open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mürtəza İşraqi

**Mürtəza İşraqi** () — İran prokuroru, 1980-ci illərin ortalarında Tehranın prokuroru. O, 1988-ci ilin yayında minlərlə siyasi məhbusun taleyini həll etmək üçün Seyid Ruhullah Xomeyni tərəfindən yaradılmış "Tehran Ölüm Komitəsi"nin üzvlərindən biri idi.

## Siyasi məhbusların edamı
1988-ci ildə Mürtəza İşraqi məhbusların siyasi və dini inancları ilə bağlı bəzi suallar verdikdən sonra onları edam etmək və ya sağ saxlamaq qərarına gələn "Tehran Ölüm Komitəsi"nin kimi tanınan komitənin üzvü olmudur. Hüseynəli Müntəziri komitənin üzvləri kimi Tehran prokuroru olan Mürtəza İşraqi, o zamankı Tehran prokurorunun müavini Seyid İbrahim Rəisi, o zamankı şəriət hökmdarı Hüseynəli Nayeri və nümayəndəsi Mustafa Purməhəmmədi hallandırmışdır. Həbs cəzalarını çəkən bir neçə on min məhbus əməliyyat çərçivəsində qanundan kənar edam edilmişdir.

"Amnesty International" 2019-cu ildə hesabat dərc etməklə Mürtəza İşraqini 1988-ci ildə siyasi məhbusların öldürülməsindən məsul olan "Tehran Ölüm Komitəsi" kimi tanınan dörd nəfərdən ibarət komitənin üzvü olduğuna görə insanlığa qarşı cinayət törətməkdə ittiham etmişdir.

Onun daha sonra Ali Məhkəmənin şöbələrindən birinə rəhbərlik etdiyi deyilir.

## İstinadlar
Tehran Ölüm Komitəsi

&nbsp;**Tehran Ölüm Komitəsi** — 1988-ci ildə İran İslam Respublikasının keçmiş ali rəhbəri Seyid Ruhullah Xomeyni tərəfindən verilən fətva ilə həbsxanalarda siyasi məhbusların kütləvi edamlara səbəb olan şəxslərə verilən ümumi ad.

Edamların zirvəsi 1988-ci ilin yayında baş tutmuşdur. İran–İraq müharibəsinin sona çatması ilə azad medianın olmadığı bir şəraitdə Xomeyni fətva vermiş, İslam Respublikası hakimiyyətinə ideoloji və siyasi cəhətdən rəqib olan məhbuslarla bağlı ölüm hökmü verilmişdir. "Front Line Defenders" təşkilatının bildirdiyinə görə, İran həbsxanalarında insan hüquqlarından məhrum edilmiş minlərlə məhbus edam olunmuşdur. Qətllər ölkənin ən azı 32 şəhərində baş vermiş, öldürülənlərin sayı 2,500-dən 30,000 nəfərə qədər olmuşdur. Onların çoxu işgəncələrə məruz qalmışdır. Öldürülənlərin əksəriyyəti İran Xalq Mücahidləri Təşkilatının tərəfdarları idi, lakin digər solçu qrupların, o cümlədən İran Xalq Fədailəri Təşkilatı və İran Tudə Partiyasının tərəfdarları da var idi.

## Üzvləri
Zərərçəkənləri ölümə məhkum edən "Tehran Ölüm Komitəsi"nə dörd nəfər daxil idi:

* Mürtəza Eşraqi, Baş prokuror və Ali Məhkəmənin hakimi (1989–1998);
* Baş prokurorun müavini İbrahim Rəisi;
* Hüseyn Əli Nayeri, dini hakim, İran Ali Məhkəməsinin sədr müavini (1989–2013);
* Mustafa Purməhəmmədi, Silahlı Qüvvələrin qərb bölgələri üzrə İnqilab Məhkəməsinin prokuroru.

Onların dördü də edamlarına görə heç vaxt mənfi nəticələrə məruz qalmamışlar.

## İstinadlar
Xavəran qəbiristanlığı

**Xavəran qəbiristanlığı** () — İranın paytaxtı Tehranın cənub-şərqində yerləşən nizamsız, nişansız qəbiristanlıq. Qəbiristanlıqdakı qəbirlərin üzərində heç bir işarə yoxdur. İran İslam Respublikası ölənlərin ailələrinin qəbiristanlıqda yas saxlamasına icazə vermir və qəbiristanlıqda dəfn edilənlərin kimliyi onların yaxınlarına məlum deyil. Xavəran əvvəlcə dini azlıqlar üçün ənənəvi dəfn yeri olmuşdu, "çünki onlar mürtəd olublar və müsəlmanların istirahət yerlərini çirkləndirməməlidirlər". 1988-ci ildə İran İslam Respublikası tərəfindən həyata keçirilən siyasi məhbusların kütləvi edamları zamanı hökumət Xavərandan öldürülənlər üçün kütləvi məzarlıq yeri kimi istifadə etmişdir. Qəbiristanlığın siyasi məhbusların dəfn olunduğu hissəsi xalq arasında "**Lənətabad**" () kimi tanınır.

## İstinadlar
San-Pedro-Uamelula

**San-Pedro-Uamelula** () — Meksikanın cənub-qərbindəki Oaxaka ştatında yerləşən şəhər və bələdiyyə. Sakit okean sahilində, İstmo regionun bölgəsinin qərb hissəsindəki Teuuantepek dairəsinin qərbində yerləşir.

## Coğrafiyası
Bələdiyyə 505,23 km2-lik dağlıq və qismən meşəlik ərazidə yerləşir. Laquna Rosario bələdiyyənin cənub-qərbində yerləşir. İqlimi istidir, yay və payızda yağış yağır. Florasına nopal, xuatsze, palma, şam, quanakaste, poçote, tepeuaxe, akasiya, sapodilla və pitaya daxildir. Faunasına çöl donuzu, koyot, dovşan, ossum, armadil, göyərçin, çaçalaka və qarğa daxildir.

## Əhalisi
2005-ci ilə olan məlumata görə, bələdiyyədə ümumi əhalisi 8,834 nəfər olan 2,280 ailə var idi, onlardan 546-sı yerli dildə danışırdı. Bələdiyyədə uamelula dili danışılır. Bəzi insanlar nəsli kəsilməkdə olan çontal dilinin aran ləhcəsində danışırlar.

## İqtisadiyyatı
Şəhər sakinlərinin əsas fəaliyyəti kənd təsərrüfatıdır, əsasən qəhvə və tropik meyvələr, daha az dərəcədə qarğıdalı və lobya becərilir. Bəzi sakinlər mal-qara və ya keçi də bəsləyirlər. Balıqçılıq inkişaf etdirilir, başqa şeylər arasında karides və perch ovlanır. Bundan əlavə, yerli sakinlər gil qablar və ağac məmulatları hazırlayırlar. Şəhərə yaxın meşələrdə qiymətli taxta-şalban yığılır.

## Mədəniyyəti
San-Pedro-Uamelula şəhərin meri ilə dişi kayman arasında XVIII əsrdən bəri tətbiq edilən təntənəli "nikah" kimi qədim adəti ilə tanınır. Ritual iki yerli icma – uave və çontal mayyaları arasında bağlanmış sülh müqaviləsini xatırladır. Simvolik mərasimin bir hissəsi olaraq mer çontal padşahını, kayman isə uave şahzadəsini təmsil edir.

## İstinadlar
Mnasey (coğrafiyaçı)

**Mnasey** (; ) — qədim yunan coğrafiyaşünası və mifoqrafiyaçısı, Eratosfenin tələbəsi.

## Həyatı
Mnasey, müxtəlif mənbələrə görə, Axeyada yerləşən Patrasda və ya Likiyadakı Patarada anadan olmuşdur. O, həyatının çox hissəsini Misirin İsgəndəriyyə şəhərində keçirmişdir. O, Eratosfenin tələbəsi olmuşdur və buna görə onun təqribən e.ə. III–II əsrlərdə yaşadığı güman edilir. Mnasey ən azı səkkiz kitabdan ibarət olan və yalnız fraqmentlərlə salamat qalmış "*Yerin konturları*" adlı coğrafi əsər yazmışdır. O, bu əsərində Aralıq dənizinin ayrı-ayrı ölkələrindən bəhs edir, öz dövrünün xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq evgemeristik şəkildə şərh etdiyi mifləri açıqlayır, geneologiyaya böyük diqqət yetirir. Onun mənbələri Ferekidin, Lidiyalı Ksanfın, Marsinin və əvvəlki dövrlərin digər antik müəlliflərinin əsərləridir.

Mnasey "*Proqnozlar haqqında*" adlı başqa bir ədəbi əsər yazmışdır. Məlumdur ki, yazıçı yəhudilərə qarşı bir sıra ittihamlar irəli sürmüşdür. O, yəhudilərin eşşəkləri ilahiləşdirdiklərini və qızıl eşşək başına sitayiş etdiklərini qeyd etmişdir. Mnaseyin yəhudiləri misirlilərlə qarışdırması səbəbindən ortaya çıxan bu tezis bir sıra sonrakı müəlliflər tərəfindən də təkrarlanır. Bu, qədim antisemitizm tarixində mühüm rol oynayır. Mnaseyin bu iddiası ənənəvi olaraq fillosemit hesab edilən qədim yunan cəmiyyətində yəhudilərə qarşı antipatiyanın ən erkən təzahürlərindən biri hesab olunur.

## İstinadlar
Seksdən daha yaxşı (tort)

**Seksdən daha yaxşı** () —  ananas tərkibli süngər kekindən, qatlı vanil kremindən və kokos səpilmiş şəkərli kremdən ibarət ABŞ tortu. Şokoladlı tort qarışığı, karamel içliyi və əzilmiş iris istifadə edən versiyalar da oxşar adlarla tanınır.

Süngər keki tez-tez hazır qarışıqdan yoğrulur. Tort adətən bir qızartma qabda bişirilir. Tortun nəmli mərkəzi adətən tort təbəqəsini çəngəllə bir neçə dəfə deşib, sonradan deşikləri ananas suyu və ya şərbətlə doldurmaqla yaradılır. Sonra tort soyudulur və soyuq formada yeyilir.

1990-cı ilə qədər bir neçə versiya mövcud idi. Əsas tort resepti tortu hazırlayan şəxsin zövqündən asılı olaraq dəyişdirilmişdir və alternativ dəyişikliklərə şokolad, banan və ya konfet daxildir. Kanzasda yaradılmış 1998-ci il versiyasında şokoladlı keks qarışığı, qatılaşdırılmış süd, karamelli dondurma və xırdalanmış iris istifadə olunurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tort resepti
My Way killings

**My Way killings** (ingilis dilindən tərcümədə –&thinsp;"My Way" qətlləri) — Filippində ABŞ müğənnisi Frenk Sinatranın "My Way" mahnısının karaoke-barlarda ifa edilməsinin qətllərlə əlaqədar olması haqqında sosial fenomen.

"*[[The New York Times|New York Times]]*" qəzetinin məlumatına görə, 2010-cu ildə ən azı altı "My Way" cinayəti baş tutmuşdur. 2002–2012-ci illər arasında bu mahnını oxuduqlarına görə çoxlu insan öldürülmüşdür.

## İzahlar
"*New York Times*"ın köşə yazarı Norimitsu Onişi iddia etmişdir ki, bu qətllər "bir millətin zorakılıq, sərxoşluq və oyunbazlıq mədəniyyətinin təbii yan məhsulu" ola bilər. Filippindəki karaoke-barlarda tez-tez şiddətli hücumlar baş verir. Bu davalar tez-tez karaoke etiketinin pozulması, məsələn, digər ifaçılara gülmək, eyni mahnını iki dəfə ifa etmək və ya mikrofona qulaq asmaq və s. səbəbilə baş tutur.

Filippin Diliman Universitetinin pop mədəniyyəti üzrə eksperti Roland B. Tolentinonun sözlərinə görə, "*My*,*ay*" mahnısının karaoke ifası ilə bağlı qətllər sadəcə olaraq onun zorakı mühitdə populyarlığını əks etdirə bilər. O, həmçinin qeyd etmişdir ki, mahnının "zəfər" mövzusu həm müğənnilərə, həm də dinləyicilərə qıcıqlandırıcı təsir göstərə bilər. Filippində eyni dərəcədə məşhur olan digər melodiyalar qətllərlə nəticələnmir. Manilada müğənnilik məktəbi olan "Centre for Pop"un sahibi və sahibkar Butç Albarrasin də "*My Way*" mahnısının sözlərinin zorakılığı artırdığına inanır.

## Digər ölkələrdə
Bütün Şərqi və Cənub-Şərqi Asiyada "karaoke qəzəbi" adlanan hallar qeydə alınmışdır. Hədəf alınmış şəxslər mahnı oxuyarkən təqib olunur, onlara hücum edilir və ya öldürülür. Digər şeylərlə yanaşı, 2008-ci ilin martında Taylandda bir neçə karaoke mahnısı, o cümlədən Con Denverin "''Take Me Home, Country Roads''" mahnısının təkrarlanaraq ifa edilməsi ətrafında yaranan mübahisədə səkkiz nəfəri güllələdiyinə görə bir adam həbs olunmuşdur.

## İstinadlar
Sevinc Fəttazadə

**Sevinc Fəttazadə** ()  — azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu, "Neftçi"nin qadınlardan ibarət heyətinin kapitanı.

## Klub karyerası
Peşəkar karyerasına 2016-2017-ci illərdə çıxış etdiyi "Qəbələ" klubu ilə başladı və Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasının 2016/17 mövsümündə "Qəbələ" forması ilə çempionluq əldə etdi.

Mövbəti sezon "Keşlə" klubuna keçsə də, bu klubla böyük uğur əldə edə bilmədi.

2022-ci ildən etibarən isə "Neftçi" klubunda çıxış etməyə başladı. Fəttazadə "Neftçi" forması ilə bir dəfə 2-cilik, Yüksək Qızlar Liqası 2023/24 mösüvümndə isə çempionluq əldə etmişdir.

## Milli karyerası
2016-2017-ci illərdə Azərbaycanın qızlardan ibarət U-17, 2017-2019-cu illərdə isə U-19 Millisində çıxış etmişdir.

## Uğurları
* **Neftçi FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2023/2024)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Gümüş (1):** *(2022/2023)*
* **Qəbələ FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2016/2017)*

## İstinadlar
Ejekta

**Ejekta** (latınca: "çölə atılan şeylər", təkdə **ejectum**) — bir ərazidən atılan zərrəciklərdir . Xüsusilə vulkanologiyada, vulkan püskürməsi və maqma püskürməsi zamanı vulkanın ağzından və ya vulkan kraterindən çıxan və özündə piroklastik süxurlar ehtiva edən, hava və ya su altından keçərək okeanın dibində yenidən yer səthinə geri düşmüş zərrəciklərdirlər.

## İstinadlar
Katsumaro Akamatsu

– Yaponiya proletar milliyyətçisi, siyasi lider.

## İlk illəri
Katsumaro Akamatsu 1894-cü ildə Yaponiyanın Yamaquçi prefekturasında doğulmuş, 1919-cu ildə Tokio Universitetindən məzun olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Akamatsu fəaliyyətinə jurnalist kimi başlamışdır. *"[[Minshu Shimbun]]"* qəzetinin redaktoru işləmişdir. Daha sonra 1922-ci ildə Yaponiya Kommunist Partiyasına qatılmış, Yaponiya Əmək Partiyasında və 1923-cü ildə qurduğu Sosialist Xalq Partiyasında fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. 1931-ci ildə baş verən Mancuriya insidentindən sonra dövlət sosializmini müdafiə edən Sosialist Xalq Partiyasından ayrılmış, nasionalizmə meyil etmişdir. 1932-ci ildə Yaponiya Dövlətinin Sosialist Partiyasını qurmuşdur.

Ənənəvi vətənpərvərliyə keçən Akamatsu 1933-cü ildə  təşkilatını yaradaraq imperatorun ilahiliyini müdafiə etməyə və milliyyətçiləri birbaşa hərəkətə keçməyə səsləmişdir. 1937-ci ildə Yaponiya parlamentinə seçilmiş və Yaponiya İslahat Partiyasının rəhbəri olmuşdur.

1940-cı ildən İkinci Dünya müharibəsinin sonuna kimi İmperator Hakimiyyətinə Kömək Assosiasiyasının planlaşdırma bölməsində işləmişdir. Çində xidmət göstərmiş, Yaponiya militarizmini dəstəkləmişdir. Müharibədən sonra siyasətdə iştirakına qadağa qoyulmuşdur. Kiçik bacısı Tsuneko Akamatsu Yaponiya parlamentinin Müşavirlər palatasında fəaliyyət göstərmişdir.

## Əsərləri
"Yaponiyada həmkarlar ittifaqı hərəkatının inkişaf tarixi" və "Yaponiya sosial hərəkatın tarixi" əsərlərinin müəllifi olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Kotobank saytında
Çərəndab

**Çərəndab** () — Təbriz şəhərinin qədim və tarixi qəsəbələrindən biridir. "Məqbərətül-Füzəla" adlı məşhur qəbrəstanlıq burada yerləşir. Çərəndab tarixi qəbiristanlığında Qütbəddin Şirazi, Xacə Abdulla Seyrəfi, Şəmsəddin Cüveyni, Əlaəddin Ataməlik Cüveyni, Sirac Qomri Amoli və bir sıra başqa yazıçı və mütəfəkkirlər kimi məşhur və görkəmli şəxsiyyətlərin məqbəsi mövcuddur.

## Həmçinin bax
* Təbriz
* Çərəndab qəbiristanlığı
* Səməd Behrəngi

## İstinadlar
Life is Strange: Double Exposure

**Life is Strange: Double Exposure** — "" tərəfindən hazırlanmış və "Square Enix" tərəfindən buraxılacaq videooyun. "Life is Strange" oyun seriyasına daxildir və seriyanın 2013-cü ildə çıxan ilk oyununun baş qəhrəmanı olan Maks Kolfild geri qayıdışını edəcək. O, zamanı geriyə çəkmə qabilliyətinə malik idi. İndilikdə 28 yaşı tamam olub. Bu oyun 13 iyun 2024-cü ildə elan edilib və 29 oktyabr 2024-cü ildə işıq üzü görüb.

## İstinadlar
Xətasız ötüşmüş hadisə

**Xətasız ötüşmüs hadisə** — az qala, ölümə yaxın olan, səbəb ola biləcək, lakin əslində insan xəsarəti, ətraf mühitə və ya avadanlığın zədələnməsinə habelə normal işin dayandırılmasına səbəb olan planlaşdırılmamış və baş tutmayan hadisədir.

## İstinadlar
Corvus macrorhynchos levaillantii

**Şərq cəngəllik qarğası (Corvus levaillantii)** — corvidae fəsiləsinə aid olan bir quşdur. Bu quş növünə əsasən Çin, Banqladeş, Hindistan, Myanma, Nepal, Butan, Pakistan və Taylandda rast gəlmək mümkündür. Şri Lanka üçün invazivdir.

## İstinadlar
Choi Soobin

Choi Soobin (kor. 최수빈; 5 Dekabr 2000, Ansan-si) — Səhnə adı ilə **Soobin,** Big Hit Music altında Cənubi Koreyalı müğənni-bəstəkardır. O, TOMORROW X TOGETHER oğlan qrupunun üzvü və lideridir.

## Tarix
Soobin, 5 Dekabr, 2000-ci ildə Cənubi Koreyada, Ansan-si şəhərindən anadan olmuşdur. Soobin ailəsində ən kiçiyidir. Onun bir böyük bacısı və qardaşı var.

### Dinləməsi
Soobin Big Hit kompaniyasına girməyə gərar verdikdən sonra kompaniyaya e-poçt dinləməsi göndərdi, lakin utancaq olduğu üçün heç kimə demədən bunu yataq otağının küncündə lentə aldı. Big Hit-in siyasəti belədir ki, 1-2 həftə ərzində cavab eşitməsəniz, keçmədiyinizi güman edə bilərsiniz. Soobin həmin vaxt aralığında cavab eşitmədiyi üçün, o, keçmədiyini düşünüb, diqqətini məktəbə yönəltməyə qərar verdi. İki ay sonra Big Hit-dən ona zəng gələrək, birinci raunddan keçməsi münasibətilə təbrik etdi. Məlum oldu ki, o, dinləmə formasında telefon nömrəsini səhv yazmışdı, ona görə də Big Hit işçiləri son iki ay ərzində onun əsl nömrəsini axtarmağa çalışırdılar. Gecikmə səbəbindən Big Hit ondan həmin həftə şəxsən canlı dinləmələrə gəlməsini istədi. Soobin metro sistemi ilə tanış olmadığı üçün özü ilə dostunu da gətirdi. Qısa xəbərdarlığa görə, ozünü həqiqətən əsəbi və hazırlıqsız hiss etdi, buna görə də mahnı sözlərini qarışdırdı və hətta düzgün şəkildə vidalaşa bilmədi. Soobin dostunun qolundan asılıb. özünü təsəlli etmək üçün, evə qayıdarkən 5 ədəd dondurma yedi. Amma ona tezliklə dinləməyi keçdiyi və Big Hitdə trainee ola biləcəyi barədə zəng gəldi.

## 2019: TOMORROW X TOGETHER ilə debüt
13 yanvar 2019-cu ildə Soobin tizer videosunun yayımlanması ilə TOMORROW X TOGETHER qrupunun ikinci üzvü kimi təqdim edildi.

TOMORROW X TOGETHER, 4 mart 2019-cu ildə ilk minialbomu The Dream Chapter: STAR ilə debüt etdi.

## Yaradıcılığı
Soobin aşağıdakı mahnıların bəstələnməsində/yazılmasında iştirak etmişdir:

### Fərdi işi
13 Fevral, 2024-cü ildə, Soobin Cənubi Koreyalı müğənni Choi Yurinin "숲" [Sup] adlı mahnısını cover etmişdir.

## 2020-2021: Music Bank
20 iyul 2020-ci ildə Soobinin Oh My Girl üzvü Arin ilə birlikdə Cənubi Koreyanın Music Bank musiqi şousunun yeni MC olduğu elan edildi. O, 24 iyul 2020-ci il tarixindən 1 oktyabr 2021-ci il tarixinədək verilişin aparıcılığını etdi.

## Filmoqrafiya

### Televiziya

### Onlayn şoular

## İstinadlar


__NOEDITSECTION__
Adil Osmanov

**Adil Osmanov** () — Azərbaycan əsilli Moldova cüdoçusu, Moldova cüdo komandasının üzvü, 2024-cü il Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc mükafatçısı, Böyük Dəbilqə turnirinin (2024), Qran Prinin (2024) və Avropa kubokunun qalibi (2021).
## Həyatı
Adil Osmanov 2 iyul 2000-ci ildə Moskvada azərbaycanlı-moldovan ailəsində anadan olub. Atası Azərbaycandan (Xaçmaz rayonundan), anası isə Moldovadandır. Osmanovun Bakıda və Xaçmazda yaşayan qohumları var.

Adil Osmanov 2017-ci ildə Moskvadan Kişinyova köçüb. O dövrdən Moldovanı təmsil etməyə başlayıb.
### Karyerası
2018-ci ilin avqustunda o, gənclər arasında Avropa kubokunun qalibi olub. 2019-cu ilin avqustunda yeniyetmələr arasında Avropa kubokunun gümüş mükafatını qazanıb. Həmin ilin sentyabrında yeniyetmələrin Avropa çempionatında ikinci yeri tutub.

2021-ci ilin oktyabrında böyüklər arasında Avropa kubokunun qalibi olub. 2021-ci ilin noyabrında Budapeştdə və 2022-ci ilin oktyabrında Sarayevoda Osmanov 23 yaşa qədər cüdo üzrə Avropa çempionatında üçüncü yeri tutub.

O, 2023-cü ildə Varşavada keçirilən Avropa Açıq çempionatında gümüş medal əldə edib.

2023-cü ilin mayında Osmanov Linsdə keçirilən Qran Pridə bürünc medal qazanıb. 2024-cü ilin martında o, finalda azərbaycanlı Rəşid Məmmədəliyevə qalib gələrək Linsdə Qran Prinin qalibi olub. Ayın sonunda Osmanov Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən "Böyük Dəbilqə" turnirində finala yüksələ bilib və burada yenə Məmmədəliyevi məğlub edib və turnirin qızıl medalını qazanıb. Bu, Osmanov üçün Böyük Dəbilqə yarışlarında ilk qızıl medal idi və Qran Pridəki ilk qızıl medalından bir neçə həftə sonra əldə edildi.

2024-cü ildə Parisdə keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında Adil üçüncü yer uğrunda mübarizədə italyan idmançı Manuel Lombardonu məğlub edərək bürünc medal qazanıb.

Adil Osmanov Moldova Azərbaycanlıları Konqresi Şurasının üzvüdür. Müxtəlif məsələlərdə azərbaycanlılara köməklik göstərir, Novruz bayramı kimi Azərbaycanın mədəni ənənələri ilə bağlı tədbirlər keçirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Adil Osmanov ''Judoinside.com'' saytında
Smile! :D

***Smile! :D*** (böyük hərflərlə) — ABŞ elektronika musiqisi prodüseri Porter Robinsonun üçüncü studiya albomu. 26 iyul 2024-cü ildə "Mom + Pop Music" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tağ bəndi

**Tağ bəndi** — çayın yuxarı istiqamətinə doğru əyilmiş beton bəndidir. Tağ bəndi elə qurulmuşdur ki, suyun ona qarşı olan, yəni hidrostatik təzyiq kimi tanınan su qüvvəsi tağın üzərinə təzyiq göstərərkən, tağın bir qədər düzləşməsinə və təməli və ya dayaqları istiqamətində itələnərkən strukturun daha da möhkəmlənməsinə səbəb olur. Tağ bəndi, strukturu və gərginliyi dəstəkləmək üçün dözümlü və dik qaya divarlarına malik olan dar kanyonlar və ya dərələr üçün ən müvafiqdir. Hər hansı digər bənd tipindən daha incə olduqları üçün tağ bəndi az tikinti materialı tələb edir, bu da onları ucqar ərazilərdə daha qənaətcil və praktik edir.
Fayl:Close_view_of_Arch_dam.jpg|Tağ bəndin yaxından görünüşü
Fayl:Katse_Dam,Lesotho,Africa.jpg|Katse tağ bəndi, Lesoto, Afrika
Fayl:Shah_Abbas_Arch_Dam.jpg|Şah Abbas tağ bəndi. Dünyanın ən nazik tağ bəndidir və Asiyanın ən qədim tağ bəndlərindən biridir.
Fayl:Ingur_Hydroelectric_Power_Station.jpg|İnquri SES, Gürcüstan
Fayl:Salmon_Creek_Dam_Top_of_the_dam_6_ft_walkway.jpg|Salmon Creek bəndin üstü 1,2 metr enində yuxarı hissədə piyada keçidi
Fayl:Salmon_Creek_Dam_September_16_2011.jpg|Salmon Creek bəndi Sentyabr, 2011
Fayl:Kariba_dam.jpg|Zambiada Kariba tağ bəndin 6 qapalı axın yolu (tikilib 1959)
Tağ bəndin yuxarı axın əyrisi suyun təkanını ya birbaşa vadinin kənarlarına, ya da dolayısı ilə beton dayaqlar vasitəsilə ötürür. Gücünün tamamilə dayaqlarındakı effektiv dayaqdan asılı olduğunu nəzərə alsaq, tağ bəndləri üçün yalnız səs daşını təmin edən əlverişli yerlər uyğun gəlir. Teorik olaraq, V-şəkilli vadidə ideal sabit bucaqlı tağ 133° əyrilik mərkəzi bucağına malikdir. Bu faktdan birinci 1913–14-cü illərdə Alyaskada Salmon Creeking-də tikilmiş "sabit bucaqlı" (və ya dəyişən radiuslu) tağ bəndində istifadə olunur.

Tağ bəndləri digər bənd növlərindən nisbətən uğursuzluğa qarşı daha çox müqavimət göstərir. Yenə də axın yolu güclü yağış və ya daşqın hadisələrini qarşılamaq üçün vacib olaraq qalır. Tağ bəndləri ilə, bəndin zirvəsindən bir qədər aşağıda, tağın strukturunda qapalı axın yolu boşluqlarını qurmaq rahatdır, su axınların aşağı istiqamətə aydın şəkildə düşməsini təmin edir. Zambiya ilə Zimbabve sərhədində Zambezi çayı üzərindəki Kariba bəndinin layihələndirilməsində altı belə qapalı axın yoldan ibarət xətt istifadə olunur. Tağ bəndinə xas olan böyük güc ehtiyatları 1963-cü ildə İtaliyadakı Vaiont bəndinin <sup>ing</sup> arxasındakı su anbarı torpaq sürüşməsi nəticəsində faktiki olaraq məhv edildikdə dramatik şəkildə nümayiş olundu. O vaxtda dünyanın ikinci ən hündür bəndi olan Vaiont, əhəngdaşı təməllər üzərində dar bir dərə üzərində qurulmuşdu ki, vadinin dibindən 262 metr (858 fut) hündürlükdə olan təpənin uzunluğu cəmi 190 metr (623 fut) idi. 9 oktyabr 1963-cü ildə təxminən 240 milyon kubmetr (314 milyon kub yard) torpaq və qaya anbara sürüşərək böyük miqdarda suyu sıxışdırdı. Nəticədə su bəndi aşıb və vadidən aşağı qalxaraq bir neçə kəndi dağıdıb və böyük insan tələfatına səbəb olub. Yenə də zirvəsindən təxminən 3,4 metr qalınlığında olan bəndə yalnız səthi ziyan dəymişdir.

## Həmçinin bax
* Su bəndləri

## İstinadlar
Deep Is the Way

**For Your Consideration** — Avstraliya müğənnisi -nin ikinci studiya albomu. 27 yanvar 2023-cü ildə "Dot Dash Recordings" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tribosphenida

**Tribosphenida** (yun. τρίβω, tríbō, "ovmaq" + σφήν, sphḗn, "paz") — Hypomylos, Aegialodontia və Theria (kisəlilər və plasentalıların son müştərək əcdadı və onun bütün nəsilləri) əcdadlarını əhatə edən məməlilər qrupudur. Zatheria qrupuna aiddir. Tribosphenidanın hazırkı tərifi Boreosphenida ilə daha çox və ya daha az sinonimdir.

## Xüsusiyyətləri

Tribosphenidanın əsas xüsusiyyəti, tribosfenik azı dişlərinə sahib olmasıdır. Bu dişlər, üç əsas hissədən ibarətdir: protokon, parakon və metakon. Bu diş quruluşu, qidanı daha səmərəli şəkildə çeynəməyə və həzm etməyə imkan verir.

## Təsnifatı

Tribosphenida kladı, aşağıdakı qrupları əhatə edir:

* *Aegialodontia:* Erkən Təbaşir dövründə yaşamış nəsli kəsilmiş bir qrup məməli.
* *Hypomylos:* Yura dövründə yaşamış nəsli kəsilmiş bir qrup məməli.
* *Theria:* Kisəlilər (Metatheria) və plasentalılar (Eutheria) daxil olmaqla, müasir məməlilərin əksəriyyətini əhatə edən bir klad.

## Təkamülü

Tribosphenida'nın təkamülü, məməlilərin erkən diversifikasiyası və qlobal yayılması ilə sıx bağlıdır. Tribosfenik azı dişlərinin inkişafı, məməlilərin qidalanma strategiyalarında böyük bir dəyişikliyə səbəb olmuş və onların yeni ekoloji nişlərə uyğunlaşmasına imkan vermişdir.

## Paleoqeoqrafiya

Ən qədim boreosfenidanlar Berriasian dövründən (~145-140 milyon il əvvəl) başlayır. Erkən Təbaşir dövründə Şimal yarımkürəsi ilə məhdudlaşmış, lakin Təbaşir dövrünün sonunda Cənubi Amerika və Hindistana yayılmışdır.

## İstinadlar
Luici Lonqo

Luici Lonqo ()— İtaliya və beynəlxalq kommunist və fəhlə hərəkatı xadimi. Kəndli ailəsində dogulmuşdur. 1920-ci ildə Sosialist Partiyasına, 1921-ci ildə isə yenicə yaranmış İtaliya Kommunist Partiyasına (İKP) daxil olmuşdur. 1921-1928-ci illərdə İtaliya Kommunist Gənclər İttifaqı (İKGİ) rəhbərliyinin, 1924-1926-ci illərdə isə onun Katibliyinin üzvü idi. Kominternin 4 və 6-cı, Kommunist Gənclər İnternasionalının (KGİ) 3 və 5-ci konqreslərində iştirak etmişdir. 1926-cı ildə İKP MK üzvü seçilmiş və İKGİ-nin KGİ İcraiyə Komutəsində nümayəndəsi kimi Moskvaya göndərilmişdir. 1932-ci ildən Kominternin İcraiyyə Komitəsində İKP-nin nümayəndəsi idi. İspaniyada antifaşist müharibəsi (1936-1939) başlandıqdan sonra Luici İspaniya respublikasına yardımın təşkilatçılarından, Beynəlmiləl briqadaların yaradıcılarından (Qallo adı ilə onların baş müfəttişi) olmuş, bir çox döyüşlərdə iştirak etmişdir: respublikanın məğlubiyyətindən sonra Fransaya getmiş, 1941-ci ildə "Vişi" hakimiyyət orqanları tərəfindən İtaliyanın faşist hökumətinə təhvil verilmişdir. İtaliyada faşist rejimi devrilənədək (1943) həbsdə və sürgündə olmuşdur. Alman-faşist işğalçılarına qarşı milli azadlıq müharibəsi dövründə (1943-1945) partizan hərəkatının əsas təşkilatçı və rəhbərlərindən biri olmuşdur. 1946-cı ilin yanvarından İKP baş katibinin müavini, 1964-ci ilin avqustundan baş katibi olmuşdur. 1972-ci ildən İKP-nin sədri olmuşdur. 1948-1979 illər arasında İtaliya parlamentinin deputatı olmuşdur.

## İstinadlar
Y2K!

***Y2K!*** — ABŞ musiqiçisi Ice Spice-nin debüt studiya albomu. 26 iyul 2024-cü ildə "10K Projects" və "Capitol Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Everything Still Worries Me

***Everything Still Worries Me*** (kiçik hərflərlə) — Mançesterdən olan müğənni Abbie Ozard-ın debüt studiya albomu. 25 iyul 2024-cü ildə "House Anxiety" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tağ-qravitasiya bəndləri

Əsas məqalə: Su bəndləri

**Tağ-qravitasiya bəndi** — həm tağ bəndinin, həm də qravitasiya bəndinin xüsusiyyətlərinə malik olan bənd növüdür.

Bu tip bəndlər qravitasiya qüvvəsi və qövs hərəkətindən istifadə edərək öz çəkiləri ilə suyun itkisinə müqavimət göstərən bəndlərdir.


Fayl:Hoover dam from air.jpg|Hoover bəndi Kolorado çayının Qara Kanyonunda beton tağ-qravitasiya bəndidir. ABŞ-ın Nevada və Arizona ştatların arasındakı sərhəddə yerləşir.
Fayl:Photo Cecita Dam 1954 - Touring Club Italiano 2 6287.jpg|1954-cü ildə tikilmiş Cecita tağ-qravitasiya bəndi. İtaliya


## İstinadlar
Fəridə Babayeva

**Fəridə Babayeva — (6 sentyabr 1990)** — azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. "Ruslan-93" klubunun, həmçinin Azərbaycanın qadınlardan ibarət U19 milli yığmasının keçmiş üzvü

## Həyatı və Karyerası
Fəridə Babayeva ilə bağlı arxiv məlumatlarında sadəcə 2007-ci ildə "Ruslan-93" klubunda çıxış etdiyi qeyd edilmişdir.

## Milli Karyerası
2008-ci ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət U19 millisində çıxış etdiyi bilinir.

## Nailiyyəti
* **Ruslan-93 FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2006/2007)*
## İstinadlar
Growing Up

***Growing Up*** — ABŞ rok qrupu -ın debüt studiya albomu. 8 aprel 2022-ci ildə "Epitaph Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Trechnotheria

**Trechnotheria** (yun. τρεχνω, trechnō, "qaçmaq" və θήρ, thḗr, "vəhşi heyvan") — mezozoy erasına aid terianları və bəzi məməlilərin qalıqlarını əhatə edən məməlilər qrupudur. Buraya həm nəsli kəsilmiş simmetrodontlar, həm də canlı Kladoteriya (Cladotheria) daxildir. Trechnotheria müxtəlif ranqlara təyin edilmişdir, lakin əvvəlcə ad verən orqan tərəfindən "superlegion" kimi təsvir edilmişdir.

Daha sonra Trechnotheria üçün node-based tərif Zhangheotherium və yaşayan terian məməlilərinin son ortaq əcdadını və bütün nəsillərini əhatə edən klad kimi verilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Trechnotheria üzvləri aşağıdakı xüsusiyyətlərlə xarakterizə olunur:

* *Tribosfenik azı dişləri və ya onların törəmələri:* Bu diş quruluşu, qidanı daha səmərəli şəkildə çeynəməyə və həzm etməyə imkan verir.
* *Dentary-squamosal çənə oynağı:* Bu oynaq, daha güclü bir çeynəmə qüvvəsi təmin edir.
* *Üç orta qulaq sümüyü:* Çəkic, zindan və üzəngi, səs dalğalarının daha səmərəli şəkildə daxili qulağa ötürülməsini təmin edir.
## Təsnifatı
Trechnotheria kladı, aşağıdakı qrupları əhatə edir:

* *Symmetrodonta (Simmetrodontlar):* Nəsli kəsilmiş bir qrup məməli.
* *Cladotheria (Kladoterilər):* Müasir terian məməliləri (kisəlilər və plasentalılar) və onların ən yaxın nəsli kəsilmiş qohumlarını əhatə edən bir klad.
## Təkamülü
Trechnotheria, təxminən 165 milyon il əvvəl, Yura dövründə ortaya çıxmışdır. Bu qrup, sürətlə şaxələnərək müxtəlif formalar yaratmışdır. Kretase dövrünün sonunda, dinozavrların məhvi ilə birlikdə, Trechnotheria məməliləri daha da müxtəlifləşmiş və Yer üzündə dominant onurğalı qrupu halına gəlmişdir.

## İstinadlar
Running with the Hurricane

***Running with the Hurricane*** — Avstraliya alternativ rok triosu -nin üçüncü və sonuncu studiya albomu. 25 mart 2022-ci ildə "Poison City Records" tərəfindən buraxılıb. Albom ARIA Charts-da 11-ci pilləyə çatıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Things Are Great

***Things Are Great*** — ABŞ indi-rok qrupu -in altıncı studiya albomu. 4 mart 2022-ci ildə "BMG" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Zatheria

**Zatheria** — plasentalı (Eutheria) və kisəli (Metatheria) məməliləri, habelə onların nəsli kəsilmiş qohumlarını əhatə edən bir məməli kladıdır. Bu kladın adı qədim yunan dilindən tərcümədə "fərqli heyvanlar" mənasını verir və ilk dəfə 1975-ci ildə Malkolm McKenna tərəfindən təklif edilmişdir.

## Xüsusiyyətləri

Zatheria kladının üzvləri bir sıra ortaq xüsusiyyətlərə malikdirlər:

* *Tribosfenik azı dişləri:* Zatheria'nın ən vacib xüsusiyyətlərindən biri, tribosfenik azı dişlərinə sahib olmasıdır. Bu dişlər, üç əsas hissədən ibarətdir: protokon, parakon və metakon. Bu diş quruluşu, qidanı daha səmərəli şəkildə çeynəməyə və həzm etməyə imkan verir.
* *Dentary-squamosal çənə oynağı:* Zatheria, dentary-squamosal çənə oynağına malikdir. Bu oynaq, daha güclü bir çeynəmə qüvvəsi təmin edir.
* *Üç orta qulaq sümüyü:* Zatheria, üç orta qulaq sümüyünə malikdir: çəkic, zindan və üzəngi. Bu sümüklər, səs dalğalarının daha səmərəli şəkildə daxili qulağa ötürülməsini təmin edir.

## Təsnifatı

Zatheria kladı, iki əsas qrupa ayrılır:

* *Tribosphenida:* Bu qrup, müasir məməlilərin əksəriyyətini, o cümlədən kisəlilər (Metatheria) və plasentalılar (Eutheria) daxil olmaqla, əhatə edir.
* *Peramuridae:* Bu qrup, erkən Təbaşir dövründə yaşamış və nəsli kəsilmiş bir məməli fəsiləsidir. Peramuridlər, tribosfenik dişlərə sahib olmaları ilə xarakterizə olunurlar, lakin müasir terianlardan daha primitiv xüsusiyyətlərə malikdirlər.

## Təkamülü

Zatheria, təxminən 160 milyon il əvvəl, Yura dövründə ortaya çıxmışdır. Bu qrup, sürətlə şaxələnərək müxtəlif formalar yaratmışdır. Kretase dövrünün sonunda, dinozavrların məhvi ilə birlikdə, Zatheria məməliləri daha da müxtəlifləşmiş və Yer üzündə dominant onurğalı qrupu halına gəlmişdir.

## İstinadlar
Islands

***Islands*** — Avstraliya müğənnisi  üçüncü studiya albomu. 18 fevral 2022-ci ildə "Leafy Outlook" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Arzu Cəlilova

**Arzu Cəlilova** () — gənclər arasında bədii gimnastika üzrə I Dünya Çempionatının gümüş və bürünc, Avropa Çempionatının bürünc medal mükafatçısı. Arzu Cəlilova badii gimnasitka üzrə bir çox yerli və beynəlxalq turnirlərdə iştirak etmişdir.

## Həyatı
Arzu Cəlilova Natiq Cəlilov və Nigar Cəlilovanın ailəsində dünyaya göz açıb. Natiq Cəlilovun atası akademik Qurban Cəlilovdur. Arzunun atası hələ o dünyaya gəlmədən əvvəl avtomobil qəzasında dünyasını dəyişib.

## Karyera
Arzu 4 yaşında olarkən anası Nigar Cəlilova onu "Neftçi İdman Klubu"nun bədii gimnastika bölməsinə yazdırıb. 2012-ci ildə 8 yaşında bədii gimnastika üzrə Açıq Bakı birinciliyində həmyaşıdı gimnastlar arasında 2-ci yer tutur. Həmin ilin iyul ayında İtaliyanın Turin şəhərində keçirilən beynəlxalq turnirdə ölkəmizi təmsil etmiş və qızıl medala layiq görülmüşdür. Yenə həmin ilin oktyabr ayında XIX Bakı çempionatında azyaşlı bədii gimnastlar arasında 2-ci yer, 2013-cü ilin noyabr ayında Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə keçirilən yeniyetmələr arasında beynəlxalq turnirdə çoxnövçülük və alətsiz hərəkətlərdə birinci yer, iplə hərəkətlərdə isə 2-ci yer tutmuşdur.

Arzu Cəlilovanın digər uğurları aşağıdakılardır:

* 2014-cü il — Azərbaycan Çempionatı, 1-ci yer
* 2016-cı il — Beynəlxalq Turnir, "Baltic Cup", Rumiya, Polşa, 1-ci yer (çoxnövçülük)

Beynəlxalq Turnir "Miss Valentine", Tartu, Estoniya, 2-ci yer (top)

Bakı Çempionatı, Bakı, Azərbaycan 2-ci yer

Azərbaycan Çempionatı, Bakı, Azərbaycan, 1-ci yer

* 2017-ci il — Bakı Çempionatı, Bakı, Azərbaycan, 1-ci yer

Azərbaycan Çempionatı, Bakı, Azərbaycan, 3-cü yer

* 2018-ci il — Avropa Çempionatı, Quadalaxara, İspaniya, 3-cü yer (top) Beynəlxalq Turnir, Quadalaxara, İspaniya, 3-cü yer (komanda hesabı) "AGF Junior Trophy", Bakı, Azərbaycan, 1-ci yer (lent), 3-cü yer (komanda hesabı) "Riga Spring", Riqa, Latviya, 3-cü yer (komanda hesabı)
* 2019-cu il Beynəlxalq Turnir, Korbel-Esson, Fransa, 3-cü yer (lent, gürzlər) Beynəlxalq Turnir, "Irina Cup", Varşava, Polşa 2-ci yer (ip) Beynəlxalq Turnir, "AGF Junior Trophy", Bakı, Azərbaycan, 3-cü yer (ip) Beynəlxalq Turnir, Qdınya, Polşa 2-ci yer (top), 3-cü yer (gürzlər) Gənclərin Dünya Çempionatı, Moskva, Rusiya 2-ci yer (top), 3-cü yer (ip)
* 2021-ci il "Egyptian Pharaohs cup", eynəlxalq Turnir, Qahirə, Misir 3-cü yer (top)
* 2022-ci il 27-ci Azərbaycan çempionatı 1-ci yer (halqa), 2-ci yer (lent, top, çoxnövçülük), 3-cü yer (gürzlər)
2025-ci ilin martında karyerasını başa vurduğunu açıqlayıb.

## İstinadlar
Bin Akao

– yapon ifrat sağçı siyasətçi. Böyük Yaponiya Vətənpərvərləri Partiyasını qurmuşdur.

## İlk illəri
Akao Bin 1899-cu ildə Yaponiyanın Ayçi prefekturasının Naqoya şəhərində doğulmuşdur. 1916-cı ildə Ayçi Üçüncü Orta Məktəbindən məzun olduqdan sonra nəşriyyat biznesi ilə məşğul olmağa başlamışdır.

## Fəaliyyəti
Akao siyasi fəaliyyətinə kommunist kimi başlamış və 1920-ci illərdə Yaponiya polisi ilə yaşanan qarşıdurmalar səbəbilə həbs olunmuşdur. Həbsdə olduğu müddətdə İtaliya siyasətçisi Benito Mussolininin faşizim haqqında əsərlərini oxumuş və siyasi baxışını dəyişərək ifrat sağçı aktivistə çevrilmişdir.

Akao 1942-ci ildə Yaponiya parlamentinin Nümayəndələr palatasına seçilmişdir. Lakin baş nazir Hideki Toconu ictimai tənqid etdiyi üçün bu mövqeyindən uzaqlaşdırılmışdır. O, müharibə illərində Milli Fond Assosiasiyasına və Yaponiya İmperator Hakimiyyəti Assosiasiyasına rəhbərlik etmiş, Beynəlxalq Antikommunist Liqasının direktoru olmuşdur.

Akao 1952-ci ildə Böyük Yaponiya Vətənpərvərləri Partiyasını qurmuş və partiyanın prezidenti seçilmişdir. 1960-cı ildə onun təqibçilərindən biri olan Otoya Yamaquçi Yaponiya Sosialist Partiyasının sədri İneciro Asanumanı sui-qəsdlə öldürmüşdür. Akao müharibədən sonra dəfələrlə parlamentə namizəd olsa da, məğlub olmuşdur. O, kommunizm və sosializmə qarşı ifrat çıxışlar etmiş, Yaponiya imperatorunun yenidən ali siyasi avtoritet olması fikrini dəstəkləmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Kotobank saytında
Prototribosphenida

**Prototribosphenida**, erkən məməlilərin bir qrupudur və Tribosphenida kladının əsas üzvü hesab edilir. Bu qrupun ən məşhur nümayəndəsi, Orta Yura dövründə yaşamış olan Ambondro mahabo növüdür.

## Xüsusiyyətləri
Prototribosphenida üzvləri, tribosfenik azı dişlərinin ilkin formasına sahib olması ilə xarakterizə olunur. Bu dişlər, üç əsas hissədən ibarətdir: protokon, parakon və metakon. Bu diş quruluşu, daha sonra Theria kladında (kisəlilər və plasentalılar) daha da inkişaf etmiş və müasir məməlilərin qidalanma strategiyalarında mühüm rol oynamışdır.

Prototribosphenida üzvləri, həmçinin aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir:

* *Kiçik ölçü:* Prototribosphenida üzvləri, əsasən kiçik ölçülü heyvanlar idi.
* *Həşəratyeyən pəhriz:* Bu qrupun üzvləri, əsasən həşəratlarla qidalanırdı.
* *Arboreal həyat tərzi:* Prototribosphenida üzvlərinin bir çoxu, ağaclarda yaşayan arboreal həyat tərzi sürürdü.

## Təsnifatı
Prototribosphenida kladı, aşağıdakı cinsləri əhatə edir:

* *Ambondro:* Madaqaskarda aşkar edilmiş bir cins.
* *Asfaltomylos:* Argentinada aşkar edilmiş bir cins.
* *Henosferus:* Argentinada aşkar edilmiş bir cins.

## Təkamülü
Prototribosphenida, məməlilərin təkamülündə mühüm bir mərhələni təmsil edir. Bu qrup, tribosfenik dişlərin erkən inkişafını və məməlilərin müxtəlifləşməsini göstərir. Prototribosphenida, daha sonra Theria kladına doğru təkamül etmiş və müasir məməlilərin ortaya çıxmasına səbəb olmuşdur.

## İstinadlar
Rəşid Məmmədəliyev

**Rəşid Elşad oğlu Məmmədəliyev** () — Azərbaycan cüdoçusu, cüdo üzrə Azərbaycan yığmasının üzvü, 23 yaşadək cüdoçular arasında Avropa çempionu (2019), Böyük Dəbilqə və Qran Pri turnirlərinin dördqat qalibi (2023, 2024), XXXI Dünya Universiadasının gümüş mükafatçısı, Azərbaycan çempionu (2023).

## Həyatı
Rəşid Məmmədəliyev 21 aprel 2000-ci ildə anadan olub.

O, 2019-cu ilin noyabrında İjevskdə finalda rusiyalı Ayub Xajəliyevə qalib gələrək 23 yaşadək cüdoçular arasında Avropa çempionu olub. 2022-ci ildə Celjedə Avropa Kubokunu əldə edib.

2023-cü ilin may ayında Məmmədəliyev Linsdə keçirilən Qran Pridə gümüş medal qazanıb. Məmmədəliyev 2023-cü ilin iyununda Azərbaycanın kişi cüdo yığmasının tərkibində Krakovda keçirilən III Avropa Oyunlarında iştirak edib. Həmin ilin iyul ayında Çenqduda keçirilən XXXI Ümumdünya Universiadasında 73 kq çəki dərəcəsində gümüş medal (finalda yapon Tatsuki İşiharaya uduzub) və komanda turnirində bürünc medal qazanıb. Bürünc uğrunda komanda mübarizədə Monqolustan yığmasını məğlub edib. 2023-cü ilin oktyabrında Əbu-Dabidə keçirilən Böyük Dəbilqə turnirində bürünc uğrunda mübarizədə ABŞ-dan olan Cek Yonezukini məğlub edərək bürünc medal qazanıb.

2023-cü ilin dekabrında Məmmədəliyev Azərbaycan çempionatının qalibi olub.

2024-cü ilin fevralında Məmmədəliyev Bakıda keçirilən “Böyük Dəbilqə” turnirində yarımfinalda həmyerlisi Hidayət Heydərova, bürünc uğrunda döyüşdə isə kanadalı Artur Margelidona uduzaraq beşinci yeri tutub. 2024-cü ilin martında o, Linsdə keçirilən Qran Pridə ikinci yeri tutaraq finalda Moldovanı təmsil edən azərbaycanlı Adil Osmanova uduzub. Ayın sonunda Məmmədəliyev Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən "Böyük Dəbilqə" turnirinin finalına yüksələ bilib və burada yenə Osmanova məğlub olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rashid Mammadaliyev/judo-career
Qaya bağı

**Yapon quru bağı** (, *[[Romanizasiya|Rom]]: Karesansui Niwa*) və ya **Yapon qaya bağı** — tez-tez Zen bağı da adlandırılan Yapon bağının bir üslubudur.
Fayl:RyoanJi-Dry garden.jpg|Ryoan-Jin qaya bağı
Fayl:Dry garden, Shōtō-en, Shimokamagari Island - Sep 1, 2013.jpg|Şotto-en quru bağı, Şimo-kamaqari adası, Yaponiya
Fayl:Enkō-ji, Japanese Dry Garden 'Honryu-tei' 02.jpg|Enkō-ji, Yapon quru bağı, 'Honryu-tei' 
Fayl:Enkō-ji, Japanese Dry Garden 'Honryu-tei' 01.jpg|Enkō-ji, Yapon quru bağı, 'Honryu-tei'


## İstinadlar
Kadıköy (Yalova)

**Kadıköy** — Türkiyənin Yalova vilayətinin mərkəz rayonunda bəldə.

## Tarixi
1879-cu ildən başlayaraq Osmanlı–Rusiya müharibəsindən sonra Batum bölgəsindən gələn laz və gürcü mühacirlər tərəfindən təşkil edilmişdir. Qurulduğu gündən bu yana eyni adla adlandırılmışdır. 27 sentyabr 1991-ci ildə bələdiyyə statusu alaraq şəhərə çevrilmişdir. 7 iyun 1992-ci ildə keçirilən seçkilərlə bələdiyyə fəaliyyətə başlamışdır.

## Coğrafiyası
Bəldə Yalova–Termal yolunun üstündə yerləşir.

## İstinadlar
Almalıq (Yalova)

**Almalıq** — Türkiyənin Yalova vilayətinin mərkəz rayonunda kənd.

## Coğrafiyası
Kənd Yalova şəhər mərkəzindən 8 kilometr aralıdadır.

## İstinadlar
Hacımehmet (Yalova)

**Hacımehmet** — Türkiyənin Yalova vilayətinin mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Əvvəllər ortodoks yunanların məskunlaşdığı bu kəndə 1924-cü ildə Yunanıstandan gələn mühacirlər yerləşdirilmişdir. Kənd 1928-ci ildən eyni addadır.

## İstinadlar
Əsədiyyə (Yalova)

**Əsədiyyə** — Türkiyənin Yalova vilayətinin mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin əsası 1883-cü ildə Qafqazdan gələn köçkünlər tərəfindən qoyulmuşdur. Kənd 1911-ci ildən eyni addadır.

## İstinadlar
Kirazlı (Yalova)

**Kirazlı** — Türkiyənin Yalova vilayətinin mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1890-cı ildə xarici mənbədə **Kirəsli** kimi qeyd edilmişdir.

## İstinadlar
Samanlı (Yalova)

**Samanlı** — Türkiyənin Yalova vilayətinin mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kənd 1665-ci ildən eyni addadır. Kənd əhalisinin əksəriyyətini manavlar təşkil edir. Bundan əlavə, 1877–1878-ci illər Rusiya–Osmanlı müharibəsi sonra kəndə xeyli sayda laz əhalisi gəlmişdir.

## İstinadlar
Ağçay (Şırnak)

**Ağçay** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Ağçay əvvəllər məzra olmuş, 2015-ci ildə kənd statusu almışdır.

## İstinadlar
Araköy (Şırnak)

**Araköy** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1928-ci il qeydlərində **Kerun** və ya **Keyrun** kimi tanınır.

## İstinadlar
Atbaşı (Şırnak)

**Atbaşı** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 1929-cu il qeydlərindədir kürdmənşəli **Sərdə** kimi tanınır. 2000-ci ildən sonra PKK münaqişəsi səbəbilə boşaldılan kənd 2010-cu ildə "Kəndə Qayıdış və Bərpa Layihəsi" çərçivəsində yenidən məskunlaşmağa açılmışdır.

## İstinadlar
Cevizdüzü (Şırnak)

**Cevizdüzü** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 1916-cı il qeydlərində **Cevana** və ya **Cifana** kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Balverən (Şırnak)

**Balverən** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda bəldə.

## Tarixi
27 yanvar 1994-cü ildə bələdiyyə statusu alaraq bəldəyə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Bağpınar (Şırnak)

**Bağpınar** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1865-ci il qeydlərində **Cinnit** və ya **Cinit** kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Kontrfors bəndi

əsas məqalə: Su bəndləri

**Kontrfors bəndi** — dəmir-beton konstruksiyalardan hazırlanmış olan bənd növüdür. Qravitasiya və Tağ-Qravitasiya bəndlərindən fərqli olaraq, onlar strukturun açıq tağlı həndəsəsinə malik deyillər və bu tip bəndin dayanıqlığı strukturun özünün kütləsi ilə təmin olunmaya da bilər.
Fayl:Boges17.JPG|Boguchanskaya SES, Anqara çayında
Fayl:Itaipu2.JPG|İtaypu kontrfors bəndi, Parana çayı üzərində dünyanın ikinci ən güclü və ən böyük SES biri (Üç dərə SES ilə birlikdə)


## İstinadlar
Dağqonaq (Şırnak)

**Dağqonaq** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarix
Kəndin köhnə adı 1928-ci il qeydlərində **Nereh** və ya **Nerh** kimi tanınır. 1993-cü ildən sonra PKK münaqişəsi səbəbilə boşaldılan 2006-cı ildə "Kəndə Qayıdış və Bərpa Layihəsi" çərçivəsində yenidən məskunlaşmağa açılmışdır.

## İstinadlar
İkizcə (Şırnak)

**İkizcə** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kənd uzun müddətdir ki, eyni addadır.

## İstinadlar
Baş-ayaq Fuci

– Fuci dağının mənzərələrindən biri. Fuci dağının sudakı simmetrik əksini bildirir.

## Haqqında

Fuci dağının tərsinə görünüşü qədim zamanlardan etibarən yaponlar tərəfindən sevilmişdir. Edo dövründə Katsuşika Hokusay çəkdiyi "Fuci dağının 36 görünüşü" seriyasına daxil olan bir əsərdə Fuci dağının Kavaquçi gölündəki əksini təsvir etmişdir.

Müasir dövrdə fotoqraf Koyo Okada 1935-ci ildə Fuci dağının Motosu gölündəki əksini çəkmişdir. Onun bu fotosu 1938-ci ildə 1000 və 5000 yenlik əsginaslarda öz əksini tapmışdır. Yaponiya yazıçısı Osamu Dazai 1939-cu ildə yazdığı "Fuci dağının 100 görünüşü" əsərində Misaka keçidində baş-ayaq Fuci dağını təsvir etmişdir.

Baş-ayaq Fucini ən çox Yamanaşi prefekturası tərəfdən görmək mümkündür, çünki dağın bu regiona düşən ətəyində bir göl və gölməçə yerləşir. Şizuoka prefekturasında yerləşən Fuci Dağı Dünya İrsi Mərkəzinin binası baş-ayaq Fuci əsasında dizayn olunmuşdur. Belə ki, bina elə dizayn olunmuşdur ki, qarşısındakı su kütləsindəki binanın əksi Fuci dağını xatırladır. Şizuoka Prefektura Softbol Stadionunun düz arxasında Fuci dağı yerləşir və stadionun işıqlandırması, eləcə də, hesab lövhəsi baş-ayağı Fucini əks etdirəcək formada hazırlanmışdır.

## İkiqat almaz Fuci
Almaz Fuci və baş-ayaq Fuci vəziyyətlərinin eyni anda müşahidə olunması halına ikiqat almaz Fuci vəziyyəti deyilir. Belə ki, bu hal müşahidə olunanda günəş ancaq Fuci dağının zirvəsində deyil, həm də sudakı əksinin zirvəsində də görünür. Lakin bu fenomenin müşahidə olunması üçün lazım olan şərtlər nadir hallarda gerçəkləşdiyi üçün ikiqat almaz Fucinin fotosunu çəkmək çətindir.

## Qalereya




## İstinadlar
Qırxquyu (Şırnak)

**Qırxquyu** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 1928-ci ilin qeydlərində **Deştelalan** olmuşdur. Kürdcə "deştê lalan" ifadəsi "gəlincik tarlası" deməkdir.

## İstinadlar
Qızılsu (Şırnak)

**Qızılsu** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 1928-ci il qeydlərində **Şeyhreş** adlandırılmışdır. Kürdcə "şêxreş" sözü "qara şeyx" deməkdir. Bu köhnə bucaq mərkəzidir.

## İstinadlar
Körüklüqaya (Şırnak)

**Körüklüyüqaya** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
1965-ci ildən əvvəlki mənbələrdə kəndin adı **Nihik** kimi qeyd olunur. Kəndin adı sonradan dəyişdirilərək "Körüklüqaya" qoyulmuşdur. Əvvəllər Siirt vilayətinin Eruh rayonuna bağlı olan kənd 29 aprel 2017-ci ildə Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonuna birləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Qumçatı (Şırnak)

**Qumçatı** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda bəldə.

## Coğrafiyası
Şırnak şəhər mərkəzinə 20 dəqiqə km məsafədədir.

## İstinadlar
Toptəpə (Şırnak)

**Toptəpə** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 1929-cu il qeydlərində **Avkamasiya** olmuşdur. Kürdcə "avqa masiyan" ifadəsi "balıqlı su" deməkdir.

## İstinadlar
Yoğurtçular (Şırnak)

**Yoğurtçular** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 474-ci il qeydlərində süryani dilində "səkkizlər" mənasını daşıyan **Tmnis** və ya **Tmenin**, 579-un qeydlərində **Təmənon**, 1220-ci ilin qeydlərində ərəbcə "səkkiz" və ya "səksən" mənasını verən **Səmanun**, 1928-ci il qeydlərində kürdcə "səkkiz" və ya "səksən" mənasını verən **Heştan** kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Qabor Mate

**Qabor Mate** (; ) — macar əsilli kanadalı terapevt və yazıçı.

## Elmi fəaliyyəti
Terapevt kimi ailələrlə işləmə praktikasına malikdir və uşaqların inkişafı, travmalar və bunun ömür boyu fiziki və psixoloji sağlamlıq üçün potensial nəticələri, o cümlədən autoimmün xəstəliklər, xərçəng, DÇHP, asılılıqlar və geniş spektrli digər problemlər onun üçün xüsusi maraq kəsb edir.

Matenin asılılıqlara yanaşması xəstələrinin yaşadıqları travmalar üzərində köklənir və o, xəstələrini həmin travmaya diqqət yetirməklə sağaltmağa çalışır. Mate özünün *"Ac xəyallar səltənətində: Asılılıqla yaxın kontakt"* kitabında narkoasılılıq problemi olan insanların yaşadığı travma növlərini və bunun sonrakı həyatda qərarlarına necə təsir etdiyini araşdırır. 2009-cu ildə kitab ədəbi qeyri-bədii ədəbiyyat üzrə Hubert Evans mükafatını aldı və 2018-ci ilə qədər 10-cu nəşri 250.000-dən çox nüsxə nəşr olundu.

O, DÇHP, stres, inkişaf psixologiyası və asılılıq mövzularını araşdıran beş kitab yazmışdır . *[[Vancouver Sun]]* və *The Globe and Mail* üçün müntəzəm yazılar yazır.

Özünün də DÇHP ilə əlaqəsinə baxmayaraq, o, əslində bunu patologiya deyil, əksinə mübarizə mexanizmi hesab edir.

2021-ci ildə *"Travmada gizlənmiş* hikmət" filmi Matenin psixoloji travmanın təsirləri və ondan sağalma ilə bağlı araşdırmalarını ümumiləşdirir.

## İstinadlar
Qayaboyun (Şırnak)

**Qayaboyun** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 1928-ci il qeydlərində kürdmənşəli **Şerefi** kimi tanınır.

2022-ci ildə quruda edilən 10 ən böyük neft kəşfindən biri kəndin ətrafında edilmiş və 14 neft quyusundan gündə 5 min barel neft çıxarılmağa başlanılmışdır.

## İstinadlar
Yeniaslanbaşar (Şırnak)

**Yeniaslanbaşar** — Türkiyənin Şırnak vilayətinin Mərkəz rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı 1928-ci il qeydlərində **Ştivişkir** kimi qeyd edilmiş, 1968-ci ilin qeydlərində **Sandallı** adlanır.

## İstinadlar
Çarlz Morton (pedaqoq)

**Çarlz Morton** (; ) — Britaniya qeyri-konformist naziri və erkən müxalif akademiyanın qurucusu. O, daha sonra həyatda Yeni İngiltərədə Harvard Kolleci ilə əlaqəli olmuşdur. Morton İngiltərədə güclü puritan təsirləri ilə böyümüş və Oksfordda oxumuşdur. İngiltərə inqilabı nəticəsində mütərəqqi təhsili təşviq etdiyinə görə həbs edilmiş və Massaçusets Körfəzi Koloniyasında immiqrasiya etmişdir, lakin tezliklə Bostonda fitnəyə görə həbs olunmuş və sonra bəraət almışdır.

Onun Harvardda xalq dili tədrisi sistemi Con Uollis, Robert Huk, Robert Boyl və hətta Rene Dekartın təsirləri ilə əsasən sxolastik və aristotelçi idi. Onun əsərlərində astrologiya və kimyagərlik mövzuları var və onun cadugərliyə marağı olduğu bilinirdi. Nəticədə, "*Compendium Physicae*" əsəri yarımelmi hesab olunur və əsərdə Qalileo, Torriçelli və cazibə qüvvəsinə istinadlar olsa da, onun qədim və orta əsr aristotelçi yanaşması sonda Nyuton mexanikası ilə əvəz olunmuşdur.

## İstinadlar