open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elli Rouzell

**Elli Rouzell** () — İngiltərə müğənnisi; musiqiçi. Hazırda "Wolf Alice" indi-rok qrupunun solisti və gitaraçısı kimi fəaliyyət göstərir.&nbsp;Qrup onun rəhbərliyi altında nüfuzlu "Merkuri" mükafatına layiq görülüb.  Soprano səs tembrində oxuyur.

## Erkən illəri
Elli Rouzell 1992-ci ildə Londonun şimalında, Arçvey adlanan məhəllədə, irlandların sıx yaşadığı ərazidə doğulub. Nənə və babası İrlandiyanın paytaxtı Dublindən köçüb gəliblər. Orta təhsilini 2003–2010-cu illərdə Kamden qızlar məktəbində alıb. Məktəbli ikən ədəbiyyata böyük maraq göstərib, hekayələr və şeirlər qələmə alıb. On dörd yaşında gitarada çalmağı öyrənib və bir müddət sonra "GarageBand" kompüter proqramının köməyi ilə öz mahnılarını yazmağa başlayıb. 

## Şəxsi həyatı
İfaçı 2018-ci ilin payızında həmkarı Ayzek Holmanla nişanlanması haqqında mətbuatda yayılan məlumatları yalan adlandırıb. 2021-ci ilin əvvəlində isə Rouzell ictimaiyyətə maraqlı bir açıqlama verib. O, bir müddət əvvəl iştirak etdiyi musiqi festivalında məşhur rok ifaçısı Merilin Mensonun səhnə arxasında "GoPro" kamerası ilə ona qarşı ədəbsiz hərəkətə yol verdiyini bildirib. Bu açıqlama Mensona qarşı bir sıra başqa şəxslərin də oxşar şikayətlərindən sonra gəlib.

### Siyası mövqeyi
2017-ci ildə Britaniyada keçirilən parlament seçkilərində siyasi mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyub. O, Leyboristlər Partiyasını dəstəklədiyini bildirib və seçiciləri ədalətli və ədalətsiz qüvvələr arasında seçim etməyə çağırıb. Xüsusilə partiyanın o vaxtkı rəhbəri Ceremi Korbinin güclü tərəfdarı olub. Təsadüfi deyil ki, həmin il oktyabrda Korbin də öz növbəsində Rouzellin qrupunu dəstəkləyib. O, sosial şəbəkədə "Wolf Alice" qrupunun yeni "*Visions of a Life*" albomunun alınmasına çağırış edib. Məqsəd albomu Britaniya musiqi cədvəllərində birinci yerə çıxarmaq və məşhur müğənni Şanaya Tveynin "*Now*" albomunu qabaqlamaq olub. Korbin bu addımını qrupun seçkilərdə ona göstərdiyi dəstəyə cavab kimi izah edib.

## Diskoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının pasportu

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının pasportu** — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının imtiyazları haqqında 1946-cı il BMT-nin immunitet və imtiyazları haqqında Konvensiyasının VII maddəsinin müddəalarına əsasən BMT tərəfindən buraxılmış diplomatik səyahət sənədi. Nyu-York və Cenevrədəki nümayəndəlikləri, habelə Beynəlxalq Əmək Təşkilatı tərəfindən verilir.

Pasportdan BMT və BƏT, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik, Ümumdünya Turizm Təşkilatı, Hərtərəfli Nüvə Sınaqlarının Qadağası Müqaviləsi Təşkilatının Hazırlıq Komissiyası, Kimyəvi Silahların Qadağan edilməsi Təşkilatı, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı, Beynəlxalq Valyuta Fondu, Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatı və Dünya Bankı qrupu kimi beynəlxalq təşkilatların əməkdaşları istifadə edir. Sənəd Birləşmiş Millətlər Təşkilatının işçi dilləri olan ingilis və fransız dillərində yazılıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının pasportu (BMTP) milli pasport kimi istifadə edilə bilən etibarlı səyahət sənədidir (yalnız rəsmi missiyalarda səyahətlə əlaqədar).

Əksər məmurlara hüquqi statusuna görə xidməti pasporta bənzəyən mavi rəngdə olan BMT pasportu (D-1 səviyyəsinə qədər), qırmızı rəngdə BMT pasportu isə yüksək vəzifəli şəxslərə verilir (D-2 və yuxarı). Bu diplomatik pasport sahibinin statusuna oxşar statusdur.

## Ad və imza səhifəsi
Məlumat səhifəsində pasport sahibinin fotoşəkili, haqqında məlumatlar, adi pasporta bənzər yaşayış icazələri var:
 
* Fotoşəkil
* Sənədin növü
* BMT təşkilatının kodu
* Nömrəsi
* Soyadı
* Adı
* Vəzifəsi
* Doğum tarixi
* Cinsi
* Rəsmi nümayəndə
* Buraxılış tarixi
* İstifadə müddəti
* Səlahiyyətli orqan 
* İmza
Pasportun birinci sətrində səyahət sənədinin növünü göstərən hərf, ardınca adətən pasport sahibinin vətəndaşlığı üçün istifadə olunan kod var.

## BMTP proqramının elektron versiyası e-UNLP
Yeni "e-UNLP" proqramı Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı  tərəfindən müəyyən edilmiş beynəlxalq standartlara tam uyğundur. Proqrama bioçip texnologiyasının istifadəsi, üzün tanınması və pasport sənədləri üçün ciddi foto standartların tətbiqi daxildir. Müqavilənin bitməsindən asılı olmayaraq beş illik müddətə verilir və himayəsində olan şəxsləri ehtiva etmir. Yeni e-UNLP proqramına görə etibarlılıq müddəti uzadılmır və əlavə viza səhifələri əlavə edilə bilməz.

## BMT Pasportlarının məhdudiyyətləri
Kanadaya səfər etmək üçün Elektron Səyahət icazəsi əldə etmək məqsədilə BMT Pasportu etibarlı pasport kimi qəbul edilmir.

## BMT Pasportuna hüququ olmayan şəxslər
Birləşmiş Millətlər Təşkilatında işləyən və ya ona bağlı olan bəzi kateqoriyalar, məsələn, xoşməramlı səfirlər, sülh elçiləri, BMT təşkilatları, fondları və proqramlarının məsləhətçiləri, BMT üzrə ekspertlər BMT Pasportu almaq hüququna malik deyillər. Bununla belə, BMT-nin immunitet və imtiyazları haqqında Konvensiyasının 22-ci bölməsinə uyğun olaraq, BMT-da ekspert kimi təyin edilmiş şəxslərə BMT sertifikatı verilə bilər ki, bu da hüquqi səyahət sənədi deyil, lakin onun sahibinin BMT və ya əlaqədar təşkilatın adından rəsmi işgüzar səfər etdiyini təsdiq etməyə xidmət edir.

## Həmçinin bax
* Avropa İttifaqı pasportu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bolo Hovuz məscidi

**Bolo-Hovuz kompleksi** () — Buxaranın registanında yerləşən, minarə və hovuzdan ibarət memarlıq ansamblı olan məscid/

## Tarix
Bolo-Xauz məscidi özbək hökmdarı Əbülfəz xanın anası Sitorai Moxi-Xosanın vəsaiti ilə tikilmişdir. İnqilabdan əvvəl Buxaranın əsas cümə məscidi kimi xidmət edirdi və burada Buxara əmiri namaz qılırdı. Qış məscidi və hauz 1712-ci ildə tikilmişdir; qış məscidinin fasadı yay məscidinin şişirdilmiş şəkildə uzadılmış sütunlarla dəstəklənən boyalı ayvanı ilə örtülmüşdür. M.Yu.Səidjonovun sözlərinə görə, ayvan 1917-ci ildə təmir edilmişdir. Elə həmin il minarə memar Şirin Muradov tərəfindən inşa edilmişdir.

## Tikinti və memarlıq
Məscid böyük yaşayış məscidi kimi inşa edilib və qış və yay hissələrinə malikdir. Qış hissəsi bir neçə girişi olan dörd sütunlu zaldır. Yay hissəsi məscidin qış zalını üç tərəfdən əhatə edən bir ivandır.

İvan sütunları ağacdan düzəldilib, stalaktit formasındadır və ivanın tavanını dəstəkləmək üçün xidmət edir. Buna görə də onlar beton təmələ bərkidilib. İvanın bir ucundakı sütunlar dizayn baxımından unikaldır - onlar ivanın, sonra isə qış məscidinin təntənəli girişini təşkil edir. Daxili dizayn 19-cu və 20-ci əsrin əvvəllərinə xasdır.

## Ədəbiyyat
* 
*
Şah Abbas ovdanı

**Şah Abbas ovdanı** — Xızı rayonu, Şorabad kəndi ərazisində yerləşən, XVI əsrdə tikilməsi ehtimal edilən ovdan. Ondan 15-20 km cənubda yerləşən Yaşma ovdanı ilə eyni quruluşa malikdir. Buda ovdanların eyni dövrdə tikilməsini deməyə əsas verir. Ümümilikdə Səfəvi hökmdarı Şah Abbasın hakimiyyəti dövründə şimal istiqamətində karvan yollarının inkişaf etdirilməsi məqsədi ilə karvansaraylar inşa edilmişdir. Hər karvansarayın yaxınlığında isə su təminatı məqsədi ilə ovdanlar salınmışdır. Bu səbəbdəndə ovdanların və karvansarayların çoxu Şah Abbasın adı ilə adlandırılır.

## Tikili
Ovdan dənizdən bir qədər aralıda, sahilə yaxın ərazidə, tarixi karvan yolunun üzərində tikilmişdir. Bu ovdanda Yaşma ovdanı kimi tağvari dəhliz şəklində olan giriş hissəsinə sahibdir. Buda o tip ovdanların daha uzun ömürlü olmasını təmin edir. Ovdanın əsas hissəsi torpağın altındadır. Hazırda ovdanın yeraltı hissəsi gilli torpaqla dolmuşdur. Baxımsız vəziyyətdə olan ovdanın yaxınlığındakı, karvansaray günümüzə gəlib çatmamışdır. 

## Həmçinin bax
* Yaşma ovdanı
* Üç ovdan

## İstinadlar
Euoticus pallidus

**Euoticus pallidus** (*Şimal iynə dırnaqlı meşə balası*) — Qalaqolar (Galagidae) fəsiləsinə aid olan və Yaşburunlar (Strepsirrhini) yarımdəstəsinə daxil olan bir primat növü. Bu növ Kamerun və Nigeriyanın sahil bölgələrində, həmçinin Ekvatorial Qvineyaya aid Bioko adasında aşağı yüksəklikdəki meşələrdə tapılır. Bu meşələr onun ixtisaslaşdığı qidalanma üçün zəruri olan ağac qatranı və şirəsi ilə zəngindir.

## Təsvir

Bu orta ölçülü bir növdür, baş və bədən uzunluğu 180 mm (7 düym), quyruğu isə 190 mm (7,5 düym) olur. Bu cinsin üzvləri uzun ətraflara və böyük əllərə və ayaqlara malikdir. Xəz qurşağı yunlu, burunları qısa və küt, gözləri böyük və narıncı rəngdədir, göz ətrafında sümük çıxıntıları var. Həm əllərdə, həm də ayaqlarda dırnaqlar yivlidir və kəskin uclarla bitir. Bu dırnaqlar ağacların böyük budaqlarında yaxşı yapışmaq üçün uyğunlaşmadır. Bu meşə balasının üst hissələri və ətrafların xarici tərəfləri qırmızımtıl-boz və ya qırmızımtıl-bej rəngdədir, boyun, çiyinlər, qollar və quyruq daha boz rəngdədir. Bəzi fərdlərdə çiyinlərdən quyruq əsasına qədər uzanan tünd boz-qəhvəyi bir zolaq var. Quyruq arxa hissə ilə eyni rəngdədir və ucuna doğru tədricən boz rəngə keçir. Alt hissələri sarımtıl və ya ağ-boz rəngdədir. Şimal iynə dırnaqlı meşə balası, cənub iynə dırnaqlı meşə balasından fərqli olaraq, üst mərkəzi kəsici dişlər arasında geniş bir boşluq və burun sümüklərinin ön hissədə dar, arxa hissədə isə geniş olması ilə fərqlənir. Hər iki növ digər meşə balalarından fərqli olaraq tək cüt əmziklə (nipple) fərqlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Galagoides demidovii

**Galagoides demidovii** (*Şahzadə Demidovun meşə balası*) — Həmçinin "Şahzadə Demidovun qalaqosu" adı ilə tanınır, Qalaqolar (Galagidae) fəsiləsinə aid olan bir primat növüdür. Tropik Qərbi və Mərkəzi Afrikanın bəzi hissələrində yaşayır.

## Təsvir

"Galagoides demidovii"nin baş və bədən uzunluğu 73-155 mm (2,9-6,1 düym), quyruğu isə 110-215 mm (4,3-8,5 düym) arasında dəyişir. Başı dar və ucu biz şəkilli buruna malikdir, göz ətrafında rəng dəyişkənliyi mövcuddur. Bədənin üst hissəsi qırmızı-qəhvəyi, alt hissəsi daha açıq rəngdədir və quyruğu tüklü deyil.

## Yayılması və yaşayış yeri

Bu növ Anqola, Benin, Burkina-Faso, Burundi, Kamerun, Mərkəzi Afrika Respublikası, Konqo Respublikası, Konqo Demokratik Respublikası, Kot-d'İvuar, Ekvatorial Qvineya, Qabon, Qana, Qvineya, Liberiya, Mali, Nigeriya, Ruanda, Syerra-Leone, Tanzaniya, Toqo, Uqanda, ehtimal ki, Keniya və ehtimal ki, Malavidə rast gəlinir. Yaşayış yerlərinə həm birincil, həm də ikincil meşələr, həmçinin bataqlıq meşələri, manqrov əraziləri, qalereya meşələri və Yuxarı Qvineya meşə zonasının qarışıq yaşayış yerləri daxildir. Bu növ uyğunlaşma qabiliyyətinə malikdir və məskunlaşma sahələrinin müəyyən dərəcədə degradasiyasına dözür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Otolemur crassicaudatus

**Otolemur crassicaudatus** (*Qonur böyük qalaqo*) — Həmçinin "böyükqulaq qalaqo" və ya "qalınquyruq qalaqo" kimi tanınır, Qalaqolar fəsiləsinin ən iri nümayəndəsi olan gecə fəaliyyət göstərən primatdır. Kiçik qalaqo növlərindən fərqli olaraq, bu növ daha çox dırmaşma, gəzinti və qaçış üsulları ilə hərəkət edir, tullanmağı daha az seçir.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Bu növ Cənubi və Şərqi Afrikada geniş yayılıb. Ən böyük populyasiyalar Anqola, Tanzaniya, Keniyanın cənubu və Somali sahillərində müşahidə olunur. Qonur böyük qalaqo tropik və subtropik meşələrdə yaşayır, çay kənarı və sahil meşələrini üstün tutur, lakin savanna meşələrində də rast gəlmək mümkündür. Yarımnövlər fərqli ərazilərdə yayılıb: "O. c. crassicaudatus" yalnız Kvazulu-Natal regionunda tapılır, "O. c. kirkii" isə Massangenadan şimalda, Vila Kutinyo, Mozambik və Malavidə yayılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paragalago granti

**Paragalago granti** (*Qrant meşə balası*) — Həmçinin "Qrant kiçik meşə balası" və ya "Mozambik kiçik meşə balası" adı ilə tanınan, Qalaqolar (Galagidae) fəsiləsinə aid olan bir primat növü. Malavi, Mozambik, Tanzaniya və Zimbabvedə rast gəlinir. Təbii yaşayış yeri subtropik və ya tropik quru meşələrdir. Bu növ ümumi bir növdür və Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi onun qorunma statusunu "narahatlıq doğurmayan" kimi qiymətləndirib.

## Təsvir

Qrant meşə balası uzun, incə və yaxşı tüklənmiş quyruğa malik kiçik bir qalagodur. Erkək və dişi fərdlər görünüş baxımından oxşardır. Alın açıq boz, başın üst hissəsi isə daha tünd boz rəngdədir. Gözlər qara göz halqaları ilə əhatə olunub və bu qara rəng burun boyunca davam edir. Alından burun dəliklərinə qədər uzanan açıq rəngli bir zolaq var. Qulaqları uzun və genişdir, ucları yumru və xarici tərəfi qara rəngdədir. Xəz qurşağının ümumi rəngi boz-qəhvəyidir, hər bir tükün ucu bej-qəhvəyi rəngdədir. Ətrafların xarici tərəfi boz-qəhvəyi rəngdədir və ayaqlara doğru tədricən ağ rəngə keçir. Yanaxlar, boğaz və alt hissələr krem-bej rəngdədir, hər bir tükün əsası boz rəngdədir. Quyruq uzun və tüklüdür, boz-qəhvəyi rəngdədir və ucu qaradır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nycticebus bengalensis

**Nycticebus bengalensis** (*Benqal yavaş lorisi*) və ya **şimal yavaş lorisi** — Hindistan yarımqitəsi və Hind-Çin regionuna məxsus olan strepsirrin primat növü. Bu növün coğrafi yayılması digər yavaş loris növlərinə nisbətən daha genişdir. 2001-ci ilə qədər Sunda yavaş lorisisinin (N. coucang) yarımnövü hesab edilən Benqal yavaş lorisi, filogenetik təhlillərə görə ən yaxından Sunda yavaş lorisi ilə qohumdur. Lakin hər iki növün bəzi fərdlərində introqressiv hibridləşmə nəticəsində digər növə aid mitoxondrial DNT ardıcıllıqları aşkar edilmişdir. Benqal yavaş lorisi ən iri yavaş loris növüdür: başdan quyruğa qədər uzunluğu 26-38 sm (10-15 düym), çəkisi isə 1-2,1 kq (2,2-4,6 funt) arasında dəyişir. Digər yavaş lorislər kimi onun da nəm burnu (rinarium), yumru başı, düz üzü, iri gözləri, kiçik qulaqları, kökəlmə quyruğu və sıx, yunabənzər xəzi var. Qolundakı braxial vəzidən (qolundakı qoxu vəzisi) ifraz etdiyi zəhər kimyəvi olaraq digər yavaş loris növlərindən fərqlənir və bu zəhər cins, yaş, sağlamlıq və sosial status haqqında məlumat ötürmək üçün istifadə edilə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nycticebus javanicus

**Nycticebus javanicus** (*Yava yavaş lorisi*) — İndoneziyanın Yava adasının qərb və mərkəzi hissələrinə məxsus olan strepsirrin primat növü. İlk dəfə ayrı bir növ kimi təsvir edilsə də, uzun illər Sunda yavaş lorisisinin (N. coucang) yarımnövü hesab edilmişdir. 2000-ci illərdə Morfologiya (biologiya)morfologiya və genetikası yenidən qiymətləndirildikdən sonra tam növ statusuna yüksəldilmişdir. Yava yavaş lorisi ən yaxından Sunda yavaş lorisi və Benqal yavaş lorisi (N. bengalensis) ilə qohumdur. Bu növün iki forması var: saç uzunluğuna və daha az dərəcədə rənglənməsinə əsasən fərqlənir.

## Yayılması

Bu növ yalnız İndoneziyanın Yava adasının qərb və mərkəzi hissələrində tapılır. Onun Dienq dağlarında mövcudluğu təsdiqlənmişdir və montan bulud meşələrində yerləşən Qununq Gede Panqranqo Milli Parkında və Mount Halimun Salak Milli Parkında, adətən yalnız insan təsirinin minimal olduğu yerlərdə aşağı sıxlıqda tapıldığı məlumdur. O, həm ilkin, həm də ikincil meşələrdə yaşayır və dəniz səviyyəsindən 1600 metr (5200 fut) hündürlüyə qədər tapıla bilər, baxmayaraq ki, aşağı hündürlüklər adətən meşəsizləşdiyi üçün daha çox yüksək hündürlükdə rast gəlinir. 2000-ci ildə aparılan bir araşdırma göstərdi ki, Yava yavaş lorisi ilkin və ikincil meşələrdən əlavə, bambuk meşələrində, manqrov meşələrində və plantasiyalarda—xüsusilə kakao plantasiyalarında—tapıla bilər. 2008-ci ildə Qərbi Yavada qarışıq məhsul bağlarında yaşadıqları və yüksək səviyyədə insan təsirinə dözə bildikləri müşahidə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Halo effekti

**Halo effekti** (bəzən **halo xətası** və ya **halqa**, **oreol** xətası adlanır), bir sahədə bir şəxs, şirkət, ölkə, brend və ya məhsul haqqında olan müsbət təəssüratların insanın başqa bir sahədə bir şəxs, şirkət, ölkə, brend və ya məhsul haqqındakı fikir və ya hisslərinə müsbət təsir etmək meylidir. Bu termin  Edvard Torndayk tərəfindən irəli sürülüb. Bu, "mühakimə yürüdən insanların, qiymətləndiricilərin, bir qayda olaraq əvvəlki performans və ya şəxsiyyət mühakimələrindən təsirlənməyə meylli olduqları hala, fenomenə verilən addır". Başqa sözlə, insanların mövcud olan bütün obyektiv halların cəminə əsaslanaraq imic və ya obraz formalaşdırmasına mane ola biləcək koqnitiv təhrifdir. 

Halo effektinin sadələşdirilmiş nümunəsi kimi, belə bir situasiyanı misal gətirmək olar: insanlar fotoşəkildəki şəxsin cəlbedici, baxımlı və yaxşı geyindiyini gördükdən sonra öz sosial konsepsiyasının qaydalarına əsaslanan psixi evristik üsuldan istifadə edərək, fotoşəkildəki şəxsin yaxşı insan olduğunu qəbul edirlər. Bu daimi səhv, mühakimə zamanı qiymətləndiricilərin üstünlüklərini, qərəzlərini, ideologiyasını, istəklərini və sosial qavrayışını əks etdirir.

## Kontekst və tədbiqi

### Psixologiya
"*Halo effekti*" termini psixologiyada, insanların pozitiv geştalt (ümumi müsbət təəssürat) formalaşdırdıqları digər şəxslər haqqında məlumatı necə şərh etdiklərinə təsir edən qavrayış təhrifini təsvir etmək üçün istifadə olunur. Məsələn, onlar müsbət geştalt yaratdıqları birinin vergilərdən yayındığını (vergi fırıldaqçılığı etdiyini) öyrənirlər; lakin pozitiv geştalt səbəbindən bu davranışın əhəmiyyətini gözardı edə və ya hətta həmin şəxsin sadəcə səhv etdiyini düşünə bilərlər. Halo effekti, ümumi müsbət inamlara görə bir şəxsi bir çox xüsusiyyətlərinə görə müsbət qiymətləndirmə meylinə aiddir.

### Marketinq

### Başqa

## Tarixi

## Cəlbediciliyin rolu

## Əks Halo effekti

## Butnuz effekti

## Təhsil

## Həmçinin bax

* Evristika
* Danninq-Krüger effekti
* Doktor Foks effekti
* Lukizm
* Ad hominem
* Təhrif

## İstinadlar
Flaqman (dəqiqləşdirmə)

**[[Flaqman gəmisi|Flaqman]]** — bir qrup dəniz gəmisinin komandanlığı tərəfindən istifadə edilən bir gəmidir.

**Flaqman**, həmçinin aşağıdakılara da istinad edə bilər:

## İncəsənət, əyləncə, KİV
* Flaqman (qrup), alternativ rok-qrup, Şarlott, Şimali Karolina, ABŞ
* Flaqman (yayım), Yayım şəbəkəsində, radioverilişdə və ya televiziya verilişində orijinal veriliş

## Brend və müəssisələr
* Flagship, yapon videooyunlar tərtibatçısı
* Flagship Airlines, Neşvill, Tennessi şt, ABŞ-də yerləşən regional aviaşirkət

* Flagship Studios, ABŞ videooyunlar tərtibatçısı şirkəti

## Başqa
* Flaqman məhsulu, əsas məhsul və ya məhsullar xəttində başqa məhsullrı təqdim edən məhsul
* Flaqman mağazası, məşhur brendlərin əsas pərakəndə satış mağazaları
* FlagShip, verilənlər bazasının, xBASE əsaslanan obyektyönümlü proqramlaşdırma dili
* Flagship-Programm, NASA proqramı.
Loris lydekkerianus

**Loris lydekkerianus** (*Boz incə lori*) — Loridae fəsiləsinə aid primat növü. Hindistan və Şri-Lankaya məxsusdur və subtropik və tropik quru meşələrlə subtropik və ya tropik rütubətli düzənlik meşələrində yaşayır. Yaşayış mühitinin itməsi təhlükəsi ilə üzləşir.

## Fiziki təsvir

"Loris lydekkerianus" son dərəcə incə ətraflara və yüksək stereoskopik görmə qabiliyyətinə malikdir. Boz incə lorinin xəzi rəngində geniş müxtəliflik var və hər yarımnövü bu xüsusiyyətlə tanımaq olar. Xəzi qısadır və belində boz və ya qırmızımtıl rəngdədir, bəzən başının üstündən belinə qədər uzanan tünd bir zolaq olur. Qarın hissəsi ağ və ya açıq sarı rəngdədir. Gözləri ətrafında tünd xəz var və düz qabağa baxan orbitlərə malikdir, bu da yüksək stereoskopik görmə qabiliyyəti verir və primatlar arasında gözləri bir-birinə ən yaxın olan növdür. Gözlər arasında "median zolaq" adlanan ağ saç ləkəsi var. Burnu qırmızı incə lorisə nisbətən daha böyük və daha az itidir. Əlləri də yüksək ixtisaslaşmışdır: ikinci barmaq kiçilmişdir, bu da loriyə kiçik budaqlara yapışmaq imkanı verir. Bu, birinci metatarsalda mövcud olan uyğunlaşmalarla daha da güclənir, bu da loriyə möhkəm yapışmaq imkanı verir. Quyruğu rudimentdir. Başdan bədənə qədər orta uzunluq 18-26 santimetrdir (7,1-10,2 düym).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Loris and pottos species, subspecies
* Gray slender loris (Loris lydekkerianus)
Otolemur garnettii

**Otolemur garnettii** (*Şimal böyük qalaqosu*) — Həmçinin "Qarnet böyük qalaqosu", "Qarnet qalaqosu" və ya "kiçikqulaq böyük qalaqo" kimi tanınır, Afrikaya endemik olan gecə həyat tərzi keçirən və ağaclarda yaşayan primat növüdür.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Bu növ Şərqi Afrikanın sahil bölgələrində, Somalidəki Cubba çayından Tanzaniyadakı Ruvuma çayına qədər yayılmışdır. Keniyanın yüksək dağlıq ərazilərində, həmçinin Zənzibar və Pemba adalarında da tapılır. Növ sahil və çay meşələri ilə Keniyanın dağ meşələrində məhdudlaşır və savanna meşələrində yaşamır. Hər yarımnövün coğrafi yayılması aşağıdakı kimidir: "*O. g. garnettii*": Zanzibar və Pemba adalarına məxsusdur. "*O. g. lasiotis*": Keniya sahilində, Juba çayından Tanzaniyanın Tanga bölgəsinə qədər yayılmışdır. Daxili ərazilərdə Taita təpələri və Kibweziyə qədər uzanır. "*O. g. kikuyuensis*": Keniyanın yüksək dağlıq ərazilərində tapılır. "*O. g. panganiensis*": Tanzaniyada Mozambik sərhədindən şimalda Tanqaya qədər yayılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*View the northern greater galago genome in Ensembl
Həsən minarəsi

**Həsən minarəsi** () — Mərakeşin Rabat şəhərindəki Udayya qəsəbəsi yaxınlığında yerləşən minarə. 1195-ci ildə Muvahhidunların əmiri Yaqub əl-Mənsur tərəfindən inşasına başlanmışdır. 86 metr hündürlüyündə olan bu minarə İslam dünyasının ən hündür binası olması nəzərdə tutulmuşdu. 1199-cu ildə minarə 44 metr hündürlüyə çatdıqda əmir vəfat etdi və tikinti dayandırıldı.

Memarlıq görünüşünə görə Həsən Minarəsi eyni vaxtda, ehtimal ki, eyni memarların nəzarəti altında tikilmiş Sevilyadakı Giraldaya bənzəyir. Mərakeşdəki 70 metr hündürlüyündə Kutubiya Minarəsi hər iki binanın prototipi hesab olunur. Minarənin yanında tikilməli olan nəhəng məsciddən yalnız iki yüz qumdaşı sütunu qalıb. Bu sütunların yerləşdiyi meydanın digər tərəfində 1960-cı illərdə V Məhəmməd və oğulları üçün müasir bir məqbərə tikilmişdir.

## İstinadlar
Əhməd ağa Bakıxanov

**Əhməd ağa Bakıxanov** — Azərbaycanlı zadəgan, Rusiya İmperator Ordusunun zabiti, Qvardiya-Polkovniki, elitar Leyb-Qvardiya Kazak alayının komandiri. O, görkəmli Azərbaycan alimi və yazıçısı Abbasqulu ağa Bakıxanovun qardaşı oğlu və kürəkənidir.

## Həyatı
Əhməd ağa Bakıxanov 1837-ci ildə Qubada, Cəfərqulu ağa Bakıxanovun ailəsində anadan olmuşdur.

O, Rusiya İmperator Ordusunda xidmət etmiş və xidməti boyunca Qvardiya-Polkovniki rütbəsinə qədər yüksəlmişdir.

1875-ci ildə Əhməd ağa Bakıxanov əmisi Abbasqulu ağa Bakıxanovun qızı Tuğra xanımla (1839–1890) evlənmişdir. 1860-cı ildə bu evlilikdən onların Hacı Abbasqulu ağa Bakıxanov (1920-ci illərdə vəfat edib) adlı oğlu dünyaya gəlmişdir.

Əhməd ağa Bakıxanov 1882-ci ildə Gəncə şəhərində naməlum şəraitdə öldürülmüşdür. Bu hadisə Bakıxanovlar ailəsinin tarixində faciəli bir səhifə olaraq qalmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə

*
Şepsəfa məscidi

Şəbsəfa məscidi və ya Şəbsəfa Xatun məscidi, İstanbulun Fatih ilçəsində Atatürk bulvarında yerləşən Osmanlı dövrünə aid bir məsciddir.
1787-ci ildə tikilmiş məscidn qurucusu I Əbdülhəmidin həyat yoldaşı Fatma Şəbsəfa Sultandur.
Şəbsəfa Xatun məscidi oğlu Şahzadə Mehmedin xatirəsinə tikdirmişdir.
İbtidai məktəbi və yol tikintisi zamanı orijinal yerindən çıxarılan məscidin fəvvarələrini nəzərə alsaq, onun kompleks kimi layihələndirildiyi görünür.
Məscidi tikdirən Şəbsəfa Xatun məscidin bağçasındakı dəmir barmaqlıqla əhatə olunmuş məzarda dəfn edilmişdir.
Hündür bir platforma üzərində tikilmiş məscid, yol tikintisindən sonra küçə səviyyəsinə endirilmişdir.
## Qalereya

Fayl:Shep Sefa Hatun Mosque 8519.jpg
Fayl:DM07 - Pogled.jpg


## İstinadlar
Lola Liyvat

**Lola Liyvat** (; ) — estoniyalı rəssam. 
## Həyatı
17 avqust 1928-ci ildə Tallində anadan olub, dörd il sonra ailə Rakvereyə köçüb.

1948–1954-cü illərdə Estoniya SSR-in Tartu Dövlət İncəsənət İnstitutunda (1951-ci ildən Estoniya SSR Dövlət İncəsənət İnstitutunun Tartu filialı) təhsil almış, sonralar isə rəssamlıq məktəbində dərs demişdir.

2025-ci il mayın 6-da, 96 yaşında vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Estoniyanın ən görkəmli abstraksionist rəssamlarından biri kimi tanınır. 1957-ci ildə Moskvada gənclər və tələbələrin festivalında amerikalı rəssamlar Ketrin və Harri Kolmanlarla tanışlıqdan sonra abstrakt əsərlər çəkməyə başlamışdır.

Yüzdən artıq sərgidə iştirak etmişdir. Onun yaradıcılıq yolu sovet dövründə əsərlərini nümayiş etdirməyə qoyulan 15 illik qadağanı da əhatə edir.

2018-ci ilin avqustunda Tartu İncəsənət Muzeyində rəssamın abstrakt əsərlərinə həsr olunmuş ən böyük retrospektiv sərgi açılmışdır.

## Qalereya

Lola Liivat- Kevad 1959.jpg|Yaz (1959)
Lola Liivat- A la Kandinsky 1960.jpg|Kandinski (1960)
Lola Liivat- Kevad I 1967.jpg|I Yaz (1967)
Lola Liivat- Kompositsioon 1967.jpg|Kompozisiya (1967)
Lola Liivat- Abstraktsioon 1967.jpg|Abstrakt (1967)
Lola Liivat- Kompositsioon 1969.jpg|I Kompozisiya (1969)


## İstinadlar
Klaus Hasselmann

**Klaus Hasselmann** () — alman fiziki, okeanoloq, meteoroloq, klimatoloq və statistik. Fəxri professor, elmlər namizədi (1957). İsveç Kral Elmlər Akademiyasının xarici üzvü. 1991-ci ildən 2001-ci ilə qədər qlobal istiləşmə sahəsində ən çox istinad edilən 2-ci alim. Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (2021)

## Həyat yolu
Klaus Hasselmann 1931-ci ilin oktyabrın 25-də Hamburqda anadan olub. 1934-cü ildə ailəsi İngiltərəyə köçür. 1949-cu ildə Hamburqa qayıdırlar. 1950–1955-ci illərdə Hamburq Universitetində fizika və riyaziyyat üzrə təhsil alır, professor Karl Viqardtın yanında dissertasiyasını tamamlayır. 1955–1957-ci illərdə Göttingen Universitetində və Maks Plank adına Hidroaerodinamika İnstitutunda fizika və hidroaerodinamika üzrə təhsil alıb. 1957-ci ildə fizika elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1964–66-cı illərdə Hamburq Universitetində mühazirə oxumuş, 1966–75-ci illərdə isə orada professor olmuşdur. 1988-ci il Avropa Akademiyasının üzvü, Avropa Elmlər və İncəsənət Akademiyası, Riyaziyyat və Mexanika Cəmiyyətinin üzvü, 2014-cü ildə Amerika Geofizika İttifaqının üzvü, Avropa Geofizika İttifaqının fəxri üzvü seçilmişdi. 2021-ci ildə -"Yer iqliminin fiziki modelləşdirilməsi, dəyişkənliyin ölçülməsi və qlobal istiləşmənin etibarlı şəkildə proqnozlaşdırılmasına görə" Fizika üzrə Nobel Mükafatı almışdır.

## Mükafatları
* 2000-ci ildə — Şərqi İngiltərə Universitetinin fəxri doktoru
* 2002-ci ildə — Vilhelm Bjerknes medalı
* 2005-ci ildə — Alkala Universitetinin qızıl medalı
* 20007-ci ildə — -IMSC mükafatı
* 2009-cu ildə — BBVA Fondunun Bilik Sərhədləri Mükafatı
* 2021-ci ildə — Fizika üzrə Nobel Mükafatı -"Yer iqliminin fiziki modelləşdirilməsi, dəyişkənliyin ölçülməsi və qlobal istiləşmənin etibarlı şəkildə proqnozlaşdırılmasına görə"

## İstinadlar
Casa da Índia

**Casa da Índia** () — Kəşflər dövründə Portuqaliyanın dövlət nəzarətində olan ticarət təşkilatı. Bu qurum beynəlxalq ticarəti və Portuqal imperiyasının Asiya və Afrika boyunca yerləşən ərazilərini, koloniyalarını və faktoriyalarını (ticarət məntəqələrini) tənzimləyirdi. "Casa da Índia"nın əsas məqsədlərindən biri Atlantik okeanı, Hind okeanı, Ərəb dənizi və Hindistan adalarında Portuqaliyanın *[[mare clausum]]* (“bağlı dəniz” — dənizlər üzərində tam nəzarət) siyasətini təmin etmək idi.

Casa da Índia 1500-cü ildə kral I Manuel tərəfindən Portuqaliyanın ədviyyat ticarəti üzərindəki inhisarını idarə etmək və Portuqaliya Hindistanı üçün kral siyasətini yönləndirmək məqsədilə yaradılmışdır. 1503-cü ildən sonra qurum özünə 1443-cü ildə Dənizçi Henri tərəfindən yaradılmış və Portuqaliyanın Afrika üzrə ticarətini həyata keçirən *[[Casa da Guiné e Mina]]* təşkilatını da birləşdirdi. Bununla da Casa da Índia bütün Portuqaliya imperial ticarətinin tənzimlənməsinə, Asiya və Afrikadakı ticarət məntəqələri və hərbi bazaların idarə edilməsinə, eləcə də Portuqaliya tacının kommersiya maraqlarının qorunmasına cavabdeh oldu.

Ədviyyat ticarəti üzərindəki Portuqaliya inhisarını qorumaq məqsədi ilə təsis olunan Casa da Índia, 1497-ci ildən etibarən Portuqaliya Hindistan donanmalarının maliyyələşdirilməsi və təşkili işinə başladı. Bu donanmalar qızıl, fil sümüyü və ədviyyat kimi qiymətli məhsulları Asiya və Afrikadakı Portuqaliya koloniyalarından və ticarət məntəqələrindən Lissabona daşıyan qalyonlar, karraklar və karavellərdən ibarət idi. Casa da Índia məşhur portuqaliyalı səyyahların — o cümlədən Vasko da Qama (Hindistana dəniz yolunun kəşfi), Pedru Alvareş Kabral (Braziliyanın kəşfi) və Afonso de Albuquerki (Portuqaliyanın Hind okeanında üstünlüyünün qurucusu) — səfərlərinə dəstək olmuşdur.

XV–XVI əsrlər boyunca Casa da Índia sürətlə güclü iqtisadi quruma çevrilmiş və Portuqaliyanın Qərbi Afrika, Şərqi Afrika, Yaxın Şərq, Hindistan və Hindistan adalarında apardığı kəşfiyyat və ekspedisiyaların maliyyələşdirilməsində həlledici rol oynamışdır. Casa da Índia həmçinin erkən dövrün xəritəçilik elminin inkişafında mühüm yer tutmuş, ilk dünya xəritələrindən biri olan *[[Padrão Real]]* xəritəsinin hazırlanmasına himayəçilik etmişdir.

"Casa da Índia"nın 1400-cü illərdəki ilkin yaranma dövründən 1833-cü ildə ləğvinə qədər onun əsas məqsədləri və Portuqaliya tacı ilə münasibətləri dəyişikliklərə məruz qalmışdır. 1642-ci ildən sonra qurum qızıl, gümüş, fil sümüyü və ədviyyat üzərindəki bütün inhisar hüquqlarını itirmiş və yalnız ticarətin tənzimləyicisi və gömrük orqanı kimi fəaliyyət göstərməyə davam etmişdir. 1755-ci ildəki Böyük Lissabon Zəlzələsi zamanı Casa da Índia-nın Ribeira Sarayında yerləşən mənzilləri və infrastrukturunun dağıdılması təşkilatın fəaliyyətini xeyli zəiflətdi. Portuqaliyanın dəyişən ticarət və kolonial siyasəti fonunda qurum tədricən öz əhəmiyyətini itirdi və onun funksiyaları Portuqaliya hökumətinin müxtəlif nazirlik və idarələri tərəfindən mənimsənildi. Nəhayət, Casa da Índia 1833-cü ildə tamamilə ləğv edildi.

## İstinadlar
Protestasiya Xatirə kilsəsi

**Protestasiya Xatirə kilsəsi** () — Almaniyanın Reynland-Pfalts əyalətinin Şpayer şəhərində yerləşən Lüteran və Reformasiya konfessiyalarını birləşdirən protestant kilsəsi.

Bina 1529-cu il Şpayer protestasiyasının xatirəsinə ucaldılıb. Kilsədə Pfaltsın ən hündür zəng qülləsi (hündürlüyü 100 metr) vardır.
## Tarixi
XIX əsrin II yarısında Almaniyanın Protestant hakimiyyəti ilə katoliklər arasında münasibətlər kəskin şəkildə pisləşdi. Bu proses Kulturkampf kimi də tanınır.  protestantlar üçün ana kilsə olaraq nəzərdə tutulmuşdu, lakin onların arasında orijinal layihə ilə bağlı mübahisədən dolayı tikintisi təxminən 35 il gecikməli oldu. Xatirə kilsəsinin tikilməsi, 1846-1856-cı illərdə İohann fon Şraudolfun Şpayer kafedralının təmiri və rənglənməsinə reaksiya idi. Öncə kafedralın yaxınlığında yerləşən barokko üslublu Üçlük kilsəsini bərpası planlaşdırılsa da, sonra yeni binanın tikintisinə qərar verildi.
## Tikintisi
Protestasiya kilsəsinin "Retşer" adlı köhnə malikanənin xarabalığı üzərində, Üçlük kilsəsinin yaxınlığında tikilməsi planlaşdırılırdı. Buranın 1529-cu ildə Reyxstaqının keçirildiyi yer olduğu düşünülürdü. "Retşer kilsəsi"nin tikintisi üçün tikinti birliyi yaradıldı. Bavariya kralı II Maksimilianın icazəsi ilə 1857-ci ildə ictimai ianə toplama kampaniyası başladıldı. Protestantlar eyni zamanda Vormsdakı Martin Lüter abidəsini də maliyyələşdirdikləri üçün ianələr kifayət etmirdi. Lüter abidəsi 1868-ci ildə Prussiya kralı və sonrakı imperator I Vilhelm olacaq şahzadənin iştirakı ilə açıldı. Şpayerdəki kilsə bu hadisədən sonradan çox vacib hala gələn Prussiya kral evi ilə əlaqə qurmaq üçün istifadə etdi.

1529-cu il Reyxstaqının "Retşer"də keçirilmədiyi məlum olduqdan sonra layihə Köhnə Şəhərlə əlaqəsini kəsdi. 1883-cü ildə "1529-cu il Protestasiyasının Xatirə kilsəsinin Tikinti Assosiasiyası" kilsənin indiki yerini müəyyən etdi. 1871-ci ildə Lüteran imperatorun rəhbərliyi altında Alman imperiyasının qurulması layihəyə yeni həyat verildi.
## Memarlığı
1890-cı ildə tikinti üçün lazım olan vəsait toplanmadığı üçün tikinti birliyi kilsənin tamamlanmasını təmin edəcəyinə söz verən protestant İmperatoru II Vilhelmə müraciət etdi. Kilsənin digər böyük xeyriyyəçisi Henri Uillard idi. Kilsənin təməl daşı 24 avqust 1893-cü ildə qoyulmuşdur. On bir illik tikintidən sonra xatirə kilsəsi nəhayət 31 avqust 1904-cü ildə tamamlandı.

Kilsə doktrinal neoqotik üslubunda tikilib. Əsasən də Vyana neoqotik kilsələrindən, xüsusən də 1856-1879-cu illər arasında tikilmiş *Vyana Votiv kilsəsindən* modelləşdirilib.
## İstinadlar
İvanovo vilayətində An-22 qəzası

**İvanovo vilayətində An-22 qəzası** — 9 dekabr 2025-ci ildə Rusiyanın İvanovo vilayətində təyyarə qəzası.

İvanovo vilayətində təmirdən sonra sınaq uçuşu zamanı An-22 hərbi nəqliyyat təyyarəsi qəzaya uğrayıb. Təyyarə qəzası yaşayış olmayan ərazidə baş verib. Təyyarənin göyərtəsində yeddi ekipaj üzvü olub.

## İstinadlar
Paragalago cocos

**Paragalago cocos** (*Keniya sahil qalaqosu*) — Qalaqolar (Galagidae) fəsiləsinə aid primat növü. Keniya və Tanzaniya ərazisində, xüsusilə hər iki ölkənin şimal sahil bölgələrində yayılmışdır. Dəniz səviyyəsindən təxminən 350 metr (1,150 fut) yüksəkliyə qədər yaşayır.

## Təsvir

"Paragalago cocos"un burnunun hər iki tərəfində tünd, qara ləkələr var və bədəni açıq qəhvəyi rəngli xəzlə örtülüdür. Morfoloji cəhətdən P. z. udzungwensis və P. z. zanzibicarus növlərinə bənzəyir, baxmayaraq ki, ümumiyyətlə onlardan bir qədər böyükdür, lakin bədən ölçüsündə yüksək növ daxili üst-üstə düşmə olduğu üçün növün taksonomiyası ilə bağlı qarışıqlıq yaranmışdır. Lakin Keniya sahil qalaqosu, digər bir çox qalaqo kimi, özünəməxsus səsə malikdir. Bu səs "inkremental çağırış" adlanır və onu eyni cinsdəki digər növlərdən fərqləndirir.

## Yaşayış mühiti

Keniya sahil qalaqosu Keniya və Tanzaniyanın şimal sahil bölgələrində yerləşən sahil boyu tropik rütubətli meşələrin orta qatında, çay meşələrində və bəzi ikincil bitki örtüyündə (mədəni mozaik yaşayış mühiti və kənd bağları kimi) yaşayır. Keniyanın sahil zonasında dəniz səviyyəsindən ən azı 210 metr (690 fut) yüksəkliyə, Tanzaniyanın Şərqi Usambara dağlarının ətəklərində isə ən azı 350 metr (1,150 fut) yüksəkliyə qədər tapılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şəhid Rəcai limanında yanğın

**[[Şəhid Rəcai limanı]]nda yanğın** — İranın Bəndər-Abbas şəhərindəki limanda yanğın.

Limanda güclü partlayış 2025-ci il aprelin 26-da baş verib. Partlayış nəticəsində ölənlərin sayı 70 nəfərə çatıb, 1200-dən çox insan xəsarət alıb.

Rusiya Fövqəladə Hallar Nazirliyi yanğının nəticələrinin aradan qaldırılması məqsədilə bu ölkəyə "Be-200ÇS" və "İl-76" təyyarəsini göndərib.

## İstinadlar
Nycticebus borneanus

**Nycticebus borneanus** (*Kalimantan yavaş lorisi*) — İndoneziyanın cənub mərkəzi Kalimantan regionuna endemik olan strepsirrin primat növü. Əvvəllər "N. menagensis"in yarımnövü və ya sinonimi hesab edilsə də, 2013-cü ildə muzey nümunələri və fotoşəkillər üzərində aparılan araşdırma zamanı ayrı-ayrı üz nişanələri müəyyən edilmiş və bu, onu ayrı bir növ kimi tanımağa imkan vermişdir. Bu növ, tünd və ziddiyyətli üz xüsusiyyətləri, həmçinin üz nişanələrinin zolaqlarının forması və eni ilə fərqlənir.

## Yaşayış mühiti və ekologiya

Digər yavaş lorilər kimi, "N. borneanus" da ağaclarda yaşayan, gecə həyat tərzi keçirən və hər şey yeyən bir növdür. Əsasən həşəratlar, ağac qatranı, nektar və meyvə ilə qidalanır. Bu növ də zəhərli dişləməyə malikdir, bu xüsusiyyət yalnız yavaş lorislər arasında mövcuddur. Zəhər, dirsəkdəki braxial vəzini yalamaqla ifraz olunur və tüpürcəklə qarışaraq aktivləşir. Zəhərli dişləmə yırtıcılar üçün maneədir, həmçinin zəhər balalarını qorumaq üçün təmizlənmə zamanı xəzə də sürtülür. Təhlükə zamanı yavaş lorislər braxial vəzilərini yalayaraq hücum edənləri dişləyərək zəhəri yaraya ötürürlər. Yavaş lorislər dişləmədikdə azad etməyə meyilli ola bilərlər, bu da zəhərin ötürülməsini maksimuma çatdırmaq üçündür.

Üz maskası növün potensial cütləşmə partnyorlarını fərqləndirməsinə kömək edə bilər və gözlərin əslində olduğundan daha böyük görünməsini təmin edərək yırtıcılara qarşı müdafiə strategiyası kimi çıxış edə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nycticebus kayan

**Nycticebus kayan** (*Kayan çayı yavaş lorisi*) — Kalimantan adasının şimal və mərkəzi yüksək dağlıq regionuna endemik olan strepsirrin primat növü. Bu növ əvvəllər Kalimantan yavaş lorisi (N. menagensis) populyasiyasının bir hissəsi hesab edilirdi, lakin 2013-cü ildə muzey nümunələri və fotoşəkillər üzərində aparılan araşdırma zamanı ayrı-ayrı üz nişanələri müəyyən edilmiş və bu, onu ayrı bir növ kimi tanımağa imkan vermişdir. Bu növ, qara və ağ üz xüsusiyyətlərinin yüksək ziddiyyəti, həmçinin üz nişanələrinin zolaqlarının forması və eni ilə fərqlənir.

## Yayılması

"N. kayan" Kalimantanın mərkəzi və şimal hissələrində yayılmışdır. Onun yayılması cənubda İndoneziyanın Şərqi Kalimantan əyalətində Mahakam çayına və Malayziyanın Saravak əyalətində Racanq çayına qədər, şimalda isə Malayziyanın Sabah əyalətində Kinabalu dağının cənub tərəfinə qədər uzanır. Sahil boyu tapılmasa da, onun yayılması Borneonu şərqdən qərbə qədər əhatə edir. Onun yayılması Şərqi Kalimantan və Sabahda "N. menagensis" ilə üst-üstə düşür, "N. borneanus" isə qonşu növdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nycticebus menagensis

**Nycticebus menagensis** (*Filippin yavaş lorisi*) — Kalimantan adasının şimal və şərq sahil bölgələrinə, həmçinin Filippinin Sulu arxipelaqına endemik olan strepsirrin primat növü. Bu növ ilk dəfə 1892-ci ildə Kalimantan yavaş lorisi kimi adlandırılmış, lakin 1952-ci ildə geniş yayılmış Sunda yavaş lorisi (N. coucang) ilə birləşdirilmişdir. Lakin 2006-cı ildə molekulyar analizlər əsasında yenidən ayrı bir növ kimi tanınmışdır. 2013-cü ildə Kalimantan yavaş lorisisinin iki yarımnövü ayrı bir növ kimi tanındı və Kalimantan populyasiyası arasında yeni bir növ — N. kayan — müəyyən edildi.

## Fiziki təsvir

Bütün yavaş lorilər kimi, Filippin yavaş lorisinin də rudiment quyruğu, yumru başı və qısa qulaqları var. Nəm burnu (burun dəlikləri ətrafındakı nəm, çılpaq səth) və iri gözləri olan geniş, düz üzü var. Ön ayaqlarında ikinci barmaq digərlərindən kiçikdir; arxa ayağındakı baş barmaq digər barmaqlara qarşı durur, bu da onun tutma qüvvəsini artırır. Arxa ayağının ikinci barmağında əyri "tualet dırnağı" var, hansı ki, heyvan bunu qaşınmaq və təmizlənmək üçün istifadə edir, digər dırnaqlar isə düzdür. Aşağı ön dişlərinin xüsusi düzülüşü olan "diş tarağı" da var, bu da digər lemuriform primatlar kimi təmizlənmək üçün istifadə olunur. Dirsəyinin alt tərəfində braxial vəzi adlanan kiçik bir şişlik var, bu vəzi təhlükə zamanı diş tarağına sürtməklə istifadə edilən kəskin, şəffaf yağlı zəhər ifraz edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Perodicticus edwardsi

**Perodicticus edwardsi** (*Mərkəzi Afrika pottosu*) — Gecə həyat tərzi keçirən strepsirrin primat növü. Mərkəzi Afrikada tapılır. Həmçinin Alfons Miln-Edvardsın şərəfinə Miln-Edvards potto adı ilə də tanınır.

## Yayılması

Bu növ Nigeriyadan şərqdə Mərkəzi Afrika Respublikası və Konqo Demokratik Respublikasına, cənubda isə Anqolaya qədər yayılmışdır. Niger çayı növün yayılma arealının qərb sərhədi kimi çıxış edir və onu Qərbi Afrika potto-sundan ayırır.

## Qorunma statusu

Bu növ IUCN Qırmızı Siyahısı tərəfindən "Narahatçılıq doğurmayan" kimi qiymətləndirilir və həm təbii, həm də pozulmuş meşələrdə, hətta insan yaşayış məntəqələri yaxınlığında belə tapıla bilən uyğunlaşma qabiliyyəti yüksək bir növ hesab edilir. Lakin kənd təsərrüfatı üçün meşəsizləşdirmə və buşmit ticarəti üçün tutulması səbəbindən lokal səviyyədə populyasiyanın azalması müşahidə edilə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Perodicticus ibeanus

**Perodicticus ibeanus** (*Şərqi Afrika pottosu*) — Gecə həyat tərzi keçirən strepsirrin primat növü. Mərkəzi və Şərqi Afrikada rast gəlinir.

## Taksonomiya

Əvvəllər Qərbi Afrika pottosu (Perodicticus potto) növünün yarımnövü hesab edilirdi, lakin 2015-ci ildə aparılan bir araşdırma onu üç ayrı növə böldü və P. ibeanus-u ayrı bir növ kimi təsnif etdi. Bu növün Mərkəzi Afrika pottosu ilə qardaş növ olduğu və təxminən 5,5 milyon il əvvəl, Miosen dövrünün sonlarında ondan ayrıldığı düşünülür.

Bu növün iki yarımnövü var: tip yarımnöv "P. i. ibeanus" və yalnız 1938-ci ildə toplanmış tək bir nümunə ilə məlum olan və mümkün olaraq nəsli kəsilmiş Kenya dağı pottosu (P. i. stockleyi).

## Yayılması

Bu növ Mərkəzi Afrika Respublikası və Demokratik Konqo Respublikasından şərqdə Keniyanın qərbinə qədər yayılmışdır. Bundan əlavə, təcrid olunmuş bir yarımnöv (P. i. stockleyi) Kenya dağının yamaclarına endemikdir və bu, onu hər hansı bir potto növünün ən şərqdə yayılmış populyasiyası edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nycticebus coucang

**Nycticebus coucang** (*Sunda yavaş lorisi*) və ya **böyük yavaş lori** — İndoneziya, Qərbi Malayziya, cənubi Tailand və Sinqapura məxsus olan strepsirrin primat növüdür. Başdan quyruğa qədər uzunluğu 27-38 sm (11-15 düym), çəkisi isə 599-685 qram (21,1-24,2 unsiya) arasında dəyişir. Digər yavaş lorislər kimi onun da nəm burnu (rinarium), yumru başı, qalın xəz altında gizlənmiş kiçik qulaqları, düz üzü, iri gözləri və rudiment quyruğu var.

## Taksonomiya və filogeniya

Sunda yavaş lorisi ilk dəfə 1785-ci ildə holland həkimi və təbiətşünası Piter Boddert tərəfindən "Tardigradus coucang" adı ilə təsvir edilmişdir. Lakin onun kəşfi 1770-ci ilə aiddir, holland Arnout Vosmaer (1720-1799) onun nümunəsini bir növ tənbəl heyvan kimi təsvir etmişdir. Vosmaer ona "le paresseux pentadactyle du Bengale" ("Benqalin beşbarmaqlı tənbəl heyvanı") fransız adını vermişdir, lakin Boddaert daha sonra onun Seylon (indiki Şri-Lanka) və Benqal loriləri ilə daha yaxın əlaqəli olduğunu iddia etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Arctocebus calabarensis

**Arctocebus calabarensis** (*Kalabar anqvantibo*) — Həmçinin "Kalabar potto" kimi tanınır, Lorilər (Lorisidae) fəsiləsinə aid strepsirrin primatdır. O, qızıl anqvantibo (Arctocebus aureus) ilə birlikdə "Arctocebus" cinsinə daxildir. Potto (Perodicticus potto) və müxtəlif lorilərlə yaxın qohumdur.

## Yaşayış yeri

"Arctocebus calabarensis" Qərbi Afrikanın tropik meşələrində, xüsusilə ağacların yıxıldığı zonlarda yaşayır. Meşənin təmizləndiyi ərazilərdə kənd təsərrüfatı sahələrində yaşadığı məlumdur. Onun yayılma arealı Kamerun, Nigeriya və Ekvatorial Qvineyanı əhatə edir. Növ öz adını Nigeriyanın Kalabar şəhərindən almışdır.

"Arctocebus calabarensis" 266 ilə 465 qram çəki arasında dəyişir. Belində narıncı-sarı xəz, qarın hissəsində boz və ya ağ xəz, alnında və burnunda isə fərqli bir ağ zolaq var. Digər lorilər kimi, bu anqvantibonun da çox qısa işarə barmağı var, bu da ona ağac budaqlarını möhkəm tutmaq imkanı verir. Hər ayağın ikinci barmağında anqvantibonun təmizlənmək üçün istifadə etdiyi xüsusi dırnaq var. Kalabar anqvantibo işləyən üçüncü göz qapağına (niktitating membran) malik olan yeganə primatdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Calabar potto (''Arctocebus calabarensis'') at The Primata site
Mahkam Abduraimov

**Mahkam Abduraimoviç Abduraimov** (; ) — Sovet tarixçisi və şərqşünası. Özbəkistan SSR Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda Özbəkistanda son feodalizm dövrü sektorunun müdiri, tarix elmləri doktoru.

1916-cı il dekabrın 18-də (5 dekabr) Sırdərya vilayətinin  Xumson kəndində kasıb kəndli ailəsində anadan olmuşdur .
M.A.Abduraimov elmi və pedaqoji fəaliyyətinə 1940-cı ildə Nizami adına Daşkənd Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsini bitirdikdən sonra başlamışdır hazırda .

## Elmi fəaliyyəti
M.A.Abduraimov Orta Asiyada, o cümlədən Buxara xanlığının (Buxara Əmirliyi) ərazisi də daxil olmaqla feodalizm tarixinə dair bir sıra kitab və məqalələrin, o cümlədən: “Əmir Heydərin məktublarında feodal torpaq mülkiyyəti və feodal rentası məsələləri”, “16-cı əsrin birinci yarısında Buxara xanlığında aqrar münasibətlər"ə dair elmi məqalələrin müəllifidir .

## Əmir Teymurun şəxsiyyətinin öyrənilməsi
M.A.Əbdürəimov Temurun fəaliyyətini mürtəce hesab edərək mənfi şərh edirdi. 

M.A.Abduraimov 12 iyun 1975-ci ildə ağır və uzun sürən xəstəlikdən sonra Daşkənd şəhərində vəfat etmişdir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Boyunsala ulduzu

**Boyunsala ulduz topası** - Türk xalqlarının təsəvvüründə səma cisimlərindən biri

## Təsviri
Boyunsala ulduz topasının adı digər türk xalqları folklorunda Boynusalar bürcü kimi də adlandırılır. Bu bürc iyunun ikinci yarısında
meydana çıxır. Bu bürcün ulduzlarından biri digər ikisindən yüksəkdə yerləşir. Bu bürcün ulduzları Ülkər bürcünün ulduzlarından
daha parlaq sayılır. Onlar payızın sonlarında göydən yoxa çıxırlar. 
## İstinadlar

## Mənbə
Гаджиева С.Ш. Дагестанские азербайджанцы XIX-начала XX в. Историко-этнографическое исследование. М.:Восточная литература, 1999, 360 с.
Perodicticus potto

**Perodicticus potto** (*Qərbi Afrika pottosu*) — Tropik Qərbi Afrikada tapılan gecə həyat tərzi keçirən strepsirrin primat növü. Həmçinin 1704-cü ildə bu növü təsvir edən Villem Bosmanın şərəfinə "Bosman pottosu" adı ilə də tanınır. Bu növ "Perodicticus" cinsinin tipik növüdür.

## Taksonomiya

Əvvəllər bu növ "Perodicticus" cinsinin yeganə növü hesab edilirdi, lakin 2015-ci ildə aparılan bir araşdırma onu üç ayrı növə böldü və yalnız Qərbi Afrika populyasiyası üçün "Perodicticus potto" adı qaldı.

Filogenetik sübutlar Qərbi Afrika potto-nun Perodicticus cinsinin ən əsas üzvü olduğunu göstərir, digər iki növ isə bir-birinin qardaş növləridir. Bu növün digər növlərdən təxminən 6-10 milyon il əvvəl, Miosen dövrünün ortaları və sonları arasında ayrıldığı düşünülür.

Sirli "saxta potto" (Pseudopotto martini) artıq Qərbi Afrika potto-nun səhv müəyyən edilmiş nümunəsi hesab edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lupulella adusta

**Lupulella adusta** və ya **Schaeffia adusta** (*Yanzolaqlı çaqqal*) — Mərkəzi və Cənubi Afrikaya məxsus canid növü. Qarabel çaqqaldan (Lupulella mesomelas) fərqli olaraq, yanzolaqlı çaqqal əsasən meşəlik və kolluqlu ərazilərdə yaşayır.

## Fiziki xüsusiyyətlər

Yanzolaqlı çaqqal incə, orta ölçülü canid növüdür və orta hesabla qarabel çaqqaldan bir qədər böyükdür. Bədən çəkisi 6,5–14 kq (14–31 funt), başdan bədənə qədər uzunluq 69–81 sm (27–32 düym), quyruq uzunluğu isə 30–41 sm (12–16 düym) arasında dəyişir. Çiyin hündürlüyü 35–50 sm (14–20 düym) arasındadır. Xəzi boz-sarı rəngdədir, bel hissəsi qarın hissəsindən daha tünddür, quyruğu qara olub ucunda boz, demək olar ki, gümüşü rəngli ləkə var. Yan tərəflərində dəqiq olmayan ağ zolaqlar var, bu zolaqlar dirsəkdən omba qədər uzanır. İşarələrin nə qədər aydın olması fərdlərdən asılıdır, yetkinlərdə bu işarələr gənclərə nisbətən daha aydın görünür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Averrhoa carambola

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Cənub-Şərqi Asiyayada bitir. 

## Botaniki xarakteristikası
Bu ağacın bir sıra ümumi adları var, o cümlədən "karambola", "ulduz meyvə" və "beş künc". Bu, 5-12 m (16-39 fut) hündürlüyə qədər böyüyən kiçik bir ağac və ya koldur, çiçəkləri çəhrayıdan qırmızı-bənövşəyi rəngdədir. Çiçəklər kiçik və zəng formalıdır, ağ kənarlı beş ləçəyə malikdir. Tropik şəraitdə çiçəklər tez-tez bütün il boyu əmələ gəlir. Bu ağac tropik və yarımtropik bölgələrdə yeməli meyvələri üçün yetişdirilir. Kiçik, yavaş böyüyən həmişəyaşıl bir ağacdır və ya qısa gövdəli bir koldur. Budaqları sallanır və oduncağı ağ rəngdədir, zamanla qırmızılaşır. Bu ağacın sıx budaqlı və geniş, yuvarlaq tacı var. Mürəkkəb yarpaqları yumşaq, orta yaşıl rəngdədir və budaqlar ətrafında spiral şəkildə düzülür. Lələkvari yarpaqların bir tək terminal yarpaqcığı və 5-11 demək olar ki, qarşı-qarşıya yerləşən yarpaqcığı var, hər yarpaq 15-20 sm uzunluğundadır, yarpaqcıqlar isə 3.8-9 sm uzunluğunda və yumurta və ya yumurta-düzbucaqlı formadadır. Yarpaqların üst tərəfi hamar, alt tərəfi isə incə tüklü və ağ rəngdədir. Yarpaqcıqlar işığa reaksiya verir və gecələr birlikdə qatlanır, həmçinin kəskin təsirlərə həssasdır və silkələndikdə qapanır.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Requiem (Keshi albomu)

***Requiem*** — ABŞ müğənnisi Keshi-nin ikinci studiya albomu. 13 sentyabr 2024-cü ildə "Island Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Timaret

**Timaret** (yun.Τιμαρέτη; Tamiris, Tamaris, Tamar adının variantları; ) — Qədim Yunan rəssamı.

## Haqqında
Timaret Afinanın Kiçik rəssamı Mikonun qızı idi. Böyük Pliniyə görə, o, "qadınların vəzifələrini laqeyd edir və atasının sənəti ilə məşğul olurdu". Makedoniyalı Arxelay dövründə o, ən çox Efesdə saxlanılan ilahə Artemidanın təsvir olunduğu panel rəsmi ilə tanınırdı.
Efes şəhər sakinləri Artemidaya xüsusi hörmət edirdilər. Rəsm artıq mövcud olmasa da, illərdir Efesdə saxlanılır.
Böyük Pliniyin "Təbiət Tarixi" (XL.147–148) əsərində eramızın 77-ci ilində adı çəkilən altı antik qadın rəssamdan biri: Timarat, Eyrene, Kalipso, Aristetr, Kizikli İaya və Olimpiya.

## Biblioqrafiya
* Плиний Старший. Естественная история xxxv.35.59, 40.147.
* Chadwick, Whitney. Women, Art, and Society. Thames and Hudson, London, 1990.

## İstinadlar