open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Türküstan

**Türküstan** (türklərin yurdu) — Mərkəzi Asiyanın tarixi Türküstan ərazisinə müasir Özbəkistan, Türkmənistan, Tacikistan, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Çinin Sintsyan-Uyğur milli rayonu, Sibir cənubunun türkdilli regionları, Əfqanıstanın şimalı və İranın şimal-şərq hissəsi aid edilir. İlk dəfə olaraq "Avesta" da" iti sürətli atlara malik olan" tur tayfasının adı ilə bağlı Turyana (Turan) ölkəsinin adı çəkilir."Avesta" da turlar İran dillərində danışan müasir xalqların ulu əcdadları olan Arilərin qatı düşməni,həm də onlardan fərqli etnos kimi göstərilir və Turan İrana(ari etnonimindən) qarşı qoyulur.İranda Sasanilər sülaləsi dövrünə aid ədəbi abidələrdə,IX əsr və sonrakı dövr tarixçilərin əsərlərində və Firdovsinin "Şahnamə"sində Turan Türküstan, Turanlılar isə türklər adlandırılır.Azərbaycanın XIV əsrin ikinci yarısı və XV əsrin I yarısında yaşamış görkəmli coğrafiyaşünas alimi Əbdürrəşid Bakuvi Türküstanın bütün Türk ölkələrinin ümumı adı olduğunu və onun sərhədlərinin 1-ci iqlim qurşağından başlayaraq şərqin dərinliklərinə doğru 7-ci iqlimə qədər uzandığını yazmışdır.Bakuvi həmçinin türklərin cənubdan şimala doğru bütün iqlimlərdən şərqdə yaşadıqlarını göstərmişdir. XVII–XIX əsrin əvvəllərində Qərbi Avropa və rus tədqiqatçıları Türküstanın mühüm ticarət, siyasi və mədəni mərkəzi olan Buxaranın adı ilə indiki Mərkəzi Asiyanı bəzən "Böyük Buxariyə",ondan şərqdə yerləşən torpaqları isə" Kiçik Buxariyə"adlandırırdılar. XVIII əsrin ortalarında Türküstanın Mərkəzi Asiyadan şərqdəki ərazisi ("Kiçik Buxariyə") Çinə birləşdirildikdən sonra çinlilər ona Sintszyan (" Yeni sərhəd", "Yeni ərazi") adı veriblər. XVIII–XIX əsrlərdə Şərqdə,sonra isə Rusiya və Avropada Böyük Buxariyə və Kiçik Buxariyə birlikdə Türküstan adlandırıldı və həm də "Buxara Türküstanı" və Çin Türküstanı hissələrinə bölünürdü. XIX əsrin ortalarından başlayaraq Buxara Türküstanı Qərbi Türküstan, Çin Türküstanı isə Şərqi Türküstan adlandırılmağa başlanmış və sonralar bu coğrafi istilahlar vətəndaşlıq hüququ qazanmışdır. XIX əsrdə və XX əsrin əvvəllərində müasir Mərkəzi Asiya və Qazaxıstan,Mərkəzi Asiyanın türk xalqları yaşayan hissəsin əhatə edən coğrafi vilayət Türküstan adlanır və şərti olaraq Qərbi (və ya Rusiya), Şərqi (və ya Çin), Cənubi (və ya Əfqanıstan) Türküstanına bölünürdü. Rusiyaya birləşdirilmiş Qərbi Türküstanda 1867-ci ildə Türküstan general-qubernatorluğu təşkil olunmuşdu. 1886-cı ildən "Türküstan ölkəsi" adı rəsmiləşdirildi. 1918-ci ilin aprel ayında Qərbi Türküstan ərazisində RSFSR-in tərkibinə daxil olan Türküstan MSSR yaradılmışdı. Türküstan Sovet Respublikalarının milli dövlət sərhədlərini müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqədər 1924-cü il oktyabrın 7- də "Türküstan" istilahı "Mərkəzi Asiya" istilahı ilə əvəz olunur. Müasir dövrdə Qərbi Türküstanın ümumi coğrafi adı kimi "Mərkəzi Asiya" adı işlədilir. "Qərbi Türküstan"dan fərqli olaraq "Şərqi Türküstan" coğrafi adı elmi ədəbiyyatda daha çox işlədilir.

## Xarici keçidlər
* Türkistan Haberleri
* http://www.anl.az/elT.php

## Həmçinin bax
* Şərqi Türküstan
* Qərbi Türküstan
* Cənubi Türküstan
Cəbr

**Cəbr** — ərəb sözüdür, *icbari, məcburi* sözləri ilə kökdaşdır, *"*əziyyət*"* anlamında işlədilir. Müxtəlif cəbr sistemlərinin adlarında istifadə edilir. Daha geniş mənada cəbrdə toplamanın və sayların vurulmasının adi əməliyyatlarını ümumiləşdirən bir çox sərbəst təbiət elementlərinin üstündə əməliyyatların öyrənilməsinə həsr edilmiş riyaziyyatın bölməsini anladır.

## Tarixi
Cəbrin mənbələri dərin qədimliyin vaxtlarına gedir. Həqiqi sayların və kəsrlərin üstündə hesab hərəkətləri — ən sadə cəbr əməliyyatlarıdır. Güman edilir ki, məsələlərin həlli yanlış vəziyyətin qaydasına əsaslandırılmışdı.

Babilistan riyaziyyatçıları kvadrat tənlikləri həll edə bilirdi. Onlar yalnız müsbət əmsallarla və tənliyin kökləriylə işləyirdilər, çünki mənfi rəqəmləri bilmirdilər. Babilistanda müxtəlif yenidən qurmalar üzrə işlər bilirdilər.
Cəbrin məqsəd və metodları əvvəlcə tənliklərin qurulması və onların həllindən ibarət olmuşdur. Tənliklərin araşdırılması ilə əlaqədar ədəd anlayışı inkişaf etmişdir, mənfi, rasional, irrasional və kompleks ədədlər Cəbrə daxil edilmişdir. Cəbrdə ədədlər üzərində aparılan əməliyyatların xassələrini konkret ədədlərin iştirak etmədiyi formada ifadə etməyə imkan verən hərfi işarələmələr formalaşmışdır. Hərfi ifadələrin müəyyən qayda üzrə (Əməliyyatların xassələri ilə əlaqədar) dəyişdirilməsi klassik Cəbr aparatını təşkil edir. Cəbrin inkişafı riyaziyyatın yeni sahələrinin, xüsusilə riyazi analizin, diferensial və inteqral hesabının inkişafına böyük təsir göstərdi. Cəbr daha geniş, müasir anlamda öz xassələrinə görə ədədlərin toplanması və vurulmasına oxşar cəbri əməliyyatlar adlanan bu və ya digər təbiətli obyektlər sistemi haqqında elm kimi təyin oluna bilər.

## Həmçinin bax
* Qrup nəzəriyyəsi
* Xətti cəbr
* Analitik həndəsə
* Klifford cəbri
* Topologiya
* Diferensial həndəsə
* Halqa və Modullar
* Xəritələmə
* Həndəsə
Qrup

**Qrup** – 1)bir yerdə, bir-birinə yaxın olan bir neçə adam, heyvan, şey və s.; dəstə. Məsələn, bir qrup adam; 2)siyasi görüşləri, məqsədləri, peşələri və s. bir olan adamlar birləşməsi (dəstəsi). Məsələn, ictimai qruplar, ədəbi qruplar, təbliğatçılar qrupu, desant qrupu; 3)elmi təsnifatda: ümumi sistemin hissəsi, qismi, şöbəsi. Məsələn, elmlər qrupu, bitki maddələri qrupu.

*Qrup (riyaziyyat) — G çoxluğu qrup adlanır.
*Qrup nəzəriyyəsi
*Qrup 84 — Ankaralı 4 gənc tərəfindən qurulan musiqi qrupu.
*Qrup Yorum — protest və folk-rok kimi müxtəlif janrlarda musiqilər yaradan siyasi, inqilabçı türk musiqi qrupu.
*Qrup Hepsi (Hepsi) — Türkiyə musiqi qrupu.
*Sosial qrup — 
*Qrup seks
*Qruplaşma
*Musiqi qrupu

## Ədəbiyyat
*R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki,  İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Qrup nəzəriyyəsi

**Qrup nəzəriyyəsi** — G çoxluğunda elə müəyyən əməl mövcuddursa ki, həmin coxluğun ixtiyari iki ünsürünə (elementinə) üçüncü elementi qarşı qoysun və həmin əmələ nəzərən aşağıdakı 4 aksiom:

* 1. Qapalılıq: əgər a ve b, G çoxluğuna daxildirsə, onda a*b=c də G qrupuna daxildir.
* 2. Assosiativlik: G çoxluğunun ixtiyari a, b, c ünsürləri (elementləri) üçün (ab)c=a(bc)
* 3. G çoxluğunda vahid element adlanan elə e ünsürü (elementi) mövcuddur ki, e*a=a.
* 4. G çoxluğunda tərs element adlanan həmin çoxluğun ixtiyari a ünsürü (elementi) üçün (-a) elementi mövcuddur ki, (-a) (a)=e.
ödənərsə, onda G çoxluğu qrup adlanır.

Əgər G qrupunun hər hansı H kompleksi qrup əmələ gətirərsə, onda o G qrupunun altqrupu adlanir.

Məsələn, Tam ədədlər çoxluğu toplama əməlinə görə qrup əmələ gətirir. Həmçinin cüt ədədlər çoxluğu da toplamaya nəzərən qrup əmələ gətirdiyindən cut ədədlər tam ədədlərin altqrupunu təşkil edir.

Qrupun kompleksi onun elementlərindən düzəldilmiş ixtiyari çoxluqdur.

Əgər G çoxluğunda onun ixtiyari iki a və b elementinə qarshi həmin çoxluğun hər hansi c elementini qarshi qoyan əməl movcuddursa və bu əmələ nəzərən assosiativlik odənərsə onda G coxlugu yarımqrup adlanır.

Əgər yarımqrup özünde vahid element saxlayarsa belə yarımqrup monoid adlanır.

Özünde vahid element saxlayan yarımqrup monoid adlanır.

Aydındır ki, çoxluq kimi monoid yarımqrupun alt çoxluğudur

* Qrup anlayışı
* Altqrup
* Yarımqrup
* Monoid
* Sonlu və dövri qruplar
* Qrupun və onun elementlərinin tərtibi
* Normal bolen, İnvariant altqrup
* Faktorqrup

## Xarici keçidlər
* Brian C. Hall: An Elementary Introduction to Groups and Representations
* Boris Kolev: Lie Groups and mechanics: an introduction
Azərbaycan Respublikasının xalq artisti

**Azərbaycan Respublikasının xalq artisti** — Azərbaycan Respublikasında incəsənətin teatr, kino və musiqi sahələrində böyük yaradıcılıq uğurları qazanmış sənətkarlara verilən fəxri ad.

## Fəxri adın verilmə üsulu
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti fəxri adı fərdi təşəbbüslə, habelə Milli Məclisin və Nazirlər Kabinetinin təklifi ilə verir.

Fəxri ad adətən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına verilir, lakin digər ölkələrin vətəndaşlarına da verilə bilər. Əsasnaməyə görə, Azərbaycan Respublikasının eyni fəxri adı bir şəxsə təkrar verilmir.

Fəxri ada layiq görülən şəxs aşağıdakı hallarda fəxri addan məhrum edilə bilər:

# fəxri ad almış şəxs ağır və ya xüsusilə ağır cinayət törətməyə görə məhkum olunduqda
# Fəxri ad almış şəxs onu ləkələyən xata törətdikdə

## Təsis olunması
"Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı ilk dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ayaz Mütəllibovun 4 may 1991-ci tarixli sərəncamına əsasən təqdim olunmuşdur. Həmin sərəncamla fəxri ad birinci dəfə Nəriman Əzimov, Ofelya Sənani və Roza Tağıyevaya verilmişdir. 1991–1993-cü illərdə fəxri adın verilməsinə davam edilmiş və 24 iyun 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən bu praktikaya son qoyularaq onun təqdim olunması dayandırılmışdır. Fəxri ad 22 may 1998-ci ildə hüquqi baxımdan təsis olunmuş və onu 1991–1993-cü illərdə almış şəxslər üçün öz qüvvəsini saxlamışdır.

## Döş nişanı və vəsiqəsi
"Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adına layiq görülən şəxslərə Azərbaycan Respublikasının fəxri adının sertifikatı və döş nişanı verilir. Döş nişanı sinə hissəsinin sağ tərəfində taxılmalıdır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR xalq artisti
* Azərbaycan Respublikasının xalq artistlərinin siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifləri
* Azərbaycanın fəxri adları
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi

## Qeydlər

## İstinadlar
Azərbaycan bəstəkarlarının siyahısı

Azərbaycan bəstəkarlarının siyahısı

## A
*Aqşin Əlizadə
*Ağadadaş Dadaşov
*Ağabacı Rzayeva
*Arif Məlikov
*Andre Osseyn
*Andrey Babayev
*Arif Mirzəyev
*Asəf Zeynallı
*Aygün Səmədzadə
*Aydın Ağasıyev
*Ayaz Qəmbərli
*Aydın Əzimov
*Azər Dadaşov
*Azər Rzayev

## C
*Cavanşir Quliyev
*Cahangir Cahangirov
*Cahangir Zülfüqarov
*Cəmil Əmirov
*Cövdət Hacıyev

## E
*Elçin İmanov
*Eldar Rüstəmov
*Ella Leya
*Elmir Mirzəyev
*Eldar Mansurov
*Emin Sabitoğlu
*Elza Ibrahimova
*Elza Seyidcahan

## Ə
*Əfrasiyab Bədəlbəyli
*Əfsər Cavanşirov
*Ələkbər Tağıyev
*Əli Əlizadə (bəstəkar)
*Əminə Fiqarova
*Əziz Əzizli
*Əzizə Mustafazadə

## F
*Fərhad Bədəlbəyli
*Fərəc Qarayev
*Fikrət Əmirov
*Fərhəng Hüseynov
*Firəngiz Əlizadə
*Firudin Allahverdi
*Faiq Sücəddinov

## G
*Gülarə Əliyeva
*Gövhər Həsənzadə

## H
*Hacı Xanməmmədov
*Hüseynqulu Sarabski
*Hüseyn Abdullayev

## Q
*Qara Qarayev
*Qalib Məmmədov
*Qəmbər Hüseynli

## İ
*İsmayıl Hacıbəyov
*İsa Məlikov

## J

## M
*Midhət Əhmədov
*Müslüm Maqomayev
*Müslüm Maqomayev
*Musa Mirzəyev
*Məmməd Quliyev

## N
* Nazim Əliverdibəyov
* Nəriman Məmmədov
*Niyazi
*Nadir Əzimov

## O
*Oqtay Kazımov
*Oqtay Rəcəbov
*Oqtay Zülfüqarov

## P
*Polad Bülbüloğlu
*Pikə Axundova

## R
*Rəhilə Həsənova
*Ramiz Mustafayev
*Rauf Hacıyev
* Rafiq Babayev
* Rauf Əliyev
*Ramiz Mirişli
*Rauf Əliyev (bəstəkar)
*Rasim Müzəffərli

## S
*Salman Qəmbərov
*Soltan Hacıbəyov
*Sərdar Fərəcov
*Səid Rüstəmov
*Sevil Əliyeva
*Süleyman Ələsgərov

## Ş
*Şəfiqə Axundova

## T
*Tofiq Bakıxanov
*Tahir Əkbərov
*Tofiq Quliyev

## Ü
*Üzeyir Hacıbəyov

## X
*Xəyyam Mirzəzadə

## V
*Vaqif Mustafazadə
*Vasif Adıgözəlov
*Vasif Arifoğlu
*Vüqar Camalzadə
*Vüqar Məmmədzadə
*Vaqif Gərayzadə

## Y
*

## Z
*Zülfüqar Hacıbəyov
*Zakir Bağırov
980

## Hadisələr

## Doğumlar
* 16 avqust – İbn Sina – təbib, filosof, şair
* Əbülqasim Həsən Ünsüri
* Bavariyalı Qizela

## Vəfatlar
* II Mərzban
* Əbu Abdullah əl-Bəsri

## İstinadlar
21 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* Qaraqoyunlular və Teymurilər arasında Sərdrud döyüşü baş vermişdir.

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1934 — Ness gölü bədheybətini əks etdirdiyi iddia edilən ən məşhur fotoşəkil olan "Cərrahın Fotoşəkili" (1994-cü ildə onun saxta olduğu ortaya çıxdı) Daily Mail-də dərc olunub.

### Azərbaycana aid hadisələr

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1774 — Jan Batist Bio, Fransa fiziki
* 1816 — Şarlotta Bronte, İngiltərə şairəsi və yazıçısı
* 1837 — Fredrik Bayer, Danimarka yazıçısı
* 1864 — Maks Veber, Almaniya sosioloqu

### 1901–cari

* 1912 — İv Arnold, ABŞ fotojurnalisti
* 1915 — Entoni Kuinn, ABŞ aktyoru
* 1922 — Stanislav Rostotski, Rusiya kinorejissoru
* 1925 — Raziyə Şabani, Azərbaycan siyasətçisi
* 1926 — II Elizabet, Böyük Britaniya kraliçası
* 1941 — Yaşar Babayev, Azərbaycan futbolçusu
* 1947 — İggi Pop, ABŞ müğənnisi
* 1968 — Fuad Axundov, Azərbaycan tədqiqatçısı
* 1979 — Ceyms Makevoy, Şotlandiya aktyoru
* 1984 — Rəşad Dağlı, Azərbaycan meyxanaçısı
* 1987 — Leroy Corc, Niderland futbolçusu
* 1988 — Kem Eyveri, Avstraliya müğənnisi
* 1989 — Şəhriyar İmanov, Azərbaycan tarzəni
* 1990 — Nadya Dorofeyeva, Ukrayna müğənnisi
* 1991 — Şəhriyar İmanov, Azərbaycan güləşçisi
* 1992 — İsko, İspaniya futbolçusu

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 941 — Bəckəm, Abbasi sərkərdəsi
* 1142 — Pyer Abelar, Fransa filosofu
* 1408 — Sultan Miranşah, Teymuri hökmdarı

### 1601–1900
* 1652 — Petra della Valle, İtaliya bəstəkarı
* 1709 — XI Georgi, Kartli çarı

### 1901–cari

* 1910 — Mark Tven, ABŞ yazıçısı
* 1918 — Manfred fon Rixthofen, Almaniya pilotu
* 1938 
** Məhəmməd İqbal, Pakistan yazıçısı
** Ruhulla Axundov, Azərbaycan dövlət xadimi
* 1971 — Fransua Dyuvalye, Haiti prezidenti
* 1980 — Söhrab Sipehri, İran şairi
* 1996 — Cövhər Dudayev, İçkeriya prezidenti və Sovet generalı
* 2003 — Nina Simone, ABŞ müğənnisi
* 2009 — Vivian Mayer, ABŞ fotoqrafı
* 2024 — Əkbər Əliyev, Azərbaycan riyaziyyatçı alimi, professor 

## Bayramlar və xüsusi günlər
* Dünya Yaradıcılıq və İnnovasiya Günü
*  Meksika — Verakruzun Qəhrəmanca Müdafiəsi

## İstinadlar
3 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1885 — Qotlib Daymler mühərrik dizaynını patentləşdirib.
* 1867 - İmperator Meyci taxta çıxdı.

### 1901–cari
* 1948 — Soyuq müharibə: ABŞ prezidenti Harri Truman 16 ölkəyə 5 milyard dollarlıq yardım icazəsi verən Marşal planını imzalayıb.
* 1996 — "Unabomber" kimi şübhəli bilinən Ted Kaçinski ABŞ-nin Montana ştatındakı kabinəsində tutulub.
* 2017 — Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhər metrosunda terror aktı törədilib.

### Azərbaycana aid hadisələr

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1783 — Vaşinqton İrvinq, ABŞ yazıçısı
* 1803 — Ceyms Qembl, ABŞ və İrlandiya sahibkarı
* 1881 — Alçide De Qasperi, İtaliya baş naziri

### 1901–cari

* 1908 — Heydər Hüseynov, Azərbaycan filosofu
* 1915 — İhsan Doğramacı, Türkiyə pediatrı
* 1922 
** Doris Dey, ABŞ aktrisası
** Məmmədəli Hüseynov, Azərbaycan arxeoloqu
* 1924 — Marlon Brando, ABŞ aktyoru
* 1927 — Eva Sekey, Macarıstan üzgüçüsü
* 1930 — Helmut Kol, Almaniya kansleri
* 1958 — Alek Bolduin, ABŞ aktyoru
* 1961 — Eddi Mörfi, ABŞ aktyoru
* 1962 — Taner Yıldız, Türkiyə dövlət xadimi
* 1965 — Rövnəq Abdullayev, Azərbaycan dövlət xadimi
*1968 — Ceymi Hyulet, Birləşmiş Krallıq komiks artisti
* 1979 — Səxavət Baxışov, Azərbaycan polkovnik-leytenantı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı
* 1980 — İradə İbrahimova, Azərbaycan müğənnisi
* 1985 — Leona Lyuis, İngiltərə müğənnisi
* 1987 — Qaraqan, Azərbaycan repçisi
* 1990 — Kərim Ənsarifərd, İran futbolçusu
* 1991 — Rövşən Hüseynli, Azərbaycan futzalçısı
* 1994 — Mahmud Məlikov, Azərbaycan baş leytenantı

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 687 — Muxtar Səqəfi, Əlioğlu inqilabçısı

### 1601–1900

* 1862 — Ceyms Klark Ross, Böyük Britaniya zabiti
* 1896 — İlya Berezin, Rusiya şərqşünası
* 1897 — Yohans Brams, Almaniya bəstəkarı

### 1901–cari
* 1943 — Konrad Feydt, Almaniya aktyoru
* 1967 — Vasili Nikolski, Azərbaycan opera müğənnisi
* 1991 — Qrem Qrin, İngiltərə yazıçısı
* 1999 — Aldona Çesaytite-Nenenene, Litva həndbolçusu
* 2000 — Asəf Cəfərov, Azərbaycan boyakarı
* 2008 — Şəfiqə Qasımova, Azərbaycan aktrisası
* 2015
** Kayahan, Türkiyə müğənnisi
** Şmuel Vozner, İsrail ravvini
* 2016 — Şahin Cavadzadə, Azərbaycan giziri
* 2019 — Aleksey Buldakov, Rusiya aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər

## İstinadlar
4 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr

### 1600-cü ildən əvvəl
* 1147 — Tarixi qeydlərdə ilk dəfə Moskvanın adı iki şahzadənin görüş yeri kimi qeyd olunub.

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1949 — Soyuq müharibə: On iki ölkə Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatını yaradan Şimali Atlantika müqaviləsini imzalayıb.
* 1959 — Argentina milli futbol komandası Amerika Kubokunu qazanıb.
* 1969 — Denton Kuli ilk müvəqqəti süni ürəyi implantasiya edib.
* 1975 — Microsoft şirkəti Bill Qeyts və Pol Allen tərəfindən Nyu-Meksiko ştatının Albukerke şəhərində təsis edilib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1992 — Azərbaycan və Rusiya arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl
* 188 — Karakalla, Roma imperatoru

### 1601–1900
* 1835 — Con Cekson, İngiltərə nevroloqu
* 1846 — Lotreamon, Fransa şairi
* 1884 — İsoroku Yamamoto, Yaponiya marşal admiralı

### 1901–cari

* 1928 — Maya Anjelu, ABŞ şairəsi
* 1931 — İnqilab Kərimov, Azərbaycan teatrşünası
* 1932 
** Andrey Tarkovski, Rusiya kinorejissoru
** Entoni Perkins, ABŞ aktyoru
* 1935 — Muxtar Maniyev, Azərbaycan aktyoru
* 1938 — İlya Reznik, Rusiya şairi
* 1940 — Bijən Pakzad, İran modelyeri
* 1952 — Qari Mur, Şimali İrlandiya gitaraçısı
* 1953 — Ruhəngiz Musəvi, Azərbaycan müğənnisi
* 1957 — Xoakin "El Çapo" Quzman, Meksika narkobaronu
* 1962 — Aureliya Qriqoriu, Moldova ombudsmanı
* 1964 — Rəfael Həbibov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1979 — Hit Ledcer, Avstraliya aktyoru
* 1983 — Etibar Cəfərov, Azərbaycan giziri
* 1987 — Sami Xedira, Almaniya futbolçusu
* 1994 — Abid Məmmədov, Azərbaycan əsgəri
* 2001 — Ağa Ağayev, Azərbaycan əsgəri

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl
* 1482 — Abaqa xan, Elxanilər hökmdarı
* 1588 — II Frederik, Danimarka və Norveç kralı

### 1601–1900
* 1893 — Alfons de Kandol, Fransa və İsveçrə botaniki

### 1901–cari

* 1929 — Karl Benz, Almaniya mühəndis dizayneri
* 1968 — Martin Lüter Kinq, ABŞ insan haqları müdafiəçisi
* 1979 — Zülfüqar Əli Bhutto, Pakistan prezidenti
* 1984 — Aslan bəy Vəzirzadə, Azərbaycan mineraloqu
* 1993 — Mais Əsədov, Azərbaycan hərbçisi
* 1997 — Alparslan Türkeş, Türkiyə siyasətçisi
* 2007 — Qabil İmamverdiyev, Azərbaycan şairi
* 2016 — Samid İmanov, Azərbaycan mayoru, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2019 — Georgi Daneliya, Gürcüstan kinorejissoru
* 2021 
** Füzuli Cavadov, Azərbaycan futbolçusu
** Robert Mandell, Kanada iqtisadçısı

## Bayramlar və xüsusi günlər
* Ümumdünya İnternet Günü
*  Anqola — Sülh Günü
*  Seneqal — Müstəqillik Günü

## İstinadlar
5 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1998 — Yaponiyada dünyanın ən uzun körpüsü olan Akaşi Kaikyo körpüsünün açılışı olmuşdur.
* 2020 — Cənubi Sudanda ilk dəfə COVID-19 qeydə alınıb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1993 — Azərbaycan və Malayziya arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 2004 — Azərbaycan və Çad arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1279 — Nüveyri, Misir tarixçisi
* 1568 — VIII Urban, Roma papası
* 1588 — Tomas Hobbs, İngiltərə filosofu

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1908 — Bett Deyvis, ABŞ aktrisası
* 1909 — Asəf Zeynallı, Azərbaycan bəstəkarı
* 1914 — Feliçe Borel, İtaliya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1916 — Qreqori Pek, ABŞ aktyoru
* 1917 — Robert Blox, ABŞ yazıçısı
* 1929 — Çingiz Sadıqov, Azərbaycan pianoçusu
* 1941 — Oqtay Rəcəbov, Azərbaycan bəstəkarı
* 1945 — Cem Qaraca, Türkiyə rok musiqiçisi
* 1947 — Vaqif Əsədov, Azərbaycan teatr rejissoru
* 1954 — Zila Klark, Böyük Britaniya aktrisası
* 1963 — Nazim Əliyev, Azərbaycan futbolçusu
* 1965 — Aykut Kocaman, Türkiyə futbolçusu və baş məşqçisi
* 1969 — Şövqiyar Abdullayev, Azərbaycan əsgəri, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1973 — Farel Vilyams, ABŞ müğənnisi
* 1986 — Hikmət Rəhimov, Azərbaycan aktyoru
* 1998 — Fuad Məhərrəmov, Azərbaycan baş leytenantı

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1888 — Vsevolod Qarşin, Rusiya yazıçısı

### 1901–cari
* 1964 — Duqlas Makartur, ABŞ marşalı
* 1975 — Çan Kayşi, Tayvan baş naziri
* 1977 — Bekir Refet, Türkiyə futbolçusu
* 1992 — Takeşi İnoue, Yaponiya futbolçusu
* 1994 — Kurt Kobeyn, ABŞ rok müğənnisi
* 1996 — Herta Vorell, Almaniya aktrisası
* 1997 — Allen Qinzberq, ABŞ şairi
* 2005 — Sol Bellou, ABŞ yazıçısı
* 2008 — Çarlton Heston, ABŞ aktyoru
* 2016 — Müşfiq Orucov, Azərbaycan hərbçisi
* 2018 — İsao Takahata, Yaponiya kinorejissoru
* 2020 — Li Fierro, ABŞ aktrisası
* 2021 — Rəmiş, Azərbaycan gitaraçısı

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Cənubi Koreya — Sinqmoqil

## İstinadlar
6 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1453 — II Mehmed Konstantinopolu mühasirəyə alır. Şəhər mayın 29-na tam alınır və Konstantinopolun adı dəyişdirilərək *[[İstanbul]]* adlandırılır.

### 1601–1900
* 1896 — I Yay Olimpiya Oyunları Afinada keçirilib.

### 1901–cari
* 1994 — Ruanda soyqırımı Ruanda prezidenti Cuvenal Habyarimana və Burundi prezidenti Kiprien Ntaryamiranın olduğu təyyarənin vurulması ilə başlayıb.
* 2009 — İtaliyanın Akvila şəhərində zəlzələ baş vermişdir.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1995 — Azərbaycan və Panama arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1483 — Rafael Santi, İtaliya boyakarı

### 1601–1900
* 1773 — Ceyms Mill, Şotlandiya iqtisadçısı 
* 1812 — Aleksandr Herzen, Rusiya yazıçısı
* 1820 — Nadar, Fransa fotoqrafı
* 1870 — Georgi Mazniaşvili, Gürcüstan generalı
* 1888 — Dan Anderson, İsveç yazıçısı

### 1901–cari
* 1928 — Ceyms Uotson, ABŞ bioloqu
* 1939 — Tofiq İsmayılov, Azərbaycan kinorejissoru
* 1953 — Kazım Abdullayev, Azərbaycan aktyoru
* 1964 — David Vudord, ABŞ dirijoru
* 1974 — Karla Peterson, Argentina aktrisası
* 1980 — Marqarita Simonyan, Rusiya jurnalisti
* 1986 — Aqil Məlikov, Azərbaycan hərbçisi, Vətən müharibəsi iştirakçısı.
* 1990 — So Yoci, Cənubi Koreya aktrisası
* 1997 — Elşən Dünyamalıyev, Azərbaycan əsgəri

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1199 — Şirürəkli I Riçard, İngiltərə kralı
* 1490 — I Matyaş, Xorvatiya və Macarıstan kralı
* 1520 — Rafael Santi, İtaliya boyakarı
* 1528 — Albrext Dürer, Almaniya boyakarı

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1935 — Ömər Hilmi Əfəndi, Osmanlı şahzadəsi
* 1961 — Jül Borde, Belçika immunoloqu və mikrobioloqu
* 1971 — İqor Stravinski, Rusiya bəstəkarı
* 1986 — Nina Sarnatskaya, Azərbaycan aktrisası
* 1992 — Ayzek Azimov, ABŞ yazıçısı
* 1995 — Ətayə Əliyeva, Azərbaycan aktrisası
* 1998 — Lotu Bəxtiyar, Azərbaycan qanuni oğrusu
* 1998 — Nəriman Məmmədov, Azərbaycan bəstəkarı
* 2022 — Vladimir Jirinovski, Rusiya deputatı

## Bayramlar və xüsusi günlər
Beynəlxalq Olimpiya Günü
Formula 1 Yarışları günü

## İstinadlar
8 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1271 — Suriyada sultan I Baybars Krak de Şevalye qəsrini fəth edib.

### 1601–1900

### 1901–cari

### Azərbaycana aid hadisələr

* Ağdaban qətliamı — ermənilərin 1992-ci il aprelin 7-dən 8-nə keçən gecə Kəlbəcər rayonunun Ağdaban kəndində törətdikləri qətliam

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1320 — I Pedro, Portuqaliya kralı
* 1533 — Klaudio Merulo, İtaliya bəstəkarı

### 1601–1900
* 1605 — IV Filipp, İspaniya və Portuqaliya kralı
* 1801 — Ejen Bürnuf, Fransa şərqşünası

### 1901–cari

* 1904 — Con Hiks, Böyük Britaniya iqtisadçısı
* 1914 — Maria Feliks, Meksika aktrisası
* 1929 — Jak Brel, Belçika müğənnisi
* 1938 — Kofi Annan, Qana diplomatı
* 1943 — Ceyms Herbert, İngiltərə yazıçısı
* 1947 — Robert Kiyosaki, ABŞ iş adamı və yazıçısı
* 1956 — Yaqub Zurufçu, Azərbaycan müğənnisi
* 1969 — Dulse Ponteş, Portuqaliya müğənnisi
* 1972 — Sergey Maqnitski, Rusiya vergi müşaviri
* 1975 
** Anuk, Niderland müğənnisi
** Funda Arar, Türkiyə müğənnisi
* 1991 — Filip Ozobiç, Azərbaycan və Xorvatiya futbolçusu
* 1995 — Tellur Mütəllimov, Azərbaycan futbolçusu
* 2001 —Xəqani Soltanov ,Müəllim

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 217 — Karakalla, Roma imperatoru
* 1450 — Secon, Coseon kralı
* 1492 — Lorenso Mediçi, İtaliya siyasətçisi

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1973 — Pablo Pikasso, İspaniya boyakarı
* 1984 — Pyotr Kapitsa, Sovet fiziki
* 2002 — Maria Feliks, Meksika aktrisası
* 2008
** Ağasəlim Çildağ, Azərbaycan meyxanaçısı
** Nadejda Rumyanseva, Rusiya aktrisası
* 2013 — Marqaret Tetçer, Böyük Britaniya baş naziri
* 2016 
** Yalçın Osmanov, Azərbaycan əsgəri
* 2018 
** Çak Makkan, ABŞ aktyoru
** Leyla Abaşidze, Gürcüstan aktrisası

## Bayramlar və xüsusi günlər

## İstinadlar
9 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1860 — Eduar Leon Skott de Martenvil eşidilən insan səsinin məlum olan ən qədim qeydini fonoavtoqraf qurğusunda edib.

### 1901–cari
* 1940 — İkinci Dünya müharibəsi: Vezerübunq əməliyyatı: Almaniya Danimarka və Norveçi işğal edib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1961 — Kuybışev Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında Niyazinin "Çitra" baletinin premyerası keçirilmişdir.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1336 — Əmir Teymur, Teymurilər əmiri
* 1598 — İohann Krüger, Almaniya bəstəkarı

### 1601–1900
* 1757 — Voyçex Boquslavski, Polşa aktyoru
* 1821 — Şarl Bodler, Fransa şairi
* 1835 — II Leopold, Belçika kralı
* 1886 — Sidqi Ruhulla, Azərbaycan aktyoru

### 1901–cari

* 1905 — Cəfər Rəmzi, Azərbaycan şairi
* 1921 — Alfred Praysler, Almaniya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1926 — Hyu Hefner, ABŞ naşiri
* 1933 — Jan-Pol Belmondo, Fransa aktyoru
* 1938 
** Əziz Əsli, İran futbolçusu
** Viktor Çernomırdin, Rusiya baş naziri
* 1946 — Ceyhun Mirzəyev, Azərbaycan aktyoru və kinorejissoru
* 1962 — Mirça Rednik, Rumıniya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1963 — Erdal Tosun, Türkiyə aktyoru 
* 1980 — Vüsal İsmayılov, Azərbaycan baş giziri
* 1990 — Kristen Stüart, ABŞ aktrisası
* 1993 — Məmmədəli Mehdiyev, Azərbaycan cüdoçusu
* 1994 — Bladee, İsveç repçisi
* 1998
** El Fenninq, ABŞ aktrisası
** Enes Batur, Türkiyə youtuberi
* 2005 — Koko, Avstraliyalı it aktyor

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1483 — IV Eduard, İngiltərə kralı
* 1550 — Əlqas Mirzə, Səfəvi şahzadəsi

### 1601–1900
* 1626 — Frensis Bekon, İngiltərə filosofu
* 1754 — Xristian Volf, Almaniya filosofu
* 1889 — Mişel Ejen Şevröl, Fransa kimyaçısı

### 1901–cari

* 1904 — II İzabella, İspaniya kraliçası
* 1913 — Addison Braun, ABŞ botaniki
* 1918 — Niko Pirosmani, Gürcüstan boyakarı
* 1940 — Henrix Minkeviç, Polşa siyasətçisi və generalı
* 1945 — Vilhelm Kanaris, Almaniya admiralı
* 1959 — Frank Lloyd Rayt, ABŞ memarı
* 1974 — Teymur Bünyadov, Azərbaycan general-mayoru
* 2014 — Svetlana Velmar-Yankoviç, Serbiya yazıçısı
* 2019 — Zirəddin Tağıyev, Azərbaycan aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Gürcüstan — Milli Birlik Günü
*  Kosovo — Konstitusiya Günü
*  Tunis — Şəhidlər Günü

## İstinadlar
10 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1815 — Tambora vulkanı iyulun 15-dək davam edən üç aylıq püskürməyə başlayıb. Püskürmə nəticəsində 71.000 nəfər həlak olmuşdur.

### 1901–cari
* 1970 — Pol Makkartni şəxsi və peşəkar səbəblərə görə The Beatles-dan ayrıldığını elan edib.
* 1994 — Nigeriya milli futbol komandası Afrika Millətlər Kubokunu qazanıb.
* 2010 — Polşa Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Tu-154M təyyarəsi Rusiyanın Smolensk yaxınlığında qəzaya uğramışdır.
* 2020 — Yəməndə ilk dəfə COVID-19 qeydə alınıb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1922 — Suraxanı neft mədənlərində yanğın baş vermişdir.
* 2009 — İsrafil Aşurlı Şimal qütbünə çatan ilk azərbaycanlı olmuşdur.
* 2010 — Milli Məclisin qəbul etdiyi qərarla *Dəvəçi* şəhərinin adı Şabran olub.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1018 — Nizamülmülk, Fars alimi və siyasətçisi 
* 1512 — V Ceyms, Şotlandiya kralı
* 1583 — Hüqo Qrotsi, Niderland filosofu

### 1601–1900
* 1826 — Mustafa Cəlaləddin Paşa, Polyak əsilli Osmanlı paşası 
* 1847 — Cozef Pulitser, macar əsilli publisist
* 1868 — Corc Arliss, İngiltərə aktyoru
* 1885 — Hovard Baskervil, ABŞ missioneri

### 1901–cari

* 1906 — Bəsti Bağırova, Azərbaycan pambıqçısı
* 1923 — Salam Qədirzadə, Azərbaycan yazıçısı
* 1932 — Ömər Şərif, Misir aktyoru
* 1937 — Bella Axmadulina, Rusiya şairəsi
* 1938 — Tofiq Qasımov, Azərbaycan dövlət xadimi
* 1939 — Teymur Mustafayev, Azərbaycan xanəndəsi
* 1942 — Hayidə, İran müğənnisi
* 1946 — Yelmar Edilov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1948 — İsgəndər Həmidov, Azərbaycan dövlət xadimi
* 1952 — Stiven Siqal, ABŞ aktyoru
* 1956 — Xanım İsmayılqızı, Azərbaycan şairəsi
* 1973 — Roberto Karlos, Braziliya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1975 — David Harbor, Amerika aktyoru
* 1979 — Pavlos Fissas, Yunanıstan repçisi
* 1980 — Çarli Hannem, Böyük Britaniya aktyoru

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1533 — I Fridrix, Danimarka və Norveç kralı

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1919 — Emiliano Zapata, Meksika inqilabçısı
* 1922 — Qasım İsmayılov, Azərbaycan siyasi xadimi
* 1931 — Cübran Xəlil Cübran, Livan filosofu və şairi
* 1950 — Fevzi Çaxmaq, Türkiyə siyasətçisi
* 1954 — Ogüst Lümyer, Fransa mühəndisi
* 1966 — İvlin Vo, İngiltərə yazıçısı
* 1969 — Harli Örl, ABŞ avtomobil dizayneri
* 1979 — Nino Rota, İtaliya bəstəkarı
* 1992 — Valeh Müslümov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2008 — Ramiz Mustafayev, Azərbaycan bəstəkarı
* 2010 — Lex Kaçinski, Polşa prezidenti
* 2014 — Syu Taunsend, İngiltərə yazıçısı

## Bayramlar və xüsusi günlər
Azərbaycanda İnşaatçılar Günü

Bacı-Qardaş Günü

## İstinadlar
11 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1961 — Yerusəlimdə Adolf Eyxmanın məhkəməsi başlayıb.
* 1979 — Uqanda diktatoru İdi Amin devrilib.
* 2006 — İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad İranın uranı uğurla zənginləşdirdiyi iddia edib.
* 2011 — Minsk metrosunda terror aktı törədilib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2018 — Azərbaycanda prezident seçkiləri keçirilib.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 145 — Septimi Sever, Roma imperatoru
* 1357 — I Juan, Portuqaliya kralı

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1902 — İsmayıl Osmanlı, Azərbaycan aktyoru
* 1905 — Atilla Jozef, Macarıstan şairi
* 1936 — İvonka Survilla, Belarus siyasətçisi
* 1937 — Dueyn Cons, ABŞ aktyoru
* 1950 — Bill İrvin, ABŞ aktyoru
* 1979 — Abakar Hacıyev, Azərbaycan polkovnik-leytenantı
* 1980 — Keyci Tamada, Yaponiya futbolçusu
* 1985 — Azad Yolçuyev, Azərbaycan giziri
* 1992 — Tural İsayev, Azərbaycan çavuşu
* 1993 — Ayşən Əbdüləzimova, Azərbaycan voleybolçusu
* 1997 — Melovin, Ukrayna müğənnisi
* 1998 — Vera Biryukova, Rusiya bədii gimnastı
* 2000 — Ken Carson, ABŞ repçisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1034 — Roman III Arqir, Bizans imperatoru

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1949 — Roza Papova, Bolqarıstan aktrisası
* 1952 — Vədi Səbra, Livan bəstəkarı
* 1979 
** Həsən Pakrəvan, İran diplomatı
** Leonid Bıkov, Ukrayna aktyoru
* 1985 — Ənvər Xoca, Albaniya baş naziri
* 1992 
** Fəxrəddin Musayev, Azərbaycan baş leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
** Pəhlivan Fərzəliyev, Azərbaycan baş leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
** Yevgeni Karlov, Azərbaycan kapitanı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1994 — Yelmar Edilov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2007 — Kurt Vonnequt, ABŞ yazıçısı
* 2009 — Aida Abdullayeva, Azərbaycan arfa ifaçısı
* 2019 — Can Bartu, Türkiyə futbolçusu

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Dünya Parkinson Günü

## İstinadlar
12 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl
* 240 — I Şapur atası I Ərdəşirlə Sasanilər imperiyasının şəriki olub.

### 1601–1900
* 1803 — Rusiya ilə Car-Balakən camaatlığı arasında "Andlı öhdəlik" sazişi bağlanmışdır
* 1961 — Kosmik yarış: Sovet kosmonavtı Yuri Qaqarin kosmosa səyahət edən və Vostok 1-də ilk ekipajlı orbital uçuşu həyata keçirən ilk insan oldu.

### 1901–cari
* 2020 — San-Tome və Prinsipidə ilk dəfə COVID-19 qeydə alınıb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2021 — Bakıda Hərbi Qənimətlər Parkının açılışı olmuşdur.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1748 — Antuan Jüsse, Fransa botaniki
* 1852 — Karl Lindeman, Almaniya riyaziyyatçısı
* 1889 — Seyid Şuşinski, Azərbaycan xanəndəsi

### 1901–cari

* 1903 — Yan Tinberqen, Niderland iqtisadçısı
* 1908 — Virciniya Çerrill, ABŞ aktrisası
* 1930 — Şahmalı Kürdoğlu, Azərbaycan xanəndəsi
* 1933 — Monserrat Kabalye, İspaniya opera müğənnisi
* 1942 — Ceykob Zuma, CAR prezidenti
* 1947 — Tom Klensi, ABŞ yazıçısı
* 1956 — Endi Qarsia, Kubalı aktyor
* 1972 — Şəbnəm Fərah, Türkiyə müğənnisi
* 1979 — Cennifer Morrison, ABŞ aktrisası, prodüseri və rejissoru 
* 1985 — Şəhriyar Məmmədyarov, Azərbaycan şahmatçısı
* 1989 
** Ayan Babakişiyeva, Azərbaycan müğənnisi
** Qoşqar Vəliyev, Azərbaycan əsgəri
* 1994 
** Cavid Behbudov, Azərbaycan baş leytenantı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı
** Erik Bayi, Kot-d'İvuar futbolçusu
* 1995 — Kubilay Aka, Türkiyə aktyoru
* 1999 — İlyas Niftəliyev, Azərbaycan leytenantı

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1555 — Kastiliyalı I Yuanna, Kastiliya və Araqon kraliçası

### 1601–1900
* 1817 — Şarl Messye, Fransa astronomu
* 1826 — []Səlim xan](https://az.wikipedia.org/wiki/S%C9%99lim_xan_%28%C5%9E%C9%99ki_xan%C4%B1%29), Şəki xanı
* 1866 — Mikael Nalbandyan, Ermənistan yazıçısı
* 1893 — Müəllim Naci, Osmanlı yazıçısı

### 1901–cari

* 1927 — Cuzeppe Maskati, İtaliya həkimi
* 1937 — Əbdülhaq Hamid Tərxan, Türkiyə dramaturqu
* 1945 — Franklin Delano Ruzvelt, ABŞ prezidenti
* 1969 — Məmmədəli Vəlixanlı, Azərbaycan aktyoru
* 1974 — Mirdza Kempe, Latviya şairəsi
* 1992 — Alla Cəlilova, Sovet artisti
* 2013 — Nodar Şaşıqoğlu, Azərbaycan akyoru
* 2020 — Stirlinq Moss, Böyük Britaniya Formula-1 pilotu

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Birləşmiş Millətlər Təşkilatı — Beynəlxalq İnsanın Kosmosa Uçuşu Günü

## İstinadlar
13 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1870 — Nyu-Yorkda Metropoliten muzeyi təsis alınıb.

### 1901–cari

### Azərbaycana aid hadisələr

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1519 — Yekaterina Mediçi, Fransa kraliçası
* 1570 — Qay Foks, İngiltərə inqilabçısı

### 1601–1900
* 1743 — Tomas Cefferson, ABŞ prezidenti
* 1771 — Riçard Trevitik, Böyük Britaniya ixtiraçısı
* 1832 — Xuan Montalvo, Ekvador yazıçısı
* 1883 — Aleksandr Aleksandrov, Rusiya bəstəkarı
* 1887 — Georgi Axvlediani, Gürcüstan dilçisi

### 1901–cari

* 1901 — Jak Lakan, Fransa psixoanalisti
* 1922 — Aida Abdullayeva, Azərbaycan arfa ifaçısı
* 1929 — Tofiq Mütəllibov, Azərbaycan şairi
* 1937 — Osman Mirzəyev, Azərbaycan jurnalisti
* 1960 — Rudi Völler, Almaniya futbolçusu və baş məşqçisi
* 1963 — Harri Kasparov, Rusiya şahmatçısı
* 1964 — Dokka Umarov, Çeçenistan terrorçusu
* 1973 — Sergey Şnurov, Rusiya müğənnisi
* 1978 — Karles Puyol, İspaniya futbolçusu
* 1983 — Klaudio Bravo, Çili futbolçusu
* 1992 — İlkin Fərəcov, Azərbaycan kiçik çavuşu
* 2002 — Musa Qurbanlı, Azərbaycan futbolçusu

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 814 — Krum xan, Bolqarıstan xanı
* 864 — I Donald, Pikt kralı

### 1601–1900
* 1695 — Jan de Lafonten, Fransa yazıçısı
* 1794 — Şeyx Mənsur, Çeçenistan səhra komandiri
* 1878 — Vasili Geyman, Rusiya general-leytenantı

### 1901–cari

* 1904 — Vasili Vereşşagin, Rusiya rəssamı
* 1937 — İlya İlf, Sovet jurnalisti və yazıçısı
* 1945 — Aleksandr Kosmodemyanski, Sovet baş leytenantı
* 1968 — Pyotr Savitski, Rusiya coğrafiyaçısı
* 1992 — Feza Gürsey, Türkiyə riyaziyyatçısı
* 2006 — Muriyel Spark, Şotlandiya yazıçısı
* 2015 — Günter Qrass, Almaniya yazıçısı
* 2022 — Mişel Buke, Fransa aktyoru

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Ekvador — Müəllim Günü

## İstinadlar
2 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1982 — Folklend müharibəsi: Argentina Folklend adalarını işğal edib.
* 2015 — Keniyada Qarissa Universitet Kollecinə hücum edilmişdir.
* 2020 — Malavidə ilk dəfə COVID-19 qeydə alınıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

* 1992
** Azərbaycan, Çin və Danimarka arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
** Qarabağ müharibəsi: Ermənistan Silahlı Qüvvələri Kəlbəcər rayonunu işğal edib.
* 2011 — "Azərreyl" Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kubokunu qazanıb.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 747 — Böyük Karl, Frank və Lombardlar kralı
* 1586 — Petra della Valle, İtaliya bəstəkarı

### 1601–1900

* 1725 — Cakomo Kazanova, İtaliya macəraçısı
* 1805 — Hans Xristian Andersen, Danimarka yazıçısı
* 1840 — Emil Zolya, Fransa yazıçısı
* 1854 — Nəcəf bəy Vəzirov, Azərbaycan yazıçısı
* 1862 — Nikolas Mürrey Batler, ABŞ filosofu
* 1872 — Samuel Morze, ABŞ ixtiraçısı
* 1888 — Grga Novak, Xorvatiya tarixçisi
* 1894 — Səbihə Sultan, Osmanlı şahzadəsi
* 1896 — Soqomon Teyliryan, Ermənistan inqilabçısı

### 1901–cari
* 1928 — Serj Gensbur, Fransa müğənnisi
* 1931 — Altay Hacıyev, Azərbaycan boyakarı
* 1939 — Marvin Gey, ABŞ müğənnisi
* 1946 — Syu Taunsend, İngiltərə yazıçısı
* 1960 — Aleksandr Xakimov, Azərbaycan yazıçısı
* 1977 — Maykl Fassbender, Almaniya aktyoru
* 1979 — Bengü, Türkiyə müğənnisi
* 1990 — Miralem Pyaniç, Bosniya və Herzeqovina futbolçusu

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 670 — Həsən ibn Əli, Şiə xəlifi və imamı
* 1412 — Ruy Qonsales de Klavixo, Kastilya səyyahı
* 1416 — I Ferdinand, Araqon kralı

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1922 — Herman Rorşax, İsveçrə psixiatrı
* 1974 — Jorj Pompidu, Fransa prezidenti
* 2005 — II İohann Pavel, Roma papası
* 2019 — Rövşən Almuradlı, Azərbaycanın teatr, kino və televiziya rejissoru, ssenarist, aktyor
* 2020 — Sergio Rossi, İtaliya dizayneri

## Bayramlar və xüsusi günlər
* Ümumdünya Autizm Maarifləndirmə Günü
* Beynəlxalq Uşaq Kitabı Günü
*  Belarus — Belarus və Rusiya Xalqlarının Birliyi Günü

## İstinadlar
14 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari

* 1912 — Britaniya sərnişin layneri RMS Titanic Şimali Atlantikada saat 23:40-də (15 aprel səhəri batır) aysberqə çırpılıb.
* 1986 — İndiyə qədər qeydə alınmış ən ağır dolu (1 kiloqram) Banqladeşin Qopalqanc bölgəsinə yağaraq 92 nəfərin ölümünə səbəb olub.
* 1988 — İsveçrənin Cenevrə şəhərində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının mərasimində Sovet İttifaqı qoşunlarını Əfqanıstandan çıxarmağa söz verən saziş imzaladı.
* 2003 — İnsan genomu layihəsi insan genomunun 99%-nin 99,99%-lik dəqiqliklə ardıcıllığı ilə tamamlanıb.

### Azərbaycana aid hadisələr

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1126 — İbn Rüşd, İspaniya astronomu
* 1527 — Avraam Orteli, Brabant kartoqrafı
* 1578 — III Filipp, İspaniya kralı

### 1601–1900
* 1745 — Denis Fonvizin, Rusiya dramaturqu
* 1862 — Pyotr Stolıpin, Rusiya baş naziri
* 1870 — Nəriman Nərimanov, Azərbaycan bolşevik inqilabçısı, ictimai-siyasi xadimi və yazıçısı

### 1901–cari
* 1907
** Fatma Qədri, Azərbaycan aktrisası
** Fransua Dyuvalye, Haiti prezidenti
* 1916 — Nadir Mansurov, Azərbaycan tarzəni
* 1923 — Lidiya Vertinskaya, Rusiya aktrisası
* 1952 — Alı Mustafayev, Azərbaycan jurnalisti, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı 
* 1958 — Piter Kapaldi, Şotlandiya aktyoru
* 1970 — Əmir Xəttab, Çeçenistan səhra komandiri
* 1973 — Edrien Broudi, ABŞ aktyoru
* 1977 — İnarə Babayeva, Azərbaycan opera müğənnisi
* 1979 — Kərəm Tunçeri, Türkiyə basketbolçusu

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

* 1711 — Burbonlu Lüdovik, Fransa dofeni
* 1759 — Georq Fridrix Hendel, Almaniya bəstəkarı
* 1848 — Xaçatur Abovyan, Ermənistan yazıçısı

### 1901–cari
* 1910 — Mixail Vrubel, Rusiya boyakarı
* 1925 — Cibranlı Xalid bəy, Türkiyə zabiti
* 1930 — Vladimir Mayakovski, Rusiya şairi
* 1936 — Mirzə Əsədullayev, Azərbaycan sənayeçisi
* 1943 — Yakov Cuqaşvili, Sovet baş leytenantı
* 1986 — Simona de Bovuar, Fransa filosofu
* 2009 — Moris Drüon, Fransa yazıçısı
* 2015 — Arif Quluzadə, İran futbolçusu
* 2020 — Heydər Baş, Türkiyə siyasətçisi
* 2021 — Bernard Medoff, ABŞ fırıldaqçısı və maliyyəçisi

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Anqola — Gənclər Günü

## İstinadlar
16 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1917 — Rusiya inqilabı: Vladimir Lenin İsveçrədəki sürgündən Rusiyanın Petroqrad şəhərinə qayıdıb.
* 2003 — Maykl Cordan Milli Basketbol Assosiasiyasında sonuncu oyununu keçirib.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1992 — Azərbaycan və Monqolustan arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 2004 — Azərbaycan və Yunanıstan arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl
* 778 — I Lüdovik, Frank kralı
* 1497 — Mori Motonari, Yaponiya daimyosu

### 1601–1900

* 1695 — Xristof Yakob Trev, Almaniya botaniki
* 1786 — Con Franklin, Böyük Britaniya dəniz zabiti və səyyahı
* 1844 
** Anatol Frans, Fransa şairi
** Yosip Frank, Xorvatiya vəkili
* 1874 — Qavriil Ter-Mikelov, Sovet memarı
* 1886 — Ernest Telman, Almaniya siyasətçisi
* 1889 — Çarli Çaplin, İngiltərə aktyoru

### 1901–cari
* 1913 — Kərim Sultanov, Azərbaycan aktyoru
* 1924 — Henri Mançini, ABŞ bəstəkarı
* 1928 — Roza Camanova, Qazaxıstan opera müğənnisi
* 1932 — Qorxmaz Sücəddinov, Azərbaycan heykəltəraşı
* 1934 — Ramiz Mirişli, Azərbaycan bəstəkarı
* 1947 — Li Kersleyk, İngiltərə musiqiçisi
* 1956 — Hafiz Hacıyev, Azərbaycan siyasətçisi
* 1967 — Rizvan Teymurov, Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1973 — Eykon, ABŞ və Seneqal müğənnisi
* 1977 — Fredrik Lyunqberq, İsveç futbolçusu
* 1978 — İvan Urqant, Rusiya televiziya aparıcısı
* 1982 — Məhərrəm İbrahimov, Azərbaycan jurnalisti
* 1987 — Aaron Lennon, İngiltərə futbolçusu
* 1996 — Anya Teylor-Coy, Birləşmiş Krallıq və ABŞ aktrisası
* 2002 — Sedi Sink, ABŞ aktrisası

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl
* 69 — Oton, Roma imperatoru
* 796 — I Hişam, Kordova əmiri

### 1601–1900
* 1828 — Fransisko Qoyya, İspaniya boyakarı
* 1830 — Yojef Katona, Macarıstan dramaturqu
* 1850 — Mariya Tüsso, Fransa rəssamı
* 1859 — Aleksis de Tokvil, Fransa diplomatı

### 1901–cari

* 1928 — Pavel Akselrod, Rusiya inqilabçısı
* 1958 — Rozalind Franklin, İngiltərə kimyaçısı
* 1961 — Məmmədtağı Bağırov, Azərbaycan opera müğənnisi
* 1981 — Ələkbər Tağıyev, Azərbaycan bəstəkarı
* 1985 — Tadeuş Bartosik, Polşa aktyoru
* 2011 — Bijən Pakzad, İran modelyeri
* 2019 — David Lama, Avstriya qayaya dırmaşanı və alpinisti
* 2020 — Rafiq Əliyev, Azərbaycan aktyoru
* 2021 — Eldar Quliyev, Azərbaycan kinorejissoru

## Bayramlar və xüsusi günlər

## İstinadlar
15 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1989 — Hu Yaobanqın ölümündən sonra, Çində Tyananmen meydanı etirazları başlayıb.
* 2019 — Fransadakı Paris Notr-Dam kilsəsi güclü yanğın nəticəsində ciddi ziyan görüb.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1989 — Mingəçevir trolleybusu təsis edilib.
* 1992 — Azərbaycan və Fələstin arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
* 2016 — Bakıda Gənclik Mall ticarət mərkəzinin açılışı olub.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1367 — IV Henri, İngiltərə kralı
* 1452 — Leonardo da Vinçi, İtaliya boyakarı və ixtiraçısı
* 1469 — Nanak Dev, Sikx qurusu
* 1548 — Antonio Kataldi, İtaliya riyaziyyatçısı
* 1563 — Arcan Dev, Sikx qurusu

### 1601–1900
* 1642 — II Süleyman, Osmanlı sultanı
* 1684 — I Yekaterina, Rusiya imperatriçası
* 1707 — Leonard Eyler, İsveçrə riyaziyyatçısı
* 1797 — Adolf Tyer, Fransa prezidenti
* 1800 — Ceyms Klark Ross, Böyük Britaniya zabiti
* 1896 — Nikolay Semyonov, Rusiya fiziki və kimyaçısı

### 1901–cari
* 1904 — Arşil Qorki, ABŞ və Ermənistan boyakarı
* 1905 — Sadıq Dadaşov, Azərbaycan memarı
* 1908 — Lita Qrey, ABŞ aktrisası
* 1912 — Kim İr Sen, Şimali Koreya Ali Lideri
* 1930 — Şayxi Arsanukayev, Çeçenistan yazıçısı
* 1949 — Alla Puqaçova, Rusiya müğənnisi
* 1990 — Emma Uotson, İngiltərə aktrisası
* 1997 — Meysi Vilyams, Böyük Britaniya aktrisası
* 2002 — Toğrul Feyzizadə, Azərbaycan əsgəri

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl
* 1558 — Xürrəm Sultan, Hasəki sultan

### 1601–1900
* 1622 — Leandro Bassano, İtaliya boyakarı
* 1764 — Madam de Pompadur, Fransa freylinası
* 1865 — Avraam Linkoln, ABŞ prezidenti

### 1901–cari

* 1912 
** Edvard Smit, Böyük Britaniya kapitanı
** Henri Vayld, Böyük Britaniya dəniz zabiti
** Yakob Astor, ABŞ biznes maqnatı
* 1980 — Jan Pol Sartr, Fransa filosofu
* 1985 — Zərifə Əliyeva, Azərbaycan oftalmoloqu
* 1990 — Qreta Qarbo, ABŞ və İsveç aktrisası
* 1995 — Yıldız Moran, Türkiyə fotoqrafı
* 1998 — Pol Pot, Kamboca siyasi xadimi
* 2009 — Vəli Qədimov, Azərbaycan klarnet ifaçısı
* 2010 — Telman Adıgözəlov, Azərbaycan aktyoru
* 2022 — Yunis Munyos, Portuqaliya aktrisası

## Bayramlar və xüsusi günlər

* Ekoloji Bilik Günü
* Ümumdünya Mədəniyyət Günü
*  Şimali Koreya — Günəş Günü

## İstinadlar
17 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900

### 1901–cari
* 1961 — Donuzlar Körfəzi əməliyyatı: CIA tərəfindən maliyyələşdirilən və təlim keçmiş bir qrup kubalı sürgün Fidel Kastronu devirmək məqsədilə Kubadakı Donuzlar körfəzinə enmişdir.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 2017 — "Qarabağ" Azərbaycan Premyer Liqası çempionu olmuşdur.

## Doğumlar

### 1600-cü ildən əvvəl
* 1497 — Pedro de Valdivia, İspaniya konkistadoru

### 1601–1900

* 1884 — Zülfüqar Hacıbəyov, Azərbaycan bəstəkarı
* 1885 — Karen Blinksen, Danimarka yazıçısı
* 1894 
** Adilə Şahtaxtinskaya, Azərbaycan ginekoloqu
** Nikita Xruşşov, Sovet dövlət xadimi
* 1899 
** Aleksandr Klumberg, Estoniya yüngül atleti
** Əhməd Cəfəroğlu, Türkiyə dilçisi

### 1901–cari
* 1909 — Mehdi Hüseyn, Azərbaycan yazıçısı
* 1918 — Vilyam Holden, ABŞ aktyoru
* 1928 — Lütfiyar İmanov, Azərbaycan opera müğənnisi
* 1932 — Karen Dəmirçyan, Ermənistan dövlət xadimi
* 1954 — Cənnət Əliyev, Azərbaycan iş adamı
* 1974 — Viktoriya Bekhem, İngiltərə müğənnisi və modelyeri
* 1991 
** Samirə Əfəndi, Azərbaycan müğənnisi
* 1992 — Şkodran Mustafi, Almaniya futbolçusu
* 1994 — Emil Balayev, Azərbaycan futbolçusu

## Ölümlər

### 1600-cü ildən əvvəl
* 485 — Prokl Diadox, Yunanıstan riyaziyyatçısı

### 1601–1900
* 1790 — Bencamin Franklin, ABŞ dövlət xadimi

### 1901–cari

* 1942 — Jan Batist Perren, Fransa fiziki
* 1972 — Qeysər Kaşıyeva, Azərbaycan boyakarı
* 1993 
** Şahin Meğriyan, Ermənistan komandiri
** Turqut Özal, Türkiyə prezidenti
* 1998 — Əyyub Hüseynov, Azərbaycan boyakarı
* 2004 — Baba Pünhan, Azərbaycan şairi
* 2009 — Sabir Əhmədli, Azərbaycan nasiri
* 2011 — Osamu Dezaki, Yaponiya anime rejissoru
* 2014 — Qabriel Qarsiya Markes, Kolumbiya yazıçısı
* 2015 — Ramiz Mirişli, Azərbaycan bəstəkarı
* 2018 — Barbara Buş, ABŞ birinci xanımı

## Bayramlar və xüsusi günlər
* Ümumdünya Hemofiliya Günü 
*  Qabon — Qadınlar Günü

## İstinadlar
18 aprel

## Əhəmiyyətli hadisələr
### 1600-cü ildən əvvəl

* 1506 — Müqəddəs Pyotr bazilikasının təməl daşı qoyulub.

### 1601–1900

### 1901–cari
* 2018 — Svazilend kralı III Msvati ölkəsinin adının Esvatini olaraq dəyişəcəyini açıqladı.

### Azərbaycana aid hadisələr
* 1940 — Bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəylinin "Qız qalası" baletinin premyerası Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının səhnəsində baş tutmuşdur.

## Doğumlar
### 1600-cü ildən əvvəl
* 812 — Vasiq, Abbasi xəlifəsi

### 1601–1900
* 1772 — David Rikardo, Böyük Britaniya iqtisadçısı
* 1873 — Məcid Behbudov, Azərbaycan xanəndəsi
* 1897 — Şövkət Məmmədova, Azərbaycan opera müğənnisi

### 1901–cari

* 1907 — Mikloş Roja, Macarıstan bəstəkarı 
* 1917 — Georgi Vitsin, Rusiya aktyoru
* 1927 — Samuel Hantinqton, ABŞ sosioloqu
* 1943 — Zəki Alasya, Türkiyə aktyoru
* 1947 — Ceyms Vuds, ABŞ aktyoru
* 1949 — Vaqif Cəfərov, Azərbaycan deputatı
* 1962 — Rasim İbrahimov, Azərbaycan mayoru, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 1971 — Devid Tennant, Şotlandiya aktyoru
* 1973 — Entoni Mendler, ABŞ rejissoru
* 1992 — Araz Abdullayev, Azərbaycan futbolçusu
* 2000 — Bəhram Məmmədzadə, Azərbaycan əsgəri
* 2001 — PinkPantheress, İngiltərə müğənnisi

## Ölümlər
### 1600-cü ildən əvvəl

### 1601–1900
* 1853 — Vilyam Kinq, ABŞ dövlət xadimi

### 1901–cari

* 1913 — Viktor Taten, Fransa mühəndisi
* 1943 — İsoroku Yamamoto, Yaponiya marşal admiralı
* 1945 — Con Ambroz Fleminq, İngiltərə elektrik mühəndisi
* 1950 — Sergey Xudyakov, Sovet marşalı
* 1955 — Albert Eynşteyn, Almaniya fiziki
* 1986 — Henrix Lemann-Villenbrok, Almaniya submarina komandiri
* 1993 — İsgəndər Aznaurov, Azərbaycan baş leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* 2002 — Tur Heyerdal, Norveç səyyahı
* 2003 — Nguyen Dinh Txi, Vyetnam yazıçısı
* 2013 — Elisabet Şerer, Almaniya aktrisası
* 2014 — Nadya Nojarova, Bolqarıstan opera müğənnisi

## Bayramlar və xüsusi günlər
*  Birləşmiş Millətlər Təşkilatı — Tarixi Abidələrin Mühafizəsi Günü
*  Zimbabve — Müstəqillik Günü

## İstinadlar