Gürcüstan hökuməti

**Gürcüstan Hökuməti** () Gürcüstanda ölkənin daxili və xarici siyasətini həyata keçirən ali icraedici hakimiyyət orqanıdır. Orqan Gürcüstan parlamentindən asılı hökumətin başçısı – baş nazir və nazirlərdən ibarətdir. Hökumətin mövcud səlahiyyətləri və vəzifələri 2017 və 2018-ci illərdə qəbul edilmiş Gürcüstan Konstitusiyasına düzəlişlərlə tənzimlənir. 14 may 1991-ci ildən 9 noyabr 1996-cı ilə qədər Gürcüstanın icra hakimiyyəti Gürcüstan Respublikasının Nazirlər Kabineti (საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი) adlandırıldı.

İrakli Kobaxidzenin rəhbərlik etdiyi hazırkı hökumət 8 fevral 2024-cü ildən fəaliyyətdədir.

## Konstitusiya çərçivəsi

### Tərkibi
Gürcüstan hökuməti baş nazir və nazirlərdən ibarətdir. Baş nazir hökumətin başçısıdır. Nazirliklərə cavabdeh olan və dövlət idarəçiliyinin konkret sektorunu idarə edən nazirlərə əlavə olaraq, hökumətin xüsusi əhəmiyyət kəsb edən tapşırıqlarına nəzarət etmək üçün hökumətə bir və ya bir neçə Dövlət Naziri də təqdim edilə bilər. Hökumət üzvünün siyasi partiyadan başqa hər hansı digər vəzifə tutması, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olması və ya elmi və pedaqoji fəaliyyət istisna olmaqla, hər hansı digər fəaliyyətə görə haqq alması konstitusiyaya görə qadağandır. Hökumət dövlət nümayəndəsini və ya qubernatoru təyin etməklə ölkənin inzibati bölmələrində öz təmsilçiliyini təmin edir.

Gürcüstan hökumətinin başçısı baş nazirdir – nazirləri vəzifəyə təyin edir, həmçinin vəzifədən azad edir və hökumət üzvlərindən birinə baş nazirin müavini vəzifəsini verir. Baş nazir, hökumət Gürcüstan parlamenti qarşısında cavabdehdir.

### Etibar səsverməsi
Yeni seçilmiş parlamentin bütün səlahiyyətləri tanındıqdan sonra hökumət parlamentdəki səlahiyyətlərindən imtina edir və yeni baş nazir təyin olunana qədər öz səlahiyyətlərini davam etdirir. Baş nazirin istefası və ya səlahiyyətlərinə xitam verildiyi halında, Hökumət yeni Baş Nazir təyin olunana qədər fəaliyyətini davam etdirir. Hər iki halda, parlament iki həftə ərzində parlament seçkilərində ən yüksək nəticə əldə etmiş siyasi partiya tərəfindən irəli sürülmüş Baş nazir vəzifəsinə namizədin təklif etdiyi Hökumətə etimad səsverməsi keçirməlidir. Təklif edilən hökumətin etimad səsverməsindən keçməsi üçün parlament üzvlərinin ümumi sayının mütləq əksəriyyətinin səsverməsi ilə etimad səsi almalıdır.

Parlamentin etimad səsverməsi müəyyən edilmiş müddətdə qəbul edilmədikdə, Gürcüstan Prezidenti parlamenti iki həftədən gec olmayaraq və müvafiq müddət bitdikdən sonra üç həftədən gec olmayaraq buraxır; və növbədənkənar parlament seçkiləri təyin edir. Hökumətə etimad səsverməsindən sonra iki gün ərzində Gürcüstan Prezidenti Baş Naziri təyin edir. Baş nazir təyin olunduqdan sonra iki gün ərzində təyinat alır. Prezident müəyyən edilmiş müddət ərzində Baş naziri təyin etməzsə, Baş nazir təyinat almış sayılır.

### Etibarsızlıq səsi
Hökumətə etimadsızlıq səsverməsi parlament üzvlərinin ümumi sayının üçdə birindən çoxu tərəfindən təklif edildiyi təqdirdə keçirilə bilər. Etibarsızlıq səsverməsi ilə parlamentarilər baş nazirliyə namizəd irəli sürür və yeni hökumətin tərkibini təklif edirlər. Əgər parlament hökumətə etimadsızlıq göstərməsə, həmin deputatların növbəti 6 ay ərzində yenidən etimadsızlıq təklifi vermək hüququ yoxdur. Etibar səsverməsinin təşəbbüskarı Baş nazir də ola bilər. Etibar mövzusu təqdim edildikdən sonra 7-ci gündən gec olmayaraq və 14-cü gündən gec olmayaraq səsə qoyulur. Hökumət parlamentdən etimad səsi ala bilməsə, Gürcüstan prezidenti parlamenti buraxır və növbədənkənar parlament seçkilərinin keçirilməsini göstəriş verir.

## Tarix
İlk Gürcüstan Respublikasının ali icra hakimiyyəti orqanı 26 may 1918-ci ildə Gürcüstan Milli Şurası tərəfindən seçilmiş Respublika Hökuməti idi. 1921-ci il fevralın 21-də qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən, hökumət parlament tərəfindən bir il müddətinə və ardıcıl iki müddətdən çox olmayan müddətə seçililən sədrdən və sədrin dəvət etdiyi nazirlərlərdən ibarət idi. Konstitusiya tam tətbiq edilməzdən əvvəl, Qırmızı Ordunun Gürcüstana hücumu fonunda, ölkə hökuməti 1921-ci ilin martında Fransaya sürgün olundu və ölkə Bolşevik İnqilab Komitəsi (Revkom) tərəfindən ələ keçirilərkən bir müddət mühacir hökuməti kimi fəaliyyət göstərməyə davam etdi. Daha sonra icra hakimiyyəti 1937-ci ildən sonra Ali Sovet kimi tanınan Sovet Gürcüstanının qanunverici orqanına məsul olan Gürcüstan SSR Xalq Komissarları Sovetinə həvalə edildi və ölkə 1922-ci il martın 2-dək heç bir konstitusiya quruluşu olmadan idarə olundu.

1978-ci il konstitusiyasında Xalq Komissarları Soveti Nazirlər Soveti adlandırıldı. Yeni müstəqillik qazanmış Gürcüstanda icra hakimiyyəti Gürcüstan prezidenti tərəfindən təyin olunan Baş nazirin sədrlik etdiyi Nazirlər Kabineti kimi təşkil edildi. 1992-ci il çevrilişindən və konstitusion fasilədən sonra Gürcüstanın 24 avqust 1995-ci ildə qəbul edilmiş ilk müasir konstitusiyada hökumətin ayrıca hakimiyyət orqanı kimi heç bir istinadı yox idi; bütün icra səlahiyyətlərini təyin olunmuş nazirlər vasitəsilə prezident həyata keçirirdi. 2004-cü ilin fevralında edilən konstitusiya dəyişikliyi prezident və parlament qarşısında məsul olan Gürcüstanın Baş naziri və hökumətinin vəzifəsini bərpa etdi. 2010–2018-ci illər arasında qəbul edilmiş bir sıra düzəlişlər nəticəsində Gürcüstan parlamentli demokratiyaya çevrildi və bununla da Prezidentin icra səlahiyyətlərinin çoxu Baş Nazir və Hökumətə verildi, prezident isə təmsili dövlət başçısı və Ali Baş Komandan olaraq qaldı.

## Hazırkı hökumət kabineti

## İstinadlar