open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ammit

**Ammit** ( , "ölüləri yeyən"; həm də **Ammut** və ya **Ahemait** olaraq tərcümə olunur) — qədim Misir mifologiyasında şirin ön hissəsi, begemotun arxa hissəsi və timsahın başı olan ilahə. Qədim misirlilərə məlum olan üç ən böyük "insan yeyən" heyvan. Cənazə tanrısı, onu "Ölüləri yeyən", " Ürək yeyən" və "Böyük ölum"də adlandırırdılar.

## Təsviri
Ammit adətən timsahın başı, aslanın ön ayaqları və yuxarı bədəni (bəzən bəbir və ya pələngin yuxarı bədəni kimi də təsvir olunur) və begemotun arxa ayaqları və aşağı bədəni ilə təsvir olunur. Bu üç ölümcül yırtıcı birləşməsi onu göstərir ki, heç bir pis ruh Ammitin məhvindən xilas ola bilməz. Ammit də digər Misir tanrıları ilə birlikdə, insan öldükdən sonra onun ürəyini çəkərək təsvir edilmişdir və insanın taleyi burada həll olunur. Əgər bir insan pis hesab edilərsə, Ammit qəlbi məhv edər və insan məhv olar.

Ammit Misirin yeraltı dünyası olan Duatda "ədalət tərəzisinin" yanında yaşayırdı.

"İki Həqiqət Salonu"nda Anubis insanın ürəyini dəvəquşu lələyi kimi təsvir edilən, həqiqət ilahəsi Maatın tükü ilə ölşərdi (lələk tez-tez Maatın baş geyimində təsvir olunurdu). Ürəyin murdar olduğu mühakimə edilsəydi, Ammit onu yeyərdi və mühakimə olunan şəxsin Osiris və ölümsüzlüyə doğru səyahətini davam etdirməsinə icazə verilməzdi. Ammit ürəyi udduqdan sonra ruhun əbədi olaraq narahat olacağına inanılırdı; buna "ikinci dəfə ölmək" deyilirdi.

Ammitin bəzən "od gölünün" yanında durduğu da deyilirdi. Bəzi ənənələrdə ləyaqətsiz ürəklər məhv olmaq üçün odlu gölə atılırdı. Bəzi alimlər Ammit və gölün eyni məhv anlayışını təmsil etdiyini hesab edirlər.

## İstinadlar
Darfur (yaylaq)

**Darfur düzənliyi** Afrikada Nilin qolu(Ağ Nil) ilə Çad gölü arasında yerləşir. Həmçinin bir çox xəritələrdə "**Marra Platosu**" kimi qeyd edilir.Onun **cənubunda** Himbala dağı(3088m), **Şimalında** Tibesti yaylası, **Qərbində** Çad gölü,**Şərqində** isə Ağ Nil yerləşir.
Sanada Yukimura

və ya  – Senqoku dövründə yaşamış Yaponiya samurayı.

## Həyatı
O, Ueda hakimi Sanada Masayukinin ikinci oğlu olmuşdur. 1585-ci ildə atasının Tokuqava İeyasu ilə münaqişəsindən sonra o, Eçiqo daymyosu Uesuqi Kaqekatsu ilə müttəfiq olmuş, ondan torpaq almışdır. Lakin 1587-ci ildə sədaqətini dəyişdirərək Toyotomi Hideyoşinin tərəfinə keçmiş, onun üçün 1590-cı ildə Odavara hərəkatına qatılmış, 1592-ci ildə Koreyanın işğalı hərəkatı zamanı Kyuşu qərargahında xidmət göstərmişdir.

1600-cü ildə baş verən Sekiqahara döyüşünə gətirib çıxaran böyük konflik zamanı əvvəlcə İeyasunun Uesuqi Kaqekatsuya qarşı olan ekspedisiyasına qoşulmuş, lakin daha sonra İşida Mitsunarinin Qərb ordusuna keçmişdir. Qardaşı Nobuyuki Sanada ailəsinin mənafeyini hər vəziyyətdə qorumaq üçün Tokuqavanın tərəfində qalmışdır. Masayuki və Yukimuranın Şinanoda başlatdıqları döyüş İeyasunun oğlu olan Tokuqava Hidetadanın döyüşdə iştirakını gecikdirmişdir. Tokuqava döyüşdə qalib gəlmiş, lakin Yukimuranın həyatını bağışlayaraq Koya dağında yaşamasına icazə vermişdir.

1614-cü ildə Toyotomi Hideyorinin xahişi ilə Osakaya gəlmiş və müdafiə qurğusu tikdirmişdir. 1614–1615-ci illərdə baş verən Osaka hərəkatında iştirak etməyə çağırılmış, Sumiyoşidə Tokuqava ordusuna qarşı döyüşmüşdür. 3 iyun 1615-ci ildə məbəddə dincələrkən Nişio Kyusaku tərəfindən öldürülmüşdür.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Lionlu Blandina

**Lionlu Blandina** və ya **Müqəddəs Blandina**  (, ; ) — erkən xristian əzabkeşi.

## Həyatı
177-ci ildə yepiskop Pofin və başqaları ilə birlikdə Mark Avrelinin rəhbərliyi altında Lionda xristianların təqibləri zamanı əzabkeş olmuşdur. O, Liondakı bir xristian qadının gənc qulluqçusu idi və bədəninin zəifliyinə baxmayaraq, hər cür işgəncələrə möhkəm dözmüş, həmçinin başqalarının ruhunu dəstəkləmişdir. Amfiteatrda heyvanlar ona toxunmamış, buna görə də Roma səlahiyyətliləri onu yenidən həbs edərək orada qamçılamış və qaynar oturacağa yerləşdirmişdilər. Bundan sonra o, öküz ilə qarşı-qarşıya qoyulmuş və ardınca asılmışdır. Xristianların onu basdırmasının qarşısını almaq üçün bədəni yandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Yevsevi. "*[[Kilsə tarixi (Yevsevi)|Kilsə tarixi]]*". V kitab.
* Святая Бландина 
* Православная икона святой Бландины
* Джон Фокс — Книга мучеников 
* Открытая православная энциклопедия Древо — Бландина Лионская
Qılıçqaya (Xudabəndə)

**Qılıçqaya** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 116 nəfər yaşayır (22 ailə).

## İstinadlar
Siyənək

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Morfologiya

## Ekologiya
Siyənək insanlar, su quşları, delfinlər, suitilər, dəniz şirləri, balinalar, köpəkbalıqları və daha iri balıqlar tərəfindən ovlanır.

## Balıqçılıq təsərrüfatında yeri

## Kulinariyada yeri
Siyənək yod, fosfor, E və B vitaminləri ilə zəngindir və qızıl balıq ilə təqribi eyni yağ tərkibinə, eləcə də ondan daha çox omeqa turşusuna sahibdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Valentin Xlıstov

**Valentin Stepanoviç Xlıstov** (; ) — müdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu, məşqçi. Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi (1991).

## Həyatı
Valentin Xlıstov 28 fevral 1927-ci ildə Bakıda rus ailəsində anadan olub. Valideynləri Rusiya imperiyasının Qars şəhərində (günümüzdə Türkiyə ərazisidir) anadan olublar. 1903-cü ildə ictimai-siyasi vəziyyət gərgin olduğundan Xlıstovlar Bakıya köçüblər.

İkinci Dünya müharibəsinin getdiyi bir dönəmdə — 1943-cü ildə futbol oynamağa başlayıb. Ehtiyat Əmək Qüvvələri Cəmiyyətinin yetirməsidir. 1946-cı ildən "Neftyanik" komandasının üzvü olub. Klubun heyətində sol cinah müdafiəçisi mövqeyində çıxış edən Xlıstov, 1955-ci ildə Moskva "Torpedo"su ilə oyunda rəqib futbolçu ilə mübarizədə aldığı zədə səbəbindən karyerasını başa vurmalı olub. 1946 və 1955-ci illərdə formasını geyindiyi "Neftyanik" komandasının heyətində ümumilikdə 171 oyun keçirib, 3 qol vurub.

Futbolçu karyerasını bitirdikdən sonra Moskvaya yollanaraq Ali Məşqçilər Məktəbində təhsil alır. Bakıya qayıtdıqdan sonra, 1958-ci ildə "Neftyanik"də məşqçi kimi çalışıb. Sonralar Azərbaycanın bir çox komandalarında baş məşqçi işləyib. Xlıstov uzun müddət Neftçi Olimpiya Ehtiyatları Uşaq və Gənclər Məktəbində çalışmış, onun direktoru olmuşdur.

Valentin Xlıstov 2007-ci il martın 8-də Moskvada vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xlıstov Bakı ilə fəxr edərdi
Vaqner-Mervein qruplaşması

***Vagner-Mervein qruplaşması*** — bir funksional qrupun karbokation mərkəzinə 1,2-köçürülməsi reaksiyasıdır ki, bu da molekulda nukleofil əvəzetmə, çoxlu əlavə reaksiyaları zamanı baş verir.

Bu reaksiya budaqlanmış karbon skeletinə malik olan karbohidrogenləri və onların törəmələrini əhatə edir. Alitsiklik birləşmələrdə yenidən qurulma çox vaxt halqa ölçüsünün dəyişməsi ilə müşayiət olunur.

Həlledicinin dielektrik davamlılığının artması və həlledicinin əsaslığının azalması qruplaşma reaksiyasını sürətləndirir. Çıxan anionun, məsələn, [AlCl4]– və ya [SbCl6]– kompleks ionu şəklində aktiv birləşməsivreaksiyanın baş vermə ehtimalını artırır.

Reaksiya 1899-cu ildə E. E. Vaqner tərəfindən kəşf edilmiş və 1910–1927-ci illərdə H. Mervein tərəfindən ətraflı öyrənilmişdir.

## Reaksiya nümunələri
Birinci növ kamfenlərin yenidən qruplaşması,
Spirtlərin eyni vaxtda dehidratlaşması ilə izomerləşmə:

## Tədbiqi
α-pinendən kamforanın alınmasıı:

•	α-pinendən kamfora sintezi:

•	Kamfendən izobornil asetatın hazırlanması.

•	Santalidolun sintezi.

## Mənbə
# Vaqner, G. J. Russ. Fizik. Kimya. soc. 1899, 31, 690.
# Knunyants I. L. (baş redaktor). Kimya Ensiklopediyası: 5 cilddə. — M .:
# Sovet Ensiklopediyası. — T. 1. ABL-DAR. — S. 659–660.
# Ингольд К., Теоретические основы органической химии, пер. с англ., М., 1973, с. 600–48. Н.Э. Нифантьев.
Corc Beyli Sensom

**Corc Beyli Sensom** (; ) – Britaniya diplomatı, tarixçisi və yaponşünası.

## Həyatı
Corc Beyli Sensom 1883-cü ildə İngiltərənin London şəhərində doğulmuşdur. Gissen və Marburq universitetlərindən məzun olmuş, 19 yaşında Britaniya konsulluğunda işləməyə başlamışdır. 1904-cü ildə tələbə tərcüməçi kimi Yaponiyanın Naqasaki şəhərinə göndərilmiş və onun Yaponiya karyerası başlamışdır.

Sensomun Yaponiya illəri həm diplomat, həm də yaponşünas kimi keçmişdir. O, Yaponiya cəmiyyəti və hökuməti ilə yaxşı əlaqələr qurmuş, eləcə də, 1920 və 1930-cu illərdə Yaponiyanın dil, mədəniyyət və tarixini öyrənən əsas Qərb mütəxəssislərindən biri olmuşdur.

Sensom 1935-ci ildə cəngavər elan olunmuşdur. 1942-ci ildə Britaniyanın Vaşinqton səfirliyində işləmiş, 1946–1947-ci illərdə isə Vaşinqtonda fəaliyyət göstərən Uzaq Şərq Komissiyasında fəaliyyət göstərmişdir. 1947-ci ildə Kolumbiya Universitetinin Şərqi Asiya İnstitutunun birinci direktoru olmuşdur. Postmüharibə dövründə ABŞ-nin akademik dünyasında Yaponiyada təhsil və yaponşünaslıq təlimlərinə yaranan təlabatda vacib rol oynamışdır. 1954-cü ilə qədər Kolumbiya Universitetində qalmışdır.

## Əsərləri
1928-ci ildə "Yapon dilinin tarixi qrammatikası", 1931-ci ildə isə "Yaponiya: Qısa mədəni tarix" adlı əsəri nəşr olunmuşdur. Adıçəkilən son kitab dərslik kimi istifadə olunmuş, Sensomu alim və yazıçı kimi məşhurlaşdırmışdır. Əsər Yaponiya haqqında Qərb ədəbiyyatının klassiklərindən biri hesab olunur.

1951-ci ildə "Qərb dünyası və Yaponiya" əsərini yazmışdır. Bu əsər Yaponiya ilə Qərbin XVI əsrin ikinci yarısından XIX əsrin sonlarına qədər münasibətlərindən bəhs edir. 1958–1963-cü illərdə "Yaponiya tarixi" adlı üçcildlik əsəri nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Aşa Bhosle

**Aşa Bhosle** (, ; ) — Hindistanın ən məşhur və hörmətli kadrarxası ifaçılarından biri, söz yazarı və aktrisasıdır, Lata Mangeşkarın kiçik bacısıdır. Bhoslenin musiqi fəaliyyəti 1943-cü ildə başlamışdır. 60 ildən artıq karyerası dövründə o, 13.000-ə yaxın mahnı yazıb. Onun ifa etdiyi mahnılar 1000-dən çox filmdə səslənmişdir. 2009-cu ildə Dünya Rekordlar Akademiyası onu rəsmi olaraq "dünyada ən çox qeyd olunan sənətçi" kimi tanıdı. 2008-ci ildə Aşa Bhosle Hindistanda ikinci ən yüksək mülki dövlət mükafatı olan Padma Vibhuşan ordeni ilə təltif edilib.
Dəli ürək: Bumeranq cəhənnəmi

**Dəli ürək: bumeranq cəhənnəmi** — 2001-ci ildə Osman Sınav tərəfindən ssenarisi yazılan və rejissorluğu edilmiş türk döyüş filmidir.

## Mövzu
Əsgər yoldaşı Camalın Leyla ilə toyunda iştirak etmək üçün Yusuf Miroğlu və Zeynəb Diyarbəkirə gəlirlər. Toyu zamanı Camalın öldürülməsindən sonra Yusif cinayətlə maraqlanmağa başlayır. Hadisələrin gedişatı qaranlıq xarici kəşfiyyat-terror təşkilatı əlaqələrinə qədər gedib çıxır.

## Rollarda
* Kənan İmirzalıoğlu – Yusif Miroğlu
* Melda Bekcan – Zeynəb 
* Oktay Kaynarca – Camal
* Səlcuq Yöntəm – Bozo
* Zara – Leyla
* Macit Sonkan – Qəssab Həsən/Şimali Dakotadan David
* Zəfər Ərgin –  Şərəf Albay/“Şərəfsiz” Şərəf 
* İştar Gökseven – Doğan
* Haluk Qurdoğlu – Mustafa Ağa
* Zübeyr Şaşmaz – Cəlal
* Emin Gürsoy – Quşçu
* Nihat Nikerel – Kərim Ağa 
* Bülənt Kayabaş – qarpızçı
* Hikmət Qaragöz – qəhvəçi
* Sədat Dəmir
* Fatih Doğan

## İstinadlar
Aken

**Aken ( "qoruyucu")** — Qədim Misir tanrısı. Ölülərin ruhlarını Meseket qayığı ilə çaydan keçərək yeraltı dünyasına daşıyan qədim Misir tanrısı.

Qədim Misir mifologiyasına görə, axirət dünyası, Duatın ümumi sahəsindən (sadə insanlar üçün) və daha əlverişli "İalu"dan (müqəddəslər və seçilmişlər üçün olan hissə) ibarət idi. "Aken"in meydana çıxmasından sonra Anubis sadəcə olaraq balzamlama tanrısı oldu və Osiris yeraltı dünyasının kralı olsa da, yalnız İalu bölgəsi onun nəzarətində idi. Beləliklə, Aken bütün Duatı idarə edir.

## Təsviri
Aken adətən qayığın arxa tərəfində dayanan və sükanı idarə edən qoç başlı bir adam kimi təsvir edilirdi. Onun adı ilk dəfə məşhur Ölülər Kitabında çəkilir . Orada o, günəş tanrısı Raya "*[[Şen halqası]]nı*" gətirərək, Ranın göy qabığının qoruyucusu" kimi istiqamətləndirdi. O, həmçinin padşah Seti I məzarında təsvir olunduğu kimi tanrıların və cinlərin "zamanın ipini" çəkdiyi "zamanın ağzı" kimi təsvir edilmişdir.

Onun ibadətinin əsas mərkəzi İsna (Letopolis) şəhəri idi. Ehtimal edilir ki, bəlkə də, bu tanrının kultu Aralıq dənizi sahilində olan xalqların arasında yayılır və onların miflərində yer taparaq möhkəmlənir. Qədim yunan mifologiyasında Aken daşıyıcı Xarona uyğun gəlir.

Ölulərin "İalu" sahillərinə gətirilmək üçün dua etməsinə baxmayaraq, onlarıl "İalu"ya düşməsi, sağlığında onun əməlləri, duaları və tanrılara təqdim etdiyi qurbanlarla əvvəlcədən müəyyən edilmişdir. Buna görə də Akenin müstəqil kultu yox idi, bu tanrı üçün heç bir kult mərkəzləri yox idi, baxmayaraq ki, onun adı Ölülər kitabında dəfələrlə çəkilir

## İstinadlar
Yusif Miroğlu

**Yusif Miroğlu** — Dəli ürək serialının baş qəhrəmanıdır. Obraz Kənan İmirzalıoğlu tərəfindən canlandırılmışdır.

Hələ də hərbi xidmətini davam etdirən Yusuf bir gün məzuniyyət almaq üçün yaşadığı İstanbula gəldiyi zaman hərbi maşına qarşı həyata keçirilən terror hücumunun ortasında qalır. Sağlam düşüncəsi və qəhrəmanlara xas olan instinktiv reflekslə hərəkətə keçərək, hərbi bacarıqlarından və təcrübəsindən istifadə edərək hücumu həyata keçirən terrorçulardan birini tutur və silahını ələ keçirir, digərlərini silahı yerə qoymağa çağırır, lakin bu çağırışa qulaq asmayıb onu nişan alan başqa bir terrorçunu başından vuraraq öldürür. Bu hadisə ölkənin gündəminə çevrilir və onun adı bütün ölkəyə yayılaraq məşhurlaşır. Bundan sonrakı müddətdə baş verən ardıcıl proseslər Yusuf Miroğlunu Birim adlı rəsmi məxfi xidmətin özünəməxsus xüsusi layihəsində işə götürmək üçün axtardığı istedadlı şəxsə və qəddar insanlardan zərər görən məzlumların müraciət etdiyi ümumxalq qəhrəmanına çevirəcəkdir.

Serial ümumilikdə ölkədəki cari problemlərə işıq salmış və bu personaj da həmişə bu problemlərin bir ucunda özünü tapmış və mafiya başçıları, dərin dövlət məmurları, rəsmi dövlət məmurları və hətta müxtəlif məxfi xidmət əməkdaşları ilə mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalmışdır.

Yusuf Miroğlu, öz adamları Bozo Sabri və Cihan ilə birlikdə serialın 113-cü final bölümündə Cek adlı düşməni tərəfindən anqarda pusquya salınaraq öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Tahirli (Xudabəndə)

**Tahirli** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 45 nəfər yaşayır (10 ailə).

## İstinadlar
Nahid Əxtər

**Nahid Əxtər** ( ; ) — pakistanlı ifaçı. O, "Pakistanın bülbülü" də adlandırılır. Nahid Əxtər, 1970–1980-ci illərin ikinci yarısında Lollivudun ən yaxşı ifaçısı idi. 1974, 1975 və 1985-ci illərdə Nigar Film Mükafatını və 2007-ci ildə Prezident Mükafatını qazanıb.

## Həyatı
Əxtər 26 sentyabr 1956-cı ildə Pəncabın Multan şəhərində anadan olub. Onun 3 bacısı və 4 qardaşı var. Bacısı Həmidə Əxtər də müğənni idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Branzi

**Branzi** () — İtaliyanın Berqamo əyalətinin Lombardiya bölgəsində yerləşən kommuna.

Əhalisi 715 nəfərdir (2016). Əhalinin sıxlığı 30 nəfər/km².

Ərazisi 25 km² ərazini tutur.

Poçt kodu — 24010.

Telefon kodu — 0345.

Müqəddəs həvari Bartalmay kommunanın himayədarı hesab edilir. Kommunanın bayramı 25 avqust tarixində keçirilir .

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 767
  bar:1871 from:0 till: 813
  bar:1881 from:0 till: 836
  bar:1901 from:0 till: 829
  bar:1911 from:0 till: 1010
  bar:1921 from:0 till: 1120
  bar:1931 from:0 till: 1068
  bar:1936 from:0 till: 832
  bar:1951 from:0 till: 1035
  bar:1961 from:0 till: 962
  bar:1971 from:0 till: 903
  bar:1981 from:0 till: 877
  bar:1991 from:0 till: 813
  bar:2001 from:0 till: 761
PlotData=
  bar:1861 at: 767 fontsize:S text: 767 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 813 fontsize:S text: 813 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 836 fontsize:S text: 836 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 829 fontsize:S text: 829 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1010 fontsize:S text: 1.010 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1120 fontsize:S text: 1.120 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1068 fontsize:S text: 1.068 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 832 fontsize:S text: 832 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1035 fontsize:S text: 1.035 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 962 fontsize:S text: 962 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 903 fontsize:S text: 903 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 877 fontsize:S text: 877 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 813 fontsize:S text: 813 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 761 fontsize:S text: 761 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(25,25)
  text: ISTAT


## İstinadlar
Semper fidelis

***Semper fidelis*** (*)* — latın dilindən tərcümədə "Həmişə sadiq " mənasını verən ifadə. Qədim Roma senatorlarının müdaxilələrinin sonunda dedikləri bir ifadədən gəldiyinə inanılır. "Semper fidelis"in ilk dəfə deviz kimi 1369-cu ildə Fransanın Abbevil şəhərində istifadə edilmişdir. Bu, digər şəhərlər tərəfindən də istifadə edilmişdir və XIII əsrdən müxtəlif Avropa zadəgan ailələrinin şüarı olmuşdur.

"Semper fidelis" Birləşmiş Ştatlar Dəniz Piyadaları Korpusunun şüarıdır. Adətən "**Semper Fi**" kimi qısaldılır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Grey, T. (2005).  *The Chronicle of Exeter*.  Exeter: The Mint Press.  
* Lethbridge, Tony (2005). *Exeter: a history and guide* (Stroud, Gloucestershire: Tempus Publishing), 

## Xarici keçidlər

* Hardiman's history of the town of Galway
* Exeter City Council site giving supposed origin of Exeter's use of the motto.
* History of Exeter from White's Devonshire Directory of 1850
* Dutch Cadetscorps
Mərhəmət zərbəsi

**Mərhəmət zərbəsi** (; ) — ağır yaralanan bir insanın və ya heyvanın əzabını sonlandırmaq üçün edilən ölüm zərbəsi.

Mərhəmət zərbəsi bəzi hallarda özbaşına tibbi yardım məntəqəsinə çata bilməyən, ağrılı ölüm və iztirablara məhkum olanların istəyi ilə və ya onların razılığı olmadan öz əsgərləri tərəfindən həyata keçirilir. Mərhəmət zərbəsi təkcə soyuq silah ilə vurulan zərbə deyil, həm də eyni əsaslarla edilən odlu silahdan atış adlandırıla bilər.

## İstinadlar
Vladimir Şuvalov

**Vladimir İvanoviç Şuvalov** (; ) — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu, məşqçi. SSRİ idman ustası, RSFSR əməkdar məşqçisi (1964), Azərbaycan SSR əməkdar məşqçisi (1967).

## Həyatı
Futbol oynamağa 1935-ci ildə Moskvanın gənclərdən ibarət "Snayper" komandasında başlayıb. Böyük Vətən Müharibəsində iştirak etmiş, II dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni ilə təltif edilmişdir. Müharibə bitdikdən sonra Moskva "Dinamo"sunun əvəzedicilərdən ibarət komandasında oynayıb. 1947-1950-ci illərdə "Dinamo Minsk"in heyətində Yüksək liqada çıxış edib. 1951-ci ildə Qorki "Torpedo"sunun, 1952-ci ilə Aşqabad "Spartak"ının, 1955-ci ildə isə Stalinabad "Dinamo"sunun üzvü olub. Futbolçu karyerasını başa vurduqdan sonra məşqçiliyə başlayıb.

1963-1964-cü illərdə "Dinamo Kirov"u çalışdırıb. Onun rəhbərliyi altında "Dinamo Kirovabad" 1965-ci ildə İkinci liqanın qalibi olaraq Birinci liqaya, 1967-ci ildə isə Birinci liqanın qalibi olaraq Yüksək liqaya vəsiqə qazanıb. Sonralar bir çox komandalarında baş məşqçi işləyib.

Vladimir Şuvalov 7 yanvar 1992-ci ildə Dnepropetrovskda vəfat edib. Sursko-Litovsk qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Nailiyyətləri
### Məşqçi kimi
**Dinamo Kirovabad**
*SSRİ İkinci liqasının qalibi: 1965
*SSRİ Birinci liqasının qalibi: 1967

**Kuzbass**
*SSRİ İkinci liqasının qalibi: 1972

## İstinadlar
Esterhaza

**Esterhaza** () — Macarıstanın Fertöd şəhərində yerləşən tarixi saray. Şahzadə Mikloş Esterhazi tərəfindən inşa edilib. Macarıstanın ən möhtəşəm rokoko tikilisi hesab edilir və bunu "Macar Versalı" adlandırırlar. Saray 1760–1790-cı illərdə Yozef Haydn və onun orkestrinin evi olub. 2018-ci ildə ABŞ müğənnisi Melani Martinesin musiqili filmi olan “K-12”nin çəkilişləri burada həyata keçirilib.

## Qalereya

File:Fertod-Kastélykapu1-2013.10.30-17.00.29x.jpg
File:Fertod, Palais Esterhazy de nuit.jpg
File:Schloss Esterházy (Fertőd).jpg
File:Fertöd 7933.jpg
File:Fertőd- (29).JPG
File:Esterháza 10177.jpg
File:Esterházy-kastély (4051. számú műemlék) 8.jpg
File:Fertőd a kastély oldalról.jpg
File:Fertod-Diszterem2-2013.11.02-10.58.14x.jpg
File:Fertod-SalaTerrena2-2013.11.02-11.30.03x.jpg
File:Fertod-SalaTerrena4-2013.11.02-11.32.09x.jpg
File:Fertöd 7978.jpg
File:Fertöd 7995.jpg
File:Fertöd 7996.jpg
File:Fertod-Interior01-2013.11.02-11.03.55x.jpg
File:Fertod-SalaTerrena7-2013.11.02-11.30.53x.jpg
File:Fertöd- château Esterhaza, the red salon.JPG
File:Fertod-Interior08-2013.11.02-11.24.39x.jpg
Təzəqışlaq

* Təzəqışlaq (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Təzəqışlaq (Xudabəndə) — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Təbiət yoxsa tərbiyə

**Təbiət, yoxsa tərbiyə** — biologiyada və cəmiyyətdə taleyi təyin edən iki rəqabətli amil: genetika (təbiət) və ətraf mühit (tərbiyə) arasında tarazlıq haqqında uzun müddətdir davam edən mübahisə. İngilis dilində bununla bağlı işlənən "nature and nurture" alliterativ ifadəsi ən azı Yelizaveta dövründən  istifadə olunur və kökləri orta əsr fransız dilinə gedib çıxır. 

İki anlayışın bir-birini tamamlayan birləşməsi qədim anlayışdır (). Təbiət insanların ilkin təsir kimi düşündüyü şeydir, genetik irsiyyət və digər bioloji amillərdən təsirlənir. Tərbiyə ümumiyyətlə konsepsiyadan sonra xarici amillərin təsiri kimi qəbul edilir, məsələn, məruz qalma, təcrübə və öyrənmə məhsuludur.

Müasir mənada ifadə, irsiyyət və ətraf mühitin sosial tərəqqiyə təsirini müzakirə edərkən, yevgenika və davranış genetikasının müasir banisi Viktoriya dövrü polimatı Frensis Qalton tərəfindən populyarlaşmışdır. Qalton, təkamülçü bioloq Çarlz Darvinin *[[Növlərin mənşəyi]]* əsərindən təsirlənmişdir.

İnsanların davranış xüsusiyyətlərinin hamısını və yaxud demək olar ki, hamısını "tərbiyə"dən əldə etməsi fikri 1690-cı ildə Con Lokk tərəfindən *tabula rasa* ("boş və ya ağ lövhə") adlandırıldı. İnsanın davranış xüsusiyyətlərinin demək olar ki, yalnız ətraf mühitin təsirindən inkişaf etdiyini güman edən insan inkişafı psixologiyasında boş bir *fikir* XX əsrin böyük bir hissəsində geniş yayılmışdı. İrsiyyətin təsirinin "ağ lövhə" inkarı ilə həm ekoloji, həm də irsi xüsusiyyətləri qəbul edən baxış arasında mübahisə çox vaxt *təbiətlə* tərbiyə baxımından aparılır. İnsan inkişafı ilə bağlı bu iki ziddiyyətli yanaşma XX əsrin ikinci yarısında tədqiqat gündəmləri üzərində ideoloji mübahisənin əsasını təşkil edirdi. Həm "təbiət", həm də "tərbiyə" amillərinin əhəmiyyətli dərəcədə, çox vaxt ayrılmaz şəkildə töhfə verdiyi aşkar edildiyindən, bu cür fikirlər XXI əsrdə insan inkişafının əksər alimləri tərəfindən sadəlövh və ya köhnəlmiş hesab olundu.

Beləliklə, təbiətin tərbiyəyə *qarşı* güclü dixotomiyasının bəzi tədqiqat sahələrində məhdud əhəmiyyətə malik olduğu iddia edilmişdir. Özünütərbiyədən göründüyü kimi təbiət və tərbiyənin bir-birinə daim təsir etdiyi yaxın əks əlaqə dövrələri tapıldı. Ekologiya və davranış genetikasında tədqiqatçılar tərbiyənin təbiətə mühüm təsiri olduğunu düşünürlər. Eynilə, digər sahələrdə, epigenetikada  və ya dölün inkişafında olduğu kimi, irsi və qazanılmış əlamət arasındakı bölünmə xətti qeyri-müəyyən olur. 

## İstinadlar
Məhəmməd: bir dünya fatehi (teleserial, 2018)

***Məhəmməd: Bir dünya fatehi*** 20 Mart 2018-ci il tarixində Kanal D-də yayımlanmağa başlayan O3 Medya tərəfindən buraxılmış olan Türkiyə istehsalı tarixi və uydurma televiziya serialıdır. Serialın süjet xətti II Məhəmmədin İstanbulun fəthi ilə başlayan hakimiyyət uğrunda aparmış olduğu mübarizəsindən bəhs edir. Serial 1 may 2018-ci ildə efirə buraxılmış olan 6-cı bölümü ilə sona çatmışdır.

## Süjet xətti
Serial Osmanlının ən məşhur sultanı olan Fatih Sultan Mehmedin həyatından bəhs edir. Onun hakimiyyətə gəlməsi, taxta çıxması üçün keçməli olduğu maneələr, dövlət xadimləri və ən əsası qardaşı olan Orxanla qarşıdurması və nəhayət, Bizansın ən məşhur şəhəri olan Konstantinopolun ələ keçirilməsi. Ancaq Məhəmmədin arzusu həyata keçənə qədər çoxları onun yolunda duraraq ona maneə olmağa çalışacaqlar.
## Aktyor heyəti və obrazlar

## Yayım təqvimi

## İstinadlar
Azər Zeynalov

* Azər Zeynalov (müğənni) — opera müğənnisi, professor, Azərbaycan Respublikasının və Dağıstan Respublikasının xalq artisti.
* Azər Zeynalov (siyasətçi) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin müvəqqəti sədri, sədrin birinci müavini və deputatı.
Espanton

**Espanton** (,  — nizə), **Kiçik protazan** — fiqurlu lələkdən, tacdan, aralarındakı çarpazdan, dartqıdan və uzun taxta mildən ibarət deşici Soyuq silah. Həmçinin, fərqlənmə nişanı.

## Tarixi
Espanton Avropa ordularında XVI əsrdə zabitlərin fərqləndirici xüsusiyyəti kimi ortaya çıxmışdır. Həmin dövrdə protazan da eyni funksiyanı daşıyırdı. Həm protazan, həm də espanton enli ucluğu olan nizə formasında idilər, lakin protazanın ucu uzunsov üçbucaq şəklində, espantonun ucluğu isə enli yarpaq şəklində idi.

## İstinadlar
Orxan Çələbi

**Orxan Çələbi** və ya **Şahzadə Orxan** () — bacısı *Sultan Fatma xanımla* birlikdə Bizans imperiyasına girov olaraq göndərilən beşinci Osmanlı Sultanı I Mehmedin (Çələbi Mehmet) böyük qardaşı və Qasım Çələbinin oğludur. Onun Əli şah, Cihan şah, Vəli Xan və Buğa Xan adlı dörd oğlu var idi. O İstanbulun fəthi zamanı keşiş paltarı geyinərək Konstantinopol şəhərindən qaçmağa çalışarkən Osmanlılar tərəfindən tutularaq edam cəzasına məhkum edilmişdir.

## Həyatı
Bizans İmperatorluğu mütəmadi olaraq Orxan Çələbini Anadoluya göndərməklə əhalini Osmanlı imperiyasının əleyhinə üsyana qaldıracağı ilə hədələyir və bunu etməmək müqabilində Osmanlıdan xərac alırdı. Fateh Sultan Məhəmməd hakimiyyət başına gəldikdən sonra bu xəracı verməkdən imtina etmişdir. Orxan Çələbi, İstanbulun II Məhəmməd tərəfindən mühasirəyə alınması zamanı 600 əsgəri ilə şəhərin Osmanlılara qarşı müdafiəsində iştirak etmişdir. O, adamlarını Yeddiqüllənin dənizkənarı divarlarına və Yeniqapıya doğru uzanmış olan qala divarları silsiləsində yerləşdirmişdir.

### Ölümü
İstanbulun fəthindən sonra Şahzadə Orhan rahib kimi geyinərək şəhəri tərk etmək istəyərkən Osmanlı əsgərləri tərəfindən tutularaq edam edilmişdir.

## Qeyd
Əmir Süleyman Çələbinin oğlu olan və 1420-ci ildə Bursada I Mehmed tərəfindən gözlərinə mil çəkilmiş olan *Şahzadə Orxan Çələbi* ilə qarışdırılmamalıdır.

## İstinadlar
Mistika

**Mistika** ( "sirli",  — "sirli, müqəddəs ayinləri icra etmə") — insanın guya sirli şəkildə bağlı olduğu və ünsiyyət qura bildiyi fövqəltəbii qüvvələrin mövcudluğuna inam; həmçinin — Allahla (yaxud tanrılar, ruhlar, digər qeyri-maddi varlıqlar) ilə birbaşa vəhdəti yaşamağa yönəlmiş müqəddəs dini təcrübə. Bu təcrübənin əsaslandırılmasına və dərk edilməsinə həsr olunmuş teoloji və fəlsəfi təlimlər toplusu mistisizm adlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Brembate

**Brembate** () — İtaliyada kommuna. İtaliyanın Lombardiya bölgəsində Berqamo əyalətində yerləşir.

Kommuna Milandan  şimal-şərqdə, Berqamodan isə təxminən  cənub-qərbdə yerləşir.

Ərazisi 5.5 kvadrat km-dir.

31 dekabr 2010-cu il tarixinə olan məlumata görə onun 8,234 nəfər əhalisi var.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:7500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:2046
  bar:1871 from: 0 till:2312
  bar:1881 from: 0 till:2394
  bar:1901 from: 0 till:2814
  bar:1911 from: 0 till:3279
  bar:1921 from: 0 till:3445
  bar:1931 from: 0 till:3734
  bar:1936 from: 0 till:3826
  bar:1951 from: 0 till:4456
  bar:1961 from: 0 till:4891
  bar:1971 from: 0 till:5448
  bar:1981 from: 0 till:5897
  bar:1991 from: 0 till:6240
  bar:2001 from: 0 till:7180

PlotData=

  bar:1861 at:2046 fontsize:XS text: 2046 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:2312 fontsize:XS text: 2312 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2394 fontsize:XS text: 2394 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2814 fontsize:XS text: 2814 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:3279 fontsize:XS text: 3279 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:3445 fontsize:XS text: 3445 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:3734 fontsize:XS text: 3734 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:3826 fontsize:XS text: 3826 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:4456 fontsize:XS text: 4456 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:4891 fontsize:XS text: 4891 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:5448 fontsize:XS text: 5448 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:5897 fontsize:XS text: 5897 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:6240 fontsize:XS text: 6240 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:7180 fontsize:XS text: 7180 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT



## İstinadlar
Hisar Şivan (Xudabəndə)

**Hisar Şivan** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 86 nəfər yaşayır (17 ailə).

## İstinadlar
Anna Şudt

**Anna Şudt** () — alman aktrisa.

## Filmoqrafiyası
* 2004: *Tatort: Abgezockt*
* 2005: *Tatort: Schürfwunden*
* 2005: *Gespenster*
* 2006: *Das gefrorene Meer*
* 2006: *Auf ewig und einen Tag*
* 2006–2007: *Der Kriminalist*
* 2007: *Tatort – Investigativ*
* 2007: *Einsatz in Hamburg – Die letzte Prüfung*
* 2008: *Ein starkes Team – Hungrige Seelen*
* 2008: *Mama arbeitet wieder*
* 2008–2011: *Alles was recht ist*
* 2009: Der Alte – Männer in Schwarz
* 2009: *Keine Angst*
* 2010: *Das Glück kommt unverhofft*
* 2010: *Die Toten vom Schwarzwald*
* 2010: *Der Mann, der über Autos sprang*
* 2010: *Nachtschicht – Das tote Mädchen*
* 2010: *Tatort: Familienbande*
* 2010: *Verhältnisse*
* 2011: *Mörderisches Wespennest*
* 2011: *Hopfensommer*
* 2011: *Bella Block – Ein Stich ins Herz*
* 2012: *Tatort: Alter Ego*
* 2012: *Tatort: Mein Revier*
* 2012: *Bamberger Reiter. Ein Frankenkrimi*
* 2013: *Mordshunger − Verbrechen und andere Delikatessen*
* 2013: *Tatort: Eine andere Welt*
* 2014: *Tatort: Auf ewig Dein*
* 2014: *Ein offener Käfig*
* 2015: *Tatort: Hydra*
* 2015: *Harter Brocken*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Elxan Səmədov

**Elxan Səmədov** (Azərbaycan Peşəkar Futbol Liqasının prezidenti (2022—bu günə kimi).

## Həyatı
### Təhsili
Elxan Zakir oğlu Səmədov 1974-cü il 14 yanvar tarixində Bakı şəhərində anadan olub. 1980-1990-cı illərdə Bakı şəhəri 134 saylı orta məktəbdə oxuyub. 1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Dillər Universitetində təhsil alıb. 1995-1999-cu illərdə bu Univeristetin Aspiranturasında təhsilini davam etdirib.

2001-ci ildə İtaliyanın Turin şəhərində “International Labor Organization & Training Center” Mərkəzində təhsil alıb.
2006-cı ildə Filologiya elmləri namizədi dərəcəsinə yiyələnib.
2007-ci ildə ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqton şəhərində yerləşən “Georgetown University”nin “International Law Institute”nda təhsil alıb.

### İş təcrübəsi
1993-1999 “Pennzoil Caspian Corporation” və “Caspian International Petroleum Company” (CIPCO neft konsorsiumu) şirkətlərində.
1999-2001 Təhsil Nazirliyində, Dünya Bankının Layihə  İdarəetmə Qrupunda Təchizat şöbəsinin rəhbəri.
2001-2009 “Karasu Operating Company” və “Absheron Operating Company” şirkətlərində.
2009-2010 AFFA-da Uşaq Futbolunun İnkişafı şöbəsinin direktoru.
2013-2015 Gənclər və İdman Nazirliyində, Bakı - 2015 Avropa Oyunlarında Təchizat şöbəsinin rəhbəri.
2021-ci ildən bu günədək AFFA-da VAR şöbəsinin rəhbəri.
2022-ci ildən bu günədək PFL-in Prezidenti.
### Ailəsi
Evlidir, bir övladı var.
### Digər məlumat
UEFA-nın məşqçilər üzrə “B” lisenziyasına sahibdir.
Futbol, futzal, mini futbol və çimərlik futbolu üzrə Azərbaycanda və beynalxalq arenada, peşəkar və həvəskar yarışlarda iştirak edib, yarışmaların “Ən məhsuldar” və “Ən yaxşı” oyunçusu kimi seçilib.

Bildiyi xarici dillər - rus, ingilis və türk dilləri.

## İstinadlar
Memati Baş

**Memati Baş** ( 7 iyun 2012, İstanbul) — Qurdlar Vadisi serialının personajlarından biri. Gürkan Uygun tərəfindən canlandırılıb.

"Memati" ərəb dilində "ölüm" mənasına gəlir. Türkiyədə uşaqlara "Memati" adının verilməsi qadağan edilib.

## İstinadlar
Ulubəy

* Ulubəy (Ordu) — 
* Ulubəy (Uşak) — 
* Ulubəy (Xudabəndə) — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Ulubəy Kanyonu Təbiət Parkı ― Türkiyənin Uşak ilinin Ulubəy və Karahallı ilçələrində yerləşən təbiət parkı.
Şəhid (dəqiqləşdirmə)

* Şəhid — Yüksək amal, məslək, əqidə, yurd, vətən, din və ya inanc uğrunda ölən canını fəda edən şəxs.
* Şəhidçomani (Xudabəndə) —
Bəybala

**Bəybala** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Bəybala Əbil — Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası Ali Məclisinin sədri
* Bəybala Əliyev — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin matrosu (dənizçi)
* Bəybala Abbasov — Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi, əməkdar elm xadimi
* Bəybala bəy Sultanov — Rusiya imperiyası II Dövlət Dumasının Müsəlman fraksiyasının üzvü.
* Bəybala Xankişiyev — iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə.
* Bəybala Adıgözəlov — Azərbaycanın dövlət xadimi
* Bəybala Usubaliyev — Azərbaycanlı elm adamı, kimya elmləri doktoru.
* Bəybala Həsənov — kimyaçı alim, kimya elmləri doktoru.
Çöllüyə çəkmək taktikası

**Çöllüyə çəkmək taktikası** — qədim türklərdə yaranmış, Səlcuq imperiyası tərəfindən də istifadə olunmuş döyüş taktikası. Ordunun avanqard bölmələri gecə-gündüz fasiləsiz olmaq şərti ilə qarşıdan irəliləyən düşmən qüvvələrinə sağ və sol cinahdan hücum edir. Bu taktiki hücum kiçikmiqyaslı olsa da, düşmən ordusunu yorur. Hücumu həyata keçirən əsas ordu çöllüyə doğru geri çəkilir. Burada əsas məqsəd düşmən qüvvələrini susuzluqla baş-başa buraxmaqdır. Düşmən qüvvələrinin keçdiyi yol boyu su quyuları məhv edilir. Düşmən qüvvəsinin ordusu susuzluq və yorğunluqdan hərəkət qabiliyyətini itirir. Bu taktika ilə məqsədə çatılır.

## İstinadlar
Aleksey Abrikosov (sahibkar)

**Aleksey İvanoviç Abrikosov** (; ) — Rusiya sahibkarı, istehsalçısı. O, XIX əsrin ikinci yarısında "A. İ. Abrikosov oğulları zavodu və ticarət ortaqlığı" (indiki " Babayevski" konserni), habelə Moskvada qənnadı məmulatları və çay mağazalarına sahib olmuşdur. Abrikosov həmçinin, İmperator Əlahəzrət Məhkəməsinin Təchizatı, Mühasibat Bankı Şurasının sədri, faktiki dövlət müşaviri kimi xidmət etmişdir.

## Mükafatlar
1870-ci ildə irsi fəxri vətəndaşlar sinfinə təyin edilmişdir. 1879-cu ildə Ticarət Şurasının üzvü adını almışdır. Ömrünün son illərində ona irsi zadəganlıq hüququ verən həqiqi dövlət müşaviri rütbəsi verilmişdir. Mükafatlardan o, Müqəddəs Andreyev lentində "Çalışmaya görə" medalı (1876), 2-ci dərəcəli "Müqəddəs Anna" və "Müqəddəs Stanislav" ordenlərinə layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Предпринимательство и городская культура в России. 1861—1914: сборник. / Сост.: У. Брумфилд, Б. Ананьич, Ю. Петров.. — М.: Три квадрата, 2002. — С. 94—95. — (Учебник для вузов). — 1000 экз. — .
Viktoriya Abril

**Viktoriya Abril** (, əsl adı **Viktoriya Merida Roxas**; *;* ) — İspaniya teatr və kino aktrisası. Viktoriya səkkiz yaşından bəri baletlə məşğul olur. 1975–1976-cı illərdə gənc balerina filmlərdə epizodik rollara dəvət olunmağa başlam;şdır. Nəhayət, baletdən ayrılıb aktyorluq peşəsini seçmək qərarı, qızda görkəmli ifaçılıq istedadını təxmin edən İspaniya rejissoru Visente Arandanın "*Cinsi dəyişdir*" (1977) filmində iştirakı ilə əlaqələndirilir. Abril Arandanın lentlərində oynadığı rollara görə tanınmışdır.

## İstinadlar
Absalon

**Absalon** və ya **Aksel** (; ) — Danimarka dövlət xadimi, kilsə və hərbi lideri. O, Lund arxiyepiskopu, kral V Knud dövründə Danimarkanın faktiki hökmdarı olmuşdur.

Absalon Danimarkanın gələcək kralı I Böyük Valdemarın tərbiyə aldığı Vide nəcib ailəsində anadan olmuşdur. Absalon və Esbern onun qardaşları idi. İlahiyyat təhsili almış və Valdemar sayəsində Roskille şəhərinin yepiskopu, daha sonra isə Roskille yeparxiyasını saxlayaraq Lund arxiyepiskopu və Skone yepiskopu olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Roskille

**Roskille** () — Danimarkada, Zelandiya adasında şəhər, Roskille kommunasının inzibati mərkəzi. Roskille fyordda limandır. İqtisadi cəhətdən Kopenhagenlə sıx bağlıdır. Roskille ölkənin ən qədim şəhərlərindən biridir. Orta əsrlərdə padşahın və hökumətin iqamətgahı olmuşdur. Əhalisi 2009-cu ildə 46,292 nəfər olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
*
Pavel Abrosimov

**Pavel Vasilyeviç Abrosimov** (; ) — SSRİ memarı. Birinci dərəcəli "Stalin" mükafatı laureatı (1949). 1944-cü ildən ÜİK(b)P üzvü.

15 mart 1948-ci ildə Siyasi Büronun iclasında Moskva Dövlət Universiteti üçün yeni binanın tikintisi ilə bağlı 803 nömrəli qərar qəbul edilmişdir. Universitet kompleksinin layihə rəhbərlərindən biri Abrosimov olmuşdur.

Bakıdakı stadion layihəsinin memarıdır (müsabiqə layihəsi, 1-ci mükafat, memarlar Arkadi Arkin və V. B. Melkomova ilə birlikdə, 1930).

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *[[:ru:Минкус, Михаил Адольфович|Минкус М. А.]]* Дом правительства УССР в Киеве // Архитектурная газета: Приложение к № 33. — 1938. — 12 июня.
* *[[:ru:Кравец, Самуил Миронович|Кравец С. М.]]* Архитектура третьей очереди метро // Строительная газета. 1939. — 16 апреля (№ 23). — С. 2.
* *[[:ru:Корнфельд, Яков Абрамович|Корнфельд Я. А.]]* Лауреаты Сталинской премии в архитектуре. 1941–1950. — М.: Гос. изд-во литературы по строительству и архитектуре, 1953. — С. 134–136, 170–172, 200–203.
* *Пекарева Н. А, Шевелев А. П.* Творческий путь Павла Васильевича Абросимова // Известия Академии строительства и архитектуры СССР. — 1961. — № 2. — С. 134–137.
* *Низерли И. А.* Major art reflections // Gabala Image Press, Габала, Азербайджан — 2021

## Xarici keçidlər
* Биография Абросимова на сайте "Курск дореволюционный"
* Биографии
* Major Art: Павел Абросимов как зеркало советской архитектуры (Интервью с автором-составителем книги про Павла Абросимова Major Art Reflections Ильясом Низерли)
Əbu Bəkr Kələvi

**Əbu Bəkr Kələvi** () — Səmərqənd incəsənət xadimi, üsyan rəhbəri.

Moğolustan xanı İlyas xocanın Mavəraünnəhrə yürüşü zamanı pambıqçılar gildiyasının rəisi olmuşdur. O, Əbu Bəkr 1365–13666-cı illərdə Səmərqənddə sərbədarilər üsyanının başçılarından biri olmuşdur. Sərbədarilərin mülklərini müsadirə etməsindən narazı qalan şəhər zadəganları əmirlər Hüseyn və Teymuru dəvət etmişdir. Sərbədarilər əmirlərin qərargahına gəlmiş, lakin orada əsir düşmüşdür. Demək olar ki, onların hamısı edam edilmişdir. Səmərqənddə sərbədari hərəkatı yatırılmışdır.

## İstinadlar
Əbu Dulaf Xəzrəci

**Əbu Dulaf Misar ibn əl-Müxəlhil əl-Xəzrəci** () və ya sadəcə **Əbu Dulaf** () &#x200E; — X əsr ərəb şairi, səyyahı və mineraloqu. O, 930-cu illərdən başlayaraq ərəb xilafətinin geniş ərazilərini və qonşu ölkələri gəzmişdir. Onun ədəbi irsi, görünür, şairin ömrünün sonunda, 995-ci ildə yazılmış iki səyahət qeydindən və Sasan qəbiləsinin həyatı və məişətinə aid böyük poetik mətndən ibarətdir. «Fihrist» əsərinin müəllifi İbn Nədim şəxsən onunla tanış idi və onu "uzun saqqallı qoca" adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Orta əsrlər Azərbaycan tarixinə aid ərəb mənbələrindən seçmələr. Tərcümə, qeyd və şərhlərin yazılması və tərtibi: N. Bayramlı. Bakı: "AFPoliqrAF" mətbəəsi, 2016, s. 6-54.
Abroqasiya

**Abroqasiya** (от  «ləğv»), həmçinin **abolisiya** (от  «ləğv») — köhnəlmiş qanunun ləğvi. Bunun nəticəsində keçmiş qanunun əvəzinə yeni qanun elan edilir. Əslində abroqasiya köhnə qanunun tamamilə yenisi ilə əvəz edilməsi deməkdir. Köhnə qanunun qismən ləğvi deroqasiya, köhnə qanuna zəruri dəyişikliklərin edilməsi obroqasiya, köhnə qanunun əlavə edilməsi isə subroqasiya adlanır. "Abroqasiya" termini Roma hüququndan götürülmüşdür.

## İstinadlar
Əbu İsa İsfahani

**Əbu İsa İsfahani** ( )&#x200E;, həmçinin **İshak ben Yakov Ovadiya Əbu İsi** (; ) &#x200E; — yəhudi din islahatçısı, orta əsrlərdə ilk yəhudi bidət hərəkatı olan isabitlər təriqətinin banisi.

Özünü beş peyğəmbərdən biri, Məsihin sələfi elan ed\n İsfahani İranda Ərəb xilafətinə qarşı üsyan qaldırmışdır. Bu üsyan darmadağın edilmiş və Əbu İsanın özü döyüşdə həlak olmuşdur. Buna baxmayaraq, onun təlimlərinin davamçıları öz liderlərinin ölümünə inanmırdılar. Əbu İsanın həyatı və ölümü bir çox əfsanələrdə örtülmüşdür.

Təriqət X əsrin birinci yarısında mövcudiyyətini davam etdirmiş və onun ideyaları karaimizmin banisi Anan ben Davidə təsir etmişdir. Əbu İsanın təlimlərinə görə, Məsihin zühurundan əvvəl İsa, Məhəmməd və özü də daxil olmaqla beş peyğəmbər gəlməli idi. O öz tərəfdarlarına ət və şərab yeməyi qadağan etmiş, boşanmaları ləğv etmiş və yeddi vaxt namaz qılmağı tapşırmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Steven Wasserstrom*. Between Muslim and Jew*.* Princeton, 1995.
* Joseph Jacobs, Max Schloessinger. ISḤAḲ BEN YA'ḲUB OBADIAH ABU 'ISA AL-ISFAHANI //*Jewish Encyclopaedia.* N.-Y., 1913.
* Эттингер, Ш. История еврейского народа / под ред. Ш. Эттингера. — Мосты культуры, Гешарим, 2001.
Fuad Nəcəfli

**Fuad Vahid oğlu Nəcəfli** () — Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəsi (2022–2025).

## Həyatı
Fuad Vahid oğlu Nəcəfli 1975-ci ildə Naxçıvan MSSR Şahbuz rayonunda anadan olub. Bakı Dövlət Universitetini Beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 2000-ci ildə Bakı şəhərində 1 saylı yeri İqtisad Məhkəməsində başlayıb. Beynəlxalq Sığorta Şirkətində, "Star Alyans" sığorta şirkətində, "Texnikabank"da, "Paşa Holdinq" MMC-də və digər qurumlarda müxtəlif vəzifələrdə işləyib.

2019-cu ildən "Sumqayıt Texnologiyalar Parkı" MMC-nin Müşahidə Şurasının üzvüdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 dekabr 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəsi təyin edilmişdir. 12 noyabr 2025-ci ildə bu vəzifədən azad edilmişdir.

## İstinadlar
Əbu Təmmam

**Əbu Təmmam**, tam adı ilə **Əbu Təmmam Həbib ibn Aus ət-Tain** (; ) — ərəb şairi və qədim poeziya kolleksiyaçısı.

Yunan əsilli xristian ailəsində anadan olmuş, lakin islamı qəbul etmişdir. Gəncliyində bir çox peşələri sınamışdır, usta, su daşıyıcısı və s. olmuşdur. O, bu proses zamanı müxtəlif yerlərə köçmüş, Suriyanın, Misirin, İraqın ən böyük şəhərlərini gəzmişdir. Əbu Təmmamın ilk poetik təcrübələri uğurlu alınmamışdır, lakin sonradan o, diqqət çəkmiş və əl-Mütədidin sarayına dəvət olunmuşdur. Onun poeziyasının ümumi istiqaməti yüksək rütbəli saray əyanlarının zövqünə uyğun idi və onlardan birinin himayəsi ilə şairin Mosulda məxfi məlumatların toplanması ilə bağlı vəzifəyə təyin olunmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Almenno San Bartolomeo

**Almenno San Bartolomeo**() — İtaliyada şəhər və kommuna. İtaliyanın Lombardiya regionunda yerləşir və Berqamo əyalətinin inzibati mərkəzinə tabedir.

Əhalisi 2019-cu ilin məlumatlarına görə 6373 nəfər, əhalinin sıxlığı 611 nəfər/km²-dir.

Ərzisi 10,42 km² ərazini tutur.

Poçt kodu — 24030.

Telefon kodu — 00035.

## İstinadlar
Brembate Di Sopra

**Brembate Di Sopra** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya regionunda yerləşir. Berqamonun inzibati mərkəzinə tabedir.

Əhalisi 7100 nəfər, əhalinin sıxlığı 1684 nəfər/km².

Ərazisi 4 km² ərazini əhatə edir.

Poçt kodu — 24030.

Telefon kodu — 035.

Avqustun 15-də kommunada Müqəddəs Məryəmin fərz edilməsi xüsusilə qeyd olunur.

## İstinadlar
Brinyano Cera d'Adda

**Brinyano Cera d'Adda** — Lombardiyanın Berqamo əyalətində 6052 nəfər əhalisi olan İtaliya şəhəridir. Milanın təxminən 35 kilometr (22 mil) şərqində və Berqamodan təxminən 20 kilometr (12 mil) cənubda yerləşir.

Ərazisi 12 km².

Poçt kodu 24053.

Telefon kodu 0363.

Kommunanın himayədarı Müqəddəs Bonifasdır, oktyabrın ilk bazar günü onun şərəfinə bayram qeyd edilir.

## Görməli yerləri
Əsas görməli yeri, Palazzo Vecchio ("Köhnə Saray") və Palazzo Nuovo ("Yeni Saray") adlı iki hissəyə bölünən "Palazzo Visconti"dir. Qalliari qardaşları, Mattia Bortoloni və Alessandro Magnasco'nun freskalarına ev sahibliyi edən müdafiə qalası 10-cu əsrdən insanlara məlumdur. Qala 13–17-ci əsrlərdə yenidən qurulmuşdur. Sant'Andrea kilsəsi 11-ci əsrə aiddir. 15-ci əsrə aid giriş eyvanı var.

## Demoqrafiya

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:5000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 3001
  bar:1871 from:0 till: 3099
  bar:1881 from:0 till: 3055
  bar:1901 from:0 till: 3513
  bar:1911 from:0 till: 3777
  bar:1921 from:0 till: 3778
  bar:1931 from:0 till: 4031
  bar:1936 from:0 till: 3911
  bar:1951 from:0 till: 4198
  bar:1961 from:0 till: 4091
  bar:1971 from:0 till: 4132
  bar:1981 from:0 till: 4441
  bar:1991 from:0 till: 4593
  bar:2001 from:0 till: 4773
PlotData=
  bar:1861 at: 3001 fontsize:S text: 3.001 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 3099 fontsize:S text: 3.099 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 3055 fontsize:S text: 3.055 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3513 fontsize:S text: 3.513 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3777 fontsize:S text: 3.777 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3778 fontsize:S text: 3.778 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 4031 fontsize:S text: 4.031 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 3911 fontsize:S text: 3.911 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 4198 fontsize:S text: 4.198 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 4091 fontsize:S text: 4.091 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 4132 fontsize:S text: 4.132 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 4441 fontsize:S text: 4.441 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 4593 fontsize:S text: 4.593 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 4773 fontsize:S text: 4.773 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Mənbə ISTAT


## İstinadlar
Kalçinate

**Kalçinate** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində yerləşir. Berqamonun inzibati mərkəzinə tabedir.

Sahəsi 14 km² təşkil edir. 

Poçt kodu — 24050. 

Telefon kodu — 035.

Kommunada, avqustun 15-də, Müqəddəs Məryəmin fərziyyəsi xüsusilə qeyd olunur, lakin əsas şənliklər adətən sentyabrın əvvəlində baş verir.

## İstinadlar