Moskvarium

'''Moskvarium-
Moskvada VDNKh ərazisində tikilmiş və Kosmos pavilyonunun yaxınlığında yerləşən və fəaliyyət göstərən okeanarium. Kompleks VDNKh-nin bərpa və kompleks inkişaf proqramının bir hissəsi kimi tikilmişdir. 5 avqust 2015-ci ildə açılmışdır. Kompleksin ümumi sahəsi 53.000 m-dir

## Tikinti
Okeanariumun tikintisinə 2013-cü ilin qışında VDNKh ərazisində "Bitkiçilik" zonasında keçmiş istixanaların yerində başlanılıb. Müştəri "Vozrojdenie VVC" MMC, əsas investorlar isə milyarderlər Qod Nisanov və Zarax İliyev olub. 9 iyul 2015-ci ildə Mosstroynadzor obyektin tikintisinə icazə verən sənədləri, bir neçə gün sonra isə istismara verilməsi haqqında sənədləri verdi. Biznesmen Arkadi Rotenberqin sözlərinə görə, o, layihəyə təxminən 250–270 milyon rubl sərmayə qoyub. Həmin il avqustun 5-də "Moskvarium"un təntənəli açılışı oldu. Bir gün əvvəl obyektə Moskva meri Sergey Sobyanin və Rusiya prezidenti Vladimir Putin baş çəkib.

## Təsvir
Ümumi sahəsi 53.000 m2 olan bina üç zonadan ibarətdir: akvariumlar və su şouları üçün platforma və delfinlərlə üzgüçülük mərkəzi. Birinci mərtəbədə 600-dən çox müxtəlif balıq və heyvan növü olan 12.000 m2 sahəsi olan 80 akvarium var. Sərgi tematik zonalara bölünür: Rusiyanın şirin və dəniz suları, Cənubi Amerika və Afrikanın su obyektləri, rif zalı və s. Həmçinin akvarium zonasında ziyarətçilərin heyvanlara toxunmasına imkan verən əlaqə hovuzu var. Eyni zamanda sərgini 1200 nəfər ziyarət edə bilər. Su şousu zonasındakı auditoriya 2300-ə qədər tamaşaçı qəbul edə bilər. Yeddi hovuz delfinlərlə üzmək üçün açıqdır. Okeanariumun sakinlərinə qatil balinalar, delfinlər, beluga balinaları, Baykal suitiləri, köpəkbalığı, osminoqlar, dəniz ulduzları, şüalar, müren balığı, müxtəlif su bitkiləri, anemonlar və mərcanlar, meduzalar, dəniz atları, timsahlar, tısbağalar və çoxlu sayda şirin su balıqları daxildir. Moskvariumdakı suyun ümumi həcmi 25.000 m³-dir. Okeanariumun işə salınması üçün Yapon dənizindən və Oxot dənizindən 700 tondan çox dəniz duzu lazım idi. Suyun duzluluğunu saxlamaq üçün ayda təxminən 80 ton duz tələb olunur. Su və hava 47 mühəndislik sistemindən istifadə etməklə təmizlənir. Su dörd saat ərzində tam təmizlənmə dövründən keçir. Suyun kimyəvi tərkibi, temperaturu və digər parametrləri avtomatik idarə olunur. Moskvarium "təkcə istirahət yeri deyil, həm də dəniz biomüxtəlifliyinin öyrənilməsi üzrə elmi işlərin aparılması üçün müstəsna şəraitə malik təhsil platforması" kimi təsvir edilir. Mərkəzdə mütəmadi olaraq dəniz biologiyası üzrə tematik konfranslar, o cümlədən beynəlxalq konfranslar keçirilir və burada okeanarium əməkdaşları da təqdimatlarla çıxış edirlər. Digər məsələlərlə yanaşı, Moskvarium okean tədqiqatlarında bir sıra fənləri əhatə edən Ümum-Rusiya Elmi Məktəbi "Üzən Universitet"in əsas tərəfdaşlarından biridir. Məktəbin əsas ideyası tələbələri rus alimlərinin rəhbərliyi altında uzunmüddətli elmi dəniz ekspedisiyalarına hazırlamaqdır.

## Heyvanlara zülm
2013-cü ilin sonlarında VDNKh ərazisində sənaye tankları peyda oldu. "Vita" heyvan hüquqları mərkəzinin fəalları vətəndaşlardan tanklarda qatil balinaların ola biləcəyi ilə bağlı mesajlar almağa başlayıb. Bundan sonra delfinlərin belə şəraitdə saxlanması yolverilməz olduğundan heyvan hüquqları müdafiəçiləri bu faktı yoxlamaq üçün polisə ərizə yazıblar. Fəallar heyvanların təbiətə buraxılmasını tələb edən petisiya da hazırlayıblar. 2016-cı ilin oktyabr ayının sonunda polisin yoxlaması nəticəsində polis mayoru V. Stepin demişdir: "Qatil balinalar ixtisaslaşdırılmış hovuzlarda saxlanılır, onların pəhrizi on iki növ balıqdan ibarətdir, hər bir heyvan üçün sağlamlıq jurnalı aparılır, iki heyvanla beş təlimçi və yeddi baytar həkim işləyir". Bununla belə, iri məməlilərin belə saxlanması ekoloqlar və heyvan hüquqları müdafiəçiləri arasında suallar yaradıb. Heyvanların sahibi onları vəhşi təbiətə buraxmağın qeyri-mümkün olduğunu bildirdi, çünki bu, delfinlərin ölümünə səbəb olacaq. 2014-cü ilin dekabr ayının sonunda balinalar tanklardan tikilmiş okeanariumlara köçürüldü. Vita Center fəallarına heyvanlara qarşı amansızlıqla bağlı cinayət işi açılmayıb.

8 yanvar 2023-cü il tarixində, tikildiyi gündən okeanariumda olan qatil balina Narnia 17 yaşında bağırsaq şişkinliyindən öldü. Fəalların vəhşi təbiətdə kişilərin orta hesabla 50, dişilərin isə 80 yaşa qədər yaşadığına dair arqumentlərinə baxmayaraq, qatillərin bu məlumatı Pasxa üzrə araşdırmalar tərəfindən dəstəklənmir. Moskvarium qatil balinalarının aid olduğu Oxot dənizinin ətyeyən (tranzit) qatil balinalarının orta ömrü haqqında məlumat yoxdur. Bundan əlavə, bağırsaq volvulusu tez-tez həm vəhşi, həm də süni şəraitdə ölü cetaceanların patoloji analizi zamanı sənədləşdirilir. Müvafiq olaraq, keyfiyyətsiz qulluq və baytarlıq yardımının göstərilməməsi və ya göstərilməməsi, ehtimal ki, heyvanın erkən ölümünə səbəb olması faktı müstəqil ekspertlər tərəfindən göstərilən qayğının keyfiyyətinin sonrakı qiymətləndirilməsi üçün heyvanın xəstəlik tarixinin sənədli sübutları və ətraflı yarılma nəticələri dərc edilmədən müəyyən edilə bilməz.

"Orcinus" dəniz məməlilərinin mühafizəsi üzrə elmi-praktik mərkəzin məlumatına görə, bu okeanariumda ondan çox cetasian və digər məməlilər tələf olub, lakin məlumatın heç bir sənədli təsdiqi yoxdur və naməlum mənbələrin arqumentlərinə əsaslanır.

## Qalereya

fayl:WhatsApp Görsel 2025-06-27 saat 16.38.42 041ed231.jpg
fayl:Владимир Путин посетил ВДНХ 2015 - 10.jpg
fayl:Аквариум в павильоне "Москвариум", ВВЦ, Москва - panoramio (86).jpg
fayl:Аквариум в павильоне "Москвариум", ВВЦ, Москва - panoramio (89).jpg


## İstinadlar