Afrikada COVID-19 pandemiyası

COVID-19 pandemiyasının 14 fevral 2020-ci ildə Afrikaya yayıldığı təsdiqləndi və ilk təsdiqlənmiş hal Misirdə elan edildi. Qara Afrikada ilk təsdiqlənmiş hadisə 2020-ci ilin fevral ayının sonunda Nigeriyada açıqlandı. Üç ay ərzində virus bütün qitədə yayıldı, çünki virusdan azad qalan sonuncu Afrika suveren dövləti Lesoto, 13 may 2020-ci ildə bir hadisəni təsdiqlədi. Mayın 26-na qədər, test imkanları məhdud olsa da, əksər Afrika ölkələrində icmalar arasında yoxluma yaşandığı ortaya çıxdı. Müəyyən edilmişdir ki, virusun əksəriyyəti qitəyə virusun yarandığı Çindən deyil, Avropa və ABŞ-dən gəlib.

2021-ci il iyunun əvvəlində Afrika, 14 ölkədə artan yoluxma halları ilə üçüncü COVID infeksiyası dalğası ilə üzləşdi. İyulun 4-nə qədər qitədə 251,000-dən çox yeni Covid hadisəsi qeydə alınıb ki, bu da əvvəlki həftədən 20% və yanvar zirvəsindən 12% çoxdur. Malavi və Seneqal da daxil olmaqla on altıdan çox Afrika ölkəsi yeni halların sayının artdığını qeyd etdi. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bunu Afrikanın "İndiyə qədərki ən pis pandemiya həftəsi" adlandırdı.

Afrikanın müxtəlif ölkələri tərəfindən bir çox qabaqlayıcı tədbirlər həyata keçirilib. Bunlara səyahət məhdudiyyətləri, uçuşların ləğvi, tədbirlərin təxirə salınması, məktəblərin qapadılması və sərhədlərin bağlanması daxildir. Səhiyyə sistemləri daha az inkişaf etmiş bir çox Afrika ölkələrində geniş olaraq hesabatların az olduğu güman olunur. Cənubi Sudan Cubada 2020-ci ilin payızında aparılan seroprevalentlik tədqiqatına əsasən, yoluxmuşların 1%-dən azının faktiki olaraq məlumat verdiyi qənaətinə gəlinmişdir.

Afrikada virusun daha təhlükəli yeni variantları tapılıb: Cənubi Afrikada 2020-ci ilin fevralında Beta variantı və Nigeriyada 2020-ci ilin dekabrında Eta variantı.

Afrika İttifaqı Afrika üçün indiyə qədərki ən böyük sövdələşmədə 300 milyon dozaya yaxın COVID-19 peyvəndi təmin etdi; bu 13 yanvar 2021-ci ildə elan edildi. Bu, COVID-19 peyvəndlərinin aşağı gəlirli ölkələrə paylanmasına yönəlmiş qlobal COVID-19 Alətlər Sürətləndiricisinə Giriş (COVAX) təşəbbüsü ilə bağlı deyil. Bununla belə, xüsusilə Afrika ölkələrindən bəzi peyvəndlər üçün Avropa ölkələrinin ödəməli olduğu məbləğin iki qatından artıq ödəniş alındı. Yeddilik Qrup (G-7) 19 fevral 2021-ci ildə peyvəndlərin ədalətli paylanacağını vəd etdi, lakin çox az təfərrüat təqdim edildi. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri də qitə üçün peyvənd təminatçısı kimi önə çıxdı.

Bu irəliləyişlərə baxmayaraq, Afrika dünyanın ən az peyvənd olunan qitəsidir. 2021-ci il iyunun əvvəlində Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bildirmişdi ki, Afrikada COVID-19 vaksinlərinin tədarükü "az qala dayanıb". İyunun 8-də sudan əsilli britaniyalı milyarder xeyriyyəçi Mo İbrahim peyvəndin dünya üzrə ədalətli paylanmasını təmin edə bilmədiyi üçün beynəlxalq ictimaiyyəti kəskin tənqid etdi. 8 iyul 2021-ci ilə qədər qitənin yalnız 2%-i peyvənd edilib.

## Ümumi tarixçə
2020-ci ilin iyun ayının ikinci həftəsinə qədər Afrika ümumilikdə 200.000 hadisəni ötüb. İyun ayında yeni təsdiqlənmiş halların sayı sürətləndi, qitədə ilk 100,000 hadisənin qeydə alınması 98 gün, ikinci 100,000 hal üçün isə 18 gün çəkdi. İyulun 6-da hallar həm 300,000, həm də 400,000 balları ötməklə, sürətlənmə tempi davam etdirdi. 8 iyul 2020-ci ildə halların sayı yarım milyonu keçib. Qitədə bildirilən 500,000 hadisənin yarısı Cənubi Afrika və ya Misirdəndir. Bildirilən halların 80%-i on ölkənin payına düşür. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 20 iyul 2020-ci ildə Afrikada yayılma ilə bağlı həyəcan təbili çalaraq, Cənubi Afrikanın artan saylarının qitədə gələcək epidemiyaların xəbərçisi ola biləcəyini bildirdi. Avqustun 6-na kimi bu rəqəm bir milyonu ötdü, beş ölkə – Cənubi Afrika, Misir, Mərakeş, Efiopiya və Nigeriya ümumi təsdiqlənmiş halların 75%-dən çoxunu təşkil edir. Bir çox Afrika ölkələrində testlərin aşağı olması səbəbindən əsl hal sayının təsdiqlənmiş saylardan xeyli yüksək olduğuna inanılır. Bununla belə, Afrika ölkələrində əhalinin daha gənc olması səbəbindən ölüm nisbətləri Avropa ilə müqayisədə nisbətən aşağıdır. Avqustun 21-də Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzləri (Afrika CDC) yeni halların sayı azaldığından "ehtiyatlı nikbinlik" ifadə edərək, arxayınlığa qarşı xəbərdarlıq etdi. Bəzi ölkələrdə bu halların sayı artmağa başlayıb. Oktyabrın 29-da Afrika CDC sədri Con Nkenqasong dedi: "İkinci dalğaya hazırlaşmağın vaxtı həqiqətən indidir".

Noyabrın 12-də Afrika CDC və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) təsdiqlənmiş halların iyul ayından bu yana, xüsusu ilə Şimali Afrikada (Tunis, Mərakeş və Liviyada) artdığını bildirdi. Seneqal və Ekvatorial Qvineya sabit eniş gördü, Cənubi Afrika və Keniyada isə əyri düzləşdi.

2021-ci ilin yayında yoluxmaların sayı artaraq 27 iyun tarixinə qədər həftədə təxminən 202,000-ə çatdı. 13 iyul 2021-ci il tarixi etibarı ilə Afrikanın 55 əyalətindən 22-si Delta variantına yoluxma halları barədə məlumat bildirmişdir.

## Statistika

### Ölkə üzrə ümumi təsdiqlənmiş hallar
Ən çox yoluxmuş Afrika ölkələri üçün gündəlik hallar:

Ölkə üzrə aktiv halların sayı.

## Vaksinasiya

Afrikanın bir çox ölkəsi və bölgəsi COVID-19 immunizasiya proqramlarına başlamışdır. 5 iyul 2021-ci il tarixinə Afrikanın 51 ölkəsində 36,5 milyon insan üçün ən azı bir dozalı peyvənd kampaniyasına başlanılıb. 15 iyul 2021-ci ildə ÜST Afrikanın immunizasiya və peyvəndin inkişafı üzrə koordinatoru bildirmişdir ki, Afrika ölkələri istifadə müddəti bitdiyinə görə təxminən 450.000 doza peyvəndi məhv etmişdir. O, Malavi, Cənubi Sudan, Liberiya, Mavritaniya, Qambiya, Syerra-Leone, Qvineya, Komor adaları və Konqo Demokratik Respublikasını misal çəkib.

## Həmçinin bax
* İspan qripi
* Qara ölüm
* Ebola virusu xəstəliyi

## İstinadlar