open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oleq Səfərəliyev

**Oleq Səfərəliyev** () — rejissor, ssenari müəllifi və film prodüseri.

## Həyatı

Oleq Səfərəliyev 13 oktyabr 1952-ci ildə Qazaxıstanın Cambul vilayətində anadan olub.

1973-cü ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsini, 1988-ci ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun rejissorluq fakültəsini – Sergey Solovyovun emalatxanasını bitirib.

1987-ci ildə “Murad-Sad” adlı diplom işini çəkib və elə o vaxtdan “Mosfilm”ə dəvət olunub.

1991-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında Xalq yazıçısı Rüstəm İbrahimbəyovun “Ailə çərçivəsi” pyesini səhnələşdirib.

1993-2003-ci illərdə Rusiyanın “ORT”, “RTR” və başqa telekanallarında fəaliyyət göstərib.

1995-2005-ci illərdə “Avrasiya-Film” kino şikrətinin baş prodüseri olub.

“Canlı yayım” (1989, rejissor), “Kilsə”(sənədli film, 2003), “Müdriklərlə söhbətlər”(sənədli film, 2004),  “Ka-De-Bo” (2007, rejissor, ssenari müəllifi, prodüser), “Savva Morozov” (2007, serial, rejissor), “Petrovka 38, Semyonovun komandası” (2009, rejissorlardan biri, serial), “Qorxu mağarası” (2010, rejissor), “Dəlisov yubiley” (2011, kreativ prodüser), “Növbətçi mələk-2” (2012, serial, rejissor ), “Qadınlar və digər bəlalar” (2014, serial, rejissor) filmlərini çəkib.

2014-cü ildə Şəki televiziyası üçün “Yeni il səfəri” adlı musiqili televiziya filmini çəkib.

## Filmoqrafiya
# Murad-Sad (film, 1988)
# Birbaşa efir (film, 1989)
# Çalışan adam (film, 1996)
# Prezident və xanımı (film, 1996)
# Əlvida, cənub şəhəri (film, 2006)
# Qar kraliçası (film, 2006)
# Savva Morozov (serial, 2007)
# Petrovka, 38. Semenovun komandası (serial, 2008)
# Məni tap (film, 2010)
# Dəlisov yubiley (film, 2011)
# Növbətçi mələk 2 (serial, 2012)
# Qadınlar və digər problemlər (serial, 2014)
# Ka-de-bo (film, 2016)

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.

## İstinadlar
Əli Qafarov

**Əli Qafarov** (; ) — Azərbaycan yazıçısı və kinodramaturqu, ssenari müəllifi.

## Həyatı
Əli Qafarov 1935-ci il oktyabrın 16-da Ukrayna Respublikası Dnepropetrovsk vilayətinin Sinelnikova şəhərində anadan olmuşdur. Qafarovlar ailəsi Lənkərana köçəndən sonra Əli şəhər orta məktəbini burada bitirmiş, 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) filoloji fakültəsinə daxil olmuşdur.

1950-ci illərdə 3 illik Sibirə sürgün edilmişdir.

1962-ci ildən 1967-ci ilə qədər "Bakinski raboçi" qəzetində ədəbi işçi vəzifəsində çalışmışdır.

Əli Qafarov 1979-cu il dekabrın 19-da, 44 yaşında faciəli şəkildə həlak olmuşdur.

## Ailəsi
Əli Qafarov millət vəkili Elmira Axundovanın qardaşıdır. Onların anası ukraynalıdır. Uşaqlığı Rusiyada və Lənkəranda keçib.

1960-cı ildə İrkutskdan olan Qalina xanımla ailə qurmuşdur. Leyla adlı qızı var.

## Xatirəsi
12 yanvar 2016-cı ildə haqqında İTV-də "Yadigarlar" verilişi efirə getmişdir.

## Yaradıcılığı
Yazıçının həlakından sonra Moskvada onun hekayə və povestlərindən ibarət "Qızıl qaz" adlı kitabı ("Советский писатель" nəşriyyatı , 1984-cü il) çapdan çıxmışdır.

Yazıçının vəfatından sonra 1984-cü ildə Moskvada onun hekayə və povestlərindən ibarət "Qızıl qaz" adlı kitabı çapdan çıxmışdır.

## Kitabları
* "Qızıl qaz", Moskva, "Советский писатель" nəşriyyatı, 1984-cü il.

## Filmoqrafiya
# Çarvadarların izi ilə (film, 1974)
# Dirçəldilmiş torpaq (film, 1971)
# Fəhlə Gülbala Əliyev (film, 1971)
# Xəzər Atlantidası (film, 1975)
# Qızıl qaz (film, 1972)
# Mahnıya həsr olunmuş həyat (film, 1969)
# Mayılovlar ailəsi (film, 1977)
# Mülki müdafiə (film, 1969)
# Burada başlanmışdır (film, 1974)
# Odla təmasda (film, 1972)
# Sevinc sarayı (film, 1970)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Keçib gedən hər şey… — Fotolar
* Bu Azərbaycan filminin ssenaristi ölü tapıldı — "Naməlum kino"
Valentina Aslanova

**Aslanova Valentina Vasilyevna** () — Aktrisa, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (23.12.1976), RF-nin əməkdar artisti (2000);

## Həyatı
Valentina Aslanova 1945-ci il mayın 16-da Tbilisidə anadan olmuşdur. 1962–1966-cı illərdə Moskva Bədaye Teatrının məktəb-studiyasında təhsil almışdır. A. Puşkin adına Moskva Dram Teatrında və N. Qoqol adına Moskva Dram Teatrında çalışmışdır. 1973-cü ildən Ordu Teatrında fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

Kino fəaliyyətinə isə 1966-cı ildən başlayıb. O, "Şərq dəhlizi" (1966), "Qeyri-adi gün" (1972), "Ələ keçirmə" (1986), "Azərbaycanfilm"də "Sevil" (1970), "Var olun, qizlar!" (1972), "Ürək…ürək" (1976) filmlərində müxtəlif rollarda çıxış etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 23 dekabr 1976
* "Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti" fəxri adı — 2000

## Filmoqrafiya
# Sevil (film, 1970)
# Var olun, qızlar... (film, 1972)
# Ürək... Ürək... (film, 1976)

## İstinadlar
Yelena Çuxray

**Alyona Yuryevna Çuxray** () – Aktrisa.

## Həyatı

Alyona Yuryevna Çuxray 12 yanvar 1946-cı ildə anadan olub. MXAT məktəb-studiyasında təhsil alıb (1969).

## Filmoqrafiya

# Var olun, qızlar... (film, 1972)

## İstinadlar
Elxan Əhədzadə

**Elxan Yahya oğlu Əhədzadə** () — Azərbaycan müğənnisi, aktyoru, bir çox dramatik rolların məharətli ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar (1998) və xalq artisti (2006).

## Həyatı
Azərbaycanın Xalq Artisti Elxan Əhədzadə 30 yanvar 1948-ci ildə Bakıda musiqiçi ailəsində anadan olub. İlk sənət təhsilini 1967-ci ildə açılan C. Cabbarlı adına Kinostudiyanın "kino aktyoru" kursunda Adil İskəndərovun sinfində almışdır. 1969-cu ildə Rus Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlamış və bir çox tamaşalarda çıxış etmişdir. R. İbrahimbəyovun "Kto pridyot v polnoç" əsərində Makedon, "Solovyinnaya noç"da serjant Atayev və s. kimi rollar yaratmışdır. Ali təhsilini isə bir qədər gec, 24 yaşında başlayır. 1972–1977-ci illərdə İncəsənət İnstitutunun "Musiqili Komediya aktyoru" fakültəsini bitirib. Bu dövrdə Rəşid Behbudovun tələbəsi olmuşdur. 1972-ci ildə universitetdə tanış olduğu bir xanımla ailə həyatı qurur və bu evlilikdən bir övladı dünyaya gəlir. Amma 2 il sonra — 1974-cü ildə bu evlilik bitir. Elə həmin ildən də Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya teatrında aktyor kimi çalışmışdır. R. Hacıyevin "Mama, ya jenyus" "Kavkazskaya plemyanitsa" və "Çelovek iz Lamançi" əsərlərində baş rolları ifa etmişdir. Sonralar bir müddət Rəşid Behbudovun "Mahnı Teatr"ında fəaliyyət göstərmişdir. Həmçinin bu müddət ərzində o kinostudiyada "Çətrimiz buludlardır" və "Üzü küləyə" filmlərində baş rollara çəkilmişdir. O, Opera Teatrının səhnəsində də bir çox yadda qalan obrazlar yaradıb. Ü. Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" əsərində Nofəl, C. Bizenin "Karmen" operasında Eskamin, R. Mustafayevin "Vaqif" operasında Şah Qacar, S. Ələsgərovun "Solğun çiçəklər"də Bəhram, C. Verdinin "Riqoletto" operasında Riqoletto, C. Rossininin "Sevilya bərbərin"də Fiqaro və s. kimi rollarda oynamışdır.

Musiqili Komediya teatrında bir çox yaddaqalan obrazlar yaratmışdır. İ. Kalmanın "Nümunəvi qaraçı" operettasında Pali Rac, F. Leqarın "Şən dul qadın" operettasında Danil, S. Fərəcov, Ə. Əmirlinin "Səhnədə məhəbbət" operettasında Rüstəm, Q. Qarayevin "Çılğın Qaskoniyalı" əsərində Sirano və s. kimi rolları yüksək sənətkarlıqla ifa etmişdir. "Qorxma Mən Səninləyəm" filmin baş rolu üçün də namizəd olaraq göstərilsə də, bu rola Polad Bülbüloğlu seçilir.

50 yaşında sənətkar özündən 28 yaş kiçik Səbinə Məmmədova ilə ikinci dəfə ailə həyatı qurur və bu evlilikdən Rəfael adlı bir oğlu dünyaya gəlir. Daha sonralar isə səhhəti ağırlaşdığından mədəsindən əməliyyat olunur və əməliyyat zamanı həkimlərin səhvi ucbatından hepatit C virusuna yoluxur. Virusun təsirindən səhhəti daha da pisləşsə də xəstəxanaya getməkdən imtina edir və 8 oktyabr 2010-cu il tarixində Bakı səhərində vəfat edir. Xalq artisti Xırdalan qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

E. Əhədzadə respublika əhəmiyyətli dövlət tədbirlərində yaxından iştirak etmişdir. 2006-cı ildə Respublikanın Xalq Artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Babək (film, 1979)
# Bəylik dərsi (film, 2007)
# Çətirimiz buludlardır (film, 1976)
# Dədə Qorqud (film, 1975)
# Həyat bizi sınayır (film, 1972)
# Ordan-burdan (film, 1987)
# Üzü küləyə (film, 1977)
# Bakıda küləklər əsir (film,1974)

## İstinadlar
Tanilə Əhmərova

**Tanilə Aysayevna Əhmərova** () — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2007).

## Həyatı
Tanilə Əhmərova 1950-ci ildə iyunun 1-də Bakıda anadan olub.  Uşaq yaşlarından təhsil aldığı məktəbdəki dərnəkdə çıxış etməyə başlayıb.M.Əliyev adına Dövlət Teatr İnstitutunun (indiki ADMİU) tələbələri sırasına qoşularaq dövrün ustad sənətkarlarından böyük kino və teatr sənətinin sirlərini öyrəndi. 1977-ci ildə ali məktəbi bitirən aktrisa kinoda ilk işinə “Qəribə adam” filmi ilə başladı.Cəfər Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” kinostudiyasının aktrisası olmuşdur.Tanilə Əhmərova bir sıra filmlərdə lirik və zərif obrazlar yaratmışdır.

O, "Şir evdən getdi", "Tələ", "Təhminə", "Arşınmalçı”, “Evlənmək istəyirəm”, “Əlavə iz”, “İlıq dənizdə buz parçası”, “İşarəni dənizdən gözləyin”, “Qəribə adam” kimi 20-yə yaxın filmdə rolunun miqyasına baxmayaraq tamaşaçı yaddaşında qala bildi. Obrazının xarakterini, daxili dünyasını, hiss və həyəcanlarını təbii boyalarla ifadə edən aktrisa incə, məlahətli qadın portretini çəkməyi bacardı. Tanilə Əhmədova "Qaynana" filmində canlandırdığı "Sevda" obrazı ilə xalqın sevimlisinə çevrilmişdir.

Tanilə Əhmərova uzun sürən xəstəlikdən sonra 4 avqust 2015-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanı — 24.02.1979
* Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə 2007-ci ildə **"Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti"** fəxri adı ilə təltif olunub.

## Filmoqrafiya
# Arşınmalçı (film, 1985)-Alverçi
# Evlənmək istəyirəm (film, 1983)-Epizodik rol
# Əlavə iz (film, 1981)-Bağırova
# İlıq dənizdə buz parçası (film, 1983)-Gəlin
# İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986)-Qadın
# Qayınana (film, 1978)-Sevda
# Qəribə adam (film, 1979)-Aytən
# Sevinc buxtası (film, 1977)-Leyla
# Səndən xəbərsiz (film, 1985)-Sərvinaz
# Şir evdən getdi (film, 1977)-Şəfiqə müəllimə
# Təhminə (film, 1993)-Ad günündəki qonaq
# Tələ (film, 1990)-Rübabə Babayeva
# Üzeyir ömrü (film, 1981)-Üzeyirin anası
# Üzü küləyə (film, 1977)-Nərgiz
# Utanmaz - Mozalan kinostudiyasının istehsalatı (qısametrajlı film), 2005 - Müəllimə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səda - Əməkdar artist Tanilə Əhmərovanın doğum günüdür (01.06.2016)
Mobil Əhmədov

**Əhmədov Mobil Salman oğlu** () — azərbaycanlı teatr aktyoru, vokal ifaçı, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2000).

## Həyatı
Mobil Əhmədov 10 sentyabr 1931-ci ildə Gəncədə doğulub. 1955-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub. Bir il sonra isə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına qəbul edilib və Bülbülün sinfində oxuyub. 1961-ci ildə təhsilini başa vuraraq bir neçə ay Dövlət Radiosunun xorunda işləyib. Sentyabr ayında isə MKT-yə solist dəvət olunub. Elə həmin vaxtdan da qırx ilə yaxın teatrın əksər tamaşalarında əsas partiyaları ifa edib. Teatrın yetmişdən çox tamaşasında oynamaqla, zəngin yaradıcılıq irsi yaradıb, bir neçə rolunu müxtəlif quruluşlarda ifa edib.

Müxtəlif təhsil ocaqlarında pedaqoji fəaliyyət göstərib. Sənət dostlarının yüzlərlə şarjını çəkib. Radionun fondunda 600-dən çox lent yazısı, 40 valı var. Aktyor-müğənni Azərbaycanın Əməkdar artisti (1978) və Xalq artisti (2000) fəxri adlarına layiq görülüb.

Uzun sürən xəstəlikdən sonra 2006-cı il iyun ayının 3-də 75 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib, Gəncə şəhərində dəfn olunub.

## Yaradıcılığı
Klassik operettalarda və klassik milli dramaturgiya əsasında yazılmış musiqili komediyalarda oynadığı rollar:
* Sərvər və Rüstəm bəy, Əsgər ("Məşədi İbad" və "Arşın mal alan", Üzeyir bəy Hacıbəyov);
* Heydər bəy ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadənin eyniadlı əsəri əsasında libretto müəllifi Şəmsi Bədəlbəyli, bəstəkarlar Ramiz Mustafayev və Vasif Adıgözəlov);

* Məhəmmədhəsən əmi ("Danabaş kəndinin əhvalatları", Cəlil Məmmədquluzadənin eyniadlı əsəri əsasında libretto müəllifi Cənnət Səlimova, bəstəkar Oqtay Kazımov).

Müasir mövzulu musiqili komediyalarda ifa etdiyi səhnə surətləri:
* Tuğay ("Bir dəqiqə", Məhərrəm Əlizadə və Hacı Xanməmmədov);
* Nadir ("Qızıl axtaranlar", Həsən Seyidbəyli və Tofiq Quliyev);
* Ayaz ("Qaynana", Məcid Şamxalov və Zakir Bağırov);
* Alay ("Gözün aydın", Məhərrəm Əlizadə və Fikrət Əmirov);
* Bəxtiyar ("Ulduz", Sabit Rəhman və Süleyman Ələsgərov);
* Arzu, Zəfər, Yetim, Toğrul ("Olmadı elə, oldu belə", "Özümüz bilərik", "Milyonçunun dilənçi oğlu" və "Sevindik qız axtarır", Şıxəli Qurbanov və Süleyman Ələsgərov);
* Cəsarət, Çingiz ("Nənəmin şahlıq quşu" və "Boşanaq, evlənərik", Əliağa Kürçaylı və Vasif Adıgözəlov);
* Sahib ("Ləpələr", Əliağa Kürçaylı və Arif Məlikov);
* Etibar ("Qızılgül", Məhərrəm Əlizadə və Soltan Hacıbəyov).

Tərcümə əsərlərində oxuduğu partiyalar:
* Zurab ("Tiflis nəğməsi", Levon Cubabiriya və Şota Milorava);
* Kote ("Keto və kote", Vladimir Dolidze);
* Elbrus ("Sevgilimin anası", Georgi Xuqayev və A. Ovanov).

## Filmoqrafiya
# Qara daşlar (film, 1956)
# Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)
# Məkanın melodiyası (film, 2004)
# Cümhuriyyətə doğru üç addım (film, 2008)
# Yeni il gecəsində (film, 1958)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səda — Mobil Əhmədovun anım günüdür (03.06.2016)
* "O olmasın, bu olsun" yeni quruluşda təqdim olunub
Rübabə Muradova

**Rübabə Xəlil qızı Muradova** () — Azərbaycan müğənnisi (mezzo-soprano), Azərbaycan SSR xalq artisti (1971).

## Həyatı
Rübabə Muradova 22 mart 1933-cü ildə İranın Ərdəbil şəhərində anadan olmuşdur. Az müddət Sabirabad Dövlət Dram Teatrında işləyib. Ələsgər Ələkbərov təsadüfən onu görüb Bakıya Filarmoniyaya dəvət etmişdir. 1951–1955-ci illərdə A. Zeynallı adına Bakı Musiqi Məktəbində (Seyid Şuşinskinin sinfində) təhsil almışdır. 1954-cü ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında əvvəlcə solist, sonra məşqçi-pedaqoq olmuşdur,.

28 avqust 1983-cü ildə qaraciyər serozundan Bakıda vəfat edib və Yasamal qəbiristanlığında dəfn edilib.

Əsas partiyaları: Leyli ("Leyli və Məcnun" – Üzeyir Hacıbəyov), Əsli ("Əsli və Kərəm" – Üzeyir Hacıbəyov), Xanəndə qız ("Koroğlu" — Üzeyir Hacıbəyov), Ərəbzəngi ("Şah İsmayıl" – Müslüm Maqomayev), Şahsənəm ("Aşıq Qərib" – Zülfü Hacıbəyli), Sənəm ("Gəlin qayası" – Ş. Axundova).

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 29 aprel 1971
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 6 noyabr 1956
* "Şərəf nişanı" ordeni — 9 iyun 1959

## Filmoqrafiya
* Muğamlar (film, 1965)
* Ölümdən 24 saat əvvəl (veriliş, 2007)
* Rübabə Muradova (film, 2007)
* Üzeyir ömrü (film, 1981)

## Mənbə
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rübabə Muradova
* Gecikmiş məhəbbət nağılı və ya "Qara gilə"nin bir ömürlük nisgili
Qədir Rüstəmov

**Qədir Çərkəz oğlu Rüstəmov** () — xanəndə, muğam ifaçısı, Qarabağ xanəndəlik məktəbinin tanınmış nümayəndələrindən biri, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1992), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (1997).

## Həyatı
Qədir Rüstəmov 1935-ci ildə Ağdam rayonunda anadan olmuş, burada xanəndə kimi yetişmişdir.

Ağdam rayonu Güllücə kənd orta məktəbində təhsil almışdır. Elə məktəb illərindən həkim Araz Budaqovla da dostluqları formalaşmışdı.

Əvvəlcə, Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbində ustad-xanəndə Hacıbaba Hüseynovdan muğam dərsləri almış, sonradan Ağdamda təhsilini davam etdirmişdir. Məlahətli səsi və özünəməxsus ifa tərzi ilə xalqın rəğbətini qazanan Qədir Rüstəmov xanəndə kimi məşhurlaşmışdır.

Qədir Rüstəmovun ifasında bir sıra muğam dəstgahları – "Rast", "Çahargah" lentə alınaraq radionun fondunda saxlanılır. Onun ifasında "Sona bülbüllər" mahnısı xüsusilə sevilir.

Yüksək testituralı səsə malik Qədir Rüstəmov bütün registrlərdə səs keyfiyyətini nümayiş etdirməyi bacarır.

14 dekabr 2011-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində vəfat etmiş və Bakı şəhərində dəfn olunmuşdur.

## Xatirəsi
2025-ci ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Xalq artisti Qədir Rüstəmovun 90 illiyi münasibətilə xatirə gecəsi keçirilmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 21 mart 1989
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 30 dekabr 1992
* "Şöhrət" ordeni — 14 fevral 1997.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 1997
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002

## Filmoqrafiya
* Üzeyir ömrü (film, 1981)
* Qədirin sorağında (film, 1993)
* Qədir Rüstəmov (film, 2001)
* Memar (film, 2006)
* Bu səs Qədirin səsidir (film, 2007)
* Muğamat var olan yerdə... (film, 2009)

## Ədəbiyyat
# Aydınoğlu, T. Milyonların sevgisini qazanmış əfsanəvi xanəndə: Qədir Rüstəmov – 80 //Xalq qəzeti.- 2015.- 20 dekabr.- S.7.
# Böyük xanəndə Qədir Rüstəmovun 80 illik yubileyi qeyd edilib: [Muğam Mərkəzində] //525-ci qəzet.- 2015.- 17 dekabr.- S.7.
# Göygöldə Qədir Rüstəmovun 80 illik yubileyi ilə bağlı tədbir: [Mədəniyyət Mərkəzində] //Mədəniyyət.- 2015.- 4 dekabr.- S.2.
# Qədir Rüstəmovun 80 illik yubileyi qeyd olunub: [Beynəlxalq Muğam Mərkəzində] //Mədəniyyət.- 2015.- 18 dekabr.- S.8.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Heydər Əliyev və Qədir Rüstəmov 
* Qədir Rüstəmovun bioqrafiyası
* Xalq artisti Qədir Rütəmovun doğum günüdür
İbrahim Əliyev (aktyor)

**İbrahim Əsgər oğlu Əliyev (Əlizadə)** () — aktyor.

## Həyatı
İbrahim Əsgər oğlu Əliyev 1949-cu il iyul ayının 10-da Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Əsgər İbrahim oğlu Əliyev məktəbdə tarix fənnindən dərs demişdir, anası Hökümə Məmmədbağır qızı Əliyeva isə evdar qadın olmuşdur. 1967-ci ildə Bakıdakı 190 saylı orta məktəbi bitirib. 1963-cü ildən Fioletov adına klubun dram dərnəyində həvəskar aktyor kimi çalışıb. 1971-ci il İbrahim Əliyev incəsənət institutun aktyorluq fakültəsinə daxil olub. Bir müddət Şəki Dövlət Dram Teatrında daha sonra Gənclər Teatrında çalışıb. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində "Estrada və musiqili teatr rejissoru" kafedrasında çalışıb. 2020-ci il 26 noyabr tarixində vəfat edib. 

## Tamaşalar
# Arturo Uinin karyerası
# Pul dəlisi
# Mushfiq

## Filmoqrafiya
# Azərbaycan xanlıqları. Naxçıvan və İrəvan xanlıqları. 5-ci film (film, 2003)
# Əmək və qızılgül (film, 1962)
# Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
# Qətl günü (film, 1990)
# Yazıçı (2013)

## İstinadlar
Ağarəfi Rəhimov

**Ağarəfi Hacıbaba oğlu Rəhimov** () — Azərbaycan aktyoru.

## Həyatı
Ağarəfi Hacıbaba oğlu Rəhimov 1952-ci il 9 mayda Bakı şəhərində anadan olub. Ağarəfi Rəhimov ilk sənət təhsilinə 182 saylı orta məktəbin dram dərnəyində başlayıb. 1970-ci ildən əmək fəaliyyətinə başlayıb.

1972-ci ildə İncəsənət İnstitutunun aktyorluq fakültəsində daxil olub və Rza Təhmasibin kursunda təhsil alıb. İlk səhnə fəaliyyətinə Şəki Dövlət Dram Teatrından başlayıb. 1977–1988-ci illərdə Musiqili Komediya Teatrında çalışmışdır.

1988–1996-cı ildə Bakı Bələdiyyə "Tənqid Təbliğ" Teatrında da çalışıb. 1996-cı ildən Musiqili Komediya Teatrında yenidən aktyor fəaliyyətinə başlamış və ömrünün sonuna qədər həmin teatrda çalışmışdır.

Ağarəfi Rəhimov Binəqədi Xalq Teatrının rejissoru olmuşdur.

25 oktyabr 2005-ci ildə işə gələrkən evində ürəktutmasından vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
Ağarəfi Rəhimov aşağıdakı filmlərdə çəkilmişdir:
# Birisigün, gecəyarısı... (film, 1981)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)
# Evlənmək istəyirəm (film, 1983)
# İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986)
# Özgə ömür (film, 1987)
# Gülüş sanatoriyası (film, 1989)
# Qətl günü (film, 1990)
# Şirbalanın məhəbbəti (film, 1991)
# Yük (film, 1995)
# Kənddən gələn var
# Kənddən gələn var. II
# Yoxlama (film, 2006)
# Papaq (film, 2007)

## İstinadlar
Əli Haqverdiyev

**Əli Həsən oğlu Haqverdiyev** () — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti, rəssam, aktyor, müğənni (bariton).

## Həyatı
Əli Haqverdiyev 29 iyul 1939-cu ildə Bakıda rəssam Həsən Haqverdiyev və Güllü Mustafayevanın ailəsində anadan olmuşdur. 1955-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinin qrafika şöbəsinə daxil olub. 1958-ci ildə eyni zamanda Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbinə qəbul edilib. İstisna hal kimi Əli Haqverdiyevə hər iki məktəbdə paralel oxumaq imkanı verilib. 1961-ci ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının vokal fakültəsinə daxil olmuş, Şövkət Məmmədovanın tələbəsi olmuşdur. 1962-ci ildə o zamanlar Akademik Opera və Balet Teatrına rəhbərlik edən Niyazi Ə. Haqverdiyevə qulaq asıb teatra işə qəbul edir. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur. Əli Haqverdiyev bir müddət Leninqrad Malıy Opera teatrında təcrübə də keçib. O, Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" və "Leyli və Məcnun" operalarında Həsən xanın, Nofəlin partiyalarını ifa etmişdir. "Arşın mal alan" musiqili komediyasının qrammofon valına yazılışında (1973) Soltan bəyin partiyasını oxumuşdur. Əli Haqverdiyevin ən yaddaqalan obrazı "Dədə Qorqud" filmindəki Yalıncıq obrazıdır. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının və Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü olmuşdur. Teatrda işləməklə yanaşı Ə. Haqverdiyev 1981-ci ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının vokal fakültəsində müəllim kimi çalışmışdır.

Əli Haqverdiyev 1992-ci ilin sentyabrın 14-ü dənizdə yüksək gərginlikli cərəyana qapılması nəticəsində həlak olub.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti — 19 sentyabr 1991

## Ailəsi
* Həsən Haqverdiyev və Güllü Mustafayevanın oğlu
* Ucal Haqverdiyev, Hüseyn Haqverdiyev və Zemfira Qafarovanın qardaşı

## Filmoqrafiya
# Dədə Qorqud (film, 1975)
# Şir evdən getdi (film, 1977)
# Üzeyir ömrü (film, 1981)
# Özgə ömür (film, 1987)

## Teatr rolları
* Üzeyir Hacıbəyov — "Arşın mal alan" — Sultan bəy;
* Şarl Quno — "Faust" — Mefistofel;
* Cüzeppe Verdi — "Riqoletto" — Riqoletto;
* Cüzeppe Verdi — "Otello" — Yaqo;
* Cakomo Puççini — "Toska" — Skarpio;
* Aleksandr Borodin — "Knyaz İqor" — Qalitski;
* Jorj Bize — "Karmen" — Eskamilyo;
* Cüzeppe Verdi — "Trubadur" — Fernando;
* Üzeyir Hacıbəyov — "Koroğlu" — Həsən xan;
* Üzeyir Hacıbəyov — "Leyli və Məcnun" — Nofəl;
* Müslüm Maqomayev — "Şah İsmayıl" — Aslan şah;
* Fikrət Əmirov — "Sevil" — Atakişi;
* Məmməd Quliyev — "Aldanmış ulduzlar" — Kosa;
* Zakir Bağırov — "Aygün" — Əmirxan;
* Zakir Bağırov — "Qoca Xottabıç" — Qoca Xottabıç;
* Ramiz Mustafayev — "Vaqif" — İbrahim xan;
* Qara Qarayev, Cövdət Hacıyev — "Vətən" — Mərdan

## İstinadlar

## Mənbə
* Üzeyir Hacıbəyov Ensiklopediyası. Bakı,2007. səh.98
Füzuli Hüseynov

**Füzuli İsmət oğlu Hüseynov** () – Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.

## Həyatı
Füzuli Hüseynov 9 sentyabr 1962-ci ildə Balakən rayonunda anadan olub. 1984-cü ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və kino aktyoru" fakültəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrına işə götürülmüşdür.

Burada çalışdığı illər ərzində F. Hüseynov bir çox müxtəlif janrlı əsərlərdə maraqlı obrazlar yaratmaqla, öz istedadını büruzə vermişdir.

O V. Səmədoğlunun "Yayda qartopu oyunu"nda Adil, İ. Əfəndiyevin "Sevgililərin cəhənnəmdə vüsalı"nda Ayaz Turan, "Bizim qəribə taleyimiz"də Samir, "Şeyx Xiyabani"sində Şeyx Xiyabani, F. Q. Lorkanın "Qadın faciəsi"ndə Viktor, Anarın "Təhminə və Zaur"unda Spartak, S. Rəhmanın "Yalan"ında Şamil, N. Xəzrinin "Gecə döyülən qapılar"ında Səfər, V. Şekspirin "Kral Lir"ində Edmond kimi sanballı rollar silsiləsi yaradaraq, tamaşaçı rəğbətini qazanmış, onun sevimli sənətçisinə çevrilmişdir.

Akademik Milli Dram Teatrındakı fəaliyyəti ilə paralel olaraq, F. Hüseynov "Azərbaycanfilm"in istehsal etdiyi bir neçə filmdə də çəkilmişdir. "Təhminə"dəki Spartak, "Bəyin oğurlanması"ndakı Elxan, "Ölülər"dəki Mirzə Cəlil və s. bu kimi obrazlar aktyorun yaradıcılıq imkanlarının geniş diapazonunu bir daha təsdiqləyir.

F. Hüseynov Azərbaycan Televiziyasında çəkilmiş ilk teleseriallarda klassik milli, türk və dünya dramaturgiyasının nümunələrindən olan "Yad qızı", "Kamança", "Ortabab amerikalı qadın", "Dədə Qorqud", "Sonuncu şahid", "Kimdir haqlı?" və başqa tamaşalarda maraqlı obrazlar qalereyası, dolğun xarakterlər, və ən başlıcası, yaradıcılıq imkanlarının çoxşaxəliyini aça bilmişdir.

Sonralar səhhəti ilə bağlı F. Hüseynov sənətdən ayrı düşmüş, lakin 2004-cü ilin aprel ayından yenidən Akademik Milli Dram Teatrına qayıtmışdır.

N. Hikmətin "Yusif və Züleyxa"sında Yusif, V. Şekspirin "Antoni və Kleopatra"sında Antoni obrazlarını. M. Fərzəlibəyovun quruluşunda hazırlanmış "Misir gecələri" tamaşasında oynamışdır.

30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 9 may 2024-cü ildə və 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Teatr səhnəsindəki rolları

### Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı

## Filmoqrafiya
# Bəyin oğurlanması (film, 1985)
# Cavid ömrü (film, 2007)
# Qapalı orbit (film, 1984)
# Qızlar (film, 2007)
# Qisas almadan ölmə. Keçmişdən məktublar (film, 2013)
# Müqəddəs oda yanaram (film, 1991)
# O dünyadan salam (film, 1991)
# Satko
# Sənsiz (film, 1989)
# Sirr (serial, 2012)
# Sonuncu şahid (film, 2004)
# Təhminə (film, 1993)
# Unudulan adam (film, 1987)
# Yad qızı (film, 1990)
# Xeyirlə şərin rəqsi (film, 2015)

## İstinadlar

## Mənbə
* Füzuli Hüseynov
Allahverdi Yolçuyev

**Yolçuyev Allahverdi Bayram oğlu** () — Azərbaycan aktyoru

## Həyatı
Allahverdi Bayram oğlu Yolçuyev 20 avqust 1958-ci ildə Ermənistan SSR Stepanavan şəhərində dünyaya gəlib. 1979-cu ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan dövlət İncəsənət inistutunun dram-kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Sənət müəllimləri-SSRİ xalq artisti Adil İsgəndərov, Azərbaycanın xalq artisti Elmira Şabanova.

1978–1979-cu ildə Leninqradda keçirilən bədii qiraətçilərin Yaxontov adına müsabiqənin diplomantı olub. 1982-ci ildən 1985-ci ilədək İncəsənət institunda səhnə nitqi müəllimi olub. Azərbaycan Radiosunda onlarla radio tamaşalarda müxtəlif obrazlar səsləndirib. Müxtəlif ölkələrdə tədbirlərdə, cəbhə bölgələrində, qocalar evlərində olub. Allahverdi Yolçuyev özünün qələmə aldığı parodiyalar, monoloq səhnəciklərlə çıxış edib. Müxtəlif telekanallarda minlərlə filmlər, cizgi filmləri səsləndirib. Ən yadda qalan məşhur Fransız aktyoru Luide Fünesin rollarıdır. Hal hazırda dublyaj fəaliyyəti ilə məşğuldur.

Ailəlidir 4 övladı və 5 nəvəsi var.

1). İncəsənət istitutunun tədris teatrında oynadığı rolları-`Arximed`(Arximed),`Mağara sakinləri`(Monotamaşa), `Poçt şöbəsində xəyal (yoldaştək), C. Məmmədquluzadə (Felytonlar), Ü. Hacıbəyov əsasında tamaşa. 2).1979–1981 H. Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət dram teatrında oynadığı rolları İ. Coşqun `Meşədə döyüş`(ayı rolu) N. Həsənzadə`Bütün şərq bilsin`(əsgər rolu), Y. Əzimzadə`Həsrədin`(təlxək rolu), M. İbrahimov `Yaşlı adam`(Qardaşxan rolu), R. Əlizadə `Doğmalar`(Kərim). 3).1985–1987 Ş. Qurbanov adına Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya teatrında çalışdığı zaman oynadığı rolları. Ü. Hacıbəyov`O olmasın bu olsun`(tələbə), R. Əhmədzadə `Sizinlə gülə-gülə`, R. Əhmədzadə `92 dəqiqəlik gülüş`, S. Ələsgərov `Olmadı elə oldu belə`. 4).1987–2016 televiziya, radio fəaliyyəti uşaq verlişləri Laylay, Göydən üç alma düşdü (ofçu pirim), Dünya dədənin dedikləri (dünya dədə), Sehrli səslər evciyi, Məktəblinin kitabxanası (qiraətçi). 5). Musiqili verlişlərin aparıcısı olub. Nəğmə çələngi, Sevənlərə gül verin.

2025-ci ildə maddi çətinliklər səbəbindən corab satmağı ilə gündəmə gəlib. Daha sonra Musiqili Komediya Teatrında işlə təmin olunub.

## Filmoqrafiya
# Anar-Üzeyir ömrü (film, 1981) -su alan
# İ. Əziz-QAZ (film, 2005) -polis rəisi
# Xoca (film, 2012) - masabəyi
# Sovqat (film)
# Gizlənpaç (film, 2016)
# 21 sual (film, 2017) (tammetrajlı bədii film) (rol)
# Dələduzlar (film, 2014) Eyvaz Şabaş (Film 2020)

## Seriallar
# Ağabəyovlar 
# Fatimə 
# Səadət
# Qayınana

## İstinadlar
Cavan Zeynallı

**Cavan Zeynallı** () — Azərbaycan müğənnisi, cazmen, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2019).

## Həyatı
Cavan Zeynallı 29 sentyabr 1945-ci ildə Bakıda dünyaya gəlmişdir. Anası Şəfiqə xanım Məcidova opera müğənnisi idi, dahi Üzeyir Hacıbəylinin kollektivində işləmişdi. Əvvəlcə 7 illik musiqi məktəbini, 1967-ci ildə A. Zeynallı adına musiqi texnikumu bitirmişdir. Həmin ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının vokal fakültəsinə qəbul olunmuşdur. 1972-ci ildə konservatoriyanı bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrında solist işləmişdir. 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solist-vokalçı kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1979–2001-ci illərdə "Qaya" Dövlət ansamblının solisti olmuşdur. "Qaya" ansamblı ilə birgə bir çox xarici ölkələrdə qastrolda olmuş, Azərbaycan estrada sənətinin nümunələrini ləyaqətlə təmsil etmişdir. Musiqiçi özünəməxsus səs tembri, ifa tərzi, aurası ilə böyük pərəstişkar kütləsi qazanmışdır,

Bakıda, Moskvada, Latviyada, Almaniyada, Polşada keçirilən Beynəlxalq caz festivallarının iştirakçısı olmuşdur. Bakı Caz Mərkəzində üç solo konserti ilə çıxış etmişdir.

Cavan Zeynallı 2 dəfə ailə həyatı qurub. İlk dəfə Moskvada evlənən sənətkarın 1981-ci il təvəllüdlü Nataşa adlı bir qızı vardır. Musiqiçi ikinci dəfə 1996-cı ildə Röya xanımla ailə həyatı qurub.

## Mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 16 sentyabr 2006
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 21 dekabr 2015
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 24 may 2019

## Filmoqrafiya
# Benefis (veriliş, 2007)
# Çətirimiz buludlardır (film, 1976)
# Dantenin yubileyi (film, 1978)
# Əlvida, cənub şəhəri (film, 2006)
# İstintaq (film, 1979)
# Kədərimiz... Vüqarımız...
# Koma 0,1 saniyədə (film, 2007)
# Qonşu qonşu olsa... (film, 1989)
# Oqtay Ağayev. Ötən günlər (film, 2004)
# Park (film, 1983)
# Sizi, kiçik toy məclisinə dəvət edirik. (film, 1979)
# Tam məxfi (film, 2004)
# Yanmış körpülər (film, 2007)
# Yollar görüşəndə... (film, 1979)

## İstinadlar
Oqtay Ağayev

**Oqtay Cəfər oğlu Ağayev** () — azərbaycanlı müğənni, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdüçüsü (11 iyun 2002)

## Həyatı
Oqtay Ağayev 1934-cü ildə Bakıda dünyaya gəlib. Babası Ədalət Partiyasının sədri olub. 1937-ci ildə partiyanın digər üzvləri kimi o da SSRİ-nin Komi bölgəsinə sürgün edilib. Digər "xalq düşmənləri" kimi onun da ailəsinin başına müsibətlər gətirilib. Bütün var-dövlətləri, evləri əllərindən çıxandan sonra Bəhram Ağayevin ailəsi babalarının İçərişəhərdəki evində qalmalı olublar.

O.Ağayevin uşaqlıq illəri müharibə dövrünə təsadüf etdiyi üçün çox çətin keçib. Sənətkar musiqini uşaqlıqdan sevib. 1953-cü ildə Asəf Zeynallı adına Musiqi texnikumuna daxil olub. Müəllimi Sofya İvanovna Xalfen olub. Təxminən 78 yaşlı bu qadın özü də müğənnilik edib. O, Oqtaya vokalın sirlərini öyrədib, onun vokalist kimi inkişafında böyük zəhmət çəkib.

Əsgərlikdən qayıdandan sonra O. Ağayev Firudin Mehdiyevin sinfində təhsilini davam etdirib. Firudin Mehdiyev konservatoriyada ölməz Bülbülün sinfini bitirmişdi və texnikumda dərs deməyə başlamışdı. O. Ağayev Azərbaycanda olan iki böyük estrada orkestrinin hər ikisində solist kimi fəaliyyət göstərib. 1970-ci ilə qədər Rauf Hacıyevin, 1984-cü ilədək isə Tofiq Əhmədovun rəhbərliyi ilə Radio və Televiziya Estrada Orkestrinin solisti olub.

O. Ağayev dünyanın bir sıra xarici ölkələrində (Əlcəzair, Mərakeş, Polşa, Çexoslovakiya, Bolqarıstan, Rumıniya və s.), keçmiş SSRİ-nin bütün respublikalarında qastrol səfərlərində olub, Kreml Sarayında 11 konsert verib.

O. Ağayev kino sənətində də fəaliyyət göstərib. Vaqif Mustafayevin ""Yapon" və yaponiyalı" filmində milis rəisi rolunda çəkilib. "O qızı tapın", "Dağlarda döyüş" və başqa filmlərdə mahnılar ifa edib. Oxuduğu mahnıların 200-dən çoxu lentə yazılıb.
Ürək-damar xəstəliyindən əziyyət çəkən xalq artisti Oqtay Ağayev 2006-cı il, noyabrın 14-də vəfat edib. Rəşid Behbudov adına Dövlət Mahnı teatrında vida mərasimi keçiriləndən sonra Yasamal qəbirstanlığında torpağa tapşırılıb.

## Filmoqrafiya
#Abşeron ritmləri (film, 1970) (tammetrajlı musiqili-bədii televiziya filmi) — filmdə iştirak
#Bakı bağları. Buzovna (film, 2007) 
#Dağlarda döyüş (film, 1967)
#Xatirələr sahili (film, 1972)
#Konsert proqramı (film, 1971) (I)
#Mahnı qanadlarında (film, 1972)
#O qızı tapın (film, 1970)
#Oqtay Ağayev. Ötən günlər (film, 2004)
#Şərikli çörək (film, 1969)
#Toyda görüş (film, 1970)
#"Yapon" və yaponiyalı (film, 1990)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Oqtay Ağayevin anım günüdür
* Oqtay Ağayevin Yasamal qəbristanlığında yerləşən məzarının yeri: Google Maps
Heydər Şəmsizadə

**Heydər Məşədi Aslan oğlu Şəmsizadə** (25 mart 1905 – 28 sentyabr 1981) — teatr aktyoru və rejissoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).

## Həyatı
Heydər Şəmsizadə 1905-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Şuşa real məktəbini bitirib. Məktəbdə oxuduğu dönəmdə teatrla ilgilənib. Sonra bir neçə həvəskarla birləşib Ağdam şəhərində teatr truppası yaradıb. Müxtəlif dramaturqların pyeslərini tamaşaya qoyub. Həm aktyor, həm də rejissor kimi fəaliyyət göstərib. Ağdam xalq teatrı dövlət teatrı statusu alandan sonra rejissorluq edib, teatrın bədii rəhbəri olub. 1948-ci ildən 1949-cu ilədək Moskvada Lunaçarski adına Dövlət Teatrı İnstitutunda rejissorları təkmilləşdirmə kursunda oxuyub. Kursu tamamlayandan sonra Türkmənistana, Aşqabad şəhərinə işləməyə dəvət edilib. Bir müddət Aşqabadda çalışıb. Orda "Arşın mal alan" tamaşasını səhnəyə qoyub. 1968-ci ildə Ağdam xalq teatrı yenidən dövlət teatrı statusu alandan sonra baş rejissor kimi fəaliyyətə başlayıb. 1943-cü ildə Azərbaycanın Əməkdar artisti fəxri adını alıb.

Heydər Şəmsizadə 1981-ci ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Dağlarda döyüş (film, 1967)

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Şəmsi bəyin şəcərəsindən daha bir şaxə, "Soy" tarixi-etnoqrafik dərgi, 2012, №1, səh.3-15.

## Xarici keçidlər
* Teatr sənətimizdə iz qoyanlar: Heydər Şəmsizadə

## Həmçinin bax
* Şəmsi Şəmsizadə
Teymur Mirzəyev

**Teymur İbrahim oğlu Mirzəyev** () — müğənni, "Qaya" estrada-simfonik orkestrinin bədii rəhbəri, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1993).

## Həyatı
T. İ. Mirzəyev 1936-cı ildə Ağdamda anadan olmuşdur. Anası Bella İlyinşina əslən yəhudi idi. Qardaşı Tofiq Mirzəyev də musiqiçi və aktyor idi. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının xor-dirijor fakültəsini bitirmişdir. O, 1961-ci ildə "Qaya" Dövlət ansamblının yaradıcısı, bədii rəhbəri və solisti olmuşdur. Ümumittifaq və Beynəlxalq müsabiqələr laureatı "Qaya" ansamblı SSRİ məkanında və bir çox xarici dövlətlərdə tanınmış kollektivlərdən biri idi. Bu kollektiv 1964-cü ildə Moskvada keçirilən Ümumdünya estrada müsabiqəsinin laureat adını qazanmışdır (I yer).

T. Mirzəyev müasir Azərbaycan musiqi sənətini, milli ifaçılıq məktəbini zənginləşdirən, onun ənənələrini davam etdirən dəyərli sənətçilərdən biridir. Dünyanın ən nüfuzlu konsert salonlarındakı ansamblın çıxışları geniş dinləyici kütləsinə tanıdıb sevdirə bilmişdir. Kollektivin böyük məharətlə ifa etdiyi əsərlər musiqi mədəniyyətimizdə xüsusi yer tutan bu gözəl sənət nümunələrini dinləyənlərin yaddaşına həkk olunmuşdur. Estrada ifaçılıq ənənələrini ləyaqətlə qoruyub yaşadan T. Mirzəyev kollektivin bədii rəhbəri kimi eyni zamanda, özünəməxsus ifa üslubu ilə milli ifaçılıq sənətimizi daha da inkişaf etdirmişdir.

Kollektivlə birgə gözəl sənətkar milli mədəniyyətimizi dünyanın müxtəlif ölkələrində — Almaniyada, Avstriyada, Amerikada, Türkiyədə, Hindistanda, Afrikada, Çexoslovakiyada, İsraildə, Kanadada, Gürcüstanda, Ukraynada məharətlə təqdim etməklə, onu ayrı-ayrı xalqların nümayəndələrinə sevdirə bilmiş və musiqimizin təbliğində özünəməxsus xidmətlər göstərmişdir.

O, eyni zamanda təcrübəli bir sənətkar kimi öz qayğısını gənclərdən əsirgəməmişdir. Klassik estrada, caz ifaçılığı məktəbinin yüksək ənənələri əsasında T. Mirzəyev bütün səy və bacarığını istedadlı ifaçıların yeni nəslinin yetişdirilməsinə sərf etmişdir. Azərbaycan, rus, Qərbi-Avropa bəstəkarlarının əsərlərini və müxtəlif ölkələrin xalq mahnılarını yeni üslubda ifa etməklə az bir zamanda populyarlıq qazanmışdır.

Uzun müddət İsraildə yaşayan Teymur Mirzəyev 27 sentyabr 2021-ci ildə 85 yaşında vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 11 yanvar 1978
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 23 yanvar 1993

## Filmoqrafiya
# Ürək... Ürək... (film, 1976)
# Əlvida, cənub şəhəri (film, 2006)

## İstinadlar
Fikrət Əliyev (rejissor)

**Fikrət Əliyev** () — Azərbaycan kinorejissoru, ssenari müəllifi, aktyor, ikinci rejissor, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi.

## Həyatı
Fikrət Əliyev 12 dekabr 1939-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1966-cı ildə M. A. Əliyev adına ADİİ-nun aktyorluq fakültəsini, 1972-ci ildə Moskvada ÜDKİ-nun iki illik ali ssenari və rejissorluq kurslarını bitirib. 1966-cı ildən ömrünün sonunadək "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləmişdir. O, "Yuxu", "Axırıncı dayanacaq", "Ölüm növbəsi" və s. filmlərdə rejissorluq etmişdir. Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

Fikrət Əliyev 8 mart 2016-cı ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir. Rejissor Əmircan qəbiristanlığında oğlunun məzarı yanında torpağa tapşırılmışdır.

## Ailəsi
Rejissorun 1 qız və 3 oğlan övladı olmuşdur. Oğlu, İctimai Televiziyada quruluşçu rejissor vəzifəsində çalışan 1973-cü il təvəllüdlü Rəşad Əliyev 2016-cı ildə 42 yaşında vəfat etmişdir.

## Xatirəsi
* 2019-cu ildə F.Əliyevin xatirəsinə rejissor Babək Abbaszadə tərəfindən "Məni izləyən müəmma" filmi çəkilmişdir. 
* 2024-cü ildə Azərbaycan Dövlət Film Fondunda Fikrət Əliyevin anadan olmasının 85 illiyinə həsr olunmuş xatirə gecəsi keçirilib.

## Filmoqrafiya

# İnsan məskən salır (film, 1967)
# Torpaq. Dəniz. Od. Səma (film, 1967)
# Uşaqlığın son gecəsi (film, 1968)
# Dəli Kür (film, 1969)
# Gün keçdi (film, 1971)
# İki dəfə iki (film, 1973)
# Telefon sərgüzəştləri (film, 1973)
# Tikilir, amma... (film, 1973)
# Baladadaşın ilk məhəbbəti (film, 1974)
# Ömrün səhifələri (film, 1974)
# Ürək... Ürək... (film, 1976)
# Akt və fakt (film, 1978)
# Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978)
# Qızıl uçurum (film, 1980)
# Ay alan! (film, 1981)
# Əldən qalan... (film, 1981)
# Azərbaycanda qoyunçuluq (film, 1982)
# Toxunma, partlayar! (film, 1982)
# Bişmiş toyuğun gülməyi... (film, 1983)
# Xüsusi buraxılış (film, 1983)
# Möhürlü yalan (film, 1983)
# Qoca palıdın nağılı (film, 1984)
# Su axır, gözüm baxır (film, 1985)
# Quraqlıq (film, 1985)
# İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986)
# Nəticə (film, 1986) (III)
# Nəticə (film, 1986) (IV)
# Yuxu (film, 2001)
# Ənvər Həsənov. Yeddi oğuldan biri (film, 2007)
# Ölüm növbəsi (film, 2009)
# Axırıncı dayanacaq (film, 2014)

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.
Lyubov Virolaynen

**Lyubov Virolaynen** () — Aktrisa, RSFSR-in əməkdar artisti (1980).

## Həyatı
Lyubov Virolaynen 14 yanvar 1941-ci ildə Minsk vilayətinin Borisov şəhərində doğulub.

## Filmoqrafiya
#Ürək... Ürək... (film, 1976)

## İstinadlar
Bəxtiyar Kərimov

**Kərimov Bəxtiyar Əxi oğlu** — azərbaycanlı aktyor.

## Həyatı
Bəxtiyar Kərimov 1 fevral 1948-ci ildə Bakıda doğulub. 21 fevral 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və kino aktyorluğu" fakültəsini bitirib. Əvvəllər Bakı Dövlət Kukla teatrında və Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram teatrında işləyib. 15 oktyabr 1973-cü ildən Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyorudur. 

## Əsas rolları
# Söhrab və Rüstəm (İskəndər Coşğun) — sərkərdə
# Ana laylası (İskəndər Coşğun) — Qoşqar baba 
# Həyatın astanasında (Məmmədov) — Altay
# Ölüm hökmü (Elçin) — Professor Zilber
# Təlxəyin nağılı (Firuz Məmmədov) — qarınqulu
# Qarışqa şıllaq atdı (Qılman İlkin) — Xaqan 
# Cücələrim (Tofiq Mütəllibov) — çempion xoruz
# Oxu bülbül, oxu (Aygün Həsənoğlu) — bayquş 
# Mənim nəğməkar bibim (Əkrəm Əylisli) — kor
# Məhəbbət bir bəladır (Əhməd Orucoğlu) — Muxtar
# Ruhlar qapını döyür (Rauf İçərişəhərli) — prokuror 
# Səhvlər komediyası (Vilyam Şekspir) — məmur
# Yaddaş ağrısı (Hüseynbala Mirələmov) — Ötərxan
# Molla Nəsrəddin və Əmir Teymurun filləri (Əjdər Ol) — minbaşı
# Sən həmişə mənimləsən (İlyas Əfəndiyev) — Fərəc
# Ezop (Qilyermo Fiqeyredo) — Aqnostos
# Ağ dəvə (Elçin) — Muxtarın rəisi
# Qaraca qız (Süleyman Sani Axundov, Abdulla Şaiq) — Əlləz
# Şeyx Sənan (H.Cavid) — Şeyx Cəfər
# Məkkəyə gedən yol (C.Məmmədquluzadə) — Kərbəlayı Səbzəli
# Oliver Tvistin macəraları (Ç.Dikkens) — meyxana sahibi
# Romeo və Cülyetta (U.Şekspir) — mühafizəçi
# Hacı Qara (M.F.Axundazə) — Murov 
# Əlincə qalası (Dilsuz) — Nuhun qövmü
# Buratinonun macəraları (A.Tolstoy) — şəhərli 

## Filmoqrafiya
# Nizami (film, 1982)
# Kölgədə 40 dərəcə isti (film, 1988)
# Təxribat (film, 1989)
# Qətl günü (film, 1990)
# Şirbalanın məhəbbəti (film, 1991)
# Etiraf (film, 1992)
# O dünyadan salam (film, 1991)
# Qara "Volqa" (film, 1994)
# Yük (film, 1995)
# Dağıdılmış körpülər (film, 1996)
# Yeni həyat (2005)
# Yoxlama (film, 2006)
# Cavid ömrü (film, 2007)
Muxtar İbadov

**Muxtar Şəhmir oğlu İbadov ** () — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1989).

## Həyatı
Muxtar İbadov 1955-ci il fevral ayının 7-də Balakən rayonunun Ağkilsə kəndində dunyaya gozunu acmişdir. Təsilini Zaqatala rayonu 2 saylı internat məktəbində almışdır. Sonradan Azərbaycan Dovlət İncəsənət Universitetinə daxil olmuşdur. Burada bir çox dahi sənətkarlardan dərs almış, sənətin incəliklərinə sahib olmuşdur.

Şəki dram teatrına təyinatı çıxan gənc aktyor burada əldə etdiyi uğurlar, gostərdiyi sənətə görə Əməkdar artist dərəcəsinə qədər yüksəlmişdir. Muxtar İbadov bir çox tamaşalara, səhnələrə quruluş vermiş, dahi yazıçıların əsərlərinin baş qəhrəmanıni oynamışdır. Bunlara nümumə olaraq İblis, Knyaz, Napoleon, Dərviş Parisi partladır, Aldanmış kəvakib və sair. Ailəli idi. 2 uşağı var, 4 nəvəsi.

Uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra 23 sentyabr 2013-cü ildə 58 yaşında vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 17 may 1989

## Filmoqrafiya
# Bəyaz həyat (film, 2003)
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)
# Bir mahnının işığı (film, 2002)
# Bütün qadağaların fövqündə (film, 2002)
# Cavid ömrü (film, 2007)
# Çarpaz bucaqlar arasında (film, 2002)
# Daşları dindirən alim (film, 2001)
# Günorta qatarı (film, 2003)
# Hökmdarın taleyi (film, 2008)
# İki xalqın oğlu (film, 2004)
# İşığımız sönməyəcək (film, 2003)
# Könlün fəsilləri (film, 2001)
# Köpək (film, 1994)
# Qəlbin ay işığı (film, 2002)
# Qətl günü (film, 1990)
# Qürbət eskizləri (film, 2003)
# Sarı gəlin (film, 1998)
# Şimşəklər kimi (film, 2003)
# Şöhrət, yaxud unudulan adam (film, 2003)
# Tale yolu (film, 2003)
# Tilsim (film, 2005)
# Ümid (film, 1995)

## İstinadlar
Aslan Şirin

**Aslan Adil oğlu Şirinov** () — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2013).

## Həyatı

Aslan Adil oğlu Şirin 25 aprel 1969-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyoluğu fakültəsini bitirmişdir. Bir müddət Azərbaycan Televiziyasında aparıcı kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1998-ci ildən Akademik Milli Dram Teatrına aktyor götürülən Aslan Şirin teatrın səhnəsində bir çox maraqlı rolları ifa etmişdir.

İlk dəfə kamera qarşısına hələ 16 yaşında "Bəyin oğurlanması" filmində epizodik rolla keçən Aslan Şirin, sonradan Azərbaycan Dövlət Televiziyasında hazırlanan "Dəvətnamə" (Həmid), "Bir yay günü" (Əhmədağa) əsərlərinin teletamaşalarında oynayıb. "Azəbaycanfilm"in istehsal etdiyi "Ümid" (Ağamirov), "Bəylik dərsi", "Təklif" kinolentinə çəkilib.

## Mükafatlar

Aslan Şirinov 2002-ci ildə Gənclər və Turizm Nazirliyinin təsis etdiyi "İlin ən yaxşı aktyoru" nominasiyasına layiq görülmüşdür. 2013-cü ildə Azərbaycanın əməkdar artisti adına layiq görülmüşdür. 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə və 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Teatr səhnəsindəki rolları

## Filmoqrafiya

#Ümid (film, 1995)
#Dəvətnamə (film, 2003)
#Bir yay günü
#Yeni həyat (2005)
#Yoxlama (film, 2006)
#Laplandiyalı qonaq (film, 2009)
#Mürafiə vəkillərinin hekayəti (film, 2011)
#Bir ailəm var (teleserial, 2013)
#Ata ocağı (film, 2017) (bədii serial)
#Təklif
#Satko
#Bakı, mən səni sevirəm
#Avropa, Avropa (TRT, Türkiyə)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru Aslan Şirinovun AzNews.az-a müsahibəsi
Kazım Həsənquliyev

**Kazım Feyruz oğlu Həsənquliyev** — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2006).

## Həyatı
Kazım Həsənquliyev 1968-ci ildə aprel ayının 12-də Bakı şəhərində anadan olub. 1989-cu ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsinə qəbul olunub. Aktyor tələbəlik illərində "Mənim ağ şəhərim" (Rövşən) filminə çəkilib. Ə.Hacızadənin "İtkin gəlin" (Yusif), O.Kamalın "Yad qızı" (Haldun) və İ.Əfəndiyevin "Qaçaq Süleyman" (Qaçaq Rəşid) silsilə televiziya tamaşalarında oynayıb.

1994-cü ildən Akademik Milli Dram Teatrının kollektivinə qəbul edilib. Teatrda işlədiyi illər ərzində o, həm klassik, həm də çağdaş milli və əcnəbi dramaturqların pyeslərinin tamaşalarında dram obrazlarını canlandırıb.

Kazım Həsənquliyev 16 may 2006-cı ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2019-cu ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə və 9 may 2024-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Əsas rolları

Akademik Milli Dram Teatrın
# Məhəbbət yaşadır (N.Hacızadə) — Elcan
# Ana intiqamı (V.Babanlı) — erməni əsgəri
# Ağqoyunlular və Qaraqoyunlular (Ə.Əmirli) — Fərid
# Qisas qiyamətə qalmaz (N.Hacızadə) — Rövşən
# Hökmdar və qızı (İ.Əfəndiyev) — Əbülfət xaan
# Özümüzü kəsən qılınc (B.Vahabzadə) — Arslan
# Burla xatun (N.Xəzri) — kafir
# Dəlilər və ağıllılar (İ.Əfəndiyev) — Rövşən
# Kral Lir (V.Şekspir) — nökər
# Dar ağacı (B.Vahabzadə) — Altay
# Hərdən mənə mələk də deyirlər (K.Abdulla) — oğlan
# Hamlet (U.Şekspir) — Voltimand
# Skapenin kələkləri (J.B.Molyer) — Oktav
# Bu dünyanın adamları (Hidayət) — Dadaşzadə
# Mesenat (Əli Əmirli) — Məhəmmədtağı
# Əmir Teymur (Hüseyn Cavid) — Divanbəyi
# Ölülər (Cəlil Məmmədquluzadə) — Mirzə Hüseyn müəllim
# Müfəttiş (Nikolay Qoqol) — Artemi Filippoviç Zemlyanika
# Vəsiyyət (Hüseynbala Mirələmov) — Elman

## Filmoqrafiya
# Yad qızı (film, 1990)
# Mənim ağ şəhərim (film, 1993)
# İtkin gəlin (film, 1994)
# Yük (film, 1995)
# Ümid (film, 1995)
# Canavar balası
# Yağışdan sonra (film, 1998)
# Sifarişçi (film, 2000)
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)
# Muradına çatan Günəş
# Mən orucam (film, 2016)
# Ata ocağı (film, 2017)

## İstinadlar

## Mənbə
* Kazım Həsənquliyev
* Həsənquliyev Kazım
Georgi Daneliya

**Georgi Nikolayeviç Daneliya** () — gürcü əsilli Sovet və Rusiya kinorejissoru.

## Həyatı
Georgi Daneliya 25 avqust 1930-cu ildə Tiflisdə anadan olub. Moskva Memarlıq İnstitutunda (1955), ali rejissorluq kurslarında (1959) təhsil alıb. Rusiya (1981) və SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1978), Rusiyanın (1974), SSRİ-nin (1989) xalq artisti olmuşdur.

2019-cu ilin fevralında ağciyər sətəlcəminə görə xəstəxanaya düşən Georgi Daneliya, bir müddət komada qalıb. 4 aprel 2019-cu ildə Moskvada, 89-cu yaşında kəskin nəfəs və ürək çatışmazlığı səbəbindən vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Otuz üç (film, 1965)
# Qəm yemə! (film, 1969)
# Günlərin bir günü... (film, 1976)
# De ki, məni sevirsən! (film, 1977)
# Mimino (film, 1977)
# Diplom işi (film, 1979)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər