Ploqqinq

**Ploqqinq** (ing. *plogging*) zibil yığmaq və qaçışın birləşməsidir. İsveç dilində *plocka upp* (göturmək, qopartmaq) və *jogga* (qaçmaq) fellərinin birləşməsi yeni *plogga* feli verir. *Plogging* sözü buradan əmələ gəlib. Təxminən 2016-cı ildə İsveçdə mütəşəkkil bir fəaliyyət olaraq başlamış və plastik çirklənmə ilə bağlı artan narahatlıqdan sonra 2018-ci ildə digər ölkələrə yayılmışdır. Bir məşq olaraq qaçış, yürüş və ya gəzinti kimi əsas hərəkətlərə əyilmə, çömbəlmə və uzanma əlavə edərək bədən hərəkətlərində variasiya təmin edir. 100 ölkədə hər gün təxminən 2.000.000 insan ploq edir və bəzi ploqqinq tədbirləri 3.000.000-dan çox iştirakçını cəlb edir.

Ploqqinq kimi, **plikinq** gəzinti (və ya velosiped sürməklə) və zibil yığmağın birləşməsidir.

## Tarixi
Ploqqinq 2016-cı ildə İsveçdə bir idman növü kimi yaranıb və sürətlə, daha çox sosial şəbəkələr vasitəsilə başqa ölkələrə yayılıb. Kiçik dağ xizək kurortu olan **Ore** (isv. *Åre*) şəhərciyində yaşayan və yüngül qaçışı sevən isveçli ekoloq Erik Ahlström bir gün Stokholma köçür və bu zaman paytaxtın küçələrinin nə qədər çox zibillənməsinə fikir verir. O qaçışa özü ilə torbalar götürür və qabağına çıxan zibilləri həmin torbalara yığmağa baslayir. Belə bir hərəkatın yaradılması və volontyorların cəlb edilməsi məqsədilə internetdə Ahlström *Plogga* adlı səhifə yaradır.

Bundan əlavə, yeni yaranmış hərəkat elə həmin andan ənənəvi skandinav məfhumu olan "Hüqe"nin bir hissəsinə çevrilir.

## Numunə və təşəbbüslər
Ploqqinqin yaradıcılarından biri olan **David Sedaris** zibil yıgmağı fiziki hərəkətlərlə birləşdirərək Qərbi Sasseksin (İngiltərə) *Parham*, *Koldvalthem* və *Storrinqton* rayonlarında zibil axtarışında gündə 60 min addım atırdı. O öz rayonunda təmizliyin saxlanılmasına o qədər effektiv nail olmuşdur ki, yerli hakimiyyət zibil daşıyan maşınları onun şərəfinə adlandırmışdırlar.

ABŞ-ın bir çox ştatlarında *Keep America Beautiful, Meetup Plogging NYC* kimi çoxlu sayda ploqqinq hərəkatları, qrupları fəaliyyət göstərir.

Hindistanda *Swachh Brahat* və *FIT India*-nı özündə birləşdirən *Litter Free İndia* hərəkatının təşkilatçısı **Ripu Dama Bevli** **Plogman India** kimi tanınır. Bu hərəkatda 2021-ci ilə kimi 80 şəhərdə 500 təmizlik aksiyasında 10 milyon Hindistan vətəndaşı iştirak edib.

## Motivasiyası, sağlamlığa təsiri, populyarlığı
Ploqqinq özündə həm fiziki aktivliyi, həm də ətraf mühitə olan qayğını birləşdirdiyindən populyarlığı artır. Proses zamanı daim əyilmək, zibil, tullantıları qaldırmaq lazım gəldiyindən o adi qaçışla müqayisədə daha rəngarəng məşqlərə malikdir.

## Təşkili
Hərəkatın üzvlərinin təşkil etdiyi mərasimlər üç səviyyəli ola bilər:

* "öz evində ploqqinq" — öz məhəlləsində, həyətində, girişdə təmizlik yaratmaq (zibil yığmaq);
* ploqqinq üzrə regional yarışların təşkil olunması və bunun sosial şəbəkələrdə işıqlandırılması;
* ploqqinq-məşqçilər tərəfindən munisipalitet (bələdiyyə), şəhər və hətta ölkə səviyyəsində mühazirələrin oxunması.

## Üstünlüyü
2022-ci ildə aparılan elmi tədqiqatlar göstərib ki, ploqqinq və yüngül qaçış enerji sərfiyyatı baxımından müqayisə oluna bilər, ancaq ploqqinq vaxtı piydən alınan enerjinin payı əhəmiyyətli dərəcədə çoxdur.

## Ədəbiyyat

## İstinadlar