İctimai iqtisadiyyat

**İctimai iqitsadiyyat** (və ya *dövlət sektoru iqtisadiyyatı*) — dövlət siyasətinin iqtisadi səmərəlilik və bərabərlik prizmasından öyrənilməsidir. Dövlət iqtisadiyyatı rifah iqtisadiyyatı nəzəriyyəsinə əsaslanır və nəticədə sosial rifahı yaxşılaşdırmaq üçün bir vasitə kimi istifadə olunur.

Dövlət iqtisadiyyatı, hökumətin iqtisadi bazarlarda iştirak etməsi və nə dərəcədə olması barədə düşünmək üçün bir çərçivə təmin edir. Mikroiqtisadi nəzəriyyə, dövlət müdaxiləsi olmadığı təqdirdə özəl bazarın səmərəli nəticələr verə biləcəyini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur; Bu iş dövlət vergi və xərclərinin təhlilini əhatə edir.

Bu mövzu müxtəlif mövzuları əhatə edir, xüsusən də ictimai mallar, xarici təsirlər və qeyri-kamil rəqabət və dövlət siyasətinin yaradılması və həyata keçirilməsi kimi bazar uğursuzluqları.

Ümumi texnika və mövzular aşağıdakılardır:

* dövlət maliyyəsi nəzəriyyəsi və tətbiqi 
* dövlət siyasətinin təhlili və inkişafı 
* vergilərin bölüşdürülməsinin və dövlət xərclərinin təsiri 
* bazar iflasının təhlili və dövlət iflası.

Diqqət ideologiyadan fərqli olaraq analitik və elmi metodlara və normativ-etik təhlillərə yönəldilmişdir. Əhatə olunan mövzu nümunələri: vergi yükü  optimal vergitutma  və ictimai mal nəzəriyyəsi.

## Bazar uğursuzluqları

Səmərəli və ədalətli bazarların təmin edilməsində hökumətin rolu, yarana biləcək bazar uğursuzluqlarını həll etməklə böyük ölçüdə gücləndirilir. Dövlət iqtisadiyyatı, hökumətin bazar uğursuzluqlarını düzəltmək üçün nə vaxt və nə dərəcədə iqtisadiyyata müdaxilə etməsinə diqqət yetirir. Hökümətin müdaxiləsinə bəzi nümunələr arasında müdafiə kimi saf ictimai malların tədarükü, çirklənmə kimi mənfi xarici təsirlərin idarəedilməsi və asimmetrik məlumatlar kimi qeyri-kamil bazar şərtlərinin aradan qaldırılması yer alır.

### İctimai mallar
Xalis mallar və ya kollektiv mallar iki xassəyə malikdir; rəqabət və istisna edilməməsi. Bir nəfər tərəfindən istehlak edilməsi qarşıdakı birini (müəyyən dərəcədə) atəşfəşanlıqdan məhrum etmirsə, misilsiz bir şey var - çünki atəşfəşanlığı seyr edən bir nəfər digər insanın bunu etməsinə mane olmur. Bir şey mümkündür ki, istifadəsi müəyyən bir insan qrupu ilə məhdudlaşa bilməz. Yenə də insanların atəşfəşanlıq izləməsinə mane ola bilmədiyiniz üçün bu mümkündür.  Xalis bir malın başqa bir nümunəsi bilikdir. Bir kitabı düşünək. Kitabın özü məhv edilə bilər və bu səbəbdən istisna edilə bilər. Ancaq kitabdan əldə edilən bilikləri məhv etmək daha çətindir, rəqabət etmirlər və istisna etmirlər.  Əslində, bütün ictimai mallar “təmiz” olaraq təsnif edilə bilməz və əksəriyyəti müəyyən dərəcədə müstəsna və rəqabət göstərir. Nopok ictimai mallar kimi tanınırlar. 

Xalqa məxsus məhsulların sərgilədiyi iki unikal xüsusiyyət, yəni rəqabət və müstəsnalıq olmaması səbəbindən, bazarların müdaxilə olmadan təsirli miqdarda məhsul istehsal etməsi ehtimalı azdır. Nəticə etibarı ilə, səmərəli bazar tarazlığı yaratmaq üçün ictimai malların istehsalını tənzimləyən dövlətin rolu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Arrow, Kenneth J. *Social Choice and Individual Values.* (1970)
* Atkinson, Anthony B. "On the Measurement of Inequality" *Journal of Economic Theory* 2 (1970) 244-263 http://darp.lse.ac.uk/papersdb/Atkinson_%28JET70%29.pdf
* Auerbach, Alan J. and Laurence J. Kotlikoff. *Dynamic Fiscal Policy.* (1987)
* Boiteux, Marcel. "On the Management of Public Monopolies Subject to Budgetary Constraints" *Journal of Economic Theory* 3 (1971) 219-240
* Corlett, W.J. and D.C. Hague. "Complementarity and the Excess Burden of Taxation" *The Review of Economic Studies* Vol. 21 No. 1 (1953–1954) 21-30
* Dalton, Hugh. "The Measurement of Inequality of Incomes" *The Economics Journal* Vol. 30, No. 119 (Sep. 1920) 348-361
* Edgeworth, F.Y. "The Pure Theory of Taxation" *The Economic Journal* Vol. 7 No. 25 (Mar. 1897) 46-70 http://instruct1.cit.cornell.edu/Courses/econ335/out%2007/edgeworth%201897.pdf
* Feldstein, Martin. "Social Security, Induced Retirement, and Aggregate Capital Accumulation" *The Journal of Political Economy* Vol. 82 No. 5 (Sep.-Oct. 1974) 905-926
* Fisher, Irving. "Income in Theory and Income Taxation in Practice" *Econometrica* Vol. 5 No. 1 (Jan. 1937) 1-55
* Fisher, Irving. "The Double Taxation of Savings" *The American Economic Review* Vol. 29 No. 1 (Mar. 1939) 16-33
* Gini, Corrado.  "Variability and Mutability" in *Memorie di Metodologica Statistica*, ed. E. Pizetti and T. Salvemini (1955)
* Harberger, Arnold. "The Incidence of the Corporation Income Tax" *The Journal of Political Economy* Vol. 70 No. 3 (Jun. 1962) 215-240 http://www.uib.es/depart/deaweb/personal/profesores/personalpages/amedeospadaro/workingpapers/bibliosecpub/harberger.pdf
* Lihndahl, Erik. "Just Taxation: A Positive Solution" in *Classics in the Theory of Public Finance*, ed. R.A. Musgrave and A.T. Peacock (1958) http://www.econ.ucsb.edu/~tedb/Courses/UCSBpf/readings/lindahl.pdf
* Lorenz, M.O. "Methods of Measuring the Concentration of Wealth" *American Statistical Association* Vol. 9 No. 70 (Jun. 1905) 209-219
* Niskanen, William A. "The Peculiar Economics of Bureaucracy" *The American Economic Review* Vol. 58, No. 2 (May 1968) 293-305 http://www.uv.es/=atortosa/niskanen.pdf
* Niskanen, William A. *Bureaucracy and Representative Government.* (2007)
* Orshansky, Mollie. "Children of the Poor" *Social Security Bulletin* Vol. 26 No. 7 (July 1963)
* Orshansky, Mollie. "Counting the Poor: Another Look at the Poverty Profile" *Social Security Bulletin* Vol. 28 No. 1 (Jan. 1965)
* Samuelson, Paul. "The Pure Theory of Public Expenditure" *Review of Economics and Statistics*, XXXVI (1954), 387-89 https://web.archive.org/web/20110826154152/http://samba.fsv.cuni.cz/~hava/VE%20LS%202011%20DISK%202/CITANKA%20textu/5%20Vererejne%20statky%20a%20externality/Samuelson%201954%20The%20pure%20theory%20of%20public%20expenditure.pdf
* Tiebout, Charles M. "A Pure Theory of Local Expenditure" *The Journal of Political Economy* Vol. 64, No. 5 (Oct. 1956), 416-424 https://web.archive.org/web/20161009104042/http://www.bookshd.com/product/the-journal-of-political-economy-volume-15/
* Wicksell, Knut. "A New Principle of Just Taxation" in *Classics in the Theory of Public Finance*, ed. R.A. Musgrave and A.T. Peacock (1958)

## Xarici keçidlər
* Journal of Public Economics
* NBER papers in Public Economics