Səədli mahalı

**Səədli mahalı** — indiki Ermənistanda mövcud olan azərbaycanlıların yaşadığı mahal. Səədli mahalı İrəvan xanlığının tərkibinə daxil olmuşdur. Sonra mahal ərazisinsə Eçmiədzin qəzası təşkil olmuşdur.

İrəvan xanlığının ən kiçik mahalı sayılan  Səədli xanlığın "Səədli" qədim  türk  tayfalarından birinin adıdır. Azərbaycan,  Türkiyə, Gürcüstan  ərazisində onlarca "Səədli" adlı  yaşayış məntəqələri  var. Bütün bu yaşayış məntəqələri eyni  adlı türk tayfasının qərb qurtaracağında  yerləşirdi. Arpaçay  mahalı iki hissəyə  ayıraraq Araz çayına qovuşurdu. Səədli  mahalı şimadan  Talın, qərbdən  Osmanlı dövləti,  cənubdan Dərəkənd  -  Parçenis, şərqdən  isə Sərdarabad  mahalı ilə həmsərhəd  idi. İ.Şopen Səədli  mahalına məxsus 14  kənd qeydə almışdır  və bu kəndlərdən 5-nin artıq dağıldığını, qeyd  edir [95,  444,  513, 575-576]. Məhz buna  görə də  C.Bornoutyan,  
əsasən, Səədli tayfasının yaşadığı Səədli mahalının mərkəzi Xeyribəyli olmaqla 9 kəndi əhatə etdiyini qeyd edir. 

## Dağıdılmış kəndlər
1826-1828-ci illər Rusiya-İran və 1828-1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Səədli mahalında dağıdılmış kəndlərin siyahısı
 
1. Xəlilqışlağı, 2. Erməni gövşəni 3. Səfilər, 4. Mirzəxan, 5. Baş Qışlağı

## Mövcud olan kəndlər
1828-ci ildə Qırxbulaq mahalında mövcud olan kəndlərin siyahısı
 
1. Söyüdlü, 2. Hüseynkəndi, 3. Cırıxlı, 4. Elimcan, 5. Hacı-Bayramlı, 6. Əyrisifət,
7. Xeyirbəyli, 8. Assar, 9. Şahvarid.

## Mənbə
*VAQİF ARZUMANLI, NAZİM MUSTAFA, "TARİXİN QARA SƏHİFƏLƏRİ. Deportasiya. Soyqırım. Qaçqınlıq", AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASININ MİLLİ MÜNASİBƏTLƏR İNSTİTUTU, Bakı, "Qartal, 1998 (ELMİ REDAKTOR : professor TEYMUR ƏHMƏDLİ)

## Ədəbiyyat
#Azərbaycan Respublikası prezidentinin 18 dekabr 1997-ci il tarixli "1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan  SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi deportasiyası haqqında" fərmanı
#Azərbaycan Respublikası prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli "Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında" fərmanı
#Петрушевский И.П., Очерки по истории феодальных отношений в Азербайджане и Армении в XYI - начале XIX в., Ленинград, 1949
#Байбуртян В.А., Армянская колония Новой Джульфы в XYII веке, Иряван, 1969
#Тер-Мкртчян Л.Х., Армения под властью Надир шаха. Москва, 1963
#Езов Г.А., Сношение Петра Великого с Армянским народом, СПб, 1898
#Мамедов С.А., Азербайджан по источникам XV - первой половины XVIII вв., Бакы, 1993 Шопен И., #Шопен И., Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху его присоединения к Российской империи, СПб 1852
#Azərbaycan tarixi üzrə qaynaqlar, Bakı, 1989
#Enikolopov İ.K., Qriboedov i Vostok, İrəvan 1954
#Qлинка Н.С., Описания переселения армян Aзербайджанских в пределы России, M.1831
#Kemal Beydilli, 1828-1829. Osmanlı - Rus savaşında Doğu Anadoludan Rusiyaya Köçürülen Ermeniler, X  T.T.K. konqresinde sunulan tebliğ, Ankara,1986
#Hovannesiyan R., Armenia on the Road to Independence, Los Angeles, 1976
#Обозрение Российских владений за Кавказом в статистическом, этнографическом, топогрфическом и финансовом отношениях, СПб, 1836
#Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Закавказского края, Tiflis, 1885
#Величко В.Л., Кавказ. Русское дело и междуплеменные вопросы, С.Петербург, 1904
#"Армянский геноцид". Миф и реальность. Справочник фактов и документов, Б.1992
#Hüsyin Baykara., Azərbaycan istiqlal mücadiləsi tarixi, Bakı, 1992
#Cahangir Zeynaloğlu, Müxtəsər Azərbaycan tarixi, Bakı, 1992
#Заварян С., Экономические условия Карабаха и голод 1906-1907 г., Перевод с армянского, С.Петербург, 1907
#Готлиб В.В., Тайная дипломатия во время первой мировой войны, М.1960
#Suleyman Kocabas, Tarihte Turk-Rus Mucadelesi, Istanbul, 1989
#Шахдин И., Дашнакцутюн на службе русской белогвардейщины и английского командования на Кавказе, Bakı, 1990
#Cəmil Həsənov. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918-1920-ci illər, Bakı, 1993
#Məmməd Sadıq Aran. "Qardaş köməyi" məqaləsi;1951; Bax: "Ədəbiyyət və incəsənət" qəzeti, 2 oktyabr 1990-cı il.
#Azərbaycan Respublikası MDSPİHA, f.276, s.8, iş 463, v.23; Bax: Bəxtiyar Nəcəfov, Лицо врага (История Армянского национализма в Закавказье в конце XIX начале XX в.), Bakı, 1993
#Грибойедов А., Seçilmiş əsərləri, 2-ci cild, Moskva, 1977.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* http://anl.az/el/a/av_tqs.pdf