open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abaəli

**Abaəli** (əvvəlki adı: **Abalı**) — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Zaqatala rayonunun Maqov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Abalı kəndi Abaəli kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Mənbələrin verdiyi məlumata görə, kəndin əsl adı Abaəlioba olmuşdur. Yerli əhalinin ehtimalına görə, oykonim Abaəli (Dağıstanın Çaroda kəndindən gəlmiş şəxsin adı) və oba (kəndin ərazisində kiçik icma) komponentlərindən ibarətdir. Türk dillərində, o cümlədən Azərbaycan dilinin dialekt və şivələrində aba "ata, baba, əmi; ana, xala, böyük bacı" mənalarında işlənir. Oykonimi Dədəli, Babalı və s. etnotoponimlərinin omonimi kimi qəbul etmək lazımdır. Bu oykonim sonrakı illərdə Abasalı (1979), Abaslı (1986) variantlarında qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 120 nəfərdir (2008).

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.zaqatala.az/baladiye.htm 

## Həmçinin bax
Axaxdərə

**Axaxdərə** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Yaşayış məntəqəsinin tarixi 1730-cu ildə Qazıqumuxlu Surxay bəyin başçılığı ilə 28 Axvax döyüşçüsünün Şirvanın alınmasında iştirak etməsi ilə bağlıdır. Minnətdarlıq əvəzi Zəqatala çayının sağ tərəfində yerləşən ərazidə səkkiz Axvax döyüşçüsünə torpağ hədiyyə etdi. Onlar ailələrini oraya köçürdülər ki, bu da kəndin əsasını təşkil etdi.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 289 nəfərdir . Əsas əhalisini axvaxlar təşkil edir. Bu, bütün Azərbaycanda andi dilli yeganə kənddir. əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Zaqatala. Axaxdərə (Axvaxdərə) kəndi
* http://www.zaqatala.az/baladiye.htm 
* http://www.kur-ia.com/iqtisadiyyat/10.01.09-2.html
* http://www.zaqatala.az/hadiseler/231208.htm
Beretbinə (Zaqatala)

**Beretbinə** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## Din
Kənddə "Cümə" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Xarici keçidlər
* http://www.zaqatala.az/baladiye.htm 
* http://www.kur-ia.com/iqtisadiyyat/10.01.09-2.html
* http://www.zaqatala.az/hadiseler/231208.htm

## İstinadlar
Bozbinə

**Bozbinə** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Əli Bayramlı inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Bozbinə oyk., mur.

Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Keçmışdə Yuxarı Tala kəndindən çıxmış ailələrin Bozbinə adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim "boza calan, boş görünən sahədə binə" mənasındadır.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Cimcimax

**Cimcimax** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində yerləşən kənd.

Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Qax-Zaqatala zonasında cim-cimax/cimcimey sözü "bataqlıq" mənasında işlənir. Kəndin adı onun coğrafi mövqeyi ilə bağlıdır.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq,arıçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Çökəkoba

**Çökəkoba** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Göyəm inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## Tarixi
Zaqatala rayonunun Göyəm inzibati ərazi vahidində kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Vaxtilə Car kəndinə məxsus olan bu oba kollektivləşmə illərində daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir. Kənd çökəkdə yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Çüdülübinə

**Çüdülübinə** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Etimologiyası

Elxan Nuriyevin araşdırmasına görə Çüdülbinənin əsası Qax rayonunun Çüddüllü kəndindən gələnlər tərəfindən qoyulub.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Dardoqqaz

**Dardoqqaz** (keçmiş *Ulam*) — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Göyəm inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Dardoqqaz kəndi düzənlikdədir. Keçmış adı Ulam (qəd. türk. "kecid" mənasındadır) olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi XVIII əsrdə Dağıstandan gəlmiş avar ailələrinin Dardoqqaz adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Toponim dar (keçilməsi çətin olan) və doqqaz (qapı, kecid) sözlərindən düzəlib, "dar kecid" deməkdir.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## Şəhid
* Abakar Hacıyev
* Mömin Həsənov
*Mahmud Xudaverdiyev

## İstinadlar
Üçüncü Tala

**Üçüncü Tala** (əvvəlki adı:**Dombabinə**) — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Üçüncü Tala kənd inzibati-ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
29 may 2015-ci ildə Dombabinə kənd inzibati-ərazi dairəsi tərkibindəki **Dombabinə** kəndi **Üçüncü Tala** kəndi adlandırılmış və Dombabinə kənd inzibati ərazi dairəsi Üçüncü Tala kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## Din
Kənddə Dombabinə kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Bozbinə
* Həsənbinə
* Xanməmmədbinə
* Mamqabinə
* Masqarabinə
* Mücəkbinə

## İstinadlar
Şirin bəy Mərdanbəyov

**Şirin bəy Mərdanbəyov** (1828-?)-Çar ordusunun zabiti, murov köməkçisi

## Həyatı
Şirin bəy Əsəd bəy oğlu 1828-ci ildə Qaraçorlu mahalının Əliyanlı camaatının Kamallı obasında anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa qəza məktəbini bitirmişdi. Çar ordusunda hərbi xidmətə başlamışdı. 1863-cü ila aid məlumata görə praporşik rütbəsi almışdı. Sonrakı mənbələrdə poruçik rütbəsi aldığı göstərilir. Şirin bəy ordudan tərxis olduqdan sonra Şuşa qəzasının Zəhgəzur sahəsində murov (uçaskovıy zasidatel) köməkçisi kimi xidmət etmişdi. Qaçaqlar tərəfindən öldürülüb. Tarixçi Baharlı yazır: "Mirzə Ismayıl bəy (Mirzə İbrahim bəy oglu Baharlı-Ə. Ç.) belə nəql edirdi ki, o vaxt Ağa qapıdan çıxan vaxtda damın üstündən və ətrafdakılar iki yüz tüfəng atdılar ki, tamamən əlbəəl idi. Heç birisi Ağaya dəymədi, amma yoldaşını öldürdülər. Elə ki, Ağa bir tüfəng mənzili qaçdı (qaşdı) atın saxladı və Murova söyürdü və atışırdılar. Murovun pomoşniki (köməkçisi-Ə. Ç.) poruçik Şirin bəy Əlyanlı sakini Ağaya deyib:
-A köpək oğlu, rus padşahı ilə padşahlıq edəcəksən? Niyə başını götürüb, bir yana getmirsən? Bu sözü deyib, bir güllə atıbdır. Güllə gedib Ağanın atının yalından dəyibdir. Və Ağa Şirin bəyə söyüb ki:
— A köpək oğlu, elə güllə atmazlar. Al, gəldi. Bir güllə atıb, güllə gəlib, Şirin bəyin atının qarnından dəyib və at yıxılıb. Şirin bəy atın altında qalıb, həmin saat ölübdür".

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Əlyanlısan? Qanlısan!.., "Soy" dərgisi, 1 (33), 2010.

## Həmçinin bax
Fındıqlı

**Fındıqlı** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Maqov inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

Qala və Katex çayları sahilindədir. 1965-ci ildə təşkil olunmuş 1 nömrəli fındıqçılıq sovxozu fəhlələri üçün salındığına görə belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisini əsasən avarlar və saxurlar təşkil edir.

Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Höytala

**Höytala** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Maqov kənd inzibati-ərazi vahidində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Zaqatala rayonunun Maqov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Oytala kəndi Höytala kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Höytala kəndinin tərkibində 4 oba var (Padaroba, Yuxarı oba, Qallaoba, Ferma). Höytalada 5 çöl var (Böyükçöl, Yeniçöl, Bostançöl, Kilsəçöl, Qabaqlıq çölü).

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənddən Qaraçay, Deretap çayı və Qobu çayı axır.

## Əhalisi
Əhali əsasən avarlardan və azərbaycanlılardan ibarətdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıq təşkil edir.

2015-ci ilin iyun ayının 17-də kəndə ilk dəfə olaraq təbii qaz verilmişdir..

## Mədəniyyəti
Kənddə 2 kitabxana, mədəniyyət evi və klub fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə 1 ümumi orta məktəb fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə 1 məscid mövcuddur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kəpənəkçi (Zaqatala)

**KƏPƏNƏKÇİ. KYAPYANAKCY. КАПАНАКЧИ**— ( gür. ლეღვიანი , av. Легъвиани ) Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. **Kənd Alazan Vadisində yerləşir. Sağ tərəfdən Qandax_Faldarlı kəndləri .Sol tərəfdən. Yengiyan_Mosul kəndləri ilə həmsərhəddir.Kəndin əhalisi mənsubiyyəti Azərbaycanlılardan ibarətdir**

## Əhalisi.
**kənddə .224 fərdi yaşayış evi vardır. Kəndin** 

**Əhalisi 1144 nəfər təşkil edir**

## Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.Kənddə 1 Məktəb. 1 Körpələr evi. 1 Mədəniyyət evi. 1 Tibb məntəqəsi. 1 Dini məscid fəaliyyət göstərməkdədir
Kürdəmir (Zaqatala)

**Kürdəmir** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
1 yanvar 20

2014-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik muğallardan ibarət hər iki cinsdən toplam 75 nəfər əhali yaşayırdı.

Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Kebeloba

**Kebeloba** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Car inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Kebeloba kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Mənbələrin məlumatına görə, təqr. XVI-XVII əsrlərdə Dağıstanın Kabal kəndindən köçüb gəlmiş kabal (kebel) nəslinə mənsub ailələr Zaqatala rayonunun Car kəndində məskunlaşmış, Kebeloba kəndinin ərazisi isə onların müvəqqəti binə yeri olmuşdur. Sonralar isə kebellər burada daimi məskunlaşmış, kəndə də bu adı vermışdilər. Oykonim "kebellərin obası" mənasındadır.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Qəbizdərə

**Qəbizdərə** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Qəbizdərə kəndi Mazıx kəndinin şimalında, Böyük Qafqaz dağlarının cənub ətəyində, Katexçayın sağ sahilində yerləşir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Ərazidə 15 metr hündürlükdən tökülən Respublikanın ən bol sulu şəlaləsi vardır.

## Əhalisi
Zaqatala şəhərindən 15&nbsp;km aralıda yerləşən kənddə 49 ev vardır və burada 250 nəfərə əhali yaşayır, onların 98%-ni avarlar təşkil edir.

Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Mişleş (Zaqatala)

**Mişleş** (əvvəlki adı: **Meşleş**) — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Meşleş kəndi Yuxarı Tala kəndinin şimalında, Tala çayının sol sahilində, Böyük Qafqaz dağlarının cənub ətəklərində yerləşir.

## Tarixi
27 mart 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin təsdiq etdiyi Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklərin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən Meşleş kəndinin adı Mişleş kəndi olaraq dəyişdirilmişdir.

## Əhalisi
2012-ci ilə olan rəsmi məlumata əsasən əhalisi 134 nəfərdir.

Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Sabunçu (Zaqatala)

**Sabunçu** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kənd əhalisinin bir hissəsi Zaqatala rayonunun Lahıc kəndinə köçürülmüşdür.

## Mədəniyyəti
Sabunçu kəndinin əhalisini Saxurlar təşkil edir. Saxur dilində danışırlar. 2012-ci ilin dekabrında Zaqatalanın ən ucqar dağ kəndlərindən olan Sabunçu kəndində yeni məktəb binası istifadəyə verilib.

## Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti fındıqçılıq, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar
Paşan

**Paşan** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi avarlardan ibarətdir.

Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İnfrastruktur
2015-ci ilin iyun ayının 17-də kəndə ilk dəfə olaraq təbii qaz verilmişdir.

## İstinadlar
Yeni Suvagil

**Yeni Suvagil** (əvvəlki adı: **Yeni Suvaqil**) — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Zaqatala rayonunun Yeni Suvaqil kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Yeni Suvaqil kəndi Yeni Suvagil kəndi, Yeni Suvaqil kənd inzibati-ərazi vahidi Yeni Suvagil kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi
Kənd 1953-cü ildə salınıb.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 22&nbsp;km cənubda, Alazan-Həftəran vadisində yerləşir.

## Əhalisi
Rəsmi məlumatlara əsasən kənd əhalisinin əksəriyyətini (rəsmi məlumatlara əsasən təxminən 99 %-ni) saxurlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dönük Qırıqlı

**Dönük Qırıqlı** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Dönük Qırıqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XVIII əsrin axırlarında Düz Qırıqlı kəndindən köçüb gəlmiş ailələr salmışlar. Oronimin ikinci komponenti (*qırıqlı*) oğuz tayfalarından birinin adı ilə bağlıdır. *Dönük* komponenti isə düz sözünun qarşılığı kimi "əks tərəf" və ya qədim türk dilinin dil vahidi olan *tanuq* sözünun ifadə etdiyi "dik" mənası ilə əlaqədardır. 1917-ci ildə həmin komponent Danuk variantında qeydə alınmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Dönük Qırıqlı kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, bağçılıq və maldarlıqdır. Əkinçilikdə suvarma əkinçiliyindən istifadə olunur. Əsasən kartof və taxıl istehsalına üstünlük verilir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Dönük Qırıqlı kənd kitabxana filialı, Dönük Qırıqlı kənd Mədəniyyət Evi, Dönük Qırıqlı poçt şöbəsi (AZ6023) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Dilman Süleymanov adına Dönük Qırıqlı kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Dönük Qırıqlı kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Dönük Qırıqlı həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Çaylı (Ağdərə)

**Çaylı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Çaylı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası

Kənd XIX əsrdə gəlmə ermənilər orada məskunlaşdıqdan sonra Verin Çaylı (Yuxarı Çaylı) adlandırılmışdır. Yaşayış məntəqəsi çay kənarında yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.

## Tarixi

ASÇC-nin (Azərbaycan Sosialist Şura Cümhuriyyəti və ya Azərbaycan SSR) 1933-cü il üçün inzibati bölgüsündə o zaman mövcud olmuş Muxtar Dağlıq Qarabağ Oblastın (Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin) tərkibində Yuxarı Çaylı kənd şurası və qeyd olunan kənd şurasının tərkibində Aşağı Çayı və Yuxarı Çaylı məskun yerləri qeyd olunur.

Azərbaycan SSR-nin 1977-ci il yanvarın 1-nə olan vəziyyətə görə tərtib edilmiş inzibati-ərazi bölgüsündə Verin Çaylı (yəni Yuxarı Çaylı) və Nerkin Çaylı (yəni Aşağı Çaylı) kəndləri o zaman mövcud olmuş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Mardakert rayonunun Verin Çaylı kənd Sovetinin tərkibində göstərilir, Verin Çaylı kəndi isə Verin Çaylı kənd Sovetinin mərkəzi kimi göstərilir.

Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 26 mart 1982-ci il tarixli Fərmanı ilə bir birinə birləşmiş Verin Çaylı və Nerkin Çaylı kəndlərinə Çaylı adı verilməsinin və bununla əlaqədar Çaylı kəndi mərkəz olmaqla, Verin Çaylı kənd Sovetinin Çaylı kənd Soveti adlandırılmasının təsdiq olunması qərara alınmışdı.

Qarabağ münaqişəsi başlayandan sonra Azərbaycan Respublikasının 26 noyabr 1991-ci il tarixli Qanunu ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ləğv olunması, Mardakert rayonunun Ağdərə rayonu adlandırılması qərara alınmışdı. Daha sonra isə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 25 avqust 1992-ci il tarixli, 287 saylı Qərarı ilə Ağdərə rayonunun Çaylı kənd Soveti Tərtər rayonunun tərkibinə verilmişdi. Ağdərə rayonu isə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli qərarı ilə ləğv edilərək ərazisi Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü.

Kəndin ərazisində 2010-cu ilin iyun ayında Çaylı döyüşü baş vermişdir.

Kənd 2020-ci ilə qədər bir hissəsi Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətində idi. 9 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən tamamilə işğaldan azad edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının 5 dekabr 2023-cü il tarixli Qanunu ilə Ağdərə rayonu yaradılmış, və kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilmişdi.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Kürəkçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İqtisadiyyatı
2017-ci ildə Çaylı kəndinə 450 metr 6 kV-luq, 2&nbsp;km 0.4 kV-luq hava xətti çəkilib, 1 ədəd transformator məntəqəsi quraşdırılıb. Bununla da 22 il elektrik enerjisiz qalan Çaylı kəndində elektrik enerjisi bərpa olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mübariz İbrahimovun düşmən qüvvəsini məhv etdiyi posta Azərbaycan Bayrağı sancılıb

## Həmçinin bax
* Aşağı Çaylı
* Yuxarı Çaylı
* Çaylı döyüşü

## Həmçinin bax
Lüləsaz

**Lüləsaz** (əvvəlki adı: **Akop Kamari**, daha əvvəlki adı: **Lüləsaz**) — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Çardaqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarix
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 25 avqust 1965-ci il tarixli Fərmanı ilə Lüləsaz kəndinə Akop Kamari adı verilməsi haqqında o vaxtlarda mövcud olmuş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti vilayət Soveti icraiyyə komitəsinin qərarının təsdiq edilməsi qərara alınmışdı.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Akop Kamari kəndi Tərtər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Tərtər rayonunun Akop Kamari kəndi Lüləsaz kəndi adlandırılmışdır.

1993-cü ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Lüləsaz kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qaytarılmışdır.

5 dekabr 2023-cü ildə kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İrəvanlı (Tərtər)

**İrəvanlı** (əvvəlki adı: **Yerevanlı**) — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tərtər rayonunun Soyulankənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Yerevanlı kəndi İrəvanlı kəndi adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi 383 ha -dır. İrəvanli kəndindən Tərtər şəhər poçtamtınadək məsafə 11 km, kənd inzibati vahidininin mərkəzinə yaxın dəmiryolu stansiyası — Köçərli Dəmiryol Stansiyasınadək məsafə 11 km.

## Əhalisi
Əhalisi 2007-ci il 1 yanvar tarixinədək 954 nəfərdir, o cümlədən kişi 469, qadın 485 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır.

## Mədəniyyəti
İnzibati ərazi vahidində Başçısının nümayəndəliyi, İrəvanli bələdiyyəsi, mədəniyyət evi, uşaq bağçası, EATS fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bayandurlu

**Bayandurlu** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 950-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bayandurlu kəndi Xoruzlu kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Kəbirli kəndi mərkəz olmaqla, Kəbirli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır. Bayandurlu kəndi də 1993-cü ildə Ermənistanın işğalı altına düşmüş və 2020-ci ildə İkinci Qarabağ Müharibəsindən sonra azad edilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim "bayandurlara məxsus yer və Bayandur yaşayış məntəqəsindən köçüb gələnlər" deməkdir. Etnotoponimdir. Bayandurlu kəndi həmçinin türk mənşəli Bayandur tayfasının adını daşıyır. Bayandurlar oğuzların böyük boylarından biridir və tarixi Azərbaycan ərazisində bu tayfanın adı ilə bağlı bir çox yer adları mövcuddur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ düzündə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 476 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qazyan (Tərtər)

**Qazyan** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Yuxarı Qapanlı kənd inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Kəndin düzgün adı "Qazian"dır (yəni qazılar). Ərəb dilində qazi "kafirlərə qarşı vuruşan döyüşçü vədəstə, qoşun başçısı" mənasındadır. Orta əsrlərdə qazilər həm sərhəd qoşunu, həm də dini qurumların və dövlətin başlıca zərbə qüvvəsini təşkil edirdilər. "Kitabi Dədə Qorqudda qazi — ərənlər formasında işlənir. Qızılbaş tayfaları içərisində qazilər (qazian) tayfası da vardır. Azərbaycan ərazisindəki Qazian (Qazyan) adlı toponimlər bu tayfaların adı ilə bağlıdır.

Qazyan coğrafi adının mənası belədir: an — məkan, yurd, oba adını bildiririr. “Qazi” isə tayfa adıdır, yəni “qazi” tayfalarının yaşadığı yer mənasını verir.

## İqtisadiyyatı
Qarabağ müharibəsi nəticəsində kəndin təsərrüfatına ciddi ziyan dəymişdir. 2011-ci ilin sentyabr ayında kəndə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanılıb.

## Həmçinin bax
* Yuxarı Qapanlı

## İstinadlar
Soyulan

**Soyulan** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Soyulan İnzibati ərazi dairəsində kənd.

Soyulan kəndinin əsil adı Soylan, yerli tələffüzü Soylandır. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini Ermənistanın Soylan kəndindən köçüb galmiş ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Miqrant toponimdir.

## İstinadlar
Ağkənd (Tərtər)

**Ağkənd**, **Təzəkənd** (?-2015) — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Dəmirçilər kənd inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
29 may 2015-ci ildə Dəmirçilər kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki **Təzəkənd** kəndi **Ağkənd** kəndi adlandırılmışdır. Ağkəndin tarixi qədim dövrlərə dayanır. Kəndin adı ilə bağlı müxtəlif versiyalar mövcuddur. Bir versiyaya görə, "Ağkənd" adı ərazinin təmiz və məhsuldar torpağı ilə əlaqələndirilir. Əvvəllər kəndin ərazisində müxtəlif tayfalar və xalqlar məskunlaşmış, bu da kəndin zəngin tarixi irsini formalaşdırmışdır.

## Coğrafi mövqeyi
Ağkənd kəndi İncəçayın sahilindədir. XX əsrin 20-ci illərində bir qədər yerini dəyişdiyindən Təzəkənd də adlanıb. Ağkənd Tərtər rayonunun şimal-qərbində, Kürəkçay çayının yaxınlığında yerləşir. Kənd ərazisi düzənlikdə yerləşdiyi üçün kənd təsərrüfatı fəaliyyətləri üçün əlverişlidir. İqlimi mülayim-isti yarımsəhra və quru çöl iqlimi xarakterinə malikdir.

## Haqqında
Ağkəndin əhalisi əsasən azərbaycanlılardan ibarətdir. Kənddə ənənəvi ailə dəyərləri qorunub saxlanılır. Əhalinin məşğuliyyəti əsasən kənd təsərrüfatı, xüsusilə əkinçilik və maldarlıqdır. Əhalinin bir hissəsi rayon mərkəzində müxtəlif sahələrdə çalışır. Ağkəndin iqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatına əsaslanır. Burada buğda, pambıq və tərəvəz məhsulları əkilir. Kənddə müasir suvarma sistemləri tətbiq edilmiş, bu da məhsuldarlığın artmasına səbəb olmuşdur. Mal-qaranın yetişdirilməsi də iqtisadiyyatın mühüm sahələrindən biridir. Ağkənddə ümumi orta məktəb fəaliyyət göstərir. Kənddə uşaqların təhsilə cəlb olunması yüksək səviyyədədir. Kənd sakinləri öz mədəni irslərini qoruyub saxlayır, ənənəvi milli bayramlar və mərasimlər böyük təntənə ilə qeyd olunur.  

## Həmçinin bax
* Dəmirçilər

## İstinadlar
Yenikənd (Tərtər)

**Yenikənd** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tərtər rayonunun Səhlabad kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Yenikənd kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Əhali
Əhalisi 422 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaracallı (Qubadlı)

**Qaracallı** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Qaracallı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Etimologiyası
Əsli Qaracalar olmuşdur. Kəndin adı XVIII əsrdə Naxçıvandan Pənahəli xanın Qarabağa köçürdüyü kəngərlilərin qaracallı tayfasının adı ilə bağlıdır. Sonralar Qarabağda yaşamış qaracallılar müxtəlif rayonlara yayılmış və Qaracallı adlı bir neçə yaşayış məntəqəsi bina etmişlər.

## Tarixi
28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Qaracallı kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Qaracallı Qubadlı rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 4 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.

## Əhalisi
1856-cı il "*[[Qafqaz təqvimi]]*"nə görə, əhalisi kürd dilində danışan şiə kürdlərdən ibarət olmuşdur.

### Tanınmışları
* Famil Süleymanov (1941) — Yazıçı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Kavdadıq

**Kavdadıq** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Qaralar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qubadlı rayonunun Ulaşlı kənd Sovetindən Kavdadıq kəndi Qaralar kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 30 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Yerli əhali kəndin adını kovxalıq (kəndxudaya məxsus) kimi izah edir. Oykonimin ilkin variantının Kavdoabdıq olduğunu iddia edən tədqiqatçılara görə, kav (farsca "dağ keçidi, aşırım"), doab (iki çay) və -dıq (Azərbaycan dilindəki məkan bildirən -lıq şək.-sinin variantı) komponentlərindən ibarət olan bu söz "dağ keçidində iki çayın birləşdiyi yer" mənasındadır.
Başqa mülahizəyə görə,Kaf dağlı-Anadolu. Kavdadıqda Curumlu və yaxud Cürümlü tayfasının tarixi Anadoluda Bizansla savaşda olub. Curum–Çorum şəhəri o tayfanın adı ilə bağlıdır. Bir başqa variant, dilimizdə "Kav"sözü var. Bir işin doğrusuna kavdı və yaxud kav deyil demək var. Kavdadıq, yəni doğruladıq(Məkanı,yurdu)

## Coğrafiyası və iqlimi
Kəndi Bərgüşad (Bazarçay) çayı ilə Həkəri çayının birləşdiyi yerdə, Yazı düzündə yerləşir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Akif Muradverdiyev. Zəngəzur. Tariximizin yaddaşı. Bakı: Xəzər, 2007, səh. 455.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Qaraimanlı

**Qaraimanlı** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Balasoltanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 9 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur.

## Toponimikası
Qaraimanlı kəndi Həkəri çayının sahilində dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin melumatına görə, yaşayış məntəqəsini XVI əsrin sonlannda Qara İman adlı şəxs saldığına görə belə adlanmışdır. Hazırda kəndin şərqindəki qışlaq yeri də Qara İmanlı qışlağı adlanır. 1991-ci ilədək Ermənistanın Vardenis rayonunda Qara İman adlı kənd olmuşdur. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oykonim türkdilli qaraman tayfasının adındandır. Kəndin adı bir müddət Qaramanlı variantında qeydə alınmışdır. Lakin oykonimi qara (torpaq sahəsi) və imanlı (etnonim) komponentlərinin birləşməsi olaraq “imanlı nəslinə məxsus torpaq sahəsi” kimi də izah etmək olar.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Qarakişilər

**Qarakişilər** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Qaracallı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci il noyabrın 4-də Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Qarakişilər kəndi dağətəyi ərazidədir. Oykonim Qarakişi şəxs adından və -lər cəm şək.-sindən ibarət olub, “Qarakişinin nəslindən olanlar, qarakişilər, qarakişigillər” mənasım bildirir. 1933-cü ildə Laçın r-nunda dä Qarakişi adlı kənd qeydə alınmışdır. Cənubi Uralda Burzyanak r-nu ərazisində indiki “Puqaçevskaya qara” dağlarının adı keçən əsrdə Qarakişi dağlan kimi qeydə alınmışdır.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Qaraqoyunlu (Qubadlı)

**Qaraqoyunlu** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Tatar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qubadlı rayonunun Xocahan kənd Sovetindən Qaraqoyunlu kəndi Tatar kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 9 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respubliksı Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Yerli məlumata görə, təqribən XVIII əsrdə Xanqaraqoyunlu kəndindən (indiki Bərdə rayonundakı Qaraqoyunlu kəndi) ayrılmış ailələr əvvəlcə Şayıflı kəndinin (Zəngilan rayonu) yaxınlığında, Xanyeri deyilən yerdə məskunlaşmış, sonra isə indiki yerə köçərək Qaraqoyunlu kəndini salmışlar.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
 
## Həmçinin bax
Qaralar (Qubadlı)

**Qaralar** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Qaralar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qubadlı rayonunun Qaralar kəndi Ulaşlı kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Qaralar kənd Soveti yaradılmışdır.

## Etimologiyası
Tədqiqatçılara görə, oykonim Qara şəxs adından və -lar cəm şəkilçisindən ibarət olub, "Qaranın nəslindən olanlar" mənasını bildirir. Yerli məlumata görə, qaralar İranın Kəbirli kəndindən gəlmiş nəslin adıdır.

## Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdi. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Əhalisi
Məhəmmədhəsən Baharlının məlumatına görə, kəndin əhalisi kürdlərdən ibarət olmuşdur.

## Coğrafiyası
Kənd Yazı düzündə yerləşir. 

## İstinadlar
Qədili (Qubadlı)

**Qədili** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Novlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Qədili kəndi dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Qarapərilərdir. Bu toponim qədili nəslinin adı ilə bağlıdır. Xanlar r-nunda oykonimin Qadılı variantı qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
"*1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu*"na görə, kənddə 64 evdə 311 şiə kürd yaşayırdı.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Qəzyan (Qubadlı)

**Qəzyan**, **Qazyan** – Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Hal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.

2020-ci il noyabrın 7-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edildi.

## Toponimikası
Qəzyan kəndi Bərgüşad (Bazarçay) çayının sahilində, dağlıq ərazidədir. Düzgün adı Qaziandır (yəni “qazılar”). Ərəb dilində qazi “kafirlərə qarşı vuruşan döyüşçü və dəstə, qoşun başçısı” mənasındadır. Orta əsrlərdə qazilər həm sərhəd qoşunu, həm də dini qurumların və dövlətin başlıca zərbə qüvvəsini təşkil edirdilər. “Kitabi-Dədə Qorqud”da qazı-ərənlər formasında işlənir. Qızılbaş tayfaları içərisində qazilər (qazian) tayfası da vardı. Respublika ərazisindəki Qazian adlı toponimlər bu tayfanın adı ilə bağlıdır.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Mənsum Əsgərov (1908–1994) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
* Əliyar Əliyev (1957–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Qilican

**Qilican**, **Qılıcan** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Xocahan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.

28 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Qılıcan kəndi Həkəri çayının sahilində, Bərgüşad dağ silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsini 1915-ci ildə yaxınlıqdakı Seyidəhmədli kəndindən (hazirda mövcud deyil) gəlmiş seyidlər nəsli Qılıcan adlı yerdə salmışdır. Qılıc “dağ tirəsi”, -an isə İran dillərində “yer, məkan” bildirən şəkilçidir. Kənd salındığı ərazinin adı ilə adlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Sarıyataq (Qubadlı)

**Sarıyataq** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Sarıyataq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Etimologiyası
Kəndin əhalisi vaxtilə indiki ərazidən nisbətən qərbində, "Kalafaların quzeyi" adlanan dərədə yaşayırdı. Sonralar kəndin əhalisi Sanyataq dağının ətəyinə köçmüş, kənd isə həmin dağın adı ilə adlandınlmışdır.

## Tarixi
28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Sanyataq kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Sanyataq Qubadlı rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 25 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.

## Coğrafiyası
Sarıyataq kəndi Həkəri çayının sahilində, dağlıq ərazidədir.

## Əhalisi
1856-cı il "*[[Qafqaz təqvimi]]*"nə görə, əhalisi kürd dilində danışan şiə kürdlərdən ibarət olmuşdur. "*1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu*"na görə, kənddə 59 evdə 272 şiə kürd yaşayırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Saldaş

**Saldaş** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Çərəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Dağlıq və dağətəyi ərazidə, rayon mərkəzindən 16 km cənub-qərbdə, Bərgüşad çayının 7km-də, dəniz səviyyəsindən 910 m hündürlükdə yerləşir. Çərəli kənd inzibati ərazi vahidliyinin tabeliyindədir. 42 km  məsafədə Həkəri dəmiryolu stansiyası yerləşirdi.Saldaş kəndi Boyunəkər, Çərəli, Göyyal və Hərtiz kəndləri ilə qonşudur. Kənddə işğala qədər(1993) klub və digər sosial obyektlər var idi. 11 ev, 40 nəfər əhali olmuşdur. Saldaş kəndində "Şəhrixan sel aparan dərə", "Novruzlu yeri", "Almakəsən", "Quzu qıran", "Qanlı zəmi", "Tapdıq yeri", "Atqız", "Hamarın yeri", "Xanzadə yeri", "Zalxa yeri", "Şükürün palıdı", "Məhəmməd bulağı", "Mollanın yeri", "Düyü torpağı", "Baş hamar" və s. yer adları vardır. Kənddə orta əsrlərə aid qəbirstanlıq da var. Yaşayış məntəqəsinə çevrilməzdən əvvəl Sofulu tayfasının qışlaq yeri olmuşdur.Kənd Hərtiz dağının cənub-qərbində saldaşlıq adlı ərazidə yerləşdiyinə görə belə adlandırmışdır. Sonralar yaşayış məntəqəsinə çevrilən qışlaq Saldaş kimi rəsmiləşdirilmişdir.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Seləli

**Seləli** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Zilanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Seləli kəndi Həkəri çayının sahilindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Cənubi Azərbaycanın Seləli kəndindən gəlmiş ailələr salmışlar. Keçən əsrin əvvəllərində kəndin adı Siləli, Siləyli kimi də qeydə alınmışdır. Azərbaycan dilinin dialektlərində silə içərisində dəri aşılanan ağac kötüyündən düzəlmiş novçaya deyilir.

## Əhalisi
14 may–17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Yelizavetpol quberniyası, Cəbrayıl qəzasının III şöbəsinin Kürd Mahrızlı kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Seləli kəndində 48 evdə şiə etiqadlı müsəlman kürdlərdən ibarət **238** nəfər (139 nəfəri kişilər, 99 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı.

Qiyasəddin Qeybullayevə görə, kəndin əhalisi kürd mənşəli seləli tayfasına mənsub olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Seytas

**Seytas** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Göyərcik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Seytas kəndi dağətəyi ərazidədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini vaxtilə Ermənistanın Aqvan və Danzaver kəndlərindən qaçıb gəlmiş ailələr Seytas adlanan köhnə kənd yerində salmışdılar. Kəndin adı 1933-cü ildə Seytaş şəklində qeydə alınmışdır. Güman etmək olar ki, kənd dağların əha¬təsində yerləşdiyi üçün sey (orta, mərkəz) və taş (daş, qaya) komponentlərindən ibarət olub, “dağların ortası” mənasındadır.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Tarovlu

**Tarovlu** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Çardaqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Tarovlu kəndi dağətəyi ərazidədir. Əsl adı Taroğludur. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə həmin rayondakı Teymur Müskanlı kəndindən köçüb gəlmiş türklər: Tanrı verdi (Tarverdi, yaxud qısaldılmış formada Tar) və Allahverdi (Alo) adlı iki qardaş salmışdır. Kəndin ərazisində Tarverdi dərəsi də qeydə alınmışdır. Hazırda Cənubi Azərbaycanda Taroğlu adlı kənd mövcuddur. Çox güman ki, yaşayış məntəqəsi kəndin əsasını qoymuş böyük qardaşın adı ilə (təhrif olunaraq) belə adlanmışdır.

## Əhalisi

### Şəxsiyyətləri
* Edil Eyvazov (1940–2021) — Fizik.
* Rauf Şahbazov (1970) — Azərbaycan–Amerika Tibb Assosiasiyasının rəhbəri.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Elşad Eyvazov. "Üç dağ qoynunda yatan Tarovlum". Sumqayıt, "Azəri" nəşriyyatı, 2015, 296 səhifə. 

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Yuxarı Cibikli

**Yuxarı Cibikli** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Aşağı Cibikli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
Yuxarı Cibikli kəndi Kosakərəm (Bərgüşad çayının qolu) çayının sahilindədir. Keçmiş adı Tercür olmuşdur. Kənd Aşağı Cibikli kəndinə nisbətən bir qədər yüksəklikdə yerləşir. Oykonimin ikinci komponenti cibikli tayfasının adını əks etdirir.

## Əhalisi
Qiyasəddin Qeybullayevə görə, kəndin əhalisi kürd mənşəli cibikli tayfasına mənsub olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Yuxarı Xocamsaqlı

**Yuxarı Xocamsaqlı**, **Yuxarı Xocamusaxlı** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Yuxarı Xocamsaqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Yuxarı Xocamsaqlı kəndi dağətəyi ərazidədir. XIX əsrdə Qubadlı rayonunun Dondarlı kənd icmasmda Xocamusaxlı adlı iki yaşayış məntəqəsi vardı. Onları bir-birindən fərqləndirmək üçün biri Qalacıq Xocamu- saxlı (Qalacıq yaxınlığındakı Xocamusaxlı), digəri Məzitti Xocamusaxlı (Məzitti ye-rindəki Xocamusaxlı) adlanırdı. Sonralar Məzitti Xocamusaxlı Yuxarı Xocamusaxlı, Qalacıq Xocamusaxlı isə Aşağı Xocamusaxlı adlandırıldı. Xocamusaxlı qədimdən Zəngəzur qəzasında yaşamış xacəəbıtishaqlı tayfasının tələffiizdə dəyişdirilmiş formasıdır. Xocəəbuishaqlıların keçmişdə Qalacıq, Dəstəgird, Məzitli adlı qışlaqları tədricən müstəqil yaşayış məntəqələrinə çevrilmişdi.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Yusifbəyli

**Yusifbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Həmzəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Coğrafi Yeri
Yusifbəyli kəndi Qubadlı rayon mərkəzindən 23&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 730 metr yüksəklikdə yerləşir. Həkəri çayının sol sahilində İncə düzündə yerləşir. Ərazisindən Laçın–Həkəri şose yolu keçir. Həkəri dəmir yolu stansiyası ilə arasındakı məsafə 24&nbsp;km-dir. Kənd şimaldan Əfəndilər, cənubdan Həmzəli, şərqdən Cəbrayıl rayonunun Dağtumas kəndi və qərbdən Yuxarı Mollu kəndi ilə həmsərhəddir.

## Toponimikası
Yusifbəyli kəndi Həkəri çayının sahilində, İncə düzündədir. Yerli tələffüzdə Usubbəyli kimi işlənir. Kənd vaxtilə Yusif-bəy adlı şəxs tərəfindən salındığına görə onun adım daşıyır.

## Tarixi
Kənd Hacı Cəbrayıl bəyin babası Yusif bəyin adına salınıb. Əhalisi, əsasən, Yusif bəyin törəməsi olduğu üçün kənd Yusifbəyli adlandırılıb. Yerli tələffüzdə Usubbəyli kimi işlənir. Kənd XVIII əsrdə salınıb. Yusifbəyli kəndi ərazisində Söyüdlü bağ, Ərikli bağ, Kəhriz, Ayazgörməz, Mirzə dərəsi, Quyu dərəsi, Maşın Yolu dərəsi, Araba yolu, Keçisaqqalı dərəsi, Sarılıq, Dəyirman dərəsi, Kələyin düzü, Dingin qabağı, Yastı təpə, Dəlləklər, Gəyən düzü, Xəlil bəy bağı, Dəyirman arxı, İncə bulağı, Dəvəaynağı, Məcid yurdu, Yusif yurdu, Yoncalıq, Muxtar bulağı, Qazax Qənbər talası, Hacı Cəbrayıl yurdu, İncə kəhrizi kimi yer adları mövcuddur.

Yusifbəyli kəndinin mərkəzində XVIII əsrə aid məscid vardır. 2020-ci ildə Qubadlı azad edildikdən sonra Xudafərin–Qubadlı–Laçın avtomobil yolunun tikintisi zamanı bu məscidin söküldüyü müəyyən edilib.

Çələbi ocağı Hacı Qaraman, Orta əsr qəbiristanlığı, Dəvə oynağı, Üngür, Ovuq ya da Dağ koğuşları (ərəbcə: mağara, kaha – tarixi IV əsrə qədər çatır. Onlar insan yaşayış məskənləri olmuş Blar.) kəbdin tarixiliyinin göstəriciləridir.

## İşğal və azad edilmə tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilir. 25 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir. Qubadlı rayonu işğal olunarkən Yusifbəyli kəndində girov götürülmüş 1932-ci il təvəllüdlü Dostuyev Həsən Qənbər oğlu ilə aparılmış söhbətlə əlaqədar yazılmış 10.01.1995-ci il tarixli arayışda göstərildiyinə görə, ermənilər onu girov götürüb "KAMAZ" maşınına mindirmiş, həmin maşınla kəndi gəzib gözəgəlimli evləri yandırmışlar. Daha sonra Həmzəli kəndində gəzərək salamat binaları yandırmışlar.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yusifbeyli Map — Satellite Images of Yusifbeyli
*  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsi PREZİDENT KİTABXANASI, Qubadlı rayonu
* Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş Üzrə Dövlət Komitəsi, Qubadlı rayonunun əsir abidələri
* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısı
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Ulaşlı (Qubadlı)

**Ulaşlı** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Ulaşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qubadlı rayonunun Kavdadıq kənd Sovetinin mərkəzi Ulaşlı kəndinə keçirilmiş və kənd Soveti Ulaşlı kənd Soveti adlandırılmışdır. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 9 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
XIX əsrə aid yazılı mənbələrdə kəndin adı Hulaşlı şəklində qeydə alınmışdır. Tədqiqatçılara görə, oykonim erkən orta əsrlərdə Şimali Qafqazda yaşamış hulaşar tayfasının (Suriya mənbələrində Kulas) adı ilə bağlıdır. Ərəb mənbələrində onlardan xəzər tayfalarından biri kimi bəhs olunmuşdur. XII əsrədək Volqa çayının sahilində bulqarlann Hulaş şəhəri olmuşdur. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarındakı Ulaş antroponimi də bu etnonimin variantı hesab edilir. Hulaşlann bir qismi müxtəlif vaxtlarda xəzər, bulqar və suvarlarm tərkibində Azərbaycana gəlmişlər. Keçmiş Borçalı qəzasında (Gürcüstan) Hulaş (Kulaş), Dağıstanda Ulaşlı kəndi, Ermənistan (XVII əsr) və Qazaxıstan ərazilərində Kulaş yaşayış məntəqələrinin adlan hulaşlann adı ilə bağlı olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Ulaşlı kəndi Bərgüşad çayının sahilində, Bərgüşad silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Zilanlı

**Zilanlı** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Zilanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Etimologiyası
Oykonim kürddilli zilanlı tayfasının adı ilə bağlıdır. 

## Tarixi
Rusiya-İran müharibəsi (1826–1828) sonra kürddilli zilanlı tayfasının nümayəndələri İrandan köçüb Azərbaycan ərazisində məskunlaşmışlar. Tayfa bir neçə tirəyə bölünmüşdür. XIX əsr mənbələrində göstərilmişdir ki, zilanlılar Hüseyn xan Zilanlının başçılığı ilə Azərbaycana gələrək bir sıra yaşayış məntəqələri salmışlar.

28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Zilanlı kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Zilanlı Qubadlı rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 23 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.

## Coğrafiyası
Zilanlı kəndi dağətəyi düzənlikdədir.

## Əhalisi
1856-cı il "*[[Qafqaz təqvimi]]*"nə görə, əhalisi kürd dilində danışan şiə kürdlərdən ibarət olmuşdur. 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Yelizavetpol quberniyası, Cəbrayıl qəzasının III şöbəsinin Kürd Mahrızlı kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Zilanlı kəndində 38 evdə şiə etiqadlı müsəlman kürdlərdən ibarət 161 nəfər (93 nəfəri kişilər, 68 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti
Zor

**Zor** — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Fərcan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Zor kəndi dağətəyi ərazidədir. Keçmişdə kəndin salındığı sahə Zəngəzur qəzasında yaşamış sarallı tayfasının qışlaqlarından olmuşdur. Sonralar daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmiş və salındığı yerin adı ilə Zor adlanmışdır. Zor qəd. fars, "qala", "yarğanlı yer" deməkdir.

## Həmçinin bax
* Qubadlı rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti