open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dmitri armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Mərkəzi Zaqafqaziyada yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 5 m-dək, şarşəkilli çətirli və boz qabıqlı kiçik ağacdır. Zoğları uzun, iti iynəlidir. Meyvələri hamar-şarşəkilli, çılpaq, qonur, tək, qalın meyvə saplaqlarında yerləşir.

## Ekologiyası
İşıqlı qarışıq meşələrdə, daşlı-qayalı quru yamaclarda, aşağı və orta dağ qurşaqlarında, çay vadilərində rast gəlinir. Soyuğa quraqlığa, küləyə, işığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da yayılmışdır.

## İstifadəsi
Kənd təsərrüfatı əhəmiyyətli bitkidir. Səhiyyədə və qida sənayesində geniş istifadə olunur. Gələcəkdə meşə salmada isifadəsi məqsədyönlüdür.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
El Mundo

**El Mundo** — 1989-cu ildə yaranan İspaniya qəzeti.Qəzet El País və ABC ilə birlikdə ölkənin rekord qəzetlərindən biri hesab olunur.

## Tarix və profil
El Mundo ilk dəfə 23 oktyabr 1989-cu ildə nəşr olundu.Onun yaradıcılarından ən çox tanınanı 2014-cü ilə qədər redaktor vəzifəsində çalışmış Pedro J. Ramirez idi. Ramirez İspaniyanın demokratiyaya keçidi zamanı jurnalist kimi tanınıb. Digər təsisçilər, Alfonso de Salas, Balbino Fraqa və Xuan Qonzales, Diario 16 qəzetinin naşirləri olan Grupo 16-da Ramirez ilə keçmişi paylaşdılar. Alfonso de Salas, Xuan Qonzales və Qreqorio Pena da 2006-cı ildə El Economista-nı yaratdılar. 

El Mundo, Marca və Expansión ilə birlikdə, İtalyan nəşriyyat şirkəti RCS MediaGroup tərəfindən idarə olunur.

## İstinadlar
Periqö (rayon)

**Periqö** () — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri (). Departamenti — Dordon. Suprefektura — Periqö. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 181&nbsp;182 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 54 nəf / km². Rayon ərazisi — 3337&nbsp;km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu —  Periqö rayonu
La Stampa

**La Stampa** — 1867-ci ildə yaranan İtaliya qəzeti.1970-ci illərin sonu və 1980-ci illərin əvvəllərinə qədər, ölkənin milliləşdirilməsi prosesi gedənə qədər, La Stampa və Corriere della Sera real milli gündəlik qəzetlər deyildi, çünki onların coğrafi tirajı əsasən La Stampa üçün Piedmont və Corriere della Sera üçün Lombardiya ilə məhdudlaşırdı; beləliklə, hər iki qəzet, əsasən sənayeçi sinfi və maliyyə dairələrindən olan yaşayış yeri və sosial təbəqəsi ilə əlaqəli olan bir oxucu kütləsini paylaşdı.
La Stampa "tarixən" Turinin rekord qəzeti olmuşdur.Corriere della Sera, la Repubblica, Il Sole 24 Ore və Il Messaggero ilə birlikdə İtaliyanın aparıcı milli qəzetlərindən biri hesab olunur.Maliyyəçi Rikkardo Qualino da pay aldı. 

## Tarixi

Qəzet 1867-ci ilin fevralında jurnalist və yazıçı Vittorio Bersezio tərəfindən təsis edilib.1895-ci ildə qəzet Alfredo Frassati (Pier Giorgio Frassati'nin atası) tərəfindən satın alındı ​​və redaktə edildi və ona indiki adını və milli perspektivini verdi.
1924-cü ildə sosialist Giacomo Matteottinin qətlini tənqid etdiyi üçün o, istefaya getməyə və qəzeti avtomobil istehsalçısı Fiat-ın həmtəsisçisi olan Giovanni Agnelliyə satmağa məcbur oldu.
La Stampanın keçmiş müəllifləri arasında italyan yazıçısı Alberto Moravia da var.2001-ci ildə isə 409.000 nüsxə olmuşdur. 

## Dövriyyə

1988-ci ildə “La Stampa”nın tirajı 560.000 nüsxə idi.
1997-ci ildə kağızın tirajı 376.493 nüsxə idi. 2000-ci ildə isə 399.000 nüsxə oldu.Qəzetin tirajı 2003-cü ildə 330.000 nüsxə idi.2004-cü ildə 345.060 nüsxə idi.Onun 2007-ci ildə tirajı 314.000 nüsxə idi.2012-ci ildə kağızın tirajı 256 203 nüsxə olub. 

## İstinadlar
Sovet ordusunda rütbələr

**Sovet ordusunda rütbələr** — SSRİ Silahlı qüvvələrində xidmət edən hərbi qulluqçuların fərqlənmə nişanları

## Əsgərlər

## Serjantlar

## Kiçik zabitlər

## Baş zabitlər

## Generallar, admirallar, marşallar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
## İstinadlar
Gürcü armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Gürcüstanda və Ermənistanda (Dərələyəz) arealı vardır.

## Botaniki xarakteristikası
Boyu 9 m-ə çatan ağac və ya koldur. Çətiri kürəvari, qabığı boz, uzununa çatlıdır. Cavan zoğları bozumtul-qonur rəngdədir. Gövdəsi seyrək tikanlıdır. Yarpaqları enli ellipsvari, neştərvari, ucu sivriləşmişdir. Yarpaq ayasının hər iki tərəfi bozumtul sıx tükcüklüdür. Aprel ayında çiçəkləyir, çiçəkləri bir neçə ədəd olmaqla qalxan çiçək qrupunda yerləşir. Meyvəsi avqust ayında yetişir. Meyvəsi uzunsov, azacıq yastı formada olmaqla, yetişdikdə qonur sarımtıl rəng alır.

## Ekologiyası
Torpağa az tələbkar, quraqlığa davamlı, işıqsevən bitkidir. Quru daşlı yamaclarda rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz və Naxçıvan MR-da, Quba rayonunun qayalıq yerlərində, Xızı (Altıağac), Şamaxı (Göylər, Möl və Quşçu kəndləri arası), Şabran rayonu (Çıraqqala dağının yamacı), Ordubad (Gilançayın sağ sahilindəki Bist kəndi) və Şahbuz rayonlarında (Güneyqışlaq kəndinin quzey adlanan ərazisində, Biçənək meşəliklərində) təbii halda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Çiçəkləmə və meyvə əmələ gətirmə dövründə dekorativ görünür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
O-de-Frans

**O-de-Frans** (, hərfən — *Yuxarı Fransa*) — **Nor — Pa-de-Kale — Pikardiya** () — regionların birləşməsi nəticəsində 2014-cü ilin Fransanın bölgələrində ərazi islahatı ilə yaradılan region. Yeni bir regionun yaranma tarixi 1 yanvar 2016-cı ildir . 2016-cı il 28 sentyabr tarixində Fransa Dövlət Şurası 30 sentyabr tarixindən etibarən regionu adlandırmaq qərarına gəldi.

## Adı
Regionlar birləşdirildikdə, qanunun mətni iki keçmiş regiondan, yəni Pikardiyanın (), Pa-de-Kale () tarixi regionların adlarının və regionun xəritədə yerləşməsindən ibarət olan bir regionun müvəqqəti adını təyin edir Fransa (**Nor** - şimal,  ), tire ilə ayrılmışdır.

Regional mərkəzinin daimi adı və yeri 2016-cı il 1 iyul tarixinə qədər Regional Şura tərəfindən müəyyən edilmişdir və 2016-cı il oktyabrın 1-dən əvvəl Fransa Dövlət Şurası tərəfindən təsdiqlənibdir . 2016-cı il sentyabrın 28-də *O-de-Frans* yeni adı təsdiqlənmiş və müvəqqəti paytaxtı Lill rəsmi olaraq formalaşmışdır.

## Coğrafiyası
Ümumi sahəsi 31.813&nbsp;km² olan bölgə böyük şəhər Fransanın səkkizinci böyük şəhəridir. Ölkənin şimal-şərqində və cənubda İl-de-Frans regionu, cənub-qərbdə Normandiya regionu və cənub-şərqdə Qrand Est regionu ilə sərhəddə yerləşir. Şimal-şərqdə region Belçika ilə məhdudlaşır. Şimal-şərqdən bölgə Şimali dəniz və Pa-de-Kale boğazı tərəfindən yuyulur.
## Tarixi
1790-cı ildə Fransanın tarixi vilayətləri departamentlərə çevrildi. 1919-cu ildə Üçüncü Respublika dövründə Etien Klementel (İ.Ö.) "iqtisadi regionlar" yaratdı və iqtisadi planlaşdırmada ilk cəhdi idi.

1941-ci il iyunun 30-da Marşal Petayn hökuməti region başçısının rəhbərliyi altında bölmələri birləşdirdi. Onlar 1946-cı ilə qədər mövcud idi və 1960-cı ildə yenidən yaradılıblar. Bu struktur 2015-ci ilə qədər dəyişməz qaldı.
## İnzibati bölgüsü
Region əhalisi 5,987,883 nəfər olan 31,813&nbsp;km²-dən çox ərazini əhatə edir . Əhalinin sıxlığı (2013-cü ildən) 188.22 nəfər / km²-dir. Müvəqqəti inzibati mərkəzi — Lill, son inzibati mərkəzin qərarı 2016-cı ilin sonunadək regional şura tərəfindən qəbul edilməlidir.

### Departamentlər

## Ən böyük şəhərləri

## İstinadlar
Erd

**Erd** () — Macarıstanda Peşt əyalətinin tərkibinə daxil olan şəhər.

## Tarixi
Ərazidə ilkin məskunlaşma qədim dövrlərdən başlamışdır. Arxeoloji tapıntılara əsasən insanların burada 50 min il əvvəl məskunlaşdığı göstərilir.

Erd haqqında 1243-cü ilin sənədlərində bəhs edilir. Osmanlı İmperiyasının Macarıstanı işğal etdiyi vaxtlarda Erd türklər tərəfindən 1543-cü ildə Sekeşfexervar qalasının təslim olmasından sonra fəth edildi. Osmanlılar burada ənənəvi bir qala inşa etmişdilər. Övliya Çələbi öz səyahətnaməsində yazır ki, qala içərisində 20 ev və məscid var.

1684-cü ildə Lotaringiya hersoqu V Çarles in başçılıq etdiyi ordu Erd yaxınlığında türkləri məğlub etdi və şəhər 150 ilə yaxın sürən Osmanlı hakimiyyətindən çıxdı. 1776-cı ildə Erd qəsəbə oldu. 20-ci əsrin əvvəllərində Erd Karolyi ailəsinin mülkü oldu. Qəsəbə daha da inkişaf etməyə başladı, lakin əsas etibarilə 1972-ci ilə qədər əkinçilik qəsəbəsi olaraq qaldı.

Erd Macarıstanda 1991 və 2001-ci ilin statistikasına görə ən sürətlə böyüyən şəhər idi. 7 noyabr 2005-ci ildə Macarıstan Parlamenti Erdin 2006-cı ilin payızında keçirilən parlament seçkilərindən sonra şəhər olacağına qərar verdi.

## Nəqliyyatı
İctimai nəqliyyat 5 avtobus xətti ilə Volanbusz tərəfindən idarə olunur. Şəhərdə beş dəmiryolu stansiyası var. Sərnişinlər Budapeşt, Peç, Nadkanija, və s. şəhərlərə səyahət edə bilərlər.

## Qalereya

Érd - Castle.jpg|Erd qalası
Minaret (7014. számú műemlék) 4.jpg|Osmanlı minarəsi


## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlamış şəhərlər

## Həmçinin bax
* Şopron

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  in Hungarian
* Aerial photography: Érd
Fyodorov armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qafqazda rast gəlinir. 

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 5 m-dək olan, piramidal çətirli ağac və ya koldur. Budaqları uzun, nazik iynəlidir. Meyvələri yumru-yumurtavari, sarı, qırmızı xallıdır.

## Ekologiyası
Quraqlığa, istiyə, soyuğa davamlı bitkidir. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Culfa rayonunun Camaldın kəndi yaxınlığında yayılmışdır.

## İstifadəsi
Dekorativ bitki olduğundan tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Korjinski armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qafqazda meşələrdə aşağı yaruslarda rast gəlinir.

## Botaniki xarakteristikası
Orta hündürlüyə malik tikansız ağacdır. Zoğlarının qabığı boz-qonurumtul olub, sıx tükcüklərlə örtülüdür. Yarpaqları 5–10 sm uzunluğunda, 2-4 sm enində, yumurtavari, dilşəkillidir, ucu sivridir, uzunsov, kənarları dalğavari mişardişli, üzəri sıx tükcüklərlə örtülüdür. Yarpaq saplağının uzunluğu 1,5-5 sm-dir. Çiçəkləri 3-20 ədəd olmaqla qalxan çiçək qrupuna yığılmışdır. 5 ləçəkdən ibarət, tək-tək yerləşən çiçək tacı ağ, çəhrayı rəngdədir. Kasacığı 5 kasacıq yarpağından ibarətdir, xaricdən sıx keçətüklü, daxildən seyrək tüklüdür. Dişicik sütuncuğu 5, bəzən 2-4 olub, yumurtalıq 5 yuvalıdır. Meyvələri enli armud və ya şarşəkilli, ləti şirəli, bir az daşlaşmışdır.

## Ekologiyası
Quraqlığa davamlı ağacdır.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bir çox rayonunda yaşıllıqlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Bu armudun meyvələrində çoxlu karbohidrat olduğu üçün faydalıdır. Odur ki, meyvələri həm təzə, həmçinin bişirilmiş halda yeyilir. Meyvə şərabı, sərinləşdirici içkilər, kvas üçün cövhər kimi istifadə edilir. Toxumlarından kofe hazırlanır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Medvedev armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
İran və Ermənistanda (Dərələyəz) arealı vardır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 12 m, gövdəsinin diametri 12 sm-dək, qabığı boz, yarıqlı ağacdır. Çətiri şarşəkilli, şaxələnmiş budaqlı və çox vaxt ucu sallaqdır. Yaşlı budaqlarının qabığı boz, cavan zoğları sıx ağımtıl tükcüklü, sonralar çılpaqlaşan qırmızı və ya mixəyi rənglidir. Budaqları uzun, iynəli, zoğların qabığı  açıq boz, sonradan kərpic rəngli olur. Yarpaqları tərs lansetvarı, 9-11 sm uzunluqda və 3-4 sm enindədir, yuxarı hissədən enliləşmiş, qaidəyə doğru çox dartılmış, üstdən çılpaq və ya zəif tüklü, yaşıl, parıldayan, altdan boz tüklü, tam və dalğalı kənarlıdır. Yarpaq saplaqları 2,5-3 sm uzunluqdadır. Çiçəkləri çoxçiçəkli qalxancıqlarda toplanmışdır. Meyvələri armudşəkilli, yaşıl rəngli, xırda, 2,5-3 sm diametrindədir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabr aylarında meyvəsi yetişir.

## Ekologiyası
Aşağı və orta dağ qurşaqlarında və ya seyrək meşələrdə, quru qayalı yamaclarda təsadüf edilir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR Culfa rayonunun Camaldin kəndinin Darıdağ ərazisində, Babək rayonunun Lizbirt dərəsinin Qaraquş dağı sahəsində təbii halda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Bəzək bağçılığında itifadəsi məqsədyönlüdür.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Meğri armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qafqazda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 5-10 m olan, budaqları iynəsiz ağac və ya bəzən koldur. Meyvələri xırda, uzunluğu 1,5-2 sm, əsasən tək, seyrək tükcüklü, qalın meyvə saplaqlı, şarşəkilli-armudşəkilli, əyilmiş, xətvari hissəli kasacıqlıdır. Yarpaqları uzunsov-ellipsvari, (7) 8-3 (3,5) sm, ucu biz, kənarları dalğalı, üstü çılpaq, tünd yaşıl, parlaq, alt tərəfi keçəli, saplaqları qısa, uzunluğu 2-2,5 sm, keçəli tükcüklüdür. İynələri olmayan iri ağacdır.

## Ekologiyası
Yolların kənarında və yarpaqlı meşələrdə rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Quraqlığa, rütubətə davamlı ərazilərdə istifadəsi məqsədyönlüdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Radde armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Ermənistanda Zəngəzur dağında, palıd meşələrində bitir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1-2 m olan alçaq gövdəli kolşəkilli ağacdır. Ağacın cavan budaqları həm tükcüklü, həm də çılpaqdır. Şarabənzər çətri vardır. Gövdə və budaqlarının qabığı hamar olub, bozumtul rənglidir. Yarpaqları lansetvari-ellipsvari, altdan keçəli tükcükülü, sonradan çılpaq, yarpağın mərkəzində daha enli, uzunluğu 8 sm-dək və eni 4 sm-dəkdir. Aprel ayının əvvəllərində çiçəkləyir, iyul-avqust aylarında meyvəsi yetişir.

## Ekologiyası
Aşağı dağ qurşağında (600-850 m) əhəngli, quru, daşlı yerlərdə rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz və Naxçıvan MR-da təbii halda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada istifadə olunur. Yeyinti əhəmiyyətli bitkidir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sallaq armud

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
İlk dəfə Dərələyəzdə təsvir edilmişdir. Cənubi Qafqazda yayıldığı qeyd olunur.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 10 m-ə çatan ensiz çətirli, budaqlarında qısa və yoğun tikanları olan ağacdır. Gövdəsinin qabığı qırmızımtıl rəngdə olub, seyrək ziyilşəkilli xallıdır. Yarpaqlar dərivari, ellips formalı, uzunsov-yumurtavari və ya neştərvari olub, qaidə hissəsi azacıq pazvaridir. Ayanın kənarı şanavari dişli, üst tərəfi az parlaq, alt tərəfi tutqun, solğun yaşıldır. Çiçəklərinin diametri 3 sm-ə çatır, aprel ayında çiçəkləyir, meyvələri isə noyabr ayında yetişir. Meyvələri tünd-qırmızı rəngdədir, saplağı yoğundur və meyvədən 2 dəfə uzundur.

## Ekologiyası
İşıqlı enliyarpaqlı meşələrdə, daşlı-qayalı quru yamaclarda açıq sahələrdə, dağ çaylarının başlanğıcında, dəniz səviyyəsindən 1800–2000 m yüksəkliklərdə rast gəlinir. Torpağa tələbkar deyil, quraqlığa davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Təbii halda Naxçıvanda subalp qurşağının meşələrində yayılıb.

## İstifadəsi
Həyətyanı, şose ətrafı ərazilərdə istifadə edilə bələr.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hişam ibn əl-Kəlbi

**İbn əl-Kəlbi,** (; ) **Hişam ibn əl-Kəlbi** və ya **Əbül-Münhir Hişam ibn Məhəmməd ibn əl-Saib ibn Bişr əl-Kəlbi** — ərəb tarixçisi.

## Bioqrafiyası
Kufə şəhərində anadan olub, həyatının çox hissəsini Bağdadda keçirib. Atası kimi, qədim ərəblərin şəcərələri və tarixi haqqında məlumatlar toplayıb. *"Fihrist"*ə görə 140 əsər yazıb. Ərəblərin şəcərələrinə dair əsəri *"Kitab əl-Əqaniyə"*dir. Hişam, İsmayıl ilə Məhəmməd peyğəmbər arasında bir şəcərə əlaqəsi quraraq bütün ərəblərin İsmayılın nəslindən olduğu fikrini ortaya atdı. O, ərəblərin qədim şifahi ənənələrinə əsaslanaraq, həmçinin Bibliya və Palmira mənbələrindən istifadə edən yazıçıları da qeyd etdi. 1966-cı ildə Verner Kaskel, İbn əl-Kəlbinin *"Cəmarət əl-Nəsəb"* (Dini Genealogische Werk des Hisam Ibn Muhammad al Kalbi) adlı iki cildlik bir araşdırmasını nəşr etdi. Mətnin məzmununa əsaslanan üç yüzdən artıq şəcərə cədvəlinə əlavə olaraq, şəcərədə qeyd olunan hər bir şəxsin bir prosopoqrafik qeydi var.

## Əsərləri
* Bütlər kitabı (Kitab əl-Əsnəm),
* Qohumluq əlaqələri (Cəmhərət Əl-Ənsab).

## İstinadlar
Taxtacan armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Vətəni cənubi Ermənistandır.

## Botaniki xarakteristikası
Boz qabıqlı ağacdır. Budaqları əsasən iynəsiz yarpaqları yumurtavari və ya yumru-rombvari, uzunluğu 5 sm-də və eni 3 sm-dəkdir. Meyvələri iri, uzunluğu 5 sm-dək, armudvari, qonurdur.

## Ekologiyası
Quraqlığa, tüstü və qaza davamlıdır, torpağa tələbkar deyil, duzluluğa dözür, quru qayalı yamaclarda təsadüf edilir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Çiçəkləmə və meyvə əmələ gətirmə dövründə dekorativ görünüşünə görə tək qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür. Meyvəsindən qida da, kompot cem, mürəbbə hazırlanır, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində istifadı olunur.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Suriya armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Kiçik Asiyanın şərq hissəsi, Suriya, İsraildə yabanı halda bitir.

## Botaniki xarakteristikası
Suriya armudu orta ölçülü, qonur qabıqlı və ensiz çətirli ağacdır. Yarpaqları üstdən yaşıl, alt tərəfi açıq yaşıl, uzunsov-yumurtavari, yumru-rombvari və ya lansetvari-ellipsvari, uzunluğu 3-9 sm, eni 2-3 sm, yarpağın ucu küttəhər və ya bizdir. Mart və apreldə ağac ağ çiçəklərlə çiçəkləyir. Çiçəkləri diametri 3 sm-dək olan qalxana yığılmışdır. Sentyabr və oktyabrda meyvələri yetişir. Meyvələri şarşəkilli və ya bir az armudşəkilli, diametri 2sm-dək, qonurdur. Meyvəsi yeməlidir. Yetişmiş meyvəsi torpağa düşür və çürüməyə başladıqda qoxusu qabanları cəlb edir.

## Ekologiyası
Soyuğa davamlıdır. Şoran olmayan torpaqda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Qida əhəmiyyətli bitkidir, təbabətdə müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində istifadə edilir. Dekorativ görünüşə malikdir, çiçəkləmə zamanı gözəl görünür.

## Yarımnövləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Türkmən armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Kopetdağ meşələri və ona yaxın rayonlarda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 15 m çatan, iynəsiz, şaxələnmiş çətirli ağacdır. Tumurcuqları və zoğları əvvəlcə tükcüklüdür, sonradan təxminən çılpqdır. Zoğların qabığı ucunda kərpicvari-qonur, digər hissələrdə bozumtuldur. Yarpaqları enli-ellipsvari və ya təxminən yumru, uzunluğu 7 sm-dək və eni 5 sm-dək, əvvəlcə tükcüklərinə görə gümşü, sonradan çılpaq və yaşıl, parlaqdır. Apreldə çiçəkləyir. Meyvələri qalın qabıqlı, şirin, dadı qatranlı, yüksək miqdarda bərk hüceyrəli, armudvari, eni 2,5 sm-dək və uzunluğu 2 sm-dəkdir.

## Ekologiyası
İşıqlı enliyarpaqlı meşələrdə, daşlı-qayalı quru yamaclarda açıq sahələrdə, dağ çaylarının başlanğıcında, dəniz səviyyəsindən 1800–2000 m yüksəkliklərdə rast gəlinir. Torpağa tələbkar deyil, quraqlığa davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ çiçəklərə malikdir. Yarpağı töküldüyünə görə qış mövsümündə gözəl görünür.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Voronov armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Ermənistanın Meğri rayonunda Taştun, Liçk, Arevik kəndləri ərazisində arealı vardır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 9 m, şarşəkilli sıx çətirli ağacdır. Bitkinin tac hissəsi yumru olub, gövdəsi hamardır.Gövdələrdə qabığı bozumtul, çoxsaylı yarıqdır. Budaqları iynəli və qonur-boz qabıqlı, cavan zoğları parlaq, qonur-al qırmızı rənglidir. Tumurcuqları iri deyil, konusvaridir. Yarpaqları yumru-rombvari, orta hissədə daha enli, uzunluğu 7,5 sm-dək, eni 4,5 sm-dək, üstü parlaq, alt tərəfi tutqundur. Qalxanları az çiçəklidir. Meyvələri iri deyil, uzunluğu 2,5 sm-dək, yaşılımtıl, bəzən qırmızılıdır. Meyvə saplağı 2-3 sm arasında olur. Aprel ayında çiçək açır avqust ayında meyvələri yetişir.

## Ekologiyası
İşıqlı qarışıq meşələrdə, daşlı-qayalı, quru yamaclarda aşağı və orta dağ qurşaqlarında çay vadilərində rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-nın Şahbuz Dövlət Təbiət Qoruğunda Sərxanbiçən ərazisində 1900-2100 m yüksəkliklərdə rast gəlinir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada tək və qrup əkinlərdə istifadəsi məqsədyönlüdür. Meyvəsindən səhiyyədə qida sənayesində müxtəlif məhsulların hazırlanmasında istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pontivi (rayon)

**Pontivi** () — Fransanın Bretan regionun rayonlarından () biri. Departamenti — Morbian. Suprefektura — Pontivi. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 119&nbsp;096 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 50 nəf / km². Rayon sahəsi — 2399&nbsp;km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu — Pontivi rayonu
Təzəkənd-i Ağbulaq (Qoşaçay)

**Təzəkənd-i Ağbulaq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.

## İstinadlar
Tisavaşvari

**Tisavaşvari** () — Macarıstanın Saborıç-Satmar-Bereq əyalətində yerləşən şəhər.

## Tarixi
Tisavaşvari qəsəbəsi 1917-ci ildə Tisabud və Sentmihali yaşayış məskənlərinin Budsentmihali adlı altında birləşməsi nəticəsində yaradılmışdır. Tisabud kəndliləri birləşməyə qarşı çıxdılar və iki cəmiyyət 1946-cı ildə ayrıldı. 1950 -ci ildə iki qəsəbə yenidən birləşdi. Şəhərin adı 1848-ci ildə Macarıstan inqilabında iştirak edən macar yazıçısı Pal Vaşvarinin şərəfinə 1952-ci ildə Tisavaşvari adlandırıldı.

## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlamış şəhərlər
* Ərdəbil, İran (since 2011)
* Ağdam, Azərbaycan

## Həmçinin bax
* Şopron

## İstinadlar
Zalaeqerseq

**Zalaeqerseq** () — Macarıstanın qərbində yerləşən Zala medyesində şəhər.

## Tarixi
Arxeoloji qazıntılara əsasən şəhər Paleolit dövründə mövcud olmuşdur. Dəmir dövründən başlayaraq keltlər burada məskunlaşdılar. 1247-ci ilə aid əlyazmalarda ərazinin adı “Eqerçurq”, 1293-cü ildə “Eqerseq” kimi adlandırılmışdır. 1266-cı ildə Macarıstan kralı IV Bela tərəfindən ərazi Vesprem yepiskopuna hədiyyə edildi. 1568-ci ildən etibarən şəhərdə bir qala inşa edildi. 1570-ci ildə Osmanlı qüvvələri birinci dəfə şəhərə hücum elədilər, lakin bu hücumları uğurlu olmadı. 1600-cü ildə Nadkanija qalasının Osmanlı İmperiyası tərəfindən fəth edilməsindən sonra ərazinin strateji önəmi artdı. 1664-cü ildə Zerinvar qalasının fəthindən bir müddətlik Osmanlı qüvvələri tərəfindən ələ keçirildi. 1870-ci ildə şəhər statusunu itirdi və kənd oldu. 1885-ci ildə yenidən şəhər statusunu bərpa etdi. 1920-ci illərdə şəhərdə canlanma başladı; yeni binalar, poçt şöbələri, dəmir yolu stansiyaları, yanğınsöndürmə bürosu, polis mərkəzi və Barokko üslubunda sinaqoq inşa edildi.

İkinci Dünya müharibəsi illərində şəhərin 1221 nəfər yəhudi sakini Auşvitz həbs düşərgəsinə sürgün edildi. Şəhər 28 mart 1945-ci ildə Qırmızı Ordu tərəfindən ələ keçirildi.

1950-ci illərdə şəhərdə önəmli dəyişikliklər baş verdi. 1952-ci ildə tekstil fabriklərinin tikintisi və neft ehtiyatlarının kəşfi ilə Zalaeqerseq sənaye şəhərinə çevrildi. Dəmiryol xətti sistemi daha da genişləndirildi. Macarıstan vətəndaşalrı 26 oktyabr 1952-ci ildə şəhərdə inqilab etdilər. Şəhərin kommunist rəhbərliyi Körmendə qaçdı və Sovet qoşunlarının 4 noyabrda şəhərə gəlməsi ilə ərazi İnqilab Şurası tərəfindən idarə olunmağa başladı.

Sosializmin sonunda iqtisadi tənəzzül digər şəhərlərdən fərqli olaraq Zalaeqerseqə təsir etmədi. 1990-ci illərdə şəhər dinamik inkişaf etməyə başladı.

## Coğrafiyası
Zalaeqerseq Zala çayının sahilində, Sloveniya və Avstriyanın sərhədinə yaxın və Budapeştin qərb və cənub-qərbinin 220 kilometrində yerləşir.

## Beynəlxalq əlaqələr
### Qardaşlaşmış şəhərlər

*  Klaqеnfurt, Avstriya
* Zeniça, Bosniya və Herseqovina
* Dobriç, Bolqarıstan
*  Varajdin, Xorvatiya
*  Varkaus, Finlandiya
*   Kuzel, Almaniya
*  Marl, Almaniya
*  Qoriçiya, İtaliya
* Krosno, Polşa, since 2000
* Tırqu-Mureş, Rumıniya
*  Surqut, Rusiya
*  Herson, Ukrayna

## Həmçinin bax
* Macarıstan şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The official website of Zalaegerszeg
* Aerial photography: Zalaegerszeg
* Zalaegerszeg at funiq.hu
Pereyra

**Pereyra** () — Kolumbiyanın qərbində yerləşən, 1863-cü ildə əsası qoyulan bir şəhərdir. Risaralda departamentinin inzibati mərkəzidir. Şəhərin sahəsi 702&nbsp;km²-dir.
## Tarixi
Müasir şəhər ərazisinə avropalıların gəlməsindən əvvəl, Kumbaya nümayəndələri və mədəniyyəti mövcud olmuşdur.

Ərazidə ilk ispan qəsəbəsi təxminən 1540-cı ildə meydan gəlmişdir.

1870-ci ildən və xüsusilə 1876 və 1885-ci illərdəki vətəndaş müharibələri nəticəsində əraziyə Antokiya departamentindən gələn yeni bir immiqrant dalğası daxil oldu.

1863-cü il və sonrakı illərdə yerləşmiş qrup yalnız bir torpaq sahəsinə sahib olmaq istəyən meşə istehlakçıları tərəfindən yaradılmışdı, ikinci qrup isə daha böyük həvəs və böyük sahibkarlıq qabiliyyətli kişilərdən ibarət idi. Bunlar dağları düzəldən və heyvandarlığa başlayıb, fəaliyyətlərini maliyyələşdirən Antokiya kapitalistlərlə əlaqəli idi.

XIX əsrin sonunda və XX illərin əvvəllərində bir sıra tacirlər və peşəkarlar şəhərinə gəlişi sosial fərqliliyin yeni bir səbəbi kimi təqdim etdi. Şəhərin iqtisadi, ictimai və siyasi fəaliyyətinin lideri olan yeni bir elit qrup ortaya çıxdı. 
Pereyra, Kolumbiyada son icranın baş verdiyi şəhər idi.

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Tunxa
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Alcaldía de Pereira
* Concejo Municipal de Pereira
* Codigos Postales por Barrios en Pereira
Amelanchier spicata

*  — Amelanchier canadensis bitki növünün sinonimi.
*  — Amelanchier bitki cinsinin süni hibridi.
Avallon (şəhər)

**Avallon** () — Fransanın Yonna departamentində yerləşən köhnə burqund şəhəri.

## Tarixi

Antik Aballo poçt stansiyası olaraq yaranıb. Qəbirli küçələr və daş fasadlar şəhəri olan Avallonun qədim Fransız şəhəri ətrafındakı qranit qaya üzərində yerləşir, Morvanın Burqundiya silsiləsinin şimal yamaclarında yerləşir. Avallon, Kuzen çayının sağ sahilində, Burqundiya Yonna departamentində yerləşir.

Avallon şəhərində Voban, Klod de Bovuar və Lui-Nikolya Davu  kimi şəxsiyyətlərin doğulduğunu nəzərə alaraq, şəhər  *"üç marşal şəhəri"* adlandırılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Turistlər üçün məlumat 
*Medieval Zodiac Signs plus Monthly Labours from l'église Saint-Lazare, Avallon 
*Island of Avallon , French Avalon website
*Avallon page on the site Bourgogne Romane
Aven-sür-Elp (kommun)

**Aven-sür-Elp** () — Böyük Elp çayının sol sahilindəki Valansyen şəhərindən 49&nbsp;km cənub-şərqdə, Fransanın şimal-şərqində yerləşən Nor departamentin, eyni adı olan kantonun mərkəzi. Kommuna ərazisindən N2 milli avtomagistralından keçir. Əhalisi (2014) — 4 662 nəf.

## Coğrafiyası
Şəhər ətrafı "Avenua" adlanır, meyvə vadiləri və kiçik kəndləri ilə bir mənzərə təşkil edir. Bu bölgənin hündürlüyü ortalama dəniz səviyyəsindən təxminən 170 metr yüksəkdir.

## Demoqrafiyası
**Əhali sayının dinamikası, nəf.**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize  = width:455 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:8000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1831 text:1831
  bar:1851 text:1851
  bar:1876 text:1876
  bar:1901 text:1901
  bar:1926 text:1926
  bar:1954 text:1954
  bar:1975 text:1975
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2014 text:2014

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1793 from:0 till:2702
  bar:1831 from:0 till:3166
  bar:1851 from:0 till:3776
  bar:1876 from:0 till:4636
  bar:1901 from:0 till:6217
  bar:1926 from:0 till:5105
  bar:1954 from:0 till:5776
  bar:1975 from:0 till:6301
  bar:1990 from:0 till:5108
  bar:1999 from:0 till:5003
  bar:2006 from:0 till:5051
  bar:2014 from:0 till:4662


## Qalereya

Fayl:Collegiale 1 Avesnes-sur-Helpe.JPG|Müqəddəs Nikolay kilsəsi
Fayl:Rue Avesnes-sur-Helpe.JPG|Aven-sür-Elpdə yol
Fayl:Barrage 1 Avesnes-sur-Helpe.JPG|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu
* 2014 Seçkilərin nəticələri
Arbat

;Rusiya
* Arbat (Moskva)

;Ermənistan
* Arbat (Ermənistan)

;İran
* Arbat (Miyanə)
* Arbat (Üskü)
* Arbat (Çaroymaq)
* Aşağı Arbat (Qoşaçay)
* Yuxarı Arbat (Qoşaçay)

## Həmçinin bax
* Arbatan
Avallon

*Avallon (rayon) — Fransanın Burqundiya regionun rayonlarından biri. 
*Avallon (şəhər) — Fransanın Yonna departamentində yerləşən köhnə burqund şəhəri.
*Avallon (ada) —
Po

**Po** — ad.

* Po Beq — İkinci Göytürk xaqanlığının xatunu.
* Po Çü — Çin şairi.

;Digər
* Po (çay) — İtaliyanın birinci, Avropanın da ən böyük çaylarından biri.
* Po (rayon) — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri.
Ulamçı (Qoşaçay)

**iUlamçı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 360 nəfər yaşayır (70 ailə).

## İstinadlar
Mip Qiz

**Mip Qiz** () – Avstriya mənşəli holland yazıçı.

## Həyatı
1909-cu ildə Vyanada doğulmuş Hermine Miep Santruschitz 11 yaşında olarkən Hollandiyaya köç edir. Dünyanı səyahət edir və antisemitizm mövzusunda konfranslarda çıxış edirdi. 1933-cü ildə Otto Frankın "Opekta" adlı şirkətində işləməyə başladı. 1941-ci ildə nasist quruluşlarına qoşulmağı rədd edərkən, hollandiyalı dostu Jan Qiz ilə evlənərək Avstriyaya göndərilməkdən xilas oldu.

Almanlar Hollandiya yəhudilərini tutub, düşərgələrə göndərməyə başlayanda, Otto Frank Miepdən ailəni gizlətməsini və savaşın sonuna qədər ehtiyaclarını qarşılamağını istədi. Mip Qiz heç tərəddüt etmədi. Qiz ailəsi və köməkçisi olan 4 nəfər Frank ailəsini almanlardan qorumaq üçün çalışdı.

Mip Qiz öz həyatını təhlükəyə atan digər 4 nəfər ilə birlikdə 2 il müddətində Frank ailəsinə kömək etdi.

Almanlar ailəni ilk dəfə polis bölməsinə aparanda,Mip Qiz yenə bir cəsarət örnəyi göstərərək, ailəni sərbəst buraxmaq üçün polis bölməsinə gedərək rüşvət verməyə cəhd etdi. Lakin artıq gecikmişdi. Ailə əvvəlcə Uestbork daha sonra isə Auschwitz düşərgəsinə göndərilmişdi. Mip Qizə kömək edən Viktor Kuqler və Yohann Kleyman,düşərgələrə göndərilsələrdə həyatda qalmağı bacardılar.

Düşərgələrdə bütün ailəsini itirən Otto Frank,yenidən evlənənə qədər, 1952-ci ilə qədər Qiz ailəsi ilə birlikdə yaşadı. Mip Qiz Anna Frankın gündəliyinin çap olunmasında Otto Franka kömək etdi.

## İstinadlar
Ta' Qali

**Ta' Qali** — Maltada yerləşən kənd. İkinci Dünya müharibəsi dövründə burada hərbi aerodrom yerləşirdi.

## İstinadlar
Siyasi korrupsiya

thumb|400px|Siyasi korrupsiya
thumb|Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Korrupsiyaya qarşı Konvensiyası
**Siyasi korrupsiya** — gəlir əldə etmək üçün hökumət rəsmiləri və ya onların şəbəkə əlaqələrindən qeyri-qanuni şəxslərin səlahiyyətlərinin istifadəsi. Korrupsiyanın müxtəlif forması var: rüşvət, qəsb, nepotizm, parokializm, qəyyumluq və mənimsəmə.

## Həmçinin bax
* Transparency International

## İstinadlar
Telefon dinləmə

**Telefon dinləmə** () —  xəttə xüsusi qurğu qoşmaqla telefon danışıqlarınagizli qulaq asılması; verilənləri əldə etmək, dəyişdirmək və ya daxil etmək üçün məlumat kanalının müəyyən hissəsinə gizli qoşulma.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Doksinq

**Doksinq** () — sənədlərin izlənilməsi, bir şəxs haqqında internet vasitəsilə şəxsi məlumatların araşdırılması və dərc edilməsi təcrübəsini əks etdirən qısaltma.

## İstinadlar
Aleksandr Duqin

**Aleksandr Duqin** (; tam adı: *Aleksandr Qelyeviç Duqin*; ) — Rusiya filosofu, siyasi analitiki və ictimai xadimi.

## Həyatı
Aleksandr Duqin 7 yanvar 1962-ci ildə Moskvada, Qeliy Aleksandroviç Duqin ilə Qalina Duqinin ailəsində dünyaya gəlmişdir 1979-cu ildə Moskva Aviasiya Universitetinə qəbul olsa da, universiteti bitirməmiş və fərqli bir univeristetdə və ixtisas üzrə təhsilini davam etdirmişdir.

## Karyerası
1980-ci illərdə Duqin məşhur müxaliflərdən idi. O anti-kommunist çıxışları ilə tanınırdı. Məhz bu səbəbdən Duqin, yaxın yoldaşı Heydər Camal ilə birlikdə universitetdən uzaqlaşdırılır. Siyasi arenaya çıxmazdan qabaq o, jurnalist kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1988–1992-ci illərdə Heydər Camalla birlikdə SSRİ arxivlərində işləyərkən Hitlerin məşhur layihəsi "Ananerbe"nin sənədləri ilə tanış olurlar. Onların əldə etdikləri materialların bir qismi televiziyada yayımlanır. 1991-ci ildə "Müqəddəs Mələk" provaslav almanaxı və elementlər jurnallarının baş redaktoru, eyni zamanda Arktogey Ortodoks tədqiqatlar dərnəyinin sədri olmuşdur. 1996–1997-ci illərdə Moskvada yayımlanan 101 Fm radiosunda "Funis Mundi" adlı proqramın həm yaradıcısı, həm də aparıcısı idi. Bundan başqa Duqin 1997–1998-ci illərdə Müstəqil Rusiya radiosunda Geopolitolji fikir proqramının aparıcı olmuşdur. O, 1998-ci ildən günümüzə qədər Rusiya Parlamentinin alt qanadı olan Dumanın sədr katibi və Yeni Rusiya Universitetinin rektorudur. Duqin həmçinin Duma nəzdində fəaliyyət göstərən Milli Müdafiə Komitəsinin *Geopolitoloji Ekspertizm Mərkəzi*nin sədridir. Onun rəhbərliyi ilə Avrasiyada qədim və yeni bütün rus ortodoks mməzhəbi ənənələri ilə barışıq rus hegemoniyasına xidmət edən bir imperiyanı müdafiə edən "Neo-Avrasiya" hərəkatının partiyası- "Avrasiya" partiyası yaradılmışdır.

2018-ci il iyul ayının 1-də Cocuq Mərcanlı kəndində keçirilən "Azərbaycan Rusiyanın yeganə müttəfiqidir" adlı konfransa iştriak edən Beynəlxalq Avrasiya Hərəkatının lideri Aleksandr Duqin burada verdiyi açıqlamasında bildirib: 
*"Rusiya və Azərbaycan arasında münasibətlər möhkəmlənməkdədir və bu, Rusiya və [[Azərbaycan]] prezidentlərinin münasibətlərin strateji inkişafına yönələn prinsipial qərarları ilə bağlıdır. Lakin bu prosesə iki ölkənin ictimai xadimləri cəlb olunmamışdı, bununla əlaqədar olaraq da belə əlaqələrin genişləndirilməsi qərara alındı. Biz ümumi mədəni məkanın bir hissəsiyik, qədim əlaqələrimiz var. Rusiya üçün [[Dağlıq Qarabağ]] Azərbaycan ərazisidir. Eyni mövqedən dünya ictimaiyyəti də çıxış edir. Bu, bütün hüquqi dünyanın razılığıdır"*

## Əsərləri
* Mütləqiyyətin yolları (1990)
* Konsipiralogiya (1993)
* Hiperborey teoremi (1994)
* Mühafizəkar inqilab (1996)
* Kilsə zənginin metofizikası (1996)
* Geopolitolgiyanın əsasları (1997)
* Mütləq Anavətən (1999)
* Yolumuz (1999)

## İstinadlar
Anatoli Vasserman

**Anatoli Vasserman** (; tam adı: *Anatoli Aleksandroviç Vasserman*; ) — Rusiya jurnalisti, publisisti və aparıcı. Xarici KİV-lər Vassermanı mediada fəaliyyətini Vladimir Putinin təbliğatını təşviq etmək üçün platforma olmaqda ittiham edir.

## İstinadlar
Entoni Burden

**Entoni Burden** (; tam adı: *Entoni Maykl Burden*;  25 iyun, 1956, Nyu-York, ABŞ –  8 iyun 2018, Kayzersberq-Vinobl, Yuxarı Reyn, Fransa) — ABŞ aşpazı, yazarı və televiziya personası.

## İstinadlar
Bəxşiş

**Bəxşiş** () — çaypulu, ianə və Yaxın Şərq və Cənubi Asiyada siyasi korrupsiyanın və rüşvətin müəyyən formalarından biri.

## İstinadlar
Vişinq

**Vişinq** () — IP protokolu üzərindən səs (VoIP) vasitəsilə məlumatlara icazəsiz giriş. 

## İstinadlar
Onlayn yırtıcı

[thumb|[İngiltərənin Vest Midlands polisinin onlayn yırtıcılarla mübarizə plakatı]]

**Onlayn yırtıcı** () — internet üzərindən uşaqların cinsi istismarı ilə məşğul olan şəxs.

## İstinadlar
Kibercasusluq

**Kiber-casusluq** () — hədəf sistemin konfidensiallığını pozmaq üçün kiber-hücumun istifadəsi.

## İstinadlar
Kiber-silah

**Kiber-silah** () — informasiya texnologiyalarına əsaslanan digər sistemlərin strukturuna və əməliyyatlarına ziyan vurmaq üçün yaradılmış, informasiya texnologiyalarına əsaslanan sistem (aparat təminatı, proqram təminatı və kommunikasiya mühitindən ibarət olur)..

## İstinadlar
Kiberzorakılıq

**Kiberzorakılıq** () — rəqəmsal texnologiyaların istifadəsindən əmələ gələ bilən zorakılıq növüdür. Bu, sosial mediada, mesajlaşma platformalarında, oyun platformalarında və mobil telefonlarda baş verə bilər. Bu, hədəfə alınanları qorxutmaq, qəzəbləndirmək, təqib etmək və ya utandırmaq məqsədi daşıyan və təkrarlanan davranışdır. Hər hansı bir zorakılığın, o cümlədən kiberzorbalığın qurbanı olan insanların ədalət və cinayətkarın məsuliyyətə cəlb etmək hüququ vardır. Kiberzorbalıqla bağlı xüsusi qanunları olan ölkələrdə, qəsdən ciddi emosional sıxıntıya səbəb olan onlayn davranış cinayətkarlıq kimi təsnif olunur. Bu ölkələrin bəzilərində kiberzorbalıq qurbanları müdafiə üçün müraciət edə, müəyyən bir şəxslə ünsiyyəti qadağan edə və həmin şəxsin kiberzorbalıq məqsədilə istifadə etdiyi elektron cihazlardan müvəqqəti və ya daimi istifadəsini məhdudlaşdıra bilər.
Kiberzorbalıq onlayn mühitdə şəxslər arasında təhqir, nifrət və ya təzyiqin ifadəsi kimi təsvir olunur. Bu, elektron poçt, sosial şəbəkələr, forumlar və sair onlayn platformalar vasitəsilə edilir.

## Kiberzorbalığın bəzi halları
**Sosial Şəbəkə Təzyiqi**
* *Şəxslər arasında [[sosial şəbəkə]]lərdə, məsələn, [[Facebook]], [[Instagram]], [[Twitter]] kimi platformalarda, təzyiq və təhqiramiz ifadələr.*
* *Şəxslərin profil şəkilləri və paylaşımları əsasında təhqir və təzyiq.*
**Elektron poçt təhqiri**
* *Təzyiq nifrət [[spam]] və təhqiramiz məktubları [[elektron poçt]]lar vasitəsilə göndərmək.
*'Şəxsi məlumatların paylaşılması**
* ''Şəxslərin şəxsi və gizli məlumatlarının onlayn olaraq yayılması.
**Fake Hesablar**
* ''Saxta sosial media hesabları yaradaraq şəxslərə qarşı təzyiq etmək.
''
**Rəsmi vəzifə təzyiqi*'
* *İş yeri təzyiqi və ictimaiyyi təzyiq. Şirkətlər və müəssisələr arasında onlayn təhqir ifadələri.''

Bu hallar Kiberzorbalığın bəzi ümumi növləridir və təhlükəli və psixoloji təsirlərə səbəb ola bilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kibertəqib

**Kibertəqib** () — fərdi, qrupu və ya təşkilatı izləmək və narahat etmək üçün İnternet və ya başqa elektron vasitələrdən istifadə edilməsi.

## İstinadlar
Haktivizm

**Haktivizm** () — siyasi gündəmi və ya sosial dəyişikliyi təşviq etmək üçün vətəndaş itaətsizliyinin bir forması olaraq hakerlik kimi kompüter əsaslı üsullardan istifadə. Kökləri haker mədəniyyəti və haker etikasında olan İnternet fəallığının bir forması olan haktivizm çox vaxt söz azadlığı, insan hüquqları və ya məlumat azadlığı ilə bağlıdır.

Haktivist fəaliyyətlər bir çox siyasi idealları və məsələləri əhatə edir. Senzuradan təsirlənməyən kommunikasiya üçün peer-to-peer platforma olan Hyphanet siyasi düşüncə və söz azadlığının koda çevrilməsinin əsas nümunəsidir. Bir aktivizm forması kimi hakerlik etmək tək bir şəxs və ya ümumi bir nüfuz sahibi olmadan ümumi məqsədlərə doğru əməkdaşlıq edən Anonymous və WikiLeaks kimi aktivistlər şəbəkəsi vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Məsələn, ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin bəyanatına görə, WikiLeaks-in qurucusu Culian Assanj, dünya miqyasında çoxsaylı kiberhücumlarla əlaqəsi olan "Anonymous" və "LulzSec" qruplarına bağlı hakerlərlə birgə planlar hazırlayıb. 2012-ci ildə ABŞ-dan ekstradisiya tələbi ilə Böyük Britaniyada saxlanılan Assanj, LulzSec rəhbərinə hədəflərin siyahısını vermiş və ona bildirmişdi ki, ələ keçirilmiş materialların ən böyük sızıntısı Milli Təhlükəsizlik Agentliyi, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi və ya New York Times-dan gələcək.

## İstinadlar
Zəngəzur armudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Ermənistanda (Basarkeçər rayonu Məzrə kəndi, Sav-Çay dərəsi) yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Budaqları çılpaq, iynəsiz, qonur qabıqla örtülmüş (yaşlandıqda bozumtul olur) 10 m-ə qədər hündürlükdə ağacdır. Yarpaqların üstü yaşıl, alt tərəfi açıq yaşıl, ellipsvaridən enli-lansetvariyədək, aşağı  hissəsi enəlmiş, uzunluğu 5-9 sm, eni 3-5 sm-dir. Yarpağın ucu küt və ya bir az biz, kənar dişlidir. Tumurcuqların uzunluğu 0,5 sm-dək, ensiz-konusvaridən yumurtavariyədək. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabr ayları arasında isə meyvəsi yetişir. Meyvələri armudşəkilli və ya təxminən şar şəkilli, bərktəhər, lətində çox miqdarda bərk hüceyrəlidir, sancaqvari qalınlaşmış saplaqlıdır. Meyvələrin diametri təxminən 1,5 sm, qalxanlarda 7-8 ədəd yerləşir.

## Ekologiyası
İşıqlı qarışıq meşələrdə, daşlı-qayalı quru yamaclarda, aşağı və orta dağ qurşaqlarında, çay vadilərində rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazda və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada tək və qrup əkinlərdə istifadəsi məqsədyönlüdür. Meyvəsi yeyinti sənayesində geniş istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abutalıbov itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Böyük Qafqazda yayılmışdır.   

## Botaniki xarakteristikası
Qabığı qırmızımtıl-qonur, hündürlüyü 1,5 m-dək olan seyrək iynəli koldur. Yarpaqları xırda, 5-7 sm uzunluğunda, bünövrəsində ellipsvari, oraqvari əyilmişdir. Yarpağın arxası çılpaq, hamar, tək gövdəcik vəzicikləri və xırda iynələri vardır. Yalançı zoğları iri, uzunluğu 12-15 mm, eni 7-9 mm, çılpaq, hamar, iti uclu, kənarları vəziciklidir. Çiçəkləri tək və ya çiçək qruplarında 3-5 ədəddir; çiçək altlıqları inkişaf edərək, meyvəni örtür. Çiçək saplaqları qısa, uzunluğu 3-5 mm, çılpaq; kasayar-paqların uzunluğu 10-12, kənarları bütöv çıxıntılı və tək gövdəcik vəzicikli, içərisi zəif tükcüklüdür. Hipanti ellipsvari, uzunluğu təxminən 12 mm, dişicik ağızcığın başı iri, oturaq, ensiz, diametri 2 mm-dir. V-VI aylarda çiçəkləyir, VIII-IX aylarda meyvə verir.
 
## Ekologiyası
Daşlı yamaclarda bitir. İstiyə, soyuğa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Respublikamızda təbii halda rast gəlinir. 

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində istifadə olunur. Quru meyvələrdə vitamin C-nin miqdarı 1,8%-dir.              
  
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Buasye itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
İlk dəfə İrandan (Lazistandan) təsvir edilmişdir.   

## Botaniki xarakteristikası
Çılpaq, dik duran, darçını rəngdə zoğlara və budaqlara malik, hündürboy koldur. Qopartikan düz və ya bir qədər əyilmişdir, qaidə hissəsi yastılaşmışdır. Yarpaqları 5-7 ədəd, bir qədər qalın ellipsvari və ya enli yumurtavari, bir və ya ikiqat mişardişli, üst tərəfdən keçətüklü, altdan vəzisiz, ağamtıl, tüklü yarpaqcıqlardan ibarətdir. Ləçəkləri iri, ağ və ya çəhrayıdır. Meyvəsi çılpaq, dəyirmi yumurtavaridir. İyul ayında çiçək açır, setyabrda meyvə verir.

## Ekologiyası
İstiyə, soyuğa davamlıdır. Münbit torpaqlarda daha yaxşı bitir. 

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz (Şəki, Zaqatala) və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Tək və qrup əkinlərində istifadə edilir. Tərkibində efir yağı vardır.                
  
## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Avinyon (şəhər)

**Avinyon** ( , , ) — Fransanın cənub-şərqində yerləşən, Avinyon rayonunun  və Provans-Alp-Kot d'Azur regionun Voklüz departamentinin prefekturası (əsas şəhəri) , Avinyon-1, Avinyon-2, Avinyon-3 kantonları.

Kommunanın sahəsi 64,78&nbsp;km², əhalisi 92454 nəfərdir   (2006). Stabilizasiyaya meyil göstərən: 89,380 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı — 1379,8 nəf/km².

## Tarixi
Avinyon,  VI - V əsrlərdən bəri Masilliya (indiki Marsel) yunan koloniyasının ticarət nöqtəsi kimi  tanınır. Daha sonra Kavarların Qalli qəbiləsinin paytaxtı , *Avenio* adı altında, Roma bələdiyyəsi; Şəhər hələ də Roma dövrünün çox izlərini saxlayır. 736-cı ildə ərəblər tərəfindən ələ keçirildi, amma tezliklə 737 və 739-cu illərdə Karl Martell tərəfindən fəth edilib.

## Demoqrafiyası
XIV əsrdə Avinyon şəhəri 100,000 nüfuslu sayda, inqilabdan sonra sayı 17,000-ə, 2010-cu ildə isə 89,683 nəfər azalıb. 2011-ci ildə kommuna əhalisi 90194 nəfər idi , 2012-ci ildə — 89,380 nəfər.

Əhalinin dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:95000
ScaleMajor = unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:72717 width:15 text:72717 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:86096 width:15 text:86096 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:90786 width:15 text:90786 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:89132 width:15 text:89132 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:86939 width:15  text:86939 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:85935 width:15  text:85935 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:92454 width:15  text:92454 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:89380 width:15  text:89380 textcolor:black  fontsize:8px


## Beynəlxalq əlaqələr
### Qardaşlaşmış şəhərlər

*  Diurbel, Seneqal
*  Vetslar, Almaniya (1960)
*  Tortosa, İspaniya (1967)
*  Yanina, Yunanıstan (1984)
*  Nyu-Heyven, ABŞ (1993)

### Tərəfdaş şəhərlər
*  Tarraqona, İspaniya (1968)
*  Kolçester, Böyük Britaniya (1972)
*  Siyena, İtaliya (1981)
*  Quanaxuato, Meksika (1990)

## Qalereya

Fayl:Avignon, Palais des Papes by JM Rosier.jpg|
Fayl:Abbaye Saint-Ruf d'Avignon 01.JPG| 
Fayl:Avignon bridge by Rosier.jpg|
Fayl:Pont_Saint-Benezet_(nuit).jpg|
Fayl:Remparts d'Avignon.jpg|
Fayl:Hotel de la monnaie.JPG|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Tourist office website
*City council website
*Avignon greater metropolitan area website 
*Google Earth view of Avignon
Nadirqulu (Qoşaçay)

**Nadirqulu** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 735 nəfər yaşayır (143 ailə).

## İstinadlar
Rosa micrantha

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
İlk dəfə Krımdan təsvir еdilmişdir.

## Botaniki xarakteristikası
1,5 m-ə qədər hündürlüyə malik koldur. Qopartikanları düz və ya bir qədər aşağı mеyillidir, çiçəkdaşıyan budaqları çılpaqdır. Ləçəkləri açıq çəhrayı rəngdə olub, kasayarpaqcıqlardan qısadır. Mеyvəsi yumurtavarı və ya еnli ovalşəkillidir, üzəri sеyrək tüklər və vəziciklərlə örtülüdür. İyun və iyul aylarında çiçək açır.

## Ekologiyası
İstyə, soyuğa, quraqlığa davamlıdır. Münbit torpaqlarda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz, Kür-Araz ovalığında və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Tək və qrup əkinlərində istifadə edilir. Tərkibində efir yağı vardır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qalxanvari itburnu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Ukraynada, Krımda, Rusiyada, Moldovada, Qafqazda, Orta Asiyada, Avropada, Şimali Afrikada, Ön Asiyada, Pirney yarmadasında yayılmışdır.   

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 3 m-dək olan koldur. İynələri qarmaqvari, xırda, yarpaqları 5-7, iri yumurtavari, alt tərəfi tükcüklü, sadə dişlidir. Çiçəkləri uzun saplaqlarda, ağ və ya əsasən açıq çəhrayı, orta ölçülüdür, çiçəkaltlığı lansetvaridir, kasayarpaqları aşağıya əyilmiş, lələkvaridir. İyun-iyulda çiçəkləyir.
 
## Ekologiyası
Meşədə açıq yamaclarda, orta dağ qurşağına qədər, kölgəli və rütubətli yerlərdə, dağ çaylarının sahillərində, kolların arasında, dəniz səviyyəsindən 2300 m hündürlükdə tək və ya kiçik qruplarla bitir.   

## Azərbaycanda yayılması
Azərbacyanda Kiçik və Böyük Qafqazda (Balakən, Zaqatala), Kür-Araz ovalığında, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Balverici, dekorativ bitkidir. Müalicəvi məqsədlə kökləri, ləçəkləri, meyvələri və toxumları istifadə edilir. Meyvələri yeməlidir, mürəbbə üçün yararlıdır.                  
  
## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax