open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tirmizi

**Əbu İsa Məhəmməd bin İsa əl-Salami əd-Dərir əl-Buği ət-Tirmizi** (; ) — fars əsilli İslam alimi və mühəddis. O, altı böyük hədis məcmuədən biri olan və *"Sünəni-Tirmizi"* olaraq adlanan "*əl-Cəmius-Səhih"* kitabının müəllifidir. O, həmçinin İslam Peyğəmbərinin şəxsiyyəti və xarici görüşünü ilə bağlı hədislər toplusu olan, *"Şəmail ət-Tirmizi"* kimi tanınan *"Şəmail əl-Məhəmmədiyyə"* adlı əsərin də müəllifidir.

## Həyatı
Tirmizinin adı Məhəmməd, künyəsi isə "Əbu İsa" (İsanın atası) idi. Onun şəcərəsi qeyri-müəyyəndir.

Əbu İsa Məhəmməd ibn İsa ibn əd-Dəhhaq Mərkəzi Asiyada yerləşən Tirmiz şəhərində doğulub. Haqqında məlumat azdır. Hədis toplamaq məqsədilə Xorasan, İraq, Hicaz və b. yerlərə səfər etmiş və Buxari, Müslüm ibn Həccac, Əbu Davud kimi bir çox alimlərdən hədis almışdır. Və həmçinin Heysəm ibn Kulab əl-Şasi, Məqhul ibn əl-Fəld, Məhəmməd ibn Məhbub əl-Məhbubi əl-Mərvəzi kimi alimlər ondan hədis nəql etmişlər.

Məhəmməd ibn İsa Tirmizi Abbasi xəlifəsi Məmun dövründə anadan olub. Doğulduğu il 209-cu hicri (824/825) olaraq bildirilmişdir. Yalnız Zəhəbi Tirmizinin hicri 210-cu (825/826) ilə yaxın doğulduğunu bildirir. Buna görə də bəzi mənbələr onun doğulduğu ili hicri 210-cu il kimi göstərmişlər. Bəzi mənbələrdə onun Məkkədə doğulduğu göstərilir. Bir çoxları onun Tirmizdə İndiki Özbəkistanın cənubu (Termez) doğulduğunu bildirir. Əlbəttə daha güclü rəydə budur. Daha dəqiq desək, o, şəhərətrafı ərazilərdən birində, Buq kəndində anadan olub. Buna görə də "Tirmizi" "Əl-Buği" deyirlər.

## Yaradıcılığı
* Sünəni-Tirmizi
* Şəmail ət-Tirmizi

## Həmçinin bax
* Hədis
* Kutubi-sittə
* Səhihi Buxari
* Buxari
* Səhihi Müslim
* Müslüm ibn Həccac
* Əbu Davud
* Sünəni-Əbu Davud

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tokio Sarayı

**Tokio Sarayı** (fr. Palais de Tokyo ) — Parisin 16-cı bölgəsində, Trokadero meydanı ilə üzbəüz yerləşən müasir incəsənətə həsr olunmuş bina. 

Binanın şərq qanadı Paris şəhərinə aiddir və burada Müasir İncəsənət muzeyi yerləşir. Qərb qanadı Fransa dövlətinə aiddir və 2002-ci ildən etibarən, müasir incəsənətin müvəqqəti sərgilərinə həsr olunmuş Fransanın ən böyük muzeyi olan Tokio Sarayına / Site de création contemporaine-ə ev sahibliyi edir.

Bina Sena çayından Nyu-York prospekti ilə ayrılır (əvvəllər Debilli və sonralar Tokio küçəsi (1918-ci ildən 1945-ci ilə qədər)). Binanın adı bu küçənin adından götürülmüşdür.
## Tarixi

Saray 1937-ci il Ümumdünya İncəsənət və Texnologiya Sərgisi zamanı 24 may 1937-ci ildə Prezident Albert Lebren tərəfindən açılmışdır.. Binanın əvvəlki adı Palais des Musées d'art moderne ("Müasir İncəsənət Muzeyləri Sarayı") idi.

O vaxtdan bəri binada bir çox təşkilatlar, layihələr və yaradıcılıq məkanları yerləşmişdir. Onların arasında: 

* İncəsənət və Gözəllik Muzeyi — (1977-1986) 
* Milli Fotoqrafiya Mərkəzi — La Femi 
* Sinema sarayı — (1986-cı il)

Hazırkı müasir incəsənət mərkəzi 2002-ci ilin martında "Site de création contemporaine" (Müasir Yaradıcılıq Mərkəzi) yeni adı ilə ictimaiyyət üçün açılıb və inkişaf etməkdə olan Fransa və beynəlxalq incəsənət səhnəsində ixtisaslaşmışdır. Bina 2012-ci ildə memarlar Anne Lacaton və Jan-Filipp Vassal tərəfindən təmir edilmiş və genişləndirilmişdir. Onlar daha sonra Pritzker mükafatını almışlar. Daimi kolleksiyası olmayan Tokio Sarayı "Avropanın kolleksiya olunmayan ən böyük müasir incəsənət muzeyi" hesab olunur.

## Direktorları

2002-ci ilin martında Nikolas Bourriaud və Jérôm Sans Tokio Sarayının qərb qanadında müasir mərkəz açdılar. Onlar məhdud büdcə ilə sənət aləmində tanınmış bir təşkilat yaratdılar.

Tokio Sarayı o vaxtdan bəri aşağıdakılar tərəfindən idarə olunur:

* 2006–2012: Mark-Olivier Valere
* 2012–2018: Jan de Loizi
* 2021–2022: Emma Lavigne
* 2022-indiyə qədər: Guillaume Desanges
## Pavilyonu

Pavilyonu 2001-ci ildə yaradılmışdır. Layihəyə dəvət olunmuş tələbə rəssamlar və kuratorlar üçün studiya və laboratoriya kimi nəzərdə tutulmuş bu pavilyon, yerli rəssamların gənclik işlərini nümayiş etdirmək üçün hazırlanmış eksperimental proqramdır. Binanın açılışından bəri proqramın direktoru rəssam və rejissor Ange Lessia olub.
## "Palais /"

Muzey 2006-cı ildən Mark-Olivier Valere tərəfindən yaradılmış "Palais /" jurnalını nəşr etdirir. Jurnalın ildə 3 sayı nəşr olunur (yaz, yay və payız).

Jurnalda hər bir nəşr üçün seçilmiş mərkəzi bədii mövzu ətrafında məqalələr yer alır. Mövzular konseptualdır və fotoqrafiya, müxtəlif bədii media, esselər və tez-tez eksperimental mediadan istifadə etməklə tədqiq edilir. Jurnalda mövzu ümumiyyətlə muzeydə eyni vaxtda nümayiş etdirilən sərgi ilə üst-üstə düşür.

"Palais /" jurnalı ilə yanaşı, 2007-2011-ci illər arasında "Yodelinqdən kvant fizikasına" adlı müasir incəsənət ensiklopediyasının 5 cildi də nəşr olunub.

## Xarici keçidlər

* 
* Palais de Tokyo at Google Arts & Culture

## İstinadlar
XAI

**xAI** — İlon Mask tərəfindən 2023-cü ilin martında qurulan süni intellekt (Sİ) sahəsində çalışan ABŞ startap şirkəti.

## Zəmin
2015-ci ildə Mask Sİ tədqiqat şirkəti OpenAI-də ilk direktorlar şurasına qoşuldu. O OpenAI-yə 1 milyard dollar sərmayə qoydu, lakin 2018-ci ildə Sİ təhlükəsizliyi ilə bağlı fikir ayrılığı nəticəsində idarəçiliyi təhvil almaq üçün verilən uğursuz təklifdən sonra idarə heyətini tərk etdi.

2023-cü ilin aprelində *[[Financial Times]]* bildirdi ki, Mask süni intellekt startapı yaratmağı planlaşdırır və potensial yeni geniş dil modeli üçün minlərlə Nvidia GPU prosessoru satın alıb.

xAI 9 mart 2023-cü ildə Nevada ştatında İlon Mask tərəfindən təsis edilib. Şirkətin veb-saytında 2023-cü ilin iyul ayına olan məlumata görə, "xAI-nin məqsədi kainatın əsl mahiyyətini anlamaqdır".

## Tarixi
Mask 2023-cü il iyulun 12-də xAI-nin yarandığını rəsmən elan etdi. Tarix (7 + 12 + 23 = 42) Duqlas Adamsın "Avtostopçunun Qalaktika bələdçisi" romanına (hansı ki, superkompüter həyat, kainat və hər şeylə bağlı son sualın cavabının 42 olduğunu hesablayır) və şirkətin "kainatı anlamaq" missiyasına istinad edilərək  seçilib. Şirkətin baş ofisi Kaliforniyanın San-Fransisko körfəz bölgəsində yerləşir.

Layihənin rəhbərlərinin fikrincə, xAI-nin məqsədlərindən biri müasir modellərdə tapılmayan qabaqcıl riyazi mülahizələrə qadir olan süni intellekt yaratmaqdır.

Noyabrın 3-də Mask, xAI-nin ilk süni intellekt modelini "seçilmiş qrup"a təqdim edəcəyini bildirdi. 4 noyabr 2023-cü ildə Mask və xAI, yalnız Premium+ abunəçiləri üçün Twitter ilə sıx inteqrasiya olunmuş Sİ çatbotu Grok-u elan etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ermənistan Quru Qoşunları

**Ermənistan Quru Qoşunları** () — Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının ölkənin quru əməliyyatlarına cavabdeh olan şəxsi heyətləri üçün kollektiv termin. Bu, 28 yanvar 1992-ci il, respublikanın Sovet İttifaqından müstəqilliyini elan etməsindən bir neçə ay sonra Ermənistan ordusunun digər hissələri ilə birlikdə yaradılmışdır. Ordunun ilk rəhbəri Sovet Quru Qoşunlarının əsas qərargahının keçmiş baş komandan müavini Norat Ter-Qriqoryants olmuşdur.

Birinci Qarabağ müharibəsi başa çatdıqdan sonra Ermənistan müdafiəni gücləndirmək və tanınmamış Dağlıq Qarabağ Respublikasını Azərbaycanla hərbi əməliyyatların yenilənməsi ehtimalından müdafiə etmək üçün ordunun bir çox elementlərini öhdəsinə götürmüşdür. "*Jane's World Armies*" bildirmişdir ki, Ermənistandan olan həm çağırışçılar, həm də zabitlər müntəzəm olaraq Qarabağa, keçmiş təmas xəttinə xidmətə göndərilirdi.

Quru qoşunlarında texnika Ermənistan hökuməti yanında Hərbi Sənaye Komitəsi tərəfindən tənzimlənir.

## Strukturu
### Sahə Qüvvələri

* 1-ci Ordu Korpusu (qərargahı: Gorus): bir müstəqil tank batalyonu, bir müstəqil kəşfiyyat batalyonu, iki motoatıcı alayı.
* 2-ci Ordu Korpusu (qərargahı: Çaxırlı): bir müstəqil tank batalyonu, bir müstəqil kəşfiyyat batalyonu, bir müstəqil atıcı alayı, iki müstəqil motoatıcı alayı, bir müstəqil artilleriya batalyonu.
* 3-cü Ordu Korpusu (qərargahı: Böyük Qarakilsə): bir müstəqil atıcı alayı, bir müstəqil artilleriya batalyonu, bir müstəqil tank batalyonu, bir müstəqil kəşfiyyat batalyonu, bir müstəqil raket artilleriya batalyonu, dörd müstəqil motoatıcı alayı, bir texniki xidmət batalyonu, bir siqnal batalyonu.
* 4-cü Ordu Korpusu (qərargahı: Yeğeqnadzor): dörd müstəqil motorlu tüfəng alayı, müstəqil özüyeriyən artilleriya batalyonu, biri siqnal batalyonu.
* 5-ci Ordu Korpusu (qərargahı: İrəvan): iki möhkəmləndirilmiş rayon, bir müstəqil motoatıcı alayı, bir müstəqil atıcı alayı.

### Ordu səviyyəli qoşunlar
Quru qoşunları həmçinin, aşağıdakı ordu səviyyəli birliklərə malikdir:

* 228-ci Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Komandanlığı (Çobankərədə Ordu Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Sistemi)
** Yerdən Havaya Raket Briqadası
** Yerdən Havaya Raket Alayı
** Yerdən Havaya Raket Alayı
** Radiotexniki alay
* 535-ci Təlim Motorlu Atıcı Briqadası
* 1-ci Xüsusi Təyinatlı Alayı (İrəvan)
* Bir yer-hava raket briqadası
* İki yer-hava raket alayı
* Bir artilleriya briqadası
* Bir radiotexniki (radar) alayı
* 7-ci möhkəmləndirilmiş rayon  (Gümrü)
* 538-ci motoatıcı alayı (Ağdaban)
* Bir özüyeriyən artilleriya alayı
* Bir tank əleyhinə alayı
* Minatəmizləmə mərkəzi olan bir mühəndis alayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ermənistan Müdafiə Nazirliyi
1-ci Ordu Korpusu (Ermənistan)

**1-ci Ordu Korpusu** () — Ermənistan Ordusunun Sünik vilayətinin Gorus şəhərində yerləşən regional hərbi birləşməsi. Bu, Ermənistanın cənub-şərqindəki hərbi mövqelərini formalaşdırmağa kömək edir.

## Tarixi
Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra ordu quruculuğunun inkişafı böyük hərbi hissələrin formalaşdırılması zərurətini ortaya qoymuşdu. Bu, 20 iyun 1996-cı ildə general Yuri Xaçaturovun təşəbbüsü ilə korpusun yaradılması ilə nəticələnmişdir. Korpusun tank heyəti "Tank biatlonu-2017" beynəlxalq müsabiqəsində iştirak etmişdir. 2020-ci ilin sentyabrında korpusun bir bölməsi Rusiyada keçirilən "Qafqaz-2020" komanda-qərargah hərbi təlimində iştirak etmişdir. İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı korpus keçmiş Ağdərə rayonuna yerləşdirilmişdir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bildirmişdir ki, korpus Ermənistanda ağ fosfordan istifadə edən üç bölmədən biridir.

## Komandirlər
Aşağıdakılar korpus komandiri vəzifəsində çalışmışlar:

* General-polkovnik Yuri Xaçaturov (1996–1997)
* General-leytenant Manvel Qriqoryan (1996–2000)
* General-mayor Leon Yeranosyan (2000–8 oktyabr 2003)
* General-mayor Qaregin Qabrielyan (8 oktyabr 2003 – 20 iyul 2007)
* Polkovnik Poqos Poqosyan (20 iyul 2007–2010)
* General-mayor Kamo Ağacanyan (2010–21 mart 2013)
* General-mayor Tiqran Parvanyan (21 mart 2013 – 16 fevral 2018)
* Ararat Melkumyan (16 fevral 2018 – 18 iyun 2018)
* General-mayor Jirayr Poqosyan (18 iyun 2018–hal-hazırda)

## İstinadlar
2-ci Ordu Korpusu (Ermənistan)

**2-ci Ordu Korpusu** () — Ermənistan ordusunun Geğarkunik vilayətinin Çaxırlı məntəqəsində yerləşən regional hərbi birləşməsi. 2-ci Ordu Korpusu Birinci dərəcəli "Döyüş xaçı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Tarixi
Birinci Qarabağ müharibəsində Ağdam döyüşü zamanı digər əlavə qüvvələrlə yanaşı, 2-ci Ordu Korpusu da şəhərin ələ keçirilməsində iştirak etmişdir. 29 sentyabr 2015-ci ildə korpusu Ermənistanın müdafiə naziri Seyran Ohanyan ziyarət etmişdir.

İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan KİV-ləri məlumat yaymışdılar ki, korpusun şəxsi heyəti xeyli canlı qüvvə və texnika itkisi səbəbindən Kəlbəcərdən geri çəkilməyə məcbur olmuşdur.

19 yanvar 2023-cü ildə Ağkilsə kəndində hərbi kazarmada baş vermiş yanğın nəticəsində korpusun 15 hərbçisi həlak olmuş, 7-si yaralanmışdır. Bu, Ermənistan Silahlı Qüvvələri tarixində ən ölümcül qeyri-döyüş hadisəsi idi və nəticədə komandir Vahram Qriqoryan istefaya göndərilmişdir.

## Komandirlər
* General-mayor Seyran Saroyan (1993–???)
* General-mayor Ovik Oqanyan (–12 iyun 2013)
* General-mayor Poqos Poqosyan (12 iyun 2013 – 7 iyul 2016)
* Polkovnik David Manukyan (7 iyul 2016)
* General-mayor Arayik Arutyunyan (19 dekabr 2019 – 9 avqust 2021)
* General-mayor Vahram Qriqoryan (9 avqust 2021 – 19 yanvar 2023)
* General-mayor Qaregin Poqosyan (19 yanvar 2023-cü ildən)

## İstinadlar
Alman əsirlərin qəbiristanlığı (Mingəçevir)

**Alman əsirləri qəbiristanlığı** - Mingəçevir şəhərində yerləşən alman əsirlərin qəbiristanlığı. Burada 828 hərbi əsirin məzarı vardır.
Burada dəfn olunanlar 7444 saylı düşərgədəndir. Əsirlərin işi 1948-ci ildə salnan Mingəçevir şəhərinin tikintisinə kömək etmək idi. 

## Qəbiristanlıq
Qəbiristanlıq alman əsirləri tərəfindən mərhumları üçün salınıb, Qəbirstanlıq qorunub saxlanılıb və 1999-cu ildə təmir edilib. Qəbirstanlıq divarla əhatə olunub və 8125 kvadratmetr ərazini əhatə edir. Qəbirlər metal lövhələrlə işarələnmişdir. Burada İkinci Dünya müharibəsində əsir düşmüş və Mingəçevir şəhərinin salınmasında iştirak etmiş hərbi əsirlər basdırılıb. 5,5 metr hündürlüyündə metal xaç qəbiristanlıqda basdırılmış hərbi əsirlərin xatirəsinə ucaldılıb.
## Həmçinin bax
* Alman əsirlərin qəbiristanlığı (Bakı)
* Alman əsirləri qəbiristanlığı (Sumqayıt)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Baku TV Mingəçevirdəki alman qəbiristanlığında / Baku TV 
* [Alman qəbiristanlığı - II Dünya Müharibəsində əsir düşmüşlərin qəbiristanlığı - Mingəçevir şəhəri [İctimai televiziya|İTV]]
Nina Fişeva

**Nina Qriqoryevna Fişeva** () 1958–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Kino-Foto Sənədləri Arxivinin rəisi olub.

Bu arxiv ilk dəfə Dövlət Oktyabr İnqilabı Arxivinin Fotosənədlər Şöbəsi adı altında 1930-cu ildə yaradılmışdır. 1943-cü ildə Azərbaycan Mərkəzi Dövlət Kino və Foto Sənədləri Arxivinə çevrildi.

Arxivdə Azərbaycan tarixinin ən mühüm siyasi və mədəni hadisələrini əks etdirən 22 mindən çox film və 400 mindən çox fotosənəd var ki, onlardan ən qədimi 1858-ci ilə aiddir.

Hazırda arxivlərdə qorunub saxlanılan sənədlər müxtəlif yollarla əldə edilmişdir. Bəzilərini Fişeva Moskva, Daşkənd, Tbilisi, Minsk və keçmiş Sovet İttifaqının digər şəhərlərinə etdiyi səfərlərdən gətirib; bəziləri müxtəlif təşkilatlar və qurumlar tərəfindən hədiyyə kimi verildi. İnternet resursları fondu doldurmaq üçün yeni vasitədir, onun sayəsində Arxivlər çoxlu diqqətəlayiq köhnə fotoşəkilləri, məsələn, Köhnə Bakının rəngli fotoşəkillərini əldə ediblər.

Yuliya Germanoviçin hədiyyə etdiyi unikal fotoşəkillərdən ibarət kolleksiyalar Arxivin xüsusi sərvətləri sırasındadır. Bu fotoşəkillərdə 20-ci əsrin əvvələrinə aid Bakının bazarları, çayxanaları, məktəblərini özündə əks etdirən orijinal təsvirlər əks olunmuşdur.

1981-ci ildə Nina Fişeva Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi adına layiq görülüb. O, həmçinin Azərbaycan Ali Sovetinin iki diplomu ilə təltif olunub. Fişeva Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü olub.

2007-ci ildə Azərbaycanda arxiv işinin inkişafında xidmətlərinə görə Prezident təqaüdünə layiq görülüb.

## İstinadlar
Klasea

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sadi Evren Şeker

**Sadi Evren Şeker** türk kompüter alimi və data alimidir . O, ilkin olaraq Project RAND üzərində işlənmiş Delphi metodunun təkmilləşdirilməsi olan  "Kompüterləşdirilmiş Arqument Delphi Texnikası" anlayışını ədəbiyyata təqdim edən ilk şəxsdir.  

## Karyera və tədqiqat
2010-cu ildə Yıldız Texniki Universitetində kompüter mühəndisliyi üzrə Ph.D. dərəcəsini aldıqdan sonra, Şəkər 2011-ci ildə İstanbul Universitetinin müəllim heyətinə köməkçi professor kimi qoşuldu. Həmçinin, 2012-ci ildən 2014-cü ilə qədər Texas Universiteti-Dallasda Data Mining Laboratoriyasında qonaq alim kimi xidmət etmişdir. Bundan əlavə, 2016-cı ildən 2017-ci ilə qədər Massaçusetsdəki Smith Kollecinin Kompüter Elmləri Şöbəsində qonaq professor kimi fəaliyyət göstərmişdir . Onun nailiyyətlərinin tanınması nəticəsində, 2020-ci ildə Kompüter Mühəndisliyi Şöbəsinin professoru rütbəsinə təyin edilmişdir.

O, bir neçə məlumat elmi metodunun ixtiraçısıdır və aşağıdakılar üçün patentlərə malikdir:

* Performansın qiymətləndirilməsi və artımının qruplaşdırılması üçün metod və sistem 
* Proqnozlaşdırılan məlumat modelləşdirməsində xüsusiyyətlərin seçilməsi üçün kompüter tərəfindən həyata keçirilən üsullar 
* Maşın öyrənməsinə əsaslanan proqnozlaşdırma sistemi və metodu 

Hal-hazırda İstanbul Universitetində Kompüter və İnformasiya Texnologiyaları fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışır.  Onun tədqiqatları bank işi,  geologiya,    təbii dil emalı  və böyük verilənlərin analitikası  daxil olmaqla, müxtəlif sənaye sahələrində məlumat elmi alqoritmlərinin tətbiqini əhatə edir [7] 200-dən çox elmi nəşr etmişdir jurnallar və kitablar  və Türkiyənin ən yaxşı 5k alimi arasındadır.  Onun işi bir neçə dəfə yerli xəbər agentlikləri tərəfindən işıqlandırılıb.  

Şekerin tədqiqatı Məsul AI, Avtomatlaşdırılmış maşın öyrənməsi və izah edilə bilən süni intellektə yönəlib. 

## Nəşrlər

* Şeker, *Weka ilə Business Intelligence and Data Mining* ( Türkcə :  ) kitabını yazdı (Cinius, 2013). 
* Şeker, ilk olaraq Robert Sedgewick və Kevin Wayne tərəfindən yazılmış *Alqoritmlər* kitabının türk redaktorudur 
* *GISQAF: MapReduce idarəolunan məkan sorğularının emalı və analitika sistemi*, Milli Elm Fondu tərəfindən CNS 1229652 №-li Mükafat və FA-9550-09-1-0468 Mükafatı altında Hərbi Hava Qüvvələri Elmi Tədqiqatlar İdarəsi tərəfindən maliyyələşdirilir 
* FA9450-08-1-0260 və FA9950-10-1-0088 mükafatları ilə AFOSR və 2008-ci il mükafatı ilə NASA tərəfindən dəstəklənən işə əsaslanan  də *Təkrarlanan və Yeni Sinif Təsbiti.* 00867-01. 
*  dan *Kompüterləşdirilmiş Arqument Delphi Texnikası* (2015) 
* Onun nəşrlərinin tam profili və keçmişi  əldə edilə bilər 
* Onun IEEE -də nəşrləri ilə müəllif profili IEEE Xplore  -də mövcuddur və onun DBLP profili onlayn giriş üçün əlçatandır. 
* Onun KOM-lar üçün Süni İntellektin Demokratikləşdirilməsinə dair əsərləri haqqında bəzi xəbərlər var 

* 

## İstinadlar

## Xarici linklər

*
Eupatorium purpureum

*  — Eutrochium purpureum bitki növünün sinonimi.
*  — Eupatorium quaternum bitki növünün sinonimi.
Su Pavilyonu

**Su Pavilyonu** (fr. Pavillon de l'eau) — Paris şəhərinə aid su muzeyi. Muzey Parisdə suyun istehsalı və paylanmasına cavabdeh olan Eau de Paris bələdiyyə agentliyi tərəfindən idarə olunur.

Pavilyon şəhərin su təchizatının tarixinə həsr olunmuş daimi sərgi, müvəqqəti sərgilər, uşaq tədbirləri (maarifləndirici seminarlar, görüşlər, tamaşalar və s.) və tematik görüşlər təklif edir.

Su pavilyonu, yəni A fabriki və B fabriki və onun metal pilləkəni 30 yanvar 2020-ci ildən tarixi abidələr siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi

### İlk nasos
1828-ci ildə Auteuil və Passi bələdiyyələrini su ilə təmin etmək üçün Sena çayından Versala gedən qədim yolda buxar nasosu quraşdırıldı..

Sena çayından yuxarı olan nasos, eyni adlı ərazini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Lakin ətraf getdikcə şəhərləşdikcə onun köhnəlməsi, borularından çıxan tüstü gözə çarpır. Ona görə onun köçürülməsinə qərar verilmişdir..

### Yeni nasosun tikintisi
XIX-cu əsrin sonlarında paytaxtın qərbində yerləşən nasoslar artıq köhnəlmişdilər. Paris bələdiyyə şurası daha sonra Bulon meşəsi və küçələrə nəzərdə tutulmuş Sena çayından yeni Passi su anbarlarına su verə bilən yeni qaldırıcı qurğunun tikintisinə qərar verdi.

1899-cu ildə Paris Ticarət Palatasının üzvləri Şalo su nasosunun yerdəyişməsi ilə bağlı qanun qəbul edir.

Zavod Pakot şirkəti tərəfindən tikilib və ən son yeniliklərdən istifadə edir. 2 ayrı binadan ibarətdir: küçə tərəfində maşın otağı, estakada tərəfində isə qazanxana var. Çaydan su götürən nasosları işlədirlər. Daha sonra içilməyən su süzülür (filtrasiya) olur.

Bununla belə, bu yeni zavod çox kömür istehlak edir və yeni, daha səmərəli maşınların hazırlanmasına uyğunlaşmaq çətin olur.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra yeni layihəyəyə start verildi. Bir neçə metr aralıda 1925-ci ildə qırmızı kərpicdən B zavodu tikilir.

### Yenidənqurma və yeni təyinatları

1955-ci ildə A zavodu istismardan çıxarıldı və 2007-ci ildə Su Pavilyonu kimi istifadəyə verildi.

B zavoduna gəlincə, o, 1952-ci ildə kömürü elektrik enerjisi ilə əvəz edərək modernləşdirilib. O, hələ də fəaliyyətdədir: onun çəkdiyi su Bulon meşələrindəki gölləri doldurmaq, yaşıllıqları sulamaq və küçələri təmizləmək üçün istifadə olunur..

## Müvəqqəti sərgilər qalereyası

File:Exposition Les défis de l'eau.jpg
File:Exposition Seine parisienne.JPG
File:Exposition Bob l'Eponge.JPG
File:Le jour où la Seine débordera 01.jpg

File:Exposition Le trésor de l'Himalaya.JPG
File:Exposition Ta mere en tong.JPG
File:Exposition Metamorphoses des fluids.JPG 
File:Exposition À boire, à voir.jpg
File:Exposition Enquete sur l'eau.jpg 
File:Exposition Eau sur Mars.jpg
File:Exposition O! l'expo.JPG


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Pavillon de l'eau 
* Eau de Paris official website 
* Paris official website
WebAssembly

**WebAssembly** — portativ ikili kod formatını və çalışdırıla bilən proqramlar üçün müvafiq mətn formatını, həmçinin bu cür proqramlar və onların əsas mühiti arasında qarşılıqlı əlaqəni asanlaşdırmaq üçün proqram interfeyslərini təyin edən proqramlaşdırma dili.

WebAssembly-nin əsas məqsədi veb səhifələrdə yüksək performanslı tətbiqləri istifadəyə verməkdir, lakin o, vebə özəl fərziyyələr irəli sürmür və ya vebə özəl xüsusiyyətlər təmin etmir, ona görə də digər mühitlərdə də istifadə oluna bilər. WebAssembly açıq standartdır və istənilən əməliyyat sistemində istənilən dili dəstəkləməyi hədəfləyir və praktikada ən populyar dillərin hamısı artıq ən azı müəyyən səviyyədə dəstəyə malikdir.

2015-ci ildə elan edilən və ilk dəfə 2017-ci ilin martında buraxılan WebAssembly 5 dekabr 2019-cu ildə W3C-nin tövsiyəsi oldu və 2021-ci ildə ACM SIGPLAN-ın "Proqramlaşdırma Dilləri Proqramı Mükafatı"nı qazandı. W3C Mozilla, Microsoft, Google, Apple, Fastly, Intel və Red Hat şirkətlərinin töhfələri ilə standartı idarə edir.
## Tarixi
WebAssembly, 1950-ci illərə aid bir termin olan assembler dili anlayışını oyandırmaq üçün adlandırılmışdır. Adı, istifadəçinin veb-brauzeri vasitəsilə veb-sayt istifadəçisinin kompüteri tərəfindən müştəri tərəfində icra ediləcəyi assemblerə bənzər proqramlaşdırmanın gətirilməsini təklif edir. Bunu həyata keçirmək üçün WebAssembly həqiqi assembler dilindən daha çox aparatdan asılı olmayan dil olmalıdır.

WebAssembly ilk dəfə 2015-ci ildə elan edildi və ilk nümayişi Firefox, Google Chrome və Microsoft Edge-də Unity-nin "Angry Bots" oyununu çalışdıra bilməsi idi. Əvvəlki texnologiyalar Mozilla-nın asm.js-i və Google Native Client idi və ilk tətbiqi asm.js funksiyalar dəstinə əsaslanırdı. asm.js texnologiyası onsuz da lokal kodun icra sürətini təmin edir və WebAssembly-i dəstəkləməyən və ya təhlükəsizlik səbəbi ilə onu söndürən brauzerlər üçün əlverişli alternativ hesab edilə bilər.

2017-ci ilin mart ayında hazıra yaxın məhsulun dizaynının tamamlandığı elan edildi və ilkin test mərhələsi başa çatdı. 2017-ci ilin sentyabr ayının sonunda Safari 11 WebAssembly dəstəyi ilə birlikdə buraxıldı. 2018-ci ilin fevral ayında WebAssembly İşçi Qrupu Əsas Spesifikasiya, JavaScript İnterfeysi və Veb API üçün üç ictimai iş layihəsini dərc etdi.

2019-cu ilin iyun ayında Chrome 75 versiyasına defolt olaraq aktivləşdirilmiş WebAssembly tredləri funksiyası əlavə edildi.

2022-ci ilin aprel ayından WebAssembly 2.0 qaralama statusundadır ki, bu da SIMD ilə əlaqəli bir çox təlimat və yeni v128 data tipi, funksiyalar üçün çoxsaylı dəyər döndürmək imkanı və kütləvi yaddaşın işə salınması/kopyalanması xüsusiyyətini əlavə edir.

## Nümunə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* W3C Community Group
* WebAssembly Design
* .wasm is WebAssembly Binary File
*  with info on browser compatibility and specifications (WebAssembly JavaScript API)
Red Dead Redemption 2

**Red Dead Redemption 2** — Rockstar Games tərəfindən hazırlanmış və 2018-ci ildə satışa çıxarılmış döyüş-macəra oyunu. Bu Red Dead oyun seriyasının üçüncü seriyasıdır, 2010-cu ildə buraxılmış Red Dead Redemption oyununun davamıdır. Oyunun hekayəsi 1899-cu ildə ABŞ-nin uydurma versiyasında keçir. Baş qəhrəman Van der Linde dəstəsinin üzvü olan qanundan kənar Artur Morqandır. Artur hekayə boyu tənəzzülə uğrayan Vəhşi Qərb dünyasında, həm nizam-intizam yaratmağa və qanunu icra etməyə çalışan hökumət qüvvələrinin yaratdığı çoxsaylı çətinliklərlə məşğul olur, həm də onun kimi qaydalara riayət etməməyi seçən müxtəlif düşmən quldur dəstələrini dayandırmaq üçün toqquşmalara girir.

## İstinadlar
Gemini (çatbot)

**Gemini**, əvvəlki adı ilə **Bard** — Google tərəfindən yaradılmış, əvvəlcə böyük dil modellərinin (LLM) LaMDA ailəsinə və daha sonra PaLM-ə əsaslanan dialoqlu generativ süni intellekt çatbotu. O, ChatGPT-nin yüksəlişinə cavab olaraq hazırlanmışdır və may ayında digər ölkələrə yayılmazdan əvvəl 2023-cü ilin martında daha mülayim reaksiyalara görə məhdud həcmdə buraxılmışdır.

LaMDA 2021-ci ildə hazırlanmış və elan edilmişdi, lakin ictimaiyyətə açıqlanmamışdı. OpenAI-nin 2022-ci ilin noyabrında ChatGPT-ni buraxması və onun sonrakı populyarlığı Google rəhbərlərini hazırlıqsız yaxaladı və onları panikaya saldı və sonrakı aylarda kütləvi və görünməmiş səviyyədə cavaba səbəb oldu. İşçi qüvvəsini səfərbər etdikdən sonra şirkət 2023-cü ilin fevralında Bard-ı işə salmağa başladı və çatbot 2023-cü ilin may ayında Google I/O tədbiri zamanı əsas yer tutdu.
## Zəmin
2022-ci ilin noyabrında OpenAI böyük dil modellərinin (LLM) GPT-3 ailəsinə əsaslanan çatbot olan ChatGPT-ni istifadəyə verdi. ChatGPT yayımlandıqdan sonra bütün dünyada diqqəti cəlb edərək viral internet fenomeninə çevrildi. ChatGPT-nin Google Axtarış üçün potensial təhlükəsindən narahat olan Google rəhbərləri şirkətin süni intellekt səylərinə kömək etmək üçün bir neçə komandanı yenidən təyin edərək "qırmızı kod" xəbərdarlıq siqnalı verdilər. Google və ana şirkət Alphabet-in baş direktoru Sundar Piçayın xəbərdarlıq siqnalı verdiyi geniş şəkildə bildirildi, lakin Piçay daha sonra The New York Times-da bunu təkzib etdi. Nadir və görünməmiş bir hərəkətlə 2019-cu ildə Alphabet-in baş direktorları vəzifəsindən istefa verən Google həmtəsisçiləri Larri Peyc və Sergey Brin, Google-un ChatGPT-yə verəcəyi reaksiyanı müzakirə etmək üçün şirkət rəhbərləri ilə təcili görüşlərə çağırıldılar.

2021-ci ilin əvvəlində şirkət LLM prototipi olan LaMDA-nı elan etdi, lakin onu ictimaiyyətə təqdim etmədi. Ümumi yığıncaqda işçilər tərəfindən LaMDA-nın Google üçün ChatGPT ilə rəqabət aparmaq üçün əldən verilmiş bir fürsət olub-olmadığını soruşduqda, Piçay və Google AI rəhbəri Ceff Din, şirkətin ChatGPT ilə oxşar imkanlara malik olmasına baxmayaraq, Google-un OpenAI-dən əhəmiyyətli dərəcədə böyük olmasına görə bu arenada çox sürətli hərəkət etməyin böyük "reputasiya riski" yarada biləcəyini dedi. 2023-cü ilin yanvarında Google-un qardaş şirkəti DeepMind-ın CEO-su Demis Hassabis ChatGPT-yə rəqib olma planlarına işarə etdi və Google işçilərinə ChatGPT ilə rəqabətdə irəliləyişi sürətləndirmək, "Apprentice Bard" və digər çatbotları intensiv sınaqdan keçirmək tapşırıldı. Piçay fevral ayında Google-un rüblük qazanc hesabatı zamanı investorları əmin etdi ki, şirkətin LaMDA-nın istifadəsini və tətbiqlərini genişləndirmək planları var.

## Həmçinin bax
* Tay (çatbot)
* Microsoft Bing
* ChatGPT

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Ağ kitab
Mardin döyüşü (1408)

**Mardin döyüşü** — 1408-cü ildə Qaraqoyunlular ilə kürdlər arasında baş vermiş döyüş.

## Arxa plan
İki türkmən qüvvələr qısa müddətdə Mardin səbəbiylə yenidən qarşı-qarşıya gəldi. Qara Yusiflə anlaşan Qara Yülüq Osman bəy Mardini mühasirəyə alaraq bölgədəki kürd əmirlərinə hücum etdi. Mardin hökmdarı və ona qarşı heç bir gücü olmayan kürdlər əmirləri Məmlüklərin Suriya valisi Əmir Çəkəmdən Ağqoyunlulara qarşı durmaq üçün kömək istədilər.Ağqoyunluları məğlub etdilər və Qara Yülüq Osman bəy Amidə getdi. Onu geri çəkməyə məcbur edən Əmir Çəkəm bir müddət sonra öldürüldü və ordusu dağıldı. Bu vəziyyəti görən Qara Yülüq Osman bəy yenidən onlara hücum edərək Mardin hakimi İsanı öldürdü. Baş verən qarşıdurmada Qara Yuluq Osmanın 24 yaşlı oğlu öldü. Daha sonra 1408-ci ildə Urfanı mühasirəyə alan Qara Yuluq bir müddət sonra şəhəri ələ keçirdi.

## Döyüş
Bu hadisələrdən xəbər tutan Sultan Qara Yusif Ağqoyunlular və Artuqlu bəyliyi üzərinə yürüşə çıxdı. Mardin yaxınlığında Sultan Qara Yusifin qarşısına kürd əmiri Şəhabəddin Əhməd ibn İskəndər çıxır və onu məğlub etdikdən sonra o Mardin qalasına sığındı.

## İstinadlar
Nusaybin döyüşü

**Nusaybin döyüşü** — 1421-ci ildə Qaraqoyunlular ilə Ağqoyunlular arasında baş vermiş döyüş. Qara İsgəndər bu döyüş ilə ilk böyük qələbəsini əldə edərək Qara Osmanı darmadağın etdi.

## Arxa Plan
Bu dövrdə Şahrux ölkə daxilindəki üsyanları yatırırdı.Şahruxun mübarizəsindən istifadə edən Ağqoyunlu Qara Yuluq Osman bəydə Ərzincanı tutdu.Bu vəziyyətdə Ərzincan əmiri Pir Ömər Qara Yusifdən kömək istəmək məcburiyyətində qaldı.Qara Yusif bu xahişi rədd etmədi və oğlu İskəndər Mirzəni köməyə göndərdi.Qısa müddət ərzində sülh olsa da, münaqişələr davamlı olaraq davam edirdi.Qara Yusifə bağlı olan Ərzincan əmiri Pir Ömər də Kemahı mühasirəyə aldı və Qara Yuluq Osman bəyin oğlu Yaqupu əsir götürdü.Pir Ömər Yaqubu Qara Yusifin yanına göndərdi.   Qara Yusif 20000 nəfərlik ordunu Pir Ömərin yanına göndərdi Bu ordu mükəmməl silahlarla təhcizatlanmış və güclü Əmirlər tərəfindən idarə edilirdi.

## Döyüş
Orduda Türkmənlərdən başqa, təxminən 3000 kürd var idi.Qara İsgəndər qoşunları ilə Mosuldan hərəkət etdikdən sonra Cəzirə bölgəsinə getdi.Kürdlər də ona qoşuldular. Bundan əlavə,Qara Yuluq Osman bəy Mardin qapılarına gəldi.Mardin bəyi Tanrıvermiş şəhəri müdafiə etməyə başladı və bu müdafiəyə qarşı Qara Yuluq Osman bəy Nusaybinə doğru hərəkət etdi.Qara isgəndərin ona yaxınlaşdığını eşidən Qara Yuluq Osman bəy Şeyx Kəndi bölgəsinə gedib Qara İsgəndəri gözlədi. Əsl böyük müharibə olmadan Yolda müxtəlif münaqişələr də olub.Döyüş sözün əsl mənasında Şeyx Kendi düzündə baş verdi.1421-ci ilin martında iki dövlət Şeyx Onlar da üz-üzə gəliblər.Müharibə təxminən 21 gün davam etdi və çox qanlı müharibə oldu. baş verib.Təbii ki, Qaraqoyunlu ordusunda Qara Yusif dövrünün təcrübəli ordusu var. Onu da deyə bilərik ki, İsgəndər Mirzə bu müharibədə hər şeyi verdi.Müharibənin gedişində Akqoyunlu ordusu silah-sursat baxımından kasıb idi. zəif qaldı. Onların oxları azaldı, atları zəiflədi.Mardin hakimi Tanrıvermih Ağqoyunlulara gələn ərzaq və silah yardımının qarşısını kəsdi.Bu döyüşdə Uzun Həsən və oğlu Əli bəy də orada olmuş və igidliklə vuruşmuşlar. İskəndər müharibənin 21-ci günü Mirzə birbaşa Qara Yuluq Osman bəyə, bu hücumda isə Qara Yuluq Osman bəyə hücum etdi və o atdan düşdü.Bu müharibədə Ağqoyunlu ordusunun sərkərdələri qəhrəmanlıqla vuruşsada onlar Qara İsgəndərə tabe oldular.Qara Yuluq Osman bəyin aldığı qılınc O, aldığı xəsarətlərdən ata minməkdə belə çətinlik çəkirdi.Qara Yuluq Osman yəy at sürsə də, o müharibəyə çevrildi və eyni vaxtda edilən hücumda o, yenidən atdan düşürüldü.
## Nəticəsi
nəticədə Ağqoyunlular məğlub oldu.Bu müharibədən sonra Qara İsgəndər Qaraqoyunlular arasında yeni başçı oldu və türkmənlər ətrafında birləşməyə başladı.Qara İsgəndərin ilk böyük müharibəsi müvəffəqiyyətlə başa çatdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Qara İsgəndər
*Uzun Həsən
*Ağqoyunlular
*Qaraqoyunlular
*Qara Yuluq Osman bəy
Hacımurad Hacıyev

**Hacımurad Hacıyev** () — Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.

## Karyerası
Hacımurad Hacıyev birinci uğuruna 2016-cı ilin iyulunda İsveçdə yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vurmaqla imza atdı. Bir il sonra, 2017-ci ildə Hacımurad Hacıyev Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərində yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının gümüş, Yunanıstanın Afina şəhərində yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının isə bürünc medalına sahib oldu.

2018-ci ildə Hacımurad Hacıyev Roma şəhərində gənclər arasında Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu, Trnava şəhərində gənclər arasında Dünya Çempionayının isə qalibi oldu. Həmin il Hacımurad Hacıyev həm də Budapeşt şəhərində Dünya Çempionatlarında debüt etdi və turniri 20-ci pillədə başa vurdu. Hacımurad Hacıyev 2019-cu il ərzində apreldə Rumıniyada Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu, iyunda Belarusda Avropa Oyunlarının və avqustda Estoniyada gənclər arasında Dünya Çempionatının bürünc medallarına sahib oldu. Sentyabrda Hacımurad Hacıyev həm də Qazaxıstanda Dünya Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu.

Hacımurad Hacıyev 2020-ci ilin yanvarında İstanbul şəhərində Yaşar Doğunun xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turnirin bürünc medalına sahib oldu. 2021-ci ildə Hacımurad Hacıyev yanvarda Fransada Fransa Qran-Prisini bürünc medalla başa vurdu, martda isə Macarıstanda Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirinin gümüş medalına sahib olaraq olimpiya lisenziyası əldə etdi. Olimpiadadan əvvəl Polşada Poland Open beynəlxalq turnirini bürünc medalla başa vuran Hacımurad Hacıyev iyunda məşq zamanı zədələndi. İyulun 20-də Azərbaycan Güləş Federasiyası zədələnən Hacımurad Hacıyevin əvəzinə olimpiada da Turan Bayramovun çıxış eləməsi üçün Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinə müraciət etdi. Həmin gün Beynəlxalq Olimpiya Komitəsində müraciətə baxıldı və Turan Bayramovun olimpiada da çıxış eləməsinə icazə verildi. Bununla da olimpiya lisenziyasına Hacımurad Hacıyev sahib olsa da olimpiada da mübarizə apara bilmədi.

Zədədən sonra Hacımurad Hacıyev 2022-ci il ərzində İtaliyada Dr. Matteo Pellisonenin xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turniri bürünc medalla, İspaniyada U23 Dünya Çempionatını gümüş medalla başa vurdu. 2023-cü ilin fevralında isə Hacımurad Hacıyev Xorvatiyada Zagreb Open beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib oldu.

## Nəticələri

## İstinadlar
Murad Süleymanov

**Murad Süleymanov** () — Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.

## Karyerası
Murad Süleymanov birinci uğuruna 2014-cü ilin iyununda Polşada gənclər arasında Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib olmaqla imza atdı. Həmin il Murad Süleymanov həm də Xorvatiyada gənclər arasında Dünya Çempionatını 8-ci pillədə başa vurdu. Bir il sonra, 2015-ci ildə Murad Süleymanov İstanbul şəhərində gənclər arasında Avropa Çempionatında bu səfər bürünc medala sahib oldu.

2016-cı ildə Murad Süleymanov martda Bolqarıstanda U23 Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu, iyunda isə Rumıniyada gənclər arasında Avropa Çempionatının qalibi oldu. Həmin ilin noyabrında Murad Süleymanov həm də Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib oldu.

Murad Süleymanov 2017-ci ilin mayında Serbiyada baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Debüt Avropa Çempionatında Murad Süleymanov final gedən yolda bütün rəqibləri üzərində qələbə qazansa da həlledici görüşdə Türkiyə nümayəndəsi Soner Demirtaşa məğlub oldu və Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu. 2018-ci il ərzində Murad Süleymanov İstanbul şəhərində U23 Avropa Çempionatının və Buxarest şəhərində U23 Dünya Çempionatının bürünc medallarına sahib oldu. Həmin il Murad Süleymanov həm də Yaşar Doğu beynəlxalq turnirini gümüş, Əhməd Kadırov beynəlxalq turnirini isə bürünc medallarla başa vurdu.

2019-cu ildə Rumıniyada baş tutan Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vuran Murad Süleymanov həmin il idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Vaqif Səmədoğlu medalı

**Vaqif Səmədoğlu medalı** – XX əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndəsi, "60-cılar ədəbi nəsli"nin önücüllərindən biri və Azərbaycan sərbəst şeirinin reformatorlarından olan Vaqif Səmədoğlunun (1939–2015) adını daşıyan medal 2019-cu ildə Vaqif Səmədoğlu Mərkəzinin sədri, şairin həyat yoldaşı, yazıçı və şərqşünas Nüşabə Babayeva-Vəkilovanın təşəbbüsü ilə təsis olunub və Vaqif Səmədoğlu Mərkəzinin İdarə Heyətinin qərarı ilə verilir.

Həm azərbaycanlı, həm də dünyanın müxtəlif ölkələrindən olan tanınmış ədəbiyyat və mədəniyyət adamları, ictimai xadimlər üçün nəzərdə tutulan medal əsas iki meyarla verilir:
# Azərbaycan ədəbiyyatının və mədəniyyətinin, ayrıca olaraq Vaqif Səmədoğlu irsinin təbliğinə görə;
# Dünya ədəbiyyatına və xüsusən dünya poeziyasına verdiyi töhfələrə görə;

Medal heykəltəraş və rəssam Kamran Əsədov tərəfindən hazırlanıb.

## Vaqif Səmədoğlu medalını almış şəxslər
### 2019
* Anar
* İradə Musayeva
* Elxan Zal
* Fərid Hüseyn
* Rüstəm Kamal
* Aliyə Səmədova

### 2020
* Düsen Kaseyinov (Qazaxıstan)
* Səməd Vəkilov
* Kamran Əsədov
* Ülviyyə Heydərova 
* Afaq Bəşirqızı
* Valeh Kərimov
* Kamran Yunis
* Xəzər Süleymanlı
* Nəzrin Hüseynli

### 2021
* Kərim Vəliyev
* Ramiz Həsənoğlu
* Arye Qut (İsrail)

### 2022
* Nüşabə Babayeva-Vəkilova
* Mobil Babayev

### 2023
* Səlim Babullaoğlu
* Ana Blandiana (Ruminiya)

## Xarici keçidlər
* Vaqif Səmədoğlu Mərkəzinin rəsmi saytı
* Yazarlara Vaqif Səmədoğlu medalı verilib (kulis.az)
* Vaqif Səmədoğlu Mərkəzi General Kərim Vəliyevi və Arye Qutu Mükafatlandırıb (strategiya.az)
* Bu şəxslər "Vaqif Səmədoğlu" medalı aldılar (bakupost.az)
* Xanımı Vaqif Səmədoğlu medalına layiq görüldü (axar.az)
* Bu şəxslər "Vaqif Səmədoğlu" medalı ilə təltif edildi (analoq.az)

## Həmçinin bax
* Vaqif Səmədoğlu
* Vaqif Səmədoğlu Mərkəzi
Met Gala

**Met Gala** və ya **Met Ball**, rəsmi olaraq **Costume İnstitute Gala** və ya **Costume İnstitute Benefit** adlanır, Nyu Yorkdakı Metropolitan İncəsənət Muzeyinin Kostyum İnstitutunun xeyrinə keçirilən illik fandreyzinq tədbiridir. Met Gala dünyanın ən prestijli və qlamur moda hadisəsi və sosial toplantısı hesab olunur və "modanın ən böyük gecəsi" kimi tanınır, çox populyardır. Moda, kino, televiziya, musiqi, teatr, biznes, idman, sosial media və siyasət kimi müxtəlif peşə sahələrində müasir cəmiyyət üçün mədəni əhəmiyyət kəsb edən şəxsiyyətlər Vogue jurnalının təşkil etdiyi Met Gala-ya dəvət olunur.

Tədbir hər il may ayının ilk bazar ertəsi günü keçirilir və Manhettenin Yuxarı Şərq tərəfində yerləşən Kostyum İnstitutunun illik moda sərgisinin açılışını qeyd edir. İştirakçıların çoxu Vogue jurnalının üz qabığında və səhifələrində təsvir olunub. Hər il keçirilən tədbir həmin ilki Kostyum İnstitutunun sərgisinin xüsusi mövzusunu qeyd edir və gecə üçün rəsmi geyim tərzini təyin edir.

Qonaqlardan illik sərginin mövzusuna, adətən yüksək modaya uyğunlaşmaq üçün moda kurasiyaları gözlənilir. Qlobal moda ikonası, *Vogue jurnalının* baş redaktoru Anna Vintur 1995-ci ildən Met Gala-ya həmsədrlik edir. Zaman keçdikcə Met Gala öz perspektivinə görə getdikcə daha qlobal və geniş əsaslı hala gəldi və Nyu-Yorkun moda mərkəzinə çatdı.

Met Gala 1948-ci ildə moda publisist Eleanor Lambert tərəfindən illik sərgisinin açılışını qeyd etmək üçün yeni yaradılan Kostyum İnstitutuna ianə toplamaq məqsədi ilə yaradılmışdı. İlk tədbir nahardan ibarət idi və biletlərin hər biri 50 dollar idi. Mövcudluğunun ilk bir neçə onilliyi ərzində Qala Nyu-York xeyriyyə təşkilatları üçün keçirilən bir çox illik imtiyazlardan yalnız biri idi. Müvafiq olaraq, ilk Qalaların demək olar ki, bütün iştirakçıları Nyu-York cəmiyyətinin və ya şəhərin moda sənayesinin üzvləri idi. 1948-ci ildən 1971-ci ilə qədər tədbir Manhettenin müxtəlif məkanlarında, o cümlədən Waldorf Astoria, Sentral Park və Rainbow Room-da keçirilmişdi.

Diana Vreeland 1972-ci ildə Kostyum İnstitutunun məsləhətçisi olduqda, Qala daha qlobal və cazibədar bir tədbirə çevrilməyə başladı. Tədbir Elizabet Teylor, Endi Vorhol, Bianca Jagger, Dayana Ross, Elton Con, Liza Minnelli, Madonna, Barbra Streyzand və Şer kimi məşhur şəhər elitası ilə qarışması nəticəsində yüksək səviyyəli məşhurları əhatə etməyə başladı. 

Met Gala dünyanın ən eksklüziv və xüsusi sosial tədbiri hesab olunur. 2013-cü ildə 9 milyon ABŞ dolları, növbəti il 12 milyon ABŞ dolları və daha sonra 2022-ci ildə 17.4 milyon ABŞ dollarına yüksəlməklə rekord məbləğlə Nyu-York şəhərində keçirilən ən böyük fandreyzinq gecələrindən biridir. Met Gala İnstitut üçün ən əhəmiyyətli maliyyə mənbələrindən biridir və 2019-cu il tədbirindən sonra ilk dəfə olaraq ümumi töhfələr 200 milyon dolları ötdü.

1948-ci ildən Met Gala 2000 və 2002-ci illərdən başqa hər il ardıcıl olaraq keçirilib. 2020 Met Gala , COVID-19 pandemiyası səbəbindən ləğv edildi.  Lakin 2021-ci ildə davam etdi, amma həmişə olduğu kimi may ayında deyil, həmin il sentyabrda keçirildi. 2022-ci ildən tədbir ənənəvi May mərasimi ilə davam etdi.

## İstinadlar
Tural Nəcəfov

**Tural Nüsrət oğlu Nəcəfov** () — Azərbaycanlı müğənni, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.

## Həyatı
Nəcəfov Tural Nüsrət oğlu 1981-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1996-cı ildə Naxçıvan Musiqi kollecinə daxil olmuşdur. 1999-cu ildə Bakı Musiqi Akademiyasına daxil olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının solistidir. 2007-ci ildə Naxçıvan MR Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 2010–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatına layiq görülmüşdür. 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. Fəaliyyəti dövründə olkədaxili və ölkəxarici çoxsaylı konsertlərdə çıxış etmişdir.

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Altınbaş Universiteti

**Altınbaş Universiteti** – 2008-ci ildə İstanbul şəhərində fəaliyyətə başlamış özəl ali təhsil müəssisəsi. Əvvəlcə Kəmərburqaz Universiteti adı ilə fəaliyyət göstərən universitetin adı 1 iyul 2017-ci ildə dəyişdirilərək, Altınbaş Universiteti olmuşdur.

## Maddi-texniki baza

Altınbaş Universitetinin İstanbul şəhərində üç fərqli bölgədə kampusu, bir yataqxanası və bir Medikal Park ilə anlaşmalı xəstəxanası var. Universitetin idarəetməsinin də yerləşdiyi texnologiya korpusu Mahmutbəydə, səhiyyə elmləri korpusu Bakırköydə, sosial elmlər korpusu isə Qayrettəpədə yerləşir.

Altınbaş Universitetinin yataqxanası 400-dən çox tələbəyə ev sahibliyi etmə potensialına sahibdir və Mahmutbey korpusunun yaxınlığında yerləşir.

## Fakültələr və ixtisaslar
Altınbaş Universitetində 9 fakültə, 1 institut, 1 xarici dillər məktəbi və 1 tibbi elmlər kolleci mövcuddur.

Mahmutbəy korpusunda aşağıdakı Mühəndislik və Memarlıq Fakültəsi, Xarici Dillər Məktəbi fəaliyyət göstərir. Qayrettəpə korpusunda isə Biznesin İdarəedilməsi, Hüquq, İqtisadi, İdarəetmə və Sosial Elmlər, Tətbiqi Elmlər, İncəsənət və Dizayn fakültələri yerləşir. Son olaraq, Bakırköy korpusunda isə Tibb, Diş Həkimliyi və Əczacılıq fakültələri ilə yanaşı tibbi elmlər kolleci fəaliyyət göstərir.

## Türkiyənin Beynəlxalq Universiteti
Dünyanın 98 fərqli ölkəsindən 6000-dən çox beynəlxalq tələbənin təhsil aldığı universitet Türkiyənin ən beynəlxalqlaşmış universitetlər arasında yer almaqdadır. Bununla yanaşı, 230-dan çox universitet ilə qarşılıqlı anlaşması olan Altınbaş Universitetin tələbələri təhsil alma, işçiləri isə xüsusi təcrübə proqramından keçmə şansı əldə edirlər. Türk təhsil sistemində ilk Hüquq fakültəsi ikili diplom proyektinə imza atan Altınbaş Universiteti tarixə keçmişdir. Belə ki, Hüquq Fakültəsinin Türk-Alman Hüququ ixtisasında təhsil alan tələbələr təhsillərinin ilk iki ilini Köln Universitetində, geri qalan iki ilini Altınbaş Universitetində tamamlayaraq, hər iki universitetin diplomunu əldə edə bilirlər.

## Fəxri doktorları
Altınbaş Universitetinin fəxri doktorlarının siyahısı aşağıdakı kimidir:

# Günter Ferhoygen — Avropa İttifaqının Genişlənmə üzrə keçmiş komissiya üzvü
# Dr. Dərviş Əroğlu — Şimali Kipr Türk Respublikasının Keçmiş Prezidenti
# Mulatu Teşome — Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasının keçmiş prezidenti
# Prof. Dr. Haynz-Peter Manzel — Türk-Alman Hüquqşünaslar Dərnəyinin idarə heyətinin üzvü
# Ərsin Tatar — Şimali Kipr Türk Respublikasının Prezidenti
# Prof. Dr. İbrahim Qalın — Türkiyə Milli Kəşfiyyat Təşkilatının sədri
# Prof. Dr. Numan Qurtulmuş - Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 30-cu dönəm spikeri

## Universitetin Azərbaycanla münasibətləri
24 noyabr 2023-cü ildə Altınbaş Universiteti Azərbaycan Respublikasının İstanbul Başkonsulluğu ilə birgə "Qərbi Zəngəzur Gerçəkliyi — Tarixi Həqiqətlər" adlı elmi konfransa ev sahibliyi etmişdir. Konfransda Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatları Əziz Ələkbərli və Hikmət Babaoğlu iştirak ediblər.

Münasibətlərin genişlənməsi məqsədilə universitet Azərbaycan vətəndaşlarına əlavə təqaüd proqramları təklif etməkdədir.

## Xarici keçidlər
DDoS mitiqasiyası

**DDoS mitiqasiyası** — hədəfi və rele şəbəkələrini qorumaqla İnternetə qoşulmuş şəbəkələrə edilən DoS hücumlarının təsirinə müqavimət göstərmək və ya azaltmaq (mitiqasiya etmək) üçün şəbəkə idarəetmə üsulları və ya alətlər toplusu. DDoS hücumları xidmət performansını gecikdirməklə və ya veb saytı tamamilə bağlamaqla müəssisələr və təşkilatlar üçün daimi təhlükə yaradır.

DDoS mitiqasiyası təhlükənin aşkarlanması və xəbərdar edilməsinə imkan vermək üçün "trafik obrazları"nı təhlil edərək şəbəkə trafiki üçün ilkin şərtləri müəyyən etməklə işləyir. DDoS mitiqasiyası həmçinin insan trafikini insana bənzər botlardan və ələ keçirilmiş veb brauzerlərdən ayırmaq üçün daxil olan trafikin müəyyən edilməsini tələb edir. Bu proses imzaların müqayisəsini və IP ünvanları, kuki variasiyaları, HTTP başlıqları və cihaz barmaq izi daxil olmaqla, trafikin müxtəlif atributlarının yoxlanılmasını əhatə edir.

Aşkar edildikdən sonra növbəti proses filtrləmədir. Filtrləmə bağlantıların izlənməsi, IP reputasiya siyahıları, paketlərin dərindən yoxlanılması, ağ/qara siyahı və ya tarifin məhdudlaşdırılması kimi anti-DDoS texnologiyası vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Üsullardan biri potensial hədəfə ünvanlanmış şəbəkə trafikini yüksək tutumlu şəbəkələr vasitəsilə "trafik təmizləmə" filtrləri ilə ötürməkdir.

Hücumların ölçüsü bir çox firma/təşkilatın insan resurslarını tez-tez üstələdiyinə görə DDoS-un manual mitiqasiyası artıq tövsiyə edilmir. DDoS hücumlarının qarşısının alınması üçün digər üsullar, məsələn lokal və ya bulud əsaslı həll provayderləri həyata keçirilə bilər. Lokal mitiqasiya texnologiyası (böyük ehtimalla aparatdır) tez-tez şəbəkənin qarşısında yerləşdirilir. Bu İnternet provayderi tərəfindən təmin edilən maksimum buraxılış zolağının enini azaldır. Ümumi üsullar lokal filtrləməni bulud əsaslı həllərlə birləşdirən hibrid həlləri əhatə edir.

## Hücum metodları
DDoS hücumları seçilmiş qurbanların veb-saytlarına və şəbəkələrinə qarşı həyata keçirilir. Əksər satıcılar əsasən məzmun çatdırılma şəbəkələrinə bənzər üsullara əsaslanan "DDoS-a davamlı" hostinq xidmətləri təklif edirlər. Paylama tək bir nöqtədə sıxlığın qarşısını alır və DDoS hücumunun bir hədəfə cəmlənməsinin qarşısını alır.

DDoS hücumlarının üsullarından biri spufinq edilmiş UDP paketlərinin gücləndirilməsinə imkan verən yanlış konfiqurasiya edilmiş üçüncü tərəf şəbəkələrindən istifadə etməkdir. Şəbəkə avadanlığının düzgün konfiqurasiyası, BCP 38 və RFC 6959-da sənədləşdirildiyi kimi giriş və çıxış filtrini təmin edir, gücləndirmə və spufinqin qarşısını alır, bununla da hücum edənlər üçün mövcud olan rele şəbəkələrinin sayını azaldır.

## Mitiqasiya metodları
* Client Puzzle Protocol və ya Guided tour puzzle protocol istifadə etmək
* Məzmun çatdırılma şəbəkəsi istifadə etmək
* IP ünvanları qara siyahıya salmaq
* Müdaxilənin aşkarlanması sistemi və ya firewall istifadə etmək
## Həmçinin bax
* İnternet təhlükəsizliyi
* Veb-təhdid
* Boşluq (informatika)
* DDoS
* Kibercinayət
* Kiberhücum
* VPN

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Maliyyə bazarlarında kibertəhlükəsizlik Strategiyası - Mərkəzi Bank