open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avtoqraf

**Avtoqraf** — [fr. autographe, autos – özüm, grapho – yazıram] imza, xüsusilə müəllifliyi təsdiq edən, əl ilə yazılmış, adətən, xatirə yazısı və ya imza. Məsələn, avtoqraf vermək; əsərin müəllifinin əsil əlyazması (*bir müəllifin özü tərəfindən yazılmış əlyazması*). Məsələn, görkəmli şəxsiyyətlərin avtoqrafı mötəbər sənəd kimi saxlanılır; sürətçıxaran cihaz növü.

## Ədəbiyyat
Əliquliyev R. M., Şükürlü S. F., Kazımova S. İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
Dağdağan aşırımı

**Dağdağan aşırımı** – Şahbuz rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsinin  suayırıcısında, Naxçıvançayın sol qolu Zərnətünçayın mənbə hissəsində aşırım (hünd. 2858,5 m).   Alt Pliosen yaşlı Biçənək lay dəstəsinin andezit, andezit-dasit, bazalt lavaları və piroklastlarını yaran gəzdəkdir. Cənub-qərb yamacında vulkanogen törəmələr Orta Pleystosenin flüvioqlasial çöküntülərilə örtülmüşdür. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Toğluqaya-Üçqardaş maili əyilməsinin hüdudlarında yerləşir. Zirvə hissəsindən submeridional istiqamətli qırılma pozulması keçir.

## Həmçinin bax:
* Qapıcıq dağı
* Cindağ (Şahbuz)
* Ağrıdağ
* Ağqaya (Babək rayonu)
* aşırım
* Biçənək aşırımı
* Kilid dağı (Culfa)

## İstinadlar
Culfa düzü

**Culfa düzü**- Culfa rayonunda maili düzənlik. Arazboyu düzənliklərdən biri.

## Ümumi məlumat

## Həmçinin bax
* Culfa rayonu
* Araz çayı

## İstinadlar
Gizli səsvermə

**Gizli səsvermə** - səsvermənin iradə ifadəsinə nəzarəti kənar edən səsvermə növü. İradə ifadəsinin sərbəstliyi bülletenlər, kürəciklər, yaxud xüsusi səsvermə maşınları vasitəsilə təmin olunur. Bülleten vasitəsilə gizli səsvermə daha geniş yayılmışdır. Bu halda seçici bülleteni xüsusi otaqda, yaxud kabinədə doldurur və seçki qutusuna atır.

## Ədəbiyyat
* R.Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları,  2009, 201 s.

## Xarici keçidlər
*  secret ballot 
*Значение "secret ballot" в словаре английского
Akademik il

**Akademik il** — ali məktəblərdə dərslərin başlanmasından qurtarmasınadək (payızdan o biri ilin yazına qədər) olan müddət. Təqribən 8–10 aydır. Azərbaycanda bütün ali təhsil müəssisələrində işlədilən "tədris ili" termini akademik il termininə uyğundur.

## İstinadlar
Darıdağ silsiləsi

**Darıdağ silsiləsi** – Culfa rayonu ərazisində alçaqdağlıq silsilə. Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun uzaq cənub-qərb qurtaracağında yerləşir və yer səthində onun təbii davamı kimi çıxış edən müstəqil morfostruktur qalxıma cavab verir. Cənub-şərqdə Yaycı düzündən başlayaraq şimal-şimal-qərbə doğru Əlincəçayın sol sahilinədək 16 km məsafədə uzanır. Ən hündür zirvəsi Darıdağdır (1927,4 m). Silsilənin digər zirvələri Pilələr (1562,6 m), Şahqaraş (1430,6 m), Dikdaş (1411,0 m) və Kəsəndağdır (1102,1 m). Yamacları kəskin parçalanmış və sıldırımlıdır. Darıdağ mineral sular yatağı silsilənin cənub-şərqindədir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentinin cənub-qərb cinahında yerləşən və Üst Eosen, Oliqosen və Alt Miosen yaşlı çökmə və vulkanogen-çökmə süxurlardan təşkil olunmuş Darıdağ-Aza qalxımının mərkəzi hissəsinə uyğun gəlir və morfostruktur baxımdan suayırıcısı şimal-qərbə uzanan qırılma ilə pozulmuş antiklinal silsilə kimi səciyyələndirilir.

**DAĞÜSTÜ SİLSİLƏSİ –** Culfa rayonu ərazisində Darıdağ silsiləsinin *yerli əhali arasında işlədilən başqa adı*.

## Həmçinin bax
* Aydaş silsiləsi
* Aqlar silsiləsi

## İstinadlar
Xlebnıy adası

**Xlebnıy adası** — Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.

## Yerləşməsi
Kara dənizində, Oktyabr İnqilabı adasından 4,5 km aralıda yerləşir. Universitetski buzlağının girişindədir. Xlebnıy adasından şimal-qərbdə axipelaqa aid digər adalar yerləşir:Sverdlov adası, Nezametnıy və Xitrıy.

## Təsviri
Ada cənubdən şimala 700 m məsafədə uzanır. Eni 300 metrdir. Adada ən böyük yüksəklik 30 metrdir. Mərkəzi hissədə geodeziya məntəqəsi yerləşir.

## Xəritə
* Xəritə
Almaniya Futbol Liqasının 2017 yay transferləri

Bu siyahıda 9 iyun — 31 avqust 2017-ci il yay transfer pəncərəsi dövründə həyata keçən transferlər göstərilmişdir. Siyahıya yalnız 2017-18 mövsümündə Bundesliqada və 2. Bundesliqa çıxış edən klublar daxildir.

## Bundesliqa

### Bayern Münhen

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### RB Leypziq

**Gələnlər:**

 


**Gedənlər:**



### Borussiya Dortmund

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### 1899 Hoffenhaym

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### 1. FK Köln

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Herta BSK

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Frayburq

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Verder Bremen

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**

 



### Borussiya Münhenqladbax

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Şalke 04

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Ayntraxt Frankfurt

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Bayer 04 Leverkuzen

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Auqsburq

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Hamburq

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### FSV Maynz 05

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Volfsburq

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Ştuttqart

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



### Hannover 96

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



## 2. Bundesliqa

### İnqolştadt 04

**Gələnlər:**


**Gedənlər:**



## İstinadlar
Saldo

**Saldo** ()  —  müəyyən dövrdə pul daxilolmaları (gəlirləri) ilə xərcləri arasında fərqdir.
  
## Növləri
### Mühasibat Uçotunda
Mühasibat Uçotunda - mühasibat hesabları (sintetik və analitik) üzrə hər ayın sonunda müəyyən edilən debet dövriyyəsi ilə kredit dövriyyəsi arasındakı fərqdir.
### Tədiyə Balansında
Tədiyə Balansında - müəyyən ölkənin rezidentlərinin ixracının və İdxalının dəyər qiymətləndirilməsi (ticarət balansının saldosu) və ya onların xarici tədiyələri ilə daxilolmalan arasında fərqdir (tədiyə balansı saldosu).
### Demoqrafiyada
Demoqrafiyada miqrasiya saldosu - müəyyən dövr ərzində ölkənin ərazisinə gələn (yerləşən) və ölkənin ərazisindən gedən insanların sayı arasında fərqdir.
### Milli hesablar statistikasında
Milli hesablar statistikasında - yenidən bölgü saldosu hər hansı bir şəxs (iqtisadiyyatın sahə və ya sferası) üçün milli gəlirin yenidən bölgüsünün nəticəsi, bu prosesin gedişində onların əldə 
etdiyi gəlirlərlə sərf olunmuş xərclər arasında fərqdir.

## Həmçinin Bax
* İxracat
* Kvota
* İdxal
* Ticarət balansı

## Xarici Keçidlər
* Saldo termininin mühasibatlıqda işlənməsi
* Сальдо 
## İstinadlar
Nezametnıy adası (Krasnoyarsk diyarı)

**Nezametnıy adası** —  Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. 
## Yerləşməsi
Kara dənizində, Oktyabr İnqilabı adasından  aralıda yerləşir. Universitetski buzlağının girişindədir. Nezametnıy adası yaxınlığında yerləşən digər adalar:Sverdlov adası, Xlebnıy adası.
## Təsviri
Ada Oktyabr İnqilabı adası boyunca 850 m məsafədə uzanır. Eni 650 metrdir. Qərbində elə də böyük olmayan körfəz vardır. Gözlə seçiləcək yüksəklik yoxdur. 
## Xəritə
*Xəritə
Plantasiya

**Plantasiya** — Müəyyən kənd təsərrüfatı məhsulu (məs.: şəkər qamışı, pambıq, çay, qəhvə və s.) yetişdirmək sahəsində ixtisaslaşmış iri kapitalist əkinçilik təsərrüfatı.

## İstinadlar
Obstruksionizm

**Obstruksionizm** () — Obstruksiyalar yolu ilə siyasi mübarizə üsulu. Siyasi proseduranı axsatma və ya qarşısını alma kimi də başa düşülür.

## İş yeri aqressiyası kimi
Obstruksiyaçı problem yaradır. Noyman və Baron obstruksiyanı iş yerini aqressiyasını yaradan üç ölçüdən biri olaraq qəbul edirlər. Bu çərçivədə, obstruksiya "bir işçinin işinin və ya təşkilatının vəzifələrini yerinə yetirməsinə mane olmağa yönəlmiş davranışlarıdır."

## Siyasətdə
Obstruksiya və ya maneə siyasəti müvafiq qanunvericilik prosedurlarından asılı ola bilən yavaş və ya yavaş gəzmək kimi müxtəlif vasitələrlə qanunvericiliyin tərəqqisinə qəsdən müdaxiləni bildirir.

## İstinadlar
Barbaros abidəsi

**Barbaros abidəsi** İstanbul şəhərinin Beşiktaş səmtində yerləşən 1944-cü ildə Barbaros Xeyrəddin Paşanın xatirəsinə bürüncdən inşa edilmişir.

Beşiktaşın simvoluna çevrilmiş abidənin önündə hər il "Dənizçilik bayramı" və "Dəniz Qüvvələri Günü" qeyd edilir.

Abidə Barbaros Xeyrəddin Paşa türbəsinin arxasında yerləşir. Abidənin qoyulacağı meydanın hazırlanması və yerinin təyin edilməsi işlərini fransız memar və şəhərsalma üzrə mütəxəssis olan Henri Prost tərəfindən həyata keçirilmişdir. Abidə 1941-43-cü illər aralığında inşa edilmiş və 1944-cü ildə yerinə qoyulmuşdur. Heykəl Zühtü Müridoğlu və Əli Hadi Bara tərəfindən düzəldilmiş, bürünc işləri isə Yusif Akpınar və Əli Heydər Seymənə aiddir. Abidənin ümumi uzunluğu 11,50 metrdir. Bürünc tökülən qismi isə 6 ton 900 kilodur.

Abidə altlıq, heykəl və sütundan ibarət olmaqla ümumilikdə 3 hissədən ibarətdir. Abidənin ön tərəfi gəmi göyərtəsi formasındadır.

Altlığın üzərində bürüncdən ibarət 3 fiqur yerləşir. Xeyrəddin Barbarossa mərkəzdə təsvir edilib. Onun arxasındakı duran döyüşçülərdən biri sağ əlində o illərdə yenicə istifadə edilməyə başlanan tapança, sol əlində isə bayraq tutmuşdur. Sağ tərəfində təsvir edilmiş döyüşçünün əlində isə qılınc təsvir edilib. Onlar sanki döyüşə başlayacaqlarmış kimi duruşa sahibdirlər.

Abidənin aşağı sol tərəfində isə onun açılış tarixi olan 1944 yazısı və Yəhya Kamal Bəyatlının müəllifi olduğu "Süleymaniyə’də Bir Bayram Sabahı" şerindən misralar həkk edilmişdir.

## Abidəyə həkk edilmiş misralar

:"Deniz ufkunda bu top sesleri nereden geliyor ?
:Barbaros belki donanmayla seferden geliyor
:Adalardan mı? Tunus'tan mı? Cezayir'den mi?
:Hür ufuklarda donanmış iki yüz pare gemi
:‘Yeni doğmuş ay’ı baktıkları yerden geliyor.
:O mübarek gemiler hangi seferden geliyor ?
Sverdlov adası

**Sverdlov adası** —  Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. 
## Yerləşməsi
Kara dənizində, Oktyabr İnqilabı adasından 500 aralıda yerləşir. Sverdlov burnundan şərqdə qərarlaşır. Sverdlov adası yaxınlığında yerləşən digər adalar:Nezametnıy adası, Xlebnıy adası. Bundan əlavə uzunluğu 250 m olan ada isə 600 m aralıda yerləşir.
## Təsviri
Ada 3,2&nbsp;km uzunluğa və 2&nbsp;km enə malikdir. Gözlə seçiləcək yüksəklik yoxdur. 
## Xəritə
*Xəritə
I Demetri Poliorket

**Demetri Poliorket** (;  ) - ellinizm dövrü sərkərdəsi, Makedoniyalı İsgəndərin silahdaşı olmuş Təkgözlü Antiqonun oğlu. Atası ilə birlikdə diadoxların mübarizəsində fəal iştirak etmişdir. Asiya əhalisini əsarət altına almağa cəhd edən Makedoniya sərkərdələrinin bir qrupunun başçısı idi.

Kiprin Salamin körfəzində Ptolemeyin donanmasına qalib gəlmiş, bundan sonra özünü çar elan etmişdi. Demetri Poliorketin Misir və Rodos yürüşləri uğursuz olmuşdu. Kassandrla savaşmaq üçün Afinaya dönmüş, Korinf yaxınlığında onu məğlub etmiş, Korinf ittifaqını e.ə. 302-ci ildə yenidən qurmuşdu. E.ə. 301-ci ildə Antiqon və Demetri Poliorket İps yaxınlığında məğlub olmuşdular.

Antiqon öldürülmüş, Demetri Poliorket isə qaçmışdı. E.ə. 295-ci ildə Afinanı, Orta və Şimali Yunanıstanı, e.ə. 294-cü ildə Makedoniyanı işğal etmişdi. Ptolemey, Selevk, Lisimax və Pirrə qarşı yenidən başladığı mübarizədə ordusu dağılmış, özü isə Selevk tərəfindən e.ə. 285-ci ildə  əsir alınmışdır.

## İstinadlar
Lineynıy adası

**Lineynıy adası** —  Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. 
## Yerləşməsi
Kara dənizində, Komsomoles adasının cənub-qərbindən qərbdə yerləşir. Klin buxtasında qərarlaşır. Adadan 300 qərbdə Slitıy adası yerləşir. 
## Təsviri
Ensiz formaya malikdir, cənub-şərqdən şimal-qərbə uzanır. Dili xatırladır. Uzunluğu 2&nbsp;km, eni 300 m təşkil edir. Yüksəklik yoxdur. Gölə sahib deyildir. Buzdan azaddır. Adanın adı onun forması ilə əlaqədardır.  
## Xəritə
*Xəritə
Slitıy adası

**Slitıy adası** —  Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. 
## Yerləşməsi
Kara dənizində, Komsomoles adasının cənub-qərbindən qərbdə yerləşir. Klin buxtasında qərarlaşır. Adadan 300 şərqdə Lineynıy adası yerləşir. 
## Təsviri
Cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanır. Uzunluğu 2,4&nbsp;km, eni 750 m təşkil edir. Maksimal hündürlük 2 metrdir. Qərbində geodeziya məntəqəsi vardır.  
## Xəritə
*Xəritə
Kaplya adası

**Kaplya adası** — Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.

## Yerləşməsi
Kara dənizində, Pioner adasında yerləşən Xolmistiy burnundan yarım km aralıda yerləşir.

## Təsviri
Uzunluğu 300 m təşkil edir. Gözlə seçilən yüksəklik yoxdur.

## Xəritə
* Xəritə
Anqor çılpaqçası

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Morfoloji əlamətləri
Quyruq üzgəci demək olar ki, çökəksizdir. Döş üzgəcləri nisbətən uzun və böyükdür. Üst çənəsində dişvari çıxıntı vardır. Bel üzgəcində 7-8, anal üzgəcində 5 şaxəli şüa, bütün cüt olmayan üzgəclərində o qədər də düzgün olmayan sıralar əmələ gətirən tünd xallar vardır. Cinsi yetkin fərdlərin yan xətlərində deşiklər aydın görünür. Bədənində xırda pulcuqlar, yanlarında müxtəlif ölçülü və quruluşu xallar vardır. Quyruq gövdəsi orta hesabla quyruq üzgəci uzunluğundadır. Döş üzgəcləri erkəklərdə uzun olub, qarın üzgəclərinə çatmağa az qalır.  Anqor çılpaqçası  digər çılpaqça növlərindən aşağıdakı əlamətlərlə fərqlənir. Kür çılpaqçasının bel üzgəcində 8 şaxəli şüa, Şimal Qafqaz çılpaqçasında 7, Anqor çılpaqçasında isə 7-8 şüa olur. Anqor çılpaqçası  digər çılpaqçalardan başının hündür,üzgəclərinin uzun olması ilə fərqlənir.

## Yayılması
O qədər də geniş yayılmayıb, arealı Kiçik Asiya sahillərində Qara dənizə tökülən çaylar, Yuxarı Araz hövzəsi, Çaldırgölü, Egey dənizinə tökülən Kəmər çayı ilə məhdudlaşır. Azərbaycanda Həkəri, Köndələn Quru, Naxçıvan, Cəhri, Əlincə çaylarında, Orta Kür hövzəsində isə Ağstafaçayda rast gəlinir. Qarqarçayda və onun qollarında çox saylıdır. Azərbaycanda Lənkəran yarımnövü ilə təmsil olunmuşdur.

## Yaşayış yeri və həyat tərzi
Yaxşı axımlı, daşlı və ya daşılı-umlu dibi olan kiçik çaylardayaşayan şirinsu balığıdır. Bentosyeyəndir, xironomid, gündəcə sürfələri və başqa balıqların kürüsü ilə qidalanır. Nadir hallarda taxtabitiləri yeyir. Göndələnçayda iyun ayında tədqiq edilən balıqların mədəsində çoxlu tendipedid sürfələri və balıq kürüləri tapılmışdır.

## Çoxalması
Cinsi yetkinliyə bədəninin uzunluğu 40&nbsp;mm-i aşarkən çatır. Kürü hissə-hissə yetişir, iyunun sonunda tökülür. Uzunluğu 32–55&nbsp;mm, kütləsi 0,55-2,90 q olan balıqların məhsuldarlığı 1224-1250 (orta hesabla 623) kürü arasında dəyişir. Yetkinlik mərhələsində kürünün diametri 0,55-0,80&nbsp;mm, dişiləri yetkinlik əmsalı isə ortalama 10,2-yə bərabər olur.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Anqor çılpaqçası təsərrüfat  əhəmiyyəti olmayan balıqlardandır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rza İsmayılov (tütünçü)

**İsmayılov Rza Paşa oğlu** (1905-ci il, Kəngərli rayonunun Qıvraq qəsəbəsi – 28.11.1967, Kəngərli rayonunun Qıvraq qəsəbəsi) — əmək qabaqcılı. Sosialist əməyi qəhrəmanı (1949). Böyük Vətən müharibəsinin (1941–1945) iştirakçısı.

## Həyatı
* 1905-ci ildə İrəvan quberniyasının Naxçıvan qəzasının Qıvraq kəndində (hazırda Qıvraq qəsəbəsi Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan MR-nın Kəngərli rayonununda inzibati ərazi vahididir).
* Böyük Vətən müharibəsinin (1941–1945) iştirakçısı olub.
* Əmək fəaliyyətinə Noraşen rayonunun "Qırmızı Oktyabr" kolxozunda başlamışdır.
* 1948-ci ildə tütünçülük sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur.
* Qıvraq kəndindəki Nəriman Nərimanov adına kolxozda briqadir (1956–1966) işləmişdir.
* Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin (2-ci çağırış) deputatı seçilmişdir.
* 1967-ci il noyabrın 28-də doğma kəndində vəfat etmişdir.

## Mükafatları
SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin qərarı ilə 1949-cu il martın 14-də yüksək miqdarda tütün məhsulu əldə edilməsindəki xidmətinə görə İsmayılov Rza Paşa oğluna Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilmişdir. O həm də "Lenin" ordeni və "Oraq və Çəkic" qızıl medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Markqam adası

**Markqam** —  İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. Ada 1740-cı ildə Böyük Şimal Ekspedisiyası zamanı Dmitriy Vasileviç Sterleqov tərəfindən kəşf edilmişdir. 1893-cü ildə Fritof Nansen tərəfindən Klement Robert Markxemin şərəfinə adlandırılmışdır
Kara dənizində, Sorevnavaniya adasından 7&nbsp;km şimalda, materikdən isə 9&nbsp;km aralıda yerləşir.  
## İstinadlar
Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti

**Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti** — İkicildlik Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. 

Lüğətdə 12 minə yaxın coğrafi adın izahı verilmişdir. Lüğətin tərtibində Azərbaycanın görkəmli dilçi, tarixçi və toponimist alimlərinin tədqiqatları nəzərə alınmışdır.

## I cild
ISBN 978-9952-34-155-3
* '''Oxu'''

## II cild
ISBN 978-9952-34-156-0
* '''Oxu'''

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şablon:ATEL
Qəzənfər Nağıyev

**Nağıyev Qəzənfər Piri oğlu** () – sovet aqronomu, əmək qabaqcılı. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948).

## Həyatı
* 1915-ci il avqust ayının 13-də İrəvan quberinyasının Naxçıvan qəzasının Sust kəndində (hazırda Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan MR-nın Babək rayonunda inzibati ərazi vahidi) anadan olub.
* 1932-ci ildə Naxçıvan rayonunun "26 Bakı komissarı" kolxozunda sıravi kolxozçu kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdı.
* Eyni zamanda avtobaza müdiri və kərpic zavodunda direktor müavini işləmişdir.
* 1948-ci ildə yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. 1948-ci il 17 avqust tarixində SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb.
* 1963-cü ildən kooperativ malları ticarətində tədarükçü işləmişdir.
* 1991-ci il aprel ayının 11-də vəfat edib.

## İstinadlar
Valter Benyamin

**Valter Benyamin** (; ) — alman filosofu. Kulturoloq, estetik, ədəbi tənqidçi, esseist və tərcüməçi.

## Həmçinin bax
* Tarix qavramı barədə tezislər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mirhəmzə Eminov

**Mirhəmzə Mirhəsən oğlu Eminov** () — tütünçü, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü (1968), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1973).

## Həyat və əmək fəaliyyəti
Mirhəmzə Eminov 18 iyun 1932-ci ildə Noraşen rayonu (indiki Şərur rayonu) Yuxarı Yaycı kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1958-ci ildə S.Vurğun adına kolxozda başlamış, bu kolxozda kolxozçu, inşaat briqadiri (1959–1960), aqronom (1960–1961) və 1961-ci ildən briqadir işləmişdir. 1968-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuşdur. 1976-cı ildən AKP MK üzvü, SSR Ali Sovetinin (7-ci və 8-ci çağırış) deputatı olmuşdur. 1972-ci ildə tütünçülük sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. SSRİ Ali Sovetinin 12 dekabr 1973-cü il tarixli qanunu ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, "Oraq və Çəkic" medalı, o cümlədən Lenin ordeni və "Qırmızı əmək bayrağı" ordeniləri ilə təltif olunmuşdur. 1976-cı ildə Azərbaycan SSR dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. Mirhəmzə Eminov 12 dekabr 1980-ci ildə İliç rayonunda vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (12 dekabr 1973)
* Azərbaycan SSR dövlət mükafatı (1976)
* "Lenin" ordeni
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

## İstinadlar
Sorevnavaniya adası

**Sorevnavaniya adası** —  İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. Taymır yarımadasından Ptensovoy laqunu ilə ayrılır. Ada 3,5&nbsp;km enə və 5&nbsp;km uzunluğa malikdir. Şimal nöqtəsi — Primetnıy burnu, cənub nöqtəsi — Plavnikovıy burnu. Adanın cənubunda Utinoe gölü yerləşir. Üzəri mamırla örtülmüşdür. Kara dənizində, Markqam adasından 7&nbsp;km cənubda yerləşir.
Nansen adası (Krasnoyarsk diyarı)

**Nansen adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Ada Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. Böyük Arktik qoruğu ərazisinə daxildir. Ada Norveç əsili qütb araşdırmaçısı Fritof Nansenin şərəfinə adlandırılmışdır. İkinci Dünya müharibəsi zamanı ada yaxınlığında baş vermiş döyüş Vunderland əməliyyatı olaraq tanınır. Materikdən 2,3 km enə malik olan Fram boğazı ilə ayrılır. Adanın uzunluğu 21 km, eni 2.5 km təşkil edir. Yaxınlığında iki ada vardır. Şimalda Pravda adası, qərbdə Vxodnoy adası. Şərqdə Bonevi adası yerləşir. Bu iki ada arasında məsafə 2 km-dir. Matisen boğazı ilə Vilkis adalarından ayrılır.. Qışda və bəzən isə ada və ətrafı buzla örtülü olur.

## İstinadlar
Akita (şəhər)

**Akita** () — Yaponiyanın Tohoku regionunun Akita prefekturasının eyniadlı paytaxtı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kür çılpaqçası

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Morfoloji əlamətləri
Qarın üzgəcləri anal dəliyinə çatır. Bədənində çox xırda pulcuqlar və bütün üzgəclərində də ifadə olunmuş, düzgün yerləşməmiş tünd qonur xallar vardır. Başqa çılpaqçalardan iri gözləri güclü kəsilmiş quyruq üzgəci və aşağı quyruq gövdəsi ilə fərqlənir. Quyruq üzgəcləri dərin haçalıdır, ucları sivridir. Üst çənəsində zəif etmiş diş şəkilli çıxıntı vardır. Bədəninin uzunluğuna görə başının uzunluğu 20-25 %, orta hesabla 22,8%, bədəninin ən çox hündürlüyü 13-19%, orta hesabla 15,2%, antedorsal məsafə 47-55% təşkil edir. Bədəninin üzərində nizamsız düzülən qonur rəngli ləkələr vardır. Üzgəclərinin üzərində sıra ilə yerləşən ləkələr olur.

## Yayılması
Kürdə Mingəçevir su anbarından yuxarılaradək, Alazandan tutmuş Ağsuçaya qədər Kürün qollarında, eləcə də Tərtər, Qarqar, Əlincə, Araz və Şamaxı rayonunda Pirsaat çaylarında yayılmışdır.

## Yaşayış yeri və həyat tərzi
Başlıca olaraq iti axarlı, daşlı, iri çaydaşlı dibi olan sahələrdə yaşayır. Bədəninin uzunluğu 80 mm-ə, kütləsi 4,3 q-a çatır. Bentos yeyən balıqdır, kiçik su cücüləri ilə qidalanır. Bundan başqa suyun dibində olan digər balıqların kürülərini də yeyir.

## Çoxalması
Dişilərdə cinsi yetkinlik 38 mm uzunluqda olarkən başlayır. Yastıqlarda kürü 3 ölçüdə qeydə almışdır. Yetişməyə yaxın mərhələdə iri kürülərin diametri ortalama 0,71 mm, ortalarınkı 0,56, xırdalarınkı 0,26 mm olur. Əldə olan cüzi materiala görə 38-51 mm-lik balıqların məhsuldarlığı 516-964 iri kürü arasında olmuşdur.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Kür çılpaqçası təsərrüfat əhəmiyyəti olmayan balıqlardandır.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Kür çılpaqçasının təsərrüfat əhəmiyyəti olmayan balıqlardandır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Biləv mineral bulağı

**Biləv mineral bulağı** — Ordubad rayonunun ərazisində yerləşən mineral bulaq.

## Coğrafi yerləşməsi
Biləv kəndindən 1,5&nbsp;km şm. Şərqdə Uluçayın sol sahilindədir. Bir neçə çıxışdan ibarətdir.

## Tərkibi
Minerallaşma dərəcəsi 2,0 q/l-dir. Gündəlik su sərfi 20000 litr, qələviliyi 5,9, temperaturu isə 18,5 C0 təşkil edir. Kimyəvi tərkibinə görə hidrokarbonatlı, natriumlu-kalsiumlu tiplidir.

## Mənbə
# Əliyev F.Ş – Azərbaycan respublikasının yeraltı suları ehtiyatlarından istifadə   və geoekoloji problemləri. Monoqrafiya , “Çaşıoğlu” , Bakı-2000, 325 s.
# Бабаев А.М – Минералние воды горно – складчатых областей Азербайджана. «Чашыоглу» , Баку-2000, 381 с.
# Тагиев И.И, Ибрагимова И.Ш, Бабаев А.М – Ресурсы минералъных и термалных вод Азербайджана. «Чашыоглу» , Баку-2001, 166 с.
# Səfərov A.V, Babayev N.İ  – Hidrogeokimya və mineral sular. Dərs vəsaiti, “ADNA” nəşri, Bakı-2006, 129 s.
# Əliquliyev R.İ, İsmayılova M.M – Hidrogeokimya və mineral sular. Dərs vəsaiti, “”, Bakı-2006, 142 s.
# Aslanov A.D, Axundov V.C, Əhmədova O.M – Mineral və termal sular, “BDU” nəşriyyatı, Bakı-1997.
Oleni adaları

**Oleni adaları** — Şimal Torpağının mərkəzi hissəsində (Rusiya) yerləşən adalar qrupu. Adalar Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizi suları ilə əhatələnir. İnzibati cəhətdən isə Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. Arxipelaq dörd adadan ibarətdir.

Oktyabr İnqilabı adasında yerləşən Kurçavaya çayı mənsəbindən cənubda yerləşir. Oleni adalarının ən şimal nöqtəsini təşkil edən ada Oktyabr İnqilabı adasından 800 m aralıda yerləşir. Ən cənubda yerləşən ada isə 4&nbsp;km aralıdadır. Qrupa daxil olan adalar qərbdən şərqə doğru uzanır. Adalar 1,4/2,5/2,1/2,4&nbsp;km uzunluqlara sahibdir. Üç adanın eni 600–700 m arasında dəyişdiyi halda biri 400 metrdən bir qədər yüksəkdir. Adalar buzdan azaddır. Adaların ayrılıqda adları yoxdur.

## Xəritə
*Xəritə
Nezametnıe adaları

**Nezametnıe adaları** —  Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir. 
## Yerləşməsi
 
Laptevlər dənizini ərazisində, Şimal Torpağı Arxipelaqının mərkəzi hissəsində yerləşir. Komsomoles cənub-şərq qutaracağında, Poskednıy burnundan 500 m aralıda yerləşir. Arxipelaqa 3 böyük və bir necə kiçik ada daxildir. Onlar 300–700 m məsafədə bir-birinfən aralıda yerləşirlər. Üç nisbətən iri adalar 350, 550 və 600 m uzunluğa malikdirlər. Adalarda yükdəklik yoxdur. Ayrılıqda adaların adlarıda yoxdur.
## Xəritə
*Xəritə
Şar adası

**Şar adası** — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir.

## Yerləşməsi
Kara dənizini ərazisində, Şimal Torpağı Arxipelaqına daxil olan Komsomoles adasında yerləşən Kuybişev burnundan 1,3 km cənub-qərbdə, Juravlyov körfəzinin şimal hissəsində yerləşir. Dairəvi formsya malikdir. Diametri 1,5 km təşkil edir. Hündürlüyü 8 metri keçmir. Cənub-qərb sahilləri hündür olub 4 metrə çatır. Mərkəzi hissəsində teleskoplu astronomik məntəqə vardır.

## Xəritə
* Xəritə
Daryaraq səna

## Təbii yayılması
Afrika və Hindistanda yayılmışdır.  

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1,5-2 m olan çoxillik, tropik yarımkoldur. Gövdəsi düz dayanan, budaqları yuxarıya doğru yönəlmişdir. Az şaxələnən, torpağın dərin qatlarına gedən mil kök sisteminə malikdir. Yarpaqları növbəli, cütlələkvari, 4-8 cüt ensiz, 20-yə qədər yumurtavari-neştərvari yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqların kənarları bütöv, ucu biz, dərili, uzunluğu 3-4 sm, eni 0,5-1 sm, qısa saplaqlıdır. 
Avqust ayında çiçəkləyir. Çiçəkləri bir az əyri, iri, qızılı-sarı, salxımşəkilli çiçək qrupunda yığılmışdır. Ləçəkləri sarıdır. Paxlası oraqvari, əyri, dərivari, yastı, hamar, uzunluğu 5,5 sm, eni 2,5 sm, tünd qonur rəngli, çoxtoxumludur. Toxumları açıq sarı və ya göyümtül rəngli, ölçüsü 0,5-0,8 sm-dir. Toxumla çoxaldılır.

## Ekologiyası
Rütubətsevəndir, istiyə, soyuğadavamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində 1987-ci ildən introduksiya olunmuşdur. Azərbaycanın bir çox rayonlarında, eləcə də, Abşeronda mədəni şəraitdə becərilir. 

## İstifadəsi
Yarpaqları və meyvələri antraqlikozidlərlə zəngindir. Təbabətdə sənanın yarpaq və meyvələrindən həlimlər hazırlanır. 

## Məlumat mənbələri
Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm. Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

## İstinadlar

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh.  T.S.Məmmədov
Tərs yumurtavari səna

## Təbii yayılması
Əsasən Sudanda yayılmışdır.   

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1 metr olan yarımkol və ya koldur. Yarpaqları 5 cüt, yarpaqcıqları enli, tərs-yumurtavari, ucdan dəyirmidir. Ləçəkləri qeyri bərabərdir. Paxlası yastı, oraqvari, iri, 3-4 sm uzunluğundadır. Avqust ayında çiçəkləyir. 

## Ekologiyası
İşığa, istiyə, küləyədavamlı bitkidir. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni halda Abşeronda Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində becərilir.

## İstifadəsi
Yolların kənarlarında canlı çəpərlərin salınmasında, qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür. 

## İstinadlar

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh.  T.S.Məmmədov
Kanada ərkəvanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Şimali Amerikada, Nyu-Yorkdan cənuba tərəf Şimali Floridaya, qərbdən Ayova, Texas və Şimali Meksikaya qədər olan ərazilərdə bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 12–18 m-ə çatan, bozumtul-qara gövdəyə malik ağacdır. Cavan zoğları qırmızı-qonurdur. Yarpaqların uzunluğu 16 sm-ə qədər olub, enli, oval və ya ürəkşəkilli, ucu biz, səthi hamardır. Yarpaqların rəngi yazda açıq yaşıl, payızda isə açıq sarı olur. Çiçəkləri kəpənək formasında, qalın budaq və ya gövdədə dəstələrlə yerləşir, uzunluğu 10–12&nbsp;mm-ə çatır, açıq çəhrayı və ya solğun çəhrayı rəngdədir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir. Meyvələri sentyabrda yetişir. Paxla meyvəsi hamar, uzunluğu 6-10 sm və eni 2 sm-dir.

## Ekologiyası
Rütubətliyə orta dərəcədə tələbkardır. Quraqlığa və soyuğa davamlı, işıqsevən, yüngül yarımkölgəyə dözən bitkidir. Torpağa çox tələbkar deyil. Drenajlı, əhəngli, zəngin torpaqlarda və bataqlıqların kənarında bitir. Həyat müddəti 75 ildir. Kütləvi və uzun müddət çiçəkləməsi üçün vaxtaşırı suvarılmalıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda bəzi rayonlarda park və bağlarda rast gəlinir. Mədəni şəraitdə 1641-ci ildən Azərbaycanda becərilir.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində çox effektlidir. Dekorativ formaları vardır: ağ çiçəkli (f. alba); çoxləçəkli (f. plena).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çin ərkəvanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Mərkəzi Çində geniş yayılmışdır.  
 
## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 15 m olan, yarpağını tökən ağac və ya koldur. Düz budaqlı gövdəsi sıx çətirlidir. Yarpaqları yumru, diametri 6-12 sm, çılpaq, parlaq, dəricikli, alt tərəfi göyümtüldür. Yumru, yaşıl yarpaqları payızda saralır. Mayda çiçəkləyir, çiçəkləri yarpaqları açılanadək budaqları örtür. Çiçəkləməsi adi ərgəvana nisbətən daha bol və parlaqdır. 5-8 ədəd çəhrayı, al-qırmızı çiçəkləri dəstələrdə yerləşir, uzunluğu 1,5-1,8 sm-dir. Meyvəsi sentyabrda yetişir. Paxlaları qonur, qınlı, uzunluğu 7-12 sm-dir. Toxum və qələm vasitəsilə çoxalır.
 
## Ekologiyası
İsti və işıqsevəndir. Abşeronda yaxşı inkşaf edir və zəif şoranlaşmaya davamlıdır. 

## Azərbaycanda yayılması
Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsinə 1994-cü ildə introduksiya olunmuşdur. Yaşıllaşdırmada mədəni şəraitdə  rast gəlinir. 

## İstifadəsi
Balverən bitkidir. Yarpaqlarında aşı maddələri vardır. Vitaminlərlə zəngindir. Tək və ya qrup əkinlərində istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qriffit ərkəvanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Orta Asiya, İran və Əfqanıstanın dağlarında, daşlıq yamaclarda dəniz səviyyəsindən 800-2200 m hündürlükdə bitir.  

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1-4 (10) m-dək olan çoxbudaqlı kol və ya ağacdır. Budaqları enli çətir əmələ gətirir. Cavan qabığı qırmızı-qonur, sonradan isə tünd boz rəngli olur. Yarpaqları yumru böyrəkşəkilli, uzunluğu 5-8 sm, eni 7-12 sm, binövrəsi enli, ucu bütöv, üstü parlaq yaşıl, alt tərəfi göyümtül, saplaqların uzunluğu 2-3 sm-dir. Çiçəkləri qısa salxımlarda yerləşir. Kasacığı qabarıq qısa dişciklidir; çiçək tacı çəhrayı və ya al-qırmızı bənövşəyidir. Mart-aprel aylarında yarpaqlar açılmamışdan əvvəl çiçəkləyir. Paxlaları tünd qonur rəngli, hamar, uzunluğu 10-12 sm, eni 1,5-2,5 sm, uzunsov, yuxarı tərəfi qaralmış, dərili, qanadşəkilli haşiyəli, çoxsaylı damarcıqlıdır. Avqust ayında yetişir. Meyvəsi iyun-avqustda yetişir. Toxumları oval, hamar, uzunluğu təxminən 5-6,5 mm, eni 4-4,5 mm, çılpaq, tünd qonurdur. 1000 toxumun çəkisi 50 q-dır. Toxum və qələmlə çoxaldılır.

## Ekologiyası
İstiyə və quraqlığadavamlı bitkidir. Zəif şoran torpaqlarda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində 1998-ci ildə introduksiya olunmuşdur.

## İstifadəsi
Erkən yazda çiçəkləyən, gözəl, dekorativ koldur. Balverəndir. Qoruyucu meşə zolaqlarının salınmasında əlverişlidir. Budanmanı yaxşı qəbul edir. Canlı çəpər kimi, tək-tək və ya qrup halında yaşıllaşdırmada istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Leonidas Kiriakou

**Leonidas Kiryaku** (; 24 fevral 1998-ci ildə anadan olub) — Kipr Birinci Diviziya təmsilçilərindən olan *Apollon Limassol* klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Kipr futbolçusu.

## Klub karyerası
Kiryaku öz peşəkar karyerasında debütünü 20 may 2017-ci ildə 2016–17 mövsümünün son oyununda APOEL klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 70 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Həmin görüşdə Apollon rəqibi ilə 2–2 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

;Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Leonidas Kyriakou at UEFA
İrmaşlı kilsəsi

**İrmaşlı Kilsəsi** və ya yerli xalq arasında ***Pir*** olaraq bilinən XVI–XVII əsrə aid olduğu güman edilən xristian abidəsi.

Abidə Şəmkir Rayonunun Dağ-Daşbulaq kəndi (əvvəllər Dağ İrmaşlı) ərazisində, dəniz səviyyəsindən 1200 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kilsənin şərq divarının aşağı hissəsindəki işləməli daşda erməni dilində "*ԵՍ ՊԷԿ ԵԼԽ*'ա**ՆՍ Ո**ր**Դ|Ի ՏՈԼՈՅԽ**ա**ՆիՍ Կ**ա**ՆԿ**նե**Ց**ո**ՒՑԻ Ս**ուր**ԲԽ**աչ**Ս ԲԱՐԷԽՈՍ Պ**ա**ՐՈՆ | Տ**ա**ՐՍ**ա**ԻՃԻՆ ԹՎ''" yazıldığı məlum olmuşdur.

Alman qafqazşünası [[Yost Gippert]]ə görə mətnin tərcüməsi "''Mən, Elxan bəy, Toloyxanın oğlu, rəhmətlik məlik Tarsayiç üçün bu müqəddəs xaçı qoyuram''" olaraq təqdim edilmişdir.

Erməni tarixşünas Samvel Karapetyan isə eyni yazını ''"Mən Bəki xan, oğlum Voroy xanla bu Müqəddəs Xaçı cənab Tarsaiçin xatirəsinə ucaltdıq.***"*' kimi oxumağı təklif etmişdir, lakin onun təklif etdiyi versiya Qaciqyan adlı qeyri-müəyyən bir mənbəyə isnad edildiyindən, səhih hesab edilə bilməz. Hətta Karapetyan kilsə ilə bağlı qeydlərində "həmin dövrə aid olduğu bəllidir" deyərək, dəqiq tarix — "1621-ci il" vermişdir. Bu da müəllifə qarşı ciddi güvən əksikliyi yaratmışdır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İrmaşlı Kilsəsi
Son zəng

**Son zəng** – Azərbaycanın ümumtəhsil məktəblərində hər il iyunun 14-də qeyd edilən bayram, məktəbdə tədris ilinin bitdiyi gün. Son zəng SSRİ dövründə və dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra 2005-ci ilə qədər mayın 25-i, 2005-ci ildən 2016-cı ilə qədər isə mayın 31-də qeyd olunmuşdur. Son zəng zamanı məktəbi bitirən 11-ci sinif şagirdləri məzun adı qazanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bilik Günü
Petrol Ofisi

**Petrol Ofisi** 18 fevral 1941-ci il tarixində neft məhsullarının idxalı, depolaması, ayırılması və paylanması məqsədi ilə dövlət şirkəti olaraq qurulub. 1983-cü ildə anonim şirkətə çevrildi. 2000-ci ildə şirkət özəlləşdirildi və 13 mart 2006-cı ildə Avstriya neft şirkəti OMV şirkətin %34-ni, 2010-cu ildə isə %54-ni toplamda 2,4 milyard ABŞ dollarına satın aldı. 2016-cı ildə 9 milyard satış gəliri əldə edən Petrol Ofisi Türkiyənin ən böyük özəl sektor şirkətlərindən biridir. 1709 ədəd yanacaqdoldurma məntəqəsi, 1 sürtkü yağları fabriki, 10 yanacaq və 4 LPG terminal, 20 hava limanı təminat modulları və 1,1 milyon kub metr anbar tutumu ilə Türkiyənin lider yanacaq və sürtkü yağı şirkətidir. Petrol Ofisi sürtkü yağları və qres istehsalını 140.000 ton istehsal qabiliyyətinə sahib fabrikində həyata keçirir.

## İstinadlar
Suriya Premyer Liqası

**Suriya Premyer Liqası** — Suriyada futbol üzrə ən yüksək diviziondur.

## Tarixi
Suriya Premyer Liqasının tarixi 1966-cı ildən başlayır.

## Çempionların siyahısı
Suriya Premyer Liqasının mövsümlər üzrə qalibləri bu cədvəldə göstərilmişdir:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*League  at FIFA 
*League at soccerway.com 
*Syrian Premier League - Hailoosport.com  
*Syrian Premier League - Hailoosport.com
Tranze adaları

**Tranze adaları** —  Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir. 
## Yerləşməsi
 
Kara dənizinin ərazisində, Vilkiç boğazının cənubunda, Bolşevik adasıdan 500 m cənubda qərarlaşır. Adalardan şimalda Solneçnaya buxtası vardır. Adalar arasında məsafə 500 m təşkil edir.

## Təsviri
Adalar qrupu iki adadan ibarətdir. Onların uzunluğu 1 kilometrdən çoxdur. Şimal adası cənubdan şimala doğru uzanır. Cənub adası isə hamar olub, bürünlüklə qumla örtülüdür. Adalarda yüksəşlik yoxdur. Adalar qütb araşdırmaçısı, Rusiyanın şimal sahillərinin xəritəsini tərtib etmiş Nikolay Aleksandroviç Tranzenin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Danzik

**Danzik və ya Yuxarı və Aşağı Danzik**— Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasında, Şərur rayonunun tərkibində kənd.
## Mənbə
*
## Həmçinin bax
*Naxçıvan MR
*Şərur şəhəri
Amaro Parqo

**Amaro Rodriquez-Felipe y Tejera Maçado** və ya **Amaro Parqo** () — İspan pirat.

## Həyatı
Gəncliyində Karibdə tarlalarda işlətmək üzrə aparılan Afrikalı qul ticarəti daxil olmaqla ticarət işlərə və pirat fəaliyyətlərinə başladı. *Sor María de Jesús* ilə olan yaxın dostluğu səbəbiylə xeyir işləri də etməyə başladı. Amaro Parqo, məmləkəti San Kristobal de La Laqunada 4 oktyabr 1747-ci il tarixində vəfat etdi, eyni şəhərdə olan Santo Dominqo monastrına basdırıldı.

Amaro Parqo, İngilis və Hollandalılara qarşı verdiyi mübarizə səbəbiylə İspaniyada milli bir qəhrəman olaraq qəbul edildi.

## İstinadlar
Supercell

**Supercell** — Finlandiyanın Helsinki şəhərində qurulmuş bir videooyun şirkəti.

2010-cu ildə yaranmışdır. Bugünə qədərki ən çox bilinən oyunları *[[Clash of Clans]]*, *[[Hay Day]]*, *[[Boom Beach]],* Brawl Stars və *[[Clash Royale]]*-dır. *Supercell* 2012-ci ilin sonlarına doğru *Clash of Clans* oyunundan günlük 2.4 milyon dollar gəlir əldə etməyə başlayaraq ilin ən çox qazanan şirkətləri siyahısına daxil oldu. 2016-cı ildə şirkət *Clash Royale* adlı oyunu yayımladı və bu oyun həm Android, həm də iOS platformasında ilin ən yaxşı oyunu seçildi.

Sadəcə 3 oyun ilə 2015-ci ildə 2.300.000.000 ABŞ dolları gəlir və 924.000.000 ABŞ dolları mənfəət əldə etmişdir. Ümumi işçi sayı 150 nəfərdir. Şirkətin Helsinki xaricində Seul, Tokio və San-Fransisko olmaq üzrə cəmi 4 ədəd ofisi mövcuddur.

Şirkətin 51 faizlik hissəsini yapon telekom şirkəti SoftBank 1.530.000.000 ABŞ dolları almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əfqan Premyer Liqası

**Əfqan Premyer Liqası** — Əfqanıstanda futbol üzrə ən yüksək diviziondur.

## Tarixi
Əfqan Premyer Liqasının tarixi 2012-ci ildən başlayır.

## Həmçinin bax
* Kabil Premyer Liqası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Afghan Premier League Website
* RSSSF.com – Afghanistan – List of Champions
Lizbirt

**Lizbirt**— Naxçıvan Muxtar Respublikasında, Kəngərli rayonunun tərkibində kənd.
## Mənbə
*

## Həmçinin bax
Qıvraq
Bəhreyn Premyer Liqası

**Bəhreyn Premyer Liqası** — Bəhreyndə futbol üzrə ən yüksək diviziondur.

## Tarixi
Bəhreyn Premyer Liqasının tarixi 1957-cı ildən başlayır.

## Strukturu

Bəhreyn Premyer Liqasında 12 klub (2023-2024 mövsümündə) mübarizə aparır. Yarişlar payız-yaz sistemi ilə keçirilir. Klublar 2 dövrədə 22 oyun keçirdir. Axırıncı yer tutan klub 1-ci diviziona keçir.

## Klublar (2023-2024)

*East Riffa
*Əl-Najma
*Əl-Riffa
*Əl-Khaldiya
*Əl-Hala
*Əl-Muharraq
*Manama Club
*Əl-Əhli
*Əl-Shabab
*Busaiteen
*Sitra
*Əl-Hidd

## Statistika
*Ən çox ölkə çempionu olan klub Əl-Muharraqdır (34 dəfə). Əl-Riffa 14, Bəhreyn 5, Əl-Əhli 5 dəfə çempion olublar.
* Axırıncı (2022-2023 mövsümü) ölkə çempionu Əl-Khaldiya klubudur.

## Xarici keçidlər
*Bahrain Premiere League  
*goalzz.com - Bahraini Premiere League
*Soccerway - Bahrain Premier League
*Weltfussballarchiv - Bahraini Premier League 
*Bahrain Premier League - Hailoosport.com  
*Bahrain Premier League - Hailoosport.com
Küveyt Premyer Liqası

**Küveyt Premyer Liqası** — Küveytdə futbol üzrə ən yüksək diviziondur.

## Tarixi
Küveyt Premyer Liqasının tarixi 1961-ci ildən başlayır.

## Xarici keçidlər
*Kuwait: VIVA Premier League Fixtures and Results at FIFA
Surovıy adası

**Surovıy adası** —  Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. 
## Yerləşməsi
Kara dənizində, Komsomoles adasından 500 m qərbdə, Jurajlyov körfəzində, Klin buxtasınln girəcəyində yerləşir.

## Təsviri
Cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanır. Uzunluğu 4,5&nbsp;km, eni 1,7&nbsp;km enə təşkil edir. Maksimal hündürlük 11 metrdir. Cənun və şimala doğru axarlar axır. Qərb sahilinə yaxın 500×400 m olan göl vardır. Şimal sahili sıldırımlıdır. Cənub sahili isə hamardır. Qərbində geodeziya məntəqəsi vardır. Cənub-şərq sahilinə yaxın iki kiçik ada vardır.
## Xəritə
*Xəritə
İordaniya Premyer Liqası

**İordaniya Premyer Liqası** () — İordaniyada futbol üzrə ən yüksək diviziondur.

## Tarixi
İordaniya Premyer Liqasının tarixi 1944-cü ildən başlayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Federation website
* Jordan Premier League — Hailoosport.com
İraq Premyer Liqası

**İraq Premyer Liqası** — İraqda futbol üzrə ən yüksək divizion.

## Tarixi
İraq Premyer Liqasının tarixi 1974-cü ildən başlayır.

## Xarici keçidlər
*
Bayram Şəmmədov

**Bayram Şəmmədov** (d. 20 mart 1996) — Azərbaycanlı uşu sandaçı.

2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında gümüş medal qazanıb.

## Karyerası
Bayram Şəmmədov 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. 65 kiloqram çəki dərəcəsində qüvvəsini sınayan Bayram Şəmmədov, 1/4 final mərhələsində İordaniya idmançısı Yazeed Həsənain üzərində 2:0 hesablı, 1/2 final mərhələsində isə Türkiyə idmançısı Əli Ay üzərində 2:0 hesablı qələbə qazandı və yarışların həlledici, final görüşünə vəsiqə qazandı. Final görüşündə isə o, İran idmançısı Foroud Zəfəriyə 0:2 hesabı ilə məğlub oldu və və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Koşki adaları

**Koşki adaları** — İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir. Şimal Torpağının bir hissəsini təşkil edir. Qrup iki adadan ibarətdir.

## Yerləşməsi
Laptevlər dənizini ərazisində, Şokalski boğazının şimal-qərbində, Oktyabr İnqilabı adasından 2,7 km aralıda yerləşir. Arxipelaq iki adadan ibarətdir. İki ada arasında məsafə 950 metrdir. Böyük ada 2,3 km uzunluğa və 900 m enə malikdir. Kiçik ada isə 750 m uzunluğa və 450 m enə malikdir. Ən hündür nöqtəsi 14 metrdir. Bu yüksəklik Boyük adada yürləşir. Digər adada isə yüksəklik 9 metrdir. Ayrılıqda adları yoxdur.

## Xəritə
* Xəritə
Raznıe adaları

**Raznıe adaları** —  İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir. Şimal Torpağının bir hissəsini təşkil edir. Qrup iki adadan ibarətdir.
## Yerləşməsi
Kara dənizini ərazisində, Qırmızı Ordu boğazının mərkəzi hissəsində, Oktyabr İnqilabı adasından 1&nbsp;km aralıda yerləşir. Arxipelaq iki adadan ibarətdir. Böyük ada 1,7&nbsp;km uzunluğa və 650 m enə malikdir. Kiçik ada isə 600 m uzunluğa və 250 m enə malikdir. Ən hündür nöqtəsi 11 metrdir. Bu yüksəklik Boyük adada yerləşir. Digər adada isə yüksəklik yoxdur. Göl və çaya sahib deyillər. Aralarında məsafə 500 metrdir.Ί Ayrılıqda adları yoxdur.  
## Xəritə
*Xəritə
Nadir Nadirov

**Nadir Nadirov** (; ; ) – Azərbaycan kürdlərindən olan Qazaxıstan mühəndisi. O, 6 yanvar 1932-ci ildə Sədərək, Naxçıvan MSSR-də anadan olmuşdur. Nadir Nadirovun ailəsi 1933-cü ildə Qazaxıstana deportasiya edilmişdir. O, Qazaxıstanda Kürd asosiasiyasının prezidenti və Qazaxıstan Mühəndislik Akademiyasının ilk vitse-prezidenti olmuşdur. O, həmçinin, Neft elmi mərkəzinin direktoru olmuşdur. 1992-ci ildə o, 1930 və 1940-cı illərdə keçmiş Sovet İttifaqında kürdlərin kütləvi deportasiya hesabları ilə ictimaiyyətə çatdırıldı.

## Kitablar
# N.K. Nadirov, A.P. Popov, *Neftdən zülal*, ABŞ Ortaq Nəşrlər Araşdırma Xidməti, Sprinqfild, Virciniya, 1974.
# N.K. Nadirov, N. S. Nametkin, *Podsolevye nefti Prikaspiĭskoĭ vpadiny*, 302 pp., Izdvo Nauka Kazakhskoi SSR, 1983 (Rusiyada).
# N.K. Nadirov, N. Markovich, *Tokoferollar və tibb və kənd təsərrüfatı istifadəsi*, 334 pp., 1991.
# N.K. Nadirov, *Qazaxıstanın kürdləri*, 556 pp., 2003 (Rusiyada).
# N.K. Nadirov, *Tengiz: çox neft, çox problem*, 2003.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Interview with Academician Nadir Nadirov , Kazakh Pravda, 2002
* Family background of Nadir K. Nadirov
Emile Ounei

**Emile Ounei** (30 noyabr 1996-cı ildə anadan olub) — Yeni Kaledoniya təmsilçələrindən olan *Tiqa Sport* klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Yeni Kaledoniya futbolçusu.

## Milli karyerası
Ounei Yeni Kaledoniya milli futbol komandasında debütünü 11 iyun 2017-ci ildə Fici millisinə qarşı oyunda etmiş və penalti qolu ilə yadda qalmışdır. Həmin görüşdə Yeni Kaledoniya rəqibinə 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Milli komanda

### Milli komanda qolları
:*Nəticələr və qollar Yeni Kaledoniya hesablamasının birinci siyahısındadır.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Ramiro Vaka

**Ramiro Vaka Ponse** (1 iyul 1999-cu ildə anadan olub) — Boliviya Liqa Nasional B təmsilçilərindən olan *Klub Quebraço* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Boliviya futbolçusu.

## Milli karyerası
Vaka Boliviya milli futbol komandasında debütünü 3 iyun 2017-ci ildə Nikaraqua millisinə qarşı oyunda etmişdir. O, 88-ci dəqiqədə Luis Xose Varqası əvəz etmişdir. Yoldaşlıq oyununda Boliviya rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Milli komanda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Orqyen Tşerinq

**Orqyen Vanqçuk Tşerinq** (14 sentyabr 1999-cu ildə anadan olub) — Butan Milli Liqası təmsilçilərindən olan *Timpxu Siti* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Butan futbolçusu.

## Milli karyerası
Tşerinq Butan milli futbol komandasında debütünü 13 iyun 2017-ci ildə *2019 Asiya Kuboku*nun təsnifat mərhələsinin üçüncü turunda Maldiv adaları millisinə qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Butan rəqibinə 2-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Karyera statistikası

### Milli komanda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Şəhabəddin Abdulla Mirvarid

**Mövlanə Şəhabəddin Abdulla Mirvarid** (1461–1516)—şair, musiqiçi, katib.

## Həyatı
Mövlanə Şəhabəddin Abdulla Mirvarid 1461-ci ildə Herat şəhərində anadan olmuşdu. Xacə Şəmsəddin Məhəmməd Kirmaninin oğludur. Şair idi. Bəyani təxəllüsü ilə xoştəb şeir yazırdı.

Mövlanə Şəhabəddin Abdulla Mirvarid Sultan Hüseyn Bayqaranın sarayında çalışmışdı.

Mövlana Abdulla Mərvarid cavanlığında Sultan Hüseyn mirzənin xidmətində olmuş, hətta sədarət mərtəbəsinə çatmışdı. Axırda böyük əmirlər cərgəsinə daxil olmuş, Mir Əlişirin yerinə möhür vurmuşdu. Sultan Hüseyn mirzənin ölümündən sonra tənhalıq küncündə qərar tutmuşdu. Bu il o, dünyadan köçdü. Bu adda əsərləri var: "Divani-qəsaid və qəzəliyyat" ("Qəsidələr və qəzəllər divanı"), "Tarixi-şahi" ("Şahın tari-xi"), "Münşəat" ("Məktublar"), "Tarixi-mənzum" ("Mənzum tarix"), "Xosrov və Şirin".

Mövlanə Şəhabəddin Abdulla Mirvarid 1516-cı ildə Herat şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Marios Andreou

**Marios Andreu** (; 26 avqust 1998-ci ildə anadan olub) — Kipr Birinci Diviziya təmsilçilərindən olan *Apollon Limassol* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Kipr futbolçusu.

## Klub karyerası
Andreou öz peşəkar karyerasında debütünü 19 fevral 2017-ci ildə *Karmiotissa* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, ikinci hissədə Aleks da Silvanı əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Apollon rəqibinə 3-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

;Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Marios Andreou at UEFA
Petros Psukas

**Petros Psixas** (; ) — Kipr Birinci Diviziya təmsilçilərindən olan *Doxa* klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Kipr futbolçusu.

## Klub karyerası
Psixas öz peşəkar karyerasında debütünü 14 may 2016-cı ildə Omoniya klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmış və komandası 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Uzun müddətli zədədən sonra Psixas 2017-ci ilin aprel ayında yenidən U-21 komandasına geri dönmüşdür.

## Karyera statistikası

### Klub

;Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile at UEFA
Qarğalıq (Naxçıvan)

**Qarağalıq** — Naxçıvan MR-də Naxçıvan şəhərində qəsəbədir. Qəsəbə Araz çayının sahilində, şəhər mərkəzindən cənub-qərbində 7&nbsp;km məsafədə yerləşir. Culfa - Uluxanlı dəmir yolu xəttinin (1908) tikintisi zamanı yaradılıb. Hazırda stansiya kimi də istifadə olunur.
## Etimologiya
Qarğalıq qəsəbəsinin adı qarğa(türk qəbiləsindən birı) və -lıq şəkilçisinin komponentlərindən yaranmış, mənası "Qarğa qəbiləsinə mənsub yer" deməkdir. Qarğa etnonimi həmçinin başqa türk xalqalrında da Azərbaycandakı kimi işlənməkdədir. Məsələn, qaraqalpaq tayfalarından birinin adı kimi də qeyd olunur. Bu ada qırğızlar və özbəklər arasında, əlavə olaraq Qərbi Sibiri də türk xalqları arasında çox rast gəlinir. Krımda, Şimali Qazaxıstan, Tatarıstanda da Qarğalı toponimlərinə çox rast gəlinir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax