open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leyla (roman)

**Leyla ** () — Aleksandra Kaveliusun romanı.

Roman dramatik və təsirli bir həyat hekayəsini əks etdirən həqiqi hadisələrə əsaslanır. Bu kitab Bosniya müharibəsi zamanı əsir düşən və qeyri-insani rəftara məruz qalan Leylanın həyatını və keçirdiyi travmaları nəql edir.

“Leyla” romanı oxuculara müharibənin və zorakılığın insan həyatları üzərindəki dərin və davamlı təsirlərini anlamaq üçün bir pəncərə açır. Leylanın hekayəsi, insanlıq adına edilən ən qaranlıq əməlləri və bunlara qarşı verilən ən cəsarətli mübarizələri izah edən təsirli bir əsərdir.

Əsər yetkinlik yaşına çatmamış şəxslərə, həmçinin əsəbi və ürəyi zəif olanlara məsləhət görülmür.

## Məzmunu

Alman yazıçısı Aleksandra Kaveliusun qələmə aldığı “Leyla” romanında 1992-1995-ci illərdə bosniyalı serblər tərəfindən Bosniya müsəlmanlarına qarşı həyata keçirilmiş soyqırımında 16 yaşlı Leylanın iki il müddətində serb əsir düşərgəsində başına gələn acı hadisələrdən və dəhşətlərdən söz açılır.

;Əsas mövzular:

1.	Müharibənin zalımlığı və qeyri-insani rəftar:

Kitab müharibənin amansız üzünü və insanların müharibə zamanı nə qədər qəddar ola biləcəyini göstərir.

2.	Sağ qalma və müqavimət:

Leylanın hekayəsi inanılmaz bir sağ qalma və müqavimət hekayəsidir. Bütün bu zalımlıqlara baxmayaraq, Leyla sağ qalmaq və yenidən ayağa qalxmaq üçün mübarizəsini əsla dayandırmır.

3.	Qadınlara qarşı zorakılıq:

Roman müharibə zamanı qadınların məruz qaldığı cinsi zorakılığı və bu zorakılığın qadınlar üzərindəki uzunmüddətli təsirlərini izah edir.

## Tərcümə və nəşr
Roman Gülarə Heydərova tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunub və Parlaq İmzalar nəşriyyatı tərəfindən 2015-ci ildə Bakıda nəşr olunub.

## Müəllif

Aleksandra Kavelius jurnalist və yazar olaraq münaqişə zonalarında və böhran bölgələrində çalışmışdır. Bu təcrübələrindən yola çıxaraq müharibənin fərdlər və icmalar üzərindəki təsirlərini dərindən araşdıran bir çox əsər yazmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Leyla — Aleksandra Kavelius
* parlaqimzalar.az
* 
* 
* 
* Leyla - Aleksandriya Kavelius, 2001
* LEYLA. Roman. Bosniyalı əsir qızın acı taleyi
Rüstəm İnayətov

**Rüstəm Rəsuloviç İnayətov** () — Özbəkistan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin sədri (1995-ci ildən).

## Tərcümeyi-halı
Özbəkistan SSR Surxandərya vilayətinin Şərabad şəhərində, nüfuzlu DTK polkovniki Rəsul İnayətovun ailəsində anadan olub.

1968-ci ildə Daşkənd Dövlət Universitetinin İran filologiyası fakültəsini bitirib. Universitetdən sonra ordu sıralarında qulluq edib, orada DTK xidmətinə qəbul olunub. Özbəkistan SSR DTK-sında, SSRİ DTK Baş Sərhəd İdarəsində müxtəlif vəzifələrdə qulluq edib.

1976—1981-ci illərdə SSRİ-nin Əfqanıstandakı rezidenturasında diplomatik vəzifə altında xidmət edib.

27 iyun 1995-ci ildən Özbəkistan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin sədridir.

1996-cı ildə general-leytenant,  1999-cu ildən general-polkovnikdir.

## İstinadlar
Braziliyanın birinci xanımlarının siyahısı

**Braziliyanın birinci xanımı** () — Braziliya Prezidentinin xanımı, lakin bəzən bu titulu dövlət başçısının həyat yoldaşı olmayan xanımlar da daşıyır. Bu o halda baş verir ki, prezident subay və yaxud duldur, ya da həyat yoldaşı hansısa səbəbdən birinci xanım vəzifəsini yerinə yetirə bilmir. Birinci xanım titulu seçilmir və heç bir rəsmi xidmət hesab olunmur. Bununla belə, birinci xanım bir çox rəsmi tədbirlərdə iştirak edir, həm də prezidenti əvəz edə bilir.

## Braziliyanın birinci xanımları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bando (şəhər)

— Yaponiyanın Kanto bölgəsinin şimalında, İbaraki prefekturasında yerləşən şəhər. Şəhər 22 mart 2005-ci ildə qurulmuşdur.

2015-ci ilin sentyabrının məlumatına görə şəhərin əhalisi 54.349 nəfərdir, hər km² ərazidə 442 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 123,03&nbsp;km²-dir.

## Tarix
Meyci dövrü başlamazdan əvvəl müasir Bandonun ərazisi Şimosa əyalətinin tərkibində idi. 1 aprel 1889-cu ildə bələdiyyə sistemi tətbiq olunmağa başlananda İbarakinin Saşima rayonunda İvay kəndinin əsası qoyuldu. İvay kəndi 4 iyul 1900-cu ildə qəsəbə statusu, 1 aprel 1972-ci ildə şəhər statusu aldı. Bando şəhəri 22 mart 2005-ci ildə İvay şəhəri ilə qonşu Saşima qəsəbəsinin birləşdirilməsi nəticəsində yaranmışdır.

## Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Honşu adasında, Kanto regionunun İbaraki prefekturasının cənub-qərbində, Tone çayının şimal sahilində yerləşir. Cənub-qərbdə Çiba prefekturası ilə həmsərhəddir. Tokionun 50&nbsp;km şimal-şərqindədir.

### Həmsərhəd bələdiyyələr
* İbaraki prefekturası
** Coso
** Koqa
** Yaçiyo
** Sakay
* Çiba prefekturası
** Noda

## Əhali

2015-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 54.349 nəfərdir, hər km² ərazidə 442 nəfər yaşayır.

## Təhsil
Şəhərdə 23 ibtidai məktəb, 4 orta məktəb və 3 lisey var.

## Nəqliyyat
### Dəmiryolu
Şəhərdə hər hansı sərnişin qatarı xidməti fəaliyyət göstərmir.

### Avtomobil
* Ken-O sürətli avtomagistralı
* Yaponiya Milli Yolu 354

## Görməli yerlər
* Sakasay qəsri
* İbaraki Milli Muzeyi

## Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı *[[Zelkova serrata]]*, simvolik gülü çay, simvolik quşu *Horornis diphone* hesab olunur..

## Qardaş şəhərlər
*  Payn-Blaff — 9 oktyabr 1989-cu ildən.

## Tanınmış şəxslər
* Makoto Tokimoto (cudoka)
* Vakanami Cun (sumo güləşçisi)

## Qalereya


The sign of Tsukuba hi-tech park Iwai in Bando city, Ibaraki prefecture, Japan..JPG
飯郷治水石碑.jpg
Ibaraki pref road 136 in Uchinoyama, Bando.JPG
Sugaonuma.JPG



## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı

## Həmçinin bax
Çikusey

— Yaponiyanın Kanto regionunun şimalında, İbaraki prefekturasında yerləşən şəhər. Şəhər 28 mart 2015-ci ildə qurulmuşdur.

2015-ci ilin sentyabrının məlumatına görə şəhərin əhalisi 104.36 nəfərdir, hər km² ərazidə 507 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 205,3&nbsp;km²-dir.

## Tarix
Edo dövründə müasir Çikusey şəhərinin ərazisi Tokuqava şoqunatının hanlarından biri olan Şimodate hanı tərəfindən idarə olunurdu. 1 aprel 1889-cu ildə Meyci islahatı nəticəsində bələdiyyə sisteminin işə düşməsindən sonra İbarakinin Makabe qəzasında Şimodate qəsəbəsi yaradılmışdır. 15 mart 1954-cü ildə Şimodateyə şəhər statusu verilmişdir.

Müasir Çikusey şəhəri 28 mart 2005-ci ildə Şimodate şəhəri ilə Akeno, Kyova və Sekico qəsəbələrinin (hamısı Makabe qəzası) birləşdirilməsi nəticəsində yaranmışdır.

## Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Honşu adasında, Kanto regionununda, İbaraki prefekturasının cənub-qərbində, Tsukuba dağının qərbində yerləşir. Şimaldan Toçiqi prefekturası ilə həmsərhəddir. Şəhərin içi ilə Kinuqava və Kokayqava çayları axır. Tokionun işgüzar hissəsinindən 70&nbsp;km şimalında yerləşir.

### Həmsərhəd bələdiyyələr
* İbaraki prefekturası
** Yuuki
** Şimotsuma
** Tsukuba
** Sakuraqava
** Yaşiyo
* Toçiqi prefekturası
** Oyama
** Mooka

## Əhali

2015-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 104.36 nəfərdir, hər km² ərazidə 507 nəfər yaşayır.

## İqtisadiyyat
Şəhərin becərdiyi əsas məhsullar koşihihikari (düyü), naşi (şaftalı), kiçik yemiş, xiyar, çiyələk və pomidordur.

## Təhsil
Çikusey şəhərində 20 ibtidai məktəb, 7 orta məktəb və 4 lisey var.

## Nəqliyyat
### Dəmiryolu
* JR East — Mito xətti
** Kavaşima - Tamado - Şimodate - Niihari
* Kanto dəmiryolu — Coso xətti
** Kuroqo - Otaqo - Şimodate
* Mooka dəmiryolu
** Şimodate - Şimodate-Nikomae - Orimoto - Hiquçi

### Avtomobil
* Kita-Kanto sürətli avtomagistralı
* Yaponiya Milli Yolu 50
* Yaponiya Milli Yolu 294
* Yaponiya Milli Yolu 408

## Görməli yerlər
* Seki qəsri
* İsa qəsri
* Funatama kofunu
* Koqeta qəsri
* Şimodate qəsri
* Şimodate Qion festivalı

## Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı sakura, simvolik gülü *[[Pyrus pyrifolia]]* və kosmeya, simvolik quşu kənd qaranquşu hesab olunur.

## Tanınmış şəxslər
*Hazan İtaya (keramikaçı)
*Norihiko Akaqi (siyasətçi)
*Şinqo Katayama (qolfçu)
*Yoko Teppozuko (seyyu)

## Qalereya


Hotel Route Inn Shimodate.JPG
Shimodate Haguro-jinja ac (1).jpg
River Gogyo in Chikusei,Sep.21,2009.jpg



## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı

## Həmçinin bax
İçli küftə

**İçli küftə** () — yarmanın xəmir halına gətirilərək içinin doldurulması ilə hazırlanan ənənəvi Anadolu yeməyidir. Mənşəcə ərəb mətbəxinə aiddir və orijinal adı kibbədir. Türkiyədə Bitlis, Osmaniyə, Sivas, Qəhrəmanmaraş, Tunceli, Elazığ, Malatya, Mardin, Diyarbəkir, Hatay, Qaziantep, Adana, Şanlıurfa və Adıyaman bölgələrində hazırlanır.

Küftənin içi qıyma, quyruq yağı, soğan, cəfəri və ədviyyatlar ibarət qarışıqla doldurulur. Bundan sonra isə bişirmə prosesi başlayır. Bişirmə üsuluna görə iki növə ayrılır: qaynadılaraq və qızardılaraq bişirilən. Adətən ayranla süfrəyə verilir.
Proksima Sentavr b

**Proksima Sentavr b** – Günəş sistemindən kənarda Günəşə ən yaxın olan qırmızı rəngli Proksima Sentavr adlı kiçik ulduzun ətrafındakı fırlanan planet. NASA-nın tədqiqatları nəticəsində planetdə həyat olma ehtimalının yüksək olduğu müəyyənləşdirilib və dünyanın oxşarı ola biləcək planetdə suyun olmasına ümidləri artırıb.

## İstinadlar
Forstera hoveyası

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Vətəni Avstraliyadır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 12 m-ə çatır. Palmanın gövdəsi dairə formasında yarpaq yarıqları ilə örtülmüşdür. Bünövrəsində gövdəsi enlidir. Yarpaqları lələkvari, qövsvari əyilmişdir. Gövdə ətrafında düzülən yarpaq yarıqları gövdənin düz olmasını göstərir. Alt tərəfdən xırda nöqtələrlə örtülmüş, lələkvari, tünd-yaşıl yarpaqları uzun seqmentli olub, uzunluğu 25-60 sm-dir, horizantal yerləşir, bir az sallaqdır. Bircinsli çiçəkləri çiçək qruplarında üç ədəd (iki erkək və bir dişi) yığılmışdır. Meyvələri finik palmasının meyvələrinə bənzəyir. Toxumlar və kök zolağları ilə çoxaldılır.

## Ekologiyası
Soyuğu və küləyi sevmir. Quraqlığa davamlıdır. Düz günəş şüalarından orta dərəcədə qorunmalıdır. Havanı oksigenlə, ozonla, aeroionlarla zəzənginləşdirir, nəmişliyi artırır və ekoloji şəraiti yaxşılaşdırır.

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan dendrarisində 2009-cu ildən introduksiya olunub. Bəzi rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Alleyalarda dekorativ görünür. Tək və qrup əkinləri üçün faydalıdır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kanar finiki

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Kanar adalarıdr. Bu növ Aralıq dənizyanı ölkələrin quru subtropik bölgələrində, Şimali Afrikada da geniş yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Təbiətdə bitkinin hündürlüyü təxminən 10–15 m-ə çatır. Yarpaqları kənarlara yayılmış, ensiz lələkvari, iridir, uzunluğu 30-200 sm-ə çatan, bir az əyilmiş, göyümtül-yaşıl rənglidir. Yaşlı nüsxələrinin yarpaqlarının sayı 50-yə çatır, ikievlidir. Uzunluğu 1-2 sm olan saplaqları möhkəm iynələrlə örtülmüşdür. Toxumla çoxaldılır.

## Ekologiyası
Rütubətsevəndir. Quraqlıqda yarpaqların ucları qonurlaşır.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın rütubətli subtropik zonalarında, xüsusilə Abşeron, Lənkəran, Astara bölgəsində palmanın bu növü mədəni şəraitdə becərilir. Mərdəkan dendrarisində həm erkək, həm də dişi nüsxələri vardır.

## İstifadəsi
Bu növ il ərzində dekorativ görünüşlü olur. Meyvələri təzə halda qidad istifadə edilir. Tərkibində 70%-ə qədər şəkər vardır. Cavan bitkilər hər il, 5 yaşından yuxarı bitkilər isə lazım olduqda köçürülür.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İpiranqa FK

**"İpiranqa" Futbol Klubu** ( — Ereximi təmsil edən İpiranqa) — Riu-Qrandi-du-Sul ştatının Erexim şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
18 avqust 1924-cü ildə yaradılmışdır.

## Nailiyyətləri
* **Qauçu Liqasının İkinci Səviyyəsi:**
** **Çempion (4):** 1967, 1989, 2008, 2014

## İndiki heyət

### Texniki heyət
* **[[Kasemiro Mior]]** – Baş məşqçi
* **Xulio Sesar** – Qapıçı məşqçisi
* **Sesar Andreys** – Fitness məşqçisi
* **Markos Busetto**, – Klub həkimi
* **Lauro Linhares**, **Elton Varqas** – Masajçı

## İstinadlar
Sara Nikitin

**Sara Nikitin** (27 dekabr 1988) — Braziliyalı oxatan. Sara Nikitin Braziliyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Sara Nikitin birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Şimali Koreyanın nümayəndəsi Kang Un-Ju ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Sara Nikitin rəqibinə 0:6 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr
### İstinadlar
Alçaqboy xamerops

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Təbii halda Avropanın qərb hissəsində, Aralıq dənizyanı ölkələrində və Şimali Afrika da yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Alçaq gövdəli koldur. Gövdəsi bozumtul-göy rəngli sərt yarpaqlardan ibarət sıx çətir əmələ gətirir, kürən-qonur liflərə sıx çətir örtülmüşdür. Saplaqların uzunluğu 70-80 sm-ə qədərdir. Yarpayası yelpikvari sərtdir, diametri 50-60 sm, qaidəsinin kənarında pazvari oyuq vardır. Sermenlərin sayı 30-a çatır, üst tərəfi tünd yaşıl, alt tərəfi bozumtul rəngdədir. Xamaşçiçəyin gövdənin qaidəsi yaxınlığında yerləşən və uzunluğu 30-40 sm-ə olan qıçalardı. Kasacığın dilimləri sivridir. İkicinsli çiçəkləri oturaqdır. Yaşımtıl-sarı rəngdədir. Meyvəsi sarımtıl rəngli, oval və ya kürəyə oxşar yumurtavaridir, lətli və qabalilfi meyvəyanlığı vardır. Mayın birinci yarısında çiçəkləyir, meyvələri isə noyabr ayında yetişir. Toxumları uzunsov, uzunluğu 11–12 mm, eni 12-15 mm-dir. Toxumla, kök pöhrələri ilə çoxaldılır.
 
## Ekologiyası
İstisevən, az şoranlaşmış torpağa, quraqlığa davamlı bitkidir.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeron, Lənkəran, Gəncə, Qəbələ və digər şəhər və rayonlarda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.
 
## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür. Yarpaqlarından alınan lifdən baş örtükləri, səbət, kəndir, tor, qaytan və s. hazırlamaq üçün istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Santa-Katarina

**Santa-Katarina** () — Braziliyanın cənubunda yerləşən ştat. Ştatın inzibati mərkəzi Florianopolis şəhəridir. Cənubdan  Riu-Qrandi-du-Sul və şimaldan Parana ştatları, üstəlik şərqdən Argentina ilə sərhədə malikdir. Şərqdən Atlantik okeanla sərhədə malikdir.

Santa-Katarina Braziliyanın avropalılardan təşkil olunmuş ştatıdır. Burada əhalinin böyük əksəriyyətini portuqallar, almanlar və italyanların törəmələridir.

## Coğrafiya
İqlimi mülayimdir. Mərkəzi hissəsi əsasən tropik meşələrlə ötülüdür. Atlantik okean sahilləri çimərlik, buxta, körfəz və laqunlarla zəngindir. Ştatın ən hündür nöqtəsi Maru-da-Boa-Vistadıır (1827 m).

## Tarixi
Ştat ərazisində ilk avropalılardan təşkil olunan yaşayış məntəqəsi ispanlar tərəfindən Santa-Katarina adasında salınmışdır. 1675-ci ildə portuqallar adanı ələ keçirmişlər.

Farrapus müharibəsi dönəmində 1839-cu ildə üsyançılar Santa-Katarinanı ələ keçirərək burada Julian Respublikasını qururlar. Dörd ay müddətində bölgə üsyançıların nəzarətində qalır.

XIX əsrdə Santa-Katarina ərazisinə avropadan çoxlu sayda avropalı miqrasiya etmişdir. Xüsusi ilə almanlar 1829-cu ildə ilk kəndlərini salmışlar. Onların ardınca İtaliya, Polşa, Rusiya və digər Avropa ölkələrindən bölgəyə köç başlamışdır. Yenidən alman immiqrantları əraziyə köç etmişlər. Hazırda belə bir çox şəhərlərdə alman mədəniyyəti və dilinin təsiri müşahidə edilir.
## İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən 6 mezoregiona və 20 mikroregiona bölünür.
## İqtisadiyyat
Braziliya ştatları arasında dinamik inkişafa malikdir. Ştatın əsas gəlir mənbəyi kənd təsərrüfatı və  xidmət sektorudur. Amerika qitəsində iri elektrik mühərrikləri istehasalı bölgə də həyata keçirilir.

Santa-Katarina ölkənən ən böyük kömür hasilatı ərazisidir. İl ərzində 5 mln ton kömür hasil edilir.

Ştat ərazisində avropada və tropik zonalarda əkilən biktilərin hasilatı həyata keçirilir. Burada dənli bitkilər, tütün, üzüm, maniok yetişdirilir.

Ştat ərazisində ətlik istiqamətli heyvandarlıq mövcuddur. Üstəlik ştat ərazisində meşətəsərrüfatı, mate tədarükü, avtomobil hissələrinin istehsalı, plasyik boru hazırlanması həyata keçirilir.

## Turizm
Ştatın okeana çıxışının olması turist axınlarına səbəb olur. Ştatın sahilləri balinaların çoxalma dönəmində müşahidəsi üçün olduqca əlverişli ərazi hesab edilir.

## İstinadlar
Meşə finiki

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Afrika və Asiyanın tropiklərində yayılmışdır, qədim, mədəni bitki vadilərinin şahzadəsi adlanır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 2–3 m-ə çatır. Gövdəsi nazik, düzdür, üzərində keçənilki yarpaqların saplaqlarının qalıqları qalır. Şaxələnmiş çətirinin diametri 2 m-dir. Gövdənin ucunda yerləşən yarpaqları göyümtül-yaşıl rəngdə, uzun, ensiz, lələkvari, əyilmiş qövsvari olub, saplaqlarda yerləşir. Lələkvari yarpağın xırda yarpaqcıqları ucundan iki yerə bölünmüşdür. Çəyirdəyi çox möhkəmdir.

## Ekologiyası
İşıq, rütubətsevən bitkidir. Çox quru havada finikdə yarpaqların ucları qonurlaşır və onlarda tor gənəsi əmələ gəlir. Tez-tez yuyulma palmanın yarpaqlarını qurumadan və zərərvericilərin hücumundan qoruyur. Aprel-may aylarında köçürülməsi (cavan palmalar hər il, iriləri 3-4 ildən bir, ancaq hər il torpağın üst qatı dəyişməlidir) məqsədyönlüdür. Çimli, yarpaqlı, çürüntülü və qumlu torpaqlarda yaxşı bitir. Bu növ finik xloroz xəstəliyinə məruz qalır, bu da onun boy artımının zəifləməsinə və yarpaqda qonur xalların əmələ gəlməsinə səbəb olur.

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan dendrarisinə 2008-ci ildə introduksiya  olunmuşdu. Meşə finik palması son dövrlərdə Bakıda, Gəncədə, Sumqayıtda, Lənkəran-Astara bölgələsində və s. Şəhər və rayonlarda mədəni şəraitdə parklarda, bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində, eləcə də şəkərli bitki kimi qida sənayesində istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Estansiano FK

**Estansiano İdman Klubu** — **Estansiano** kimi də tanınan, 14 iyun 1956-cı ildə yaranan və Serjipi ştatının Estansiya şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 14 iyun 1956-cı ildə təsis edilmişdir. Klub 2010-cu ildə Serjipano Liqasının Seriya A2 dəstəsini ikinci pillədə başa vurmuşdur. Onlar liqada yalnız Sokorrense FK klubundan geri qalmışlar. 

## Stadion
Estansiano İdman Klubu öz ev oyunlarını digər adı *Frankao* olan Estadio Qovernador Avqusto Franko stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 8000 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Sokorrense FK

**Sokorrense Deportiva İdman Klubu** — **Sokorrense** kimi də tanınan, 31 avqust 2005-ci ildə yaranan və Serjipi ştatının Nossa Senyora do Sokorro şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 31 avqust 2005-ci ildə təsis edilmişdir. Klub 2010-cu ildə Serjipano Liqasının Seriya A2 dəstəsinin çempionu olmuşdur.

## Nailiyyətləri
* **Serjipano Liqası Seriya A2:**
** **Çempion (1):** 2010

## Stadion
Sokorrense Deportiva İdman Klubu öz ev oyunlarını Estadio Vanuzia Franko stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 3000 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Operario FK

**Operario FK** — 1 may 1949-cu ildə təsis edilən və Matu-Qrosu ştatının Varzea-Qrandi şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 1 may 1949-cu ildə təsis edilmişdir. Operario 14 dəfə (1964, 1967, 1968, 1972, 1973, 1974, 1983, 1985, 1986, 1987, 1994, 1995, 1997, 2002 və 2006) Matu-Qrossense Liqasının qalibi olmuşdur.

## Nailiyyətləri
***Matu-Qrossense Liqası: 14**
::1964, 1967, 1968, 1972, 1973, 1974, 1983, 1985, 1986, 1987, 1994, 1995, 1997, 2002, 2006

## Stadion
Operario öz ev oyunlarını Verdao Stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 40000 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Kiçik sabal

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Təbii şəraitdə Kuba, Meksika və Venesuela da bitir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 60-80 sm-ə çatır. Gövdəsiz olub, torpaq qatının üst hissəsində yerləşir. Yarpaqları çətirşəkilli, uzun, əyri saplaqlarda (70 sm-ə qədər) yerləşir. Yarpaq ayasının uzunluğu 30- 60 sm olub, göyümtül-yaşıl, yumru, hissələrə bölünmüşdür, orta hissəsində uzunluğu 90 sm-ə çatır. Çiçək qrupları (1-3) mürəkkəb-süpürgəvaridir, yuxarı hissəsində açılmışdır, uzunluğu 1 m-ə qədərdir. Çiçəkləri ikicinsli, xırda, ağımtıl və yaşılımtıldir. Çiçəkyanlığı 6 ləçəkli, erkəkçikləri 6 ədəd, yumurtalığı 3 yuvalı, sütuncuğu üçkünc olub, başcığı dişicik ağızlıdır. İyulun axırı – avqustun əvvəlində çiçəkləyir. Meyvəsi şarşəkilli, qara, diametri 1 sm-ə qədərdir, noyabrda yetişir. Toxumu şarşəkilli, qonur rəngli, az hamardır, diametri 0,8 sm-dir. Toxumla çoxalır.

## Ekologiyası
Qumlu və əhəngli torpaqlarda bitir, nəmişliyə çox tələbkardır. -10-11 C dərəcə şaxtalara dözür. Bu palmanı külək və qar çox zədələyir, yarpaqlarını qırır. Yay aylarında sabal palmasını bol suvarmaq lazımdır. Zəif böyüyür, vegetasiya dövründə 3-5 yarpaq əmələ gətirir.

## Azərbaycanda yayılması
1963-cü ildən Mərdəkan dendrarisinə introduksiya olunmuşdur. Bakı, Gəncə, Qəbələ, Lənkəran, Zaqatala və digər şəhərlərdə park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Qazon əkinlərində, küləkdən qorunan rütubətli yerlərdə tək və qrup halında becərilməyə yararlıdır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Atletika Frankana FK

**Atletika Frankana FK** — Frankana kimi də tanınan, 12 oktyabr 1912-ci ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Franka şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur. Klub bir dəfə Seria A və Seria C liqalarında mübarizə aparıb.

## Tarixi
Klub 12 oktyabr 1912-ci ildə təsis edilmişdir. Klub 1977-ci ildə Paulista Liqasının Seriya A2 dəstəsinin qalibi olmuşdur. Frankana 1979-cu ildə Seria A-da mübarizə aparıb, lakin ikinci mərhələdə mübarizəni dayandırıb. Klub 1997-ci ildə Seria C-in final mərhələsində mübarizə aparmışdır, mərhələdə üçüncü yeri tutmuşdur.

## Nailiyyətləri

* **Paulista Liqası Seriya A2:**
** **Çempion (1):** 1977

## Stadion
Atletika Frakana Klubu öz ev oyunlarını digər adı *Lançao* olan Estadio Xose Lança Filyo stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 15100 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Hitaçinaka

— Yaponiyanın Kanto regionunun şimalında, İbaraki prefekturasında yerləşən şəhər. Şəhər 1 noyabr 1994-cü ildə qurulmuşdur.

2015-ci ilin sentyabrının məlumatına görə şəhərin əhalisi 156,619 nəfərdir, hər km² ərazidə 1570 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 99,83&nbsp;km²-dir. "Hiraqana şəhəri"dir, adı kanci ilə deyil, hiraqana hecaları ilə yazılmışdır.

## Tarix
1 aprel 1889-cu ildə bələdiyyə sisteminin işə düşməsindən sonra Nara qəzasının tərkibində Hirayso və Minato qəsəbələri, eləcə də, Katsuta kəndi yaradılmışdır. 1938-ci ildə Minato qəsəbəsinin adı dəyişdirilərək Nakaminato olmuşdur. 1940-cı ildə Katsuta kəndinə qəsəbə statusu verilmişdir. İkinci dünya müharibəsində bölgədə silah istehsal edən xeyli müəssisə yerləşdiyindən tez-tez hava bombardımanlarına məruz qalmışdır. 31 mart 1954-cü ildə Nakaminato və Hirayso qəsəbələri birləşdirilmiş və Nakaminato şəhəri yaradılmışdır. Həmin ilin 1 noyabrında Katsuta qəsəbəsinə şəhər statusu verilmişdir. 1 noyabr 1994-cü ildə bu iki şəhər birləşdirilərək indiki Hitaçinaka şəhəri yaradılmışdır.

## Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Honşu adasında, Kanto regionunun İbaraki prefekturasının mərkəzində yerləşir. Şərqdən Sakir okeana çıxışı var.

### Həmsərhəd bələdiyyələr
* İbaraki prefekturası
** Tokay
** Naka
** Mito
** Oaray

## Əhali
2015-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi nəfərdir, hər km² ərazidə nəfər yaşayır.

## İqtisadiyyat
Şəhər Hitachi şirkəti üçün şirkət şəhəri hesab olunur. Bundan əlavə, balıqçılıq, kənd təsərrüfatı və mövsümi turizm də şəhərin iqtisadiyyatında ikinci dərəcəli rol oynayır.

## Təhsil
Hitaçinaka şəhərində 20 ibtidai məktəb, 9 orta məktəb və 5 lisey var. Bundan əlavə, şəhərdə bir texniki institut və bir xüsusi məktəb var.

## Nəqliyyat

### Dəmiryolu
* JR East — Coban xətti
** Katsuta - Sava
* Hitaçinaka dənizkənarı dəmiryolu — Minato xətti
** Hitaçi-Aoyaqi - Tsuda
* JR East — Suyqun xətti
** Katsuta - Nikkomae - Kaneaqe - Nakane - Takadano-tekkyo - Nakaminato - Tonoyama - Hirayso - İsozaki - Aciqaura

### Avtomobil
* Yaponiya Milli Yolu 6
* Yaponiya Milli Yolu 245
* Hitaçinaka yolu
* Hiqaşi-Mito yolu

## Görməli yerlər
* Hitaçi Dənizkənarı Parkı
* Hitaçi Şəhər Stadionu
* Hitaçinaka Beyzbol Stadionu
* Aciqaura çimərliyi
* Hirayso çimərliyi
* Torazuka kofunu

### Tədbirlər
* Yaponiya festivalında daş

## Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı ikidilim ginkqo, simvolik gülü hamaqiku, simvolik quşu *Horornis diphone* hesab olunur.

## Qardaş şəhərlər
*  Nasuşiobara
*  İşinomaki

## Tanınmış şəxslər
* Natsuo Yamaquçi (siyasətçi)
* Kentaro Şiqa (güləşçi)
* Ouçiyama Heykiçi (sumo güləşçisi)

## Qalereya


Higashi-Mito Road Nakagawa Bridge.JPG
Hitachinaka from air.jpg
HitachinakaPostoffice.JPG
Takeda-uji Yakata.JPG



## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı 

## Həmçinin bax
Riu-Qrandi-du-Sul

**Riu-Qrandi-du-Sul** () — Braziliyanın ən cənub ştatı. İnzibati mərkəzi Portu-Aleqridir. Şimaldan Santa-Katarina ştatı, cənubdan Uruqvay, qərbdən isə Argentina ilə sərhədə malikdir.

Riu-Qrandi-du-Sul ÜDM istehsalına görə Braziliya ərazisində dördüncü, əhalisinin sayına görə beşinci və insan potensialının inkişafına görə isə dördündü-beşinci yerləri tutur.

## Adının etimalogiyası
Ştatın adı bir sıra kartoqrafik sıhvlərin sayəsində meydana gəlmişdir. Bölgəyə gələn ilk portuqallar Patus gölünü *Böyük Çayın* mənsəbi gesab edirdilər (bu çayın Riu-Qrandi olması hesab edilir). Böyük çayın xəritədə tərtibini verən 1670-ci ildə hollandiyalı Federik de Vit olmuşdur. İlk dəfə məhz o, Patus adını ortaya atmışdır. 1698-cu ildə Nikolaus Bisser xəritədə gölün konturlarını vermişdir. 1720-ci ildə Azor adalarından gələnlər Patus gölü regionuna çıxaraq San-Joje-du-Norti şəhərini salırlar. Bölgə də ilk portuqal taxt-tacına məxsus şəhər Riu-Qrandi olur.

## Coğrafiya
Ştatın ərazisi 281 748,538 km² təəşkil edir. Riu-Qrandi-du-Sul sahəsinə görə Braziliyanın 3%-ni təşkil edir. Şimaldan Santa-Katarina ştatı ilə sərhədlənir. Ştat bütünlüklə Cənub tropikindən cənubda yerləşir. Ərazisində yerləşən Patus gölü sahəsinə görə dünyanın ən iri laqun məşhəlli göllərindəndir.

## Əhali
Bölgədə yaşayan insanların böyük qismi Portuqaliya, İtaliyadan gələnlərin törəmələridir. Az sayda isə İspaniya, Fransa, Almaniya və digər dövlətlərdən gələnlərin törəmələridir.

## İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən 7 mezoregiona və 35 mikroregiona bölünür.

## İqtisadyyat
İnqtisadi baxımdan digər sahələrin inkişanının yüksək olmasına baxmayaraq kənd təsərrüfatı aparıcı rol oynayır. Xüsusi ilə iri buynuzlu heyvandarlıq mühüm rol oynayır.

## Həmçinin bax
* Rio Grande

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Riu-Qrandi-du-Sul ştatının rəsmi saytı.
Esportiva Velo FK

**Esportiva Velo Futbol Klubu** — **Velo Klub** kimi də tanınan, 28 avqust 1910-cu ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Riu-Klaro şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 28 avqust 1910-cu ildə təsis edilmişdir. Klub 1925-ci ildə Paulista Liqasının İnterior dəstəsinin qalibi olmuşdur. 

## Nailiyyətləri

* **Paulista Liqası İnterior dəstəsi:**
** **Çempion (1):** 1925

## Stadion
Esportiva Velo Futbol Klubu öz ev oyunlarını Estadio Benito Agnello Kastellano stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 8198 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Fransisku di Paula Rodrigis Alvis

**Fransisku di Paula Rodrigis Alvis** (7 iyul 1848 — 16 yanvar 1919) — Braziliyanın ilk maliyyə naziri və beşinci prezidenti. 1887-ci ildə San-Paulu icra başçısı seçildi. 1902-ci ildə Braziliya prezidenti seçildi və 1906-cı ilə qədər vəzifədə qaldı. Bu müddət ərzində paytaxt Rio-de-Janeyronu yenidən bərpa etdirdi və bu şəhər islahatları 1904-cü il "Peyvənd üsyanı"na qədər davam etdi. 

1918-ci ildə keçirilən ön seçimlərdə qalib gəldi, ancaq vəzifəsinin icrasına başlamadan 16 yanvar 1919-cü ildə epidemik olaraq yayılan İspaniya qripinə yoluxdu və vəfat etdi.

## Mənbə
* Frank D. McCann (2004), Soldiers of the Pátria: a history of the Brazilian Army, 1889–1937, Stanford University Press, ISBN 978-0-8047-3222-2

## Həmçinin bax
Qremio Katanduvense FK

**Qremio Katanduvense Futbol Klubu** — **Qremio Katanduvense** kimi də tanınan, 8 mart 1999-cu ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Katanduva şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 8 mart 1999-cu ildə təsis edilmişdir. Klub 2006-cı ildə Paulista Liqasının İkinci Diviziyasını ikinci pillədə başa vurmuşdur.

## Stadion
Qremio Katanduvense öz ev oyunlarını Estadio Munisipal Silvo Salles stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 16474 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Official website
Trayriense FK

**Trayriense Futbol Klubu** — **Trayriense** kimi də tanınan, 22 dekabr 1999-cu ildə təsis edilən və Seara ştatının Trairi şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 22 dekabr 1999-cu ildə təsis edilmişdir. Klub 2004-cü ildə Searense Liqasının Üçüncü Səviyyəsinin ikinci pillədə başa vurmuşdur. Onlar liqada yalnız Krateus FK klubundan geri qalmışlar.

## Stadion
Trayriense Futbol Klubu öz ev oyunlarını digər adı *Barrosao* olan Estadio Manoel Barroso Neto stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 3000 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Albertao stadionu

**Albertao stadionu** () — Braziliyanın Teresina şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 44,200 nəfərdir. "Flamenqo" İK klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 26 avqust 1973-cü ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Templos do Futebol
Tənha (roman)

**Tənha** — Avqust Strindberqin romanı.

## Məzmun

“Tənha” romanı Strindberqin mənəvi axtarışlarının nəticəsidir. Yazıçının özü bu əsəri avtobioqrafik romanları sırasına aid edir. Əsərdə müəllifin həyatının bir dövrü, özü də onun həyatında tez-tez rast gəlinməyən harmonik bir dövrü əks olunub. Yazıçı elə bir reallıq və adamların dövrəsindədir ki, ruhi-mənəvi böhrandan xilas olur, onu zəncirləyən problemlərdən uzaqda dayana bilir. Tənhalıq burada adamlardan zahiri təcrid kimi anlaşılmır, əksinə, varlığın mənası ilə bağlı axtarışların tarıma çəkdiyi şüurun dərin qatlarına başvurmanı ehtiva edir.

“Tənha” romanı Hamsunun “Aclıq” və “Misteriyalar”,  Hessenin “Yalquzaq” kimi romanları ilə bir sırada dayanır, Avropa nəsrinin bu mənada şedevrlərindən hesab edilir.

## Tərcümə və nəşr
Roman ATV Kitab layihəsi çərçivəsində Rəbiqə Nazimqızı tərəfindən rus dilindən azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş və 2015-ci ildə Parlaq İmzalar nəşriyyatı tərəfindən Bakıda nəşr olunmuşdur. Əsər Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinin iştirakı ilə nəşrə hazırlanmışdır.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* Tənha — Avqust Strindberq
* parlaqimzalar.az
Riu-Verde FK

**Riu-Verde Futbol Klubu** — **Riu-Verde** kimi də tanınan, 17 dekabr 1991-ci ildə təsis edilən və Masu-Qrosu-du-Sul ştatının Riu-Verde-de-Matu-Qrosu şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 17 dekabr 1991-ci ildə təsis edilmişdir.  Riu-Verde 2004-cü ildə Sul-Matu-Qrossense Liqasının İkinci Səviyyəsinin qalibi olmuşdur.

## Nailiyyətləri

* **Sul-Matu-Qrossense Liqasının İkinci Səviyyəsi:**
** **Çempion (1):** 2004

## Stadion
Riu-Verde Futbol Klubu öz ev oyunlarını Estadio Sezario Balbino de Freytas stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 3000 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
David Areneo

**David Areneo** (6 iyun 1995) — Malavilı oxatan. David Areneo Malavini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
David Areneo birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində İtaliyanın nümayəndəsi David Paskualuççi ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə David Areneo rəqibinə 0:6 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr
### İstinadlar
Farazao stadionu

**Farazao stadionu** () — Braziliyanın Presidente Prudente şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 44,414 nəfərdir. "Qremio Prudente" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 1982-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Templos de Futebol: Estádio Eduardo José Farah
Amapa

**Amapa** () — Braziliya ərazisində yerləşən ştat. İnzibati mərkəzi Makapa şəhəridir.

## Coğrafiya
Ştatın ərazisi 142 827,9 km² təşkil edir. Bu göstərici ilə 26 ştat arasında 18-ci yerdədir. Ərazisi romb şəkilindədir. Şimaldan Surinam və Fransız Qvineyası, cənubdan və qərbdən isə Para ştatı ilə sərhədlənir. Şərqdən Atlantik okean suları ilə yuyulur.

Amazon düzənliyinin şimal-şərq hussəsini təşkil edir. Ərazisinin 90 % Amazon cəngəllikləri örtülüdür. Ərazisində yerləşən çayların 40 % Amazon çayı, digər hissəsi isə Atlantik okeanına tökülür. Ən hündür zirvəsi 701 metrdir.

### İqlimi
Ştat ərazisini ekvator xətti kəsir. Ekvatorial iqlimə malikdir. Aylıq yağıntının miqdarı 35 mm təşkik edir. Quru mövsümdə yağıntının miqdarı 300–400 mm-dir. İl ərzində isə yağıntının miqdarı 2500 mm-dir. Orta aylıq temperatur Makapada fevral ayında +25,7°С, okyabrda +27,9 °C təşkil edir. Gecə radələrində temperatur +20 °C, gündüz radələrdə 35 °C olur.

## Tarix
Avropalılar bölgə də məskunlaşana qədər ərazidə Aravaki hindu qəbiləsi yaşayırdı. Amapa ərazisinin ilk dəfə avropalılar tərəfindən tətqiqatı 1500-cü ilə təsadüf edir. XIX əsrin sonuna qədər ərazi portuqaliya ilə fransa arasında mübahisə pridmetidir.

1 may 1900-cü ildə Jeneva arbitrajı Amapa Braziliyanın ərazisi kimi təstiqlənir. 1943-cü ildə Amapa ştat statusu alır. 5 oktyabr 1988-ci ildə Braziliya konstitutsiyası qəbul edilir, burada Amapa ştat kimi təstiqlənir.

## Əhali
Ştatın əhalisi 2005-ci il məlumatına görə cəmi 596 min nəfər təşkil edir. 1990-cı illərlə nisbətdə əhali 5,7% artmışdır. 1967-ci ildə ştatda cəmi 103 min insan yaşayırdı. Urbanizasiya 93,7 %-dir. Əhalinin böyük qismi paytaxtda yaşayır.

74,4 % qarışıqlar, 21,4 % ağlar, 4,5 % qaralar, 0,8 % isə monqoloid irqinə mənsubdur.

## İnzibati bölgü
Ştat inzibati cəhətdən 2 mezoregiona və 4 mikroregiona bölünür. 16 rayona sahibdir. 2014-cü ildən ştatın qubernatoru Walder Góes olmuşdur.

Yuxarı palaya digər ştatlarda olduğu kimi üç deputat göndərir. Aşağı palataya isə 513 yerdən 8 yerinə sahibdir.

## İqtisadiyyat
İntisadiyyatının əsasını marqans hasilatı və ağac tədarükü təşkil edir.

1941-ci ildə Serra-du-Naviuda böyük marqans yatağı aşkarlanmışdır.

Ağac tədarükdən başqa burada braziliya qozu tədarük edilir. Çaylarından və okeandan balıq tutulur. Ərazisində maniok və çəltik yetişdirilir. Maldarlığın iri buynuzlu qolu daha geniş yayılmışdır.

Turizm zəif inkişaf etdirilmişdir.

Hasilatın 75,5 % ağac, 18,7 % marqans təşkil edir.

## Nəqliyyat
Amapa ilə ılaqə yaratmağın əsas yolu su və hava nəqliyyatıdır. Su yolu ilə əlaqə Amazon çayı və Atlantik okeanı vastəsi ilə həyata keçirilir. Ştatın paytaxtında Makapada beynəlxalq hava limanı mövcuddur

Avtomobil nəqliyyatı olduqca zəif inkişaf etdirilmişdir. Dəmir yolu nəqliyyatı isə əsasən marqans yataqları ilə dəniz limanı arasındadır.

## Qalereya

Fayl:Museu Sacacá 4.jpg|
Fayl:Acapalms.jpg|
Fayl:Equator Line Monument, Macapá city, Brazil.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ştatın rəsmi saytı
Çərik

Xüsusi təlim görmüş oxçu qvardiyasıdır. Sözün türk dillərində müxtəlif variantları mövcuddur. Bu söz "ordu", "yürüş" "bahadırın yoldaşları", "igid" anlamında işlənir. Xanın xüsusi qvardiyasına da *çerik* deyilmişdir. Osmanlılar yeni üsul ilə hazırladıqları korpusu "yeniçəri" adlandırmışlar. Azərbaycan dövlətçiliyinin ordu terminologiyasında bu söz "könüllü əsgər" korpusunu ifadə etmişdir. Mirzə Yusif Qarabağinin "Tarixi-Safi" əsərində Rus-İran müharibəsi zamanı qızılbaş ordusunun könüllü əsgərləri çəri, xüsusi piyada şah qvardiyası isə canbaz adlanır. Ruspərəst erməni tarixçisi, 1804-cü il İrəvan ətrafındakı döyüşü təsvir edərkən qeyri-ixtiyari bu sözləri yazır: "Qızılbaşlar atlarını çaparaq, döyüş meydanına, rus əsgərlərinin içərisinə girdilər. Rusların bir çoxunun başlarını qılıncla vurub, yenə meydandan salamat çıxırdılar."

## Mənbə
* Ə. Əsgər, M. Qıpçaq. Türk savaş sənəti, B., 1997.
Roxy Music

**Roxy Music**— 1971-ci ildə Brayan Ferri (vokal, pianino, klavişalı) və Qrem Simpson (bas-gitara) tərəfindən yaradılan britanialı rok-qrupdur. Sonralar bura Fil Manzanera, Endi Makkey və Brayan İno qatılıb. Faktiki lider Brayan Ferri idi. "Virginia Plain" mahnısı qrupun birinci hiti imiş.
Qətliam

thumb

**Qətliam** — Özünü müdafiə etmək imkanı olmayan çox sayda insanın amansızlıqla öldürülməsi hadisəsi.

## İstinadlar
Rhapis excelsa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Təbii halda Yaponiya da və Çində yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 12 m-ə çatan həmişəyaşıl bitkidir. Gövdəsi qəhvəyi-qonur liflərlə (yarpaq qınlarının qalıqları) örtülüdür. Çətiri yelpikvaridir. Çoxsaylı yarpaqları sərt, dik dayanan seqmentlərə bölünmüşdür. Yarpaqların uzunluğu 80 sm, eni 3 sm olur. Yarpaq saplağının kənarlarında, gövdənin yan tillərində, dişli, sərt tikanları vardır, üstdən tünd-yaşıl, alt tərəfdən bozumtul-göydür. Saplağının uzunluğu 70-75 sm-dir. Çiçəkləri sarı ətirli, salxımvari budaqlanmış sıx çiçək qrupunda toplanmışdır. Çiçəkləmə may ayının ortaları başlayıb, iyun ayının axırınadək davam edir. Oktyabr ayının ortalarında meyvə verir. Quru meyvəyanlığı olan meyvəsi yetişdikdə göyümtül-qara rəng alır. Toxumun əmələ gəlməsi noyabr ayının axırlarında müşahidə edilir. Toxum vasitəsilə çoxaldılır.

## Ekologiyası
Açıq sahələrdə əkilməli və düz günəş şüalarından qorunmalıdır. Cavan palmaların təmiz havaya ehtiyacı vardır, işıqlı, günəşli və ya bir az kölgəli yerdə yaxşı bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda, Gəncədə, Lənkəranda, Zaqatalada və digər şəhər və rayonlarda park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada dekorativ bitki kimi istifadə edilir. Liflərindən kəndir hazırlanır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fortuna traxikarpusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayilması
Qərbi Himalay, Çin və Yaponiyada dağ meşələrində, kasıb torpaqlarda yayılmışdır. Vətənində bu bitki Çin çətənə palması adlanır. 

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10 m-dən çoxdur. Çətiri kiçikdir. Yarpaqları üst tərəfdən parlaq, yelpikvari, tünd-yaşıl, alt tərəfdən göyümtülü, çoxsaylı buğumlara bölünmüşdür, diametri 60 sm-ə çatır. Saplaqları çılpaq iynəsiz, bünövrəsində cod tükçuklüdür. Çiçəyi sarı, ətirlidir, iri qoltuq çiçək qruplarında  yerləşir. Yarpaq buğumlarının miqdarı 30-a çatır. Hər buğumu saplığın birləşmə yerinədək kəsilmiş yarpaqların ucları ikiyə bölünmuşdür. Yarpaq saplağının kənarlarında zəif bilinən dişcikləri vardır. May ayında çiçəkləyir. Meyvəsi qışda yetişir. Çoxaldılması toxumlarla aparılır. 

## Ekologiyası
Şaxtayadavamlı palma növlərindən biridir, -18 C-dək şaxtalara dözür. Fortuna traxikarpusu torpağa tələbkar deyil, ancaq yaxşı drenaj saxlanılmalıdır. Nəmişli iqlim şəraitində quraqlığı pis keçirir, orta miqdarda nəmişli havanı (40%) sevir. Cənubda subtropik rayonlarda açıq sahədə qışlayır. 

## Azərbaycanda yayılması
Bakı, Lənkəran və digər şəhərlərdə mədəni şəraitdə becərilir. 

## İstifadəsi
Park və bağsalmada tək ərinlərdə geniş istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Roza Camanova

**Roza Ümbetqızı Camanova** () — Qazaxıstan opera müğənnisi (soprano), SSRİ Xalq Artisti (1959).

## Həyatı
Roza Camanova 1928-ci ildə Aqtöbe şəhərində anadan olub. 1954-cü ildə Almatı konservatoriyasını bitirmişdir. 1953-cü ildən Qazaxıstan Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur. 1962–1980-cı illərdə Qazaxıstan Teatr Cəmiyyətinin sədri, 1968-ci ildə isə Beynəlxalq Teatr İnstitutunun vitse-prezidenti olmuşdur. 1977-ci ildən Qazaxıstan Milli Konservatoriyasında dərs demişdir. Roza Camanova 27 dekabr 2013-cü ildə Almatıda vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı

### Partiyalar
* Sara – "Birjan və Sara", M.Tölebayev
* Nazıqum – "Nazıqum", K.Kojamiyarov
* Tatyana – "Yevgeni Onegin", Pyotr Çaykovski
* Çio-Çio san – "Çio Çio san", J.Puççini
* Marqarita – "Faust", Ş.Quno
* Aysulu – "Aysulu", S.Məhəmmədcanov
* Ajar – "Abay", Ə. Jubanov və L.Həmidi

## Mükafatları
* Qazaxıstan SSR Əməkdar artisti (1957)
* SSRİ xalq artisti (1959)
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1971)
* Qazaxıstan SSR Dövlət mükafatı (1972)
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni (1978)
* "Lenin" ordeni (1986)

## Ailəsi
* Əri – Baxıtbəy Koşmuhambetov — təqaüdçü, Qazaxıstan SSR Əməkdar artisti (1957)

## Diskoqrafiya
* 2005 – CD "Qazaxıstan incəsənətinin dahi vokal ustası"

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* **Azərbaycan Milli Ensiklopediyası.** 5-ci cild. Bakı 2014. səh. 176
Kaskavel FK

**Kaskavel Futbol Klubu** — **Kaskavel** kimi də tanınan, 17 dekabr 2001-ci ildə təsis edilən və Parana ştatının Kaskavel şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 17 dekabr 2001-ci ildə təsis edilmişdir. Klub Kaskavel İdman klubu dağıldıqdan sonra SOREK və Kaskavel S/A klublarının birləşməsindən yaranmışdır.

## Stadion

Kaskavel Futbol Klubu öz ev oyunlarını Olimpiko Regional Arnaldo Busatto stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 45000 nəfərə bərabərdir.

## Uğurları

### Ştat uğurları
***Paranaense Liqası (1)**: 1980

## Xarici keçidlər
*Official Website 

## İstinadlar
Braziliyada turizm

**Braziliyada turizm** — Braziliya ərazisindəki turizm bazaları, istirahət mərkəzləri və səyahətlər.

## Xarici turistlər
Braziliyaya gələn qonaqlar arasında aşağıdakı göstərilən ilk 20-likdə olan ölkələr bunlardır:

## Tibbi turizm
Braziliyada xaricdən gələnlərə yönəlik tibbi xidmət sferası 1970-ci illərdən yaranıb. Bu sahədə ilk fəaliyyət göstərən qurum Rio-de-Janeyrodakı İvo Pitanquy xəstəxanasıdır.

Braziliyada tibbi xərclər ABŞ-dakının 1/3-i, Almaniyadakının isə təxminən yarısı qədərdir.

Braziliya Turizm Nazirliyinin məlumatına görə, 2009-cu ildə Braziliyaya 900 min xarici turist müalicə olunmaq üçün gəlmişdir. Onların 20%-i ABŞ-dən, 19%-i Fransadan, 17%-i Almaniyadan, qalanları isə Cənubi Amerika və Afrika ölkələrindəndir.

Müalicə turizmindən ötrü Braziliyaya gəlməyin ən vacib səbəblərindən biri təklif olunan xidmətin sistemləşdirilməsidir. Məsələn, burada qurulan sistem imkan verir ki, Braziliyaya gələn turist heç bir növbə gözləmədən və vaxt itirmədən birbaşa müalicəsinə başlasın.

center|600px|thumb|Fernando de Noronha arxipelaqı, Pernambuko.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*Brazilian Tourism Portal by Embratur (Brazilian Tourist Board)
*New York Times Travel Guides: Brazil
Olimpiko Regional Arnaldo Busatto stadionu

**Olimpiko Regional Arnaldo Busatto stadionu** — Digər adı olan **Ninyo das Kobras** (mənası *İlan yuvası*) tanınan, Braziliyanın Parana ştatının Kaskavel şəhərində yerləşən stadiondur. Stadion hal-hazırda futbol oyunlarının keçirilməsi üçün istifadə olunur. Kaskavel FK, Kaskavel İdman Klubu və Kaskavel Rekreativo FK öz ev oyunlarını bu stadionda keçirir. Stadionun tamaşaçı tutumu 28125 nəfərə bərabərdir və 1982-ci ildə inşa edilmişdir.

Stadionun sahibi Kaskavel Siti Holl şirkətidir. Stadion alderman (Portuqal dilində *vereador*), dövlət müavini və federal müavin olan Arnaldo Busattonun adını daşıyır.

## Tarixi
1982-ci ildə stadionundakı işlər başa çatdırılmışdır. Stadionda ilk oyun həmin ilin 10 noyabr tarixində baş tutmuşdur. Həmin oyunda San-Paulu klubu Kaskaveli 1-0 hesabı ilə məğlub etmişdir. Stadionda ilk qolu isə San-Pauludan Paulo Sesar vurmuşdur. Stadionda tamaşaçı rekordu 35000 nəfərə bərabərdir ki, bu rekord da ilk oyunda qeydə alınmışdır.

## İstinadlar


**Enciclopédia do Futebol Brasileiro*, Volume 2 - Lance, Rio de Janeiro: Aretê Editorial S/A, 2001.

## Xarici keçidlər
*Templos do Futebol
Lifli vaşinqtoniya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Təbii şəraitdə ABŞ və Meksikanın cənub ştatlarında tropik ərazilərdə bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20 m-ə çatan, tezböyüyən düz gövdəli bitkidir. Yelpik formalı, iri yarpaqcıqlardan ibarət çətirə malikdir. Yarpaqların uzunluğu 14–45 sm, yaşıl rəngli, cod saplaqlı, ag liflidir. Saplaqları iynələrlə örtülmüşdür. Kanarları tikanlıdır. Yarpaq saplağının uzunluğu 1,5–2,5 m-ə çatır. Ləkvari, çətirşəkilli, çoxsaylı hissələri yarpaq ayasının bünövrəsindən çıxır yarpağın ucunda hissələrə bölünür. İlk yarpaqlar əvvəlcə açıq yaşıl rəngdə, sonradan tünd-yaşıl rəngdə olur. Bənövşəyı rəngli çiçəyi iri və ətirlidir. Çiçəkləri ikicinsli, qoltuq çiçək qruplarına yığılmışdır, çiçəklədikdən sonar onların yerində uzunluğu 15 mm-ə qədər, yeməli qara giləmeyvələr əmələ gəlir. Çiçəkləmə fazasına may-iyun aylarında başıayır. Meyvəsi avqust-sentyabr aylarında yetişir. Meyvəsinin diametric 1–1,5 sm-dir, sarı rəngdədir. Toxumu xırda və dairəvi formadadır. Toxumla çoxaldılır.

## Ekologiyası
İşıqsevəndir, ancaq düz günəş şüalarından qorunmalıdır. Yarpaq çürüntülü, çimli, torflu, qumlu torpaqlarda yaxşı bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda, cənub rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Yaşıllıqlarda tək və ya qrup əkinlərində istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Minas-Jerays

**Minas-Jerays** () —  Braziliyanın şərqində yerləşən ştat. Şimaldan Baiya, şərqdən Espiritu-Santu və Rio-de-Janeyro, cənubdan San-Paulu, qərbdən isə Qoyas və Matu-Qrosu-du-Sul ştatları ilə sərhədə malikdir. Üstəlik Federal dairə ilə şimal-qərbdən kiçik sərhədi vardır. İnzibati mərkəzi Belu-Orizonti şəhəridir.

Minas-Jerays əhalisinin sayına görə ikinci, sahəsinə görə isə Braziliyanın dördücü ştatıdır. Portuqalcadan tərcümədə «əsas yataq (mədən)» anlamını verir.

## Coğrafiya
Ştat Braziliya öndağlığının şərqində, ən yüksək ərazisində yerləşir. Atlantik okeana çıxışı yoxdur. Ştat ərazisinin 90 % 300 metrdən yüksək, 25 % 600-1500 arası ərasiləri əhatə edir. Bu isə onun Braziliyanın ən hündür ərazilərdə yerləşən ştatı olmasınl deməyə əsas verir.

Şərq hissəsini Atlantik meşələr örtür. Nisbətən quru iqlimə malikdir. Digər ərazilərdə alcaq kollar yayılmışdır.

## Tarix
Minas-Jerays ərazisi insanları özünə əsasən XVIII əsrdən cəlb etmişdir. Bu ərəfələr bölgədə Qızıl, Almas və digər qiymətli daş-qaşlar aşkarlanmışdır.

Ştatın iık paytaxtı Mariana şəhəri olmuşdur. Sonradan paytaxt Oru-Pretuya köçürülür. Şəhər Cənubi Amerikanın ən iri şəhərlərindən birinə çevrilmişdir. Artıq XIX əsrin sonlarından ehtiyatların tükənməsi ilə şəhər öz əhəmiyyətini itirmişdir. Yeşi paytaxt isə qısa müddətə inşa edilən Belu-Orizonti olmuşdur.

## Əhali

Əhalisi rəngarəngliyi ilə seçilir. Bu qarışıqlığın əhalinin tərbikində görünüşü belədir:
* Avropoidlər (portuqallar, italyanlar, almanlar, ispanlar, yəhudilər və ərəblər)) — 53,6 %;
* Metislər və mulatlar — 37,6 %;
* Neqroidlər — 7,8 %;
* Hindular — 0,3 %;
* Yaponlar — 0,1 %.

## İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən 12 mezoregiona və 66 mikroregiona bölünür. 
## İqtisadiyyat
Minas-Jerays Braziliyanın əsas dağ-mədən sənayesinə malik ştatıdır. Burada qızıl, almaz, boksid, qrafit, nikel, dəmir filizi, uran və marqans kimi faydalı qazıntılar çıxarılır.

Ştatda əkinçilik və maldarlıq belə inkişaf etdirilir. Kofe, şəkər qamışı, sitrus meyvələri, tütün və dənli bitkilər əkilir. Hazlrda ştat Braziliyanın ən inkişaf etmiş bölgələrindən biridir. 
## Bayraq
Minas-Jerays ştatının bayrağı ölkədə olan ştatlar arasında ən qədimidir. Bu bayraq braziliyalılar tərəfindən yaradılarkən ölkənin bayrağı kimi nəzərdə tutulmuşdur. Ancaq 1963-cü ildən yalnız ştat bayrağı kimi təstiqlənmişdir.

Bayraqda təsvir olunan kəlmə («Libertas quæ sera tamen») latıncadan tərcümədə «Azadlıq, hətta tezliklə olmasa belə» anlamını verir.
## İdman
Minas-Jeraysda məşhur futbolçu Pele ananadan olmuşdur. O, 14 yaşında Santosa köçmüşdür. Ən iri stadionu Mineyraodur. Kruzeyru və Atletiko Mineyro əsas futbol klublarıdır.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Ştatın rəsmi saytı
Etiraf (Tolstoy)

**Etiraf** () — Lev Tolstoyun romanı.

## Məzmun

Bu əsərin baş qəhrəmanı Tolstoyun özüdür. Dünya şöhrətli əsərlər müəllifi bu dəfə öz həyatı haqqında yazır. Keçirdiyi həyat yolunu yanlışları ilə, doğruları ilə oxuculara etiraf edir. Həyatın həqiqi mənasının axtarışında olan Tolstoyun keçdiyi gərgin, sıxıntılarla dolu həyat yolunu insan həyəcansız oxuya bilmir. Kitabı oxuduqca, bədiiliklə yanaşı aparılan elmi-fəlsəfi təhlilləri gördükcə insan Tolstoy zəkasına, onun hərtərəfli elminə heyran qalır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Dirilmə

## Xarici keçidlər
* parlaqimzalar.az
* Etiraf — Lev NIkolayeviç Tolstoy
* Lev Tolstoyun avtobioqrafik əsəri olan “Etiraf” kitabı tərcümə edilib