BOK kodlarının siyahısı

thumb|200px|Beynəlxalq Olimpiya Hərəkatının bayrağı
thumb|200px|Beynəlxalq Paralimpiya Hərəkatının bayrağı
Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi  Olimpiya Oyunlarında iştirak edən ölkələri və həmin ölkələrin hər bir idmançı qruplarını işarə etmək üçün  üç hərfli abreviaturadan ibarət ölkə kodlarından istifadə edir. Hər bir kod isə bir Milli Olimpiya Komitəsini müəyyənləşdirir. Ancaq bəzi kodlar var ki, keçmiş Olimpiya Oyunlarında digər xüsusi hallar üçün istifadə olunub. Fərqli ölkələrdən olan idmançılardan ibarət komandalar və ya heç bir milləti təmsil etməyən idmançı qrupları bu xüsusi hallara misal ola bilər.

BOK kodlarının bir neçəsi  standartlaşdırlmış ISO 3166-1 alfa-3 kodlarından fərqlidir. FİFA kimi digər idman təşkilatıları təmsilçi ölkələri işarə etmək üçün oxşar kodlardan istifadə edir, ancaq bəzi fərqliliklər mövcuddur. *Birlik Oyunları Federasiyası* və ya *Peşəkar Tennis Assosiasiyası* kimi digər belə  təşkilatlar BOK-la eyni siyahını istifadə edir.

## Tarixi
1956 Qış Olimpiya Oyunları və 1960 Yay Olimpiya Oyunları BOK tərəfindən dərc olunmuş məlumata görə hər bir Milli Olimpiya Komitəsini işarələmək üçün *ölkələrin başlanğıc qısaltmalarından* istifadə olunmuş ilk Olimpiyadalar idi.  Lakin,  kod kimi növbəti bir neçə il ərzində tez-tez təşkilatçı ölkənin dilinə uyğun olan qısaltmalardan (İtaliyanın ev sahibliyi etdiyi 1956 Qış Olimpiya Oyunları və 1960 Yay Olimpiya Oyunlarında Yaponiya üçün *GIA* qısaltmasından; italyan dilində Yaponiya *Giappone*  kimi yazıldığı üçün) və ya ölkənin fransızca adına uyğun qısaltmalardan (Cənubi Koreya üçün *COR*;  fransızca *Corée* yazıldığı üçün)  istifadə olundu.  1972 Qış Olimpiya Oyunlarına yaxın əksər kodlar  hazırkı standart hallarına gətirildilər, lakin sonrakı illərdə bir neçə dəyişikliklər olub. Bütün bunlardan əlavə,  *SSRİ-nin parçalanması, Almaniyanın birləşməsi, Yuqoslaviyanın dağılması, Çexoslovakiyanın parçalanması* və bir neçə coğrafi adların yenidən adlandırılması kodlardakı dəyişikliklərə səbəb olub.

200-dən çox Milli Olimpiya Komitəsinin bu siyahısından əlavə Paralimpiya Oyunlarında Milli Paralimpiya Komitələrinin iştirakı ilə standartlaşdırılmış BOK kodları tələb olundu. Belə ki, müvafiq olaraq Makao üçün *MAC*, Farer adaları üçün *FRO* qısaltmalarından istifadə edilir.

## Hazırkı Milli Olimpiya Komitələri
Olimpiya Hərəkatının tərkibində hazırda 205 Milli Olimpiya Komitəsi var. Aşağıdakı cədvəllərdə hər bir MOK üçün hazırda istifadə olunan kodlar və keçmiş Olimpiyadalarda həmin Olimpiya Oyunlarının rəsmi məlumatına görə istifadə olunmuş müxtəlif kodlar göstərilir. İstifadə olunan keçmiş kodların bəziləri əlavə olaraq aşağıdakı bölmələrdə izah olunur. Əgər bir kod qısaltması eyni bir ildə həm Yay Olimpiya Oyunları, həm də Qış Olimpiya Oyunları üçün istifadə olunubsa, cədvəldə uyğun olaraq *"S" və "W"*  ilə göstərilib.

### A

### B

### C
} || IVC (1964), CML (1968)
|-
| CMR || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cameroon/||  ||
|-
| COD || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/democratic-republic-of-the-congo/||  || COK (1968), ZAI (1972–1996)
|-
| COK || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cook-islands/||  ||
|-
| COL || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/colombia/||  ||
|-
| COM || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/comoros/||  ||
|-
| CPV || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cape-verde/||  ||
|-
| CRC || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/costa-rica/||  || COS (1964)
|-
| CRO || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/croatia/||  ||
|-
| CUB || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cuba/||  ||
|-
| CYP || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cyprus/||  ||
|-
| CZE || http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/czech-republic/||  || TCH (1984)
|}

### D

### E

### F

### G

### H

### I

### J

### K

### L

### M

### N

### O

### P

### Q

### R

### S

### T

### U

### V

### Y

### Z

## Tarixi BOKlar və komandalar

### Hələ də istifadə də olan kodlar
On dörd tarixi Milli Olimpiya Komitəsi və ya komandaların keçmiş Olimpiyadalarda medal qazanan idmançılarını göstərmək üçün BOK –un nəticələr bazasında hələ də istifadə olunan kodları var.

### İstifadədən çıxmış kodlar

BOK tərəfindən ölkələrin işarələnməsindəki dəyişikliyə görə iki əhəmiyyətli kod dəyişikliyi baş verib:
* *Hollandiyanın* işarələnməsindəki dəyişikliyi əks etdirən **HOL**  kodu  1992 Olimpiya Oyunlarında Niderlandiya üçün **NED** kodu ilə dəyişdirilmişdir.
* *İran İslam Respublikasının* işarələnməsindəki dəyişikliyi əks etdirən **İRN** kodu 1992 Olimpiya Oyunlarında İran üçün **IRI** kodu ilə dəyişdirildi.

### Xüsusi kodlar
***AIN** kodu Rusiya-Ukrayna müharibəsi səbəbindən Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi Rusiya və Belaruslu idmançıların Olimpiya Oyunlarında iştirakına əngəl yaratdı. Həmin dövlətlərdən olan və müharibəni dəstəkləməyən idmançılar 2024 Yay Olimpiya Oyunlarında milli identifikasiya olmadan "Fərdi Neytral İdmançılar" bayrağı altında çıxış ediblər. 
***ANZ** kodu 1908 və 1912 Olimpiya Oyunlarında Yeni Zelandiya və Avstraliyadan olan atletlərin qoşulmasından yaranan *Avstralaziya komandasını* müəyyən etmək üçün BOK–un medal məlumat bazasında indi istifadə olunur. 1920-ci ildən etibarən hər iki ölkə ayrı-ayrılıqda mübarizə aparıb.
***EUA** kodu 1956-1964 Olimpiya Oyunları müddətində Şərqi Almaniya və Qərbi Almaniya Milli Olimpiya Komitəsini təmsil edən idmançıların qoşulmasına görə birləşmiş Almaniya komandasını müəyyən etmək üçün BOK–un medal məlumat bazasında indi istifadə olunur. Bu zamanlarda  komanda altı Olimpiya Oyunları müddətində rəsmi məlumata görə sadəcə olaraq *Almaniya* kimi tanınırdı. 
***EUN** kodu keçmiş Sovet sosialist respublikalarının çoxundan olan idmançıların qoşulmasıdan yaranan *birləşmiş komanda* üçün 1992-ci ildə (Yay və Qış Olimpiya Oyunlarının hər ikisində) istifadə olunub. Yalnız Baltikyanı ölkələr 1992-ci ildə müstəqil komanda kimi yarışlarda iştirak edib. Digər yeni yaranmış on iki ölkə müstəqil olaraq birinci dəfə 1994 və ya 1996 Olimpiyadalarında iştirak edib.
***IOP** kodu BMT-nin sanksiyalarına görə komanda kimi yarışlarda iştirak edə bilməyən Yuqoslaviyadan olan idmançılar üçün 1992-ci ildə *müstəqil Olimpiya iştirakçıları* üçün istifadə olunub. **IOP** həmçinin *Hindistan Olimpiya Assosiasiyasının* müvəqqəti olaraq fəaliyyətinin dayandırılmasına görə Hindinstan idmançıları üçün 2014-cü il Soçi Olimpiya oyunlarında istifadə olunub. 
***IOA** kodu Şərqi Timordan olan idmançılar üçün həmin ölkənin Milli Olimpiya Komitəsi yaranmamışdan əvvəl 2000-ci ildə *fərdi olimpiya idmançıları* üçün  istifadə olunub. **IOA** keçmiş Niderland Antil adalarından olan idmançılar və Cənubi Sudandan olan atletlər üçün 2012 Olimpiyadasında yenidən istifadə olunub.  Niderland Antil adalarının Milli Olimpiya Komitəsi 2011-ci ildə BOK üzvlüyündən çıxarılıb. Cənubi Sudanın Milli Olimpiya Komitəsi isə formalaşmayıb. 
***IOC** kodu 2010-cu ildə Küveyt Olimpiya Komitəsinin fəaliyyətinin dayandırılmasına görə Küveyt idmançıları üçün 2010 Asiya Oyunlarında ölkə kodu kimi istifadə olunub. 
***MIX** kodu Yeniyetmələrin Olimpiya Oyunlarında qarışıq Milli Olimpiya Komitələri üçün ölkə kodu kimi istifadə olunub. 
***ZZX** kodu çoxlu ölkələrdən olan idmançıların qarışıq komandalarının qazandığı medalları müəyyən etmək üçün istifadə olunub.  Bu vəziyyət  1896, 1900 və 1904 Olimpiya oyunlarında bir neçə dəfə baş verib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*3 hərfli ölkə kodları 
*Ölkə kodları  
*BOK ölkə kodları