Bartolomyu Roberts

**Bartolomyu Roberts** (; 17 may, 1682, Kasnyudid-Baç, Uels — 10 fevral, 1722, Lopes burnu) — uelsli dəniz qulduru. Əsl adı Con Roberts olmuş, həmçinin *"Qara Bart"* kimi tanınmışdır. Karib dənizində və Atlantik okeanında fəaliyyət göstərmiş, tutulmuş gəmilərin sayı baxımından dəniz quldurluğunun qızıl dövrünün ən uğurlu piratı hesab olunur, 400-dən çox gəmi ələ keçirmişdir. ((141 gəmi aid edilib, qalan say isə görünür balıqçı qayıqlarının payına düşür) O, ekstravaqant davranışı ilə seçilirdi. Piratlıq tarixinin ən məşhur piratlarından biri hesab olunur. Həmçinin o, öz pirat kodeksini (məcəlləsini) yaratması və erkən dövrlərdə kəllə və çarpaz sümüklərlə bayraqlardan birini istifadə etməsi ilə tanınırdı. Təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, o, "Dəniz qulduru məcəlləsi"nin yaradıcısı olmuşdur.

Roberts-in şöhrəti və uğurları ona *“Böyük Pirat”* ləqəbini qazandırdı, daha sonra isə “*Qara Bart*” (, lakin bu ad ona ölümündən sonra verilib və həyatı boyunca istifadə olunmayıb) adını aldı. O, həm bədii, həm də elmi-populyar ədəbiyyatın yazıçılarında məşhur bir fiqur olmuşdur. Bu gün də Roberts populyar mədəniyyətdə diqqət çəkən bir şəxsiyyət olaraq qalır və uydurma personajların (məsələn, Dəhşətli Pirat Roberts)https://en.wikipedia.org/wiki/Dread_Pirate_Roberts yaradılmasına ilham verib. 

## Erkən həyat

O, 1682-ci ildə Velsin Pembrokşir bölgəsində, Fishqard ilə Haverfordvest arasında yerləşən Kasnyudid-Baç-da Con Roberts adı ilə anadan olub. Onun atası çox güman ki, Corc Roberts idi. Roberts-in adını Con-dan Bartolomey-ə dəyişdirməsinin səbəbləri məlum deyil, lakin piratlar tez-tez təxəllüslərdən istifadə edirdilər. Ola bilsin ki, o, bu adı məşhur bukaner Bartolomey Şarp-ın şərəfinə götürüb. Təxmin edilir ki, o, 13 yaşında, 1695-ci ildə dənizə çıxıb, amma 1718-ci ilə qədər onun taleyi barədə məlumat yoxdur; həmin ildə o, Barbados şlyupunda baş köməkçi vəzifəsində çalışırdı.

1719-cu ildə Roberts, kapitan Abraham Plambın komandası altında olan qul ticarəti gəmisi *“Princess”-*də ikinci köməkçi idi. Həmin ilin iyun ayının əvvəlində *“Princess”*, Qərbi Afrikanın Qızıl Sahilində (indiki Qana) Anomabu (o dövrdə Annamaboa kimi yazılırdı) limanında dayandığı zaman quldurlar tərəfindən ələ keçirildi. Quldurlar *“Royal Rover”* və *“Royal James”* gəmilərində kapitan Houell Deyvisin komandası altında fəaliyyət göstərirdilər. Deyvis də Roberts kimi uelsli idi və Pembrokşirin Milford-Haven https://en.wikipedia.org/wiki/Milford_Haven şəhərindən gəlmişdi. Roberts və *“Princess”* gəmisinin bir neçə heyət üzvü quldurlara qoşulmağa məcbur oldu.

Deyvis Roberts-in naviqator kimi bacarıqlarını tez qiymətləndirdi və onunla məsləhətləşməyə başladı. Deyilənə görə, Roberts əvvəlcə quldur olmağa istəksiz idi, amma tezliklə yeni həyatın üstünlüklərini anladı və bunu öz üçün böyük imkan olaraq gördü. Kapitan Çarlz Conson onun sözlərini belə gətirir: 

## Quldur həyatı
### Komandir yoxsa sıravi
Ticarət donanmasında Roberts-in maaşı ayda 4 funt sterlinqdən az idi (bu məbləğ 2023-cü ilin dəyəri ilə təxminən 809 funt sterlinqə bərabərdir) və onun kapitan vəzifəsinə yüksəlmək üçün heç bir real imkanı yox idi.

Robertsin ələ keçirilməsindən bir neçə həftə sonra gəmiqurdlarının vurduğu zədələr səbəbindən *“Royal James”* gəmisini tərk etmək məcburiyyətində qaldılar. *“Royal Rover”* Prinsipi adasına https://en.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADncipe istiqamət aldı. Deyvis Britaniya hərbi gəmisinin bayraqlarını qaldırdı və ona limana daxil olmağa icazə verildi. Bir neçə gün sonra Deyvis qubernatoru öz gəmisində nahara dəvət etdi; məqsədi onu fidyə müqabilində girov götürmək idi. Deyvis qubernatoru gətirmək üçün qayıqlar göndərməli oldu və qubernator əvvəlcə qalaya gedib bir qədəh şərab içməyə dəvət edildi. Lakin portuqaliyalılar qonaqlarının quldur olduğunu aşkar etdilər. Onlar qalaya gedən yolda Deyvisin dəstəsinə təllə qurdular və Deyvisi güllələyərək öldürdülər.

Yeni kapitan seçilməli idi. Deyvisin komandası “lordlar” və “sadə adamlar”a bölünürdü və yalnız “lordlar” namizədləri komandanın qalan hissəsinə təqdim etmək hüququna malik idilər. Əsir götürülməsindən altı həftə keçməmiş Roberts kapitan seçildi. Bu, xüsusilə ona görə qeyri-adi idi ki, o, əvvəllər quldur gəmisində xidmət etməyə qarşı çıxmışdı. Tarixçilər hesab edirlər ki, o, naviqasiya bacarığına və xarakterinə görə seçilmişdi — şahidlərin sözlərinə görə, o, düz danışan və möhkəm mövqeyi olan bir insan idi. 

Robertsin kapitan kimi ilk addımı, kapitan Deyvisin ölümünün qisasını almaq üçün komanda ilə birlikdə Prinsipi adasına qayıtmaq oldu. Roberts və adamları gecə vaxtı adaya çıxdılar, kişi əhalinin böyük bir hissəsini qətlə yetirdilər və daşıya bildikləri bütün qiymətli əşyaları taladılar. Bundan az sonra o, bir holland *“Qvineya”* gəmisini, iki gün sonra isə britaniyalı *“Experiment”* gəmisini ələ keçirdi. Quldur gəmisi Anamaboa-da su və ərzaq ehtiyatlarını yenilədi; burada növbəti səfərin istiqaməti — Şərqi Hindistana yoxsa Braziliyaya üz tutmaq məsələsi səsverməyə çıxarıldı. Əksəriyyət Braziliyanı seçdi.

Bu yürüş zamanı nümayiş etdirdiyi cəsarət və qazandığı uğurlar Robertsə qarşı heyətin böyük hissəsinin sədaqətini tam möhkəmləndirdi. Onlar belə qənaətə gəlmişdilər ki, o, “güllələrə qarşı toxunulmazdır” və onunla qalmaqla qazanacaqları çox şey var.
### Braziliya və [[Karib dənizi]] (iyul 1719 — may 1720)
Roberts və onun komandası Atlantik okeanını keçərək, su ehtiyatlarını artırdı, həmçinin tənha Fernando adasında gəminin sualtı hissəsini təmizləyib qətranladılar[Qeyd 1]. Onlar təxminən doqquz həftə Braziliya sahillərində qaldılar, lakin heç bir gəmi ilə rastlaşmadılar. Artıq Vest-Hində yollanmağa hazırlaşarkən, Taduz-us-Santus körfəzində Lissabona yola düşmək üçün iki 70 toplu hərbi gəmini gözləyən 42 Portuqaliya gəmisindən ibarət bir flotiliya ilə qarşılaşdılar. Roberts gəmilərdən birini ələ keçirərək kapitanına flotiliyada ən varlı gəmini göstərməyi əmr etdi. Kapitan *“Sagrada Familia”-*nı göstərdi — 40 topa və 170 nəfərlik heyətə malik bir gəmini. Roberts və adamları gəmini abordaj edərək ələ keçirdilər. *“Sagrada Familia”-*nın göyərtəsində Portuqaliya kralı üçün nəzərdə tutulmuş 40 000 qızıl moydor https://en.wikipedia.org/wiki/Moidore və qiymətli daşlar, o cümlədən almazlarla bəzədilmiş bir xaç var idi.

Daha sonra *“Rover”* qəniməti bölüşdürmək üçün Qviana sahillərindəki Şeytan adasına () doğru istiqamət aldı. Bir neçə həftə sonra onlar Surinam çayına yollandılar və burada bir şlyup ələ keçirdilər. Bir briqantina gördükdə Roberts 40 nəfəri özü ilə götürərək həmin şlyupla təqibə başladı, *“Rover”*'-**''in idarəsini isə Uolter Kennediyə həvalə etdi. Lakin şlyup səkkiz gün ərzində küləksizlik səbəbindən hərəkətsiz qaldı və Roberts adamları ilə geri qayıtdıqda məlum oldu ki, Kennedi ''“Rover”-''lə birlikdə qənimətin qalan hissəsini də apararaq qaçıb. Roberts və komandası şlyupu ''“Fortune”'' adlandırdı və sonradan ''pirat kodeksi'' kimi tanınan yeni qaydaları qəbul edərək, onlara [[Bibliya]] üzərində and içdilər.

1720-ci ilin fevral ayının sonunda fransız piratı Montinyi la Paliss başqa bir şlyup — ''“Sea King”'' ilə onlara qoşuldu. Barbados sakinləri quldur təhlükəsinə son qoymaq üçün ''“Summerset”'' və ''“Philipa”'' adlı iki yaxşı silahlanmış gəmi hazırladılar. 26 fevralda onlar iki quldur [[Şlyup (döyüş gəmisi)|şlyupu]] ilə qarşılaşdılar. ''“Sea King”'' tezliklə qaçdı, ''“Fortune”'' isə ağır zədələr aldıqdan sonra döyüşdən çıxa bildi və xilas oldu.[23] Roberts şlyupu təmir etdirmək üçün [[Dominika|Dominikaya]] üz tutdu; yol boyu onun komandasından iyirmi nəfər aldıqları yaralardan öldü. Bundan əlavə, Martinikadan olan iki şlyup da piratları axtarırdı və Roberts [[Barbados]] və [[Martinika]] sakinlərindən qisas alacağına and içdi. Rəvayətə görə, o, əlində alovlanan qılınc tutmuş, özü iki kəllənin üzərində dayanmış halda təsvir olunan yeni bir bayraq düzəltdirmişdi — kəllələrdən birində ABH (A Barbadian's Head), yəni “barbadoslunun başı”, digərində isə AMH (A Martiniquian's Head) “martiniklinin başı” yazılmışdı; lakin bu, həmin dövrün mənbələri tərəfindən təsdiqlənmir.
=== [[Nyufaundlend (ada)|Nyufaundlend]] və Karib dənizi (iyun 1720 — aprel 1721) ===

Bundan sonra ''“Fortune”'' şimala, Nyufaundlend istiqamətinə yollandı; [[Yeni Şotlandiya]]<nowiki/>da yerləşən Kansoya basqın etdi, həmçinin Keyp-Breton sahilləri yaxınlığında və Nyufaundlend sahillərində bir neçə gəmini ələ keçirdi. Robertsin Mira çayı üzərində gizli bir gəmiqayırma yeri də var idi; burada o, öz donanmasını krenqləyir (təmizləyir və təmir edirdi). Roberts Ferrilend limanını talan edərək təxminən on iki gəmini ələ keçirdi. 21 iyun tarixində o, daha böyük Trepassi limanına hücum etdi və ora [[Şən Rocer|qara bayraq]] altında daxil oldu. Limanda 22 ticarət gəmisi və 150 balıqçı gəmisi aşkar etdi. Kapitanlar və ekipajlar panikaya düşərək bütün bu gəmiləri tərk etmişdilər və quldurlar heç bir müqavimət olmadan Trepassiyə tam nəzarəti ələ keçirdilər. Roberts bütün 22 ticarət gəmisini ələ keçirdi, lakin gəmilərini tərk edən kapitanların qorxaqlığı onu qəzəbləndirdi. Hər səhər bir top atəşi açılır və kapitanlar Robertsin gəmisinə gəlməyə məcbur edilirdi; onlara bildirilmişdi ki, hər hansı birinin gəlməməsi onun gəmisinin yandırılması ilə cəzalandırılacaq. [[Bristol]] mənşəli bir [[briq]] ''“Fortune”'' şlyupunu əvəz etmək üçün quldurlar tərəfindən ələ keçirildi və 16 topla silahlandırıldı. Piratlar iyunun sonunda limanı tərk edərkən, limandakı digər bütün gəmilər yandırıldı. İyul ayında Roberts doqquz və ya on fransız gəmisini ələ keçirdi və onlardan birini özünə götürərək 26 topla təchiz etdi və ''“Good Fortune”'' adlandırdı. Bu daha güclü gəmi ilə quldurlar çoxlu sayda başqa gəmiləri də ələ keçirdilər, bundan sonra isə cənuba — [[Vest-Hind|Vest-Hində]] doğru yollandılar; onlara yenidən qoşulmuş Montini la Palissin şlyupu da müşayiət edirdi.

1720-ci ilin sentyabrında ''“Good Fortune”'' Karriaku adasında krenqləndi və təmir edildi, bundan sonra ''“Royal Fortune”'' adlandırıldı — bu, Robertsin bu adı verdiyi bir neçə gəmidən birincisi idi. Sentyabrın sonunda ''“Royal Fortune”'' və ''“Fortune”'' [[Sent-Kristofer adası]]<nowiki/>na doğru hərəkət etdi və [[Baster|Bas-Terr]] reydinə qara bayraqlar altında, baraban və boru səsləri ilə daxil oldular. Onlar reyddə dayanmış gəmilərin arasından keçdilər və bütün bu gəmilər dərhal bayraqlarını endirdilər. Növbəti dayanacaq [[Sen-Bartelemi]] adası oldu; burada fransız qubernator quldurlara bir neçə həftə qalmağa və əylənməyə icazə verdi. Oktyabrın 25-nə qədər onlar yenidən [[Sent Lusiya|Sent-Lusiya]] sahillərində dənizə çıxdılar və növbəti üç gün ərzində 15-ə qədər fransız və ingilis gəmisini ələ keçirdilər. Ələ keçirilən gəmilər arasında ''“Greyhound”-''da var idi; bu gəminin baş köməkçisi [[Ceyms Skayrm]] quldurlara qoşuldu. Sonralar o, Robertsin müşayiətçi gəmisi ''“Ranger”-''in kapitanı oldu.

Bu dövrdə, bəzi məlumatlara görə, Roberts [[Martinika]] qubernatoru Florimon Yuro de Montinini 52 toplu fransız hərbi gəmisində olarkən ələ keçirmişdi. Guya qubernator dərhal tutulmuş və öz gəmisinin reyasında asılmış, gəmi isə daha sonra yeni ''“Royal Fortune”-''a çevrilmişdi. Lakin Sandersin, eləcə də Konstam və Rikmanın fikrincə, bu hadisə kapitan Çarlz Consonun () əsərində yer alan bir bəzəkli təsviridir. Fransız mənbələri təsdiqləyir ki, Roberts həqiqətən də bəzi fransız məmurlarını ələ keçirib [[işgəncə]]<nowiki/>lər vermiş və onların asılmasını səhnələşdirmişdi, lakin əslində onları azad buraxmışdı və Yuro onların arasında olmamışdır.

1721-ci ilin yazına doğru Robertsin dağıdıcı fəaliyyəti [[Vest-Hind|Vest-Hində]] dəniz ticarətini demək olar ki, tamamilə iflic vəziyyətinə saldı. Buna görə də ''“Royal Fortune”'' və ''“Good Fortune”'' [[Qərbi Afrika|Qərbi Afrikaya]] doğru kurs götürdü. 18 aprel tarixində ''“Good Fortune”-''un komandiri Tomas Enstis gecə vaxtı Roberts-dən ayrılaraq [[Karib dənizi|Karib dənizində]] gəmiçiliyi talamağa davam etdi; onun gəmisində gələcək kapitanlar Con Fenn və Briqstok Uiver də var idi. ''“Royal Fortune”'' isə Afrikaya doğru yolunu davam etdirdi.
=== [[Qərbi Afrika]] (aprel 1721 — yanvar 1722) ===

Aprelin sonuna doğru Roberts [[Kabo-Verde]] adalarında idi. ''“Royal Fortune”'' gəmisində sızma olduğu üçün yararsız hala gəlmişdi və tərk edildi. Quldurlar ''“''Sea King''”'' gəmisinə keçdilər və onu ''“Royal Fortune”'' adlandırdılar. Yeni ''“Royal Fortune”'' iyunun əvvəlində Qvineya sahillərinə, Seneqal çayının ağızlığı yaxınlarına çatdı.  İki fransız gəmisi, biri 10, digəri 16 topa malik — təqibə çıxdı, lakin Roberts tərəfindən ələ keçirildi. Hər iki gəmi müsadirə edildi: biri ''“Comte de Toulouse”'' adından ''Ranger'' adlandırıldı, digəri isə ''“Little Ranger”'' adını aldı və ərzaq daşımaq üçün istifadə olundu. ''“Ranger”''-in kapitanı Tomas Sutton, ''“Little Ranger”-''in kapitanı isə Ceyms Skayrm oldu.

Daha sonra Roberts [[Syerra-Leone]] sahillərinə yönəldi və iyunun 12-də ora çatdı. Burada təqaüdə çıxmış pirat Con ''“Köhnə Krekers”'' Lidstoun ona bildirdi ki, iki [[Krallıq donanması|Kral donanması]] gəmisi — ''“HMS Swallow”'' və ''“HMS Weymouth”'' — aprelin sonunda çıxıb və Miladadək geri dönməyi planlaşdırırlar. Avqustun 8-də o, Sestos burnu (indiki River-Sess, [[Liberiya]]) yaxınlığında iki böyük gəmini ələ keçirdi. 8 avqustda o, Sestos burnu yaxınlığında (indiki River-Sess, Liberiya) iki böyük gəmi ələ keçirdi. Onlardan biri, [[Keyp-Kost]] (Kabo-Korso) istiqamətində əsgərlər daşıyan ''“Onslow”'' [[Freqat|freqatı]] idi. Əsgərlərin bir qismi quldurlara qoşulmaq istədi və qəbul edildi, lakin onlar yalnız quldur payının dörddə birini alırdılar, çünki ömürlərinin çox hissəsini dənizçi kimi keçirməmişdilər. ''“Onslow”'' gəmisindən dördüncü ''“Royal Fortune”'' düzəldildi. Noyabr və dekabr aylarında piratlar gəmilərini krənq edib təmir etdilər və [[Lopes burnu]] və [[Annobon adası]]<nowiki/>nda istirahət etdilər. Sutton ''“Ranger”-''in kapitanlığı postunda Skayrm ilə əvəz olundu.

1722-ci ilin yanvarında onlar bir neçə gəmi ələ keçirdi və sonra qara bayraqlar altında Uida limanına daxil oldular. On bir möhkəm dayanan gəmi dərhal bayraqlarını endirdi, lakin hər gəmi üçün səkkiz [[qızıl]] funt [[fidyə]] ödənildikdən sonra sahiblərinə qaytarıldı. Bir gəminin kapitanı bu şərtləri yerinə yetirməkdən imtina etdikdə, Roberts adamlarına gəminin göyərtəsinə çıxıb onu yandırmağı əmr etdi. Ələ keçirilən gəmilər kölə ticarəti ilə məşğul olurdu və yandırılan gəmidə təxminən səksən afrikalı qul var idi. Onlar ya yanaraq, ya suya düşərək boğularaq, ya da sudakı [[Köpəkbalığı|köpəkbalığlların]] qurbanı olaraq öldülər.
=== Döyüşdə həlak olması ===

1722-ci il fevralın 5-də HMS ''“Swallow”'' gəmisinin kapitanı Çaloner Oql [[Lopes burnu|Lopеs burnu]] yaxınlığında quldur gəmiləri ''“Royal Fortune”'', ''“Ranger”'' və ''“Little Ranger”'' ilə qarşılaşdı. ''“Swallow”'' dayazlığa düşməmək üçün istiqamətini dəyişdi və piratlar bunu qaçmağa çalışan ticarət gəmisi zənn etdilər; bəzi mənbələrə görə isə Oql Robertsin gəmilərini görüb ''“Swallow”-''u qəsdən hiylə məqsədilə döndərmişdi. Ceyms Skayrmın komandanlığı altındakı ''“Ranger”'' ayrılaraq təqibə başladı. Gəmilər digər quldurların eşitmə məsafəsindən çıxanda ''“Swallow”'' [[Döyüş topu|top]] dəliklərini açdı və yaylım atəşi açdı. On quldur öldürüldü, Skayrmın isə top gülləsi ayağını qopardı, lakin o, göyərtəni tərk etməkdən imtina etdi. Nəhayət, ''“Ranger”'' bayrağını endirməyə məcbur oldu və sağ qalan heyət əsir alındı.

Fevralın 10-da ''“Swallow”'' Lopеs burnuna qayıtdı və ''“Royal Fortune”-''ın hələ də orada olduğunu gördü. Bir gün əvvəl Roberts ''“Neptune”'' gəmisini ələ keçirmişdi və onun adamlarının çoxu sərxoş idi və döyüşə hazır deyildi — məhz ən çox lazım olduğu anda. Əvvəlcə quldurlar yaxınlaşan gəmini qayıdan ''“Ranger”'' hesab etdilər, lakin ''“Swallow”-''dan qaçmış bir dezertir onu tanıdı və Robertsə xəbər verdi; Roberts həmin vaxt ''“Neptune”-''un kapitanı Hill ilə səhər yeməyi yeyirdi. O, adətən döyüşdən əvvəl etdiyi kimi, ən yaxşı geyimlərini geyindi:
Quldurların planı ''“Swallow”'' gəmisinin yanından keçərək bir tərəf atəşinə məruz qalmaqdan ibarət idi. Bundan sonra onların qaçmaq üçün yaxşı şansları vardı. Lakin sükançı ''“Royal Fortune”-''nı lazımi kursda saxlaya bilmədi və ''“Swallow”'' yaxınlaşıb ikinci tərəf atəşini açdı. Kapitan Roberts göyərtədə dayanarkən boğazına dəyən karteçlə öldürüldü. Onun cəsədi Oql tərəfindən ələ keçirilə bilməzdən əvvəl, heyət Robertsin arzusunu yerinə yetirdi — silahları və zinət əşyaları ilə birlikdə dənizdə dəfn olunmaq (o, bunu sağlığında dəfələrlə demişdi): cəsədi ağırlaşdırdılar, gəmi yelkəninə bükdülər və dənizə atdılar. Onu (yəni cəsədi) heç tapılmadı.
=== Nəticələr ===
''“Royal Fortune”-''nın əsas maçtası dağılana və quldurlar gəmini təslim edənə qədər döyüş təxminən iki saat daha davam etdi. Heyət üzvlərindən biri, Con Filips, gəminii partlatmaq üçün alışan fitil ilə [[barıt]] anbarına daxil olmağa çalışdı, amma onu iki nəfər saxladı. Döyüşdə ümumilikdə üç quldur öldü, onların arasında Roberts də var idi. Roberts komandasına xidmət edən 272 quldur əsir götürüldü; onlardan 65-i əvvəl Afrikadan gətirilmiş qullar idi, Roberts onları azad etmişdi, lakin yenidən [[Quldarlıq|qul]] olaraq satıldılar. Qalanları, yolda ölənlər istisna olmaqla, Keyp Kost qalasına () aparıldı. 54 nəfər ölüm cəzasına məhkum edildi, onlardan 52-si edam olundu, ikisinə isə icra təxirə salındı. Daha 20 nəfərə ''Royal African Company'' şirkəti ilə müqavilə bağlamağa icazə verildi; Berll qeyd edir ki, onlar «təxirəsalınan ölüm üçün dərhal ölümü dəyişdirdilər». 17 nəfər məhkəmə üçün [[London]]<nowiki/>dakı ''Marshalsea'' həbsxanasına göndərildi, bəzi şəxslər isə bəraət alıb azad edildi.

Əsir götürülən quldurlar arasında doğum yerini qeyd edənlərin 42%-i Kornuoll, [[Devon]] və [[Somerset]]<nowiki/>dən, 19%-i isə Londondan idi. Daha az sayda quldur Şimali İngiltərə və [[Uels|Uelsdən]] gəlmişdi, qalan dörddə biri isə müxtəlif ölkələrdən idi, o cümlədən İrlandiya, Şotlandiya, [[Vest-Hind]], Hollandiya və Yunanıstan. 

Kapitan Çaloner Oql cəngavər rütbəsi ilə təltif edildi — o, quldurlara qarşı əməliyyatlara görə bu hörmətlə təltif olunan yeganə İngiltərə dəniz zabiti idi. O, həmçinin Robertsın kabinəsindən götürdüyü qızıl tozu əldə edərək maddi qazanc əldə etdi və nəticədə admiral rütbəsinə yüksəldi.

Bu döyüş quldurlara qarşı mübarizədə dönüş nöqtəsi oldu və çoxları Robertsın ölümünü [[Quldurluğun Qızıl dövrü]]<nowiki/>nün simvolik sonu hesab edir.

=== Robertsin quldur məcəlləsi ===


**I.** Hər kəs vacib məsələlərdə səs vermək hüququna malikdir; hər kəs istənilən vaxt ələ keçirilmiş təzə ərzaq və güclü içkilərdən bərabər hüquqa malikdir və onları öz istəyi ilə istifadə edə bilər, yalnız əgər qıtlıq varsa, ümumi xeyir üçün azaldılmasına səs vermək zəruridir;

**II.** Hər kəs ticarət gəmilərindən tutulan ləvazimatlar üzərində növbə ilə çağırılmalıdır, çünki (paylarından əlavə) bu tədbirlərdə onlara geyim dəyişdirmək icazəsi verilirdi; amma kimdənsə bir dollar gümüş, zinət əşyası və ya pul oğurlasa, cəza səhralıq sahildə tək buraxılmaq idi. Əgər oğurluq yalnız heyət arasında baş verərsə, günahkarın qulaqları və burnu kəsilərək sahilə çıxarılırdı, amma boş yerdə deyil, çətinliklərlə üzləşəcəyi bir yerdə;

**III.** Heç kim pulla kart və ya zər oyunları oynaya bilməz;

**IV.** İşıqlar və şamlar axşam saat səkkizdə söndürülməlidir; əgər bu saatdan sonra heyətin hər hansı bir üzvü içmək istəsə, bunu açıq göyərtədə etməlidir;

**V.** Müxtəlif silahların – tüfənglərin, tapançaların və qılıncların təmiz və döyüşə hazır olmasına nəzarət edilməlidir;

**VI.** Gəmidə oğlanlar və qadınlar olmamalıdır. Əgər kiminsə qadını aldadaraq maskalanmış şəkildə gəmi ilə apardığı aşkar olunarsa, ölüm cəzasına məhkum edilir;

**VII.** Döyüş zamanı gəmidən və ya postdan qaçmaq ölüm və ya səhralıq adasına buraxılmaqla cəzalandırılır;

**VIII.** Gəmidə bir-biri ilə döyüşmək qadağandır; bütün mübahisələr sahildə qılınc və tapança ilə həll olunur.

**IX.** Hər kəs min funt qazana qədər heç kim həyat tərzini dəyişmək barədə danışmamalıdır. Əgər bu prosesdə kiminsə üzvü itirilərsə və ya heyətdə əlil olarsa, ümumi fonddan 800 dollar alır; daha az ciddi yaralar üçün isə nisbətən ödənilir.

**X.** [[Gəmi kapitanı|Kapitan]] və kvartirmeyster trofeydən iki pay alır; naviqator, bosman və artillerist bir buçuk pay; digər zabitlər bir və dörddə bir pay alır.

**XI.** Musiqiçilər bazar günü istirahət edir, amma digər altı gün və gecələr yalnız xüsusi icazə ilə işləyə bilərlər.
=== Robertsin Qara Bayraqları ===

Müasir tarixdə Robertsə bir neçə fərqli qara bayraq aid edilir; lakin bunlardan yalnız ikisi həmin dövrün şahidlərinin hesabatları ilə təsdiqlənib, birinin iki fərqli dizaynı ola bilər. Digər bayraqlar yalnız ''Ümumi Tarix'' kitabında, Consonun əsərində təsvir olunub və ya yalnız bu kitabda adı çəkilib (aşağıda “''Populyar Mədəniyyət: **Təsdiqlənməmiş Bayraqlar*'”* bölməsinə baxın).

Həmin dövrün şahidlərindən birinin hesabatı *Boston Gazette* qəzetində 22 avqust 1720-ci ildə dərc olunmuşdur. Orada Robertsin Şən Rocer bayrağı “sümüklü və şpagalı qara bayraq” kimi təsvir edilir. Bu dizaynı digər şahidin verdiyi hesabat da təsdiqləyir; Uilyam Metyu 1720-ci ildə Trepassi limanında baş verən döyüş zamanı bu bayraqdan istifadə olunduğunu təsvir etmişdir. O qeyd edir ki, bayraqda “sümük və şpaqa tutan əl” təsvir edilmişdi. Bu iki hesabat eyni bayrağı və ya bir-birinə bənzəyən, lakin ayrı dizaynları təsvir edə bilər. Şpaqa tutan əl həmin dövrdə dəniz bayraqlarında geniş yayılmış motiv idi və bəzi holland *"qanlı bayraq"*larda https://en.wikipedia.org/wiki/Bloody_flag da təsvir olunmuşdu.

Robertsın ikinci qara bayraq dizaynı da həmin dövrün şahidlərinin hesabatları ilə tanınır. Bu bayraq, 1722-ci ildə Lopəs burnunda baş vermiş döyüşdə Roberts və Skayrmın komandasına aid olan bir gəminin bayrağı olaraq istifadə olunmuşdu. Bu bayraq, Roberts və Skayrmı həmin döyüşdə məğlub edən Britaniya donanmasının zabiti Çaloner Oql tərəfindən təsvir edilib və «üzerində ağ skeletin təsviri olan qara bayraq» olaraq qeyd edilib.


Fayl:Jolly Roger flag of pirate Bartholomew Roberts (early).svg|*Boston Gazette*-dəki təsvirə əsasən, Robertsin "Şən Rocer" bayrağının şərhi
Fayl:Jolly Roger flag of pirate Bartholomew Roberts (Trepassey).svg|Uilyam Metyunun təsvirinə əsasən Robertsin "Şən Rocer"-inin şərhi (1720-ci il, Trepassi limanında döyüş)"
Fayl:Jolly Roger flag of pirate James Skyrme.svg|Skayrm müşayiət gəmisinin bayrağının şərhi, Çaloner Oql-nin təsvirinə əsasən


### ''Təsdiqlənməmiş Bayraqlar''

Müasir tarixdə Robertsin müxtəlif bayraqları təsvirlərə əsaslanaraq ona aid edilir; lakin yalnız ikisi (birinin bəlkə də iki variantı var) dövrün şahidləri tərəfindən təsdiqlənmişdir. Digər bayraqlar isə dövrün şahidlərinin mənbələrində təsdiqini tapmayıb.


Fayl:Bartholomew Roberts Flag.svg|Deyilənlərə görə, bu Robertsin ilk bayrağı idi və onun üzərində Robertsin özü və Ölüm təsvir olunub, ikisi də qumu saatı tutur.
Fayl:Bartholomew Roberts Flag1.svg|Deyilənlərə görə, bu Robertsin yeni bayrağı idi və onun üzərində şpaqa ilə təsvir edilmiş Robert iki kəllənin üzərində dayanır, bunlar Barbados (ABH) və Martinik (AMH) adalarının başlarını simvolizə edirdi.
Fayl:Bartholomew Roberts Flag1A.svg|Deyilənlərə görə, bu Robertsin ikinci bayrağının erkən versiyası idi və onun kantonunda Müqəddəs Georgi Xaçı təsvir olunmuşdu.
Fayl:Jolly Roger flag of pirate Bartholomew Roberts.svg|Deyilənlərə görə, bu, Robertsın ikinci bayrağının daha sonrakı versiyası idi, üzərində o, alovlanmış qılıncla təsvir olunub.
Fayl:Jolly Roger flag of pirate Bartholomew Roberts (Johnson).svg|Robertsın *Ümumi Tarix* əsərində təsvir olunan bayraqlardan biri belədir: «Bayraqda Ölümün təsviri var, bir əlində qum saatı, digərində qovuşmuş sümüklər, yanında bir nizə, altında isə üç damla qan damlayan bir ürək təsvir olunub.»
Fayl:Jolly Roger flag of pirate Bartholomew Roberts (Defiance).svg|Robertsın *Ümumi Tarix* əsərində təsvir olunan bayraqlardan biri belədir: «Bayraqda skelet və əlində alovlanmış qılınc tutan bir adam təsvir olunub, bu isə özlüyündə Ölümə meydan oxumağa işarə edirdi.»

### Robertsin şəxsi xüsusiyyətləri
Roberts haqqında məlumatların əksəriyyəti onun ölümündən bir neçə il sonra dərc olunan *Ümumi Tarix* kitabından gəlir. 1724-cü il nəşrinin baş səhifəsində müəllif kimi kapitan Çarlz Conson adı göstərilir. (Bu kitab tez-tez Daniel Defo adı altında çap olunur, çünki «Çarlz Conson»un təxəllüs olduğu güman edilir, amma Defo-nun müəllif olduğu ilə bağlı sübutlar yoxdur və bu məsələ mübahisəlidir.) Conson öz kitabında Robertsə digər piratlardan daha çox diqqət ayırır və onu belə təsvir edir:

Roberts adətən qırmızı jilet və qırmızı damastan hazırlanmış şalvar geyinən, başında qırmızı lələk olan bir obrazda təsvir olunur. Bu qırmızı geyim, döyüş zamanı qanı gizlətmək və ya anonimlikdən imtina etmək üçün istifadə edilə bilərdi. Roberts həmçinin böyük brilyant xaç taxırdı ki, bu xaçın Portuqaliya kralına aid olduğu deyilir.

Nüfuzlu bir Yeni İngiltərə qubernatoru, onun Nyufaundlenddakı uğurlarından sonra belə demişdi: "Onun cəsarəti və qorxmazlığına heyran qalmamaq mümkünsüzdür." O, xəyanəti nifrət edirdi və 22 gəminin heyətləri Trepassi limanında bir atış belə açmadan qaçanda, onların gəmilərini müdafiə etməməsindən qəzəblənmişdi.

Roberts, bahalı geyim və bəzək əşyalarını sevən tipik bir pirat kapitanı idi, amma ondan fərqli olaraq, o, bəzi quldurlardan fərqli olaraq çayı rom əvəzinə içməyi üstün tuturdu. O, tez-tez təmizkənlikçi və sabbatariyançı kimi təsvir edilirdi, amma bu barədə heç bir sübut yoxdur. Həqiqətən, o, dənizdə içkini sevmirdi, amma görünür, pivə içirdi. İronik olaraq, onun sonuncu məğlubiyyəti, komandasının içkiliyinin nəticəsi ilə bağlı idi. Sabbatariyanlıq iddiası, musiqiçilərin bazar günü dinlənilməməsi lazım olmasını qeyd etməkdən irəli gəlir — bu, bəlkə də sadəcə musiqiçilərə bir gün istirahət vermək məqsədilə edilmişdi, çünki onlar başqa vaxtlarda, heyət istədikdə, çalmaq məcburiyyətində idilər.

Roberts, əsir götürdüyü adamlarla bəzən Edvard Lou və Frensis Spriqqs kimi bəzi piratlardan daha amansız davranırdı, amma Samuel Bellami, Houell Deyvis və ya Edvard İnqlend kimi quldurlardan daha yaxşı münasibət göstərmirdi. Bəzən o, tutduğu gəmilərin kapitanlarına və heyətinə hədiyyələr — qiymətli daşlar və ya ələ keçirilmiş yüklərdən əşyalar təqdim edirdi. Bəzən isə əsirlərlə pis rəftar edirdi, əgər hiss edirdisə ki, heyət bunun tələb edir. Lakin: 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Биография Бартоломью Робертса на сайте Веселый Роджер
* Биография Бартоломью Робертса на сайте Всеобщая история пиратов
* Правила на корабле Бартоломью Робертса