Nikpur Cabbarlı

**Nikpur Mirhüseyn oğlu Cabbarlı ** () — ədəbiyyatşünas alim, filologiya elmləri doktoru, dosent, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatı (2010). Nikpur Cabbarlı AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı şöbəsinin müdiridir.. Nikpur Cabbarlı Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı üzrə tanınmış mütəxəssisdir.

## Həyatı
Nikpur Mirhüseyn oğlu Cabbarlı 1968-ci il aprelin 16-da Bakıda anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini (1994) və Azərbaycan MEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun əyani aspiranturasını (1997) bitirmişdir. 1998-ci ildə "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatşünaslığında klassik irs problemi" mövzusunda namizədlik (fəlsəfə doktoru), 2017-ci ildə isə "XX əsr Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı (türkdilli örnəklər əsasında)" mövzusunda elmlər doktoru dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Filologiya elmləri doktoru (2017), dosentdir (2006). Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatına dair 6 monoqrafiyanın, onlarla məqalənin, bir neçə tərtib işinin müəllifi Nikpur Cabbarlı bu sahədə mötəbər söz sahibi olan mütəxəssis kimi tanınır.

## Elmi fəaliyyəti
Nikpur Cabbarlı Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda 28 il ərzində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Bu dövr ərzində aspirantlıqdan elmi katib və şöbə müdiri vəzifələrinə qədər yüksəlmişdir. O, 1998–2004-cü illər arasında İnstitutda elmi işçi, böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışıb. 1996-cı ilin mayından 2003-cü ilin sentyabrınadək İnstitut Gənc Alimlər Birliyinin sədri olub. 2004-cü il sentyabrın 20-dən 2013-cü il iyulun 16-dək İnstitutun elmi katibi vəzifəsində səmərəli fəaliyyət göstərib, elmi-təşkilati işin akademik prinsiplər əsasında qurulmasında, elmi tədqiqatların təşkilinin müasir tələblər səviyyəsinə qaldırılmasında, bu işlə əlaqədar normativ-hüquqi aktlara ciddi riayət edilməsində prinsipiallıq göstərib.

Nikpur Cabbarlı 1996-cı ilin may ayından etibarən İnstitut Elmi Şurasının üzvüdür. 2007-ci ilin iyulundan 2009-cu ilin dekabrınadək Ədəbiyyatşünaslıq üzrə Problem Şurasının da elmi katibi kimi çalışıb. Çoxcildli "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi" Baş Redaksiya Şurasının üzvü (2007–2013), həmin nəşrin 2004-cü ildə çapdan çıxmış I cildinin məsul katibi, hazırlanmaqda olan VI cildinin məsul katibi (2003–2006), məsul redaktorunun müavini olub (2007–2013). Hazırda həmin nəşrin VII cildinin məsul redaktorlarından biri, indiyədək 5 cildi nəşr olunmuş "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası" seriyasının baş redaktorunun müavinidir.

Nikpur Cabbarlı "Əhməd Cəfəroğlunun ədəbiyyatşünaslıq irsi" (2001), "Mühacirət və klassik ədəbi irs" (2003), "Abay Dağlının mühacirət dövrü yaradıcılığı" (2009), "Azərbaycan mühacirət nəsri" (2011), "Mühacirət və XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı məsələləri" (2015) monoqrafiyalarının, "Azərbaycan mühacirət poeziyası (icmallar və portretlər)" (2014), "Elçin və Azərbaycan mühacirətşünaslığının problemləri (araşdırma və tərtib)" kitablarının, nüfuzlu yerli və xarici elmi nəşrlərdə dərc olunmuş 50-yə yaxın məqalə və konfrans materialının müəllifi, "Heydər Əliyev və Azərbaycan ədəbiyyatı" monoqrafiyasının (2009) həmmüəllifi, bir neçə kitabın tərtibçisi, rəyçisi, elmi və məsul redaktorudur. Bir sıra Beynəlxalq və Respublika miqyaslı elmi konfrans və simpoziumlarda məruzələr etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun 2015-ci ildə elan edilmiş əsas qrant müsabiqəsi çərçivəsində qalib gəlmiş "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı: təşəkkülü, inkişaf mərhələləri və problemləri" mövzusunda kompleks elmi tədqiqat layihəsi Nikpur Cabbarlının rəhbərliyi ilə uğurla icra edilmişdir (aprel 2017 — aprel 2019).

## Monoqrafiyalar
# Əhməd Cəfəroğlunun ədəbiyyatşünaslıq irsi. Bakı: Elm, 2001, 68 s.
# Mühacirət və klassik ədəbi irs. Bakı: Elm, 2003, 172 s.
# Abay Dağlının mühacirət dövrü yaradıcılığı. Bakı: Elm, 2009, 72 s.
# Azərbaycan mühacirət nəsri. Bakı: Elm və təhsil, 2011, 140 s.
# Azərbaycan mühacirət poeziyası (icmallar və portretlər). Bakı: Elm və təhsil, 2014, 120 s.
# Mühacirət və XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı məsələləri. Bakı: Elm və təhsil, 2015, 56 s.

## Kitablar

### Tərtib etdiyi kitablar
# Elçin və Azərbaycan mühacirətşünaslığının problemləri. Bakı: Təhsil, 2014, 96 s.
# Böyük ədib və mütəfəkkir Əli bəy Hüseynzadə. Bakı: Elm, 2015, 484 s. (Ş. Vəliyevlə müştərək).
# "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası" seriyası. I cild. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə. // Bakı: Elm, 2016, 372s. (Ş. Vəliyevlə müştərək).
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası. IV cild. Teymur Atəşli. Seçilmiş əsərləri. // Bakı: Elm və təhsil, 2020, 336 s.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası. V cild. Alazan Baycan. Əsərləri. // Bakı: Elm və təhsil, 2021, 204 s.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası. VI cild. Süleyman Təkinər. Seçilmiş əsərləri. // Bakı: Elm və təhsil, 2022, 280 s.

### Redaktə etdiyi kitablar
# Bəkir Nəbiyev. Didərgin şair. Bakı: XXI YNE, 2005, 120 s.
# Bəkir Nəbiyev. Xəzan vurmasın. Bakı: Elm, 2006, 452 s.
# Bəkir Nəbiyev. Heydər Əliyev haqqında etüdlər. Bakı: Çinar-Çap, 2007, 136 s.
# Bəkir Nəbiyev. Hərənin öz yolu var. Bakı: Çinar-Çap, 2007, 466 s.
# Bəkir Nəbiyev. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. I cild. // Bakı: Çinar-Çap, 2009, 492 s.
# Bəkir Nəbiyev. Seçilmiş əsərləri. Beş cilddə. IV cild. // Bakı: Çinar-Çap, 2009, 554 s.
# "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı: reallıqlar, problemlər, vəzifələr" II Beynəlxalq elmi konfransının materialları, Bakı: Elm və təhsil, 2016, 336 s.
# "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası" seriyası. II cild. Ceyhun Hacıbəyli. Seçilmiş əsərləri. // Bakı: Elm, 2017, 368 s.
# ** **Abid Tahirli. Ceyhun Hacıbəylinin həyat və yaradıcılıq yolu. Bakı: Elm və Təhsil, 2019, 344 s.
# "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası" seriyası. III cild. Səlim Rəfiq Rəfioğlu. Füzuli. // Bakı: Elm və təhsil, 2019, 440 s.
# Şahbaz Şamıoğlu (Musayev). Azərbaycan mühacirət irsi: nəsr və ədəbiyyatşünaslıq, Bakı:Elm və təhsil, 2023. 332 s.

## Məqalələr

### '''Elmi məqalələr'''
# Sabir mühacirət ədəbiyyatşünaslığında.
# Mühacirət ədəbiyyatşünaslığında XVIII əsr Azərbaycan ədəbiyyatı məsələləri.
# Mirzə Fətəli Axundzadə Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatşünaslığında.
# Əhməd Cəfəroğlunun folklorşünaslıq irsi.
# Əhməd Cəfəroğlunun "Azəri ədəbiyyatında istiqlal mücadiləsi" əsəri.
# Əhməd Cəfəroğlunun Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinə baxışı.
# Mirzə Bala Məhəmmədzadə və klassik ədəbi irs.
# Almas İldırımın mühacirət dövrü yaradıcılığı.
# Cəfər Cabbarlı mühacirət ədəbiyyatşünaslığında.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatında milli-mənəvi dəyərlər problemi (Abay Dağlının "Okullular" pyesi əsasında).
# Mühacirət poeziyasında azərbaycançılıq.
# Azərbaycan mühacirət dramaturgiyasında Anadolu istiqlal savaşının inikası (Abay Dağlının pyesləri əsasında).
# Azərbaycan mühacirət dramaturgiyasında sənətkar və zaman problemi.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatında totalitar sovet rejiminin ifşası (Abay Dağlının yaradıcılığı əsasında).
# Kərim Yaycılı
# Məhəmmədhüseyn Şəhriyar mühacirət ədəbi tənqidində.
# Süleyman Təkinər və sovet dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı məsələləri.
# Mühacirət ədəbiyyatşünaslığı və 1920–1930-cu illərdə Azərbaycanda ədəbi proses.
# Stalinizmi ifşa edən əsər (M. Ə. Rəsulzadənin "Stalinlə ixtilal xatirələri").
# Mustafa Teymur Atəşlinin poeziyasına dair.
# Məhəmmədsadıq Aranın həyat və yaradıcılığına dair.
# Azərbaycanlıların soyqırımı mühacir yazarların bədii-publisistik irsində.
# Azərbaycan mühacirət nəsrində milli istiqlal hərəkatının inikası.
# Heydər Əliyev və ədəbi proses.
# Əhməd Ağaoğlunun "Sərbəst firqə xatirələri".
# Azərbaycan mühacirət nəsrində vətəndaş cəmiyyəti problemi (Ə. Ağaoğlunun "Sərbəst insanlar ölkəsində" əsəri əsasında).
# Mühacir şair Alazan Baycan.
# Azərbaycan mühacirət nəsrində "düşərgə mövzusu"na dair.
# "Kitabı Dede Korkut" Azerbaycan Muhaceret Edebi-İlmi Düşüncesinde.
# Azerbaycan Muhaceret Edebiyatında Kuzey Kıbrıs olayları.
# Müseyib (Musa Eyüp) Zeyem ve şiirleri.
# Azərbaycan mühacirət poeziyasının araşdırılma vəziyyəti.
# Elçin ve Azerbaycan muhaceret edebiyatı araştırmalarının problemleri.
# The Common Character of Azerbaijan Emigration Literature.
# Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin mühacirət dövrü bədii yaradıcılığı və ədəbiyyatşünaslıq fəaliyyəti.
# Azərbaycan mühacirət nəsrinin tədqiqi probleminə dair.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatşünaslığı və çağdaş ədəbi-elmi fikir..
# Mənim tanıdığım Yavuz Akpınar.
# Türklüyə xidmətin ziyalı örnəyi.

### '''Konfrans məqalələri'''
# Mühacirət ədəbiyyatşünaslığında Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi konsepsiyası.
# Mühacirət ədəbiyyatşünaslığı Xətai poeziyası haqqında.
# M. Ə. Rəsulzadə Xaqani haqqında.
# Füzuli Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatşünaslığında.
# Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti mühacirət ədəbi-elmi fikrində.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatşünaslığının tədqiqinə dair.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı: elmi-nəzəri statusu və xronoloji sərhədləri.
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının tədqiqi perspektivləri.
# Mirzə Bala Məhəmmədzadənin bədii yaradıcılığında milli istiqlal məfkurəsinin inikası".

## Mükafatlar
* AMEA Rəyasət Heyətinin 12 dekabr 2005-ci il tarixli 24/1 №-li qərarı ilə N. Cabbarlı səmərəli elmi və elmi-təşkilati fəaliyyətinə görə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan MEA Rəyasət Heyətinin 25 dekabr 2013-cü il tarixli 25/13 №-li qərarı ilə Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun 80 illik yubileyi münasibətilə elmi və ictimai fəaliyyətdə fərqləndiyinə görə o, ikinci dəfə AMEA-nın Fəxri Fərmanına layiq görülmüşdür.
* N. Cabbarlı 26 may 2010-cu ildə "Heydər Əliyev və Azərbaycan ədəbiyyatı" kollektiv monoqrafiyasının müəlliflərindən biri kimi Azərbaycan Respublikasının Ədəbiyyat üzrə Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Xarici keçidlər
# Azərbaycan mühacirət nəsri.
# Nikpur Cabbarlı Mirhüseyn oğlu
# Azərbaycan mühacirət nəsri
# **[https://www.fact-info.az/news?id=2239 "Məhəmməd Əmin Rəsulzadə. Mühacirət dövrü ədəbi-elmi irsindən seçmələr"]**
# Doç. Dr. Nikpur CABBARLI (Azerbaycan Bilimler A, Bakü)
# Mühacir ədəbiyyatımızın tədqiqi
# Alazan Baycanın "Əsərləri" çapdan çıxıb
# Bakıda "Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı: reallıqlar, problemlər, vəzifələr" mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir
# Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının tədqiqi
# "Məhəmməd Əmin Rəsulzadə. Mühacirət dövrü ədəbi-elmi irsindən seçmələr" kitabı çap olunub

## İstinadlar