open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Castin Trüdo

**Castin (Jüsten) Pyer Ceyms Trüdo** (; ) — kanadalı siyasətçi, 2015 - 2025-ci illərdə Kanadanın 23-cü baş naziri, Kanada Liberal Partiyasının rəhbəri. O, Co Klarkdan sonra Kanadanın ikinci ən gənc baş naziri və eyni zamanda keçmiş Baş nazir Piyer Trüdonun da böyük oğludur.

## Həyatı
Castin Trüdo 25 dekabr 1971-ci ildə Kanadanın Ottava şəhərində doğulmuşdur. Təhsilinə 1976-cı ildə Roklif Park dövlət məktəbində başlamış, orta təhsilini isə Kolej Jon de Bğeböf fransız liseyində almışdır. Trüdo 1994-cü ildə Makgill Universitetini, 1988-ci ildə isə Britaniya Kolumbiyası Univeristetini bitirmişdir. Günümüzdə Montreal Universitetində təhsilini davam etdirməkdədir.

Britaniya Kolumbiyası Univeristetində təhsilini başa vurduqdan sonra Trüdo bir müddət burada müəllim kimi işləməyə başlayır. 2000-ci ildə atası Piyer Trüdo vəfat edir. 2007-ci ildə Trüdo Kanadanın Birinci Dünya müharibəsində iştirakından söz edən "Böyük müharibə" adlı filmdə səhnə almışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Atasının ölümündən sonra Trüdo siyasi həyata qoşulmuşdur. 2008-ci ildə Kanadada federal seçkilərdə müvəffəqiyyət qazanaraq məclisə daxil oldu. 2009-cu ildə gənclik və multikulturalizm məsələləri üzrə Liberallar partiyasının tənqidçisi seçildi. 2010-cu ildə vətəndaşlıq və miqrant məsələri üzrə, 2011-ci ildə isə təhsil, gənclik və qeyri-peşəkar idman məsələləri üzrə tənqidçi vəzifələrini icra etmişdir. 14 aprel 2013-cü ildə Trüdo partiyanın rəhbəri seçildi.

### Baş nazirlik dövrü
Kanada Federal Parlamentində 2015-ci il seçkilərinə qədər artıq 9 ilidi ki, mühafizəkarlar qalib gəlirdi, lakin 2015-ci il seçkilərində 180-dən çox yer qazanan Liberallar Partiyası qalib gəldi və Castin Trüdo Baş nazir seçildi. Trüdonun rəhbərliyində Liberallar Partiyası 2011-ci ilə nisbətən məclisdə 150 yer artıq qazana bilmişdi. Trüdo seçkilərdən sonrakı çıxışında "Bütün Kanadalıların Baş naziri olacağam" deyə müsahibəsində bildirdi.

Onun kabinetində 30 nazirliyin 15-nə qadınlar təyin edildi. 2015-ci ildə keçirdiyi seçki kompaniyalarında cinsi bərabərlik yönündə addımlar atacağını bildirən Trüdo, Kanadanın himnində yer alan "oğullarının rəhbərliyində" ifadəsini "hamımızın rəhbərliyində" olaraq dəyişdirdi.

Trüdo başqa bir müsahibəsində LGBT yürüyüşlərində iştirak edəcəyini bildirdi. Onun Baş nazirliyində Kanada 25 min suriyalı miqrantı qəbul etdi.

Bu müddət ərzində Trüdo Time jurnalının dünyanın ən nüfuzlu 100 adamının siyahısına çıxdı və Ottavadakı bir çıxışında, marixuanın ölkədə qanuni olacağını açıqladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Günaxay aşırımı

**Günaxay aşırımı** — Sarıbaş kəndinin Rusiya ilə sərhəd hissəsində yerləşir. Hündürlüyü 2657 m dir. Dağ Alp-Himalay qurşağında yerləşir. Böyük Qafqaz sıra dağlarına aiddir.

## İstinadlar
Axlatian

**Əxlətyan**, **Əhlətyan**, **Axlatyan** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 12&nbsp;km cənubda, Bazarçayın sağ tərəfində yerləşir. 1590-cı il tarixli «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Erməni mənbələrində Axlatyan formasında yazılır. Toponim ehtimal ki,
«qardaşlar» mənasında işlənən əxi sözü ilə bağlıdır.

S.P.Zelinski yazır ki, Zəngəzur qəzasında Axlatian, Prnakot və Şinətaq adlı cəmi üç erməni kəndi yerlidir, qalan erməni kəndləri 1826-28-ci illərdən sonra gəlmədir
## İstinadlar
Hendrik Adamson

**Hendrik Adamson**- (6 oktyabr 1891- 7 mart 1946) Estoniya şairi və pedaqoqudur.

## Bioqrafiya
Hendrik Adamson 6 oktyabr 1891-ci ildə Metsakuru kəndində, Patsidə, dərzi ailəsində anadan olmuşdur. Həmin ərazi Karstna regionun (hal-hazırda Veisjarve kəndi və Tarvastu) Vilyandimaa vilayətində yerləşir.

1911-ci ildən Vötikvere Torma məktəbində müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1919-cu ildən 1927-ci ilə qədər Estoniyanın Karstna kəndinin ibtidai məktəbinin müdiri olmuşdur. Nəticədə, Hendrik Adamson peşəkar yazıçı oldu. Estoniya Yazıçılar Birliyinin üzvü seçildi.

Hendrik Adamson bir müddət Valqamaal Lovel (1940) və Karstnasda (1944) müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Adamson 1929-cu ilin sonunda esperanto dilini öyrəndi. 1930-cu ildə isə bu dildə orijinal şeirlər yazmağa başladı. Onun istedadı isə Eston dilində yazdığı şeirlərdə özünü büruzə verdi. Estoniyada onun birinci şeirləri 1913-cü ildən qəzetlərdə çap olunmağa başladı. Öz birinci kitabını 1919-cu ildə çap etdirdi. 1934-cü ildə "On iki şair" adlı almanaxı dərc edildi. Bu almanaxda Adamsonun 11 şeiri yer almışdır.

Hendrik Adamson 7 mart 1946-cı ildə vəfat etmişdir. Adamson Estoniyanın cənubundakı kiçik Helme şəhərinin qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. Yazıçının əsərləri rus, ingilis və italyan dilinə tərcümə olunmuşdur.

## Yaradıcılığı
Adamson daha çox cənub dialektlərindən istifadə edərək eston dilində şeirlərini yazırdı. O, bəzi şeirlərini esperanto dilində yazmışdır.

Yazıçının yazdığı romanlar arasında ən məşhurları «Kuldblond neitsi» (Sarışın) və «Roheline sisalik» («Yaşıl kərtənkələ», Тartu, 1925) romanlarıdır.

Hendrik Adamson aşağıdakı şeirlərin müəllifidir:
* Mulgimaa (1919)
* Inimen (1925)
* Dekdu Poetoj (1934)
* Auli novelaro (1934)
* Aperis samizdata poemaro Hejmlando (1961, 1962)
* Aperis lia poemaro Vesperkanto cxe la eldonejo de J. Régulo La Laguna, Stafeto : Beletraj kajeroj; (1967)
* В литературной хрестоматии *Infera regalo* kaj *Vesperkanto* (1979)
* Auli, eldonejo Iltis, Saarbrücken (1983)

## Vesperkanto
*Vesperkanto* şeiri Hendrik Adamsonun ən məşhur şeirlərindən biridir. 
*Vesperkanto* şeirindən bir parça:

Forpasis kure la juneco,
temp' tro revema sen prudent'--
kaj estingiĝis purpurmeĉo
en malproksima orient'.

Min tro lacigis voj' ŝtonoza,
sur dorso sidas zorgo-ĝib',
mi iras, iras, senripoza
vagulo, sub sortbata vip'.

Min jam, post lastaj lacaj paŝoj,
atendas tombo: frosta lit',
kaj ĉirkaŭ kruco el kreskaĵoj
de l' ter volviĝos sole vit'.

## Ədəbiyyat
* Ulduz jurnalı. 1975. № 8. С. 211—212. Сергей Довлатов. Статья «Поэты Эстонии. Литературное обозрение».
* Ojalo, Jaan. Hendrik Adamson — 100. En: Norda Prismo 1/1992, с. 6-8
* Ojalo, Jaan. Adamson: Bardo de la hejmloko. En: Esperanto 84-a jaro 1991, n-ro 12 (1032), с. 2
* Maie Torim, Karl Muru, «Pilk Hendrik Adamsoni elule ja luulele» — Keel ja Kirjandus 1966, nr. 4, стр. 210—225
* Hando Runnel, «Jooksu pealt suudeldud». Ilmamaa, Tartu 1998; 4 artiklit Adamsonist стр. 208—216 и 315—340

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hendrik Adamson
* [//openlibrary.org/authors/OL283871A Произведения Хендрик Адамсон]
Drina

**Drina** (, ) — Bosniya və Herseqovina ilə Serbiya arasında dövlət sərhəddini təşkil edən çay.

İki çayın birləşməsindən əmələ gələn çay mənsəbə qədər 346&nbsp;km məsafədə uzanır. Yaşımtıl suya malik olması səbəbində bəzən serblər tərəfondən «zelyonka» adlandırılır. Yuxarı axarlarda çay ensiz dağ dərələri ilə axdığından əsrarəngiz mənzərələr yaradır. Bu səbəbdən bütün Balkan ərazisində ən gözəl mənzərəli çay hesab edilir.

İki çay Drina çayının başlanğıcını təşkil edir. Tara və Piva Monteneqronun şimal-qərbindən axaraq, Bosniya və Herseqovinanın Xum şəhərciyi yaxınlığında birləşirlər. Drina buradan başlayır. Çay ilk əvvəl Serbiya Monteneqro sərhədinə yaxın ərazidən axır. Sonrada Bosniya və Herseqovina ilə Serbiya sərhəddini təşkil edərək Sava çayına tökülür. Bosniya və Herseqovin ərazisində yerləşən sahil şəhərləri: Foça, Vişeqrad, Zvornik, və Qorace. Serbiya ərazisində yerləşən sahil şəhərləri:Bayina-Başta və Loznisadır.  Drina Savanın ən böyük qoludur.

Tarixən bu çay Qərbi Roma İmperouası ilə Şərqi Roma İmperiyası arasında sərhəd rolunu oynayırdı. Üstəlik Xristian dünyasının iki məshəbi Provaslav və Katoliklər arasında təbii sərhəddir. Osmanlı İmperiyası dönəmində islam bölgəyə yayılır. Uzun əsrlər boyu bölgə müxtəlif millətlərin qaynayıb qarışdığı və problemsiz yaşadığı bölgə olmuşdur. Milli müxtəliflik sonradan müxtəlif konfliklərin yaranmasına səbəb olur. Birinci Dünya müharibəsi zamanı Drina sahilində Avstriya-Macarıstan  ilə Serbiya arasında qanlı döyüşlər olmuşdur.

Vişeqrad şəhəri yaxınlığında 1989-cu ildə ümumi tutumu  101 mln m³ olan su anbarı inşa edilir. Üstəlik burada ümumi güçü 614 МVт olan elektrik stansiyası işə salınır. Aşağı axarlarda olan su anbarı isə 89 mln m³ su tutumuna və 92 МVт güçə malikdir.

Yuqaslav yazıçısı İvo Andriç «Drina üzərində körpü» əsərinə görə hətta Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Hətta bir serb xalq mahnısında belə deyilir: «Drinada su soyuq axır, serblərdə isə qan istidir.»

Bayina-Başta şəhəri yaxınlığında, çay yaxınlığında, qayanın üzərində kiçik bir ev inşa edilmişdir (). Bu bina turistlər arasında məşhurdur.

## İstinadlar
 

## Mənbə
Drina çayı
## Xarici keçidlər
*Commission to Preserve National Monuments of Bosnia and Herzegovina 
*Official website  
*Sutjeska National Park - BH Tourism Official website 
*Cultural and Historical information 
*Hydroelectric Power Plant BUK BIJELA 
*Hydroelectric Power Plant FOČA 
*Hydroelectric Power Plaint ZVORNIK 
* Battle of the Drina
Ukobax

thumb|Ukobax təsviri (İnfernal lüğəti)
**Ukobax** və ya **Urobax** — Jak Ogüst Simon Kollen de Plansinin 1818-ci ildə yazdığı *"İnfernal"* lüğətində təsvir olunmuş aşağı səviyyəli demon. Əsasən alovlu və ya qırmızı bədənlə, böyük gözlərlə və qulaqlarla, kömür dolusu kürəklə təsvir olunur. Deyilənlərə görə, Ukobax qızardılmış yeməklərin və fişənglərin ixtiraçısıdır. Belzevul ona cəhənnəmin qaynayan qazanlarına yağ daşımaq vəzifəsini vermişdir.

## Xarici keçidlər
* Deliriumsrealm.com
* Donaldtyson.com
Yeni Kaledoniya bayrağı

**Yeni Kaledoniya bayrağı** — Yeni Kaledoniyanın regional bayrağı

## Təsviri
Yeni Kaledoniyanın regional bayrağı eni uzunluğunun yarısı qədər olan düzbucaqlı şəklindədir. Üfüqi olaraq üç zolağa bölünür - mavi, qırmızı və yaşıl. Mavi rəng suları, ölkəni yuyan səmanı və okeanı təmsil edir. Qırmızı rəng kanakların azadlıq mübarizəsində göstərdiyi fədakarlıqları təmsil edir, həm də harmoniya və kollektivizmi ifadə edir. Yaşıl rəng ölkənin özünü və əlavə olaraq onun əcdadlarını təmsil edir. Sarı rəngli oval günəşi, çevrədə təsvir edilən emblem isə kanak evlərini bəzəyən bir şili təmsil edir.

Yeni Kaledoniya bayrağı Azərbaycan bayrağı ilə oxşar təsvirlərə malikdir.

## Tarixi
2010-cu ilə qədər Yeni Kaledoniyanın milli bayrağı 19-cu əsrin ortalarından etibarən adaları xarici mülkiyyəti elan edən Fransanın bayrağı idi.

1984-cü il dekabrın 1-də qəbul edilmiş və əvvəllər qeyri-rəsmi olan Kanak Sosialist Milli Azadlıq Cəbhəsinin (KSMLF) bayrağı 2010-cu il iyulun 17-də Yeni Kaledoniyanın rəsmi bayrağı statusunu aldı. Bu bayraq quruda və suda Fransa bayrağı ilə yanaşı istifadə olunur.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Arabat əqrəbi

**Arabat əqrəbi** və ya **Arabat dili** (, ) — uzun və ensiz coğrafi obyekt, Krım yarımadasının şimal-şərqində yerləşir. Arabat əqrəbi əsasən balıqqulağından təşkil olunmuşdur. Arabat Sivaş körfəzi ilə Azov dənizi arasında yerləşir. Uzunluğu 100 kilometrdən çox, eni 270 m - 8&nbsp;km arasında dəyişir.

## Coğrafiyası
thumb|290px
thumb|290px
thumb|290px
Arabat əqrəbi şimalı kiçik Kryaçin adasından Arabat boğazı ilə ayrılır. Adada öz növbəsində  materikdən ensiz Qenices boğazı ilə ayrılır. Kryaçin adası Arabat oxunun davamıdır. Promoina və Qeniçeski boğazları ilə Sivaş körgəzi Azov dənizi ilə birləşir. Arabat oxunun cənubunda Aq-Manay bərzəği yerləşir. İnzibati cəhətdən Krım Muxtar Respublikasının ərazisi ilə Xerson vilayəti ərazisinə daxildir. Arabat əqrəbində Qeniçeskaya Qorka, Sçastlivçevo, Strelkovoye, Solenoye (kəndləri) və Priozernoye (qəsəbə) yaşayış məntəqələri yerləşir.

Arabat hazırda ustirahət məskəninə çevrilmişdir. Yayda burada Azov dənizinin suyu +29&nbsp;°C qədər yüksələ bilir. Suyunun yod və bromla zənginliyi insanları bura cəlb edir.

Arabat əqrəbində Zyablovskoe və Qeniceski gölləri vardır. Buradan duz çıxarılır.

Bu coğrafi obyektik sahilində Arabat körfəzi yrrləşir.

## Tarixi
thumb|290px|Arabat qalası. 1856 il
Tarixən Arabatda eyni adlı qala mövcud olmuşdur. 
1920-ci ildə Perekopsko-Conqar əməliyyatı zananı Arabat əqrəbi Pəhlə-kəndli Qırmızı ordusunun əlinə keçir. 
İnzibati cəhətdən Arabat əqrəbinin ərazisi Krım MSSR bə Krım vilayətinin ərazisi olmuşdur. 3 mart 1955-ci ildə isə Arabat əqrəbinin şimalı Xerson vilayətinə verilir.

Krımın Rusiyaya birləşdirilməsindən sonra ərazi defakto Rusiya Ukrayna sərhədi rolunu oynayır. Arabatın şimalı Ukraynanın nəzarətində qalır. 15 martdan dekabra qədər Krımın ərazisinə daxil olmayan əraziyə Rusiya ordusu nəzarət edirdi.

## Nəqliyyat
thumb|290px
Boğazlar üzərində körpü inşa edilmişdir. Hətta Qeniçeskdən Strelkovoye kəndinə beton yol vardır.

Arabat əqrəbinin cənub hissəsində Solyanoe kəndi ilə Kanenskoe kəndi arasında torpaq yol fəaliyyət göstərir.  
Əvvələr Qeniçeskdən Arabat ilə uzaban dəmir yolu olmuşdur. Onun uzunluğunun hətta 44&nbsp;km-dir. Əvvəlki xəritələrdə bu dəmir yonunun son stansiyası "Vodosnabjebiye" olmuşdur.

Krımın Rusiya tərəfindən işğalından sonra Arabat əqrəbində Rusiya ilə Ukrayna arasında keçid məntəqəsi yerləşdirilmişdir. Rusiya Federasiyasının 26 noyabe 2014 il. № 659 əmrinə əsasən Solyanoye kəndinin şimal sərhədləri boyunca ruslara aid sərhəd zonadı təşkil edilir. 
## Maraqlı fakt
Arabat oxunda «Belə gözəl insanlar» (2013, rej. Dmitri Moiseeyev) filminin baş personajları, çəkilişlərlə əlaqədar yaşamışlar. Bununla əlaqədar sahildə iki evcik inşa edilmişdir.
## Həmçinin bax
Qılburun dili

## İstinadlar
Visovaç adası

**Visovaç adası** ()- Xorvatiyada yerləşən kiçik adalardan biridir. Krka çayının Visovaç gölünə töküldüyü yerdə yerləşmişdir. Krka Milli Parkının ərazisinə daxildir.

## Coğrafiya
Adanın ümumi sahəsi 17376 m²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu isə 478 metrdir. Ada təxminən 170 × 120 m ölçülərində olan oval formaya malikdir. Adanın cənub-şərq hissəsinin üçbucaq şəklində olması burada şelf zonanın olmasıdır.

Ada Drişna şəhərindən avtomobillə 10 dəqiqəlik məsafədə, Skradina şəhərindən isə 6&nbsp;km məsafədə yerləşmişdir.

## Tarixi
Milli parkın daxilində yerləşən Visovaç adası Macarıstan kralı I Luiz dövründə kəşf olunmuşdur. Adada fransiskanlara məxsus qədim katolik Visovaç monastırı yerləşir və 1445-ci ildə tikilmişdir. Bununla yanaşı milli park ərazisində Şərq Ortodoks Kilsəsinə məxsus və 1345-ci ildə inşa olunmuş Krka monastırı da yerləşir. Adanı qayıqla ziyarət etmək mümkündür.

Ada 1345-ci ildə kral I Luiz tərəfindən hədiyyə verilmişdir. Hədiyyəni alan şəxs isə Roq şəhərinin knyazı Budislavu Uqriniçu olmuşdur. Burada Müqəddəs Pavelin şərəfinə kiçik kilsə və monastır inşa edilmişdir. Adaya 1440-cı ildən bu günə qədər Osmanlı zülmündən azad olmuş Bosniyalı fransiskanlar gəlirlər və burada məskunlaşırlar.

Krka monastırı Ortodoks Dalmatiya Yeparxiyasının mərkəzidir. Haqqında ilk məlumatı 1402-ci ildə Serbiya imperatoru Duşanın bacısı Yelena Şubiç tərəfindən verilmişdir. Monastır daha sonra XVIII əsrdə yenidən təmir olunmuşdur.

## Turizm
Visovaç adası məşhur turizm mərkəzlərindən biri hesab olunur. Burada yerləşən monastır və muzeyə hər il dünyadan milyonlarla turist gəlir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*  
*  
*
Rava adası

**Rava adası**  ()- Adriatik dənizinin Xorvatiya ərazisində yerləşən adadır. Xorvatiyanın Zadar şəhərinin tərkib hissəsidir. Adanın sahəsi- 3,63&nbsp;km², sahil xəttinin uzunluğu isə 15995 kilometrdir.

## Coğrafi mövqeyi

Ada Zadarskom arxipelaqına daxildir. Ada İj və Duqi-Otok adalarının arasında yerləşmişdir. Sahillərini İj və Ravs boğazları yuyur. Adanın sahil xətti girintili-çıxıntılıdır. Adada 15 körfəz yerləşmişdir:
# Тanko
# Valişina
# İvanoşeviça
# Pavaysko
# Pestexovaç
# Drajiçe
# Qolubovaç 
#Martiniça                                                                                                                                                            
# Qrbavaç
# Qrbaçina   
#Marniça (Mariniça)                                                                                                                                         
# Paladiniça (Paladniça)
# Biçabok
# Lokvina
# Za Qrbiçu.

## İqlimi
Adada isti quru yay və yumşaq yağışlı qış, Aralıq iqlimi üstünlük təşkil edir. Orta illik temperatur -15&nbsp;°C-dir.

Ən soyuq ay yanvar ayıdır. (orta temperatur — 7&nbsp;°C) Ən isti ay isə iyul ayıdır. (orta temperatur — 23,5 °С) Orta illik yağıntı miqdarı - təxminən 900&nbsp;mm-dir. Yağıntılar əsasən yağış formasında tökülür. Yağıntının əsas hissəsi qış ayında yağır.

## Bitkilər aləmi
Aralıq dənizinin yumşaq iqlimi Aralıq dənizi bitkilərinin bitməsinə şərait yaradır: Buraya zeytun ağaclıqları və üzüm bağları daxildir. Xırda yarpaqcıqlarla örtülmüş kiçik ölçülü ağaclar üstünlük təşkil edir. Palıd, kollar, şişuclu, böyürtkən və qulançar üstünlük təşkil edir. Son illərdə şam ağaclarının artımı müşahidə olunur. Mədəni bitkilər arasında zeytun və üzümdən başqa, əncir, badam, nar, portağal, limon, naringi və qoz geniş yayılmışdır.

## Su təminatı
Nisbətən böyük miqdarda yağıntının yağmasına baxmayaraq, Rava adasında göl yoxdur. Buna görə də, yağış yağan zaman əhali suyu yığıb saxlayır. Quraqlıq zamanı isə bu sudan istifadə edir.

## Əhalisi
Rava adasında iki yaşayış məntəqəsi yerləşmişdir: Rava və Kiçik Rava

XX əsrin ortasından başlayaraq adanın əhalisi stabil olaraq azalır. 2001-ci il məlumatlarına görə adada 98 nəfər məskunlaşıb. Əhalinin əsas hissəsini xorvatlar təşkil edir. Cədvəldə Rava adasının 1857-ci ildən 2001-ci ilə qədər əhali sxemi təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Qusul atı

**Qusul atı**, həmçinin **Qusulik** və ya **Qusul** — Dağ şəraitinə uyğunlaşmış ev at cinsi. Bu atlar əsasən Karpat dağları ərazisində və Şərqi Avropa ölkələrində yetişdirilir və dünya genefondu hesab edilir. 1979-ci ildə Qusul atı relikt növ statusu elan edilmiş və qorunma statusu almışdır. 

## Adı
thumb|left|150px
Bu ad qusullarla bağlıdır. Ukraynların etnik qrupu olan qusullar əsasən İvano-Frankov, Çernovis vilayətləri və Zakarpat vilayətinin Raxovski rayonu ərazilərində yaşayırlar. 

## Xarici görünüşü
thumb|225px|
Atlar elə də hündür olmurlar. Erkəklərin orta hündürlüyü 139 - 145 sm, dişilər isə 137 - 142 sm olur. Sinəsi geniş və enlidir. İri gözlərə və kiçik qulara sahibdir. Güçlü beli və əzələli boynu vardır. Boz, küll və pass rəngli, qaramtıl olurlar. Dırnaqları kiçik və möhkəm olur. Bu səbəbdən nala ehtiyac duymur.

## Törənməsi
Bu atların törənməsi Tarpanla bağlanılır. Bununla belə bəzi alimlər onların Ərəb atlarından törənməsidi düşünürlər. Digər fərziyyəyə görə Qusul atlarının əcdadı Roma imperiyasında yetişdirilən atlardır.

## Xarakteri
Qusul atları olduqca sakit və sözə baxandırlar. Onlar həm minik vastəsi həm də qoşqu kimi istifadə edilə bilir. Onlar hətta təcrübəsiz çaoarlara qarşı belə sakitdirlər. 

## Tarixi
Qusul atları haqqında ilk məlumat XIII əsrə aiddir. Ukraynada bu atlar haqqında ilk yaxılı məlumat 1603-ci ildə çap olunan «Qippika» kitabında verilir.  

1856-ci ildə Radoves at zavodundan bir qədər aralıda Lusina at zavodu inşa edilir. Bu zananlar Karpat dağları Avstriya-Macarıstan imperiyasının ərazisinə daxil idi. İkinci Dünya müharibəsi Qusul atlarının populyasiyasına ağır zərbə vurmuşdur. Bu zaman Çexdlovakiyada cəmi 300 başa qədər Qusul atı qalır.
## Qusul atı günümüzdə

Şərqi Avropa ölkələrində bu cins atlar at idmanı, kənd təsərrüfatı, turizm və Hippoterapiya məqsədi ilə istifadə edilir.

## İstinadlar



## Mənbə
* Qusul atı (zoovet.ru)
Mustafa Kamal Karan

**Mustafa Kamal Karan** və ya **Kamal Qarani** () — Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı, Cümhuriyyət Xalq Partiyasının üzvü, iş adamı, təsərrüfatçı. Hacı Mahmud Əfəndinin nəvəsidir.

## Həyatı
Azərbaycan əsilli Kamal Məhəmməd oğlu Karan 1923-cü ildə Osmanlı İmperiyasının Amasya şəhərində anadan olmuşdur. İstanbul İqtisadiyyat və Ticarət Universitetinin Diplomatiya və Beynəlxalq əlaqələr ixtisasını bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra Türkiyə ordusunda xidmət etmişdir. Təbiət etibarilə məqsəd yönlü şəxs idi. Elmli, siyasi məsələləri bilən, dəyanətli və müdrik bir siyasətçi idi. Atası Məhəmməd Əfəndi Türkiyənin siyasi həyatında da yaxından iştirak edərək, Mustafa Kamal Atatürklə görüşmüş və hətta oğlunun da adını böyük öndərə hörmət əlaməti kimi Kamal qoymuşdur. Təqaüdə çıxdıqdan sonra Ankarada yaşamışdır. 2008-ci ildə Ankara şəhərində vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Seyidovlar nəslindəndir. Şeyx, təsəvvüf alimi Hacı Mahmud Əfəndinin nəvəsi, İlahiyyat alimi Məhəmməd Əfəndinin oğludur. 1 oğlu, 1 qızı var. Oğlu Mehmet alim, qızı kimya müəlliməsidir. Əmisi oğlu İbrahimin (Veys Əfəndinin ortancıl oğlu) qızı Medihe ilə ailə həyatı qurmuşdur.

## Fəaliyyəti
Kamal Qarani Mustafa Kamal Atatürkün qurduğu və İsmət İnönünün başçılıq etdiyi Cümhuriyyət Xalq Partiyasına (CHP) daxil olub və Amasyadan millət vəkili seçılmişdir Amasyada və Ankarada böyük təsərrüfatı olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Fikrət Seyidov. Aslanbəylidən başlanan xatirələr. Bakı: 2000, 350 səh.

## Xarici keçidlər
* https://www.youtube.com/watch?v=qf7wAQJOgY8
Türkiyə 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında

**[[Türkiyə]]** 2012-ci il 27 iyuldan 12 avqusta kimi Londonda təşkil olunan 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə aparıb. Bu ölkə ilk dəfə 1908 Yay Olimpiya Oyunlarında debüt edib. Türkiyə Böyük böhran dövründə 1920 Antverpen və 1932 Los-Anceles Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etməyib. Moskvada təşkil olunmuş 1980 Yay Olimpiya Oyunlarında isə iqtisadi səbəblərə və 1980 Yay Olimpiya Oyunlarının baykotuna görə iştirakdan imtina edib. Türkiyə Milli Olimpiya Komitəsi bu oyunlara ölkənin ən böyük nümayəndə heyətini göndərib. Ümumilikdə 48 kişi və 66 qadın olmaqla 16 idman növündə 114 idmançı mübarizə aparıb.

## Ümumi məlumat

### İdmançıların sayı

## [[Şəkil:Weightlifting pictogram.svg|30x30px]] Ağır atletika

## [[Şəkil:Shooting pictogram.svg|30x30px]] Atıcılıq

## [[Şəkil:Badminton pictogram.svg|30x30px]] Badminton

## [[Şəkil:Basketball pictogram.svg|30x30px]] Basketbol

## [[Şəkil:Boxing pictogram.svg|30x30px]] Boks

## [[Şəkil:Judo pictogram.svg|30x30px]] Cüdo

## [[Şəkil:Wrestling pictogram.svg|30x30px]] Güləş

## [[Şəkil:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|30x30px]] İdman Gimnastikası

## [[Şəkil:Archery pictogram.svg|30x30px]] Kamandan oxatama

## [[Şəkil:Table tennis pictogram.svg|30x30px]] Masaüstü tennis

## [[Şəkil:Cycling (road) pictogram.svg|30x30px]] Şosse velosipedi

## [[Şəkil:Taekwondo pictogram.svg|30x30px]] Taekvondo

## [[Şəkil:Swimming pictogram.svg|30x30px]] Üzgüçülük

## [[Şəkil:Olympic pictogram Volleyball.png|30x30px]] Voleybol

## [[Şəkil:Olympic pictogram Sailing.png|30x30px]] Yelkən idmanı

## [[Şəkil:Athletics pictogram.svg|30x30px]] Yüngül atletika

## İstinadlar
Ortadunay düzənliyi

**Ortadunay çökəkliyi**, həmçinin **Ortadunay düzənliyi**, **Orta Dunay ovalığı**, **Tiso-Dunay çökəkliyi**, **Pannon düzənliyi** (, , , , , , , , , ) — Düzəlik Dunay çayının orta axarları boyunca, Macarıstan (böyük hissəsi), Slovakiya, Serbiya, Rumıniya, Xorvatiya və Avstriya ərazisində yerləşir. Ukraynanın şimal-şərq hissəsində Zakarpat vilayəti ərazisinin bir hissəsi Ortadunay düzənliyində yerləşir. Düzənliyin sahəsi təxmini olaraq 200 min. km² təşkil edir.

İri dağ arası düzənlik, tektonik xüsusiyyəti daşıyır. Karpat, Alp dağları, Dinar dağları və Şərqi Sibir dağları arasında qərarlaşır. Düzənliyin hündürlüyü 100–200 metr arasında dəyişir. Səthi əsasən düzəndir. Təpəli ərazilər olduqca azdır. Ortadunay düzənliyi ərazisində həmçinin cənub hissədə Sava və Drava çaylarının axarı boyunca yerləşən düxənliklərdə vardır. Ortadunay düzənliyində yerləşən ən böyük göl Balatondur.

Düzənlik ərazisi zəngin təbii ehtiyatlara malikdir. Burada boksit, neft, qaz və qonur kömür çıxarılır. İqlimi mülayim kontinentaldır. Yanvar ayının orta temperaturu −1 °C −2 °C, iyul ayının isə 20–22°С təşkil edir. Bölgədə orta illik temperatur 500–600 mm-dir. Düzənliyin dağlara yaxın ərazilərdə yerləşən bölgələrində isə yağıntının miqdarı 900 mm-dir. Şərqi nisbətən quraqdır. Əsasən qara torpaqdan ibarətdir. Şərq hissəsində topaqların bir hissəsi şorandır. Düzənlik ərazisinin 70–80 % əkinə yönəldilir. Burada üzüm, qarğıdalı və taxıl əkilir. Bağ sahələri belə geniş sahə turur. Əsasən dağ ətəyi bölgələr meşələrlə örtülüdür. Dezənlik sıx məskunlaşılmışdır. Burada bölgə dövlətlərinin iri şəhərləri yerləşir: Budapeşt (Macarıstan), Zaqreb (Xorvatiya), Bratislava (Slovakiya), Timişoara (Rumıniya), Novi Sad (Serbiya).

## Pannon dənizi
Ortadunay düzənliyi tarixən mövcud olmuş Pannon dənizinin dibi olmuşdur. Pannon dənizi Pliosen dövrü zamanı mövcud olmuşdur. Tektonik qalxmalar zamamı səthə çıxaraq düzənlik meydana gəlmişdir. Haxırda düzənlikdə mövcud olan bəzi dağlar keçmiş adalardır. Buna misal kimi Sebiyada mövcud olan Fruşka-Qora dağını göstərmək olar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Mahmud Vaezi

**Mahmud Vaezi** () — İran İslam Respublikasının rabitə və informasiya texnologiyaları naziri, Azərbaycan və İran arasında iqtisadi, ticarət və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq üzrə Dövlət Komissiyasının həmsədri, Azərbaycanın “Dostluq” ordeni laureatı (21.04.2016).

## Həyatı

## İstinadlar
Kuş gölü

**Kuş gölü** — iri şirinsulu göl Türkiyənin qərbində qərarlaşır. İnzibati cəhətdən Balıkəsir ilinin Bandırma ilçəsi ərazisində yerləşir. Kiçik Asiya yarımadasının şimal-qərbində qərarlaşır. Göllə Bandırma şəhəri arasında məsafə 18 km-dir.

## Coğrafiyası

Gölün su səthinin sahəsi 160–176 km², orta dərinliyi 1–2 metr arasında dəyişir. Maksimal dərinliyi 4 metrdir. Gölün su səviyyəsi mövsümlərə görə dəyişir. Yazın əvvəllərində gölün səviyyəsi kifayət qədər qalxır və ətraf sahillərini basır. Yay ayları isə istilərlə əlaqədar səviyyəsi kifayət qədər azalır. Gölün nörmal səviyyəsi 16.800 hektardır. Göl dəniz səviyyəsində 18 metr yüksəklikdə yerləşir. Gölün uzunluğu 20 km, maksimal eni isə 16 km-dir. Gölün yay zamanı səviyyəsi enərkən sahillərində müxtəlif bitkilər əkilir. Göl cənubdan Kocaçay çayı töklür. Karadərə çayı isə göldən başlayır. Gölün səviyyəsinin enişi əsasən buxarlanma və suyun əkinə istifadəsi ilə əlaqədardır. Gölün ətrafı qamış və cayır bitkiləri ilə örtülü olur. Kocaçay ve Sığırcı Dərə çaylarının gölə töküldüyü yerdə gölün suyu bulanıqdır. 1938-ci ildə alman ornitoloq Kurt Krossviq gölün bataqlaqlıq şimal-şərq hissəsində *Quş cənnəti*' qoruğunu təşkil edir. Hazırda qoruğun sahəsi 64 ha-dır. Qoruq Xocaçay və Karadərə çaylarının hözəsinə yaxın yerləşir. Gölün bitki örtüyü və heyvan varlığı yönündən ən zəngin ərazi Sığırcı Dərəsinin deltasıdır. Deltada quşların nəcisləri sayəsində topraqların gübrələnməsinə səbəb olur. Göldə çoxlu sayda balıq yaşayır.

Kuş gölü və Kuşgölü Milli Parkında ətraf mühitim təmizliyinə diqqəti cəlb etmək məqsədi hər il Beynəlxalq Bandırma Kuşcənnəti Mədəni və Turizm festivalı keçirilir.

## Tarixi
Tarixi mənbələrdə gölün adı ХIII əsrdə çəkilir. Belə ki, burada 1204 və 1224 illərdə bizanslıların ordusu ilə latinyanlar arasında döyüşlər olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Manyas Kuşcenneti 
* Uzaydan Manyas Kuşgölü
* Kuş gölü
Paşa xan Ayrım

**Paşa xan Xəlifəqulu xan oğlu Ayrım** (?-?) — Qacarlar dövlətinin sərkərdəsi, general.

## Həyatı

Paşa xan Xəlifəqulu xan oğlu  Maku xanlığının Avacıq mahalında anadan olmuşdu. Hərbi məktəb bitirmişdi. Mirpənc rütbəsi daşıyarkən Avacığa başçılıq etmişdi. Sonra sərhəddar olmuşdu. Cənubi Azərbaycandakı Ayrım elinə başçılıq edirdi.

## Ailəsi

Paşa xanın Nəcəfqulu xan adlı oğlu vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu,  Qacarlar dövrünün hərbçiləri,  Bakı, "Mütərcim", 2013. 334 səh.
Qızılirmaq deltası

right|thumb|Qızılırmak deltası|350 px
**Qızılirmak deltası** —  kifayət qədər geniş ərazini əhatə edən və bataqlıqlaşmış ərazi. Türkiyənin Qaradəniz bölgəsində Qızılirmaq çayının məsəbində yerləşir. Ramsar konvensiyasına  və ya su-bataqlıq sahələri üzrə konvensiyaya görə Qızılırmak deltası su quşları ilə zənginliyi səbəbindən beynəlxalq əhəmiyyətə malikdir Deltanın düzənlik sahələri kənd təsərrüfatına gəlb edilmişdir. Delta bitki və quşlar aləminin rəngarəngliyi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır

Delta qorunan bölgə elan edilmişdir. Deltanın sahəsi 56000 hektardır. Lil və qumla əhatələnmiş göllər vardır. Bunlara misal kimi Bafra, Balık və Gellari göstərmək olar. Bataqlaşmış sahələr dənizdən qum dyunləri ilə ayrılır. Qum dyunları bəzən 7-8 metrə çatır.

## Biologiya

Deltanın təbii şəraiti dənizə yaxınlığı, meşələr, bataqlıqlar, dyunlar, qamışlıq, çay qolları və göllərlə səciyəvidir. Zəngin canlılar aləminə malikdir. Delata olan ən iri göllər Qaraboğaz, Çerri, Harbor və Qizi əsasən şorsuludur. Bu göllərin dərinliyi əsasən 1,5 metrdir. Yaz ayları yağıntənın bolluğu ilə əlaqədar axmazlar arasında əlaqə yenidən bərpa edilir.

### Bitkilər aləmi
Bölgədə bitkilərdən irimeyvə çiyələkağacı, dəfnə, qamış, rododendron şümşad, söyüd, adi zoğal, ağcaqayın, mərcanı, südləyən, süpürgəotu və sair bitkilər bitir.

### Quşlar
Deltada 1100 növ quş yaşayır. Onlardan bir qismi qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Məsələn Cırtdan qarabatdaq, məzar qartalı və s. Quşların bir qişmi bölgəyə qışlamaq məqsədi ilə gəlir. Bölgədə Ağ leylək, qara leylək, boz ördək, qırmızı qalğıc, kiçik qartal, Qıvrımlələk qutan, Göydimdik və b. yaşayır.

### Balıqlar
Deltada nərəkimilərə aid olan qızılırmak afaniusu çay boyunca axına qarşı üzə bilirlər.

## İstinadlar

## Mənbə
* http://csntool.wingsoverwetlands.org/csn/default.html#state=site&SiteRecID=746
Prins (musiqiçi)

**Prins Rocers Nelson** (; 7 iyun 1958 – 21 aprel 2016) — ABŞ müğənnisi və mahnı yazarıdır. Daha çox eklektik sənət nümunələri və geniş vokal imkanları ilə məşhur olmuşdur. 21 aprel 2016-cı ilə Minnestodakı evində ölü tapılıb. Onun ölümünə səbəb zökəm tutulması idi. Xanımı isə onun narkotik maddələrdən öldüyünü güman edir. Prince, "Rolling Stone" jurnalının təşkil etdiyi Bütün Zamanların Ən Yaxşı 100 Sənətçisi siyahısında iyirmi yeddinci sırada yer almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Prins haqqında ANS ÇM radiosunda
Mehdiqulu xan Tacbəxş

**Mehdiqulu xan Hacı Əliqulu xan oğlu Tacbəxş** (1886–1951)—İran jandarmasının komandanı, general-mayor.

## Həyatı
Hacı Əliqulu xanın ikinci oğlu Mehdiqulu xan 1886-cı ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Jandarm məktəbini bitirmişdi. Bir müddət İsfahanda xidmət etmişdi. Birinci Dünya müharibəsi dönəmində Kirmanşahda Nizaməssəltənin hökumətində iştirak etmişdi. Müharibə bitəndən sonra yenidən jandarm qüvvələrinə dönmüşdü. 1920-ci ildə mayor rütbəsi ilə Ərak və Məlayir jandarm dəstəsinə başçılıq etmişdi. 1924-cü ildə polkovnik rütbəsinə yüksəlmişdi.

Mehdiqulu xan Tacbəxş 1930-cu illərdə general-mayor rütbəsinə layiq görülmüşdü. O, Loristan, Kirmanşah döyüşlərində iştirak etmişdi. Fars əyalətində Qaşqay və digər ellərin çıxışını yatırmışdı. Loristan, Mükran və Kirman ordularına başçılıq etmişdi.

Mehdiqulu xan Tacbəxş 1939-cu ildə Əhməd Mətin-Dəftərinin kabinəsində İranın Əkinçilik idarəsinin rəisi olmuşdu. 1942-ci ildə yenidən Loristan əyaləti hərbi hissələrinin komandanı olmuşdu.

Mehdiqulu xan Tacbəxş 1951-ci ildə vəfat edib.

## Mənbə
* 
* Ənvər Çingizoğlu, Dəvəli qacarlar, Bakı:Mütərcim, 2018, 184 səh.

## Həmçinin bax
* Qacarlar
* İran jandarması

## Xarici keçidlər
* Mehdiqulu xan Tacbəxş: zəka və zəhmin tacı
Əyriyarpaq saqovnik

Vətəni Yaponiyadır. Hündürlüyi 2m-ə qədər, oduncaqlaşmış, keçəvari, budaqlanmayan gövdəyə malikdir. Onların gövdəsi tökülən yarpaq saplaqları ilə sıx örtülmüşdür, ləkəvarı yarpaqları isə gövdenin ucunda dəstəyə yığılmışdır. Mikrosporofilləri (erkəkcikləri) çoxsaylı, pazşəkilli, qonur,  alt tərəfdən çoxsaylı, tozcuqludur.
Erkək qozaları silindirikdir. Dişi qozaları yumru, sferik, hissələri  lələkvarı bölünmüş olub, yanlarında yumurtacıqları vardır. Qozaları tutqun sarıdır, yazda və ya yayda  az miqdarda əmələ gəlir. Toxumu  yumru, çəyirdəkşəkilli, üst örtüyü ətli, orta və içəri örtükləri bərkdir, uzunluğu 2sm-ə qədə, narıncı-qırmızı rəngdədir. 
İşıqlı və yarımkölgəli şəraitdə bitir, düzünə düşən günəş şüalarından qorunmalıdır. Torpaq həmişə rütubətli olmlı, suvarılma vaxdaşırı aparılmalıdır. Kol hissələrə bölünməklə, toxumlarla çoxaldılır.
Saqovnikin özəklərindən saqo nişastası alınır. Subtropik mülayim iqlimli ölkələrdə bəzək bitkisi kimi yaşıllaşdırmada istifadə edilir.

## Azərbaycanda yаyılmаsı:
Lənkəran, Astara bölgələrində, Abşeron yarımadasında yaşıllıqlarda rast gəlinir. Əyriyarpaq saqovnik otaq bitkisi kimi də istifadə edilir.

## Məlumat mənbələri:
“Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.

## İstinadlar
 Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

*Tofiq Məmmədov.
A-1 Pictures

— keçmiş *Sunrise* prodüseri Mikihiro İvata tərəfindən 2005-ci ildə təsis edilmiş Yaponiya animasiya studiyası, *Sony Music Entertainment* şirkətinin istehsal firması olan *Aniplex*-in budaq şirkəti.

## Tarix
Animasiya studiyası *Sony Music Entertainment Japan* şirkətinin istehsal firması *Aniplex* tərəfindən anime serialları çəkmək üçün 9 may 2005-ci ildə qurulmuşdur. 2006-cı ildə *Noside* studiyası ilə ilk işi olan *"Zenmai Zamurai"* anime serialını istehsal etmişdir və həmin ilin oktyabrında Asaqayada studiya qurmuşdur. 2007-ci ildə studiya ilk müstəqil anime serialı olan *"Big Windup!"*-ı yaratmışdır.

Əslində *Aniplex*-in az saylı seriyalarının istehsalına nəzarət etməli olan studiya zaman getdikcə böyümüş və təşəkkül tapmışdır.

Studiya həmçinin beynəlxalq münasibətlərini genişləndirərək 2007-ci ildə Kaliforniya ştatının Lonq Biç şəhərində keçirilən *Anime Ekspo* tədbirində iştirak etmişdir.

## İşlər

### Anime serialları

### Filmlər

### OVA / ONA

### Digər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı  
* A-1 Pictures Asagaya studiyası  
*
Prviç adası

**Prviç adası** () Xorvatiyada, Şibenik-Knin vilayətinə məxsus adadır. Mərkəzi Dalmaçiyada yerləşmişdir. Təxminən materik sahilindən kilometrlərlə uzaqda yerləşmişdir. Suya və Şibenik şəhərləri arasında yerləşmişdir.

## Coğrafiya
Prviç adası Şibenik arxipelaqının tərkibinə daxildir. Ada arxipelaqın şərq hissəsində yerləşmişdir. Qərbdə Tiyat adası (Tijat), cənub-şərqdə isə Zlarin adası Prviç adasını materik sahilindən ayırır.

Adanın ümumi sahəsi 2,37&nbsp;km², sahil xəttinin uzunluğu isə 10,6 kilometrdir. Adanın ən yüksək nöqtəsi Viskoviç təpəsidir. Təpə dəniz səviyyəsindən 79 m hündürlükdə yerləşmişdir.

## Tarixi
XV əsrdə Prviç adasında Prviç-Luka və Mərhəmətli Mariyanın Qızları kilsələri inşa edilmişdir. Hər iki kilsə qlaqolitsa liturgiyasına xidmət edirdi. Uzun illər Prviç-Luka kilsəsi qlaqolitsa mərasimlərinin keçirildiyi böyük mərkəzlərdən biri olmuşdur. Monastır hal-hazırda da fəaliyyət göstərir.

Şepurinedə Draqaniç Vrançiçin məşhur ailəsinin yay malikanəsi yerləşirdi. Bu ailənin ən məşhur nümayəndələrindən biri Faust Vrançiç olmuşdur. O, ilk dəfə paraşütü sınaqdan keçirmişdir. Faust bunu ən çox yay aylarında edirdi. Şepurinedə Vrençiçey malikanəsində indiyə qədər onların nəsilləri yaşayırlar. Faust Vrançiç Prviç-Luka kilsəsində dəfn edilmişdir.

## Əhalisi

2001-ci il əhalinin siyahıya alınması zamanı məlumatlara görə adada 453 sakin məskunlaşmışdır. Adanın bütün sakinləri iki sahilboyu qəsəbədə – Şepurine (Šepurine) və Prviç-Lukada (Prvić Luka) yaşayırlar. Şepurine adanın qərb sahilində yerləşmişdir. Prviç-Luka isə adanın cənub-şərqində yerləşmişdir. Adanın tək avtomobil yolu onları kilometrlərlə uzunluqla birləşdirir. Hər iki qəsəbədə Şibenik-Vodiçenin teploxodları dayanır.

Prviç adası Adriatik dənizinin digər adaları kimi məşhur turizm mərkəzlərindəndir. Turizm mövsümündə adanın əhalisi kəskin surətdə artır.

## İqtisadiyyat
Prviç adasında iqtisadiyyatın əsas sahələri- kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və turizmdir. Əsas kənd təsərrüfatı məhsulları zeytun, əncir və üzümdür. Turizm son illərdə inkişaf edir. Prviç-Luka qəsəbəsində Mistral (Şimal-qərb küləyi) mehmanxanası tikilmişdir. Adada bundan əlavə mini mehmanxanalar və böyük miqdarda şəxsi evlər mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Центральное бюро статистики Хорватии
* Остров Првич на туристическом сайте жупании Шибеник-Книн
Latviya keramikası

**[[Latviya]] keramikası** ( və )- Ölkədə ən qədim incəsənət növlərindən biridir. Tarixi Neolit dövrünə qədər gedib çıxır. **[[Latqale]] keramikası** () isə Latviya keramikasının ən məşhur yarımnövüdür. Latqaledə ölkənin keramika məhsullarının çox hissəsi istehsal edilir.

Bir qayda olaraq, Latviya keramikası hər hansı naxışların olmaması ilə digər ölkələrin keramikasından fərqlənir. Əsasən onların yerinə bütöv rənglərdən və ya güllərdən istifadə olunur. Ənənəvi məmulatlar təmkinli, torpaq çalarlarıyla rənglənir (yaşıl, qəhvəyi və başqaları). Ancaq bəzən həmçinin parlaq rənglər rənglərdən də istifadə olunur. Xallı şir (Yaponiyanı xatırladan şino-yaklar) Latviya keramikası üçün xarakterikdir.

## Bizim eradan əvvəl

Neolit dövründə Pit-Komb keramika mədəniyyəti müasir Latviyanın bütün ərazisini əhatə edirdi. Dekerativ daraq elementləri ilə işlənmiş keramika məmulatlarına görə bu cür ad almışdır. Müasir Estoniyanın və Latviyanın bütün ərazisini əhatə edən Narva mədəniyyəti həmçinin, Litvanın və Rusiyanın qərb hissəsini əhatə edirdi. Narva mədəniyyəti Pit-Komb keramika mədəniyyətinin yarımnövü hesab olunur.

Güman edilir ki, Pit-Komb keramika mədəniyyətində Ural dilinin erkən formalarından istifadə edilmişdir. Hal-hazırda həmin dillər Ural dillərinə daxildir. Versiyalara görə, həmin dövrdə yaşayan qədim insanlar paleo-Avropa dilinin daşıyıcısı idilər.

## Latqale keramikası
Məlumatlara görə, Latqale keramikasının verilən tipləri mövcuddur: *vāraunieks* (qidanın hazırlanması üçün küpə), *medaunieks* (bal saxlanılması üçün küpə), *sloinīks* (meyvənin saxlanılması üçün küpə), *ķērne* (xamanın saxlanması üçün küpə), *ļaks* (yağın saxlanılması üçün küpə), *piena pods* (inək südünün saxlanılması üçün küpə), *kazelnieks* (keçi südünün saxlanılması üçün küpə), *pārosis* (qab-qacaq daşımaq üçün), *bļoda* (badə), *krūze* (fincan, pivə və süd içmək üçün stəkan).

Bəzi latqale keramika məhsulları qidanın saxlanılması üçün deyildir. Bunlara *svilpaunieks* (quş formalı fit), *svečturis* (şamdan) daxildir.

## Qalereya

Şəkil:Vāraunieks.jpg|*Vāraunieks*in metal forması
Şəkil:Medaunieks.jpg|*Medaunieks*
Şəkil:Sloinīki.jpg|*Sloinīki*
Şəkil:Ķērne.jpg|*Ķērne*
Şəkil:Ļaks.jpg|*Ļaks*
Şəkil:Piena pods.jpg|*Piena pods*
Şəkil:Kazelnieki.jpg|*Kazelnieki*
Şəkil:Pārosis.jpg|*Pārosis*, qulplu
Şəkil:Bļoda1.jpg|*Bļoda*
Şəkil:Bļoda2.jpg|*Bļoda*
Şəkil:Krūze.jpg|Böyük *krūze*
Şəkil:Krūze 1.jpg|Böyük *krūze*
Şəkil:Krūze2.jpg|*Krūze*


## İstinadlar
Kosovo Milli Teatrı

**Kosovo Milli Teatrı** — Kosovoda yeganə dövlət teatrı.

Repertuarındakı teatr tamaşalarına görə ölkədə birinci teatrdır. Kosovo Milli Teatrı ölkədə olan yeganə dövlət teatrıdır və buna görə də Kosovo Mədəniyyət Nazirliyi və Gənclər və İdman Nazirlikləri tərəfindən maliyyələşdirilir. Bu teatr binası 3 milyondan çox tamaşaçı qəbul etmiş və 400 dən çox teatr tamaşasının premyerasını keçirmişdir.

## Tarixi
Kosovo Milli Teatrı İkinci dünya müharibəsidən sonra Kosovoda fəaliyyətə başlamış ilk teatrdır. Belə ki, bu teatr 1946-cı ildə Kosovonun Prizen şəhərində fəaliyyət başlamışdır. İlk illərdə, insanlar tərəfindən Xalq Əyalət Teatrı adlanan bu teatr Partizan İdman mərkəzinin binasında yerləşirdi. Bu binanın çox balaca səhnəsi var idi və teatr standartlarına cavab vermirdi. Kosovoda birinci peşəkar teatr baniləri Shefqet Musliuni, Pavle Vugrinac, Milan və Cica Petrovic idi. 1945-ci ilin 7 oktyabrından Xalq Əyalət Teatrı rəsmən fəaliyyət başladı. Birinci rəsmi teatr tamaşası Şəkər top adlanırdı. Buna baxmayaraq, teatr inkişaf edə bilmir və insanlar tərəfindən sevilmirdi. Buna görə də müdiriyyət hərəkətə keçir və gənc aktyor və aktrisaları teatr sənətinə cəlb edirdi. Peşəkar teatr baniləri onları xüsusi təlim keçirdilər. O dövrdə peşəkar teatr direktoru olmamasına baxmayaraq, təlimdən keçmiş gənc aktyor və aktrisalar növbəti illərdə direktor kimi çalışırlar.
Serbiyada kənd təsərrüfatı

**Serbiyada kənd təsərrüfatı**- Əvvəlki kimi 12 milyard avroda ixracın illik potensialı ilə Serbiya iqtisadiyyatında mühüm yer tutur. Kənd təsərrüfatı sahələrinin ümumi ərazisi 6,12 milyon hektardan çoxdur. Kənd təsərrüfatı istehsalı ən məhsuldar olan sahələr Ortadunay düzənliyi, Sava, Dunay və Morava çaylarının cənub vadilərində yerləşən ərazilərdir. Kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin kəskin ixtisarı 1948-ci ildən müşahidə olunur. Ölkə əhalisinin dörddə üç hissəsi kənd təsərrüfatı üçün borc alır. Lakin onların yalnız dörddə bir hissəsi borclarını qaytarır.

## İstehsal
Serbiya müxtəlif kənd təsərrüfatı məhsullarını istehsal edir: Buraya əsasən meyvə və tərəvəz daxildir. Bütün bunlar ÜDM-ın və ixracın əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir. Serbiya dünyada moruğun istehsalı üzrə ikinci yeri tutur. (84 299 metr ton ilə birinci yeri Rusiya tutur) Serbiya gavalı istehsalı üzrədə dünyada ikinci yeri tutur.(146 776 metr ton ilə birinci yeri Çin tutur) Ölkə həmçinin qarğıdalı (6.158.120 metr ton ilə dünyada 32-ci yer) və buğdanın (2.095.400 metr ton ilə dünyada 35-ci yer) əsas istehsalçısıdır. Şəkər çuğundurunun (2.299.770 metr ton) və günəbaxanın (454282 metr ton) toxumlarının yütişdirilməsi şəkərə və bitki yağına olan tələbatı ödəyir. Bir hissəsi isə digər ölkələrə ixrac olunur. Avropa İttifaqına 180000 ton şəkər ixrac olunur.

## Şərabçılıq

Üzümlüklər Serbiyada 70000 hektar ərazini əhatə edir və ildə 425000 ton üzüm istehsal olunur. Serbiya şərabın 15 əsas və ən böyük ölkə- istehsalçılarından biridir.

Ən məşhur şərab növləri *Belgrade Seedless, Prokupac, Sauvignon, "Italian Riesling", Cabernet, Chardonnay, White *и* Red Burgundy, Hamburg, Muscat, Afus Ali, Vranac, Tamjanka, Krstac, Smederevka *və* Dinka*dır.

## Meyvələr
Meyvə bağları Serbiyada 310000 hektar ərazini əhatə edir.

Meyvə istehsalının tonlarla həcmi (2012):
* Alma 178 713
* Üzüm 263 419
* Şaftalı 53 894
* Armud 39 112
* Gavalı 391 485
* Moruq 70 320
* Adi albalı 74 656

## Şirkətlər
* Fresh&Co, Next şirkəti ilə yanaşı Cənub-şərqi Avropada meyvə şirələrinin istehsalı üzrə ən böyük şirkətlərdən biri
* Foodland, Ənənəvi meyvə istehsalçısı
* Nektar, Meyvələrin yetişdirilməsi ilə məşğul olan şirkət
* Malina Produkt (First Fruit), Meyvələrin yetişdirilməsi ilə məşğul olan şirkət
* Mondi Foods (Mondi Serbia), Meyvələrin yetişdirilməsi ilə məşğul olan şirkət

## İstinadlar
Şikahoğ Dövlət Təbiət Qoruğu

**Şikahoğ Dövlət Təbiət Qoruğu** () — Ermənistanın cənubunda, Sünik vilayəti ərazisində, Bəsitçay çayının şimal axarlarında, Meğri silsiləsinin 700-2400 metr hündürlüyə malik əraziləri əhatə edir. Qoruq 1958-ci ildə təşkil olunmuşdur. Qoruğun ümumi sahəsi 10 000 ha-dır.

Qoruğun əsas qoruma obyekti bitki və heyvanlar aləmidir. Xüdudi ilə 1000–2200 metr hündürlükləri əhatə edən palıd-vələs meşələridir. Üstəlik burada Şərq çinarına rast gəlinir. Burada 2 200–2 400 m yüksəkliklərdə seyək palıd meşələri vardır.

2 400–2 600 metr yüksəkliklərdə fındıq, tozağacı, quşarmudu və ardıcdan ibarət qarışıq meşələr daha sonra yüksək ərazilərdə isə subalp çəmənliklər yayılmışdır.

Aşağı seyrək meşə sahələrində Araz palıdı, tikanlı qaratikan, dağdağan, nar, ağcaqayın kimi bitkilər yayılmışdır.

Burada daşsarmaşığı, xurma, platanus, yunan qozu, güyəmə və nadir hallarda şabalıd və zelkovanı görmək olar. Tez-tez vaxtsızçiçək, lalə, süsən kimi bitkilərə rast gəlinir.

Qoruq ərazisində rast gəlinən relikt bitkilər *Ophioglossum vulgatum*, *Pteridium tauricum*, Galanthus transcaucasicus, Galanthus artjuschenkoae, Tulipa confusa, , Symphyandra zangezura, Hypericum eleonorae və s.-dir.

Bölgədə yerləşən 80 növ bitki Ermənistanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Qoruqda rast gəlinən heyvanlara kiçik nalburun, Xəzər hinduquşu, toğlugötürən, qara kərkəs, ağbaş kərkəs, sarı koramal, gürzə, suilanı, porsuq, boz dovşan, dələ, meşə pişiyi, erməni muflonu və qarapaça daxildir.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Ozren dağı

**Ozren dağı** () — Bosniya və Herseqovinanın şimal hissəsində yerləşən kiçik dağ massividir. Doboy və Zavidoviçi şəhərlərinə qədər uzanan dağ massivinin uzunluğu təxminən 40&nbsp;km-dir. Qərbdə Bosna çay vadisinin və şimalda Spreça çay vadisinin arasında yerləşmişdir. Cənubda Əyriçay boyunca davam edir. Şərqdə isə Modraço gölünü qədər enir. Dağ massivi Bosniya və Herseqovina Federasiyası, qismən də Bosniya Serb Respublikasının ərazisində yerləşmişdir. İnzibati cəhətdən Petrova və Maqlay icmasına daxildir.

## Etimologiyası
Əfsanəyə görə, dağ öz adını Bosniya korolyovu Katerina Kosaça Kostromaniçdən almışdır. O, dağın zirvəsinə qalxmağa nail olmuşdur. Zirvəyə çatdıqdan sonra isə dağın mənzərisinə heyran qalmışdır. Katerina bu sözləri demişdir:«Мили Боже, лијепа обазарја» (Tərcüməsi: «İlahi, necə də gözəldir») «Oбазарја» sözü isə bir sıra məna dəyişərək Ozren ilə əvəz olunmuşdur.

## Xarakteristikası
Dağ massivinin üç ən yüksək zirvəsi Petrovo bələdiyyəsinin ərazisində yerləşmişdir. Bunlar Böyük Ostravisa (918 m), Kralisa (883 m) və Kiçik Ostravisa (853 m) zirvələridir. Ozren dağı müxtəlif təbii resurslarla və bitkilər aləmi ilə zəngindir. Burada təmiz içməli su mənbələri vardır. Şəfaverici xüsusiyyətlərə malik olan geotermal bulaqlar, mədən suları və mineral bulaqlar üstünlük təşkil edir.

## Tarixi
Coğrafi xüsusiyyətlərinə görə Ozren dağı tez-tez hərbi münaqişələr zamanı müdafiə məntəqəsi olmuşdur. Belə ki, 1942-ci ildə İkinci Dünya müharibəsinin gedişatında alman-xorvat qoşunları burada möhkəmlənmiş və Yuqoslaviya partizanlarına qarşı cəza əməliyyatları həyata keçirmişlər. Partizanların çox hissəsi yerli meşələrdə gizlənməyi bacarmışlar. Ozren dağı Bosniya müharibəsi zamanı müsəlmanlara qarşı serblərin müdafiə məntəqəsi olmuşdur. Hal-hazırda Kralisa zirvəsində Serbiya Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin həlak olmuş döyüşçülərinə abidə qoyulmuşdur. Onlar 1995-ci ildə NATO-nun bombardmanlarının qurbanı olmuşlar.

## Ozren monastrı
Dağda Nikolay Çudotvoruça həsr olunmuş şərq provaslav monastrı yaradılmışdır. Həmin monastır Ozren monastrı kimi məşhurdur.

## Ozren marafonu
Petrovo bələdiyyəsinin, Serbiya Radio və Televiziyasının dəstəyi ilə Petrovoda hər il Ozren dağ silsiləsi üzrə ənənəvi marafon qaçışı təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ozren Outdoor
Bardaça gölü

**Bardaça gölü** () — Göl və bataqlıqlardan ibarət olan su sistemi Bosniya və Herseqovinanın tərkibinə daxil olan Bosniya Serb Respublikasının şimalında qərarlaşır. Bu su kompleksinə su basmış quru sahələri və meşə sahələri daxildir.

## Xüsusiyyəti
Göl təqribi olaraq Banya-Lukadan 30 kilometr aralıda yerləşir. Gölün uzunluğu 5,5 km, eni 1,7 km, maksimal dərinliyi 2,5 metrdir. Gölün ümumi sahəsi 7,32 km²-dir. Göl və ətrafında yerləşən bataqlıqlar qorunan təbiət abidəsi elan edilmişdir. Göl dəniz səviyyəsindən 100 metr yüksəklikdə qərarlaşır.

Gölün yerləşdiyi rayon ərazisindən üç çay axır: Matura, Stublaya və Brzaya. Bu üç çay naviqasiya üçün yararlı deyil. Bununla belə bu çaylar göllər kompleksinin qidalanmasında mühüm yer tutur.

Göl ətrafında bir sıra iri şəhərlər vardır: Qradişka — 25 km, Laktaşı — 30 km, Banya-Luka — 45 km. Gölün 20 km yaxınlığında magestral şose yolu keçir. 30 km aralıda isə Maxovlyani aeroportu yerləşir.

## Göllər

Komkleksin tərkibinə ölçülərinə görə müxtəlif göllər daxildir:

## Ekosistem
Gölün bataqlıqlaşmış sahələrində 280 növ bitki, 178 növ quş və 26 növ balıq yaşayır. Göldə çoxlu sayda quşların yaşamasının müxtəlif səbəbi vardır. Yırtıcı heyvanlardan qorunmaları üçün əlverimli şərait vardır. Quşların bir qismi burada yuva quraraq bala çıxarır bir qismi isə qışlayır. Göl kənarında Qağayı, və s quşlara rast gəlmək olar.

## Mənbə
* Агенција Републике Српске за воде обласног ријечног слива Саве: Језера у Републици Српској
* Хидрометеоролошки завод Републике Српске: Језера у Републици Српској 
* Званични сајт Спортско рекреативног центра "Бардача" 
* www.ramsar.org

## İstinadlar
Color of Your Life

**Color of Your Life** () — Polşanın 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Mixal Şpak "Color of Your Life" mahnısı ilə Polşanı İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən Avroviziya 2016-da təmsil etmiş və finalda 8-ci yeri tutmuşdur. Mahnının musiqisi Endi Palmer, sözləri isə Kamil Varenə aiddir.

## İstinadlar