Boqdan Stupka

**Boqdan Silvestroviç Stupka** (; ) — SSRİ və Ukrayna teatr və kino aktyoru olmuşdur. O, Ukrayna Qəhrəmanı (2011), SSRİ xalq artisti (1991), Ukrayna SSR xalq artisti (1980) və Krım Muxtar Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2001) fəxri adlarına layiq görülmüşdür. Həmçinin SSRİ Dövlət mükafatı (1980), T. Q. Şevçenko adına Ukrayna Dövlət mükafatı (1993) və A. Dovjenko adına Ukrayna Dövlət mükafatı (2012 — ölümündən sonra) laureatı olmuşdur. Boqdan Stupka 1999–2001-ci illərdə Ukraynanın mədəniyyət və incəsənət naziri vəzifəsini icra etmişdir.

## Həyatı
Boqdan Stupka 27 avqust 1941-ci il tarixində Ukrayna SSR-in Lvov vilayətinin (hazırda Lvov rayonu) Kulikov qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1948-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Lvov şəhərinə köçmüşdür. Politexnik institutuna qəbul ola bilmədiyi üçün bir müddət çilingər şagirdi kimi çalışmış, daha sonra astronomiya laboratoriyasında fotoqraf (dəyişən ulduzlar üzrə laborant-hesablayıcı) vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. O, həmçinin "Medikus" caz ansamblında aparıcılıq etmişdir. 1961-ci ildə M. K. Zankovetskaya adına Lvov Ukrayna Dram Teatrı nəzdindəki studiyanı bitirmişdir. 1963–1965-ci illərdə İ. Franko adına Lvov Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində qiyabi təhsil almışdır. Boqdan Stupka 1961–1978-ci illərdə M. K. Zankovetskaya adına Ukrayna Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyət göstərmişdir.
1963-cü ildə Sovet Ordusu sıralarına çağırılmış, 1963–1966-cı illərdə Karpatyanı Hərbi Dairəsinin Mahnı və Rəqs Ansamblında konfransye və qiraətçi kimi xidmət etmişdir. 1976-cı ildə Ukrayna SSR-in əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 1978-ci ildən etibarən İ. Franko adına Kiyev Dram Teatrının aktyoru olmuşdur. 1980-ci ildə İvan Franko adına Kiyev Dövlət Akademik Ukrayna Dram Teatrında səhnələşdirilən A. F. Kolomiyetsin "Vəhşi mələk" və A. P. Çexovun "Vanya dayı" tamaşalarındakı rollarına görə SSRİ Dövlət mükafatı ilə təltif edilmişdir. Elə həmin il ona Ukrayna SSR xalq artisti fəxri adı verilmişdir. 1984-cü ildə İ. Karpenko-Karı adına Kiyev Teatr Sənəti İnstitutunu teatrşünaslıq ixtisası üzrə bitirmişdir. 1991-ci il 28 yanvar tarixində SSRİ xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 2001-ci ildən ömrünün sonunadək İ. Franko adına Teatrın bədii rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. 2006–2010-cu illərdə İ. Karpenko-Karı adına Kiyev Milli Teatr, Kino və Televiziya Universitetində aktyorluq kursunun bədii rəhbəri olmuşdur. Boqdan Stupka 1967-ci ildən Ukrayna Teatr Xadimləri İttifaqının, həmçinin Ukrayna Kinematoqrafçılar İttifaqının və Avropa Kino Akademiyasının üzvü olmuşdur. O, Rusiya "Nika" Kinematoqrafiya Sənəti Akademiyasının akademiki və Ukrayna İncəsənət Akademiyasının həqiqi üzvü (1997) seçilmişdir.

1992-ci ildən Ukrayna Nazirlər Kabineti nəzdində T. Şevçenko adına Ukrayna Dövlət Mükafatları Komitəsinin üzvü olmuşdur. 1999–2001-ci illərdə V. Yuşenkonun rəhbərlik etdiyi hökumətdə Ukraynanın mədəniyyət və incəsənət naziri vəzifəsində çalışmışdır. 2007–2008-ci illər televiziya mövsümündə "İnter" telekanalında yayımlanan "Böyük ukraynalılar" layihəsində iştirak etmişdir. Boqdan Stupka sənədli filmdə Taras Şevçenkonu təqdim etmiş, aktyorun özü isə ən böyük ukraynalılar reytinqində 47-ci yeri tutmuşdur.

2001-ci ildən "Gənclik" (Molodist) Kiyev Beynəlxalq Kinofestivalının, 2009-cu ildən isə Kiyev Beynəlxalq Kinofestivalının prezidenti olmuşdur. 2011-ci ildə İ. Franko adına Teatrın səhnəsində aktyorun 70 illik yubileyi təntənəli şəkildə qeyd edilmiş, yubiley gecəsi "Konsert № 70" adlandırılmışdır.

### Son illəri və vəfatı

2010-cu ilin yayında aktyor "Bir dəfə Rostovda" (Однажды в Ростове) teleserialının çəkilişləri zamanı huşunu itirmişdir. 2011-ci ilin yanvar ayında Almaniyada cərrahiyyə əməliyyatı olunmuş və sonradan müalicəsini orada davam etdirmişdir.

Boqdan Stupka uzun sürən xəstəlikdən sonra 22 iyul 2012-ci il tarixində, səhər saat 07:45-də Kiyevin "Feofaniya" xəstəxanasında vəfat etmişdir. Ölümün səbəbi sidik kisəsi xərçənginin son mərhələsinin (digər məlumatlara görə isə sümük şişinin) törətdiyi kəskin ürək çatışmazlığı olmuşdur.

23 iyul 2012-ci il tarixində axşam saatlarında Askold qəbrindəki Müqəddəs Nikolay Mirlikiyski kilsəsində başlayan dini vida mərasimi bütün gecə boyu davam etmişdir. Aktyorla rəsmi vida mərasimi 24 iyul 2012-ci il tarixində İ. Franko adına Teatrın səhnəsində keçirilmişdir. Mülki dəfn mərasimi başa çatdıqdan sonra sənətkar Baykovo qəbiristanlığının 52-ci sahəsinin mərkəzi xiyabanında dəfn olunmuşdur.

Boqdan Stupka sağlığında 23 iyuldan 24 iyula keçən gecə, 2007-ci ildə vəfat etmiş anası Mariya Qriqoryevna ilə eyni gündə dünyasını dəyişmək istədiyini bildirmişdir.

## Ailəsi
Atası — Silvestr Dmitriyeviç Stupka (1914–1993-cü illər), Lvov Opera Teatrının xorunda müğənni olmuşdur. Anası — Mariya Qriqoryevna Stupka (1912–2007-ci illər). Boqdan Stupka 1967-ci ildən Larisa Semyonovna Stupka (qızlıq soyadı — Korniyenko; d. 1942) ilə evli olmuşdur. Larisa Stupka balerina olub, Bakı Xoreoqrafiya Məktəbinin məzunudur. Övladları: oğlu Ostap Stupka (d. 1967), İ. Franko adına Teatrın aktyoru və Ukraynanın xalq artistidir (2009). Nəvələri: Dmitri Stupka (d. 1986), İ. Franko adına Teatrın aktyoru; Ustina Ostapovna Stupka; Boqdan Ostapoviç Stupka. Nəticəsi: Boqdana Dmitriyevna Stupka (ulu babasının şərəfinə adlandırılmışdır).

## Yaradıcılığı
Boqdan Stupka, əsasən, hər cür obraz və personajı canlandırmağa qadir olan dramatik aktyor kimi tanınmışdır. Kino ekranında 100-ə yaxın, teatr səhnəsində isə 50-dən çox rol ifa edən sənətkar, ömrünün sonuna yaxın Ukrayna millətinin simvoluna çevrilmiş, Ukrayna mədəniyyətinin davamlılığı və tamlığı üçün güclü təkan vermişdir. O, postsovet məkanında son onilliyin ən mühüm sənətkarlarından biri hesab olunmuşdur.

Kino karyerası ərzində "Nika" və üç "Qızıl qartal" mükafatı da daxil olmaqla, 15-ə yaxın kino mükafatı və prizinə layiq görülmüşdür. "Özünkülər" (Свои) hərbi dramında qoca Blinov obrazını canlandırması aktyora dünya miqyasında böyük uğur qazandırmışdır. Avropa Kino Akademiyası tərəfindən nüfuzlu mükafata namizəd göstərilsə də, 2004-cü ildə keçirilən təqdimat mərasimində bu mükafatı İspaniya təmsilçisi X. Bardem qazanmışdır. Aktyorun dünya şöhrəti K. Zanussinin "Ovucdakı ürək" (Serce na dłoni) polyak filmindəki Konstanta obrazı ilə daha da möhkəmlənmişdir.

Aktyorun debüt etdiyi "Qara nişanəli ağ quş" (Белая птица с чёрной отметиной) filmində canlandırdığı ukraynalı millətçi Orest rolu sovet tamaşaçılarını dərindən sarsıtmışdır. VII Moskva Kinofestivalının "Qızıl mükafat"ına layiq görülən bu filmdə gənc aktyorun insan təbiətinin mürəkkəbliyini məharətlə əks etdirməsi xüsusi qeyd olunmuşdur. Rusiyalı kinotənqidçi Andrey Plaxovun qeydlərinə görə, Boqdan Stupkanın yaratdığı bu obraz sovet kinosu üçün tamamilə yeni idi. Ukraynadakı gizli millətçi hərəkatla əlaqəli bir şəxsi canlandıran aktyor, ölkədəki parçalanmanı o dövr üçün inqilabi bir tərzdə nümayiş etdirmişdir.

Onun Rusiya kinosuna gəlişi Mixail Ulyanovun vasitəçiliyi ilə baş tutmuşdur. Ulyanov gənc aktyoru "Qara nişanəli ağ quş" filmində bəyənmiş və sonradan özünün rejissor debütü olan "Ən sonuncu gün" (Самый последний день) filminə dəvət etmişdir.

Kira Muratovanın "İkisi birində" (Два в одном) filminin Nyu-York premyerasında aktyorun oyun tərzi və çoxşaxəli ustalığı yüksək qiymətləndirilmiş, o, Robert De Niro, Al Paçino və Entoni Hopkins kimi dünya şöhrətli sənətkarlarla eyni sırada qeyd olunmuşdur.

Son illərdə bir sıra Rusiya filmlərində rol alması ilə hətta ən skeptik xarici tənqidçilər belə onun dünya kinematoqrafiyasına verdiyi böyük töhfəni etiraf etmişdilər. Aktyorun son dövr yaradıcılığının ən yadda qalan işlərindən biri Vladimir Bortkonun eyniadlı filmindəki Taras Bulba rolu olmuşdur. Bu obraz ona növbəti "Qızıl qartal" mükafatını qazandırmışdır. Aktyorun vəfatından yarım il əvvəl nümayiş olunan O. Poqodinin "Ev" (Дом) kriminal dramı isə onun hər cür obrazı, o cümlədən sərt ailə başçısı rolunu böyük ustalıqla ifa edə bildiyini bir daha sübut etmişdir.

### Teatr fəaliyyəti
M. K. Zankovetskaya adına Lvov Dram Teatrı
Boqdan Stupkanın Lvov teatrındakı fəaliyyəti müxtəlif janrlı obrazlarla zəngin olmuşdur:

* 1960 — İ. Riçardın "Mavi Dunay üzərində" (rejissor A. Qorçinski) tamaşasında rumın zabiti;
* 1960 — A. Levadanın "Faust və ölüm" (rejissor B. Tyaqno) əsərində Robot Mexantrop;
* İ. Karpenko-Karının "Bondarivna" (rejissor A. Ripko) dramında şlyaxtiç;
* P. Kalderonun "Məhəbbətlə zarafat etmirlər" (rejissor S. Smeyan) pyesində Don Xuan;
* 1963 — T. Şevçenkonun "Qaydamaklar" (rejissor V. Qripiç) əsərində konfederat;
* V. Aksyonovun "Həmkarlar" (rejissor A. Rotenşteyn) tamaşası;
* K. Simonovun "Dördüncü" (rejissor S. Smeyan) əsərində amerikalı jurnalist Çarlz Hovard;
* N. Poqodinin "Üçüncü patetik" (rejissor S. Smeyan) dramında Valeri Sestroretski;
* 1973 — U. Şekspirin "III Riçard" (rejissor S. Dançenko) faciəsində III Riçard;
* 1975 — O. Qonçarın əsəri əsasında hazırlanan "Bayraqdarlar" (rejissor S. Dançenko) tamaşasında Bryanski;
* 1976 — L. Ukraynkanın "Daş hökmdar" (rejissor S. Dançenko) əsərində Don Juan obrazlarını canlandırmışdır.

İ. Franko adına Kiyev Dram Teatrı
Paytaxt teatrındakı fəaliyyəti dövründə aktyor daha mürəkkəb və monumental obrazlara müraciət etmişdir:

* 1979 — A. Kolomiyetsin "Vəhşi mələk" (rejissor V. Oqloblin) əsərində rəngsaz;
* 1979 — İ. Frankonun "Oğurlanmış xoşbəxtlik" (rejissor S. Dançenko) dramında Mikola Zadorojni;
* 1980 — A. Çexovun "Vanya dayı" (rejissor S. Dançenko) pyesində İvan Petroviç Voynitski;
* 1981 — A. Korneyçukun "Eskadranın məhvi" (rejissor S. Dançenko) tamaşası;
* 1985 və 1999 — B. Brextin "Arturo Uinin qarşısı alına bilən yüksəlişi" (rejissor V. Kozmenko-Delinde) əsərində Arturo Ui;
* 1986 — İ. Kotlyarevskinin "Eneida" (rejissor S. Dançenko) komediyasında İvan Kotlyarevski;
* 1987 — M. Bulqakovun "Usta və Marqarita" (rejissor İ. Molostova) romanı əsasında Yeşua və Müəllif;
* 1989 — Q. Qorinin "Tevye-Tevel" (rejissorlar S. Dançenko və D. Çiripyuk) tamaşasında Tevye;
* 1992 — E. de Filipponun "Ruhlar" (rejissor P. İlçenko) pyesində Paskuale;
* 1993 — N. Qoqolun "Dəlinin qeydləri" (rejissor V. Seçin) əsərində Poprişşin;
* 1994 — H. İbsenin "Rosmersholm" (rejissor S. Dançenko) dramında Rosmer;
* 1994 — E. İoneskonun "İki nəfər üçün sayıqlama" (rejissor V. Seçin) əsərində O;
* 1995 — T. Şevçenkonun əsərləri əsasında "Kobzarın yuxuları" (rejissor V. Kozmenko-Delinde) tamaşasında Kobzar;
* 1997 — U. Şekspirin "Kral Lir" (rejissor S. Dançenko) faciəsində Kral Lir;
* 2003 — Sofoklun "Çar Edip" (rejissor R. Sturua) faciəsində Çar Edip;
* 2003 — T. Consonun "Histeriya" (rejissor Q. Qladi) əsərində Ziqmund Freyd;
* 2007 — İ. Kovalın "Aslan və Dişi aslan" (rejissor S. Moiseyev) dramında Lev Tolstoy;
* 2008 — Y. Şpis, K. Marlo və Geyselbrextin əsərləri əsasında "Faust haqqında əfsanə" (rejissor A. Prixodko) tamaşasında qoca Faust və Mefistofel rollarında çıxış etmişdir.

Boqdan Stupka həmçinin digər teatr kollektivləri və antreprizalarda da yaddaqalan obrazlar yaratmışdır:

* 1989 — V. Şevçukun Q. Skovorodanın əsərləri əsasında hazırladığı "İlahi nəğmələr bağı" tamaşasında Qriqori Skovoroda ("Sozvezdiye" Kiyev Akademik Teatr Sənəti Emalatxanası);
* 1995 — E. Olbinin "Sivri dindən qorxmuram" (rejissor A. Joldak) əsərində Corc (Kiyev Akademik Gənc Teatrı);
* 1999 — N. Kolyadanın N. Qoqolun "Köhnə dünya mülkədarları" povestinin motivləri əsasında hazırladığı "Köhnə dünya məhəbbəti" (rejissor V. Fokin) tamaşasında Afanasi İvanoviç Tovstoqub;
* A. Çexovun "Albalı bağı" (rejissor V. Dubrovitski) pyesində Firs;
* C. Kiltinin "Sevimli yalançı" (ABŞ antreprizası, rejissor V. Kozmenko-Delinde) əsərində dramaturq Bernard Şou rollarını ifa etmişdir.

## Filmoqrafiyası
### Bədii kino
Boqdan Stupka kino karyerası ərzində müxtəlif janrlarda çoxsaylı yaddaqalan obrazlar yaratmışdır:
 * 1970 — "Daxmalara sülh — saraylara müharibə" (Мир хижинам — война дворцам)
 * 1970 — "Qara nişanəli ağ quş" (Белая птица с чёрной отметиной) — Orest Zvonar
 * 1971 — "İkinci nəfəs" (Второе дыхание) — İqor
 * 1971 — "Aydınlanma" (Озарение) — Yuri Mozozenko
 * 1972 — "Hər şeyin inadına" (Наперекор всему) — Simeon
 * 1972 — "Ən sonuncu gün" (Самый последний день) — Valera
 * 1973 — "Evtoy" (Новоселье) — Danko
 * 1973 — "Qar üzərində tonqal" (Костёр на снегу)
 * 1975 — "Qara dəniz dalğaları" (Волны Чёрного моря) — İonel Mirya
 * 1975 — "Yayın ortasında" (Среди лета) — Andrey Troyan
 * 1977 — "Azadlıq əsgərləri" (Солдаты свободы) — kapitan Startsev
 * 1977 — "Məhəbbət hüququ" (Право на любовь) — Yakov
 * 1978 — "Ev tikilir" (Дом строится) — Aleksandr Nikitiç
 * 1979 — "Və gün gələcək..." (И придёт день...) — Kirill Rusnak
 * 1979 — "Ölüm sözünü unudun" (Забудьте слово «смерть») — İvan Ostrovoy
 * 1979 — "Şüşə xoşbəxtlik" (Стеклянное счастье) — Dzakyun
 * 1980 — "Dudariklər" (Дударики) — Leontoviç
 * 1980 — "Buqdan Vislaya qədər" (От Буга до Вислы) — Şupak
 * 1980 — "Başqa cür olmaz" (Иначе нельзя) — usta Petuşkov
 * 1980 — "Mətanət" (Мужество) — Nikolay Qranatov
 * 1982 — "Müqəddəs Yur sirləri" (Тайны святого Юра) — Oleksa
 * 1982 — "Kəşf" (Открытие) — baş rol
 * 1982 — "Qırmızı zənglər" (Красные колокола) — Kerenski
 * 1983 — "Burulğan" (Водоворот) — İoska Vixor
 * 1984 — "Volodkanın həyatı" (Володькина жизнь) — Basketis
 * 1984 — "Oğurlanmış xoşbəxtlik" (Украденное счастье) — Mixaylo Zadorojni
 * 1984 — "Hər şey məhəbbətdən başlayır" (Всё начинается с любви) — Antonyuk
 * 1985 — "Adaxlılar" (Женихи) — Fedot baba
 * 1985 — "Günəş övladları" (Дети солнца) — Boris Çepurnoy
 * 1985 — "Diktatura" (Диктатура) — Maloştan
 * 1986 — "Axşamüstü" (Вечерницы) — mirzə Fintik
 * 1986 — "Xoşbəxtdir o kəs ki, sevmişdir..." (Счастлив, кто любил…)
 * 1986 — "Atanın evi" (Дом отца твоего) — "rəngsaz"
 * 1986–1987 — "İstintaqa başlayın" (К расследованию приступить) — Aleksandr Stasenko
 * 1987 — "Danil — Qalitsiya knyazı" (Даниил — князь Галицкий) — boyar Sudyiç
 * 1987 — "Kapitan qadın" (Капитанша) — Tuman
 * 1987 — "Qızıl toy" (Золотая свадьба) — Marko
 * 1988 — "Mariya" (Мария) — Stepan
 * 1988 — "Baş məşq" (Генеральная репетиция) — Vasili Qoqol
 * 1988 — "Və yenə mən özümə məxsus deyiləm..." (И снова я принадлежу не себе…) — Qriqori Skovoroda
 * 1989 — "Teatr mövsümü" (Театральный сезон) — Sergey Muratov
 * 1989 — "Daş ruh" (Каменная душа) — Dmitra Marusyakın atası
* 1990 — "Exo" (qısametrajlı)
 * 1990 — "Nikolay Vavilov" (Николай Вавилов) — Trofim Lısenko
 * 1990 — "İndi bəşər övladı şöhrətləndi" (Ныне прославися сын человеческий) — Arxierey
 * 1991 — "Ostap Vişnyanın həyatından" (Из жития Остапа Вишни) — Ostap Vişnya
 * 1991 — "Günah" (Грех) — Stalinski
 * 1991 — "XVI əsrin Kreml sirləri" (Кремлёвские тайны шестнадцатого века) — Boris Qodunov
 * 1992 — "İlahi, biz günahkarları bağışla" (Господи, прости нас, грешных) — Tsıbukin
 * 1992 — "Ailə ocağı naminə" (Ради семейного очага) — polislə Girs
 * 1992–1997 — "Taras Şevçenko. Vəsiyyət" (Тарас Шевченко. Завещание) — aparıcı
 * 1993 — "Cənnətə yol" (Дорога в рай) — akademik Lerner
 * 1993 — "Dörd vərəq faner" (Четыре листа фанеры) — polkovnik
 * 1993 — "Anafema" (Анафема) — İvan Mazepa
 * 1993 — "Tələ" (Западня) — Valerian Stalski
 * 1993 — "Yelisey çölləri" (Елисейские поля) — Proeçkanın atası
 * 1993 — "Kaydaş ailəsi" (Кайдашева семья) — qoca Kaydaş
 * 1993 — "Boz canavarlar" (Серые волки) — Vladimir Semiçastnı
 * 1993 — "Əsrin faciəsi" (Трагедия века) — Startsev
 * 1995 — "Gelli və Nok" (Гелли и Нок) — Gutan
 * 1995 — "Tənha oyunçu" (Одинокий игрок) — Pavel Kondratyeviç
 * 1996 — "Judenkreis və ya Əbədi çarx" (Judenkreis, или Вечное колесо) — Liberzon
 * 1999 — "Odla və qılıncla" (Ogniem i mieczem) — hetman Boqdan Xmelnitski
 * 1999 — "Şərq-Qərb" (Восток-Запад) — polkovnik Boyko
 * 1999 — "Çin servizi" (Китайскій сервизъ) — Lapsin
 * 2000 — "Qara rada" (Чёрная рада) — hetman Bryuxovetski
 * 2001 — "Salomeya" (Саломея) — mülkədar Jelınski
 * 2001 — "Hetman Mazepa üçün dua" (Молитва о гетмане Мазепе) — İvan Mazepa
 * 2002 — "Çingiz xanın sirri" (Тайна Чингисхана) — Çingiz xan
 * 2003 — "Qədim rəvayət. Günəş tanrı olanda" (Stara baśń) — knyaz Popel
 * 2003 — "Sabah sabah olacaq" (Завтра будет завтра) — Valentin Pançenko
 * 2004 — "Vera üçün sürücü" (Водитель для Веры) — general-leytenant Sergey Serov
 * 2004 — "Özünkülər" (Свои) — qoca İvan Blinov
 * 2005 — "Məhvdedici qüvvə 6" (Убойная сила 6) — Voytsexovski
 * 2005 — "Tarantinonu gətirməli" (Взять Тарантину) — professor Feliks Dobrjanski
 * 2006 — "Sonka — Qızıl Əl" (Сонька Золотая Ручка) — Leyba Solomoniak
 * 2006 — "Dovşan uçurum üzərində" (Заяц над бездной) — Brejnev
 * 2007 — "İkisi birində" (Два в одном) — Maşanın atası
 * 2007 — "18-14" — Vasili Malinovski
 * 2008 — "Safo" (Сафо) — professor Vladimir Orlov
 * 2008 — "Praqa baharı" (Der Prager Frühling) — Brejnev
 * 2008 — "Ovucdakı ürək" (Serce na dłoni) — Konstanti
 * 2009 — "Taras Bulba" (Тарас Бульба) — Taras Bulba
 * 2010 — "Şantrapa" (Шантрапа) — Boris Firsov
 * 2011 — "Ev" (Дом) — Qriqori Şamanov
 * 2012 — "Bir dəfə Rostovda" (Однажды в Ростове) — Pyotr Poletayev
 * 2015 — "12 ay. Yeni nağıl" (12 месяцев. Новая сказка) — Dekabr

### Telespektakllar
 * 1971 — "Daş hökmdar" (Каменный хозяин) — don Juan
 * 1980 — "Duel" (Поединок) — film-tamaşa
 * 1985 — "Çaxnaşma" (Суета) — Akila Akiloviç
 * 1985 — "Dörd Fransaya bərabərdir" (Равняется четырьём Франциям) — Şaxmatov

### Dublyaj
Boqdan Stupka bir çox sənədli və cizgi filmlərinin səsləndirilməsində iştirak etmişdir. O, 2006-cı ildə "O, mən və onun dostları" filmində Maykl Duqlasın rolunu, həmçinin "Karib dənizinin quldurları" film silsiləsində Bill Terner obrazını ukraynaca dublyaj etmişdir. "Kunq-fu Panda" (2008, 2011) cizgi filmlərində Usta Şifu obrazını səsləndirmişdir.

### Televiziya və reklam
Aktyor "Fort Boyard" teleoyununun Ukrayna mövsümündə "Müdrik Molafar" obrazında çıxış etmişdir. Həmçinin "Kiyevstar" şirkətinin "Ukraynaya sevginizi bölüşün" adlı reklam çarxında və digər kommersiya layihələrində yer almışdır.

## Mükafat və təltifləri
Boqdan Stupka çoxsaylı dövlət mükafatları, ordenlər və beynəlxalq kino festivallarının prizləri ilə təltif edilmişdir:

* Ukrayna Qəhrəmanı (2011-ci il 23 avqust) — Milli mədəni-bədii irsin zənginləşdirilməsinə verdiyi görkəmli şəxsi töhfəyə, çoxillik səmərəli yaradıcılıq fəaliyyətinə və yüksək peşəkar ustalığına görə "Dövlət" ordeni təqdim edilməklə;
* SSRİ xalq artisti (1991-ci il) — Sovet teatr sənətinin inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə;
* Ukrayna SSR xalq artisti (1980-ci il);
* Ukrayna SSR əməkdar artisti (1976-cı il);
* Krım Muxtar Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2001-ci il);
* SSRİ Dövlət mükafatı (1980-ci il) — İ. Franko adına Teatrda "Vəhşi mələk" və "Vanya dayı" tamaşalarındakı rollarına görə;
* T. Şevçenko adına Ukrayna Dövlət mükafatı (1993-cü il) — Şolum-Aleyxemin əsəri əsasında hazırlanan "Tevye-Tevel" tamaşasındakı baş roluna görə;
* Aleksandr Dovjenko adına Ukrayna Dövlət mükafatı (2012-ci il, ölümündən sonra) — Ukrayna kino sənətinin inkişafına verdiyi görkəmli töhfəyə görə;
* IV dərəcəli "Müdrik Yaroslav" ordeni (2010-cu il) və V dərəcəli "Müdrik Yaroslav" ordeni (2006-cı il);
* I dərəcəli "Xidmətlərə görə" ordeni (2001-ci il) və II dərəcəli "Xidmətlərə görə" ordeni (1999-cu il);
* Ukrayna Prezidentinin fəxri nişanı (1994-cü il);
* "Şərəf" ordeni (Rusiya, 2011-ci il) — Rusiya və Ukrayna arasında mədəniyyət sahəsində əlaqələrin inkişafına verdiyi böyük töhfəyə görə;
* "Dostluq" ordeni (Rusiya, 2001-ci il);
* Polşa Respublikası qarşısında xidmətlərə görə ordeninin zabit xaçı (Polşa, 2000-ci il);
* "Vətən övladı" ordeni (Azərbaycan fondu, 2010-cu il) — Azərbaycan-Ukrayna mədəni əlaqələrinin dərinləşməsindəki şəxsi töhfələrinə və Ukrayna cəmiyyəti qarşısındakı xidmətlərinə görə.
* İ. P. Kotlyarevski adına mükafat (1991-ci il);
* "Kiyev pektoralı" mükafatı: "Teatr sənətinə verdiyi mühüm töhfəyə görə" (1991–1992-ci illər), "Ən yaxşı kişi rolu" (1994, 1995, 2001-ci illər);
* A. M. Buçma adına mükafat (1994-cü il);
* "Stojarı" Beynəlxalq Kinofestivalının prizləri (1995, 1999-cu illər);
* Beynəlxalq Stanislavski Mükafatı (1996-cı il);
* "Büllur Turandot" mükafatı (Moskva, 2001-ci il);
* "Qızıl qoç" mükafatı (2004-cü il) — "Özünkülər" filmindəki roluna görə;
* Moskva Beynəlxalq Kinofestivalının "Gümüş Georgi" mükafatı (2004-cü il) — "Özünkülər" filmindəki ən yaxşı kişi roluna görə;
* "Qızıl qartal" mükafatı: "Ən yaxşı ikinci plan kişi rolu" (2005, 2012-ci illər) və "Kinoda ən yaxşı kişi rolu" (2010-cu il, "Taras Bulba" filmi);
* "Nika" mükafatı (2005-ci il);
* Roma Beynəlxalq Kinofestivalının "Mark Avreli" gümüş heykəlciyi (2008-ci il) — "Ovucdakı ürək" filmindəki ən yaxşı kişi roluna görə;
* N. V. Qoqol adına beynəlxalq mükafat (İtaliya, 2009-cu il);
 * "Kumir" mükafatı (2009–2011-ci illər);
 * "Teletriumf" mükafatı (2004, 2012, 2013-cü illər);
 * Ukrayna İncəsənət Akademiyasının qızıl medalı (2006-cı il);
 * Kiyevin fəxri vətəndaşı (2009-cu il).

Aktyor həmçinin "Qızıl Vityaz" kinoforumunun laureatı olmuş, "Slavyan kinematoqrafiyasına verdiyi görkəmli töhfəyə görə" (1993-cü il) mükafatı və "Ən yaxşı baş rol" (2009-cu il) diplomu ilə təltif edilmişdir.

## Mirası

Boqdan Stupkanın həyat və yaradıcılığına "Sempere tire", "Bilirəm, özümə məxsus deyiləm" (1988) və "Boqdan Stupka. Lvov xronikası" (1988) sənədli filmləri həsr olunmuşdur.
27 avqust 2008-ci il tarixində Andruşevka Astronomiya Rəsədxanası tərəfindən kəşf edilmiş əsas qurşaq asteroidinə sənətkarın şərəfinə "269252 Boqdanstupka" (269252 Bogdanstupka) adı verilmişdir. 27 avqust 2017-ci il tarixində, aktyorun anadan olmasının 76-cı ildönümündə Lvov vilayətinin Kulikov qəsəbəsində Boqdan Stupkanın xatirə büstü ucaldılmışdır. Ukrayna Milli Bankı 2016-cı ildə üzərində Boqdan Stupkanın portreti əks olunmuş 2 qrivna dəyərində xatirə sikkəsi buraxmışdır. 5 oktyabr 2016-cı ildə "Ukrpoçta" Boqdan Stupkaya həsr olunmuş bədii poçt markasını dövriyyəyə buraxmışdır.

27 avqust 2021-ci ildə, aktyorun doğum gününün 80-ci ildönümündə Kiyevdə yerləşən Mariya Zankovetska küçəsində sənətkarın heykəltəraşlıq təsviri olan xatirə lövhəsinin açılışı olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Мельниченко В. Е., Овсянникова А. А.* Богдан Ступка. — М.: Агентство печати «Столица», 2011. — 472 с., ил., 3000 экз., ISBN 978-5-905379-07-9.
* *Коломиец Ростислав.* Страсти по Богдану. — 416 с., ил., ISBN 966-359-140-4.
* *Ростислав Коломиец.* Страсти по Богдану. Фауст, искушенный Мефистофелем. — «День», № 27, 15 февраля 2005
* *Богдан Ступка.* Франковские мистификации. Размышления о театре, его истории, корифеях, настоящем и будущем. — «День», № 51, 23 марта 2005
* 

## Xarici keçidlər