open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gələbədin

**Gələbədin** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Gələbədin kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Gələbədin Ağcabədi rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Tədqiqatçılara görə, oykonim qala və badiyə (ərəbcə: "col, düzən") komponentlərindən ibarət "qala düzü" və ya kəl (əkindən sonra dincə qoyulmuş sahə) və badiyə komponentlərindən düzəlmiş "dincə qoyulmuş əkin sahəsi" mənasındadır. Oykonim Azərbaycan dilindəki gələbə (ağıl, tövlə, yataq) və din (düşərgə, yaylaq) komponentlərindən ibarət olub, "yatağı, tövləsi olan yaylaq" mənasında da ola bilər.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* İnqilab Şəmiyev (d.1934 — v.1997) — Respublikanın Tədarük və Meyvə-Tərəvəz Təsərrüfatı naziri (1970–1985), kənd təsərrüfatı elmləri namizədi.

## İstinadlar
Qiyaməddinli

**Qiyaməddinli** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Qiyaməddinli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Qiyaməddinli kəndi Gələbədin kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Qiyaməddinli kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## İqtisadiyyatı
Qarabağ müharibəsi nəticəsində kəndin təsərrüfatına ciddi ziyan dəymişdir. 2011-ci ilin iyun ayında kəndə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanılıb.

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
* Çərkəz bəy Əlibəyov — xeyriyyəçi.
* Nəsib Əliyev — kəndin ilk polkovniki, istefada olan polkovnik.
* Asif Rüstəmli — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, kəndin ilk elmlər doktoru və professoru.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Avşar (Ağcabədi)

**Avşar** (əvvəlki adı: **Üzeyirkənd**) — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Avşar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Ağcabədi rayonunun Üzeyirkənd kəndi Avşar kəndi və müvafiq olaraq Üzeyirkənd kənd Soveti Avşar kənd Soveti adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi
Əhalisi 11400 nəfərdir.

### Tanınmış şəxsləri
* Namiq Abdullayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Məzahir Ərtuğ Avşar — rəssam.
* Zahid Avşar Eloğlu — şair.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır.

## İstinadlar
Zirəddin Tağıyev

**Zirəddin Məmmədtağı oğlu Tağıyev** () —  Bakı Bələdiyyə Teatrının aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi.

## Həyatı
Zirəddin Məmmədtağı oğlu Tağıyev 8 may 1943-cü ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Gəncə teatrında Ələddin Abbasovun rejisorluğu ilə hazırlanmış "Dəli Kür" tamaşasına baxdıqdan sonra, teatra marağı yaranmış və teatra olan həvəsi onu on yeddi yaşında Bakıya gətirir.

1960-cı ildə M.A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun (indiki ADMİU) Dram və Kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olur. Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunu bitirdikdən sonra M. Qorki adına Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrına göndərilir və 4-5 ay müddətində teatrın qəhrəmanı olur.

### Ailəsi
Evli olub. 3 övladı var. Oğlu Tağı Tağıyev Qazaxıstan Xalqları Assambleyasının üzvüdür. Ölkənin siyasi-ictimai və mədəni-sosial həyatında verdiyi töfələrə görə Qazaxıstan dövlətinin bir sıra dövlət mükafatları ilə təltif olunub.

## Fəaliyyəti
Adil İsgəndərovun səhnələşdirdiyi "İki qardaş" lirik əsərində 80 yaşlı qocanın rolunu məharətlə canlandırır.

1971-ci ildə Adil İsgəndərov onu C.Cabbarlı "Azərbaycanfilm" kinostudiyasına rejissor olmağa dəvət edir, bir müddət burada işlədikdən sonra təhsilini artırmaq üçün  Moskvaya M. Qorki adına Kinostudiyasisına göndərilir. Kursu bitirdikdən sonra "Mozalan" kinojurnalında rejissor və aktyor kimi fəaliyyət göstərir. Bu müddətdə 100-dən artıq xarici film Azərbaycan dilinə çevrildi.

1991-ci ildə Gəncə Dram Teatrına qayıdır və teatr səhnəsində Rəşad Nuri Güntəkinin "Qondarma ər" əsərini tamaşaya qoyur. Sonra Z.Tağıyev yenidən Bakıya qayıdır və xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin təklifi ilə Böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin "Əşar tacı" poeziya teatrı yaradılır.

1995-2004-cü illərdə  Bakı Bələdiyyə Teatrında fəaliyyət göstərmişdir. Teatrda çalışan zaman türk satirik yazıçısı Əziz Nesinin "Tənha qadınlar", F.Məmmədovunun "Anansının gül balası", İ.Kərimovun "İslamda xəyanət" əsərlərinə quruluş vermişdir.

2004-cü ildə Milli ordunun polkovniki, Azərbaycan İncəsənət Xadimi Abdulla Qurbaninin "Türk sancağı" əsərini tamaşaya hazırlamışdır.

9 aprel 2019-cu ildə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiyası
#"Müstəntiq və məntiq" (film, 1971)
#Ulduzlar sönmür (film, 1971)
#Həyat bizi sınayır (film, 1972)
#Xatirələr sahili (film, 1972)
#İki dəfə iki (film, 1973)
#Ver verim (film, 1974)
#Yeni üsul (film, 1974)
#Əla kəsici (film, 1975)
#Sizi, kiçik toy məclisinə dəvət edirik. (film, 1979)
#Gözlə məni (film, 1980)
#Yeganə çıxış yolu (film, 1980)
#Bəxtəvər (film, 1984)
#Xəbərdarlıq (film, 1985)
#Pərdə arxasında (film, 1987)
#777 №-li iş (film, 1992)(tammetrajlı bədii film)
#Biz qayıdacağıq (film, 2007)
#Papaq (film, 2007)

## Mükafatları
2002-ci ildə Bakı Bələdiyyə Teatrının 10 illik yubileyi ilə əlaqədar Teatrın əməkdaşı Z.Tağıyev sənətindəki nailiyyətlərinə görə “Əməkdar incəsənət xadimi” fəxri adı verildi.

## İstinadlar
Böyükxanım Əliyeva

**Böyükxanım Həsənbala qızı Əliyeva** () — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdüçüsü(2024).

## Həyatı
Böyükxanım Həsənbala qızı Əliyeva 1945-ci ildə Xaçmazda anadan olmuşdur.

Ə. Hüseynzadə ad. Azərb. Mədəniyyət və İncəsənət Un-tini bitirmişdir (1973). Həmin ildən N. Vəzirov ad. Lənkəran Dövlət Dram Teatrının aktrisasıdır. Rolları: Germiona ("Qış nağılı", U. Şekspir), Amaliya ("Qaçaqlar", F. Şiller), Gültəkin ("Aydın", C. Cabbarlı), Sədayə ("Sən yanmasan", N. Xəzri), Nihal ("Yağışdan sonra", B. Vahabzadə), Sənəm xala ("Yaxşı adam", M. İbrahimov), Anjel, Aynur ("Məhv olmuş gündəliklər", "Büllur sarayda", İ. Əfəndiyev), komissar ("Nikbin faciə", Vs. Vişnevski) və s.

1973-cü ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun kino və dram aktyorluğu fakültəsini bitirərək təyinatla N. B. Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrına göndərildi. B. Əliyeva bu müddət ərzində teatrın səhnəsində 100-dən çox rollar ifa etmişdir.

B. Əliyeva Yeni Azərbaycan Partiyasının və həmkarlar təşkilatının idarə heyətinin üzvüdür.

## Ailəsi
Əməkdar artist Təvəkkül Əliyevin həyat yoldaşıdır.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Əməkdar artisti — 2 aprel 1979
* Azərbaycan Respublikanın Xalq artisti — 28 oktyabr 2000
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 30 aprel 2014-cü il
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 6 may 2015-ci il
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 6 may 2016-cı il
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 1 may 2017-ci il
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 9 may 2018-ci il
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 10 may 2019-cu il
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 7 may 2020-ci il
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 9 may 2024

## Oynadığı tamaşalardan rollar
* İ. Əfəndiyev "Atayevlər ailəsi" — Dilşad xanım
* M. İbrahimov "Kəndçi qızı" — Bənövşə
* J. B. Molyer "Tartüf" — Dorina
* V. Şekspir "Qış nağılı" – Kermona
* Şiller "Qaçaqlar" – Amaliya
* İ. Əfəndiyev "Məhv olmuş gündəliklər" – Anjel
* C. Cabbarlı "Aydın" – Gültəkin
* İ. Əfəndiyev "Unuda bilmirəm" – Nərmin
* M. Hüseyn "Alov" – Rəfiqə
* Qoqol "Müfəttiş" – Anna Andreyevna
* S. Vurğun "Vaqif"- Xuraman
* S. Vurğun "Fərhad və Şirin" – Məhinbanu
* Anar "Təhminə və Zaur" – Təhminə
* Ə. Haqverdiyev "Dağılan tifaq" — Sona
* Ş. Qurbanov "Sənsiz" — Sevinc
* V. Nuşiç "Nazirin xanımı" – Xanım
* M. Əliyev "Ana fəryadı" — Bəyim
* V. Vişnevski "Nikbin faciə" — Komissar
* H. Mirələmov "Ləyaqət" — Ana
* B. Vahabzadə "Yağışdan sonra" — Nihal
* Ə. Əmirli "Onun iki qabırğası" — Ceyran
* H. Mirələmov "Pənah xan Cavanşir"- Susənbər
* Q. Fiqeyredo "Ezop" – Kleya
* Sofolk "Şah Edip" – İokasta

## Filmoqrafiya
# Şəhərli biçinçilər (film, 1986)
# Bağışla, gələ bilmədim (film, 2015)
# 28 iyun (film, 2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xalq artistinə mükafat verilib
* Lənkəran teatrının yaradıcı kollektivi İTV-də
Zoya Vasilkova

**Zoya Vasilkova** () — sovet və rus aktrisası.

## Həyatı
Zoya Nikolaevna Vasilkova 4 may 1926-cı ildə Leninqradda Nikolay Korniloviç və Zoya İvanovna Vasilkova ailəsində anadan olmuşdur.

1943-cü ilin iyulunda 17 yaşında könüllü olaraq cəbhəyə getdi. Çavuş rütbəsində Hava Hücumundan Müdafiə 7-ci Korpusunun meteoroloji xidmətində baş meteoroloq vəzifəsində çalışmışdır. Döyüş zamanı o mərmiyə tuş gəlmiş və yaralanmışdır.

1949-cu ildə Vasili Vanin VGIK kursunu bitirib, sonra aktyor Teatr-Studiyasının heyətinə daxil oldu. Sovet rəssamlarının Çin, Polşa və Şərqi Almaniyada qastrol səfərlərində iştirak etmişdir. 1959-cu ildən M. Qorki adına kinostudiyada aktrisa kimi çalışmışdır.

Zoya Nikolaevna Vasilkova 1950-1990-cı illərdə epizodik rolların aparıcı ifaçısı idi. Əsasən rus qadınlarını oynadı: zadəganlar, qesseslər və ya əksinə qızlar, dayələr, kazaklar. Bu gün haqqında filmlərdə Vasilkova yerli personajların qalereyası yaratdı.
## Filmoqrafiya
#Yenilməz batalyon (film, 1965)

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Hitrou Beynəlxalq Hava Limanı

**Hitrou hava limanı** ( [ˈhiːθrəʊ])  — İngiltərə və Böyük Britaniyanın əsas beynəlxalq hava limanı. London yaxınlığında yerləşir (koord. Ş 51°28′39″, Q 0°27′41″).

Dəniz səviyyəsindən 25 metr aşağıdadır. Sərnişin dövriyyəsinə görə Avropada ən məşğul hava limanıdır. Sahibi *"BAA Limited"* şirkətidir. "British Airways" və *"Virgin Atlantic Airways"* şirkətlərinin bazasıdır. İki asfalt uçuş-enmə zolağı (3 902 və 3 658 metr) və dörd terminalı (5-ci hazırda tikilməkdədir) var.

Zolaqların tikintisi 1944-cü ildə başlamışdır. 1955-ci ildə 2-ci terminal və yeni dispetçer qülləsi istifadəyə verilmişdir. 60-cı illərdə yük terminalı tikilmiş, 1977-ci ildə hava limanının binası London metropolitenilə birləşdirilmişdir.

Aeroportda 90-dan çox hava yolu şirkəti fəaliyyət göstərir, o cümlədən Azərbaycan Hava Yolları (2-ci terminalda). 2006-cı ildə 67 527 923 sərnişinə xidmət göstərilmişdir.

Hava limanında anqlikan, katolik, müsəlman, induist və yəhudi dua otaqları var.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifəsi 

## Həmçinin bax
Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı

**Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı** və ya qısaca **ICAO** — BMT-nin agentliyi, qərargahı Monrealdadır (Kanada). 1947-ci ilin aprel ayında formalaşmışdır. 190 üzvü var, rəsmi dilləri ingilis, ərəb, çin, fransız, ispan və rus dilləridir.

ICAO-nun məqsədi bütün dünyada Beynəlxalq Mülki aviasiyanın təhlükəsiz, nizamlı inkişafını və mülki aviasiyanın, o cümlədən beynəlxalq daşımaların bütün məsələləri üzrə beynəlxalq əməkdaşlığın təşkili və əlaqələndirilməsinin digər aspektlərini təmin etməkdir. ICAO-nun qaydalarına uyğun olaraq beynəlxalq hava məkanı  uçuş informasiyasının rayonlarına və hava hərəkətinə nəzarət vasitələrinin imkanları nəzərə alınmaqla sərhədləri müəyyən edilən hava məkanına bölünmüşdür. ICAO-nun funksiyalarından biridə aeroportlara aeronaviqasiya və hava limanları üzrə meteoroloji məlumatların ötürülməsi üçün istifadə olunan dörd hərfli fərdi identifikator — kodların, uçuş planlarının (flight-plans), mülki aerodromların radionaviqasiya xəritələrində təyin olunması və s. təyin edilməsidir.

1992-ci ildə ICAO dekabrın 7-ni Mülki aviasiya günü elan edib. Gələcəkdə bu qərar BMT tərəfindən dəstəklənib.

## ICAO nizamnaməsi

Hal-hazırda 190 deyil, 193 üzv vardır.(2022) Beynəlxalq Mülki Aviasiya Konvensiyası (həmçinin Çikaqo Konvensiyası adı ilə tanınır) zamanı təqdim olunan doqquzuncu redaksiya  ICAO-nun rəsmi nizamnaməsi hesab olunur ki, bu da 1948-ci ildən 2006-cı ilə qədər olan dəyişiklikləri əhatə edir (ICAO Doc 7300/9).

Konvensiya beynəlxalq standartları və praktik tövsiyələri müəyyən edən 19 əlavə () ilə tamamlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şarl de Qoll Hava Limanı

**Şarl de Qoll adına Hava Limanı** (BHNA kodu **CDG**, BMAT kodu **LFPG**) — Fransanın əsas beynəlxalq aeroportu, Paris yaxınlığındadır. Şarl de Qollun şərəfinə adlandırılmışdır. Sərnişin dövriyyəsinə görə Avropadakı aeroportlardan ikinci, yük dövriyyəsinə görə isə birinci yerdədir. Üç terminal və dörd uçuş-eniş zolağı var. 2006 ildə 541,566 uçuş və enmə olub.

## Xarici istinadlar
* Rəsmi saytı
Ədalət (qəzet)

**Ədalət** — gündəlik hüquq qəzeti. Baş redaktor: Aqil Abbasdır.

## Tarixi
1990-cı il iyulun 1-də Mərkəzi Komitə "Ədalət" qəzetinin fəaliyyətinə rəsmi icazə verib. "Ədalət"in qurucusu Aqil Abbasdır. Qəzetin ilk nömrəsi iyulun 26-da işıq üzü görüb. Qəzet 1990-cı ildə Hüquqşünaslar İttifaqının mətbu orqanı kimi təsis edilib. Nizamnamədə qəzetin adı "Hüquq" göstərilib. Ancaq qəzetin qurucularından biri olan Aqil Abbasın təklifi və Mərkəzi Komitənin razılığı ilə qəzetin adı dəyişdirilib "Ədalət" adlandırılıb. 

Əvvəlcə qəzet həftədə bir dəfə, sonra üç dəfə çap olunmağa başlayıb. Sonra "Ədalət" Hüquqşünaslar İttifaqının tərkibindən ayrılıb müstəqil, gündəlik qəzet kimi fəaliyyətini davam etdirib. Qəzetin amalı türkçülük, vətənpərvərlik, dövlətçilik olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "20 yaşlı "Ədalət" Aqil Abbasla qoşa qanaddır". "Şərq" qəzeti.-21.07.2010. s.8.
* 30 ilin "Ədalət"i - Yubiley. "525-ci qəzet". 29.07.20
* "Ədalət" qəzetinin 30 il fasiləsiz yolu
Bakı yük terminalı

**Bakı yük terminalı** Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanıdakı bütün müasir tələblərə cavab verən yük terminalı. MDB-də ən iri yük terminalından biridir. Sahəsi 163,000 m². 2005 il martın 23-də açılmışdır. Açılış mərasimində ölkə prezidenti İlham Əliyev və Lüksemburqun mülki aviasiyasının direktoru Henri Klyayna iştriak edib.

## Xarici keçidlər

*Rəsmi saytı 
*Bakının beynəlxalq hava limanında yeni yük terminalı açılıb
Dilarə Hüseynova

**Dilarə Əşrəf qızı Hüseynova** () — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1992), professor

## Həyatı
Dilarə Əşrəf qızı Hüseynova 1941-ci il avqustun 22-də Bakıda, görkəmli alim Əşrəf Hüseynovun ailəsdində anadan olmuşdur. O, 1963-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (hazırda Bakı Dövlət Universiteti) Fizika fakültəsini bitirmişdir. Elə həmin ildə Azərbbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda baş laborant olaraq işə başlamış, sonra kiçik elmi işçi (1964–1977), böyük elmi işçi (1977–1994), aparıcı elmi işçivəzifələrində çalışmıdır. Hal-hazırda həmin institutun baş elmi işçisidir.
D. Ə. Hüseynova 1975-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi və 1992-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcələrini, 1993-cü ildə isə professor elmi adını almışdır.
Haqqında "XX əsrin görkəmli şəxsiyyətləri", "XX əsrdə kim kimdir" bioqrafik ensiklopediyalarında məlumatlar verilmişdir.
Akademik Eldar Salayevin həyat yoldaşıdır.

* **Elmi əsərlərinin sayı** — 85
* **Xaricdə dərc olunan əsərlərinin sayı** — 67
* **Beynəlxalq bazalarda indeksləşən jurnallarda (Web of Science, Scopus və s.) dərc olunan əsərlərinin sayı** — 61
* **Kadr hazırlığı** — 1 elmləri doktoru və 3 fəlsəfə doktoru
* **Dil bilikləri** — Azərbaycan, Rus, İngilis

## Elmi fəaliyyəti
Yarımkeçiricilər və dielektriklər fizikası sahəsində aldığı elmi nəticələr ölkəmizdə və xaricdə nüfuzlu elmi jurnallarda çap olunmuşdur, 85-dən çox elmi işin müəllifidir, beynəlxalq və ölkə səviyyəli bir sıra elmi konfrans və seminarlarda məruzə ilə çıxış etmişdir.
A^4B^6 laylı yarımkeçirici birləşmələrin zona quruluşunun hesablanması, onlarda kimyəvi əlaqənin müəyyən edilməsi, A^4B^6 ortorombik yarımkeçirici birləşmələrin qəfəs dinamikasının öyrənilməsi, Brüllen zonasının mərkəzində fonon tezliklərinin təzyiqdən asılılığının hesablanması (Hesablamalar göstərmişdir ki, 29 GPa təzyiq yaxınlığında sadədən baza mərkəzləşmiş qəfəsə faza keçidi baş verir) onun əsas elmi nəticələrindəndir.

## Əsas elmi əsərləri
1. The lattice long wave oscillation of GeS nanocrystals.

2. Latice vibration of pure and doped GaSe.

3. The pressure dependence of the phonon spectra of orthorhombic GeSe and second order structural phase transition from simple -to base- center orthorhombic lattice.

## İstinadlar
Səs (qəzet)

**"Səs" qəzeti** — Azərbaycanda nəşr olunan qəzet.

Sonradan qəzetin əsasında **Səs Media Qrup** (və ya **"Səs" Media Qrupu**) yaradılıb.

Azərbaycanda dövlət/hökumət nəzarətində fəaliyyət göstərən hakimiyyətyönümlü media-qrupdur. Təsisçisi və rəhbəri Bəhruz Quliyevdir.

## Yaranma tarixi
"Səs" qəzeti 1990-cı ilin noyabrında "Əlincə" Azərbaycan Xeyriyyə Cəmiyyətinin orqanı olaraq qeydiyyatdan keçib, 1991-ci il yanvarın 11-də dərc olunmağa başlayıb. Qəzetin ilk redaksiyası AMEA-nın Fizika İnstitutunun 6-cı mərtəbəsində olub. "Səs" qəzetinin ilk baş redaktoru Ağabəy Əsgərov olub. Hazırda qəzetin baş redaktoru fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Bəhruz Quliyevdir.

## Fəaliyyəti
Fəaliyyətə başladığı vaxtdan həftədə 2 dəfə 8 səhifə həcmində və 5–10 min arası tirajla dərc olunub. 1992-ci ildən tirajı 15 mindən yuxarı olub, 1993-cü ildə isə 25 minə çatıb. 1994-cü ildən 16 səhifə həcmində çap olunub, 1998-ci ildən etibarən gündəlik dərc olunmağa başlayıb. 1991-ci ildən etibarən qəzetin səhifələrində tanınmış şəxslərin məqalələri dərc olunub. Onlardan bəziləri: Əli Əhmədov, Siyavuş Novruzov, Hacıbala Abutalıbov, Murtuz Ələsgərov, Əli Həsənov, Ziya Bünyadov, Fərəməz Maqsudov, Bəxtiyar Vahabzadə, Məlik Dadaşov, Xəlil Rza Uluturk, Kərim Kərimov, Səyyad Aran və başqaları.

"Səs" qəzeti YAP-ın bazası rolunu oynayıb və partiya yarandıqdan sonra onun əsas mətbu ruporu kimi fəaliyyətini davam etdirib. Partiyanın bəyanatlarını, yığıncaqlarını və sair tədbirlərini öz səhifələrində geniş işıqlandırıb. 1992-ci il oktyabrın 16-da ölkənin 91 nəfər tanınmış ziyalısının Heydər Əliyevə müraciəti və oktyabrın 24-də H. Əliyevin həmin müraciətə cavabı "Səs" qəzetində dərc olunub. Heydər Əliyev "Səs" qəzeti haqda söyləmişdir:

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 17 yanvar 2011-ci ildə "Səs" qəzetinin kollektivini fəaliyyətə başlamaqlarının 20 illik yubileyi münasibətilə təbrik etmiş və "Tərəqqi" medalı ilə təltif etmişdir.

2020-ci ilə qədər qəzet gündəlik 5 min tirajla nəşr olunub, redaksiya heyəti 40 nəfərə yaxın olub. Ölkənin bir sıra bölgələrində müxbir postları var idi. Qəzetin bazası əsasında "Səs" İnformasiya Agetliyi və "Səs" internet TV-si yaradılıb.

14 noyabr 2025-ci ildə "Səs" qəzetinin 2026-cı ildən həftəlik nəşrə keçəcəyi açıqlanıb.

## SİA

**Səs İnformasiya Agentliyi** və ya qısaca **SİA** 2008-ci il iyulun 23-də Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi, Bakı şəhər Vergilər Departamenti, Dövlət Qeydiyyat İdarəsində qeydiyyatdan keçib və fəaliyyətə başlayıb. Agentlik Azərbaycan, ingilis, rus və türk dilində xəbər xidməti göstərir.

Agentliyin sia.az adlı saytı fəaliyyət göstərir.

## SƏS TV

“Səs” Media Qrupuna daxil olan Səs İnternet Televiziyası (SƏS TV) 11 yanvar 2011-ci ildə yaradılıb.

## SİA Sport

SİA Sport 2017-ci ilə qədər "siasport.az" domenində müstəqil sayt kimi fəaliyyət göstərib.

## SİA Travel

SİA Travel-in rəsmi saytı olan "siatravel.az" veb-saytı 2023-cü ilə qədər fəaliyyət göstərib.

## Həmçinin bax
* Yeni Azərbaycan (qəzet)
* İki sahil (qəzet)
* Yeni Müsavat
* Gündəlik Teleqraf
* Yeni Çağ (media qrup)
* Xalq Cəbhəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Səs" qəzetinin 20 yaşı tamam olur
*
APA

**Azəri-Press Agentliyi** və ya qısa olaraq **APA** — 2004-cü ildən fəaliyyət göstərən Azərbaycan dövlətinin/hökumətinin nəzarətində olan hakimiyyətyönümlü informasiya agentliyi. "APA Group" media holdinqinin tərkibinə daxildir.

## Haqqında
"Azəri-Press" Agentliyi MMC 2004-cü il yanvarın 8-də Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmiş və həmin il noyabr ayının 16-da fəaliyyətə başlamışdır.

"APA" Azərbaycan, rus və ingilis dillərində xəbər xidməti göstərir. Agentliyin Azərbaycanın bütün bölgələrində, eləcə də Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan, Böyük Britaniya və İranda fəaliyyət göstərən ofisləri vardır. "APA"-nın tərkibində xüsusi olaraq iqtisadiyyatla bağlı "APA-Economics" bölməsi də fəaliyyət göstərir. İqtisadiyyatın sənaye-energetika, aqrar-sənaye kompleksi, maliyyə, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları, infrastruktur, sosial və digər sahələr üzrə xəbərlər, təhlillər bu bölmədə öz əksini tapır.

"APA" informasiya agentliyi Azərbaycan Mətbuat Şurasına üzv təşkilatdır.

## Həmçinin bax
* APA TV
* Trend İnformasiya Agentliyi
* Report İnformasiya Agentliyi
* Turan İnformasiya Agentliyi

## İstinadlar
Gün Səhər (qəzet)

**Gün Səhər** - Gündəlik ictimai-siyasi qəzet. 2005-ci ilin fevral ayında yaradılıb. Təsisçis «GÜN» müstəqil yayım şirkəti. Baş redaktoru Qabil Abbasoğludur. 

## Tarixi
“Gün səhər” qəzeti 2005-ci ilin fevral ayında yaradılıb. Tanınmış jurnalist, “Yeni Nəsil Jurnalistlər Birliyinin sədri Arif Əliyevin təsis etdiyi “Gün səhər” də uzun müddət yaşamadı. Amma mətbuat aləmində adından söz etdirə bildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*İnternet ünvanı: http://gun.az
Azadlıq (qəzet)

**"Azadlıq"** – 1989–2016-cı illərdə Azərbaycanda çap edilmiş gündəlik ictimai–siyasi qəzet. 2002-ci ildən həm də, 2016-cı ildən isə sadəcə onlayn fəaliyyət göstərir.

## Tarixi

"Azadlıq" qəzeti 1989-cu ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının həftəlik nəşri kimi yaradılıb. İlk sayı həmin il dekabrın 24-də işıq üzü görüb. Qəzetin ilk redaktoru Nəcəf Nəcəfov olub (1989–1991).

1991–1994-cü illərdə "Azadlıq"a Qənimət Zahid, 1994–2001-ci illərdə Gündüz Tahirli, 2001–2003-cü illərdə Rövşən Hacıbəyli rəhbərlik edib. 2003-cü ildən "Azadlıq"ın baş redaktoru Qənimət Zahiddir.

1989-cu ildən həftədə bir dəfə, 1991-ci ildən iki dəfə, 1992-ci ildən üç dəfə, 1996-cı ildən gündəlik (həftədə 5-7 dəfə) çıxan "Azadlıq" 2016-cı ilə qədər həftədə 6 dəfə çap edilib.

AXCP 2015-ci ilin sentyabrında qəzetin təsisçiliyindən imtina etsə də bu qərar Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qəbul olunmayıb.

2016-cı ilin sentyabrında çap fəaliyyəti tamamilə dayanıb, onlayn fəaliyyəti davam edir.

2017-ci il mayın 12-də isə Səbail Rayon Məhkəməsi qəzetin Azadliq.info saytına girişi məhdudlaşdıran qərar qəbul edib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi və Ali Məhkəmə həmin qərarı qüvvədə saxlayıb. Sayt Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzinin iddiası ilə bloklanıb.

## İlk sayı

Qəzetin ilk sayı 8 səhifədən ibarət idi. Qəzetin loqotipi üstündə "El gücü – sel gücü!" yazılmışdır. Birinci səhifəsində Azadlıq meydanındakı mitinqdən foto, aşağı hissədə isə  türk şairi Tofiq Fikrətin "Millət şərqisi" şeiri yerləşdirilmişdir. İkinci səhifədə Məhəmmədəmin Rəsulzadənin Lahıcda yazdığı "Haqsız qan yerdə qalmaz" məqaləsi və Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin fövqəladə konfransının qətnaməsi dərc olunmuşdur. 3-cü səhifədə Xalq Cəbhəsinin sədri Əbülfəz Elçibəyin "Hürriyət olan yerdə insanlıq da olur" adlı müsahibəsi verilmişdir. İlk sayda həmçinin Ü. Hacıbəylinin "Duma yaxınlaşır", Vaqif Səmədoğlunun "Milli tənhalıqdan qurtulmalıyıq" adlı yazıları dərc olunmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Yeni Müsavat
*Bizim Yol
*Turan İnformasiya Agentliyi

## Xarici keçidlər

*Rəsmi saytı
* 
* 
* 
* Azadlıq qəzetinin bu günə olan nömrəsi nəşr olunmayıb
*Sabiq rəsmi twitter səhifəsi
Ayna (qəzet)

**Ayna** və ya **ayna.az**- 1990–2014-cü illərdə həftəlik ictimai–siyasi Azərbaycan qəzeti, 27 iyun 2015-dən Azərbaycan informasiya saytı.

## Tarixi
* 1990-cı ildə yaradılıb.
* Təsisçi və baş redaktor: Elçin Şıxlı.
* İnternet ünvanı: www.ayna.az

"Ayna" qəzeti 1990-cı ilin avqustunda yaradılıb. Azərbaycan dilində çıxan "Ayna" həftəlik çap olunurdu. 2014-cü ilin may ayının əvvəlində ayda bir dəfə işıq üzü görməsi qərara alınmışdı. Ancaq nəşri bu yolla da saxlamaq mümkün olmamış, 2014-cü il iyunun 1-dən qəzetin nəşri dayanmışdır.

2014-cü il avqustun 27-də "Ayna" və "Zerkalo" qəzetlərinin kollektivlərinin ümumi toplantısı keçirilib. Toplantıda baş redaktor Elçin Şıxlı "Ayna" və "Zerkalo" qəzetlərinin fəaliyyətinin birdəfəlik dayandırıldığını elan edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Ayna TV
* Zerkalo (qəzet)

## Xarici keçidlər
* Elçin Şıxlı "Ayna"nı bərpa etdi
* "Ayna" qayıtdı
Bizim Yol

**Bizim Yol** — Azərbaycanda nəşr olunmuş gündəlik ictimai-siyasi qəzet və xəbər saytı.

2000-ci ildə Bahəddin Həzi tərəfindən yaradılıb və 2003-cü ildən çap olunur.

Qəzetin baş redaktoru Bahəddin Həziyev, Birinci müavini isə Elçin Rüstəmlidir.

Qəzet 31 yanvar 2019-cu ildə çap versiyasının fəaliyyətini dayandırıb.

## Əlaqə
* tel: (012) 434 26 17, (012) 434 24 78
* e-mail: bizimyol07@gmail.com

## Xarici keçidlər
* www.bizimyol.info
* www.youtube.com/user/Bizimyolinfo
* twitter.com/bizimyolinfo
* instagram.com/bizimyolinfo

## İstinadlar

## Mənbə
* "Bizim Yol" qəzeti, №124(1943), 14 iyul 2012-ci il.

## Xarici keçidlər
Muğanlı (Ağcabədi)

**Muğanlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Muğanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikasının ərazisində Muğan adı ilə bağlı 18 yaşayış məntəqəsi mövcuddur. Ağdam rayonu, Ağstafa rayonu, Bərdə rayonu, Xocavənd rayonu, Kürdəmir rayonu, Qubadlı rayonu, Şamaxı rayonu, Şərur rayonu, Zaqatala rayonu, Zəngilan rayonu və digər ərazilərdə olan yaşayış məntəqələri buna misal ola bilər.

Yaşayış məntəqələri Cənubi Azərbaycanın Muğanlı kəndindən köçüb gəlmiş mollahəsənli, mehdili və cabbarlı nəsillərinə mənsub ailələr tərəfindən salınmışdır. Oykonim türkdilli Azərbaycan tayfası olan muğanlıların adı ilə bağlıdır. Muğanlı tayfa adı XVI əsrin əvvəllərindən məlumdur. Sonralar mənbələrdə şahsevənlərin tərkibində müstəqil tayfa kimi qeydə alınmış muğanlılar XIX əsrin əvvəllərində 8 tirədən ibarət olmuşlar. Tayfa Muğan düzündə yaşadığına görə həmin düzün adı ilə adlandırılmışdır.

## Din
Kənddə "Seyid İsmayıl Ağa" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Muğan düzü

## İstinadlar
Şahsevən (Ağcabədi)

**Şahsevən** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Şahsevən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
XIX əsrin sonlarında Ağcabədi rayonunun Şahsevən kəndindən köçmüş Abdulla adlı şəxs Kəlbəcər rayonunun — Mozçayın sol sahilində, dağ ətəyi ərazidə iki binə salmışdır. XX əsrin əvvəllərində də Cavanşir qəzasında Böyük və Kicik Abdullauşağı adlı iki binə adı qeydə alınmışdır. Rayonun Çobangərəkməz kəndi yaxınlığında bir yurd yeri indi də Abdulla yurdu adlanır.

## Toponimikası
İran şahı I Abbas (1589–1629) hakimiyyətə gəldikdən sonra (XYII əsr) Qızılbaş tayfalarının müqavimətini qırmaq üçün "şahın (yəni özünün) mübarək başını sevənlər şah ətrafında toprlaşsınlar" fikrini irəli sürmüş, nəticədə Azərbaycanın həm şimalında, həm cənubunda yaşayan bir sıra ellər birləşərk Şahsevən tayfa ittifaqını yaratmışlar. Şimali Azərbaycan ərazisində Afşar, Qacar və Cavanşir tayfaları da şahsevən olmuşlar. Əvvəlcə bu ittifaq (Arxcanbəy və onun qardaşları) Qocabəy və Bəndəlibəy başçılıq etmişlər. Bir sıra qollardan və tirələrdən ibarət şahsevənlər Azərbaycanın hər iki hissəsində maldar həyat keçirmişlər.

## Xarici keçid
http://www.agcabedi-ih

## İstinadlar
Göyük (Ağcabədi)

**Göyük** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Göyük kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Göyük kəndi Muğanlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Göyük kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Köyük oykonimi türk dillərindəki köyük sözündən olub, təmizlənmiş meşə yeri" anlamındadır. Çox ehtimal ki, kənd salındığı ərazinin adı ilə adlandırılmışdır. Köyük toponimini türk dillərində müxtəlif məna ifadə edən köyük sözü ilə əlaqələdirən araşdırıcılar var. Köyük sözü "ceyran", "xallı maral" mənasındadır. Yevlax rayonunda da Köyük kəndi var. Rusiyanın Başqırdıstan ərazisində, İskə Köyək, Yanqı Köyək adlı kəndlər də mövcuddur.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 773 (01.01.2007-ci il üçün) nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi heyvandarlıq, taxılçılıq, baramaçılıqla məşğul olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Təzəkənd (Ağcabədi)

**Təzəkənd** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsindı kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Təzəkənd kəndi Hüsülü kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Təzəkənd kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Tarixi
Kənddə 36 ədəd mis dirhəmdən ibarət sikkə dəfinəsi (NF 28016 – 28027; 8836 – 8859) aşkarlanmışdır. Numizmatik təyinatına əsasən, orta çəkisi 7 – 9 q olan belə dirhəmlər V Azərbaycan atabəyi Özbəyin (hicri 607–622-miladi 1210–1225-ci illər) dövründə zərb edilmişdir. Həmin sikkələrin bəziləri yazıları aydın bilinməklə (12 ədəd), digərləri isə (24 ədəd) səliqəsiz möhürlərlə zərb edilmişdir.

Təzəkənd dəfinəsindəki Azərbaycan atabəyi Özbəyin dövrünə aid sikkələrə həkk edilmiş iki, bəzən üçdişli yaba, yay və xəncər təsvirləri dövrün hərb tarixi barədə məlumat verir. Belə sikkələrin bəzilərində aydın görünən yazılara əsasən hökmdar Özbəyin və atasının adları (Özbək bin Məhəmməd), şərəfli və uca titulları (əzəmətli atabəy, dinin Günəşi; məlik, haciblərin əmiri), həmçinin Abbasi xəlifəsi ən-Nasirin adı və titulu (əmirəl muminin ən-Nasir lidinillah; 1180 – 1225), zərb tarixi sözlərlə (hicri tarixə müvafiq) həkk edilmişdir. Bu Abbasi xəlifəsinin adı həm də Şirvanşah I Gərşasbla (1205–1225) birgə dövrün mis felslərində (2 – 4 q) nəzərə çarpır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Salmanbəyli

**Salmanbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Salmanbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Salmanbəyli kəndi Xocavənd kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Salmanbəyli kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Kəbirli (digər mənbələrdə Barak) olmuşdur. Burada yaşayan əhali sırf Kəbirli tayfasına mənsubdur. Kəndin adını daşıyan Salman bəy Əlibəyov isə Müsəlman Sosial-Demokrat Hümmət təşkilatının Şuşa qəzasının fəal üzvlərndən biri olmuş, 1927-ci ildə Sovet hakimiyyətinin düşmənləri tərəfindən öldürülmüşdür.

## Tarixi
Kənd 1928-ci ildən başlayaraq yaranmışdır.

### Tarixi abidələri
# Böyük Vətən Müharibəsi qəhrəmanlarının şərəfinə ucaldılmış abidə kompleksi
# 416-cı milli atıcı diviziyanın Taqanroq uğrunda həlak olan əsgəri Ənnağı Bünyadovun büstü
# Qarabağ müharibəsi şəhidi Əlfi Məmmədovun büstü
# Qalatəpə arxeoloji mədəniyyəti
# Üçtəpə kurqanları
# Xantəpə kurqanları
# Govurarx kanalı

## Coğrafiyası və iqlimi
Salmanbəyli kəndinin ərazisi 12.7&nbsp;km², kəndin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 31 metrdir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2425 nəfərdir (2013-cü il). Həmçinin kənddə 106 nəfər (26 ailə) məcburi köçkün məskunlaşmışdır.

### Tanınmış şəxsləri
* Əlvan Əliyev — tarixçi alim, jurnalist, politoloq
* Əhməd Elbrus — filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şair, naşir
* Ənvər Əhməd — filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şair, dramaturq
* Əbülfət Misiroğlu — yazıçı, publisist, jurnalist

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır. Kənddə 861 hektar pay torpağı, 1016 hektar dövlət torpaq fondundan götürülmüş icarə torpaqları, 48 hektar bələdiyyə torpağı vardır. 1 yanvar 2013-cü ildə kənddə 2253 baş iribuynuzlu və 8078 baş xırdabuynuzlu heyvan, həmçinin ev quşları 8453 ədəd, 60 ədəd arı ailəsi olmuşdur. Kənddə 1 Sudan İstifadəedənlər Birliyi, 5 ticarət obyekti vardır.

## Mədəniyyəti
Kənddə 1 mədəniyyət evi, 1 kənd kitabxanası, 1 poçt şöbəsi, 1 elektron ATS mövcuddur.

## Təhsil
Kənddə 1 tam orta məktəb və 1 uşaq baxçası fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə "Heydər" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Səhiyyə
Kənddə 1 həkim məntəqəsi, 1 aptek, 1 baytarlıq apteki mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://agcabedi-ih.gov.az/page/11.html

## Həmçinin bax
Aşağı Avşar

**Aşağı Avşar** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Aşağı Avşar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Xocavənd kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Aşağı Avşar kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 11 iyun 2002-ci il tarixli 341-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Aşağı Avşar kəndi Xocavənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Aşağı Avşar kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kənd əhalisinin əsas tərkibini Nərgiztəpədən köçüb gələn Avşarlar təşkil etdiyinə görə kənd Aşağı Avşar adlanmışdır.

## Tarixi
Kəndin əsası XX əsrin əvvəllərində Kirov deyilən bu ərazidə 5–10 ailədən ibarət maldar obalar halında qoyulmuşdur. Kəndin əsasını qoyan ilk sakin Kərbəlayi Bağır olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi 9.0 kv.km-dir.

## Əhalisi
Əhalisi	1756 nəfərdir (2009).

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xocavənd (Ağcabədi)

**Xocavənd** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Xocavənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Qarabağ düzündədir.

## Tarixi
Elmi ədəbiyyatda Xocavənd sözünün mənası " Xocalı nəsli" deməkdir. Vaxtilə bu ərazidə Xoca adlı bir şəxs, ilk sakin yaşamış, ərazidən keçən Qarqar çayının qarşısına bənd vurdurmuşdur. Ona görə bu yerlər Xocabənd, sonralar təhrif olunuraq Xocavənd adlanmışdır. Kəndin yaşayış məskəni kimi mövcudluğu XVIII əsrin birinci yarısına kimi qeyd olunur.

## Əhalisi
Xocavənd kəndinin ərazisi 23.4 km² olmaqla əhalisi 3527 nəfərdir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır

## Toponimikası
Xocavənd oykonimini müxtəlif prizmalardan izah edən araşdırıcılar vardır. Keçmişdə mədrəsə təhsili almış şəxslər, din xadimləri və başqaları xoca adlanırdı. Türklər indi də müəllimə xoca deyir. Orta əsrlərdə iri ticarətlə məşğul olan alverçilərə, tacirlərə xoca deyilirdi. iran dillərindəki vənd sözü "uşağı, nəsli, törəməsi" anlamındadır.

## İstinadlar
Hindarx

**Hindarx** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Hindarx qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

23 oktyabr 2007-ci ildən Hindarx kəndi qəsəbə statusu almışdır və fəaliyyətini qəsəbə kimi davam etdirir. Hindarx qəsəbəsinin ərazisi 48.2 km².-dir.

## Toponimikası
Hindarx kəndi Ağcabədi rayonunun əhalisi ən çox olan yaşayış məntəqəsidir. Kəndin İsmayilovlar, tağılar, hacızeyinlilər, fərruxbəylilər, xəlilbəylilər, misiruşağılar, bəşirlilər, verdiyevlər, hacızeynallı, məşədiağauşağılar, umud yüzbaşılar, hacıcabbarlar, hümbətalılar, mirzəlilər, həsənqulular, səfilər, kəlbaallahverdilər, rzalılar, ədillilər, bayramlılar, davudlularl ceyranlı və s. nəsilləri vardır. Yerli məlumata görə, bu yaşayış məntəqəsi XVI əsrdə yaranıb. Guya dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin yeznəsi olan bir nəfər hindli, Boyat kəndinin yaxınlığından indiki kəndin ərazisinə arx çəkdirmiş və həmin arxın ətrafında yaranan yaşayış məntəqəsi də onun şərəfinə Hindarx adlanmışdır. Sonralar hindarxlılarla Füzulinin atası Suleyman kişi arasında nifaq düşdüyündən o, kürəkənini bələdçiliyi ilə ailəsini də götürüb İraqa köçmüşdür. Çox güman ki, toponimin belə izahı xalq etimologiyasıdır. Digər bir yerli məlumata görə isə buraya Hind Vəli adlı bir nəfər arx çəkmiş və sonralar arx onun adı ilə əlaqədar olaraq Hindarx adlanmışdır. Arxın bir nəfər hindistanlı mühəndisin çəkməsi ilə əlaqədar belə adlanması haqqında rəvayət də vardır. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, Hindarx hidronimi sanskrit dillərindəki ind sözündəndir. İnd komponenti "Böyük çay" "əsas çay" anlamındadır. Hindarx toponiminin elmi izahı hələ dəqiq müəyyənləşdirilməmişdir.

## Əhalisi
Əhalisi 16.998 nəfərdir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır 4 min 507 hektar ərazisi, Hindarx qəsəbəsində 1 tam orta, 2 ümumi orta məktəb, 1 uşaq bağçası, 2 kitabxana, 3 klub, uşaq musiqi məktəbi, 25 çarpayılıq xəstəxana, rabitə şöbəsi, poçt filialı və digər xidmət sahələri fəaliyyət göstərir.

## Arxeoloji abidələri
Tunc dövrünə aid Qazantəpə, Gorustəpə, Hüseynbəytəpə, Daşdəmirtəpə, Quştəpə və s.kurqanlar Hindarx kəndinin ərazisindədir.

## İstinadlar
İmamqulubəyli (Ağcabədi)

**İmamqulubəyli** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun İmamqulubəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun İmamqulubəyli kəndi Hindarx kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla İmamqulubəyli kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
İmamqulubəyli yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində 104 ailədən ibarət qaradolaq tayfasına mənsub olan ailələr tərəfindən salınıb. Çar hökuməti
həmin ailələrin idarəsini İmamqulu bəyə 5 illiyə vermişdi. Bundan sonra həmin qaradolaq ailələri İmamqulubəyli adlanmışdır. Sonralar imamqulubəylilər bir neçə eyni adlı kəndlər yaratmışlar. Hazırda Ağdam və Bərdə rayonlarında da İmamqulubəyli kəndi vardır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ düzündə yerləşir.

## Əhalisi
1500 nəfərdən çox. Kəndin əhalisi əsasən heyvandarlıq, taxılçılıq, pambıqçılıq və baramaçılıqla məşğul olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Burada qocalara yer yoxdur

**Burada qocalara yer yoxdur** () — Coel və İtan Koen qardaşlarının Kormak Makkartinin eyniadlı romanı əsasında çəkdikləri triller filmi. 2008-ci ildə "Oskar"a olan 8 nominasiyasından film Kinoakademiyanın 4 mükafatına layiq görülüb: ən yaxşı filmə görə, ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə, ən yaxşı rejissor işinə görə və ən yaxşı orijinal ssenariyə görə.

## Məzmun
Filmdə hadisələr 1980-ci illərdə iyunda Texasda cərəyan edir. Vyetnam müharibəsi veteranı *Levelin Moss* üçün adi ov gözlənilməz tapıntı ilə nəticələnir: o mafiya çaxnaşmasının yerini tapır. Meyitlər, güllə ilə deşilmiş maşınlar və narkotik paketləri arasında o ağzınacan pul ilə dolu keys tapır. Çox fikirləşmədən Levelin keysi özünə götürür. Eyni zamanda filmdə insanları inanılmaz dərəcədə asanlıqla öldürən balonlu insan barədə bəhs olunur. Çox keçmədən balonlu manyak — *Anton Çiqur* — iki centlmendən keysi tapmaq tapşırığını alır. Onu skanerlə təmin edib, keysdə radiomayak olduğunu deyirlər. Atışmalar və gözlənilməz vəziyyətlərlə dolu Antonun Levelini təqib etməsi başlayır. Qoca Şerif — *Ed Tom Bel* onların izi ilə gedir, və hadisələr cərəyan etdikcə o başa düşür ki, köhnə vaxtlar keçib və artıq işdən dincəlmək zamanı gəlib çatıb.

## Film haqqında
* Levelin Moss rolundan Hit Lecer imtina etmişdir.

## Rollarda
* Tommi Li Cons — *şerif Ed Tom Bel*
* Coş Brolin — *Levelin Moss*
* Xaviyer Bardem — *Anton Çiqur*
* Kelli Makdonald — *Karla Cin Moss*
* Vudi Harrelson — *Karson Uels*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* KinoResenziya: Qocalara burada yer yoxdur
* Filmin rəsmi saytı 
* Makkarti Kormak və Koen qardaşları film haqqında
Givi (İran)

**Givi**, **Kivi** və ya **Küyü** — İrannın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanında şəhər. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 6,467 nəfər və 1,721 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar. 120 kəndi vardır və Ərdəbilin cənub hissəsində, şəhərdən 70 kilometrlik məsafədə yerləşmişdir.

Şimaldan Xalxal (Hirov) (Xalxal bölgəsinin mərkəzi), şərqdən Talış dağlarına, qərbdən Miyana bölgəsi, Qızılüzən çayı və Bacılar sıra dağları ilə əhatə olunur.

Şəhərdə 50 il əvvəl bələdiyyə yaradılmışdır. Şəhər iki hissədən ibarətdir: Yuxarı Küyü (ikinci məntəqə) və Aşağı Küyü (birinci məntəqə).

Küyünün islamdan öncə adı "Dörd Evlər" imiş. Tanınmış məhəllələri bunlardır:

## Aşağı Givi

Dəmirçi, Sitallı, Gəylər, Bazar.

## Yuxarı Givi

Yuxarı məhəllə, Aşağı məhəllə, Xanlıq bağı, Kəvərə, Xanlıq, Hundur Arxı, Ərəneş.

## Görməli yerlər

 
**Daş Hamamı**: Bu hamamın suyu təbii isti-ilıx sudur və əvvəlki dövrlərdə böyük bir qayanın içində qazılmışdır.

**İsti Su (Küyü Suyu - Xalxal Suyu)**: Bu Azərbaycanın ən adlım təbii mineral sularından sayılaraq, orqanizm üçün çox faydalı özəllikləri vardır və çox sayda turistləıri özünə cəlb edir.

**Buzluq**: Bu mağara Hirov - Kivi yolunun üstündə yerləşir və yayın istisındə belə onun içərisində soyuq olur.

**Dəlikli Daş**: Bu tarixi əsər, Küyünün yaxınlığından axan Arpaçayının kənarında olan bir qaya da tünel kimi dəlinmiş bir dəlikdir və içindən bir insan keçə bilir. Deyilənə görə oranı qədim zamanlarda bir qız yarıbdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Givi (Kosar ya Sənjəbəd) Rəsmi Saytı - Farsca
*Givi Bələdiyə Saytı  - Farsca və İngiliscə
*Givi Rəsmi Təhsil Saytı  - Farsca
*Givi şəhərindən gözəl şəkillər
Dönüklər (film, 2006)

**Dönüklər** () — 2006-cı ildə rejissor Martin Skorsezenin çəkdiyi bədii film. Əsər dörd "Oskar mükafatına" layiq görülüb: ən yaxşı filmə görə, ən yaxşı rejissor işinə görə, ən yaxşı ssenariyə görə, ən yaxşı montaja görə.

Film ABŞ və Honq Konq istehsalıdır.

## Məlumat
Çəkilişlər hadisələrin cərəyan etdiyi Bostonda aparılmalı idi. Amma maliyyə məsələləri ilə əlaqədar filmin əsas hissəsi Nyu-Yorkda lentə alınıb. Roluna daha yaxşı hazırlaşmaq üçün Mett Deymon bir müddər Massaçusetsin polis bölmələrindən birində xidmət göstərib. Cek Nikolson əvvəlcə filmə çəkilməkdən imtina edib. Ancaq Martin Skorseze və Leonardo Di Kaprio ilə görüşən aktyor fikrini dəyişib. Eyni vaxtda çəkilən  "Ən xoş arzularla" filmində rol almalı olan Leonardo Di Kaprio layihədən imtina edərək bu filmdə Billi Kostiqan rolunu oynamağa üstünlük verib. Robert De Nironun filmdə oynaması nəzərdə tutulmuşdu. Medelin rolunu Keyt Uinslet, yaxud Hilari Suonk ifa edə bilərdilər. Film "Rolling Stones" qrupunun "Gimme Shelter" adlanan klassik melodiyası ilə başlayır.

## Obrazlar
* Leonardo DiKaprio — **Uilyam "Billi" Kostiqan** rolunda
* Mett Deymon — Serjant **Kolin Sallivan** rolunda
* Cek Nikolson — **Frensis "Frenk" Kostello** rolunda
* Mark Uolberq — Serjant **Şon Diqnam** rolunda
* Martin Şin — Kapitan **Oliver Çarlz Kuinan** rolunda
* Vera Farmiqa — Həkim **Medolin Meyden** rolunda
* Alek Bolduin — Kapitan **Corc Ellerbi** rolunda
* Entoni Anderson — Polis **Braun** rolunda
* Ceyms Bec Deyl — Polis **Barriqan** rolunda
* Mark Rolston — **Timoti Delahant** rolunda
* Kevin Korriqan — **Şon Kostiqan** rolunda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi saytı 
* Saundtrek
Meşəli (Xocalı)

**Meşəli** — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Meşəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Coğrafiyası və adı
Meşəli kəndi Qırxqız dağlarının ətəyindədir. Bu kənd palıd, fıstıq və cır meyvə ağaclarından ibarət mənzərəli meşəlik ərazidə yerləşdiyi üçün belə adlanmışdır. 

## Tarixi
Erməni millətçilərinin təsiri altında olmuş rəhbər orqanları tərəfindən Meşəli kəndi uzun müddət yaşayış məntəqələrinin rəsmi siyahisına salınmamışdır. 

Azərbaycan SSR-nin Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 27 iyun 1985-ci il tarxili fərmanı ilə, o vaxtkı Əsgəran rayonunu üzrə, Daşbulaq kənd Sovetinin tərkibində Meşəli kəndinin dürüstləşdirmə qaydasında yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilməsinin təsdiq olunması qərara alınmışdı. Azərbaycan SSR-nin Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 21 aprel 1990-cı il tarxili fərmanı ilə, o vaxtkı Əsgəran rayonunu üzrə, Meşəli kəndi Daşbulaq kənd Sovetinin tərkibindən ayrılaraq, Məşəli kəndi mərkəz olmaqla Meşəli kənd Sovetinin yaradılması qərara alınmışdı. 26 noyabr 1991-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Əsgəran rayonunun ləğvi, Xocalı şəhəri mərkəz olmaqla Xocalı rayonunun yaradılması, ləğv edilmiş Əsgəran rayonunun ərazisi Xocalı rayonunun tərkibinə verilməsini qərara alınmışdı. 

1991-ci ildə ermənilər tərəfindən yandırılıb, əhalisi isə didərgin salınmışdır.

1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 Noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Meşəli kəndi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətində olub, 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qaytarılmışdır.

## Abidələr
Məşəli kəndinin ərazisində qədim qəsr, imarət, kurqan və sair maddi mədəniyyət nümunələrinin nişanələri var. 

## Meşəli qətliamı

23 dekabr 1991-ci ildə Meşəli kəndində Ermənistan hərbi birləşmələri tərəfindən qətliam törədilmişdir. Qətliam zamanı 28 nəfər öldürülmüş, 14 nəfər yaralanmışdır. Meşəlinin əhalisindən 358 nəfər məcburi köçkün olmuş, kənd özü məhv edilmişdir. Qətliamda Meşəli kəndində 5,496,900 manat məbləğində maddi ziyan vurulmuşdur.

## Həmçinin bax
*Xocalı soyqırımı

## İstinadlar
Xaviyer Bardem

**Xavyer Bardem** () — ispan aktyor.

## Həyatı
Xavyer Bardem aktyor ailəsində dünyaya gəlib. Onun babası Rafael Bardem, nənəsi Matilda Munyos Samperdo, anası Pilar Bardem, bacısı Monika Bardem və qardaşı Karlos Bardem də aktyor olublar.

Kino karyerası başlamazdan əvvəl Xavyer reqbi üzrə İspaniya yığmasının üzvü olub. O, həmçinin bədii-sənaye məktəbində rəssamlığı öyrənirdi.

Xavyer Bardem — müxtəlif kinopremiyaların sahibidir. Ona həmçinin *«Çox az vaxt»* və *«Detektiv və ölüm»* filmlərindəki roluna görə 1994-cü ildə San-Sebastyan beynəlxalq kinofestivalın mükafatı təqdim olunub . Bir il sonra ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə Qoya mükafatını alıb . 1996-cı ildə Bardem ən yaxşı kişi roluna görə Qoya mükafatına layiq görülüb.

1997-cu ildə Bardem Avropa kinoakademiyasının tamaşaçı rəğbətinin mükafatını alır.

*«Gecə olmayınca»* filmində kubalı yazıçı Reynaldo Arenas roluna görə Venesiya kinofestivalının mükafatına layiq görülür. 2000-ci ildə *«Gecə olmayınca»* filmində ən yaxşı kişi roluna görə Oskara namizəd ilk ispan aktyor kimi tarixə düşür.
 
Bardem *«Günəş altında bazar ertəsi»* filmində ən yaxşı kişi roluna görə yenə Qoya mükafatını alır.

2005-ci ildə Bardem Alexandro Amenabaranın *"İçəridən olan dəniz"* filmində çəkilir. Evtanaziyanın leqallaşdırılması uğrunda mübarizə edən iflic olmuş kişi roluna görə Barden Venesiya kinofestivalı, Avropa kinoakademiyasının mükafatlarını alır və «Qızıl qlobus»a namizədliyə layiq görünür. Həmin ildə də *"İçəridən olan dəniz"* filmi ən yaxşı xarici filmə görə Oskar alır.

2008-ci ildə Xavyer Bardem "Qocalara burada yer yoxdur" filmində ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə "Qızıl qlobus" mükafatını alır. O. həmin rola görə ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə Oskar alır.

Xavyer Bardemin rəfiqəsi — aktrisa Penelopa Kruzdur.
Viki texnologiyaları

**Viki proqram təminatı** (həmçinin **viki mühərriki** və ya **viki tətbiqi** kimi tanınır) istifadəçilərə veb-brauzer vasitəsilə səhifələr və ya qeydlər yaratmağa və birgə redaktə etməyə imkan verən viki-ni çalışdıran əməkdaşlıq sistemidir. Viki sistemi adətən bir və ya bir neçə veb serverdə işləyən veb tətbiqidir. Məzmun, o cümlədən əvvəlki düzəlişlər, adətən fayl sistemində və ya verilənlər bazasında saxlanılır. Vikilər veb məzmun idarəetmə sisteminin bir növüdür və veb hostinq vasitələri tərəfindən təklif olunan ən geniş dəstəklənən hazır proqram təminatıdır.

Aktiv şəkildə dəstəklənən onlarla viki mühərriki mövcuddur. İşlədikləri platformalar, inkişaf etdirdikləri proqramlaşdırma dili, açıq mənbəli və ya mülkiyyətçi olmaları, təbii dil simvolları və konvensiyaları üçün dəstəyi və redaktənin texniki və sosial nəzarəti ilə bağlı fərziyyələri ilə fərqlənirlər.

## Həmçinin oxu
R. M. Əliquliyev, İ. Y. Ələkbərova, R. T. Qasımova. "İnternetdə kollektiv bilik və Viki texnologiyası". "İnformasiya-Kommunikasiya Texnologiyaları" jurnalı, № 02 (53)-2008, səh. 5–7. AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu, Bakı, Azərbaycan.

## Xarici keçidlər
Elektrogitara

**Elektrogitara** və ya **elektrikli gitara** — polad simlərin titrəyişlərini elektrik siqnallarına çevirən və onu səsgücləndiriciyə ötürməklə səslər yaradan gitara növü.

Elektrogitara ilk dəfə olaraq cazda istifadə olunmuş, ondan həm də pop musiqisində, rok-n-rol, kantri, blyuz, embiyent, nyu-eyc və hətta çağdaş klassik musiqidə də geniş istifadə olunur.

## İstinadlar
Qabil

**Qabil** — Kişi adı və təxəllüs.

;Bu adı olan tanınmış şəxslər
* Qabil — Adəmin oğlu
* Qabil İmamverdiyev — Azərbaycan Respublikasının Xalq Şairi
* Qabil Mehdixanlı — 
* Qabil Əliyev — 
* Qabil Manafov — 

;Digər
* Qabil (film, 2001)

## Həmçinin bax