open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İskra (qəzet)

**"İskra" (qəzet)** — Bakıda bolşevik mətbuat orqanı kimi fəaliyyət göstərmiş qəzet.

## Haqqında
1900-cü ilin dekabrında nəşrə başlayan "*İskra*" qəzeti Azərbaycanda da yeni tipli dövrü mətbuatın bünövrəsini yaratdı. *İskra* bolşevik mətbuatının prinsiplərini müəyyənləşdirərək partiyalılıq, fəhlə sinfinin maraq və mənafelərini müdafiə etmək, inqilabi mübarizəyə sadiqlik, barışmazlıq kimi xüsusiyyətləri nəzəri baxımdan işləyib hazırladı. İlk nömrələrindən başlayaraq bu qəzet neft şəhəri fəhlələrinin dərin rəğbətinin qazandı. 1901-ci ilin yazından etibarən Bakı sosial-demkoratları Rusiya həmfikirliləriylə əlaqələr qurur, ideya təşkilati olaraq **'İskra**' ilə müntəzəm yazışmalar aparırdılar.

V. İ. Leninin, "*İskra*" redaksiyasının, RSDFP Tiflis Komitəsinin yaxından köməyi ilə, Lado Ketsxovelinin təşkilatçılıq bacarığı sayəsində 1901-ci ilin yayında Bakıda "*Nina*" adı ilə məşhur olan gizli mətbuat yaradıldı. Bu da Zaqafqaziya sosial-demokratların təbliğat imkanlarını genişləndirdi. Tarixi mənbələrə görə Nina mətbəəsi ilə yanaşı, Bakıda daha beş gizli mətbəə fəaliyyət göstərirdi. Məsələn, 1901-ci ilin sentyabrından "''Nina''" mətbəəsində leninçi "*İskra*" ideyalarını həyata keçirən "*Brdzola*" ("*Mübarizə*") qəzeti nəşr edilməyə başlanmışdır. Bu qəzet sosial-demokrat qəzeti idi. "*İskra*" "Brdzola"nın ilk nömrəsini hərarətlə təbrik etmiş, onu ən böyük və mühüm hadisə kimi qiymətləndirmişdir. İnqilabi marksizmin nəzəəri əsaslarını müdafiə edən "*Brdzola*" da Lenin "*İskra*"sı kimi kütləvi-siyasi təşviqata, çarizmə qarşı siyasi mübarizəyə keçməyi zəruri sayır və həmin ideyanı təbliğ edirdi.

Bu mətbəələrdə siyasi təşviqatın ən çevik və təsirli vasitəsi olan vərəqələrin çapı həyata keçirilirdi. RSDFP Bakı Komitəsi 1902-ci ilin dekabrından 1903-cü ilin iyun ayına qədər müddətdə ümumi 47 tirajı 33 min nüsxə olan sayı 19-dan çox müstəqil vərəqə çap edərək əhali arasında yaymışdı. Azərbaycan dilində də bolşevik gizli mətbuatının ilk nümunələri inqilabi mahiyyət daşıyan siyasi vərəqələr olmuşdu.

## Həmçinin bax
* Molot (qəzet)
* Nina mətbəəsi
* Hümmət (qəzet)
* Bakinski raboçi (qəzet)

## Xarici keçidlər
* "İSKRA" 
* Qığılcımdan alov doğar

## Ədəbiyyat
* İskra, 20 dekabr 1901-ci il

## Mənbə
* N. N. Zeynalov "Azərbaycan mətbuat tarixi", I hissə. Bakı, 1973, ADU-nun nəşriyyatı
* Akif Aşırlı — *Azərbaycan Mətbuat Tarixi 1875–1920.* (Bakı — 2009, Elm və Təhsil.)

## İstinadlar
Elxan Babayev

**Elxan Əlisəttar oğlu Babayev** () — musiqişünas, sənətşünaslıq doktoru (1999), professor (1994). ABİ və Musiqi Xadimləri İttifaqının üzvü.

## Həyatı
Elxan Babayev Üzeyir Hacıbəyov adına ADK-nın ifaçılıq və musiqişünaslıq fakültələrini (1971, 1973) bitirmişdir. 1978-ci ildən ADK-da çalışmışdır (1993–2003 illərdə BMA-nın tədris işləri üzrə prorektoru).

Elxan Babayev 1981–1984-cü illərdə P. İ. Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının musiqi nəzəriyyəsi kafedrasının dissertantı olmuşdur. 1985-ci ildə Moskva Dövlət Konservatoriyasında Azərbaycan dəstgahlarının ritmikası (elmi rəhbər sənətşünaslıq doktoru, professor V. N. Xolopova) mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Elmi yaradıcılığı genişdir: bir neçə elmi monoqrafiyaların, 80-dan artıq elmi, elmi-metodik, elmi-publisistik məqalələrin, teleradio verilişlərinin müəllifidir. Tbilisi, Düşənbə, Almatı, Moskva, Bağdad, Ankara, Köln, Çikaqo, Tehran şəhərlərində keçirilən beynəlxalq elmi simpozium və konqreslərdə məruzələr etmiş, mühazirələr oxumuşdur.

Elmi əsərlərinə görə musiqişünasların B. Asafyev adına beynəlxalq müsabiqəsinin və "Humay" mükafatının laureatı olmuşdur.

Əsas elmi maraq dairəsi Azərbaycan muğamlarının intonasiya və ritm xüsusiyyətlərinin tədqiqi ilə bağlıdır. Bu mövzuda "Azərbaycan muğam dəstgahlarının ritmikası" (1990), "Azərbaycan muğam dəstgahlarında ritm-intonasiya problemləri" (1996), "Şifahi ənənəli Azərbaycan musiqisində intonasiya problemləri" (1998) kitabları və çoxsaylı elmi məqalələri çap olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Musiqişünaslar 
* Unudulmaz müəllim və tanınmış musiqişünas
Kiçik Kuril cərgəsi

**Kiçik Kuril cərgəsi** — Sakit okeanda, Kuril adalarının tərkibinə daxil olan adalar qrupu. Şimaldan cənuba 100&nbsp;km məsafədə uzanır. Qrupun ümumi sahəsi 360.85&nbsp;km² təşkil edir. Qrupun tərkibinə 6 böyük və bir necə kiçik adalardan ibarətdir.
Şimaldan cənuba doğru sahə 1&nbsp;km² olan adalar.

Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan adalar Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan adalardan Cənubi Kuril boğazı ilə ayrılır.

## Coğrafiyası
İnzibati cəhətdən Rusiyanın Saxalin vilayəti, Yujno-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adalara Yaponiya iddia edir. Yaponiya adaları Hokkaydo prefekturası Nemuro subprefekturası ərazisinə hesab edir.

Qrupa daxil olan adaların səthi hamar və təpəlidir. Meşəliklər demək olar ki, yoxdur. Maksimal hündürlük Şikotan adasında 412 metrdir. Yaxınlığında yerləşən Kunaşir adasına nisbətdə iqlimi nisbətən yumşaqdır. Bəzi gəmiricilərin bala vermə dövrü noyabr ayına qədər davam edir.

Kiçik Kuril cərgəsinə daxil adaların ərazisində «Kiçik Kuril» yasaqlığı və «Kuril» Dövlət Təbiət qoruğj yerləşir (bir hissəsi).

## Adsız adalar
2012-ci ildə Saxalin vilayətində Saxalin və Kuril adalsrında adsız coğrafi obyektlərin adlandırılması kompaniyasına start verilmişdir. Rus Coğrafiya Cəmiyyətinin dəniz ekspedisiyası cərçivəsində 5—7 sentyabr 2012-ci il tarixində üç adsız adaya eniş təşkil edilir. Bu adalar Şikotan adası yaxınlığında qərarlaşan və Rus Coğrafiya Cəmiyyətinin Saxalin vilayətinin yerli şövbəsində keçirilən 3 sentyabr 2012-ci il toplantısında adı təsdiqlənmiş adalar olmuşdur. Qneçko adası 1945-ci ildə Kuril adalarına təşkil edilən desant əməliyyatının komandanı general-mayor Aleksey Qneçkonun, Kapitsa adası isə görkəmli rus alimi və tele-aparıcısı Sergey Kapitsanın şərəfinə adlandılmışdır. Farxutdinov adası öz adını Saxalin vilayətinin həlak olmuş qubernatoru İqor Farxutdinovun şərəfinə adlandırılıb. Adaların orta hündürlüyü dənuz səviyyəsindən 30 metr yuxarıda yerləşir. Kapitsa və Qneçko adalarında xüsusi kapsul və Rusiya bayrağı yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Alva Mürdal

**Alva Myurdal** () — İsveçli diplomat, nazir və siyasətçi. 1982-ci ildə meksikalı Alfonso Qarsiya Robleslə birlikdə Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
1949–1950-ci illərdə BMT-də Sosial Rifah Şöbəsinin rəhbəri olmuşdur. 1951-ci ildə UNESCO Sosial Elmlər Şöbəsinin rəhbərliyinə təyin olundu. 1955-1961-ci illərdə Hindistan, Myanmar və Seylonda əvvəlcə konsul, daha sonra isə səfirlik etdi. 1961-ci ildə İsveç xarici işlər nazirinə silahsızlandırma məsələsində məsləhətçi oldu. Növbəti ildə İsveç Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyasından parlamentə millət vəkili seçildi və Cenevrə Silahsızlandırma Konfransında İsveç heyətində rəhbərlik etdi. 1966-cı ildə silahsızlandırma və kilsə məsələlərindən məsul dövlət naziri oldu və 1973-cü ilə kimi bu vəzifəsində qaldı.

Silahsızlandırma mövzusunda bir sıra yazılar yazan Alva Myurdal 1982-ci ildə Nobel sülh mükafatına layiq görüldü. Bundan başqa həyat yoldaşı olan məşhur iqtisadçı Qunnar Myurdalla birlikdə 1970-ci ildə Qərbi Almaniya Sülh mükafatına layiq görülmüşdür. Bundan başqa Alva Myurdal 1980-ci ildə Eynşteyn Sülh mükafatı və 1981-ci ildə Nehru sülh mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax
* Nobel sülh mükafatı
* Nobel Sülh mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Biography of Alva Myrdal at Nobelprize.org
* Works by Alva Myrdal at Open Library Edit this at Wikidata

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şapekoense FK

**"Şapekoense"** — Braziliyanın Şapeko şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu.

## Tarixi

### Təyyarə qəzası

28 noyabr, 2016-cı ildə göyərtəsində Braziliyanın "Şapekoense" peşəkar futbol klubunun oyunçularının da olduğu 2933 nömrəli reyslə uçan təyyarə Kolumbiyada qəzaya uğramışdır. Hadisə nəticəsində təyyarədə olan 81 nəfərdən 75-i həlak olmuş, 6 nəfər isə yaralanmışdır. Şapekoense futbol klubunun 19 oyunçusu hadisə yerində vəfat etmiş, 4 futbolçusu yaralı vəziyyətdə xəstəxanaya çatdırılmışdır. Klubun qapıçısı Danilo ilkin olaraq qəzadan xilas olsa da, daha sonra xəstəxanada vəfat etmişdir.

## Heyət

## Nəticələr

:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Doom:VS

**Doom:VS** — İsveçdən olan doom metal musiqi qrupu. Tək kişilik musiqi proyekti.

## Haqqında
Draconian qrupunun üzvü olan Johan Ericson tərəfindən 2004-cü ildə yaradılmışdır. Bundan əlavə Johan bir neçə metal musiqi qruplarının üzvü. Qrupunun ilk relizi 2004-cü ildə *Empire of the Fallen* demo albomu olmuşdur. Bu albomda Johan-a vokalda  Draconian qrupunun digər üzvü vokalist Anders Jacobssonda köməklik etmişdir. Bu demo-dan sonra Finlandiyanın *Firedoom Music* səsyazma və albom şirkəti ilə müqailə imzalandı. Daha sonra Johan yeni albom üzərində çalışmağa başlayır və 2006-cı ildə *Aeternum Vale* adlı ilk debüt albomunu nəşr edir. Bu albom ilə qrup doom metal dinləyiciləri  geniş maraq göstərilir. Bu albomdan sonra 2008-ci ildə *"Dead Words Speak"* adlı ikinci albomu buraxır.

Bu albomdan sonra qrup məşhur Rusiyalı doom metal albom şirkəti ilə Solitude Productions birgə 2014-cü ildə sayca özünün 3-cü *Earthless* adlı studio albomunu buraxır.

## Diskoqrafiya
;Albomlar
* Aeternum Vale	2006
* Dead Words Speak 2008
* Earthless 2014
;Demo-lar
* Empire of the Fallen 2004
Daniel Lioneye

**Daniel Lioneye** — Finlandiyadan olan stoner rock/metal qrupu.

## Haqqında
HIM qrupunun üzvləri tərəfindən 2001-ci ildə yaradılmışdır. Gitaraçı-vokalist Linde Lindström, basda Mige, və baranban da Ville Valo çıxış edirdi. Onların ilk debüt albomu yarandıqları ildə çıxartmışdlar. Və albom *"The King of Rock 'n Roll (2001)"* adlanırdı. Bu albomdan *"The King of Rock 'n Roll (2001)"* adlı trek Bam Margera-nın Viva La Bam TV verlişinin arxa fon musiqi olaraq səslənirdi. 2010-cu ildə qrupa daha HIM qrupunun üzvü olan klavişdən Burton daxil oldu. Həmən ildə qrup özünün ikinci albomunu buraxdı. Bu albom *"Vol. II"* adlanırdı. Albom həmçinin qrupunun üslubunun dəyişməsin də rol oynamışdı. Manu adlı ekstrim vokalçı qrupa dəvət olunaraq, albom da vokal scream etmişdir. Və qrup öz üslubu ilə black metal ilə birləşdirmişdi. Əsas vokalda da Linde. Cradle of Filth qrupu ilə birgə, albomun nümayişi üçün onlar Amerikada konsertlər də çıxış etmişdilər. Bu ərəfədə qrupa yeni barabançı Seppo Tarvainen daxil oldu. Bu dəyişiklikdən sonra qrup 4 kişilik komanda ilə konsertlər də çıxış etməyə başladılar.

6 illik fasilədən sonra qrup *"Ravensong"* adlı sinql nümayiş elətdirlər, bu sinqldan sonra onlar sayca 3-cü *"Vol. III"* adlı albomularını təqdim elədilər.

## Diskoqrafiya
;Albomlar
* The King of Rock 'n Roll (2001)
* Vol. II (2010)
* Vol. III (2016)
;Sinqllar
* Ravensong (2016)
Feklistov adası

**Feklistov adası** — Şantar adaları qrupuna daxil olan ikici ən böyük ada. Ada Böyük Şantar adasından Severnı boğazı ilə ayrılır.
Adanın sahəsi 372 km², uzunluğu 40 km, maksimal hündürlüyü 485 km təşkil edir. Ada bütünlüklə tayqa meşələri ilə örtülüdür. Şimalında *Lise* gölü yerləşir. Gölə eyni adlı çay tökülür.

## Suxotin adası
Suxotin adası Lebyajyu körfəzinin girəcəyində Feklistov adasından 800 km aralıda qərarlaşır. Bu iki adanı Uzkiy boğazı ayırır. Abrek ekspedisiyasızamanı 1885-ci ildı təsvir edilmişdir. Bəzi mənbələrdə İvan Vladimirov Suxotinin şərəfinə adlandırılmışdır
Suxotin və Feklistov adaları 1999-cu ildə digər adalarla birlikdə "Şantar adaları" yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.

## İstinadlar
Səbail FK

**"Səbail" Peşəkar Futbol Klubu** — Bakı şəhərinin Səbail rayonunu təmsil edən eyniadlı futbol klubu. Klub 2016-cı ildə yaranıb.

Səbail FK ev matçlarını ASCO Arenada keçirir.

## Tarixi
Azərbaycan Premyer Liqasının 2024/2025 mövsümündə "Səbail" uğursuz çıxış edib. Mövsümün ilk yarısında klubun oynadığı 18 oyunun 2-si qələbə, 3-ü heç-heçə, 13-ü isə məğlubiyyət ilə yekunlaşıb. Mövsüm boyunca nəticələr pisləşib və komanda ardıcıl məğlubiyyətlər nəticəsində turnir cədvəlinin sonuncu pilləsinə düşüb.

2024/25 mövsümünün başlanğıcında "Səbail"ə Şahin Diniyev rəhbərlik edib. 3 mart 2024-cü ildə o, klubdakı vəzifəsindən istefa etdiyini açıqlayıb və 6 martda bu vəzifə müvəqqəti olaraq klubun U-19 komandasının baş məşqçisi olan Elvin Məmmədova tapşırılıb. 11 mart 2025-ci ildə Cavid Hüseynov klubun yeni baş baş məşqçisi təyin edilib. Klubun turnirdəki uğursuz çıxışı bu dövrdə də davam edib və 11 fevral 2025-ci ildə "Səbail" "Qarabağ"a 0:5 hesabı ilə məğlub olub ki, bu da mövsümün o vaxta qədərki ən böyük hesablı məğlubiyyətlərindən biri olub. 16 mart 2025-ci ildə "Səbail"in "Neftçi"yə 1:2 hesabı ilə məğlub olduğu matçdan sonra keçirilən mətbuat konfransında Hüseynov klubun rəhbərliyini sərt tənqid edib. Bu tənqiddən bir neçə saat sonra klub onun istefaya göndərildiyini bildirib. 17 martda baş məşqçi vəzifəsinin cari mövsümün sonuna qədər Elvin Məmmədova həvalə olunduğu bildirilib.

2025/26 mövsümündə klub yenidən baş məşqçi dəyişikliyi etdi. 27 noyabr 2025-ci ildə Elvin Məmmədov istefa verdi və 29 noyabrda Adil Şükürov klubun yeni baş məşqçisi təyin olundu.

### UEFA turnirlərindəki oyunları
*18 iyul 2019-cu il tarixinə olan məlumat*

## Komandanın heyəti
*1 fevral 2024-cü il tarixinə olan məlumat:*

## Rəhbərlik və məşqçilər

### Rəhbərlik

### Məşqçilər heyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı   
* Rəsmi facebook səhifəsi
Sinqapur Zooloji Parkı

**Sinqapur zooparkı** (; ; ),  также как *Manday zooparkı*, adı ilə tanınan, 28 hektarlıq qoruyucu ərazi. Zoopark su anbarı sahilində yerləşib, ətraf ərazi sıx meşə ilə əhatə olunub. Zooparkın tikintisinə 9 milyon dollar pul xərclənib. Açılış 27 iyun 1973-cü ildə baş tutmuşdur.

Zoparkda 315 heyvan növü, onlardan 16 % nəsli kəsilmək üzrədir. Zooparkı il ərzində 1,6 milyon əhali ziyarət edir. Zooparkı ilk fəaliyyəti zamanı ənənəvi hal  gözə çarpırdı- heyvanları açıq qəfəslərdə və şüşə ara kəsmələrdə nümayiş etdirmək. 1977-ci ildə məşhur primatoloq Fransin Niqo on səkkiz oranqutan ilə qəfəsdə altı ay birgə yaşamışdı.

## Tarixi
Zooparkı yaradılması ideyyası 1969-cu ildə irəli sürülmüş və həkim Onq Si Lo bu lahiyyəyə 88 ha torpaq sahəsi ayırmış. 1971-ci ildə zooparkın əsas 50 bölməsinin tikintisinə başlanıldı. Gələcək zooparka Lin de Olvis xüsusi məsləhətçi kimi dəvət edildi.

27 iyun 1973-cü ildə zoopark istifayəyə verildi. Açəlış zamanı 270 heyvan, 72 növ nümayiş olunmuş. Zoopark ərazisində 130 əmakdaş fəaliiyət göstərirdi. 1990-cu ildə zooparkda 1600 heyvan, 160 növ mövcud idi. Ərazidə 65 xüsusi təşkil olunmuş landşaft sahəsi var.

Hyvanlar bir birindən ayrı olan ümumi açıq qəfəslərdə saxlanılır. Bölgə ziyarətçilərin baxış bucağından aşağıda yerləşir. Təhlükəli heyvanlar süşə qəfəslərdə yerləşdirilib. Ərazi 28 hektara nəzərdə tutulsada 40 hektarlıq gecə safarisidə nəzərdə tutulub. Zoopark ziyarətçilərə müxtəlif xidmətlər təklif edir:tramvay, qayıq, poni ilə gəzinti, atla səfər. Parkda uşaq və əlil arabaları icarəsi mövcuddur.

## Şou
Zooparkda heyvanların iştirakı ilə müxtəlif şoular keçirilir:

* "Oranqutanlarla səhər yeməyi"
*  "Tropik meşə cavab zərbəsi vurur"
*  "Fillər işdə və oyunda"
*  "Safari"
*  "Heyvanların dostu"

## Mükafatlar
* 3-cü ulduz Michelin.
* Sinqapur Turizm Mükafatı.
* ASEAN təşkilatı mükafatı.
* Meymunlar sərgisi mükafatı (2002).
* Ən yaxşı ailəvi istirahət yerləri mükafatı (2006)

## Qalereya

Lemur singapore zoo 2009.JPG
proboscis monkey singapore zoo.JPG
Zoo Orang Utan 2009 LL.jpg
cottontop tamerin Singapore zoo.JPG
sun bear singapore zoo.JPG
polar bear singapore zoo sheba inuka.JPG
tapir singapore zoo.JPG
flamingo singapore zoo.JPG
Kangaroo at Singapore zoo.JPG
Singapore Zoo Tigers cropped.jpg


## İstinadlar
Evoken

**Evoken** — Amerikadan olan funeral doom metal qrupu.

## Haqqında
Qrup gitaraçı Nick Orlando və Rob Robichaud tərəfindən 1992-ci ildə yaradılmışdır. İlk öncə oqrupun adı Funereus adlanırdı. Daha sonra yeni üzvlər daxil oldu. Beləliklə Rob (Bas/Vokallar); Nick (Gitara); Phil (Gitara) & Vince (Baraban)-da ifa etməyə başladı. Daha sonra 1992-ci ildə onlar Funereus adın da ilk demo albomlarını nəşr etdilər. Bu demo-dan sonra qrupda üzv dəyişikliyi və ad dəyişikliyi həyata keçirildi. Və qrup yeni adı ilə yəni Asmodeus olaraq  fəaliyyət göstərməyə başladı. Çox keçməmiş 1994-cü ildə onlar funeral doom metal üslubunun yaradıcalarından olan  Thergothon qrupunun demo albomu olan Fhtagn nagh Yog-Sothoth (1991) Evoken adlı trekin adını qoyaraq, Evoken olaraq çıxış etməyə başladılar. Daha sonra onlar 1994-cü ildə “Shades of Night Descending” və 1996-cı ildə “Promo 1996” eləcə də 1997-ci ildə “Promo 1997” adlı üç demo albom nəşr etdilər.

1998-ci ildə isə onlar “Elegy Records” ilə birgə ilk debüt albomlarını nəşr etdilər. Bu albomun adı Embrace the “Emptiness”  adlanırdı.

Evoken qrupu və eləcə də Novembers Doom və Rigor Sardonicous kimi Amerikanın ilk əvvəllərdən yaranmış və hələ də fəaliyyət göstərən  doom / death metal qruplarıdır.

## Üzvlər
;İndiki
*Vince Verkay – baraban (1992–ildən)
*John Paradiso – gitara, vokallar (1994–ildən), sintezator (1994, 2007), bas (2004-2007)
*Don Zaros – sintezator (2007–ildən)
*Dave Wagner – bas (2008–ildən)
*Chris Molinari – gitara (2010–ildən)

;Keçmiş
* Nick Orlando – gitara (1992–2010), sintezator (2007)
* Phil Wilson – gitara (1992)
* Rob Robichaud – bas, vokallar (1992–1993)
* Bill Manley – bas (1994–1996)
* Dario Derna – sintezator (1995–2002)
* Steve Moran – bas (1996–2004)
* Denny Hahn – sintezator (2003–2007)
* Craig Pillard - Bas, sintezator (2007)

## Diskoqrafiya
;Albomlar
* *Embrace the Emptiness* (1998)
* *Quietus* (2001)
* *Antithesis of Light* (2005)
* *A Caress of the Void* (2007)
* *Atra Mors* (2012)

;Demo-lar
* *Rehearsal/Demo 1992* (1992, Funereus adı ilə)
* *Shades of Night Descending* (1994)
* *Promo 1996* (1996)
* *Promo 1997* (1997)
* *Promo 2002* (2002)

;Split-lər
* *Evoken/Beneath The Frozen Soil* (2010)
Thergothon

**Thergothon** — Finlandiyadan olan funeral doom metal qrupu.

## Haqqında
1990-cı ildə Niko "Skorpio" Sirkiä (vokal və sintezator) , Jori Sjöroos (baraban) və Mikko Ruotsalainen (gitaraçı) tərəfindən yaradılmışdır. Onlar funeral doom metal üslubunun yaradıcılarından hesab olunur. 1991-ci ildə qrup ilk demo albomlarını nəşr etdilər. "Abysmal Dimensions" adlanan albom 4 trekdən ibarət idi. Daha sonra həmən ilin ardından ikinci demo albomlarını nəşr etdilər. "Fhtagn-nagh Yog-Sothoth" adlanan albom 600 nüsxə kaseti satıldı. 1994-cü ildə onlar ilk debüt albomlarını nəşr etdilər. Avantgarde Music albom şirkəti ilə birgə yayımlanan "Stream from the Heavens" albomları CD olaraq yayımlandı. Amerika və Avropa da satılmağa başladıldı. Bu albomdan sonra qrup fəaliyyətini dayandırmışdır.

2009-cu ildə Rusiyalı doom metal albom şirkəti olan Solitude Productions tərəfindən, Thergothon qrupunun şərəfinə, onun mahnılarının igər qruplar tərəfindən cover edilərək "Rising of Yog-Sothoth: Tribute to Thergothon" (2CD) adında tribute albom nəşr edilmişdir.

## Diskoqrafiya
;Albomlar
* Stream from the Heavens (1994)
;Demo-lar
* Abysmal Dimensions (1991)	
* Fhtagn-nagh Yog-Sothoth (1991)
Emin Quliyev (rəssam)

**Emin Quliyev** () — azərbaycanlı rəssam, SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
1961-ci ildə Bakıda dünyaya gəlib. Səkkizinci sinifədək 6 nömrəli orta məktəbdə oxuyub. Emin Quliyev 1980-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini, 1986-cı ildə Gürcüstanda Tbilisi İncəsənət Dövlət Akademiyasını bitirmişdir.1991–1993-cü illərdə SSRİ İncəsənət Akademiyasında təhsilini -davam etdirmişdir. 1991-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv seçilmişdir. Rəssam ailəsində boya-başa çatmışdır. Erkən yaşlarından rəsmlə məşğul olmağa başlamışdır. Peşəkar heykəltaraş olmaqla yanaşı, incəsənətin digər sahələrinə də biganə yanaşmamış, qrafika, rəssamlıq sənəti ilə də məşğul olmuşdur.

## Yaradıcılığı
Emin Quliyevin əsərləri 1982-ci ildə Bakıda "Gənc rəssamlar" sərgisi, 1990-cı ildə "Payız" sərgisi, 1991-ci ildə Bakıda 20 Yanvar hadisələrinə həsr olunmuş sərgi, 1995-ci ildə Azərbaycan rəssamlarının milli sərgisində nümayiş etdirilmişdir.2006-cı ildə Bakı şəhərində fərdi sərgisi keçirilmişdir. 1987-ci ildə SSRİ Heykəltəraşlıq Diplom Sərgiləri İttifaqının mükafatını, 1997-ci ildə Beynəlxalq Sərgi Olimpiadasının IV və V mükafatlarını qazanmışdır. Peşəkar heykəltaraş kimi tanınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Emin Quliyev

## Ədəbiyyat
* Xaricdə yaşayan zərbaycanlı rəssamların kataloqu, Bakı, "Adventa", 2011 316 səh.
Elnur Babayev

**Elnur Babayev**- azərbaycanlı rəssam

## Həyatı
1962-ci il iyulun 5-də Bakıda anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində təhsil almışdır. 1988-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul olunmuşdur.

## Yaradıcılığı
Əsərləri Avstriya, Fransa Mədəniyyət Nazirliyi, Rusiyada Müasir İncəsənət Qalereyasında, habelə ictimai və şəxsi kolleksiyalarda xüsusi yer tutur.
1995-ci ildə Beynəlxalq YUNİSEF Foto Müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.1997, 2000, 2001-ci illərdə Ümumdünya Mətbuat Fotomüsabiqəsində mükafata layiq görülmüşdür.
Əsərləri Vaşinqtonda Alla Rocers Qalereyasında, Londonda Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin nəzdində "Humay" Qalereyasında nümayiş etdirilib.
E. Babayevin əsərləri həm də İndiana Universitetinin "Memorial Yunion" qalereyası, Nyu-Yorkda Türk Mədəniyyət Mərkəzi və Vaşinqtonda “L.I.P.A.” qalereyasında nümayiş etdirilmişdir.
Hazırda Merilənddə yaşayır.
Qulerme Ximenez de Souza

**Qulerme Ximenez de Souza** (18 İyun 1995 – 28 Noyabr 2016) — Sadəcə **Ximenez** kimi də tanınan, Şapekoense klubunda çıxış etmiş Braziliya futbolçusu. O, klubda müdafiənin sağ cinahında oynayırdı. Ximenez LaMia Hava Yolları reys 2933-ün 28 noyabr 2016-cı ildə qəzaya uğraması nəticəsində xəsarət alanlardan biri olmuşdur.

## Klub karyerası
Ximenez San-Paulu ştatının Ribeyrao Plato şəhərində anadan olmuşdur. Ximenez gənclik illərində Ole Brazil və Komersial-SP klublarında çıxış etmişdir. 2013-cü ilin ortalarından əsas komandada da iştirak etməyə başlamışdır. Öz peşəkar karyerasında debütünü həmin ilin 21 iyul tarixində Paulista Kuboku çərçivəsində İndipendente de Limeyra klubu ilə oyunda etmişdir. Həmin görüşdə klubu 0-0 heç-heçə etmişdir.

Ximenez ödənilməmiş əmək haqqı ilə bağlı olaraq 17 aprel 2014-cü ildə klub ilə müqavilə təxirə salır. 2014 Paulista Çempionatında Ximenez sadəcə iki dəfə ehtiyat oyunçular skamyasında yer almışdır. Səkkiz gündən sonra isə o, şəhər rəqibləri olan Botafoqo-SP ilə 3 illik müqavilə imzalayır.

Ximenez 5 aprel 2015-ci ildə *Paulistao* çempionatının San-Paulu FK klubu ilə oyunu çərçivəsində peşəkar karyerasında ilk qolunu vurmuşdur. Həmin görüşdə komanda 2-0 hesabı ilə qələbə qazanmışdır. İyun ayında Ximenez bir qrup sahibkarın iştirakı ilə Seriya A təmsilçilərindən olan Qoyas ilə müqavilə imzalayır. Bu komanda da debütünü 18 iyulda İnternasional klubuna qarşı oyunda edir və komandası 1-2 hesabı ilə məğlub olur.

Ximenez *Esmeraldino* ilə 23 oyunda iştirak edir. Çempionatının sonunda klub aşağı dəstəyə yuvarlanır. 17 dekabr 2015-ci ildə isə o, Seriya A-da çıxış edən Şapekoense klubu ilə 1 illik müqavilə imzalayır.

## Ölümü
28 noyabr 2016-cı ildə Qulerme Ximenez Şapekoense klubunun xidməti heyəti ilə birlikdə LaMia Hava Yolları reys 2933 ilə uçarkən təyyarənin Kolumbiyanın La Yunion şəhərinin Serro-Qordo kəndində qəzaya uğraması nəticəsində həlak olmuşdur.

## Karyera statistikası
*27 noyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən.*

## Uğurları
;Şapekoense
*Katarinense Çempionatı: 2016

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
Ptiçi (Şantar adaları)

**Ptiçi adası** — Şantar adaları qrupuna daxil olan ada. Ada materikdən 12&nbsp;km aralıda qərarlaşır. Uzunluğu 2,5&nbsp;km, eni isə ən gen hissəsə 1,5&nbsp;km təşkil edir.

Ada ərazisində nəhəng eynəkli təmizçi koloniyası var. Burada Uria lomvia yuva qurur.
1999-cu ildə digər adalarla birlikdə «Şantar adaları» yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.

## İstinadlar
 

## Xəritə
* [Xəritə N-53-59](https://archive.today/20130416195924/www.g151.ru/content/maps/disk9/N-53%20%20%20020%20%EB%20%20(%D0%D4%20(%D8%C0%CD%D2%C0%D0%D1%CA%C8%C5%20%20%EE%F1%F2%F0%EE%E2%E0))/N53-059%20%20%20%EE%F1%F2%F0%EE%E2%20%20%CF%D2%C8%D7%C8%C9%20%2066-78%20%20(+).jpg)
Hebei

**Hebei** (**Hibei**), (), Çinin şərq hissəsində vilayətdir. Hebei vilayətinin şimalında Daxili Monqolustan Muxtar Rayonu, cənubunda Shandonq və Henan vilayətləri, şərqində Bohai dənizi,
qərbində isə Şansi vilayəti yerləşmişdir. İdarə mərkəzi Şiciacuanq şəhəridir. Ərazisi 187700&nbsp;km²-dir.

## Din

2007 və 2009-cu illərdə aparılan statistikaya görə Hebei vilayətinin əhalisinin çoxu Çinin qədim dinlərinə, 5.52% öz ulu babalarına sitayiş edir. Əhalinin 3.05%  Xristian ,  0.82% isə Müsəlmandır.

## Əhali

2015-ci ilin siyahıya almasına əsasən əhalisi 73,326,101 olan Hebei vilayəti Çinin altıncı böyük əhaliyə malik vilayətidir.  Hebei vilayətinin əhalisi az sayda Huey xalqı (Müsəlman Çinli), Mancurlar, 
Monqollar
və əhalinin böyük hissəsini təşkil edən Xan xalqıdır.

## Tarix
Şimali Çin ovalığı əsrlər ərzində ən qədim insan məskəni olmuşdur. Hebei ovalığı  400 min il əvvəl  yaşamış  insan  olan *[[Homo erectus pekinensis*'in (Pekin İnsanının) vətənidir.

Hebei 1644-cü ildən 1911-ci ilə kimi  Tzin sülaləsinin (1644-1911/12), Tzin sülaləsinin  devrilməsindən sonra 1937-ci ildəki Yapon işğalına kimi  milliyətçi hökümətin hakimiyyəti  altında qaldı.

Yapon işğalının 1945-ci ildə bitməsindən sonra başlayan Çin vətəndaş müharibəsinin (1946-49) sonlarında kommunistlərin idarəsi altına düşdü. 1958-ci ilə kimi  vilayətin idarə mərkəzi Baodinq şəhəriydi. 1958-ci ildən sonra vilayətin idarə mərkəzi  əvvəlcə Tianjin şəhərinə, 1967-ci ildə isə Pekinin 240&nbsp;km cənub-şərqində üç əsas dəmiryolunun qovuşduğu nöqtədə yerləşən Shijiazhuang şəhəri  vilayətin idarə mərkəzi oldu. Paytaxt Pekin Hebei sərhədləri içində yerləşmişdir. Şimali Çindəki ən inkişaf etmiş vilayətdir.

## Sənaye
Yan və Taihanq dağlarının ətəklərindən dənizə qədər uzanan Pekin-Tianjin sənaye bölgəsi Çinin şimalındakı ən böyük sənaye bölgəsidir. Bu sənaye bölgəsi şərqdəki Tanqşan ilə Qinhuanqdao, qərbdəki Baodinq ilə Shijiazhuanq və Pekin bələdiyyəsindəki Liulihe sənaye şəhərlərini əhatə edir. Sənayə bölgəsinin əsas liman şəhərləri Tianjin, Tanggu və Qinhuangdao şəhərləridir.

Hebei vilayətindəki ağır sənaye, bölgənin böyük kömür mədənləri və dəmiryollarıyla sıx əlaqəlidir. İkinci böyük şəhər və muxtar bələdiyyə olan Tianjin şimali Çindəki ən dəyərli sənaye və ticarət mərkəzi olduğu kimi həmçinin təhsil və mədəniyyət mərkəzidir.  Yüngül sənayesini kağız, un və metlak istehsalı təşkil edir.

## İstinadlar
Apokalipsis: İkinci Dünya müharibəsi

**"Apokalipsis: İkinci dünya müharibəsi"** () — İkinci Dünya müharibəsi haqqında altı seriyalı sənədli film. Filmin rejissorları Daniel Kasatelle və İzabella Klarkdır. Sənədli film üçün musiqi Kenci Kavay tərəfindən bəstələnmişdir.

Sənədli film yalnız müharibə dövründə hərbi jurnalistlər, əsgərlər, Fransa Müqavimət Hərəkatı üzvləri və sıravi vətəndaşlar tərəfindən çəkilmiş sənədli kadrlardan ibarətdir. Filmdə həm sonradan bərpa edilərək rənglənmiş ağ-qara lentlərdən, həm də bir neçə orijinal rəngli lentlərdən istifadə olunub. Yeganə istisna — Holokost cinayətlərinin orijinalda olduğu kimi ağ-qara təsvir olunduğu səhnələrdi.

Film ilk dəfə avqustun 20-dən 27-dək və sentyabrın 3-də Belçikanın fransızdilli RTBF kanalında nümayiş olunub. Avqustun 23-dən 30-dək və sentyabrın 6-da İsveçrənin fransızdilli Télévision Suisse Romande kanalında və 2009-cu ilin sentyabrın 8-dən 22-dək Fransanın France 2 kanalında nümayiş olunmuşdur. Sənədli film sonralar Amerika Birləşmiş Ştatlarının Smithsonian kanalında, National Geographic və Channel 4 kanalları vasitəsilə Böyük Britaniyada, Kanadada, Niderlandda, Polşada, Rumıniyada, Avstraliyada və Asiya ölkələrində, Finlandiyanın Yle Teema, İtaliyanın Rete 4, İsrailin Israel Broadcasting Authority, Portuqaliyanın RTP2 və İspaniyanın La 2 kanalında nümayiş olunmuşdur. Filmin fransızdilli versiyasında hekayəçi rolunda fransalı rejissor və aktyor Matyö Kassoviç, ingilisdilli versiyasında isə amerikalı rejissor və aktyor Martin Şin çıxış edib.

## Seriyalar
# **Təcavüz (1933–1939):** Nasizmin yaranması və Almaniya ordusunun Polşaya soxulması.
# **Sarsıdıcı məğlubiyyət (1939–1940)**: Dünkerk uğrunda döyüş, Fransa uğrunda döyüş və Britaniya uğrunda döyüş.
# **Şok (1940–1941)**: Şimali Afrika kampaniyası, Yuqoslaviya cəbhəsi, Yunanıstan və Krit Adası uğrunda döyüş, Barbarossa əməliyyatı, Leninqradın blokadası, Smolensk döyüşü və Moskva uğrunda döyüş
# **Dünya alov içində (1941–1942)**: Pörl Harbora hücum, Miduey döyüşü, Quadalkanal uğrunda döyüş və "Blau" planı.
# **Böyük quru qoşunları (1942–1943)**: "Ox" ölkələrinin ilk məğlubiyyətləri, Stalinqrad döyüşü, El-Alameyn yaxınlığında ikinci döyüş, Məşəl əməliyyatı, Tunis kampaniyası, Kursk döyüşü və İtaliya kampaniyası.
# **Cəhənnəm (1944–1945)**: İkinci cəbhə, Mərkəzi Avropa əməliyyatı, Almaniyanın kapitulyasiya aktı, Hiroşima və Naqasakinin atom bombardmanı, və Yaponiyanın kapitulyasiya aktı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*  Apokalipsis: İkinci dünya müharibəsi.
Artur Braziliano Maya

**Artur Braziliano Maya** (13 Oktyabr 1992 – 28 Noyabr 2016) — **Artur Maya** kimi də tanınan, Vitoriya klubundan Şapekoense klubuna icarəyə verilən Braziliya futbolçusu. O, klubda hücuma meylli yarımmüdafiəçi oynayırdı. Ximenez LaMia Hava Yolları reys 2933-ün 28 noyabr 2016-cı ildə qəzaya uğraması nəticəsində  həlak olanlardan biri olmuşdur.

## Ölümü
28 noyabr 2016-cı ildə Artur Maya Şapekoense klubunun xidməti heyəti ilə birlikdə LaMia Hava Yolları reys 2933 ilə uçarkən təyyarənin Kolumbiyanın La Yunion şəhərinin Serro-Qordo kəndində qəzaya uğraması nəticəsində həlak olmuşdur.

## Uğurları
; Vitoriya
* Bayano Çempionatı: 2010, 2016

; Amerika de Natal
* Portiqar Çempionatı: 2014

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile at EC Vitoria
*
*
SSRİ xalq memarı

**SSRİ xalq memarı** () — SSRİ Ali Sovetinin 12 avqust 1967-ci il fərmanı ilə təsis olunmuşdur. Azərbaycanlılardan bu ada Mikayıl Hüseynov (1970) layiq görülmüşdür.
SSRİ-nin fəxri adları

**SSRİ fəxri adları** () — SSRİ konstitusiyası və SSRİ Ali Sovetinin fərmanı ilə təsis olunan fəxri adlar.

## SSRİ fəxri adlarının siyahısı
* SSRİ xalq artisti (6 sentyabr 1936)
* SSRİ xalq rəssamı (16 iyul 1943)
* "Qəhrəman Ana" fəxri adı (8 iyul 1944)
* Qəhrəman şəhər (1 may 1945)
* SSRİ xalq memarı (12 avqust 1967)
* SSRİ xalq həkimi (25 oktyabr 1977)
* SSRİ xalq müəllimi (30 dekabr 1977)
Metyus Bitenkort

**Metyus Bitenkort da Silva** (28 İyun 1995 – 28 Noyabr 2016) — Sadəcə **Metyus Bitenkort** kimi də tanınan, Şapekoense klubunda çıxış etmiş Braziliya futbolçusu. O, klubda yarımmmüdafiənin sağ cinahında oynayırdı. Bitenkort Şapekoenseyə Hoffenhaym 1899 FK klubundan icarəyə verilmişdir. O, komandanın ən gənc üzvlərindən biri idi. Bitenkort LaMia Hava Yolları reys 2933-ün 28 noyabr 2016-cı ildə qəzaya uğraması nəticəsində həlak olanlardan biri olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Metyus Bitenkort Gillerme Bitenkortun cavan qardaşıdır.

## Karyera statistikası
*27 dekabr 2014-cü il məlumatlarına əsasən.*

## Uğurları

### Milli komanda
;Braziliya U-20
*Toulon Turniri: 2013

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Matheus Biteco profile . Portal Oficial do Grêmio.
*
*Matheus Biteco profile. Football Database.
Daş paradoksu

**Daş paradoksu** — Bu paradoksa görə Allah qaldıra bilməyəcəyi qədər ağır bir daş yaradarsa onu qaldıra bilməz, bu da onun hər şeyi edə bilmədiyini göstərər. Allah belə bir daş yarada bilməzsə bu da onun hər şeyi yarada bilmədiyini göstərər.

## İstinadlar
Beliçi adası

**Beliçi adası** — Şantar adaları qrupuna daxil olan ada. Adanın sahəsi 70 km², uzunluğu 20 km, eni isə 1,5–7 km arasında dəyişir. Materikdən Lindholm boğazı, Kiçik Şantar adasından isə Opasnı boğazı ilə ayrılır. Meşələr ilə örtülüdür. Adanın şərqindən 2–2,5 km aralıda Srednı, Severnı və Yujnı adaları yerləşir.
1999-cu ildə digər adalarla birlikdə "Şantar adaları" yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.

## İstinadlar
Prokofyev adası

**Prokofyev adası** — Şantar adaları qrupuna daxil olan, o qədər də böyük olmayan ada. Böyük Şantar adasından 7,5&nbsp;km şərqdə yerləşir. Adanın uzunluğu 7&nbsp;km, eni isə 4–5&nbsp;km arasında dəyişir. Ada 1829-cu ildə rus hidroqrafı Prokopiy Tarasoviç tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada elə onun tərəfindən Rus-Amerikan şirkətinin direktoru İvan Vaileviç Prokofyevin şərəfinə adlandırılmışdır
1999-cu ildə digər adalarla birlikdə «Şantar adaları» yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.

## İstinadlar
Kiçik Şantar

**Kiçik Şantar** — Şantar adaları qrupuna daxil olan üçüncü böyük ada. Böyük Şantar adasından 8 km aralıda qərarlaşır. Şimaldan cənuba uzanır və balığa bəngər quruluşa malikdir. Adanın sahəsi 100 km², uzunluğu 19 km, eni isə 1,5–6 km arasında dəyişir. Materikdən Lindholm boğazı, Beliçi adası adasından isə Opasnı boğazı ilə ayrıllr. Adanın şimal nöqtəsi Uspeniya burnu, cənub nöqtəsi isə Qaykovski burnudur. Bütünlüklə tayqa meşələri ilə örtülüdür.
1999-cu ildə digər adalarla birlikdə "Şantar adaları" yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.

## İstinadlar
Marselo Avqusto Matias da Silva

**Marselo Avqusto Matias da Silva** (26 Avqust 1991 – 28 Noyabr 2016) — Sadəcə **Marselo** kimi də tanınan, Şapekoense klubunda çıxış etmiş Braziliya futbolçusu. O, klubda müdafiənin mərkəzi cinahında oynayırdı. Marselo həmçinin Flamenqo və Volta Redondo klublarında da çıxış etmişdir. Marselo LaMia Hava Yolları reys 2933-ün 28 noyabr 2016-cı ildə qəzaya uğraması nəticəsində həlak olanlardan biri olmuşdur.

## Ölümü
28 noyabr 2016-cı ildə Marselo Avqusto Matias da Silva Şapekoense klubunun xidməti heyəti ilə birlikdə LaMia Hava Yolları reys 2933 ilə uçarkən təyyarənin Kolumbiyanın La Yunion şəhərinin Serro-Qordo kəndində qəzaya uğraması nəticəsində həlak olmuşdur.

## Karyerası

### Karyera statistikası
*(1 noyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən)*

*Mənbə məlumatlarını əldə edə bilərsiniz: Flamenqonun rəsmi səhifəsi və Flaestatistikadan.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kusov adası

**Kusov adası** — Şantar adaları qrupuna daxil olan ada. Böyük Şantar adasından 14 km şərqdə yerləşir. Adanın uzunluğu 4,5 km, eni isə 2,5 km arasında dəyişir. Ada 1829-cu ildə rus hidroqrafı Prokopiy Tarasoviç tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada elə onun tərəfindən Rus-Amerikan şirkətinin direktoru Nikolay İvanoviç Kusovun şərəfinə adlandırılmışdır.
1999-cu ildə digər adalarla birlikdə "Şantar adaları" yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.

## İstinadlar

## Xəritə
* Xəritə N54 
* [Xəritə N—54–37](https://archive.today/20120801120337/www.g151.ru/content/maps/disk9/N-54%20%20%20058%20%EB%20%20(%D0%D4%20(%CD%C8%CA%CE%CB%C0%C5%C2%D1%CA-%ED%E0-%C0%CC%D3%D0%C5))/N54-037%20%20%20%EE%F1%F2%F0%EE%E2%20%20%CA%D3%D1%CE%C2%C0%20%2066-78.jpg)
Əbdülkərim Buxari

**Əbdülkərim Buxari** (?, Buxara-1830, İstanbul)—Buxaralı səyyah və tarixçi.

## Həyatı

Həyatı haqqında geniş bilgi yoxdur. Ehtimalən 1760-cı ildı Buxarada doğulmuşdu. On altı yaşında ikən Kəşmirə getdi və Herat, Qəndəhar, Kabil, Pişavər, Müaffərabad yoluyla geri döndü. İkinci və uzun səyahətini 1789-cu ildə gerçəkləşdirdi; Qaşqar, Yarkənt, Tibet və Kəşmiri dolaşdı. 1799-cu ildə Buxaraya sığınan və səkkiz ay burada qalan Şah Mahmud Dürraniyə intisap etdi. 1804-cü ildə Rusiyaya gedən Buxara elçilik heyətində önəmsiz bir vəzifə aldı. Sankt-Peterburqda doqquz ay qaldıqdan sonra Moskva-Həştərxan yoluyla geri döndü. Dönüş sırasında Xivədə ikən Xivə xanının Buxaraya qarşı bir çapavul səfəri hazırlamaq üçün  başladığı hazırlıqlara şahid oldu. Vəziyyəti Buxara əmiri Heydər xana bildirsə də, buna lazımi əhəmiyyət verilmədi. 1807-ci il oktyabrın başlarında Mirzə Məhəmməd Yusifin başçılığındakı Buxara elçilik heyəti ilə Rusiya-Rumıniya üzərindən İstanbula gəldi. Heyətin burada olduğu ilk il içində həyat yoldaşı vəbadan ölüncə yenidən evləndi və İstanbula yerləşdi.

1830-cu ildən sonra haqqında hər hansı bir bilgiyə rastlanmamış olması, onun bu tarixlərdə öldüyünü düşündürməkdədir.

## Ədəbiyyat
*Abd al-Karim Bukhari traduït per Ch. Schefer, *Histoire de l'Asie centrale*, París 1876
* M. Zand, “'Abd-Al-Karim Bokari,” Encyclopædia Iranica, I/2, pp.&nbsp;121–123; una versió actualitzada es troba disponible en línia a http://www.iranicaonline.org/articles/abd-al-karim-bokari
*ABDÜLKERÎM-i BUHÂRÎ
Utiçi adası

**Utiçi adası** — Şantar adaları qrupuna daxil olan kiçik ada. Böyük Şantar adasında yerləşən Radujnı burnundan 8&nbsp;km aralıda yerləşir. Adanın uzunluğu 2,5&nbsp;km, eni isə 500 m təşkil edir. 
Ada ərazisində Şantar adaları arasında ən böyük eynəkli təmizçi koloniyası vardır. 1991-92-ci illər ərzində 17500 çüt quş qeydə alınmışdır. Suiti yerləşim yerləri vardır.
1999-cu ildə digər adalarla birlikdə «Şantar adaları» yasaqlığına daxil edilir. 2013-cü ildən isə Şantar Adaları Milli Parkı elan edilmişdir.

## İstinadlar
Vəssaf

**Şərəfəddin Abdullah ibn İzziddin Fəzlillah bin Əbi Naim Yəzdi** (, d.1257 -ö. 1329)— Elxanlı dövri tarixçisi, bürokrat və ədib.

## Həyatı
Şərəfəddin Abdullah ibn İzziddin Fəzlillah bin Əbi Naim 1257-ci ildə Şirazda doğulmuşdudu. Elxanlı hökmdarı Olcaytu xan tərəfindən ona verilən "Vəssafül-həzrət" və bunun qısaldılmışı olan "Vəssaf" ləqəbiylə tanınır. Atası Fəzlullah, Elxanlı dövlətinin Fars bölgəsi amillərindən idi. Vəssaf yaxşı bir təhsil aldıqdan sonra Elxanlılar dövlətində divan xidmətinə daxil oldu. 1297-ci ildə yazmağa başladığı "Tarix-i Vəśśaf" adlı əsərinin ilk üç cildini 13 Rəcəb 702 (3 mart 1303) tarixində vəzir və tarixçi Rəşidəddin Fəzlullah Həmədani ilə vəzir Sadəddin-i Savəcinin yardımıyla Qazan xana təqdim etdi. Kitabı incələyən Qazan xan, Vəssafa ehtiram göstərib, ehsanlar verdi; ondan özü Suriya səfərindən dönüncəyə qədər Sincarda qalmasını və əsərini yazmağa davam etməsini istədi. Vəssaf, müxtəlif kitablara ehtiyac duyduğunu və bir müddətdən bəri evindən uzaq qaldığını söyləyərək Qazan xandan bir il izin aldı. Yenə Rəşidəddin Fəzlullah Həmədaninin yardımıyla 24 məhərrəm 712 (1 iyun 1312) tarixində Sultaniyə şəhərində Sultan Olcaytu ilə görüşdü və əsərinin IV cildini hökmdara təqdim edərək onun təqdirini qazandı. Əsərin son cildini ancaq 1328-ci ildə tamamlaya bilən Vəssaf 1329-cu ildə vəfat etdi.

## Ədəbiyyat
* Əbdülməhəmməd Ayəti, Təĥrir-i Tarix-i Vəśśaf, Tehran, 1372, s. 329;
* K. Jahn, "Tərcəmə-i Tarix-i Vəśśaf", Rahnüma-yi Kitab, XVIII, Tehran, 1354/1975, s. 171;
* R. G. Kempinərs Jr., "Vassāfs Tajziyat al-amsār wa tazjiyat al-asār as a Sourcə for thə History of thə Chaghadayid Khanatə", JAH, XXII (1988), s. 160–187;
* Erdoğan Mərçil, "Vassaf", İA, XIII, 232–234;
* P. Jackson, "Waśśāf", EI² (İng.), XI, 174.

## Xarici keçidlər
*
Medveji adası

**Medveji adası** — Şantar adaları qrupuna daxil olan ada. Adanın uzunluğu 14&nbsp;km, eni isə 150&nbsp;m - 4,5&nbsp;km arasında dəyişir. Materikdən Şevçenko boğazı ilə ayrılır.

## İstinadlar

## Xəritələr
*Лист карты N53
*[Лист карты N—53—57](https://archive.today/20130417002356/www.g151.ru/content/maps/disk9/N-53%20%20%20020%20%EB%20%20(%D0%D4%20(%D8%C0%CD%D2%C0%D0%D1%CA%C8%C5%20%20%EE%F1%F2%F0%EE%E2%E0))/N53-057%20%20%20%C1%C8%D0%C0%CD%C4%C6%C0%20%2081-87%20%20(+).jpg)
Arndale Board

**Arndale Board** bir-çox imkanlara sahib olan, ARM Cortex-A15 MPCore prosessoru üzərində Cənubi Koreyada  yaradılmış bir-lövhəli kompüterdir.

## Xüsusiyyətləri

Arndale Board dörd hissədən ibarətdir: **Mərkəzi Prosessor lövhəsi**, **Əsas lövhə**, **Audio lövhəsi**, və **Konnektorlar lövhəsi**.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.arndaleboard.org 

## Həmçinin bax
Kekurnı adası

**Kekurnı adası** — Oxot dənizində yerləşən Qertner buxtasında yerləşən adacıq. Krasnı burnundan 700 metr aralıda qərarlaşır. Ada öz növbəsində bir 21 metr hündürlüyə malik qaya parçasıdır. Qağayıların toplandığı ərazidir. İnzibati cəhətdən Maqadan şəhəri ərazisinə daxildir.
Türkiyədə ali təhsil

**Türkiyədə ali təhsil** — Türkiyə Respublikasında mövcud olan ali təhsil sistemi.

## Tarixi
Türkiyədə ali təhsil orta məktəb məzunlarının müvafiq ixtisaslara sahib olmasını və yüksək səviyyəli mütəxəssislər kimi yetişməsini təmin edir.

Təxminən 30 ilə qədər bir müddətdə Türkiyədə ali təhsilin bütün səviyyələrində mərkəzi idarəetmənin olmaması səbəbindən bu sahədə ciddi geriləmə müşahidə edilirdi. Odur ki, 1981-ci ildə ali təhsil sahəsində aparılan islahatlardan sonra Türkiyə Respublikası Ali Təhsil Komitəsi yaradıldı və bütün ali təhsil müəssisələri bu qurumun tabeliyinə verildi. Beləliklə, bundan sonra Ali Təhsil Komitəsi bütün ali məktəblərin fəaliyyətinin koordinasiya olunmasını həyata keçirir və onların işinin müvafiq qanunvericilik çərçivəsində təşkilinə nəzarət edir.

1974-cü ildən fəaliyyətə başlamış Şagird Seçmə və Yerləşdirmə Mərkəzi isə Ali Təhsil Komitəsinin təsbit etdiyi əsaslar çərçivəsində ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarını həyata keçirir.

## Məqsəd və vəzifələri
Türkiyədə ali təhsilin məqsəd və vəzifələri milli təhsilin ümumi məqsəd və təməl prinsiplərinə uyğun olaraq belə müəyyən edilib:
* Tələbələri maraq, istedad və qabiliyyətləri müqabilində dövlətin elm və təhsil siyasətinə, əmək qabiliyyəti ehtiyaclarına görə yetişdirmək;
* Müxtəlif istiqamətlərdə elmi inkişafa nail olmaq;
* Ölkənin ümumi inkişafı naminə dərin elmi araşdırmalar aparmaq;
* Hökumət və qeyri-hökumət təşkilatları ilə işbirliyi şəraitində tədris və araşdırma mövzularının nəticələrini cəmiyyətə təqdim etmək;
* Elmi araşdırmaların nəticələrinə həsr olunmuş, elm və texnikanın inkişafını təmin edən nəşrləri təqdim etmək;
* Türkiyə cəmiyyətinin ümumi səviyyəsini yüksəldən, ictimai rəyi aydınlaşdıran elmi məlumatları xalqa çatdırmaq və əyani təhsil xidmətləri göstərmək.

## Müddəti
Türkiyədə ali təhsil müddəti ən az iki ildir. Bu ölkədəki universitetlərdə dörd illik fakültələr ilə iki illik ali peşə məktəbləri və axşam ali təhsil proqramları mövcuddur.

## Mövcud vəziyyəti
Hazırda ölkənin ali təhsil müəssisələri sırasına universitetlər, institutlar, konservatoriyalar, peşə ali məktəbləri daxildir. 2011-ci ildə bu ölkədə 104 dövlət, 62 vəqf universiteti və 7 peşə ali məktəbi fəaliyyət göstərirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Türkiyə universitetlərinin siyahısı
* Türkiyədə təhsil
* Türkiyədə orta təhsil

## Mənbə
* Bəşarət Məmmədov, ''Dünya təhsili: Türkiyənin təhsil sistemi'' (Yazının hazırlanmasında Türkiyənin Azərbaycandakı səfirliyinin təqdim etdiyi rəsmi materiallardan istifadə olunub.), "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 15.04.2011, № 14. 

## Xarici keçidlər
* Türkiyə Respublikası Milli Təhsil Nazirliyinin saytı.
Nambarın Enxbayar

**Nambarın Enxbayar** (; d. 1 iyun 1958, Ulan-Bator, Monqolustan) — Monqolustan prezidenti (2005-2009).

## Həyatı
Nambarın Enxbayar 1 iyun 1958-ci ildə Monqolustanın paytaxtı Ulan-Bator şəhərində anadan olmuşdur.

## Təhsili
İlk təhsilini Ulan-Batordakı rus dili təmayüllü orta məktəbdə almış, oranı bitirdikdən sonra 1975-ci ildə göndəriş ilə Moskva şəhərindəki Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olmuşdur. 1980-ci ildə ali məktəbdən filoloq-tərcüməçi ixtisası ilə məzun olmuşdur. 1985-1986-cı illərdə Böyük Britaniyanın Lids Universitetində ingilis dili və ədəbiyyatı üzrə təhsil kurslarında təhsil almışdır.

## Karyerası
1980-1990-cı illərdə Monqolustan Yazıçılar Birliyində tərcüməçi, redaktor, xarici əlaqələr şöbəsinin müdiri, İcraçı Katib vəzifələrində çalışmış, Monqolustan Tərcüməçilər İttifaqının vitse-prezidenti olmuşdur.

## Siyasi karyerası
1990-1992-ci illərdə Mədəniyyət və İncəsənətin İnkişafı üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır.

1992-ci ildə ilk dəfə olaraq ölkə parlamenti olan Monqolustan Dövlət Böyük Xuralının üzvü seçilmişdir.

1992-1996-ci illərdə Monqolustanın mədəniyyət naziri vəzifəsində çalışmışdır.

1996-1997-ci illərdə Monqolustan Xalq İnqilabı Partiyasının Baş Katibi və Parlament fraksiyasının rəhbəri olmuşdur. 1997-ci ildən 2005-ci ilə qədər Monqolustan Xalq İnqilabı Partiyasına rəhbərlik etmişdir. Qeyd olunan illər ərazində özünün son 75 ildə çətin dövrünü yaşayan Monqolustan Xalq İnqilabı Partiyası müxalifətdə olan siyasi qurum idi.

Nambarın Enxbayar 1997-2000-ci illərdə Parlamentin azlıq fraksiyasına da rəhbərlik etmiş və 2000-ci ildə keçirilmiş Parlament seçkilərində 76 deputat yerindən 72-nə sahib olmaqla partiyası qələbə qazanmışdır. Bundan sonra Nambarın Enxbayar Monqolustanın baş naziri seçilmişdir. O, baş nazir olduğu müddətdə o üç dəfə ardıcıl olaraq ilin adamı nominasiyasının qalibi olmuşdur.

2004-2005-ci illərdə Monqolustan Dövlət Böyük Xuralının spikeri seçilmişdir. 22 may 2005-ci ildə isə ölkə Prezidenti seçildikdən sonra və partiya sədrliyindən istefa vermişdir. 18 iyun 2009-cu ilə qədər bu vəzifədə olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Rus və ingilis dillərini mükəmməl bilən Nambarın Enxbayar Plexanov adına Rusiya İqtisadi Akademiyasının Fəxri doktorudur. Monqolustanın ilk siyasi xadimidir ki, xarici ölkələrin rəhbərləri ilə rus və ingilis dillərində tərcüməçinin iştirakı olmadan danışır.

## Ailəsi

Onongiin Tsolmon ilə ailəlidir. Onların bu nikahdan dörd övladı vardır. Övladlarının ikisi – 15 yaşlı qızı və 13 yaşlı oğlu Rusiya Federasiyasının
Monqolustandakı səfirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən orta məktəbdə təhsil alırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əbdüləli mirzə Ehtişamüddövlə

**Ehtişamüddövlə Əbdüləli mirzə Hacı Fərhad mirzə oğlu Qovanlı-Qacar** (1861-?)—Qacar şahzadəsi, Zəncan əyalətinin valisi.

## Həyatı
Hacı Fərhad mirzənin ikinci оğlu Əbdüləli mirzə 1861-ci ildə Təbriz şəhərində dünyaya gəlmişdi. Mükəmməl saray təhsili almışdı. Əbdüləli mirzə ərəb ədəbiyyatına mükəmməl yiyələnmiş və xoş xəttə malik idi. Əbdüləli mirzə Ali fəlsəfəni və riyaziyyat elmlərini, sufi və ariflərin kitablarını, dövrün görkəmli ustadları Mirzə Məhəmmədəli Qaini və Mirzə Məhəmmədrza Qəmişeidən öyrənmişdi.

Əbdüləli mirzə 1882-ci ildən 1893-cü ilə qədər Xəmsə (Zəncan) əyalətinin valisi оlmuşdu. Cahanşah xan Avşarla ixtilafına görə оranı tərk еtmişdi.

Əbdüləli mirzə qardaşının vəfatından sоnra  Mötəmədəddövlə ləqəbini daşıyırdı.
Əbdüləli mirzə "Əbdi" təxəllüsü ilə şeir yazırdı.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Qacarlar
* Fərhad mirzə Qovanlı-Qacar
Bayatı–Türk

**Bayatı–Türk** — Şur dəstgahı tərkibində olmaqla özlüyündə dügah, fili, şikəstə, camədəran, Mehdiyi zərrabi, ruh-ül-ərvah kimi şöbələri birləşdirən muğam.

Şərq musiqisində Rast dəstgahında niiriz və mübərriğə arasında səslənən şöbə.

## Mənbə

https://musiq.im/dictionary.php?file=az/datada7b
Namizədlər Turniri

**Dünya Şahmat Namizədlər Turniri** 1950-ci ildən bəri FİDE tərəfindən təşkil olunur. Final yarışında Dünya Şahmat Çempionatı üçün iddiaçı müəyyən edilir. Qalib dünya çempionluğu üçün hazırkı dünya çempionu ilə oynamaq hüqüqu qazanır.
Latqallar

**Latqallar** (, *latgalīši*; ) — latışların etnoqrafik qrupu sayılan Latviyanın Latqale diyarının kök əhalisi. Latqal dili Latviyada rəsmən dövlətin tək rəsmi dili olan Latış dilinin yuxarı ləhcəsi sayılır.

2011-ci ildə aparılan sorğu göstərib ki, Latviya əhalinin 8,8%-i və ya 164500 adam Latqalca danışır. Onların 97600-ü Latqaledə, 29400-ü Riqada, 14400-ü isə Riqa regionda yaşayır.

## İstinadlar
Bella Davidoviç

**Bella Mixaylovna Davidoviç** (; ) — yəhudi əsilli sovet-amerikan pianoçusu.

Bella Mixayılovna Davidoviç 1928-ci ilin 16 iyun tarixində Bakı şəhərində yəhudi ailəsində anadan olub. 6 yaşı olarkən piano təhsili almağa başlayır və cəmi üç il sonra Lüdviq van Bethovenin *1 nömrəli piano konserti* parçasını sərbəst işləyir. 1939-cu ildə musiqi təhsilini genişləndirmək üçün Moskva şəhərinə köçür. 18 yaşı olarkən daxil olduğu Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasında dövrünün tanınmış musiqişünasları Konstantin İqumunov və Yakov Filyerdən dərslər almışdır. Pianoçunun ilk böyük uğuru Frederik Şopenin xatirəsinə həsr olunmuş musiqi yarışmasında dərəcə qazanması olmuşdur.

Frederik Şopenin xatirəsinə həsr olunmuş musiqi yarışmasında qazanılmış uğur Bella Davidoviçin gələcək karyerasında dönüş nöqtəsi oldu və bundan sonra pianoçu SSRİ və Şərqi Avropada tanınmağa başlandı. Bella Davidoviç Sankt-Peterburq Filarmoniya orkestrında 28 mövsüm solist kimi fəaliyyət göstərmiş və eyni zamanda 16 il Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasında dərs demişdir. Pianoçu SSRİ musiqisi üçün əhəmiyyətli şəxs olmaqla yanaşı SSRİ mədəniyyət dairələrində qəbul edilmiş bir necə qadın sənətçidən biri olmuşdur.

## İstinadlar