open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!

"**Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!**" () — SSRİ-nin dövlət şüarı. Şüarın müəllifi Karl Marksdır.

## Şüarın digər dillərdə yazılışı

* ərəbcə: !يا عمال العالم اتحدوا (oxunuş: Yā ummāl el-ʿālem ittaḥidū!)
* ermənicə: Պրոլետարներ բոլոր երկրների, միացե՜ք
* belarusca: Пралетарыі ўсіх краін, яднайцеся!
* bolqarca: Пролетарии от всички страни, съединявайте се! (okunuşu: Proletarii ot vsichki strani, saediniavaite se!)
* katalanca: Proletaris de tots els països, Uniu-vos!
* çincə: 全世界无产者,联合起来!
* xorvatca: Proleteri svih zemalja, ujedinite se!
* çexcə: Proletáři všech zemí, spojte se!
* estonca: Kõigi maade proletaarlased, ühinege!''
* fincə: Kaikkien maiden työläiset, liittykää yhteen!
* fransızca: Prolétaires de tous les pays, unissez-vous!
* gürcücə: პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა, შეერთდით! (oxunuş: p'rolet'arego q'vela kveq'nisa sheertdit)
* yunanca: Προλετάριοι όλου του κόσμου, ενωθείτε! (Proletario olu tu kozmu, enothite)
* macarca: Világ proletárjai, egyesüljetek!
* ingiliscə: Workers of the world, unite!
* italyanca: Lavoratori di tutto il mondo, unitevi!, Proletari di tutti i paesi, unitevi!
* koreyaca: 만국의 노동자들이여, 단결하라!!
* kürdcə: Karkerên hemû welatan, yekbin!
* makedonca: Пролетери од сите земји обединете се! (oxunuş: Proleteri od site zemji, obedinete se!)
* farsca: کارگران جهان متحد شوید (oxunuş: Kārgarān-e jahān mottaḥed šavīd!)
* portuqalca: Trabalhadores do mundo, uni-vos!
* rusca: Пролетарии всех стран, соединяйтесь!
* serbcə: Пролетери свих земаља, уједините се! (oxunuş: Proleteri svih zemalja, ujedinite se!)
* slovakca: Proletári všetkých krajín, spojte sa!
* slovencə: Proletarci vseh dežel, združite se!
* ispanca: ¡Trabajadores del mundo, uníos!, ¡Proletarios de todos los Países, uníos!
* isveçcə: Arbetare i alla länder, förenen eder!, Arbetare i alla länder förenen er!, alt. Arbetare i alla länder, förena er! (modern isveççe) alt. Proletärer i alla länder, förena er!
* ukraynca: Пролетарі всіх країн, єднайтеся!
* vyetnamca: Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại!
* özbəkcə: Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!
* Cənubi Azerbaycanca: !دونیا ایشچیلری بیرلشین

## Xarici keçidlər
* Переводы девиза на различные языки на сайте Geonames.de
* "Workers of the world, unite"
*
Müqəddəs Elm işıqları

**Müqəddəs Elm işıqları** və ya **Müqəddəs Elmo işıqları** (, Saint Elmo's light) Atmosferdə elektrik sahəsinin yüksək gərginliyi səbəbi ilə, hündür obyektlərin ( Qüllələrin, tənha ağacların, qayaların) iti uclarında əmələ gələn cərəyan. Adətən parıldayan kiçik topalar şəklində və ya işıq saçan fırçalar formasında müşahidə edilir.

Müqəddəs Elm işıqları elektrik sahəsində gərginliyin 500B/m həddini aşması nəticəsində əmələ gəlir. Bu cür yüksək gərginlik adətən tufan zamanı və ya qış çovğunları səbəbi ilə yaranır.

Bu təbiət hadisəsi Katolik dənizçilərin müqəddəs hesab ettdikləri Elm (Erazm) adlı şəxsin şərəfinə belə adlandırılıb.

Vulkanik kül buluduna daxil olmuş təyyarənin xarici səthində də əmələ gələ bilər.

## Boeing 747 hadisəsi
1982 ci il 24 iyun tarixində BA 009 nömrəli reyslə İngiltərədən Avstraliyaya uçan Boeing 747 tipli sərnişin təyyarəsi 11 000 metr yüksəklikdə ikən, Qalunqqunq vulkanının püskürməsi səbəbi ilə əmələ gəlmiş kül buluduna daxil olmuşdur. Ekipajın və sərnişinlərin bunu bilməməsi vəziyyəti daha da çətinləşdirmişdir. Yava adasından cənubda Hind Okeanı üzərindəykən ikinci pilot təyyarənin xarici səthində Müqəddəs Elm işıqlarını görür.

İllüminatorlarından təyyarənin qanadlarını və mühərriklərini görən sərnişinlər də eyni hadisənin şahidi olurlar. Bir müddət sonra 4 mühərrik birdən sönür. Ön şüşədən Elm işıqlarından başqa heç nə görməyən pilotlar, buluddan çıxdıqdan sonra mühərrikləri işə sala bilir.

Elm işıqları artıq görünməsə də, ön şüşə cızılmış və tamamilə şəffaflığını itirmişdi. Ekipaj Cakartaya vizual görüntü olmadan, hava limanını görmədən təcili eniş həyata keçirir.  Sonradan keçirilən ekspertiza nəticəsində müəyyən edilir ki, Müqəddəs elm işıqlarının müşahidə edilməsinə və mühərriklərin sıradan çıxmağına səbəb - kiçik vulkanik kül hissəciklərinin yüksək sürətlə uçan təyyarə ilə toqquşması idi.

Hal-hazırda Müqəddəs Elm işıqlarını süni yolla meydana gətirilmə metodları mövcuddur. Bu metodlardan bəziləri o qədər sadədir ki, ev şəraitində də həyata keçirilə bilər. Misal üçün: Qaranlıq otaqda sintetik köynəyi əyninizdən çıxarıb, iynəni ona yaxınlaşdırsanız, müəyyən məsafədən iynənin ucunda kiçik cərəyan görə bilərsiniz.

## Mənbə
* Шипчинский В. В.,. Эльма святого огни
* Расследования авиакатастроф — Все двигатели отказали!
Dante Basko

**Dante R. Basko** (; 29 avqust 1975) — ABŞ aktyoru, "Oskar" mükafatı laureatı.

## Həyatı

Dante Basko Kaliforniya ştatının Pittsburq şəhərində Fillipinli ailədə anadan olub. O, həmin ştatının Serritos şəhərində böyümüşdü.

## Xarici keçidlər

*
Blondie

**Blondie** (, *Sarışın* kimi tərcümə olunur) — amerikalı qrupdu, pank-rok və yeni dalğanın nümayəndələrindəndir. Qrup 1978-ci ildə *Parallel Lines* albomundan sonra məşhurluq qazanıb. Bu albomdan mahnılar beynəlxalq hitlərə çevirildi. 1982-ci  ildə Blondie dağıldı və Debbi Harry (vokalist) öz solo karyerasını başladı. 1997 ildə qrup yenidən birləşdi və indiyənə dək fəaliyyət göstərir.
Houbunsha

— Yaponiya nəşriyyatı. Kitab, manqa və jurnallar nəşr edir. 10 iyul 1950-ci ildə qurulmuşdur.

## Jurnallar
**[[Weekly Manga Times]]*
**[[Tsubomi (jurnal)|Tsubomi]]* (2009-2012)
**[[Hana Oto]]*

### Manga Time jurnalları
**[[Manga Time]]*
**[[Manga Time Jumbo]]*
**[[Manga Time Lovely]]*
**[[Manga Time Family]]*
**[[Manga Time Special]]*
**[[Manga Time Original]]*
**[[Manga Home]]*

### Manga Time Kirara jurnalları
**[[Manga Time Kirara]]*
**[[Manga Time Kirara Carat]]*
**[[Manga Time Kirara Forward]]*
**Manga Time Kirara Carino*
**Manga Time Kirara Magica* - *[[Puella Magi Madoka Magica]]* jurnalı
**[[Manga Time Kirara Max]]*
**Manga Time Kirara Miracle!*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  
*
SSRİ gerbi

**SSRİ gerbi** () — 1923-cü ildə təsis olunmuşdur.

## Haqqında
Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının gerbi fəhlə və kəndlini simvolizə edir. Gerbin üzərində Yer kürəsi, oraq və çəkic, beşguşəli qırmızı ulduz təsvir olunmuşdur. Gerbin aşağısında isə Bütün ölkələrin proletarları birləşin! şüarı yazılmışdır.

## Həmçinin bax
* SSRİ bayrağı
* SSRİ himni
Aqulyas-Neqras dağı

**Aqulyas-Neqras dağı** () və ya **İtatiaya** () — Braziliya ərazisində yerləşən zirvə. Serra-da-Martikeyra silsiləsinin ən hündür nöqdəsidir. Hündürlüyü 2791,55 metrdir. Bu göstəci ilə ölkənin ikinci ən hündür zirvəsidir.

Zirvə Braziliyanın cənub-şərqində, Rio-de-Janeyrodan 150&nbsp;km şimal-qərbdə qərarlaşır. İtatiaya Milli Parkı ərazisində qərarlaşır.

Əsasən qranitdən təşkil olunmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Peakware.com 
* Summitpost.org
Bakı zəlzələsi (2000)

**Bakı zəlzələsi** — 2000-ci il noyabrın 25-də Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində baş vermiş zəlzələ. Bu, Azərbaycan tarixində son yüz ilin ən güclü zəlzələlərdən biri idi. Zəlzələ saat 21:30 radələrində Bakıda 6,8 bal gücündə hiss olunmuşdur. Zəlzələnin episentri Azərbaycanın Xəzər dənizi sektorunda yerləşirdi. Təkanlar iki dəfə dalğavari olmaqla 22 saniyə çəkmişdir.

## Zəlzələnin nəticəsi
Məlumata görə 30 nəfər tələfat qeydə alınmışdır. Zəlzələ nəticəsində müəyyən binalarda çatlar yaransa da, ümumilikdə ciddi dağıntılar müşahidə olunmamışdır. Bakının köhnə sovet binaları güclü zəlzələyə davam gətirmişdir. Ardından kiçik maqnitudalı zəlzələlər qeydə alınmışdır. Bu zəlzələ insanlar arasında şok effekti yaratmışdır.

## Yardım və sonrakı addımlar
28 noyabr 2000-ci il tarixli Prezident fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar üzrə Dövlət Komissiyasına zəlzələnin nəticələrini aradan qaldırmaq üçün 5,5 milyon dollar (25 milyard manat) vəsait ayrılır. Zəlzələnin təsirinə məruz qalan ərazilərə qiymətləndirmə qrupları göndərildi. Bakıda 27 noyabr tarixindən etibarən 19 ailənin üç ağır zədələnmiş binadan evakuasiya edilməsi qərara alınır. Məktəblər müvəqqəti olaraq bağlanılır.

BMT-nin UNHCR, UNHCR, UNICEF, UNFPA və ÜST-dən ibarət olan Fəlakətin İdarə Edilməsi Qrupu hökumətin səylərini dəstəkləmək imkanlarını nəzərdən keçirmək üçün təşkil edilir. Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı Federasiyası 590.000 ABŞ dolları həcmində beynəlxalq yardım üçün təcili müraciət edir.

## İstinadlar
Toka-da-Boa-Vista mağarası

**Toka-da-Boa-Vista**  () — karstdan mağarası Braziliyanın Baiya ştatı ərazisində yerləşir. Braziliya alçaqdağlığının şimal-şərqində, San-Fransisko çayı hözəsində qərarlaşır. Mağara Cənubi Amerikanın ən iri mağarasıdır. Üstəlik Cənub yarımkürəsinin də ən uzun mağarasıdır.

Mağaranın uzunluğu 71&nbsp;km təşkil edir. Çətin dolanbaclarla uzanan mağara əsrarəngiz görünüşə malikdir. İri zallara sahibdir.

## Mənbə
* Toka-da-Boa-Vista
## İstinadlar
Fumihiko Şimo

— Yaponiya anime ssenaristi. Ən çox *Key* şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş vizual romanlar əsasında *[[Kyoto Animation]]* studiyası tərəfindən çəkilən animelər üçün yazdığı ssenarilərinə görə tanınır.

## Anime filmləri
* *[[The Prince of Tennis]]* (2005)
* *[[The Disappearance of Haruhi Suzumiya]]* (2010)
* ** (2015)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
Manga Time Kirara Carat

— *[[Houbunsha]]* nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan Yaponiya aylıq seynen manqası jurnalı. Jurnalda əsasən yonkomalar nəşr olunur. İlk sayı 18 yanvar 2003-cü ildə işıq üzü görmüşdür.

## Manqalar
**[[A Channel (manqa)|A Channel]]* (davam edir)
**[[Dōjin Work]]*
*
**[[H・R]]*
**[[Harumaki!]]*
*
* (davam edir)
**[[Himekurasu]]*
**[[Ichiroo!]]*
**[[K-On!]]*
**[[Kamisama no Iutoori!]]*
* (davam edir)
**[[Kuu Kuu Boku Boku]]*
**[[Mayuka no Darling!]]*
**[[New Game!]]* (davam edir)
**[[Niko ga Santa]]*
**[[OK Fantasista!]]*
**[[Okonomide!]]*
**[[Pura Misurando]]*
**[[S.S. Astro]]* (davam edir)
**[[The Airs]]*
**[[Puella Magi Kazumi Magica]]*
**[[Tenshi no Tamago]]*
**[[Tamago Nama]]*

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Kür daşqını (2010)

**Kür daşqını** — 2010-cu ilin may ayında Azərbaycanın Aran bölgəsini əhatə edən genişmiqyaslı daşqın. Salyan, Sabirabad, Saatlı, Hacıqabul, Şirvan, İmişli, Kürdəmir rayonlarının çay sahili boyu ərazilər suyun altında qalmışdır. Ölkənin şərq hissəsində Şirvan ərazisində Kür seli çay səddini dağıtmış və Bayramlı qəsəbəsini basmışdır. Xoşbəxtlikdən insan itkisi qeydə alınmamışdır.

## Dəymiş zərər
50 min hektara yaxın ərazini su basmış və 20 mindən çox ev suyun altında qalmışdır. 300-dən çox ev tamamən dağılmışdır. 10 min hektarlarla əkin sahələrini və otlaqları su basması ilə təsərrüfata böyük zərər dəymişdir. 10 minlərlə insan isə öz ev-eşiklərini tərk edərək çadırlara yerləşdirilmişdi. 
## Nəticələrin aradan qaldırılması
Nəticələrin aradan qaldırılması məqsədilə güc strukturları bura cəlb edilmişdir. Kürə daxil olan suyun həcmini azaltmaq məqsədilə Araz çayı tarixi məcrasına buraxılmışdır. Nəticələrin qismən aradan qaldırılmasına aylar tələb olunmuşdur.

## İstinadlar
Abismo Qay Kollet

**Аbismо Qay Kollet** (Abismo Guy Collet) — Braziliyanın şimalında yerləşən mağara, Venesuela ilə sərhədə yaxın qərarlaşır. Karst məşhəlli mağaradır. Mağaranın dərinliyi 670.6 metrdir. Bu göstərici ilə nəyinki Braziliya və Cənubi Amerika həm də Dünyanın ən dərin mağarasıdır. Mağara ilk dəfə 2006-cı ildə italyan qrupu olan "Akakor Geographical Exploring" tərəfindən aşkarlanmış və sifonlarda daxil olmaqla sonuna çatılmışdır. 
 
## İstinadlar

## Mənbə
**[http://www.sbe.com.br/anais29cbe/29cbe_031-037.pdf A Ong Akakor Geographical Exploring Descobre a Caverna Mais Profunda do Mundo em Quartzito] .* Ayub, Soraya; 29th Brazilian Speleological Congress, June 2007
Beslan Mudranov

**Beslan Zaudin oğlu Mudranov** (7 iyul 1986, Baksan şəhəri, Kabarda-Balkariya MSSR, RSFSR) — Rusiyalı cüdoçu və samboçu. 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu, Dünya Çempionatlarının mükafatçısı, cüdo üzrə Avropa və Rusiya çempionu. Cüdodakı ən yüngül çəki dərəcəsində çıxış edir (-60 kq.). Sambo üzrə beynəlxalq dərəcəli idman ustası. Cüdo üzrə Rusiyanın 2012-ci il əməkdar idman ustası. 2010 və 2011-ci illərin cüdo üzrə Dünya Çempionatlarının iştirakçısı, 2012-ci ilin cüdo üzrə Avropa çempionu. 2015 Avropa Oyunlarının çempionu. Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu.

## Həyatı
7 iyul 1986-cı ildə Kabarda-Balkariyanın Baksan şəhərində anadan olub. 13 yaşından güləş idman növü ilə məşğul olub, amma sambo haqqında ona kiçik qardaşı məlumat verib. Bir müddət sonra Maykop şəhərinə köçür və orada Adıgey Dövlət Universitetinin cüdo fakültəsinə daxil olur. 2006-cı ildə Armavir şəhərinə köçür, 2008-ci ildə isə cüdoya keçərək Rusiya Zona Çempionatının və Rusiya Çempionatının qalibi olur.

## Ailəsi
Atası Zaudin Şafiq oğlu Mudranov uzaq təyinatlı tır sürücüsü işləyir, anası Asya Həsən qızı Mudranova isə ev xanımıdır. Qardaşı Aslan Mudranov Adıgey Dövlət Universitetinin cüdo fakültəsində təhsil alır, sambo və cüdo ilə məşğul olur. Aslan Mudranov Rusiyanın beynəlxalq dərəcəli idman ustası və sambo üzrə Avropa çempionudur.

Diana adlı xanım ilə ailəlidir. 2 qızı var.

## İdman nəaliyyətləri

### Sambo
* Yeniyetmələr arasında Rusiya Çempionatının gümüş mükafatçısı — 2002-ci il
* Yeniyetmələr arasında Rusiya Çempionatının qızıl mükafatçısı — 2004-cü il
* Yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının gümüş mükafatçısı — 2004-cü il, Praqa
* Beynəlxalq dərəcəli idman ustası — 2004-cü il
* Gənclər arasında Dünya Çempionatının qızıl mükafatçısı — 2006-cı il, Moskva
* Rusiya Çempionatının qızıl mükafatçısı — 2007-ci il
* Müxtəlif beynəlxalq turnirlərin mükafatçısı

### Cüdo
* Rusiya Çempionatının qızıl mükafatçısı — 2008-ci il, Volqoqrad
* Rusiya Çempionatının gümüş mükafatçısı — 2009-cu il, Nalçik
* Böyük dəbilqə turnirinin bürünc mükafatçısı — 2009-cu il, Moskva
* Avropa Çempionatının 5-cisi — 2010-cu il, Vyana
* Dünya Çempionatının 5-cisi — 2010-cu il, Tokio
Limfyord boğazı

**Limfyord boğazı** (Lim Fjord, Limfjorden) — Danimarkanın şimalında, Yutlandiya yarımadası ərazisində Şimal dənizi ilə Katteqat boğazını birləşdirən boğazlar şəbəkəsi. Boğazın uzunluğu 180&nbsp;km təşkil edir.

Boğaz əsasən göl tipli bitkilərlə örtülüdür. Limford Şimali Yutlandiya adasını Yutlandiya yarımadasından ayırır. Orta dərinliyi 3–5 m, maksimal dərinlik isə 24 m-dir. 
 
Limford boğazında 90-dan çox ada vardır. Ən iri adaları: Mors və Fur adası.

Ən əhəmiyyətli limanı Olborqdur. Limford balıqçılıq rayonudur. 1825-ci ilə qədər Limford körfəz olmuşdur. Həmin ildə baş vermiş fırtına zamanı qumdan ibarət olan burun tam yuyulmuş və boğaza çevrilmişdir. Bununla da Şimali Yutlandiya yarımadadan adaya çevrilmişdir.

## Qalereya

Fayl:Jytland.Limfjord.jpg
Fayl:Jytland.Limfjord2.jpg 
Fayl:Jytland.Limfjord3.jpg
Fayl:Hvalpsundfærgen.jpg
Fayl:Limfjord-Odby_Bugt.jpg
Fayl:Limfjord.jpg
Fayl:Nissum_Bredning_ved_Draget.jpg
Fayl:Oddesund.jpg  
Fayl:Limfjorden_Hans_Schmidt.jpg
Fayl:HSmidth_Fur_Sund.JPG
Fayl:HSmidth_Snurrevaadsfiskere_i_Limfjorden.JPG

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*Limford haqqında məlumat 
*Limford muzeyi
Aleksandr Marşal

**Aleksandr Vitalyeviç Minkov** (*Tam adı:* ; ) — Rus əsilli müğənni və musiqiçi, Rusiya Federasiyasının Əməkdar artistidir (2007). Solo karyerası ilə tanınsa da, bəzi qrupların da üzvüdür: Araks (Аракс), Gül (Цветы), Salam, mahnı (Здравствуй, Песня!), Qorki Parkı (Парк Горького). 2001 və 2003 tarixlərində Qızıl Qramafon Laureatı ilə mükafatlandırılmışdır.

## Diskoqrafiyası
* 1995 — «От берега до берега»
* 1998 — «Может быть…»
* 2000 — «Там, где я не был»
* 2000 — «Горец»
* 2001 — «Особый»
* 2001 — «Белый пепел»
* 2002 — «Лучшие песни»
* 2002 — «Батя»
* 2003 — «Отец Арсений»
* 2005 — «Летят журавли…»
* 2006 — «Или так»
* 2006 — «Живой альбом „Жизнь взаймы“
* 2007 — «Парусник»
* 2008 — «Где ночует солнце»
* 2009 — «До свидания, полк»
* 2012 — «До восхода ночной звезды»
* 2012 — «Обернись»
* 2016 — "Тенью"

## İstinadlar
Patrik Hikki

**Patrik Hikki** (; d. 17 iyun 1945) — irlandiyalı idman funksioneri. 1988–2016-cı illərdə İrlandiya Olimpiya Şurasının, 2006-cı ildən Avropa Olimpiya Komitələrinin sədri və 1995-ci ildən Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvü. Həmçinin, Avropa və dünya səviyyələrindəki olimpiya və cüdo qurumlarında fəaliyyət göstərmişdir.

## Şəxsi həyatı
Əmlak Qiymətləndiriciləri İnstitutundan məzun olan Hikki daşınmaz əmlak satışı sahəsində çalışmış və 2015-ci ilə olan məlumata görə, onun şirkəti "Hickey Auctioneers" qızı və böyük oğlu tərəfindən idarə olunur.

Cüdoda 2-ci dan qara kəmər ustası olan Hikki, 40 yaşlarına qədər beynəlxalq idman müsabiqələrində İrlandiyanı təmsil etmişdir.

## İdman idarəçiliyi
Hikki 1979–1989-cu illərdə İrlandiya Cüdo Assosiasiyasının sədri olmuş, 1989-cu ildə bu təşkilatın fəxri sədri seçilmişdir. 1981-ci ildə o, İrlandiya Olimpiya Şurasının (İOŞ) icraiyyə komitəsinə üzv seçilmiş və 1984 Los-Anceles olimpiadasından etibarən İrlandiya Olimpiya deleqasiyalarının tərkibində olmuşdur. Hikki 1989-cu ildə İOŞ və Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin (BOK) keçmiş prezidenti Maykl Killaninin tövsiyəsi əsasında İOŞ-un sədri seçilmişdir. 1999-cu ildə İrlandiya İdman Şurasının (İİŞ) yaradılmasından sonra Hikki İİŞ-in nəzdində İdman İnstitutu yaradılanadək həm İİŞ rəhbərliyi, həm də sonrakı İdman nazirləri ilə elit idmana cavabdehliklə bağlı mübarizədə olmuşdur. Hikki İOŞ-un sədri vəzifəsinə 4 illik müddətlərlə və adətən rəqibsiz seçilmişdir. Yalnız 2001-ci ildə İrlandiya Üzgüçülük Assosiasiyasının sədri Riçard Borrousu seçkilərdə 27–10 səs sayı ilə məğlub etmişdir. Hikki iddia edirdi ki, Borrousun namizədliyi İİŞ-in onu vəzifədən uzaqlaşdırmaq cəhdi idi.

1991-ci ildə İOŞ Avropa Olimpiya Komitələrinin (AOK) iclasına ev sahibliyi edərkən Hikki bəzi keçmiş sovet respublikalarının yeni yaranmış Milli Olimpiya Komitələri ilə əlaqələr qurdu. 1995-də Hikki BOK-a üzv seçildi. 2006-cı ildə AOK-un sədri seçildi və Avropa Oyunlarının təsis edilməsi imkanlarının arasşdırılmasına göstəriş verdi.

### 2016 yay Olympiya oyunları
Hikki Rio-de-Janeyroda keçirilən 2016 yay Olimpiya oyunlarından sonra İrlandiya Olimpiya Şurasının sədri vəzifəsindən getməli idi. 17 avqust 2016-cı ildə o Rioda Olimpiya oyunlarının biletlərinin satışı ilə bağlı aparılan istintaq çərçivəsində, biletlərin möhtəkirlərə satılması, kartel yaradılması və saxta və qanunsuz marketinq fəaliyyəti ittihamları əsasında həbs edilmişdir. O, bu ittihamları rədd edərək, məsələ həllini tapanadək bütün Olimpiya vəzifələrindən müvəqqəti çəkildiyini bildirmişdir.

## İstinadlar
Villi Messerşmitt

**Villi (Vilhelm) Emil Messerşmitt** (; 26 iyun 1898-15 sentyabr 1978). Alman aviakonstruktoru. 
## Həyatı
Villi Messerşmitt 1898-ci ildə Bamberqdə anadan olub. İkinci dünya müharibəsinin qırıcı Messerschmitt təyyarəsinin konstruktorudur.
## Konstruktoru olduğu təyyarələr
* Messerschmitt Bf 109
* Messerschmitt Bf 110
* Messerschmitt Me 262
2014 Güləş üzrə Dünya Çempionatı

**2014 Dünya Güləş Çempionatı** — FİLA-nın sərbəst və yunan-roma stili çempionlarını eyni şəhər və zaman dilimində təşkil etdiyi 10-cu Dünya Çempionatıdır. Turnir 8-14 sentyabr aralığında Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində təşkil olunmuşdur.

## Medal cədvəli

## Komanda reytinqi

## Medalların sıralanması

## İştirak edən ölkələr
Turnirdə 81 ölkədən 692 idmançı iştirak etmişdir.

* (2)
* (2)
* (3)
* (14)
* (8)
* (22)
* (23)
* (5)
* (18)
* (1)
* (14)
* (1)
* (23)
* (5)
* (5)
* (7)
* (7)
* (2)
* (5)
* (8)
* (1)
* (3)
* (6)
* (9)
* (16)
* (18)
* (1)

* (10)
* (1)
* (1)
* (3)
* (16)
* (24)
* (3)
* (16)
* (1)
* (4)
* (8)
* (1)
* (24)
* (24)
* (12)
* (7)
* (5)
* (3)
* (1)
* (1)
* (13)
* (14)
* (1)
* (16)
* (1)
* (1)
* (1)

* (1)
* (5)
* (4)
* (1)
* (17)
* (2)
* (3)
* (1)
* (13)
* (24)
* (3)
* (6)
* (7)
* (1)
* (1)
* (19)
* (8)
* (12)
* (3)
* (7)
* (2)
* (21)
* (9)
* (24)
* (24)
* (24)
* (9)

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Wrestling Database 
* 2014 World Championships Special Section on USA Wrestling
Laserdopolis

**Laserdopolis** () — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 2242 nəfərdir. Ərazisi 68,453 km²-dir. Əhalinin sıxlığı 32,8 nəfər/km²-dir. Bələdiyyə 11 noyabr 1963-cü ildə yaradılmışdır.

## Həmçinin bax
* Santa Katarina bələdiyyələrinin siyahısı

## İstinadlar
Haulun yeriyən qəsri (anime filmi)

**Haulun yeriyən qəsri**  (ハウルの動く城 Hauru no uqoku şiro) - Studio Ghibli tərəfindən 2004 ildə çəkilən tammetrajlı animasiya filmi. İngilis yazıçısı Diana Uinn Consun eyniadlı əsəri əsasındə yaradılıb. Filmin rejissoru Hayao Miyazakidir. 2006 ilin Oskar mükafatına  ən yaxşı tammetrajlı cizgi filminə görə nominasiya olmuşdur, lakin mükafatı “Volles və Qromit” cizgi filmi əldə etdi. Miyazakinin dediyinə görə qəsrin obrazı rus nağıllarından götürülüb.

## Məzmun
Paralel dünya, Avropanın XIX əsri. Sadə papaqçı Sofinin həyatı sirli sehrbaz Haulun yeriyən qəsrini gördükdən sonra tamamilə dəyişir. O, Sofini ona sataşan iki hərbçidən xilas edir və Sofi ona vurulur. Lakin bu ona baha başa gəlir – qısqanc cadu Sofinin cavanlığını və gözəlliyini əlindən alır. Sofi doğma evini tərk etməli və cadunu pozmaq üçün yola düşməli olur. Yolda o turp müqəvva ilə rastlaşır. Müqəvva ona hasa verir və qəribə yeriyən qəsrə çatmağa kömək edir. Sofi “Nənə” qəsrin sahibinin icazəsi olmadan özünü xadimə elan edir. Vaxt keçdikcə o özünə dost tapır – od demonu Kalsifer, Haulun tələbəsi Markl və qəsrin sahibi Haulun özü. Onların hamısı caduya məruz qalıblar. Bu cadunu pozmaq üçün onlar çoxlu sınaqlardan keçməli olacaqlar.

## Mükafatlar və nominasiyalar
*2004 – Venesiya Film Festivalında "Golden Osella" mükafatı
*2004 – Sicesdə Katalon kinofestivalında ən yaxşı film kimi tamaşaçıların mükafatı
*2005 - Tokyo TV Anime awards ən yaxşı anime-film mükafatı
*2006 – MTV Rusiya ən yaxşı anmasiya filmi mükafatı
*2006 – Oskar mükafatına ən yaxşı animasiya filmi kimi nominasiya ( Hayao Miyazaki )
*2006 – Saturn mükafatına ən yaxşı animasiya filmi kimi nominasiya
*2006 – Enni mükafatına üç nominasiya: ən yaxşı animasiya filmi, ən yaxşı rejissura, ən yaxşı ssenarı
*2006 – Gümuş lent mükafatına xarici filmin ən yaxşı rejissurası kimi nominasiya
*2007 – Nebula mükafatı ən yaxşi ssenari kimi.

## Maraqlı faktlar
*Kristian Beyl “Ruhlarla sovrulanlar” filminə baxandan sonra İngilis versiyasında istənilən rolun səsləndirməsi təklifi ilə dərhal razılaşdı, nəticədə o Haulu səsləndirdi.
*Filmdəki səsləndirmə aktrisa Cin Simmonsun son rolu oldu.
*Film Yaponiyadakı relizdən əvvəl 61-ci Venesiya Film Festivalında göstərildi. Bu festivalı açan ilk yapon animasiyası oldu və “Qızıl Ozella” mükafatını qazandı.
*Çəkilişdən əvvəl animatorlar peyzaj axtarışında Avropaya yola düşdülər və lazımi peyzajları Fransanın Elzas bölgəsində tapdılar. Kolmar şəhəri öz rəngləri və təbiəti ilə animatorlara böyük təəssürat bağışladı. Əsas fon eskizləri bu şəhərin gözəl peyzajları təsiri altında çəkilib.
*Film ümumilikdə 235 milyon dollara yaxın gəlir gətirdi.

## Xarici keçidlər
* 
*  
* Diana Consun kitabi haqqında
Karlos Mins

**Karlos Mins** (; 12 iyul 1951 Rio-de-Janeyro Braziliya) — braziliyalı coğrafiyaçı və siyasi xadim, Luisa İnasiu da Silvanın kabinetində Ətraf Müit Naziri. İşçilər Partiyasının üzvü və Braziliya Yaşıl Partiyasının təşkil edənlərdən biri.

Karlos Mins Rio-de-Janeyro Dövlət Universitetində təhsil almışdır. Ancaq 1969-cu ildə ölkədə baş vermiş hərbi çevriliş zamanı həbs edilmiş və ölkədən çıxarılmışdır. 1979-cu ildə Lissabon Texniki Universitetini bitirmişdir. 1979 ildə amnistiya almış və ölkəyə gəlməsinə icazə verilmişdir. 1984-cü ildə Paris Universitetində alimlim dərəcəsi almışdır.  
14 may 2008-cü ildə Karlos Mins ölkənin Ətraf Müit Naziri təyin edilmişdir.
## İstinadlar
 
## Mənbə
* Karlos Mins
Sul-Brazil

**Sul-Brazil** () — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 3059 nəfərdir. Ərazisi 114,9 km²-dir. Əhalinin sıxlığı 26,6 nəfər/km²-dir. Bələdiyyə 26 sentyabr 1991-ci ildə yaradılmışdır.

## Həmçinin bax
*Santa Katarina bələdiyyələrinin siyahısı

## İstinadlar
İder

**İder** — Monqolustan ərazisindən axan çay. Ölkənin şimal-qərbindən hissəsindən axır. Öz başlanğıcını Xanqay dağlarından götürür. Çayın uzunluğu 452&nbsp;km-dir. Selenqa çayının əsas qollarından birini təşkil edir. Oktyabr-noyabr aylarından aprelin ortalarına qədər donur.

Ən iri qolları — Çuluutın-Qol və Teqşiyn-Qol.
İkinci Braziliya Respublikası

**İkinci Braziliya Respublikası** — Braziliyada mövcud olmuş və 1946 - 1964 illəri əhatə etmiş dövr

Avropada müharibənin bitməsinə az qalmış prezident Jetuliu Varqas prezidentlik vəzifəsindən imtina etməli olur. O yeni prezident seçkiləri təyin etmişdir. Seçiçilərin böyük qismi Varqasın hakimiyyəti illərində Müdafiə Naziri olan general Euriku Qaspar Durtaya səs verirlər. Yeni konstitutsiya 1946-cı ildə qəbul edilir və 1967-ci ilə qədər qüvvədə qalır. Durtanın hakimiyyəti 1951-ci ildə bitmişdir. Bu zaman Riu-Qrandi-du-Sul seçkilərə hazırlaşırdı. Durtandan sonra Varqas yenidən böyük səslə prezident seçilir. Ancaq o 1954-cü ildə ağır siyası böhran səbəbindən intihar etmişdir.

Kubiçekin hakimiyyəti illərində (1956—1961) Braziliya sürətli iqtisadi inkişaf dövrünü yaşayırdı. Təsadüfü deyildir ki, ölkənin çağdaş şəhəri Brazilia məhz bu dövrdə salınmışdır.

Bundan sonra prezident Janiu Kuadrus olur. O, seçkilərdən bir il sonra istehfa verməli olur. Onun səlahiyyətləri vitse-prezident Juan Qularta keçir. Kuadurun prezident and içməsindən dərhal sonra Konqres təcili parlament idarə üsulunun tətbiqinə keçir. Ancaq xalqın etirazları onu göstərdi ki, onlar köhnə sidtemin qalmasının tərəfdarıdırlsr. Bundan sonra ölkədə infilyasiya artmış, sağçılarla solçuların mübarizəsi sosial-siyasi nizamsızlığa gətirib çıxarmışdır. Yaranmış böhran iki il yarım davam etmişdir. Nəticədə isə 1964-cü ilin 31 martında hərbiçilər hakimiyyəti ələ keçirmiş və Qulartı isə hakimiyyətdən uzaqlaşdırmışlar.

## İstinadlar
 
## Mənbə
*República Populista 
*O regime liberal populista 
*Educação no Período Populista Brasileiro (1945-1964)
Murrey çayı

**Murrey** () — Avstraliyanın ən uzun çayıdır. Darlinq çayı ilə birlikdə dünyanın ən uzun çay sistemlərindən birini əmələ gətirir. Çay hövzəsinin sahəsi 1000000&nbsp;km² təşkil edir. Viktoriya (ştat) və Yeni Cənubi Uels ştatları ərazisindən axır.

Öz başlanğıcını Avstraliya Alpından götürür. Keçmişdə çay dəfələrlə məcrasını dəyişmişdir. İrriqasiyaya cəlb edilməsi naviqasiyaya imkan vermir. Sahillərində çoxlu sayda dovşanın yayılması böyük erroziyaya səbəb olmuşdur.

Əsas qolları: Darlinq, Marrambici, Laxlan, Qolborn çayə, Kampaspe, Loddon.

## Mənbə

* 
* 
*Murray-Darling Basin Commission: The River Murray and Lower Darling 
*River pilot maps 1880–1918 / Echuca Historical Society
*Down the River Murray 
*Murray Region Tourist Information - VisitNSW
Cefferson çayı

**Cefferson çayı** () — ABŞ-nin Montana ştatı ərazisindən axan çay. Qallatin və Madison çayları ilə birlikdə Missuri çayının yuxarı qollarını təşkil edir. Çayın uzunluğu 134&nbsp;km, Red-Rok çayı ilə birlikdə 375&nbsp;km təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi 24 688&nbsp;km²-dir.
Çay başlanğıcını 2750 metr yüksəklikdən götürür.

## İstinadlar
Darlinq

**Darlinq** () — Avstraliyanın cənub-şərqindən axan çay, Murrey çayının sağ qolunu təşkil edir. Uzunluğuna görə Avstraliyanın ikinci çayıdır. Yuxarı axarlarda  Kalqoa çayı ilə birləşənə qədər *Dumerik*, *Makintayr* və *Bauron* adlanır. Başlanğıcını Nyu-İnqlend silsiləsindən Bourk şəhəri yaxınlığından götürür. Çayın uzunluğu 2740&nbsp;km təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi 710000&nbsp;km²-dir. Əsasən yağış və yer altı suları ilə qidalanır. Səviyəsi 6–8 m arasında dəyişir. Quraq illərdə aşağı axarları quruyur.

## Qolları

* Paru çayı 1210&nbsp;km
* Uorreqo çayı 1380&nbsp;km
* Kalqoa çayı 489&nbsp;km
* Barvn 700&nbsp;km
* Boqan çayı 617&nbsp;km

## İstinadlar
Konstantin Mixayloviç

**Konstantin Mixayloviç** (; XV əsrin ikinci yarısı) — 

## Həyatı
Konstantin Mixayloviç 1435-ci ildə anadan olmuş və Novoe Brdo şəhərinin alınmasında türklərə əsir düşmüşdür. Konstantinin Adjam Orxan tərəfindən idarə olunan yanıçar məktəbində olması haqqında məlumat verilmir. Konstantinin islam dininin qaydalarını mənimsəməsi, ancaq xristian dininin qəti tərəfdarı olması xüsusi qeyd edilir.

Konstantin 1460-cı ildə Belqrad şəhərinin mühasirəyə alınmasında və 1461-ci ildə Sinopun Osmanlılar tərəfindən tutulmasında iştirak etdiyini yazmışdır.

“Yanıçarın qeydləri” kitabını Konstantin 1497-1501-ci illər arasında yazdığı göstərilir. Həmin dövrdə o birləşmiş Polşa-Litva dövlətinin şərq hissəsində məskunlaşmışdır. Polşa-Litva ərazisində yaşamağının əsas səbəbi isə onun provoslav dininə inandığı göstərilir.

## İstinadlar
Persona non grata

***Persona non grata*** termini (Latınca, cəm formada: *personae non gratae* — "arzuolunmaz şəxs"), diplomatik nümayəndəliyin fəaliyyət göstərdiyi ölkənin hökuməti tərəfindən arzu olunmayan təmsilçi kimi qəbul etdiyi şəxs. Xarici diplomat və ya nümayəndə qəbul edən ölkə tərəfindən persona non qrata elan edildikdə, bu o deməkdir ki, həmin şəxs artıq qəbul edilmir və ölkədən çıxarılır. Bu hərəkət adətən ev sahibi ölkə tərəfindən rəsmi və güclü diplomatik etiraz kimi qəbuledilməz hesab edilən və ya ev sahibi ölkənin maraqları ilə uyğun olmayan davranışa cavab kimi həyata keçirilir.

Kimisə persona non-qrata elan etmək imkanı, diplomatik münasibətlər sahəsində ev sahibi ölkənin suveren hüququdur. Ev sahibi ölkə səfir və ya digər diplomatlar kimi diplomatik heyətin üzvünü ətraflı izahat vermədən ölkədən çıxarmaq səlahiyyətinə malikdir.

## İstinadlar
Skot Edkins

**Skot Edvard Adkins** (; ) — ingilis aktyoru və döyüş sənəti ustası.

## Həyatı
Skot Edvard Edkins 17 iyun 1976-cı ildə Böyük Britaniyada anadan olub. Böyük qardaşı Kreyq ilə birlikdə, Con və Janet Edkins tərəfindən sevilən orta sinif ailəsində böyüyüblər. Skot, Koldfield-dəki Bişop Vessey Liseyinə getdi. Məktəbdəki ən yaxşı tələbədən çox uzaqda idi "gecə, valideynlərim yuxuya gedəndə pilləkənlərdən enib bütün gecə film seyr etdim və sinifdə yatdım". Erkən yaşlarından Skot müxtəlif idman növləri ilə məşğul olurdu, lakin atası onu qardaşı ilə birlikdə yerli cüdo klubuna göndərdikdən sonra on yaşında döyüş sənətinə maraq göstərdi.

"Döyüş sənətləri mənim vəsvəsəm oldu! Bu, bütün ömrüm boyu axtardığım kimi idi. ” Brüs Li və Jan-Klod Van Damme kimi döyüş sənətçilərini bütləyən Skot hər gün ağır məşq etməyə başladı. “Mən atamın qarajını öz dojoya çevirdim. Hətta orada ibadət etdiyim bir ziyarətgah (Brüs Li) də var idi. ” 14 yaşında Scott, T.A.G.B-də Ron Sergio ilə taekvondo təhsilini davam etdirdi. Bir neçə il sonra Entoni Jones rəhbərliyi altında kikboksinqlə məşğul olmağa başladı.

## Film karyerası
Döyüş əsnasında Skot Hollivud ilə maraqlanırdı. Skot Koldfield Kollecində dram dərsi keçməyə başlayır. Utancaq bir oğlan olaraq Skot tamaşaçılar qarşısında səhnədə çıxış etmək olduqca çətin idi: "Mən bunu etmək istədiyimi bilirdim, amma məni səhnə cəhənnəm kimi qorxutdu." Nəhayət, 21 yaşında Skot, nüfuzlu Dram Sənətləri Akademiyasından olan Vebber Duqlas'a yer təklif etdi. Ancaq zəif bir tələbə kimi çətinliklə başa çatdı və kursu bitirmədən tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Çox ruhdan düşdü, bunun sonu olduğunu düşündü.

Skot-un ilk uğuru Honq Konq döyüş oyunu Ekstreme Çalınç-də rol almaq üçün bir dəvət idi.Skot Honq Konq Stuntmen Assosiasiyasının rəhbəri Stiven Tunq Fey tərəfindən dəvət edildi. Beləliklə, Edkins ilk dəfə Şərqdə meydana çıxdı. "Bilirəm ki, döyüşçülərin çoxu film istehsalında çalışmaq üçün Honq Konqa gedirlər, amma onlardan fərqli olaraq, bu barədə heç vaxt ciddi düşünməmişdim. Orada mənimlə işləmək istədiklərini görmədim. ” Scott-a Yun Von Pinq, Korey Yuen, Sammo Hun və Ceki Çan daxil olmaqla Honq Konq kinosunun aparıcı şəxsləri ilə işləmək imkanı verildi.

Həkimlər Rus serialında da kiçik bir rol oynadı. BBC kanalı, "Şərq End sakinləri" nin bir neçə hissəsində, ardınca "Stüardessa" televiziya serialında iştirak etdi. Tezliklə Skot "Pit Bull" Rus filmində rol aldı. Film bir hərəkət filmi idi və Skot bir muzdlu rol oynamış olsa da, fəaliyyət səhnələrində iştirak etmədi.

Scott Adkins üçün əsl irəliləyiş, qaydasız döyüşlərdə yenilməz həbsxana çempionu, Yuri Boyka'nın "Mübahisəsiz 2" filmindəki rolu idi, burada əsas rolu Skotun boks məşqçisi olaraq da işləyən Maykl Cey Vayt'ifa edir. Bu şəkildən sonra, The Bourne Ultimatum və X-Men: Başlanğıc kimi böyük layihələrə dəvət edildi. Wolverine "və 2009-cu ildə çəkilən" Ninja "filmində Skot əvvəlcə baş rolu alır.

2014-cü ildə "Hercules: Bir əfsanənin başlanğıcı" filmində Kral Amfitrion rolunu oynamışdır.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Kübler–Ross modeli

**Kübler-Ross model**i və ya **qəmin beş mərhələsi**, ölməktə olan insanların davranış ve düşünmə mərhələləri.

## Mərhələlələr
# **[[İnkar]]** – ilk reaksiya inkar olur. Bu mərhələdə fiziki diaqnoz səhv hesab oluna bilər, və saxtalıq reallığa üstünlük verilir.
# **[[Qəzəb]]** – Şəxs inkarın davam etməsinin mümkün olmasının aşkar etməsi. Dövrəyə girməyən sorğuların dövrəyə girməsi ile başlayır, üst üstə gələn sorğular nəticəsində hirsli emosiyalar vücudu ələ keçirir.
# **[[Bazarlıq]]** – Üçüncü mərhələ şəxsin qəmin səbəb qarşısını almaq üçün ümid yaradır.
# **[[Depressiya]]** – "Mən qəmginəm, nəiləsə niyə məşğul olum?"; "Mən tezliklə öləcəm, nə xəyri?" Dördüncü mərhələdə şəxs ölümün tanınması ümidi ilə üzləşir. Həyatdan soyuqlaşma, heç bir şey etmək istəməmə, qeydsizlik halı kimi ifadələr qeyd olunur. 
# **[[Qəbul]]** – "Hər şey yaxşı olacaq". Durumun başa düşülməsi ve həyatın normal axarına dönməsi durumu gerçəkləşir.

## İstinadlar
Ceyn Seymur

**Ceyn Seymur** (*;* ) — İngiltərə kralı VIII Henrinin üçüncü qadını və VI Eduardın anasıdır. Sir John Seymour və Marqaret Wentwort`un qızıdır.

## Gənclik illəri
Uşaqlıq və gənclik illəri ilə bağlı məlumat çox azdır. VIII Henrinin digər qadınlarıyla müqayisədə çox az təhsil almış, yazı yazmağı belə çox zəif olmuşdur. Buna baxmayaraq kasıb ailədə böyüməsi səbəbilə əl işi, ev işləri barədə çox qabiliyyətli olmuş, hətta bəzi əl işləri illər boyunca İngiltərə saraylarında saxlanmışdır.

## İngiltərə kraliçalığı
30 may 1536 tarixində Kral VIII Henriylə evləndi və İngiltərə kraliçası elan olundu. Ancaq tacqoyma mərasimi olmadığı üçün rəsmi kraliça hesab edilmədi. O dönəmdə ölkədə Anqlikan hakimiyyəti olsa da, saf katolik inancını daim qorudu. 1537-ci ilin ilk aylarında hamilə olduğu öyrənildi və 12 oktyabr 1537 tarixində VIII Henrinin yeganə vəliəhdi VI Eduard dünyaya gəldi. Doğuş çox çətin keçmiş, oğlunun xaç suyuna salınma mərasimində belə iştirak edə bilməmişdir. Beləliklə, doğuşdan 12 gün sonra 24 oktyabr 1537 tarixində kraliça Hampton sarayında vəfat etdi. Kralın ən çox sevdiyi qadını olmuş, hətta VIII Henri vəfat etdikdən sonra Jane Seymour`un yanına dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://histfam.familysearch.org/getperson.php?personID=I1428&tree=EuropeRoyalNobleHous 
* http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=1966
* http://englishhistory.net/tudor/monarchs/seymour.html
Klevezli Anna

**Klevezli Anna** (;) — İngiltərə kralı VIII Henrinin dördüncü qadınıdır. Klevez Hersoqu III Conun qızıdır.

## Gənclik illəri
Anna Klevez hersoqu III Con və Julich-Berg hersoqinası Mariyanın qızıdır. Gənclik illəri ilə bağlı məlumat çox azdır. Lord Lisle və Tomas Kromvellin tərtibi ilə VIII Henri ilə evlənmişdir. Bütün tarixi qaynaqlar bu cütlüyün bir-birini sevmədiyini və hətta VIII Henrinin Annaya düşmən olduğunu qeyd edir. Kralın nifrət bəsləməsinə səbəb isə Annanın həddindən artıq qürurlu və şöhrətpərəst olmasıdır.

Klevezli Anna xalq arasında və sarayda çox sevilmiş, getdiyi hər yerdə hədiyyələrlə qarşılanmışdır. Ancaq kral boşanmaq istəmiş, beləliklə 6 aylıq kraliçalıqdan sonra Anna boşanaraq saraydan ayrılmışdır. Başda Thomas Cromwell olmaqla, bu evliliyi planlayan hər kəs cəzalandırıldı.

Boşandıqdan sonra kraldan xeyli mal-mülk əldə etdi. Həyatının geridə qalan hissəsini Richmond Sarayı və Hever qalasında keçirdi. Kralın beşinci dəfə boşanmasının ardından kralla yenidən evlənmə planları qurulsa da, baş tutmadı. Sonralar VIII Henrinin Ketrin Parr`la nikahına qatıldı. Sonuncu dəfə ögey qızı I Mariyanın tacqoyma mərasiminə qatıldı. Klevezli Anna 41 yaşında Hever qalasında vəfat etmişdir.

## Mənbə
* http://tudorhistory.org/cleves/
* http://www.tudorplace.com.ar/aboutAnneofCleves.htm
* http://englishhistory.net/tudor/monarchs/cleves.html
Yekaterina Parr

**Ketrin Parr** (İngiliscə: *Catherine Parr;* ) — İngiltərə kralı VIII Henrinin son qadını. Sir Thomas Parr və Maud Green`in qızıdır.

## Gənclik illəri
Ketrin Parr 12 iyul 1543-cü il tarixində VIII Henri ilə Hampton Sarayında evləndi. Kralın anasız qalan 3 övladına — Mariya, Elizabet və Eduarda analıq etmişdir. Gələcəyin kralını əsl protestant kimi böyütmüşdür. Bu səbəbdən saray daxilindəki katoliklər tərəfindən çox sevilmirdi. Hətta edamı haqqında fərman verilsə də, kral tərəfindən bu qərar təsdiqlənməmişdir. Kral VIII Henrinin vəfatından sonra Ketrin Parr`ın da dəstəyilə VI Eduard taxta çıxdı.

Kralın vəfatından sonra VI Eduardın dayısı Tomas Seymurla evləndi. Bu evlilikdən bir qızı dünyaya gəlsə də, övladını 2 yaşında itirmişdir. Keçmiş ərinin qızı olan Elizabeti bir müddət övladlığa götürsə də, daha sonra əriylə olan münasibətini öyrəndi və saraydan uzaqlaşdırdı. Ölümündən bir müddət əvvəl ağır xəstələndi və yatağa düşdü. Vəfatından bir il sonra əri Thomas Seymour edam edildi.

## Mənbə
* http://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp00803
* http://www.historicalportraits.com/Gallery.asp?Page=Item&ItemID=1200&Desc=Katherine-Parr-%7C--English-Sixteenth-Century-School
* http://tudorqueen6.com/

## İstinadlar
Artur Tüdor

**Artur Tüdor** () — İngiltərə kralı VII Henrinin və Yorklu Elizabetin ilk övladıdır. İngiltərə taxtının varisi olsa da, atasından öncə vəfat etmişdir.

## Uşaqlıq illəri
Artur Tüdor İngiltərənin Tüdor sülaləsindən olan ilk kralı VII Henrinin ilk övladı olaraq 20 sentyabr 1486 tarixində Londonda dünyaya gəldi. Anası Yorklu Elizabetin və atası VII Henrinin 7 övladı olsa da, sonradan bunların üçü uşaq yaşda vəfat etmiş, geriyə Artur Tüdor, Marqarita Tüdor, VIII Henri və Mariya Tüdor qalmışdır. Erkən dünyaya gəldiyi üçün ömrü boyu xəstəliklərlə məşğul olmuşdur. Vəftiz mərasimində *"Knight of Bath" (Bath cəngavəri)* titulu almışdır. 3 yaşında ikən Uels şahzadəsi, 5 yaşında ikən *"Knight of the Garter" (Garter cəngavəri)* titullarını aldı.

## Evliliyi
Kral II Ferdinand və Kraliça İzabellanın qızı olan Araqonlu Ketrinlə uşaq yaşlarında nişanlanmışdı. Bu nikahla əslində iki dövlət arasındakı münasibətlər düzəldilməli idi. Ancaq Ketrinin ailəsi bu nikahı istəmirdi. Bəzi tarixçilər bunun səbəbinin Artur Tüdorun xəstəlikləriylə bağlı yayılan şayiələr olduğunu qeyd edir. Bir müddət qızlarının çox kiçik yaşlarında olduğunu bəhanə gətirən ailə 1501 tarixində qızlarını İngiltərəyə yollamağa məcbur oldu.

## Ölümü
Artur Tüdor evliliyin 140-cı günü hələ 16 yaşında ikən anidən vəfat etmişdir. Böyük ehtimalla o dönəmdə İngiltərədə yayılan epidemiyadan vəfat edən Artur Tüdordan sonra taxt vəliəhdi onun kiçik qardaşı Henri oldu. Artur Tüdorun vəfatı ilə İngiltərə aristokratları ispan tərəfdaşlarını itirdi. Bu ittifaqın pozulmaması üçün Araqonlu Ketrin yeni vəliəhd Henri ilə nişanlandı. Nişandan öncə Papa II Yulinin də fikri və xeyir duası alındı. Nəhayət 1509-cu ildə Araqonlu Ketrin özündən 6 yaş balaca olan VIII Henri ilə evləndirildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.pbs.org/opb/intimatestrangers/friends/sweate.html
* http://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp15191
La-Manqa dili

**La-Manqa dili** və ya **La-Manqa-del-Mar-Меnor** () — İspaniyanın cənub-şərqində yerləşən dil.

Dil 22&nbsp;km uzunluğa, 100–1200 m enə malikdir. Avropanın ən böyük laqunu olan Mar-Menoru Aralıq dənizindən ayırır. Ərazisin bir hissəsi bataqlıqlarla örtülüdür. Ərazisi dayvinq həvəskarları arasında məşhurdur.

La-Manqanın şimal sahili Kosta-Kalida kurort zonasıdır. Dil laqunu soyuq havadan qoruyur

## İqtisadiyyat
Əsas gəlir mənbəyi turizm və turistlərə xidmət sahələrindən əldə edilir. İyundan sentyabra qədər əhalisi 200 minə qədər artır. Turistlərin bir hissəsi digər ölkələrdən gəlir. İlin digər vaxtları bölgə də cəmi 10 000 insan yaşayır.

Turistlər kafe və restoranların xidətlərindən istifadə edirlər. Bəzi turistlər isə bölgəyə yelkənli qayıq idman növü ilə məşğul olmaq məqsədi ilə gəlislər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Rəsmi turistik sayt
* La-Manqa dili
* yourlamanga.com 
* La-Manqanın video və şəkilləri
Beqlis dili

**Beqlis dili** — Rusiyanın Azov dənizi dənizi akvatoriyasının şimalında, Taqanroq körfəzində yerləşən qumdan ibarət olan dil. Təqribi olaraq Taqanroq şəhərindən 25 km qərbdə, 30 km isə Krivoy dilindən şərqdə qərarlaşır. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Neklinov rayonu ərazisinə daxildir.

Dildə bir neçə şirinsulu göl vardır. Onlar isti aylarda quruyur. Dilin sonunda mayak vardır.

## Flora və fauna
Dilin ərazisi təbiət abidəsidir. Burada 143 növ bitki qeydə alınmışdır. Onların bir qismi qırmızı kitaba daxildir. Uzun zaman balıq ovuna qoyulan qadağa ördək və qağayıları bölgəyə cəlb edir.

## Mənbə
* Beqlis dili
* Beqlis dili
Möminə Xatun

**Möminə Xatun** () — Səlcuqlu sultanı II Toğrulun həyat yoldaşı olmuş və onun vəfatından sonra Şəmsəddin Eldəniz ilə ailə həyatı qurmuş səlcuqlu xatunu.

## Həyatı
Möminə Xatunun həyatı barədə geniş məlumat yoxdur. O, Səlcuqlu sultanı II Toğrulun həyat yoldaşı olmuşdur. Sultan II Toğruldan Arslan adlı bir oğlu olmuşdur. 1135-ci ildə II Toğrulun ölümündən sonra hakimiyyətə keçən Sultan Məsud onu Şəmsəddin Eldəniz ilə evləndirmişdir. Şəmsəddin Möminə Xatunla evlənmədən öncə, oğlu Arslanın atabəyi olduğu dövrdə də onun etimadını qazanmış, onun məsləhətlərini nəzərə alaraq saray çəkişmələrinə qarışmamışdır. Möminə Xatunun ikinci evlilikdən iki oğlu — Nüsrətəddin Məhəmməd Cahan Pəhləvan və Müzəffərəddin Osman Qızıl Arslan və adı bilinməyən bir qızı olmuşdur. Hakimiyyət işlərində istər II Toğrula, istərsə də Şəmsəddin Eldənizə məsləhət verən bu xanım həmçinin Şəmsəddinin oğlu Arslanla münasibətlərində vasitəçi rolu oynayaraq ara müharibələrin qarşısını almışdır. Xüsusilə də Sultan II Toğruldan olan Arslanla Şəmsəddin Eldəniz arasında Möminə xatunun vasitəçiliyi barədə salnaməçi Sədrəddin əl-Hüseyni belə yazırdıː 

Möminə xatun dövlət işlərində yaxından iştirak edir və bəzən Atabəyə məlumatı çatdırmaq üçün səfərlrə belə edirdi. Məsələn gürcülərə Azərbaycana yürüşü vaxtı - hicri tarixi ilə 569-cu il qışın ortalarında, miladi tarixi ilə 1174-cü ilin yanvarında Möminə xatun Naxçıvandan Həmədana gəlib, gürcü qoşununun yeni hücumu haqqında xəbər gətirmişdi.

Hicri tarixi ilə 571-ci il rəbiüləvvəl ayının ortalarında (19.09.-18.10.1175) ərindən bir ay əvvəl Naxçıvanda vəfat etmişdir. Şəmsəddin Eldəniz onun qəbri üstündə məqbərə tikdirməyə başlamış, lakin bu işi oğlu Məhəmməd Cahan Pəhləvan tamamlamışdır. Salnaməçi Sədrəddin əl-Hüseyni "Əxbar əd-dövlət əs-Səlcuqiyyə" (Səlcuq dövləti haqqında xəbərlər) əsərində onun haqqında qeyd edirdi:

## Filmoqrafiya
* Azərbaycan Atabəyləri (film, 2024)

## Həmçinin bax
* Möminə Xatun türbəsi

## İstinadlar
Göy-yaşıl yosunlar

**Göy-yaşıl yosunlar** (*Cyanophyta*) — Yosunlar şöbəsi; prokariotlara aiddirlər. Göy-yaşıl yosunlarda nüvə materialı hüceyrə qilafının daxili qatından ibarətdir. Göy-yaşıl yosunlar üçün göy-yaşıl rəng xarakterikdir, lakin çəhrayı və qara rəngliləri də olur. 2000, SSRİ-də 1000-dən çox, o cümlədən Azərbaycan SSR-in daxili sularında 200-dək, Xəzər dənizində isə 100-dən çox növü məlumdur. Göy-yaşıl yosunlar dəniz və şirin suların bentos və planktonuna daxildir. Torpağın səthində, 80 °C-dək isti su mənbələrində, qarlı dağlarda və qütb vilayətində yayılmışdır. Bəzi növlərindən Çində və Çad Respublikasında qida kimi istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Sianobakteriya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yekaterina Hovard

**Yekaterina** Hovard (; ) - İngiltərə kralı VIII Henrinin beşinci qadınıdır. Lord Edmond Hauerd və Coys Kalpeperin qızıdır.

## Gənclik illəri
Ketrin Hauerd Lort Edmond Hauerd və Joyce Culpeper`in qızı və Thomas Hauerd`in qardaşı qızı idi. VIII Henrinin ikinci qadını Anna Boleyn`in yaxın qohumu idi. Əmisinin köməkliyi ilə 15 yaşında ikən saraya Klevezli Annanın nədiməsi olaraq daxil olmuş, Klevezli Annanın qısa davam edən saray həyatından sonra aralarında 38 yaş fərq olmasına baxmayaraq Kral VIII Henri ilə evləndi.

## İngiltərə kraliçalığı
VIII Henri Klevezli Annadan boşandıqdan sonra eyni il Ketrin Hauerdlə evləndi. Ketrin həm mərhum qadını Anna Boleynin qohumu idi, həm də ona çox bənzəyirdi. İki il davam edən bu nikah kraliçanın qohumu Thomas Culpeper`lə olan gizli münasibətinin aşkara çıxmasıyla başa çatdı. Məhkəmə belə qurulmadan kral tərəfindən dərhal edam qərarı verildi. Boleyn ailəsindən gələn ikinci xəyanət kralı o qədər qəzəbləndirmişdi ki, geridə qalan bütün Boleyn ailə üzvləri cəzalandırıldı. Son olaraq;

 Mən Culpeper`in qadını olaraq yox, bir kraliça olaraq ölürəm
demiş, 13 fevral 1542 tarixində London qalasında digərləri ilə birlikdə hələ 19 yaşında ikən edam edilmişdir.

## Mənbə
* https://sites.google.com/site/fiftyshadesofcatherinehoward/home
* http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=1968
* http://www.nationalarchives.gov.uk/museum/item.asp?item_id=13
VI Eduard

**VI Eduard** (d. 12 oktyabr 1537 — ö. 6 iyul 1553) — İngiltərə və İrlandiyanın Tüdor sülaləsindən olan üçüncü kralıdır. 10 yaşında İngiltərə taxtına keçsə də, hakimiyyəti 6 il davam etmişdir.

## Uşaqlıq illəri
Şahzadə Eduard 12 oktyabr 1537 tarixində Hampton Sarayında dünyaya gəldi. VIII Henrinin Jane Seymour`dan doğulan yeganə vəliəhdi idi. Bu səbəbdən paytaxtın bütün kilsələrdə şükran ilahiləri oxundu. 15 oktyabr tarixində xaç suyuna salındı və bu mərasim əsnasında atası tərəfindən Cornwall və Chester hersoqu elan edildi. Bütün bunlara baxmayaraq anası Kraliça Jane doğumdan sonra ağır xəstələndi. Hətta oğlunun vəftiz mərasiminə qatıla bilmədi və 24 oktyabr 1537 tarixində vəfat etdi. Bundan sonra vəliəhdin tərbiyəsi ilə kralın sonuncu qadını olan Ketrin Parr məşğul oldu. Güclü protestant olan Ketrin Parr tamamilə katolik təsirində olan sarayda vəliəhdi əsl protestant kimi böyütdü.

## Səltənət illəri
28 yanvar 1547 tarixində VIII Henri vəfat etdi və İngiltərə taxtına 9 yaşlı Eduard oturdu. Kral az yaşlı olduğundan ölkə Böyük Şura tərəfindən idarə olunurdu. İlk başlarda şuranın rəhbəri kralın dayısı Eduard Seymour, daha sonra isə John Dudley oldu.

VI Eduard isə taxta çıxdıqdan bir müddət sonra tez-tez xəstələnməyə başladı. Ağırlaşan xəstəliyinin səbəbi isə vərəm idi. Ölümündən öncə vəsiyətini dəyişərək, taxtı ögey bacısı Mariyaya deyil, qohumu Ceyn Qreyə təhvil verdi. Buna səbəb isə bacısının qatı katolik, Ceyn Qreyin isə protestant olması idi. VI Eduard ölümündən öncə bu vəsiyətini imzaladı və iki bacısını da taxt namizədliyindən çıxardı. Böyük Şuranın rəhbəri olan John Dudley isə kralın ölümünü 4 gün boyunca gizli saxladı.

## Qalereya

Fayl:Hans Holbein the Younger - Edward VI as a Child - Google Art Project.jpg|Şahzadə Eduard, 1539
Fayl:Edward VI of England c. 1546.jpg|Şahzadə Eduard, 1546
Fayl:Ed and pope.png|Ölüm yatağındakı VIII Henri taxtını oğlunu vəsiyət edərkən


## Mənbə
* https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/c/F53968
* http://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp01429
* Alford, Stephen (2002), Kingship and Politics in the Reign of Edward VI, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-03971-1.

## İstinadlar