open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nəbahat Çehrə

**Nəbahat Çehrə** (; ) — Türkiyə aktrisası.

## Həyatı və karyerası
Nəbahat Çehrə 15 mart 1944-cü ildə Samsunda dörd uşaqlı bir ailədə dünyaya gəlib. Ailənin yeganə qızı olan Çehrə ana tərəfdən gürcü, ata tərəfdən laz mənşəlidir. Beş yaşında ikən ailəsi İstanbula köçən Çehrə 15 yaşında "Türkiyə gözəli" seçilmişdir. 1961-ci ildə "Yaban gülüm" filmi ilə ilk dəfə səhnəyə qədəm qoydu. 1964-cü ildə Yılmaz Güneylə tanış olub "Kamalı Zeybək" filmində çəkildi və 30 yanvar 1967-ci ildə Yılmaz Güneylə ailə həyatı qurdu. "Ölkə məsələlərindən həyata baxışına qədər hər mövzuda məlumat əldə etməsində Yılmaz Güneyin böyük rolu oldu. O zamanlar ayaqları üzərində dura bilməyən gənc qız, yəni mən işin ciddiyyətini Yılmazdan öyrəndim" deyən Nəbahat Çehrə Güneyin təcrübəsindən çox şey öyrəndiyini bildirmişdir. Bir müddət kinodan uzaq qalan Çehrə, Güneydən boşandıqdan sonra yenidən səhnəyə qayıdır. Nəbahat Çehrənin "Büklüm büklüm" adlı mahnısı məşhurdur. Bəstəsi Sezen Aksuya aid olan bu mahnı haqqında Çehrə "1980-ci illərdə hörmətli Sezen Aksuya aid olan mahnını səsləndirdim. Hazırladığım albom və oxuduğum mahnı birinci yerə yüksəldi" demişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Saat dairəsi

Ulduzlar hər an səmavi kürə üzərində bir paralel tuşunda çönməkdədirlər. paralel tüşünda çönməkdə olan ulduz hər an bir meridian üzərində dir ki bu meridian səmavi kürənin oxunu qapsayıb bir dairə təşkil edir. bu dairəyə astronomiya geodeziyasında saat dairəsi adlanır.
Sincar

**Sincar**(, , ) — İraqın şimal-qərbində şəhər.

## Tarix
Zəngilər sülaləsinin bir qolu Sincarda hökumət qurmuşdu.

## Coğrafiyası
Sincar şəhəri Mosulun Ninəvə mühafazasının şimalında yerləşir.

## Əhalisi
Sincar şəhərində Ərəblər və müsəlmanlarla yanaşı əhalinin böyük əksəriyyətini Yezidi məzhəbindən olanlar təşkil edir.

## İstinadlar
Gümrüdə kütləvi qətl

**Gümrüdə kütləvi qətl** — 2015-ci il yanvarın 12-də Gümrüdə, Masnikyan küçəsi 188 ünvanında həyət evində yaşayan Serj Avetisyanın özü və 5 ailə üzvü - arvadı, qızı, oğlu və glini, üstəgəl 2 yaşındakı nəvəsi güllənib. 6 aylıq nəvəsi isə süngü ilə ağır yaralanıb.

## Qətli törədən şəxsin kimliyi
Hadisə yerində əsgər çəkmələri, əsgər çantası və Kalaşnikov avtomatı və 5x45 çaplı güllə gilizləri aşkarlanıb. Ayaqqabıların üzərində yazılmış addan yola çıxan polis və şəhərdəki 102 saylı Rusiya Hərbi bazasının əsgələri burada çağırışçı kimi xidmət edən Valery Pavlovic Permyakovun axtarışlarına başlayıblar. Onun eyni gündə xidməti silahını da götürüb hərbi hissəni səhər 4-də özbaşına tərk etdiyi müəyyən olunub.

## Etiraz aksiyaları
Yanvarın 14-də minlərlə şəhər sakini 102-ci Rusiya hərbi bazasının qarşısına yürüş keçirib bazada saxlanan əsgərin Ermənistan tərəfinə təhvil verilməsi üçün bu gün saat 5-ə qədər onlara vaxt vermişdilər. Yanvarın 15-də şəhər sakinləri artıq şəhər prokurorluğunun da qarşısına yığışıblar, Yerevan ve Gümrüdə Rusiya səfirliyi qarşısında polislə toqquşmalar olub.

## Həmçinin bax
*2015 Ermənistan etirazları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şin Koyamada

**Şin Koyamada** (; ) — amerikalı və yapon aktyor və film prodüseri. 1982-ci ildə Yaponiyanın Okayama prefekturasının Okayama qəsəbəsində anadan olub.

## İştirak etdiyi filmlər
* 2002 — A Ninja Pay Half My Rent
* 2003 — Sonuncu Samuray
* 2006 — Wendy Wu: Homecoming Warrior
* 2007 — Constelation
* 2007 — Good Soil
* 2013 — Heart of the Dragon
* 2014 — The Yokai King

## İstinadlar
Akri müharibəsi

**Akri müharibəsi** 1899–1903 illərdə baş vermişdir. Aksi bölgəsinə sahiblənmə ugrunda başlasa da Boliviyanın zəyifliyi nəticəsində ərazi itirilir.

## Tarixi
1867-ci ildə Braziliya və Boliviya arasında sərhəd anlaşması imzalansa da xırda detalar tam işlənmir.Bölgəyə demək olar ki,maraq yox idi.Ərazi sıx keçilməz olması məskunlaşmaya imkan vermirdi.Məskunlaşma yalnız kiçik səhərlədə və kəndlərdə idi ki,onlarda çay kənarlarında yerləşirdi.Əhalisə əsasən hindulardan ibarət olsa da az miqdarda boliviyalı yaşayırdı.19 əsrin sonlarında kaucukun qiyməti beynəlxalq bazarda artmışdı.Bölgə isə Kaucuk ağacları ilə zəngin olması  tutulanları bura cəlb edirdi.1877-ci ildə 18.000 braziliyalı bölgəyə yerləşir.Əhali baxımında gəlmələr əhalinin 90% təşkil edirdi.Boliviya ərazidə çox kiçik qarnizona malik idi.Braziliya ilə sərhətdə gömrükxana tikilməsi burada işləyənlərin etirazina səbəb olur ki ,bu da gəlmələrin Boliviyaya qarşı çıxmasına səbəb olur.1899-cu ilin Aprelində Joze de Karvalo başçılığı ilə üsyan başlayır.İyun ayında Arias müstəqil Akri dövlətinin yarandığını elan edir.Yeni dövlətin paytaxtı Antimari olur ki onun adı dəyişdirilərək Arikpolis adlandırılır.1900-cu ildə Braziliya ordusu bölgəyə daxil olaraq ərazini Boliviyaya qaytarır.1903-cü ilin 15 yanvarında üsyançılar Puerto Alonsanın bir çox hissələrini işğal edirlər.24 yanvarda isə boliviyalılar təslim olurlar.Plasido 700 əsgərlə Puetro Alonsonu tutur.1903-cü il 2 aprel Braziliya ordusu bölgəyə yerləşdirilir.21 martda atəşkəs elan edilir.

## Sülh müqaviləsi
11 noyabr 1903 -ildə Petropolis müqaviləsi imzalanır.Müqaviləyə əsasən Boliviya bölgəni Braziliyaya güzəştə gedir.191,000&nbsp;km² ərazi itirilir. Əvəzində Braziliya öz ərazisindən 3000&nbsp;km² Boliviyaya verməli idi(Maderya çayı hözəsindən).Həmçinin 2 milion funtsterlinq verməli və Maderya -Mamaro dəmir yolu çəkilməli idi ki bu Boliviyaya xariçi ölkələrə cıxış imkanı verirdi (1912 bu dəmir yolunun tikintisi tam bitir).

## Sonuc
1904-cü ildə ərazi braziliyaya birləşdirilir.1962-ci ildə isə ştat statusu alır.

## İstinadlar
Çariça

**Çariça**, yaxud **çariçə** () —  çar arvadının, yaxud  idarə edən qadın hökmdarın titulu. Rusiyada 1547-ci ildən 1721-ci ilə qədər (imperatiçaya müraciət forması kimi 1917-ci ilə qədər), Bolqarıstanda 913−1018, 1185−1422 və 1908−1946-cı illərdə, Serbiyada isə 1346−1371-ci illərdə rəsmi titul idi. Qədim dövlətlərin qadın hökmdarları rusca ənənəvi olaraq "çariça" adlandırıldığı kimi, azərbaycan dilində olan elmi-ensiklopedik ədəbiyyatda bəzən Orta əsr xristian dövlətlərin qadın hökmdarları da "çariça" adlandırılır (məsələn, Böyük Tamara).

## Həmçinin bax

*Çar

## İstinadlar
Əşareyi-Mübəşşirə

**Əşareyi-Mübəşşirə** () — İslam termini olub, Məhəmməd peyğəmbər tərəfindən sağlığında Cənnət-lə müjdələnmiş (Cənnətə girəcəkləri Allah tərəfindən vəd edilmiş) on nəfər üçün istifadə edilən ifadə.

## Ortaq xüsusiyyətləri
* Hamısının ilk müsəlmanlardan olmaları
* İslamı və İslam Peyğəmbərini axıra qədər qoruyacaqlarına Hudeybiyyə günündə söz vermiş olmaları

## Əşareyi-Mübəşşirə
# Əbu Bəkr
# Ömər ibn Xəttab
# Osman ibn Əffan
# Əli ibn Əbu Talib
# Təlhə ibn Ubeydullah
# Zübeyr ibn Əvvam
# Əbdurrəhman ibn Ovf
# Səd ibn Əbu Vəqqas
# Səid ibn Zeyd
# Əbu Übeydə ibn Cərrah

## İstinadlar

## Mənbə
* Əhməd ibn Hənbəl, 1-ci cild, səh. 193
* Tirmizi, Mənakib, 25

## Xarici keçidlər
Petropolis müqaviləsi

17 noyabr 1903-cü ildə Boliviya və Braziliya arasında ərazi mübadiləsini nəzərdə tutulurdu. Bu anlaşmaya əsasən tanınmamış Akri Respublikasının varlığına son qoyulur.
## Tarix
Akri Respublikası 1 mayda öz müstəqilliyini elan etsə də Braziliya ordusu ərazini Boliviyaya qaytarır. Kauçuk istehsalı ilə məşğul olan gəlmə braziliyalıların bölgə əhalisinin 90% təşkil etməsi onların söz sahibi olmasına səbəb olur. 1901-ci ildə bölgə Boliviya tərəfindən ABŞ şirkətinə icarəyə verir. Bundan sonra Akri yenidən Respublika elan edilir. Braziliya və Boliviya torpaqları dəyişdirmə haqqında razılığa gəlinir. Belə ki, bölgə (191.000&nbsp;km² ərazi ) Braziliyaya verilir. Buna qarşılıq Braziliya öz ərazisindən 3000&nbsp;km² ərazini Boliviyaya güzəştə gedir. Bu ərazi Rio-Madeyra və Rio Abunga çayları olan bölgəni əhatə edirdi. Üstəlik 2 milyon funt-sterlinq verməli idi. Həmçinin Quajara-Mirindən Braziliyanın Qibraltar limanına dəmir yolu çəkməyi Braziliya öz üzərinə götürür. Bu anlaşmaya əlavə Braziliya və Peru arasında sərhəd anlaşmazlığı Argentinanın rəhbərliyi ilə sülh bağlanır. 1909 Petropolis anlaşması imzalanır. Anlamaya əsasən Braziliya Peruya 39.000&nbsp;km² ərazi verir və ABŞ şirkətinə dəymiş zərərə görə 110.000 funt sterlinq konpensasia ödəyib.

## İstinadlar
Axtalama

**Axtalama** (xədim etmə)- bioloji erkəyin cinsiyyət orqanını itirdiyi cərrahi, kimyəvi və ya başqa bir yolla edilən prosesdir. Bu sterilizasiyaya səbəb olur və testosteron kimi müəyyən hormonların istehsalının azalmasına səbəb olur. Axtalanmış şəxs və ya heyvan nəsilartırma qabiliyyətini itirir. Əsasən cəza, yaxud heyvan populyasiyanın tənzimlənməsində istifadə olunur.

## Tarixi
Axtalamanın ilk dəfə harada və nə zaman tətbiq olunduğu məlum deyil. Ancaq tarix boyu qaliblərin məğlubları diri, yaxud ölü halda axtaladıqları məlumdur. Cinsiyyət vəziləri (xaya) ilə bərabər cinsiyyət orqanının da çıxarılması ölüm riskini artırdığı üçün irəli tarixi dönəmlərdə ancaq cinsiyyət vəziləri çıxarılırdı. Ancaq axtalamadan həmişə cəzalandırmaq üçün istifadə olunmamışdır. Bir çox mədəniyətlərdə axtalanmış oğlan uşaqlarından xüsusi tərbiyə olunaraq saraylarda, əksər hallarda isə hərəmlərdə istifadə olunmuşdur. Tarixdə axtalanmış şəxslərin bəzən yüksək rütbə tuta bildiyi hallar da olmuşdur.

18-ci əsrə qədər Avropada oğlan uşaqları kilsə xorunda oxumaları üçün axtalanırdı. Belə ki, xorda oxumaq üçün qadınlara icazə verilmədiyi üçün oğlanların incə səslərini qorumaq məqsədilə onları axtalayırdılar.

## Fizioloji və psixoloji nəticələri

## Müasir dövrdə axtalama

## Axtalanmış şəxslər
*Gürcüstan şahzadəsi Şahzadə Dyomna
*İran şahı Ağa Məhəmməd Şah Qacar

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*axtalamaq sözünün mənası - Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
Kərimov

**Kərimov** — soyad.

**Kərimov** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

### Ə
* .

### F
* Fərhad Kərimov (1948–1995) — azərbaycanlı hərbi jurnalist və teleoperator.

### İ
* İnam Kərimov (d. 1977) — dövlət xadimi.
* İslam Kərimov (1938–2016) — Özbəkistanın prezidenti (1990–2016).

### K
* Kazımağa Kərimov (1951–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* **[[Kərim Kərimov]]**
:* Kərim Kərimov (alim) (1917–2003) — akademik, AMEA-nın fəxri üzvü.
:* Kərim Kərimov (sənətşünas) (1921–1995) — sənətşünas, professor.
:* Kərim Kərimov (deputat) (1936–2021) — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim.
:* Kərim Kərimov (geofizik) (d. 1933) — Azərbaycanlı alim.
:* Kərim Kərimov (milli qəhrəman) (1971–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
:* Kərim Kərimov (riyaziyyatçı) (1917–1987) — Azərbaycanlı alim.

### M
* Məhəmməd Kərimov (d. 1955) — Azərbaycan cərrahı, fleboloq; tibb elmləri doktoru, professor.
* Mürvət Kərimov (d. 1953) — Azərbaycanlı alim.

### P

* Paşa Kərimov (1959–2024) — Azərbaycanlı mətnşünas alim, filologiya elmləri doktoru.

### S
* Sənan Kərimov

### T
* Teymur Kərimov (dilşünas) (d. 1953) — Azərbaycanlı alim.
* **[[Tofiq Kərimov]]**
:* Tofiq Kərimov (siyasətçi) (1937–1995) — Azərbaycanın daxili işlər naziri (1991–1992).

### Y
* **[[Yusif Kərimov]]**
:* Yusif Kərimov (mühəndis) (1926–1997) — Azərbaycan mühəndisi
:* Yusif Kərimov (nasir) (1940–2018) — nasir, publisist
:* Yusif Kərimov (neftçi) (1925–1995) — neftçi

## Həmçinin bax

* Kərim
* Kərimli
* Kərimova
Şəhidin məktubu (film)

**Şəhidin Məktubu** — Ramin Eyyubovun çəkdiyi 20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş filmi.

Film 17 yanvar 2015-ci ildə Bakıda Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində "Şəhid Ailələrinə Sosial Dəstək" İctimai Birliyinin dəstəyi ilə keçirilən mərasimdə ictimaiyyətə təqdim edilmişdir. Təqdimat mərasimində ictimai xadimlər, QHT rəsmiləri iştirak etmişdir.

Filmdə baş rollarda Şəbnəm Rəhimova, Zeynəb Aslanova, Bətul Vəlizadə, Hüseyn Aslanov, Riyad Aslanov və gənc aktyor Nicat çəkilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Ənvər

**Ənvər** — kişi adı.

* Ənvər Fərəcov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Ənvər Sadat — Misir hərbi və dövlət xadimi, Misirin 3-cü prezidenti (1970–1981)
* Ənvər Vəliyev — Aktyor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi
* Ənvər Arazov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Ənvər paşa — 4 avqust 1922 Tacikistan) Osmanlı İmperiyası tarixində əhəmiyyətli
* Ənvər Əlibəyli — şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1939), tərcüməçi, ictimai xadim.
* Ənvər Əbluc — Azərbaycan kino rejissoru, ssenari müəllifi, aktyor.
* Ənvər Həsənov — Azərbaycan aktyoru, ikinci rejissor, koordinator, rejissor assistenti, Azərbaycanın əməkdar artisti (2000).
* Ənvər İsmayılov
** Əsgər Ələkbər oğlu İsmayılov — Azərbaycan memarı və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1962).
** Əsgər Sərvər oğlu İsmayılov — krımtatar əsilli Ukrayna xalq və caz musiqiçisi, gitaraçı, Ukraynanın xalq artisti
* Ənvər Çingizoğlu — yazıçı, publisist, geneoloq
* Ənvər Xudiyev —
* Ənvər Şıxəlizadə —
* Enver Yücel —
* Envər Aysevər —

**Kəndlər**
* Ənvər Məmmədxanlı (Ucar) — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Həmçinin bax
* Ənvərxanlı
Fərəcov

**Fərəcov** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

*Fərid Fərəcov — iqtisadçı, iqtisad elmləri doktoru (1971), professor(1977)
***[[Ənvər Fərəcov]]**
:*Ənvər Fərəcov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
:* Ənvər Fərəcov — yazıçı, publisist, geneoloq.

***[[Fərəc Fərəcov]]**
:* Fərəc Fərəcov (aktyor) — Azərbaycan aktyoru və rejissoru. 
:* Fərəc Fərəcov (memar) — Azərbaycan SSR Əməkdar memarı.
 
*Cəmil Fərəcov — Rejissor, ssenari müəllifi 
*Əbdürrəhman Fərəcov —aktyor.
*Anar Fərəcov — aktyor.
*Sərdar Fərəcov — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibi. 
*Ədalət Fərəcov — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin kafedra müdiri, professor.
*Nazim Fərəcov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı.
*Əliqulu Fərəcov —iqtisadi elmləri namizədi, professor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar iqtisadçısı.
*Əli Fərəcov — dilçi, filologiya elmləri doktoru, professor.
*Zakir Fərəcov — Abşeron Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.
Kolumbiya-Ekvador müharibəsi

**Bİrləşmiş Kolumbiya Ştatları ([[Kolumbiya]] və [[Panama]]) və Ekvador müharibəsi** 1863-cü illin 6 - 30 dekabra davam etmişdir.İki ölkə İspaniya ağalığı dövründə Yeni Qranada vice krallığına aid idi.1819-1831-ci illərdə iki ölkə Böyük Kolumbiya dövlətinin tərkibində idi.
## Tarixi
İki dövlət arasında dəfələrlə sərhədlə bağlı anlaşılmazlıqlar baş vermişdir.Ekvador prezidenti Qabriel Qarsia Morena  ölkənin ərazi dil baxımından birləşdirilməsi xətdini tutur.Bu siyasətin bir qolu kimi millətçiliyin müclənməsinə fikir artırılır. Yerli liberallar isə kilsəni sosial və siyasi inşafa əsas maneə olmasını bildirirdilər.Kolumbiyalı liberal prezident Tomas Sipriona de Moskera Ekvador liberallarına yardım edəcəyini bildirir.1863-cü ildə Moskera Böyük Kolumbiyanın Ekvaorla birləşməsini istəyirdi.Bu məqsədlə Morenanı sərhədə çağırır.Morena isə görüşə gəlmir.Bundan sonra Mosker sərhədə 4000-lik qoşun yerləşdirir.Buna cavab Morenada 6000 qoşun Xuan Xose Floresin(1-ci prezident) başçılığı bölgəyə göndərilir.6 dekabrda Kuaspada iki ordu toqquşur.Döyüşdə Ekvador ordusu 1500 itki və 2000 əsir verir.Kolumbiya ordusu Ekvadora doğru irrələyərək İberra şəhərini tutur.Bundan sonra münaqişə tərəfləri atəşkəs elan  etməsinə razı olur.
30 dekabrda imzalanmış sülh müqaviləsini imzalayırlar.Şərtlərinə əsasən müharibədən əvvəl ki,vəziyyət bərpa edilir.
## Ehtimallar
Belə bir fərziyyə var ki, Kuapsadakı ilk məğlubiyyətdən sonra Morena **Danışıqsız təslim olmanı**  qəbul edir. Hakimiyyətin verdiyi rəsmi məlumata görə:Kolumbiyanın qalib olan vəziyyətdə bu müqaviləyə qol çəkməsinin səbəbi Morenanın yeni güclü ordunun yaradılması haqqındakı qərarı idi.
Aleksandr Proxorov

**Aleksandr Mixayloviç Proxorov** () — SSRİ-i fiziki, lazer texnologiyalarının ixtiraçılarından biri. 1964-cü il Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.

## Həyatı
Proxorov çar rejiminin təqiblərindən qaçmış rus işçi-inqilabçısının ailəsində Atertone-də (Avstraliya) doğuldu. 1923-cü ildə ailə məmləkətlərinə döndü. 1939-da o fərqlənmə ilə Leninqrad dövlət universitetinin fizika fakültəsini qurtardı və P. N. Lebedev adına fizika institutunun aspiranturasına daxil oldu. Böyük Vətən Müharibəsinin başlanğıcından sonra Proxorov cəbhəyə getdi, piyada qoşunda vuruşurdu, kəşfiyyatda, mükafatlandırılmışdı. 1930-cu ildən 1944-cü ilə qədər Gənclərin ümumittifaq Lenin kommunist ittifaqının üzvü olmuşdur. 1944-cü ildə, ağır yaralanmadan sonra, o demobilizasiya edilmişdi və elmi işə qayıtdı. 1950-ci ildən Sovet İttifaqının kommunist partiyasının üzvü olmuşdur.

1946–1982-ci illər ərzində P. N. Lebedev adına fizika institutunund işlədi, 1954-cü ildən tərəddüdlər Laboratoriyasına başçılıq edirdi,1968-dən direktor müavini idi.1982-ci ildən 1998-ci ilə kimi AMMA SSRİ ümumi fizika İnstitutunun direktoru təyin edilmişdir, və sonra onun fəxri direktoru olmuşdur. Eyni zamanda Moskva Dövlət Universitetində (1959-dan professor vəzifədə) və MFTİ-də dərs deyirdi,1971-ci ildən kafedranı idarə edirdi.1969-cu ildə Proxorov Böyük sovet ensiklopediyasının baş redaktoru vəzifəsini tuturdu, onun rəhbərliyi altında sovet ensiklopediyasının üçüncü nəşri çıxdı, həmçinin bir çox başqa ensiklopediya lüğətlərinində müəllifidir.

1960-cı ildə Proxorov AMMA SSRİ üzv-müxbir seçilmişdir, və 1966-cı ildə — akademiki olmuşdur. İyirmi il (1973–93) ərzində o SSRİ AMMA ümumi fizikanın və astronomiyanın Bölməsinin akademik-katibi idi, və həyatın sonunda kimi Rusiya elmlər akademoiasında Rəyasət heyətinin məsləhətçisi olmuşdur.

Proxorov fiziklərin böyük məktəbini yaratdı, onun şagirdlərinin arasında çox böyük alimlər də var. 2002-ci ildən Rusiya elmlər akademiyasının ümumi fizika İnstitutu Proxorovun adını daşıyır.

1991-ci ildə Böyük ensiklopediya lüğətinin yaradılmasına başçılıq etdi.

"Lazer fizikası" beynəlxalq jurnalın baş redaktoru idi,"Səth fizika, kimya, mexanik" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

A. M Proxorov 8 yanvar 2002-ci ildə vəfat etmişdir, Moskvada Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* "Nobel" mükafatı
* Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
* Fizika üzrə "Nobel" mükafatı
* Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Mixail Proxorovun Yaddaşı 
* – lab.org/publ/7–1 – R. E. A İİET-iəməkdaşlarıyla A. M. Proxorova akademikinin 0–34 Söhbəti 
* Nobel komitəsinin saytında Tərcümeyi-hal 

## İstinadlar
Rokki (dəqiqləşdirmə)

**Film seriyaları**
* Rokki (film, 1976) — 1976-cı ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi
* Rokki 4 (film, 1985) — 1985-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi

**Şəxslər**
* Rokkı Linç — Amerikan mügənnisi, söz yazarı və gitaristi.
Pepin gölü

**Pepin gölü** () — ABŞ-nin Minnesota və Viskonsin ştatlarında və Missisipi çayının ən geniş yerində yerləşən təbii göl. Gölün yaranması dənizlə əlaqəli olmayıb, Missisipi çayına qovuşan Çippeva çayının gətirdiyi məhsulların Rids Lendinq yaxınlığında yığılması səbəb olmuşdur. Gölün Viskonsinə aid hissəsinin şimalında Baysiti şəhəri, cənubunda Pepin şəhəri yerləşir. Gölün Minnesota tərəfində isə Frontenak Ştat Parkı yerləşmişdir. Gölün sahilində ən böyük şəhər Leyk Sitidir (Minnesota).

Gölün üzərində Leyk Sitidə olan Leyk Siti və Hansen Harbor və Pepində olan Dans Pepin adlı 3 yaxt limanı mövcuddur. Yayda bura gələn turistlər yaxt sürürlər. Qışda isə göl tamamilə donmuş vəziyyətdə olur.

## Tarixi

Göllə bağlı ilk məlumatlar Byuharnoys qəsri ilə bağlıdır. Byuharnoys qəsri 1727-ci ildə ərazinin alçaq nöqtəsində qurulmuşdu. Amma 1730-cu ildə daha yüksək yerə inşa edilmişdir. 1754-1763-ci illərdəki Böyük Britaniya-Fransa müharibəsi zamanı qəsr tərk edilərək əhəmiyyətini itirmişdir.

1890-cu ildə Missisipi tarixində ən böyük faciə bu göldə baş vermişdir. 200-dən çox sərnişin aparan bir gəmi fırtınaya düşmüş və 98 nəfər suda boğulmuşdur.

Ralf Samuelson daha 19 yaşında ikən su xizəyini bu göldə icad etmişdir.

## Mədəniyyətdə

Uşaq yazıçısı Laura İnqals Uilder "Kiçik Ev" adlı kitab seriyasının ilk kitabı olan "Biq Vudsda Kiçik Ev"də Laura və ailəsinin ziyarət etdiyi göl Pepin gölüdür.

Əfsanələr görə adı Pepi olan və ilk dəfə 1871-ci ildə görünən göl bədheybəti yaşamaqdadır.

## İstinadlar
Kanudus müharibəsi

**Kanudus müharibəsi** () həmçinin Kanudus üsyanı da adlandırılır.Bu hərbi konfilikt 1896- 1897 ci illərdə Braziliya və üsyançılar (25-30minlik) arasında baş verir.Kanudus 
## Hərəkatın yaranması
1888-ci ildə Braziliyada quldarlığın ləğvi ilə Baiya ştatında geniş boş torpaqlar vardı ki,onların  böyük hissəsi azad olmuş qullar,torpaqsız kəndlilər,kasıb hindular və cinayətkarlar tərəfindən məskulaşmişdı.1896-cı ildə Kanudusda 25-30 min əhali yaşayırdı.Bu zamanlar Braziliyada "Kaucuk xəstəliyi"  geniş yayılmışdır.Kaucuk konpaniyası bölgəni ələ keçirmək insaları isə qul vəziyyətinə salmaq niyyətində idi.Antoniy Marsiel (Konseleyra) bu vəziyyətdə sadə ,kasıb xalqa arxa duraraq hərəkat başladır. 
   Antoniyo dini kamuna yaradılır  və 9000 tərəfdar topluya bilir.Özünü 'peygəmbər' elan edir.Respublika quruluşuna qarşı cıxılır və onu antixristian quruluş adlandırılır.Vergi yığılması dayandırılır.Bir necə il ərzində onun tərəfdarları 20-30 min nəfərə catır.Bu insanlar əsasən kasıblar idi.Konseleyrunun başçılığı ilə bura gələn tacirlərə ,varlılara hücum edilir.Baiya ştat rəhbərliyi vəziyyəti sabitləşdirmək üçün əlindən gələni edirdi.Üsyançılar əvəlcə Baiya ştatının bir neçə polis bölməsini sonradan isə federal hökumət qüvvələrini darmadağın edir.Bu üsulla üsyançılar xeyli silah tədarük edə bilir.

Bundan sonra hökumət üsyançılar monarxiya tərəfadarı,respublika və demokratiya düşmənlər adlandırılırlar.Üsyançılarla döyüşə ağır artilleriya ilə silahlanmış ordu göndərir.8000 nizami ordu göndərilir.

Hərbi əməliyyatlar bir necə ay çəkir.1897-ci illin sentyabrında Antoniy Konseleyu öldürülür.Hərəkat  bir müddət davam etdirilir.oktyabrın 5 də hərəkat tam darmadağın edilir.Braziliya hökumət qüvvələri 5000 itki verir.Kanudus isə darmadağın edilərək yer üzündən silinir.Üsyancılar 20.000 çox itki verir.5 il müddətində bu hadisə haqqında qəzet və jurnallarda yazmaq qadağan edilir.

## İstinadlar
Apateizm

**Apateizm** (Apatiya yun. απάθος — ehtirassızlıq) və Teizm (, *Teos - tanrı*) / Ateizm ( — "tanrısız") sözlərinin birləşməsi. Tanrıya laqeydlik, praqmatik ateizm və ya (tənqidi olaraq) praktik ateizm; hər hansı bir tanrıya olan inanca və ya inancsızlığa qarşı maraqsızlıq. Apateizmin tanrı(lar)ın varlığına və ya yoxluğuna qarşı bir mövqeyi olmadığından həm teizm həm də ateizm hesab edilə bilər. Apateistlər eyni zamanda tanrı(lar)ın var olub olmadığ(lar)ına dair hər hansı bir mühakiməyə qatılıb qatılmamaqla maraqlanmır. Digər bir deyişlə bir apateist, tanrı(lar)ın varlığı ilə əlaqədar sual soruşmanın mənasız və həyatıyla maraqsız olduğu fikirindədir.

**Apatetik aqnostisizm** və ya **praqmatik aqnostisizm**, hər hansı bir mübahisənin tanrı(lar)ın varlığını dəstəkləyən və dəstəkləməyən dəlillər təqdim etməyəcəyini və bir tanrının var olması vəziyyətində insanların taleyi ilə əlaqəsi olmadığını, dolayısıyla varlıq və ya yoxluğunun insan həyatı üzərində təsiri olmayacağını müdafiə edir.

Tanrı varlığının/yoxluğu haqqında dəqiq məlumat almaq ehtimalında belə apateistlerin bu mövqeyi dəyişməz.

## Tarixçəsi
Keçmişdən bu yana, praqmatik ateizm bəzi adamlar tərəfindən əxlaqsızlıq, şüurlu cahillik və ya məsuliyyətsizlik olaraq görülmüş, apateist olduğu qənaət edilən insanların "tanrı, etik dəyərlər, sosial məsuliyyətlər yox imiş kimi davranır, vəzifələrindən geri qaytararaq hedonizm-i mənimsədikləri" iddia edilmişdir. Fransız Katolik filosof Étienne Borne'a görə "əməli ateizm Allahın varlığının inkarı deyil, bütün ilahi yaşamaq deməkdir; Ahlyasalarının mütləq əsaslılığının rəddi deyil, bu qanunlara üsyan edən pis əxlaqdır"

XXI əsrdə apateizme daha müsbət baxmağa başlanmışdır. Jurnalist Conatan Rauch bu məsələdə "Apateizm böyük bir vətəndaş irəliləyişi olduğu üçün qeyd olunmalıdır. Tanrı adına sərgilənmiş bir çox vəhşilikdən ibarət olan din kiçilmişdir, sosial qüvvələrin ən separatçı və ən havayısı olaraq varlığını davam etdirir. Bu üzdən apateizmin tənbəllik olduğu qərəz edilməməlidir. Tam əksinə, dini mentaliteti intizama salmağa çalışan qərarlı bir mədəni səyin məhsuludur və ümumiyyətlə mənəvi ehtirasında ixtisaslaşma istiqamətindəki qərarlı bir şəxsi səy də daxildir. Bu bir azğınlıq deyil, bir nailiyyətdir" demişdir.

## Xarici keçidlər
Farrapus müharibəsi

**Farrapus müharibəsi** () və ya **Farropus çevrilişi** — Braziliya imperiyasının Rio-Qrandi-du-Sul və Santa-Katarina ərazilərində 19 sentyabr 1835-ci ildən 1 mart 1845-ci ilə qədər olan dövrdə imperiya qüvvələri ilə respulikaçılar arasında baş vermiş müharibə.

## Hərəkatın əsas qüvvələri
Hərəkətin əsas qüvvəsi müzdla işləyən çobanlar idi. Hərakatveriçi qüvvənin əsasını ticari burjuaziya, maldarlıqla məşğul olan şəxslər və hökumətdən narazı siyasətçilər təşkil edirdi ki, olarda muxtariyyat almaq niyyətində idilər. Hərəkatın təşkilatçısı italiyalı immiqrant *Tito Libio Dzambekkeri* idi. «Respublikalı» qəzeti inqilabçıların əsas mətbu orqanı kimi fəaliyyət göstərirdi. Respublikaçılar imperiyanın və quldarlığın düşməni idilər. Bentu Qonsalbis da Silva hərakat qüvvələrini komandanı seçilir.

## Müharibə

20 sentyabr 1835-ci ildə Riu-Qrandi-du-Sul vilayyətinin paytaxtı Portu-Aleqri tutulur. Bir müddət sonra üsyançılar villayətın içərilərinə doğru irəliləyir. 11 sentyabr 1836-cı ildə Riu-Qrandi Respublikası yaradılması elan edilir. Tanınmayan dövlətin paytaxtı Piratin olur. Ölkənin prezidenti Bentu Don Salvis seçilsədə onun  əsir düşməsi ilə vitse prezident Qamıs Jardin müvvəqəti bu vəzifəni yerinə yetirməli olur. Riu Qrandi respublikasında təkcə braziliyalılar deyil həmçinin inqilabçı argentinalı və uruqvaylilar və başqa ölkələrdən gələnlərdə vardı. Onlardan Cüzeppe Qaribaldi 1839-cu ildə respublikaya gələrək donanmaya başçılıq etmişdir.

## Juliana Respublikası
Ordu 1839-cu ildə Santa Katarina bölgəsinə daxil olan üsyançılar Laquna şəhərini tutur və sonradan 24iyulda Julian Respublikasının paytaxtı elan edilir. Ancaq dövlət yalnız 4 ay yaşa bilir. 15 noyabrda imperiya qüvvələri şəhəri tutur. Buna baxmayaraq üsyançılar hələ də Riu Qandi de Sulda möhkəmlənmişdilər.

## Müharibənin sonu
1842-ci ildən üsyançıların vəziyyəti getdikcə pisləşir. Hakimiyyət qüvvələri Santa-Lusidə üsyançılara ağır zərbə vurur. 1843-ci ildə Bentu Qonsalvis prezident vəzifəsindən istefa verir. Onun əvəzinə Qomis Jardin olur. Respublikada imperiya ilə sülh danışıqlar aparma tərəfdarları getdikcə artır. Bundan sonra iki tərəf danışıqlara başlayır. 1 mart 1845-ci ildə imperiya ilə respublika tərəfdarları arasında «qarşılıqlı anlaşma aktı» imzalanır. Nəticəsi Riu-Qrandi Respublikasının qəbul etdiyi bütün qanunlar ləğv edilir. Əvəzində bölgə rəhbərliyinə prezident seçmə hüququ verilir, quldarlıq bərpa edilir. Bununla belə yenidən qul olanlar artıq dövlət qulu statsu alır.

## Nəticə
Requn idarə üsulu demək olar ki tam çökür, Droqu Antoniy Feyro 1837-ci ildə istefa verməli olur. İmperator II Pedro hakimiyyəti tam ələ alır.

## İstinadlar
Kavalkada (film, 1933)

**Kavalkada** () — rejissor Frenk Lloyd tərəfindən 1933-cü ildə çəkilmiş dram filmi. Filmin ssenarisi Noel Kauardın eyni adlı əsəri əsasında Recinald Berkli və Sonya Levien tərəfindən yazılmışdır.

## Məzmunu
Filmdə London sakinləri Ceyn və Robert Marryotun gözündə ingilis tarixinin 1899-cu ilin Yeni İl ərəfisindən, 1933-cü ilin sonuna kimi olan dövrü nümayiş olunur. Arxa fonda isə İkinci Bur müharibəsi, Kraliça Viktoriyanın vəfatı, Titanik faciəsi və Birinci Dünya müharibəsi kimi tarixi hadisələr cərəyan edir.

## İstehsalı
*Fox Movietone* operatorları əsərin film adaptasiyası üçün bələdçi qismində Londona gedərək orada çəkilişlər aparmışdır.
Film 1933-cü ilin 5 yanavrında Nyu-York şəhərində premyerası olsa da, aprelin 15-ə kimi kinoteatrda nümayiş olunmamışdır.

## Rollarda
* Dayana Uinyard — *Ceyn Marryot*
* Klayv Bruk — *Robert Marryot*
* Una O'Konnor — *Ellen Brics* 
* Herbert Mandin — *Alfred Brics*
* Marqaret Lindsey — *Edit Harris *
* Bonita Qrendvill — *cavan Fanni*

## Qəbulu
*Kavalkada* 1933-cü ildə ABŞ-də ən populyar ikinci film ünvanını qazanmışdır. Kinoteatr nümayişləri zamanı film £2,500,000 gəlir əldə etmişdir.

## Uğuları
*Kavalkada* ən yaxşı film, Frenk Lloyd ən yaxşı rejissor və Uilyam S. Darliq ən yaxşı art-direktor nominasiyasında Oskar mükafatını qazanmışdır. Dayana Uindyard namizəd ən yaxşı aktrisa nominasiyasında namizəd olsa da, Sabahınız xeyir filmində oynamış Ketrin Hepbernə uduzmuşdur.

*Kavalkada* həmçinin ən yaxşı film nominasiyasında Foks Film Kooperasiyasına Oskar mükafatı qazandıran yeganə film olmuşdur. 1935-ci ildə isə *20th Century Pictures* və *Fox Film Corporation* birləşərək 20th Century Fox adı altında fəaliyyət göstərmişdir.

## DVD və Blu-ray buraxılışları
24 yanvar, 2012-ci il tarixində Qanadlar filmi ilə bərabər DVD və Blu-rey formatında satışa çıxarılmışdır. Bundan əvvəl isə, 2010-cu ilin 7 dekabrında üçcildlik "Twentieth Century Fox 75th Anniversary Collection" tərkibində buraxılmışır.

## Biblioqrafiya
* Qlensi, H. Mark.*Hollivud Britaniyanı sevəndə: Hollivud 'Britaniya' Film 1939-1945*. Mançester Universiteti mətbuatı, 1999.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Qalib İbrahimoğlu

**Qalib İbrahimoğlu** () — Həsən bəy Zərdabi mükafatçısı, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü. Bakıvaxtı.az saytının baş redaktoru.

## Həyatı
Qalib İbrahimoğlu 1972-ci il mayın 9-da Yevlax şəhərində anadan olub. 1979-cu ildə Yevlax şəhər Ş.Qurbanov adına 8 saylı orta məktəbin birinci sinfinə getmiş, 1989-cu ildə həmin məktəbi bitirib. 1990–92-ci illərdə keçmiş Sovet Ordusunda hərbi xidmət keçib.

### Təhsili
1992-ci ildə keçmiş Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun (indiki Prezident yanında İdarəçilik Akademiyası) sosial idarəetmə və sosiologiya fakültəsinə qəbul olmuş, 1998-ci ildə həmin institutu bitirib.

### Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var. 

## Fəaliyyəti

### Mətbuat fəaliyyəti
* 1994-cü ildən mətbuatdadır. Həmin il Yevlaxda çıxan "Nicat" qəzetində müxbir, daha sonra redaktor vəzifəsində işləyib. 1996-cı ildə Bakıda nəşr olunan "Hürriyyət" qəzetində müxbir, şöbə redaktoru, baş redaktorun I müavini vəzifəsində çalışıb.
* 1997-ci ildə "Bu gün" qəzeti baş redaktorunun I müavini, "Hürriyyət" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində işləyib.
* 1998-ci ilin sentyabrından 1999-cu ilin fevral ayına qədər "Azadlıq" qəzetində məsul katib olub. 
* 1999-cu ildə "Kaspi" qəzetinin baş redaktoru olub.
* 1999-cu ilin fevralından 2019-cu ilin fevralınadək "Ekspress" qəzetinin redaktoru, Baş redaktor əvəzi olub.
* 2019-cu ilin fevralından həmin iln iyul ayınadək "Lent.az" xəbər portalında, iyuldan  2021-ci ilin dekabrınadək Azəri-Press Agentliyində (APA) redaktor olub.
* 2021-ci il dekabrın 1-dən Bakıvaxtı.az xəbər portalının Baş redaktorudur.

Azərbaycan Mətbuat Şurası "Reket" jurnalistikasına qarşı komissiyanın, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Orta Asiya və Güney Qafqaz Söz Azadlığı Şəbəkəsi İdarə Heyətinin üzvüdür.

## Mükafat
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Həsən Bəy Zərdabi mükafatının laureatıdır.

21 iyul 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycanda milli mətbuatın inkişafında xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub

## İstinadlar
Kreyter gölü

**Kreyter gölü** — ABŞ-nin Oreqon ştatında yerləşən kaldera gölü. Kreyter Gölü Milli Parkının ana hissəsi olan göl tərtəmiz və şəffaf suyu ilə məşhurdur. Gölün ən dərin yeri 594 metrdir. Göl və kalderası 7.700 il əvvəl *Mazama dağı*nın vulkanik çökməsi nəticəsində yaranmışdır. Kreyter gölü ABŞ-nin ən dərin, dünyanın isə ən dərin 7-ci gölüdür. Gölə tökülən və ya göldən axan çay yoxdur.

## Yeri
Kreyter gölü *Klamat qraflığı*nda yerləşir. Klamat şəlaləsinin 97&nbsp;km şimal-qərbində, *Medford* şəhərinin 130&nbsp;km şimal-şərqindədir.

1853-cü ilin iyun ayında Con Uesli Hillman gölü kəşf edən ilk amerikalı olmuş və gölü Tünd Göy göl adlandırmışdı. Gölün bundan sonra da dəyişdirilərək Mavi Göl, Macesti gölü olmuş, sonda Kreyter gölü adı verilmişdir.

## Dini əhəmiyyəti
Yerli hindu qəbiləsi olan *Klamat xalqı* böyük ehtimalla Mazama dağı və onun çökməsi haqqında məlumatlı idilər, çünki onlar buranı uzun müddət müqəddəs torpaqlar adlandırmışdılar. Klamat əfsanələrində göy üzü tanrısı Skell ilə yeraltı tanrısı olan Llao arasında bir döyüşdən bəhs edilir. Klamatlılar burada dırmaşma yarışları keçirərdilər. Bu yarışmanın məqsədi dini cəhətdən kimin daha üstün olmasını müəyyənləşdirmək idi. Yarışda qalib gələn müqəddəs hesab olunurdu.

## Qalereya

Crater Lake Pan Giampaolo 20040717 72 78.jpg
Crater Lake National Park Oregon.jpg|
Wizard Island in Crater Lake National Park - Oregon 2008.jpg|Sehrbaz adası
Crater Lake winter pano2.jpg|Qışda göl


## Həmçinin bax
* ABŞ milli parkları
Trianon sülh müqaviləsi

**Trianon sülh müqaviləsi** - I dünya müharibəsinin yekunlarına dair Paris Sülh Konfransının gedişində Antanta ölkələri ilə Macarıstan arasında imzalanmış sülh müqaviləsi.

## Haqqında
1920-ci il 4 iyunda Macarıstanla Antanta arasında Parisin Trianon sarayında sülh müqaviləsi imzalandı. Müqaviləyə görə Macarıstandan slavyan malikanələri alındı. Macarıstan Çexoslovakiyanın müstəqilliyini tanıyır, Slovakiya və Zakarpat Ukraynasını ona, Serb-Xorvat-Sloven krallığının müstəqilliyini tanımaqla Xorvatiya, Baçka və Banatın qərb hissəsini isə ona verirdi. Həmçinin Macarıstan Rumıniyaya Transilvaniya və Banatın şərq hissəsini, Avstriyaya Burqenland əyalətini verirdi. Macarıstan özünün Dunaydakı bütün donanmasından məhrum edilirdi. O ancaq 35 min nəfərlik muzdlu qoşun saxlaya bilərdi. Macarıstan ərazisi belə parçalandığına görə İkinci Dünya müharibəsinə qədər onu “kəsilmiş dövlət” də adlandırırdılar.

## Hazırlıq
Müttəfiq Dövlətlərin müharibədən sonra Macarıstana sülh müqaviləsinin şərtlərini göndərməsi çox gecikmişdi. Bunun səbəbi əvvəllər Macarıstanda Bela Kun rəhbərliyində kommunist rejimin mövcud olması və sonralar daha mülayim olan iqtidarların gəlməsinə baxmayaraq Rumıniyanın Budapeşt şəhərini işğal altında saxladığı müddət ərzində (Avqust - Noyabr 1919) mövcud olmuş siyasi qarışıqlıq idi. Sonda müttəfiqlər yeni bir hökuməti tanıdılar və 16 yanvar 1920-ci ildə müqavilənin ilkin şərtlərini Macar hökumətinin nümayəndələrinə təqdim etdilər.

## Müqavilənin şərtləri
### Torpaq itkisi
Bu müqavilə ilə Macarıstan əhalisinin və ərazisinin 3/2 hissəsini itirdi.. Bu müqavilənin şərtlərinə görə 2 milyona yaxın Macar, ölkə sərhədlərindən kənarda qaldı.
* Slovakiyaya, Ruthenianın Karpat Dağları altında qalan hissəsi (bu gün Zakarpatskaya adı ilə Ukraynanın bir bölgəsi), Pressburg (Bratislava) və bəzi xırda yerlər isə Çexoslovakiyaya verildi.
* Qərbi Macarıstan (Sopron istisna olmaqla Burgenlandın çox hissəsi) Avstriyaya verildi.
* Xorvatiya (Medimurje daxil olmaqla), Sloveniya (Prekomurje daxil olmaqla), Voyevodina və Banatın bir hissəsi Serb-Xorvat-Sloven Krallığına verildi.
* Banatın böyük bir hissəsi və  Transilvaniya bölgəsi Rumıniyaya verildi.
* Fiume İtaliyaya verildi.
* Slovakiyanın şimalında yerləşən bir neçə kənd Polşaya  verildi.

### Digər şərtlər
* Millətlər Cəmiyyətinin şərtləri, müqaviləyə daxil edildi.
* Macarıstan ordusunun sayı, 35 min əsgər ilə məhdudlaşdırıldı. Yüngül silahlar ilə silahlanmış olan bu ordu yalnız daxili təhlükəsizlik və sərhəd mühafizəsi ilə məşğul olmalıydı.
* Macarıstanın verəcəyi ağır müharibə təzminatları müharibədən sonra müəyyənləşdiriləcəkdi.

## İstinadlar

## Mənbə
S.Mustafayeva. Avropa və Amerika ölkələrinin ən yeni tarixi. I hissə. Bakı,2010
Vaqif Abdullayev

* Vaqif Maarif oğlu Abdullayev — Azərbaycanlı alim.
* Vaqif İdris oğlu Abdullayev — Azərbaycanlı siyasətçi, siyasi elmlər doktoru, professor, Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı, Xızı Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin II çağırış deputatı, Yeni Azərbaycan Partiyasının saviq Siyasi Şura üzvü.

## Həmçinin bax
* Vaqif
* Abdullayev
Azərbaycan SSR Ali Sovetinə seçkilər (1990)

**1990-cı il [[Azərbaycan SSR Ali Soveti]]nə seçkilər** — Azərbaycanda ilk çox partiyalı seçkilərdir. 30 sentyabr və 14 oktyabr 1990-cı il tarixlərində baş tutmuşdur.

## Haqqında
1990-cı il avqustun 24-də qəbul edilmiş Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Ali Sovetə seçkilərə dair seçkiqabağı proqramında Azərbaycanın tam dövlət müstəqilliyinin bərpa edilməsi əsas proqram məqsədi kimi bəyan olundu. Həmin proqram “Demokratik Azərbaycan” seçki blokunun da platforması kimi təsdiq edildi.

## Nəticələr

## Pozuntular
Bakı şəhəri, 26 Bakı komissarı adına rayonda yerləşən 7, 8, 9, 10 və 11 nömrəli dairə seçki komissiyalarında RİK katibi B.P.Voronin tərəfindən seçki pozuntuları halları qeydə alınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* CIA World Factbook (1995)
Vidovdan konstitusiyası

thumb
**Vidovdan konstitusiyası** - Serb-xorvat-sloven Krallığının konstitusiyası.

## Haqqında
Serb-xorvat-sloven Krallığında güclü təqiblər nəticəsində 1921-ci il 28 iyunda Müqəddəs Vida günündə (1389-cu ildə Kosovo döyüşünün ildönümündə) Müəssislər Məclisi Vidovdan konstitusiyası adlı Konstitusiyanı qəbul etdi. Konstitusiyanın birinci maddəsində yazılırdı ki, Serb-xorvat-sloven dövləti konstitusiyalı, parlamentli,irsi monarxiyadır. Kral qanunverici məclis olan Skupşina ilə bərabər qanun vermək hüququna malik idi. İcraedici hakimiyyət də krala məxsus idi. O, silahlı qüvvələrin baş komandanı idi. Dövlət 33 jiraniyaya (qubernatorluğa) bölünürdü ki, onlara da jiranları kral təyin edirdi.

Konstitusiya unitar dövlət quruluşunu möhkəmləndirirdi. Krallıqda ancaq 10 il yaşayan deputat ola bilərdi. Vidovdan konstitusiyasının qəbul edilməsi ilə Yuqoslaviya dövlətinin formalaşması prosesi başa çatdı. 

## Mənbə
*S.Mustafayeva.Avropa və Amerika ölkələrinin ən yeni tarixi. I hissə. Bakı,2010.

## İstinadlar
Bas-gitara

**Bas gitara**, əsasən dörd teli olan və qalın səs verən simli bir musiqi alətidir. Günümüzün əvəzedilməz musiqi alətlərindən biridir. Bas gitara ilə əsasən Rok, Metal, Caz, Blüz, Pop, Fank və R&B kimi musiqi növlərində istifadə edilir. İlk dəfə olaraq Fender tərəfindən 1950-ci illərin əvvəllərində Fender Precision Bass modeliylə istehsal edilmişdir.
Oliver! (film, 1968)

**Oliver**— musiqisi və sözləri Lionel Bart tərəfindən yazılmış eyni adlı səhnə müzikli əsasında Kerol Ridin rejissorluğu ilə 1968-ci ildə çəkilmiş musiqili Britaniya dram filmidir. Ssenari müəllifi Vernon Harrisdir.

Həm film və həm də musiqili tamaşanın hər ikisi Çarlz Dikkensin Oliver Tvist romanından ilhamlanaraq yaradılıb. Filmə *"Food, Glorious Food", "Consider Yourself", "As Long as He Needs Me", "You've Got to Pick a Pocket or Two" and "Where Is Love?"* kimi musiqi nömrələri daxildir.

Surreydə  Shepperton Kinostudiyasında ekranlaşdırılmış film Romulus Films və Columbia Pictures tərəfindən beynəlxalq miqyasda yayılmışdır. 1969-cu ildə 41-ci Oskar mükafatının  təqdim edilməsi zamanı Oliver Oskar mükafatının on bir nominasiyası uğrunda mübarizə aparıb və ən yaxşı filmə görə Oskar mükafatı və ən yaxşı rejissor işinə görə Oskar mükafatı da daxil olmaqla, altı nominasiyada qalib gəlib. 26-cı Qızıl Qlobus mükafatının təqdim edilməsi zamanı *Ən yaxşı film-Musiqili və ya Komediya, Ən yaxşı aktyor-Musiqili və ya Komediyaya* görə iki Qızıl Qlobus qazanıb.

## Rollarda

* Ron Mudi    —        Fagin rolunda
* Şani Uallis —        Nensi rolunda
* Oliver Rid —        Bill Sayks rolunda
* Harri Sekombe —      Mr. Bambl rolunda
* Mark Lester —       Oliver rolunda
* Cek Vayld —         Artful Dodger rolunda 
* Hyu Qriffit —       Magistrate rolunda
* Cozef O'Konor —     Mr. Braunlou rolunda
* Peqqi Mount —       Mrs. Bambl rolunda
* Leonard Rossiter —   Mr. Sauerberi rolunda
* Hilda Beyker —       Mrs. Sauerberi rolunda
* Kennet Qrenem —     Noy Kleypole rolunda
* Megs Cenkins—       Mrs. Beduin rolunda
* Şila Vayt  —        Bet rolunda 
* Uensli Piti —       Doktor Grimvigg rolunda

## Musiqi nömrələri

*Uvertüra (film başlamazdan əvvəl səsləndirilir)
*Main Title (adlar sadalanan zaman səsləndirilir)
* "Food, Glorious Food"/"Oliver!"
* "Boy for Sale"
* "Where is Love?"
* "Consider Yourself"
* "You've Got to Pick a Pocket or Two"
* "It's a Fine Life"
* "I'd Do Anything"
* "Be Back Soon"
* Antrakt (filmin fasiləsi zamanı və ikinci hissə başlamazdan əvvəl səsləndirilir)
* "Who Will Buy?"
* "As Long As He Needs Me"
* "Reviewing the Situation"
* "Oom-Pah-Pah"
* "Reviewing the Situation" (təkrar)
* Son ("Where is Love?"/"Consider Yourself")
* Musiqidən çıxış

## Mükafatlar və nominasiyalar

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Uruqvay Vətəndaş müharibəsi

**Uruqvay vətədaş müharibəsi** () —Hərbi toqquşmalar Uruqvay Kolorado Partiyası və Uruqvay Milli Partiyası arasında baş vermiş 1839-1851 ci illəri əhatə etmişdir.

Hər iki xariçi ölkələr müxtəlif yardım göstərirdilər.Onlar Braziliya imperiyası, Argentina Konfederasiyası,Britaniya imperiyası, Fransa və həmçinin İtaliyalı legionlar hansı ki,onlara Cüzeppe Qaribaldi dururdu.

## Müharibədən əvvəlki vəziyyət
30-cu illərdə siyasi həyat uruqvayda iki partiya : konservantlar Blankos(Ağlar) və liberallar Kolorados(rənglilər) arasında gərgin mübarizə gedirdi.Koloradosun rəhbəri Furktuoso Rivero idi ,onlar Montevideoda cəmləşmişdir.Blankos isə Manuele Oribe idi.Onlar kənd torpaq sahiblərini dəstəkləyirdilər.

## Müharibənin başlaması
thumb|150px|Uruqvay prezideni Fruktuso Rivera
1838-ci ildə Fransızlar Buenos Ayres limanını mühasirəyə alırlar amma quru qüvvələri olmaması onları müttəfiqlərə müraciət etməsinnə səbəb olur.Bu məqsədlə Fruktuos Rivera Uruqvay prezidenti Manuel Oribeyə qarşı cıxaraq onu hakimiyyətdən uzaqlaşdırır.Oribe Argentinaya qacmalı olur.Rosas Riveranı qanuni prezident kimi tanımır.Rivera və Xuan Lavale Buenos Ayresə hücuma hazırlaşır.Britaniya və Fransada münaqişəyə qoşulur,müharibə beynəlxalq xarakter alır.Blankos Manuel Oribe və Koloradosdan isə Rivera Arroya-Frandedəki toqquşmada Kolorados partiyası qoşunları darmadagın edilir.6 dekabr 1842-ci ildə Oribe Montevideonu muhasirəyə alır.Şəhərin müdafiəsində azad edilmiş qullar ,5000 kontingent,xariçi immiqrantlar ,Britaniya və Fransada iştirak edir.1845-ci ilin dekabrında Britaniya və Fransa Buenos Ayres limanını mühasirəyə alır.Bir müddətdən sonra dəniz donanması Montevideonun dənizdən müdafiəsini təşkil edir.1850-ci ildə Rasosla Britaniyə və Fransa arasında anlaşmaya əsasən donanma müharibədəm cıxarılır.Hamı Rasosun koloradosu məğlub edəcəyi bir anda Entre-Rios,Xusto Xose de Urkiso vilayyətləri üsyan edərək Riveroya yardım edirlər.Bunun nəticəsində 1851-ci ildə Oribe məğlub olur.May ayında isə Braziliya imperiyası Uruqvaya qoşun yeridir.Braziliya müttəfiqləri üsyan qaldıran vilayyətlərlə birlikdə 1852-ci ilin fevralında  Koserasda baş vermiş döyüşdə Rosas məğlub olur.

## Nəticə
Braziliya və Uruqvay arasında imzalanmış anlaşmaya əsasən Braziliya onun daxili işlərinə qarışmaq hüququ alır.Uruqvay kolorados partiyasına edilən maddi yarımın əvəzini ödəməyi öz üzərinə götürür.
Müharibə iqtisadiyyata agır zərbə vurur.Əsas gəlir mənbəyi olan heyvandarlıq demək olar ki tam cökür.Uruqvay Kurari çayı hövzəsinə olan iddiyasınfa imtina edir.Bununlada onun ərazisi 176,000&nbsp;km² qədər azalır.Hər iki partiya Ölkədə quldarlığı ləğv edərək onları ordunuya cəlb edirlər.Montevideo vəhil ərazilər Koloradosun nəzarətinə verilir.Blankos isə daxili bölgələrə nəzarəti üzərinə götürür.Montevideodakı mövqelərini itirməsinə qarşılıq Blankosa yarım miliyon dollar əvəz verilir.
## Sonrakı toqquşmalar
Növbəti illərdə qarşıdurmalar olur.Ən güclüsu isə 1870-1872 illər Anario Sarabiinin başçılıq etdiyi inqilab daha kütləvi xarakter alır.
## İstinadlar
*http://www.library.sc.edu/spoll/hist/garib/garib1.html
Argentina Konfederasiyası

**Argentina Konfederasiyası** 1831-1861 ci illərdə indiki Argentina ərazisində mövcud olmuş dövlət. (). 1831-1852 ci illərdə ölkə rəhbəri, diktator Xuan Manuel de Rasos olur. Ölkə rəsmi olaraq Buenos Ayres vilayət qubernatoru tərəfindən idarə edilirdi. 1861-ci ildə Pavon döyüşündən sonra konfederasiya rəsmən dağılır.
Deezer

**Deezer** — 2007-ci ildə Paris şəhərində (Fransa) təsis edilərək musiqi yayını ilə məşğul olan bir növ sosial şəbəkə. İstifadəçilərin aktiv və ya qeyri-aktiv olmalarından asılı olmayaraq musiqi dinləmələrini təmin edir. Deezer 90.000.000-dan çox lisenziyalı mahnıya, 30.000-dən çox radio kanalının yayınına və 12.000.000 istifadəçiyə sahibdir.

## İstifadəçilər
2013-cü ilin sentyabr ayının məlumatına görə saytın 183 ölkədə istifadəçisi vardır.

## İstinadlar
II Baybars

**əl-Məlikül-Müzəffər Rüknəddin Baybars əl-Çaşnigir** (d.? - ö. 16.4.1310) — Misir Məmlük sultanı (1309-1310).

## Həyatı
Sultan Kalavunun Çərkəz əsilli məmlüklərindəndir. Kalavunun oğlu Məhəmmədin ilk səltənəti sırasında özünü göstərdi. Kitbuğanın taxtı ələ keçirməsindən sonra nüfüzunu daha da artdırdı və Burciyyə Məmlüklərinin qüvvətli əmirləri arasına girdi. Sultan Laçının qətlindən (1299) sonra, Misir Məmlük taxtına ikinci dəfə keçirilən Məhəmməd tərəfindən üstadüddarlığa gətirildi (9 fevral 1299). Naibüssaltana Əmir Seyfəddin Salar ilə birlikdə Sultan Məhəmmədin kiçik yaşda olmasından faydalanaraq dövlət işlərini əlinə keçirdi. Hətta sultan üzərində onun ən bəsit ehtiyaçlarına dəxi müdaxilə edəcək qədər ağır bir basqı qurdu. Bir-biriylə iş birliyi halında olan Salar ilə Baybars arasında gizli bir nüfuz mücadiləsi də vardı. Ancaq bu mücadilə feiliyətə tökülməmiş, bunlar onları məcbur edən şərtlər altında daima bir-birlərinə dəstək vermək məcburiyətində qalmışdılar.

Sultan Məhəmməd onların basqısı qarşısında 5 aprel 1309-cu ildə səltənətdən çəkildiyini bildirdi. Bunun üzərinə üməra taxtı Əmir Salara təklif etdiysə də, Salar, Kütbuğa və Laçının aqıbətinə şəxsən şahid olduğundan bu təklifə yanaşmadı və sultanlığa Baybarsın daha layiq olduğunu söylədi. Beləcə kəndisi naib-i saltanat görəvində qalarkən Baybars əl-Müzəffər ünvanıyla sultan elan edildi (5 aprel 1309).

Baybarsın sultan olar-olmaz həll etmək məcburiyyətində qaldığı ilk məsələ, büyük etibarı olan əski sultan Məhəmməd idi. Suriya bölgəsindəki bir qisim üməra onun sultanlığını qəbul etmiyrlər, Məhəmmədə bağlılıqlarını sürdürürdülar. Bu sırada Kərəkə göndərilən və başlangıcda yeni sultana bağlı qaldığını bildirən Məhəmməd, nəhayət Suriyadakı əmirlərin dəstəyini sağlayarak Baybarsa qarşı hərəkətə keçməklə hazırlıqlara başladı. Baybars isə taxtı qorumak üçün son çarə olarak Misirdəki Abbasi xəlifəsi əl-Müstəkfi-Billahdan ona olan biəti yeniləməsini istədi. Bu istəyin yərinə yetirilməsinə rağmən üməranın çoxu Baybarsı tərk edərək Məhəmmədin yanına getdi. Yalnız qalan Baybars Məhəmmədin dəməşqlilər tərəfindən sevgiylə qarşılanıb onun adına xütbə oxunduğunu eşidincə taxtdan çəkildiyini bildirdi (17 fevral 1310), ayrıca Məhəmmədə xəbər göndərərək ondan əhf dilədi. Ancaq bu arada xəzinədən böyük miqdarda pul-para alaraq Qahirədən qaçdı. Fəqət Qazzə yaxınlarında yaxalandı və üçüncü dəfə taxta keçən Məhəmmədin hüzuruna çıxarıldı; onun ağır həqarətlərinə məruz qaldıqdan sonra öldürüldü (16 aprel 1310).

Saltanatı çok qısa sürən Baybars, Burciyyə Məmlüklərinə mənsub ilk Çərkəz sultanı kabul ədilməktədir. Ayrıca onun sûfilərin ətkisi altında kaldığı, onların təşvikiylə gayri müslim unsurlara karşı sərt davrandığı, Mısır halkının kəndisindən nəfrət əttiği bəlirtilməktə; bunun yanı sıra Kahirənin mərkəzində hankah, ribat, türbə gibi çəşitli birimləri ihtiva ədən bir külliyə inşa əttirip (1309), bir vakfiyə düzənləttiği bilinməktədir.

## Həmçinin bax
* Aybək
* Şəcərəddürr
* Seyfəddin Qotaz
* I Baybars
* Məmlük dövləti
* Əyn Cəllud vuruşu

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Şəhriyartəpə yaşayış yeri

**Şəhriyartəpə yaşayış yeri** — Biləsuvar rayonunun Nərimankənd kəndində yerləşən orta əsrlərə aid yaşayış yeri. Mənbələrdə "batmış şəhər" kimi xatırlanır. Yaşayış yerində araşdırmalar aparılmayıb.

## İstinadlar

## Mənbə
* Mədəniyyət