open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moskovski teleqraf

***"Moskovski teleqraf"*** () — Rusiyada ilk ensiklopedik jurnal. 1825–1834-cü illərdə Avqust Semenin Moskva mətbəəsində Nikolay Polevoy tərəfindən nəşr edilirdi. Yeni jurnallar iki həftədən bir çıxırdı. Nəşrin həcmi ən az 4–5 çap vərəqi (120-dən çox A4 vərəqi) idi.

Jurnalı nəşr etdirməyə başlayan Nikolay Polevoy, Avropa dövri mətbuatının təcrübəsi, yerli mətbuatın ənənələri və müasir sosial ehtiyacları nəzərə aldı. Jurnal ensiklopedik növdə idi və elm, incəsənət, ədəbiyyat və moda bölmələrinə malik idi, bundan başqa "Biblioqrafiya və tənqid" () və "Əxbar və qatışıq" () bölmələrini özündə cəmləşdirirdi. Əvvəlcə məzmununda əsasən qeyri-bədii ədəbiyyat üstünlük təşkil edirdi, lakin zaman keçdikcə aksent bədii ədəbiyyata yönəldi.

Jurnalın məqsədi açıq şəkildə "orta təbəqələri" maarifləndirmək idi. Xəlvəti olaraq Polevoy romantik cərəyanın ədəbiyyatda təbliğatı ilə məşğul olurdu və Rusiya ictimaiyyətini əsas təmsilçilərin (məsələn, V. Hüqonun) əsərləri ilə tanış edirdi. Polevoy jurnalında Pyotr Vyazemski, Yevgeni Baratınski və Aleksandr Puşkin kimi romantik istiqamətinin müəllifləri nəşr olunurdular.

Polevoy, jurnal nəşrlərinin icmalına həsr olunmuş "Moskva Teleqrafı" adlı rubrikada ilk dəfə "jurnalistika" sözünü istifadə etdi. Bu söz əvvəlcə lağa qoyulurdu.

Polevoy, ən geniş oxucu kütləsinə ünvanlanan nəşrdə təqdim olunan materialları yüksək səviyyədə saxlamağı bacardı. Jurnalın senzoru mülayim və loyal münasibətilə seçilən Sergey Qlinka idi. 1830-cu illərdə jurnalın tirajı böyüdü və bağlandığı vaxta qədər Rusiyada görünməmiş tirajla (5000 abunəçiyə) çatdı.

Ticarət və sənaye təbəsinin maraqları və istəklərinin təmsilçisi olan Polevoy, Rusiya ticarət və sənayesinin uğurlarını hər cür şəkildə reklam edirdi və eyni zamanda ölkə iqtisadiyyatını hərtərəfli gücləndirməyin və yaxşılaşdırmağın lazım olduğunu bildirirdi.

Jurnal 1834-cü ildə I Nikolayın şəxsi göstərişi ilə bağlandı. Bəhanə kimi Polevoyun Nestor Kukolnikin "Tanrının əli vətəni xilas etdi" pyesinə yazdığı resenziya oldu. Polevoy əsərin yaltaq xarakterinə işarə edərək onu tənqid etdi, imperatorun isə pyes xoşuna gəlmişdir

## Həmçinin bax
* Moskovskiye Vedomosti (qəzet)

## İstinadlar
Sofiya sinaqoqu

thumb
thumb| Sinaqoqun içərisində
**Sofiya sinaqoqu** (  Sofia sinaqoqu ) Cənub-Şərqi Avropanın ən böyük sinaqoqudur . Böyüklüyünə görə Bolqarıstanda fəaliyyət göstərən iki əsas sinaqoqdan biri (ikincisi Plovdiv şəhərində) və Avropada üçüncüdür.

Avstriyalı memar Fridrix Qryunagerin layihəsi əsasında paytaxt Sofiyada Səfərad yəhudiləri Yəhudi icması üçün tikilmişdir. Görünüşünə görə, Vyana şəhərindəki köhnə Leopoldştadt sinaqoqunu xatırladır. 9 sentyabr 1909-cu ildə Çar I Ferdinandın iştirakı ilə rəsmi olaraq açıldı. Sinaqoqun inşası üçün ilk hazırlıqlar 1903-cü ildə, tikinti özü isə 1905-ci ilin 13 noyabr tarixində başlamışdır. İnşaat, ravvin Markus Ehrenpreisin təşəbbüsü və Ezra Tajer və İbrahim Davijon Levi kimi hörmətli Yəhudi icmasının səyləri sayəsində gerçəkləşmişdir.

Sinaqoq şəhərin tam mərkəzində, Mərkəzi Bazarın yaxınlığında yerləşir. O, bütövlükdə 1300 kilsəni əhatə edə bilər. Sofiya sinaqoqunun əsas çilçırağı 1,7 ton ağırlığındadır. Bu, ölkənin ən böyük çilçırağıdır.

Binanın böyüklüyünə baxmayaraq, xidmətlər yalnız təxminən 50 və ya 60 kilsənin iştirakı ilə aparıla bilir. Bunun səbəbi, Bolqarıstandakı yəhudilərin əksəriyyətinin İsrailə köçməsidir. Şəhərdə hazırda yaşayanların əksər hissəsi isə dindar deyil.

Sinaqoqun memarlıq üslubu, əslində, Vyana Ayrılışının elementləri olan Moorish Dirçəlişidir və binanın fasadı Venesiya memarlığını xatırladır. Əsas otağın diametri 20 metr və hündürlüyü isə 31 metrdir. Günbəzi səkkiz guşəlidir. İnteryeri Karrara mərmər sütunları və çox rəngli Venesiya mozaikaları, həmçinin dekorativ ağac oymaları ilə zəngin bir şəkildə bəzədilmişdir. Binanın ölçüsü 659 kvadrat metrdir.

8 May 1992-ci il tarixindən bəri Sofiya sinaqoqu 1990-cı ilə qədər fəaliyyət göstərən "Bolqar Yəhudilərinin Qurtuluşu 1941–45" (Спасяването на българските евреи 1941–1944) ekspozisiyasının inkişafına xidmət edən Yəhudi Tarix Muzeyinə ev sahibliyi edir . Muzey Bolqarıstanın sərgi salonlarında qonaqların foto sərgilərini keçirir .

## Qeydlər

## Links
* Sofiya sinaqoqunun rəsmi saytı
* Sofiya Sinaqoqunun fotoları
Acacia angustifolia

*  — Acacia floribunda bitki növünün sinonimi.
*  — Acacia triquetra bitki növünün sinonimi.
*  — Acacia suaveolens bitki növünün sinonimi.
Requlyar ifadə

**Requlyar ifadə** (qısa şəkildə **regex** və ya **regexp**), və ya **rasional ifadə** — mətndə nümunə uyğunluğunu təyin edən simvollar ardıcıllığı və mətndə axtarışı və altsətirlərlə manipulyasiyanı yerinə yetirən formal dil. Adətən, belə nümunələr sətirlərdə "tap" və ya "tap və dəyişdir" əməliyyatları və ya daxilolmaların yoxlanılması üçün sətir axtarış alqoritmləri tərəfindən istifadə olunur. Requlyar ifadə üsulları nəzəri kompüter elmində və formal dil nəzəriyyəsində inkişaf etdirilir.

Requlyar ifadələr anlayışı 1950-ci illərdə amerikalı riyaziyyatçı Stiven Koul Klini requlyar dil anlayışını rəsmiləşdirdiyi zaman başlamışdır. Onlar, Unix mətn emal yardım proqramları ilə ümumi istifadəyə verilib. 1980-ci illərdən requlyar ifadələrin yazılması üçün müxtəlif sintaksislər mövcuddur ki, bunlardan biri POSIX standartı, digəri isə geniş istifadə olunan Perl sintaksisidir.

Requlyar ifadələr axtarış sistemlərində, mətn prosessorlarının və mətn redaktorlarının axtarış və dəyişdirmə dialoqlarında, sed və AWK kimi mətn emal proqramlarında və leksik təhlildə istifadə olunur. Requlyar ifadələr bir çox proqramlaşdırma dillərində də dəstəklənir.
## Tarixi

Requlyar ifadələr 1951-ci ildə riyaziyyatçı Stiven Koul Klini requlyar hadisələr adlanan riyazi yazısından istifadə edərək requlyar dilləri təsvir edərkən yaranmışdır. Bunlar nəzəri kompüter elmində, avtomatlar nəzəriyyəsinin alt sahələrində (hesablama modelləri) və formal dillərin təsviri və təsnifatında yaranmışdır. Nümunə uyğunluğunun digər erkən tətbiqlərinə requlyar ifadələr əvəzinə öz nümunə uyğunluq konstruksiyalarından istifadə edən SNOBOL dili daxildir.

Requlyar ifadələr 1968-ci ildən iki istifadədə populyarlaşmağa başladı: mətn redaktorunda nümunə uyğunluğu və kompilyatorda leksik təhlil. Proqram şəklində requlyar ifadələrin ilk ortaya çıxışlarından biri Ken Tompsonun mətn fayllarında nümunələri uyğunlaşdırmaq üçün bir vasitə olaraq QED redaktorunda Klin yazısını qurması idi. Sürət üçün Tompson JIT kompilyasiyasının mühüm erkən nümunəsi olan CTTS-də IBM 7094 koduna JIT ilə requlyar ifadə uyğunluğunu tətbiq etdi. Daha sonra o, bu funksiyanı ed adlı Unix redaktoruna əlavə etdi və nəticədə məşhur axtarış aləti grep-in requlyar ifadələrdən istifadə etməsinə səbəb oldu.

## Həmçinin bax
*Requlyar ifadələrdə simvolların təsviri
## İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* ISO/IEC 9945-2:1993 ''Information technology – Portable Operating System Interface (POSIX) – Part 2: Shell and Utilities''
* ISO/IEC 9945-2:2002 ''Information technology – Portable Operating System Interface (POSIX) – Part 2: System Interfaces''
* ISO/IEC 9945-2:2003 ''Information technology – Portable Operating System Interface (POSIX) – Part 2: System Interfaces''
* ISO/IEC/IEEE 9945:2009 ''Information technology – Portable Operating System Interface (POSIX) Base Specifications, Issue 7''
* Regular Expression, IEEE Std 1003.1-2017, Open Group
Requlyar ifadələrdə simvolların təsviri

## Simvolların kodlara görə təsviri
Bəzi hallarda simvolların onların kodu ilə təsvir edilməsi lazım olur.

## İdarəedici simvollar
İohann Kristof Vendland

**İohann Kristof Vendland** (; ) — Almaniya botaniki.

## Elmi fəaliyyəti
İohann Kristof Vendland toxumlu bitkilər üzrə ixtisaslaşmışdır.

## Əsərləri
* *Hortus Herrenhusanus*, 1788–1801.
* *Verzeichnis der Glas- und Treibhauspflanzen des Königlichen Berggartens zu Herrenhausen*. 1797.
* *Botanische Beobachtungen nebst einigen neuen Gattungen und Arten.* 1798.
* *Ericarum icones et descriptiones.* 1798–1823 (26 Hefte).
* *Collectio plantarum tam exoticarum quam indigenarum.* 1819.

## Şərəfinə adlandırılmış taksonlar

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ernst Wunschmann: *Wendland, Johann Christoph*. In: *[[Allgemeine Deutsche Biographie]]* (ADB). Band 41, Duncker & Humblot, Leipzig 1896, S. 717 f.

## Xarici keçidlər
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Johann Christoph Wendland
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register): Johann Christoph Wendland
Anbaq-i Surxay (Əhər)

**Anbaq-i Surxay** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 32 nəfər yaşayır (6 ailə).

## İstinadlar
Pavel Çerenkov

**Pavel Çerenkov** ( ) – 1958-ci ildə İlya Frank və İqor Tamm ilə "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşmüş Sovet fiziki.

## Bioqrafiyası
Pavel Alekseyeviç Çerenkov 28 iyul 1904-cü ildə Rusiyanın Voronej vilayətində anadan olub. 1928-ci ildə Voronej Dövlət Universitetinin Fizika-Riyaziyyat fakültəsini bitirib. 1930-cu ildə Rusiya Elmlər Akademiyasındaki Lebedev adına Fizika İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsinə başlayıb. Sonra bölmə rəhbəri vəzifəsinə gətirilib və 1940-cı ildə Fizika-Riyaziyyat Elmləri Doktoru dərəcəsinə layiq görülüb. 1953-cü ildə Eksperimental Fizika professoru olub. 1959-cu ildən başlayaraq institutun foto-mezon prosesləri laboratoriyasına rəhbərlik edib. On dörd il boyunca ali təhsil müəssisələrində dərs vermişdir. 1934-cü ildə S. İ. Vavilovun rəhbərliyi altında işləyərkən radioaktiv bombardmana məruz qalan bir şüşə sudan mavi işıq yayıldığını müşahidə etdi. İşığın faza sürətindən yüksək sürətlərdə hərəkət edən yüklü atom zərrəcikləri ilə əlaqəli olan bu effekt ("Çerenkov effekti"), nüvə fizikasındaki sonrakı eksperimental işlərdə və kosmik şüaların öyrənilməsində böyük əhəmiyyətə sahib olduğunu sübut etdi. Çerenkov dedektoru yüksək sürətli hissəciklərin varlığını və sürətini müşahidə etmək üçün atom tədqiqatında standart bir cihaz halına gəldi və cihaz Sputnik 3-ə quraşdırıldı. Çerenkov Elektron sürətləndiricilərin inkişafı və qurulması işində, foto-nüvə və foto-mezon reaksiyalarının araşdırılmasında iştirak etmişdir. 1958-ci ildə İlya Frank və İqor Tamm ilə "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" Fizika üzrə Nobel mükafatını bölüşdü.

Çerenkov 6 yanvar 1990-cı ildə Moskvada vəfat etmiş və Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Биография на сайте электронной библиотеки "Наука и техника"
Marafon (şəhər)

**Marafon** ( , ) — Yunanıstanda qəsəbə. Dəniz səviyyəsi yüksəkliyi 33 metrdır, Pendelikonun ətəyi, eyniadlı düzənlikdə, Afinadan 32 kilometr şimal-şərqdə yerləşir. Bura Attika periferiyasının Şərqi Attika periferiya vahidində yerləşən eyniadlı icmanın inzibati mərkəzidir. 2011-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına görə əhalisi 7170 nəfərdir.

## Tarixi
Qədim Marafon şəhəri dörd şəhər birliyinin hissəsi idi; dem Leontis filasına məxsus idi. Pavsaniyə əsasən, şəhər Marafon adlı qəhrəmanın şərəfinə adlandırılmışdır. Dikearxusa görə, Marafon Arkadiyadan olan Marafın şərəfinə adlandırılmışdır. Miflərdə Marafon, Teseyin tutduğu marafon öküzü ilə tanınır.

Marafon ainalılar və plateyalıların fars orduları üzərindəki 12 sentyabr 490-cı il tarixindəki zəfəri ilə məşhurlaşmışdır.

1896-cı ildə I Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil olan ilk marafon yarışı Marafonda başladı.

## Marafon cəmiyyəti
Marafon cəmiyyəti səkkiz yaşayış məntəqəsini əhatə edir. 2011-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına görə, əhali 12 849 nəfərə bərabərdir. Sahə 97.062&nbsp;km²-dır.

## Əhalisi

## İstinadlar
II Artafern

**II Artafern** — fars qoşun başçısı, Lidiya satrapı Artafernin oğlu. I Daranın qardaşı oğlu.

## Həyatı
Artafern Əhəmənilər İmperiyasının bir sıra hərbi yürüşlərində iştirak etmişdir. Mardoninin Elladaya uğursuz yürüyüşündən sonra e.ə. 492-ci ildə Datis ilə birlikdə yeni kampaniyanın rəhbəri təyin edildi.

Əvvəlcə kampaniya yaxşı gedirdi. Datis və Artafrenlər Naksos və digər bir neçə adanı fəth etdilər, Eretriya şəhərini yandırdılar və Marafona çatdılar. Farslar üçün Marafon döyüşü  məğlubiyyətlə başa çatdı.

Asiyaya qayıtdıqdan sonra Artafern öz nüfuzunu qorudu. I Kserksin Yunanistana yürüşü zamanı, yəni Marafon döyüşündən 10 il sonra, lidiyalılar və misiyalılara rəhbərlik edirdi.

## İstinadlar
Pirəbədil Tarix Muzeyi

**Pirəbədil Tarix Muzeyi** — Azərbaycanda Şabran rayonunun Pirəbədil kəndində yerləşən tarix muzeyi. Muzey Mahmudağa bəy Musabəyovun 1862-ci ildə tikilmiş mülkündə yerləşir. Binadan 1968-ci ildən etibarən muzey kimi istifadə olunur.

= Haqqında =
Muzeyin yerləşdiyi mülk 1862-ci ildə Qəzənfər Musabəyov və Ayna Sultanovanın atası Mahmudağa bəy Musabəyovun sifarişi ilə Pirəbədil kəndində tikilib. Bişmiş kərpicdən tikilmiş mülk iki mərtəbəlidir. 14 otaqdan, eyvandan və aynabənddən ibarətdir. Mülkün baş otağının divarlarına və tavanına 1903-cü ildə yağlı boya ilə rəsmlər işlənib.

1968-ci ildə Qəzənfər Musabəyovun 80 illik yubileyi münasibətilə mülkdə onun ev muzeyi açılıb. Muzeyin qarşısında onun büstü qoyulub. Muzey binanın 2 otağında fəaliyyət göstərib. 1988-ci ildə Qəzənfər Musabəyovun 100 illik yubileyi münasibətilə isə mülk tamamilə təmir olunub və bütünlüklə muzeyin istifadəsinə verilib.

2013-cü ildən muzeyin adı dəyişdirilib və muzey "Pirəbədil Tarix Muzeyi" adı ilə fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

## Muzeyin eksponatları
Muzeydə ümumilikdə 749 ekspozisiyada 2451 eksponat toplanıb. Burada Pirəbədil kəndinin tarixinə, kənd təsərrüfatına, kənd əhalisinin təhsilinə, "Pirəbədil" xalçasına və Musabəyovlar ailəsinə həsr olunmuş zallar fəaliyyət göstərir.

### Maraqlı fakt
Mahmudağa bəy Musabəyovun həyat yoldaşı Dibaxanım Musabəyovanın, muzeyin yerləşdiyi mülkdə toxuduğu Pirəbədil çeşnisi, 1912-ci ildə Sankt-Peterburqda keçirilən "Xalça simpoziumu"nda birinci yer tutaraq qızıl medal alıb. Xalçanın toxunmasında iştirak edən Dibaxanım xanım və Mahmudağa bəyin qardaşı qızları Güllər Əfəndiyeva və Münəvvər Əfəndiyeva hər biri buna görə 1000 manat mükafat qazanıblar.

## Şəkilləri

Pirəbədil Tarix Muzeyinin fasadı (2).jpg
Pirəbədil Tarix Muzeyinin fasadı (13).jpg
Pirəbədil Tarix Muzeyindəki buxarılar (8).jpg
Pirəbədil Tarix Muzeyinin interyeri (1).jpg
Pirəbədil Tarix Muzeyindəki divar sobaları (2).jpg
Pirəbədil Tarix Muzeyinin interyeri (18).jpg
Pirəbədil Tarix Muzeyinin interyeri (25).jpg
Pirəbədil Tarix Muzeyinin interyeri (27).jpg


## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər

* Muzeyə çevrilən bəy evinin son halı ürək ağrıdır / APA TV
* Pirəbədil Tarix Muzeyi / Baku TV
Pembrok qalası

**Pembrok qalası** () — Uelsdə Pembrokşir əyalətindəki Pembrok qəsəbəsində yerləşən orta əsrlərə aid qala. Qala Pembrok qraflığının mərkəzi olmuşdur və 1951-ci ildən etibarən I dərəcə olaraq qoruma altına alınmışdır. XX əsrin əvvəllərində restavrasiya edilmişdir.

Qala İngiltərənin norman işğalı ərəfəsində 1093-cü ildə Arnulf adlı normand zadəganı tərəfindən inşa edilmişdir. Təxminən 1 əsr sonra qala I Riçard tərəfindən dönəmin güclü adamlarından Uilyam Marşala verildi. O isə qalanı hal-hazırkı vəziyyətdə inşa etdirdi və həcmini böyütdü. Qala hal-hazırda xalqa açıqdır və Uelsdəki şəxsi mülkiyyətdə olan ən böyük qaladır.

## Mənbə

* Day, Alice; Ludlow, Neil (2016), *[http://castlestudiestrust.org/docs/Pembroke_Castle_Geophysical%20_Survey_FINAL.pdf Pembroke Castle: Geophysical Survey 2016]*
* Bruce Sinclair (10 May 2016). "Me Before You movie release will see Pembroke on the silver screen".
Korneli Nepot

**Korneli Nepot** (; ) — Qədim Roma tarixçisi və bioqrafı, Mark Tulli Siseronun müasiri.

## Həyatı
Korneli Yuxarı İtaliyalı olub. Onun dostları arasında Tit Pomponi Attik, Siseron (tanrı ilə müqayisə edib Nepotu "ölümsüz" adlandırmışdır), Qay Valeri Katul (şeir kitabını Nepota həsr etmişdir) var idi. Siseronun bir məktubu sayəsində Kornelinin eramızdan əvvəl 44-cü il noyabr ayının birinci yarısında qəfil vəfat edən oğlu olduğu məlumdur.

Sevgi şeirlərindən əlavə ilk böyük əsəri e.ə. təxminən 54-cü ildə üç kitabda yazılmış "Xronika" olmuşdur, əsər Yunanıstan və Roma tarixində baş verən ən əhəmiyyətli hadisələri qarşılaşdıran sinxron cədvəldən ibarət idi.

Sonrakı əsərləri Mark Terentsi Varronun təsiri altında yazılmışdır, onlar əsasən mədəni tarix və mənəviyyat təbliqatı mövzularında idilər. Buraya beş "Exempla" kitabı, Böyük Katon və Mark Tulli Siseronun ətraflı tərcümeyi-halı və xüsusən də son və ən geniş əsəri "Məşhur şəxslər haqqında" daxil idi. Sonuncu romalılar və özgə xalqlar nümayəndələrinin paralel tərcümeyi-hallarından bəhs edən təxminən 16 kitabdan ibarət idi.

Bundan əlavə, "Latın tarixyazanları haqqında" () və "De excellentibus ducibus exterarum gentium" kitablarından parçalar günümüzə qədər saxlanmışdır.

Sadə və düzgün üslubu sayəsində Kornelinin əsərləri ənənəvi olaraq Qay Yuli Sezarın "Qal müharibəsi haqqında yazılar" əsəri ilə yanaşı Latın dilinin öyrədilməsində istifadə olunurdu.

Nepot "Si vis pacem, para bellum" (latın dillindən tərcümədə "sülh istəyirsənsə, müharibəyə hazır ol") məşhur ifadəsinin müəllifi kimi göstərilir.

## Qədim ənənə
Avsoni Nepotun Tsizalp Qalliyasında anadan olduğunu təsdiq edir, Böyük Plini isə onu "*Padi accola*" (Po çayının sakini) adlandırmışdır). Yevsevi Nepotun Avqustun hakimiyyətdə olduğu dördüncü ilində yaşadığını qeyd edir; yəqin ki, əsərləri məhz ozaman tənqidçilərin nüfuzunu qazanmağa başlamışdır. Böyük Plini Nepotun Avqustun hakimiyyəti dövründə öldüyünü qeyd edir.

## Əsərləri
Nepotun əsərlərinin demək olar ki, hamısı itmişdir, ancaq digər müəlliflərin əsərlərində onlardan bir neçəsinə işarə olunmuşdur. Avl Gelliyin "Attika gecələri" əsəri bu mənada xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

* *Xronika* ()
* *Exempla*, Valeri Maksim üslubunda hekayələr toplusu
* *Siserona məktublar* ()
* *Böyük Katonun həyatı*
* *Məşhur şəxslər haqqında* ()
* *Siseronun məktubları* (), bir parçası Laktansiusda saxlanmışdır ("Divinarum Institutionum Libri Septem", III.15). Onların rəsmi olaraq yayımlanması məlum deyil.
* *Özgə xalqların görkəmli sərkərdələri haqqında* ()
* *Latın tarixçiləri haqqında* ()
* erotik şeirlər
* Daret Frigiyalıın *Troya dağılması haqqında povest* () (Nepotun ön sözü ilə latın dilinə tərcümə)

## İstinadlar
Avstriyalı Xuana

**Avstriyalı Yuanna** () — Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın ən kiçik qızı, Portuqaliya kralı I Sebastiyanın anası. 1554–1558-ci illərdə öncə atasının, daha sonra isə qardaşı II Filippin İspaniya naibi olaraq xidmət etmişdir.

## Həyatı
Avstriyalı Yuanna 1535-ci ildə Madriddə dünyaya gəldi. Hər iki valideyni də vahid İspaniyanın bünövrəsini qoyan Kastilyalı İzabella və Araqonlu Ferdinandın nəvələri idi. Belə ki, atası V Karl Kastilyalı Yuannanın oğlu, anası İzabella isə onun bacısı Mariyanın Portuqaliya kralı I Manueldən doğulan qızı idi. Bu səbəblə hələ uşaq yaşlarında ikən Avstriya və Burqundiya hersoqinası, eləcə də Kastiliya və Araqon infantası elan edilmişdir. Hələ 4 yaşında ikən anası Portuqaliyalı İzabella vəfat etdi və azyaşlı Yuanna anasının nədimələrindən Donna Eleonora de Maskarennasın himayəsində böyüdü.

16 yaşı tamam olan Yuanna 1552-ci ildə Portuqaliya kralı olan dayısı III Conun yeganə oğlu Con Manuellə evləndirildi. Özündən 2 yaş kiçik olan vəliəhdlə olan nikahı 11 yanvar 1552-ci ildə Toroda vəkalətən bağlandı. Madriddən yola çıxan Yuanna həmin ilin noyabrında Portuqaliya sarayına gəlib çatdı. Ancaq vəliəhd Con Manuelin səhhəti olduqca zəif idi və cəmi 2 il sonra — 2 yanvar 1554-cü ildə vəfat etdi. O əsnada hamilə olan Yuanna ərinin ölümündən 2 həftə sonra — 20 yanvar 1554-cü ildə yeganə övladı Don Sebastiyanı dünyaya gətirdi.

Ancaq bir neçə ay sonra atası V Karl qızını öz yerinə İspaniya taxt-tacını idarə etməsi üçün Madridə geri çağırdı. Beləcə, Yuanna cəmi 5 aylıq olan yeganə oğlunu qaynanası və bibisi olan Portuqaliya kraliçası Avstriyalı Yekaterinaya əmanət edərək Madridə qayıtdı. Atasının 1556-cı ildə səltənətdən əl çəkib monastıra qapanmasının ardından Yuanna eyni vəzifəni 2 il boyunca qardaşı II Filipp adına davam etdirdi. Naibəliyi dönəmində dövlət işləriylə yanaşı, dini məsələlərlə də maraqlanan Yuanna bir çox kilsə və monastıra ianələr payladı.

Qalan ömrü boyunca yenidən evlənməyən Yuanna bir daha Portuqaliyaya qayıtmadı və övladını görə bilmədi. Oğlunu yalnız Portuqaliyadan göndərilən portretləriylə görən Yuanna ona tez-tez məktublar göndərirdi.

7 sentyabr 1573-cü ildə Eskorialda vəfat edən Yuannanın cənazəsi vəsiyyətinə uyğun şəkildə Madriddə inşa etdirdiyi monastırlardan birinə dəfn edildi.

## Mənbə
* Padberg, John (1999). "A Woman Jesuit".
* Stephens, Henry Morse (1903). *The story of Portugal*. G. P. Putnam's Sons. pp. 139, 279. ISBN 9780722224731
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Joanna" . Encyclopædia Britannica. 15 (11th ed.). Cambridge University Press.
* Maria (D.). Rainha de Portugal". *Portugal — Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico* (in Portuguese). Vol. IV. pp. 823–824

## İstinadlar
Avstriyalı Yekaterina

**Avstriyalı Ketrin** () — Portuqaliya kralı III Conun xanımı. Nəvəsi I Sebastiyan kiçik olduğu üçün 5 il naibə olaraq Portuqaliyanı idarə etdi. Kastiliya kraliçası Yuannanın kiçik qızı idi və 1525-ci ildə Portuqaliya kralı III Conla evləndirildi.

## Həyatı

### İlk illəri
Ketrin 14 yanvar 1507-ci ildə Kastiliya kraliçası Yuanna və Habsburqlu Filipin qızı olaraq Torquemada qalasında dünyaya gəldi. Atasının ölümündən 4 ay sonra dünyaya gələn Ketrinin digər bacı-qardaşları (Ferdinand istisna olmaqla) Burqundiyada dünyaya gəlmişdi və atalarının vəfatının ardından əqli səhhəti pozulan analarından alınaraq bibiləri Avstriyalı Marqaritanın himayəsinə verilmişdi. Ancaq yenicə dünyaya gələn Ketrin anasıyla birlikdə qaldı və babası Araqonlu Ferdinandın naibliyi dönəmində Tordesillas qalasında həbs tutulan anasıyla birlikdə qaldı. Evlənmə yaşına qədər burada anasıyla birlikdə qalan Ketrin 18 yaşı tamam olduqdan sonra buradan ayrıldı.

### Evliliyi — Portuqaliya kraliçası
Ketrin 10 fevral 1525-ci ildə xalası oğlu olan Portuqaliya kralı III Conla evləndi. Bu evlilikdən 9 övladı dünyaya gəlsə də, onlardan yalnız ikisi yetkinlik yaşına çata bildi.

Övladlarının təhsil həyatıyla yaxından maraqlanan Ketrin bu səbəblə dövrün məşhur elm adamlarını, eləcə də qadın alimlərini ətrafında topladı. Qızı Mariya ilə yanaşı, böyük bacısı Eleonoranın qızı Mariyanın da təhsilindən məsul olan Ketrin sarayda xüsusi bir kitabxana qurmuşdu.

1557-ci ildə ərinin ölümündən sonra 3 yaşlı nəvəsi Sebastiyan Portuqaliya kralı elan edildi. Ancaq körpə krala naiblik etmək uğrunda Ketrin rəqibsiz deyildi. Həm gəlini, həm də qardaşı V Karlın qızı olan Yuanna oğluna naibəlik etmək uğrunda Ketrinlə siyasi mübarizəyə başladı. V Karlın məsələyə müdaxilə etməsinin ardından Ketrin bu mübarizədə qalib gəldi və 1557–1562-ci illərdə Portuqaliya kralının naibəsi olaraq xidmət etdi. Gəlini Yuanna isə qardaşı olan İspaniya kralı II Filipin yoxluğunda İspaniyada kral naibəsi olaraq xidmət etdi. 1562-ci ildə bu vəzifəni xalası oğlu Portuqaliyalı Henriyə həvalə etdi.

### Son illəri
Avstriyalı Ketrin 12 fevral 1578-ci ildə Lissabonda vəfat etdi. Onun şəcərəsi isə ölümündən yalnız 6 ay sonra tükəndi. Belə ki, yetkinlik yaşına çatan 2 övladı da ondan öncə vəfat etmişdi. Digər tərəfdən bu övladlarından dünyaya gələn nəvələri də övladı dünyaya gəlmədən gənc yaşda vəfat etmişdi.

## Mənbə
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Joanna" . Encyclopædia Britannica. 15 (11th ed.).
* Jordan, Annemarie (1994). The Development of Catherine of Austria's Collection in the Queen's Household: Its Character and Cost. Providence, R. I.: Brown University. p. 700.
* Teresa Canepa, "The Iberian royal courts of Lisbon and Madrid, and their role in spreading a taste for Chinese porcelain in 16th-century Europe", Ibid, p. 17
* Downey, Kirstin (November 2015). Isabella: The Warrior Queen. Knopf Doubleday Publishing Group. p. 28.

## İstinadlar
Avstriyalı Elizabet

**Avstriyalı Elizabet** (d. 9 iyul 1526 - ö. 15 iyun 1545) — Polşa kraliçası. Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinandın və xanımı Bohemiyalı Annanın ən böyük övladıdır. 1543-cü ildə özü kimi Habsburq ailəsinə mənsub olan Polşa kralı və Reç Pospolita başhersoqu II Sigismund Avqustla evləndirildi. Buna baxmayaraq evlilik çox qısa davam etdi. Çünki Elizabet xəstə idi və epileptik tutmalar nəticəsində 2 il sonra 18 yaşında ikən vəfat etdi.

## Mənbə
* Duczmal, Małgorzata (2012). Jogailaičiai (in Lithuanian). Translated by Birutė Mikalonienė; Vyturys Jarutis. Vilnius
* Cazacu, Matei (2017). Reinert, Stephen W. (ed.). Dracula. Brill. p.&nbsp;204.
* Noubel, P., ed. (1877). Revue de l'Agenais [Review of the Agenais]. 4. Société académique d'Agen. p.&nbsp;497.

## İstinadlar
Avstriyalı Anna

**Avstriyalı Anna** bu mənaları ifadə edə bilər:

*Avstriyalı Anna (Fransa kraliçası)
*Avstriyalı Anna (İspaniya kraliçası)
*Avstriyalı Anna (hersoqina)
*Avstriyalı Anna (imperatriça)
Avstriyalı Anna (hersoqina)

**Avstriyalı Anna** (d. 7 iyul 1528 — ö. 16 oktyabr 1590) — Bavariya hersoqinası. Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinandın və xanımı Bohemiyalı Annanın ikinci qızıdır. 1546-cı ildə Bavariya hersoqu V Albertlə evləndirildi.

## Mənbə
* Sutter Fichtner, Paula (April 1976). "Dynastic Marriage in Sixteenth-Century Habsburg Diplomacy and Statecraft: An Interdisciplinary Approach". The American Historical Review.
* Boureau, Alain (1995). The Lord's First Night: The Myth of the Droit de Cuissage. Translated by Cochrane, Lydia G. The University of Chicago Press. p. 96.
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Joanna" . Encyclopædia Britannica. 15 (11th ed.).
* Priebatsch, Felix (1908), "Wladislaw II.", Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) (in German), 54, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 688–696

## İstinadlar
II Tirollu Ferdinand

**II Ferdinand** () — Avstriya hersoqu. Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinandın və xanımı Bohemiyalı Annanın ikinci oğludur. 1557-ci ildə ilk evliliyi Filipina Uelserlə baş tutdu və bu evlilikdən yalnız ikisi yetkinlik yaşına çatan 4 övladı dünyaya gəldi. Xanımının vəfatının ardından 1582-ci ildə öz bacısı qızı Anna Yulianna ilə evləndi və bu evlilikdən də yalnız ikisi yetkinlik yaşına çatan 3 övladı dünyaya gəldi.

## Mənbə
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Joanna" . Encyclopædia Britannica. 15 (11th ed.). Cambridge University Press.
* Noubel, P., ed. (1877). Revue de l'Agenais [Review of the Agenais]. 4. Société académique d'Agen. p. 497.
* Priebatsch, Felix (1908), "Wladislaw II.", Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) (in German), 54, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 688–696

## İstinadlar
Cünk

**Cünk** — XX əsrin əvvəllərinə qədər ədəbiyyat həvəskarları tərəfindən tərtib edilən poeziya antologiyaları — əlyazma kitabları.

Cünk sahibinin ədəbiyyata bələdliyi, şəxsi zövqü, savadı, ədəbi mənbələrə bələdliyi, nəhayət, hansı regionda yaşaması onun tərtib etdiyi əlyazma antologiyasının xarakterini və mündəricəsini müəyyənləşdirir. Cünklər həm eyni janrda yazılmış poeziya nümunələrini, həm də müxtəlif janrlı poetik parçaları özündə ehtiva edə bilər. Ədəbiyyat tarixinin öyrənilməsində, habelə mənbəşünaslıq baxımından, cünklərin mühüm əhəmiyyəti var.

## İstinadlar

## Mənbə
* Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, 509 səh.
LC Waikiki

**LC WAIKIKI** və ya qısa adıyla **LCW** — 47.700 işçisi və 47 ölkədə 1047 mağazası olan İstanbul mərkəzli geyim mağazaları şəbəkəsidir. Adı, Hawaii adasında yerləşən Waikiki çimərliyindən və Fransızca "dostlar" mənasını verən "Les Copains" sözlərinin baş hərflərindən ibarətdir.

LC Waikiki, 1985-ci ildə Fransada DDKA şirkəti tərəfindən təsis edilmişdir (təsisçilərinin baş hərfləri: JJD, JMD, SK və George Amouyal). 1990-cı illərdə marka Fransada uşaqlar və yeniyetmələr arasında böyük nüfuza sahib idi. Yarandıqdan qısa müddət sonra modelyer Georges Amuyal və şəriki, sonralar "Taha Grup"a çevrilən və 1997-ci ildə LC Waikiki markasını alan Türk geyim şirkəti Taha Tekstil (Tema Tekstil) ilə əməkdaşlıq etməyə başladı. Şirkət markasını yenidən Türkiyə və beynəlxalq standartlarına uyğunlaşdırdı. Elə həmin il Türkiyədə 21 LC Waikiki mağazası açıldı və bu say ilbəil artmaqdadır. Hal hazırda Türkiyənin 76 vilayətində 400-dən çox LC Waikiki mağazası fəaliyyət göstərir.

İlk xarici LC Waikiki mağazası 2009-ci Rumıniyada açılmışdır. Daha sonra şirkət Azərbaycan, Albaniya, Əlcəzair, Ermənistan, Belarus, Bolqarıstan, Bosniya və Herseqovina, Gürcüstan, Misir, İraq, İordaniya, İran, Qazaxıstan, Kipr, Çin, Kosovo, Şimali Makedoniya, Mərakeş, Moldova, Oman, Polşa, Rusiya bazarlarına da daxil oldu. Gələcəkdə Səudiyyə Ərəbistanı, Suriya, Tunis, Ukrayna, Qırğızıstan, Tacikistan və Özbəkistan və müxtəlif Fars körfəzi ölkələri və digər bazarlara da daxil olmaq planlaşdırılır.

Rusiyada ilk LC Waikiki mağazası 2010-cu ilin dekabrında Sankt-Peterburqda açılıb, mağaza sayının 50-yə çatdırılması planlaşdırılır. 

Qazaxıstanda ilk mağaza 2010-cu ildə Nur-Sultanda açılıb, və hazırda 34 mağaza fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
https://xalqxeber.az/society/103392-lc-waikiki-ve-pentiye-qoyulan-38-milyonluq-maya-geri-goturuldu-ne-bash-verr.html
Şetsin tramvayı

**Şetsin tramvayı** (pol. Tramwaje w Szczecinie) — Polşanın Şetsin şəhərində mövcud olan tramvay sistemi.

Tramvay şəbəkəsi 1879-cı ildə istifadəyə verilmişdir. Sərnişinlərin daşınması üçün 65,5 km uzunluğa və reylslər arasında məsafəsi 1435 mm olan sistemdən ibarətdir. 2024-cü il məlumatına görə şəbəkə 12 xəttə sahibdir. Tramvay şəbəkəsini «Tramwaje Szczecińskie» şirkəti yerli özünü idarə orqanlarının nəzarəti ilə idarə edir.

## Marşrutlar

## Vaqonlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mariya Manuela

**Mariya Manuela** () — Portuqaliya kralı III Conun və Kastilya şahzadəsi Avstriyalı Ketrinin ən böyük qızı. 12 noyabr 1543-cü ildə dayısı V Karlın oğlu Milan hersoqu Filiplə evləndirildi. Bu evlilikdən Karlos adlı bir oğlu olsa da, doğuşdan 4 gün sonra qanaxma səbəbilə vəfat etdi. Cənazəsi əvvəlcə Qranada Kral Şapelində dəfn olunsa da, daha sonra El-Eskorial məzarlığına köçürüldü.

## Mənbə
* Kamen, Henry: Philip of Spain. Yale University Press. 1998. .
* Liss, Peggy K. (10 November 2015). Isabel the Queen: Life and Times. University of Pennsylvania Press. p. 11. .
* Jordan, Annemarie (1994). The Development of Catherine of Austria's Collection in the Queen's Household: Its Character and Cost. Providence, R. I.: Brown University. p. 700.

## İstinadlar
Alvara Hefels

**Alvara Hefels** () — Alman aktrisa.

Onun çəkildiyi tamaşalarda "Keynoxrhasen" (2007), "Fak cu Qehte" (2013) və Türk aktrisası Sibel Kekilli ilə birlikdə çəkdiyi "Ayrılıq" (2010) olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Alwara Höfels  im Porträt der Schauspieleragentur *die agenten*
Kürovdağ

**Kürovdağ** yatağı — Bakı şəhərindən 120 km cənub-qərbdə, Şirvan şəhəri yaxınlığında yerləşir, Aşağı Kür neftli-qazlı rayonuna daxildir. Yataq 1 sentyabr 1997-ci ildən müştərək müəssisə ("ŞirvanOYL"), 5 oktyabr 2009-cu ildən isə əməliyyat şirkəti ("Şirvan Opereytinq Compani Limited") tərəfindən istismar edilir.

## Tarixi
"Kürovdağ" yatağı 1929-cu ildə açılıb. 1950-ci illərin əvvəllərindən başlayaraq bu ərazilərdə aparılan kəşfiyyat-qazma işləri 1955-ci il iyulun 18-də Kürovdağ yatağında 2 saylı qazma quyusunun fontan vurması ilə nəticələndi. O vaxt həmin quyunun hasilatı sutka ərzində 40 ton idi. Neft mədəninin kəşf edilməsi ilə şəhərin iqtisadi əhəmiyyəti artmağa başladı və 1963-cü ildə Şirvan respublika tabeli şəhər statusunu aldı. İstismar başlayandan 1 aprel 2011-ci ilə kimi yataqda 1153 quyu qazılmışdır. 2005-cı ilə kimi yataqda 36 mln tondan çox neft hasil edilib. 1 yanvar 2011-ci ilə toplam neft hasilatı 39,3 milyon ton olmuşdur, beləliklə, 2005-2011 illəri arasında illik hasilat ortalama 550 min ton civarında olmuşdur. 2020-ci ildə “Kürovdağ” yatağından 1,05 milyon barrel neft hasilatı proqnozlaşdırılır.

2004-cü ilin noyabrında ARDNŞ Caspian Energy Group (keçmiş Whitehall) şirkəti ilə "Kürovdağ" üzrə PSA tipli (Hasilatın pay bölgüsü) müqavilə imzalayıb. PSA müqaviləsində tərəflərin hər biri 50% iştirak payı alıb. 1997-ci ildən "Kürovdağ"ın reabilitasiyası ilə Caspian Energy Group şirkətinin 51% iştirak payına malik olduğu Shirvan Oil MM məşğul olub. 2005-ci ilin sonlarınadək Shirvanoil "Kürovdağ"ın işlənməsinə $40 mln-dan çox sərmayə qoyub. Müqaviləyə görə, müəssisədə iştirak payının 50%-i ARDNŞ-ə və Caspian Energy Group şirkətinə məxsusdur. Nəzərdə tutulan sərmayələrin həcmi $200-$300 mln təşkil edir.

## Geologiyası
Yatağın sahəsi 115 km² təşkil edir. Kürovdağ yatağı ərazisi təxminən 2500 km² olan Kür çöküntü hövzəsində yerləşir. Mərkəzi hissəsi çoxlu palçıq vulkanları ilə mürəkkəbləşmişdir. Bu vulkanlar vasitəsilə yer səthinə qaz və neft təzahürü qeyd olunur. Bir çox geoloqlar Kürovdağ yatağını transpressional deformasiyaya aid edirlər. Başqa sözlə bu struktur sürüşmə və sıxılma deformasiyası nəticəsində yaranıb. Deformasiyanın üçüncü və son mərhələsi antiklinalın meydana gəlməsi ilə nəticələnib, bu isə strukturun indiki formasını alması ilə nəticələnib. Ərazinin 3D seysmik təhlili 2003-cü ildə keçirilib. Bu təhlil zamanı istehsalın artırılması üçün əlavə 98 potensial quyu məkanı müəyyən edilmişdir.

## İstinadlar
Necat Toksoy

**Necat Toksoy** (22 fevral 1946, İstanbul - 9 iyul 2019, İstanbul), — Türk müğənnisi və musiqiçisi.

## Həyatı
Müğənni və musiqiçi Necat Toksoy 22 fevral 1946-cı ildə İstanbulda anadan olub. İstanbul kişi orta məktəbini bitirmişdir. 1964-cü ildə öz musiqiçi dostları, Çetin Yavuzdoğan, Metin Yavuzdoğan, Cihat Günaydın və Zamir Manisalı ilə birlikdə onların yaratdıqları "mavi işıqlar" musiqi qrupunun solisti oldu. 1965-ci ildə "Qızıl Mikrofon" musiqi müsabiqəsində onlar ilk dəfə qrup kimi iştirak etmiş, Tvist üslubunda ifa etdikləri "Halva Halva" treki ilə ikinci yeri tutmuşlar.

Bir il sonra, eyni müsabiqədə, 1966-cı ildə, onlar yenidən qrup kimi rok-stil "Çəmən Çəmən Ot Geze" track ikinci sırada iştirak etdi. Toksoy karyerasını 1960-cı və 1970-ci illərdə qrupla davam etdirərək, müxtəlif təşkilatlarda səhnəyə çıxır və albom üzərində işləyir.

Dekadent musiqi işinin dekindən sonra onlar 1990-cı ildən qrupun keçmiş üzvləri ilə yenidən birləşərək musiqi işi ilə məşğul oldular.

Toksoy'un səsindən "Yaxşı düşün", "Halva Halva" və "Çəmən Çəmən Ot Geze" parçaları səs gətirdi.

Toksoy 1969-cu ildə evləndiyi həyat yoldaşı Leyla Balabandan iki qızı doğurdu. Onun kiçik qızı Derya və həyat yoldaşı Leyla xanımı 2010-cu ildə qısa dekanı ilə itirdi. 
## Ölüm
Böyük qızı Dəniz Toksoy ilə birlikdə yaşayan türkiyəli müğənni və musiqiçi Nejat Toksoy, 9 iyul 2019-cu il tarixində 73 yaşında İstanbulda xərçəng xəstəliyindən müalicə alarkən vəfat etdi.

Cəsədi Üsküdardakı Şakirin Məscidindən çıxarıldı və Ümraniye İhlamurkuyu Qəbiristanlığındakı ailə qəbiristanlığında dəfn edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Necat Toksoy Anısında "Mavi işıqlar" Facebook Fan Sayfası
* Discogs'taki  Səhifə
* turkpopmuzik.net 'teki səhifə
Səpələnmiş ölümlər arasında

**Səpələnmiş ölümlər arasında** () – 2020-ci il istehsalı Azərbaycan dram filmi. Azərbaycan, Meksika və ABŞ-nin birgə istehsalı ilə çəkilən filmin rejissoru Hilal Baydarov, bəstəkarı Kənan Rüstəmlidir. 2020-ci ildə 77-ci Venesiya Film Festivalında nümayiş etdirilərək Qızıl Şir mükafatına namizəd olan ilk Azərbaycan istehsalı film olmuşdur. 2020-ci ilin noyabrında isə Yaponiyada keçirilən Tokyo Filmex film festivalında "Ən yaxşı film" nominasiyasında qalib olmuşdur.

## Məzmun
Film Davud adlı gəncin məhəbbət hekayəsindən bəhs edir. Yanlış anlaşılan, narahat həyatına məna və sevgi gətirəcəyinə inanaraq əsl ailəsini axtaran Davud günlərin birində ard-arda gözlənilməz qəzalar yaşayır. Bu qəzalar hər dəfə ölümlə nəticələndiyi zaman gözəgörünməz xatirələr və narahatlıqlar üzə çıxır.

## Rollarda

## İstehsal
Rejissor Hilal Baydarov bildirmişdir ki, filmi çəkərkən filmin ssenarisi ilə yaxından tanış deyildi, çünki rejissora görə "nə çəkdiyini bilirsənsə, çəkməyin mənası yoxdur". O, həmçinin film üçün Buddanın hekayəsində də təsirləndiyini əlavə etmişdir.

## Mükafat və nominasiyalar
Filmin 93-cü Oskar mükafatının Ən yaxşı beynəlxalq film nominasiyasına namizəd kimi təqdim olunması müzakirə olunsa da, Şəfiqə Məmmədovanın rəhbərliyi etdiyi Azərbaycandakı Oskar komitəsi tərəfindən imtina edilib.

## Həmçinin bax
* Boşluğa xütbə – Hilal Baydarovun Venesiya Beynəlxalq Film Festivalında nümayiş etdirilən digər filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Avstriya-Macarıstan bankı

**Avstriya-Macarıstan bankı** (, ) — Avstriya-Macarıstanın mərkəzi bankı, həmçinin əvvəl Avstriya-Macarıstan İmperiyasının tərkibinə daxil olmuş və milli kredit-pul sistemi olmayan ölkələrin mərkəzi bankı. 1902—1905-ci ildə memar İqnats Alpar tərəfindən Budapeştdə Azadlıq meydanında inşa edilmiş Avstriya-Macarıstan bankının binasında hazırda Macarıstan Milli Bankı yerləşir.

## Tarixi
Avstriya-Macarıstan bankı 30 sentyabr 1878-ci ildə qurulmuşdur.

Avstriya-Macarıstan imperiyasının dağılmasından sonra, Avstriya və Macarıstanın ortaq şəkildə idarə etdiyi bank Avstriya-Macarıstan kronunu emissiyasına davam etdi, bu pul vahidi Avstriya, Macarıstan və Çexoslovakiyanın ortaq valyutası idi və eyni zamanda digər ölkələrin tərkibinə daxil olmuş Avstriya-Macarıstan ərazilərində dövriyyədə qalmışdır. Yeni dövlətlərin həll etməli olduqları ən vacib problem, məzənnəni sabitləşdirmək və daha da ucuzlaşmasının qarşısını almaq idi. Vəziyyəti düzəltmək üçün Çexoslovakiya təşəbbüs göstərdi. Hər şeydən əvvəl, ölkənin hökuməti Avstriya-Macarıstan bankından müharibə istiqrazları üzrə ödəmələri və Avstriya və Macarıstan hökumətlərinə borc vermə prosesini dayandırmağı tələb etdi. Daha sonra, Avstriya-Macarıstan bankı ilə yeni qurulmuş dövlətlər arasında danışıqlar aparıldı və bu görüşdə bütün yeni dövlətlərə emissiyaya nəzarət etmək üçün öz emissarlarını təyin etməsinə icazə verildi. Bank, öz növbəsində, bütün emissarların xəbəri olmadan borc verməyəcəyinə söz verdi.

Lakin bank qısa müddətdə yeni dövlətlərin hökumətləri ilə razılaşmanı pozdu, istiqraz üzrə ödənişlərə yenidən başladı və Avstriya hökumətinə kredit verdi. Banka olan inamını itirərək yeni dövlətlər iqtisadiyyatlarını özləri təmin etməyə başladılar. 1919-cu ilin yanvarında Avstriya-Macarıstan kronunun dövriyyəsi Xorvatiyada və həmin ilin martında Çexoslovakiyada dayandırıldı. Bunun ardınca, Avstriya-Macarıstan bankının ölkədəki bütün filialları birbaşa hökumətin nəzarətinə keçdi.

Çexiya və Yuqoslaviya krallığında yeni valyutanın tətbiqi Avstriyanı pis vəziyyətdə qoya bilərdi, çünki möhürlənməmiş kronalar bu ölkədə qaldı və bu da inflyasiyanın artmasına səbəb ola bilərdi. Avstriya hökuməti pulları öz ölkəsində möhürləməyə məcbur oldu. Macarıstan pulunu yalnız Rumıniya və Çexoslovakiya ilə müharibə bitdikdən sonra möhürləməyə başladı, Polşa isə bu işi 1920-ci ildə etdi.

31 iyul 1924-cü ildə Avstriya-Macarıstan bankı rəsmi olaraq fəaliyyətini dayandırdı.

## İstinadlar
Avstriya zərbxanası

**Avstriya zərbxanası** () — yalnız sikkələr deyil, həm də xatirə medalları istehsal edən Avstriya müəssisəsi. 2002-ci ilə qədər zərbxananın əsas məhsulları Avstriya şillinqi sikkələri idi. 2002-ci ildən bəri hər növ Avstriya avro sikkələrini istehsal edir. Zərbxananın mövcud olduğu illər ərzində Avstriyanın valyutası bir neçə dəfə dəyişmişdir. Məsələn, Mariya Tereza taleri Avstriya zərbxanasında zərb olunmuşdur.

## Tarixi
Zərbxana haqqında ilk qeyd 1397-ci ilə aiddir. 1484-cü ildə Avstriya ershersoqu Sigizmundun əmri ilə ən qədim Avstriya sikkəsi olan quldiner buraxıldı. Avstriya ershersoqu I Ferdinandın Müqəddəs Roma İmperiyasının imperatoru olması səbəbindən Avstriyada taler pul vahidi tətbiq olundu, hansı ki 1524-cü ildən Müqəddəs Roma İmperiyasının pul vahidi idi. 1566-cı ildə Leypsiqdə 29.23 q kütləsi olan 889-cu əyarlı gümüş taler əsas gümüş sikkə kimi tanındı. Onun adı reyxsthaler (*Reichsthaler*) oldu. O, konvension taler (*Conventionsthaler*) çıxarıldığı 1753-cü ilə qədər Avstriyanın pul vahidi idi. 1700-cü ildə sikkə zərb edilməsi üçün vintli presdən istifadə edilməyə başlandı. 1780-ci ildə Mariya Tereza talerinin istehsalına başlandı. 1834-cü ildə Avstriya zərbxanası Landstraße küçəsində yeni bir binaya köçdü, köhnə binada isə geoloji idarə etmə binası yerləşdi. 1857-ci ildə Almaniya və Avstriyadakı ticarət əməliyyatlarını sadələşdirmək üçün vahid müttəfiq taler (Vereinsthaler) adlanan pul vahidinin istifadəsinə başlandı. Taler 1892-ci ildə Avstriya-Macarıstan hökuməti tərəfindən "krona" adlı yeni valyuta ilə əvəz olundu.

## Xarici keçidlər
* Zərbxananın rəsmi saytı
Nicat Dadaşov

**Nicat Sahib oğlu Dadaşov** () – ssenarist, yazıçı. Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvüdür. "Xənnas", Nazik Mətləb", "Xəzərin üzərində yelləncək" filmlərinin, "Ögey ana", "Könül yarası", "Məryəm", "Sarı gəlin" televiziya seriallarının müəllifidir. "Rusiyanın görkəmli azərbaycanlıları" beynəlxalq sənədli filmlər ssenariləri müsabiqəsinin laureatıdır.

## Həyatı
Nicat Dadaşov 30 noyabr 1989-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra, 2007–2011-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində təhsil alıb. İkinci təhsil olaraq Rüstəm İbrahimbəyovun Kino məktəbində - Dramaturgiya fakultəsini bitirib.

Nicat Dadaşov  "Xənnas" (2017), "İki yad adam" (2017), "Sükut" (2018), "Nazik Mətləb" (2021), "Hasar" (2022) filmlərinin, "İkinci bahar" (2014), "Məryəm" (2016),"Ögey ana" (2017), "Sarı gəlin" (2017), "Könül yarası" (2018) seriallarının ssenari müəllifidir.

N. Dadaşovun 2018-ci ildə Mir Cəlal Paşayevin "Kəmtərovlar ailəsi" hekayəsinin motivləri əsasında yazdığı "İki yad adam" filmi Pekində "Grand Asian" film festivalında "Ən yaxşı sosial film" mükafatına layiq görülüb. Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı A. M. Qorçakov adına İctimai Diplomatiyaya Dəstək Fondu ilə birgə həyata keçirtdiyi "Rusiyanın görkəmli azərbaycanlıları" beynəlxalq sənədli filmlər ssenariləri müsabiqəsində laureatlar siyahısında olub.

2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin təşkil etdiyi “Böyük qayıdış” qısametrajlı filmlər müsabiqəsində “Hasar” filmi ilə qalıb olub.

2022 ildə isə Nazirliyin - Tammetrajlı filmlər layihəsində “Əlvida, Noyabr!” ssenariləri ilə avqust ayında isə Azərbaycan kinostudiyasının  “Azərbaycanfilm – 100” ssenari müsabiqəsində “Zirzəmi” adlı ssenari ilə qaliblər sırasında olub.

## Filmoqrafiya
# İkinci bahar (serial, 2014) (ssenari müəllifi)
# Məryəm (teleserial, 2016) (ssenari müəllifi)
# Xənnas (tammetrajlı film, 2017) (ssenari müəllifi)
# İki yad adam (qısametraflı film, 2017) (ssenari müəllifi)
# Ögey ana (serial, 2017) (ssenari müəllifi)
# Aktyor (qısametrajlı film, 2017) (ssenari müəllifi)
# Sarı gəlin (serial, 2017) (ssenari müəllifi)
# Sükut (qısametrajlı film, 2018) (ssenari müəllifi)
# Könül yarası (serial, 2018) (ssenari müəllifi)
# Qara yazı (teleserial, 2019) (ssenari müəllifi)
# Nazik Mətləb (tammetrajlı film, 2021) (ssenari müəllifi)
# Xəzərin üzərində yelləncək (tammetrajlı film, 2022) (ssenari müəllifi)
#Hasar (qısametrajlı film, 2022) (ssenari müəllifi)
#Mən burdayam, İlahi!

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Facebook profili
* Rəsmi İnstagram profili
Neuralink

**Neuralink Corporation** — 2016-cı ildə San Fransiskoda, İlon Mask və səkkiz nevroloq tərəfindən implantasiya edilə bilən beyin-maşın interfeyslərini inkişaf etdirmək üçün qurulan Amerika neyrotexnologiya şirkətidir.

Ticarət markası "Neuralink" 2017-ci ilin yanvar ayında əvvəlki sahiblərindən alınıb. Şirkət qurulduğu gündən bəri müxtəlif universitetlərdən bir çox tanınmış nevroloqları işə qəbul etmişdir.

## Ümumi baxış
2017-ci ilin aprel ayında bir Wait But Why adlı bloq şirkətin qısa müddətdə ciddi beyin xəstəliklərini müalicə etmək üçün müxtəlif cihazları inkişaf etdirməyi hədəflədiyinu və nəticədə ortaya çıxan insan inkişafının bəzən transhumanizm olaraq adlandırıldığını bildirdi. Mask bu fikirlə qismən, İen Benksin 13 romanından ibarət Mədəniyyətin (The Culture) uydurma kainatının bir parçası olan "sinir bağları" adlı bir elmi-fantastik konsepsiya ilə maraqlandığını söyləmişdir.

Mask, sinir bağını mütləq geniş cərrahi müdaxilə mənası verməyən, ancaq ideal şəkildə damar və ya arteriya vasitəsilə implant yerləşdiriləcək olan "korteksin üstündəki rəqəmsal təbəqə" olaraq xarakterizə etmişdir. Mask, uzunmüddətli hədəfin, nəzarətsiz qalarsa bəşəriyyətin varlığı üçün bir təhlükə kimi qəbul etdiyi "süni intellekt ilə simbioz" əldə etmək olduğunu demişdir. Bu gün bəzi nevroprotezçilər beyin siqnallarını şərh edə və əlillərin protez qollarına və ayaqlarına nəzarət etməsinə imkan yarada bilirlər. Mask bu texnologiyanı aktivləşdirmək əvəzinə, genişzolaqlı sürətlə digər xarici proqram təminatı və cihazlarla qarşılıqlı əlaqə qura bilən implantlarla əlaqələndirmək niyyətindədir.

2018-ci ildən etibarən şirkət "ictimaiyyətə açıq olduğundan işləri haqqında olan məlumatları çox gizli" olsa da, dövlət qeydlərində San-Fransiskoda bir ədəd heyvan test müəssisəsi qurmağa çalışdığını (ancaq görünüşə görə bir ədəd açmayıb) göstərdi, daha sonra Kaliforniya, Davis Universitetində tədqiqatlar həyata keçirməyə etməyə başlamışdır.

2018-ci ildən etibarən, Neuralink, San Fransiskonun Mission regionunda *Mask*ın ortaq şirkətlərindən biri olan OpenAI ilə bir ofis binasını bölüşür.

2020-ci il 28 avqust 15:00-da (ABŞ saatıyla) şirkətin canlı nümayişi demo keçirilib. Nümayişdə bu beyin implantının sağlamlıq təhlükəsizliyini vurğulamaq adına 3 donuz üzərində sınaqdan keçirilib.

## İstinadlar
Yelizaveta Valua

**Valualı Elizabet** () () — Fransa kralı II Henri və xanımı Ketrin Medicinin böyük qızı, İspaniya kralı II Filippin isə üçüncü xanımı.

## Mənbə
* Baumgartner, Frederic J. (1988). Henry II, King of France:1547–1559. Duke University Press.
* Carrión, María M. (2010). Subject Stages: Marriage, Theatre and the Law in Early Modern Spain. University of Toronto Press.
* Isabey, Eugène (1858). "The Departure of Elisabeth of France for Spain". The Walters Art Museum.
* Kamen, Henry (1997). Philip of Spain. Yale University Press.
* Knecht, R. J. (1999). Catherine de'Medici. Longman.
* Nader, Helen, ed. (2003). Power and Gender in Renaissance Spain: Eight Women of the Mendoza Family, 1450–1650. University of Illinois Press.
* Tomas, Natalie R. (2003). The Medici Women: Gender and Power in Renaissance Florence. Aldershot, UK: Ashgate. .
* Whale, Winifred Stephens (1914). The La Trémoille family. Boston, Houghton Mifflin. p. 43.

## İstinadlar
Avstriyalı Anna (İspaniya kraliçası)

**Avstriyalı Anna** () () — Müqəddəs Roma imperatoru II Maksimilyan və əmisi qızı olan xanımı Avstriyalı Mariyanın qızı. 1570-ci ildə İspaniya kralı olan dayısı II Filipplə evləndi və İspaniya kraliçası oldu. Bundan başqa ərinin 1580-ci ildə Portuqaliya taxtına keçməsiylə Portuqaliya kraliçası ünvanını da aldı.

Ancaq çox keçmədən səhhəti pozuldu və 26 oktyabr 1580-ci ildə ürək tutması səbəbiylə vəfat etdi.

## Mənbə

* J. Brouwer, Montigny, Representative of the Netherlands by Philip II (Amsterdam z.j. [1941]).
* R. Rodríguez Raso, Maximiliano de Austria, gobernador de Carlos V en España: cartas al emperador (Madrid 1963).
* Fernando González-Doria, Las Reinas de España (Madrid 1986).
* A. W. Lovett, Early Habsburg Spain, 1517-1598 (Oxford 1986).
* John Lynch, Spain 1516-1598. From nation state to world empire (Oxford 1991).
* Geoffrey Parker, Philip II (Chicago / La Salle 1996).
* Henry Kamen, Philip of Spain (New Haven / London 1997).
* Manuel Ríos Mazcarelle, Reinas de España. Casa de Austria (Madrid 1998).
* L. Cabrera de Córdoba, Historia de Felipe II, rey de España, J. Martínez Millán and C.J. ed the Carlos Morales (Madrid 1998).
* Paula Sutter Fichtner, The Emperor Maximilian II (New Haven 2001).
* Pedro Gargantilla, Enfermedades de los reyes de España. Los Austrias. De la locura a la impotencia de Juana de Carlos II el Hechizado (Madrid 2005).

## İstinadlar