open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amazilia yucatanensis

**Amazilia yucatanensis** — Kolibrilər fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Amazilia yucatanensisin üç yarımnövü var, əsas növ "A. y. yucatanensis", "A. y. chalconota" və "A. y. cerviniventris".

Amazilia yucatanensis 10-11 sm uzunluğunda və 2,9-4,7 qram ağırlığındadır. Erkək fərdlərin dimdiyi çəhrayı-qırmızı rəngdədir və ucu tünddür, dişilərin dimdiyində daha çox tünd rəng var. Əsas növ olan "A. y. yucatanensis" yarımnövünün erkək fərdlərinin üst hissələri metalik tunc-yaşıl rəngdədir, başının üstü daha tünd və solğundur. Quyruq üst örtükləri tunc-yaşıl və darçını-qırmızımtıl rənglərin qarışığıdır. Quyruq lələkləri əsasında kəstan rəngində, uclarında isə metalik tunc rəngdədir. Çənəsi, boğazı və sinəsi parlaq metalik sarımtıl-zümrüd yaşılıdır, qarın hissəsi və quyruqaltı örtükləri isə tünd darçını-qırmızımtıl rəngdədir. Dişi fərdlər erkəklərə bənzəyir, lakin bel və boğaz rəngləri daha az parlaqdır. Mərkəzi quyruq lələkləri əsasən yaşıl-tunc, xarici lələkləri isə əsasən kəstan rəngindədir və yaşıl-tunc kənarları var.
"A. y. chalconota" yarımnövünün üst hissələrində tunc parıltı var, qarın hissəsi və quyruqaltı örtükləri açıq darçını-sarımtıl rəngdədir və tunc və ya tunc-yaşıl ləkələr var. "A. y. cerviniventris" yarımnövü "chalconota" ilə çox oxşardır, lakin üst hissələrində daha az tunc rəng var.

Amazilia yucatanensis çox geniş çiçəkli bitkilərdən, kollardan və ağaclardan nektar ilə qidalanır, o cümlədən borucuqlu olmayan çiçəklərdən. Nektar alarkən oturmaq əvəzinə havada asılı qalır. Çox territorialdır, qidalanma yerlərini, o cümlədən şəkərli su qidalandırıcılarını digər kolibrilərdən və bəzi həşəratlardan qoruyur. Nektarla yanaşı, həşəratlarla da qidalanır, onları havada tutur və ya bitkilərdən toplayır.

## Qorunma statusu
"Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı" (IUCN) Amazilia yucatanensisi "Az riskli" kimi qiymətləndirib. Bu növün çox geniş yayılma sahəsi var və populyasiya ölçüsü məlum olmasa da, 1980-ci illərdən bəri artmaqda davam edir. Ona qarşı təhlükələr müəyyən edilməyib. Yayılma sahəsinin böyük hissəsində təbii yaşayış mühiti kənd təsərrüfatı, otlaq və insan yaşayışı üçün dəyişdirilmişdir. Lakin "torpaq təmizləmənin bu kolibrilərə təsiri sənədləşdirilməyib".
## Qalereya

File:Buff-bellied Hummingbird Tex.jpg|Texasda çəkilmiş Amazilia yucatanensis
File:MonographTrochi5Goul 0108.jpg| 1861-ci ildə təsvir edilmiş Amazilia yucatanensis 


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Perissocephalus tricolor

**Perissocephalus tricolor** (*Kapuçin quşu* və ya *danaquşu*) — "Cotingidae" fəsiləsinə aid olan iri, ötücü quş növü. Bu növ, "Perissocephalus" cinsində tək növ olaraq təsnif edilir. Cənubi Amerikanın şimal-şərqində, Amazon çayının şimalında və Riu-Neqrunun şərqində (Kolumbiya, Venesuela, Braziliya və Qvianada) rütubətli meşələrdə (əsasən 600 metrdən aşağı, lakin 1400 metrə qədər) yaşayır.

## Təsvir

"Perissocephalus tricolor" iri və möhkəm bədən quruluşuna malik bir altötücü quşdur və nisbətən ağır bir dimdiyi var. Yetkin fərdlərin çəkisi 340-420 qram (12-15 unsiya) arasında dəyişir və uzunluğu təxminən 40 santimetr (16 düym) olur. Bu, Amazon və uzun-dəvəli çətirquşlarından sonra ən iri altötücü quşdur – hətta dişi kapuçin quşları orta hesabla hər hansı bir dişi çətirquşundan daha böyükdür. Lələkləri ümumilikdə zəngin qəhvəyi rəngdədir, qarın və quyruqaltı örtükləri narıncıya çalır, uçuş lələkləri və qısa quyruğu isə qara rəngdədir. Ən diqqətçəkən xüsusiyyəti, demək olar ki, leşyeyən quşlara bənzəyən çılpaq başıdır ki, bu da mat mavi dəri ilə örtülüdür. Cavan fərdlər yetkinlərə bənzəyir, lakin başlarında bir qədər tüklü lələklər olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Scytalopus caracae

**Scytalopus caracae** (*Karakas tapakulosu*) — "Rhinocryptidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Venesuelaya endemikdir.

## Taksonomiya və sistematika

"Scytalopus caracae" əvvəllər "qəhvəyibelli tapakulo"nun (Scytalopus latebricola) yarımnövü hesab edilirdi, lakin səslənmə fərqlərinə əsasən müstəqil bir növ statusuna yüksəldilmişdir.

## Təsvir

"Scytalopus caracae" 11,5 sm (4,5 düym) uzunluğunda və təxminən 24 qram (0,85 unsiya) ağırlığındadır. Yetkin fərdlərin üst hissələri tünd boz, beli qəhvəyi, boğazı və döşü isə açıq boz rəngdədir. Yan tərəfləri və quyruqaltı hissəsi qəhvəyi rəngdə olub, tünd zolaqlarla örtülüdür. Cavan fərdlərin lələk örtüyü hələ təsvir edilməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Turnix olivii

**Turnix olivii** — Üçbarmaqlar fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Turnix olivii bildirçinlərin ən böyüyü və ehtimal ki, ən nadir növüdür.

Turnix oliviinin uzunluğu 18-23 sm, çəkisi isə adətən 110 qramdan çoxdur. Quyruğu və qanadları qısadır. Beli şabalıdı rəngdədir. Başının yanları şabalıdı rənglə işarələnmişdir, ümumilikdə sadə boz başa malikdir, döşü isə sarımtıl rəngdədir. Dişi fərdlərin cəlb edici (və ya gurultulu) çağırışı ooom-oom-oom şəklindədir və 20 dəfəyə qədər təkrarlana bilər. Notlar əvvəlcə demək olar ki, eşidilməzdir, sonra tədricən daha yüksək, daha qısa və daha uzaqdan eşidiləcək qədər güclü olur. Erkəklər isə dərin və sürətli chu-chu-chu fit səsi ilə cavab verir. Təhlükə zamanı digər çağırışlar, o cümlədən gug-gug-gug, yumşaq chirp-chirp-chirp və səsli kwaare-kwaare səsləri də eşidilə bilər.

Bu quşlar düzənlik, sahilə yaxın otlaqları və ya meşəlikləri üstün tutur. 400 metr yüksəkliyə qədər hər hansı bir yüksəklikdə tapıla bilər. Hesabatlar bu növün "Melaleuca", "Acacia", "Alphitonia" və "Tristania" ağaclarından ibarət otlu meşələrdən asılı olduğunu göstərir. Onlar bəzi hallarda 1 metr hündürlüyə qədər olan sıx kolluqlu ərazilərdə görülmüşdür, lakin demək olar ki, kolluq örtüyü olmayan qayalıq ərazilərdə də görülə bilər.

Turnix olivii çox az insan görür, çünki onun yayılma sahəsi çox kiçikdir və görünüşü olduqca gizlidir. Turnix olivii adətən yaxşı kamuflyaj olunduqları ərazilərdə gəzir və ya qaçır, demək olar ki, heç vaxt yerə qədər tərpənmirlər. Onlar adətən yerli hərəkətlər edirlər, ehtimal ki, bu, mövsümi yaşayış mühiti dəyişikliklərinə cavab olaraq baş verir.

Onların qidalanması haqqında məlumat azdır, lakin (digər bildirçinlər kimi) ehtimal ki, həşəratlar və toxumlarla qidalanırlar, qum isə həzmə kömək edir.

Çoxalma mövsümü yanvardan marta qədər davam edir. Yuva ot və yarpaqlarla örtülmüş yan girişi olan dayaz bir çökəklikdir. Adətən yuva, otların, alçaq kolluqların və ya tüklü bitkilərin arxasında yaxşı gizlədilir. İki ilə dörd (adətən 3) yumurta qoyulur. Yumurtalar ağ rənglidir və şabalıdı, mavi-boz və ya qara xallarla örtülüdür. İnkubasiya müddəti məlum deyil, lakin erkəyin bütün inkubasiya və bala qayğısını öz üzərinə götürdüyü güman edilir. Balalar tez inkişaf edir və yuvadan tez çıxırlar.

## Qorunma statusu
"Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı"na (IUCN) görə Turnix olivii nəsli kəsilmək təhlükəsində olan bir növdür və populyasiyası təxminən 500 fərddən ibarətdir. Tarixi yayılma sahəsi 2.070 km²-dir. Onlar əvvəlki yayılma sahələrinin böyük hissəsindən yox olmuşdur, ehtimal ki, bu, qismən mal-qaranın həddindən artıq otarılması, yanğın rejimləri ilə uyğunsuzlaşan ərazilər və insan məskunlaşması üçün ümumi yaşayış mühitinin təmizlənməsi ilə əlaqədardır.

2018-2022-ci illər arasında bu növ üçün həyata keçirilən hədəflənmiş araşdırmalar heç bir fərd tapmamışdır, baxmayaraq ki, regionda dörd digər düymə bildirçin növü aşkar edilmişdir. Bu, 1920-ci illərdən bəri, sarıdöş düymə bildirçi ilə bağlı bəzi hesabatların əlaqəli taksonların səhv müəyyən edilməsi ola biləcəyini göstərir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Upucerthia validirostris

**Upucerthia validirostris** — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Upucerthia validirostrisin üç yarımnövü var, nominal yarımnöv "U. v. validirostris" (Burmeister, 1861), "U. v. saturata" (Carriker, 1933) və "U. v. jelskii "(Cabanis, 1874). 2013-cü il nəşrindən əvvəl, Upucerthia validirostris əlavə bir yarımnöv aid edilirdi və "U. v. jelskii" "düz döşlü" torpaq sürünəni kimi ayrı bir növ, "U. v. saturata" isə onun yarımnövü hesab edilirdi.  Bəzi müəlliflər əlavə tədqiqatın lazım olduğunu irəli sürürlər.

Upucerthia validirostris 17 ilə 21 sm uzunluğunda və 30 ilə 45 q ağırlığındadır. Uzun və güclü əyilmiş dimdiyə malik, orta ölçülü bir torpaq sürünənidir. Cinslərin lələk örtükləri eynidir. Nominal yarımnövün yetkinlərinin solğun qəhvəyi-ağ rəngli qaşları var. Tacı, boynu, beli, sağrısı və quyruq üstü örtükləri tutqun qəhvəyi-boz rəngdədir. Quyruğu mərkəzi lələklərdən xarici lələklərə doğru artan miqdarda qırmızımtıl rənglə tünd qəhvəyidir. Qanadları əsasən bel ilə eyni qəhvəyi-boz rəngdədir, lakin birincilərin bazasında çoxlu qırmızımtıl rəng var. Boğazı qəhvəyi ləkələrlə boz-ağ, yuxarı döşü qəhvəyi pulcuqlu görünüşlü boz-ağ, aşağı döşü, qarnı və quyruq altı örtükləri düz açıq qəhvəyidir.

Upucerthia validirostris "U. v. jelskii" yarımnövü ən geniş yayılmaya malikdir. Perunun Lima departamentindən cənubda Çilinin Tarapaka bölgəsinə və qərbi Boliviyadan Argentinanın ən şimal-qərbindəki Jujuy əyalətinə qədər, And dağlarında rast gəlinir. "U. v. saturata" mərkəzi Perunun qərbi And dağlarında, Ankaş və Pasko departamentləri arasında rast gəlinir. Qəhvəyi döşlü torpaq sürünəni puna otlaqlarında və quraq dağlıq kolluqlarında yaşayır.

Upucerthia validirostris bütün arealı boyunca il boyu məskunlaşmışdır. O, yetkin və sürfəli oynaqayaqlılarla qidalanır. Adətən tək-tək, bəzən də cütlük halında, yerdə yoxlayır və ondan yem toplayır.

Upucerthia validirostris noyabr və mart ayları arasında bəzi regional fərqlərlə çoxalır. Monogam olduğu güman edilir. Torpaq yamacında bir yuva qazmasının sonunda və bəzən qayalardakı yarıqlarda bir kamerada yuva qurur. Yuva kamerasını otlarla örtür. Yumurta sayı ikidir. İnkubasiya dövrü, uçma müddəti və valideyn qayğısının təfərrüatları məlum deyil.

## Qorunma statusu
"Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı" (IUCN) Upucerthia validirostrisi "Ən Az Narahatlıq Doğuran" kimi qiymətləndirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lophura bulweri

**Lophura bulweri** — Qırqovullar fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Lophura bulweri Cənub-Şərqi Asiyada geniş yayılmış və Borneo meşələrinə endemikdir. Lophura bulweri "Galliformes" dəstəsinə və "Phasianidae" fəsiləsinə aiddir. Cins adı olan "Lophura" yunanca "lophos" sözündən götürülmüşdür və "təpə", "kəkilli" və ya "püskül" mənasını verir. Növ adı olan "bulweri" isə 1871–1875-ci illərdə Labuan qubernatoru olan Ser Henri Ernest Qaskoyn Bulverin şərəfinə verilmişdir. O, tip nümunəsini "Britaniya Muzeyi"nə təqdim etmişdir.

Lophura bulweri cinsi dimorfizmə malikdir. Erkəklərin ümumi uzunluğu təxminən 80 santimetr (31 düym) olur və qara lələklərə, tünd qırmızı sinəyə, qırmızı ayaqlara, uzun və əyilmiş ağ lələklərdən ibarət təmiz ağ quyruğa, parlaq mavi üz dərisinə və başının yanlarını örtən iki lələyə malikdir. Dişilərin ümumi uzunluğu təxminən 55 santimetr (22 düym) olur və ümumilikdə boz-qəhvəyi rəngdə, qırmızı ayaqlı və mavi üz dərisinə malikdir.

Lophura bulweri Borneo adasına endemikdir. Növ qorunan ərazilərdə (məsələn, Şərqi Kalimantanda yerləşən Kayan Mentarang Milli Parkı) yerli miqyasda çoxsaylı olsa da, digər ərazilərdə nadir hallarda rast gəlinir. Bu quş təpəlik və aşağı dağlıq tropik meşələrdə yaşayır və əsasən yüksək dağlıq yağış meşələrini üstün tutur. 300 metr (980 fut) altındakı aşağı ərazilərə nadir hallarda enir. Qidalanması əsasən meyvələr, qurdlar və həşəratlardan ibarətdir.

## Qorunma statusu
Lophura bulweri "IUCN"in "Təhlükə Altında Olan Növlərin Qırmızı Siyahısı"nda "Zəif" kimi qeydə alınmışdır. Bunun əsas səbəbləri kommersial meşəçilik və meşə yanğınları nəticəsində yaşayış mühitinin itməsi və parçalanmasıdır. Yerli ovçuluq da bu quşların populyasiyasının azalmasına səbəb olur.

Bu növ çox nadir hallarda zooparklarda saxlanılır, çünki cütləşmə problemləri ilə üzləşir. Bu növü saxlayan yeganə qərb zooparkları San Dieqo Zooparkı (üç erkək fərd saxlayıb) və San Antonio Zooparkıdır (2000-ci ildə ana-oğul cütlüyü saxlayıb). 2017-ci il məlumatına görə, heç bir zoopark bu quşu sərgiləmir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* BirdLife Species Factsheet
* Bulwer's Pheasant ''(Lophura bulweri)''
Ülvi Məmmədov

**Ülvi Məmmədov** (d. 12 fevral 1999 Sumqayıt, Azərbaycan) — Azərbaycanlı karateçi, Şotokan karate üzrə üzrə dünya və avropa çempionatlarının qalibi və mükafatçısı, 2-ci dan qara kəmər sahibi.

O, dünya çempionatının qalibi , gümüş və bürünc medalçısı, Avropa çempionu, həmçinin dünya və Avropa çempionatlarının müxtəlif dərəcəli mükafatçısı olmuşdur. Bununla yanaşı, o, dəfələrlə beynəlxalq turnirlərin qalibi və mükafatçısı, həmçinin Azərbaycan çempionatının çoxqat qalibidir.

## Həyatı
Ülvi  Razim oğlu Məmmədov 10 fevral 1999-cu ildə Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlıq illərindən idmana maraq göstərmiş, xüsusilə də döyüş növlərinə meyil etmişdir. Erkən yaşlarından karate ilə məşğul olmağa başlamışdır. Gənc yaşlarından beynəlxalq turnirlərdə çıxış edərək uğurlar qazanmış, Azərbaycanı təmsil etmişdir.

## Karyerası

2019-cu ildə Makedoniyada keçirilən Avropa çempionatında böyüklər arasında bürünc medala sahib olub.

2021-ci ilin oktyabrında Polşanın Katovis şəhərində 30-dan çox ölkənin iştirakı ilə keçirilən fudokan karate-do üzrə 25-ci Avropa çempionatında böyüklər arasında bürünc medala sahib olub.

2021-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində 29 ölkənin iştirakı ilə keçirilən dünya çempionatında böyüklər arasında gümüş medala sahib olub.

2022-ci ildə Qırğızıstanda Asiya çempionatında böyüklər arasında gümüş medala sahib olub.

2022-ci ildə Çexiyanın Pardubitse şəhərində Dünya Şotokan Federasiyasının (WSF) təşkilatçılığı ilə keçirilən 12-ci dünya çempionatında böyüklər arasında 84 kiloqram çəki dərəcəsində keçirdiyi 4 döyüşün hamısını qələbə ilə başa vuraraq, dünya çempionu olub.

2023-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində Dünya Şotokan Karate  Birliyinin (SKDUN) təşkilatçılığı ilə keçirilən Dünya çempionatında böyüklər arasında 84 kiloqram çəki dərəcəsində bürünc sahib olub.

2023-cü ilin aprelində Bolqarıstanın Kranevo şəhərində Dünya və Avropa Şotokan Federasiyasının (WSF/ESF) təşkilatçılığı ilə keçirilən 13-cü Avropa çempionatında 84 kiloqram çəki dərəcəsində keçirdiyi dörd döyüşün hamısını qələbə ilə başa vurub. O finala gedən yolda Rumıniya, Gürcüstan və Çex təmsilçisindən üstün olub. Finalda yerli bolqar idmançı ilə qarşılaşan Azərbaycan təmsilçisi görüşdən qalib ayrılaraq Avropa çempionu titulunu qazanıb.

2023-cü ilin iyununda Gürcüstanın Batumi şəhərində keçirilən karate üzrə açıq beynəlxalq turnirdə 84 kiloqram çəki dərəcəsində keçirdiyi iki döyüşün hər birini qələbə ilə başa vuraraq qalib olub. O, qələbəsini Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimova həsr edib.

2025-ci ildə Rumıniyanın Tarqu Mureş şəhərində keçirilmiş 15-ci Avropa Karate Çempionatında gümüş medal qazanıb.

## Mükafatları
Yüksək idman nəticələrinə görə Dünya Fudokan Federasiyası tərəfindən 2022-ci ildə Azərbaycanda “İlin idmançısı” fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ülvi Məmmədov — Flickr səhifəsi
*
Cenis

**Cenis** — ad.

* Cenis Bremner — Kanadanı təmsil edən sinxron üzgüçü.
* Cenis Qeyts — yoqa mütəxəssisi.
* Cenis Coplin — amerikalı musiqiçi.
Myzomela cardinalis

**Myzomela cardinalis** — "Meliphagidae" fəsiləsinə aid olan bir balqabaq quşu növü.
Bu quş, erkək fərdlərin qırmızı rənginə görə belə adlandırılmışdır.

## Yayılması və yaşayış yeri

Amerikan Samoası, Yeni Kaledoniya, Samoa, Solomon adaları və Vanuatuda tapılır. Təbii yaşayış mühiti subtropik və ya tropik rütubətli düzənlik meşələri ilə subtropik və ya tropik manqrov meşələridir. Bu quş, bağlar kimi çiçəkli əraziləri tez-tez ziyarət edir.

## Təsvir

Kiçik və fəal bir quşdur, uzunluğu təxminən 13 sm (5,1 düym) olur. Erkək fərdlərin rəngi qırmızı və qara, dişilər isə boz-zeytun rəngdədir, bəzən qırmızı başlıq və ya qırmızı başa malik ola bilər. Uzun və əyri dimdiyi, xüsusilə çiçəklərin nektarına çatmaq üçün uyğunlaşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Quelea cardinalis

**Quelea cardinalis** (*Kardinal kveleası*) — "Ploceidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü.

## Təsvir

"Quelea cardinalis" kiçik (təxminən 10 santimetr və ya 3,9 düym uzunluğunda) sərçəyə bənzər bir quşdur, qısa və qalın qara dimdiyi var və koloniyalarda çoxalır. Çoxalma dövründə erkək fərdin başı və döşü qırmızı rəngdədir, lakin zolaqlı boynuna qədər uzanmır. Dişi fərdin üzü sarımtıl, qaş zolaqları və boğazı sarıdır. Erkək fərdin çoxalma dövründən kənar lələk rəngi dişiyə bənzəyir, lakin başında bir qədər qırmızı rəng qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dendropicos fuscescens

**Dendropicos fuscescens** (*Kardinal ağacdələni*) — Afrika qitəsinin Sahara altı bölgəsində geniş yayılmış və tez-tez rast gəlinən bir quş növü. Bu növ, sıx meşələrdən tutmuş tikanlı kolluqlara qədər müxtəlif yaşayış mühitlərində rast gəlinir. Olduqca səsli bir quşdur və çağırış səsləri ilə asanlıqla tanınır. Erkək və dişi fərdlər, baş naxışları ilə fərqlənir.

## Təsvir

Bu, çox kiçik bir ağacdələn növüdür. Uzunluğu 14-15 sm (5,5-5,9 düym) arasında dəyişir və bədən quruluşu tipik bir ağacdələni quruluşuna malikdir. Bel lələkləri mat zeytun rəngindədir və açıq rəngli nöqtə və zolaqlarla işarələnmişdir. Alt hissələri ağ rəngdədir və qara zolaqlarla örtülüdür. Quyruqaltı lələkləri qəhvəyi rəngdədir. Ağ boğaz və üz hissəsi qəşəng qara yanaq zolağı ilə ayrılır və alın hissəsi zeytun-qəhvəyi rəngdədir. Digər ağacdələnləri kimi, baş naxışı yaş və cinsdən asılı olaraq dəyişir. Erkək fərdlərin arxa tacı və ensəsi qırmızı, dişilərin isə arxa tacı tünd, ensəsi qara rəngdədir. Cavan erkəklərin arxa tacı qırmızı, ensəsi qara rəngdədir. Kiçik kəkili həyəcan zamanı qalxır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Furnarius longirostris

**Furnarius longirostris** (*Karib hornerosu*) — "Furnariidae" fəsiləsinin "Furnariinae" yarımfəsiləsinə aid olan bir quş növü. Kolumbiya və Venesuelada rast gəlinir.

## Təsvir

"Furnarius longirostris" 17-19 sm uzunluğundadır. Orta ölçülü bir hornerodur, uzun və bir qədər əyri dimdiyi var. Yarımnövlər bir-birindən az fərqlənir və erkək və dişi fərdlərin lələk rəngi eynidir. Yetkin fərdlərin geniş ağ superciliumu, göz arxasında dar qəhvəyi-boz zolaq, qonur qulaq örtükləri və qonur-qırmızı malar sahəsi var. Baş təpəsi bozdur. Beli, beli, qanad və quyruqüstü örtükləri parlaq narıncı-qırmızı rəngdədir. Quyruğu şabalıdı rəngdədir. Uçuş lələkləri qaradır və qırmızı zolaq var. Boğazı ağdır, qalan alt hissələri isə zəngin darçını rəngdədir. Gözləri tünd qəhvəyi, üst çənəsi əsasən tünd, alt çənəsi açıq rəngdədir, ayaqları və dırnaqları açıq çəhrayıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ficedula luzoniensis

**Ficedula luzoniensis** — Milçəkqapanlar fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Ficedula luzoniensis Filippinə endemik bir quş növüdür. "eBird" bu quşu belə təsvir edir: "*Dağ meşələrinin alt qatlarında yaşayan kiçik bir quş, uzun müddət hərəkətsiz oturur. Üst hissələri kül rəngindədir, quyruq altı və qarnı ağ rəngdədir, döşü və boğazı narıncı rəngdədir, çənəsi bir qədər daha açıq rəngdədir. Əksər yarımnövlərin qısa və incə ağ qaş xətti var. Mugimaki milçəkqapanına bənzəyir, lakin qara əvəzinə çəhrayı ayaqlara malikdir və qanadlarında ağ işarələr yoxdur. Mahnısı sadə, çox yüksək səslə çıxarılan bir fit səsidir*."

## Yarımnövləri
Ficedula luzoniensisin səkkiz yarımnövü məlumdur:
* "F. l. luzoniensis" — Luzon və Mindoroda rast gəlinir.
* "F. l. calayensis" — Kalayan adasında rast gəlinir.
* "F. l. rara" — Palavanda rast gəlinir.
* "F. l. nigrorum" — Panay və Negrosda rast gəlinir.
* "F. l. daggayana" — Misamis Orientalda rast gəlinir.
* "F. l. montigena" — Kitanglad və Apo dağlarında rast gəlinir.
* "F. l. malindangensis" — Malindang dağında rast gəlinir.
* "F. l. matutumensis" — Matutum dağında rast gəlinir.

## Davranışı
Əsasən kiçik həşəratlarla, həmçinin bəzi meyvələrlə qidalanır. Əksər vaxt tək-tək tapılır, lakin çoxalma mövsümündə cütlər halında görülür. Bu növ sakit şəkildə meşə kənarlarında və açıq ərazilərdə aşağı səviyyədə qidalanır, tez-tez yerdə həşərat ovlayarkən görülür. Çoxalma vəziyyətində olan quşlar yanvar-iyun aylarında böyümüş cinsiyyət orqanları ilə toplanmışdır. Cavan quşlar may-iyun aylarında müşahidə edilmişdir. Çoxalma vərdişləri haqqında başqa məlumat yoxdur.

Təbii yaşayış mühiti əsasən dəniz səviyyəsindən 1000 metr yüksəklikdə yerləşən tropik dağ meşələridir. "F. l. calayensis" yarımnövü demək olar ki, məlum deyil və istisna təşkil edir, çünki Kalayan adasının ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən cəmi 500 metr yüksəklikdədir.
## Qorunma statusu
"Beynəlxalq Təbiətin Mühafizəsi Birliyi" (IUCN) bu quşu "ən az narahatlıq doğuran" kimi qiymətləndirib, çünki hələ də yayılma sahəsi boyunca geniş yayılmışdır. Lakin Filippin ərazisində davam edən meşə qırılması səbəbindən populyasiyanın azalmaqda olduğu güman edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* del Hoyo, J.; Elliott, A.; Christie, D. 2006. Handbook of the Birds of the World, vol. 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions, Barcelona, Spain.

## Xarici keçidlər
Progne dominicensis

**Progne dominicensis** (*Karib qaranquşu*) və ya "*ağqarın qaranquş*" — Böyük ölçülü bir qaranquş növü.

## Təsvir

Yetkin Karib qaranquşları 18,5 sm uzunluğunda, çəngəlli quyruğu və nisbətən geniş qanadları olan quşlardır və çəkisi 40 qramdır. Yetkin erkək fərdlər parlaq mavi-qara rəngdədir və ağ alt hissələrə malikdir. Dişi və cavan fərdlər erkəklərdən daha solğundur, boz-qəhvəyi döş və yan hissələri, ağ alt hissələri var.

## Yayılması

Bu növ Karib hövzəsində, Kubadan və Isla de la Juventud istisna olmaqla, çoxalır. Bu ərazilərdə onun yerini yaxın qohumu olan "Kuba qaranquşu" (P. cryptoleuca) tutur. Karib qaranquşu həmçinin "Sinaloa qaranquşu" (P. sinaloae) ilə də yaxından qohumdur və əvvəllər bu növlər eyni növ kimi qəbul edilirdi. Mərkəzi və Cənubi Amerikanın materik hissəsindən də müşahidə qeydləri var və quşların əksəriyyəti Cənubi Amerika materikinə miqrasiya edir. 9 may 1895-ci ildə Florida ştatının Ki-Vest şəhərində bir fərd qeydə alınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Picumnus cinnamomeus

**Picumnus cinnamomeus** (*Şabalıdı pikulet*) — Picidae fəsiləsinin "Picumninae" yarımfəsiləsinə aid bir quş növü. Kolumbiya və Venesuelada rast gəlinir.

## Təsvir

"Picumnus cinnamomeus" 9-10 sm uzunluğundadır. Nominativ yarımnöv olan "P. c. cinnamomeus"un erkək fərdlərinin alın hissəsi açıq krem rənglidir, başının üst hissəsi sarı uclu lələklərlə qara, boynunun arxa hissəsi isə ağ uclu lələklərlə qaradır. Bədəninin qalan hissəsi tünd qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir, bel və qarın hissələri bir qədər daha açıq rəngdədir. Qanadları tünd qəhvəyi olub, lələklərinin kənarları və ucları darçını-qırmızımtıl rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lonchura atricapilla

**Lonchura atricapilla** (*Şabalıdı munia*) və ya "*qarabaş munia*" — Kiçik ölçülü, sərçəkimilər qrupuna aid bir quş növü.

## Təsvir

Kiçik ölçülü, cinsləri oxşar, yarımnövlər rəng intensivliyinə görə bir qədər fərqlənir. "jagori" yarımnövündə başın tamamı, döş, qarın mərkəzi və quyruqaltı örtükləri qara rəngdədir; bel, qanad və qarın yanları şabalıdı rəngdədir, alt hissələrdə daha parlaq, qanadlarda isə daha solğundur; quyruqüstü örtüklər tünd qırmızı-qəhvəyi, alt hissələr isə açıq sarıdır. Dimdik gümüşü-boz, gözlər şabalıdı rəngdə, ayaqlar isə bozdur.

## Yaşayış yeri

Şabalıdı munia kiçik, qrup halında yaşayan bir quşdur və əsasən taxıl və digər toxumlarla qidalanır. Açıq çəmənliklər və əkin sahələrini tez-tez ziyarət edir. Yuva kolluq və ya hündür otlar arasında yerləşən böyük günbəzşəkilli ot quruluşudur və içərisinə 4-7 ağ yumurta qoyulur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Leptotila jamaicensis

**Leptotila jamaicensis** (*Karib göyərçini*) — "Columbidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü.

## Təsvir

Karib göyərçini 29-33 sm (11-13 düym) uzunluğunda və 117-190 qram (4,1-6,7 unsiya) ağırlığındadır. Nominativ yarımnövün erkək fərdinin ağ alın, üz və boğazı; boz arxa tacı və parlaq bənövşəyi ensəsi var. Boynun yanları və beli çəhrayı-qırmızı rəngdədir və parlaq yaşıl və ya bənövşəyi parıltıya malikdir. Alt hissələri tamamilə ağdır. Üst hissələri zeytun-qəhvəyi rəngdədir və qatlanmış qanadın qabağında ağ zolaq görünür. Quyruğun daxili lələkləri boz-qəhvəyi, xarici lələkləri isə qara rəngdədir və ağ ucları var. Gözləri ağ və ya ağ rəngdədir və qırmızı halqalıdır, ətrafında çılpaq mat bənövşəyi dəri var. Ayaqları və pəncələri qırmızıdır. Dişi fərdlər erkəklərə bənzəyir, lakin daha az parlaq iridesensiyaya malikdir. Cavan fərdlər yetkinlərə bənzəyir, lakin daha solğundur və bir çox lələklərin qırmızı kənarları var.
"L. j. collaris" yarımnövü nominativ yarımnövə bənzəyir, lakin orta hesabla daha kiçikdir. "L. j. gaumeri" nominativdən bir qədər kiçikdir; üst hissələrinin zeytun rəngi daha tünd, döş hissəsi çəhrayı rəngdədir və iridesensiya daha az parlaqdır. "L. j. neoxena" isə ölçü və rəng baxımından nominativ və "L. j. gaumeri" arasında aralıq mövqedədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Emberiza rutila

**Emberiza rutila** (*Şabalıdı vələmir quşu*) — "Emberizidae" fəsiləsinə aid olan və Şərqi Palearktikada rast gəlinən, sərçəkimilər qrupuna daxil olan bir quş növü.

## Təsvir

Bu, kifayət qədər kiçik bir vələmir quşudur, uzunluğu 14-15 sm-dir. Quyruğu olduqca qısadır və xarici lələklərində az və ya heç ağ rəng yoxdur. Çoxalma dövründə erkəklərin üst hissələri və başı parlaq şabalıdı-qəhvəyi rəngdədir. Döş və qarın hissəsi sarıdır və yanlarında zolaqlar var. Çoxalma dövrü xaricində erkəklər oxşar görünüşə malikdir, lakin daha solğundur və şabalıdı rəng lələklərin açıq kənarları ilə qismən gizlənir. Dişi fərdlər əsasən tünd qəhvəyi rəngdədir və üst hissələrində tünd zolaqlar var, alt hissələri isə əsasən açıq sarıdır. Bel hissəsi solğun şabalıdı, boğazı isə açıq sarımtıl rəngdədir.
Dəyişkən, yüksək səslə oxunan mahnısını, ağacın aşağı hissəsindəki bir yerdən oxuyur. Çağırışı qısa bir "zick" səsidir və kiçik vələmir quşunun çağırışına bənzəyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rhynchospiza strigiceps

**Rhynchospiza strigiceps** (*Çako sərçəsi*) — Əvvəllər "zolaqlı başlıq sərçəsi" kimi tanınan, "Passerellidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Argentina və Paraqvayda rast gəlinir.

## Təsvir

Çako sərçəsi ayrılmış iki yarımnövdən kiçik olanıdır. Üst hissələri açıq qəhvəyi rəngdədir və tünd zolaqlar, paslı və boz çalarlar var. Alt hissələri açıq boz rəngdədir və yanlarına doğru bu rəng açıq sarıya çalır. Başı boz rəngdədir, təpəsi darçını rəngli zolaqlarla örtülüdür, göz ətrafında açıq rəngli ləkələr və qara bığ zolağı var.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Çako sərçəsi qismən köçəri bir növdür və Paraqvayın cənub mərkəzindən Argentinanın şimal mərkəzinə qədər olan Qran-Çako bölgəsində rast gəlinir. Bu aşağı yüksəklikli biom (1000 metrə qədər) subtropik və tropik quru meşələr və kolluqlarla xarakterizə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
MC Ride

**Stefan Korbin Börnett**, səhnə adı ilə **MC Ride** və ya sadəcə **Ride** () — ABŞ repçisi, mahnı yazarı, şair və təsviri sənət ustası. O, eksperimental hip-hop qrupu olan "Death Grips"in vokalçısıdır.

O, karyerasına 1990-cı illərin sonlarında başlamış, 2010-cu ildə barabançı Zak Hill və klavişli alət ifaçısı Endi Morin ilə birlikdə "Death Grips" qrupunu yaratmışdır. Qrup daxilində fəaliyyəti zamanı aqressiv rep ifaçılığı üslubu və kriptik məzmunlu mətnləri ilə diqqət cəlb etmişdir.

## Erkən həyatı
Stefan Korbin Börnett Kaliforniya ştatının Sakramento şəhərində anadan olmuşdur, lakin onun doğum tarixi də daxil olmaqla, həyatının ilk dövrləri haqqında məlumatlar qeyri-müəyyəndir. O, Virciniya ştatının Hempton şəhərində yerləşən Hempton Universitetində təsviri incəsənət ixtisası üzrə təhsil almış, lakin sonradan Swank Daddy səhnə adı altında çıxış edən qardaşı İsaak ilə birgə fəaliyyət göstərmək məqsədilə təhsilini yarımçıq qoymuşdur.

## Şəxsi həyatı
Onun aqressiv rep üslubunun əksinə olaraq, Börnett müsahibələrdə mülayim danışan şəxs təəssüratı yaradır. 2012-ci ildə "Spin" nəşrinə verdiyi müsahibədə o bildirmişdir: "Mən olduqca qapalı bir insanam, dost adlandırdığım çox az insan var. Ümumiyyətlə, mən insanlara qarşı çox inamsızam, mediaya da qarşı həmçinin. Şəxsi həyatımı dünya ilə bölüşməyə heç bir marağım yoxdur. Sıfır." Qrup yoldaşı Zak Hill tərəfindən o, "tərkdünya" və "son dərəcə qapalı" kimi xarakterizə edilmişdir.

Bernettin çoxsaylı döymələri var ki, bunların əksəriyyəti qaranlıq, satanist, okkult və ya şər təsvirlərlə əlaqəlidir. Onun döymə kolleksiyasına qarnında həkk olunmuş "111" daxildir ki, bu da geniş şəkildə antixristin "666" rəqəminə istinad kimi şərh edilir, belə ki, altı rəqəmi ilə əlaqəli ibrani hərfi (vav, ו) bir rəqəminə əhəmiyyətli dərəcədə bənzərdir. Sinəsində nekronomikon qapısının simvolu, milçək təsviri (ehtimal ki, Velzevulu təmsil edir), bir neçə kəllə (o cümlədən qarnında yarımkəllə), İblisin silueti, bir neçə hörümçək və iki pentaqram həkk olunmuşdur. Sol qolunda "Papa Leqba"nın vudu simvolu, biləyində isə aypara və ulduz rəmzləri mövcuddur. Sağ qolunda dairəvi, tərs çevrilmiş üçbucaq içərisində dairə ilə əhatə olunmuş üstəgəl işarəsi; kürəyində isə Mendes keçisi, qarğa və "Ölüm" sözü təsvir edilmişdir.

## Diskoqrafiya
**Death Grips ilə**
* *Exmilitary* (2011)
* *The Money Store* (2012)
* *No Love Deep Web" (2012)
* *Government Plates* (2013)
* *The Powers That B* (2015)
* *Bottomless Pit* (2016)
* *Year of the Snitch* (2018)

*'Fyre ilə*'
* *I* (1998)
* *III* (1999)
* *IV* (1999)
* *VIII* (1999)
* *Fyre X* (2000)
* *XII* (2002)
* *XIII* (2002)
* *XIV'' (2002)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Isabella Lovestory

**İzabella Rodriges Rivera** () — peşəkar fəaliyyətində **Isabella Lovestory** kimi tanınan, Kanadanın Monreal şəhərində yaşayan honduraslı pop və reqqeton müğənnisi. Onun yaradıcılığı perreo-pop janrı çərçivəsində təsnif edilir.

2020-ci ildə Lovestory "*Mariposa*" adlı sinqlının buraxılışı ilə tanınmağa başlamışdır. 2022-ci ildə sənətçi özünün ilk tam formatlı studiya albomunu - "*Amor Hardcore*"u təqdim etmiş, 2025-ci ildə isə ikinci tam formatlı albomu olan "*Vanity*"ni işıq üzünə çıxarmışdır. Lovestory yaradıcılıq fəaliyyəti ərzində Shygirl, Mura Masa və La Goony Chonga kimi bir sıra sənətçilərlə əməkdaşlıq etmişdir.

## Erkən həyatı və təhsili
Isabella Lovestory Honduras Respublikasının paytaxtı Tequsiqalpa şəhərində İzabella Rodriges adı ilə dünyaya gəlmişdir; atası radio aparıcısı olmuşdur. On üç yaşında ailəsi ilə birlikdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Virciniya ştatına köçmüş və bu köçü özü mədəni şok kimi qiymətləndirmişdir. Bir neçə il sonra Monreal şəhərinə köçmüşdür. İncəsənət məktəbinə qəbul olunmuş, lakin məktəbin qaydaları və strukturu onu qane etməmişdir. İlk dəfə 2018-ci ildə pişiyi üçün musiqi yazmağa başlamışdır.

## Fəaliyyəti

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Amor Hardcore* (2022)
* *Vanity* (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Slayyyter

**Ketrin Qreys Qarner** () — peşəkar fəaliyyətində **Slayyyter** təxəllüsü ilə tanınan ABŞ müğənnisi, mahnı yazarı və rep ifaçısı. O, öz karyerasına "SoundCloud" platforması vasitəsilə müstəqil şəkildə mahnılar yaymaqla başlamışdır. Sənətçinin "*Slayyyter*" adlı miksteypinin müstəqil buraxılışı 2019-cu ildə həyata keçirilmişdir. İfaçının ilk studiya albomu olan "*Troubled Paradise*" 2021-ci ilin iyun ayında, ikinci albomu "*Starfucker*" isə 2023-cü ilin sentyabr ayında işıq üzü görmüşdür. Müğənni üç solo konsert turuna əlavə olaraq, Keşa və Tuve Lu ilə birgə qastrol səfərlərində iştirak etmişdir.

## Erkən həyatı
Slayyyter Sent-Lüis şəhərinin ətraf qəsəbəsi olan Kirkvud (Missuri) şəhərindən olub, "demək olar ki, bütün həyatını orada keçirib". O, özəl ibtidai məktəblərdə təhsil alıb və sonradan təhsilini dövlət məktəbində davam etdirib. Məhz həmin məktəbdə ona "ilk dəfə olaraq yüksək səviyyəli musiqi dərsləri təklif edilib".

## Fəaliyyəti

## Şəxsi həyatı
Slayyyter 2018–2019-cu illərdən etibarən Los-Ancelesdə məskunlaşmışdır. O, əvvəllər Missuri ştatının Sent-Lüis şəhərində böyümüşdür. İfaçı moda dizaynına, xüsusilə məşhurların geyim tərzinə və qlamur dəbə böyük maraq göstərir. O, özünü həm vizual sənətçi, həm də musiqi ifaçısı hesab edir və əlavə maraq dairəsi kimi modellik fəaliyyəti ilə də məşğul olur.

Slayyyter açıq şəkildə biseksual olduğunu bəyan etmişdir.

Slayyyter əvvəllər öz əsl adını məxfi saxlamağa çalışmış, pərəstişkarlarını və mətbuatı ailəsindən uzaq tutmaq məqsədilə Catherine Slater təxəllüsündən istifadə etmiş və bu ad mediada onun həqiqi adı kimi istinad edilmişdir.

2019-cu ildə məlum oldu ki, Slayyyter 2012 və 2013-cü illərdə irqi təhqirlər ehtiva edən bir sıra tvitlər paylaşmışdır. O, sonradan həmin tvitlərə görə üzr istəyərək bildirmişdir ki, "Son səkkiz il ərzində xeyli dəyişmiş və inkişaf etmişəm, hazırda olduğum şəxs 15 yaşında olduğum şəxsdən tamamilə fərqlidir. Səkkiz il düşünmək, inkişaf etmək, yetkinləşmək və bir insan olaraq təkmilləşmək üçün kifayət qədər uzun müddətdir. Gənc və ya bu məsələ barədə məlumatsız olmağın bunları əsla bəraət qazandırmadığını anlayıram, lakin insanların dəyişdiyini nəzərə almanızı xahiş edirəm". Nəticə olaraq, Slayyyter CD və vinil satışlarından əldə etdiyi gəlirləri qaradərili trans gənclərə yardım göstərən iki xeyriyyə təşkilatına - Silvia Rivera Hüquq Layihəsi və Qaradərili Trans Səyahət Fonduna (Black Trans Travel Fund) yönləndirmişdir.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Troubled Paradise* (2021)
* *Starfucker* (2023)
* *Worst Girl in America* (2026)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kristof Ferre

**Kristof Ferre** (; ) — Fransa yazıçısı. O,roman, pyes və radio tamaşaçıları müəllifidir. Ferre həm də "Who's Who" jurnalının redaktorudur.
## Həyatı
Kristof Ferre 1963-cü ildə Şatodön şəhərində anadan olub. O, ilk təhsilini Versalda yerləşən Lise de Auç liseyində, sonra isə So şəhərində Hipokan və Kaqnesdəki Lakanal liseyində alıb. Kristof Ferre 21 yaşında ədəbiyyat müəllimi kimi çalışmağa başlayıb.

Kristof Ferre yaradıcılığa erkən yaşlarda başlayıb. O, müasir Fransız ədəbiyyatında psixoloji triller və sirr janrında yazdığı romanlarla tanınır. O, həmçinin dramaturq və jurnalist kimi də fəaliyyət göstərir. Ferrenin əsərləri oxucuları sarsıdan, düşündürən və heyrətləndirən süjet xətləri ilə seçilir.

O, 1995-ci ildə özünün ilk romanı "Şəfqət otağı"nı (Arlea) nəşr etdirdi. Müəllif tərəfindən "France Culture" jurnalı üçün uyğunlaşdırılmış kitab 1999-cu ildə Nensi Hustonla rəqabət apardığı "Qran Prix des Literatures Internationales Radiophoniques" mükafatını qazandı.

2010-cu ilin iyununda o, 11 sentyabr gününə həsr olunmuş "La Photographe" adlı kitabına görə qısametrajlı bədii ədəbiyyat üzrə Fransa Akademiyası Mükafatını aldı.

2010-cu ilin iyulunda mədəniyyət naziri Frederik Mitteran onu İncəsənət və Ədəbiyyat Cəngavəri titulu ilə təltif etdi və şəxsən ona orden təqdim etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Centropus burchellii

**Centropus burchellii** — Quququşukimilər fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Afrikanın cənub-şərqində, Səhraaltı Afrikanın cənub-şərq hissələrində tapılır. Sıx kolluqlar və çalılıqlarla örtülü ərazilərdə, o cümlədən uyğun sahil bölgələrində yaşayır. Zulu dilində isə "umGugwane" və ya "uFukwe" kimi ümumi adlarla tanınır. Bəzən ağqaş kukalının yarımnövü hesab edilir, çünki şimal və qərbdə onun yerini alır. Bu iki taksonun cavan lələkləri və çağırışları demək olar ki, fərqləndirilə bilməz. Növ Britaniyalı təbiətşünası Vilyam Con Burçellin şərəfinə adlandırılmışdır.

Centropus burchelliinin üç yarımnövü məlumdur:
* "Centropus burchellii burchellii" — Cənub-şərqi Botsvana, Esvatini, qərbi Lesoto, cənubi Mozambik və Cənubi Afrika (bütün doqquz əyalət, lakin quru daxili ərazilər istisna olmaqla).
* "Centropus burchellii fasciipygialis" — Limpopo çayının şimalı: cənub-şərqi Zimbabve, mərkəzi və şimali Mozambik, cənubi Malavi (Vifiya yaylasının cənubu) və cənub-şərqi Tanzaniya (Mafia adası daxil olmaqla). 
* "C. b. fasciipygialis" yarımnövünün lələkləri daha kontrastlıdır, başı tamamilə qara, alt hissələri isə daha ağdır. Yetkin fərdlərdə zolaqlı bel və quyruq örtükləri, onu ağqaş kukalından fərqləndirir.

## Davranışı
Bu cənubi Afrika sakininin ümumi növü adətən tək-tək və ya cütlər halında görülür. Onlar meşəliklərdə, bataqlıqlarda, çay kənarlarında və ya sahil kolluqlarında sıx kolluqlar arasında dolaşmağı üstün tuturlar. Adətən görünmədən əvvəl səsi eşidilir. Uçduqda uçuşu ağır olur və növbəti kolluğa uzun bir sürüşmə ilə bitir.

Sentyabr-fevral ayları arasında (cənub yarımkürəsində yay) adətən tikanlı bir ağacda böyük bir yuva qurulur. Adətən dörd ağ yumurta qoyulur və bu yumurtalar 14-18 gün sonra çatlayır. Hər iki valideyn balaları daha üç həftə qidalandırır.

Centropus burchellii yırtıcıdır, sıx kolluqlar arasında gizlənərək həşəratlar (o cümlədən düzqanadlılar), ilbizlər, amfibiyalar (qurbağalar və quru qurbağalar) və sürünənlərlə (o cümlədən kərtənkələlər və buqələmunlar) qidalanır. Digər quşların yuvalarını tez-tez talan edir.

## Qalereya

Centropus burchellii Limpopo South Africa.jpg|
Burchell's Coucal, Centropus burchelli at Borakalalo National Park, South Africa (9838173723).jpg|
Burchell's Coucal (Centropus burchellii) (17331434722).jpg|
Centropus burchellii 5679.jpg|
Centropus burchellii00.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Burchell's coucal Structured guide to the species in southern Africa
Stilpnia cayana

**Stilpnia cayana** — Thraupidae fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Stilpnia cayana şimali Qvianalarda, Venesuelanın böyük hissəsində və Kolumbiyanın şərq-mərkəzində tapılır. Həmçinin Braziliyanın Amazon çayı mənsəbi yaxınlığında, Braziliyanın şərqində, Paraqvayda və şimal-şərqi Argentinada yayılmışdır. Boliviya və Peruda da çox lokal olaraq rast gəlinir. Ağaclar olan demək olar ki, hər yarıaçıq yaşayış mühitində, o cümlədən bağlar, plantasiyalar və parklar kimi insan tərəfindən dəyişdirilmiş ərazilərdə görülə bilər.

Parlaq-sarı tanagerin bir neçə yarımnövü var və iki əsas qrupa bölünür, şimal və qərb "cayana" qrupu və cənub və şərq "flava" qrupu. Marajo adasından olan "huberi" yarımnövü bu iki əsas qrup arasında aralıq mövqedədir. "Cayana" qrupunun erkəkləri narıncı-qırmızımtıl təpə, qara maska və boğaz və sinədə açıq-aydın mavi çalarlı krem rəngli alt hissələrə malikdir. "Flava" qrupunun erkəkləri narıncı-sarımtıl təpə və maskadan başlayaraq boğaz və mərkəzi sinədən qarın ortasına qədər uzanan qara ləkə ilə sarımtıl alt hissələrə malikdir. Hər iki qrupun erkəkləri firuzəyi qanad və quyruq lələklərinə malikdir. Dişi fərdlər erkəklərdən daha solğundur və qara rəng yalnız zəif təyin olunmuş "kölgə" maska şəklindədir.

## Yarımnövləri
* "S. c. fulvescens" (Todd, 1922) – mərkəzi Kolumbiya
* "S. c. cayana" (Linnaeus, 1766) – şərqi Kolumbiya və Venesuela, Qvianalar və şimali Braziliya; həmçinin şərqi Peru, şimali Boliviya və qərb-mərkəzi Braziliya
* "S. c. huberi" (Hellmayr, 1910) – şimal-şərqi Braziliya
* "S. c. flava" (Gmelin, JF, 1789) – şərqi Braziliya
* "S. c. sincipitalis" (Berlepsch, 1907) – şərq-mərkəzi Braziliya
* "S. c. chloroptera" (Vieillot, 1819) – cənub-şərqi Braziliya, Paraqvay və Argentina
* "S. c. margaritae" (Allen, JA, 1891) – cənub-qərbi Braziliya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Burnished-buff Tanager videos on the Internet Bird Collection
*Burnished-buff Tanager photo gallery VIREO Photo-High Res-(male)(golden-yellow crown)
Cursorius rufus

**Cursorius rufus** — Haçaquyruqlar fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Cursorius rufusun adı ingilis təbiətşünası Vilyam Con Burçellin şərəfinə verilmişdir.

Cursorius rufus zərif bir görünüşə və dik bir duruşa malikdir. Mavi-boz arxa təpəsi ilə oxşar növ olan Temminck qaçağanından fərqlənir. Ağ qarın hissəsini ayıran üfüqi qara zolaq və ümumi solğun qırmızımtıl rəngi var. Üzünde ağ üst göz xətləri və qara göz xətləri var, bunlar boynun arxasında ikiqat V forması yaradır. Lələkləri baxımından, ikinci dərəcəli lələkləri əsasən ağ, alt qanadları qara, örtükləri isə qəhvəyi və ya boz rəngdədir. Qaçağanlar üçün tipik olaraq, dimdiyi uzun, aşağı əyilmiş və gözləri kimi tünd rəngdədir. Ayaqları qarın hissəsi kimi xüsusi krem-ağ rəngdədir. Uçuş zamanı ayaqları quyruğunu keçir.

Dişi və erkək fərdlər oxşar görünüşə malikdir, cavan fərdlər isə yetkinlərin qırmızımtıl rəngindən, üz zolaqlarından və boz arxa təpəsindən məhrumdur. Onlar həmçinin qara və bej zolaqlarla örtülüdür. Ümumilikdə, Cursorius rufus kamuflyaj görünüşü ilə ətraf mühitə uyğunlaşır və onu görməyi görməyi çətinləşdirir.

Cursorius rufus əsasən həşəratlarla qidalanır. Uzun dimdiyi ilə yerdə qida axtarır və həşəratları qazır. Bu quş həmçinin qaçaraq ovunu tutur. Tez-tez "Coleoptera" qrupundan, xüsusilə "curculionidae" böcəklərini əsas qida mənbəyi kimi yeyir. Lakin Burchell qaçağanı mövcud olduqda ən çox "Hodotermes mossambicus" termitlərini üstün tutur, bu onun qidasının 50%-dən çoxunu təşkil edə bilər. Demək olar ki, heç vaxt toxumları qida mənbəyi kimi seçmir. İllik yağış tezliyi qida mövcudluğunu və keyfiyyətini təsir edir, bu da Burchell qaçağanının əsas köç səbəbidir.
## Qalereya

Cursorius rufus dist.jpg|Cursorius rufusun yayıldığı ərazi
Cursorius rufus - Etosha 2014.jpg|Cursorius rufus
Burchell's Courser.jpg|Cursorius rufus


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
## Xarici keçidlər

* Burchell's courser in The Atlas of Southern African Birds
* Burchell's courser ''Cursorius rufus'' at The Cornell Lab of Ornithology
* Burchell's courser photo gallery at VIREO
*Burchell's courser photo gallery at eBird
*Burchell's courser Structured guide to the species in southern Africa
Philemon moluccensis

**Philemon moluccensis** — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Philemon moluccensis İndoneziyanın Maluku adalarından olan Buru adasına endemikdir. Onun təbii yaşayış mühiti subtropik və ya tropik rütubətli düzənlik meşələri və subtropik və ya tropik rütubətli dağ meşələridir.

Philemon moluccensis ilk dəfə 1788-ci ildə alman təbiətşünası Yohann Fridrix Qmelin tərəfindən Karl Linneyin "Systema Naturae" əsərinin genişləndirilmiş nəşrində təsvir edilmişdir. Qmelin bu növü Merops cinsinə aid edərək "Merops moluccensis" binominal adını vermişdir. Qmelin təsvirini 1779-cu ildə fransız alim Kont de Bufon tərəfindən təsvir edilmiş "Le Polochion" və 1782-ci ildə ingilis ornitoloq Con Latham tərəfindən təsvir edilmiş "Molucca arıyeyəni" əsasında hazırlamışdır. Latham Londonun Leverian Muzeyinə aid olan nümunəni araşdırmışdır. Philemon moluccensis indi 1816-cı ildə fransız ornitoloq Lui Pyer Viyo tərəfindən təqdim edilmiş Philemon cinsinə aid 18 balqabaqquşu növündən biridir. Bu növ monotipikdir, heç bir yarımnöv tanınmır.
Philemon moluccensis əvvəllər Philemon plumigenis ilə eyni növ hesab edilirdi və "qaraüzlü keşişquşu" adı ilə tanınırdı. Philemon moluccensis görünüş etibarilə Philemon plumigenisdan daha çox Philemon subcorniculatusa bənzəyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Treron aromaticus

**Treron aromaticus** — Göyərçinlər fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Treron aromaticus göyərçini ilk dəfə 1789-cu ildə alman təbiətşünası Yohann Fridrix Qmelin tərəfindən Karl Linneyin "Systema Naturae" əsərinin yenidən işlənmiş və genişləndirilmiş nəşrində rəsmi şəkildə təsvir edilmişdir. Qmelin onu bütün digər göyərçinlərlə birlikdə "Columba" cinsinə daxil etmiş və "Columba aromatica" binominal adını vermişdir. Qmelin təsvirini fransız ornitoloqları Mathurin Jak Brisson və Jorj-Lui Leklerk, Buffon qrafı tərəfindən təsvir edilmiş və təsvir edilmiş "Le Pigeon Vert d'Amboine" əsasında hazırlamışdır. Treron aromaticus göyərçini indi 1816-cı ildə fransız ornitoloqu Lui Pyer Viyo tərəfindən təqdim edilən "Treron" cinsinə daxildir. Cins adı qədim yunan dilində "göyərçin" və ya "göyərçin" mənasını verən "trērōn" sözündən gəlir. Xüsusi epitet olan "aromaticus" latın dilində "ətirli" və ya "xoşbəxt" deməkdir. Amboin (indiki Ambon) və Buru, İndoneziyanın Maluku adalarının və ya Molukkalarının bir hissəsidir ki, bu da Ədviyyat Adaları kimi tanınır. Bu növ monotipikdir, heç bir yarımnöv tanınmır.

İndoneziyanın Buru adasındakı meşələrdə tapılır. Bir çox mütəxəssis bu növü Treron pompadora göyərçini kompleksindən ayırır. Buna baxmayaraq yaşıl göyərçini əvvəllər Treron pompadora ilə eyni növ kimi qəbul edilirdi.

Treron aromaticus göyərçini adətən tək-tək və ya kiçik qruplar halında rast gəlinir. Uçuşu sürətli və düz xətlidir, göyərçinlər üçün xarakterik olan müntəzəm vuruşlar və vaxtaşırı qanadların kəskin silkələnməsi ilə müşahidə edilir. Geniş müxtəliflikdə bitkilərin toxum və meyvələri ilə qidalanır. Ağacda çubuqlardan yuva qurur və iki ağ yumurta qoyur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Epinecrophylla gutturalis

**Epinecrophylla gutturalis** — Thamnophilidae fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Epinecrophylla gutturalis həm də "qəhvəyi-qarınlı xallıboğaz qarışqaquşu" da adlanır. Epinecrophylla gutturalis ilk dəfə 1881-ci ildə ingilis ornitoloqları Filip Sklater və Osbert Salvin tərəfindən təsvir edilmiş və "Myrmotherula gutturalis" binominal adı verilmişdir. Genetik və vokal tədqiqatlar əsasında bu növ və eyni cinsin digər yeddi növü 2006-cı ildə yaradılan "Epinecrophylla" cinsinə köçürülmüşdür. Onların hamısına ümumi bir xüsusiyyəti vurğulamaq və "Myrmotherula" qarışqaquşlarından fərqləndirmək üçün "xallıboğaz" adı verilmişdir. Epinecrophylla gutturalis monotipik bir növdür.
 
Epinecrophylla gutturalisin uzunluğu 9,5-10,5 sm, çəkisi isə 7,5-9,5 qramdır. Erkək fərdlərin üzü əsasən boz, boğazı isə ağ xallı qara rəngdədir. Başının üstü, üst hissəsi, quyruğu və uçuş lələkləri zeytun-qəhvəyi rəngdədir. Qanad örtükləri daha tünd zeytun-qəhvəyi olub, kiçik ağ uclara malikdir. Döşü və üst qarın hissəsi boz rəngdədir, vent bölgəsinə doğru bu rəng çəhrayımtıl çalarlı olur. Dişi fərdlərin üzü və boğazı əsasən açıq qəhvəyi-sarımtıl rəngdədir. Başının üstü və üst hissəsi sarımtıl zeytun-qəhvəyi, quyruğu isə qırmızımtıldır. Qanad örtüklərinin ucları çəhrayı və ya çəhrayımtıl sarıdır. Alt hissələri açıq qəhvəyi-sarımtıl olub, yan tərəfləri və quyruqaltı daha tünd rəngdədir. Cavan fərdlərin qanad örtüklərində böyük xallar var ki, bu xallar demək olar ki, davamlı bir zolaq əmələ gətirir.

Epinecrophylla gutturalis şərqi Venesueladan başlayaraq Qvianalar boyunca Braziliyada Amazon çayına qədər, Rio Branco və aşağı Rio Neqro bölgəsindən Atlantik okeanına qədər yayılmışdır. Dəniz səviyyəsindən 1.000 metr yüksəkliyə qədər olan "terra firme" həmişəyaşıl meşələrinin alt qatlarında yaşayır, lakin əsasən 600 metrdən aşağı yüksəkliklərdə rast gəlinir. Hərəkət Epinecrophylla gutturalisin bütün yaşayış sahəsi boyunca il boyu qalıcı olduğu güman edilir.
## Statusu
"Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi" (IUCN) 2004-cü ildə Epinecrophylla gutturalis "Ən Az Narahatlıq Doğuran" kimi qiymətləndirib, 2012-ci ildə "Təhlükəli" kimi siyahıya alıb, 2022-ci ildən isə yenidən "Ən Az Narahatlıq Doğuran" kimi qiymətləndirib. Bu növün çox geniş yayılma sahəsi və bir milyondan çox yetkin fərddən ibarət populyasiyası var, populyasiyanın azalmaqda olduğu düşünülür. "Növ üçün mümkün təhdidlər arasında meşə qırılması və mədən fəaliyyətləri var, hər ikisi artmaqda davam edir... lakin onların ümumi yaşayış mühitinə təsiri hazırda az hesab edilir. Lakin, köçəri və sənaye kənd təsərrüfatı üçün meşə təmizlənməsi yerli səviyyədə daha yüksək ola bilər." Bu növ öz yayılma sahəsi boyunca kifayət qədər geniş yayılmışdır. Bir neçə qorunan ərazidə və "rəsmi olaraq qorunmayan, lakin hazırda inkişaf riski az olan böyük davamlı meşə sahələrində" rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər