open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qonur quşarmudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Rusiya (Dağıstan), Gürcüstan, İran və Türkiyədə arealları vardır. İlk dəfə Gürcüstanda təsvir edilib.

## Botaniki xarakteristikası
Təbii arealında hündürlüyü 8-10 m-ə çatan ağac və ya koldur. Yarpaqlarının kənarları ikiqat, bəzən də dərin dişlidir. Ucu sivriləşmiş, qaidəyə doğru isə dairvi və ya pazşəkilli olub, tərsinə yumurtavarı və ya ellipsvarıdır. Kasacığı keçə tükcüklü və kütdişlidir. Meyvəsi kürəvarı xırda olub, əvvəl qırmızı, sonralar tünd-göyümtül rənglidir.

## Ekologiyası
Yuxarı və orta dağ qurşaqlarında fıstıq meşələrində, seyrək meşələrin kənarlarında dəniz səviyyəsindən 2000 m-ə qədər yüksəklikdə, qayalıq yerlərdə və meşə kənarlarında seyrək halda təsadüf edilir.

## Azərbaycanda yayılması
Şərqi Böyük Qafqazda, Şimali və Cənubi Kiçik Qafqazda (Quba rayonu) Şamaxı, İsmayıllı, Naxçıvan MR-də, Gədəbəy və Kəlbəcər rayonlarında rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Yaşıllaşdırmada istifadəsi tövsiyə olunur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Deavqay dağı

**Deavqay dağ (zirvə)** — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının ərazisində yerləşən dağ. Böyük Qafqaz sıra dağlarının Qabaqtəpə silsiləsində yerləşən Deavqay dağının hündürlüyü 4016 metrdir. Dağın zirvəsi daim buzla örtülüdür.

## İstinadlar
Comedy Central

**«Comedy Central»** — ABŞ kabel telekanalı. Telekanal «Viacom» şirkətinin mülkü olan «Viacom Media Networks» şirkətinin mülkü olan «Viacom Global Entertainment Group» şirkətinə aiddir. Telekanal daha yetkin auditoriyaya malikdir və orijinal, lisenziyalanmış və sindikasiya edilmiş komediya verilişləri və stendap şouları, eləcə də bədii filmləri əhatə edir. 2000-ci illərin əvvəllərindən «Comedy Central» Cənub-şərqi Asiya, Avropa, Latın Amerikası, Yeni Zelandiya, Orta Şərq və Afrikada lokal telekanallar açmışdır. Beynəlxalq telekanallar «Viacom International Media Networks» idarəçiliyi altındadır.

Telekanal 1989-cu ildə **«The Comedy Channel»** adı altında təsis edilmiş, 1990-cı ildə isə adını **«Ha! The Comedy Network»** olaraq adını dəyişmiş, 1991-ci ildə isə indiki adını almışdır. Telekanalın baş qərargahı ABŞ-nin Nyu-York ştatının Nyu-York şəhərinin 345 Hadson-strit küçəsində yerləşir. «Comedy Central» telekanalının bir çox orijinal verilişləri var. Onlardan ən uğurlusu 1997-ci ildə yayıma başlayan «South Park» satirik animasiya serialıdır. Həmçinin 2003-cü ildə telekanalın gecə blokunda yayıma başlayan «Gizlin yığın» da əhəmiyyətli dərəcədə uğurlu olmuşdur.

Telekanal yayımladığı verilişlərin kəskin, satirik və bəzən araqarışdırıcı təbiətlərə malik olduqlarından, eləcə də mövzularda istifadə edilən dil üslubuna görə tez-tez tənqid olunur. 2016-cı ilin yanvar ayında «Comedy Central» telekanalının ABŞ-də təqribən 91.859.000 abunəçisi (ümumi telekanlların 78.919%-i) var idi. Telekanalın Rusiya variantı – «Paramount Comedy» bütün postsovet ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda da yayımlanır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Göktürk-2

**Göktürk-2 -** TÜBİTAK Kosmos, TAİ əməkdaşlığı çərçivəsində reallaşdırılan kəşfiyyat peyki. 18 dekabr 2012-ci il tarixində Çindəki Jiuquan Kosmosa Buraxılma bazasından kosmosa göndərilmişdi. Peyk 409 kq ağırlığındadır. Peykin tapşırığı icra edən komputeri və proqram təminatı tamamilə Türk məhsuludur. Türk mühəndisləri tərəfindən istehsal edilmişdir. Türkiyə tarixində yüksək keyfiyyətli şəkillərin çəkilməsi üçün istehsal edilən ilk peykdir.

## Tarixi
Hazırlanmasına 2007-ci ildə başlanılan peyk, 18 dekabr 2012-ci ildə Çindən Çinin istehsal etdiyi ** Uzun Yürüyüş-2D** daşıyıcı raket vasitəsilə kosmosa göndərilmişdir. Göktürk-2-nin təchizatlarının hazırlanması 80%-i, layihələndirilməsinin isə 100%-i Türk Mühəndislər tərəfindən həyata keçirilmişdir.

## Kosmosa buraxılması
Türkiyənin Çindən pulla aldığı kosmosa göndəriş xidməti sığorta haqqı da daxil olmaqla 20 milyon yevroya başa gəldi. Göktürk-2 kosmosa buraxıldıqdan 12 dəqiqə sonra saat 18.25-də 686 kilometr yüksəklikdəki orbitinə daxil oldu. TÜBİTAK Kosmik Texnologiyalar üzrə Tədqiqat İnstitutunun müdiri Tamer Beşer kosmosa göndərilən Türkiyənin yüksək keyfiyyətlə ilk kəşfiyyat peykini Göktürk-2-dən ilk siqnalını saat 19:39-da Norveç Tromsodan aldığını bildirdi.

## Layihənin dəyəri
Göktürk-2 peyki sınaq və test işlərinin başa çatmasından sonra nəzarəti Türk Hava Qüvvələri Komandanlığına təhvil veriləcəkdir və bu layihə 140 milyon liralıq bir büdcəyə sahibdir.

## İstifadə məqsədləri
TÜBİTAK Kosmik Texnologiyalar üzrə Tədqiqat İnstitutunun müdiri Tamer Beşer tərəfindən verilən məlumatlara görə "Göktürk-2, Türkiyə və ətrafından çəkdiyi şəkilləri dərhal Türkiyəyə ötürə biləcəkdir. Yerdən 700 kilometr yüksəklikdə günəşə bərabər zamanlı orbitə daxil olacaq peyk dünyanın istənilən nöqtəsindən də təsvir əldə edə biləcəkdir. Peyklə əlaqə Türkiyənin yerləşdiyi ərazidən peykin keçdiyi səhər və axşam saatlarında qurulacaqdır. Peyk 93 dəqiqədə bir dünyanın ətrafında fırlanacaqdır. Hər dəfəsində də şimal və cənub qütbündən bir dəfə keçəcək."

GÖKTÜRK-2 layihəsi kosmos və peyk sistemlərinə bağlı texnologiya, mütəxəssis insan gücü və alt qurum formalaşdırılması, dövlət qurumlarının və təşkilatlarının milli imkanları və qabiliyyətləri ilə müşahidə və tədqiqat ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədi daşıyır.

## İsrailin etirazları
İsrailin yüksək keyfiyyətli şəkillərinin yanlış əllərə düşə biləcəyi narahatlığı ilə İsrail Göktürk peyklərinin kosmosa buraxılmasına dəfələrlə etiraz etdi.
Həmin dövr Türkiyə Baş naziri Rəcəb Tayyip Ərdoğan Türkiyənin söz sahibi bir dövlət olduğunu bildirərək İsrailin etirazlarını rədd etdi və Türkiyənin bu formada yüksək keyfiyyətli kəşfiyyat peyklərini planlaşdırmaq, təkmilləşdirmək, istehsal etmək və kosmosa buraxmaqla bağlı qərarlarına qarşı İsrailin fəaliyyətinə imkan verilməyəcəyini bildirdi.

## Həmçinin bax
# Türksat 1A
# Türksat 1B
# Türksat 1C
# Türksat 2A
# Türksat 4A
# Türksat 5A
# Türksat 6A

## İstinadlar
Azeri Brothers

**"Azeri brothers"** () — Azərbaycanlı pəhləvanlar – Hüseyn və Laçın Abdulhüseynov qardaşlarından ibarət qrup. 9 qat rəsmi dünya rekordçularıdır.

## Qardaşlar
Abdulhüseynov qardaşları Quba rayonunda anadan olublar.

Onlar vaxtilə məşhur pəhləvan olmuş atalarının yolunu davam etdirirlər. Ataları Əli və əmiləri Qəmbər qədim pəhləvanlıq sənəti ilə mesqul olmuş, bir çox ölkələrdə Azərbaycanı təmsil etmişlər. Əli pəhləvan 1992-ci ildə Qubada "Pəhləvan Əli" İdman Klubunu yaratmışdır. Uşaq vaxtlarından idmanla məşğul olmağa başlayan Hüseyn və Laçın qardaşlarda həmin klubda məşqlər etmiş, bir neçə idman növü ilə məşğul olmuşlar. 2000-ci illərdə qol güləşi üzrə keçirilmiş respublika çempionatlarında dəfələrlə qalib olmuşlar.

Abdulhüseynov qardaşları hazırda öz rayonlarında gələcəyin pəhləvanlarını yetişdirməklə məşğuldurlar. Onların hər ikisi "Pəhləvan Əli" İdman Klubunda məşqçi kimi fəaliyyət göstərirlər.

Onlar pəhləvan kimi 2 dəfə ABŞ-da, 3 dəfə Rusiyada, 1 dəfə İtaliyada, 2 dəfə Ukraynada, 6 dəfə Gürcustanda, 1 dəfə Türkiyədə, 1 dəfə Kolumbiyada, 1 dəfə də Rumaniyada çıxış ediblər. Onların bir çox nömrələri ekspertlər tərəfindən efir üçün təhlükəli olduğu bildirilir və efirə getmir.

Ukrayna Milli Reyestri tərəfindən hazırlanmış "Dünya Rekordları 2016" kitabında bu pəhləvan qardaşların da adı yer almışdır.

### Hüseyn
**Hüseyn Pəhləvanoğlu** 1983-cü ildə Möhüc kəndində anadan olmuşdur.

O, qol güləşi üzrə Dünya Çempionatının iştirakçısı olmuşdur. Bundan başqa Hüseyn Pəhləvanoğlu Rusiya çempionu, dəfələrlə Respublika çempionu və qeyri-adi istedadına görə dünya rekordçusudur.

Ailəlidir. İki oğlu var.

### Laçın
**Laçın Pəhləvanoğlu** 1986-cı ildə Möhüc kəndində anadan olmuşdur.

O, qol güləşi üzrə dəfələrlə Respublika çempionu, qeyri-adi istedadına görə isə ilk azərbaycanlı 4 qat dünya rekordçusu, "Pəhləvan Əli" İdman Klubunun baş məşqçisidir.

Ailəlidir. Bir qızı və bir oğlu var.

## Şou-proqramlarda
"Azeri brothers" qrupu Hüseyn və Laçın Abdulhüseynov qardaşları ilə birlikdə 4 nəfərdən ibarətdir. Qrupun rəhbəri Ziya Zamanov, mətbuat katibi isə Xanbaba Daşdidir.

Qubalı qardaşlar müxtəlif layihələrə qatılıblar. Əvvəlcə onları Ukraynanın "Україна має талант" şousunda iştiraka dəvət etmişdilər. Onlar həmin layihədə ölümcül nömrə ilə çıxış edərək münsiflər heyətinin üzvlərini şoka salmışdılar.

2017-ci ildə qardaşlar "America's Got Talent" teleşousunda münsifləri və tamaşaçıları heyrətə gətirmişdilər. Daha sonra Gürcüstanın televiziya istedad şousu olan "Georgia's Got Talent"in seçmə mərhələsində uğurlu çıxış etmişlər.

2018-ci ildə Kolumbiyanın "Karakal" telekanalında yayımlanan "Festival İnternational del humor 2018" proqramına qatılıblar. Elə həmin il Rusiyanın "Birinci" kanalında efirə gedən "Ya moqu!" yarışmasında çıxış etmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Samarra TV

**«Samarra TV»** () — Qərargahı Bağdad şəhərində yerləşən İraq peyk televiziya kanalı. Telekanal 2013-cü ildən ingilis və ərəb dillərində yayım edir.

## Həmçinin bax
*İraqda televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Quşarmuduyarpaq sorbariya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Asiyanın mülayim zolaqlarını, Koreyanı, Yaponıya adalarını, Xokkaydonu, Xonsyunu, Çin əyalətlərini, Orta Asiyanın şimalını, Cənubi Uralı, Sibiri, Uzaq Şərqi və Saxalini əhatə edir. Avropanın və Şimali Amerikanın bir çox yerlərinə introduksiya olunmuşdur.

## Botaniki təsviri
3 metr hündürlüyü olan, budaqları dik duran koldur. Yarpaqları təkləkvari, 25 sm uzunluğunda, 9-13 yarpaqcıqlardan ibarətdir. Yarpaqları erkən yazda açılarkən narıncı, yayda açıq-yaşıl, payızda-oktyabr ayında tökülərkən sarı və yaxud qırmızı rəng alır. İyun və iyul aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri ağ, ətirili, iri pramidal, 25 sm uzunluğu olan süpürgəvari çiçək qrupunda yerləşir. Çiçək qrupları-uzunluğu 25 sm-dək olan, piramidal süpürgələrdir. 30 günədək çiçəkləyir. Çiçəklərin diametri 10-12 mm, çiçək saplaqları 5-8 mm-dir. Ləçəkləri oval və ya əks yumurtavari, 5-7 mm-dir. 40-50 erkəkciyin qalınlığı 1,5-2 mm, uzunluğu ləçəklərdə olduğu kimidir. Meyvəsi silindrik, hamar yarpaqcıqdır.

## Ekologiyası
Şaxtaya davamlı, tez böyüyən koldur. Torpağa az tələbkar, torpaq rütubətinə isə həssasdır. Cavan ikən kölgəyə xeyli davamlı, sonralar işığa və istiliyə tələbkar olur.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Mərkəzi Nəbatət bağında becərilir.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərdə, yamacların bərkidilməsində istifadə edilir. Uzun müddətli çiçəklənməsi və yarpaqların tez açılmasına görə dekorativ bitki hesab olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Subyektin özünüidarəetmə identifikasiya kodu

** Subyektin özünüidarəetmə identifikasiya kodu** ()&nbsp; — bəzi ölkələrdə (Almaniya, Avstriya, İsveçrə) şəxsi idarəetmə subyektin birmənalı şəkildə müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunan rəqəmsal ardıcıllıq.

Regionları müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunan digər sistemlər də mövcuddur (poçt indeksi, NUTS).

## Almaniya
Almaniyada identifikasiya kodları əsasən statistik məqsədlər üçün istifadə edilir və dövlətin statistik orqanları onları vermək üçün məsuliyyət daşıyırlar.

### Strukturası
Almaniyada identifikasiya kodu 8 rəqəmdən ibarətdir. İlk **İki rəqəmi** torpaq, **üçüncüsü**&nbsp; — inzibati rayon. İnzibati rayonlar olmadığı torpaqlarda üçüncü rəqəm 0 təşkil edir. **Dördüncü və beşinci** rəqəmlər rayonun və ya şəhərin torpaq tətərfdən idarə edilməsinin, **altıncı, yeddinci və səkkizinci**&nbsp;— yerli hökumətin aktual subyektini özünüidarəetməni göstərir.

### Nümunələr
**<font style="color:red">08</font> <font style="color:blue">1</font> <font style="color:green">11</font> <font style="color:purple">000</font>**&nbsp;— Ştutqart
* **<font style="color:red">08</font>**&nbsp;—  Baden-Vürtemberq torpağı
* **<font style="color:blue">1</font>**&nbsp;— Ştutqart inzibati rayonu
* **<font style="color:green">11</font>**&nbsp;— Ştutqart torpaq tabeliyində olan şəhəri
* **<font style="color:purple">000</font>**&nbsp;— (torpaq tabeliyində olan bir şəhər olaraq, Ştutqartda daha bir bölmə yoxdur)

### Federal torpaqlar
Federativ dövlətlər şimaldan cənuba (1-9), Almaniyanın Federativ Respublikasına (10) və əlifba sırasına (11-16) qoşulma xronoloji qaydada verilir.

* 01: Şlezviq-Qoltşteyn
* 02: Qamburq
* 03: Aşağı Saksoniya
* 04: Bremen
* 05: Şimali Reyn&nbsp;— Vestfaliya
* 06: Qessen
* 07: Reynland-Pfalts
* 08: Baden-Vürtermberq
* 09: Bavariya
* 10: Saar
* 11: Berlin
* 12: Branderburq
* 13: МMeklenburq&nbsp;— Pomeraniya
* 14: Saksoniya
* 15: Saksoniya-Anxalt
* 16: Türinqiya

### Xarici keçidlər
* Almaniyanın Statistika İdarəsi

## Avstriya
### Struktura
Avstriyanın identifikasiya kodu 5 rəqəmdən ibarətdir. **İlk** rəqəm federal dövləti (əlifba sırası ilə), **ikinci və üçüncü**&nbsp;— rayon, **dördüncü və beşinci**&nbsp; — 
yerli hökumətin aktual subyektini özünüidarəetməni göstərir.

#### Nümunələr
**<font style="color:red">3</font> <font style="color:blue">25</font> <font style="color:green">21</font>**&nbsp;— Rappottenştayn

* **3**&nbsp;— Aşağı Avstriya
* **25**&nbsp;— Tsvetl rayon
* **21**&nbsp;— Rappottenştayn icma

**<font style="color:red">9</font> <font style="color:blue">07</font> <font style="color:green">01</font>**&nbsp;— Vena, 7. Noybau

* **9**&nbsp;— Vena
* **07**&nbsp;— Noybau (Venanın 7-ci rayonu)
* **01**&nbsp;—

### Federativ torpaqlar
* 1: Burqenland
* 2: Karintiya
* 3: Aşağı Avstriya
* 4: Yuxarı Avstriya
* 5: Zaltsburq
* 6: Ştiriya
* 7: Tirol
* 8: Forarlberq
* 9: Vena

### Xarici keçidlər
* İdentifikasiya kodları ilə bütün icmaların siyahısı
İtidişli topulqa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Aralıq dənizyanı ərazilərdə yayılmlşdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 metr olan enli, dağınıq çətirli koldur, qışda yarpaqlarını tökür. Yarpaqları ensiz, neştərvari, 4 sm uzunluğunda, tünd yaşıldır. Çiçəkləri ağ, çətirvari çiçək qrupundan toplaşır, diametri 1 sm-ə qədərdir və kütləvi çiçəkləmə dövründə kolu örtür. May ayında çiçəkləyir.

## Ekologiyası
Şəhər şəraitinə dözümlüdür.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Bakı Mərkəzi Nəbatət bağına, Mərdəkan dendroloji bağına introduksiya edilmişdir.

## İstifadəsi
Bakı və Abşeron yarımadasının park və bağlarında yaşıllıqlarda istifadə edilir. Bəzək bağçılığı üçün perspektivli dekorativ koldur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Billiard topulqası

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Amerika, Şimali Avropa və Asiyanın ərazisində yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Yarpaqların rəngi zəngin palitraya malikdir: zərif yaşıldan gümüşüyə, payız dövründə isə sarı çalarlardan bənövşəyi və al qırmızıyadək dəyişir. Təbii formaları topulqaya şar, kaskad və ya piramida, sallaq və ya sürünən görünüş verir. Topulqanın çiçəkləri xırda və gözəldir. Onlar çoxsaylı süpürgəvari, qalxanvari, sünbülvari və ya piramidal çiçək qrupları ilə açılır.

## Ekologiyası
Çöl və dağ bitkisi hesab edilir. Qış şəraitinə, tüstüyə, qaza davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Hazırda onu qoruqlarda və ya bağ sahələrində görmək olar. Topulqa istənilən bağın bəzəyi hesab edilir. Çiçək qrupları kolu çəhrayı və qırmızı çiçəklərlə bəzəyir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Məryəmnoxuduyarpaq topulqa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Cənub və Qərbi Sibirdə, Qazaxıstanda, Mərkəzi Avropada yayılmşdır.

## Botaniki təsviri
Möhkəm, yumru çətirinin buğumlu zoğları olan, hündürülüyü 1,5-2 m-dək çatan koldur. Yarpaqları enli-uzunsov-yumurtavari, ucu biz, bünövrəsi yumru və ya dar, kənarı mərkəzinədək bütöv, ayanın ucunda cüt dişlidir. Uzunluğu 3,5 sm-dən 4,5 sm-dəkdir. Yarpaqların üst tərəfi parlaq yaşıl rəngli, alt tərəfi göyümtüldür. Mayda-iyunda çiçəkləyir, iyulda-avqustda meyvə verir. Ağ çiçəkləri 6-20 ədəd çiçəkli qalxanvari çiçək qruplarına yığılmışdır. Çiçək saplaqları çılpaqdır. Meyvələri-xırda, hamar, qonur, qanadlı toxumları olan çılpaq yarpaqcıqlıdır.

## Ekologiyası
Şaxtaya davamlı koldur.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bəzi bölgələrində park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Dekorativ və balverici bitki kimi istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dişli topulqa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Qərbi Avropada, Rusiyada, Qafqazda, Şimali, Mərkəzi Asiyada yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
1 m-ə qədər hündürlükdə, cavankən şabalıdı-boz, sonralar isə boz rəngli, tüklənmiş, nazik tilli zoğları olan koldur. Yarpaqlar uzunsov, tərs və ya pazşəkilli olub, 1,5-3,5 sm uzunluğunda, 0,3-1,5 sm enindədir. Tamkənarlı, ortadan, bəzən isə qaidə hissəsindən kənarı dalğavarı və ya xırda dişli, çox zaman yalnız təpəsi dişlidir. Çiçəkləyən zoğlarda yarpaqlar xırda olub, 1-2 sm uzunluğunda və 0,3-0,6 sm enindədir, tamkənarlıdır, saplağı 1,7 mm uzunluqdadır. Çiçək qrupu 10-12 çiçəkli, qalxanvaridir. Ləçəkləri ağ, meyvə yarpağı 2-3 mm uzunluqda olub, tükcüklə örtülü, bəzən isə çılpaqdır. Arel-may aylarında çiçəkləyir, meyvəsi iyun-iyulda yetişir.

## Ekologiyası
Çəmənlərdə, kolluqlarda, çöllərdə, qayalıqlarda, dağlarda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Naxçıvan MR təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
ARY Zindagi

**ARY Zindagi** — "ARY Digital Network" şirkətinin sahibləndiyi Pakistan özəl əyləncə telekanalı. Telekanal Hindistan, Pakistan və Türkiyə proqramlarını yayımlayır. ARY Zindagi ilk dəfə *AsiaSat 3S 105.5 Degree East* peyki ilə sınaq testi olaraq 5 aprel 2014-cü ildə yayımlanmışdır. Telekanal əsas yayımına 11 aprel 2014-cü ildə başlamışdır. Telekanal "ARY Zauq" telekanalının əvəzinə yaradılmışdır.

## Verilişləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Animal Planet Germany

**«Animal Planet Germany»** — «Discovery Networks CEEMEA» şirkətinin sahibləndiyi və təbiət, heyvan və vəhşi həyatdan bəhs edən Almaniya telekanalı. Telekanal Almaniya, İsveçrə və Avstriyada yayımlanır. 

Telekanalın açılması və «Premiere» platformasında yayımlanması haqqında razılıq 2003-cü ilin oktyabrında «Discovery Networks Deutschland» və «Premiere» arasında əldə olunmuşdur. Telekanal 31 mart 2004-cü il saat 21:00-da yayınlanmağa başlamışdır. Yeni «Animal Planet» loqosu 2008-ci ilin noyabr ayında qəbul olunmuşdur.

30 iyun 2009-cu ildə kanalın əsas rəqibi «Nat Geo Wild» yayımını dayandırmışdır. Bu, iyul ayında kanalın «Sky Deutschland» platformasında yayımlanması üçün «Discovery Networks Deutschland» və «Premiere» arasında müqavilə imzalanmasına səbəb olmuşdur. Telekanal hal-hazırda «Unitymedia» rəqəmsal kabel şəbəkəsində mövcuddur.

## Verilişləri

**[[Animal Planet Report]]* (2006-2008, 2010-2015, 2017)
**[[Austin Stevens: Snakemaster]]* *(Austin Stevens - Der Gefahrensucher)* (2005-indiyə qədər)
**[[Battleground: Rhino Wars]]* *(Rhino Wars - Kampf den Wilderern)* (2014-indiyə qədər)
**[[Jockeys (TV series)|Jockeys]]* (2010-indiyə qədər)
**[[K-9 Cops]]* (2011-indiyə qədər)
**[[Lone Star Law]]* *(Lone Star Law - Die Gesetzeshüter von Texas)* (2017-indiyə qədər)
**[[Pet Rescue (TV series)|Pet Rescue]]* *(S.O.S. Tiernotruf)* (2004-indiyə qədər)
**[[The Jeff Corwin Experience]]* *(Jeff Corwins tierische Abenteuer)* (2004-indiyə qədər)
**[[The Zoo]]* *(Bronx Zoo - Tierpark der Superlative)* (2017-indiyə qədər)

 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Statistik məqsədlər üçün ərazi vahidlərinin nomenklaturası

**Statistik məqsədlər üçün ərazi vahidlərinin nomenklaturası** (, ) — statistika məqsədləri üçün ölkələrin ərazi bölgüsü standartı. Standart Avropa İttifaqı tərəfindən hazırlanmış və yalnız AB ölkələrini əhatə etmişdir. 

NUTS kodları ölkə standartlarını müəyyən edən iki hərf ilə başlayır ISO 3166-1 «alpha-2» (istisna olmaqla, İngiltərəni qeyd etmək üçün "GB" istifadə olunur, "Great Britain"). NUTS kodunun növbəti hərifi ISO 3166-2 uyğun olaraq inzibati müəssisələrin kodlarına cavab verir. İkinci və üçüncü səviyyədə ərazi bölgüsü hər bir simvolu ilə göstərilmişdir - 1-dən 9-a qədər ədədlər istifadə olunur, lakin bu səviyyədə daha çox ərazi vahidləri varsa, latın əlifbasının baş harfləri də istifadə olunur.

## Səviyyələr
thumb|300px|NUTS-1
thumb|300px|NUTS-2
thumb|300px|NUTS-3
Hazırda standart üç səviyyəli NUTS vahidlərini, eləcə də yerli idarəetmə vahidlərini müəyyən edir (, ). Bəzi ölkələr üçün bəzi səviyyələr mövcud olmaya bilər. Məsələn, Lüksemburq üçün yalnız yerli inzibati vahidlər müəyyən edilir və bütün NUTS vahidləri ölkə ilə üst-üstə düşür.

## İstinadlar

## Mənbə
* NUTS  (страница Евростат, )
* Список NUTS-кодов разных стран мира

## Xarici keçidlər
Orta topulqa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Rusiyanın şimal-şərq hissəsi, Sibrin cənubu, Uzaq Şərq və Orta Asiyada bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m, diametri 1,2 m, yumru, möhkəm çətirli, uzunsov-ellipsvari, parlaq yaşıl, uzunluğu 5 sm-dək olan yarpaqlı, çoxbudaqlı koldur. Yarpaq ayası yuxarı hissədə 2-4 iri dişlidir. Zoğları yumru, qonurtəhər, pulcuqlu qabıqlıdır. Çiçəkləri ağ, qalxanvari çiçək quruplarında yerləşir. Mayda 15-20 gün ərzində çiçəkləyir. 4 yaşından çiçəkləyir və meyvə verir. Meyvələri avqustda yetişir.

## Ekologiyası
İşıqsevəndir. Kolluqlarda, quru yamaclarda rast gəlinir. Qışa, quraqlığa, qaza davamlı bitkidir, kölgələnməyə dözür.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bəzi rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Söyüdyarpaq topulqa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Avropa, Sibir, Uzaq Şərq, Çin, Koreya, Yaponiya, Şimali Amerikanın qərbində yabanı halda bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m-dək, düz dayanan, hamar və ya çıxıntılı-zolaqlı, qırmızımtıl-qonur-sarı zoğlu koldur. Yarpaqları uzunsov-lansetvari, uzunluğu 10 sm-dək, ucu biz təxminən bünövrəyədək iti dişli, çılpaq və ya tükcüklü, üstü tünd yaşıl, alt tərəfi açıqdır. Çəhrayı və ya ağ çiçəkləri qısa, sarımtıl tükcüklü çiçək saplaqlarında uzunluğu 20 sm-dək olan silindirik və ya piramidal süpürgələrə yığılmışdır.

## Ekologiyası
Çayların, göllərin ətrafında, bataqlıqlarda bitir. İşıqsevəndir. Şaxtaya davamlıdır, torpağa tələbkardır, nəmişli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə bir çox park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Canlı çəpərlərin salınmasında, tək əkinlərdə istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yasəmənçiçək topulqa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Rusiyanın meşə və yarımsəhra zonasının şimal sərhəddində bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1,2 m-dək, sıx budaqlı, lansetvari yarpaqlı, enli, piramidal süpürgələrdə bənövşəyi-qırmızı, xırda çiçəkləri olan koldur. İyuldan şaxtalar düşəndən çiçəkləyir. Meyvələri oktyabrda yetişir.

## Ekologiyası
Qışa davamlılığı ortadır.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda bir çox rayonlarda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Canlı hasarlarda və bordürlərdə xüsusilə effektlidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dazıyarpaq topulqa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Rusiyanın Avropa hissəsində, Qərbi və Şərqi Sibirin cənubunda, Qafqaz, Türkiyə, Çin, Monqolustanda rast gəlinir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1-1,5 m olan, düz dayanan, əyilmiş budaqlı, uzunömürlü koldur. Yumurtavari və ya lansetvari yarpaqları çox xırda, uzunluğu 3,5 sm-dək, eni 1,5 sm-dəkdir. Yarpaqların rənginin üstü boz-yaşıl, alt tərəfi açıq və ya göyümtül-yaşıldır. Mayın axırlarından təxminən 2 həftə diametri 5-7 sm, kiçik çiçək saplaqlarında 4-10 ağ çiçəkdən ibarət çətir çiçək qrupları olur. Ucunda 2-dən 5 dişiciyədək vardır. Meyvələri iyulda yetişir. 4 yaşından çiçəkləyir.

## Ekologiyası
Qışa, quraqlığa davamlı, tarpağa tələbkar deyil.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Qrup əkinləri yaratmaq üçün tövsiyə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Biglobe

(ingilis dilində "big" və "globe" sözlərinin birləşməsi) – Yaponiyanın əsas internet xidmət provayderlərindən biri. NEC şirkətinin 2006-cı ildə yaranmış spin-offu olan NEC BIGLOBE şirkəti tərəfindən idarə olunurdu.

KDDI şirkəti 2017-ci ilin yanvarından 80 milyar yen qarşılığında satın almışdır.

## İstinadlar
Vanqut topulqası

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Baltikyanı ölkələrdə, Qafqazda və Orta Asiyada əkin şəraitində becərilir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2,5 m, çətrinin diametri 2 m olan koldur. Tez böyüyür, çoxlu yan budaqlar əmələ gətirir. Yaşlı budaqları aşağıya doğru sallanır. Yarpaqları rombşəkilli-yumurtavari, ucu biz, 3-5 hissəli, üst hissəsi tünd yaşıl, alt hissəsi isə açıq-yaşıldır, payızda sarımtıl rəng alır. Çiçəkləri ağ, hamar olub, may-iyun aylarında kütləvi çiçəkləyir. Çiçəkləri çoxsaylı olmaqla çətir çiçək qrupuna toplanmışdır. Meyvələri xırdadır.

## Ekologiyası
Torpağa çox tələbkar deyil, quraqlığa və soyuğa dözür. Birillik zoğların uc hissələri qışda şaxtadan donur.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Canlı hasarlar üçün çox yararlıdır. 2-3 ildən bir budanma aparılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mitu

**Mitu** () — əsası, 1936-cı ilin oktyabr ayında qoyulan, Kolumbiyanın şərqində yerləşən, şəhər və bələdiyyə. Vaupes departamentinin inzibati mərkəzi.

2005-ci ildə əhali 28 min nəfər, sahəsi isə 16 422 km² idi.

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Tunxa
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mitu şəhərinin rəsmi saytı
* Territorial-Environmental Kolumbiyanın rəsmi saytı
AR-1A

Çinin son dönəmdə bazara təqdim etdiyi RYAS-lar arasında daha çox diqqət cəlb edəni AR-1A sistemidir. A-100 RYAS–nin təkmilləşdirilmiş modeli olan AR-1A-nın seriyalı istehsalına 2009-cu ildə başlanılıb və həmin il ilk nümunələri Çin Xalq Azadlıq Ordusunun silahlanmasında qəbul edilib. Ermənistanın da adıçəkilən sistemdən açıqlanmayan sayda əldə etməsinə dair məlumatlar mövcuddur. Mütəxəssislər tərəfindən “Smerç”in “dəqiq əksi” adlandırılan AR-1A sisteminin istifadə etdiyi raketlərin işlənib hazırlanmasında Rusiyanın “Splav” Dövlət Elmi Tədqiqatlar İnstitutunun əməyi var. Sələfi A-100-lərdə olduğu kimi AR-1A kompleksi 10 buraxıcıdan ibarətdir. İstehsalçının məlumatına görə, sistemin yürüş halından döyüş halına gətirilməsi 5 dəqiqəyə mümkündür. Sistemin yaylım atəş vaxtı 60 saniyə təşkil edir. AR-1A sistemi üçün hazırlanmış kaset tipli BRE2 raketlərinin uçuş mənzili 60–130&nbsp;km (döyüş başlığı –fuqas tipli, məhvedici elementlərlə) təşkil edir. Bu raketlərin döyüş başlığının çəkisi 190 kq, effektiv məhvetmə radiusu 100 metrdir. Kaset tipli BRE3 raketlərinin isə uçuş məsafəsi 20–70&nbsp;km-dir. Bu raketin döyüş başlığında 623 kumulyativ –qəlpəli məhvedici elementlər var. Kumulyativ-qəlpəli məhvedici elementlər (KQME) 80–160 metr məsafəyə səpələnə, 50&nbsp;mm qalınlığında zirehi deşə bilir. AR-1A üçün xüsusi hazırlanmış kaset tipli BRE4 raketlərinin isə uçuş məsafəsi 60–130&nbsp;km təşkil edir. BRE4-ün döyüş başlığında 480 KQME var ki, bu da, 80–160 m məsafəyə səpələnir.

## Xüsusiyyətləri

İstehsalçı ölkə: 

Tip: Reaktiv Yaylım Atəş Sistemi

İstehsal tarixi: 2009 – davam edir

Xidmətə giriş ili: 2009 – günümüzə

Lülə diametri: 300&nbsp;mm

Lülə sayı: 10 ədəd

Doldurulma: 20 dəqiqə

Qalxma bucağı: 0º... +55º

Yaylım atış müddəti: 60 saniyə

Minimal atəş məsafəsi: 20&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 130&nbsp;km

Şassi: WS2400

Heyət üzvü: 4 nəfər

Ağırlığı: 42.5 ton

Yükqaldırma qabilliyəti: 22 ton

Uzunluğu: 11.44 m

Eni: 3.05 m

Hündürlüyü: 2.97 m

Təkər formulası: 8x8

Mühərrik: Deutz turbo dizel

Güc: 517 at gücü

Maksimal sürət: 75&nbsp;km/saat
 
Döyüş radiusu: 650&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
Göktürk-3

**Göktürk-3** — Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi üçün Hərbi Elektronika Sənayesinin və TÜBİTAK Kosmik Texnologiyaları üzrə Tədqiqat İnstitutunun (TÜBİTAK UZAY) dəstəyilə Türk Aviasiya və Kosmos Sənayesinin (TAİ) rəhbərliyi altında layihələndirilən və reallaşdırılan Yer planetini müşahidə peyki.

## Haqqında
Layihə türk ordusunun ehtiyaclarını qarşılamaq üçün gecə-gündüz, istənilən təbii şəraitdə, hər hansı bir su və hava ərazisi əngəl törətmədən yüksək keyfiyyətlə dünyanın istənilən yerinin təsvirini əldə etmək üçün işlənib hazırlanmışdır. 8 may 2013-cü il tarixində Türk Aviasiya və Kosmos Sənayesi ilə Müdafiə Sənayesi Nazirliyi arasında imzalanmış müqavilə dən sonra tərəflər peyk və yer stansiyalarının yerli olaraq dizayn edilməsi üçün işə başladılar. Milli Müdafiə Nazirliyinun bəyan etdiyinə görə Göktürk-3'ün kosmosa göndərilməsi 2019-cu ilin sonlarına planlaşdırılır.

## Həmçinin bax
# Göktürk-1
# Göktürk-2

## İstinadlar
Hantinqton xəstəliyi

**Hantington xəstəliyi** — genetik bir nevroloji xəstəlikdir. Xəstələrdə bəzi hərəkət pozuntuları, eləcə də zehni dayanıqlılıq var. 1872-ci ildə ilk olaraq xəstəliyin irsi olduğunu izah edildi. Adını Jorj Huntington'dan alır. Autosom-dominant xarakterli xəstəlikdir və beyin və sinir sisteminə təsir göstərir. Xəstələr adətən heterozigotdur. Xəstəliyin ilk simptomları 30–50 yaş arasındadır. Xəstənin bu dövrdə uşaqları olmasına baxmayaraq, bu xəstəliyi uşaqlarına ötürmək riski 50% -dir. Xəstəlik ölümcül olmasa da, bu xəstəliyin inkişafından asılıdır. Xəstəliyin səbəbi Huntington proteininin istehsal pozuqluğu səbəb olur.

## Əlamətləri
Bu, 10–20 il müddətində yavaş-yavaş inkişaf edir və nəticədə insanı gəzinti, danışma, düşüncə və məntiqdən məhrum edir. Ümumiyyətlə ən çox rast gəlinən 30–50 yaş arasındadır.

Ən açıq əlamətlər silahların, Ayaqların, torsonun və üz əzələlərinin qəfil və məcburi büzülməsidir. Simptomları tez-tez emosional dəyişikliklər, ağızda sözlər əyilmək, sakitlik, depressiya və sinirlilik ilə baş verir. Xəstəliyin inkişafı ilə birlikdə udma çətinlikləri, vaxtsız gəzinti, balans itkisi, pozulmuş qərar və yaddaş problemləri kimi simptomlar görünür.

Adətən simptomlar 30–50 yaş arasındadır. Beyin korteksinin ön lobu təsirlənir və istəksiz hərəkətlər olur və şəxsiyyət dəyişikliyi müşahidə olunur. Sürətli qıcıqlanma, depressiya, bağlanma və konsentrasiya qabiliyyəti kimi davranışlar da xəstədə iştirak edir. Yutulma, demans, söhbətdə çətinlik çətinliyi sonrakı dövrlərdə baş verir. Böyrək ölməyincə hüceyrə ölümü və nöron zərərləri artır. Semptomların başlanmasından sonra orta hesabla 10–15 il sonra xəstələrin çoxu ölür.

1993-cü ildə bir xromosom müşahidə edildi və xəstəliyə səbəb olan gen tapıldı. Glutamin amin turşusu üçün tələb olunan CAG kodu zülallarda uzun glutamin zolaqları təkrar edir və çıxarır.

## Geni
HD beyində quinolin turşusu miqdarının artması ilə əlaqələndirilir. Quinolinik turşu beyində neyrotoksin meydana gəlməsinə səbəb olur. HD geni 4-cü xromosomda yerləşdirilib və klonlanır. Bu gen, hər hansı bir gen məhsulu ilə əlaqəli olmayan 348 kb həcmli bir proteini kodlaşdırır. Genin kodlaşdırma sahəsindəki CAG trinükleotidlərin sayının artması genin mutasiyalarına səbəb olur. CAG trinukleotidlərin sayı xəstəliyin həlli üçün qətidir. 8 taşyan35'ün tekrarlayan CAG tekrarlaması olan xəstələr, 42G86 CAG təkrarlanması ile xestelikden təsirlendi. HD genində təkrarlanan CAG sayı və xəstəliyin başlama yaşı tərs əlaqəlidir. Başqa sözlə, CAG təkrarlarının sayı artdıqca, xəstəliyin simptomları baş vermə yaşı azalır.

## İstinadlar
NUTS Avstriyada

**[[Statistik məqsədlər üçün ərazi vahidlərinin nomenklaturası]]** (, ) — statistika məqsədləri üçün ölkələrin ərazi bölgüsü standartı. Standart Avropa İttifaqı (AB) tərəfindən hazırlanmış və yalnız Avropa İttifaqı ölkələrini ətraflı şəkildə əhatə edir.  

NUTS (Nomenclature of Territorial Units for Statistics) – Avstriyanın (AT) kodları üç səviyyəyə malikdir:

* əsas sosial-iqtisadi regionlar standartla müəyyən edilmiş (**NUTS1**), Avstriya Respublikasının federal dövlətlərinin qruplarına cavab verir; 
* bu standartla müəyyən edilmiş regional siyasətin tətbiqi üçün əsas bölgələr (Avstriyanın **NUTS 2** ərazisi vahidləri) birinci növbənin inzibati ərazi vahidlərinə - Avstriya Respublikasının federativ torpaqlarına;
* standartla müəyyən edilmiş kiçik rayon və iri şəhərlər (Avstriyanın *NUTS 3*-nin ərazi vahidləri) birinci növbədə inzibati ərazi vahidləri - Avstriyanın siyasi rayonlarında qruplar və onların hissələri.

## Avstriyanın NUTS kodları

NUTS-1_AT.svg|Avstriya — NUTS 1
NUTS-2_AT.svg|Avstriya — NUTS 2
NUTS-3_AT.svg|Avstriya — NUTS 3

## Mənbə
* - NUTS and the Statistical regions of Europe 
* Overview map of EU Countries - NUTS level 1 
**ÖSTERREICH - NUTS level 2 
** ÖSTERREICH - NUTS level 3 
* Correspondence between the NUTS levels and the national administrative units 
* List of current NUTS codes 
** Download current NUTS codes (ODS format) 
* States of Austria, Statoids.com 
* Districts of Austria, Statoids.com 
## Həmçinin bax
* Land (Österreich) 
* Subdivisions of Austria 
* FIPS region codes of Austria 
## Xarici keçidlər
* NUTS-Codes laut Statistik Austria 
## Lisenziya
* Lisenziya: *Namensnennung 3.0 Österreich (CC BY 3.0 AT)*
Barak 8

**Barak 8** və ya qısaca **LR-SAM** və ya **MR-SAM** () — təyyarələr, helikopterlər, gəmi əleyhinə raketlər və PUA-lar, habelə ballistik raketlər, qanadlı raketlər və döyüş təyyarələri daxil olmaqla hər növ havadan gələ biləcək təhdidlərdən qorunmaq üçün hazırlanmış Hind-İsrail raket. Həm dəniz, həm də yer variantları mövcuddur.

Barak 8 İsrail Aerokosmik Sənayesi, Hindistan Müdafiə Tədqiqat və İnkişaf Təşkilatı, İsrail Silahların və Texnoloji İnfrastrukturun İnkişafı İdarəsi, Elta Systems, Rafael və digər şirkətlər tərəfindən birgə hazırlanmışdır. Bharat Dynamics Limited raketləri istehsal edir.

## Arxa plan
Barak 8, orijinal Barak 1 raketi əsas alınaraq yaradılıb. İsrail 30 iyul 2009-cu ildə təkmilləşdirilmiş Barak II raketini uğurla sınaqdan keçirdi. Radar sistemi 360 dərəcə görüş təmin edir və raketlər gəmidən 500 metr məsafədə gələn bir hücumu dəf edə bilir. Hər bir Barak sistemi (raket konteyner, radar, kompüterlər və quraşdırma) təxminən 24 milyon dollara başa gəlir. 2009-cu ilin noyabr ayında İsrail ilə Hindistan arasında yenilənmiş Barak 8 HHM sistemi üçün 1,1 milyard dollarlıq müqavilə imzaladı.

## İstinadlar
Dijlah TV

**«Dijlah TV»** () — Qərargahı Amman şəhərində yerləşən İraq peyk televiziya kanalı. Telekanal 2010-cu ildən ingilis və ərəb dillərində yayım edir. Telekanal İraqda ən çox izlənilən telekanallarından biridir. İraq siyasətçisi Məhəmməd Karbuli də bu telekanalı yaxından izləyir.

## Həmçinin bax
*İraqda televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
TRT Belgesel

**TRT Belgesel** — Türkiyə Radio Televiziya Korporasiyasının sahibi və idarə etdiyi türk televiziyasıdır. Sənədli filmlər yayımlanır.

## Xarici keçidlər
*TRT Documentary Official Website 

## İstinadlar
Diyanet TV

**Diyanət TV** — TRT və Türkiyə Respublikası Diyanət İşləri Nazirliyi tərəfindən 2012-ci ildə əsası qoyulmuş televiziya kanalıdır. 2012-ci ildə test yayımına başladı və TRT Anadolu ilə qarşılıqlı yayınlanmağa başladı. Kanalın fəaliyyətə başlamasından sonra TRT Anadolunun yayımı dayandırıldı. Eyni gün Diyanət radio versiyası quruldu. 4 aprel 2018-ci ildə HD yayımına başladı. Kanalın 7 avqust 2018-ci ildə TRT ilə əməkdaşlığını sona çatdırdı.

## Xarici keçidlər
* 
* 

## İstinadlar
Avstriyanın inzibati bölgüsü

thumb|Avstriyanın federativ torpaqları
Konstitusiyaya görə, Avstriya federativ respublikadır və 9&nbsp;**torpaqdan** () ibarətdir.

## Avstriya torpaqları

## Xarici keçidlər
* http://standart-3166-2.ru/3166_2/avstriya-at.htm 
* http://standart-3166-2.ru/geo/geo-avstriya-at.htm
Koreyanın Səsi

**Koreyanın səsi** () — radiostansiyası Koreya Xalq Demokratik Respublikasının rəsmi kütləvi informasiya vasitəsidir, KXDR-nın Mərkəzi Komitəsinin televiziya və radio verilişləri üzrə struktur bölməsidir. Radiostansiyanın çağırış siqnalı "Sərkərdə Kim İr Sen haqqında mahnı"nın ilk misrasıdır.

## Tarixi
Radiostansiya əvvəllər "Pxenyan radiosu", "Mərkəzi Koreya radiosu", 1982-ci ildən "Koreyanın səsi" adlandırılmışdır.

Radiostansiya ilk dəfə olaraq 1945-ci ilin 14 oktyabrında "Pxenyan radiosu" kimi fəaliyyətə başlamışdır, 2002-ci ildən "Koreyanın səsi" adlandırılır.

Radiostansiyada ilk xarici dildə verilişlər 1947-ci il 16 martdan yayımlanan Çin dilində olmuşdur. Yapon dilində verilişlər 1950-ci ildən, İngilis dilində 1951-ci ildən, Fransız və Rus dillərində 1963-cü ildən, İspan dilində 1965-ci ildən, Ərəb dilində 1970-ci ildən, Alman dilində 1983-cü ildən yayımlanmağa başlanmışdır

Həftəlik yayımlanan verilişlərin həcmi 1960-cı ildə 159 saat, 1970-ci ildə 330 saat, 1980-ci ildə 597 saat, 1990-cı ildə 534 saat, 1994-cü ildə 529 saat, 1996-cı ildə 364 saat təşkil edirdi.

15 aprel 2011-ci ildə "Koreyanın səsi" radio stansiyasının internet saytı fəaliyyətə başlamışdır.

## Xarici keçid
* Rəsmi saytı (rus dilində)

## İstinadlar
İnzibati-ərazi vahidi

**İnzibati-ərazi vahidi** — dövlətin müstəqil olmayan inzibati-ərazi bölgüsünün struktur elementi. Fərqli dövlətlərdə fərqli dövrlərdə müxtəlif inzibati-ərazi vahidi adları mövcud olmuşdur. Mövcud olan sosial-iqtisadi münasibətlərin dəyişməsi ilə birgə dövlətin inzibati-ərazi quruluşu da dəyişmişdir. Hakimiyyətə gələn sinif özünə xas olan dövlət quruluşunu və ona uyğun inzibati-ərazi bölgüsünü yaratmışdır.

## Tarixdə
Azərbaycanda ictimai quruluş dövlətlər, əmirliklər, bəylərbəyilikləri, xanlıqlar, sultanlıqlar, vilayətlər, əyalətlər, quberniyalar, qəzalar, dairələr, mahallar və rayonlardan ibarət olmaqla bir neçə dəfə köklü surətdə dəyişmişdir. XVIII əsrin sonu, XIX əsrin əvvəllərində bir çox xırda xanlıqlar və sultanlıqlar digərləri ilə birləşmişdi. Azərbaycanı öz təsir dairəsinə salmaq uğrunda aparılan rəqabət nəticəsində 1801–1828-ci illər ərzində Azərbaycan bir sıra imperiyaların təcavüzlərinə məruz qalmışdır.

1801–1804-cü illərdə Gəncə, Qarabağ, Şəki və Şirvan xanlıqları, habelə Borçalı, Qazax, Şəmşəddil və Tabasaran sultanlıqları və Car-Balakən camaatlığı Rusiya imperiyası tərəfindən işğal edildi. Gəncə şəhərinin adı dəyişdirilərək Yelizavetpol adlandırıldı. 1805–1806-cı illərdə Dərbənd, Qarabağ və Quba xanlıqları Rusiyaya ilhaq edildi.

1813-cü ildə Rusiya ilə İran arasında imzalanmış Gülüstan müqaviləsi əsasında Azərbaycan İran ilə Rusiya arasında bölünərək İrəvan və Naxçıvan xanlıqları istisna olmaqla, Araz çayından şimal hissəsində yerləşən Azərbaycan torpaqları Rusiyanın tərkibinə verildi.

1827-ci ildə İrəvan və Naxçıvan xanlıqları da Rusiyanın tərkibinə daxil edildi.

XIX əsrin əvvəllərində Şimali Azərbaycan xanlıqları 6 əyalətə (Bakı, Quba, Şəki, Şirvan, Qarabağ, Talış), 2 dairəyə (Yelizavetpol, Car-Balakən) və 2 distansiyaya (Qazax, Şəmşəddil) bölünmüşdü. İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının ərazisində isə Rusiya çarı I Nikolayın fərmanı ilə 21 mart 1828-ci ildə "Erməni vilayəti" yaradılmışdı. 1840-cı ildə "Erməni vilayəti" buraxılmış, əvəzində təşkil edilən İrəvan qəzası Gürcü-İmereti quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdi. 1 yanvar 1841-ci ildən Zaqafqaziyada inzibati islahat qanununa (10 (22) aprel 1840) müvafiq olaraq bu bölgələr Gürcüstan-İmeretiya quberniyasına (mərkəzi — Tiflis) və mərkəzi Şamaxı olmaqla Kaspi (Xəzər) vilayətinə bölündü. Kaspi vilayətinə Şamaxı, Şuşa, Şəki (Nuxa), Lənkəran, Bakı, Quba, Dərbənd qəzaları daxil idi. Azərbaycanın Yelizavetpol (Qazax və Şəmşəddil qəzaları daxil olmaqla), Balakən (keçmiş Car-Balakən dairəsi) və Naxçıvan (Ordubad dairəsi ilə birlikdə) torpaqları Gürcü-İmereti quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdi.

## İstinadlar
Yanis Çaqste

**Yanis Çaqste** () — Latviyalı Dövlət və Siyasi Xadim; 18 noyabr 1922-ci ildən 14 mart 1927-ci ilə qədər Latviya Respublikasının 1-ci Prezidenti və Latviya Respublikasının Milli Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı olan Yanis Çaqste, Latviya tarixinin ilk Prezidenti olub.

## İstinadlar
Borovo radiosu

**Borovo radiosu** () - 1991-ci ildə fəaliyyətə başlamış Xorvatiyada milli azlıqları təmsil edən radio stansiyası.

Borovo radiosunun mənzil qərargahı Borovo şəhərində yerləşir. Borovo radiosu Xorvatiyada milli azlıqlara aid olsa da, ən çox dinlənilən radio stansiyadır.. Radio stansiyanın verilişləri serb dilində yayımlanır. Radio stansiyanın tezliyi 100.7&nbsp;MHz-dir.

Borovo radiosu insan və milli azlıqların hüquqlarının müdafiəsi ilə əlaqədar vaxtaşırı olaraq QHT sektoru ilə əməkdaşlıq edir.
## İstinadlar
HBO

**Home Box Office** ( **HBO**; tələffüzü: *eyç-bi-ou*) — ABŞ kabel və peyk teleşəbəkəsi. Teleşəbəkənin sahibi «AT&T» şirkətinin bir mülkü olan «WarnerMedia» şirkətinin bir mülkü olan «Home Box Office, Inc.» şirkətidir. Teleşəbəkədə yayımlanan verilişlər əsasən bədii kinofilmlər, orijinal teleseriallar, eləcə də sənədli filmlər, komediya şouları və konsertlərdən ibarətdir.

«HBO» ABŞ-dəki ən köhnə və uzun müddət fəaliyyət göstərən kabel xidmətidir. Teleşəbəkə 8 noyabr 1972-ci ildə təsis edilmişdir. 2015-ci ildə «HBO» teleşəbəkəsinin qazancı 1.880.000.000 ABŞ dolları idi. Növbəti il 2016-cı ildə bu miqdar 1.930.000.000 ABŞ dolları olmuşdur. Həmin il «HBO» teleşəbəkəsinin dünyada 130.000.000 abunəçisi var idi. Teleşəbəkə «HBO Comedy», «HBO Latino», «HBO Signature» və «HBO Family» daxil olmaqla yeddi 24 saatlıq multipleks kanalı nümayiş etdirir. 2015-ci ilin aprel ayında teleşəbəkənin «HBO Now» adlı bir striminq servisi fəaliyyətə başlamış, 2017-ci ilin fevral ayında ABŞ-dəki abunəçilərinin sayı 2.000.000-u keçmişdir.

## Tarixi
1965-ci ildə Çarlz Dolan «Sterling Information Services» (daha çox «Sterling Manhattan Cable» olaraq tanınır, ancaq sonralar «Time Warner Cable» adlandırılmışdır) şirkətini təsis etmişdir. Şirkət Nyu-York şəhərinin Aşağı Menhetten borosunda kabel televiziyası qurma hüququna layiq görülmüşdür. Beləliklə, şirkət ABŞ-də ilk yeraltı kabel televiziyası sistemini təsis etmişdir.

1973-cü ildə «Sterling Manhattan Cable» şirkətinin 20.000-ə yaxın abunəçisi olmasına baxmayaraq, şirkətin 300.000 ABŞ dolları qədər itkiləri olmuşdu. Həmin ildə şirkətin səhmlərinin 20%-i «Time-Life Corporation» (indiki «Time Warner») tərəfindən satın alınmışdır. 1973-cü ilin sentyabr ayında «Time-Life Corporation» şirkətin bütün səhmlərini satın almış, adını isə «Manhattan Cable Television» olaraq dəyişmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
National Dastak

**«National Dastak»** — 20 dekabr 2015-ci ildən yayımlanmağa başlayan Hindistan veb telekanalı. Əksər hallarda media tərəfindən əhəmiyyət verilməyən məsələlərə toxunan telekanal *Bahucan* bölməsinə də geniş yer ayırır. Bavendra Prakaş bu telekanalın vebsayt redaktorudur. Şambu Kumar Sinx isə telekanalda müxbir və baş redaktor vəzifəsində çalışır. Youtube-da olan *National Dastak* kanalının 2 milyondan çox abunəçisi var. Kanal Hindistanda abunəçilər tərəfindən ən çox izlənilən on hind dilli YouTube xəbər kanalından biridir.

## Məzmunu

«National Dastak» canlı reportajları, siyasi xəbərləri ilə tanınır. Telekanal Hindistanda marginal və zərər çəkmiş bölmələr üzrə sənədli filmlər və proqramlar seriyası hazırlayır. Kanalın vebsaytı 2017-ci il məlumatlarına əsasən, Hindistanın 25000 ən yaxşı vebsaytı arasında 1165-ci yerdə qərarlaşmışdır.

## Həmçinin bax
* Awaaz India TV
* Dalit Dastak
* Dalit Camera
* Lord Buddha TV
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Awaaz India TV

**«Awaaz India TV»** — Qərargahı Maxaraştra şəhərində yerləşən və hind dilində yayımlanan Hindistan 24/7 xəbər telekanalı. Telekanalın sahibi Aman Kambledir. Telekanalın yayımı Maxaraştra ətrafı əraziləri əhatə edir.

## Həmçinin bax
* National Dastak

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
TLC Norway

**«TLC Norway»** — «Discovery Communications» şirkətinin sahibləndiyi Norveç telekanalı. Telekanalın əsas hədəfi 25-49 yaş arası qadınlardır. Telekanal 4 mart 2010-cu ildən yayımlanmağa başlayır. O, «Discovery Travel & Living Europe» kanalanın əvəzinə yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
TV10 (İsveç)

**«TV10»** — «Modern Times Group» şirkətinin sahibləndiyi İsveç özəl telekanalı. Telekanal idman və sənədli filmlər üzrə ixtisaslaşmışdır. Telekanal 7 sentyabr 2010-cu ildən yayımlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rai Sport 2

**"Rai Sport 2"** — "RAİ" şirkətinin sahibləndiyi və idman verilişlərini yayımlamış İtaliya dövlət telekanalı. Telekanal yayıma 18 may 2010-cu ildə başlamışdır. Telekanal İtaliya və beynəlxalq idman tədbirlərini *Mux Rai 2*-də DTT kanal 58 vasitəsilə yayımlamışdır. Həmçinin "IPTV" və "Sky Italia" telekanalında da yayım olmuşdur.

## Verilişləri
Telekanal "Rai Sport 1" telekanalında yayımlanan proqramları bir saat gecikdirməklə yayımlayırdı. *Tg Sport* gündəlik nəşrində də verilişlərin təkrarı göstərilir.

Onlardan bir neçəsi aşağıdakılardır:
* *[[Tour de France]]*
* *[[Milan–San Remo]]*
* *[[Paris–Nice]]*
* *[[Tirreno–Adriatico]]*
* *[[Giro di Sardegna]]*
* *[[Giro del Trentino]]*
* *[[Settimana internazionale di Coppi e Bartali]]*
* *[[Tour of the Basque Country]]*
* *[[Three Days of De Panne]]*
* *[[Tour of Flanders]]*
* *[[Brabantse Pijl]]*
* *[[UCI Road World Championships]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rai Sport

**«Rai Sport»** — «RAİ» şirkətinin sahibləndiyi və idman verilişlərini yayımlamış İtaliya dövlət telekanalı. Telekanal yayıma 1 fevral 1999-cu ildə başlamışdır. Telekanal İtaliya və beynəlxalq idman tədbirlərini *Mux Rai 2*-də DTT kanal 58 vasitəsilə yayımlamışdır. Həmçinin «IPTV» və «Sky Italia» telekanalında da yayım olmuşdur.

18 may 2010-cu ildə qardaş telekanal «Rai Sport 2» bağlanmışdır.

## Verilişləri
Telekanal «Rai Sport» telekanalında yayımlanan proqramları bir saat tez yayımlayırdı. *Tg Sport* gündəlik nəşrində 3 dəfə təkrarı göstərilir. Birinci hər gün saat 09:00-da, ikincisi bazar ertəsindən şənbə gününə qədər 14:30-da, sonuncusu isə bazar ertəsindən cümə gününə qədər 23:30-da yayımlanır.

Onlardan bir neçəsi aşağıdakılardır:
* *[[Lega Basket Serie A]] (LBA)*
* *[[Campionato Nazionale Primavera]]*
* *[[FIFA Futsal World Cup]]*
* *[[FIFA U-17 World Cup]]*
* *[[I-league]] *
* *[[Italy national under-21 football team|Italy national under-21]]*
* *[[Lega Pro Prima Divisione]]*
* *[[Lega Pro Seconda Divisione]]*
* *[[Serie D]]*
* *[[I-League]]*
* *[[Coppa Italia Lega Pro]]*
* *[[Coppa Italia Serie D]]*
* *[[Coppa Italia Dilettanti]]*
* *[[Italy national football team|Diretta Azzurra]]*
* *[[90° Minuto|90° Minuto Champions]]*
* *[[UEFA Champions League|Magazine Champions]]*
* *[[Serie A|Sabato Sprint]]*
* *[[Coppa Italia|A tutta Coppa]]*
* *[[Lega Pro]]*

## Loqoları

Fayl:Rai Sport 1 2010.svg|Köhnə loqo
Fayl:Rai sport piu.png|2008-2009-cu ilə qədər işlədilmiş loqo
Fayl:Logo Rai Sport più 2009.svg|2009-2010-cu ilə qədər işlədilmiş loqo


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
TLC Türkiye

**"TLC Türkiye"** — "Discovery Communications" şirkətinin 6 noyabr 2015-ci ildə "CNBC-e" telekanalının yerinə qurduğu teleseriallar və realiti şoular yayımlayan Türkiyə özəl telekanalı. Telekanalın günorta yayımı əsasən həyat tərzi mövzulu verilişlərdən, gecə yayımı isə *[[Gəzən ölülər (teleserial, 2010)|Gəzən ölülər]]*, *[[Vikinqlər (teleserial, 2013)|Vikinqlər]]* və *[[Dolça (teleserial, 2016)|Dolça]]* kimi teleseriallardan ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nona

**Nona** və ya **Nonna** — gürcü şəxs adı.

* Nona Qaprindaşvili — gürcü şahmatçısı.
* Nonna Paçuaşvili — gürcü aktrisası.   
* Nonna Müzəffərova — rejissor.

;Digər
* La Nona (film, 1979) — Argentina filmi.
* 2S9 Nona S — özüyeriyən artilleriya qurğusu.
Rast (dəqiqləşdirmə)

* Rast — əsas Azərbaycan muğam dəstgahlarından biri.
* Rast (balet) — ilk ikipərdəli muğam-balet.
* RAST (qrup) — Azərbaycanda caz janrında musiqi ifa edən qrup. 
* Rast. Niyazi (film, 2014) — rejissor Nonna Müzəffərovanın sənədli filmi.
Göktürk

*Göktürk-1 — Türkiyənin yüksək görüntü keyfiyyətinə malik yer müşahidə peyki. 
*Göktürk-2 — Türkiyədə yüksək keyfiyyətli şəkillərin çəkilməsi üçün istehsal edilən ilk peyk.  
*Göktürk-3 — Yer planetini müşahidə peyki.
Yerli terras

**Yerli terras** (, ) — dərənin ancaq müəyyən hissəsində müşahidə edilən terras, əksər halda su tutarların boğulan hissəsində çayın düşməsi nəticəsində yaranır.

## Həmçinin bax
* Avtoxton
* Laqunlu sahil
* Dağətəyi

## İstinadlar
Yuyulma səthi

**Yuyulma səthi** (, ) — müxtəlif süxurların yuyulmuş, nahamar səthi. Y.s. cavan çöküntülər toplanana qədər daha qədim süxurların denudasiya prosesləri və ya su axınları ilə yuyulması /dağılması/ sayəsində yaranır. Çöküntü toplanma prosesində fasilə olmasını sübut edir.

## Həmçinin bax
* Avtoxton
* Relyef
* Lava

## İstinadlar