open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arvyö (Averon)

**Arvyö** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kassan-Beqones kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12011.

Kommuna təxminən Parisdən 520&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 120&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 19&nbsp;km cənubda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 861 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 498 nəfər əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 366 nəfər iqtisadi cəhətdən, 132 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.5%, 1999-cu ildə 70.6%). Fəal 366 nəfərdən 357 nəfəri (204 kişi və 153 qadın) işləyir, 9 nəfər işsizdir (3 kişi və 6 qadın). 132 hərəkətsiz 32 nəfər arasında tələbə və ya tələbə, 69 nəfər təqaüdə çıxdı, 31 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz qaldı..
## Görməli yerlər
* Notr-Dam-d’Or kilsəsi (XII əsr). 2004-ci ildən tarixi abidə.
* Sent-Aman-d’Arvyö kilsəsi
* Sen-Satyurnen-o-Sen-Sernen-de-Kaplonq kilsəsi
* Sen-Marten-de-Fo kilsəsi
* Sent-Andre-de-Kluzel ibadətgahı
* Sent-Famil feodal qəsri (keçmiş monastır)
* Sen-Lui qəsri (indiki bələdiyyə)
* Monfran qəsri

## Qalereya

Fayl:Anse1.jpg|Ans çayı
Fayl:ArvieuND.jpg|Notr-Dam kilsəsi
Fayl:Map commune FR insee code 12011.png|Kommunanın xəritəsi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Buldır adası

**Buldır adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna, Siçovul adalarına daxil olan kiçik ada.

## Coğrafiya

Ada su üstü bir qayalığı təşkil edur. Uzunluğu 7&nbsp;km, eni 3–4&nbsp;km təşkil edir. Ərazisi dağlıqdır. Əsasən tundra bitkiləri ilə örtülmüşdür. Adada iki vulkan vardır: Buldır (656 m) və Vostoçnı (580 m).

Soyuq dəniuz iqliminə malikdir. Duman və atmosfer yağıntıları adı haldır.

## Tarixi
1760-cı ildə "Müqəddəs Yohann Ustyujski" gəmisində rus sahibkarlar adaya yan alırlar. Ac kütlənin rəhbəri olan Vasili Şoninin rəhbərliyi altında ruslar yerlilərin ikisini öldürərək onların ehtiyatlarını ələ keçirirlər. Bu qətliyamlardan sonra yerli aleutlar ruslardan gizlənərək çılpaq qayalara sığınırlar. Aclıq və susuzluqdan əziyyət çəkən aleutlar ruslardan bağışlanmalarını və əvəzində onlara dəniz samurlarını ovlamaqda yardım edəcəklərini bildirirlər. Ancaq Şonin rus işğalları tarixində ilk dəfə olaraq adada yaşayan bütün aleutları məhv etmək qərarına gəlir.

1867-ci ildə Alyaskanın satın alınması zamanı adalarda ABŞ-yə satılır.

## Mənbə
* Buldir Island: Block 1146, Census Tract 1, Aleutians West Census Area, Alaska 

## İstinadlar
Kiçik Kiska adası

**Kiçik Kiska adası** () — Aleut adaları qrupuna, Sıçovul adalarına daxil olan kiçik ada. Kiska adasından şərqdə yerləşir Adanı Fyodor Litke tərəfindən adlandırılmışdır.

## Tarixi
Digər Aleutlar adaları kimi Kiçik Kiska adası 1741-ci ildə Böyük Şimal Ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir. İkinci dünya müharibəsi zamanı kiska adasıı ilə birlikdə 1942-ci ildə ada yaponlar təşkil edilmişdir. 1943-cü ilin yayında, "Kottec" əməliyyatından 2 həftə öncə yaponlar adaları tərk edirlər

## İstinadlar
Tərbiyət küçəsi

**Tərbiyət küçəsi** və ya Tərbiyət xiyabanı — Təbrizin mərkəzində yerləşən və başlanğıcını Nübar qapısından götürən piyadalar üçün nəzərdə tutulmuş küçə. Küçə Pəhləvilər dövründə Təbrizin meri olmuş və şəhərdə bir çox layihələri həyata keçirmiş Məhəmmədəli Tərbiyətin şərəfinə adlandırılıb. Küçədə Təbriz bazarının bir hissəsi olan Şüşə bazarı və Həriri evi yerləşir. 

## Şəkillər

A mosque in Tarbiyat st.jpg|Tərbiyət küçəsində yerləşən məscid
Sculpture at Tarbiyat street.jpg|Küçədə yerləşən heykəl
Mohammed Ali Tarbiyat.jpg|Məhəmmədəli Tərbiyətin küçədə yerləşən heykəli
Tarbiat Tabriz2.jpg|Küçənin ümumi görüntüsü
Tarbiat St.jpg|Küçənin salınması
Tarbiat Street.jpg|Küçənin salınması


## Həmçinin bax
* Nizami küçəsi
* Tərbiyət kitabxanası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Tərbiyət küçəsi
Sehrli kvadrat

**Sehrli kvadrat** – dünyada məşhur olan riyazi termin

"Sehrli kvadrat"lar qədim dövrlərdən müxtəlif mədəniyyətlərə məlumdur. Həmin xalqlar bu kvadratların möcüzəli qüvvəyə malik olduğunu düşünürdülər. Avropada isə ilk belə kvadrat 1514-cü ildə Albrext Dürer tərəfindən yaradılıb.

## Qurulma qaydası
"Sehrli kvadrat"larda ədədləri diaqonal, şaquli və üfüqi istiqamətdə topladıqda cəm eyni alınır.

## Mənbə
"İtirilmiş simvol", Den Braun, 2009
Art və Xaos

**Art və Xaos** — Qaraqanın 2019-cu ildə nəşr olunan fəlsəfi əsəri.

## Məzmun
O qədər də tanınmayan balaca bir ölkənin həddən artıq məşhur rok ifaçısı Eyden Nyu-Yorka köçür. Ulduz statusundan, konsertlərdən və milyonların sevgisindən bezib böyük bir meqapolisin beton küçələrində heç kim olmaq... Eyden uzun illər axtardığı azadlığı yalnız hər şeyini itirəndən sonra tapır. "Sıradan biri" olmaqdan ləzzət ala-ala yaşayan musiqiçi Art və Xaosla üzləşir. Nədir Art və Xaos? Amerikalı gənclər Nyu-Yorkdan iki saatlıq məsafədə yerləşən "Art və Xaos" adlı bu qəribə hostelə toplaşıb nə edir? Ən əsası Xloe kimdir? Amerikalı qızla Eydenin arasında baş verənlər incəsənətdir, yoxsa Xaos? Art və xaos... Bu, incəsənətin və həqiqətin, yalanın və doğrunun mübarizəsidir. Burada Nyu-York həyatının xırdalıqları, Nyu-York gənclərinin ruhu, arzuları, azad seksual həyatı "Draft Beer" kimi filtrdən keçmədən, təmizlənmədən təqdim olunub. "Mentalitet Nazirliyi" isə xəbərdarlıq edir: Eydenlə Xloe arasında olan hisslər "Nə deyərlər?"inizin sağlamlığına ziyandır.

## İstinadlar
Tutum göstəricisi

**Aviahorizont** — əvvəllər gyro üfüqi və ya süni, üfüqi olaraq bilinən münasibət göstəricisi (AI), təyyarənin Yerin üfüqünə nisbətən istiqamətini izah edən və ən kiçik oriyentasiya dəyişikliyini dərhal göstərən bir uçuş vasitəsi idi. Miniatür təyyarə və üfüq çubuğu təyyarənin həqiqi üfüqə nisbətini təqlid edir. Bu, meteoroloji şəraitdə uçuş üçün əsas vasitədir.

## İstifadəsi
AI-nin zəruri komponentləri, üfüqə nisbətən uçduğu görünən şəkildə quraşdırılmış simvolik bir miniatür təyyarəni əhatə edir. Pilotun görmə xəttini nəzərə almaq üçün bir tənzimləmə sapı, təyyarəni üfüq çubuğuna uyğunlaşdırmaq üçün yuxarı və aşağı hərəkət edir. Alətin üst yarısı göyü təmsil etmək üçün mavi, alt yarısı isə yeri bildirən qəhvəyi rəngdədir. Yuxarıdakı bank indeksi bankın təyyarə bucağını göstərir. Ortadakı istinad sətirləri üfüqə nisbətən yuxarı və ya aşağı səviyyədədir. Rusiya istehsalı təyyarələrin əksəriyyəti bir qədər fərqli dizayna malikdir. Arxa plan displeyi Qərb alətində olduğu kimi rənglidir, ancaq meydançanı göstərmək üçün yuxarı və aşağı hərəkət edir. Təyyarəni təmsil edən bir simvol (Qərb alətində sabitlənmiş) bank bucağını göstərmək üçün sola və ya sağa yuvarlanır.

## Əməliyyatları
AI-nin ürəyi ya elektrik mühərrikindən, ya da ətrafı boyunca yerləşdirilən rotor mikroavtobuslarına basaraq hava axınının hərəkəti nəticəsində yüksək sürətlə fırlanan bir giroskopdur (giros). Hava axını vakuum nasosu və ya bir venturi tərəfindən idarə olunan bir vakuum sistemi ilə təmin edilib. Bir venturinin ən dar hissəsindən keçən hava, Bernoulli Prinsipi ilə aşağı hava təzyiqinə malikdir. Gyro ikiqat gimbalda quraşdırılmışdır ki, bu da gyro şaquli vəziyyətdə qaldıqca təyyarənin düzəldilməsinə və yuvarlanmasına imkan verir. Cazibə qüvvəsi ilə hərəkət edən öz-özünə qurulan bir mexanizm, sürtünmə səbəbindən hər hansı bir önləməyə qarşı çıxır. Təyyarə mühərriki ilk dəfə işə salındıqdan sonra girosu şaquli dik vəziyyətə gətirmək üçün quraşdırma mexanizmi bir neçə dəqiqə çəkə bilər.

## Uçuş müdirinə münasibət göstərici
Münasibət göstəriciləri də idarə olunan kosmik gəmilərdə istifadə olunur və Uçuş Direktoru Təyinat Göstəriciləri adlanır (FDAI), burada sənətkarlığın çənə bucağını (burun sola və ya sağa), meydança (burun yuxarı və ya aşağı), yuvarlaq və sabit bir yerə nisbətən orbit göstərir. İnertial Ölçmə Birliyindən (IMU) kosmik inertial istinad çərçivəsi. [10] FDAI, mühəndislər, elm adamları və astronavtların sənətkarlığın nisbi mövqeyini, münasibətini və orbitini izah edə bilməsi üçün Yerə və ya ulduzlara nisbətdə məlum mövqelərdən istifadə etmək üçün konfiqurasiya edilə bilər.

## İstinadlar
Amberak (Averon)

**Amberak** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Vilnöv kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.

INSEE kodu — 12007.

Kommuna təxminən Paris 490&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 110&nbsp;km şimalda, Rodez isə 55&nbsp;km qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 179 nəfər təşkil edirdi.

## Görməli yerləri
* Kambulan qəsri (XVI əsr). 1995-ci ildən tarixi abidə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bağırçı

**Bağırçı** () Moldovanın Qaqauziya muxtariyətində Bələdiyyə və kənddir, Çadır şəhərindən  qərbdə yerləşir. Göy Oğuz Yerinin üçüncü ən böyük kəndidir. 2004 ildə Bağırçıda 8,783 nəfər yaşayırdı.

## Əhali
2004-cü il siyahıyaalınmasında:

* 8,597 (97,8%) Qaqauzlar
*  53 (0,6%) Moldovanlar
*  41 (0,5%) Bolqarlar
*  44 (0,5%) Ruslar
*  29 (0.3%) Ukraynalılar
*  15 (0.2%) Qaraçılar
*  4 (0,1%) digərləri

## İstinadlar
Başköy (Qaqauz Yeri)

**Başköy** () Moldovanın Qaqauziya muxtariyətində bir kənddir. Komratdan 8 kilometr uzaqlığında yerləşir

## İstinadlar
Qazayaq

**Qazayaq** () — Moldovanın Qaqauziya muxtariyyətində bir kənddir. Əhali şərabçılıq ilə məşğul olur.

## İstinadlar
Tilmer Yucin Tompson

**Tilmer Yucin Tompson** (; ) — ABŞ müvəkkili.

## Həyatı
Tilmer Yucin Tompson 7 avqust 1927-ci il tarixində ABŞ-nin Minnesota ştatının Sent-Pol şəhərində anadan olmuşdur.

Tompson 27 mart 1948-ci ildə Kerol adlı bir qadınla evlənmiş, üç qızı və bir oğlu olmuşdur. O, öz arvadını öldürməsi üçün Dik Anderson adlı bir muzdlu qatili işə almışdır. O, bu əmələ görə Andersona 3.000 ABŞ dolları ödəmişdir. Tompson 27 yaşlı məşuqəsi Jaklin Olesen ilə qaçmağı planlaşdırırdı. 1963-cü ilin dekabr ayında ona hökm verilmiş və ömürlük azadlıqdan məhrum edilmişdir. O, 1983-cü ildə vaxtından əvvəl azad edilmiş və anadan olduğu şəhərdə yerləşmişdir. Tilmer Yucin Tompson 7 avqust 2015-ci il tarixində, ABŞ-nin Minnesota ştatının Sent-Pol şəhərində, 88 yaşında vəfat etmişdir.

## Populyar mədəniyyətdə
Güman edilir ki, Tompson və onun öz arvadını öldürtməsi 1996-cı ildə Coel və İtan Koen qardaşları tərəfindən çəkilmiş "*[[Farqo (film, 1996)|Farqo]]*" filminin süjetinin ilham mənbəyidir, lakin Coel Koen bir müsahibədə bu iddianın faktiki həqiqətə uyğun olmadığını bildirmiş, filmin süjetinin tamamilə uydurma olduğunu demişdir.

"*[[Investigation Discovery]]*" telekanalının "*[[Xatırlanacaq cinayət (teleserial, 2013)|Xatırlanacaq cinayət]]*" teleserialının 2016-cı ildə ekranlaşdırılmış dördüncü mövsümünün üçüncü seriyası bu məhkəmə işini əhatə edir.

## İstinadlar
Val Conson hadisəsi

right|250px

**Val Conson hadisəsi** () — ABŞ-nin Minnesota ştatının Marşall qraflığında işləyən şerif müavini Val Consonun 1979-cu ildə uçan naməlum obyektlə qarşılaşması iddiasına verilən ad.

## Hadisə
Conson verdiyi raportda bildirmişdir ki, 27 avqust 1979-cu il tarixində Minnesota ştatının Stiven şəhəri yaxınlıqlarında patrul çəkirdi. O, saat 02:00 radələrində yolunda üzərində işıq şüası görür. Bu işıq şüası ona doğru sürətlənir, onun avtomobili işığa bürünür və o, şüşənin qırılması səsini eşidir. Conson demişdir ki, o, 39 dəqiqə hüşunu itirmişdi. Hüşunu geri alan zaman o, qol saatının və avtomobil saatının 14 dəqiqə geridə olduğunu görür. Avtomobilin külək şüşəsi parça-parça olub, bir avtomobil fənəri və fövqəladə vəziyyət üçün nəzərdə tutulmuş qırmızı işıq zərər görmüş, avtomobilin radio antenni əyilmişdir. Consonun yardım çağırışına cavab verən polis işçiləri onun avtomobilinin yolun üzərində, yanakı vəziyyətdə olduğunu görmüşdür. Conson bu hadisə əzilmiş və göz qıcıqlanması yaşamışdır. Hadisə ABŞ-də populyarlıq əldə edən zaman Conson müxbirlərə bildirmişdir ki, gözlənilməz diqqət ona və ailəsinə böyük dərəcədə emosional gərginlik yaşatmışdır. Conson 11 sentyabr 1979-cu ildə "*[[American Broadcasting Company|ABC]]*" telekalanının "*[[Good Morning America]]*" proqramına qonaq olaraq qoşulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  — *UFO Casebook* saytında.
Kösəli Rus

**Kösəli Rus** () Moldovanın Qaqauziya muxtariyyətində bir kənddir. Kənd 735 nəfərdən ibarətdir, həmçinin 185 qaqauzdan.

## İstinadlar
Tüklüköy

**Tüklüköy** () Moldovanın Qaqauziya muxtariyətində bələdiyyədir. 3 kənddən ibarətdir: Tüklüköy, Doqquz Tüklüköy və Tüklüköy stansiyası.

## İstinadlar
Melanxoliya I

**Melanxoliya I** – alman Renessans rəssamı Albrext Dürerin 1514-cü ildə çəkdiyi qravür.

## Əsərin ölçüsü
Qravür 24 sm hündürlüyə və 18,8 sm enə malikdir.

## İstinadlar
Karkemiş

**Karkemiş** tarixi Erkən Mis dövrü ilə bağlı olan və hal-hazırda Türkiyə ilə Suriya ölkələrinin ərazilərinsə yerləşən qədim şəhər. Xet və Assuriya İmperiyası dövrlərində önəmli şəhərlərdən biri olan Karkemiş Roma dövründən sonra önəmini itirməyə başlamışdır.

Ən qədim yazılı mənbələrdə yalnız Aplahandanın hakimiyyəti dövründə adı qeyd edilən Karkemişin bu dövrlərdə vassal bir şəhər olduğu və yerli xalqın ticarət etdiyi ərazi olduğu müəyyən edilmişdir. Aplahandanın oğlu Yahdul-Limin ölümündən sonrakı üç əsrlik dövr haqqında məlumatın olmadığı qədim şəhər növbə ilə Mitanni, Misir, Xetlər, Assuriya, Yeni Babil, Əhəmənilər, Makedoniya, Selevkilər və Romanın hakimiyyəti altına keçmişdir. Siro-Xetlər dövründə ən parlaq dövründə yaşayan Karkemiş şəhəri orta əsrlərdən sonra tamamilə tərk edilmişdir.

Hündürlüyü 370 metr olan tarixi məkanın Türkiyə ərazisində yerdə qalan hissəsinin qeydiyyatı 28 avqust 1986-cı il tarixində baş tutmuşdur. 1699-cu ildə tapılan qədim şəhərin ərazisində 1910-cu illərdə Britaniya Muzeyi tərəfindən bir neçə dəfə qazıntı işləri aparılmışdır. Türkiyə Respublikasının elanından sonra hərbi qadağa qoyulan əraziyə çevrilən Karkemiş şəhərində növbəti qazıntı işlərinin aparılması 2011-ci ildə mümkün olmuşdur. Sonuncu qazıntı işləri isə 2012-ci ildə baş tutmuşdur. Suriya dövləti ərazisində yerləşən xarici ərazidə isə 2006 və 2010-cu illərdə qazıntı işləri həyata keçirilmişdir. Hal-hazırda Suriyada baş verən vətəndaş müharibəsi səbəbi ilə Suriyə ərazisində arxeoloji qazıntı işləri aparılmır.

Qədim Babil və Misir dövləti arasında baş vermiş Karkemiş döyüşü Karkemiş şəhərində aparılmışdır. Karkemiş şəhərindən "Kitab-i Müqəddəs" kitabında bəhs edilmişdir.
Üç çizgi (jurnal)

***Üç çizgi*** — Türkiyədə 2017-ci ildən ildə dörd dəfə türkcə nəşr olunan Əskişəhər Azərbaycanlılar Dərnəyinin yayım orqanı.

## Haqqında
Üç Çizgi jurnalı Əskişəhər Azərbaycanlılar Dərnəyinin yayım orqanıdır. Jurnalın yaradılması 2016-cı ildə dərnəkdə müzakirəyə çıxarılıb. Qərar qəbul edildikdən sonra isə jurnala ad seçmək üçün müsabiqə elan edilir. Müsabiqədə əslən axısqalı olan Azərbaycan vətəndaşı Orxan Ulfanovun təklifi olan "Üç çizgi" qəbul edilir. Bu ad Azərbaycan Respublikasının bayraq rənglərinin rəmzi olan “Türklük, İslam və Demokratiya”nı təmsil edir. Jurnal 2017-ci ildən etibarən ildə dörd dəfə olmaqla mart, iyun, sentyabr və dekabr aylarında çap olunur. Jurnal Əskişəhər şəhərində türkcə çap olunaraq, Ankara, İstanbul, Antalya, İzmir, Bakı və Naxçıvan şəhərlərinə göndərilir.  2018-ci ildə Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyindən ISSN (International Standard Serial Number) alan jurnal beynəlxalq yayım haqqına sahibdir.

Jurnalın sahibi Əskişəhər Azərbaycanlılar Dərnəyi adından dərnək sədri Cavid Aydın, baş redaktoru Rza Məmmədov, yazı işləri direktoru Sirac Yaquboğlu, mətbuat direktoru Aygün Həşimova Öztürk, dizayneri isə Elmin Nəcəflidir.

## Həmçinin bax
* Çapar
* Odlu Yurd
* Yeni Qafqaziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Jurnalın elektron sayları
Alaid adası

**Alaid adası** (; ) — Aleut adaları qrupuna daxil olan ada. Semiçi adaları, Near adaları qrupuna daxildir. Vulkan mənşəllidir. Semiçi adalarının ən qərb nöqtəsini təşkil edir. Ondan şərqdə Nizki adası yerləşir. Oda öz növbəsində Alaid adasına qumlu dillə birləşir. Attu adasından 25 km şərqdə qərarlaşır. Uzunluğu 4,9 km, maksimal hündürlüyü 204 metrdir (Semiçi adalarının ən hündür nöqtəsidir.). Xəritəyə ilk dəfə rus hidroqrafı Mixaul Tebenkov tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Meteostansiyaya sahibdir.

## İstinadlar
Ermon

**Ermon** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament  — Val-d'Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Ermon. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 16&nbsp;km şimal-qərbində, Serji bələdiyyəsinin 16&nbsp;km şərqində yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:30000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2005 text:2005
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:518
  bar:1806 from:0 till:574
  bar:1821 from:0 till:506
  bar:1831 from:0 till:580
  bar:1841 from:0 till:522
  bar:1851 from:0 till:587
  bar:1861 from:0 till:647
  bar:1872 from:0 till:1065
  bar:1881 from:0 till:1320
  bar:1891 from:0 till:1683
  bar:1901 from:0 till:3101
  bar:1911 from:0 till:4647
  bar:1921 from:0 till:5658
  bar:1931 from:0 till:8316
  bar:1946 from:0 till:9325
  bar:1954 from:0 till:11068
  bar:1968 from:0 till:23842
  bar:1982 from:0 till:24394
  bar:1990 from:0 till:27947
  bar:1999 from:0 till:27494
  bar:2005 from:0 till:28200


## Qalereya

Fayl:Ermont - Gare d Ermont - Halte 01.jpg
Fayl:Ermont - Eglise Saint-Flaive.jpg
Fayl:Ermont-Place du Marche.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sofyan Fequli

**Sofyan Fequli** (; 26 dekabr 1989, Levallua-Perre, Fransa) — əlcəzairli futbolçu, "Qalatasaray" futbol klubunun və Əlcəzair millisinin yarımmüdafiəçisi.
Yüksək İntibah

**Yüksək İntibah** — ənənəvi olaraq 1490-cı illərdən etibarən İtaliya İntibah tarixində bir dövr, Leonardo da Vinçinin Son Şam yeməyi freskasının meydana çıxma vaxtı və Florensiyada Lorenzo de Medicinin ölümü, 1527-ci ildə Roma tərəfindən imperator Çarlzın qoşunları tərəfindən talan edilməsindən əvvəl adı ilk olaraq alman dilində ortaya çıxdı (Hochrenaissance) XIX əsrin əvvəllərində sənət tarixçisi İoqam İoahim Vinkelman tərəfindən təqdim olunan rəsm və heykəltəraşlıqda "yüksək üslub" anlayışından irəli gəlir. Hal-hazırda, "Yüksək İntibah" adı akademik ictimaiyyət tərəfindən bədii inkişafın təhlilini sadələşdirmək, tarixi kontekstə məhəl qoymamaq və yalnız bir neçə seçilmiş sənət əsərinə yönəltmək üzündən şübhə ilə qəbul edilir.

Yüksək İntibah adətən, Roma Papası II Yuliy dövründə İtaliya şəhərlərində, xüsusən Papa Dövlətlərinin paytaxtı Roma bədii yaradıcılığın müstəsna yüksəlişinin nisbətən qısa 30 illik dövrünə aiddir. Yüksək İntibah dövrünün başlanğıcı və sonu tarixləri bir-birindən fərqlənir və ümumiyyətlə ən məşhur nümayəndələrin — ilk növbədə Leonardo da Vinçi, erkən Mikelancelo və Rafael Santi yaranma vaxtını başa düşürlər.Yüksək İntibah dövrünün təsviri sənəti klassik ənənəyə vurğunu yeniləmək, himayəçilik institutunu genişləndirmək və sonradan manyerizm üslubu adlandırılan təsvir texnikalarının tədricən ortaya çıxması ilə İntibah dövrünün ümumi mədəniyyətindən fərqlənir.

Corco Vazarinin təklif etdiyi sənət tarixinin modelinə görə, Fra Bartolomeo və ya Mariotto Albertinelli kimi daha az əhəmiyyətli sənətkarlar kompozisiya və qüsursuz texnikanın harmoniyası üçün hələ də yüksək qiymətləndirilən sənət əsərlərini yaratdıqları zaman Yüksək İntibah yaradıcı dahinin partlayışı hesab edildi.

Mikelancelo və Rafaelin vatikan əsərlərinin nümunəsində Yüksək İntibah dövrünün təsviri sənətinin əsas xüsusiyyətlərini — iddialı tərəzi yüksək kompozisiya mürəkkəbliyi, insan orqanizmini yaxından araşdırmaq, klassik antik dövrlərə aid ikonoqrafik və bədii istinadlar ilə birləşdirmək olar.

Son illərdə sənət tarixçiləri Yüksək İntibah dövrünü bir dövr deyil, bir istiqamət olaraq xarakterizə etdilər — XV əsrin sonu — XVI əsrin əvvəllərinə aid sənətə bir neçə eksperimental yanaşmadan biri, bunları mühafizəkar kimi şərh etmək olar; gözəlliyin yeni qavrayışı kimi; dövrün ədəbi dəbi ilə əlaqəli eklektik təsvirlərin sintezi kimi; görüntülərin yeni şərhləri və mənaları kimi izah olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Sakarya Tətbiqi Elmlər Universiteti

**Sakarya Tətbiqi Elmlər Universiteti,** (Türk: *Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi*) - 18 May 2018-ci il tarixli Rəsmi Qəzetdə dərc edilmiş Fərman Qanunu ilə quruldu. Universitetdə 1 institut, 8 fakültə, 1 kollec və 15 peşə məktəbi var. Bu bölmələr universitet qurulmazdan əvvəl Sakarya Universitetinə bağlı idi. Məktəbin əsas məqsədi normal universitetlərlə müqayisədə praktik peşə təhsili verməkdir. Ayrıca məktəb Türkiyədə olan iki Tətbiqi Elmlər Universitetindən biridir.

## Akademik şöbələr

### İnstitutlar

* Lisansüstü Təhsil İnstitutu

### Fakültələr

* İdman Elmləri Fakültəsi
* Texnologiya fakültəsi
* Turizm Fakültəsi
* Ali Fuat Paşa Əkinçilik Elmləri və Texnologiyaları Fakültəsi
* Qərb Qaradəniz Dəniz Elmləri Fakültəsi
* Sağlamlıq Elmləri Fakültəsi
* Nəqliyyat və Logistika Fakültəsi
*Tətbiqi Elmlər Fakültəsi

### Kolleclər

* Xarici Dillər Məktəbi

### Meslek Yüksekokulları

* Sakarya (Adapazarı) Peşə Məktəbi
* Akyazı Peşə Məktəbi
* Arifiye Peşə Məktəbi
* Ferizli Peşə Məktəbi
* Geyve Peşə Məktəbi
* Hendek Peşə Məktəbi
* Karasu Peşə Məktəbi
* Kaynarca Seyfəddin Səlim Peşə Məktəbi
* Pamukova Peşə Məktəbi
* Sapanca Peşə Məktəbi
* Sapanca Turizm Peşə Məktəbi
* Karapürçek Peşə Məktəbi
* Kocaali Peşə Məktəbi
* Taraklı Peşə Məktəbi
* Söğütlü Peşə Məktəbi

## Professional Tətbiq İdarəetmə Sistemi (MUYS)
Peşəkar təcrübələri idarə etmək üçün məktəbin yaratdığı sistem sayəsində peşə məktəbləri üçün 3 + 1 və fakültələr üçün 7 + 1 təhsil modeli tətbiq olunur. Bundan əlavə, sistem tələbələrə iş imkanlarını təmin etməyə kömək edir.

## Mənbə

## Həmçinin bax
Norm Ender

**Ender Əroğlu** və ya daha çox tanınan adı ilə **Norm Ender** () — Türkiyə repçisi.

## Həyatı
10 yaşında, Alman-Türk rep qrupu Carteldən ilhamlanandan sonra rep ilə maraqlanmağa başladı. Məktəbi bitirdikdən sonra 2001-ci ildə rep deməyə başladı və sonra Atv telekanalının yayımladığı Akademi Türkiye musiqi yarışmasına qatıldı.

Əvvəlcə Akademi Türkiye yarışmasında pop musiqisini ifa etməyi xahiş edən Ender, yarışmanın tələbini yerinə yetirməkdən imtina etdi. Sonda Akademi proqramına rep kursu təqdim etdi.

Ender Erman Altınoğlu və digər 3 nəfər ilə 5 nəfərdən ibarət NORM qrupunu yaratdı. Əslində bu qrupun yaradıcısı Erman Altınoğludur. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra, 2010-cu ildə İçinde *Patlar* adlı solo rep albomu hazırladı. 2012-ci ildə yeni bir albom buraxacağını açıqladı. Bu albomu tanıtmaq üçün İzmir, Diyarbakır və Ankarada konsertlər verdi və səhnə adı Norm Ender solo buraxılışları üçün istifadə etməyə başladı. Ender sosial şəbəkələrdə *Eksik Etek* mahnısı ilə məşhurlaşdı. Bu mahnı bir ay ərzində YouTube-da təxminən 40 milyon baxış aldı və Ender 2006-cı ilin ən çox dinlənilən 17-ci türk musiqiçisi oldu.

5 illik fasilədən sonra, 2016-cı ildə Ender EMI-Universal Music Turkey etiketi altında yeni bir albom buraxdı.

2019-cu ildə *Mekanın Sahibi* adlı treklə yenidən qayıtdı, bu da türk repini canlandırdı və xüsusi olaraq Ezhel və Ben Fero kimi reperləri hədəf aldı, onları "körpələr" adlandırdı və yeni və daha gənc reperlərə üstünlük verməsini hədəfləyən bir xor ilə "Mekanın sahib geri geldi, bebeleri pistten alalım" dedi.

## Diskoqrafiya

### Albomları

### Musiqi videoları
* 2002 – Kinim
* 2007 – Tekir
* 2010 – İçinde Patlar (Remix)
* 2011 – Çıktık Yine Yollara
* 2017 – Deli
* 2017 – Kaktüs
* 2018 - Depresyon Oteli (Animasiya)
* 2019 - Mekanın Sahibi
* 2020 - Konu Kilit
* 2020 - İhtiyacım Yok
* 2021 - Bulamazdım (ft. Faruk Sabancı)
* 2021 - Kediler Aslan Olmaz
* 2022 - Sus Artık
* 2022 - Sadece Öpücem
* 2022 - Bu Düş Çok Güzel
* 2023 - Konuşun Konuşun
* 2023 - Parla (100 illik himni)
* 2025 - Bir Çift Göz (ft. Ebru Gündeş)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rayan Donk

**Rayan Henk Donk** () — Hollandiyalı futbolçu. Super Liqa qruplarından Qalatasarayda forma geyməkdədir.

## Klub karyerası

### Hollandiya
Ryan Donk, 2005–06 mövsümündə RKC Waalwijk’də heyran qaldı və sona çatan müqavilə ilə daha yüksək səviyyəyə qalxmaq istədi. Əvvəlcə AZ ona yaxınlaşdı, ancaq digər klublar, Ajax, PSV və Barselona ona ciddi maraq göstərdi. Donk, Almaniyanın Hamburger SV klubuna satılan müdafiəçi Joris Mathijsen'in əvəzi olaraq, onun inkişafı üçün ən yaxşı olduğunu düşünür. Əvvəlcə AZ Donk-u RKC Waalwijk-ə borc vermək niyyətində idi, lakin oyunçu ilk komandaya girmək üçün klubda qalmaq niyyətində olduğunu bildirdi. O, start heyətində özünə yer tapdı və AZ-dəki çıxışlarından heyran oldu.

### West Bromwich-a kirayə
31 avqust 2008-ci ildə Donk West Bromwich Albion üçün bir il müddətinə kreditlə imzaladı. [1] 28 sentyabr 2008-ci ildə Midlsbro səfərdə 1–0 hesabı ilə qalib gəldi. [2]

### Klub Brugge
26 iyun 2009-cu ildə Donk, doğma yurdunda olan Hollandiyadan, Brugge-də oynamaq üçün Belçikaya köçdü. [3]

### [[Kasımpaşa]]
2013–14-14 mövsümünün əvvəlində Donk, açıqlanmayan bir haqq müqabilində Kasımpaşa'ya türk tərəfinə keçdi. İlk iki ilində komandanın mərkəz müdafiəçisi rolunu oynadı, ancaq Qalatasaraya keçməzdən əvvəl 2015–16 mövsümünün ilk yarısında əsasən müdafiə yarımmüdafiəçisi rolunu oynadı.

## Qalatasaray karyerası
Rayan Donk Qalatasaraya Kasımpaşa'dan 2.5 milyon avroya qatıldı. 2016-cı ildə Donk Qalatasaraya imza attı. İcarə əsasında 1 il Real Betis də oynadı. Donk, Qalatasaray'la ilk rəsmi maçına Karşıyaka SK ile oynanan Kupa maçında çıxdı və takımının 3.golunu etdi

## İstinadlar
Şahin Bayramov

**Şahin Vaqif oğlu Bayramov ** () — iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, Qarabağ Universitetinin rektoru. Mingəçevir Dövlət Universitetinin sabiq rektoru.

## Həyatı
Şahin Bayramov 1979-cu il 4 iyul tarixində Mingəçevir şəhərində anadan olub. 2012-ci ildə "Avropa İttifaqının Qonşuluq Siyasəti və Azərbaycanın iqtisadi məkanına inteqrasiyası problemləri" mövzusunda dissertasiyanı müdafiə edərək iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb.

## Fəaliyyəti
2015-ci ilin sonunda ABŞ-nin Nyu York şəhərində "İcraçılar üçün Qabaqcıl Liderlik Proqramı"nda (Advanced Executive Leadership Program) iştirak edib. Üç gün davam edən intensiv seminarlarda liderlik keyfiyyətləri, vizion, missiya və məqsədlərin müəyyən edilməsi, strateji qərarların qəbulu, heyətin və risklərin idarə olunması, kommunikasiya və danışıqlar aparılması bacarıqları, böhran şəraitində idarəetmə və digər mövzularda praktiki təlimlər keçirilib. Tədbirə Avropa kontinentindən qoşulan yeganə nümayəndə Ş. Bayramov Seminarda aktiv iştirak edib.

2016-cı ilin fevralında ABŞ-nin Mayami şəhərində Şimali Amerika regionu üzrə İkinci Beynəlxalq Universitetlər Şəbəkəsi Konfransında (International Universities Networking Conference – IUNC North America 2016) iştirak edib. Tədbir çərçivəsində ABŞ, Yaponiya, Braziliya, İspaniya, Fransa, İtaliya, Çexiya, Hindistan və digər ölkələri təmsil edən universitetlərin və ali təhsil agentliklərinin nümayəndələri ilə ikitərəfli görüşlər keçirib. Görüşlərdə universitetlərarası əməkdaşlıq imkanları və UNEC-ə xarici tələbə cəlb olunması məsələləri müzakirə olunub.

2016-cı ilin mayında ABŞ-nin Kornell Universitetində keçirilən 2016-cı il III Beynəlmiləlləşmə Simpoziumunda (3rd Internationalization Symposium 2016) iştirak edib.

ABŞ Dövlət Departamentinin Hubert H. Humphrey Təqaüd Proqramının qalibi seçilməklə Amerikada professional inkişaf təlimlərinə qatılmaq imkanı qazanıb. Proqram çərçivəsində 11 avqust 2015-ci il – 10 iyun 2016-cı il tarixlərində ABŞ-də təhsil alaraq, proqramı uğurla başa vurub.

### Əmək fəaliyyəti
2017-ci ilin aprelinə kimi Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr və proqramlar üzrə prorektoru vəzifəsində işləyib.

2017-ci il aprelin 17-də Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Elm, ali və orta-ixtisas təhsili şöbəsinin müdir müavini vəzifəsinə təyin edilib.

31 iyul 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən Şahin Bayramov Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektoru təyin edilib. 20 may 2024-cü ildə Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edlilib.

20 may 2024-cü ildə Qarabağ Universitetinin rektoru təyin olunub.

## Həmçinin bax
* Mingəçevir Dövlət Universiteti
* Qarabağ Universiteti

## İstinadlar
Nizki adası

**Nizki adası** (; ) — Aleut adaları qrupuna daxil olan ada. Semiçi adaları, Near adaları qrupuna daxildir.

## Coğrafiya

Nizki adasından şərqdə Simiya, qərbdə isə Alaid adası yerləşir. Oda öz növbəsində Alaid adasına qumlu dillə birləşir. Uzunluğu 5 km, maksimal hündürlüyü 51 metrdir. Sahil zolağı olduqca parçalıdır. Burad çoxlu sayda şxer vardır.
XIX əsrdə rus tacirləri adaya tülkü gətirirlər. Bunun nəticəsində burada bir çox quş növünün nəsli kəsilir. Sonuncu tülkü adadan 1976-cı ildə uzaqlaşdırılır. Hazırda adada bir çox quş növləri yuva qurur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Фотографии с острова Низкий
Simiya adası

**Simiya adası** (; ) — Aleut adaları qrupuna daxil olan ada. Semiçi adaları, Near adaları qrupuna daxildir. 2000-ci il məlumatına görə adada 27 nəfər yaşayır.
## Coğrafiya
Adanın sahəsi 15,289&nbsp;km²-dir. Ada Ankoricdən 1900&nbsp;km aralıda yerləşir. Ada 4,49&nbsp;km uzunluğa və 6,95&nbsp;km enə malikdir.

## Tarixi
Vitus Berinq tərəfindən 1741-ci ildə xristian tarixində müqəddəs sayılan günə əsasən adlandırılır. 1762-ci ildə ada sahillərinə yaxın ərazidə ruslara aid gəmi qəzaya uğrayır. Gəmidəkilərin böyük əksəriyyəti sağ qalır.

1943-cü ildə ada sahillərində ABŞ HHQ aid radar, meteostansiya, tərrayələr üçün yanacaqdoldurma məntəqəsi, 3&nbsp;km uzunluğa malik uçuş-eniş inşa edilir. 1960-cı illərə qədər burada 1500 işçi fəaliyyət göstərirdi. Soyuq müharibə zamanı ABŞ üçün mühüm strateji əhəmiyyətə malik idi.  Stansiya 1994-cü ildə bağlanılır. Amma hava limanı fəaliyyətini davam etdirir. 
## Qalereya

Fayl: Shemya.png|Adanın kosmosdan təsviri
Fayl: Shemya island Cable Bowl N shore.jpg|Adanın sahili


## İstinadlar

## Mənbə
* Bedding Down the X-Band Radar: A New Mission Proposed for Eareckson Air Station
Debeyki maşası

**Debeyki maşası** — Manipulyasiya zamanı toxuma zədələnməsinin qarşısını almaq üçün damar əməliyyatlarında istifadə olunan atravmatik toxuma maşası növü. Onlar adətən böyük olurlar (bəzi nümunələrinin uzunluğu 36 sm-ə qədər çata bilir) və bir çox digər toxuma maşalarındakı incə tutucu hissədən fərqli olaraq, bu maşalarda həmin hissə daha qabarıq olur.

Maşa Beylor Tibb Kollecində işlədiyi müddətdə bir çox tibbi yeniliklər etmiş Dr. Maykl DeBeyki tərəfindən hazırlanmışdır.

## Həmçinin bax
*Ümumi əməliyyatlarda istifadə olunan alətlər

## İstinadlar
Semiçi adaları

**Semiçi adaları** (, ) — Aleut adaları qrupuna daxil olan adalar qrupu. 
## Coğrafiya
Bütün adalar vulkan mənşəllidir. Bitki örtüyü olduqca kasıbdır. Sahillərini Sakit okean və Berinq dənizinin suları yuyur. Qrupa 3 əsas: Alaid, Nizki, Simiya və 2 kiçik ada daxildir: Hammerhed və Lotus. Adalar Attu adasından cənub-şərqdə, Aqattu adasından isə şimal-şərqdə yerləşir. Qrupun maksimal hündürlüyü 204 metrdir (Alaid a.).

adalar qırmızısifət qarabatdaq və bozqanad qağayıların əsas yuvalama ərazisidir. Adi qaqa və Alyaska qazı kimi quşlar qışı adlarda keçirir. burada qara alacüllütlərə rastlamaq mümkündür.

## İstinadlar
Denni–Marfan sindromu

**Denni–Marfan sindromu** — Anadangəlmə sifilis xəstəliyi olan uşaqlarda aşağı ətraf üzvlərində spastik paraplegiya və əqli gerililik ilə müşahidə olunan nevroloji sindrom. Hər iki cinsin nümayəndələrində müşahidə olunur. Xəstəliyin başlanğıcı kəskin şəkildə özünü büruzə verir. Zəiflikdən kvadriplegiyaya qədər isə xəstəlik yavaş irəliləyir. Epilepsiya, katarakta və nistaqm da müşahidə oluna bilər.

Sindrom 1929-cu ildə Şarl Kleyton Denni, 1936-cı ildə isə Antuan Marfan tərəfindən təsvir edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aqakauitai

**Aqakauitai adası** () — Qambe arxipelaqına daxil olan kiçik ada (Fransa Polineziyası). Taravai adasından bir qədər aralıda yerləşir.

## Coğrafiya
Ada qayalıqdan ibarətdir. Adanın sahəsi 0,7 km²-dir. Maksimal hündürlüyü 139 metrdir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Qambe kommunasına daxildir.

## Əfsanə
Belə bir əfsanə vardır ki, yerli əhali krallarını bir mağarada dəfn etmişlər. Lakin bunu isbatlayacaq dəlil aşkarlanmamışdır.

## Mənbə
* Aqakauitai adasının fotoları
Who Named It?

**Who Named It?** — Tibbi eponimlərin və onların identifikasiyası ilə əlaqəli insanları məlumatlandıran ingilis dilli lüğət. Lüğət olmasına baxmayaraq, bir çox eponimlər və şəxslər haqqında geniş biblioqrafiyalar və geniş məqalələr təqdim edir. Lüğətin fəaliyyət göstərdiyi ofis Norveçdə yerləşir. Məlumatlar tibb tarixçisi Ola Daniel Enersen tərəfindən əlavə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ola Daniel Enersen

**Ola Daniel Enersen** () — Norveç alpinisti, fotoqrafı, jurnalisti, yazıçı və tibb tarixçisi.

## Həyatı
1965-ci ildə o, alpinist kimi Leyf Normann Petterson, Odd Eliassen və Yon Tayqland ilə birlikdə Romsdalen bölgəsində yerləşən *Trollveggen* dağına ilk dırmanışını gerçəkləşdirmişdir.

Enersen 2000-ci ildə *Dragen som elsket meg* ("Məni sevən əjdaha") adlı fantaziya janrında roman nəşr etdirmişdir.

O, tibbi eponimlərin böyük bir onlayn lüğəti olan "Who Named It?" saytının yaradıcısı və redaktorudur.

## Həmçinin bax
*Who Named It?

## İstinadlar
Məna sürüşməsi

**Məna sürüşməsi** — sözün istifadəsinin təkamülü ilə əlaqəli dil dəyişikliyinin forması, sözün müasir mənasında onun əsl (tarixi) söz ilə fərqlənməsi. Diaxronik (və ya tarixi) dilçilikdə məna sürüşməsi sözün bir mənasından başqa mənasına keçməkdir.

## Nümunələr
* **Kişi** — Əvvəlcə söz sadəcə **"insan"** (qadınlar da daxil) demək idi. Hal-hazırda başqa türk dillərində "kişi", "keşe", "kisi" və s formalarında "insan" mənasını daşıyır.
* **Tanrı** — əvvəlcə **"göy, asiman"** demək idi. Hun türkləri bu sözü "göy, asiman" mənasında "teŋri" şəklində istifadə edirdilər, onlar isə bu sözü çincə "çeŋli" sözündən törədiblər.
* **Qızıl** — sözün əsl mənası **"qırmızı"**dır. Azərbaycan dilində "qızılbaş", "qızılgül" kimi sözlərdə də "qırmızı" mənasını daşıyır, lakin müasir Azərbaycan dilində məna sürüşməsi oldu.

## İstinadlar
Şarl Kleyton Denni

**Şarl Kleyton Denni** () — Amerika dermatoloqu. Denni–Marfan sindromu və Denni–Morqan təbəqəsi onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İstilikkeçirmə

**İstilik keçirmə** — İstilikvermənin bir növü olub, istilik enerjisinin cismin çox qızmış hissəsindən az qızmış hissəsinə və ya təmasda olan isti cisimdən soyuq cismə ötürülməsi prosesidir. İki cisim bir-biriləri ilə təmasda olarkən daxili enerjilərini bərabərləşdirmək ehtiyacı duyulur. Bu proses istilik tarazlığı qanunu ilə belə izah edilir:

*Toxunan cisimlərin temperturları müxtəlifdirsə, istilik tarazlığı yaranana qədər bu cisimlər arasında istilik mübadiləsi gedir.*

İki cisim təmasda olarkən onlar arasında istilik mübadiləsi gedir. Eyni qanun cismin daxilində də baş verir. Cismin bir hissəsini qızdırdıqda cismin digər hissələri də tədricən qızır. Bu proses cismin bütün hissələrində daxili enerji bərabərləşənə qədər dəvam edir. Bu proses müxtəlif cisimlərdə müxtəlif sürətlə gedir. İstilik enerjisinin keçiriciliyi elektrik keçiriciliyi ilə bənzərdir. Çünki hər ikisində enerji (istilik və elektrik enerjisi) cisimdəki sərbəst elektronlar və ya atomlar vasitəsilə bir-birinə ötürülür. Elektriki yaxşı keçirən metallar istiliyi də yaxşı keçirir. Qeyri-metallarda bu sürət tədricən azalır. Mayelərdə istilik enerjisinin ötürülmə sürəti olduqca azdır. Qaz halında maddələr isə istilikkeçirmə prosesi demək olar ki, baş vermir.

İstilikkeçirmə prosesi daha çox bərk halda maddələrə məxsusdur. Hər bir maddənin özünə məxsus istilikkeçiriciliyi vardır:


## Həmçinin bax
* Konveksiya
Ambulans

**Təcili tibbi yardım maşını** və ya **ambulans**— xəstələri xəstəxanalara nəql edən tibbi cəhətdən təchiz olunmuş nəqliyyat vasitəsi. Bəzi hallarda xəstəyə xəstəxanadan kənar tibbi yardım göstərmək üçün istifadə olunur.

## Tarixi
Ambulans ilk dəfə təcili nəqliyyat vasitəsi kimi 1487-ci ildə İspaniyada istifadə olunmuşdur. XIX və XX əsrdə müasir variantları yaranmışdır.

## Nəqliyyat vasitələri
Ambulans kimi əsasən furqonlu maşınlardan istifadə olunsa da, motosiklet, velosiped, vertolyot, qayıq, avtobus, at qoşqusu formasında olan ambulans növləri də mövcuddur. Qayıq ambulanslar ada ərazilərində istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Farqo (Şimali Dakota)

**Farqo** () — ABŞ-nin Şimali Dakota ştatında şəhər, Kass qraflığının inibati mərkəzi. Yerləşdiriyi ştatının ən böyük şəhəri olan Farqonun əhalisi bütün ştatın əhalisinin 17%-ni təşkil edir. 2018-ci ABŞ əhalinin siyahıyaalınması ehtimallarına görə, şəhərin əhalisi 124.844 nəfərdən ibarətdir. Bu isə Farqonun ən çox əhaliyə malik 222-ci şəhəri edir. Şəhərin əsası 1871-ci ildə qoyulmuşdur.

## İqlim
Farqo şəhərinin iqlimi mülayim kontinentaldan kəskin kontinental iqlimə dəyişir. Şəhərdə qışlar ABŞ standartlarına görə çox soyuq, ancaq o qədər də uzunmüddətli olmur. Şəhərdə yaylar çox isti olur. Şəhərin iqlimi o qədər kontinentaldır ki, mütləq maksimum (+45.6&nbsp;°C) ilə mütləq minimum (−44.4&nbsp;°C) tempertaturları arasındakı fərq 90&nbsp;°C-dir.

## İqtisadiyyat
Farqo ərazisinin iqtisadiyyatı tarixən kənd təsərrüfatından asılı olmuşdurı. Bu dominantlıq son onilliklərdə kəskin şəkildə zəifləmişdir. İndiki dövrdə Farqo şəhərinin böyüyən bir iqtisadiyyatı var, hansı ki, qida emalı, istehsalat, texnologiya, pərakəndə ticarət, ali təhsil və səhiyyəyə əsaslanır. "*[[Forbes (jurnal)|Forbes]]*" jurnalı tərəfindən yayımlanan bir araşdırmada göstərilir ki, Farqo biznes və ya karyera başlatmaq üçün ABŞ-dəki ən yaxşı kiçik şəhərdir.

## Populyar mədəniyyətdə
1996-cı ildə çəkilmiş "*[[Farqo (film, 1996)|Farqo]]*" filmində hadisələr, Şimali Dakotada yerləşən bu şəhərin şərəfinə adlandırılıb, əsasən Minnesota ştatında cərəyan edir. Film Oskar mükafatına layiq görülmüşdür. Farqo şəhəri filmin sadəcə açılış hissəsində görülür və onun adı sadəcə iki dəfə çəkilir. Filmin heç bir səhnəsi Farqo şəhərində və ya şəhərə yaxın bir yerdə çəkilməmişdir. 2014-cü ildə debüt etmiş "*[[Farqo (teleserial, 2014)|Farqo]]*" teleserialı eyniadı filmin əsasında çəkilmişdir və onun bəzi seriyalarında şəhər hərdənbir görsədilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  
* '''Farqo''' — *Farqo Ziyarətçilər Bürosu* saytında. 
* '''Farqo''' — *Downtown Fargo-Moorhead* saytında. 
* '''Farqo''' — Ceyms Lileksin saytında. 
* '''Farqo''' — *ndsu.nodak.edu* saytında. 
* 
* A century together : a history of Fargo, North Dakota, and Moorhead, Minnesota (1975) — *Digital Horizons* saytında. 
* Fargo : the natural location for agricultural industry (1946) — *Digital Horizons* saytında. 
* Green pastures and vast wheat fields : a sketch, historical, descriptive and statistical (1975) — *Digital Horizons* saytında.
Ost-Hind Şirkəti (Hollandiya)

**Holland Ost-Hind Şirkəti**, rəsmi olaraq **Birləşmiş Ost-Hind Şirkəti** (), 17-ci əsrin əvvəllərində bir neçə rəqib holland ticarət şirkətinin (*voorcompagnieën*) hökumət tərəfindən yönəldilmiş və birləşməsi ilə qurulmuş erkən meqakorporasiya idi. Proto-sənayeləşmə dövründə Muğal Hindistanı ilə ticarət etmək üçün qurulmuş bir şirkət olaraq 20 mart 1602-ci ildə yaradıldı. Əsasən də ən inkişaf etmiş Benqal Subah olaraq bilinən bölgədən 50% -i toxuculuq və 80% ipək idxal edildi.

## Həmçinin bax
* Aagtekerke (1724)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Oldest share – the oldest share in the world (VOC 1606)
* "A taste of adventure – The history of spices is the history of trade", *[[The Economist]]*, 17 December 1998.
* Voyages by VOC ships to Australia 
* "Why did the Largest Corporation in the World go Broke?"
* Death of an East Indiaman 
* VOC voyages – online database of voyages of VOC ships
* Atlas of Mutual Heritage – online atlas of VOC and WIC settlements
* Database of VOC crew members 
* VOC Historical Society
* VOC Warfare
Pornsak Sonsen

**Pornsak Sonsen** () – Tailand musiqiçisi.

## Diskoqrafiya
* 1982 — Loi Phae (ลอยแพ)
* 1986 — Toey Sao Jan Kang Koab (เต้ยสาวจันทร์กั้งโกบ)
* 1993 — Puea Pler Jer Kan (ผัวเผลอเจอกัน)
* 2001 — Rak Borisut (รักบริสุทธิ์)
* 2001 — Phoo Phae Rak (ผู้แพ้รัก)
* 2004 — Mee Miea Dek (มีเมียเด็ก)

## İstinadlar
Frenki Zapata

**Frenki Zapata** () () — Fransız ixtiraçı. "Flyboard Air" reaktiv uçan platforma Frenki Zapata tərəfindən yaradılıb.

## İstinadlar
Akamaru

**Akamaru adası** () — Qambe arxipelaqına daxil olan üçüncü ən böyük ada (Fransa Polineziyası). Manqareva adasından 7 km cənmub-şərqdə yerləşir.

## Coğrafiya
Ada qayalıqdan ibarətdir. Adanın sahəsi 2,1 km²-dir. Maksimal hündürlüyü 246 metrdir. Təqribən ondan 100 m aralıda Mekiro adası yerləşir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Qambe kommunasına daxildir.

## Tarixi
Akamaru ilk dəfə 1797-ci ildə Ceyms vilson tərəfindən kəşf edilir. 1834-cü ildə adaya katolik misionerlər ayaq basır. 1841-ci ildə isə adada ilk kilsə inşa edilir.

## Əhali
2002-ci ildə adada 11 nəfər yaşayırdı. Bəzən isə Manqareva adasının sakinləri burada olan tropik meyvələri toplamaq ünün adaya gəlirlər. Yeganə yaşayış məntəqəsi Tokanidir.

## Xarici keçidlər

* Aqakauitai adasının fotoları
Kamaka

**Kamaka adası** () — Qambe arxipelaqına daxil olan kiçik ada (Fransa Polineziyası).

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 0,5&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 166 metrdir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Qambe kommunasına daxildir.

## Əhali
2002-ci il məlumatına əsasən adada 4 nəfər yaşayır.

## Mənbə
* Mangareva, Tahiti — Death of a People 
* Tahiti Tourism — Map
Bakı haqqında mahnıların siyahısı

Bu məqalədə **Bakı haqqında mahnıların siyahısı** qeyd olunub. İnstrumental parçalar "(İ)" ilə qeyd olunmuşdur.

Siyahıya **daxildir**:

:* Bakı və ya Bakının hər hansı bir yeri və ya məkanı haqqında mahnılar.
:* Sözləri Bakıda əsaslanan mahnılar.

Siyahıya **daxil deyil**:

:* Bakının sadəcə qısa adı qeyd olunan mahnılar.



## A

## B

## C

## D

## İ

## K

## Q

## M

## N

## P

## R

## S

## İstinadlar
Əks-inqilab

**Əks inqilab** — bir inqilabı yıxmaq və nəticələrini yox etmək üçün nəzərdə tutulan əks hərəkətdir. Bu hərəkəti reallaşdıranlara əks inqilabçı deyilir.

Bir əks inqilabın nəticələri mövcud inqilabın xeyirli və ya ziyanlı olmasına görə təsirli və ya təsirsiz ola bilər. Nümunə olaraq Böyük Fransa inqilabı dövründə Yakobinlər Vandeya üsyanını rəsmi olaraq təsirsiz olaraq qiymətləndirmişdirlər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Blum, Christopher Olaf, ed. and translator, 2004. *Critics of the Enlightenment: Readings in the French Counter-Revolutionary Tradition*. Wilmington DE: ISI Books.
*Edmund Burke, 2006 (1790). *Reflections on the Revolution in France*. Pearson Longmans.
* Ghervas, Stella, *Réinventer la tradition. Alexandre Stourdza et l'Europe de la Sainte-Alliance*. Paris, Honoré Champion, 2008. 
* Thomas Molnar, 1969. ''The Counter-Revolution''. Funk & Wagnalls Co. 
* Schapiro, J Salwyn, 1949. *Liberalism and the Challenge of Fascism: Social Forces in England and France, 1815-1870*. McGraw-Hill: p.&nbsp;364.
* Norbert Wójtowicz, Counterrevolution by Adrian Nikiel (Helsinki 8–12 IV 1998) 

## Xarici keçidlər
*
*
Ayrinator

**Ayrinator** — Qlaukoma, zəif görmə, yarı korluq, retinit və ya piqmentoza xəstəliyi olan insanlara kömək edən cihaz. Bu cihaz DAV ictimai məktəbinin şagirdi Cyoti Rancan Sahoo tərəfindən icad edilmişdir. Kamera, dəbilqə və plazma TV komponentlərindən ibarət olan ayrinator Hindistanın keçmiş prezidenti A.P.J Abdul Kalam tərəfindən mükafata layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Xend-Şüller-Krisçen xəstəliyi

**Hand–Şüller–Kristian xəstəliyi** — Multifokal Langerhans hüceyrələrinin histiositozu ilə əlaqəli xəstəlik.

Bu xəstəlik zamanı ekzoftalm, litik sümük lezyonları (tez-tez kəllədaxili) və şəkərsiz diabet (hipofizin funksiyasının azalması) də müşahidə oluna bilər.

Xəstəlik öz adını Amerika pediatrı Alfred Hand Jr, Avstriya nevroluqu və radioloqu Artur Şüller və Amerika cərrahı Henri Eşbari Kristiandan almışdır. Onlar xəstəliyi müvafiq olaraq, 1893, 1915/16 və 1919-cu ildə aşkar etmişdir.

## Həmçinin bax
* Piqmentlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Osman Əfəndiyev

**Osman Nəsrəddin oğlu Əfəndiyev** () — Alim, fəlsəfə elmləri doktoru, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Fəlsəfə kafedrasının professoru. Fəlsəfi-estetik proseslərin mahiyyətindən doğan səkkiz təzahür formasını ortaya çıxarmış və ilk dəfə olaraq on üç fəlsəfi anlayışa orijinal elmi tərif vermişdir. Bir çox sahələrdə özünə geniş yer almış "duyğu" və "hiss" anlayışlarının elmi səviyyələrini və məna xüsusiyyətlərini qarışdıran elmi-nəzəri duruma fərqli yanaşaraq, ilk dəfə olaraq bu anlayışların sərhəd müəyyənliyini təyin etmişdir.

## Həyatı və elmi fəaliyyəti
Osman Əfəndiyev 1941-ci il dekabrın 18-də Qazax rayonu nun Birinci Şıxlı kəndində anadan olmuşdur. Əfəndiyevlər (Qazax) soyundandır. Birinci Şıxlı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna (indiki Pedaqoji Universitet) qəbul olmuş, 1963-cü ildə buranı bitirmişdir.

1963–1970-ci illərdə Respublika Dövlət Texniki Peşə Təhsili Komitəsində məsul vəzifədə işləmişdir.

1970–1973-cü illərdə təhsilini aspiranturada davam etdirmişdir. 1973-cü ildə dissertasiya müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

1973-cü ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Fəlsəfə kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent, professor vəzifələrində çalışır.

1978–1980-ci illərdə Moskva Dövlət Universitetinin doktorantı olmuşdur.

1995-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək fəlsəfə elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.

Osman Əfəndiyevin elmi tədqiqatı fəlsəfənin idrak nəzəriyyəsinə həsr olunmuşdur. O, estetik idrak kateqoriyasının sistemli tədqiqinə və bu kateqoriyanın bədii idrak sahəsinə tədbiqinə nail olmuşdur. Altmış üç fəlsəfi-estetik qanunauyğunluğu estetik idrak nəzəriyyəsinə daxil etmişdir. Fəlsəfi-estetik proseslərin mahiyyətindən doğan səkkiz təzahür formasını ortaya çıxarmış və ilk dəfə olaraq on üç fəlsəfi anlayışa orijinal elmi tərif vermişdir.

Bir çox sahələrdə özünə geniş yer almış "duyğu" və "hiss" anlayışlarının elmi səviyyələrini və məna xüsusiyyətlərini qarışdıran elmi-nəzəri duruma fərqli yanaşaraq, ilk dəfə olaraq bu anlayışların sərhəd müəyyənliyini təyin etmişdir.

Elmi idrak sahəsində "qavrayışın" ikinci idrakı pillə kimi "duyğulardan" sonra gəlməsi haqqında elmdə qərarlaşmış elmi idrak metoddan fərqli olaraq, duyğu ilə qavrayış arasında digər anlayışların mövcudluğunu sübuta yetirmişdir. O, həmçinin elmi idrak metodu kimi "münasibətin" "mənimsəmədən" əvvəl gəlməsi barədə elmdə qəbul olunmuş nəzəri bilikdən fərqli olaraq "estetik mənimsəmənin", "estetik münasibətdən" əvvəl mövcud olmasına dair yeni metod ortaya qoymuşdur.

Fəlsəfənin aktual məsələlərinə həsr olunmuş 200-dən çox məqalənin, 12 kitabın müəllifidir.

Hazırda Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin fəlsəfə kafedrasında professor kimi elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.
Soltinq Madonna

***Uşaq ilə Madonna*** (*Soltinq Madonna*) üslubu əsasında erkən İtaliyanın Rönesans ustası Antonello da Messinaya aid edilən rəsm əsəridir. Əsərdə gəlinciyə bənzər Uşağı əlində tutan və dəbdəbəli qızıl tacı mələklər tərəfindən başının üzərində saxlanılan Madonna təsvir olunmuşdur. Tabloya London milli qalereyası ev sahibliyi edir. *Soltinq* adı, hansı ki həm də Robert Campinin müəllifi olduğu Madonna rəsminə verilmişdir, onu 1910-cu ildə qalereyaya bağışlayan kollektor Corc Soltinqi bildirir.

## Rəsm
*Soltinq Madonna* bir neçə müxtəlif mədəniyyətlərin izlərini özündə barındırır və bu da keçmişdə alimlərin onu Flaman, İspan və hətta Rus əsəri hesab etmələrinə səbəb olmuşdur. Bu, çox guman ki, 1460-lara — hələ rəssamın Siciliyada olduğu dövrə aid olan ilk əsərlərindən biridir. Bu əsər tac, Venesiya tərzi libas və şəffaf örtük kimi ustaca işlənmiş və çəkilmiş detallar ilə bəzədilmiş Madonnanı əks etdirir. Madonna İsanın anası Məryəmin xüsusiyyətlərinə malikdir. İki mələyi olan tacı onu həm də Cənnətin Kraliçəsi kimi təmsil edir. Uşaq əlində bir dənə nar saxlayır hansı ki İsanın ehtirasını rəmzləşdirir.

Madonnanın üzünün mücərrəd gözəlliyi müasir Provençal rəssamlarının, xüsusilə Enguerrand Kvartonun üslubundan irəli gəlir .

## Həmçinin bax
* İtalyan Rönesans rəsmləri, mövzuların inkişafı

## İstinadlar

## Əlavə oxu
* 

## Xarici keçidlər
*