open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ku diapazonu

**K<sub>u</sub> diapazonu** (tələffüzü  — *key-yu*) — peyk televiziyasında istifadə olunan santimetr dalğa uzunluqlarının tezlik diapazonu. IEEE tərəfindən müəyyən edildiyi kimi, bu diapazon elektromaqnit spektrinin 12 ilə 18 GHz arasında (dalğa uzunluğu 2,5 ilə 1,67 sm arasında) uzanır. Peyk rabitəsində bu diapazon həm də X diapazonunun bir hissəsini əhatə edir: bu halda Ku diapazonu 10,7 ilə 18 GHz arasındadır.

Adı daxilindəki ifadədən gəlir  — sözün əsl mənasında "qısa-aşağı", K-diapazondan aşağı olan diapazonu ifadə edir ( — "qısa").

## Peyk televiziyası
Peyk televiziyası üçün iki əsas diapazon istifadə olunur: Ku diapazonu (10,7–12,75 GHz) və C-band (3,5–4,2 GHz). Avropa peykləri əsasən Ku diapazonunda yayımlanır. Rusiya və Asiya peykləri adətən hər iki tezlik diapazonunda yayımlanır. Ku diapazonun C-diapazonundan praktik üstünlüyü var. Elektromaqnit dalğa uzunluğunun daha qısa olması səbəbindən Ku diapazonu siqnallarının qəbulu diametri 1 metrdən az olan kiçik bir parabolik antenna ilə mümkündür.

Ku diapazonu şərti olaraq üç alt banda bölünür:

* Birinci alt diapazon (10,7–11,7 GHz) FSS diapazonu adlanır.
* İkinci alt diapazon (11,7–12,5 GHz) DBS diapazonu adlanır.
* Üçüncü alt diapazon (12,5–12,75 GHz) bəzən yayım üçün bu tezliklərdən istifadə edən Fransız Telekom peyklərinin adı ilə adlandırılır.

Müvafiq olaraq, üç növ Ku-konvertorları var: 10,7–11,7 GHz tezlik diapazonu olan tək diapazonlu, ikili diapazonlu — 10,7–12,5 GHz. və 10,7–12,75 GHz tezlik diapazonu ilə tri-band (və ya Tam Band, Geniş Band, Üçlü). NTV + və Tricolor qəbul etmək üçün dairəvi polarizasiya və 10,75 GHz yerli osilator tezliyi olan 11,5–12,75 GHz tək diapazonlu çeviricilərdən istifadə olunur.

## İstinadlar
Lerner əmsalı

**Lerner əmsalı**, və ya **Lerner indeksi**, sənaye bazarı nəzəriyyəsi sahəsində — qiymətin marjinal xərcdən nisbi artıqlığına bərabər olan firmanın bazar gücünün ölçüsü. Əmsal 1934-cü ildə iqtisadçı Abba Lerner tərəfindən təklif edilmişdir. Əmsal qeyri-kamil rəqabət şəraitində bazar gücünü qiymətləndirmək üçün istifadə edilə bilər. Məsələn, monopoliyalar.

## Tərifi
Bazar gücünün göstəricisi satış qiymətinin marjinal dəyəri üstələyən məbləğin qiymətindəki payıdır. Bu dəyər ticarət əlavəsi adlanır (). 

:L=\frac{P-MC}{P}

burada P — məhsulun qiyməti; MC — marjinal dəyəri.

Əmsal sıfırdan birə qədər olan dəyərləri qəbul edir. Nə qədər böyükdürsə, firmanın sövdələşmə gücü bir o qədər yüksəkdir. Mükəmməl rəqabət şəraitində qiymət marjinal xərcə bərabərdir və əmsal sıfıra bərabər olur.

### Elastikliklə əlaqə
Həmçinin, əmsal tələbin elastikliyi ilə tərs mütənasib dəyər kimi hesablana bilər:

:L=\frac{1}{\varepsilon_d}

burada \varepsilon_d — firmanın məhsuluna tələbin qiymət elastikliyi.
### Formal törəmə
Firmanın həll etdiyi mənfəətin maksimumlaşdırılması problemini nəzərdən keçirək:

:\max_Q \pi(Q) = P(Q)Q - C(Q)

burada P(Q) – tərs tələb funksiyası (qiymətin həcmdən asılılığı);  C(Q) – xərc funksiyasıdır. Sonra optimal istehsal həcmini aşağıdakı şərtlərdən tapmaq olar:

:\frac{dP}{dQ}Q+P(Q)=MC(Q)

burada MC(Q) – marjinal xərc funksiyası. Optimallıq şərti aşağıdakı kimi yenidən yazıla bilər:

:MC=P\Big(1+\frac{dP}{dQ}\frac{Q}{P} \Big)=P\Big(1-\frac{1}{\varepsilon_d}\Big)

Mötərizədə ikinci termin, tərifinə görə, əks işarə ilə qəbul edilən tələbin qiymət elastikliyinin göstəricisidir. Bu, tələb olunan əlaqəni verir:
:L=\frac{P-MC}{P}=\frac{1}{\varepsilon_d}

## Bazar gücü və mənfəət
### Ticarət əlavəsi qaydası

Fərz edək ki, tələbin qiymət elastikliyi sabitdir. Fərziyyə güc funksiyası üçün etibarlıdır. Sonra qiymət marjinal xərcin hansısa faktora vurulmasına bərabər olacaqdır:

:P = \Bigg(\frac{\varepsilon_d}{\varepsilon_d-1}\Bigg)MC = M \cdot MC, \, \varepsilon_d>1

burada M – nisbi ticarət əlavəsi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Tələbin qiymət elastikliyi

300px|thumb|Tələbin elastikliyi
**Tələbin qiymət elastikliyi** () – qiymətin dəyişməsi nəticəsində mal və ya xidmətə olan tələbin faiz dəyişməsinin ölçüsü.

## [[Tərif (məntiq)|Tərifi]]
200px|thumb|Xətti funksiya üzrə tələbin nöqtə elastikliyi

**Tələbin qiymət elastikliyi** — həssaslıq dərəcəsinin göstəricisidir, məhsulun qiymətinin dəyişməsi nəticəsində məhsul və ya xidmətə tələbin faizlə dəyişməsidir.

### Qiymətə münasibətdə tələbin nöqtə elastikliyi
Tələbin qiymət elastikliyinin E^{D}_{P} göstəricisi məhsula X tələbin həcminin nisbi dəyişməsinin qiymətlərin nisbi dəyişməsinə nisbəti ilə müəyyən edilir və belə hesablanır:

:  E^{D}_{P}=\frac{\Delta Q_X/Q_X} {\Delta P/P}  =\frac{\Delta Q_X} {\Delta P} \frac {P} {Q_X},
burada D — yuxarı tələb indeksidir, Q_X — satılan malların miqdarı X, P — məhsulun qiyməti.

### Tələbin qövs qiymət elastikliyi
200px|thumb|Tələbin qövs qiymət elastikliyi
Tələbin qövs elastikliyi tələbin qiymət, gəlir və digər amillərdəki dəyişikliklərə reaksiya dərəcəsidir. İki nöqtəni birləşdirən seqmentin ortasındakı elastikliyi təyin edən tələbin E^{D}_{P} elastikliyi indeksi belə hesablanır :
: E^{D}_{P}=\frac{Q_2-Q_1} {P_2-P_1} \frac {(P_1+P_2)/2} {(Q_1+Q_2)/2} =\frac{\Delta Q} {\Delta P} \frac { P_1+P_2} {Q_1+Q_2},
burada D — tələbdir, Q_1 — satılan malların ilkin miqdarıdır, Q_2 — yeni tələb olunan miqdardır, P_1 — malın ilkin qiymətidir, P_2 — yeni məhsulun qiyməti,  \Delta Q =Q_2-Q_1, \Delta P=P_2-P_1 — tələbin və qiymətin dəyişməsi.

## İstinadlar
Ançarted (film, 2022)

**Ançarted** () — ABŞ istehsalı macəra filmi.

Filmin 18 fevral 2022-ci ildə ABŞ-də Sony Pictures Releasing tərəfindən IMAX 3D, RealD 3D, 4DX və Dolby Atmos vasitəsiylə ilk baxışa çıxarılmışdır.

## Rollarda

* Tom Holland - Natan "Neyt" Dreyk rolunu canlandırır. Natan məşhur ingilis səyyahı Frensis Dreykin nəslindən olduğunu deyən gənc xəzinə ovçusudur.
* Mark Uolberq - Viktor "Sulli" Sullivan rolunu canlandırır. Neytin bələdçisi və xəzinə ovçusudur. Film 2010-cu ildə istehsal mərhələsində olarkən Uolberqin Natan Dreyk rolunda başrol aktyoru olmağı planlanırdı.
* Sofia Ali - Kloe Frazer rolunu canlandırır. Neytin sevdiyi xəzinə ovçusudur.
* Tati Qabriel - Braddok rolunu canlandırır. Monkada ilə Neyt və Sulliyə qarşı işləyən muzdlu əsgərdir.
* Antonio Banderas - Monkada rolunu canlandırır. Mərhəmətsiz xəzinə ovçusudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Loren Holli

**Loren Mişel Holli** (*;* ) — amerikalı aktrisa.O, Maxine Stewart-ın müavini rolunu oynadığı "Forpost Swordsmen" televiziya serialı, həmçinin Meri Swanson rolunu oynadığı Lal və Axmaq filmindəki iştirakı ilə daha çox tanınır.Lauren Holly Bristol  (Pensilvaniya) şəhərində anadan olub. Atası Hobart və William Smith kolleclərində ədəbiyyatdan dərs deyirdi, anası tarixçi idi və Rochester Universitetində dərs deyirdi. Lauren uşaqlığını Cenevrədə, Nyu-Yorkda keçirdi, burada orta məktəbi bitirdi və bir müddət şənlik etdi. Sarah Lourens Kollecinə daxil oldu və 1985-ci ildə İngilis ədəbiyyatı üzrə İncəsənət Bakalavr dərəcəsi aldı.

23 yaşında Holli üç il Julia Chandler (1986-1989) rolunu oynadığı "All My Children" televiziya serialında iştirak etdi. 1990-cı ildə o, Riverdale Revisited  televiziya şousunda komik kitab personajı Betti rolunu oynadı.

1993-cü ildə "Əjdaha: Brüs Linin həyat hekayəsi" avtobioqrafik filmində əfsanəvi Brüs Linin həyat yoldaşı Linda Li Cadwell rolunu aldığı zaman böyük kino dünyası onun üçün açıldı. Növbəti il ​​onun ən məşhur rolu gəldi - Meri Swanson "Lal və axmaq" filmində. 1995-ci ildə Holli Sidney Pollakın Sabrina remeykində doktor Elizabet Tayson rolunu üzərinə götürdü. Komediya rolunu təsdiqləmək fürsəti 1996-cı ildə aktrisaya düşdü, o, "Periskopu çıxarın" filmində sualtı qayıqda olan yeganə qadın olan leytenant Emili Leyk rolunu oynadı. Daha sonra NCIS serialında rol aldı. 2013-cü ildə "Motiv" serialında rol alıb.

Loren 1991-1993-cü illərdə aktyor Denni Quinnlə evli olub.

Lauren 1996-1997-ci illərdə aktyor Cim Kerri ilə evli olub, onunla "Dam və Dumber" filminin çəkilişləri zamanı münasibətə başlayıb.

Loren 2001-2014-cü illərdə investor bankir Frensis Qreko ilə evli olub. Keçmiş həyat yoldaşlarının üç övladlığa götürülmüş oğlu var: Alexander Joseph Greco (2001-ci il təvəllüdlü), George Greco (2003-cü il təvəllüdlü) və Henry Greco (2004-cü il təvəllüdlü). Onların böyük oğlu İskəndər Hollinin mərhum qardaşı Aleksandr İnnes Hollinin (07/11/1977-04/10/1992) adını daşıyır. Aktrisanın ikinci qardaşı - Nik Holli - Don Buşvaldın Hollivud nəşriyyatında ədəbi agentdir.

## İstinadlar
Ketrin Ohara

**Ketrin Enn Ohara** (*;* ) — kanadalı-amerikalı aktrisa və müğənni.

Əsasən *Second City Telezision*, *After Hours*, *Beetlejuice*, *Home Alone* və *The Nightmare Before Christmas* kimi filmlərlə tanınır. Ketrin Emmi mükafatının sahibidir.

## Həyatı
Ketrin Ohara 4 mart 1954-cü ildə Kanadanın Ontario əyalətinin Toronto şəhərində andan olmuşdur. Həm ABŞ həm də Kanada vətəndaşıdır. Aktrisa Burnhamthorpe Collegiate universitetindən məzun olmuşdur. 1992-ci ildə Bo Uelklə evlənmişdir. İki uşaqları var.

Ohara 2026-cı il yanvarın 30-da 71 yaşında Los-Ancelesdəki evində vəfat edib.

## İstinadlar
Daniele Massaro

**Daniele Massaro** (; ) — İtalyalı keçmiş peşəkar futbolçu, mövqeyi hücumçu olub. İtaliya millisiylə Dünya çempionu olub. Daha çox "Milan" klubunda oynaması ilə tanınır. İndi "Milan"ın ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə meneceridir.

## Karyerası
Karyerasına B seriyasında yarışan "Monza" klubunda oynamaqla başlayır. Burada komanda yoldaşı Paolo Monelli ilə birlikdə əla oyun göstərərək daha böyük klubların diqqətini çəkir.

1981-ci ildə Monelli ilə birlikdə "Fiorentina" klubuna keçir. Yeni klub ilə 13 sentyabrda A Seriyasında debüt edir və 10 gün sonra İtaliyanın gənclər komandasının heyətində ilk oyununu keçirir.

1986-cı ildə "Milan"a gedir və burada 1995-ci ilə qədər 300-dən çox oyun keçirdir (1988/89 mövsümünü icarə əsasında "Roma" klubunda keçirdir) və Arriqo Sakki və Fabio Kapellonun rəhbərliyi altında 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərin əvvəllərində əfsanəvi "Milan"ın bir hissəsi olur.

1995-ci ildə o, "Milan"ı tərk edir və karyerasının sonuna kimi Yaponiyanın "Shimizu S-Pulse" komandasında oynayır.

## Titulları

### Milan
* İtaliya çempionu: 1988, 1992, 1993, 1994
* İtaliya çempionatının gümüş mükafatçısı: 1990, 1991
* İtaliya kubokunun qalibi: 1990
* İtaliya Superkubokunun qalibi: 1988, 1992
* Çempionlar Liqasının qalibi: 1990, 1994
* Çempionlar Liqasının finalçısı: 1993, 1995
* Avropa Superkubokunun qalibi: 1989, 1990, 1994
* Avropa Superkubokunun finalçısı: 1993
* Qitələrarası kubokun qalibi: 1989, 1990
* Qitələrarası kubokun finalçısı: 1993, 1994

### Milli komanda
* Dünya Çempionu: 1982
* Dünya Kubokunun finalçısı: 1994

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zərrin-külah Firuz

**Firuzşah Zərrinkolah** (digər mənbələrdə **Zərrin-külah Firuzşah**; ; mənası – *Qızıl baş hökmdar Firuz*) və ya Qızılbörk Firuz —  Səfəvi sülaləsinin bilinən ilk nümayəndəsi.

## Həyatı
"Zərrin Kolah" kimi tanınan Firuz Şah Zərrin Kolah Həbibəddin (Firuz şah) indiki Kürdüstanı Sincardan olan kürd Nurəddin Məhəmmədin oğlu idi. Ordenin eponimi Şeyx Səfi Firuzşahdan altı nəsil sonra anadan olmuşdur. Səfəviyyə ordeni qurulduqdan sonra ərsəyə gətirilən yeni mətnlərdə Firuzşahın nəsil şəcərəsi 7-ci şiə imamı Musa Kazıma qədər çıxarılır. Tarixçi Namiq Musalı səfəvilərin öz hökmdarlıqlarının legitimliyini əsaslandırmaqdan ötürü bu amildən geniş surətdə istifadə etdiklərini bildirmişdir.

Bəzi mənbələr Firuzşahı İbrahim ibn Ədhəm övladından, digərləri isə İbrahim ibn Ədhəmin nəvələrindən olan Sultan Əhmədin tərəfdarı kimi təqdim edir. Həmçinin, mənbələrdə Firuzun Azərbaycana gəlmədən əvvəl Əli ibn Musa Rzanın Məşhəddəki məqbərəsinin mühafizəçisi olduğunu bildirilir. "Safvətüs-səfa"nın Süleymaniyyə kitabxanasındakı nüsxələrinin birində "İbrahim ibn Ədhəm" yerinə "Sultan Əhməd" adı işlədildiyindən bəzi araşdırmaçılar  "Sultan Əhməd"i ayrı şəxs hesab etmişdir. "Safvətüs-səfa"da Firuzşah birbaşa İbrahim Ədhəmlə əlaqələndirilir. Onu əsas alan İsgəndər Bəy Münşi də Firuzşahın Ərdəbilə İbrahim Ədhəm tərəfindən göndərildiyini qeyd edir. Bu əsərin Oqtay Əfəndiyev və Namiq Musalı tərəfindən edilən tərcüməsində Firuzşah İbrahim Ədhəmin oğlanlarından biri kimi göstərilmişdir. Buna baxmayaraq, onların ikisi də tərcüməçilər bu iddianı əsasız qəbul etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səfəvi tarixi
Atəş kisəsi

**Atəş kisəsi** və ya **oqnevoy meşok** () — iki və ya üç tərəfdən kütləvi və cəmləşmiş atəş hücumu həyata keçirmək əvvəlcədən təyin edilmiş ərazi sahəsi. Qarşı tərəfə ən qısa zamanda maksimum ziyan vurmaq üçün hərbi hissənin atəş sistemi daxilində təşkil olunur. Bu, həm cəbhənin ön xəttində, həm də müdafiənin dərinliklərində yerləşə bilər.

Bundan Əfqanıstanda sovet qoşunlarına qarşı dəfələrlə tətbiq olunmuşdur. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı həyata keçirilmiş "Çeildağ" əməliyyatı əsnasında ermənilər tərəfindən Azərbaycan hərbçilərinə qarşı da istifadə edilmişdir. Həmçinin, eyni taktikadan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı baş tutan Hadrut döyüşündə Azərbaycan hərbçiləri tərəfindən istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Hippolit Fizo

**Hippolit Fizo** ( ) – Fizo eksperimentində işığın sürətini ölçməklə məşhur olan fransız fizik.

## Həyatı
XIX əsr fransız fiziki, Fransız və İngiltərə Elmlər Akademiyasının üzvü Hippolit Fizo 23 sentyabr 1819-cu ildə Parisdə tibb professoru ailəsində anadan olub. Onun tədqiqatı işi fotoqrafiya proseslərinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı idi. Fransua Araqonun təkliflərindən sonra Leon Fuko və Fizo işıq və istiliyin interferensiyası ilə bağlı bir sıra araşdırmalarda əməkdaşlıq etdilər. 1848-ci ildə elektromaqnit dalğalarının qırmızı yerdəyişməsini proqnozlaşdırdı.

1849-cu ildə Fizo işığın sürətini Ole Römerin 1676-cı ildə müəyyən etdiyi əvvəlki qiymətindən daha yaxşı dəqiqliklə hesabladı. O, 8 kilometr uzaqlıqdakı güzgüdən əks olunan işıq şüasından istifadə etmişdi. Şüa sürətlə fırlanan çarxın dişləri arasındakı boşluqlardan keçirdi. Qayıdan işıq növbəti boşluqdan keçənə və görünənə qədər çarxın sürəti artırıldı.

Fizo işığın sürətini saniyədə 313.300 kilometr olaraq hesabladı ki, bu da düzgün dəyərdən (saniyədə 299,792,458 kilometr) 5 % artıq idi. Fizo 1849-cu ildə işığın sürətini təyin etmək üçün öz metodu ilə əldə etdiyi ilk nəticələri yayımladı. Fizo 1864-cü ildə təklif etdi ki, "işıq dalğasının sürəti uzunluq standartı kimi istifadə olunsun".

Fizo fransız dilində Doppler-Fizo effekti olaraq adlanan Doppler effektinin kəşfində iştirak etmişdir.

1853-cü ildə Fizo kondansatorun istifadəsini induktiv sarğacının səmərəliliyini artırmaq üçün bir vasitə kimi təsvir etdi. Daha sonra o, bərk cisimlərin istilik genişlənməsini tədqiq etdi və kristalların dilatasiyasının ölçülməsində işığın müdaxiləsi fenomenini tətbiq etdi. 1860-cı ildə Fransa Elmlər Akademiyasının üzvü oldu. 18 sentyabr 1896-cı ildə Ventuildə vəfat etdi.

Onun adı ("Fizeau") Eyfel qülləsinə yazılmış 72 addan biridir. Fizo qüllənin 1889-cu ildə Ümumdünya Sərgisi üçün ictimaiyyətə açıldığı zaman hələ sağ olan yeganə şəxs idi. Ayın uzaq tərəfindəki Fizo krateri onun adını daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Open Library
Substitut

400px|thumb|Əvəz oluna bilən X və Y malları: X malının qiymətinin P1-dən P2-yə yüksəlməsi satışların Q1-dən Q2-yə azalmasına və Y malının tələb əyrisinin D1-dən D2-yə sürüşməsinə səbəb olur.
300px|thumb|X və Y malları bir-birini əvəz edir və tələbin müsbət çarpaz elastikliyinə malikdir: Y malının qiyməti yüksəlir və X malına tələb yüksəlir.
**Qarşılıqlı əvəzedici [[əmtəə]]** (dəyişdirilə bilən məhsullar, substitut ( — əvəzedici)) — onlardan birinin qiyməti ilə digərinə olan tələb arasında birbaşa əlaqə olan mal (və ya xidmət), yəni azalma (artım) bir əmtəənin (xidmətin) qiyməti digərinə tələbin azalmasına (artımına) səbəb olur.

## Tərifi
Kempbell Makkonnell və S.L. Brüya görə, *əvəz oluna bilən mallar*,onlardan birinin qiyməti ilə digərinə olan tələb arasında birbaşa əlaqə olan, yəni bir məhsulun (və ya xidmətin) qiymətinin azalması (artım) digərinə tələbin azalmasına (artımına) səbəb olur..

Əvəzedici mallar (əvəzedicilər) — bir məhsulun qiymətinin artması digər məhsulun istehlakının artmasına səbəb olan, bir məhsulun qiymətinin aşağı düşməsi digər bir məhsulu istehlakçılar üçün daha az arzuolunmaz hala gətirən mal və ya xidmətlərdir.

Belə mallara misal ola bilər: portağal və naringi, qəhvə və çay və s. .

Əvəzedici malların qiymətlərinin dəyişməsi tələb əyrisinə təsir edən əsas amillərdən biridir. Alınan cütdən birinci əvəzedici malın qiymətinin azalması ikinci malın tələb əyrisinin sola sürüşməsinə səbəb olur. Məsələn, çayın qiyməti aşağı düşərsə, bir çox istehlakçılar adi miqdarda qəhvəni köhnə qiymətə almaqdan imtina edəcəklər (nəzərə alsaq ki, onlar daha ucuz çaya asanlıqla keçə bilərlər), qəhvəyə tələbat azalacaq və qiymətdə dəyişiklik olacaq. tələb əyrisi sola. Əksinə, çayın qiyməti artarsa, daha çox istehlakçı kofeyə keçməyə qərar verərsə (yəni, qəhvənin eyni qiyməti ilə əvvəlkindən daha çox qutu satılacaq), tələb əyrisi sağa doğru sürüşür.

## Xüsusiyyətləri
Əgər tələbin çarpaz elastikliyinin dəyəri sıfırdan böyükdürsə, mallar əvəzedici sayılır:
:  E^{D}_{XY}=\frac{\Delta Q_{X}/Q_{X}}{\Delta P_{Y}/P_{Y}}=\frac{\Delta Q_{X}} {\Delta P_{Y}} \frac{P_{Y}} {Q_{X}}>0,
burada E^{D}_{XY} -hər hansı iki mal üçün tələbin elastikliyi X və Y, Q - alınan malların miqdarı, P - məhsulun qiyməti. Yəni tələbin çarpaz elastikliyi düsturu məhsula tələbin dəyişmə dərəcəsini göstərir X başqa bir malın qiymətinin dəyişməsinə cavab olaraq Y.

## İstinadlar
Kempbell Makkonnell

**Kempbell Makkonnell** (; ) — amerikalı iqtisadçı, əməkdar professor, 21 nəşri keçmiş “İqtisadiyyat” dərsliyinin müəllifi.

## Bioqrafiyası
Kempbell 2 iyun 1928-ci ildə ABŞ-nin İllinoys ştatının Harvi şəhərində anadan olub.
### Təhsili
Makkonnell1950-ci ildə Kornell Kollecindən İncəsənət Bakalavrını (BA) və 1951-ci ildə İllinoys Universitetində İncəsənət Magistrini (MA) almışdır. O, 1953-cü ildə Ayova Universitetində doktorluq (Ph.D.) dərəcəsini almışdır.

1953-cü ildə Nebraska-Linkoln Universitetində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış və 1990-cı ildə təqaüdə çıxana qədər müəllimlik etmişdir.

Onun geniş caz qeydləri kolleksiyası var idi və cazın tarixini oxumaqdan həzz alırdı. O, 1975-2010-cu illərdə Orta Qərb İqtisadiyyatı Assosiasiyasının prezidenti, Amerika İqtisadi Assosiasiyasının iqtisadi təhsil komitəsinin üzvü və Birinci Federal Linkoln Bankının direktorlar şurasının üzvü olub.
### Ölümü
O, 5 yanvar 2019-cu ildə ABŞ-nin Nebraska ştatının Linkoln şəhərində vəfat edib.

## Mükafatları
Nailiyyətlərinə görə dəfələrlə mükafatlandırılıb:

* 1962 — Nebraska-Linkoln Universitetindən Görkəmli Pedaqoq Mükafatı
* 1973 — Kornel Kollecinin Fəxri Hüquq Doktoru
* 1991 — Nebraska-Linkoln Universitetindən "akademik azadlıq üçün" Ceyms A. Leyk mükafatı;
* 1994 — Kornel Kollecinin "görkəmli nailiyyətlərinə görə" mükafatı;
* 1994 — Nebraska-Linkoln Universitetindən Görkəmli Pedaqoq Fakültəsi Mükafatı.

## İstinadlar
Nebraska-Linkoln Universiteti

**Nebraska-Linkoln Universiteti (digər adları: Nebraska Universiteti Linkolnda, Nebraska, UNL və ya NU)** —  Linkoln, Nebraskaşəhərində yerləşən Amerika ictimai tədqiqat universiteti. Ştatın ən qədim və ən böyük universiteti, əsas kampusu və Nebraska Universitetindəki sistemdəki flaqman.

## Tarixi
Universitet 1869-cu ildə Nebraska qanunverici orqanı tərəfindən Nebraska ABŞ ştatına çevrildikdən iki il sonra 1862-ci il Morrill Aktı ilə Land-qrant universiteti kimi yaradılmışdır. XX əsrin əvvəllərində universitet əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməyə başladı, Şərq məktəblərindən müəllimləri yeni yaradılmış kollecdə dərs deməyə, eləcə də kənd təsərrüfatı elmləri sahəsində innovativ tədqiqatlara cəlb etdi. Qısa müddətdə burada inkişaf etdirilən ekoloji tədqiqatların “Nebraska metodu” XX əsrdə nəzəri ekologiya sahəsində tədqiqatların əsasını qoydu. Universitet 100-dən çox bina və tədqiqat obyekti olan Linkolnda iki kampusda yerləşən səkkiz kollecin birliyi kimi təşkil edilmişdir.

## Strukturu
* Kənd Təsərrüfatı Elmləri və Təbii Sərvətlər Kolleci
* Memarlıq Kolleci
* İncəsənət və Elmlər Kolleci
* Biznes İdarəetmə Kolleci
* Təhsil və Humanitar Kolleci
* Mühəndislik Kolleci
* Vizual və İfa Sənəti Kolleci
* Jurnalistika və Kütləvi Kommunikasiya Kolleci
* Hüquq Kolleci

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт
* Официальный сайт атлетического клуба
Böyük Rusiya Ensiklopediyası

**"Böyük Rusiya Ensiklopediyası, BRE"** () —  rus dilində çap olunan universal ensiklopediya. Nəşr 35 nömrəli cilddən və “Rusiya” cildindən ibarətdir həmçinin 80 mindən çox məqalədən ibarətdir. Ensiklopediya 2004-2017-ci illərdə “Böyük Rusiya Ensiklopediyası” elmi nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmişdir.

1 aprel 2016-cı il tarixindən etibarən ensiklopediyanın elektron versiyası mövcuddur, onun buraxılışı Rusiya Federasiyasının Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən dəstəklənir.

## Tarixi
### Arxa fon (1995-ci ilə qədər)
1979-cu ildə Böyük Sovet Ensiklopediyasının (BSE) üçüncü nəşrinin sonuncu, 30-cu cildi işıq üzü gördü. 1990-cı ilə qədər, o cümlədən, "Sovet Ensiklopediyası" nəşriyyatı hər il BSE-nin məqalələri üçün yenilənmiş məlumatları dərc edən "Böyük Sovet Ensiklopediyasının İlliyi"-ni nəşr etdirirdi. 1991-ci ildə "Sovet Ensiklopediyası" nəşriyyatı "Böyük Rusiya Ensiklopediyası" Elmi Nəşriyyatı adlandırıldı, baxmayaraq ki, bu adda ensiklopediya hələ mövcud deyildi. 1994-cü ildə Aleksandr Qorkin “Böyük Rus Ensiklopediyası” nəşriyyatının direktoru və baş redaktoru oldu, o, ölkə rəhbərliyinin diqqətini o zaman ağır maliyyə vəziyyətində olan nəşriyyatın problemlərinə yönəltməyə çalışdı.

### Rusiya haqqında ensiklopediya (1995-2001)
1995-ci il yanvarın 13-də Rusiya Prezidenti B.N.Yeltsin hökumətə 1996-2001-ci illərdə Böyük Rus Ensiklopediyasının Rusiyada Federal Kitab Nəşriyyatı Proqramında prezident proqramı kimi nəşrini təmin etməyi tapşırdı . 2 may 1996-cı ildə B. N. Yeltsin “Böyük Rus Ensiklopediyasının nəşri haqqında” 647 nömrəli prezident fərmanı imzaladı. Bu fərmana əsasən, 1969-1978-ci illərdə nəşr olunan Böyük Sovet Ensiklopediyasının üçüncü nəşrinin baş redaktoru olmuş Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki, fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı A.M.Proxorov jurnalın redaktoru təyin edilib . Böyük Rus Ensiklopediyası Nəşriyyatına binaların kirayəsi üçün imtiyazlar verildi və 1997-ci ilin federal büdcəsinə ensiklopediyanın birinci cildinin redaksiya və nəşrinin hazırlanması üçün maliyyə vəsaiti daxil edildi. Coğrafiya elmləri doktoru A.P.Qorkin yeni ensiklopediyanın məsul redaktoru oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальная электронная версия «Большой российской энциклопедии» (БРЭ). // bigenc.ru
* Официальный сайт издательства «Большая российская энциклопедия». // greatbook.ru

;Nəşrlər
* О создании «Большой Российской энциклопедии» (БРЭ) (справочная информация). Издание Министерства иностранных дел Российской Федерации // mid.ru (8 января 2003 года)
* *[http://www.strana-oz.ru/users/ahmetova-mariya Мария Ахметова], [http://www.strana-oz.ru/users/belikov-vladimir Владимир Беликов].* С энциклопедической новинкой! (Большая Российская энциклопедия). Журнал «Отечественные записки», № 6 (21), 2004 год. // strana-oz.ru
* *В. Л. Гинзбург, академик РАН*. Открытое письмо Ответственному секретарю Большой Российской Энциклопедии С. Л. Кравцу от 10 апреля 2003 года. Сайт «Разум или вера? Реальность или вымысел?» // razumru.ru
Damalı taxta

**Damalı taxta** — dama oynamaq üçün nəzərdə tutulmuş damalı taxta. Əksər hallarda tünd və açıq rəngli, adətən yaşıl və sarı (rəsmi turnirlər), qara və qırmızı (istehlakçı reklamları) və ya qara və ağ (çap qrafikləri) rəngli 64 kvadratdan (8×8) ibarətdir. 8x8 damalı taxta başqa oyunlarda, o cümlədən şahmatda istifadə olunur, buna görə də şahmat taxtası kimi də tanınır.

## İstinadlar
Üfüqi inteqrasiya

**Üfüqi inteqrasiya** (üfüqi konsentrasiya) —  alıcı firma ilə eyni sənayedə və eyni istehsal mərhələsində yerləşən bir firmanın digəri üzərində alınması və ya nəzarəti yolu ilə eyni profilli təsərrüfat subyektlərinin birləşməsi.

## Tərifi
BSE-yə görə, üfüqi konsentrasiya həm homojen, həm də texnoloji cəhətdən bir-biri ilə əlaqəsi olmayan məhsulların istehsalında bir firma daxilində cəmləşmə prosesidir.

BRE-ə görə üfüqi iqtisadi inteqrasiya eyni profilli təsərrüfat subyektlərinin birliyidir.

“Britannika”ya görə, üfüqi inteqrasiya, şirkətin istehsalın mərhələlərindən birinə və ya vahid sənayeyə tam nəzarət etməyə çalışdığı, miqyas iqtisadiyyatından istifadə etməyə imkan verən, lakin rəqabətin azalmasına səbəb olan biznesin təşkili formasıdır. Bu halda üfüqi biznes birləşməsi baş verir, yəni hər iki şirkət eyni bazar üçün eyni məhsul və ya xidməti istehsal etdikdə.

## Nümunə
Məsələn, bir avtomobil istehsalçısı digər avtomobil istehsalçısına nəzarət edir; bu halda onlar eyni istehsal mərhələsində və sənayenin eyni sahəsindədirlər. Üfüqi inteqrasiya yolu ilə yaranan inhisara *üfüqi inhisar* deyilir.

## İstinadlar
Antiinhisar orqanı

**Antiinhisar orqanı** — əmtəə və xidmətlərin istehsalı və satışında azad rəqabəti qorumaq, bazar (inhisar) səlahiyyətindən sui-istifadənin qarşısını almaq və razılaşdırılmış hərəkətləri (kartel müqavilələri) məhdudlaşdırmaq məqsədilə bazarları tənzimləyən rəsmi dövlət təşkilatı.

Antiinhisar orqanlarının iki əsas səlahiyyət növü ola bilər. Birincisi, orqana bazar gücünün konsentrasiyasının qarşısını almaq səlahiyyəti verilə bilər (birləşmələrə qadağa, iri firmaların məcburi ayrılması). İkincisi, bazar səlahiyyətlərindən sui-istifadənin qarşısını almaq və bazar iştirakçılarının bir-biri ilə sövdələşməsinin qarşısını almaq üçün orqana iri firmaların fəaliyyətinə nəzarət etmək səlahiyyəti verilə bilər. Antiinhisar orqanlarının hüquqi əsasını antiinhisar qanunvericiliyi təşkil edir. Rəqabət orqanları demək olar ki, bütün bazar iqtisadiyyatlarında mövcuddur.

İqtisadi nöqteyi-nəzərdən antiinhisar orqanlarının mövcudluğu onunla bağlıdır ki, haqsız rəqabət və bazar səlahiyyətlərindən sui-istifadə bazarın uğursuzluğunun səbəblərindən biridir. Bazar uğursuzluqları istehsalın aşağı düşməsinə, qiymətlərin yüksəlməsinə, sosial rifahın aşağı düşməsinə və nəticədə iqtisadiyyatda resurslardan qeyri-optimal istifadəyə gətirib çıxarır. Bundan əlavə, aşağı rəqabətin nəticəsi texnoloji tərəqqinin yavaşlaması, istehsal xərclərinin artması və malların keyfiyyətinin azalması ola bilər.

## İqtisadi səbəblər
İqtisadi nəzəriyyədə sübut edilmişdir ki, sosial rifahın maksimumu tam rəqabətli bazarda əldə edilir. Bazarın mükəmməl rəqabətli hesab edilməsi üçün bir sıra şərtlər yerinə yetirilməlidir, o cümlədən:

* hər biri yalnız nisbətən az miqdarda alış və satışa nəzarət edən çoxlu sayda istehlakçı və firmanın olması; başqa sözlə, aşağı bazar konsentrasiyası;
* bazara pulsuz giriş və çıxış;
* qiymətə nəzarət etmək üçün başqa imkanların olmaması (məsələn, sövdələşmə yolu ilə);
* istehlakçıların və firmaların mallar və qiymətlər haqqında maksimum məlumatlı olması;
* məhsulun homojenliyi.

Bu şəraitdə bazarda heç bir firma bazar gücünə malik deyil və buna görə də qiymətləri diktə edə bilməz. Bu şərtlərdən heç olmasa birinin yerinə yetirilməməsi bazar hakimiyyətinin mənbəyidir və bazarda fəaliyyət göstərən firmalar tərəfindən ondan istifadə üçün stimul yaradır. Belə bazarlar qeyri-kamil rəqabətli adlanır. Qeyri-kamil rəqabətin məhdudlaşdırıcı halı təklif tərəfində inhisarçılıq və tələb tərəfində monopsoniyadır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Antitrust Definitions
*
Gürcüstan SSR xalq artisti

**Gürcüstan SSR xalq artisti** — Gürcüstan SSR xalq artisti adı 27 may 1936-cı ildə təsis olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Gürcüstan SSR xalq artistlərinin siyahısı

## İstinadlar
Diksit—Stiqlits—Kruqman modeli

**Diksit—Stiqlits—Kruqman modeli** — yeni beynəlxalq ticarət nəzəriyyəsinin əsasını təşkil edən və iqtisadçılar Avinaş Diksit, Cozef Stiqlits və Pol Kruqman tərəfindən yaradılmış inhisarçı rəqabət və miqyas iqtisadiyyatları şəraitində aqlomerasiyaların formalaşması üçün makroiqtisadi model.

## Tarixi
E.Çemberlinin 1933-cü ildən "İnhisarçı rəqabət nəzəriyyəsi" kitabında (əvvəllər 1927-ci il dissertasiyasında verilmişdir) və bir neçə ay sonra C.Robinsonun "Qeyri-kamil rəqabətin iqtisadi nəzəriyyəsi" əsərində "həmçinin 1933-cü ildən inhisarçı rəqabət üçün xarakterik olan anlayışlar və fərziyyələr tətbiq olunur.

İnhisarçı rəqabət modeli 1977-ci ildə A. Diksit və J. Stiqlitsin “İnhisarçı rəqabət və optimal məhsul müxtəlifliyi”  adlı birgə məqaləsində (Uorvik Universitetində 1975-ci ildə birgə iş əsasında) yaranmışdır.

Bu model 1979-cu ildə Pol Kruqmanın “Artan gəlirlər, inhisarçı rəqabət və beynəlxalq ticarət” və 1980-ci ildə “Məqsəd iqtisadiyyatı, məhsulun differensasiyası və ticarət strukturu” məqalələrində əlavə edilmiş və yenidən işlənmişdir. 1980-ci ildə A. Diksit və V. Normanın monoqrafiyası, 1985-ci ildə isə E. Helpman və P. Kruqmanın "Bazar strukturu və xarici ticarət" əsərindən sonra. P. Kruqman təhlili 1991-ci ildə “Gəlirlərin artırılması və iqtisadi coğrafiya” məqaləsi ilə tamamladı və 1999-cu ildə M. Fujita, P. Kruqman və A. Venablesin “Məkan iqtisadiyyatı” əsəri nəhayət Diksit—Stiqlits—Kruqman modeli formalaşdırdı. 

## İstinadlar
Sofia Ali

**Sofia Teylor Ramsey Əli** (*;* ) — amerikalı aktrisa. Əsasan *Faking It*, *Grey's Anatomy* və *The Wilds* seriallarında canlandırdığı rollarla tanınır. 2022-ci ildə Ançarted filmində Kloi rolunu canlandırmışdır.

## Həyatı
Sofia Ali 7 noyabr 1995-ci ildə Kaliforniya ştatının San-Dieqo şəhərində pakistanlı ata Asim Ali və amerikalı ana Bruk Alinin uşağı olaraq dünyaya gəldi.

## İstinadlar
Tati Qabriel

**Tatiana Qabriel Hobson** (*;* ) — ABŞ aktrisası. Əsasən Tati Qabriel olaraq tanınır.

## İlk illəri
Tati Qabriel 25 yanvar 1996-cı ildə Kaliforniya ştatının San-Fransisko şəhərində anadan olmuşdur. Atası qara, anası isə qara və koreyalıdır. Övladlığa götürüldüyü ailəsi Cənubi Koreyada yaşayan qara amerikalı ailədir.

Qabriel 3 yaşında modelliyə başlamışdır. 5 yaşında isə Macy's və Nordstorm mağazaları üçün modellik etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Ştakelberq modeli

**Ştakelberq modeli** — informasiya asimmetriyasının mövcudluğunda oliqopolist bazarın oyun nəzəri modeli. Adını ilk dəfə 1934-cü ildə nəşr olunan  *Marktform und Gleichgewicht* (Bazar strukturu və tarazlığı) əsərində təsvir edən alman iqtisadçısı Henrix fon Ştakelberqin şərəfinə almışdır.

Bu modeldə firmaların davranışı tam mükəmməl informasiyaya malik dinamik oyunla təsvir olunur ki, bu da onu Kurno modelindən fərqləndirir, burada firmaların davranışı mükəmməl informasiyaya malik statik oyundan istifadə etməklə modellənir. Oyunun əsas xüsusiyyəti ilk növbədə malların buraxılış həcmini təyin edən aparıcı firmanın olmasıdır, qalan firmalar isə hesablamalarında onu rəhbər tuturlar.

## Formal tərif
Stackelberg duopoliyası oyunçuların iyerarxiyasını qəbul edir. I oyunçu qərarını ilk elan edir, ondan sonra II oyunçu strategiya seçir. Birinci oyunçu lider, ikinci oyunçu isə izləyici adlanır. Oyundakı Ştakelberq tarazlığı(x^*,y^*) strategiyaları toplusudur, burada y^*=R(x^*) ən yaxşı cavabdır II oyunçunun problemin həlli kimi tapılan  x^* strategiyasına

: H(x^*,y^*)=\max\limits_{x}H(x,R(x)).

## Əsas ilkin şərtlər
# Sənaye homojen məhsul istehsal edir: müxtəlif firmaların məhsullarındakı fərqlər əhəmiyyətsizdir, bu o deməkdir ki, alıcı hansı firmadan alacağını seçərkən yalnız qiymətə diqqət yetirir.
# Firmalar istehsal olunan məhsulların miqdarını təyin edir, onun qiyməti isə tələbata əsasən müəyyən edilir.
# Lider firma adlanan bir firma var ki, onun istehsal həcminə görə digər firmalar rəhbərlik edir.

## Xüsusi hal: duopoliya modelləşdirmə
Biri “lider firma”, digəri “izləyici firma” olan iki firması olan bir sənaye olsun. Məhsulun qiyməti ümumi təklifin *Q* xətti funksiyası olsun:

: P(Q)=a-bQ.

Həmçinin fərz edək ki, firmaların vahid məsrəfləri sabitdir və müvafiq olaraq *с*1 və *с*2-a bərabərdir. Sonra birinci firmanın mənfəəti, eləcə də onun maksimumlaşdırılması şərti aşağıdakı düsturlarla müəyyən ediləcək:

: \Pi_1=P(Q_1+Q_2)*Q_1-c_1Q_1, və ya  \Pi_1=(a-b*(Q_1+Q_2))*Q_1-c_1Q_1,  {d\pi_1 \over dQ_1}=a-b(Q_1+Q_2)-bQ_1-bQ_1{dQ_2 \over dQ_1}-c_1=0 izləyici firmanın optimal məhsulu məlum olduğundan Q_2^*=\frac{(a-bQ_1^*-c_2)}{2b} və ya Q_2^*=\frac{a-c_2}{2b}-\frac{Q_1}{2} Kurno tarazlığına əsaslansaq, onda biz aparıcı firma {dQ_2 \over dQ_1} = -1/2 üçün maksimallaşdırma şərtini hesablaya bilərik, bu mülahizəni nəzərə alaraq, firmanın optimal məhsulu olacaq.Q_1^*=\frac{2(a-c_1)}{3b}-\frac{2Q_2}{3} —  lider funksiyası

ikinci firmanın mənfəəti və müvafiq olaraq onun maksimumlaşdırılması şərti isə,

: \Pi_2=P(Q_1+Q_2)*Q_2-c_2Q_2, {d\pi_2 \over dQ_2}=ab(Q_1+Q_2)-bQ_2-c_2=0, yəni iki qəti hesab edir firmanın öz məhsulu dəyişdikdə onun məhsulu dəyişməyəcək və ya bu, firmanın davranışına biganəlik forması kimi şərh edilə bilər.
:Q_2^*=\frac{a-c_2}{2b}-\frac{Q_1}{2} - izləyici funksiyası;

Ştakelberq modelinə görə, birinci firma, aparıcı firma ilk addımda öz məhsulunu *Q*1-a təyin edir. Bundan sonra ikinci firma — izləyici firma — lider firmanın hərəkətlərini təhlil edərək öz məhsuldarlığını *Q*2 müəyyən edir. Hər iki firmanın məqsədi ödəmə funksiyalarını maksimuma çatdırmaqdır.

## İstinadlar
Ulduz müharibələri (film)

***Ulduz müharibələri*** (; daha sonra ***Ulduz müharibələri: IV Epizod – Yeni ümid*** () adı ilə buraxılmışdır) — Corc Lukasın ssenaristliyi və rejissorluğu ilə 1977-ci ildə çəkilmiş, "Lucasfilm" tərəfindən istehsal olunmuş və "20th Century Fox" tərəfindən yayımlanan ABŞ epik kosmik operası. Rollarda Mark Hamill, Harrison Ford, Kerri Fişer, Piter Kuşinq, Alek Ginness, Devid Prouz, Ceyms Erl Cons, Entoni Deniels, Kenni Beyker və Piter Mehyü var. Bu, "*[[Ulduz müharibələri]]*" film seriyasındakı birinci epizod və "Skayuolker saqası"nın dördüncü xronoloji epizodudur.

Corc Lukas 1974-cü ildə Fleş Qordon kimi kosmik operalardan, Edqar Berrouzun Con Karter romanlarından, Akira Kurosavanın samuray filmləri və Cozef Kempbellin "*[[Min üzlü qəhrəman]]*" kitabından ilhamlanaraq "*Ulduz müharibələri*" üzərində işləməyə başlamışdır. Büdcəsi 11 milyon dollar olan film 25 may 1977-ci ildə nümayiş olunmuşdur və o dövrdə ən populyar filmlərdən birinə çerilmişdir. Film təkcə kinoteatrlarda nümayişi zamanı ABŞ-də 215 milyon dollar, dünya üzrə isə 337 milyon dollardan çox gəlir əldə etmişdir. Bundan əlavə, film 6 Oskar mükafatına layiq görülmüşdür. Film bir neçə dəfə əhəmiyyətli düzəlişlərlə yenidən buraxılmışdır. Film sonuncu dəfə 2011-ci ildə dəyişdirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Millennium Falcon

***Millennium Falcon*** və ya **Minilliyin şahini** — "*[[Ulduz müharibələri]]*" franşizasında uydurma kosmik gəmi. Co Conston tərəfindən "*[[Ulduz müharibələri: IV Epizod – Yeni ümid (film, 1977)|Ulduz müharibələri: IV Epizod – Yeni ümid]]*" filmi (1977) üçün yaradılmışdır. Bu, daha sonra "*[[Ulduz müharibələri: Bayrama özəl (film, 1978)|Ulduz müharibələri: Bayrama özəl]]*" (1978), "*[[Ulduz müharibələri: V Epizod – İmperiya cavab zərbəsi vurur (film, 1980)|İmperiya cavab zərbəsi vurur]]*" (1980), "*[[Ulduz müharibələri: VI Epizod – Cedayın qayıdışı (film, 1983)|Cedayın qayıdışı]]*" (1983), "*[[Ulduz müharibələri: VII Epizod – Gücün oyanması (film, 2015)|Gücün oyanması]]*" (2015), "*[[Ulduz müharibələri: VIII Epizod – Sonuncu ceday (film, 2017)|Sonuncu ceday]]*" (2017), "*[[Han Solo: Ulduz müharibələri. Hekayələr (film, 2018)|Han Solo: Ulduz müharibələri. Hekayələr]]*" (2017) və "*[[Ulduz müharibələri: IX Epizod – Skayuolkerin yüksəlişi (film, 2019)|Skayuolkerin yüksəlişi]]*" (2019) filmlərində nümayiş edilmişdir. Bundan əlavə, "Şahin" kitablar, komikslər və oyunlar da daxil olmaqla "*Ulduz müharibələri*"nin müxtəlif spin-offlarında nümayiş edilmişdir. Ceyms Lukenonun "*[[Minilliyin şahini (roman)|Minilliyin şahini]]*" romanı eyniadlı kosmik gəmi haqqındadır. gəmisinə diqqət yetirir. Bu, həmçinin 2014-cü ildə yayımlanmış "*[[Leqo filmi (filmi, 2014)|Leqo filmi]]*" animasiya filmində nümayiş edilmişdir.

"SpaceX"in "Falcon 1" roketləri bu "*Ulduz müharibələri*" kosmik gəmisinin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Tatuin

**Tatuin** () — "*[[Ulduz müharibələri]]*" kainatında uydurma planet. Planetin adı film saqasının bəzi səhnələrinin çəkildiyi Tunisin Tatavin vilayətindən gəlir. Tatuin isti olması ilə yanaşı, Anakin Skayuolker/Dart Veyderin doğulduğu yerdir.

Tatuin səhra planetidir. Planet səthinin 1%-dən az hissəsi su ilə örtülüdür. Onun iki günəş var, bu da planetdə çox isti atmosfer yaradır. Burada hökumət yoxdur, planet quldurlar, narkotik alverçiləri və muzdlular üçün azad məkandır.

## İstinadlar
Alderaan

**Alderaan** — "*[[Ulduz müharibələri]]*" kainatında uydurma Yerə bənzər planet. Bu həmçinin, Şahzadə Leya, Beyl Orqana və Uli Kel-Dromanın ev planetidir. Planet qalaktikanın mərkəzində yerləşir və iki milyard əhalisi var. Klon müharibələrindən sonra planetdəki silahlar qadağan edilmişdir. Planetin hökmdarı senator Beyl Orqana Dart Vayderin onun bioloji atası olduğu məlum olmasın deyə Padme Amidalanın yeganə qızı Leyanı övladlığa götürmüşdür.

Planet 1977-ci ildə yayımlanmış "*[[Ulduz müharibələri: IV Epizod – Yeni ümid (film, 1977)|Ulduz müharibələri: IV Epizod – Yeni ümid]]*" filmində Moff Tarkin və Dart Vayderin əmri ilə "Ölüm ulduzu" tərəfindən məhv edilmişdir. Planet video oyunlarında da nümayiş edilmişdir.

## İstinadlar
Han Solo

**Han Solo** — "*[[Ulduz müharibələri]]*" kainatında personaj. O, ilk dəfə 1977-ci ildə yayımlanan "*[[Ulduz müharibələri: IV Epizod – Yeni ümid (film, 1977)|Ulduz müharibələri: IV Epizod – Yeni ümid]]*" filmində nümayiş olunmuşdur. Han Solo ən yaxın dostu Çubakkadır və o, "*[[Millennium Falcon]]*" kosmik gəmisinin sahibidir.

## Qəbulu
Han Solo personajı ABŞ Film İnstitutunun "ən yaxşı 100 qəhrəman və cinayətkar" siyahısında 14-cü, "Empire" jurnalının "bütün zamanların ən böyük film personajları" siyahısında 3-cü yerdə qərarlaşmışdır.

"World of Fantasy" jurnalı Han Solonun "Millenium Falcon"unu "ən yaxşı 10 kosmik gəmi" siyahısında birinci yerə layiq görüşmüşdür. Onlar onu "*[[Ulduz müharibələri]]*"ndəki ən məşhur kosmmik gəmi və klassik bir "macəraçı ulduz gəmisi" nümunəsi adlandırmışdır.

## İstinadlar
Vəli Quliyev

**Vəli Nəcəfqulu oğlu Quliyev** () — Zəngilan Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı (1998–2011), Zəngilan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısının sabiq müavini (1996–1998).

## Həyatı
Vəli Quliyev 1952-ci ilin iyun ayının 24-də Zəngilan rayonunun Cahangirbəyli kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti və Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil almışdır.

Ailəlidir, 3 övladı var.

## Siyasi fəaliyyəti
Vəli Quliyev 1996–1998-ci illərdə Zəngilan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısının müavini vəzifəsini tutmuşdur.

Azərbaycan Prezidentinin 26 avqust 1998-ci il tarixli sərəncamı ilə Vəli Nəcəfqulu oğlu Quliyev Zəngilan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir. Azərbaycan Prezidentinin 26 aprel 2011 tarixli sərəncamı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar
Lübabə binti Haris

**Lübabə binti Haris** (,  ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin əmisi Abbasın həyat yoldaşı olan səhabə.

O, Məhəmmədin həyat yoldaşı Xədicədən sonra müsəlman olan ikinci qadındır. Peyğəmbərin əmisi Abbas ibn Əbdülmüttəliblə evlənən Lübabə binti Haris 6 oğul və bir qız dünyaya gətirir. Oğullarının hər biri İslam tarixində mühüm vəzifələr icra etmişdir. O, xəlifə Osmanın dövründə ərindən əvvəl vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Akpatok adası

**Akpatok adası**  — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adalarına daxildir.

## Coğrafiyası
Ada Unqava körfəzinin şimal-qərb girişində, qərb sahilindən 65 km, cənub sahilindən isə 180 km məsafədə yerləşir. Baffin Torpağını Hudzon boğazı digər adalardan ayırır. Unqava körfəzinin sahili Kvebek əyalətinin ərazisi olsa da, adanın özü Nunavut ərazisinin bir hissəsidir.

Adanın sahəsi 903 km², sahil xəttinin uzunluğu 129 km-dir. Adanın şimaldan cənuba maksimum uzunluğu 45 km, maksimum eni 25 km (şimal sahilləri boyunca) və cənubda isə 6 km-dir. Adanın relyefi karst tipli eroziya proseslərinin izləri olan yastı əhəngdaşı yaylasıdır. Demək olar ki, bütün adanı əhatə edən sıldırım dəniz qayalarının hündürlüyü 40 ilə 250 metr arasındadır. Dərin dərələr tərəfindən yarıldığı yerlər yaylaya qalxmağa imkan verir.

## Fauna
Ada akpakın adını daşıyır. Köçəri və yuvalayan quşların çoxluğuna görə Akpatok mühüm ornietoloji bölgə kimi tanınır. Kairaların iki əsas koloniyası var, biri şimal sahilində, digəri isə cənub-şərqdə yerləşir. 1983-cü ildə sahil boyu 14 km uzanan şimal koloniyasında təqribən 173.000 cüt enlidimdik kaira var idi. 1982-ci ildə tədqiq edilən cənub koloniyasının 15 km sahil xətti boyunca təxminən 120.000 cüt quşdan ibarət olması məlum olur. Həmçinin 1995-ci ildə təxmin edilirdi ki, adada 600 min cüt enlidimdik kayra və 300–500 cüt qara kayra yuvalayıb. Adada kayra ilə yanaşı, bir çox başqa quşlar da yuva qurur ki, bunlardan ən əhəmiyyətliləri Şahin və adi təmizçidir. Akpatok adası "Nunavut və Şimal-Qərb ərazilərində Köçəri Quşlar üçün Əsas Yaşayış Yeri" təyin edilib və Beynəlxalq Bioloji Proqram (IBP) tərəfindən qorunur. Quşlardan əlavə adaya tez-tez ağ ayılar, morjlar və suitilər də gəlir.

## İstinadlar
Nadir Rüstəmli

**Nadir Rəşid oğlu Rüstəmli** () — Azərbaycanlı müğənni, Səs Azərbaycan yarışmasının qalibi və 2022-ci ildə keçirilmiş Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin təmsilçisi.

2019-cu ildə *Youthvision* Beynəlxalq mahnı müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil etmiş, 21 ölkə arasında 2-ci yeri tutmuşdur.

## Həyatı
8 iyul 1999-cu ildə Azərbaycanın Salyan şəhərində anadan olmuşdur. 2005–2016-cı illərdə Salyan rayonu 3 saylı tam orta məktəbdə təhsil alıb. 2016-cı ildə Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinə qəbul olub, 2021-ci ildə həmin universitetin məzunu olmuşdur.

O, uşaq yaşlarından musiqi ilə məşğul olmağa başlamışdır.

## Karyerası
Məktəb illərində Qulu Əsgərov adına musiqi məktəbində piano və solfecio üzrə 7 illik musiqi təhsili alıb. 2017-ci ildə Tələbə Baharı Ümumrespublika Mahnı Festivalına qatılıb ikinci yerin qalibi olub. 2019-cu ildə eyni yarışmada yenidən iştirak edərək yarışmanın qalibi olmuşdur. 2019-cu ildə Youthvision Beynəlxalq mahnı müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil etmiş, 21 ölkə arasında 2-ci yerin qalibi olmuşdur. 2021–2022-ci il Səs Azərbaycan yarışmasında iştirak etmiş və yarışmanın qalibi olmuşdur.
 
Avroviziya 2022-də bu il ölkəmizi "Səs Azərbaycan" mahnı müsabiqəsinin qalibi Nadir Rüstəmli təmsil edəcək.

### Səs Azərbaycan
2021-ci ildə Azərbaycanın "İctimai TV" kanalında yayımlanan "Səs Azərbaycan" layihəsində iştirak etmişdir. O ilk mərhələdə "Writing'S on the wall" mahnısını ifa etmişdir və 2 münsif Nadir Rüstəmli tərəfə dönmüşdür. O isə Eldar Qasımov komandasında yarışmağı seçmişdir. Daha sonra növbəti mərhələdə Amir Paşayev ilə birgə "Beggin" mahnısını ifa etmişdir. Eldar Qasımov isə Nadir ilə Amir arasında seçim etmiş və Nadir Rüstəmlini komandasında saxlamışdır. Nadir Rüstəmli 1/8 finalda "Xatirədir" mahnısını ifa edərək növbəti mərhələyə vəsiqə qazanmışdır. Finalda "Bu da son", "Bad Liar" və Eldar Qasımov ilə "Running Scared" mahnısını ifa etmişdir. Finalda SMS səsverməsinin yekununda 4 iştirakçıdan 1-i layihənin qalibi olacaqdı. Nadir 42,6% dərəcəsi ilə birinciliyi əldə edərək layihənin qalibi olmuşdur.

## Videoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Brainly

**Brainly** — Polşanın Krakov şəhərində yerləşən və baş ofisi Nyu Yorkda olan Polşa təhsil texnologiyaları şirkətidir.

O, tələbələr, valideynlər və müəllimlər üçün ev tapşırığı ilə bağlı sualları soruşmaq və cavablandırmaq üçün həmyaşıd öyrənmə platforması təqdim edir. Platformada motivasiya nöqtələri və dərəcələr şəklində oyunlaşdırma elementləri var. Bu, digər istifadəçilərin suallarına cavab verməklə istifadəçiləri onlayn icmaya qoşulmağa təşviq edir. 2020-ci ilin Noyabr ayına olan məlumata görə, Brainly 350 milyon aylıq istifadəçiyə malikdir və bu, onu dünyanın ən populyar təhsil proqramına çevirir.

## İstinadlar
Foursquare (şirkət)

**Foursquare** — Amerikan məkan texnologiyası şirkəti və məlumat bulud platformasıdır. 

Şirkətin yerləşdirmə platforması Foursquare City Guide və Foursquare Swarm proqramları da daxil olmaqla bir neçə biznes və istehlak məhsullarının əsasını təşkil edir. Foursquare məhsullarına bunlar daxildir: Pilgrim SDK, Places, Visits, Attribution, Audience, Proximity, and Unfolded Studio.

Dennis Crowley və Naveen Selvadurai şirkəti 2008-ci ilin sonlarında qurdular və 2009-cu ildə istifadəyə verdilər. Şirkət indi Foursquare Şəhər Bələdçisi kimi tanınan, real vaxt məkanı paylaşma və qeydiyyatdan keçmə konsepsiyasını populyarlaşdıran yerli axtarış və kəşf mobil proqramının istifadəyə verilməsi ilə məşhurlaşdı. İstehlakçı tətbiqlərində edilən dəyişikliklərlə yanaşı, şirkət milyardlarla qeydiyyat vasitəsilə toplanmış məkan məlumatlarından istifadə edən məhsullar yaratmağa başladı.

2019-cu ilin may ayında Foursquare Snap Inc-dən Placed-i alıb. Sövdələşmənin şərtləri açıqlanmayıb. 2020-ci ilin aprel ayında Foursquare Factual Inc. ilə bütün səhmdar sövdələşmədə birləşməni elan etdi. Müqavilənin maliyyə şərtləri açıqlanmayıb. 2021-ci ilin may ayında Foursquare, coğrafi məlumatların birləşdirilməsi, zənginləşdirilməsi, vizuallaşdırılması və analitikası üçün platforma olan Unfolded-i satın aldı.

## İstinadlar
Karl Geyer

**Karl "Vogerl" Geyer** () — Avstriyalı beynəlxalq futbolçu və məşqçi idi. O, 1955-1956-cı illərdə Avstriya Milli Futbol Komandasının məşqçisi olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Norton (Zimbabve)

**Norton** — Afrikanın Zimbabve əyalətində şəhər.

Şəhər ölkənin mərkəzi şimal hissəsindəki Maşonaland əyalətinin Qərb əyalətində yerləşən yaşayış məntəqəsidir. 2012-ci ilin rəsmi siyahıyaalınma məlumatlarına görə, şəhərdə 67,591 nəfər yaşayır. 

Norton dəniz səviyyəsindən 1361 m yüksəklikdə yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Poyraz (Elazığ)

**Poyraz** — Elazığ ilinin mərkəz ilçəsi Elazığa bağlı kənd.
 
## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Brenna Sperk

**Brenna Sperk** (*;* ) — amerikalı pornoaktrisa.

## Bioqrafiya
2 fevral 1992-ci ildə Nevada ştatının Las-Veqas şəhərində Laoslu asiya mənsubiyyətli ailənin uşağı olaraq dünyaya gəldi. Məktəbdən ayrıldıqdan sonra bir neçə ay Five Guys fast-food restoranında ofsiant olaraq işlədi. Buradan ayrıldıqdan sonra karyerasına ekzotik rəqqas olaraq başladı. Daha sonra pornoqrafiya sənayesinə daxil oldu. 2016-cı ilin sonunda — 24 yaşında ilk dəfə pornoqrafiya aktriası olaraq porno filmdə yer aldı.

Aktrisa olaraq Hard X, Evil Angel, Devil's Film, Wicked, Girlfriends Films, Bangbros, Digital Playground, Reality Kings, 3rd Degree, Sweetheart Video, Hustler, Tushy, Naughty America, Brazzers və Blacked kimi şirkətlərlə işlədi.

2019-cu ildə pornoqrafiya sənayesində ilk mükafatına nominasiya göstərildi. Nominasiya göstərildiyi mükafatlara Spank Bank (2018–2019), AltPorn (2019), AVN (2019–2020), Urban X (2019), XBIZ (2019) mükafatları aiddir. Hələki qazandığı mükafat yoxdur.

Pornoqrafiya sənayesindən əlavə kriptovalyutaların istifadəsini təbliğ edir.

Bu günə qədər aktrisa olaraq 120-dən çox filmdə yer aldı.

Filmlərindən bəziləri *Asian Nuru Massage, Broke College Girls,* *Crazy Asian GF's 8,* *Dirty Secrets POV.,* *Full Service POV 12,* *Hooked on Big Tits,* *Little Asians 2,* *My First Asian Lesbian,* *Pho'king Asians* və *Teen Kittens*

## İstinadlar
Mia Melano

**Mia Melano** () — amerikalı pornoaktrisa. Pornoqrafiya karyerasına ilk dəfə 7 avqust 2018-ci ildə başlamışdır.

## Bioqrafiya
Mia 2 may 2000-ci ildə Vaşinqton ştatının Sietl şəhərində anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarında məktəbin voleybol və tennis komandalarında oynadı. 12 yaşında porno izləməyə və duşda masturbasiya etməyə başladı. Xüsusilə lezbiyan videoları izləyirdi. Pornoqrafiya sənayesinə girməmişdən əvvəl Sietlda yerləşən restoranda ofsiant olaraq işlədi. İlk dəfə 2018-ci ildə - 18 yaşında olarkən videoya çəkildi.

Mia baytarlıqdan məzun olduqdan sonra Vixen şirkətinin sahibi ilə görüşüb 1 illik müqavilə imzaladı. 2019-cu ildə Vixen Angel oldu. Ümumilikdə 13 filmdə yer alan Melano 12 oktyabr 2019-cu ildə pornoqrafiya sənayesindən ayrıldığını və bundan sonra modellik edəcəyini dedi. Amma 2020-ci ildə öz çəkdiyi həvəskar qısa videolarla geri qayıtdı.

Hal-hazırda pornoqrafiya sənayesinə başlamaq üçün gəldiyi Los-Ancelesdə yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər