open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ceffri Saks

**Ceffri Saks** (; ) — amerikalı iqtisadçı, inkişaf iqtisadiyyatı və iqtisadi siyasət sahəsindəki işləri ilə tanınır. O, xüsusilə iqtisadi islahatlar, yoxsulluğun azaldılması, davamlı inkişaf və qlobal sağlamlıq kimi mövzularda böyük töhfələr vermişdir. Kolumbiya Universitetində iqtisad professoru olan Saks həm də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Davamlı İnkişaf Hədəfləri üzrə müşaviri olaraq çalışıb.

## Əsas töhfələri və işləri
### Şok terapiya
Saks, 1980-90-cı illərdə keçmiş SSRİ və Şərqi Avropa ölkələrində iqtisadi islahatların aparılması üçün təklif etdiyi "şok terapiya" iqtisadi islahat modeli ilə məşhurdur. Bu modelin əsas məqsədi iqtisadiyyatın sürətlə liberallaşdırılması və bazar iqtisadiyyatına keçidi təmin etmək idi. Saks Polşa və Rusiyadakı islahatlarda mühüm rol oynadı, lakin bu yanaşma bəzən tənqidə də məruz qalıb, çünki sürətli keçid prosesi sosial və iqtisadi problemlərə yol açmışdı.

### Yoxsulluqla mübarizə və davamlı inkişaf
Saks yoxsulluğun köklərini araşdırmaq və onu aradan qaldırmaq yollarını təhlil edən işləri ilə tanınır. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə yoxsulluğun azaldılması üçün müxtəlif strategiyalar hazırlayıb."Yoxsulluğun Sonu" () adlı kitabında, yoxsulluq səviyyəsinin yüksək olduğu ölkələr üçün təklif etdiyi yardım və investisiya modellərini açıqlayıb.

### Millennium Villages Project
Saksın təşəbbüslərindən biri də Afrikada yoxsulluqla mübarizə üçün başladığı "Millennium Villages" layihəsidir. Bu layihə vasitəsilə Afrikanın müxtəlif bölgələrində davamlı inkişaf layihələri icra olunmuş və təhsil, səhiyyə, su təminatı kimi əsas sahələrdə infrastrukturlar yaradılmışdır. Layihənin məqsədi yoxsulluq dövrünü qırmaq üçün yerli icmaların dəstəklənməsidir. Həmçinin Saks, qlobal səhiyyə məsələlərində də fəal rol oynayıb. Xüsusilə malyariya və HİV/AİDS kimi xəstəliklərlə mübarizədə beynəlxalq yardımların artırılması üçün müxtəlif proqramlar hazırlamışdır. Eyni zamanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Davamlı İnkişaf Hədəflərinin formalaşdırılmasında əsas müşavirlərdən biri olub. Bu hədəflər yoxsulluğun aradan qaldırılması, ətraf mühitin qorunması və iqtisadi inkişafın təmin edilməsi məqsədi ilə hazırlanmışdır.

## Əsərləri və kitabları
Ceffri Saksın kitabları inkişaf iqtisadiyyatı və qlobal məsələlər barədə geniş məlumat təmin edir. Bunlar arasında:

* The End of Poverty (Yoxsulluğun Sonu) — yoxsulluğun səbəbləri və aradan qaldırılması yolları barədə.
* Common Wealth: Economics for a Crowded Planet (Ümumi Sərvət: İzdihamlı Planet üçün İqtisadiyyat) — davamlı inkişaf və qlobal rifah haqqında.
* The Age of Sustainable Development (Davamlı İnkişaf əsri) — davamlı inkişaf anlayışını və iqtisadi strategiyaları təhlil edən əsas əsərlərindən biridir.

Ceffri Saks iqtisadiyyat və qlobal siyasət sahəsindəki nəzəriyyələri və fəaliyyəti ilə qlobal yoxsulluqla mübarizə və davamlı inkişaf üçün əsas fiqurlardan biri hesab olunur.

## İstinadlar
Trakya Universiteti

**Trakya Universiteti**
1973-cü ildə İstanbul Universiteti Cərrahpaşa Tibb Fakültəsinə bağlı Ədirnə Tibb Fakültəsi ilə ilk addımları  atılan və 1982-ci ilin iyul ayında qurulan Trakya Universitetində 13 fakültə, 4 institut, 5 kollec, 10 peşə məktəbi, 1 konservatoriya, 28 tətbiq və araşdırma mərkəzi, 1 uşaq bağçası, 4 şöbə və 2017-ci il etibarilə təxminən 47 min tələbə var. Trakya Universiteti Türkiyənin Balkanlarla əlaqələrinin inkişafında regional universitet rolunu öz üzərinə götürüb.

Yalnız elmi inkişaflarla deyil; mədəniyyət, incəsənət və idman nailiyyətləri ilə adından söz etdirən Trakya Universiteti, Trakya bölgəsində başda quru, su və torpaq çirkliliyi başda olmaqla ətraf mühit problemlərini araşdırmaq və nəzarət altına almaq, həll təklifləri hazırlamaq məqsədi ilə sənaye dairələri, yerli hökumətlər, qeyri-hökumət təşkilatları, ictimai qurum və təşkilatlarla görüşlər keçirir və Ergene hövzəsi Ətraf Mühit Planı layihəsini uğurla başa vuraraq Ekologiya Nazirliyinə təqdim edən, Avropa Şurası 2004 Avropa Muzey Mükafatı ilə muzeyçilik sahəsində ciddi addımlar atan, Türkiyənin hər yerdə tanınmasında fəal rol oynayan bir universitetdir. eyni zamanda Türkiyədə ilk dəfə tələbə nümayəndələrinin seçildiyi üç universitetdən biridir.

Tədqiqatçı köməkçisi və Tələbə Nümayəndəliyi Sistemi vasitəsilə seçilən tələbələr və elmi işçilər senatda və idarə heyətində tələbələrin və tədqiqatçıların ideya və istəklərini çatdırmaq imkanı əldə edirlər. Universitetin Tibb, Biologiya, Mühəndislik və Tarix fakültələri yüksək standartlara malikdir.
## Rektorları
* Prof. Dr. Ahmet Karadeniz (1982-1992)
* Prof. Dr. Poyraz Ülger (1992-1996)
* Prof. Dr. Osman İnci (1996-2004)
* Prof. Dr. Enver Duran (2004-2012)
* Prof. Dr. Yener Yörük (2012-2016)
* Prof. Dr. Erhan Tabakoğlu (2016-2024)
* Prof. Dr. Mustafa Hatipler (2024-günümüz)

## Qalereya

Fayl:TrakyaUNI6.JPG|Trakya Universiteti Rektorluğu və Konqres Mərkəzi
Fayl:Gedenkbüste Ahmet Kardeniz Rector 1982-1992.JPG|Ahmet Karadeniz xatirə büstü, Rektor 1982-1992
Fayl:Poyraz Ülger Rector 1992-1996.JPG|Poyraz Ülger xatirə büstü, rektor 1992-1996
Fayl:Gedenkbüste Enver Duran Rector 2004-2012.JPG|Ənver Duran xatirə büstü, rektor 2004-2012
Fayl:Trakya University Congress outside.JPG|Trakya Universiteti Konqres Binası
Fayl:Trakya University Congress inside.JPG|Trakya Universitetinin auditoriyası
Fayl:Edirne 7349 Nevit.JPG|*Darüşşifa* Sağlamlıq Muzeyi (1488-ci ildə yaradılmışdır)
Fayl:Edirne trakya university.jpg|Trakya Universiteti təsviri incəsənət fakültəsi (Köhnə Vağzal Binası)


## İstinadlar
Ağ masai

**Ağ masai** () — rejissor Hermini Huntqeburtun çəkdiyi və baş rollarda baş rollarda Nina Hoss ilə Ceki İdonun iştirak etdiyi filmdir. Film İsveçrədən olan bir qadın ilə Masai döyüşçüsünün evliliyindən bəhs edən Korin Hofmanın "Ağ masai" adlı avtobioqrafik romanı əsasında çəkilmişdir.

## Süjet xətti

Karola İsveçrədə yaşayan və əslən alman olan bir qadındır. O, bir dostu ilə Keniyaya tətilə gəlir. Burada Karola ənənəvi paltar geyinmiş Masai döyüşçüsü olan Lemalian adlı bir nəfərlə tanış olur və dərhal ona aşiq olur. Qadın Keniyadan uçmaqdan imtina edir və Afrikalının doğulduğu doğma kəndinə gedir.

Lemalianda Karolanın hisslərinə müsbət cavab verir və cütlük tezliklə evlənir. Karola nəhayət Keniyaya köçür və burada sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmağa başlayır. Karola sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bərabər eyni zamanda yerli əhalinin ona vəhşi görünən adətləri ilə də mübarizə aparmağa başlayır. Buna nümunə kimi qadın sünnəti və cadugərlik ittihamlarını göstərmək mümkündür.

Bir neçə illik evlilikdən sonra Karola bir qız uşağı dünyaya gətirir. Lemalian isə getdikcə daha çox arvadını qısqanmağa başlayır və ona elə gəlir ki, bu qız uşağı onun öz övladı deyildir. Bundan bezən Karola qızı ilə bərabər Keniyanı tərk etmək qərarına gəlir.

## Rollarda

## İstinadlar
Alovlu nərdivan

**Alovlu nərdivan** və ya **Komanda 49: Alovlu nərdivan** () — rejissor Cey Rasselin yanğınsöndürən Cek Morisson və 49-cu yanğınsöndürmə komandası haqqında çəkdiyi filmdir.

## Süjet xətti

Filmin baş qəhrəmanı olan Cek Morrison (Xoakin Feniks) Baltimordan olan yanğınsöndürəndir və o filmin əvvəlində komandası ilə bərabər bir yanğın yerinə gəlir. Burada böyük bir sənaye binası yanır. Cek yanğından bir neçə nəfəri xilas etməyə müvəffəq olur, bundan sonra onun özü tələyə düşür: yanğın nəticəsində döşəmə çökür və onun çıxışla əlaqəsi kəsilir. Kapitan Mayk Kennedinin (Con Travolta) başçılıq etdiyi komandası ona çatmağa çalışarkən, Cek həyatının ən parlaq anlarını xatırlamağa başlayır: Baltimor yanğınsöndürmə idarəsinə qoşulması, ilk yanğının söndürülməsi, gözəl bir qız olan Linda ilə birinci görüşü, toyları, uşaqlarının doğulması və s.Sonda Cek qonşu otağa girməyə nail olur, lakin komandanın qalan hissəsindən keçilməz od divarı ilə ayrı düşür. Artıq hər bir şey üçün gec olduğunu başa düşən Cek kapitandan çox gec olmadan komandanı geri çağırmasını xahiş edir. Mayk Cekin bu istəyini ürək ağrısı ilə yerinə yetirir.Filmin final mərhələsində Mayk Cekin dəfn mərasimində möhtəşəm bir çıxış nitqi söyləyir və burada onu qəhrəman adlandırır. Bundan sonra içərisindəki cənazə ilə birlikdə Cekin tabutu şəhərin küçələrində şərəflə daşınır.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Qiymət-performans nisbəti

**Qiymət-performans nisbəti** () — məhsul və ya xidmətin göstərdiyi performans səviyyəsi ilə onun qiyməti arasında olan əlaqəni ölçən göstəricidir. Bu nisbət məhsulun və ya xidmətin pul dəyərinə nə qədər uyğun gəldiyini göstərir və əsasən, istehlakçıların alış qərarlarında mühüm rol oynayır. Qiymət-performans nisbəti yüksək olan bir məhsul və ya xidmət, eyni və ya daha yüksək performans səviyyəsi üçün daha uyğun qiymət təklif edir və adətən "daha sərfəli" hesab edilir.

## Əsas aspektləri
# *Məhsulun keyfiyyəti*: Yüksək qiymət-performans nisbəti təmin edən məhsullar yalnız ucuz olmaqla kifayətlənməməlidir; həm də göstərilən performans və keyfiyyət baxımından müştərinin gözləntilərinə cavab verməlidir. Keyfiyyət komponenti performansı təyin edən əsas amillərdəndir.
# *Qiymətə uyğun gəlmə*: Qiymət-performans nisbəti əsasən, müəyyən qiymət aralığında göstərilən performansa uyğundur. Məsələn, orta büdcəli bir telefon yüksək qiymət-performans nisbətinə malik ola bilər, çünki həm qiyməti uyğun, həm də təklif etdiyi xüsusiyyətlər çox funksionallıdır.
# *Rəqiblərlə müqayisə*: Bu nisbət müəyyən bir məhsulun bazarda rəqiblərinə nisbətən hansı səviyyədə olduğunu da göstərir. Məsələn, eyni xüsusiyyətlərə malik iki məhsuldan daha ucuz olan məhsul daha yaxşı qiymət-performans nisbəti təqdim edir.
# *İstifadə sahəsinə görə dəyərləndirmə*:  Qiymət-performans nisbəti məhsulun hansı məqsədlə alındığına və istifadə ediləcəyi sahəyə görə də dəyişir. Məsələn, sadəcə gündəlik ofis işləri üçün alınan bir kompüter ilə oyun oynamak üçün alınan bir kompüterin qiymət-performans nisbəti fərqli ola bilər.
# *Davamlılıq və müddət*: Performans yalnız məhsulun ilkin göstəriciləri deyil, həm də uzun müddət ərzində göstərdiyi keyfiyyətlə də əlaqəlidir. Uzun ömürlü və keyfiyyətini saxlayan məhsullar ümumilikdə daha yüksək qiymət-performans nisbətinə malikdir.

## İstifadəsi
Qiymət-performans nisbəti istehlakçıların qərar qəbulunda mühüm rol oynayır, xüsusilə texnologiya məhsulları, avtomobillər, məişət texnikası və gündəlik istifadə olunan digər məhsullar arasında seçim edərkən. Bu nisbətə əsaslanaraq istehlakçılar daha münasib qiymətə yüksək performans təmin edən məhsulları seçə bilirlər.

Hər bir məhsul və ya xidmət üçün əsas tələblərinizi və gözləntilərinizi dəqiqləşdirin. Hansı xüsusiyyətlərin sizin üçün daha vacib olduğunu müəyyənləşdirin. İstifadəçi rəyləri, test nəticələri və mütəxəssis şərhləri məhsulun performansı haqqında daha ətraflı məlumat verir və onun qiymət-performans nisbətini anlamağa kömək edir. Performansın uzun müddət davam etməsi və ya daha çox dəyər təmin etməsi xərclərinizi azaltmağa kömək edər. Bu səbəbdən davamlı məhsullar adətən daha yüksək qiymət-performans nisbətinə malikdir.

Qiymət-performans nisbəti yaxşı olan məhsullar daha dəyərli investisiya hesab edilir və istehlakçılara büdcələrinə uyğun, yüksək performanslı seçim etməyə imkan verir.

## İstinadlar
Şahzadə və rəqqasə

***Şahzadə və*** rəqqasə — 1957-ci ildə çəkilmiş Britaniya filmidir. Filmdə baş rolları Merilin Monro və Lourens Olivye ifa etmişdir. Həmçinin də Oliviye bu filmin prodüseri və rejissoru olmuşdur. Terrens Rettiqan filmin ssenarisini özünün yazdığı *“Yatmış şahzadə”* pyesindən götürmüşdür.

Həmçinin bu filmin adı “Mənim Merilinlə həftəm” filmində də çəkilmişdir. Filmdə Merilinin həmişə çəkiliş meydançasına gec gəlməsi, dialoqları unutması və hamilə olduğunu öyrənməsi göstərilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* The Prince and the Showgirl at the British Film Institute
* 
* 
*
Daxili maliyyələşdirmə

**Daxili maliyyələşdirmə** () — müəssisənin və ya layihənin xarici mənbələrdən, məsələn, bank kreditlərindən və ya investorlardan vəsait cəlb etmədən, öz daxili resurslarından maliyyə təmin etməsi prosesidir. Bu maliyyələşdirmə forması öz mənbələrindən gələn vəsaitlərə, aktivlərə, yığılmış mənfəətə və digər daxili resurslara əsaslanır. Daxili maliyyələşdirmə, xüsusilə uzunmüddətli dayanıqlı inkişaf üçün güclü bir vasitə sayılır və borc yükünü azaltmağa kömək edir.

## Daxili maliyyələşdirmənin mənbələri
# Yığılmış mənfəət: Müəssisələr qazancın müəyyən hissəsini xərcləmədən saxlayaraq gələcək investisiyalar üçün istifadə edə bilər. Bu mənfəət, təcili ehtiyacları qarşılamaq və ya yeni layihələrə sərmayə qoymaq üçün maliyyə mənbəyi rolunu oynayır.
# Amortizasiya fondları: Müəssisə aktivlərinin təkrar istehsalını təmin etmək üçün amortizasiya ayırmalarını yığaraq yeni avadanlıq və texnologiya əldə etmək məqsədilə istifadə edir.
# Aktivlərin satışı: Bəzi hallarda şirkətlər özlərinə aid olan, lakin artıq istifadə olunmayan aktivləri (məsələn, əmlak, texnika və ya avadanlıq) sataraq əlavə gəlir əldə edirlər.
# Xərclərin optimallaşdırılması: Xərcləri azaltmaqla saxlanılan vəsaitlər müəssisənin gələcək inkişafı və genişlənməsi üçün daxili maliyyə mənbəyi kimi istifadə oluna bilər.
# İşçi kapitalının təkmilləşdirilməsi: Dövriyyədə olan vəsaitlərin idarə olunmasını yaxşılaşdırmaqla sərbəst pul vəsaitləri yarana bilər. Bu, müəssisənin cari xərclərini ödəmək və gələcək investisiyalar üçün istifadə edilə bilən mənbədir.

## Daxili maliyyələşdirmənin üstünlükləri
* Borc yükünün azalması — xarici borcdan asılılığı azaldır və bununla da faiz xərclərini aradan qaldırır.
* Riskin azaldılması — xarici maliyyə mənbələri ilə müqayisədə daha az risklidir, çünki borc geri qaytarılmalı və faiz ödənilməli deyil.
* Maliyyə dayanıqlığı — müəssisənin daxili resursları idarəetmə tərəfindən daha çox nəzarətdə olur, bu da onu maliyyə baxımından daha dayanıqlı edir.

## Daxili maliyyələşdirmənin çətinlikləri
* Məhdud resurslar  — daxili maliyyə mənbələri bəzi hallarda kifayət qədər olmur, xüsusilə də genişmiqyaslı layihələr üçün.
* Dövr edən kapitalın azalması  — resursların hamısının yenidən investisiyaya yönəldilməsi dövr edən kapitalın azalmasına və cari ehtiyacların təmin edilməsində çətinliklərə səbəb ola bilər.
* Genişlənmə məhdudiyyətləri  — xarici maliyyələşdirmədən fərqli olaraq, daxili maliyyələşdirmə məhdud resurslara əsaslandığı üçün müəssisənin genişlənməsi və böyüməsi məhdud ola bilər.

Daxili maliyyələşdirmə, xüsusilə sabit gəlir axını olan müəssisələr və yeni borc riskini azaltmaq istəyən şirkətlər üçün faydalı bir yanaşmadır.  Bu strategiya uzunmüddətli perspektivdə maliyyə dayanıqlığını təmin etmək məqsədilə geniş istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Korporativ maliyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Definition at investor words.
Açıq pəncərələr

**Açıq pəncərələr** () — 2014-cü ildə rejissor Naço Viqalondonun özünün yazdığı ssenari əsasında çəkdiyi və baş rollarda Saşa Qrey və Elayca Vudun iştirak etdiyi ispan triller filmi. Film skrincastinq vasitəsilə çəkilmiş və filmdəki hərəkətlər personajların kompüter monitorları vasitəsilə nümayiş etdirilmişdir. Filmin premyerası 10 mart 2014-cü ildə ABŞ-də, sentyabrın 25-də isə Rusiyada baş tutmuşdur.

## Süjet xətti

Nik (Elayca Vud) — aktrisa Cil Qodardın (Saşa Qrey) pərəstişkarı və eyni zamanda da onun qeyri-rəsmi internet saytının redaktorudur. Nik aktrisanın yeni filminin təqdimatından sonra əsas mükafatı aktrisa ilə şam yeməyi olan bir müsabiqədə qalib gəlir. Nikin veb saytında yayımlanan təqdimatın onlayn reportajı zamanı ona bir zəng gəlir və özünü Kord (Nil Maskell) kimi təqdim edən bir şəxs ona naharın ləğv edildiyini bildirir. Nik, məqsədi Cili öldürmək olan bir oyunda piyona çevrildiyindən belə şübhələnmir.

## Rollarda

## İstinadlar
Averç-Conson effekti

**Averç-Conson effekti** () — tənzimlənən müəssisələrin iqtisadi davranışında səmərəsizliklərə səbəb ola biləcək bir fenomendir. Bu effekt adını iqtisadçılar Harvey Averç və Leland L. Consonun adından alır. 1962-ci ildə Averç və Conson, tənzimləyici orqanların qərarlarının bəzi müəssisələri iqtisadi baxımdan səmərəsiz şəkildə fəaliyyət göstərməyə məcbur etdiyini ortaya qoyan bir model təqdim etdilər. Bu, xüsusilə təbii inhisar sahələrində və tənzimlənən qiymət quruluşlarında müşahidə olunur. Averç-Conson effekti, əsasən, tənzimlənən inhisar sektorlarında baş verir və bu sektorlar üçün optimal tənzimləmə mexanizmlərinin vacibliyini vurğulayır.

## Əsas fikri
Averç-Conson effekti ilə bağlı əsas fikir ondan ibarətdir ki, tənzimlənən firmalar rentabellikdən (investisiya rentabelliyi və ya ) normativ tələblərə cavab vermək üçün sərmayə qoyuluşlarını artırmağa meyilli olur. Tənzimləyici orqanlar müəyyən mənfəət dərəcələrini nəzərə alaraq qiymətləri təyin edərkən, müəssisələr daha çox gəlir əldə etmək üçün lazımi investisiyadan artıq kapital qoyuluşu edirlər.

## Əhəmiyyəti
# Kapitalın həddən artıq istifadəsi: Tənzimləyicilər tərəfindən təyin olunan rentabellik norması sərmayə qoyuluşuna əsaslandığı üçün müəssisələr daha çox kapital qoymaqla mənfəətlərini maksimuma çatdırmağa çalışır. Bu, həddən artıq kapital istifadəsinə və resurs israfına səbəb olur.
# Səmərəsiz istehsal: Effekt nəticəsində müəssisələr səmərəsiz istehsal metodlarından istifadə edir, çünki əsas məqsəd kapitalın artmasına əsaslanır və bu, istehsalın ümumi effektivliyinə təsir göstərir.
# Qiymətlərin süni şəkildə artması: Həddən artıq kapital qoyuluşu və istehsal səmərəsizliyi nəticəsində tənzimlənən məhsulların qiymətləri artmış olur və bu da istehlakçılara əlavə maliyyə yükü yaradır.

## Effektin illüstrasiyası
Məsələn, elektrik enerjisi istehsalı ilə məşğul olan bir şirkət dövlət tərəfindən tənzimlənir və onun rentabellik norması tənzimləyicilər tərəfindən təyin olunur.  Şirkət daha yüksək mənfəət əldə etmək üçün əlavə avadanlıqlar alaraq istehsal gücünü artırır. Nəticədə, şirkətin kapital qoyuluşu normadan artıq olur və bu səmərəsiz kapital israfına səbəb olur. Əslində, şirkət həmin avadanlıqlar olmadan da eyni həcmi istehsal edə bilərdi, lakin tənzimləyici rentabellik norması buna yol açır.

## Averç-Conson effektinin həll yolları
Bu effektin təsirlərini azaltmaq üçün bir neçə yanaşma mövcuddur:

# Tənzimləmə mexanizmlərinin dəyişdirilməsi: Tənzimləyicilər kapital qoyuluşu ilə rentabelliyi bağlı olaraq təyin etməyi dəyişdirə bilər, məsələn, əməliyyat xərclərinə əsaslanan tənzimləmə modelinə keçid edə bilər.
# Səmərə əsaslı qiymətləndirmə: Tənzimləyicilər səmərəsiz kapital qoyuluşunu minimallaşdırmaq üçün effektivliyə yönəlmiş qiymətləndirmə meyarları təyin edə bilər.
# Sahə üzrə rəqabətin artırılması: Əgər mümkün olarsa, inhisar sektorunda rəqabəti təşviq etmək və xüsusi tənzimlənən qiymət strukturlarını azaldaraq müəssisələri səmərəli fəaliyyət göstərməyə təşviq etmək effektin təsirini azalda bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Body of Knowledge on Infrastructure Regulation: Incentive Features and Other Properties
* The Averch Johnson Effect
Kseroftalmiya

**Kseroftalmiya** (, "quru" + , "göz"), göz yaşı ifrazının pozulması nəticəsində gözün buynuz qişasının və konyunktivasının qurumasıdır. Kseroftalmiyanın səbəbi vitamin çatişmamazlığı, avitaminoz (adətən A vitamininin çatışmazlığı), traxoma (çapıq mərhələsi), gözün kimyəvi yanıqları, laqoftalm, konyunktiva difteriyası, pemfiqus ola bilər.Kseroftalmiya Söqren sindromunun əlaməti ola bilər.

## İnkişafı
Kseroftalmiya konyunktivanın selikli vəzilərinin ölümü və buynuz qişasında kəskin metabolik pozğunluq nəticəsində inkişaf edir. Bu, konyonktivanın və buynuz qişasının epitelinin keratinləşməsinə, onun hüceyrələrinin rədd edilməsinə və birləşdirici toxumanın inkişafına səbəb olur. Xəstələrdə quruluq, yanma, gözdə yad cisim hissi, fotofobi və bulanıq görmə müşahidə olunur. Konyunktiva quruyur, tutqunlaşır, solğun ağ ləkələr (İskerski-Bito lövhələri) əmələ gəlir, buynuz qişası parıltısını itirir, bulanıqlaşır, qan damarları ilə dolur, görmə kəskinliyi tədricən azalır. Bu proses çox vaxt ikitərəfli olur, yavaş inkişaf edir.

## Epidemiologiyası
Kseroftalmiya adətən 9 yaşınadək uşaqlara təsir göstərir və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə hər il 20.000–250.000 uşaqlarda korluğa səbəb olur. Xəstəlik Afrika, Asiya və Cənubi Amerikada xüsusi ilə geniş yayılmışdır və daha çox qida çatışmazlığından qaynaqlanır.

## Ədəbiyyat

## İstinadlar
Ayaq bilərziyi

**Ayaq bilərziyi** — ayaq biləyinin ətrafına taxılan bəzək əşyası və aksesuar. Vaxt keçdikcə ayaq bilərzikləri ayaq barmağı üzükləri ilə birlikdə həm sadə, həm də müxtəlif bəzəkli formalarda cəmiyyətdə və mədəniyyətdə öz yerini aldı. Ayaq bilərziklərini həm kişilər, həm də qadınlar istifadə etsələr də, daha çox qadınlar tərəfindən istifadə olunur.

## İstinadlar
30 gün gecə: Qara günlər

**30 gün gecə: Qara günlər** () — 30 gün gecə qorxu filminin davamı olan filmdir.

## Süjet xətti

Alyaskanın Borrou şəhərində baş vermiş hadisələrdən sonra Stella Oleson əri Ebenin ölümünün qisasını almaq üçün Lilitin axtarışına çıxır və bunun üçün Los-Ancelesə qayıdır.

## Rollarda

## Filmin çıxışı

Filmin premyerası 23 iyul 2010-cu ildə San-Dieqodakı Comic-Conda baş tutmuşdur. Film 5 oktyabr 2010-cu ildə ABŞ-də birbaşa DVD və Blu-ray üçün buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website
*
88 dəqiqə

**88 dəqiqə** () — 2007-ci ildə rejissor Con Evnet tərəfindən çəkilmiş cinayət-triller filmi. Filmin rejissorunun əvvəlcə Ceyms Foli olması planlaşdırılırdı, lakin sonradan onu Con Evnet əvəz etmişdir.

## Süjet xətti

Kollec professoru Cek Qremm qatillərin psixoloji profillərini təsvir etmək üçün FTB ilə əməkdaşlıq edir. Bir dəfə Qremm bir serialı qatilin həbs edilməsinə kömək edir. Cinayətkarın edamına bir neçə saat qalmış Qremmin telefonuna zəngi gəlir və ona ömrünün sonuna cəmi 88 dəqiqə qaldığı bildirilir. Qremm təhlükənin nə qədər real olduğunu öyrənmək məcburiyyətindədir. Şübhəlilər arasında iki problemli tələbə, Mayk Stemp və Loren Duqlas, həmçinin sevgilisi tərəfindən rədd edilmiş Kim Kamminqs var. Lakin əsas şübhəli olan şəxs artıq ölüm hökmünə məhkum olunmuş qatil Con Forsterdir.

## Mükafatlar və namizədlikləri

* "Ən pis aktyor" kateqoriyasında (Al Paçino) "Qızıl moruq" mükafatına namizəd.
* "Ən pis ikinci plan aktrisası" (Lili Sobeski) kateqoriyasında Qızıl moruq mükafatına namizəd.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Con Bernal

**Con Desmond Bernal** (; ) — İrlandiya–Britaniya fiziki, elm tarixçisi və ictimai-siyasi xadimi. London Universitetinin professoru. Fizika, kristalloqrafiya və biokimya sahəsindəki çalışmaları ilə tanınır. "Elmi-texniki inqilab" ifadəsinin yaradıcısı hesab edilir.

London Kral Cəmiyyətinin, SSRİ Elmlər Akademiyasının, Polşa Elmlər Akademiyasının, Macarıstan Elmlər Akademiyasının, Bolqarıstan Elmlər Akademiyasının və Böyük Britaniya Kommunist Partiyasının (1923) üzvü. Beynəlxalq Kristalloqrafiya İttifaqının (1963–1966) və Ümümdünya Sülh Şurasının Reyasət Heyətinin prezidenti (1959–1965).

## Fəaliyyəti
Con Desmond Bernal Kembricdəki Bedford Məktəbində və Emmanuel Kollecində təhsil alıb, burada 1922-ci ildə bakalavr dərəcəsi almaq üçün riyaziyyat təhsili alıb; daha bir il təbiət elmləri oxuyub. O, müstəqil olaraq kosmik qruplar nəzəriyyəsini, o cümlədən Quaternion tənliyini mənimsəyib. Bu biliklər kristal quruluş üzərində sonrakı işlərinin riyazi əsası olub. Universiteti bitirdikdən sonra Londondakı Devi-Faraday Laboratoriyasında Uilyam Breqqin rəhbərliyi altında tədqiqatlara başlayıb. 1924-cü ildə qrafitin quruluşunu təyin edib.

1923-cü ildə Kommunist Partiyasına daxil olsa da 1933-cü ildə ayrılıb. 1939-cu ildə o, elmin sosiologiyasına dair yəqin ki, ən erkən mətn olan "Elmin sosial funksiyası"nı nəşr etdirib. 1953-cü ildə Lenin Sülh Mükafatına layiq görülüb.

O, həm də Malberi Havanının (Körfəzinin) yaradıcısı kimi tanınır. Normadiya əməliyyatının təşkilinə kömək etdikdən sonra, ertəsi gün Normandiyaya enən müttəfiq qoşunlarının sırasında olub. O, həmçinin 1929-cu ildə daimi sakinlər üçün uzunmüddətli ev kimi nəzərdə tutulan kosmik yaşayış növü olan Bernal sferası adlanan sahənin qabaqcılı kimi tanınır. Bütün fəaliyyəti ilə transhumanizm axınının öncülü olub.

## Əsərləri

* *The World, the Flesh & the Devil: An Enquiry into the Future of the Three Enemies of the Rational Soul* (1929)
* *Aspects of Dialectical Materialism* (həmmüəllif; 1934)
* *The Social Function of Science* (1939)
* *The Freedom of Necessity* (1949)
* *The Physical Basis of Life* (1951)
* *Science and Industry in the Nineteenth Century* (1953)
* *World without War* (1958)
* *A Prospect of Peace* (1960)
* *Need There Be Need?* (1960)
* *The Origin of Life* (1967)
* *Emergence of Science* (1971)
* *The Extension of Man. A History of Physics before 1900* (1972)
* *On History* (həmmüəllif; 1980)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şəvnışt

**Şəvnışt** (; *Gecə yığıncaqları*) — 2006-cı ilin martından 2008-ci ilin martına qədər Bakıda nəşr olunan talışdilli qəzeti.

## Tarixi
2005-ci ildə 10 illik mühacirətdən sonra Fəxrəddin Abbasov Azərbaycana qayıdıb və 2006-cı ildə qəzeti nəşr etdirməyə başlayıb. Qəzetin əsas məqsədi Azərbaycandakı talış xalqının sosial, iqtisadi, siyasi və mənəvi vəziyyətini əks etdirən məqalələr dərc etdirmək idi. Qəzetin səhifələrində həm talış dilinin inkişafına, həm talış xalqının tarixinə və mədəniyyətinə, həm də Azərbaycanda talış əhalisinin üzləşdiyi problemlərə geniş yer verilirdi. Qəzetdə çoxsaylı şeirlər, hekayələr və başqa nəsr nümunələri, eləcə də talış folkloru dərc olunurdu. Qəzet Kahin Əbilov və talış milli hərəkatının digər fəalları tərəfindən maliyyələşdirilirdi.

Qəzetin birinci nömrəsində talış dilində yazılar, milli öz müqəddəratını təyinetmə prinsipi haqqında məqalə, talış dilində şeir, talış milli hərəkatının 70 illik yubileyi münasibətilə təbrik dərc olunmuşdu.

Birinci nömrədən dərhal sonra müxtəlif yollarla qəzetin dərc olunmasının qarşısı alınmağa çalışılıb. Bu üsullardan biri də jurnalistlərin qorxudulması olub. Demək olar ki, bütün heyət hüquq-mühafizə orqanlarına aparılıb və dindirilib.

2007-ci ildə Azərbaycanda talış xadimlərinə qarşı təqiblər yenidən başlayıb. "Şəvnışt" qəzeti Novruzəli Məmmədovun istintaqının və məhkəməsinin gedişini işıqlandırıb, onun müdafiəsində iştirak edib.

Jurnalist Yana Amelina qeyd edib ki, qəzetdə Talış Milli Hərəkatının idarə heyətinin bəyanatı dərc edildiyi üçün baş redaktora qarşı xalq arasında etnik ədavətin qızışdırılması maddəsi ilə cinayət işi açılıb.

2008-ci il oktyabrın 11-də Fəxrəddin Abbaszadə Azərbaycanı tərk edib və "Şəvnışt" qəzeti bağlanıb. 2006-cı ilin martından 2008-ci ilin martına qədər qəzetin 14 nömrəsi işıq üzü görüb.
## İstinadlar
Həqiqət ya cəsarət

**Həqiqət ya cəsarət** və ya **Ölənə qədər oyna** () — rejissor Robert Hitin çəkdiyi Britaniya triller filmidir. Filmin premyerası 6 avqust 2011-ci ildə bütün dünyada baş tutmuşdur. Filmin Rusiyada premyerası isə 29 mart 2012-ci ildə baş tutmuşdur.

## Rollarda

*Devid Okus — Castin
*Tom Keyn — Feliks 
*Liam Boyl — Pol
*Cek Qordon — Kris
*Florens Holl — Cemm
*Cenni Jak — Eleonor 
*Aleksandr Vlahos — Luk
*Ceyson Maza — Cinsi
*Devid Stern — Vudbric

## Rəylər

* The Daily Telegraph qəzeti filmi "faktiki olaraqsadist pornonun yumşaq versiyası" adlandırmışdır. 
* HorrorNews.net saytı film haqqında müsbət fikirlər bildirmiş, bu filmi öz janrının ən yaxşı ənənələrini özündə birləşdirən psixoloji hekayə adlandırmış və Alfred Hiçkokun özünün bu film ilə fəxr edəcəyini qeyd etmişdir.

## İstinadlar
Pariya dövləti

**Pariya dövləti** — beynəlxalq birlik tərəfindən təcrid edilmiş sayılan dövlət. Bir pariya dövləti onun siyasətlərini, hərəkətlərini və ya mövcudluğunu qəbuledilməz hesab edən dövlətlər tərəfindən beynəlxalq təcridolunma, sanksiyalar və hətta işğalla üzləşə bilər.

## Zəmin
Son bir neçə əsrə qədər bir dövləti pariya dövləti kimi təyin etmək səlahiyyəti nisbətən aydın idi və çox vaxt dini hakimiyyət orqanlarına verilirdi. Məsələn, Osmanlı imperiyası Avropa dövlətləri tərəfindən 1648-ci ildə Vestfaliya müqaviləsindən başlayaraq XIX əsrə qədər "dini səbəblərə" görə pariya dövləti kimi qəbul edilmişdi. Bununla belə, daha yaxın vaxtlarda pariya dövləti olmağın meyarları və əlavə təsirləri, habelə onu belə təyin edən orqanlar çoxlu fikir ayrılıqlarının mövzusudur.

Bəzi meyarlara görə, dövlətlər qonşuluğundakı ətraf dövlətlər tərəfindən pariya dövlətləri hesab edilə bilər. Digər meyarlara görə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı kimi beynəlxalq qurum və ya bəlkə də müəyyən dövlətlər arasında konsensus terminin mənasını və ya istifadəsini idarə edə bilər.

## İstinadlar
30 gün gecə

**30 gün gecə** () — IDW Publishing tərəfindən nəşr olunmuş eyniadlı komikslər seriyasına əsaslanan ABŞ qorxu filmidir. Rejissoru Devid Sleyd olan filmdə baş rolları Coş Hartnett, Melissa Corc və Denni Hyuston ifa etmişdirlər. Filmin süjet xəttindəki hadisələr 30 günlük qütb gecəsinin əvvəlində qaniçən vampir dəstəsinin hücumuna məruz qalan Alyaskanın Borrou qəsəbəsində baş verir.

30 milyon dollarlıq büdcə ilə çəkilmiş film, 19 oktyabr 2007-ci ildə ABŞ-də və noyabrın 1-də isə Böyük Britaniyada nümayiş olunmuşdur. Altı həftəlik yayımı dövründə filmin trilleri 75 milyon dollarlıq gəlir əldə etmişdir. 5 oktyabr 2010-cu ildə filmin davamı olan 30 gün gecə: Qara günlər birbaşa video formatında buraxılmış və 2007-ci ildə FEARnet.com saytında 30 gün gecə: Qan izləri adlı prekvel mini seriyalı buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*  at Ghost House Pictures
* Steve Niles Interview for *30 Days of Night* at UGO.com
* Official multiplayer game for the film
*  Composer Brian Reitzell discusses his score for ''30 Days of Night''
Buynuz qişası

**Buynuz qişa**, **buynuz qişa təbəqəsi** (lat. *Cornea*) — göz almasının lifli qişasının ön ən qabarıq şəffaf hissəsi, gözün işığı sındıran mühitlərindən biridir.

## İstinadlar
Uğursuz dövlət

**Uğursuz dövlət** — fundamental təhlükəsizlik və inkişaf funksiyalarını yerinə yetirmək qabiliyyətini itirmiş, ərazisi və sərhədləri üzərində effektiv nəzarəti olmayan dövlət. Uğursuz dövlətin ümumi xüsusiyyətlərinə vergi toplamaq, hüquq-mühafizə, təhlükəsizlik təminatı, ərazi nəzarəti, siyasi və ya mülki idarə heyəti və infrastrukturun saxlanması iqtidarında olmayan hökumət daxildir. Bu baş verdiyi halda genişmiqyaslı korrupsiya və cinayətkarlığın, dövlət və qeyri-dövlət subyektlərinin müdaxiləsi, məcburi köçkünlərin meydana çıxması və əhalinin qeyri-ixtiyari yerdəyişməsi, kəskin iqtisadi tənəzzül, həm dövlət daxilində, həm də xaricdən hərbi müdaxilənin gerçəkləşmə ehtimalı daha yüksəkdir.

Dövlətlərin idarəetmə səviyyəsini təsvir etmək üçün müxtəlif ölçülər hazırlanmışdır.  Bir dövləti uğursuz hesab etmək üçün lazım olan hökumət nəzarətinin xüsusi səviyyəsi ilə bağlı səlahiyyətlilər arasında əhəmiyyətli fərq var.

## İstinadlar
May Velan

**May Velan** (), həmçinin **Player 287** () kimi də bilinir — ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Departamentinin münsiflər hakimi və "" realiti-şousunun ilk mövsümünün qalibi. O, 4,56 milyon ABŞ dolları dəyərində pul mükafatının sahibi olub.

## Həyatı
O, 1967 və ya 1968-ci il təvəllüddür.

O, ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Departamentinin immiqrasiya üzrə hakimi vəzifəsində çalışır. O, Vyetnamda anadan olub və 1975-ci ildə 8 yaşında ikən Sayqonun süqutundan sonra ABŞ-yə immiqrasiya edib.

O, Konnektikut ştatının köhnə yaşıl inqilabçılarından Ceyms F. Velan ilə evlidir.

## İstinadlar
Şimali Britaniya Kolumbiyası Universiteti

**Şimali Britaniya Kolumbiyası Universiteti** — Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyalətinin şimal bölgəsində universitet.

## Tarixi
Universitet 1990-cı ildə Şimali Britaniya Kolumbiyası Universitetinin 40 saylı qanununu qəbul etdikdən sonra təsis edildi.

Universitet 1994-cü ildə Kraliça II Elizabet tərəfindən açıldı. Universitet Britaniya Kolumbiyası Universiteti ilə əməkdaşlıqda yaradılmış Şimal Tibb Proqramının tətbiqi ilə diqqəti cəlb etdi. Bu tənzimləmə yeni akademik tibb cəmiyyətinin yaranmasına səbəb oldu.

## Təşkilatı və idarəetməsi
İdarəetməsi 1906-cı il tarixli Toronto Universitetləri qanunu aktı əsasında modelləşdirilmişdi. Bu qanun akademik siyasətə cavabdeh olan Senatdan (fakültə) və Rəhbərlər şurasından (icma üzvləri) ibarət ikipalatalı universitet idarəetmə sistemini qurmuşdur. Qanun həmçinin maliyyə siyasətinə və bütün digər məsələlərdə müstəsna nəzarəti həyata keçirir.

## Reytinqləri
2022-ci ildə Maclean's jurnalı Şimali Britaniya Kolumbiyası Universitetini Kanadada İlkin Lisenziya kateqoriyasında öz ölçüsünə görə bir nömrəli universitet kimi qiymətləndirdi.  Həmçinin 2015 və 2016-cı illərdə reytinqdə birinci olub və müntəzəm olaraq öz kateqoriyasında ilk üçlükdə yer alır. 2023-cü ildə universitet öz kateqoriyasında ikinci yeri tutdu. 2007-ci ildə universitet "Kanadanın Yaşıl Universiteti" ticarət nişanını almışdı.

## Əlavə şəkillər


Image:UNBC icicles.JPG|Universitetin tələbə xidmətləri küçəsi
Image:Artificial wave (1748861277).jpg|Səhiyyə elmləri binası
Image:Neyoh.jpg|Neyoh kampusu
Image:UNBC Research Laboratory.JPG|Tədqiqat laboratoriyası kampusu
Image:UNBC Library.jpg|Universitetin kitabxanası
Image:Cascades soccer - women vs UNBC 12 (9906310093).jpg|Universitetin qadın futbol komandası
Image:Timberwolves Basketball.jpg|Universitetin basketbol komandası


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* UNBC History
* UNBC Timberwolves
* UNBC Aboriginal Resource Dati
* Photographs of the UNBC campus
* BC Cancer Society - Centre for the North 
* University Hospital of Northern British Columbia (UHNBC)
* Northern Undergraduate Student Society (NUGSS)
* Northern British Columbia Graduate Students' Society
* Over The Edge Newspaper
Mərvəhin

**Mərvəhin** () — Livanın Tire şəhərində yerləşən yaşayış sahəsidir. Mərvəhinin əhalisi təqribən 12.000 nəfərdir. Əhalisi sünni müsəlmanlardır.

## Həmçinin bax
* Livan
## İstinadlar
Yu-Meks

**Yu-Meks** ("yuqoslav" və "meksikalı" sözlərinin ilk hərfləri ilə) – ənənəvi Meksika musiqisinin elementlərini (maryaçi və rançera kimi) özündə birləşdirən Yuqoslaviya musiqi üslubu. Yu-Meks 1950 və 1960-cı illərdə Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasında populyar musiqi janrı olmuşdur.

## Tarixi
İkinci Dünya müharibəsindən başa çatmasından sonrakı dövrdə Yuqoslaviyanın öz film sənayesi yox idi və filmlərin çoxunu SSRİ-dən idxal edirdi. 1948-ci ildə baş verən Tito-Stalin bölünməsindən sonra sovet filmlərinin Yuqoslaviyada nümayişi dayandırılmışdır. Eyni zamanda ideoloji fərqliliklərə görə Yuqoslaviya prezidenti İosip Broz Tito ABŞ filmlərini idxal etmək istəmirdi. Nəticədə o, Meksika filmlərinə yönəlmişdir. "Qızıl dövr"ə aid olan və Meksika inqilabından bəhs edən Meksika filmlər siravi meksikalıların dövlətə qarşı döyüşməsindən bəhs edirdi. İkinci Dünya müharibəsində döyüşən yuqoslaviyalı partizanlarla Meksika inqilabınında döyüşən iştirakçılar arasında bənzərliklər var idi.

Yuqolaviyada premyerası baş tutmuş ilk Meksika filmi 1950-ci il istehsalı "Həyatın bir günü" (; ) filmi olmuşdur. Film 1952-ci ildə buraxıldıqdan sonra Yuqoslaviyada böyük uğur qazanmışdır. Meksika inqilabı zamanı edam edilən üsyançıdan bəhs edən film Yuqoslaviya tamaşaçıları tərəfindən bəyənilmiş və İkinci Dünya müharibəsindəki yaşanılan təcrübələrlə müqayisə olunmuşdur.

Nisbətən daha az siyasi olan Meksika filmləri (komediya və romantika filmləri) də populyar olmuşdur. Gənc yuqoslaviyalılar Meksika film ulduzlarının üslubunu təqlid etməyə çalışırdılar. 1950–1960-cı illərdə Yuqoslaviyada nümayiş etdirilən filmlərin çoxu Meksika filmləri olduğu üçün Meksika ilə bağlı hər şey ölkədə populyar olmuşdur. Bir çox Yuqoslaviya musiqiçisi sombrero taxmağa və Meksika musiqisi ifa etməyə başlamışdır. Onlar hər serb-xorvat, həm də orijinal ispan dilində oxuyurdular. 1970-ci illərdən sonra Meksika musiqisinə olan maraq tədricən yox olmuşdur.

Nikola Karoviç, Slavko Peroviç, Lyubomir Miliç və onun ansamblı "Paloma", Miroslava Mrda, Dorde Masaloviç, Ana Milosavlyeviç, Trio Tividi, Manyifiko, Nevenka Arsova kimi Yuqoslaviya müğənniləri Yu-Meks üslubunun nümayəndələri olmuşdurlar. Predraq Tsune Qoykoviç və Mişo Kovaç kimi məşhur müğənnilər də Yu-Meks mahnıları ifa etmişdirlər.

## Digər mediada
Sloveniya yazıçısı Miha Mazzini 2013-cü ildə "Paloma Neqra" romanını nəşr etdikdən sonra Yu-Meks musiqisinə maraq yenidən oyanmışdır. Mazzini romanı üçün araşdırma apararkən protaqonistlər tərəfindən danışılmış hekayələri qeydə alaraq *"YumMeks — Yuqoslav Meksika"* adlı sənədli film hazırlamışdır. *"[[Croatia Records]]"* 1951–2011-ci illərə aid Yu-Meks mahnıları *"101 Meksikanska"* adlı CD dəsti ilə buraxmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Miha Manzzini. *[https://www.mihamazzini.com/paloma-negra/ Paloma Negra]*. Open Books, 2014. .
Suriya çərkəzləri

**Suriya çərkəzləri** — Suriyada yaşayan Çərkəzistan mənşəli insanlar. Suriyada olan Qafqaz xalqları bunlardır: çərkəzlər və çeçenlər. Onların köçləri illər əvvələ — Qafqaz müharibəsi dövrünə və 1860-cı illərdəki Rus-Çərkəz müharibəsinə qədər gedib çıxır.

## Həmçinin bax
*Suriya çeçenləri
*Suriya türkmanları
Ağ evə hücum

**Ağ evə hücum** () — Rejissoru Roland Emmerix və ssenari müəllifi Ceyms Vanderbilt olan döyüş filmi.  Filmdə baş rolları Çenninq Teytum, Ceymi Foks və Ceyms Vuds ifa etmişdirlər.

Filmin premyerası ABŞ-də 28 iyun 2013-cü ildə, MDB məkanında isə iyul ayının 18-də baş tutmuşdur.

## İstinadlar
AzeriCard

**AzeriCard** — Azərbaycan bank sektorunda ödəniş kartları üzrə xidmətlər göstərən ilk və ən böyük prosessinq mərkəzidir. 1996-cı ildə fəaliyyətə başlayan AzeriCard, yerli və beynəlxalq ödəniş kartlarının idarə edilməsi, onlara dəstək verilməsi və təhlükəsiz ödəniş əməliyyatlarının həyata keçirilməsi üzrə ixtisaslaşıb. AzeriCard Azərbaycanın qabaqcıl banklarına prosessinq xidmətləri təqdim edir və ölkədə həm kartlı ödənişlərin, həm də rəqəmsal maliyyə texnologiyalarının inkişafına əhəmiyyətli töhfə verir.

## Əsas xidmətləri
#Prosessinq xidmətləri 
#* AzeriCard yerli və xarici banklara kartların buraxılması və idarə edilməsi üçün prosessinq xidmətləri göstərir. Bu xidmətlər kart məlumatlarının emalı, təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və əməliyyatların sürətli icrasını əhatə edir.
#ATM və POS terminalların idarəedilməsi  
#* AzeriCard müxtəlif bankların bankomat və POS terminallarını idarə edir və bu terminallarla əlaqəli texniki dəstək verir. Bu xidmət həm nağd, həm də nağdsız əməliyyatları asanlaşdırır.
#Ödəniş kartlarının emalı  
#* AzeriCard, VISA, Mastercard, UnionPay və digər beynəlxalq ödəniş sistemləri ilə əməkdaşlıq edərək banklara bu kartların emalı və təhlükəsiz istifadəsini təmin edir. 
#Elektron ticarət  
#* AzeriCard elektron ticarət və onlayn ödənişlər üçün həllər təqdim edir. Təhlükəsiz və sürətli onlayn ödəniş imkanları ilə həm yerli, həm də beynəlxalq səviyyədə elektron ticarət əməliyyatlarının həyata keçirilməsini dəstəkləyir.
#Təhlükəsizlik sistemləri 
#* AzeriCard PCI DSS () kimi təhlükəsizlik standartlarına uyğundur və maliyyə əməliyyatlarının qorunması üçün müasir təhlükəsizlik həllərindən istifadə edir. Bu sistemlər dələduzluq hallarının qarşısını almaq və istifadəçilərin maliyyə məlumatlarını qorumaq məqsədi daşıyır.
#SMS və mobil bankçılıq  
#* Müştərilərə SMS vasitəsilə balans məlumatları və əməliyyat bildirişləri təqdim edən AzeriCard, həmçinin mobil bankçılıq xidmətləri vasitəsilə istifadəçilərin maliyyə əməliyyatlarını rahatlıqla izləməsini təmin edir.
#Rəqəmsal və mobil ödənişlər  
#* AzeriCard son illərdə rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafına uyğun olaraq mobil və onlayn ödəniş platformalarını da dəstəkləyir. Apple Pay, Google Pay və digər rəqəmsal ödəniş həlləri ilə uyğunluq təmin edir.

## İqtisadi rolu və əhəmiyyəti
AzeriCard Azərbaycan bank sektorunun rəqəmsallaşmasında və müasir ödəniş infrastrukturunun qurulmasında mühüm rol oynayır. Onun xidmətləri ölkədə nağdsız ödənişlərin təşviqi və bankların müştəri məmnuniyyətinin artırılmasına yönəlib. AzeriCard həmçinin ölkədə elektron ticarət və rəqəmsal ödəniş həllərinin yayılmasına dəstək verərək iqtisadiyyatda rəqəmsallaşmanı və maliyyə əlçatanlığını artırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şirkətin rəsmi səhifəsi
* Azərbaycan Beynəlxalq Bankının saytı
İstanbul Atlas Universiteti

**İstanbul Atlas Universiteti** — Türkiyənin Balkan Təhsil Mədəniyyəti və Sağlamlığı Fondu tərəfindən İstanbulda qurulan universitet. Universitet bakalavr, magistr və doktarantura proqramları təklif edir. Universitetdə müxtəlif ölkələrdən tələbələr təhsil alır.

## Kampusları
Universitetin şəhərciyi İstanbulun Kağıthanə səmtinin Hamidiye bölgəsində yerləşir. Sahəsi 110.000 m² olan kampusda təhsil və tədqiqatda istifadə olunan laboratoriyalar var.

## Akademik strukturu
Atlas Universiteti 6 fakültədə 29 bakalavr proqramı, institutlarda 22 magistr proqramı və 3 doktorantura proqramı və kolleclərdə 13 aspirantura proqramı daxil olmaqla cəmi 67 müxtəlif proqram üzrə təhsil təqdim edir.

### Fakültələri

* Tibb fakültəsi 
* Stomatologiya fakültəsi
* Mühəndislik və Təbiət Elmləri fakültəsi[7]
* Kompüter mühəndisliyi (ingilis və türk dili)
* Biotibbi mühəndislik (ingilis dili)
* Elektrik və Elektronika Mühəndisliyi (İngilis dili)
* Sənaye mühəndisliyi (İngilis dili)
* Molekulyar Biologiya və Genetika (İngilis dili)
* Proqram mühəndisliyi (İngilis dili)
* Humanitar və Sosial Elmlər fakültəsi
* Sağlamlıq Elmləri fakültəsi
* İncəsənət, Dizayn və Memarlıq fakültəsi

### Kollecləri

* Ağız və Diş sağlamlığı kolleci
* Kompüter proqramlaşdırması kolleci
* İnformasiya Təhlükəsizliyi Texnologiyası kolleci
* Diş protezi texnologiyası kolleci
* Fizioterapiya
* İlk və Təcili Yardım
* Tibbi Görüntüləmə texnikaları kolleci
* Tibbi Laboratoriya texnikaları kolleci

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Resmî site
* Tıp Fakültesi Hastanesi
Lorenzo Kuinn

**Lorenzo Kuinn** (; ) — müasir italyan heykəltəraş və keçmiş aktyor. O, aktyor Entoni Kuinnin səkkizinci oğludur.

## Həyatı
Lorenzo Kuinn 7 may 1966-cı ildə Romada, meksikalı amerikalı aktyor Entoni Kuinnin və həyat yoldaşı İolandanın ailəsində dünyaya gəlib. Uşaqlığı ABŞ və İtaliyada keçib və hazırda İspaniyanın Barselona şəhərində yaşayır. 1980-ci illərin əvvəllərində Nyu-Yorkdakı Amerika Gözəl Sənətlər Akademiyasına daxil olduqdan sonra rəssamlıqla məşğul olmağa başlayıb. 1988-ci ildə Giovanna Cicutto ilə evlənib və İspaniyaya köçüb.
## İstinadlar
Dünya polisi

**Dünya polisi** və ya **qlobal polis** — digər suveren dövlətlərə müdaxilə etmək istəyən və ya iddia edən fövqəldövlətə aid edilən qeyri-rəsmi termin. Bu, ilk növbədə Birləşmiş Krallıq və 1945-ci ildən ABŞ-ni təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Buna baxmayaraq, Çinin XXI əsrdə bu rolu öz üzərinə götürməyə çalışdığı irəli sürülür.

Hegemon və qlobal polis terminləri məna baxımından eyni deyil. İlk termin dünyada istənilən yerdə dominant nəzarət imkanlarını müəyyən edir, ikincisi isə monitorinq və tətbiq cəhdləri ilə yanaşı "nəzarətdən kənar" kiçik və ya böyük sahələri də əhatə edə bilər, lakin heç bir effektivlik səviyyəsini müəyyən etmir.

## Beynəlxalq hüquqda
Bu vəzifənin heç bir rəsmi tanınması mövcud deyil. Nəzəri cəhətdən beynəlxalq hüquqda bütün millətlər bərabərdir. "*[[Par in parem non habet imperium]]*", yəni bərabərlər arasında səlahiyyətin olmaması prinsipi tətbiq edilir, baxmayaraq ki, əslində bəzi dövlətlər digərlərindən nisbətən daha güclüdür. Dövlətlər "ölməzdir" və onlara ittiham irəli sürülə bilməz.

## İstinadlar
Ölümsüzlər (Əhəmənilər)

**Ölümsüzlər** (, )&nbsp;— Əhəmənilər imperiyasında keşikçi və nizami qoşunların xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən seçilmiş hərbi birləşmələrin adı.

Bu ad yunan tarixçisi Herodot tərəfindən Əhəməni ordusunda 10,000 nəfərlik elit ağır piyada birliyinə verilmişdir. Onlar ikili vəzifədə xidmət edir, imperator mühafizəçisi kimi fəaliyyət göstərir və daimi ordu sıralarına töhfə verirdilər. Qüvvə əsasən farslardan, həm də midiyalılar və elamlılardan ibarət idi. Onun tarixi və təşkili ilə bağlı əsas suallar mötəbər mənbələrin olmaması səbəbindən cavabsız qalmışdır.

## İstinadlar
Şah qvardiyası (İran, 1925–1979)

**"Ölümsüzlər" Şah qvardiyası** ()&nbsp;— 1925–1979-cu illərdə Pəhləvilər İranının silahlı qüvvələrinin elit hərbi birləşməsi. Bu, şahın, hakim Pəhləvi ailəsinin digər nümayəndələrinin və sülalənin əsas obyektlərinin xüsusi müdafiəsini təmin edirdi. Qvardiya Pəhləvilərə şəxsi sədaqət prinsipinə uyğun olaraq heyətlə təchiz edilirdi. İslam inqilabını yatırmaq cəhdlərində iştirak etmişdir. İslam inqilabının qələbəsindən sonra ləğv edilmişdir və onun yüksək səviyyəli komandirlər edam olunmuşdur. Sıravi və kiçik zabitlər qismən İslam Respublikası ordusuna inteqrasiya edilmişdir.

Əhəmənilər imperiyasının ordusunda 10,000 nəfərlik əsgərdən ibarət elit birlik olan "Ölümsüzlər"in şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Erkən müasir fəlsəfə

**Erkən müasir fəlsəfə** — XVI əsrin sonlarından XVIII əsrin əvvəllərinə qədər olan dövrü əhatə edir və Qərbi Avropada ənənəvi orta əsr fəlsəfəsindən ayrılaraq müasir düşüncə tərzinin əsasını qoyur. Bu dövrdə fəlsəfə, elmi inqilabın təsiri ilə köklü dəyişikliklərə məruz qalır və yeni bilik yanaşmalarının formalaşmasına səbəb olur.

## Xüsusiyyətləri
Əsas xüsusiyyətlərdən biri rasionalizm və empirikizmin qarşıdurmasıdır:
* Rasionalizm — bilginin ağıldan gəldiyini qəbul edən yanaşmadır. Rene Dekart, Benedikt Spinoza və Qotfrid Leybnits bu axının əsas nümayəndələridir. Rasionalistlər üçün məntiq və təfəkkür, həqiqətə çatmaqda əsas vasitələrdir.
* Empirikizm — bilginin təcrübədən qaynaqlandığını irəli sürən yanaşmadır. Bu məktəbin əsas simaları Con Lokk, Corc Berkli və Devid Yum olmuşdur. Onların fikrincə, insanın bütün biliyi təcrübə və duyğular vasitəsilə formalaşır.

## Fəlsəfi yanaşmalar
Bu dövrdə digər mühüm fəlsəfi yanaşmalar və hadisələr bunlardır:

# Təbiət fəlsəfəsi və elmin yüksəlişi — bu dövrdə elmi biliklər inkişaf etməyə başlayır və təbiətin mexanist modeldə öyrənilməsi önə çıxır. Frensis Bekon, təcrübəyə əsaslanan elmi metodologiyanın banilərindən biri kimi tanınır.
# Sosial və siyasi fəlsəfə — Tomas Hobbs və Con Lokk kimi filosoflar insan təbiəti və sosial müqavilə üzərində düşüncələr inkişaf etdirdilər. Bu düşüncələr dövlət, hüquq və azadlıq kimi anlayışların yeni mənasını ortaya qoydu və sonrakı dövrlərdə demokratik ideyaların inkişafına təsir göstərdi.

Erkən müasir fəlsəfədə bu cərəyanlar, Qərb düşüncəsində böyük bir inqilaba səbəb oldu və müasir fəlsəfə və elmi metodun inkişafı üçün zəmin yaratdı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Müßig, Ulrike (2018), Müßig, Ulrike (ed.), "A New Order of the Ages. Normativity and Precedence", *Reconsidering Constitutional Formation II Decisive Constitutional Normativity: From Old Liberties to New Precedence*, Studies in the History of Law and Justice, Cham: Springer International Publishing, pp.&nbsp;1–97, , , retrieved 2021-05-27
* Mori, N. (2017). David Hume on Morals, Politics, and Society ed. by Angela Coventry and Andrew Valls. *Hume Studies*, *43*(2), 110–112.
* Nimbalkar, N. (2011). John locke on personal identityFNx08. *Mens Sana Monographs*, *9*(1), 268.
* Reiss, Julian; Sprenger, Jan (2020), Zalta, Edward N. (ed.), "Scientific Objectivity", *The Stanford Encyclopedia of Philosophy* (Winter 2020&nbsp;ed.), Metaphysics Research Lab, Stanford University, retrieved 2021-05-27
* Wilson, M. (2016). *Ideas and Mechanism* (2nd ed.). Newark: Princeton University. 
* Wu, K. (2016). The Interaction and Convergence of the Philosophy and Science of Information. *Philosophies*, *1*(3), 228–244.

## Xarici keçidlər
* EarlyModernTexts.com
Remzi Kartal

**Rəmzi Qartal** () — kürd əsilli türk, keçmiş siyasətçi və PKK / KCK icraçısı.

## Həyatı
Rəmzi Qartal 5 may 1948-ci ildə Van şəhərində Bala-Bəsrə Qartal cütlüyünün övladı olaraq anadan olub.

Diş həkimliyi fakültəsinin məzunu olan Rəmzi Qartal diş həkimi, Xalq İşçi Partiyasının qurucu üzvü, XIX əsrdə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatıdır . O, bir müddət Van Millət vəkili vəzifəsində (Konstitusiyanın 84/3-cü maddəsinə əsasən üzvlüyü 30 iyun 1994-cü ildə başa çatıb) çalışıb. SHP- dən namizəd olaraq millət vəkili seçilən Qartal daha sonra sırasıyla ÖZDEP, HEP və DEP partiyalarına keçdi. Ailəlidir və üç övladı var. Vanda ən böyük tayfa olan Burukan tayfasına mənsubdur.

O, həbs olunmamaq üçün 1994-cü ildə xaricə gedib. Xaricdə Sürgündə olarkən Kürdüstan Parlamentinin (PKDW) yaradılmasında iştirak edib. PKDW-nin idarə heyətində olan Qartal 1999-cu ildə parlament tərəfindən buraxıldıqdan sonra Kürdüstan Milli Konqresinin (KNK) yaradılmasında iştirak edib.

28 oktyabr 2015-ci il tarixindən Türkiyə Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin açıqladığı "ən çox axtarılan terrorçular" siyahısında qırmızı kateqoriyadadır. Nazirlik onu tutan və ya tutulmasına səbəb olacaq məlumatları paylaşan şəxs və ya şəxslərə 10 milyon lirə mükafat veriləcəyini açıqlayıb. 7 aprel 2021-ci il tarixli 6415 nömrəli " Terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin qarşısının alınması haqqında" Qanunun 3-cü maddəsi. və 4. Daxili İşlər Naziri Süleyman Soylu ilə Xəzinə və Maliyyə Naziri Lütfi Elvanın imzaları ilə Rəsmi Qəzetdə dərc olunan qərara görə, Türkiyədəki 377 şəxs və 12 təşkilat və mal varlıqları dondurulub.
## İstinadlar