Der Spiegel

***Der Spiegel***, **"Şpigel"** () — Hamburqda nəşr olunan Almaniyanın ən məşhur həftəlik jurnallardan biri. Jurnal özünü "Almaniya və Avropada ən böyük tirajlı məlumatlandırıcı-siyasi jurnalı" hesab edir. Orta hesabla həftədə təxminən 1,1 milyon nüsxə satılır. 2004-cü ildə jurnal 5,69 milyon insanı oxumuşdur.

## Tarixi

Hələ Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl Münhendə Lion Feyxtvanger 1908-ci ilin noyabrında Ziqfrid Yakobsonun "Şaubyune" qəzeti birləşən *Der Spiegel* adlı bir qəzet nəşr etmişdir.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra ilk nəşr 4 noyabr 1947-ci ildə, Hannoverdə, *Diese Woche* qəzetinin varisi olaraq nəşr olundu. Jurnal ilk növbədə "Time" jurnalındakı Amerika və Britaniya xəbərlərinin nəşrlərini izlədi. Bir müddət Rudolf Augşteynin rəhbərliyi altında gənc alman redaktorları işlərini tənqidi və ciddi jurnalistikanın prinsipləri ilə yerinə yetirməyə çalışdılar ki, ittihamlar hətta müttəfiqlərə (birinci və İkinci Dünya müharibəsində Almaniya opponentlərinə) ünvanlanmışdı. Londonda hökumət və digər üç işğalçı qüvvə bu informasiya formasına etiraz etdi və jurnalın nəşri dayandırıldı.

Rudolf Augştayn bir nəşriyyat lisenziyası aldı, "*Der Spiegel*" jurnalını dəyişdirdi və 1947-ci ilin yanvar ayından naşir və baş redaktor oldu. Redaksiya şöbəsi Hannover Antsigerhohaus (Almaniyada ilk yüksək mərtəbəli binalardan biri) idi.

Der Spiegel, mövcudluğunun başında və ortasında nisbətən böyük bir təsirə malik idi. Sonrakı müharibədən sonra Almaniyada "Spiegel Scandal" (Spiegel-Affäre) adı altında söz azadlığının pozulması ilə bağlı ən səssiz qalmaqal Der Spiegel ilə əlaqələndirilir. 1962-ci ildə baş verən qalmaqala Müdafiə Nazirliyində korrupsiya problemi ilə məşğul olan Der Spiegel jurnalında bir sıra yüksək tənqidi məqalələr səbəb oldu. Xüsusilə jurnalistlər tikinti müqavilələrinin yayılmasında Müdafiə naziri Franz-Josef Straussun şəxsi marağına işıq tutdular. Jurnalistlərin verdiyi məlumata görə, nazir tikinti şirkətlərindən, xüsusilə Fibag-dən böyük rüşvət, kickbacks aldı. Bundan əlavə, Der Spiegel Müdafiə Nazirliyinin Almaniyanı nüvə enerjisinə çox sərt bir şəkildə çevirmək planlarını mütəmadi tənqid etdi. Büyən soyuq müharibə kontekstində redaktorlara görə, Bundeswehr nüvə silahı ilə silahlanma, Federal Almaniyanın Sovet nüvə raketlərinin hədəfi halına çevrilməsini və buna görə də mümkün bir müharibə şəraitində Qərbi Almaniyanın tamamilə məhv olmasını nəzərdə tutur. Toqquşmanın nəticəsi 1962-ci ilin oktyabrında Fallex 62 təlimlərinin nəticələrinə dair "Şərti mühafizəkar" (Bedingt abwehrbereit) adlı bir məqalə idi. Jurnal bu təlimlər nəticəsində Almaniyada olan Bundesvere və NATO-nun birləşmiş qrupunun , Qərb Almaniyanı iki həftədən çox müddətə keçirmək üçün mümkün bir müharibə vəziyyətində olmadı. Straussun reaksiyası dərhal təqib edildi: redaktorları dövlət sirlərini açıqlamaqda günahlandırıldı, redaktorların binası Müdafiə Nazirliyinin xüsusi qüvvələri tərəfindən ələ keçirildi, arxiv ələ keçirildi və Rudolf Augstein da daxil olmaqla aparıcı zabitlər həbs edildi. Müdafiə Nazirliyinin bir sıra rəsmiləri gizli materialları jurnalistlərə təhvil veriblər. Ancaq bir müddətdən sonra münaqişə həll olundu: Nazir Strauss şərəfli istefaya getdi və Bavyera Xristian Demokratik Birliyini (CSU) idarə etməyə başladı və redaksiya heyəti bəraət verildi və azad edildi.

1990-cı illərin ortalarından etibarən baş redaktor Ştefan Auqustanın rəhbərliyi altında və rəqabət təzyiqi altında "Der Spiegel" neoliberal fikirlərə baxdı. Eyni zamanda, məqalələr həm də həcmli və maraqlıdır, baxmayaraq ki, jurnal daha çox "tabloid" nəşrinə çevrilir.

2018-ci ildə Der Spiegel qəzetin skandalına qatılıb və ictimaiyyətə açıqlamışdı ki, onun aparıcı müxbiri Claas Relotius "məqalələrini böyük miqyasda saxtalaşdırdı".

## Spiegel nəşriyyatı
Nəşriyyatın qərargahı 1952-ci ildən etibarən Hamburqda yerləşir, 2011-ci ildən etibarən Erikuspitze prospektində yerləşib. Auqştaynın iradəsi ilə, özünün mirasçılarının - səhmlərin 25% -nə sahib olan azlıq səhmdarı - səhmdarların Şurasında həlledici səsə malik olmadığını göstərmişdir. Rudolf Auqştayn GmbH nəşriyyat holdinqinin səhmlərinin 50,5% -i işçilərin məhdud tərəfdaşlığına aiddir. Səhmlərin qalan 24,5% -i Hamburg mətbuatının Bertelsmann AG-nin törəmə şirkəti Gruner und Jahr-a aiddir.

## [[Redaktor|Şef-redaktorlar]]

* 1962–1968: Klaus Yakobi
* 1968–1973: Günter Qaus
* 1973–1986: Erix Böme və Yohannes K. Engel
* 1986–1989: Erix Böme və Verner Funk
* 1989–1994: Hans Verner Kils və Volfqanq Kaden
* 1994–2008: Ştefan Aust
* 2008–2011: Matias Müller von Blumenkron və Georq Maskolo
* 2011–2013: Georq Maskolo
* 2013–2014: Volfqanaq Büxner
* 13 yanvar 2015 – hazırda: Klaus Brinkbäumer

## Həmçinin bax
* Caucasian Review of International Affairs (jurnal)

## Xarici keçidlər

* 
* ''Der Spiegel''
* ''Der Spiegel'' cover gallery and archive since 1947 
* ''Spiegel''-Mobil  (Mobile Website, E-Paper, App)
* ''Spiegel TV Magazin'' 

## İstinadlar