusiya) — sovet jokeyi və məşqçisi. Atçılıq idmanı tarixinin ən yaxşı jokeylərindən biri. Mərkəzi Moskva ippodromunun baş məşqçisi. SSRİ çempionu və rekordçusu. Həm idmançı, həm də məşqçi kimi Avropa mükafatının üçqat qalibi.

## Həyatı
Nikolay Nəsibov 15 dekabr 1929-cu ildə Marneuli rayonunda azərbaycanlı zəngin mülkədar ailəsində anadan olub. Dörd yaşında olarkən atası bolşeviklər tərəfindən qətlə yetirilir, bir il sonra isə anası vəfat edir.

1942-ci ildən atlarla məşğul olmağa başlayıb. 1944-cü ildən "Vos­xod" at zavodunun jo­keyi kimi çıxış etməyə başlamışdır. 1951-ci ildə ilk dəfə derbi qaçışında ümumittifaq mükafatının qalibi olub. 1950-ci illərin əvvəllərində, Hərbi Hava Qüvvələri komandasının heyətində çıxış edərkən, İosif Stalinin sərəncamı ilə leytenant rütbəsinə layiq görülmüşdür.

1965, 1966 və 1967-ci illərdə "Anilin" ləqəbli atı ilə Avropa mükafatının qalibi olub. Nəsibov Oslo Kuboku, Stokholm Kuboku və "Böyük Vaşinqton mükafatı" da daxil olmaqla bir çox beynəlxalq turnirlərin qalibidir.

1967-ci ildən məşqçilik fəaliyyətinə başlamışdır. Onun yetirmələri müxtəlif beynəlxalq turnirlərdə mükafatçılar sırasında yer alıblar.

Nikolay Nəsibov 31 dekabr 1996-cı ildə Moskva şəhərində vəfat edib.

## Şəxsi həyatı
Nikolay Nəsibovun oğlu Mixail Nəsibov (1953—2021) futbol üzrə Rusiya yığmasının və "MOİK Moskva" klubunun masajçısı olub.

## Xatirəsi
2001-ci ildən etibarən Mərkəzi Moskva ippodromunda Nikolay Nəsibovun xatirəsinə həsr olunmuş ənənəvi "Nikolay Nəsibov Kuboku" keçirilir.

## Mükafatları
### Dövlət mükafatları
* "Oktyabr inqilabı" ordeni
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni
* SSRİ XTNS-in qızıl medalı (10 dəfə)

### Fəxri idman adları
* SSRİ idman ustası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Kdvorik.ru saytında profili  
*Николай Насибов
Marsel Kipaç

**Marsel Kipaç (**12 fevral, 1894 - 12 avqust, 1915) — Elektronika, maqnetizm, akustika, səs siqnallarının ötürülməsi sahələri üzrə xorvat ixtiraçı.

## Haqqında
Marsel Krijevtsıda nüfuzlu Kipaç ailəsində anadan olmuşdur. Kipaç ailəsi Krijevtsıya XIX əsrin əvvəllərində gəlmiş və şəhərdə nüfuzlu ailəyə çevrilmişdir. O, Berlində iqtisadiyyat, Şarlottenburqda isə elektrik mühəndisliyi üzrə təhsil almışdır.

16 mart 1910-cu ildə Berlində 15 yaşlı oğlan - Marsel dəmir və ya maqnitik gücün köməyi olmadan şimalı göstərə bilən dəniz kompası hazırlamışdır. O, təkmilləşdirilmiş versiyanı 20 dekabr, 1911-ci ildə Londonda patentləşdirdi.

Fransada o arabanın işıqlandırılması üçün dinamonu patentləşdirdi. Bu ixtira elektrik generatorun arabanın mexaniki sürücüsü ilə kombinəedilmiş versiyası idi. Onun "kiçik transformatoru" aşağı gərginlikdə "Kipaç-Veyland Sistemi" nə uyğun olaraq geniş tətbiq olundu. O elektrikin qidalandırma blokunu söndürməyi də patentləşdirib. O müxtəlif sahələrdə fəal idi. Məşhur dünya alimləri və ixtiraçıları ilə yazışmalar apardı.Birinci Dünya müharibəsi başlayanda cəbhəyə könüllü kimi yazıldı və 21 yaşında rus cəbhəsində həlak oldu. Onun qalıqları 1917-ci ildə Krijevtsıya gətirildi və Şəhər qəbristanlığındakı onun ailə məqbərəsində dəfn edildi.

Onun iki patenti 1996-cı ildə Xorvatiyada Təbiət Elmlərinin yüzillikləri adlı böyük sərgiyə daxil edilib. Prof. Vladimir Muljeviç 1993-cü ildə yeni texnologiyalarla bağlı 4-cü beynəlxalq simpoziumda onun gördüyü işlər barədə məruzə etmişdir. Bugün Krijevtsıda Marsel Kipaç İnnovasiya Cəniyyəti var. Şəhər muzeyində onun sənədlərinin və sil şəkillərinin çox hissəsi qorunub saxlanılır. 2004-cü ildə Krijevtsıda Kipaç ailəsi ilə bağlı sərgi baş tutdu.

## Xarici keçidlər

* Marcel Kiepach in the Town Museum of Križevci
* Kiepach, his life and work
* Križevci.eu - Marcel pl. Kiepach

## İstinadlar
Alyona Alyona

**Alyona Alyona** təxəllüsü ilə çıxış edən **Alyona Oleqovna Savranenko** (; ) — Ukrayna hip-hop və rep ifaçısı.

## Həyatı

Alyona Savranenko 14 iyun 1991-ci ildə Kirovoqrad vilayətinin Kapitanovka şəhərində anadan olub.

İki ali təhsili var. Qriqori Skovoroda adına Pereyaslav-Xmelnitski Dövlət Pedaqoji Universitetini bitirmişdir.

Barışevka şəhərində yerləşən Teremok uşaq bağçasında müəllim işləmişdir. Həmçinin, Kiyev yaxınlığındakı Dernovka kəndində uşaq bağçasının müdiri vəzifəsində çalışıb. Uşaq bağçasında 4 il çalışdı.

Rep mətnlərini uşaq yaşlarından yazmağa başlamışdır, ancaq geniş kütləyə yaradıcılığını 27 yaşında "YouTube" videohostingində paylaşımlar edəndən sonra təqdim etdi. 2018-ci ilin oktyabr ayında "Ribki" () ilk videoklipi çıxdı, 12 noyabrda isə "Qolovi" () mahnısına çəkdiyi ikinci videoklipi yayımlandı., hansı ki bir ay ərzində 1.000.000 baxış yığa bilmişdir.

30 noyabr 2018-ci ildə Alyona Alyona "Vidçinyay" () mahnısına klipi paylaşdı.

Dekabr ayında "Zalişayu sviy dim" () mahnısına klipini təqdim etdi.

"Vid Krut do Brüsselya" () forumu ilə qalmaqalın fonunda Alyona "Obitsyanki" () adlı başqa mahnısına klipi çıxardı.

8 aprel 2019-cu ildə ifaçının "Puşka" () adlı ilk albomu və həmçinin baş trekinin klipi yayıldı.

2020-ci ildə "Ulduzlarla rəqs" şousunun iştirakçısı olur.

15 yanvar 2021-ci il tarixində "Music Moves Europe Talent Awards" mükafatının tamaşaçıların rəğbəti prizinin qalibi oldu.

## Yaradıcılığının qiymətləndirilməsi
15 noyabr 2018-ci il tarixində məşhur ukraynalı müğənni İvan Dorn "Dojd" () TV kanalına verdiyi bir müsahibədə bildirmişdir ki, onun fikrincə Alyona Alyona Ukraynanın 5 ən maraqlı yeni ukrayn sənətçiləri sırasındadır.

2 dekabr 2018-ci ildə "Meduza" adlı rusdilli internet nəşri "Vidçinyay" () mahnısına çəkilən klipi həftənin ən yaxşı mahnıları və klipləri siyahısına daxil edərək, qeyd etdi ki, Alyona "repi əksər rus (və ya ukraynalı) emsilərdən daha yaxşı oxuyur. Əlbəttə ki, mənzərənin, ifaçının xarizmasının, özünü istehza etməsinin və əyalət postsovet xarabalığının doğma görüntülərinin də burada öz əhəmiyyəti var, amma bunların hamısı yenə də ilk növbədə əlavədir: Savranenkonun qiraəti və ukrayn dilinin idarə etmə qabiliyyəti elə bir səviyyədədir ki, heç baxmayıb ancaq dinləmək olar".

Ayrıca, "Vidçinyay" mahnısı Azadlıq Radiosunun Ukrayna idarəsinin tərtib etdiyi noyabr ayının ən yaxşı 10 ukrayn treki siyahısına əlavə edilmişdir.

18 dekabrda Alyona Alyonanın "Ribki" mahnısına görə "Ən yaxşı hip-hop hit" kateqoriyasında YUNA-2019 Ukrayna musiqi mükafatına namizəd olduğu elan oldu.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* 2019 — "Puşka" (*Пушка)*
* 2021 — *GALAS*

EP

* 2019 — *В хаті МА*

### Sinqllar
* 2018 — "Qolovi" "Голови"
* 2018 — "Vidçinyay" "Відчиняй"
* 2018 — "Zalişayu sviy dim" "Залишаю свій дім"
* 2019 — "Bulinq" "Булінг"
* 2019 — "Zavtra" "Завтра"
* 2019 — "Mamin sup" "Мамин суп"
* 2019 — "Zabiray" "Забирай"

### Əməkdaşlığı
* 2019: "Qori" ("Гори") Kaluş ilə
* 2020: "Zhali" ("Жалі") Camala ilə
* 2020: "Dancer" Vladimir Koşmar ilə

## Mükafatları

## İstinadlar
Vanadium (III)sulfat

***Vanadium (III) sulfat*** – kimyəvi formula V2(SO4)3 olan qeyri-üzvi birləşmədir. Vanadium (III) və sulfat turşusunun duzudur.
## Fiziki xassələri
Suda az həll olunan açıq sarı bir maddədir. 
## Alınması

* Vanadium (V) oksidin kükürdlə sulfat turşusunda işləməsi nəticəsində almaq olar:

::\mathsf{V_2O_5 + S + 3H_2SO_4 \ \xrightarrow{}\ V_2(SO_4)_3 + 3H_2O }

* Vanadium (II) sulfatla vanadium sulfat:
::\mathsf{VSO_4 + VOSO_4 + H_2SO_4 \ \xrightarrow{}\ V_2(SO_4)_3 + H_2O }

* Vanadium sulfatın hidrazinlə reaksiyası:
::\mathsf{4VOSO_4 + N_2H_4*H_2SO_4 + H_2SO_4 \ \xrightarrow{}\ 2V_2(SO_4)_3 + N_2\uparrow + 4H_2O }

## Kimyəvi xassələri
* Reduksiyaedici maddədir. Havaya dözümlüdür, lakin yüksək  rütubətdə yaşıl kompleksin[V(H2O)6]3+ meydana gəlməsi sayəsində bir neçə həftəyə yaşıl rəng alır. Suda yavaş həll olunaraq eyni kompleks yaradır.
* Qələvilərlə, qələvi metal karbonatlarla, ammonium sulfid və ammonyakla reaksiya daxil olaraq vanadium (III) hidroksidin çirkli, yaşıl çöküntüsü əmələ gəlir:
::\mathsf{V_2(SO_4)_3 + 6NaOH \ \xrightarrow{}\ 2V(OH)_3 + Na_2SO_4 }
* Vakuumda qızdırıldıqda parçalanır:
::\mathsf{V_2(SO_4)_3 \ \xrightarrow{t}\ 2VOSO_4 + SO_2 }

## İstinadlar
# Неорганическая химия / под ред. Ю.Д. Третьякова. — М.: Академия, 2007. — Т. 3. — 352 с.
# Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Eterna Lyutsina

**Eterna Lyutsina** () — Avstraliyada yerləşən mikrodövlət. 1978-ci ildə qurulmuş və qurucusunun ölümünə qədər davam etmişdir.

## Tarixi
Eterna Lyutsinanın qurucusu və "Ali Lordu" mülkiyyət sənədi ilə adını Paul Baron Noyman olaraq dəyişdirən Alman mühaciri Paul Noyman idi. Byran Bayde yaşayarkən mikrodövləti  qurdu və daha sonra onu Sidneydəki Kerl Kerlə və nəticədə Kumuya köçürdü. Baron Neumann Kara-Bağ ünvanını sürgündə olan Əfqanıstanın keçmiş Kralı III Həsəndən aldığını və ayrıca professorluq, doktorluq və ilahiyyat elmləri dərəcələri də daxil olmaqla yüzlərlə digər mükafata layiq görüldüyünü iddia etdi. Ən azı bir "cəngavərlik" satdı. 

Eterna Lyutsina, 1990-cı ildə Noymanın Yeni Cənubi Uels məhkəmə sistemində torpaq satışı cinayətləri ilə bağlı fırıldaqçılıq ittihamı ilə qarşılaşdığı zaman ictimaiyyətin diqqətini çəkdi. Məsələ 144.000 Avstraliya dolları ilə əlaqəli idi. Onunla birgə olan bir neçə iş adamı torpaq fırıldaqçılığı və viza saxtakarlığında ittiham olunur.

## Siyasət
Eterna Lyutsinanın nə konstitusiyası, nə də qanunları var idi. Buna görə də diktaturanı onun möhkəmlənmiş idarəetmə forması kimi qəbul edirdilər. Ən yüksək dövlət vəzifəsi prezidentdir, lakin Neumannın ikinci adı ingilis dilindəki "baron" dan gəlir.
## İstinadlar
Vanadium (IV)xlorid

**Vanadium (IV) xlorid** – qeyri-üzvi birləşmədir, xlorid turşusunun və vanadium metalının duzudur .

## Fiziki xassələri

Vanadium (IV) xlorid tünd qırmızı rəngli bir mayedir.Soyuq su ilə qarışmır, isti su ilə reaksiyaya daxil olur. Etanolda, dietil efirində, xloroformda həll olunur. Nəm
havada tüstülənir.

## Alınması

* Çar arağında həll olması nəticəsində alınır:

::\mathsf{3V + 12HCl + 4HNO_3 \ \xrightarrow{}\ 3VCl_4\downarrow + 4NO\uparrow + 8H_2O }

* Vanadiumun xlorla reaksiyası:
::\mathsf{V + 2Cl_2 \ \xrightarrow{200-350^oC}\ VCl_4\downarrow }

* İnert atmosferdə qızdırıldıqda vanadium (III) xloridin parçalanması:
::\mathsf{2VCl_3 \ \xrightarrow{400-500^oC, N_2}\ VCl_4 + VCl_2 }

* Dioksivanadium(V)xloridin qatı xlorid turşusunda həll edilməsi nəticəsində:
::\mathsf{2VO_2Cl + 8HCl \ \xrightarrow{5^oC}\ 2VCl_4 + Cl_2\uparrow + 4H_2O }

## Kimyəvi xassələri
	
* Otaq temperaturunda parçalanır:
::\mathsf{2VCl_4 \ \xrightarrow\ 2VCl_3 + Cl_2 }

* Havanın nəmi ilə reaksiyaya girir:
::\mathsf{VCl_4 + H_2O \ \xrightarrow{}\ VOCl_2 + 2HCl }

* İsti su ilə reaksiyaya daxil olaraq mavi rəngdə məhlullar yaradır:

::\mathsf{VCl_4 + 8H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ [V(H_2O)_5O]^{2+} + 4Cl^- + 2H_3O^+ }

*Qatı sulfat turşusu ilə reaksiyaya daxil olaraq qəhvəyi rəngdə heksaxlorvanadium turşusu alınır:
::\mathsf{VCl_4 + 2HCl \ \xrightarrow{}\ H_2[VCl_6] }

* Qatı azot turşusu ilə oksidləşir:
::\mathsf{VCl_4 + 2HNO_3 + H_2O \ \xrightarrow{}\ VO_2Cl + NO_2\uparrow + 3HCl }

* Qələvilərlə reaksiyaya daxil olur:
::\mathsf{VCl_4 + 4NaOH \ \xrightarrow{}\ VO(OH)_2\downarrow + 4NaCl + H_2O }

*Hidrogen və ya vanadiumla reduksiya olunur:
::\mathsf{VCl_4 + H^0_{Zn, HCl} \ \xrightarrow{\tau}\ VCl_3 + HCl }
::\mathsf{2VCl_4 + H_2 \ \xrightarrow{500-600^oC}\ 2VCl_2 + 2HCl }
::\mathsf{3VCl_4 + V \ \xrightarrow{320-400^oC}\ 4VCl_3 }

* Kalium xloridlə reaksiyayı

::\mathsf{VCl_4 + 2KCl \ \xrightarrow{400^oC}\ K_2[VCl_6] }

## Tətbiqi
Vanadium IV xlorid üzvi sintezdə xlorlaşdırıcı maddə kimi istifadə olunur.

## İstinadlar
# Рабинович В.А., Хавин З.Я. "Краткий химический справочник" Л.: Химия, 1977 стр. 58
# Справочник химика / Редкол.: Никольский Б. П. и др.. — 3-е изд. Химия, 1971. Т. 2. — 1168 с
# Лидин Р. А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
# Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1972. — Т. 2. — 871 с.
Pisanitsa

**Pisanica** (xorv. *pisanice*) — Xorvatların pasxa bayramı üçün bəzədiyi yumurta; qədim slavyan adəti.

## Haqqında
Pasxa bayramı vaxtı yumurtanı tünd rənglərlə boyayırdılar və hədiyyə verirdilər. Xüsusilə də kiçik uşaqlara və yaxın qohumlara hədiyyə olunurdu. Kənd sakinləri yumurtanı boyamaq üçün əllərindəki bütün imkanlardan istifadə edirdilər.  Yumurtaları boyamaq üçün ən yayğın rəng qırmızı çuğundurun və digər tərəvəzlərin bolluğuna görə qırmızı idi.  Medjimuryedə amorf karbonu palıdla qarışdırırdlar ki, tünd-qəhvəyi rəng ala bilsinlər. Yaşıl bitkilərdən yaşıl rəng üçün istifadə edilirdi. Pisanitsa sözü xorvat mənşəli olub mənası "məktub" deməkdir.   

Pisanitsalarda yazılan ən çox yayılan ifadə xorvatca "Sretan Uskrs", yəni "Pasxa bayramınız mübarək" olurdu. Digər geni şyayılmış bəzəklər göyərçinlər, xaçlar, sağlıq və xoşbəxtlik arzu edən digər təntənəli şüarlar olurdu. Pasxa gününə qədər katoliklər və digər xristianlar ənənəvi yeməkləri (çörək, pendir və yumurtanı) zənbilə qoyub "gecə messa"sına gedirdilər. Messa vaxtı rahib növbəti səhər üçün qorunub saxlanılan yeməyə xeyir-dua verirdi. Pasxa günü ənənəvi oyunlar oynanılır. Belə ki, iki nəfər yumurta seçib onu şaquli vəziyyətdə saxlayıb digər şəxsin tutduğu yumurta ilə yüngülcə toqquşdururdu ki, görsün kimin iradəsi daha sağlamdır.    

Yumurtası çatlayan hər kəs digərini götürməlidir, bu proses bütün yumurtalar istifadə edilən qədər davam etməlidir. Ən möhkəm yumurtanı əlində saxlayan şəxs sonda qalib gəlir.     

## Qalereya

Fayl:Pisanice2.jpg
Fayl:Pisanice !.JPG
Fayl:Pisanica10.jpg
Fayl:Zagrebacko uskrsnje jaje 6 050409.jpg
Fayl:Uskršnja košarica2.jpg
Fayl:Zagrebacko uskrsnje jaje 4 050409.jpg|Zaqrebdə iri ölçülü pisanitsa 


## Həmçinin bax

* Pasxa
* Pasxa yumurtası

## İstinadlar