open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Srinaqar cümə məscidi

**Srinaqar cümə məscidi** (kəşmircə: بٔڑ مٔشیٖد) — Hindistanın Cemmu və Kəşmir birliyində, Srinaqarın Köhnə Şəhərindəki Nowhatta'da yerləşən bir cümə məscididir. Məscid, Mir Səid Əli Həmadaninin oğlu Mir Məhəmməd Həmadaninin istəyi ilə Sultan İskəndər tərəfindən 1394-cü ildə sifariş edilmiş və 1402-ci ildə tamamlanmışdır və Kaşmirdəki ən mühüm məscidlərdən biri hesab olunur. Məscid, Srinagarın dini-siyasi həyatında mərkəzi bir zonada yerləşir. Hər cümə müsəlmanlar tərəfindən ziyarət edilən bu məscid, şəhərin əsas turistik yeridir.

Məscid, nəsillər boyu Hindistana qarşı etirazların yeri olmuşdur və insanların Kəşmir münaqişəsinin siyasəti haqqında mübahisə etmək və diskussiya aparmaq üçün bir platforma çevrilmişdir.

## Memarlıq

Məscid, Buddist paqodalarına bənzərlikləri olan İran memarlığından çox təsirlənmişdir. Quruluş dörd güllə ilə dördbucaqlı formadadır. Bunlar hər tərəfin ortasında yerləşir və piramidal damlarla örtülmüşdür. Bütün güllələr geniş zallar ilə bir-birinə bağlıdır, mamırlı kərpic cığırları boyunca parlaq sarı lalələr düzülmüşdür və bütün quruluş dörd tərəfdən də geniş zolaqlarla əhatə olunmuşdur və ortada kvadrat bağı var. Məscidin cənub tərəfindəki giriş, daha sonra daxili həyətə aparan girintili bir portikadan ibarətdir. Bu həyət ənənəvi Chaar Bagh planına əsaslanır və mərkəzdə bir hovuz var. Bütün həyət iti tağlı, kərpic arkadasından ibarətdir. Əvvəlcə bir sıra çinarlarla əkilmiş həyət, iki pilləli yamaclı damla örtülmüş tağlı "liwan"larla (klosterlər) əhatə olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pomacea canaliculata

**Pomacea canaliculata** — Ampullariidae ailəsinə aid böyük ölçülü şirin su ilbiz növü.

## Ümumi məlumat

Pomacea canaliculata Cənubi Amerikadan yayılmışdır və "Dünyanın Ən Pis 100 İşğalçı Xarici Növ" siyahısına daxil edilmişdir. Həmçinin, Avropada 40-cı ən pis xarici növ və qastropodlar arasında ən pis xarici növ kimi qiymətləndirilir. 

Pomacea canaliculatanın qabıqları kürə şəkilli olur. Normal rənglənmə adətən qəhvəyi, qara və sarımtıl-qəhvəyi zolaqları əhatə edir, rəng naxışları son dərəcə dəyişkəndir. Albino və qızıl rəng variantları da mövcuddur. Qabığın ölçüsü 150 millimetr uzunluğa qədər çata bilər.

Pomacea canaliculatanın yumurta kütlələri adətən şirin su hövzələrinin üzərində bitən bitkilərə qoyulur. Bu növ şirin su göllərində, çaylarda, gölməçələrdə və bataqlıqlarda yaşayır və geniş temperatur diapazonuna davam gətirir. Təbii şəraitdə yumurta qoymaq üçün su hövzələrinin ətrafında bitən otlar və digər bitkilərdən istifadə edirlər. İşğalçı olduqları yerlərdə düyü və taro kimi məhsulları da çoxalma üçün istifadə edə bilirlər.

Pomacea canaliculata son dərəcə polifaqdır, bitki, detrital və heyvan mənşəli qidalarla qidalanır. Qidalanma yaşla dəyişə bilər, kiçik fərdlər yosun və detritusla qidalanır, böyük fərdlər isə yüksək bitkilərə keçid edir. Bu növ dünya üzrə düyü və taro kənd təsərrüfatına mənfi təsir göstərir.

Pomacea canaliculatanın yumurta kütlələri parlaq çəhrayı və ya narıncı rəngdədir. Mülayim iqlimlərdə bu növün yumurta qoyma dövrü erkən yazdan erkən payıza qədər davam edir, tropik bölgələrdə isə çoxalma davamlıdır. P. canaliculatanın çoxalma dövrünün müddəti enliklə azalır və təbii yayılma arealının cənub həddində altı aya qədər azalır. Yetkin dişilər gecələr su üzərində bitən bitkilərə yumurta qoyur, lakin həmçinin qayalara və qayıqlar kimi süni səthlərə də yumurta qoya bilərlər. Yumurtalar qoyulduqdan təxminən iki həftə sonra açılır, bu zaman yumurtaların parlaq çəhrayı və ya narıncı rəngi solur.
2010-cu ildə Pomacea canaliculatanın yumurtalarından olan proteinaz inhibitorunun potensial yırtıcıların proteazı ilə tripsin inhibitoru kimi qarşılıqlı təsir göstərdiyinə dair ilk birbaşa sübut qeyd edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər

*This snail may hold a secret to human eye regeneration, August 6, 2025 at :en:Science News
* "The Apple Snail Website", general information. Accessed 8/7/2025 
* Apple snail Youtube video. Accessed 8/7/2025 
*Species Profile - Channeled Apple Snail (''Pomacea canaliculata''). National Invasive Species Information Center, :en:United States National Agricultural Library. 
*Youtube video: flock of ducks used to control pests including golden apple snails in rice field in :en:Thailand
Sarılıq kisəsi

**Sarılıq kisəsi**, **Sarı kisə** və ya **Yolk kisəsi** () — onurğalı heyvanların çoxunda müşahidə olunan embrional və ya sürfəvi orqan. Tipik halda sarılıq kisə bağırsağın çıxıntısı olub, embrionun və ya sürfənin qidalanması üçün istifadə olunan sarı maddə (yumurta sarısı) ehtiyatını ehtiva edir.

Sarılıq kisənin ilkin təkamül funksiyası sarının həzm olunması, yaranan qida maddələrinin mənimsənilməsi və onların embrionun qan dövranı sisteminə ötürülməsidir. Bu məqsədlə sarı kisənin divarlarında sıx qanın kapilyar şəbəkəsi formalaşır.

Məməlilərdə yumurta sarısının olmamasına baxmayaraq, embrional inkişaf zamanı sarı kisə yenə də əmələ gəlir. Məməlilərin inkişafında sarı kisə həzm funksiyasını daşımır, lakin müəyyən mərhələdə qan əmələgətirici orqan rolunu oynayır.

## İnsanda sarılıq kisəsi

İnsanın inkişafında sarılıq kisəsi plasentasiya dövründə — embrional inkişafın 15–16-cı günlərində (hamiləliyin 29–30-cu günü) endoblastik qovuqdan əmələ gəlir.

İnsan üçün sarılıq kisəsi embrion yumurtasının erkən inkişafında mühüm rol oynayan müvəqqəti (provisor) orqandır. Hamiləliyin erkən mərhələlərində (6-cı həftəyədək) sarılıq kisəsi amniotik boşluqdan və embrion diskindən daha böyük olur. Döllənmədən 18–19 gün sonra sarılıq kisəsinin divarında eritropoez ocaqları formalaşır, bu da kapilyar şəbəkənin yaranmasına və eritroblastların (nüvəli eritrositlərin) dölün ilkin qan dövranı sisteminə daxil olmasına şərait yaradır.

Döllənmədən 28–29 gün sonra sarılıq kisəsi ilkin cinsi hüceyrələrin (germinal hüceyrələrin) mənbəyinə çevrilir; bu hüceyrələr kisənin divarından embrionun cinsiyyət vəzilərinin (gonadların) bünövrəsinə miqrasiya edirlər. Döllənmədən sonrakı 6-cı həftəyə qədər sarılıq kisəsi "ilk qaraciyər" funksiyasını yerinə yetirərək embrion üçün vacib olan bir sıra zülalları — alfa-fetoprotin, transferinlər və alfa₂-mikroqlobulin — sintez edir.

Ana bətnində inkişafın I trimestrinin sonuna doğru sarılıq kisəsi funksiyasını dayandırır, tədricən geriləyir və göbək kordonunun əsas hissəsində kiçik kistoz törəmə şəklində qalır.

Sarılıq kisəsinin toxumaları müxtəlif funksiyaları — qan əmələgətirici, ifrazedici, immun tənzimləyici, maddələr mübadiləsi və sintez funksiyalarını — dölün müvafiq orqanları (qaraciyər, dalaq, retikuloendotelial sistem və s.) fəaliyyətə başlayana qədər yerinə yetirir. Əgər bu orqanlar hələ tam formalaşmadan sarılıq kisəsi vaxtından əvvəl geriləyərsə, hamiləliyin gedişi pozulur və nəticə olaraq spontan abort və ya inkişaf etməyən hamiləlik baş verə bilər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 

## Xarici keçidlər

* THE YOLK-SAC Anatomy of Human body, 1918, Gray, pg 54
*
Müqəddəs Məryəm Ana kilsəsi (Bristol)

**Müqəddəs Məryəm Ana kilsəsi ** () — Bristol şəhərində yerləşən Anqlikan kilsəsi. 
## Tarixi
Bu ərazidə bir kilsənin ilk dəfə qeydə alınması 1158-ci ilə aiddir, hazırkı bina isə 1185-ci ildən 1872-ci ilə qədər olan dövrdə inşa edilmişdir. Kilsə ölkənin ən gözəl və ən böyük məhəllə kilsələrindən biri, həmçinin İngilis Qotika memarlığının əla nümunəsi hesab olunur. Kilsə o qədər böyükdür ki, bəzən turistlər tərəfindən Bristol Kafedralı ilə qarışdırılır. Bina "Historic England" tərəfindən I dərəcəli qorunan abidə statusuna malikdir, bu, ən yüksək kateqoriyadır. Kilsə çoxsaylı böyük şüşə pəncərələri, dekorativ daş tağları, dayaqları, nadir altıbucaqlı eyvanı və kütləvi Qotika qülləsi ilə məşhurdur. 84 metr hündürlüyü ilə Müqəddəs Məryəm Ana kilsəsi Bristolun ikinci ən hündür strukturu və ölkənin altıncı ən hündür məhəllə kilsəsidir. Kilsə qülləsi Bristolun əsas simvollarından biridir və şəhərin hər yerindən görünür. 2020-ci ildə "Castle Park View" binasının tikintisi başa çatana qədər, bu, Bristolda tikilmiş ən hündür bina idi. 

1912-ci ildə "Harrison and Harrison" tərəfindən hazırlanmış və hazırda yüksək qiymətləndirilən orqan kilsəyə quraşdırıldı və əvvəlki bir neçə orqanı əvəz etdi. 1939–1941-ci illər arasında Corc Oatli tərəfindən şimal eyvanının altında yeni Qotiak üslubunda bir zirzəmi tikildi, əvvəlcə bu, xəzinə kimi istifadə edilmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. 

İkinci Dünya müharibəsi zamanı kilsə, ölçüsünə və hündürlüyünə baxmayaraq, Lüftvaffe üçün asan hədəf olsa da, Bristolun bir çox kilsəsindən fərqli olaraq, əsasən dağıntılardan qurtuldu. Bununla belə, gecələr kilsənin damında növbəçi komanda yanğınsöndürən bombaları söndürmək üçün yerləşdirilmişdi. Kilsənin zəngləri və digər qiymətli əşyaları 1941–1944-cü illər arasında qum çuvalı altında qorunmaq üçün saxlanıldı.
## Qalereya

File:St Mary Redcliffe, Bristol-6077887368.jpg|Şimal eyvanı: yuxarı pillələr 
File:St Mary Redcliffe church, Bristol.jpg|Qapıların dekorasiyası  
File:St Mary Redcliffe 9644.jpg|Əsas qapılar
File:The outer north porch (c.1325) of St Mary Redcliffe, Bristol, England.jpg|Şimaldan eyvan, pilləkənlərin və qüllənin yaxınlığındakı mövqeyi göstərir.
File:St Mary Redcliffe church.jpg|Şimaldan görünüşü
File:St. Mary Redcliffe, Bristol, England-LCCN2002696423.tif|Cənubdan görünüşü (1890)
File:Church of Saint Mary Redcliffe - 49890595312.jpg|Cənub pəncərələri 
File:St Mary's Redcliffe.jpg|Cənub pəncərələri və qüllə 
File:St Mary Redcliffe, Bristol (2202).jpg|Ledi Kapellasının şərq küncündə


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website
Mezonefros

**Mezonefros** (*ilkin böyrək, bədən böyrəyi, gövdə böyrəyi, Volff cismi* də adlandırılır;  — ,  —  sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib) — onurğalı heyvanlarda cüt ifrazat orqanı.

Mezonefros çoxsaylı burulmuş kanalcıqlardan ibarətdir; hər kanalın bir ucu Malpigi cisimciyi ilə (filtrasiya strukturu) tamamlanır, digər ucu isə Volff kanalına açılır. Dəyirmiağızlılar, balıqlar və suda-quruda yaşayanlarda mezonefros ömür boyu fəaliyyət göstərir, lakin ali onurğalılarda (o cümlədən insanda) yalnız embrional inkişafın erkən mərhələlərində fəaliyyət göstərir və sonradan metanefros (əsas, yəni daimi böyrək) tərəfindən əvəz olunur.

Ali onurğalıların erkəklərində mezonefrosun böyük hissəsi toxumluq artımı (epididim) şəklində inkişaf edir və Volf kanalı ilə bərabər toxumçıxarıcı kanal sistemini əmələ gətirir. Dişilərdə isə mezonefros tədricən geriləyir (reduksiya olunur).

## İstinadlar
Grumman TBF Avenger

**Grumman TBF Avenger** ( General Motors tərəfindən istehsal olunan təyyarələr üçün təyin edilmiş **TBM**  ) Amerika Birləşmiş Ştatlarının Hərbi Dəniz Qüvvələri və Dəniz Piyadaları Korpusu üçün hazırlanmış İkinci Dünya Müharibəsi dövrünə aid torpedo bombardmançı təyyarəsidir və nəticədə bütün dünyada bir sıra hava və dəniz aviasiya xidmətləri tərəfindən istifadə olunur.

Avenger xidmətinənə ABŞ ordusunda 1942-ci ildə daxil olub və ilk dəfə Midvey döyüşündə iştirak edib. İlk döyüşündə altı "Avanger"dən beşinin itirilməsinə baxmayaraq o, xidmətdə (döyüşdə) qaldı və sualtı qayıqların ən effektiv qatili oldu. Avanger, "Yamato"  və "Musasni" Yapon super döyüş gəmilərinin batırılmasında iştirak etməklə və 30 sualtı qayığı batırmaqla İkinci Dünya Müharibəsinin ən çox istifadə edilən torpedo bombardmançı təyyarəsi oldu. Müharibədən sonra çox dəyişdirilmiş, 1960-cı illərə qədər istifadədə qalmışdır. 

1942-ci ildən etibarən "Avenger"in istehsalı (əslində onun ümumi istehsalının təxminən dörddə üçü) subpodrat şəklində "General Motors"un məqsədyönlü şəkildə yaradılmış olan Şərq Təyyarə Bölməsinə verildi.

## İstinadlar
World Checklist of Selected Plant Families

**World Checklist of Selected Plant Families** (adətən qısaldılır: WCSP) — "Seçilmiş bitki ailələrinin qəbul edilmiş elmi adları və sinonimləri haqqında ən son nəzərdən keçirilmiş və dərc edilmiş rəyləri təqdim edən beynəlxalq əməkdaşlıq proqramı.

Kyu kral botanika bağları tərəfindən qorunur, ailələrin, cinslərin və növlərin adlarını axtarmağa, habelə yoxlama siyahıları yaratmağa imkan verən onlayn mövcuddur.

## İstinadlar
San Culio kilsəsi (Kastellanza)

**San Culio kilsəsi** () — İtaliyanın şimalında, Vareze bölgəsində yerləşən Kastellanza şəhərindədir. 20-ci əsrdə inşa edilmişdir. Kilsə, 4-cü əsrdə yaşamış və paqan məbədlərini xristian kilsələrinə çevirməyə həsr olunmuş Novaralı Müqəddəs Julius (Giulio) adına adlandırılmışdır. Kilsə binası Paolo VI meydanında, Kastellanza şəhərini iki hissəyə bölən corso Matteotti yaxınlığında yerləşir. Bu ərazi əvvəllər Müqəddəs Ailə Kilsəsinin yerləşdiyi yerdir.

## Memarlıq və sənət

San Culio kilsəsi Romanesk Revival və Lombard memarlıq üslubuna malikdir və ön tərəfi Kastellanza şəhərinin əsas meydanına baxır. Şimali İtaliya Lombard Romanesk memarlıq üslubunun əsas xüsusiyyətləri kərpicdən istifadə və kilsənin bütün ön tərəfini əhatə edən geniş və düz fasadlardır. Fasadın mərkəzində, girişin üstündə böyük bir gül pəncərəsi yerləşir. Presviterian döşəməsi 1932-ci ildə inşa edilmişdir və Venesiya mərmərindən mozaika strukturu ilə hazırlanmışdır. Döşəmədə həndəsi fiqurlar təsvir edilmişdir və bu fiqurların mərkəzində tərəfləri 143 sm olan kvadratlardan hazırlanmış bir fiqur var.

Təsvir edilən fiqurlar: ortasında dairə və günəş simvolu olan iki kvadratdan hazırlanmış ulduz; içərisində başqa bir ulduz olan 8 qollu ulduz; və içərisində iki kəsişən eklips olan dairəvi fiqur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Askari Bank

**Askari Bank ASC** () — Pakistanda yerləşən kommersiya və pərakəndə bankdır. Baş ofisi İslamabad şəhərində yerləşir. Bank Fauji Gübür Şirkətinin törəməsidir və Fauji Fondunun tərkibinə daxildir.

## Tarixi
Askari Bank 1991-ci ilin oktyabrında Askari Commercial Bank adı ilə yaradılıb və bir il sonra Karaçi Fond Birjasında listinqə daxil edilib.

2006-cı ilin noyabrında bank tamamilə ona məxsus olan törəmə şirkət – Askari Investment Management Limitedi təsis edib.

2013-cü ilin iyununda Askari Bank Fauji Fondu tərəfindən Ordunun rifah fondundan satın alınıb.

2017-ci ilin yanvarında Askari Bank törəmə şirkəti olan Askari Investment Management*in səhmlərini Pak Oman Asset Management şirkətinə 551 milyon Pakistan rupisinə satıb.

2020-ci ilin sentyabrında Askari Bank Askari Securities şirkətini tamamilə əldə edib və onu 100%-lik törəmə şirkətinə çevirib.

## Filiallar
Askari Bankın ölkə üzrə 600-dən çox filialı və 500-dən çox bankomatı mövcuddur. Bundan əlavə, bankın Bəhreyndə topdan bankçılıq filialı fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
San Karlo al Korso kilsəsi (Milan)

**San Karlo al Korso kilsəsi** — İtaliyanın Lombardiya bölgəsində, Milanın mərkəzində, Piazza San Babila'nın qərbində, Corso Vittorio Emanuele II-dən bir az aralıda, San Carlo meydanında yerləşən neoklassik üslublu, Roma-Katolik kilsəsidir.

## Tarix və bəzək

Mövcud kilsənin yeri, 1290-cı ildə qurulan və Santa Maria dei Servi kilsəsini də əhatə edən Servit Ordeninin monastır kompleksi tərəfindən tutulmuşdur. Bu kilsə və monastır Fiammengino tərəfindən fresk edilmişdir, lakin əlavə olaraq Covanni Paolo Lomazzo, Federiko Makani və Daniele krespinin əsərləri də daxil idi. Monastır, Napoleon işğalı zamanı 1799-cu ildə ləğv edildi. Ətrafdakı qonşuluqda həmçinin San Pietro all Orto və San Giorgio alla Nocetta və ya daha sonra San Giorgio Alamannonun qədim kiçik kilsələri var idi. XIX əsrdə müasir şəhər planlaması arzuları, bələdiyyəni Milan Duomo meydanından Piazza San Babilaya qədər xətti bir bulvar yaratmağa sövq etdi. Yerli kilsə rəhbəri Giacinto Amati'nin (memar Karlonun qardaşı) razılığı ilə qədim strukturların yerlə yeksan edilməsi və Milanın öz Baş Yepiskopu Müqəddəs Karlo Borromeoya həsr olunmuş daha böyük bir kilsənin yaradılması qərara alındı. Yeni kilsə, son zamanlarda baş vermiş vəba epidemiyasının sona çatmasına şükür olaraq inşa edildi və Baş Yepiskop Borromeo, 1576-cı ildə Milanda bubon taunu xəstəliyinin yayılması zamanı gördüyü işlərə görə qismən heyranlıq doğururdu. Klostrun sökülməsinə 1838-ci ildə başlanıldı. Bələdiyyə mülkiyyəti almaq üçün otuz min lira xərclədi. Kilsə üçün vəsait ianələrin toplanmasını tələb edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Banco BPI

**Banco BPI**  — Portuqaliyada fəaliyyət göstərən özəl investisiya bankıdır. Bank hazırda İspaniyanın maliyyə qrupu olan CaixaBank şirkətinə məxsusdur. 1981-ci ildə təsis edilən BPI şirkətlər, institusional və fərdi müştərilər üçün bank xidmətləri göstərir. O, aktivlərinin həcminə görə Portuqaliyanın üçüncü ən böyük özəl maliyyə qrupudur. Baş ofisi Portu şəhərində yerləşir. Bankın sədri və baş icraçı direktoru Fernando Ulrichdir.

## Fəaliyyəti
Banco BPI 1,4 milyondan çox fərdi və korporativ müştəriyə xidmət göstərir. 674 filialı, 30 investisiya mərkəzi və müxtəlif nümayəndəlikləri olan çoxkanallı şəbəkə vasitəsilə fəaliyyət göstərir. Bank xüsusilə ipoteka kreditləri və korporativ xidmətlər sahəsində ixtisaslaşıb.  

Bank əsasən Portuqaliya, İspaniya, Anqola və Mozambikdə fəaliyyət göstərir. Anqolada BPI 50,1%-lik paya sahib olduğu *Banco de Fomento Angola (BFA)* bankı vasitəsilə korporativ bankçılıqda bazar lideridir və 2010-cu ilə olan məlumata görə 25%-lik bazar payına malik idi. Mozambikdə isə *Banco Comercial e de Investimentos (BCI Fomento)* bankında 30%-lik paya sahibdir.

## Birgə fəaliyyət və mülkiyyət dəyişiklikləri
25 oktyabr 2007-ci ildə BPI Portuqaliyanın ən böyük özəl bankı olan Millennium BCP ilə birləşmə təklifi irəli sürmüş, lakin BCP rəhbərliyi bu təklifi rədd etmişdir.

Bankın səhmləri 2017-ci ilə qədər Euronext Lisbon birjasında, PSI-20 indeksinin tərkibində listinqdə idi. Həmin il CaixaBank öz payını 45%-dən 84,5%-ə yüksəldərək bankı özəl sektora keçirdi. 2018-ci ilin sonunda CaixaBank bütün səhmləri əldə etdi və BPI tam şəkildə onun törəmə şirkətinə çevrildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Citibank Canada

**Citibank Canada** (ticarət adı ilə **Citi Canada**) — ABŞ mənşəli Citigroup adlı beynəlxalq maliyyə xidmətləri korporasiyasının Kanadadakı törəmə müəssisəsidir. Citi Canada-nın baş ofisi Toronto şəhərində yerləşir və onun Kalqari, London, Monreal və Vankuver şəhərlərində filialları fəaliyyət göstərir.

## Tarixi

Citi Canada, Kanadanın *Bank Aktı* çərçivəsində fəaliyyət göstərən II cədvəl (xarici mülkiyyətə məxsus, depozit qəbul edən) bank kimi qeydiyyatdan keçmişdir. Citibank Canada, Kanada Banklar Assosiasiyasının (CBA) və həmçinin əmanətləri müəyyən limitlər daxilində sığortalayan federal Kanada Əmanət Sığorta Korporasiyası-nın üzvüdür.

3 aprel 2017-ci ildə törəmə şirkəti olan ''CitiFinancial Canadnın J.C. Flowers & Co. və Värde Partners adlı özəl investisiya şirkətlərinə satışı başa çatdırılana qədər, Citibank Canada əsasən istehlak kreditləri ilə məşğul olurdu. Bu kreditlər əsasən sub-prime və near-prime kateqoriyalı borcalanlara yönəlmişdi. Satışdan sonra CitiFinancial Canada adını dəyişərək Fairstone Financial, Inc adını almış və ölkə üzrə 200 filialla fəaliyyətini davam etdirmişdir.

## İstinadlar
Danske Bank

**Danske Bank** Danimarkanın ən böyük kommersiya bankıdır. Bank 1871-ci ildə təsis edilmişdir və hazırda Şimali Avropanın aparıcı maliyyə institutlarından biridir. Baş ofisi Kopenhagendə yerləşir.

## Tarix
Danske Bank 1871-ci ildə Den Danske Landmandsbank adı ilə yaradılmışdır. XX əsrdə bir neçə dəfə ad dəyişikliyi etmiş və digər maliyyə qurumları ilə birləşmələr nəticəsində ölkənin ən iri banklarından birinə çevrilmişdir. 1976-cı ildə bank Danske Bank adını almışdır.

2000-ci illərdə bank Skandinaviya və Baltik regionunda fəaliyyətini genişləndirmiş, Finlandiya, İsveç, Norveç, Estoniya, Latviya və Litvada filiallar açmışdır. Bank həmçinin Şimali İrlandiyada Northern Bank və İrlandiyada National Irish Bank adları altında fəaliyyət göstərmişdir.

## Fəaliyyət
Danske Bank fərdi, korporativ və institusional müştərilər üçün bank, sığorta və investisiya xidmətləri göstərir. Şirkət həmçinin onlayn və mobil bankçılıq sahəsində qabaqcıl texnologiyalar tətbiq edir. Bankın əsas fəaliyyət sahələrinə ipoteka kreditləri, depozit xidmətləri, biznes kreditləri, investisiya məsləhətləri və aktivlərin idarə edilməsi daxildir.

## Beynəlxalq əməliyyatlar
Danske Bank beynəlxalq bazarlarda geniş iştirak edir və bir sıra Avropa ölkələrində törəmə şirkətləri və filialları vasitəsilə fəaliyyət göstərir. Bankın əsas bazarları Danimarka, Norveç, İsveç, Finlandiya və Baltik ölkələridir. Bundan əlavə, London, Nyu-York və Lüksemburqda da nümayəndəlik ofisləri mövcuddur.

## Maliyyə göstəriciləri
2022-ci ildə bankın gəliri 42,4 milyard Danimarka kronası, xalis gəliri isə 13,2 milyard krona təşkil etmişdir. Aktivlərinin ümumi dəyəri 4,1 trilyon Danimarka kronasından çoxdur.

## Qalmaqallar
2018-ci ildə Danske Bank Estoniyada filialı vasitəsilə həyata keçirilmiş genişmiqyaslı çirkli pulların yuyulması qalmaqalına görə beynəlxalq medianın diqqət mərkəzinə düşmüşdür. Araşdırmalar nəticəsində milyardlarla avro məbləğində şübhəli əməliyyatların həyata keçirildiyi müəyyən edilmişdir. Bu hadisədən sonra bankın bir neçə yüksəkvəzifəli şəxsi istefa vermiş, bank reputasiya və maliyyə itkisi ilə üzləşmişdir.

## İstinadlar
Inbank

**Inbank** — Estoniya mənşəli bankdır. Baş ofisi Tallinn şəhərində yerləşir. Bank Estoniyada və ona yaxın dörd ölkədə fəaliyyət göstərir. Bankın qurucusu və baş icraçı direktoru Yan Andresoodur.

## Tarix
Bankın tarixi 2011-ci ildə *Cofi* adlı şirkətin yaradılması ilə başlamışdır. 2015-ci ildə şirkət bank lisenziyası almış və adı **Inbank** olaraq dəyişdirilmişdir.

## Fəaliyyət
Inbank Estoniya və digər dörd Avropa ölkəsində fəaliyyət göstərir. Bankın istiqamətləri əsasən pərakəndə bankçılıq, kredit və depozit xidmətləridir. 2020-ci ilə olan məlumata görə, bankın dörd ölkədə 550.000 aktiv müştəri müqaviləsi var.

Inbank-ın istiqrazları Nasdaq Tallinn birjasında siyahıya alınıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nepal Bank

**Nepal Bank Limited**  — Nepalda qurulan ilk kommersiya bankıdır. Bank 1937-ci ildə Juddha Şumşer tərəfindən təsis edilmiş və bu hadisə Nepalda rəsmi bankçılıq dövrünün başlanğıcını qoymuşdur.

## Tarix
1937-ci il noyabrın 15-də (Nepal təqvimi ilə Kartik 30, 1994) kral Tribhuvan tərəfindən Nepal Bank Limited açılmışdır. Bu, ölkədə formal bank sisteminin yaranmasına səbəb olmuşdur. Həmin dövrdə bütün maliyyə əməliyyatları şəxsi tacirlər və ticarət mərkəzləri vasitəsilə həyata keçirilirdi.

O illərdə formal bankçılıq anlayışına az adam inanırdı və səhmlərin satılması asan deyildi. Bank 2 500 000 Nepal rupisi dəyərində səhmlər buraxsa da, cəmi 842 000 rupilik satış həyata keçirə bilmişdi. İlk ildə ümumi depozitlər 1 702 025 rupini təşkil etmiş, bunlardan 1 298 898-i cari, 388 964-ü müddətli, 14 163-ü isə yığım depozitləri idi. Kredit portfeli isə 1 985 000 rupiyə bərabər olmuşdur.

Nepal Bank Limited yaradıldıqdan bəri dövlət və özəl sektorun birgə təşəbbüsü ilə fəaliyyət göstərir. 2 500 səhm arasında 60%-i dövlətə, 40%-i isə özəl sektora məxsus idi. Bank fəaliyyətə başladıqda cəmi 10 səhmdarı var idi.

## Xidmətlər
Nepal Bank Limited müştərilərinə 200-dən çox filial vasitəsilə xidmət göstərir. Bank depozitlər, müxtəlif kredit növləri, onlayn bankçılıq, internet bankçılığı və 140-dan çox ATM terminalı vasitəsilə xidmətlər təqdim edir.

## Xarici keçidlər
* Nepal Bank Limited-in rəsmi saytı

## İstinadlar
Prabhu Bank

**Prabhu Bank Limited** — Nepalda fəaliyyət göstərən kommersiya bankıdır. Bank Nepal Mərkəzi Bankı tərəfindən "A" kateqoriyalı kommersiya bankı kimi lisenziyalaşdırılmışdır. Baş ofisi Katmanduda yerləşir və ölkə üzrə filialları vasitəsilə bütün kommersiya bankçılığı xidmətlərini təqdim edir.

Bankın səhmləri Nepal Fond Birjasında "A" kateqoriyalı şirkət kimi ticarət olunur.

## Mülkiyyət strukturu
2023/24-cü maliyyə ili üzrə bankın ödənilmiş kapitalı 23,54 milyard Nepal rupisidir.

* Səhmdar Qrup – 51%
* Ümumi ictimaiyyət – 49%

## Törəmə şirkətlər
Bankın törəmə müəssisələri aşağıdakılardır:
* **Prabhu Capital Limited**
* **Prabhu Stock Market Limited**

## Beynəlxalq əlaqələr
Bank müxtəlif ölkələrdən olan beynəlxalq banklarla əlaqələr saxlayır. Bu əlaqələr vasitəsilə ticarət, pul köçürmələri və digər transsərhəd xidmətləri həyata keçirilir. Müxtəlif valyutalarda əməliyyatlar aparmaq mümkündür.

## Xarici keçidlər
* Prabhu Bank Limited-in rəsmi saytı

## İstinadlar
Yemen Commercial Bank

**Yemen Commercial Bank** — Yəmən Respublikasında fəaliyyət göstərən qapalı səhmdar kommersiya bankıdır. Bank Yəmən Mərkəzi Bankının 28 yanvar 1993-cü il tarixli 2783 saylı qərarına əsasən yaradılmışdır. Ticarət və Təchizat Nazirliyinin 32/1993 saylı qərarına əsasən bank kommersiya fəaliyyəti üçün rəsmi lisenziya almışdır.

Bankın yaradılmasına Yəmənin tanınmış iş adamlarından ibarət qrup öz payı ilə qatılmışdır — nizamnamə kapitalının 90%-i özəl investorlar, 10%-i isə Yəmən Neft Şirkətinə məxsus olmuşdur. Bankın ilkin kapitalı 250 milyon Yəmən rialı təşkil etmişdir ki, bu da həmin dövrdə ölkədə fəaliyyət göstərən digər bankların kapitalından daha yüksək idi.

Kapital illər ərzində artırılaraq 2009-cu ilə qədər 6 653 890 000 Yəmən rialına çatdırılmışdır ki, bu da Yəmən Mərkəzi Bankının tələblərinə uyğun gəlmişdir.

## Xarici keçidlər
* Yemen Commercial Bank rəsmi saytı

## İstinadlar
Özbəkistan Banklar Assosiasiyası

**Uzbekistan Banking Association** — Özbəkistan Respublikasının kommersiya banklarını birləşdirən könüllü ictimai təşkilatdır. Qeyri-kommersiya xarakterli assosiasiya bankların qanuni maraqlarını qorumaq, milli bank sisteminin beynəlxalq standartlara uyğunluğunu təmin etmək və ölkənin bank sektorunun dünya bank icmasına inteqrasiyasına dəstək vermək məqsədilə fəaliyyət göstərir.

Assosiasiyanın 23 üzv bankı vardır və bu banklar Özbəkistanın bank aktivlərinin 90 faizdən çoxunu təşkil edir. Uzbekistan Banking Association ölkənin iqtisadi və təhsil inkişafında da mühüm rol oynayır. Onun yaradılmış infrastrukturu 11 şirkətdən ibarətdir və bu şirkətlər Özbəkistan iqtisadiyyatına əhəmiyyətli töhfələr verir.

Assosiasiya həmçinin Sinqapur İdarəetmə İnstitutunun Daşkənd filialının (Management Development Institute of Singapore in Tashkent) səhmdarlarından biridir. Uzbekistan Banking Association fəaliyyəti zamanı Özbəkistan Respublikasının qanunvericiliyinə, Prezident fərmanlarına və Nazirlər Kabinetinin qərarlarına əsaslanır.

## Tarixi
Uzbekistan Banking Association 1995-ci ilin iyul ayında Özbəkistan Respublikasının Prezidenti İslam Kərimovun sərəncamı ilə yaradılmışdır.

## Missiya və məqsədlər
Assosiasiyanın əsas məqsədi Özbəkistanda kommersiya banklarının fəaliyyətini gücləndirmək, onların inkişafını təmin etmək və ölkə iqtisadiyyatında rolunu artırmaqdır. Əsas istiqamətləri bunlardır:
* kommersiya banklarının iqtisadiyyatda rolunun artırılması;
* vahid bank infrastrukturunun yaradılması və xidmət keyfiyyətinin beynəlxalq standartlara çatdırılması;
* üzv bankların hüquq və maraqlarının qorunması;
* banklar arasında etimadın və sabitliyin gücləndirilməsi;
* kommersiya banklarının investisiya imkanlarının artırılması;
* Özbəkistanda kredit kartı və rəqəmsal bank sistemlərinin inkişafı.

## İdarəetmə
Assosiasiyaya Baş direktor rəhbərlik edir. Baş direktor assosiasiyanın üzv kommersiya bankları tərəfindən seçilir. Hazırda Uzbekistan Banking Association-ın baş direktoru Abdullaev Saidullo Parxodbekoviçdir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt

## İstinadlar
Tangbunia Bank

**Tangbunia Bank** — Vanuatunun Pentecost adasında yerləşən və Turaga adlı yerli hərəkat tərəfindən idarə olunan bankdır. Bankın özəlliyi ondan ibarətdir ki, burada adi pul vahidlərindən deyil, ənənəvi dəyərləndirmə vasitələrindən — əl toxuması döşəklərdən, dəniz qabıqlarından və ya donuz dişlərindən istifadə olunur. Hesablar "livatu" adlanan vahidlə ölçülür, bu da tam əyri donuz dişinin dəyərinə bərabər sayılır.

## Tarix
Yeni Hebrid adaları 1980-ci ilin iyulunda müstəqillik əldə etdikdən sonra ölkə iqtisadi cəhətdən xarici sərmayələrdən asılı vəziyyətdə idi. Tangbunia Bank, Başçı Viraleo Boborenvanua tərəfindən yaradılmışdır. O, Qərb kapitalizminə qarşı olaraq ənənəvi barter sisteminə qayıdışı müdafiə edirdi. Bank, donuz dişləri, canlı donuzlar, boyanmış döşəklər və digər yerli dəyər əşyaları qəbul edərək onları livatu vahidi ilə hesablayır. Vanuatu hökuməti bu ənənəvi iqtisadiyyatı dəstəkləsə də, livatu rəsmi pul vahidi kimi tanınmır. Buna baxmayaraq, qeyri-rəsmi məzənnə müəyyən edilmişdir. Tangbunia Bankda uçot və mühasibat uçotu yerli Avoiuli yazı sistemi ilə aparılır.

BBC News-un məlumatına görə, bank digər banklar kimi "hesablar, ehtiyatlar, çek kitabçaları və ciddi təhlükəsizlik qaydaları"na malikdir və əmanətlərə 15% gəlir təklif edir. Tangbunia Bankın 14 filialı var, baş ofisi isə Lavatmanggemu şəhərində yerləşir. Bankın rəhbəri Başçı Viraleo Boborenvanuadır. Bankın adı, ənənəvi olaraq qiymətli əşyaların saxlandığı nəhəng səbətlərdən – "tangbunia"lardan götürülmüşdür.

## İstinadlar
Hollandiya cırtdan dovşanı

**Hollandiya cırtdanı** () — Hollandiya mənşəli ev dovşanı növü. Çəkisi 0,50–1,13 kq arasında dəyişən Hollandiya cırtdanı, ən kiçik dovşan növlərindən biridir. Ev heyvanı və ya sərgi dovşanı kimi populyarlığı, onun neotenik (uşaqbənzər) görünüşündən irəli gələ bilər. Hollandiya Cırtdanı həm Amerika Dovşan Yetişdiriciləri Assosiasiyası (ARBA), həm də Britaniya Dovşan Şurası (BRC) tərəfindən tanınır. Hollandiya Cırtdanı tez-tez Polish (Polşa) dovşan növü ilə qarışdırılır, lakin Polish növünün qulaqları daha uzun, başı braxisefalik deyil və daha az yığcamdır.

## Görünüş

Hollandiya Cırtdanının başı və gözləri qısa və yığcam ("cobby") bədəninə nisbətən nisbətən böyükdür. Qulaqları xüsusilə qısadır və başın yuxarı hissəsində daşınır. Üzü yumru və braxisefalikdir. Bu neotenik xüsusiyyətlər, cırtdanlığın nəticəsi olaraq, Hollandiya Cırtdanın yetkinlik yaşına çatsa belə uşaqbənzər görünüşünü qoruyur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*American Netherland Dwarf Rabbit Club
*Dwarf Rabbits Articles
*Netherland Dwarf Rabbit Breed History
*Breeds of Rabbits Chart
Ahlibank

**Ahli Bank QSC** — Qətərin Doha şəhərində yerləşən bank təşkilatıdır.

## Tarix
Ahli Bank QSC 1983-cü ildə təsis edilmiş və tamamilə Qətər kapitallı maliyyə müəssisəsidir. Bank fərdi müştərilərə, kiçik bizneslərə və korporativ şirkətlərə müxtəlif bank xidmətləri göstərir. Onun xidmətlərinə korporativ bankçılıq, pərakəndə və özəl bankçılıq, xəzinədarlıq və investisiyalar, beynəlxalq bankçılıq və broker xidmətləri daxildir.

1987-ci ildə *Citigroup* şirkəti Qətərdəki fəaliyyətini dayandırmış və Ahli Bank həmin ilin sonunda bu şirkətin bütün aktivlərini satın alaraq müstəqil fəaliyyətə başlamışdır.

Ahli Bankın əsas səhmdarlarından biri Bəhreynin ən böyük bankı olan *Ahli United Bank* idi. 2012-ci ildə bu bank Qətər Ahli Bankdakı səhmlərinin hamısını, yalnız 1000 səhm istisna olmaqla, satmışdır. Həmin dövrdə Ahli Bank Qətərin yeddinci ən böyük bankı hesab olunurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt (ingiliscə)
* Rəsmi sayt (ərəb dilində)
Rosbank

**Rosbank** — əvvəllər Rusiya mənşəli universal bank olmuş, hazırda isə *T-Bank* təşkilatının filialı kimi fəaliyyət göstərən bankdır. Bank korporativ müştərilərə yönəlik brend kimi fəaliyyətini davam etdirir. 2024-cü ilin oktyabrına olan məlumata görə, Rosbank aktivlərinə görə Rusiyada 11-ci yeri tutmuşdur (2,113 milyard rubl). *Forbes Russia* nəşrinə əsasən, 2024-cü ildə Rosbank Rusiyanın ən etibarlı üçüncü bankı olmuşdur.

## Tarix

Rosbank 1993-cü ildə “AKB Nezavisimost” (Müstəqillik) adı ilə yaradılmışdır. 1998-ci ilin sentyabrında *Interros* holdinq şirkəti bankı satın alaraq adını “Rosbank” olaraq dəyişmişdir. 1999-cu ildə hüquqi statusu Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə çevrilmişdir.

2000-ci il noyabrın 21-də Vladimir Potanin və Mixail Proxorovun əlaqəli olduğu *ONEKSIM Bank* Rosbank ilə birləşdirilmişdir.

2006-cı ildə *Société Générale* bankı Rosbank-ın 20%-lik səhm paketini almış, 2008-ci ilin fevralında isə əlavə 30% + 2 səhm almaq opsiyasını reallaşdırmışdır.

### BSGV ilə birləşmə və rebrendinq
2010-cu ilin fevralında Rosbank səhmdarları *Société Générale* qrupunun Rusiya aktivlərini birləşdirmək qərarına gəlmişdir: Rosbank, Bank Société Générale Vostok (BSGV), *DeltaCredit* və *Rusfinance Bank*. 2011-ci ilin yanvarında DeltaCredit və Rusfinance Rosbank-ın törəmə şirkətləri oldu.

2019-cu ilin 1 iyulunda DeltaCredit müstəqil fəaliyyətini dayandıraraq Rosbank-ın “Rosbank Dom” (Rosbank Home) bölməsi kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 2021-ci ilin 1 martında isə avtomobil kreditləşməsi üzrə lider olan Rusfinance Bank Rosbank-a daxil edilərək “Rosbank Auto” bölməsi kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

### Interros-a satılması
2022-ci ilin yazında beynəlxalq sanksiyalar nəticəsində *Société Générale* Rusiya bazarından çıxmaq qərarı vermişdir. 18 mayda Rosbank-ın Interros qrupuna satılması barədə razılaşma bağlanmışdır. Müqavilənin dəyəri bankın kapitalının təxminən 0,2–0,3 hissəsinə (40–60 milyard rubl) bərabər idi.

2022-ci ilin sentyabrında Interros-un sahibi Vladimir Potanin bankın 50% səhmini öz xeyriyyə fonduna keçirmək niyyətini bildirmişdir. Daha 7,5% səhm isə Rosbank-ın törəmə müəssisəsi olan “Rusfinance” investisiya şirkətinə satılmışdır.

### T-Bank ilə birləşmə
2024-cü il avqustun 16-da TCS Holding qrupu (T-Bank-ın ana şirkəti) Rosbank-ın 91,9% səhm paketini əldə etmişdir. Noyabrın 2-də hər iki bankın səhmdarları birləşmə qərarı qəbul etmiş, 2025-ci il yanvarın 1-də birləşmə prosesi tamamlanmışdır. “Rosbank” brendi korporativ müştərilər üçün saxlanılmışdır.

## Səhmdarlar
2022-ci ilin may ayına qədər Rosbank-ın 99,4867%-i *Société Générale*-ə məxsus idi. Həmin ildən sonra səhmlər *Interros* qrupuna qaytarılmışdır. Eyni ilin payızında Potanin 50% səhmin xeyriyyə fonduna, 7,5%-i isə “Rusfinance” şirkətinə ötürmüşdür.

2022-ci il dekabrın 15-də ABŞ Maliyyə Nazirliyi Potanin və Rosbank-ı sanksiya siyahısına daxil etmişdir.

## Sanksiyalar
Avropa İttifaqı 2023-cü ilin fevralında qəbul edilən 10-cu sanksiya paketinə Rosbank-ı da daxil etmişdir.

2023-cü il avqustun 22-də Kanada hökuməti bankı Putinin rejimi ilə əlaqədə olduğu üçün sanksiya siyahısına əlavə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Metanefros

**Metanefros** (həmçinin də *ikinci dərəcəli böyrək*, *çanaq böyrəyi* adlandırılır;  —  və  —  sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib) — amniyotlara məxsus cüt ifrazat orqanı. Amniotlara sürünənlər, quşlar və məməlilər, o cümlədən insan daxildir.

Embrional inkişaf prosesində metanefros mezonefrosu əvəz edir. Amniotların böyrəkləri digər orqanlardan fərqli olaraq unikal xüsusiyyətə malikdir: embrionun inkişafı zamanı bir-birindən müstəqil şəkildə ardıcıl olaraq üç fərqli tip böyrək formalaşır.

Metanefrosun sidik kanalcıqları seqmentləşməmiş arxa hissə — nefrostomdan əmələ gəlir. Bu kanalcıqlar Malpigi cisimcikləri ilə başlayır, onların xarici ucları isə Volf kanalının çıxıntısına — sidik axarlarına açılır. Yetkin orqanizmdə metanefros qalıcı böyrək şəklində qalır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

*Метанефрос — статья из Биологического энциклопедического словаря.
*Метанефрос — статья из Большого медицинского словаря.
*Метанефрос // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978..
Nefrostom

**Nefrostom** ( —  və  — ) — ikinci bədən boşluğu (selom) olan ali qurdlar, molyusklar və digər heyvanların ifrazat orqanı olan metanefridiyanın bir hissəsi. Nefrostom kirpikli və ya tükcüklü qıf şəklindədir və seloma açılan metanefridi borucuqlarının, eləcə də pronefros və mezonefrosun böyrək borucuqlarının ağzıdır.

## Əsas məlumatlar

Nefrostom kirpikli epitel təbəqəsi ilə örtülmüşdür; bu kirpiklərin hərəkəti bədən boşluğundan (selomdan) kanalcığa daxil olan selom mayesinin — ilkin sidiyin (su, maddələr mübadiləsinin məhsulları, artıq hormonlar) — qarışmasını və onun daha sonra kanalcıq vasitəsilə xaricə çıxarılmasını təmin edir.

Nefrostomun cinsi qıfla birləşməsi nəticəsində nefromiksiya () əmələ gəlir.

## İstinadlar
Volf kanalı

**Volf kanalı**, **Birinci böyrək kanalı** və ya **Mezonefrik kanal** ( və ya ) — onurğalı heyvanlarda gövdə böyrəyinin (mezonefrosun) kanalı. Öz adını təbiətşünas Kaspar Fridrix Volfun şərəfinə almışdır.

Volf kanalı əksər onurğalılarda pronefrosdan kloakaya doğru böyüyən rüşeymdən inkişaf edir. suda-quruda yaşayanlar və sümüklü balıqların embrion və sürfələrində Volf kanalı həm pronefrosun, həm də mezonefrosun ifraz axarı funksiyasını daşıyır; cinsi yetkin dişilərdə isə yalnız mezonefrosun axarı kimi qalır. Erkək qurbağavarilərdə toxumluqla Volf kanalı arasında birbaşa əlaqə mövcuddur və bu kanal eyni zamanda həm sidik axarı, həm də toxum axarı funksiyasını yerinə yetirir.

Sürünənlərdə, quşlarda və məməlilərdə metanefrosun və onunla əlaqəli ikinci dərəcəli sidik axarının yaranması ilə əlaqədar olaraq Volf kanalı yalnız inkişafın erkən mərhələlərində fəaliyyət göstərir. Daha sonrakı dövrlərdə erkəklərdə o, toxum axarına çevrilir, dişilərdə isə reduksiya olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 

## Xarici keçidlər

* How the Body Works / Sex Development / Sexual Differentiation / Duct Differentiation - The Hospital for Sick Children (GTA - Toronto, Ontario, Canada)
Kloaka

**Kloaka** ( — ) — bəzi heyvan qruplarında yoğun bağırsağın xaricə açıldığı, nəcisin və sidiyin yığılaraq müəyyən müddət saxlanılmadan xaric edildiyi, həmçinin cinsiyyət məhsullarının da ötürüldüyü ümumi bədən dəliyi.

Kloak üç hissədən ibarətdir:
#Koprodeum
#Urodeum
#Proktodeum

Kloaka bütün quşlarda (), amfibiyalarda (), sürünənlərdə () və həşəratlarda () mövcuddur. Məməlilər arasında ilk məməlilər alt sinfinə aid olan birdəliklilər (Ornithodelphia) dəstəsinə mənsub heyvanlarda da kloaka mövcuddur. Buna görə həmin heyvanlara birdəliklilər və ya kloaklı məməlilər (yumurtlayan məməlilər) deyilir.

## İstinadlar
Septo-optik displaziya

**Septo-optik displaziya** (SOD) — Həmçinin de "*Morsye sindromu*" olaraq da bilinən, nadir hallarda görülən anadangəlmə bir qüsur sindromu. Bu sindrom, görmə sinirinin inkişaf etməməsi, hipofiz vəzinin funksional pozulması və septum pellusidumun olmaması (beynin orta xətti hissəsi) kimi xüsusiyyətləri özündə birləşdirir. Klinik diaqnoz üçün bu xüsusiyyətlərdən iki və ya daha çoxunun mövcud olması lazımdır—yalnız 30% xəstələr bu üç xüsusiyyəti daşıyır. Fransız-İsveçrəli həkim Jorj de Morsye, 1956-cı ildə septum pellusidumun rudimentar və ya olmaması ilə optik sinirlər və xiasmın hipoplaziyasının əlaqəsini ilk dəfə tanımışdır.

## Diaqnoz

SOD diaqnozu aşağıdakı üçlü xüsusiyyətlərdən ən az ikisi mövcud olduqda qoyulur: optik sinir hipoplaziyası; hipofiz hormonu anomaliyaları; və orta xətti beyin anomaliyaları. Diaqnoz, adətən doğuşda və ya uşaqlıqda qoyulur və klinik diaqnoz MRT müayinəsi ilə təsdiq edilə bilər.

## Müalicə

SOD-un müalicəsi yoxdur. Müalicə, simptomları idarə etməyə yönəlib və çoxsaylı mütəxəssislərdən ibarət bir komanda tələb edə bilər, o cümlədən nevroloqlar, oftalmoloqlar və endokrinoloqlar. Hormon çatışmazlıqları HRT ilə müalicə edilə bilər, amma görmə pozğunluqları adətən müalicə edilə bilməz.

## Tarix

1941-ci ildə Devid Rivs Los-Anceles Uşaq Xəstəxanasında optik sinirin inkişaf etməməsinin absent septum pellucidum ilə əlaqəsini təsvir etmişdir. On beş il sonra Fransız həkim Jorj de Morsye, bu iki anomaliyanın əlaqəli olduğunu nəzəriyyə irəli sürmüş və septo-optik displaziya adını qoymuşdur. 1970-ci ildə Amerikalı həkim Vilyam Hoyt, SOD-un üç xüsusiyyətini birləşdirərək sindromu de Morsyenin adına adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
So (vergi)

&nbsp;— VII–X əsrlərdə Yaponiyanın ritsuryo sistemi dövründə tətbiq edilən əsas vergilərdən biri.

## Tarixi
Bu vergi adlı, rütbəli, maaşla verilmiş və ya xidmətə görə bağışlanmış torpaq sahələrinin sahibindən mərkəzi və ya regional idarəetmənin xeyrinə tutulurdu. Hər 1 tan (təqribən 991 m²) torpaq üçün əvvəlcə 2 dəstə və 2 bağlama, sonralar isə 1 dəstə və 5 bağlama düyü ödənilməli idi. Bu, adətən məhsulun 3 faizinə bərabər sayılırdı.

Bu cür vergi "doğru vergi" (, ) adlanır və mərkəzi "doğru anbar" (, ) toplanırdı. Vergi hər il ödənilirdi və əyalətlərin əsas gəlir mənbəyi hesab olunurdu. Hakimiyyət toplanan bu taxılı tez-tez faizlə əhaliyə borc vermək üçün istifadə edir, beləliklə, sələmçilik fəaliyyəti vasitəsilə əlavə gəlir əldə edirdi.

## İstinadlar
Sensenbrenner sindromu

**Sensenbrenner sindromu** (OMIM #218330) — Nadir (2010-cu ilə qədər 20-dən az hal bildirilmişdir) çoxsistemli bir xəstəlik. İlk dəfə 1975-ci ildə Judith A. Sensenbrenner tərəfindən təsvir edilmişdir. Bu, avtosomal resessiv irsiyyətlə keçir və bir neçə genin məsul olduğu görünür. Üç genin məsul olduğu müəyyən edilmişdir: intraflagellar transport (IFT)122 (WDR10), IFT43 — primar siliaların IFT kompleks A mexanizmasının bir alt birləşməsi, və WDR35 (IFT121: TULP4). Bu sindrom *Sensenbrenner–Dorst–Owens sindromu*, *Levin sindromu*  və *kranioektodermal displaziya* (CED) kimi də tanınır.

## Əlamətlər və simptomlar

Xəstənin profil baxışı, ön plana çıxmış alın və dolikosefaliya xüsusiyyətlərini göstərir. Əlamətlər çoxşaxəlidir və bunları əhatə edir:
*Dolikosefaliya (sagittal suture sinostozu ilə və ya olmadan)
*Mikrosefaliya
*Prenatal və postnatal böyümə geriliyi
*Braxidaktiliya
*Dar döş qəfəsi
*Rizomelik cücəlik
*Epikanthal qatları
*Hipodontiya və/və ya mikrodontiya
*Sparaz, yavaş böyüyən, hiperpigmentli, nazik saç
*Dırnaq displaziyası
*Hipohidroz
*Xroniki böyrək çatışmazlığı
*Ürək qüsurları
*Dəmir lif fibrozisi
*Görmə defisiti
*Fotofobiya
*Arxa korpus callosum hipoplaziyası
*Aberrant kalsium homeostazı

19 və 23 həftəlik hamiləlikdə olan iki fetus da bildirilmişdir. Onlar akromesomelik qısalmalar, kraniofasial xüsusiyyətlərlə baş sümüklərinin sinostozunun olmaması, mikroskopik tübüllər və qlomerüllərlə kiçik böyrəklər, qaraciyərdə portal fibrozlu davamlı ductal plate, kiçik adrenal bezlər, böyümüş sisterna maqna və posterior fossa kisti göstərmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Müqəddəs İustina abbatlığı

**Müqəddəs İustina abbatlığı** () — İtaliyanın Veneto bölgəsində, Paduanın mərkəzində, Prato della Valle meydanının qarşısında yerləşən 10-cu əsrdən qalma Benediktin abbatlıq kompleksi. Keçmiş monastırın yanında yerləşən Müqəddəs İustina bazilikası ilk dəfə 6-cı əsrdə inşa edilmişdir, lakin hazırkı forması 17-ci əsrdəki yenidənqurma işlərinin nəticəsidir.

## Tarix

Padualı Müqəddəs İustina və Paduanın digər 4-cü əsr xristian şəhidlərinə həsr olunmuş bir kilsə, 520-ci illərdə Prefekt Opiliusun himayəsi altında inşa edilmiş və müqəddəsin relikvilərini saxlamışdır. Kilsə, Venantius Fortunatus tərəfindən yazılmış 565-ci il tarixli "Müqəddəs Martinin Həyatı" bioqrafiyasında artıq zəngin bəzəkli kimi təsvir edilmişdir. 10-cu əsrdə rahiblər bazilikaya müqəddəslərin relikvilərini ziyarət edən zəvvarlara xidmət edirdilər. 971-ci ildə Padua yepiskopu icmanı Müqəddəs Benediktin qaydalarına tabe etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Abbazia Santa Giustina
* Library of Santa Giustina
Sədəqiani evi

**Sədəqiani evi** — Qacarlar dövründə Təbrizdə tikilmiş ev və tarixi abidə. Hazırda Təbriz İslam İncəsənəti Universitetinin bir korpusu kimi fəaliyyət göstərir və tarixi abidə kimi qorunur.

## Haqqında
Qacarlar dövründə təxminən XIX əsrdə tikilmiş ev əvvəlcə Hacı Cəfər Daiyə məxsus olub. Daha sonra isə Hacı Məhəmməd Sədəqiani tərəfindən alınıb. Evin daxili və xarici həyəti olub. Lakin evin daxili həyəti ərazidə yeni yol salınarkən dağıdılıb. Ümumi sahəsi 7000 kvadrat metr olan evin bir hissəsi 1941-ci ildə Ərteş küçəsi salınarkən dağıdılıb həmin yer küçəyə qatılıb. Pəhləvilər dövrünün sonlarında isə binaya əlavələr edilib.

Sədəqiani evi Təbrizin məşhur ipək tacirlərindən biri olan Hacı Məhəmməd Sədəqianinin yaşayış evi olub. Onun haqqında geniş məlumat yoxdur. Əli, Həsən, Hüseyn və Abdulla adlı 4 oğlu olub. Oğullarından biri Həsən Sədəqiani poçt və teleqraf idarəsində işləyib. Qacarlar dövründə siyasi səbəblərə görə Qəsri Şirin şəhərinə sürgün olunub. Hazırda Sədəqianinin nəslindən olanlar "Sədqiani", "Səddiqian" və "Əbrişəmi" soyadları ilə Təbriz və Tehranda yaşayırlar.

Ev bir müddət 1980-ci illərə qədər məktəb kimi də istifadə olunub. 1984-cü il iyunun 4-də İran-İraq müharibəsi dövründə İraq tərəfindən atılmış raket zərbəsi nəticəsində evin bir hissəsi dağılıb. Sonradan ev bərpa olunub və hazırda Təbriz İslam İncəsənəti Universitetinin bir korpusu kimi fəaliyyət göstərir.

Ev 2003-cü il fevralın 2-də 7498 nömrəsi ilə İranın Milli Abidələr siyahısına əlavə edilib.

## Şəkilləri

SADAGHIANI.jpg
Sədəqiani evi 20220907 (10).jpg
Sədəqiani evi 20220907 (2).jpg
Sədəqiani evi 20220907 (6).jpg
Sədəqiani evi 20220907 (8).jpg
Sədəqiani evi 20220907 (7).jpg


## İstinadlar
Qədəki evi

**Qədəki evi** — Qacarlar dövründə Təbrizdə tikilmiş ev və tarixi abidə. Hazırda Təbriz İslam İncəsənəti Universitetinin bir korpusu kimi fəaliyyət göstərir və tarixi abidə kimi qorunur.

## Haqqında
Qacarlar dövründə tikilmiş ev Təbrizin Maqsudiyyə məhəlləsində yerləşir. Tarixi sənədlərə əsasən evin 240 illik tarixi var və o Təbrizdə dağıdıcı zəlzələlərdən salamat çıxmış nadir binalardan biridir. Qədəki evi divar rəsmləri, güzgü işləmələri, suvaq və hörgü bəzəkləri ilə bəzədilib.

Ev 1997-ci il aprelin 12-də Behnam evi və Gəncei evləri ilə birlikdə 1850 nömrəsi ilə İranın Milli Abidələr siyahısına əlavə edilib.

Hazırda Təbriz İslam İncəsənəti Universitetinin bir korpusu kimi fəaliyyət göstərir. Ev universitetin korpusu kimi fəaliyyət göstərsə də turistlərin ziyarətinə açıqdır.

## Şəkilləri

Gadaki house.jpg
Qədəki evi 20220907 (10).jpg
Qədəki evi 20220907 (13).jpg
Qədəki evi 20220907 (22).jpg
Qədəki evi 20220907 (23).jpg
Qədəki evi 20220907 (6).jpg
Qədəki evi 20220907 (7).jpg


## İstinadlar
Anden

**Anden** (Fransız tələffüzü: [ɑ̃.dɛn]; vallonca: *Andene*) — Belçikanın Namür əyalətində yerləşən Valoniya əyalətinin şəhəri və bələdiyyəsi. 2006-cı il yanvarın 1-nə olan məlumata görə, Andenne şəhərinin əhalisi 25,240 nəfər idi. Şəhərin ümumi sahəsi 86,17 km²-dir ki, bu da hər kvadrat kilometrə 292 nəfər əhali sıxlığı anlamına gəlir. Bələdiyyə və mərkəzi şəhər Maas çayının hər iki sahilində yerləşir. Bələdiyyə, bu kəndlərdən ibarətdir: Andenne, Bonneville, Kutisse, Landen, Maizeret, Nameçe, Sklayn, Seilles, Ton-Samson və Vezin.

## Tarix

Şəhər ayı ilə simvollaşdırılır. Bu, hələ uşaq yaşlarında olan Karl Martellin, şəhər sakinlərini qorxuya salan bir ayını baltası ilə öldürdüyü ilə bağlı əfsanəyə əsaslanır. Andennedə yerləşən "Saint Begga Kolleci Kilsəsi" 7-ci əsrdə təsis edilmişdir. Andenne, həmçinin "Château du Moisnil"-in yerləşdiyi yerdir.
Andenne, 1914-cü ildəki Belçika işğalı zamanı, 211 ilə 225 arasında şəhər sakinlərinin kütləvi şəkildə qətlə yetirildiyi hadisə ilə əlaqələndirilir.

## Məşhur şəxslər

*Müqəddəs Beqqa (613–693), Landenli Pepinin qızı və Herstallı Pepinin anası
*Karl Yohan Frederik Jakelln (1914–1987), norveçli diplomat və yazıçı
*Fats Sadi (1927–2009, Huy), caz musiqiçisi
*Sesil de Frans (doğum 1975), aktrisa.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Information and pictures about Andenne (English pages)
Təbriz Dulusçuluq muzeyi

**Təbriz Dulusçuluq muzeyi** və ya **Sərraflar evi —** Qacarlar dövründə Təbrizdə tikilmiş ev və tarixi abidə. Hazırda evdə Təbriz Dulusçuluq muzeyi fəaliyyət göstərir.

## Haqqında
Təbriz Dulusçuluq muzeyinin binası təxminən XIX əsrdə Qacarlar dövründə tikilib. Ev Təbrizdə Şəms Təbrizi küçəsində Sərraflar dalanında yerləşir və Sərraflar ailəsi tərəfindən tikdirilib. Sərraflardan sonra bu evdə Ələvi ailəsi yaşayıb. Məhz buna görə də ev bəzən Ələvi evi adlanır. Daha sonra isə ev Şərqi Azərbaycan ostanının valiliyi tərəfindən alınıb, bərpa edilib və muzeyə çevirilib.

Ev 2002-ci il martın 7-də 7802 nömrəsi ilə İranın Milli Abidələr siyahısına əlavə edilib.

## Şəkilləri

Təbriz Dulusçuluq muzeyi 202209 (22).jpg
Təbriz Dulusçuluq muzeyi 202209 (24).jpg
Təbriz Dulusçuluq muzeyi 202209 (26).jpg
Təbriz Dulusçuluq muzeyi 202209 (28).jpg
Təbriz Dulusçuluq muzeyi 202209 (19).jpg
Təbriz Dulusçuluq muzeyi 202209 (17).jpg


## İstinadlar