Regional və ya Azlıqların Dilləri üçün Avropa Xartiyası

**Regional və ya Azlıqların Dilləri üçün Avropa Xartiyası**  (, )  — 5 noyabr 1992-ci ildə Strasburqda ingilis və fransız dillərində qəbul edilmiş, hər iki mətn eyni dərəcədə orijinaldır və bir nüsxədə Avropa Şurasının arxivinə qoyulur. Avropa Şurasının Baş Katibi Xartiyanın nüsxələrini Avropa Şurasının hər bir üzv dövlətinə və bu Xartiyaya qoşulmağa dəvət olunmuş hər hansı bir dövlətə göndərir.

## Xartiyanın məzmunu
Preambula.

I hissə  — Ümumi müddəalar. Təriflər və s.

II hissə — "2-ci maddənin 1-ci bəndinə uyğun olaraq həyata keçirilən məqsəd və prinsiplər". Bu hissədə tərəflərin ərazilərindəki bütün regional və ya azlıq dillərinə tətbiq etməyi öhdələrinə götürdükləri ümumi müddəalar yer alır.

III hissə  — “2-ci maddənin 2-ci bəndinə uyğun olaraq regional və ya azlıqların dillərinin ictimai həyatda istifadəsini təşviq etmək üçün tədbirlər”. Tərəflərin ən azı müvafiq tərəfin müəyyənləşdirdiyi hər dilə münasibətdə tətbiq etməyi öhdələrinə götürdükləri xüsusi öhdəliklər.

IV hissə  — "nizamnamənin tətbiqi". Tərəflərin Nizamnaməyə uyğunluğuna dair dövri ictimai hesabatların təqdim edilməsi və qiymətləndirilməsi qaydaları.

V hissə — “Yekun müddəalar”. İmza, ratifikasiya, qəbul və ya təsdiq, qüvvəyə minmə, Nizamnamənin ləğvi, ona qoşulma və qeydlər.

## Regional dillər üçün plank norması
Bir dil müəyyən bir bölgədə danışanların% 2 ilə% 10 arasında istifadə olunursa, o zaman regional status qazanır.

## Avropada regional dillərin siyahısı

# Alban dili 
# Erməni dili 
# Asoru dili 
# Bask dili 
# Başqırd dili 
# Belarus dili  
# Bolqar dili 
# Macar dili 
# Yuxarı sorb dili
# Şərqi friz dili
# Yunan dili  
# Dan dili
# İdiş dili  
# İrland dili 
# İtalyan dili 
# Karel dili 
# Kaşub dili
# Kven dili 
# Kipr-ərəb dili 
# Kürd dili 
# Litva dili 
# Makedon dili
# Meyankieli 
# Alman dili 
# Aşağı sorb dili
# Aşağı alman dili
# Polyak dili 
# Rusin dili
# Rus dili  
# Saam dili 
# Şimali friz dili
# Serb dili
# Slovak dili 
# Sloven dili 
# Tatar dili
# Türk dili
# Ukrayn dili
# Fin dili 
# Xorvat dili 
# Qaraçı dili 
# Monteneqro dili
# Çex dili 
# İsveç dili

## Problemlər və ziddiyyətlər
Xartiyanın imzalanması və təsdiqlənməsi dil siyasəti ənənəvi olaraq vahid xarakterə sahib olan Fransadakı siyasi qarşıdurmaların mövzusu idi. Xartiyanı Fransa tərəfindən Lionel Jospen hökuməti dövründə imzalamışdı, ancaq Konstitusiya Şurası bunun konstitusiyaya zidd müddəalar içərisində olduğunu düşünmüşdü , buna görə nizamnamə təsdiqlənməmişdir. 2011-ci ildə regional dillər də daxil olmaqla konstitusiyaya bir sıra düzəlişlər edildikdən sonra gələcək Fransa Prezidenti F.Holland nizamnamə məsələsini parlamentdə müzakirə edəcəyinə söz verdi. 2015-ci ildə Fransa Dövlət Şurası, Xartiyanı təsdiqləyən qanun layihəsini rədd etdiyi bir məsləhətçi rəy verdi.  Slovakiyada, ratifikasiya səviyyəsi Macarların kompakt yaşayış bölgələri üçün% 20, ölkənin Macar azlığı nümayəndələrinin tələb etdiyi kimi% 10 idi.

AŞPA 2007-ci ildə Yunanıstan, İrlandiya və Latviyanı imzalamağa və təsdiqləməyə, İslandiya, Malta və İtaliyanı da xartiyanı təsdiqləməyə çağırdı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Nəzəriyyədən praktikaya. Regional və Azlıq Dilləri üçün Avropa Xartiyası. 2003. ISBN 978-92-871-5045-5
* Европейская языковая Хартия и Россия / Под ред. С.В. Соколовского и В.А. Тишкова / Исследования по прикладной и неотложной этнологии — М.: ИЭА РАН, 2010 — вып. 218. ISBN 978-5-4211-0030-0

## Xarici keçidlər
* Xartiyanın mətni
* Avropa Şurasının veb saytı
* Bölgə və ya azlıq dilləri və onların regional və ya azlıq dilləri üçün Avropa Xartiyasına üzv dövlətlər
* Rusiyanın Regional və ya Azlıqların Dilləri üzrə Avropa Xartiyasını təsdiqləməsi məsələsində  M., Dövlət Duması Ofisi, 2010
* Rusiya Federasiyası tərəfindən Regional və ya Azlıqların Dilləri üzrə Avropa Xartiyasının təsdiqlənməsinin regional aspekti  M., Dövlət Dumasının Ofisi, 2010
* *Mustafina D. N.* Rusiya Federasiyasındakı Regional və Azlıqların Dilləri üzrə Avropa Xartiyasının təsdiq edilməsinin hazırlanması haqqında Çelyabinsk Dövlət Universitetinin İzahatı 2011 No 14
* Avropa Şurası Baş Katibinin Xartiyanın icrası ilə bağlı məruzələri:
**İzahat 13436 (3 mart 2014)
**İzahat 13993 (2 mart 2016)