Odri Altştadt

**Odri L. Altştadt** () — Azərbaycan tarixi və sovetologiya üzrə ixtisaslaşmış amerikalı tarixçi. Massaçusets Amherst Universitetində tarix üzrə professordur və Azərbaycanın siyasəti, mədəniyyəti, tarixinə dair üç kitab və çoxsaylı məqalələr müəllifidir.

## Akademik yaradıcılığı
Altştadt professor Aleksandr Benniqsenin rəhbərliyi altında Çikaqo Universitetində beynəlxalq münasibətlər üzrə birinci kurs tələbəsi kimi akademik fəaliyyətə başlamışdır. 1975-ci ildə İllinoys Urbana-Şampeyn Universitetində rus dili və ərazişünaslıq ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsi almışdır. Benniqsenin rəhbərliyi altında o, qeyri-rus xalqlarını, o cümlədən Azərbaycanı öyrəndi. Benniqsenin məsləhəti ilə o, 1977-ci ildə Azərbaycan dilini öyrənməyə başladı. 1980-ci ildə Altştadt doktorluq tədqiqatları üçün bir illik akademik mübadilə üçün Azərbaycanın paytaxtı Bakıya səfər etdi. Orada o, Bakı Dövlət Universiteti və Dövlət Tarix Arxivində oldu.

Altştadt özünün ilk kitabında *"Azərbaycan türkləri: Rusiya hakimiyyəti altında güc və kimlik" kitabında* həm rusdilli, həm də azərbaycandilli qəzet, jurnal və elmi nəşrlərdən istifadə edib ki, onların əksəriyyəti Qərb tədqiqatlarında heç vaxt istifadə olunmayıb. Altştadtın əsərləri ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Türkiyə və Azərbaycanda nəşr olunub. Altştadt Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini yüksək qiymətləndirmiş və qeyd etmişdi ki, Azərbaycan 1992-1993-cü illərdə ümidverici kurs üzrə getsə də, sonradan demokratik geriləməyə qarşı çətin mübarizəni uduzdu.

Professorluqdan əlavə, Altştadt Çikaqo Universitetində fəlsəfə doktoru dərəcəsinə və Xəzər Universitetinin fəxri doktoru dərəcəsinə malikdir. Altştadt həmçinin ABŞ Xarici Xidməti, Azadlıq Radiosu, ABŞ Sülh İnstitutu, ATƏM və Freedom House ilə məsləhətləşmələr aparıb. O, tədqiqatçılar Tadeusz Swietochowski, Svante Cornell və Thomas Goltz ilə dostluq münasibətlərində olub.

### Seçilmiş əsərləri

* *Azərbaycan türkləri: Rusiya hakimiyyəti altında güc və kimlik* . Hoover İnstitutunun Mətbuatı, 1992
* *Sovet Azərbaycanında mədəniyyət siyasəti, 1920-40*, Routledge, 2016, 
* *Postsovet Azərbaycanında məyus demokratiya*, Woodrow Wilson Center Press / Columbia University Press, 2017

## Tənqidi
Şimal Dövlət Universitetinin tarixçisi Stiven Usitalo Altştadtın *“Sovet Azərbaycanında 1920-1940-cı illərdə mədəniyyət siyasəti”* adlı resenziyasında bu kitabı Sovet Azərbaycanı haqqında zəruri, lakin “qüsurlu kitab” da hesab edir. Usitalonun fikrincə, kitabda “seçilmiş, göz qabağında olan, azərbaycanyönümlü qərəzlər” var.

Berri Kollecindən olan tarixçi Kelsi Rays Altstadtın *Postsovet Azərbaycanında Məyus Demokratiyaya* dair icmalında qeyd edir ki, “Onun [Altştadtın] Azərbaycan tarixinə baxışında fars, rus və sovet hakimiyyəti birmənalı şəkildə zülmkar və despotik idi. Əsrlər boyu ardıcıl xarici hökmdarlar altında müstəqillik uğrunda mübarizə aparan müəyyən edilmiş Azərbaycan xalqının mövcudluğu”.

## Baxışları
2016-cı ildə Altştadt Azərbaycan iqtisadiyyatı və siyasi liderliyindən danışarkən İlham Əliyevi Azərbaycan siyasətinin “məhək daşı” adlandırıb və əlavə edib: “Onun atası kimi böyük, dahi ümummilli lider olması o qədər də böyük əhəmiyyət kəsb etmir, lakin o, balansı saxlayır”.

## İstinadlar