I Anastasi Dikor

**I Anastasi Dikor** (Qədim Yunanca: Ἀναστάσιος, romanlaşdırılmış: *Anastásios*; ) — 491–518-ci illərdə Roma imperatoru olmuşdur. Sələfi Zenonun həyat yoldaşı Ariadne tərəfindən seçildikdən sonra 61 yaşında taxta çıxdı. Onun hakimiyyəti imperiyanın hökumətində, maliyyəsində, iqtisadiyyatında və bürokratiyasında islahatlar və təkmilləşdirmələrlə xarakterizə olunurdu. Bunun nəticəsində yaranan sabit hökumət, iqtisaddiyyatı canlandırdı və böyük büdcə artığı imperiyaya onun varisləri, xüsusilə də I Yustinian dövründə daha iddialı siyasət yürütməyə imkan verdi. Anastasinin bir çox islahatları uzunmüddətli olduğu üçün onun imperiya üzərində təsiri əsrlər boyu davam etdi. 

## Erkən həyatı və ailəsi
Anastasi Dyrrachium`da anadan olub, dəqiq tarixi məlum deyil, lakin 431-ci ildən sonra olmadığı güman edilir. O, İlliro-Roma ailəsində anadan olub. Anastasinin bir qara gözü və bir mavi gözü (heteroxromiya) var idi və bu səbəbdən ona Dikor ləqəbi verildi (qədim yunanca: Δίκορος, romanca: Díkoros, "iki göz bəbəkli"). İmperator olmamışdan əvvəl Anastasi silentiari (bəzi saray əyanlarına verilən titul) idi. Anastasi bir miafizit xristianı idi və onun şəxsi dini meylləri imperiyada hökmranlığı boyunca getdikcə dini xətlər üzrə bölünməyə başlayan gərginliklərə səbəb oldu.

Anastasi 52–53 yaşlarında ömrünün əsas hissəsini keçirdiyi paytaxtda bacarıqlı bir investor kimi tanınırdı. Dininə çox ehtiram göstərirdi və söhbətlərində Monofizit fikirlər müəyyən edən Yepiskop Euphemius tərəfindən qadağan edilənə qədər boş vaxtlarının çoxunu Müqəddəs Sofia Kilsəsində xütbə verərək keçirmişdi. Ruhani sinfinə qatılmaq istəmişdi və Antiokheia Yepiskopluğu üçün namizəd göstərilmişdi. Anastasi yüksək dərəcə düzgün bir yaşayışa sahib, təhsilli, çalışqan, yaxşı qəlbli və ədalətli biri olaraq tanınırdı. İmperatorluğun bənövşəyi xələti ilə xalqın qarşısına ilk dəfə çıxanda insanlar "Ölkəni yaşadığın kimi idarə et!" deyə qışqırdılar. Ona qarşı yönəldilən tənqidlərin ilki, Monofizit düşüncə sisteminə yaxın olması, ikincisi isə kütlənin Zenon kimi əyləncə düşkünü imperatordan sonra ciddi və qaydalara riayət edən saray əyanlarını yadırğaması idi. Anastasinin Gladiatorların vəhşi heyvanlarla boğuşmasını və seksuallığı ön planda saxlayan rəqsləri qadağan etməsi xoş qarşılanmadı.
İmperiya Anastasinin rəhbərliyində qəsbkar Longinusa qarşı İsauriya müharibəsinə və Sasanilərə qarşı isə Anastasiya müharibəsinə girişdi.

Anastasi 9 iyul 518-ci ildə Konstantinopolda uşağı olmadan öldü. Con Malalas ( 491–578) və *Chronicon Paschale* ( 630) salnamələrinə görə onun 90 il yarım yaşı var idi. 6-cı əsrin əvvəllərində yaşamış tarixçi Viktor Tunnuna deyir ki, o, 88 yaşında vəfat edib, bu rəqəm müasir tarixçilərin əksəriyyəti tərəfindən qəbul edilir.

O, ölümündən sonra divus kimi təqdis olunan sonuncu imperator oldu. Anastasi İmperator xəzinəsini 23.000.000 *solidi*, yəni 320.000 funt qızıl və ya  ilə tərk etdi. Ondan sonra Yustin növbəti imperator oldu.

## İnzibati islahatlar və yeni sikkələrin tətbiqi
Anastasi inzibati səmərəliliyə və iqtisadiyyata aid məsələlərə qeyri-adi maraq göstərməsi ilə məşhurdur. Mümkün olduğu vaxt, O, hökumət tranzaksiyalarında ödəniş üsulunu əmtəədən sabit valyutaya dəyişdi. Bu təcrübənin tətbiqi yeyintini və malların daşınmasına və saxlanmasına olan ehtiyacı azaltdı. Bu, həmçinin mühasibat uçotu məsələlərini asanlaşdırdı. O, bu təcrübəni vergilərə də tətbiq edərək, vergilərin mallarla deyil, nağd pulla ödənilməsini əmr etdi.

## İstinadlar