open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lonqess

**Lonqess** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Vinyö. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 39 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 11 km qərbdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:249
  bar:1806 from:0 till:237
  bar:1821 from:0 till:234
  bar:1831 from:0 till:234
  bar:1841 from:0 till:234
  bar:1851 from:0 till:235
  bar:1861 from:0 till:228
  bar:1872 from:0 till:214
  bar:1881 from:0 till:218
  bar:1891 from:0 till:212
  bar:1901 from:0 till:221
  bar:1911 from:0 till:231
  bar:1921 from:0 till:197
  bar:1931 from:0 till:206
  bar:1946 from:0 till:232
  bar:1954 from:0 till:189
  bar:1968 from:0 till:246
  bar:1982 from:0 till:310
  bar:1990 from:0 till:425
  bar:1999 from:0 till:511


## İstinadlar
Luvr (Val-d'Uaz)

**Luvr** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Qussenvil. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 24 km şimal-şərqdə, Serji belediyyənin 33 km şərqdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:9000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:1050
  bar:1806 from:0 till:941
  bar:1821 from:0 till:951
  bar:1831 from:0 till:939
  bar:1841 from:0 till:926
  bar:1851 from:0 till:909
  bar:1861 from:0 till:994
  bar:1872 from:0 till:1011
  bar:1881 from:0 till:1046
  bar:1891 from:0 till:1057
  bar:1901 from:0 till:1083
  bar:1911 from:0 till:1186
  bar:1921 from:0 till:1267
  bar:1931 from:0 till:1810
  bar:1946 from:0 till:1924
  bar:1954 from:0 till:2283
  bar:1968 from:0 till:3355
  bar:1982 from:0 till:7385
  bar:1990 from:0 till:7508
  bar:1999 from:0 till:8797


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* sayt communauté communes
Le-Tiye

**Le-Tiye** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Qoness. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 18 km şimal-şərqdə, Serji belediyyənin 30 km şərqdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:650
  bar:1806 from:0 till:545
  bar:1821 from:0 till:503
  bar:1831 from:0 till:634
  bar:1841 from:0 till:624
  bar:1851 from:0 till:594
  bar:1861 from:0 till:610
  bar:1872 from:0 till:535
  bar:1881 from:0 till:497
  bar:1891 from:0 till:451
  bar:1901 from:0 till:540
  bar:1911 from:0 till:544
  bar:1921 from:0 till:656
  bar:1931 from:0 till:1047
  bar:1946 from:0 till:1052
  bar:1954 from:0 till:1570
  bar:1968 from:0 till:2836
  bar:1982 from:0 till:2804
  bar:1990 from:0 till:3419
  bar:1999 from:0 till:3665
  bar:2006 from:0 till:3969

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Le-Plesse-Lüzarş

**Le-Plesse-Lüzarş** () — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Lüzarş. Əhalisi —  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 28 km şimalda, Serji belediyyənin 30 km şərqdə yerləşir.

## Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:250
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:180
  bar:1806 from:0 till:161
  bar:1821 from:0 till:163
  bar:1831 from:0 till:173
  bar:1841 from:0 till:205
  bar:1851 from:0 till:182
  bar:1861 from:0 till:156
  bar:1872 from:0 till:153
  bar:1881 from:0 till:152
  bar:1891 from:0 till:130
  bar:1901 from:0 till:145
  bar:1911 from:0 till:135
  bar:1921 from:0 till:160
  bar:1931 from:0 till:149
  bar:1946 from:0 till:144
  bar:1954 from:0 till:136
  bar:1968 from:0 till:149
  bar:1982 from:0 till:147
  bar:1990 from:0 till:137
  bar:1999 from:0 till:140


## İstinadlar
Lüzarş

**Lüzarş** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Lüzarş. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 30&nbsp;km şimalda, Serji belediyyənin 28&nbsp;km şərqdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:1600
  bar:1806 from:0 till:1812
  bar:1821 from:0 till:1373
  bar:1831 from:0 till:1432
  bar:1841 from:0 till:1422
  bar:1851 from:0 till:1453
  bar:1861 from:0 till:1478
  bar:1872 from:0 till:1366
  bar:1881 from:0 till:1413
  bar:1891 from:0 till:1407
  bar:1901 from:0 till:1377
  bar:1911 from:0 till:1456
  bar:1921 from:0 till:1416
  bar:1931 from:0 till:1684
  bar:1946 from:0 till:1479
  bar:1954 from:0 till:1589
  bar:1968 from:0 till:2036
  bar:1982 from:0 till:2559
  bar:1990 from:0 till:3371
  bar:1999 from:0 till:3899


## Qalereya

Fayl:Archéa mortier pilon ceramique luzarches 2e.JPG
Fayl:Archéa Oule ceramique luzarches 12e.JPG
Fayl:Auberge du grenadier Luzarches.jpg
Fayl:Avenue de la Libération Luzarches 95270.JPG


Fayl:Luzarches-Carte de Cassini1.jpg
Fayl:Luzarches-La Rue St Damien (cote Est).jpg
Fayl:Luzarches (95), croix Sainte-Élisabeth près de la Grange-aux-Bois, 25.01.2016 2.JPG
Fayl:Luzarches (95), haut de la rue Saint-Côme.jpg
Fayl:Luzarches (95), monument aux morts, détail.jpg

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sayt
* türistik büro
Manyi-an-Veksen

**Manyi-an-Veksen** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Manyi-an-Veksen. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 55 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 24 km şimal-qərbdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:1416
  bar:1806 from:0 till:1429
  bar:1821 from:0 till:1426
  bar:1831 from:0 till:1434
  bar:1841 from:0 till:1530
  bar:1851 from:0 till:1512
  bar:1861 from:0 till:1781
  bar:1872 from:0 till:1966
  bar:1881 from:0 till:2008
  bar:1891 from:0 till:1948
  bar:1901 from:0 till:1961
  bar:1911 from:0 till:1893
  bar:1921 from:0 till:1705
  bar:1931 from:0 till:1760
  bar:1946 from:0 till:1902
  bar:1954 from:0 till:2193
  bar:1968 from:0 till:3423
  bar:1982 from:0 till:4558
  bar:1990 from:0 till:5050
  bar:1999 from:0 till:5656

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Tuzla

* Tuzla (Bosniya və Herseqovina) — Bosniya və Herseqovinada şəhər. 
* Tuzla (İstanbul) — İstanbul ilinin ilçəsi.
Marey-an-Frans

**Marey-an-Frans** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Vinyö. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 25 km şimalda, Serji belediyyənin 28 km şərqdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:424
  bar:1806 from:0 till:435
  bar:1821 from:0 till:379
  bar:1831 from:0 till:377
  bar:1841 from:0 till:356
  bar:1851 from:0 till:384
  bar:1861 from:0 till:403
  bar:1872 from:0 till:457
  bar:1881 from:0 till:404
  bar:1891 from:0 till:310
  bar:1901 from:0 till:299
  bar:1911 from:0 till:341
  bar:1921 from:0 till:306
  bar:1931 from:0 till:319
  bar:1946 from:0 till:281
  bar:1954 from:0 till:304
  bar:1968 from:0 till:315
  bar:1982 from:0 till:450
  bar:1990 from:0 till:475
  bar:1999 from:0 till:498

## İstinadlar
Akvamarin

**Akvamarin** — solğun-mavidən açıq-yaşıla qədər rənglərdə mövcud ola bilən beril növü. Akvamarinin rəngi istiliklə dəyişdirilə bilər.

Akuamarin Be3Al2Si6O18 kimyəvi tərkibinə malikdir və həmçinin Fe2+ ehtiva edir. Mineral Moos şkalası ilə 7,5 ilə 8 arasında sərtliyə malikdir. Akvamarin əsasən heç bir qarışıq ehtiva etməsə də, mika, hematit və ya duzlu su kimi birləşmələrdən ibarət qarışıqlara malik ola bilər.

Akvamarin qiymətli daşdır.

## Etimologiyası
Akvamarin adı latınca "su" mənasını verən *aqua və "dəniz"* mənasını verən *marina* sözlərindən yaranmışdır. *"Aquamarine"* sözü ilk dəfə 1677-ci ildə istifadə edilmişdir.

## Dəyər
Akvamarinin dəyəri onun çəkisi, rəngi, kəsimi və parlaqlığı ilə müəyyən edilir. Mineral nisbi bolluğuna görə adətən zümrüd və ya biksbit (qırmızı beril) kimi beril qrupuna daxil olan digər qiymətli daşlarla müqayisədə nisbətən daha ucuz, mavi topaz kimi oxşar rəngli qiymətli daşlardan isə daha bahalıdır.  Mavi rəngi təbii olaraq meydana gəlmiş akvamarin nümunələri tərkibindəki dəmir ionunun yaratdığı sarı tonları azaltmaq üçün süni olaraq istiliyə məruz qoyulmuş nümunələrdən daha bahadır. 

## Mədəniyyətdə
Akvamarin rənginə görə tarixən gənclik və xoşbəxtlik simvolu kimi istifadə edilmiş, həmçinin bu rəng ona adını  da verməklə birlikdə Qərb mədəniyyətinin onu okeanla əlaqələndirməsinə səbəb olmuşdur.  Qədim Romalılar akuamarinin dənizlə səyahət edən insanları qorudğuna inanır, ondan həmçinin xəstəliklərdən qorunmaq üçün istifadə edirdilər.

Çinlilər ondan möhürlər, heykəlciklər və qravürlər, yaponlar isə netsuke hazırlamaq üçün istifadə edirdilər*.*

## Tapılma
Akvamarin Əfqanıstan, Çin, Keniya, Pakistan, Rusiya, Mozambik, ABŞ, Braziliya, Nigeriya, Madaqaskar, Zambiya, Tanzaniya, Şri Lanka, Malavi, Hindistan, Zimbabve, Avstraliya, Myanma və Namibiya kimi ölkələrdə tapıla bilər.  Braziliyanın Minas-Jerays ştatı akvamarin üçün əsas mənbədir. 

Akvamarin əsasən qranit peqmatitlərində tapılır. O, həmçinin hidrotermal aktivliklə minerallaşmış metamorfik süxurlarda da tapıla bilər.

## Qalereya

Beryl-Schorl-290233.jpg
Geschliffener Aquamarin.jpg|İşlənmiş akvamarin
Aquamarin 5 (3126272932).jpg|Akvamarin mədəni
Beryl-271349.jpg


## İstinadlar
Kremni oksidi(IV)

**Kremni oksidi(IV)**, həmçinin **silisium dioksid** və ya **kvars** kimi də tanınır — kimyəvi formulu SiO2 olan birləşmə. Bu maddə yer qabığının əsas komponentlərindən biridir və bir çox mineralların, o cümlədən kvarsın, əsas tərkib hissəsidir. Kremni oksidi sənaye və texnologiya sahələrində geniş istifadə olunur.

## Tarixi
Kremni oksidi qədim dövrlərdən bəri məlum olan və istifadə edilən bir maddədir. Kvarsın cilalanmış formaları bəzək və alət kimi istifadə olunurdu. Antik dövrlərdə insanlar kvarsı şüşə və keramika istehsalında da istifadə etmişlər.

## Kimyəvi xüsusiyyətləri
Kremni oksidi (SiO2) kimyəvi tərkibi və quruluşu baxımından çox sabit bir maddədir. Onun molekulyar kütləsi 60.08 q/mol-dur. SiO2 yüksək ərimə və qaynama temperaturuna malikdir, bu da onun sənaye tətbiqləri üçün əhəmiyyətli olmasını təmin edir. Kvarsın kristallik quruluşu triqonal sistemdədir.

## Tətbiqlər
Kremni oksidi sənaye və texnologiya sahələrində geniş istifadə olunur. O, şüşə istehsalında əsas xammal kimi xidmət edir. SiO2 həmçinin yarımkeçirici cihazlarda, optik liflərdə və keramika məhsullarında istifadə olunur.

SiO2 elektronika sənayesində izolyator və qoruyucu təbəqə kimi istifadə olunur. O, yarımkeçirici cihazların istehsalında mühüm rol oynayır və mikroelektronika sahəsində geniş tətbiqlərə malikdir.

Kremni oksidi katalizatorlar və adsorbentlər kimi kimya sənayesində də istifadə olunur. Onun geniş səth sahəsi və kimyəvi sabitliyi onu bir çox katalitik proseslər üçün uyğun edir.

## Təhlükəsizlik
Kremni oksidi ümumiyyətlə təhlükəsiz bir maddə kimi qəbul edilir, lakin onun tozunun inhalyasiyası təhlükəli ola bilər. Uzun müddətli kremni oksidi tozuna məruz qalma silikozis və digər tənəffüs xəstəliklərinə səbəb ola bilər. Ona görə də işçilərin kremni oksidi tozuna məruz qalmasının qarşısını almaq üçün müvafiq təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir.

## İstinadlar
Braziliya Qran-prisi

**Braziliya Qran-prisi** () - Formula 1 avtomobil yarışları üzrə dünya çempionatının mərhələlərindən biri. San-Paulu şəhərində, Xose Karlos Pase avtodromunda keçirilir.

## Ümumi məlumat
Braziliya Qran-prisi ilk dəfə 1972-ci ildə İnterlaqos trasında keçirilmişdir. İlk yarış qeyri-rəsmi idi və Formula 1 üzrə dünya çempionatının təqviminə daxil edilməmişdi. Yarış test xarakteri daşıyırdı. Beləki əgər təşkilatçılar FİA-nı razı sala bilsələr qran-pri keçirmə hüququ ala bilərdilər. Bu hal növbəti ildən etibarən dəyişdi. Braziliya qran-prisinin keçirilməsində braziliyalı pilot Emerson Fittipaldinin böyük rolu olmuşdur. Elə o 1973-cü il ilk rəsmi Braziliya Qran-prisinin qalibi olmuşdur.

Bütün Cənubi Amerika avtodromları kimi İnterlaqos trasıda böyük şəhərlərdə, əhalinin sıx olduğu yerlərdə salınırdı. Buna görə onların izləyici sayı çox böyük olurdu.

1978-ci ildə qran-prinin trası bir illiyə dəyişdirilərək Rio-de-Janeyro şəhərindəki Jakarepaqua trasına keçirildi. Bunun səbəbi San-Pauludakının təhlükəsizlik problemləri ilə bağlı idi. 1979-cu ildə qran-pri yenilənmiş İnterlaqos trasına qaytarıldı. Ancaq İnterlaqosda yolun düzlüyü ilə bağlı problemlər meydana gəlmişdi. Belə qərar alındı ki, qran-pri növbəli şəkildə hər iki trasda keçrilsin. 1980-ci ildə Jakarepaqua trasında çökmə yarandığından yarış İnterlaqosda keçirilməli idi. Ancaq son illərdə San-Paulu şəhərinin əhalisinin artması, avtodromun ətrafında gecəqonduların yaranması Formula 1 yarışlarının görünüşünə zərər vururdu. İnterlaqosda keçirilən qran-pri yenidən pilotların tənqidinə səbəb oldu. Beləki yolun kələ-kötürlüyü avtomobillərdə silkələnmə yaradırdı. Əsasəndə qanadlı bollidlər bu cür trasada çox böyük çətinliklərlə üzləşirdilər. 1981-1989-cu illər arasında qran-pri ardıcıl olaraq Rioda keçirildi. İnterlaqosa qayıdış 1990-cu ildə baş tutdu.

1987-ci ildə İnterlaqos avtodromunun adı 1977-ci ildə aviasiya qəzasında vəfat edən braziliyalı pilot Xose Karlos Pasenin şərəfinə dəyişdirildi.

1990 qran-priləri üçün San-Paulu trasında müəyyən dəyişikliklər edildi. Uzun üfüqi yollar ləğv edilərək onun əvəzinə oxşar ancaq daha qısa yol və S-formalı döngə daxil edildi.

1994-cü ildən etibarən adətən bu qran-prinin qalibi mövsümün sonu Formula 1-in çempionu olurdu. İstisna olaraq Felipe Massanın 2006 və 2008-ci illərdəki qalibiyyəti ona çempionluğu qazandırmadı.

## Qaliblər

### Pilotlar

### Komandalar

## İstinadlar

*formula1.com Braziliya Qran-prisi
*Braziliya Qran-prisi faktları
*formula1.com Braziliya Qran-prisinin qalibləri və məğlubları

## Həmçinin bax
"Formula-1" Qran-pri siyahısı
Azərbaycanda atom enerjisi

**Azərbaycanda [[nüvə energetikası]]** — Azərbaycan Respublikasında hal-hazırda mövcud olmayan, ancaq inkişaf üçün uzaq gələcəkdə planlaşdırılan sahə.

## Tarix
Azərbaycanda nüvə energetikasından elektrik enerjisinin alınması məqsədilə istifadə ideyası XX əsrin 70-ci illərin ortalarına aiddir. 1980-ci ildə isə Bakıdan 90&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşən Nəvai yaşayış məntəqəsi yaxınlığında layihə gücü, təxminən, 1000 MVt olan AES tikintisinin təməlinin qoyulması həyata keçirilib. Yerin seçilməsi müxtəlif faktorlardan irəli gəlmişdir. Belə ki, bu regionunun sənaye potensialının genişləndirilməsi planları və sovet alimlərinin hesablamalarına görə seysmik cəhətdən əlverişli zona olmasından irəli gəlmişdir. Ancaq  bu layihənin reallaşdırılması bir qədər ləngimiş və Çernobıl faciəsindən sonra isə tamamən imtina edilmişdir.

Azərbaycanda atom enerjisindən istifadə məqsədilə 8 may 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin tabeliyində "Milli Nüvə Tədqiqatları Mərkəzi" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti yaradılmışdır. Mərkəzin təşkilində əsas məqsəd atomdan elektrik enerjisinin alınması deyil həm də, onun sənaye, kənd təsərrüfatı, səhiyyə və s tətbiqinə nail olmaq olur. Azərbaycan 2002-ci ildə Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyə üzv qəbul edilir. Azərbaycanda tədqiqat nüvə reaktorunun tikintisinə dair müraciət isə 2007-ci ildə Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik (MAQATE) tərəfindən qəbul edilib.

## Planlar
Enerji qıtlığı ilə üzləşən ölkələrdən fərqli olaraq Azərbaycan böyük neft və qaz ehtiyatlarına sahib olması səbəbindən atom enerjisindən istifadə məsələsi aktual deyildir. Hesablamalara görə Azərbaycanda qaz ehtiyatları 100 ilə, neft isə 50-60 ilə bəs edəcəkdir. Ancaq atom energetikası ilə əldə olunan elektrik enerjisi neft və qazla əldə edilən enerjidən iki dəfə ucuz başa gəlməsi ilə seçilir. Atom enerjisindən istifadə üçün Azərbaycana ən azından 20 il vaxt tələb olunacaqdır

## İstinadlar
Elman Talıbov

**Elman Talıbov** (tam adı: *Elman Eldar oğlu Talıbov*; ) — "Nə? Harada? Nə zaman?" oyununun televiziya variantının və Breyn-rinq teleoyununun iştirakçısı. "Nə? Harada? Nə zaman?" oyununun 2019-cu ilinin yaz və 2020-ci ilinin payız seriyasının "Büllur bayquş" sahibi.

29 aprel 2019-cu ildə Azərbaycan gəncliyini beynəlxalq intellektual oyunlarda layiqincə təmsil etdiyinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* chgk.tvigra.ru saytında profili
Qreta Tunberq

**Qreta Tunberq** (; ) — İsveç iqlim fəalı. Təbiət mühafizəçisi 2018-ci ilin avqust ayında iqlim dəyişiklikliyi ilə mübarizəyə diqqət çəkmək üçün tətil başladıb və İsveç Parlamentinin önündə oturaraq dinc aksiya keçirib. Bu aksiya qısa müddətdə qlobal hərəkata çevrilib.

## Həyatı
Qreta Tintin Eleonora Ernman Tunberq 2003-cü ildə İsveçdə doğulub. Onun anası opera müğənnisi Malena Ernman, atası isə aktyor Svante Tunberqdir. Aktivistin babası da sənət adamıdır, Olof Tunberq aktyor və rejissordur.

İqlim dəyişikliyi, qlobal istiləşməyə etiraz edən Qretanın fəaliyyətinin ilkin mərhələsi *"İqlim üçün məktəb tətili"*dir. Qreta Tunberq 2018-ci ildə cümə günləri məktəbə getməyəcəyini bəyan etməklə dünyada məşhurlaşıb. Bu yolla o, iqlim dəyişikliyi və ekologiya problemlərinə diqqət çəkmək istəyib. Sayılı aylar ərzində ona dəstək hərəkatı qlobal miqyas alıb.

Qreta Tunberqə Asperqer sindromu (autizmin yüngül formalarından biri) diaqnozu qoyulub. Bu diaqnozlu insanlar ünsiyyət problemi yaşayırlar, amma rasional təfəkkürə, analitik zəkaya malik olur və çox vaxt elmdə böyük uğurlar qazanırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Lotus (Formula-1 komandası, 1958—1994)

**Lotus** () — İngiltərə idman avtomobili istehsalçısı "Lotus Cars"ın ortaq şirkəti idi.

Komanda Formula 1, Formula 2, Formula Ford, Formula Junior, IndyCar və digər idman avtomobil yarışları da daxil olmaqla bir çox motorsport seriyasından olan avtomobilləri idarə etmişdir.

Lotus adı "Formula 1"ə 2010-cu ildə Toni Fernandesin "Lotus Racing" komandası olaraq döndü.

## Tarixi
Kolin Çapman Lotus Engineering Ltd şirkətini 1952-ci ildə Böyük Britaniyanın Hornsi şəhərində təsis etmişdir. Qurucu və baş dizayner Kolin Çapmanın rəhbərliyi altında Lotus həm texniki, həm də kommersiya arenalarında mühüm motorsportda bir çox yenilikçi və təcrübəli inkişafa görə məsuliyyət daşıyırdı.

1962-1968-ci illərdə 7 dəfə "Formula-1" Konstruktorlar Kuboku, 6 dəfə Formula 1 Dünya çempionatında və Indianapolis 500 yarışmalarında qalib olan Lotus, son yarışdan 7 il sonra belə bütün zamanların ən uğurlu yarış komandalarından biri olaraq qaldı.

## Xarici keçidlər
# classicteamlotus.co.uk

## Həmçinin bax
* Lotus
Çingiz İsrafil

**Çingiz İsrafi** () — Amerika Kolumbiya Universitetinin məzunu, yeni dövr Türkiyə iqtisadiyyatının banisi sayılan Turqut Özalın iqtisadi məsələlər üzrə məsləhətçisi, iqtisadiyyatin liberallaşdırılması və özəlləşdirmə proqramının rəhbəri.

## Həyatı
Atası Hidayət İsrafil polkovnik İsrafil İsrafilovun qardaşıdır. Azərbaycan bolşeviklər tərəfindən işğal edildikdən sonra ailəsi ilə Türkiyəyə mühacirət etməli olub, oradan isə Avropaya köçüblər. Əsilləri Daşkəsənin ucqar kəndi olan Əmirvar kəndindəndir. Siyasi mühacirətə getməmişdən əvvəl 1915–1920-ci illər arasında ailəsi Şəmkirin Seyfəli kəndində yaşayıb.

Çingiz İsrafil 7 mart 1942-ci ildə Polşanın paytaxtı Varşava şəhərində doğulub, sonrakı fəaliyyətini əsasən Türkiyədə qurub. Kolumbiya Universitetinin Riyaziyyat fakültəsindən 1967-ci ildə məzun olub, eyni universitetdə 1970–1975-ci illərdə doktarantura pilləsində "Osmanlı İmperiyasının iqtisadi tarixi" üzrə dərs almışdır, lakin tezisini tamamlamamışdır. 1990–1992-ci illərdə Azərbaycan prezidentinin iqtisadi məsələlər üzrə müşavirliyini də həyata keçirib.

2001-ci ildə Şota Rustaveli adına Batumi Dövlət Universitetindən Fəxri Doktor elmi dərəcəsini almışdır. 28 sentyabr 2012-ci il tarixli Növbəti Baş Assambleya qərarı ilə Ayın Tekstil Asc. Müstəqil İdarəetmə Heyətinin üzvlüyü vəzifəsinə təyin edilmişdir.

30 yanvar 2024-cü ildə İstanbulda vəfat edib.

## Fəaliyyəti
* 1967–1973 Cİ-Pi Morqan Bankı Menecment Araşdırması departamentində ekspert.
* 1973–1976 United States Trust Company Sahibkarlıq Elmi Departamentində böyük mütəxəssis.
* 1976–1986 Cİ-pi Morqan Bankının sədr müavini və Pul Bazarı Araşdırma Departamentin müdiri.
* 1985 Dünya Bankı Türkiyə bölməsində Pul Bazarı səbəbkarı (Morqan xüsusi icazəli olaraq).
* 1986–1992 Türkiyə Cümhuriyyəti Baş Nazirinin müşaviri
* 1986–1989 Kütləvi Mənzil və Kommunal Tərəfdaşlığı İdarəsində Özəlləşdirmə Üzrə sədr müavini
* 1987–1988 Mərmərə Universiteti Bank və Sığortaçılıq İstitutu Məşvərət Şurasının sədri
* 1987–1989 Teletaş İdarə Heyətinin sədri
* 1987–1989 Netaş İdarə Heyətinin sədr müavini
* 1988–1990 Ereğli Dəmir Polad İdarə Heyətinin üzvü
* 1989–1990 Alpet İdarə Heyətinin sədr müavini
* 1990–1992 Torf İdarə Heyətinin sədri
* 1990–1992 Azərbaycan Prezidentinin İqtisadi və Xarici Əlaqələr üzrə müşaviri
* 1992–1993 Mərmərə Bankı İdarə Heyətinin sədr müavini
* 1994–1995 Çolakoğlu Xarici Ticarət Murahhas Aza və Total Oil Türkiyə sədr müavini
* 1996-cı ildən FIL Finance Inc. Murahhas Aza və 2001-ci ilədək Adjara Mr Prezidentin Xarici İqtisadi Əlaqələr müşaviri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* `Hər biriniz Milli Qəhrəmansınız`– Cümhuriyyət ordusunun qurucusunun varisləri: "Əsgərləri ilə ölümə getdi" (EKSKLÜZİV-FOTO)
* Atamı dəfn etmək üçün bizə torpaq sahəsi vermədilər` – Cümhuriyyət ordusunun qurucusunun varisi (EKSKLÜZİV-FOTOLAR)
Lotus (Formula-1 komandası, 2012—2015)

thumb|300px|Lotus komandasının loqosu
**Lotus Formula-1 komandası** () - Formula 1 Dünya Çempionatında iştirak edən İngiltərə avtomobil yarış qrupudur. Lotus F1 Team  2009-cu ilin sonunda Lüksemburqun özəl Genii Capital investisiya fonduna satılan Renault şirkətinin varisidir.

İlk sezonda, Lotus adı altında "Formula-1" Konstruktorlar Kuboku dünya çempionatı yarışmasında dördüncülük qazandı.
2011-ci ildən etibarən komandanın sponsoru və tərəfdaş sahibi Lotus Cars şirkətidir və komandaya Lotus Renault GP adı verilmişdi. 2012-ci il mövsümündə Lotus F1 komandası adlandırıldı, lakin aprel ayından etibarən əsas sahibi, investisiya şirkəti Genii, idman avtomobili istehsalçısının qeyri-sabit maliyyə vəziyyətindən xəbərdar olduqdan sonra Lotus Cars ilə baş sponsor müqaviləsini pozdu.

9 oktyabr 2014-cü ildə məlum oldu ki, 2015-ci ildən etibarən Mercedes mühərrikləri istifadə ediləcək. Komanda Renault'a 18 dekabr 2015-ci ildə satıldı.

Lotus F1 Komandasının adı 3 Fevral 2016 tarixində rəsmi olaraq ləğv olundu və Renault Sport Formula 1 komandası olaraq rəqabət edəcəklərini açıqladılar. 

## Tarixi
Qrupun Formula bir tarixi 1981-ci ildən Witney, Oxfordshire, İngiltərədə yerləşən, Toulmen motorsport adı altında başlamışdır. 1986-cı ildə, komandanın Benetton ailəsi tərəfindən 1985-ci ildə alınması səbəbindən ad dəyişdirilərək Benetton Formula adı verildi. Renault 2000-ci ildə Benetton komandasını satın aldı və 2002-ci ildə komanda Renault F1 adlandırıldı.

2009-cu ilin sonunda Renault komandanın əksər hissəsini Genii Capital-a satmışdı. 2011-ci ildən komandanın adı "Lotus Renault GP" və 2012-ci ildə isə dəyişdirilərək "Lotus F1 Team" olmuşdur.

## Xarici keçidlər
# Official website

## Həmçinin bax
* Benetton
* Toulmen
* Renault
* Lotus
1951 Formula-1 mövsümü

**1951 Formula-1 mövsümü** — FİA tərəfindən təşkil edilən Dünya Formula-1 Dünya Çempionatı. Çempionat 27 mayda əvvəlki dövrə nisbətən daha gec başladı və 28 oktyabrda sona çatdı və 154 gün davam etdi. Əvvəlki mövsümlə müqayisədə Alfa Romeonun üstünlüyü bu qədər təsirli deyildi. Çempion unvanı nəticədə Alfa pilot (Fanxio, unvan üçün beşinci ildir) tərəfindən qazandı, lakin mövsümün ikinci yarısında Ferrari avtomobillərinə üstünlük verildi və ilin sonunda Alfa rəhbərliyi yarışların tamaşasını elan etdi.

## Çempionatın reqlamenti haqqında ümumi məlumat
Ötən mövsümlə müqayisədə, bal sistemi dəyişməmişdir. Əvvəlki kimi, hər yarışın bitməsində beş ilk yarışçı sırasıyla 8, 6, 4, 3 və 2 bal aldı. Bundan əlavə, bir nöqtə yarışda ən sürətli kubok sahibinə verildi. Hər pilotun göstərdiyi nəticələrdən yalnız ən yaxşı 4 şampiyona sıralamasına çıxdı. Qaydalar pilotun yarışın gedişində əvəzinə icazə verildi, bu halda bu bolide vuran ballar bu pilotların arasında bərabər paylaşıblar. Quruluşçuların çempionatı əvvəllər olduğu kimi oynamırdı.

Mühərriklər üçün tələblər də dəyişməz olaraq qalmışdır: hər hansı bir konfiqurasiya mühərrikinə icazə verilmişdir, işə salınan həcmi yükləyici olmadan mühərriklər üçün 4,5 litrdən çox və yükləyici ilə 1,5 litrdən çox olmayan məhdud sayda mümkündür.

Mövsüm təqvimi, əksinə, dəyişdi. Birincisi, Monakoda keçirilən yarış ləğv edildi. Həm də uzun bir aradan sonra, İspan Qran-prisi (1935-ci ildən etibarən keçirilməmişdir). Uzun bir aradan sonra ikinci dəfə də Almaniya Formula 2 qaydalarına əsasən, 1939-cu ildən yalnız 1950-ci ildə keçirilmiş Qran-pri keçirildi. İngiltərə Qran-prisi maydan iyulunadək ona daha adi bir şəkildə köçürüldü və İsveçrə Qran-prisi bir həftə irəliləyərək, yerləri İndianapolisdə yarışlarla əvəz etdi.

### Mövsümün cədvəli

### Komandaların siyahısı

### Qran-pri nəticələri

## Xarici keçidlər
* Formula-1 ensiklopediya
* Formula 1-də mövsümün ümumi təhlili
Emil Andres

**Emil Andres** (; ) — amerikalı idmançı, avtoidman yarışlarının iştirakçısı, xüsusən 30–40-cı illərdə İndianapolisdə 500 mil yarışında iştirak etməsi ilə tanınmışdır.

On iki il ərzində çıxışlarına görə ən yaxşı beşinci yeri, 1946-cı ildə isə dördüncü yeri tutdu.

## Bioqrafiya
İllinoys əyalətindən olan Emil, 1930-cu illərdə Birləşmiş Ştatlarda müxtəlif yarışlarda bir araya gələn avtomobil yarışçı qrupuna üzv idi. Qrup ʻʻChicago Gangʼʼ adlanır və Tony Bettenhausen, Cowboy O'Rourke, Paul Rousseau, Jimmy Snyder və Wally Zeil kimi üzvləri var idi.

Əsas ölkə çempionatına AAA Championship Car drivers qatılaraq, ilk olaraq 1935-ci ildə İndianapolisin 500 mil iştirak etməyə cəhd göstərdi. O, bu cəhddə müvəffəqiyyətli olmadı, amma Springfield şəhərində keçirilən torpaq ovalı yarışında, üçüncü oldu. Növbəti il, cəhd daha yaxşı idi — sonuncu olaraq başlayıb, 18-ci sırada qərarlaşdı.

1940-cı il keçirilən yarışda, Andres 12-ci yeri əldə etməsinə baxmayaraq, düşən yağış səbəbiylə oyun dayandırıldı. 1941-ci ildə o, xüsusilə keyfiyyətli oyun nümayiş edərək 15-ci yeri qazandı.

İkinci Dünya müharibəsi nəticəsində yaranan bir aradan sonra, 1946-cı ildə Emil, yenidən məşhur yarışa başlamışdı və karyerasında ən yaxşı nəticə əldə etdi. Belə ki, 200 dairəni heç bir hadisə baş vermədən dördüncü olmaqla bitirmişdi. 1949-cu ildə karyerasının son yarışını doqquzuncu olaraq başa vurdu.

Nəhayət, 1950-ci ildə, İndianapolisin 500 mil yarışı yeni formalaşan Formula 1 dünya çempionatının sınağına daxil olduqda, o, kifayət qədər sürət olmadığından başlanğıc götürə bilmədi. Karyerasının sonunda bu yarışa qatılaraq, Emil, Formula 1 yarışçısı olub 1 Qran-pri və sıfır hesab başlanğıcı olan iştirakçı olur.

1999-cu ildə, evdə uğursuz düşməsi ölümünə səbəb oldu.

## Xarici keçidlər
# Emil Andres
İmre Madaç

**İmre Madaç** (; ) — macar aristokrat, yazıçı, şair, hüquqşünas və siyasətçi. "İnsanın faciəsi" (*Az ember tragédiája, 1861*) poeması ən tanınmış əsəri hesab olunur. Təxminən 4000 misradan ibarət olan dramatik poemadır. Əsərdəki ideyalar Yohann Volfqanq Götenin Faust tragediyası ilə müqayisə olunur. İmre Madaç XIX əsrin ən tanınmış macar şairlərindən biri olan Yanoş Aranın yaradıclığından ilhamlanmışdır.

## Həyatı
İmre Madaç 1823-cü ildə Macarıstan Krallığında Dolna Strehova şəhərində varlı zadəgan ailəsində anadan olmuşdur. 1829-cu ildən Madaç Vaç rayonunda yerləşən Piarist məktəbində oxumağa başladı. 1831-ci ildə vəba epidemiyası yayıldığı bir vaxtda Madaç Buda şəhərində yaşamağa başladı. 1837-ci ildə Peşt Universitetində ali təhsil aldı. 1842-ci ildə hüquqşünas oldu. 1860-cı ildə "İnsanın faciəsi" əsərini tamamladı. Macarıstan Krallığının Dolna Strehova şəhərində vəfat etdi.

## Əsərləri
* *A civilizátor* (*Ədəbiləşdirmək*) – 1859
* *Mózes* (*[[Musa (peyğəmbər)|Musa]]*) – 1861
* *[[The Tragedy of Man|Az ember tragédiája]]* (*İnsanın faciəsi*) – 1861

## İnsanın faciəsi
Dramatik poema olan "İnsanın faciəsi" əsəri İmre Madaçın yaradıcılığının ən əsas və sarsılmaz hissəsidir. 1848–49-cu illərdə uğursuz Macarıstan İnqilibanın faciəli hadisələri, o cümlədən, bacısının və onun həyat yoldaşı kapitan Baloq de Manko Bükün ölümü və müvəqqəti olaraq həbsxanada qalması tamamladığı əsərin daha da emosional olmasına səbəb oldu. Bu gün əsər Macarıstanda teatrların repertuarının əsas hissəsidir və orta məktəbdə ədəbiyyat kitablarına daxil edilmişdir. Əsərdəki bir çox misralar Macarıstanda geniş yayılmış məsəllərə çevrilmişdir. Kəndin zadəgan ailəsindən olan Madaç heç bir ədəbi biliyə sahib olmadığı üçün əsəri yaradıcılığından ilhamlandığı Yanoş Arana göndərdi. Aran mətnə bəzi düzəlişlər təklif etdi.

Əsərdəki əsas personajlar Adəm, Həvva və Lusiferdir. Bəşər tarixində fərqli dönüş nöqtələrini görmək üçün zamana səyahət edirlər və Lusifer Adəmə həyatın mənasız olduğuna və insanlığın ölümə məhkum olduğuna inandırmağa çalışır. Adəm və Lusifer hər pərdənin başlanğıcında iştirak edir; Adəm müxtəlif mühüm tarixi rolları canlandırır, Lusifer isə qulluqçu və ya dost kimi təqdim edilir. Həvva hər pərdənin sonunda səhnəyə daxil olur. "İnsanın faciəsi" faciəsi 15 pərdədən ibarətdir və 10-a yaxın tarixi dövrü əks etdirir.

## Xatirəsi
1932 — ilin 1 iyulunda Macarıstanda onun şərəfinə poçt markası buraxıldı. 23 iyun 2010-cu ildə "İnsanın faciəsi" peomasının 150 illiyi münasibətilə Macarıstanda əsərin təsviri verilən miniatür poçt markaları istehsal edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Tragedy of Man (translation by George Szirtes)
* The Tragedy of Man (translation by J. C. W. Horne)
* The Tragedy of Man (translation by Iain Macleod)
* Tragedy of the Man (translation by Ottó Tomschey)
* Mihály Zichy's Illustrations of The Tragedy of Man
* Works by Madách Imre: text, concordances and frequency lists
Xarici İşlər Nazirliyi (İsveçrə)

**İsveçrə Xarici İşlər Nazirliyi** (, , ) — İsveçrənin xarici əlaqələrini davam etdirməklə məsul olan orqan.

## Tarixi
1849-cu ildə Xarici İşlər Nazirliyinin funksiyaları müəyyən dərəcədə olan "Siyasi Departament" yaradılmışdır. Ancaq ənənəvi olaraq bu departamentə beynəlxalq məsələlərin həlli üçün əsas rol verilmişdir və nüfuzlu valideynlərin gənc aristokratı həmişə başçı təyin edilirdi.

## Quruluş
Federal Xarici İşlər Nazirliyi Berndəki mərkəz ofisindən və 300-dən çox xarici missiyadan (səfirliklər, konsulluqlar və koordinasiya ofislərindən) ibarətdir. Mərkəzi aparat dörd şöbədən ibarətdir: Siyasi İdarəetmə, Beynəlxalq Hüquq Bürosu, İnkişaf və Əməkdaşlıq üzrə İsveçrə İdarəsi və Koporotiv idarəetmə. Dövlət Federal Xarici İşlər Nazirliyinin təxminən üçdə biri Berndə, qalanları isə ölkədən xaricdə vəzifə yerinə yetirməkdədir.

## Nazirlərin siyahısı

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* İsveçrə Federal sarayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İsveçrə Federal Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi saytı 
* İsveçrənin Diplomatik Sənədləri
Germanium oksid (IV)

**Germanium — oksidi (IV)**
Germanium oksidi (IV) (germanium dioksid) germanium və oksigenin binar qeyri — üzvi kimyəvi birləşməsi olub amfoter oksiddir. Kimyəvi formulu GeO2 . Germanium – dioksidin forması silisium dioksidə çox oxşardır. İki kristallik və üçüncü amor modifikasiya halında mövcuddur :
# Heksoqonal β- GeO2, α- kvars ilə eyni quruluşa malikdir.
# Tetraqonal α- GeO2 (mineral forma argutit) SnO2 tipli struktura malikdir. Yüksək təzyiq altında CaCl2 tipli rombik formaya keçir.
# Amorf GeO2 şüşəvari kvarsa bənzəyir, suda həll olandır.
Tetraqonal germanium dioksid 1033&nbsp;°C -də heksoqonal formaya keçir. ∆Hα→ β=21,6kC/mol

## Alınması
Germanium dioksidi GeCl4 hidrolizə uğradıb, alınan çöküntünün 900&nbsp;°C-də qurutmaqla alınır. Bu zaman adətən amorf və heksoqonal GeO2 qarışığı alınır.
GeCl4+ H2O → m GeO2• n H2O + 4HCl↑ □(→┴(900&nbsp;°C)) GeO2+ H2O↑
700&nbsp;°C-dən yuxarı temperaturda germaniumu oksidləşdirməklə
Ge + O2 □(→┴(˃700&nbsp;°C)) GeO2
Germanium sulfidin (IV) qaynayan suda hidrolizi ilə alınır.
GeS2 + 2H2O □(→┴(100&nbsp;°C)) GeO2↓+ 2H2S↑
Germaniumun durulaşdırılmış nitrat turşusunda həll etməklə.
Ge + 4HNO3 → GeO2↓+ 4NO2↑+ 2H2O
Germanium sulfidin (II) qatı isti nitrat turşusu ilə oksidləşdirməklə
GeS+ 10HNO3 → GeO2↓+ H2SO4+ 10NO2↑ + 4H2O
Germanium hidridin hidrolizi və ya oksidləşməsi ilə
GeH4 + 2H2O □(→┴T) GeO2↓ +4H2↑
GeH4 +2O2 □(→┴(200&nbsp;°C)) GeO2 + 2H2O

## Kimyəvi xüsusiyyət
α- GeO2 və amorf GeO2 kimyəvi cəhətdən daha passivdir, buna görə də kimyəvi xassələri β- GeO2 üçün təsvir edilir.
Germanium dioksidi 1000&nbsp;°C- də qızdırdıqda germanium oksid GeO alınır.

2 GeO2 ⇆ 2GeO + O2
Hidrogen və karbonun təsiri ilə qızıdırmaqla germaniuma qədər reduksiya olunur.

GeO2 + 2 H2□(→┴(600&nbsp;°C)) Ge + 2H2O

GeO2 + C □(→┴(500–600&nbsp;°C)) Ge + CO2
Germanium dioksid suda həll olaraq zəif metagermanium turşusu əmələ gətirir.

GeO2 + H2O → H2GeO3

H2GeO3 + H2O ⇆ HGeO3 — + H3O+ ; pK= 8,73

HGeO3+ + H2O ⇆ GeO32+ + H3O+ ; pK= 12,72
Qələvilərdə həll olur. Durulaşdırılmış qələvi ilə metagermanium duzları, qatılaşdırılmışla orta germanium duzları əmələ gətirir.

GeO2 + 2Na OH □(→┴(˂20%)) Na2GeO3 +2H2O

GeO2 + 2Na OH + 2H2O □(→┴(˃20%)) Na2[ Ge(OH)6 ]

## İstifadəsi
Təmiz germanium və onun birləşmələrinin istehsalında aralıq məhsuldur. Gümüş dioksid, geniş açılı linzalar və optik mikroskopların linzaları üçün optik material kimi istifadə etməyə imkan verən 1,7 refraktiv göstəriciyə malikdir. Spektrin infraqırmızı diapazonunda şəffafdır.
Silisium dioksid və germanium doksid qarışığı optik lif materialı kimi istifadə olunur. Komponentin nisbətinin dəyişməsi işığın sınmasını dəqiq idarə etməyə imkan verir.

## Ədəbiyyat
# Thiele, Ulrich K. (2001). "The Current Status of Catalysis and Catalyst Development for the Industrial Process of Poly(ethylene terephthalate) Polycondensation". International Journal of Polymeric Materials. 50 (3): 387–394.
# Tao, S. H.; Bolger, P. M. (June 1997). "Hazard Assessment of Germanium Supplements". Regulatory Toxicology and Pharmacology. 25 (3): 211–219.
# Robert D. Brown, Jr. GERMANIUM. U. S. Geological Survey (2000)
Anima mundi

**Anima mundi** — yəni dünyanın saf, səmavi ruhu. Antik filosoflara görə təbiətin hər yanına nüfuz etdiyi irəli sürülmüşdür.

## Haqında
Fikrin Platon ilə ortaya çıxdığı deyilsə də, qavramın kökəninin daha antik olduğu və ilk dəfə bəzi şərqli filosofların sistemlərində irəli sürüldüyü iddiası da vardır. Stoaçılara görə, o bəşəriyyətdəki tək mühüm, həyati gücdür.

Bənzər qavramlara Parakelsus kimi hermetik filosoflar və daha sonra Fridrix Şellinq (1775–1854) də sahib olmuşdur.

## Okultizmdə Anima mundi
Anime mundi termini Ökult terminologiyasının termini olub, dünyanın tamamilə canlı varlıq olduğu qavramını dilə gətirmək üçün "Dünya canı" anlamında isifadə edilir. Latıncadan da tərcüməsi bu mənaya gəlir.

Basilius Valentinusun "dünya ölü bir vücuddan ibarət deyildir" sözü ilə bildirdiyi Anima mundi Okultistlərin ardından Teozoflar tərəfindən də qəbul edilmişdir. Bu qavramı qəbul edən düşüncəyə görə, insan bədənində olduğu kimi Anime mundinin bədənində də sinir sistemi, hərəkət sistemləri, nəfəs sistemi mövcuddur. Anima mundinin insan varlığında olduğu kimi ruh, sübtil bədən və maddi bədən olaraq üçlü quruluşa sahib olduğu qəbul edilir.

## Həmçinin bax
* Çakra
* Fenşuy

## İstinadlar
1952 Formula-1 mövsümü

**1952 Formula-1 mövsümü** — FİA tərəfindən sponsorlanan 3-cü Formula-1 Dünya Yarışları Çempionatı. Çempionat 18 may — 7 sentyabr tarixləri arasında keçirilib və 8 mərhələdən ibarətdir.

## Çempionatın reqlamenti haqqında ümumi məlumat
Xallar yarışın ilk beş ən yaxşı pilotu tərəfindən qazandı, sırasıyla 8, 6, 4, 3, 2 xal alırlar. Bundan əlavə, pilot yarışın ən sürətlisi üçün əlavə 1 bal topladı. Pilotların fərdi təsnifatında, çempionatın ən yaxşı 4 yarışının nəticələri nəzərə alınır. Yarış əsnasında bir-birlərini əvəz edən bir neçə atlı tərəfindən atılan ballar yarışda qalan sayına görə aralarına bölünür.

### Mövsümün cədvəli

## Çempionatın təhlili

### Qran-pri nəticələri

## Xarici keçidlər
* Formula-1 ensiklopediya
Atilla Jozef

**Atilla Jozef** (; ) — Macarıstan şairi.

## Həyatı

Budapeştdə dünyaya gələn Jozef çətin bir uşaqlıq və yeniyetməlik dövrü keçirib. Kasıb bir ailənin üç uşağından biri idi. Atası sabunçu, anası isə xidmətçi idi. Atası şair üç yaşında ikən evi tərk etdi və Amerikaya qaçdı. Digər iki qardaşı ilə birlikdə analarının onlara baxmaq üçün fasiləsiz işləməsinə və sonda yorğunluqdan xəstələnməsinə şahid oldular. Anası xəstələndiyi üçün Macarıstan Uşaqlara Yardım Dərnəyi tərəfindən Ocsöd kəndindən bir ailəyə övladlığa verildi. Övladlığa verildiyi ailə Jozefi donuzlara baxmağa məcbur etdi və ona Pişta adını qoydu.

Orada 7 yaşına qədər yaşadı. Daha sonra isə, anası sağaldıqdan sonra yenidən onun yanına qayıtdı və onun ölümünə qədər evə kömək etmək üçün müxtəlif işlərlə məşğul oldu. Məsələn, teatrlarda su satdı. 14 yaşında anası vəfat etdi. Attila Jozef şizofren idi və ömrü boyunca bir neçə dəfə intihar etmək istəmişdi. İlk dəfə intihara təşəbbüsü 9 yaşında etmişdir.

## Yazıçılıq dövrü
Bu dövrdə özünü oxumağa və yazmağa həsr edən Jozefin ilk şeirləri yerli qəzetlərdə dərc olunmağa başladı. O dövrdə ölkənin ən önəmli ədəbi jurnalı olan Nyuqatda şeirləri dərc olundu. 17 yaşında ilk şeir kitabı olan "Gözəllik dilənçisi" əsəri çap olundu. Bu kitabda yer alan "Baş Qaldıran İsa" şeirində Tanrını təhqir etməsi ittihamı ilə haqqında cinayət işi açıldı.

20 yaşında isə ikinci şeir kitabı olan "Hayqıran mən deyiləm" çap olundu. Kitabda yer alan bir şeirə görə universitetdən qovuldu. Universitetdən qovulmasının səbəbi isə faşizmin mövcud olduğu ölkədə bu kitabın inqilabçı kimi qiymətləndirilməsi idi. Bir professor tərəfindən ilk öncə Vyana Universitetində, daha sonra isə Sorbonda təhsilini davam etdirdi. Hər iki universiteti də bitirə bilmədi. Ölkəsinə döndü və Budapeşt Universitetində təhsil almağa başladı. Universitetdə Marto Vaqo adlı qadınla tanış oldu və ona aşiq oldu. Varlı ailənin qızı olan bu qadınla aralarındakı təbəqə fərqinə baxmayaraq bir-birilərini sevirdilər. Ruhi vəziyyəti yaxşı olmayan Jozef bu sevginin çətinlikləri ilə mübarizə apara bilmədi və nəticədə uzun müddət xəstəxanada müalicə aldı.

## Siyasi fəaliyyəti
1930-cu ildə Macarıstan Kommunist Partiyasına üzv oldu. Ölkədə faşizmin hökm sürdüyü dövrdə partiya işlərində fəal iştirak edirdi. Qısa müddətdən sonra partiya ilə arasında fikir ayrılığı yarandı və bir bəhanə ilə partiyadan qovuldu. 1931-ci ildə ruhi problemlər yaşadığı dövrdə çap olunan "Yaz Gecələri" kitabının nəşri qadağan olundu. 1932-ci ildə "Kənar məhəllədə gecə", 1936-cı ildə "Çox incidir" adlı kitabları dərc olundu. 1935-ci ildə yenidən xəstəxanaya aparıldı.

## Ölümü
Şizofreniya diaqnozu qoyulan Jozef 1937-ci ildə özünü qatarın altına ataraq intihar etdi.

## Həmçinin bax
* Nyuqat

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Winter Night: Selected Poems reviewed
* Meeting Attila József
* General Introduction
* Tableau – 2005  in the homepage of Laszlo Forizs 
* Five poems of Attila József translated by László Fórizs 
* Selected Poems in English (1)
* Selected Poems in English (2)
* Poems in English
* 
* Five poems
* 
*
Xarici İşlər Nazirliyi (Çili)

**Çili Xarici İşlər Nazirliyi** ()  —  1871-ci ildən bu yana Çili hökumətində, dövlətin xarici işlərini icra edən qurum. 

## Xarici İşlər Nazirləri 1941 ildən sonra
* Erbesto Barros Xarpa — (2 aprel — 21 oktyabr 1942);
* Xoakin Fernandes — (21 oktyabr 1942 — 3 noyabr 1946);
* Raul Julye Qomes — (3 noyabr 1946 — 2 avqust 1947);
* Qerman Donoso — (2 avqust 1947 — 6 iyul 1948);
* Qerman Riesko Errasuris — (7 iyul 1948 — 27 fevral 1950);
* Orasio Uoker Larrain — (27 fevral 1950 — 19 iyun 1951);
* Eduardo İrarrasabal Konça — (19 iyun 1951 — 29 iyul 1952);
* Fernando Qarsiya Oldini — (29 iyul — 3 noyabr 1952);
* Arturo Olavariya Bravo — (3 noyabr 1952—1952);
* Oskar Fenner Marin — (1953—1954);
* Roberto Alduante Leon — (1954 — 15 yanvar 1954);
* Tobias Barros Ortis — (15 yanvar 1954 — 6 yanvar 1955);
* Osvaldo Kox Krefft — (6 yanvar — 30 may 1955);
* Кааре Olsen Nilsen — (30 may 1955 — 2 yanvar 1956);
* Xose Serrano Palma — (2 — 4 yanvar 1956);
* Enrike Barbosa Baesa — (4 yanvar — 24 may 1956);
* Ocvaldo Sent-Mari Sorukko — (24 may 1956 — 28 oktyabr 1957);
* Alberto Sepulveda Kontreras — (28 oktyabr 1957 — 3 noyabr 1958);
* Qerman Verqara Donoso — (3 noyabr 1958 — 26 avqust 1961);
* Karlos Martines Sotomayor — (26 avqust 1961 — 14 sentyabr 1963);
* Enrike Kornelio Eskobar — (14 sentyabr 1963 — 17 dekabr 1963);
* Xulio İskerdo — (17 dekabr 1963 — 3 noyabr 1964);
* Qabriel Valdes Suberkaso — (3 noyabr 1964 — 3 noyabr 1970);
* Klodimoro Almeyda Medina — (3 noyabr 1970 — 5 iyul 1973);
* Orlando Letelyer del Solar — (5 iyul — 8 avqust 1973);
* Klodomiro Almeyda — (8 avqust — 11 sentyabr 1973);
* İsmael Uerta Dias — (12 sentyabr 1973 — 3 iyul 1974);
* Patriso Karvaxal Prado — (3 iyul 1974 — 20 aprel 1978);
* Ernan Kubilos Salyato — (20 aprel 1978 — 20 mart 1980);
* Rene Roxas Qaldames — (20 mart 1980 — 14 fevral 1983);
* Migel Valters — (15 fevral 1983 — 19 dekabr 1983);
* Xayme Del Valye Alende — (19 dekabr 1983 — 7 iyul 1987);
* Rikardo Qarsia Rodriqes — (8 iyul 1987 — 21 oktyabr 1988);
* Ernan Felipe Errasuris Korrea — (22 oktyabr 1988 — 11 mart 1990);
* Enrike Silva Simma — (11 mart 1990 — 11 mart 1994);
* Karlos Fiqeroa Serrano — (11 mart — 20 sentyabr 1994);
* Xose Migel İnsulsa Salinas — (20 sentyabr 1994 — 21 iyun 1999);
* Xuan Qabriel Valdes Sublette — (22 iyun 1999 — 11 mart 2000);
* Mariya Soledad Alvear Valensuela — (11 mart 2000 — 1 oktyabr 2004);
* İqnasio Valker Prieto — (1 oktyabr 2004 — 11 mart 2006);
* Alexandro Foksli Rioseko — (11 mart 2006 — 12 mart 2009);
* Mariano Fernandes Amunateqi — (12 mart 2009 — 11 mart 2010);
* Alferdo Moreno Çarme — (11 mart 2010 — 11 mart 2014);
* Eraldo Munos — (11 mart 2014 — ).
## Həmçinin bax
Xarici İşlər Nazirlikləri
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Çili Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi veb saytı