Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqası

**Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqası**, abbr. **UzPFL** (, OʻzPFL, ЎзПФЛ) ölkədə futbol liqalarının bütün sistemini idarə edən və nəzarət edən futbol təşkilatıdır.. 2008-ci ildə Asiya Futbol Konfederasiyasının tövsiyəsi ilə Özbəkistan Futbol Federasiyasından ayrıca təşkilat kimi ayrılıb.

Super Liqa, Pro Liqa, Birinci Liqa, Özbəkistan Kuboku Liqa Kuboku, Özbəkistan Superkuboku, Özbəkistan U19 və U21 Çempionatı təşkil edir. Futbol klubları arasında yarışlar təşkil edir, onların idman və təşkilati-idarəçilik fəaliyyəti, habelə əlaqələri barədə göstərişlər verir.

Özbəkistanın nazirlikləri, idarələri, müəssisə və təşkilatları ilə əməkdaşlıq edərək müxtəlif səviyyələrdə futbol yarışlarının keçirilməsinə kömək edir.

Lisenziyalaşdırma üzrə Asiya qitəsinin aparıcı liqalarından biridir.

2025-ci ilin mart ayına olan məlumata görə, Özbəkistandakı altı şirkət liqanın rəsmi sponsorlarıdır.

## Tarix
1992-ci ildə Özbəkistan Futbol Federasiyasının təşkilati strukturunun bir hissəsi idi və Özbəkistanda peşəkar futbol yarışlarının təşkilinə cavabdeh olan bölmə idi. 2008-ci ilin əvvəlində Asiya Futbol Konfederasiyası Özbəkistan Futbol Federasiyasına PFL-i ayrıca qurum kimi yaratmağı tövsiyə edib. 2008-ci il iyunun 20-də Özbəkistan Futbol, Futbol Klubları Assosiasiyasının Ümumi Yığıncağında yaradılmış və iyulun 2-də Özbəkistan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qeydə alınmışdır. 

2008-2018-ci illərdə gənclər arasında futbol üzrə Özbəkistan çempionatı keçirilib. 2019-2023-cü illərdə qadın futbolunun (Premyer Liqa, Birinci Liqa, Kubok, Superkubok), 2017-2025-ci illərdə isə futzal üzrə Özbəkistan çempionatının (Premyer Liqa, Kubok və s.) keçirilməsinə rəhbərlik edib.

10-yanvar 2023-cü ildə Dünya Peşəkar Futbol Liqaları Assosiasiyasının üzvü oldu.

## Məqsəd və vəzifələr
Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqasının əsas məqsədi Özbəkistan Respublikasının ərazisində futbol üzrə müvafiq olaraq Super Liqa, Pro Liqa, Birinci Liqa, Böyük Liqa və Birinci Liqada futbol komandaları arasında futbol üzrə peşəkar futbol yarışlarının keçirilməsini əlaqələndirməkdir. Futzal Liqası, Özbəkistan Kuboku, Liqa Kuboku, Özbəkistanın bütün yaş kateqoriyaları üzrə Özbəkistan Superkuboku, futbol klubları arasında yarışların təşkili və keçirilməsi, peşəkar futbol yarışlarının əlaqələndirilməsi, futbol klubları arasında yarışların təşkili və keçirilməsi, o cümlədən onların idman, təşkilati və idarəetmə işlərinə rəhbərlik fəaliyyət və əlaqələr.

Hər ay ekspertlərin səsverməsinə əsasən Özbəkistan Superliqasında ən yaxşı oyunçu, ən yaxşı hakim, ən yaxşı qol nominasiyaları üzrə qalibləri müəyyən edir və onların mükafatlandırılması işini təşkil edir. Hər ay Özbəkistanın ən yaxşı futbol klubu, ən yaxşı qadın/kişi oyunçusu, ən yaxşı hakimi və digər nominasiyaların qaliblərini müəyyənləşdirir və ilin sonunda onların mükafatlandırılmasını təşkil edir.

## Menecerlər
Fərhad Maqametov 2008-2017-ci illərdə qurumun ilk rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 2017-ci ilin sentyabrından 2019-cu ilə qədər quruma Amon Qafurov rəhbərlik edib. Daha sonra 2019–20-ci illərdə təşkilata Davron Şakurbanov rəhbərlik edib. 2020-2022-ci illərdə müvəqqəti olaraq baş direktor vəzifəsində çalışmış Diyor İmamxocayev 2022-ci ildə qurumun baş direktoru təyin edilib.

### İcraiyyə Komitəsi
Diyor İmamxocayev, baş direktor.

Odil Əhmədov, İcraiyyə Komitəsinin üzvü, Özbəkistan Futbol Assosiasiyasının vitse-prezidenti.

Tələbəq Akramov, İcraiyyə Komitəsinin üzvü, Lokomotiv-Təşkənd futbol klubunun vitse-prezidenti.

Bahadır Mirzəyev, İcraiyyə Komitəsinin üzvü, AGMK futbol klubunun baş direktoru.

Əlişir Yusupov, İcraiyyə Komitəsinin üzvü, Nasaf futbol klubunun meneceri.

Oybekhan İbrahimhanov, İcraiyyə Komitəsinin üzvü, Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqasının hüquq məsləhətçisi.

## Özbəkistan PFL-in yurisdiksiyasında olan yarışlar

### [[Özbəkistan Super Liqası]]

Özbəkistan Super Liqası — Özbəkistanda peşəkar futbol klublarının iştirak etdiyi futbol yarışları sistemində ən yüksək diviziondur. 1992-ci ildə Böyük Liqa kimi təsis edilib. Burada ümumilikdə 14 komanda iştirak edəcək. Çempionat mart-noyabr aylarında keçiriləcək və hər komanda 26 oyun keçirəcək. 2018-ci ilə qədər yarış rəsmi olaraq Böyük Liqa adlanırdı. 2019-cu ildən titul sponsoru ilk olaraq Pepsi Super Liqası, 2020-ci ildən Coca Cola Super Liqası, 2024-ci ildən Artel Super Liqası olacaq. Özbəkistan çempionatları tarixində ümumilikdə 45 klub iştirak edib və onlardan yalnız 7-si çempionatın fəxri kürsüsünə yüksəlib: Paxtakor – 16 dəfə, Neftçi – 5 dəfə, Bunyodkor – 5 dəfə, Lokomotiv - 3 dəfə, Dustlik - 2 dəfə, MHSK - 1 dəfə, Navbahor - 1 dəfə, Nəsəf — 1 dəfə. Müxtəlif illərdə Özbəkistan çempionatında komandaların sayı fərqli idi. İlk illərdə çempionatda 16 komanda iştirak edirdisə, daha sonra müxtəlif illərdə komandaların sayı 14, 18 və 20 idi. 2018-ci ildə çempionat komandalarının sayı 12 olub. 2025-ci ildə çempionat komandalarının sayı bir dəfə 16 olacaq.

### [[Futbol üzrə Özbəkistan kuboku]]

Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqasının təşkilatçılığı ilə Milli Futbol Kuboku. Müsabiqə 1992-ci ildən keçirilir. Kubokun ilk qalibi “Navbahor” klubu olub. Özbəkistan kubokunun qalibləri AFC Çempionlar Liqasına vəsiqə qazanır.

Paxtakor futbol klubu Özbəkistan kubokunda qələbələrin sayına görə (13 dəfə) rekordçu hesab olunur. Bunyodkor və Nasaf klubları hərəyə 4 dəfə, Navbahor və Lokomotiv hərəyə 3 dəfə, Neftçi 2 dəfə, AGMK, Andican və Dostluq hərəyə 1 dəfə qalib gəliblər.

### [[Futbol üzrə Özbəkistan Liqa Kuboku]]
Özbəkistan Liqa Kuboku kişilər arasında hər il keçirilən futbol yarışıdır. Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqası və Özbəkistan Futbol Assosiasiyası tərəfindən 2010-cu ildən keçirilən yarışlar 2016-2018-ci illərdə keçirilməyib. Özbəkistan Liqa Kuboku ilk dəfə 2019-cu ildə təşkil olunub. Burada əsasən Özbəkistan klubları ilə yanaşı, UzPFL-in təklifi ilə Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Qazaxıstanın futbol klubları iştirak edəcək. Yarışın ilk qalibi Daşkəndin Paxtakor komandası olub.

### [[Futbol üzrə Özbəkistan Superkuboku]]

Özbəkistan kubokunun hazırkı qalibi ilə Özbəkistan Superliqasının hazırkı qalibi arasında bir oyundan ibarət yarış. Bir komanda Kubok və Superliqanı qazanarsa, Super Kubok uğrunda oyunda Superliqada ikinci yeri tutan komanda ilə qarşılaşacaq. Özbəkistan Superkuboku uğrunda oyun ənənəvi olaraq fevralın sonu və ya martın əvvəlində keçirilir və ölkədə yeni futbol mövsümü açılır. Adətən hər iki komanda üçün neytral stadionda keçirilir.

PFL rəhbərliyinin 21 noyabr 2017- ci il tarixli qərarına əsasən, 2018-ci il mövsümündən Özbəkistan Birinci Liqası rəsmən Özbəkistanın Pro Liqası adlandırılıb. Liqa 18 komandadan 16 komandaya endirildi.

### [[Futbol üzrə Özbəkistan Pro Liqası]]
PFL rəhbərliyinin 21 noyabr 2017-ci il tarixli qərarına əsasən, 2018-ci il mövsümündən Özbəkistan Birinci Liqası rəsmən Özbəkistanın Pro Liqası adlandırılıb. Liqa 18 komandadan 16 komandaya endirildi.

### [[Futbol üzrə Özbəkistan Birinci Liqası]]
2010-cu ildən aparılır. 2010-cu ildən birinci liqa yarışları iki bölgəyə bölünür: şərq və qərb. Şərq bölgəsinin komandalarına Əndican, Namanqan, Fərqanə və Daşkənd vilayətlərinin futbol klubları daxildir. Qərb bölgəsinin komandalarına Sırdərya, Cizzəx, Nəvai, Səmərqənd, Kaşkədərya, Surxandərya, Buxara, Xorəzm vilayətləri və Qaraqalpaqıstan Respublikasının futbol klubları daxildir. Hər bölgədə iştirak edən komandaların sayı: 12.

Özbəkistan Birinci Liqası əvvəllər futbol sistemində kiçik yarış idi. 2018-ci ildə Pro Liqanın yaradılmasından sonra Birinci Liqa 2020-ci ildən yenidən təşkil edilib və hazırda ölkədə üçüncü səviyyəli yarışdır.

### [[Özbəkistan Futbol Çempionatı (21 yaşadək)]]
Superliqanın gənclərdən ibarət komandalarının Özbəkistan futbol sistemi ilə çıxış etdiyi yarış. ÖzPFL-in əsasnaməsinə uyğun olaraq, burada yaşı 21-dən yuxarı olmayan futbolçular iştirak edəcək. U-21 Çempionatının oyunları əsas komandaların oyunundan bir gün sonra təşkil olunacaq.

### [[Özbəkistan Futbol Çempionatı (19 yaşadək)]]
19 yaşadək gənclərdən ibarət yığma komanda gənclər arasında futbol üzrə dünya çempionatında (U-20), Asiya U-19 çempionatında (U-19) və digər turnirlərdə Özbəkistanın şərəfini qoruyacaq. Super Liqa və Pro Liqa klublarının 19 yaşadək komandaları arasında yarış. U-19 Çempionatı 2021-ci ildə təsis edilib. Orada iki yüksək divizionun bütün klubları öz yetirmələri ilə qələbə uğrunda mübarizə aparacaqlar. Super Liqa və Pro Liqa klublarının 19 yaşadək komandaları arasında yarış. U-19 Çempionatı 2021-ci ildə təsis edilib. Burada iki yüksək divizionun bütün klubları öz yetirmələri ilə qələbə uğrunda mübarizə aparacaqlar.

## Tərəfdaşlıq şəraitində yarışlar

Özbəkistan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti, İdman Nazirliyi və Gənclərlə İş üzrə Agentliyi ilə əməkdaşlıq edərək, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti Kuboku yarışlarını keçirir.

O, həmçinin Ali Təhsil, Elm və İnnovasiyalar Nazirliyi, Daxili İşlər Nazirliyi və Futbol Assosiasiyası ilə əməkdaşlıq edərək tələbə kuboku yarışlarını keçirir.

## Sponsorlar
2018-ci ildə Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqası Pepsi ilə əməkdaşlıq edir. 2019-cu ildən “Coca-Cola Beverage Uzbekistan” şirkəti Özbəkistan Super Liqasının titul sponsorudur. Mediada və rəsmi tədbirlərdə Özbəkistan futbol çempionatının yüksək divizionu Coca-Cola Super Liqası adlanır. 2020-ci ildə Apex Insurance sığorta şirkəti ilə əməkdaşlıq qurdu. Şirkət liqada qeydiyyatdan keçmiş 1500-dən çox peşəkar oyunçunu tibbi sığorta ilə təmin edir. 2021-ci ildən 2022-ci ilə qədər sponsorlar Epsilon, Mədəd İnvest Bank Səhmdar Cəmiyyəti, Turon Eko Sement və Cizzax Akkumulyator Zavodu olmuşdur. 16 mart 2023-cü ildə BMB Holdinq şirkəti Super Liqanın rəsmi sponsoru oldu. Həmçinin, 2023-cü il ərzində Olcha.uz informasiya portalı və özəl Centrum Air aviaşirkəti Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqasının tərəfdaşı olub. 28 fevral 2024-cü ildə Özbəkistanın məişət texnikası bazarının ən böyük brendi Artel 2026-cı ilin sonuna kimi Super Liqanın titul sponsoru oldu. 12 mart 2024-cü ildə Uzcard Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqasının rəsmi tərəfdaşı oldu. 17-fevral 2025-ci il tarixində “Macron” idman brendi UzPFL-in rəsmi sponsoru oldu.
## Nailiyyətlər
Özbəkistanın peşəkar futbol liqası Asiya qitəsində lisenziyalaşdırma üzrə liderlərdən biridir. 2021-ci ilin sonunda Özbəkistanın 12 klubu Asiya Futbol Konfederasiyasından lisenziya qazanıb və bu, qitədə 3-cü ən yaxşı nəticə kimi qeydə alınıb. 2021-ci ildə qadınlardan ibarət komandalar arasında Özbəkistanın 2 klubu lisenziyalaşdırmadan uğurla keçən Asiyada birinci olub.

Özbəkistan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi və Özbəkistan Qeyri-Hökumət Təşkilatları Milli Assosiasiyası 2021-ci ilin yekunlarına əsasən, UzPFL-i “Ən şəffaf 20 ən şəffaf qeyri-hökumət təşkilatı” siyahısına daxil edib.

## İstinadlar

## Bağlantılar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqası // LinkedIn
* Özbəkistan Peşəkar Futbol Liqası // WhatsApp