Ketrin Kukson

**Dama Ketrin En Kukson** (; ) — İngilis sevgi romanları yazıçısı (onların çoxuna filmlər çəkilib), xeyriyyəçi, "Britaniya imperiyası" ordeninin qadın (Dama) Cəngəvəri. O, 100 milyondan çox satışla, ən çox oxunan 20 britaniyalı roman yazarı sırasındadır. Buna baxmayaraq məşhur yazıçılar dünyasında nisbətən az tanınıb. Öz adı və ya digər iki təxəllüsü ilə yazılmış 104 əsərlə o, ən məhsuldar britaniyalı yazıçılardan biri hesab olunur.
## Həyatı
Ketrin En Devis kimi qeydiyyatdan keçmiş Kukson, 20 iyun 1906-cı ildə İngiltərənin Darem Qraflığı, Saut Şilds, 5 Lim Leyndə anadan olub. Uşaq ikən "Keyti" kimi tanınırdı.  O, uşaq ikən ən tanınmış romanlarından biri olan "On beş küçə"nin məkanı olacaq İst Carroua köçüb. Alkoqolizmdən əziyyət çəkən Keyt Fausettin qeyri-qanuni övladı olan Keyt nənə və babası Rouz və Con Makmillen tərəfindən böyüdüldüyü üçün subay anasının, bacısı olduğunu düşünürdü. 

O, 14 yaşında məktəbi tərk etdi və bir müddət xidimə kimi çalışdıqdan sonra Saut Şildsdəki "Harton İş Evi"ndə camaşırxana işinə düzəldi. 1929-cu ildə o, cənuba köçdü və "Hestinqs İş Evi"ndə camaşırxanaya rəhbərlik etməyə başladı.

1940-cı ilin iyununda 34 yaşında o, "Hestinqs Qrammatika Məktəbi"ndə müəllim olan Tom Kukson ilə evləndi. Hamiləliyin gec mərhələsində dörd dəfə uşaq saldıqdan sonra, onun nadir damar xəstəliyinə, telangiektaziya xəstəliyinə tutulduğu aşkar edildi ki, bu da burun, barmaqlar və mədədən qanaxmaya səbəb olur və anemiya ilə nəticələnirdi. Uşaq salmalarından sonra psixi sarsıntı keçirdi və bundan sağalmaq üçün on il lazım oldu.

## Yaradıcılığı
Ketrin En Kukson depressiya ilə mübarizə aparmaq üçün bir növ terapiya kimi yazmağa başladı və "Hestinqs Yazıçılar Qrupu"nun təsisçi üzvü oldu. Onun ilk romanı "Keyt Hanniqan" 1950-ci ildə nəşr olundu. Baxmayaraq ki, bu roman "romantik roman" kimi etiketlənmişdi, o, bu stereotipdən narazılığını ifadə etdi. Onun kitabları dediyi kimi, tanıdığı insanlar və şərait haqqında tarixi romanlar idi. Kuksonun London ədəbi dairəsi ilə az əlaqəsi var idi.  

Kukson təxminən 100 kitab yazdı ki, bu kitabların 123 milyondan çox nüsxəsi satıldı və romanları ən azı 20 dilə tərcümə edildi. O, həmçinin Ketrin Marçant və uşaqlıq adından yaranan Keyti Makmillen təxəllüsləri ilə də kitablar yazdı. O, 17 il ərzində Böyük Britaniyadakı ictimai kitabxanalardan ən çox borc alınan müəllif olaraq qaldı və ölümündən dörd il sonra, 2002-ci ildə bu yeri Dama Jaklin Uilsona uduzdu.

## Əsərlərinin ekranlaşdırılması və səhnələşdirilməsi
Kuksonun bir çox romanı film, radio və səhnə həyatı qazanıb. Onun əsərinin ilk film adaptasiyası, onun "Böyük bir adam" kitabı əsasında Roy Vard Beykerin rejissorluğu ilə 1956-cı ildə çəkilən "Jaklin" filmi olub.  Bundan sonra, onun "Runi" kitabı əsasında Corc Pollokun rejissorluğu ilə 1958-ci ildə çəkilən "Runi" filmi olub. Hər iki filmdə də Con Qreqson rol alıb. Kommersiya səbəblərinə görə, hər iki filmin də hadisələri Saut Şildsdən İrlandiyaya köçürülüb.

1983-cü ildə "Keyti Mulholland" bəstəkar Erik Bosvell və yazıçı-rejissor Ken Hill tərəfindən səhnə müziklinə uyğunlaşdırılıb. Kukson premyerada iştirak edib. Lakin onun ən böyük media uğuru televiziyada olub. On il ərzində o, "ITV"-də nümayiş olunan və böyük reytinqlər qazanan bir sıra dramlarla yadda qalıb. 1989-cu ildən 2001-ci ilə qədər on səkkiz kitabı televiziya üçün uyğunlaşdırılıb. Onların hamısı 1988-ci ildə Kukson tərəfindən əsərlərini ekrana gətirmək üçün icazə verilən "Festival Film & TV"-dən Rey Marşall tərəfindən istehsal olunmuşdur. Şon Bin və Oven Tilin baş rollarda oynadığı ilk film "On beş küçə" 1990-cı ildə "Emmi mükafatı"na namizəd göstərildi. İkinci istehsal olan "Qara məxmər don" 1991-ci ildə "Ən Yaxşı Dram" üçün" Beynəlxalq Emmi mükafatını qazanıb. Mini seriallar müntəzəm olaraq 10 milyondan çox tamaşaçı cəlb edirdi və hələ də Böyük Britaniyada "Dram" və "Yesterday" kanallarında nümayiş olunur.

## Xeyriyyəçiliyi
1985-ci ildə Kukson Nyukasl Universitetinə 800.000 funt sterlinqdən çox vəsait ayırmağa söz verdi. Minnatdarlıq əlaməti olaraq, universitet hematologiya üzrə mühazirə kursu təsis etdi. Təxminən 40.000 funt sterlinq, qanaxma pozğunluqlarını müalicə etməyə kömək etmək üçün ianə edildi. 50.000 funt sterlinq uşaqlarda karlığın aşkarlanmasına xüsusi diqqət yetirməklə qulaq, burun və boğaz tədqiqatları üzrə yeni tədqiqat aparmaq üçün ayrıldı. O, artıq universitetin "Hatton Qalereyası"na 20.000 funt sterlinq və kitabxanasına 32.000 funt sterlinq vermişdi. Bu səxavətinə görə universitetin tibb fakültəsindəki bir binaya onun adı verilib. Onun fondu Böyük Britaniyada xeyriyyə işlərinə, xüsusən də gənclərə xidmət göstərənlərə və "Tynsayd" kinoteatrı kimi mədəni təşəbbüslərə ianələr verməyə davam edir.
## Son illəri və ölümü
Həyatının son illərində Ketrin Kukson əri ilə birlikdə Nortumberlenddəki Lenqli yaxınlığındakı kiçik bir kənddə məskunlaşdı. Səhhəti pisləşdiyi üçün yazıçı tibb müəssisələrinə daha yaxın olmaq üçün Cesmonda (İngiltərənin Nyukasl-apon-Tayn rayonu) köçdü. Ketrin Kukson 11 iyun 1998-ci ildə Nyukasl-apon-Tayn qəsri yaxınlığındakı evində vəfat etdi. O, 92 yaşına cəmi 16 gün qalmış vəfat edib. Cəmi 17 gün sonra 1998-ci il iyunun 28-də əri Tom Kukson 86 yaşında vəfat etdi. Yazıçı həyatının son illərində yataq xəstəsi olsa da, kitabları üzərində işləməyə davam etdi və 2002-ci ilə qədər yeni romanları nəşr olundu.

## Mükafatları və fəxri adları
* 1985 — "Britaniya imperiyası Ordeni";
* 1993 — "Britaniya imperiyası Ordeninin Dama Cəngavəri"; 
* Kukson "Saut Taynsayd Borosunun Azadlığı" və Nyukasl Universiteti"ndən fəxri dərəcə alıb. Böyük Britaniyanın "Variety Klubu" onu "İlin Yazıçısı" adlandırıb və o, "Şimal-Şərqin Ən Tanınmış Şəxsiyyəti" seçilib.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*  Биография и фотографии  Кэтрин Куксон и членов её семьи
* Биография и фотография Кэтрин Куксон
* 
* BBC-экранизации Кэтрин Куксон
* Благотворительность Ньюкаслского университета
* Catherine Cookson by Kathleen Jones 
* Seeking Catherine Cookson's Da by Kathleen Jones 
* Библиография Кэтрин Куксон в каталоге DNB