open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məxfi ermənilər

**Məxfi ermənilər** və ya **kripto-ermənilər** (; *[[Romanizasiya|Rom]]: tsptyal hayer*) əsasən türk cəmiyyətindən erməni mənsubiyyətini gizlədən tam və ya qismən etnik erməni mənşəli insanları təsvir etmək üçün istifadə edilən ümumi termindir. Onlar əsasən Erməni qətliamı zamanı “fiziki cəhətdən yox olmaq təhlükəsi altında” islamlaşmağa (türkləşmə və yaxud da kürdləşmə) məcbur olan Osmanlı ermənilərinin nəvələridirlər.

Türkiyəli jurnalist Erhan Başyurt gizli ermənilər haqqında belə demişdir; “Deportasiyalardan və ölüm yürüşlərindən canlarını xilas etmək üçün İslamı qəbul etmiş ailələr (bəzi kəndlərdə və ya məhəllələrdə) [...] erməni kimi öz aralarında nikahlar bağlamış, bəzi hallarda isə gizli şəkildə xristianlığı yenidən qəbul etmişdirlər”. Avropa Komissiyasının Türkiyə ilə əlaqədar olan 2012-ci ildəki hesabatına əsasən, "bir qrup kripto-ermənilər öz orijinal adlarını və dinlərini yenidən istifadə etməyə başlamışdırlar". The Economist jurnalında isə qeyd edilmişdir ki, erməni mənşəli olduğunu ortaya qoyan türklərin sayı artmaqdadır.

## Tarixi

### Keçmiş
Erməni xalqının ənənəvi vətəni hesab olunan Erməni dağlarının qərb hissələri XVI əsrdə Osmanlı imperiyasının hakimiyyəti altına keçmişdir. XVII əsrə qədər ermənilər regionun əhalisinin böyük əksəriyyətini təşkil edirdilər, lakin onların sayı getdikcə azalmağa başlamış və XX əsrin əvvəllərində onlar o dövrdə altı vilayət olaraq nəzərdə tutulmuş olan Qərbi Ermənistanın əhalisinin 38%-ni təşkil edirdilər. Bundan əlavə, türklər və kürdlər region əhalisinin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edirdilər.

### Erməni qırğını
1915-ci ildə və ondan sonrakı növbəti illərdə Osmanlı İmperiyasının hakimiyyəti altında öz ata-baba torpaqlarında yaşayan ermənilər Erməni soyqırımı zamanı Gənc türklər hökuməti tərəfindən sistemli şəkildə məhv edilmişdirlər. Qırğın dövründə təxmini olaraq 100.000 ilə 200.000 arasında erməni mənşəli qadın müsəlman kişilərin hərəmxanalarına aparılmış, erməni uşaqlarının isə dini dəyişdirilmiş, onlar köləliyə məcbur edilmiş və ya qaçırılaraq türk və ya kürd kimi böyüdülmüşdürlər. Birinci Dünya müharibəsindən sonra yardım işçiləri və sağ qalmış ermənilər bu erməni yetimlərini axtarmağa və onları geri çağırmağa başlayanda onların yalnız kiçik bir hissəsinə rast gəlmiş və onları bir yerə cəmləmişdirlər. Onların bir çoxları isə müsəlman olaraq yaşamağa davam etmişdirlər. Bundan əlavə isə, bəzi hallarda qırğından xilas olmaq üçün bütöv ailələrin İslamı qəbul etməsi halları da müşahidə olunmuşdur.

## Qeyd

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* Hadjian, Avedis (2018). Secret Nation: The Hidden Armenians of Turkey. I.B.Tauris. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Limoj

**Limojust** (oksitanca: *"Lemòtges"* və ya *"Limòtges"*) Fransanın Limuzen regionundakı Yuxarı Vyenna departamentində yerləşən bir şəhər. Şəhərin bələdiyyə sərhədləri daxilində yerləşən əhalisi 138 882 nəfər təşkil edir (2007-ci ilin statistik məlumatlarına əsasən). Şəhər ətrafı ərazilər ilə bərabər Limoj metropol şəhərinin əhalisi 193,342 nəfər təşkil edir. Mərkəzi olduğu şəhərləşmiş ərazinin əhalisi isə 2007-ci ildəki statistik məlumatlara əsasən 263,645 nəfər olmuşdur. Bu əhali sayı ilə Limoj Fransanın cənub-şərq hissəsində yerləşən Tuluza və Bordo ətrafındakı şəhərləşmiş ərazilərdən sonra üçüncü yeri tutmuşdur.

2008-ci ilin əvvəllərində isə Limoj bədii və tarixi şəhər kimi tanınmışdır.

Şəhərin tarixində baş verən mühüm hadisələr (yəni, 1895-ci ildə Limojda ümumi fəhlə konfederasiyasının yaradılması, 1905-ci ildə şəhərdə baş verən böyük fəhlə tətilləri və şəhər seçicilərinin daimi olaraq solçu namizədlərə səslərini verməsi) nəzərə alınarsa, şəhərə bəzən verilən “qırmızı şəhər” ləqəbinin səhv olmadığını güman etmək olar. Eləcə də, şəhər haqqında bəzən deyilən “od və alov şəhəri” ləqəbi də, şəhərdə əhəmiyyətli olan orta əsrlərdən bəri beynəlxalq şöhrət qazanmış minaçılıq sənəti, həmçinin də XIX əsrdə öz zirvə nöqtəsinə yetişən məşhur Limoj çini sənayesi və şüşə məmulatlarının istehsalı səbəbindən məqbul bir ləqəb ola bilər. Bütün bunlardan əlavə, Limoj şəhəri istehsal olunan konyak içkisinin saxlanılması və köhnəldilməsi üçün çox vacib hesab edilən palıd çəlləkləri ilə də çox məşhurdur.

## İstinadlar
Limuzin (dəqiqləşdirmə)

* Limuzin — Sürücü ilə sərnişin arasında uzun bir bölmənin olduğu lüks avtomobil növü.
* Limuzin (region) — Fransanın 26 regionundan biri.
Çiçək diaqramı

**Çiçək diaqramı** çiçək strukturunun qrafik təsviridir. Çiçək orqanlarının sayını, düzülməsini və birləşməsini göstərir. Çiçəyin müxtəlif hissələri öz simvolları ilə nümayiş olunur. Çiçək diaqramları çiçəkləri tanımaq üçün faydalı olub, çiçəkli bitkilərin təkamülünü başa düşməyə kömək edir. Bu üsuldan XIX əsrin axırlarından etibarən istifadəyə etməyə başlamışdırlar və əsasən August W. Eichlerə ithaf edilirlər.
Azərbaycan Birinci Liqası 2024/2025

**Azərbaycan Birinci Liqası 2024/2025 — [[Azərbaycan Peşəkar Futbol Liqası]]** tərəfindən təşkil olunan və Azərbaycanın ən yüksək 2-ci futbol liqası olan **[[Azərbaycan Birinci Liqası|Azərbaycan Birinci Liqasının]]** otuz üçüncü mövsümü. Mövsüm 11 sentyabr 2024-cü ildə start götürüb.

Birinci Liqanın XX turunun 7 aprel 2025-ci il tarixli matçında "Qəbələ" "Baku Sportinq" ilə qarşılaşmada 5-0 hesabı ilə qalib gələrək turnirin yekunlaşmasına 7 tur (35 oyun) qalmış Premyer Liqaya vəsiqəni təmin edib.

## Komandalar
# Baku Sportinq FK
# Cəbrayıl FK
# Difai Ağsu
# İmişli FK 
# Karvan İK
# Mingəçevir FK
# MOİK Bakı FK
# Qaradağ Lökbatan FK
# Qəbələ FK
# Zaqatala PFK
Mənbə:

Liqanın püşkatma mərasimi 13 avqust tarixində AFFA-nın inzibati binasında baş tutub.

## Turnir cədvəli



## Nəticələr
### 1-27 ci turun matçları

## Statistika
2024/25 mövsümündə Birinci Liqanın oyunları ümumilikdə 64 595 tamaşaçı tərəfindən izlənilib, oynanılan 135 oyun üçün ortalama tamaşaçı sayı 478 nəfər təşkil edib. Tamaşaçı baxımından ən yüksək göstərici "Karvan" komandasında olub, komandanın oyunlarını ümumilikdə 1 950 nəfər tamaşaçı izləyib. Mövsümün tamaşaçı rekordu 3000 nəfər olmaqla 8-ci və 24-cü turun "Karvan" – "Qəbələ" matçlarında qeydə alınıb.

## Futbolçular üzrə göstəricilər
### Bombardirlər

Mənbə: https://liqa1.pfl.az/bombardirl%C9%99r

## Düşmə pley-off
Birinci Liqada 9-cu yeri tutmuş "Difai" komandası İkinci Liqanı 4-cü pillədə tamamlamış olan "Hypers Guba" komandası ilə növbəti mösümdə Birinci Liqaya vəsiqə uğrunda pley-off matçında qarşılaşıb. 28 may saat 16:00-da ASCO Arenada keçirilmiş matçda "Difai" "Hypers Guba" üzərində 1-3 hesablı qələbə qazanaraq 2025/26 mösümündə Birinci Liqada oynamaq hüququ əldə edib, "Hypers Guba" isə İkinci Liqada qalıb.
 

|}

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Premyer Liqası 2024/2025
* Azərbaycan İkinci Liqası 2024/2025
* Azərbaycan Kuboku 2024-2025

## İstinadlar
Among My Swan

***Among My Swan*** — ABŞ musiqi qrupu -ın üçüncü studiya albomu. 29 oktyabr 1996-cı ildə Capitol Records tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars

***The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars*** — İngiltərə müğənnisi Devid Bouinin beşinci studiya albomu. 16 iyun 1972-ci ildə "RCA Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Grace

***Grace*** — ABŞ müğənnisi  yeganə studiya albomu. 23 avqust 1994-cü ildə "Columbia Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Bright Future

***Bright Future*** — ABŞ müğənnisi  altıncı solo studiya albomu. 22 mart 2024-cü ildə "4AD" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
True That

***True That*** — Kanada aktyoru və musiqiçisi Maykl Seranın debüt studiya albomu. 8 avqust 2014-cü ildə Bandcamp üzərindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Ramiz Bəkirov

**Ramiz Alı oğlu Bəkirov** (tam adı:*Bəkirov Ramiz Alı oğlu*;) — Gürcüstanın parlamentinin deputatı (1995-2004)

## Həyatı
Bəkirov Ramiz Alı oğlu 9 iyul 1956 – cı ildə Gürcüstan Respublikası Bolnisi rayonunun Kvemo- Bolnisi ( Kəpənəkçi) kəndində kəndli ailəsində anadan olub. 1973 – ci ildə Həmin kəndə olan orta məktəbi bitirib. 1973- 1977 – ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetinin Tarix Fakültəsində təhsil alıb. 1977 – ci ildə Bakalavr təhsilimi başa vurub. 1977 – ci ilin avqust ayından noyabr ayına qədər Quba şəhəri 103 nömrəli Texniki Peşə məktəbində müəllim işləyib.
1977 – ci ilin noyabrından – 1979- cu ilin iyuluna qədər Sovet Ordusu sıralarında xidmət edib. 
1979 – cu ilin sentyabrından  - 1980 – ci ilin 1 oktyabrına qədər Kvemo- Bolnisi kənd məktəbində Tarix müəllimi kimi fəaliyyət göstərib. 1980 – 1989 – cu illərdə LKGİ (Lelin Komunist Gənclər İttifaqı) Bolnisi rayon komsomol komitəsində Komsomol təşkilatının katibi , 2-ci katib vəzifələrində çalışıb. 
1989- cu ilin sentyabr ayından 1991- ci ilin noyabr ayına qədər Kvemo Bolnisi Üzümçülük Solxozunun Direktor müavini vəzifəsində çalışıb. 1991- ci ilin noyabrından 1994 – ci ilin noyabrınadək Kvemo Bolnisi Kənd məclisinin katibi kimi fəaliyyət göstərib.  1995 -ci il oktyabr ayından 2004 -ci il aprelin 23 – dək Gürcüstan Parlamentinin proporsional seçki üzrə seputatı olub. Parlamentin üzvü olduğu zaman Gürcüstan parlamentinin Aqrar siyasət komisyasının sədrinin birinci müavini vəzifəsində çalışıb. Hal- hazırda təqaüdcüdür. 2005- 2007 – ci illərdə Kvemo Bolnisi kəndində ilk məscidin inşa olunmasından yaxından dəstək və töhfələrimi verib.
Cari mətbuatda müxtəlif publisistik məqalələrlə çıxışlar edib. Gürcüstan və Azərbaycanın müxtəlif təltiflərinə laiq görülüb. Əlavə olaraq bir neçə kitabın redaktoru olub.
Gürcüstanda fəaliyyət göstərən qeyri hökumət təşkilatı Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin təsisçilərindən biridir və konqresin idarə heyətinin üzvüdür.

### Ailəsi
Ailəlidir. 3 övladı (2 qız , 1 oğlan), 8 nəvəsi var.

## İstinadlar
Haaga-Helia Tətbiqi Elmlər Universiteti

**Haaga-Helia Tətbiqi Elmlər Universiteti** — Finlandiyanın Helsinki şəhərində tətbiqi elmlər universiteti. Universitet Təhsil və Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən akreditasiya olunub və Finlandiya hökuməti tərəfindən tam nəzarət edilir.

## Tarixi
2007-ci ildə Helsinki Biznes İnstitutu və Haaga Politexnik Institutu birləşəndən sonra yeni Haaga-Helia Tətbiqi Elmlər Universiteti yarandı.

## Təhsil sahələri və dərəcə proqramları
Universitet Biznes, İnformasiya texnologiyaları, İdman, Turizm və tədbirlərin idarə edilməsi, Jurnalistika və Müəllim təhsili üzrə bakalavr və magistr kursları təklif edir. Təxminən 11.000 tələbəsi var, onlardan 1.000-dən çoxu xarici tələbələrdir.

Biznes sahəsində universitet Skandinaviya ölkələrinin ən böyük universitetlərindəndir.

Universitet 29 dərəcə proqramı təklif edir. Onlardan 16-sı bakalavr, 13-ü isə magistr dərəcələridir. 15 dərəcə proqramları tamamilə ingilis dilində aparılır.

### Ali Müəllimlik Məktəbi

* Peşəkar müəllim təhsil proqramı

### İngilis dilində bakalavr proqramları

#### Biznesin idarə edilməsi proqramları
* Aviasiya biznesi
* İnformasiya Texnologiyaları biznesi 
* Rəqəmsal Biznes İnnovasiyaları
* Beynəlxalq biznes

#### Turizm menecmenti
* Turizm və Tədbirlərin İdarə Edilməsi 
* Turizm Təcrübəsinin İdarə Edilməsi 
* Strateji Turizm menecmenti, onlayn

#### İdman
* İdman məşqçisi və İdarəetməsi

### İngilis dilində magistr proqramları

#### Biznesin idarə edilməsi
* Biznesin idarəetməsi üzrə AI dərəcə proqramı, Avropa Birgə Magistr dərəcəsi 
* Biznes Texnologiyaları və İdarəetmə üzrə İkili Diplom Proqramı, MCI Sahibkarlıq Məktəbi, İnsbruk, Avstriya 
* Biznes Texnologiyaları üzrə dərəcə proqramı 
* Aparıcı Biznes idarəetməsi  
* Təşkilatlarda Strategiya, Virtual tədqiqatlar  
* Davamlı Aviasiya Biznesi, Virtual tədqiqatlar

## Kampusları
Haaga-Helia 5 kampusda fəaliyyət göstərir: Pasila, Haaga, Malmi, Porvoo və Vierum kampusları.

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Ay Vadisi (roman)

**Ay Vadisi ** — Amerika yazıçısı Cek Londonun ilk dəfə 1913-cü ildə nəşr olunmuş utopik romanı.

## Süjet xətti
Aksiya 20-ci əsrin əvvəllərində Kaliforniyanın Oklend şəhərində baş verir. Eyni iş mühitində işləyən iki gənc Sakson Braun və Bill Roberts təsadüfən rəqs zamanı tanış olurlar. Qısa bir görüşdən sonra Bill aşiq olduğunu anlayır və Saksona evlilik təklif edir. Hissləri qarşılıqlıdır və tezliklə ailə qururlar. Yeni evlənənlər kirayə evdə xoşbəxt həyata başlayırlar. Tezliklə Sakson hamilə olduğunu öyrənir, o və Bill çox xoşbəxt olurlar. Bu zaman onların xoşbəxtliyi Billin qoşulduğu fəhlələrin tətili ilə qaralır. Bir gün Saksonun evinin yaxınlığında dava baş verir. Şiddətli şokdan Saksonun vaxtından əvvəl doğuşa baş verir, nəticədə uşaq ölür. Onun və Billin ailəsi üçün çətin günlər başlayır. Bill  fəhlələrin tətilinə qoşulmağa davam edir, içki içir və dava edir.
Bir gün sərxoş olan Bill Saksonu təhqir edir, sonra da onun haqqında polisə şikayət edən adamı döyür. İndi Bill tam bir ay həbsdə yatmalıdır. Sakson üçün ərinin dəstəyi olmadan sağ qalmağın çətin günləri başlayır. O, xəstədir, acdır, aclıqdan ölməmək üçün dəniz sahilində mərmi və taxta qırıntıları toplayır. Bir gün balıqçı oğlanla söhbətindən sonra onun ağlına bir fikir gəlir və o başa düşür ki, sağ qalmaq üçün o və Bill bu şəhəri tərk etməli və daha yaxşı həyat axtarmalıdırlar. Tezliklə Bill həbsdən azad edilir və cütlük əkinçiliklə məşğul olmaq qərarına gəlir. Onlar səyahətə piyada başlayırlar. Eyni zamanda, həm Sakson, həm də Bill tam olaraq nə axtardıqları barədə aydın təsəvvürə malikdirlər. Onlar hündür ağaclar, geniş çəmənliklər, çay, bol ov və balıq, əkinçilik üçün əla torpaq, yaxşı iqlim və məhsullarını satmaq üçün yaxınlıqda dəmir yolu istəyirlər. Səyahətlərində bir çox insanla tanış olurlar. Bu dostlar zarafatla arzuladıqları ölkəni “Ay dərəsi” adlandırırlar, çünki dostlarının fikrincə belə ideal torpaq yalnız Ayda ola bilərdi. Təxminən iki il gəzib-dolaşdıqdan sonra onlar axtardıqları yeri tapırlar. Təsadüfən onlara uyğun olan ərazi Ay Vadisi, Sonoma Vadisi adlanırdı. Onlar əkinçiliklə məşğul olmağa başlayırlar. Bill öz sahibkarlıq ruhunu kəşf edir və yaxşı pul qazanır. Roman Saksonun yenidən uşaq gözlədiyinin təsirli etirafı və Billin səmimi sevinci ilə bitir..

1914-cü ildə roman əsasında film çəkilmişdir. Əsas rolları Cek Konvey və Mirtl Stedman oynamışdılar.

## İstinadlar
Divar (hörgü)

**Divar** və ya **hörgü** — təbii və ya süni tikinti materiallarının üst-üstə yığılması nəticəsində əldə edilən konstruksiyadır. Divarların hissələri hər hansısa bir bağlayıcı maddədən istifadə edilərək bir-biri ilə birləşdirildiyi kimi, hissələrin birbaşa üst-üstə yığılması yolu ilə də birləşdirilə bilər.

Təbii tikinti materialları kimi əhəngdaşı və silisium daşlarından istifadə edilir. Bunların üstü emal edilmədən (işlənmədən) kobud qalaraq və ya emal edildikdən sonra istifadə edilə bilər. Çox yüksək dayanıqlığın tələb olunmadığı hallarda, çay yataqlarından yığılmış daşlardan da istifadə oluna bilər. Daha davamlı konstruksiyaların tikintisi üçün isə daş karxanalardakı daşlardan istifadə edilir və onlar xüsusi olaraq emal edilir.

Süni divar materiallarına misal olaraq isə; adobe briketlər, kərpiclər, məsaməli beton, şüşəli qüllə, taxta, alçiban və beton panellər göstərilə bilər.

Divar tikintisində istifadə olunan materiallar regiondan regiona fərqli olduğu kimi, divarların tikilmə üsulu da bir-birlərindən fərqlidir. Divarlar hörmə, yığma, düzmə və ya yapışdırma üsullarından istifadə edilməklə tikilə bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

*Müdafiə divarı
*Qərb divarı
*Tsoy divarı
*Böyük Çin səddi
Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyası

**Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyası** (ing. **IBA**) dünyanın ən bacarıqlı barmenlərini təmsil etmək məqsədilə yaradılmış beynəlxalq təşkilatdır, 24 fevral 1951-ci ildə təsis edilmişdir. 

Həm Dünya Kokteyl Müsabiqəsi (ing. WCC) həm də Ümumdünya Fleyritending Müsabiqəsi (ing. WFC) illik tədbir BBA tərəfindən təqdim edilmiş və təşkil edilmişdir. BBA rəsmi kokteyllərin siyahısını da təqdim edir.

Hər il tədbirlər müxtəlif istiqamətlərdə keçirilir. 2006-cı ildə 6 oktyabr 2006-cı il (WCC-nin 32-ci illiyi üçün) - 7 oktyabr 2006-cı il tarixlərində (WFC-nin 7-ci illiyi üçün) müsabiqə Yunanıstan, Halkidiki, "Meliton Porto Carras Hotel"-də keçirildi.

## Həmçinin bax

* BBA-nin rəsmi kokteyllərinin siyahısı
Burn Your Fire for No Witness

***Burn Your Fire for No Witness*** — ABŞ müğənnisi  ikinci studiya albomu. 17 fevral 2014-cü ildə "Jagjaguwar" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Divar (dəqiqləşdirmə)

* Divar - müdafiə divarı
* Divar - hörgü işlərində tikilən konstruksiya
* Divar (kitab), Jan Pol Sartrın kitabı
Qarların qızı

**Qarların qızı** — Cek Londonun roman janrında ilk əsəri. 1902-ci ildə nəşr edilmiş olan romanı yazıçının gələcək əsərlərinin digər qəhrəmanları kimi baş qəhrəmanın xarakteri ilə seçilir. Yazıçının baş obrazı güclü, özünə inamlı və müstəqil xarakterli obrazdır. Onun adı anası Flora Velmanın adı ilə səsləşir. Roman, onu yazmaq üçün Londona ayda 125 dollar təqaüd verən naşir Mak Klyur tərəfindən sifariş edilmişdir.

## Süjet xətti
Hadisələr Yukonda (Kanada) baş verir, baş qəhrəman Frona Velzdir. O, zəngin bir sahibkarın və Yukonun qızıdır. Üç il Avropa universitetlərində qaldıqdan sonra Frona şimaldakı atasının yanına qayıdır. Hərtərəfli təhsil almış, eyni zamanda insanlarla ünsiyyətdə səmimiliyi və sadəliyi qoruyub saxlamışdır.
Roman, digər şeylərlə yanaşı, qızıl mədənçilərinin həyatı və sərgüzəştlərindən bəhs edir. Əsər Cek Londonun əsərlərində dəfələrlə müraciət etdiyi “şimal” mövzusuna aiddir.

## İstinadlar
Burxan Qurbani

**Burhan Qurbani** () () — həzaraəsilli Almaniya kinorejissoru, yazıçısı və aktyoru. Onun rejissorluq, ssenaristlik  və aktyorluq işlərinə "*[[Şəhadət (film, 2010)|Şəhadət]]*" (2010), "*20xBrandenburq*" (2010) və "*İllüziya*" (2007) daxildir. Onun Alfred Döblinin müasir klassik romanı "*[[Berlin, Aleksanderplats]]*" əsərini müasir dövrə adaptasiyası 2020 Berlin Beynəlxalq Film Festivalının əsas müsabiqəsi üçün seçilmişdi.

## Şəxsi həyatı
Qurbani əslən Əfqanıstandandır və həzara etnik qrupuna aiddir. Sovet İttifaqının Əfqanıstanı işğalı zamanı ailəsi Almaniyaya köçmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qırmızı göl (Xorvatiya)

**Qırmızı göl** () — Xorvatiyanın cənubunda şirin sulu göl. Karst mənşəli olan bu göl Xorvatiyanın İmotski şəhəri yaxınlığında yerləşir. Qırmızı göl də qonşu Modro gölü kimi dərin karst çuxurunda yerləşir. Göl yeraltı mağaranın dağılması nəticəsində formalaşmışdır. Göl öz adını onu əhatə edən qırmızı-qəhvəyi rəngdə olan qayalıqdan almışdır. Süxürlar üzərində çoxlu miqdarda ferritlər toplanıb. Göl üç tərəfdən dik qayalarla əhatələnib, bir tərəfi isə 1942-ci ildə baş vermiş zəlzələ zamanı dağılmışdır.

## Ümumi məlumat
Xorvat mağara assosiyasiyasının təşkil etdiyi beynəlxalq ekspedisiyasının ölçmələrinə görə mağara çuxurunun hündürlüyü 528 metr, gölün dərinliyi isə 287 metrdir. Bu göl Avropanın ən dərin göllərindən biri hesab olunur. Göldə suyun səviyyəsi düşən yağıntıların miqdarından asılıdır. Suyun səviyyəsi bəzən 30-50 metr dəyişə bilir. Gölün eni və uzunluğu eynidir — 200 metr. 

Mağara çuxurunun həcmi təxminən 25—30 milyon km³-dir. Bunun 16 milyon km³-i su ilə doludur. Həcminə görə də bu mağara çuxuru dünyanın ən böyük çuxurlarından biri hesab olunur. Göldən su yeraltı axınla çıxır. Göl suyunun temperaturu dərin qatlarda 7 – 8°С olur. Suyu təmiz və şəffafdır.

Göl suyunda endemik *Delminichthys adspersus və [[Adi ilişgən]]* balıqlarına rast gəlinir. İlin quraq vaxtlarında bu balığa ətraf çaylarda və göllərdə rast gəlinir. Bu onu göstərir ki, gölün digər su hövzələrlə yeraltı axın vasitəsilə əlaqəsi var.

2001-ci ildə gölün 175 metr dərinliyində uzunsov kanal formasında mağara aşkar edilmişdir. Sualtı mağaranın ölçüləri təxminən 30 × 30 metrdir.

## Mənbə

* 

## Xarici keçidlər

* Stamp by Croatian post

## İstinadlar
Alfred Döblin

**Alfred Döblin** () — Almaniya yazıçısı və jurnalisti.

## Yaradıcılığı
Alfred Döblinin bütün yazdığı əsərləri ən məşhuru kollaj şəklində ekspressionizm və İtaliya futurizminin texnikasına yaxın olan "*[[Berlin, Aleksanderplats]]*" (1929) 1920-ci illərdə Berlində həyatı canlandıran romandır. O, bir neçə dəfə lentə alınmış (ilk dəfə 1931-ci ildə) və ildən-ilə ekspertlər tərəfindən alman dilində yazılmış ən yaxşı beş kitaba daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Сайт международного общества Дёблина
* (англ.)
* Дёблин в США (англ.)
* Страница на сайте IMDB
* Линки
* Олег Комраков. Книжные деликатесы: «Горы моря и гиганты» Альфреда Дёблина
Berlin, Aleksanderplats

"**Berlin, Aleksanderplats. Frans Biberkopfun povesti**" () — Alfred Döblinin ilk dəfə 1929-cu ildə nəşr olunmuş romanı. Bu, Veymar Respublikasının ən mühüm və yenilikçi əsərlərindən biri hesab olunur. 2002-ci ildə 100 tanınmış yazıçı arasında keçirilən sorğuda kitab bütün zamanların ən yaxşı 100 kitabı sırasına daxil edilmişdir.

## Süjet
Malyükləyən Frans Biberkopf məşuqəsini öldürdükdən 4 il sonra həbsdən azad edilir. Biberkopf vicdanlı və layiqli bir insan olmağa ümid edir, lakin onun səyləri boşa çıxır. O, bir müddət sonra içki aludəçisi olur və sosial çuxura düşür. O, fahişələrin, sutenyorların, oğruların, qatillərin, siyasi təşviqatçıların və işsizlərin izdihamlı dünyasından keçir. Biberkopf nəticədə polis təqibi zamanı onu maşınına alan dostu Reynholdun dəstəsi ilə qarışır. Biberkopf Reynholddan asılı qalır və onun dəstəsinin üzvü olur. Reynhold Biberkopfun məşuqəsini öldürür, sonra isə onu qətldə ittiham etməyə çalışır.

## İstinadlar
Meiji Bulgaria Yogurt

– Yaponiyanın "Meiji" qida şirkəti tərəfindən istehsal olunan qatıq brendi. Yaponiyadakı qatıq bazarının 30%-ini bu brendin satışları təşkil edir. Qatığın istehsal prosesi Bolqarıstan hökuməti tərəfindən sertifikatlaşdırılmış və rəsmi şəkildə bolqar qatığı brendi kimi tanınmışdır.

## Tarixi
1970-ci ildə Yaponiyanın Osaka şəhərində baş tutmuş Expo 1970 tədbiri zamanı *"[[Meiji Dairies]]"* şirkətinin nümayəndələri Bolqarıstan pavilyonunda sərgilənən bolqar qatığı ilə tanış olmuşdurlar. Qatıq plastik çantaya qoyulmuş və laboratoriyaya aparılmışdır. Şirkətin nümayəndələri qatığın nümunələrini əldə etmək üçün üçün bir neçə dəfə Bolqarıstana səfər etmişdirlər. 1971-ci ildə şirkət tərəfindən Yaponiyanın ilk sadə qatıq brendi olan *"Meiji Plain Yogurt"* təqdim olunmuşdur. Şirkət əvvəlcə qatığın adını *"Meiji Bulgaria Yogurt"* qoymaq istəsə də, Bolqarıstanın Yaponiyadakı səfirliyi bu ideyaya qarşı çıxmışdır. Məhsul satışa çıxdığı ilk il ərzində yaxşı satılmamışdır (gündə 300 ədəd).

Bolqarıstan hökuməti ilə aparılan danışıqlardan sonra 1972-ci ilin mayında brendin adında ölkənin adından istifadə etməyə icazə verilmiş və 1973-cü ilin dekabrında qatıq *"Meiji Bulgaria Yogurt"* adı ilə istehsal olunmağa başlanmışdır. 1981-ci ildə indiyə kimi də istifadə olunan göy qablaşdırmaya keçilmişdir. 1984-cü ildə qatığın hazırlanmasında LB81 bakteriyasından istifadə olunmağa başlanmışdır. 1996-cı ildə qatığa Yaponiya Sağlamlıq və Rifah Nazirliyi tərəfindən "xüsusi sağlamlıq istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş qida" statusu verilmişdir.

## Xüsusiyyətlər
*[[Lactobacillus bulgaricus]]* bakteriyası Bolqarıstandan kənarda yetişdirilərkən spesifik xüsusiyyətlərini itirdiyi üçün *"Meiji"* şirkəti bakteriyanı Bolqarıstandan idxal etməli olur. Bundan əlavə, bolqar qatığının hazırlanmasında istifadə olunan bakteriya ştamlarının Bolqarıstandan kənara çıxarılması üçün Bolqarıstan hökumətinin icazəsi tələb olunur.

Yaponiyada yaşayan bolqarlar bu qatığının dadının ənənəvi bolqar qatığının dadından daha az turş və daha şirin olduğunu bildirmişdirlər.

## Qalereya

Meiji Bulgaria Yogurt in 1984.jpg|1984-cü ilin məhsulu.
Meiji Bulgaria Yogurt in 1996.jpg|1996-cı ilin məhsulu.
Fukuoka (27032547397).jpg|Fukuokada reklam lövhəsi.
Meiji Toda Kanto factory.JPG|İstehsal olunduğu zavod.


## Həmçinin bax
* Bolqarıstan–Yaponiya münasibətləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Mono no avare

, ) — əşyaların  və ya aniliyini, həm onların keçişində ani incə kədəri (yaxud hüznlülük), həm də bu vəziyyətin həyatın reallığı olması ilə bağlı daha uzunmüddətli, daha dərin incə kədəri dərk etmək üçün istifadə edilən Yaponiya idiomu

## Müasir mədəniyyətdə
Akira Kurosavanın "*[[Qorxu içində yaşayıram]]*" və Şohey İmamuranın "*[[Qara yağış (Yaponiya filmi, 1989)|Qara yağış]]*" termini ilə əlaqələndirilmişdir.

## Həmçinin bax
* Memento mori

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  from a Japanese culture class at Ohio State University
Veh Antiok Xosrov

**Veh Antiok Xosrov** (; ), həmçinin **Bih-əz-Əndiv-i Xosrov** (;, ), **Antioxiya Xosrou** (), **Ruməkan** ( ) və ya **ər-Rumiyyə** () — indiki İraqda yerləşən tarixi şəhər. Bu, İran padşahı I Xosrov tərəfindən Dəclə çayının şərq sahilində, deportasiya edilmiş Roma hərbi əsirlərinin məskunlaşdığı Sasani imperiyasının Ktesifon şəhərinin  yaxınlığında qurulmuşdur. Məlumata görə, bu, Ktesifondan təxminən bir günlük piyada məsafədə idi.

Şəhəri Gundeşapurdan olan xristian Bəraz idarə edirdi. VI əsrin sonlarında onun əhalisi təxminən 30,000 nəfər idi. Şəhər Xalid ibn Urfutənin başçılığı altında ərəb müsəlmanları tərəfindən tutulmuşdur. Daha sonra Abbasilər dövründə xəlifə Mənsur bir neçə ay hökumətin iqamətgahı olaraq o vaxt Rumiyyə kimi tanınan şəhərdən istifadə etmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* Canepa, Matthew (2018). "Weh-andīōg-husraw (Rūmagān)". In Nicholson, Oliver (ed.). The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Oxford: Oxford University Press. .

## Əlavə ədəbiyyat
*
Le Caucase Illustre

***Le Caucase Illustre*** (; ) — 1889–1892 və 1899–1902-ci illərdə Tiflisdə fransız dilində çıxan aylıq jurnal. Jurnalın redaktoru Jül Muryer olmuşdur. İlk sayı 1889-cu ilin avqustunda nəşr olunan, zəngin illüstrasiyalarla zənginləşdirilmiş jurnalda Qafqaz xalqlarının həyat və tarixi, ədəbiyyatı və incəsənətindən bəhs edilmişdir. Jurnalda Sulxan-Saba Orbelianinin, İlya Çavçavadzenin, Yakob Qogebaşvilinin, Qabriel Sundukyanın və başqa müəlliflərin əsərlərinin fransız dilinə tərcümələri nəşr edilmişdir.

Jurnalda Tiflis muzeyi, gürcü teatrı, gürcü teatr aktyorları, Qafqazda müqəddəs zərgərlik, Qafqaz növləri, geyimləri, mebeli, dekorativ sənəti və s. kimi bölmələr var idi.

## Tarixi
Muryen 1889-cu ildə Qafqaz Senzura Komitəsinə yeni fransızdilli jurnalın nəşri üçün icazə məktubu göndərir. Senzura Komitəsi onun müraciətinə müsbət cavab verrir və beləliklə 1889-cu ilin avqustunda jurnalın ilk nömrəsi çıxır. Bu aylıq jurnala Rusiya imperiyasının bütün ərazisində, eləcə də xaricdə abunə olmaq mümkün idi.

1892–1899-cu illər arasında Muryen xaricə getdiyi üçün qəzetin nəşri dayandırılıb. 21 may 1904-cü il tarixdə isə jurnalın nəşri rəsmi olaraq dayandırılıb.
## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
## Xarici istinadlar
* Jurnalın Gürcüstan Milli Arxivində yerləşən elektron nüsxələri
Xarkov hücumu (2024)

**2024-cü il Xarkov hücumu** — Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Ukraynanın Xarkov şəhərini ələ keçirmək uğrunda 2024-cü ilin 10 may tarixindən etibarən başladığı hərbi əməliyyatlar. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bildirib ki, ölkənin Xarkov vilayətinin sərhəd zonasında şiddətli döyüşlər gedir. 

Prezidentin 12 may tarixli açıqlamasında deyilir; *Müdafiə döyüşləri davam edir, sərhəd zolağımızın əhəmiyyətli bir hissəsində şiddətli döyüşlər gedir. Elə kəndlər var ki, əslində boz zonadan hərbi əməliyyatlar zonasına çevrilib və işğalçı onların bəzilərində möhkəmlənməyə, digərlərindən isə sadəcə olaraq daha da irəliləmək üçün istifadə etməyə çalışır.*

Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Strateji Kommunikasiya İdarəsi ehtiyatların Xarkov istiqamətinə köçürüldüyünü açıqlayıb. 11 may tarixində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı Aleksandr Sırski Xarkov vilayətində *çətin vəziyyət* olduğunu açıqlayıb və əlavə edib ki, qoşunları gücləndirmək üçün əvvəllər yaradılmış ehtiyatlar Xarkov istiqamətinə köçürülüb.

Xarkov Vilayət Hərbi Administrasiyasının rəisi Oleq Sinequbovun verdiyi məlumata görə mayın ilk həftəsindən etibarən 7 mindən çox şəhər sakini vilayətdən təxliyə edilib. Rusiya tərəfinin artan hücumları fonunda şəhəri tərk edən mülki insanların sayı günü-gündən çoxmaqdadır. 

Rusiyanın nəzarətində olan mətbu orqanların verdiyi məlumata görə 13 may, 2024-cü il tarixində Rusiya Silahlı Qüvvələri Ukraynanın Xarkov vilayətinin 4 qəsəbəsində nəzarəti ələ keçirib. RSQ-nin instensiv hücumları nəticəsində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin mənsubları Qatişçe, Krasnoye, Morohovets və Oleynikovo yaşayış məntəqələrindən geri çəkilməyə məcbur qalıblar. Ukraynanın Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı Xarkov istiqamətində əməliyyat vəziyyətinin ağır olaraq qalması və dinamik olaraq dəyişməsi, işğalçıların Volçansk uğrunda döyüşdə taktiki uğur əldə etməsi haqda məlumat verir.

Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının katibi Oleksandr Litvinenkonun verdiyi məlumata görə sözügedən hücum əməliyyatlarında 30 mindən çox rus əsgəri iştirak edir.

## İstinadlar
Dədə Qorqud (jurnal)

***Dədə Qorqud jurnalı*** —  “Index Copernicus” sisteminə daxil olan elmi-ədəbi toplusu

## Məzmunu və istiqaməti

“Dədə Qorqud” jurnalı Azərbaycan, rus, ingilis və türk dillərində akademik səviyyədə araşdırılan və elmi heyət tərəfindən müsbət qiymətləndirilən orijinal məqalələrin nəşrini həyata keçirir. Jurnalda folklor nəzəriyyəsi, folklorun janr sistemi və poetikası, folklor və yazılı ədəbiyyat, dünya xalqlarının folkloru, Azərbaycan folklorunun toplanması, nəşri və tədqiqi məsələləri yer alır.

“Dədə Qorqud” elmi-ədəbi jurnalında “Qorqudşünaslıq: axtarışlar, aşkarlamalar”, “Folklorşünaslıq: problemlər, tədqiqlər”, “Azərbaycan folklorundan yeni nümunələr”, “Qardaş türk folklorundan örnəklər”, eləcə də “Folklorşünas təqvimi”, “Folklor həyatından”, “Rəylər” və “Yeni nəşrlər” kimi başlıqlar altında məqalələr dərc olunur. 2001-ci ilin aprel ayından ildə dörd buraxılışı nəşr edilən jurnalın bu günə kimi 83 sayı işıq üzü görüb.

Son illər ölkəmizin hüdudlarından kənarda Avropada və Orta Asiyada da jurnal böyük marağa səbəb olub. Belə ki, “Dədə Qorqud” jurnalında Orta Asiya respublikaları, eləcə də İran, Rusiya, Türkiyə, Estoniya və s. ölkələrdən də məqalələr əksini tapıb. Jurnal Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən tövsiyə olunan elmi nəşrlər sırasındadır. 

“Index Copernicus” sisteminə daxil olan “Dədə Qorqud” elmi-ədəbi toplusunda məqalələr 2023-cü ildən həm də DOI indeksi ilə dərc edilir.

AMEA Folklor İnstitutunun Elmi şurasının qərarı ilə nəşr olunan  “Dədə Qorqud” jurnalının baş redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Ramazan Qafarlıdır.

## İstinadlar
Nino Quqerendze

**Nino Quqerendze** (15 oktyabr 2000, Gürcüstan) — Gürcüstan əsilli Azərbaycanın Qadınlardan ibarət U17 və U19 yaş qrupu üzrə millisində çıxış etmiş peşəkar futbolçu. Hücumçu mövqeyində çıxış edən Nino Quqerendze, Gürcüstanın peşəkar "Qızlar Liqası"nda çıxış edən "Martve" klubunda forma geyinirdi. 2020-ci ildə "Xərçəng" xəstəliyi səbəbiylə dünyasını dəyişdi. 

## Həyatı və Karyerası
15 Oktyabr 2000-ci ilində anadan olan Nino Quqerendze, ehtimal ki, futbolun sirrlərini Azərbaycanın "Zaqatala" klubunda öyrənməyə başladı. 

2016-cı ildə isə, "Zaqatala"dan ayrılaraq legioner həyatı yaşamağa başladı. O, 1 iyul 2016-cı ildə "Venedos" klubu ilə müqavilə bağladı.  Keçid etdiyi sezon çempion olduqdan sonra, 2016-cı ildə klubunu dəyişərək Gürcüstanın "Martve" klubuna transfer  oldu.  Bu klubda da uğurlu çıxış edərək çempionluq əldə etdi.  
Belə ki, 2017-ci ildə yenidən ölkə çempionu olmuşdur. Bununla da çempionluq sayı 2-yə qalxmışdır. 

### Çempionlar Liqası
2016-ci ildə Gürcüstandaki çempionluqdan sonra, 22 Avqust 2017-ci il tarixində, "UEFA Qadınlar Çempionlar Liqası" turniri çərçivəsində, Türkiyənin "Konak" klubu ilə qarşılaşmada əsas heyətdə yer almışdır. Sol cinah yarımmüdafiəçisi mövqeyində çıxış edən Nino, meydanda sona qədər mübarizə aparmışdır, əvəzlənməmişdir. 
2017-ci ilin 28 avqust tarixində isə, UEFA Qadınlar Çempionlar Liqası oyunu çərçivəsində Slovakiyanın "Partizan" klubuna qarşı oyunda çıxış etmişdir.  Gurgerendze ümumən 3 dəfə bu turnirdə iştirak etmişdir. Lakin klubun zəif çıxışı nəticəsində, qrupda sonuncu oldular.

### Xəstəlik dövrü
2017-ci ildə xəstəliyi səbəbiylə karyerasını bitirmək məcburiyyətində qaldı.   2019-cu ildə vəziyyəti ağırlaşmağa başladı.  Həmin dövrdə Almaniyada bahalı əməliyyat üçün, adına pul yığılsın deyə xüsusi font açıldı. Həmçinin Gürcüstanın kişilər üzrə milli yığmasında çıxış edən peşəkar futbolçu Jano Ananidze onun xərclərini ödədi.  

22 iyul 2020-ci ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət U19 Millisinin baş məşqçisi Vüqar Əsgərli qohumlarıyla əlaqə yaratdı. Onda artıq vəziyyəti ağırlaşmışdı. 

25 iyul 2020-ci ildə isə Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası Nino Quqerendzenin vəfat xəbərini verdi. 

## Milli Karyerası
O 2015-ci ildə U17 yaş qrupu üzrə Azərbaycan yığmasına dəvət almışdır.  2016-də ilə qədər 17 yaşlılar üzrə komandada çıxış etdikdən sonra U19 millisinə dəvət almışdır. 

## Uğurları
* **Venedos FK**
**  **Gürcüstan Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2015/2016 )*

* **Martve FK**
**  **Gürcüstan Qızlar Liqası: Çempion  (1):** *(2016/2017)*

## İstinadlar
Senzura komitəsi

**Senzura komitəsi** — Rusiya imperiyasında 9 iyul 1804-cü il tarixli Senzura haqqında Nizamnaməyə uyğun olaraq Xalq Maarif Nazirliyinin nəzdində yaradılmış komitə.

Mərkəzi senzura komitəsi birbaşa Sankt-Peterburq təhsil dairəsinin müvəkkilinə tabe olan Sankt-Peterburq Senzura Komitəsi idi. Eyni zamanda Moskva, Vilna, Dorpat, Qafqaz rayonlarında, sonralar isə başqa yerlərdə senzura komitələri yaradıldı. Bütün çap və əlyazma nəşrləri senzuraya məruz qalırdı. XX əsrin əvvəllərində Senzura Komitələri Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində olmağa başlamışdı.
## Həmçinin bax
*İnternet senzurası
## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Высочайше утвержденный Устав о цензуре. 10(22).06.1826. Проект Российского военно-исторического общества «100 главных документов российской истории».
Lento Qoffi

**Lento Qoffi** (; 15 noyabr, 1923, Kiari – 14 yanvar, 2008, Breşia) — İtaliya şairi və yazıçısı.

## Həyatı
Lento Qoffi 15 noyabr 1923-cü ildə antifaşist ailəsində anadan olub, Milan Universitetində müasir ədəbiyyat fakültəsini bitirib, daha sonra Breşiyadakı bəzi məktəblərdə müəllimlik edib. Qoffi Eliza Markina ilə ailəli olub, onların Corcio adlı bir oğlu olub.

Qoffi 2008-ci ildə Breşiadakı yaşlılar üçün müalicə müəssisəsində vəfat edib.

## Kitablar
* 1962: *Lunarietto* (Il Bruttanome)
* 1964: *Cinque poesie e una prosa* (Sigma)
* 1968: *Dalla Marca d'Oriente* (Scheiwiller)
* 1971: *Un'isola, sì* con sei incisioni di Franca Ghitti (L. N. C.)
* 1974: *Evasivamente flou* (Libri Scheiwiller)
* 1979: *Cronachetta* con sei incisioni di Franca Ghitti (Scheiwiller)
* 1981: *Un sabato di febbraio* (Società di poesia)
* 1984: *L'attimo incolore* con tre acqueforti di Giovanni Repossi (Il Farfengo)
* 1986: *Diario per l'assente* (Lo Specchio, Mondadori)
* 1991: *L'amata Phegea* (La Quadra)
* 1994: *Per orbite interne* (La Quadra)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* I cinque poeti bresciani più grandi di sempre
Vrana gölü

**Vrana** () — Xorvatiyanın Cres adasında göl. Göl adanın mərkəzində, Cres şəhərindən 12 km cəbda yerləşir. Primorsko-Qoranska jupaniyasının ərazisinə aiddir və regionun önəmli içməli su mənbəyi hesab olunur. Göl əsas atmosfer yağıntıları ilə qidalanır.

## Ümumi məlumat
Gölün sahəsi — 5,8 km², uzunluğu — 7 km, eni isə 1,5 km-dir. Vrana gölü sahəsinə görə Xorvatiyanın altıncı, həcminə görə isə üçüncü böyük təbii gölüdür. Ən dərin yeri — 74 metrdir. Cres adasında olan göllərin içində ən dərin göldür. Göl səthinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü — 16 metr olsa da, mövsümlə əlaqadər yarım metr arasında dəyişə bilir. Forması oval şəkilli olub şimaldan cənuba doğru dartılmış formadadır. Göl çox da hündür olmayan təpəliklərlə əhatələnib. Ən yüksək olanları Elimo (483 m) və Perskradır (429 m).

Vrana gölü geoloji baxımdan ərazidə olan kriptodepressiyanın su ilə dolması nəticəsində meydana gəlmişdir. Gölün ən dərin yeri dəniz səviyyəsindən 58 metr aşağıda yerləşir.

Vrana gölünün faunasında daha çox durna, karp və lil balıqları üstünlük təşkil edir.

Şirin su baxımdan kasıb olan region üçün Vrana gölü çox böyük önəm kəsb edir. 200 milyon m³-lik şirin su ehtiyatına malik olan göldən 1953-cü ildə Cres şəhərinə su xətti çəkilmişdir. On il sonra qonşu adalara da su xətti çəkilmişdir. Göl suyu təmiz olduğu üçün heç bir təmizləmə işləri aparılmır. Ərazinin təmizliyinə ciddi nəzarət edilir, heç bir kənd təsərrüfatı fəaliyyətinə icazə verilmir. Göl ətrafında və göldə istirahət qadağandır.

## Xarici keçidlər

* 

## İstinadlar
ERIH PLUS

**ERIH PLUS** () — Humanitar və sosial elmlər üzrə akademik jurnallar haqqında biblioqrafik məlumatları ehtiva edən indeksdir.

## Haqqında
ERIH PLUS-a aşağıdakı tələblərə cavab verən bütün jurnallar daxil edilə bilər: xarici ekspert rəyi üçün açıq prosedurlar; universitetlər və ya digər müstəqil tədqiqat təşkilatları ilə əlaqəli üzvlərdən ibarət akademik redaksiya heyəti; beynəlxalq ISSN reyestrində təsdiq edilmiş etibarlı print və elektron ISSN kodu; ingilis dilində tezislər və/və ya bütün dərc edilmiş məqalələr üçün eyni qurumdan jurnalda dərc olunan müəlliflərin üçdə ikisi haqqında məlumat və digər tələblər.

## Həmçinin bax
* ResearchGate
* ORCID
* Academia.edu
* Metafizika (jurnal)
* AcademyGate
* Azərbaycan Milli H-index Ranking

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi vebsaytı
Panzerkampfwagen E-100

**''Panzerkampfwagen'' E-100** (Gerät 383) (TG-01), İkinci Dünya müharibəsinin axırlarına doğru hazırlanmış olan bir Alman super ağır tank dizaynı olmuşdur. Onun hücum silahı variantı da təklif olunmuşdur. Müharibənin axırlarına yaxın E-100-ün yalnız prototip şassisi istehsal edilmiş olsa da, o da yalnız qismən başa çatdırılmışdır. Müharibədən sonra prototip sınaq məqsədləri üçün İngiltərəyə göndərilmiş, lakin sonradan o prototip də məhv edilmişdir. Tankın əməliyyat mənzili düz yolda160 km (99 mil), yolsuzluq şəraitində isə 100 km (62 mil) olmuşdur.

## İnkişafı

Əsas modelinin sifarişi *Waffenamt tərəfindən* Porsche ''Maus'' ilə paralel olaraq 1943-cü ilin iyun ayında edilmişdir.Mümkün qədər çox komponentin standartlaşdırılması üçün nəzərdə tutulmuş olan *Entwicklung* (E) seriyasının texnikaları içərisində *ən ağırı idi*. Təklif olunan dizayn modelləri E-10, E-25, E-50, E-75 və nəhayət E-100 olmuşdur.

1944-cü ilin mart ayında Frankfurtdakı Adler şirkəti, 1943-cü ilin aprel ayında digər Entwicklung seriyalı texnikalar ilə birlikdə təklif edildikdən sonra E-100 adlı super ağır tank üçün 021A38300 dizaynını təqdim etmişdir.   Təklif edilmiş olan planlara əsasən, tank həm 150 mm-lik, həm də 75 mm-lik toplar ilə təchiz ediləcəkdi. Bu tank üçün iki növ mühərrik modeli təklif edilmişdir: bunlardan biri Tiger II tanklarından götürülmüş transmissiya və fırlanma mexanizmi ilə təchiz edilmiş olan Maybach HL230 700 hp mühərriki idi. Onun təxmini maksimal sürət 23 km/saat təşkil etmişdir. İkinci variantdakı mühərrik isə 1200 at gücündəki Maybach mühərriki idi və bu mühərrikin maksimum sürəti isə təxmini olaraq 40 km/saat təşkil edirdi. Tankın dizaynında xüsusi olaraq texnikanın dəmir yolu ilə aparılmasını daha da asanlaşdırmaq üçün çıxarıla bilən yan ətəklər və ensiz nəqliyyat relsləri mövcud idi. Bu dizayn modeli orijinal *Tiger-Maus* təklifinə çox oxşayırdı, lakin daha böyük 900 mm diametrli yol təkərləri və orijinal burulma çubuqlarının əvəzinə yeni yay əsaslı asqıya malik idi. Onun üçün yeni bir zirehli qüllə modeli də hazırlanmışdı; bu zirehli qüllənin Mausunkundan daha sadə və yüngül olması nəzərdə tutulmuşdu. E-100 modelinin 15 sm-lik StuK L/63 və ya 17 sm-lik StuK L/53 topu ilə təchiz edilmiş olan bir tank ovçusu kimi potensial istifadəsi əsasında istehsalına icazə verilmişdir.

1944-cü ilin iyul ayında isə Hitler super ağır tank modellərinin inkişafının dayandırılması haqqında əmr vermişdir. E-100 üzərindəki işlər çox aşağı prioritetə malik idi və prototipi yığmaq üçün yalnız üç Adler işçisi mövcud idi.

Birinci prototip heç vaxt tam olaraq başa çatdırılmamış və 1945-ci ilin aprel ayında Amerika qüvvələrinin 751-ci artilleriya batalyonu tərəfindən tapılmışdır. Qismən başa çatdırılmış olan digər texnika isə Britaniya Ordusu tərəfindən qiymətləndirilmək üçün qənimət kimi götürülmüş və daha sonralar - 1950-ci illərdə isə məhv edilmişdir.

## İstinadlar
Robert Ker Porter

**Ser Robert Ker Porter** () — şotlandiyalı rəssam, yazıçı, diplomat və səyahətçi. Rusiya, İspaniya, Portuqaliya və İrana etdiyi səyahətlər haqqında hesabatları ilə tanınan Porter, İngiltərədəki ən erkən panorama rəssamlarından biridir. O, Rusiya çarı I Aleksandrın tarix rəssamı və Britaniyanın Venesueladadakı konsulu vəzifəsində çalışmışdır.
## Erkən həyatı
Porter 1777-ci ildə Durhamda ordu cərrahı olan şotlandiyalı Vilyam Porterin beş uşağından biridir. Onun bacıları yazıçılar Ceyn Porter və Anna Mariya Porter idi. Atası 1779-cu ildə vəfat edib. 1780-ci ildə anası onu Durham məktəbində oxusa da, Edinburqa aparıb. Döyüş səhnələrinin rəssamı olmaq istədiyinə qərar verdi və 1790-cı ildə anası onu Kral İncəsənət Akademiyasına tələbə kimi qəbul etməsini təmin edəcək Benjamin Vestin yanına apardı. 1792-ci ildə İncəsənət Cəmiyyəti tərəfindən "Endor Cadugəri" adlı əsərinə görə gümüş palitra ilə mükafatlandırıldı.
## İstinadlar
The quick brown fox jumps over the lazy dog

"**The quick brown fox jumps over the lazy dog**" () — ingilis dilində olan panqramma. Cümlə əsasən yazı maşınları və kompüter klaviaturalarının sınaqdan keçirilməsi, şrift nümunələrinin göstərilməsi və əlifbadakı bütün hərflərin istifadəsi arzu olunan mətni əhatə edən digər proqramlar üçün istifadə olunur.

## Tarixi
Bu ifadənin məlum olan ən birinci istifadəsi The Boston Journal-da olub. 9 fevral 1885-ci il tarixli nəşrdə "Mövcud qeydlər" başlıqlı məqalədə bu ifadə yazı üçün yaxşı təcrübə cümləsi kimi qeyd olunur: "Müəllimlərin şagirdləri üçün yazdıqları sevimli cümlə budur, çünki o, əlifbanın hər bir hərfini ehtiva edir: "Sürətli qəhvəyi tülkü tənbəl itin üstündən tullanır."" Sonrakı bir neçə ay ərzində onlarla başqa qəzet bu ifadəni istifadə etməyə başladı, lakin onlar cümlənin "The" deyil, "A" ilə başlayan versiyasından istifadə etdilər. "The" ilə başlayan cümlənin bilinən ən erkən istifadəsi Linda Bronson tərəfindən 1888-ci ildə yazılmış "İllüstrativ stenoqram" kitabındadır. Müasir forma ("The" ilə başlayan) orijinaldan ("A" ilə başlayan) bir qədər uzun olsa da, daha çox yayılmışdır.

30 avqust 1963-cü ildə Moskva-Vaşinqton qaynar xəttinə göndərilən ilk mesaj "THE QUICK BROWN FOX JUMPED OVER THE LAZY DOG'S BACK 1234567890" idi. Daha sonra sınaq zamanı rusiyalı tərcüməçilər amerikalı həmkarlarına mesaj göndərərək bu cümlənin mənasını soruşublar. 

XX əsrdə yazı maşınlarını və teleprinterləri sınaqdan keçirtmək üçün bu cümlə istifadə olunmağa başlanıb.

Bu, ABŞ-da 1991-ci ildən bəri keçirilən kursiv yazı müsabiqəsi olan illik Zaner-Bloser Milli Əlyazma Müsabiqəsində istifadə olunan cümlədir.
## İstinadlar
Kuba himni

**"El Himno de Bayamo"** () — Kubanın milli himni. 1868-ci ildə Bayamo döyüşü ərəfəsində hazırlanmışdır. "La Bayamesa () kimi də adlandırılan melodiyanı Pedro Fiqeredo 1867-ci ildə bəstələməşdir.

## İstinadlar
Latviya Yəhudiləri Muzeyi

**Latviya Yəhudiləri Muzeyi** () – Latviyanın paytaxtı Riqada yerləşən muzey. Muzey Latviyada yəhudilərin tarixinə həsr olunmuşdur. 1989-cu ildə yaradılmış bu muzeydə Latviyanın yəhudi icmasına aid kolleksiyalar nümayiş etdirilir. Muzey Latviyanın yəhudi icması tərəfindən idarə olunur və Latviyada dövlət tərəfindən akkreditə olunmuş bir neçə özəl muzeydən biridir. 2008-ci ildən etibarən muzeyin direktoru Latviya tarixçisi İlya Lenskisdir.

## Tarixi
Muzey tarixçi Marqers Vestermanisin başçılığı altında, Holokostdan sağ çıxan bir qrup tərəfindən 1989-cu ildə açılmışdır. İlk illərdə muzey sənədləşdirmə mərkəzi rolunu oynayırdı, lakin 1996-cı ildə muzeydə ilk kiçik və daimi sərgi təşkil olunmuşdur. Hazırda muzey 3 zaldan ibarətdir və Latviya yəhudilərinin XVI əsrdən 1945-ci ilə qədərki tarixini əks etdirir. Muzeydə mühazirələr, təhsil proqramları və müxtəlif mədəni tədbirlər keçirilir.

## Sərgi
Muzeyin sərgisi üç hissədən ibarətdir: 1918-ci ilə qədərki Latviya yəhudiləri, 1918–1941-ci illərdəki Latviya yəhudiləri və nasist işğalı altında olan Latviyada yaşayan yəhudilər. Sərgi yəhudilərin XVI əsrdə Latviya ərazisinə gəlməsindən XIX əsrə qədərki erkən tarix dövrünü nümayiş etdirməklə başlayır. Sərgi yəhudilərin sosial, iqtisadi, siyasi, intellektual və dini həyatı, onların leqal statusu və ölkədəki tarixi hadisələrdə iştirakı barədə məlumat verir. Üçüncü zal Latviyadakı Holokostdan bəhs edir. Xüsusi bir bölmə yəhudiləri Holokostdan xilas edən latviyalılara həsr olunmuşdur.

Fransız film istehsalçısı Filip Labrun muzey sərgisindəki bir fotoda yəhudi bir qızı görmüş və onu araşdırmağa qərar vermişdir. O, həmin qızın Sorella Epşteyn olduğunu kəşf etmiş və onun haqqında sənədli film çəkmişdir. Film 2015-ci ildə Fransada yayımlanmışdır.

## Bina
Muzeyin yerləşdiyi bina Riqa yəhudi icmasının binasıdır. Bu tarixi bina yəhudi klubu və teatrı kimi istifadə olunmuşdur. Bina 1913–1914-cü illərdə memarlar Edmund fon Rrompovski və Paul Pandelştamm tərəfindən tikilmişdir. 1926-cı ildə binada yəhudi teatr truppası performanslar sərgiləməyə başlamışdır və bina yenilənmişdir. Binada müxtəlif ictimai təşkilatlar və yəhudi kitabxanası fəaliyyət göstərmişdir. Məşhur yəhudilər binada toylar, mühazirələr, şoular və görüşlər keçirmişdirlər. Latviyanın Almaniya tərəfindən işğalı dövründə binada alman zabitlərinin klubu yerləşirdi. SSRİ dövründə bina təhsil məqsədilə istifadə olunmuşdur: Kommunist Partiyasının konqresləri keçirilmişdir. 1990-cı illərin əvvəlində bina yəhudi icmasına qaytarılmışdır. Hazırda bina dövlət tərəfindən memarlıq abidəsi kimi qorunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Manqaliya

**Manqaliya** (; ) — Rumıniyanın Konstantsa judetsinin cənub-şərqində,  Qara dəniz sahilində yerləşən liman şəhəri. 

## İstinadlar
Belfast qəsri

**Belfast Qalası** (ir. Caisleán Bhéal Feirste)) — Şimali İrlandiyanın Belfast şəhərində Kave Hill Parkında, dəniz səviyyəsindən 400 fut (120 m) yüksəklikdə görkəmli bir yerdə yerləşən malikanə.

Qala 1867-1870-ci illər arasında Viktorian dövrünə aid tikilidir və A kateqoriyalı memarlıq abidələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi

Belfast Qalası 1220-ci illərdə, Laqan çayı üzərindəki mühüm keçidi qorumaq üçün normanlar tərəfindən tikilmişdir. Bu ərazi sonralar Olster qraflığı kimi tanındı. 1220-1550-ci illər arasında Qala bir neçə dəfə yenidən qurulmuşdur. O vaxtlar Qala lord Çiçesterin iqamətgahı idi.

Orta əsrlərdə, ehtimal ki, XIV-cü əsrin sonu və ya XV-cı əsrin əvvəllərində, qala Cenel Neoghainin güclü Uí Neill (O'Neill) sülaləsi tərəfindən ələ keçirildi.

Bu gün gördüyümüz Belfast Qalası 1811-1870-ci illər arasında markiz Doneqal tərəfindən Şotlandiya baronları Çarlz Lanyon və oğulları üslubunda tikilmişdir. 

Markiz Doneqalın ölümündən sonra VIII Şeftsberi qrafı bu qalanın tikintisini başa çatdırdı. Onun oğlu XIX Şeftsberi qrafı 1934-cü ilə qədər bu qalada yaşamışdır.

1945-ci ildən Qalada antikvar dükanı və restoran fəaliyyət göstərir.

## Bərpası
1978-ci ildə Belfast Şəhər Şurası qalanın əsaslı təmirinə başladı. İş 10 il davam etdi. Təmir işlərinə 2 milyon funt sterlinqdən çox pul xərclənib. Bərpadan sonra rəsmi açılış 11 noyabr 1988-ci il Sülh Günündə baş verdi. 

O vaxtdan bəri bura konfranslar, toy və digər özəl tədbirlər, eləcə də işgüzar görüşlər üçün məşhur məkana çevrilib.

## Məkanı
Belfast Qalası Ulsterin şərqindəki Antrim qraflığında, Belfasta baxan Kave Hillda, dəniz səviyyəsindən 400 fut (121,92 metr) hündürlükdə yerləşir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyatı
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər
Kiari

**Kiari** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində, Breşia əyalətində yerləşir.

Əhalisinin sayı 19 384 nəfər (2024-cü ildə), əhalinin sıxlığı 510,64 / km²-dir.

Sahəsi 37,96 km² ərazini əhatə edir.

Poçt kodu — 25032. Telefon kodu — 00030.

Şəhərin himayədarları Briudalı müqəddəs Faustino və Saint Giovita hesab edilir. Onların şərəfinə 15 fevralda bayram keçirilir.

## Tanınmış sakinləri

* Alberto Paloski, mövqeyində çıxış edən İtaliya futbolçusu.
* Lento Qoffi, şairi və yazıçısı.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi şəhər veb saytı

## İstinadlar