open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atlantik səddi

**Atlantik səddi** və ya **Atlantik divarı** () — Nasist Almaniyasının 1942–1944-cü illərdə Qərbi Avropanın Atlantik sahilləri boyunca, Danimarkadan İspaniyaya qədər yaratdığı daimi istehkamlar sistemi. Sistemin tikinti tamamlanmamışdır. 1944-cü ilin iyununda Normandiya əməliyyatı bu istehkamlar sistemi ABŞ, Birləşmiş Krallıq və onların müttəfiqlərinin qoşunları tərəfindən yarılmışdır.

## Zəmin
İkinci Dünya müharibəsi Avropada 1 sentyabr 1939-cu ildə Nasist Almaniyasının Polşaya hücumu ilə başlamışdır. İki gün sonra Birləşmiş Krallıq və Fransa Almaniyaya müharibə elan etmişdir. Polşanın coğrafi mövqeyi Antihitler koalisiyasının birbaşa müdaxiləsinə mane olmuşdur. Hücumdan dörd həftə sonra Almaniya qüvvələri Polşanı işğal etmişdir. Bu qələbədən bir ay keçməmiş Adolf Hitler Almaniyanın Fransa və Benilüks ölkələri üzərindən hücuma hazır olması barədə göstəriş vermişdir. Bununla belə, Almaniya Ali Komandanlığı hazırlıqların ən azı növbəti ilə qədər davam edəcəyinə əmin idi. Şiddətli mübahisələrdən sonra Hitler gözləməyə razı olmuşdur. 1940-cı ilin mayında üç böyük Almaniya ordusu qrupu altı həftədən bir qədər çox müddət ərzində Fransa və Benilüks ölkələrini ələ keçirmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
### Nəşr
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Onlayn
* 
* 
* 

#### Media
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* The ''Atlantikwall'' at Omaha Beach
Rüriklər sülaləsinin emblemi

**Rüriklər sülaləsinin emblemi** — Kiyev Rus knyazları tərəfindən müəyyən əşyaların sahibliyini göstərmək üçün istifadə edilən ailə emblemi. Rüriklər sülaləsinin markalarında, möhürlərində, sikkələrində təsvir edilmişdir. Zadəganların heraldik gerblərindən fərqli olaraq, Rüriklər sülaləsinin emblemləri bütün ailəyə və ya qəbiləyə aid deyildi, lakin şəxsi idi. Hər şahzadənin öz emblemi var idi. Onlardan biri Ukrayna gerbinin əsas elementi olan tridentdir.

## Yazılı mənbələr
Kiyev Rus knyazlarının ailə emblemləri haqqında ilk məlumat X əsrin ortalarına təsadüf edir. İbn Miskəveyh 943–944-cü illərdə slavyanların Bərdəyə yürüşündən bəhs edərkən qeyd etmişdir ki, ruslar götürdükləri əsirlərin üzərilərində möhürlü bir gil parçası şəklində öz işarələrini buraxırdılar. Möhürdə hansı işarənin təsvir edildiyi məlum deyil. Tarixçilərə görə, bunun o illərdə hökmranlıq edən I İqorun gerbi olması mümkündür. Bu rusların İqorun döyüşçülərinin bir hissəsi olub-olmaması da məlum deyil, çünki qədim rus salnamələri Bərdəyə basqın barədə məlumat vermir.

Yazılı mənbələrdə knyazlıq emblemlərinin təsviri verilmir. Kiyev Rus knyazlarının "gerbləri"nin təsvirləri o dövrə aid, indiki dövrə qədər salamat qalmış sikkə və möhürlərindən məlumdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Болсуновскій К. В.* Родовой знакъ Рюриковичей, великихъ князей кіевскихъ. Геральдическое изслѣдованіе, предназначенное къ чтенію на XIV Археологическомъ Съѣздѣ в г. Черниговѣ. Кіевъ, Типо-литографія С. В. Кульженко, 1908. — 8 с.: ил.
* *Шахматов А. А.* Повесть временных лет, т. I, Петроград, 1916.
* *Якубовский А. Ю.* Ибн-Мискавейх о походе русов в Бердаа в 943–944 гг. — "Византийский временник". Ленинград, 1926, т. XXIV.
* Русская Правда по спискам Академическому, Карамзинскому и Троицкому. Под ред. проф. Б. Д. Грекова. Москва — Ленинград, 1934.
* *Рыбаков Б. А.* Знаки собственности в княжеском хозяйстве Киевской Руси X–XII вв. "Советская Археология" № 6, 1940.
* *Янин В. Л.* Княжеские знаки суздальских Рюриковичей. — КСИИМК, 1956, вып. 62.
* *Рапов О. М.* Знаки Рюриковичей и символ сокола. Советская археология 1968, вып. 3 стр 62
* 
* *Янин В. Л.* Актовые печати Древней Руси X–XV вв., т. 1–2. — Москва, 1970.
* *Молчанов А. А.* Знаки Рюриковичей: итоги и проблемы изучения // Древнейшие государства Восточной Европы. 2005 год. Рюриковичи и Российская государственность. — М., 2008. — С. 250–270.
* *Белецкий С. В.* Древнейшая геральдика Руси // Повесть временных лет. — СПб.: Вита Нова, 2012. — 512 с. — С. 431–506.
* *[[:ru:Мусин, Александр Евгеньевич|Мусин А. Е.]]* Двузубец Рюриковичей: начало и конец легенды // Stratum plus. Археология и культурная антропология. 2020. — № 6. — С. 263–275.

## Xarici keçidlər
* Болсуновскій К. В. Родовой знакъ Рюриковичей, великихъ князей кіевскихъ
* Древнерусская геральдическая подвеска "мечника" с изображением трезубца Владимира Святославича
Tarixi-Qarabağ

**"Tarixi-Qarabağ"** () — Mirzə Camal Cavanşir tərəfindən Qarabağ bölgəsinin tarixi haqqında yazılmış kitab. Kitabın 1847-ci ildən sonra yazıldığı güman edilir. O zaman Qafqazdakı bütün müsəlmanların yazı dili olan fars dilində yazılmış əsər 1844-cu ildən 1854-cü ilə qədər Qafqazın canişini olmuş Mixail Smeyonoviç Vorontsovun əmri ilə tərtib edilmişdir. Kitab ərəblər tərəfindən Qafqaz bölgəsinin ələ keçirildiyi dövrdən, yəni VII əsrdən başlayaraq bölgənin tarixini əhatə edir. Kitabın əhatə etdiyi xronoloji hadisələrin son hissəsi Qafqazda hakim olmaq üçün ruslarla Qacar imperiyası arasında gedən ilk müharibədən (1804-1813) bəhs edir. 

Kitabın əsas hissəsi Nadir şahın (1736-1747) hakimiyyəti dövründən etibarən 1806-cı ildə Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın ölümünə qədərki Qarabağ xanlığının tarixinin əks etdirilməsindən ibarətdir. Əsərdə xanlıq daxili məsələlərdən də geniş şəkildə bəhs edilmişdir. 

Fars dilində yazılmasına baxmayaraq, Mirzə Camal Cavanşirin bu əsəri Azərbaycan tarixşünaslığının nümunəsi hesab edilir. Əsərin orijinal əlyazması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnistitutunda saxlanılmaqdadır. 

Əsərin sadələşdirilmiş formada rus dilinə tərcümə edilmiş versiyası Adolf Berje tərəfindən 1855-ci ildə Kavkaz qəzetində dərc edilmişdir. Əsərin rusca və azərbaycanca mükəmməl tərcümə edilmiş versiyaları AMEA tərəfindən 1959-cu ildə nəşr edilmişdir. Əsər 1989-cu ildə Nazim Axundovun rəhbərliyi altında yenidən nəşr edilmişdir. Erməni əsilli tarixçi Corc Burnutyan əsərin ingilis dilinə tərcümə edilmiş versiyasını ilk dəfə 1994-cü ildə, ikinci dəfə isə 2004-cü ildə yayımlamışdır.

## Həmçinin bax
* Qarabağnamələr
## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
*
* 
*
*
Budalalı (Ərdəbil)

**Budalalı** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 451 nəfər yaşayır (101 ailə).

## İstinadlar
Torpaqlı

* Torpaqlı (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Torpaqlı Axtarma (palçıq vulkanı) — Abşeronda palçıq vulkanı.
Zəki Ərsuzi

**Zəki Nəcib əl-Ərsuzi** (; ) — suriyalı siyasətçi və Suriyada Fransa mandatı dövründə milliyətçi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ceyms Berri

**Ceyms Miranda Stuart Berri** () — Cənubi Afrikada xidmət etmiş ingilis həkim və hərbi cərrah. Karyerasının sonunda baş müfəttiş vəzifəsində çalışıb. O, Britaniya ordusunun yaralı və xəstə əsgərlərinin müalicəsi ilə yanaşı, yerli əhalinin həyatının yaxşılaşdırılması ilə də məşğul olub. Nailiyyətlərindən biri Afrikada ana və uşağın sağ qaldığı ilk qeysəriyyə əməliyyatıdır. Məzarı Kensal Qrin qəbiristanlığındadır.

Doktor Berri sənədli və bədii filmlərin qəhrəmanı olmuşdur. İngilis yazıçısı Patrisiya Dunkerin "Ceyms Miranda Berri" (James Miranda Barry, 1999) adlı romanı ona həsr olunub.

Berri bütün yetkin həyatını kişi kimi yaşasa da, o Marqaret Enn Bulkley adı ilə doğulub və qadın olmuşdur. Edinburq Universitetinə daxil olmaq və cərrah kimi karyerasına başlamaq üçün Berri bütün sonrakı ictimai və şəxsi həyatını kişi kimi yaşamışdır. Berrinin bioloji cinsi yalnız onun ölümündən sonra ictimaiyyətə və həmkarlarına məlum olmuşdur.
## Karyerası

6 iyul 1813-cü ildə orduya daxil olduqdan sonra Berri İngiltərə ordusunun Çelsi xəstəxanasında feldşer vəzifəsinə təyin edilmişdir. Sonra Plimut Kral Hərbi Xəstəxanasına keçmişdir. Burada o, 7 dekabr 1815-ci ildə leytenant rütbəsinə bərabər tutulan cərrah köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır.

Hərbi təlim aldıqdan sonra Berri 1816-cı ildə Cənubi Afrikanın Keyptaun şəhərinə göndərilmişdir. Lord Bühan qubernator, general-leytenant Çarlz Henri Somersetə Berrinin xeyirinə təqdimat məktubu vermişdir. Lord Çarlzın xəstə qızını müvəffəqiyyətlə müalicə etdikdən sonra Berri Qubernatorun ailəsinə daxil olmuş və onun yaxın dostu və şəxsi həkimi olmuşdur. 1822-ci ildə Somerset Berrini koloniya tibbi müfəttişi təyin etmişdir. 
## Ceyms Berrinin sirri

1865-ci ildə Ceyms Berrinin ölümündən sonra onun bədənini yuyan qulluqçu Berrinin əslində qadın olduğunu iddia etmişdir. Lakin bunu cəmiyyətdən gizlətmişdilər və Berrinin şəxsi işi Müdafiə Nazirliyinin arxivində məxfiləşdirilmişdir.

1950-ci illərdə tarixçi İzobel Rae hərbi arxivlərdə Ceyms Berrinin əslində qadın, Korkdan olan tərəvəzçinin qızı və ingilis rəssamı Ceyms Berrinin (1741-1806) qardaşı qızı olduğunu göstərən sənədlərə rast gəlmişdir. Lakin o, başqa heç bir sübut tapa bilməmişdir.

XX-ci əsrin əvvəllərində Ceyms Berrinin həyatı ilə maraqlanan Keyptaundan olan uroloq Maykl dü Priz başqa dəlillər axtarmağa başlamışdır. Və o Berrinin məktublarını tapmışdır. Bu məktubların bəziləri Marqaret Enn Bulklin, bəziləri isə  Ceyms Berri kimi  imzalanmışdır. Əl yazısı ekspertizası Berrinin şəxsiyyətini müəyyən edə bilmişdir. Bu məktublar “New Scientist” jurnalında dərc olunmuşdur.

Eyni zamanda Zoya Voskresenskayanın “Fırtınalı dənizdə qız” (1969) romanında ingilis həkimi sovet qızına İkinci Dünya müharibəsi illərində Berrinin hekayəsini danışmışdır. Kitabda cərrahın soyadı Barri kimi göstərilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Əkrəm Hövrani

**Əkrəm əl-Hövrani** (; ) — suriyalı siyasətçi, 1955-ci ildə Suriya Xalq Məclisinin sədri, 1958-1959-cu illərdə Birləşmiş Ərəb Respublikasının vitse-prezidenti və 1958-ci ildə ədliyyə naziri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əhməd Saleh

**Əhməd Saleh** (14 noyabr 1979) — Misiri təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Əhməd Saleh Misiri 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.

Daha sonra Ömər Assar Misiri 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və Komanda turnirində 9-cu pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Vilson Yan

**Vilson Yan** (23 sentyabr 1979) — Kanadanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Vilson Yan Kanadanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu, Komanda turnirində isə 9-cu pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Atomnaya energiya

"***''Atomnaya energiya****" (; mənası – "*Atom enerjisi*") — [[SSRİ]] və [[Rusiya]] aylıq nəzəri və elmi-texniki jurnalı. Rusiyanın nüvə enerjisi məsələlərini işıqlandırır. Rusiya Federasiyasının Elm və Ali Təhsil Nazirliyi yanında Ali Attestasiya Komissiyasının elmi jurnallar siyahısı və beynəlxalq istinad bazalarına daxil edilmişdir.

== Tarixi ==
Jurnal 1956-cı ilin may ayından nəşr olunur, 1970-ci ildə tirajı 2,730 nüsxə idi.Sovet dövründə jurnal SSRİ Atom Enerjisindən İstifadə üzrə Dövlət Komitəsinin və [[SSRİ Elmlər Akademiyası|SSRİ Elmlər Akademiyasının]] orqanı idi və 1956-cı ildən "*Atomizdat''" nəşriyyatında çap olunur. 2013-cü ildən jurnalın sahibləri "Rosatom" Dövlət Korporasiyası, Rusiya Elmlər Akademiyası və Rusiya Nüvə Cəmiyyətidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Раздел журнала «Атомная энергия» на портале Ядерного общества России.
* 
*
Auditor (jurnal)

***"Auditor"*** () — Rusiyada elmi jurnal, audit haqqında ilk dövri nəşrlərdən biri. 1994-cü ildən nəşr olunur. Auditorlar və məsləhətçilər, mühasiblər, vergi və maliyyə xidmətlərinin işçiləri, bütün mülkiyyət formalı müəssisələrin rəhbərləri, müəllimlər, elmi işçilər və iqtisadi ixtisaslar üzrə tələbələr üçün nəzərdə tutulmuşdur. 2010–2011-ci illər üçün Rusiya Təhsil və Elm Nazirliyinin Ali Attestasiya Komissiyasının elmi jurnallarının siyahısına daxil edilmişdir. Burada elmlər doktoru və namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiyaların əsas elmi nəticələri dərc edilməlidir. Rusiya Elm İstinad İndeksinə daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* https://elibrary.ru/title_about.asp?id=8417
* https://naukaru.ru/ru/nauka/journal/74/view
Auşra Auqustinaviçyute

**Auşra Auqustinaviçyute** (; ) — Litva alimi, iqtisadçısı, sosioloqu, psixoloqu. O, sosiologiyanın yaradıcılarından olmuşdur.

## Həyatı
Auşra Auqustinaviçyute 4 aprel 1927-ci ildə Litvanın Kaunas şəhəri yaxınlığında, kitab naşiri ailəsində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə Vilnüs Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsini maliyyə ixtisası üzrə bitirmişdir. Məktəbi bitirdikdən sonra Litva SSR Maliyyə Nazirliyində işləmişdir. Vilnüsdəki məktəblərdə siyasi iqtisaddan dərs demişdir. 1968-ci ildə Vilnüs Universitetinin Ailəşünaslıq fakültəsinin dekanı olmuşdur. Auqustinaviçyute 19 avqust 2005-ci ildə, 78 yaşında vəfat etmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Auqustinaviçyute 1960-cı illərdə Sovet İttifaqında sosiologiyanı öyrənməyə başlayan ilk şəxslərdən biri idi. O, həmçinin ailə münasibətləri problemlərini öyrənmiş, seksologiya ilə məşğul olmuşdur.

## İstinadlar
Aftonbladet

**"Aftonbladet"** (; mənası – "*Axşam qəzeti*") — İsveç tabloid qəzeti. İndiki dövrdə Skandinaviyadakı ən böyük gündəlik qəzetdir və Skandinav ölkələrinin ən böyük qəzetlərindən biridir.

## Tirajı
1998-ci ildə "Aftonbladet" həftəiçi 397,000 nüsxə, bazar günləri isə 502.000 nüsxə tirajla çıxmışdır. 2001-ci ildə qəzetin tirajı 402,000 nüsxə idi. 2004-cü ildə 422,000 nüsxə tirajla qəzet İsveçdə və digər Şimali Avropa ölkələrində ən çox satılan çap nəşri olmuşdur.

2006-cı ildə qəzetin gündəlik 1,425,000 oxucusu var idi, bu da İsveç əhalisinin təxminən 15%-ni təşkil edir. 2014-cü ildə tirajı 154,900 nüsxə idi. 2010-cu ildə tirajı 310,900 nüsxə, 2014-cü ildə isə 154,900 nüsxə olmuşdur.

## İnternetdə nəşrlər
"*Aftonbladet*" internetdə olduqca erkən dövrdə dərc olunmağa başlamışdır. İlk dəfə 25 avqust 1994-cü ildə internetdə məqalə dərc etmişdilər. Əsas xəbər xidməti ödənişsizdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 

## Xarici keçidlər

* 
* История компании
Lexuri dəfinəsi

**Lexuri dəfinəsi** () — 1947-ci ildə Gürcüstanda, Lexuri vadisində təsadüfən aşkar edilmiş qızıl sikkə dəfinəsi. Dəfinənin bir hissəsi salamat qalmışdır. Tərkibində Venesiya dukatları, Osmanlı sultaniləri və Səfəvi sikkələri var. Sultanilər Sultan I Süleyman, Səfəvi sikkələri isə I Təhmasib adına kəsilmişdir. Ən son 1548-1549-cu illərinə aiddir. Bu o deməkdir ki, dəfinə 1549-cu ildən sonra dəfn edilmişdir. Bu, Gürcüstanda Venesiya, Osmanlı və Səfəvi qızıl sikkələrinin peyda olması ilə bağlı ilk hadisədir. Dukatların tapılması Venesiya ilə Gürcüstanın əlaqələri haqqında yazılı mənbələri təsdiqləyir.

## İstinadlar
Ozurgeti dəfinəsi

**Ozurgeti dəfinəsi** — Avropa gümüş sikkələri dəfinəsi. 414 ədəd sikkə var. Bu, 1953-cü ildə Gürcüstanın Ozurgeti şəhərində tapılmışdır.

Dəfinə mis qaba qoyulmuşdur. Ozurgeti dəfinəsinin bir hissəsi (270 ədəd) Avstriya talerlərindən (51 ədəd), Venesiya dukatlarından (1 ədəd), Toskana talerosundan (11 ədəd) və İspaniya pesosundan (207 ədəd) ibarətdir. Gürcüstan ərazisində belə böyük taler sikkə xəzinəsinin tapılması sübut edir ki, Avropa gümüş sikkələri Gürcüstanın pul dövriyyəsində mühüm rol oynamışdır.

Ozurgeti dəfinəsindən 270 sikkə Gürcüstan Simon Canaşia Muzeyində, 144 sikkə Ozurgeti Tarix Muzeyində saxlanılır.

## İstinadlar
Qurzuli dəfinəsi

**Qurzuli dəfinəsi** — Gürcüstanda gümüş sikkə dəfinəsi. Dəfninənin salamat qalmış hissəsində 469 ədəd sikkə var. 1926-cı ildə Qurzuli kəndində tapılmışdır. Sikkələrin əksəriyyəti Kappadokiyada zərb edilmiş draxma və didrakmalardır. Dəfinənin 168-ci ildə gizlədildiyi güman edilir.

## İstinadlar
Çometi dəfinəsi

**Çometi dəfinəsi** — Gürcüstanda e.ə. V–IV əsrlərə aid dəfinə. 1928-ci ildə Çometi kəndi yaxınlığında gil qabda tapıılmşdır. Kolxida tayfalarına aiddir. Dəfinə 380 Kolxida tribolası və qırıq gümüş bilərziklərdən ibarət idi. Dəfinə Gürcüstanın Milli Muzeyində saxlanılır.

## İstinadlar
Mtisdziri dəfinəsi

**Mtisdziri dəfinəsi** — Gürcüstanda arxeoloji abidə. 1962-ci ildə Kvareli bələdiyyəsinin Mtisdziri kəndinin mərkəzi hissəsində torpaq şumlanarkən aşkar edilmişdir. 1988-ci ildə elə həmin yerdə torpaq becərilməsi zamanı dəfinənin digər hissəsi tapılmışdır. Hal-hazırda xəzinədə 697 gümüş sikkə var: Sasani draxmaları, Əməvi və Abbasi xəlifələrinin adına zərb edilən sikkələr var. Ən qədim sikkələr Sasani dövrünə aiddir. Tarixçilər ehtimal edirlər ki, dəfinə IX əsrin birinci rübündə burada basdırılmışdır. Gürcüstan Milli Muzeyində saxlanılır.

## İstinadlar
Rəqəmsal Aktivlərin İdarə Edilməsi

**Rəqəmsal Aktivlərin İdarə Edilməsi** (, qısaca: **DAM**) — rəqəmsal aktivlərin saxlanması, axtarılıb tapılması, paylanması, qruplaşdırılması və ötürülməsi ətrafında baş verən idarəetmə tapşırıqlarından və qərarlarından ibarətdir. Rəqəmsal fotoşəkillər, animasiyalar, videolar və musiqi faylları "rəqəmsal aktivlər" adlanan aktivlərə misaldırlar. Rəqəmsal Aktivlərin İdarə Edilməsi Sistemi rəqəmsal aktivlərin idarə edilməsi prosesinə kömək edən kompüter proqram təminatı və/yaxud da aparat təminatı vasitəsilə fəaliyyət göstərir.

Rəqəmsal aktivlərin idarə edilməsi (DAM) termini həmçinin İnternetdən yükləmə, adın dəyişdirilməsi, ehtiyat nüsxəsinin çıxarılması, dərəcələndirmə/qiymətləndirmə, qruplaşdırma, arxivləşdirmə, optimallaşdırma, mühafizə, kiçiltmə və faylların ixracı protokolları üçün də istifadə olunur.

Əsasən audio faylları, videoları və digər media məzmunları ilə işləyən Media Aktivlərinin İdarə Edilməsi (, qısaca: **MAM**) "Rəqəmsal Aktivlərin İdarə Edilməsi"nin alt kateqoriyalarından biridir. Məzmunun idarə edilməsi sistemi (CMS) də sektorun və tətbiqinin əhatə dairəsinin daha geniş olması ilə bərabər, ümumilikdə oxşar xüsusiyyətlərə malikdir.

## Metadata

Adətən idarə olunan "aktiv" rəqəmsal formatda birləşdirilir və saxlanılır. Bu aktivlərin adətən sistemdə "əsas" olaraq adlandırılan ən yüksək ayırdetmə dəyərlərinə malik olan təsvir mövcuddur. Bu aktivlər metadata ilə təsvir edilmişdirlər. Metadata rəqəmsal aktivləri müəyyən edir; bu müəyyənləşdirmələr sistem, proses (zaman) və ya istifadəçi ehtiyaclarından asılı olaraq təfərrüatlanır, yəni ki, müəyyənləşdirilir. Metadata – eyni zamanda da bununla məhdudlaşmamaqla bərabər –; aktivin məzmununu müəyyən edə bilər (içində nə var?); məzmunun formatı haqqında məlumat verə bilər (məsələn: JPEG, tar, MPEG 2); həmçinin də məzmunun tarixi, sahibi, giriş hüquqları və daha bir çox şey haqqında məlumat verə bilər.

Bəzi hallarda sistemdəki rəqəmsal dəyərlərin ölçüsü çox böyük ola bilər, məsələn, MPEG 2 və JPEG2000 faylları kimi, bu cür görüntü və video fayllarının orijinallarının "proksi" adlandırılan təsvirləri yaradılır. Proksi nüsxə DAM sistemi infrastrukturu üçün istifadə edilən ümumi ötürmə qabiliyyətini azaltmaq üçün istifadə edilən faktiki aktivin daha aşağı ayırdetmə təsviridir. Bu proksi nüsxələr aktivlərin sistemə idxal edildiyi andan etibarən və yaxud da daha sonralar yaradıla bilərlər.
Markos Freytaş

**Markos Freytaş** (8 aprel 1988) — Portuqaliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Markos Freytaş Portuqaliyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.

Daha sonra Markos Freytaş Portuqaliyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, Komanda turnirində isə 5-ci pillənin sahibi olub.

Markos Freytaş Portuqaliyanı 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Alisa (səsli köməkçi)

**Alisa AI** — Yandex tərəfindən yaradılmış virtual səsli köməkçi. Təbii nitqi tanıyır, canlı dialoqu simulyasiya edir, istifadəçi suallarına cavab verir və proqramlaşdırılmış bacarıqlar sayəsində tətbiq olunan problemləri həll edir. Alisa smartfonlar, kompüterlər və avtomobillərdə işləyir. Yandex-in məlumatına görə, Alisa səs köməkçisinin gündəlik auditoriyası 8 milyon istifadəçi, Alisanın'nin aylıq auditoriyası isə 2019-cu ilin dekabrına 45 milyon nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İlya Kaverin

**İlya Kaverin** () — Qızıl Ordunun baş çavuşu, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1944).

## Bioqrafiyası
1910-cu il mayın 15-də Astara şəhərində anadan olub. İbtidai təhsilini aldıqdan, sonra balıqçılıq sahəsində çalışıb. 1941-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb. 1943-cü ilə qədər kiçik çavuş İlya Kaverin, Kiyevin azad edilməsində iştirak edib və fərqlənib.

Kiyev yaxınlığında alman müdafiəsinin sıçrayışı zamanı o, düşmənin bir neçə artilleriya qurğusunu və minaatanlarını məhv edərək düşmən xəttinin yarılmasına və düşmənin geri çəkilməsinə nail olub. Döyüşlərin birində İlya Kaverinin tankı vurulub. Bütün ekipaj üzvləri həlak olsa da İlya sağ qala bilib. Təkbaşına tankda baş verən yanğını söndürməyi bacarıb. Lakin tank tamamilə sıradan çıxdığına görə qeyri bərabər döyüşə girməyə məcbur olub. O, avtomat, pulemyot və qumbaraatanların köməyi ilə iki gün qeyri bərabər döyüş apararaq, düşmənə cavab atəşi açıb, və ikinci gün gecə saatlarında öz bölməsinə geri qayıda bilib. Geri qayıtdıqdan sonra bir daha Kiyevin azad edilməsində iştirakını davam etdirib. Beləliklə, Kiyev–Svyatoshinsky rayonunun Xotiv kəndi uğrunda gedən döyüşdə o, alman kolonunu məğlub edib. Bu döyüşdə İlya Kaverin düşmənin təxminən bir piyada taqımını və 12 texnikası məhv edib.

## İstinadlar
Antikamalizm

**Antikamalizm** və ya **antikamalçılıq** — Türkiyə milliyyətçi düşüncəsi olan kamalizmi inkar edən və bu ideologiyanın lehinə araşdırmaların yayılmasını azaltmağa çalışan prinsiplərdən ibarət ideologiya. Bəzi antikamalistlər dünyəvilik prinsipinə görə kamalizmi rədd edir, digərləri isə bunu kamalizmi burjua ideologiyası kimi gördükləri, onun həddindən artıq milliyyətçilik və hətta irqçilik ehtiva etdiyini düşündüyü üçün edirlər. 1980-ci ildə və sonrakı illərdə vətəndaş cəmiyyəti və antikamalizmlə bağlı müzakirələr intensivləşmişdir.

## Tanınmış antikamalistlər
* İbrahim Qaypaqqaya
* Qədir Misiroğlu
* Şeyx Səid
* Şahzadə Bahəddin Sami
* Mustafa Sagir
* Fikrət Başqaya

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/233332 
* https://www.derintarih.com/soylesi/fikret-baskaya-kemalizm-bir-burjuva-ideolojisidir-ve-burjuva-ideolojisinin-capi-ne-kadarsa-kemalizmin-capi-da-o-kadardir/
Kristian Süb

**Kristian Süb** (28 iyul 1985) — Almaniyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Kristian Süb Almaniyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin, Komanda turnirində isə gümüş medalın sahibi olub.

## İstinadlar
Yan Son-Man

**Yan Son-Man** (17 avqust 1985) — Şimali Koreyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Yan Son-Man Şimali Koreyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Yan Son-Man Şimali Koreyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və Komanda turnirində 9-cu pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Alça-i Fuladlı (Ərdəbil)

**Alça-i Fuladlı** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 336 nəfər yaşayır (79 ailə).

## İstinadlar
Yan Zi

**Yan Zi** (19 iyun 1984) — Sinqapuru təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Yan Zi Sinqapuru 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu, Komanda turnirində isə 9-cu pillənin sahibi olub.

Daha sonra Yan Zi Sinqapuru 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, Komanda turnirində isə 5-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Tan Ruivu

**Tan Ruivu** (30 iyun 1983) — Xorvatiyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Tan Ruivu Xorvatiyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci, Komanda turnirində isə 7-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Yeddi professor insidenti

– 1903-cü ildə Tokio Universitetindən olan yeddi professorun Rusiya haqqında yazdıqları bəyanatla əlaqədar baş vermiş insident.

## Arxa plan
Rus-yapon müharibəsinin başlamasından 8 ay öncə – 1903-cü ilin iyununda Tokio Universitetinin yeddi professoru yazılı bəyanat yayaraq Yaponiya hökumətinin Rusiyaya qarşı siyasətini qorxaq adlandırmışdır. Bu professorların çoxu universitetin hüquq fakültəsindən idilər. Masaaki Tomii, Hirondo Tomizu və digər beş professor baş nazir Katsuro Taroya xəbərdarlıq edərək Yaponiyanın hərbi cəhətdən güclü olduğu bu dövrdə Rusiyaya müharibə elan etməli olduqlarını bildirmişdirlər.

Yeddi professorun bəyanatı *"Tokyo niçiniçi şinbun"* qəzetində nəşr olunduqdan sonra ictimaiyyətin ümumi fikrinə də təsir etmiş və ölkədəki müharibə tərəfdarların sayı artmışdır.

## İnsident
Müharibədən sonra professorlar Portsmut sülh müqaviləsinin şərtlərinə qarşı çıxmış, Yaponiyanın Karafutonu və Sibir sahillərinin bir hissəsini işğal etməli olduğunu müdafiə etmişdirlər.

Yaponiya hökuməti Tomizunu Tokio Universitetindəki vəzifəsindən azad edəndə hüquq fakültəsi buna etiraz edərək Təhsil Nazirliyini akademik azadlığı pozmaqla ittiham etmişdir. Universitetin prezidenti vəzifəsindən istefa etmiş, bütün fakültə universitetdən çıxacağını bildirmişdir. Nəticədə, təhsil naziri Kubota Yuzuru istefa etmiş və Tomizu universitetə qayıtmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Nişi-Rozen sazişi

– 25 aprel 1898-ci ildə Yaponiya ilə Rusiya arasında Koreya barədə imzalanmış saziş. Saziş Rusiya naziri Roman Romanoviç Rozen və Yaponiya xarici işlər naziri Nişi Tokuciro tərəfindən imzalanmışdır.

## Haqqında
Yaponiya ilə Rusiya Koreya yarımadası üçün rəqabət içərisində idilər. Bu rəqabət 1895-ci ildə başa çatan Yaponiya-Çin müharibəsindən sonra daha da kəskinləşmişdir. Üçlər müdaxiləsindən sonra Yaponiyanı sakitləşdirmək istəyən Rusiya Koreya məsələsində bir sıra güzəştlərə getmək qərarına gəlmişdir.

Sazişə əsasən iki ölkə də Koreyanın daxili işlərindən uzaq qalmalı, Koreya üçün hərbi qüvvə və maddi yardım göndərərkən bir-birilərinin təsdiqini almalı idi. Rusiya Yaponiyanın Koreyadakı ticarət və sənaye fəaliyyətlərinə qarışmayacağı barədə söz vermişdir. Saziş iki tərəfi də məmnun etmişdir. Rusiya Yaponiyanın Koreyadakı təsirini, Yaponiya isə Rusiyanın Mancuriyadakı təsirini tanımışdır.

## Həmçinin bax
* Yamaqata-Lobanov sazişi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Səfəvi Kürdüstanı

**Səfəvi Kürdüstanı** və ya **Səfəvi imperiyasının Kürdüstan bəylərbəyliyi** — Səfəvi imperiyasında mövcud olmuş bəylərbəyliklərindən və ya inzibati vahidlərindən biri. Ərazisi tarixi dövrlər ərzində siyasi və hərbi yeniliklərə görə dəyişmişdir.

## Tarixi
1501-ci ildə yaranan Səfəvi imperiyası sürətlə ətraf ərazilərə yayılmaqda idi. Bu yayılma nəticəsində 1508-ci ildə o dövrki Kürdüstan ərazisinin yerli hakimi Səfəvi hökmdarı I İsmayılın ali hakimiyyətini qəbul etdi.

Kürdüstan Səfəvi imperiyasına daxil olan 5 inzibati vahiddən biri idi və vali tərəfindən idarə edilirdi. Bu vali demək olar ki, müstəqil hakim idi. Vali çox zaman yerli hakim ailələrdən birinə aid olmaqla birlikdə, muxtariyyət üçün gəlinmiş kompromisə əsasən şah tərəfindən seçilirdi. Buna baxmayaraq, onlar irsi şəkildə hökmranlıq edirdilər. Nadir hallarda bölgə valiləri vilayətə dəxli olmayan yerlərdən olan şəxslərdən təyin edilirdi. Belə hallar çox zaman problemə səbəb olurdu. Məsələn, 1680-ci illərdə vilayətə Şah Süleyman tərəfindən yerli şəxslərdən olmayan məmurun vali təyin edilməsi qarşıdurmaya səbəb olmuş və sonda həmin vali vilayətdən qovulmuşdu. Çox zaman valilər yerli kürd sülaləsi olan Ərdəlan sülaləsindən təyin edilirdi. Bu ailə yerli kürd tayfaları konfederasiyası içində lider idi. Qeydə alınmış nümunələr sübut edir ki, XVII əsrdən əvvəl Səfəvi sülaləsi bu sülalədən olan hakimlərin işlərinə az hallarda müdaxilə edirdilər. Hər bir halda, onlar bir hakim öldükdən sonra onun yerinə göz dikmiş namizədlər arasında birini dəstəkləyirdilər.

Bölgənin hakimi və ya bəylərbəyisi yerli hakim sülaləsi olan Ərdəlan sülaləsindən seçilsə də, bəylərbəyiliyinə hakim olaraq təyin edilmiş xeyli sayda türk-qızılbaş tayfası mənsubu vardır. Bunlara misal olaraq Qeyb Sultan Ustaclını, Sulağ Sultan Təkəlini, Teymur xan Acarlı Şamlını, Həsənəli xan Şamlını, Hüseynəli xan Şamlını göstərmək olar. Sonuncu iki hakim Səfəvi imperiyasınnı baş vəziri olan  Məhəmməd Mömin xan Şamlının oğlanları olmuşdurlar.

Kürdüstan bəylərbəyliyinin ərazisi və onun valilərinin səlahiyyətləri Səfəvi-Osmanlı müharibəsini bitirən 1639-cu il Qəsri Şirin süh müqaviləsindən sonra azaldı. Bu vilayətin qərb torpaqları Osmanlı imperiyasına verildi. Buraya Şəhrizor, Qaradağ, Qəzəlcə, Sarutçek, Kərkük, Rəvandüz, Amadiyə, Köysancaq, Harur və Avramanın qərb bölgəsi daxil idi. Beləliklə, Kürdüstanın əhatəsi indi Sənəndəc, Mərivan, şərqi Avraman, Banə, Saqqız, Cavanrud və Caf konfederasiyasının bir hissəsi ilə məhdudlaşdı. Bu həm də Şəhrizor və Dinavar kürd bəyliklərinin süqutuna səbəb oldu.

Səfəvi imperiyasının süqut etməsinə az qalmış dövrdə vilayət bu inzibati vahidlərə, həmçinin öz növbəsində vassal hakimliklərə bölünürdü: Avraman, Banə, Bəxtiyari, Cavanrud, Xurxurə və Luristan-e Feyli.

## Hakimlərin siyahısı
Burada bəylərbəyliyini və ya onun bir hissəsini idarə etməsi ilə tanınan şəxslərin siyahısı verilmişdir. Bu şəxslərə eyni zamanda həm bəylərbəy, həm hakim və həm də vali də deyilməkdə idi.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
*
Hüseyn İmamzadəsi (Qəzvin)

**Hüseyn İmamzadəsi** — Qəzvində yerləşən və VIII şiə imamı Rzanın oğlu İmamzadə Hüseynin məzarı üzərində Səfəvi hökmdarı I Təhmasibin XVI əsrin ortalarında tikdirdiyi məsciddir. Məscid, türbə və ya məzar kompleksi tikildiyi zamandan ziyarət yeri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Tarixi
Məscidin və ya türbənin adı VIII imam Rzanın oğlunun adından götürülmüşdür. O, 821-ci ildə atası Xorasana keçərkən Qəzvində ikən vəfat etmiş və burada dəfn edilmişdir. Vəfat edən zaman o, iki yaşında olmuşdur. Burada həmçinin Səfəvi sülaləsindən olan şəxslər də dəfn edilmişdir. I Təhmasibin paytaxtlarından biri də bu şəhərdə yerləşirdi və buradakı məscid də onun tərəfindən tikilmişdir. Daha sonra onun qızı olan Zeynəb Bəyim 1630-cu ildə buranı daha da genişləndirmiş və təmir etdirmişdir. Bu, məscidin üzərində yerləşən kirəmitdə də qeyd edilmişdir.

## Memarlığı
Türbə öz divarlı bağçası, bitki cərgələri, kiçik eyvanları, taxçaları, qəbir daşları və qiymətli mavi və krem rəngli kafel bəzəkləri ilə bahalı materiallarla hazırlanmış saray kompleksini xatırladır. Baş darvazanın fasadı altı ornamentli minarədən ibarətdir. Əsas darvazadan sonra pilləkən gəlir və geniş həyətə açılır. Darvazanın birbaşa arxasında köşkə bənzər, səkkizguşəli fəvvarə evi yerləşir.

Türbə göy-sarı rəngli kirəmitli günbəzlə örtülmüşdür. Binanın mərkəzi hissəsi çoxsaylı güzgü mozaikaları ilə bəzədilmişdir; vestibülün güzgü mozaikaları və fasadların kirəmitləri 19-cu əsrə aiddir. Bu orta hissədə nazik sütunlarla daşınan eyvan cinsinə görə ayrılmış ərazilərə aparır və iki girişi vardır — qadınlar üçün sol, kişilər üçün sağ. Binaya ancaq ayaqqabısız daxil olmaq olar. Vestibüldən türbəyə çatmaq mümkündür. Ziyarətgahın daxili hissəsi güzgülər, kristallar və bəzəkli çilçıraqlarla bəzədilib.

## Həmçinin bax
* Səfəvi incəsənəti

## İstinadlar
Niiqata rus kəndi

– Yaponiyanın Niiqata prefekturasının Aqano şəhərində yerləşən və Rusiya mədəniyyətinə həsr olunmuş əyləncə parkı. Tərk edilmiş vəziyyətdədir.

## Tarixi
1980–90-cı illər Yaponiyada bir çox əyləncə parkının yaradıldığı dövrdür. Niiqata rus kəndi Rusiyaya simpatiyası olan biznesmenlər tərəfindən Niiqata prefekturasının mərkəzi bankının vəsaiti ilə 1993-cü ildə yaradılmışdır. Lakin parkın əsas yollardan uzaqda yerləməsi və ziyarətçilərinin az olması parka olan marağın azalmasına səbəb olmuşdur. 1999-cu ildə mərkəzi bank müflis olmuş, parkın borcları 120 milyon ABŞ dollarına çatmışdır. Parkın Rusiya vətəndaşı və əsasən Uzaq Şərqdən olan 70 işçisi işdən çıxarılmışdır.

Xabarovsk diyarının administrasiyası 2003-cü ilə qədər parka dəstək olsa da, park 2004-cü ilin aprelində bağlanmışdır. Park o vaxtdan tərk edilmiş vəziyyətdədir.

## Xüsusiyyətlər
Rus kəndinin əsas görməli yeri ortodoks kilsəsi olmuşdur. Burada hələ də yapon və rus dillərində olan Bibliyalar saxlanılır. Park ərazisində kiçik sirk, karusel, heyvanxana, restoranlar, teatrlar və qolf meydançası yerləşir. Hündür tavanı olan otaqların birində iki mamont maketinə rast gəlmək mümkündür: biri skelet, biri yunlu vəziyyətindədir.

Parkın mərkəzində ticarət meydanı yerləşir. Burada yerlə səpələnmiş matryoşkalara, tərk edilmiş içki dükkanına və brilyant üzüklər satan yerə rast gəlmək mümkündür.

Park tərk edilmiş vəziyyətdə olduğu üçün tez-tez vandalizmə məruz qalır. 2009-cu ildə parkın keçmiş hotel binasında güclü yanğın baş vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Təkyə (bina)

**Təkyə** (əsli fars dilində تَکْیه *təkyə* sözündəndir;  *tekye*; ;  *təkyə*;  *takiyya*) — təriqətçilərin, dərvişlərin ayin icra etdikləri yerdir.

## İran

XVI əsrdə İranda Səfəvilərin əhalini şiələşdirməsindən sonra təkyələr hüseyniyyələr kimi istifadə edilmişlər.

## Məşhur təkyələr
* Təkiyə (İçərişəhər)
* Dövlət təkyəsi (Tehran)
* Səlimiyyə təkyəsi (Dəməşq)
* Süleymaniyyə təkyəsi (Dəməşq)
* Dərviş təkkəsi (Evpatoriya)

## İstinadlar
Yoşua Şin

**Yoşua Şin** () — Vanuatunu təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Yoşua Şin Vanuatunu 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 65-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Yoşua Şin Vanuatunu 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 65-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Andre Hu

**Andre Hu** (11 aprel 1992) — Kanadanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Andre Hu Kanadanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 65-ci, Komanda turnirində isə 9-cu pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Viktoriya Apanasenko

**Viktoriya Apanasenko** ( ) ukraynalı model və gözəllik kraliçası, "Miss Universe Ukraine 2022" müsabiqəsinin qalibidir.

## İstinadlar
Baku Electronics

**Baku Electronics** — Azərbaycanda elektronika, mebel, nəqliyyat satışı üzrə fəaliyyət göstərən mağaza şəbəkəsi.

Baku Electronics 1994-cü ildə pərakəndə, avtomobil və maliyyə sahələrində də fəaliyyət göstərən "NAB Holding"-in bir parçası olaraq Azərbaycanda yaradılıb. Hazırda Respublika üzrə 30 mağazada 60-dan çox rəsmi distribütoru olduğu brendlərin satışını həyata keçirir.

"Baku Electronics" Samsung, LG, Bosch, Sony, Huawei, Xiaomi, Tefal, Rowenta, Panasonic, HP, Acer, Philips, Lenovo, Kenwood, Braun, Delonghi kimi markaların rəsmi distribütoru, Apple brendinin isə rəsmi satış təmsilçisidir.

## Tarixi
Baku Electronics şirkəti 1994-cü ildə Türkiyədə yerləşən "NAB Holdinq" tərəfindən Azərbaycanda yaradılıb. İlk mağazanın fəaliyyətə başlamasından 1 il sonra 1995-ci ildə "Samsung Electronics"-in Azərbaycanda rəsmi distribütoru oldu. 2001-ci ildən etibarən "Groupe SEB" şirkətlər qrupunun "Tefal", "Moulinex", "Rowenta", "Krups" kimi şirkətlərini rəsmi distribütoru oldu. 2007-ci ildə isə "Lagostina"-nın rəsmi distribütoru oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Çılpaqlıq təsvirləri

**Çılpaqlıq təsvirləri** və ya **Çılpaqlığın təsvirləri** — incəsənət və elmlər də daxil olmaqla, tarix boyu çılpaqlığın vizual təsvirlərini əhatə edir. Çılpaqlıq əksər cəmiyyətlərdə məhdudlaşdırılmışdır, lakin bəzi çılpaqlıq təsvirləri erotik incəsənətə və struktur funksionallığa xidmət edə bilər. Geyim həm də şəxsiyyətlərarası münasibətlərin mühüm tərkib hissəsi kimi fəaliyyət göstərir və cəmiyyətdə geyim çatışmazlığının sosial kontekstdə olması gözlənilir. Qərb cəmiyyətlərində fərdlərin əksəriyyəti tərəfindən asanlıqla tanınan üç fərd incəsənət, pornoqrafiya, bilik və ya elmdir. Bu kateqoriyalardan hər hansısa birinə asanlıqla müvafiq gəlməyən istənilən bir şəkil yanlış şərh oluna bilər və bu da öz növbəsində, fikir ayrılıqlarına səbəb ola bilər.

## İstinadlar
Çılpaqlıq

**Çılpaqlıq** — heç bir paltar, geyim geyinməmək vəziyyəti. Geyinmək bədəndəki tük örtüyünün tökülməsi və soyuq regionlara köçdükdən sonra təbii şəraitdən mühafizə olunmaq ehtiyacı nəticəsində yaranan insanlara xas olan xüsusiyyətdir. İstifadə olunan paltarın miqdarı istilik ehtiyacına və ya sosial şərait kimi funksional səbəblərə əsaslana bilər. Bəzi hallarda az və yaxud da heç geyim geyinməmək, bəzi vəziyyətlərdə isə daha çox geyim geyinmək sosial baxımdan məqbul sayıla bilər. İffət, əxlaq və sosial normalar geyinməyi şərtləndirən sosial səbəblərdəndir.   Həmçinin də çılpaqlığın qanuni olub-olmaması da buna təsir edən faktorlardandır. Keçmişdədə insanlar hətta çılpaq görünməmək üçün heyvanların dərisindən özlərinə geyim hazırlayardılar.

## Çılpaqlığın təsvirləri

### Vizual media

## Qərb mədəniyyəti

### Yarıçılpaqlıq

### Naturizm

## İstinadlar

## Terminologiya

Ümumilikdə ingilis dilində **' və **' sözlər çox vaxt paltarsız insan üçün sinonimdir, lakin xüsusi kontekstlərdə bir çox mənalar alır. *Çılpaq,* Norman Fransız dilindən, *çılpaq* isə Anglo-Saksondan gəlir. Çılpaq olmaq daha sadədir, düzgün geyinməmək və ya *açıq çılpaqsa*, tamamilə paltarsızdır. Çılpaqlığın daha çox mədəni mənaları var, xüsusən təsviri sənətdə insan bədəninin gözəlliyi ilə müsbət assosiasiyalar.  

Çılpaqlıq üçün əlavə sinonimlər və evfemizmlər çoxdur, o cümlədən "  ", "  " və "  ".  Çılpaqlıq çox utanc hesab olunur. Bu səbəbdən keçmişdə əqilsiz insanlar heyvanların dərisindən özlərinə geyim hazırlayardılar. Bu onların çılpaq görünməməsinə səbəb olurdu Qismən çılpaqlıq cinsiyyət orqanlarının və ya bədənin cinsi hesab edilən digər hissələrinin, məsələn, omba və ya qadın döşlərinin örtülməməsi kimi müəyyən edilə bilər. 

Çılpaqlıq, heç bir paltar, geyim geyinməmək vəziyyətinə deyilir. Geyinmək; bədəndəki tük örtüyünün tökülməsi və soyuq regionlara köçdükdən sonra təbii şəraitdən mühafizə olunmaq ehtiyacı nəticəsində yaranan insanlara xas olan xüsusiyyətdir. İstifadə olunan paltarın miqdarı istilik ehtiyacına və ya sosial şərait kimi funksional səbəblərə əsaslana bilər. Bəzi hallarda az və yaxud da heç geyim geyinməmək, bəzi vəziyyətlərdə isə daha çox geyim geyinmək sosial baxımdan məqbul sayıla bilər. İffət, əxlaq və sosial normalar geyinməyi şərtləndirən sosial səbəblərdəndir. Həmçinin də, çılpaqlığın qanuni olub-olmaması da buna təsir edən faktorlardandır.
Yian Tianyi

**Yian Tianyi** (28 fevral 1988) — Honq Konqu təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Yian Tianyi Honq Konqu 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci, Komanda turnirində isə 4-cü pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Adrian Mattene

**Adrian Mattenet** (15 oktyabr 1987) — Fransanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Adrian Mattenet Fransanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Andre Baqqaley

**Andre Baqqaley** (26 fevral 1983) — Birləşmiş Krallıqı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Andre Baqqaley Birləşmiş Krallıqı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və Komanda turnirində 9-cu pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Bastian Steqer

**Bastian Steqer** (19 mart 1981) — Almaniyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Bastian Steqer Almaniyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və Komanda turnirində bürünc medalın sahibi olub.

## İstinadlar
Fərrux Hüseynov

**Fərrux Hüseynov** (tam adı: *Fərrux Əsgər oğlu Hüseynov*) — Azərbaycanlı siyasətçi

Fərrux Əsgər oğlu Hüseynov - 1936-cı ilin fevralında Ermənistanın Zəngibasar rayonunun Şöllü Mehmandar kəndində doğulub. 1957-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat-mühəndis fakültəsini bitirib. 1976-1978-ci illərdə Şuşa Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1978-1991-ci illərdə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Xalq Deputatları Sovetinin İcraiyyə Komitəsi sədrinin birinci müavini işləyib. Fərrux Hüseynov 2016-cı ilin iyulunda Bakıda vəfat edib.

## Xarici keçidlər
* "Həsən Həsənovla birgə çox çalışdıq ki,  Bağırov Qarabağdan Azərbaycan milislərini çıxarmasın...”
* Xankəndini sonuncu tərk edən azərbaycanlı məmurun yazdıqları
* “Mərkəzi Komitədə Vəzirov özü separatçı ermənilərə şəkərbura, paxlava paylamağa başladı...”
Ahuqala (Ərdəbil)

**Ahuqala** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 103 nəfər yaşayır (24 ailə).

## İstinadlar
Koki Niva

— Yaponiyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Koki Niva Yaponiyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və Komanda turnirində 5-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Koki Niva Yaponiyanı 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Liza Dmitriyevanın ölümü

**Liza Dmitriyeva** (tam adı: **Yelizaveta Dmitriyeva**; ) — 2022-ci ildə Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı Rusiya Ordusunun hücumu nəticəsində öldürülən 4 yaşlı qız.

## Həyatı
Tam adı Yelizaveta Dmitriyeva olan Liza Dmitriyeva 2018-ci il martın 6-da Vinnitsa vilayətinin Vinnitsa şəhərində anadan olub. Lizada anadangəlmə Daun sindromu var idi. Diaqnoz hələ doğuşdan əvvəl məlum idi və tibb işçiləri uşağı abort eləməyə düşünürdülər. Amma ailə uşağı saxlamaqda israrlı idi. Loqopedin dediyinə görə, Liza ağıllı və bacarıqlı idi. Liza 6 aylıq olanda çətin əməliyyatdan uğurla çıxdı. Lizanın anası İrina Dmitriyeva mütamadi olaraq instagramda uşağın həyat uğurundan yazırdı və bənzər məsələlərdə başqa valideynlərə məsləhətlər verirdi.

Lizan valideynləri ilə birgə Kiyev şəhərində yaşayırdı. 2019-cu ilin iyununda Liza oturmağı öyrəndi. 15 aylıq qız üçün bu ciddi proqres idi. 2021-ci ilin noyabrında Liza COVID-19 (Koronavirus) virusuna yoluxdu və nəticədə qızda revmatoid artrit əmələ gəldi. 2021-ci ildə Ukraynanın birinci xanımı Olena Zelenskanın Milad bayramı ilə bağlı olan video-çarxında yer aldı. 2022-ci il fevralın 24-də başlanan Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra ailə Kiyev şəhərindən beş saatlıq məsafədə olan Vinnitsa şəhərində yaşamağa başladı.

2022-ci il iyulun 14-də Liza və anası loqoped dərsindən qayıdırdı. Hücumdan bir müddət əvvəl anasının instagramda paylaşdığı videoda Liza çəhrayı rəngdə olan uşaq arabasını ilə bağda gedirdi. Həmin gün günorta saatlarında Rusiya Ordusunun Vinnitsa şəhərinə olan hücumundan sonra uşaq arabası və yanında olan uşaq meyidini fotoları internetdə yayıldı və qısa müddət ərzində bu hadisə bütün dünyada paylaşılaraq ciddi qınağa səbəbə oldu. Rusiya Ordusunun hücumu nəticəsində 4 yaşlı Liza öldü, anası İrina Dmitriyeva isə yaralandı.

İyulun 17-də Vinnitsa Kafedralında Liza ilə vida mərasimi oldu. Mərasimə gələnlər oyuncaqlar və güllər gətirmişdi. 4 yaşlı Liza *"[[Çernova Kalina]]"* mahnısının sədaları altında Sabarov qəbirstanlığında dəfn edildi. Lizanın anası ağır vəziyyətdə xəstəxanada olduğu üçün yeganə qızının vidasına gələ bilməmişdi.

2022-ci il iyulun 20-də ABŞ Konqresində Lizanın ölümü ilə bağlı video-çarx təqdim olundu.

## İstinadlar
Kaşivazaki türk mədəniyyət kəndi

– Yaponiyanın Niiqata prefekturasının Kaşivazaki şəhərində yerləşmiş və türk mədəniyyətinə həsr olunmuş əyləncə parkı. 2004-cü ildə bağlanmışdır.

## Tarixi
Kaşivazaki türk mədəniyyət kəndi 1996-cı ildə Türkiyə–Yaponiya münasibətlərini inkişaf etdirmək məqsədilə yaradılmışdır. Parkın ilkin tikintisi üçün Niiqata Mərkəzi Bankı 60 milyon ABŞ dolları ayırmışdır. Park üçün Kaşivazaki şəhərinin seçilməsinin səbəbi coğrafiyasının İstanbulu xatırlatması olub. 2004-cü ildə Niiqata prefekturasında baş verən zəlzələ nəticəsində parka ziyan dəymiş və Yaponiyadakı iqtisadi böhranın da təsiri ilə bağlanmasına qərar verilmişdir.

Park bağlandıqdan sonra ərazisi 2006-cı ildə özəl şirkətə satılmışdır. Əraziyi satın alan Tobita adlı yerli biznesmen burada toy salonu inşa etdirmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Parkın ərazisində Troya atının və Nuhun gəmisinin replikaları, məscidlər, amfiteatrlar yerləşirdi. İstanbulda yerləşən Sadberk Xanım Muzeyindən gətirilmiş eksponatlar əsasında parkda sərgilər təşkil olunurdu.

### Atatürk heykəli
Parkın əsas xüsusiyyətlərindən biri ev sahibliyi etdiyi Atatürk heykəli olmuşdur. Parkın yaradılması münasibətilə Türkiyənin Yaponiyadakı səfirliyi heykəltaraş Metin Yurdanur tərəfindən hazırlanan bir Atatürk heykəlini parka bağışlamışdır. Bu heykəl parkın simvoluna çevrilmişdir. Atatürkün at belində olduğu bu heykəl 4,2 metr hündürlüyündə, 3,8 metr enində və 4,2 ton ağırlığında olub bürüncdən hazırlanmışdır.

Parkın bağlanmasından sonra heykəlin yeni sahibi Tobita olmuşdur. O, Atatürkün Türkiyənin qurucularından biri olduğunu öyrəndikdən sonra heykəli öz şirkətində saxlamağa başlamışdır. 2009-cu ildə Yaponiya Fondunun prezidenti Sasakava Yoheyin müdaxiləsindən sonra heykəl Tokioya aparılaraq təmir edilmiş və daha sonra Ərtuğrul faciəsinə həsr olunmuş abidənin yerləşdiyi Kuşimotoya aparılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yayçı

*Yayçı (Əcəbşir) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Yayçı (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Həmçinin bax
* Yaycı
Kürdəli

* Kürd Əli — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.
* Kürdəli (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Keriq

*Keriq (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
*Keriq-i Büzürg (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Oles Qonçar

**Oles (Aleksandr) Qonçar** (**tam adıː** Aleksandr Terentyeviç Qonçar; ukr. Олесь Терентійович Гончар; ) — Ukrayna sovet yazıçısı, publisist və ictimai xadim.

## Haqqında
1918-ci il aprel ayının 3-də Poltava vilayətinin Suxa kəndində anadan olmuşdur.

Sonradan Oles Qonçar Dnepropetrovska köçmüş və yerli universitetə ​​daxil olaraq müharibə səbəbi ilə kəsilən təhsilini davam etdirmişdir. Təzə xatirələr və hərbi qeydlər əsasında bir neçə roman yazmış və nəşr etdirmişdir. "Alplar" müharibəsi haqqında debüt romanını yazmış ("Bayraqdarlar"ın birinci hissəsi — trilogiya), 1946-cı ildə respublika ədəbi jurnallarının birində çap etdirmişdir. Qonçarın ilk romanının nəşri onun həyatını dəyişmişdir. O, o dövrün ədəbiyyat korifeylərini rus ədəbiyyatındakı yeni istedada diqqət yetirməyə vadar etmişdir. Belə ki, Ukrayna sovet ədəbiyyatının tanınmış ustadı Yuri Yanovski gənc yazıçının yaradıcılığını yüksək qiymətləndirmiş və onu öz diqqətində saxlamışdır. Buna görə də, Alpların uğurundan sonra o, Qonçarı Kiyevə köçməyə, aspiranturaya daxil olmağa və yeni romanlar üzərində işləməyə davam etməyə dəvət etmişdir.

"Bayraqdarlar", "İnsan və tüfəng", "Tavriya", "Məhəbbət sahili", "Qan damlası" və s. romanların müəllifidir.

1959–1971-ci illərdə Ukrayna Yazıçılar Heyətinin üzvü olmuşdur.

1978-ci ildə USSR EA-nın akademiki seçilmişdir.

Əsərləri bir sıra xarici ölkə xalqlarının, eləcə də Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur. 3 dəfə "Lenin" ordeni və digər orden və medallarla təltif olunmuşdur.

Oles Qonçar 1995-ci il iyul ayının 14-də Kiyev şəhərində vəfat etmişdir.

## Əsərləri
*Dənizə uzanan yol: povest və hekayələr /O. Qonçar; tərc. İ. Əliyeva.- Bakı: Yazıçı, 1982.- 185 s.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tofiq Abdullayev

**Tofiq Əlövsət oğlu Abdullayev** () — Azərbaycan Respublikasının Qətər dövlətində Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri (2012-ci ildən), siyasi xadim, filoloq.

## Haqqında
1948-ci il aprel ayının 1-də Şamaxı rayonunun Məlikçobanlı kəndində anadan olmuşdur.

O, Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. 

Tofiq Əlövsət oğlu Abdullayev Əlcəzair, İraq və Yəmən Demokratik Respublikasında tərcüməçi işləmiş, 20 ilə yaxın Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnstitutunda çalışmışdır. 1992-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi sistemində işləyir. Fövqəladə və səlahiyyətli səfir rütbəsi var. Azərbaycan Respublikasının Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyədəki səfirliklərində müşavir vəzifəsində çalışır. 2006–2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Səudiyyə Ərəbistanında və eyni zamanda Yəməndə, Oman Sultanlığında, Bəhreyn Krallığında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında Azərbaycan Respublikasının Daimi Nümayəndəsi olmuşdur. 2012-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Qətər dövlətində Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiridir.

## Xarici keçidlər
* T. Ə. Abdullayevin Azərbaycan Respublikasının Qətər Dövlətində fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı. Bakı şəhəri, 5 sentyabr 2012-ci il № 2418

## İstinadlar