open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Suraxanı neft mədənlərində yanğın (1922)

**Suraxanı neft mədənlərində yanğın** — 10 aprel 1922-ci ildə neft mədənlərində törədilmiş terror nəticəsində yanğın hadisəsi.

## Hadisənin gedişi
1921-ci ilin əvvəlində neft sənayesində işləmək üçün neft komitəsinin Moskvadan göndərdiyi rəhbərliyin təşəbbüsü ilə general Vrangelin 7,5 min keçmiş əsgəri İstanbuldan Bakıya gətirildi. Onların sırasında müxtəlif ünsürlər, gizli əks-inqilabçılar ağqvardiyaçı zabitlər də var idi. Zaqafqaziya eserləri və müsəlman qrupları ilə əlaqəsi olan polkovnik Qaydukovun başçılığı ilə 1921-ci ilin aprelində onlar Ramanada terror aktları keçirməyə başladılar. Gizli eser təşkilatı isə 1922-ci ildə Bakının neft sənayesi müəssisələrində yanğınlar törətdi. 1922-ci il aprelin 10-da bir gün ərzində Ramana, Suraxanı və Balaxanı mədənlərində təxribatçılar üç yanğın törətmişdilər. Balaxanı və Ramana yanğınlarını fəhlə dəstələri çox çətin, sərt xəzrinin tüğyan etdiyi mürəkkəb vəziyyətdə əzmkarlıqla tez söndürdülər.

Ən qorxulu yanğın Suraxanıda, gündə 160 min pud neft verən beşinci mədəndə olmuşdu və onun alovları güclü əsən küləklə bütün neft mədəni rayonuna tamamilə sıradan çıxmaq təhlükəsi yaratmışdı. Bu yanğın mühəndislərdən F. Rüstəmbəyov, İ. S. Sorokin və Kusminskinin başçılıq etdiyi fəhlə dəstələrinin səyi nəticəsində aprelin 11-də səhərə yaxın ləğv edilmişdi.

Ümumittifaq MİK 1922-ci ilin avqustunda yanğınla mübarizədə fədakarlıq göstərmiş Bakı fəhlələrini Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif etdi.

## Həmçinin bax
* Suraxanı neft mədənlərində yanğın (film, 1922)

## İstinadlar
Hat Point yarımadası

**Hat Point yarımadası** () — Eni 4,8&nbsp;km, uzunluğu 24&nbsp;km təşkil edir. Cənub-qərbi sıldırımlıdır, Erebus vulkanı və Ross adası onun yaxınlığında yerləşir. Robert Skott 1901-1904-ci illərdə (Diskaveri) əraziyə ilk ekspedisiya təşkil edir. Hat Pointdə xüsusi düşərgə yaradılır. Ernest Seklton əraziyə təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı düşərgədən yararlanır (Nimrod). Növbəti dəfə təşkil edilən ekspedisiya zamanı düşərgədən istifadə edilir (Terra Nova 1907-1909). 1914-1917-ci illərdə əraziyə "İmperator transantarktik ekspedisiya" təşkil edilir. Yarımadada MakMedro (ABŞ) və Skott Beys (Yeni Zellandiya) elmi stansiya fəaliyyət göstərir. Antarktida haqqında konvensiyaya görə "Diskoveri" düşərgəsi xüsusi qorunan ərazilərdən biridir. Əraziyə il ərzində 2000-dən çox turist buraxılmır.

Şəkil:Hut Point Aerial, Antarctica.jpg|Hat Point yarımadası
Şəkil:Scotts Hut Antarctica.jpg|«Diskaveri» ekspedisiyasına aid daxma
Şəkil:Scott Hut and McMurdo Station.jpg|

## İstinadlar
Raquza

**Raquza**(,  ) — İtaliyada Siciliya regionunun eyni adlı əyalətində inzibati mərkəz, şəhər. Cənubi İtaliyanın ən dinamik şəhərlərindən sayılan Raquza özünə məxsus tarixi, mədəniyyət və memarlığı ilə seçilir. 2002 ci ildən Siciliyanın digər yeddi şəhəri kimi Raquza da Siciliya barokkosu memarlığına görə UNESCO-nun ümumdünya irsinə aid edilmişdir.

Raquza şəhəri 11 yanvar 1693 cü ildə baş verən dəhşətli zəlzələdən sonra tamamilə dağılmış, əhalisinin yarısı tələf olmuşdur. Şəhər yenidən o dövr üçün yüni bir çərəyan kimi yaranmış Siciliya barokkosu üslubunda tikilmişdir.
Alquyruq

**Alquyruq** () — İrannın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanınında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Xoy şəhristanının ətraf bölgəsinin Səkmənabad kəndistanında, Xoy şəhərindən 27,5 km şimal-qərbdə, Xoy-Maku avtomobil yolunun üstündədir.

Kənd dağlıq ərazidədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 158 nəfər yaşayır (35 ailə). Kənd əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.

Kənd əhalisinin qazanc mənbəyi heyvandarlıqdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İran coğrafiyası və Advermə saytı (tərcümə)
Sadıq Bağırov

**Sadıq Bağırov** (1940—2015) — azərbaycanlı əməkdar rəssam.

## Həyatı
Sadıq Bağırov 1940-сı ildə Bakı şəhərində anadan olub, 1978-ci ildən Kaluqada yaşayır. Rusiya Rəssamlar İttifaqının üzvü olan Sadıq Bağırov şəhər, vilayət və respublika sərgilərinin iştirakçısı idi. Yaratdığı onlarla rəsm əsəri hazırda Azərbaycan, Rusiya, Ukrayna, ABŞ, Fransa, İtaliya, Almaniya, Yuqoslaviya, Polşa və Braziliyada şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. O, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin mədəniyyət məsələləri ilə bağlı Kaluqa vilayəti üzrə müşaviri olmuşdur.

20 may 2015-ci ildə vəfat etmişdir. Kaluqanın Litvinski məzarlığında torpağa tapşırılıb.

## İstinadlar
İnisiator

**İnisiator** -  reaksiya şəraitində parçalanaraq radikallar əmələ gətirən maddələrdir.

İnisiatorlar iştirakı ilə polimerləşmədə aktiv mərkəzlər və ya sərbəst radikallar reaksiyaya ya hazır şəkildə verilir, ya da polimerləşmə şəraitində asanlıqla parçalanaraq sərbəst radikallar əmələ gətirən maddələrin mühitə daxil edilməsi ilə yaradılır. İnisiatorun parçalanmasından alınan radikallar polimerləşmənin gedişində sərf olunaraq polimer makromolekullarına daxil olurlar və bu baxımdan inisiator iştirakı ilə polimerləşmə katalitik proseslərdən fərqlənir.

Radikal polimerləşmə reaksiyalarında inisiator kimi üzvi **peroksid və hidroperoksidlər, azo və diazobirləşmələr, karbon turşularının dinitrilləri, persulfatlar** və s. istifadə olunur.
## İstinadlar
Raquza (əyalət)

**Raquza** (, ) — İtaliyanın inzibati bölgüsündə, Siciliya muxtar regionuna aid əyalətdir. Sirakuza əyalətinin inzibati mərkəzi Raquza şəhəridir.

Əyalətin sahəsi 1.614,02 km²olub, şimalda Kataniya əyaləti, şərqdə Sirakuza, qərbdə Kaltanissetta əyaləti və cənubda isə Aralıq dənizi suları ilə əhatələnmişdir. Əyalət 1927-ci ildə təsis edilmişdir.

## İstinadlar
Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı (P)

**Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı** — İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı almışların siyahısı:

## Həmçinin bax
* Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

## İstinadlar
Nick Cave and the Bad Seeds

Nick Cave and the Bad Seeds Melburn şəhərində əsas ifaçı Nick Cave,multi instrumetalist Mick Harvey və gitarist Blixa Bargeld tərəfindən qurulan alternativ rok qrupudur.Qrup indiyə qədər 15 studia albumu buraxmış və bir çox sayda beynəlxalq qastrollarda iştirak etmişdir.

Qrup Cave və Harvey-in əvvəlki qrupu The Birthday Party qrupunun dağılmasından sonra yaranmışdır.Nick Cave and the Bad SeedsÖz müasirlərinin noise rok kökündən çıxıb, bir çox digər janrlara:post-punk,gothic rock,no wave və blues janrlarına təsir edən yeni alternativ rok yaratdılar.

## Diskoqrafiya

* *From Her to Eternity* (1984)
* *The Firstborn Is Dead* (1985)
* *Kicking Against the Pricks* (1986)
* *Your Funeral… My Trial* (1986)
* *Tender Prey* (1988)
* *The Good Son* (1990)
* *Henry’s Dream* (1992)
* *Let Love In* (1994)
* *Murder Ballads* (1996)
* *The Boatman’s Call* (1997)
* *No More Shall We Part* (2001)
* *Nocturama* (2003)
* *Abattoir Blues/The Lyre of Orpheus* (2CD) (2004)
* *Dig, Lazarus, Dig!!!* (2008)
* *Push the Sky Away* (2013)
* *Skeleton Tree* (2016)
* *Ghosteen* (2019)
* *Wild God* (2024)
Flora Əlimirzəyeva-Mustafayeva

**Flora Əlimirzəyeva-Mustafayeva** — filologiya elmləri doktoru, professor, "Xarici dillər" kafedrasının müdiri (1988–2000), Azərbaycan folklorşünaslıq tarixində ilk dəfə olaraq Berlin Kral Kitabxanasının "Dits fondu"nda "Kitabi-Dədə Qorqud" un elmə məlum olmayan əlyazmasının saxlanıldıgı faktını aşkara çıxartmışdır. Bir neçə diplom və mükafatlar almışdır.

## Həyatı
Flora Davud qızı 1945-ci il yanvar ayının 13-də Qazaxda müəllim ailəsində anadan olmuşdur.
1960-cı ildə Ağstafada 22 saylı orta məktəbi bitirmişdir.

1961-ci ildə M. F. Axundov adına APDİ-yə (indiki ADU) daxil olub 1966-cı ildə həmin insitutu alman-Azərbaycan dilləri müəllimi ixtisası üzrə əla qiymətlərlə bitirmişdir.

1966-cı ildə müsabiqə yolu ilə D. Bünyadzadə adına AXTİ-nin (indiki ADİU) "Xarici dillər" kafedrasına müəllim seçilmişdir.

1973–77-ci illərdə S. M. Kirov adına ADU-nun (indiki BDU) qiyabi aspirantı olmuşdur.

1984-cü ildə "Azərbaycan folkloru slman dilində" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

1988-ci ildən 2000-ci ilə kimi işlədiyi institutda "Xarici dillər" kafedrasının müdiri olmuşdur.
1991-ci ildə müsabiqə yolu ilə kafedranın dosenti vəzifəsinə seçilmişdir.

2008-ci ildə ""Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarının alman dilinə tərcüməsi və tədqiqi " adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
2012-ci ildən işlədiyi kafedranın professorudur.

Elmi yaradıcılığı ilə əlaqədar dəfələrlə Almaniyada olmuş, Berlin, Halle, Bonn, Köln, Maqdeburq, Drezden kitabxanalarında axtarışlar aparmış, Azərbaycan folklorşünaslıq tarixində ilk dəfə olaraq Berlin Kral Kitabxanasının "Dits fondu"nda "Kitabi-Dədə Qorqud" un elmə məlum olmayan əlyazmasının saxlanıldıgı faktını aşkara çıxartmışdır.

Flora Davud qızı təşəbbüskar, vətənpərvər, demokratik fikirli bir ziyalıdır. O, 100-ə yaxın elmi-metodiki məqalənin, 10 monoqrafiya, kitab və dərs vəsaitinin müəllifidir. Almaniyada və Türkiyədə elmi məqalələri çapdan çıxmışdır. ""Kitabi Dədə Qorqud" dastanının alman dilinə tərcümə sənətkarlığı" adlı monoqrafiyası 1999-cu ildə Azərbaycan-Avropa Ədəbi-Mədəni Əlaqələr Mərkəzinin diplomuna layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Aupouri

thumb|300px
**Aupouri yarımadası**  - Şimal adasının Oklənd yarımadasının şimal qutaracağında yerləşir. İnzibati cəhətdən Nortlend regionunun Far-Nort rayonu ərazisinə daxildir. Yarmadanın uzunluğu 88&nbsp;km, eni maksimal olaraq 31&nbsp;km, ortalama eni isə 12&nbsp;km təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 281 metrdir. Sahəsi 1400&nbsp;km² təşkil edir. Qərb sahillərini Tasman dənizi, şərqini isə Sakit okean yuyur. Yarımadanın ən iri yaşayış məntəqələri Houhora (800 nəfər) və Avanui (350 nəfər) kimi şəhərçiklərdir. Yarımada ərazisində ümumilikdə 1600 nəfər məskunlaşmışdır. Bu səbəbdən ərazidə Federal şose (2010-cı ildə istifadəyə verilib) istisna olaraq digər yol demək olar ki yoxdur. Yarımada özünün 90 millik çimərliyi ilə məşhurdur. Şimal qutaracağında Nort-Keyp, Reinqa, Survill-Kliffs bunuları vardır. Yarımada öz adını Maorilərin bir qəbiləsi olan te-aupourilərin adından götürülmüşdür.

## Mənbə
* Aupouri  *teara.govt.nz* saytı
* Aupouri
Artur

**Artur** — Dünyada çox işlədilən ad və soyad.

## Bu adı olan tanınmış şəxslər
* Artur Bleyk — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet.
* Artur Braziliano Maya — Braziliya futbolçusu
* Artur Cefri — avstraliyalı şərqşünas
* Artur Con Robin Qorell Milner — hesablama sistemləri nəzəriyyəsi sahəsində ixtisaslaşmış britaniyalı alim.
* Artur de Qobino — Fransız yazıçı və diplomat.
* Artur Dryuri — FİFA prezidenti
* Artur Henderson — İngiltərənin Xarici İşlər Naziri
* Artur Keli — İngilis riyaziyyatçısı
* Artur Klark — İngilis fantastı, yazıçı
* Artur Konan Doyl — ingilis yazıçı,
* Artur Kostler — Macarıstanlı jurnalist, araşdırmaçı yazar və tarixçi.
* Artur Qayton — Amerika fizioloqu
* Artur Leist — alman yazıçısı.
* Artur Lenk — İsrailin Azərbaycanda Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri
* Artur Lyuis —iqtisadçı.
* Artur Makdonald — Kanadalı astrofizik.
* Artur Mas — Kataloniya əyalətinin 129-cu prezidenti.
* Artur Miller — ABŞ dramaturqu.
* Artur Oneqqer — fransız mənşəli isveçrəli bəstəkar
* Artur Rasi-zadə — Azərbaycan Respublikasının Baş Naziri.
* Artur Rembo — fransız şair, simvolizmin ədəbiyyatda ən böyük təmsilçilərindən biri.
* Artur Stoks (velosipedçi) — Böyük Britaniyalı keçmiş peşəkar velosiped yarışçısı.
* Artur Şopenhauer — alman filosof.
* Artur Stüart (1509-1510) — Şotlandiya kralı IV Ceymsin və Marqarita Tüdorun ikinci oğlu
* Artur Tüdor — Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığının vəliəhdi
* Artur Voloşin — Xüsusi Təyinatlı milis dəstəsində sürücü-milis, milis baş çavuşu. Rusiya Federasiyası Qəhrəmanı
* Artur Zeys-İnkvart — Avstriyalı nasianal-sosialist siyasətçi, dövlət xadimi.
* Artur Zifeld-Simumyaqi — Azərbaycan tarixçisi, ölkəşünas,
* Artur Lumley Davids
* Artur Taymazov
* Artur Devis
* Artur Uesli Dou
* Artur Danto
* Artur Biçer Karls
* Artur Bouen Devis

## Bu soyadı olan tanınmış şəxslər
* Amos Artur Heller — amerika botaniki.
* Ceyms Artur — ingilis müğənni.
* Çester Artur — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 21-ci prezidenti (1881–1885)
* Ellen Artur — ABŞ Prezidenti Çester Arturun həyat yoldaşı
* Stiven Artur Kuk — amerikalı alim, NP-tamlıq nəzəriyyəsinin müəllifi

## Digər
* Artur adası — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada.
* Kral Artur (film, 2004)
* Artur (cizgi teleserial, 1996)
* Kral Artur

## İstinadlar
Analogiya

**Analogiya** (  — "oxşarlıq", "uyğunluq") -  1)fikir, məfhum və hadisələr arasında oxşarlıq və uyğunluq, bənzəyiş; 2)müxtəlif əşya və hadisələr arasında qismən oxşarlıq və ya uyğunluq; 3)ümumilikdə müxtəlif olan əşyaların, hadisələrin və anlayışların müəyyən mənalarda oxşarlığı; 4)məntiqdə: iki əşya və ya hadisənin hər hansı cəhətdən bir-birinə bənzərliyinə əsaslanaraq, onların digər cəhətlərdən də bir-birlərinə bənzəmələri haqqında nəticə çıxarmaqdan ibarət mühakimə üsulu. Analogiya məfhumunu elmə Aristotel daxil etmişdir.

Bu terminlə ilk dəfə yunan riyaziyyatçıları ədədlər arasındaki əlaqənin oxşarlıqlarını ifadə etmişlər.

## Misal
* Onluq kəsrlər üzərində əməllər bir çox cəhətdən natural ədədlər üzərində əməllərlə analogiya  təşkil edir. Onluq kəsrlərin öyrənilməsində bu analogiya istifadə olunur;
* Ədədi və həndəsi silsilənin bir çox xassələri analogiya təşkil edir;
* Stereometriyanın bir çox məsələləri planimetriya məsələləri ilə analogiya öyrənilir:
Sfera müstəvidə çevrənin fəza analogiya, Tusi piramidası müstəvidə Paskal üçbucağının fəza analogiya (Bax: Paskal üçbucağı, Tusi piramidası).

## Həmçinin bax
*Hipotez
*Aksiom
*Arqument
*Paradoks
*Anlayış
*Nəticə
*Fakt

## Ədəbiyyat
# Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
# "Məntiq" M.M.İsrafilov, Bakı-2005
# M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
# "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
Bahadur

* Bahadur (dağ) — İranın Həmədan ostanında dağ. Hündürlüyü 2812 m.
* Bahadur (Bostanabad)

## Həmçinin bax
* Bahadur (ad)
Bayram (ad)

**Bayram** — Azərbaycan və Türkiyədə çox işlədilən ad və təxəllüs.

* Bayram — milli, dini və ya xüsusi olaraq əhəmiyyəti olan və qeyd olunan gün və ya günlər.

## Bu adı olan tanınmış insanlar
* Bayram Bayramov — Azərbaycan xalq yazıçısı (1984), Azərbaycan Dövlət Mükafatı laureatı (1990)
* Bayram Apoyev — pedaqoji elmlər namizədi, dekan (2007-ci ildən), dosent.
* Bayram Salamov — azərbaycan əsilli Rusiya rəssamı.
* Bayram xan Baharlı —
* Bayram Niyazi Kiçikxanlı —
* Bayram Hacıyev —
* Bayram Hüseynli —
* Bayram xoca —
* Bayram Allahverdiyev —
* Bayram Rüstəmov —
* Bayram Hüseynov

## Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar
* Tofiq Bayram — Azərbaycan şairi.

## Həmçinin bax
* Bayram (dəqiqləşdirmə)
* Bayramov
* Bayramlı
Bilal

**Bilal** — kişi adı.

* Bilal Həbəşi — Məhəmməd peyğəmbərin (s) səhabəsi. İlk müəzzin.
* Bilal Dadaşov — Azərbaycanın Əməkdar elm xadimi
* Bilal Bilici — 
* Bilal Əliyev — Azərbaycan müğənnisi; Azərbaycanın xalq artisti.

## Həmçinin bax
* Bilalov
* Bilalabad
Cavid

**Cavid** — kişi adı; təxəllüs.

* Cavid Təvəkkül — rejissor, ssenari müəllifi.
* **[[Cavid İmamverdiyev]]**
:* Cavid İmamverdiyev (rejissor) — rejissor
:* Cavid İmamverdiyev (futbolçu) — futbolçu

* Cavid Əliyev — Operator
* Cavid Əhədov — Rejissor
* Cavid Səfərov —
* Cavid Səmədov —
* Cavid Xaspoladov
* Cavid Xıdırov —

**Bu təxəllüsü olan tanınmış şəxslər**
* Hüseyn Cavid — Azərbaycan şairi
* Turan Cavid — C. Cabbarlı adına Azərbaycan Dövlət Teatr Muzeyinin direktoru, şair Hüseyn Cavidin qızı.
* Ərtoğrul Cavid — Şair Hüseyn Cavidin və Mişkinaz Cavidin oğlu, Turan Cavidin isə qardaşı

## Həmçinin bax
* Cavad
İbrahimpaşa Dadaşov küçəsi (Bakı)

**İbrahimpaşa Dadaşov küçəsi** — Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda Azadlıq prospektinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan sərbəst güləş ustası, dəfələrlə SSRİ çempionu İbrahimpaşa Dadaşovun adını daşıyır.

## Haqqında
Küçə Ziya Bünyadov prospekti ilə kəsişir. 8-ci mikrorayondan keçir.

## Mühüm ünvanlar
* №? — Bakı Tennis Akademiyası
* №? — ATS 36, 61, 62, 63
* №? — "Büsat" restoranı
* №? — "Həyat" şadlıq evi
* №55 — Respublika Fizika və Riyaziyyat Liseyi 
* №70 — 248 saylı məktəb
* №79 — 135 saylı məktəb
* №91 — 83 saylı məktəb

## Ədəbiyyat
#

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Tasman yarımadası

thumb|300px
**Tasman yarımadası**  - Tasmaniya adasının bir hissəsini təşkil edir. Yarımada Abel Tasmanın şərəfinə adlandırılıb. Tasman yarımadasını adadan iki bərzəx birləşdirir. Qabarma və çəkilmə nəticəsində onlardan biri tədricən boğaza çevrilir. Bərzəxin eni 30 - 40 metr təşkil edir. Ərazidə Port Artur şəhəri yerləşir. Yarımadanın cənub-şərqində Tasman milli parkı vardır. Oradan cənub-şərqdə məşhur Tasman adası yerləşir.

## İstinadlar
Braziliya milli voleybol komandası

**Braziliya milli voleybol komandası** - Braziliyanı beynəlxalq voleybol turnirlərində təmsil edən milli voleybol komandası.

## Tarixi

## Uğurları
Bərzəx

**Bərzəx** ( برزخ) — Coğrafi termin olaraq iki quru parçasını birləşdirən dar, ensiz keçidə deyilir. Bərzəx bir növ boğazın əksidir. Belə ki, boğazlar iki tərəfdən quru ilə əhatələndiyi halda, bərzəx iki su sahəsi ilə əhatələnir. Boğaz iki su sahəsini birləşdirdiyi halda, bərzəx iki quru parçasını birləşdirir. Bərzəx termini dilimizə ərəb dilindən keçmişdir. Dilimizə tərcümədə *Aralıq* və ya *Keçid* anlamını verir. Bərzəxlər bir növ əlverişli kanal tikintisinə imkan verir. Belə ki, onların dar, ensiz olması praktiki və maliyyə cəhətdən bunu mümkün edir. Buna Süveyş kanalı və Panama kanalını misal çəkmək olar. Dünyada bir çox bərzəxlər vardır:

* Panama bərzəxi — Şimali Amerika ilə Cənubi Amerikanı birləşdirir.
* Süveyş bərzəxi — Afrikanı Avrasiya materiki ilə birləşdirir.
* Karel bərzəxi -Ladoqa gölünü Fin körfəzindən ayırır.
* Koreya bərzəxi — Koreya yarımadası ərazisində yerləşir.
* Lya-Kupe bərzəxi — Sark ərazisini Kiçik Sark yarımadası ilə birləşdirir.
* Teuantepek (bərzəx) — Yukatan yarımadasını Meksikaya birləşdirir.
* Medanos (bərzəx) — Paraquana yarımadasını materiklə birləşdirir.
* Lerapetra bərzəxi — Krit adasının şərində yerləşir
* Tayabas bərzəxi — Filippin ərazisində yerləşir.
* Santa Katalina (bərzəx) — Santa Katalina adasının şimal-qərbini əsas hussə ilə birləşdirir
* Yanakie bərzəxi — Vilson Promotori yarımadasını materikə birləşdirir (Avstraliya).
* Beringiya bərzəxi — Tarixən Asiya ilə Şimali Amerika arasında mövcud olmuş, hal-hazırda isə boğaza çevrilmiş bərzəx.
* Katansaro bərzəxi — Appenin yarımadasının cənubunda yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Britannica: Isthmus
İçərişəhərdəki tarix-memarlıq abidələrinin siyahısı

***[[İçərişəhər]]dəki tarix-memarlıq abidələrinin siyahısı*** -

## Əsas
*Qeyd: Aşağıdakı siyahıda dünya, ölkə və yerli əhəmiyyətli abidələr verilmişdir*

## Digər
*Qeyd: Aşağıdakı siyahıda yalnız yerli əhəmiyyətli abidələr verilmişdir*

* 

## Qeydlər




## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bakının görməli yerlərinin siyahısı
* 

## Xarici keçidlər
Vladimir Kramnik

**Vladimir Kramnik** (; ) — rus şahmatçısı, qrosmeyster, 2000-ci ildən 2006-cı ilədək Klassik Dünya Çempionu, 2006-cı ildən 2007-ci ilədək Dünya Çempionu.

2000-ci ildə Londonda Harri Kasparova 16 oyunluq bir maçta qalib gəlmişdir. Bu maç FİDE üçün rəsmi dünya çempionatı sayılmasa da ümumi olaraq 2000-ci ildə Kramnik dünya çempionu hesab edilmiş, Kasparov bu maçdan bir qədər sonra 2005-ci ildə şahmatı buraxdığını açıqlamışdır.

## Naliyyətləri

Olimpiadalarda üç dəfə komanda ilə, üç dəfə isə şəxsi qızıl medal qazanmışdır.

Avropa (1992) və Dünya (2013) Komandalar arası Çempionatlarda qızıl medallar qazanmışdır.

Kramnik sonuncu Şahmat üzrə Dünya Kubokunun qalibidir (2013).

İki dəfə (2000, 2006) Şahmat Oskarına layiq görülmüşdür.

Əhəmiyyətli turnirlərdə ilk ən böyük uğuru 1992-ci ildə Manilada keçirilən 33-cü Şahmat Olimpiadasında Rusiya komandasının birinci ehtiyat oyunçusu kimi qızıl medal qazanması olmuşdur. O zaman onun seçilməsi birmənalı qarşılanmamışdı, çünki 16 yaşı vardı və qrosmeyster deyildi, lakin bu seçimi Harri Kasparov dəstəklədi. O səkkiz dəfə qalib gəldi, bir heç-heçə etdi və məğlub olmadı.

1995-ci ildə Klassik Dünya Çempionatında Vişvanatan Anandla görüşdə Kramnik Kasparovun məsləhətçisi kimi çıxış etdi. Kasparov 10½–7½. hesabla qalib gəldi.

1996-cı ilin yanvarında, Kramnik Kasparov ilə eyni əmsala (2775) sahib olaraq dünya elo siyahısına başçılıq edirdi. Kramnikin altı ay davam edən birinciliyi 1986-cı ilin yanvarından 2006-cı ilin martınadək Kasparovun dünya birincisi olmadığı ilk hadisə idi. Birinci olmaqla Kramnik Kasparovdan sonra rekordu qıraraq dünyada ən gənc oyunçu oldu. Bu rekord bir daha yalnız 2010-cu ilin yanvarında Maqnus Karlsen tərəfindən qırıldı.

2000-ci ilin oktyabrında Kramnik Londonda Kasparovu məğlub etdi (Bu tarixdə Dünya Çempionunun bir oyunda belə qalib gəlmədən matçı uduzduğu ikinci hadisə idi) və Klassik Dünya Çempionu oldu.

2004-cü ildə İsveçrənin Brisaqo şəhərində baş tutan oyunda Kramnik rəqibi Peter Leko ilə heç-heçə edərək titulunu saxladı.

2006-cı ilin oktyabr ayında Dünya Çempionatında, Kramnik, FİDE Çempionu Veselin Topalovu unification matçında məğlub etdi. Nəticədə, 1993-cü ildə Kasparovun FİDE-dən ayrılmasından sonra ilk dəfə olaraq Kramnik həm FİDE, həm də Klassik çempion adlarını qazanaraq Dünya Çempionu oldu.

2007-ci il Dünya Çempionatında o, Vişanatan Ananda məğlub oldu. 2008-ci il Dünya Çempionatında onlar yenidən qarşılaşsalar da o, məğlub oldu. Dünya Çempionu olduğu müddətdə Kramnik yalnız bir dəfə - 2008-ci ilin yanvarında Vişanatan Ananda uduzduqdan sonra nömrə bir statusunu qaytara bildi.

1996-cı ildə olduğu kimi, Kramnik Anandla eyni əmsala (2799) malik idi, lakin daha çox oyunda iştirak etdiyi üçün dünya birincisi oldu.

2013-cü ildə Kramnik Londonda Dünya Şahmat Namizədlər Turnirində oynayaraq +4−1=9 nəticəsi ilə Maqnus Karlsenlə birinci yeri bölüşdürdü, taybreyk nəticələrinə əsasən Maqnus qalib gəldi.

2013-cü il Norveçdə keçirilən Dünya Kubokunda Kramnik 2½–1½ hesabı ilə Dmitry Andreikini məğlub etdi və sonuncu Kubokun sahibidir.

## İstinadlar
Con Taytor

**Con Taytor** () — 2036-cı ildən gəldiyini iddia edən şəxs.

2000-2001-ci illərdə müxtəlif internet xəbər saytlarında qeyri-müəyyən, bir çoxunun yanlışlığı sübut edilə bilən məlumatlar yollamış, yaxın gələcək haqqında proqnozlar və yaşadığı zaman haqqında məlumatlar vermişdir. Belə ki, göndərdiyi yazılar 2000-2037-ci illər arasında "baş verən" bir sıra hadisələrlə bağlıdır. İddiaları arasında diqqəti cəlb edən məlumatlardan biri 2015-ci ildə Üçüncü dünya müharibəsinin baş verəcəyini bildirməsi olmuşdur. Con Taytorun söylədikləri dünyada bir çox mübahisələrə səbəb olmuşdur.

## Populyar mədəniyyətdə
* 2003-cü ildə Con Taytor Fondu *"Con Taytor: Zaman səyahətçisinin nağılı"* adlı kitab (ISBN 1-59196-436-9) nəşr etmişdir. Kitabda Con Taytorun iddiaları müzakirə olunur.
* 2004-cü ildə ABŞ-də Con Taytorun hekayəsinə əsaslanan *"Zaman səyahətçisi Sıfır"* adlı tamaşa səhnələşdirilmişdir.
* 2009-cu il istehsalı və əsasında 2011-ci ildə anime serialı da çəkilən *"[[Steins;Gate]]"* adlı vizual roman Con Taytor və onun hekayələrindən bəhs edir. Vizual romandakı hekayəyə görə zaman maşını icad etmiş SERN təşkilatı (real həyatdakı CERN) 2036-cı ildə dünyaya hökmranlıq etməkdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Con Taytor: 2036-cı ildən gəlmiş zaman səyahətçisi?
Puşkin küçəsi (Bakı)

**Puşkin küçəsi** — Bakı şəhərinin Nəsimi rayonunda Fikrət Əmirov və Rixard Zorqe küçələrinə paralel küçə. Küçə dahi rus şairi, dramaturq və nasiri Aleksandr Puşkinin adını daşıyır.

## Haqqında
Səməd Vurğun və Puşkin bağı da bu küçədədir.

## Kəsişdiyi küçələr
Küçə Dilarə Əliyeva küçəsi ilə kəsişmədən başlayaraq Neftçilər prospektində bitir.

* 28 May küçəsi
* Nizami küçəsi
* Xəqani küçəsi
* Üzeyir Hacıbəyov küçəsi
* Zərifə Əliyeva küçəsi

## Mühüm ünvanlar
* № 13 — "Bətül" dini mağaza
* № 1214 — "Семья" Apteki
* № ? — "Anadolu" restoranı

## Ədəbiyyat
#

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Puşkin küçəsi, Bakı, Azerbaycan
Panama bərzəxi

**Panama bərzəxi** — Şimali Amerika materikini Cənubi Amerika materiki ilə birləşdirir. Şimaldan Karib dənizi və cənubdan Sakit okean suları ilə əhatələnir. Yəni bu iki coğrafi su obyektlərini ayırır. Bərzəxin formalaşması iki tavanın bir-biri ilə toqquşması nəticəsində 12–15 milyon il bundan öncə meydana gəlmişdir. Bu birləşmə nəticəsində canlılar sərbəst şəkildə şimala və cənuba doğru hərəkət etmişdir. O da bəllidir ki, Cənubi Amerikaya insanlar şimaldan məhz bu bərzəx vasitəsilə gəlmişlər. Bərzəx Panamanın ərazisində yerləşir. Mövcud əlverişli coğrafi mövqe ilə əlaqədar onun üzərində Panama kanalı çəkilmişdir. Kanalın uzunluğu 81,6&nbsp;km təşkil edir. Bu kanal vasitəsilə 1000 kilometrlərlə məsafə qısalmışdır. Belə ki, Avropadan və Şərqi Amerikadan gələn gəmilər qısa yol qət edərək qərbi Amerika sahillərinə gedə bilirlər. Kanalın tikintisi 1906–1914 ci illərə təsadüf edir.

## İstinadlar
Mənim ağ göyərçinim

**"Mənim ağ göyərçinim"** — 19 yanvar 2013-cü ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrın premyerası keçirilmiş tamaşa. 1990-cı il 20 yanvar hadisələrinin qurbanlarına həsr olunmuş iki pərdəli məhəbbət dramıdır. Birinci pərdə 1 saat 5 dəqiqə, ikinci pərdə isə 50 dəqiqədir.

## Məzmun

Tamaşa gənclərin ilk məhəbbətinin tərənnümünə həsr olunub. Bir-birini böyük məhəbbətlə sevən Aqillə Turan ayrılsalar da, daxilən ömürlərinin sonuna qədər bir-birinə sadiq qalırlar. Aqil 20 yanvar hadisələri zamanı həlak olur. Turan isə Aqilin Səidədən olan oğlunun təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olur, onun anasını tək qoymur.

## Tamaşanın heyəti

### Yaradıcı heyət
* Müəllif: Tamara Vəliyeva
* Rejissor: Cənnət Səlimova
* Rejissor assistenti: Nofəl Vəliyev
* Rəssam: Şota Qlurcidze
* Musiqi tərtibatı: Vladimir Neverov
* Rəqslərin quruluşçusu: Vüsal Mehrəliyev
* Şeirlərin müəllifi: Mirzəağa Mirzəyev

### Rollarda
* Mehriban Hüseynova — Turan (yaşlı)
* Təhminə Məmmədova — Turan (yaşlı)
* İlqarə Tosova — Turan (yaşlı)
* Günel Məmmədova — Turan
* Asya Atakişiyeva — Turan
* Elşən Rüstəmov — Aqil
* Mirzəağa Mirzəyev (MİU-nun tələbəsi – debüt) -Aqil
* Emin Sevdimalıyev — Bəhruz
* Eşqin Quliyev — Bəhruz
* Zülfiyyə Alhüseynova — Səidə
* Nəsibə Eldarova — Zəhra
* Kərəm Hadızadə — Qürbət
* Sona Babayeva — Qadın

## Xarici keçidlər
* Mənim ağ göyərçinim
Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı (Q)

**Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı** — İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı almışların siyahısı:

## Həmçinin bax
* Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

## İstinadlar
DigiSport

**DigiSport** — bir media qrupu. Rumuniya dövlətinə aiddir. Əsasən çempionlar liqasını yayımlayan tv-dır. DigiSport BAKU-2015 olimpiya oyunların yayımlayan kanallardan biri olacaq.

## İstinadlar
Yusif Məmmədəliyev küçəsi (Bakı)

**Yusif Məmmədəliyev küçəsi** — Bakı şəhərinin Səbail rayonunda Hacı Zeynalabdin Tağıyev və Rəsul Rza küçələrinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının prezidenti və akademiki Yusif Məmmədəliyevin adını daşıyır.

## Haqqında
Küçənin əvvəlki adı "Polis küçəsi", bəzi mənbələrdə isə "Köhnə Polis küçəsi" adlanmışdır.

## Kəsişdiyi küçələr
Küçə ? küçəsi ilə kəsişmədən başlayaraq Neftçilər prospektində bitir.

* Əbdülkərim Əlizadə küçəsi
* Zərifə Əliyeva küçəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Yusif Məmmədəliyev, Bakı, Азербайджан
Çəkələk

**Çəkələk** ― yüngül ayaqqabıların bir növü.

Çəkələkləri çox vaxt parçadan ya da dəridən düzəldirlər. Bəzi bölgələrdə xalq arasında şəpik adlandırılan bu ayaqqabılar qədim zamanlardan tanınır və isti ölkələrdə, başqa ayaqqabılara nisbətdə daha çox geyinilir. Bəzi çəkələklər isə (məsələn: hamam üçün) rezindən hazırlanır. Tərlik ayaqqabı şəklində ola bilər və ya arxası olmaya bilər (flip-flop). Onların dabanları adətən nazik olur və ayaq üçün çox qorunma təmin etmir. Otellərdə, hamamlarda və s.-də müştərilərə birdəfəlik terliklər verilə bilər.

## İstinadlar
Akinak

thumb|E. Ə. VII—V əsrlərə dair skif akinakı

**Akinak** () — gödək (40—60 sm) dəmir qılınc, skiflər tərəfindən işlənirdi.

## Tarixi məlumat

Bəzi antik müəlliflər skiflərin adətləri haqqında da məlumat verirlər. Skiflərin səciyyəvi adətlərindən biri at südü içmək idi. Hələ Homer kimmerləri "at südü içənlər" adlandırmışdı. Maldar türk tayfaları tarix boyu at südü içmiş və at əti yemişlər. Bir antik mənbədə deyilir ki, "skiflərin böyük əksəriyyəti yalnız at südü ilə qidalanırlar". İrandilli xalqların heç birində bu adət olmamışdır. Arxeoloqlar skiflər üçün səciyyəvi ox ucluqlarının və "skif heyvan stili"nin Altayda və Qərbi Sibirdə təşəkkül tapdığını artıq sübut etmişlər. Altayda və Sibirdə irandilli etnosların heç zaman yaşamadığını sübut etməyə isə ehtiyac yoxdur. Bu skiflərlə Altay tayfalarının mənşəcə eyni olduğunu sübut edən tutarlı faktdır.

Herodot yazır ki, skiflərdə çar öləndən sonra dörd künc çala qazır və meyiti mumyalayıb dəfn edirlər . Altayda arxeoloji qazıntılar zamanı bu adəti S.A.Rudenko aşkar etmişdir. Tuva ərazisində isə bu dəfn adətini M.P.Qryaznov müəyyən etmişdir. Ölülərin mumyalanması adəti Midiyada da vardı.

Herodot yazır ki, skiflərdən olan aqrippilər ağ keçə ilə örtülmüş ağac altında yaşayırlar . Bununla antik müəllif bu tayfanın ağ keçə ilə örtülmüş alaçıqlarda yaşadığını göstərmişdir.

Herodot yazır ki, skiflər əti heyvanın qursağına doldurub bişirirlər . Bu adəti türk xalqlarının əksəriyyətində və buryatlarda da müşahidə etmək mümkündür.

Yapon və Çin tarixi mənbələri də skiflərin, yəni dəmir əldə etməyi, ondan silahlar və müxtəlif məişət və bəzək əşyaları hazırlamağın sirlərini bilən tayfaların məhz b.e.ə. VI əsrdən etibarən həmin ərazilərə yayıldıqlarını bildirirlər və həmin tayfaların məhz Türk əsilli olmalarını yazırlar.

Cənubi Sibirin Taştık, Afanasevski, Andronovski kurqanlarının xüsusiyyətlərini müqayisəli analiz edən E. B. Vadetçkaya sarmat–hun mədəniyyətinin oxşarlığını qeyd edərək həmin kurqanların sahiblərinin məhz hunların eyni (yəni elə hunların özləri) olduğunu bildirmişdi. E. A. Okladnikova Şərqi Sibirdəki Kara-Oyuq qayaüstü rəsmləri (qraffitləri) araşdıraraq sarmatların və hunların maddi–mədəni mədəniyyətinin eyniliyini bildirir və onları skiflərinkilə əlaqələndirir. Altayın Hun-sarmat dövründən danışarkən o yazır, müxtəlif ov səhnələrini, geyimləri və ovçuların silahlarını əks etdirən o dövrün petroqlifləri Kara-Oyuk rəsmlərini «Skif dövrü insanlarının rəsmləri» ilə yaxınlaşdırırlar. Hun-Sarmatlara aid qayaüstü rəsmlərdə «qısa qılınc» (akinak) və xəncər döyüşçülərin əsas atributları siyahısına daxil idi.

Skiflər döyüşlərdə akinaklardan istifadə edirdilər.

## Etimologiya
Yunan dilindən *ἀκινάκης* *midiyalıların, skiflərin «əyri, qısa qılıncı" kimi tərcümə olunur*.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Skiflər

## Xarici keçidlər
Buz-adam (Marvel Comics)

**Buz adam** () — Marvel Comics tərəfindən yaradılan komiks personajı. Bir mutantdır. İlk dəfə 1963-cü ildə görünmüşdür. Əsas gücü soyuğu idarə edərək buz və qar əmələ gətirməkdir. Daha çox İks-adamlar komandası ilə birlikdə olmuşdur. Əsl adı Robert Luis Dreykdir.

## Həyatı

Nyu York ştatının Floran Park şəhərində yəhudi ananın və katolik irland atanın ailəsində anadan olmuşdur. Güclərini gənc yaşında ikən soyuqdan titrərkən kəşf etmişdir.

Oxuduğu məktəbin zorbası Rokki Biesi ona və qız dostuna hücum çəkərkən Robert panikaya düşmüş və Rokkini donduraraq güclərini ortaya çıxartmışdır. Onun hərəkətlərindən qorxan xalq Dreyklərin evinə hücum çəkmişdir. Bölgənin şerifi Roberti həbs etmişdi.

Bundan sonra *Professor X* *(Çarlz Xavier)* *Skot Sammersi* Bobbinin dalınca göndərmişdir və Bobbi Professor X-in məktəbinə qatılmışdır. Burada o, güclərindən istafədə etməyi öyrənmişdir.

Bir müddət İks-adamlarlə Manitoya və *Bəlalı Mutantlar Qardaşlığına* qarşı döyüşmüşdür. Müxtəlif mutantlarla sevgi münasibəti oldu. Bir dəfə *Kiklopsun* qardaşı Alekslə birlikdə Lorna Deynə aşiq olmuşdur. Amma sonda Lorna Deyni Aleksə buraxmışdır. İks-adamlardə qalıb döyüşməyə davam etmişdir.

## Gücləri

Buzadam bədənin iç və xaricinin temperaturunu dəyişdirə, bədənindən soyuq saça bilir. Buzadam ilk dəfə bədənini tam olaraq buza çevirdikdə bədəni qara bənzər maddə ilə örtülmüşdür. Daha sonra özü üzərində çalışaraq bunu buzla əvəz edə bilmişdir.

Varlıqların yaydıqları temperaturu hiss etməyi də bacarır. Beləliklə canlıların yerini müəyyən edə bilir. Havadakı nəmi buza və qara çevirir. Buna şəkil vermək xəyal gücünə bağlıdır. Buzdan çubuqlar və qalxanlar yarada bilər. Suyu bir toxunuşu ilə buza çevirər.

Bədəni buza çevrilərkən yenidən sağalma qabiliyyətinə malik olur.

## Film

Buz adam indiyə qədər 4 filmdə — "İks-adamlar" (2000), "X2" (2004), "İks-adamlar: Son müqavimət" (2006) və "İks-adamlar: Gələcəyin keçmiş günləri" (2014) filmlərində görünmüşdür. Bütün filmlərdə Buz adam rolunu Şon Eşmor canlandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Marve.com-da
* Marvel Verilənlər Bazası
* UncannyXmen.net Spotlight on Iceman
Putra məscidi

**Putra məscidi** () — Malayziyanın yeni inzibati mərkəzi olan Putracayada yerləşən əsas məscid.

Məscidin tikintisinə 1997-ci ildə başlanıldı və tamamlama işləri iki ildən sonra başa çatdı. Məscid Malayziyanın Baş Nazirinin iqamətgahı olan  və süni yarasdılmış *Putracaya gölünün* yaxınlığında yerləşir. Məscidin qarşısında Malayziya ştatlarının bayraqlarının dalğalandığı böyük meydan yerləşir.

## Memarlığı
Məscidin xarici görünüşünün dizaynına Şeyx Ömər məscidi (Bağdad) və İkinci Həsən məscidinin (Kasablanka) dizaynı güclü təsir göstərib. Məscidin bünövrəsini təşkil edən divarlar İkinci Həsən məscidinin divarlarını xatırladır. Məscidin minarəsinin dizaynına isə Bağdadda yerləşən Şeyx Ömər məscidinin minarəsinin dizaynı təsir göstərib. Məscidin əsas materialı kimi çəhrayı qranitdən istifadə olunub.

Məscid üç əsas funksional ərazidən ibarətdir: ibadət zalı, həyət və müxtəlif öyrənmə zalları və otaqlar. İbadət zalı və baş günbəz 12 sütunun köməyi ilə saxlanır. Günbəzin diametri 36 metr təşkil edir. İbadət zalının qarşısında geniş həyət yerləşir. Günbəzin hündürlüyü 76 metrdir. Minarənin hündürlüyü 116 metr olmaqla regionda ən hündür minarələrdən biri hesab olunur və islamın beş şərtini təsvir edən beş səviyyəyə malikdir.

## İstinadlar
Zübük (film)

***Zübük*** — Əziz Nesinin eyni adlı romanı əsasında ekranlaşdırılmış, rejissoru Qartal Tibet, ssenari müəllifi Atıf Yılmazın olduğu 1980-ci il istehsalı film.

## Mövzusu
Millət vəkili İbrahim Zübükzadə (Kamal Sunal) işindən xaric edilmiş bir siyasətçidir. Sözündə durmayan, əxlaqsız bir adamdır. Jurnalist Yaşar (Metin Serezli) qəzetdə yayımlamaq istədiyi yazı üçün Zübükzadənin həyat hekayəsini öyrənmək istəyir. Getdiyi kəndi Gülörendə qarşılaşdığı kəndliləri Zübükzadəni nifrətlə anırlar. Yaşarın kəndlidən aldığı bilgiyə görə Zübük iş həyatına bir dairədə katib olaraq başlamış, qısa müddətdə aldığı rüşvətlərlə zəngin olub çıxmışdır. Foyası ortaya çıxınca qovulan Zübük, Dəstək Partiyasına daxil olub yaltaqlıqla ocak başçılığına yüksəlir. Girdiyi hər yerə də rüşvəti bulaşdırır. Müxalifət partiyasından olan Qədir ağanın (Kadir Savun) qızı Yektanəni (Nevra Serezli) evlənmə vədiylə aldadıb birlikdə olur. Amma Yektane silah zoruyla Zübükü nikah masasına oturdur. Zübük partiyalı-partiyasız hər kəsi elə bir-birinə düşürür ki, sonunda xalq onun bələdiyyə rəisi olması üçün yalvarır. Ağlı elə şeytanlığa çalışdığı üçün ona qurulan tələləri, hiylələri də ortadan qaldıraraq Zübük, özünü millətvəkili seçdirir. Bütün bu anladılanlara çox şaşıran qurd jurnalist Yaşar Zübüklə üz-üzə danışmağa gedir. Zübük bütün üzsüzlüyü ilə kəndlini, qəsəbəlini, gedərək bütün əhalini pisləyib özünün dürüst ve vətənsevər bir siyasətçi olduğunu elə anladır ki, Yaşar Zübüyə acımaya başlayır. Amma Zübükün özünə də oynadığı bir oyun ağlını başına gətirir. Çirkin siyasətçilərin əlində çaresiz qalan xalqın hər zaman haqlı olduğunu anlar...

## Aktyorlar
* Kamal Sunal — İbrahim Zübükzade / Zeybekzade Kara Yusuf Efe
* Nevra Serezli — Yektanə
* Kadir Savun — Yektanənin atası Muxalif Qədir Əfəndi
* Osman Alyanak — Motelci Satılmış
* Əli Şen — Səbri Ağa
* Bülent Kayabaş — İri Nuri
* Metin Serezli — jurnalist Yaşar
* Memduh Ün	- Millət vəkili
* Alpay İzer — Müxalif Burhan bəy
* Zeki Alpan — Mehmet Çavuş
* Nubar Terziyan — Bedir hoca
* Şemsi İnkaya — dərzi Camal
* Hüseyin Kutman — əmniyyə müdiri
* Bilge Zobu — Vəli Vahid Atılgan
* Reha Yurdakul — dəmirçi Nuri
* Nejat Gürçen — partiya sədri
* Mesut Sürmeli — yazı işleri müdiri
* Nevzat Açıkgöz — bələdiyyə rəisi
* Seyfettin Karadayı — Gədikli İhsan
* Osman F. Seden — Məclis sədri
## İstinadlar
Ramadi döyüşü (2014-15)

**Ramadi müharibəsi** - 2014-cü ilin 21 noyabr tarixində İraq ordusu və İraq Şam İslam Dövləti arasında başlamış döyüş. Ramadi şəhərinə nəzarəti ələ keçirmək uğrunda keçirilən döyüşlər 2015-ci ilin 17 mayında İraq Şam İslam Dövlətinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.

## İstinadlar
Əlaəddin Hüseyn Cahansuz

**Əlaəddin Hüseyn Cahansuz** (?-1161) — Qurilər sülaləsinin hökmdarı (1149-1161).

## Həyatı
Qurlu qultanı İzzəddin Hüseynin yeddi oğlundan biri olaraq dünyaya gəldi. Atasının ölümü üzərinə yerinə keçən oğlu Seyfəddin Suri, torpaqlarını qardaşları arasında bərabər şəkildə bölüşdürmüşdü. Öz hissəsini bəyənməyən Qütbəddin Məhəmməd torpaqlarını qardaşlarından Bahaəddin Sama tərk edərək Qəznəvilər sultanı Bəhram Şaha qatılıb ona xidmət etməyi lazım bildi. Qısa müddətdə özünü sevdirən Qütbəddin yetənəkləriyle diqqəti çəkirdi. Bundan xoşlanmayan bəzi kimsələr Bəhram Şahı onun aleyhində qızışdırdınca bir müddət sonra Qütbəddin zəhərlənərək öldürüldü. Bu olaydan sonra Qurlular və Qəznəlilər arasında bir düşmənlik başlandı.

Qardaşının bu şəkildə öldürüldüyünü öyrənən Seyfəddin Suri intiqam almaq üçün Bəhram Şahın üzərinə yürüdü və Qəznəliləri məğlub etdi (1148). Bəhram Şah qaçaraq canını qurtara bildi. Qəznədə qalan Seyfəddin Suri bir müddət sonra idarədəki hakimiyətini sağlamlaşdırıb xalqın və əşrəfin güvənini qazandığına qane olunca məiyetini təkrar Firuzkuha göndərdi. Bu arada özünü toplayan Bəhram Şah düzənlədiyi böyük bir ordu ilə Qəznəyə doğru irəliləməyə başladı. Aparılan savaşda Seyfəddin və vəziri Seyyid Məcdüddin məğlub edilərək öldürüldülər (1149).

Seyfəddindən sonra taxta keçen Bahaeddin Sam isə intiqam məqsədiylə Bəhram Şah ilə savaşmaq üçün gedərkən yolda xəstələnib ölüncə Qurlu taxtına Əlaəddin Hüseyn keçdi (1149). Böyük bir qərarlılıqla yola çıxan Əlaəddin Bəhram Şah ilə arxa-arxaya üç dəfə savaşdı və hər dəfəsində onu məğlub etdi. Bəhram Şah ancaq Pəncaba qaçaraq canını qurtara bildi. İntiqam hirsiylə gözü dönən Əlaəddin Qəznəni yağmalayaraq yeddi gün yandırıb-yaxdı. Bütün memarlıq əsərlər, kitabxanalar, bağçalar təxrib edilirkən minlərcə insan öldürüldü (1150/1151). Qəznəlilərin digər önəmli bir mərkəzi olan Büst də eyni şəkildə yağma və təxrib edildi. Bu üzdən Əlaəddin “Cahansuz” (dünyanı yandıran) adı ilə məşhur oldu.

## Həmçinin bax
* Qurilər

## İstinadlar
Həsən Mehdiyev

**Həsən Mehdiyev** (*Həsən Musa oğlu Mehdiyev*; ) – yazıçı, nasir, publisist.

## Həyatı
Həsən Mehdiyev Nаxçıvan Pedaqoji Tеxnikumunu bitirmiş (1941), Bakıda ikiillik partiya məktəbinin müdavimi (1947–1949) olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsinin (1941–1945) iştirakçısıdır. Ordudan tərxis edildikdən sonra Şahbuzda, Naxçıvanda sovet, komsomol və partiya işində çalışmışdır.

Həsən Mehdiyev 1952-ci ildə Bakıya köçmüş, nəşriyyat və mətbuat sahəsində fəaliyyət göstərmiş, "Azərnəşr"də bədii ədəbiyyat şöbəsinin müdiri (1967–1972), "Elm və həyat" jurnalının baş redaktoru (1975–1993) olmuşdur.

Həsən Mehdiyev "Nаxçıvan" adlı ilk kitabı 1959-cu ildə nəşr edilmişdir. "Mənim Gülgəz bacım" (1971), "Dağ çiçəyi" (1980) povestlərinin, "Əlvida demədik" (1969), "Оxşar talelər" (1982), "Sənsiz keçən günlərim" (1985), "Dünyamı qaytar mənə" (1989) romanlarının müəllifidir. Hekayələri ("Sevgi rapsodiyası" toplusu, 1969), publisistik yazıları var.

## İstinadlar
Hüseyn Məmmədov (siyasətçi, 1900)

**Hüseyn Məmmədov** () — dövlət xadimi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948).

## Həyatı
Hüseyn Məmmədov gəncliyində Bakı neft mədənlərində fəhləlik etmişdir. Bakıda hərbi siyasi məktəbi bitirdikdən sonra 1925-ci ilədək orduda siyasi rəhbər işləmişdir.

Hüseyn Məmmədov 1920-ci ildə Kommunist Partiyasına üzv olmuş, 1930-cu ildən Qonaqkənd rayonu, 1934–1936-cı illərdə isə Masallı və Kürdəmir rayon MTS-lərində çalışmışdır. 1936–1938-ci illərdə Kürdəmir, sonra isə Qaryagin rayonu partiya komitəsinin katibi olmuşdur.

1938–1943-cü illərdə Azərbaycan SSR Xalq toxuculuq komissarının müavini olmuşdur. 1943–1951-ci illərdə Ağsu Rayon Partiya Komitəsinin katibi olmuşdur. 1951–1953-cü illərdə Azərbaycan KP Naxçıvan Vilayət Komitəsinin 2-ci katibi, 1952–1963-cü illərdə Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri – Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini olmuşdur.

Hüseyn Məmmədov 1947-ci ildə Ağsu rayonu üzrə planların yerinə yetirilməsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. SSRİ Ali Sovetinin (4-cü çağırış), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (1–6-cı çağırış) deputatı olmuş, dəfələrlə Azərbaycan KP MK üzvü seçilmişdir. 3 dəfə ""Lenin" ordeni", "Qırmızı Əmək Bayrağı", "Qırmızı Ulduz", "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. 

Dırnıs kənd məktəbi Hüseyn Məmmədovun adınadır.

## İstinadlar
İbrahim Məmmədov (aktyor)

**İbrahim Əhməd oğlu Məmmədov** () – Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).

## Həyatı
İbrahim Məmmədov 1955-ci ildən C. Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında işləmişdir.

Əsas rolları: Yaşar, Rəbi ("Ya şar", "Od gəlini", Cəfər Cabbarlı), Hacı Qara ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundov), Bəxtiyar ("Komsomol poeması", Səməd Vurğun), Vahan ("Nakam qız", А. Şirvanzadə), Nəroğlan ("Qız atası", Ə. Əsgərov), Məşədi İbad, Mərcan bəy ("О, olmasın, bu olsun", "Ər və arvad", Üzeyir Hacıbəyov), Kərəmov ("Toy", S. Rəhman), Dadaş bala ("Hicran", Sabit Rəhman, Emin Sabitoğlu), Əli Paşa ("Nadir şah", Nəriman Nərimanov) və s.

İbrahim Məmmədov Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü idi. Prezident təqaüdçüsü olmuşdur (2005).

2014-cü il sentyabr ayının 9-da Bənəniyar kəndində vəfat edib.

## Ədəbiyyat
*
Rusiya milli voleybol komandası

**Rusiya milli voleybol komandası** - Rusiyanı beynəlxalq voleybol turnirlərində təmsil edən milli voleybol komandası.

## Tarixi

## Uğurları
Ay çörəyi

Ay çörəyi yoxsa Ayçörəyi , Türkiyə mətbəxinə aid, ümumiyyətlə, darçın, qoz, fındıq, kakao və kişmiş yerləşdirilərək, aypara şəklində hazırlanan çörək növü. Aypara şəklində olmayan, eyni materiallardan istifadə edilərək hazırlanmış düzbucaqlı pastiç (İzmir çörəyi kimi də tanınır), çox zamanlar "ayçörəyi" adı ilə də satılır.

## Ərzaqlar
3 stəkan un, 100 qr. marqarin, 1 qəhvə fincanı süd, 1 ədəd yumurta, bir miqdar yaş maya, 1 stəkan çəkilmiş fındıq, 1/2 stəkan şəkər tozu, 1 dilim bayat çörək içi, 1 yemək qaşığı kişmiş, 1 çay qaşığı darçın.

## HAZIRLANMASI
3 su stəkanı un, 100 qr marqarin, 1 qəhvə fincanı süd və 1 ədəd yumurta ağını bir kasada çalın. Bir çimdik yaş mayanı ilıq suda əridib, digər qarışıqların içinə əlavə edin. Xəmir yoğurun. Üzərini nəm dəsmalla örtün. 1 saat qabarması üçün saxlayın.

Ayrı bir qabda 1 su stəkanı çəkilmiş fındıq, yarım su stəkanı toz şəkər, 1 dilim bayat çörək içi, 1 xörək qaşığı kişmiş, 1 çay qaşığı darçın qarışdırın .

Xəmirdən limon böyüklüyündə parçalar qoparın. Oxlov ilə açın. Ortasına hazırladığınız içliyi qoyun. Rulet formasında qaltlayıb, aypara şəklində bükün. Üzərinə əzilmiş qoz-fındıq səpin. Əvvəlcədən isidilmiş 180 dərəcəli sobada, üzəri qızarana qədər bişirib, süfrəyə verin.
Kra bərzəxi

**Kra bərzəxi** () — Malay yarımadasını Asiya materiki ilə birləşdirir. Qərbdə Andaman dənizi, şərqdə isə Siam körfəzi sahillərini yuyur. Ən dar yeri Cumpxon şəhəri iıə Kraburi çayının estuarisi arasında cəmi 44 km təşkil edir. İnzibati cəhətdən ərazinin böyük hissəsi Tailanda şimal və qərb hissələri isə Myanmaya məxsusdur. Bərzəx Kraburi çayının adından ğötürülmüşdür.

## Kanal tikintisi
Bərzəx üzərində tikiləcək kanal malakka yarımadasını dolanmaqla edilən uzun səyahəti 100 km-lərlə qısalda bilərdi. Artıq XVII əsrdə ərazidən kanal tikintisi planlaşdırılırdı ancaq kifayət qədər baha başa gəlməsi və ekologiyaya vurulacaq zərbələr nəzərə həyata keçirilməmişdir. Bəziləri kanalı ən dar yerdə, bəziləri isə Surattxani və Pxanqnqa şəhərləri arasında tikilməsini təklif edirlər. Onun tikintisinə bir sıra dövlətlər xüsusi ilə Sinqapur əlehinədir. Belə ki kanalın tikintisi Malakka boğazının əhəmiyyətini azaldaraq bölgə dövlətlərinin istisadiyyatına ağır zərbə vura biıər. Bəzən isə bir sahildən digər sahilə dəmiryolunun çəkilməsi planlaşdırılır.

## Mənbə
* Kra bərzəxi
Azadlıq prospekti (Bakı)

**Azadlıq prospekti** — Bakı şəhərinin Səbail, Nəsimi, Nərimanov və Binəqədi rayonlarında, Səməd Vurğun və Süleyman Rüstəm küçələrinə paralel prospekt. Prospekt 1991-ci ildə Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra bu adı daşıyır. Əvvəlki adı **Lenin prospekti** olmuşdur. Prospekt Bakı şəhərində ən uzun küçələrdən biridir.

Prospektin 200/36 ünvanında 19 may 2015-ci ildə yanğın baş vermiş, 15 nəfər həlak olmuş 50-dən çox sakin xəsarət almışdır

## Kəsişdiyi küçələr
Prospekt Neftçilər prospektindən başlayaraq Məhəmməd Əmin Rəsulzadə qəsəbəsindəki dəmiryolu körpüsündə bitir.
 
* Neftçilər prospekti
* Zərifə Əliyeva küçəsi
* Üzeyir Hacıbəyov küçəsi
* Xəqani küçəsi
* Nizami küçəsi
* 28 May küçəsi
* Dilarə Əliyeva küçəsi
* Süleyman Rəhimov küçəsi
* Şamil Əzizbəyov küçəsi
* Salatın Əsgərova küçəsi
* Mikayıl Rəfili küçəsi
* Ruhulla Axundov küçəsi
* Bakıxanov prospekti
* Ənvər Qasımzadə küçəsi
* Vaqif prospekti
* Mirqasımov küçəsi
* Feyzulla Qasımzadə küçəsi
* Abbas Səhhət küçəsi
* Nəsibbəy Yusifbəyli küçəsi
* Möhsüm Sənani küçəsi
* Həsən Əliyev küçəsi
* Maqsud Əlizadə küçəsi
* Məmməd Araz küçəsi
* Ziya Bünyadov prospekti
* Səttar Bəhlulzadə küçəsi
* Əcəmi Naxçıvani küçəsi
* Cəfər Xəndan küçəsi
* Məsud Davudoğlu küçəsi
* Süleyman Suni Axundov küçəsi

## Mühüm ünvanlar

* № 1 — Park Inn by Radisson Azerbaijan Baku Hotel (en)
* № 1B — Гостиница Hilton Baku (ru)
* № 3A — Средняя школа № 143 (ru)
* № 9 — 160 saylı məktəb
* № 18 — Бакинский филиал АТиСО (ru)
* № 27 — "28 mall" ticarət mərkəzi
* № 38 — Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye universiteti
* № 72 — Ресторан «Бочка» (ru)
* № 75 — Pantomima teatrı
* № 79 — 99 saylı məktəb
* № 83 — ABŞ səfirliyi
* № 106 — Elmi Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutu
* № 143 — Кинотеатр «Измир» 
* № 185 — Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası.
* № 155 — AMEA-nın Genetik Ehtiyatlar İnstitutu
* № 183 — 115 saylı məktəb
* № ? — Bakı Dəmir Yolu Vağzalı
* № ? — Keçmiş Sabunçu Vağzalı
* № ? — Бывший штаб войск Закавказского округа ПВО (ru)

## Ədəbiyyat
#

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Azadlig Avenue
Prospekt

**Prospekt** — 1) şəhərdə böyük enli küçə; 2) nəşr olunmağa hazırlanan, gələcək elmi əsərin, dərs vəsaitinin, jurnalın və s. ətraflı, müfəssəl planı, məzmunu; 3) nəfis tərtibatlı broşur formasında çap reklamı və kommersiya təbliğatı vasitəsi. Bir qayda olaraq, prospekt yüksək poliqrafik səviyyədə hazırlanır və reklam verən, onun əməkdaşları və buraxılan məhsullar haqqında məlumatları özündə əks etdirir. Təbliğat prospektləri də mövcuddur; 4) nəyi isə reklam edən gözəl nəşr.

## Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları,  2009, 201 s.

## Xarici keçidlər
 avenue перевод на английский

 проспект
Kürdəxanı gölü

**Kürdəxanı gölü** — Azərbaycan ərazisində göl.

## Haqqında
Kürdəxanı gölünə ətraf qəsəbələrin məişət-təsərrüfat çirkab suları axıdılır. Göl suyunun minerallaşması YVQH-dən  bir necə dəfə  yüksəkdir və bu göstəriciyə görə Kürdəxanı gölü şortəhər sulu göllər qrupuna aiddir. Anionlardan  xloridlər YVQH-dən dəfələrlə coxdur. Kalsium, maqnezium və sulfatların konsentrasiyaları  YVQH-dən yüksəkdir. Tədqiq olunan gölün oksigen rejimi pozulub və suda həll olmuş oksigenin miqdarı YVQH-dən aşağıdır, bu da əsasən göldə müşahidə olunan evtrofikasiya prosesi ilə bağlıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səth sularının çirklənmə vəziyyəti