open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məmməd Nəsirli

**Məmməd Nəsir oğlu Nəsirli** (d.24. 10. 1911, Naxçıvan ş. - ö.1979, Bakı) — etnoqraf.

## Fəaliyyəti
* 1933-1946-cı illərdə orduda xidmət etmiş, Xalxin-Qol döyüşlərində və Böyük Vətən müharibəsi (1941-45) cəbhələrində vuruşmuşdur. 
* 1951-ci ildə Azərbaycan Dövlət Unversitetinin (indiki BDU) şərqşünaslıq fakültəsini bitirmişdir 
* 1954-cü ildə SSRİ EA Etnoqrafiya İnstitutunun (Moskva) aspiranturasını bitirmişdir.
* 1954-cü ildə Azərbaycan Milli EA Tarix Muzeyində, sonralar isə Tarix İnstitutunda çalışmışdır.
* 1960-cı ildə Tarix elmləri namizədi olmuşdur.
## Əsərləri
Respublikanın ilk etnoqraflarından olan Məmməd Nəsirli Azərbaycan, o cümlədən Naxçıvan etnoqrafiyasının öyrənilməsi sahəsində çox iş görmüşdür.
* Məmməd Nəsirli ilk dəfə olaraq Azərbaycan yaşayış evləri və məskənlərinin tipologiyası məsələlərini tədqiq etmiş. 
* “Nax. MSSR-in xalq yaşayış məskənləri və yaşayış evləri” (B., 1959) 
* “Azərbaycan SSR Şəki-Zaqatala zonası əhalisinin yaşayış evləri” (B., 1975) 
## Ekspedisiyalar
Ekspedisiyalar zamanı topladığı zəngin materiallar əsasında “Məskənlər və yaşayış evləri” mövzusu üzrə tarixi-etnoqrafik atlas hazırlamışdır. Bir sıra ümumittifaq və respublika elmi məclislərində məruzələr etmişdir.

## Həmçinin bax
* Arif Abbasov (etnoqraf)
* Elmira Abbasova (etnoqraf)
* Hacı Zeynalabdin Şirvani
* Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev-Baharlı
* Qiyasəddin Qeybullayev
* Qəmərşah Cavadov
* Solmaz Məhərrəmova

## İstinadlar
Taun həkiminin kostyumu

**Taun həkiminin kostyumu** () — Orta əsrlərdə taun həkimləri tərəfindən istifadə edilmiş kostyum. Geyim bütün üzü və bədəni örtəcək şəkildə hazırlanmışdır. Kostyumun burun hissəsinin uzun olmasının səbəbi şəxsin müxtəlif ətirli qoxuları rahat hiss etməsi üçün nəzərdə tutulmuşdu. Orta əsrlərdə hesab edilirdi ki, taun xəstəliyinin yayılmasının əsas yollarından biri də natəmiz qoxulardır.
Nəzərabad nekropolu

**Nəzərabad nekropolu** — Babək rayonunda, XIV–XVII əsrlərə aid arxeoloji abidə.   

## Coğrafi mövqeyi
Nəzərabad adlı kəndin qərbində, Naxçıvan–Şahbuz avtomobil yolunun sağında yerləşir.  

## Tarixi
* Müsəlman qəbirlərindən ibarətdir.  
* Qəbirlərin üzərində sənduqə tipli abidələr qoyulmuşdur. 
* Axtarışlar nəticəsində bir sıra maddi mədəniyyət nümunələri tapılıb.  
* Bu abidələr 14–17-ci əsrlərə aid edilir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Saltaq nekropolları

**Saltaq nekropolu** — Culfa rayonu, Saltaq kəndinin qərb, şimal-qərbində arxeoloji abidə.

### Saltaq nekropolu I
Culfa rayonunda Saltaq yaşayış yerinin qərbində, Əlincəçayın sol sahilində, hündür təpə üzərində orta əsrlərə aid arxeoloji abidədir. 1991-ci ildə kəşfiyyat xarakterli tədqiqatlar aparılıb. Qəbir abidələrinin bir çoxu əkin işləri zamanı dağılıb. Arxeoloji mədəniyyət izləri Saltaq nekropolunun 14–16-cı əsrlərə aid olduğunu göstərir.

### Saltaq nekropolu II
Culfa rayonunda Saltaq kəndinin şimal-qərbində, Əlincə çayın sağ sahilində orta əsrlərə aid arxeoloji abidə. Hər tərəfdən dağlarla əhatə olunmuş dərədə yerləşir. Qəbiristanlığın bir hissəsi tamamilə dağılıb, digər hissəsi hazırda yerli əhali tərəfindən istifadə olunur. Mərkəzində daşdan tikilmiş sərdabə xüsusilə diqqəti cəlb edir. Nekropolun XIV-XVI əsrlərə aid olması ehtimal edilir.

### Saltaq sərdabəsi
Culfa rayonununda eyni adlı kəndin şimal-qərbindəki nekropolda 14–16 əsrlərə aid abidə. Qəbiristanlığın mərkəzində kiçik daşlardan əhəng məhlulu qatılmış gəclə tikilmişdir. Tavanı tacvarı formada tamamlanır; girişi xaricə doğru çıxıntılıdır. Qapının tikintisin də bişmiş kərpicdən (23x23x5 sm; 20x10x5 sm) də istifadə olunmuşdur (çox güman ki, bu kərpiclər onun sonrakı bərpası ilə əlaqədardır). Sərdabənin daxili divarları gəclə suvanıb; bəzi yerlərdə uçub tökülmüşdür. İçərisində taxta tabut və insan skeletinin qalıqları aşkar olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Samur-Dərbənd kanalı

**Samur-Dərbənd kanalı** — 1960-ci illərdə Dağıstanın cənub-şərq hissəsinin, o cümlədən Dərbənd və Dağıstan İşıqları şəhərlərinin su təhcizatını təmin etmək məqsədi ilə inşa edilmişdir. Bu Samurçaydan çəkilmiş iki magistral kanaldan biridir. Samurdan Azərbaycan ərazisi boyunca Samur-Abşeron kanalı axır. Samur-Dərbənd kanalı 90 km uzunluğa malikdir. Kanal axarı boyunca Rubas, Sudoxol və Ulluçay çaylarının məcrası kəsir. Kanal Samur hidroqovşağından başlayır və Ulluçayda bitir. 1990-cı illərdə kanal istifadəyə yararsız vəziyyətə gəlmişdir. 2014—2015-ci illərdə kanalın yenidən qurulmasına qədər Dağıstan İşıqları şəhərinin kanal ətrafı ərazilərində evləri su basmışdır. Kanalın suyu ilk növbədə kənd təsərrüfatı məqsədlidir. Kanal Samur suyunun beşdə birini istifadə edir. Bu isə Samurun aşağı axarında olan meşələr üçün zərərlidir.

## İstinadlar
Sarıbulaq yaşayış yeri

**Sarıbulaq yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda orta əsrlərə aid qədim yaşayış yeri.

Yaşayış yeri hündür dağları arasında, geniş bir düzənlikdə yerləşir. Kəşfiyyat qazıntıları nəticəsində eni 80 sm olan (2x2 m ölçüdə) daşdan inşa edilmiş divar qalığı aşkar olunmuşdur. Ərazidən dörd ədəd təndir qalığı, bir neçə küp, səhəng tipli qab qırıqları və şirli qabın oturacaq hissəsi tapılmışdır. Sarıbulaq yaşayış yerinin IX–XVIII əsrlərə aid olması ehtimal edilir..

## İstinadlar
Ruy Qonsales de Klavixo

**Ruy Qonsales de Klavixo** — (isp Ruy Gonzales de Clavijo) — Kastiliya və Leon Kralı III Enrikenin Əmir Teymura yolladığı səfiri, diplomat.

Paytaxt Səmərqəndə qədər keçdiyi yollar və hadisələri nəql edən "Səmərqəndə Səyahət" əsəri orta əsrlərdə Ön Asiya, Qafqaz və Orta Asiyadakı türklərin həyatı haqqında önəmli ipucları verir.

## Əlavə Məlumatlar
Timurun dövründə Səmərqəndin bir məhəlləsinə Madrid adı verilir. Hal-hazırda Səmərqənd şəhərində Rui Gonsales de Klavixo küçəsi var.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Rubas çayı

**Rubas çayı** (**Rubasçay**) — Dağıstanın Tabasaran və Dərbənd rayonları ərazisindən axan çay. Uzunluğu — 92&nbsp;km-dir. Su toplayıcı hövzəsinin sahasəsi — 1180&nbsp;km² təşkil edir.

## Coğrafiyası
Dağıstanın silsilələrinin şimal-şərqində, Cufu-Dağ zirvəsindən 3,4&nbsp;km cənub-şərq ətəklərində yerləşən bulaqlardan başlanğıcını götürərək Xəzər dənizinə tökülür (Ərəblər kəndi).

## Hidrologiya
İlin isti və soyuq dönəmlərində suyunda azalma müşahidə edilir. Su sərfiyyatı yağışlı dövrdə artır. Yay yağışları katastrofik nəticələrə sahib olur. Orta illik su sərfiyyatı — 1,01 m³/s, maksimal isə — 59,3 m³/s təşkil edir.

## Qolları
Ən iri qolları: Afnaçay, Xanaqçay, Karçaq-su, Qamışçay. Aşağı axarda çayın suyu Samur-Dərbənd kanalı ilə birləşir.

## Araşdırılma və əhəmiyyəti
Çayın araşdırılması Xuçni və Rubas (Xoşmənzil) hidroloji məntəqələrində həyata keçirilir. Rubas kəndindən 3&nbsp;km yuxarıdan Kuybişev kanalı başlayır.

## İstinadlar
Orucəli Məmmədov

**Orucəli Məmmədov** (tam adı: **Məmmədov Orucəli Qulu oğlu**) — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XII çağırış deputatı.

## Siyasi fəaliyyəti
Orucəli Məmmədov Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XII çağırışında Naxçıvandan – 337 nömrəli Qoçüstü seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. 5 fevral 1991-ci ildə üzv kimi Azərbaycan SSR xalq deputatlarının səlahiyyətini yoxlamaq üçün yaradılmış 15 nəfər Azərbaycan SSR xalq deputatından ibarət Mandat komissiyasının tərkibinə seçilmişdir.

## İstinadlar
İbrahim İbrahimli

**İbrahim İbrahimli** və ya **İbrahim İbrahimov** () — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XII çağırış deputatı.

## Haqqında
Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Naxçıvan Vilayət Təşkilat şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir.

Daha sonra Müsavat Partiyasına üzv olmuşdur. Bir müddət partiyanın Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyasının sədri olmuşdur.

2000-ci il parlament seçkilərində İbrahim İbrahimli Müsavat Partiyasının proporsional seçki üzrə vahid namizədlər siyahısında partiya daxili keçirilmiş praymerizə əsasən 6-cı sırada olmuşdur. Müsavat Partiyası proporsional seçkilər üzrə 140 546 səs (ümumi səslərin 4,85%-i) toplamış, lakin 6%-lik seçki həddini keçə bilmədiyi üçün mandat qazana bilməmişdir. Beləliklə, İbrahim İbrahimli deputat seçilə bilməmişdir.

5 may 2015-ci ildə Müsavat Partiyası sıralarından istefa vermişdir. Daha sonra Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasında fəaliyyət göstərməyə davam etmişdir.

16 iyun 2021-ci ildə uzun sürən xəstəlik-beyin xərçəngi səbəbi ilə vəfat etdi.

### Parlamentdə
İbrahim İbrahimli Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XII çağırışında Naxçıvan MSSR-in Babək rayonundan – 341 nömrəli Leninabad seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. 5 fevral 1991-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti birinci sessiyasının Katibliyi tərkibinə seçilmişdir.

O, 26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.

O, 6 dekabr 1993-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının ilk milli Konstitusiyası layihəsini hazırlayan komissiyanın tərkibinə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi İcraiyyə Komitəsinin sədri oladaq daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Qüdrət Quliyev

**Qüdrət Ramazan oğlu Quliyev** () — Azərbaycan Respublikası xarici iqtisadi əlaqələr naziri (1995–1997), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvü (1992–1995), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XII çağırış deputatı

## Həyatı
Qüdrət Quliyev 1955-ci il iyul ayının 6-da Bakı şəhərində doğulubdur. Atası Ramazan Nəcəfqulu oğlu 1937-ci ildə Stalin repressiyasına məruz qalmış dövlət məmuru, anası Xanımqız Mürşüdqulu qızı evdar qadın olubdur.

Orta təhsilini Bakının Nəsimi rayonunda yerləşən 44 saylı məktəbdə alıbdır. Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunu və Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitiribdir.

## Siyasi fəaliyyəti
Qüdrət Quliyev 18 oktyabr 1991-ci ildə III Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi Aktına imza atan parlament üzvü, dövlət xadimidir.

1981–1990-cı illərdə Bakı şəhər Nəsimi rayon partiya komitəsində (o dövrün siyasi hakimiyyət təşkilatında) ideologiya şöbəsinin təlimatçısı və müdiri; 1990–1991-ci illərdə Naxçıvanın erməni blokadasında olduğu zaman Naxçıvan Vilayət partiya komitəsinin katibi vəzifəsində çalışıbdır.

Qüdrət Quliyev 1995–1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikası xarici iqtisadi əlaqələr nazirinin birinci müavini və nazir vəzifəsini icra edən vəzivəsində çalışıb.

24 iyun 1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Ticarət Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Xarici İqtisadi Əlaqələr Nazirliyi ləğv edildi və onların əvəzində Azərbaycan Respublikasının Ticarət Nazirliyi yaradıldı.

2019-cu ildən Amerika Birləşmiş Ştatlarında mühacirətdədir.

### Parlamentdə
Qüdrət Quliyev 1990-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət rəhbərliyində çalışdığı, Vilayət Partiya Komitəsinin Katibi vəzifəsini tutduğu zaman Naxçıvan MSSR-in 343 nömrəli Culfa seçki dairəsindən XII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

5 fevral 1991-ci ildə deputat kimi Azərbaycan SSR Ali Soveti birinci sessiyasının Redaksiya komissiyasının tərkibinə seçilmişdir.

3 iyun 1992-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin üzvü və Milli Məclisin Beynəlxalq Əlaqələr Komissiyasının üzvü seçilmişdir. Azərbaycan Parlamentini MDB-nin, Avropa Birliyinin və NATO-nun Parlamentlərarası Assambleyalarında və bir çox beynəlxalq məclislərdə təmsil etmişdir.

### Partiya
2020-ci ilin iyun ayında Haqq Ədalət Partiyasına üzv olmuşdur. Daha sonra onlayn səsvermə ilə partiyanın İdarə Heyətinin üzvü və partiya sədrinin müavini seçilmişdir.

5 noyabr 2022-ci ildə Haqq Ədalət Partiyasının sədri Əli İnsanov prezident İlham Əliyevin apardığı siyasəti birmənalı dəstəklədiyini açıqlamışdır. Bu açıqlamanın ardınca 7 noyabr 2022-ci ildə partiyanın sədr müavinləri İsfəndiyar Vahabzadə, Qüdrət Quliyev və partiya sədrinin müşaviri Nuridə Hidayət partiyadan istefa verdiklərini elan etmişdirlər.

## İstinadlar
Mirismayıl Əliyev

**Mirismayıl Mirəli oğlu Əliyev** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Sovetinin sədri (1990–1991).

## Həyatı
Mirismayıl Mirəli oğlu Əliyev 1941-ci ildə Ordubad rayonunun Dəstə kəndində anadan olmuşdur.

Orta təhsilini başa vurduqdan sonra "Lenin" adına sovxozda fəhlə kimi əmək fəaliyyətinə başlamış, 1961-ci ildə Bakı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu, 1965-ci ildə isə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun İnşaat mühəndisliyi fakültəsini bitirmişdir. 1966-cı ildən "Azneft" İstehsalat Birliyinin Təmir-Tikinti Təsərrüfatı 3 №-li Tikinti Quraşdırma İdarəsində usta, iş icraçısı, baş mühəndis, 1968-ci ildən həmin idarənin 5№-li trestində baş mühəndis, 1971-ci ildən isə 3 №-li trestdə idarə rəisi işləmişdir.

Mirismayıl Əliyev 1978-ci ildən Lenin Rayon XDS İK-nin, 1983-cü ildən Oktyabr Rayon XDS İK-nin, 1985-ci ildən Lenin Rayon XDS-nin sədri olmuş, 1988–1989-cu illərdə Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti Baş Mənzil İdarəsi Tikinti Trestinin müdiri, 1990–1991-ci illərdə isə Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Sovetinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Maddi-Texniki Təchizat Komitəsi sədrinin müavini təyin edilmiş, 1997-ci ildən "BP Xin-Plast" şirkətinin direktoru olmuşdur.

Mirismayıl Əliyev XII çağırış Azərbaycan Ali Sovetinin və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı seçilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına dəyişikliklər və əlavələr haqqında Qanun layihəsinin işlənib tamamlanması üzrə Redaksiya komissiyasının üzvü olmuşdur. "Lenin" ordeni və medallarla ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Elxan Əliyev

**Əliyev Elxan Hacıağa oğlu** () — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti.

## Həyatı və fəaliyyəti
Elxan Hacıağa oğlu Əliyev 24 dekabr 1933-cü ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1949-cu ildə musiqi məktəbini, 1950-ci ildə isə orta məktəbi bitirmişdir.

1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universiteti filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsini bitirdikdən sonra təyinatla göndərildiyi Şahbuz rayon gəzeti redaksiyasında məsul katib kimi işə başlamışdır.

1957-ci ildə o, "Şərq qapısı" qəzetində işləməyə göndərilir və 1965-ci ilədək redaksiyada məktublar, mədəni-məişət və kənd təsərrüfatı şöbələrinin müdiri kimi fəaliyyət göstərir. Bu arada o, SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü olur.

1965-ci ildən 1972-ci ilədək Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin baş redaktor vəzifəsində, 1972–1974-cü illərdə isə Azərbaycan KP Naxçıvan şəhər Komitəsi şöbə müdiri vəzifəsində çalışır.

Jurnalistika sahəsində zəngin təcrübəyə malik olduğu, işgüzarlığı və təşkilatçılıq qabiliyyəti nəzərə alınaraq 1974-cü ilin mart ayında Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunur. Elə həmin il o, Ulya Noraşen seçki dairəsindən Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə deputat seçilir.

1989–1992-ci illərdə o, jurnalist fəaliyyətinə qayıdaraq Naxçıvan Muxtar Respublikasının "Şərq qapısı" qəzetinin baş redaktor müavini vəzifəsində işləmişdir.

1992-ci ilin sonunda ailəsi ilə Bakı şəhərinə köçür.

1994–2000-ci illərdə həyat və iş təcrübəsinə uyğun olaraq paytaxtda fəaliyyət göstərən müxtəlif yerlərdə baş redaktor, baş məsləhətçi vəzifəsində çalışıb.

2001-ci ilin oktyabr ayının 10-da rəhmətə gedib.

1956-cı ildən rəhmətə gedənədək Kərimova İffət Cəfər qızı ilə evli olub.

Onların 4 övladı olub.

## Mükafatları
* 04.05.1991 —  "Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti" fəxri adı

## İstinadlar
Əkbər Əliyev

*Əkbər Əliyev (riyaziyyatçı)
*Əkbər Əliyev (dövlət xadimi)

## Həmçinin bax
*Əkbər
*Əliyev
Çimnaz Mədətova

**Çimnaz Mədətova** (tam adı: **Mədətova Çimnaz Yaqub qızı**) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi.

## Fəaliyyəti
Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Ədəbiyyat Muzeyinin baş elmi işçisi vəzifəsində işləmişdir.

## Mükafatları
*01.07.1991 —  "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı

## İstinadlar
Əkbər Əliyev (dövlət xadimi)

**Əkbər Fəttah oğlu Əliyev** () — Azərbaycan dövlət və partiya xadimi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri (1991), Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Respublika Komitəsinin birinci katibi (1991), Azərbaycan KP Babək Rayon Komitəsinin birinci katibi (1989–1991), Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1988–1989).

## Həyatı
Əkbər Fəttah oğlu Əliyev 26 aprel 1950-ci ildə hazırkı Babək rayonunun Nehrəm kəndində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Nehrəm kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra rayondakı "Kommunizm" kolxozunda kolxozçu kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1969–1970-ci illərdə Bakı şəhərindəki 85№-li Tikinti İdarəsində fəhlə işləmişdir. 1971–1973-cü illərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət keçmiş, 1974-cü ildən Bakı metaltökmə zavodunda nəzarətçi kimi çalışmışdır.

Əkbər Əliyev 1979-cu ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu bitirmiş və 1979–1980-ci illərdə Rusiyanın Smolensk vilayətinin Qaqarin şəhərində Ümumittifaq Beynəlmiləlçi Komsomolçu Gənclər Tikinti Dəstələri qərargahının rəisi işləmişdir. Sonra yenidən Naxçıvan MSSR-ə qayıtmış və 1982-ci ilədək Naxçıvan MSSR Aqrokimya Laboratoriyasında böyük mühəndis, 1982–1983-cü illərdə isə 145 №-li Texniki-Peşə Məktəbinin direktoru olmuşdur.

1983-cü ildən Əkbər Əliyev Azərbaycan Kommunist Partiyası Babək Rayon Komitəsində şöbə müdiri, 1984-cü ildən Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsində təlimatçı, daha sonra isə şöbə müdirinin müavini işləmişdir. 1988-ci ildə o, Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini vəzifəsinə təyin edilmiş, 1989-cu ildə isə Azərbaycan KP Babək Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1990-cı ildə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.

1991-ci ildə Azərbaycan KP Naxçıvan Respublika Komitəsinin birinci katibi seçilən Ələkbər Əliyev eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri və Azərbaycan Respublikası Ali Soveti sədrinin müavini olmuşdur. Sonralar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatında və Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyində çalışmışdır.

Əkbər Əliyev 1979-cu ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin büro üzvü seçilmiş, 1990–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı olmuşdur. Suveren Dövlətlər İttifaqı haqqında Müqavilənin imzalanması üzrə Azərbaycan Respublikasının səlahiyyətli nümayəndə heyətinin tərkibinə daxil edilmişdir.

Əkbər Əliyev 1993-cü ildən qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Məmməd Abbasov

**Məmməd Cəfərqulu oğlu Abbasov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası İliç (Şərur) Rayon Komitəsinin birinci katibi (1988–1991), Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş nazirinin birinci müavini (1991–2003), Naxçıvan MR Baş nazirinin müavini — kənd təsərrüfatı naziri (2003–2013).

## Fəaliyyəti
Məmməd Cəfərqulu oğlu Abbasov 10 avqust 1949-cu ildə hazırkı Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun Çərçiboğan kəndində anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir. 1979-cu ildən Çərçiboğan kolxozunda baş iqtisadçı, M. Hüseynzadə adına kolxozda sədr, 1981-ci ildən isə Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetində Kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri işləmişdir.

1982-ci ildə partiya işinə keçərək Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsində şöbə müdiri, 1985-ci ildən Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin Təşkilat-partiya işi şöbəsində inspektor işləmiş, 1986–1988-ci illərdə Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasında 2 il əyani təhsil almışdır. 1988-ci ildən Azərbaycan KP İliç (Şərur) Rayon Komitəsinin birinci katibi vəzifələrində çalışmışdır. 1991-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş nazirinin birinci müavini təyin edilmişdir. Sonralar Naxçıvan MR Baş nazirinin müavini — kənd təsərrüfatı naziri işləmiş, 4 fevral 2013-cü ildə vəzifəsindən azad olunmuşdur.

Məmməd Abbasov XI çağırış Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin, XII çağırış Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin, I çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı seçilmişdir. 29 avqust 1991-ci ildə və 5 mart 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti fövqəladə sessiyalarında redaksiya komissiyası tərkibinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Sirab nekropolu

**Sirab nekropolu** – Babək rayonunun eyniadlı kəndindən cənubda, orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.

## Tarixi
* Sahəsi təxminən 5 hektardır.
* Əsasən qərbdən şərqə doğru istiqamətlənmiş düzbucaqlı torpaq qəbirlərdən ibarətdir.
* Baş daşılarının əksəriyyəti düşmüşdür.
* Saxlanan baş daşlarının bəzisi yastı daş plitələrdən ibarət olub, yuxarısı tacvarı sonluqla tamamlanır.
* Bəzi baş daşlarının üzərində ərəb dilli yazılara rast gəlinir.
* Qoç formalı baş daşlarının üst hissəsində ərəb dilli yazılar var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hicran Kərimli

**Hicran Kərimli** (tam adı: **Kərimli Hicran Vasif oğlu**) — Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin XII çağırış deputatı.

## Həyatı
Ordubad Konserv Zavodunun baş iqtisadçısı vəzifəsində işləmişdir.

1995-ci ildən 1998-ci ilə kimi Belarusda yaşamış, daha sonra isə Rusiyaya köçmüşdü.

### Parlamentdə
Hicran Kərimli Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XII çağırışında Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərindən – 339 nömrəli Ordubad seçki dairəsindən deputat seçilmişdir.

O, 26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Sabirkənd nekropolu

**Sabirkənd nekropolu** - Ordubad rayonunun eyniadlı kəndindən cənub-qərbdə, son tunc dövrünə aid arxeoloji abidə.

## Tarixi
Su batan-Dizə qədim yaşayış yeri ilə yanaşıdır. Tarixi abidə kimi 1975-ci ildə qeydə alınıb. Dördkünc torpaq tipli qəbir abidələrinin bir çoxu XX əsrin 60-cı illərindən sonrakı dövrlərdə təsərrüfat işləri görülərkən dağılıb. Buradan monoxrom boyalı gil qablar, yastı tunc xəncər və digər maddi mədəniyyət nümunələri aşkar olunub. Tapıntılara əsasən Sabirkənd  e. ə. 16–14 əsrlərə aid olduğu ehtimal edilir. Sabirkənd nekropolunda ilkin arxeoloji qazıntılar əsasında müəyyən araşdırmalar aparılıb. Nekropolun əsaslı tədqiqata ehtiyacı vardır.  

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əjdər Əhmədov

**Əjdər Əhmədov** (tam adı: **Əhmədov Əjdər Sultan oğlu**) — Naxçıvan Muxtar Respublikasının prokuroru (1992 - 1993).

## Fəaliyyəti
9 sentyabr 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 182 nömrəli Fərmanı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının prokuroru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

5 sentyabr 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 761 nömrəli Fərmanı ilə başqa işə keçməsi ilə əlaqədar olaraq Naxçıvan Muxtar Respublikasının prokuroru vəzifəsindən azad olunmuşdur.

## İstinadlar
Hüseyn Hüseynov (prokuror)

**Hüseyn Muxtar oğlu Hüseynov** () — Naxçıvan Muxtar Respublikası prokuroru, ədliyyə generalı.

## Həyatı
Hüseynov Hüseyn Muxtar oğlu 11 mart 1944-cü ildə Qabıllı kəndində anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Marksizm və Leninizm institunda iki il əlavə təhsil alır. 1963-cü ildə hərbi vəzifəsini yerinə yetirmişdir.

## Fəaliyyəti
Birinci təyinatını Xanlar rayonuna almışdır. Sonra 6 ay Tərtər rayonunda işləmişdir. 1969-cu ildə Qusar rayonunda prokurorluq müstəntiqi vəzifəsində işləmişdir. Daha sonra Quba şəhərinə təyinatını alır. Bir müddət burada işlədikdən sonra təyinatını Abşeron rayonuna alan Hüseyn Hüseynov burada müstəntiq işləyir və ərazi prokurorluğuna təyin edilmişdir. 1973–74-cü illər Şəki-Şirvan zonası prokuroru işləmişdir. 1981–82-ci illər Bakı şəhəri Nərimanov rayon prokuror müavini vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 1983–84-cü illər Bakı şəhər Oktyabr rayonu prokuroru təyin edilmişdir. Sonra isə Bakı istintaq şöbəsinin rəisi, daha sonra isə Bakı Baş Prokurorluğunun rəisi vəzifəsinə yüksəlir. İki il burada işlədikdən sonra,1991-ci ildən Naxçıvan Muxtar Respublikasının prokuroru vəzifəsinə təyin edilmişdir. 9 sentyabr 1992-ci il tarixində vəzifədən azad edilmişdir. 1992-ci il sentyabr ayının 14-də Səbail rayonu prokuroru vəzifəsinə təyin olunmuşdur., gömrük istintaq rəisi, ordu istintaq rəisi, təhlükəsizlik nazirliyinin istintaq idarəsinin rəisi vəzifələrini icra etmişdir. Sonra Yasamal rayon prokroru olur və 2000-ci ildə ixtisara düşür. 2002-ci ildən təqaüdə çıxmışdır.

Ədliyyə generalıdır.

## Siyasi fəaliyyəti
23 fevral 2013-cü il tarixdə Açıq Cəmiyyət Partiyasının Ali Məclisinin yığıncağı keçirilmişdir. Yığıncaqda təşkilatı məsələyə baxılaraq Hüseyn Hüseynov Ali Məclis sədrinin müavini seçilmişdir. Bu partiyanın rəsmi qeydiyyatı olmamışdır.

## İstinadlar
Cahangir Qulamov

**Cahangir Qulamov** (tam adı: **Qulamov Cahangir Rza oğlu**) — Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhədini Mühafizə Komitəsi sədrinin müavini—Naxçıvan birinci sərhəd dəstəsinin rəisi (1992).

## Fəaliyyəti
28 iyul 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 43 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhədini Mühafizə Komitəsi sədrinin müavini—Naxçıvan birinci sərhəd dəstəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Süleyman Abdullayev (hakim)

**Süleyman Abdullayev** (tam adı: **Abdullayev Süleyman Abasəli oğlu**) — Hüquqşünas.
## Fəaliyyəti
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin sədri vəzifəsində işləmişdir .

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 6 dekabr 1993-cü il tarixli, 768 nömrəli Qərarı ilə ona ikinci ixtisas dərəcəsi verilmişdir.

## İstinadlar
Elman Abbasov

**Elman Abbasov** (tam adı: **Abbasov Elman Abbas oğlu**; ) — Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Elman Abbasov 25 iyul 1953-cü ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur. 2 mart 2016-cı ildə vəfat etmişdir.

## Siyasi-ictimai fəaliyyəti
Elman Abbasov 01.06.1972-ci il tarixindən 05.05.1974-cü il tarixinədək SSRİ Silahlı Qüvvələrində müddətli həqiqi xidmət keçmiş və Ehtiyat zabit hazırlığı kursunun tank komandiri ixtisasını bitirdiyinə görə SSRİ Müdafiə Nazirinin 28.08.1974-cü il tarixli müvafiq əmrinə əsasən "Kiçik Leytenant" hərbi rütbəsi verilmişdir. 

Zaqafqaziya Hərbi Dairəsi Komandirinin 23.06.1979-cu il tarixli müvafiq əmri ilə "ehtiyatda olan leytenant" və 23.07.1984-cü il tarixli müvafiq əmri ilə "ehtiyatda olan baş leytenant" hərbi rütbəsi verilmişdir. 

Elman Abbasov Naxçıvan Mülki Müdafiə Qərərgahının rəisi, Babək rayonu XDS İcrayə Komitəsinin şöbə müdiri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazi bütövlüyünü qorumaq, sərhədlərinin toxunulmazlığını təmin etmək məqsədilə yaradılan Xalq ordusunun komandiri olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasl Ali Məclisinin 20.09.1991-ci il tarixli Fərmanı ilə Elman Abbasov Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Müdafiə Komitəsinin sədri təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirinin 27.07.1992-ci il tarixli müvafiq əmri ilə o, 5-ci əlahiddə motoatıcı briqadanın komandiri vəzifəsinə təyin edilmiş və AR Müdafiə Nazinin 28.11.1992-ci il tarixli əmri tutduğu vəzifədən azad edilmişdir.

O, həmçinin, 705 saylı hərbi hissənin ilk komandiri və Naxçıvan Ali Məclisi Rəyasət Heyətinin müdafiə məsələləri şöbəsinin müdiri olaraq da çalışmışdır.

Elman Abbasov 28 aprel 1994-cü il tarixində Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur. o, 25.07.1997-ci il tarixinədək həmin vəzifədə, 14-06.2006-cı il tarixindən NMR Hərbi Komissarının hüquq işləri üzrə köməkçisi vəzivəsində çalışmışdır.

### Qərarların nüsxələri

Fayl:DMMK YARADİLMASİ.pdf
Fayl:DMMK SEDRİ.pdf
Fayl:ALİ MECLİS 1.pdf
Fayl:SERENCAM KOMİSSYA.pdf
Fayl:FERMAN İCRA.pdf


## Mükafatları
7 sentyabr 1991-ci ildə yaradılan Naxçıvan Dövlət Milli Müdafiə Komitəsinin ilk və yeganə sədri seçilmişdir.

## Kitabları
* "Erməni fitnələrinə qarşı Yaycı dünən- bu gün və"
* "Naxçıvan Mənim Evim, Mənim Qalamdır" (xronoloji roman)
* "Tarix Həqiqətləri Və Real Gərçəklikləri ilə Qiymətlidir" (xronoloji roman)

## İstinadlar
Lüloçay

**Lüloçay** — Azərbaycanın İsmayıllı rayonu ərazisindən axan çay. Çayın mənsəbi 1200 metrlik yüksəklik ərazidə yerləşir və Girdimançaya tökülür. Lahıc qəsəbəsinin tən mərkəzindən axaraq onu faktiki iki hissəyə bölür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bayram Heydərov (hakim)

**Bayram Heydərov** (tam adı: **Heydərov Bayram İsmayıl oğlu**) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Arbitraj Məhkəməsinin sədri.

## Fəaliyyəti
Naxçıvan Muxtar Respublikası Arbitraj Məhkəməsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 11 aprel 1995-ci il tarixli, 1020 nömrəli Qərarı ilə ona ikinci ixtisas dərəcəsi verilmişdir.

## İstinadlar
Levçay

**Levçay** — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonu ərazisindən axan çay. Çay öz başlanğıcını Murovdağ silsiləsindən götürür. Tərtər çayının sol qolunu təşkil edir. Uzunluğu təxminən 20 kilometrə yaxındır, hövzəsinin sahəsi 367&nbsp;km²-dir. Mənbəyi Hinaldağın cənub yamacında dəniz səviyyəsindən 3250 m yüksəklikdən başlayır. Axımı qar, yağış və yeraltı sulardan formalaşır.

Suyu suvarmada istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
Stiven Josef-Monroz

**Stiven Josef-Monroz** () — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Neftçi klubunda hücumun sağ cinahında çıxış edən Fransalı peşəkar futbolçu.

## Karyerası

### Klub
Josef-Monroz öz futbolçu karyerasına Bondi şəhərinin yerli klublarından olan *Bondi* klubunda başlamışdır. 2000-ci ildə *CRAF Lievin* klubuna transfer olmuş, 2002-ci ildə isə *Lans* klubuna keçmişdir. 20 iyul 2008-ci ildə Stiven onunla maraqlanan Pas-de Kalais təmsilçisi ilə 2013-cü ilə qədər müddəti olan ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. O, klubda 34 nömrəli forma ilə çıxış etmişdir. Stiven peşəkar karyerasında debütünü 13 oktyabr 2008-ci ildə *Genqam* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 20 dəqiqə meydanda mübarizə aparmış və komandası 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. 11 yanvar 2010-cu ildə Stiven *Şateru* klubuna 30 iyun 2010-cu ilə qədər icarəyə verilmişdir.

23 iyun 2017-ci ildə Jozef-Monroz Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Qəbələ klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

### Milli komanda
Jozef-Monroz bir müddət Fransa U-19 millisində çıxış etmişdir. 25 may 2009-cu ildə Stiven Fransa U-20 millisi ilə 2009 Aralıq dənizi Oyunlarında iştirak etmişdir.

## Karyera statistikası
### Klub

## Uğurları
;Lans
*Liqa 2 (1): 2008–09
;Genk
*Belçika Kuboku (1): 2012–13
;**Qəbələ FK**
*Futbol üzrə Azərbaycan Kuboku 2018-19

## Şəxsi həyatı
Jozeff-Monrozun Haiti vətəndaşlarıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* LFP Profile
Zarçay

**Zarçay** — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonu ərazisindən axan çay. Çay öz başlanğıcını 2200 metrlik yüksəklik ərazidindən götürür. Başlanğıcını iki çayın birləşməsindən götürür. Uzunluğu 6&nbsp;km-dir. Sahilində Zar kəndi yerləşir. Tərtər çayının hövzəsinə aiddir.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
Süleyman Abdullayev

*Süleyman Abdullayev (xanəndə) — xanəndə.
*Süleyman Abdullayev (hakim) — hakim.

## Həmçinin bax
*Süleyman
*Abdullayev
Ağdabançay

**Ağdabançay** — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonu ərazisindən axan çay. Uzunluğu 19 km-dir. Tərtər çayının hövzəsinə aiddir. Onun sol qolunu təşkil edir. Mənsəbi 881 metr yüksəklikdə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
Quludaş (zirvə)

**Quludaş** - Azərbaycan Respublikasında Talış silsiləsinin yüksək zirvələrindən biri. Hündürlüyü 2,203 m-dir. Qayalıq və çöl landşaftı var. Yardımlı rayonu ərazisindədir. Viləşçayın mənbəyini təşkil edir.
## İstinadlar

## Mənbə
*Viləşçay
Zəligöl

thumb
**Zəligöl** — Azərbaycanın Göygöl rayonu ərazisində yerləşən göl. Göl yüksək subalp cəmənlikləri ərazisində yerləşir. Bütünlüklə su bitkiləri ilə örtülmüşdür. Bu isə əraziyə bir çox su quşlarını cəlb edir (vağlar, çüllütlər və ördəklər). Gölün bu cür adlanmasına səbəb onu ərazisində çoxlu sayda zəlinin olmasıdır.

Zəligöl şirin sulu, axarlı göldür. Murovdağ silsiləsinin şimal yamacında, Göygöldən 1,5 km. cənubda, 1000 m. yüksəklikdə yerləşir. Xocavənd rayonunda da eyniadlı göl var.

## İstinadlar
Haramı aşırımı

**Haramı** (*Hərəmi*) — Ordubad rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ  qolunun cənub istiqamətli Gəvək şaxəsində, Qaradərə-Gilançay suayırıcısında, Biləv kəndindən 4&nbsp;km qərb-cənub-qərbdə aşırım (hünd. 1290,0 m). Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Dərəlik lay dəstəsinin  çökmə süxurlarının aşınması nəticəsində yaranmış gəzdəkdir.  Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin cənub-qərb cinahına aid Gilançay antiklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir. 
**Hərəmi aşırımı** — Ordubad rayonu ərazisində Haramı aşırımının əhali arasında işlədilən başqa adı.

## Həmçinin bax
*Boyəhməd aşırımı
*Qudurdağ aşırımı
*Biçənək aşırımı
*Gədik aşırımı

## İstinadlar
Məhəmməd bəy Təbrizi

**Məhəmməd bəy Təbrizi** () — II Şah Abbas dövründə Səfəvilər dövlətində baş vəzir olmuş erməni əsilli dövlət adamı.

Səfəvi Ordusunda qeyri-müsəlmanların təşkil etdiyi ğulam nəslindən olandan Məhəmməd bəy Təbrizinin atası, Hüseyn bəy Təbrizi qayçıçı başı - baş dərzi vəzifəsində Şah Səfi sarayında xidmət etmişdir.

Məhəmməd bəyin adı ilk dəfə İsfahan şəhərindəki Yeni Culfa məhəlləsinə 1643-cü ildə başçı olaraq təyin olunmasında keçir. Bu dövrdə ona başqa bir erməni əsilli hərbçi Allahverdi xanın dəstək olduğu bildirilir.

1646-cı ildə Bəndər Abbasda gömrük baş məmuru, şahbəndər vəzifəsinə çəkilən Məhəmməd bəy Təbrizi, qısa müddət ərzində saray tərəfindən müxtəlif vəzifələrə yüksəldilir. 1651-ci ildə II Şah Abbas tərəfindən baş vəzir təyin edilir. 1661-ci ildə saray intriqalarında gözdən düşən Məhəmməd bəy Təbrizi, Qum şəhərinə sürgün edilir. 1672-ci ildə Süleyman Şah tərəfindən yenidən baş vəzirliyə dəvət edilir. Lakin İsfahana gedərkən yolda vəfat edir. O dövrdə yaşamış fransız səyyah Jan Şardenə görə baş vəzir Seyxəli xan Zəngənə tərəfindən zəhərlənərək öldürülüb.

## İstinadlar
Haramı dağı

**Haramı** (*Hərəmi*) — Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 1316,7 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ  qolunun cənub istiqamətli Gəvək şaxəsində, Qaradərə-Gilançay suayırıcısında, Biləv kəndindən 4&nbsp;km qərb-cənub-qərbdə zirvə. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Dərəlik lay dəstəsinin  terrigen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir.  Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin cənub-qərb cinahına aid Gilançay antiklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir.

**HƏRƏMİ** **DAĞI** – Ordubad rayonu ərazisində Haramı dağının *əhali arasında işlədilən başqa adı.*

## Həmçinin bax:
* Almalıdağ
* Xarxat dağı
* Kəsəndağ
* Keçəltəpə
* Arısu
* Haramı aşırımı

## İstinadlar
Xanağa dağı

**Xanağa dağı** – Culfa rayonu ərazisində dağ (hünd. 1916,7 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ  qolunun Göydağ zirvəsindən qərbə uzanan Qılıncyurd şaxəsinin cənub-qərb istiqamətli eyniadlı ayrılmasının qurtaracağında, Əlincəçayın  sol sahilində, eyniadlı kənddən 2&nbsp;km şərqdə zirvə. Şimal-şərq istiqamətli Əlincəçay və Xanəgah-Dəmirlisu dərinlik qırılmaları və onların şaxələrinin nəzarət etdiyi intruziyalar qrupuna daxil olan və   Üst Eosenin Priabon mərtəbəsinə aid Üst Paradaş yarımlay dəstəsinin çökmə süxurlarını yarıb çıxan diorit və kvarslı diorit-porfir tərkibə malik Alt Miosen yaşlı eyniadlı subvulkanik intruziyanın əmələ gətirdiyi massivin ən yüksək nöqtəsi olan günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi hissəsinə aid Xanəqah antiklinalının maqmatık kütlə ilə yarılmış tağ hissəsində yerləşir.  Cənub- və şimal-şərq yamaclarında fay-yerdəyişmə qırılma pozulmaları izlənilir.

**XANƏGAH DAĞI** – Culfa rayonu ərazisində Xanağa dağının (hünd. 1916,7 m) yerli əhali tərəfindən işlədilən başqa adı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax:
Qaraboğazgöl boğazı

**Qaraboğazgöl boğazı** - Qaraboğazgöl körfəzi Xəzər dənizinin səviyyəsi ilə sıx bağlıdır. Buna səbəb isə boğazdır. Boğaz vastəsi ilə körfəzə hər il 8-10 milyon km³ su daxil olur. Xəzərin səviyəsinin qalxdığı illərdə bu rəqəm 25 milyon km² çatır. 
1950—70-ci illər ərzində Xəzərdə suyun azalması müşahidə edilmişdir. Buna səbəb isə ona daxil olan çayların (Volqa və Kür) üzərində su anbarlarının inşası olmuşdur. Nəticədə su körfəzdən dənizə qayıtmağa başlamışdır. Bu zaman boğazı bağlamaq qərarına gəlirlər.

1980-ci ildə boğaz üzərində damba inşa edilir. Körfəz tədricən qurumağa başlayır. Ərazisi duz səhrasına çevrilir. Bir müddət sonra Xəzər dənizi öz səviyyəsini bərpa edir. 1984-cü ildə körfəzin qurumasının qarşısını almaq məqsədilə dambada su ötürücü qurğular quraşdırılır. Burada quraşdırılan 11 boru effekt vermir. Körfəz tədriclə dolurdu. 1992-ci ildə damba partladılır. 1990-cı illərdə körfəz faktiki olaraq əvvəlki səviyyəsini bərpa etmişdir.

## İstinadlar
2017 Dünya Taekvondo Çempionatı

**2017 Dünya Taekvondo Çempionatı** — 24 – 30 iyun 2017-ci il tarixləri aralığında Cənubi Koreyanın Muju şəhərində baş tutan 23-cü Dünya Taekvondo Çempionatıdır.

## Turnir cədvəli

## Medalçılar

### Kişilər

### Qadınlar

## Medal cədvəli

## Komanda reytinqi

### Kişilər

### Qadınlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Xoşkeşin silsiləsi

**Xoşkeşin silsiləsi** – Ordubad rayonu ərazisində silsilə. Zəngəzur silsiləsinin cənub-şərq hissəsində ondan ayrılan qollardan biri. Səfərdərə zirvəsindən (3826,4 m) başlayaraq cənub-qərb istiqamətdə 10&nbsp;km-dək uzanır və Parağaçayla Düylünçayın suayırıcısını təşkil edir. Yamacları kəskin parçalanmış və sıldırımlıdır. Gur (2741,0 m), Artım (2734,9 m), Məsnis (2081,9 m) və başqa zirvələr silsilənin suayırıcısına aiddir. Mehri-Ordubad batolitinin intruziv və Alt Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxım və Ordubad qarılma zonalarının təmasında yerləşir və onları çəpinə kəsərək, diaklinal tip morfostruktur əmələ gətirir.

## İstinadlar
Xələcdağ

**Xələcdağ** — Şərur rayonu ərazisində, Naxçıvan dağarası çökəkliyinin şimal-qərbində, Araz çayının sol sahilində, Xələc kəndindən 1 km cənub-qərbdə dağ (hünd. 813,8 m). Üst Permin Culfa və Dərəşam regiomərtəbələrinə aid Axura lay dəstəsinin terrigen-karbonat çöküntülərindən təşkil olunmuş submeridional istiqamətli yastı təpəli yüksəklikdir. Hər tərəfdən Üst Pleystosenin allüvial-prolüvial çöküntüləri ilə əhatə olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin cənub-qərb cinahında, Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinə aid Dəhnə-Vəlidağ qalxımının cavan çöküntülərlə örtülmüş ucqar cənub qanadında yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Keçəl çərkəz dağı

**Keçəl çərkəz dağı** – Culfa rayonu ərazisində dağ (hünd. 1356,1 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun qurtaracağında, Əlincəçayın  sol sahilində, Kırna kənddən 3&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşən zirvə. Alt Miosenin Qafqaz və Sakaraul regiomərtəbələrinə aid Vayxır və Qızılboğaz lay dəstələrinin vulkanogen-çökmə və çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari, cənub yamacları sıldırımlı yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin cənub-qərb cinahında izlənilən Toğluca antiklinalının şimal-qərb periklinal hissəsində yerləşir.
## Həmçinin bax:
* Abdal (dağ)
* Acıçeşmə dağı
* Ağaverdi dağı
* Xarxat dağı
* Cindağ
* Dərələyəz silsiləsi

## İstinadlar
Yaşar Vəliyev

**Yaşar Vəliyev** (tam adı: *Vəliyev Yaşar Vəli oğlu*) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayonu İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.

## Siyasi fəaliyyəti
Yaşar Vəliyev 31 mart 2000-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuş, 26 iyun 2006-cı il tarixində isə vəzifədən azad edilmişdir.

Yaşar Vəliyev 20 noyabr 2006-cı il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Qızıl Aypara Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## Mükafatları
Tərəqqi medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Keçəltəpə (Kəngərli)

**Keçəltəpə** — Kəngərli rayonu ərazisində dağ (hünd. 2744,0 m). Dərələyəz silsiləsinin suayırıcısında, Cəhriçayın sağ qolu Lizbirtçayın mənbə hissəsində zirvə. Alt Triasın Hind və Olenek mərtəbələrinə aid Qarabağlar lay dəstəsinin əhəngdaşıları və dolomitlərindən təşkil olunmuş sıldırım yamaclı kəsik konusvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən eyniadlı sinklinalın nüvə hissəsində yerləşir.

## Həmçinin bax
* Ağdaban dağı
* Xarxat dağı
* Bərdidaş dağı

## İstinadlar
Kəhrizəqli dağı

**Kəhrizəqli dağı –** Babək rayonu ərazisində dağ (hünd. 1111,2 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin şimal-şərqində, Nəhəcir kəndindən 4&nbsp;km cənub-qərbdədir. Alt Miosenin Qafqaz regiomərtəbəsinə aid Vayxır lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş yastı yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Sirab sinklinalının Alt Pleystosen yaşlı delüvial-prolüvial törəmələrlə örtülmüş nüvə hissəsində yerləşir.

## Həmçinin bax
* Abdal (dağ)
* Xarxat dağı
* Elti dağı
* Ağaverdi dağı

## İstinadlar
Xok dağı

**Xok dağı** – Kəngərli rayonu ərazisində dağ (hünd. 1063,2 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin mərkəzində yerləşən Böyükdüzün şimal hissəsində, eyniadlı kənddən 6&nbsp;km-dək cənub-şərqdədir. Üst Miosenin Sarmat regiomərtəbəsinə aid Duzdağ lay dəstəsinin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş, erozion-denidasion mənşəli yastı təpəli günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin mərkəzi hissəsində müşahidə edilən Xok antiklinalının cənub-şərq qanadında yerləşir.

## Həmçinin bax
* Maparax
* Elti dağı
* Ağaverdi dağı

## İstinadlar
Baba Əliyev

*Baba Əliyev (rəssam) — Azərbaycanın xalq rəssamı.
*Baba Əliyev (inqilabçı) — Az.ÇK sədri .Azərbaycan SSR Dövlət Siyasi İdarəsinin sədri.

## Həmçinin bax
*Baba (ad)
*Əliyev
Korosman tirəsi

**Korosman tirəsi** — Babək rayonu ərazisində alçaqdağlıq tirə. Naxçıvan dağarası çökəkliyinin Böyükdüz düzənliyini şərqdən hüdudlandırır. Böyükdüz kəndindən 1,5&nbsp;km cənubda yaranaraq, qövsvari formada Araz su anbarınadək 8&nbsp;km məsafədə uzanır. Ən hündür zirvəsinin hündürlüyü 833,9 m-dir. Alt və Orta Miosenin çökmə süxurlarından təşkil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin cənub-qərb cinahında Duzdağ və Böyükdüz qırışıqlarının batımında məskunlaşır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kotam dağı

**Kotam dağı** – Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 2821,4 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Soyuqdağ yüksəkliyindən (3147,5 m) cənub-qərbə ayrılan eyniadlı qolunda zirvə. Gənzə kəndindən 4&nbsp;km-ədək cənub-şərqdədir. Mehri-Ordubad batolitinin Orta Eosen yaşlı qranodiorit-porfir, diorit və diorit-porfirlərindən təşkil olunmuş sıldırım yamaclı piramidavari qayalıqdır. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxım zonasının cənub-qərb kənarında yerləşir.

## Həmçinin bax:
* Quşdaş dağı
* Qoşundaş dağı
* Qurddağ

## İstinadlar
Kömürlüdağ

**Kömürlüdağ** — Şərur rayonu ərazisində, Dərələyəz silsiləsindən şimal-qərbə ayrılan Saraybulaq qolunun suayırıcında, Bağırsaqdərəsi çayının mənbə hissəsində, Günnüt kəndindən 2,5 km şimal-şərqdə dağ (hünd. 2065,8 m). Erkən Pliosen maqmatizminin törəmələri olan andezit, andezit-dasit və dasitlərdən ibarət subvulkanik kütləyə uyğun gələn kəsik konusa bənzər yüksəklikdir. Yamacları eyniyaşlı Biçənək lay dəstəsinin andezit, andezit-dasit lavaları və piroklastolitlərlə örtülmüş və uzununa və eninə istiqamətlənmiş qırılmalarla mürəkkəbləşmişdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin şimal-şərq cinahının şimal-qərb hissəsində məskunlaşan Günnüt əyilməsinin mərkəzində yerləşir. Yerli əhali dağı Xunut da adlandırır. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kotandağ

**Kotandağ** – Babək rayonu ərazisində dağ (hünd. 1089,8 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyini şimal-şərqdən hüdudlandıran Qaracalal-Qızılboğaz tirəsinin cənub-qərb yamacında zirvə. Sirab kəndindən 1,6&nbsp;km-dək cənub-cənub-şərqdədir. Üst Oliqosenin Xatt mərtəbəsinə aid Darıdağ lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarını yarıb çıxan Alt Miosen yaşlı andezit-dasit tərkibli, cənub-qərb yamacı sıldırımlı eyniadlı ekstruziv günbəzdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Saltaq-Kotandağ antiklinalının tağ hissəsində yerləşir. Cənub-qərb və şimal-şərq yamacılarndan şimal-qərb istiqamətli faylar keçir.

## Həmçinin bax:
* Gədikdağ
* Alçalıdağ
* Xarxat dağı
* Xəzəryurd dağı
* Əyridağ

## İstinadlar
Aleksandr Dubçek

**Aleksandr Dubçek** (; ) — slovak dövlət xadimi. Çexoslovakiya KP MK-nın birinci katibi (1968–1969). Praqa baharının rəhbəri kimi tanınır.

## Siyasi fəaliyyəti

1968-ci ildə Çexoslovakiya KP MK-nın birinci katibi Aleksandr Dubçekin hazırladığı '"Fəaliyyət proqramı"nda yeni, demokratik Çexoslovakiyanın şəraitində sosialist cəmiyyəti modelinə keçmək niyyəti ifadə olunur, partiyanın rəhbər rolu haqqında müddəadan imtina olunurdu. 1968-ci il 21 avqustda Varşava Müqaviləsi Təşkilatına üzv olan ölkələrdən SSRİ, Polşa, ADR, Macarıstan və Bolqarıstan Çexoslovakiya ərazisinə təcavüz etdilər. Dubçek və silahdaşları həbs edilərək Moskvaya gətirildi. Beynəlxalq ictimaiyyətin ittihamından çəkinən Sovet hökuməti Dubçeklə danışıqlar aparmağa məcbur oldu. Danışıqlar ölkədə vəziyyətin normal hala salınması və sovet qoşunlarının Çexoslovakiya ərazisində müvəqqəti qalmasının şərtləri haqqında saziş bağlanması ilə başa çatdı. Sovet qoşunlarının ölkədə olmasına arxalanan islahat əleyhdarları hücuma keçdilər. 1969-cu il 17 apreldə Aleksandr Dubçek Qustav Husakla əvəz olundu.

## Mənbə
* **Ən yeni tarix**. Ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinif üçün dərslik. Bakı: Çaşıoğlu, 2007. səh 88–89

## Həmçinin bax
* Praqa baharı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Alexander Dubček profile on the Sakharov Prize Network 
* *Hope Dies Last* The Autobiography of Alexander Dubcek by Alexander Dubcek (Author), Jiří Hochman (Editor, Translator), Kodansha Europe (1993).
Kürnəzər dağı

**Kürnəzər** – Babək rayonu ərazisində dağ (hünd. 1275,9 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin cənub-şərq qurtaracağındakı Nehrəm platosunun cənub-qərb kənarında zirvə. Nehrəm kəndindən 8&nbsp;km cənub-şərqdədir.  Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Dərəlik lay dəstəsinin terrigen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Sıldırımlı cənub-qərb yamacının ətəyində Orta Eosen süxurlarının dabanında Üst Təbaşirin karbonatları açılır. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin cavan çöküntüləri ilə örtülmüş Culfa qalxımının şimal-şərq qanadında yerləşir.

**KÜRNİZAR**  **DAĞI** – Babək rayonu ərazisində Kürnəzər dağının *əhali arasında işlədilən başqa adı*

## Həmçinin bax:
* Abdal (dağ)
* Ağsal dağı
* Quşqayası
* Bağırsaq dağı
* Elti dağı

## İstinadlar
Diridağ

* Diridağ (Cəbrayıl) — Cəbrayıl rayonu ərazisində dağ.
* Diridağ (Ordubad) — Ordubad rayonu ərazisində dağ.
Qabaqdağ

**Qabaqdağ** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonu ərazisində dağ (hünd. 1719,5 m). Dərələyəz silsiləsindən şimal-qərbə ayrılan Saraybulaq qolunun suayırıcısındakı Yağargədik yüksəkliyindən (2049,8 m) cənub-qərbə istiqamətlənmiş Ardıc şaxəsininsuayırıcısında zirvə. Bağırsaqdərəçayın sol sahilində, Günnüt kəndindən 7,5&nbsp;km cənubdadır. Üst Devonun Famen mərtəbəsinin alt yarımmərtəbəsinə cavab verən eyniadlı lay dəstəsinin kvarsit və əhəngdaşılarından təşkil olunmuş hamar təpəli günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin şimal-qərb hissəsində izlənilən Münhbalaoğlu-Qabaqdağ sinklinalının nüvə hissəsində yerləşir. Yamaclarından müxtəlif istiqamətli fay, fay-yerdəyişmə və əks-fay qırılmaları keçir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nizami (dəqiqləşdirmə)

**Yaşayış məntəqələri**
* Nizami — Sabirabad rayonunda kənd.
* Nizami — Goranboy rayonunda kənd.
* Nizami — Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistanda) kənd (əvvəlki Yuxarı Necili).

**Musiqidə**
* Nizami — Bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəylinin operası.
* Nizami — Bəstəkar Fikrət Əmirovun simfoniyası və baleti.

**Filmlər**
* Nizami — dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş film-pritça.

**Digər**
* Nizami — Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi
* Nizami — Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu
* Nizami metrostansiyası — Bakıda metro stansiyası
* Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi — Nizami Gəncəvinin irsinin araşdırılması və onun dünyada təbliğ olunması məqsədilə fəaliyyət göstərən beynəlxalq, qeyri-kommersiya və qeyri-siyasi beynəlxalq təşkilatdır.
* Nizami Gəncəvi küçəsi (Gəncə) — Gəncə şəhərində küçə

## Həmçinin bax
* Nizami (ad)
Qabaqtəpə dağı (Şahbuz)

**Qabaqtəpə** — Şahbuz rayonu ərazisində dağ (hünd. 2175,5 m). Dərələyəz silsiləsinin suayırıcısındakı Səngər yüksəkliyindən (2915,8 m) cənuba ayrılan eyniadlı qolun suayırıcısında zirvə. Badamlı kəndindən 4 km şimal-şərqdədir. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinin üst hissəsinə aid Alt Paradaş lay dəstəsinin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentində, onun Nursu mərkəzi əyilməsinin strukturuna aid Nursu-Qabaqtəpə sinklinalının nüvə hissəsində yerləşir. Zirvə hissəsindən və cənub-qərb yamacından şimal-şərq istiqamətli fay-yerdəyişmə qırılmaları keçir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax