Seymur Həzi

**Seymur Həzi** (tam adı: **Seymur Məşgül oğlu Həzi**; doğum adı: **Seymur Məşgül oğlu Həziyev**; 1 mart 1982-ci il, Beyləqan rayonu, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı jurnalist, siyasi şərhçi və siyasətçi; sabiq siyasi məhbus. O, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədr müavini (2015-ci ildən) və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü (2010-cu ildən) və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Gənclər Komitəsinin sabiq sədridir (2002–2008). O, 2016-cı ildə Şərqi Avropa Azad Mətbuatı üzrə Gerd Bucerius Mükafatına layiq görülüb.

Jurnalist və ictimai-siyasi fəaliyyəti dövründə dəfələrlə təqiblərə məruz qalıb, saxlanılıb və həbs edilib. 2000-ci illərin əvvəllərində bir neçə dəfə qısamüddətli həbs cəzası alıb. 2011-ci ilin martında naməlum şəxslər tərəfindən qaçırılıb və döyülüb. Bu hadisə Azərbaycan və xaricdə geniş rezonansa səbəb olub.

2014-cü ilin avqust ayında o, polislər tərəfindən saxlanılıb və Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsi (xuliqanlıq) cinayət işi açılıb. 2015-ci ilin yanvar ayında Abşeron Rayon Məhkəməsi onu 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Beynəlxalq insan haqları təsisatları onu vicdan məhbusu olaraq tanıyıblar. Həbs müddəti başa çatdığı üçün 2019-cu ilin avqustunda azadlığa buraxılıb. Amnesty International da onu vicdan məhbusu olaraq tanıyıb. 2024-cü ilin oktyabr ayında Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi Həzinin Azərbaycanda cinayət təqibinin qanunsuz olduğuna qərar verib.

## Erkən həyatı
Seymur Məşgül oğlu Haziyev 1 mart 1982-ci ildə Beyləqan rayonunun Dünyamalılar kəndində anadan olub.

1999-cu ildən 2003-cü ilə qədər Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində təhsil alıb.

2003-cü ildən 2005-ci ilə qədər Bakı Dövlət Universitetinin magistr dərəcəsi alıb.

2005-ci ildən 2008-ci ilə qədər Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Hüquq və Fəlsəfə İnstitutunun aspirantı olub.

2008-ci ildən 2009-cu ilə qədər Müdafiə Nazirliyi hərbi xidmətdə olub.

## Jurnalist fəaliyyəti
Jurnalist fəaliyyətinə "Azadlıq" qəzetində başlayıb. Daha sonra "Bizim Yol" qəzetində siyasi şərhçi və baş məsləhətçi olaraq çalışıb. Ardınca yenidən "Azadlıq" qəzetində siyasi şərhçi və qəzetin siyasət şöbəsinin müdiri olaraq fəaliyyət göstərib. Azərbaycan Saatı verilişinin qurucularından və həmin verişinin uzun illər aparıcısı olub.

## Siyasi fəaliyyət
Seymur Həzi gənc yaşlarından ictimai-siyasi proseslərə qoşulub. 2000-ci ilin mart ayında Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sıralarına qəbul edilib.

11 yanvar 2002-ci ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Gənclər Komitəsinin sədri seçilib.

2008-ci ilin dekabr ayına qədər Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Gənclər Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb.

2005-ci ilin dekabr ayında siyasi səbəblərdən ali təhsil müəssisələrindən xaric edilən tələbələrin hüquqlarının müdafiəsi komitəsinin yaradılmasında fəal iştirak edib və komitənin sədri olub. O, həmçinin tələbələrin aclıq aksiyasına da qoşulub.

15 may 2010-cu ildə Azadlıq Blokunun Nərimanov kinoteatrının qarşısında seçkiqabağı dövrdə demokratik şərtlər tələbi ilə keçirdiyi etiraz aksiyası zamanı saxlanılıb. Nərimanov Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə ona 7 gün inzibati həbs cəzası verilib.

25 sentyabr 2010-cu ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının V (VIII) Qurultayında AXCP Rəyasət Heyətinin üzvü seçilib.

2013-cü ilin iyun ayında prezident seçkiləri ərəfəsində yaradılan Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının üzvü olub.

29 avqust 2014-cü ildə polislər tərəfindən saxlanılıb. Ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsi (xuliqanlıq) ilə cinayət işi açılıb və o, həbs edilib. 2015-ci ilin yanvar ayında Abşeron Rayon Məhkəməsi onu 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. 29 avqust 2019-cu ildə həbs müddətini başa vurduqdan sonra azadlığa buraxılıb. O, ittihamları rədd edib və həbsinin siyasi motivli olduğunu və jurnalist fəaliyyəti ilə əlaqəli olduğunu bildirib. Beynəlxalq insan haqları təsisatları onu vicdan məhbusu olaraq tanıyıb.

2 fevral 2015-ci ildə həbsdə olarkən Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədr müavini təyin edilib.

2016-cı ilin may ayında o, Şərqi Avropa Azad Mətbuatına görə Gerd Bucerius Mükafatına layiq görülüb.

17 oktyabr 2019-cu ildə o, Bakıda keçirilən etiraz aksiyalarından əvvəl polislər tərəfindən saxlanılıb. Xətai Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə ona 30 gün inzibati həbs cəzası verilib.

1 fevral 2022-ci ildə o, Demokratiya Naminə Ukraynaya Dəstək Platformasının həmtəsisçilərindən biri olub.

## Oğurlanması və döyülməsi (2011)
26 mart 2011-ci il tarixində, yerli vaxtla təxminən saat 00:30-da Seymur Həzi naməlum şəxslər tərəfindən qaçırılıb və hücuma məruz qalıb. Ceyranbatan qəsəbəsində (Abşeron rayonu) qara maskalı və mülki geyimli altı nəfər Seymur Həzini zorla Mercedes markalı mikroavtobusuna mindirib naməlum yerə aparıb və orada döyüblər. Seymur Həzinin sözlərinə görə, döyülmə zamanı onlar ondan "yazdıqlarına diqqət yetirməsini", "İlham Əliyev haqqında yazmamasını" və "ağıllı olmasını" tələb ediblər. Seymur Həzi hadisə ilə bağlı polisə müraciət etdiyini bildirib. Amma o, istintaqın obyektiv olacağına inanmır. İndiyə qədər ona iki dəfə hücum edilib və heç bir halda cinayətkarlar tapılmayıb və ya cəzalandırılmayıb.

Seymur Həzi iddia edirdi ki, döyülmə onun jurnalist fəaliyyəti, xüsusən də yazıları ilə birbaşa bağlıdır. Bu arada, Azərbaycan Mətbuat Şurası Seymur Həzinin qaçırılması və döyülməsi ilə bağlı araşdırma aparmaq üçün Daxili İşlər Nazirliyinə müraciət etmişdi.

Mətbuat Şurasının rəhbəri Əflatun Amaşovun sözlərinə görə, o, birbaşa nazir Ramil Usubova müraciət göndərib və Abşeron Rayon Polis İdarəsinin rəisi Namiq İsmayılovla danışıb. "Azadlıq" qəzetinin baş redaktoru Qənimət Zahidov bildirib ki, redaksiyası da polisə şikayət hazırlayır.

Seymur Həzi tibbi müayinədən keçib və bədənində xəsarətlərin olması təsdiqlənib. Həkimlər bu məlumatı polisə veriblər. Qənimət Zahidov hesab edir ki, Həzinin şikayət edib-etməməsindən asılı olmayaraq, polis istintaqa başlamalıdır.

Siyasətçilər və insan haqları fəalları da Seymur Həzinin döyülməsini pisləyiblər. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (AXCP) sədri Əli Kərimli hadisəni cinayət adlandırıb. O, səbəb olaraq gənclərin fəallığının son zamanlar artmasına istinad edib. Kərimli bildirib ki, "demokratiya küləyi" Azərbaycana çatıb və hakimiyyət bundan qorxur və gənclərin fəallığını boğmaq üçün cinayətə əl atır. "Amma bir gün bu cinayətlər ifşa olunacaq və sonra günahkarlar məsuliyyətə cəlb olunacaqlar", - deyə AXCP sədri qeyd edib. AXCP lideri hakimiyyətin əvvəlcə siyasi partiyaları, sonra azad medianı, daha sonra isə müstəqil gəncləri təqib etdiyini və bunun faydasız olacağını bildirib. Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu və Azərbaycan Liberal Partiyasının lideri Lalə Şövkət də hücumu qətiyyətlə pisləyiblər.

Turan İnformasiya Agentliyinin rəhbəri Mehman Əliyev hadisənin ölkədəki mövcud ictimai-siyasi vəziyyətin səbəb olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, ictimai fəallıq cəmiyyətdə özünü göstərəndə birinci növbədə jurnalistlər döyülür. Hakimiyyəti cəmiyyətlə dialoqa çağıran Əliyev geri çəkilməyin faydasız olacağını və beləliklə, jurnalistlərin diqqətini bundan yayındırmağın mümkün olmayacağını qeyd edib. Onun fikrincə, belə bir mövqe daha böyük müqavimətə səbəb olacaq.

Media Hüquq İnstitutunun rəhbəri Rəşid Hacılı isə qeyd edib ki, Azərbaycanda jurnalistlərə qarşı cinayətlər adətən açılmır. "Cəzasızlıq jurnalistlərə qarşı yeni cinayətlərin törədilməsinə səbəb olur. Nəticədə, bu, mətbuat azadlığına mənfi təsir göstərir və özünüsenzuraya təşviq edir", - deyə Hacılı vurğulayıb.

ATƏT-in media azadlığı üzrə xüsusi nümayəndəsi Dunya Miyatoviç Seymur Həzinin oğurlanması və döyülməsini pislədi. Dunya Miyatoviçin sözlərinə görə, "hakimiyyət orqanları adam oğurluğunu, eləcə də 2005-ci ildə Elmar Hüseynovun qətli də daxil olmaqla, jurnalistlərə qarşı bütün əvvəlki cinayətləri açıq şəkildə pisləməli və araşdırmalıdır".

Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəis müavini Orxan Mansurzadənin sözlərinə görə, istintaq aparılır, amma heç bir cinayət işi açılmayıb.

29 mart 2011-ci ildə Bakıda mətbuat azadlığını dəstəkləyən forum baş tutdu. Həmin forumda Azərbaycandakı azad mətbuat və vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri Seymur Həzinə hücum edənlərin tapılmasını və cəzalandırılmasını tələb ediblər.

10 aprel 2011-ci ildə ABŞ Dövlət Departamenti Azərbaycanda insan haqlarının vəziyyəti ilə bağlı hesabatında Seymur Həziyə qarşı hücumu xüsusi olaraq qeyd etmişdir.

## Siyasi həbs və məhkəmə (2014)
Seymur Həzi 29 avqust 2014-cü ildə polis tərəfindən saxlanılıb. Vəkili Elton Quliyevin sözlərinə görə, həbs edildikdən sonra Seymur Həzi Abşeron Rayon Polis İdarəsinə aparılıb. Abşeron Rayon Polis İdarəsinin istintaq şöbəsinin məlumatına görə, ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsi (xuliqanlıq) ilə cinayət işi açılıb. O bildirib ki, polis iddia edir ki, guya kimsə Həzini təhqir edib və bundan sonra Həzi onu vurub. Quliyev əlavə edib ki, Həzi ittihamı rədd edir və onu uydurma hesab edir. "Azadlıq" qəzetinin baş redartorunun birinci müavini Rəhim Hacıyev bildirib ri, Həzi "nəzarətli, savadlı insandır və xuliqanlıq edə bilməzdi". "Aydındır ki, ittihamlar uydurmadır". Hacıyev bildirib ki, onlar Seymur Həzini "Azadlıq" qəzetindəki məqalələrinə və "Azərbaycan Saatı" onlayn televiziya proqramında yayımladığı verilişlərə görə cəzalandırmaq istəyirlər.

30 avqustda, təxminən saat 17:00-da Abşeron Rayon Məhkəməsi Seymur Həzi barəsində 2 ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçdi. Demək olar ki, eyni vaxtda Azərbaycan Baş Prokurorluğunun mətbuat xidməti Həzinin həbsi ilə bağlı rəsmi açıqlama yaydı. Bəyanatda bildirilir ki, 29 avqustda, saat 12:30-da Həzi Ceyranbatan qəsəbəsində avtobus dayanacağının yaxınlığında "əvvəlcə görüşmədiyi Bakı şəhər sakini Məhərrəm Həsənova qarşı zorakılıq edib". Müstəntiqlərin sözlərinə görə, Həzi "əvvəlcə söyüş söyüb, sonra Həsənovun başına şüşə butulka ilə vurub, sonra isə üzünə yumruq və təpik vuraraq bədən xəsarəti yetirib". Həzinin vəkili Elton Quliyev şərhində hüquq-mühafizə orqanının açıqlamasını təkzib edib. "Əslində, bu adam (Məhərrəm Həsənov) Seymur Həzinin özünə yaxınlaşıb və Həzinin guya onun Facebook mesajlarına cavab vermədiyi iddialarını irəli sürməyə başlayıb". Seymur Həzi nəzakətlə bildirib ki, yəqin ki, bunu Facebook-da görməyib, amma yenidən profilinə baxıb cavab verəcək. Lakin həmin şəxs Həziyə hücum edərək onu vurmağa başlayıb. Həzi özünümüdafiə məqsədilə ona şüşə butulka ilə vurub və aqressiv kişidən uzaqlaşmağa çalışıb, amma "tez" gələn post patrul xidmətinin polis nəfərləri onu saxlayıb", - deyə vəkil bildirib. Vəkil jurnalistin həbsinin qanunsuz olduğunu düşünür. "Polis təqsirləndirilən şəxsin qanuna uyğun olaraq həbsinin zəruriliyini əsaslandıra bilməyib. Və buna görə də məhkəmə də əsassız qərar qəbul edib", - deyə Quliyev bildirib. Bundan əlavə, vəkilin sözlərinə görə, hadisənin digər iştirakçısının məsuliyyətə cəlb edilib-edilmədiyi hələ də məlum deyil. "Həzi cinayət törətməyib; o, sadəcə özünü müdafiə edirdi", - deyə Quliyev bildirib.

"Biz əminik ki, Seymur Həziyə qarşı əvvəlcədən planlaşdırılmış təxribat törədilib. Axı polis hadisə yerinə çox tez gəlib. Seymur "Azadlıq" qəzetində və aparıcılarından biri olduğu "Azərbaycan Saatı" onlayn televiziya proqramında hakimiyyət haqqında tənqidi yazılara görə təqib olunur. Şəxsən mən Seymurun həbsindən təəccüblənmədim. Və o özü də həbs olunacağını bilirdi. 2 həftə əvvəl "Azərbaycan Saatı"nın digər aparıcısı Natiq Adilovun qardaşı Murad Adilov həbs edilib. Bütün bu həbslər siyasi motivlidir", - "Azadlıq"ın baş redaktorunun birinci müavini Rahim Hacıyev bildirib.

12 sentyabr 2014-cü ildə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Həzi barəsində seçilmiş 2 aylıq həbs qətimkan tədbirindən verilən apelyasiya şikayətinə baxıb və rədd edib.

18 sentyabrda Avropa Parlamenti Azərbaycanda insan haqlarının vəziyyəti ilə bağlı qətnamə qəbul etdi. Avropa Parlamentinin üzvləri Azərbaycan hakimiyyətini çoxdan gözlənilən insan haqları islahatlarını dərhal həyata keçirməyə, vətəndaş cəmiyyəti təsisatlarına, müxalifət siyasətçilərinə və müstəqil jurnalistlərə qarşı təqibləri dayandırmağa və Bakıda nümayişlərə qoyulan qadağanı ləğv etməyə çağırdılar. Qətnamədə tanınmış insan haqları müdafiəçilərinin - Leyla Yunus, əri Arif Yunus, Rəsul Cəfərov və İntiqam Əliyevin - açıq-aşkar siyasi səbəblərdən həbsi xatırladılır. Qətnamədə mediaya təzyiqlər və jurnalistlər Rauf Mirqədirov və Seymur Həzinin həbsi vurğulanır. Həmçinin bildirilir ki, jurnalist təsisatı olan Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutunun (RATİ) hesabları dondurulub və ofisi möhürlənib, müxalifət qəzeti olan Azadlıq isə maliyyə təzyiqi səbəbindən bir neçə dəfə nəşrini dayandırmaq məcburiyyətində qalıb.

11 noyabr 2014-cü ildə Abşeron Rayon Məhkəməsində Seymur Həzinin işi üzrə hazırlıq iclası baş tutdu. Müdafiə tərəfi məhkəməyə Seymur Həzinin 29 oktyabrdan bəri həbsdə saxlanılmasının qanunsuz elan edilməsi və onun azadlığa buraxılması üçün vəsatət verib, Həzinin vəkili Adil İsmayılov bildirib. "Həzinin həbs müddəti 29 oktyabrda başa çatıb. O vaxtdan bəri onun həbs müddətinin uzadılması ilə bağlı məhkəmə qərarı olmayıb. Buna görə də, Həzi 29 oktyabrdan bəri qanunsuz olaraq həbsdə saxlanılır", - deyə İsmayılov bildirib. O, əlavə edib ki, istintaq iddia edir ki, iş 27 oktyabrda məhkəməyə göndərilib və buna görə də onun həbs müddətinin uzadılması ilə bağlı məhkəmə qərarına ehtiyac olmayıb. Vəkil vurğulayıb ki, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin presedent qərarlarına və Konstitusiya Məhkəməsinin Azərbaycan qanunvericiliyinə verdiyi şərhə əsasən, vətəndaşlar yalnız məhkəmə qərarı ilə məhkəməyəqədər həbsə məruz qala bilərlər. "Həbsdən sonrakı ilk 48 saat istisna olmaqla, şəxs məhkəmə qərarı olmadan bir gün belə azadlıqdan məhrum edilə bilməz", - İsmayılov bildirib. Lakin məhkəmə bu vəsatəti rədd edib. Hakim Şövkət Nəcəfova həm də məhkəməyəqədərki həbsin ev dustaqlığı ilə əvəz edilməsi barədə vəsatəti rədd edib. Daha sonra Həzinin müdafiə tərəfi hakimə etiraz barədə vəsatət qaldırıb.

Hazırlıq iclası 20 noyabr 2014-cü ildə davam etdi. Hakimə 11 noyabrda baş tutan iclasda verilən etirazla bağlı vəsatət də rədd edildi. Vəkil xatırlatdı ki, etiraz hakim Nəcəfovanın digər təqsirləndirilən şəxs Həsənovun məhkəməyəqədərki həbs müddətini yumşaltmaq və onu ev dustaqlığına buraxmaq qərarı verməsi səbəbindən verilib. Vəkil İsmayılovun sözlərinə görə, apellyasiya instansiyası sonradan bu qərarı ləğv etsə də, hakim "bu işdə hələ də qərəzlidir".

İş üzrə baxış iclası 5 dekabr 2014-cü ildə baş tutub. İclas zamanı Həzi ona qarşı irəli sürülən ittihamları rədd etmiş, onları siyasi motivli adlandırıb. Həzi ilə birgə müttəhimlər kürsüsündə olan Məhərrəm Həsənov ifadə verməkdən imtina edib. Məhkəmə iclası zamanı Həzinin vəkili Adil İsmayılov hər iki təqsirləndirilən şəxsin zərərçəkmiş olaraq tanınması üçün vəsatət qaldırıb. "İttihamlara görə, Həzi Həsənova yüngül xəsarətlər yetirib. Buna görə də Həsənov zərərçəkmiş olaraq tanınmalıdır. Eyni zamanda, Seymur Həzi də bədən xəsarətləri alıb ki, bunun dərəcəsi müəyyən edilə bilməz. Bundan əlavə, köynəyi cırılıb və ona maddi ziyan dəyib. Buna görə də o, həm də zərərçəkmiş şəxsdir", - İsmayılov deyib. Dövlət ittihamçısı bu vəsatətə etiraz etməyib, lakin müşavirədən sonra məhkəmə onu rədd edib. İttiham aktı oxunduqdan sonra təqsirləndirilən şəxslərə söz verilib. Həsənovun Həzi ilə yazışmalarının mahiyyəti (istintaqın məlumatına görə, Həsənov Həziyə Facebook mesajlarına cavab verməməsi ilə bağlı irad bildirmişdi və Həzi onu təhqir edib vurmaqla cavab vermişdi) və hadisənin səbəbləri barədə soruşulduqda, Həsənov cavablardan yayınan cavablar verdi: "Xatırlamıram", "Hamısı işdədir", "Cavab vermək istəmirəm". Bu baxımdan, vəkil İsmayılov Həsənovun ifadə verməkdən imtina etməsinə, eyni zamanda ibtidai istintaq zamanı günahını etiraf etməsinə baxmayaraq, "hər şey işdədir" arqumentini əsas gətirməsinə diqqət çəkdi. Məhərrəm Həsənov vəkilin sualına cavab olaraq Facebook-da neçə dostu olduğunu da deyə bilmədi. Həzi Həsənovun ona konkret olaraq nə yazdığını soruşduqda, Həsənov cavab verə bilmədi. Həsənov həmçinin Həzinin Facebook dostlarından heç birinin adını çəkə bilmədi. Həzi isə öz növbəsində Həsənovun ona yaxınlaşdığını və mesajlarına niyə cavab vermədiyini soruşduğunu və dərhal ona yumruq vurmağa başladığını iddia etdi. "Əlimi buraxmadı, əlimi sıxdı və digər əli ilə yumruq vurdu. Əlimi çəkə bilmədim, ona görə də özümü müdafiə etmək üçün ona butulka ilə vurdum. Nəhayət, azad olub qaçanda Həsənov məni təqib etməyə başladı və sonra polis çox tez gəlib məni saxladı", - deyə Seymur Həzi bildirib. O, jurnalist fəaliyyətinə görə təxribata məruz qaldığını düşünür. "Mənə bir həftə əvvəl həbs olunacağım barədə məlumat verildi. Mən bunu gözləyirdim və artıq vəkil Elton Quliyevlə danışmışdım", - deyə Həzi qeyd edib. Polis nəfərləri Emil Dadaşov, Asif Səlimli və Bəhruz Sadıqzadə daha sonra məhkəmə zamanı şahid qismində dindiriliblər. Həzinin vəkilləri qeyd ediblər ki, məhkəmədə polis nəfərləri ifadə vermək üçün istintaqa birlikdə gəldiklərini, lakin dindirmə protokollarında fərqli tarixlərin göstərildiyini bildiriblər. Onlar polislərin eyni vaxtda çağırıldığını və ifadələrinin diktə edildiyini iddia ediblər, lakin sonra hesabatlarda fərqli tarixlər göstərilib. Vəkillər başqa bir uyğunsuzluq da aşkar ediblər. İlkin istintaq ifadələrində polislər hər iki təqsirləndirilən şəxsin saxlanılma prosesinin 15-20 dəqiqə çəkdiyini, lakin məhkəmədə iki-üç dəqiqə çəkdiyini bildiriblər. Ceyranbatan qəsəbəsində tərəvəz satan mülki şahid Əkrəm Abuşev də məhkəmədə ifadə verib. O, ilkin istintaq zamanı Həzinin Həsənovu şüşə butulka ilə vurduğunu görmədiyini bildirib. "İstintaq zamanı burada dediklərimi dedim. Mübahisə görmədim. Həzinin qaçdığını gördüm", - deyə Abuşev vurğulayıb. "Bir daha aydın oldu ki, Həsənov Facebook-dan necə istifadə edəcəyini bilmir, yəni başqası onun profilini yaradıb və Həziyə mesaj yazıb. Digər tərəfdən, qəribə bir vəziyyət yaranıb. İşdə təqsirləndirilən şəxslər var - bir-biri ilə bağlı hadisənin iştirakçıları - amma zərərçəkən yoxdur. Seymur Həzinin bu işdəki hərəkətləri cinayət təşkil etmir. O, özünümüdafiə məqsədilə hərəkət edib və həddini aşmayıb. O, heç bir günahkar deyil", - deyə vəkil Elton Quliyev bildirib. Məhkəmə prosesini müşahidə edən AXCP lideri Əli Kərimlinin sözlərinə görə, məhkəmə iclası "cinayət işinin tamamilə saxtalaşdırıldığını" üzə çıxarıb.

14 yanvar 2015-ci ildə şahid qismində dindirilən şahidlər hadisə yerində yoxlamada iştirak etmədiklərini, sadəcə polis nəfərlərinin tələbi ilə protokolu imzaladıqlarını bildiriblər. Dinləmə zamanı şahidlərdən biri, Ceyranbatan qəsəbəsində taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan Sərraf Rüstəmov, hadisə yerində yoxlamada iştirak etmədən rayon polis müfəttişi Əmircan Salmanovun təklifi ilə protokolu imzaladığını bildirib. Ceyranbatan sakini Sabir Abuşev isə hadisə yerində yoxlamanın şahidi olmasa da, ondan da protokolu imzalamağın xahiş olunduğunu bildirib. "Rayon müfəttişi Əmircan mənə bunun hadisə yerində yoxlama haqqında protokol olduğunu imzalamağımı dedi. Mən yoxlamanın şahidi olmadığımı dedim. Sonra o, "müstəntiqlərin bura gəldiyini gördünüz" deməyin kifayət olduğunu dedi. Mən qısa iki cümləlik ifadə imzaladım. Amma indi məlum olur ki, onlar buna daha çox şey əlavə ediblər", - Sabir Abuşev deyib. "Bugünkü şahidlərin dindirilməsi də ittihamların saxtalaşdırılmasını təsdiqlədi. Bu, açıq-aşkar uydurma bir işdir", - deyə Həzi bildirib.

Məhkəmə prosesi 22 yanvar 2015-ci ildə başa çatdı. Elə həmin gün dövlət ittihamçısı Seymur Həzinin altı il müddətə azadlıqdan məhrumedilməsi cəzasısı təklif etdi. 27 yanvar 2015-ci ildə vəkillər Elton Quliyev və Adil İsmayılov müdafiə çıxışları etdilər. "Biz sadəlövh deyilik. Bu, siyasi işdir və müdafiə tərəfi məhkəmədən ədalətli qərar gözləmir. Üstəlik, Elton Quliyev və mənim müdafiə tərəfi olduğumuz məhkəmə proseslərində məhkəmələr əlavə bir illik həbs cəzası əlavə edirlər. Amma biz vəkillərik və işimizi gözlənildiyi kimi görürük", - deyə İsmayılov bildirib. Həzinin digər vəkili Elton Quliyev də çıxışında "təəccüblü faktlar"a diqqət çəkib və bu, onun fikrincə, cinayət işinin saxtalaşdırılmasını üzə çıxarır. Beləliklə, Quliyevin sözlərinə görə, Həsənov elektron poçtunun olmadığını etiraf edib. "Elektron poçtu olmayan şəxs Facebook səhifəsi aça bilməz ki, bu da Həziyə qarşı məqsədyönlü təxribatın təşkil olunduğunu göstərir", - deyə vəkil bildirib. 29 yanvar 2015-ci ildə Seymur Həzi son sözlə çıxış edib. O, ittihamları rədd etdi və cinayət təqibinin siyasi motivli olduğunu bildirdi. "Babalarım 1937-ci ildə repressiyaya məruz qalıblar. Bu gün biz KQB generalı Heydər Əliyevin yaratdığı oxşar bir sistemlə qarşılaşırıq. Bizim mübarizəmiz hökumətlə müxalifət arasında deyil, xeyirlə şər arasında mübarizədir. Dövlət qanun və ədalət üzərində qurulub və biz Azərbaycanda belə bir dövləti bərpa edəcəyik", - deyə Həzi bildirib. Daha sonra o, Azərbaycandakı rejimi Yakobin diktaturası ilə müqayisə etməyə başlayıb. Lakin hakim Şövkət Nəcəfova onun sözünü kəsib və işi barədə danışmağa çağırıb. Həzi ona qarşı irəli sürülən ittihamların "İlham Əliyevin özü tərəfindən sifariş edildiyini" söyləyərək davam edib. Hakim Nəcəfova onu sözünü yenidən kəsərək işin mahiyyəti barədə danışmasını tələb edib. O, vurğulayıb ki, "İlham Əliyev xalq və dünyadakı azərbaycanlılar tərəfindən sevilən prezidentdir". Lakin Həzi bildirib ki, onun həbsi Əliyev və Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyev tərəfindən "sanksiyalaşdırılıb". Həzi dedi: “Mən təkcə İlham Əliyevi deyil, həm də Ramiz Mehdiyevi tənqid etməmək barədə xəbərdarlıqlar aldım. Mən “Azərbaycan Saatı” verilişlərində hakimiyyətin yalanlarını ifşa edən verilişlərimə görə cəzalandırılıram”.

Abşeron Rayon Məhkəməsi Seymur Həzini Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddə (silah qismində istifadə olunan əşyalardan istifadə edilməklə törədilən xuliqanlıq) ilə təqsirli bildi və onu ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum etdi.

28 iyun 2015-ci ildə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsi Seymur Həzinin işi üzrə apelyasiya şikayətinə baxmağa başladı. Həzinin vəkilləri müvəkkillərinin cinayət təqibinə xitam verilməsini tələb etdilər. Məhkəmə vəkillərin vəsatətini rədd etdi. Növbəti məhkəmə iclası 23 sentyabrda baş tutdu və dövlət ittihamçısı Seymur Həzinin cəzasının qüvvədə saxlanılmasını təklif etdi. 29 sentyabrda məhkəmə hökmü qüvvədə saxladı.

2016-cı ilin aprel ayında Ali Məhkəmə Seymur Həzinin kassasiya şikayətinə baxdı. Hakim İlham Cəfərovun sədrliyi ilə baş tutan iclasda Həzinin şikayəti rədd edildi. Həzinin vəkili Fəxrəddin Mehdiyev qərardan Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə şikayəti verəcəklərini bildirdi.

Seymur Həzi cəzasını Xəzər rayonunda, 17 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsində çəkirdi.

Seymur Həzi 29 avqust 2019-cu il tarixində səhər tezdən, yerli vaxtla təxminən saat 7:15-də 17 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsindən azadlığa buraxıldı. Cəzaçəkmə müəssisəsinin əməkdaşları onu birbaşa Ceyranbatan qəsəbəsində yerləşən valideynlərinin evinə gətirdilər.

Həzinin vəkili Elton Quliyev müvəkkilinin günahsız olduğunu iddia edirdi; o, özünü hücum edən şəxsdən müdafiə edirdi ki, bu da xuliqanlıq hesab edilə bilməz. "Zəruri özünümüdafiə üçün güc tətbiq edildiyindən, Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 36-cı maddəsi onu məsuliyyətdən azad edir", - deyə Elton Quliyev bildirib. Müstəqil jurnalist və Azadlıq Radiosunun Azərbaycan xidmətinin köşə yazarı Çingiz Sultansoyun sözlərinə görə, Seymur Həzi bir çox digər jurnalistlər, vətəndaş fəalları və siyasətçilər kimi, Azərbaycandakı vəziyyəti tənqid etməyə cəsarət etdiyinə görə saxta ittihamlarla həbs edilib. "İstənilən vəzifəli şəxs jurnalistə qarşı iddia qaldıraraq iddia edilən mənəvi ziyana görə külli miqdarda pul tələb edə bilər. Və bir qayda olaraq, məhkəmələr bu hüquqi cəhətdən absurd iddiaların əksəriyyətini təmin edir", - deyə vəkil Samirə Ağayeva bildirib. Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutunun (IRFS) hüquqşünası Günay İsmayılovanın sözlərinə görə, məhkəmə Həzinin saxlanılmasından sonra polis nəfəri Məmmədovun danışdığı şəxsin kimliyini müəyyən etməlidir. “Bunu mobil operatordan məlumat tələb etməklə asanlıqla müəyyən etmək olar. Bu, jurnalistə qarşı planlaşdırılmış təxribat iddia edən müdafiə tərəfi üçün çox vacib bir məqamdır”, - deyə İsmayılova bildirib.

2015-ci ilin may ayında ABŞ Konqresinin Helsinki Komissiyasının sədri Kris Smit və Sərhədsiz Reportyorlar (RSF) Azərbaycan həbsxanalarından jurnalistlərin azad edilməsinə çağırış etdilər. Beynəlxalq İnsan Hüquqları Federasiyası (FIDH) və Jurnalistləri Müdafiə Komitəsi də bütün jurnalistlərin azad edilməsinə çağırış etdilər. 2015-ci ilin dekabr ayında Avropa Şurasının Baş Katibi Turbyorn Yaqland, Aİ-nin Xarici Siyasət üzrə Ali Nümayəndəsi Federika Moqerini, Avropa Parlamentinin prezidenti Martin Şults və ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun rəhbəri Maykl Corc Link Azərbaycan jurnalistlərinin və siyasi məhbuslarının azad edilməsinə çağırış etdilər. 2016-cı ilin mart ayında Article 19, Jurnalistləri Müdafiə Komitəsi, Front Line Defenders, Beynəlxalq İnsan Hüquqları Federasiyası (FIDH), Beynəlxalq İnsan Hüquqları Tərəfdaşlığı (IPHR), Norveç Helsinki Komitəsi, People in Need və Sərhədsiz Reportyorlar (RSF) daxil olmaqla 20-dən çox beynəlxalq QHT-lər Azərbaycandakı bütün jurnalistlərin və siyasi məhbusların azadlığa buraxılmasına çağırdılar.

### AİHM qərarı
24 oktyabr 2024-cü ildə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi *Seymur Həziyev Azərbaycana qarşı* iş üzrə qərarını elan etdi. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi müxalifət jurnalisti və siyasətçi Seymur Həzinin cinayət təqibinin və onun 5 il həbs cəzasının qanunsuz olduğuna qərar verdi.

2014-cü ilin avqust ayında Həzi ilə naməlum şəxs arasında insident baş verdi. Həmin şəxs jurnalistə yaxınlaşaraq Həzinin sosial media mesajlarına cavab verməməsindən şikayət etdi. Jurnalist cavab olaraq mesajı görmədiyini söylədi. Lakin Həzinin mübahisə etdiyi şəxs daha sonra ona hücum edərək üzünə yumruq vurdu. Özünümüdafiə məqsədilə jurnalist hücum edən şəxsi şüşə butulka ilə vurduqdan sonra hadisə yerindən qaçmağa çalışdı. Lakin polis əməkdaşları qəfildən peyda olub Həzini saxladılar. Ərizəçi ona qarşı baş verən hadisənin onu xuliqanlıq kimi böhtan ittihamları ilə həbs etmək üçün təşkil edildiyinə inanırdı. "Ərizəçi ona qarşı bütün proseslərin ədalətsiz və özbaşına olduğunu və yerli məhkəmələrin onun şikayətlərinə obyektiv və ədalətli baxmadığını qeyd etdi", - deyə AİHM bildirib.

Seymur Həzi Avropa İnsan Hüquqları və Azadlıqları Konvensiyasının 6-cı (ədalətli məhkəmə hüququ) və 10-cu (ifadə azadlığı) maddələri ilə nəzərdə tutulmuş hüquqlarının pozulmasını AİHM-dən tanımasını istədi. Strasburq Məhkəməsi Həzinin işinin Azərbaycanda obyektiv araşdırılmadığını və işin bütün hallarının, o cümlədən özünümüdafiə hərəkətlərinin nəzərə alınmadığını müəyyən etdi. AİHM Həzinin hüquqlarının pozulduğunu müəyyən etdi və Azərbaycan hakimiyyət orqanlarına ona ümumilikdə 4600 avro məbləğində təzminat ödəməyi tapşırdı.

Həzi məhkəmənin qərarından məmnunluğunu bildirdi. “Mənim üçün ən vacib şey hüquqlarımın pozulmasının, ədalətsiz məhkəməyə əsaslanan məhkumluğun tanınmasıdır. AİHM əvvəllər bu iş üzrə məhkəməyəqədər həbsimi qanunsuz hesab etmişdi. O vaxt hələ də həbsdə idim. İndi isə Strasburq Məhkəməsi cinayət işinin mahiyyəti üzrə məhkumluğu qanunsuz hesab etdi. “Bu, mahiyyət etibarilə mənim reabilitasiyamdır. Əlbəttə ki, ictimaiyyətin nəzərində mən artıq günahsız idim. İndi isə mənim günahsızlığım nüfuzlu beynəlxalq məhkəmə institutu tərəfindən qanuni olaraq sübuta yetirilib. Düzdür, yoldaşlarım həbsxanada haqsız yerə keçirdiyim beş il üçün verilən pul kompensasiyasının əhəmiyyətsizliyini qeyd edirlər. Amma mənim üçün mənəvi və siyasi qələbəm daha vacibdir”, - deyə Həzi bildirib.

## İnzibati həbs (2019)
Seymur Həzi 17 oktyabr 2019-cu ildə saxlanılıb. Onun barəsində Azərbaycan İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510-cu (xırda xuliqanlıq) və 535.1-ci (polisin qanuni tələbinə qəsdən tabe olmama) maddələri ilə protokol tərtib edilib və baxılması üçün məhkəməyə göndərilib. Xətai Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə o, 15 gün həbs cəzasına məhkum edilib. Məlumata görə, o, Əhmədli metro stansiyasının yaxınlığında telefonla danışarkən ucadan söyüş söyüb. Həmin anda polis əməkdaşlarının töhmətinə və intizam tədbirinə dəvət olunmasına baxmayaraq, Həzi onların təlimatlarına tabe olmayıb və müqavimət göstərib. Seymur Həzi ittihamı rədd edib və bildirib ki, Əhmədlidəki binanın həyətində dayanarkən mülki geyimli üç nəfər onu tutub aparıb. Daha sonra Xətai Rayon Polis İdarəsinin 34-cü polis bölməsində onun saxlanılması ilə bağlı protokol tərtib edilib. Orada Seymur Həzinin telefonla ucadan danışdığı, nalayiq ifadələr işlətdiyi və intizam tədbiri üçün onu çağıran polis əməkdaşlarına müqavimət göstərdiyi bildirilib. Bölmədə təxminən dörd saat qaldıqdan sonra o, Xətai Rayon Məhkəməsinə aparılıb.

Oktyabrın 28-də Bakı Apellyasiya Məhkəməsi bu qərardan verilən apellyasiya şikayətinə baxıb. Seymur Həzi məhkəmədə bildirib: “Bu dəfə mən xırda xuliqanlıqda ittiham olunuram. 2014-cü ildə İlham Əliyevin məhkəməsi məni böyük xuliqanlıq ittihamı ilə beş il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Günbəgün həbsdə oturmuşam. Amma İlham Əliyevə və ya onun məhkəməsinə müraciət etməmişəm. Sizə də heç bir müraciətim yoxdur. Sadəcə məhkəmələri bu qədər aciz görmək istəməzdim”. Seymur Həzi məhkəməyə bildirib ki, həbsinin səbəbi Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının 19 oktyabrda keçirdiyi mitinq olub. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədr müavini kimi mitinqin əsas təşkilatçılarından biri olub. Seymur Həzi həmçinin bildirib ki, həmin vaxt telefonla danışmayıb. Məhkəmədə onun vəkili Şəhla Hümbətova da bildirib ki, onlar mobil operatorlara sorğu göndəriblər və cavab alıblar. Cavablardan görünürdü ki, Seymur Həzi saxlanılan anda heç kimlə telefonda danışmayıb. Şəhla Hümbətova həmçinin hakimdən mobil operatorlara başqa bir sorğu göndərməsini və bunu özü yoxlamasını tələb edib: "Ərazidəki CCTV (Qapalı dövriyyəli televiziya) görüntülərinə baxsanız, polisin yalan danışdığını görəcəksiniz. Təəssüf ki, birinci instansiya məhkəməsi heç bir araşdırma aparmayıb", - deyə Hümbətova əlavə edib. Təxminən bir dəqiqə davam edən müşavirədən sonra hakim İlqar Murquzov apelyasiya şikayətinin rədd edilməsi və Xətai Rayon Məhkəməsinin 17 oktyabrda verdiyi 15 günlük həbs qərarının qüvvədə saxlanılması barədə qərar qəbul edib.

29 oktyabr 2019-cu ildə Bakı Apelyasiya Məhkəməsi Seymur Həzinin işinə yenidən baxıb. "Oktyabrın 28-də apellyasiya instansiyası Seymur Həzinin apellyasiya şikayətini rədd etdi. Bu gün o, yenidən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə gətirildi. Məlum oldu ki, rayon polis şöbəsinin rəisi apellyasiya şikayəti verib və birinci instansiya məhkəməsinin Seymur Həziyə yüngül cəza verdiyini müəyyən edib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin hakimi Seymur Həzinin həbs müddətini 30 günə qədər uzatmaq qərarına gəlib", - deyə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü Nurəddin Məmmədli bildirib. Onun sözlərinə görə, Həzi məhkəmənin qərarını siyasi motivli adlandırıb və növbəti müxalifət mitinqində iştirak etməməsi üçün həbsinin zəruri olduğunu hesab edib.

O, 16 noyabr 2019-cu ildə azadlığa buraxılıb.

## Mükafatlar
* Şərqi Avropa Azad Mətbuatının 2016-cı il Gerd Bucerius Mükafatının (Gerd Bucerius-Förderpreis Freie Presse Osteuropas/Free Media Awards) qalibi. Həzi bu mükafata Azərbaycanda insan hüquqlarının pozulması ilə bağlı analitik və tənqidi məqalələrinə görə layiq görülüb.

## Şəxsi həyatı
Seymur Həzi Müsavat Partiyası fəalı Nigar Yaqublu ilə 2 avqust 2016-cı ildə evləndi. Nigah mərasimi Ədliyyə Nazirliyinin 17 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsində baş tutdu.

22 may 2025-ci ildə cütlüyün qızları Humay dünyaya gəldi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*