open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatı (1988–1991)

**Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatı** — Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (1989—1995) qurucusu və lideri Əbülfəz Elçibəyin başçılığı altında keçirilmiş etiraz mitinqləridir. İlk etiraz mitinqi 1988-ci il fevralın 19-da Bakıda başladı. Topxana hadisələri ilə mitinqlərin yeni dalğası — Meydan hərəkatı (1988-ci il 17 noyabr — 5 dekabr) yarandı və dekabrın 4-də hakimiyyət orqanları Azadlıq meydanındakı oturaq mitinqi ordunun köməyi ilə dağıtmağa nail oldular.

XX əsrin 80-ci illərinin sonunu Azərbaycan xalqının siyasi oyanışı, onun siyasi proseslərdə fəal iştirakı dövrü kimi səciyyələndirmək olar. Azərbaycan xalqının siyasi oyanışı 1987-ci ilin axırları – 1988-ci ilin əvvəlində başlanmış, 1990-cı ilin yanvar hadisələrindən sonra keyfiyyətcə yeni hərəkata – milli azadlıq hərəkatına çevrilmiş xalq hərəkatı ilə bağlıdır. Xalq hərəkatı fonunda 23 sentyabr 1989-cu ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti "Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının suverenliyi haqqında" Azərbaycan SSR-in Konstitusiya Qanununu qəbul etdi. Bu qanunun 5-ci maddəsində qeyd edilir ki, "*Azərbaycan SSR-in suverenliyi Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvan MSSR və Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti də daxil olmaqla respublikanın bütün ərazisinə şamil edilir*" və "*Azərbaycan SSR-in digər müttəfiq respublikalarla sərhədləri yalnız müvafiq respublikaların qarşılıqlı sazişi üzrə dəyişdirilə bilər*".

1990-cı il yanvarın 20-də Azərbaycanın o vaxtkı rəhbərliyinin istəyi və SSRİ rəhbərliyinin əmri ilə Azərbaycanda kommunist rejimini hakimiyyətdə saxlamaq və güclü milli-azadlıq hərəkatına çevrilməkdə olan oyanışı boğmaq məqsədilə Bakıda Sovet Ordusu tərəfindən 20 Yanvar faciəsi törədildi.

Törədilən vəhşiliklər nəticəsində yüzlərlə Azərbaycan vətəndaşı həlak oldu və yaralandı. Ölkədə 1991-ci ilin ortalarınadək davam edən fövqəladə vəziyyət elan olundu. 30 avqust 1991-ci il tarixində Azərbaycanın Ali Soveti 23 sentyabr 1989-cu il tarixli Konstitusiya Qanununu əsas götürərək, 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən bəyan edilmiş dövlət müstəqilliyinin bərpasını elan etdi.

Beləliklə,Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin lideri Əbülfəz Elçibəyin başçılığı ilə Topxana meşəsi ilə bağlı başlanan 1988-ci ilin Meydan hadisələri daha sonra Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatına çevrildi.1988–1991-ci illərin xalq hərəkatı nəticəsində 18 oktyabr 1991-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında" Konstitusiya Aktı qəbul olundu və Azərbaycan XX əsrdə ikinci dəfə (1991-ci il, 18 oktyabr) müstəqil dövlət olaraq öz varlığını dünyaya elan etdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Topxana meşəsinin qırılması (1988)
* Milli Dirçəliş Günü
* Azərbaycan Xalq Cəbhəsi
* Qarabağ müharibəsi
* Qara Yanvar

## Xarici keçidlər
* Topxana meşəsi harada yerləşir?
* Ən Yeni Tarix (ANS) — Meydan Hərəkatı.
Leninakan yaxınlığında İl-76 qəzası (1988)

12 dekabr 1988-ci ildə zəlzələdə zərərçəkmiş ermənilərə yardım göstərmək məqsədilə Azərbaycandan göndərilmiş il-76 təyyarəsi Ermənistanın Spitak rayonunun Quqark şəhərinin yaxınlığında "Stinger" raketi ilə vuruldu. Nəticədə təyyarədə olan 77 azərbaycanlıdan cəmi 1 nəfər — Babayev Fəxrəddin təsadüf nəticəsində sağ qalır. 68 nəfər azərbaycanlı sərnişin və 9 nəfər ekipaj üzvü bu terror aktının qurbanı olur. Qəzanın səbəbləri öyrənilmədən, heç bir ekspertiza aparılmadan təyyarənin qara qutusu məhv edilir. Bu terror aktı qəza hadisəsi kimi cəmiyyətə sırınır. Təsadüfən sağ qalmış Fəxrəddin Babayev İrəvan xəstəxanasına aparılsa da, "ermənilər arasında yaralı türkə yer yoxdu", — deyən daşnak xislətli erməni həkimləri onu müalicə etməkdən boyun qaçırırlar.

Növbəti gün Türkiyədən Ermənistana uçuş keçirən Yuqoslaviyanın AN-12 təyyarəsi də qəzaya uğrayıb və 7 nəfər ekipaj üzvünün hamısı həlak olub. Bəzi iddialara görə erməni terrorçuları təyyarənin Türkiyəyə aid olmasını güman edərək onu vurublar.

Babayev Fəxrəddin 2010-cu ildə vəfat edib. Heydər Əliyevin 1994-cü ildə imzaladığı sərəncamla ermənilərə yardıma gedən təyyarədə həlak olmuş 77 nəfərə şəhid statusu verilib.

## Həlak olanların siyahısı

# Sokolov İqor Viktoroviç — təyyarənin şturmanı, rus.

## Rəsmi versiya
Fəlakətin rəsmi səbəbi ekipajın hündürlük ölçmə cihazlarını düzgün quraşdırmaması olub. Baxmayaraq ki, nəzarətçi aerodrom təzyiqini 634 mm atmosfer təzyiqi kimi ekipajına ötürdü və ikinci pilot da bunu qeyd etdi, lakin sonradan hündürlükölçənlər 734 mm atmosfer təzyiqi, yəni 100 mm daha yüksək qiymət təyin etdilər, bu da oxunuşların 1100 metr artıq oxunmasına səbəb oldu. Toqquşma zamanı hündürlükölçən 1425 metr dəyər göstərdi. Bu cür pozuntuların əsas səbəbi ekipajın yüksək yorğunluğu ola bilər, çünki əvvəlki gün çoxlu uçuşlar yerinə yetirdiyi üçün onların normal istirahət etməyə vaxtları olmayıb. Təyyarə gecə vaxtı və çətin hava şəraitində üfüqi görünmə məsafəsi 5 kilometr olan və yüksək dağlıq ərazidə yerləşən Leninakan hava limanına eniş edib. Dairə hündürlüyünə (1100 metr) enmə prosesində İl-76 dağa çırpılıb. Qəza zamanı sərnişinlərdən yalnız biri Fəxrəddin Balayev sağ qalıb (o, matraslarla yüklənmiş KamAZ yük maşının arxa hissəsində yatırmış).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan SSR-in hərbi komissarlıqları tərəfindən ehtiyatdan çağırılan, Ermənistan SSR-də zəlzələnin nəticələrini aradan qaldırmaq üçün gedən və 1988-ci il dekabrın 11-də təyyarə qəzasında həlak olan hərbi qulluqçuların ailələrinə əlavə güzəştlər haqqında Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının prezidentinin Fərmanı
*
Yena prospekti (Paris)

**Yena prospekti** () — Parisin XVI arrondissmentinə aid küçələrindən biri.
Azərbaycanın Fransadakı səfirliyi bu prospektdə yerləşir. Küçə 14 oktyabr 1806 cı ildə Yene yaxınlığında Napoleonun Prusiya qoşunu üzərindəki qələbəsinin şərəfinə adlandırılmışdır.

* Yena prospekti №6 ünvanında sənayeçi Emil Qimenin yaratmış olduğu Şərq mədəniyyətini sərgiləyən Qime muzeyi yerləşir.
* Yena prospekti №78 ünvanında Azərbaycanın Fransa səfirliyi yerləşir.

## İstinadlar
Doppel kilsəsi

**Doppel kilsəsi** (alm.*St. Maria und Clemens*) - Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya əyalətindəki Bonn şəhərində, Şvarzheyndorf bölgəsində yerləşən kilsə. 1151-ci ildə tikilmişdir. Kilsə Almaniyanın 13 "cüt kilsə""sindən biridir. ("Doppel" almanca "cüt kilsə" deməkdir). Kilsənin iki ayrı giriş və çıxışı, iki ayrı ibadət zalı var. Cüt kilsələr xalqla varlıları ayırmaqla bərabər protestant ilə katolikkərin eyni binadan istifadə etməsi məcburiyyəti səbəbindən yaranmışdılar.

## Qalereya


Fayl:Bonn Schwarzrheindorf Doppelkirche.jpg|
Fayl:Bonn Schwarzrheindorf Doppelkirche mit Anbau.jpg|
Fayl:Chor St. Maria und St. Clemens Schwarzrheindorf.jpg|
Fayl:12th century unknown painters - Christ in Majesty - WGA19729.jpg|
Rüstəm Rüstəmov (jurnalist)

**Rüstəm Məhəmmədəli oglu Rüstəmov** (d. 1950, Qəbələ, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti (21.07.2005), "Qızıl qələm" mükafatı laureatı.

## Həyatı
Rüstəm Rüstəmov 1950-ci ilin mart ayının 26-da Qəbələ şəhərində anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirmişdir.

1990-cı ilin axırlarınadək "Sovet kəndi" qəzetinin əməkdaşı olmuşdur.

1991-ci ildən bu günə kimi "Azərbaycan" qəzetində işləyir. Uzun illər qəzetin məhsul katibi olub, hazırda baş redaktorun müavini vəzifəzində çalışır.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti — 21.07.2005
* "Qızıl qələm" mükafatı laureatı

## Kitabları
* "Tövbə",
* "Söz var gələr keçər, söz var dələr keçər", Bakı, "Ərgünəş", 2010.

## İstinad

## Ədəbiyyat
* Flora Xəlilzadə, "Düşündürücü gülüş", "Azərbaycan" qəzeti. - 2010. - 13 iyun - Səh.9.
Hamlet

[thumbnail|[Abbas Mirzə Şərifzadə Hamletin "Olum, ya ölüm" monoloqunu ifa edərkən. 1926-27-ci illər teatr mövsümü. Azərbaycan Dövlət Teatrı]]
**"Danimarka şahzadəsi Hamletin faciəvi əhvalatı"** () və ya sadəcə **"Hamlet"** — məşhur ingilis dramaturqu Vilyam Şekspirin 1600-1601-ci illərdə yazdığı faciə. "Hamlet" Şekspirin ən məşhur əsərlərindən biridir. O həmçinin şairin həcminə görə ən nəhəng əsəridir. Pyesdə 4042 sətir və 29.551 söz var.

Əsərin məzmunu Danimarka şahzadəsi haqqında bəhs edən əfsanədən götürülüb və ilk növbədə, onun intiqamını özündə əks etdirir.

Əsər ilk dəfə 1603-cü ildə nəşr edilib. Şekspirin sağlığında "Hamlet" daha 2 dəfə — 1604-cü və 1622-ci illərdə çap olunub.

Azərbaycan səhnəsində "Hamlet" ilk dəfə 1926-cı ildə oynanılıb. Baş rolu Azərbaycanın məşhur aktyoru Abbas Mirzə Şərifzadə ifa edib.

## Həmçinin bax
*Hamlet (film, 1948)

## İstinadlar
Bəşəriyyətin ixtiralar tarixi

**Bəşəriyyətin ixtiralar tarixi** — xronoloji ardıcıllıqla düzülmüş dünya ixtiralarının siyahısıdır.

## [[İbtidai-icma quruluşu]]

### [[Paleolit dövrü]]
* 2.6 mln il əvvəl daş alətlərin düzəldilməsi
* 1.5–2 mln il əvvəl Odun kəşf edilməsi
* 800–400 min il əvvəl Baltanın düzəldilməsi
* 790 min il əvvəl Afrikada Homo Erektuslar odu əldə etdilər
* 400 min il əvvəl Zambiyada Piqmentin alınması
* 400 min il əvvəl Avropada Nizənin düzəldilməsi
* 164 min il əvvəl Afrikada Daş bıçağın düzəldilməsi
* 100min il əvvəl Paltarın tikilməsi
* 77 min il əvvəl Çarpayının yaranması
* 60 min il əvvəl İynənin yaranması
* 50 min il əvvəl Oxun düzəldilməsi
* 36 min il əvvəl Parça və kətanın hazırlanması
* 25 min il əvvəl Keramikanın yaranması
* 16 min il əvvəl Çində Dulusçuluğun yaranması
* 15 min il əvvəl Avstraliyada Bumeranqın düzəldilməsi

### [[Mezolit dövrü]]
* bizim eradan əvvəl (b.e.ə) 10 min il Əkinçiliyin yaranması
* b.e.ə 9 min il İordan çayı ətrafında Taxıl anbarlarının tikilməsi
* b.e.ə 8 min il Ağacdan ilk Oyma qayığın düzəldilməsi

### [[Neolit]] dövrü
* b.e.ə 7500 il Çatalhöyük tikililəri
* b.e.ə 6 min il Mesopotamiyada Soba tikilməsi
* b.e.ə 4 min il Misirdə Sement hazırlanması
* b.e.ə 3500 il Çində Baramaçılığın yaranması
* b.e.ə 3500 il Təkərin düzəldilməsi

### [[Tunc]] dövrü
* b.e.ə 3 min il Mesopotamiyada Mixi yazıları
* b.e.ə 3 min il Misirdə Papirusdan istifadə
* b.e.ə 3 min il Misirdə Şamın düzəldilməsi
* b.e.ə 2800 il Babildə Sabunun hazırlanması
* b.e.ə 2600 il Mesopotamiyada Döyüş arabalarının düzəldilməsi
* b.e.ə 2 min il Misirdə Şüşənin tökülməsi. Anadolu, Qafqaz və Hindistanda dəmirin əridilməsi

## Bizim eradan əvvəl I minillik
* b.e.ə VII əsr — Yelkənli qayıqlar
* b.e.ə VI əsr — Qədim Yunanıstanda Kran
* b.e.ə V əsr — Çarx qolu
* b.e.ə V əsr — İtaliyada Katapult
* b.e.ə IV əsr — Çində Kompas
* b.e.ə III əsr — Bizanslı Filon dövründə Su Dəyirmanı
* b.e.ə III əsr — Su Şlüzü
* b.e.ə II əsr — Çində Domna sobası
* b.e.ə II əsr — Çində Dəmirçixana
* b.e.ə II əsr — Çində Kağız
* b.e.ə I əsr — Ellinizm mərhələsində Astrolab
* b.e.ə I əsr — Tağvarı körpü

## I minillik
* I əsr — Çində Əl arabası
* I əsr — Roma imperiyasında Kontrafors bənd
* I əsr — Çində Seysmoqraf
* II əsr — Roma imperiyasında Dirsəkli val
* III əsr — Afrikada Su Trubini
* IV əsr — Qədim Çində Tilov çarxı
* V əsr — Qədim Çində At qoşqusu
* V əsr — Konstantinopolda Günbəz
* VI əsr — Qədim Çində Farfor
Fəvvarələr meydanı (Bakı)

**Fəvvarələr meydanı** — Bakının ilk mərkəzi meydanlarından biri. Meydan Səbail rayonunun ərazisindəki Nigar Rəfibəyli küçəsinin Əhməd Cavad küçəsi ilə kəsişdiyi yerdə yerləşir. Meydanın mərkəzini fəvvarələr kompleksi bəzəyir. Meydan XIX–XX əsrə aid memarlıq abidələri Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi, "Araz" kinoteatrının binası, İSR Plaza hoteli, Müqəddəs Qriqori kilsəsi və s. ilə, əhatə olunmuşdur. Meydanı əhatə edən hər üç küçə nəqliyyat vasitələri üçün bağlıdır.

## İstinadlar
Köpenik sarayı

**Köpenik sarayı** () — Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində, Köpenik rayonunda yerləşən barokko tərzində su sarayı.

## Haqqında
Bu tikili Brandenburqun Hohenzollern seçiciləri tərəfindən saray kimi istifadə olunmuşdur. Saray Dame çayı üzərindəki bir adada yerləşmiş olub, ətrafı ingilis üslubundakı parkla əhatə olunmuşdur. Saray adını yerləşdiyi bölgədə — Köpenikdən alır.

Saray 1558-ci ildə II Yoahim Hektor tərəfindən VI əsrdən qalma slavyan qalasının bünövrəsi üzərində ov köşkü kimi tikildi. İntibah memarlığı üslubunda olan saray Dame çayının bir adasında — dağılmış orta əsrlər qəsrinin ərazisində yerləşirdi. II Yoahim Hektor 1571-ci ildə burada vəfat etdi. 1631-ci ildə saray İsveç kralı Qostavus Adolfusun qərargahı kimi fəaliyyət göstərməyə başladı.

Prussiya kralı I Frederik sarayı 1677-ci ildə genişlətdirməyə və bərpa etdirməyə başladı. Daha sonra o, ilk həyat yoldaşı Elizabet Henrit ilə bu sarayda yaşamağa başladı. 1630-cu ildə gələcək kral olacaq II Frederik və onun dostu fərariliyə görə bu sarayda hərbi məhkəmə ilə üz-üzə qalmışdılar.

Hazırda saray Dekorativ İncəsənət muzeyinin parkları ilə əhatə olunub və Prussiya Mədəni İrsi sayılır.

## Qalereya

Fayl:Schloss Koepenick Hofseite.jpg
Fayl:Lage Insel Koepenick in Berlin.png|
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-Z0115-027, Berlin, Köpenicker Schloss, Winter.jpg|1981-ci ildə
Fayl:Schloss Köpenick 8.jpg|
Fayl:Schloss Köpenick Torhäuser.jpg|
Fayl:Schlosspark Köpenick - Statue Hühnerdieb.jpg
Reyhanə Cabbari

**Reyhanə Cabbari** () — törətdiyi ölüm hadisəsinə görə dar ağacından asılmış İran qadını. Reyhanə məhkəmədə bildirirdi ki, öldürülən ona hücum edib və o özünü qoruyurdu. Vəkillərin səyinə, beynəlxalq ictimaiyyətin ciddi etirazına və hətta prokurorluğun dəstəyinə baxmayaraq R. Cabbari hökümdən 7 il sonra asıldı..

## Reyhanə Cabbarinin son məktubu
Edam edilən Reyhanə Cabbari ölməmişdən qabaq anasına yazdığı məktub yayımlandı. R. Cabbarinin anasına son məktubunda deyilir:

"Sevgili Şölə! Bu gün öyrəndim ki, qisasla tanış olmaq növbəsi mənim imiş. Həyat kitabımın son səhifəsinə gəldiyimi səndən öyrənmədiyim üçün küsgünəm. Bilməyimi lazım görmədin? Nə qədər üzgün olduğumu bilirsən. Niyə sənin və atamın əlini öpmək imkanı vermədin mənə? Dünya mənə yaşamaq üçün 19 il verdi. O uğursuz gecədə ölməli idim.

Bədənim şəhərin bir köşəsinə atılmalı və bir neçə gün polis kimliyimi müəyyən etmək üçün səni ofisə gətirməliydi. Elə orada təcavüzə məruz qaldığımı da həkimdən öyrənməli idin. Biz onların gücünə və sərvətinə sahib olmadığımız üçün qatilim əsla tapılmayacaqdı. Həyatına utanc və əzabla davam edəcəkdin və bir neçə il sonra bu utanc səni öldürəcəkdi. Her necəsə bu lənətlənmiş hekayə dəyişdi. Bədənim bir köşəyə atılmadı, amma Evin həbsxanası və onun bir nəfərlik hücrəsinə basdırıldı. İndi də qəbirstanlığa oxşayan Ray həbsxanasına.

Qədərim belə imiş, şikayət eləmə. Sən məndən yaxşı bilirsən ki, ölüm həyatın sonu deyil. Sən bizlərə məktəbə gedərkən mübahisə zamanı özümüzü xanım kimi aparmığımı öyrədibsən. Necə davranmalı olduğmuzu dəfələrlə bizə izah etdiyini xatırlayırsan? Sənin təcrübələrin səhv idi. O qəza başıma gələndə öyrəndiklərim mənim köməyimə çatmadı. Məhkəmədə məni soyuqqanlı və zalım cinayətkar kimi təqdim etdilər. Heç ağlamadım. Heç yalvarmadım. Qanunlara inandığım üçün ağlamadım.

## Beynəlxalq ictimaiyyətin qətlə münasibəti
Bir çox insan hüquqları müdafiə təşkilatları onun ölümünə qəti etiraz bildirdilər. ABŞ adından qətli Cen Psaki pislədi.

## İstinadlar
Yamaquçi

**Yamaquçi** () — Yaponiyanın Honşu adasında olan Çuqoku regionunda yerləşən Yamaquçi prefekturasının eyniadlı paytaxtı.

## Qardaş şəhərləri
* , Pamplona
* , Tzinan
* , Koncu
* , Tzoupin
* , Çhanvon

## İstinadlar
Haaqa Konfransı (1922, iyun-iyul)

**Haaqa konfransı** — Birinci Dünya müharibəsindən sonra dünyada iqtisadi, siyasi sistemi normallaşdırmaq, rusiyadan borcların geri alınması üçün təşkil olunan beynəlxalq konfransdır.

## Əvvəlki hadisələr
Haaqa konfransından əvvəl İngiltərənin baş naziri Lloyd Corc Kannda keçirilən Müttəfiqlərin Ali Şurasının iclasında dünyada maliyyə-iqtisadi problemləri həll etmək üçün beynəlxalq konfransın çağırılmasını təklif edir. Onun bu təklifi qəbul olunur. Qəbul olunan qətnaməyə görə Genuyada çağırılacaq konfransda baş nazirlər iştirak etməli idi. Konfransda İngiltərəni baş nazir Lloyd Corc, Almaniyanı kansler Virt, Fransanı xarici işlər naziri Lui Bartu, İtaliyanı baş nazir Fakta təmsil edirdi. Sədr Fakta seçilir. Konfrans qarşısına qoyduğu problemlərin-Almaniyadan təzminat almaq, borclar, Rusiya məsələsi və Yaxın Şərq məsələlərinni demək olar ki, heç birini həll edə bilmir. Qəbul edilən qərara əsasən, bu problemlərin həllinin davamı (xüsusilə Rusiyadan borcların alınması) Haaqada keçiriləcək konfransa qədər ertələnir.

## Konfrans
Haaqa konfransı 1922-ci il iyun ayının 15-dən iyulun 20-dək davam etmişdir. Konfransda rus və qeyri-rus komissiyaları, xüsusi mülkiyyət, borclar və kredit yarımkomissiyaları yaradıldı. İyun ayının 27-də keçirilən kredit yarımkomissiyasının ilk iclasında sədr qərar qəbul etmək deyil, vəziyyəti öyrənmək üçün toplandıqlarını bildirdi. Borclar üzrə yarım komissiya da belə bir nəticəyə gəldi. Xüsusi mülkiyyət yarımkomissisında xarici ölkə vətəndaşlarının Rusiyada olan mülklərinin qaytarılması tələb edildi. İlk növbədə neft mədənlərinə olan iddialar irəli sürüldü. Xüsusi mülkiyyətin qaytarılması tələbi və buna Rusiyanın yersiz iddiaları konfransın işini pozdu. Bu şəraitdə müzakirələrin aparılması səmərəsiz idi. İyulun 19-da sovet nümayəndə heyəti belə bir təklif irəli sürdü-Rusiya müharibədən əvvəlki borcları qəbul edir və onları ödəməyə hazırdı, Rusiyada mülkiyyəti olan və konsessiyalar ala bilməyən keçmiş sahibkarların haqqını ödəyəcəkdir, iki il müddətində maraqlı şəxslərə borcların ödənilməsi haqqında saziş imzalanacaqdır. İngilislər bu təklifə tərəfdar, fransızlar isə əleyhinə çıxdılar. Sovetlər xariciərə fərdi qaydada konsessiyalar verilməsinin mümkünlüyünü, Avropa dövlətləri isə vahid konsorsium yaradılması ideyasını irəli sürdülər. Rusların bu təklifləri əməli mahiyyət daşımadan uzaq olub, Avropa dövlətləri arasında ixtilaflar yaratmaq və təbliğat məqsədi güdürdü. Ona görə də iyulun 20-də konfrans belə bir qətnamə qəbul etdi- Rusiyadan ayrı-ayrılıqda konsessiyalar alınması ideyası rədd edilsin. Konfransda bolşevik nümayəndə heyətinin Rusiyanın keçmiş borclarının olmasını qəbul etməsi Avropa dövlətlərini razı saldı. Bununla da konfrans öz işini başa çatdırdı. Lakin dövlətlər arasında olan maliyyə-iqtisad məsələləri həll etmək mümkün olmadı.

## İstinadlar


## Ədəbiyyat
* Həsənov C., Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində (1918-1920-cı illər), B., 1993.
Zelkova carpinifolia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və status "Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar" kateqoriyasına aiddir –EN B1ab(i, ii, iii, iv, v)c(iii) + 2b(i) c (ii, iii). Azərbaycanın nadir növüdür. 

## Botaniki xarakteristikası
20(15)-25(35) m hündürlükdə ağacdır, oduncağı 2 m diametrində, boz-qonurumtul rəngdədir. Budaqlarının yarpaqları yumurtavari, (1,5) 2–3,5 (4,6) sm uzunluqda, sivri, qaidədə qeyri–bərəabəryanlı, aşağıda damarlar boyunca qısA, yumşaqtüklü, oturaq və ya 0,5 (1) mm uzunluqda saplaqı, kənarları küt dişlidir. Dişicikli çiçəkləri zəngçiçəyi quruluşunda, yaşılımtıl–ağ və ya qonurdur. Fındıqcığı küncvari, qısa yumşaq tüklü və ya çılpaq, qırılı, yaşılımtıl, birtoxumlu, buruncuğu fındıqcığın təpəsinin altında yerləşir. 

## Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləməsi mart, meyvə əmələgətirmə dövrü avqust-sentyabr aylarıdır. Toxum və vegetativ yolla çoxalr, mezofitdir, arandan orta dağ qurşağına kimi, meşələrdə Parrotia persica, Carpinus caucasica, Quercus castaneifolia, Mespilus germanica, Ulmus foliaceae bitkilərindən təşkil olunmuş senozlarda komponent kimi iştirak edir. Dekorativ bitkidir. Lənkəran ovalığının meşə zolaqlarının qorunmasında və dağ yamaclarında meşələrin salınmasında istifadə oluna bilər.

## Yayılması
Kiçik Qafqazın mərkəzi və cənub rayonları (Şuşa, Füzuli), Lənkəran ovalığı və Lənkəranın dağlıq hissəsi (Masallı rayonu –İstisu sanatoriyası ətrafında olan eşələrdə və Yardımlı, Lənkəran, Lerik, Astara rayonlarının meşələrində).

## Sayı və tendensiyası
Populyasiyaları məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen təsir (ağacların qırılması).

## Mühafizə tədbirləri
Hirkan Milli Parkında mühafizə olunur. Təbii meşələrin kəsilməsi üzərində nəzarəti gücləndirmək tələb olunur. 

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çiba

**Çiba** () — Yaponiyanın Honşu adasında olan Kanto regionunda yerləşən Çiba prefekturasının eyniadlı paytaxtı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Süleyman Nəcəfov

* Süleyman Nəcəfov (aktyor) — Azərbaycan aktyoru.
* Süleyman Nəcəfov (rəssam) — Azərbaycan rəssamı.

## Həmçinin bax
* Süleyman
* Nəcəfov
Süleyman Nəcəfov (rəssam)

**Süleyman Nəcəfov** (tam adı: **Nəcəfov Süleyman Nəriman oğlu**; ) — Azərbaycanlı teatr rəssamı.

## İstinadlar
Mito

**Mito** () — Yaponiyanın Honşu adasında olan Kanto regionunda yerləşən İbaraki prefekturasının paytaxtı.

## Qardaş şəhərləri
* , , Anahaym (1976)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Neoklassik memarlığı

**Neoklassik memarlığı** — memarlıq üslubu.

## Məzmun
Memarlıqda klassisizm ənənələri ilə bağlı ən çox yayılmış neoklassik cərəyanların 3 mərhələsi fərqlənir:
#Təqribən 1910–1920-ci illərin ortaları;
#1930-cu illər;
#1950-ci illərin axırlarından başlanan mərhələ.

1-ci dövrdə eklektizm və modern memarlığındakı forma sərbəstliyinə və bəzəklərin ifrat çoxluğuna qarşı klassik formalar əsas götürülürdü. 1910-cu illər rus memarlığında klassika dövrünün memarlıq prinsiplərinə meyil göstərilirdi (İ.A.Fomin, İ.V.Joltovski və başqaları). 1910–1920-ci illərdə Neoklassik memarlıq ABŞ və Böyük Britaniyanın rəsmi memarlığı daxilində inkişaf edir, dəbdəbəliyi və monumentallığı ilə fərqlənirdi (Vaşinqtonda Linkoln memorialı, 1914–1922).

1930-cu illərdə İtaliya və Almaniyada Neoklassik memarlıq vasitələrindən faşist ideologiyasının təbliği üçün istifadə edilmişdi (Romada universitet şəhərciyi, Berlində imperiya dəftərxanası və sair).

1950-ci illərin axırlarından Neoklassik memarlıq əsasən ABŞ memarlığında geniş yayılmışdır (memarlar: E.Stoun, V.Qropius, E.Saarinen və başqaları). Neoklassik memarlıq prinsipləri həmçinin 1930-cu illərin 2-ci yarısı — 1950-ci illərin əvvəllərində sovet memarlığında da əksini tapmışdı.

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı, 1983. səh.191

## İstinadlar
Postmodern memarlıq

** Postmodern memarlıq** -  1960-cı illərdə yaranmış yeni memarlıq üslubu. 1980-ci ildə məşhur oldu.
## Memarlar
*Filip Conson
*Aldo Rossi
*Ceyms Sterlinq
Morioka

**Morioka** () — Yaponiyanın Honşu adasında olan Tohoku regionunda yerləşən İvate prefekturasının paytaxtı.

## Qardaş şəhərləri

* , Britaniya Kolumbiyası, Viktoriya

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Müasir memarlıq

[thumbnail|[Pekin Milli Stadionu.]]
**Müasir memarlıq** – XXI əsrin memarlığı. Müasir memarlıqda üstünlük təşkil edən üslub yoxdur. Müasir memarlar hay-tek, postmodernizm və ənənəvi üslubların yeni təriflərindən istifadə edirlər.

## İstinadlar
Unikal (jurnal)

***Unikal (jurnal)***  — beynəlxalq ictimai fənlərarası elmi-tədqiqat jurnalı.

## Jurnal haqqında məlumat
Unikal jurnalı 2014-cı ildən bir dildə – azərbaycan dilində nəşr olunur. Jurnalın təsisçisi hüquq elmləri doktoru Hacı Xaliq Bəşərdir. Jurnalın ad və ideya müəllifi hüquq elmləri doktoru Hacı Xaliq Bəşərə məxsusdur.

Jurnalın məqsədi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin "neft kapitalı"nı "insan kapitalı"na çevrilməsi istiqamətində görülən işlərin məntiqi davamı kimi humanistlik, sosial, eyni zamanda praqmatik evristikdir.

Jurnalı baş redaktoru fəlsəfə elmləri doktoru, professor İlham Məmmədzadə, məsul katibi və internet saytının rəhbəri hüquq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Mirafərin Seyidovdur. Jurnalda nəşr olunan məqalələrin 2 dildə - rus və ingilis dillərində rezumələri verilir.

Jurnalın redaksiya şurasına  ölkəmizdən hüquq el.d. Ziyafət Əsgərov, AMEA-nın vitse priezidenti İsa Həbibbəyli, tarix e.d.prof.Əli Həsənov, AMEA-nın müxbir üzvü Sevda Məmmədəliyeva, akademik ismayıl Hacıyev, akademik Ziyad Səmədzadə, akademik Teymur Kərimli, hüq.ü.f.d. Əli Hüseynli və digər ölkələrdən Rusiya, Ukrayna, Türkiyə, Fransa bir çox məşhur alimlər Bülent Arınç, professor Dr. Ali Babacan, professor Boris Paton, Dr.Aleksandr Çümakov, Dr. Christian Vallar, Dr. Ugo Bellagamba, Dr. Tom Rocmor, Dr.Mariya Federova, Dr. Viktor Vashkevich, professor Takhir Makhammatov, professor Alexey Onipkc, professor Yuriy Popkov başqaları daxildir.

Jurnalın fəaliyyət sahəsinə fənlərarası əlaqələrin problemlərinin anlaşılması, digər tərəfdən onların keyfiyyətinin və dərinliyinin başa düşülməsi, onların məntiqi hüquqi aspektdə başa düşülməsi daxildir.Jurnal bu məsələlərin həllində beynəlxalq mərkəz rolunu oynayacaqdır. Jurnal həmçinin fənlərarası müzakirələr zamanı ən aktual məsələ kimi hüquq elminin və onun cəmiyyət həyatını dərindən tədqiq edən ən müasir problemlərinin öyrənilməsini oxucuların diqqətinə çatdırır.

Dünya arenasında fənləarası münasibətləri tədqiq edən jurnallar çoxdur. Lakin "Unikal" Azərbaycanda bu sahədə ilk sayılır.

Jurnal həmçinin Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının doktorant və dissertantlar üçün çapı tövsiyə edilən jurnallar sırasına daxildir.

Jurnal AMEA-nın razılığı əsasında Müəllim nəşriyyatında ildə bir dəfə nəşr olunur və dünyanın məşhur kitabxanalarına göndərilir.

## Xarici keçidlər
* "Unikal" jurnalının rəsmi saytı 
* Ali attestasiya Komissiyası. Tövsiyə edilən elmi nəşrlər 
* Amea dövri nəşrlər
Ovik Abraamyan

**Ovik Arqamoviç Abraamyan** (; ) — Ermənistan dövlət xadimi, Ermənistan keçmiş baş naziri.(2014–2016)

## Tərcümeyi-halı
1977–1979 — Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət.

13 aprel 2014-cü ildə Ermənistanın baş naziri təyin edilib.

Ermənistan Respublika Partiyasının üzvüdür.

## İctimai obrazı
Abraamyanın ləqəbi — "Muk"dur (), tərcümədə "siçan" deməkdir. Müsahibələrinin birində Abramyan bildirdi ki, bu ləqəbi ona uşaqkən nənəsi ondan konfet oğurladığına görə verib.

2008-ci ildə ABŞ-nin Ermənistandakı səfirinin müavini Cozef Penniqton Amerikaya göndərdiyi sənəddə onun haqqında yazırdı ki, Abramyan "xarici müşahidəçilər və bir çox ermənilər tərəfindən yonulmamış, pis təhsil almış və təsadüfi fiqur, küt nuvoriş, çirkli pul siyasəti obrazı, dövlət inzibati resurslarından sui-istifadə edən, axırıncı pis erməni siyasətində bic müxalifətçi kimi tanınır", " işləyən siyasət maşınında … yerli idarəetmə orqanlarıından səslər üçün məqsədli surətdə istifadə edən və baş nazirliyə can atan mərkəzdir", " Serj Sarqsyanın seçki kampaniyasında çirkli və məcburi taktikaların əsas cari başçısıdır" and "an unsophisticated thug" whose "instincts are not progressive". və ""hissləri mütərəqqi olmayan başkəsəndir".

Bundan başqa 2008-ci ildə, ABŞ-nin Ermənistandakı səfiri Mari Yovoviç Abraamyanı siyasi hakimiyyətini öz biznes maraqlarını həyata keçirmək üçün istifadə edən siyasətçi kimi xarakterizə etdi. O həmçinin məlumat verirdi ki, onun iyirmiyə qədər şirkəti, o cümlədən Araz çayı sahilində üç qum karxanası, Artaşat rayonunda 1500 hektar üzüm sahəsi, İrəvan şəhəri kənarında 10-dan çox yanacaqdoldurma stansiyası, "Araratsement" şirkətinin üçdə bir payı, kazinosu və Krımda dəyəri 7 milyon ABŞ dollarına bərabər yay evi vardır. O vaxtı ilə sələflərinin təklif etdiyi və erməni siyasətçilərinin və yüksək vəzifəli dövlət məmurlarının biznes holdinqlərinin və biznes maraqlarının deklarasiya etməsini nəzərdə tutan qanun layihələrinin əleyhinə çıxır.

Ovik Abraaamyan "Çiçəklənən Ermənistan" Partiyasının lideri, oliqarx, özündən 2 yaş böyük Qagik Tsarukyannın qızı ilə evlidir.

## Mənbə
* Tərcümeyi-halı

## İstinadlar
Nəriman Əzimov

**Nəriman Abbasqulu oğlu Əzimov** () — azərbaycanlı bəstəkar və dirijor, professor (2003), Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (1991), Prezident təqaüdçüsü.
## Həyatı
Nəriman Əzimov 1 iyun 1936-cı ildə Gəncədə anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Xor dirijorluğu fakültəsini bitirmişdir. Tələbəlik dövründən Xalq Çalğı Alətləri Orkestrində tarzən kimi fəaliyyət göstərən Nəriman Əzimov ömrünün 60 ilini Azərbaycan Televiziyası və Radiosuna həsr etmişdir.

Nəriman Əzimov AzTR-nin Xor kollektivində xormeyster işləmişdir. O, 1974-cü ildən Səid Rüstəmov adına Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru olmuşdur. Həmçinin  AzTV QSC səs rejissoru işləmişdir. N.Əzimov "Gəncəm", "Xatirə", "Özəlim – gözəlim" və s. əsərlərin müəllifidir. O, 2003- cü ildə professor elmi rütbəsini qazanmışdır.

## Ölümü
Uzun sürən ürək çatışmazlığından və xəstəlikdən əziyyət çəkən Nəriman Əzimov 19 noyabr 2016-cı ildə vəfat etmiş və Gəncənin
Səbsikar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir..

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanı — 09.12.1982
* Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti — 1991
* 7 noyabr 2016-cı ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

## Xarici keçidlər
* Əzimov Nəriman Abbasqulu oğlu

## İstinadlar
Yusif Qasımov

* Yusif Qasımov (siyasətçi) — Azərbaycan SSR Muğan dairəsi Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri (1920)
* Yusif Qasımov (xalq artisti) — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1991).
* Yusif Qasımov (riyaziyyatçı) — elmlər doktoru.

## Həmçinin bax
* Yusif (ad)
* Qasımov
Bill Mürrey

**Bill Mürrey** (; doğ. 21 sentyabr 1950) — amerika akyoru, «Qızıl Qlobus» BAFTA mükafatları laureatı.

## Həyatı

Bill Mürrey 1950-ci il sentyabrın 21-də ABŞ-nin İllinoys ştatında anadan olub. Əslən irlandiyalı, katolik idilər. Yezuit məktəbində oxumuşdu.

Mürrey "Qızıl qlobus" və "BAFTA" mükafatları laureatıdır.

Mürreyi məşhurlaşdıran "Kabus ovçuları", "Tərcümənin çətinlikləri", "Sınmış çiçəklər" kimi filmlərdir.

Amerikalı yazıçı Denni Rubinin hekayəsinin motivləri əsasında 1993-cü ildə rejissor Harold Remisin çəkdiyi fantastik komediya olan "Marmot günü" filmində baş rolları Bill Mürrey və Endi Makdauell oynamışdılar.

## Filmoqrafiya
*1993: Groundhog Day
*2009: Misilsiz cənab Foks
*2012: Yüksələn ay krallığı
*2014: "Qrand Budapeşt" oteli

## Xarici keçidlər

*
Çekpoynt Çarli

**Çekpoynt Çarli** (, "Çarli" NKM, "C" YKM) — Şəhər Berlin divarı ilə iki hissəyə bölündükdən sonra Berlinin Fridrixştrasse küçəsində yaradılmış sərhəd nəzarət-keçid məntəqəsi. NATO öz NKM-ləri üçün ABŞ Silahlı Qüvvələrində tağımların işarələnməsi üçün istifadə olunan latın əlifbasının hərflərindən istifadə edirdi.

* "A" NKM (Alfa) — Helmştedt və Mariyeborn arasında — Qərbi Almaniyadan Şərqi Almaniyaya keçid üçün;
* "B" NKM (Bravo) — Potsdamda — Qərbi Berlindən ADR-ə və ADR-dən Qərbi Berlinə keçid üçün;
* "C" NKM (Çarli) — Fridrixştrassedə — Qərbi Berlindən Şərqi Berlinə keçid üçün.

Sonuncu keçid müttəfiq ölkələrin əsgərlərinin keçidi üçün nəzərdə tutulduğundan 1961-ci ilin oktyabrında Fridrixştrassedəki NKM-də "tank qarşıdruması" məkanı oldu. SSRİ ilə ABŞ arasında ziddiyyətləri simvoluna çevrilmiş Çekpoynt Çarli Berlinin ən məşhur nəzarət-keçid məntəqəsi oldu.

NKM ətrafında ADR-dən Şərqi Berlinə qaçış cəhdləri ilə əlaqədar faciəli hadisələrə baş verib. 17 avqust 1962-ci ildə Qərb müşahidəçilərinin gözü önüdə qan itgisindən Peter Fexter ölürdü. Polis Burkxard Nirinq 1974-cü ildə pasport nəzarəti xidmətinin əməkdaşını girov götürmüşdür və qaçış cəhdi zamanı qətlə yetirilmişdir. 29 avqust 1986-cı ildə üç ADR vətəndaşı sərhəd maneələrindən yük maşını ilə keçmişdilər. Çekpoynt Çarlidən qaçan son şəxs Hans-Peter Şpinser olmuşdur. O, 18 avqust 1989-cu il tarixində qızı ilə bir yerə müttəfiq avtomobilinin yük yerində sərhədi keçmişdir.

## Həmçinin bax
* Berlin divarı

## İstinadlar
Rue du General Delestraint (Paris)

**General Delestraint küçəsi** () — Parisin XVI arrondissmentinə aid küçələrindən biri. Erlanger küçəsinin ardını  Boulevard Exelmansdan sonra Rue du General Delestraint təşkil eir. Küçə Fransa Müqavimət Hərəkatınınüzvü olmuş General-leytenant Çarless Delestraintın şərəfinə 1954 cü ildə adlandırılmışdır.
* “Azərbaycan Evi” bu küçədə, №31-də yerləşir. 
## İstinadlar
Oslo Opera Evi

**Oslo Opera Evi** (nor. *Operahuset*) — Norveçin paytaxtı Oslo şəhərində yerləşən, Norveç Opera və Balet mərkəzi olan və milli opera teatrı olan bina. Bina Oslonun mərkəzi ilə qonşu olan Byorvikada, Oslofyordun başında yerləşir. Bina Norveçin hökumət əmlakları üzrə agentliyi olan Statsbiq tərəfindən idarə olunur. Opera Evində ümumi sahəsi 38.500 olan 1100 otaq yerləşir. Əsas mərtəbəsi 16 metr genişliyində, 40 metr hündürlüyündədir. Binanın bucaqlı fasadı İtalyan mərməri və ağ qranitlə örtülmüşdür və bu ona sanki yağışdan çıxmış görkəm verir. Bu bina tamamlanana qədər Norveçin ən böyük tikilisi təqribən 1300-cü ildə tikilmiş Nidar kafedralı sayılırdı.

## Tarixi
Uzun mübahisələrdən sonra yerli qanunverici orqan 1999-cu ildə şəhərdə yeni opera binası tikmək qərarını verdi. Müsabiqə keçirildi və 350 layihə təqdim olundu. Qalib Norveç firması Şonettanın işi oldu. Tikinti 2003-cü ildə başladı və 2007-ci ildə başa çatdı. Layihənin həyata keçirilməsinə isə 760 milyon ABŞ dolları sərf olundu. Kral Harald, Danimarka Kraliçası II Marqarita, Finlandiya prezidenti Tarja Halonen və digər liderlərin iştirak etdiyi Opera binasının açılış mərasimi 12 aprel 2008-ci ildə baş tutdu. İlk ilindəcə Opera binasını 1.3 milyon nəfər ziyarət etdi.

2008-ci ildə Oslo Opera Evi İspaniyanın Barselona şəhərində keçirilən Dünya Memarlıq Festivalının mədəniyyət mükafatını qazanmışdır. 2009-cu ildə isə Müasir Memarlıq üçün Avropa Birliyi mükafatına layiq görülmüşdür.

## Memarlıq
Oslo Opera Evinin tavanı elə tikilib ki, ziyarətçilər buradan Oslonun mənzərəsini görə bilərlər. Hətta binanın tavanı skeydbordçuların ən sevimli yerlərindən biridir.

Tikili La Faççiata adlı ağ italyan mərməri ilə örtülmüşdür. Dəhliz isə 15 metr hündürlüyündəki pəncərələrlə əhatə olunub. Dam isə görünüşə xələl gətirməyən bucaqlı sütunlarla dəstəklənmişdir.

Binanın daxili döşəməsi isəsoyuqdan qorunmaq üçün palıd ağacı ilə örtülmüşdür.

## Qalereya

Fayl:OsloOperaBjørvika2008-03-25-12.jpg|
Fayl:OsloOperaBjørvika2008-03-25-04.jpg
Fayl:OsloOperaBjørvika2008-03-25-02.jpg
Fayl:OsloOperaBjørvika2008-03-25-01.jpg
Sen-Klu

**Sen-Klu** () — Fransanın İl-de-Frans regionuna aid, Sena sahilində Paris ətrafında satelit şəhər. Sen-Klu Parisdən 10&nbsp;km qərbdə yerləşir.
Sen-Klu şəhər qəbirstanlığında Azərbaycanın görkəmli siyasi xadimi, diplomat, hüquqşünas, Çar Rusiyasında Birinci Dövlət Dumasının üzvü (1905), Bakıda Müsəlman Milli Şurasının Müvəqqəti İcraiyyə Komitəsinin üzvü (1917), Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin Sədri (1918-1920) olmuş Əlimərdan bəy Topçubaşovun məzarı yerləşir.

## Xəstəxanası
* Rene-Huqenin xəstəxanası

## İstinadlar
Təkiyə

**Təkiyə** — Dərvişlərin ibadət etdiyi yer.

*Təkiyə (İçəri Şəhər) — İçəri Şəhərdə yerləşən və ölkə əhəmiyyətli abidə olan təkiyə tipli məscid.
Harpa (konsert zalı)

**Harpa konsert zalı** — İslandiyanın paytaxtı Reykyavik şəhərində yerləşən konsert zalı

## Tarixi
Harpa konsert zalı Danimarka memarlıq şirkəti "Henninq Larsen" və əməkdaşı olan danimarkalı-islandiyalı rəssam Olafur Elassonun işi əsasında tikilmişdir. Tikinti işləri 2007-ci il 12 yanvarda başlamış, 2011-ci ildə tamamlanmışdır. Açılış mərasimi isə 13 may 2011-ci ildə baş tutmuşdur. Tikinti zamanı 164 milyon ABŞ dolları sərf olunmuşdur. Tikiliyə adı 11 dekabr 2009-cu ildə — İslandiya Musiqi Günündə verilmişdir. Hazırda konsert zalında İslandiya Simfonik Orkestrı çıxış edir. Konsert zalı Portus kompaniyasına məxsusdur.

## Memarlığı
Bina müxtəlif rənglərdəki geometrik formalı şüşə panellərlə örtülmüş polad karkasdan ibarətdir. Binanın hündürlüyü 43 metrdir.
Samuel Fuller

**Samuel Fuller** () — əsasən qorxu, macəra və şiddət janrına üstünlük verən ABŞ senaristi və rejissoru.

12 yaşında olarkən bir qəzetdə kuriyer kimi işləməyə başladı. 17 yaşında müxbir oldu. Böyük Böhran illərində qatarla ölkəni gəzdi. Bu zaman romanlar yazdı. 1936-cı ildə bir dostu ilə ilk film senarisini yazdı. İkinci dünya müharibəsində döyüşdü və bir çox medalla təltif olundu. Müharibədən sonra ilk filmi "Mən Cessi Ceymsi vurdum" (1949) oldu.

Çoxunun senarisini yazdığı dar büdcəli filmlərindəki gərçəkçi üslubundakı şiddəti fransızlar tərəfindən bəyənilmişdi. Filmlərinin əsas mövzusu əsgərlikdə yaşadığı hadisələr, jurnalistika və avaraçılıq olmuşdu. Koreya müharibəsi haqqındakı "Polad dəbilqə" (1951) kimi müharibə filmləri böyük tənqidə məruz qalmışdı.

## Filmoqrafiya

* "Mən Cessi Ceymsi vurdum" (1949)
* "Polad dəbilqə" (1951)
* "Tokio Qanqsteri" (1955)
* "Çıplaq Öpüş" (1964)
* "Ölümə qaçanlar" (1980)
* "Ağ it" (1982)
* "Gecə oğruları" (1984)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cekson ailəsi

**Cekson musiqi ailəsi** — ritm-n-blyuz, soul, rok, Pop musiqi, disko stilində musiqi ifa edən musiqiçilər ailəsi. Musiqi qrupu kimi Cekson 5, tək, solo ifaçılar kimi — Maykl Cekson və Canet Cekson tanınırlar.

## İstinadlar
Kitabşünaslıq

**Kitabşünaslıq** (ing. "" və ya "Book Science") — kitablar və kitab işi barədə kompleks elm. Yazılı əsərlərin və nəşrlərin cəmiyyətdə yaradılması, yayılması və istifadə edilməsi proseslərini öyrənir..

XVI əsrdə fransız J. J. Pev tərəfindən istifadə edilmişdir. Bibliologiya termini altında kitablar haqqında düşünmək, onlar haqqında və ya onların məzmunu, tarixi haqqında inamla danışmaq başa düşülürdü. V. Q. Anastasyevic kitab nəzəriyyəsini biblioqrafiya kimi başa düşür, P. Otle biblioqrafiyanı kitab haqqında nəzəri biliklərin məcmusu hesab edir və onun tərkibinə biblioqrafiyanı da daxil edirdi. N. M. Lisovski və M. N. Kufaev isə onu kitabın fəlsəfəsi adlandırırdı. 1931-ci ildə A. Q. Fomin bibliologiya terminini kitabşünaslıq termini ilə əvəz etməyi təklif etdi.

## Həmçinin bax
* Biblioqrafiya
* Kitab

## İstinadlar
Matsue

**Matsue** () — Yaponiyanın Honşu adasında olan Çuqoku regionunda yerləşən Şimane prefekturasının paytaxtı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Otsu

**Otsu** () — Yaponiyanın Honşu adasında olan Kansai regionunda yerləşən Şiqa prefekturasının paytaxtı.

## Qardaş şəhərləri
* , , Lansinq (1969)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cənubi Qafqaz canavargiləsi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Cənubi Qafqaz, Türkiyə və İranda təbii arealı vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Təbii halda Naxçıvan MR Şərur (Qaraquş d.), Culfa (Nəhərcik, Göynük k.), Ordubad (Parağa k.) və Göyçay rayonlarında rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU D2.

## Bitdiyi yer
Tək-tək və ya qrup şəklində quru daşlı yamaclarda fıstıq vələs meşələrində, 1900–2500 m yüksəkliklərdə rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir. Bioloji xüsusiyyətləri: Təbiətdə qısaboylu, çoxlu budaqları olan kol bitkisidir. Budaqlarının rəngi bozumtulqonur rəngdə olur. Canavargiləsinin yarpaqları ellipsşəkilli və ya uzunsov neştərşəkilli olur. Yarpaqlarının uzunluğu 0,5–2,5 sm, eni isə 0,4–0,7 sm arasında ola bilir. Yarpaqlarının üst hissəsi seyrək ipək tüklü, alt hissəsi isə uzunsov ağ tüklüdür. Ləçəklər ağ və ya çəhrayı rəngdə olur. Bitkidə çiçəklərin sayı 3–5 arasında olmaqla zoğların uc hissəsində yerləşir. Yumurtalıqlar tükcüklü olub, uzunsovdur çəhrayı və ya qırmızı rəngdə olur. Bitki may-iyun ayları arasında çiçək açır və avqust ayında isə meyvə verir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni şəraitdə nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmişdir.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Stalinist memarlıq

**Stalinist memarlıq** () — 1930-cu ilin ortasından 1950-ci ilə qədər SSRİ-də memarlıq istiqaməti. İ.V.Stalinin hakimiyyəti dövründə rasionalizm və konstruktivizm memarlıq üslublarını əvəz etmiş, memarlıq siyasəti klassik memarlıq stilinin təşəkkül tapmasına, ampir, elektika və ar-deko üslubları cizgilərinin yaranmasına gətirib çıxarmışdır.

## Azərbaycanda
*Bakıda  Hökumət Evi, Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin binası.

## Memarlar
*Mikayıl Hüseynov
Epitaksiya

**Epitaksiya** — prosesində nazik təbəqələr kristal altlıq üzərində elə alınır ki, onun strukturu altlığın kristal oriyentasiyasını
tamamilə təkrar edir. Epitaksiya texnologiyasının üstünlüyü ondan ibarətdir ki, bu üsulla təmiz təbəqə almaqla yanaşı, həm də aşqarlama dərəcəsini tənzimləmək mümkün olur. Nazik təbəqənin alınmasında üç tip epitaksiya‐ qaz, maye və molekulyar üsullar tətbiq edilirdi. Qazla epitaksiya halında müəyyən konsentrasiyalı hidrogenlə silisium 4‐xlor qarışığı (SiCl4+H2), içərisində qrafit altlıq üzərində silisium təbəqəsi yerləşdirilmiş reaktordan buraxılır. Sonra induksiya qızdırıcısının köməyi ilə qrafit 1000°C‐dən yüksək temperaturlarda qızdırılır. Seçilən temperatur, kristal qəfəsində atomların düzgün oriyentasiyasını və monokristal təbəqənin alınmasını təmin edir. Proses aşağıdakı dönən reaksiya əsasında baş verir:

SiCl4(g) + 2H2(g) ↔ Si(s) + 4HCl(g)

Düzünə reaksiya epitaksiya təbəqəsinin alınmasına, əksinə reaksiya isə altlığın aşınmasına uyğundur. Epitaksiya təbəqəsinin aşqarlanması üçün qaz axınına aşqar atomları əlavə edilir. Bu halda fosforitdən (PH3) donor, dibordan (B2H3) isə akseptor kimi istifadə olunur.
Mayeli epitaksiya halında müxtəlif materiallardan təşkil olunmuş çoxlu sayda struktur alınır. Mütəhərrik qurğu ardıcıl olaraq müxtəlif məhlulları altlığa tərəf aparır. Beləliklə, qalınlığı 1 mkm‐dən az olan müxtəlif (Ge‐Si, GaAs‐GaP) materiallardan ibarət heterostrukturlar
alınır.
Tofiq Heydərov

**Tofiq Heydərov** () — Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet, "AAAF İnşaat MMC"-nin təsisçisi, "Zirvə" Beynəlxalq İdman Klunun prezidentidir.

## Həyatı
Tofiq Mirhəsən oğlu Heydərov 1972-ci il iyulun 16-da Lənkəran şəhərində anadan olub. 1980-ci ildə Lənkəran şəhərində əvvəllər yəhudi sineqoqu olmuş binada ağır atletika ilə məşğul olmağa başlayıb. 1988-ci ildə SSRİ idman ustası adını alıb. 1990–1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman İnstitutunda ali təhsil alıb. 16 iyul 1992-ci ildə Lənkəran şəhər Bədən tərbiyəsi və idman Komitəsinin sədri təyin edilib.

Ailəlidir, beş qızı var.

## Karyerası
Tofiq Heydərov 1990-cı ildə yeniyetmələrdən ibarət SSRİ yığmasının heyətində Macarıstanın Sezsard şəhərində baş tutan Dostluq Oyunlarında mübarizə apardı və üç qızıl medala sahib olub.

Tofiq Heydərov 1992-ci ildə müstəqil Azərbaycanı İranın Təbriz şəhərində baş tutan Asiya Çempionatında təmsil edib. 1996-cı ildə isə o, Norveçin Stavanger şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında beşinci pillənin sahibi olub və olimpiya lisenziyası əldə edib.

Tofiq Heydərov Azərbaycanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Tofiq Heydərov birdən qaldırma mərhələsində birinci cəhdində 150.0 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gələ bildi. Növbəti cəhdində 160.0 kiloqramlıq ştanqı qaldırmağa çalışsa da, bu cəhdi uğursuz oldu. Sonuncu cəhdində isə Tofiq Heydərov 162.5 kiloqramlıq ştanq sifariş verdi və bu səfər də ştanqın öhdəsindən gələ bilmədi. Bununla da Tofiq Heydərov birdən qaldırmada 150.0 kq nəticə göstərdi. Təkanla qaldırmada onun birinci sifarişi 180.0 kiloqramlıq ştanq oldu. Həmin ştanqın öhdəsindən gələn Tofiq Heydərov, növbəti cəhdində 190.0 kiloqramlıq ştanq sifariş verdi. Bu səfər onun cəhdi uğursuz oldu. Sonuncu cəhdində də həmin ştanqın öhdəsindən gələ bilməyən Tofiq Heydərov, təkanla qaldırmada 180.0 kq nəticə göstərdi. Bununla da Tofiq Heydərov ümumi nəticədə 330.0 kq nəticə göstərdi və 20 idmançı sırasında 11-ci pillənin sahibi oldu.

Dəfələrlə Azərbaycan Çempionatının qalibi olan Tofiq Heydərov 2001-ci ildə idmala vidalaşdı.

## İdmandan sonra
Tofiq Heydərov 2010-cu ildə Azərbaycan Ağır Atletika Federasiyasının vitse-prezidenti postuna təyin edilib. 2011-ci ildə öz xahişi ilə vəzifəsindən istefa verib.

2001-ci ildə "AAAF İnşaat MMC"-ni təsis edib. 2006-cı ilin noyabrında rəsmi fəaliyyətə başlayan "Zirvə" İdman Klubunun təsisçisi və prezidentidir.

## Nəticələri

## İstinadlar
Palasso

[300px|thumbnail|right|[Farnezi sarayı, Roma, XVI əsr]]

**Palasso** (,  – saray) — italyan Renessansı üçün xarektrik olan saray-mülk tipi.

XV əsrdə meydana gəlmişdir (əsasən Florensiyada; memar F.Brunelleski və başqaları). Klassik Palassolar fasadı küçəyə baxan 3, bəzən 2, yaxud 4 mərtəbəli binadan, tağlı sırasütunlarla əhatələnən daxili həyətdən ibarət olurdu. Palassonun 1-ci mərtəbəsində xidmət, 2-ci mərtəbəsində qonaq, 3-cü mərtəbəsində yaşayış otaqları yerləşirdi.

XVI əsrə aid Palassolarda (memarlar Roma və Florensiyada Donato Bramante, Mikelancelo; Viçentsada Andrea Palladio; Veronada Michele Sanmikeli və başqaları) order elementlərinin rolu artır, binanın kompozisiyası ətraf mühit ilə əlaqələnirdi.

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı, 1983. səh.435

## İstinadlar
Aleksey Rıkov

**Aleksey İvanoviç Rıkov** (; ) — Xalq Komissarları Sovetininın sədri, Rusiya bolşevik inqilabçısı və Sovet siyasətçisidir.

## Həmçinin bax
* SSRİ hökumət başçıları

## İstinadlar
Belveder sarayı

**Belveder sarayı** — Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərinin Landstrasse rayonunda yerləşən iki hissəli saraydır. Barokko üslubunda tikilmişdir.

Belveder sarayı 1668–1745-ci illərdə Savoy şahzadəsi Euqenin əmri ilə Yohan Lukas von Hildebrandt tərəfindən tikdirilmişdir. Yuxarı və Aşağı Belveder sarayı olaraq iki hissədən ibarət saray bağça vasitəsilə birləşir. Saray hazırda muzey kimi istifadə olunur.

Yuxarı Belveder sarayının ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti 15 may 1955-ci ildə Avstriyanın İkinci Dünya müharibəsindən sonra müstəqilliyini təsdiq etmiş müqavilənin burada imzalanmasıdır.

## Qalereya

Fayl:Schloss Belvedere Wien 2007 Portal.jpg|Saray darvazları
Fayl:AT-68612 Oberes Belvedere Außenansicht 05.JPG|Yuxarı Beldever
Fayl:Vienna - Belvedere Palace - 6957.jpg|
Fayl:Belvedere Gärten und Blick nach Wien. Vista de Viena desde los jardines del Belvedere.JPG|Bağçalar
Fayl:Wien Belvedere Schlosspark 4.JPG|
Fayl:Wien Belvedere Unteres 5.JPG|Aşağı Beldever
Fayl:AT-68612 Unteres Belvedere Wien 02.JPG|
Fayl:Orangery - Lower Belvedere.jpg|


## İstinadlar
Klod Lui Bertolle

**Klod Lui Bertolle** (; )— fransız kimyaçısı.

## Həyatı
Klod Lui Bertolle 1785-ci ildə xlorun ağardıcı xassəsini, bataqlıq qazını, ammonyakı tədqiq etmişdir. 1792-ci ildə kalium-xlorat duzunu sintez etmişdir ki, bu da hazırda "Bertole duzu" adlanır.

J. Prust ilə Klod Lui Bertolle (1748–1822) arasında baş verən və 7 il (1801–1808) davam edən məşhur mübahisədə R. J. Hayui Prustun mövqeyini müdafiə etmişdir. Lakin Bertole ilk dəfə olaraq bəzi birləşmələrin dəyişən tərkibə malik olmaları barədə faktların mövcud olmasını çox düzgün göstərmişdir. O, həmçinin müxtəlif birləşmələrin eyni formalı kristal quruluşa malik olması
barədə öz fikirlərini irəli sürmüşdür. Müəyyən vaxt keçdikdən sonra aydın oldu ki, Bertollenin fikirləri təsadüfi fikir deyil, düzgündür.

1819–1821-ci illərdə izomorfizm və polomorfizm xassələrini kəşf edən alman alimi Eylqard Mitçerlix (1794–1863) Bertollenin fikirlərini təsdiq etmişdir.

## İstinadlar