Rokfeller Fondu

**Rokfeller Fondu** () — Beşinci prospekt, 420, Nyu York ünvanında yerləşən amerikan özəl fondu və xeyriyyəçi tibbi tədqiqat və incəsənəti maliyyələşdirən təşkilat. ABŞ-da Karnegi Korporasiyasından sonra ikinci ən qədim xeyriyyə təşkilatı olan fond, 2015-ci ildə ümumi ianəyə ABŞ-ın 39-cu ən böyük fondu idi. 2016-cı ilin sonuna qədər aktivlər 4,1 milyard ABŞ dolları (2015-ci ildən bəri dəyişmədi), illik qrantlar isə 173 milyon dollar təşkil edib. İƏİT-nın məlumatına görə, fond 2021-ci ildə inkişaf üçün 283,9 milyon ABŞ dolları ayırıb. Fond cari dollarla 14 milyard dollardan çox vəsait ayırıb.

Fond Standard Oil maqnatı Con Rokfeller və oğlu, həmçinin onların əsas biznes məsləhətçisi Frederik Taylor Qeyts tərəfindən 1913-cü il mayın 14-də, nizamnaməsi Nyu-York ştatının qanunverici orqanı tərəfindən verildiyi zaman başlamışdır.

Fondun 1930-cu illərdən etibarən beynəlxalq nüfuzu və qlobal qeyri-hökumət təşkilatlarına böyük təsiri var. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, fondun insanları öyrənmək və müalicə etmək üçün həkimləri xaricə göndərən Beynəlxalq Sağlamlıq Bölməsindən nümunə götürür. Milli Elm Fondu və Milli Səhiyyə Agentliyi da Rokfeller tərəfindən maliyyələşdirilən iş əsasında modelləşdirilmişdir. O, həmçinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının dəstəkçisi olub.

2020-ci ildə fond qalıq yanacaqdan imtina edəcəyini vəd etdi, çünki ianə əsasən Standard Oil tərəfindən maliyyələşdirilirdi.

Fondun həmçinin 1930-cu illərdə yevgenikaya dəstək, habelə beynəlxalq sahədə işlərindən irəli gələn bir sıra qalmaqallar da daxil olmaqla, mübahisəli tarixi var. 2021-ci ildə fondun prezidenti tarix ilə hesablaşmağı, kapital və inklüzivliyi mərkəzləşdirməyi öhdəsinə götürdü.
## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* Birn, Anne-Emanuelle. "Philanthrocapitalism, past and present: The Rockefeller Foundation, the Gates Foundation, and the setting (s) of the international/global health agenda." *Hypothesis* 12.1 (2014): e8. online
* Birn, Anne-Emanuelle, and Elizabeth Fee. "The Rockefeller Foundation and the international health agenda"], *The Lancet*, (2013) Volume 381, Issue 9878, Pages 1618 - 1619, online
* Brown, E. Richard, *Rockefeller Medicine Men: Medicine and Capitalism in America*, Berkeley: University of California Press, 1979.
* Chernow, Ron, *Titan: The Life of John D. Rockefeller Sr.*, London: Warner Books, 1998. online
* Cotton, James. "Rockefeller, Carnegie, and the limits of American hegemony in the emergence of Australian international studies." *International Relations of the Asia-Pacific* 12.1 (2012): 161–192. [
* Dowie, Mark, *American Foundations: An Investigative History*, Boston: The MIT Press, 2001.
* Eckl, Julian. "The power of private foundations: Rockefeller and Gates in the struggle against malaria." *Global Social Policy* 14.1 (2014): 91–116.
* Erdem, Murat, and W. ROSE Kenneth. "American Philanthropy ın Republican Turkey; The Rockefeller and Ford Foundations." *The Turkish Yearbook of International Relations* 31 (2000): 131–157. online
* Farley, John. *To cast out disease: a history of the International Health Division of Rockefeller Foundation (1913-1951)* (Oxford University Press, 2004).
* Fisher, Donald, *Fundamental Development of the Social Sciences: Rockefeller Philanthropy and the United States Social Science Research Council*, Michigan: University of Michigan Press, 1993.
* Fosdick, Raymond B., *John D. Rockefeller Jr., A Portrait*, New York: Harper & Brothers, 1956.
* Fosdick, Raymond B., *The Story of the Rockefeller Foundation* (1952) online
* Hauptmann, Emily. "From opposition to accommodation: How Rockefeller Foundation grants redefined relations between political theory and social science in the 1950s." *American Political Science Review* 100.4 (2006): 643–649. online
* Jonas, Gerald.  *The Circuit Riders: Rockefeller Money and the Rise of Modern Science*. New York: W.W. Norton and Co., 1989. online
* Kay, Lily, *The Molecular Vision of Life: Caltech, the Rockefeller Foundation, and the Rise of the New Biology*, New York: Oxford University Press, 1993.
* Laurence, Peter L. "The death and life of urban design: Jane Jacobs, The Rockefeller Foundation and the new research in urbanism, 1955–1965." *Journal of Urban Design* 11.2 (2006): 145–172. online
* Lawrence, Christopher. *Rockefeller Money, the Laboratory and Medicine in Edinburgh 1919–1930: New Science in an Old Country*, Rochester Studies in Medical History, University of Rochester Press, 2005.
* Mathers, Kathryn Frances. *Shared journey: The Rockefeller Foundation, human capital, and development in Africa* (2013) online
* Nielsen, Waldemar, *The Big Foundations*, New York: Cambridge University Press, 1973. online
* Nielsen, Waldemar A., *The Golden Donors*, E. P. Dutton, 1985. Called Foundation "unimaginative ... lacking leadership....slouching toward senility." online
* Ninkovich, Frank. "The Rockefeller Foundation, China, and Cultural Change." *Journal of American History* 70.4 (1984): 799–820. online
* Palmer, Steven, *[http://www.press.umich.edu/titleDetailDesc.do?id=172838 Launching Global Health: The Caribbean Odyssey of the Rockefeller Foundation]*, Ann Arbor: University of Michigan Press, 2010.
* Perkins, John H. "The Rockefeller Foundation and the green revolution, 1941–1956." *Agriculture and Human Values* 7.3 (1990): 6–18. online
* Sachse, Carola. *What Research, to What End? The Rockefeller Foundation and the Max Planck Gesellschaft in the Early Cold War* (2009) online
* Shaplen, Robert, *Toward the Well-Being of Mankind: Fifty Years of the Rockefeller Foundation*, New York: Doubleday & Company, Inc., 1964.
* 
* Theiler, Max and Downs, W. G., *The Arthropod-Borne Viruses of Vertebrates: An Account of The Rockefeller Foundation Virus Program, 1951–1970*. (1973) Yale University Press. New Haven and London. .
* Uy, Michael Sy. *Ask the Experts: How Ford, Rockefeller, and the NEA Changed American Music*, (Oxford University Press, 2020) 270pp.
*  Wood, Andrew Grant. "Sanitizing the State: The Rockefeller International Health Board and the Yellow Fever Campaign in Veracruz."  *Americas* 6#1 Spring 2010 ·
* Youde, Jeremy. "The Rockefeller and Gates Foundations in global health governance." *Global Society* 27.2 (2013): 139–158. online
* Rockefeller Foundation 990
* 100 Years: The International Health Board. The Rockefeller Foundation/Rockefeller Archive Center.

## Xarici keçidlər

* CFR Website – Continuing the Inquiry: The Council on Foreign Relations from 1921 to 1996  The history of the council by Peter Grose, a council member – mentions financial support from the Rockefeller foundation.
* Foundation Center: Top 50 US Foundations by total giving
* New York Times: Rockefeller Foundation Elects 5 – Including Alan Alda and Peggy Dulany
* SFGate.com: "Eugenics and the Nazis: the California Connection"
* Press for Conversion! magazine, Issue # 53: "Facing the Corporate Roots of American Fascism," Bryan Sanders, Coalition to Oppose the Arms Trade, March 2004
* Rockefeller Foundation website, including a timeline
* Hookworm and malaria research in Malaya, Java, and the Fiji Islands; report of Uncinariasis commission to the Orient, 1915–1917 The Rockefeller foundation, International health board. New York 1920