open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seyiçi Miyake

– Yaponiya mühəndisi və ixtiraçısı. O, görmə məhdudiyyətli şəxslərin yol keçidlərində hərəkətini asanlaşdırmaq üçün taktil plitələri ixtira etməsinə görə tanınır.

## Həyatı
Seyiçi Miyake 5 fevral 1926-cı ildə Yaponiyanın Okayama prefekturasının Kuraşiki şəhərində doğulmuşdur. Mühəndislik təhsili almış, bir neçə ixtiraya imza atmışdır. 10 iyul 1982-ci ildə Okayama şəhərində ölmüşdür.

## İxtirası
Miyake 1965-ci ildə görmə qabiliyyəti zəifləmiş dostuna kömək etmək üçün qabarıq səthlərlə təcrübələr aparmağa başlamış və sonda öz maddi vəsaiti hesabına taktil plitələri və ya orijinal adı ilə Tenci plitələrini ixtira etmişdir. O, plitələrin iki növünü yaratmışdır: nöqtəli və zolaqlı. Zolaqlı plitələr təhlükəli yerə yaxınlaşdıqlarını bildirir və keçidlərin kənarında yerləşir. Zolaqlı plitələr isə istiqamət bildirir. O, görmə məhdudiyyətli şəxslərin əsasən müşayiətçi it və ya dəyənəklə hərəkət etdiyini düşündüyü üçün bu dizaynın uyğun olacağını qənaətinə gəlmişdir. Miyake parlaq sarı rəngin görmə məhdudiyyətli şəxslər tərəfindən asan seçildiyini əsas gətirərək taktil plitələrin rəngini bu cür müəyyənləşdirmişdir.

Miyakenin taktil plitələri ilk dəfə 18 mart 1967-ci ildə Yaponiyanın Okayama şəhərində yerləşən Okayama Korlar Məktəbinin yaxınlığındakı küçədə quraşdırılmışdır. Taktil plitələrin istifadəsi yayılmış və 1975-ci ildə Yaponiyadakı dəmiryolu stansiyalarında icbari standart olmuşdur. 1990-cı illərdə isə bütün dünyada istifadə olunmağa başlamışdır.

## Xatirəsi
Google 18 mart 2019-cu ildə Miyakenin taktil plitələri ixtira etməsinin 52 illiyi münasibətilə dudl yayımlamışdır.

## İstinadlar
Viyar (Sultaniyə)

**Viyar** () — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 2,924 nəfər yaşayır (752 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Boş hasil

Riyaziyyatda **boş hasil** heç bir vuruğun olmamasıdır. Razılığa əsasən, heç bir toplananı olmayan boş cəm sıfra bərabər qəbul olunduğu kimi, boş hasil də vahidə bərabər qəbul olunur.

*Boş hasil* termini ən çox hesab əməllərindən bəhs edərkən yuxarıdakı mənada istifadə olunur. Bununla belə, bəzən bu termin çoxluqlar nəzəriyyəsində kəsişmələri müzakirə edərkən və proqramlaşdırmada istifadə olunur.
Dağlar qızı Reyhan

* Dağlar qızı Reyhan (mahnı)
* Dağlar qızı Reyhan (film, 1969)
* Dağlar qızı Reyhan (qəhrəman)
Dağlar qızı Reyhan (film)

***Dağlar qızı Reyhan*** () — 1969-cu ildə Mətin Erksanın rejissorluğu, Bülənd Oran və Müzəffər Arslanın ssenari müəllifliyi ilə çəkilmiş Türkiyə dram filmi. Filmin prodüseri Müzəffər Arslandır.

Filmin baş rollarını Filiz Akın, Kartal Tibet və Ömər Dönmez canlandırır.

## İstinadlar
Salmankəndi

*Salmankəndi (Sultaniyə) — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.  
*Salmankəndi (Həştrud) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kordərə

*Kordərə çayı — Oğuz rayonu ərazisində yerləşən çay, Əlicançayın sol qolu.  
*Kordərə (Sultaniyə) — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
İnsan beyini

**İnsan beyini** — insanın sinir sisteminin mərkəzi orqanı. Bu, onurğa beyni ilə birlikdə mərkəzi sinir sistemini təşkil edir. Beyin uc beyin, beyin sapı və beyincikdən ibarətdir. O, bədənin əksər fəaliyyətlərinə nəzarət edir, duyğu orqanlarından aldığı məlumatları emal edir, inteqrasiya edir, əlaqələndirir və bədənin qalan hissəsinə göndərilən təlimatlarla  bağlı qərarlar qəbul edir. Beyin başın kəllə sümükləri içərisində yerləşir və bu sümüklər onu qoruyur.

İnsan beyninin ən böyük hissəsi olan serebrum iki beyin yarımkürəsindən ibarətdir. Hər yarımkürənin ağ maddədən ibarət daxili nüvəsi və boz maddədən ibarət xarici səthi — beyin qabığı var. Beyin qabığının xarici təbəqəsi (neokorteks) və daxili təbəqəsi (allokorteks) var. Neokorteks altı neyron təbəqədən, allokorteksdə isə üç və ya dörd təbəqədən ibarətdir. Hər yarımkürə şərti olaraq dörd paya bölünür — alın payı, gicgah payı, təpə payı və ənsə payı. Alın payı özünü idarə etmə, planlaşdırma, əsaslandırma və mücərrəd düşüncə daxil olmaqla icra funksiyaları ilə əlaqələndirilir, ənsə payı isə görmə ilə bağlıdır. Hər bir payda kortikal sahələr sensor, motor və assosiasiya bölgələri kimi xüsusi funksiyalarla əlaqələndirilir. Sol və sağ yarımkürələrin forma və funksiya baxımından oxşar olmasına baxmayaraq, bəzi funksiyalar bir tərəflə əlaqələndirilir, məsələn, solda dil, sağda vizual-məkan qabiliyyəti. Yarımkürələr komissural sinir yolları ilə bağlanır, ən böyüyü korpus kallosumdur.

Serebrum beyin sapı ilə onurğa beyninə bağlanır. Beyin sapı orta beyindən, körpüdən və uzunsov beyindən ibarətdir. Beyincik beyin sapı ilə serebellar peduncles adlanan üç cüt sinir yolu ilə birləşir. Serebrumun içərisində serebrospinal mayenin istehsal olunduğu və dövr etdiyi dörd bir-birinə bağlı mədəcikdən ibarət olan mədəcik sistemi var. Beyin qabığının altında talamus, epitalamus, epifiz, hipotalamus, hipofiz vəzi və subtalamus daxil olmaqla bir neçə mühüm struktur var; limbik strukturlar, o cümlədən amiqdala və hipokampus; klaustrum, bazal qanqliyaların müxtəlif nüvələri; baza ön beyin strukturları və üç dairəvi orqanlar. Beynin hüceyrələrinə neyronlar və dəstəkləyici qlial hüceyrələr daxildir. Beyində 86 milyarddan çox neyron və az-çox ona bərabər sayda digər hüceyrələr var. Beynin fəaliyyəti neyronların qarşılıqlı əlaqəsi və onların sinir impulslarına cavab olaraq neyrotransmitterlərin sərbəst buraxılması ilə mümkün olur. Neyronlar sinir yolları, neyron sxemləri və mürəkkəb şəbəkə sistemləri yaratmaq üçün birləşirlər. Bütün dövrə neyrotransmissiya prosesi ilə idarə olunur.
Diktema

**Diktema** — ( – "deyirəm, bildirirəm") dil seqmentlərinin  aşağı səviyyəsinin vahidləri kimi bir və ya bir neçə cümlədən formalaşan elementar situasiya-tematik mətn vahidi.

## Yaradılış tarixi
Diktem konsepsiyası 20-ci əsrin ortalarında Cenevrə məktəbindən Ferdinand de Saussure tərəfindən təsvir edilən dilin kommunikativ vahidləri haqqında elmi müzakirə ilə əlaqədar olaraq Mark Blok, həmçinin professor Aleksandr Smirnitski tərəfindən irəli sürülmüşdür. Professor Blox öz növbəsində diqqətdən kənarda qalan dil vahidlərinin səviyyəsini, yəni fonem və morfemin səviyyələrini nəzərdən keçirdi və ona "sərhədləri bulanıq olan strukturların üçüncü inteqral səviyyəsini" - sintaksisi əlavə etdi. Beləliklə, Dionisiy Traks tərəfindən morfologiya və Apolloniy Diskol tərəfindən sintaksis yaradıldıqdan sonra dikteme izolyasiyası qrammatika tarixində daha bir əsas mərhələni təmsil edir.

## Struktur
Düzgün genişlənmiş monoloq yazılı mətndə diktem adətən abzasla, dialoq nitqində isə diktem adətən replika ilə təmsil olunur. 
Diktemdə linqvistik ifadənin inteqrativ vahidi kimi dörd əsas funksional əhəmiyyətli cəhət fərqləndirilir: adlandırma, predikasiya, tematikləşdirmə və stilizasiya.

## Həmçinin bax
*Morfologiya
*Sintaksis

## Notes

## İstinadlar
Roland nəğməsi

**"Roland nəğməsi"** () — qədim fransız jestləri janrında ən məşhur və əhəmiyyətli qəhrəmanlıq şeirlərindən biridir, Ronseval dərəsində Böyük Karl ordusu ilə bask ordusu arasında gedən döyüşdən bəhs edir. Fransız ədəbiyyatının ən qədim əsas əsəridir.

“Roland nəğməsi”nin qədim fransız dilində 9 əlyazması dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır. 1129-1165-ci illər arasında Anglo-Norman ləhcəsində yazılmış və Oksford Universitetinin Bodleian Kitabxanasında saxlanılan Oksford əlyazması kanonik sayılır. Görünür, o, ehtiyac yarananda müğənninin yaddaşını təzələmək üçün istifadə olunan bir növ “şparqalka” olub.

İki mənşə nəzəriyyəsi var: Bedier müəllifin müəyyən bir Turold, 12-ci əsrin din xadimi olduğuna inanır. Ramon Menendez Pidal dastanın tədricən meydana çıxması nəzəriyyəsini irəli sürür, onun özəyini nağılçılar işləyib hazırlayırlar. Əsər 778-ci ilin avqustunda İspaniyadakı təcavüzkar kampaniyadan qayıdan Böyük Karl qoşunlarının arxa mühafizə dəstəsinin Ronceval dərəsindəki döyüşdə ölümündən bəhs edir. Şeirdə Sarasenlər (mavrlar, ərəblər) frankların əleyhdarları kimi təqdim edilir, baxmayaraq ki, əslində Rolandın dəstəsi basklarla döyüşdə həlak olub.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Açıq sual

**Açıq sual** — Açıq sual bəli və ya yox və ya statik cavabla cavablandırıla bilməyən sualdır. Açıq suallar daha uzun cavab tələb edən bəyanat kimi formalaşır. Cavab artıq sual verənə məlum olan məlumatla müqayisə oluna bilər.

## Nümunələr
Açıq suallara misal olaraq:
* Rəhbərinizlə münasibətiniz barədə bizə məlumat verin.
* Gələcəyinizi necə görürsünüz?
* Bu fotodakı uşaqlar haqqında bizə məlumat verin.
* Hökumətin məqsədi nədir?
* Niyə bu cavabı seçdiniz?

## Təhsildə
Təhsildə ənənəvi müdriklik ondan ibarətdir ki, açıq suallar, geniş desək, "yaxşı" suallardır. Onlar tələbələri başa düşdüklərini nümayiş etdirən daha uzun cavablar verməyə dəvət edirlər. Onlara Qapalı Suallar (yəni, bəli/xeyr cavabı tələb edənlər) əvəzinə üstünlük verilir, çünki onlar müzakirələr və ya sorğular üçün daha uyğundur, qapalı suallar isə yalnız sınaq üçün yaxşıdır. Piter Uorli bunun yanlış bir fərziyyə olduğunu müdafiə edir. Bu, Uorlinin əsas arqumentinə əsaslanır ki, iki müxtəlif növ açıq və qapalı suallar var: qrammatik və konseptual. O, iddia edir ki, praktik pedaqoqlar "qrammatik cəhətdən qapalı, lakin konseptual olaraq açıq" suallara yönəlməlidirlər. Məsələn, adi dildə desək, "Yalan danışmaq nə vaxtsa doğru olarmı?" qapalı sual kimi qəbul ediləcək: bəli/xeyr cavabını tələb edir. Bununla belə, konseptual olaraq açıq olması diqqət çəkir. Ona verilən hər hansı ilkin bəli/xeyr cavabı sual verən şəxs tərəfindən "açıqlana bilər" ("niyə belə düşünürsən?", "Ola bilsin ki, belə olmayan bir hal ola bilərmi?"), inkişafa və kəşfiyyata təkan verir.
Uorli iddia edir ki, bu qrammatik qapalı, lakin idrak baxımından açıq suallar üslubu "[təhsilçilərə] hər iki dünyanın ən yaxşısını verir: qapalı sualların diqqətini və spesifikliyini (hər şeydən sonra, müəllimlərin onlardan niyə istifadə etməsidir) və cəlbedici, aydınlaşdırıcı xarakter verir." Qapalı suallar sadəcə olaraq konseptual olaraq açıq sualların onların təhsil potensialını həyata keçirə bilməsini təmin etmək üçün "açılış" strategiyasını tələb edir. Uorlinin açıq və qapalı suallar arasında struktur və semantik fərqi onun pedaqoji ixtirasının, Açıq Sual Dəsti və ya OQM-nin tərkib hissəsidir. OQM təhsil prosesinə və bu prosesin əsasını təşkil edən məsələlərə müəllimlər arasında açıq münasibətin formalaşdırılmasına aiddir. Bu, bütün fənn sahələrinə və istənilən tədris mühitinə tətbiq olunan düşüncə tərzidir. Açıq düşüncələri inkişaf etdirən müəllimlər, tələbə töhfələrinin koqnitiv məzmununu açıq şəkildə dinləyir və doğru və ya yanlış, uyğun və ya açıq-aşkar qeyri-münasib olmasından asılı olmayaraq, öyrənmə imkanlarına veriləndən istifadə etmək yollarını axtarırlar. OQM sinifdə orijinal sorğunu qiymətləndirən pedaqogika üslubunu təşviq edir. O, müəllimlərə qapalı və aparıcı suallara əsaslanan Uorlinin dediyi "başımda nə olduğunu təxmin et" öyrənməsindən kənara çıxmaq üçün alətlər təqdim edir.

## İstinadlar
Sokos

**Sokos -** Finlandiyada fəaliyyət göstərən və S Group kompaniyasının bir hissəsi olan və Sokos Hotels otellər şəbəkəsini də idarə edən univermaqlar şəbəkəsi. Yaranma tarixi 1952-ci idir.

## Univermaqları
* Helsinki (mərkəzi)
* Helsinki (Kaari)
* Haminlinna
* Joensuu
* Jyväskylä
* Kajaani
* Kotka
* Kouvola
* Kuopio
* Lahti
* Lohja
* Mikkeli
* Oulu (Valkea ticarət mərkəzi)
* Pori
* Porvoo
* Raisio (Mylly (ing. "Mill") ticarət mərkəzi)
* Salo
* Savonlinna
* Tampere
* Turku (Wiklund)

## İstinadlar
Manuel Belqrano

**Manuel Belqrano** (; ) — argentinalı hüquqşünas, siyasətçi və general. Argentina bayrağının müəllifi və Argentina dövlətinin qurucu atalarından biri.

## Xatirəsi
* 1873-cü ildə Buenos-Ayresdə Manuel Belqranonun atlı heykəli qoyulmuşdur.
* 1938-ci ildə Manuel Belqranonun vəfat tarixi olan 20 iyun Argentinada dövlət bayramı — Bayraq günü () elan edilmişdir.
* 1956-cı ildə Argentinanın kreyserlərindən biri "General Belqrano" adlandırıldı (1982-ci ildə Folklend müharibəsi Britaniya sualtı qayığı tərəfindən batırılıb).
* Buenos-Ayresin şimalında yerləşən prestijli rayonlarından biri Belqrano adlanır.
* Kordova şəhərini təmsil edən "Belqrano" futbol klubu onun şərəfində adlandırılmışdır.

## Xarici keçidlər
* Belqrano milli institutu 
* Argentina Təhsil nazirliyi tərəfindən M. Belqrano haqqında dərc edilmiş məlumat 

## İstinadlar
Əziz Əli

**Əziz Əli** (15 sentyabr 1980-ci ildə anadan olub) 2008- ci il Olimpiadasına  son döyüşdə Basti Samir tərəfindən nokauta düşməsinə baxmayaraq, 2- ci AİBA Afrika 2008 Olimpiya Təsnifat Turnirində yüngül çəkidə vəsiqə qazanmış keniyalı həvəskar boksçudur . O, olimpiadada türkiyəli Bəhram Müzəffərlə ilk görüşündə 3:8 hesabı ilə uduzub .

## İstinadlar
}
## Xarici keçidlər

* Kvalifikator
* İdman arayışı
Marko Veşoviç

**Marko Veşoviç** — () — Monteneqrolu peşəkar futbolçu. Ağdamın "Qarabağ" klubunun və Monteneqro milli futbol komandasının müdafiəçisi.

## Karyera
### İlk illər
Markonun uşaq yaşlarında ilk klubu Serbiyanın "Mladost" komandası olur. Sonrada futbolçu ilk peşəkar müqavilə imzalayacağı "Budçnost"un uşaq komandasına qoşulur."Budçnost"un əsas heyətində 2008-ci ildə debüt edir. Burada 11 oyun keçirib bir qol vurur. 2008-ci ildə "Mladost Podgorica" klubuna icarəyə verilir. Burada 12 oyunda meydana çıxır və 3 qola imza atır. 2010-cu ilin iyununda o, "Srvena Zvezda" klubuna keçir. "Qırmızı-ağlar"la 17 oyun keçirir. Yeni komandasıyla ilk qolunu Sloveniya çempionu "Koper"lə yoldaşlıq oyununda vurur.
### Torino
30 yanvar 2014-cü ildə o, məşqçi Canpyero Venturanın rəhbərliyi altında bir neçə gün sınaqdan keçirildikdən sonra İtaliyanın "Torino" komandası ilə, azad agent kimi müqavilə imzalayır. O, "Torino"da rəsmi debütünü 9 mart 2014-cü ildə Milana səfər zamanı "İnter"ə qarşı keçirdir. 2013-14 mövsümünün sonunda o, "Torino"nun heyətində dörd oyun keçirdir.

### Riyeka
2014-cu ilin yayında icarə ilə Xorvatiyanın "Riyeka" klubuna yollanır. Burada ilk ilində 17 dəfə meydana çıxır və 1 qol vurur. Növbəti ildə "Riyeka" futbolçunu tam olaraq transfer edir. Daha üç il "Riyeka"nın formasını geyinən futbolçu, daha 67 oyunda meydana çıxır və 10 qol vurur.

### Legiya Varşava
Futbolçu, 2018-ci ildə Polşanın "Legiya" klubuna transfer olunur. 2021-ci ilə qədər Polşada top qovan futbolçu 62 oyunda meydana çıxır və 2 qol vurur.

### Qarabağ Ağdam
Futbolçu 2021-ci ilin iyul ayında 2 illik müqavilə ilə Qarabağ klubuna transfer edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əhməd Niyazi bəy

**Əhməd Niyazi bəy** (; ) — 1908-ci ildə Gənc türklər inqilabına səbəb olan Osmanlı hərbi və siyasi xadimi, Gənc Türk. Etnik alban olan Niyazi bəy 1908-ci il Gənc türklər inqilabının və 1909-cu il 31 mart əks çevrilişinin yatırılmasının qəhrəmanlarından biri idi, çünki o, hər iki hadisədə baş rol oynayıb. Niyazi bəy həmçinin Resendə tikdirdiyi Fransız üslublu Saraj malikanəsi ilə də tanınır.

## Həyatı
Əslən alban olan Niyazi bəy 1873-cü ildə müasir Resen qəsəbəsində anadan olub. Hazırda qəsəbə Şimali Makedoniya Respublikasında yerləşir və buna görə də o, Resneli (Resenchanin) ləqəbini daşıyırdı. Hərbi xidmətdə olduğu müddətdə polkovnik-leytenant (kol-ağası) rütbəsinə çatıb. O, İttihad və Tərəqqi partiyasının Bitol komitəsi ilə əlaqəli idi. Niyazı bəy Makedoniya Gənc türkləri arasında fərqlənən nüfuzlu şəxslərdən sayılırdı. 3 iyul 1908-ci ildə Niyazi bəy rəhbərlik etdiyi özəklə Gənc türklər inqilabının başlanğıcını qoyan II Əbdülhəmid hökumətinə qarşı çıxdı.

Niyazi bəy iyulun 5-də Debar, Prespa, Struqa, Rusen və Ohrid şəhərlərinin xristian əhalisinə müraciət edərək, sultanın mütləqiyyətinə qarşı mübarizədə gənc türklərlə birləşməyə çağırdı. Yane Sandanski Niyazi bəyi dəstəkləyən ilk makedoniyalı oldu.

1909-cu ildə Niyazi bəy Bosniyadan gələn müsəlman qaçqınlara kömək etmək üçün türk kəndlərində mühacir vergisi yığdı..

1911-ci ildə Niyazi bəy Tripolitaniyada İtaliya-Osmanlı müharibəsində iştirak edib.
## Ölümü
Niyazi bəy 1913-cü il aprelin 17-də İstanbula gedərkən Vlore şəhərində Sultanın mühafizəçiləri tərəfindən öldürülür. Mümkün qətlin sifarişçilərinə gəldikdə, müxtəlif versiyalar mövcuddur.
## İmarəti

1904-1912-ci illərdə Şimali Makedoniyanın Resen qəsəbəsində neoklassik üslubda Əhməd Niyazi bəy tərəfindən imarət inşa edilib. Mülahizələrə görə Versaldan poçt kartları qəbul etməyə başladıqdan sonra Fransız stilli əmlak istəyib. Sarayın inşası 1905-ci ildə başlamış və binanın xarici görünüşü Gənc türklər inqilabıından sonra, 1909-cu ildə tamamlanıb. Daxili işlər də daxil olmaqla, qalan hər şey Balkan müharibələrindən və 1922-ci ildə Birinci Dünya müharibəsindən bir neçə il sonra bitib.

Sarayın memarlıq üslubu onu Makedoniyada unikal edir. Hal-hazırda binada muzey, qalereya və kitabxana fəaliyyət göstərir. Resen bələdiyyəsinin yerli əhalisi binanı "Saraj" olaraq adlandırır. Saray neoklassik memarlıq üslubunda inşa edilib. Bina 35&nbsp;m (114&nbsp;ft) yüksəkliyindəki hündür hissə və iki pəncərəsi ilə təmailə simmetrikdir.  Bir zirzəmi, iki mərtəbə və mansardla birlikdə 7,800 m2 (83,958 ft2) sahəsi var. Binanın xarici divarları 60 santimetr qalınlığındadır. Xüsusilə fasadda zəngin heykəltəraşlıq detalları var. Dam əvvəlcə ağacdan hazırlanmışdı, lakin 1982-ci ildə aparılan təmir işləri zamanı bura polad profillərlə əvəz edilib.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
*
*
## Xarici keçidlər
Sumatra barbusu

**Sumatra barbusu**, və ya **Sumatra puntiusu** () sazankimilər fəsiləsinə aid şüa üzgəcli balıq növüdür. Populyar akvarium balığıdır .

## Yaşayış arealı

Sumatra və Kalimantan adalarının sularında yaşayır. 1935-ci ildə Avropaya gətirilmişdir.

## Təsviri
* Çox aktiv və cəld balıqlardır. Başlayan akvariumçular üçün tövsiyə olunur.&#x5D;
* Açıq sarımtıl-qəhvəyi rəngli gövdəsi və 4 ədəd vertikal qara zolağı var.
* Akvariumda saxlamaq üçün 22–24&nbsp;°C temperatur, 17 ° -ə qədər sərtlik, pH 6.5–7.0 olan su tələb olunur. 15&nbsp;°C-ədən aşağı temperaturda sağ qala bilir, amma belə şərait tövsiyə olunmur.
* Cinsi yetkinliyə 12 aylıq olanda çatırlar və bir dəfəyə 500-ə qədər kürü tökürlər.
* Ömürləri 3–4 ildir.
* Üzgəcləri uzun və ya tülşəkilli balıqlarla saxlamaq tövsiyə edilmir. Tez-tez akvarium ilbizlərinə hücum edir.
* Cüt-cüt saxlandıqda digər sakinlərinə hücum edə bilirlər, lakin beş və ya daha çox fərdlik sürüdə daha sakit yaşayırlar, qrupda iyerarxik münasibətlər qurur və digər balıqları nisbətən daha az narhat edirlər.
* Bütün digər populyar akvarium balıqları kimi müxtəlif: tülquyruq, parlaq neon rəngli, tünd yaşıl və s. kimi çeşidləri mövcuddur.

## Bəsləmə

Sumatra barbusunu canlı və quru yem yembləmək olar, lakin piylənmə və xəstəliklərin qarşısını almaq məqsədi ilə bitki mənşəli əlavələr pəhrizə daxil edilməlidir. Əgər rasionunda bitki mənşli qidalar olmasa balıqlar bitkiləri qoparmağa və yeməyə başlayır.

## Çoxaltma

Əvvəlcədən seçilmiş bir neçə damazlıq balıq, 25–26&nbsp;°C temperaturlu, kiçik yarpaqlı bitkilər olan bir akvariuma yerləşdirilir. Dişi təxminən 400–600 kürü verir. Kürü dənəcikləri 1&nbsp;mm-dən bir qədər böyükdür və sarımtıl rəngə malikdir. 24–36 saatdan kürüdən bitkilərin yarpaqlarından asılı qalan balalar əmələ gəlir. 4–5 gün sonra balalar üzməyə balayır. Bu zaman onların uzunluğu 5&nbsp;mm-dən çox olur və onlar artıq kiçik yemləri yeməyə başlayırlar (siklop və subirəsi). 2,5–3 aylıq olanda cinsi dimorfizm inkişaf edir. Balıqlar cinsi yetkinliyə 6–8 ayda çatır. İsti mövsümdə dişi Sumatra barbusu bir neçə dəfə kürü qoyub nəsil verə bilir.

## Növləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kordova

* Kordova (İspaniya) — İspaniyada şəhər.
* Kordova (Argentina) — Argentinada şəhər.
* Kordova xilafəti — İspaniyada mövcud olmuş ərəb-müsəlman dövləti.
* Kordova əmirliyi — Kordova xilafətinin ərazilərinin bir hissəsində mövcud olmuş müsəlman əmirliyi.
* Kordova (departament) — Kolumbiyanın departamentlərindən biri.
Cunko Tabey

– Yaponiya alpinisti. 1975-ci ildə Everest dağının zirvəsini fəth edən ilk qadın, 1992-ci ildə isə Yeddi zirvəni fəth edən ilk qadın olmuşdur.

## Həyatı
Cunko Tabey 22 sentyabr 1939-cu ildə Yaponiyanın Miharu şəhərində doğulmuşdur. Dördüncü sinifdə oxuyanda Nasu dağlarına edilən məktəb ekskursiyası nəticəsində ilk dəfə alpinizmlə tanış olmuşdur. Edmun Hillari onun ən böyük ilham mənbəyi olmuşdur.

1992-ci ildə Şova Qadınlar Universitetindən ingilis və amerikan ədəbiyyatı üzrə dərəcə əldə etmişdir. O, bir neçə alpinizm klubuna qatılmış, 1969-cu ildə isə Yaponiyada ilk dəfə qadınlar üçün alpinizm klubu yaratmışdır.

Tabey 1970-ci ildə Annapurna III zirvəsini fəth edən ilk qadın və yapon olmuşdur. 16 may 1975-ci ildə isə Everest dağının zirvəsini fəth etmiş və bunu bacaran ilk qadın olmuşdur. O, zirvəyə dırmaşarkən qar uçqunu ilə üzləmiş, lakin qrupunda heç kim yaralanmamışdır. Tabey bundan sonra Yeddi zirvənin fəthini tamamlamağa qərar vermişdir. O, 1980-ci ildə Kilimancaro, 1987-ci ildə Akonkaqua, 1988-ci ildə Denali, 1989-cu ildə Elbrus, 1991-ci ildə Vinson, 1992-ci ildə isə Caya zirvəsini etmiş, beləcə, Yeddi zirvəni fəth edən ilk qadın olmuşdur.

Bunlardan əlavə, Tabey hər ölkənin ən hündür zirvəsini də fəth etməyə çalışmışdır və bu kateqoriya üzrə hədəflədiyi 196 zirvədən 60-nı fəth etmişdir. Daha sonra ətraf mühitin müdafiəsinə yönəlmiş və Kyuşu Universitetindən məzun olaraq alpinistlər tərəfindən atılan tullantıların təsirini öyrənmişdir.

Tabey 1996–2008-ci illərdə yeddi kitabın müəllif olmuşdur. Həyatının son dörd ilini xərçəng xəstəliyinə qarşı mübarizə aparmaqla keçirsə də, dırmaşmağa davam etmişdir. Son dırmanışını ölümündən 3 ay öncə məktəb ekskursiyası çərçivəsində Fuci dağına etmişdir.

## Ailəsi
Cunko Masanobu Tabey ilə evlənmişdir. Onun Noriko adlı qızı və Şinya adlı oğlu olmuşdur. Cunko Everest dağını fəth edən zaman Norikonun 3 yaşı var idi. Şinya da alpinist olmuş və Tokioda alpinizm salonu açmışdır.

## Xatirəsi
1987-ci ildə kəşf edilmiş 6897 Tabey asteroidi onun adını daşıyır. Pluton planetində yerləşən bir dağ silsiləsinə 19 noyabr 2019-cu ildə onun şərəfində Tabey adı verilmişdir. 2025-ci ildə onun həyatından bəhs edən, Yaponiya istehsalı "*[[Həyat üçün dırmaşmaq]]*" filmi buraxılmışdır.

## İstinadlar
2016 Yay Olimpiya Oyunlarında cüdo

Rio-de-Janeyroda **[[2016 Yay Olimpiya Oyunları|keçirilən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında]]** **[[cüdo]]** avqustun 6-dan 12-dək Barra da Ticukadakı Barra Olimpiya Parkının daxilindəki Carioka Arena 2 -də baş tutdu. Təxminən 386 cüdoçu 14 növdə (hər birində həm kişilər, həm də qadınlar üçün yeddi nəfər) mübarizə aparıb. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mateuş Moraveçkiy

**Mateuş Yakub Moraveçkiy** (polşaca. *Mateusz Jakub Morawiecki;* ) — polşanın dövlət xadimi, 2017-ci il dekabrın 11-dən polşanın vitse-prezidenti.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dnestryanı gerbi

**Dnestryanı gerbi** — 2 sentyabr 1991-ci ildə Dnestryanı dövləti tərəfindən qəbul edilmiş gerb.

## Həmçinin bax
* Dnestryanı bayrağı

## İstinadlar
Aya Koda

– Yaponiya yazıçısı. O, feminist əsərləri ilə tanınmışdır. Yazıçı Rohan Kodanın qızıdır.

## Həyatı
Aya Koda 1 sentyabr 1904-cü ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində doğulmuşdur. Yaponiyanın tanınmış yazıçılarından biri olan Rohan Kodanın ikinci qızı olmuşdur. Aya ədəbi karyerasına 43 yaşında atası haqqında məqalələr yazaraq başlamışdır. 1947-ci ildə yazdığı *"Son anlar"* onun belə əsərlərindən biri olmuşdur.

Koda 1940 və 1950-ci illərdə avtobioqrafik esselər yazmışdır. 1954-cü ildə yazdığı "Qara kimono" əsərinə görə Yomiuri mükafatına layiq görülmüşdür. Ədəbi uğur qazanmasına baxmayaraq bir neçə ay yazıçılığa fasilə verərək geyşa evində xidmətçi kimi işləmişdir. Kimono geyinmiş qadınların əhatəsində olmaq 1955-ci ildə  adlı birinci romanını yazmaq üçün ilham mənbəyi olmuşdur. Qocalan geyşadan bəhs edən bu əsər onun ən tanınmış əsəri olmuş və əsərə görə 1956-cı ildə Yaponiya İncəsənət Akademiyası Mükafatına layiq görülmüşdür.

Koda 1956–57-ci illərdə *"Böyük qardaş"* əsərini, 1956-cı ildə isə *"Didilmiş buludlar"* esse kolleksiyasını yazmışdır. Onun ailəsinin paqodalarla sıx əlaqəsi olduğu üçün Koda 1970-ci illərdə Horin məbədinin bərpası üçün pul toplamışdır. Kodanın yaradıcılığı 1994–97-ci illərdə nəşr olunmuş 23 cildlik əsərdə öz əksini tapmışdır.

## Ədəbi üslubu
Koda romanlar və esselər yazmışdır. Ailə münasibətləri, gender rolları və ənənəvi Yaponiya mədəniyyəti onun ən çox müraciət etdiyi mövzular olmuşdur. Kimono əsərlərinin əsas ünsürlərindən biri olmuşdur, buna görə də kimono ilə görünüşü popular olmuşdur.

## Xatirəsi
Google 1 sentyabr 2020-ci ildə Kodanın 116 illiyi münasibətilə dudl yayımlamışdır. *"[[Bungo Stray Dogs]]"* manqasında Aya Koda personajı onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Əfqanıstan İslam Əmirliyinin lideri

**Əfqanıstanın İslam Əmirliyinin Ali Rəhbəri** (puştuca د مش د افغانستان اسلامي امارت) – Əfqanıstanın İslam Əmirliyinin ali lideri, Əfqanıstanın faktiki hökmdarıdır.
Sarıcalı (Sultaniyə)

**Sarıcalı** () — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 451 nəfər yaşayır (115 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Bəlgəşir (Xudabəndə)

**Bəlgəşir** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,499 nəfər yaşayır (275 ailə).

## İstinadlar
Felisett

**Felisett** () — kosmosa uğurla buraxılan yeganə pişik. O, 1963-cü il oktyabrın 18-də Fransanın kosmik proqramının bir hissəsi kimi orbitə buraxılıb. Felisett kosmosa uçmaq üçün təlim keçilmiş 14 dişi pişikdən biri idi. Pişiklərin kəllə sümüyünə elektrodlar implantasiya edilmişdi ki, onların nevroloji fəaliyyətləri uçuş boyu izlənilə bilsin. Cavabları stimullaşdırmaq üçün uçuş zamanı beyinə və bir ayağına elektrik impulsları verildi. Missiyadan alınan məlumatların əksəriyyəti keyfiyyətli idi və Felisett uçuşdan sağ çıxdı. Lakin 2 ay sonra beyninin müayinəsi üçün qəsdən öldürüldü.

Felisett uçuşdan əvvəl **C 341** təyinatına sahib idi. Uçuşdan sonra media ona Feliks adını (Pişik Feliksdən sonra) verdi.Aeronavtika Təbabəti Təhsil və Araşdırma Mərkəzi bunu dişi Felisett adı olaraq dəyişdirdi və rəsmi adı olaraq qəbul etdi. O, bütün dünyada poçt markalarında xatırlanıb. Beynəlxalq Kosmos Universitetində ona bənzər heykəl nümayiş etdirilir.

## Xatirəsi
2017-ci il noyabrın 8-də *Space.com* veb saytında dərc olunan məqaləyə görə, Felisettin kosmik yarışda iştirakı, "… əlbəttə ki, könüllü deyildi, lakin bu, dünyanın üçüncü mülki kosmik agentliyini qurmuş Fransa üçün böyük bir mərhələ idi (SSRİ və ABŞ-dən sonra). Felisettin missiyası Fransaya kosmik yarışa qoşulmağa kömək etdi." Felisettin uçuşu o dövrdə digər kosmos uçuşlarından daha az populyar idi.

Keçmiş Fransa müstəmləkələri Felisettin uçuşunu xatırlamaq üçün markalar yaratdılar. Komor adaları 1992-ci ildə kosmosa uçuşda iştirak edən heyvanları əks etdirən bir sıra markalardan biri kimi marka buraxdı. Markada Feliks adından istifadə edilmişdir. 1997-ci ildə Çad Felisett və kosmosdakı digər heyvanların xatirəsini xatırladan poçt markalarını yenidən Feliks adından istifadə edilərək buraxdı. 1999-cu ildə Niger də buraxdığı markalarda Felix adından istifadə edib.

### Xatirə heykəli
Kosmosda səyahət edən bəzi heyvanlar qəhrəman kimi qeyd edilmişdir. Məsələn, şimpanze Hem ABŞ-nin Nyu-Meksiko ştatında Beynəlxalq Kosmik Şöhrət Zalında dəfn edilib; Sovet iti Layka Yuri Qaqarin adına Kosmonavt Tədris Mərkəzində bürünc abidəyə malikdir. Lakin Felisettin missiyasından 50 ildən çox vaxt keçdikdən sonra belə onun üçün heç bir abidə yox idi. Daha sonra, 2017-ci ildə Metyu Serj Qay tərəfindən elmə verdiyi töhfəni xatırlamaq üçün Felisettin bürünc heykəlini ucaltmaq üçün kraudfandinq kampaniyasına start verildi. Heykəl heykəltaraş Cill Parker tərəfindən hazırlanmışdır. İlkin dizaynda Yer kürəsinin üstündə pişik təsvir edilmişdi və əsas donorların adlarını əks etdirən lövhə də daxil edilməli idi. 2018-ci ilin aprel ayında layihə 40,000 funt sterlinq maliyyələşdirmə hədəfinə çatdı.

2019-cu ilin aprelində Metyu Serj Qay heykəlin Şərqi Fransada, Beynəlxalq Kosmos Universitetində yerləşdiriləcəyini açıqladı. Heykəl 2019-cu il dekabrın 18-də Universitetin Kosmos Tədqiqatları üzrə Magistr proqramının 25-ci ildönümünü qeyd etmənin bir hissəsi olaraq açıldı. O 1,5 metr hündürlüyündədir və Felisetti "Yerin üstündə oturmuş, vaxtilə səyahət etdiyi səmaya baxan" formada təsvir edir.

## Həmçinin bax
* Kosmobiologiya
* Sovet kosmik itləri
* Kosmosda meymunlar
* Zond-5
Hüseyn Zeynalov (dövlət xadimi)

**Hüseyn Yusif oğlu Zeynalov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR ticarət naziri (1974–1979), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Mərkəzi Statistika İdarəsinin rəisi (1963–1974), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII–IX çağırış deputatı.

## Həyatı
Hüseyn Yusif oğlu Zeynalov 3 aprel 1925-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. Atası Yusif Zeynalov Azərbaycanın bir sıra rayonlarında icraiyyə komitəsi sədri vəzifəsində çalışmış, 1937-ci ildə Stalin repressiyalarına məruz qalmışdır.

1940-cı ildə 8-ci sinfi bitirən Hüseyn Zeynalov Bakıda yeni yaradılmış İxtisaslaşmış Dəniz Donanması Məktəbinə daxil olmuş, 1943-cü ildə məktəbi başa vurduqdan sonra təyinatla Frunze adına Bakı Ali Hərbi Dəniz Donanması Məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. Bir ildən sonra Xəzər Hərbi Donanmasına hərbi xidmətə göndərilmiş, orduda xidmət etməklə yanaşı, ictimai və siyasi işlərdə də fəallıq göstərərək komsomol təşkilatının katibi seçilmişdir. 1949-cu ildə donanmada xidmət edə-edə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun İqtisadiyyat fakültəsinə daxil olmuş və buranı 1953-cü ildə bitirmişdir.

Hüseyn Zeynalov 1950-ci ildə ordudan tərxis olunduqdan sonra Azərbaycan SSR Yerli Sənaye Nazirliyində iqtisadçı, şöbə rəisi, Azərbaycan SSR Ticarət Nazirliyində bölmə rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1953-cü ildən müəllim, Baş Qənd Ticarəti İdarəsinin və Baş Baqqaliyyə İdarəsinin baş əmtəəşünası, Ticarət Nazirliyinin şöbə rəisi, kollegiya üzvü olmuşdur. 1959-cu ildən Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsində Ticarət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmış, 1960–1963-cü illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Maliyyə və plan şöbəsinin müdiri olmuşdur.

Hüseyn Zeynalov 1963–1974-cü illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Mərkəzi Statistika İdarəsinin rəisi, 1974–1979-cu illərdə isə Azərbaycan SSR ticarət naziri vəzifələrində çalışmışdır. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII, VIII və IX deputatı seçilmiş, Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəd olmuşdur.

Hüseyn Zeynalov "Oktyabr inqilabı", iki dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordenləri və medallarla təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı" fəxri adına layiq görülmüşdür. İqtisad elmləri namizədi idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Eylin de Koppet

**Albaniyanın irsi şahzadəsi Eylin Vid** (; ) — Albaniyanın irsi şahzadəsi Kerol Viktorun həyat yoldaşı olmuş ingilis qadın.

Şahzadə Eylin İngiltərənin Çester şəhərində anadan olub. O, landşaft bağbanı Corc Constonun və onun həyat yoldaşı Elisin (qızlıq soyadı Persival) qızı idi.

## Evlilikləri və ölümü
O, iki dəfə evləndi, hər ikisində dul qaldı. Onun ilk evliliyi 6 noyabr 1943-cü ildə Nyu-Yorkda ABŞ ordusunun zabiti, İsveçrə əsilli amerikalı kapitan Andre de Koppet (1892–1953) ilə olub. Onların uşaqları yox idi. Andre 1 avqust 1953-cü ildə İsveçrənin Lozanna şəhərində vəfat edəndə Eylin birinci dəfə dul qaldı.

8 sentyabr 1966-cı ildə Nyu-Yorkda Kerol Viktor ilə evləndi. Daha sonra İngiltərəyə köçdülər və Çeyn-Uolk, Çelsi, Londonda yaşadılar. Kerol Viktor 8 dekabr 1973-cü ildə Münhendə (Bavariya) vəfat etdikdə Eylin ikinci dəfə dul qaldı (Noyvid-am-Rayn). Övladı olmadığı üçün sülalə onun ölümündən sonra bitdi və varisi üçün heç bir tədbir görülmədi.

Şahzadə Eylin 1 sentyabr 1985-ci ildə Nyu-Yorkda vəfat etdi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qasımiyyə mədrəsəsi

**Qasımiyyə mədrəsəsi** — XV əsrin sonralarında Ağqoyunlular dövləti tərəfindən Mardində tikilmiş tarixi abidə.

## Tarixi
Ağqoyunluların hökmdarı Uzun Həsən bölgəni ələ keçirdikdən sonra Qara Yuluq Osman bəyin nəvəsi və öz qardaşı Cahangir bəyin oğlu Qasım bəy Cahangiri bura hökmdar təyin edir. Qasım bəy Cahangir bayandur bəylərinin hakimiyyət uğrunda mübarizələrinə qarışmamış Mardini idarə etmişdir. Teymurun yürüşündən sonra əziyyət çəkmiş Mardin şəhərini yenidən dirçəldib burada dağıdılmış şəhəri, məscid və meydanları bərpa etdirib. Qasımiyyə mədrəsəsi XV əsrin sonunda Mardin şəhərində tikilib.

XIX əsrdə yaşamış Osmanlı tarixçisi Əbdülsalam Əfəndi Qasım bəy Cahangirin tikinti siyasəti və dövrdə etdikləri haqqında bunları yazıb:

## Memarlığı
Mədrəsə 2 hissədən ibarətdir. Giriş qapısının şərqində həyət boyunca yerləşmiş hücrələr olan hissə və giriş qapısının qərbində Hənəfi məscdinin yerləşdiyi hissə. Mədrəsənin qərbində yerləşən və girişi monumental portaldan olan günbəzli məkan Hənəfi məscididir. Məscidin üstü və türbəsi günbəzlidir. Hənəfi məscidi ölçüləri 5,10 x 15,94 metr olan düzbucaqlı şəklindədir. Məscid diametri 6,54 metr olan cilalanmış soğan tipli günbəzlə örtülüb. 

Portalın mərkəzində həyətdən cənuba doğru yay mehrabı yerləşir. Yay mehrabının tağı, 2 bitişik tağ və eyvanın sağında və solunda yerləşən tağlar daşdan düzəldilib və ulduz formasındadır. Mədrəsə hissəsindəki türbənin ölçüləri 4,08 х 7,06 metrdir. Onun diametri 4.27 metr olan kəsilmiş qübbəsi var. Şafi məscidinin ölçüləri isə 3,94 х 7,10 metrdir və türbə ilə onun arasında bir neçə sm fərq var. Bu məscidin də qübbəsinin diametri 4.27 metrdir. Türbənin və Şafi məscdinin ölçüləri demək olar ki eynidir.

## Şəkilləri

Kasımiye medrese, Mardin, Turkey.JPG
Mardin Kasim Pasha Medresesi 2487.jpg
Mardin Kasim Pasha Medresesi 2496.jpg
Mardin Kasim Pasha Medresesi 2507.jpg
Mardin Kasim Pasha Medresesi 2516.jpg
Mardin P1050254 20080426114925.JPG


## Həmçinin bax
* Şeyx Məttar məscidi

## İstinadlar
Fikrət Əhmədov

**Fikrət Həmid oğlu Əhmədov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1980–1987).

## Həyatı
Fikrət Həmid oğlu Əhmədov 1930-cu ildə hərbi qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmiş, 1952–1954-cü illərdə komsomol işində çalışmışdır. 1954–1957-ci illərdə Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda assistent, baş müəllim olmuşdur. 1957-ci ildən 1960-cı ilədək Azərbaycan Kommunist Partiyası Bakı Şəhər Komitəsinin təbliğat və təşviqat şöbəsinin təlimatçısı, şöbə müdirinin müavini vəzifələrində işləmiş, 1960-cı ildən İctimai Elmlər Akademiyasının aspirantı olmuşdur. Tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsini, dosent elmi adını almışdır.

F. Əhmədov 1963-cü ildən Azərbaycan KP MK ideoloji şöbəsinin təlimatçısı, mühazirəçilər qrupunun rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır. 1969-cu ildən Azərbaycan KP MK təbliğat və təşviqat şöbəsi müdirinin birinci müavini, 1972-ci ilin noyabr ayından isə elm və tədris müəssisələri şöbəsinin müdiri olmuşdur. 1980-ci ilin mart ayından Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini vəzifəsində çalışmışdır.

Fikrət Əhmədov 1955-ci ildə Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin dörd çağırış (8–11-ci çağışlar) deputatı seçilmişdir. 1971–1976-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd, 1976-cı ildən isə üzvü olmuşdur. İki dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, iki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni, eləcə də medallarla təltif edilmişdir.

Fikrət Əhmədov Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Riad Əhmədovun və bəstəkar, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi Mehriban Əhmədovanın atasıdır.

## İstinadlar
Tuat

**Tuat** (Touat) — Əlcəzairin cənubunda, Böyük Səhrada vahə qrupu. Saur vadisini suvarır. 120 minə yaxın insan yaşayır. Xurma, tütün, pambıq, arpa və buğda əkilir. Tuat mühüm kommersiya və strateji mövqeyə malikdir. Mərakeş və Əlcəzairdən Timbuktuya gedən marşrutların üzərində yerləşdiyinə görə əhəmiyyət kəsb edir.

Tuat vahələri Tabezruft yolunun şimal ucunda yerləşdiklərinə görə transsəhra ticarətdə mühüm rol oynayırdılar.

Regionda demək olar ki, yağıntı yoxdur, kənd təsərrüfatı qrunt sularından asılıdır. Tuat kontinental interkalyarın cənub-qərb kənarında yerləşir, burada sulu təbəqə səthdən cəmi 2–6 m aşağıda yerləşir.

## İstinadlar
Əvəz Cəbiyev

**Əvəz Abdulhəsən oğlu Cəbiyev** () — tibb elmləri doktoru, professor.
Masallı rayonunun ilk tibb elmləri doktoru, Ərkivan kəndinin isə ilk alimi olub. Masallı Rayon Mərkəzi Xəstəxanası Ə. Cəbiyevin adını daşıyır.

## Həyatı
Əvəz Cəbiyev 28 aprel 1922-ci ildə Masallı rayonunun Ərkivan kəndinin Cəbili məhəlləsində anadan olub. 20 oktyabr 1977-ci ildə 52 yaşında [Bakı] şəhərində vəfat edib.

== Təhsili ==
Əvəz Cəbiyev ilk təhsilini Ərkivan kənd orta məktəbində alıb. 1948-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsini bitirib.

== Karyerası ==
1940–1943-cü illərdə Masallı şəhər 2 nömrəli natamam orta məktəbində fizika, riyaziyyat və kimya fənləri üzrə dərs deyib. Cəbiyev 1943–1944-cü illərdə [Masallı rayonunun Maliyyə Şöbəsi üzrə Dövlət Sığorta İnspeksiyasında çalışıb. 1948-ci ilin mart ayında Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun infeksiya xəstəlikləri kafedrasında davam etdirib. Cəbiyev 1951–1952-ci illərdə Bakı şəhər 3 saylı tibb məktəbində, 1952–1956-cı illərdə N.A.Semaşko adına xəstəxanada işləyib. Əvəz Cəbiyev 1952-ci ildə Sankt-Peterburqda, 1968-ci ildə isə Moskvada ixtisasartırma kursları keçib. O, 1956-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun birinci müalicə kafedrasına assistent, 1963-cü ilin martında dosent, 1969-cu ilin iyununda professor seçilib və ömrünün sonunadək orada işləyib.

2022-ci ilin 14 may tarixində 100 illik yubileyi həkimin vətənində Masallı şəhərində təntənəli surətdə keçirilmişdir.

Əvəz Cəbiyev mühəndis olmaq istəyib, lakin alim və həkim Mirkazım Aslanlı-Sarəng onu həkim olmağa ruhlandırıb.

## Elmi fəaliyyəti
Əvəz Cəbiyev 1954-cü ildə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün "Endemik səpkili yatalaq xəstəliyində karbohidratlar mübadiləsi" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib. Bu, onun ilk elmi uğuru olub. 1968-ci ilin mayında isə alim "Azərbaycanın müxtəlif əhali qrupları arasında ürəyin işemik xəstəliyinin epidemiologiyası" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 1973-cü ilədək Əvəz Cəbiyevin 54 elmi əsəri ölkə mətbuatında dərc olunub. O, xarici ölkələrdə keçirilən konfrans və konqreslərdə, simpozium və müşavirələrdə mühazirələr oxuyub, məruzələrlə çıxış edib. SSRİ Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, doktorluq dissertasiyası müdafiəsində Əvəz Cəbiyevin elmi məsləhətçisi olmuş A. L. Myasnikov "Hipertoniya xəstəliyi və ateroskleroz" adlı monoqrafiyasında istinad edərək yazır: "Azərbaycan alimi Əvəz Cəbiyevin tədqiqatına görə fiziki əməklə məşğul olan adamlara nisbətən zehni əməklə məşğul olanlarda ateroskleroz daha çox təsadüf edilir. Əvəz Cəbiyev göstərir ki, piy mübadiləsinin göstəriciləri olan xolesterinin və nipoproteinin miqdarı ateroskleroz xəstəliyi zamanı daha da çoxalır…"

## Mənbə
* Abdurrəhman Səmədov. Ərkivan salnaməsi. Bakı-2009.
* Masallının ilk tibb elmləri doktoru, Ərkivanın ilk alimi
* Bu gün Masallının ilk tibb elmləri doktoru Əvəz Cəbiyevin ad günüdür
* MASALLININ İLK TİBB ELMLƏRİ DOKTORU ƏVƏZ CƏBİYEVİN 100 İLLİK YUBİLEYİ

## İstinadlar
Antonio Malfante

**Antonio Malfante** () — Genuya taciri. O, 1447-ci ildə Senturion Bankı adından Afrikaya səyahət etmişdir.

Böyük Səhradakı Tuat regionundan Genuyadakı bir tacirə latın dilində yazdığı məktubda Malfante transsəhra ticarət haqqında öyrəndiklərini yazmışdır. O, bir neçə dövlətin adını qeyd etmiş, Niger çayını təsvir etmişdir.

## İstinadlar
Cenne

**Cenne** () — Malinin mərkəzində şəhər və şəhər kommunası. İnzibati cəhətdən Mopti vilayətinə aiddir.

Cenne XIII əsrdə transsəhra ticarət yolunda Sudandan olan müsəlman tacirlər ilə Qvineyanın tropik meşələrinin sakinləri arasında məhsul mübadiləsi üçün bir yer kimi yaranmışdır. Timbuktu ilə çay yolu ilə, Toqo ilə isə meşə yolları ilə əlaqə saxlanılırdı. Sonqay imperiyasının İmperatorluğunun qurucusu Sonni Əli 1473-cü ildə yeddi illik mühasirədən sonra onu ələ keçirmişdir.

## İstinadlar
Diskursiv marker

**Diskursiv marker** — Diskurs markeri diskursun axını və strukturunun idarə edilməsində rol oynayan söz və ya ifadədir. Onların əsas funksiyası nitq və ya cümlə səviyyəsində deyil, diskurs səviyyəsində (nitq ardıcıllığı) olduğundan, diskursiv markerlər sintaksisdən nisbətən müstəqildir və adətən cümlənin şərti həqiqət qiymətini dəyişmir. Diskursiv markerlərə misal olaraq o, yaxşı, indi, onda, bilirsiniz və mən nəzərdə tuturam hissəcikləri və belə ki, və, lakin, və və ya diskursiv bağlayıcıları daxildir. "Diskurs markeri" termini Deborah Şiffrin tərəfindən 1987-ci ildə "Diskurs markerləri" kitabında populyarlaşdı.

## İstifadəsi
İngilis dilində istifadə olunan ümumi diskursiv markerlərə “siz bilirsiniz”, “əslində”, “əsasən”, “bəyəndim”, “mən demək istəyirəm”, “yaxşı” və “belə” daxildir. Məlumatlar göstərir ki, diskursiv markerlər çox vaxt zərflər ("yaxşı") və ya ön söz birləşmələri ("əslində") kimi müxtəlif söz siniflərindən gəlir. Sərbəst konstruksiyadan diskursiv markerə aparan prosesi qrammatikləşdirmə üzrə tədqiqat və resurslar vasitəsilə izləmək olar.
Ənənəvi olaraq, diskurs markerləri hesab edilən bəzi sözlər və ya ifadələr “doldurucu” və ya “ifadəçi” kimi qəbul edilirdi: heç bir funksiyası olmayan söz və ya ifadələr. İndi onlara təhlilin müxtəlif səviyyələrində funksiyalar verilir: mövzunun dəyişdirilməsi, yenidən formalaşdırılması, müzakirənin planlaşdırılması, vurğulanması, arxa kanal.
Yael Maşler diskurs markerlərini dörd geniş kateqoriyaya ayırdı: şəxsiyyətlərarası, istinad, struktur və idrak.
* Şəxslərarası markerlər danışan və dinləyici arasındakı əlaqəni göstərmək üçün istifadə olunur.
** Qavrama: "bax", "inan mənə"
** Razıyam: “Tamamilə” və ya Razı deyiləm: “Əmin deyiləm”.
** Heyrət: "vay"
* İstinad markerləri, adətən Bağlama (qrammatika)|bağlamalar ardıcıllığı, səbəbiyyəti və deyimlər arasında koordinasiyanı göstərmək üçün istifadə olunur.
** Ardıcıllıq: "indi", "sonra"
** Səbəb əlaqəsi: "çünki"
** Ardıcıllıq: "və" və ya uyğunsuzluq: "amma".
* Struktur markerlər danışıq zamanı danışılan hərəkətlərin iyerarxiyasını göstərir. Bu markerlər danışanın hansı ifadələri daha çox və ya ən az vacib hesab etdiyini göstərir.
** Təşkilat: "ilk növbədə"
** Giriş: "belə"
** Xülasə: "sonda"
* Koqnitiv markerlər natiqin fikir|fikir prosesini göstərir.
** Məlumatın işlənməsi: "uhh"
** Xəbərdarlıq: "Oh!"
** İfadə etmək üçün: "Mən demək istəyirəm"
Şəxslərarası diskurs markerinə başqa bir misal müasir ivrit və digər dillərdə də istifadə olunan Yiddiş nu markeridir, çox vaxt səbirsizliyi ifadə etmək və ya dinləyicini hərəkətə sövq etmək üçün istifadə olunur (müq. Alman qohum rahibə, "indi" mənasında "indi" deməkdir. hazırda müzakirə olunan anda”, lakin latın etimoloji qohum nuncdan fərqli olaraq “müzakirənin aparıldığı anda” mənasında “indi” mənasını verir; Latın dilində iam “hal-hazırda müzakirə olunur” (və bir çox dillərdə) üçün istifadə olunur. başqa hisslər) və alman dilində jetzt "müzakirənin baş verdiyi anda) mənasında işlənir.

## İstinadlar
Clash Royale

**Clash Royale** — "Supercell" şirkəti tərəfindən yaradımış və nəşr edilmiş real zamanlı, pulsuz, çox oyunçulu videooyun. Oyun stolüstü kart oyunları, qala müdafiəsi və MOBA oyunlarından olan elementləri özündə birləşdirir. Oyun dünya miqyasında 2 mart 2016-cı ildə buraxılıb. "*Clash Royale*" oyun bazarında bir ildən az müddətdə 1 milyard dollar gəlir əldə edib. "Sensor Tower" şirkətinin məlumatına görə "*Clash Royale*" oyunun üç il ərzində qazandığı gəlir 2.5 milyard dollardır. Bu "*[[Clash of Clans]]*" oyunun ilk spin-off seriyasıdır.

## Oynanış
Oyunda gümüş, qızıl, nəhəng, sehrli, epik, əfsanəvi kral sandığı, tac sandığı, turnir sandığı əfsanəvi sandıq var. Bu sandıqlar oyunun sonunda tapıla bilər və ya qiymətli daşlarla satın alına bilər. Bu sandıqlardan alacağınız kartlarla 8 kart destesi yaradaraq digər onlayn oyunçularla eyni vaxtda döyüşə biləcəyiniz bu oyunda maksimum 50 nəfərlik klanlar da var.Döyüş kuboklarını toplaya bilərsiniz. Oyunda 5 növ kart növü var: Ümumi, Nadir, Epik Əfsanəvi və Çempion. Oyunun məqsədi oyunun sonunda daha çox qüllələri məhv etməkdir. Kral qülləsini dağıdan tərəf birbaşa oyunda qalib gəlir. Oyunun ümumi vaxtı 3 dəqiqədir. Əgər 3 dəqiqədən sonra hər iki oyunçu eyni sayda qüllələri dağıtsa və ya məhv etməsə, oyuna əlavə 2 dəqiqə əlavə olunacaq. Bu 2 dəqiqə ərzində istənilən qülləni dağıdan tərəf qalib gəlir. 3 dəqiqədən sonra heç kim qalib gəlməzsə, oyun dayandırılır. Həyat qüllələrdən azalmağa başlayır. Ən az həyat qabiliyyəti olan qüllə məhv edilir. Qarşı tərəf qalib gəlir. Oyunu qələbə ilə başa vuran oyunçu rəqibin kuboklarının sayından asılı olaraq kubok alır.

## Oyunun buraxılışı
Oyun 4 yanvar 2016-cı ildə Kanada, Honq-Konq, Avstraliya, İsveç, Norveç, Danimarka, İslandiya, Finlandiya və Yeni Zelandiyada iOS platformaları üçün buraxılıb. Oyun 16 fevral 2016-cı ildə eyni ölkələrdə Android proqramları paketi olaraq Android-də buraxıldı. Hər iki platforma üçün 2 mart 2016-cı ildə qlobal buraxılış aldı. Buraxıldıqdan sonra Clash Royale ABŞ-nin iOS App Store-da ən çox yüklənən və ən çox gəlir gətirən oyun oldu.

## İstinadlar
Google Books

"**Google Books**" və ya "**Google Kitablar**" — "Google" tərəfindən rəqəmsallaşdırılan kitablar üçün tammətnli axtarış xidməti. Burada ABŞ-nin ən böyük kitabxanalarından 10 milyondan çox kitab mövcuddur. 2010-cu ilə qədər layihədə 15 milyona yaxın kitab var idi, onlardan 1 milyonu ictimai mülkiyyətdə olmuşdur. Layihənin əməkdaşları dünyada mövcud olan kitabların sayını (təkrar nəşrlər istisna olmaqla) 130 milyon olaraq qiymətləndirmiş, onilliyin sonuna qədər hər şeyi rəqəmsallaşdırmaq niyyətində olduqlarını açıqlamışdılar. 2017-ci ilin məlumatına görə, təxminən 25 milyon kitab rəqəmsallaşdırılmışdır. Bundan sonra rəqəmsallaşma sürəti çox azalmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Google Books
* Qabaqcıl kitab axtarışı
Detektiv (dəqiqləşdirmə)

**[[Detektiv]]** — xəfiyyə. Həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* Detektiv filmi
* Detektiv (ədəbiyyat)
Boom Beach

**Boom Beach** — "Supercell" şirkəti tərəfindən iOS və Android platformaları üçün yaradılmış real zamanlı strategiya oyunu. İlk olaraq 11 noyabr 2013-cü ildə Kanadada, ardınca 26 mart 2014-cü ildə dünya miqyasında buraxılmışdır.

## Qərargah
Qərargah oyunun ən vacib binasıdır. Bir ada bazasının qərargahı dağıdıldığı anda o baza məhv edilir. Qərargah yüksəldikcə; O, yeni bölmələr, yeni qayıq xüsusiyyətləri və yeni binalar tikmək imkanı kimi bir çox xüsusiyyətləri təmin edir. 18 avqust 2020-ci ildə gələn yeniləmə ilə artırıla bilən maksimum səviyyə 23-dən 24-ə yüksəldi.

## Haqqında
Boom Beach, digər düşmən adalarına hücum etmək üçün qoşun toplamaq və gücləndirmək, digər oyunçuların hücumlarına müqavimət göstərmək üçün müdafiə binalarını tikmək və təkmilləşdirməyə əsaslanan bir oyundur.

Bu cəhətlərinə görə oyun digər Supercell oyunu olan Clash of Clans-a bənzəyir. Bununla belə, Boom Beach hekayəsi nəhəng bir arxipelaqda baş verir.

## Müdafiə binaları
**Snayper Qülləsi**: Oyunda inşa edilən ilk müdafiə binasıdır. Bir vahidə yüksək ziyan vurur. Clash of Clans-dakı oxatan qülləsinə bənzəyir. 23-cü səviyyəyə qədər yüksəldilə bilər.

**Minomyot topu**: Orta mənzilli binadır. Əraziyə zərər verən topları atır. Bununla belə, onun kor yeri var və ona yaxınlaşa bilməz. Clash of Clans-dakı minaatan kimi. Bu, oyunun ikinci müdafiəsidir. Maksimum 24-ə qədər yüksəldilə bilər.

**Pulemyot**: Orta mənzilli. Eyni anda bir neçə vahidə zərər verir. Bu, oyunun 3-cü müdafiəsidir. 23-cü səviyyəyə qədər yüksəldilə bilər.

**Top**: Orta məsafə. Bir vahidə çox böyük ziyan vurur. Bu, onları ağır və zirehli düşmənlərə qarşı ideal silah edir, lakin bu silah böyük piyada qruplarına qarşı təsirli deyil. Tanklara ikiqat ziyan vurur.Bu, oyunun 4-cü müdafiəsidir. Clash of Clans-dakı topa bənzəyir. 23-cü səviyyəyə qədər yüksəldilə bilər.

**Flamethrower**: Böyük zərər verir. Qısa məsafədədir. Vurulan vahidlər bir müddət yanmağa davam edir. Bu, oyunda 5-ci müdafiədir. 21-ci səviyyəyə qədər yüksəldilə bilər.

**Boom Cannon**: Dağıdıcı ziyan vuran, lakin yüklənməsi çox vaxt aparan silah. Sağlamlığı yüksək olan bölmələrə qarşı çıxmaq üçün idealdır. Tanklara ikiqat ziyan vurur. Bu, oyunun 6-cı müdafiəsidir. Maksimum 17-yə yüksəldilə bilər.

**Raketatar**: 5 saniyədə 6 raket atmağa qadir olan hərbi hissələr üçün çox təhlükəli uzaq mənzilli müdafiə birliyidir. Düşmənə uzaq məsafədən hücum edə bilər, amma yaxın məsafədən düşmənə hücum edə bilməz, onun minaatan kimi kor nöqtəsi var. Bu, oyunda 6-cı müdafiədir. O, maksimum 15-ci səviyyəyə yüksəldilə bilər.

**Şok vuruşu**: Həm qısa müddətə donan, həm də düşmən qoşunlarına ziyan vuran bina. Bu, oyundakı son müdafiə binasıdır. 10-cu səviyyəyə qədər ola bilər.

## İstinadlar