Kamal Tahir

**Kamal Tahir **(əsl adı *İsmayıl Kemaləddin Demir*; ) — türk romançısı, yazıçı və ssenarist. Türk ədəbiyyatında sosial-realizm və tarixi roman janrlarında yazdığı əsərlərlə tanınır.

## Həyatı
Keamal Tahir 13 mart 1910-cu ildə İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. Atası II Əbdülhəmidin yavərlərindən olan kapitan Tahir bəy, anası isə Osmanlı sarayında Nəilə Sultanının xidmətində çalışan Nuriyə xanım olmuşdur. Saraydakı adı "Hubser" idi. Atasının xidməti səbəbilə ibtidai təhsilini müxtəlif bölgələrdə almışdır. 1923-cü ildə ailənin İstanbula köçməsi ilə "Məktəb-i Sultani"də təhsilini davam etdirmiş, lakin anasının 1926-cı ildə vəfat etməsi və atasının yenidən evlənməsi səbəbilə 10-cu sinifdə təhsilini yarımçıq qoymuşdur.
Sonradan İstanbulda vəkil katibliyi, Zonquldakda kömür mədənlərində anbar məmurluğu etmişdir.

## Ədəbi və jurnalist fəaliyyəti
1932-ci ildə İstanbula qayıdan Kamal Tahir Vakit, Haber, Son Posta qəzetlərində reportyor, tərcüməçi və korrektor kimi çalışmışdır. 1933-cü ildə Geçit adlı ədəbiyyat jurnalının nəşrində iştirak etmişdir.

Bu dövrdə Nazım Hikmət və digər sosialist aydınlarla tanış olmuş, sol ideyalarla yaxından maraqlanmağa başlamışdır. "Yedigün", "Karikatür", "Varlık", "Ses" jurnallarında, "Karagöz" və "Tan" qəzetlərində çalışmışdır.

## İlk əsərləri
Kamal Tahirin ilk nəşri 1936-cı ildə çap olunan "Namiq Kamal üçün deyirlər ki" adlı kitabçadır. 1937-ci ildə ilk romanı "Bir çalğıçının səyahəti" nəşr edilmişdir. Suat Dervişin yarımçıq qalan "Bu roman olan şeylərin romanıdır" adlı əsərinin son hissəsini tamamlamışdır.

## Şəxsi həyatı
1937-ci ildə Fatma İrfan Akersinlə evlənmişdir. 1938-ci ildə həbs olunması səbəbilə bu evlilik 1940-cı ildə sona çatmışdır. 1950-ci ildə Səmiha Sıdıqa xanımla evlənmiş, bu evlilik ömrünün sonuna qədər davam etmişdir. Övladı olmamışdır.

## Donanma məhkəməsi
Kamal Tahir 13 iyun 1938-ci ildə "hərbi üsyana təhrik" ittihamı ilə həbs olunmuşdur. Bu proses tarixə **Donanma Davası** adı ilə düşmüşdür. Məhkəmə nəticəsində 15 il ağır həbs cəzasına məhkum edilmişdir.

## Həbsxana illəri
Çankırı, Çorum, Kırşehir və Malatya həbsxanalarında ümumilikdə 12 il həbs həyatı yaşamışdır. Bu dövrdə müxtəlif təxəllüslərlə detektiv və yumoristik əsərlər yazmışdır. 1954-cü ilə qədər öz adından istifadə etməsi qadağan olunmuşdur.

## Azadlıqdan sonrakı dövr
1950-ci ildə amnistiya ilə azadlığa buraxılmışdır. Bu dövrdə Mayk Hammer seriyasını tərcümə etmiş və sonradan bu seriya üçün yeni romanlar yazmışdır. Ssenari fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdur.

## Romançılıq fəaliyyəti
Kamal Tahir əsərlərində kənd həyatı, Osmanlı tarixi, dövlət və cəmiyyət münasibətlərini əsas mövzu kimi işləyirdi. "Sağır dərə", "Qatı duman", "Yeddiçinar yaylası", "Kəndin donqarı", "Dövlət ana" kimi əsərləri ilə tanınır.

## Düşüncələri
Kamal Tahir marksizmlə Türkiyə cəmiyyətinin tarixi və sosial quruluşu arasındakı uyğunsuzluğu tənqid etmişdir. O, Osmanlı-Türk cəmiyyətinin Qərb modelləri ilə izah edilə bilməyəcəyini müdafiə etmiş, batılılaşmanı süni və üstquruluşçu proses kimi qiymətləndirmişdir.

## Ölümü
Kamal Tahir 21 aprel 1973-cü ildə İstanbulda ürək tutmasından vəfat etmişdir. Sahrayıcədid qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Romanları: (Türkcə – Azərbaycanca adları)

## Mükafatları
* 1968: Türk Dil Kurumu Roman Ödülü (*Devlet Ana* romanı ile)
* 1968: Yunus Nadi Roman Armağanı (*[[Yorgun Savaşçı]]* romanı ile)
* 2021: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü

## Xarici keçidlər
* imdb'de Kemal Tahir
* Arsen Ceyhan, "Roman, Modern Çağ ve Kemal Tahir" 
* Kemal Tahir Vakfı 
* Kemal Tahir 1910–1973 , TRT Arşiv

## İstinadlar