open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əl-Əsmai

**Əbu Səid Əbdülməlik ibn Qureyb əl-Əsmai əl-Bəhili** (; ) — Bəsrə dilçilik məktəbinin nümayəndələrindən olan şeir və əxbər ravisi. Bir çox ərəb şairinin şeirləri məhz onun sayəsində dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır. O, həmçinin dil və ədəbiyyat alimidir. Ən məşhur əsəri isə "əl-Əsmaiyyat" adlı şeir antologiyasıdır.

## Bioqrafiyası
O, hicri 122-ci (740) ildə Bəsrədə anadan olmuşdur. Nisbəsi "əl-Əsmai"dir.

Əl-Əsmai Əbu Əmr ibn Əla, əş-Şafei, İsa ibn Ömər əs-Səqəfi, Xəlil ibn Əhməd və Xələf əl-Əhmərdən elm öyrənmişdir.

O, şeir dinləmək, qrammatika və lüğət sahələrinə aid məlumatlar toplamaq məqsədilə bədəvilər arasında gəzmiş və 16 min urcuzə (əruz bəhrlərindən biri) əzbərləmişdir.

Əbu Ubeyd əl-Qasım ibn Səllam, Əbu Hətim əs-Sicistani, Riyaşi, Sükkəri və Əbu Nəsr Əhməd ibn Hətim əl-Bəhili (bütün əsərlərinin ravisi) onun tələbələrindən bəziləridir.

Əl-Əsmai Harun ər-Rəşidin dövründə Bağdada gedərək xəlifənin oğlu Əminin təhsili ilə məşğul olmuşdur. Məmun tərəfindən yenidən Bağdada dəvət olunan əl-Əsmai, səhhətinin pisləşməsi səbəbindən Bağdada gedə bilməmiş və hicri 216-cı (831) ildə yaşadığı Bəsrə şəhərində vəfat etmişdir.

Ərəb dili və lüğət alimləri şeir, dil və lüğət sahəsindəki biliklərinin böyük bir hissəsini Əbu Ubeydə və Əbu Zeydlə yanaşı ona da borcludurlar.

Hədis də rəvayət etmiş olan əl-Əsmai, Əhməd ibn Hənbəl, Əli ibn Mədini və Yəhya ibn Məin tərəfindən təriflənmişdir.

## İstinadlar
Iberolacerta

**Iberolacerta** —

## Növləri
* Iberolacerta aranica
* Iberolacerta bonnali
* Iberolacerta cyreni
* Iberolacerta monticola

## İstinadlar
Jak

**Jak** — ad.

* Jak Hudek — Xorvatiyalı müğənni.
* Jak Şirak
* Jak Abbadi
* Jak Blanşar
* Jak Şiffrin

## İstinadlar
Yayla şorbası

**Yayla şorbası** və ya **Yayla supu** () — Türkiyə mətbəxinə məxsus, düyü ilə hazırlanan turşməzəli süd məhsullu şorba növü. Yayla şorbası həm isti, həm də soyuq halda süfrəyə verilir. Türkiyə mətbəxində şorbaların ümumi ənənəsinə uyğun olaraq, bu yemək yalnız nahar vaxtı yox, həmçinin səhər yeməyi və ya şam süfrəsində də təqdim olunur.

Yayla şorbası su, ət və ya toyuq bulyonu əsasında hazırlanır. Bulyona əvvəlcədən yuyulmuş düyü əlavə edilərək bişirilir. Yoqurt və ya qatıq sabitləşdirilməsi məqsədilə yumurta sarısı və un ilə qarışdırılır, daha sonra isti bulyonla durulaşdırılır. Alınmış kütlə əsas bulyona birləşdirilərək yenidən qaynadılır. Yayla şorbası əridilmiş kərə yağı və müxtəlif ədviyyatlar — qurudulmuş nanə, şüyüd və paprika ilə ədviyyələnir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
*
Edip Cansevər

**Edip Cansevər ** tam adı ilə Ömər Edip Cansevər () – Türk şairi. 

## Həyatı
1928 - ci ilin 8 avqustunda İstanbulun Fateh rayonunda dünyaya gəlib. Ailədə üç bacı bir qardaş olublar. İstanbulda 56-cı İbtidai məktəbdə ibtidai təhsilini alıb. 1946 -  cı ildə İstanbul oğlan litseyində orta təhsilini tamamlayıb. "Yüksək ticarət məktəbi" nə qeydiyyata düşüb. Eyni ildə atasının Qapalı çarşıdakı mağazasında işləyib. 1947 - ci il aprelin 12-də ailə dostlarının tanış etdiyi Mefharet xanımla ailə qurub. Bu evlilikdən Nuran və Ömər adlı iki övladları dünyaya gəlib.

1950-ci ildə ehtiyat zabit olaraq hərbi xidməti tamamlayıb. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra Qapalı çarşıda atadan qalan dükanında turistik əşyalar və xalça satıb. 1954-cü ildə baş verən Qapalı çarşı yanğını zamanı dükanının yanması səbəbindən Jak Salhoşvili ilə ortaq olaraq asma mərtəbəli başqa bir dükana keçib. Ortağı alqı-satqı işlərini idarə edərkən, Cansever bütün vaxtını oxuyub şeir yazmağa sərf edib. Edip Cansever, Qapalı çarşıda otuz ilini keçirib və bu zaman ərzində doqquz şeir kitabı nəşr etdirib.

## Yaradıcılığı

## Əsərləri

### Şeir kitabları və əsərləri

### Pyesləri

## Mükafatları

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Rəvh

**Əbül-Həsən Rəvh ibn Əbdilmömin ibn Əbdə (Qurrə) əl-Bəsri** (; ) — qiraət alimi, Yaqub əl-Hədrəminin iki ravisindən biri. Rəmzi ərəb əlifbasındakı "حه" hərfləridir.

## Bioqrafiyası
Həyatı haqqında məlumatlar olduqca azdır.

Qiraəti Yaqub əl-Hədrəmidən öyrənmişdir.

Ondan Əbu Yalə əl-Mövsili, Abdullah ibn Əhməd ibn Hənbəl, Əbu Züra ər-Razi və başqaları hədis nəql etmişdir. Buxari "Cəmius-səhih"ində onun bir rəvayətinə yer vermişdir. Əbu Hətim onu "saduq", Əbu Əmr əd-Dəni isə "siqa bir alim" hesab etmişdir. İbn Hibban da "əs-Siqat"ında onun tərcümeyi-halına yer vermişdir.

Rəvh hicri 233-cü (847–848) ildə vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Ruveys

## İstinadlar
Marlboro-haus

**Marlboro-haus** () — Böyük London Vestminster borosunda yerləşən və Sent-Ceyms sarayına bitişik bir monarxial iqamətgah. Villa 1711-ci ildə Kraliça Anna Stüartın rəfiqəsi və sirdaşı olan Marlboro hersoginyası Sarah Çörçil adına memar Kristofer Ren tərəfindən inşa edilmişdir. Bir əsrdən daha uzun müddət ərzində Marlboro hersoqlarının London iqamətgahı olan villa XIX əsr və XX əsrin ilk yarısınadək monarxial iqamətgah olaraq istifadə olundu.

1817-ci ildə IV Marlboro hersoqunun ölümündən sonra villanın mülkiyyəti monarx ailəsinə keçdi və bina Uels şahzadəsi Şahzadə Şarlotta və əri Saksoniyalı Leopold üçün təsis edildi. Ancaq cütlüyün villaya köçməsindən qısa müddət sonra şahzadə uğursuz doğuşun ardından vəfat etdi və əri Saksoniyalı Leopold bu səbəblə villada tək yaşadı. 1820-ci illərdə villanın dağıdılması və ərazisində yeni bir sarayın inşası müzakirə edilsə də, bu plan heç vaxt baş tutmadı.

22 aprel 1831-ci ildə ona Belçika taxt-tacı məhz burada təklif olundu. I Leopold Belçika taxtına çıxıb Britaniyanı tərk etdikdən sonra villanın mülkiyyəti yenidən monarx ailəsinə keçdi və fərqli monarx ailəsi üzvü tərəfindən istifadə edildi. Villanın ilk sahibi 1849-cu ildəki ölümünədək Kraliça Adelayd oldu. Onun ölümündən sonra Kraliça Viktoriya tərəfindən Uels şahzadəsi Şahzadə Albertə hədiyyə edildi və 19 yaşına gəldikdə burada təkbaşına yaşamağına icazə verildi.

*VII Eduard* adıyla taxta çıxmazdan öncə, Uels şahzadəsi Albert burada məskunlaşdı və bu müddət ərzində villaya əlavə binalar əlavə etdirərək bir villa-kompleksinə çevirdi. Xanımı Şahzadə Aleksandra tərəfindən interyer dizaynı dəyişdirildi və cütlüyün ikinci oğlu (gələcəkdə taxta çıxacaq V Corc) məhz burada doğuldu. Kraliça Viktoriyanın 1901-ci ildə vəfatından sonra VII Eduard taxta çıxdı və ənənəvi şəkildə ailəsiylə birlikdə Bukingem sarayında məskunlaşdı. Villa isə yeni Uels şahzadəsi Şahzadə Corc və xanımı Şahzadə Mariya Tekin ixtiyarına verildi. Əri VII Eduardın vəfatı və oğlu V Corcun taxta çıaraq Bukingem sarayına köçməsinin ardından, dul Kraliça Aleksandra sevimli sarayına qayıtdı və 1925-ci ildəki ölümünədək buranı London iqamətgahı kimi istifadə etdi.

Gəlini Kraliça Mariya Tek də eynən onun kimi, dul qaldığı 1936-cı ildən etibarən burada yaşamağa davam etdi. Onun 1953-cü ildə vəfatının ardından villa yenidən fərqli monarx ailəsi üzvləri tərəfindən istifadə edildi. Bina 1965-ci ildən etibarən Kraliça Elizabetin əmriylə Millətlər birliyi Administrasiyasına kirayələnir.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Cornforth, John (2004). *Early Georgian Interiors*. New Haven, Conn.; London: Yale University Press for the Paul Mellon Centre for Studies in British Art, pp. 134, 275. . 
* Murdoch, Tessa (ed.) (2006). *Noble Households: Eighteenth-Century Inventories of Great English Houses. A Tribute to John Cornforth*. Cambridge: John Adamson, pp. 284–7,  
* 
* Pevsner, Nickolaus; Cherry, Bridget (1973). *The Buildings of England: London*. Vol. I. Penguin. p. 470-ff. ISBN 9780140710120
* Frayling, Christopher (1987). *The Royal College of Art, One Hundred and Fifty Years of Art and Design*. London: Barrie & Jenkins. pp. 35-42. ISBN 978-0712617994
Əl-Leys ibn Xalid

**Əbül-Haris əl-Leys ibn Xalid əl-Bağdadi** (; ) — Kisainin iki ravisindən biri. Rəmzi ərəb əlifbasındakı "س" hərflərdir.

## Bioqrafiyası
Həyatı haqqındakı məlumatlar olduqca azdır.

Qiraəti ərz yolu ilə Əli ibn Həmzə əl-Kisaidən öyrənmişdir.

Əbül-Haris hicri 240-cı (854) ildə vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Əd-Duri

## İstinadlar
Əbdül Müin Niyazi

**Əbdül Müin Niyazi** və ya **Mir Əbdül Müin Mir Feyzullayev**

## Həyatı

Mir Əbdül Müin Mir Əbdülbaqi oğlu Mir Feyzullayev 1897-ci il sentyabrın 22-də Bakıda İçərişəhərdə andan olub. İbtidai təhsilini mədrəsədə aldıqdan sonra Səadət məktəbində təhsil alıb.  

Təxəllüsü *"Niyazi"* olub. 
 

1918-ci il 28 may tarixində Azərbaycan Cümhuriyyəti qurulub. Cümhuriyyət dövründə qurulmuş *"[[Yaşıl Qələm Cəmiyyəti|Yaşıl Qələm]]"* cəmiyyətinə üzv olub. 

1927-ci fevralın 28-də 8 il müddətinə islah-əmək düşərgəsinə məhkum olunub.

1937-ci ildə yenidən 10 il sürgünə göndərilib.

1967-ci ildə Bakıda vəfat edib.

## Ailəsi

Kiçik qardaşı Lətif Feyzullayev rəssam olub və  Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülüb.

Müin Niyazinin 2 oğlu və 4 qızı olub.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Ruveys

**Əbu Abdullah Məhəmməd ibn əl-Mütəvəkkil əl-Lului əl-Bəsri** (; ) — Yaqub əl-Hədrəminin iki ravisindən biri. Rəmzi ərəb əlifbasındakı "يس" hərfləridir.

## Bioqrafiyası
Haqqında məlumat olduqca azdır. Ruveys onun ləqəbidir.

O, Yaqub əl-Hədrəmidən qiraət öyrənmiş və hicri 238-ci (852) ildə Bəsrədə vəfat etmişdir.

Əbu Hətim əs-Sicistaninin bildirdiyinə görə, Ruveys Yaqubun qarşısında Quranı dəfələrlə xətm etmiş və Yaqub onu dəfələrlə tərifləmişdir.

## Həmçinin bax
* Rəvh

## İstinadlar
American Boy

"**American Boy**" () — Böyük Britaniya müğənnisi Estelin ABŞ-dən olan rep ifaçısı Kanye Vest ilə birgə duet şəklində ifa etdiyi musiqi əsəri. Mahnı xanım sənətçinin 2008-ci ildə işıq üzü görən "*[[Shine (Estel albomu)|Shine]]*" adlı ikinci albomunda yer alır.

Mahnının arxasında maraqlı bir hekayə dayanır. Estelin müəllimi Con Lecend ona amerikalı bir oğlanla tanışlıq mövzusunda bir şey yazmasını məsləhət görür. Estel də bu ideyanı götürür, üzərinə işləyir və ortaya bu parça çıxır. Mahnı İtan Hendrikson, Vilyam Adams Cr., Con Lecend, Coş Lopes, Kaleb Speyr və Kit Harris ilə birgə yazılıb. C. Lecend həm də mahnıda arxa fon vokalını ifa edib.

Mahnının səs çalarını will.i.am naxışlayıb. Prodüser öz "*Songs About Girls*" albomundan "*Impatient*" kompozisiyasının instrumentalını götürüb və ona tamamilə yeni bir ruh üfürtüb. R&B ilə disko-fankı bir araya gətirən bu yüngül, axıcı parça dinləyicini sanki atlantikin o tayındakı bir romantikanın içinə aparır.

Mahnı Avropa və Okeaniya bazarlarının böyük hissəsində ilk beşliyə girib. Flandriya, Slovakiya və Estelin doğma yurdu Böyük Britaniyada isə zirvəyə oturub. Mahnı üzərinə xeyli nominasiya yığılıb. Bunların ən dəyərlisi "Ən yaxşı rep və vokal birgə ifa" üzrə "Qremmi" olub.

Estel və Kanye Vest mahnını 2008-ci ildə MTV Avropa Musiqi Mükafatları mərasimində və "Qremmi" gecəsində səhnəyə daşıyıblar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Flashing Lights

"**Flashing Lights**" () — ABŞ repçisi Kanye Vestin 2007-ci ildə çıxan "*[[Graduation]]*" adlı üçüncü studiya albomunda yer alan mahnısı. Mahnıda R&B müğənnisi Dvel və avstraliyalı müğənni Konni Mitçell də səsini verir. Sözləri və musiqisi Kanye Vest ilə Erik Hadson tərəfindən birgə yazılıb. E. Hadson musiqinin əsas hissəsini öncədən tamamlasa da, daha sonra Kanye Vest ilə birgə canlı simli alətləri də işə qatıb.

"Roc-A-Fella Records" və "Def Jam Recordings" damğasını daşıyan mahnı noyabrın 20-də ABŞ-nin ritmik müasir radiolarına təqdim edilib. Hip-hop, elektro-rep və R&B elementlərini özündə birləşdirən bu mahnıda simli alətlər və sintetizatorlar ön plana çıxır. Mətnə gəldikdə isə Kanye Vest burada özünün bir qızın əlindən çıxa bilmədiyi mürəkkəb bir münasibətdən danışır, bundan başqa isə paparassiləri nasistlərə bənzədir.

Bəzi tənqidçilər bu mahnını hip-hopun gedişatını dəyişən əsərlərdən hesab edir. "Pitchfork"un 2000-ci illər üzrə onillik reytinqi də daxil olmaqla, müxtəlif nəşrlərin "dövrün ən yaxşıları" siyahılarına düşüb. 2009-cu ildə BMI R&B/Hip-Hop Mükafatlarında qalib mahnılar sırasına da adı yazılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bleyk Slatkin

**Bleyk Slatkin** () — ABŞ musiqi prodüseri və mahnı müəllifi. Castin Biber, Lil Nas X, Lizzo, The Kid Laroi, Sem Smit, SZA və Ed Şiran kimi tanınmış adlarla işləyib. Onun iştirakı ilə yaranan yeddi sinql "Billboard Hot 100" hit-paradının ilk onluğuna düşüb, dördü isə həmin siyahıda birinci yeri tutub.

## Erkən illəri
Los-Ancelesdən gəlir. Musiqi həyatı 10 yaşında gitara ilə tanış olması ilə başlayıb. Gəncliyinin böyük bir hissəsini şəhərin müxtəlif səhnələrində qruplarda çalmaqla keçirib. 16 yaşında hitmeyker prodüser Benni Blankonun yanında təcrübə toplayıb. Ona studiya işinin nə demək olduğunu, bir mahnının pərdə arxasında necə şəkilləndiyini məhz B. Blanko öyrədib. Həmin təcrübədən sonra təhsilini davam etdirmək üçün Nyu-York Universitetinə daxil olub. NYU-da oxuduğu illərdə tələbəliklə yanaşı, Qreysi Abrams və Omar Apollo kimi ifaçılarla, xüsusilə onların ilk audio-materialları üzərində prodüser kimi işləyib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yeat

**Yeat** (; ) — ABŞ repçisi, müğənni, mahnı müəllifi və prodüser. Reyc () adlanan cərəyanın öndə gedən simalarından biri sayılır. Dizayner geyimlərini balaklava ilə kombinə edib özünəməxsus bir estetika yaradıb. Digər reperlərin işlətmədiyi ifadələri mahnılarına yerləşdirir.

Yit 2021-ci ilin ortalarında "*[[4L]]*" miksteypi və "*[[Up 2 Me]]*" adlı ilk studiya albomu ilə sektorun diqqətini özünə çəkir. Albomdan "*[[Money So Big]]*" və "*[[Get Busy]]*" mahnıları "TikTok"da geniş vüsət alır. 2022-ci il onun üçün məhsuldar olub, "*[[2 Alive]]*" və "*[[Lyfe]]*" minialbomu eyni ildə üzə çıxır, üstəlik hər ikisi "Billboard 200"ün ilk onluğuna yerləşir. 2023-cü ildə "*[[Afterlyfe]]*" ilə qarşıya çıxan Yit bu dəfə dördüncü pillədən başlayır və ilk dəfə beşliyin içinə düşür. Dreykin "*[[IDGAF]]*" mahnısında da imzası olan Yit həmin trek vasitəsilə "Billboard Hot 100"də ikinciliyə, "Global 200"də isə zirvəyə qədər yüksəlir. 2024-cü il isə onu bir addım da irəli aparır, fevralda "*[[2093 (albom)|2093]]*", oktyabrda "*[[Lyfestyle]]*" çıxır. "*2093*" "Billboard 200"də ikinci yeri tutsa da, "*Lyfestyle*" siyahının tacını geyinir və Yitin indiyə qədər birinci yerdən açılan ilk layihəsi olur.  

## Erkən illəri
Yitin əsl adı Noa Olivye Smit olub, 2000-ci il fevralın 26-da Kaliforniyanın İrvayn şəhərində doğulmuşdur. Anası Laura (qızlıq soyadı Olivye) Smit rumın əsilli, atası Coşua Smit isə həm Meksika, həm də Britaniya kökləri olan amerikalıdır. Atadan nənəsi Meksikanın Tixuana şəhərindən, atadan babası isə ingilis-amerikalı idi. Yitin Luka və İtan adlı iki kiçik qardaşı var. Atası da musiqiçidir, "Beast Clouds" adı ilə fəaliyyət göstərir. Yit erkən uşaqlığını Fullerton şəhərində keçirib, sonra ailə Portlend şəhərinə köçüb. Orada Leyk-Osviqo qəsəbəsindəki Leykeric liseyini oxuyub. Lisey bitirdikdən sonra qısa müddət Nyu-Yorkda yaşayıb, ardından musiqi karyerası qurmaq üçün Los-Anceles bölgəsinə qayıdıb.

## Diskoqrafiya

**Studiya albomları**
* *Up 2 Me* (2021)
* *2 Alive* (2022)
* *Afterlyfe* (2023)
* *2093* (2024)
* *Lyfestyle* (2024)
* *A Dangerous Lyfe* (*açıqlanmayıb*)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Tithymalus striatus

*  — Euphorbia microsciadia bitki növünün sinonimi.
*  — Euphorbia striata bitki növünün sinonimi.
Ordubad qayğanağı

**Ordubad qayğanağı** — Ordubadın milli yeməyi.

## Hazırlanması
Ordubad qayğanağını hazırlamaq üçün bişmə temperaturuna nəzarət etmək və qayğanağı vaxtında çevirmək tələb olunur. Əgər şərtlərə əməl edilərsə, qayğanağın içi havalı olur, üzəri isə qırmızı rəngli pərdə ilə örtülür. Yumurta sayı 12 olur və yumurtalar ağaranadək qarışdırılır. Daha sonra 1 çay qaşığı un və 1 çimdik duz üstünə əlavə edilir.

Yağ iki qazanda əridilir. Yumurta çalınıb qazançaya tökülür, qayğanaq şişəndən sonra onun üstünə digər qazandakı yağ tökülür. Yağı canına çəksin deyə qayğanaqda deşik açılır. Qayğanaq bir az sərtləşəndə o biri üzünə çevrilir. Hazır qayğanaq-piroqun üzərinə soyuq bal şərbəti tökülür və çayla süfrəyə təqdim edilir.

Şərbəti hazırlamaq üçün suyun üstünə bal və ya şəkər tozu əlavə edilir. Bir qazançada qaynayana qədər qaynadılır və daha sonra soyudulur.


Fayl:Ordubad qayqanağının hazırlanması-yumurta və un.jpg|Yumurta və unun hazırlanması
Fayl:Ordubad qayqanağının hazırlanması- bişirilir.jpg|Bişirilmə prosesi
Fayl:Ordubad qayqanağının hazırlanması-1.jpg|Bişirilmə prosesi
Fayl:Ordubad qayqanağının hazırlanması-son halı.jpg|Bişirilmə prosesinin sonu


## Adətlər
Ordubad adətinə görə, toydan sonra ikinci gün gəlin adamları ərin evinə dəvət edilir. Qız evinin xanımları ballı qayğanaq hazırlayırlar və bütün qonaqlara bu yeməkdən verirlər. Bu adət şirin ailə həyatını təcəssüm etdirmək məqsədi daşıyır. Belə ailədə ər və arvad xoşbəxt olurlar, inama görə, onların gözəl və bal kimi şirin həyatları olur.

## İstinadlar
Birləşmiş Krallıq mədəniyyəti

**Birləşmiş Krallıq mədəniyyəti**, **Böyük Britaniya mədəniyyəti** və ya **Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının mədəniyyəti** — Krallıq ərazisində yaşayan xalqların müştərək dəyərlər sistemi. Bu mədəniyyət çox vaxt "Britaniya mədəniyyəti" kimi ümumiləşdirilsə də, öz daxilində İngiltərə, Şotlandiya, Uels və Şimali İrlandiyanın fərqli etnik və tarixi xüsusiyyətlərini birləşdirir. Britaniyanın müstəmləkəçilik siyasəti nəticəsində bu mədəniyyət dünyanın dörd bir yanına yayılmış, İngilis dilinin qlobal bir dilə çevrilməsinə səbəb olmuşdur. Müasir Britaniya mədəniyyəti kosmopolit strukturda olub, müxtəlif xalqların təsiri ilə zənginləşmişdir.

## Elmi inkişaf və tərəqqi

Böyük Britaniya dünya elminin mərkəzlərindən biri hesab olunur. Ölkənin ən nüfuzlu elm ocağı olan "London Kral Cəmiyyəti"nin əsası 1660-cı ildə qoyulmuşdur və o, dünyanın ən qədim elmi təşkilatıdır. 

Britaniya elm mədəniyyəti bəşəriyyətin gedişatını dəyişən simalar yetişdirmişdir:
* **[[İsaak Nyuton]]:** Müasir fizika və riyaziyyatın əsasını qoymuşdur.
* **[[Çarlz Darvin]]:** Təkamül nəzəriyyəsi ilə biologiya elmində inqilab etmişdir.
* **[[Adam Smit]]:** "Xalqların sərvəti" əsəri ilə müasir iqtisad elminin əsasını qoymuşdur.
* **[[Con Stüart Mill]]:** Liberalizm və faydaçılıq (utilitarizm) fəlsəfəsini inkişaf etdirərək fərdi azadlıqların müdafiəçisi olmuşdur.

## İctimai həyat və ənənələr

Britaniyalıların gündəlik həyatında tarixilik və müasirlik sintez təşkil edir. Kənd həyatına olan bağlılıq Britaniya kimliyinin mühüm hissəsidir. Şəhər mühitində yaşayanlar belə imkan daxilində bağçalı evlərə () üstünlük verirlər. 

Britaniya cəmiyyətində "Beş çayı" (), idman mədəniyyəti (xüsusilə futbol, kriket və reqbi) və pab () mədəniyyəti sosial inteqrasiyanın əsas vasitələridir.

## Ədəbiyyat

İngilis ədəbiyyatı dünyanın ən zəngin ədəbi irslərindən biri hesab olunur. Bu ədəbiyyat erkən orta əsrlərin qəhrəmanlıq dastanlarından (məsələn, Beovulf) müasir post-modern romanlara qədər böyük bir inkişaf yolu keçmişdir.

Dünya miqyasında tanınan bəzi Britaniya yazıçıları:
* **[[Uilyam Şekspir]]:** Bütün dövrlərin ən böyük dramaturqu hesab olunur.
* **[[Ceyn Ostin]]:** Realist romanın və sosial tənqid sənətinin ustadıdır.
* **[[Con Tolkin|J. R. R. Tolkin]]:** Müasir fentezi janrının ("Üzüklərin hökmdarı") banisidir.
* **[[C. K. Roulinq]]:** "Harri Potter" seriyası ilə müasir uşaq və gənclik ədəbiyyatında yeni bir dövr açmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mədəniyyət 
** Department for Culture, Media and Sport
** United Kingdom/Ireland for Visitors 
* Televiziya 
** BBC television
** ITV
** Sky television
* Radio
** BBC radio
Konstandin Boşnyaku

**Kostandin Boşnyaku** (; ) — Albaniya iqtisadçısı, sahibkarı, maliyyəçisi, bankiri, siyasətçisi və diplomatı, tarixən Albaniyanın ilk kommunisti. O, Oktyabr inqilabının fəal tərəfdarı və Komintern funksioneri idi. O, aparıcı alban ziyalısı hesab olunurdu. 1945-1946-cı illərdə Ənvər Xocanın hakimiyyəti dövründə Albaniya Dövlət Bankının baş direktoru vəzifəsində çalışmışdır. O, Albaniya Xalq Respublikasının Yuqoslaviya Federal Xalq Respublikasından maliyyə müstəqilliyini müdafiə etmiş və Kommunist Partiyasının iqtisadi siyasətində mülayim kursu müdafiə etmişdir. O, repressiyaya məruz qalmış və ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmişdir. Koçi Xoxe edam edildikdən sonra amnistiyaya məruz qalmışdır. Kommunist rejimin süqutundan sonra reabilitasiya olunmuşdur.

## İstinadlar
Eusebio Akasuso

**Eusebio Alfredo Akasuso Kolan** (; ) — Peru futbolçusu, qapıçı olmuşdur. O, 1975-ci il Amerika Kubokunun qalibi olmuş, həmin turnirdə Peru milli futbol komandasının ehtiyat qapıçısı kimi heyətdə yer almışdır. 1979-cu il Amerika Kubokunda iki oyunda meydana çıxmış və turnirin bürünc mükafatçısı olmuşdur. 1983-cü il Amerika Kubokunda komandanın heyətində bütün altı oyunda iştirak etmişdir. Bundan əlavə, 1982-ci il dünya çempionatında Peru milli komandasının iştirakçı heyətinə daxil edilmiş və həmin yarışda da ehtiyat qapıçı kimi çıxış etmişdir.

## İstinadlar
Eduar Tyerri

**Eduar Tyerri** (; ) — Fransa teatr xadimi və ədəbiyyatçısı.

Gənclik illərində o, "*Uşaqlar və mələklər*" (Les Enfants et les Anges; 1833) adlı şeirlər toplusunu nəşr etdirmişdir. Daha sonra, 1853-cü ildə ərəbşünas alim Oqüst Şerbonno ilə birgə "*Balıqçı Cudar*" (Djouder le pêcheur) adlı nağılı dərc etdirmişdir. Bu əsər "*Min bir gecə*" toplusundakı süjetlərdən uyğunlaşdırılmışdır. Tyerri həmçinin, teatr və ədəbi tənqidçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1857-ci ildə Şarl Bodlerin "*Şər çiçəkləri*" kitabı ilə bağlı məhkəmə prosesi başladıqdan sonra o, bu əsər haqqında böyük rəğbət ifadə edən rəy bildirmişdir. Tyerri həmin münasibətini ümumiləşdirərək müəllifin kitabını və istedadını Dante kimi klassik bir sənətkarın dəyəri ilə müqayisə etmişdir.

## İstinadlar
Kimlik siyasəti

**Kimlik siyasəti** () — fərdlərin etnik mənsubiyyət, irq, milli kimlik, din, konfessiya, gender kimliyi, seksual orientasiya, sosial mənşə və sosial sinif kimi müəyyən bir identikliyə əsaslanaraq həyata keçirdikləri siyasi fəaliyyət. Bu termin həmçinin miqrasiya siyasəti və ya kənarlaşdırıcı millətçi proqramlar kimi geniş sosial hadisələri də əhatə edə bilər. Lakin bəzi tədqiqatçılar (məsələn, Kurzvelli, Perez və Şpigel) terminin həddindən artıq geniş sahələri əhatə etdiyini və buna görə də analitik baxımdan qeyri-dəqiq bir konsepsiya olduğunu müdafiə edirlər.

## Tarixi və inkişafı

"Kimlik siyasəti" termini XX əsrin axırlarında meydana çıxsa da, onun kökləri Meri Volstonkraft və Frans Fanon kimi müəlliflərin əsərlərinə qədər uzanır. Müasir tərəfdarların çoxu bu sahədə **interseksionallıq** (kəsişmə) nəzəriyyəsinə istinad edirlər. Bu nəzəriyyə insanın həyatına təsir edən müxtəlif zülm sistemlərinin (məsələn, eyni zamanda həm irqi, həm də iqtisadi diskriminasiya) necə kəsişdiyini təsvir edir.

Bu siyasətin məqsədi sistemli ədalətsizliklə üzləşən qrupların təcrübələrini mərkəzə gətirmək və heç bir qrupun siyasi qərarlardan qeyri-mütənasib şəkildə zərər görməməsini təmin etməkdir. Məsələn, afroamerikalı lezbiyan qadınlar həm irqi, həm gender, həm də seksual orientasiya baxımından spesifik bir sinif təşkil edirlər.

## Tənqidi yanaşmalar

Kimlik siyasətinə qarşı tənqidlər həm sağ, həm də sol düşərgələrdən gəlir:

* **Solçu və Marksist tənqid:** Erik Hobsbaum və Maykl Parenti kimi mütəfəkkirlər iddia edirlər ki, kimlik siyasəti proletariatın vəhdətini parçalayır və diqqəti əsas məsələ olan sinfi mübarizədən yayındırır. Onlara görə, bu yanaşma iqtisadi ədalətsizliyə qarşı ümumi mübarizəni zəiflədir.
* **Sağ və Konservativ tənqid:** Mühafizəkar müəlliflər kimlik siyasətini "kollektivist" və qərəzli olmaqda günahlandırırlar. Onlar hesab edirlər ki, bu siyasət universal dəyərlər əvəzinə partikulyarizmi (ayrı-ayrı qrupların maraqlarını) ön plana çıxarır.
* **Liberal tənqid:** Nensi Freyzer kimi müəlliflər qeyd edirlər ki, kimlik siyasəti struktur dəyişiklikləri etmək əvəzinə, mövcud sistem daxilində səthi status-kvo dəyişiklikləri ilə kifayətlənir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* 
* Mike Gonzales. 2018. "". The Heritage Foundation.
* 
* Christopher T. Stout. 2020. *[https://books.google.com/books?id=PGnaDwAAQBAJ The Case for Identity Politics: Polarization, Demographic Change, and Racial Appeals]*. University of Virginia Press.
* 

## Xarici keçidlər

*Initiative on Religion in International Affairs at Harvard
*Joan Mandel. "How Political Is the Personal?: Identity Politics, Feminism and Social Change", University of Maryland, Baltimore County
*"A Marxist Critiques Identity Politics". *Seattle Weekly*. 25 April 2017.
*"Identity Politics Can Only Get Us So Far". *Jacobin (magazine)*. 3 August 2017.
*"Why identity politics benefits the right more than the left". *[[The Guardian]]*. 14 July 2018.
Şah Əhməd Şəfi

**Şah Əhməd Şəfi** (; ) — "Hefazate-İslam" hərəkatının lideri olan İslam alimi.

## Bioqrfaiyası
O, Darul-Ülum Diobənd mədrəsəsində təhsil almış, 2010-cu ildə isə "Hefazate-İslam"ı qurmuşdur.

Şah Əhməd Şəfi Banqladeşdə "qeyri-siyasi islamçı qrupu"nun lideri və bəzi dini təhsil ocaqlarının sədri olmuşdur.

O, 103 və ya 104 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Maunder minimumu

**Maunder minimumu** (ing. *Maunder Minimum*), həmçinin "uzunmüddətli günəş ləkələri minimumu" kimi də tanınan, təxminən 1645-1715-ci illəri əhatə edən və günəş ləkələrinin son dərəcə nadir müşahidə olunduğu bir dövr idi. 1672-1699-cu illəri əhatə edən 28 illik dövrdə müşahidələr minimum həddə, 50-dən az günəş ləkəsi aşkar etmişdir. Bu, müasir dövrdə oxşar bir müddət ərzində müşahidə edilən tipik 40.000-50.000 günəş ləkələri ilə ziddiyyət təşkil edir. 

Maunder Minimumu ilk dəfə Qustav Şpörer tərəfindən 1887 və 1889-cu illərdəki nəşrlərində qeyd edilmiş, bu tədqiqat Londondakı Kral Astronomiya Cəmiyyətinə ötürülmüş, daha sonra isə günəş astronomları Edvard Volter Maunder (1851–1928) və həmçinin günəş ləkələrinin enliklərinin zamana nisbətən necə dəyişdiyini də araşdıran həyat yoldaşı Enni Rassell Maunder (1868–1947) tərəfindən genişləndirilmişdir. 1890  və 1894-cü illərdə Edvard Maunderin imzası ilə iki məqalə dərc olunmuşdu  və o, burada daha əvvəllər Qustav Şpörer tərəfindən yazılmış iki məqaləyə istinad etmişdir. Anni Maunder universitet dərəcəsi almadığı üçün o dövrdəki məhdudiyyətlər onun töhfəsinin ictimaiyyət tərəfindən tanınmamasına səbəb oldu. *Maunder minimum* termini 1976-cı ildə *[[Science (jurnal)|Science]]* jurnalında mühüm bir məqalə dərc edən Con A. Eddi  tərəfindən populyarlaşdırılmışdır 

Maunder minimumu, Avropada temperaturun orta göstəricidən aşağı olduğu uzun bir dövrü (təxminən 1300–1850-ci illər) əhatə edən Kiçik buz dövrü daxilində baş vermişdir. Günəş aktivliyinin azalması iqlim soyumasına təsir göstərmiş ola bilər, hərçənd soyuma günəş minimumundan əvvəl başlamış və bunun əsas səbəbinin vulkanik aktivlik olduğu hesab edilir.

## Başqa müşahidələr

## İstinadlar
Hüseyn Əhməd Mədəni

**Hüseyn Əhməd Mədəni** (; ) — hindistanlı İslam alimi və siyasi fəal.

## Bioqrafiyası
6 oktyabr 1879-cu ildə anadan olmuşdur. Ata tərəfdən babaları seyyiddir.

İlk təhsilini atası Seyyid Həbibullahdan almış və təhsilini Diobenddə Darul-Ülumda davam etdirmişdir.

1899-cu ildə ailəsi ilə birlikdə Mədinəyə köçmüş və buradakı məscidlərdə dərs deməyə başlamışdır. Bundan sonra o, bir neçə dəfə təhsil məqsədilə Hindistana getmiş və yenidən Mədinəyə geri qayıtmışdır (1901–1912).

Sonuncu dəfə Mədinəyə qayıtdıqdan sonra hədis müəllimi və ingilis müstəmləkəsinə qarşı mübarizə aparan Mahmud Həsən Diobəndini Ənvər paşa və Camal paşa ilə görüşdürməyə cəhd etmiş, lakin Şərif Hüseyn buna mane olmuş, onların ingilislər tərəfindən həbs olunmasına nail olmuşdur. Bundan sonra o, müəllimi və iki dostu ilə birdikdə müharibə əsiri qismində Maltaya sürgünə göndərilmişdir.

Bir müddət sonra azadlığa buraxılan Hüseyn Mədəni Mumbaya gəlmiş və burada bir sıra təhsil müəssisələrində dərs deməyə başlamışdır. 1927-ci ildə isə Darul-Ülumda baş müəllim seçilmişdir.

Təxminən otuz iki il davam etdirdiyi bu vəzifələri müddətində Hüseyn Əhməd Mədəni bir çox tələbə yetişdirmişdir.

Hüseyn Əhməd Mədəni, ölkənin xarici işğaldan azad edilməsi üçün Mahatma Qandinin rəhbərlik etdiyi "Hind Milli Konqresi" ilə birlikdə çalışmış, ingilislərə qarşı silahsız passiv müqavimət hərəkatına dəstək vermişdir. "Hindistan Xilafət Hərəkatı"na qatılaraq Kəraçidə keçirilən konqresdə (iyul 1921) müsəlmanların İngilis ordusunda xidmət etmələrinin və onlara köməklik göstərmələrinin İslama zidd olduğunu elan edən yekun bəyannaməni hazırlayanlar arasında yer almışdır.

1921-ci ilin noyabrında ölkədə asayişi pozmağa cəhd ittihamı ilə Məhəmməd Əli və Şövkət Əli qardaşları ilə birlikdə iki il həbs cəzasına məhkum edilmişdir. Elmi fəaliyyətləri ilə yanaşı siyasi fəaliyyətlərini də davam etdirən Hüseyn Əhməd Mədəni, Hindistanın istiqlal mübarizəsində iştirak etdiyi üçün 1930, 1932 və 1942-ci illərdə müxtəlif vaxtlarda həbs olunmuşdur.

1940-cı ildə "Cəmiyyəti-Uləmayi-Hind" təşkilatının sədri seçildikdən sonra Hindistanın bütövlüyünün qorunması və müstəqilliyinin qazanılması istiqamətində fəaliyyət göstərmişdir. Onun sədrliyi 1957-ci ilə qədər davam etmişdir.

1947-ci ildə Hind alt qitəsinin Hindistan və Pakistan olaraq iki yerə bölünməsindən sonra Hindistanda qalmış və "Hindistan Konqres Partiyası" komitəsinin üzvlüyünü davam etdirmişdir. Bölgədə iki müstəqil dövlətin qurulmasından sonra aktiv siyasəti buraxaraq özünü elmi fəaliyyətə və təhsilə həsr etmişdir.

5 dekabr 1957-ci ildə vəfat edən Hüseyn Əhməd Mədəni, Diobənddə dəfn edilmişdir.

O, "əş-Şəhabüs-səqib aləl-müstərikil-qəzib", "Məktubəti-Şeyxul-İslam" və başqa dini-siyasi motivli əsərlərin müəllifidir.

## Həmçinin bax
* Hənəfilərin siyahısı

## İstinadlar
Təqi Osmani

**Məhəmməd Təqi Osmani** (; ) — pakistanlı İslam hüquqçusu, Kəraçinin Darul-Ülum Universitetinin müəllimi və müfti.

## Bioqrafiyası
Məhəmməd Təqi Osmani 1980–1982-ci illərdə Federal Şəriət Məhkəməsində hakim kimi çalışmış, 1982–2002-ci illərdə isə Konstitusiya Məhkəməsinin Şəriət Məhkəməsi Apellyasiya Şurasının üzvü olmuşdur.

ABŞ, İngiltərə, Lüksemburq kimi ölkələrdə fəaliyyət göstərən şəriət şuralarında da sədr vəzifəsini icra edən Osmani, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının dəstəklədiyi Beynəlxalq İslam Fiqh Akademiyasının daimi üzvüdür.

Təqi Osmani Kəraçi Darul-Ülum İslam Universitetində "Səhihi-Buxari" hədisi, fiqh və İslam iqtisadiyyatı sahələrində dərslər keçir.

## Həmçinin bax
* Hənəfilərin siyahısı

## İstinadlar
Podqora (Xorvatiya)

**Podqora** — Makarska Rivierasında, Cənubi Dalmasiyada yerləşən kurort qəsəbəsi və eyni adlı icmadır, Xorvatiya.
Split-Dalmatiya
jupaniyasının tərkibinə daxildir. Podqora Makarska şəhərindən 7 kilometr cənubda və Tuçepi qəsəbəsindən 3 kilometr məsafədə yerləşir.

## Tarixi

2001-ci ilin siyahıyaalınmasına görə əhalisi qəsəbənin özündə 1 534 nəfər, mərkəzi Podqora olmaqla icmada isə  2 884 nəfər olmuşdur.
Podqora icmasının tərkibinə qəsəbənin özündən başqa, həmçinin məşhur kurortlar olan daha 4 yaşayış məntəqəsi daxildir: Draşnitse, İqrane, Qorni-İqrane və Jivoqosçe.

Makarska Rivieradakı digər yaşayış məntəqələri kimi, Podqora da dəniz sahili ilə Biokovo dağ massivi arasında uzanaraq xeyli dərəcədə sahil boyunca yerləşir. Qəsəbə adını da onun üzərində ucalan dağ yamaclarından almışdır.

Qəsəbənin uzunluğu 1,5 kilometrdən çoxdur. Şimal hissəsində yaxta dayanacaqları və liman yerləşir, cənub hissəsində isə sahilboyu gəzinti yolu çimərliklər boyunca uzanır və mehmanxanalar həmin gəzinti yoluna açılır. Bir qədər yuxarıdan isə Adriatik şossesi keçir.

1831-ci ildə Podqorada Mihovil Pavlinoviç anadan olmuşdur — keşiş, yazışı və siyasətçi, XIX əsr Xorvat milli dirçəlişinin görkəmli xadimlərindən biri.
Podqora Yuqoslaviya donanmasının doğulduğu yer hesab olunur — 1942-ci ildə burada Yuqoslaviya partizanlarının ilk dəniz dəstəsi formalaşdırılmışdır.

Bu hadisənin iyirmi illiyi münasibətilə 1962-ci ildə Podqoranın üzərindəki təpədə abidə ucaldılmışdır. Abidə qeyri-rəsmi olaraq “Qağayı qanadları” (Galebova krila) adı ilə tanınır.

Podqora sakinlərinin ənənəvi məşğuliyyəti balıqçılıq və üzümçülük olmuşdur. Hazırda isə qəsəbənin iqtisadiyyatının əsasını turizm təşkil edir. Podqorada 5 otel fəaliyyət göstərir, bundan əlavə çoxsaylı fərdi yerləşdirmə (özəl kirayə mənzil və apartament) imkanları mövcuddur.

## Qalereya

File:Podgora.jpg|Podqora
File:Podgora Kroatien 3.JPG 
File:SyrenkaPodgora.jpg
File:PlazaPodgora.JPG


## İstinadlar
Məhərrəm Səfərli

Məhərrəm Səfərli (4 iyul 1946-cı ildə, Masallı rayonu, Təzəkənd kəndi) — Jurnalist və ictimai xadim.

## Təhsili
1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu, 1977-ci ildə isə Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının Jurnalist Sənətkarlığı İnstitutunu bitirmişdir.

## Erkən həyatı
Gənc yaşlarında rayonun Krupskaya adına sovxozunda əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Sonrakı dövrdə jurnalistikaya maraq göstərmiş, yerli mətbuatda sosial mövzularda yazılarla çıxış etmişdir. 1974-cü ildə Masallıda nəşr olunan "Çağırış" qəzetində teleqrafçı və ədəbi işçi vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir.
Həmçinin 1977-ci ildə doğulduğu kəndin orta məktəbinə direktor təyin olunmuşdur. Onun rəhbərliyi dövründə məktəbdə təşkilati və abadlıq işləri aparılmışdır. Məktəbin həyətində 1941–1945-ci illər müharibəsinə həsr olunmuş abidə ucaldılmış, tədbirdə yerli icra strukturlarının nümayəndələri iştirak etmiş və Azərbaycan Televiziyası AzTV tərəfindən çəkiliş aparılmışdır.

## Fəaliyyəti
1973–1974-cü illərdə Sovet Ordusunda həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.
1974-cü ildən Masallıda nəşr olunan "Çağırış" qəzetində teleqrafçı və ədəbi işçi kimi fəaliyyətə başlamışdır.
1983–1991-ci illərdə Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının Müxbir jurnalında müxbir və məsul katib vəzifələrində çalışmışdır.
1992–1994-cü illərdə Azərinform (AzərTAC) dövlət agentliyində şöbə müdiri olmuşdur.
1994–1995-ci illərdə "Nicat" nəşriyyatının direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
1995–1996-cı illərdə Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının məsul katibi olmuşdur.
1996–2015-ci illərdə Azərbaycan Hava Yolları QSC-nin mətbuat xidmətinin rəhbəri, eyni zamanda "Azal View" jurnalının baş redaktoru və AZAL QSC Prezidentinin köməkçisi vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir.
2015–2019-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin orqanı olan "Azərbaycan" qəzetinin müxbiri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Mükafat və üzvlük
1999-cu ildə mülki aviasiya mövzusunda reportajlarına görə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Həsən bəy Zərdabi mükafatına layiq görülmüşdür.
1977-ci ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü olmuş, 1992-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, 2006-cı ildən isə Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyasının üzvüdür

## Xarici keçidlər
40 ilə bərabər bir gün — Məhərrəm Səfərli yazır | Xalq Qəzeti | BBC AZƏRİ.com | AzNews.az | MƏHƏRRƏM SƏFƏRLİ: "MƏN DEMİŞƏM Kİ…" | Milli. Az | Məhərrəm Səfərli: "Rusiyanın qadağasının AZAL-a aidiyyəti yoxdur" | Zəfərə gedən yol | Müstəqilliyin və dövlətçiliyin mötəbər dayağı | Müstəqil Azərbaycan tarixinin dönüş nöqtəsi | Prezident İlham Əliyevin | Məhərrəm Səfərli | Azərbaycanlı jurnalistlər Bodrumdan xoş təəssüratla qayıtmışlar
Fransiskenlər

***Fransiskenlər*** və ya ***Fransiskanlar*** — italyan rahibi olan Assizli Fransisk İsanın istəyinə görə yoxsulluq həyatı çəkməyə and içmiş müridləri ilə qurduğu təriqətlər.

## Quruluş və ilk fəaliyyətlər
Papa III İnnokenti 1210-cu ildə bu təriqətə aid nizamnaəni qəbul etmişdir. 1223-cü ildə Papa III Honorus tərəfindən təsdiqlənən Fransisken təriqət əsaslarına görə, Fransiskenlər tam yoxsulluq içərisində, dilənərək yaşayarlar və yoxsul xalq arasında İncilin hökmlərini yayardılar. Kürəklərinə də qəhvə rəngində üst geyimi, onun üstündən də eyni rəngdə palto geyinərlər. Bellərinə qabaqdan düyünlənən ipdən qurşaq bağlayarlar. Ayaqlarına isə sandal geyinərlər. Başlarında da bir kapüşon vardır. 

İlk Fransisken təriqətinin əsas prinsiplərindən biri əşyaya sahib olmağı rədd etmək idi. Bununla onların potensial iqtisadi dəyəri və beləliklə başqalarını istismar etmə ehtimalı da rədd edilmiş olurdu.

## İndiki fəaliyyətləri
### Türkiyədə olan Fransisken kilsələr
* Santa Maria Draperis kilsəsi (İstanbul)
* Müqəddəs Antuan katolik kilsəsi (İstanbul)
* Böyükada - San Pasifiko kilsəsi (İstanbul)
* Yaşılköy - Əziz Stefanos kilsəsi (İstanbul)
* Mater Dolorosa Katolik kilsəsi (Samsun)
* Girəsun Kapusən Kilsəsi (Girəsun)
* Müqəddəs Antuan Katolik kilsəsi (İzmir)
* Məryəm Ananın Evi (İzmir)
* Terra Santa Monastırı - Kəndirli kilsəsi (Qaziantep)

## Fransisken alt qruplar
* Fransiskalılar ordeni
* Kapusenlər 
* Konventuəllər

## Fransisken rahiblər siyahısı
* Assizli Fransisk
* Bonaventura
* Padovalı Antonyo
* Brindisili Lorenzo
* Con Duns Skots

## Fransiskenlərlə bağlı filmlər və kitablar
### Filmlər
* Fransisko, Tanrının şən nəğməçisi. Rejissoru Roberto Rossellini, film 1950-ci ildə televizorda göstərilmişdir. Baş rolda: Aldo Fabrizi. 
* Bourges Fransiskani. Klauda Autant-Laranın rejissorluğu ilə 1868-ci ildə nümayiş olunmuşdur. Filmin baş rolunu Hardi Krüger ifa etmişdir. 
* Gülün adı Can-Caques Annaudun rejissorluğu ilə 1986-cı ildə nümayiş olunmuşdur. Filmin baş rollarını Şon Konneri, Maykl Lonsdal və Xristian Slater paylaşmışdır.

## İstinadlar
Darul-Ülum Diobənd

**Darul-Ülum Diobənd** () — Hindistanın Diobend şəhərində yaradılmış sünni-İslam dəsti-xətti ilə seçilən dini təhsil müəssisələrindən biri. O, xüsusilə Hənəfi fiqhi və Maturidi əqidəsi əsasında fəaliyyət göstərən Diobəndi hərəkatının mərkəzi sayılır.

## Haqqında
XIX əsrin 60-cı illərində əsası qoyulan bu təhsil ocağı, ərəb-İslam dünyasında özünəməxsus bir məktəb yaratmış olan Qahirədəki Əl-Əzhər Universitetindən sonra ikinci yeri tutur.

Darul-Ülumda ərəb və fars dillərində bir çox əlyazma əsərin saxlanıldığı kitabxana da vardır. Bu əlyazmaların sayı isə 67000 cildə yaxındır.

Darul-Ülum Hindistanın müstəqillik mübarizəsində də mühüm rol oynamış, siyasi sahədə ingilislərlə heç bir şəkildə əlaqəni qəbul etməyərək passiv müqavimət mövqeyi nümayiş etdirmiş, Osmanlı dövlətinə son dərəcə sadiq olan Darul-Ülum alimləri hər fürsətdə Osmanlı xilafətinin legitimliyini müdafiə etmiş və Osmanlı dövlətini maraqlandıran beynəlxalq məsələlərdə daim bu dövlətin tərəfini saxlamışlar.

## Həmçinin bax
* Hənəfilərin siyahısı
* Əhli-Rəy

## İstinadlar
Farandzem Knunyants

**Farandzem Knunyants** () — erməniəsilli Rusiya inqilabçısı, köhnə bolşevik (1903-cü ildən partiya üzvü)). Üç rus inqilabının iştirakçısı olmuş, Oktyabr inqilabından sonra Bakı partiya təşkilatında, Sov.İKP MK aparatında, SSRİ Dəniz Donanması Nazirliyinin Siyasi İdarəsində işləmişdir. Lenin ordeni və "Şərəf Nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Həyatı
Farandzem Minaevna (Mirzəcanova) Knunyants-Rizel 1885-ci ildə Şuşa şəhərində müəllim ailəsində anadan olmuşdur.

1899-cu ilin sonunda Bakıya köçmüş, burada Müqəddəs Nina gimnaziyasında təhsil almışdır. Bakıda şagird sosial-demokrat dərnəyinin üzvü olmuşdur. 1902-ci ilin may ayında 1 may nümayişində iştirak etdiyinə görə qısaca Faro adlandırılan Farandzem qardaşları və onların həyat yoldaşları ilə birlikdə həbs edilmişdir.

1903-cü ildə bolşeviklər partiyasına daxil olmuşdur. Həmin il Bakının 1-ci qadın gimnaziyasının 6-cı sinfinə qəbul edilmiş, lakin "etibarsız" sayıldığı üçün 8-ci, yəni pedaqoji sinfi bitirmək hüququ verilməmişdir. 1904-cü ildə gimnaziyanın 7-ci sinfini bitirmiş və partiya tapşırığı ilə Peterburqa göndərilmişdir.

1905-ci ildə Peterburqdan Bakıya qayıtmışdır. Bakı RSDFP komitəsinin fəaliyyətində (1901—1904, 1906—1909, 1914—1917), Peterburq, Tiflis və digər şəhərlərin sosial-demokrat təşkilatlarında iştirak etmişdir. Bakıda inqilabi hərəkatın iştirakçısı olmuşdur.

1909-cu ilin sentyabrında yenidən partiya tapşırığı ilə Peterburqa göndərilmiş və orada Bestujev kurslarının hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur, çünki həmin dövrdə orada siyasi etibarlılıq haqqında şəhadətnamə tələb olunmurdu.

1914-cü ildə kursları bitirdikdən sonra partiya işi üçün Tulaya göndərilmişdir. Lakin orada yerləşməyə macal tapmadan Bakıya sürgün edilmişdir.

1924-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Moskvaya köçmüşdür. 1924—1957-ci illərdə Ümumittifaq Radiokomitəsində, ÜİK(b)P MK aparatında çalışmış, "Şto delat?" və "Rabotnik radio" jurnallarının redaktoru olmuş, SSRİ Dəniz Donanmasının siyasi şöbəsinin rəisi vəzifəsini icra etmişdir.

1932-ci ildən Ümumittifaq Köhnə Bolşeviklər Cəmiyyətinin Moskva şöbəsinin üzvü olmuşdur.

95 yaşında Moskvada vəfat etmiş və Kuntsevo qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
* КНУНЯНЦ-РИЗЕЛЬ Фарандзем Мирзаджановна «Страницы моей жизни»// «Труды Института истории партии при ЦК КП Армении». 1976. №&nbsp;4. С. 245—260.&nbsp;— Библиография работ Ф.&nbsp;М.&nbsp;Кнунянц-Ризель.
Kickstarter

**Kickstarter** — ABŞ mərkəzli, yaradıcı layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş qlobal kroudfandinq (kütləvi maliyyələşmə) platforması. Şirkətin hüquqi statusu "İctimai Faydalı Korporasiya"dır (). Platforma əsasən müstəqil istehsalçıların istifadə etdiyi; komiks, rəqs, dizayn, dəb, film və video, qida, oyunlar, musiqi, fotoqrafiya, nəşriyyat, texnologiya və teatr daxil olmaqla ümumilikdə 13 fərqli sahədə çalışan sənətçilər və ixtiraçılara öz layihələrini həyata keçirməyə imkan verir.

2014-cü ildə Kickstarter vasitəsilə 22,252 layihə maliyyələşdirilmişdir. 2016-cı ildə isə şirkət ümumilikdə 100,000-ci müvəffəqiyyətli layihənin maliyyələşdiyini elan etmişdir.

## İş mexanizmi

Kickstarter "hamısı və ya heç nə" () prinsipi ilə işləyir. Layihə sahibi istehsal üçün lazım olan məbləği və müddəti təyin edir. Əgər hədəflənən məbləğ təyin olunan vaxt ərzində yığılarsa, Kickstarter yığılmış vəsaitin 5%-ni komissiya olaraq tutur. Əgər hədəfə çatılmazsa, ianəçilərin pulu geri qaytarılır və layihə sahibi heç bir vəsait almır.

### Layihə təqdim etmək üçün tələblər

Hazırda layihə təqdim etmək imkanı yalnız müəyyən ölkələrin (ABŞ, Avstraliya, Avstriya, Kanada, Belçika, Almaniya, İspaniya, İsveçrə, Böyük Britaniya, Danimarka, Fransa, İrlandiya, Lüksemburq, Honq Konq, Norveç, Niderland, İtaliya, Sinqapur, Yeni Zelandiya və İsveç) sakinləri üçün aktivdir.

Layihə başlatmaq üçün əsas şərtlər:
* 18 yaşını tamamlamış olmaq (18 yaşdan kiçiklər üçün valideyn və ya qəyyum nümayəndəliyi tələb olunur);
* Siyahıda qeyd olunan ölkələrdən birində daimi yaşayış icazəsinə malik olmaq;
* Şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd, qeydiyyat ünvanı və müvafiq ölkənin bank hesabına sahib olmaq;
* Debet və ya kredit kartına sahib olmaq.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Qonaqotukimilər (yarımfəsilə)

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şəbbir Əhməd Osmani

**Şəbbir Əhməd Osmani** (; ) — pakistanlı İslam alimi və siyasi fəal.

## Bioqrafiyası
1888-ci ildə Bəcnurda dünyaya gəlmişdir.

Ərəb dili, hədis, təfsir, fiqh, fiqh üsulu, qiraət, kəlam, fəlsəfə, məntiq, məani, bəyan, nəhv, sərf, ədəb və başqa elmləri öyrənmişdir.

1908-ci ildə Darul-Ülum seminariyasını bitirmiş və həmin il də məzun olduğu seminariyada müəllim işləməyə başlamışdır. Bir müddət Dehlidəki Fəthpuri mədrəsəsində də çalışmışdır.

1930-cu ildə Dəbhil Universitetində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış və hədis sahəsində "Səhihi-Müslim", təfsir sahəsində isə "Təfsiri-Beydavi" dərslərini tədris etməyi öz üzərinə götürmüşdür. 1933-cü ildə Məhəmməd Ənvər əl-Kəşmirinin vəfatından sonra Buxarinin "əl-Cəmius-Səhih" adlı əsərini tədris etmək vəzifəsini də üzərinə götürmüş və bu vəzifəni 1942-ci ilə qədər davam etdirmişdir.

Universitetdə müəllimliyini davam etdirərkən, 1935-ci ildə Diobənd mədrəsəsində baş müəllim (baş müdərris) kimi də fəaliyyətə başlamışdır. Baş müəllim vəzifəsini 1943-cü ilə qədər davam etdirmişdir. Bir neçə ay da Dəbhil Universitetində çalışmışdır. 1944-cü ildə başlayan xəstəliyi səbəbilə Diobəndə qayıtmışdır.

Sağaldıqdan sonra Dəbhil Universitetinə qayıtmamış və siyasi fəaliyyətə başlamışdır.

Pakistanın müstəqillik mübarizəsində mühüm şəxsiyyətlərdən biri olan Şəbbir Əhməd, xalqın dəstəyini istəyən və xalqın da onu təsdiqlədiyi bir şəxs olmuşdur. Üzərinə götürdüyü böyük məsuliyyətə cavab olaraq, dövlətin banisi Məhəmməd Əli Cinnah müstəqilliyin rəmzi olan dövlət bayrağını ilk dəfə ona qaldırtmışdır.

Pakistan dövlətinin qurulmasından sonra Diobəndin Hindistan ərazisində qalması səbəbilə Kəraçi bölgəsinə köçmüşdür. Allamə Şəbbir Əhməd Osmani 13 dekabr 1949-cu ildə Abbasi Universitetinin açılışı üçün getdiyi Bahavalpur şəhərində vəfat etmiş və Kəraçidə dəfn olunmuşdur.

O, ərəb və urdu dillərində əsərlər qələmə almışdır. Ən mühüm əsəri isə "*Fəthül-Mülhim*" hesab olunur.

## Həmçinin bax

* Diobəndi hərəkatı

## İstinadlar
Luiza Mauntbetten (İsveç kraliçası)

**Luiza Aleksandra Mariya İrina Mauntbetten** (; ) — Battenberq sülaləsindən olan alman şahzadəsi, İsveç kraliçası.

Alman şahzadəsi olaraq dünyaya gəlsə də, son çariça Aleksandra Fyodorovnanın bacısı qızı və Kraliça Viktoriyanın nəticəsi idi və bu səbəblə, Britaniya və Rusiya imperial ailəsiylə sıx qohumluq əlaqələri vardı. Birinci Dünya müharibəsi illərində Qırmızı Xaç cəmiyyətinin tabeliyində tibb bacısı kimi xidmət etdi. 1923-cü ildə dul Qustav Adolfla evləndi və ərinin İsveç taxtına çıxmasıyla İsveç kraliçası oldu.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
*  – history programme about the six Bernadotte queens consort, from Queen Desirée to Queen Louise (adapted from the book)

### İstinadlar
Jerar

**Jerar** — fransız şəxs adı.

* Jerar Debrö — fransız əsilli riyaziyyatçı.
* Jerar Filip — Fransanın görkəmli teatr və kino aktyoru.
* Jerar Pike — İspaniyanın "Barselona" klubunun, sabiq müdafiəçisi.
* Jerar Daniel Vestendorp — holland əsilli Belçika botaniki.
* Jerar Dezarq — Fransa riyaziyyatçısı, memarı.
* Jerar Depardye
* Jerar de Nerval
* Jerar de Ridfor
* Jerar de Vilye

## İstinadlar
Diobend

**Diobend** () — Hindistanın Uttar-Pradeş əyalətində yerləşən və dini seminariyası ilə ərəb-İslam dünyasında məşhur olan yaşayış məntəqəsi.

Diobend Dehlidən 150 km şimalda yerləşir.

## Həmçinin bax
* Diobendi
* Darul-Ülum Diobend

## İstinadlar
Əbdürrəşid ən-Numani

**Məhəmməd Əbdürrəşid ən-Numani** (; ) — pakistanlı mühəddis.

## Bioqrafiyası
1915-ci ilin sentyabr ayında Caypur şəhərində anadan olmuşdur.

İlk təhsilini atasından və əmisindən aldıqdan sonra təhsilini Təlimül-İslam mədrəsəsində, Pəncap Universitetində və Darul-Ülum Nədvətül-üləmada davam etdirmişdir. Həmçinin Qədirbəxş əl-Bədaunidən, Heydər Həsən Xan ət-Tunkidən hədis, təfsir və təsəvvüf dərsləri almışdır.

O, Heydərabada getmiş və Heydər Həsən Xanın böyük qardaşı Mahmud Həsən Xanın yanında dörd il qalaraq ona "Mucəmül-müsənnifin" adlı əsərin yazılmasında köməklik göstərmişdir.

Ardınca dərs demək və əsər yazmağa başlayan Numani 1942–1947-ci illərdə Dehlidəki Nədvətül-müsənnifin təşkilatında üzv kimi çalışmış, 1947-ci ildən sonra isə Pakistana köçmüşdür.

1949–1976-cı illərdə ardıcıl olaraq Tando Allahyardakı Darül-Ülumil-İslamiyyə, Kəraçidəki Cəmiətül-ülumil-İslamiyyə və Bahavalpurdakı əl-Cəmiətül-İslamiyyə müəssisələrində hədis, fiqh, nəhiv və məntiq sahələrində dərslər demiş və həmçinin müxtəlif inzibati vəzifələrdə çalışmışdır.

1976–1992-ci illərdə Məhəmməd Yusif Benurinin istəyi ilə Cəmiətül-ülumil-İslamiyyədə hədis ixtisas bölməsində dərs demiş və elmi rəhbərlik (məsləhətçilik) etmişdir.

Əbdürrəşid ən-Numani 12 avqust 1999-cu ildə Kəraçidə vəfat etmişdir.

O, "Lüğətül-Quran", "Mətəməssü ileyhil-xacə li-mən yutəliu Sünənə İbn Macə", "İbni-Macə or Elmi-Hədis", "ət-Təqibət aləd-Dirəsət", "ət-Təliqət alə Zəbbi zübəbətid-Dirəsət", "ət-Təlikul-qövm alə Müqəddiməti-Kitabit-Təlim", "Məkanətül-İmamil-Əzəm Əbi Hənifə fi elmil-hədis" (bu əsəri Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir) və başqa əsərlərin müəllifidir.

## Tənqidlər
Əbu Hənifənin əsərləri və müsnədləri haqqında dərin biliyə malik olan Əbdürrəşid ən-Numani, hədis elmində Hənəfi məzhəbinin üsullarının nəzərə alınmasının vacibliyi üzərində durmuş, İbn əs-Salah və İbn Həcər əl-Əsqəlani tərəfindən irəli sürülmüş bəzi fikirlərin tənqid edilə biləcəyinə diqqəti diqqəti cəlb etmişdir. Bu səbəbdən də o, bəzi müasirləri tərəfindən Hənəfiliyə qarşı təəssübkeşlik (məzhəb təəssübü) göstərməkdə ittiham olunmuşdur.

## Həmçinin bax

* Hənəfilərin siyahısı

## İstinadlar
Fəxrəddin Qazıxan

**Əbül-Məhəsin Fəxrəddin Həsən ibn Mənsur ibn Mahmud əl-Özkəndi əl-Fərqani** (; ) — hənəfi fəqihi, "*Fətəva*" adlı əsərin müəllifi. O, Hənəfi məzhəbindəki fiqh alimlərinin üçüncü təbəqəsindəndir.

## Bioqrafiyası
Özkənddə anadan olmuşdur. Üləma ailəsinə mənsubdur. Ləqəbi "Qazıxan"dır.

Fəxrəddin Qazıxan Zahirəddin Həsən ibn Əli əl-Mərğinani, Əbu İshaq əs-Səffar, Əbu İshaq Nizaməddin İbrahim ibn Əli əl-Mərğinani və başqalarına tələbəlik etmişdir.

Əl-Kərdəri, Mahmud əl-Həsiri, Məhəmməd əl-Fərqni və başqaları ona tələbəlik etmişdir.

Fəxrəddin Qazıxan hicri 592-ci (1196) ildə vəfat etmişdir.

Digər əsərləri isə "*Şərhul-Cəmiis-səğir*", "*Şərhüz-Ziyadat*", "*əl-Əmali*", "*Şərhu Ədəbil-qadi lil-Xəssaf*", "*əl-Vəqiət*", "*əl-Məhadir*" və "*Şərhul-Cəmiil-kəbir*"dir.

## Həmçinin bax
* Hənəfilərin siyahısı

## İstinadlar