open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsi

**Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsi** — qaçqınların və məcburi köçkünlərin müvəqqəti məskunlaşdırılması, repatriasiyası, sosial müdafiəsi, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə onların sosial, mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün əsas məsul dövlət orqanı.

## Tarixi
Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1989-cu il 19 Sentyabr tarixli Fərmanı ilə daimi yaşayış yerlərinin tərk etməyə məcbur olmuş şəxslərin qəbulu, yerləşdirilməsi və güzəranları ilə əlaqədar məsələləri həll etmək və bu sahədə respublikanın sovet, təsərrüfat, inzibati və ictimai təşkilatlarının fəaliyyətlərini əlaqələndirmək məqsədilə "Daimi yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur olmuş şəxslərlə iş üzrə Azərbaycan SSR Dövlət Komitəsi" kimi yaradılmışdır.

1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının "Qaçqınların və məcburi köçkünlərin statusu haqqında" qanununun qəbul edilməsi ilə əlaqədar olaraq Komitənin adının adı çəkilən qanunun tələblərinə uyğunlaşdırılaması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1993-cü il 5 yanvar tarixli 396 nömrəli Fərmanı ilə "Daimi yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur olmuş şəxslərlə iş üzrə Azərbaycan SSR Dövlət Komitəsi"nin adı dəyişdirilərək "Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsi" adlandırılmışdır.

## Əsas vəzifələri
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 1 fevral tarixli 187 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Əsasnaməyə uyğun olaraq Komitənin əsas vəzifələri:
* qaçqınların və məcburi köçkünlərin müvəqqəti məskunlaşdırılması, repatriasiyası, sosial müdafiəsi, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə onların sosial, mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması ;
* Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada və əsaslarla "qaçqın" və ya "məcburi köçkün" statusu, həmin statusu təsdiq edən sənəd (vəsiqə) vermək və bu statusdan məhrum etmək;
* qaçqın və məcburi köçkün düşmüş şəxslərin hüquqlarının kütləvi şəkildə pozulması faktının beynəlxalq və yerli ictimaiyyətə çatdırılmasını aidiyyəti icra hakimiyyəti orqanları vasitəsilə həyata keçirmək;
* məskunlaşma yerləri üzrə qaçqınların və məcburi köçkünlərin uçotunu aparmaq, onlar haqqında vahid informasiya bazasının yaradılmasını təşkil etmək, müvəqqəti məskunlaşdıqları yerlərdə və repatriasiya dövründə müxtəlif növ reabilitasiya və reinteqrasiya tədbirlərini həyata keçirmək, məşğulluğun artırılması, yoxsulluğun azaldılması;
* qaçqınların və məcburi köçkünlərin məcburi tərk etdikləri yaşayış yerlərinə qayıtmalarına şərait yaratmaq məqsədilə müvafiq dövlət orqanları, beynəlxalq və qeyri-hökumət təşkilatları ilə məqsədyönlü iş aparılması;
* onlar üçün mənzil və sosial obyektlərin, təmir-tikinti işlərinin aparılması, tikinti obyektlərini müvafiq layihə-smeta sənədləri ilə təminatı və s. problemlərin həlli sahəsində dövlət siyasətinin formalaşmasında iştirak etmək və onun həyata keçirilməsini təmin etmək.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Kara (albom)

* **Kara** - Türk müğənni və bəstəkarı Soner Sarıkabadayının debut albomu.

## Albom haqqında
2010-cu ildə Buz adlı mahnısı ilə hitə çevrilən və ən əsası onu tanıtdıran Soner Sarıkabadayının ilk albomu Kara ifaçı üçün musiqi karyerasına bir başlanğıc olub. İfaçının Kara albomunu dinləyəndə tanıdığınız klassik pop albomlarından fərqli olduğunu anlaya bilərsiniz. Albomda 10 mahnı və 3 sound mix yer alıb. Albomun prodüserliyi Naci Bayşu, digər təşkilat işləri Mehmet Çelik və Gökhan Turan tərəfindən aparılmışdır. Gün Doğmaz, Yanıyorum, Arama, Alev Alev, Yalan Değil, Adalatin albomun seçilən mahnılarındandır. Kara albomuna adını verən və klip çəkilən mahnı həm də çıxış sinqlıdır. Albom 2001-ci ildə Bay Müzik etiketi ilə yayımlansa da 2010-cu ildə Esen Müzik etiketi ilə yenidən CD şəklində satışa çıxarılmışdır.

## Mahnı siyahısı
# Gün Doğmaz Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
# Çözüm Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
# Kara Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Ilık Olsun Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Yanıyorum Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Arama Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Alev Alev Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Yalan Değil Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Dalgalar Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Adaletin Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Gün Doğmaz (Sound Mix) Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Çözüm (Sound Mix) Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
#Kara (Sound Mix) Söz və Musiqi Soner Sarıkabadayı
Dövlət Statistika Komitəsi (Azərbaycan)

**Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi** — Azərbaycan Respublikasında statistika sahəsində dövlət siyasətini və tənzimlənməsini həyata keçirən və ölkədə sosial, iqtisadi, demoqrafik və ekoloji vəziyyət ilə bağlı rəsmi statistik məlumatları vahid metodologiya əsasında formalaşdıran mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı.

## Fəaliyyəti
* statistika sahəsində vahid dövlət siyasətinin formalaşdırılmasında iştirak edir və bu siyasətin həyata keçirilməsini təmin edir;
* statistik məlumatların vaxtında toplanmasını və onların ölkədə baş verən sosial-iqtisadi proseslərə uyğunluğunu təmin edir;
* statistika sahəsinin inkişafını təmin edir;
* iqtisadi, sosial, demoqrafik və ekoloji sahələrin vəziyyətinə dair statistika tədqiqatlarını təşkil edir və aparır;
* statistik vahidlərin dövlət registrini aparır;
* qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər istiqamətlərdə fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Atiye (albom)

* **Atiye** - türk müğənni Atiyə Dənizin ikinci studiya albomu.

## Albom haqqında
24 mart 2009-cu ildə "Atiye" adlı ikinci studiya albomunu Sony BMG etiketi ilə satışa buraxan müğənni, bu albomun ilk video klipini Murad Küçük-ün rejissorluğu ilə Muamma adlı mahnıya çəkmişdir. Bu mahnısı Billboard Türkiyənin Top 20 listində 5-ci yerə, MTV Türkiyənin 5+TR siyahısında isə ilk həftədə 1-ci yerə yüksəlmişdir. Bu albomda Nazan Öncelin mahnısı olan "Aşkına da sana da" və Teoman ilə duet olaraq oxuduğu "Kal" adlı mahnıları da dinləyicilər tərəfindən rəğbət qazanmış və hitə çevrilmişdir. Albomun ikinci klipi "Salla" adlı mahnıya çəkilib. Bu klip də həmçinin Murad Küçük tərəfindən çəkilmiş və iyun ayında yayımlanmışdır. Mahnı Powertürk, Kral TV və Number One TV-də 4, MTV Türkiyə və Billboard Türkiyədə isə 3-cü yerə qədər yüksəlmişdir.

Alboma daxil olan "Muamma" və "Salla" sinqlları Balkan ölkələrində də uğurlu olmuş və Balkanika TV-də yayımlanmışdır. Albomun üçüncü klipi olaraq noyabr ayında "Deli ya" adlı mahnı seçilmiş və bu mahnıya klip Kıbrısda çəkilən konsertdən götürülmüş hissələrlə düzəldilmişdir.

Albomun dördüncü video klipi də Teomanla birlikdə oxuduğu duetə-Kal duetinə olmuşdur. Klipin rejissoru Gürcan Kəltək olmuşdur.

## Mahnı siyahısı
# Aşkına Da Sana Da Söz & Musiqi: Nazan Öncel tugba ozerk & atiye 
# Günaydın Söz: Orhan Yılmaz Murat Çeken & atiye: Musiqi: Atiye Manuel Grom & bekir unluataer 
# Kal (Teoman ilə) Söz: Murat Çeken & atiye: Musiqi: Murat Çeken İskender Paydaş & atiye 
# Muamma Söz: Murat Çeken İskender Paydaş & atiye: Musiqi: Atiye Philip Ellwart İskender Paydaş & Ali yilmaz 
# Yalancı Mevsim Söz: Orhan Yılmaz & atiye: Musiqi: Atiye Philip Ellwart & tugba ozerk 
# Deli Ya (Farkım Ortada) Söz: İsra Gülümser & atiye Musiqi: Phoebus Tassopoulos hasan yıldırım & atiye 
# Dondurma (Murat Çeken ilə) Söz: Orhan Yılmaz & atiye Musiqi: Atiye bekir unluataer & yildiz tilbe 
# Salla Söz: İsra Gülümser & atiye Musiqi: Murat Çeken İskender Paydaş & atiye 
# Bile Bile Söz: Orhan Yılmaz & atiye Musiqi: Atiye tugba ozerk & Sinan Akcil 
# Don't Think (Mc Tuna ilə) Söz & Musiqi: Atiye bekir unluataer & nil ozalp 
# No Body (Dadda Dice ilə) Söz: Atiye Musiqi: Atiye Philip Ellwart & omer onder guney 
# Dondurma (Remix) Söz: Orhan Yılmaz & atiye Musiqi: Atiye bekir unluataer & yildiz tilbe 
# Salla (Remix) Söz: İsra Gülümser & atiye Musiqi: Murat Çeken İskender Paydaş & atiye
MSK (dəqiqləşdirmə)

* Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK) — Dövlətlərdə ümummilli seçkilərinin, həmçinin referendumların (ümumxalq səsvermələrin) hazırlanmasını və keçirilməsini təmin edir. Seçki prosesinə və aşağı seçki komissiyalarının işinə Mərkəzi Seçki Komissiyası rəhbərlik edir.
* Milli Seçki Komissiyası (MSK) — Dövlətlərdə ümummilli seçkilərinin, həmçinin referendumların (ümumxalq səsvermələrin) hazırlanmasını və keçirilməsini təmin edir. Seçki prosesinə və aşağı seçki komissiyalarının işinə Milli Seçki Komissiyası rəhbərlik edir.
Martin

**Martin** — ad.

;Bu soyadı olanlar
* Vilyam Martin — ingilis təbiətşünası.

;Bu adı olanlar
* Martin Haynriş Klaprot — Alman kimyaçısı.
* Martin Val — Danimarka botaniki.
* Martin Lüter —
* Martin Lüter Kinq —

## Həmçinin bax
* Martin (dəqiqləşdirmə)

## İstinadlar
Vilyam Martin

**Vilyam Çarlz Linney Martin** (; ) — ingilis təbiətşünası.

## Həyatı

## Əsərləri
* *A Natural History of Quadrupeds and other Mammiferous Animals* (1841),
* *The History of the Dog* (1845),
* *The History of the Horse* (1845),
* *Pictorial Museum of Animated Nature* (1848—1849),
* *Cattle: their breeds, management and diseases* (1853),
* *Our Domestic Fowls*.

## İstinadlar
Zabitlər parkı

**Zabitlər parkı** – Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində, Nəsimi rayonunda yerləşən park. Sahəsi 4 hektardır.

## Tarix
Şəhərin ən köhnə parklarından biri, əvvəllər bulvar adlanan Zabitlər parkı faşizmə qarşı döyüşlərdə həlak olan qəhrəmanların xatirəsinə Böyük Vətən müharibəsi illərində salınıb. Müharibədən sonra bu parka iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olan Həzi Aslanovun adı verilib. 2009-cu ildə parkda abadlaşdırma işlərinə başlanılıb və Zabitlər parkı 16 mart 2011-ci ildə yenidən açılıb. Yenidən açılışında İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva iştirak edib.

"Zabitlər" parkının adı bəzi fotoarxiv sənədlərinə əsasən 1940-cı ilə qədər Sovet Ordusu parkı, 1933-cü ilə qədər olan fotosənədlərdə isə Qızıl Ordu parkı kimi qeyd olunub. Böyük Vətən Müharibəsi dövründə park, qəhrəmanlar və faşizmə qarşı döyüşlərdə həlak olanların xatirəsinə həsr olunub. Müharibədən sonra parkın adı dəyişdirilərək iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Həzi Aslanovun adı verilmişdir. Həmçinin, park arada "Durnalar" və "Pionerlər" kimi də adlanıb.

## Xüsusiyyətlər
Bəzi köhnə cizgilərini çoxillik ağacların kölgəsində gizlədən 4 hektar sahəsi olan Zabitlər parkının siması tamamilə dəyişib. Burada orijinal işıqlandırma sistemi, əzəmətli daş fəvvarə və bu gün Bakının mərkəzi parklarının vizit-kartına çevrilmiş bürünc heykəllər qoyulub: fikrə dalan və gedişini planlaşdıran şahmatçı, çayxana girişində gülərüz çayçı və s. Fəvvarənin yaxınlığında, skamyaların birində yorğun bürünc fotoqraf heykəli, bir az aralıda çiçək satan qız heykəli yerləşir.

Parkda 700 kvadratmetr sahəsi olan qapalı buz meydançası, görünüşü və orijinal dizaynı ilə diqqəti cəlb edən qeyri-adi "buz" kafesi var. Parkda pulsuz Wi-Fi şəbəkəsi quraşdırılıb.

## Qalereya


Officers park e-citizen.jpg
Officers park - Fantan e-citizen.jpg
Playing children az.jpg
Children5.jpg



## İstinadlar
"Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı** — Azərbaycan Respublikasının 2008-ci il 16 may tarixli 605–IIIQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.

## Əsasnaməsi
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə 2008-ci il iyunun 26-dək Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmət keçən və döyüş hazırlığında uğurlar qazanmış zabitlər, gizirlər, miçmanlar və müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçuları, habelə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrindən ehtiyata, yaxud istefaya buraxılmış, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin qurulmasında və möhkəmləndirilməsində fəal iştirak edən zabitlər təltif edilirlər.
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci bəndində göstərilən şəxslər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təltif edilirlər.
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 10 illiyi (1991–2001)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalından sonra taxılır.

## Medalın təsviri
"Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, dairəvi, diametri 35&nbsp;mm olan lövhədən ibarətdir.

Relyefli şüalar və mərkəzdən keçən lent fonunda medalın mərkəzindən yuxarı hissədə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin relyefli emblemi təsvir edilmişdir. Emblemdən yuxarıda qövs boyunca "Azərbaycan Respublikası", aşağıda qövs boyunca "Silahlı Qüvvələri" sözləri həkk edilmişdir. Aypara və ulduz ağ rəngdədir. Lent üzərində emblemdən sol tərəfdə "1918", sağ tərəfdə isə "2008" rəqəmləri yazılmışdır.

Medalın mərkəzdən aşağı hissəsində ortada ağ rəngdə "90" rəqəmi yerləşdirilmişdir.

Arxa tərəfi hamar səthlidir, ortada "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" sözləri yazılmış və milli ornamentin üzərində aypara ilə səkkizguşəli ulduz təsvir edilmişdir.

Medal yaxada bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 43&nbsp;mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq 3&nbsp;mm enində yaşıl, 4&nbsp;mm enində göy, 1&nbsp;mm enində ağ və mərkəzdə 10&nbsp;mm enində qırmızı rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir.

Medala yaxada bərkidilmək üçün elementi olan, eyni xara lentdən üz çəkilmiş 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçüdə qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
Kaspi bələdiyyəsi

**Kaspi bələdiyyəsi** () — Gürcüstan Respublikasının Daxili Kartli mxaresində inzibati-ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Kaspi şəhəridir.

## Tarixi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## İstinadlar
Valdis Zatlers

**Valdis Zatlers** () — Latviya Respublikasının 7-ci Prezidenti (8 iyul 2007 – 8 iyul 2011) olub.

## Təltifləri
* : "Heydər Əliyev" ordeni
*  Latviya : "Üç Ulduz" ordeni
*  Latviya : "Üç Ulduz" ordeni
*  Latviya : "Viestura" ordeni
*  Latviya : "Etiraf" xaçı

## İstinadlar
Tofiq Mütəllibov

**Tofiq Mütəllim oğlu Mütəllibov** () — şair, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1989).

## Həyatı
Tofiq Mütəllim oğlu Mütəllibov 1929-cu il aprel ayının 13-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1958–1963-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetində (indiki BDU) təhsil almışdır. 

Onun 1946-cı ildə "Zəfər" adlı ilk şeiri "Azərbaycan pioneri" qəzetində çap olunmuşdur. O, "Pioner" jurnalında məsul katib, Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində redaktor, böyük redaktor, "Azərbaycan pioneri" qəzetində şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. Sonra isə "Azərbaycan gəncləri" qəzetində işə başlayan Tofiq Mütəllibov ömrünün sonuna kimi burada işləmişdir. XX əsrin 50-ci illərindən şair kimi diqqət çəkən T.Mütəllibov 30-a yaxın kitabın müəllifidir.  

"Görüş", "Şeirlər", "Bəxtiyar balalar", "Gözəllikdən doymur ürək", "Sənin xətrinə", "Danışan çiçəklər", "Mənim əzizlərim", "Görüş yerimiz" və başqa kitabları ilə oxucu rəğbəti qazanan Tofiq Mütəllibovun pərəstişkarlarına son töhfəsi ölümündən bir qədər əvvəl çap edilən "Sevənlərin ürəyi" adlanır. Azərbaycanın məşhur bəstəkarlarının əksəriyyəti şairin yaradıcılığına müraciət etmiş, onun sözlərinə bəstələnən mahnılar seviləsevilə dinlənilmişdir. Tofiq Mütəllibov bəstəkar Qənbər Hüseynli ilə birlikdə Azərbaycan musiqisinə "Cücələrim" mahnısını bəxş etmişdir. "Cücələrim"in 60-dan çox yaşı var. Mahnının mətni  bir çox xalqların dillərinə tərcümə olunaraq ifa edilmişdir. Tofiq Mütəllibov uşaqların psixologiyasını çox yaxşı bildiyinə görə qələmindən çıxan şeirlər dillər əzbərinə çevrilmişdir.  

Əsərləri bir sıra teatrlarda səhnələşdirilmişdir. 1981-ci ildə Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında "Meşə nağılı" (1982), "Danışan qayalar" pyesləri, 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında isə "Cücələrim" alleqorik pyesi tamaşaya qoyulmuşdur. 1968-1990-cı illərdə SSRİ Yazıçılar İttifaqının Uşaq və Gənclər ədəbiyyatı şurasının üzvü olmuşdur. 1970-ci ildə SSRİ-Çexoslovakiya Dostluğu Cəmiyyəti Azərbaycan şöbəsi İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir. 1955-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur. 1986-cı ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. 1988-ci ildə “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzeti redaksiya heyətinin üzvü seçilmişdir. 1989-cu ildə Azərbaycan SSR-nin Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüş, bir neçə dəfə Azərbaycan SSR-nin Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. 

Görkəmli şair Tofiq Mütəllibov 1992-ci il oktyabr ayının 30-da vəfat etmişdir.

## Mənbə
*Onun ömür qatarı. Flora Xəlilzadə. Azərbaycan.-2009.-12  aprel.-S.7.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Cücələrim (mahnı)
Nüsrət Hüseynov

**Nüsrət Hüseynov** (?-1921) — İran Məşrutə hərəkatının fəal üzvü.

## Həyatı
Nüsrət Hüseynov Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Böyüyüb yaşa dolandan sonra Bakı şəhərinə köçmüş, neft mədənlərində çalışmışdı. Hümmət təşkilatına üzv yazılmışdı. 1906-1911-ci illərdə Təbrizdə məşrutə hərəkatına qoşulmuşdu. "Əbülhəsən bəy" kod adı ilə gizli çalışmışdı.
## Haqqında
1906-1911-ci illərdə Təbrizdə məşrutə hərəkatı ilə bağlı hadisələri əks etdirən "Dumanlı Təbriz" romanında Məmməd Səid Ordubadi həmin dövrün tarixi hadisələrini, ictimai-siyasi münasibətlərini göstərməklə yanaşı, dövrün psixologiyasını, insan xarakterlərini də açmışdır. Romanda hadisəçiliyə və macəraçılığa geniş yer verilməsi tənqid edilirdi. Çağdaş ədəbiyyatşünaslıqda isə bu amillərə qüsur kimi baxılmır və düzgün olaraq qeyd edilir ki, "M.S.Ordubadinin üslubunda bir qədər də meydan verilən macəra ünsürləri yalnız köməkçi vasitə rolunu oynayır və zəruri hallarda, şəraitin tələb etdiyi məqamda süjetə daxil edilir".

Əsər Təbrizdə tacir kimi fəaliyyət göstərən Əbülhəsən bəyin (o. inqilabçı Baki fəhləsi Nüsrət Hüseynovun gizli adıır) dilndən təhkiyə edilir. Əbülhəsən bəyin inqilabi fəaliyyətinin, sinfi mövqedən mübarizəsinin fonunda isə milli azadlıq uğrunda döyüşən Təbriz var, mılli varlıqlarını təsdiq edən, milli istiqlaliyyət uğrunda mübarizə aparan azərbaycanlılar var və Əbülhəsən bəyin mücərrəd "inqilabçılığı" sanki müəllifi dövrün hakim ideologiyasının hücumlarından qorunmağa xidmət edir.

Romanın obrazlar qalereyası əlvan və zəngindir: milli azadlıq hərəkatının rəhbərləri Səttar xan və Bağır xan, Əmir Həşmət, Hacı Əli Davafuruş, mücahidlər Tütünçüoğlu, Həsənağa, Cavadağa, maraqlı cizgiləri ilə seçilən azərbaycanlı qadınlar Mahru xanım, Nabat, Təhminə xanım, Zeynəb, Rusiya və ABŞ səfirliklərinin əməkdaşları Nina və Miss Hanna, inandırıcı və yaddaqalan  xüsusiyyətləri ilə verilmiş Hacı Səməd xan, Sərdar Rəşid, Şümşad xanım, Məşədi Kazım ağa, rus zabiti Smirnov, Şeyx Əbdüləzəl və b. Obrazlar bitkindir və müəllif onları yalnız ayrı-ayrı epizodların içtirakçısına çevirməklə kifayətlənməyərək talelərini axıra qədər izləyir. Qədim Azərbaycan şəhəri Təbriz əsərdə bütün çalarları, koloriti ilə, daxili həyatı və beynəlxalq aləmdə yeri ilə görünür.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Məşrutə ensiklopediyası, Bakı, 2011. 624 səh.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*İran Məşrutə hərəkatı
Karl Maksimoviç

**Karl Maksimoviç** (; ) — rus botaniki, Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının akademiki.

## Təsnif etdiyi bitki cinsləri

## Əsərləri
* Primitiae florae amurensis, 1859
* Rhamneae orientali-asiaticae, 1866
* *С. J. Maximowicz*. Diagnoses des nouvelles plantes du Japon et de la Mandjourie. // In : Bulletin de l’Academie Imperiale des Sciences de St. Petersbourg. Tome I, decades I—Х, 1866—1871, Tome II, decades XI—XX, 1872—1876 
* Rhododendreae Asiae Orientalis, 1870
* Monograph on genus Lespedeza, 1873
* Diagnosis plantarum novarum asiaticum (fasc. I—VIII, 1876—1893)
* Flora tangutica, sive enumeratio plantarum regionis Tangut (Amdo) provinciae Kansu, nec non Tibetiae praesertim orientaliborealis adque Tsaidon: ex collectionibus N.M. Przewalski atque G.N. Potanin, (Fasc. I. Thalamiflorae et Disciflorae, 1889)
* Enumeratio plantarum hucusque in Mongolia: nec non adjacente parte Turkestaniae Sinensis lectarum, 1889
Aydın Ağdaşlı

**Aydın Ağdaşlı** () — Şimali Azərbaycan əsilli İran rəssamı, sənət tarixçisi, sənət tənqidçisi, film tənqidçisi və qrafik dizayneri.

## Ailəsi və ilk illəri
Atası Məmməd Hacıyev 1919–1920-ci illər arasında Azərbaycan Demokratik Respublikası daxili işlər naziri vəzifəsində işləmişdir. Qızıl Ordunun ölkəni işğal etməsindən sonra yoldaşı Nahidə ilə birlikdə Bakını tərk edərək Təbrizə sığındılar. İranda Sovet casuslarının təqibini önləmək üçün Hacıyev olan soyadını Ağdaşlı olaraq dəyişdirmişdir. Rəştə qaçdılar və burada Aydın Ağdaşlı doğuldu. Daha sonra isə Aydın Ağdaşlı 5 yaşlı ikən Tehrana köçdülər. 14 yaşlı ikən çəkdiyi rəsmləri satmağa başladı. İki il sonra atasını böyrək xəstəliyindən itirdi.

İran Şahbanusu Fərəh Pəhləvi tərəfindən "Şahbanu Şəxsi Bürosunun Sənət İşləri Başçısı" olaraq təyin edildi. Vəzifə olaraq Tehran Müasir Sənət Muzeyinə Endi Uorxol, Pablo Pikasso və Klod Mone kimi müasir sənətçilərin rəsmlərini satın alırdı. 1977-ci ildə Tehranda Rza Abbasi Muzeyinin qurulmasında köməkçi oldu və 1979-cu ilə qədər də muzeydə başçılıq etdi. İran İnqilabı sonrasında rəsmi vəzifələri əlindən alınıb və Xomeyni rejiminin təhdidi altında yaşamağa başlamışdır. 1989-cu ilə qədər xaricə çıxışına qadağan gətirilmişdir.

## Mənbələr

## Xarici keçidlər
* Aydın Ağdaşlı Veb Saytı
Beynəlmiləl Döyüşçülərin İşləri üzrə Komitə

**MDB üzv dövlətlərin hökumət başçıları şurası yanında beynəlmiləl döyüşçülərin işləri üzrə komitə** və ya **MDB beynəlmiləl döyüşçülərin işləri üzrə komitə** —MDB üzvü olan dövlətlərin vətəndaşlarının SSRİ dövründə lokal müharibə iştirakçılarının işləri üzrə beynəlxalq koordinasiya şurası.1991-ci ilin avqust ayından rəhbəri Ruslan Auşevdir.

## Komitənin məqsəd və vəzifələri
Komitənin Əsasnaməsinə görə əsas fəaliyyət istiqamətləri:
* müharibə, lokal müharibə veteranlarının və terror qurbanlarının həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi;
* veteran və əlilərin sosial müdafiəsi üzrə hüquqi sənədlərin hazırlanması;
* dövlətlər arası səviyyədə veteranların iqtisadi, tibbi, hüquqi problemlərinin həll edilməsi;
* müvafiq kontingentin və onların ailə üzvlərinin tibbi. sosial, əmək, psixoloji reabilitasiyası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Beynəlmiləl döyüşçülərin işləri üzrə komitənin rəsmi saytı
Antuan Nikola Düşen

**Antuan Nikola Düşen** (; ) — fransız botaniki.

## Əsərləri
* *Manuel de botanique, contenant les propriétés des plantes utiles*, 1764
* *Essai sur l’histoire naturelle des courges* paru dans l’*Encyclopédie méthodique* de Jean-Baptiste de Lamarck 1764.
* *Histoire naturelle des fraisiers contenant les vues d'économie réunies à la botanique et suivie de remarques particulières sur plusieurs points qui ont rapport à l'histoire naturelle générale*, Didot jeune, Paris 1766
* *Le Jardinier prévoyant, contenant par forme de tableau, le rapport des opérations journalières avec le temps des récoltes successives qu'elles préparent*. 11 vols. P. F. Didot jeune, Paris 1770-1781
* *Sur la formation des jardins*, Dorez, Paris 1775.
* *Le Porte-feuille des enfans, mélange intéressant d'animaux, fruits, fleurs, habillemens, plans, cartes et autres objets...*. Mérigot jeune, Paris, [n.d., probably 1784].
* *Le Livret du ″Porte-feuille des enfans″, à l'usage des écoles... d'après la loi du 11 germinal an IV*. Imprimerie de Gueffier, Paris, an VI – 1797.
* *Le Cicerone de Versailles, ou l'Indicateur des curiosités et des établissemens de cette ville...*. J.-P. Jacob, Versailles, an XII — 1804; revised and augmented in 1815.
Əli Nağıyev (siyasətçi)

**Əli Nağıyev** (tam adı: *Əli Teymur oğlu Nağıyev*; ) — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim; Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin I çağırış deputatı.

## Həyatı
Əli Nağıyev 1954-cü il martın 15-də Naxçıvan şəhərində anadan olub. S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində tətbiqi riyaziyyat üzrə ali təhsil alıb. Professordur. Rus dilini bilir.

Əli Nağıyev ailəlidir, 2 övladı var.

## Fəaliyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyasının qurucu üzvü və sədr müavini olub.

1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan parlament seçkilərində Yeni Azərbaycan Partiyasının siyahısı üzrə 4-cü sırada olan Əli Nağıyev, I çağırış Milli Məclisin deputatı seçildi. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Əli Nağıyev, Milli Məclisin Sosial siyasət Daimi Komissiyasının üzvü, Azərbaycan—Ukrayna parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə rəhbəri oldu.

Əli Nağıyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15 may 2006-cı il tarixli 1454 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycanın Belarusda Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri vəzifəsinə təyin edildi. 5 il sonra isə o, İlham Əliyevin 20 aprel 2011-ci il tarixli 1148 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycanın Belarusda Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri vəzifəsindən azad edildi.

## İstinadlar
Matüren-Jak Brisson

**Matüren-Jak Brisson** (; 30 aprel 1723 — 23 iyun 1806) — fransız zooloqu və təbiətşünası.

## Əsərləri
* *Regnum animale in classes IX distributum sive Synopsis methodica.* Haak, Paris, Leiden 1756–62.
* *Ornithologia sive Synopsis methodica sistens avium divisionem in ordines, sectiones, genera, species, ipsarumque varietates.* Bauche, Paris, Leiden 1760–63.
* *Supplementum Ornithologiæ sive Citationes, descriptionesque antea omissæ & species de novo adjectæ, ad suaquaque genera redactæ.* Paris 1760.
* *Lettres de deux Espagnols sur les manufactures.* Vergera 1769.
* *Dictionnaire raisonné de physique.* Thou, Paris 1781–1800.
* *Observations sur les nouvelles découvertes aërostatiques.* Lamy, Paris 1784.
* *Pesanteur spécifique des corps.* Paris 1787.
* *Traité élémentaire ou Principes de physique.* Moutard & Bossange, Paris 1789–1803.
* *Trattato elementare ovvero Principi di fisica.* Grazioli, Florenz 1791.
* *Die spezifischen Gewichte der Körper.* Leipzig 1795.
* *Suplemento al Diccionario universal de física.* Cano, Madrid 1796–1802.
* *Principes élémentaires de l'histoire naturelle et chymique des substances minérales.* Paris 1797.
* *Anfangsgründe der Naturgeschichte und Chemie der Mineralien.* Mainz 1799.
* *Instruction sur les nouveaux poids et mesures.* Paris 1799.
* *Elémens ou Principes physico-chymiques.* Bossange, Paris 1800.
* *Elements of the natural history and chymical analysis of mineral substances.* Ritchie, Walker, Vernor & Hood, London 1800.
* *Tratado elemental ó principios de física.* Madrid 1803/04.
Xarabaçıl

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

Geniş yayılmış quş sakini əsasən açıq landşaftların. kiçik və böyük şəhərlərdə, kənd yerlərində, çöl, yarımsəhra, səhra, qayalıq ərazilərdə məskunlaşmışdır. Dərin qar soyuq və dağlıq ərazilərden çəkinir.

## Növləri
Onlara 4 növ daxildir:
* Athene blewitti
* Athene brama
* Athene cunicularia
* Athene noctua

## İstinadlar

## Həmçinin bax
"Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı

**"Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı.

## "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 1-ci, 2-ci və 3-cü dərəcəli medalın təsviri
"Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı üzərində ağ rəngli aypara və səkkizguşəli ulduz yerləşdirilmiş ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş, dairəvi formalı və diametri 35&nbsp;mm girdə lövhədən ibarətdir. Medalın ön tərəfində üst səthi hamar və guşələri qabarıq olan səkkizguşəli ulduzun fonunda açılmış qartal qanadları, çarpazlaşdırılmış tüfənglər və lövbər təsvir edilmişdir.

Ulduzun üst səthində, guşələrinin konturları ilə çevrənin konturları arasında relyefli şüalar vardır. İki tərəfdən konturlanmış çevrə boyunca yuxarıda "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" Medalın 3-cü dərəcəsi gümüşü rəngli, 2-ci dərəcəsi çevrə və onun üzərindəki sözlər istisna olmaqla — qızılı rəngli, 1-ci dərəcəsi — qızılı rəngli, qartal qanadları gümüşü, lövbər isə qara rəngdədir. Arxa tərəfi hamar səthidir.

Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 43&nbsp;mm ölçüdə düzbucaqlı zeytun rəngli xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Bütün dərəcəli medallar üçün xara lentin kənarlarında 1&nbsp;mm enində qızılı rəngli şaquli zolaqlar təsvir olunmuşdur. Lentin ortasında medalın 1-ci dərəcəsi üçün eni 5&nbsp;mm olan qızılı rəngli bir şaquli zolaq, 2-ci və 3-cü dərəcəsi üçünn eni 2&nbsp;mm olan müvafiq olaraq iki və üç zolaq vardır. Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, eyni xara lentdən üz çəkilmiş 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## Təltif edilənlərin siyahısı

## İstinadlar
"Sərhəddə fərqlənməyə görə" medalı

**Sərhəddə fərqlənməyə görə medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı.

"Sərhəddə fərqlənməyə görə" medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş 35&nbsp;mm diametrli girdə lövhədən ibarətdir. Medalın mərkəzində qala divarı fonunda qılınc təsvir olunmuşdur. Qala divarı ilə qılıncdan yuxarıda, çevrə boyunca "Sərhəddə fərqlənməyə görə" sözləri yazılmışdır. Yazı və təsvirlər qabarıqdır. Arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında medalın nömrəsi həkk olunmuşdur. Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 43 m ölçüdə mixəyi çalarlı düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir.

Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, üzərində aypara və ulduz təsvir edilən eyni xara lentdən hazırlanmış 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
"Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı

**"Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı.

## Medalı haqqında əsasnamə
# "Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı ilə Azərbaycan Respublikası ilə hərbi əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsində göstərdikləri xidmətlərə görə Azərbaycan Respublikasının və xarici ölkələrin hərbi qulluqçuları və digər şəxslər təltif edilirlər.
# "Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda "Sərhəddə fərqlənməyə görə" medalından sonra taxılır.

## Təsviri
"Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş qızılı rəngli, dairəvi formalı, diametri 35&nbsp;mm olan lövhədən ibarətdir. Medalın ön tərəfində üzərində səkkizguşəli ulduz yerləşdirilmiş qalxan təsvir edilmişdir. Qalxandan yuxarıda çevrə boyunca "Azərbaycan Respublikası", ulduzun ortasında "Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə" sözləri yazılmış, qalxandan aşağıda iki çarpazlaşdırılmış qılınc, qalxanın sol tərəfində dəfnə yarpağından, sağ tərəfində isə palıd yarpağından çələnglər yerləşdirilmişdir. Çevrənin daxili və ulduzun xarici konturlarının arasında relyefli şüalar vardır. Ulduz ağ, qılınclar gümüşü rəngdə, qalan təsvirlər isə qızılı rəngdədir. Arxa tərəfi hamar səthlidir.

Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 43&nbsp;mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə yaşıl rəngli fonda, kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq 1&nbsp;mm enində qızılı rəngli, 3&nbsp;mm enində göy və qırmızı rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir. Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, üzərində aypara və ulduz təsvir edilən eyni xara lentdən üz çəkilmiş 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## Mənbə
* 30 sentyabr 2013-cü il tarixli 733-IVQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ("Respublika" qəzeti, 28 noyabr 2013-cü il, № 261; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2013-cü il, № 11, maddə 1252)

## İstinadlar
"Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Veteranı" medalı

**"Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Veteranı" medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı.

"Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Veteranı" medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və gümüş suyuna çəkilmiş, dairəvi formalı, diametri 35&nbsp;mm olan lövhədən ibarətdir. Medalın ortasında Silahlı Qüvvələrin relyefli emblemi təsvir olunmuşdur. Emblemdən yuxarıda qövs boyunca "Azərbaycan Respublikası", aşağıda isə lent üzərində "Silahlı Qüvvələri Veteranı" sözləri həkk olunmuşdur.

Aypara, ulduz və lent ağ rəngdədir. Arxa tərəfi hamar səthlidir. Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 43&nbsp;mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə zeytun rəngli fonda, kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq Silahlı Qüvvələrin növlərinin rəngləri — 1&nbsp;mm enində zeytun və ağ rəngli, 3&nbsp;mm enində göy və ağ rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir. Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan eyni xara lentdən üz çəkilmiş 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
"Qüsursuz xidmətə görə" medalı (Azərbaycan)

**"Qüsursuz xidmətə görə" medalı** — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal).

Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 17 may 2002-ci il tarixli Sərəncamına əsasən təsis edilən medaldır.

## Təsis edilməsi
2002-ci il mayın 17-də Azərbaycan Milli Məclisinə "Qüsursuz xidmətə görə" medalının Əsasnaməsinin və təsvirinin təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycanın Qanunu təqdim edildi. Qanun layihəsinə əsasən medalın Əsasnaməsi və təsvirləri təsdiq olundu.

## Əsasnaməsi
"Qüsursuz xidmətə görə" medalının Əsasnaməsi Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 2002-ci il 17 may tarixli 330-IIQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilib.


* **Maddə 1.** "Qüsursuz xidmətə görə" medalı ilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində qüsursuz həqiqi hərbi xidmət keçən, hər il iyun ayının 26-na qədər 10, 15 və 20 təqvim ili tamam olmuş hərbi qulluqçular təltif edilirlər.
* **Maddə 2.** "Qüsursuz xidmətə görə" medalının üç dərəcəsi vardır:
** "Qüsursuz xidmətə görə" 1-ci dərəcəli medalı — Silahlı Qüvvələrdə 20 təqvim ili xidmətə görə;
** "Qüsursuz xidmətə görə" 2-ci dərəcəli medalı — Silahlı Qüvvələrdə 15 təqvim ili xidmətə görə;
** "Qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli medalı — Silahlı Qüvvələrdə 10 təqvim ili xidmətə görə;
** 1-ci dərəcəli medal ən ali dərəcədir.
* **Maddə 3.** "Qüsursuz xidmətə görə" medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər orden və medalları olduqda "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalından sonra taxılır.



## Təsviri


* **Maddə 1.** "Qüsursuz xidmətə görə" medalı mərkəzində aypara və səkkizguşəli ulduz olan milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş, dairəvi formalı və diametri 36&nbsp;mm ölçülü lövhədən ibarətdir.
* **Maddə 2.** Medalın ön tərəfində açılmış qartal qanadları fonunda çarpazlaşdırılmış tüfənglər və lövbər təsvir edilmişdir.
* **Maddə 3.** Medalın yuxarısında milli ornamentin üzərində aypara ilə səkkizguşəli ulduz, aşağısında isə palıd yarpaqlarından çələnglər yerləşdirilmişdir.
* **Maddə 4.** Medalın 3-cü dərəcəsi gümüşü rəngli, 2-ci dərəcəsi qızılı rəngli, 1-ci dərəcəsi qızılı rəngli, aypara ilə ulduz ağ, tüfənglər gümüşü, lövbər isə qara rəngdədir.
* **Maddə 5.** Arxa tərəfi hamar səthlidir, medalın seriyası və nömrəsi qeyd olunmaqla, ortasında 1-ci dərəcəli medalda "20 İL QÜSURSUZ XİDMƏTƏ GÖRƏ", 2-ci dərəcəli medalda "15 İL QÜSURSUZ XİDMƏTƏ GÖRƏ", 3-cü dərəcəli medalda "10 İL QÜSURSUZ XİDMƏTƏ GÖRƏ" sözləri yazılmış və milli ornamentin üzərində aypara ilə səkkizguşəli ulduz təsvir edilmişdir. Çevrə boyunca yuxarıda "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağıda isə "SİLAHLI QÜVVƏLƏRİ" sözləri həkk olunmuşdur.



## İstinadlar
"Tərəqqi" medalı

**"Tərəqqi" medalı** — Azərbaycanın dövlət təltifi. "Tərəqqi" medalı, Azərbaycan Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 1992-ci il 10 noyabr tarixli 370 nömrəli Qanunu ilə təsis edilib. Heydər Əliyevin 1993-cü il 6 dekabr tarixli 758 saylı Qanunu ilə isə, medalın əsasnaməsi və təsviri təsdiq edilib.

## Əsasnaməsi
"Tərəqqi" medalının əsasnaməsi, Heydər Əliyevin 1993-cü il 6 dekabr tarixli 758 saylı Qanunu ilə təsdiq edildi.

1. "Tərəqqi" medalı Azərbaycan vətəndaşlarına, əcnəbi vətəndaşlara və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə aşağıdakılara görə verilir: 
1.1. Kənd təsərrüfatı və sənaye sahəsində qazandıqları uğurlara görə; 
1.2. Böyük əhəmiyyətli ixtiralara və səmərələşdirici təkliflərin verilməsinə görə; 
1.3. Elm, mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət, hüquq, təhsil və səhiyyə sahələrində xidmətlərinə görə; 
1.4. Xalq təsərrüfatı obyektlərinin inşasında, yenidən qurulmasında görkəmli xidmətlərinə görə; 
1.5. Bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafında səmərəli fəaliyyətinə görə. 
2. "Tərəqqi" medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər orden və medalları olduqda "İgidliyə görə" medalından sonra taxılır.

## Təsviri
"Tərəqqi" medalının təsviri Heydər Əliyevin 1993-cü il 6 dekabr tarixli 758 saylı Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.

"Tərəqqi" medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş 36&nbsp;mm diametrli dairəvi lövhədir, kənarları yaşıl minalı hərəkət simvollu haşiyələrdən ibarətdir. 
Medalın mərkəzində çiçəklənmə rəmzi təsvir olunmuşdur və onun üzərində çevrə boyunca **"TƏRƏQQİ"** sözü yazılmışdır. Gül təsviri və yazı qabarıqdır. 
Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 37&nbsp;mm x 50&nbsp;mm ölçüdə yaşıl çalarlı düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentin sağ və sol kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq 1&nbsp;mm, 2&nbsp;mm və 1&nbsp;mm enində göy rəngli üç şaquli zolaq yerləşir. Xara lentin yuxarı hissəsinə 40&nbsp;mm x 5&nbsp;mm ölçülü bürünc rəngli təbəqə bərkidilir. 
Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, eyni xara lentdən hazırlanmış 37&nbsp;mm x 10&nbsp;mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
"Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı

**"Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı** — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2003-cü il 7 noyabr tarixli 515-IIQ nömrəli Qanunu ilə təsis edilib, habelə medalın əsasnaməsi və təsviri təsdiq edilib.

## Əsasnaməsi
"Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalının əsasnaməsi, Heydər Əliyevin 2003-cü il 7 noyabr tarixli 515-IIQ saylı Qanunu ilə təsdiq edildi.

2. "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər orden və medalları olduqda, onlardan sonra taxılır.

## Həmçinin bax
* "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı

## İstinadlar
"Daxili işlər orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" medalı

**"Daxili işlər orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" medalı** — Azərbaycan Respublikasının medalı.

## "Daxili işlər orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" medalının təsviri
"Daxili işlər orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" medalı bürüncdəndir, lövhə şəklində tərtib edilmişdir. Diametri 32&nbsp;mm olan lövhənin içində onun mərkəzindən çıxan şüalar və qabarıq şəkildə səkkizguşəli ulduz, ulduzun guşələri arasında isə kürəciklər həkk olunmuşdur. Ulduzun üzərində daxilində Azərbaycan Respublikası daxili işlər orqanlarının emblemi olan dairə təsvir edilmişdir. Dairənin içində çevrə boyu palıd yarpağından çələng yerləşdirilmişdir.

1-ci dərəcəli medal — qızılı, 2-ci dərəcəli medal daxildəki çevrənin səthi və çələng gümüşü olmaqla qızılı, 3-cü dərəcəli medal isə gümüşü rənglidir.

Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, yuxarı qövs boyunca "Azərbaycan", aşağı qövs boyunca "Respublikası" sözləri, mərkəzdə isə 3-cü dərəcəli medalda "10 il qüsursuz xidmətə görə", 2-ci dərəcəli medalda "15 il qüsursuz xidmətə görə", 1-ci dərəcəli medalda "20 il qüsursuz xidmətə görə" sözləri həkk olunmuşdur.

Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 20&nbsp;mm x 42&nbsp;mm ölçüdə, 1-ci və 2-ci dərəcəli medal üçün qızılı, 3-cü dərəcəli medal üçün isə gümüşü rəngli beşbucaqlı metal lövhəyə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Lövhə öndən iki hissədən ibarətdir. Üst hissə 34&nbsp;mm uzunluqda düzbucaq olmaqla üzərində lövhənin kənarları və yuxarı tərəfi boyunca eni 2&nbsp;mm olan, 1-ci və 2-ci dərəcəli medal üçün sarı, 3-cü dərəcəli medal üçün isə boz rəngli, ortada şaquli istiqamətdə 1-ci dərəcəli medal üçün eni 5&nbsp;mm olan bir, 2-ci dərəcəli medal üçün eni və bir-biri ilə arası 2&nbsp;mm olan iki, 3-cü dərəcəli medal üçün eni və bir-biri ilə arası 2&nbsp;mm olan üç zolaq çəkilmiş qırmızı rəngli xara lentlə örtülmüşdür. Lövhənin alt hissəsi hündürlüyü 8&nbsp;mm olan çevrilmiş trapesiyadır. Trapesiyanın içində, onun oturacağından çıxan şüaların üzərində aypara və səkkizguşəli ulduz təsvir edilmişdir. Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, metaldan düzəldilmiş və eyni xara lentlə örtülmüş 20&nbsp;mm x 10&nbsp;mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
"Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı** — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 12 iyun 2008-ci il tarixli Sərəncamına əsasən təsis edilən medaldır.

## Əsasnaməsi
"Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalının Əsasnaməsi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 12 iyun 2008-ci il tarixli 639-IIIQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilib.


* **Maddə 1.** "Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı ilə daxili işlər orqanlarında vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən, xidmətdə yüksək nəticələr əldə edən daxili işlər orqanları əməkdaşları, veteranları, habelə cinayətkarlığa qarşı mübarizədə, ictimai təhlükəsizliyin təmin olunmasından fəal iştirak edən və polis orqanlarının inkişafında xüsusi xidmətləri olan digər şəxslər təltif edilirlər.
* **Maddə 2.** "Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci maddəsində göstərilən şəxsləri Azərbaycanın müvafiq icra hakimiyyəti orqanı təltif edir.
* **Maddə 3.** "Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər orden və medalları olduqda, onlardan sonra taxılır.



## Təsviri
"Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalının təsviri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 12 iyun 2008-ci il tarixli 639-IIIQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilib.


* **Maddə 1.** "Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı bilavasitə dairəvi medaldan və düzbucaqlı lövhədən ibarətdir.
* **Maddə 2.** Medal diametri 35&nbsp;mm olan qızılı rəngli dairəvi bürünc lövhədən ibarət olmaqla içərisində iki dairə yerləşdirilmişdir. Birinci dairədə yuxarı qövs boyunca "AZƏRBAYCAN POLİSİNİN", aşağı qövs boyunca "90 İLLİYİ" sözləri həkk olunmuş, ikinci dairədə daxili işlər orqanlarının emblemi və onun ətrafında dairə boyunca dəfnə yarpaqlarından çələng, çələngin yuxarı hissəsində birləşdiyi yerdə aypara və səkkizguşəli ulduz, emblem ilə çələng arasında dairə boyunca mərkəzdən başlayan şüalar təsvir edilmişdir.
* **Maddə 3.** Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, "AZƏRBAYCAN POLİSİ", "90 İL", "1918–2008" sözləri həkk olunmuşdur. "90 İL" sözü aşağı hissədən sünbüllərlə əhatə olunmuşdur.
* **Maddə 4.** Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 43&nbsp;mm ölçüdə, düzbucaqlı rəngli metal lövhəyə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Lövhə öndən iki hissədən ibarətdir. Üst hissə xara lentdə Azərbaycanın Dövlət bayrağının rənglərinə uyğun bərabər ölçüdə mavi, qırmızı və yaşıl rəngli şaquli zolaqlara bölünmüş, onların sol və sağ tərəflərində şaquli istiqamətdə 1&nbsp;mm enində olan ağ rəngli zolaq təsvir edilmişdir. Lövhənin alt hissəsinə eni 6&nbsp;mm olan milli ornamentli təbəqə bərkidilir, təbəqənin ortasında aypara və səkkizguşəli ulduz təsvir edilmişdir.
* **Maddə 5.** Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, metaldan düzəldilmiş və eyni xara lentdən üz çəkilmiş 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçüdə qəlib əlavə olunur.



## İstinadlar
"Polis veteranı" medalı

**"Polis Veteranı" medalı** — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 20 aprel 2006-cı il tarixli Sərəncamına əsasən təsis edilən medaldır.

## Medalın Təsviri
“Polis veteranı” medalı bürüncdəndir, xarici diametri 32&nbsp;mm olan gümüşü rəngli relyefli səkkizguşəli ulduz şəklində tərtib edilmişdir. Ortada, dairənin içində daxili işlər orqanlarının emblemi təsvir edilmiş, yuxarıda qövs boyunca “Polis veteranı” sözləri yazılmış, aşağıda yarımçevrə boyunca palıd yarpağından çələng həkk edilmişdir. Dairənin içində üfüqi diametrindən yuxarı, mərkəzdən başlayan qabarıq şüalar təsvir edilmişdir.

Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, yuxarı qövs boyunca “Azərbaycan”, aşağı qövs boyunca “Respublikası” sözləri, mərkəzdə isə Azərbaycan Respublikası xəritəsinin konturları həkk olunmuşdur.

Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 20 mmx42 mm ölçüdə, gümüşü rəngli metal lövhəyə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Lövhə öndən 2 hissədən ibarətdir. Üst hissə Azərbaycan Respublikası Dövlət bayrağının rənglərinə uyğun mavi, qırmızı və yaşıl rəngli bərabər enli şaquli zolaqlara bölünmüş xara lentlə örtülmüşdür. Lövhənin alt hissəsinin mərkəzində aypara və səkkizguşəli ulduz, mərkəzdən kənarlara doğru istiqamətlənmiş şüalar təsvir edilmişdir. Lövhənin üst hissəsinin uzunluğu kənarlarda 32&nbsp;mm, ortada 34&nbsp;mm-dir, alt hissəsinin uzunluğu isə kənarlarda 10&nbsp;mm, ortada 8&nbsp;mm-dir.

Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, metaldan düzəldilmiş və eyni xara lentlə örtülmüş 20 mmx10 mm ölçülü qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar
"Diplomatik xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı

**"Diplomatik xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı** — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi.

## Əsanaməsi
: 1. "Diplomatik xidmətdə fərqlənməyə görə" Azərbaycan Respublikasının medalı Azərbaycan Respublikasının diplomatik xidmət orqanlarının diplomatik rütbəsi olan əməkdaşlarına aşağıdakılara görə verilir:
:: 1.1. Azərbaycan Respublikasının xarici siyasətinin həyata keçirilməsinə verilən əhəmiyyətli töhfəyə görə;
:: 1.2. diplomatik xidmət sahəsinə aid mühüm layihələrin hazırlanmasında və onların həyata keçirilməsində fəal iştiraka görə;
:: 1.3. Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsində mühüm işlərin görülməsinə görə;
:: 1.4. diplomatik xidmət orqanlarında vicdanlı fəaliyyətə və xüsusi xidmətlərə görə.
: 2. "Diplomatik xidmətdə fərqlənməyə görə" Azərbaycan Respublikasının medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda, onlardan sonra taxılır.

## Təsviri
"Diplomatik xidmətdə fərqlənməyə görə" Azərbaycan Respublikasının medalı bilavasitə dairəvi medaldan və düzbucaqlı lövhədən ibarətdir.

Medalın diametri 35 mm-dir, hər iki üzü qızılı rəngli dairəvi metal lövhədən ibarətdir, üz tərəfində iki dairə yerləşdirilmişdir. Birinci dairədə yuxarı qövs boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ", aşağı qövs boyunca "DİPLOMATİK XİDMƏTİ" sözləri həkk olunmuşdur. Medalın ikinci dairəsinin mərkəzində simmetrik şəkildə bir-birinin üstünə qoyularaq Azərbaycan milli ornamentlərinin elementini əks etdirən qabarıq qızılı haşiyə içərisində "DİPLOMATİK XİDMƏTDƏ FƏRQLƏNMƏYƏ GÖRƏ" sözləri həkk olunmuşdur.

Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında diametri 21 mm olan Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin qızılı rəngdə qabarıq əksi həkk olunmuşdur.

Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 27 mm x 39 mm ölçüdə, aşağıya doğru bucaq altında kəsilən göy rəngli ("Panton 3005 °C") metal lövhəyə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Lövhənin üzərində aşağı sol küncdən yuxarı sağ küncə doğru yüksələn və hər birinin eni 0,5 mm olan 4 qızılı zolaqdan və onların arasında yerləşən, hər birinin eni 4 mm olan və Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağının rənglərini əks etdirən 3 maili zolaqdan ibarət element yerləşir. Lövhənin alt hissəsində eni 4 mm olan qızılı təbəqə bərkidilir.

Medala 27 mm x 9 mm ölçüdə, paltara bərkidilmək üçün elementi olan, metaldan düzəldilmiş və göy rəngli ("Panton 3005 °C") fonda, üzərindəki lövhədə Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağının rənglərini əks etdirən üç maili zolağı təkrar edən element yerləşdirilmiş qəlib əlavə olunur.

## İstinadlar