open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sadval

**Sadval** (, ) — ləzgi xalqının azadlığı uğrunda fəaliyyətlə məşğul olan  təşkilat.

## Tarixi
Sadval təşkilatı 1990-cı ildə Dərbənddə yaradılmışdır. Təşkilatının ilkin məqsədi Rusiyanın cənub və Azərbaycanın şimal bölgələrinin hesabına Ləzgistan adlı dövlət yaratmaq olmuşdur. Politoloq və Azərbaycanın keçmiş dövlət müşaviri Vəfa Quluzadə Sadval təşkilatının Rusiya xüsusi xidmət orqanları tərəfindən yaradıldığını iddia edirdi.

Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının məlumatına görə, Ermənistan dövləti tərəfindən cəlb edilmiş Sadval təşkilatı üzvünün 1994-cü ildə Bakı metrosunda partlayış törətməsi nəticəsində 27 nəfər həlak olmuşdur.  

1990-cı illərin ortalarında Azərbaycan hakimiyyəti "Sadval"ın ölkə ərazisində fəaliyyətinin qarşısını aldı. Bakı metrosunda baş verən faciə aktına görə təşkilatın bir neçə üzvü həbs edildi.

2016-cı ildə təşkilatın aktiv üzvlərindən biri Ruslan Maqomedrəhimov Dağıstanda öldürüldü. Sadvalın rəhbəri Nazim Hacıyev də Dağıstanda  20 mart 2016-cı ildə öldürüldü. Hacıyev 1961-ci ildən etibarən ləzgilərə məxsus muxtar respublikanın qurulmasına çağırışlar edirdi. Onun ölümünün siyasi fəaliyyəti ilə ələqadər olmadığı iddia edilir. Bu hadisələrin istintaqı haqqında heç bir rəsmi xəbər verilmədi.

## İstinadlar
Vepslər

## Haqqında
**Vepslər** () -  Ural xalqlarının fin qrupuna mənsub olan xalq. Hazırda vahid etnik əraziyə malik deyillər. Vepslər 3 qrupa ayrılırlar. I qrup - Şimal vepsləri - Kareliya Respublikası ərazisində, Oneqa gölünün cənub-qərb sahillərində yaşayırlar. II qrupa Sankt-Peterburq vilayəti ərazisində, Oyati və Kapşi çaylarının kənarında, Voloqda vilayətinin Vıteqra və Babayevsk rayonlarında yaşayan vepslər daxıldir. III qrup -Cənub vepsləri isə Sankt-Peterburq vilayətinin Yefimovski rayonunun şimalında yaşayırlar. Cənub vepsləri özlərinin bensya, qalanları isə lyudinkau adlandırırlar. XX əsrin əvvəllərinə qədərki tarixi-etnoqrafik ədəbiyyatda çud adı ilə tanınmışlar. Vepslər Ural dil ailəsi fin qrupunun pribaltika-fin qoluna mənsub olan veps dilində danışırlar. Antropoloji cəhətdən ağ (avropa) irqin ağdəniz-balt tipinə aiddirlər. XI-XII əsrlərdə zorla pravoslavlaşdırılmışlar. Lakin qədim dini görüşlərini saxlamaqdadırlar: noyd adlandırdıqları şamanlara və perti-çand adlandırdıqları cinlərə inanırlar. Vepslərin ulu babaları (onlar həm də karellərin, şimal ruslarının və qərb komilərinin soyköklərində iştirak etmişlər) qədim fin tayfası olan veslər hesab edilirlər. Veslərin adı ilk dəfə "vas" və "vazina" formasında VI əsrdə yaşamış qot tarixçisi İordanın əsərində çəkilir. X əsrdə yaşamış ərəb tarixçisi İbn Fədlan qədim ves tayfalarını "vesu", XI-XIII əsrlərdə alman mənbələri isə "vizzi", "vizinus" adlandırmışlar. Novqorod feodal respublikası ərazisinin qədim əhalisi olan vepslərin əksəriyyəti bu yerlər mərkəzləşdirilmiş Rus dövlətinin tərkibinə qatıldıqdan sonra təhkimli kəndlilərə çevrildilər. XVIII əsrin əvvəllərində vepslərin bir hissəsi Olonetsk silah zavoduna və Ladeynoye Pole gəmiqayırma tərsanəsinə təhkim olundular, qalanları isə çar Rusiyası üçün taxta-şalban tədarükündə əsas işçi qüvvəsinə çevrildilər. Vepslərin əksəriyyəti indi də bu sahədə çalışır.

Vepslərin əsas və ənənəvi məşğuliyyətləri üçtarlalı kotan əkinçiliyi idi. Onlar kyulya, naqast adlanan kəndlərdə yaşayırdılar. Kodi və ya nert adlanan mənzilləri nyaç adlanan soba ilə isidilirdi. Vepslərin əsas mənzil forması "T" şəkilli kərtmə ağac evlərdir. Ənənəvi yeməkləri: mayasız xəmirdən bişirilmiş çörək (leyb), balıq piroqu (kurnik), yulaf unundan hazırlanan kökə (kurz)və uzun kətə (kalitad). Ən çox xoşladıqları içkilər pivə (olud) və çörək kvasıdır

Vepslər zəngin folklora malikdirlər. Folklorlarında qədim fin tayfası olan çudlardan geniş bəhs olunur. Veps musiqisində qaşıqlarla rəqs xüsusi yer tutur.
## İstinadlar

## Mənbə
*Ural xalqlları. Bakı,1997. səh.7-8
*Пименов В.В. Вепсы. Очерк этнической истории и генезиса культуры. Ленинград.1965.
*Зайцева М.И, Муллонен М.И, Образцы вепсской речи. Ленинград.1969.
*Народы мира. Москва,1988.
*Население СССР.Москва,1990.
Şeytan daxildədir (film, 2012)

**Şeytan daxildədir** () — Uilyam Brent Bell ilə edilmiş mistik kino, yalançı sənədli (pseudo documentary) janrında çəkilib. Kino 6 yanvarda 2012-ci ildə ABŞ-də prokata çıxıb. MPAA reytinqi — R.

## Süjet
1989-cu ilin oktyabrın 30-da, ekzorsizm sessiyasının vaxtında Mariya Rossi üçqat qətl etmişdir. O ekzorsizm seyansı ona tərəf edilirdi. Katolik kilsəsi Mariyanı həbsxanaya qoymaya razılıq vermiyib, onu Romadaki katolik ruhi xəstəxanaya göndəriblər. Onun qızı İzabella, atası tərəfindən düzünü bilir, ata danışandan sonra üç gün keçmiş ölür. Atasının söhbətindən sonra İzabella qabağına məqsəd qoyur — bütün haqqı bilmək.

## Rollarda
* **Fernanda Andrade** — İzabella Rossi
* **Saymon Kuoterman** — Benci
* **İven Xelmut** — Devid
* **İonut Qrama** — Mayk
* **Syuzen Krauli** — Maria Rossi
* **Bonni Morqan** — Rozalita

## Xarici keçidlər
* Kinonun rəsmi saytı
Kabal (Mortal Kombat)

**Kabal** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Haqqında
"Kabal" - "Qara əjdaha" quldur dəstəsində işləyən cinayətkarlardan biridir. Şao Kannın onlara hücumu zamanı dəstənin üzvləri döyüşdə həlak olur. Kabal isə möcüzə nəticəsində sağ qalır. Sağ qaldıqdan sonra Kabal Yeri mühafizə edən adamlara qoşularaq cinayətkarlıq həyatına birdəfəlik olaraq son qoyur. Turnirlərin birində Mavado ilə döyüşdə Kabal məğlub olur. Onu ölümdən Xavik xilas edir. Sonra Kabal "Qara əjdaha" dəstəsini yenidən Xavikin məsləhəti ilə yaradır. Kabal Kano və  Carek ilə dostluq edir. Sonuncu döyüşündə Kabal Mavadou məğlub edərək onu öldürür.

## Xarici keçidlər
* Kabal Mortalkombat.wikia.com
Çarlz Börnşteyn (bəstəkar)

**Çarlz Börnşteyn** ( , 28 fevral 1943, ABŞ) - ABŞ bəstəkarıdır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
*
* Interview von Randall Larson, vom 31. August 2009
Kunq Lao (Mortal Kombat)

**Kunq Lao** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. "Ölümcül döyüş" turnirinin çempionudur.

## Xarici keçidlər
* Kunq Lao Mortalkombat.wikia.com
Azərbaycan Milli Məclisinin IV çağırış deputatları

**Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV çağırış deputatları** — 2010-cu il noyabrın 7-də baş tutan seçkilər əsasında formalaşdırılmış Milli Məclisə seçilmiş üzvlər.

Milli Məclisin 125 deputatından 71 nəfəri Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü idi. IV çağırış Milli Məclisdə Ana Vətən Partiyası və Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 2 nəfərlə, Azərbaycan Demokratik İslahatlar Partiyası, Azərbaycan Sosial Rifah Partiyası, Böyük Quruluş Partiyası, Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası, Ədalət Partiyası, Vətəndaş Birliyi Partiyası və Azərbaycan Ümid Partiyası isə 1 nəfərlə təmsil olundu. 43 nəfər bitərəf idi.

IV çağırış Milli Məclisin sədri Oqtay Əsədov, sədrin birinci müavini Ziyafət Əsgərov, sədrin müavinləri isə Bahar Muradova və Valeh Ələsgərov idi.

Milli Məclisin IV çağırış deputatları sırasında ən yaşlısı 1936-cı il təvəllüdlü Zeynəb Xanlarova, ən gənci isə 1982-ci il təvəllüdlü Ceyhun Osmanlı idi.

## Milli Məclisdə təmsil olunan partiyalar

## Milli Məclisin IV çağırış deputatları

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Milina (Mortal Kombat)

**Milina** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Milinanın Kitana ilə görünüşü eynidir. Fərq isə paltarı və silahlarındadır.

## Xarici keçidlər
* Milina Mortalkombat.wikia.com
Kitana (Mortal Kombat)

**Kitana** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının əsas personajlarından biridir. Sindelin qızı, Liu Kenqin yaxın dostudur.

## Xarici keçidlər
* Kitana Mortalkombat.wikia.com
Sindel (Mortal Kombat)

**Sindel** () — "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Şahzadə Kitananın anasıdır. Əri olan Cerrodu öldürən Şao Kanndan qisas almaq üçün ona qarşı vuruşur. Sonda ərinin ruhunu Edeniyaya geri qaytarır.

## Xarici keçidlər
* Sindel Mortalkombat.wikia.com
Smouk (Mortal Kombat)

**Smouk** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Proqramlaşdırılmış robotlardan biridir.

## Xarici keçidlər
* Smouk Mortalkombat.wikia.com
Nub Saybot

**Nub Saybot** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasında personaj.

## Xarakteristika
*Nub* onun adı, *Saybot* isə onun kölgəsidir. Bi Han Skorpion tərəfindən öldürüldükdən sonra Yeraltı dünyaya düşür. Bir müddət sonra Şinnok ilə qarşılaşır və ona döyüşçüləri sırasına qatılır. Bu müddətdə xarici görünüşü dəyişir və "Nub Saybot" adı ilə tanınmağa başlayır. Şao Kannın döyüşçüləri məğlub olduqdan sonra Nub Saybot Şinnoka çalışmaqdan imtina edərək Yeraltı dünyaya geri qayıdır.

## Xarici keçidlər
* Nub Saybot Mortalkombat.wikia.com
Şao Kann (Mortal Kombat)

**Şao Kann** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Şao Kann qara qüvvələrin imperatorudur. Əjdahaların imperatoru olan Onaqanın sayəsində Yeraltı dünyanı ələ keçirmiş və buranı idarə etməyə başlamışdı.

## Xarici keçidlər
* Şao Kann Mortalkombat.wikia.com
Motaro (Mortal Kombat)

**Motaro** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Yerdən kənar Qaranlıq dünyasının ən güclü döyüşçülərindən biridir.

## Xarici keçidlər
* Motaro Mortalkombat.wikia.com
Baraka (Mortal Kombat)

**Baraka** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Tarkatan tayfasındandır. Yerin döyüşçülərinə qarşı vuruşur.

## Xarici keçidlər
* Baraka Mortalkombat.wikia.com
Ceks (Mortal Kombat)

**Cekson Briqqs** və ya **Ceks Briqqs** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Sonya Bleydin yaxın dostudur.

## Xarici keçidlər
*
Kintaro (Mortal Kombat)

**Kintaro** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Yeraltı dünyanın ən güclü döyüşçüsüdür. Qoroya nisbətən hündürdür.

## Xarici keçidlər
* Kintaro Mortalkombat.wikia.com
Sektor (Mortal Kombat)

**Sektor** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Proqramlaşdırılmış robotlardan biridir. Bleyz üzərində qələbə qazandıqdan sonra Sayraks və Smouk adlı proqramlaşdırılmış robotların gücünü qazanır.

## Xarici keçidlər
* Sektor Mortalkombat.wikia.com
Xameleon (Mortal Kombat)

**Xameleon** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Digər personajlara çevrlməsi baxımından "Şanq Tsunq" personajına bənzəyr. Lakin fərqləndirici cəhəti onun bütün personajların yox, yalnız "Nindza" stilli personajların görkəmini ala bilməsidir.

## Xarici keçidlər
* Xameleon Mortalkombat.wikia.com
Dairou (Mortal Kombat)

**Dairou** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Xarici keçidlər
* Dairou Mortalkombat.wikia.com
Freddi Krüger (Mortal Kombat)

**Freddi Krüger** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Bu personaj Qarağac küçəsində qarabasma filmindəki baş personaj Freddi Krügerin obrazıdır.

## Xarakteristika

Pis niyyətli kabus Freddi Krüger insanlar yatan zaman onların ruhunu götürür. Şao Kann Yer dünyasının ruhlarını ələ keçirən zaman Freddi onları öz dünyasına qaytarmaq üçün imperator ilə yuxu dünyasıda vuruşmağa məcbur olur. Lakin Şao Kann onu yuxu aləmindən dünyaya çıxarır və qələbə qazanır. Ağır yaralanmış Freddi kəsici alətləri olan əlcəklərini taxaraq onunla mübarizəyə hazırlaşır. Əgər Freddi Şao Kann üzərində qələbə qazansa, onda "Qarağac" küçəsində insanlarını əbədi ələ keçirəcəkdir.

## Xarici keçidlər
* Skarlet Mortalkombat.wikia.com
Frost (Mortal Kombat)

**Frost** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. Frost nindza qadın personajlarından biridir. Qüvvə səhətdən Sab-Zironu xatırladır.

## Xarici keçidlər
* Frost Mortalkombat.wikia.com
Skarlet (Mortal Kombat)

** Skarlet** () - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. İlk dəfə videooyunun "Mortal Kombat (2011)" seriyasında peyda olmuşdur. Bu seriyada əvvəlki seriyaların bütün personajları əlavə olunmuş və yalnız Skarlet yeni personaj kimi təqdim olunmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Skarlet Mortalkombat.wikia.com
Kratos (Mortal Kombat)

**Kratos** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Xarakteristika
Kratos Şao Kannı öldürdükdən sonra Yer dünyası bir müddətlik xilas olmuşdur. Bu səbəbdən Reyden və Fucin ona öz minnətdarlığını bildirmişlər. "Kratos" personajı "Müharibə Tanrısı" () adlı videooyun seriyasının əsas personajıdır. 2011-ci ildə hazırlanan yeni "Mortal Kombat" versiya üçün bu personaj oyuna daxil edilmişdi.

## Xarici keçidlər
* Kratos Mortalkombat.wikia.com
Mortal Kombat personajlarının siyahısı

**Mortal Kombat personajlarının siyahısı** - Mortal Kombat oyun seriyalarının personajlarını ehtiva edir. 

## Xarakteristika
Dünyalar arasında mübarizənin azalması üçün "Ölümcül döyüş" adlı döyüş turniri yaradılmışdır. Bu turnir 10 mərhələdən ibarətdir. Məşhur cadugərlərdən hesab olunan döyüşçü Şanq Tsunq imperator Şao Kanna tabe idi. Şanq Tsunqu ilk dəfə turnirdə Yer dünyasının sakini Kunq Lao məğlub etmişdir. 500 ildən sonra onun bu titulunu Şanq Tsunqun döyüşçüsü Qoro alır. Turnirin ilk mərhələlərində Yer dünyası böyük təhlükəyə düçar olmuşdu. Lakin bir müddət sonra bu dünya tərəfindən məğlub edilən Şanq Tsunq və Qoro Yer dünyasını məğlub etmək üçün digər vasitələrə əl atır. Beləcə, hər "Mortal Kombat" seriyasında yeni düşmən personajları yaranır. "Mortal Kombat: Deception" seriyasında personajların əksəriyyəti Şanq Tsunq və Kuan Çi tərəfindən öldürülür. Amma "Mortal Kombat: Armageddon" seriyasında isə bu personajlar yenidən peyda olurlar.

## Personajlar

## Xarici keçidlər
*
*Mortal Kombat ru.mortalkombat.wikia.com
Tindersticks

**Tindersticks** – Nottingemli indie-rok musiqi qrupu.

## Qrupun tarixi
Qrup 1991-ci ildə yaradıldığı zaman Asphalt Ribbons adlanırdı. Qrup qısa bir müddət sonra Tindersticks adını almışdır. Claire Dennis'in filmlərindən Trouble Everyday və Nenetté Et Boni üçün soundtrack albomu hazırlayan qrup çox sayda EP və studiya albomu da hazırlamışdır. Qrupun üzvləri 2005-ci ildən etibarən qismən yollarını ayırmışlar. Dickon Hinchliffe, Alasdair Macaulay və Mark Colwill qrupdan ayrılmış, solist Stuart Staples iki solo ablom çıxartmışdır. Ancaq musiqiçilər hələ birlikdə çalmaqda və Stuart'a solo performanslarında da yoldaşlıq edirlər.

## Üzvlər
* Styuart Eşton Stepls (*Stuart Ashton Staples*) — vokal, gitara, melodika
* Neyl Timoti Frezer (*Neil Timothy Fraser*) — bas gitara
* Devid Leonard Boulter (*David Leonard Boulter*) — piano

## Əvvəlki Üzvlər
* Dikon Ceyms Xançliff (*Dickon James Hinchliffe*)
* Alasdar Makoley (*Alasdair Robert De Villeneuve Macaulay*)
* Mark Endri Kolvill (*Mark Andrew Colwill*)

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* 1993 — *Tindersticks* (ilk albom) (This Way Up)
* 1995 — *[[Tindersticks (ikinci albom)]]* (This Way Up)
* 1997 — *Curtains* (This Way Up)
* 1999 — *[[Simple Pleasure]]* (Island)
* 2001 — *Can Our Love…* (Beggar’s Banquet)
* 2003 — *[[Waiting for the Moon]]* (Beggar’s Banquet)
* 2008 — *The Hungry Saw* (Beggar’s Banquet)
* 2010 — *Falling Down A Mountain* (Constellation Records)
* 2012 — *The Something Rain* (Constellation Records)

### Sinqlları
* 1992 — "Patchwork"
* 1992 — "Marbles"
* 1993 — "A Marriage Made in Heaven"
* 1993 — "Unwired E. P."
* 1993 — "City Sickness"
* 1993 — "Marbles"
* 1993 — "We Have All the Time in the World"
* 1993 — "Live in Berlin"
* 1994 — "Kathleen"
* 1995 — "No More Affairs"
* 1995 — "Plus De Liaisons"
* 1995 — "The Smooth Sounds of Tindersticks"
* 1995 — "Travelling Light"
* 1997 — "Bathtime"
* 1997 — "Rented Rooms"
* 1999 — "Can We Start Again"
* 2000 — "What is a Man"
* 2001 — "Trouble Every Day (Promo)"
* 2003 — "Don’t Even Go There E. P."
* 2003 — "Trojan Horse"
* 2003 — "Sometimes it Hurts"
* 2003 — "My Oblivion"
Intel mikroprosessorlarının siyahısı

**İntel mikroprosessorlarının siyahısı** — Intel şirkətinin istehsal etdiyi mikroprosessorlar.

## Siyahı




## Xarici keçidlər
* Список всех микропроцессоров Intel на ark.intel.com (англ.)
* Музей Intel: История микропроцессора (англ.)
* Сравнение производительности мобильных процессоров (англ.)
* Современные процессоры Intel: 2-е полугодие 2009. Энциклопедия. 3DNews (рус.)
Rəşidi tarixi (kitab)

**Rəşidi-tarixi**—Mirzə Heydər Duqlatın əsəri.

## Rəşidi tarixi fars dilində
**Rəşidi tarixi** ( Tarixi Rəşidi) Türkistan ərazisinin 1347-1545 illərindəki tarixi, Çığatay xanları və Qaşqar əmirləri haqqında farsca kitabdır.Bu kitabın yazıçısı Mirzə Məhəmmədheydər Duqlatdır.Müəllif bu kitabın təlifi üçün bu mənbələrdən istifadə edib:Fəzlullah Rəşidəddinin Came ət-təvarix kitabı, Cəhangüşaye Cüveyni tarixi kitabı, Həmdulla Müstofinin Seçilmiş tarixi(Tarixi qozide) kitabı, Şərəfəddin Əli Yəzdinin Zəfərnamə kitabı, Əbdürrəzzaqın Nəzmə çəkilmiş(Tarixi Mənzum) kitabı, Mirzə Uluqbəyin Ulusi Ərbəə kitabı.

## Rəşidi tarixi rus dilində
Bu kitab bir neçə dəfə rus dilində çap olunub. 1996-cı ildə Daşkənd şəhərində 2 cildliyi "Fan" nəşriyyatında işıq üzü görüb.

2011-ci ildə Moskva şəhərində "Direkt-Media" nəşriyyatında 198 səhifədən inarət buraxılıb. Bu nəşrdə yalnız Qazax xanlığına aid olan məlumat var.

## İstinadlar

## Mənbə
* Abbasqulu Qəffari Fərd və Məhin Fəhimi, Rəşidi Tarixi Encyclopaediaislamica

## Xarici keçidlər
* Mirzə Heydər Duqlat, Rəşidi tarixi 

## Həmçinin bax
* Mirzə Heydər Duqlat
Jarek (Mortal Kombat)

**Jarek** () – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.

## Xarici keçidlər
* Jarek Mortalkombat.wikia.com
Təbriz Darəssəltənə Coğrafiya və Tarixi

**Təbriz Darəssəltənə Coğrafiya və Tarixi** ( Tarix və Coğrafiye Darossəltəneye Təbriz) Qacar şahzadəsi Nadir Mirzənin yazdığı farsca tarixi kitabdır.Bu kitab bu materiallardan ibarətdir: Təbriz binaları və tarixi əsərləri barədə ,şəhərin əsas hadisələri,Təbrizdə keçirilən dini mərasimlər və festivallar və milli bayramlar,xalqın yaşama tərzi, yas və toyları, yemək bişirmək tərzləri, oyunları və məşhur əyləncələri,hava durumu, məhəllələri, su kəmərləri, məscidləri, qəbiristanlıqları, müharibələri və Təbrizin keçmiş selləri və zəlzələləri, Təbrizdə yaşayan köçərilər və ellər,tərəvəzləri, meyvələri,kralları və hakimləri, Təbriz şairləri, yazıçıları və alimləri.
Həmçinin bu kitabda Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu sultanlarının tarixi və Kürd Şeyx Ubeydulla üsyanı haqqında ətraflı məlumat gəlib.Bu kitabda yüzdən artıq keçmiş sülalələrin hakimlərinə aid olan fərman və  tarixi sənədlər, ki Təbriz alimlər və hökmdarlarına çıxış ediblər qeyd olunub.Nadir Mirzə, Təbrizin tarixindən başqa bütün Azərbaycan tarixi haqqında məlumat verib.

## İstinadlar

## Mənbə
*Əlirza Molai Təvani Təbriz Darəssəltənə Coğrafiya və Tarixi Encyclopaediaislamica
Mahir Əsəd

**Mahir Əsəd**, (Ərəbcə: ماهر الأسد‎, **d.** 8 dekabr 1967) — Suriya prezidenti Bəşər Əsədin qardaşı, general-mayor.

## Həyatı

Mahir Əsəd 8 dekabr 1967-ci ildə Suriyanın paytaxtı Dəməşqdə,  Hafiz Əsədin ailəsində dünyaya gəldi. İki yaşı tamam olanda atası Suriyanın prezidenti oldu. Digər qardaş-bacıları ilə birlikdə xalq nəzərindən  uzaq şəkildə yetişdirildi. Mahir Suriya Azadlıq məktəbində və Dəməşq universitetində oxudu.

Respublika Mühafizləri və Dördüncü Zirehli Dviziya adlı əsgəri birliklərin komandanıdır., Suriyada fəaliyyət göstərən gizli polis və xəfiyyə idarəsinin  rəhbəridir. Suriyada Bəşər Əsəddən sonra ən hörmətli şəxsdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Hafiz Əsəd
*Bəşər Əsəd

## Xarici keçidlər
Loraks (film)

**Loraks** () — 2012-ci ildə ekrana buraxılmış ABŞ cizgi filmi.

## Süjeti
Xəyallarında olan qızın ürəyini fəth etmək üçün, 12 yaşda oğlanın, xəyalları gerçəkləşdirənə müraciət etməsinin əhvalatı. Cizgi filmi, yazıçı və rəssam-illüstrator Həkim Suss (Teodor Heyzel) tərəfindən, uşaqlar üçün yazdığı kitab əsasında yaradılıb. Kitabda canlı təbiətin acınacaqlı vəziyyəti və insanların bu problemə münasibəti göstərilib.

## Filmi səsləndirənlər

## Xarici keçidlər
* Cizgi filminin rəsmi saytı
Mirzo Tursunzadə

**Mirzo Tursunzadə** (, ) — Tacikistan Xalq şairi (1961), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1967).

## Həyatı
Mirzo Tursunzadə 2 may 1911-ci ildə Tacikistan Respublikasının Buxara əmirliyinin Karataq kəndində anadan olub. 1925-ci ildə Pedaqoji
Texnikuma qəbul olan şair 1930-cu ildə Tacikistan Maarif İnstitutunu bitirib.

Mirzo Tursunzadə əmək fəaliyyətinə "Tacikistan komsomolu" qəzetində başlayıb. Həmçinin A.S.Puşkin adına Musiqili Dram Teatrında ədəbi hissənin rəhbəri vəzifəsini icra edib.

Mirzo Tursunzadə 1946-cı ildən Asiya və Afrika xalqları Həmrəylik Komitəsinin sədri və Tacikistan Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin
sədri vəzifələrini icra edib. 1959-cu ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə heyətinin katibi, habelə SSRİ Ali Sovetinin deputatı (2–9-cu çağırış) olub. UNESCO-nun qərarı ilə 2011-ci ildə Mirzo Tursunzadənin 100 illik yubileyi geniş qeyd olunub.

## Yaradıcılığı
Əsərlərini tacik və rus dillərində yazan Mirzo Tursunzadənin 21 yaşı olarkən, 1932-ci ildə ilk "Qələbə bayrağı" adlı məcmuəsi nəşr olunub. Həmin məcmuədə kiçik hekayələr, şeir və oçerklər toplanıb.

Mirzo Tursunzadə XX əsrin 30-cu illərində "Hökm", "Xosrov və Şirin" poemalarını yazıb. Onun Böyük Vətən müharibəsi illərində nəşr etdirdiyi poeması "Tahir və Zöhrə" olub. Ədibin 1939-cu ildə çap olunan "Şeirlər" adlı kitabında dünyada baş verən müharibələr və onun gətirdiyi ağrı-acı, xalqlar dostluğu və vətənpərvərlik hissləri öz əksini tapmışdır.

Ədibin Böyük Vətən müharibəsindən sonra yaradıcılığında başlıca mövzular tacik xalqının taleyi və azadlığı uğrunda mübarizə təşkil edirdi. Bu baxımdan şairin 1947–1948-ci illərdə qələmə aldığı "Hindistan balladası" və 1950-ci ildə yazdığı "Mən azad Şərqdənəm" silsilə əsərləri diqqəti cəlb edir.

Mirzo Tursunzadənin "Asiyanın səsi" (1956), "Əbədi nur" (1957) və s. poemalarında da başlıca mövzular azadlıq mübarizəsi, sülh uğrunda mübarizə olub. Eyni zamanda 1954-cü ildə qələmə alınan "Arabaçı Həsən" epik poemasında şair tacik kəndlisinin taleyindən bəhs edib. Tacik şairi olan Mirzo Tursunzadənin Azərbaycana həsr edilmiş şeirləri və Azərbaycan poeziyasından nümunələri vardır. Şairinşeirlərinin bir qismini Azərbaycan
dilinə şair Qasım Qasımzadə tərcümə edib.

## Ölümü
Mirzo Tursunzadə 24 sentyabr 1977-ci ildə vəfat edib.

## Mükafataları
* SSRİ Dövlət mükafatı
* Lenin mükafatı laureatı
* Tacikistanın Xalq şairi (1961)
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1967)
* "Hindistan balladası" şeirlər kitabına görə C.Nehru adına Beynəlxalq mükafat (1968)

## İstinadlar
Arcade Fire

**Arcade Fire** (*Arkeyd Faer*) – Kanada Alternativ rok və İndi-rok rok qrupu.

## Qrupun tarixi

Qrup 2003-ci ildə Monrealda evli cütlük Uin Batler və Redjin Şassen'in birgə düetindən sonra yaranmışdır. Qrupun üç albomu yüksək dərəcəli təqdirə layiq görüldü. Qrupun *[[Funeral]]* (2004) albomu MTV'nin "İlin ən yaxşı 50 albomu" *(50 Greatest Albums of the Year)* siyahısında birinci yeri tutdu və Qremmi mükafatının 2 nominasiyası ilə təltif edildi. Qrupun ikinci albomu *[[Neon Bible]]* (2007) Kanadanın və İrlandiyanın albom siyahılarına başçılıq edirdi. ABŞ'da və Böyük Britaniyada ikinci yerə qədər qalxan albom, 2007-ci ildə Q (jurnal) tərəfindən "İlin ən yaxşı albomları" siyahısında 1-ci yerə layiq görüldü. 2008-ci ildə albom Brit Awards'da namizədliyini irəli sürdü və *"Best Alternative Album of the Year"* nominasiyasında Juno Awards laureatı aldı.
Qrupun üçüncü albomu *[[The Suburbs]]* 2010-cu ildə ən yaxşı albom kimi Qremmi mükafatı aldı.

## Üzvlər

* Ğejin Şassani (*Régine Chassagne*) — vokald, akkordeon, zərb alətləri
* Riçard Rid Perri (*Richard Reed Parry*) — zərb alətləri, gitara
* Vin Batler (*Win Butler*) — vokal, bas gitara
* Tim Kinqsberi (*Tim Kingsbury*) — bas gitara
* Sera Nuyfeld (*Sarah Neufeld*) — skripka
* Vill Batler (*Will Butler*) — bas gitara, zərb alətləri
* Ceremi Gera (*Jeremy Gara*) — zərb alətləri

## Diskoqrafiya
### Studiya albomları
* Funeral (albom) (2004)
* Neon Bible (2007)
* The Suburbs (2010)
* Reflektor (2013)
* Everything Now (2017)
* We (2022)
* Pink Elephant (2025)

### EP albomları
* Arcade Fire (2003-2005)
* Arcade Fire & David Bowie (2005)

### Single'ları
* Neighborhood - 1» (2004)
* «Neighborhood - 2» (2005)
* «Neighborhood - 3» (2005)
* «Cold Wind» (2006)
* «Rebellion» (2006)
* «Wake Up» (2006)
* «Black Mirror» (2007)
* «Keep the Car Running» (2007)
* «Intervention» (2007)
* «No Cars Go» (2007)
* «The Suburbs/Month Of May» (2010)

## İstinadlar
U2

**U2** - Dublin mənşəli İrlandiya rok qrupu.

1976-cı ildə Dublində yaradılan qrup Bono (vokal və gitara), The Edge (gitara, piano və vokal), Adam Clayton (bass gitara), və Larry Mullen, Jr. (zərb alətləri və perkussiya) ibarətdir. İlk olaraq post-punk janrından qaynaqlanan U2 musiqisi sonradan pop musiqinin müxtəlif janrlarından bəhrələndi. Qrup fəaliyyətli dövrü ərzində melodik alətlər üzərində qurulan öz musiqi tərzlərini qoruyub saxlayıblar. Musiqilərində ilk olaraq, The Edge'in gitarasının səsi və Bono-nun fərqli vokalı diqqəti cəlb edir. Onların mətnləri, çox vaxt  mənəvi, şəxsi və siyasi-sosial problemlərə həsr olunur.  
U2 qrupu üzvlərinin yeniyetmə çağlarında Mount Temple Comprehensive School adlanan məktəbdə yaradılmışdır. O vaxtı üzvlərin musiqi biliyi məhdud idi. 4 ildən sonra Island Records-la müqavilə imzalayıb, Boy adlanan debut albomlarını reliz ediblər. 1980-lərin ortalarında onlar artıq beynəlxalq məşhurluğu qazanmışdılar. 1987-ci ildə reliz olunan The Joshua Tree albomlarına kimi, onlar daha çox canlı konsert qrupu kimi məşhur idilər. Rolling Stone jurnalına istinad etsək, bu albom qrupu "qəhrəmanlardan ulduza çevirdi".  Musiqidəki durğunluqlarına və 80-ci illərin sonunda onların ilk imiclərinə və musiqi xətlərinə qarşı olan tənqidi mövqeyə cavab olaraq qrup, 1991-ci ildə hit albom Achtung baby və bu albomu müşayiət edən Zoo TV Tour-la yenidən səs-küy yaratdı.  
U2 dance, indastriel və alternativ rok təsirini öz səs və ifalarına əlavə etdi və daha ironik və özünütənqidi imici özünüküləşdirdi. 
Oxşar hadisə 1990-cı illərdə də davam etdi. U2 2000-ci il albomları All That You Can't Leave Behind albomundan sonra tənqidi və kommersiya cəhətdən özünü təsdiqlədi. 
U2 22 studio albomu reliz etmişdir və dünya üzrə 150 milyondan çox albom satmaqla ən çox satılan ifaçılar siyahısındadır. Onlar bütün qruplardan çox, 22 Grammy Awards-a layiq görülmüşdür, və  2005-ci ildə onların adları elə irəli sürüldükləri ilk ildə "the Rock and Roll Hall of Fame"-ə əlavə edilmişdir. Rolling Stone U2-nu "100 Greatest Artists of All Time" siyahısında 22-ci yerdə yerləşdirmişdir. Musiqi karyeraları boyunca, qrup üzvləri istər qrup, istərsə də ayrıca musiqiçi kimi xeyriyyəçiliklə məşğul olublar.
Əli Sahib Ursavaş

**Əli Sahib Ursavaş** ()— Türk əsgər və siyasətçisi.

## Həyatı
Əli Sahib Ursavaş 1887-ci ildə Kərkükdə doğulmuşdu. Hərbiyə məktəbini bitirmişdi. Mudros müqaviləsinin ardından Anadolunun işgali başlayınca Cəbunişərqi Anadoluda "Namık" ləqəbi ilə Milli qüvvəyə (Kuvayi Milliyəyə) qatıldı. Fransız işgali sırasında Mustafa Kamaldan aldığı əmrlə Urfa Jandarma komandiri ilə birlikdə Urfa müdafiəsi direnişini təşkil etdi. 23 aprel 1920-ci ildə açılan TBMMyə Urfa millət vəkili olaraq girdi. 1920-ci ilin dekabrında Urfa Kuvayi Milliye komandiri olaraq bölgədəki əşirət rəislərini Fransız işgaline qarşı topladı. Aktiv olaraq savaşdı. Konya İstiklal Məhkəməsi rəisi oldu. 1923-cü ildə Urfa millət vəkili seçildi. 1926-cı ildə Şərqi İstiqlal Məhkəməsi sədri oldu. 1931-ci ildə və 1935-ci ildə yeniden Urfa millət vəkili seçildi.

Atatürkə qarşı sui-qəsd girişiminə adı qarışdıysa da, günahsızlığı təsbit olundu.

Əli Sahib Ursavaş 25 sentyabr 1939-cu ildə Ankarada 52 yaşında vəfat etdi. Urfa qəhrəmanı və Atatürkün yaxın silahdaşı olduğundan soyadı qanunu çıxdığında, soyadı Ursavaş olarak Atatürk tərəfindən verildi. Evli və 4 uşaq atasıydı.

## Əsərləri
* Çukurova Dramı ve Urfanın Kurtuluş Savaşları

## İstinadlar
Sinan Səid

**Sinan Səid** () — Türkman əsilli müğənni, alim-pedaqoq, tərcüməçi, jurnalist və publisist.

## Həyatı

Sənətçi, şair və jurnalist Sinan Səid 1934-cü ildə Kərkük şəhərində anadan olmuşdur. Nəsilli-köklü bir ailəyə mənsub olan Sinan Səid ibtidai və orta təhsilini Kərkükdə başa vurduqdan sonra pedaqoji instituta qəbul olaraq 1952-ci ildə rəsm müəllimi ixtisasından məzun olub. Həmin ildən Kərkük qalasındakı "Tahirə" ibtidai məktəbində müəllim vəzifəsində işləməyə başlayıb. Daha sonra "Qərbiyyə" məktəbinə təyin olunub və 1959-cu ilə qədər orada çalışıb. 1959-cu ildə Beynəlxalq Radionun ərəb şöbəsi fəaliyyətə başlayarkən Sinan Səid müqavilə əsasında Bağdad radiosundan gəlir. 1961-ci ildə SSRİ-yə gedərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin (ADU) (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Jurnalistika Fakültəsində təhsilini davam etdirib. 1970-ci ilə qədər Bakı Radio və Televiziya Komitəsinin ərəbcə verilişləri şöbəsində çalışmışdır.

1965-ci ildə ADU-nun jurnalistika şöbəsini bitirmiş, 1969-cu ildə Bakıda "İraq-türkman mətbuatı və ədəbi məsələlər" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Sinan Səid mahir diktor idi, gözəl səsi vardı, onun Nərminə Məmmədova ilə birlikdə “*Evlərinin Öbü Yonca*”, “*Hər Gün Axşam Olu Dallam*” və “*Qızıl Üzük, Yaşıl Qaş*”ı adlı mahnılar ifa edib.

1970-ci ildə Sinan Səid Bakıda öz işinə xitam verib vətənə - İraqa qayıtdı. 1970-ci ildən Bağdad Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsində dərs demiş, 1975-1980-ci illərdə fakültənin dekanı olmuşdur. Azərbaycan ədəbiyyatının ərəb dilinə tərcüməsi sahəsində xidməti böyükdür. Süleyman Rəhimovun "*Ata və oğullar*" hekayələr toplusunu (Moskva, Proqres, 1996), "*Dost əlləri*" şeirlər toplusunu (Azərnəşr, 1964), "*Molla Pənah Vaqif*", "*Mirzə Ələkbər Sabir*", "*Cəlil Məmmədquluzadə*" monoqrafiyalarını  ərəb dilinə çevirmişdir. Azərbaycan şairlərinin şeirlərini tərcümə edərək geniş müqəddimə ilə "*Ərəb ellərinə Azərbaycan nəğmələri*" (Bağdad, 1971) kitabını çap etdirmişdir.  Sənan Səid 12 iyun 1991-ci ildə Bağdadda vəfat etmiş və Bağdad Qarx Məzarlığında dəfn edilmişdir.

## Yaradıcılığı

Ərəb, kürd, fars, ingilis, rus, türk və azərbaycan dillərini bilən Sənan Səid publisistik fəaliyyətilə yanaşı, rəssam, xəttat və saz ifaçısı kimi tanınır. Hər şeydən əvvəl isə Azərbaycana vurğun idi o. Azərbaycan ədəbiyyatı nümunələrini ərəb dilinə çevirən ilk tərcüməçi olub. Onun Səməd Vurğunun, Süleyman Rüstəmin, Rəsul Rzanın və onlarla digər şairlərin şeirlərindən tərcümələri 1963-cü ildə çapdan çıxmış "*Dost ellər*" almanaxında toplanmışdır. O zaman "*Ədəbiyyat və incəsənət*" qəzetinin ("*Ədəbiyyat qəzeti*"nin) yazılar çap etdirirdi. Məhz Sinan Səidin təşəbbüsü ilə Beynəlxalq Radionun ərəb şöbəsində hər həftə "*Ədəbiyyat və incəsənət*" qəzetinin xülasəsi efirdə səslənirdi. Bundan başqa Sənan Səid Kərkükdə “*Yeni Sənət”* adlı topluluq yaratmışdır. 

## İstinadlar
Funeral (albom)

**Funeral** () — Kanada rok qrupu Arcade Fire-nin 2004-cü ilin sentyabr ayında işıq üzü görən studiya albomu.

## Albomun mahnıları
# Neighborhood (Tunnels) — 4:48
# Neighborhood (Laïka) — 3:31
# Une Année Sans Lumière — 3:40
# Neighborhood (Power Out) — 5:12
# Neighborhood (7 Kettles) — 4:49
# Crown of Love — 4:42
# Wake Up — 5:35
# Haiti — 4:07
# Rebellion (Lies) — 5:10
# In The Backseat — 6:20
Bayram Səfərov

**Bayram Əsəd oğlu Səfərov** () — Şuşa Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı İcması İctimai Birliyinin keçmiş sədri

## Həyatı
Bayram Səfərov 1951-ci ildə Şuşada anadan olub. İxtisasca iqtisadçıdır. Şuşa Rayon İstehlak Cəmiyyətinin sədri, Şuşa Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini vəzifələrində işləyib.

Son illər "Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində ("AZAL") rəhbər vəzifədə çalışıb. 2009-cu il fevral ayının 27-də Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Şuşa Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.

2009-cu il iyunun 5-də Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ Bölgəsinin Azərbaycanlı İcması İctimai Birliyinin sədri seçilib.

## İstinadlar
Ərziman Əliyev

**Ərziman Mikayıl oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinin sabiq rəisi, polis general-mayoru.

## Həyatı
Ərziman Əliyev 2004–2007-ci illərdə Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır.

Daha sonra Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinin rəisidir. Ərziman Əliyev Mikayıl oğlu Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilməmişdən əvvəl Göycay Rayon polis idarəsinin rəisi vəzifəsində işləyib.

Polis general-mayor rütbəsi Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinə rəis təyin edilən zaman verilib.

22 fevral 2025-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fuad Əliyev

**Fuad Ağası oğlu Əliyev** () — siyasətçi, Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyasının sabiq sədri.

## Həyatı
Əliyev Fuad Ağası oğlu 4 aprel 1970-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1986-cı ildə 160 №-li orta məktəbi bitirib. Həmin ildə Azərbaycan Xarici Dillər İnstitutuna (AXDİ) qəbul olub. 1988–1989-cu illərdə Moskva və Mıtişi şəhərlərində orduda xidmət edib. 1992-ci ildə AXDİ-ni bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 1986-cı ildə BNZ-də fəhləlikdən başlayıb. 1989–1991-ci illərdə Səbail rayonun Komsomol təşkilatında (sərbəst katib) işləyib. 1992–1995-ci illərdə Moskva şəhərində firmanın təsisçi və prezidenti vəzifəsində çalışıb. 1995–1996-cı illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Kooperativ idarəsində işləyib.

## Siyasi fəaliyyəti
Siyasi fəaliyyətə 1997-ci ildən başlayıb. O, 2 ay müddətincə Azərbaycan Liberal Partiyasının (ALP) üzvü və ALP beynəlxalq komitəsinin əməkdaşı olub. 1998-ci il sentyabr ayından Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyasının (ALDP) yaradılması üçün təşəbbüs qrupunun üzvü olub. 1999-cu il yanvarın 30-da ALDP təsis konfransında ALDP sədrinin I müavini seçilib.

ALDP sədr müavini Fuad Əliyev 2000-ci ildə 6 partiyadaşı ilə bərabər ALDP-dən istefa verərək Milli Barış Partiyasını yaratmışdır. O, partiyanın yaranma səbəbinin ALDP sədrinin qeyri-qənaətbəxş fəaliyyətinin nəticəsi olduğunu söyləmişdir. Sədr Zakir Məmmədov isə bunu siyasətdə başverəbilən normal hadisə olaraq qiymətləndirmişdir.

2000-ci ildəki zəlzələdə ALDP-nin ofisinin olduğu binanın çökməsi nəticəsində Zakir Məmmədov ağır yaralandı və 15 dekabr 2000-ci ildə öldü. Zakir Məmmədovun ölümündən sonra ALDP-nin 15 fevral 2001-ci il tarixli növbədənkənar konfransında Fuad Əliyevin sədrlik etdiyi Milli Barış Partiyası ALDP-yə birləşdi və Fuad Əliyev partiya sədri seçildi. Daha sonra 15 sentyabr 2001-ci ildə keçirilən qurultayda Fuad Əliyev partiyanın sədri seçildi. O, 2017-ci il aprelin 12-i ALDP-nin V Qurultayında yenidən sədr seçilib.

"Siyasi partiyalar haqqında" yeni qanunun qəbulundan sonra, 1 aprel 2023-cü ildə ALDP fəaliyyətini dayandırdı.

2008-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərində prezident postuna namizədləyini irəli sürüb. Bu seçkilərdə 7 namizəd arasında Fuad Əliyev 0,77% (28,423 səs) toplamaqla altıncı yeri tutub. O, 2024-cü il növbədənkənar prezident seçkilərində də namizədliyini irəli sürmüş, 7 namizəd arasında 0,54% (26 517 səs) səs toplayaraq 7-ci sırada qərarlaşmışdır.

## İstinadlar
Fenakistiskop

**Fenakistiskop** () — İlk animasiya aləti. Fenakistiskop eyni bir hərəkətin təkrar olunması əsasında yaranan sürətli hərəkət verici cihaz olmuşdur. Kino sənətinin ilkin pilləsi hesab olunan fenakistiskop 1831-ci ildə Belçikalı alim Yozef Plateyu və Avstriyalı Simon von Stamfer tərəfindən kəşf edilmişdir. Fenakistiskop yunan dilindən göz aldatmaq mənasını verir. Cihaza bu adı Yozef Plateyu vermişdir. Sirklərdə və əyləncə məkanlarında böyük marağa səbəb olan alət, uzun illər Avropada öz məşhurluğunu qorumuşdur. Fenakistiskopun iş mexanizmi eyni bir təsvirin dairəvi şəkildə 10 dəfə çəkmək və onları qatlamaqdan ibarət idi. Bununla eyni təsvirlər bir - birinin arxasınca dəyişir və mexaniki hərəkət yaranırdı.

## Həmçinin bax

* Animasiya
* Cizgi film

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Milli Coğrafiya Cəmiyyəti

**Milli Coğrafiya Cəmiyyəti**  () — ABŞ-nin ən böyük elmi və tədris təşkilatlarından biridir. 27 yanvar 1888-ci ildə Vaşinqtonda yaradılıb.

## İstinadlar
AMD mikroprosessorlarının siyahısı

**AMD mikroprosessorlarının siyahısı**  — AMD  şirkətinin istehsal etdiyi mikroprosessorlar.





## Xarici keçidlər
* http://www.plasma-online.de/english/help/almanach/socket.html Eine Liste mit den wichtigsten Sockeldaten und einigen Bildern
* http://www.glossar.de/glossar/z_sockel.htm Sockel bei Glossar.de
* http://users.erols.com/chare/sockets.htm  Eine umfangreiche Übersicht über Prozessorsockel
Gəzən ölülər (teleserial, 2010)

**Gəzən ölülər** () — postapokaliptik qorxu-drama janrında ABŞ teleserialı. Serial Robert Kirkman, Toni Mur və Çarli Adlardın yaratdığı "*[[Gəzən ölülər (komiks)|Gəzən ölülər]]*" komiksi əsasında çəkilib. Süjetdə bir qrup insanın zombi qiyaməti zamanı sağ qalmağa çalışdıqları göstərilir.

"*Gəzən ölülər*" serialı ilk dəfə 31 oktyabr 2010-ci ildə "AMC" kanalında yayımlanıb. Birinci mövsüm 6 seriyadan, ikinci mövsüm isə 13 seriyadan ibarətdir. Birinci mövsüm tənqidçilər tərəfindən yaxşı qəbul olunmuş və bir neçə mükafatlara, o cümlədən, "Qızıl Qlobus" mükafatının "Görkəmli Dram Serialı kateqoriyasında" mükafata layiq görülmüşdür.

## Məzmun
Şerifin köməkçisi Rik Qrayms cinayətkarlara qarşı mübarizə aparan zaman ağır güllə yarası alır və bu səbəbdən komaya düşür. Tibb məntəqəsində ayılandan sonra Rik görür ki, həkimlər yerlərində yoxdur və bütün bina bərbad haldadır. Getdikcə Rik başa düşür ki, bütün bunlara səbəb dirilən ölülər olub. Rik çalışır ki, bu təhlükəli dünyada həyat yoldaşını və oğlunu tapsın. Süjet boyu Rik başqa həyatda qalan şəxslərlə tanış olur və yaşamaq üçün dirilən ölülərlə mübarizə aparmağa məcbur olur.

## Rollarda
### Əsas rollar

### Digər rollar
*Ayron Sinqlton — *Ti-Doq (1-2 fəsillər)*
*Medison Lintz — *Sofia (1-2 fəsillər)*
*Mayks Ruker — *Merl Dikson (1-2 fəsillər)*
*Emma Bell — *Emi (1 fəsil)*
*Ceril Preskott Seyls — *Ceki (1 fəsil)*
*Endrü Rotenberq — *Cim (1 fəsil)*
*Huan Pareya — *Morales (1 fəsil)*
*Adam Minaroviç — *Ed (1 fəsil)*
*Noa Emmerih — *həkim Edvin Cenner (1 fəsil)*
*Lenni Ceyms — *Morqan Cons (1 fəsil)*
*Skott Vilson — *Herşel Qrin(2 fəsil)*
*Loren Koen — *Meqqi Qrin (2 fəsil)*
*Emili Kinni — *Bet Qrin (2 fəsil)*
*Prüitt Teylor Vins — *Otis (2 fəsil)*
*Ceyn MakNeyl — *Patrisiya (2 fəsil)*
*Ceyms MakKyün — *Cimmi (2 fəsil)*
*Maykl Zeqen — *Rendall (2 fəsil)*
 
### Tənqidçilərin rəyi
Birinci seriya tənqidçilər tərəfindən ilə yaxşı qəbul olunmuşdu, "Metacritic" resenziyası birinci seriyasına 100 xaldan 82 xal vermişdi. Nensi DeVulf Smit "The Wall Street Journal"-dan dedi: "Birinci seriya elə yaxşı alınmışdlr ki, mənim kimi zombini sevməyən adama da xoş gəldi." Həm də o demişdi, ki birinci seriya elə yaxşı çəkilmişdi ki, kinonun süjeti bərabər idi.

## Mükafatlar və nominasiyalar
### Birinci fəsil

### İkinci fəsil

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Gəzən ölü Internet Movie Database saydında
* AMC-da seriyalın rəsmi saytı
* Gəzən ölü TV.com-da 
* Serialın rəsmi səhifəsi
* AMC saytında''» 
* Serialın rəsmi səhifəsi 
* saytında  »
Kvikstep

**Kvikstep** ( "cəld addım") — cəld fokstrot ( "tülkü addımı"). Bu rəqs ifaçıdan adından məlum olduğu kimi çəldlik, çeviklik tələb edir. Bu rəqs zəngin variasiyalara malik olduğu üçün o, standart rəqslərin "kiçik qramatikası" hesab olunur. 
Hərəkətlər cəld, yüngül, uçucudur. Musiqi ölçüsü 4/4, taktların dəqiqədə sayı 50-dir. Hərəkətlər qalxan və enəndir: 1, 2 və 3-cü taktlarında  qalxır, sonda IV takta enir.
Rəqs Birinci Dünya müharibəsi zamanında Nyu-York ətrafında afrikalı rəqqaslar tərəfindən ifa olunurdu.
Vilyam Sivard

**Vilyam Sivard** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarının XXIV Xarici İşlər Naziri, senator və keçmiş 
Nyu-York meri. Vilyam Sivardın dövlət orqanlarında xidmətə başlaması Avraam Linkolnun prezident seçilməsindən sonra baş vermişdir. Yüksək vəzifələrdə təmsil olunan Sivard, Linkolnun öldürülməsindən sonrada Endrü Consonun dövründə öz vəzifəsində saxlanılmışdır. Sivard quldarlığa qarşı olan fikirləri ilə tanınırdı, ABŞ Vətəndaş müharibəsi dövründə ABŞ-nin qalib gəlməsində böyük rolu olan Sivard abolisionizm hərəkatını hər zaman dəstəkləmişdir. 15 aprel 1865-ci ildə Avraam Linkolna sui-qəsd təşkil edilən axşam, Con Uilks But dövlətin xariçi işlər naziri və cənublular tərəfindən sevilməyən Sivarda qarşısda sui-qəsd planı təşkil etmişdir.

Plana əsasən Sivardın qəstçilər Sivardın malikanəsinə gecə vaxtı daxil olmalı və onu boğaraq öldürməli idilər. Ancaq ev xidmətçisinin səsə oyanması və hayküy salması nəticəsində plan baş tutmamışdır. Vilyam Sivard ABŞ tarixinə Alyaska ştatını satın almaqla daxil olmuşdur. 1867-ci ildə  Rusiya imperiyası ilə 7.2 milyon dollara imzalanan müqaviləyə əsasən Alyaska ABŞ-nin nəzarətinə keçirdi. Müqavilənin imzalanmasında və qarşı tərəfin razı salınmasında böyük əməyi olan Vilyam Sivard Alyaskanın satın alınmasından sonra ABŞ-nin ərazisi 30% genişlənmişdir. Bu xidmətlərinə görə Alyaskada hər il 30 mart tarixində *Sivard günü* adlı bayram keçirilir. Alyaskanın ən böyük yarımadasıda Sivardın şərəfinə adlandırılmışdır.

## Xarici keçidlər

* Seward House, Auburn, NY
* Brief Seward biography 
* Mr. Lincoln and Friends: William H. Seward
* Mr. Lincoln and New York: William H. Seward 
* Mr. Lincoln's White House: William H. Seward 
* Pictures of US Treasury Notes featuring William Seward, provided by the Federal Reserve Bank of San Francisco.
* William Henry Seward, the Virginia controversy, and the anti-slavery movement, 1839-1841
Yekan Kəhriz

**Yekan Kəhriz** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Yekan farsca bir və vahid mənasında kəhriz isə su arxı və suyu bağlayan yerə deyilir.
## Coğrafiya
Yakan Kəhriz Yamçı bəxşinin qərbi, Əsl kəndinin şimalı, 5591 metrlik dağlara cənubda, şərqdən yuxarı yekanda yerləşir. bu kənd dağ ətəyində yerləşib Yekanat (Yekanlar) dehestanının mərkəzidir.
## Əhali
Yekan Kəhrizdə 6 böyük tayfa vardır ki onların adları belədir:
# Çaylu tayfası
# Həmzəlu
# Yarğeybli
# Hasarlu
# Oğuzlu
# Qərəli

## Tarixi
Aşuri kətibələrində Əski şəhər Ulxu ətrafinda olan kəhrizlərdən söz gedib ki ehtimal verilir Yekanda çoxlu kəhrizlərin olduğu üçün mənzur bu kənd imiş. Yekanat əskidən ovlanma yeri olmuşdur eləki Müzəfərrədin şah vəliəhdlik dönəmində neçə dəfə ovlanmaq üçün buraya gəlmişdir. Qaraqoyunlular, Ağqoyunlular, Səfəvilər və Teymurilərin bəzi savaşları bu sahədə olmuşdur. Məşrutə inqilabında Yekanlıların önəmli rolu varidi edləki Kəsrəvi yazır:
  
Yekanat məşrutədə çoxlu zəhmətlər çəkmişlər.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,118 nəfər yaşayır (526 ailə).
## Məşhurları
### Türbələr
Yekan kəhrizdə ən məşhur olan iki türbə var birisi imamzadə Sultan Ərcəs obiri isə Seyid Əli Mir Qılınc türbəsidir. ikinci türbə Çaylu məhəlləsində yerləşibdir.
### Şəxslər
*Mirzə Nurulla xan Yekani, İran Məşrutə hərakatının fəal üzvü.
*Mirzə Möhbəli xan Yekani, siyasətçi.
*Mirzə Cahangir xan Ziyai, alim, şair, siyasətçi, xəttat.
*Nəzərəli xan Mərəndi, Mərənd mahalının xanı, savaşçı.
*Əlirza xan Yekani, hərbçi.

## İstinadlar
Botsvana himni

**Xoşbəxt ol, gözəl torpaq** (tsvan. *Fatshe leno la rona*) — Botsvana dövlət himni, 1966-cı ildə, azalıq alandan sonra təsdiq olunub.

## [[Tsvana dili]]ndə himnin sözləri
Fatshe leno la rona,
Ke mpho ya Modimo,
Ke boswa jwa borraetsho;
A le nne ka kagiso.

: *Xor:*
: Tsogang, tsogang! banna, tsogang!
: Emang, basadi, emang, tlhagafalang!
: Re kopaneleng go direla
: Lefatshe la rona.

Ina lentle la tumo
La chaba ya Botswana,
Ka kutlwano le kagisano,
E bopagantswe mmogo.

: *Xor*

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Ferdinand Bol

**Ferdinand Bol** ( (24 iyun 1616, Dordrex – 24 avqust 1680, Amsterdam) Holland rəssamı
1631-1637-ci illərdə Rembrandtın şagirdi olmuşdur. 1652-ci ildə Amsterdama gəlir. 1660-cı ildən rəssam kimi tanınmağa başlanır. Amsterdamda onun şərəfinə küçə mövcuddur.

## İstinadlar
Fokstrot

**Fokstrot** ( "tülkü addımı") — 1912 ci ildə ABŞ-da inkişaf etmiş 4/4 taktlı cütlük rəqsidir. Rəqsin adı haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur. Rəqs ingilis dilində "tülkü yerişi" adlandırılmışdır. Digər bir fikirə görə rəqs Harri Foks tərəfindən 1913 cü ildə icad edildiyinə görə onun şərəfinə adlandırılmışdır. Lakin hər iki fikir mübahisəlidir. Birinci Dünya müharibəsindən sonra bu rəqs Avropada məşhurlaşmağa başlamış, standart rəqs səviyyəsinə qalxmışdır.
Almaniyada 1920 ci illərdə rəqs orkestrləri dəqiqədə 32-dən 50-yə qədər taktlı caz ritmləri ifa etməsi nəticədə bu rəqsə daha cəld templə ifa olunaraq kvikstep ("cəld addım") modifikasiyası almış olur.

## Addımlar

 Takt:                 1 + 2 + 3 + 4 +|1 + 2 + 3 + 4 +
 ------------------------------------------------------
 Addımlar:            &lt;X   X   X X|X   X   X X &gt;

## Həmçinin bax
*Reqtaym
Əmir əl-möminin

**Əmir əl-Möminin** () — İslam tarixində xəlifə Ömərdən etibarən dövlət rəhbərlərinin istifadə etdiyi ali titul.

## Etimologiyası
"Əmir əl-Möminin" ərəb mənşəli bir ifadədir Onun etimologiyasını aşağıdakı kimidir:

* **Əmir** (ərəb. أمير) – "əmr edən", "rəhbər", "sərkərdə" mənasını verən ərəb sözü olub, "əmr" (أمر, "sərəncam", "buyruq") kökündən törəmişdir. Ərəbcə "əmir" sözü ümumiyyətlə bir hökmdar və ya sərkərdə üçün işlədilmişdir.
* **əl-Möminin** (ərəb. المؤمنين) – "möminlər", yəni "iman gətirənlər" mənasını verən "mömin" (مؤمن) sözünün cəm formasıdır. "Mömin" sözü "əmn" (إيمان, "inam", "inanc") kökünün ifəl babından gəlir və Allaha inanıb itaət edən şəxslərə aid edilir.

## Tarixi
Tarixdə bu titul ilk dəfə Abdullah ibn Cəhşə verilmişdir. Daha sonra bu titulu müsəlmanlar tərəfindən müxtəlif səhabələrə (Usamə ibn Zeyd, Səad ibn Əbi Vəqqas) verilmişdir. Dövlət başçılarından bu titulu ilk dəfə istifadə edən xəlifə Ömər olmuşdur. Ömərə məktub yazan səhabə Əbu Musa əl-Əşari ona bu titulla xitab etmişdir. Bundan sonra bu ləqəb kütləviləşməyə başlamışdır. Sonrakı dövrlərdə, bu tituldan Osman ibn Əffan, Əli ibn Əbu Talib, Abdullah ibn Zübeyr, Əməvilər, Əndəlüs Əməviləri, Abbasilər, Karmatilər, Rüstəmilər, Müvahhidlər, Fatimilər, Osmanlılar istifadə ediblər. Bunlardan başqa Ağləbilər, Zirilər və Həmmadilər də bu tituldan müəyyən dövrlərdə istifadə ediblər. Səlcuqlular isə bu titulun əvvəlinə "yəminu" (Toğrul bəy), "qasimu" (I Məlikşah) və "burhənu" (Alparslan, Səncər) sözlərini əlavə etməklə istifadə ediblər  Hal-hazırda bu tituldan Mərakəş əmirləri istifadə edirlər.

## Şünnilərin baxışı
Sünnilər başda Raşidi xəlifələr olmaqla Əməvilər, Abbasilər, Səlcuqlular, Osmanlılar və digər sünni dövlətlərin rəhbərlərini bu titulla adlandırıblar.

## Şiə baxışı
Şiələrə görə "əmir əl-möminin" İslam peyğəmbərinin canişini və vəsisinin, imamlardan ilk imam, Əli bin Əbu Talibin ləqəbidir. Əli bin Əbu Talibin əmir əl-möminin olması, imamətinə və peyğəmbərin arasız canişin və vəsi olmasına etiqad və inanmaq vacibdir. Bəlkə imanın rüknlərindəndir. Şiə müsəlmanlar azanda Məhəmmədin peyğəmbərliyinə şəhadət verdikdən sonra Əli bin Əbu Talibin əmir əl-mömininliyinə şəhadət edirlər. Şiə mənbələrinə görə azanın oxunuş forması və qanunlaşması vəhy yoluyla olub. Onlar buna dəlil olaraq Cəfəri Sadiqin aşağıdakı hədisini qeyd edirlər:*"O, zamanki Cəbrayıl mələk əzanı peyğəmbərə gətirdi. Peyğəmbərin başı Əlinin ətəyindəydi, Cəbrayıl azanı peyğəmbərə öyrətdi, bitdikdən sonra peyğəmbər başını qaldırıb Əlidən soruşdu:* 

*- Cəbrayılın səsini eşitdin?* 

*Dedi:*

*- Hə.*

*Peyğəmbər birdə soruşdu:* 

*- Onu xatırladınmı?* 

*Dedi:* 

*- Hə.*

*Peyğəmbər dedi:* 

*- Bilalı çağır və azan və iqaməni ona öyrət.* 

*Əli isə Bilalı çağırıb azanı ona öyrətdi."*

Şiələrə görə ad aparılan ləqəb yalnız Əli ibn Əbu Talibə məxsusdur və başqalarının, hətta o biri imamları da bu ləqəb ilə çağırmaq düzgün deyildir.

## Həmçinin bax
* Əli
* İmamlar
* On dörd Məsum

## İstinadlar