open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İbrahim Süleymanov

**İbrahim Süleymanov Əbdurrahmanoviç** () — Rusiya Müdafiə Nazirliyinin eksperti və dəfələrlə Çeçenistan parlamentinin, Rusiya Dövlət Dumasının deputatı olan çeçen əsilli general-mayor.

## Həyatı
İbrahim Süleymanov 1953-cü ildə Qazaxıstanda, sürgün edilmiş çeçen ailəsində anadan olub, Leninqrad Ali Hərbi Məktəbini bitirib, 1988-ci ildə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargahının Hərbi Akademiyasını bitirən ilk çeçen zabiti olub. SSRİ dağılanda Süleymanov polkovnik rütbəsi daşıyırdı. 1991-ci ildə o, sovet ordusunda xidmət edən bir çox çeçen zabitləri kimi general Cövhər Dudayevin rəhbərlik etdiyi çeçen xalqının birləşmiş Konqresinə üzv olub, Çeçenistan parlamentinə seçilib. “İçkeriya” silahlı qüvvələrinin yaradılmasında iştirak edib.

## Çeçenistan müharibəsində iştirakı
1992-ci ildə İbrahim Süleymanovun Dudayevlə münasibətləri korlanıb və ona qarşı müxalifətə keçib. O, öz tayfasını və bütün çeçenləri Dudayevə qarşı mübarizəyə çağırıb, nəticədə Dudayev Süleymanovu şəxsi düşməni adlandırıb. 1994-cü ildə həbs olunub və bir il sonra federal qoşunlar tərəfindən həbsxanadan azad edilib. Moskvanın tərəfinə keçən Süleymanova 1995-ci ildə general rütbəsi verilib.

İbrahim Süleymanov 2020-ci ilin mayın 7-də Moskvada ölüb. Son vaxtlara qədər Süleymanov Rusiya mətbuatında hərbi ekspert kimi Qarabağ məsələsində ermənilərin xeyrinə olan şərhlərlə çıxış edirdi.

## İstinadlar
Viqna

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Əhalinin qidasının zülal balansını nizamlamaq və kənd təsərrüfatı heyvanlarının yem bazasını yaxşılaşdırmaq üçün bir çox ölkələrdə dənli paxlalı bitkilərdən biri olan viqnanın səpilib becərilməsinə son vaxtlar maraq çox artmışdı.

Viqnanın quru dənində 27% zülal, 62% karbohidrat, 1,3%yağlar vardır. Viqnanın dəni yaxşı bişməsi ilə başqa paxlalılardan fərqlənir.

Bir çox ölkələrdə viqna çoxlu məqsədlərlə istifadə olunan bitki kimi becərilir. Əksər ölkədə viqnanın dəni ərzaq məqsədilə, yaşıl kütləsi isə ya heyvanın yemləndirilməsində, ya da yaşıl kübrə kimi sahələrin münbitlyinin yüksəldilməsində istifadə olunur. Heyvanlar üçün də viqna əhəmiyyətli bitkidir. O, otlaq üçün çox yaralıdır.

Viqna, əsasən, tropik və subtropik mənşəli bitki olduğuna görə özünün boy və inkişafı üçün çoxlu istilik tələb edir. Onun toxumlarının cücərməsi üçün optimal teperatur 15-20 C arasında dəyişir. Onun vətəni olan tropik qurşaqlarda toxumlar cücərtilər səpindən 5 gün sonra əmələ gəlir. Bəzi şimal rayonlarda başqa şəkil müşahidə olunur.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Oksana Markarova

**Oksana Markarova** ( ) — Ukrayna dövlət xadimi və iqtisadçısı. 22 noyabr 2018-ci il tarixdən 4 mart 2020-ci ilədək Vladimir Qroysman və Alexsey Qonçarukun kabinetində maliyyə naziri olmuşdur. Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının üzvüdür (31 may 2019-cu ildən)
## Bioqrafiyası
Erməni-ukraynalı ailədə anadan olub. İlk ali təhsilini Kiyev-Moqıla Akademiyasında alır və burada ətraf mühit elmləri magistrı olur. Sonra ABŞ-nin Bluminqton şəhərindəki İndiana Universitetində təhsil alır. Orada beynəlxalq ictimai maliyyə və ticarət üzrə magistr dərəcəsi alır.

1998-ci ildən 1999-cu ilə 2001-ci ildən 2003-cü ilə qədər Amerika Xüsusi Sərmayə Fondu Western NIS Müəssisə Fondunda (hazırda Horizon Capital tərəfindən idarə olunur) İqtisadi Siyasət Müşaviri, Xarici və Korporativ Əlaqələr Meneceri vəzifəsini tutmuşdur. 2000-ci ildə ABŞ-da  Dünya Bankında təcrübə keçmişdir.
2015-ci ildən bəri Oksana Markarova iqtisadiyyatın dövlət sektoruna keçir.

2015-ci ilin martından 2016-cı ilin aprelinə qədər nazir müavini - Ukrayna Maliyyə Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsini tutur.

29 aprel 2016-cı ildə yeni hökumətin gəlişi ilə Ukrayna Maliyyə Nazirinin Birinci müavini vəzifəsinə təyin edilir.

8 iyun 2018-ci ildə Aleksandr Danilyukun vəzifəsindən azad edilməsi ilə əlaqədar olaraq, Ukraynanın Baş naziri Vladimir Qroysmanın əmri ilə Ukraynanın Maliyyə Naziri vəzifəsinə təyin edilir.

22 noyabr 2018-ci ildə Ukraynanın Maliyyə Naziri vəzifəyə təsdiq edilir, 242 deputat onun Ukraynanın Ali Radasında təyin edilməsinə səs verir (lazım olan səs 225).

4 mart 2020-ci il tarixində Ali Radanın əksəriyyəti Ukrayna Nazirlər Kabineti ilə birlikdə vəzifəsindən azad edildi.

## İstinadlar
Xorvat Zaqoryesinin taxta oyuncaqları

thumb|265x265px|Taxtadan hazırlanmış at
**Xorvat Zaqoryasının taxta oyuncaqları** () — ənənəvi xorvat uşaq oyuncaqları. 19-cu əsrdən bəri Xorvat Zaqoryası bölgəsində xalq sənətkarları tərəfindən hazırlanır. 2009-cu ildə Xorvat Zaqoryasında taxta oyuncaqları xalq sənətkarlığı UNESCO tərəfindən Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

Oyuncaq istehsalı Mariya Bistritsa və Qornya Stubitsaş şəhərlərinin ətrafındakı kəndlərdə başladı və hələ də davam edir. Bistriçki Laz, Stubiçki Laz, Qorniya Stubitsa, Mariya Bistritsa, Tuqonitsa və Turnişçe oyuncaqlar istehsalının əsas mərkəzləridir. Tütək, treşotka (təkərli quş formasında oyuncaqlar), tambura, taxta heyvanlar (adətən atlar), fit, avtomobillər, yük maşınları, qatarlar, təyyarələr, kuklalar üçün uşaq mebelləri və s. kimi təxminən 50 oyuncaq modeli hazırlanır.

Oyuncaqların xüsusiyyətlərindən biri onun əsasən kişilər tərəfindən əl ilə hazırlanması və qadınlar tərəfindən rəngləndirilməsidir. Hamısı əllə düzəldiyindən tamamilə eyni olan oyuncaqlar olmur. Oyuncaqlar yerli ağaclar söyüd, ağcaqayın, fıstıq və cökədən hazırlanırlar. Ağac kəsilir, qurudulur, doğranılır və taxta və ya karton qəliblərdən istifadə edilərək ərsəyə gətirilir. Oyuncaqlar ən çox qırmızı, mavi, ağ və qara rənglərdə olur. Onlar çiçək və xət formasında naxışlarla bəzədilir, İstehsal üsulları ailələrdə nəsildən-nəslə ötürülürdü və bu günə qədər qorunub saxlanılır.

Oyuncaqlar dini bayramlar zamanı yarmarkalar və Mariya Bistritsa şəhərinin ən böyük məbədində satılır. Oyuncaqları xüsusi mağazalarda əldə etmək olar, turistlər arasında onlar çox populyardır. 1950-ci ildən oyuncaqlar ölkə xaricində də satılmağa başlandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Video kultura.hr saytında
* Hrvatska prva u Europi business.hr
Başın transplantasiyası

**Başın transplantasiyası** — Günümüzdə ən çox yeniliklər olan sahələrdən biri orqan transplantasiyasıdır.Bu sahə o qədər inkişaf edib ki, hətta artıq başın transplantasiyası belə mümkündür.Bu transpalntasiyada ilk dəfə bir meymunun başı digərinin bədəninə köçürülüb.Meymun yeni başı ilə 9 gün yaşayıb, lakin onun imnun sistemi yad orqandan imtina edib.Serco Kanavero müasir tibbdə sıçrayış ola biləcək layihənin təfərrüatlarını ABŞ-də keçirilən konfransda təqdim edib. O əmindir ki, pasiyent özünə gəldikdən sonra öz üzünü hiss edəcək və təqribən 1 il ərzində yenidən yeriyə biləcək. İtaliyalı neyrocərrah Serco Kanavero başın köçürülməsi üzrə yoxlama əməliyyatından sağ çıxan heyvanların nümayiş olunduğu videonu dərc edib.Həkim heyvanların başını tam kəsməyib, o, yalnız onurğanı kəsib. Onurğanın bərpasının çətinliyi tam köçürülmənin həyata keçirilməsində maneədir.Kanaveronun sözlərinə əsasən, o, işində onurğa beyninin kəsilmiş sahələrinə daxil edilən polietilenqlikoldan istifadə edib ki, bu da minlərlə neyron arasında əlaqənin bərpasına yardımçı olub. Dünyada ilk dəfə keçiriləcəyi planlaşdırılan əməliyyatı italiyalı neyrocərrah Sercio Kanavero Rusiyada həyata keçirməli idi.Ömrünün 30 ilini bu əməliyyata hazırlaşan cərrah bir sıra çətinliklərlə üzləşib. Onun əməliyyat edəcəyi xəstə "Verdinq-Xofman” xəstəliyindən əziyyət çəkən və ömürlük əlil arabasına məhkum olan rusiyalı proqramçı Valeri Spiridonov idi. Əməliyyat 150 cərrahın iştirakı ilə 36 saat davam edəcəkdi. Əməliyyatın büdcəsi 20 milyon dollar müəyyən edilmişdi.Əməliyyata qədər həkim Kanavaro çinli cərrah Ren Syapinlə əməkdaşlığa başlayaraq heyvanlar üzərində bir sıra sınaq əməliyyatları həyata keçirmişdi. Ancaq elmi təşkilatlar bu əməliyyatlara skeptik yanaşaraq onun nəticələrini yayımlamaqdan imtina ediblər.

Baş transplantasiyası kimi riskli əməliyyata razılıq verən Spiridonov isə əməliyyatdan imtina edərək ABŞ-yə köçüb. Hal-hazırda o Floridada yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://azertag.az/xeber/Insan_basinin_diger_bedene_kochurulmesi_ilk_defe_Rusiyada_reallasa_biler_VIDEO-848727
* https://news.milli.az/health/335975.html
* https://azertag.az/xeber/Insan_basinin_diger_bedene_kochurulmesi_ilk_defe_Rusiyada_reallasa_biler_VIDEO-848727
Abani Mukerci

**Abani Mukerci** (hindcə: অবনীনাথ মুখার্জি, ; ) — Hindistan kommunisti, SSRİ-də yaşamış mühacir, Hindistan Kommunist Partiyasının həmtəsisçisi, Stalin repressiyalarının qurbanı olan nadir hindlilərdən.

## Həyatı
Abani Mukerci 3 iyun 1891-ci ildə Cubbulpur kəndində anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra 1910-cu ildə pambıqçı olaraq çalışıb. 1912-ci ildə Almaniyaya və Yaponiyaya göndərilib. Almaniyada ikən sosializm ilə tanış olub və bu ideologiyanın yolu ilə getməyə başlayıb. Sonra Kəlküttəyə qayıdıb və pambıqçı Endrü Yuli Millin yanında çalışıb.

1914-cü ildə Raşbehari Bose ilə görüşüb inqilabi fəaliyyətə atıldı. 1915-ci ildə silah oğurlamaq üçün Yaponiyaya göndərildi. Sinqapurda ikən tutuldu və Fort Kemminq Həbsxanasında 2 il dustaq oldu. 2 ildən sonra qaçmağı bacaran Abani Hollandiyanın tərkibindəki hind adalarında yaşamağa başladı. Sonra dözmədi və 1919-cu ildə Kommunist İnternasionalı üçün Moskvaya gəldi. Burada Lenin ilə şəxsən görüşdü. İnternasional ərəfəsində Leninin katibəsi Roza Fitinqova ilə əlaqə saxladı. Sonra bu əlaqə evliliyə qədər çatdı və Abani Roza ilə evləndi. Bu evlilikdən Qora və Maya adında övladlar doğuldu. Qora 1942-ci ildə Böyük Vətən Müharibəsində qanlı Stalinqrad döyüşündə qəhrəmancasına həlak oldu.

1920-ci ilin sentyabrında Şərq Xalqları Qurultayında iştirak etmək üçün Bakıya gəldi. Burada şirin xatirələr yaşadı. Azərbaycanlılar və xüsusilə də Nəriman Nərimanovla əlaqə saxladı.

1921-ci ildə Hindistana qayıdıb Hindistan Kommunist Partiyasını qurdu. Buradakı sosialistlərin qaldırdığı Malabar qiyamı barədə Leninə xəbər yollamaq üçün Hindistanda qaldı. Malabar üsyanı üçün Leninə məktub yazdı. Məktub Lenin tərəfindən bəyəniləndən sonra Sov.İKP MK üzvü oldu və adını Abani Trayloviç Mukerci etdi. Moskvaya təməlli köçdü və burada inqilabçı kimi yaşadı.

1928-ci ildə bəzi Hindistan sosialistləri onunla yola getmədiyindən Mukerci özünün qurduğu HKP-dən ayrıldı və Hindistan SSR adlı bir qayə yox oldu.

1930-cu illərdə Abani artıq SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərq İnsitutunda akademik olaraq çalışırdı. Kommunist Akademiyada da bəzi elmi işləri mövcud idi.

2 iyun 1937-ci ildə ad gününə bir gün qalmış həbs olunur. 28 oktyabrda artıq marksizmə lənətlər yağdırdığından ölümü tez gerçəkləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
http://memory.pvost.org/pages/mukerdzhi.html

https://web.archive.org/web/20080120043445/http://www.hvk.org/articles/0903/287.html

https://www.marxists.org/history/international/comintern/sections/britain/periodicals/communist_review/1922/05/indian_labour_mvt.htm
Danılmaz 2 (film, 2006)

c 

**Danılmaz 2** və ya **Məğlubedilməz 2** (ing. *Undisputed II: Last Man Standing*) — film 2006-ci ildə İsaak Flortenin rejissorluğu ilə çəkilmişdir. Bu film 2002-ci ildə çəkilmiş Danılmaz filminin davamıdır.

Bu filmdə baş rolda oynayan Skot Edkins olmuşdur.  O,bu filmdə Yuri Boyka adı ilə iştirak edir.Skot Edkins bu filmdə oynamaq üçün davamlı şəkildə idman məşqlərinə getmişdir.Son bölümlərdə isə Yuri Boyka Gaganın əli ilə həbsxanadan çıxır və film burada bitir

## Məzmunu
Boks üzrə keçmiş dünya çempionu Corc Aisman Chambers Rusiyaya araq reklamı çəkmək üçün gedir. Otelə qayıdıb narkotik ataraq Palataları əvəz edən Gaga insanlarını aşkarladı. Qara Hills Həbsxanasında döyüşlər keçirilir, çempionu Yuri Boyka. Həbsxanada qalmasının ilk günündən etibarən Çambers şiddətli şəkildə təhrik olunur və onunla Boyka arasında düşmənçilik yaranır. Aralarında bir neçə döyüş baş verir, ancaq hər dəfə ayrılırlar və Yuri, nümayişlərdə rinqdə baş verməli olduğu mübahisəsi ilə dayandırılır …

Bundan sonra, Palatalar işgəncəyə məruz qalır və bir qazma otağında işə göndərilir. İşi əlil arabasında yaşlı bir adam idarə edir — Mole. Həbsxana rəisi Markov, otaqları su ilə bir çuxura bağladığı zaman Mole Yuri Boykaya məğlub olana qədər sərbəst buraxılmayacağını izah etdi. Bundan sonra Corc, iş adamı Gaga ilə görüşür və bu da həbsxana çempionunu məğlub edən kimi onu azad edəcəyini söyləyir. Palatalar, cib yoldaşı, narkoman Stevie Parker'i ikinci olaraq seçərək mübarizəyə razıdırlar. Lakin Boykanın "dostları" tərəfindən ona verilən təhdidlər səbəbindən Parker Çambersi zəhərləmək məcburiyyətində qalır və Boyka onu ikinci raundda məğlub edərək bununla da mübarizəni qazandı. Xəstəxanada Mole George-ya zəhərləndiyini izah edir. Palatada Corc asılmış adam Stevini və intihar qeydini tapdı: "Məni Corc bağışla. Seçim yox idi. "

Boyka, Çambersin zəhərləndiyini və bir neçə saniyəsini öldürdüyünü öyrənərək, dünyanın ən yaxşı döyüşçüsü olduğunu və rəqibləri tərəfindən zəhərlənməsinə ehtiyac olmadığını izah etdi.

Keçmiş xüsusi təyinatlı bir əsgər olan Mole, Palataları yetişdirməyə başlayır və döyüşdə Corc Boykeni ayağını sındıraraq təslim olmağa məcbur edir. Bundan sonra otaqların adi geyimdə olduqlarını görürük; Gaga, buraxılış məntəqəsində onu gözləyir və pulla davanı verir — Palataların payı. Ayrıldıqda Corc qeyri-adi bir qərar verir — Krotu həbsxananın başından "geri almaq".

Bundan sonra Poduyan şəhərinin dəmir yolu stansiyası göstərilir, Mole arabada oturur, kəsilir və səliqəyə salınır, Corc isə arabanı tutur. Birlikdə həyatlarında ilk dəfə onu görən Molein qardaşı oğlunu gözləyirlər. Mole, George tərk edir. Poduyane Station Bolqarıstanın paytaxtı — Sofiyada yerləşir. Yaxınlaşan elektrovozda BZD — Bolqarıstan Dəmir Yolları məktubları görünür.
Pakri yarımadası

**Pakri yarımadası** — Estoniyanın şimal-qərb hissəsində, Baltik dənizindəki Fin körfəzindəki Lahepere və Paldiski körfəzləri arasındakı yarımada. Estoniyanın Haryumaa bölgəsində yerləşir. Paldiski liman şəhəri yarımadada yerləşir.
## Coğrafiyası
Yarımadanın uzunluğu 12 km, eni isə 5 km-dir. Yarımada təxminən 40 km² sahə əhatə edir. Ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 31 m yüksəklikdədir. Orta illik temperatur 5.9 ° C-dir. Ən aşağı orta temperatur fevral ayında qeydə alınır. Temperatur -3.8 ° C təşkil edir. Ən isti ay iyuldur ki, orta temperatur 16.6 ° C olur.

## Tarixi
Yarımada ərazisində ilk yaşayış məskəni Dəmir dövrünə aiddir. 13-cü əsrdə Raqervik kəndi İsveç kolonistləri tərəfindən qurulmuşdur. XVII əsrdə burada bir liman inşa edilmişdir. 1718-ci ildə I Pyotr Paldiski qalasının əsasını qurur. 1760-cı ildə burada bir liman inşa edilir. 1939-cu ildə şəhər SSRİ-nin hərbi dəniz bazaları sırasına daxil edilir. Pakri yarımadasında hərbi baza yerləşirdi.
## Görməli yerləri
Yarımadanın ərazisində yerləşir:

* Pakri Təbiət Qoruğu.
* Pakri mayakı.
* Pakri külək elektrik stansiyası (Pakri tuulepark)
### Pakri Təbiət Qoruğu.
Yarımadanın bəzi hissələri 1998-ci ildən özünəməxsus geoloji xüsusiyyətləri, flora və fauna zənginlikləri və tarixi özəllikləri əsasında Pakri Landşaft Qoruğu olaraq qorunur.
### Pakri mayakı
Mayak ərazisində ilk inşa edilən mayak 1724-cü ildə tikilir. Deyilənə görə mayakın yerini I Pyotr şəxsən özü seçmişdir. 1889-cu ildə köhnə mayakdan 80 metr aralıda yeni mayak inşa edilir. Köhnə mayak isə yarıya qədər dağılmış olur. Bu köhnə mayakda parafin saxlanılılr. Mayak və mayakın baxıcısının yaşadığı ev İkinci Dünya müharibəsi zamanı ciddi zərər görür. Bununla belə onlar müharibəni adlada bilir. 2001-ci ildə mayak tamami ilə bərpa olunmuşdur.

## Galereya

Şəkil:Suur ja Vaike Pakri.png
Şəkil:Pakri maastikukaitseala - Lahepere lahe rannik.jpg
Şəkil:Pakri wind farm - Pakri tuulepark (4780278989).jpg
Şəkil:Pakri pank.jpg
Şəkil:Leetse cliff, 2010-11.jpg


## İstinadlar

## Mənbə

*Lichens and their substrate preferences on the Pakri Peninsula (Northwest Estonia) http://www.ut.ee/ial5/fce/fce48pdf/fce48_martin.pdf. University of Tartu.
Li Evans

**Li Evans** (; ) — komediya janrına daxil olan ingilis aktyor, yazıçı və musiqiçi.

Channel 4-də 100 Ən Yaxşı Komediyaçıda 17-ci sırada qərarlaşıb.

## Bioqrafiyası
Li Evans İngiltərədə anadan olub. Ailəsi 1975-ci ildə məktəbdə oxuduğu Esseks köçərək Bristoldan ayrıldı. İngiltərədə bir stand komediyaçı kimi məşhurdur. Bir turda rekord vuran 12 milyon funt sterlinqə sahib olmuşdur.

Li Evans atasının peşəsini miras aldı. Eyni zamanda Bristol və Esseksdəki gecə klublarında məşhur bir komediya şousu ifaçısı idi.

Hezer Naddsla evləndi və bir övladı var.

## Fəaliyyəti

### Ssenarist
* Lee Evans: XL Tour Live 2005 (2005)
* Lee Evans: Wired and Wonderful — Live at Wembley (2002)
* Lee Evans: So What Now? (2001) (serial)
* Lee Evans: Live in Scotland (1998)
* Lee Evans Live: The Different Planet Tour (1996)
* Lee Evans: Live from the West End (1995)
* The World of Lee Evans (1995) (serial)
* Lee Evans: Live at Her Majesty`s (1994)

### Bəstəkar
* Lee Evans: XL Tour Live 2005 (2005)
* Lee Evans: Wired and Wonderful — Live at Wembley (2002)
* The World of Lee Evans (1995) (serial)

## İstinadlar
Hərbi–Axtı yolu

**Hərbi-Axtı yolu** — Baş Qafqaz silsiləsindən keçən Şin dərəsi boyunca yolun tarixi adı. Dağıstanın cənubundakı Samur vadisindəki Axtı kəndini Nuxa şəhəri (indiki Şəki) birləşdirir. XIX əsrdə inşa edilmişdir.

Yolun ən yüksək hissəsi Salavat dağından keçən Salavat aşırımıdır (2830 m). Hərbi-Axtı yolundakı nəqliyyat əlaqəsi bu hissədəki hava şəraitindən asılıdır.
## Mənbə
* КАВКАЗСКАЯ АЛБАНИЯ — ЛЕЗГИСТАН: история и современность / Абдурагимов Г. А. — Спб., 1995, часть 8.6
* Хнов. Краеведческий очерк о высокогорном селении Ахтынского района
* ЛЕКЕТСКАЯ ДОРОГА - ВЕЛИКИЙ ПУТЬ НАРОДОВ. Махачкалинские известия 29.12.2007 
## İstinadlar
Salavat aşırımı-1

**Salavat aşırımı** -  inzibati cəhətdən Azərbaycanın Şəki rayonu və Rusiyanın Dağıstan Respublikası Rutul rayonu ərazisində yerləşir. Hərbi-Axtı yolunun ən yüksək hissəsidir. Salavat dağı ətəklərində yerləşir. Aşırımın hündürlüyü 2830 metrdir. Aşırımdan nəqliyyat əlaqəsi bu hissədəki hava şəraitindən asılıdır.
## İstinadlar
Elman Orucov

**Elman İzzət oğlu Orucov** () - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin General Mayoru, "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.

## Hərbi xidməti
1980-ci ildə Sverdlovsk ali hərbi-siyasi tank və artilleriya məktəbini və 1994-cü ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun hər ikisini qırmızı diplomla bitirib.

1992-ci ildən Azərbaycan Milli Orudusunda müxtəlif hərbi-siyasi və komandir vəzifələrində xidmət edib.

Xidmətlərinə görə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni, "За боевые заслуги", "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə", o cümlədən, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı və digər dövlət mükafatları ilə təltif olunub.

Qarabağ müharibəsində fəal iştirak edib və yaralanıb.

Ailəlidir, 5 övladı var.

## İstinadlar
UEFA Avro 1984 (seçmə mərhələsi, 1-ci qrup)

UEFA Avro 1984-ün seçmə mərhələsinin 1-ci qrupunda Belçika, Şərqi Almaniya, İsveçrə və Şotlandiya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Belçika millisi qazanmışdır.

## 1-ci qrupun cədvəli


### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir

;1 top

;
* Yan Kulemans
* Frank Verkauteren
;
* Klaudio Sulser
* Haynts Hermann
* Marko Şellibaum
* Jan-Pol Brigger
* Alen Heyger

;
* Pol Starrok
* Emonn Bannon
;
* Hans Rixter
* Rayner Ernst
* Ronald Kreer

;Avtoqollar
;
* Haynts Lyudi (Belçika ilə oyunda)
|}

## Heyətlər
Seçmə mərhələdə aşağıdakı futbolçular iştirak etmişlər (ən azı bir oyun oynamışlar):

### 
; Baş məşqçi:  Gi Tis

### 
; Baş məşqçi:  Rudolf Krauze/Bernd Ştange

|}

### 
; Baş məşqçi:  Cok Steyn

### 
; Baş məşqçi:  Paul Volfziberq

|}

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1984 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1984 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1984 (seçmə mərhələsi, 2-ci qrup)

UEFA Avro 1984-ün seçmə mərhələsinin 2-ci qrupunda Polşa, Portuqaliya, SSRİ və Finlandiya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Portuqaliya millisi qazanmışdır.

## 2-ci qrupun cədvəli


### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir

;1 top

;
*Keyo Kousa
*Ar Valvee
;
*Zbiqnev Bonek
*Dariuş Dzekanovski
*Pavel Krul
*Yanuş Kupçeviç

;
*Fernandu Qomeş
*Joze Luiş
;
*Sergey Andreyev
*Sergey Baltaça
*Nikolay Larionov
*Sergey Rodionov

;Avtoqollar
* Pavel Yanas (Finlandiya ilə oyunda)
* Yukka İkyalyaynen (Portuqaliya ilə oyunda)
* Roman Vuytsitski (SSRİ ilə oyunda)
|}

## Heyətlər
Seçmə mərhələdə aşağıdakı futbolçular iştirak etmişlər (ən azı bir oyun oynamışlar):

### Finlandiya
; Baş məşqçi:  Martti Kuusela

### Polşa
; Baş məşqçi:  Antoniy Pexniçek

|}

### Portuqaliya
; Baş məşqçi:  Otto Qloriya /  Fernandu Kabrita

### SSRİ
; Baş məşqçi:  Valeri Lobanovski

|}

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1984 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1984 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Berka palçıq vulkanları

**Berka palçıq vulkanları** — () - Rumıniyanın Buzeu əyaləti, Berka yaxınlığındakı Skorsoas bələdiyyəsində yerləşən geoloji və botanik rezervasiyası. Onun ən təsir edici xüsusiyyəti arasında palçıq vulkanları, kiçik vulkanik quruluşlar, adətən bir neçə metr yüksəkliyə çatan palçıq və təbii qazların püskürməsini göstərmək olar. Păclele Mici 341 m yüksəklikdə yerləşir və 16.5 ha ərazini əhatə edir.
## Geoloji fenomen.

Qazlar 3000 metr dərinlikdən səthə, gil və suyun yeraltı təbəqələri vasitəsilə püskürdükdə, yeraltı duzlu suyu və palçığı itələyərək vulkanların ağzından axır, qaz isə baloncuklar şəklində yuxarıya çıxır. Palçıq səthdə quruyur, həqiqi bir vulkana bənzər nisbətən möhkəm bir konik quruluş formalaşdırır. Onların yuxarıya çıxartdığı palçıq soyuqdur, çünki mantiyadan deyil, yerin kontinental qabığının təbəqələrindən gəlir.
Rumıniyada yerləşən rezervasiyalar arasında Berka palçıq vulkanlarını bənzəri yoxdur. Digər Avropa ölkələrində oxşar buna bənzər rezervasiyalar İtaliyada (şimali Apennin və Siciliya), Ukraynada (Kerç yarımadasında), Rusiyada (Taman yarımadasında), eləcə də Azərbaycanda müşahidə edilə bilər.

## Qaz
Bir neçə aparılan qaz analizi göstərir ki, tərkib yerdən asılı olaraq dəyişir, lakin əsasən metan, 10-25% helium və 2-15% azot üstünlük təşkil edir. Müəyyən bir miqdarda karbon qazı da aşkar edilmişdir.

## Flora
Palçıq vulkanları konusların ətrafında bitki örtüyünün olmaması səbəbindən qəribə bir mənzərəsi yaradır. Bitki örtüyü seyrəkdir, çünki torpaq çox duzludur. Burada az sayda bitkinin yaşadığı bir ətraf mühit vardır. Ancaq bu mühit Nitraria schoberi və Obione verrucifera kimi bəzi nadir bitki növləri üçün əlverişli ola bilir.
## Turizm
Bu vulkanlar Berka kommunasının yaxınlığında Kiçik Palçıq vulkanları və Böyük Palçıq vulkanları adlanan iki ayrı yerdə müşahidə edilir. Vulkanlar özləri su ilə kəsilmiş yarğanlarla çevrələnmişdir. əraziyə giriş haqqı pulludur. Girişə yalnız torpağın quru olduğu günlərdə icazə verilir.

## Qalereya

Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 40.jpg|
Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 23.jpg|
Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 18.jpg|
Fayl:Berca Muddy vulcanos 8.jpg|
Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 38.jpg|
Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 31.jpg|
Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 50.jpg|
Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 34.jpg|
Volcanes de lodo, Buzau, Rumanía, 2016-05-29, DD 27.jpg|
RO BZ Vulcanii Noroioși de la Pâclele Mici.JPG|

## Mənbə
* Environmental Hazards and Mud Volcanoes in Romania
* 360° panoramic images from the Muddy Volcanoes
* Itinerary and map the Muddy Volcanoes
* Etiope et al. Gas flux to the atmosphere from mud volcanoes in eastern Romania
* Beautiful Mud Volcanoes: Photography - https://www.amazon.com/Beautiful-Mud-Volcanoes-Photography-Places/dp/154490911X
## İstinadlar
Mobek (İzer)

**Mobek** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. L'İl-d'Abo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen. 

INSEE kodu — 38223. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1671 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 430 km cənub-şərqdə, Lion 40 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 60 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:360 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 text:2012
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:667
  bar:1968 from:0 till:761
  bar:1975 from:0 till:806
  bar:1982 from:0 till:981
  bar:1990 from:0 till:1275
  bar:1999 from:0 till:1367
  bar:2006 from:0 till:1532
  bar:2012 from:0 till:1671

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Tsvişenvasser, Avstriya (1998)
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mobek haqqında ümumi məlumat
Pedro Sançez

**Pedro Sançes** (;  ) — İspaniyanın baş naziri. O, həmçinin 2017-ci ilin iyun ayından İspaniya Sosialist İşçi Partiyasının (PSOE) Baş katibidir, daha əvvəl 2014-cü ildən 2016-cı ilə qədər bu vəzifədə çalışıb və 2022-ci ilin noyabrında Sosialist İnternasionalının prezidenti seçilib.

## İstinadlar
Marşal Atatürk abidəsi

**Marşal Atatürk abidəsi** — Ankaradakı Etnoqrafiya Muzeyinin önündəki Atatürk abidəsindən sonra Mustafa Kamal Atatürkə həsr olunmuş ikinci layihədir. Ankara şəhər mərkəzi, Ulus və Çanqayanı birləşdirən Zəfər Meydanında yerləşir. İtalyan heykəltaraş Pietro Kanonika (1869–1959) tərəfindən inşa edilmiş abidə 04 noyabr 1927-ci ildə açılmışdır.

Marşal Atatürk abidəsi Peterburqdakı Çar II. Aleksandrın atlı heykəlini və Bağdaddakı Kral I Faysalın heykəlini hazırlayan Pietro Kanonikanın Etnoqrafiya Muzeyinin önündəki abidədən sonra hazırladığı ikinci Atatürk abidəsidir. Türkiyə Cümhuriyyətinin dördüncü Atatürk abidəsi olan heykəlin açılışını baş nazir İsmət İnönü etdi.

Hazırlanmasında bürünc və mərmərdən istifadə edilən abidədə Atatürk başlıq və marşal formasında, iki əlini qılıncının dəstəyində birləşdirərək Çanqayaya tərəf baxır. Heykəlin postamentinin ətrafında qələbə çələngləri qoyulub.

Tunc heykəl 1,75 metr, heykəlin mərmər postamenti isəisə 2 metr hürdürlüyündədir. Milli bayramlarda çələnglərlə bəzədilən abidə, hal-hazırda sıx nəqliyyat və yüksək binaların olduğu Atatürk Bulvarının mərkəzində yerləşir.
Qızıl yel xəstəliyi

**Qızıl yel xəstəliyi** — dərinin kəskin infeksion iltihabi xəstəliyi. Əsasən aşağı ətraflarda qızartılı və ağrılı şişmə ilə özünü göstərir. Müdaxilə edilmədiyi təqdirdə proqressiv seyir göstərərək həyati təhlükəli fəsadlar verir.

## Etiopatogenez
Qızıl yel kəskin bakterial bir infeksiyadır. Yaranmasında bakterial iştirak edir. Bu problemi ən sıx streptokokklar qrupuna aid olan bakteriyalar törədir. Lakin qızılı stafilokokklar, qram neqativ bakteriyalar və anaerob mikroblar da bu xəstəliyi nadirən olsa da törədə bilər.

## Klinik əlamətlər
Əsasən aşağı ətraflarda xüsusən baldırda və ayaq pəncəsində qızartı, ağrı, şişmə və istilik ilə özünü göstərir. Qızdırma və halsızlıq daha ağır formalarda özünü göstərə bilər. Xəstəlik dərinləşərək yumşaq toxumada irinli abseslərə səbəb ola bilər. Daha dərin fəsadlarda bakteremiya və sepsis yaranaraq xəstənin həyatına son qoya bilər.

## Diaqnozu
Qızıl yel xəstəliyi klinik diaqnozdur. Yəni xəstə anamnezi və klinik əlamətlərə görə diaqnoz qoyulur. Lakin qızıl yel xəstəliyinə bənzəyən çoxlu sayda dəri xəstəlikləri vardır. Aşağı ətraflarda hər qızartı qızıl yel ola bilməz. Bəzən xəstələr yanlış diaqnozlarla uzun müddətli xətalı müalicələr alırlar. Qızıl yel xəstəliyinin dəqiq diaqnostikası üçün dermatoloq dəri biopsiyası üsuluna müraciət edə bilər. Xəstəliyin ağırlığını təyin etmək üçün dəri həkimi laborator, radioloji, mikrobioloji testlər tələb edə bilər 

## Müalicəsi
Qızıl yel xəstəliyinin müalicəsində yerli və sistemik antibioterapiyalar istifadə edilir. Müalicə üçün xəstə anamnezi, klinik müayinə əsasında müvafiq antibiotiklər seçilir. Düzgün seçilməyən antibiotik xəstəliyi dərinləşdirə bilər. Yerli müalicələr düzgün təşkil edilmədiyi halda qızartıların artması və yayılması müşahidə edilə bilər. Dermatoloq həkimlər yerli müalicə üçün antipsetik məhlullar, kremlər və losionlardan istifadə edirlər.

## Profilaktikası
Dermatoloq tərəfindən təyin edilmiş dəriyə qulluq proqramı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Psoriaz
*Dermatoonkoloq
Cəsur (film, 2012)

**Cəsur** () — 2012-ci ildə Walt Disney Pictures və Pixar Animation Studios tərəfindən istehsal olunmuş amerikan fantastik animasiya filmi. Bu filmin Mark Andrews, Steve Purcell, Brenda Chapman, Irene Mecchi, Andrews Chapman-ın rejissoru və Purcellin prodüseridir. Filmin vyce aktyorları Kelly Macdonald, Julie Walters, Billy Connolly, Emma Thompson, Kevin McKidd, Craig Ferguson, Robie Coltrane rol alırlar. 25 ildə ilk dəfə olaraq, Pixar sistemini tamamilə yenidən yazdı. Dolby Atmosun ilk səsli filmdi.

Scots Hielandsr-da cəryan edən  filmdə Merida adlı bir şahzadə yetkinlik yaşına çatarkən qəbiləsinin məcburi evlilik ənənələrinə qarşı çıxdı və evlənmək istəmirdi. Yardım üçün bir cadudan sonra, Merida təsadüfən ailəsini lənətləyir. Cəsur, 10 Sentyabr 2012 tarixində Seattle Beynəlxalq Film Festivalında yayımlanmış, 22 Sentyabr 2012-ci ildə Şimali Amerikada yayımlanır. Ən yaxşı cizgi filmi üçün Qızıl Qlobus Mükafatı, Ən Yaxşı Cizgi Filmi üçün BAFTA Mükafatına və Ən Yaxşı Cizgi Filmi üçün Akademiya Mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar
Epidavr (İlliriya)

**Epidavr (İllirik)** (,  və ya ) — Dalmasiyada, müasir Xorvatiya ərazisində yerləşən qədim yunan koloniyası.

## Tarixi
Koloniya eramızdan əvvəl VI əsrdə Peloponnes Epidavrından gələn mühacirlər tərəfindən qurulmuşdur. E.ə. 228-ci ildə Roma dövründə şəhərin adı latınlaşdırıldı və *Epidaurum* və ya *Epitaurum* kimi tanınmağa başlandı. E.ə. 47-ci ildə Qədim Roma vətəndaş müharibəsi əsnasında, Mark Oktavi şəhəri mühasirəyə aldı, ancaq Tavrid adası (indiki Şçedro) yaxınlığındakı dəniz döyüşündə Brindizidən gələn Publi Vatininin donanmasına məğlub oldu.

360-cı illərdə təbii fəlakətlərə görə dağıldı. İyeronim Stridonlu "Böyük İlarionun həyatı" kitabında 363-cü ildə Epidavrda baş verən güclü zəlzələ və daşqını təsvir edir. Təxminən 615-ci ildə avar və slavyan işğalçıları koloniyanı tam dağıtdılar. Epidavr sakinləri Raquzaya (indiki Dubrovnik) qaçdılar.

İlirilərin şəhəri Zaptal adlandırdığı məlumdur. Orta əsrlərdə qədim dağıdılmış Epidavrın ərazisində indi də mövcud olan Tsavtat şəhəri yarandı. Tsavtatda erkən Roma dövrünə aid bir neçə arxeoloji yer dövlət tərəfindən qorunur, qazıntılar davam edilir.

## İstinadlar
Pygeretmus pumilio

**Pygeretmus pumilio** — Ərəbdovşanlar fəsiləsinə, gəmiricilər dəstəsinə daxil olan növ. Ukraynanın cənubunda onların Pliosenə aid qalıqları aşkar edilmişdir. Orta Pleistosene ilə əlaqəli qalıqları müasir arealının qərbində məsələn: Krım öndağlığının ətəklərində və Poltava bölgəsində tapılmışdır

## Görünüşü

Ərəbdovşanlar fəsiləsinin kiçik üzvlərindən biri. Bədən uzunluğu 9–12 sm təşkil edir. Arxa ayağın uzunluğu 40–52&nbsp;mm-dir. Baş genişdir, qulaqların nisbi ölçüsü digər ərəbdovşanılar ilə müqayisədə daha kiçikdir. Arxa ayaqlarda beş barmaq vardır. Bel nahiyəsinin rəngi qəhvəyi rəngdədir, qarın və böyürləri isə ağdır.

## Yayılması

Bu canlılar əsasən Don diyarı, Şimali Xəzər, Aşağı və Orta Volqa bölgəsi, Orta Asiya, həmçinin Çin, Monqolustan və İranın bəzi bölgələrində yayılmışlar.

## Həyat tərzi

Səhra və yarımsəhralarda yaşayır, bəzən çöllərdə də görülür. Yaşayış yeri əsasən takırlar (bitki örtüyündən məhrum olan düz ərazilər), şoranlıqlar olan ərazilərdən ibarətdir. Əsasən soğanaqlar, toxumlar, çiçəklər və müxtəlif bitkilərin sapları ilə qidalanır. Gecə həyat tərzi keçirirlər. Bu canlılar çox sıx torpaqlarda özlərinə çuxur qaxırlar. Çuxur uzun bir üfüqi keçiddən ibarətdir, sonunda yuva və təcili girişləri olan, bir qayda olaraq yerlə örtülmüş bir neçə yanal keçiddən ibarətdir. Balalama dövrü bahardan payıza qədərdir. Dişi adətən ildə iki dəfə olmaqla, hər dəfə üç-altı arası bala verir.

## Kənd təsərrüfatında əhəmiyyəti

Bu canlılar kənd təsərrüfatı zərərvericisi hesab olunur. Bostan bitkilərinin: qarpız və balqabağın əkilmiş toxumlarını yeyərək zərər verirlər. Buğda və digər taxıl bitkilərinə ziyan vermələri də məlumdur. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, bir qayda olaraq onlar kənd təsərrüfatına yararsız yerlərdə yaşayırlar.

## Qorunma statusu

Hazırda bu canlıların yox olma təhlükəsi olmadığı güman edilir (IUCN görə LC statusu). Onu qorumaq üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Bununla belə bəzi qoruqlarda onların böyük populyasıyası vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Pygeretmus pumilio
* Позвоночные животные России. Тарбаганчик.
Cənubi Vyetnam

**Vyetnam Respublikası** () və ya digər adıyla **Cənubi Vyetnam** () — Soyuq müharibə dövründə Qərb blokunun üzvü, 1955–1975-ci illərdə Vyetnamın cənub hissəsində mövcud olmuş dövlət.

## Həmçinin bax
* Dəmir üçbucaq (Vyetnam)

## İstinadlar
Böyük Buxarest yanğını

thumb|Böyük Buxarest yanğını, akvarel
thumb|Yanan Müqəddəs Qeorqi kilsəsi
thumb|Böyük Buxarest yanğını
**Böyük [[Buxarest]] yanğını** () — 23 mart 1847-ci ildə baş verən Buxarest tarixindəki ən böyük yanğın. Yanğın nəticəsində 1850 bina yanır (şəhərin təxminən üçdə biri). Valaxiya hakimi Qeorqe III Dmitri Bibeskunun dediyinə görə, şəhərin ən çox məskunlaşdığı və ən zəngin hissəsi bu yanğından daha çox zərər görür.  Burada tacirlər və sənətkarların çoxlu taxta ikimərtəbəli binaları var idi, onların emalatxanaları birinci mərtəbədə, yaşayış yerləri isə ikinci mərtəbədə yerləşirdi.
## Öncəki vəziyyət
XIX əsrdə Buxarestin böyük bir hissəsi taxta evlərdən qurulmuşdur. Bu dar küçələrlə birlikdə yanğın hadisəsi halında sakinlər üçün böyük təhlükə yaradırdı. Fanariotlar dövründən bəri davamlı yanğın təhlükəsi var idi. Buna görə türk ağasının əmri ilə insanlar onun iqamətgahının ətrafında daim növbə çəkirdilər. Üzvi qaydalar qəbul edildikdən sonra Valaxiyada qərbiavropa su nasosları ilə təchiz olunmuş yanğınsöndürənlər meydana gəlir.
## Yanğın
Yanğın günortadan sonra Zoitsa Druqenskinin Müqəddəs Dmitri kilsəsindəki yepiskop Buzeun həyətindəki evində başladı. Güclü cənub küləyi səbəbiylə yanğın üçbucaqlı birformada yayılır. Yanğın şəhərin kənarına qədər yayılır, amma orada o qədər sürətlə yayıla bilir. Çünki həyətlərin ərazisi daha böyük idi . Əsgərlərin kömək etdiyi yanğınsöndürənlərin müdaxiləsi səbəbindən şəhərin qalan hissəsi yanğından qorunur.

Ancaq yanğın nəticəsində çox böyük ziyan dəyir. 158 730 kvadrat metr (61.38 ha) sahə yanır. Yanğın zamanı 15 nəfər ölür. 1850 bina məhv olur: 686 yaşayış binası, 1142 mağaza, 10 meyxana və 12 kilsə. Zərərin miqdarı 100 milyon leiy təşkil edir.

## Bərpa
Yanğın söndürüldükdən sonra səlahiyyətlilər şəhəri yenidən bərpa etməyə başladılar. Qeorqe III Bibesku şəxsən 6 min ley iyanə vermiş və cəmi 2 milyon 200 min ley toplanmışdır.

* Rumın Pravoslav Kilsəsi illik gəlirinin dörddə birini 500 min ley
* Milli Bankdan bütün gəlirini 220 min ley, 
* Yunan-Pravoslav kilsəsinin Rumıniya monastırlarından 700 min ley
* Rumıniya xəzinəsinin ehtiyat fondundan 300 min ley
* Bütün əsgər və işçilərin aylıq əmək haqqından 300 min ley
* Şəhər rəhbərliyindən 180 min ley
Bərpa üçün maliyyə vəsaiti Avstriya, Türkiyə və Rusiya, habelə Leypsiq iş adamları, Rotşild ailəsinin bankirləri və şəxsən Qeorq von Sina ayırmışdı. Şair Vasile Alexandri, bir qrup Moldova sakini ilə birlikdə 50.715 ley yardım etmişdi. Paytaxt xaricində yaşayan və yanğın zamanı xəsarət almayan Valaxiyalılar, Buxarest sakinləri 276,357 ley ayırdılar.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Florian Georgescu, «Focul cel mare din martie 1847», in *București: Materiale de istorie și muzeografie*: VII, 1969, Muzeul de Istorie a Municipiului București
* Florian Georgescu (coord.), *Istoria Orașului București*, 1965, Muzeul de Istorie a Municipiului București
Zagrebačka banka

**Zagrebačka banka** (Zaqrebaçka banka, Zaqreb bankı) — Xorvatiyanın ən böyük bankı. UniCredit Maliyyə Korporasiyasının törəmə bankı. 1989-cu ildə tam özəlləşdirilən ilk Xorvatiya bankı və listinqlə birjaya (Zaqreb fond birjası, 1995-ci il) çıxan ilk Xorvatiya bankı. CROBEX adlı Xorvatiyanın əsas fond indeksinə daxil olan 25 şirkətdən biri.

Bank 1914-cü ildə Zaqreb hakimiyyəti tərəfindən Gradska štedionica (şəhər əmanət bankı) adı ilə təsis edilmişdir. Bankın əsas vəzifəsi ilk öncə şəhər ictimai müəssisə və təşkilatlarını maliyyələşdirmək idi. Yarandığı gündən iki il sonra bank şəhərdə tramvay şəbəkəsi tikən Zaqreb Tramvay Şirkətini (ZET) maliyyələşdirməyə, eləcə də digər infrastruktur layihələrini kreditlərlə dəstəkləməyə başladı. 

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bankın adı Gradska štedionica Zagreb (Zaqreb Şəhəri Əmanət Bankı) oldu. 1977-ci ildə bir sıra yenidən qurulmadan sonra bank müəssisələrə kredit verməyə yönəlmiş Zaqrebačka banka və fiziki şəxslərə maliyyə xidmətləri göstərən Gradska štedionica bölündü. 1980-ci ildə onlar yenidən birləşdilər, lakin artıq Zagrebačka banka adı altında. Bank YSFR dövlətinə məxsus olmayan ilk səhmdar bank oldu.

2002-ci ildə Zagrebačka banka İtaliyanın UniCredit maliyyə korporasiyası tərəfindən alındı. Hal-hazırda ölkənin ən böyük bankıdır, ölkənin bank xidmətləri sektorunun 25%-nə sahibdir. Bank xidmətlərindən 80.000 hüquqi şəxs və 1.1 milyondan çox fiziki şəxs yararlanır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Bankın rəsmi saytı
Nikortsminda kafedralı

**Nikortsminda kafedralı** () — Gürcüstanın Raça bölgəsində yerləşən Gürcü Provaslav Kilsəsi.

Nikortsminda 1010–1014 illərində gürcü çarı III Baqratın dövründə inşa edilmiş və 1534-cü ildə İmereti Kralı III Baqrat tərəfindən təmir edilmişdir. Kafedralin yaxınlığındakı üçmərtəbəli zəng qülləsi isə XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. Katedral içərisindəki freskalar 17-ci əsrdən sonraya aiddir.

Kafedral UNESCO-nun Ümumdünya irsi statusuna görə müvəqqəti siyahıdadır.

## Memarlığı
Nikortsminda kafedralı gürcü xaç-günbəz memarlıq üslubunu əks etdirir.

### Günbəz
Nikortsminda nəhəng bir günbəzə sahibdir və naxışlı arxitralarla bəzədilmiş on iki pəncərəsi var.

### Daxili quruluş
Kafedralın daxilində 5 apsis var və qübbə bu apsisin formalaşdığı apsidiyollar üzərində dayanır. İnteryer 17-ci əsrdən freskalar və zəngin naxışlarla bəzədilmiş, orta əsrlər gürcü ekklastik sənətinin sənətkarlığını əks etdirir.

### Xarici görünüşü
Xaricdən qısaqollu düzbucaqlı bir xaç şəklindədir və qərbdən qısa bir seqmentə malikdir. Kafedralın divarları hamardır və işlənmiş daşla örtülmüşdür. Nikortsminda bütün gürcü kilsələri və kafedralların ən gözəl bəzəklərindən biri var, çünki motivlərin seçilməsinin zənginliyini və icra qaydalarını izah edən bir neçə fərqli üslub görülə bilər.

## Qalereya

Fayl:Ground-Plan of the Cathedral Church of Nikortsminda. John M. Neale. A history of the Holy Eastern Church. P.302.jpg|Kafedralın planı (1850).
Fayl:Nikortsminda (23).jpg|Qübbənin daxilindəki freskalar.
Fayl:Nikortsminda West.jpg|Kafedralın qərb tərəfdən görünüşü.
Fayl:Nikortsminda (14).jpg|Cənub fasadının yuxarı hissəsi.
Fayl:Nikortsminda1.jpg
Fayl:Nikortsminda cathedral.jpg
Fayl:Nikortsminda1.jpg
Fayl:Nikortsminda2.jpg|Zəng qülləsi 19-cu əsrdə.
Fayl:Nikortsminda (39).jpg|Divar rəsmləri.
Fayl:The Virgin. Nikortsminda. XVIc 32,8x26,5cm. Silver gilded.jpg
Fayl:Procession cross from Nikortsminda.JPG|Kilsənin xaçı.
Fayl:Bass-relief of Nikortsminda.jpg
Fayl:ნიკორწმინდისჩუქურთმა.jpg
Fayl:ნიკორწმინდა Nikortsminda 01.jpg
Fayl:Nikortsminda (27).jpg


## Mənbə
* *The Spiritual Treasure of Georgia*. Khelovneba Publishers, Tbilisi: 2005.

## İstinadlar
Roza Papova

**Roza Papova** ( ) — Bolqar teatr aktrisası, rejissor və teatr xadimi.

## Bioqrafiyası
1879-cu ildə Sofiyada anadan olub. 15 yaşında gələcək əri ilə görüşür və 16 yaşında onlar gizli şəkildə evlənirlər.

Orta məktəbdə Roza "Zora" mobil teatr truppasına daxil olur. Teatr sənətini aktyor və rejissor Konstantin Sapunovdan öyrənir. 1897-ci ildə Veliko Tırnovo şəhərində "Səmimi dostluq" pyesində Sofiya rolu ilə səhnəyə çıxır. Daha sonra ərinin rəhbərlik etdiyi teatr truppası ilə səyahət edir. 1900-cü ildən 1902-ci ilə qədər "Gözyaşları və Gülüş" truppasında, həmçinin M. Stojkoviçin xorvat teatr truppası tərkibində çıxış etmişdir.

1900-cü ildən Vratsadan olan bir fanat, 25 yaşlı müəllim və şair Todor Boqdanov tərəfindən gizli bir şəkildə təqib edilmişdir. 20 yanvar 1903-cü ildə Todor Rozanı və özünü vurur. O, yerindəcə ölür. Aktrisa ağır yaralanır və uzun müddət müalicə almalı olur. Bu cəhd Sofiyada çox məşhur bir hadisə idi və tezliklə Roza Milli Teatrdan qovulur. 1904-cü ildən 1906-cı ilə qədər vaxtaşırı rejissor kimi fəaliyyət göstərir və eyni zamanda Plovdivdəki teatr truppasında səhnədə oynayır. Sonra Vyana Universitetində ədəbiyyat və tibb təhsili almaq üçün Vyanaya gedir. 1908-ci ildə Bolqarıstana qayıdır və yenidən Milli Teatra dəvət olunur. 1910-cu ilə qədər burada rol oynayır.

1910–1911-ci illərdə Ruse teatrının ilk rejissor-tərtibatçısı seçilir. 1918-ci ildə Roza Sofiyada özünün Rosa Popova teatrını qurur. Bir müddətdir Azad Teatrda oynamağa davam edir. 1923-cü ildə teatr pedaqogiyası ilə məşğul olduğu Bolqarıstan Teatr Studiyasını təsis edir. Aktrisanın karyerası 1937-ci ildə başa çatır.

1926-cı ildə Teodor Trayanov "Səyyahın mahnısı" poemasını Roza Popova həsr edir. Teatr fəaliyyəti ilə yanaşı, Roza Popova tərcümə və ədəbiyyatla məşğul idi. Səhnəyə qoyduğu pyeslərin çoxunu tərcümə edirdi. Xatirələr, şeirlər, əfsanələr, hekayələr, tənqidi məqalələr yazırdı.

## İstinadlar
Qazan çarlığı

**Qazan çarlığı** —   Rusiya çarlığı ilə ittifaqda olan asılı dövlət. Faktiki olaraq Rusiya çarlığından asılı olmuşdur. 
## Tarixi
1552-ci ildə Litva ilə müharibəni bitirən rus çarı III Vasili qüvvəsini Qazan xanlığına yönəldir.  Sahib Gəray ruslarla toqquşmadan çəkindiyi üçün Osmanlıların vassallığını qəbul edir. Lakin Rusiya Osmanlılarla Qazan xanlığının bu razılığına qarşı çıxır və Sahib Gəraya qarşı müharibəyə başladır. Sahib Gəray vəziyyətin çətinliyini görüb Qazanı tərk edərək Krıma getdir. Yerinə isə qardaşı oğlu Səfa Gərayı qoyur (1524-1549). Səfa Gəray da Osmanlı tərəfdarı olur. Ondan sonra Qazan xanlığını Krımdan gəlmiş qoşunun başçısı Kuçak ələ keçirir, xanlığa Səfa Gərayın kiçik yaşlı oğlu Uyatmış təyin edilir. O, uşaq olduğuna görə əslində hakimiyyət Səfa Gərayın arvadı Soyom-Bikə xatun tərəfindən idarə olunurdu. Bu vaxt hakimiyyətə gəlmiş IV İvan Qroznı Volqaboyunu işğal etmək istəyirdi. O, özü başda olmaqla 1548 və 1550-cı illərdə iki dəfə Kazan xanlığına qarşı hərbi səfər təşkil edir. Lakin hər iki yürüş uğursuz olur. Kuçakın ordusu rus qoşunlarını məğlub edərək xanlıq ərazisindən çıxarır. IV İvan 1551-ci ildə Qazan yaxınlığında Sviyajsk qalasını inşa etdirir. Qala Qazan xanlığına həlledici hücum üçün hərbi baza rolunu rolunu oynayır. IV İvan 1552-ci ilin avqustunda təşkil etdiyi hücum güclü olur. Rus ordusu 150 min döyüşçü və 150 topdan ibarət idi. Səfər 40 gün çəkir. Rus ordusu 1552-ci il oktyabrn 2-də şəhəri ələ keçirir. Qazan xanı Yadigar xan əsir alınır. Qazan xanlığı ləğv edilir. Qazax xanlığının işalı ilə Orta Volqa Rusiyaya birləşdirildi. İvan Qroznının əmri ilə Moskvanın Qırmızı meydanında Qazanın tutulması və Qazan xanlığı üzərindəki qələbənin xatirəsinə Vasili Blajennı kilsəsi tikilir.
Qazanın tutulmasından, 1708-ci ildə I Pyotrun ərazi dövlət islahatı keçirməsinən əvvəlki dövrə qədər Qazan xanlığı Rusiya dövlətinin bir hissəsi olaraq qondarma Qazan çarlığına çevrimişdi. Əslində Qazan çarlığı adlı qurumu rus çarı və Moskvada yerləşən Qazan Sarayının Əmri adlı qurum idarə edildi. Ayrıca qurulmuş olan Kazan arxiyepiskopluğu dərhal Rus Pravoslav Kilsəsində ən vacib üçüncü yepiskopluğa çevrilir. 

I Pyotrun 18 dekabr 1708-ci il tarixli sərəncamı ilə , Rusiya vilayətinin inzibati-ərazi islahatı zamanı Qazan çarlığının ərazisində Qazan vilayəti qurulur.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Avqustin Kazotiç

**Avqustin Kazotiç** (, ; ) — Xorvatiya orta əsr yepiskopu, dominikan rahibi. 1303–1322-ci illərdə Zaqreb yepiskopu idi.

Milliyətcə xorvat idi, təxminən 1260-cı ildə dənizkənarı Trоqirdə anadan olmuşdur. Zadəgan ailədə doğulmuşdur, lakin gənclik illərində mirasdan imtina etdi və dominikanlılar ordeninə qoşuldu. Onun Parisdə təhsil aldığı illəri Akvinalı Fomanın orada dərs dediyi zamanla üst-üstə düşür. Təhsilini bitirdikdən sonra Dalmasiyaya qayıtdı, burada parlaq xütbələri, şəxsi asketizm və dindarlığı ilə tanındı.

1303-cü ildə 19 il işlədiyi Zaqreb kafedrasına təyin edildi. Yepiskop vəzifəsində keşişlər arasında nizam-intizamı bərpa etmək üçün səyli tədbirlər gördü. Onunla əlaqəli bir sıra rəvayətlər var ki, onlarda yepiskopun möcüzəvi sağaltma vergisi haqqında bəhs edilir.

1322-ci ildə Avinyonda Papa XXII İoannı ziyarət etdi, ancaq Papa ilə Macarıstan kralı Karl Robert arasındakı mübahisə səbəbiylə Zaqrebə qayıda bilmədi. Ömrünün son ilində, İtaliyanın Luçera şəhərinin yepiskopu idi. 1702-ci lldə beatifikasiya (müqəddəsləşdirildi) olundu. Cəsədi Luçera Zaqreb kafedralında saxlanılır, cəsədin bir hissəsi Zaqreb katedralindədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hagiography Circle
* Santi e Beati
* Bl. Augustin Kažotić — ususret trodnevlju
* BLAŽENI AUGUSTIN KAŽOTIĆ (1260./65.-1323.)
Kosovoda katolisizm

**Kosovoda katolisizm** dünya katolik kilsəsinin bir hissəsidir. Hal-hazırda Kosovoda 65 minə yaxın katolik yaşayır, bu ümumi əhalinin təxminən 3% -ni təşkil edir.

## Tarixi

Hazırda Kosovo ərazisində 23 katolik prixodu mövcuddur, onları Müqəddəs Taxt tərəfindən 24 May 2000-ci ildə qurulmuş Prizren Apostol İdarəsi birləşdirib. Prizren Apostol İdarəsi birbaşa Müqəddəs Taxta tabedir. Apostol İdarəsinin mərkəzi Prizrendə, Müqəddəs Məryəmin Davamlı Yardım Katedralinin yerləşdiyi yerdədir. Prizren Apostol İdarəsinin ilk rəhbəri yepiskop Marko Sopi idi. Hal-hazırkı rəhbəri yepiskop Doda Gergidir.

Vatikanın hazırda Kosovo ilə diplomatik münasibətləri yoxdur. 10 Fevral 2010-cu ildə Müqəddəs Taxt, Sloveniyada nuntsi işləyən arxiyepiskop Yuliuş Yanuşu Kosovada apostol nümayəndəsi təyin etdi.

## Kilsələr

Şəkil:Catedral de la Madre Teresa, Pristina, Kosovo, 2014-04-16, DD 11.JPG|Müqəddəs Tereza Ana kilsəsi
Şəkil:Catholic Church of Letnica, Kosovo..JPG|Letnitsa kilsəsi
Şəkil:Church of Letnica (interior).JPG|İnteryer
Şəkil:Church of Stublla, Kosovo.JPG|Stubila kilsəsi
Şəkil:Interior of Stublla Church.JPG|İnteryer
Şəkil:Church of Morava e Binçës, Kosovo.jpg|Moravia və Binses kilsəsinin tavanı.
Şəkil:Stained glass depiction of Catholicism and Catholic life in Kosovo at the Cathedral of Saint Mother Teresa in Prishtina.jpg|Kosovada katoliklik və katolik həyatının vitraj təsviri, Priştina Müqəddəs Tereza Ana kilsəsi


## Xarici keçidlər

* Prizren Apostol İdarəsi
Ağa (titul)

**Ağa** (     Qədim türk dilində aka — böyük) — bəzi Şərq ölkələrində (Osmanlı İmperiyası, Səfəvi dövləti və s.) rütbəli bir başçıya müraciət forması, qəbilə zadəganlığının və titulunun təyin edilməsi anlamında işlədilirdi.

Osmanlı İmperatorluğunda yeniçəri komandiri - yeniçeri ağası və sipahi komandiri - sipahi ağası adlanırdı. Habelə bəzi məhkəmə işçiləri qruplarının başçıları da daxil olmaqla hərbi rəhbərlərin adı ada adlanması ilə seçilirdi. Yeniçərilər ləğv edildikdən sonra (1826) Osmanlı ordusunun kiçik və orta zabitləri bu cür adlandırılırdı.

XX əsrə qədər Türkiyə və Azərbaycanda ağa çiçəklənən torpaq mülkiyyətçilərinə edilən müraciət forması idi. Bəzən bir adın ayrılmaz bir hissəsi ola bilirdi.

Səfəvi dövlətində qəbilə zadəganlığının və feodalların cəm şəklində işarəsi: fars dilində “agayan” və ya azərbaycanca “ağalar”.

Ayrıca bir çox türk dillərində "ağa" sözü "böyük qardaş" və ya "əmi" mənasını verir. Bəzən yaşlı insanlara hörmət əlaməti olaraq da istifadə olunur.
## İstinadlar