Mirzəzadə Mehmed Səlim Əfəndi

**Mirzəzadə Mehmed Səlim Əfəndi** () — Osmanlı alimi, din xadimi, xəttatı və şairi.

## Həyatı
1688-ci ilin aprelində İstanbulda dünyaya gəldi. Atası Lalə dövrünün şeyxülislamlarından Mirzə Mustafa Əfəndidir. İlk təhsilini Yenibağçalı Çələbi Əfəndidən aldı. Ardından atasından və digər məşhur alimlərdən dərslər aldı. 1704-cü ildə Siyavuş Paşa mədrəsəsinə müdərris təyin olundu və 1713-cü ilədək İstanbulun müxtəlif mədrəsələrində xidmət etdi. Həmin ilin dekabrında Saloniki qazısı oldu. Ancaq vəzifəsindən sui-istifadə etməsiylə bağlı yazılan şikayətlərin ardından 1714-cü ilin mayında vəzifədən alındı və Serezə sürgün olundu. Burada 2 ay qaldıqdan sonra İstanbula gəldi və atasının şeyxülislam olmasıyla 1714-cü ilin dekabrında Qalata qazılığına yüksəldi. Ancaq haqqında yazılan yeni şikayətlərin ardından sədrəzəm Şəhid Əli Paşanın əmriylə 1715-ci ilin iyununda vəzifədən alındı. Eyni günlərdə atasının da vəzifədən alınmasıyla hər ikisi Trabzona sürgün olundu. 1716-cı ilin sonlarında İstanbula qayıtmasına icazə verildi. 1722-ci ildə yazdığı bir əsəri Lalə dövrünün məşhur sədrəzəmi Nevşəhərli İbrahim Paşaya təqdim etməsi və bəyənilməsinin ardından həmin ilin avqustunda İstanbul qazılığına yüksəldi. 1730-cu ilin noyabrında Anadolu, 1735-ci ildə isə Rumeli qazəsgərliyinə təyin edildi. Bir il sonra vəzifədən alındı və qalan illərini yaşadığı köşkdə sakit şəkildə keçirdi. 1743-cü ildə İstanbulda vəfat etdi.

İlk evliliyi Rami Mehmed Paşanın qızıyla, ikinci evliliyi isə şeyxülislam Feyzullah Əfəndinin qızıyla baş tutmuşdur. Ancaq övladı olub-olmadığı barədə məlumat yoxdur.

## Əsərləri

* *Tezkire-i Sâlim*
* *Divan*
* *Neylü’r-reşâd fî emri’l-cihâd*
* *İkdü’l-cümân fî târîhi ehli’z-zamân Tercümesi*
* *Selâmetü’l-insân fî muḥâfaẓati’l-lisân*
* *Mâhiyyetü’l-âşık*
* *Lugat-i Vassâf*
* *Türkçe-Arapça-Farsça Lugat*
* *Akāid-i İmâm Tahâvî Tercümesi*

## Mənbə

* Safâyî, *Tezkire*, Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 2549, vr. 131a.
* İsmâil Belîğ, *Nuhbetü’l-âsâr*, İÜ Ktp., TY, nr. 1182, vr. 32b.
* Râmiz, *Tezkire*, Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3873, vr. 52a-b.
* Ayvansarâyî, *Hadîkatü’l-cevâmi‘*, I, 166; II, 136.
* Müstakimzâde, *Tuhfe*, s. 454.
* a.mlf., *Mecelletü’n-niṣâb*, Süleymaniye Ktp., Hâlet Efendi, nr. 628, vr. 247a.
* Sahaflar Şeyhizâde Esad Efendi, *Bağçe-i Safâ-endûz*, İÜ Ktp., TY, nr. 2095, s. 151.
* Fatîn, *Tezkire*, s. 177-178.
* Mehmed Tevfik, *Mecmûatü’t-terâcim*, İÜ Ktp., TY, nr. 192, vr. 94b.
* *Devhatü’l-meşâyih*, s. 84.
* Mehmed Şem‘î, *İlâveli Esmârü’t-tevârih*, İstanbul 1295, s. 199.
* Muallim Nâci, *Esâmî*, İstanbul 1333, s. 160.
* *Osmanlı Müellifleri*, II, 355-356.
* Bursalı Mehmed Tâhir, *Menâkıb-ı Harb*, İstanbul 1333, s. 21.
* Gibb, *HOP*, III, 202.
* Ahmed Refik [Altınay], *Hicrî On İkinci Asırda İstanbul Hayatı (1100-1200)*, İstanbul 1930, s. 47-50.
* İbnülemin, *Son Asır Türk Şairleri*, s. 6.
* Mehmet Nâil Tuman, *Tuhfe-i Nâilî* (haz. Cemâl Kurnaz – Mustafa Tatcı), Ankara 2001, s. 405.
* Karatay, *Türkçe Yazmalar*, II, 192.
* Kocatürk, *Türk Edebiyatı Tarihi*, s. 571-572.
* Babinger (Üçok), s. 285-286, 298-299.
* “Sâlim”, *Büyük Türk Klâsikleri*, İstanbul 1987, VI, 341-342.
* *Kāmûsü’l-a‘lâm*, IV, 2494.
* Ömer Faruk Akün, “Sâlim”, *İA*, X, 130-133.
* “Sâlim Mehmed Emin Efendi”, *TDEA*, VII, 443.
* Mehmet İpşirli, “Mirza Mustafa Efendi”, *DİA*, XXX, 167-168.

## İstinadlar