open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarıköynəklə Valehin nağılı (film, 1980)

**"Sarıköynəklə Valehin nağılı"** — Lütfi Məmmədbəyli tərəfindən 1980-ci ildə çəkilən Televiziya tamaşası. Televizya tamaşasıƏli İsmayılov səhnələşdirmişdi Azərbaycan Televiziyası tərəfindən çəkilmişdir.

## Məzmun
Televizizya tamaşası uşaqlıqdan bir-birilərini sevən və ailə quran Sarıköynəklə Zemfira Nərimanbəyova Valehin İlham Əsgərov acı taleyi haqqındadır. Lakin onların bir-birinə olan məhəbbəti hər bir çətinliyə qalib gəlir və onların xoşbəxtliyinə heç bir qüvvə mane ola bilmir.

## Televiziya tamaşası haqqında
Televiziya tamaşası yazıçı İlyas Əfəndiyevin eyniadlı romanı əsasında çəkilmişdir.
Televiziya tamaşasında "Gün keçdi", "Alma almaya bənzər", "Həyat bizi sınayır" və. s filmlərin musiqisindən istifadə edilmişdir.
Televiziya tamaşasında kinokamera ilə çəkilən səhnələr də vardı.

### Televiziya tamaşası üzərində işləyənlər
: **Əsərin Müəllifi :** İlyas Əfəndiyev
: **Səhnələşdirən :** Əli İsmayılov
: **Quruluşçu rejissor :** Lütfi Məmmədbəyli (Lütfi Məmmədbəyov kimi)
: **Quruluşçu rəssam :** Rəfael Əlizadə
: **Operator :** Fəxrəddin Məmmədov, Hüseyn Aşurov
: **Səs Rejissoru** : Sabir Əliyev
: **Rejissor Köməkçisi** : Sevil İbrahimova
: **İşıq Tərtibatçısı** : Bəxtiyar Əliyev

### Rollarda
: Zemfira Nərimanbəyova-Sarıköynək
: İlham Əsgərov-Valeh
: Kamal Xudaverdiyev-Muradzadə
: Zərnigar Ağakişiyeva-Ceyran
: Ağasadıq Gəraybəyli-Professor
: Mirvari Novruzova-Güllübəyim
: Sofa Bəsirzadə-Qönçə
: Muxtar Avşarov-Qədirxan
: Məcnun Hacıbəyov-Ağabəşir
: Səidə Quliyeva-Sənübər
: Elşad İsmayılov-Gülbala
: Elxan Ağahüseynoğlu-Xıdırov
: Ələsgər Məmmədoğlu-Musa
: Nəcəf Həsənzadə-Sürücü
: Səməndər Rzayev-Baləmi
: Əminə Babayeva-Simuzər
: Mərziyyə Məmmədbəyli-Sara
: Aqşin Vəlixanov-Məcidov
: Mustafa Süleymanov-Sədir
: Elxan Quliyev-Rövşən
: Nazir Rüstəmov-Camal
: Pərviz Bağırov-Sərvər
: Şahin Cəbrayılov-Eldar
: Rəfael Dadaşov-Yusifov
: Sadıq İbrahimov-Müstəntiq
: Əlvida Cəfərov-Leytenant

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
* Filmi izlə
Yuxu (dəqiqləşdirmə)

* Yuxu — röya.
* Yatmaq — fizioloji proses.
* Yuxu (musiqi qrupu) — Sumqayıt şəhərində yaranmış Azərbaycan rok qruplarından biri.

;Filmlər
* Yuxu (film, 1964) — 1964-cü ildə çəkilən film.
* Yuxu (film, 1987) — 1987-ci ildə çəkilən film.
* Yuxu (film, 2001) — 2001-ci ildə çəkilən film.

;Tablolar
* Yuxu (Kurbe)

## Həmçinin bax
* Röya (dəqiqləşdirmə)
Akademik Yusif Məmmədəliyev (film, 2005)

***Akademik Yusif Məmmədəliyev*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Tahir Əliyev tərəfindən 2005-ci ildə çəkilmişdir. Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film kimyaçı, alim Yusif Məmmədəliyevə həsr olunmuşdur. Bədii obrazları Azad Şükürov, Şəlalə Şahvələdqızı, Leyla Məmmədova və Elşən Rafiqoğlu canlandırırlar.

## Məzmun
Film kimyaçı, alim Yusif Məmmədəliyevə həsr olunmuşdur. Vaxtilə SSRİ EA-nın prezidenti V. L. Komarov əbəs yerə deməmişdir : Təkcə Yusif Məmmədəliyevə görə Azərbaycanda Elmlər Akademiyası açılmalıdır.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Rübabə Səməndər
Rejissor: Tahir Əliyev 
Operator: Mətləb Yaqubov
Səs rejissoru: Firudin Bağıroğlu
Montaj edən: Yafət Xeyirov

## Rollarda
Azad Şükürov — Yusif Məmmədəliyev
Şəlalə Şahvələdqızı
Leyla Məmmədova
Elşən Rafiqoğlu

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2005-ci ilin Azərbaycan filmləri
2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Talış (dəqiqləşdirmə)

**Yaşayış məntəqələri**
* Talış (İsmayıllı) — Azərbaycanın İsmayıllı rayonunda kənd.
* Talış (Hacıqabul) — Azərbaycanın Hacıqabul rayonunda kənd.
* Talış (Quba) — Azərbaycanın Quba rayonunda kənd.
* Talış (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Talış (Tərtər) — Azərbaycanın Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Talış (Karbi) — Qərbi Azərbaycanın Karbi mahalında kənd.
* Talış şəhristanı — İranın Gilan ostanında şəhristan.

**Digər**
* Talışlar — əsasən Azərbaycanın cənubunda və İranın Gilan ostanında yaşayan xalq.
* Talışıstan — Talışların yaşadığı coğrafi əraziyə verilən ad
* Talış xanlığı — Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş xanlıq.
* Talış əyaləti — Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş əyalət.
* Talış dağları — Azərbaycanın cənubunda dağ silsiləsi.
* Talış-Muğan Muxtar Respublikası — Azərbaycan Respublikasının cənub zonasında mövcud olmuş rejim.
* Talış meşə siçanı — siçan növü.

## Həmçinin bax
* Talış bələdiyyəsi
* Talışlar (dəqiqləşdirmə)
Ordubad (film, 1991)

## Məzmun
Film Ordubad bölgəsinə, onun ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidələrinə həsr edilmişdir.

## Film haqqında
Filmdə "Gün keçdi", "Arvadım mənim, uşaqlarım mənim", "Gözlə məni" və "Tənha narın nağılı" filmlərindən musiqilər səsləndirilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
: **Ssenari müəllifi:** Ruslan Şahmalıyev
: **Rejissor:** Ruslan Şahmalıyev
: **Operator:** Şərif Şərifov
: **????:** R. Salayeva
: **????:** Ziya Babayev (Z. Babayev kimi)
: **Səs operatoru:** Şamil Kərimov
: **????:** A. Həsənov
: **Montaj edən:** Lidiya Vyalsova
: **????:** S. Məmmədquluoğlu
: **Filmin direktoru:** İbrahim Səfərov

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 356.
Səndən xəbərsiz (film, 1985)

## Məzmun
Bu film-tamaşada Elçinlə (*[[Yaşar Nuri]]*) Gülnarın (*[[Firəngiz Mütəllimova]]*) arasında olan sədd daha da qalınlaşır. Gülnarın həyatında baş verən faciəli dəyişikliklər onun işdən getməsinə səbəb olur. Elçinin arvadı Sərvinaz (*[[Tanilə Əhmərova]]*) isə nəhayət başa düşür ki, Elçin hələ də Gülnarı sevir və bu səbəbdən Elçindən ayrılmaq qərarını alır. Artıq müstəqil olan Elçin isə dərhal şəhərdən getmək istəyən Gülnarın ardınca vağzala yollanır...

## Film-tamaşa haqqında
* Film-tamaşa yazıçı Aslan Qəhrəmanovun romanı əsasında ekranlaşdırılmışdır.
* Bu film-tamaşanın əvvəli "Səni axtarıram" və "Bağışla" televiziya tamaşalarında yer almışdır.

## Filmin heyəti

### Film-tamaşa üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Aslan Qəhrəmanov
:**Quruluşçu rejissor:** Tariyel Vəliyev
:**Quruluşçu operator:** Eldar Məmmədov
:**Quruluşçu rəssam:** Rəfael Əsədov
:**Səs rejissoru:** Fuad İbrahimov
:**Operator:** Seyidağa Mövsümov, Yusif Dadaşov, Əlövsət Aslanov
:**Rejissor assistenti:** Adil Bünyadov
:**Rəssam:** Azər Cəbrayılov
:**Qrim rəssamı:** Aslan Qafarov
:**Musiqi tərtibatçısı:** İsmayıl Dadaşov
:**Videoyazı mühəndisi:** Asim Babayev, Sergey Perevalov, Rauf Kələntərov, Tofiq İbrahimov, Zoya Teymurova, Vaqif Aslanov, Fikrət Quliyev, Vladislav Makarenko
:**Dekorator:** Əliağa Xəlilov, Namiq Cəmşidi
:**Mahnı ifa edən :** Flora Kərimova, Mirzə Babayev
:**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkar:** Emin Sabitoğlu, Oqtay Rəcəbov, Mobil Babayev

### Rollarda
:Firəngiz Mütəllimova-Gülnar
:Yaşar Nuri-Elçin
:Rəfael Dadaşov-Vasif
:İlham Əsgərov-Fərrux
:Saleh Babayev-Şakir
:Tanilə Əhmərova-Sərvinaz
:Fazil Cəlilov-İlqar
:Nəzirə Salmanova-Toydakı qonaq
:Zülfiyyə Cəfərova (Z. Cəfərova kimi)-Toydakı qonaq
:Adil İsmayılov-Tamada

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Səni axtarıram (film, 1981)
* Bağışla (film, 1983)

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə 
* Senden Xebersiz televiziya tamaşası (1985)
* "Bağlı qapı" (1981) və "Səndən xəbərsiz" (1985) filmlərindən musiqi | Bəstəkar Emin Sabitoğlu
Ayova

**Ayova** — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi De-Moyn şəhəridir.

## Həmçinin bax
* Bukenen (dairə, Ayova)

## İstinadlar
Cənubi Karolina

**Cənubi Karolina** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Kolumbiya şəhəridir.

## İstinadlar
Delaver

**Delaver** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Dover şəhəridir.


Şəkil:Rehoboth Beach looking north at Delaware Avenue August 2021.jpeg
Şəkil:TEMPLE_OF_LOVE_AT_NEMOURS_MANSION,_NEW_CASTLE_COUNTY,_DELAWARE.jpg
Şəkil:Snow_goose_flock,_Delaware.JPG


## Həmçinin bax
Florida

**Florida** — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Tallahassi şəhəridir.

## Həmçinin bax
* Cekson (dairə, Florida)
* Crooked Lake Park (Florida)

## İstinadlar
İllinoys

**İllinoys** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Orta Qərb və Böyük Göllər bölgəsindəki bir ştatdır. Ştat ümumi daxili məhsula görə beşinci, əhalisinin sayına görə altıncı, ərazisinə görə Amerika Birləşmiş Ştatlarının 25-ci ən böyük torpaq sahəsinə malikdir. İllinoys bütün Amerika Birləşmiş Ştatlarının mikrokosmosu olaraq qeyd edilmişdir. İllinoys şimal-şərqdəki kənd təsərrüfatı məhsuldarlığı, cənubdakı kömür, ağac və yağ kimi təbii qaynaqları ilə müxtəlif iqtisadi bazaya sahibdir və böyük bir nəqliyyat mərkəzidir. İllinoys ştatının paytaxtı, əyalətin mərkəzi hissəsində yerləşən Sprinqfilddir. 1818-ci ildə İllinoys dövlətçiliyi qəbul edildi. ABŞ-nin üç prezidenti İllinoysda yaşayarkən prezident seçilmişdir: Avraam Linkoln, Uliss Qrant, Barak Obama. Bundan əlavə, siyasi karyerasını Kaliforniyada qurmuş Ronald Reyqan da bu ştatda doğulub böyümüşdür.

## Etimologiyası
Amerikalı alimlər əvvəllər "İllinoys" adının Mayami-İllinoys dilində "kişi" və ya "kişilər" mənasını verdiyini düşünürdülər.

## Həmçinin bax
* Corciya
* Arizona
* Nyu-Cersi
* Konnektikut

## İstinadlar
Kanzas

**Kanzas** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Topika şəhəridir.

## Həmçinin bax
* 1-ci piyada diviziyası (ABŞ)

## İstinadlar
Luiziana

**Luiziana** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Baton-Ruj şəhəridir. 1803-cü ildə ABŞ Luiziananı Fransadan 15 milyon dollara alaraq ərazisini iki dəfə artırır.

## İstinadlar
Massaçusets

**Massaçusets** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının şimal-şərqindəki Yeni İngiltərə regionunda yerləşən ştat. Ştat şərqdən Atlantik Okeanı, cənubdan Konnektikut və Rod-Aylend, şimaldan Nyu-Hempşir və Vermont, qərbdən Nyu-York ştatı ilə əhatələnib. Paytaxtı Boston şəhəridir.


Fayl:Lexington Battle Green during performance of Old Guard Fife & Drum Corps.jpg|Lexington Common
Fayl:USA 09562 Boston Luca Galuzzi 2007.jpg|Boston
Fayl:Provincetown 08 22 09 0078.jpg|Provincetown


## Həmçinin bax

## İstinadlar
Men

**Men** ( ()) — Şimal-şərqi ABŞ-nin ən şimal ştatı. 50 ABŞ ştatından Men ərazisinə görə ən kiçik 12-ci, ən az əhalisi olan 9-cu və ən az əhali sıxlığına malik 13-cüdür. Yeni İngiltərədə yerləşir, qərbdə Nyu-Hempşir, cənub-şərqdə Atlantik okeanı və şimal-şərqdə və şimal-qərbdə müvafiq olaraq Nyu-Bransuik və Kvebek adlı Kanada əyalətləri ilə həmsərhəddir. Men başqa bir tək ştatla həmsərhədd olan yeganə ştatdır, kontinental ABŞ-nin ən şərqidir və Böyük göllərin şərqindəki ən şimal ştatdır.

Men nahamar, qayalı sahil xətti, alçaq, dərəli-təpəli dağları, sıx meşəli daxili və mənzərəli su yolları, həmçinin dəniz məhsulları mətbəxi, xüsusən də omar və molyusk ilə tanınır. Ştatın əksər hissəsində, o cümlədən sahilyanı ərazilərdə rütubətli kontinental iqlim mövcuddur. Men ən çox əhaliyə malik şəhəri Portlend, paytaxtı Oqastadır.

Min illər boyu yerli xalqlar indiki Men ərazisinin yeganə sakinləri idi. Avropalılar indiki Menə gəldiyi zaman ərazidə bir çox Alqonkin dilli xalq yaşayırdı. Ərazidə ilk avropalı yaşayış məntəqəsi fransızlar tərəfindən 1604-cü ildə Sent-Krua adasında, Pierre Dyuqua tərəfindən qurulub. İlk ingilis yaşayış məntəqəsi 1607-ci ildə Plymouth Company tərəfindən əsası qoyulmuş qısa ömürlü Pouphem koloniyası olub. 1620-ci illərdə Men sahili boyunca bir sıra ingilis yaşayış məntəqələri quruldu, baxmayaraq ki sərt iqlim, məhrumiyyətlər və yerli xalqlarla qarşıdurma illərlə bir çoxunun uğursuzluğuna səbəb oldu.

Meyn XVII əsrə qədəm qoyanda avropalı yaşayış məntəqələrinin yalnız yarıdan çoxu mövcud qalmışdı. Loyalist və Patriot qüvvələri Amerika inqilabı zamanı Menin ərazisi uğrunda mübarizə apardılar.

## İstinadlar
Nəğməkar torpaq (film, 1981)

**Nəğməkar torpaq** — Azərbaycan istehsalı sənədli film.

## Məzmun
Azərbaycanın incəsənət ustalarının iştirakı ilə çəkilmiş bu film kino dili ilə Azərbaycanın rəngarəng və günəşli palitrasını tamaşaçılara təqdim edir. Filmdə muğam musiqisi, müasir estrada mahnıları və xalq melodiyaları əsasında yaradılmış caz kompozisiyaları səslənir.

## Film haqqında
Filmdə "Arşın mal alan" bədii filmindəki kadrlardan istifadə edilmişdir.

Film Mərkəzi Televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə çəkilmişdir.

Film 1-ci kateqoriyaya layiq görülmüşdür.

## Filmin heyəti

### Filmin üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Vaqif Səmədoğlu, Ruslan Şahmalıyev
:**Quruluşçu rejissor:** Ruslan Şahmalıyev
:**Quruluşçu operator:** Kənan Məmmədov
:**Bəstəkar:** Tofiq Quliyev
:**Musiqi rəhbəri:** Tofiq Quliyev
:**Redaktor:** Faiq Dərgahov
:**Səs operatoru:** Akif Nuriyev
:**Quruluşçu rəssam:** Fikrət Əhədov
:**Filmin direktoru:** Tələt Rəhmanov, İbrahim Səfərov
:**Mətni oxuyan:** Şahmar Ələkbərov
:**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkarlar:** Üzeyir Hacıbəyov, Sergey Raxmaninov, Aleksandr Skryabin, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Tofiq Quliyev, Emin Sabitoğlu, Polad Bülbüloğlu, Müslüm Maqomayev, Elza İbrahimova, Mehriban Əhmədova

### Rollarda
:Zilli Namazov — neftçi (titrlərdə yoxdur)
:Vəliəhd Vəliyev — neftçi (titrlərdə yoxdur)

### Filmdə iştirak edənlər
:Niyazi
:Rəşid Behbudov
:Müslüm Maqomayev
:Lütfiyar İmanov
:Zeynəb Xanlarova
:Fərhad Bədəlbəyli
:Habil Əliyev
:Polad Bülbüloğlu
:Gülarə Əliyeva
:Xuraman Qasımova
:Flora Kərimova
:Akif İslamzadə
:Aşıq Hüseyn Saraclı
:Xeyransa Məmmədova
:Üzeyir Hacıbəyov Adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri
:Mirzə Fətəli Axundov Adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı
:Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblı
:"Qaya" Vokal-İnstrumental Ansamblı
:"Qarabağ bülbülləri" ansamblı

## Sponsor
:Mərkəzi Televiziya (Moskva)

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 288.

## Xarici keçid
Filmi izlə

## Həmçinin bax
Merilend

**Merilend** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Annapolis şəhəridir.

## Həmçinin bax
* ARINC
## İstinadlar
Miçiqan

**Miçiqan** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Lensinq şəhəridir.

ABŞ-nin Midwest bölgəsindəki əyalətlərində biridir.  Michiqan adı, bölgənin ilk sakinləri olan doğma Amerika dillərindən Ojibwe, "böyük su" və ya "böyük göl" mənasını verən mişigama sözündən yaranmışdır

Michigan ABŞ-də əhali sayına görə 8-ci ən böyük əyalətdir.  Ştat həm də Böyük Gölləri ilə məşhurdur.  Dünyadakı ən böyük şirin su sahili var.  Qeydiyyata alınan su gəmilərinə görə ABŞ ştatları baxımından 3-cü yeri tutur.

## İstinadlar
Kolorado

**Kolorado** () — ABŞ-nin qərb mərkəzi hissəsində ştat. Dağ Ştatlarının biri. Kolorado Kanzas (şərqində), Oklahoma, Nyu Meksiko və Arizona (cənubunda), Yuta (qərbində), (şimalda) Vayominq və Nebraska əyalətlərinin arasindadir. Kolorado — 269 837 km ² ilə sahəyə görə ABŞ-də səkkizinci ştat sayılır.

## Əhali
Əyalətin əhalisi — 5.116.769 nəfər (ABŞ 22.).

## Kolorado ştatın şəhərləri
Paytaxtı və ən böyük şəhəri — Denver şəhəridir. Digər böyük şəhərlər — Kolorado Sprinqs, Fort Collins, Arvada, Pueblo, Westminster, Boulder, Englewood,.

## Tarix
Colorado-ABD38. ştatdir, bu öştat yüzüncü ilini qeyd etdi 1 avqust 1876 qurulmuşdur. Bu səbəblə, Colorado rəsmi taxma — "Centennial Dövlət Müstəqillik Günü" (İngiliscə Centennial State).

XVI yüzilin başında. İspanlar gələcək dövlət torpaqları. 1706-cı ildə, Colorado torpaqlarında İspaniya koloniyası elan edildi. Oun adı 1803-cü ildə satın alma nəticəsində Colorado digər ştatlardan şərq qisimini aldı. Colorado orta qisimi 1845 ilində Meksika ile savaşın bir nəticəsi olaraq ABŞ-yə daşınan əhalidən və torpaqlardan, qərb hissəsi isə 1850-ci ildə Denver qızıl tapıldı və məskunlaşma başladı. Vətəndaş müharibəsi əsnasında, çoxu mədənçi Şimallıların tərəfində idi. Onlar müvəffəqiyyətli Texas işğalçılara qarşı qızıl mədənləri üçün döyüşdü. 3 mart 1875-ci ildə ABŞ Konqresi Colorado torpaqları üçün qanun keçdi və bir dövlət daha yarandı.. Son olaraq, 1 avqust 1876 tarixində, 28 gün Bağımsızlık Günü ABŞ başkanı Birliği 38-ci ABŞ əyaləti icazə verən bir fərman imzaladı. Əhali sayımına görə 1930-cu ildə dövlət sakinlərinin sayı bir milyon adamı aşdı. Colorado Büyük Böhrandan böyük ağrılar yaşadı, amma onun vəziyyəti Dünya Döyüşündən sonra yenidən inşa edildi. Dövlətin iqtisadiyyatda əhəmiyyətli sektorlar mədənçilik, əkinçilik və turizm başladı.

## İstinadlar
Konnektikut

**Konnektikut** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Hartford şəhəridir.

## Qalereya

Image:Nehemiah_Royce_House,_Wallingford,_Connecticut.JPG
Image:Five_Mile_Point_Light_-_New_Haven_CT.jpg
Image:Barndoor Hills original.JPG


## İstinadlar
Minnesota

**Minnesota** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Sent Pol şəhəridir.

## İstinadlar
Montana

**Montana** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Ştatın qərb hissəsində çoxlu dağ silsilələri yerləşir. Bunlar Qayalı dağlar silsiləsinə aid dağ silsilələridir. Ştat ərazisindəki dağ silsillərinin ümumi sayı 77-dir və ştatın ərazisinin 1/3-ni əhatə edir. Ştatın coğrafi xarakteristikası onun adına da yansıyıb. Montana ispan dilindən tərcümədə dağ deməkdir. Mərkəzi Helena şəhəridir. Montana ərazisinə görə Amerikada dördüncü, əhalisinin sayına görə isə 44-cü ştatdır. Buna uyğun olaraq, Montana Amerikadakı ştatlar arasında 3-cü ən aşağı əhali sıxlığına malik ştatdır. İqtisadiyyatı əsasən şərq hissəsində kənd təsərrüfatı, ranço təsərrüfatı, neft və daş kömür hasilatı, qərb hissəsində isə ağac kəsilməsi və emalatı, turizm və dağ-mədən sənayesindən ibarətdir. Hər il milyonlarla turist burada yerləşən milli parkları ziyarət etmək üçün Montanaya gəlir.

## Coğrafiyası
380.850 km² quru ərazisi ilə Montana Yaponiyadan azacıq böyük, Paraqvaydan isə azacıq kiçikdir. Montana ABŞ-də Alyaska, Texas və Kaliforniyadan sonra ərazisinə görə dördüncü ən böyük ştatdır, hər hansı dənizə və Dünya okeanına heç bir çıxışı yoxdur. Şimalda Montana Kanadanın üç əyaləti Saskaçevan, Alberta və Britaniya Kolumbiyası ilə ümumilikdə 877 kilometr sərhədə malikdir.

## İstinadlar
Nyu-Hempşir

**Nyu-Hempşir**  () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında yerləşən ştat. Əhalisi — 1 318 194 (2011). Qeyri-rəsmi adı — "Qranitli ştat" . Ştatın paytaxtı Konkord şəhəridir, ən böyük şəhər Mançesterdir. Böyük Britaniyadan müstəqillik elan edən ilk ştat. Dövlətin devizi: "Azad yaşa və ya öl" ().

## Tarixi
Nyu-Hempşir əyaləti 1623-cü ildə İngilis kapitanı Con Meyson tərəfindən quruldu və adını Hempşir ingilis qraflığının şərəfinə almışdır. İnqilab Müharibəsi illərində Nyu-Hempşir, İngiltərə hakimiyyətinə qarşı üsyan edən və müstəqilliyini elan edən ilk dövlət olan on koloniyalardan biri oldu. Konkord paytaxtı əvvəllər *Rumford* və *Penakuk* kimi tanınırdı.

## Coğrafiyası
Nyu-Hempşir ənənəvi olaraq Yeni İngiltərə tarixi və mədəni bölgəsinə daxil edilmişdir. Şimalda dövlət Kanadanın Kvebek ştat ilə, şərqdə - Men və Atlantik Okeanı ilə, cənubda - Massaçusets ilə, qərbdə - Vermont ilə həmsərhəddir. Nyu-Hempşirin sahəsi 24.217&nbsp;km² (ölkədə 46-cı yer). Atlantik okeanı yaxınlığında ştatın sahil xətti 29 kilometrdir.

Şimalda Ağ Dağlar (ən yüksək nöqtəsi Vaşinqton dağı - 1917 m) - populyar bir turizm bölgəsi və Nyu-Hempşirin ortasında Yeni İngiltərə Yüksəliş, cənub-şərqdə - okean ovalığı yerləşir. İqlimi kontinental - isti yay və yayda soyuq, olduqca şiddətli, qarlı və küləkli hava. Ştatın əsas çayları çoxsaylı su elektrik stansiyaları tərəfindən istifadə edilən çayları Konnektikut və Merrimakdır.

Ən böyük göl — Uinnipesoki.

## İqtisadiyyatı
Ənənəvi olaraq, dövlətin sənayesi su elektrik stansiyasına əsaslanır. XIX əsrdə, Nyu-Hempşirdə intensiv sənayeləşməyə başlandıqda, böyük iş un unlaşdırma, tekstil, dəri və ayaqqabı istehsalına keçdi. XX əsrin sonlarında onlar maşınqayırma ilə yanaşı elektronika istehsalı ilə əvəz olundu. Bu gün Naşua şəhəri optika, Portsmut avtomobil hissələri və dəniz gəmilərində ixtisaslaşmışdır.

Kənd təsərrüfatında südçülük, quşçuluq və zoğal və meyvələr ixtisaslaşan istixana təsərrüfatları üstünlük təşkil edir.

Yeganə okean limanı Portsmutdur. Əhalinin xeyli hissəsi (15% -ə qədər) xidmət və turizm sektorlarında çalışır.

## Əhalisi

### İrqi tərkib
Əhalinin irqi ilə bölgüsü:
* avropoid — 93,9 %
** fransızlar və frankokanadalılar — 24,5 %
** irlandlar — 21,5 %
** ingilislər — 17,6 %
** italyanlar — 10,3 %
** almanlar — 8,4 %
* afroamerikalılar — 1,1 %
* hindlilər — 0,2 %
* asiyalılar — 2,2 %

### Dini tərkibi
Nyu-Hempşirdə yaşayan insanların əksəriyyəti özlərini xristian hesab edirlər (katoliklərin 35% -i və protestantların 32% -i, o cümlədən baptistlər (6%), metodistlər (3%), birləşmiş Xristian kilsəsinin xidmətçiləri (6%), (mormons, adventistlər və başqaları). Sakinlərin 17% -i özlərini ateist hesab edirlər.

### Əhalinin artım dinamikası

## Qalereya

Fayl:Jackson, covered bridge, NH, White Mountains.jpg
Fayl:New hampshire in autumn .jpg
Fayl:Mt. Washington Hotel.jpg
Winnipesaukee Sunset 8-28-2002 (JJH).jpg|Uinnipesoki gölündə gün batımı

## İstinadlar
Nyu-Meksiko

**Nyu-Meksiko** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Santa-Fe şəhəridir.


Very large array clouds.jpg
Rio Grande White Rock Overlook Park View 2006 09 05.jpg
Tribal Council Building, Isleta Pueblo NM.jpg


## Həmçinin bax
* Embudo keçidi döyüşü

## İstinadlar
Ohayo

**Ohayo** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Kolumbus şəhəridir. Ohayo (İngilis tələffüzü: /oʊˈhaɪ.oʊ/ (dinlə)), Vaşinqtonla birlikdə Amerika Birləşmiş Ştatlarını təşkil edən əlli əyalətdən biridir. Paytaxtı və ən çox əhalisi olan şəhər Columbusdur.
Ölkənin Midwest bölgəsində, şimal -qərbdə Michigan ilə, şimalda Erie gölü ilə, şərqdə Pennsylvania ilə, cənubda Qərbi Virciniyadan ayıran Ohio çayı ilə həmsərhəd olan Mərkəzi Şimal -Şərq bölgəsində yerləşir. cənub -şərqdə) və Kentukki (cənub -qərbdə) və qərbdə Indiana ilə. 2019 -cu ildə 11 689 100 əhalisi olan Kaliforniya, Texas, New York, Florida, İllinoys və Pensilvaniya ardınca ən çox əhalisi olan yeddinci əyalətdir və 99.37 əhalisi / km² ilə Pennsylvania, Florida, New York, Delaware, Maryland, Massachusetts, Connecticut, Rhode Island və New Jersey. 1 Mart 1803 -cü ildə Birliyə 17 -ci dövlət olaraq qəbul edildi.

## İqtisadiyyatı
Ohayo, ölkənin aparıcı sənaye mərkəzlərindən biridir. Sənayeyə əlavə olaraq, digər əsas gəlir mənbələri maliyyə, kömür mədəni (Ohayonun ölkənin aparıcı sənaye güclərindən biri olmasına kömək etdi), kənd təsərrüfatı və turizmdir.

Əyalətin sürətli sənayeləşməsi, əyalətin bir neçə yerli xalqını ixtiraları və qabaqcıllığı ilə fərqləndirdi. Tomas Edison Ohayoda anadan olub. Mübahisələr olsa da, təyyarədə ilk uçan olması ilə dünyada tanınan Rayt qardaşları burada böyüdü. Digər bir dünya şöhrətli Ohayo vətəndaşı Aya ilk ayaq basan Nil Armstronqdur.

## İstinadlar
Oklahoma

**Oklahoma** — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Oklahoma Siti şəhəridir.

## Etimologiya
Oklahoma (tələffüz: / ˌoʊkləˈhoʊmə /), Amerika Birləşmiş Ştatlarının cənub-mərkəzi bölgəsində yerləşən bir əyalətdir. Oklahoma City əyalətin paytaxtı və ən böyük şəhəridir. Oklahoma, təxminən 3.911.338 (2015) sakinin evidir. Ştat 16 noyabr 1907-ci ildə Hindu ərazisində quruldu və birliyə daxil olan 46-cı əyalət oldu.

Kiçik dağ silsilələri, çəmənlikləri və şərq meşələri ilə birlikdə Oklahoma'nın çox hissəsi Böyük Düzənliklər və Ozark Highlands bölgələrində yerləşir. Sonuncu xüsusilə göy gurultulu yağışlara meyllidir. İndiki sakinlərin çoxunun alman, irland və yerli amerikalı ataları var. Əyalətdə 25 -dən çox yerli Amerika dili danışılır və bütün digər əyalətləri üstələyir. Bu gün əyalətin yerli Amerika qərargahları digərlərindən daha çoxdur. Oklahoma, üç mədəni bölgənin bir araya gəldiyi bir ərazidə yerləşir və əyalət tarixən pastoralistlərə, cənubda məskunlaşanlara və rəsmi olaraq qurulmuş bir Yerli Amerika ərazisinə ev sahibliyi etmişdir.

## Dini konfensiyalar
Dini baxımdan, əyalət mühafizəkar evangelist Xristianlığın hakim olduğu "İncil kəmərinin" bir hissəsidir. Beləliklə, əyalət mühafizəkar olduğu ilə tanınır, lakin daha liberal Demokratik Partiyanın Mühafizəkarlar Respublikaçılar Partiyasından daha çox seçici qeydə alınıb.

## İqtisadiyyat
Əyalət əsas qaz, neft və qida istehsalçısıdır. Digər əhəmiyyətli sənaye sahələri aviasiya, enerji, telekommunikasiya və biotexnologiyadır. Oklahoma iqtisadiyyatı sürətlə böyüyür və ABŞ əyaləti ümumi daxili məhsul artımına görə ABŞ -ın ən öndə gedən ştatları arasındadır. Bundan əlavə, ölkənin üçüncü ən böyük əhalisinə düşən ÜDM artımı. Oklahoma City və Tulsa, Oklahoma'nın ən böyük iqtisadi bazalarıdır. Oklahomanı şəhərləşdirilmiş bir əyalət adlandırmaq olar, çünki əhalinin 60% -i sıx məskunlaşmış ərazilərdə yaşayır.

## İstinadlar
Nevada

**Nevada** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Karson şəhəridir.


Şəkil:Welcome to Fabulous Las Vegas.jpg
Şəkil:Basin and Range Nevada.JPG
Şəkil:Sierra1.jpg


## İstinadlar
Pensilvaniya

**Pensilvaniya** () – ABŞ-də ştat. Mərkəzi Harrisburq şəhəridir. Pensilvaniya sözü İngilis Admiralı Vilyam Pennin soyadının və meşəlik ərazi (woodland) mənasındakı "sylvania" sözünün İngilis kralı Charles tərəfindən birləşdirilməsindən törəmişdir.

## Coğrafiya
Pensilvaniya,şərqində Nyu-Cersi,cənub-şərqində Delaver,cənubunda Merilend və cənub-qərbində Qərbi Virciniya,qərbində Ohayo,şimalında Nyu-York və Eri gölü ilə əhatə olunmuşdur.Ştat şimal-cənub istiqamətində 204&nbsp;km,şərq qərb istiqamətində isə 455&nbsp;km uzunluğundadır.Ştatın ən böyük çayı Susquehanna çayıdır.Ştatın şərqində Appalaç dağları uzanır.

### Demoqrafiya
Pensilvaniyada 12.418.756 nəfər əhali yaşayır.Əhalinin 83,8% ağ dərili,10,4% qara dərili,2,3% monqoloid,0,1% isə hindular təşkil edir.


Fayl:Bethlehem Pennsylvania Main Street.jpg
Fayl:City Hall, 2013, Philadelphia PA.jpg
Fayl:Duquesne Incline from top.jpg


## İstinadlar
Rod-Aylend

**Rod-Aylend** () — ABŞ-də ştat. Sahəsinə görə ölkənin ən kiçik ştatıdır, ancaq əhalisinə görə 7 ştatı qabaqlayır. Əhali sıxlığına görə isə, ABŞ-nin ən sıx 6-cı ştatıdır. Mərkəzi Providens şəhəridir. Rod-Aylend ştatının ləqəbi "Okean Ştatı"-dır. Çünki bu ştat Atlantik okeanın sahilində yerləşir.

Rod-Aylend ştatı, İngilislərə qarşı vuruşan 13 koloniyadan biri idi. Başlanğıcda, ştat iki hissədən ibarət idi: Ehtiyat plantasiyası (materik, ən böyük şəhər - Providens) və Rod Adası (ada, ən böyük şəhəri - Newport).

## İstinadlar
Şimali Dakota

**Şimali Dakota** *([[İngilis dili|ing]]. North Dakota)* — ABŞ-nin mərkəzi hissəsinin şimalında yerləşən ştat "şimal-qərb mərkəzi" adlandırılan ştatlardan biridir. Əhalisi 723 393 nəfərdir (ştatlar arasında 48-ci yer; 2013-cü il məlumatları; ABŞ əhalisinin 0,21%-i). Onlardan 50,1% qadınlar, 49,9%-ni isə kişilər təşkil edir. Etnik tərkibi: almanlar — 43,9 %, norveçlilər — 30,1 %, irlandlar — 7,7%, hindilər, isveçlilər, ingilislər və fransızlar — 5%. Ruslar — 25 min nəfərdir. Ailə üzvlərinin orta sayı 3-dir.

Dövlətin paytaxtı Bismark şəhəridir. Farqo - ştatın ən böyük şəhəri, digər böyük şəhərlər isə Qrend Forks və Maynotdur.

Ştatın ərazisində ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin iki aviabazası — Maynot şəhərindən 21&nbsp;km şimalda yerləşən "Minot" və Qrend-Forks şəhərindən 26&nbsp;km qərbdə yerləşən "Qrend-Forks" aviabazaları yerləşir.

Həmçinin, ştatdaki yüksək sayda neft yataqlarının kəşf edilməsi, bu ştatdaki işsizliyi ciddi dərəcədə aşağı salmışdır.

Rəsmi ləqəbi - "Flikertail Ştatı" (ing. Flickertail State)-dir.

## İstinadlar
Vaşinqton (ştat)

**Vaşinqton** () – Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Olimpiya şəhəridir.

Ərazisi 184 673&nbsp;km. Əhalisi 5,9 mln nəfərdir. İri şəhərləri Sietl, Spokein və Takomadır. Ştat statusunu 11 noyabr 1889-cu ildən alıb. Qubernatoru Kristin Qrequardır. Ştatın şüarı "Həmişəyaşıl ştat"dır.

Şimalda Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyaləti ilə, cənubda Oreqon, şərqdə Aydaho ştatı ilə həmsərhəddir. Qərbdə isə Sakit okean ilə əhatələnmişdir. Vaşinqton Sakit okeanın şimal-qərb bölgəsində yerləşən bir ştatdır. Şimalda Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyaləti ilə, cənubda Oreqon, şərqdə Aydaho ştatı ilə həmsərhəddir. ABŞ-nin ilk prezidenti Corc Vaşinqtonun adı ilə adlandırılmışdır. Ştat 1846-cı ildə Britaniya tərəfindən Oreqon Sərhəd münaqişəsi nəticəsində imzalanan Oreqon müqaviləsi zamanı güzəştə gedilmişdi. 1889-cu ildə ABŞ-nin 42-ci ştatı olaraq birliyə qoşulmuşdur. Vaşinqton ştatlar arasında böyüklüyünə görə 18-ci, əhalisinə görə isə 13-cü yeri tutur. Əhalinin təxminən 60 faizi nəqliyyat, biznes və Saliş dənizi ətrafındakı Puget düzənliyində üstün olan təsərrüfatın mərkəzi Sietl metropolit bölgəsində məskunlaşıb. Ştatın əsas coğrafi xüsusiyyətləri qərbdə böyük mülayim cəngəlliklər, mərkəzi, qərb, şimal-şərq və uzaq cənub-şərqdəki dağ silsilələri və mərkəz, şərq və cənubda xüsusilə kənd təsərrüfatının üstün olduğu yarı-quraq hövzələrlə əhatə olunmasıdır. Vaşinqton Kaliforniyadan sonra nəinki qərb sahillərində, həmçinin ümumi olaraq ABŞ-nin qərbində əhalisinə görə ən böyük ştatdır. Ştat şalban istehsalına görə ölkədə birinci yeri tutur. Həmçinin alma, mayaotu, armud, qırmızı moruq, nanə yağı və yaşıl albalının da ən böyük istehsalçısı Vaşinqton ştatı sayılır. Bundan əlavə olaraq ərik, qulançar (asparagus), quru noxud, üzüm, mərci, nanə çövhəri yağı və kartof istehsalında da ön yerlərdən birini tutur. Ferma heyvanları və onlardan əldə edilən məhsullar ümumi ferma büdcəsinə böyük töhfə verir, qızıl balıq, paltus və digər okean balıqlarının ticarəti ölkə iqtisadiyyatına böyük köməklik göstərir.

## Tarixi
Vaşinqtona gələn ilk avropalı 1775-ci ildə ispan kapitani Bruno de Esenta olmuşdur. 1819-cu ildə İspaniya Vaşinqtonun ABŞ-nin tərkibinə qatılmasına razılıq verərək, bura olan iddialarından əl çəkir. Bundan sonra ştat ABŞ və Böyük Britaniya arasında münaqişə obyektinə çevrilir. Münaqişə 1846-cı ildə Oreqon sazişinin şərtlərinə uyğun olaraq ABŞ-nin xeyrinə həll olunur. Vaşinqton 11 noyabr 1889-cu ildə ABŞ tərkibinə 42-ci ştat kimi daxil olur.

## İqtisadiyyatı
Boeing, Microsoft, Starbucks ve Amazon.com kimi iri şirkətlərin mərkəz-qərargahları burada yerləşir.

## Həmçinin bax
* Vayominq

## İstinadlar
Vermont

**Vermont** — ABŞ ştatı. Mərkəzi Monpelye şəhəridir. 1777-ci ildə Britaniyadan müstəqillik əldə etmiş və Vermont Respublikası qurulmuşdur. 1791-ci ildə isə 14-cü ştat olaraq ABŞ-a birləşmişdir.


Fayl:Burlington, Vermont.jpg
Fayl:Springtime in Vermont.jpg
Fayl:Bartonsville Covered Bridge.jpg


## İstinadlar
Virciniya

**Virciniya** () – Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Riçmond şəhəridir.

## Xarici keçidlər
Viskonsin

**Viskonsin** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Medison, ən böyük şəhəri isə Miluoki şəhəridir. Vikonsin əhalisinin sayı altı milyon nəfərdir.Sahəsi 145.4 min kvadrat kilometrdir.Yerli hinduların dilində "sahilində quş yuva salan" mənasındadır.Bu sözün "otlaq" "çəmənlik" "düzənlik" mənasında olması fikirləri də irəli sürülür.

## Həmçinin bax
* Viskonsin-Medison Universiteti
## Xarici keçidlər
* Природа штата Висконсин

## İstinadlar
Məğlubedilməzlər (film, 1983)

## Məzmun
Filmdə siçanların yuva mənbəyi olan Bakıdakı binaların zirzəmiləri göstərilir və bu rəzilliyə səbəb olan əlaqədar orqanlar tənqid edilir.

## Film haqqında
"Mozalan" Satirik Kinojurnalı № 80, 2-ci süjet

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Maqsud İbrahimbəyov
:**Quruluşçu rejissor:** Oqtay Mirqasımov
:**Quruluşçu operator:** Ələkbər Muradov
:**Quruluşçu rəssam:** Fikrət Ələkbərov
:**Səs operatoru:** Əsəd Əsədov
:**Redaktor:** İsi Məlikzadə
:**Baş redaktor:** Eyvaz Borçalı

### Filmi səsləndirənlər
:Eldəniz Rəsulov — siçan
:Ramiz Əzizbəyli — siçan

## Xarici keçidlər
* '''Filmi izlə'''  sayt   YouTube
Tennessi

**Tennessi** - ABŞ-də ştat. Mərkəzi Neşvill şəhəridir.
## Qalereya

Fayl:Newfound Gap Road, Great Smoky Mountains National Park, TN.jpg
Fayl:Tennessee central Caboose.jpg
Fayl:OldPostOfficeChattanooga.jpg


## İstinadlar
Şimali Karolina

**Şimali Karolina** () - ABŞ-nin cənub-şərq hissəsində yerləşən ştat. Şimali Karolina, ərazisinə görə 28-ci, əhalisinə görə isə ölkənin 9-cu ştatıdır. Şimalda Virciniya, şərqdə Atlantik okean, cənubda Corciya və Cənubi Karolina, qərbdə Tennessi ilə həmsərhəddir. Raley paytaxtı, Şarlot isə ən böyük şəhəridir. 2018-ci ildə təxminən 2,569.213 nəfər əhalisi olan Şarlot, ABŞ-də Nyu-Yorkdan sonra ölkənin ən böyük bank mərkəzi olan, ştatın ən çox əhalisi olan metropolisidir. Raley şəhəri, 2018-ci ildə təqribən 1,362.540 əhalisi ilə ştatın ən böyük 2-ci bölgəsidir və ABŞ-dakı ən böyük tədqiqat parkı olan Tədqiqat Üçbucağı Parkına ev sahibliyi edir.

Şimali Karolina 1729-cu ildə kral koloniyası olaraq qurulmuş və ölkənin yerli on üç koloniyasından biridir. Şimali Karolina Britaniya koloniyasını ilk yaradan İngiltərə Kralı I Karlın şərəfinə adlandırılmışdır. 21 noyabr 1789-cu ildə Şimali Karolina ABŞ Konstitusiyasını təsdiqləyən 12-ci ştat oldu. Amerika Vətəndaş Müharibəsində iştirak edən Şimali Karolina 1861-ci il mayın 20-də İttifaqdan ayrıldığını elan etmiş, və Amerika Konfederativ Ştatlarına qoşulan on bir ştatın sonuncusu olmuşdur. Vətəndaş müharibəsindən sonra dövlət 25 iyun 1868-ci ildə yenidən İttifaq üzvü oldu. 17 dekabr 1903-cü ildə Rayt qardaşları ilk təyyarələrini burada havaya buraxmışdır. Şimali Karolina bu müvəffəqiyyəti xatırlamaq üçün avtomobil qeydiyyat nişanlarında "*Uçuşda birinci*" şüarından istifadə etməyə başladı. Sonralar ştat, yerli qeydiyyat nişanlarında Meklenburq Bəyannaməsinə istinadən "*Azadlıqda ilk*" şüarından istifadə etməyə başladı.

Şimali Karolina geniş yüksəkliklər və mənzərələr ilə xarakterizə edilir. Şimali Karolinada yerləşən Mitçell dağı, 2.037 m (6,684 fut) hündürlüyü ilə, Şimali Amerikanın Missisipi çayının şərq hövzəsində yerləşən ən yüksək nöqtəsidir. Dövlətin çox hissəsi rütubətli subtropik iqlim zonasına düşür, lakin vilayətin qərb və dağlıq hissələrində subtropik yüksək dağlıq iqlimi hökm sürür.


## İstinadlar
ABŞ-nin inzibati bölgüsü

**Ştat** - Amerika Birləşmiş Ştatlarının inzibati ərazi bölgüsündə ən yüksək statusa malik subyekt. Ölkə 50 ştatdan ibarətdir və hər bir ştat ABŞ bayrağında bir ulduzla təmsil olunur.
## Haqqında
Amerika Birləşmiş Ştatları 3141 rayondan ibarət 50 ştata (Alabama, Alyaska, Arizona, Arkanzas, Aydaho, Ayova, Cənubi Dakota, Cənubi Karolina, Corciya, Delaver, Florida, Havay, İllinoys, İndiana, Kaliforniya, Kanzas, Kentukki, Kolorado, Konnektikut, Luiziana, Massaçusets, Men, Merilend, Miçiqan, Minnesota, Missisipi, Missuri, Montana, Nebraska, Nevada, Nyu Cersi, Nyu-Hempşir, Nyu Meksiko, Nyu-York, Ohayo, Oklahoma, Oreqon, Pensilvaniya, Qərbi Virciniya, Rod-Aylend, Şimali Dakota, Şimali Karolina, Tennessi, Texas, Vaşinqton, Vayominq, Vermont, Virciniya, Viskonsin və Yuta), Kolumbiya Federal Dairəsinə və asılı ərazilər sayılan 5 Federal Torpağa (Amerika Samoası, Quam, Şimali Marian adaları, Puerto Riko, Virgin Adaları) bölünür.
Vahimə (film, 1998)

**Vahimə** — Natiq Rəsulzadənin ssenarisi əsasında Rüfət Əsədovun filmi.

## Məzmun
Psixoloji dram janrında olan bu film həyatda baş verən dəyişikliklərdən sarsılmış bir sənətçinin taleyi haqqında danışır.

## Festivallar və mükafatlar
:1)1998-ci ildə 
:*Quruluşçu rejissor Rüfət Əsədova rejissor işinə görə "Bakılı" beynəlxalq cəmiyyətinin "Humay" Mükafatı verilmişdir.

:2)1998-ci ildə Lorken (Fransa) şəhərində XXII Beynəlxalq qısametrajlı psixoloji filmlər kinofestivalı
:*Bədii filmdə inandırıcı ab-hava yaratdığına görə quruluşçu rejissor Rüfət Əsədova münsiflər heyətinin xüsusi Prizi verilmişdir.

## Film haqqında
Film yazıçı Natiq Rəsulzadənin "Yuxu" hekayəsinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

Film Lümyer qardaşlarının Qızıl fonduna daxil edilmişdir.

Film rejissor Rüfət Əsədovun quruluşçu rejissor kimi kinoda ilk işidir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Natiq Rəsulzadə
:**Quruluşçu rejissor:** Rüfət Əsədov
:**Quruluşçu operator:** Yuri Varnovski
:**Quruluşçu rəssam:** Adil Azay
:**Rejissor:** Ötkəm İsgəndərov (Ötkəm İskəndər kimi)
:**Bəstəkar:** Rauf Əliyev
:**Səs operatoru:** Teymur Abdullayev
:**Qrim rəssamı:** Elbrus Vahidov
:**Redaktor:** Vaqif Məmmədov
:**Filmin direktoru:** Ədalət Yunusov
:**Bədii rəhbər:** Eldar Quliyev
:**Rejissor assistenti:** Vüqar Kamranoğlu (titrlərdə yoxdur)

### Rollarda
:Fuad Poladov — musiqiçi
:Abbas Qəhrəmanov — ruhi xəstə
:Ayaz Salayev — psixiatr
:Firdovsi Atakişiyev — musiqiçinin tanışı
:Arif Kərimov — televizorda çıxış edən (titrlərdə yoxdur)

### Filmi səsləndirən
:Eldəniz Rəsulov — musiqiçinin tanışı (Firdovsi Atakişiyev) (titrlərdə yoxdur)

## Sponsor
:"Azərkinovideo" İstehsalat Birliyi

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 320.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Federal bölgə

**Federal ərazi** — federasiya quruluşlu bəzi dövlətlərdə ölkənin inzibati bölgüsünə daxil olan subyektlər tərəfindən deyil, birbaşa federal hökumət tərəfindən idarə olunan xüsusi ərazi. Bu tip bölgüyə, əsasən federal paytaxtın yerləşdiyi ərazilər daxil olur.

## Həmçinin bax
*Vaşinqton şəhəri
*Bonn
ABŞ-nin ada əraziləri

**Federal Torpaqlar** (, hər. *təcrid olunmuş ərazilər*) — ABŞ-nin federal torpaqlarına ölkənin heç bir ştatına və federal ərazisinə tabe olmayan adaları daxildir.

Palmira atollu — hazırda birləşdirilmiş yeganə ərazidir, yəni Birləşmiş Ştatların ayrılmaz hissəsidir. Palmira atollunun xüsusi statusu heç bir şəkildə yeri və əhəmiyyəti ilə əlaqəli deyil, atollun dövlət statusu aldığı 1959-cu ilə qədər Havay ərazisinin bir hissəsi olması səbəbindən yaranan qanuni bir hadisədir (lakin atollun tərkibindən çıxması ilə). Birləşdirilməmiş ərazilər konsepsiyasının özü, 1901-ci ildə İspaniya ilə müharibədən sonra 1898-ci ildə ABŞ-nin tərkibinə daxil olan adaların statusu haqqında Ali Məhkəmənin bir sıra qərarlarına qədər rəsmi olaraq mövcud deyildi. Buna görə, Konqresin bu presedentdən əvvəl təşkil etdiyi bütün ərazilər, Havay Bölgəsi də daxil olmaqla (1898-ci ildə təşkil edilmiş) avtomatik olaraq birləşdirilmiş sayılırdı. Amerika Birləşmiş Ştatlarının özünü və ya bir hissəsini birləşdirilmiş ərazidən təsisata çevirərək hər hansı bir ərazi üzərində suverenlikdən imtina etməsi üçün bir qanuni mexanizm mövcud deyil və bu səbəbdən 1901-ci ilə qədər birləşdirilmiş Havay Ərazisinin bir hissəsi olan Palmyra Atoll, 1959-cu ildən sonra öz statusunu qorudu. inzibati olaraq Havaydan ayrıldı.

Federal vergi ödəməmələrinə və prezident seçkilərində iştirak edə bilməmələrinə baxmayaraq bir sıra ada ərazilərinin sakinləri ABŞ vətəndaşı sayılır. Ada ərazilərində istehsal olunan məhsullar *Made in USA* etiketli ola bilər.

Federal Torpaqlarlar Karib dənizi və Sakit okeanda yerləşirlər.

Qeyd:Cədvəldə olan Palmira, Navassa, Miduey, Conston və Ueyk adalarının qeyri-rəsmi bayraqlar göstərilmişdir. Rəsmi bayraqları ABŞ bayrağıdır.
ABŞ-yə bağlı kiçik adacıqlar

**ABŞ-yə bağlı kiçik adacıqlar** () – ABŞ-nin federal subyektləri xaricində qalan və heç bir daimi sakini olmayan adalardan ibarət əraziləri.

## İstinadlar
Koqnitiv dissonans nəzəriyyəsi

**Koqnitiv dissonans** — psixologiya nəzəriyyəsi. Amerika psixoloqu Leon Festinger tərəfindən 1957-ci ildə təklif olunmuşdur. 

Bu nəzəriyyəyə görə şəxs iki, bir birinə əks pozisiyanın və ya dərk edərək (cognition – koqnisiya) qəbul etdiyi ideyanın təsiri altındadırsa bu onda psixoloji gərginlik yaradır. Başqa sözlə, insan bir işi istəməyərək, şüurlu surətdə bu hərəkətlə razılaşmayaraq görürsə və ya istəyərək gördüyü işin doğru olmadığını bilirsə bu, onu narahat edir. Məsələn, nikotinin sağlamlığa zərər vurduğunu bilə bilə siqaret çəkmək, köklüyə meylli adamın, çəkisini artıracağını bildiyi halda çox yeməsi, şəxsin, imtahana hazırlaşmayacağı təqdirdə kəsiləcəyini bildiyi halda kənar, əyləncəli işlərə daha çox həvəs göstərməsi.

Sadalanan hallarda insanın düzgün hesab etdiyi baxışla (pozisiya) onun hərəkəti və ya istəyi arasında uyğunsuzluq (dissonans) mövcuddur. Bu isə insanın şüurunda gərginlik, sıxıntı yaradır.

Bir birinə uyğun gəlməyən iki pozisiyanın təsiri altında olan şəxs üzləşdiyi dilemmanı həll etmək və onu narahat edən gərginliyi azaltmaq üçün üç növ davranışdan istifadə edir:
* bu pozisiyalardan birini dəyişmək (məsələn, əylənməyi sonraya saxlayıb imtahana hazırlaşmaq); 
* dissonans təşkil edən pozisiyalar barədə əvvəl qəbul etdiyi mühümlüyün azaldılması (məsələn, əgər imtahandan birinci dəfə qiymət almasa, ikinci cəhd imkanından istifadə edə bilmə fikri); 
* bu iki pozisiyanı barışdıran mövqe tutulması (məsələn, əvvəl verilmiş imtahanlardan sonra istirahət etmə haqqının olması).

## Mənbə
* A. Colman. Oxford Dictionary of Psychology. Oxford University Press. 2001
* Д. Майерс. Социальная психология. Попурри. 2001
* Ə. Bayramov, Ə. Əlizadə. Psixologiya. Çinar-Çap. 2006
Amerika Samoası

**Amerikan Samoası** (, həmçinin **' və ya **') — Sakit okeanın cənubunda yerləşən ada ölkəsidir. Paytaxtı Paqo Paqo şəhəridir. Ən böyük və inkişaf etmiş adası isə Tutuila adasıdır.

## Tarix
Avropalılar buranı kəşf etməzdən əvvəl Manua Adaları yerli tayfalar tərəfindən idarə edilirdi. 1722-ci ildə hollandiyalı dənizçi Yakob Roqqeveen Manua Adalarını kəşf edir. 1768 və 1787-ci illərdə bu adalara səyahət etmiş fransalı səyyahlardan 11-i öldürüldü. Sonralar bu adalar qaçaq dənizçilər və məhkumlar üçün sığınacaq olur. London Missioner Cəmiyyətinin missionerləri 1830-cu ildə bu adalara gəldilər. Missionerlərin təsiri artdıqca Tatuila ve Manua adalarına gələn xristian missionerlərin sayı da artır.

1889-cu ildə ABŞ, İngiltərə və Almaniya Samoanın bitərəf zona olması barədə birgə müqavilə imzalayır və adalar bu üç dövlətin protektoratına verilir.

## İdman
11 aprel 2001-ci ildə Avstraliyaya 31–0 hesabı ilə məğlub olan Amerikan Samoasının Millî Futbol Komandası, dünya futbol tarixinə bir maçda ən çox qol yeyən komanda kimi daxil olmuşdur.

## Siyasət
Amerikan Samoasının idarəetmə forması (icraedici, qanunverici və məhkəmə orqanları) ABŞ-nin idarə etmə sisteminə çox oxşardır. Hökumətin başçısı seçki ilə müəyyən edilir. 1977-ci ilə kimi başçı ABŞ-nin Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən təyin olunurdu. Qanunverici orqanı Senat və Nümayəndələr Palatasından ibarətdir. Senat 15 ərazi vahidindən dörd il müddətinə Samoa adətlərinə uyğun seçilən 18 deputatdan ibarətdir. Nümayəndələr Palatası seçki ilə seçilən 21 üzvdən ibarətdir. Swains Adası əhalisinin seçki hüququ yoxdur.

## Şəkillər

Fayl:AmSamoa Ofu 160.JPG


## İstinadlar
Boş yer (film, 1989)

***Boş yer*** qısametrajlı bədii filmi rejissor Cahangir Şahmuradov tərəfindən 1989-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. "Debüt" studiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə durğunluq hesab edilən dövrün nöqsanları tənqid olunur, yaşadığımız cəmiyyətin sosial-mənəvi inkişafına o dövrün mənfi təsiri açılıb göstərilir. Əsas rolları Lyudmila Duxovnaya, Anatoli Yeqorov, Rafiq Əliyev, Fərman Şəkili və Mübariz Əlixanoğlu ifa edirlər.

## Məzmun
Filmdə durğunluq hesab edilən dövrün nöqsanları tənqid olunur, yaşadığımız cəmiyyətin sosial-mənəvi inkişafına o dövrün mənfi təsiri açılıb göstərilir.

Müəlliflər filmin süjetini qrotesk üslubda qurmuşlar.

## Rollarda
Lyudmila Duxovnaya — qatar bələdçisi
Anatoli Yeqorov — ezam olunmuş
Rafiq Əliyev — alverçi
Fərman Şəkili (Fərman Abdullayev kimi) — təbilçi
Mübariz Əlixanoğlu — məmur
Pavel Vinnik — saatsaz
Manefa Sobolevskaya — saatsazın arvadı
Viktor Lazarev — akademik
Vitali Leonov — maşinist
Yuri Mitrofanov — maşinist köməkçisi
Aleksey Fadeyev — ocaqçı
Tatyana Xaritonova — manekençi
Nuriyyə Çavkina — idmançı
Eduard Ozeryanski — ofisiant

## İstinadlar

## Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 319.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1989-cu ilin Azərbaycan filmləri
1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Filmi izlə (rus dilində)
"Yapon" və yaponiyalı

**"Yapon" və yaponiyalı** (kir. ) – 1990-cı ildə Sergey Ratnikovun rejissorluğu ilə çəkilmiş Azərbaycan filmi. Ratnikovun rejissor kimi debüt filmidir. Film 1944-cü ildə Nardarana düşmüş yaponiyalı əsgər və "yapon" ləqəbli yerli sakindən bəhs edir.

## Məzmun
Hadisələr 1944-cü ildə baş verir. Okinavada bir kamikaze dəstəsi döyüşə çıxır. Onlara ölmək əmri verilsə də, kamikazelərdən biri (Eduard Pak) tapşırığı yerinə yetirə bilmir və istiqamətini itirib Nardaran qəsəbəsinə düşür. Bu zaman dənizdə balıq tutan Gülbala (Davud Davudov) ilə rastlaşır. Qəsəbədə qıyıq gözlərinə görə "yapon" adlandırılan Gülbala onu xilas edərək evə gətirir.

Yaponiyalı Gülbala və onun kor anası (Lətifə Əliyeva) ilə birlikdə yaşamağa başlayır. O, tapşırığı yerinə yetirə bilmədiyi üçün kədərlənir, hər dəfə harakiriyə cəhd edəndə Gülbala və anası ona mane olur. Gülbalanın qəsəbədə yerli avtoritetlə (Ömür Nağıyev) münaqişə yaşayır. O, Gülbalaya onun ərazisində balıq tutmağı qadağan edir, buna əməl etməyəndə onu döyür. Yaponiyalı bu vəziyyəti öyrənib avtoriteti döyərək onun qisasını alır.

Digər tərəfdən Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsinin nümayəndəsi Məlik Babanov (Oqtay Ağayev) Nardaranda yapon casusunun olması haqda məlumat əldə edir. Məsələ Stalinin nəzarəti altında olduğu üçün yapon casusu tutmaq əmri alır. Qəsəbəyə gələn təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşları araşdırma aparır. Onlara yapon ləqəbli Gülbalanı göstərirlər. Gülbala həbs olunub işgəncələrə məruz qalır, lakin azərbaycanlı olduğu aydın olanda sərbəst buraxılır.

Yaponiyalı yenə harakiri etməyə qərar verir və anasına ölümqabağı məktub yazır. Məktub ələ keçirən təhlükəsizlik komitəsi silahlı dəstə ilə Nardarana Gülbalanı tutmaq üçün gəlir. Gülbala ələ keçməmək üçün harakiri edir. Gülbalanın öldüyünü görən yaponiyalı bundan sonra Gülbalanın anasının yanında qalır, ona kömək etməyə başlayır.

## Filmin heyəti

### İstehsalçı heyət

### Rollarda

### Səsləndirənlər
* Pərviz Bağırov — Gülbala/"Yapon" (Davud Davudov)
* Rafiq Əzimov — Məlik-Babanov(Oqtay Ağayev)
* Zərnigar Ağakişiyeva — Gülbalanın anası(Lətifə Əliyeva)

## Qeydlər

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 320.

## Xarici keçidlər
* YouTube-da
Təbəssüm (film, 1992)

## Məzmun
İnsan öz pis əməlləri ilə bütün dünyanı məhv etməyə qadirdir. Lakin sağlam düşüncəyə, təmiz və pak mənəviyyata malik insanlar hər cür fəlakətin baş verməsinin qarşısını ala bilərlər. Film insanları iftiralara, boş və mənasız çağırışlara uymamağa, ayıq olmağa çağırır.

## Film haqqında
Film amerikan yazıçısı Rey Bredberinin eyniadlı hekayəsinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

Film Şahirə Kərimovanın quruluşçu rejissor kimi kinoda ilk işidir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Əsərin müəllifi:** Rey Bredberi
:**Ssenari müəllifi:** Nərminə Quliyeva
:**Quruluşçu rejissor:** Şahirə Kərimova
:**Quruluşçu operator:** Yuri Varnovski
:**Bədii rəhbər:** Eldar Quliyev
:**Quruluşçu rəssam:** Rafiq Nəsirov
:**Redaktor:** Eldəniz Quliyev
:**Rejissor:** Əliheydər Şahbazov
:**Səs operatoru:** Teymur Abdullayev
:**Montaj edən:** Reyhan Mustafayeva
:**Filmin direktoru:** Azər Əkbərov

### Rollarda
:Mikayıl Mirzə — sərsəm
:Samir Məlikov — oğlan

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 320.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Bayramda yağış

***Bayramda yağış*** qısametrajlı bədii filmi rejissor Cəmil Quliyev tərəfindən 1985-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. "Debüt" Studiyasında istehsal edilmişdir. Kinolent "kiçik" adamın həyatından, onun tənhalığından, cəmiyyətdən uzaq düşməsindən bəhs edir. Əsas rolları Arif Qasımov, Həmidə Ömərova və Tələt Rəhmanov ifa edirlər.

## Məzmun
Kinolent "kiçik" adamın (Arif Qasımov) həyatından, onun tənhalığından, cəmiyyətdən uzaq düşməsindən bəhs edir.

## Film haqqında
*Film yazıçı Natiq Rəsulzadənin eyniadlı povesti əsasında ekranlaşdırılmışdır.
*Film quruluşçu rejissor Cəmil Quliyevin diplom işidir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Natiq Rəsulzadə
Rejissor: Cəmil Quliyev
Operator: Adil Abbasov
Rəssam: Rafiz İsmayılov

## Rollarda
Arif Qasımov — İbadov
Həmidə Ömərova — qız
Tələt Rəhmanov — baş həkim

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1985-ci ilin Azərbaycan filmləri
1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı