open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Perfluorooktan turşusu

**Perfluorooktan turşusu** (, **PFOA**, **C8**) — perftorlu oktan turşusu. Bir əsaslı karbon turşularına aiddir. Zəhərlidir.

## İstifadəsi
* Bu turşunun ən geniş yayılmış istifadəsi politetrafloroetilendən (Teflon), eləcə də yanğına davamlı, nəmə davamlı və ləkəyə davamlı digər materiallardan (o cümlədən paltar hazırlamaq üçün istifadə olunan) məmulatların istehsalındadır. Xüsusilə, politetrafloroetilendən məhsulların istehsalında, PFOA səthi aktiv maddə kimi məhsulların emulsiya qəlibində istifadə olunur.
* Bu anion ilə duzlar səthi aktiv maddələr kimi istifadə olunur, xüsusən fluoropolimerlərin istehsalında emulsiya polimerləşməsi üçün.

## Təhlükə

### Bioloji təhlükə
Çox kaustik maddədir. Toksin, kanserogen sayılır.

PFOA-nın ətraf mühitə daxil olması ilk növbədəpolitetrafloroetilen (teflon kimi tanınır) istehsalı zamanı sızmalarla əlaqədardır. ABŞ-də əsas istehsalçılar DuPont və 3M idi. PFOA-nın canlı orqanizmlərə təsiri məsələsi hələ 1960-cı illərdə PFOA istehsalçıları tərəfindən qaldırılmışdı, lakin istehsalın genişlənməsi səbəbindən yalnız 1980-ci illərdə bu məsələ kəskinləşdi. 1998-ci ildən DuPont, zərər çəkmiş zavod işçiləri və onların yaxınlığında yaşayanlar adından çıxış edən amerikalı hüquqşünas Robert Bilott tərəfindən yüz milyonlarla dollar tələblərini alıb.

1990-cı illərdə ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi maddə ilə maraqlanmağa başladı. 2006-cı ildə Agentlik PFOA-nı kanserogen kimi təsnif etdi. PFOA-nın proseslərdən çıxarılması proqramı işə salındı. Bir sıra şirkətlər cərimələnib.

#### Politetrafloroetilen məhsullarında PFOA
PFOA-nın ətraf mühitə daxil olmasının başqa bir yolu politetrafloroetilenin və ondan hazırlanan məhsulların sənaye çirklənməsidir. Perfluorooktan turşusu 190 °C temperaturda parçalanır, bəzi Teflon məhsullarının parçalanması texnoloji prosesi 420 °C temperaturda baş verir.

### Kimyəvi təhlükə
Metallarla reaksiya verərkən partlayıcı hidrogen buraxır.

Termal parçalanma 202 °C -dən yuxarı temperaturda baş verir, xüsusən hidrogen flüoridinin sərbəst buraxılması ilə.

## Filmlər
2019-cu ildə DuPont-un 1960-cı illərdən bəri ətraf mühiti PFOA ilə çirkləndirdiyini açıqlayan korporativ hüquqşünas Robert Bilottun hekayəsini təsvir edən Dark Waters filmi nümayiş olundu.

## Həmçinin bax
* Akrilnitril

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* PFOA-facts.com, perfluorooktan turşusu (PFOA) kimi tanınan sənaye kimyəvi maddələri haqqında məlumat üçün mənbədir.
* PFOA : Perfluorooctanoic Acid Concerns & Risks 
* Perfluorooktanoik turşu (PFOA) və flüorlu telomerlər
Frensis Ha

**Frensis Ha** () — Noa Baumbaxın rejissorluğu ilə 2012-ci ildə çəkilmiş ağ-qara, komediya-dram filmi. Ssenarisini Baumbax və filmin baş rolunu ifa edən Qreta Qerviq yazmışdır. Film Nyu-Yorkda yaşayan 27 yaşlı rəqqasə Frensis Halladeyin həyatından bəhs edir. Filmin premyerası 1 sentyabr 2012-ci ildə Tellurayd Film Festivalında baş tutdu. Daha sonra film 17 may 2013-cü ildə ABŞ-də IFC Films tərəfindən məhdud sayda kinoteatrda nümayiş olundu.

## Rollarda

* Qreta Qerviq — Frances Halladay
* Miki Samner — Sophie Levee
* Adam Driver — Lev Shapiro
* Michael Zegen — Benji
* Patrick Heusinger — Reade "Patch" Krause
* Michael Esper — Dan
* Charlotte d'Amboise — Colleen
* Grace Gummer — Rachel
* Josh Hamilton — Andy
* Maya Kazan — Caroline
* Justine Lupe — Nessa
* Britta Phillips — Nadia
* Juliet Rylance — Janelle
* Dean Wareham — Spencer

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
* ''Frances Ha: The Green Girl'' – an essay by Annie Baker at The Criterion Collection
90-cı illərin ortası

**90-cı illərin ortası** () — Cona Hillin rejissorluğu ilə 2018-ci ildə çəkilmiş müstəqil film. Bu aktyorun rejissorluq debütüdür. O, özünün 1990-cı illərdə yaşadığı uşaqlıq həyatını filmə qatmışdır. Film 90-cı illərdə Los-Ancelesdə yaşayan 13 yaşlı skeytbordçu oğlandan bəhs edir.

## Rollarda
* Sunny Suljic — Stevie "Sunburn"
* Na-Kel Smith — Ray
* Olan Prenatt — Fuckshit
* Lucas Hedges — Ian, Stevie's abusive older brother
* Katherine Waterston — Dabney, Ian and Stevie's mother
* Gio Galicia — Ruben
* Ryder McLaughlin — Fourth Grade
* Alexa Demie — Estee

## İstinadlar
Super (film)

**Super** —  rejissorluğu ilə 2010-ci ildə çəkilmiş qara komediya, superqəhrəman filmi. Baş rollarda , Elliot Peyc, ,  və  çəkilib. Film heç bir gücləri olmadığı halda super qəhrəmana çevrilən aşpaz Frenk Darbonun hekayəsindən bəhs edir. O, həyat yoldaşını narkotik satıcısının əlindən geri qaytarmağa çalışır.

## Rollarda
* Rainn Wilson — Frank Darbo / The Crimson Bolt
** Grant Goodman — young Frank Darbo
* Elliot Peyc — Libby / Boltie
* Liv Tyler — Sarah Helgeland
* Kevin Bacon — Jacques
* Nathan Fillion — The Holy Avenger
* Michael Rooker — Abe, a conspiracy theorist
* Gregg Henry — Det. John Felkner
* Andre Royo — Hamilton
* Sean Gunn — Toby
* Stephen Blackehart — Quill
* Greg Ingram — Long-Haired Hood
* William Katt — Sgt. Fitzgibbon
* Linda Cardellini — Maria, the Pet Store Employee
* Rob Zombie — the voice of God
* Don Mac — Mr. Range
* Zach Gilford — Jerry
* Steve Agee — Comic Book Store Employee
* Mollie Milligan — Jennifer Helgeland
* James Gunn — Demonswill
* Daniel Mignault — Feature / Brother

## İstinadlar
Palo-Alto (film, 2013)

**Palo-Alto** ( — Cia Koppolanın rejissorluğu ilə 2014-cü ildə çəkilmiş dram filmi. Ceyms Frankonun 2010-cu ildə yazdığı eyniadlı hekayə əsasında çəkilmişdir. Filmdə Emma Roberts, Cek Kilmer, Ceyms Franko, Net Vulff və Zoi Levin rol alıb. Film Kaliforniyada yaşayan üç gəncin həyatından bəhs edir.

## Rollarda
* Emma Roberts — April
* Ceyms Franko — Mr. B
* Jack Kilmer — Teddy
* Nat Wolff — Fred
* Zoe Levin — Emily
* Val Kilmer  — Stewart
* Keegan Allen — Archie "Skull"
* Margaret Qualley — Raquel
* Chris Messina — Mitch
* Claudia Levy — Shauna
*Olivia Crocicchia — Chrissy
* Micah Nelson — Michael
* Sandra Seacat — Tanya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Sevdiyim insan (film)

**Sevdiyim insan** () — Çarli Makdauellin rejissorluğu və Castin Laderin ssenarisi ilə çəkilmiş ABŞ filmi. Baş rollarda Mark Düplass və Elizabet Moss çəkilib. Filmin premyerası 21 yanvar 2014-cü ildə Sandens Film Festivalında baş tutub.

## Məzmun
İtan və Sofi bitmək üzrə olan evliliklərini xilas etmək üçün terapevtlərinin təklifi ilə həftə sonu kiçik tətilə çıxırlar. Onlar dincəldikləri bu evdə təsəvvür belə etməyəcəkləri şeylə qarşılaşırlar.

## Rollarda
* Mark Düplass — İtan
* Elizabet Moss — Sofi
* Ted Denson — terapist
* Mary Steenburgen — Ana (səs)
* Çarli Makdauell — Medison (səs)
* Mel Eslyn — Viktoria (səs)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* The AFI Interview: The One I Love's Charlie McDowell and Justin Lader
*
Vahid Rəhbani

**Vahid Rəhbani** (; ) — iranlı aktyor, rejissor, dramaturq və tərcüməçidir. O, daha çox *Gando* (2019–2021) serialında oynadığı Məhəmməd rolu ilə tanınır *.* O, *Məqsəd* (2021) və *My Name Is Love* (2023) filmlərində göstərirdiyi performansa görə iki dəfə Kristal Simurq mükafatını qazanıb.

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya Serialları və Verlişləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Mükafatlar və nominasiyalar
Psychology Today

***''Psychology Today**** — [[psixologiya]] və insan davranışı ətrafında xüsusiləşmiş Amerika media təşkilatıdır. İlk dəfə 1967-ci ildə çıxan jurnal iki ayda bir olaraq nəşr edilməyə başladı. *Psychology Today'' veb-saytında terapiya və səhiyyə mütəxəssisləri kataloqları və müxtəlif psixoloqlar, psixiatrlar, sosial işçilər, tibb həkimləri, antropoloqlar, sosioloqlar və elm jurnalistləri tərəfindən yazılmış yüzlərlə bloq var.

## Tarix və mövzuları
1967-ci ildə  tərəfindən inkişaf edən psixologiya ədəbiyyatını geniş ictimaiyyət üçün əlçatan etmək üçün əsası qoyulan Psychology Today jurnalı reportaj və məlumatlardan ibarətdir. O, insan motivasiyasından tutmuş şəxsiyyətin inkişafına, intellektdən uşaq inkişafına və valideynlik təcrübələrinə, şizofreniyadan seksuallığa, liderlikdən asılılığa, narahatlıqdan siyasətə — insan davranışının geniş spektrinə qədər müxtəlif mövzularda tədqiqat hesabatlarına və ekspertlərlə müsahibələrə əsaslanır, mövzular hətta heyvanların davranışını da əhatə edir.

2010-cu ilin iyun ayından 2011-ci ilin iyun ayına qədər qəzet köşkü satışlarına görə ilk on istehlakçı jurnaldan biri idi.

Psychology Today veb-saytı, 1992-ci ildən bəri jurnal məqalələrini arxivləşdirməklə yanaşı, laboratoriya tədqiqatçıları, klinik praktikantlar və geniş təcrübəyə malik yazıçılar tərəfindən davamlı bloq axını təqdim edir. Veb sayt həm də ABŞ və dünyada psixoloqlar, psixiatrlar və digər psixi sağlamlıq mütəxəssislərinin hərtərəfli kataloqu üçün əsas portaldır.

## Rəhbərlik
1983-cü ildən 1987-ci ilə qədər jurnal Amerika Psixoloji Birliyinə məxsus idi və onun tərəfindən idarə olunurdu. Hazırda o, Sussex Publishers-ə məxsusdur.

## Baş redaktorlar
* Anastasiya Toufexis, 1998–1999
* Robert Epstein, 1999–2003
* Kaja Perina, 2003-indiki

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Con Herbert (dramaturq)

**Con Herbert** () — kanadalı dramaturq, dreq-kvin və teatr rejissoru.

## Həyatı
Herbert 13 oktyabr 1926-cı ildə Torontoda anadan olmuşdur Orta məktəbi bitirdikdən dreq yarışmalarında yarışmağa başladı. 1940-cı illərdə Herbert qadın paltarında olarkən quldurluğa cəhdin qurbanı oldu. Onun təcavüzkarları yalan olaraq Herbertin onları cinsi əlaqəyə cəlb etdiyini iddia edirdilər, və Herbert Kanadanın 1969-cu ilə qədər ləğv edilməmiş eyni cinsli cinsi fəaliyyət qanununa əsasən ədəbsizliyə görə ittiham edilib məhkum edilmişdir. Məhkum edildikdən sonra Herbert Ontario ştatının Guelph şəhərindəki gənclər islahxanasında xidmət etdi. Herbert daha sonra Mimikodakı islahxanada ədəbsizliyə görə daha bir cəza çəkdi.

Daha sonra Herbert 1955-ci ildə Torontoya qayıtmazdan əvvəl özünü saxlamaq üçün müxtəlif işlərdə çalışaraq Şimali Amerikanı gəzdi. O, Kanada Milli Balet Məktəbində və Dora Mavor Moore 's New Play Society-də çalışdı. Herbert 1960-cı ildə bacısı Nana Brundac ilə Qarret Teatrının əsasını qoydu.

## Yaradıcılığı
Herbert 1964-cü ildə *"Fortune and Men's Eyes"* kitabını dəmir barmaqlıqlar arxasında keçirdiyi vaxta əsaslanaraq yazdı. O, Queenie personajını özünə aid etməklə əsərə daxil etdi. Tamaşa ilk dəfə 1965-ci ildə Bruno Gerussi tərəfindən idarə olunan Stratford Festivalı daxilində səhnələşdirildi, lakin Herbert Kanadada tam tamaşa nümayiş etdirmək istəyən teatr tapa bilmədi. Nəhayət, 14 fevral 1967-ci ildə Devid Rotenberq və Mitçel Nestorun prodüserliyi ilə Nyu-Yorkda Brodveydən kənar tamaşa kimi təqdim olundu. Keçmiş məhkum olduğu üçün Herbert əsərlərinin istehsalına qatılmaq üçün ABŞ-yə girməkdə çətinlik çəkirdi.

*"Fortune and Men's Eyes"* Kanada teatrı tarixində həm Kanadada, həm də beynəlxalq miqyasda ən çox istehsal olunan tamaşalardan biri olaraq qalır. O, 40-dan çox dilə tərcümə edilmiş və beynəlxalq səviyyədə səhnələşdirilmişdir. Əsərin Herbertin ssenarisi əsasında hazırlanmış kino versiyası 1971-ci ildə Harvi Hart tərəfindən çəkilmişdir. Tamaşa prodüser David Rothenberg-ə böyük təsir etdi. Rothenberg əvvəllər həbsdə olan insanların cəmiyyətə yenidən inteqrasiyasını dəstəkləyən qeyri-kommersiya müdafiə təşkilatı olan Fortune Society-ni yaratdı.

Herbert 2001-ci ildə vəfat etmişdir. Onun qeyd olunan əsərinin maşınla əl yazısı Kanada Lesbian və Gey Arxivinin ixtiyarındadır. Seçilmiş əlyazmalar, məktublar və şəxsi sənədlər 1982-ci ildə Vaterlo Universitetinin Kitabxanasına bağışlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* John Herbert at the Internet Off Broadway Database
*
Kiril Kulakov

**Kiril Kulakov** () — General-mayor, Qarabağdakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanı.

## Həyatı
Kiril Kulakov 20 iyul 1969-cu ildə doğulub. 1990-cı ildə Kazan Ali Hərbi Komandanlıq Məktəbini bitirib. Bundan sonra bir müddət Almaniyada, Uşaq Şərqdə və Mərkəzi Hərbi dairəsində qulluq edib.

2014–2017-ci illərdə Orenburq kazak briqadasının Çelyabinsk vilayətinin Çebarkulda yerləşən Suvorov, Kutuzov və Aleksandr Nevski adına Qırmızı Bayraq ordenli 7-ci Əlahiddə Mühafizə Tankının komandiri vəzifəsində çalışıb.

2016-cı ildə general-mayor rütbəsinə layiq görülüb.

2017-ci ilin martından Kazan Ali Hərbi Komandanlıq Məktəbinin rəisi olub.

2023-cü ilin avqustunda Qarabağdakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanı təyin olunub.

## Təltifləri
* "Rəşadətli əməyə görə" ordeni
* "Tatarıstan Respublikası qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni

## İstinadlar
Nicat Feyzullayev (professor)

**Nicat Feyzullayev** (22 yanvar 1932, Bakı ―  20 iyul 2001) ― AMEA-nın müxbir üzvü (2001).
## Həyatı
Nicat Feyzullayev 22 yanvar 1932-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Ali təhsilini 1950-1955-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsində alıb.

## Əmək fəaliyyəti
Nicat Feyzullayev əmək fəaliyyətinə 1956-cı ildə AMEA-nın Zoologiya İnstitutunda başlayıb. O, 1956-1964-cü illərdə baş laborant, 1964-1974-cü ildə illərdə isə baş elmi işçi kimi çalışıb. 1974-2001-ci illərdə Helmintlərin sistematikası və bio­logiyası laboratoriyasının müdiri vəzifəsini icra edib.

## Akademik fəaliyyəti
Nicat Feyzullayev Azərbaycanda quşların, balıq və molyuskaların parazitlərinin tədqiqçılarından biri olmuşdur. Alimin işlə­rinə ABŞ, Braziliya, Kanada, Fransa, Almaniya, İspaniya, İtaliya, Böyük Brita­niya, Polşa, Bolqariya, Çexiya, Maca­rıstan, Avstraliya, İsrail, Nigeriya kimi ölkə­lərdən göndərişlər gəlmiş, yaxın və uzaq xarici ölkələrin biologiya fakül­tələ­rinin və tibb universitetlərinin mühazirələrində onun tərəfindən nəzəri cəhətdən işlənib hazırlanmış əsərlər istifadə olunmuşdur.

Nicat Feyzullayev 1962-ci ildə fəlsəfə, 1983-cü ildə elmlər doktoru dissertasiyalarını müdafiə edib. O, 1996-cı ildə professor elmi adına layiq görülüb. 2001-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilib. Alim 140 elmi əsərin müəllifi və həmmüəllifidir. Onlardan 52-si xa­ricdə nəşr olunub. Habelə Bakı, Tiflis və Moskva şəhərlərində nəşr olunan 5 monoqrafiyanın həm­müəl­lifidir. O, "Azərbaycanın heyvanlar aləmi" 3 cildliyinin müəlliflərin­dən biri olub. Alimin elmi rəhbərliyi altında 10 fəlsəfə doktoru dissertasiyası müdafiə olun­ub.

## Ölümü
Nicat Feyzullayev 20 iyul 2001-ci ildə vəfat edib.

## Mükafatları
Nicat Feyzullayev SSRİ EA-nın "Akademik Y.N.Pavlovski" və "Akademik K.İ.Skryabin" fəxri medalları ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Urobilinogen

**Urobilinogen** — bilirubinin azalmasının rəngsiz əlavə məhsulu. Bağırsaqlarda bakteriyaların bilirubinə təsiri nəticəsində əmələ gəlir. Urobilinogenin bir hissəsi yenidən qan dövranına təkrar sorulur və böyrəklər vasitəsilə xaric edilir, bu normal "enterohepatik urobilinogen dövrü"dür. 
## Hemoliz zamanı

Hemoliz zamanı əmələ gələn bilirubinin miqdarının artması bağırsaqda urobilinogenin əmələ gəlməsinin artmasına səbəb olur. Qaraciyər xəstəliklərində (məsələn, hepatit) qaraciyərdə urobilinogen dövrü inhibə olunur, bu da urobilinogenin səviyyəsini artırır.
## Mexanizmi
### Bağırsaqlarda

Bağırsaqdakı urobilinogen birbaşa qəhvəyi sterkobilinogenə qədər azalır, bu da nəcisə xarakterik rəng verir. O, həmçinin sterkobilinogenə oksidləşə bilər.

Öd yollarının obstruksiyası zamanı konyuqasiya olunmuş bilirubinin normadan aşağı olan miqdarı urobilinogenə çevrilmək üçün bağırsağa çatır.
### Sidikdə
 
Urobilinogen reabsorbsiya və ifrazat üçün məhdud olduğundan, sidikdə tapılan urobilinin miqdarı azdır. Böyük miqdarda həll olunan konjuge bilirubin qan dövranına daxil olur və böyrəklər vasitəsilə xaric olur. Bu mexanizmlər öd yollarının obstruksiyası ilə müşahidə olunan tünd sidik və solğun nəcislə özünü göstərir. Urobilinogen sidikdə sarı piqment olan urobilinə çevrilir.

Sidikdə urobilinogenin səviyyəsi aşağı olduqda sarılıq və ya bağırsaq bakterial florasını məhv edən geniş spektrli antibiotiklərlə müalicə nəticəsində baş verə bilər. (Bilirubinin bağırsağa keçməsinin maneə törədilməsi və ya bağırsaqda urobilinogen istehsalının pozulması.)

Sidikdə urobilinogen səviyyəsinin aşağı olması anadangəlmə enzimatik sarılıq (hiperbilirubinemiya sindromları) və ya ammonium xlorid və ya askorbin turşusu kimi sidiyi turşulaşdıran dərmanlarla müalicə nəticəsində yarana bilər.
## Yüksəkməsi

Yüksək səviyyədə urobilinogen hemolitik anemiya (qırmızı qan hüceyrələrinin həddindən artıq parçalanması), qaraciyərin həddindən artıq yüklənməsi, urobilinogen istehsalının artması, reabsorbsiya - böyük hematoma, qaraciyər funksiyasının məhdudlaşdırılması, qaraciyər infeksiyası, qaraciyər zəhərlənməsi və ya sirrozu göstərə bilər.

## Nomenklaturası

Urobilinogen (digər adı D-urobilinogen) digər 2 birləşmə ilə sıx bağlıdır: mezobilirubinogen (a.k.a. I-urobilinogen) və sterkobilinogen (a.k.a. L-urobilinogen). Xüsusilə, urobilinogen mezobilirubinogen əmələ gətirmək üçün azaldıla bilər və mezolirubinogen sterkobilinogen əmələ gətirmək üçün daha da azaldıla bilər. 

Hər 3 birləşmənin hamısına çox vaxt "urobilinogenlər" deyilir.
## Ölçməsi

Urobilinogenin tərkibi para-Dimetilaminobenzaldehid ehtiva edən Erlih reagenti ilə reaksiya ilə müəyyən edilir və Ehrlih vahidləri ilə ölçülə bilər. Erlih reagenti urobilinogenlə reaksiyaya girərək çəhrayı-qırmızı rəng verir. Bir Ehrlih vahidi nümunənin desilitrinə 1 mlq. urobilinogenə bərabərdir (1 mq/dL).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Biochemicals pathways Map
Brayan Krenston

**Brayan Li Krenston** (; ) — amerikalı aktyor, rejissor və prodüser. "Breaking Bad" teleserialının baş qəhrəmanı Volter Vaytı canlandırdığına görə məşhurlaşıb. O, həmçinin 2000–2006-cı illərdə Fox telekanalında yayımlanan "Ortancıl Malkolm" sitkomunda Hal rolunda çəkilib. Krenston altı "Praymtaym Emmi", iki "Toni" və bir "Qızıl Qlobus" mükafatı laureatdır.

## Həyatı
Brayan Krenston 7 mart 1956-cı ildə Los-Ancelesin Hollivud bölgəsində üç uşaqdan ikincisi olaraq anadan olub. Anası Annalisa "Peqqi" radio aktrisası, atası Cozef Luiz Krenston isə aktyor və keçmiş həvəskar boksçu olub. Atası irland, alman və avstriyalı aşkenazi yəhudisi mənşəli, anası isə alman mühacirlərinin qızı idi. Onun özündən böyük Kayl adlı qardaşı və özündən kiçik Emi adlı bacısı var. Krenston San Fernando vadisində yerləşən Canogna Park məhəlləsində böyüyüb. Atası aktyorluq edərək ailəsini dolandırmaq üçün yetərincə pul qazana bilmirdi, nəticədə o, Krenston 11 yaşında olarkən ailəsini qoyub getdi. Brayan və qardaşı Kayl ondan 22 yaşları olana qədər xəbər ala bilmədi, sonda onu axtarıb tapmağa qərar verdilər. Krenston 1988-ci ildə atasının rejissorluğu ilə çəkilmiş "The Big Turnaround" filmində rol aldı. Atası 2014-cü ildə vəfat edənə qədər onunla münasibətinə davam etdirmişdi.

## Şəxsi həyatı

Krenston 1977-ci ildən 1982-ci ilə qədər yazıçı Miki Midlton ilə evli olub. O, 1984-cü ildə "*Airwolf*" teleserialının çəkilişi zamanı tanış olduğu Robin Dirden ilə 8 iyul 1989-cu ildə ailə həyatı qurub. Onların 1993-cü ildə dünyaya gələn qızı  də aktrisadır və "*[[Breaking Bad]]*" teleserialının "" epizodunda çəkilib.

### Siyasi baxışları
Krenston Demokratdır. O, abortu dəstəkləyir, marixuananın qanuniləşdirilməsinin tərəfdarıdır və silah satışının əleyhinədir.

Krenston 2016-cı il ABŞ prezident seçkilərində Hillari Klintonu dəstəkləyib və Donald Trampı sevmədiyini bildirib.

## Filmoqrafiya
*Siravi rayanı xilas etmək (1998)
*Balaca günəş işığı (2006)
*Sürücü (2011)
*Madaqaskar 3: Avropanın ən çox axtarılanları (2012)
*Arqo (2012)
*Qodzilla (2014)
* (2015)
*Kunq-fu panda 3 (2016)
* (2016)
* (2017)
* (2018)
* (2023)

## İstinadlar
IMS

**IP Multimedia Subsystem** və ya qısaca **IMS** — IP multimedia xidmətlərini çatdırmaq üçün standartlaşdırılmış arxitektura freymvorku. Tarixən mobil telefonlar IP paket kommutasiya şəbəkəsi üzərindən deyil, dövrə kommutasiya tipli şəbəkə üzərindən səsli zəng xidmətləri göstərmişdir. Səs (VoIP) və ya digər multimedia xidmətlərinin çatdırılmasının alternativ üsulları smartfonlarda əlçatan olub, lakin onlar bütün sənayedə standartlaşdırılmayıb. IMS bu cür standartlaşdırmanı təmin edən freymvorkdur.

IMS əvvəlcə simsiz standartlar orqanı 3GPP tərəfindən GSM-dən kənarda mobil şəbəkələrin inkişafının bir hissəsi kimi tərtib edilmişdir. Onun orijinal tərtibatı (3GPP Rel-5) GPRS üzərindən İnternet xidmətlərinin çatdırılması üçün bir yanaşma idi. Bu daha sonra simsiz lokal şəbəkə, CDMA2000 və sabit xətlər kimi GPRS-dən başqa şəbəkələrin dəstəyini tələb etməklə 3GPP, 3GPP2 və ETSI TISPAN tərəfindən yeniləndi.

IMS mümkün olduqda IETF protokollarından (məsələn, SIP) istifadə edir. 3GPP-ə görə, IMS tətbiqləri standartlaşdırmaq üçün deyil, simsiz və simli terminallardan multimedia və səs proqramlarına çıxışa kömək etmək, yəni FMC formasını yaratmaq üçün nəzərdə tutulub. Bu çıxış şəbəkəsini xidmət səviyyəsindən təcrid edən üfüqi idarəetmə təbəqəsinə malik olmaqla həyata keçirilir. Məntiqi arxitektura nöqteyi-nəzərindən xidmətlərin öz idarəetmə funksiyalarının olmasına ehtiyac yoxdur, çünki idarəetmə təbəqəsi ümumi üfüqi təbəqədir. Bununla belə praktikada bu mütləq daha da azaldılmış xərc və mürəkkəblik demək deyil.

Simli və simsiz şəbəkələr üzrə xidmətlərə giriş və təminat üçün alternativ və üst-üstə düşən texnologiyalara GAN, softswitch-lər və "çılpaq" SIP kombinasiyaları daxildir.

Ənənəvi simsiz/sabit operatorların nəzarətindən kənar mexanizmlərdən istifadə edərək məzmuna və kontaktlara daxil olmaq getdikcə asanlaşdığından IMS-nin maraqlarına ziddiyyət yaranır.

IMS-ə əsaslanan qlobal standartlara misal olaraq VoLTE, Wi-Fi Calling (VoWIFI), ViLTE, WiFi and LTE over SMS/MMS, LTE over USSD və joyn və ya Advanced Messaging kimi tanınan RCS üçün əsas olan MMTel-i göstərmək olar. RCS daha sonra Presence/EAB (təkmilləşdirilmiş ünvan kitabçası) funksiyasını əlavə etdi.
## Həmçinin bax
* 4G
* Generic Access Network
* OMA Instant Messaging and Presence Service
* Mobil VoIP
* System Architecture Evolution
* SIMPLE
* Text over IP
* Ultra Mobile Broadband

## İstinadlar

### Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* A decent IMS tutorial
* IMS Call Flows
Next-generation network

**Next-generation network** (**NGN**; ) — telekommunikasiya nüvəsi və giriş şəbəkələrində əsas memarlıq dəyişikliklərinin məcmusu. NGN-nin arxasında duran ümumi ideya ondan ibarətdir ki, bir şəbəkə bütün məlumat və xidmətləri (səs, məlumat və video kimi bütün növ media) onları internetdə istifadə olunanlara bənzər IP paketlərinə daxil etməklə nəql edir. NGN-lər adətən internet protokolu ətrafında qurulur və buna görə də bütün IP termini bəzən əvvəllər telefon mərkəzli şəbəkələrin NGN-ə çevrilməsini təsvir etmək üçün də istifadə olunur.

## Tərifi
BTİ Telekommunikasiya Standartlaşdırma Sektoruna görə NGN-nin tərifi belədir:

## Tətbiqi
Birləşmiş Krallıqda BT (British Telecom) tərəfindən başqa bir məşhur abreviatura olan 21CN kimi təqdim edilmişdir. Bu, NGN üçün başqa bir termindir, 2006–2008-ci illərdə BT-nin NGN açarlarını və şəbəkələrini yerləşdirmək və idarə etmək təşəbbüsünü ifadə edir. Burada məqsəd 2008-ci ilə qədər BT-də öz şəbəkələrində yalnız tam IP açarlarının olması idi. Bununla belə, bu konsepsiya mövcud nəsil avadanlıqların saxlanması lehinə tərk edilmişdir.

Niderlandda KPN "all-IP" adlı şəbəkə transformasiya proqramında NGN inkişaf etdirir. "Next Generation Networks" həmçinin, mesajlaşma domenini əhatə edir və İrlandiyada "Openmind Networks" bütün IP şəbəkələrinin tələb və tələblərini idarə etmək üçün "Traffic Control"u layihələndirmiş, inşa etmiş və yerləşdirmişdir.

2014-cü ilin fevralında "Deutsche Telekom" özünün törəmə şirkəti olan "Makedonski Telekom"un PSTN infrastrukturunu bütün IP şəbəkəsinə çevirmiş, bunu edən ilk Avropa şirkəti olduğunu açıqlamışdır. 290,000 sabit xəttin hamısının yeni platformaya köçürülməsi üçün cəmi iki ildən çox vaxt lazım olmuşdu. 14 milyon avro dəyərində kapital qoyuluşu Makedoniyanı Cənub-Şərqi Avropada şəbəkəsi tamamilə internet protokoluna əsaslanan ilk ölkəyə çevirmişdi.

Kanadada "Globalive"a məxsus "Wind Mobile" startapı mobil telefon xidməti üçün tam IP simsiz magistral istifadə edir.

## Həmçinin bax
* Kompüter şəbəkəsi
* IP Multimedia Subsystem
* FMCA
* Flat IP
* Mobile VoIP
* Nanonetwork
* Şəbəkə konvergensi
* Növbəti nəsil şəbəkə xidmətləri
* Telekommunikasiya avadanlıqları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ETSI TISPAN website
* ECMA TR/91 "Enterprise Communication in Next Generation Corporate Networks (NGCN) involving Public Next Generation Networks (NGN) (Ecma-International, December 2005)" (also ISO/IEC DTR 26905 and ETSI TR 102 478)
* ITU-T Focus Group on Next Generation Networks (FGNGN)
* ITU-T NGN Management Focus Group
* NGN enabled label
* NGN Forum
Media şlüzü

**Media şlüzü** — POTS, SS7, Next-generation network (2G, 2.5G və 3G radio giriş şəbəkələri) və ya PBX sistemləri kimi fərqli telekommunikasiya texnologiyaları arasında media axınlarını çevirən tərcümə cihazı və ya xidməti. Media şlüzü ATM və İnternet protokolu (IP) kimi nəqliyyat protokollarından istifadə edərək paket şəbəkələri arasında multimedia rabitəsini təmin edir.

Müxtəlif növ şəbəkələri birləşdirdiyi üçün onun əsas funksiyalarından biri müxtəlif ötürmə və kodlaşdırma üsulları arasında keçid etməkdir. Exo yoxedilməsi, DTMF və tone sender kimi media axını funksiyaları da media şlüzündə yerləşir.

Media şlüzləri tez-tez çağırışa nəzarət və siqnal funksiyasını təmin edən ayrıca Media Gateway Controller tərəfindən idarə olunur. Media şlüzləri və Call Agent-ləri arasında əlaqə MGCP və ya Megaco (H.248) və ya SIP kimi protokollar vasitəsilə həyata keçirilir. SIP ilə istifadə edilən müasir media şlüzləri çox vaxt inteqrasiya olunmuş öz çağırış və siqnal nəzarətinə malik müstəqil vahidlərdir. Müstəqil və ağıllı SIP son nöqtələri kimi fəaliyyət göstərə bilər.

VoIP media şlüzləri vaxt bölgüsü multipleksasiyası səsinin RTP kimi media axın protokoluna, həmçinin VoIP sistemində istifadə olunan siqnal protokoluna çevrilməni həyata keçirir.

Mobil giriş şlüzləri PLMN-nin radio giriş şəbəkələrini növbəti nəsil əsas şəbəkəyə birləşdirir. 3GPP standartları UTRAN və GERAN əsaslı PLMN-lər üçün CS-MGW və IMS-MGW funksionallığını müəyyən edir.
## Həmçinin bax

* Siqnal şlüzü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Taylor Swift (albom)

**Taylor Swift** — amerikalı müğənni Teylor Sviftin debüt studiya albomu. 24 oktyabr 2006-cı ildə Big Machine Records tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Red (albom)

**Red** — amerikalı müğənni Teylor Sviftin dördüncü studiya albomu. 22 oktyabr 2012-ci ildə "Big Machine Records" tərəfindən buraxılıb.
Fearless

***Fearless*** — amerikalı müğənni Teylor Sviftin ikinci studiya albomu. 11 noyabr 2008-ci ildə "Big Machine Records" tərəfindən buraxılıb.
1989 (albom)

**1989** — amerikall müğənni Teylor Sviftin beşinci studiya albomu. 27 oktyabr 2014-cü ildə "Big Machine Records" tərəfindən buraxılıb.
Folklore

***Folklore*** — amerikalı müğənni Teylor Sviftin səkkizinci studiya albomu. 24 iyul 2020-ci ildə Republic Records tərəfindən sürpriz şəkildə buraxılıb.

## İstinadlar
Reputation

***Reputation*** — amerikalı müğənni Teylor Sviftin altıncı studiya albomu. 10 noyabr 2017-ci ildə "Big Machine Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
İlya Peçorski

**İlya Borisoviç Peçorski** (; ) — Azərbaycan-sovet inqilabçısı, dövlət xadimi, Azərbaycan SSR xalq təchizat komissarı. Siyasi repressiyaya məruz qalmışdır.

## Həyatı
İlya Borisoviç Peçorski 1900-cü ilə Bakıda anadan olmuşdur. 1917-ci ildən Bakının neft mədənlərində işləmiş və fəhlələrin "İqla" həmkarlar ittifaqında çalışmışdır. 1918-ci ildə Qızıl Orduda xidmət etmiş, elə həmin ilin dekabr ayında Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası üzvlüyünə qəbul edilmişdir. İnqilabi fəaliyyətinə görə 1919-cu ildə həbs edilmişdir.

İlya Peçorski Bakıda gizli kommunist özəyinin təşkilatçılarından biri olmuşdur. Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra o, Azərbaycan İnqilab Komitəsinin və Bayıl-Bibiheybət rayon partiya komitəsinin katibi, Fabrik-Zavod rayon partiya komitəsinin təbliğat şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1928–1937-ci illərdə SSRİ Dövlət Bankının Azərbaycan İdarəsi rəisinin müavini, Azərbaycan SSR xalq fəhlə-kəndli müfəttişliyi komissarının müavini, Azərbaycan SSR xalq təchizat komissarı, ZSFSR və Azərbaycan xalq təsərrüfatı uçot idarələrinin rəisi olmuşdur.

### Həbsi və ölümü
İlya Peçorski Stalin repressiyasına məruz qalmışdır. O, 23 oktyabr 1937-ci ildə antisovet sağçı terror təşkilatının üzvü olması ittihamı ilə həbs edilmiş və Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyası üzvlüyündən çıxarılmışdır. 2 yanvar 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası tərəfindən əmlakı müsadirə olunmaqla güllələnməyə məhkum edilmiş və qərar həmin gün icra olunmuşdur. SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının 28 iyul 1956-cı il tarixli qərarı ilə ona ölümündən sonra bəraət verilmiş, 11 sentyabr 1956-cı ildə isə partiya üzvlüyü bərpa edilmişdir.

## İstinadlar
Lover (albom)

***Lover*** — amerikalı müğənni Teylor Sviftin yeddinci studiya albomu. 23 avqust 2019-cu ildə "Republic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
IP PBX

**IP PBX** (Internet Protocol private branch exchange) — telefon uzantılarını ictimai telefon şəbəkəsinə (PSTN) birləşdirən və biznes üçün daxili rabitəni təmin edən sistem. IP PBX IP bağlantısı olan PBX sistemidir və TCP/IP protokol dəstindən istifadə edərək əlavə audio, video və ya ani mesajlaşma rabitəsi təmin edə bilər. VoIP şlüzləri bizneslərə uzun məsafə xərclərini azaltmağa, səs və məlumat üçün vahid şəbəkənin üstünlüklərindən yararlanmağa kömək etmək məqsədilə idarə olunan intranetdən istifadəni ənənəvi PBX funksionallığı ilə birləşdirilə bilər. IP PBX həmçinin CTI funksiyalarını təmini mümkündür.

IP PBX fiziki avadanlıq və ya proqram kimi mövcud ola bilər.

## Funksiyası
IP PBX ilk növbədə gözlənilən trafik və kritikliyə əsaslanan tələblərə uyğun olaraq adi iş masasında və ya serverdə quraşdırılan proqramdır. 2019-cu ilə qədər IP PBX ilk növbədə dünya miqyasında bulud kommunikasiyası üçün iri korporativ və kommersiya bulud telefoniya operatorları üçün daxil olan və gedən zəng mərkəzi həlli kimi istifadə edilmişdir. IP PBX quraşdırılmada telefon dəstəyi üçün əsasən LAMP (**L**inux-**A**pache-**M**ySQL-**P**HP) üzərində qurulmuş Asterisk istifadə edir. Bütün dünyada telekommunikasiya provayderləri əsas kommunikasiya kimi PRI ilə müqayisədə SIP-ə üstünlük verdikləri üçün PBX-lərə geniş tələbat olacağı gözlənilir. IP PBX proqram təminatı olduğundan, audiokonferensiya, canlı zənglərə XML-RPC nəzarəti, IVR, TTS/ASR (mətndən nitqə/avtomatik nitqin tanınması), həm analoq, həm də rəqəmsal sxemləri, SIP, Inter-Asterisk eXchange, H.323, Jingle və başqaları daxil olmaqla VoIP protokollarını dəstəkləyən PSTN qarşılıqlı əlaqəsi kimi müştərilərin tələbləri əsasında funksiyalar və xüsusiyyətlər dizayn edilə bilər.
## IP PBX proqramları
* 3CX Phone System - Windows əsaslı idi, lakin indi Windows və Linux versiyaları mövcuddur.
* Asterisk - Linux əsaslıdır və ən böyük bazar payına sahibdir.

Digər IP PBX-lərin əksəriyyəti Asterisk-də əldə edilmiş və fərdiləşdirilmişdir, çünki çox uzun bir siyahı tapa bilərsiniz.
* Bicom Systems
* Dialexia
* trixbox (əvvəlki adı Asterisk@Home)
* FreeSWITCH

## Həmçinin bax
*Bulud üzərində rabitə xidmətləri
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kao Van Vyen

**Kao Van Vyen** (; ) — Cənubi Vyetnam hərbçisi. O, Çan Thyen Khyem ilə birlikdə Vyetnam müharibəsi zamanı Vyetnam Respublikası Ordusunun tarixində yalnız iki dördulduzlu ordu generalından biri idi olmuşdur. Kao Cənubi Vyetnam Birləşmiş Baş Qərargahının sədri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. Cənubi Vyetnamın hərbi liderlərinin "ən istedadlılarından" biri hesab edilmişdir. O, əvvəllər ABŞ-də "mütləq əsas fiqur" və "ən mühüm Vyetnam hərbi liderlərindən" biri adlanırdı. Vyetnam müharibəsi zamanı döyüşlərə rəhbərlik etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* General Cao Van Vien's resume
Hoanq Suan Lam

**Hoanq Suan Lam** (; ) — Cənubi Vyetnam hərbçisi, Vyetnam Respublikası Ordusunun (VRO) generalı.

1965-ci ilin sonlarında Lam 2-ci Diviziyanın komandiri vəzifəsini icra edirdi. Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığı generalı Vilyam Vestmorlend və onun əməliyyat qərargahının rəisi, general Vilyam Yucin Depuy diviziyanın təvazökarlığına görə onun "daha az aqressiv olan" komandirini günahlandırmışdılar. Onlara görə, Lam ya il ərzində bölməni hərəkətə keçirmək istəməmişdi, ya da bunu bacarmamışdı.

Lam I Korpus komandiri kimi general-leytenant Nqo Kuanq Çonq tərəfindən əvəz edilmişdir. Nqo bundan sonra bildirmişdir ki, "mən I Korpusda general Lam rəhbərliyində xidmət etmişəm və baş verən fəlakət mənim üçün heç bir sürpriz olmamışdı. Nə general Lam, nə də onun heyəti ağır döyüşlərdə manevr etmək və böyük qüvvələri dəstəkləmək iqtidarında deyildi".

## İstinadlar
Vilyam Yucin Depuy

**Vilyam Yucin Depuy** (,  ; ) — ABŞ hərbçisi, ABŞ Ordusunun generalı və Birləşmiş Ştatlar Ordusunun Təlim və Doktrina Komandanlığının ilk komandiri. O, Amerikanın Vyetnamdan çıxarılmasından sonra ABŞ Ordusu doktrinasının yenidən qurulmasının əsas memarlarından biri kimi qəbul edilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* The short film  (1966) is available for free viewing and download at the Internet Archive.
Integrated access device

**Integrated access device** () və ya qısaca **IAD** — geniş ərazi şəbəkələrinə və İnternetə çıxışı təmin edən müştəri tərəfindən təchiz edilmiş avadanlıq. O xüsusilə daşıyıcı və ya provayder PoP-u ilə paylaşılan keçid vasitəsilə səs və məlumat da daxil olmaqla bir çox məlumat kanallarını birləşdirir. Giriş bağlantısı T1 xətti, DSL bağlantısı, kabel (CATV) şəbəkəsi, genişzolaqlı simsiz əlaqə və ya metro-Ethernet bağlantısı ola bilər.

PoP-də müştərinin ümumiləşdirilmiş məlumatı adətən müştərilərlə əsas şəbəkə arasında oturan mürəkkəb və bahalı qurğular olan ADM və ya MSPP-yə (multiservis təminat platforması) yönəldilir. Onlar müştərilərdən gələn trafik axınlarını idarə edir və həmin axınları ictimai telefon şəbəkəsinə və ya müvafiq genişmiqyaslı şəbəkələrə (ATM, Frame Relay və ya İnternet) yönləndirirlər.

IAD bəzən müştərinin qoşulmaq istədiyi provayder tərəfindən quraşdırılır. Bu provayderə giriş bağlantısının xüsusiyyətlərini idarə etməyə və istifadə zamanı onun əməliyyatını idarə etməyə imkan verir. Rəqabətli provayderlər indi simsiz optik (yəni Terabeam) və metro-Ethernet şəbəkələri də daxil olmaqla müxtəlif giriş texnologiyaları üzərindən xidmətlər təklif edirlər. Köhnə telekommunikasiya protokolları və nəqliyyat üsulları (T1 xətləri və vaxt bölgüsü multipleksasiyası) əsas daşıma üçün uyğun olan giriş metodları ilə əvəz olunur. Buna görə də provayderlər əsasən müvafiq IAD təyin edir və ya quraşdırır.

PBX avadanlığı üçün tipik olaraq tələb olunan PRT, 23 səs (daşıyıcı) kanalı və 1 siqnal (məlumat) kanalı tələb etdiyi üçün IAD-ə keçmənin maddi faydaları da var. Müştərilər IAD almaq və VoIP provayderə qoşulmaqla, yalnız həqiqətən lazım olan qədər səs kanalı ala bilirlər. VoIP xidməti internetdən həm səs, həm də məlumat üçün istifadə etməyə imkan verdiyindən VoIP-ə keçid müştərilərə T1 lokal kommutasiya ilə bağlı lokal giriş xidmətləri təqdim etmək üçün tələb olunan köhnə PRI xidmətini aradan qaldırmağa imkan verir. Bu həmçinin müştərilərə istifadə olunmamış səs kanallarını və giriş xərclərini silməklə əhəmiyyətli xərclərə qənaət etməyə imkan verir. Bəzi şirkətlər hesab edirlər ki, VoIP-ə keçməkle 30-75% xərc qənaəti əldə etmək olar.

## İstinadlar
Elçin Əsədov

**Elçin Əsədov** (12 fevral 1987, Füzuli) — Azərbaycanı təmsil edən velosipedçi.

## Karyerası
Elçin Əsədov 2000-ci ildən idmanla məşğuldur. Şəxsi məşqçisi Asif Həsənovdur.

Ümumi olaraq 11 dəfə Azərbaycan Çempionatlarının qızıl medallarına sahibi olan Elçin Əsədov beynəlxalq turnirlərdə də bir sıra uğurlara imza atdı. Elçin Əsədov 2015-ci ildə Birinci Avropa Oyunlarında mübarizə apardı, 2022-ci ildə isə Əziz Şuşa beynəlxalq veloyürüşünün qalibi oldu.

Elçin Əsədov 2021-ci ildə Azərbaycanı Yaponiyada baş tutan XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. İyulun 24-də baş tutan fərdi turnirdə Elçin Əsədov finişə çata bilmədi və olimpiadanı nəticəsiz başa vurdu.

## İstinadlar
Natalya Mustafayeva

**Natalya Mustafayeva** () — Ukraynanı və Azərbaycanı təmsil edən idmançı, Avropa Çempionatının qalibi.

## Karyerası
Natalya Lyaçuh 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Komanda yoldaşları ilə birgə Natalya Lyaçuh 6 dəqiqə 20.02 saniyə nəticə göstərdi və olimpiadanı dördüncü pillədə başa vurdu. Həmin ilin sentyabrında Natalya Lyaçuh Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında dörd nəfərdən ibarət qayıqla turnirdə qızıl medalın sahibi oldu.

Növbəti illərdə Azərbaycan Kanoe Federasiyası Natalya Lyaçuhu Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb etdi və o, beynəlxalq turnirlərdə Natalya Mustafayeva adı altında çıxış eləməyə başladı.

Natalya Mustafayeva 2012-ci ildə Azərbaycanı London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Qadınların fərdi turnirində çıxış edən Natalya Mustafayeva olimpiada da iyulun 28-də mübarizə apardı. Natalya Mustafayeva təsnifat mərhələsinin B qrupunda çıxış etdi. 7:46.00 dəqiqə nəticə göstərən Natalya Mustafayeva olimpiadanın dörddəbir final mərhələsinə adladı. İyulun 31-də baş tutan bu mərhələnin B qrupunda çıxış edən Natalya Mustafayeva 8:00.26 dəqiqə nəticə göstərdi. Bu nəticələrə əsasən altı idmançı sırasında üçüncü pillənin sahibi olan Natalya Mustafayeva olimpiadanın yarım-final mərhələsinə adladı. Avqustun 1-də baş tutan bu mərhələnin B qrupunda çıxış edən Natalya Mustafayeva uğursuz çıxış etdi. 8:06.82 dəqiqə nəticə göstərən Natalya Mustafayeva altı idmançı sırasında sonuncu pillədə qərarlaşdı və final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. Formal əhəmiyyətə sahib olan B finalında isə Natalya Mustafayeva 8:22.64 dəqiqə nəticə göstərdi və altı idmançı sırasında sonuncu pillənin sahibi oldu. Ümumi nəticədə isə Natalya Mustafayeva London Olimpiadasını 12-ci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Ortancıl Malkolm

**Ortancıl Malkolm** () — Linvud Bumer tərəfindən yaradılmış ABŞ sitkom serialı. 9 yanvar 2000-ci ildən 14 may 2006-ci ilə qədər Fox telekanalında 151 seriyası yayımlanaraq sona çatmışdır. Serial 165 IQ səviyyəsinə malik 11 yaşlı vunderkind Malkolmun (Frenki Muniz) maraqlı həyatından bəhs edir.

## İstinadlar
Frenki Muniz

**Fransisko Muniz IV** (; ) — ABŞ aktyoru. 2000–2006-cı illərdə Fox telekanalında yayımlanan "Ortancıl Malkolm" sitkomundakı baş rolu ilə məşhurlaşıb. Serialdakı ifasına görə "Emmi" və "Qızıl Qlobus" mükafatlarına namizəd göstərilib. Televiziyadan əlavə o, "*Deuces Wild*", "*Big Fat Liar*", "*Agent Cody Banks*" və "*Racing Stripes*" filmlərində çəkilmişdir.

2008-ci ildə o, yarış avtomobili sürücüsü olmaq üçün aktyorluğa fasilə verdi. O, hətta Atlantic Championship adlı yarış çempionatında da iştirak etmişdir.

## Həyatı
Fransisko Muniz IV 5 dekabr 1985-ci ildə Nyu-Cersi ştatının Vud-Ric şəhərində anadan olub. Onun anası Denis tibb bacısı, atası Fransisko Muniz III isə restoran meneceri olub. Munizin anası yarı irland yarı italyan, atası isə Asturiya mənşəli puerto-rikoludur. Onun Kristina adlı böyük bacısı var. Muniz dörd yaşında ikən valideynləri ilə birlikdə Şimali Karolinanın Naytdeyl şəhərinə köçüb. O, səkkiz yaşında ikən Rolidəki istedad müsabiqəsində kəşf edilib. Onun valideynləri boşandıqdan sonra o, anası ilə birlikdə Kaliforniyanın Burbank şəhərinə köçüb. Altıncı sinifdən başlayaraq anası tərəfindən evdə təhsil almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
PLMN

**Public land mobile network** (**PLMN**; ) — müəyyən bir ölkədə xüsusi operator tərəfindən təklif olunan simsiz rabitə xidmətlərinin birləşməsi. PLMN adətən GSM/2G, UMTS/3G, LTE/4G kimi bir neçə mobil texnologiyadan ibarətdir. Müəyyən bir ölkə daxilində bir operator tərəfindən təklif olunur və tez-tez mobil şəbəkə adlandırılır.

## PLMN kodu
PLMN özü MCC (ölkə kodu) və MNC-dən (şəbəkə kodu) ibarət qlobal unikal PLMN kodu ilə müəyyən edilir. Beləliklə, bu, bir ölkəni və həmin ölkədəki mobil şəbəkə operatorunu müəyyən edən beş-altı rəqəmli nömrədir.

PLMN aşağıdakıların bir hissəsidir:

* Location area identity (LAI) (PLMN və MNC)
* Cell Global Identity (CGI) (LAI və "Cell Identifier")
* IMSI

## PLMN kodlarında aparıcı sıfırlar
MNC ikirəqəmli formada və başında sıfır olan üç rəqəmli formada ola bilər. Belə ki, 01 və 001 əslində iki fərqli MNC-dir. Beləliklə, PLMN 001–02 və 001–002 eyni ölkədə olur, lakin iki tamamilə fərqli operatora (02 və 002) aiddir. PLMN təyinatlarından aydın olur ki, eyni nömrə dəyərinə malik ikirəqəmli və üçrəqəmli MNC-lərin bu cür ikiliklərindən qaçınmaq olar.

## PLMN kodu və IMSI
Bir abunəçi üçün SİM və ya USIM-i müəyyən edən IMSI adətən PLMN kodu ilə başlayır. Məsələn, PLMN 262–33-ə aid IMSI 262330000000001 kimi görünür. Mobil telefonlar bundan rouminqi aşkar etmək üçün istifadə edir. Nəticədə USIM-in IMSI-nin başlanğıcına uyğun olmayan PLMN kodu ilə şəbəkəyə qoşulmuş mobil telefon, adətən, əlaqə gücünü göstərən ikonada "R" işarəsini göstərir.

## PLMN xidmətləri
PLMN adətən mobil abunəçiyə aşağıdakı xidmətləri təklif edir:

* Lokal yanğınsöndürmə/təcili yardım/polis məntəqələrinə təcili zənglər.
* İstənilən digər PLMN və ya PSTN-ə (VoIP) səsli zənglər.
* İstənilən digər PLMN və ya SIP xidmətinə qısa mesaj xidməti (SMS) xidmətləri (mobil telefonda mesajlaşmanın orijinal forması olmuşdur. Hazırda adətən mesajlaşma proqramları ilə əvəz olunur).
* Hər hansı digər PLMN və ya SIP xidmətinə/dən multimedia mesajlaşma xidməti (MMS) xidmətləri.
* Operatorun xüsusi qarşılıqlı əlaqəsi üçün "Unstructured Supplementary Service Data" (USSD) (məsələn, cari balansı göstərmək üçün "*#100#" yığın).
* İxtiyari xidmətlər üçün internet data əlaqəsi. Bu, məsələn, GSM-də GPRS, UMTS-də IuPS və ya LTE vasitəsilə edilir.

Bu xidmətlərin mövcudluğu, keyfiyyəti və ötürmə qabiliyyəti PLMN-nin həyata keçirilməsi üçün istifadə olunan xüsusi texnologiyadan asılıdır.

## İstinadlar
AdvancedTCA

**Advanced Telecommunications Computing Architecture** (**ATCA** və ya **AdvancedTCA**) — 100-dən çox şirkətin iştirak etdiyi PICMG konsorsiumunun tarixindəki ən böyük spesifikasiya səyi. Rəsmi spesifikasiya təyinatı PICMG 3.x PICMG təşkilatı tərəfindən 2002-ci ilin dekabrında təsdiq edilmişdir. AdvancedTCA ilk növbədə "carrier grade" rabitə avadanlığı üçün hədəflənmişdir, lakin bu yaxınlarda əhatə dairəsini hərbi/aerokosmik sənayelərə yönəlmiş daha möhkəm layihələrə genişləndirmişdir. Bu spesifikasiyalar seriyası yüksək sürətli interconnect texnologiyaları, yeni nəsil prosessorlar və təkmilləşdirilmiş RAS üzrə ən son tendensiyaları özündə birləşdirir.

## Mexaniki spesifikasiyalar
AdvancedTCA lövhəsinin dərinliyi 280 mm və hündürlüyü 322 mm-dir. Lövhələrdə elektromaqnit müdaxiləsini məhdudlaşdırmaq və yanğının yayılmasını məhdudlaşdırmaq üçün sxem lövhəsinin altındakı metal ön panel və metal örtük var. Kilidləmə injektor-ejektor tutacağı (qolu) IPMC-yə operatorun lövhəni çıxarmaq istədiyini və ya lövhənin yenicə quraşdırıldığını bildirmək üçün mikro açarı işə salır və bununla da işləyərkən dəyişdirə bilmə prosedurunu aktivləşdirir. AdvancedTCA lövhələri PCI PMC və ya AMC uzantı ara qatlarının istifadəsini dəstəkləyir.

## See also
* AdvancedMC
* AXIe

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official AdvancedTCA Site
* Official PICMG Site
* coreIPM Project: Free & Open Source Software for ATCA Platform Management
* AdvancedTCA Systems Magazine
Optik nəqliyyat şəbəkəsi

**Optik nəqliyyat şəbəkəsi** (, OTN) — birdən çox məlumat mənbəyinin eyni kanalda göndərilməsinə imkan vermək üçün verilənlər çərçivələrini əhatə edən rəqəmsal sarğı. Bu hər bir müştəri siqnalı üçün optik virtual şəxsi şəbəkə yaradır.

ITU-T optik nəqliyyat şəbəkəsini müştəri siqnallarını daşıyan optik kanalların nəqli, multipleksləşdirilməsi, kommutasiyası, idarə edilməsi, nəzarəti və davamlılıq qabiliyyətini təmin edə bilən, fiber-optik əlaqələri ilə birləşdirilən optik şəbəkə elementlərinin (ONE) dəsti kimi müəyyən edir. ONE vaxtı yenidən gücləndirə, yenidən gücləndirə, yenidən forma verə bilər (3R), lakin onun 3R olması məcburi deyil və sırf fotonik də ola bilər. Fiber-optik əlaqələri ilə birləşdirilmədiyi təqdirdə OTN olmamalıdır. Siqnallar optik lif vasitəsilə daşınmazsa kommutasiya, idarəetmə, nəzarət funksiyaları onu OTN etməməlidir.

## Avadanlıq
Çox yüksək səviyyədə olan halda optik kanal qatında OTN avadanlığı tərəfindən işlənən tipik siqnallar aşağıdakılardan:

* SONET/SDH
* Ethernet/FibreChannel
* Paketlər
* OTN

Bu siqnallarda yerinə yetirilən bəzi əsas funksiyalar bunlardır:

* Bütün siqnalların protokol işlənməsi:
** OTN olmayan siqnalların OTN siqnallarına daxil və xaric xəritələşdirilməsi və dexəritələməsi
** OTN siqnallarının multipleksləşdirilməsi və demultipleksləşdirilməsi
** OTN siqnallarında irəli xəta korreksiyası (FEC).

* Paketin OTN siqnallarına daxil və xarici xəritələşdirilməsi/dexəritələşdirilməsi ilə birlikdə paket emalı

### Kommutasiya parçası
Bütün məlumat sürətlərində OTN siqnalları eyni çərçivə quruluşuna malikdir, lakin məlumat sürəti artdıqca çərçivə müddəti azalır. Nəticədə, SONET/SDH keçid parçalarının tətbiqi üçün "Time-Slot Interchange" (TSI) texnikası birbaşa OTN keçid parçalarına tətbiq edilmir. OTN keçid parçaları adətən "Packet Switch Fabrics" istifadə edərək həyata keçirilir.

### FEC Latency
"Point-to-point" OTN keçidində irəli xəta korreksiyası (FEC) emalına görə gecikmə var. RS(255,239) kodunun hemminq məsafəsi 17-dir

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Anritsu Poster - Details of all OTN areas including breakdown of the full frame
* Optical Transport Network (OTN) Tutorial, ITU-T, only covers G.709 (2003/03)
* https://www.itu.int/en/ITU-T/studygroups/2017-2020/15/Documents/OFC2018-1-SG15-Hot-topics-OTN.pdf Hot topics in Optical Transport Networks, Steve Trowbridge (Nokia), Chairman, ITU-T Study Group 15
Dalğa uzunluğuna bölünən multipleksasiya

**Dalğa uzunluğuna bölünən multipleksasiya** (; **WDM**) — lazer işığının müxtəlif dalğa uzunluqlarından (yəni rənglərdən) istifadə etməklə optik daşıyıcı siqnalları bir optik lifə multipleksləşdirən texnologiya. Bu texnika *dalğa uzunluğuna bölünən dupleksləmə* adlanan tək bir fiber üzərində iki istiqamətli kommunikasiyaya, həmçinin tutumun çoxalmasına imkan verir.

Bu termin adətən dalğa uzunluğu ilə təsvir edilən optik daşıyıcıya tətbiq edilir, lakin tezlik bölgüsü multipleksasiyası tezliklə daha tez-tez təsvir edilən radio daşıyıcısına aiddir. Bu şərtidir, çünki dalğa uzunluğu və tezlik eyni məlumatı ötürür. Xüsusilə dalğa uzunluğuna vurulan tezlik daşıyıcı dalğanın sürətinə bərabərdir. Vakuumda bu işığın sürətidir və "c" hərfi ilə göstərilir. Şüşə fiberdə əhəmiyyətli dərəcədə, təxminən 0,7 c yavaşdır. Praktik sistemlərdə məlumat sürəti daşıyıcı tezliyinin bir hissəsidir.
## Həmçinin bax
* Optik nəqliyyat şəbəkəsi
* Fotodiod
* Spektrometr
* Vaxt bölgüsü multipleksasiyası
## İstinadlar

### Əlavə ədəbiyyat
*Siva Ram Murthy C.; Guruswamy M., "WDM Optical Networks, Concepts, Design, and Algorithms", Prentice Hall India, .
*Tomlinson, W. J.; Lin, C., "Optical wavelength-division multiplexer for the 1–1.4-micron spectral region", Electronics Letters, vol. 14, May 25, 1978, p.&nbsp;345–347. adsabs.harvard.edu
*Ishio, H. Minowa, J. Nosu, K., "Review and status of wavelength-division-multiplexing technology and its application", Journal of Lightwave Technology, Volume: 2, Issue: 4, Aug 1984, p.&nbsp;448–463
*Cheung, Nim K.; Nosu Kiyoshi; Winzer, Gerhard "Guest Editorial / Dense Wavelength Division Multiplexing Techniques for High Capacity and Multiple Access Communication Systems", IEEE Journal on Selected Areas in Communications, Vol. 8 No. 6, August 1990 .
*Arora, A.; Subramaniam, S. "Wavelength Conversion Placement in WDM Mesh Optical Networks". Photonic Network Communications, Volume 4, Number 2, May 2002.
## Xarici keçidlər