open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Həşr surəsi

**59-cu surə**

Əl-Həşr (ərəb. الحشر - Toplanma) Quranın əlli doqquzuncu surəsidir. Mədinə surəsi. 24 ayədən ibarətdir.

Bu surə Mədinədə nazil olmuşdur. 24 ayədən ibarətdir. Surədə qeyd olunur:

Bəni Nadir qəbiləsinin (yəhudilərin) Mədinədən qovuldular. Onlar peyğəmbərlə barışıq müqaviləsi bağladılar, ona görə də tərəfsiz qalmalı və ona qarşı çıxmamalı idilər. Amma Uhudda müsəlmanlar məğlub olduqda, yəhudilər peyğəmbərə qarşı Qureyş qəbiləsini dəstəkləyərək nəzirlərini pozdular. Sonra onları müsəlmanlardan qoruyacağına ümid etdikləri qalalarını mühasirəyə aldılar amma  onlar məğlub oldular və peyğəmbər tərəfindən Mədinədən qovuldular.

Daha sonra surədə əl-fey (hərbi əməliyyat olmadan əldə edilən qənimət) necə paylanacağı açıqlanır. 

O, Allaha, Peyğəmbərə, onun qohumlarına, yetimlərə, yoxsullara, müsafirlərə, yoxsullara, yurdlarından qovulmuş, mallarından məhrum edilmiş mühacirlərə məxsusdur. Daha sonra surədə mühacirləri (Məkkədən köçən müsəlmanları) özlərindən üstün tutaraq onlara öz ehtiyaclarını verən ənsarlardan (İslamı qəbul etmiş mədinəlilər) və onların ləyaqətlərindən bəhs edilir.

**Göylərdə və yerdə nə varsa, Allah pak və müqəddəsdir. O, Qüdrətlidir, Müdrikdir. ۝ Kafir kitab əhlini ilk toplaşanda yurdlarından çıxaran Odur. Onların ayrılacağını düşünmürdün. Qalalarının onları Allahdan qoruyacağına inanırdılar. Lakin Allah onları gözləmədikləri yerdən yaxaladı və ürəklərinə qorxu saldı. Evlərini öz əlləri və möminlərin əli ilə dağıtırlar. Tərbiyəni eşidin, ey görənlər! ۝ Əgər Allah onların aqibətini yazmasaydı, şübhəsiz ki, dünyada onlara əzab verərdi. Axirətdə isə cəhənnəm əzabına məhkumdurlar. ۝ Bu, onların Allaha və Onun Elçisinə qarşı müqavimət göstərmələrinə görədir. Kim Allaha qarşı çıxsa, bilsin ki, Allahın cəzası şiddətlidir. ۝ Xurma ağaclarını kəssən də, gövdəsi üstündə dursan da, Allah zalımları rüsvay etmək istədi. ۝ Allahın Öz Elçisinə qaytardığı qənimətə görə, siz atlarda və dəvələrdə getmədiniz, lakin Allah Öz elçilərini istədiyi şəxs üzərində hökmranlıq edər. Allah hər şeyə qadirdir. ۝ Allahın öz Peyğəmbərinə kənd əhlindən qaytardığı qənimətlər Allaha, Peyğəmbərə, Peyğəmbərin qohumlarına, yetimlərə, yoxsullara və müsafirlərə məxsusdur ki, sizdən zənginlərə çatmasın. Elə isə Peyğəmbərin sizə verdiyini alın və sizə qadağan etdiyi şeylərdən çəkinin. Allahdan qorxun, çünki Allahın cəzası şiddətlidir. ۝ Həmçinin yurdlarından didərgin salınmış və mallarından məhrum edilmiş yoxsul mühacirlərə. Onlar Allahın rəhməti və razılığı üçün cihad edir, Allaha və Rəsuluna kömək edirlər. Onlar düz deyirlər. ۝ Evdə (Mədinədə) oturub onlardan əvvəl iman gətirənlər də özlərinə köçənləri sevirlər və onlara verilənə ehtiyac duymurlar. Özləri ehtiyac içində olsalar belə, onları özlərindən üstün tuturlar. Özlərini xəsisliklərindən qoruyanlar isə nicat taparlar. ۝ Onlardan sonra gələnlər dedilər: “Ey Rəbbimiz! Bizi və bizdən əvvəl iman gətirmiş qardaşlarımızı bağışla! İman gətirənlərə qarşı qəlbimizə nifrət və  paxıllıq salma. Rəbbimiz! Həqiqətən, Sən Rəhmlisən, Rəhmlisən”.**

*— 59:1-24 (Quliyev)*
Mumtəhinə surəsi

**60-cı surə**

əl-Mumtəhinə (İmtahana çəkilən qadın) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 13 ayədir)
Səff surəsi

**61-ci surə**

əs-Saff (Səf) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 14 ayədir). Surə adını 4-cü ayədə işlənən və sıra, cərgə mənasını verən səf sözündən götürmüşdür.
Cumuə surəsi

**62-ci surə**

əl-Cumuə (Cümə) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)

## Xarici keçidlər
*Cümə surəsinin təfsiri
Vaqiə surəsi

**56-cı surə**

**Əl-Vaqiə (ərəb. الواقعة - Hadisə) —** Quranın əlli altıncı surəsi. Məkkədə nazil olmuşdur və 96 ayədən ibarətdir.

## Surənin adı

## Məzmunu
Qiyamətin labüd gəlişi, bu gündə baş verəcək hadisələr və bu gündə insanların üç qrupa bölünməsi səhnəsi ilə başlayır. Sonra hər bir zümrəni əməllərindən asılı olaraq nələr gözlədiyi təfərrüatı ilə izah edilir - təqvalılar üçün nemət, onların mövqelərinə uyğun gələnlər və ya kafirlər üçün kafirlər və Allaha asi olduqları üçün cəzalar.

**Hadisə (Qiyamət günü) gəldiyi zaman heç kəs onun baş verməsini yalan saymaz. ۝ Alçaldır və ucaldır. ۝ Yer şiddətlə silkələnəndə, ۝ dağlar xırda-xırda parçalandıqda, ۝ sonra da səpələnmiş toz-torpağa çevrildikdə, ۝ siz üç dəstəyə bölünəcəksiniz. ۝ Bəziləri sağ tərəfdə olacaq. Sağ tərəfdə kim olacaq? ۝ Digərləri sol tərəfdə olacaq. Sol tərəfdə kim olacaq? ۝ Elələri də olacaq ki, yaxşılıqda onların hamısından öndə olanlar, Cənnətdə onlardan öndə olacaqlar. ۝ Bunlar sizə yaxın olanlar, ۝ Nəim cənnətlərində məskunlaşacaq şəxslərdir. ۝ Onların çoxu ilk nəsildəndir, ۝ və yalnız bir neçəsi sonuncu nəsildəndir.**

*— 56:1-14 (Quliyev)*

## İstinadlar
Təğabun surəsi

**64-cü surə**

ət-Təğabun (Qarşılıqlı aldanma) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 18 ayədir)
Təhrim surəsi

**66-cı surə**

ət-Təhrim (Qadağan) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 12 ayədir). Surə adını islam peyğəmbəri Məhəmmədin bəzi qidaları özünə qadağan etməsindən danışan 1-ci ayədən götürmüşdür.
Qələm surəsi

**68-ci surə**

Nun və ya əl-Qələm (Qələm) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 52 ayədir)

Surənin adı 1-ci ayədə çəkilən qələm sözündən götürülüb: "Nun! And olsun qələmə və  yazdıqlarına ki,..."
Nuh surəsi

## Surənin məzmunu
Adından da göründüyü kimi, bu surədə Nuh peyğəmbərin həyatından bəhs olunur. Quranın digər surələrində - Şüəra, Muminun, Əraf, Ənbiya və ən əsası Hud surəsində Nuh peyğəmbər xatırlanır. Bununla belə Nuh surəsində adı çəkilən digər surələrlə müqayisədə Nuh peyğəmbərin həyatından ən xırda incəliklərinə qədər bəhs edilir.

Ardicil təktanrıcılığa çağirmaq və onün necə olmaği bu çağrilişin özəlliyidir.

## Surəni oxumağın fəziləti
Məhəmməd peyğəmbər deyir: Kim ki, Nuh Surəsini oxusa, Həzrəti Nuhun çağrışının nuru onu da bələr.

## Həmçinin bax
* Nuh
* Quran
* Peyğəmbər

**71-ci surə**

Nuh (Nuh peyğəmbər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 28 ayədir)
İnsan surəsi

**İnsan surəsi** () — Quranın 76-cı surəsi.

## Haqqında
Surənin adı birinci ayədəki "insan" kəliməsindən gəlir. Eyni ayədəki "əd-dəhr" () kəliməsinə görə bəzən də *Dəhr surəsi* adlandırılır. Məkkə və ya Mədinədə nazil olmuşdur. 31 ayədən ibarətdir. Nazil olma sırası 96-dır. Surədə insanın yaradılış mərhələləri, öhdəlikləri, axirətdəki nemətlər və cəzalar, bunlarla qarşılaşacaq insanların cənnət və cəhənnəm həyatları izah olunur. Şiələr bu surənin Əhli-Beyt haqqında nazil olduğunu iddia ediblər. Surə 243 sözdən ibarətdir.

## İstinadlar
Məaric surəsi

**Məaric surəsi** - Quranın 70-ci surəsi. Məaric (Dərəcələr, yaxud Pillələr) surəsi Məkkədə nazil olmuşdur, 44 ayədir. Surə adını 3-cü ayədə işlənən məaric sözündən almışdır.
Mursəlat surəsi

**Mursəlat surəsi** — Quranın 77-ci surəsi.

əl-Mursəlat (Bir-birinin ardınca göndərilənlər) surəsi Məkkədə nazil olmuşdur, 50 ayədir. Surə adını ilk ayədə işlənən və göndərilənlər mənasına gələn mursəlat sözündən götürmüşdür.
Əbəsə surəsi

**Əbəsə surəsi** (ərəb. سورة عبس (*Sūra-tu Əbəsə)*) — Müsəlmanların müqəddəs kitabı Qurani-Kərimin 80-ci surəsi. Məkkədə nazil olunduğuna inanılır və 42 ayədən ibarətdir. Adını birinci ayəsindəki "*qaşqabağını tökdü"* nənasını verən *"əbəsə"* sözündən almışdır.

## Həmçinin bax

* Quran
* Quran surələrinin siyahısı
* Fatihə surəsi
İnfitar surəsi

**82-ci surə**

əl-İnfitar (Parçalanma) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 19 ayədir). Surənin adı ilk ayətdə işlənən infitar sözündən götürülmüşdür.
Buruc surəsi

**85-ci surə**

əl-Buruc (Bürclər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 22 ayədir). Surə adını ilk ayədə işlənən və bürclər mənasını verən əl-Buruc sözündən götürmüşdür. Sürənin Məkkə dövrünün ortalarında bütpərəstlərin müsəlmanlara qarşı əziyyət və işgəncələrə başlamalarından sonra endirildiyinə inanılır. Buruc sürəsində Allahın qüdrətindən, Allah uğrunda sıxıntı çəkənlərin cənnətə gedəcəklərindən, müsəlmanlara zülm edənləri üçün isə pis sonun olduğundan bəhs edilir.
Qabriel Batistuta

**Qabriel Batistuta** () – Argentinalı keçmiş futbolçu. FIFA tərəfindən yaşayan ən yaxşı 125 futbolçu arasına seçilmişdir. İtaliya A Seriyasında 1991–2003 illəri arasında oynadığı 318 matçda vurduğu 184 qol ilə liqanın qurulduğu tarixdən bu yana ən çox qol vuran səkkizinci futbolçu ünvanına malikdir. Argentina Milli Futbol Komandasında vurduğu 56 qol ilə Argentina Milli Komandasında ən çox qol vuran ikinci futbolçusu.

## Karyerası
1994, 1998, 2002-ci il Dünya çempionatlarının iştirakçısı. Bir çox məşhur futbol klublarında, o cümlədən İtalyanın "Fiorentina", "Roma", İnter Milan kimi komandalarının şərəfini qorumuşdur.

Qabriel Ömər Batistuta, Peşəkar futbol həyatına 1988-ci ildə ölkəsində Newell's Old Boys komandasında başlayan Batigol, 1989/1990 mövsümündə River Plate, 1990/1991 mövsümündə isə Boca Juniorsda oynayıb. 1991-ci ildə ACF Fiorentina klubuna keçən Batistuta, 1993-də Fiorentinanın Serie B'yə düşməsinə baxmayaraq komandasından ayrılmadı. Komandasının Serie A'ya geri yüksəlişində böyük rol oynayaraq daha böyük tərəfdar kütləsinin sevgisini qazandı. 2000-ə qədər ACF Fiorentinada oynayan Batistuta artıq ACF Fiorentinanın simvol futbolçularından biriydi. AS Romayla razılaşan Batigol Romadakı ilk mövsümündə Serie A'ya çempionluğu yaşatdı. Qısa bir müddət İnter Milan klubunda oynayıb AS Romaya geri dönən Batigol 2003-də Qatarın Al Arabi komandasına transfer oldu və peşəkar futbolçuluq karierini 2006-cı ildə orada son qoydu. Batistuta ayrıca dünya kubokunda ən çox qol vuran oyunçular arasındadır.

## Müvəffəqiyyətləri
* Serie A Çempionluğu (with A. S. Roma) 2000–2001.
* İtaliya Super Kuboku (ACF Fiorentina ilə) 1996, (A. S. Roma ilə) 2001.
* Argentina Futbol Yazıçıları ilin Futbolçusu Mükafatı 1998.
* İtaliya Kuboku (ACF Fiorentina ilə) 1995–1996, (A. S. Roma ilə) 2000–2001.
* Serie B Çempionluğu (ACF Fiorentina ilə) 1993–1994.
* Serie A Qol Krallığı 26 gol (ACF Fiorentina ilə) 1994–1995.
* Copa América Çempionluğu (Argentina Milli Futbol Komandası ilə) 1991, 1993.
* Copa América Qol Krallığı, 6 qol (Argentina Milli Futbol Komandası ilə) 1991.

## İstinadlar
Mutəffifin surəsi

**83-cü surə**

əl-Mutəffifin (Çəkidə və ölçüdə aldadanlar) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 36 ayədir)
III Vlad Tsepeş

**III Vlad Tsepeş** (rum. *Vlad Ţepeş*) və ya Vlad Drakula (rum. *Drăculea)* ()- Valaxiya voyevodası. Atası və babası kimi "Drakon" ("Əjdaha") ordeninin üzvü olmuşdur. 1897-ci ildə irland yazıçısı Brem Stoker Drakula əsərini yazmışdı. Bu kitab Vlad Tsepeşin şöhrətini daha da artırmışdı. Əslində "Drakula" əsərində IV əsrdə hökmranlıq etmiş İrlandiyanın qəddar hökmdarı Drakuladan danışılır.

## Həyatı
III Vlad Tsepeş Transilvaniyanın (Şimal-Qərbi Rumıniya) kiçik Siqişoara şəhərciyində 1431-ci ilin noyabr və ya dekabr ayında dünyaya gəlmişdir. 13 yaşı olanda Osmanlılar tərəfindən əsir götürülmüşdü. 4 il əsir qaldıqdan sonra azad edilmişdi. Lakin 4 il əsirlikdə qalması əqli qabiliyyətinə mənfi təsir göstərmişdi. Atası II Vlad vəfat etdikdən sonra hakimiyyət ona həvalə edilmişdi. III Vlad Valaxiya (Şimal - qərbi Rumıniya) voyvodası (şahzadəsi) olmuşdu. Atası və babası kimi "Drakon" ("Əjdaha") ordeninin üzvü olduğuna görə "Drakula" () ləqəbini götürmüşdü. Onun atası 1448-ci ildə öldürülmüşdür və həmin ildən başlayaraq III Vlad Valaxiyaya rəhbərlik etmişdir. Rəvayətə görə, kasıbları yedirtdikdən sonra onları diri-diri yandırarmış. 23.884 min türk və bulqarın həyatına son qoymuşdu. Ölməzlik üçün insanların qanını içərdi. Osmanlı sultanı II Mahmut Paşa söyləmişdi ki, Drakula insanları payalardan keçirərdi. Bu səbəbdən ona "Tsepeş" () ləbəbi verilmişdir. III Vlad Drakula osmanlıların ağalığını qəbul etmiş, guya özünü onlara sadiq göstərmiş, əslində isə türklərə qarşı gizli düşmənçilik siyasəti aparmışdı. 1461-ci ildə o, sultana xərac verməkdən boyun qaçırmış, türk sultanının göndərdiyi elçiləri payaya keçirməklə edam etdirmişdi. Tezliklə Macarlar ilə Osmanlı Türkiyəsi arasında müharibə başladı. Vladın sərkərdəlik bacarığına türklər belə heyran qalmışdı. Türklərlə döyüşdə III Vlad məğlub olaraq, macar kralının sarayına qaçdı. 1462-ci ildə Valaxiya taxtına Vladın kiçik qardaşı – Göyçək Radu çıxarıldı. Vladı isə türklərlə əlbir olmaqda günahlandırıb, zindana atdılar. 10 il həbsdə qalan Vlad Roma papasına müraciət edib katolik dinini qəbul etməyə razı olandan sonra azadlığa buraxıldı. 1475-ci ildə kralın qohumlarından biri ilə evlənərək yenidən Xünyadi sülaləsinin dəstəyini qazanan Vlad üçüncü dəfə, bu dəfə əbədi hakimiyyət ümidi ilə qardaşını devirdi. Ancaq 1 il sonra 1476-cı ildə döyüşlərin birində III Vlad naməlum şəkildə öldürülür. Onun kəsilmiş başını elə öz silahdaşları tərəfindən İstanbula Fateh Sultan II Mehmedə mükafat əvəzi göndərdilər və kəllə düz bir neçə ay İstanbulda ümumxalq baxışında saxlanıldı.

## Maraqlı faktlar
*Bir dəfə yanına Vlad Tsepeşin türk elçiləri (başqa məlumatlara görə italyan elçiləri) onun hüzuruna gəlirlər. Lakin Tsepeş onların sözlərinə qulaq asmır və sonda onların papaqlarını başlarına mıxlatdırır.
*III Vlad Tsepeşin şərəfinə Rumıniya öz hücum təyyarəsinin adını "AH01-BO DRACULA" adlandırmışdır.
*III Vlad əksər hallarda öz şikarını öldürməzdən əvvəl onunla zarafatlaşarmış. Amma bu zarafatlar istehzalı, acı zarafatlar olurmuş. Vlad adamlara işgəncələr verə-verə onlarla zarafatlaşırmış.

## İstinadlar
Kənan Doğulu

**Kənan Doğulu** (31 may 1974, İstanbul) — Türkiyə müğənnisi.

## Həyatı

5 yaşından bu sənətə bağlanan musiqiçinin istəyinin belə erkən yaranması ona atası Yurdaər Doğulu dan keçib. Hazırda məşhur musiqiçilər sırasında adı hallanan Kənanın atası oğlunu da bu istiqamətdə savadlandıra bilib. Hazırda oxumaqla yanaşı, piano, gitara və fleyta kimi alətlərdə çalmağı bacaran Kənan Doğulu həm də xaricdə təhsil alıb.

Orta musiqi məktəbini bitirdikdən sonra öz istəyi ilə Amerikada peşəkar musiqi dərsləri alıb. Daha sonra o, təhsilini İstanbul Dövlət Universitetinin musiqi bölməsində davam etdirib.

Əksər çıxışlarında özünü müşayiət edən müğənninin adı bu illər ərzində ən çox albom çıxaran sənətçilər sırasında hallanır. Onun ilk albomu 1993-cü ildə "Yaparım, bilirsin" adı ilə işıq üzü görüb. Yüksək tirajlı toplunun işıq sürəti ilə satıldığını görən müğənni növbəti ildə "Sımsıkı" albomu və bunun ardınca 8 müxtəlif adda toplusunu satışa çıxarıb.

Üç ildir şəxsi səsyazma studiyasını açan türkiyəli sənətçi bunu "Dogulu production" adlandırıb. Kənanın ailə üzvlərindən olan qardaşı Ozan Doğulu şirkətdə çalışmaqla yanaşı, bir çox müğənnilərin orkestrinə rəhbərlik edir. 
Finlandiyanın paytaxtı Helsinki-də keçirilən 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Türkiyəni təmsil edib.
Qoç (astrologiya)

**Qoç** (♈︎) () — Zodiakın birinci bürcü. Fəza koordinat sisteminin ilk 30 dərəcəsini (0° ≤ λ 
Fayl:Mosaic in Maltezana at Analipsi, Astypalaia, 5th c AD, Aries Astm25.jpg|Analipsi yaxınlığında Maltezanadakı mozaika, V əsr.
Fayl:Aries zodiac sign, Jantar Mantar, Jaipur, India.jpg|Qoç Zodiak işarəsi, Caypur, Hindistan. XVIII əsr.
Fayl:Book of Wonders folio 2b.jpg|XIV/XV əsrlərdə Möcüzələr Kitabında təsvir olunan Qoç və ya əl-Camal.


## İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Buğa (dəqiqləşdirmə)

**Buğa** — Öküzün digər adı.

**Bürclər**
* Buğa (astrologiya) — öküz bürcü
* Buğa (bürc) — Zodiak bürclərindən biri.

**Şəxslər**
* Buğa əl-Kəbir, Böyük Buğa – IX əsrdə Abbasilər zamanı xidmət etmiş türk (xəzər) mənşəli Xilafət sərkərdəsi. 
* Kit Buğa noyon (?-1260) — Elxanlı sərkərdəsi. Kit Buğa noyon Hülaku xanın sərkərdəsi 
* Buğa qoyon Cəlayır (?-16 yanvar 1289) — Cəlayır elinin Cadaran oymağından monqol sərkərdəsi.

**Digər**
* Buqa — tunguslarda və qohum bir tayfa olan evenkilərdə cənnət tanrısı. 
* Ölü buğa matadoru (tablo) (fr. L'Homme mort) — Eduard Mane tərəfindən 1864-cü ildə çəkilmiş rəsm əsəri.

## Həmçinin bax
*Öküz (dəqiqləşdirmə)
Əkizlər (astrologiya)

Üçüncü bürcü olan Əkizlər 21 May - 21 İyun tarixləri arasında doğulanlara təsir edir. Hava elementinin və Merkuri planetinin təsiri altında olan bürcdür.

## Hava elementi
Hava elementinin dəyişkən xüsusiyyətləri Əkizlərin maraqlı, ağıllı və dəyişməyə açıq xarakterini formalaşdırır. Zehni fəaliyyət, ünsiyyət və məlumat vermək bu işarə üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. 

Merkuri planetinin himayəsi Əkizlərə ünsiyyət qurmaq, tez düşünmək və problemləri həll etmək bacarığı verir. Bu işarənin ambivalent və dəyişkən təbiətinə də təsir göstərir. 
## Əkizlər Bürcünün Ruhu
Əkizlərin ruhu kəpənəyin qanadlarının çırpınması kimi yüngül, zərif və daim dəyişəndir. Ölkələrinin dünyasında, gizləndiyi yerdə sözlər və sonsuz imkanlar labirintinə bənzəyir.Bilik Əkizlər üçün nəfəssiz hava kimidir. Daim oxumaq, araşdırmaq və yeni şeylər öyrənmək onlar üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Əkizlər bürcü sözlərin sehrli alət kimi dizaynından xəbərdardır. Düşüncələrini asanlıqla ifadə edə və müxtəlif insanların sərbəst əlaqə saxlamasına imkan verə bilərlər. 

Onlar asanlıqla yazı, rəsm və musiqi kimi sahələrdən həzz ala bilirlər.Təsəvvürlərinin sərhədlərini tanımırlar və bunun üçün yeni ideyalar yarada bilirlər. 
## Xüsusiyyətləri
Ağıllı, yüksək ünsiyyət bacarığı, yaradıcı, maraqlanan, dəyişməyə açıq, sosial, yumoristik, əyləncəlidirlər amma bunlarla yanaşı eyni zamanda qərarsız, diqqəti yayındıran, məsuliyyətdən qaçan, səbirsiz, dedi-qoducudurlar.

Əkizlər üçün sevgi fikir mübadiləsi, zehni rəqs kimidir. Tərəfdaşları ilə dərin və mənalı söhbətlər etmək onlar üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda, tərəfdaşlarının ağıllı və zarafatcıl olması onları cəlb edir.

## Uyğun Bürclər
Tərəzilərin diplomatiyası və barışdırıcı münasibəti Əkizlərin dəyişkən təbiəti ilə ahəngdar şəkildə balanslaşdırılır. Hər iki Bürc əlaməti ağıllıdır və yüksək ünsiyyət qabiliyyətinə malikdir, bu da onları bir-birinə cəlb edir.

Dolça bürcünün azad ruhlu və müstəqil rəftarı Əkizlərin maraqlı və macəraçı təbiətinə uyğundur. Hər iki bürc yeniliklərə açıqdır və birlikdə yeni şeylər kəşf etməkdən həzz alır.

Şir bürcünün özünə inamı və liderlik keyfiyyətləri Əkizlərin heyranlığını qazanır. Şir Əkizlərin ideyalarını həyata keçirməsinə kömək edərkən, Əkizlər bürcü Aslanı ruhlandırır. 
## Uyğunsuz Bürclər
Balıqların emosional və romantik təbiəti Əkizlərin rasional və analitik baxışı ilə ziddiyyət təşkil edə bilər. Əkizlər, Balıqların emosional intensivliyi ilə mübarizə aparmaqda çətinlik çəkə bilər. 

Qız bürcünün mükəmməllikçi və vasvası münasibəti Əkizlərin rahat və kortəbii təbiətini poza bilər. Əkizlər bürcü Qız bürcünün davamlı tənqidləri ilə sıxıla bilər.

Oxatan bürcünün azad ruhlu və macəraçı təbiəti Əkizlərin dəyişkən və qərarsız təbiəti ilə problemlər yarada bilər. Hər iki əlamət uzunmüddətli öhdəlikdən qaçmağa meylli ola bilər.

## Xarici keçidlər
Fəcr surəsi

**

**Əl-Fəcr''' (dan yeri) surəsi — Quranın 89-cu surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 30 ayədir).
Zuha surəsi

**93-cü surə**

əz-Zuha (Səhər və ya Səhər işığı) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)
İnşirah surəsi

**94-cü surə**

əl-İnşirah (Açılma və ya Genişlənmə) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 8 ayədir)
Tin surəsi

Surə adını ilk ayədə işlənən və əncir mənasını verən tin sözündən götürmüşdür.
Ələq surəsi

**96-cı surə**

əl-Ələq (Laxtalanmış qan) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 19 ayədir). Surə adını 2-ci ayədə işlənən və laxtalanmış qan mənasını verən ələq sözündən götürmüşdür. İlk nazil olan surədir.
Qədr surəsi

**97-ci surə**

əl-Qədr (Qədr gecəsi) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 5 ayədir).

## Surənin Tarixi
Surə 4-cü besət ilində Məkkədə nazil olmuşdur.

## Surənin məzmunu
Surədə Qədr gecəsi və Quranın nazil olmasından danışılır.

## Surənin fəziləti
Məhəmməd peyğəmbər deyib: "Kim ki, Qədr surəsini oxusa, elə bil bir ay oruc tutub və Qədr gecəsində əhya saxlayıb".

## Ayrıca bax
*Quran
*Quranın surələri
## Xarici keçidlər
*Nuh-aztü
*İslam dünyasi-en
Adiyat surəsi

**100-cü surə**

əl-Adiyat (Qaçan atlar) surəsi (Məkkədə, bir rəvayətə görə isə Mədinədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)
Qariə surəsi

**101-ci surə**

əl-Qariə (Ürəkləri dəhşətə salan qiyamət) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)
Təkasur surəsi

**Təkasur surəsi** ( — oxunuşu: ət-Təkasur — çoxluqla öyünmə). Quranın 102-ci surəsidir. Məkkədə nazil olmuşdur, 8 ayədir.

Surənin 5-7-ci ayələrində yəqinin 2 mərhələsi — elmul-yəqin və eynul-yəqin barədə söhbət açılır.

Cəfəri-Sadiqdən nəql olunan hədisdə bu surənin 8-ci ayəsi barədə  deyilir:  "Bu ümmət Allah-taalanın ona bəxş etdiyi Allahın Rəsulunun (s) vücudu və sonra onun Əhli-Beytinin (ə) vücudunun neməti barədə sorğu-sual olunacaq." 
## İstinadlar
Fil surəsi

Surədə Kəbəni dağıtmaq istəyən Əbrəhənin filləri və onların əbabil quşları tərəfindən məhv edilməsi haqqında söhbət açılır. Surənin adı da məhz buna görə fil surəsi adlandırılmışdır.
Kovsər surəsi

Əl-Kovsər (Kövsər) surəsi Quranın 108-ci surəsidir (Məkkədə nazil olmuşdur, 3 ayədir). Qurandakı ən qısa surədir. İlk ayətində Kövsərdən danışıldığı üçün bu ad verilmişdir. Surənin mətni belədir:

Bismillahir-rəhmanir-rəhim

1. (Ya Peyğəmbər!) Həqiqətən, Biz sənə Kövsər (Cənnətdəki Kövsər irmağını və ya bol nemət, yaxud Quran, peyğəmbərlik) bəxş etdik!

2. Ona görə də (bu nemətlərə şükür edərək) Rəbbin üçün namaz qıl və qurban kəs!

3. (Ya Peyğəmbər! Oğlun Qasim, yaxud İbrahim vəfat etdiyi zaman sənə sonsuz, arxası kəsik, nəsli kəsilmiş deyən) sənin düşməninin (As ibn Vailin) özü sonsuzdur! (Sənin nəslin qiyamətə qədər törəyib artacaq, adın çəkildikdə sənə həmişə salavat deyiləcəkdir!)

## Həmçinin bax
* Kövsər çayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.qafqazislam.com/index.php?lang=az&sectionid=106&id=278
Kafirun surəsi

**109-cu surə**

əl-Kafirun (Kafirlər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 6 ayədir). Surə adını ilk ayədə işlənən və kafirlər mənasını verən "kafirun" sözündən almışdır. Surə kafir olanların xüsusiyyət və vəziyyətlərindən bəhs edir.
Əbu Ləhəb surəsi

**111-ci surə**

Əbu-Ləhəb (Alov atası) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 5 ayədir)
## Ərəbcə mətni

       بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ

# تَبَّتۡ یَدَاۤ  اَبِیۡ  لَہَبٍ وَّ  تَبَّ

# مَاۤ  اَغۡنٰی عَنۡہُ  مَالُہٗ  وَ  مَا کَسَبَ

# سَیَصۡلٰی نَارًا ذَاتَ  لَہَبٍۚ

# وَامۡرَاَتُہٗ ؕ حَمَّالَۃَ  الۡحَطَبِۚ

# فِیۡ  جِیۡدِہَا حَبۡلٌ مِّنۡ مَّسَدٍ
Alekseyevka (Quba)

**Alekseyevka**, yeni adı **Çinarlı** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Alekseyevka kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Eyniadlı bələdiyyənin tərkibindəki yeganə kənddir.

## Tarixi
XIX əsrdə rusların burada məskunlaşmasına qədər kəndin adı Dəlləkkənd olmuşdur.

## Toponimikası
* Alekseyevka oyk., düz.
* XIX əsrdə rusların burada məskunlaşmasına qədər kəndin adı Dəlləkkənd olmuşdur;
* Xaçmaz r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Qusar çayının sağ sahilindən bir qədər aralı, Samur–Dəvəçi ovalığındadır. 1933-cü ildə Azərbaycanda Alekseyevka adlı digər iki kənd Qazax və Lənkəran r-nlarında qeydə alınmışdır. XIX əsrdə rusların Azərb.-da yerləşdirilməsi ilə bağlı yaranmışdır.

## Əhalisi
* 2019-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 5000 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər

* azerbaijanphoto.com saytındakı şəkilləri 
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Alıc

**Alıc** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Amsar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Amsar bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Kənd Qaraçayın sahilində yerləşir. Qədim türk dillərində alıs/alış/alıç sözü çoxmənalı olub, "çayın ağzı, mənsəbi; axar suyun hövzəyə tökülən yeri", "soyuq", "uzaq, uzaqda olan"; "düz olmayan, kələ-kötür", "dəyişdirilmiş", "iynəyarpaqlı ağac", "vəhşi heyvan, quş" və s. mənaları ifadə edir. Oykonim "uzaqda olan, ucqar kənd" deməkdir. 1933-cü ildə Quba rayonunun Digah kəndinin adı da Alıc Digah şəklində qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 382 nəfər əhali yaşayır.

## Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Quba rayonu Alıc kənd 40 şagird yerlik modul tipli  ibtidai məktəbin quraşdırılması üçün 260 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fələq surəsi

**113-cü surə**

əl-Fələq (Sübh) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 5 ayədir). Surə adını ilk ayəsində yer alan və sabah aydınlığı mənasını verən fələq sözündən almışdır. Nas surəsi ilə birlikdə bu surə qorunma surələri olaraq qəbul olunur.

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Chapter_113,_Al-Falaq_(Murattal)_v2_-_Recitation_of_the_Holy_Qur%27an.mp3

Rəvayətə görə, İslam peyğəmbəri Məhəmməd bir yəhudinin cadusundan xəstələnir. Sonra Cəbrail mələk göydən onun yanına endi və yəhudilərin orada gizlətdiyi cadugərlik xüsusiyyətlərinin çıxarıldığı quyulardan birinin yerini göstərdi. Sonra “Fəlyak” surəsi oxundu və Məhəmməd peyğəmbər sağaldı.

**De: “Sübhün Rəbbinə sığınıram ۝ Onun yaratdığının şərindən, ۝ zülmət gəldiyi zaman şərrindən, ۝ düyünlərə tüpürən cadugərlərin şərindən, ۝ paxılların şərindən. paxıllıq edəndə”.**

— 113:1-5 (Quliyev)
Nas surəsi

**114-cü surə**

ən-Nas (İnsanlar) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 6 ayədir). Surə adını hər ayənin sonunda işlənən və insan (insanlar) mənasını verən nas sözündən götürmüşdür. Fələq surəsi ilə bu surə birlikdə qorunma surələri hesab olunur. Surədə Allahın Rəbb, Məlik, İlah ad və sifətləri vurğulanır.
Fotoelektrik effekt

**Fotoeffekt** — işığın təsiri nəticəsində cismlərin özündən elektron verməsi. Bu hadisəni ilk dəfə dahi alman alimi Albert Eynşteyn kəşf etmiş və bu kəşfinə görə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Fotoeffekt qanunları fotoeffekt haqqında daha tam təsəvvür əldə etmək üçün qanunauyğunluqlardır.

Fotoeffekt işığın təsiri ilə metalın səthindən elektronların buraxilması hadisəsidir. Bu hadisə **xarici fotoeffekt** də adlandırılır. **Daxili fotoeffekt** — işığın təsiri ilə maddədə bağlı elektronların atomdan ayrılaraq sərbəst yükdaşıyıcıya çevrilməsidir.
Fayl:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|İşıq kvantlarının təsirilə metal lövhədən elektronların qopması
Stoletov təcrübələri əsasında (xarici fotoeffekt üçün) müəyyənləşdirdiyi qanunauyğunluqlar bunlardır:
* Vahid zamanda katodun səthindən çıxan fotoelektronların sayı onun üzərinə düşən işıq seli ilə düz mütənasibdir.
* Katoddan qopan elektronların kinetik enerjisi düşən işığın tezliyi ilə düz mütənasib olub, işığın selindən asılı deyil.
* Hər bir maddəyə uyğun fotoeffektin qırmızı sərhədi mövcuddur.**Fotoeffektin qırmızı sərhədi** fotoeffekt yarada bilən minimal tezlikdir,\nu_{qs}kimi işarə olunur və h\nu_{qs}=Aşərtindən təyin olunur. Burada h=6,63\cdot10^{-34} C\cdot san olub, Plank sabiti, A isə elektronun metaldan çxması üçün lazım olan enerjiyə bərabər olan çıxış işidir. Bu üç nəticə bəzən fotoeffektin 1-ci, 2-ci, 3-cü qanunu da adlandırılır.
* İşığın təsiri nəticəsində elektronlar yalnız mənfi yüklə yüklənmiş katoddan buraxılır, lövhə mənbəyin müsbət qütbünə birləşdirilmişsə, fotoeffekt baş vermir.
* Katodun işıqlanması və elektronların buraxılması prosesi ani olaraq baş verir. Fotoeffekt hadisəsini işığın dalğa nəzəriyyəsinə əsasən keyfiyyətcə izah etmək olmadı. Eynşteyn 1905-ci ildə Plank-ın işıq kvantlarinın buraxilması haqqında olan ideyası əsasında **fotoeffekt hadisəinin nəzəriyyəsini** yaratdı və bu işə görə o, Nobel mükafatına layiq görüldü. **Xarici fotoeffekt üçün Eynşteyn düsturu:**

h \nu=A+{mv^{2} \over 2}.

Yəni, udulan fotonun enerjisi elektronun metaldan qopmasına və onun kinetik enerjisinə çevrilir.

## Mənbə
* A. Mehrabov və b., Fizika kursu Mmf 1982
Aşağı Xuc

**Aşağı Xuc** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Xucbala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Digah-Xucbala bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Aşağı Xuc oyk, mür. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Orta Xuc kəndinə məxsus qışlaq yerində bina edilmişdir. Toponimi, əsasən mənşəcə qıpçaqlardan olan kuç tayfasının adı ilə əlaqələndirirlər. Oykonimin birinci komponenti yaşayış məntəqəsini eyniadlı digər iki kənddən fərqləndirmyə xidmət edir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 563 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Bağçalı (Quba)

**Bağçalı**, **Bağçaəli** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rustov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Bağçaəli kəndində bir təhsil ocağı, bir kitabxana və bir mədəniyyət evi vardır. Kənd meşələr və dağlarla əhatə olunub.

## Toponimikası
Bağçalı oyk., düz. Keçmiş adı Bağçalı Qışlaq olmuşdur. Kəndin ərazisi Rustov kəndinin keçmiş məhəllələrindən biridir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsinin əsl adı Bağça Əlidir. XIX əsrin əvvəllərində İsmayıllı r-nunun Lahıc kəndindən gəlmiş Əli adlı şəxsin ailəsinin orada məskunlaşması əsasında yaranmışdır. Lakin aparılan araşdırmalar Bağçalı toponiminin etnotoponim olduğunu söyləyir. 1933-cü ildə r-nun Talabı i.ə.v.-də Bağçaqaraxan, 1917-ci ildə Nuxa qəzasının Qaxmux bölgəsində Bağçalı kəndləri qeydə alınmışdır. Mənbələrdə bu oykonimin Baxşalı variantı da nəzərə çarpır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 656 nəfər əhali yaşayır. Əhalisi tatlardır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti
Birinci Nügədi

**Birinci Nügədi** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Birinci Nügədi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Eyniadlı bələdiyyənin tərkibindəki yeganə kənddir.

Quba rayonunun ən böyük kəndidir. Quba – Qonaqkənd yolunun 5-ci km-də yerləşir. Kəndin əhalisi 10 min nəfərə yaxındır.

## Toponimikası
Kənd Qaraçayın sol sahilində, Qusar maili düzənliyində yerləşir. XVIII əsrə aid sənədlərin məlumatına görə, Quba şəhərinin əhalisinə mənsub bağ ərazilərində ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranan yaşayış məntəqəsi Nügədi (tat dilində "yeni kənd, təzə kənd") adlandırılmışdır. Sonralar kəndn böyüyərək iki yerə ayrılmış və onları bir-birindən fərqləndirmək üçün adlarının əvvəlinə birinci və ikinci sözləri artırılmışdır.

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət evi, 9 illik və 11 illik orta məktəb, sağlamlıq məntəqəsi, aptek, bələdiyyə binası, poçt məntəqəsi, ATM, yanacaqdoldurma məntəqəsi, stadion, şadlıq sarayı, uşaq bağçası, məscid və kitabxana, 2 internet kafe fəaliyyət göstərir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Nügədinin ərazisi dağlıq və düzənliklərdən ibarətdir. Kənd ərazisində 1-ci və 2-ci Nügədi kəndləri arasında "Bəhyə" dağı yerləşir. Kən din iqlimi mülayimdir. Bəhyə dağının yaxınlığından Qaraçay çayı axır. Ümumilikdə kənd, Ağçay və Qaraçayın əhatəsində yerləşir. Nügədi kəndi Amsar və 2-ci Nügədi kəndlərinin qonşuluğundadır. Kənd inzibati cəhətdən 5 məhəllədən ibarətdir. Bütün küçələrə müvafiq adlar verilmiş və mənzillər nömrələnmişdir. Nügədinin bəzi yollarına asfalt, digərlərinə isə daş örtük döşənmişdir.

## Əhalisi
Nügədinin əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir. 2010-cu il açıqlamalarına görə əhalinin 51%-ini qadınlar, 49%-ini isə kişilər təşkil edir.Kənddə az miqdarda Azərbaycan tatları da yaşayır. Kəndin cavan əhalisi üstünlük təşkil edir. Əhalinin bir hissəsi xaricdə əmək fəaliyyətindədir.

2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 7768 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Kəndin iqtisadiyyatı əsasən meyvəçilik və taxılçılıqdır. Kənddə alma, armud və s. kimi meyvələr yetişdirilir. Əhalinin tələbatını ödəmək məqsədilə həyətyanı torpaq sahələrində kənd təsərrüfatı məhsulları, tərəvəz bitkiləri və s. becərilir. Əhali fərdi maldarlıqla da məşğul olur. İri və xırda buynuzlu mal-qara saxlanılır. Quşçuluq inkişaf etdirilir, toyuq, ördək, qaz, hind quşu və s. kimi ev quşları yetişdirilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cağacıq

**Cağacıq** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Talabıqışlaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
* Çağacıq çayının sahilində, düzənlikdədir. Kənd öz adını sahilində yerləşdiyi çayın adından almışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 492 nəfər əhali yaşayır. Cağacuq kəndinin əhalisi tatlardan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çartəpə

**Çartəpə** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Xucbala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Digah-Xucbala bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Çartəpə oyk., sadə. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində, Qusar maili düzənliyindədir. Oykonim çar/çahar (dörd) və təpə (müsbət relyef forması) komponentlərindən düzəlib, "dörd təpə" deməkdir. Kənd salındığı ərazinin adı ilə adlandırılmışdır. 1933-cü ildə Çahartəpə variantında qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
Çartəpə kəndinin əhalisi təxminən 700 nəfərdir. XX əsrin əvvələrinə aid evlər var. Bu kəndin tanınmışlarından biri də şair Ramiz Qusarçaylıdır. Onun bir çox əsərləri var. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 801 nəfər əhali yaşayır.

## Tanınmışları
* Ramiz Qusarçaylı (1958) — Şair.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çiçi

**Çiçi** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Çiçi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Çiçi-Səbətlər bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Çiçi oyk., sadə. Dağətəyi ərazidədir. Adını ərazidəki eyniadlı çaydan almışdır. Bəzi tədqiqatçılara görə, toponim tat dilindəki çu (ağac) və Azərbaycan dilində ki-çi (peşə-sənət bildirən şək.) komponentlərindən düzəlib, "odunçu, ağac məmulatı hazırlayan" mənasındadır.

## Coğrafiyası
* Çiçi Quba rayonu ərazisində çay. Şabran çayının sol qoludur. Cici türk dillərində "təzə, tər" mənasındadır. Quba ray-dan 33;km məsafədə yerləşir.

## Əhalisi
* Çiçi əhalisi tatlardan ibarətdir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 814 nəfər əhali yaşayır..

## Həmçinin bax
* Çiçi xalçaları (film, 2002)
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Dəhnə (Quba)

**Dəhnə** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rustov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
* Dəhnə oyk., sadə.
* Şabran r-nunun Çuxurazəmi i.ə.v.-də kənd. Oykonim ərazidəki Ağzıbirçala gölünün mövqeyi və ya eyniadlı dağın adı ilə bağlıdır;
* Rustov çökəkliyindədir. Kəndin tam adı Dəhnə Püstəqasım olmuşdur. Kənd Rustov kəndinə gedən yolun başlanğıcında, iki dağ arasından keçən yeganə keçiddir. Bu keçid eyni zamanda Qələşdov enişinin başlanğıcıdır. Kəndin adı da onun coğrafi mövqeyi ilə bağlı yaranmışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 422 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Aspərəsti

**Aspərəsti** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Zərqava kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Asparəsti oyk, mür. Vəlvələçayın sahilindədir. Əslində Asparastə olmalıdır. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, oykonim tat dilindəki əs (at) və parusta (düşmə) sözlərindən düzəlib, "atın dağdan üzü aşağı düşə bildiyi cığır" mənasındadır. Tədqiqatçılara görə isə aspa (türk dillərində "sürgün", "dağ aşırımı, dağ yolu"; "ağcaqovaq") və rəstə (İran dillərində "yaşayış yeri, kənd") komponentlərindən ibarət olan bu coğrafi ad "dağ aşırımında kənd, dağ yolunda kənd" deməkdir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 326 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Güneyməhlə

**Güneyməhlə** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rustov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Güneyməhlə oyk, mür. Çağacıq çayının sahilindədir. Yaşayış məntəqəsi Rustov kəndinin məhəlləsi kimi yaranmış, sonra müstəqil kəndə çevrilmişdir. Oykonim "güneydə yerləşən məhəllə, kənd" mənasındadır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 351 nəfər əhali yaşayır. Kəndin əhalisini tatlar təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti
* azerbaijanphoto.com saytındakı şəkilləri 

## İstinadlar
Hacıqaib

**Hacıqaib** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Hacıhüseynli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Hacıhüseynli bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Hacıqayıb oyk, sadə. Qudyal çayının sahilində, Qusar maili düzənliyindədir. Keçmiş adı Hacıqayıbqışlaq olmuşdur. XIX əsrin ortalarında Qrız kəndindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Hacı Qayıb yaşayış məntəqəsini salmış şəxsin adıdır.

## Əhalisi
* 2009-cu il]]in siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1162 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
İqrığ

**İqrığ** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Alekseyevka kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Eyniadlı bələdiyyənin tərkibindədir.

## Toponimikası
İqrığ oyk., sadə. Düzənlikdədir. Oykonimi tədqiqatçıların bir qismi qədim türk dillərində "düşərgə, dayanacaq yeri" mənasında işlənən uqruq sözü ilə, başqa bir qismi isə qəd. türk tayfalarından biri olan iqrak/uqrak tayfasının adı ilə əlaqələndirir.

## Əhalisi
Əhalisi 9567 min nəfərdir.Əsas təsərrüfat sahəsi əkinçilikdir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1598 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## Mənbə
* Azərbaycan coğrafiyası. Ensiklopedik lüğət. - Bakı: “GÜNƏŞ” nəşriyyatı, 2011.

## İstinadlar
İsnov

**İsnov** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Zərqava kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
İsnov oyk., sadə. Dağətəyi düzənlikdədir. İstinov adının təhrif formasıdır. Bu ərazidə bir neçə kəndin adı su novları ilə bağlıdır. Belə ki bu sözün kökündəki "İs" birləşməsi tat dilində "əs" sözündəndir, yəni "at"ların su içdiyi nov deməkdir. Kəndin adının tərcüməsi "at üçün su novu" kimi tərçümə edilə bilər. Qədim zamanlarda bu kənddə at təsərrüfatının olması ehtimal edilir. Qonşu kənd olan Kələnov kəndinin də adında Kələ və nov sözləri də tat dilindən Kəl(camışın erkəyi) üçün su novu kimi tərcümə edilə bilər. Kələnov kəndində qədim zamanlarda camış təsərrüfatının olması ehtimal edilir.  Kəndin ərazisində müalicə əhəmiyyətli çoxlu min. bulaq var. Keçmişdə bu bulaqların yaxınlığında müalicə üçün hovuzu əvəz edən novlar düzəldilirdi. Bunun üçün çala qazılır, içərisi daşla hörülürdü. Bulaqların suyu arxla bu novlara doldurulur, kənarda qızdırılmış daşlar oraya tökülürdü. Yel xəstəliyi olan adamlar həmin novlarda uzanırdılar. Tatlar belə novları vərov, adlandırırdılar.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 399 nəfər əhali yaşayır. Əhalisi tamamilə tatlardır. 

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Kələbağ

**Kələbağ** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rustov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kələbağ oyk., mür. Kamalçayın sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsinin ərazisi əvvəllər Rustov kəndinə məxsus meyvə (alma) bağları olmuşdur. Müharibədən sonrakı illərdə Rustovun müxtəlif məhəllələrindən çıxmış ailələr burada məskunlaşdıqdan sonra daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmiş bağlar bu adı almışdır. Oykonim kələ (tat. "böyük") və bağ sözlərindən düzəlib, "böyük bağ, iri bağ" deməkdir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 727 nəfər əhali yaşayır.
Kəndin əhalisini etnik Tatlar təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Məckəxacə

**Məckəxacə** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rustov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Məckəxacə oyk., miir. Cağacıq çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Əsl adı Mahcəkə Xacə olmuşdur. Rustov kəndinin keçmiş məhəllələrindən birinin adıdır. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, oykonim tat dilindəki mah (dayanacaq), cəkə (yer) və xacə sözlərindən ibarət olub, “xacənin dayanacaq yeri, düşərgəsi” mənasındadır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 392 nəfər əhali yaşayır. Məçkəxacə kəndinin əhalisi tatlardan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Mirzəqışlaq

**Mirzəqışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Birinci Nügədi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Qaraçay bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Mirzəqışlaq oyk., mür. Qusar maili düzənliyindədir. Yaşayış məntəqəsi Mirzə adlı şəxsin keçmiş qışlaq yerində salınmışdır. Oykonim “Mirzənin qışlağı, Mirzəyə məx¬sus qışlaq“ mənasındadır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 629 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Muçu

**Muçu** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Xaltan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Rayon mərkəzindən 86 kilometr uzaqda yerləşir Azərbaycanda rayon mərkəzindən ən uzaqda yerləşən kəndidir. Xaltan bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Əsl adının Mouci olduğu söylənilir. Mucu variantında da qeydə alınmışdır. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oykonim ərəb dilindəki mouc (səngər, sədd) sözündən və tat dilində isimlərin sonuna əlavə olunaraq müəyyənlik bildirən -/ şək. -sindən ibarətdir. Yaşayış məntəqəsinin adı "səngər, sədd yeri" mənasındadır. Muçu eyni zamanda XV əsrdə səfə- vilərin hərbi dəstələrindən biri olmuşdur. Döyüş zamanı öndə gedən muçi və çərxçi dəstələri öz fəaliyyətləri ilə seçilir və qələbənin təmin olunmasında böyük rol oynayırdılar.

## Mədəniyyəti
* Mucu Qubanın ən qədim kəndlərdən biridir. Bu kənd Baba dağın yamacındadır.

## Əhalisi
Kənddə təqribən 100 ev var. Əhalisi tatlardır. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 492 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Küpçal

**Küpçal** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Küpçal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Eyniadlı bələdiyyənin tərkibindədir.

## Toponimikası
Küpçal oyk., sadə. Qudyal çayının sahilindədir. Kəndin adı türk dillərindəki qapçal (keçilməz yer, sıldırım dik qaya) sözündən yaranmış, yaşayış məntəqəsinin yerləşdiyi coğrafi mövqeyi təyin edir. Kənd Qudyal çayının əmələ gətirdiyi uçurumun, sıldırımın yaxınlığında salındığı üçün belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 499 nəfər əhali yaşayır.

## Yol
2014-cü ildə yeddi min nəfər əhalinin yaşadığı 7 yaşayış məntəqəsini birləşdirən Quba–Küpçal–Küsnət avtomobil yolunun tikintisinin davam etdirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinin dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin bölgüsündə kəndlərarası avtomobil yollarının tikintisi və yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin 5,3 milyon (beş milyon üç yüz min) manatı Quba Rayon İcra Hakimiyyətinə ayrılmışdır.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Püstəqasım

**Püstəqasım** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rustov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Püstəqasım oyk., milr. Rustov dəlınəsindədir. Rustov kəndinin keçmiş məhəllələrindən birinin adıdır. Yerli əhali bu adı Püsəqazmə kimi tələffüz edir. Oykonim “qazmaların arxası, dal tərəfi” mənasında izah olunur. Keçmişdə kəndin indiki ərazisində rustov- luların meyvə bağlan olmuşdur. Əhali orada yayda müvəqqəti qazmalar tikərək meyvəni qurudurdu. XIX əsrin ortalannda həmin yer daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmiş, bu yerin adı isə tədricən indiki şəklini almışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1175 nəfər əhali yaşayır. Kəndin əhalisini tatlar təşkil edir.

## Tanınmışlar
* Mirzəhməd Ağasiyev — Əməkdar müəllim.
* İbrahim Ağasi(8h).

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti
* azerbaijanphoto.com saytındakı şəkilləri 

## İstinadlar
Qalagah (Quba)

**Qalagah** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rustov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Rustov kəndinin keçmiş Qalagah məhəlləsi əsasında yaranmışdır. Yerli təlləffüz forması “Qələgə”dir. Kəndin ərazisində Qalaye–Suarun (Suvarlar qalası) və Qələ–Ələmun (Ələmlər qalası) adlı qədim qala xarabalıqları qalmışdır.

## Toponimikası
* Qalagah oyk., miir.
* Şabran r-nunun Kuybışevkənd i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Yerli tələffüz formaları Qalagə, Qələyədir. Kəndin adı yaxınlıqdakı qala xarabalığının adı ilə əlaqədardır; İsmayıllı rayonunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Acınohur ön dağlığındadır. Bu oykonim, çox güman ki, kəndin ərazisində V–VI əsrlərə aid olan və xarabalıqları yerli əhali arasında Qız qalası adlandırılan qəd. qalanın adı ilə bağlıdır;
* Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Rustov kəndinin keçmiş Qalagah məhəlləsi əsasında yaranmışdır. Yerli tələffiız forması “Qalagə”– dir. Kəndin ərazisində Qalaye–Suarun (Suvar– lar qalası) və Qələ–Ələmun (Ələmlər qalası) adlı qədim qala xarabalıqları qalmışdır. Gah komponenti yerli şivələrdə gəh Və gə variantlarında işlədilir. Mənşəcə İran dillərinə məxsus olan gah ünsürü həmin dillərdə (xüsusilə qəd. və orta fars dillərində) “yer, məkan”, “vaxt”, “taxt-tac” mənaları daşıyan müstəqil söz kimi işlənmişdir. Müasir İran dillərində isə gah söz-şəkilçi funksiyasını yerinə yetirir. Linqvistik və ckstralinqvistik faktlar göstərir ki, bu yolla yaranmış mürəkkəb oykönimlər Azərbaycan toponimlər sistemində qədim yaşayış məntəqəsi adlarındandır. Onlar “gah”ın həm İran, həm də türk dillərində məhz müstəqil leksik vahid kimi işləndiyi dövrlərdə meydana gəlmişdir. Həm də toponimlərin tərkibindəki bu formant başqa mənalarda deyil, məhz “yer, məkan” menasında işlənmişdir. Topoformantm incə semantik çalarına diqqət edildikdə məlum olur ki, onda “yer, məkan” mənası ilə yanaşı, “kənd, yaşayış yeri, yaşayış məskəni” çaları daha güclüdür. Bu cəhətdən onun keçmişdə, əsasən oykonim yaradan formant kimi işlən¬diyini qəbul etmək olar. Gah komponentli oykonimlər Azərb.-nın şm.-ş. və c.-ş. zona¬ları üçün səciyyəvidir. Oykonimlər qala və tat dilində məkan bildirən gə sözlərindən ibarət olub, “qala olan yer, qala yeri” məna¬sındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 172 nəfər əhali yaşayır.

## Mədəniyyəti
SSRİ dövründə burada Alban dövründən qalma saxsı qablar və bəzək əşyaları tapılmışdır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu
* Qələgah
* Qalagah

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qasımqışlaq

**Qasımqışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Zərqava kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Qasımqışlaq oyk, mür. Yan silsiləsinin (Böyük Qafqaz) ətəyindədir. Oykonim Qasım (ş.a.) və qışlaq sözlərindən ibarət olub, “Qasıma məxsus qışlaq, Qasımın qışlağı” mənasım bildirir. Kollektivləşmədən sonra qışlaq daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 142 nəfər əhali yaşayır. Kənd əhalisi tatlardan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qələdüz

**Qələdüz** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Küpçal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Dağlı-Qələdüz bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Qələdüz oyk., sadə. Qızılqaya yaylasının ətəyindədir. XIX əsrdə həmin r-nun Küpçal və Qəçrəş kəndlərindən çıxmış ailələrin Qələdüz adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kəndin ərazisindəki meşəlikdə qəd. qala xarabalıqları var. Bu toponim qələ və düz komponentlərindən ibarət olub, “qala düzü, qala olan düz” mənasındadır. Qələ termininə toponimiyada istehkam, şəhər, kənd mənalarında rast gəlinir. Bu terminə Ərəbistan, Dağıstan, Orta Asiya, tran, Əfqanıstan və Türkiyənin toponimik adlarının tərkibində təsadüf edilir. Düz topo¬nimiyada həm tərkib hissə (Düzqışlaq kəndi, Qələdüz kəndi yə s.), həm də nomenklatur termin (Muğan düzü, Mil düzü, Qarabağ düzü, Şirvan düzü və s.) kimi işlənir. Düz-enişi, yoxuşu, təpəsi olmayan, ümumi fonddan çox da kənara çıxmayan hamar relyef səthinə deyilir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 779 nəfər əhali yaşayır.

## Turizm
Kənd dağ turizmi üçün əlverişli şəraitə malikdir.
Kənddə qəzaya məruz qalmış təyyarə şəklində dizayn edilən qeyri-adi "Təyyarə restoran"ı fəaliyyət göstərir. Həmin restoranın hazırlanmasında Rusiya istehsalı olan "Tu-134B" markalı təyyarənin qalığından istifadə edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar