open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ərdəbilə

**Ərdəbilə** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Kirəvud kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 1500 nəfərdir.

## Toponimiyası
Kəndi Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil mahalından gəlmiş ailələr salmışlar. Toponim Ərdəbil sözünə talış dilindəki -ə cəm şəkilçisini əlavə etməklə yaranmışdır, "ərdəbillilər" deməkdir. Bəzi tədqiqatçılar Ərdəbil toponimini "müqəddəs su" (İran dillərində *arta/arda* — müqəddəs) mənasında izah edirlər. Qədimdə Ərdəbildə müalicə əhəmiyyətli su olmuşdur. Başqa ehtimala görə, Ərdəbil qədim türk dillərində "dağ", "dağlıq", "dağ kəndi" mənasında işlənən art sözünə talış dilində "bataqlıq" mənasında işlənən "bil" sözünü əlavə etməklə yaranmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Burovar silsiləsinin yamacında yerləşən bu kənd hər tərəfdən dağlar və meşələrlə əhatə olunmuşdur. Yayda maksimum temperatu +25, qışda isə −15 dərəcə arasında dəyişir. Gürdəsər, Əliabad, Soru, Camaşəir, Lərmərud, Kirəvud və Ordahal kəndləri ilə həmsərhəddir.

## İstinadlar
Təbrizli (Lerik)

**Tərbizli **  — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Vizəzəmin kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 176 nəfərdir. Kənd əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir.

## Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi vaxtı ilə Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığına görə belə adlandırılmışdır. Oykonim Təbriz və -li (mənsubiyyət bildirən şəkilçi) komponentlərindən düzəldilmişdir.

## İstinadlar
Nir şəhristanı

**Nir şəhristanı** — Ərdəbil ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Nir şəhəridir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 23,573 nəfər və 1 5,411 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## Nir şəhristanının inzibati bölgüsü
** **<u>Mərkəzi bəxşi</u>**
** İnzibati mərkəzi: Nir
*** DEHİSTANLARI:
**** **Dursunxacə / Dursunhacı dehistanı**
***** KƏNDLƏRİ: Əliabad, Buran, Diman, İslamabad, Güllücə, Göyərçin, Gögə, İrənçi, Kələsər, Kamalabad, Kəndovan, Lay, Məzrayə, Meymand, Pirnəq, Qaratəpə, Sürxab, Virsəq
**** **Rzaqulu-i Qışlaq dehistanı**
***** KƏNDLƏRİ: Acğaz, Çaysığırlı, Dimsığırlı, Gülüstan, İnallı, Curab, Rzaqulu-i Qışlaq, Şiran, Şirinbulaq, Tacaraq, Yamçı-i Ülya, Yamçl-i Süfla
** **<u>Kuhsər bəxşi</u>**
** İnzibati mərkəzi: Korayım
*** DEHİSTANLARI:
**** **Mehmandost dehistanı**
***** KƏNDLƏRİ: Əminabad, Əminli, Ağdərə, Ağgüni, Buscin, Havadərə, İncə, Cinqışlağı, Kəhriz, Kələş-i Büzürg *(büzürg (farsca) = böyük)*, Xanqışlağı, Xanəşir, Xacəhim, Mehmandost-i Ülya, Mehmandost-i Süfla, Mollaəhməd, Mövlan-i Ülya, Mövlan-i Süfla, Uzunbulaq, Qaraqaşlı, Qayaqışlağı, Şəmsabad, Tacböyük
**** **Yurdçu-i Şərqi dehistanı**
***** KƏNDLƏRİ: Abuzər, Bilqeysabad, Borçalı, Çöhrəbərq, Dəymədağıldı, Dovşanlı, Çilovgir, Keriq-i Büzürg *(büzürg (farsca) = böyük)*, Xanımbalakəndi, Kürabbaslı, Məcidabad, Məstanabad, Mecmir, Müştəqin, Qaraşiran, Qonanqara, Səidxanlı, Saqqızçı, Soğanlı, Vəliəsr
**** **Yurdçu-i Qərbi dehistanı**
***** KƏNDLƏRİ: Ağcaköhül *(köhül = mağara)*, Ağçay-i Ülya, Ağçay-i Süfla, Ağçay-i Vusta, Dabanlı, Daşbulaq, Güllü, Hacımahmud, Cıqcıq-i Ülya, Cıqcıq-i Vusta, Keçəlabad, Xadimli, Xorayım, Parçin, Piləsəran, Qalacıq, Qasımqışlağı, Qurtulmuş, Sadıqlı, Sain, Sığdil, Siyahpuş, Təzəqışlaq, Tütünsüz, Vəkilabad
## Aş festivalı
Hər il avqust ayında, Nir şəhristanının Bulaqlar məntəqəsində aş festivalı keçirilər ki, Azərbaycan aşları ona da hazırlanır, o cümlədən:
*Ayran aşı
*Gildik aşı
*Əriştə aşı
*Yarma aşı
*İmam aşı

## İstinadlar
Təbriz tüməni (pul vahidi)

**Təbriz tüməni** -Ağqoyunlular, Qaraqoyunlular, Əfşarlar, Səfəvilər və Zəndlər dövrlərində olmuş pul.

## Həmçinin bax
*Tümən

## İstinadlar
Firudin Köçərli

**Firudin Qasım oğlu Köçərli** () – Azərbaycan filosofu, fəlsəfə elmləri doktoru (1966), akademik, AMEA-nın həqiqi üzvü (1976), professor (1968).

## Həyatı
Firudin Köçərli 28 dekabr 1920-ci ildə Gədəbəy rayonun İsalı kəndində anadan olmuşdur. 1926–1935-ci illərdə İsalı kənd orta məktəbində təhsil almışdır. O, 1936–1940-cı illərdə Gəncə Pedoqoji Texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir. Texnikumu bitirdikdən sonra İsalı kəndinə qayıdaraq müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır.

Firudin Köçərli 1945-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin nəzdində olan Fəlsəfə şöbəsinə daxil olmuşdur. Universitetdə Tələbə Həmkarlar Təşkilatının sədri seçilən Köçərli universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

## Əmək fəaliyyəti
Firudin Köçərli 1953–1958-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universiteinin Fəlsəfə kafedrasının dosenti vəzifəsini icra etmişdir. O, 1958–1967-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə sektorunun rəhbəri olmuş, 1967-ci ildən 1985-ci ilə qədər Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun direktoru vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. Akademik ömrünün sonunadək bu institutda fəaliyyət göstərmişdir.

Firudin Köçərli 1950–1953-cü illərdə M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspirantı olmuş və dissertasiya müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Daha sonra 1966-cı ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fəlsəfə elmləri doktoru elmi adına layiq görülmüşdür. 1968-ci ildə SSRİ AEAK-nın qərarı ilə ona fəlsəfə tarixi üzrə professor elmi adı verilmişdir. Firudin Köçərli 1966-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1976-cı ildə həqiqi üzvü seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Akademik Firudin Köçərlinin elmi-tədqiqat fəaliyyəti əsasən Azərbaycanda fəlsəfə və ictimai fikir tarixinin, dialektik və tarixi materializmin, etika və estetika problemlərinin tədqiqinə yönəldilmişdir. Azərbaycanın bir çox elm və mədəniyyət xadimlərinin fəlsəfi baxışlarına dair tədqiqatlar aparmış, həmin tədqiqatlırın nəticələri onun nəşr etdiyi kitab və monoqrafiyalarında öz əksini tapmışdır. Habelə F. Köçərlinin apardığı tədqiqatlar Moskvada nəşr olunan "SSRİ də fəlsəfə tarixi" adlı kitaba daxil edilmişdir.

Akademik F. Köçərli uzun illər SSRİ Fəlsəfə Cəmiyyəti Azərbaycan bölməsinin sədri olmuşdur. O, Çexoslovakiya, Kanada, Skandinaviya ölkələrində çıxışlar etmişdir.

## Ailəsi
Firudin Köçərli Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, tarix elmləri doktoru, professor Tofiq Köçərlinin qardaşıdır.

## Ölümü
Firudin Köçərli 2004-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* AMEA-nın həqiqi üzvlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Müdriklik və sadəlik mücəssiməsi
Təbrizli məhəlləsi

*Təbrizli məhəlləsi (Şuşa) — Şuşa şəhərinin 17 məhəlləsindən biri.
*Təbrizli məhəlləsi (Gəncə) — Gəncənin məhəllələrindən.
Kövsər şəhristanı

**Kövsər şəhristanı** - Ərdəbil ostanının (vilayətinin) şəhristanlarından biri və Ərdəbil ostanında inzibati ərazi vahidi. Şəhristanın inzibati mərkəzi Givi şəhəridir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 27,472 nəfər və ya 16,085 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## Kövsər şəhristanının inzibati bölmələri
***<u>Mərkəzi bəxşi</u>**
*İnzibatı mərkəzi: Givi
**DEHİSTANLARI:
*****Səncabad-i Qərbi dehistanı**
****KƏNDLƏRİ: Ab-i Gərm-i Givi, Aftabə, Əliabad, Ağamirli, Ərsədovgah, Əsfərəncan, Bağçacıq, Çalqarud, Ebli-i Ülya, Ebli-i Süfla, Fərab, Gəncgah, Gülqışlaq, Gültəpə, Həvəşənq, Heris, Coğanab, Kecin, Ləkandəşt, Nəsirabad, Neyəhmədbəy, Nilaq, Üçbulaq, Pərdəstli, Pərqu, Pərsabad/Partovu, Pirağac, Pirbudaq, Pirəni, Qaraqışlaq, Səngabad, Şahsevərli, Şəvir, Sürəbərq, Sütəzər, Təbrizəq, Düşmanlı
*****Səncabad-i Şimali dehistanı**
****KƏNDLƏRİ: Ağcaqışlaq-i Ülya, Ağcaqışlaq-i Süfla, Alankaş, Alı, Ağbaş, Arpaçay, Binaməran, Bünyadabad, Gəlinqışlağı, Gəzvar-i Ülya, Gəzvar-i Süfla, Cəfərli, Kərəndəq, Xəlifəli, Macdar, Mirişt, Narlı, Novdeh, Pirzaman, Qalacıq, Qarabulaq, Saqqavaz, Tərkədeh, Veçin, Zəviyə-i Kürd
***<u>Firuz bəxşi</u>**
*Şəhərləri yoxdur
**DEHİSTANLARI:
*****Səncabad-i Cənubi dehistanı**
****KƏNDLƏRİ: Əfşar-i Ülya *(Yuxarı Əfşar)*, Ələ-ül Din *(Ələddin)*, Əmirabad, Əzimabad, Bünəxalxal, Dovgar, İsfahaabad, Firuzabad, Qulucan, Gürgabad, Heşin, İlxıçı, Keçəldərə, Xəlifəçay, Kəmək, Ləkvan, Məşkül, Mikayılabad, Natur, Ümmabad, Sekərabad, Şərəfabad, Yengicə-i Qışlaq, Zənd, Zinab
*****Zərcabad dehistanı**
****KƏNDLƏRİ: Əhmədabad, Buristan, Dövlətabad, Gilandüz, Navənd, Gəlinqaya, Quzlu, Rüstəmabad, Şaracabad, Suflu *(Sofulu)*, Suluqlugöl, Zərcabad, Zəviyə-i Zərcabad

## İstinadlar
Fuad Ələsgərov (siyasətçi)

**Fuad Murtuz oğlu Ələsgərov** () — Azərbaycan hüquqşünası və ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi (2017-ci ildən) və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Hüquq-mühafizə orqanları ilə iş şöbəsinin müdiri (1998–2017, 2019-cu ildən), Administrasiyanın Hüquq-mühafizə orqanları ilə iş və hərbi məsələlər şöbəsinin müdiri (2017–2019), 1-ci dərəcəli dövlət müşaviri.

## Həyatı
Fuad Murtuz oğlu Ələsgərov 1959-cu il mayın 14-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetininin hüquq fakültəsini bitirmişdir.

1981–1984-cü illərdə Azərbaycan SSR Ədliyyə Nazirliyinin Notariat və Vətəndaşlıq Vəziyyəti Aktlarının Qeydiyyatı İdarəsində məsləhətçi, 1984-cü ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə orqanları idarəsində məsləhətçi, 1984–1987-ci illərdə Ədliyyə Nazirliyinin Nəzarət və İcranın Yoxlanılması İdarəsində baş məsləhətçi, 1987–1990-cı illərdə Bakı Şəhər Suraxanı Rayon Xalq Məhkəməsində xalq hakimi, 1990–1994-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin üzvü olmuşdur.

Fuad Ələsgərov 1994–1998-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatının Dövlət-hüquq şöbəsinin müdiri, 1998–2017-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Hüquq mühafizə orqanları ilə iş şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 31 may 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin hüquq mühafizə orqanları ilə iş və hərbi məsələlər üzrə köməkçisi — şöbə müdiri, 29 noyabr 2019-cu ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi, eyni zamanda yenidən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Hüquq mühafizə orqanları ilə iş şöbəsinin müdiri təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2004-cü il 21 aprel tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyasının üzvü təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 14 fevral tarixli Sərəncamı ilə Məhkəmə-Hüquq Şurasının üzvü təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Əfv Məsələləri Komissiyası və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlıq Məsələləri Komissiyasının üzvüdür.

Azərbaycan Respublikasında qanunvericiliyin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2010-cu il 22 iyun tarixli Sərəncamı ilə Fuad Ələsgərova "Əməkdar hüquqşünas" fəxri adı verilmişdir. 13 may 2019-cu ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. Fuad Ələsgərova 10 avqust 2004-cü ildə inzibati vəzifələrin ikinci təsnifatı üzrə 1-ci dərəcə dövlət müşaviri ixtisas dərəcəsi verilmişdir.

Hüquq elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar hüquqşünası Murtuz Ələsgərovun oğludur.

## İstinadlar
Mehman

**Mehman** — qonaq, kişi adı, təxəllüs.

* Mehman Ağayev — 
* Mehman Şükürov — 
* Mehman Hüseynov — 
* Mehman Ələkbərov — 
* Mehman Dəmirli — 
* Mehman Qafarov — 
* Mehman Ramazanov — 

;Digər
* Mehman (povest) — Süleyman Rəhimovun əsəri.

## Həmçinin bax
* Mehmanlı
* Mehmanov
* Mehmandar
Deep Purple

**Deep Purple** — 1968-ci ilin fevralında Xardfordda qurulan ingilis rok qrupudur. 1970-ci ildən bəri "ağır musiqi"-də gözə çarpan, nüfuzlu qruplardan hesab edilir. Musiqi tənqidçiləri Deep Purple-i hard-rok baniləri arasında görürlər. Eyni zamanda qrupun preqressiv rok və heavy metal inkişafına olan töhfələrini yüksək qiymətləndirirlər. Qrupun albomları ABŞ-də 7.5 milyon, o cümlədən bütün dünyada 100 milyondan çox satmış və bu nəticə ilə Deep Purple Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür.

## Üzvlər
**İndiki üzvlər**
* Ian Gillan - vokal, harmonika, konga (1969-1973, 1984-1989, 1992 - bu gün)
* Steve Morse - elektro gitara (1994 - bu gün)
* Roger Glover - bas gitara, sintesayzer (1969-1973, 1984 - bu gün)
* Don Airey - klaviş (2002 - bu gün)
* Ian Paice - zərb (1968-1976, 1984-bu gün)

**Əvvəlki üzvlər**
* Ritchie Blackmore - Elektro Gitara (1968-1975, 1984-1993)
* Jon Lord - klaviş, bekvokal (1968-1976, 1984-2002)
* Rod Evans - vokal (1968-1969)
* Nick Simper - bas, bekvokal (1968-1969)
* David Coverdale - vokal (1973-1976)
* Glenn Hughes - bas, vokal (1973-1976)
* Tommy Bolin - gitara, vokal, pianino (1975-1976)
* Joe Lynn Turner - vokal (1990-1992)
* Joe Satriani - gitara (1993-1994)

## Diskoqrafiya
### Studiya albomları
* *Shades of Deep Purple* *([[1968]])*
* *The Book of Taliesyn* *([[1968]])*
* *Deep Purple* *([[1969]])*
* *Deep Purple in Rock* *([[1970]])*
* *Fireball* *([[1971]])*
* *Machine Head* *([[1972]])*
* *Who Do We Think We Are* *([[1973]])*
* *Burn* *([[1974]])*
* *Stormbringer* *([[1974]])*
* *Come Taste the Band* *([[1975]])*
* *Perfect Strangers* *([[1984]])*
* *The House of Blue Light* *([[1987]])*
* *Slaves & Masters* *([[1990]])*
* *The Battle Rages On* *([[1993]])*
* *Purpendicular* *([[1996]])*
* *Abandon* *([[1998]])*
* *Bananas* *([[2003]])*
* *Rapture of the Deep* *([[2005]])*
* *Now What?!* *([[2013]])*
* *Whoosh! ([[2020]])*
* *Turning to Crime ([[2021]])*
* *=1 ([[2024]])*
Sayokan

**Sayokan** Türkiyədə 2005 ci ildə yaranan yeni döyüş növüdür.

"Sayokan" sözünün mənası — "SAvaşçının (döyüşçünün) YOlu və KANı " cümləsindəki sözlərin baş hecalarının birləşməsindən yaranıb. **SA**vaşçı  sözü ilə ağıl və bədən gücünü istifadə edə bilmə qabiliyyəti və intizam; **YO**lu sözü ilə sülh, çalışqanlıq, sevgi, hörmət, adət və ənənələr; **KAN**ı sözü ilə də tarixdəki qəhrəmanların birliyi, davamiyəti əks olunur.

## Mənbə
Fırfıra

**Fırfıra**-əksəriyyətlə küncləri yuvarlaşdırılmış konus şəklində, iti ucu üzərində və şaquli bir ox ətrafında dönən oyuncaq. İş prinsipi və fiziki xüsusiyyətləri giroskopa bənzər.  
Dönən bir fırfıraya yüngülcə vurularsa maili şəkildə dairələr çəkməyə başlar.Bir fırfıra maili halda döndürülürsə qısa müddət sonra dik vəziyyətə gəlir və sürtünmə səbəbiylə dayanana qədər dönər. Bəzi fırfıraları bir ip (qamçı) vasitəsiylə çevirərlər.Qamçılı fırfıraların dönmə müddəti, qamçılamaq surətiylə uzadılar.

## Qalereya

Şəkil:Precessing-top.gif|Fırfıra animasiyası
Şəkil:Japanese Top teyorigoma.jpg|Yapon fırfıralar


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
*Hiroskop
Elektrik stulu

**Elektrik stulu** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ortaya çıxan və ilk olaraq 1890-cı ildə istifadə olunan edam üsulu. Məhkum Stula oturdulandan sonra başına elektrodlar bağlanır.   Stulun məqsədi sadəcə məhkumun oturması üçündür və elektrik stuldan gəlmir. İlk dəfə Obern həbsxanasında tətbiq olunmuşdur. Elektrikli stulda edam olunan ilk şəxs sevgilisini öldürməkdə şüphəli bilinən Uilyam Kemmlerdir.

## Xarici keçidlər
Sendal Berqman

**Sendal Berqman** () - ABŞ aktrisası, kaskadyoru və rəqqasəsidir. Arnold Şvartsenegger ilə iki filmdə rol almışdır. İlk mükafatını 1982-ci ildə qazanmışdır. Sendal Barbar Konan filmində "Valeriya" obrazını canlandırdığına görə Qızıl Qlobus mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Sendal Berqman 14 noyabr 1951-ci ildə ABŞ-nin Missuri ştatının Kanzas-Siti şəhərində anadan olmuşdur. Sendal uşaqlıqdan çox sarışın qız olmuş və boyu nisbətən hündür olubdur. 20 yaşında olarkən ABŞ horeoqrafı Bon Fossun diqqətini cəlb etmişdir. Məhz həmin horeoqraf tərəfindən Sendal film karyerasına başladı. İlk dəfə televiziyada musiqili şoularda peyda olmuşdur. 1974-cü ildə ABŞ-də çəkilən qısametrajlı "Ana" musiqili komediya filmində rəqqasə rolunu canlandırmışdır.

## Film karyerası
Sendal Berqman əvvəlcə seriallarda, sonralar isə filmlərdə rol almışdır. ABŞ horeoqrafı Bon Foss onu musiqili filmlərdə rəqqasə obrazı səhnəyə dəvət etmişdir. İlk dəfə diqqət cəlb edən rolu həmin dövrün məşhur filmlərindən olan 1979-cu ildə çəkilən "Bütün bu caz" filmində rəqqasə rolunu oynamışdır. İlk seçilən filmi 1980-cı ildə çəkilən "Ksanadu" filmi olub. Bu filmin çəkilişi üçün Nyu-Yorkda yerləşən evini tərk etməsinə və Kaliforniyaya daşınmasına səbəb olmuşdur. Filmdə Böyük Britaniya "Electric Light Orchestra" musiqi qrupunun ifa etdiyi "I'm Alive" mahnısında Sendal epizodik rolda çəkilmişdir.

Sendalın ilk məşhur filmi Arnold Şvartseneggerin baş rolda çəkildiyi Barbar Konan filmi olmuşdur. Bu filmdə Sendel "Valeriya" obrazını canlandırmışdır. Həmin obrazı canlandırdığına və filmdə seçilən aktrisa olduğuna görə 1982-ci ildə Qızıl Qlobus mükafatına layiq görülmüşdür. Ardınca həmin ildə bu filmə görə "Saturn mükafatına" da layiq görülüb. Sendal Berqman 1982-ci ildə məşhur komediya aktyoru olan Lesli Nilsenin "Həkim"  rolunu canlandırdığı və dövrün ən məşhur komediyalarından biri olan "Aeroplan 2" filmində epizodik rolda iştirak etmişdir. 1985-ci ildə Kürən Sonya filmində "Kraliça Gedren" obrazını canlandırır. Filmdə baş rollarda Arnold Şvartsenegger və Briqitta Nilsen çəkilmişlər. Film Sendal üçün heç də yaxşı olmamışdır. Canlandırdığı obraza görə "Qızıl moruq" mükafatına layiq görülmüşdür. Bu mükaft isə ən zəif filmlərə və ən zəif çəkilən aktrisa-aktyorlara verilən mükafatdır. Filmin ardınca müxtəlif B filmlərinə (az büdcəli filmlərə) çəkilməsinə davam etmişdir.

1987-ci ildə Sendal "Proqramlaşdırılmış qatil" filmində rol alır. Bu filmdə Sendal filmin baş qəhrəmanı olan "Samira" rolunu canlandırmışdır. Filmdə Sendal baş rolda çəkilmişdir. Film nisbətən uğurlu olmuşdur. 2003-cü ildə "Oxuyan detektiv" filminə çəkilir və rəqqasə rolunu canlandırır. Bu onun son filmi olur və həmin ildən başlayaraq film karyerasını sona yetirir. Sendal Berqman ABŞ aktyoru Coş Teylor ilə ailəli olmuş və bir müddət sonra onlar boşanmışlar.

## Filmoqrafiya

### Filmlər

### Seriallar

## Mükafatlar
 ABŞ Qızıl Qlobus mükafatı 
*Yeni ən yaxşı aktrisa mükafatı: Barbar Konan - 1983
 ABŞ Saturn mükafatı
*Ən yaxşı aktrisa: Barbar Konan - 1983
 ABŞ Qızıl Moruq Mükafatı
*İkinci planda pis aktrisa: Kürən Sonya - 1985

## İstinadlar

  
## Xarici keçidlər
* Sendal Berqman
Bloqosfer (tədbir)

**Bloqosfer** – Azərbaycanda bloqçuların və yeni media mütəxəssislərinin forumu. 2010-cu ildən bəri hər il keçirilir.

Bloqosfer forumunun məqsədi bloqçuları, yeni media mütəxəssislərini, İnternetə aidiyyatı olan müxtəlif qurumları və ümumilikdə İnternet ictimaiyyətini bir araya toplayaraq Azərbaycanda bloqçuluğun, yeni media və sosial medianın düzgün inkişafı istiqamətində təkliflər hazırlamaqdır.

Forum Azərbaycanda 2010-cu ildən etibarən keçirilir. 2011-cci ildə Bloqosferdə 130-dan çox mütəxəssis iştirak etmişdir.  

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Rəsmi saytı
Təbriz Xatın

**Təbriz Xatın** () — Kürdüstan ostanının kəndlərindəndir ki, Divandərə şəhristanının Məkəzi bəxşinin Çehelçeşmə kəndistanında yerləşib.2004-cü il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, kəndin əhalisi 320 nəfər və 52 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Bərderəş Təbriz Xatın

**Bərderəş Təbriz Xatın** ()-Kürdüstan ostanının kəndlərindəndir ki, Divandərə şəhristanının Məkəzi bəxşinin Çehelçeşmə qəsəbəsində yerləşib.

2006-cı il məlumatına görə kənddə 128 nəfər yaşayır (21 ailə).
## İstinadlar
Kalidasa

**Kalidasa** () — klassik sanskritcə yazıb yaratmış müəllif. O, geniş şəkildə Sanskrit dilində ən böyük şair və dramaturq kimi hesab olunur.

## Həyatı
Eramızın 4-5 əsrində yaşamış hindli şair. Adının mənası "Kalinin xidmətçisi" deməkdir. Qupta imperiyasının dövründə yaşamış olduğundan başqa çox məlumat yoxdur. Bəzi alimlər isə onun digər bir Hindli şair olan Vikramaditya dövründə yaşamış olduğunu güman edirlər. Bu kral isə eramızın 4-cü əsrində yaşayırdı.

## Fəaliyyətləri
Kalidasa Hind şeirinin ən tanınmış təmsilcisidir. Əsl Şiva dəstəkçisi olan Kalidasa Hind fəlsəfəsi üzrə də çoxlu şeir və oyunlar yazmışdır.Əsasən Sanskritcə yazırdı. Kalidasanın şeirləri qadın və uşaq ruhu qarşısında duyğulu, təiət sevgisiylə yüklü və lirik şeirlərdir. Şeirlərindən başqa dramları da vardı. Üç oyunu, iki dastanı və çoxlu şeirləri vardır. "Kumarasambhava" və "Raghuvamsa" adlı iki dastanı vardır. Oyunları isə "Malavikangnimitra", "Vikramorsavi" və fəaliyyətləri arasında ən tanınmış olan "Sakuntala"-dır. Oyunlarında əsasən krallar, mələklər, tanrılar,ruhlar və adi insanların həyatlarından bəhs edir.

## İstinadlar
 

## Mənbə
http://www.birdunyabilgi.net/kalidasa
Təbrizək (Mahnişan)

**Təbrizək** () — Zəncan ostanının kəndlərindəndir ki, Mahnişan şəhristanının Məkəzi bəxşinin Qızılkeçili qəsəbəsində yerləşir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 271 nəfər yaşayır (64 ailə).  

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Udmurt dili

**Udmurt dili** — Udmurtiyada, Başqırdıstanda, Tatarıstanda, Mariy Eldə,
Perm diyarında, Kirov vilayətində, Sverdlovsk vilayətində yaşayan udmurtların dili.

## İstinadlar
Səreyn şəhristanı

**Səreyn şəhristanı **- Ərdəbil ostanının (vilayətinin) şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Səreyn (Sarıqaya) şəhəridir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 17,197 nəfər və 3,937 ailədən ibarət idi.

Bölgənin adı farsca *"baş, üst, təpə"* mənalarını daşıyan **"sər"**, və ərəbcə *"göz, bulaq"* mənalarını daşıyan **"eyn / əyn"** sözlərindən ibarətdir, mənası **"<u>bulaq başı</u>"**, **"<u>bulaqlı təpə</u>"** kimi açıqlana bilər. Bölgənin Azərbaycan türkcəsindəki keçmiş adı isə **<u>Sarıqaya</u>**dır.

Əhalisinin əksəriyyəti Azərbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.

## Səreyn şəhristanının inzibati bölgüsü
* **<u>Mərkəzi bəxşi</u>**
* İnzibati mərkəzi: Səreyn (Sarıqaya)
** Dehistanları yoxdur
*** KƏNDLƏRİ: Əldəşin, Alvars, Ağqala, Əsb-i Mərz / Əsbmərz / Əsənməz, Bilədaraq, Gazir, Kəlxoran-i Viyənd, Kənzək, Kürdədeh, Latəran, Ücur, Şayiq, Vərgəsəran, Vərniyab, Viyand-i Kəlxoran
* **<u>Savalan bəxşi</u>**
* Şəhərləri yoxdur
** Dehistanları yoxdur
*** KƏNDLƏRİ: Alça-i Savalan, Əndərab, Ərdimusa / Ərd-i Musa / Erdimisti, Ərcistan, Atəşgah, Binmar-i Savalan, Dərabad / Dərəvar, Külür, Səin, Samanlı-i Büzürg (*böyük*), Şəmsabad, Təzəkənd-i Savalan

## İstinadlar
Kollektiv

**Kollektiv** () — bir təşkilatda, müəssisədə işləyən, bir məqsəd üçün çalışan qrup, insanlar birliyi. Daha böyük anlamda ümumi maraqlar, ideyalar və tələbatla birləşən insanlar qrupu. Əmək, təhsil, hərbi, idman, bədi özfəaliyyət və sair maraq kollektivləri olur.

Sistem nzəriyyəsində kollektiv dedikdə sitemin demərkəzləşdirməsində paylayıcı növlər başa düşülür.

## Mənbə
* Статья "Коллектив" в БСЭ
* Статья "Коллектив и личность" в Философском словаре

## Ədəbiyyat
* Трудовой коллектив как объект и субъект управления / Отв. ред.: Пашков А. С. — Л.: Изд-во Ленингр. ун-та, 1980. — 119 c.
* Территориальный коллектив как субъект местного самоуправления :Государственно-правовые аспекты /И. В. Выдрин. //Правоведение. −1992. — № 4. — С. 84–91
* Самоорганизация трудовых коллективов и психология российских рабочих в начале XX в. Н. В. Михайлов
* Мудрая власть коллектива. Сухомлинский В. А. М: Просвещение. — 1969.
* Коллектив. Личность. Общение : словарь социал.-психол. понятий / В. С. Агеев, С. П. Безносов, В. А. Богданов и др.; Под ред. Е. С. Кузьмина, В. Е. Семенова. — Л. : Лениздат, 1987. — 143 с
* Овчарова Р. В. Технологии работы школьного психолога с педагогическим коллективом. — Курган : Изд-во Курганского гос. ун-та, 2006. — 187 с
* "Психология", гл. "Психология межличностных отношений. Формирование личности в коллективе" К. К. Платонов, Г. Г. Голубев. — Москва: Высшая школа, 1977.
* Научный коллектив: опыт социологического исследования: сб. ст./ Отв. ред. A.A. Зворыкин. — М: Наука, 1980. — 119 с
* Трудовой коллектив: организация и эффективность работы / В. Н. Филипповский, Н. Е. Гринева, В. Г. Колесник. — Киев : Тэхника, 1989. — 128 с. — ISBN 5-335-00267-0
* Психология руководства и лидерства в спортивном коллективе / Р. Л. Кричевский, М. М. Рыжак. — М. : Издательство МГУ , 1985. — 223 с.
* Трудовой коллектив: социологическое исследование. / Гуров Ю. С., Водолазская Н. Ф., Тянгов Л. Я. — Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 1991. — 173 с.
* Co-ops, communes & collectives : experiments in social change in the 1960s and 1970s / edited by John Case and Rosemary C. R. Taylor
* The Anarchist Collectives: Workers' Self-management in the Spanish Revolution, 1936–1939. Sam Dolgoff
* Collectives and the design of complex systems. Kagan Tumer, David H. Wolpert

## İstinadlar
Xalxal (Ərdəbil)

**Xalxal ** — İranda şəhər, Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanının inzibati mərkəzi. 

## Əhali
2006-cı ilin siyahıya alınması əsasən bu şəhərdə 9.619 ailədə 38.521 nəfər əhali yaşayır. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.
Şəhərin əsas hissəi 95 faiz göstərici ilə Azərbaycan türkləridir, əhalinin 3 faizi talış və tatlardan ibarətdir, kürdlər və farslar isə əhalinin hərəə 1 faizini təşkil edir.

## İstinadlar
Abibəyli

**Abibəyli** — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanının Vilkic bəxşində yerləşən bir şəhər. 
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Nəmin bölgəsində Ərdəbil şəhərindən 22 km şərqdə, Ərdəbil-Astara avtomobil yolunun 10 kilometrliyindədir.
## Əhali
2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 5,242 nəfər və 1,090 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Fatimiyə günləri

[thumb|Məhərrəmlik yürüşü, [Manama, Bəhreyn. 2005-ci ilin fevralı.]]
**Fatimiyə günləri** — şiələr tərəfindən Cəmadiyələvvəl və Cəmadiyəlaxır aylarında 20 gün ərzində Məhəmmədin qızı Fatimənin şəhid olmasının ildönümü münasibətilə mərasimlərin keçirilməsi.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* The Life of Fatimah  
* Fatimah al-Ma`sumah (as): a role model for men and women  by Mohammad Hussein Fadlallah
* The world’s most outstanding Lady: Fatima az-Zahra’  by Naser Makarem Shirazi
* Fatima is Fatima by Ali Shariati
* Fatima (S.A) The Gracious  by Abu Muhammad Ordoni
Valerian Zubov

**Valerian Aleksandroviç Zubov** () — rus hərbi xadimi, Rus ordusunun İran yürüşü (1796) zamanı baş komandanı, Dərbəndin alınmasında fərqlənib və 25 yaşında general-mayor (1796) rütbəsi alıb.

## Fəaliyyəti
Zubov II Yekaterinanın məşuqlarından biri olmuşdur. Polşada üsyanı yatıran zaman qıçını itirmiş və əvəzində ona qızıl protez qoyulmuşdur. Ağa Məhəmməd xan Tiflisi tutandan sonra II Yekaterina başda Zubov olmaqla rus qoşunlarının 30 minlik korpusunun Azərbaycana yürüşünü təşkil edir. Xəzər dənizindəki Rusiya hərbi donanması da onun sərəncamına verilmişdi.

Azərbaycan xanlıqlarına yürüş 1796-cı il aprelin 18-də başlandı. Rus qoşunlarının yürüşü xəbərini alan Ağa Məhəmməd xan Azərbaycanı tərk etdi. Qubalı Şeyxəli xanın müqavimət göstərməsinə baxmayaraq, mayın əvvəllərində rus qoşunları Dərbəndə daxil oldular. Şeyxəli xan yaxınları ilə birlikdə əsir götürülüb Zubovun yanına gətirildi və o, imperatriçənin adından əsirlərə əfv olunacaqlarını vəd etdi. Dərbəndin idarəsini Rusiyameylli mövqedə duran Fətəli xanın qızı və Şeyxəli xanın bacısı Pəricahan xanıma tapşıran Zubov rus qoşunlarını Qubaya tərəf yeritdi və iyunun 6-da onu tutdu. Müqavimət göstərməyin mənasızlığını görən bakılı Hüseynqulu xan iyunun 13-də Bakı qalasının açarlarını Zubova təqdim etdi. Şamaxıya tərəf hərəkət edən Zubov Şamaxı xanı Mustafaya məktub və hədiyyələr göndərdi və cavab aldı ki, xanın özü Zubovu qarşılamağa çıxacaq. Rus qoşunları Qurdbulaq yaylası yaxınlığında, sonra isə Pirsaatda düşərgə saldılar. Qarabağlı İbrahimxəlil xan öz nümayəndələrini hədiyyələrlə Zubovun düşərgəsinə göndərib Rusiyaya itaət etdiyini bildirdi. Lakin elə həmin zamanda İbrahimxəlil xan Zubova qarşı sui-qəsd təşkil etdi, amma qəsdin üstü açıldı. Əsirlikdən qaçan qubalı Şeyxəli xan da mübarizəni davam etdirdi. O, Rusiyaya qarşı koalisiya yaratdı və Quba xanlığındakı Alpan kəndi yaxınlığında 500 nəfərlik rus qoşun dəstəsini darmadağın etdi. Oktyabrın 21-də rus qoşunlarının bir dəstəsi Gəncə xanlığını zəbt etdi. Lakin II Yekaterinanın 1796-cı ilin noyabrında qəfil ölümü şəraiti tamamilə dəyişdirdi. Onun yerinə keçən oğlu imperator I Pavel rus qoşunlarının Azərbaycanın şimal xanlıqlarından çıxarılması haqqında əmr verdi. Rus qoşunlarının çıxarılması 1797-ci ilin yazında başa çatdı. Rus qoşunları Azərbaycandan çıxarılan kimi Ağa Məhəmməd şah yenidən buraya soxuldu.

## Həmçinin bax

* Platon Zubov
* Pavel Sisianov
Qızıltəpə (İmişli)

**Qızıltəpə**— İmişli rayonunun Qızılkənd inzibati ərazi vahidində yerləşən hündür təpə. Bu abidə 2018,2019 və 2020-ci illərdə tarixçi Arxeoloq Mikayıl Mustafayevin rəhbərliyi ilə aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində tədqiq olunmuş və bir sıra qiymətli maddi qalıqlar aşkar edilib. Qızıltəpədə aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində Xll əsrə aid Eldənizlər dövlətinin pulları, Ox ucluqları,800 ilə aid qalanın divarı, yaşı 800 ildən artıq olan təndir və çoxlu saxsı (keramika) qabların nümunələri tapılıb.

İmişlidə yerləşən Qızıltəpə adlı yaşayış məskənində növbəti arxeoloji qazıntı işlərinə başlanılıb. Ərazidə orta əsrə aid gözətçi qalasının izləri üzə çıxıb. Ekspedisiyanın rəhbəri, AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun tarix üzrə fəlsəfə doktoru Mustafayev Mikayıl bildirib ki, Qızıltəpə yaşayış məskəni müxtəlif tarixi dövrləri əhatə edən abidədir: "Şirvanşahlar dövlətindən Səfəvilərə qədər, həmçinin Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu dövlətləri zamanı da bu ərazidə intensiv yaşayış məskənləri olub və bu kimi təpələr həmin dövrlər üçün əlverişli yüksəkliklər hesab edilib. Çünki bu qalalar üzərində inşa edilən gözətçi məntəqələri hücumların qarşısının alınmasında əhəmiyyətli rol oynayıb. Monqol yürüşləri zamanı bu ərazilər dağıntıya məruz qalsa da, Əmir Teymurun səfəri zamanı yenidən bərpa işləri aparılıb. Hazırda yerləşdiyimiz yer Qızıltəpə ərazisidir və ən böyük abidələrdən biridir. Bura artıq təpə yox, möhtəşəm qəsr hesab edilir. Çünki ərazisi 4 hektardan çox olan yerin unikallığı su hövzəsi ilə əhatə olunmasıdır".

Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, qalaya giriş tam məhduddur, yalnız bir istiqamətdən daxil olmaq mümkündür. Bu da onu deməyə əsas verir ki, Qızıltəpə qorunan bir qala olub. İlk dəfə 2018-ci ildə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı ərazidə Kür-Araz mədəniyyətindən orta əsrə qədər uzanan tarixi mədəniyyət nümunələri aşkar olunub. Qazıntılar zamanı gil və bişmiş kərpiclərdən ibarət hörgülər də üzə çıxıb. Budəfəki qazıntı isə Titadil adlandırılan hissədə aparılır. Qazıntı 200 kvadratmetri əhatə edir. Qazıntı zamanı ilk dəfə aşkarlanan hörgü divarlarının davamı üzə çıxıb. Həmçinin müxtəlif ocaq izləri, təndir tikililərinin qalıqları və dirəklərin olması bir daha onu göstərir ki, bu ərazi yaşayış məskəni olaraq qorunan bir yer olub. İzlər əsasən orta əsri əhatə edir. Həmçinin vaxtilə Araz çayının tarixi qolu bu ərazidən keçdiyi üçün burada əkinçilik və maldarlıq da inkişaf edib. AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun baş laborantı Nərmin Bayramova qeyd edib ki, ərazidə xeyli sayda maddi mədəniyyət nümunələri də tapılıb. Burada şirli və şirsiz qab qalıqları, həmçinin üzəri naxışlı saxsı əşyalar da üzə çıxıb.

Hazırda təpədə qazıntı işləri davam etdirilir. Tarixi abidənin alt təbəqələrində daha qədim dövrlərə aid izlərin olduğu bildirilir.

Yaşı 3000 min ilə qədər olan saxsı qablar oradan tapılmışdır.

## Həmçinin bax
* Qızılkənd

## İstinadlar
https://science.gov.az/az/news/open/10170
Tom və Cerri (1-ci seriya)

**Pişik yüklənmə qazanır** () — 1939-cu ildə istehsal olunmuş və 20 fevral 1940-cı ildə nümayiş etdirilmiş Tom və Cerri cizgi filminin ilk seriyasıdır. İlk dəfə qəhrəmanların adı Casper və Cinsk adlandırılmışdır, lakin sonradan onların adları "Tom və Cerri" adı olaraq dəyişdirilmişdir. Bu seriya "Tom və Cerri" seriyalarının ən uzun seriyasıdır. Cizgi filmini Karl Urbano, Toni Pabian, Cek Zander, Pit Börness ve Bob Allen adlı animatorlar canlandırmışdılar. Cizgi filminin bəstəkarı Skott Bredlidir. Yaradıcılar Vilyam Hanna və Cozef Barberadır. Ssenari Cozef Barbera və İvao Takamotoya məxsusdur. Həmçinin, Cozef Barbera cizgi filminə yaradıcılıq və rejissorluq etmişdir. Cizgi filmini Cozef Barbera Vilyam Hanna ilə birgə çəkmişdir. Cizgi filminin prodüserləri Rudolf İsinq və Fred Kuimbidir. Cizgi filmində rolları Lilian Randolf və Tea Vidal səsləndirmişlər. Ümumilikdə, Hanna və Barberanın hazırladıqları Tom və Cerri cizgi filminin qısametrajlı seriyalarının sayı 115-dir. Bu cizgi filmlərindən 13-cü nominasiyaya, onlardan 7-si isə Oskar mükafatına layiq görülmüşdür. İlk dəfə "Tom və Cerri" seriyalarından Oskar mükafatını məhz birinci seriya qazanmışdır.

## Məzmun

Pişik Casper həmişəki kimi siçanı Cinksi təqib etdikdən sonra təsadüfən güldanı sındırır. Bu səsə gələn Ana-İki-Başmaq Casperə deyir ki, əgər birdə sındırma hadisəsi təkrarlansa onu çölə atacaqdır.

Cinskdə Ana-İki-Başmağın Cinksə söylədiyi sözləri eşidir. Cinsk Casperi təqib edən zaman siçan əlinə düşən bütün qab-qacaqları yerə atmağa başlayır. Bu zaman Cinsksin ağlına bütün yeri döşəklərlə bəzəmək planı gəlir. Artıq Cinks yaranacaq təhlükədən qorxmur və sakitcəsinə siçanı ovlamağa başlayır. Cinks aşağıdakı duaları deməyə başlayır:

Casper onu udmamışdan əvvəl Cinksi yuxarı tullayır, lakin bu zaman Cinks farfor qab-qacaqlarının yanına düşür. Cinks onları bir-bir atmağa qərar verir. Casperin üzərinə düşən vəzifə isə onları tutmaqdır. Sonda Cinks sonuncu qabı tullayır və Casper onu tuta bilmir. Bu zaman Ana-İki-Başmaq qabın sınması səsinə gəlir və Casperi çölə atır.

## [[Oskar mükafatı]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Dabstep

**Dabstep**()- bir elektron rəqs janri kimi Londonun cənubunda və İngiltərədə çıxmışdır.Dabstep səsi, başlanğıcda El-B Stiv Qarli, Oris Cay və Zed Bias  istehsalları tərəfindən 1999–2000 illərdə çıxdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Dubstep music
Çempion

**Çempion** (  ) — hansısa bir yarışda, əsasən idman yarışında qalib olmuş şəxs (idmançı).

İdman növlərində ən yüksək ad  — dünya çempionudur. Olimpiya oyunlarına qalib gəlmiş idmançı və ya komanda olimpiya çempionu adlanır. İkinci yeri tutanlar gümüş medalla mükafatlanırla və qeyri-rəsmi şəkildə "vitse-çempion" adlanırlar.

Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətində çempion orta əsrlərdə yarışlarda şbaşqasının yerini tutanlara, imkansız insanların müdafiəsinə qalxanlara deyilir .

## İstinadlar
Meri Enninq

**Meri Enninq** (; 21 may 1799-cu il - 9 mart 1847-ci il) — britaniyalı həvəckar daşlaşmış sümük kolleksioneri və palentioloq. Yaşadığı  Laym-Recisdə tapdığı daşlaşmış sümük və dəniz faunası tapıntılarına görə məşhurlaşıb. Onun elmi işləri Yer kürəsinin qədim dövrü barəsində tarixi və həyatı barəsində təsəvvürün dəyişməsinə səbəb olub.

## Həyatı
Meri Aninq 1809 və 1811-ci illər arasında hələ 10-12 yaşında olarkən dinozavr qalıqlarını aşkarlamış və tərəfindən aşkarlanan qalıqların bütün hissələrini müəyyən müddət sonra birləşdirmişdir. Bununla Meri Enninq dünya tarixinə ilk paleontoloq qadın kimi daxil olmuşdur. O ilk arxeoloq qadın kimi də tanınır. Müxtəlif vaxtlarda ona pul müqabilində iş görmək təklif olunsa da, o bundan imtina etmişdir.

## İstinadlar
İlham Elxanoğlu

**Əsgərov İlham Elxan oğlu** — Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının quruluş hissə müdiri, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2015).

## Həyatı

İlham Elxanoğlu 1976-cı ildə anadan olmuşdur. 

Teatr səhnəsində qoyulan bir sıra tamaşaların rəssamı olan İlham Elxanoğlunun rejissor kimi ilk işi 2006-cı ildə J.Koktonun "İnsan səsi" əsəri əsasında hazırlanan tamaşa olub. 2007-ci ildə böyük mütəfəkkir Mirzə Fətəli Axundzadənin "Müsyo Jordan və Dərviş Məstəli Şah" tamaşasına quruluş verib.

30 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür. 2017-ci ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# 50 ilin sahibi (film, 2012)

## İstinadlar

## Mənbə
Azərbaycan Dövlət Akademik Mili Dram Teatrı
Emil Verxarn

**Emil Verharen** (; ) — Belçikalı yazıçı və şair.

## Həyatı
Emil Verharen 1855-ci ilin 21 may tarixində Belçikanın Saint-Amand şəhərində anadan olmuşdur. Emil əsərlərində texnik kəşflərə və təbiət mənəzərələrinə daha çox yer vermişdir. Şeirlərində təbiət və həyat arasından olan fəlsəfəni izah etməyə çalışmışdır. Emil Verharen XX əsrdə simvolizm cərəyanın əsas nümayəndələrindən biri hesab olunurdu. O, əsər və şeir yazmağla yanaşı, müxtəlif məzmunlu dramlar, tənqdi məqalələr və xüsusi aradırmalarda aparmışdır. Emil Verharen 1916-cı ilin 27 noyabr tarixində Fransanın Ruan şəhərində yerləşən dəmiryolu vağızalında qatarın altında qalaraq faciəvi şəkildə ölmüşdür.

## İstinadlar
Paraşüt

**Paraşüt** (;  — əks və  — düşmək) — bir obyektin atmosferə açıq bir mühitdə havanın qaldırma qüvvəsindən istifadə edərək yavaşca enməsini təmin edən vəsaitdir. 810–887-ci illər arasında yaşayan ərəb ixtiraçı Abbas Qasım İbn Firnasın İspaniya-Kordovada paraşütə bənzər bir alət istifadə tarixi qeydlərdə mövcuddur. Çində də paraşütün ilk nümunələri istifadə edilmişdir.Leonardo Da Vinçinin paraşütlə əlaqədar şəkilləri mövcuddur.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Yelpik

**Yelpik** — sərinləmək və hava axını təmin etmək üçün istifadə edilən: qatlanan və qatlanmayan növləri olan əl vasitəsi.

Qatlanmayan yelpiklər sabit bir yarpaqla bir sapdan meydana gələr. Qatlanan yelpiklər, bir uclarından sancaqla bir-birinə bərkidilmiş yastı kiçik sütunu vardır. Sütunların üstünə yelpiyin açılıb bağlanmasına imkan verəcək şəkildə qatlanan bir parça ya da kağız yapışdırılır.

## Mənbə
* Rhead, G. Wooliscroft. The History of the Fan, Kegan Paul, 1910
Sankt-Peterburq Dövlət İqtisadiyyat və Maliyyə Universiteti

**Sankt-Peterburq Dövlət İqtisadiyyat və Maliyyə Universiteti (SPDİMU)** rus. *Санкт-Петербургский государственный университет экономики и финансов* — Sankt-Peterburqda ali məktəb, Rusiyanın ən böyük ali təhsil və elmi mərkəzlərindən biridir.

*Webometrics* betnəlxalq reytinqində dünya universitetləri arasında 3222-ci, Rusiya ali məktəbləri içərisində 6-cı yeri tutur.
1991-ci ildən
Sankt-Peterburq universitetləri içərisində məzunları dövlət elitasında olan ali məktəblər içərisində ikinci, Rusiya üzrə isə 13–14-cü yer tutur. 1991-ci ildən 23 sentyabr Universitet günü kimi qeyd edilir.

## Ədəbiyyat
* История Ленинградского финансово-экономического института им. Н. А. Вознесенского. Л., 1989; Санкт-Петербургский университет экономики и финансов // Экономическая школа 1991. Т. 1, вып. 1. С. 231–234. А. П. Купайгородская.
* Для Вас, первокурсники. Методические указания // Санкт-Петербургский университет экономики и финансов. СПб., 2004

## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт СПбГУЭФ
* СПбГУЭФ на сайте "Российское образование"
* Сайт кафедры страхования СПбГУЭФ
* Студенческий портал СПбГУЭФ
* Новый студенческий портал СПБГУЭФ
Lorens Kun

**Lorens Yakovleviç Kun** (, ) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentində Milli azlıqlar fraksiyasının sədri, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü.

## Həyatı
Lorens Kun 1884-cü ildə əslən almanların yaşadığı Yelenendorf şəhərində anadan olmuşdur. 1915-ci ildən neft sənayeçisi Benkendorfun yanında sahə müdiri olaraq fəaliyyət göstərib.

1920-ci illərdə o, Gəncə rayonunda mühəndis kimi çalışmışdır. Gəncə Rayonu "Konkordiya" Üzümçü və Şərabçıların İstehsal Kooperativinin İdarə Heyətinin üzvü idi. Onun vəzifələrinə texniki hissənin idarə edilməsi, ofis işləri və mədəni-maarif işləri daxil idi.

### Repressiya
Lorens Kun KQB tərəfindən "Konkordiya işi" səbəbilə 1925-ci ildə əvvəlcə 8 il müddətinə həbs olunur. 5 ildən sonra isə azad olunur. 1930-cu ildə Gürcüstan şirkəti "Qruzneft"də baş mühəndis daxil olmaqla fərqli vəzifələrdə çalışır. 1933–1934-cü illərdə Gürcüstanda Mirzəan sahəsinin baş mühəndisi olaraq çalışmışdır.

Lorens Kun 18 fevral 1938-ci ildə yenidən həbs olundu və 5 il həbs cəzasına məhkum edildi. 18 fevral 1940-cı ildə SSRİ Daxili İşlər Komissarlığı Şimali Ural İTL rəhbərinin qərarı ilə Kaganoviç adına Tavda Dəmiryolu Stansiyaya köçürüldü. 1942-ci ildə Uxtada vəfat etdi.

## Siyasi fəaliyyəti
Yelenendorfda işlədikdən sonra yerli Alman komitəsinə üzv seçilmişdir.

10 dekabr 1918-ci ildə Alman Milli Şurası sıralarından Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü seçilmiş, sənədləri 15 dekabr tarixində təsdiqlənmişdir. O, parlamentdə Milli azlıqlar fraksiyasının üzvü və sədri olmuşdur.

Parlamentin 10 dekabr 1918 tarixli sayca 2-ci iclasında Lorens Kun azərbaycanlılar və almanlar arasındakı 100 illik dostluq haqqında belə çıxış etmişdir.

## Ailəsi
* Xanımı Lina Forer — (d.1898) "Forer qardaşları" Səhmdar Cəmiyyətinin qurucularından olan Henrix Forerin qızı
* Oğlu: Alfred Kun — (d. 1925)
* Qızı: Gertruda Kun — (d. 1917)
* Qardaşları: Robert Kun, Samuil Kun (d. 1870), İmmanuel Kun (d. 1881)

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
# 
# 
# 
#
Lahrud

**Lahrud** və ya **Ları**— İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı nın Şərqi Meşgin bəxşində şəhər və bəxşin paytaxtıdır. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 2,961 nəfər və 782 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Həşcin

**Həşcin** (həmçinin **Heşəcin**, **Heşiceyin** olaraq tanınır) — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanının Xoreşrüstəm (*Xuruşrüstəm*) bəxşində şəhər və həmin bəxşin inzibati mərkəzi.

## Coğrafiya

Həşcin Xalxaldan 45 və Ərdəbildən 120 kilometr güneydə, dəniz səviyyəsindən 1'579 metr yüksəklidə yerləşir. Burada orta illik yağıntı miqdarı 519 milimetrdir.

## Əhalisi
2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında şəhərdə 4,518 nəfər və ya1,199 ailə yaşayırdı.

### Milli tərkibi
Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar. Dini baxımdan əhalinin 55%-ni şiə-cəfəri, 45%-ni isə sünni-şafeilər təşkil edir.

## Görüntülər

Hashjin 13960919 08.jpg|Həşcinin qışda görünüşü
Hashjin 13960123 04.jpg|Yaz çağında çiçəklənmiş bir ağac
Hashjin 13960919 05.jpg|Qarlı Həşcin
Hashjin 13960919 02.jpg|Həşcində bir məscid
Hashjin 13960919 06.jpg|Həşcinin bağları qışda
Hashjin 13960919 07.jpg|Həşcinin bağları qışda
Hashjin 13960919 04.jpg|Qarlı Həşcin
Hashjin 13960919 01.jpg|Həşcin küçələro qarlı bir gündə
Hashjin 13960123 03.jpg|Həşcinin çölləri yaz çağında


## İstinadlar
Təzəkənd (şəhər)

**Təzəkənd** və ya **Muğansər**— İranın Ərdəbil ostanının Parsaabad şəhristanının Təzəkənd bəxşində şəhər və bəxşinin mətkəzidir. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## Mənbə
*Sarabbağ və Təzəkənd şəhər oldular  Daxili İşlər Nazirliyinin saytı

## Xarici keçidlər
Fəxrabad (Ərdəbil)

**Fəxrabad**— İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanının Şərqi Meşgin bəxşində şəhər. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
*Ərdəbil ostanında Fəxrabad adlı yeni şəhərin yaradılması  Daxili İşlər Nazirliyinin saytı
Bumeranq

**Bumeranq** () — adətən qəbilələr, xüsusilə Avstraliya yerliləri (aborigen), ayrıca qədim misirlilər və avropalılar, Hindistanın bəzi bölgələrindəki qəbilələr tərəfindən, ovçuluq məqsədləri üçün silah kimi istifadə edilən **V** formalı uçan vasitədir.

Avstraliya və ABŞ-də idman vasitəsi olaraq istifadə edilir.

## Müxtəlif ölkələrdə bumeranq aye
Bumeranq yalnız Avstraliya aborigenlərinə xas deyil. Buna bənzər silahlar, son zamanlara qədər, cənub və şimal-qərb Hindistan yerliləri və ABŞ-nin cənub-qərbində yaşayan Hopi hinduları tərəfindən də istifadə edilirdi. Tarixin əvvəllərində avropalıları və Qədim Misirlilər də bumeranq istifadə edirdilər. Misirın daha sonrakı dövrlərində (E.ə. 1500) Nil bataqlıqlarında bumeranqlarla quş ovlamaq Misir əsilzadələri tərəfindən sevilən idman növü olmuşdur. Buna görə bumeranq atmanın, insanın ən qədim idmanı növü olduğu da düşünülür. Bumeranq indiki vaxtda Avstraliya, ABŞ və bəzi ölkələrdə idman vasitəsi kimi istifadə edilməkdədir.

## Quruluşu
Bumeranq qıvrım şəkilli qalın çubuğa bənzəyir. Ən çox bilinəni, yüngül taxta, plastik və ya bənzər başqa bir materiallardan xüsusi olaraq hazırlanmış olan geri dönən bir oyuncaq və ya silah kimi istifadə edilmişdir. Bunlar ənənəvi olaraq bir-birinə birləşdirilmiş iki qanaddan meydana gələn və banana bənzər bir şəklə sahib bumeranqlardır, ancaq indiki vaxtda üç ya da daha çox qanadlı, dəyişik şəkildə bumeranqlar da tapmaq mümkündür. Doğru atıldığında bumeranq havada dairəvi bir yol izləyərək atana geri dönmək qabiliyyətinə malikdir. Ümumiyyətlə, bumeranqlar iki yerə bölünür:qayıdan və qayıtmayan bumeranqlar. Geri qayıtmayan bumeranqlardan, adətən, döyüşdə və iri heyvan ovunda istifadə edirlər, geri qayıdan "ağıllı" bumeranqlar isə daha çox quş ovu, oyunlar və dini ayinlər üçün idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bumeranq Assosiasiyalarının Beynəlxalq Federasiyası
Külür

**Külür**— İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanının Şahrud bəxşində şəhər və bəxşin paytaxtıdır. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 2,380 nəfər və 675 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Ənbəran

**Ənbəran**— İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanının Ənbəran bəxşində şəhər və bəxşin paytaxtı. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 6.161  nəfər və 1.532 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti sünni şafi inanclıtalışlardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rəzey

**Rəzey** — Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanının Ərşəq bəxşində şəhər və bu bəxşin paytaxtıdır. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 1,749 nəfər və 413 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı

**İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı** (qısa. İƏİT, , ) — demokratiya və bazar münasibətli iqtisadiyyat prinsipini qəbul edən inkişaf etmiş ölkələri birləşdirən beynəlxalq təşkilat. 36 üzv ölkəli iqtisadi təşkilat olan İƏİT 1961-ci ildə iqtisadi inkişafı və dünya ticarətini təşviq etmək üçün qurulmuşdur. Bu platformaya daxil olan ölkələr siyasi təcrübələrini qarşılaşdırır, ümumi problemlərə həll yolu tapır və təşkilata üzv olan digər ölkələrin daxili və beynəlxalq siyasətinin doğru və koordinasiyalı bir şəkildə tətbiq edilməsinə şərait yaradır. İƏİT-ə daxil olan ölkələrin əksəriyyəti çox yüksək İnsan İnkişafı İndeksinə sahib yüksək gəlirli ölkələrdir və inkişaf etmiş ölkələr olaraq qəbul edilirlər. 2017-ci ildə İƏİT-ə üzv ölkələr qlobal nominal ÜDM-nin 62,2%-ni ($49.6 trilyard), alıcılıq qabiliyyəti üzrə qlobal ÜDM-nin 42,8%-ni ($54.2 trilyard) özündə cəmləşdirirdi. Təşkilat rəsmi BMT müşahidəçisidir.

İƏİT 1948-ci ildə Robert Marcolinin rəhbərliyi altında Marşal planının (hansı ki, bu plan SSRİ və onun peyk dövlətləri tərəfindən rədd edilmişdi) idarə olunmasına kömək etmək üçün **Avropa İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı** (AİƏT) adı ilə təsis edildi. Buna ABŞ-nin göndərdiyi maliyyə dəstəyini paylamaq və İkinci Dünya müharibəsindən sonra Avropada yenidən quruculuq işlərinin aparılması üçün lazımi iqtisadi proqramları tətbiq etməklə nail olunacaqdı. (Bənzər yenidən qurma yardımı müharibədən məğlub olaraq çıxmış Tayvan və müharibə sonrası Cənubi Koreyaya da göndərilmişdi, ancaq bu köməklər Marşal planı adı altında edilməmişdi.)

1961-ci ildə AİƏT İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı haqqında Konvensiya ilə İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı olaraq yenidən quruldu və üzv ola biləcək ölkələrə Avropada olmayan ölkələr də daxil edildi. İƏİT-nin qərargahları Fransanın paytaxtı Parisdə, la-Müett şatosunda yerləşir. Təşkilat üzv ölkələrin müxtəlif nisbətdə olan dəstəyiylə maliyələşdirilir və 2017-ci ildə ümumi büdcəsi 374 milyon ABŞ dolları olmuşdur.

## Üzv ölkələr
Hal-hazırda qoşulma dəvəti göndərilən Kolumbiya ilə birlikdə təşkilata 36 ölkə üzvdür.

Avropa Şurası İƏİT-nin AB üzv ölkələri ilə işində iştirak edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*