open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nehrəmçay

**Nehrəmçay** — Babək rayonu ərazisində çay.

## Haqqında
Naxçıvançayın hövzəsindədir. Qızılqaya silsiləsindən (1000 m hündürlükdən) başlanır. Uzunluğu 13&nbsp;km.-dir. Nehrəm qəsəbəsindən qərbdə suvarma sisteminə qarışaraq itir. Yağış suları ilə qidalanır.

## İstinadlar
Məktub ölçüsü

**Məktub ölçüsü** – ABŞ-də, Kanadada, Meksikada və bəzi başqa ölkələrdə istifadə olunan standart kağız ölçüsü: 8.5x11 düym (216x279 mm) bərabərdir. Şimali Amerikadan kənarda istifadə olunan və beynəlxalq standart olan A4 formatına (210×297&nbsp;mm) yaxındır.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Qazangöl keçidi

**Qazangöl keçidi** — İndiki Ermənistanın Qafan rayonu ilə Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasının sərhəddində keçid. Hündürlüyü 3112 metrdir. Keçidin adı Qazangöl hidronimdən götürülmüşdür. Keçid tarixi Naxçıvan ərazilərində yerləşmişdir.

## Mənbə
# Bayramov İ. QƏRBİ AZƏRBAYCANIN TÜRK MƏNŞƏLİ TOPONİMLƏRİ. Bakı:Elm, 2002, s. 80
Xrizoberil

**Xrizoberil ** — mineral, Al2BeO4. Qatışıqları: Fe3+, Fe2+, Cr. Rombik kristalları lövhəvari, prizmatik. İkiləşmə və üçlükləri {031} üzrə. Ayrılma {011} üzrə orta, {100} və {010} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqat dənəvər. Müxtəlif çalarlı yaşıl, sarı, qəhvəyi, qırmızı, bəzən rəngsiz. Şüşə parıltılı. Sərtliyi 8,5. Xüsusi çəki 3,75. Qranit peqmatitlərində və aplitlərdə almandin, berill və b. ilə birlikdə. Plagioklazitlərin talklı şistlərlə kontaktında slüditlərdə. Bəzən dolomit mərmərlərində. Növ müxtəlifliyi: simofan. Rəngli şəffaf növləri, xüsusilə iki rəng verən aleksandrit qiymətli daşlardır.
Şəkil:Chrysoberyl cropped II.jpg
Şəkil:Chrysoberyl ab.png
Şəkil:Chrysoberyl-39113.jpg


## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.
Nəhəcirçay

**Nəhəcirçay** — Babək və Culfa rayonları ərazisində çay. Naxçıvançayın sol qolu.

## Haqqında
Mənsəbindən 10&nbsp;km məsafədə, Şəkərabad kəndindən bir qədər aşağıda ona tökülür. Uzunluğu 14&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 42 kv. km-dir. Əsasən yağış və qrunt suları ilə qidalanır. Suyu bütünlüklə suvarmada və qahab su anbarının doldurulmasında istifadə edildiyindən, Naxçıvançayın axımının formalaşmasında rolu cüzidir.

## İstinadlar
Hərf aralığı

**Hərf aralığı** (en. letter-spacing (= tracking)) – hərflər (simvollar) arasındakı boşluqların dəyişdirilməsi. Müəyyən hərf cütlükləri (AV, TA və s.) arasındakı məsafəni tənzimləyən kerninqdən fərqli olaraq, hərf aralığı simvollar qrupuna (sözə, sətrə, abzasa) tətbiq olunur. Hərf aralığının artırılması yazını daha seyrək və açıq, azaldılması isə daha sıx və tünd edir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Bayram Bayramov (dəqiqləşdirmə)

* Bayram Bayramov — nasir, Azərbaycan xalq yazıçısı (1984).
* Bayram Bayramov (kəşfiyyatçı) — kəşfiyyatçı.

## Həmçinin bax
* Bayram (ad)
* Bayramov
Nəsirvazçay

**Nəsirvazçay** — Ordubad rayonu ərazisində çay. Gilan çayın sol qolu.

## Haqqında
Zəngəzur silsiləsinin ətəyindən başlanır. Uzunluğu 12&nbsp;km., hövzəsinin sahəsi 44 kv. km-dir. Əsasən yeraltı sular və qar suları ilə qidalanır. Suvarmada istifadə edilir. Sağ sahili sıldırım qayalıqlara, sol sahili füsunkar mənzərəli çoxterraslı relyefə malikdir.

## İstinadlar
Novuşçay

**Novuşçayçay** (və ya **Kazımdəhnəçay**) — Ordubad rayonu ərazisində çay. Gilançayın sol qolu.

## Haqqında
2300 m. hündürlükdən başlanır. Uzunluğu 6&nbsp;km.-dir. Əsasən, yeraltı sular (Sərinçeşmə, Xançeşmə və s. bulaqlar) və qar suları ilə qidalanır. Yuxarı axınında Kazımdəhnə adlanır.

## İstinadlar
Qalina Manoxa-Zaxarova

**Qalina Manoxa-Zaxarova** (qızlıq soyadı: **Manoxa**; d. 22 mart 1947; Kiyev, Ukrayna) — Sovet İttifaqını təmsil edən Ukraynalı sabiq həndbolçu. Qalina Manoxa, Sovet İttifaqının yığması ilə birgə 1976 Monreal Olimpiadasında qızıl medal qazanıb. Qalina Manoxa həm də Dünya Çempionatlarında 1 gümüş və 1 bürünc medala sahib olub.

## Karyerası
Qalina Manoxa, 1976-cı ildə Sovet İttifaqının yığması ilə birgə Kanadanın Monreal şəhərində baş tutan XXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların son turunda Sovet İttifaqının yığması, Şərqi Almaniya yığmasını 14:11 hesabı ilə məğlub etdi və XXI Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.

## İstinadlar
Aslan Quliyev

**Aslan Quliyev** () — azərbaycanlı yazıçı, 1998-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Aslan Quliyev 1957-ci il sentyabrın 26-da Yardımlı rayonunun Bilnə kəndində anadan olub. Burada qonşu Vərgədüz kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra ordu sıralarında hərbi xidməti borcunu yerinə yetirmişdir (1975–1977). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Riyaziyyat fakültəsində təhsilini qiyabi davam etdirmişdir (1978–1983). Bilnə kənd səkkizillik məktəbində müəllim (1980–1984), 183 saylı Yardımlı peşə məktəbində riyaziyyat müəllimi (1984), orada rayon şahmat məktəbinin direktoru (1984–1989), Yardımlı Müəllimlər Evinin direktoru (1989–1991), Yardımlı rayon xalq təhsili şöbəsində inspektor (1991–1992), orada gənc texniklər stansiyasının direktoru (1992–1996) işləmişdir. Hazırda fərdi yaradıcılıqla məşğuldur. Ədəbi yaradıcılığa 80-ci illərdən başlamışdır. Dövri mətbuatda kiçik hekayələrlə çıxış edir. "Bahar küləkləri" (1987), "Serjant mülki geyimdə" (1996), "Yolun sonu", "Yazıçının savaşı", "Sonuncu", "Ağrı", "İsti və soyuq torpaqlarda" adlı nəsr kitablarının müəllifdir. Ümumilikdə Bakıda 15, Türkiyədə 5 nəsr kitabı çap olunub. Nəsr əsərləri, publisistik yazıları qəzet və jurnallarda, almanaxlarda çap olunub, virtual aləmdə yayımlanır, rus və türk dillərinə tərcümə olunub.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının ilk qurucularından və VHP Ali Məclisinin (Ali Şurasının) ilk üzvlərindən biri olub.

Rus, türk, ingilis, ərəb, ispan, Amerika, Polşa yazıçılarının 30 qədər kitabını ana dilinə çevirib.

**Ədəbiyyat**

Tehran Əlişanoğlu, "Ağri" romanı haqda, Biziməsr, qəz. 17 iyul 2002.

Vaqif Yusifli, Keçmiş döyüşçü nə istəyirdi, "Azərbaycan jurnalı", say 9, 2012.

Rəhim Əliyev, Əşirət xəstəliyi, "Taleyin sözü" kitabında, "BMV", 2008, s.68–78. 

**Türkiyədə çıxan kitabları:** 

"Köpek balıkları"  Asmaaltı yayın evi, 2019

"Ayı ve Kazyol" Anatolia yayınları, 2019

"Karı ve koca oyunu" Asmaaltı yayın evi, 2020

"Yağmuru sevmiyordu" Anatolia yayınları, 2021

"Koyun virusu" Asmaltı yayın evi, 2021 

**Tərcümələri** 

Con Qalsuorsi, "Seçilmiş əsərləri", Şərq-Qərb, 2010, 720 səh.

Stanislav Lem, "Seçilmiş əsərləri", Şərq-Qərb 2011, 568 səh.

Milan Kundera, "Varlığın dözülməz yüngüllüyü", Qanun, 2021, 344 səh. 

Yo Nesbo, "Yanğı" Qanun 2021, 608 səh, "Bıçaq"   Qanun 2022, 608 səh.

Nermin Yıldırım, "Unutma məni apartmanı", Qanun, 2016, 408 səh.

Çarlz Dikkens, "Böyük ümidlər", Qanun, 2019, 544 səh.

Yoze Saramaqo, "Görmə", Qanun 2020, 432 səh. və s.
(Marie's The Name) His Latest Flame

**(Marie's the Name) His Latest Flame** 1961-ci ildə Elvis Presli tərəfindən audio lentə yazılmış musiqidir. Musiqinin sözləri Dok Pomus və Mort Şumana məxsusdur və ilk ifaçısı Del Şennon olmuşdur. Lakin musiqinin ən uğurlu və məşhur versiyasını məhz Elvis Presli 1961-ci ilin avqust ayında ifa etmişdir. Həmçinin mahnı nüfuzlu Billboard Hot 100 hit-paradında nömrə 4 olaraq və UK Singles Chart hit-paradında ardıcıl 4 həftə nömrə 1 olaraq qiymətləndirilmişdir.

## Heyət
1961-ci ilin 25 iyun tarixində Neşvill şəhərində yerləşən RCA studiyasında lentə alınmışdır.

* Gitaralar, Skotti Mur, Henk Qerland, Nil Metyüs
* Bas gitara, Bob Mur
* Baraban, D. J. Fontana, Baddi Harman
* Piano, Floyd Kramer, Qordon Stoker
* Vokal, The Jordanaires
* Klave, Buts Rendolf

## İstinadlar
Bolşebredixinskoe

**Bolşebredixinskoe** – Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Qızılyar rayonunda yerləşən kənd. Bolşebredixinskoe inzibati vahidliyinin mərkəzidir.
## Əhali
Milli tərkibi: Azərbaycanlılar və digərləri. Dini baxımdan islam dininin şiə məzhəbində etiqad edirlər. 1929-cu ildə xutorda 311 nəfər (160 kişi və 151 qadın). Bu zaman əhalinin 100 % ukraynlar təşkil edirdi. 2002-ci il siyahıya alınması görə kənddə 1768 nəfər yaşayır. Əhalinin 54 % azərbaycanlılar təşkil edirdi. 2010-ci ildə kənddə 1739 nəfər yaşayırdı (844 kişi və 895 qadın). XX əsrin 70-ci illərinə qədər kənddə əhalinin 100% ruslar təşkil edirdi. 80-ci illərdən isə rusların kəndi tərk etməsi müşahidə edilir.

## Coğrafiyası
Kənd Qızılyar şəhərindən 11&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Tarixi
Kənd 1893-cü ildə təşkil edilmişdir. 1929-cu ildə Bolşebredixinskoe kəndində 64 təsərrüfat olmuşdur. Kənd Qızılyar rayonuna daxil idi.
## İqtisadiyyat
«Мeliorator» sovxozu.

## İstinadlar

## Mənbə
* В Дагестане убит боевик
* После дождя
Marağa (Dağıstan)

**Marağa** – Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Tabasaran rayonunda yerləşən kənd. Marağa kəndi «„Marağa kənd sovetliyinə“» daxildir.
## Əhali
Milli tərkibi: Azərbaycanlılar. Dini baxımdan islam dininin sünnə məzhəbində etiqad edirlər.
2010-cu ildə əhalisi 1791 nəfər təşkil etmişdir.

## Tarixi
Kəndin tarixi mənbələrdə VII əsrdə salınması qeyd edilir. Elə ilk yazılı mənbələrdə bu əsrə aiddir. O zaman kənd əlalisinin Ərəbistan yarımadasından gəlməsi qeyd edilir. Mağaralıların Altaydan gəlmiş türk qəbilələri olmaları qeyd edilir.
## İstinadlar
Persidski

**Persidski** və ya **Persidskoye** — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Qızılyar rayonunda yerləşən kənd. Persidski kəndi Bolşezadoevskoe kənd inzibati vahidliyinə daxildir.

## Əhali
1926-cı il Ümumittifaq Əhali Siyahıyaalınmasına görə kənddə hamısı azərbaycanlı olmaq şərtilə 152 nəfər yaşayırdı. 2002-ci il siyahıya alınmasına görə isə kənddə 204 nəfər yaşayırdı.. 2010-cu ildə kənddə əksəriyyəti azərbaycanlı olan və dini baxımdan islam dininin şiə məzhəbində etiqad edən 235 nəfər (110 kişi və 125 qadın) yaşayırdı.

## Coğrafiyası
Kənd, Qədim Terek çayının sol sahilində, kənd yaşayış məntəqəsinin mərkəzi olan Bolşezadoyevsk kəndindən 8 km cənub-şərqdə və Qızılyar şəhərindən 17 km şimal-şərqdə yerləşir.

## Tarixi
Kəndin İrandan gəlmiş azərbaycanlı köçkünlər tərəfindən salınması ehtimal edilir. Bu Qızılyar ərazisində mütləq əksəriyyətini azərbaycanlılar təşkil edən yaşayış məntəqəsidir. Üstəlik Dağıstan ərazisində azərbaycanlıların yayılma ərazisinin ucqar şimal nöqtəsini təşkil edir.

## İstinadlar
Burlaxatun türbəsi

**Burlaxatun türbəsi** — İranın Urmiya şəhərində yerləşən "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanında adı keçən Burlaxatunun adını daşıyan türbə..

Burlaxatunun türbəsi Urmiya şəhərinin yaxınlığında yerləşən Urmiya qalasının içindədir. Məşhur səyyah Adam Oleari qalanın içində 30 fut (4–5 metr) hündürlüyündə başdaşı olduğunu qeyd edib. Son zamanlar azərbaycanlı ədəbiyyatşünas alimlər Məhərrəm Qasımlı və Asif Rüstəmli qala ərazisində axtarış apararaq həmin türbəni aşkara çıxarıblar. Onlar türbənin bir hissəsinin uçduğunu və 30 futluq başdaşının yalnız bir hissəsinin qaldığını qeyd ediblər. Tədqiqatçı alimlər bu məzarın tapılmasında Adam Olearinin verdiyi koordinatlardan istifadə ediblər.

Abidə tam tədqiq edilib öyrənilməsə də, onun məşhur türk dastanının gözəl qəhrəmanı Burla xatunun adını daşıması xüsusi maraq doğurur. Tədqiqatların nəticəsində qalanın İslamdan öncəki dövrə aid olduğu qeyd olunur.

## İstinadlar
Nəcip Uysal

**Nəcip Uysal** () —Yarımmüdafiəçi mövqeyində forma geyinən Türk futbolçu. Türkiyə Super Liqası klublarından Beşiktaş PFK-da forma geyinir.

## Klub Karyerası

### Beşiktaş PFK
#### 2009–2010
14 oyunda 1 məhsuldar ötürmə etmişdir.

#### 2010–2011
41 oyunda 2 qol, 1 məhsuldar ötürmə etmişdir.

#### 2011–2012
39 oyunda 2 məhsuldar ötürmə etmişdir.

#### 2012–2013
30 oyunda 1 qol, 2 məhsuldar ötürmə etmişdir.

#### 2013–2014
23 oyunda 1 məhsuldar ötürmə etmişdir.

#### 2014–2015
37 oyunda 1 qol, 2 məhsuldar ötürmə etmişdir.

#### 2015–2016
43 oyunda 1 qol atmışdır.

#### 2016–2017
27 oyunda 1 məhsuldar ötürmə etmişdir.

## Milli Komanda
A Millidə 1 oyunda forma geyinmişdir.

### Statistika

## İstinadlar
İspaniya Krallığı Futbol Federasiyası

**İspaniya Krallığı Futbol Federasiyası** () —  İspaniya futbolunda nəzarəti və idarəni həyata keçirən təşkilat. Qərargahı Madriddə yerləşr. Federasiyanın 1909-cu ildə əsası qoyulmuşdur.1913-cü ildən FİFA-nın 1954-cü ildən isə UEFA-nın üzvüdür.

## İstinadlar
Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsi

**Azərbaycan Kommunist Partiyasının Naxçıvan Vilayət Komitəsi** — Rusiya Kommunist (bolşevik) Partiyasının, Ümumittifaq Kommunist (bolşevik) Partiyasının, Sovet İttifaqının Kommunist Partiyasının respublika üzrə mərkəzi partiya orqanı (1920–1991).

## Haqqında
Naxçıvan MSSR-də (Azərbaycan SSR-də) ali vəzifə Sovet İttifaqının Kommunist Partiyasının Naxçıvan regional bölməsinin birinci katibi olmuşdur. Komitənin birinci katibinin de-fakto olaraq, adətən, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosu tərəfindən təyin edilirdi.

Komitə 1990-cı ilin iyul ayından 1991-ci ilin sentyabr ayınadək (ləğv edilənədək) Azərbaycan Kommunist Partiyasının Naxçıvan Respublika Komitəsi adlanmışdır.

## Rəhbərlər

## Qeydlər

## Həmçinin bax
* Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası
* Naxçıvan rəhbərlərinin siyahısı

## İstinadlar
III Yoann (Sultaniyə yepiskopu)

**III Yoann** () —14-cü əsrin sonunda Naxçıvanın katolik yepiskopu, 1398-ci ildən Sultaniyyə arxiyepiskopu olmuşdur. Tez-tez adaşı, ondan öncə Naxçıvan yepiskopu olmuş Yoann de Qalonifontibus ilə səhv salınır.

## Həyatı
O, ehtimal ki, o zamanlar Candar sülaləsi tərəfindən idarə olunan Kastamonuda padualı italyan tacir ailəsində anadan olub. Yoann de Qalonifontibusu 14-cü əsrin sonunda Naxçıvanda əvəz etmişdir. Dominikan ordeninin üzvü olan din xadimi 26 avqust 1398-ci ildə Roma papası IX Bonifas tərəfindən Sultaniyyə arxiepiskopu təyin edilmişdir.

1402-ci ildə Ankara döyüşündə Osmanlı türkləri üzərində qələbə çaldıqdan sonra Əmir Teymur qələbəsini elan etmək üçün Yoannı Avropa saraylarına səfir kimi göndərdi. Teymur, Avropa gücləri ilə öz dövləti arasında ticarət mübadiləsini asanlaşdırmaq üçün müqavilələr təklif etdi. Yoann özü ilə Teymurun portretini və oğlu Miranşahın məktubunu da aparmışdı. İngiltərə kralı IV Henri və Fransalı VI Karl Teymuru təbrik edərək cavab verdilər. Səyahətləri zamanı o, Araqonlu Martin, Pfalslı Ruprext, eləcə də Tevton ordeninin komandiri Konrad fon Yunqinqeni ziyarət edib. 1405-ci ildə Teymurun ölümünə baxmayaraq, Yoann Avropada qalmağa davam edirdi. 1407-ci ilin iyununda Venesiyada, 1408-ci ilin sentyabrında Pizada, sonra Piza Kilsə Məclisinin iştirakçılarından ibarət nümayəndə heyəti ilə Macarıstana səfər etdi, burada Sigismund ilə Qərb təfriqi ilə bağlı danışıqlar aparıldı. Ona Bizans imperatoru II Manuilə, Valaxiya knyazı Mirçaya və Yaxşı Aleksandra dəvət göndərmək tapşırılmışdı. Burada olarkən o, Kronştadtdakı (indiki Braşov, Rumıniya) Müqəddəs Məryəm kilsəsində indulgensiyalar payladı. 2 aprel 1409-cu ildə sonra Pizaya qayıtdı.

1410-cu ilin dekabrında Antipapa XXIII Yoann onu Xanbalıq arxiyeparxiyasının inzibatçısı təyin etdi. Ona aid son sənəd 12 fevral 1412-ci il tarixli Lvovdakı Dominikan kilsəsinin ziyarətçilərinə verilən indulgensiyalarla bağlıdır.

O, 1403-cü ildə Avropaya qayıtmış və 1404-cü ildə orada *Libellus de notitia orbis* (Dünyanın biliyi haqda kitab) qələmə almışdır. İlk dəfə Qraz universitetinin kitabxanaçısı Anton Kern tərəfindən, alman dilində yayımlanmışdır. Sözü gedən əsərin T. Layoş tərəfindən macar və ingilis dillərinə edilmiş tərcümələri, müvafiq olaraq 1977 və 1978-ci illərdə Budapeştdə nəşr edilib. Rus dilinə isə Ziya Bünyadov çevirmişdir ki, bu da 1980-cı il-də Bakıda çap olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Əmir Teymur
*Ankara döyüşü
İngiltərə Futbol Assosiasiyası

**İngiltərə Futbol Assosiasiyası** () —  İngiltərədə futbola nəzarət edən rəsmi qurum.1863-cü ildə əsası qoyulmuşdu və dünyada ən köhnə futbol assosiasiyasıdır. Futbol assosiasiyasının qərargahı Londonda "Uembli" stadionunda yerləşir.

## İstinadlar

www.thefa.com
Almaniya Futbol Federasiyası

**Almaniya Futbol Federasiyası** ( ; **DFB** ) — Almaniyada futbolun idarəetmə orqanı.

## İstinadlar

dfb.de
Əzəliyyə

**Əzəliyyə** (; ) — Bəhailik dinin peyğəmbəri olaraq qəbul edilən Bəhaullahın qardaşı Mirzə Yəhya Nurinin (Sübhi Əzəli) tərəfdarları olan dini icma. Babilik hərəkatından sonra inancın ardıcıları Mirzə Hüseyn Əli və
Mirzə Yəhya Nurinin arasında iki hissəyə bölünmüşdür. Əksəriyyət Mirzə Hüseyn Əli tərəfindən təqdim edilən təlimin ardınca gedərək Bəhailik dinini qəbul etmiş, çox kiçik bir hissə isə Mirzə Yəhya Nurinin təlimlərində qalmışdılar. Əzəlilər bu gündə az sayda olmaqla İranda yaşayırlar.

## İstinadlar
Sübhi Əzəl

**Sübhi Əzəli** (; ) — Bəhailik dinin peyğəmbəri olaraq qəbul edilən Bəhaullahın qardaşı, Əzəliyyə təriqətinin qurucusu.

## Həyatı

## İstinadlar
Fotodiod

**Fotodiod** — yarımkeçirici diodun quruluşuna malik fotohəssas element olub, daxili güclənməsiz fotoqalvanik şüaqəbuledici adlanır.
Fotodiodda əks cərəyan işıqlanmanın təsiri altında dəyişir və bu onun işçi cərəyanı olur.
Fotodiodlar 2 sxem üzrə qoşula bilir: xarici elektrik qida mənbəli və mənbəsiz.

## İstinadlar
Çaparxanlı məhəlləsi

**Çaparxanlı məhəlləsi** - Naxçıvan şəhərində qədim mə­həllə adı.

## Yerləşmə yeri və adının etimalogiyası
Çaparxanlı məhəl­ləsi indiki Dövlət Dram Teatrının və onun ətrafında olan inzi­bati və yaşayış binalarının ərazisində yerləşib.Vaxtilə burada at çapmaq yarışları keçirildiyindən sonralar yaranan məhəllə belə adlandırılıb”.. Lakin bu açıqlamada bir uyğunsuzluq özünü göstərir. Əvvəla, məhəllənin ünvanı dəqiq müəyyənləşdirilməyib, ikincisi, dilimizdə at çapmaq, at yarışı keçiri­lən yer çapar yox, cıdır adlanır və Naxçıvan şəhərində çidir sözü ilə bağlı Cıdırlı bağ (Cıdıllı bağ) məhəlləsi olub və Çaparxanlı məhəlləsindən aralı məsafədə yerləşib. Çaparxanlı məhəlləsi Naxçıvan şəhərində keçmiş post məntəqəsi yerləşən məhəlləyə deyilib və məhəllə  indiki  “Dədə Qorqud mey­danının arxa tərəfində "Naxçıvan  market"in əhatə etdiyi əra­zidə yerləşib. O dövrdə poçt, gömrük məntəqələri və jandarm idarəsi bu ərazidə yerləşirmiş. Məhəllənin adı çapar (qasid) sözü əsasında yaranıb. Çapar “atla bir yerə məktub, əmr, xəbər aparıb-gətirən şəxs, qasid, yamçı” mənası, Çaparxana isə “çaparların poçt yolunda bir-birini əvəz etmək və ya atlarını dəyişdirmək üçün durduqları yer, poçt məntəqəsi” anlamı bil­dirir. Demək, vaxtilə Naxçıvan şəhərində poçt məntəqəsi yerləşən məhəllə Çaparxana adlanıb və bu ad danışıq dilində Çaparxanlı şəklinə düşüb.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Naxçıvan şəhərinin tarixi məhəllələri
## İstinadlar
Söyüdlü bilan məhəlləsi

**Söyüdlü bilan məhəlləsi** — Naxçıvan şəhərində qədim məhəllə adlarından biri.

## Adının tarixçəsi və etimologiyası
Məhəllə adı XIX əsrin sonlarına qədər əhali arasında işlədilmiş və tədricən unudularaq yaddaşlara köçmüşdür. Əhalinin dediyinə görə Bazarçaydan çəkilən arx məhəllədən keçdiyi və arx ətrafında söyüd ağacları əkildiyinə görə bura "Söyüdlü arx" da deyilmişdir.

Mənbələrin məlumatına görə 1899-cu ildə böyük rus şairi A. S. Puşkinin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə Söyüdlü bilan küçəsinə onun adı verilmişdir. Küçə 1990-cı il hadisələrinə qədər A. S. Puşkinin adını daşımış, sonra küçənin bir hissəsinə İdris Məmmədov, digər hissəsinə isə Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin adı verilmişdir. 1993-cü ildə küçənin M. Rəsulzadə adlanan hissəsi *İstiqlal* adı ilə əvəzlənmişdir.

Tədqiqatçıların yazdığına görə toponimin bilan hissəsi ’’ruscadakı plan sözünün təhrif olunmuş forması olub, "düz küçə" mənasında işlənir. Naxçıvanda indiki Puşkin küçəsinə Bilan deyərdilər — "Gəlin gedək bilana gəzməyə". Toponimin mənasını "küçədəki söyüd ağaclarının çoxluğu ilə əlaqələndirirlər".

## Bilan sözünün mənşəyi
Məhəllə adının bilan komponenti qədim türk dillərində "məhəllə", "dəhliz", "küçə" mənasında işlənən balan//palan sözü ilə bağlıdır. Bakı şəhərində də bilan sözünün iştirakı ilə Zərgər palan məhəllə adı indi də işlədilir. Türk dilinin bəzi dialekt və şivələrində də palan sözü məhəllə mənasında açıqlanır. Şəmsəddin Saminin lüğətində "bilan — yüksək boğaz, Tağ sırtının alçaqca, lakin yerlə mürtəfı bir belindən keçən yol" şəklindədir. Hinduşah Naxçıvaninin "Əs-siyah əl-əcəmiyyə" adlı əsərində də balan sözü "dəhliz" mənasında təqdim olunur. Söyüdlü palan məhəllə adı canlı danışıq dilində Söyüdlü bilan şəklinə düşmüşdür.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Naxçıvan şəhərinin tarixi məhəllələri

## İstinadlar
Nikola çayı

**Nikola** — Kotelnı adasının qərbindən axan çay. Çay adanın cənub-qərbində yerləşən və buz örtüyü ilə hündürlüyü 182 m olan adsız zirvədən götürür. Çay cənub-şərqə doğru axaraq Şərqi Sibir dənizində yerləşən Yakov Smirniski buxtasına tökülür. Uzunluğu 71 km təşkil edir.

Aşağı axarında iri bir adsız ada yerləşir. Adada yaşayış yoxdur.

Çayın hövzəsi aşaıdakı çaylarla sırhədə malikdir: Kuççuquy-Sosolox, Uluxan-Urasalax, Krestovaya, Nikola-Takar-Sala, Xos-Tyoryuttyax, Balıktax.

## Çay sistemi
* Nikola
:: → Balıktax
:: ← Sol Nikola
:: → Sağ Nikola
::: → Lemminq
::: ← Qryaznı
:: ← Melkiy
:: ← Şebnistı
:: → Iras-Yuryax

## Xəritə
* Xəritə
Şkodran Mustafi

** Şkodran Mustafi ** (; 17 aprel 1992) —Alban mənşəli Almaniya futbolçusu. Şkordan Mustafi Arsenal FK və Almaniya milli futbol komandasının oyunçusudur.

## İstinadlar
Yulian Draksler

** Yulian Draksler ** (, ) — Alman futbolçusu. Yulian Draksler Pari Sen-Jermen FK və Almaniya milli futbol komandasının oyunçusudur.

## Həyatı
20 sentyabr 1993-cü ildə doğulub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Benedikt Hövedes

** Benedikt Hövedes ** (, 28 fevral 1988) — Alman futbolçusu, Şalke 04 FK və Almaniya milli futbol komandasının oyunçusu.

## İstinadlar
Yozua Kimmix

** Yozua Kimmix ** (, ) — Alman futbolçusu, Bayern Münhen FK və Almaniya milli futbol komandasının oyunçusu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mats Hummels

** Mats Yulian Hummels ** (, 16 dekabr 1988) — İtalyanın "Roma" klubunda və Almaniya milli futbol komandasında çıxış edən alman futbolçu.

## Kareyrası

### Klub karyerası

Hummels 4 sentyabr 2024-cü ildə Almaniyanı tərk etmiş və İtaliya A Seriyayasında çıxış edən "Roma" klubu ilə bir illik müqavilə imzalamışdır.

Hummels Şimali Reyn-Vestfaliya əyalətinin Bergisch Qladbach şəhərində anadan olub. Atası Hermann Hummels peşəkar futbolçu və menecer idi. Anası Ulla Holthoff peşəkar su polosu oyunçusu idi. Atası 30 mart 2012-ci ildə Frans Bekkenbauerin oğlu Stefan Bekkenbauerlə əvəzlənənə qədər Bayern Münhendə gənclər koordinatoru vəzifəsində çalışmışdır. Kiçik qardaşı Jonas 2016-cı ildə 25 yaşında zədələr səbəbindən təqaüdə çıxdı. Keçmiş həyat yoldaşı Cathy Fischer Almaniyanın 2013-cü ilin WAG-ı seçildi.  Fişer və Hummels 2015-ci ilin iyununda evləndilər. Cütlüyün 2018-ci ildə bir oğlu var. Onların boşanması 2022-ci ilin dekabrında yekunlaşdı. Hummels 2023-cü ilin sonundan [ de ] alman model Nicola Cavanis ilə münasibətdədir . 

## İstinadlar
EC

**EC** –
* "Electronic commerce" (elektron ticarət) sözlərinin abreviaturu.
* "European Community" (Avropa cəmiyyəti) sözlərinin abreviaturu.
* "European Commission" (Avropa Komissiyası) sözlərinin abreviaturu.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı
Naxçıvan Biznes Mərkəzi

Naxçıvan Muxtar Respublikasında biznes mühitinin yaxşılaşdırılması və sahibkarlıq fəaliyyətinin dəstəklənməsi üçün yaradılan, müxtəlif istehsal və xidmət sahələri üzrə biznesə yeni başlayan sahibkarlara hərtərəfli köməklik göstərilməsi, cari məsələlərin həlli üçün vacib tədbirlərin keçirilməsi və muxtar respublikada istehsal olunan yerli məhsulları sərgilənməsi üçün  nəzərdə tutulmuş müəssisədir.

## Tarixi
Hələ 2004-cü ildə əl işləri və sənət əsərlərinin sərgi və satışı, sahibkarların tədris-informasiya mərkəzi kimi fəaliyyətə başlayan mərkəz 2011-ci ildən Naxçıvan Biznes Mərkəzi kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 2013-cü ildən isə mərkəz öz fəaliyyətini bu məqsəd üçün yeni inşa edilmiş binada davam etdirməkdədir. Biznes Mərkəzi kimi burada müasir tələblərə uyğun bütün şərait yaradılmışdır. Əsas missiyası sahibkarlara xidmət, biznesin inkşafı üzrə onlara məsləhətlərin verilməsi, biznesə yeni başlayanlar üçün treninqlərin təşkili, biznes planların hazırlanmasında metodoloji dəstək göstərilməsi olan Naxçıvan Biznes Mərkəzində ötən dövr ərzində yaddaqalan tədbirlər keçirilmişdir.

## Fəaliyyəti
Mərkəzin ümumi sahəsi 2000 kvadratmetrdir. Binanın birinci mərtəbəsində muxtar respublikada istehsal olunan yerli məhsulların sərgiləndiyi geniş sərgi, 200 nəfərlik konfrans zalı, ikinci mərtəbədə 100 nəfərlik konfrans zalı və 200 nəfər iştirakçı üçün sinxron tərcümə dəsti, hər iki zalda təqdimatlar keçirmək üçün elektron lövhələr və sürətli internet vardır. Mərkəzdəki sərgi ilə tanış olmaq üçün gələn ziyarətçilərə ingilis və rus dillərində də danışa bilən ixtisaslı kadrlar xidmət göstərirlər.

## Mərkəzin ev sahibliyi etdiyi beynəlxalq tədbirlər
Naxçıvan Biznes Mərkəzində hər il naxçıvanlı sahibkarların iştirakı ilə müxtəlif tədbirlər keçirilir. 2015-ci ildə mərkəzdə Türkiyə Respublikası Şərqi Anadolu İxracatçılar Birliyinin nümayəndələrinin və İranın Araz Azad Ticarət və Sənaye Zonasının icraçı direktorunun naxçıvanlı iş adamları ilə keçirdiyi görüşləri keçirilmişdir. 
2014-cü ild yetmiş beş xarici şirkətin və 120-dən çox yerli sa­hibkarların iştirakı ilə Naxçıvan şəhərində keçirilən Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının III Biznes Forumu və Türkdilli Dövlətlərin Biznes Şurasının 3-cü toplantısı məhz Naxçıvan Biznes Mərkəzində təşkil edilmişdir.

## İstinadlar
Patent hüququ

**Patent hüququ** – hüquq sahəsi, bu sahənin normaları ixtiralara patent verməklə onların hüquqi mühafizəsi sistemini müəyyən edir. İxtiralarla əlaqədar hüquq münasibətlərini nizamlayan xüsusi qanunlar patent hüququnun əsas mənbəyidir.

Patent hüququ patent sahibinə texniki yeniliyin təcrübədə tətbiqinə sərf etdiyi xərcləri ödəmək, habelə qoyulmuş kapitaldan mənfəət götürmək imkanı verir. Patent hüququnun əsas məzmununu patent sahibinin hüquqlarını, onların bütünlükdə və ya bir hissəsinin başqasına verilməsi qaydasını, həmçinin hüquqların pozulması nəticələrini müəyyən edən normalar təşkil edir.

Patent hüququ həmçinin patent almaq üçün sifariş vermə qaydasını və patent haqqında mübahisələrin həlli qaydasını nizamlayır. Patent hüququnun əsas mənbəyi ali qanunverici orqanın qəbul etdiyi xüsusi qanunlardır.

*Patent hüququ* — bir ixtiranın qorunması üçün qanunla təmin edilən hüquq sistemidir. Bu hüquq, ixtiraçının öz ixtirasını müəyyən bir müddət ərzində kommersiya məqsədilə istifadə etməsinə, istehsal etməsinə və satmasına müstəsna hüquqlar verir. Patent hüququ, texnologiya və elmi sahələrdə innovasiyaları təşviq etmək və bu sahələrdəki ixtiraların istifadəsini qanuni şəkildə tənzimləmək üçün mühüm vasitədir.

## Əsas prinsipləri
Patentə iddia edən ixtira, daha əvvəl heç bir yerdə açıqlanmamış və istifadə edilməmiş olmalıdır. İxtira mütəxəssislər üçün aydın olmayan və innovativ bir texniki həll təqdim etməlidir. İxtira sənaye sahəsində praktik olaraq tətbiq edilə bilməlidir. Patent, ictimaiyyətin texnologiya sahəsində inkişafına kömək etməlidir.

## Patent hüququnun idarəetməsi
Patent hüququ milli və beynəlxalq səviyyədə tənzimlənir:
* Milli səviyyədə: Patent hər bir ölkənin patent idarəsi vasitəsilə verilir (məsələn, ABŞ-da USPTO, Avropada EPO).
* Beynəlxalq səviyyədə: Patent Kooperasiyası Sazişi (PCT) beynəlxalq səviyyədə patent müraciətlərini asanlaşdırır.

## Patent hüququnun müddəti
Patent hüququnun müddəti əksər ölkələrdə 20 ildir. Bu müddət ərzində patent sahibi öz ixtirasını istifadə etmək və digərlərinə qadağan etmək hüququna malikdir. Müddət başa çatdıqda, ixtira ictimaiyyətin sərbəst istifadəsinə açıq olur.

## Patentdən istisnalar
Bəzi ixtiralar patentləşdirilə bilməz, məsələn:

# Elm kəşfləri (qanunlar və təbii hadisələr).
# Ədəbi, bədii və musiqi əsərləri (bunlar müəllif hüquqları ilə qorunur).
# Tibbi metodlar (bəzi ölkələrdə).
# Əxlaqa və ictimai qaydalara zidd texnologiyalar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
*

## Xarici keçidlər
* Patent hüququ haqqında qanun
* Patent Law Treaty
Pedaqoji təcrübə

**Pedaqoji təcrübə** – təlim-tərbiyə işi prosesində müəllimin qazandığı pedaqoji bilik, bacarıq və vərdişlər; müəllimin pedaqoji ustalığının əsası; pedaqoji elmi inkişaf etdirmək mənbələrindən biri.

## Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.

## Xarici keçidlər
ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ОПЫТ - это...
Виды педагогического опыта 
PEDAGOGICAL DEVELOPMENT AND INTERACTIVE LEARNING
Onlayn konsaltinq

**Onlayn konsaltinq** və ya **E-konsaltinq** – hökumət və vətəndaşlar arasında internet vasitəsi ilə həyata keçirilən mübadilə. Onlayn konsaltinq onlayn fikirləşmənin bir formasıdır. Onlayn konsaltinq dedikdə həm də internet vasitəsi ilə bir və ya bir neçə spesifik mövzu ilə bağlı bir qrup insanın fikrini öyrənmək nəzərdə tutulur. Ümumiyyətlə, agentliklər layihə və ya siyasət üzərində işləyərkən və ya həyata keçirərkən hər hansı bir məsələyə dair fikirlərini almaq üçün bir qrup insanla məsləhətləşir. Bu, hökumətlərə daha çox vətəndaş mərkəzli siyasət hazırlamağa imkan verir.

İnternetin ictimaiyyət arasında rəy bildirmək üçün populyarlığı artdıqca vətəndaşların kiberməkan vasitəsilə siyasətin formalaşdırılmasında iştirakı demokratiyanın simasını dəyişir. İnternetin yüksəlişi ilə vətəndaşların elektron texnologiyalar və internet vasitəsilə siyasətdə, hökumət məsələlərində və siyasi inkişafda iştirakı mənasına gələn e-demokratiya və vətəndaşların dövlət məlumat və xidmətləri ilə onlayn təmin edilməsini ifadə edən e-hökumət anlayışları da inkişaf etmişdir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı
ECPA

**ECPA (Electronic Communications Privacy Act)** – ABŞ-də müvafiq order olmadan istintaq agentliklərinə elektron poçtu hər hansı formada ələ keçirib oxumağı qadağan edən federal qanun. 1986-cı ildə qəbul olunub. Qanun başqa agentliklərə və həmişəlik arxivlərdə saxlanılan elektron məktublara aid edilmir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov). İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Bakı nəşriyyatı, 2017.
Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyi

**Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasında fəaliyyət göstərən şair, yazıçı və dramaturqların yaradıcı təşkilatı

## Tarixi
XX əsrin 20-ci illərində Naxçıvanda "Qızıl qələmlər" cəmiyyətinin Naxçıvan şöbəsi fəaliyyət göstərmişdir..

1928-ci ildə Azərbaycan Proletar Yazıçılar Cəmiyyətinin filialı kimi yaradılmışdır. 1958-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının Naxçıvan Şöbəsinə çevrilmişdir.

1958-ci ildə Naxçıvanda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin səyyar plenumu keçirilmiş, həmin plenumun məqsədi Naxçıvan ədəbi mühitinin canlandırılması olmuşdur. O zaman bir sıra şair və yazıçılar (Hüseyn Razi, Əliyar Yusifli, Əhməd Mahmud, Kəmalə Ağayeva) yenidən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə (həmin dövrdə SSRİ Yazıçılar Birliyi adlanırdı) qəbul olunmuşdur. Beləliklə, Naxçıvanda ədəbi mühitin formalaşması üçün bir növü zəmin yaradılmışdır.

XX əsrin 70–80-ci illərində Naxçıvanda SSRİ Yazıçılar Birliyinin əvvəlcə 13, sonra isə 19 üzvü vardı. Azərbaycan yazıçılarının X qurultayında (1997) Naxçıvan Yazıçılar Birliyi statusu almışdır. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin tərkibindədir. Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra, 1998-ci ildə Naxçıvan Yazıçılar Birliyi müstəqil bir təşkilata çevrilmişdir.

2012-ci il oktyabr ayının 19-da Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin konfransı keçirilmiş, konfransda Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov iştirak etmişdir. Konfransda Birliyin sıralarına yeni gənclər qəbul edilmiş və onlara üzvlük vəsiqələri təqdim edilmiş, birliyin nəzdində Tərcümə Mərkəzinin yaradılması ideyası irəli sürülmüşdür.

## Fəaliyyəti
Birlik öz sıralarında 80-dən artıq üzvü birləşdirir.

Sovetlər Birliyinin mövcud olduğu bütün dövr ərzində Naxçıvanda yaşayıb-yaradan şair və yazıçıların 150-dək kitabı çap olunmuşdursa, müstəqil dövlət kimi yaşadığımız 21 ildə 600-dən artıq kitab, almanax və tərcümə əsərləri çap olunmuş, "Naxçıvan" jurnalının naxçıvanlı ədəbi qüvvələrə həsr edilmiş xüsusi nömrələri buraxılmışdır.

## Sədrləri
XX əsrin 80-ci illərində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Naxçıvan şöbəsinin məsul katibi xalq yazıçısı Hüseyn İbrahimov olmuşdur. O bir müddər Naxçıvan Yazıçılar Birliyinin sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Yazıçılar Birliyinin sədri hal-hazırda şair Asim Yadigardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Yazıçılar Birliyi
Pedaqoq

**Pedaqoq** ( – tərbiyəçi; pais, paidos – uşaq və ago – yönəldirəm, tərbiyə edirəm) — ümumtəhsil, texniki-peşə, xüsusi orta və ya ali məktəb müəllimi, məktəbəqədər müəssisə, internat məktəbi, uşaq evi və ya əmək koloniyası tərbiyəçisi, məktəbdən kənar müəssisə işçisi, pedaqogika problemlərini tədqiq edən elmi işçi.

## Həmçinin bax
* Pedaqogika

## Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.

## Xarici keçidlər
Pedagogue meaning
Pedagogue Thesaurus
Baş barmaq təkərciyi

**Baş barmaq təkərciyi** () — korpusa bərkidilmiş elə təkərcikdir ki, onun yalnız bayırda qalan çənbəri açıq olur və təkərciyin fırladılması nəticəsində ekranda göstəricinin, yaxud kursorun hərəkəti idarə olunur. "Baş barmaq təkərciyi"ndən coystiklərdə, trekbollarda göstəricini dərinlik boyunca idarə etmək üçün istifadə olunur.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Bezye əyrisi

**Bezye əyrisi** – kompüter qrafikasında: trayektoriyası riyazi üsullarla hesablanan, hamar əyrilərin və istənilən formalı səthlərin ayrı-ayrı nöqtələrini bir-biri ilə birləşdirən əyri; rəsm proqramlarında və avtomatlaşdırılmış layihələndirmə modellərində istifadə olunur. Bezye əyrisi az sayda nöqtələr vasitəsilə çeşidli formalı fiqurlar çoxluğunu müəyyənləşdirməyə imkan verir ki, bu da verilmiş əyrinin başqa riyazi metodlarla aproksimasiyası ilə müqayisədə onun əsas üstünlüyüdür.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
EDE

**EDE (Equinox Desktop Environment)** – UNIX-ə bənzər əməliyyat sistemləri üçün kiçik iş masası mühiti. Yığcamlığı, sürətliliyi, asanlığı və sadəliyi ilə fərqlənir. Bu iş mühiti Microsoft Windows interfeysinin standart görünüşünü çox xatırladır.

File:EDElogo.svg|EDE logo
File:102shot xft1.png|Equinox Desktop Environment


## Həmçinin Bax

* Minix 3

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı
Lars Ştindl

**Lars Ştindl** (26 avqust 1988-ci ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Münhenqladbax klubunda və Almaniya milli futbol komandasında hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusu.

## Klub karyerası
Ştindl Almaniyanın Speyer şəhərində anadan olmuşdur. O, futbolçu karyerasına *Viesental* klubunun gənclər komandasında başlamışdır. 2000-ci ilin yayında *Karlsruher* klubunun akademiyasına qəbul olmuşdur. Ştindl peşəkar karyerasına *Karlsruher* klubunda start vermişdir. O, Bundesliqada ilk oyununa 15 mart 2008-ci ildə çıxmışdır. O, Ayntraxt Frankfurt klubuna qarşı oyunda 81-ci dəqiqədə meydana daxil olmuşdur. Ştindl Bundesliqada ilk qolunu 29 noyabr 2008-ci ildə Hannover 96 klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. 2010-cu ilin fevral ayında Ştindl Karlsruher klubunu tərk etmişdir. 16 mart 2010-cu ildə o, Hannover 96 klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

25 mart 2015-ci ildə Ştindl Borussiya Münhenqladbax klubu ilə müqavilə imzalamış və 2015-16 mövsümündən bu klubda çıxış etməyə başlamışdır.

O, klub ilə debütünü 8 avqust 2015-ci ildə 2015-16 Almaniya Kubokunun birinci turunda Sankt-Pauli klubuna qarşı oyunda etmiş və qolla yadda qalmışdır. Həmin görüşdə klub rəqibinə 4-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

Klubun keçmiş kapitanı Martin Stranzl karyerasını başa vurduğu üçün, vitse-kapitan Qranit Caka isə Arsenala tranfer olduğu üçün Ştindl 1 avqust 2016-cı ildə klubun kapitanı təyin edilmişdir.

23 fevral 2017-ci ildə Ştindl UEFA Avropa Liqasının 1/8 final mərhələsində Fiorentina klubuna qarşı oyunda het-triklə yadda qalmışdır. Artemio Françi stadionunda keçirilən görüşdə Borussiya 3-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Milli karyerası

### Gənclər
Ştindl bir müddət Almaniya U-20 millisində çıxış etmiş, Almaniya U-21 millisi ilə isə bir oyuna çıxmışdır.

### Əsas milli
Ştindl əsas milli komandaya 2017-ci ildə çağırılmışdır. O, 6 iyun 2017-ci ildə Danimarka millisi ilə yoldaşlıq oyununda, 10 iyun 2017-ci ildə 2018 Dünya Kubokunun təsnifat mərhələsində San-Marino millisi ilə oyunda və 17 iyun və 2 iyul 2017-ci il tarixləri aralığında 2017 FİFA Konfederasiyalar Kubokunda iştirak etmişdir.

Ştindl milli komanda ilə debütünü 6 iyun 2017-ci ildə Danimarka millisinə qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır.

Ştindl 2017 FİFA Konfederasiyalar Kubokunun ilk oyununda Avstraliya millisi ilə oyunda 5-ci dəqiqədə qolla yadda qalmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

*1.Almaniya Kuboku görüşləri daxildir.
*2.UEFA Çempionlar Liqası və UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir.

### Milli komanda

#### Milli komanda qolları
 (Nəticələr və qollar Almaniya hesablamasının birinci siyahısındadır.)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Career stats at Fussballdaten.de
Naxçıvan Aşıqlar Birliyi

**Naxçıvan Muxtar Respublikası Aşıqlar Birliyi** - Naxçıvan Muxtar Respublikasında milli xalq sənəti olan aşıq yaradıcılığının inkişafı üçün yaradılmış yaradıcılıq birliyi. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin “Naxçıvan Muxtar Respublikasında Xalq yaradıcılığı günlərinin keçirilməsi haqqında” 2009-cu il fevralın 7-də imzaladığı Sərəncamdan sonra muxtar respublikada  yaradılıb. 

## Fəaliyyəti
2009-cu ilin dekabrında yaranan muxtar respublikanın Aşıqlar Birliyi gənc və istedadlı aşıqları bir araya gətirib. 2010-cu ilin avqust ayında Naxçıvan şəhərindəki “Gənclik” Mərkəzində birliyin təşkilatçılığı ilə ilk konsert keçirilib. Birliyin 2016-cı ildə keçirilən növbəti konfransında isə Aşıqlar Birliyinin İdarə Heyətinin yeni tərkibi seçilib.

2009-2016-cı illərdə birliyə Naxçıvan Muxtar Respublikası Aşıqlar Birliyinin sədri İxtiyar Seyidov (Aşıq İxtiyar) olub. 
2016-cı ildə birliyin yeni sədri Tural Bağırov seçilib.

## Mənbə
* Naxçıvan Aşıqlar Birliyinin konfransı keçirilib, Palitra qəzeti, 27.01.2016-cı il
Leon Qoretzka

**Leon Qoretzka** (; ) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan "Bayern Münhen" klubunda və Almaniya milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusu.

## İstinadlar
Namizədlik minimumu

**Namizədlik minimumu** – ali məktəblərdə və elmi-tədqiqat institutlarında aspirantların və dissertantların elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün müdafiədən əvvəl verdikləri imtahan; Hal-hazırda, xarici (ingilis, fransız, alman və s.) dillərdən biri, informatika və dissertasiya mövzusuna uyğun olan ixtisas fənni üzrə keçirilir. Namizədlik minimumlarını (xarici dil, informatika və ixtisas fənni) verən  şəxs namizədlik dissertasiyası müdafiə etmək hüququna malikdir.

## Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Sebastian Rudi

**Sebastian Rudi** (28 fevral 1990-cı ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Bayern Münhen klubunda və Almaniya milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar alman futbolçusu.

## Klub karyerası
Rudi 2003-cü ildə Ştutqart klubunun gənclər akademiyasına qəbul olmuşdur. O, peşəkar karyerasına 2007-ci ildə klubun reserv komandası ilə yarıpeşəkar liqa sayılan Regionalliqa Süd liqasında başlamışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü 2 avqust 2008-ci ildə 3. Liqada Yunion Berlin klubuna qarşı oyunda etmişdir.

2008-ci ilin yay fəsli ərzində Rudi Ştutqart klubunun əsas komandası ilə peşəkar müqavilə imzalamışdır. Rudi əsas komanda ilə debütünü 10 avqust 2008-ci ildə Almaniya Kubokunun ilk mərhələsində *Hansa Lüneburq* klubuna qarşı oyunda etmişdir.

15 yanvar 2017-ci ildə Rudi Bayern Münhen klubu ilə müqavilə imzalamışdır. O, 1 iyul 2017-ci ildə kluba qoşulmuşdur.

## Milli karyerası
Rudi Almaniya milli futbol komandası ilə debütünü 13 may 2014-cü ildə Polşa millisinə qarşı oyunda etmişdir. Görüş Hamburq şəhərində keçirilmişdir.

## Karyera statistikası

## Uğurları

### Milli komanda
;Almaniya
* FİFA Konfederasiyalar Kuboku: 2017
* FİFA U-17 Dünya Kuboku: Üçüncü yer 2007

### Fərdi
* Fritz Valter Medalı: U18 Gümüş Medal 2008

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Tezis

**Tezis** termini aşağıdakı mənalarda istifadə oluna bilər:

* Tezis —  məntiqdə həqiqiliyi (doğruluğu)  doğru olub-olmadığı əsaslandırılmalı, sübut olunmalı olan müddəa, fikir; Məsələn, tezis irəli sürmək, öz tezisini müdafiə etmək;
* Tezis — məruzə, mühazirə, məlumat və s.-nin adətən yazılı surətdə, təfsilatsız ifadə olunan əsas fikirlərinin qısa xülasəsi; Məsələn, tezis yazmaq, mühazirənin tezisləri;
* Tezis — Hegelin idealist fəlsəfəsində: dialektik inkişafın əsas pilləsi, triadanın (tezis, antitezis, sintez) ilk anı;
* Tezis — elmi əsərin, məqalənin və s.-nin əsas müddəaları;
* Tezis — məruzənin, mühazirənin, əsərin məğzinin və ya ətraflı məzmununun qısa ifadə edilməsi.

## Ədəbiyyat
* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. "Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər", Bakı, "İnformasiya Texnologiyaları", 2009, 201 s.
Nəşr

**Nəşr** – əsərin müəyyən bir versiyasını və ya çapını ifadə edir.

## Növləri

	•	Birinci nəşr (First Edition): Əsərin ilk dəfə çap olunmuş və yayımlanmış versiyası. Bu, xüsusilə kolleksiyaçılar üçün dəyərli ola bilər.

	•	Yenilənmiş nəşr (Revised Edition): Əvvəlki nəşrin təkmilləşdirilmiş, redaktə edilmiş və ya əlavə edilmiş versiyası.

	•	Cib formatında nəşr (Pocket Edition): Kiçik ölçüdə çap edilərək daha rahat daşına bilən formatda yayımlanan kitablar.

	•	Məhdud nəşr (Limited Edition): Yalnız məhdud sayda çap olunan xüsusi buraxılış.

## Jurnal və ya qəzet kontekstində

Jurnal və ya qəzetlərdə “nəşr” həmin materialın spesifik versiyasını və ya bölgəyə uyğun formatını göstərə bilər:

	•	Beynəlxalq nəşr (International Edition): Fərqli ölkələr üçün uyğunlaşdırılmış buraxılış.

	•	Axşam nəşri (Evening Edition): Günün sonuna doğru yayımlanan versiya.

	•	Xüsusi buraxılış (Special Edition): Konkret bir mövzuya və ya hadisəyə həsr edilmiş xüsusi nəşr.

## Media və əyləncə kontekstində
	•	Kolleksiya nəşri (Collector’s Edition): Film, oyun və ya albomların, əlavə materiallarla zənginləşdirilmiş xüsusi buraxılışı.

	•	Deluks nəşr: Daha yüksək keyfiyyətli materiallarla hazırlanmış və əlavə məzmun təqdim edən nəşr.

## Akademik və ya elmi kontekst
	•	Dərsliklərin nəşri: Məsələn, kitabın “7-ci nəşri” onun əvvəlki versiyalarından fərqli və yenilənmiş olduğunu göstərir.

	•	Klassik əsərlərin nəşri: Orijinal əsərin redaktə edilərək müasir oxucular üçün uyğunlaşdırılmış versiyası.

## Əhəmiyyəti

	•	Əsərin zamanla necə dəyişdiyini və inkişaf etdiyini göstərir.

	•	Müxtəlif oxucu qruplarına və ya coğrafi bölgələrə uyğunlaşdırılmış məzmun təqdim edir.

	•	Kolleksiyaçılar və tədqiqatçılar üçün spesifik versiyalar əhəmiyyət kəsb edir.

Beləliklə, “nəşr” həm tarixçəni, həm də materialın yayılma yolunu vurğulayan mühüm bir anlayışdır.

## Həmçinin bax

* Çap
* Nəşriyyat
* Dərc
* Mətbuat
* Yayım

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bernd Leno

**Bernd Leno** (4 mart 1992-ci ildə anadan olub) — EPL təmsilçilərindən olan Arsenal klubunda və Almaniya milli futbol komandasında qapıçı kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusu.
Eiffel

**Eiffel** – obyekt-yönlü proqramlaşdırma dili; 1985-ci ildə Bertran Meyer (Bertrand Meyer) tərəfindən işlənib hazırlanıb. Onun əsas özəllikləri: təkrar istifadəlilik, yəni konkret modulun birdən artıq proqramda istifadə olunmaq imkanı və genişlənmə qabiliyyətidir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.eiffel.com
Yulian Brandt

**Yulian Brandt** () — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Bayer Leverkuzen klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Təlimat

**Təlimat** termini aşağıdakı mənalarda istifadə oluna bilər:

* Təlimat — qanun qüvvəli akt; qanunvericilik aktının, nazirin yaxud digər dövlət orqanı rəhbərinin əmrini izah etmək və onun tətbiqi qaydasını müəyyənləşdirmək məqsədilə verilir;
* Təlimat — texniki xarakterli göstərişlər;
* Təlimat — ixtisasçının öz funksional vəzifəsini yerinə yetirmə qaydalarını və ya konkret məsələnin həlli prosesində iş qaydalarını təyin edən sənəd;
* Təlimat — müəyyən fəaliyyət növlərinin, işlərinin həyata keçirilməsinin, xidməti davranışının xüsusi normativ sənədlərdə verilmiş qaydaların toplusu;
* Təlimat — bir şeyi həyata keçirmək üçün qayda və üsullar müəyyən edən yazılı göstəriş.

## Ədəbiyyat
* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. "Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər", Bakı, "İnformasiya Texnologiyaları", 2009, 201 s.
Antonio Rüdiger

**Antonio Rüdiger** () — İspaniyanın Real Madrid klubunda və Almaniya milli futbol komandasında müdafiənin mərkəzi cinahında çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusu.

## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
Qərəzlilik

**Qərəzlilik** dar düşüncəli, qərəzli və ya ədalətsiz bir şəkildə bir şeyin və ya bir fikrin lehinə və ya əleyhinə olma vəziyyətidir. İnsanlar bir şəxsə, qrupa və ya inanca qarşı və ya onun xeyrinə qərəzli yanaşmalar inkişaf etdirə bilərlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Normativ akt

**Normativ akt**–

1) Tənzimlənməsi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası ilə,qanunla və ya fərmanla dövlət orqanının səlahiyyətlərinə aid edilən məsləkər üzrə həmin dövlət orqanı tərəfindən və ya referendum yolu ilə qəbul edilmiş rəsmi sənəddir.

Normativ hüquqi aktlar qeyri-müəyyən subyekt dairəsi üçün v 
Və dəfələrlə tətbiq olunması üçün nəzərdə tutulub.

2)hüquqi akt – hüquq mənbələri növlərindən biri. Normativ akt hüquq normalarının müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi, ləğv edilməsi məqsədilə dövlət orqanı tərəfindən verilir. Hüquqi aktlar kateqoriyasına normativ hüquqi aktlarla yanaşı normativ xarakterli hüquqi aktlar və qeyri-normativ hüquqi aktlar da daxildir.

## Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Timo Verner

**Timo Verner** (6 mart 1996-cı ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan RB Leypziq klubunda və Almaniya milli futbol komandasında hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusu.

## Klub karyerası

### VfB Ştutqart
Verner Ştutqart klubu ilə debütünü 1 avqust 2013-cü ildə 2013-14 UEFA Avropa Liqası təsnifat mərhələsində Botev Plovdiv klubunaq qarşı oyunda etmişdir. 17 yaş, 4 ay və 25 günlüyündə meydana çıxan Verner rəsmi oyunlarda oyuna daxil olan ən gənc futbolçu kimi Bundesliqa klubu olan Ştutqart klubunun tarixinə düşmüşdür.

O, Bundesliqada debütünü 17 avqust 2013-cü ildə Bayer Leverkuzen klubuna qarşı oyunda etmişdir. Verner Bundesliqada ilk qolunu 22 sentyabr 2013-cü ildə Ştutqart klubu ilə Ayntraxt Frankfurt klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. 10 noyabr 2013-cü ildə Verner *Frayburq* klubuna qarşı oyunda iki qolla yadda qalmışdır. O, ikinci və üçüncü qolun müəllifi olmuş və komandası 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Bu nəticə ilə Verner Bundesliqa tarixində bir oyunda iki qol vuran ən gənc futbolçu kimi tarixə düşmüşdür.

Verner 18-ci ad günündə Ştutqart klubu ilə 2018-ci ilin iyun ayına qədər peşəkar müqavilə imzalamışdır. Amma *Leypziq* 2016-cı ilin yayında 10 milyon avro qarşılığında onu transfer etmişdir.

### RB Leypziq
11 iyun 2016-cı ildə Verner RB Leypziq klubu ilə dörd illik müqavilə imzalamışdır. Transferin qiyməti 10 milyon avro olmuşdur. Verner  RB Leypziq klubunun ən bahalı transferi kimi tarixə düşmüşdür.

## Milli karyerası
Verner Almaniya millisi ilə 2012 UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmişdir.

Verner 2017-ci ildə Yoahim Lövün rəhbərliyi altında 22 mart 2017-ci ildə İngiltərə milli ilə yoldaşlıq oyunu üçün, 26 mart 2017-ci ildə Azərbaycan millisi ilə 2018 Dünya Kuboku təsnifat mərhələsi oyunu üçün əsas milli komandaya çağırılmışdır. 25 iyun 2017-ci ildə Verner Konfederasiyalar Kubokunda Kamerun millisinə qarşı oyunda iki qolla yadda qalmışdır.

## Klub statistikası

### Milli komanda qolları

 (Nəticələr və qollar Almaniya hesablamasının birinci siyahısındadır.)

## Uğurları
### Fərdi
*Fritz Valter Medalı 2013-cü ildə Qızıl (Kateqoriya U17)
*Fritz Valter Medalı 2015-ci ildə Gümüş (Kateqoriya U19)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
*
*kicker profile