Azərbaycandakı çayların siyahısı

**Azərbaycan çayları** — Azərbaycan Respublikası ərazisindən axan çaylar.

Azərbaycan çaylarını aşağıdakı 3 əsas qrupa bölmək olar: 
*Azərbaycanın Kür hövzəsinə aid olan mərkəzi və qərb çayları; 
*Azərbaycanın bilavasitə orta Xəzərə axan şimali-şərq çayları; 
*Bilavasitə Xəzər dənizinin cənubuna axan cənubi-şərq çayları.

## Ümumi məlumat
Azərbaycan ərazisində irili-xırdalı 8550-dən artıq axar sudan ibarət çay sistemi vardır ki, onların bütövlükdə ümumi uzunluğu 33665&nbsp;km. təşkil edir. Bütün bu çayların su toplayıcı sahəsi 85600&nbsp;km² qəbul edilir. Çayların 7550-sinin uzunluğu 5&nbsp;km-dən az olan çaylardır. Qalan 800 çaydan yalnız 65-nin uzunluğu 50&nbsp;km-ə qədər, 735-nin uzunluğu isə 6&nbsp;km ilə 50&nbsp;km arasında dəyişir.

Azərbaycan ərazisindən axan ən iri çaylar Kür və Araz çaylar

## Dağ çayları
Dağ çayları öz mənbəyini dəniz səviyyəsindən 2000–3500 m. hündürlükdə olan dağlardan götürür, öz axarlarında çay pillələri və şəlalələr əmələ gətirir, dərin dərələrlə axır və düzənliklərə çıxdıqda güclü yarğanlar əmələ gətirərək çoxlu qollara ayrılırlar. Onlardan bəziləri tez-tez öz axarlarını dəyişir, digərləri isə yerin altı ilə sızaraq itir, yaxud kiçik bataqlıqlar əmələ gətirirlər.

## Düzənlik çayları
Düzənlik çayları başlıca olaraq maili düzənliklərdə, geniş Kür-Araz ovlaqlarında, dərə və vadilərdə yerləşir. Axınları əyri-üyrü və sakit olan bu çaylar öz məcralarını asanlıqla yuyaraq yataqlarını lilləndirirlər. Onların suyu kənar qatışıqlarla bir o qədər də zəngin deyil və hamısının mənsəbi vardır. Lakin Kür çayı ətrafı depressiyanın və dənizyanı qum təpələrinin yaranması nəticəsində bu çayların bir qismi kor arteriyaya çevrilir və mənsəbləri itir. Dayaz çayların qidalanması əsasən dağ çayları, bulaq və yerüstü suların hesabına həyata keçir. Dayaz çayların sonuncu növünü adətən qara su (sularının hədsiz minerallaşması nəticəsi olaraq) adlandırırlar ki, onların mövcud olması da, dağ çayları arteriyaları ilə olduqca bağlıdır.

## Coğrafi yerləşməsinə görə çayların təsnifatı

### Böyük Qafqazın şimal-şərq yamacının çayları
Samur, Qusarçay, Qudyalçay, Qaraçay, Vəlvələçay, Gilgilçay, Şabrançay, Ataçay

#### Abşeron-Qobustanın çayları
Pirsaatçay, Ceyrankeçməz, Sumqayıqçay, Sitalçay

##### Talış dağlarından axan çaylar
Bolqarçay, Viləşçay, Lənkərançay, Təngərud

###### Kür hövzəsinin çayları
Qanıx çayı , Balakən çay , Əyri çay , Daşagil çay , Araz çayı.

## Azərbaycan çaylarının siyahısı
### 1000 km-dən yuxarı
* Kür, 1515&nbsp;km
* Araz, 1072&nbsp;km

### 1000-100 km
* Qanıxçay, 413&nbsp;km
* Qabırrıçay, 320&nbsp;km
* Samurçay, 216&nbsp;km
* Anaxatır (Ehram və ya Xrami), 201&nbsp;km
* Tərtərçay, 200&nbsp;km
* Sumqayıtçay, 198&nbsp;km
* Kürəkçay, 186&nbsp;km
* Türyançay, 180&nbsp;km
* Bazarçay, 178&nbsp;km
* Bolqarçay, 163&nbsp;km
* Əyriçay, 135&nbsp;km
* Ağstafaçay, 133&nbsp;km
* Həkəri, 128 km
* Arpaçay, 126&nbsp;km
* Xaçınçay, 119&nbsp;km
* Pirsaatçay, 119&nbsp;km
* Göyçay, 115&nbsp;km
* Qarqarçay, 115&nbsp;km
* Viləşçay, 115&nbsp;km
* Qudyalçay, 108&nbsp;km
* Qusarçay, 108&nbsp;km
* Köndələnçay, 102 km
* Ceyrankeçməzçay, 100&nbsp;km

### 100-50 km
* Gəncəçay, 99&nbsp;km
* Gilançay, 99&nbsp;km
* Əlicançay, 98&nbsp;km
* Vəlvələçay, 98&nbsp;km
* Şəmkirçay, 95&nbsp;km
* Qaraçay, 93&nbsp;km (Quba və Xaçmaz)
* Zəyəmçay, 90&nbsp;km
* Girdimançay, 88&nbsp;km
* Ağsuçay, 85&nbsp;km
* Oxçuçay, 85&nbsp;km
* Ləkərçay, 84&nbsp;km
* İncəçay, 83&nbsp;km (Ağdərə, Tərtər və Yevlax)
* Quruçay, 82&nbsp;km (Xocavand və Füzuli)
* Lənkərançay, 82&nbsp;km
* Gorançay, 81&nbsp;km
* Naxçıvançay, 81&nbsp;km
* Quruçay, 77&nbsp;km (Quba və Xaçmaz)
* Axıncaçay, 76&nbsp;km
* Qoşqarçay, 76&nbsp;km
* Gilgilçay, 72&nbsp;km
* Həsənsuçay, 71&nbsp;km
* Dəmiraparançay, 69&nbsp;km
* Ağçay, 68&nbsp;km
* Çikilçay, 68&nbsp;km
* Caqacuqçay, 65&nbsp;km
* Bala Kür, 63&nbsp;km
* Hocazsuçay, 63&nbsp;km
* Əlincəçay, 62&nbsp;km
* Xonaşençay, 62&nbsp;km
* Coğazçay, 60&nbsp;km
* Cəyirçay, 58&nbsp;km
* Muxaxçay, 56&nbsp;km
* Tikanliçay, 56&nbsp;km
* Kürmükçay, 55&nbsp;km
* Katexçay, 54&nbsp;km
* Şabrançay, 62&nbsp;km
* Künkütçay, 52&nbsp;km
* Bumçay, 51&nbsp;km
* İncəçay, 51&nbsp;km (Cəbrayıl)
* Zabuxçay, 51&nbsp;km
* Göytəpəçay, 50&nbsp;km

## Mənbə
* Azərbaycanın çayları, gölləri və su anbarları 

## Həmçinin bax
* Azərbaycanın daxili suları
* Azərbaycan gölləri
* Azərbaycan su anbarları
* Azərbaycan şəlalələri