open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adrian Mutu

**Adrian Mutu** (; ) — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş Rumıniya futbolçusu və məşqçisi. Onun məşqçi kimi son iş yeri "U Krayova" klubu olmuşdur. 2023-cü ilin iyul ayında Neftçi klubunun baş məşqçisi təyin olunub və həmin ilin dekabr ayında uğursuz nəticələrə görə vəzifəsindən azad edilib.

Mutu karyerasına iki il oynadığı "Arceş" klubunda başlamışdır, daha sonra yarımmövsüm oynadığl "Dinamo Buxarest" klubuna keçdi. İtaliya A Seriyasının 1999–2000 mövsümünün ortasında "İnter Milan" klubuna transfer olundu. Neradzurri ilə cəmi on oyundan sonra o, "Ellas Verona" klubuna keçid etdi, sonra isə "Parma"ya yollandı, növbəti üç il ərzində o, sonuncunun heyətində 39 qol vurmağı bacardı. Onun məhsuldar forması ona 22,5 milyon avro dəyərində "Çelsi" klubuna keçid və 2003-cü ildə "Qızıl top"a namizədlik qazandırdı. Pozitiv dopinq testindən sonra o, ingilis klubu ilə yollarını ayırdı və Seriya A-ya qayıdaraq "Yuventus" klubunun heyətinə qatıldı. 2006-cı il İtaliya futbol qalmaqalından və ardından "Yuventus"un B Seriyasına düşməsindən sonra Mutu "Fiorentina"ya keçməyə qərar verdi və növbəti 5 il ardıcıl olaraq burada çıxış etdi. Daha sonra "Çezena" və Fransa klubu "Ayaçço"da bir mövsüm keçirdikdən sonra 2014-cü ildə doğma ölkəsinə qayıdaraq "Petrolul Ployeşti" klubuna transfer olundu. "Puna Siti" və "Tırqu-Mureş" klublarında oynadığı iki qısa mövsümdən sonra 2016-cı ildə karyerasını başa vurdu.

Meydandan kənarda adı qalmaqallarda çəkilən Mutu "Çelsi"də çıxış edərkən 2005-ci ildə müsbət kokain testindən sonra diqqəti özünə yönəltdi, nəticədə həmən klubdan uzaqlaşdırıldı və İngiltərə Futbol Assosiasiyası ona 7 ay ərzində yaşıl meydanlardan uzaqlaşdırdı, daha sonra isə Mutu keçmiş klubuna £15.2 milyon dəyərində cərimə ödəməli oldu, bu da FİFA tarixində ən böyük maliyyə cəzası oldu. O, cəzanın ləğvi üçün dəfələrlə uğursuz cəhd göstərmişdir və sonunda 2010-cu ildə onun sibutramin testi müsbət çıxdıqdan sonra o, ikinci dəfə qadağa aldı.

Rumıniya milli komandasının forması ilk dəfə 2000-ci ildə oyuna çıxan Mutu ümumlikdə 77 oyuna 35 qol vurmağı bacardı, bu nəticə ilə o, George Haci ilə milli komandanın tarixində ən yaxşı bombardirdir. O, milli komanda ilə 2000 və 2008-ci il UEFA Avropa çempionatlarında çıxış edəcək heyətə salınmışdır. “İlin ən yaxşı Rumıniya futbolçusu” mükafatının dördqat qalibi olan Mutu bu baxımdan yalnız George Popesku (6 dəfə) və George Hacidan (7 dəfə) geri qalır.

## Mükafatları
**Dinamo Buxarest**

* Diviziya A: 1999–00

**Yuventus**

* Seriya A: 2004–05, 2005–06  (hər ikisi "Calciopoli" qalmaqalına görə ləğv edildi)

**İndividual**

* "Gazeta Sporturilor"a əsasən “İlin ən yaxşı Rumıniya futbolçusu”: 2003, 2005, 2007, 2008
* "Guerin Sportivo"ya əsasən İtaliyada ilin futbolçusu: 2007
* İtaliya Kubokunun ən yaxşı bombardiri:  2009–10
* Fiorentina Bütün Zamanların XI

**Nailiyyətləri**

* Yeddi fərqli komanda ilə Avropa yarışlarında qol vuran ikinci oyunçu.

## İstinadlar
Vişvanatan Anand

**Vişvanatan Anand** () — Hindistan şahmatçısı, qrosmeyster (1988), FİDE versiyası üzrə dünya çempionu (2000-2002), 2007-ci ildən 15-ci dünya çempionu.

## Həyatı

1969-cu ildə Hindistanın Mədrəs şəhərində anadan olmuşdur.

Hazırda Madriddə yaşayır.

Son illərin ən güclü şahmatçılarından biri hesab olunur.

38 yaşında dünya çempionu adını qazanmışdır.

## Həmçinin bax
Bərdə FK

**Bərdə FK** — Bərdəni təmsil edən Azərbaycan futbol klubu.

İlk dəfə 1981-ci ildə Rüstəm Səfərəliyevin təşəbbüsü ilə yaradılıb.

Klub 1992-ci ildə yenidən təsis edilmişdir.

1997-ci ildə isə büdcənin zəifləməsi səbəbi ilə fəaliyyətini dayandırmışdır.

## Tarixi

1978-ci ildə stadionun bünövrəsi qoyulmuşdur. 1980-ci ildə isə artıq "Pambıqçı" klubu yarışlarda iştirak etməyə başladı. 1992-ci ildən isə Azərbaycan çempionatlarında iştirak etməyə başlayan klub, rəqibləri qarşısında əzmkar qələbələrlə ön plana çıxdı.

Hətta Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə belə stadiona oyunu seyr etməyə gələnlərin sayı minlərlə olurdu.

Lakin 1997-ci ildə klubda maliyyə problemləri özünü büruzə verməyə başladı. Beləcə klub fəaliyyətini dayandırdı.

1998-ci ilə qədər Premyer Liqada yarışırdı. 1997-ci ildə klubun adı "Qarabağ Bərdə" olaraq dəyişdirildi. 1998 mövsümündə maddi çətinliklər üzündən komanda dağıldı və Premyer Liqanı tərk etdi.

2005-ci ildə yeni sponsor əldə edərək klub yenidən fəaliyyətə qayıtdı, lakin artıq "Azərbaycan Birliyi Naminə" və ya qısaca "ABN" adı ilə çıxış etməyə başladı. 2006-cı ildə "ABN" qısaltmasına təmsil etdiyi şəhərin adı olan "Bərdə" sözü yenidən əlavə olundu. Beləliklə, komanda "ABN Bərdə" adlandırıldı.

2007-ci ildə Azərbaycan çempionatının əsas liqası olan güclülər dəstəsində oynayacağı açıqlanıb.

2009-cu ildə “ABN-Bərdə” komandası Azərbaycan çempionatının birinci divizionunda çempion olub.

2017-18-ci illərdə klub Bərdə FK adlanıb.

2023-cü ildə klub Bərdə FK adı ilə fəaliyyətini bərpa edib.

## Nailiyyətləri
* Klubun Azərbaycan çempionatının Premyer Liqasında ən yaxşı nəticəsi 1993-cü il mövsümündə A qrupunda 5-ci yer idi.
* Azərbaycan Kubokunda oynadığı bütün müddət ərzində ən yaxşı nailiyyəti 1/8 finala yüksəlməsi idi.

## Emblemi

Klubun emblemi qalxan şəkillidir. Üst hissəsində yaşıl fon rənginin arxasında klubun adına, sol hissəsində mavi fon rənginin üstündə pambıq şəklinə yer verilmişdir. Həmçinin ortasında qırmızı fonda təmsil etdiyi bölgənin adı, sağ hissəsində isə sarı fon rəngi aüstündə futbol topun yer verilmişdir.

Adından bəlli olduğu kimi bərdə rayonunda pambıqçılığa xüsusi önəm verlilir. Klubun emblemində də bambığın yer alması təəccüblü deyil.

Həmçinin klub ad dəyişikliyinə gedən zaman da emblemində böyük bir dəyişiklik görmək mümkün olmadı. Belə ki, dəyişən sadəcə klubun üst hissəində yer alan ad oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Maqnus Karlsen

**Maqnus Karlsen** () — Norveç şahmatçısı, qrosmeyster (2004), 5 qat Dünya Şahmat Çempionu, 4 qat Dünya Sürətli Şahmat Çempionu, 6 qat Dünya Blitz Şahmat Çempionu.

Karlsen 2011-ci il iyulun 1-dən FİDE-nin dünya şahmat reytinqində 1-ci yerdədir və dünyanın ən yüksək reytinqli oyunçusu kimi Harri Kasparovdan (255 ay) sonra ikincidir. Ən yüksək reytinqi 2882-dir, tarixdə ən yüksək reytinqdir.

## Həyatı
Maqnus Karlsen 30 noyabr 1990-cı ildə Tonsberqdə anadan olub.

2008-ci ildə Veyk-an Zee və Linares turnirlərində ikinci yeri tutmaqla öz potensialını bir daha sübuta yetirib. Dünya reytinqində durmadan irəliləyir, hazırda "onluğun" 1-ci pilləsindədir.

## Reytinqi
FİDE-nin 2026-ci il mart ayının 1-nə olan reytinq sıralamasında 2840 ELO xalı ilə 1-ci sırada qərarlaşıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Levon Aronyan

**Levon Aronyan** (; ) — şahmat üzrə erməni əsilli ABŞ qrosmeysteri. Aronyan 2003-cü ildə Ermənistanı təmsil edirdi, sonralar təxminən bir il müddətində 2004-cü ilə qədər Almaniyanı, 2004-cü ildən 2021-ci ilin sonlarına kimi yenidən Ermənistanı təmsil edib. Aronyan 2021-ci ilin fevral ayının sonlarında Ermənistan şahmat federasiyasından ABŞ federasiyasına keçmək qərarını açıqladı və idmana dövlət dəstəyinin azalması ilə əlaqələndirdi. 2021-ci ilin dekabrından etibarən ABŞ-ni təmsil edir.

1982-ci ildə İrəvanda doğulub. Anası Seda Avaqyan mühəndisdir, ixtisasca fizik olan atası Qirqori Leontieviç Aronov Rusiya yəhudisidir, Belarusun Vitebsk vilayətində doğulub.

## Uğurları
Dünya Kuboku, Linares, Veyk-an Zee (iki dəfə) kimi turnirlərin qalibidir.

## İstinadlar
Zara (müğənni, 1976)

**Zara** və ya doğum adıyla **Neşe Yılmaz** (15 yanvar 1976 İstanbul, Türkiyə) — kürd əsilli Türkiyə musiqiçisi.

## Diskoqrafiya

*Bahar 
*Bülbül-i Şeyda 
*Zamanı Geldi 
*Özlenenler 
*Misafir 
*Boyut 
*Avuntu

## Filmoqrafiya
*Deli Yürek: Bumerang Cehennemi, 2001 
*Eylül Fırtınası, 1999

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Last Fm'de Zara
Vasili İvançuk

**Vasili İvançuk** (; ) — Ukrayna şahmatçısı, qrosmeyster və Sürətli Şahmat üzrə Dünya Çempionudur (2016).

## Həyatı

1969-cı ildə Lvovda anadan olub.

Dünyanın ən qeyri-stabil oyunçularından biri hesab edilir.

Yaşı 40-a yaxınlaşmasına baxmayaraq, yenə də karyerasının xoş anlarını yaşayır.

Ensiklopedik şahmat savadına malik İvançuk bu yaxınlarda "MTEL Masters"də inanılmaz qələbə qazandı.

O, ilk beş oyunun hər birində qalib gəlməklə rekorda imza atdı.

## İstinadlar
Quşçu (Laçın)

**Quşçu** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Quşçu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Quşçu kəndi Mirik kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Quşçu kənd Soveti yaradılmışdır. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim türkdilli quşçu tayfasının adı ilə bağlıdır. Tədqiqatçıların fikrincə, Azərbaycan ərazisində bu tayfanın məskunlaşması nəticəsində yaranmış bir sıra başqa toponimlər  vardır: Quşçu dağı (Şamaxı və Daşkəsən rayonları), Quşçu yol ayrıcı (Laçın rayonu), Quşçu qalası dağı (Laçın rayonu), Quşçular dağı (Xocavənd rayonu, Dağdöşü kəndi), Quşçunun yalı (Gədəbəy rayonu, Göyəli kəndi). Eyni zamanda bu topokomponent Orta Asiya (xüsusilə Türkmənistan), Ermənistan, Gürcüstan, Şimali Qafqaz, Türkiyə və Cənubi Azərbaycan ərazisində də yayılmışdır. Ermənistan ərazisindəki quşçu etnonimi ilə bağlı yer adları (sonuncu 1946-cı ildə ləğv olunub) dəyişdirilmişdir. XIX əsrdə Qafqazda quş komponentli 38 toponim qeydə alınmışdır. Quşçu etnonimi ilə bağlı toponimlərin erkən orta əsrlərdə meydana çıxması güman edilir.

## Tarixi
Quşçular kəndinin adı qədim mifoloji inamlara söykənir. Belə ki, qədim dövrlərdə Azərbaycan türkləri arasında quş onqonu geniş yayılmışdır. Odur ki, nağıl və dastanlarımızda quşlara xüsusi yer verilmişdir. Hətta oğuz qəbilələri quşu özləri üçün simvol seçmişlər. Xalq arasında, eləcə də nağıl və dastanlarımızda geniş şəkildə özünə yer almış "Dövlət quşu" haqqında rəvayətlər imkan verir deyək ki, quş var-dövlət, başda ağıl simvolu sayılmış, Dövlət quşu kimin başına qonarsa onu padşah seçərmişlər. Azərbaycan xalqının əski mifologiyasında Simurq, Səməndər, Humay, Şahin və s. quşlara insanın köməkçisi, uğur gətirən bir varlıq kimi baxmışlar. Odur ki, xalqımızın quş onqonuna inamının nəticəsidir ki, Azərbaycanda quş adları toponim kimi geniş yayılmışdır. Ehtimal olunur ki, bu yer adları türkdilli quşçu tayfasının adı ilə bağlıdır. Bu tayfa məskunlaşdığı ərazini quşçu tayfasının yaşadığı ərazi kimi adlandırmışlar.

### Tarixi abidələri
Kənddə XV əsrə aid tarixi abidələr vardır.
* Uşaq qalası.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu il dekabr ayına olan məlumata əsasən kənd əhalisinin sayı 824 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq olub. Kənddə 2 mağaza və çörəkbişirmə sexi var idi.

## Mədəniyyəti
Kənddə poçt, kitabxana və klub olub.

## Təhsil
Kənddə orta məktəb fəaliyyət göstərib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Quşçu (qəsəbə, Daşkəsən)

**Quşçu** — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Daşkəsən qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

## Toponimikası
Yaşayış yeri fəhlə qəsəbəsi kimi meydana gəlmişdir. Oykonim türkdilli quşçu tayfasının adı ilə bağlıdır. Tədqiqatçıların fikrincə, Azərbaycan ərazisində bu tayfanın məskunlaşması nəticəsində yaranmış bir sıra başqa toponimlər vardır: Quşçu dağı (Şamaxı və Daşkəsən rayonları), Quşçu yol ayrıcı (Laçın rayonu), Quşçu qalası dağı (Laçın rayonu), Quşçular dağı (Xocavənd rayonu, Dağdöşü kəndi), Quşçunun yalı (Gədəbəy rayonu, Göyəli kəndi). Eyni zamanda bu topokomponent Orta Asiya (xüsusilə Türkmənistan), Ermənistan, Gürcüstan, Şimali Qafqaz, Türkiyə və Cənubi Azərbaycan ərazisində də yayılmışdır. Ermənistan ərazisindəki quşçu etnonimi ilə bağlı yer adları (sonuncu 1946-cı ildə ləğv olunub) dəyişdirilmişdir. XIX əsrdə Qafqazda quş komponentli 38 toponim qeydə alınmışdır. Quşçu etnonimi ilə bağlı toponimlərin erkən orta əsrlərdə meydana çıxması güman edilir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Qəsəbədə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Qoşqarçayın sahilində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Qəsəbədə Quşçu qəsəbə klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Qəsəbədə 80 şagird yerlik Daşkəsən rayon Quşçu qəsəbə S. İsgəndərov adına tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.

## Din
Qəsəbədə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Qəsəbədə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Quşçu tayfası
Nazim Quliyev

**Nazim Qabil oğlu Quliyev** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Nazim Quliyev 7 fevral 1965-ci ildə Beyləqan rayonunun Örənqala kəndində anadan olmuşdur. O, əslən Füzuli rayonunun Yağlıvənd kəndindəndir. 1982-ci ildə kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə çağırılmışdır. Xidmətini başa vurduqdan sonra isə doğma yurda qayıdır.

## Döyüşlərdə iştirakı
1988-ci ildə ermənilərin soydaşlarımıza qarşı törətdikləri vəhşiliklərlə barışa bilməyən Nazim könüllü müdafiə dəstələrindən birinin tərkibində döyüşlərə atılır. Nazim 1991-ci ildə Füzuli rayonunda polis nəfəri kimi işə qəbul olunur. Füzuli rayonunda rəşadətlə vuruşan Nazim onlarla yaralını, dinc sakini təhlükəsiz əraziyə çıxara bilmişdi. O, Cuvarlı, Tuğ, Məlikcanlı, Arış kəndlərində rəşadətlə vuruşmuşdur. 9 yanvar 1992-ci il Kovşad kəndi uğrunda ağır döyüşlər gedirdi. 7 əsgərimiz mühasirədə qalmışdı. Nazim idarə etdiyi BTR-lə düşmənin üzərinə yeriyir ilk həmlədə düşmənin iki nöqtəsi susdurulur. Əsgərlərimiz və texnika buradan çıxarıla bilir. Lakin Nazim bu döyüşdə 24 yaşında həlak olur. Füzuli rayonunun Yağlıvənd kəndində dəfn edilmişdir.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Quliyev Nazim Qabil oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Füzuli rayonunun Yağlıvənd kəndində dəfn edilmişdir. Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsindəki qələbəsindən sonra məzarı aşkara çıxarılmışdır.

Yağlıvənd və Örənqala məktəbləri onun adını daşıyır.

## Mənbə
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 172.

## Həmçinin bax
* Birinci Qarabağ müharibəsi
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

## İstinadlar
Aşağı Güləver

**Aşağı Güləver** — Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunda kənd.

## Tarixi

## Mədəniyyəti

Yuxarı Güləverdə ilk məktəb 1930-cu ildə yaradılıb. Hazırda Yuxarı Güləverdə bir baza məktəbi, Aşağı Güləverdə bir orta məktəb var.

## Coğrafiyası və iqlimi

Güləver kəndi Gədi çayının sol sahilində, rayon mərkəzindən 17&nbsp;km qərbdə, dəniz səviyyəsindən 810 m hündürlükdə yerləşir.

Bulqarların Qıpçaq tirəsi Kollarla, Alban tayfası Kellərlə, Qıpçaq-Qarapapaqlar içindəki Kul tayfası ilə bağlılığını düşünmək mümkündür. Kənd iki yerə bölünür: Yuxarı Güləver (Cipor) və Aşağı Güləver (Gədi-Qeta).

## Əhalisi

1870-ci ildə Yuxarı Güləverdə 7 ailədə 47 nəfər, Aşağı Güləverdə 7 ailədə 47 nəfər, 1918-ci ildə Yuxarı Güləverdə 155 nəfər, Aşağı Güləverdə 218 nəfər, 1926-cı ildə Yuxarı Güləverdə 39 ailədə 231 nəfər, Aşağı Güləverdə 28 ailədə 153 nəfər, 2002-ci ildə Yuxarı Güləverdə 117 ailədə 522 nəfər, Aşağı Güləverdə 173 ailədə 698 nəfər, 2006-cı ildə Yuxarı Güləverdə 117 ailədə 500 nəfər, Aşağı Güləverdə 150 ailədə 781 nəfər.

## İqtisadiyyatı

## Şəkilləri

## Xarici keçidlər

## Mənbə

* www.borchali.net 

## Həmçinin bax
Elburus Muradov

**Muradov Elburus Ənvər oğlu** — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi.

## Həyatı
Elbrus Muradov 1939-cu ildə Qazaxıstanda doğulub. 1946-cı ildə Qulak-Kurqan kənd məktəbinə gedib.

Bakı şəhərinə köçdükdən sonra 156 saylı məktəbdə təhsilini davam etdirib. Orta məktəbi bitirəndən sonra 2 saylı TPM-i tamamlayıb. 1958-ci ildə texniki peşə məktəbininin elektromexanik ixtisasını bitirib, Azərbaycan Dəmir Yolunda əmək fəaliyyətinə başlayıb.

1958–1967-ci illərdə Biləcəri distansiyasında elektramexanik vəzifəsində çalışıb. İşləyə-işləyə Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olub. "Radiotexnika və radiorabitə" fakültəsini bitirib.

1967–1970-ci illərdə Bakı Metropoliteninin İMB və Rabitə xidmətində İTŞ böyük mühəndisi, 1970–1971-ci illərdə Biləcəri distansiyasında baş mühəndis, 1975–1980-ci illərdə Metropolitendə İMB və Rabitə xidmətində rəis vəzifəsində işləyib.

1980–1986-cı illərdə Azərbaycan Dəmir Yolunda baş mühəndis-rəis müavini vəzifəsində çalışıb.

1987–1992-ci illərdə Bakı Metropolitenində baş mühəndis, 1992–1997-ci illərdə "Azərbaycannəqliyyattikinti" şirkətində baş mühəndis, şirkət prezidentinin müavini vəzifələrində işləyib.

1997-ci ildən 2014-cü ilin fevral ayına qədər Bakı Metropolitenində baş mühəndis işləmişdir. 2014-cü ilin fevralından vəfat edənə qədər "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti sədrinin müşaviri vəzifəsində çalışmışdır.

Elbrus Muradov 2014-cü il oktyabrın 17-də 75 yaşında qəfildən vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* Fəxri dəmiryolçu
* "Əməkdar mühəndis"
 

## Həmçinin bax
*Sultan bəy Sultanovun nəvəsidir.
*Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndislərinin siyahısı

## İstinadlar
Xunzax rayonu

**Xunzax rayonu** (avar. *Хунзахъ мухъ)* - Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi.

## Coğrafiyası
Rayonun sahəsi  551,91&nbsp;km², inzibati mərkəzi Xunzax kəndidir.

## Əhalisi
2002-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən rayonun 30.203  nəfər əhalisi var. Rayonda əhalisinin çoxluğuna görə (2002-ci il siyahıya almasına əsasən) ən iri yaşayış mətəqəsi Xunzax (3.694 nəfər) kəndidir.

1989-cu ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən rayon əhalisinin 98%-ni Avarlar, 2%-ni digər xalqların nümayəndələri təşkil edir.

## İnzibati bölgüsü
Rayonda 59 kənd, 15 kənd soveti və 24 bələdiyyə vardır.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax

## İstinadlar
İbn əl-Cəvzi

**Cəmaləddin Əbül-Fərəc Əbdürrəhman ibn Əli ibn Məhəmməd ibn Əli əl-Qureyşi** (; ) — Fiqh, təfsir, hədis, tarix, riyazət və əxlaq sahələrində genişhəcmli əsərlər yazmış Hənbəli məzhəbinin alimlərindən biri.

## Bioqrafiyası
1116-cı ildə və ya 1120-ci ildə Bağdadda dünyaya gəlmişdir. Əbu Bəkrin nəslinə mənsubdur. Kiçik yaşlarından atasını itirdiyindən əmisinin himayəsində böyüyüb. Atasından yaxşı miras qaldığından korluq çəkmədən yaşayıb və təhsil alıb. Əmisinin vasitəçiliyi ilə İbn Nəsir əs-Səlamidən tarix, hədis və əxlaq dərsləri alıb. Əbu Qasım Hibətullah ibn Husayn əş-Şeybani, Məvhub ibn Əhməd əl-Cəvaliki, İbn ət-Təbər Əbu Qasım Hibətullah ibn Əhməd əl-Həriri, İbn əz-Zağuni və Əbdülvəhhab əl-Ənmati kimi alimlərdən dərslər almışdır. Müəllimi İbn əz-Zağuninin vəfatından sonra onun yerinə keçərək Mənsur Məscidində moizə verməyə başlamış, fəqihlərin də iştirak etdiyi elm məclislərində iştirak etmişdir. Dövlət adamları ilə müsbət əlaqələr saxlamağa çalışmış, xəlifənin vəzirin qızı ilə oğlunu evləndirmişdir. Lakin bu yaxınlığa görə bəzi alimlər tərəfindən qınanmışdır. Dövlət adamları ilə olan bu xoş münasibətləri İbn əl-Qəssabın vəzir təyin edilməsinə qədər davam etmişdir. Əbu Bəkrin nəslindən olduğu üçün xəlifənin şiə vəziri İbn əl-Qəssab tərəfindən şərlənərək 1194-cü ildə Vasitə sürgünə göndərilmiş, kitabları yandırılmışdır. Sürgündə olarkən bir evdə tək həbs həyatı yaşamışdır. Oğlunun verdiyi xütbə sayəsində 5 illik sürgündən qurtulan İbn əl-Cəvzi Bağdada qayıda bilmişdir. O, Bağdadda böyük izdihamla qarşılanmışdır. İbn əl-Cəvzi 16 iyun 1201-ci ildə Bağdadda vəfat etmiş, Babi Hərb qəbiristanlığındakı Əhməd ibn Hənbəlin məzarının yanına dəfn edilmişdir. O, Hənbəli məzhəbinə mənsub olsa da Əhməd ibn Hənbəlin bəzi fikirlərinə qarşı çıxmışdır. Bu da onun mütəəssüb bir hənbəli olmadığını sübut edir. Bir çox əsər yazmış ibn əl-Cəvzi bir çox tələbə də yetişdirmişdir. Təlhə ibn Müzəffər əs-Saləbi, oğlu Yusif, nəvəsi Səbt İbn əl-Cəvzi, İbn əd-Dübeysi, İbn əl-Qati, İbn ən-Nəccar əl-Bağdadi, Əbdüllətif əl-Hərrani və Müvəffəküddin ibn Qudamə onun məşhur tələbələrindəndir.

## Əsərləri
İbn əl-Cəvzi çox məhsuldar alim idi və 1000-dən çox əsər yazdığı bildirilir. Ən məşhur əsərlərindən bəziləri aşağıdakılardır:
**Təlbisü İblis*. Şeytanın insanları aldatma yollarını izah edən dini və tənqidi əsər.
**Sifətüs-Safvə*. İslam alimləri və abidlər haqqında bioqrafik kitab.
**Zədül-Məsir fi İlmit-Təfsir*. Quran təfsiri.
**[[əl-Müntəzəm fi tarixil-müluk vəl-üməm]]*. İslam tarixi haqqında ensiklopedik əsər.
**əl-Vəfa bi-əhvalil-Mustafa*. Məhəmməd peyğəmbər haqqında qələmə alınmış kitabdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sultanovlar (Kürdhacı)

**Sultanovlar** — Azərbaycan xalqının soylarından biri.

## Soyun yaranması
thumb|right|360px|Sultanovların ulu babası Həmzə sultanın sarayı
Soyun ulu babası Həmzə sultandır. XVIII yüzilin ortalarında Qarabağın Alpout nahiyəsində yaşamışdı.Xanlıq yaranadan sonra Qaraçorlu mahalının naibi olmuşdu. 4 oğlu vardı. Onun törəmələri Sultanov soyadını qəbul etdilər.

## Soyun məşhur nümayəndələri
*Xanmurad bəy Qaraçorlu — Qarabağ bəyi, Sultan bəyin babası.
*Əlipaşa bəy Sultanov — Xosrov bəy, Sultan bəy və Rüstəm bəy Sultanovların atası. Zəngəzurda böyük mülkləri olan bəy, bölgədə müdrik kəlamları və öz qoçaqlığı ilə tanınmışdır.
*Sultan bəy Sultanov — Azərbaycan xalq qəhrəmanı.
*Xosrov bəy Sultanov — dövlət xadimi, Qarabağın general-qubernatoru, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi naziri.
*İsgəndər bəy Sultanov — Sultan bəy, Xosrov bəy və İsgəndər bəyin qardaşı Rüstəm bəy Sultanovun oğlu.
*Elburus Muradov — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi.
*Kamal bəy Paşayev — Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Bir şəcərənin şaxı, "Soy" dərgisi, 1 (1), 2003, səh.41-44.
* Sultan bəyin izi ilə..., "Təzadlar" qəzeti, 2009

## Həmçinin bax
*Hacısamlı camaatı
Sultanovlar (Qubadlı)

**Sultanovlar** — Azərbaycan xalqının qədim soylarından biri.

## Soyun yaranması
Soyun ulu babası Hüseynqulu sultandır. Bəzi qaynaqlara görə Hüseynqulu sultan Qaradağ vilayətinin Mincivan mahalından gəlib Qarabağın Bərgüşad mahalının Qubadlı kəndində sakin olub. Digər qaynaqlara görə isə köklü qarabağlıdır. Hüseynqulu sultanın Məmmədqulu bəy, Həsənqulu bəy, Ələkbər bəy, Paşa bəy, Cabbar bəy adlı oğulları vardı. Onların törəmələri Sultanov soyadını qəbul etdilər. 

## Soyun məşhur nümayəndələri
* Həsənqulu bəy Sultanov — Qarabağ atlı alayının zabiti, praporşik, mülkədar.
* Çingiz İldırım — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti donanmasının komandanı, xalq komissarı.
* Abbas bəy Sultanov — həkim, ictimai xadim.
* Cabbar bəy Sultanov — həkim.
* Aslan Sultanov — Zəngəzur qəzasının mahal pristavı, Qarabağın və Zəngəzurun Fövqəladə Komissarı.
* Cəlil bəy Sultanov — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin deputatı.
* Xudabaxış bəy Sultanov — Qubadlı Qəza İnqilab Komitəsinin sədri.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Hüseynqulu sultanın törəmələri. "Soy" dərgisi, 8 (28), 2009, səh.

## Həmçinin bax
Vyaçeslav Kovalenko

**Kovalenko Vyaçeslav Yevgenyeviç** () — Rusiya diplomatı.

## Həyatı
Vyaçeslav Kovalenko 27 mart 1946-cı ildə doğulub. 1972-ci ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universiteti yanında Şərq Dilləri İnstitutunu bitirib. Həmin ildən diplomatik sahədə xidmət edir.

1973-1978-ci illərdə SSRİ-nin Livandakı, 1983-1988-ci illərdə Tunisdəki səfirliyində, 1992-1997 və 1999-2003-cü illərdə Rusiyanın Belarusdakı səfirliyində işləyib.

2004-2006-cı illərdə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyində MDB üzrə ikinci departamentin rəhbəri vəzifəsində çalışıb.

2006-2008-ci illərdə Rusiyanın Gürcüstanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olub. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev 2009-cu ildə onu Ermənistana səfir təyin edib.

Ərəb, fransız, Belarus dillərini bilir.

Evlidir, üç övladı var.

## Mənbə
* Rusiya Ermənistana yeni səfir təyin edib
MDB milli futbol komandası

**MDB milli futbol komandası** — SSRİ milli futbol komandası fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra SSRİ məkanında yaradılmış milli futbol komandası.

## Tarixi
Bu komandanın yaradılmasında məqsəd SSRİ milli futbol komandasının qazandığı vəsiqə ilə UEFA Avropa Kuboku 1992-də iştirak etmək idi.

## Uğurları
1 dəfə UEFA Avropa Kubokunun iştirakçısı — 1992

## Bütün oyunları
Gülşiftə Fərahani

**Gülşiftə Fərahani** (; ) — İran kino və teatr aktrisası. İranlı aktyor Behzad Fərahaninin qızı  və  Şəqayiq Fərahaninin kiçik bacısıdır.

Gülşiftə Fərahani teatrda altı yaşından, kinoda isə 14 yaşından rol alıb

Gülşiftənin adını dünyada dillərə salan, onun 2007-ci ildə Leonardo Di Kaprio ilə birlikdə oynadığı film "Bir Ovuc Yalan" (*[[İngilis dili|ingiliscə]]: Body of Lies*) olmuşdur.
Atatürk Olimpiya Stadionu

**Atatürk Olimpiya Stadionu** (Türkcə: *Atatürk Olimpiyat Stadyumu*) - İstanbul'un Başakşehir ilçəsində yerləşir.UEFA-nın 5 ulduzlu stadionlarından biridir. 2006-cu il UEFA kubokunun finalı bu stadionda keçirildi.
 
Tamaşaçı tutumu: 82.576

## Xarici keçidlər

* Atatürk Olimpiya Stadionu Web
Ariazantlar

**Ariazantlar** — Midiya tayfa ittifaqına daxil olmuş tayfalardan biri.

Dyakonov bu tayfanın adını *Ari* və Avesta dilində *zantu* tayfa sözlərinə ayırmış və bütünlükdə onun Ari tayfası mənasını verdiyini yazmışdır. Lakin prof. Q. Qeybullayev qeyd edir ki, Arizant bu etnonimin qədim yunanca yazılış formasıdır və şübhəsiz ki, təhrifə məruz qalmış addır. Bu etnonim əslində türkmənşəli aris, orus tayfasının adından və qədim türk-monqol dillərində cəm bildirən t şəkilçisindən ibarətdir. Türk tayfalarından birinin indi də urus adlanması haqqında çox deyilmişdir. Türkmənlərin Ersari tayfasının adı da eris (qədim forması arıs) etnonimindən və ər – kişi, döyüşçü sözlərindəndir. Aras formasında bu tayfanın adı Albaniyanın Arajkan, Arospijan (yazılışları qədim ermənicədir), müasir Ərəzin (Culfa rayonu) toponimlərində əksini tapmışdır. Ərəzin adlı kənd Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalında da vardır. Deməli, Arazat kimi səslənmiş etnonimə Herodot (yaxud onun məlumatçısı) n səsini əlavə edərək onu Arizant kimi yazmış, tədqiqatçılar isə bu səsə görə zanut sözünü müəyyən etmiş və onun farsca tayfa mənasında olduğu nəticəsinə gəlmişlər, halbuki, Arizant kimi yazılmış etnonimin daşıyıcıları türkmənşəli etnos idi.

## İstinadlar
Fit

**Hakim fiti** — idmanda, xüsusi ilə də futbolda hakimlərin istifadə etdiyi vasitə

Hakim fiti XIX əsrdə İngiltərənin Birminqem şəhərindən olan usta Cozef Hadson tərəfindən icad olunub. O, çörəkpulu qazanmaq üçün cib saatlarının təmirindən tutmuş köhnə ayaqqabılara yamaq vurmağadək bir çox işlərlə məşğul olurmuş. Boş vaxtlarında isə usta öz beyninin məhsulu olan fiti hazırlamağa girişirmiş. 1860–1870-ci illərdə isə Cozef Hadson tərəfindən yüzdən çox fit düzəldilmişdi.

Əfsanəyə görə fit ilk dəfə "Nottinqem Forest" və "Şeffild" komandaları arasında keçirilən oyunda istifadə olunub. Bayraqlardan yorulan hakim fitdən istifadə etmək qərarına gəlib.

Qeyd edək ki, hakimlər üçün fit ilk dəfə "Cozef Ko" şirkəşti tərəfindən istehsal olunub. Ən güclü fit modeli isə 1989-cu ildə bu şirkət tərəfindən istehsal olunan "Tornado T2000" fitidir.

## İstinadlar
Epopeya

**Epopeya** — romanın bir növüdür. Epopeya qədim yunan dilində "*epos*" sözündəndir, hadisələrin daha geniş, ətraflı nağıl edilməsi deməkdir. Epopeya epik janrın ən mürəkkəb və geniş növüdür.

**Epopeya** – [yun. poieo – yaradıram] 1)qədim poeziyada tədricən sintezləşərək dastan şəklində formalaşmış rəvayət, əfsa-nə, nəğmə silsiləsi ("İliada", "Odisseya" və s.); 2)ümumxalq və tarixi əhəmiyyətli problemlər qaldırılan, ictimai həyat prosesləri əhatəli əks etdirilən epik təhkiyənin ən iri, monumental forması.

Epopeyada ümumxalq həyatı əsas yer tutur və demək olar ki, burda bütöv xalq həyatı təsvir olunur. Bu əsərdə əsas surətlər xalqı təmsil edir. Epopeyada yazıçı bütöv xalq hərəkatını, ümumi əhvali-ruhiyyəni əks edir. Epopeya kompozisiya cəhətdən mürəkkəb, süjet etibarilə çoxşaxəli olur. Məsələn: Lev Tolstoyun "Hərb və sülh" romanında 600-ə qədər surət iştirak edir.

Azərbaycan ədəbiyyatında Süleyman Rəhimovun "Şamo" romanı epopeyaya nümunəsidir. "Şamo" romanında 1914–1920-ci illər Azərbaycan kəndlilərinin ağır həyat tərzi, çarizmin yeritdiyi müstəmləkəçilik siyasəti, ictimai həyatda baş verən ziddiyətlər təsvir olunub.

## İstinadlar

* R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Yunanıstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Yunanıstan** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1974-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 40 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkə 1975, 1982, 1984, 1986, 1999 və 2000-ci illərdə müsabiqədə iştirak etməmişdir. Yunanıstan ilk dəfə 2005 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Elena Paparizunun ifa etdiyi "My Number One" mahnısı ilə Avroviziyada qələbə qazanmışdır. Yunanıstan Avroviziyanın ən çox uğur qazanan ölkələrindən biri hesab olunur. Belə ki, ölkə 20-ci əsr boyunca müsabiqədə yalnız iki dəfə (1977 və 1992-ci illərdə) ilk beşliyə daxil olsa da, 21-ci əsrdə əldə etdiyi yüksək nəticələr sayəsində ümumilikdə altı dəfə ilk beşlikdə, 18 dəfə isə onluqda yer almışdır. 2004-cü ildə Avroviziyada yarımfinal mərhələsinin tətbiqindən sonra Yunanıstan hər il müsabiqənin finalına vəsiqə qazansa da, ilk dəfə 2016-cı ildə ölkə təmsilçiləri yarımfinalda məğlub olmuşdur.

1974-cü ildə Avroviziyaya qoşulduqdan sonra növbəti il Yunanıstan Türkiyənin müsabiqəyə qoşulmasına etiraz olaraq Avroviziya 1975-də iştirakdan imtina etmiş və bunu türk ordusunun 1974-cü ildə Kipr adasına hərbi müdaxiləsi ilə əsaslandırmışdır. İlk dəfə 1978-ci ildə hər iki ölkə birlikdə Avroviziyada iştirak etmişdir. 1982-ci ildə Yunanıstanın müsabiqə üçün seçdiyi mahnı daha öncə səsləndirilmiş olduğu üçün Avropa Yayım İttifaqı ölkəni bir illik müsabiqədən diskvalifikasiya etmiş və Yunan telekanalı müsabiqə təşkilatçılarına cərimə ödəməli olmuşdur. Yunanıstan növbəti ildə müsabiqəyə geri dönmüşdür. Bundan başqa Yunanıstan 1984-cü ildə maliyyə çətinlikləri və 1986-cı ildə isə müsabiqənin dini bayramla üst-üstə düşməsi ilə əlaqədar olaraq Avroviziyada iştirakdan imtina etmişdir. Müsabiqədə son beş ildə göstərdiyi zəif nəticələr səbəbindən Yunanıstan eyni zamanda 1999-cu ildə Avropa Yayım İttifaqının qərarı ilə müsabiqədə iştirak etməmiş və növbəti ildə isə könüllü olaraq ölkə müsabiqəyə qatılmaqdan imtina etmişdir. Yunanıstan Avroviziyaya 2001-ci ildə geri dönmüş və indiyədək hər il müsabiqədə iştirak etmişdir.

1998-ci ildə müsabiqədə SMS səsverməsinin tətbiqindən sonra Yunanıstan hər il Kiprə, Kipr isə Yunanıstana maksimum xallarını vermişdir. Bu ardıcıllıq ilk dəfə 2015-ci ildə Kiprin Yunanıstana 8 xal, Yunanıstanın isə Kiprə 10 xal verməsi ilə pozulmuşdur.

## Təmsilçilər
{| class="wikitable sortable"

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Ev sahibliyi

## Qalereya

Şəkil:Sakis Rouvas ESC 2004 Istanbul.jpg|thumb|right|200px|Sakis Ruvas İstanbul səhnəsində (2004)
Şəkil:ESC 2007 Greece - Sarbel-Yassou Maria2.jpg|thumb|right|200px||Sarbel Helsinki səhnəsində (2007)
Şəkil:ESC 2008 - Greece - Kalomira, 1st semifinal.jpg|thumb|right|200px||Kalomira Belqrad səhnəsində (2008)
Image:Giorgos Alkaios 01.JPG|Qiorqos Alkayos Oslo səhnəsində (2010)
Image:ESC2016 - Greece 12.jpg|Argo qrupu Stokholm səhnəsində (2016)
Şəkil:Demy (Greece). Photo 361.jpg|Demy Kiyev səhnəsində (2017)
Image:ESC2018 - Greece 01.jpg|Qianna Terzi Lissabon səhnəsində (2018)
Image:Eurovision 2019 Greece.jpg|Katerina Duska Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
Zamiq Hüseynov

**Zamiq Əsgər oğlu Hüseynov** () — azərbaycanlı estrada müğənnisi.

## Həyatı
Zamiq Hüseynov 12 sentyabr 1983-cü ildə Füzuli şəhərində dünyaya göz açıb. 2001-ci ildə 53 saylı orta məktəbi bitirib. 2001-2004-cü illərdə Asəf Zeynallı adına Musiqi texnikumunun muğam fakültəsində Zabit Nəbizadədən dərs alıb. Eyni zamanda konservatoriyada Teymur Əmrahdan vokal dərslərini mənimsəmişdir. 

2003-cü ildə Zamiqin ilk mahnısı olan *Dəymərəm qəlbinə* mahnısı və klipi işıq üzü görüb. 2005-ci ildə oxuduğu *Uçduq* adlı mahnısı xalq tərəfindən sevilir. 2006-cı ildə isə Uçduq adlı albomu çıxmışdır. 2008-ci ildə çıxan "Sən necə də gözələsən" mahnısı Azərbaycan çartlarında birinci yerləri tutdu. 2009-cu ildə Sən necə də gözəlsən adlı albomu çıxıb. 2010-cu ildə Yaşıl Teatrda "Sən necə də gözəlsən" adlı ilk konserti baş tutmuşdur. 2010-cu ildə Röya ilə birlikdə Azərbaycanın 15 rayonunda *Doğma diyar* konsert proqramları ilə çıxış ediblər. 2013-cü ildə klassik bəstəkarlarımızın əsərlərindən ibarət Retro albomu çıxmışdır. 2014-cü ildə Bu şəhəri çox sevirəm adlı üçüncü albomu işıq üzü görüb. Eyni ildə Yaşıl Teatrda Bu şəhəri çox sevirəm adlı solo konserti baş tutmuşdur. 2015-ci ildə Karaoke albomu işıq üzü görmüşdür. 2017-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında Nazim Hacıəlibəyovun dirijorluğu ilə simfonik orkestrla solo konsert vermişdir. 2018-ci ildə Naxçıvan şəhərində Heydər Əliyev sarayında "Kaman" adlı konsert proqramı ilə çıxış edib. 2018-ci ildə Heydər Əliyev Sarayında “Ələddin” uşaq müziklində Ələddin personajını canlandırmışdır. 2019-cu ildə Heydər Əliyev Sarayında "Bu gün bizim günümüz" adlı solo konsert vermişdir. Eyni ildə Naxçıvanda Saat meydanında solo konsert proqramı ilə çıxış etmişdir. Zamiq Hüseynov uzun illərdir ki, Heydər Əliyev Fondu tərəfindən yeni il ərəfəsində Buta Palace-da təşkil olunan kimsəsiz uşaqlar üçün konsertdə daimi iştirak edir. O, həmçinin xarici ölkələrdə təşkil olunan dövlət tədbirlərinə müntəzəm şəkildə dəvət olunur.

## Diskoqrafiya

### Mahnılar

### Albomlar
* ***[[Uçduq (albom)|Uçduq]]'''  (2006)
* ***Sən necə də gözəlsən**  (2009)
* ***[[Retro (Zamiq Hüseynov albomu)|Retro]]*'  (2013)
* ***[[Bu şəhəri çox sevirəm (albom)|Bu şəhəri çox sevirəm]]'''  (2014)
* ***Karaoke'''  (2015)

## Videoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Facebook səhifəsi
* Instagram hesabı
* Youtube kanalı
Hanna Pakarinen

**Hanna Helena Pakarinen ([[Fin dili]]ndə:Helena Pakarinen) – [[finlandiya]]lı müğənni.**

## Həyatı

Hanna Helena Pakarinen 17 aprel 1981-ci ildə Finlandiyanın Lappeenranta şəhərində anadan olmuşdur. 2007-ci ildə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində “Leave me alone” (“Məni yalnız burax”) adlı mahnı ilə Finlandiyanı təmsil etmiş və  16-cı olmuşdur. Hanna pop və rok janrında olan mahnıların ifaçısı və bəstəkarı kimi tanınır. İndiyədək 4 albomu və 9 sinqlı işıq üzü görmüşdür. 2009-cu ildə Hanna “Love in a Million Shades” albomunu buraxmışdır.

## Albomlar
* When I Become Me (2004)
* Stronger (2005)
* Lovers (2007)
* Love in a Million Shades (2009)
* Paperimiehen tytär (2010)
* Olipa kerran elämä (2013)
* Synnyin, elän, kuolen (2016)

## Mənbə

* Hanna Pakarinen (Finlandiya,2007)

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Zoli Adok

**Zoli Adok** (*[[Macarca]]:Zoltán Ádok*; ) — Macarıstan müğənnisi.

## Həyatı
Zoli Adok 1976-cı il martın 22-də Macarıstanın Szeged şəhərində anadan olmuşdur. Macarıstanı 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. “Dance with Me” (*[[Azərbaycanca]]:"Mənimlə rəqs elə"*) adlı mahnı ilə Avroviziyada iştirak edən müğənni yarımfinalda cəmi 16 xal toplayaraq finalda iştirak etmək imkanını itirmişdir.

2008-ci ildə “Tanclepes” adlı albomu buraxan müğənni öz ölkəsində həmçinin aktyor kimi də tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Adok Zoli (Macarıstan,2009)
* Rəsmi sayt
Rey Məmmədbəyli

**Rey Məmmədbəyli** — Azərbaycanlı futbolçu. Belçika futbol çempionatının super liqasında çıxış edən "Sent-Trüyden" futbol klubunun oyunçusu.

Rey Məmmədbəyli 6 yaşından İslam Kərimovun rəhbərliyi altında futbol oynamağa başlamış, sonralar Vaqif Paşayevin nəzarətində məşq etmişdir. Valideynlərinin işi ilə əlaqədar Belçikaya köçməli olmuşdur. Oradakı futbol məktəblərindən birinə yazılmışdır.

Əvvəlcə "Herent"in sıralarına qoşulmuş, sonradan "Löven"ə keçmişdir. 2008/2009 mövsümündə isə "Sent-Trüden"lə müqavilə bağlamışdır. "Sent-Trüden"in heyətində Belçika çempionatının ikinci dəstəsində son 3 turda oynamaq şansı qazanmış və 2 qol vurmuşdur.

Atası Elgiz Məmmədov da peşəkar futbolçu olmuş, Kəpəz, Qarabağ, Neftçi klublarında çıxış etmişdir.

## Uğurları
Belçika çempionatının ikinci dəstəsində çıxış etdiyi 36 oyunda 32 qol vurmuşdur.

## Millidəki karyerası
2009-cu ilin noyabr ayında 19 yaşlılardan ibarət milli komandaya baxışa dəvət olunub. Yanvar ayında Sankt-Peterburqda keçirilən "Qranatkin turniri"nə aparılmış və 2 oyunda meydana çıxmışdır. Qol vurmamasina baxmayaraq baş məşqçi Bernhard Lippert Reyin oyunundan razılığını ifadə etmişdir..

## İstinadlar
Lordi

**Lordi** — fin-rok qrupu.

## Üzvlər
* Mr. Lordi (Tomi Putaansuu)
* Kone
* Hiisi
* Hella
* Mana

## Albomlar
* Get Heavy (2002)
* The Monsterican Dream (2004)
* The Arockalypse (2006)
* Deadache (2008)
* Babez For Breakfast (2010)
* To Beast or Not To Beast (2013)
* Scare Force One (2014)
* Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy (2016)
* Sexorcism (2018)
* Killection (2020)
* Lordiversity (2021)

## Tarixi
Lordi, 1996-cı ildə Mister Lordi (Tomi Putaansuu) tərəfindən yaradılan fin-rok qrupudur. Bu qrup qorxulu kostyum və maskaları ilə tanınır.

Qrupda mister Lordidən savayı, Amen, Ox, Hella və Mana-da ifa edirlər. Qrupun ilk "Get Heavy" adlı albomu 2002-ci ildə Hellovin gecəsi günü işıq üzü görmüşdür. Alboma daxil edilən "Devil is a loser" (Şeytan yaramazdır") adlı mahnı qrupun ilk hitinə çevrilmişdir. Qrupun ilk mahnıları vampirlərə, ruhlara və qulyabanılara həsr olunmuşdur.

Lordi, 2006-cı ildə Avroviziya mahnı musabiqəsində "Hard Rock Hallelujah" adlı mahnını səsləndirərək 292 bal toplayaraq qalib oldular.

Belə ki, bir çoxları qrupu satanizm təriqətinə sitayiş etməkdə günahlandırdılar. Lakin Mister Lordi buna cavab olaraq "Biz satanist deyilik. Biz Şeytana ibadət edənlərdən deyilik" cavabı vermişdir. Həmçinin, bahalı pirotexnikanın müsabiqənin keçirildiyi Afinaya daşınması zamanı da Lordi maliyyə çətinlikləri ilə üzləşdi. Sponsorların köməyilə, bu məsələ də həll edildi. Bundan sonra buraxdıqları The Arockalypse adlı albom Finlandiya, İsveç və Yunanıstanda populyarlıq qazandı.

## Mənbə
* Lordi (Finlandiya,2006)

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Hacılar

* Hacılar (Gədəbəy) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hacılar (Laçın) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hacılar (Tovuz) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hacılar (Xaçmaz) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hacılar (Ağdaş) — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hacılar (Ağcabədi) — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hacılar (Bərdə) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hacılar (Üçkilsə) —
* Hacılar (Çaypara) —
* Hacılar yaşayış yeri —

## Həmçinin bax
* Hacılı
* Hacallı
* Hacıalılı
Şükürbəyli

*Şükürbəyli (Cəbrayıl) — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Şükürbəyli (Füzuli) — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Şükürbəyli (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Cəyirli

;Kəndlər
* Cəyirli (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Cəyirli (Qobustan) — Azərbaycanın Qobustan rayonunda kənd.
* Cəyirli (Şəki) — Azərbaycanın Şəki rayonunda kənd.
* Cəyirli (Göyçay) — Azərbaycanın Göyçay rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Çayırlı
Sofulu

*Sofulu (Qarakilsə) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisiyan rayonunda kənd.
*Sofulu (Ağdam) — Azərbaycanın Ağdam rayonunda kənd.
*Sofulu (Cəbrayıl) — Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunda kənd.
*Sofulu (Qazax) — Azərbaycanın Qazax rayonunda kənd.
*Sofulu məhəlləsi (Gəncə) — Azərbaycanın Gəncə şəhərində məhəllə
Ərəbqədim

*Ərəbqədim (Qobustan) — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Ərəbqədim (Şamaxı) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Mirzə Məhəmməd bəy Ədilbəyov

**Ədilbəyov Mirzə Məhəmməd bəy Molla Allahverdi bəy oğlu** (1808-?)-pedaqoq, ruhani

## Həyatı
 

Məhəmməd bəy Molla Allahverdi bəy oğlu 1808-ci ildə Şuşa şəhərində anadan оlmuşdu. Ibtidai təhsilini atasından almışdı. Sоnra mədrəsədə охumuşdu. Savadlı оlduğundan dоlayı mirzə ünvanı daşayırdı.

Mirzə Məhəmməd bəy Şuşa qəza məktəbində şəriətdən, türk və fars dillərindən dərs dеmişdi. Qubеrniya katibi, kоllеc assеsоru mülki çinlərini almışdı.

Mirzə Məhəmməd bəy 1875-ci ildə Cümə (Ibrahimхəlilхan) məscidinin aхundu vəzifəsini icra еtmişdi.

## Ailəsi

Mirzə Məhəmməd bəyin Mеhdiqulu bəy, Allahvеrdi bəy, Əli bəy, Mustafa bəy adlı оğulları vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qarabağda maarif,	Bakı:	Zərdabi LTD,	2013,	288 səh.

## Həmçinin bax
Əsəd Qarayev

**Qarayev Əsəd Həsənəli oğlu** ()-nazir, dövlət xadimi

## Həyatı
Əsəd Həsənəli oğlu 1884-cü ildə Cəbrayıl qəzasının Qarğabazar kəndində doğulmuşdu. Kənd məktəbini bitirmişdi. Sonra partiya məktəbində oxumuşdu. Qaryagin və Kürdüstan qəza komitəsinin sədri, Azərbaycan torpaq komissarı işləmişdi.

Əsəd Qarayev Zaqafqaziya MIK-nin üzvü idi.

Əsəd Qarayev 7 dekabr 1937-ci ildə tutulub. 1 yanvar 1938-ci ildə repressiyaya uğrayıb.

## Ailəsi
Əsəd Qarayev Sitarə Hüseyn qızı ilə ailə qurmuşdu. Rafiq adlı oglu, Şəfiqə adlı qızı vardı.

## Əsərləri
* Караев А. Г. Национальной вопрос. Итоги проведения национальной политики. Баку, 1925.
* Караев А. Г. Из недавнего прошлого. Баку, 1926.

## İstinadlar
Jizel Froynd

**Jizel Froynd** — alman əsilli Fransa fotoqrafı.

## Həyatı
Alman əsilli fransız fotoqraf Jizel Froynd 1908-ci ildə Berlin ətrafında yerləşən Şöneberq ərazisində, yəhudi ailəsində doğulub. 20 yaşı olanda yaxşı oxuduğuna görə atası Yulius Froynd ona "Leyka" markalı fotoaparat bağışladı. Frankfurtda universitetdə oxuduğu vaxtlarda Jizel sosialist hərəkatına qoşulur. Foto sənəti isə sosial işin bir parçası idi - fotoaparatdan küçədəki nümayişləri fotolentə almaq üçün istifadə edirdi.

1933-cü il - artıq Hitler hakimiyyətə gəldi. Jizel ölkəni tərk edib, Parisə köçdü. Burada kitab mağazasının sahibəsi Adrienna Monye ilə tanış oldu və onun köməyi ilə foto sənəti haqda dissertasiyasını kitab kimi nəşr etdirdi. Jizelin məşhur yazıçı Ceyms Coysla tanışlığı da həmin il başladı.

1935-ci ildə Jizel Froynd Parisdə mədəniyyətin mühafizəsi məqsədilə keçirilən konqresdə iştirak edir. Konqresdə xeyli mədəniyyət xadimləri ilə dostlaşan Jizel bir çox məşhur yazıçıların və rəssamların portretlərini işləyir. 1939-cu ildə özünün "Məşhur yazıçılar" adlı fotosərgisini təşkil edir. 1942-ci ildə o, Argentinaya köçür və burada məşhur yazıçılar Viktoriya Okampo və Borxeslə tanış olur. Argentina prezidenti Peronla arvadı Evitanın şəkillərini çəkir.

Sonradan Meksikaya köçən Jizel Mexikoda yaşayan məşhur solçu cütlük - rəssam Diyeqo Riveyra və Frida Kahlo ilə tanış olur. 1950-ci ildə Peronun arvadı Eva Peronun qalmaqallı fotosuna nəşr etdirən Jizel FTB-nin "qara siyahı"sına düşür və nəzarət altında saxlanılır. Bundan sonra daha dəqiq desək, 1953-cü ildə Parisə qayıdır və ömrünün axrına qədər burada yaşayır.

Jizel Froynd 2000-ci ildə Parisdə vəfat edib. Məzarı Parisdəki məşhur Monparnas qəbiristanlığındadır.

## Həmçinin bax
Marqaret Burk Vayt

**Marqaret Burk Vayt** - amerikalı fotoqraf, fotojurnalist.

## Həyatı

Marqaret Burk-Vayt 1904-cü ildə Nyu-Yorkun məşhur Bronks rayonunda dünyaya gəlmişdi. Atası mühəndis, anası ev xanımı idi. 1922-ci ildə Marqaret Kolumbiya Universitetinə daxil oldu və herpetelogiya elmini öyrənməyə başladı. Foto sənətinə marağı da elə bu vaxtlar yarandı. 1925-ci ildə o, Everet Çapmenə ərə getdi. Evlilik həyatına başlayandan sonra bir yerdə qərar tuta bilməyən Marqaret bir neçə universitet dəyişdi və axırda - 1927-ci ildə Kornel Universitetini bitirdi. Bir il sonra o, Klivlendə köçdü və sənaye fotoqrafı kimi "Otis Stil" şirkətinə işə düzəldi. 1929-cu ildə Burk-Vayt "Fortuna" jurnalının baş redaktoru oldu. 1930-cu ildə o, Sovet İttifaqına qədəm basan ilk əcnəbi fotoqraf kimi yadda qaldı.

Sonra Henri Lyüs onu "Layf" jurnalında işləməyə dəvət etdi. Bu jurnal Marqaretə ilk fotojurnalist qadın olmaq şansını verdi. 1936-cı ilin noyabr ayının 23-də "Layf" jurnalında onun Fort-Pek gəmisinin hazırlanma prosesindən çəkdiyi ilk fotoreportajları çap edildi. Jurnalın üz qabığına düşən gəmi şəkli sonradan amerika poçt markaları kimi istifadə olunmağa başlandı.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı Marqaret ilk qadın hərbi fotojurnalist kimi, müharibədə iştirak edən bütün ölkələri gəzdi. Hərbi düşərgələr, səngərlər, döyüşlər, generalların qərargahları bu cəsur qadın və onun fotokamerasının üzünə açıq idi. Marqaret özü isə odun-alovun arasında, heç nədən qorxmadan fotokamera işlətməyinin səbəbini belə izah edirdi: "Əlimdə fotoaparatın olması məni sakitləşdirirdi. Elə bilirdim ki, əlimdə fotoaparat varsa, bu atışmaların, vıyıldayan mərmilərin mənə aidiyyatı yoxdur". Müharibədən sonra o, öz təəssüratlarını və xatirələrini "Rahat yat, əziz Vətən" adlı kitab şəklində nəşr etdirdi.

Marqaretin fotolarının əvəzi yox idi. Foto sənətindən başı çıxanlar onun dəst-xəttini dərhal tanıyırdılar. Hamı bilirdi ki, çəkdiyi obyekti ovcunun içi kimi öyrənən, fonunu böyük məharət və doğmalıqla seçən, bütün bunlarla yanaşı, fotojurnalistikaya yeni, mürəkkəb bir tərz, sadə fotolara isə dərin məna gətirən bircə fotoqraf var - Marqaret Burk-Vayt.

Marqaret Burk-Vayt həm də Hindistanla Pakistan arasında konflikti işıqlandıran və Məhəmməd Əli Cinahın, Qandinin bir çox məşhur fotolarının müəllifi kimi tanınır.

1950-ci ildə Marqaretə parkinson xəstəliyi diaqnozunu qoydular. Bu vaxt onun 57 yaşı vardı. Xəstəliyi ucbatından Marqaret işinə fasilə verməyə, mütəmadi kimyəvi müalicə almağa başladı. 1963-cü ildə o, "Öz portretim" adlı kitabda həyatını qələmə aldı və kitab bestsellerə çevrildi. Amma bu hadisədən sonra fotoqrafın səhhəti lap pisləşdi və Marqaret özünü "ev dustağı" etməyə məcbur oldu.

1971-ci ildə Marqaret Burk-Vayt Konnektikutda, 67 yaşında vəfat etdi. Onun əsərləri Bruklin Muzeyində, Klivlend İncəsənət Muzeyində, həmçinin ABŞ-nin Konqres Kitabxanasında qorunur.

## Həmçinin bax
Nan Qoldin

**Nan Qoldin** - fotoqraf.

Nan Qoldinin fotosərgilərindəki adamların sayı adətən Misirdəki mumiyalara, Rafaelin əsərlərinə baxmağa gələnlərin sayından çox olurdu. Səbəb isə sadə və "məişətvari" idi: Nanın fotolarının motivi həyatın dibi - narkotika, qeyri-ənənəvi cinsi həyat, orgiyalar, içki məclisləri idi…

## Həyatı

Nan Qoldin 1953-cü ildə Vaşinqtonda anadan olub. Uşaqlıqda Nanla bacısını müayinə edən psixiatr həmişə bacıların intihara meylli olmasından şübhələnirdi. O, yanılmırdı. Nanın bacısı 18 yaşında intihar etdi. Nanı isə intihardan fotokamera xilas etdi.

Nanın gəncliyi yetmişinci illərə təsadüf edirdi - bu, rok-n-rol, narkotika və seksin dövranı idi. Və belə zəngin gənclik həyatı Nana cəsarətli mövzular verirdi. Bir dəfə o, etiraf etdi ki, seksual motivli uğurlu fotosessiyalardan birinin səbəbi sırf səhər oyananda dünən gecə nə baş verdiyini xatırlamaq arzusu olub. Kamera isə evdə baş verənləri ev sahibəsindən daha yaxşı xatırlayırdı. Nan oğlan dostu ilə intim əlaqələrini, narkoman dostlarını, transvestit tanışlarını - bir sözlə, Nyu-York "andeqraundunu" fotolentə alırdı. O, bacısının xatirəsinə həsr etdiyi ilk fotosərgini "Seksual azadlığın balladası" adlandırdı.

Nanın fotolarındakı seksual inadkarlıq və seksual səmimilik XX əsr incəsənətində qadın mövzusu, epataj və yeni realizmlə bağlı təzə səhifə açdı. Nan göstərdi ki, ən gözəl, ən incə ruhlu, səmimi fotoları həyatın dibindən, eybəcərliklərdən, kobudluqlardan çəkmək olur. Budur müəllif xanımın öz portreti: dəbli saç düzümü, içkidən şişmiş sifət, al-qırmızı boyanmış dodaqlar və… zərbədən göyərmiş göz. Gözünü ondan həmişəlik ayrılan sevgilisi Brayn göyərtmişdi.
Sadə sevgili mübahisəsindən yaranan avtoportret XX əsrin art-simvoluna çevrildi.

## Həmçinin Bax
Adil Babayev (hüquqşünas)

**Babayev Adil Salman oğlu** () — Azərbaycanın baş prokuroru (1954–1958).

## Həyatı
Adil Salman oğlu 14 oktyabr 1921-ci idə Şuşa şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1939-cu ildə Bakı şəhərinin 1 saylı orta məktəbini bitirdikdən sonra, N.E.Bauman adına Moskva Mexanika-Maşınqayırma İnstitutunun silah-sursat fakültəsinə daxil olmuşdur. Ali təhsil aldıqdan sonra Moskva şəhərinin 530 saylı silah-sursat zavodunda usta və planlaşdırıcı vəzifələrində çalışmış, bununla yanaşı partiya və komsomol orqanlarında da müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1944-cü ildə Adil Babayev Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olmuş və 1948-ci ildə oranı bitirmişdir. Adil Babayev 30 aprel 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Prokuroru vəzifəsinə təyin olunmuş, 8 iyul 1958-ci ilədək həmin vəzifədə işləmişdir. 1955-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

## İstinadlar