Luis Arse

**Luis Alberto Arse Katakora** (; ) — 2020-ci ildən etibarən Boliviyanın 67-ci Prezidenti vəzifəsində çalışan Bolivya siyasətçisi.

Arse La-Pasda anadan olub. 1984-cü ildə La-Pazdakı Bank Təhsili İnstitutundan mühasib olaraq məzun olub, San Andres Ali Universitetində və İngiltərədəki Uorvik Universitetində iqtisadiyyat dərəcəsi alıb. 1990-cı illərin çox hissəsini dövlət məmuru olaraq bir-birinin ardınca dövlət postlarında və müxtəlif universitetlərdə iqtisadiyyat müəllimi olaraq keçirdi. 2006-cı ildə yeni seçilmiş Prezident Evo Morales tərəfindən Maliyyə Naziri təyin edildi. Arse Boliviyada iqtisadi yüksəliş dövrünə nəzarət etdi və SUH üzvü olaraq texnokrat olduğu üçün şöhrət qazandı.

Arse ilk turda səslərin 55.1%-i aldığı 2020-ci il ümumi seçkilərində Sosializm Hərəkatından prezidentliyə namizəd olaraq seçildi.

## Həyatı
Luis Arse 28 sentyabr 1963-cü ildə La-Pasda anadan olub. Hər iki valideyni müəllimdir, Karlos Arse Qonzales və Olqa Katakoranın oğludur. Arse sadə ailədə böyüdü, 1968-ci ildə məktəb təhsilinə başladı və 1980-ci ildə La-Pasda orta məktəbi bitirdi. La-Pasda Bank Təhsili İnstitutunda oxudu və mühasib vəzifəsini 1984-cü ildə bitirdi. 1991-ci ildə İngiltərənin Koventri şəhərində Uornik Universitetini bitirmədən öncə, San Andres Ali Universitetində iqtisadiyyat üzrə bakalavr dərəcəsi almış və 1997-ci ildə iqtisadiyyat üzrə magistr dərəcəsi ilə bitirmişdir. Los-Andes Universitetinin və Boliviyadakı Franz Tamayo Özəl Universitetinin fəxri doktoru dərəcəsini almışdır.

Cessika Moskeyra ilə evlidir və onların üç övladı var: Arse Luis Marselo, Rafael Ernesto və Kamila Daniela. İlk həyatı yoldaşından ayrıldıqdan sonra ikinci dəfə Lurdes Bricida Duran Romero ilə ailə qurmuşdur. O, Boliviyanın ilk birinci xanımıdır. Evo Morales bacısı Ester Morales birinci xanım vəzifəsini icra edərkən heç vaxt evlənməmişdi, Janin Anyesin əri Ektor Ernando Xinkapi Karvaxal isə birinci cənab kimi xidmət etmişdi. İngiltərədə təhsil almış Arse portuqal dili ilə yanaşı ingilis dilini də yaxşı bilir.

## Fəaliyyəti
Arse iş həyatının böyük bir hissəsini dövlət məmuru olaraq 1987-ci ildə Boliviya Mərkəzi Bankında başlamışdır. 1992–2005-ci illərdə Boliviya Mərkəzi Bankının Beynəlxalq Əməliyyatlar İdarəetməsində Ehtiyatlar üzrə müdir vəkili vəzifəsində çalışmışdır. 1994–1995-ci illərdə Boliviya Mərkəzi Bankının İqtisadi Araşdırmalar Rəhbərliyi yanında Tədqiqat və Analiz Bürosunun İnformasiya və Nəşrlər şöbəsinin müdiri olaraq fəaliyyət göstərdi.

Arse Boliviyanın müxtəlif dövlət və özəl universitetlərində bakalavr və magistr tələbələri üçün dərslər verdi. Nyu-Yorkdakı Kolumbiya Universiteti, Buenos-Ayres Universiteti və Harvard Universiteti daxil olmaqla Avropa, Şimali Amerika və Latın Amerikası universitetlərində mühazirələr oxudu.

## İqtisadiyyat və Dövlət Maliyyə Naziri fəaliyyəti

23 yanvar 2006-cı ildə Prezident Evo Morales Arseni Maliyyə Naziri təyin etdi. Üç il sonra yeni qurulmuş İqtisadiyyat və Dövlət Maliyyəsi Nazirliyinin komandanlığını aldı. Boliviya mediası Boliviyanın iqtisadi yüksəlişinə yalnız Arsenin nail ola biləcəyini yazdı. Boliviyanın karbohidrogen, telekomunikasiya və mədən şirkətlərinin milliləşdirilməsinə və BancoSur-un yaradılmasına nəzarət etdi. ÜDM-in 344% artması və yoxsulluğun 38%-dən 15%-ə endirilməsi ilə Boliviya iqtisadiyyatının sürətli yüksəlişinə nəzarət etdi.

2011-ci ildə Amerika İqtisadiyyat Jurnalı Arseni 18 regiondan ən yaxşı iqtisadiyyat naziri olaraq 8-ci sırada qoydu. Beynəlxalq təşkilat Arseni Bolivya iqtisadiyyatının idarəedicisi kimi gördü. 2014-cü ildə Boliviyada ümumi seçkiləri ərəfəsində "The Wall Street Journal" Moralesin yenidən seçilməsində onu vasitəçi olaraq gördü.

24 iyun 2017-ci ildə Arse vəzifəsindən istefa verdi və ağır böyrək xərçəngindən əməliyyat olunması üçün Braziliyaya getmək məcburiyyətində qaldı. 23 yanvar 2019-cu ildə İqtisadiyyat Naziri vəzifəsinə qayıtmazdan öncə mandatını yenidən əldə edənədək orada həmin vəzifədə qalmışdır.

İqtisadiyyat Naziri olaraq Arse nisbətən aşağı nüfuza sahib idi. "Chatham House"-da Latın Amerikası üzrə baş elmi işçi və "Americas Quarterly"-in qurucusu Kristofer Sabatini Arseni "SUH-dakı azsaylı texnokratlardan biri" adlandırdı. Sabatini yazdı: "O iqtisadiyyata rəhbərlik etdi və ritorika ilə məşğul olmur". Boliviya mediası Arseni dövləti iqtisadi yüksəliş dövründə idarə etməsi ilə əlaqələndirdi. Fəaliyyəti dövründə Boliviyanın yoxsulluq səviyyəsini azaltmaq və artan qaz ixracatı nəticəsində böyük miqdarda iqtisadi yüksəlişi təmin etməklə populyarlıq qazandı.

## 2020 seçki kampaniyası
Prezident Evo Moralesin istefasından sonra müvəqqəti Prezident Janin Anyes yeni seçkilər elan etdi. 19 yanvar 2020-ci ildə Morales Argentinadakı səkkiz saatlıq görüşdən sonra Arse və keçmiş Xarici İşlər Naziri Devid Çokeuankanın 2020 seçkilərində Sosializm Hərəkatından namizəd olduqlarını açıqladı.

Bəzi SUH rəqibləri Arseni Moralesin kuklası kimi qəbul görmədilər, lakin Arse kampaniya əsnasında Moralesdən siyasi müstəvidə aralandı. Arse Moralesin hökumətdə heç bir rolunun olmayacağını, lakin partiya prezidenti olaraq qalacağını bildirdi.

Əksər ictimai rəy sorğuları Arseyə üstünlük qazandırdı, lakin noyabr ayının ikinci turunda qalib gəlmək üçün kifayət qədər göstəriciyə sahib olmadı. Seçki gecəsində qədər sağçıların bölünmüş namizədləri Anyes və keçmiş Prezident Xorxe Kiroqanın ayrılması ilə keçmiş Prezident Karlos Mesanın ətrafında qismən birləşdilər. Erkən nəticələr Mesanın üstün olduğunu göstərdi, lakin anket şirkəti "Ciesmori"-in 19 oktyabr səhərində səsləri açıqlaması Arsenin 52.4% səs qazandığını, seçkiləri ikinci tur olmadan birbaşa qazanmaq üçün yetərli olduğunu göstərdi. Arse və partiyası qalib elan edildi, bunu qısa müddətdə Anyes Twitter-də təsdiqlədi. Arsenin əsas rəqibi olan Karlos Mesa seçki hesablarının Arse üçün "güclü və açıq" qalibiyyət göstərdiyini söyləyərək mətbuat konfransında onu təbrik etdi. Son nəticə Arseyə 55.1%, Mesaya isə 28.8%-lik göstərici göstərdi.

Boliviya qəzeti "El Deber" Arsenin qələbəsini "açıq və əzici" adlandırdı və nəticədən sonra barışıq açıqlamaları üçün onu alqışladı, eyni zamanda yeni prezidentin SUH-ın radikal qanadını sakitləşdirməli olacağını bildirdi. "Los Tiempos"-da redaktor olan Oskar Dias Arnau Arsenin zəfərini SUH-ın kənd yerlərindəki güclü dəstəyi, Mesanın namizədliyinin zəifliyi, Arsenin mülayimliyi, müxalifət və kənd sakinləri arasında əlaqənin olmaması ilə əlaqələndirdi.

Arse rəsmi səs sayımı tamamlandıqdan və TSE tərəfindən elan edildikdən sonra 23 oktyabr 2020-ci ildə rəsmi olaraq Boliviyanın seçilmiş Prezidenti oldu.

5 noyabr gecəsi SUH sözçüsü Sebastyan Mişel seçilmiş Prezident Arseyə qarşı edilən hücumu pislədi. Bu açıqlama partiyanın La-Pasdakı seçki qərargahında dinamit çubuğunun partladılmasından sonra verildi. Arsenin fiziki ziyan görməməsinə baxmayaraq, Mişel Arsenin hələ dövlət tərəfindən qorunmadığını bildirdi.

### Üçdə iki məsələsi
Arse prezident seçilməyə müvəffəq olsa da, ümumi seçkilər SUH-ın 2009-cu ildən bəri istifadə etdilən hər iki hökumət palatasında üçdə iki hissədən çox yer çoxluğunu itirməsi ilə nəticələndi. Daha öncə üçdə iki səs çoxluğunu tələb edən təkliflərin indi sadəcə sadə səs çoxluğu tələb etməsi üçün hər iki palatanı tənzimləyən qanunvericilikdə dəyişiklik etməklə qəbul edildi. Arse öz növbəsində məclis üçün qərarın qəbul edildiyini söyləyərək dəyişiklikləri təsdiqlədi.

## Prezident fəaliyyəti
### Andiçmə mərasimi
Arse 6 noyabr tarixində rəsmi andiçmə mərasimi çərçivəsində Tivanakuda Prezident olaraq and içdi. Rəsmi olaraq vəzifəyə 8 noyabrda başladı. Mərasimə keçmiş prezidentlər Eduardo Rodriges Velttse, Karlos Mesa və qonşu ölkələrdən prezidentlər qatıldı. Paraqvay Prezidenti Mario Abdo Benites, Kolumbiya Prezidenti İvan Duke Markes və Argentina Prezidenti Alberto Fernandez andiçmə mərasimində iştirak edən xarici qonaqlar arasında oldular. İspaniya Kralı VI Flipp də mərasimə qatılanlar arasında idi və ən hörmətli qonaq olaraq təqdim edildi. Venesuela prezidentləri Nikolas Maduro və Çili Prezidenti Sebastyan Pinyera iştirak etmək istədiklərini açıqladılar, lakin qısa müddət sonra xarici işlər nazirlərini öz yerlərinə göndərdilər.

Lakin La-Pasdan getmiş keçmiş Prezident Janin Anyes mərasimə qatılmadı. Evo Morales mərasimə dəvət edildi, ancaq andiçmə mərasiminin ertəsi gününə qədər Argentinadan qayıtmadı.

### Kabineti
Nazirlər kabinetinin 16 üzvü 9 noyabrda vəzifəyə başladı. Arse kabineti on üç kişi və dörd qadından ibarətdir. Enerji Naziri vəzifəsi Karbohidrogenlər Naziri vəzifəsi ilə birləşdirilənədək 13 noyabr tarixinə qədər boş qaldı. Hər iki posta Franklin Molina Ortis təyin edildi.

Boliviyalı yerli siyasətçi Felipe Kispe Arseni yerli üzvlərindən ibarət olmayan kabinet yaratdığına görə tənqid etdi. Lakin milliyətcə keçua olan Sabina Orelyananın Mədəniyyət Nazirliyinin rəhbərliyə əlavə edilməsi yerli nümayəndənin olacağı demək idi. 20 noyabr tarixli fərmanla Arse iyun ayında Anyes tərəfindən Təhsil Nazirliyinə birləşdirilən Mədəniyyət Nazirliyini bərpa etdi.

Əlavə olaraq, Arse prezidentin və nazirlərin rəsmi iqamətgahını Xalqın Böyük Evinə qaytardı. Bina Evo Moralesin prezidentliyi dövründə tarixi Yanmış Sarayın yerinə inşa edilmişdi, lakin Anyes hökuməti onu istifadə etməkdən imtina etmişdi. Arse hökuməti onu muzeyə çevirmək planlarını bildirdi.

### Xarici siyasəti
İlk diplomatik addımlarında Arse İranla diplomatik münasibətləri bərpa etdi və Nikolas Maduro hökumətini tanıdı, öncəki rəhbərliyin Xuan Quaydo hökumətini tanımasını geri çəkdi. 11 noyabrda La-Pasdakı Murilo Sarayında təşkil edilən mərasimdə İran səfiri Mortessa Tabreşi və Venesuela səfiri Aleksandr İnez Boliviya Prezidentinə etimadnamələrini təqdim etdilər.

Arse Xarici İşlər Nazirliyinə ölkənin öncəki hökumətin geri çəkildiyi Amerika Xalqları üçün Bolivar İttifaqına üzvlüyünü bərpa etməsini tapşırdı. Arse regional inteqrasiya baxımından Latın Amerikası və Karib Dövlətləri Birliyinin Latın Amerikasına inteqrasiyanın "ən yaxşı yolu" olduğunu bildirdi. O, həmçinin 2018 və 2019-cu ildə üzvlərinin əksəriyyətinin Venesuela Prezidenti Nikolas Maduro ilə bağlı artan narahatlıq içərisində üzv olduqlarını ya çıxdıqlarını və ya dayandırdıqlarını görən CAMB-in bərpasını təklif etdi.

13 dekabrda Arse böyrək xərçəngi müalicəsi ilə əlaqəli tibbi müayinədən keçmək üçün Braziliyaya uçdu. Vitse-prezident Çokeuanka Arsenin 15 dekabrda qayıtmasına qədər 3 gün müddətində prezident səlahiyyətlərini icra etdi. Arse Boliviyadan Braziliyaya uçarkən qənaət və səmərəlilik məsələlərini irəli sürərək Moralesin istifadə etdiyi prezident təyyarəsini istifadə etməməyi seçdi və mülki təyyarə ilə müalicəyə yollandı.

Birləşmiş Ştatlar və İsrail vətəndaşları üçün viza tələbləri 2 fevral 2021-ci ildə ali fərmanla bərpa edildi. Tələblər 2014-cü ildə Morales rəhbərliyi tərəfindən qoyulmuş, lakin 2019-cu ilin dekabrında Anyes rəhbərliyi tərəfindən ləğv edilmişdir.

Dövlət katibi Entoni Blinken keçmiş müvəqqəti Prezident Janin Anyes və nazirlərinin dərhal sərbəst buraxılmasını istədi. Arse hökuməti ABŞ-nin Boliviyanın daxili işlərinə qarışmasını pislədi.

#### Çili
23 mart 2021-ci ildə Sakit Okean Döyüşündə Boliviyanın Çiliyə sahil girişini itirməsini yad edən Arse dəniz iddiasını "açıq və gözləyən" bir məsələ olaraq təkrarladı. Arse anlaşma və inteqrasiya formullarını müəyyənləşdirmək üçün Çili ilə dialoq və danışıqlar yolu ilə ikitərəfli yanaşmanın bərpası ilə dəniz çıxışına yönəlmiş danışıqların davam etdirilməsinə dair doqquz bəndlik yol xəritəsi təqdim etdi. İkinci və üçüncü məqamlar Çili limanlarında ixrac və idxalın üzləşdiyi sərbəst tranziti təşviq etmək və ticarət maneələrini azaltmaqla yanaşı, iki ölkə arasında "sülh və qarşılıqlı etimad mühiti" yaratmağı vəd edirdi. Dəniz inteqrasiyasının digər yolları da müzakirə edildi. Bunlar arasında Atlantik okeanına çıxışın mümkün hala gətirilməsi üçün Paraqvay-Parana su yolu layihəsinin inkişafı və Boliviyanın qonşu ölkələr tərəfindən verilmiş sərbəst limanlarda varlığının genişlənməsi təşkil edirdi.

Bir neçə saat sonra Çili Xarici İşlər Naziri Andres Allamand ölkəsinin Boliviya ilə dialoqu təxirə salmadan davam etdirməyə hazır olduğunu deyərək, eyni zamanda suveren dəniz çıxış məsələsinin Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi tərəfindən həll edildiyini təsdiqlədi. Elə həmin gün Senat rəhbəri Androniko Rodriges səmimi münasibətləri bərpa etmək üçün Çiliyə gedəcəyini bildirdi. Belə bir səfər üçün tarix baxımından Rodriges "qətiliklə planlaşdırılan bir şey olmadığını, lakin şübhəsiz ki, bu ayla gələn il arasında açıqlanacağını" bildirdi. 7 mayda Allamand iki dövlətin 1978-ci ildə dayandırılmış olan rəsmi diplomatik münasibətlərini bərpa etmək üçün 2010-cu ildən bəri ilk dəfə dialoqun yenidən açılması barədə razılığa gəldiklərini bildirdi.

#### Meksika
Meksika Prezidenti Andres Manuel Lopes Obradorun dəvəti ilə Arse 23 mart 2021 tarixində Meksikaya ilk xarici səfərini etdi. Səfərdən öncə Arse hökumətlərin xarici borcların azaldılması, üzv dövlətlərin inteqrasiyası, həmçinin elmi əməkdaşlıq, ticarət, investisiya və mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsi ilə əlaqəli olaraq CELAC-ın əhəmiyyətini müzakirə edəcəyini bildirərək planlarını açıqladı.

Digər bir müzakirə mövzusu 2019-cu il siyasi böhranında böyük rol oynayan Amerika Dövlətləri Təşkilatının rolu və bundan bir neçə həftə öncə keçmiş Prezident Janin Anyes və kabinet üzvlərinin terrorizm, fitnə ittihamı ilə həbs olunmasını pisləməsi idi. 17 martdan öncə Meksika Xarici İşlər Katibliyi ADT-ı Boliviyanın xarici işlərinə müdaxiləsini dayandırmağa çağırdı. İki dövlət arasında ikitərəfli münasibətlər rəsmi olaraq 24 martda bərpa edildi. 2019-cu ildə Evo Moralesə Meksikada sığınacaq almaq üçün yardım edən Arse, onun ölkəyə qaçqın olaraq qayıtmadığı üçün xoşbəxt olduğunu dilə gətirdi.

26 martda Arse 24 may 2021-ci ildən etibarən Meksikaya gedən boliviyalılar üçün viza şərtlərinin qaldırılacağını açıqladı.

### COVID-19 pandemiyası
23 dekabr 2020-ci il tarixində Arse ilə Xalqın Böyük Evindəki doqquz departamentin rəhbərləri arasında koronavirus pandemiyasına qarşı tədbirləri müzakirə etmək üçün görüşlər keçirildi. Arse Milad müraciətində "pandemiyaya qarşı döyüşdə Boliviyanı xilas edən səhiyyə personalı qəhrəmanlarını" alqışladı. 30 dekabrda Arse hökuməti Rusiyadan III faza klinik sınaqlara əsasən rus Sputnik V peyvəndinin istifadəsi üçün təsdiq verdi. Hökumət 2.6 milyon insanı peyvənd etmək üçün 5.2 milyon doza almağa dair müqavilə imzaladı.

28 dekabrda Müdafiə Naziri Edmundo Novillonun COVID-19 üçün müsbət analiz verdiyini və qısa müddət sonra Xarici İşlər Naziri Roxelio Maytanın da 4 yanvar 2021-də müsbət analiz verdiyi açıqlandı. Prezidentin sözçüsü Xorxe Rixter bir sıra nazir müavininin müsbət analiz verdiyini, lakin Prezident Arsenin hər iki test nəticəsinin neqativ olduğunu duyurdu. İctimai İşlər Naziri Edqar Montano 11 yanvar 2021-ci ildə virusa yoluxan üçüncü kabinet naziri oldu, dörd gün sonra yaşı üzündən istefa edən Səhiyyə Naziri Edqar Pozo da virusa yoluxanların sırasına daxil oldu. 29 noyabrda Pozo hökumətin COVID-19 müalicəsi olaraq xlor dioksidin faydaları ilə bağlı iş aparacağını bildirdiyinə görə tənqid edilmişdi. Xlor dioksid COVID-19-un müalicəsində bilinən təsiri olmayan zəhərli maddədir və dərman olaraq istifadəsi Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən qadağan edilmişdir. Boliviyada bir neçə xəstəxana maddənin xəstəxanalara gətirildiyi barədə məlumat vermişdir.

Arse keçmiş Prezident Janin Anyesin pandemiyanın ikinci dalğası ilə mübarizə aparmaq üçün "məsuliyyətsiz və aciz" olduğunu söyləyərək, əhalidən peyvəndlər gələnə qədər səbirli davranmağı tələb etdiyi şərhləri üçün tənqidlə qarşılaşdı. Keçmiş rəqibi Luis Fernando Kamaço Arsenin özünü tibbi yardım almaq üçün bir neçə həftə öncə Braziliyaya getdiyi zaman şərhlərini riyakarlıq əlaməti adlandırdı. 16 yanvarda yeni Səhiyyə Naziri Ceyson Auzanın and içmə mərasimində Arse "həll peyvənddir, ölkənin strategiyası budur və bunu edirik" dedi. Arse "keçmiş hökumətə dözdük və demokratiya bərpa olunana qədər müqavimət göstərdik, bu gün koronavirusa dözməliyik" deyərək öncəki rəhbərliyə müraciət etdi. O, Anyes hökumətini peyvənd alınması danışıqlarında dörd ay gecikməkdə günahlandırdı.

#### Sanitar Fövqəladə Qanun və tətillər
Sanitar Fövqəladə Qanun 17 fevral 2021-ci ildə xalqın sağlamlığını qorumaq və itki və ya xəstəliyin pisləşməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə Arse tərəfindən yayımlandı. Lakin 5 fevral tarixində səhiyyə sektorunun işçiləri qanuna qarşı çıxdı. Mübahisədə xəstəxanaya yerləşdirmə xidmətləri və tibbi müalicə üçün əsas şərtləri, vətəndaşlığı olmayan tibb işçilərinin yalnız ölkədə olmadığı olmadığı hallarda işə götürülməsini məhdudlaşdıran qaydalardan həbs olundu. Son bənd isə səhiyyə sektorunun işçilərinin hüquqlarını tamamilə məhdudlaşdırdığı üçün ciddi narazılıq yaratdı.

10 fevralda Boliviya İşçi Mərkəzi və Birlik Paktı Səhiyyə Nazirliyi ilə görüşərək Arsenin 24 saat ərzində yeni qanunu qəbul etməsini tələb etdi. Ayrıca olaraq, həkim qruplarını korporativ maraqlara cavab verən və sağlamlığın kommersiyalaşdırılmasını dəstəkləyən addımları qınadılar. Növbəti gün həkimlər və səhiyyə işçiləri birliyi olan Milli Sağlamlıq Şurası hökumətin qanunları müzakirə etmək üçün toplanmasını, əks halda etirazlarla qarşılaşacağını söylədi. Qanunun 17 fevralda qəbul edilməsi ilə Milli Sağlamlıq Şurası ertəsi gün 19–28 fevral tarixləri arasında davam edən ümumi tətil elan etdi. Boliviya Ombudsman Aparatı bu addımı insan sağlamlığını qorumağa yönəldiyi üçün alqışladı. Tətillərin COVID-19 səbəbiylə tibbi yardıma ehtiyacı olan boliviyalılar üçün sağlamlıq riski yaratacağı barədə də xəbərdarlıq edildi.

### "İdarəedici prezident" və regional seçkilər
Arsenin prezidentliyinin ilk altı ayı Boliviyanın doqquz departamenti daxilində qubernatorlar, bələdiyyə başçıları və bələdiyyə məclisləri üçün regional seçkilərə təsadüf etdi. SUH-ın 2019-cu il böhranından sonra dəstəyi bir yerə yönəltməkdə qarşılaşdığı çətinliklərə baxmayaraq, Arse seçkilərin baş tutacağını açıqladı. Arsenin yerli millətlərə diqqət göstərmənəsini deyən siyasi analitik Marselo Arekipa onu "bitərəf aktyor" və "özünü SUH-ın daxili siyasi mübahisəsinə əhəmiyyət verməyən biri kimi təqdim edən idarəedici prezident" adlandırdı. Morales siyasi addımında lideri olduğunda, Arse ölkə gündəmini tutmağa səy göstərdi.

## Əsərləri
Arse Boliviya İqtisadi Sosial Kommunitar Məhsuldar Modeli (2015), "Boliviyada qeyri-müəyyənlik və dollarlaşma", "Bolsin mexanizmi uyğundurmu (Mərkəzi Bankın valyuta bazarı)?", "Qısa qiymətləndirmə və  Bolivya məzənnə rejimi", "Dollarlaşma müzakirəsinə töhfə", "Boliviyada pula olan tələbat" və "Bank sistemində maliyyə liberallaşması və konsentrasiyası" kitablarının müəllifidir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər