open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İstiqlal (snayper tüfəngi)

**İstiqlal** (İST-14,5 Anti-Materiel Rifle) — Azərbaycan istehsalı olub, əllə doldurulan və uzununa çəkilən çaxmaqlı sxem əsasında hazırlanmış irikalibrli snayper tüfəngi. Uzaq məsafədən hədəfi dəqiqliklə vurma qabiliyyətinə malikdir. Bu silahın əsas təyinatı düşmənin texniki və material vasitələrinin orta və uzaq məsafədən vurulmasıdır.

## Tarixi
2008-ci ilin noyabr ayında Pakistanın Karaçi şəhərində keçirilən "İDEAS-2008" hərbi sərgisində nümayiş etdirilən "İstiqlal" sərgiyə qatılan bəzi dövlətlərin, o cümlədən Pakistan Silahlı Qüvvələrinin nümayəndələrinin marağına səbəb olub.
   
"İstiqlal" snayper tüfəngi Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin (MSN) İstanbulda keçirilən IX Beynəlxalq Müdafiə Sərgisində (İDEF) nümayiş etdirilib. Məlumatlara görə, Azərbaycanın stendində diqqəti daha çox İST-14,5 Anti-Material Rifle (İstiqlal) adlı snayper tüfəngi çəkib.

Türkiyənin bu snayper tüfənginə marağı böyükdür. Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinin növbəti illərdən «İstiqlal»ın Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin inventarına daxil ediləcəyini planlaşdırıb

Hazırda "İstiqlal" snayper tüfənginin yeni versiyası hazırlanır 

## Taktiki-texniki xüsusiyyətləri
Yerli mütəxəssislər tərəfindən hazırlanan "İstiqlal" snayperi MDB və NATO ölkələrində istehsal olunan analoqlarını öz göstəricilərinə görə geridə qoyur.

Çəkisi 54 kiloqram olan bu snayper tüfəng çox ağır olmasına baxmayaraq, dəzgah üzərində tətbiq olunur.

Bu silahın optik nişangahı özəlliyi ilə analoqlarından fərqlənir. Hədəfi məhv etmə məsafəsi 3 min metr olan "İstiqlal" -50 və + 50 dərəcə temperaturlarda belə rahat istifadə oluna bilir. Darağın tutumu 5 patron və dolu darağın çəkisi 2kq-dır. 2 min metr məsafədə dəqiq vuruş və beton hasarı dəlib keçmə qabiliyyətinə malikdir. Həmçinin zireh deşən və yandıran patronları da bu tüfəng üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kalibri 14.5&nbsp;mm dir. Yağmur, palçıq, qar və toz təsirinə davamlı snayper tüfəngini iki hissəyə ayırmaqla çantada daşımaq mümkündür.

## İstifadə edən ölkələr

*
*
*
*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Yalquzaq (snayper tüfəngi)
*Mübariz (snayper tüfəngi)
Nabur

**Nabur** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun Nabur kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi mənbələrdə
Osmanlı imperiyası ilə Rusiya arasında 1727-ci il 12 dekabrda Şamaxı yaxınlığında Nabur kəndində imzalanmış müqaviləyə əsasən ruslar Cavad, Salyan, Şeşpara və Rustov ərazilərinə yiyələndilər. Azərbaycan torpaqlarının qərb hissəsi isə Osmanlııların əlində qaldı. Bu müqavilə tarixdə "Nabur müqaviləsi" adlanır.

## Etimologiyası
Nabur oykoniminin adı zülqədər tayfasının nabur tirəsinin adı ilə bağlıdır. Ermənistan ərazisində də eyniadlı kənd qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi təxminən 5000 nəfərdir. Muğam ustadı Alim Qasımov, general-mayor Əbdül Xalıqov bu kənddə anadan olmuşlar.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti maldarlıq, qoyunçuluq, əkinçilik və qismən arıçılıqdır.

## Din
Kənddə Nabur kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Nabur bələdiyyəsi
* Qobustan rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasi Qobustan Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
1950 FİFA Dünya Kuboku

IV Dünya Çempionatı

## Braziliya – 1950

## Final mərhələsi
24 iyun – 16 iyul

13 komanda 4 qrupda mübarizə apardıqdan sonra, qrup qalibləri final qrupuna yüksələrək mübarizəni dairəvi sistem ilə davam etdiriblər.

22 oyun

1 337 000 tamaşaçı (orta hesabla hər oyunda 60 773)

88 qol (orta hesabla hər oyunda 4,00)

Ən yaxşı futbolçu – Ademir (Braziliya)

"Het-trik" (bir oyunda üç qol) – Kremasçi (Çili)

"Poker" (bir oyunda dörd qol) – Skyaffino (Uruqvay), Ademir (Braziliya)

Yubiley qolu: 300-cü qol Çiko (Braziliya)

Bombardir: Ademir (Braziliya) – 9

## Qrup mərhələsi

### Qrup 1

Qrup 1
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
Braziliya
3
2
1
0
8–2
+6
5
2
Yuqoslaviya
3
2
0
1
7–3
+4
4
3
İsveçrə
3
1
1
1
4–6
-2
3
4
Meksika
3
0
0
3
2–10
-8
0

### Qrup 2

Qrup 2
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
İspaniya
3
3
0
0
6–1
+5
6
2
İngiltərə
3
1
0
2
2–2
=
2
3
Çili
3
1
0
2
5–6
-1
2
4
ABŞ
3
1
0
2
4–8
-4
2

### Qrup 3

Qrup 3
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
İsveç
2
1
1
0
5–4
+1
3
2
İtaliya
2
1
0
1
4–3
+1
2
3
Paraqvay
2
0
1
1
2–4
-2
1

### Qrup 4

Qrup 4
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
Uruqvay
1
1
0
0
8–0
+8
2
2
Boliviya
1
0
0
1
0–8
-8
0

## Final Qrupu

Final Qrupu
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
Uruqvay
3
2
1
0
7–5
+2
5
2
Braziliya
3
2
0
1
14–4
+10
4
3
İsveç
3
1
0
2
6–11
-5
2
4
İspaniya
3
0
1
2
4–11
-7
1


## Bütün oyunlar
1954 FİFA Dünya Kuboku

1954-cü ildə İsveçrədə keçirilən V Dünya Çempionatı. Həmin Dünya Çempionatında Almaniya milli komandası ilk dəfə çempion olmuşdur. Bir oyunda ən çox qol vurulması dabu çempionata aiddir. 1/4 finalda Avstriya ev sahibi İsveçrəyə 7:5 hesabı ilə qalib gəldi.

## İsveçrə – 1954

## Final Mərhələsi
16 iyun – 4 iyul

16 komanda 4 qrupda mübarizə apardıqdan sonra, hər qrupdan 2 qalib komanda 1/4 finala yüksələrək mübarizəni olimpiya sistemi ilə davam etdiriblər.

26 oyun

943 000 tamaşaçı (orta hesabla hər oyunda 36 269)

140 qol (orta hesabla hər oyunda 5,38)

Ən yaxşı futbolçu – Metyuz (İngiltərə)

"Het-trik" (bir oyunda üç qol) – Koçiş (Macarıstan), Burxan (Türkiyə), Morlok (Qərbi Almaniya), Probst (Avstriya), Vaqner (Avstriya), Borxes (Uruvay), Xyuq (İsveçrə)

"Poker" (bir oyunda dörd qol) – Koçiş (Macarıstan)

Yubiley qolu: 400-cü qol Lefter (Türkiyə)

Bombardir: Şandor Koçiş (Macarıstan) – 11

## Qrup mərhələsi

### Qrup 1

Qrup 1
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
Braziliya
2
1
1
0
6–1
+5
3
2
Yuqoslaviya
2
1
1
0
2–1
+1
3
3
Fransa
2
1
0
1
3–3
=
2
4
Meksika
2
0
0
2
2–8
-6
0

### Qrup 2

Qrup 2
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
Macarıstan
2
2
0
0
17–3
+14
4
2
Qərbi Almaniya
2
1
0
1
7–9
-2
2
3
Türkiyə
2
1
0
1
8–4
-4
2
4
Cənubi Koreya
2
0
0
2
0–16
-16
0

### Qrup 3

Qrup 3
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
Uruqvay
2
2
0
0
9–0
+9
4
2
Avstriya
2
2
0
0
6–0
+6
4
3
Çexoslovakiya
2
0
0
2
0–7
-7
0
4
Şotlandiya
2
0
0
2
0–8
-8
0

### Qrup 4

Qrup 4
Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X
1
İngiltərə
2
1
1
0
6–4
+2
3
2
İsveçrə
2
1
0
1
2–3
-1
2
3
İtaliya
2
1
0
1
5–3
-2
2
4
Belçika
2
0
1
1
5–8
-3
1

## Bütün oyunlar


S
Tarix
Yer
M
Rəqiblər
Hesab
1
16.06.54
Lozanna
1–1
Yuqoslaviya
Fransa
1:0
2
16.06.54
Cenevrə
1–1
Braziliya
Meksika
5:0
3
16.06.54
Sürix
3–1
Avstriya
Şotlandiya
1:0
4
16.06.54
Bern
3–1
Uruqvay
Çexoslovakiya
2:0
5
17.06.54
Sürix
2–1
Macarıstan
Cənubi Koreya
9:0
6
17.06.54
Bern
2–1
Qərbi Almaniya
Türkiyə
4:1
7
17.06.54
Bazel
4–1
İngiltərə
Belçika
4:4 ə.v.
8
17.06.54
Lozanna
4–1
İsveçrə
İtaliya
2:1
9
19.06.54
Cenevrə
1–2
Fransa
Meksika
3:2
10
19.06.54
Lozanna
1–2
Braziliya
Yuqoslaviya
1:1 ə.v.
11
19.06.54
Sürix
3–2
Avstriya
Çexoslovakiya
5:0
12
19.06.54
Bazel
3–2
Uruqvay
Şotlandiya
7:0
13
20.06.54
Bazel
2–2
Macarıstan
Qərbi Almaniya
8:3
14
20.06.54
Cenevrə
2–2
Türkiyə
Cənubi Koreya
7:0
15
20.06.54
Bern
4–2
İngiltərə
İsveçrə
2:0
16
20.06.54
Luqano
4–2
İtaliya
Belçika
4:1
17
23.06.54
Sürix
Ə.2
Qərbi Almaniya
Türkiyə
7:2*
18
23.06.54
Bazel
Ə.4
İsveçrə
İtaliya
4:1*
19
26.06.54
Lozanna
1/4 F
Avstriya
İsveçrə
7:5
20
26.06.54
Bazel
1/4 F
Uruqvay
İngiltərə
4:2
21
27.06.54
Cenevrə
1/4 F
Qərbi Almaniya
Yuqoslaviya
2:0
22
27.06.54
Bern
1/4 F
Macarıstan
Braziliya
4:2
23
30.06.54
Bazel
1/2 F
Qərbi Almaniya
Avstriya
6:1
24
30.06.54
Lozanna
1/2 F
Macarıstan
Uruqvay
4:2 ə.v.
25
03.07.54
Sürix
TF
Avstriya
Uruqvay
3:1
26
04.07.54
Bern
F
Qərbi Almaniya
Macarıstan
3:2

**Qeyd:**
* Qrup mərhələsində xalları eyni olduğu üçün turnirin əsasnaməsinə görə Qərbi Almaniya-Türkiyə, İsveçrə-İtaliya əlavə oyunları keçirilmişdir.
Birisigün (film, 2004)

**Birisigün** () — 2004-cü il ABŞ istehsalı elmi fantastika, fəlakət filmi. Film qlobal istiləşmə və onun yarada biləcəyi problemlərdən bəhs edir. Baş rollarında Dennis Kueyd, Ceyk Cilenhol, Sela Vord, Emmi Rossum və İen Holm çəkilmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
* The Day After Tomorrow: A Scientific Critique
Zöhrabbəyovlar

**Zöhrabbəyovlar** — Azərbaycanın, Qarabağın qədim və məşhur soylarından biri.

## Soyun yaranması
Zöhrabbəyovların  ulu  babası Zöhrab bəydir. Zöhrab bəy təxminən 1757-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Yaxın qohumu Qalabəyovlara xidmət etmişdi. Qalabəyovların nümayəndələri həm Şuşa şəhərinin qalabəyi, həm də Otuziki mahalının naibləri idilər.

Zöhrab bəyin törəmələri Zöhrabbəyov soyadını daşıyırlar.

## Zöhrabbəyovların malikanəsi

Zöhrabbəyovların Şuşa şəhərində böyük 3 mərtəbəli mülkləri vardı.

## Soyun tanınmış nümayəndələri
*Abbasqulu bəy Zöhrabbəyov
*Ələsgər bəy Zöhrabbəyov
*Əsgər bəy Zöhrabbəyov
*Məryəm xanım Zöhrabbəyova
*Mirzə Salah bəy Zöhrabbəyov — görkəmli pedaqoq, Fransada, Rusiyada oxumuş ziyalı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Zöhrabbəyovlar, "Soy" dərgisi, 3 (11), Bakı, 2008. səh.3-15.
 
## Həmçinin bax
*Qarabağ
*Şuşa
1958 FİFA Dünya Kuboku

VI Dünya Çempionatı

## İsveç – 1958

## Final Mərhələsi
8–29 iyun

16 komanda 4 qrupda mübarizə apardıqdan sonra, hər qrupdan 2 qalib komanda 1/4 finala yüksələrək mübarizəni olimpiya sistemi ilə davam etdiriblər.

35 oyun

868 000 tamaşaçı (orta hesabla hər oyunda 24 800)

126 qol (orta hesabla hər oyunda 3,60)

Ən yaxşı futbolçu – Didi (Braziliya)

"Het-trik" (bir oyunda üç qol) – Fonten (Fransa), Pele (Braziliya)

"Poker" (bir oyunda dörd qol) – Fonten (Fransa)

Yubiley qolu: 500-cü qol Rann (Qərbi Almaniya)

Bombardir: Jüst Fonten (Fransa) – 13

## Nəticələr


Qrup 1

Y
K
O
Q
H
M
T/F

B
X
1
Qərbi Almaniya
3
1
2
0

7–5
+2
4
2
Şimali İrlandiya
3
1
1
1

4–5
-1
3
3
Çexoslovakiya
3
1
1
1

8–4
+4
3
4
Argentina
3
1
0
2

5–10
-5
2


Qrup 2

Y
K
O

Q
H
M
T/F
B
X
1
Fransa
3

2
0
1
11–7
+4
4
2
Yuqoslaviya
3

1
2
0
7–6
+1
4
3
Paraqvay
3

1
1
1
9–12
-3
3
4
Şotlandiya
3

0
1
2
4–6
-2
1


Qrup 3


Y
K
O
Q
H
M
T/F
B
X

1
İsveç
3
2
1
0
5–1
+4
5

2
Uels
3
0
3
0
2–2
=
3

3
Macarıstan
3
1
1
1
6–3
+3
3

4
Meksika
3
0
1
2
1–8
-7
1



Qrup 4

Y
K
O
Q
H
M

T/F
B
X
1
Braziliya
3
2
1
0

5–0
+5
5
2
SSRİ
3
1
1
1

4–4
=
3
3
İngiltərə
3
0
3

0
4–4
=
3
4
Avstriya
3
0
1

2
2–7
-5
1

S
Tarix
Yer
M

Rəqiblər
Hesab
1
08.06.58
Stokholm
3–1
İsveç
Meksika

3:0
2
08.06.58
Sandviken
3–1
Macarıstan
Uels
1:1
3

08.06.58
Malmö
1–1
Argentina
Qərbi Almaniya
1:3
4
08.06.58

Halmstad
1–1
Şimali İrlandiya
Çexoslovakiya
1:0
5
08.06.58
Vesteros
2–1

Yuqoslaviya
Şotlandiya
1:1
6
08.06.58
Norçepinq
2–1
Fransa
Paraqvay

7:3
7
08.06.58
Höteborq
4–1
SSRİ
İngiltərə
2:2

8
08.06.58
Uddevala
4–1
Braziliya
Avstriya
3:0
9
11.06.58

Halmstad
1–2
Argentina
Şimali İrlandiya
3:1
10
11.06.58
Helsinqborq
1–2

Qəbi Almaniya
Çexoslovakiya
2:2
11
11.06.58
Vesteros
2–2
Yuqoslaviya

Fransa
3:2
12
11.06.58
Norçepinq
2–2
Paraqvay
Şotlandiya
3:2

13
11.06.58
Stokholm
3–2
Meksika
Uels
1:1
14
11.06.58

Höteborq
4–2
Braziliya
İngiltərə
0:0
15
11.06.58
Buros

4–2
SSRİ
Avstriya
2:0
16
12.06.58
Stokholm
3–2
İsveç

Macarıstan
2:1
17
15.06.58
Helsinqborq
1–3
Çexoslovakiya
Argentina
6:1

18
15.06.58
Malmö
1–3
Qərbi Almaniya
Şimali İrlandiya
2:2
19

15.06.58
Eskilstuna
2–3
Paraqvay
Yuqoslaviya
3:3
20
15.06.58
Erebru

2–3
Fransa
Şotlandiya
2:1
21
15.06.58
Stokholm
3–3
İsveç

Uels
0:0
22
15.06.58
Sandviken
3–3
Macarıstan
Meksika
4:0

23
15.06.58
Buros
4–3
İngiltərə
Avstriya
2:2
24

15.06.58
Höteborq
4–3
Braziliya
SSRİ
2:0
25
17.06.58
Malmö

Ə.1
Şimali İrlandiya
Çexoslovakiya
2:1 ə.v.*
26
17.06.58
Malmö
Ə.3

Uels
Macarıstan
2:1*
27
17.06.58
Höteborq
Ə.4
SSRİ

İngiltərə
1:0*
28
19.06.58
Höteborq
1/4 F
Braziliya
Uels

1:0
29
19.06.58
Norçepinq
1/4 F
Fransa
Şimali İrlandiya
4:0
30

19.06.58
Stokholm
1/4 F
İsveç
SSRİ
2:0
31
19.06.58
Malmö

1/4 F
Qərbi Almaniya
Yuqoslaviya
1:0
32
24.06.58
Stokholm
1/2 F

Braziliya
Fransa
5:2
33
24.06.58
Höteborq
1/2 F
İsveç
Qərbi Almaniya

3:1
34
26.06.58
Höteborq
TF
Fransa
Qərbi Almaniya
6:3

35
29.06.58
Stokholm
F
Braziliya
İsveç
5:2

Qeyd: *Qrup mərhələsində xalları eyni olduğu üçün turnirin əsasnaməsinə görə Şimali İrlandiya-Çexoslovakiya, Uels-Macarıstan, SSRİ-İngiltərə əlavə oyunları keçirilmişdir.
1970 FİFA Dünya Kuboku

IX Dünya Çempionatı

## Meksika – 1970

## Final Mərhələsi
31 may – 21 iyun

16 komanda 4 qrupda mübarizə apardıqdan sonra, hər qrupdan 2 qalib komanda 1/4 finala yüksələrək mübarizəni olimpiya sistemi ilə davam etdiriblər.

32 oyun

1 673 975 tamaşaçı (orta hesabla hər oyunda 52 312)

95 qol (orta hesabla hər oyunda 2,97)

Ən yaxşı futbolçu – Pele (Braziliya)

"Het-trik" (bir oyunda üç qol) – Herd Müller (Qərbi Almaniya) – 2 dəfə

"Poker" (bir oyunda dörd qol) – Eysebio (Portuqaliya)

Yubiley qolu: 800-cü qol Jairzinyo (Braziliya)

Bombardir: Herd Müller (Qərbi Almaniya) – 10

## Nəticələr




Qrup 1


Y

K

O

Q

H

M

T/F

B

X

1
SSRİ
3
2
1
0
6–1
+5
5

2
Meksika
3
2
1
0
5–0
+5
5

3
Belçika
3
1
0
2
4–5
-1
2

4
Salvador
3
0
0
3
0–9
-9
0





Qrup 2


Y

K

O

Q

H

M

T/F

B

X

1
İtaliya
3
1
2
0
1–0
+1
4

2
Uruqvay
3
1
1
1
2–1
+1
3

3
İsveç
3
1
1
1
2–2
=
3

4
İsrail
3
0
2
1
1–3
-2
2





Qrup 3


Y

K

O

Q

H

M

T/F

B

X

1
Braziliya
3
3
0
0
8–3
+5
6

2
İngiltərə
3
2
0
1
2–1
+1
4

3
Rumıniya
3
1
0
2
4–5
-1
2

4
Çexoslovakiya
3
0
0
3
2–7
-5
0





Qrup 4


Y

K

O

Q

H

M

T/F

B

X

1
Qərbi Almaniya
3
3
0
0
10–4
+6
6

2
Peru
3
2
0
1
7–5
+2
4

3
Bolqarıstan
3
0
1
2
5–9
-4
1

4
Mərakeş
3
0
1
2
2–6
-4
1




S
Tarix
Yer
M
Rəqiblər
Hesab

1
31.05.70
Mexiko
1–1
Meksika
SSRİ
0:0

2
02.06.70
Puebla
2–1
Uruqvay
İsrail
2:0

3
02.06.70
Qvadalaxara
3–1
İngiltərə
Rumıniya
1:0

4
02.06.70
Leon
4–1
Peru
Bolqarıstan
3:2

5
03.06.70
Mexiko
1–1
Belçika
Salvador
3:0

6
03.06.70
Toluka
2–1
İtaliya
İsveç
1:0

7
03.06.70
Qvadalaxara
3–1
Braziliya
Çexoslovakiya
4:1

8
03.06.70
Leon
4–1
Qərbi Almaniya
Mərakeş
2:1

9
06.06.70
Mexiko
1–2
SSRİ
Belçika
4:1

10
06.06.70
Puebla
2–2
Uruqvay
İtaliya
0:0

11
06.06.70
Qvadalaxara
3–2
Rumıniya
Çexoslovakiya
2:0

12
06.06.70
Leon
4–2
Peru
Mərakeş
3:0

13
07.06.70
Mexiko
1–2
Meksika
Salvador
4:0

14
07.06.70
Toluka
2–2
İsveç
İsrail
1:1

15
07.06.70
Qvadalaxara
3–2
Braziliya
İngiltərə
1:0

16
07.06.70
Leon
4–2
Qərbi Almaniya
Bolqarıstan
5:2

17
10.06.70
Mexiko
1–3
SSRİ
Salvador
2:0

18
10.06.70
Puebla
2–3
İsveç
Uruqvay
1:0

19
10.06.70
Qvadalaxara
3–3
Braziliya
Rumıniya
3:2

20
10.06.70
Leon
4–3
Qərbi Almaniya
Peru
3:1

21
11.06.70
Mexiko
1–3
Meksika
Belçika
1:0

22
11.06.70
Toluka
2–3
İtaliya
İsrail
0:0

23
11.06.70
Qvadalaxara
3–3
İngiltərə
Çexoslovakiya
1:0

24
11.06.70
Leon
4–3
Bolqarıstan
Mərakeş
1:1

25
14.06.70
Qvadalaxara
1/4 F
Braziliya
Peru
4:2

26
14.06.70
Toluka
1/4 F
İtaliya
Meksika
4:1

27
14.06.70
Leon
1/4 F
Qərbi Almaniya
İngiltərə
3:2 ə.v.

28
14.06.70
Mexiko
1/4 F
Uruqvay
SSRİ
1:0 ə.v.

29
17.06.70
Mexiko
1/2 F
İtaliya
Qərbi Almaniya
4:3 ə.v.

30
17.06.70
Qvadalaxara
1/2 F
Braziliya
Uruqvay
3:1

31
20.06.70
Mexiko
TF
Qərbi Almaniya
Uruqvay
1:0

32
21.06.70
Mexiko
F
Braziliya
İtaliya
4:1
Yıldız Tilbə

**Yıldız Tilbə** () — Türkiyə müğənnisi.

## Həyatı
İzmirin Konak mahalına bağlı Gültepe səmtində gecəqondu məhəlləsində doğulmuş olan Yıldız Tilbe ailəsinin altı uşağından ən kiçiyidir. Ailəsi içində "Yadigar" taxma adıyla xitab edilmişdir. Yıldız Tilbənin atası Ağrılı bir sünni kürd, anası isə Tuncəlili bir ələvi zazadır Anasının adı Altun Tilbe, atasının adı Əli Tilbenin. Tilbenin öz sözlərinə görə, atası Ağrılı bir sünni kürdü, anası isə tuncelili şiə zazadır. Atası Əli Tilbe mövsüm işçisi idi. İkinci sinifdə oxuduğu Mustafa Rəhmi Balaban Məktəbində təhsilini buraxmaq məcburiyyətində qalmışdır.

Çox kiçik yaşlardan bəri mahnı oxumağa başlamışdır. 18 yaşından əvvəl evlənmişdir. İlk evliliyindən Sezen Burçin adlıbir qız uşağı dünyaya gətirmişdir. Daha sonra 5 il evli qaldığı Güngör Karahandan ayrılmışdır. Sonralar İzmirdə müxtəlif gecə klublarında müğənnilik etməyə başlamışdır.

## Albomları
*1994: *[[Delikanlım]]*
*1995: *[[:tr:Dillere Destan (albüm)|Dillere Destan]]*
*1996: *[[:tr:Aşkperest|Aşkperest]]*
*1998: *[[:tr:Salla Gitsin Dertlerini|Salla Gitsin Dertlerini]]*
*2001: *[[:tr:Gülüm (albüm)|Gülüm]]*
*2002: *[[:tr:Haberi Olsun|Haberi Olsun]]*
*2003: *[[:tr:Yürü Anca Gidersin|Yürü Anca Gidersin]]*
*2004: *[[:tr:Yıldız'dan Türküler|Yıldız'dan Türküler]]*
*2004: *[[Sevdiğime Hiç Pişman Olmadım]]*
*2005: *[[:tr:Papatya Baharı|Papatya Baharı]]*
*2006: *[[:tr:Tanıdım Seni|Tanıdım Seni]]*
*2008: *[[:tr:Güzel (albüm)|Güzel]]*
*2009: *[[Aşk İnsanı Değiştirir]]*
*2010: *[[:tr:Hastayım Sana (Yıldız Tilbe albümü)|Hastayım Sana]]*
*2011: *[[:tr:Oynama (albüm)|Oynama]]*
*2013: *[[:tr:Yeniden Eskiler Arabesk|Yeniden Eskiler Arabesk]]*
*2014: *[[:tr:Şivesi Sensin Aşkın|Şivesi Sensin Aşkın]]*

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*'''Twitter-də rəsmi səhifəsi'''
Şəmsizadələr

**Şəmsizadələr** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

## Soyun yaranması
Bu soy öz başlanığıcını Şəmşi bəy Yağləvəndli-Cavanşirdən götürüb. Bu soy Cavanşir elinin Yağləvənd oymağına bağlıdır. Yağləvənd obasından köçüb Şuşa şəhərində məskunlaşmışdılar. Şəmşi bəyin oğulları İsmayıl bəy, Səfi bəy, Səfəralı bəy İbrahimxəlil xan Cavanşirə xidmət etmişdi.

## Soyun tanınmış nümayəndələri
*Şəmşi bəy Yağləvəndli-Cavanşir — Qarabağ xanlığının atlı dəstəsinin sərkərdəsi, məaf.
*Murad İbad oğlu Şəmsizadə 
*Heydər Şəmsizadə — Azərbaycanın əməkdar artisti, aktyor, rejissor.
*Şəmsi Şəmsizadə — aktyor.
*Əhəd Şəmsizadə — DTK polkovniki, pedaqoq.
*Azad Şəmsiyev — Texnika elmləri doktoru, professor
*Siyavuş Qarayev — üzvi kimya sahəsində alim, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, kimya elmləri doktoru, professor.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Şəmşi bəyin şəcərəsindən bir şaxə, "Soy" dərgisi, №1 (3), 2004, səh.3–7.
*Ənvər Çingizoğlu, Şəmsi bəyin şəcərəsindən daha bir şaxə, "Soy" tarixi-etnoqrafik dərgi, 2012, №1, səh.3–15.

## Həmçinin bax
*Qarabağ

## Xarici keçidlər
*Hacı Həsən bəy Şəmşibəyov: Xeyrxah və xeyriyyəçi
*Azad Şəmsiyev: tələbkar, təvazökar və karlı adam..
Köçərlilər

**Köçərlilər** və ya **Köçərlinskilər** — Azərbaycan xalqının soylarından biri.

## Soyun yaranması
Bu soy Cavanşir elinin Köçərli oymağına bağlıdır. Soyun nümayəndələri Köçərli obasından köçüb Şuşa şəhərində məskunlaşmışdılar. Əli bəy Köçərli seçkin Qarabağ bəylərindən idi.

Əli bəyin oğulları Məhəmməd bəy, İbrahim bəy, Əhməd bəy İbrahimxəlil xan Cavanşirə və Mehdiqulu xan Cavanşirə xidmət etmişdilər.

## Soyun tanınmış nümayəndələri
*Hüseyn bəy Köçərlinski — Qarabağ bəylərindən, Qarabağ atlı alayının zabiti, praporşik.
*Həbib bəy Köçərli — rejissor, aktyor, incəsənət xadimi.
*Firidun bəy Köçərli — Azərbaycan maarifçisi, pedaqoq, metodist, ədəbiyyatşünas, publisist, Azərbaycan ədəbiyyat tarixçiliyi elminin banisi.
*Əli Kərimov — Azərbaycan SSR-nin Daxili İşlər Naziri (1956 – 1960).

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu. Köçərli oymağı. "Soy" dərgisi, 5 (25), 2009, səh.3–7.
*Ənvər Çingizoğlu. Köçərlilər (Köçərlinskilər). "Soy" dərgisi, 7 (27), 2009.

## Həmçinin bax
Serjio Paşeku de Oliveyra

**Serjio Paşeku de Oliveyra** (; ) – braziliyalı futbolçu. 18 yaşından Avropada çıxış edən Serjio Paşeku de Oliveyra 10 il ərzində Hollandiyada "Breda" və "Roda", Ukraynada isə Donetsk "Metallurq"unda oynayıb. 2008/2009 mövsümünü Türkiyənin "Sivasspor" komandasında keçirən legioner cəmi 5 oyuna çıxıb. "Sivasspor"un heyətində Türkiyə çempionatının gümüş mükafatını qazanan Paşeku 2009-cu ilin iyun ayından karyerasını Azərbaycanda davam etdirir. Komandasının oyun qurucusu olan 28 yaşlı braziliyalı yarımmüdafiəçinin "Bakı" klubuna keçidinin rəsmiləşib.

## İstinadlar
UEFA Avropa Çempionatı

UEFA təşkilatçılığı ilə UEFA üzvü olan milli yığma komandalar arasında hər dörd ildən bir keçirilən turnir. İlk turnir 1960-cı ildə təşkil olunmuşdur.

## İlk dördlər

**Qeyd:**

**(1)** *[[UEFA Avropa Kuboku 1968|1968]]-ci ildə final oyununun əsas və əlavə vaxtı heç-heçə başa çatdığı üçün turnirin əsasnaməsinə görə əlavə oyun keçirilmişdir.*

**(2)** *[[UEFA Avropa Kuboku 1984|1984]]-cü ildən etibarən təsəlliverici final oyunları keçirilməmişdir.*

## Medal Count
As 2024

## İstinadlar

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1968

**Futbol üzrə 3-cü Avropa çempionatı** — final turniri 1968-ci il 5-10 iyun tarixində İtaliyada keçirilən futbol yarışı.

Bu turnirdə "Avropa Kuboku" adından imtina edib, "Avropa çempionatı" adına keçilməsi qərara alınmışdır. Çünki UEFA bu turnirdə Olimpiya sisteminin qarışıq sistemlə əvəzlənməsini məqsədəuyğun hesab etmişdir.

Yeni qaydalara görə milli yığmalar əvvəlcə 8 qrupda mübarizə aparır, bu qruplardakı komandalar öz aralarında evdə və səfərdə olmaqla iki görüş keçirirdilər. Sonra, yəni 1/4, 1/2 və finalda əvvəlki kimi "uduzan çıxır" sistemi dövrəyə girirdi. Qruplar formalaşdırılarkın ilk dəfə bu turnirdə "səpələmə" prinsipi tətbiq olunmuşdur. Səkkiz güclü millinin hər biri bir qrupun başında durmuşdur. Turnirdə ümumilikdə 31 komanda iştirak etmişdir.
 
SSRİ və İtaliya milliləri arasında keçirilən yarımfinal oyunu 0:0 hesablı bərabərliklə nəticələnmişdir. Qalibi püşkatma (dəmir pul atmaq) müəyyənləşdirmişdir. Püşkatma zamanı bəxt SSRİ millisinin kapitanı Albert Şesternyovdan üz döndərmişdir. Belə yüksək səviyyəli futbol turnirində bu cür püşkatma birinci və sonuncu dəfə olmuşdur.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar



## Seçmə mərhələsi oyunları

Seçmə mərhələsinin oyunları iki mərhələli keçirilmişdir: qrup mərhələsi (1966-cu ildən 1968-ci ilədək davam etmişdir) və 1/4 final oyunları (1968-ci ildə keçirilmişdir). Yeddi qrupda 4, bir qrupda isə 3 komanda mübarizə aparmışdır. Komandalar biri-biriləri ilə iki oyun (evdə və səfərdə olmaqla) oynamışlar. Yalnız qrup qalibləri təsnifatın sonrakı mərhələsinə adlaya bilmişlər.

1/4 final iştirakçıları da öz aralarında iki oyun keçirmişlər (evdə və səfərdə olmaqla). Cütlüklərin qalibləri turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışlar.

## Komandaların heyətləri

## Final turniri

### 1/2 final

 İtaliya püşk (dəmir pul atmaq) sayəsində finala çıxmışdır.
----

### 3-cü yer uğrunda oyun

### Final

### Finalın yenidən oynanılması

## Bombardirlər
**2 top**
*  Draqan Caiç
**1 top**
*  Luici Riva
*  Ancelo Domengini
*  Pyetro Anastazi
*  Ceff Hörst
*  Bobbi Çarlton

## Simvolik yığma komanda
* **Q**  Dino Dzoff
* **M**  Mirsad Fazlagiç
* **M**  Caçinto Fakketti
* **M**  Albert Şesternyov
* **M**  Bobbi Mur
* **Ym**  İvitsa Osim
* **Ym**  Sandro Matssola
* **Ym**  Ancelo Domengini
* **H**  Ceff Hörst
* **H**  Luici Riva
* **H**  Draqan Caiç
*Mənbə: UEFA*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çempionatın hesabatı
* RSSSF saytında çempionatın statistikası
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1968. İtaliya
* "Kattenaço" triumfu
* 1968: italyansayağı iş

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1972

**UEFA Avro 1972** — final turniri 1972-ci il 14–18 iyun tarixində Belçikanın Brüssel, Lyej və Antverpen şəhərlərində keçirilən futbol yarışı.

Bu çempionatın qalibi adına AFR millisi layiq görülmüşdür. Finalda AFR SSRİ millisini 3 : 0 hesabı ilə məğlub etmişdir.

1/2 oyunları, üçüncü yer uğrunda oyun və final oyunu UEFA-nın əvvəlcədən elan etdiyi ölkədə — Belçikada oynanılmışdır. Belçika millisi bu çempionatda heç bir imtiyaza sahib deyildi və digər komandalar kimi turnirin seçmə mərhələsinə qatılmışdı.

Seçmə mərhələsi oyunlarından öncə pley-off sistemində qalibin müəyyən edilməsi ilə bağlı UEFA tərəfindən vacib qərar qəbul olunmuşdur. Bu qərardan sonra pley-off mərhələsində hər iki oyunun nəticəsinin cəminə görə (əlavə vaxt da nəzərə alınmaqla) qalibi müəyyənləşdirmək mümkün olmadıqda, püşkatma keçirilməsinə deyil, 11 metrlik cərimə zərbələri təyin edilməsinə başlanmışdır. Belə bir qərarın qəbuluna ilk növbədə UEFA Avro 1968-də SSRİ millisinin püşkatmadan (dəmir pul atmaq) sonra finala adlaya bilməməsi səbəb olmuşdur.

Eləcə də bu çempionatdan başlayaraq hər komandaya oyun ərzində iki oyunçu dəyişikliyi etməyə icazə verilmişdir.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar



## Seçmə mərhələsi oyunları

## Komandaların heyətləri

## Final turniri

### 1/2 final

----

### 3-cü yer uğrunda oyun

### Final

## Bombardirlər
**4 top**
*  Gerd Müller
**1 top:**
*  Herbert Vimmer
*  Anatoli Konkov
*  Odilon Polleönis
*  Raul Lambert
*  Pol van Himst
*  Layoş Kyu

## Simvolik yığma komanda
* **Q**  Yevgeni Rudakov
* **M**  Revaz Dzodzuaşvili
* **M**  Frans Bekkenbauer
* **M**  Murtaz Xurtsilava
* **M**  Paul Braytner
* **Ym**  Uli Höness
* **Ym**  Günter Netser
* **Ym**  Herbert Vimmer
* **H**  Raul Lambert
* **H**  Yupp Haynkes
* **H**  Gerd Müller
*Mənbə: UEFA*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çempionatın hesabatı
* RSSSF saytında çempionatın statistikası 
* 1972. Belçika 
* AVRO 1972 UEFA-nın saytında

## Həmçinin bax
Əliağa Hüseynov

**Əliağa Hüseynov** (tam adı: *Əliağa İzzət oğlu Hüseynov*; ) — azərbaycanlı hərbçi, ictimai-siyasi xadim, ehtiyatda olan general-leytenant; Azərbaycan Respublikasının Hərbi Komissarı (1998–2009); Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2009–2010); Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi IV və V çağırış deputatı (2010–2020).

## Həyatı
Əliağa İzzət oğlu Hüseynov 1946-cı il dekabrın 16-da Salyan rayonunda anadan olmuşdur. 1970-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu, 1974-cü ildə Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbini, 1975-ci ildə isə Baş Ştabın Mərkəzi Kursunu bitirmişdir.

1970–1972-ci illərdə Bakı şəhər Tramvay-Trolleybus İdarəsində çalışmışdır. 1972-ci ildə Sovet ordusu sıralarına çağırılmışdır. 1972–1976-cı illərdə Bakı şəhəri 26 Bakı komissarı rayon (indiki Səbail rayonu) Hərbi Komissarlığında şöbə rəisinin köməkçisi, 1976–1978-ci illərdə İmişli rayon Hərbi komissarının müavini, 1978–1983-cü illərdə Bakı şəhəri Əzizbəyov rayon (indiki Xəzər rayonu) Hərbi Komissarlığında ikinci şöbənin rəisi, 1983–1988-ci illərdə Əzizbəyov rayonunun Hərbi komissarı, 1988–1997-ci illərdə Bakı şəhəri Yasamal rayonunun Hərbi komissarı işləmişdir.

1998–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Hərbi Komissarı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 noyabr 2009-cu il tarixli Sərəncamı ilə General-leytenant Əliağa İzzət oğlu Hüseynov Azərbaycan Respublikasının hərbi komissarı vəzifəsindən azad edilərək "Hərbi xidmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin 156-cı maddəsinin "b" bəndinə və 164-cü maddəsinin ikinci hissəsinə uyğun olaraq hərbi geyim formasını daşımaq hüququ verilməklə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmətdən ehtiyata buraxılıb.

11 noyabr 2009-cu il tarixindən Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışıb. 7 noyabr 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası IV çağırış Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 dekabr 2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə dördüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə deputat seçilməsi ilə əlaqədar olaraq Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilib.

Milli Məclisin Təhlükəsizlik və müdafiə komitəsinin üzvü, Azərbaycan-Pakistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəridir.

## Mükafatları
* "Şöhrət" ordeni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* BAŞ HƏRBİ KOMİSSAR "YENİ MÜSAVAT"a DANIŞDI 24.04.2009
* 59 saylı Salyan DSK-dan deputatlığa namizəd Əliağa Hüseynov 25 oktyabrda seçicilərlə keçirdiyi görüşdən fraqmentlər
UEFA Avro 1976

**Futbol üzrə 5-ci Avropa çempionatı** — final turniri 1976-cı il 16-20 iyun tarixində Yuqoslaviyanın Belqrad və Zaqreb şəhərlərində keçirilən futbol yarışı.

Bu çempionatın qalibi adına Çexoslovakiya millisi layiq görülmüşdür. Finalda həlledici qol 11 metrlik cərimə zərbələri zamanı Antonin Panenkanın vurduğu top olmuşdur. Sonralar bu cür vurulan 11 metrlik cərimə zərbələri "Panenkasayağı zərbə" adlanmışdır. UEFA Avro 1976-nın final turniri dörd oyundan - iki 1/2 oyunundan, üçüncü yer uğrunda oyundan və final oyunundan ibarət olan sonuncu turnir idi.

Maraqlıdır ki, final turnirindəki hər dörd oyunda əlavə vaxt təyin edilmişdir. UEFA Avro 1976-nı bir növ sensasiyalı çempionat da adlandırmaq olar. İtaliya, İspaniya, İngiltərə, Fransa, Macarıstan, Polşa və SSRİ kimi güclü milli komandalar final turnirinə düşə bilməmişlər. O illərdə Macarıstan və Polşa milliləri güclü komandalar hesab edilirdi. Hətta Polşa millisi FİFA Dünya Kuboku 1974-ün bürünc mükafatçısı idi.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar



## Seçmə mərhələsi oyunları

## Komandaların heyətləri

## Final turniri

### 1/2 final

----

### 3-cü yer uğrunda oyun

### Final

## Bombardirlər
**4 top**
*  Diter Müller
**2 top**
*  Draqan Caiç
*  Rud Gels

## Simvolik yığma komanda
* **Q**  İvo Viktor
* **M**  Yan Pivarnik
* **M**  Rud Krol
* **M**  Yaroslav Pollak
* **M**  Anton Ondruş
* **M**  Frants Bekkenbauer
* **Ym**  Rayner Bonhof
* **Ym**  Antonin Panenka
* **Ym**  Draqan Caiç
* **H**  Zdenek Neqoda
* **H**  Diter Müller
*Mənbə: UEFA*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* RSSSF saytında çempionatın statistikası
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1976. Yuqoslaviya
* Avro 1976 UEFA-nın saytında

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1980

**Futbol üzrə 6-cı Avropa çempionatı** — 1980-ci il 11–22 iyun tarixində İtaliyada keçirilən futbol yarışı. Əvvəlki Avropa çempionatlarından fərqli olaraq bu çempionatın final mərhələsində ilk dəfə 8 komanda iştirak etmişdir: seçmə mərhələnin 7 qalibi və turnirin ev sahibi olaraq İtaliya milli futbol komandası (ev sahibi komandaya bu imtiyaz da turnir tarixində ilk dəfə idi verilirdi). Çempionatın keçirilmə sxemi də dəyişmişdir: 8 komanda 2 yarımqrupa bölünmüşdür. Bu yarımqrupların qalibləri birbaşa finala vəsiqə qazanmışlar. İkinci yeri tutan komandalar isə üçüncü yer uğrunda keçirilən oyunda bürünc medalların taleyini müəyyənləşdirmişlər.

Ümumilikdə turnir çox da maraqlı keçməmiş, əsasən komandaların çoxunun ehtiyatlı oyun oynaması, aşağı məhsuldarlıq (oyun başına 1,93 qol), azarkeşlərin oyunlara marağının aşağı səviyyəsi, eləcə də ingilis azarkeşlərin tribunalarda səbəb olduqları qarışıqlıqlar ilə yadda qalmışdır.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar




## Seçmə mərhələsi oyunları

## Komandaların heyətləri

## Final turniri

### A qrupu

----

----

----

----

----

### B qrupu

----

----

----

----

----

### 3-cü yer uğrunda oyun

### Final

## Bombardirlər
**3 top**
*  Klaus Allofs

**2 top**
*  Zdenek Neqoda
*  Horst Hrubeş
*  Kes Kist (1-i penaltidən)

## Simvolik yığma komanda
* **Q**  Dino Dzoff
* **M**  Klaudio Centile
* **M**  Qaetano Şirea
* **M**  Karl-Haynts Förster
* **M**  Hasn-Peter Brigel
* **Ym**  Marko Tardelli
* **Ym**  Yan Kulemans
* **Ym**  Bernd Şuster
* **Ym**  Hasni Müller
* **H**  Karl-Haynts Rummenigge
* **H**  Horst Hrubeş
*Mənbə: UEFA*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çempionatın hesabatı 
* RSSSF saytında çempionatın statistikası 
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1980. İtaliya 

## Həmçinin bax
1964 UEFA Millətlər Kuboku

**Futbol üzrə 2-ci Avropa çempionatı** — 1964-cü il 17-21 iyun tarixində İspaniyada keçirilən futbol yarışı. Çempionatın qalibi finalda SSRİ yığmasını 2:1 hesabı ilə məğlub edən ev sahibi İspaniya milli futbol komandası olmuşdur. İlk çempionatda 17 olan iştirakçı sayı, bu çempionatda 29-a çıxmışdır.

## Reqlament
Turnir pley-off sisteminə uyğun keçirilmişdir. 29 komanda çempionatda iştirak etmək üçün ərizə vermişdir (Yunanıstan millisi püşkatmadan sonra iştirakdan imtina etmişdir). SSRİ, Avstriya və Lüksemburq milliləri turnirə birbaşa ikinci mərhələdən başlama hüququ əldə etmişlər. Yarımfinallara qədər komandalar bir-birləri ilə iki oyun keçirmişlər (evdə və səfərdə). Turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazanan dörd komanda çempionatın bu mərhələsinin keçiriləcəyi ölkəyə toplaşmışlar. Ev sahibi ölkə isə final mərhələsində iştirak edəcək dörd komanda məlum olandan sonra bu komandaların mənsub olduqları ölkələrin içindən seçilmişdir.

## Tarixi
Lüksemburq millisi bütün turnirin sensasiyası hesab edilmişdir. 1/8 final mərhələsində lüksemburqlular Niderland milli futbol komandasını iki oyunun nəticələrinə görə (1:1, 2:1) məğlub etmiş, 1/4 finalda isə Danimarka milli futbol komandasına sadəcə əlavə oyunda 0:1 hesabı ilə məğlub olmuşdur. Turnirin final mərhələsinə Danimarka millisi ilə yanaşı SSRİ, İspaniya və Macarıstan milliləri də vəsiqə qazanmışlar.

Birinci yarımfinalda SSRİ millisi danimarkalıları Barselonada 3:0, İspaniya millisi isə macarları Madriddə oyuna əlavə olunmuş vaxtda 2:1 hesabı ilə məğlub etmişdir. Madriddəki Santyaqo Bernabeu stadionunda keçirilən final oyununda ev sahibi İspaniya Marselinonun oyunun sonunda vurduğu qol hesabına SSRİ üzərində 2:1 qələbə qazanmışdır.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar



## Seçmə mərhələsi oyunları

## Komandaların heyətləri

## Final turniri

### 1/2 final

----

### 3-cü yer uğrunda oyun

### Final

## Bombardirlər
**2 top**
*  Ferents Bene
*  Dejö Novak
*  Xesus Mariya Pereda

## Simvolik yığma komanda
* **Q**    Lev Yaşin
* **M**  Felisyano Rivilya
* **M**  Dejö Novak
* **M**  İqnasio Soko
* **M**  Ferran Olivelya
* **Ym**  Amansio Amaro
* **Ym**  Valentin İvanov
* **Ym**  Luis Suares Miramontes
* **H**  Ferents Bene
* **H**  Xesus mariya Pereda
* **H**  Florian Albert
*Mənbə: UEFA*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA-nın saytı
* RSSSF saytında çempionatın statistikası
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1964. İspaniya
* İspaniyada biz ikinciyik

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1984

**Futbol üzrə 7-ci Avropa çempionatı** — final turniri 1984-cü il 12-27 iyun tarixində Fransanın yeddi şəhərində keçirilən futbol yarışı. Final turnirində 8 komanda iştirak etmişdir. Onlardan yeddisi seçmə mərhələsində qrup qalibləri olmuş komanda idi. Fransa millisi isə çempionatın ev sahibi kimi final turnirinə birbaşa vəsiqə qazanmışdır. Çempionatın qalibi də elə Fransa millisi olmuşdur.

Əvvəlkilərlə müqayisədə bu çempionatın keçirilmə sxemində bəzi dəyişikliklər edilmişdir: 8 komanda yenə də əvvəlki kimi iki qrupda mübarizə aparsa da, bu qruplarda ilk iki yeri tutan komandalar sonradan öz aralarında 1/2 oyunları keçirmişlər. Bu çempionatdan etibarən üçüncü yer uğrunda oyun da ləğv edilmişdir.
  
Çempionat, tarixində ilk dəfə beynəlxalq turnirin qalibi adını qazanmış Fransa millisinin ("Muşketyorlar yığması") və 5 oyunda rəqiblərinin qapısından 9 qol keçirmiş Mişel Platininin benefisi olmuşdur.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar




## Seçmə mərhələsi oyunları

## Komandaların heyətləri

## Final turniri
### A qrupu

----

----

----

----

----

### B qrupu

----

----

----

----

----

### Pley-off

### 1/2 final

----

### Final

## Bombardirlər
**9 top**
*  Mişel Platini (1-i 11 metrlik cərimə zərbəsindən)

**3 top**
*  Frank Arnesen (2-si 11 metrlik cərimə zərbəsindən)

**2 top**
*  Jan-Fransua Domerq
*  Ruy Jordan
*  Antonio Maseda
*  Rudi Föller
*  Preben Elkyayer-Larsen

## Simvolik yığma komanda
* **Q**  Harald Şumaxer
* **M**  Juan Dominquş Pintu
* **M**  Karl-Haynts Förster
* **M**  Morten Olsen
* **M**  Andreas Breme
* **Ym**  Fernandu Şalana
* **Ym**  Alen Jiress
* **Ym**  Jan Tiqana
* **Ym**  Frank Arnesen
* **Ym**  Mişel Platini
* **H**  Rudi Föller
*Mənbə: UEFA*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çempionatın hesabatı 
* RSSSF saytında çempionatın statistikası  
* KLİSF saytında çempionatın statistikası 
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1984. Fransa 
* UEFA Avro 1984 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA-nın rəsmi saytında turnirin rusdilli səhifəsi 

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1988

**Futbol üzrə 8-ci Avropa çempionatı** — final turniri 1988-ci il 10-25 iyun tarixində Almaniya Federativ Respiblikasının səkkiz şəhərində keçirilən futbol yarışı. Final turnirində 8 komanda iştirak etmişdir. Onlardan yeddisi seçmə mərhələsində qrup qalibləri olmuş komanda idi. AFR millisi isə çempionatın ev sahibi kimi final turnirinə birbaşa vəsiqə qazanmışdır.

Çempionatın keçirilmə sxemi dəyişməmişdir: komandalar iki qrupa bölünərək mübarizə aparmış, hər qrupda ilk iki yeri tutan komanda 1/2 finala vəsiqə qazanmışdır.

Avropa çempionu adına Niderland millisi layiq görülmüşdür. Final oyununda Niderland millisinin oyunçusu Rud Qullit və çempionatın bombardiri Marko van Basten SSRİ millisinin qapısından iki cavabsız top keçirmişlər.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar




## Seçmə mərhələsi oyunları

## Komandaların heyətləri

## Final turniri
### A qrupu

----

----

----

----

----

### B qrupu

----

----

----

----

----

### Pley-off

### 1/2 final

----

### Final

## Bombardirlər

## Simvolik yığma komanda
SSRİ finala qədər gəlib çıxsa da simvolik komandanın heyətini heç bir sovet oyunçusu daxil edilməmişdir.
* **Q**  Hans van Brökelen
* **M**  Cuzeppe Berqomi
* **M**  Ronald Kuman
* **M**  Frank Raykard
* **M**  Franko Barezi
* **Ym**  Cuzeppe Cannini
* **Ym**  Lotar Matteus
* **Ym**  Yan Vauters
* **H**  Ruud Qullit
* **H**  Canluka Vialli
* **H**  Marko van Basten

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çempionatın hesabatı 
* RSSSF saytında çempionatın statistikası  
* KLİSF saytında çempionatın statistikası 
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1988. AFR 
* UEFA Avro 1988 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA-nın rəsmi saytında turnirin rusdilli səhifəsi 

## Həmçinin bax
Kərbəlayı İsmayıl

**Kərbəlayı İsmayıl** — Qərbi Azərbaycanda bolşeviklərə qarşı dirəniş hərəkatının ən fəal üzvlərindən biridir. Həmin dövrdə Azərbaycanın, Ermənistanın və Gürcüstanın müxtəlif yerlərində xalq arasında hökumətə qarşı güclü müqavimət ruhu baş qaldırmışdı. O dövrdə Quba ətrafında gedən müqavimətə Qaçaq Mayıl, Lənkəranda Cankişi, Gəncədə və Gəncəbasarda Məmməd Qasım, Hacı Axund, Gürcüstanda (Qarayazıda) Qaçaq İsaxan başçılıq etmişlər.

## Həyatı
Kərbəlayi İsmayıl Məhərrəm oğlu 1870-ci ildə Vedibasar mahalının Çimən kəndində anadan olub. Ömrünün böyük hissəsini ermənilərin soyqırımı həyata keçirdikləri Azərbaycan torpaqlarında tarixi cinayətlərin baiskarlarına qarşı mübarizədə keçirib. 1931-ci ildə o, Araz çayını keçərək Daşburuna gəlib. Sovet xüsusi xidmət orqanları tərəfindən təqib edilən Kərbəlayi İsmayılı yerli əhali qoruyub. Bundan sonra o, daşburunlularla birlikdə türk torpaqlarını qorumaq üçün mücadilə aparıb.

1920-ci ildə Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalı ilə barışmayanların əksəriyyəti hələ Sovet dönəmində xalqın sevimlisinə çevrilmişdi. Bu gün də haqqında maraqla danışdığımız Kərbəlayi İsmayıl kimi. Kərbəlayi İsmayılın adı daha çox Qərbi Azərbaycanda bolşeviklərə qarşı dirəniş hərəkatı ilə bağlıdır.

Kərbəlayi İsmayıl Qərbi Azərbaycan ərazisində erməni təcavüzü və bolşevik işğalına qarşı mübarizə aparırdı. Sonradan Türkiyə tərəfə keçmək məcburiyyətində qaldı. Burda isə onu heç də sakit həyat gözləmirdi. Kərbəlayi İsmayıl 1931-ci ildə qohumları ilə birlikdə İğdır ilinin Daşburun kəndinə gəlir. Bu elə bir vaxt idi ki Ermənistanla sərhəd olan ərazilərdə hələ də daşnaklar at oynadırdı. Az bir zamanda xalqı ətrafında birləşdirən Kərbəlayi İsmayıl ermənilərə qarşı mübarizədən qalib çıxa bilir. Kərbəlayi İsmayıl Türkiyədə yaşadığı illərdə doğulduğu Vedibasar elindəki Çimən kəndinin adını özünə soyad kimi götürüb. 1948-ci ildə Daşburun kəndində 78 yaşında vəfat edib.

## Kərbəlayi İsmayılı anım günü
2008-ci ildə Azərbaycanın Qarsdakı konsulu Həsən Sultanoğlu (Zeynalov) və Türkiyə ictimaiyyətinin səyi ilə Kərbəlayi İsmayılın uyuduğu qəbiristanda onun şərəfinə abidə ucaldılıb. Bu abidə həm də Qərbi Azərbaycandakı topaqlar uğrunda mübarizə aparan şəhidlərin xatirəsinə həsr edilib.

Hər il aprelin 28-i ərəfəsində İğdır ilinin Daşburun kəndində Kərbəlayi İsmayılın anım günü qeyd edilir. Kəndin ərazisində həmyerlimizin məzarı üstə ucaldılan abidənin ətrafında mitinq keçirilir. XX əsrin əvvəlində ermənilər tərəfindən türk xalqına qarşı törədilən soyqırıma etiraz səslənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 28 aprel Qərbi Azərbaycandakı mübarizlərin anım günü kimi qeyd edilir…
* Aydın Dadaşov. "Bizim kino". Kamil Rüstəmbəyovun "Axırıncı aşırım" filmi haqqında 
* "Axırıncı aşırım"ın tarixi şəxsiyyətlərə xəyanəti… – FOTOLAR

## Həmçinin bax
* Azərbaycanlıların ilkin qaçqınlıq dövrü
* Axırıncı aşırım (film, 1971)
UEFA Avro 1992

**Futbol üzrə 9-cu Avropa çempionatı** (, ) — final turniri 1992-ci il 10-26 iyun tarixində İsveçin dörd şəhərində keçirilən futbol yarışı. Final turnirində 8 komanda iştirak etmişdir. Onlardan yeddisi seçmə mərhələsində qrup qalibləri olmuş komanda idi. İsveç millisi isə çempionatın ev sahibi kimi final turnirinə birbaşa vəsiqə qazanmışdır. Bu, 8 komandanın iştirakı ilə keçirilən futbol üzrə sonuncu Avropa çempionatı olmuşdur. Sonrakı çempionatda final turnirinin iştirakçılarının sayı bundan iki dəfə çox idi.

SSRİ dağıldığına görə püşkatmadan iki həftə əvvəl SSRİ millisinin yerinə MDB millisinin iştirakına icazə verilmişdir.

Danimarka millisinin çempionluğu hamı üçün gözlənilməz olmuşdur. Belə ki, bu komandanın çempionatda iştirak edəcəyinə final turnirinin başlamasına bir neçə gün qalmış qərar verilmişdir. Çünki seçmə mərhələsində Danimarkanın təmsil olunduğu 4-cü qrupda birinci yeri Yuqoslaviya millisi tutmuşdur. Danimarkalılar qrup ikincisi olaraq final turnirinə vəsiqə əldə edə bilməmişdilər. Amma Yuqoslaviya da SSRİ kimi dağılmış, bununla belə keçmiş SSRİ-dən fərqli olaraq (MDB millisi adı altında) keçmiş Yuqoslaviyanın final turnirində iştirakına icazə verilməmişdir. Bu qərardan sonra turnirin final mərhələsində iştirak edən Danimarkanın heyətlə də bağlı problemləri vardı. Baş məşqçi ilə aralarında narazılıq olduğuna görə millinin, eləcə də Barselona klubunun 28 yaşlı oyunçusu, Mikael Laudrup heyətdə yer almamışdır. Onu da qeyd etmək gərəkdir ki, bu şempionatdan 14 il sonra — 2006-cı ildə Mikael Laudrup Danimarkada bütün zamanların ən yaxşı danimarkalı futbolçusu elan edilmişdir.

## İştirakçılar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Şəhərlər və stadionlar




## Seçmə mərhələsi oyunları

## Komandaların heyətləri

## Final turniri
### A qrupu

----

----

----

----

----

### B qrupu

----

----

----

----

----

### Pley-off

### 1/2 final

----

### Final

## Bombardirlər
**3 top**
*  Dennis Berqkamp
*  Henrik Larsen
*  Karl-Haynts Ridle
*  Tomas Brolin (1-i penaldan)

**2 top**
*  Jan-Pyer Papen
*  Frank Raykard
*  Tomas Hessler
*  Yan Eriksson

**1 top**
*  Yürgen Klinsman
*  Ştefan Effenberq
*  İqor Dobrovolski

## Simvolik yığma komanda
* **Q**  Peter Şmeyxel
* **M**  Joslen Anqloma
* **M**  Loran Blan
* **M**  Andreas Breme
* **M**  Yürgen Koler
* **Ym**  Brian Laudrup
* **Ym**  Ştefan Effenberq
* **Ym**  Tomas Hessler
* **Ym**  Ruud Qullit
* **H**  Dennis Berqkamp
* **H**  Marko van Basten

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çempionatın hesabatı 
* RSSSF saytında çempionatın statistikası  
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1992. İsveç 
* UEFA Avro 1992 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA-nın rəsmi saytında turnirin rusdilli səhifəsi 

## Həmçinin bax
Karbürator

thumb|right
thumb|right

**Karbürator** daxili yanma mühərriklərinin maye yanacaq və hava qarışığı ilə qidalandırılmasına xidmət edən yanacağın dozlaşdırılması qurğusudur. Yanacaq qarışığının hazırlanmasına karbürasiya (fransız mənşəli sözdür) deyilir. Yanacağın silindrlərdə böyük sürətlə tam yanması və eyni zamanda böyük istilik verməsi üçün o yanmaya hazırlanmalıdır. Hazırlıq prosesinin mahiyyəti mayenin kiçik damcılara bölünməsi və hava ilə inetsniv qarışmasından ibarətdir. Mayenin yayılması karbüratora verilən yanacaq şırnağının nazik ucluqdan verilən hava ilə darmadağın edilməsi ilə müşayiət olunur.

### Növləri
Hava axınının istiqamətindən asılı olaraq karbüratorlar 4 qrupa bölünürlər: düşən cərəyanla (yuxarıdan aşağıya), maili cərəyanla (diaqonal), üfüqi cərəyanla və qalxan cərəyanla (aşağıdan yuxarıya) işləyən.  Avtomobillərdə düşən cərəyanla işləyən karbüratorlar geniş yayılmışdır. Üfüqi cərəyanla işləyənlər ən çox motosikllərdə,  qayıqlarda, həmçinin gücləndirilmiş avtomobil mühərriklərində istifadə olunur.

Şəkildə Otto mühərriklərində istifadə olunan karbüratorlar təsvir edilmişdir. Otto mühərrriklərində baş verən yanma prosesi hava ilə yanacaq qarışığının nisbətinin 16:1 olmasını tələb edir. Bu nisbətin daimi saxlanmasına baş ucluq xidmət edir. Baş ucluğun işləmə prinsipi ondan ibarətdir ki, havanın qıfdan və yanacağın baş ucluqdan keçməsi zamanı  eyni təzyiq fərqi yaransın. Nəticədə hava və yanacağın kütləvi axında nisbəti saxlanılır. Bu nisbətdən meyillənmə konstruksiya tədbirləri ilə  aradan qaldırılır.

Düşən cərəyanla işləyən karbüratorlar başlanğıc ağızlığı, üzgəc kamerası, üzgəc, əsas ucluq, hava korrekturu, boş gediş ucluğu, təcilləndirici nasos və CO-boltundan ibarətdir. Mühərrikin optimal işləməsi karbüratordan bir başa asılıdır. Karbüratorun parametrlərinin pozulması avtomobilin dinamiki keyfiyyətlərinin aşağı düşməsinə, yanacaq məsrəfinin artmasına, həmçinin ayrılan qazların toksikliyinin artmasına gətirib çıxarır.

### Mənbə
*Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430
Plüralizm

**Plüralizm** — bir və ya müxtəlif bir-birindən asılı olmayan varlığın əsası və ya növlərinə, biliklərin forma və əsaslarına, davranış üslubuna və s. əsaslanan mövqelərin bir araya gəlməsi.

Tarixi nöqteyi-nəzərdən, plüralizm ideyası Avropaya 16-cı və 17-ci əsrlərin dini münaqişələrin nəticəsində tolerantlığın tədricən qəbul edilməsi ilə yanaşı meydana gəldi. Tolerantlıq və plüralizm fərdi anlayışdırlar, lakin onlar bir-birinə çox bağlıdırlar. Tolerantlıq plüralizmin bir şərtidir, yəni tolerant olmayan plüralizm yalançı, saxta plüralizmdir. Bunların arasında fərq ondan ibaratdir ki, tolerantlıq dəyərlərə hörmət edir, plüralizm isə fərqli dəyərlərin mövcudluğunu təsdiq edir. Çünki plüralizm fərqlərin və müxtəlif mövqelərin şəxsləri, siyasətləri və cəmiyyətləri zənginləşdirən dəyərlər kimi qiymətləndirir.

Plüralizm termini aid ola bilər:

* Elmi plüralizm
* Siyasi plüralizm
* Dini plüralizm
* Seksual plüralizm
* Plüralizm (fəlsəfə)
* Mədəni plüralizm
Nuristan vilayəti

**Nuristan vilayəti** () — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.

Vilayətin sahəsi 9.225&nbsp;km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumata əsasən əhalisi 134.1 min nəfər, inzibati mərkəzi Qamdiş şəhəridir. Əhalinin əksəriyyətini nuristanilər təşkil etsə də, vilayətdə az sayda qucaratlılar (hindlilər), taciklər, puştunlar və digər millətlərin nümayəndələri də yaşayır. Vilayət inzibati cəhətdən Məndol, Vama, Vayqal, Nuristan, Qamdiş və Bərgi Matal rayonlarına bölünür.

## Əhalisinin etnik tərkibi
Əhalisinin 99.3%-ni nuristanilər, 0.6%-ni qucaratlılar, 0.1%-ni taciklər təşkil rdir.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
ATR 42

Fransız-İtalyan təyyarəqayırma şirkəti olan ATR-nin qısa məsafələrə səyahət etmək üçün düzəltdikləri sərnişin təyyarəsidir. Bu təyyarə,ATR 72 -nin əvvəlki modelidir.

## Tarixi
ATR 42–300 1981-ci ildə düzəltdirildi.16 avqust 2007-ci ildə isə ilk sınağı edilib.

## Xüsusiyyətləri
* Pilot: 2 nəfər
* Sərnişin tutumu: 42–50 nəfər.
* Uzunluq: 22.67 m
* Genişlik: 7.59 m
* Qanad Genişliyi: 24.57 m
* Boş ağırlıq: 11,250 kq (24,802&nbsp;lb)
* Ən yüksək ağırlıq: 18,600 kq (41,006&nbsp;lb)
* Motor: 2×Pratt&Whitney Canada PW127E tuboprop 1,610&nbsp;kW (2,160 shp)
* Sürəti: 560&nbsp;km/saat:300&nbsp;mph (300&nbsp;km)

## İstinadlar
Siyasi plüralizm

**Siyasi plüralizm** — müxtəlif fikirlər əsasında müəyyənləşən rəy, bir neçə siyasi partiyanın bir istiqamətdə müxtəlif fikirlərdə ortaq məxrəcə gəlməsi.

Siyasi plüralizmin mövcudluğu üçün azad söz və azad KİV, çoxpartiyalı sistem, azad seçki, parlamentarizm, dövlətdən asılı olmayan ictimai təşkilatların olması zəruridir.

## Həmiçinin bax
* Plüralizm

## İstinadlar
FİFA Klublararası Dünya Kuboku

**FİFA Klublararası Dünya Kuboku** — FİFA tərəfindən altı kontinental konfederasiyanın çempion klubları arasında təşkil olunan futbol turniri.

İlk *FİFA Klublararası Dünya Kuboku* 2000-ci ilin yanvarında Braziliyada təşkil olunub.
FİFA tərəfindən ilk dəfə 2000-ci ildə Braziliyada təşkil olunmuşdur. 2005-ci ildən etibarən isə  turnir hər il təşkil olunur.

Dördillik fasilədən sonra, turnir Klublararası Dünya Kuboku adını aldı və 2005-ci ildə yenidən keçirilməyə başladı.

## Tarixi

2017-ci ildə FIFA Qitələrarası Kubok (futbol) bütün qaliblərini dünya çempionu olaraq rəsmən tanıyıb.

## Bütün finallar





## Mükafatçılar





## Komandaların performansı





## Ölkələrin performansı




## İstinadlar