open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaarli bulvarı

**Kaarli bulvarı** və ya **Kaarli puyestee** () 1950-1989-cu illərdə isə Aleksandr Suvorov bulvarı adlanan () — Estoniyanın paytaxtı Tallin şəhərinin mərkəzində küçə.
## Coğrafiyası
Bulvar Kesklinn rayonunda yerləşir, Vanalinn və Tınısmyae mikrorayonlarının ərazilərindən keçir. Hərəkəti əks istiqamətdə iki sıra boyunca gedən iki hissədən ibarətdir ki, onların arasında Kaarli kilsəsi və meydanı da var. Bulvar esplanadası *Köhnə Şəhər* dairəvi yolunun bir hissəsidir. Bulvar Azadlıq meydanından başlayır, Köhnə Şəhər tərəfdən Haryumaqi təpəsi ilə həmsərhəddir. Tumpea və Tonizmaqi küçələri ilə kəsişir. O, Tonismaqi küçəsinin Endla küçəsi və Tumpyestee küçəsi ilə Luyze küçəsi ilə kəsişməsində bitir.

Kaarli bulvarının uzunluğu 408 metrdir.
## Tarixi
Bulvarın esplanadası XIX əsrdə ilkin olaraq iki zolaqlı olmaqla tikilib, daha sonra Kaarlı kilsəsinin tikintisi başa çatdıqdan sonra, təxminən 1870-ci ildə dörd zolağa genişləndirilib və xaricdən alçaq dəmir hasarla məhdudlaşdırılıb. 1910-cu ildə Kaarlı bulvarının sonundakı Azadlıq meydanında I Pyotrun abidəsi ucaldıldı (1922-ci ildə söküldü). 1912-ci ildə və sonralar bulvarın kənar tərəflərində də ağaclar əkilmişdir ki, bu da bəzi yerlərdə bulvarın altı zolaqlı olmasına səbəb verirdi.

XIX-XX əsrin əvvəllərində tikinti zamanı küçə *Uus bulvarı* ( adlanırdı. Bulvarın şimal hissəsi eston dilindən tərcümədə Kaevu küçəsi-Yaxşı küçə (, ) adlanırdı.

1940-cı il İyun inqilabından sonra küçə Karl Marks bulvarı, 1950-1989-cu illərdə Aleksandr Suvorov bulvarı adlandırılmışdı.

17 mart 1989-cu ildə bulvara Kaarlı adı geri qaytarıldı..

1992-ci ildə bulvarın Azadlıq meydanına çıxışında piyada tuneli də salınıb.

## Qalereya

Kl. Rosenkranz.png|1889-cu ildə Tallinn xəritəsinin fraqmenti
Tallinn, vaade Vabaduse väljakult Kaarli puiestee, AM N05976.jpg|Azadlıq meydanından bulvarın görünüşü, 1930-1940 
TLA 1465 1 4459 Kaarli puiestee suunaga Vabaduse väljaku poole (Karlstrasse) 20 saj algus.jpg|Kaarli bulvarı Azadlıq meydanına doğru, XX əsrin əvvəlləri
Vaade üle linna merele 1900, AM13813F11684 264.jpg|Sen bazarına doğru bulvarın görünüşü (təxminən 1900-cü il)


## Tikililəri
Bulvarın Tonismaqi təpəsinə bitişik tərəfində və Tumpea və Tumpyestee  küçələrinin kəsişməsində tarixi binalar qorunub saxlanılmışdır. 1948-ci ildə bulvarın yaxınlığında tennis kortu və Estoniya SSR Həmkarlar İttifaqları Könüllü İdman Cəmiyyətinin “Kalev” klubunun binası tikildi. Estoniya müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra uzun müddət yarı tərk edilmiş vəziyyətdə qalan bu yerlərdə hal-hazırda avtopark və kafe vardır.

Tallinn-2007-rr-033.jpg|Bulvarın Rozikrantsi küçəsi ilə kəsişməsindən görünüşü, 2007
Kaarli puiestee in 2006.jpg|Kaarlı bulvar meydanı, 2006-cı ilin dekabrı
Allee Kaarli puiesteel Tallinnas, 27. august 2011.jpg|2011-ci ilin avqustunda meydan
Old Town of Tallinn, Tallinn, Estonia - panoramio (1).jpg|Bulvarın şəhər mərkəzindən görünüşü

## İstinadlar
Pediatrik neyrocərrahiyyə

**Pediatrik neyrocərrahiyyə** sinir sistemi, beyin və onurğa beyni ilə əlaqəli cərrahi prosedurları özündə cəmləşdirən və operativ nevroloji xəstəlikləri olan uşaqları müalicə edən neyrocərrahiyyənin alt ixtisasıdır.

## Tarixi
1929-cu ildə Harvi Kuşinq və Frank İnqreham tərəfindən əsası qoyulan Boston Uşaq Xəstəxanası ABŞ-də uşaqlar üçün ixtisaslaşdırılmış neyrocərrahiyyə xidməti göstərən ilk xəstəxana idi.

2009-cu il etibarı ilə ABŞ-də 200-dən az uşaq neyrocərrahı var idi. Onların təxminən 80%-ni kişilər təşkil edirdi. Son 25 ildə uşaq neyrocərrahiyyəsi proqramını 391 həkim bitirib. Onların yalnız 70%-i böyüklər üçün neyrocərrahiyyədən ilk növbədə uşaq neyrocərrahiyyəsinə yönəlib. Onların təxminən 70%-i isə akademik tibbdədir.

## İstinadlar
Albaniya U-21 milli futbol komandası

**Albaniya U-21 milli futbol komandası** — Albaniyanın 21 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandasıdır və Albaniya Futbol Assosiasiyası tərəfindən idarə olunur. Komanda iki ildən bir keçirilən 21 yaşadək futbolçular arasında Avropa çempionatında mübarizə aparır.

1976-cı ildə UEFA-nın yeniyetmələr arasında yarışlarını yenidən təşkil etdikdən sonra Albaniyanın 21 yaşadək futbolçulardan ibarət komandası formalaşdırıldı.

## Tarixi
İlk əvvəllər Albaniyada gənclər milli komandası, 23 yaşa qədər olan futbolçulardan təşkil edilmiş milli komanda hesab edilirdi. 23 yaşadək futbolçulardan ibarət Albaniya milli komandası, 1969-cu ildən 1976-cı ilə qədər Balkan Gənclər Çempionatı turnirlərində iştirak edir. 1976-cı ildə turnirdə yaş məhdudiyyəti 21 yaşa qədər yendirilir. Bu hadisədən sonra Albaniyada 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Albaniya U-21 milli komandası təşkil edilir.

21 yaşadək futbolçulardan ibarət Albaniya milli komandası, Balkan Gənclər Çempionatının 1976–78 və 1981-ci il yarışlarında U-23 milli futbol komandasının davamçısı kimi iştirak etmiş, Rumıniya və Bolqarıstan milli komandalarına qarşı final oyunlarında qalib gəlmişdir. Xüsusilə 1978-ci ildə Rumıniya ilə final matçının cavab oyunu Albaniyanın 7–1 hesablı böyükhesablı qələbəsi ilə bitmişdir. Bu da Albaniyanın U-21 komandasının, indiyə qədər qeydə alınmış ən böyük hesablı qələbəsidir.

1978-ci ildə Avropada, 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Avropa milli komandaları üçün çempionatyaradılır. Albaniya U-21 milli komandası bu yarışlarda ild dəfə 1984-cü il çempionatında yarışda debüt edir. Seçmə mərhələdə onlar Qərbi Almaniya, Türkiyə və Avstriyanın daxil olduğu çox çətin qrupa düşmüşdülər. Albaniya U-21 həm evdə səfərdə Avstriyaya (səfərdə 1–2, həm də 3–0 evdə) və Türkiyəyə (hər ikisi 1–0) qalib gəlirlər və Qərbi Almaniya ilə oyunlarda heç-heçə edirlər (hər ikisi 1–1). Albaniya komandası dörddəbir finalda İtaliya ilə oynayır. İtalyanlara qarşı oyunlarda həm evdə, həm də səfərdə iki dəfə 0–1 hesabı ilə məğlub olaraq turnirlə vidalaşırlar. Bu Albaniya U-21 komandasının, final mərhələsində iştirak etddiyi yeganə beynəlxalq yarış olur.

## Oyunçuları

## Yarışlardakı statistikası

## Uğurları
**Gənclər arasında Balkan Çempionatı**

* Çempion (2): 1978, 1981

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xalqların Bərabərlik və Demokratiya Partiyası

**Xalqların Bərabərlik və Demokratiya Partiyası** və ya qısaca **DEM Partiya** (ilkin versiyası ilə **HEDEP**), 2023-cü ilədək **Yaşıllar və Sol Gələcək Partiyası** — 25 noyabr 2012-ci ildə qurulan və Türkiyədə fəaliyyət göstərən siyasi partiya. Onun simvolu müdrik ağac, günəş və insan surətindən ibarətdir. Onun həmsədrləri Tuncər Bakırhan və Tülay Hatimoğulları Orucdur.

Xalqların Bərabərlik və Demokratiya Partiyası 25 noyabr 2012-ci ildə Bərabərlik və Demokratiya Partiyası ilə Yaşıllar Partiyasının Yaşıllar və Sol Gələcək Partiyası adı altında birləşməsi nəticəsində qurulan siyasi partiyadır. Partiya özünü yaşıl siyasətə əsaslanan və "sol libertarian" ideyaları qəbul edən siyasi partiya kimi təqdim edir.

Partiya 2014-cü ildə Türkiyə prezident seçkilərində Səlahəddin Dəmirtaşı, 2015-ci ilin iyununda keçirilən parıament seçkilərində isə Xalqların Demokratik Partiyasını dəstəkləmişdir.

## Tarixi
Partiya Ankarada *Yaşıllar və Sol Gələcək Partiyası* adı ilə 25 noyabr 2012-ci ildə Bərabərlik və Demokratiya Partiyası ilə Yaşıllar Partiyasının birləşməsi ilə quruldu.

Partiya 2 aprel 2016-cı il tarixli II növbədənkənar qurultayında adının qısaltmasını *Yaşıl Sol Partiya* olaraq dəyişdirdi. Partiyanın loqosu 16 oktyabr 2022-ci il tarixli İkinci Fövqəladə Qurultayda dəyişdirildi. Səlahəddin Dəmirtaş iddia edib ki, Xalqların Demokratik Partiyası bağlanarsa, 2023-cü ildə keçiriləcək ümumi seçkilərdə HDP-nin millət vəkili namizədləri Yaşıl Sol Partiyasının vahid namizəd siyahılarına daxil olacaq.

24 mart 2023-cü ildə qəbul edilən qərarla Xalqların Demokratik Partiyası, Əməkçi Hərəkatı Partiyası və Sosial Azadlıq Partiyası 2023-cü il parlament seçkilərinə Yaşıl Sol Partiyanın siyahıları ilə daxil olmaq qərarına gəlib.

2023-cü il tarixində keçirilən qurultayda partiya adını **Xalqların Bərabərlik və Demokratiya Partiyası** olaraq dəyişmişdir. Qısaltması *HEDEP* olaraq qəbul edilsə də, Yargıtay tərəfindən adın keçmişdə mövcud olmuş Halkların Demokrasi Partisinin qısaltması olan HADEP-ə bənzəməsi səbəbi ilə qəbul olunmamışdır. Bunun üzərinə 11 dekabr 2023-cü il tarixində partiya qısaltmasının **DEM Partiya** olaraq dəyişdirildiyi elan olunmuşdur.

## Nəticələri
### Parlament

## İstinadlar
Yunis Dağlı

**Yunis Dağlı** və ya tam və rəsmi adı ilə **Yunus Əbdülcavad oğlu İsmayılov** — azərbaycanlı şair-qəzəlxan.

Yunus İsmayılov "Dağlı" təxəllüsü ilə əsasən Azərbaycanca, həmçinin rus və tatca şeirlər, əsasən qəzəllər yazıb.

Sürgün edilən vaxt Yunis təzə yazmağa başlayan həvəskar şair idi. On bir il həbs və sürgündən sonra Azərbaycana qayıdır.

Şeirləri indi də Xızıda və Bakıətrafı kəndlərdə dillər əzbəridir.

## Həyatı

Əslən Xızıdan İsmayılzadələrdəndir. 1922-ci ildə Bakıda Dağlı məhəlləsində doğulub. Atası Əbdülcavad Molla İsmayıl oğlu bənna işləyib.

İlk təhsilini Bakıda, Çəmbərəkənddəki II şura məktəbində almışdır. Məktəbdə qabiliyyəti, biliyi və hazırcavablığı ilə seçilən şagirdlərdən olub. Bu məktəbdə ona dərs deyən sevimli müəllimləri- şair Cəfər Rəmzi İsmayılzadə və İbrahim Hilali Yunisin haqqında yüksək fikirlər söyləyiblər.

1938-ci ildə 17 yaşı tamam olmamış həbs edilib. 1 il Bakı təcridxanasında saxlanıldıqdan sonra 1939-cu ildə Sibirə sürgün edilib.

1949-cu ildə Sibirdən sürgündən qayıdanda Bakıda yaşamağa icazə verilmədiyindən Siyəzən yaxınlığındakı Qızılburun kəndində yaşayır. “Siyəzənneft” NQÇİ-də çalışır. Eyni zamanda yaradıcılıqla da məşğul olur. 1956-cı ildə bəraət aldıqdan sonra Bakıya qayıdır. Vəfat edənə qədər qaz idarəsində işləyir. 1989-cu ildə Bakıda xərçəng xəstəliyindən vəfat edib, Xızıda dəfn olunub.

## Yaradıcılığı

Hələ uşaqlıqdan poeziyaya, ədəbiyyata maraq göstərən Yunisin məktəb qəzetlərində şerləri çıxır. O, bu vaxtlar əsasən, lirik və Sabiranə şeirlər, mənzum hekayələr yazır. Şerlərinin ilk dinləyicisi və tənqidçisi əmisi oğlu - XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının klassiki, tanınmış şair və pedaqoq Mikayıl Müşfiq olub.

Poeziyanın müxtəlif janırlarında şeirlər; 500-ə yaxın qəzəl, 2 bəhri-təvil, lirik şeirlər, poemalar, nəsihətlər, rübailər, bayatılar, uşaqlar üçün alleqorik mənzum nağıllar yazıb. Əsərlərindən bəzi nümunələr dövri mətbuatda, həmçinin, “Kirpi” jurnalında bir neçə dəfə çap olunub.

Əsərləri kitab şəklində vəfatından sonra 3 dəfə müxtəsər formada "Qəzəllər" adı ilə nəşr olunub.

Bir sıra əlyazmaları el şairi Bəylər Bərməki tərəfindən toplanıb.

## Şəxsi həyatı

Mirzə Əbdülqədir Vüsaqinin qardaşı oğlu, Mikayıl Müşfiqin isə əmisi oğludur.

Əzizə İsmayılzadə ilə 1952-ci ildə ailə həyatı qurub. Ümumilikdə 8 övladı olub, ilk 2 uşağı körpə ikən vəfat edib. Oğlanlarından biri şair Vahab İsmayılzadə, digəri isə 1990-cı ilin 20 Yanvar şəhidi, eyni zamanda Qəmli təxəllüsü ilə şeirlər yazmış Cavad İsmayılzadədir. Bu övladının adını Əhməd Cavadın şərəfinə Cavad qoymuşdu. Oğluna ad seçəndə Yunis Dağlı deyib ki, *"şairliyini Allah bilər, amma oğlumun adını Müşfiqlə Cavad əfəndinin dostluğu şərəfinə Cavad qoyuram, qoy böyüyəndə Ə. Cavad kimi xalqını və vətənini sevən, ləyaqətli sədaqətli insan olsun!"*

## Xatirəsi

1992-ci ildə “Siyəzənneft” NQÇİ-də  xatirə lövhəsi vurulub.

Bakı şəhəri, Yasamal rayonunda adına küçə var.

## İstinadlar

## Mənbə

* 

## Xarici keçidlər
Səlahəddin Dəmirtaş

**Səlahəddin Dəmirtaş** (; ) — zazaəslli Türkiyə siyasətçisi, yazıçısı və Xalqların Demokratik Partiyasının (HDP) keçmiş həmsədri. O, kürdlər arasında sülh və ədalət uğrunda mübarizəsinin simvoludur. Onun həbsi insan haqları qrupları və beynəlxalq hökumətlər tərəfindən geniş şəkildə qınanmışdır.

Dəmirtaş Türkiyənin Elazığ vilayətinin Palu rayonunda kürd ailəsində anadan olub. 1998-ci ildə Ankara Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib, 2004-cü ildə siyasətə başlamazdan əvvəl bir neçə il hüquqşünas kimi çalışıb. Demokratik Xalq Partiyasının (DEHAP) üzvü olaraq Diyarbəkir İl Şurasına seçilib, 2007-ci ildə isə Sülh və Demokratiya Partiyasının (BDP) üzvü olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinə seçilib. O, 2011 və 2015-ci illərdə yenidən bu vəzifəyə seçilib.

2014-cü ildə Dəmirtaş Figen Yüksekdağla birlikdə HDP-nin həmsədri seçilib. HDP Türkiyədə kürdlərin hüquqlarını və demokratiyasını müdafiə edən kürdpərəst bir partiyadır. Dəmirtaş HDP-nin həmsədri kimi Türkiyə siyasətində tanınmış sima olub, mötədil və barışdırıcı ritorikası ilə tanınıb. O, Türkiyə hökuməti ilə kürd azlığı arasında potensial körpü qurucusu kimi görünürdü.

2015-ci ildə Türkiyədə keçirilən ümumi seçkilərdə HDP səslərin 11,9 faizini qazanaraq Türkiyə parlamentində üçüncü ən böyük partiya olub. Bu, HDP üçün əhəmiyyətli bir irəliləyiş oldu, çünki kürd tərəfdarı bir partiya Türkiyə parlamentinə daxil olmaq üçün tələb olunan 10%-lik baryeri ilk dəfə keçdi.

Ancaq HDP-nin uğuru qısamüddətli oldu. 2016-cı ildə Dəmirtaş terrorizm və zorakılığa çağırış ittihamı ilə həbs edilib. O, məhkəmə prosesinin hələ yekunlaşmamasına baxmayaraq, o vaxtdan həbsdədir.

Dəmirtaşın həbsi insan haqları qrupları və beynəlxalq hökumətlər tərəfindən geniş şəkildə pislənib. ABŞ, Avropa Birliyi və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Dəmirtaşın azadlığa buraxılmasını tələb edib.

Həbsdə olmasına baxmayaraq, Dəmirtaş Türkiyədə kürdlər və digər mütərəqqi insanlar arasında populyar bir fiqur olaraq qalır. O, prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın getdikcə avtoritar rejiminə qarşı müqavimət simvolu kimi qiymətləndirilir.

Dəmirtaş siyasi karyerası ilə yanaşı, həm də məhsuldar yazıçıdır. Onun “Kürdlərdən üzr istəmə” (2013) və “Kürd Sorunu və Türkiyə” (2015) adlı iki kitabı nəşr olunub. Onun kitabları bir neçə dilə tərcümə olunub və kürd məsələsi ilə bağlı fikirləri ilə təriflənib.

Dəmirtaş Türkiyədə demokratiya və insan haqları uğrunda mübarizə aparan cəsarətli və prinsipial siyasətçidir. O, Türkiyədəki kürdlər və digər mütərəqqi insanlar üçün ümid simvoludur və onun azadlığa buraxılması ölkədə demokratiyanın gələcəyi üçün vacibdir.

Yuxarıda göstərilənlərə əlavə olaraq, Dəmirtaşın həyat və karyerasının digər diqqətəlayiq tərəflərini təqdim edirik:

* Dəmirtaş bacarıqlı dilçidir və türk, kürd və ingilis dillərini mükəmməl bilir.
* O, qadın hüquqlarının və gender bərabərliyinin güclü müdafiəçisidir.
* O, dünyəvidir və dini ekstremizmin bütün növlərinə qarşıdır.
* O, ətraf mühitin mühafizəsi və davamlı inkişafın tərəfdarıdır.

## İstinadlar
Teymur xan Ayrımlı

**Teymur xan Ayrımlı** () — Azərbaycan türklərinin tayfalarından olan Ayrım tayfasına mənsub briqada generalı. Rza şah Pəhləvinin kraliçası Tacülmülukün atası, Pəhləvilərin sonuncu şahı Məhəmməd Rza şah Pəhləvinin ana babası.
## Həyatı
Teymur xan Ayrımlının və ümumiyyətlə Ayrımlı ailəsinin əsli Şəmşəddil mahalındandır. Teymur xan Ayrımlı Rusiya İmperiyası ordusunun polkovniki kimi  Qacar İmperiyasında yerləşmiş rus ordusunda xidmət etmişdir. Tacülmüluk öz xatirələrində yazır ki, atası Bakıda ordu komandirinin müavini, Lənkəranda zastava rəisi olmuş, daha sonra briqada generalı kimi xidmət etmişdir. Qardaşı Nəriman və əmiləri 1900–1918-ci illərdə əvvəlcə ermənilər və azərbaycanlılar arasında, daha sonra isə bolşeviklərin Zaqafqaziyada iqtidara gəlməsi ilə yaşanan qarışıqlıqda itkin düşüblər. Bu səbəbdən də naməlum tarixdə Teymur xan öz ailəsini Bakıdan İrana gətirmiş, bolşevik hakimiyyətinin Zaqafqaziyada qurulmasından sonra isə bir daha geri qayıtmamışdılar. Teymur xan Ayrımlının ailəsini tam olaraq nə zaman Qacar imperiyasına apardığı bəlli deyil. Lakin məlumdur ki, 1916-cı ildə o, qızını gələcəl Pəhləvi şahı Rza ilə evləndirmişdir. 

XX əsrin əvvəlindən etibarən Qacar imperiyası ordusunda mühüm mövqeyə malik generallardan biri olmuşdur. Pəhləvi sülaləsinin ilk hökmdarı Rza şah Pəhləvinin arvadı və kraliça Tacülmülk onun qızıdır. Bir digər məşhur generallardan biri olan Məhəmmədhüseyn xan Ayrım Teymur xan Ayrımlının qardaşının oğludur.
## İstinadlar
ELTE İngilis və Amerika Araşdırmaları Məktəbi

Eötvös Loránd Universitetinin Humanitar Elmlər Fakültəsinin **İngilis və Amerika Tədqiqatları Məktəbi** (School of English and American Studies, SEAS) 1886-cı ildə İngilis Dili və Ədəbiyyatı Departamenti kimi təsis edilmişdir və o, Budapeşt, Macarıstanın Jozsefvaros şəhərində Rakóczi út şəhərində yerləşir.

## Tarix
1886-cı ildə 1882–1888-ci illərdə Din və Təhsil Naziri və 1885–1888-ci illərdə Macarıstan Elmlər Akademiyasının prezidenti olmuş Ágoston Trefort Macarıstan Kral Universitetində ingilis dilini öyrətmək üçün Arthur Pattersondan xahiş etdi və onu tapşırdı.

## Təşkilat
Rəhbərlik direktor və iki direktor müavinindən ibarətdir.

### İnstitutun rəhbərliyi

### İnstitutun direktorları

### şöbələri
İngilis və Amerika Tədqiqatları Məktəbində 5 şöbə fəaliyyət göstərir.

## Proqramlar
SEAS-da bir bakalavr və iki magistr proqramı mövcuddur.

## Araşdırma

### Nəşrlər

#### Jurnallar
* overSEAS
* The AnaChronist
* angolPark
* The Even Yearbook
* The Od Yearbook
* Working Papers in Language Pedagogy (WoPaLP)

#### İllik
* DEAL 2020
* DEAL 2021

## Konfranslar
İngilis və Amerika Tədqiqatları Məktəbi hər il dörd-beş konfrans təşkil edir:

* Contemporary Crossroads (İngilis Tətbiqi Dilçilik Departamentinin təşkil etdiyi illik konfrans)
* Dil Testi və Qiymətləndirmə Konfransı (İngilis Tətbiqi Dilçilik Departamenti tərəfindən təşkil edilən illik konfrans)
* Össznyelvész (İngilis Dilçilik Departamenti tərəfindən təşkil edilən illik konfrans)
* The Reel Eye (İngilis Tədqiqatları Departamenti tərəfindən təşkil edilən illik konfrans)

## Görkəmli məzunlar

* Zsófia Bán, dilçi
* Kata Csizér, dilçi
* Zoltán Dörnyei, dilçi
* Kinga Fabo, şair
* Tibor Frank, tarixçi
* Andras Gereviç, şair
* Elemér Hankiss, sosioloq
* Judit Hidasi, dilçi
* Balázs Hidveghi, siyasətçi
* Judit Kormos, dilçi
* Zoltan Kövecses, dilçi
* Gábor Kosa, şərqşünas
* Péter Medgyes, dilçi
* Anna Nagy, jurnalist
* Ádám Nadasdy, dilçi
* Zsuzsa Rakovski, yazıçı
* Ágnes Szokolszky, psixoloq
* İştván Tótfalusi, yazıçı
* Béla Toth, idmançı

## İstinadlar
Rusiya-Osmanlı müharibəsi

* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1568-1570)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1676-1681)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1686-1700)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1710-1713)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1768-1774)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1787-1792) ‎ 
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1806-1812)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1828-1829)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1877–1878)
İzmir bombası

**İzmir bombası** (İzmir ləhcəsində qısaca **bomba**) və ya ingilis dilli mənbələrdə **pralinli içli qurabiyə** () — adətən şokolad yağı ilə doldurulan türk mətbəxinə aid qurabiyə. Qurabiyənin adı onun İzmir şəhərindən gəldiyini ifadə edir. O, ilk öncə İzmirdə yayımlanıb, halbuki Türkiyənin müxtəlif KİV-lərində onun mənşəyi haqqında fərqli məlumat verilir.

Google Trends verdiyi məlumata görə, 2020-ci ildə İzmir bombası resepti Türkiyədə 6-cı ən çox axtarılan resept idi.

## Tarixi
Şirniyyatın mənşəyi Osmanlı mətbəxində mövcud olan mürəbbəli məcidiyyə adlı ərik mürəbbə ilə doldurulmuş qurabiyədən gəlməsinin deyilir. İzmir bombası sosial şəbəkələrdə geniş şəkildə reklam olduğuna görə yayımlanıb.

İzmirin Alsancak məhəlləsində yerləşən "Çelebi Unlu Mamulleri" adlı şirniyyat evi iddia edir ki, qurabiyənin orijinal resepti ona aiddir.

## Növləri
Ənənəvi şokoladlı bombasından başqa həmçinin püstəli, kokoslu, karamelli, ağ şokoladlı, albalılı və s. növ bombalar mövcuddur. Qurabiyənin Türkiyədə yayımlanandan sonra, Afyonqarahisar ilində onun şokolad əvəzinə lalə toxumu içli növünü hazırlamağa başlayıblar. 2002-ci ildə Bülənd Ecevit hakimiyyətində İqtisadiyyat Naziri Kamal Dərviş olanda və dollar kursu qalxanda Hadicə Reyhan Qutlu tərəfindən *İzmir Reyhan Pastanesi* adlı şirniyyat evində ilk dəfə kurviş adlı İzmir bombası hazırlanmışdı. Onun adı "kur" (kurs) və "viş" (Dərviş) sözlərindən ibarətdir.

## Kütləvi şəkildə istehsal olunan oxşar mallar
İzmir bombasından ilhamlanaraq, bir sıra şirkət kütləvi şəkildə ona oxşar qurabiyələri istehsal eləməyə başladı. Ülker *Biskrem*, ETİ *Tutku*, Torku isə *Delidolu* adlı qurabiyələri istehsal edir.

## İstinadlar
Marksizm–leninizm

**Marksizm–leninizm** — 1920-ci illərdə kommunist partiyaları arasında populyarlıq qazanmış, Karl Marks və Vladimir Leninin adını daşıyan ideoloji cərəyandır. marksizm-leninizm; Marks, Engels və Lenin tərəfindən irəli sürülüb.

Kominternin qurucu ideologiyası olaraq qəbul edilən bu görüş, ən çox qəbul edilən kommunist ideologiyasıdır. O, xüsusən kapitalizm, faşizm və imperializmə qarşıdır və sinifsiz bir cəmiyyət yaratmaq üçün xüsusi mülkiyyətə əsaslanan istehsal üsullarının tamamilə ləğv edilməsini müdafiə edir. Marksist-leninist ideologiya xüsusi özəl mülkiyyətə qarşı deyil, özəl sahibkarlığa, iri müəssisələrə və ictimai istehsal sahələrinə qarşıdır. İqtisadiyyatda kiçik müəssisələrin qorunması və həvəsləndirilməsini müdafiə etməklə yanaşı, iri istehsal sahələrində kollektiv sahibkarlıq formasını müdafiə edir.

Tarixi Paris Kommunası ilə yanaşı, marksist-leninist prinsiplər ilk dəfə 1917-ci il Oktyabr İnqilabından sonra Sovet İttifaqında tətbiq edilmiş və sonra dövlətin rəsmi ideologiyasına çevrilmişdir.

Bundan əlavə, ölkədə Marksizm-Leninizm İnstitutu adlı elm akademiyası var idi və çoxlu əsərlər nəşr edirdi.

Lakin marksist-leninist prinsiplərin ortaya çıxmasından bu yana dünyanın bir çox yerində bu baxışlara qarşı "anti-kommunizm" adlı siyasətlər istehsal edilmiş, bu prinsipləri müdafiə edənlərə hətta kütləvi qətllərə qədər müxtəlif təzyiqlər edilmişdir.

## İstinadlar
Ümidsizliyin zirvəsində

***Ümidsizliyin zirvəsində*** (rumınca: *Pe culmile disperării*) — Ruminiyalı filosof Emil Çoranın 1934-cü ildə nəşr olunmuş ilk kitabı. Kitab ölüm, insomniya və dəlilik kimi sonralar Çoranın yaradıcığına nüfuz edəcək mövzular haqqında qısa düşüncələrdən ibarətdir.

Bu, Çoranın ana dili olan rumın dilində yazdığı bir neçə əsərdən biri idi. 1937-ci ildə o, Rumıniyanı tərk edərək Parisə köçdü və ömrünün sonuna qədər orada yaşadı. Bu dəyişiklik Çoranın həyat və yaradıcığına iki dövrə ayırdı: erkən rumın və yetkin fransız dövrü. Filosofun sonralar fransız dilində nəşr etdirdiyi bir neçə əsər ona olan diqqəti daha da artırdı.

*Ümidsizliyin zirvəsində* Kral II Karol İncəsənət və Ədəbiyyat Fondu tərəfindən təsis edilən gənc yazıçılar mükafatına layiq görüldü. Çoranın sonrakı əsərləri Roje Nimye Mükafatı və Pol Moran Böyük Ədəbiyyat Mükafatı alsa da, müəllif hər ikisini rədd etdi. *Ümidsizliyin zirvəsində* 1992-ci ildə İlinka Zarifopol-Conston tərəfindən ingilis dilinə tərcümə edildi.

## Sinopsis
Mətn həcmi adətən 1–3 səhifə aralığında dəyişən qısa başlıqlı 66 hissədən ibarətdir. Çoran hər hissədə müəyyən emosiyaları və ya psixoloji vəziyyətləri bir-biri ilə qarşılaşdıraraq onları nəzərdən keçirir. O, kədər, melanxoliya və əzab kimi mənfi duyğulara fokuslanır. Müəllifə görə, kədərin özü bəzən xoşbəxtlik anlarından sonra gələ bilən güclü emosiya olsa da, melanxoliya kədərin qeyri-müəyyənliklə əlaqələndirilmiş daha yayğın formasıdır.

## Arxa plan
Bütün həyatı boyunca depressiya və insomniyadan əziyyət çəkən Çoranın *Ümidsizliyin zirvəsində* kitabı da bu ruh halında yazılıb: "Yuxusuz keçən gecələrimin gətirdiyi depressiyanın tən ortasında olarkən başqa cür heç nə yaza bilməzdim. Yeddi ildir ki, güc-bəla ilə yata bilirəm. Mənim bu depressiyaya ehtiyacım var və hətta bu gün də yazmaq üçün masama oturmamışdan əvvəl Macarıstan qaraçı musiqisinə qulaq asıram." Kitabın adı o dövr Rumıniya qəzetlərində intihar nekroloqlarına başlamaq üçün istifadə olunan ifadədən götürülüb: "Ümidsizliyin zirvəsində olan gənc filankəsov filankəs həyatına qəsd etdi …"

*Ümidsizliyin zirvəsində* əsərini yazarkən Çoran nasional sosializmə rəğbət bəsləyirdi. O, kitabın nəşr olunduğu ildə baş verən Uzun bıçaqlar gecəsinə dəstəyini ifadə etmişdi. Buna baxmayaraq, *Ümidsizliyin zirvəsində* nasional-sosialist fəlsəfəsinə zidd mövqe nümayiş etdirirdi.

## İstinadlar
Təkirdağspor

**Təkirdağspor** — Türkiyənin Təkirdağ ilçesinə bağlı futbol klubu. Regional Həvəskarlar Liqası'nda çıxış edir.
## Tarixi
1967-ci ildə qurulmuşdur.

## Liqa mübarizələri

* **[[Türkiyə 1-ci Liqası|1-ci Liqa]]**: **9 Mövsüm**

1977-1986

* **[[Türkiyə 3-cü Liqası|3-cü Liqa]]**: **32 Mövsüm**

1967-1977, 1986-2004, 2015-2018, 2020-2021

* **[[Regional Həvəskarlar Liqası]]**: **8 Sezon**

2010-2011, 2012-2015, 2018-2020, 2021-2023, 2024-

* Həvəskar Liqası: **8 Mövsüm**

2004-2010, 2011-2012, 2023-2024

## Uğurları

* **[[Türkiyə 3-cü Liqası|3-cü Liqa]]**:

***Çempionat*** **(1):** 1976-1977

* **[[Regional Həvəskarlar Liqası]]**:

***Çempionat*** **(1):** 2014-2015

## Oyunçu statistikası

## Xarici keçidlər
Təkirdağspor rəsmi saytı
Korla Avqust

** Korla Avqust ** (;) —  Sorb bəstəkarı və peşəkar müəllim. Sorb himninin musiqinin müəllifidir.

## Bioqrafiya

Uşaq ikən o, skripka, fortepiano və musiqi nəzəriyyəsini öyrənib. İlk təhsilini Budestecdə almışdır. 1839-cu ildə Bautzen pedaqoji məktəbində oxuyarkən Robert Şumanın dostu olan yerli orqan ifaçısı və bəstəkar K.E Goeringin tələbəsi idi. 1844-cü ildə yolda öz doğma folkloruna valeh olan sorb şairi və həvəskar musiqiçi Xandriy Seilerlə tanış olur. Seilerlə ilə əməkdaşlıq Korlanı Sorb mədəniyyətinə əsaslanan oratoriyalar yaratmağa ruhlandırdı.

## Stili

Kokorun musiqisində Romantik üslub Sorb folklorundan götürülmüş bütün zənginliklə Cozef Haydn musiqisinə xas olan klassik həllərlə birləşir. O, çox dar ifa aparatına malik olsa da, xalqının musiqi həyatında böyük rol oynamışdır. O, yuxarı sorb dilində mətnin oxunması və bəyan edilməsi ilə bağlı musiqi vasitələri işləyib hazırlamışdır. O, ümumxalq şöhrəti qazanan mahnıların müəllifi oldu və nəhayət, o, Sorbiyanın milli himni Rjan Tuzic üçün musiqinin müəllifidir.

## Yaradıcılığı
; Oratoriya
* Serbskie requiem, 1894.
* Wěnc hórskich spěwow, 1860.
; Opera
* Jakub i Kasia (Jakub a Kata), 1871.
; İnstrumental əsərlər
* Trio klawesynowe, 1873.
* Kwartet smyczkowy, 1879.
* Trzy serbskie pieśni narodowe, 1879.
* Serenada, 1889.
* Rjan Tuzic, 1845.
## Ədəbiyyat

* Frido Mětšk: *Kocorowe zawostajenstwo* Das Erbe Kocors. Bautzen 1971.
* Zbigniew Kościów: *Korla Awgust Kocor*. Bautzen 1972.
* Jan Raupp: *Sorbische Musik*. Bautzen 1979.

## Biblioqrafiya

* Zbigniew Kościów: *Korla Awgust Kocor*. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1972.
* Encyklopedia Muzyczna PWM pod red. Elżbiety Dziębowskiej, część biograficzna KLŁ (t. 5), s. 118 – 119, Kraków 1997,  t.5.

## İstinadlar
Oka Asaciro

– Yaponiya zooloqu. Yaponiyanı Çarlz Darvinin təkamül nəzəriyyəsi ilə tanış etmişdir. Zəlilər, tunikalılar və şirinsu meduzalarının taksonomik, eləcə də, morfoloji xüsusiyyətlərini öyrənmişdir. Oğlu Oka Hidemiçi də bioloq olmuşdur.

## Həyatı və karyerası
Oka Asaciro 1898-ci ildə Şizuoka prefekturasıda doğulmuşdur. 1889-cu ildə Tokio Universitetindən məzun olmuşdur. Almaniyanın Frayburq və Leypsiq universitetlərində təhsil almış, zəlilər haqqındakı araşdırmasına görə dərəcə əldə etmişdir. Tokio Ali Müəllimlər Kollecinə daxil olaraq müqayisəli morfologiya və anatomiya üzrə ixtisaslaşmışdır.

Oka suda yaşayan heyvanların müqayisəli morfologiyası sahəsində ən tanınmış yapon alimi olmuşdur. Şirinsu meduzalarını, qurbağaları, səkkizayaqlıları və digər suda-quruda yaşayanları öyrənmişdir. Yamaquçi Ali Məktəbinin və Tokio Ali Normal Məktəbinin professoru olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Oka elmi essələrinə görə tanınmış, müasir sivilizasiya haqqında tənqidi esselər və dərsliklər yazmışdır. "Təkamül nəzəriyyəsi haqqında mühazirələr" (1904) əsəri xüsusilə populyar olmuş, hətta lisey tələbələri tərəfindən oxunmuşdur. Əsərdə Çarlz Darvinin təkamül nəzəriyyəsini sadə dillə izah etmişdir.

Oka cəmiyyətin yaşadığı problemləri təkamülçü yanaşma ilə öyrənməyə çalışmışdır. Təbii seçmə yolu ilə ideal cəmiyyətin yaranmasına ümid etmişdir. "Meymun qrupundan respublikaya" əsərində müasir siyasi sistemi meymun cəmiyyəti ilə müqayisə etmişdir. Mütləqiyyətçiliyi və Yaponiya cəmiyyətinin təktərəfli etik təhsil sistemini tənqid etmiş, elmi tədqiqatlar üçün obyektiv təhsilin vacibliyini vurğulamışdır. Doqmanın hər formasını inkar etmiş, elmi təhsilin islahatı üçün çalışmışdır.

### Esperanto
Oka volapük dili ilə maraqlanmaqla yanaşı, esperanto dili ilə tanış olan ilk yapon olmuşdur. O, Yaponiyanın ilk esperantoçusu hesab olunur. Esperanto dili ilə ilk tanışlığı 1891-ci ildə bir alman kitab evində isveçcə dərslik axtararkən baş vermişdir. Esperanto və volapük dillərindən təsirlənərək öz süni dilini – zilenqo dilini yaratmışdır. Buna baxmayaraq, zilenqo dilini təbliğ etməyə çalışmamış, buna şəxsi eksprement kimi yanaşmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Kosovo Respublikası Məclisi

**Kosovo Respublikası Məclisi** (, , *Skupština Kosova*) — Kosovo Respublikasının hər dörd ildən bir xalq tərəfindən birbaşa seçilən birpalatalı qanunverici orqanı. Bu, ilk olaraq 2001-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosovoda Müvəqqəti İdarəetmə Missiyası tərəfindən "müvəqqəti, demokratik özünüidarə"ni təmin etmək üçün yaradılmışdır. 17 fevral 2008-ci ildə Kosovo xalqının nümayəndələri birtərəfli qaydada Kosovonun müstəqilliyini elan etmişdilər. Bundan sonra 15 iyun 2008-ci ildə qüvvəyə minən Kosovo Konstitusiyası qəbul edilmişdir.

## Tərkibi
Kosovo Respublikası Məclisi Kosovo Konstitusiyası ilə tənzimlənir və birbaşa seçilən 120 üzvdən ibarətdir. Onlardan 20-si milli azlıqları təmsil edir və aşağıdakı kimi təmsil edilir:

* Serblərin nümayəndələri üçün 10 yer.
* Romanilər, aşkalilər və misirlilərin nümayəndələri üçün 4 yer.
* Boşnakların nümayəndələri üçün 3 yer.
* Türklərin nümayəndələri üçün 2 yer.
* Qoranlıların nümayəndələri üçün 1 yer.

Alban dili çoxluğun rəsmi dilidir, lakin serbcə, türkcə və boşnakca kimi bütün azlıqların dilləri sinxron tərcümə ilə istifadə olunur.

## Komitələr
Bu qanunverici orqanda Kosovo Respublikası Məclisinin cəmi on dörd komitəsi var, komitələrin sayı qanunverici orqana görə dəyişir.

* Kənd Təsərrüfatı, Meşə Təsərrüfatı, Kənd İnkişaf, İnfrastruktur, Ətraf Mühit, Məkan Planlaması və İnfrastruktur Komitəsi
* Büdcə, Əmək və Transferlər Komitəsi
* İqtisadiyyat, Sənaye, Sahibkarlıq və Ticarət Komitəsi
* Təhsil, Elm, Texnologiya, İnnovasiya, Mədəniyyət, Gənclər və İdman Komitəsi
* Avropaya inteqrasiya komitəsi
* Xarici Əlaqələr və Diaspora Komitəsi
* Səhiyyə və Sosial Rifah Komitəsi
* İnsan Hüquqları, Gender Bərabərliyi, İtkin Şəxslər, Müharibə Cinsi Zorakılıq Qurbanları və Müraciətlər Komitəsi
* Qanunvericilik, Mandat, Toxunulmazlıq, Toplantının Reqlamenti və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Agentliyinin Nəzarət Komitəsi
* Dövlət İdarəçilik, Yerli İdarəetmə, Media və Regional İnkişaf Komitəsi
* Təhlükəsizlik və Müdafiə Komitəsi
* İcmaların və Qayıdışların Hüquqları və Maraqları Komitəsi
* Kosovo Kəşfiyyat İdarəsinin Nəzarət Komitəsi
* Dövlət Maliyyəsinə Nəzarət Komitəsi

## Son seçkilər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Constitutional Framework
Yakub Bart-Çişinski

** Yakub Bart-Çişinski ** (; ) — Sorb şairi, dramaturq, romançı və katolik keşişi idi.

## Bioqrafiya

Xalq poeziyasının obrazlarını özündə cəmləşdirən “Bəy” poemasında (1876, 1926-cı ildə çap olunub), şeirlərində (“Sonetlər kitabı”, 1884, “Formalar”, 1888-ci il məcmuələri) Lusat ədəbiyyatında realist cərəyanı təsdiqləyir. Bundan əlavə, bir çox sonetlərin, balladaların, lirik şeirlərin müəllifidir. Milli-vətənpərvərlik problematikasını onun “Vətənpərvər və Reneqat” (1878-1879) romanında qaldırmışdır. Onun sənəti vətəninin gözəlliyini tərənnüm edir, vətənpərvərlik hissləri ilə doludur.

Yakub Bart-Çişinski Lusatian dram və teatrının əsasını qoydu (“Qalada faciə”, 1880).

Ədəbi təxəllüsü - Çişinski.
O, çex, italyan, polyak və alman ədəbiyyatının əsərlərini yuxarı lusatian dilinə tərcümə etmişdir.

## Seçilmiş əsərləri
* *Moje serbske wuznaće*
* *Narodowc a wotrodźenc* (1879)
* *Na hrodźišću* (1880)
* *Slubowanje ze zadźěwkami* (1881)
* *Słowjanam* (1884)
* *Kniha sonetow* (1884)
* *Formy* (1888)

## Ədəbiyyat

* *Гугнин А. А.* Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений. — , 1997. — С. 106, 113—114, 116—117, 122—125, 128—129, 131, 133, 138—141, 144, 162—164, 176, 193. — ISBN 5-7576-0063-2.

## İstinadlar
Psixocərrahiyyə

**Psixocərrahiyyə,** həmçinin **psixi pozğunluqlar üçün neyrocərrahiyyə** kimi də adlanır, psixi pozğunluqların neyrocərrahi müalicəsidir. Psixocərrahiyyə tibbdə həmişə mübahisəli sahə olub. Psixicərrahiyyənin müasir tarixi 1880-ci illərdə isveçrəli psixiatr Qotlib Burkhardt ilə başlayır.

Psixocərrahiyyə psixiatrlar və neyrocərrahlar arasında əməkdaşlıqdır. Ümumi anesteziya altında və stereotaktik üsullarla həyata keçirilən əməliyyat zamanı beynin kiçik bir hissəsi məhv edilir və ya çıxarılır. Hal-hazırda və ya son zamanlarda istifadə edilən psixocərrahiyyənin ən geniş yayılmış növləri anterior kapsulotomiya, sinqulotomiya, subkaudat traktotomiya və limbik leykotomiyadır. Lezyonlar radiasiya, termokoaqulyasiya, dondurma və ya kəsmə yolu ilə həyata keçirilir. Xəstələrin təxminən üçdə birində əməliyyatdan sonra simptomlarında əhəmiyyətli yaxşılaşma müşahidə olunur. Cərrahi texnikada irəliləyişlər psixocərrahiyyə nəticəsində ölüm və ciddi zədələnmə hallarını xeyli azaldıb; qalan risklərə epileptik tutma, idrar tuta bilməmə, istək və təşəbbüsün azalması, çəki artımı, koqnitivlik və affekt kimi emosional problemlər daxildir.

## İstinadlar
Neyrotomiya

**Neyrotomiya** termini müxtəlif tibbi şərtlərlə əlaqəli ağrıları və ya digər simptomları aradan qaldırmaq üçün müəyyən bir sinirin kəsilməsi və ya ablasyonu üçün cərrahi proseduru ifadə edir. Prosedura onurğa sinirləri üzərində aparıldıqda, rizotomiya adlanır. Rizotomiya tez-tez xroniki ağrıları, xüsusən də arxa, boyun və ətraflarda müalicə etmək üçün istifadə olunur və radiotezlik, lazer və ya kimyəvi neyroliz də daxil olmaqla müxtəlif üsullardan istifadə etməklə həyata keçirilə bilər.

## İstinadlar
Cəbrayıl Məmmədov (dövlət xadimi)

**Cəbrayıl İbrahim oğlu Məmmədov** () — Sovet dövrü fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı iqtisadçı, dövlət və siyasi xadim.

## Həyatı
1910-cu ildə Rusiya imperiyasının İrəvan quberniyasının Yaycı kəndində anadan olmuşdur. 1939-cu ildən Kommunist Partiyasına üzv olmuşdur. 1934-cü ildən 1952-ci ilə qədər Ağcabədi rayonundakı maşın-traktor stansiyasında aqrotexnik, daha sonra Culfa rayonu Yaycı kənd məktəbində direktor vəzifələrində çalışmışdır. Bu vəzifəsindən sonra rayon təhsil şöbəsinin müdiri təyin olunmuş, burada bir neçə il çalışdıqdan sonra rayon Kommunist partiyası təşkilatının sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri vəzifəsində də çalışmış, bundan başqa 2-ci və 3-cü çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş və yaralanmışdır.

1976-cı ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* Lenin ordeni
* 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni

## İstinadlar
Celfa (Əlcəzair)

**Celfa** — Əlcəzairin Celfa vilayətinin mərkəzi şəhəridir. Əhalisi 2018-ci il siyahıya alınmasına görə 490.248-dir.

## Coğrafiya
Celfa Əlcəzairin şimal-orta bölgəsində Ouled Nail sıra dağlarında,1138 m yüksəkliktə yerləşir.

## İqlim
Celfanın yerləşdiyi ərazi Subtropik iqlimin Aralıq dənizi tipinin hakim olduğu bir yerdir. Bu səbəblə burada yağıntılar əsasən qışda düşür və yayda isti-quru hava müşayiət olunur.

## Tarix
Bölgə e.ə 7000-dən 5000-ə qədər uzanan neolit dövründə qaya oymalarının bolluğu ilə diqqət çəkir. Celfa şəhərinin şimalında daş duzların və marnların yağış nəticəsində aşınması ilə yaranan Roşer de Sel duz qayası vardır. Roma dönəmində Celfanın yerləşdiyi yerdə Fallaba adlı şəhər var olmuşdur, bu şəhər son antik dövrə qədər mövcud olmuşdur.
**Dini tarix**
Vandal krallığı və Roma imperiyası dönəmində qədim bir yepiskopluğun mərkəzi olmuşdur. Roma Afrikasındakı bir çox yepiskopluq kimi bu yepiskopluqda Ərəblərin Məğribi fəthindən sonra ləğv edildi.1933-cü ildə yepiskopluq Latın Katolik Yepiskopluğu adı ilə bərpa edildi.

## Etnik tərkibi
Əhalisi Biskra, Msila və səhra Atlaslarında yaşayan Ouled Nail qəbiləsindən olan insanlardır.

## Həmçinin bax
* Cicəl

## İstinadlar
Dalağın transplantasiyası

**Dalağın transplantasiyası** — dalağın və ya onun hissələrinin bir şəxsdən digərinə köçürülməsi. Digər transplantasiya edilmiş orqanlara immunoloji dözümlülüyün induksiyası üçün araşdırılır. Gəmirici modellərində müvəffəqiyyət əldə edilmişdir. Bu yaxınlarda balaca donuzlarda dalaq transplantasiyasının tolerogen təsirinə dair sübutlar əldə edilmişdir. Bundan əlavə, dalağın primitiv hematopoetik progenitor hüceyrələri var. Qarışıq nəticələri olan insanlarda dalaq transplantasiyası həyata keçirilib.
## [[Autotransplantasiya]]

Splenektomiyadan sonra dalaq toxuması bilərəkdən autotransplantasiya edilə bilər, çünki bəzi toxumalar hələ də canlı olacaq və dalaq funksiyasını qoruyub saxlamağa çalışacaqlar (Böyük post-splenektomiya infeksiyasının (BPSİ) qarşısını almaq məqsədi ilə). Bu proses splenoz başa düşüldükdən sonra edildi; splenoz dalaq toxumasının travma və ya cərrahi müdaxilə nəticəsində dalaqdan qoparıldıqdan sonra bədənin başqa yerlərində (adətən qarın boşluğunda) qəfil reimplantasiyasıdır.

18 eksperimental tədqiqatın 2020-ci il icmalına əsasən, transplantasiya edilmiş dalaq funksional görünür, reimplantasiya edilən toxumanın 95%-i bərpa olunur (sintiqrafiya vasitəsilə) və xəstələrin 90%-də qan yaxması normallaşır (funksional qan filtrasiyası nəzərdə tutulur).

Bütün tədqiqatlar həmçinin antitel səviyyələrinin bərpasını bildirir. BPSİ dərəcələri haqqında nəticə çıxarmaq üçün kifayət qədər sübut yoxdur. Xəstələrin 3,7%-i ağırlaşmalardan əziyyət çəkir.
## Həmçinin bax

* Splenektomiya
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qabes (Tunis)

**Qabes**  Tunisin Qabes vilayətinin mərkəz şəhəridir.Qabes 152.921 əhali ilə Tunisin ən böyük 6-cı şəhəridir.Qabes  paytaxt Tunisə 327&nbsp;km,Sfaksa isə 113&nbsp;km uzaqlıqda Qabes körfəzinin sahilində yerləşir.

## Tarix
Şəhər Roma dönəmindən mövcud olmuşdur.Şəhər haqqında Strabon və Plini kimi tarixçilər məlumat vermişdir.Bir müddət sonra öz əhəmiyyətini itirən şəhər yepiskoplar üçün bir məntəqəyə çevrilmişdir.
*7-ci əsrdə Ərəb xilafəti bölgəni fəth etmişdir.
*1574-cü ildə şəhər Osmanlıların Tunisi işğal etməsindən sonra Osmanlının Tunis əyalətinin bir parçası olmuşdur.
*1881-ci ildə Qabes Fransızların əlinə keçdi 
*1940-cı ildə Almanların Fransanı məğlub etməsindən sonra şəhər Almanların nəzarətinə keçdi.
*1943-cü ildə İngilislərin köməyi ilə şəhər yenidən Fransız nəzarətinə keçdi.Bu zaman şəhər infrastrukturuna ciddi ziyan dəydi.
*1945-ci ildə şəhər yenidən inşa olunmağa başlandı.
*1956-cı ildə Tunisin Fransadan müstəqilliyini qazanması ilə şəhər Tunisin bir parçası oldu.
## Təhsil
Şəhərdə Qabes üniversiteti yerləşir.
## Sənaye
Qabes Tunisin ən böyük sənaye şəhərlərindən biridir.Sənaye sahələrinin əsası kimya sənayesinə aitdir,buna görə də şəhərdə yerləşən Qabes Üniversiteti Tunisdəki ən yaxşı kimya dərəcələrini təklif edir.Əsas sənaye məhsulları:
*Sement
*Kimya məhsulları
*Kərpic
*Emal olunmuş yağ
Sürətlə artan fabrika sayı bölgənin və Qabes körfəzinin ciddi şəkildə ekoloji çirklənməsinə səbəb olur.Hökumət son illərdə çirklilik miqdarını azaltmaq üçün layihələr və qanunlar üzərində işləyir.
## Nəqliyyat
Şəhərə Matmata Beynəlxalq Hava Limanı xidmət edir.
Şəhərdə ola biləcək ən dar dəmiryolu xətləri (1000&nbsp;mm-lik) mövcuddur.Şəhərdən keçən dəmiryolu xətti Liviya sərhəddindəki Ras Əjdər qəsəbəsinə qədər uzanır.Qabes Tunisin ən böyük limanlarından da birinə sahibdir.Əsasən Qafsa şəhərindən mədən məhsulları tədarükü üçün istifadə olunur.
## İqlim
Qabes subtropik iqlimin Aralıq dənizi tipinin səciyyəvi olduğu bir ərazidə yerləşir.Burada qışlar nisbətən yağıntılı və mülayim ,yay isə isti və quru keçir.
## Turizm
Qabes bazarları,plajları və qeyri adı dəniz kənarı vahəsi ilə tanınır.Ən yaxşı plajı şəhərin cənubundakı Lemaya plajıdır.Hökumət burada turizm bölgəsi inşa etməyi planlayır.Qabesin dünyada bənzəri olmayan bir özəlliyi var.Burada dağ,dəniz,vahə və çöl tapa bilərsiniz.Şəhər Ramazan ayında canlanır.Burada ən çox ziyarət edilən yer Matmata qəsəbəsidir.
## İstinadlar
Sferokobaltit

*Sferokobaltit* (kobaltokalsit) — mineral, kobalt karbonatdır.

## Tarixi
İlk dəfə 1877-ci ildə Ore Dağlarında (Saksoniya, Almaniya) tapıldı. Mineral kimyəvi tərkibinə görə belə adlandırılmışdır, həmçinin sferik aqreqatlar — konsentrik və radial quruluşa malik toplar əmələ gətirmək qabiliyyətinə malikdir].

## Xassələri
Bir qayda olaraq, sferokobaltit çəhrayı-qırmızı və ya tünd qırmızı rəngə malikdir, lakin natəmiz nümunələrdə çəhrayıdan solğun qəhvəyi rəngə qədər çalarlar ola bilər. Triqonal sistemdə kristallaşır. Kristallar pilləli relyefə malikdir. Mineral kobaltın hidrotermal yataqlarında əmələ gəlir, eyni zamanda tez-tez digər minerallarla birlikdə tapılır, məsələn: annabergit, rozelit, eritrin, kobalt kalsit, kobalt dolomitlə. Sferokobaltit nadir minerallara aiddir, əhəmiyyətli miqdarda yalnız Konqo Demokratik Respublikasında kobalt yataqlarının yuxarı üfüqlərində aşkar edilmişdir . Sferokobaltitə eyni zamanda Avstraliya, Gürcüstan, İtaliya, Mərakeş, Meksika, ABŞ-nin Arizona ştatında da rast gəlindiyi məlumdur. Sferokobaltit kollektorlar arasında məşhurdur. Bəzən iri kristallardan kəsmə üçün istifadə olunur.

## Mənbə
* Гвахария Г. В. Сферокобальтит из Земо-Сванетии. \\ Сообщ. АН Груз. ССР, 1943, № 5, с. 411 — * Weisbach (1877) Jahrb. Berg- und Hüttenwesen, Abh.: 53 (as Sphäro-kobaltit).
* Ferro (1899) Atti soc. sc. Genoa: 10: 264.
* Larsen, E. S. (1921) The Microscopic Determination of the Nonнепрозрачный Minerals, First edition, USGS Bulletin 679: 135.
* Pelloux (1927) Ann. Mus. Civico Stor. Nat. Genova: 52: 269.
* Ferrari and Colla (1929) Reale accademia nazionale dei Lincei, Rome: 10: 594.
* Baccaredda (1932) Rendus Reale accademia nazionale dei Lincei, Rome: 16: 248.
* Reviews in Mineralogy, Mineralogical Society of America: 11
* European Journal of Mineralogy: 3: 501–505.
* American Mineralogist (1961): 46: 1283
* Gilbert Gauthier & Michel Deliens (1999): Cobalt Minerals of the Katanga Crescent, Congo. Mineralogical Record 30, 255–267.
* D. L. Douglass (1999): Cobaltoan Calcites and Dolomites from Katanga. Mineralogical Record 30, 269–273.
Röya (dəqiqləşdirmə)

**Röya** aşağıdakı mənalara gələ bilər:

* Röya — yuxunun ümumi və xarakteristika özəlliklərindən biri olub, vizual qəbul edilən duyğular.
* Röya (ad)

## Həmçinin bax
* Yuxu (dəqiqləşdirmə)
Boyat FK

**Boyat FK** — bölgə çempionatlarında iştirak edən, həvəskar Neftçalanın Boyat kənd futbol klubudur. Klubun tarixi 1965-ci ildən başlayır.

## Tarixi
Klub 1965-ci ildə, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı dövründə yaradılmışdır. İlk dönəmlərdə "1 May Adına Kalxoz Futbol Klubu" adı altında fəaliyyətə başlayıb klub. Daha sonralar adı dəyişdirilərək "Boyat Klubu", "Boyat Kənd Futbol Klubu" və sonuncu olaraq, günümüzdəki adını, "Boyat Futbol Klubu" adını alıb.

Tarixən Azərbaycan futbolunda o qədər də üzə çıxmayıb "Boyat" futbol klubu. Adını Bayat tayfasından alan kəndi təmsil edir. "Boyat" klubu, Azərbaycan Futbol liqasında iştirak etməməsinə baxmayaraq, bölgə üzrə bir çox nailiyyətlər əldə etmişdir. Klub Neftçalada yaradılan ən son (2023) turnirdə 1-ci yeri tutmuşdur. Bundan əlavə, bir çox turnirdə də 1-cilik əldə etmişdir.

Boyat kəndi, futbola marağı ilə seçilir. Belə ki, tez-tez Ucar rayonu Boyat kəndi və digər kəndlər ilə dostluq, yoldaşlıq oyunları ilə daim futbola marağı aktiv tuturlar.

### Tarixən Kapitan və Baş Məşqçiləri
**1987**
* **Baş məşqçi**: Vaqif Nəsirov
* **Kapitan**: Vaqif Nəsirov

**1990/1991**
* **Baş məşqçi**: Zakir Abbasov
* **Kapitan**: Rahim İbrahimov

**2003**
* **Baş məşqçi**: Ceyhun Hacıyev
* **Kapitan**: *Bilinmir*

**2022**
* **Baş məşqçi**: Ceyhun Hacıyev
* **Kapitan**: Nicat İbrahimov

### Loqonun Anlamı
Hazırda Azərbaycanda 3 Boyat kəndi vardır. Bunlar, Ucar rayonu Boyat kəndi, Ağcabədi rayonu Boyat kəndi və Neftçala rayonu Boyat kəndi.

**Neft**çala adından məlum olduğu kimi, klubun emblemində də bu işarəyə yer verilmişdir.

### Texniki Heyət
**Texniki Rəhbər**, Texniki işlərlə məşğul olan — Murad Hidayətzadə

## Uğurları
**Neftçala Çempionatı**
:  **Birincilik (7)** — 1987,1990,1991, 1998, 2004, 2005, 2023
:  **İkincilik (2)** — 2003, 2022

## Həmçinin Bax
* Azərbaycan futbol klublarının siyahısı
* Bayat tayfası
* Boyat (Ağcabədi)

## İstinadlar
Kəmər (paltar)

**Kəmər** — adətən dəridən, plastikdən və ya ağır parçadan hazırlanmış, təbii bel ətrafında taxılan bant və ya qayış. Kəmərin ucları sərbəstdir və toka bir ucunu kəmərin digər hissəsinə, o biri ucunda və ya onun yaxınlığında bərkidərək kəməri ilgək halına gətirir. Kəmərlərin çoxu qara rəngdədir. Bel ölçülərinin müxtəlifliyinə görə kəmərlərin çoxu uzunluqda olur və əksər kəmərlər taxanın belinə uyğun olaraq toqqada tənzimlənə bilər.
Dalaq arteriyası

**Dalaq arteriyası** — insan anatomiyasında sol mədə və ümumi qaraciyər arteriyaları ilə birlikdə çolyak gövdəsinin üç əsas qolundan biri. Dalağa, mədəyə və mədəaltı vəziyə qan ötürür. Dalağa gedən əyri yolu ilə tanınır.

## Tərkibi
Dalaq arteriyası dalağa çatmazdan əvvəl mədə və mədəaltı vəzi tərəfə budaqlar.

Qeyd etmək lazımdır ki, dalaq arteriyasının budaqları mədənin daha böyük əyriliyinin aşağı hissəsinə qədər bütün yollara çatmır. Əvəzində bu sahə qastroduodenal arteriyanın bir qolu olan sağ qastroepiploik arteriya ilə təmin edilir. Bu zaman iki qastroepiploik arteriya bir-biri ilə anastomozlaşır.

## Əlaqələri
Dalaq arteriyası dalaq-böyrək bağının təbəqələri arasından keçir. Yolda dalaq arteriyası qaraciyərin portal venasına axan dalaq venası ilə müşayiət olunur.

## Klinik əhəmiyyəti

Dalaq arteriyasının anevrizması (arteriya divarının şişkinlik şəklində qabarması) nadirdir, lakin yenə də qarın aortasının və iliak arteriyaların anevrizmalarından sonra üçüncü ən çox görülən abdominal anevrizmadır. Onlar üçüncü trimestrdə hamilə qadınlarda baş verə bilər. Döl 70–90% arasında ölümlə nəticələnir, ana ölümü isə 50%-dən çox hallarda baş verir. Risk faktorlarına siqaret və hipertoniya daxildir. Yüksək cərrahi riski olan xəstələrin müalicəsi üçün perkutan endovaskulyar müalicə nəzərdə tutula bilər.

## Əlavə görüntülər


Fayl:3D rendered CT of abdominal aortic branches and kidneys.svg|Yuxarı sağ tərəfdə dalaq arteriyasını göstərən 3D-render edilmiş kompüter tomoqrafiyası.

Fayl:Gray532.png|Çolyak arteriyası və onun budaqları.

Fayl:Gray1190.png|Dalaq arteriyasının və onun budaqlarının paylanmasını göstərən insan dalağının eninə kəsilməsi.

Fayl:Gray1192.png|Kiçik qan damarlarının sonunu göstərən dalağın bölməsi.

Fayl:Gray1121.png|Peritonun çıxarılmasından sonra arxa qarın divarı, böyrəklər, mədəaltı vəz və böyük damarlar görünür.

Fayl:TIEU_0442.gif|Mədəaltı vəzi və dalağın ətrafındakı arteriya və damarlar.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İran axını salamandrı

**İran axını salamandrı** (*Paradactylodon persicus*) — Asiya salamandrı fəsiləsindən salamandr növü. İndiyə qədər yalnız bu növ 1985-ci ildə biologiya katibi tərəfindən Amülün dağlıq bölgələrindəki çaylardan toplanmışdır. Bu salamandr növü İran və Azərbaycanda Yaşıyar Bu heyvanın təbii yaşayış yeri çaylar və mağaralardır . Həmçinin onların yaşayış yerləri məhv olmaq təhlükəsi altındadır.

## İstinadlar