Bushəqi siyasi hüquqlar üçün petisiya

**Buşakinin siyasi hüquqları üçün petisiya**, **Petiton No. 30** adlanır, Məhəmməd Səğir Bushəqinin 1919-cu ildə Əlcəzairdə keçirilən bələdiyyə seçkilərindən sonra Fransa Əlcəzairindəki əlcəzairlilərin siyasi hüquqlarını tələb etdiyi ilk petisiya idi.

## Tarix
On minlərlə Əlcəzair əsgərinin Fransada Birinci Dünya müharibəsi zamanı döyüşlərdə iştirakı və İmperator Alman Ordusu üzərində qələbəyə qəti şəkildə müdaxilə etmələri Əlcəzairə qayıtdıqdan sonra onlara mükafatlar qazandırdı.

Məhz bu yolla Jonnart Qanunu veteranlara və əlil yerlilərə müstəmləkə idarəçiliyində funksiyalara qoşulmağa və Indigenat kodu çərçivəsində assimilyasiya əlaməti olaraq şəhərlərdə və kəndlərdə daşınmaz əmlak əldə etməyə icazə verdi.

4 fevral 1919-cu ildə qanunun təsdiqindən sonra gələn müddəalar, yerli Əlcəzairlilərə inzibati peşə iyerarxiyasında müvafiq məhdudiyyətlərlə icazə verilən ticarətləri göstərən hüquqi mətnlər hazırlamağa imkan verdi.

Lakin 1919-cu il bələdiyyə seçkiləri yerli əhalinin siyasi təmsilçiliyinin bələdiyyələrdə haqlı olaraq genişlənməsinə şərait yaratdı və bununla da siyasi və ittifaq azadlıqlarına yeni ehtiyac yarandı.

Həqiqətən də, Əlcəzairdəki baş məclis üzvü Xalid ibn Haşim, eləcə də seçilmiş yerlilərin nümayəndəsi kimi bələdiyyə məclisinin üzvü Məhəmməd Səğir Bushəqi kommunalardan tutmuş Fransa Senatına qədər və hətta indiyə qədər Fransa institutları vasitəsilə etiraz aksiyasını mayalandırmağa və təşviq etməyə başladılar. ABŞ prezidenti Vudro Vilsona (1856-1924) yazdığı məktub kimi.

## Müraciət
Birinci Dünya müharibəsindən sonra yerli Əlcəzairlilərin siyasi hüquqları tələbi Fransa Senatına 18 iyul 1920-ci il tarixli rəsmi müraciətin yazılması ilə konkretləşdi.

Bu etiraz sənədi Əmir Xaliddən ilhamlanmış və tam xidmət göstərən Thénia (keçmiş Menervil) bələdiyyəsində seçilmiş Məhəmməd Səğir Bushəqinin rəhbərlik etdiyi və təmsil etdiyi bir çox bələdiyyə məclis üzvləri tərəfindən konkretləşdirilmişdir.

Senatın katibliyi Əlcəzairin yerli bələdiyyə məclis üzvlərinin Indigenat məcəlləsinin yeni müddəalarına qarşı Senat qarşısında hörmətli etirazına etiraz edərək bu sənədi “30 saylı ərizə” adı altında qeydə aldı.

Həqiqətən də, Fransa hökumətinin xidmətləri tərəfindən Əlcəzairdə yerli status rejiminin qaydalarına dəyişiklik edilməsi və Əlcəzairin yerli əhalisinin siyasi hüquqlara qoşulması ilə bağlı qanun layihəsi parlamentin yuxarı palatasında müzakirəyə çıxarılmışdı.

## Senat müzakirəsi
Məhz senator Çarlz Kadilhon (1876-1940) Fransa Senatı tərəfindən məzmun iddiaları ilə bağlı digər senatorların müzakirələri və debatları haqqında məlumat vermək üçün təyin edilmiş və 1921-ci il mayın 19-da keçirilən iclasda təyin edilmişdi.

Landesdən olan bu senator daha sonra öz hesabatında qeyd etdi ki, petisiyanın aid olduğu İndigenat məcəlləsində dəyişiklik edən qanun layihəsi həqiqətən də Fransanın iki parlament assambleyası tərəfindən qəbul edilmiş və təsdiq edilmişdir.

Həqiqətən də, hökumət layihəsi deputatlar və senatorlar tərəfindən səs çoxluğu ilə qəbul edildikdən sonra 4 avqust 1920-ci il tarixli qanuna çevrildi (Fransızca: Loi du 4 août 1920) və bu qanun daha sonra Journal officiel de la République-də qəti şəkildə dərc edildikdən sonra dərc olundu. française 6 avqust 1920-ci ildə, səhifə 11287-dən başlayaraq.

“30 saylı petisiya” üzrə senator müzakirəsinin yekununda məruzəçi Çarlz Kadilyonun sədrlik etdiyi komitə, nəhayət, yerli əhali üçün genişləndirilmiş siyasi hüquqlarla bağlı gündəliyi mənfi elan etdi və imtina və rədd cavabı reyestrlərə daxil edildi Senatın.

## Biblioqrafiya
* 

* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər