open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İvan Meşşaninov

**İvan İvanoviç Meşşaninov** (; ) — arxeoloq və dilçi, 1932-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki, 1936–1937-ci illərdə 1936–1937-ci illərdə SSRİ EA-nın Azərbaycan filialının Tarix, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun direktoru, 1945-ci ildə isə AEA-nın fəxri akademiki, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1945).

## Həyatı
İvan İvanoviç Meşşaninov 1883-cü il dekabrın 6-da hazırkı Başqırdıstanın Ufa şəhərində anadan olmuşdur. 1932-ci ildə SSRİ EA-nın akademiki, 1945-ci ildə Azərbaycanda akademiya yaradılanda o, Azərbaycan SSR EA-nın fəxri üzvü seçilmişdi, Azərbaycan alimləri ilə, o cümlədən Heydər Hüseynovla şəxsən tanış idi. İ. İ. Meşşaninov Qara dənizin şimal sahillərində və Cənubi Qafqazda arxeoloji qazıntılara rəhbərlik etmişdir. 1926–1927-ci illərdə Xocalı (Qarabağ) və Qızılvəngdə (Naxçıvan), 1933-cü ildə Örənqalada (Beyləqan) arxeoloji qazıntılar aparmış, Mil düzündə küp qəbirlər, Daşkəsəndə tsiklop tikililər aşkar etmişdir. Azərbaycanın qədim tarixinə, arxeologiyasına dair bir sıra əsərin müəllifidir. İ. İ. Meşşaninovun elmi kadrların hazırlanmasında da mühüm xidmətləri olmuşdur. Görkəmli Azərbaycan alimlərindən Məmmədağa Şirəliyev, Əbdüləzəl Dəmirçizadə, İshaq Cəfərzadə, Saleh Qazıyev və başqaları onun yetirmələri olmuşlar. O, 1936–1937-ci illərdə SSRİ EA-nın Azərbaycan filialının Tarix, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun direktoru olmuşdur. Akademik İ. İ. Meşşaninov Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni, Lenin ordeni və medallarla təltif olunmuş, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. 1967-ci il 16 yanvar tarixində keçmiş Leninqradda (indiki Sankt-Peterburqda) vəfat etmişdir.

## Mükafatları
İki dəfə "Stalin" mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdü.

"Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

1945-ci ildə peşəkar arxeoloq və dilçiyə "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı" adı verilmişdi.

## Əsərləri
* Эламские древности, П., 1917;
* Халдоведение. История древнего Вана, Баку, 1927;
* Введение в яфетидологию, Л., 1929;
* Язык Ванской клинописи, Л., 1935;
* Новое учение о языке. Стадиальная типология, Л., 1936;
* Общее языкознание, Л., 1940;
* Члены предложения и части речи, М. — Л., 1945;
* Глагол, Л., 1949;
* Грамматический строй урартского языка, ч. 1–2, Л., 1958–1962;
* Структура предложения, М. — Л., 1963;
* Эргативная конструкция в языках различных типов, Л., 1967.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nikolay Dmitriyev

**Nikolay Konstantinoviç Dmitriyev** () — türkoloq, dilçi. professor, əməkdar elm xadimi

## Həyatı
Nikolay Konstantinoviç Dmitriyev 1898-ci il avqustun 28-də Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Türkologiya elminin görkəmli nümayəndəsi 1928-ci ildə yazdığı "Serb və türk dillərinin qarşılıqlı təsirinə dair etüdlər" kitabı ilə məşhurlaşmışdı. Sonralar o, "Qaqauz etüdləri", "Türk dilinin quruluşu", "Qumuq dilinin qrammatikası" və s. elmi əsərlərin müəllifi olmuşdur. 

SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü həm də Leninqrad və Moskva universitetlərinin professoru, əməkdar elm xadimi idi.

## Əsərləri
*Строй турецкого языка. М. 1939;
* Грамматика кумыкского языка. М., 1940;
* Грамматика башкирского языка. Л., 1948;
* Строй тюркских языков. Сб. избр. трудов. М., 1962.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Дмитриев, Николай Константинович  на сайте Башкирского государственного университета
* *Марат Зайнуллин*, «Возникновение и развитие башкирской филологии теснейшим образом связано с именем Николая Константиновича Дмитриева»  // ИА «Башинформ», 27 июня 2008
Donuzütən (bulaq)

**Donuzütən (bulaq)** – Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun ərazisində mineral bulaq.

## Ümumi məlumat
Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində yerləşən bu mineral bulaq Viləş çayının sağ sahilində 22 kükürdlü bulaqdan ibarətdir. Tədqiqatçıların ehtimalına görə hidronim keçmişdə isti bulaqlardan birinə çöl donuzunun (qabanın) düşüb ütülməsi səbəb olmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Respublikası ərazisində donuz komponentli oronimlərin sayı 300-dən çoxdur.

## Mənbə
* '''Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. I cild, səh.168.

## Xarici keçidlər
Kosmos (dəqiqləşdirmə)

**Kosmos** ( — «dünya»):

* Kosmik fəza — Fəzanın kosmik obyektlərdən kənarda yerləşən sahəsi.
* Kosmos (fəlsəfə) — xaosa əks olan tənzimlənən dünya.
* Kosmos-366 — 
* Kosmos (bitki) — 
* Kosmos (kitab) — 
* Kosmos (film, 2009) — 
* Kosmos (fəlsəfə) — 
* Kosmos (peyk) — 

## Hesablama texnikası
* Cosmos - əməliyyat sistemi.
* COSMOS (telekomunikasiya) - kadrların paylayıcı uçot sistemi.
* COS/MOS - inteqral sxemlər.
* CoSMoS - genetik modelləşdirilmə elmi-tədqiqat layihəsi.
* COSMOS - genetik modelləşdirilmə proqram təminatı.
Çuğundur şirəsi

**Çuğundur şirəsi** — qida qəbulundan (əsasən nahar və şam yeməyindən) sonra, əsasən müalicə məqsədilə, eləcə də isti günlərdə susuzluğu yatırmaq üçün içilir.
Çuğundur şirəsi hemoqlabini artırır və bütövlükdə qanın tərkibinin yaxşılaşmasına kömək edir. O, xüsusən qadınlar üçün faydalıdır. Qadınlar gündə ən azı hər birindən yarım litr olmaqla kök və çuğundur şirəsi qarışığı içməlidir. İlk vaxtlar yalnız çuğundur şirəsi içmək məsləhət deyil. Belə ki, çuğundur şirəsi olduqca qüvvətli təmizləyici xassəyə malikdir. Onu qəbul edərkən azca baş gicəllənməsi və yüngül öyümə hiss edə bilərsiniz. O, digər şirələrlə birgə (daha çox kök şirəsi ilə) istifadə olunduqda xoşagəlməz təsirlərdən qaçmaq olar.

Çuğundur şirəsinin gündəlik istifadəsi gündə iki dəfə 1–1,5 stəkan olmalıdır.

Çuğundurda dəmir çox olmasa da o, qanda qırmızı qan cisimlərinin miqdarının artmasına kömək edir. Çuğundurda natrium (50 %) və kalsium (5 %) da optimal miqdardadır. Məhz bu nisbət lazımdır ki, bişmiş qidaları qəbul etmək nəticəsində qan damarlarında əmələ gələn artıq miqdarda kalsium həll olsun.

Çuğundur şirəsi damar genişlənməsi, tromboflebit, qanın laxtalanması sisteminin pozulması, hipertoniya və digər ürək-damar xəstəlikləri zamanı daha faydalı olur.

Çuğundurda olan digər faydalı elementlər kalium (20 %) və xlordur (8 %). Kalium orqanizmin bütün fizioloji funksiyaları üçün lazımdır, xlor isə qara ciyəri, böyrəkləri və öd kisəsini təmizləmək üçün əla vasitədir.

Kök–çuğundur şirəsi qarışığı orqanizmi kifayət qədər fosfor və kükürd ilə təmin edir. Bu qarışıqda kifayət qədər çox olan A vitamini qırmızı qan cisimlərinin artmasının ən yaxşı təbii stimullaşdırıcısıdır və bütövlükdə qanın tərkibini yaxşılaşdırır.

Böyrəkləri və öd kisəsini təmizləmək üçün ən yaxşı vasitə kimi kök, çuğundur və kokos qozu şirələrinin qarışığı istifadə olunur. Əgər, bu qarışıq düzgün hazırlanarsa, onda qarışığın tərkibində çoxlu miqdarda qələvi elementlər – kalium, natrium, kalsium, maqnezium, çoxlu miqdarda dəmir, fosfor, kükürd, silisium və xlor, həm də optimal miqdarda olacaqdır.

Kök–çuğundur–xiyar qarışığı öd kisəsindən və böyrəklərdən qumu və daşları kənarlaşdırmaq üçün ən yaxşı vasitədir.

Öd kisəsindəki qum və daşdan azad olmaq üçün gündə 3–4 dəfə yarım stəkan kök–çuğundur–xiyar şirəsi qarışığı içmək lazımdır.

## Həmçinin bax
* Çuğundur

## İstinadlar
Yerkökü şirəsi

**Yerkökü şirəsi**  —  yerköküdən hazırlanan şirə.

İnsan öz vəziyyətindən asılı olaraq gündə 0,5 litrdən 3-4 litrə qədər kök şirəsi içə bilər. Bu şirə orqanizmə öz funk-siyasını normallaşdırmaq imkanı vеrir. Kök şirəsi A vitamininin ən zəngin mənbəyidir. Onda həmçinin çoxlu miqdarda B, C və D vitaminləri var. Kök şirəsi iştahı və qida həzmini yaxşılaşdırır, həmçinin dişlərin vəziyyətinə yaxşı təsir еdir. Çiy kök şirəsi yaraları sağaltmaq və hətta xərcəng şişini aradan qaldırmaq qabiliyyətinə malikdir. O, immunitеti artırır, görmənin yaxşılaşmasına və göz xəstəliklərinin (oftolmiya və konyuktivit) müalicəsinə kömək еdir. Kök şirəsi nəfəs orqanlarının işini normalaşdırır, çənənin üz tərəfinin xəstəliklərindən azad olmağa kömək еdir. Kök şirəsi əsəb sistеmini möhkəmlədir, unikal еnеrji və güc mənbəyidir. Kök şirəsi dərinin vəziyyətini yaxşılaşdırır, dеrmatit və digər dəri xəstəlikləri ilə mübarizə aparmaq imkanı yaradır. Kök şirəsi yaraları və xərcəng şişlərini yox еtmək qabiliyyəti bilindikdə onu XX əsrin möcüzəsi adlandırdılar. Amma lazımi nəticə əldə еtmək üçün kök şirəsi düzgün hazırlanmalıdır. Bundan başqa kök şirəsi istifadə еdilərkən qatılaşmış şəkərə, nişastaya və hər hansı una malik qidadan imtina olunmalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, şirənin kеyfiyyəti onun hazırlanma üsulundan çox asılıdır.

## Həmçinin bax

*Yerkökü
Pomidor şirəsi

**Pomidor şirəsi** — pomidordan hazırlanan şirə. Bu şirə ən çox asan əldə olunan və faydalı məhsullardandır. O, natrium, kalsium, kalium və maqnezium ilə zəngindir. Pomidorda kifayət qədər çox miqdarda limon və alma turşusu və müəyyən qədər turşəng turşusu var. Bu turşular mübadilə prosesini həyata keçirmək üçün insan orqanizminə lazımdır və təzə dərilmiş pomidor bu maddələrin ən yaxşı mənbəyidir. Bu tərəvəzlərin termiki təsirə məruz qoyulması arzu olunan deyil, çünki, bu halda həmin turşular qeyri-üzvi maddələr çevrilirlər və orqanizm üçün lazımsız olurlar. Əksər hallarda böyrəklərdə və sidik kisəsində daş əmələ gəlməsinin əsas günahkarı bişirilmiş və ya konservləşdirilmiş pomidor və ya onun şirəsidir.

## Həmçinin bax
* Pomidor dolması
* Pomidor turşusu

## İstinadlar
Nereidalar

**Nereidalar** () — yunan mifologiyasında sayı 50 (bəzi mənbələrdə 100) olan Nerey və Doridanın qızları. Dəniz ləpələrinin tərənnümçüləri sayılan qayğısız nereidalar gah delfinlərlə oynayar, nəğmələr oxuyar, gah da bir əlişi ilə məşğul olarmışlar.

Nereidalar adlarına müvafiq olaraq insana ziyan verməyən öz yaraşıqlığı ilə onların ruhunu oxşayan dəniz hadisələrinin şəxsləşdirilmiş personajlarıdırlar. XXIV orfik nəğmə onlara həsr edilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, ISBN 978-88-476-2283-8
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şamaxı mütəkkəsi

## Tərkibi
Xəmir üçün: əla növ buğda unu — 500q, yumurta — 2 ədəd, kərə yağı — 100q, süd — 1 stəkan, şəkər kirşanı — 50q, maya — 10q, duz. İçlik üçün: ərik povidlası — 150q, şəkər tozu — 100q, vanil — 1/3q, üstünə səpmək üçün şəkər kirşanı — 50q.

### Hazırlanma qaydası
Maya isti süd içərisində açılır, üzərinə yumurta, duz, şəkər kirşanı əlavə edilib yaxşıca qarışdırılır. Sonra un əlavə edilib 15 dəqiqə ərzində xəmir yoğrulur. Yetişmək üçün xəmir 1,5 saat isti yerdə saxlanılır. Eyni zamanda ərik povidlası şəkər tozu ilə qarışdırılıb qatı kütlə əmələ gəlincə bişirilir və soyudulur. Xəmir 4–5 mm qalınlığında yayılıb üzərinə ərinmiş kərə yağı sürtülür və üsbucaqlar formasında kəsilir. Kəsilmiş xəmirlərin hər birinə içlik qoyulub üçbucağın təpəsi məmulatın üstündə qalmaq şərtilə burulub borucuq şəklinə salınır. Məmulat 190–200 °S temperaturda 10–15 dəqiqə ərzində qızdırıcı cihazda bişirilir.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* Şamaxı mütəkkəsi

## Həmçinin bax
Lənkəran külçəsi

## Tərkibi
Xəmir üçün: 1-ci növ buğda unu – 460q, maya – 10q, şəkər – 70q, yumurta – 1 əd., xama – 32q, xaşxaş – 6q, kərə yağı – 50q, duz.
İç üçün: 1-ci növ buğda unu – 200q, şəkər kirşanı – 95q, kərə yağı – 100q, zəfəran – 0,2q.

### Hazırlanma qaydası
Un, şəkər və xama ilə mayalı xəmir yoğrulur. İç hazırlamaq üçün kərə yağı, şəkər kirşanı və zəfəran şirəsi çalınır və un əlavə edilir. İç dağıla bilən kütlədən ibarət olur. Xəmir gəldikdən sonra onu yayır, üzərinə kərə yağı sürtülür, bir neçə dəfə əl ilə yayıb qatlayır və yumşaldılır. Xəmir 80 q çəkidə doğranır, 0,8–10 sm qalınlaqda kvadrat formada yayılır, üzərinə 30–32 qram iç qoyulur və qıraqları mərkəzə tərəf birləşdirilir. Sonra iki əl arasında basılmaqla yayılır və ona dairəvi forma verilir. 45–50 dəq. istirahətə qoyub üzərinə yumurta sürtülür, xaşxaş səpilir və 180–200 °S tempraturda 20–25 dəq.bişirilir.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* Lənkəran külçəsi 

## Həmçinin bax
Tər halva

## Tərkibi
Əla növ buğda unu — 400q, ərinmiş yağ — 200q, doşab — 250q və ya şəkər tozu — 200q, darçın — 2q.

### Hazırlanma qaydası
Tavada qızdırılmış yağa un əlavə edilib qızılı rəngə çatınca qovrulur. Sonra buna doşab və ya şəkər şərbəti qatılır və arası kəsilmədən qarışdırılaraq qızdırılır. Halva dayaz desert boşqaba qoyulur, üstünə darçın səpilir. Bəzən halvanı lavaşa bükürlər. Doşab əvəzinə baldan da istifadə etmək olar., bu zaman halvanın keyfiyyəti yaxşılaşır.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* Tər halva

## Həmçinin bax
Quba tıxması

## Tərkibi
Xəmir üçün: Əla növ buğda unu — 520q, kərəli marqarin — 190q, üzlü süd — 127q, yumurta — 2 əd., maya — 8q, zəfəran — 0 0,3q, duz. İç üçün: əla növ buğda unu — 130q, kərə yağı — 64q, şəkər — 127q, hil — 0,3q, muskat qozu — 0,3q.

## Hazırlanma qaydası
Xamirin yoğrulması və için hazırlanması Lənkəran külçəsində olduğu kimidir. Lakin xəmirə şəkər qatılmır. Hazır xəmir yayılır, üzərinə yağ sürtülür, dürmək formasında bükülür, dartılaraq 90–100 qramlıq tikələrə doğranır. Hər xəmir tikəsi vintvari burulur, azacıq yastılandırılır, üzərində çökək yerlər düzəldilir və oraya 35–40 q iç qoyulur. Xəmirin kənarları mərkəzə birləşdirilməklə için üstü örtülür. Birləşdirilmiş tərəfi aşağı olmaq şərtilə 90–100mm diametrdə dairəvi formada yayılır, üzərinə halqavari bəzək vurulur, 20–25 dəq istirahətə qoyuluru və səthinə yumurta sürtülüb 180–200 °S-də 35–40 dəqiqə bişirilir.

## Həmçinin bax
* Quba bükməsi
* Quba paxlavası

## Xarici keçidlər
* Quba tıxması
Şəki oyması

**Şəki oyması** —

## Tərkibi
Birinci növ buğda unu – 617q, şəkər – 195q, kərə yağı – 74q, süd və ya qatıq – 150q, yumurta – 2ədəd, maya – 10q, ədviyyat qarışığı (hil, zəncəfil, keşniş toxumu, muskat qozu, c.vüz, darçın) – 5q, zəfəran – 0,1q, xaşxaş – 3q, duz.

### Hazırlanma qaydası
Opara üsulu ilə mayalı yağlı şirin xəmir yoğrulur. Xaşxaş, yumurta sarısı və zəfəran şirəsinin bir hissəsi ovmanın üzərinin bəzənməsi üçün saxlanılır. Xəmir gəldikdən sonra 700–800 qramlıq paylar kəsilir, 15–20 mm qalınlıqda 180–190 mm diametrdə yayılır, üzərinə naxış vurulur, 25–30 dəqiqə saxlanıldıqdan sonra üzərinə zəfəranlı yumurta sürtülür. Xaşxaş səpilir, 30–35 dəqiqə ərzində 190–200 °S temperaturda bişirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəki oyması
Şəkər pendir

**Şəkər-pendir** — şəkər tozu, patka və vanilindən hazırlanan, Azərbaycanda geniş istifadə olunan şirniyyat.

## Hazırlanma qaydası
Bİr porsiya üçün 830 qram şəkər tozu, 250 q patka, 0,25 q vanilin istifadə olunur. Bir qazana şəkər tozu və su tökülüb 8–10 dəqiqə ərzində 105–110 °C temperaturda qaynadılır. Patka əlavə edib orta karamel nümunəsinə (nəmliyi 3–3,5% qalanadək) gəlincə bişirilir. Hazır karamel kütləsi mərmər masanın üzərinə (yağlanmış tavaya da tökmək olar) tökülüb 70–80 °C temperatura qədər soyudulur, vanil əlavə edilir. Karamel kütləsi övkələnir və tamamilə ağarınca əldə dartılır. Sonrakı əməliyyat şəkər kirşanı səpilmiş taxta massa üzərində aparılır. Burada karamel kütləsi baton şəklində yayılır və batonun ucu qayçı vasitəsilə əyri yastıq formasında tikəciklərə doğranılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəkər pendir

## Həmçinin bax
Fetida (nereida)

**Fetida** (, ) — yunan mifologiyasında nereida, Nerey və Doridanın qızı, Fassaliy əfsanəsinə görə kentavr Xironun qızı. Bədəninin aşağı hissəsi balıq kimi pulla örtülmüşdür.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qərənfilçiçəklilər

**** () —  aləminə aid bitki dəstəsi.

Bu sıraya aid nümayəndələrin böyük əksəriyyəti quraqlıq iqlim şəraitinə uyğunlaşmışdır.

Qərənfilçiçəklilərə qarabaşaq, rəvənd, çuğundur, ispanaq, turşəng kimi yeməli bitkilər daxildir.

Nümayəndələri arasında amarantın bir çox növü, qərənfil kimi dekorativ bağ bitkiləri, eləcə də kaktuskimilərin nümayəndələri astrofitum, himnokalisium, mammilyari kimi otaq bitkiləri də var.

## Fəsilələri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Qərənfilçiçəklilərə aid sirkən kimi alaq otları da daxildir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Həftə içi (qəzet)

**Həftə içi** — Azərbaycanda nəşr olunan gündəlik ictimai-siyasi qəzet

## Haqqında
Medianin İnkişafı Agentliyinin elektron bazasında qeydə alınmış "Həftə içi" ictimai-siyasi qəzeti 22 iyul 1998-ci ildən nəşr olunur. Qəzetin təsisçisi və baş redaktoru Sevinc Seyidovadır.

Fəaliyyətə başladığı andan bu günədək "Həftə içi" qəzetində boyük məktəb keçmiş əməkdaşlar sırasında hazırda Azərbaycanın müxtəlif televiziyalarında, radiolarında, dövlət qəzetlərində, agentliklərdə çalışan tanınmış jurnalistlər, ictimai xadimlər var.

Hazırda "Həftə içi" qəzetində çalışanlar arasında yazıçı-publisist Vüsal Tağıbəyli, siyasət yazarı Azad Əliyev və başqaları da var.

Qəzetin veb-saytı hafta.az vasitəsilə Azərbaycanda və dünyada baş verən son proseslərlə bağlı xəbərləri operatib\v şəkildə izləyə bilərsiniz.

## Xarici keçidlər
* http://http ://hafta.az/ 
* "Həftə içi" qəzetin bütün əməkdaşları ixtisar olundu
* "Həftə içi" qəzeti və saytı haqda bəyanat — Baş redaktor yaydı
Qambay Vəzirov

**Qambay Məmməd oğlu Vəzirov** (19 avqust 1899, Gümrü, İrəvan quberniyası) — 13 oktyabr 1937) — hərbi xadim, diviziya komandiri, general-mayor. Repressiya qurbanı.

## Həyatı
İlk (yeddiillik) təhsilini İrəvan kişi gimnaziyasında almışdır. 1918-ci ildə altı ay Türkiyədə işləmişdir. 1919-cu ildən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunda xidmət etmişdir. Hərbiyyə məktəbini bitirdikdən sonra 1920–1922-ci illərdə Qazaxda, Cəbrayılda və
Qarabağda sovet hakimiyyətinə qarşı çıxan daşnaklarla vuruşmuşdur.

## Hərbi təhsili
Vəzirov 1922-ci ildə Moskvaya Frunze adına Hərbi Akademiyaya göndərilmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra 1925-ci ilin avqustunda Azərbaycan Birləşmiş Hərbi Məktəbinin rəisi təyin olunmuş və burada işlədiyi iki ildə özünü təşəbbüskar komandir və qayğıkeş müəllim kimi göstərmişdir.

## Döyüş yolu
1927-ci ildə Zaqafqaziya milli hərbi məktəbləri birləşdirildikdən sonra Vəzirov 3-cü Qafqaz atıcı diviziyasının, 1928-ci ildə isə Azərbaycan atıcı diviziyasının qərargah rəisi təyin edilmişdir. Azərbaycan atıcı diviziyası onun rəhbərliyi ilə 1929-cu ilin avqust-sentyabrında Əlahiddə Qafqaz ordusunun ilk manevrlərində uğurla iştirak etmişdi.

Vəzirov nümunəvi döyüş komandiri kimi, 1930–1932-ci illərdə Belorusiya hərbi dairəsi 111-ci atıcı alayının komandiri, eyni zamanda, Jizdra şəhər qarnizonunun rəisi vəzifələrində çalışmışdı. 1932-ci ildə o, Azərbaycan atıcı diviziyasının komandiri və komissarı təyin edilmiş, bilik və təcrübəsini respublikada hərbi kadrların hazırlanmasına həsr etmiş, "Qırmızı Ulduz" ordeni ilə təltif olunmuşdu.

## Ölüm səbəbi
1937-ci ilin iyununda terrorçu-əksinqilabi milli təşkilatın rəhbəri olmasına dair saxta ittihamlar əsasında həbs edilərək, güllələnmişdir. SSRİ Ali Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının 1956-cı il 28 iyul tarixli qərarı ilə Vəzirova ölümündən sonra bəraət verilmişdir.

## Mükafatları
* "Qırmızı Ulduz" ordeni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Везиров Гамбай Мамед оглы — rosgenea.ru 
* 33 yaşında general olan ilk azərbaycanlı
Şərur döyüşü

**Şərur döyüşü** — Ağqoyunlu Əlvənd mirzə və Şah İsmayıl Səfəvinin qoşunları arasında həlledici döyüş.

## Arxa plan
1500-cü ilin sonunda Şirvanda Gülüstan qalasından bir qədər aralı Cabanı adlı yerdə Şirvanşah Fərrux Yasara qalib gələn, 1501-ci ilin yazın da isə, Bakını tutan İsmayıl Səfəvi Gülüstan qalasını hələ də mühasirədə saxlayarkən, Ağqoyunlu Əlvənd Mirzənin böyük bir qoşunla onun üstünə gəldiyindən xəbər tutur. İsmayıl təcili qaydada mühasirəni götürüb, Əlvənd Mirzənin ordusunu Şirvana buraxmamaq üçün tədbirlər gördü və Naxçıvana doğru hərəkət etdi. Kür çayını keçmək niyyəti baş tutmayan Əlvənd Mirzə İsmayıla məktub göndərib, Şirvana qayıtmağı və həmin vilayəti idarə etməklə kifayətlənməyi tələb etsə də, rədd cavabı aldı. Belə olduqda, o, Naxçıvandan çıxıb şm.-q.-ə doğru getdi və Şərur düzündə dayanaraq qəti döyüşə hazırlaşmağa başladı.

## Döyüş
İsmayıl Arazın cənub sahili boyunca hərəkət edərək, Naxçıvan bölgəsində çayı keçdi və düşməni qarşılamağa tələsdi. Tarixi qaynaqlarda ağqoyunluların ordusunun sayı 10.000–30.000, qızılbaşların isə 7 minlik ordusu var idi. Rocer Savoriyə görə, Ağqoyunlu dövlətinin ordusu say etibarilə Səfəvilərdən 4 dəfə çox olmuşdur.

1501-ci ilin ortalarında Şərur düzündə həlledici döyüş baş verdi. Döyüşdə İsmayıl yüksək sərkərdəlik məharəti və hünər nümayiş etdirərək, ağqoyunlu sərkərdələrinin bir neçəsini şəxsən qılıncdan keçirdi. Öz sərkərdələrinin başlarını qızılbaşların nizələrində görən ağqoyunlu qoşunları vahimə içərisində qaçmağa başladılar. Əlvənd Mirzə Ərzincana qaçmaqla xilas ola bildi. Qızılbaşlar zəngin qənimət ələ keçirdilər. Şərur qələbəsindən dərhal sonra İsmayıl təntənə ilə Təbrizə daxil oldu və özünü şah elan edərək Azərbaycan Səfəvilər dövlətinin əsasını qoydu.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* Roemer, H. R. (1986). "The Safavid period". In Lockhart, Laurence; Jackson, Peter (eds.). The Cambridge History of Iran, Volume 6: The Timurid and Safavid Periods. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 189–351. ISBN 0-521-20094-6.
*
Qurbanəli Şərifzadə

**Şərifzadə (Şərifov) Qurbanəli** () — maarifçi ziyalı, publisist, xeyriyyəçi. Əziz Şərifin atasıdır.

## Həyatı
Gürcüstan dağ yollarının, Şahtaxtı-Maku dəmir yolunun çəkilişində icarəçi mühəndis kimi iştirak etmişdir. Milli təhsilin, mətbuat və mədəniyyətin fəal müdafiəçisi idi. M. T. Sidqinin Naxçıvanda açdığı "Tərbiyə" məktəbinin və Naxçıvan teatrının inkişafına maddi və mənəvi yardım göstərmişdir. H. Cavidin gənclik dövrü mənəvi təkamülündə mühüm rolu olmuşdur.

C. Məmmədquluzadənin əməl və məslək dostlarından olmuş, 1908-ci ildən başlayaraq "Molla Nəsrəddin"in nəşrində ədibə dəstək vermiş, jurnalda ara-sıra "Leylək" imzası ilə çıxış etmişdir. O, 1909-cu ildə çıxan müxtəlif nömrələrdə (10, 18, 21, 22, 27, 28, 42, 44, 49, 50) və 1910-cu ilin 14-cü nömrəsində "Məşədi Mozalanbəy" imzası ilə felyetonlar çap etdirmişdir. "Mozalan bəyin səyahətnaməsi"nin İrəvana və Naxçıvana aid hissələrinin müəllifidir.

C. Məmmədquluzadə, Ə. Haqverdiyev, F. Köçərli, M. Ə. Sabir, Ö. F. Nemanzadə və Ə. Qəmküsarla dostluq əlaqələri saxlamışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* İ. Həbibbəyli. Cəlil Məmmədquluzadə: Mühiti və müasirləri, B., 1997.
* Kamal Camalov. Mollanəsrəddinçilərin maarifçilik ideyaları. Bakı: Elm və təhsil, 2015.

## Həmçinin bax
* Əziz Şərif
Nəsrulla Şeyxov

**Nəsrulla Əsəd oğlu Şeyxov** () – maarifçi, teatr xadimi.

## Həyatı
Uşaqlığı "Məddah" təxəllüsü ilə şeirlər yazan atası ilə birlikdə Naxçıvan da və Kərbəlada (İraq) keçmişdir. XIX əsrin 80–90-cı illərində C. Məmmədquluzadə ilə birlikdə Naxçıvanın teatr həyatında iştirak etmiş, M. F. Axundovun "Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah" komediyasında Hatəmxan ağa, E. Sultanovun "Azərbaycan qızı" pyesində Pəri rollarında oynamışdır. İran məşrutə hərəkatında yaxından iştirak etmiş, məşrutəçi kimi "Cəmşid" ləqəbi ilə tanınmışdır. Tiflis şəhərində "Hümmət" təşkilatı Naxçıvan şöbəsinin yaradılmasında mühüm rol oynamışdır. İranda, Həştərxanda həbsdə olmuşdur. İranın Rəşt şəhərində kommunist firqəsinin məsul katibi olan Ş. müxalif qüvvələrlə gedən vuruşmalarda faciəli surətdə həlak olmuşdur.

## Mənbə
* Xəlilov Ə., Naxçıvan teatrının tarixi, B., 1964;
* Həbibbəyli İ., Cəlil Məmmədquluzadə: Mühiti və müasirləri, B., 1997.

## Həmçinin Bax
Bağ qərənfili

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Arealı
Bitkinin vətəni Aralıq dənizi ətrafıdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 80 sm-ə qədər olan çoxillik ot bitkisidir. Yarpaqları uzunluğu 15 sm-ə qədər olub, sadə və kənarları tamdır. İyun-oktyabr aylarında çiçəkləyir.

## Ekologiyası
Münbit və rütubətli torpağı sevir. Geniş şəkildə becərilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ötən ilin son gecəsi (film, 1978)

**Ötən ilin son gecəsi** — Azərbaycan Televiziyasında çəkilmiş tele-tamaşa.
## Məzmun
Film Azərbaycan Televiziyası tərəfindən 1978-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film anaya, evin ocağını sönməyə qoymayan, əmin-amanlıq və sakitliyi qoruyan qadına həsr olunmuşdur. Bu, qadın filmidir. Psixoloji film yazıçı Anarın eyniadlı pyesi əsasında çəkilib. Filmdə hadisələr yeni il ərəfəsində baş verir.

## Televiziya tamaşasının heyəti

### Televiziya tamaşasının üzərində işləyənlər
:**Əsərin müəllifi:** Anar
:**Quruluşçu rejissorlar:** Ramiz Həsənoğlu, Tariyel Vəliyev
:**Quruluşçu operator:** Eldar Abbasbəyli
:**Quruluşçu rəssam:** Rəfael Əsədov
:**Operatorlar:** Zakir Muxtarov, Yusif Yaqubov, İzzət Əzizov
:**Səs rejissoru:** Sabir Əliyev
:**Qrim rəssamı:** Aslan Qafarov
:**İşıq tərtibatçıları:** Məhərrəm Əhmədov, Arif Zamanov
:**Videoyazı mühəndisləri:** H.Abdullayev, İ.Əsgərov, Ə.Aşurov, H.Sadıqzadə
:**Səs operatoru:** L.Əliyeva
:**Rejissor köməkçisi:** A.Ağazadə

### Rollarda
:Zərnigar Ağakişiyeva — Həmidə
:Rafael Dadaşov — Rüstəm
:Mübariz Mustafayev — Tofiq
:Svetlana Vahidova — Dilarə
:Sevil Xəlilova — Gülarə
:Hamlet Qurbanov — Süleyman
:Sadıq Hüseynov — poçtalyon
:Mahirə Yaqubova — Leyla
:Şahin Mehdiyev — Vaqif
:Yusif Vəliyev — Qəzənfər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Mirzə Əbülqasım Sultanov

**Sultanov Əbulqasım** () — ziyalı, maarif və teatr xadimi.

## Həyatı
Cəlil Məmmədquluzadə ilə eyni vaxtda Naxçıvan şəhər üçsinifli ibtidai məktəbində təhsil almış, hər ikisi bir il də (1882) Zaqadqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasına daxil olmuş, üç il eyni sinifdə oxumuşlar. Lakin xəstəliyi ilə əlaqədar 1885-ci ildə bir il sinifdə qalan Ə.Sultanov seminariyanı 1888-ci ildə bitirərək, Şahtaxtı məktəbinə təyinat almış və 1896-cı ilədək bu məktəbdə əvvəlcə müəllim, sonra isə nəzarətçi (müdir) vəzifəsində çalışmışdır.

1896–1908-ci illərdə indiki Cəlilkənddə zemstvo məktəbində müdirlik etmişdir. Naxçıvanda C.Məmmədquluzadənin başçılıq etdiyi maarifçilik hərəkatının fəal iştirakçılarından, Naxçıvan teatrının tamaşalarında əsas rolların, xüsusən qadın rollarının (M.F.Axundovun "Müsyö Jordan və Dərviş Məstəli şah" komediyasında Gülçöhrə, E.Sultanovun "Azərbaycan qızı" pyesində Sənəm, Ə.Haqverdiyevin "Dağılan tifaq" faciəsində Sona xanım, "Pəri-Cadu" dramında Şamama və s.) mahir ifaçılarından olmuşdur.

Ü.Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında Məcnunun atası, Z. Hacıbəyovun "Əlli yaşında cavan" musiqili komediyasında Qulu rollarınıda məharətlə yaratmışdır. Tələbəlik illərində yazdığı "Ədəbiyyatşünaslıq dəftəri" icmal formalı kiçik dərs vəsaitidir. Molla Nəsrəddinin lətifələrini rus dilinə çevirmişdir. Tərtib etdiyi "Ədəbi nümunələr müntəxəbatı"nda 19 əsr – 20 əsrin əvvəli şairlərinin əsərləri toplanmış dır. Ciddi elmi-siyasi əhəmiyyətə malik "İranda qayda-qanun yoxdur" (1912) adlı fəlsəfi-publisistik traktatı var.

Uşaqları: Mənsur Sultanov, Dilbər Sultanova, Süsən Sultanova.
## Ədəbiyyat
* İ. Həbibbəyli, Cəlil Məmmədquluzadə: Mühiti və müasirləri, B., 1997.

## İstinadlar
Qalateya (nereida)

**Qalateya** ( süd kimi ağ) — yunan mifologiyasında nereida, Nerey və Doridanın qızı.

## Həmçinin bax
Xəzri (avtomat)

**Xəzri** — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin əməkdaşları tərəfindən təkmilləşdirilimiş döyüş silahı, avtomat.

AK-74M-in bazası üzərində yaradılmışdır.

Avtomatın istehsalı ən əsası xüsusi təyinatlı dəstələr üçün nəzərdə tutulmuşdur. Amma plana görə 2020-ci ilə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin inventarında olan bütün atıcı silahların təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Çox güman ki, nəzərdə tutulan silah elə Xəzri olacaqdır.

Silahın üzərinə kolimatrik nişangah, avtomat tutacağı, və s. bu kimi atıcılıq qabiliyyətini artıran qurğular quraşdırılmışdır.

## İstinadlar
Meri Somervill

**Meri Ferfaks Somervill** (26 dekabr 1780-ci il – 28 noyabr 1872-ci il) – şotland yazıçısı və alimi. Onun dövründə alim qadının mövcudluğu qeyri-adi bir məsələ idi. O riyaziyyat və  astronomiyanı öyrənirdi. Karolina Gerşeldən sonra Birləşmiş Krallıqda şöhrət qazanmış ikinci qadın idi.

## Həyatı
Birinci həyat yoldaşının vəfatından qalan vəsaiti Meri Somervill elm öyrənməyə sərf etməyə başlayır. Onun bu həvəsini ikinci həyat yoldaşı da dəstəkləyir. O, dövrünün tanınmış elm insanları ilə tanış olur və onlar Meri Somervillin istedadına diqqət edirlər.

*Elmi bilikləri yayma cəmiyyətindən* bir sıra kitabların tərcüməsinə razılıq alır və 1831-ci ildə *Şeytanın mexanizmi* kitabını dərc etdirir. Kitab qısa zamanda onu məşhur edir. O bildirir ki, " mən Laplasın cəbr kitabını ümumi (sadə) dilə çevirdim". Onun digər kitabları * Connexion fizika elmi*(1834),*Fiziki coğrafiya*(1848) və *Molekulyar və mikroskopik elm*(1869) adlanır. Meri Somervill həmçinin cəbrdə *dəyişənlər* anlayışına xeyli yenilik gətirir.1835-ci ildə o və Karolina Gerşel Kral astronomik cəmiyyətinin birinci qadın üzvləri olurlar.

Onun populyarlığının səbəbi elmə dərindən bağlılığı və dəqiq üslubu idi. 1869-cu ildə o Kral coğrafiya cəmiyyətinin *Viktoriya medalını* alır.

28 noyabr 1872-ci ildə o  Neapolda vəfat edir.

## Adının əbədiləşdirilməsi
Oksfordda  bir kollec onun şərəfinə  Somervill kolleci adlandırılır.. (74 ° 44'N, 96 ° 10'W)də yerləşən ada **Somervill adası** adlandırılır. Onun şərəfinə astreoid -5771 Сомервилл, Ayda kraterlərdən biri onun şərəfinə adlandırılıb .

## Əsərləri
* Somerville, Martha. *Personal Recollections, From Early Life to Old Age, of Mary Somerville*. Boston: Roberts Brothers, 1874. (written by her daughter) Reprinted by AMS Press (January 1996), ISBN 0-404-56837-8  Fully accessible from Google Books project.
* Neeley, Kathryn A. *Mary Somerville: Science, Illumination, and the Female Mind*, Cambridge & New York: Cambridge University Press, 2001.

## İstinadlar

## Haqqında materiallar
*"Mary Fairfax Somerville", Biographies of Women Mathematicians, Agnes Scott College
* ''Mary Somerville'' , an article by Maria Mitchell, Atlantic Monthly 5 (May 1860), 568-571.
* Mary Somerville's Biography – by M.T. Bruck, *Journal of the British Astronomical Association*, vol.106, no.4, 201-206.
*Women in Science
* Bibliography from the Astronomical Society of the Pacific
Təbiətşünaslıq

thumb|right|300px|1728-ci ildə ''Ensiklopediya'' çap ediləndən təbiət elmlərinin inkişafı cədvəli
**Təbiətşünaslıq** —  Bütün  təbiət elmlərini tam kimi öyrənən elm sahəsi. Tədqiqatda təcrübələrə deyil, müşahidələrə əsaslanır və sistemləşirilərək elmi ictəmaiyyətə təqdim edilir. Çox böyük anlayış olaraq, elmlərin mütləq əksəriyyətini özündə birləşdirir.  Bir zamanlar dünyanın müxtəlif bölgələrinin alimləri bu sahədə tədqiqatlarını bir-biri ilə əlaqə olmadan aparırdılar. Hal-hazırda isə elmi nəticələr çox bağlı olaraq  qarşılıqlı inkişaf edir. 

Təbiətşünaslıq təqribən 3000 min əvvəl meydana gəlib. Konkret elm sahələrinə bölünmə tədricən elmi biliklər artdıqca baş verib. Böyük zamnan kəsiyində elmlə ancaq filosoflar məşğul olurdular. Ticarətin inkişafı ilə coğrafiya, texnikanın inkişafı ilə isə fizika və kimya inkişaf etməyə başladı.

## İstiqamətləri
* Astronomiya
* Biologiya
* Biofizika
* Biokimya
* Genetika
* Coğrafiya
* Geologiya
* Radiobiologiya
* Radiokomya
* Fiziki kimya
* Kimya

## Ədəbiyyat

*  Новосадов Б. К. Гуманитарная миссия естествознания .http://www.zpu-journal.ru/e-zpu/2009/1/Novosadov/. " Знание. Понимание. Умение" elektron jurnalı.2009.№ 1 - Философия. Политология, 
* Новосадов Б. К. Концепция современного естествознания в высшем образовании в XXI веке.http://www.zpu-journal.ru/zpu/2005_3/Novosadov/24.pdf. Знание. Понимание. Умение" elektron jurnalı.2009.№ 3 s.190-191.

## İstinadlar
ANS ÇM

**ANS ÇM Radiosu** — Azərbaycanda ilk özəl radio kanalı.

## Tarixçə
1994-cü ilin mayın 28-də Azərbaycanın müstəqilliyi günündə "ANS ÇM" radiostansiyası efirə çıxdı. Stansiya, Zoologiya İnstitutunun binasında kirayəyə götürülmüş kiçik bir otaqda fəaliyyət göstərirdi.
Radio stansiyaya Vahid və Seyfulla Mustafayevlərin qardaşı Çingiz Mustafayevin adı verilib.
ANS ÇM Radiosunun həftəlik yayımının ümumi həcmi 168 saat təşkil edir.

Milli Televiziya və Radio Şurasının 27 aprel 2007-ci il tarixli qərarı ilə "ANS" Müstəqil Yayım və Media Şirkətinə radio yayımı üçün 6 il müddətinə xüsusi razılıq (lisenziya) verilmişdir.

2014-cü ilin yazından etibarən "Qafqaz Top 10"luq layihəsini yayımlayır. Bu layihədə bütün Qafqaz xalqlarının, o cümlədən azərbaycanlı, erməni, gürcü və digər millətdən olan müğənnilərin mahnıları səsləndirilir. Layihə bəzi media orqanları tərəfindən tənqid edilmişdi. "Xəbərçi" verilişinin qonağı olmuş Mirşahin Ağayev açıqlamasında "ANS ÇM Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevin adını daşıyır, Azərbaycan Dövlət Radiosu hər gün saat 13:00-dan 14:00-a kimi erməni dilində verilişlər hazırlayır, CBC kanalı hər gün saat 16:00-dan 17:00-a kimi erməni dilində xəbərlər yayımlayır, Azərbaycanda erməni dilində sayt var (armenia.az), bu baxımdan ANS ÇM də dövlətin apardığı ideoloji siyasətə yaxındır" demişdi.

18 iyul 2016-cı ildə ANS TV ilə birlikdə fəaliyyətini dayandırmışdır. 

16 fevral 2023-cü ildə fəaliyyətini internet yayımı ilə davam etdirir.

## Həmçinin bax
* ANS Şirkətlər Qrupu
* ANS TV
* ANS Press
* Çingiz Mustafayev Fondu
* Bakı Film

## Xarici keçidlər
* ANS ÇM | Web
* ANS ÇM | Facebook
* ANS ÇM | Twitter
* ANS ÇM | Instagram
* ANS ÇM | Telegram

## İstinadlar
Odissey

**Odissey** (; ) — qədim yunan mifologiyasında personaj və İtaka çarı, Penelopanın əri və Telemaxın atası. Onun Troya müharibəsində iştirakından Homer özünün İliada poemasında söhbət açır. Onun on il ərzində evə dönüş sərgüzəştlərini Homer ikinci böyük poeması olan Odisseyada göstərmişdir. Odisseyin atası Laert, İtaki çarı olub.

## Həmçinin bax
* Fileti

## İstinadlar
Azad Azərbaycan radiosu

**Azad Azərbaycan Radiosu** — Azərbaycanda radio

"Azad Azərbaycan" radiosu 28 may 1998-ci ildən fəaliyyət göstərir. Təsisçisi "Azad Azərbaycan" Teleradio Yayımı şirkətidir. "Azad Azərbaycan" radiosu 106.3 MHz FM tezliyində, AzərSpace 46 11175 MHz H 27500kbt  yayımlanır. Gün ərzində 24 saat yayımlanın radionun verilişləri dünya azərbaycanlıları və azərbaycan dilini bilən dinləyicilər üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Milli Televiziya və Radio Şurasının 30 sentyabr 2005-ci il tarixli qərarı ilə "Azad Azərbaycan" Teleradio Kompaniyasının radio yayımı üçün xüsusi razılıq (lisenziya) müddəti 6 il müddətinə uzadılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Hope və Faith (film)

## Haqqında
Serialın baş rollarını Faith Ford və Kelly Ripa paylaşıb. Hope Shanovski (Ford) əri (Ted McGinley canlandırıb) və üç uşağı ilə birlikdə yaşayan evdar xanımdır. Faith Fairfield (Ripa) Hope-un bacısıdır və oynadığı serialda öldürülmüş bir ulduzdur, o, məhz bu səbəbdən Hope-un evinə köçür. Serialın yaradıcısı olan, "The Bold and the Beautiful"un keçmiş üzvü Joanna Johnson seriala öz həyatından hissələr qatıb. Həmçinin seriala Toni Körtis, Dean Cain, Robert Uagner, Regis Philbin (Ripanın "Live with Regis and Kelly" verilişindən aparıcı həmkarı), Kathie Lee Gifford (Regisin keçmiş aparıcı həmkarı), Jenny McCarthy, Jaclyn Smith, Louise McCafferty və Mark Consuelos (Ripanın həyat yoldaşı) kimi qonaq aktyor və aktrisalar qatılıb.

Həmçinin serial digər ölkələrdə də yayımlanıb və hətta Türkiyədə "Belalı Baldız" adı altında türk aktyor və aktrisa heyəti ilə türk versiyası çəkilib.

## Obrazlar
Hope Fairfield-Shanovski (Faith Ford). Hope ailənin dirəyidir. O, adətən çox diqqətcildir və həmişə bacısının fikirləşdiyinin əksinə fikirləşir. O, Charlie ilə evlidir və üç uşağı var-Sydney, Hayley və Justin. O, əsl bir ev xanımıdır.

Faith Fairfield (Kelly Ripa). Faith Hope-un məşhur bacısıdır. O, "The Sacred and the Sinful" adlı serialda Ashley Storm rolunda oynayıb və Angela adlı pisniyyətli bir əkizi var. Faith çox tənbəldir və Hope-u həmişə gözlədir. O, yeni bir serialda rol almaq istəyir, amma bacarmır. Charlie Shanovski (Ted McGinley). Charlie Hope-un əridir. Onun Faithdən xoşu gəlmir və həmişə onu evdən atmağa çalışır. O, bezbol həvəskarıdır.

Sydney Shanovski (Nicole Paggi, 2003-2004, Megan Fox, 2004-2006). Sydney Hope və Charlienin ən böyük qızıdır. O, xalası Faith ilə vaxt keçirməyi çox sevir. Hayley Shanovski (Macey Cruthird). Hayley Hope və Charlienin balaca qızıdır. O, evin ağıllı qızı kimi təsvir edilir. Justin Shanovski ( Paulie Litt). Justin Hope və Charlienin tək oğludur. O, ağıllı uşaqdır və özünü böyük kimi göstərməyi çox sevir (bir-neçə seriyasında özünü Frank Sinatraya bənzətirdi). Justin atası ilə yaxşı keçinir və xalasını çox sevir.
Birləşmə (film, 2009)

**Birləşmə** () — Amerika istehsalı olan, elmi fantastika janrında çəkilmiş qorxu filmi.

## Məzmun
Klayv və Elsa dünyaca məşhur iki alimdir. Onlar əsasən fərqli canlıların DNT-lərini birləşdirərək hibrid varlıqlar yaratmaqla məşğuldurlar. Bu alimlər artıq daha fərqli bir yenilik etmək istəyirlər — insan DNT-sini kopyalamaq. Lakin bu işə pul qoyanlar insan DNT-sinin qarışdırılmağına qarşı çıxırlar. Buna baxmayaraq, Klayv və Elsa öz layihələrini gizli davam etdirirlər və nəticədə Dren yaranır. Dren normal insanlardan daha tez böyüyür və bir neçə aya yetişgin insan olur. Klayv və Elsa insan və heyvan hibridi olan Dreni ətrafdan gizlətməyə çalışırlar. Vaxt keçdikcə Dren ilə Klayv və Elsa arasında artıq bir bağlılıq yaranır. Bu yarı insan, yarı heyvan varlıq Klayv və Elsaya həyatlarının ən böyük kabusunu yaşadır.

## Rollarda
* Adrien Brodi / Klayv
* Sara Polli / Elsa
* Delfin Çaner / Dren
* Devid Hevlett / Uilyam Barlou
* Abigel Çusu / Gənc Dren
* Brandon MakGibon Gavin Nicoli

## DVD
Filmin DVD diski Birləşmiş Ştatlarda 5 oktyabr 2010-cu ildə, İngiltərədə isə 29 noyabr 2010-cu ildə satışa çıxarıldı.

## Gəlir
30 milyon dollara başa gələn film ümumulikdə 26 milyon dollardan çox gəlir qazana bilib.
Erida (mifologiya)

**Erida** ( mübahisə, mübarizə) yunan mifologiyasında mübahisə ilahəsi, ilk kosmoqonik güvvə: gecə ilahəsi Niksin qızı, Xaosun qız nəvəsi, bəzən Aresin bacısı kimi təqdim olunur. Aclıqın, döyüşün, qətlin, mübahisənin, haqsızlığın və əməyin anası. Hesioda görə iki cür: biri araqarışdıran, müharibələr törədən, digəri isə insanlarda əmək rəqabəti yaradan Erida mövcuddur. O, döyüşçüləri coşdurur və ehtiraslaşdırı.

## [[Troya müharibəsi]] səbəbkarı
Fetida ilə Peleyin Pelionda möhtəşəm toy mərasimi keçirilir. Tanrılar olimpdən enərək toya təşrif buyuraraq çoxlu hədiyələr gətirirlər. Muzaların gözəl nəğmələri və Apollonun kifar çalması məclisi daha da canlandırmışdır. Toya dəvətli olmayan yeganə ilahə Erida idi. Bunun qisasını almaq üçün Erida məclisdə şənlənənlərin arasına "gözəllər gözəlinə" yazılmış bir alma atmış olması, onu əldə etmək üçün Hera, Afina (mifologiya) və Afrodita arsında qızğın mübahisəyə səbəb olur. Bunu görən Zevs Hermesə ilahələri İdaya aparmağı bir çobanın seçimi ilə gözəllər gözəlini təyin etməyi tapşırır. Bu arada çar Priamın oğlu Paris (mifologiya) sürü otararkən ilahələri görcək qorxuya düşür. Hermes Zevsin tapşırığını ona bildirir. Hera əgər onu seçərsə Parisi həm Avropa həm də Asiyanın çarı edəcəyini, Afina onu məğlubedilməz döyüşçü edəcəyini, Afrodita isə ona dünyanın ən gözəl qadınını – Elenanı verəcəyini vəd edir. Paris almanı Afroditaya verməyi qərara almaqla Troya müharibəsinə doğru ilk addımı atmış olur.

## Mənşəyi

## Eridadan törənənlər

## İstinadlar

## Mənbə
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А. О., 1995 ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, 2008 ISBN 978-88-476-2283-8
* Менелаос Стефанидис, Яннис Стефанидис, ГРЕЧЕСКАЯ МИФОЛОГИЯ, БОГИ ОЛИМПА, Издательство "СИГМА", 2009, Lekanidi St.30, GR-173 43 Athens, Greece ISBN 978-960-425-078-3

## Həmçinin bax
Kondensasiya

**Kondensasiya** — qaz halında olan bir maddədin kimyəvi tərkibini saxlamaqla maye damcıları şəklində şəkil dəyişdirməsidir.

Kondensasiya molekulların hərəkət intensivliklərinin azalması nəticəsində qarşılıqlı olaraq digər molekullarla cazibə nəticəsində bir araya yığılıb nisbətən sıx molekulyar qəfəs formalaşdırması ilə izah olunur. Kondensasiya prosesində buxardan enerji ayrılır.

Kondensasiya buxarın mayeyə toxunmadığı halda da baş verə bilir. Buna misal buludların əmələ gəlməsidir: Yer səthindən qalxan su buxarının molekulları atmosferin nisbətən soyuq təbəqələrində qruplaşaraq kiçik su damcıları yaradır. Bu damcılar isə səmada “süzən” buludları əmələ gətirir.
## Sublimasiya və desublimasiya
Bərk cisimlərin buxarlanma prosesi sublimasiya, əks proses isə desublimasiya adlanır.

# Sublimasiya — maddənin bərk haldan birbaşa qaz halına keçmə prosesidir. Məsələn, “quru buz ” (CO2 bərk halda) mayeləşmədən buxarlanır. Bəzi bərk cisimlər, məsələn, naftalin sublimasiya etdiyinə görə biz onun iyini hiss edirik.
# Desublimasiya — maddənin qaz halından birbaşa bərk hala keçmə prosesidir.
Məsələn, şaxtalı havada pəncərə şüşələrində qırovun əmələ gəlməsi: qırov havada olan su buxarının birbaşa buza çevrilməsindən yaranır.

## Qaz kondensasiya qazanları
Qaz kondensasiya qazanları yalnız qazın yanması vaxtı ayırılan istilikdən deyil, həm də buxarın kondensasiyası vaxtı yaradılan istilikdən istifadə edir. Belə döşəmə və divar qazanlarının iş prinsipində yanacağın maksimal qənaətli işlənməsini təmin edir. Əgər bu avadanlığı alıb və onu aşağıtemperatur sisteminə qoşsaq, onda qazın istehlakının azalması olacaq (ildə təxminən 20%) . Həmçinin döşəmə və divar qaz kondensasiya qazanlarının əhəmiyyətli üstünlüyü onların ekoloji olmasıdır.Kondensasiya həmçinin təbiətdə də baş verir.Əvvəlcə Günəş dənizlərdəki və ya okeanlardakı suyu buxarlandırır,beləcə maye halındakı su kiçilərək xırda yağıntı topalarını əmələ gətirir. Buxaralanan su göy üzündə buludları əmələ gətirir.Daha sonra buludlarda toplanan su yağıntı halında heç bir maye ilə təmasda olmadan yenidən YER üzünə qayıdır və beləcə "Təbii Kondensasiya" hadisəsi baş verir.

## İstinadlar
Bazis

* **Bazis** — gələcəyin əsası ;
* **Bazis** — mülkiyyətin ilkin qiyməti ;
* **Bazis** — ilkin həlqədə atomların mövqeyi ;
* **Bazis** — ABŞ-nin Arizona ştatında ibtidai məktəblərin adı ;
* Riyaziyyatda:
** **Bazis** — xətti fəzada vektorlar çoxluğu. Bu zaman hər bir vektor xətti kombinasiyalarda yeganə ola bilir.
* İqtisadiyyatda:
** Bazis və üstqurum — marksizmdə siyasi-iqtisadi sistemin elementləri.
Blanka, Klara və Kandida

**Blanka, Klara və Kandida** — novella ilkin variantda "Hakendovr zəvvarları" adı altında "Ulenşpigel" jurnalında çap olunmuşdur. Bu topluya daxil olan həcmcə ən kiçik əsərdir. Söhbət "Flamand əfsanələri" toplusundan gedir. Bu, topluya daxil olan dörd əsərdən biridir. Müəllifi Şarl de Koster olmuşdur. Bu novella poetik səciyyəli bir əsərdir. Bu novellanın birinci hissəsi arxaik, qalan iki hissəsi isə müasir fransız dilində yazılmışdır. Bu əsərdə üç bacının Hakendovrda kilsə tikməklərindən bəhs edir. Bu novellanın əsasını təşkil edən əfsanəni həmin kilsənin ruhaniləri 1472-ci ildə latın dilində qələmə almışdırlar.

## İstinadlar
Sir Halevin

"Flamand əfsanələri" toplusuna daxil olan dörd əfsanədən biridir. **"Sir Halevin"** novellasının mövzusunu Şarl de Koster bir flamand xalq balladasından götürmüşdür. Qadın qatili Halevin haqqında xalq nəğmələri hələ qədim dövrlərdən başlayaraq xalq arasında  çox geniş yayılmışdı və bu mövzu bu gün də Belçikada populyardır. Bu mövzuya əsasən müasir dramaturqlar müraciət edirlər. Bu novella topluya daxil olan ən irihəcmli əsərdir. Novellanın baş qəhrəmanı qəddar bir feodaldır. O, tabeliyində olan kəndliləri qarət edir, onların qızlarını məhv edir, azad şəhərlilərin hüquqlarını tapdalayır. Mehtelt adlı bir gözəl qız onu qətlə yetirir və ölkəni bəladan qurtarır.
Klaudia Şiffer

**Klaudia Şiffer** (; d. 25 avqust 1970) — 1990-cı illərin məşhur alman model və aktrisası. Brijit Bardota (Brigitte Bardot) bənzəməsinin məşhur olmasında böyük payı var. 500-ə yaxın jurnalın üz qabığını bəzəyən Klaudia dünyanın ən uğurlu modellərindən biridir.  *Forbes* jurnalına görə modelin dəyəri təxminən 55 milyon ABŞ dollarına yaxındır 

## İstinadlar
İrəli, Hindistan (film, 2007)

**"İrəli, Hindistan"** () — rejissor Şimit Aminin filmi.

## Məzmun

Bu film Hindistanın Dehli şəhərində keçirilən Hokkey üzrə Dünya Kuboku yarışının son dəqiqələri ilə başlayır. Oyun Pakistan və Hindistanın kişilərdən ibarət hokkey üzrə komandaları arasında aparılır. Belə ki, Pakistan 1:0 hesabı ilə irəlidədir. Elə bu zaman oyunda qayda pozuntusu baş verir və penalti təyin edilir. Penaltini yerinə yetirməyi Hindistan komandasının kapitanı, hokkey üzrə super ulduz Kəbir Xan öz üzərinə götürür. İş elə gətirir ki, Kəbirin zərbəsi nəticəsində top qapının azacıq üstündən keçir və bunun nəticəsində Hindistan yığma komandası məğlub olur. Tezliklə Hindistanın bütün mediyası bunu başqa cür qələmə verir. Onların sözlərinə görə, Kəbir topu son anda bilə-bilə qapının üstündən vurmuşdur ki, məhz Pakistanın yığma komandası qalib gəlsin. Hindistanda hər kəs Kəbiri vətən xaini hesab etməyə başlayır. Hətta iş o yerə gəlib çatır ki, Kəbirin qonşuları onu və birgə yaşadığı anasını həmin məhəllədən qovurlar.

Bu hadisələrin üstündən 7 il keçir. Artıq Hindistanda zəif də olsa qadınlardan ibarət hokkey üzrə yığma komanda var. Lakin bu komandanın məşqçisi yoxdur. Kəbir Xan 7 ildən sonra olsa da "vətən xaini" olmadığını sübut eləmək məqsədilə həmin komandanın məşqçisi olmağa razılıq verir. Kəbirin məqsədi nəyin bahasına olursa olsun, Hindistanın qadınlardan ibarət hokkey komandasına Dünya Kubokunu qazandırmaqdır.

Kəbir Xan bu çətin işin öhdəsindən gələrək kuboku öz ölkəsinə – Hindistana gətirir. Filmin sonunda bir vaxtlar onu anası ilə birlikdə məhəllədən qovan qonşular Kəbiri yenə də anası ilə birlikdə qəhrəman kimi qarşılayırlar. 
  
## Filmin Heyəti

### Filmin üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifləri :** Caydip Sahni
:**Rejissor :** Şimit Amin
:**Operator :** Sudip Çatterci
:**Prodüserlər :** Aditya Çopra, Yaş Çopra
:**Bəstəkarlar :** Səlim Merçant, Süleyman Merçant

### Rollarda

:Şahrux Xan – Kəbir Xan
:Vidya Malvade
:Saqarika Qatge
:Çitraşi Rauat
:Şilpa Şukla
:Tanya Abrol
:Anaita Nair
:Şubhi Mehta
:Sima Əzmi
:Nişa Nair
:Arya Menon
:Sandiya Furtado
Sikloplar

**Kikloplar**, **Sikloplar**, **Təpəgözlər** ( girdə, *όψις* göz) yunan mifologiyasında personajlar.
Kikloplar Geya tərəfindən doğulmuş **Arq** (, "parıltı"), **Bront** (, "şımşək") və **Sterop** (, "gurultu") adlı üç təpəğözdür.

Hesiod teoqoniyasına görə Geya Uranla nigaha girərək dağları, nimfaları, Pontu, altı kişi və altı qadın cinsli titanları, kiklopları, yüzqollu yüzgolluları, nəhəngləri, Eriniləri dünyaya gətirmişdir. Uşaqları dəhşətli və kinli olduqları, ona hörmətsizlik etdikləri üçün səltənətinin və taxtının devrilməsindən ehtiyat edərək onları Geyanın - yerin bətnində - zülmət Tartarda gizlətmişdir. Uran devrildikdən sonra azad olunsalar da Kron malik olduqları əzəmət və gücündən hakimiyyətinə təhlükə ola biləcəyindən ehtiyyatlanaraq onları təzədən Tartara saldırmış olur.  

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rəşid Nurqaliyev

**Rəşid Qumaroviç Nurqaliyev** (; ) — Rusiya Federasiyasının daxili işlər naziri, ordu generalı.

## Həyatı
1956-cı il oktyabrın 8-də hərbçi ailəsində anadan olmuşdur. Tatar əsilli müsəlmandır. Nurqaliyev 1979-cu ildə Petrozavodsk (Kareliya) şəhərində iqtisadiyyat fakültəsini bitirib.

1981-ci ildə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı-nın kəşfiyyat təşkilatı KQB-yə (DTK) daxil olub və Kareliya Muxtar Respublikasının terrorla mübarizə şöbəsinin başçılığına qədər yüksəlib.

1995-ci ildən 2002-ci ilə qədər Rusiyanın *Federal Kəşfiyyat Təşkilatı* (FSK) və bu təşkilatın davamı olan Federal Təhlükəsizlik Xidməti FSB-də müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmişdir.

2002-ci ildən 2004-cü ilədək Rusiya Federasiyası Daxili İşlər nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışıb.

2 yanvar 2004-cü il tarixində Rəşid Nurqaliyev Rusiya Federasiyasının Daxili İşlər naziri vəzifəsinə təyin edilib.

R. Nurqaliyev ailəlidir və iki uşağı var.

## Həmçinin bax
* Rusiya Federasiyası

## Xarici geçidlər

* Nurqaliyevin Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin internet saytındakı tərcüməyi-halı (Rusca)
Sektor11

**"Sektor11"** və ya **"Sector11"** azad azarkeş qrupu — Azərbaycanda mütəşəkkil futbol azarkeş qrupu.

## Yaranma tarixi
Yaranma tarixi 1 iyul 2010-cu ildən başlayan qrup "Facebook" sosial şəbəkəsində açılan səhifəsi ilə qısa müddətdə tanınmış və fəal azarkeşləri öz ətrafında toplamağı bacarmışdır. Futbol matçları zamanı oyunu Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunun  11-ci sektorunundan izlədiklərinə görə  "Sector 11" adını qəbul etmişlər.

## Fəaliyyəti
Bütün idman növlərində çıxış edən Azərbaycan komandalarını və idmançılarını dəstəkləyirlər. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq stadionda xoreoqrafik pankartlar açmışlar.

Qrupun 400-ü fəal olmaqla min üzvü var ki, onlar Türkiyədən sifariş edilən xüsusi şərf, üzvlük biletləri və barabanlarla təmin ediliblər.

Azarkeş qrupunun rəhbər qurucuları Elnur Şərifli və Araz Əliyevin qərarı ilə "Sector 11" öz rəsmi fəaliyyətini 2013-cü ildə dayandırmışdır.

## Mükafatları
#"Qarabağ" – "Streymur" maçının mütəşəkkil fan-klubu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər