open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vanya Radovanoviç

**Vanya Radovanoviç** (; ) — Monteneqro müğənnisi və bəstəkarı. O, "Inje" mahnısı ilə Monteneqronu 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Bioqrafiya
Vanya Radovanoviç 28 oktyabr 1992-ci ildə Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının tərkibində olan Serbiyada, Belqrad şəhərində anadan olmuşdur. 2004-cü ildə musiqi karyerasına başlayan ifaçı ilk dəfə Monteneqroda keçirilən *Pjesma Mediterana* mahnı festivalında iştirak etmişdir. Radovanoviç festivalda ifa etdiyi "Dripac" mahnısı sayəsində "Ən yaxşı debütant" mükafatına layiq görülmüşdür. 2005-ci ildə o, yenidən eyni festivalda özünün bəstələdiyi "Krila olovna" mahnısı ilə iştirak etmişdir. Mahnı Monteneqro və Serbiyada hit olmuşdur. Həmin ildə Radovanoviç həm də Serbiyada keçirilən Radio festivalda öz bəstəsi olan "Izvini ne menja ljude" mahnısı ilə çıxış etmişdir. 2006-cı ildə isə ifaçı Serbiyanın "Beovizija" mahnı yarışmasında "Kad me jednom za te ne bude" mahnısı ilə iştirak etmişdir.

Musiqi festivallarında iştirakdan sonra Radovanoviçin 2007-ci ildə "Pričaj dodirom" sinqlı videoklip ilə birlikdə təqdim olunmuşdur. Həmin ildə ifaçı özünün musiqi qrupunu yaratmışdır. 2008-ci ilin ortalarında onun *Pričaj dodirom* adlı debüt albomu işıq üzü görmüşdür. Albom həmin ilə ərzində Monteneqroda ən çox satılan albomlardan biri olmuşdur. Albom ilə qazandığı uğurun ardınca Radovanoviç qrupu ilə birlikdə Monteneqroda meydanlarda, klublarda konsert proqramları ilə çıxış etmişdir. 2008-ci ildə onun "Takav sam i sad", 2009-cu ildə "Ne pitaj za mene", 2010-cu ildə "Bez koncepta", "Milo moje" və "Novi Sad" mahnıları təqdim olunmuşdur.

2014-cü ildə Radovanoviçin *Svi životi moji* adlı ikinci studiya albomu satışa buraxılmışdır.

2018-ci ilin əvvəlində Vanya Radovanoviçin "Inje" mahnısı ilə Monteneqronun RTCG telekanalının 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edəcəyi təsdiqlənmişdir. Fevral ayında baş tutan yarışmada Radovanoviç səsvermədə rəqiblərini məğlub edərək, qalib gəlmiş və "Inje" mahnısı ilə Monteneqronu Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır. Uzun sürən çalışmalardan sonra Vanya 10 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 16-cı səhnə almışdır. Nəticədə ifaçı final üçün yetərli xalı toplaya bilməmiş və yarımfinal mərhələsində məğlub olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Inje (Vanya Radovanoviç mahnısı)

**Inje** () — Monteneqronun 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Vanya Radovanoviç "Inje" mahnısı ilə Monteneqronu Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmişdir. Balkan balladası üslubunda olan mahnı Radovanoviçin özü tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağ kolbasa

**Ağ kolbasa** və ya **vaysvurst** (polş. *biała kiełbasa*, alm. *Weißwurst*) — qaynadılmaq üçün sosiska şəklində kolbasadır. Əsas tərkibi dana əti, donuz piyi və təbii dadlandırıcılardır. Onun istehsalında nitratdan istifadə olunur. Rəngi açıq boz rəngdir. Almaniyada bu kolbasaların bir neçə növü mövcuddur. Onlardan ən məşhurları — münxen, silez və hamburq kolbasalarıdır.

## Silez kolbasası
Bu kolbasanı adətən dekabr ayında hazırlayırlar. Onu yeni ildə və milad bayramlarında yeyirlər. Kolbasa dana əti və donuz piyindən, az miqdarda smesdən istifadə edilir. Farşı donuz piyində xeyli müddət bişirillər. Hazır kolbasanı suda su qaynayana qədər qaynadıllar. Bundan sonra yağda qızardıllar. Silez kolbasasını adətən kartof püresi və kələm, şirin xardal (bavariya xardalı) ilə birlikdə serviz edilir. Həmçinin yanına "Tunke" sousu qoyulur.

## Xarici keçid
* Ağ kolbasa

## Həmçinin bax
* Ağ sosiskalar ekvatoru

## Ədəbiyyat
* Peter M. Lill, Ludwig Markgraf: *Mythos Weißwurst*. Knürr, München 1999, 
* На Викискладе есть медиафайлы по теме **Немецкие колбасы**
Şirtan

**Şartan** (шарта́н, шырта́н, шитран; çuvaş. *шӑрттан, шӑртан*) - Çuvaşların xüsusi ənənəsi ilə hazırlanan kolbasadır. Delikates hesab edilir və adətən bayramlarda hazırlanır. Bayram ənənəsi daşıyır. Onu vam xodda odun üzərində bişirirlər. Əsas tərkibi qoyun əti, mədəsi və sarımsaqdır. Müasir dövrdə çuvaşlar bu kolbasanı yalnızca qoyun ətindən deyil, həmçinin mal əti və donuz ətindən də istifadə edirlər. Çuvaşiya və Mariy El  respublikalarında bu kolbasanı istehsal edən sənaye obyektləri mövcuddur.
## Hazırlanması
Kolbasanı hazırlamaq üçün farş ilə lazımi inqreyendləri birlikdə vam xodda odun üzərində bişirmək lazımdır. Bişirilmə prosesi biretaplıdır və 6 saat çəkir. Odun temperaturu 300 dərəcədən 100 dərəcə arasında ola bilər. Belə olduğu zaman o yarıquru halda olur.  

Təmizlənmiş qoyun mədisinə qoyun pendiri, sarımsaq, dəfnə yarpağı, duz 3-4 saat qızarana qədər bişir. Şirtanın uzun müddət saxlamaq üçün 1,5 saat bişdikdən sonra əlavə bişirmək lazım gəlir, sonra 1 saat soyudulur və yenidən 1 saat bişirilir. Belə olduğu halda onu uzun müddət saxlamaq olar.
## Resept
500 qr qoyun mədəsi, 1950 qr qoyun əti, 10 sarımsaq, istiot, dəfnə yarpağı və duz .
## Həmçinin bax
* Çuvaşlar
* Çuvaşıstan
## Ədəbiyyat
* *Додонов Н. Л.* 300 чувашских блюд. — Чебоксары : Чувашское книжное издательство, 1972.
* Чувашская кухня / сост. Н. М. Анисимова, П. В. Сымкин. — Чебоксары : Издательство «Чувашия», 1992.
* Чувашская кухня / сост. З. Л. Антипова, В. Н. Алексеев. — Чебоксары : Чувашское книжное издательство, 2014. — .
* 5-17-037353-8
## İstinad
Qrafit əsaslı materiallar

**Qrafleks** (ing."flexible graphite ") — çevik qrafit — və ya penoqrafitdir.

## Alınması
Bu maddəni almaq üçün qrafit tozuna nitrat turşusu hopduraraq, onu reduksiyaedici mühitdə sürətlə qizdirirlar. Bu zaman nitrat turşusu parçalanır və alınan qazların təzyiqi altında layları bir-birindən ayrılaraq köpüklənir. Alınmış yüksək məsaməli, əyilə bilən materialı yaxıb, ştamplayırlar.

## İstifadə sahəsi
Qrafleks korroziyaya uğramır və yüksək temperatur zonalarında rezin və metal istifadə etmək mümkün olmadıqda, doldurucu kimi istifadə olunur.

## Şüşəkarbon
Fenolformaldehid qatranını hava daxil olmadan 800oC-də pirolizə uğratdıqda şüşəkarbon alınır. Bu material turşu və əsaslara qarşı davamlıdır. Ondan hazırlanmış qablar bir çox xassələrinə görə platindən üstündür.

## Piroqrafit
Mühüm konstruksiya materiallarından biri də piriqrafitdir. Piroqrafit təbii qrafitin sıxılmasından alınan yüksəkdavamlı materialdır.

## Piroqrafitin alınması
Bunun üçün təbii qrafit yüksək temperaturda metan atmosferində közərdilir, metanın pirolizindən alınan karbon qrafitin məsamələrini və defektlərini doldurur. Nəticədə, sıxlığı təbii qrafitdən 1,5 dəfə çox olan piroqrafit əmələ gəlir. Piroqrafitdən ürəyin süni klapanlarını hazırlayırlar.

## Karbon lifləri
Polimer sap və parçaların pirolizi yolu ilə karbon lifləri alınır. Bu material doldurucu kimi plastik materiallara daxil edilir, onlara yüksək davamlılıq və elektrikkeçirmə xassələri verir. karbon lifləri, həmçinin istilik pərdələri və elastik elektrik qızdırıcılarının hazırlanmasında istifadə olunur.

## Mənbə
* Uşaqlar üçün ensiklopediya. Kimya. Bakı, 2008.
Kaşanka

**Kaşanka**, Almaniyada **Qryuçvusrt** (pol. *kaszanka*, alm. *Grützwurst*) — müxtəlif növə malik ət kolbasalardan biridir. Almaniyada kaşanki kolbasasının perlo növü daha geniş yayılmışdır (*Graupenwurst*).
## Tərkibi
donuz əti, donuz piyi, donuz qanı, duz, istiot, qarğadalı
## Hazırlanması
Almaniya və Polşada kaşanka kolbasasının üç növü var - liver, krovya və sırovlya. Müxtəlif regionda müxtəlif inqredientlərdən istifadə edilir. Hazırlanmasında əsasən donuz ətindən istifadə olunur. Polşada qarğıdalıda əlavə edilir. Bütün kolbasaya aid olan məhsullar əlavə edilir 1 saat yarım bişirilir. 
Almaniyanın şimalında kaşankanın başqa növü yayılmışdır. Bu növ qanlı kolbasa növlərinə daxil edilir. Bunun üçün donuz qanından istifadə edilir. Süfrəyə onu soyuq halda serviz edilir. Qızardılmış kartof və ya kələm ilə birlikdə yeyilir. Qanlı kolbasa olduğu üçün onu bəzən "ölü nənə", "maşın qəzası" da (*«Tote Oma»*, *«Verkehrsunfall»*) adlandırırlar. Kolbasının rəngi qara və tünd qırmızı olur. Polşada adətən katoviçe şəhərində 28 mayda "kaşanki bayramında" (pol. *święto krupnioka*) bişirilir.

## Növləri
* Qryuçvursta
* Knipp (Bremen, Aşağı Saksoniya)
* Pinkel (şimal-qərb Almaniya)
* Ştipqryuçe
* Vestfal rindenvurst (Vestfaliya)
* Krupnyak (yuxarı Sileziya)
* Mayşel (Karintiya)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* kaşankinin şəkilləri
* Kaşanki resept
Xuşur

**Xuşur** (, IPA: [xʊ ː ʃʊr]) — Monqol mətbəxinin məşhur yeməkdir. Yemək əsasən xəmir və ətdən ibarətdir. Qaydaya əsasən onlar balaca olmalıdır.

## Tərkibi

Ət (mal və ya qoyun) xırda-xırda doğranır və ət maşınınnda çəkilir. Bundan sonra ona soğan, sarımsaq, duz və s.ədviyyatlar əlavə edilir.

## Hazırlanması

Xəmirdən balaca-balaca dairə kəsirlər və içərisinə ət qoyurlar, xəmirin ortadan bükürlər və bir az cib formasına oxşayır. Aşpaz bişirən zaman cibin açıq hissəsini bağlayır. Həmçinin dairə formasındada ola bilər.
Monqolların çox bişirdikləri yeməkdir.Bu yeməyin Buryatidə digər növü buuzami yayılıb.

## Xarici keçidlər

* Xuşurun resepti
* Resept

## Həmçinin bax

* Ət qutabı

## İstinadlar
Samqyopsal

**Samqyopsal** (; samɡjʌp̚sal) - Koreya mətbəxinin ən məşhur yeməklərindən biri. Donuz karkası, ədviyyat əlavə edilərək qril şəkildən bişirilir. Adətən axşam yeməyində yeyilir.
## Mənası
Yeməyin hərfi mənası  "üç" (*samq*; 삼) "qat" (*yop*; 겹) "ət" (*sal*;살)deməkdir. Bəzən "odlusal"da (오겹살) rast gəlinir və beş deməkdir.

## Yayılması
Yemək donuz karkasından hazırlanır.  Koreyada donuzun qiyməti fərqlidir. Onlar donuzu Belçika, Niderland və digər ölkələrdən gətirirlət. Ən ucuz donuz Koreyada yetişdiriləndir. 2006-cı ildə aparılan sorğuya əsasən bu yemək Koreyalıların ən sevimli yeməyidir (85%).

## Qarnir
Samqyopsalla ən çox verilən qarnir salatdır (*sançxu*; 상추). Sançxu saltı pendirli sarımsaqlı salatdır. Bəzən ona tərəvəzdə əlavə edirlər və kkesip (*kkesip*; 깻잎)adlanır. 

## Sous
Bu yeməyi adətən iki sousla verilir. Birincisi ssamcan (쌈장) kocxudcan (고추장), tvencan (된장), kuncut yağı (참기름) və başqalarından ibarət sousdur. 
İkincisi isə kirimcan adlanır. Bu sous duz, qara istios və kuncut yağından ibarətdir .

## Xarici keçidlər
* Resept

## Həmçinin bax
* Donuz əti

## İstinadlar
Gilerme Nunes

**Gilerme Nunes** kimi də tanınan **Gilerme Nunes da Silva** () — Braziliya təmsilçilərindən olan "Qremio Brazil" klubunda müdafiəyə meyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Braziliya futbolçusu.

## Klub karyerası
Nunes Riu-Qrandi-du-Sul ştatının Novo Hamburqo bölgəsində anadan olmuşdur. Gilerme 2014-cü ildə yerli *İvoti/Qlobalfut* klubundan Santos klubunun akademiyasına cəlb olunmuşdur. 5 noyabr 2015-ci ildə o, klub ilə üç illik peşəkar müqavilə imzalamışdır.

3 fevral 2018-ci ildə Gilerme Nunes baş məşqçi Jair Venturanın istəyi ilə əsas komandaya dəvət almışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü on beş gün sonra Kampeonato Paulista liqasında San-Paulu klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, Conatan Kopeteni əvəz etmiş və komandası 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Milli karyerası
16 sentyabr 2015-ci ildə Gilerme Nunes FİFA U-17 Dünya Çempionatında iştirak etmək üçün Braziliya U-17 millisinə dəvət almışdır. O, növbəti il U-20 yığmasına çağırılmış, Yay Olimpiya Oyunlarına gedəcək heyəti müəyyən etmək keçirilən məşqlərdə iştirak etmişdir.

## Karyera statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
Cerki

**Cerki** (ing. *jerky*) - qaxac edilmiş, nazik kəsilmiş ət parçaları. Xüsusi qaydada bişirilir. Cersinin tək və ya iştahaçıcı kimi istifadə etmək olar. 
## Tarixi
Cersi sözü *ch'arki* terminindən irəli gəlir və mənası "saralmış ət" deməkdir. əsas məqsəd əti müəyyən müddət basdırma etməkdir. Avropada cersi Napaleonun dövründə məşhurlaşmağa başladı . 
Cersi ABŞ və Qərbi Avropada çox məşhurdur. 1996-cı ildə NASA-nın əsas yeməklərindən biri olur. O artıq çəki yaratmır və yüksək keyfiyyətə malikdir. Bu qəlyənaltı keçən dövrlərdə SSRi-də məşhurlaşır. Onlarda onu ətdən hazırlayır və 0-6 dərəcə temperaturda saxlamaq olduğunu qeyd edir. 
## İstehsalı
Cersini müasir zavodlarda havalandırma sistemi olan sobalarda hazırlanır. Havanın yaxşı daxil ola biləcəyi və az istidə hazırlanır. Müəyyən vaxt ətə rütubətlənməlidir. Bundan sonra cersi hazırdır. Onu serviz etməmişdən öncə 90 dərəcə temperaturda sobada saxlamaq lazımdır. Buna səbəb mikroorqanizmlərin bu temperaturda öməsi və saxlama müddətinin uzun müddət olmasıdır. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cerki
* Cerki

## Həmçinin bax
* Basdırma
Quakamole

**Quakamole** () *āhuacamōlli*, *āhuacatl* (avokado) və *mōlli* (salsa və ya sous) — avokado suyundan hazırlanır. Meksika mətbəxinə məxsusdur.

## Hazırlanması
Quakamolenin bir neçə hazırlanma növü vardır. Müxtəlif ədviyyatları əlavə etmək və çıxartmaqla o dəyişir.
Çox vaxt ona pomidor, müxtəlif bibər, göyərti və ya soğan, sarımsaq və s. əlavə edilir.
Avokadonun baha olduğu bölgələrdə isə onu mayonezlə əvəz edirlər. Bu zaman onun keyfiyyəti aşağı düşür. Çünki avokado ona xüsusi dad verir.
Onu püre halına salmaq üçün çəngəl, bıçaq və blenderdən istifadə edirlər.

## Resept
Avokoda püresinə limon şirəsi və ya kireç, zövqə görə duz əlavə edilir. Limon şirəsinin antioksid təsiri vardır. Quakamoleyə əlavə edildikdə qəhvəyi rəngdə olur.

## Servizi
Ənənəvi olaraq quakamoli qarğıdalı ilə yeyirlər (*tortilla chips*). Həmçinin müxtəlif çipsi ilə də yemək olar. Onun yanında sousda verilir.
Quakamole ABŞ, Meksika və digər ölkələrdə məşhurdur.

## Ədəbiyyat
* *Борисов П.* "Вы объявили войну Техасу" Недопустимость гороха в гуакамоле объединила Америку // Meduza : интернет-издание. — 2015. — 2 июля.
* Hartel, Richard W and Hartel, AnnaKate (Mar 1, 2009), Food Bites: the Science of the Foods We Eat; Springer Science & Business Media, 

## İstinadlar
Kondole

**Kondole** – Cənubi Avstraliya aborigenlərinin mifologiyasından bir personaj. Balinaya dönmüş sevimsiz və kobud insan.

## Mif
Kondole haqqında əfsanə əsasən Enkanter-Bey bölgəsində yayqındır. Çox qızmar bir yay keçirdi, buna görə də bütün ayinlər gecə keçirilirdi. Ayinlərin aparılması üçün odun sönməməsinə nəzarət edəcək insan lazım idi. Odla bacara bilən yeganə insan Kondole idi, lakin o, ayinlərdə iştriak etmək istəmirdi və buna görə odu kolların içində gizlədir. Erkəklər onunla uzun müddət mübahisə edir, sonar isə onlardan biri Kondoleyə nizə atır və kəllə sümüyünü deşir. Bundan sonra bütün erkəklər kenquru, opossum, quş və digər heyvanlara çevrilirlər. Kondole isə balinaya dönür, kəllə sümüyündəki dəlik isə onun nəfəs borusu olur. Aborigenlər Kondoleni dünyanın ilk balinası sayırlar.

## Mədəni təsir
1989-cu ildə Psychic TV qrupu Kondole adlı musiqi albomu çıxarır. Albom yalnız iki kompozisiyadan ibarət olur və bu kompozisiylar Deadcat filminin saundtrekinə daxil edilir. 1993-cü ildə alboma yeni bir kompozisiya əlavə olunur.

Albomu yenidən çıxaran Pi-Orric, San-Fransisko delfinariumunu ziyarət etdikdən sonar albomu dəniz heyvanlarının qorunmasına həsr edir.

## Ədəbiyyat
* Peter Kohler Gondole: A Pocket Tale
Ravil Yusifli

**Ravil Yusifli** (20 mart 1998-ci ildə Azərbaycanda anadan olub) — Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Zaqatala klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası

### Zaqatala
Yusifli Qəbələ akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, 2018-ci ilin yanvar ayında Zaqatala klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Yusifli öz peşəkar karyerasında debütünü Zaqatala klubu ilə 16 fevral 2018-ci ildə Qaradağ Lökbatan klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Azərbaycan Birinci Liqası görüşündə Zaqatala rəqibinə 1-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Karyera statistikası

### Klub
 

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Azərbaycan Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
*
Atom vaxtı

**Atom vaxtı** — Yer geoidində vaxtın düzgün keçidinə əsaslanan yüksək dəqiqliyə malik zaman standartıdır. Bu Yerli vaxtın prinsipal reallaşmasıdır(dövrü zolaq sabiti istisna olmaqla). Eyni zamanda bu vaxt bütün Yer səthi üzərində Ümumdünya vaxtı üçün əsasdır.

## Kvars saatı
Çoxsaylı müşahidələrlə müəyyən olunmuşdur ki, Yerin öz oxu ətrafında fırlanması bərabərsürətli deyil. Bu səbəbdən orta Günəş vaxtı da bərabərsürətlə axmır. Bəzi astronomik məsələlərin həlli üçün isə yüksək dəqiqliklə bərabərsürətlə axan vaxt sistemi tələb olunur. Bu məqsədlə kvars saatlarından istifadə olunur. Bu saatlarda kvars lövhə yüksək gərginlikli dəyişən cərəyanla sabit yüksək tezliklə rəqs etdirilir. Sonra xüsusi qurğu ilə yüksək tezlikli rəqslər kiçik tezlikli sabit rəqslərə çevrilir və bu rəqslər saatın əqrəbinə ötürülərək saniyə impusları yaradır. Kvars saatları ilə vaxtı 10−6 saniyə dəqiqliklə ölçmək olur.

## Atom saniyəsi
Bəzi elmi-texniki məsələlərin həlli vaxtın 10−8 saniyə dəqiqliyi ilə ölçülməsini tələb edir. Bunun üçün sezium <sup>133</sup>Cs izotopunun əsas səviyyəsinin ifrat incə yarım səviyyələri arasında rezonans keçidə uyğun gələn tezliyin tərs qiyməti *atom saniyəsi* qəbul edilir. Bu bir saniyədə 9192631770 rəqsə uyğun gəlir və ona əsaslanan vaxta atom vaxtı deyilir. Atom saniyəsi 1967-ci ildə beynəlxalq sistemdə vaxt vahidi kimi qəbul olunmuşdur. Vaxt sisteminin sezium etalonu bir çox astronomiya və meteorologiya mərkəzlərində saxlanılır. Astronomiya vaxtı ilə atom vaxtı arasındakı fərq çox kiçikdir. Bu fərqi nəzərə almaq üçün hər il dekabrın 31-də, bəzi illərdə dekabrın 31-də və iyunun 30-da günün axırında astronomik vaxt hesabına \pm1 saniyə düzəliş edilir və bununla Yerin öz oxu ətrafında fırlanmasının bərabərsürətli olmaması nəzərə alınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xarofit yosunlar

**** () — bitki sinfi.

Vegetativ və ya cinsi yolla çoxalırlar. Bir çox formaların karbonat hopmuş dişi cinsi hüceyrələri fossil halında mühafizə olunub qalır və "xara tufları" və ya "xarasit" süxurları əmələ gətirir. Xarofit yosunlar şirin su hövzələrində, dayaz laqunlarda geniş pöhrəliklər əmələ gətirir. Gec silur — müasir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xalkostibit

**Xalkostibit** — mineral.

## Haqqında
Xalkostibit - rombik. Kristalları lövhəvi, vərəqvari. İkiləşmə {104} üzrə. Ayrılma {001} üzrə mükəmməl, {100} və {010} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqat: sıx, yelpikvari. Rəngi qur­ğu­şunu-bozdan dəmiri-qarayadək (bəzən əl­van oksidləşmə rəng çalarları). Cizgisi qara. Parıltısı metallik. Sərtliyi 3-4. Xüsusi çəkisi 4,8-5,0. Bornit, cemsonit, fales filizləri və b. ilə birlikdə hidrotermal yataqlarda.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Honkonq 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Honkonq]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** dağ xizəyi idman növündə bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır.

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri

### Xizək idmanı növləri
#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları "B" kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Honkonq "A" kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Arabella Ina məxsusdur. Ölkə birinci dəfədir ki, bu idçan növündə təmsil olunacaqdır.

;Qadınlar

## İstinadlar

## Mənbə
* Honkonq millisi 
* Honkonq Milli Olimpiya Komitəsi
Ağcaqayın şirəsi

thumb|Kəsilmiş köklərdən alınan ağcaqayın şirəsi
** Ağcaqayın şirəsi**  — köklərin təzyiqi altında ağcaqayın budaqlarından və kəsilmiş gövdələrdən axan maye. XX əsrin ortalarında SSRİ-də keyfiyyətli içki kimi geniş istifadə olunan ağcaqayın şirəsinin tərkibində B6, B2 vitaminləri vardır.

Şirə axını baharda başlanır və tumurcuqların ilk çiçəklənməsinə qədər davam edir. Adətən ağcqayından gündə 2-3 litr şirə alınır. Böyük bir ağcaqayın ağacı gün ərzində yeddi və daha çox litr şirə verə bilər. Ağacların tələf olmaması üçün gənc ağaclardan meyvə şirəsi qəbul etmək məsləhət görülmür.

## Şirənin tərkibi
* Şirənin sıxlığı — 1,0007-1,0046 q/ml.
* Quru kütlənin çəkisi — 0,7-4,6 q/l.
* külün çəkisi — 0,3-0,7 mq/l.
* ümumi şəkərin miqdarı — 0,5-2,3 % (0,43—1,13 %). 
* tərkibindəki orqanik (üzvi) kütlənin, efir yağı, vitaminlər, saponinlər, betulol və s. vardır.

## Regionlar üzrə ənənə
Ağcaqayın şirəsi Rusiya Federasiyası (),  Latviya (), Estoniya (), Finlandiya (), Litva (), Belarus (), Polşa (), Ukrayna (), Fransa, Şotlandiya, Norveç, İsveç və Şimali Avropanın əksər regionlarının ənənəvi içkisidir.

## Ağcaqayın şirəsi incəsənətdə
* Sovet şairi Stepan Şipaçyov "Ağcqayın şirəsi" () adlı povest yazmışdır.
* "Dünya oğlu" (, 1971) filmində "Ağcqayın şirəsi" () mahnısı oxunmuşdur.
* "Rezidentin səhvi" (, 1968)  "Ağcqayın şirəsi" () mahnısı oxunmuşdur.

## Ədəbiyyat
* *Марков А. В.* Добывание берёзового сока. — М.: КОИЗ, 1943. — 31 с.
* *Орлов И. И.* Берёзовый сок / И. И. Орлов, В. П. Рябчук. — М.: Лес. пром-сть, 1982. — 56 с.

## Xarici keçidlər

* Подоить березку. 
* Берёзовые слёзы России. Почему в нашей стране погибает древнейший промысел, способный приносить немалую прибыль? 
* Пасока — Лесная энциклопедия: В 2-х т., т.2/Гл.ред. Воробьев Г. И.; Ред.кол.: Анучин Н. А., Атрохин В. Г., Виноградов В. Н. и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1986.-631 с., ил. 
* Способы добычи и рецепты использования берёзового сока. 

## İstinadlar
Sheni Gulistvis

**Sheni Gulistvis** (; ) — Gürcüstanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

İriao qrupu "Sheni Gulistvis" mahnısı ilə Gürcüstanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmişdir. Mahnı Gürcüstanın müsabiqədəki ilk bütünlüklə gürcü dilində səslənən mahnısı olmuşdur. Gürcü musiqisi ilə caz musiqisinin ahəng təşkil etdiyi mahnının musiqisi İriao qrupunun üzvü Davit Malazonia, sözləri isə İrina Sanikidzeyə aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abbasqulu Abbaszadə

**Abbasqulu Abbaszadə** (tam adı: *Abbasqulu Ağabala oğlu Abbaszadə*; ) — Azərbaycan fiziki, fizika-riyaziyyat elmlər doktoru (1953), professor (1953), Rusiya Pedaqoji EA-nın (1957) və SSRİ Pedaqoji EA-nın üzvü (1968).

## Həyatı

Abbasqulu Abbaszadə 1906-cı ildə aprel ayının 10-da Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərində bənna ailəsində anadan olub. 1916-cı ildə ailəsi ilə birlikdə Təbrizdən Bakı şəhərinə gəlib. O, əvvəlcə birinci dərəcəli məktəbi, sonra isə N.Nərimanov adına Sənaye Texnikumunu bitirib. 1926-cı ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetini, 1930-cu ildə isə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirib. Abbasqulu Abbaszadə universiteti bitirdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Təhsil İnstitutunun aspiranturasına daxil olub.

## Fəaliyyəti
Abbasqulu Abbaszadə tələbə olarkən əmək fəaliyyətinə başlayıb. Müxtəlif orta və orta ixtisas təhsili müəssisələrində müəllim kimi fəaliyyət göstərib. O, 1923–33-cü illərdə fizika-riyaziyyat müəllimi olaraq çalışıb. Abbaszadə müəllimılik fəaliyyəti ilə yanaşı, elmi-tədqiqat işləri də aparıb. O, 1931-1933-cü illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Fizika kafedrasında assistent işləyib.

O, 1938–1969-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində Eksperimental və nəzəri fizika kafedrasının müdiri, 1939–1957-ci illərdə Fizika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı, 1957–1962-ci illərdə isə elmi işlər üzrə prorektor vəzifələrində çalışıb. Eyni zamanda 1932–1949-cu illərdə SSRİ EA-nın Azərbaycan filialında və Azərbaycan EA-nın Fizika və Riyaziyyat İnstitutunda fəaliyyət göstərib. 1957–1962-ci illərdə "Politexnik təlim" və 1962–1969-cu illərdə "Fizika və riyaziyyat tədrisi" jurnallarının redaktoru olub. 

Abbasqulu Abbaszadə 1955–1969-cu illərdə Azərbaycan EA-nın Molekulyar Fizika Problemləri üzrə Şurasının sədri, 1957–1969-cu illərdə Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin Fizikanın tədrisi metodikası bölməsinin sədri, 1958–1969-cu illərdə isə SSRİ Pedaqoji EA-nın Proqram Metodikası Komissiyasının üzvü olub. 

Abbasqulu Abbaszadə 1941-ci ildə namizədlik dissertasiyasını, 1953-cü ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. O, 1957-ci ilin sentyabr ayında RSFSR PEA-nın, 1968-ci ildə isə SSRİ PEA-nın müxbir üzvü seçilib. 

## Tədqiqatları
Abbasqulu Abbaszadənin tədqiqatları mayelərin istilik keçirmə xassələrinə aiddir. Alim molekulyar fizika, termodinamika və fizikanın orta və ali məktəblərdə tədrisi metodikasını təkmilləşdirib. Mayelər fizikası sahəsində fundamental tədqiqatlar aparıb, elmə mühüm yeniliklər gətirib, elmi məktəb yaradıb.

Professor 200-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən 20 kitab, metodik vəsait və monoqrafiyanın müəllifidir. Onun bilavasitə iştirakı və rəhbərliyi ilə 100-ə yaxın elmlər namizədi (indiki fəlsəfə doktoru) və doktoru hazırlanıb ki, onların 60-a yaxını alimin özünün aspirant və dissertantı olub. Professor Abbasqulu Abbaszadə alim-fizik, alim-metodist və elm təşkilatçısı kimi tanınıb.

## Ölümü
Abbasqulu Abbaszadə 1969-cu il fevral ayının 18-də Bakı şəhərində vəfat edib.

## Mükafatları
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni;

## Həmçinin bax
* Namiq Cəlilov
* Elmira Kərimova

## İstinadlar
Mamaraqan

**Mamaraqan** və ya **Namarrqon** (avstral. narm-arr-gon) – Avstraliya aborigenlərinin mifologiyasında ildırım ruhu. O qara buludun üzərində hərəkət edir, insan və ağaclara ildırım atır. Bu ruh Arnem-Lend bölgəsində yağış mövsümünün əvvəlində, yəni oktyabrdan noyabradək dövrdə yaranan tufanlara görə məsuliyyət daşıyır. Gölməçələrdə yaşayır.

## İzahı
Mamaraqanın qədim təsvirlərini Arnem-Lendin bir çox sıldırım qayalarının üzərində, o cümlədən Kakadu milli parkının Anbanqbanq-Billabonq gölünün yaxınlığında yerləşən qalereyada tapmaq olar.

Ruhun başı, cinsiyyət orqanları və biğları bir-birinə birləşir. Başında və dirsəklərində cüt daş çəkiclər sallanır, daha iki çəkic dizlərinə bərkidilib. Bu çəkicləri bir-birinə vurduqda şimşək yaranır.

Mamaraqanın bədəni Leyxqardt çəritkəsinə (Petasida ephippigera) bənzəyir. Bu çəritkələrin özləri Mamaraqanın arvadı Barrincdən (Barrinj) doğulan uşaqları sayılır. Sanki "atalarını qarşılamağa çıxan" Leyxqardt çəritkələrinin mövsümi peyda olması təqvimə malik olmayan aborigenlərə güclü Şimali Avstraliya ildırımları dönəminin gəldiyi haqda siqnal verirdi. Bu səbəbdən də aborigenlər ildırımın dağıdıcı zərbələrindən qorunmaq üçün vaxt itirmədən etibarlı sığınacaq axtarışına çıxırdılar.

## İstinad
* Peter Prevos "Levels of meaning in Aboriginal art"
Rebus Teatrı

**Rebus Teatrı** — Bakıda fəaliyyət göstərən peşəkar müstəqil  teatr.

## Tarixi
Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən Rebus Teatrı Ceyhun Dadaşov, Elnur İsmayılov və Əli Əlizadə tərfindən 2015-ci ildə "Rebus Theatre Company" adı ilə yaradılmışdır. Hal-Hazırda "Rebus teatrı" kimi fəaliyyət göstərir.

Teatrın ilk tamaşası olan "Tesserakt" 2015-ci il avqust ayının 14-də, İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərində keçirilmiş "Təbrizim IV Beynəlxalq Keçə Festivalın"nda oynanılmışdır. Tamaşanın rejissoru Ceyhun Dadaşov. Rollarda: Elnur İsmayılov, Əli Əlizadə, Nurlan Rüstəmov və Ceyhun Dadaşov

## Repertuarı
* Ceyhun Dadaşov "Tesserakt"
* Nargilə Qəribova "Ürək planetinin sakinləri" (Kurt Hörtenhuberin əsərlərinin motivi əsasında - uşaq tamaşası) 
* Uilyam Şekspir - "Hamlet-X" (psixo-plastik qrotesk)
* Ceyhun Dadaşov - "Mən və Mən"
*Ceyhun Dadaşov - "Onlar hələ də gülürlər" (böyüklər üçün klounada)

## Uğurları
: 2015, 13 – 16 avqust - "Təbrizim IV Beynəlxalq küçə festivalı",
: 2015, 27 sentyabr – 01 oktyabr – "Marivan meydan teatrı festivalın", 
: 2016, 23 – 28 noyabr – "21-ci Ankara Uluslararası tiyatro festivalı".
:2018,  - "Təbrizim VI Beynəlxalq küçə festivalı",

## Kollektivi
Ceyhun Dadaşov, Elnur İsmayılov, Əli Əlizadə, Younes Valipour, Natavan Abbaslı, Əli Novruz, Pərviz Abdullayev.

## Xarici keçidlər
* Yeni_yaranan_Rebus_teatr_truppasinin_novbeti_uguru 
* Türkiyə səfərindən qayıtdı 
* /Mehshur-hamlet-eseri-rebus-teatrinin-teqdimatinda 
* /Rebus teatrının rejissoru Moskvada yay məktəbində oldu 
* /Təbriz festivalı 
* /Артисты из Азербайджана на фестивале в Иране  

## Videolar
* "Tesserakt" - tamaşa
* "Ürək planetinin sakinləri" - tamaşa
* "Hamlet-X" - tamaşa
* "Mən və Mən" - tamaşa
* Rebus teatrın kollektivi - Gəlin Danışaq - ARB TV
* Rebus" Teatrı - premyeraya hazırlıq - CBC TV Azerbaijan
Yay təəssüratları üzərində qış xatirələri

**Yay təəssüratları üzərində qış xatirələri** () — Dahi rus yazıçısı Fyodor Dostoyevskinin 1862-ci ildə Avropa səyahəti əsnasındakı təəssüratlarını qələmə aldığı xüsusi qeydlərdən ibarət kitabıdır. İlk dəfə "**Vremya**" adlı jurnalda məqalə şəklində nəşr olunan bu qeydlər, daha sonra 1863-cü ildə kitablaşdırılmışdır.
Tietanlar kimyası

**Tietanlar** – başqa sözlə trimetilsulfid molekulunda bir kükürd saxlayan dördüzvlü heterotsiklik birləşmələr sinfinə mənsubdur.

## Tətbiqi
Tietan molekulundakı karbon atomları sp3-hibrid halındadır. Onlar müxtəlif kükürdüzvi birləşmələrin alınmasında, bəzi törəmələri isə sürtkü yağlarına əlavə olunan aşqar kimi tətbiq edilir.

## Tietanların sintezi
Tietanların sintezi və onların xassələrinin tədqiqi yalnız 60-cı illərdən sonrakı dövrü əhatə edir. Məhz 60-cı illərdən başlayaraq tietanlar kimyası tədqiqatçıların diqqət mərkəzində olub. Tietanları sintez etmək üçün yeni üsullar işlənib hazırlanmış və onların tətbiq sahələri müəyyənləşdirilmişdir. Tietanların alınmasının ən qədim və əsas üsulu dihalogenidlərin natrium, kalium sulfid və ya hidrosulfidlər ilə qarşılıqlı reaksiyasına əsaslanır.

## Tietanların əsas istiqamətləri
* Tibbi məqsədlər üçün dərman maddələri kimi istifadə edilə bilərlər.
* Kənd təsərrüfatında tietan törəməsi ziyanvericilərə qarşı işlədilən kimyəvi maddələrin alınmasında aralıq məhsul kimi işlədilir.
* Boruları və şüşə qabları əvəzedən materialların alınmasında geniş istifadə edilir.
* Tietan törəmələri transmissiya yağlarının yeyilmə, siyrilmə xassələrini yaxşılaşdırır, eyni zamanda neft məhsullarının oksidləşməyə qarşı davamlılığını artıran inhibitorlardır.

## Mənbə
* Karuo N., Anemi Y. Facile synthesis of Cyclic Sulfides. Chem. and Pharm. Bull., 1985, V 33, № 11, P. 5048–5052.
* Аллахвердиев М.А. Акперов Н.А., Фарзалиев В. М. 3-арилокситиетаны в качестве присадок к смазочным маслам. Нефтихимия, 1988, Т. 28, № 2, с. 251–256
Rıçal-su

**Rıçal-su** - xloridli-hirdokarbonatlı müalicəvi mineral süfrə suyudur. Suyun mənbəyi Cənubi Dağıstan dağlarıdır. Suyun hündürlüyü 1120 m Çnal Xiv rayonu kəndi yaxınlığındadır. Suyu 1862-ci ildən istehsal olunur.

## Rıçal-su
Rıçal çayı özü mənbəyini bu sudan götürür. Çay Dağıstanın [Xiv rayonu] rayonunun mərkəzindən keçir. Çayın eni 25-50 m, dərinliyi isə 1,75 m-dir. Çayın ətrafı meşə ilə örtülmüşdür. Suyun mənbəyində sahəsi 500 ha olan təbii [qoruq mövcuddur. Burada diametri 200-250 km-də heç bir yaşayış yoxdur.

## Tarixi
Rıçal-suyun XVIII əsrin ortalarından məşhurlaşmağa başladı. Xüsusilə Dağıstan, Gürcüstan və Azərbaycanda məşhurdur. 1860-cı ildə su haqqında ilk dəfə qəzetdə məqalə yazılmışdır. Suyun tərkibini A.Qriqoryev və  A.Ştakmanom tərəfindən 1897-ci ildə öyrənilmişdir. Yerli xalq inanir ki, b su qüvvət, daxili rahatlıq və sakitlik verir.
## Kimyəvi tərkibi
Qafqazda 286 dənə mineral su mövcuddur. Ən mürəkkəb kimyəvi təkibə malik olanı Rıçal sudur. Onun əsas tərkibi hidrokarbonat-xlorid-natrium təşkil edir. Bu su Rusiya Federasiaysında da ən yaxşı mineral su kimi tanınır. İnsan orqanizmini mikroorqanizmlərlə zənginləşdirir. 
**anionlar**, mq/dm3
* Sulfat: < 25
* Xlor: 450—550
* Yod: 0,3 — 0,6
* Hidrokarbonat: 2500 — 3000
**kationlar**, mq/dm3
* Kalsium: < 25
* Maqnezium: < 25
* Natrium + Kalium: 1200—1450
Ümumi minerallığı — 4,0—5,0 q/l.
## Müalicə əhəmiyyəti
Bu suyun aşağıdakı xəstəlikləri müalicə etmək olur: qastrit, kolit, pankreatit, mədə xəstəlikləri, sümük, obezite, diabetin mülayim formaları, viral hepatitdən qalıcı təsirlər, yod çatışmazlığı. İnsan orqanimzi üçün mikro və makroelementləri (yod, ftor, kalium və s.) ilə zənginləşdirir. 
## Xarici keçid
* Rəsmi səhifəsi
## Həmçinin bax
* Mineral su
Balıq südü

**Balıq südü** — ərzaqdır. İlk dəfə Çilidə peyda olubdu. Onu suya töküb həll edib içmək olar.

## İstehsalı
Balıq südünü Santiyaqoda balıq sənayesində istehsal olunur. Onlar zavodda balıq südününü toz variantda istehsal edirlər. Məhsul balıq iyi vermir. Çilidə deyillər ki, balıq südünü iri buynuzlu mal-qaranın qidalanmasında istifadə etmək olar. Buna görə 1970-ci ildən başlayaraq Çilidə bu sahədə yeni dövr başlayır. Həmçinin dondurma və pendir istehsalında istifadə edilir.

## Həmçinin bax
* Balıqlar

## İstinad
Sukuma viki

Şərqi Afrikanın Tanzaniya, Keniya və digər kimi ölkələrdə çox məşhurdur. O həmçinin Şahilli də adlanır. Çox zaman yaşıl rəngdə olur. Bu içki tərəvəzlərdən hazırlanır. Bu regionda hər zaman tərəvəz olduğu üçün işkini işmək olur.   
## Tərkibi

Bu içkinin qrup kimi adı "Akephala" (yunanca "başsız") adlanır. Bu içkinin dadı bir az kələm dadı verir. Duzluluq üçün orta səviyyədə həssasdır. 
## Yetişdirilməsi və saxlanması
Bitki yarpaqları qalın olur ancaq bununla bərabər çox yeməli yarpaqlardır. Ticarət məqsədilə becərilir. Onları bir il soyuduc soyuq vəziyyətdə saxlamaq mümkündür. Bitkinin yarpaqlarını çox böyüməmiş yığmaq lazımdır. Çox gözəl ətrə malik bitkidir. Braziliya və Portuqaliyada yetişdirilir.
## Mətbəxdə istifadəsi
Sumuka viki 2000 il əvvəldən hazırlanmağa başlanılıb. İlk dəfə Qədim Yunanıstanda hazırlanıb. Hal-hazırda Konqo, Uqanda, Tanzaniya və Keniyada (Şərqi Afrika ölkələri) bu içki çox içilir. 
Bu içkini balıq, toyuq, mal və qoyun əti ilə birlikdə içilir. Təzə sumuka viki 10 gün ərzində soyuducuda (1&nbsp;°C) temperaturda, >95%-dən yuxarı rütubətlikdə saxlamaq olar.

## İstinad
Mandazi

**Mandazi** həmçinin "Şahili Kokos Doghut" (Şahili: *Mandazi, Maandazi*) — bu yemək Şahili sahillərində kərf edilib. Afrika böyük gölü ətrafında Şahili xalqının mətbəxinin əsas yeməyidir.

## Xarakteri
Mandazi dougnats ilə bir-birinə çox oxşayır. Yeməyin hazırlanmasında müxtəlif inqredentlərdən istifadə edilir. Ancaq əsasən az şirin olur. Serviz edilən zaman soyuq həmçinin buz şəkildə verilməlidir. Adətən oval və yumru şəkildə olur.

## Hazırlanması

Mandazi xəmir yeməyidir. Onu yağda bişirillər. Mandazinin tərkibinə su, şəkər, düyü, maya və süd əlavə edilir. Kokos südü az miqdarda yemeəyə əlavə olunur. Əgər kokos südü çox əlavə edilərsə, onda onun dadı "mahamri" və "mamri"yə oxşuyur. Yeməyə az miqdarda fıstıq, badam və o cümlədən də ədviyyat da qatılır. Soyuq vəziyyətdə yemək serviz edilir. Adətən səhər və axşam yeyilir. Onu çay və ya qəhvə ilə o cümlədən də meyvə şirəsi ilə birlikdə yeyilir.

## İstinadlar
Sanya İliç

**Aleksandar "Sanya" İliç** (; ) — Serbiya musiqiçisi və bəstəkarı. O, 1998-ci ildə Balkanika qrupunu yaratmışdır. İliç məhz Balkanika qrupu ilə birlikdə "Nova deca" mahnısı ilə Serbiyanı 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Bioqrafiya
İliç 27 mart 1951-ci ildə Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının tərkibində olan Serbiyada, Belqrad şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası bəstəkar, qardaşı Draqan isə Generacija 5 qrupunda musiqiçi olaraq fəaliyyət göstərir. İliç serbiyalı aktrisa və model Zlata Petkoviç ilə ailə həyatı qurmuşdur. Petkoviç 2012-ci ildə vəfat etmişdir. Onların 1984-cü ildə anadan olan bir övladları var.

İliç musiqi karyerasına hələ 12 yaşında ikən başlamışdır. O, serbiyalı müğənni Draqan Lakoviçə mahnı yazmışdır. 16 yaşında İliç "Baj baj baj" mahnısını bəstələmiş və həmin mahnı ilə Bisera Veletanliç *Jugovizija 1976* mahnı yarışmasında iştirak edərək, üçüncü yerə layiq görülmüşdür. O, Belqrad universitetinin arxitektura fakültəsində təhsil almışdır. İliç öz musiqi karyerasını 70-ci illərdə davam etdirmiş, Vragolani və San kimi qruplarla birlikdə səhnə almışdır. O, daha sonra Serbiyanın Srvena Zvezda FK futbol komandasının himnini yazmışdır. 1982-ci ildə İliçin bəstələdiyi "Halo, Halo" mahnısı ilə Aska Yuqoslaviyanı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. Daha sonra onun yazdığı "Princeza" mahnısı Yuqoslaviyanın 1984 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün milli seçim turunda iştirak etmiş, lakin təmsilçi olaraq seçilməmişdir.

1998-ci ildə Sanya İliç Balkanika qrupunu yaratmışdır. Qrup ilk konsertini 2000-ci ildə təşkil etmişdir.

2018-ci ilin əvvəlində Sanya İliçin Balkanika qrupu ilə birlikdə "Nova deca" mahnısı ilə Serbiyanın RTS telekanalının 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edəcəyi təsdiqlənmişdir. Fevral ayında baş tutan yarışmada Balkanika qrupu səsvermədə rəqiblərini məğlub edərək, qalib gəlmiş və "Nova deca" mahnısı ilə Serbiyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır.

Uzun sürən hazırlıqlardan sonra Sanya İliç və Balkanika 10 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 3-cü səhnə almışdır. Nəticədə Serbiya 117 xalla 9-cu yeri tutaraq, finalı yüksələ bilmişdir. 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı final mərhələsində mahnılarını bir daha ifa edən Sanya İliç və Balkanika finalda 113 xal toplayaraq, 19-cu yeri tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kaçumbari

**Kaçumbari** — Afrika Böyük Gölləri regiona məxsus yeməkdir.

## İnqredentlər
Pomidor
Soğan
Bibər

## Yayılması
Keniya, Tanzaniya, Ruanda, Uqanda, Burundi və Cənubi Afrika ölkələrindən Malavi və Konqoda yayılmışdır. Latın Amerika ölkələrindən bu yemək yayılıb burda ancaq onu salatla birlikdə yeyilir.

## Adı
Şahilidə bu yemək "Koşumbri" və ya "Kaçumber" adlanır.

## Xarici keçid
* Hazırlanması qaydası 

## Həmçinin bax
* Salatlar

## İstinad
Tənsuqnameyi-Elxani

**Tənsuqnameyi-Elxani** Əsər *“Cəvahirnamə”* adıyla daha çox şöhrət tapmışdır. Tusi “Cəvahirnamə” əsərində qiymətli minerallar haqqında geniş məlumat vermiş, onların xüsusiyyətlərini, təsvirini və hətta müalicəvi əhəmiyyətlərini də göstərmişdir.

Hülakü sultanına həsr olunmuş “Tənsuqnameyi-Elxani” əsəri 28 fəsildən ibarətdir. Tusi burada qiymətli daşlardan və onların xüsusiyyətlərindən bəhs etmişdir.

Mətn məcmuədə yerləşir və 17 b – 31 b vərəqlərini əhatə edir. Mətn tamdır və sarımtıl rəngli Şərq istehsalı olan qalın vərəqdə, iri nəstəliq xəttilə yazılmışdır.

Başlıqlar və yarımbaşlıqlar qırmızı mürəkkəblə qeyd edilmişdir. Bütün əsər boyu səhifələrin kənarlarında qırmızı mürəkkəblə katib qeydləri verilmişdir. Əsərdə həm müasir nömrələmə üsulu (paqinasiya), həm də kustod üsullu nömrələnmədən istifadə edilmişdir.

Əsərin cildi sərt kartondan ibarətdir. Cildin üzərində qəhvəyi rəngli dəri çəkilmişdir. Üz və arxa tərəfinə medalyon basılmışdır. Yazılma tarixi h. 1267 / m. 1850-ci ilə təsadüf edir. Ölçüsü 21 x 15 sm.-dir.

Əsər AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda M – 66 / 11601 şifrəsi ilə saxlanılır.

## Ədəbiyyat
"Azərbaycan Multidissiplinar əlyazması: Xəzinədən incilər" kitabı
Balkanika

**Balkanika** () – 1998-ci ildə Sanya İliç tərəfindən yaradılmış folk musiqi qrupu. Balkanika qrupu "Nova deca" mahnısı ilə Serbiyanı Portuqaliyanın Lissabon şəhərində keçiriləcək 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi təmsil etmişdir.

Qrupun rəhbəri Sanya İliçin söylədiyinə görə qrupun əsas məqsədi Serb orta əsrlər və Bizans musiqi ənənələrini qorumaq, canlandırmaq və modernləşdirməkdir.

## Heyət
* Vokalistlər: Nevena Stamenkoviç, Danitsa Krstiç, Mariya Byelanoviç, Mladen Lukiç və Nemanya Koyiç
* Zərb musiqi alətlərində: Aleksandar Raduloviç və Milan Yeyina
* Gitaraçılar: Branimir Markoviç və Neboyşa Nedelykoviç
* Fleytada: Lyubomir Dimitriyeviç

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maleva

**Maleva** - bambuk bitkisindən hazırlanan quru yeməklər siyahısına daxildir. Bambuk ağacı Elgon dağı ətrafında Uqandanın şərqində təbii sürətdə bitir.

## Mənşəyi
Maleva Şərqi Uqandanın Buqisi regionunda ilk dəfə hazırlanmağa başladı. Yeməyəin original variantına fıstıq və Hind küncütü əlavə edilir. Bugisu regionunda əsasən bu yeməyi toy və ziyafətlərdə verilir. 
## İnqredientlər
* Maleva
* Su
* Duz
* Fıstıq şirniyyatı
## Hazırlanması

Maleva hazırlanmaq üçün təmiz su qaynadılır, onun üzərinə balaca və orta vəziyyətdə yarpaqlar doğranmış yarpaqlar əlavə edilir. Qaynanmış suya duzda əlavə olunur. Malevanın sousuna Maniok, matoka, şirin kartof, düyü və s. qatılır.
## İstinad
Nova deca (Balkanika mahnısı)

**Nova deca** (, ) — Serbiyanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Sanya İliç və Balkanika qrupu "Nova deca" mahnısı ilə Serbiyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmişdir. Mahnı Sanya İliç, Tanya İliç və Danitsa Kristayiç tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kaçupa

**Kaçupa** ( portuqalca [kɐˈʃupɐ], Cape Verdean Creole, Badiu: *Kachupa*) - Qərbi Afrikada yerləşən Kape Verde adalarında yayılmış məşhur yeməkdir.

## Tərkibi
Qarğıdalı, paxla, şirin kartof, toyuq və ya mal ətindən (sosiska, mal, toyuq və qoyun ətindən kolbasa) istifadə edilir. Qərbi Afrika ölkələrinin milli yeməyidir. Şərqi Afrika ölkələrində bu yeməyin başqa növü hazırlanır. 

## Başqa
Quanta musiqi regionunda bu yeməyin başqa növü hazırlanır. 
## Ədəbiyyat
* Mark Zanger, (2001), *The American ethnic cookbook for students*, ABC-CLIO
* Pierre Sorgial, "La table cap-verdienne" ("Capeverdean table")', *Guide des îles du Cap-Vert*, Karthala, Paris, 1995, p. 49-50  (in French)
* Jeanne, Jacob, Ashkenazi, Michael: *The World Cookbook: The Greatest Recipes from Around the Globe*. ABC-CLIO, 2014, p. 234. 
## İstinad
Eqq-noq içkisi

**Eqq-noq** ()-Şirin içkidir.

## Haqqında
Kənd yumurtasının süd ilə qarışığından alınır. ABŞ, Kanada, Cənubi, Mərkəzi Amerika və Avropa ölkələrində geniş yayılıb. Milli bayram içkisi sayılır. Eqq-noqun vətəni Şotlandiyadır.

## Tərkibi
Eqq-noqun sadə tərkibi:
* yumurta
* şəkər tozu
* süd və ya qaymaq
* alkoqol (rom, visnki, brendi bu ancaq alkoqollu növünə əlavə edilir)
* ədviyyatlar (darçın, hind qozu və s)

## Həmçinin bax
* Qoqul-moqol
* Alkoqollu içkilər

## İstinadlar
# Andrew F. Smith, *The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America*, Oxford University Press, 2. Auflage Dezember 2004, Artikel *Eggnog*, S. 423 f., 
# Hochspringen↑ ''The History of Eggnog''
Advokat (içki)

**Аdvokat** (*Advocat*, *Advocaat*, *Advokaat*) — əlvan sarı holland pendirli-yumurtalı likor, üzüm və eqq-noqun qarışığından (yumurta sarısı, şəkər tozu və süd), hamar qarışıqlıdır. Avstriyada istehsal olunur.

## Tarixi

Fərziyyələrə görə advokat ilk dəfə Braziliyada hazırlanıb. Yerli hindlilər bu qarışığı bal, spirt, avakado meyvəsinin (adını da buradan almaqdadır.) Portuqal kolonistlər içkinin hazırlanmasını öyrənsələr də onu Köhnə dünyaya apara bilməmişlər. Bununla da Advokadın orijinal reseptinin əsası qoyuldu. Belə ki, bu zaman Amerika perseyasını yumurtanın sarısı ilə əvəz etdilər və ona brendi ilə şəkər tozu qatdılar. Alınan bu içki hindlilərin hazırladıqları içkiyə çox oxşayırdı.Advokatın tutumu 14-20%-dir.Advokatı müxtəlif kokteyllər ilə qatırlar, çünki o elə qatıdır ki, onu qaşıqla qoyurlar. Onu bəzən layma soku ilə, süd ilə müxtəlif likorlarla qatırdılar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Amerika perseyası
Kotlet

**Kotlet** () — yağda qızardılmış ət tikələrindən, əsasən dairəvi şəkildə hazırlanan yemək növü. Ən məşhur növü Kiyev kotletidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kiyev kotleti
* Təbriz kotleti
* Kroket
Kiyev kotleti

**Kiyev kotleti** () — yağda qızardılmış toyuq filesindən, əsasən dairəvi şəkildə hazırlanan kotlet növü.

## Ərzaqlar
* toyuğun döş əti — 2 ədəd
* kərə yağı — 40 qr.
* sarımsaq, şüyüd, duz
* yumurta −2 ədəd
* suxarı qızartma üçün
* bitki yağı

## Hazırlanması
Yumşaq kərə yağı doğranmış sarımsaq, şüyüd və duzla qarışdırılır. Kiçik uzunsov formada içliklər hazırlayırıq və soyuducuda dondururuq.

Toyuğun döş əti yuyulur, dərisi çıxarılır və əti sümükdən ayrılır. Toyuğun iki döş ətindən 4 kiev kotleti hazırlamaq olar.

Toyuq filesi mətbəx çəkiciylə döyülür və arasına əvvəlcədən dondurulmuş yağ bükülür. Hazır kotletlər yumurtaya sonra suxarıya, yenə yumurtaya və sonra suxarıya bulanaraq 7–8 dəqiqə ərzində frityurda bişirilir.

Frityur əvəzinə dərin tava və bitki yağından istifadə etmək olar.

## Həmçinin bax
* Kotlet
* Kroket
* Bifşteks
* Şnitsel
* Tefteli
* Falafel

## Xarici keçidlər
* Kotlet | Axtarış | Kayzen
* Видео приготовления котлет по-киевски
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Xızlevudit

**Xızlevudit -** mineral, Ni3S2

## Haqqında
Xızlevudit — triqonal. Ayrılması romboedr üzrə. Aqreqat dənəvər. Rəngi sarımtıl-bürüncü. Parıltısı metallik. Sərtliyi 4. Xüsusi çəkisi 5,82. Maqnitlidir. Serpentinitlərdə və peridoditlərdə pürüzlər; pentlandit, maqnetit, xalkopiritlə bitişmələr, bəzən avaruitlə assosiasiya əmələ gətirir.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679
Sbiten

**Sbiten** (*сби́тень*) Qədim şərqi slavyan içkisi olub, su, bal və müalicəvi otlardan ibarətdir.Soyuqdəyməyə qarşı isidici funksiyası olduğundan qış aylarında ən çox içilir.Soyuq stiben isə isti yay aylarında və hamamdan çıxan zaman zaman içilir.

## Etimologiyası

Sbiten öz mənasını qarışdıqmaq feylindən götürür.Belə ki, iki müxtəlif qabda hazırlanır. Birində balı əridirlər, o birində isə otları. Hazır olandan sonra onları qarışdırırlar. Onun tərkibi (alkoqollu və alkoqolsuz) və onun hazırlanması (2 və daha çox qabda) reseptdən asılı olaraq dəyişir. Alkoqollu içkinin tutumu 4-7 %, alkoqolsuz içkinin isə 1% olur.

## Tarixi

1803-1804-cü illərdə Rusiya İmperiyasının ənənələri haqqında olan məlumatlara əsasən çay yaranana kimi sbiten yeganə isti içki hesab edilirdi. Onu samovarlarda hazırlayırdılar. Belə ki, samovorlar ölkənin müxtəlif yerlərində yerləşdirilmişdir. Belə ki, evlərin divarlarında açılmış pəncərələr əsas idi. Bir çox ədviyyatlar ona qatılırdı. Adaçayı, dəfnə yarpağı, istiot və s. Ən qədim resept XVI əsrə aid idi. Sbitenə olan maraq Oktyabr inqilabından sonra azaldı.1990-cı illərdə yenidən onun yayılması üçün işlər görülməyə başladı.

## Hazırlanması
Sbitenin hazırlanmasının bir neçə növü və texnologiyası mövcuddur. Əsas əvəzolunmaz inqridiyent baldır. Onun hazırlanması həm sadə həm də bişmə növü var ki, o bir az çətin hesab edilir.

## Həmçinin bax
* Advokat 
* Eqq-noq içkisi

## İstinadlar
* *Шанский Н. М., Боброва Т. А.* Сбитень // Школьный этимологический словарь русского языка. Происхождение слов. — М.: Дрофа, 2004. — .
* Сбитень // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Qroq

thumb|right|250px|Qroq
**Qroq** ()-isti alkoqollu içkidir. Romu xatırladan bu içkidə su və şəkər tozu qarışığı da var. Bəzən isti çay kimi də istifadə edilir.

## Etimologiyası
thumb|right|250px
İçkinin adı Britaniyanın vitse-admiralı Edvard Vernona (Edward Vernon; 1684—1757)- «Олд Грог» (Old Grog) adından gəlir. O zamanlarda Britaniya Krallığının gəmi heyətinə hər gün 80% -lı rom verilirdi (təqribən 280 millilitr) buda onların öz davranışlarını aparmasında və içkili matroslar arasında davalara səbəb olurdu. Admiral Vernon  matroslar arası alkoqulluğu azaltmaq üçün romu yalnız su qatılaraq verilməsini əmr etdi ki, bundan belə rom su və ya limon soku ilə qarışılaraq verilməyə başladı.Bu matrosların ağız dadına uyğun olmadı. Belə ki, bu qarışıqda romun faizi azalmışdı. Onu rom 3 suda və ya qroq adlandırmağa başladılar.

## Haqqında
thumb|right|250px
Bu içkinin müasir çeşidlərinə müxtəlif qarışıqlar da əlavə edirlər. (darçın, mixək və s) çox vaxt limon və laym da əlavə edilir. Onu hazırlayan zaman qarışıq qaynayalandan sonra, altı söndürülür, və ona rom (həmçinin konyak və viski də ola bilər) əlavə edilir. Zövqə görə şəkər tozu da əlavə etmək olar.

## Həmçinin bax
* Sbiten 
* Advokat
* Eqq-noq içkisi

## İstinadlar
Kroket

**Kroket** (, dişləmək sözündən) — ət farşı və tərəvəzlərdən hazırlanan silindrik və ya dəyirmi formalı  kulinariya yeməyi. Qızardılmış frityür  (ərinmiş yağ) və ya suxarı da əlavə edilir. Suxaridən kartof püresi ilə birlikdə istifadə olunur. Kroket əsasən, Fransa mətbəxinə aid edilir. Delikates və sənayedə istehsal edilən fastfud kimi dünya şöhrəti qazanmışdır.

## Həmçinin bax
* Kotlet
* Bifşteks
* Şnitsel
* Tefteli
* Falafel

## Xarici keçidlər

* Рецепт голландских крокетов  
* Chicken croquettes recipe 
*The Official James Beard Foundation Blog, Eat this Word: Croquettes