open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mədəniyyət sosiologiyası

**Mədəniyyət sosiologiyası** (), **kulturososiologiya** () — öyrənilməsi obyekti cəmiyyətdə mədəniyyətin işləmə və inkişaf qanunauyğunluqları, habelə mədəni normaların, fikirlərin, dəyərlərin, davranış qaydalarının, hərəkət edən fikirlərin qatlanması, mənimsənilməsi, qorunması və daha da ötürülməsi olan budaq sosioloji nəzəriyyə insanlar arasındakı münasibətlərin tənzimləyiciləri, eləcə də cəmiyyət və təbiət münasibətləri kimi.

## Tarixi
Mədəniyyət sosiologiyası termini ilk dəfə Maks Adler tərəfindən istifadə edilmişdir] .

Adler mədəni dəyərlərin və normaların meydana gəlməsi və mövcudluğunun sosial amillərini mədəniyyət sosiologiyasının öyrənilməsinin mövzusu hesab edirdi. Ancaq mədəniyyət sosyolojisinin mövzusunun bu tərifi Qərbdə sonrakı tədqiqatçılarının əksəriyyəti tərəfindən qəbul edilmədi və Adler, fəlsəfi və ictimai-siyasi ədəbiyyatda "cəmiyyət" və "mədəniyyət" kimi anlayışların, çox nadir istisnalar istisna olmaqla eyni şəkildə istifadə edilmişdir. Sosiologiyanın mədəniyyət sosiologiyası ilə əvəz olunmasının heç bir mənası olmadığına inanılırdı. Məsələn, mədəniyyət tədqiqatlarının yaradıcısı Leslie Vayt sosiologiyanın mədəni və sosial cəhətdən dəqiq bir şəkildə müəyyənləşdirməkdə gücsüz olduğuna inanırdı, çünki onun fikrincə, cəmiyyət mədəniyyətin bir funksiyası olsa da, mədəniyyəti yalnız sosial münasibətlərin ayrı bir tərəfi kimi qəbul edir.

Karl Mannheym, mədəniyyət sosyologiyasını mədəni əsərlərin təfsirinin spesifik bir növü kimi təyin etmişdir. 

Tolkott Parsonsun struktur funksionalizmi mədəniyyət sosiologiyası mövzusunun güclü bir şəkildə daralmasına kömək etdi, çünki mədəni determinizmə söykənir və buna görə mədəniyyət cəmiyyətin bütün sahələrinin varlığı və inkişafı üçün təməl daşı hesab olunur.

## Tədqiqat sahələri
Qərbi Avropa sosioloji elmində mədəniyyət sosiologiyası kollektiv bir anlayışdır, çünki buraya kino sosiologiyası, musiqi sosiologiyası, teatr sosiologiyası və digər mədəni tədqiqat sahələri daxildir. Və "mədəniyyət" anlayışının tərifindəki qeyri-müəyyənlik, xarici və yerli elmi düşüncələrdə bir çox fərqli yanaşma olduğuna gətirib çıxarır. Geniş mənada mədəniyyət sosiologiyası yalnız sosiologiyanın sahələrindən biri deyil, onu özünəməxsus baxımından nəzərə alaraq sosial həyatın bütün mürəkkəbliyini əhatə edir. Mədəniyyət insan sosial fəaliyyətinin hər hansı bir məqsədyönlü sahəsində mövcuddur: gündəlik həyat, iş, səhiyyə, siyasət və s. Beləliklə, bir insanın özünə xas olan qabiliyyətlərin tam inkişafına yönəltdiyi sosial fəaliyyətdən danışa bilərik. sosial hədəflərinin həyata keçirilməsi. Dar mənada mədəniyyət mənəvi sahəni əhatə edən kifayət qədər müstəqil bir sistemdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
; rus dilində
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; digər dillərdə
* 
* 
* 
* 
* 
*
Hipostil

**Hipostil**, **Hipostil zalı** () — çoxsaylı neflərə sahib çox sütunlu bir salondur. Qədim Şərq memarlığında (Misir, İran) çoxsaylı və müntəzəm olaraq yerləşdirilmiş sütunların olduğu böyük bir məbəd və ya saray salonu vardır.

Sütun və tağların birgə istifadəsi, ibadətxananın hipostil salonu olduğu məscidlərin iki əsas memarlıq forması növündən biri olmuşdur (məsələn, Tunisdəki Ukba məscidi). İlk binalarda məscidin ictimai salon kimi ictimai-siyasi cəhəti üstünlük təşkil edirdi, bunun üçün hipostil ideal şəkildə uyğun gəlirdi və istiqamətləndirmə kölgə zonalarının mövqeyi və ölçüsü ilə müəyyənləşdirilirdi.
Bergimus

İtalyanca adı **Bergimo** olan **Bergimus** Kelt qəbiləsindən olan tanrıdır.

Bergimusun nə tanrısı olması bu gün qeyri-müəyyəndir. Kelt dilində *berg* "daxma" və Alman dillərində isə "dağ" və ya "yüksəklik" deməkdir. Ona görə belə ehtimal olunur ki bu ev və ya dağlar tanrısı ola bilər. Tanrının təsviri də qaranlıqdır, bəzi təsvirlərdə o toqa, kassok və Roma saçı geyinmiş kimi təsvir edilir. Breşiya bölgəsində, bu tanrı üçün qurbangahlar tapılmışdır.

Berqamo şəhəri ilə Bergimusun adı arasında bir əlaqə olduğu ehtimal edilir.

## İstinadlar
Ardezio

**Ardezio** () — İtaliyada, Lombardiya bölgəsində , Bergamo əyalətinin inzibati mərkəzinə tabe olan bir şəhərdir.

Əhalisi 4202 nəfər, əhali sıxlığı 35 nəfər / km²-dir.

Sahəsi 111&nbsp;km² ərazini əhatə edir.

Poçt kodu — 24020. Telefon kodu — 00346.

Şəhərin himayədarı müqəddəs böyük Qalib Corc sayılır. Şəhərin bayramı hər il 23 aprel tarixində qeyd olunur.

## Xrici keçidlər
* Şəhərin rəsmi saytı

## İstinadlar
Saturn I SA-2

** Saturn-Apollo 1 (SA-1)** - Saturn I daşıyıcı raketinin ikinci uçuşu. ABŞ Apollon proqramının və "Haiuoter" Layihəsinin bir hissəsi.

## Uçuş
Uçuş hazırlıqları 27 fevral 1962-ci ildə Kanaveral burnundakı bazada başladı. İlk uçuşdan fərqli olaraq yanacaq sıçramasının qarşısını almaq üçün propellan tankerlərə əlavə dəyişiklik edilən raketin uçuşu 25 apreldə reallaşdı. 2 dəqiqə 40 saniyə ərzində havada qalan daşıyıcı raket 80&nbsp;km yüksəkliyə qalxmışdı.

SA-2-nin 420 ton çəkisi var idi və uçuş uğurlu alınmışdı.

## Məqsədlər
SA-2-nin məqsədləri SA-1 ilə əsasən eyni idi. SA-2 Saturn I raketini və H-1 motorları yoxlamaq üçün buraxılmışdı. Xüsusi olaraq, onun hədəfləri hərəkətə gətirmə performansını və missiya adekvatlığını, raketin struktural dizaynını və aerodinamik xarakteristikanı, bələdçi və nəzarət sistemləri və nəhayət raket təchizatını və yer dəstək ləvazimatını yoxlamaq idi. NASA bütün missiyanın uğurla tamamlandığını açıqladı. Əlavə olaraq, SA-1-dəki yanacaq sıçrama problemi minimallaşdırılmışdı.

Bu uçuş, həm də alimlərə Yerin ionosfer qatını, o cümlədən kosmosdakı buzların davranışını öyrənməyə kömək etməliydi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ekstremal hava

**Ekstremal hava**ya gözlənilməyən, qeyri-adi, kəskin və ya qeyri-mövsümi hava daxildir.Ekstremal hadisələr tez-tez qeyd olunan hava tarixçəsinə və ən qeyri-adi on faizə  əsaslandırılır. 

Antropogen təsirlərin yaratdığı iqlim dəyişikliyinin bəzi ekstremal hava hadisələrinin intensivliyi və periodikliyini artırdığını göstərən sübutlar var. Ekstremal hava və digər hadisələrin antropogen iqlim dəyişikliyi ilə əlaqələndirilməsinə olan inam həddən artıq yağıntılara və quraqlıq intensivliyindəki artışlara bir miqdar inam ilə birlikdə, ifrat isti və soyuq hadisələrin sıxlığında və böyüklüyündəki dəyişikliklərdə ən yüksək səviyyədədir. 

Ekstremal havanın təbi ekosistemlərlə yanaşaı, insan cəmiyyəti üzərində də təsirlər var. Misal üçün, qlobal sığortaçı Münix Re təbii fəlakətlərin 2015-ci ildə bir başa itkilər üzərində 90 milyard dollardan daha böyük rəqəmə çatdığını təxmin edir.

## Ekstremal havanın təsirləri
Ekstremal havanın təsirlərinə daxildir:
* İfrat yağan yağışlar daşqınlara və torpaq sürüşmələrinə
* Həddən artıq istilər və yağışın olmaması, meşə yanğınlarına və quraqlığa
* Tornado və fırtınalar kimi güclü küləklər insan infrastrukturunun dağılmasına
* Həddən artıq yağan qar qar uçqunlarına səbəb olur.

## Həmçinin bax
* İqlim dəyişikliyi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* National Climate Assessment - 

## Xarici keçidlər
* NOAA/NCDC Billion-Dollar Weather and Climate Disasters
*Statistics of Weather and Climate Extremes  The University Corporation for Atmospheric Research (UCAR)
*Research forecasts increased chances for stormy weather , Purdue University study
*Extreme weather articles at *Think Progress*
*European severe weather database
*National severe weather database browser
*Severe world weather overview
Mələk Mehmed Paşa

**Mələk Mehmed Paşa** (d. 1718 - ö. 19 fevral 1802) — III Səlim səltənətlərində ümumilikdə 2 il 5 ay 15 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı

## Mənbə

* Şem‘dânîzâde, *Müri’t-tevârîh* (Aktepe), I, 171-172; II/A, s. 68, 74-75, 115; II/B, s. 20, 28, 93, 116; III, 4; 
* Halil Nûri, *Târih*, Süleymaniye Ktp., Âşir Efendi, nr. 239, vr. 8a-10a; 
* Ahmed Câvid, *Verd-i Mutarrâ* (*Hadîkatü’l-vüzerâ* içinde), s. 45-47; 
* Vâsıf, *Târih* (İlgürel), s. 125; 
* *a.e.*, TSMK, Hazine Köşkü, nr. 1406, vr. 14b; 
* İÜ Ktp., TY, nr. 5979, vr. 8a-9a; nr. 6012, vr. 198b-199b; 
* *III. Selim’in Sırkâtibi Ahmed Efendi Tarafından Tutulan Rûznâme* (nşr. V. Sema Arıkan), Ankara 1993, s. 72-73, 75-76; 
* Câbî Ömer Efendi, *Târih* (haz. Mehmet Ali Beyhan), Ankara 2003, I, 48; 
* *Sefînetü’l-vüzerâ*, s. 49, 51, 54; 
* Mustafa Nûri Paşa, *Netâyicü’l-vukūât* (nşr. Yılmaz Kurt), Ankara 2008, s. 34, 443; 
* N. Itzkowitz – M. Mote, *Mubadele: An Ottoman-Russian Exchange of Ambassadors*, Chicago-London 1970, s. 63-72, 115, 129, 198-202; 
* Ali Osman Çınar, *Mehmed Emin Edîb Efendi’nin Hayatı ve Târîhi* (doktora tezi, 1999), MÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, s. 323-324, 344-349; 
* Kemal Beydilli, *Osmanlı Döneminde İmamlar ve Bir İmamın Günlüğü*, İstanbul 2001, s. 195, 207, 209-210, 222; 
* İsmail Hakkı Uzunçarşılı, “Üçüncü Sultan Selim Zamanında Yazılmış Dış Ruznâmesinden 1206/1791 ve 1207/1792 Senelerine Âit Vekayi”, *TTK Belleten*, XXXVII/148 (1973), s. 637-639, 655-657; 
* Fatih Yeşil, “III. Selim Devri Siyasî Literatürüne Bir Katkı: Yeni Bir Lâyiha Üzerine Notlar”, *a.e.*, LXXVI/275 (2012), s. 98.

## İstinadlar
Qışlaq-i Mehrəlikəndi (Pərsabad)

**Qışlaq-i Mehrəlikəndi** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 28 nəfər yaşayır (7 ailə).

## İstinadlar
Nəbi Məmmədov (samboçu)

**Nəbi Məmmədov** (7 avqust 1991, Cəbrayıl) — Azərbaycanlı MMA və Sambo idmançısı, 2018 Avropa Sambo Çempionatının bürünc medalçısıdır.

## Kariyerası
Nəbi Məmmədov ilk dəfə 2013-cü ildə Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində keçirilən  sambo üzrə dünya çempionatında 100 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edib. Daha sonra 2016-cı ildə Rusiyanın Kazan şəhərində keçirilən Avropa sambo çempionatını Məmmədov 5-ci sırada tamamlayıb. 2018-ci ildə Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində keçirilən Avropa çempionatında 98 kiloqram çəki dərəcəsində mübarizə aparan Nəbi Məmmədov yarışın bürünc medalına sahib olub.

### Nailiyyətləri

* MMA üzrə 4 dəfə Azərbaycan çempionu
* 2013-cü ildə Gürcüstanda keçirilən "Asian CHI-1 golden belt championship"in qalibi
* 2018-ci ildə Afina,Yunanıstanda keçirilən Sambo üzrə Avropa çempionatının bürünc medalçısı

"Tapologiya"nın hesablamalarına görə, Nəbi Məmmədov Qafqazın MMA üzrə ağır çəki dərəcəsinin ən reytinqli 22-ci idmançısıdır.
## Statistikaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Nəbi Məmmədov-sherdog
*Nəbi Məmmədov-tapology
*Nəbi Məmmədov-fighttime
*Nəbi Məmmədov-mixedmartialarts.com
*Nəbi Məmmədov-mma oracle
*Nəbi Məmmədov-İnstagram
*
Salmanabad

* Salmanabad (Çaldıran) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Salmanabad (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Həmçinin bax
* Salman
Xaldeylər

**Kəldanilər** və ya **xaldeylər** (Babil. *Kaldu*, İv. כַּשְׂדִּים - *Kasdim*,  ) — e.ə. I minilliyin birinci yarısında Babilistanda yaşamış tayfa. Mesopotamiyanın cənubunda, Fars körfəzinin şimal-qərb sahilindəki Dəclə və Fərat çaylarının arasında, eramızdan əvvəl X-IV əsrlərdə yaşamış semit tayfaları. Babilə sahib olmaq üçün Assuriya ilə döyuşlərdə iştirak edirlər. E.ə. 626-536-cı illərdə Babili, Yeni Babil krallığını quran xaldey sülaləsi idarə edib.

Arami dilində danışıblar. Xaldeylər Bibliyada bir neçə dəfə xatırlanır.

## Tarix

Xaldeylər haqqında ilk məlumat eramızdan əvvəl 878-ci ilə aid edilir. Onlar haqqında ilk məlumatı Assuriya kralı II Aşurnazirpalın salnamələrində görmək olar. Fars körfəzi sahillərində , Dəclə və Fəratın aşağı axınındakı bataqlıqlar və göllər ərazisində yaşayırdılar. Bu gün müasir tarixçilərə məlum 6 Xaldey qəbiləsi olub.  E.ə. IX əsrdə  Xaldeylər Babilin cənub hissəsini işğal etdilər və tədricən şimala doğru irəliləyirlər. Onlar eyni zamanda qədim Akkad / Babil mədəniyyətini gördukcə bu mədəniyyəti və onların dinini qəbul edirlər. Bütün Xaldey tayfaları yarı köçəri həyat tərzi sürmüş və maldarlıqla məşğul olublar. Mixi yazı mənbələrinə əsasən, Xaldey qəbilələrinin başçılarının adları aşağıdakı kimi olub:

* *Bit-Yakin* (Elam ilə həmsərhəd qəbilə),
* *Bit-Dakuri* (ən böyük qəbilə),
* *Bit-Amukani* ,
* *Bit-Adini* ,
* *Bit-Şilini* və *Bit-Şa'alli*  ,

Assuriya kralı III Şalmanasar eramızdan əvvəl 851-ci ildə Xaldey şahzadələri Bit-Dakuri, Bit-Amukani və Bit-Yakin xərac ödəməyə məcbur etdi. Aşşur padşahları Şamşi-Adad V və III Adad-nirari onlarla müharibələr aparır.

Miladdan əvvəl 744-cü ildə Assuriya kralı III Tiglatpalasar (e.ə. 745 - e.ə. 727) Babilistanı işğal etdi və Sippardan Fars körfəzinin bataqlıqlarına qədər olan ərazidə müttəfiq Xaldey tayfalarını məğlub edir. Bu qələbədən sonra Assur şahı "Sümer və Akkad kralı" titulunu alır. Babil Assuriya hakimiyyətini qəbul etməli olur. Babil şəhərlərinin dini dairələri, məmurları və tacirləri tədricən Assuriya hökmranlığının möhkəm dayağına çevrilir və ölkənin müstəqilliyi uğrunda mübarizədə təşəbbüs Xaldeylərə və şəhər əhalisinin aşağı təbəqələrinə keçdi. Miladdan əvvəl 732-ci ildə Babil sülaləsinin sona çatması Babil mirası üçün Assuriya, Xaldeylər və Elam arasında müabrizənin başlanmasına səbəb olur.

## Maraqlı faktlar

* Qədim Yunanıstanda gəzən falçılara, astroloqlara Xaldeylər deyilirdi.
* Qədim Rusiyada küçələrdə, bazarlarda insanları əyləndirən insanlara Xalde deyilirdi.
* Hal-hazırda, Xaldey, xidmət personalı, əsasən garsonlar üçün bir jarqon adıdır 

## İstinad siyahısı
Honkonqdakı məscidlərin siyahısı

Honqkonqdakı məscidlərin siyahısı aşağıdakılardır:

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Çindəki məscidlərin siyahısı
* Çində İslam
Qax Dövlət Rəsm Qalereyası

Qax Dövlət Rəsm Qalereyası - 1980 ildə yaranmış qalereya.

## Tarixi
Qax Dövlət Rəsm Qalereyası 1980 ildə yaranıb. Qalereyanin sahəsi  1640kv.m-dir. Qaxda Mədəniyyət Nazirliyinin əmrinə əsasən 1 iyun 1986-cı il tarixdən rayon Rəsm Qalereyası fəaliyyətə başlamışdır. Qalereyada 230 ədəd rəsm vardır. Ekspozisiyası 4 salondan ibarətdir. Böyükаğа Mirzəzаdə, Fərhаd Хəlilоv, Хаlidə Səfərоvа və s. kimi tаnınmış rəssаmlаrın əsərləri nümаyiş еtdirilir. 

## Qalereya binası
Qalereya ekspozisiya zalından, iş otağı, fond otağı və qazanxanadan ibarətdir.

## Qalereya fondu
Qalereyanıı fondunda  219 eksponat var. Onlardan nəqqaşlıq 20, qrafika 12, heykəltaraşlıq 2, tədbiqi incəsənət məmulatı 4 ədəd təşkil edir.. Ekspozisiya salonunda Mikayıl Abdullayev, Böyükağa Mirzəzadə, Fərhad Xəlilov, Xalidə Səfərova və Azərbaycanın digər tanınmış rəssamlarının 62 rəngkarlıq və qrafika əsəri nümayiş etdirilir.

## Qalereyanın fəaliyyət istiqamətləri
* Yerli rəssamların estetik zövqünün formalaşdırılmasında və onların peşəkarlığının artırılması;
* Yerli rəssamların əl işlərindən ibarət sərgilər təşkil olunması;
* Yaradıcılıq müsabiqələrinin keçirilməsi;

## Həmçinin bax
* Qax
* Qax rayonu
* Qax Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

## Xarici keçidlər
* 
## İstinadlar
Mario Mannotsi

**Mario Mannotsi** ( [ˈmaːrjo maɲˈɲɔttsi]; ) - İtalyalı keçmiş futbolçu. Mövqeyi  hücumçu olub. Oyunçu karyerasını başa vurduqdan sonra məşqçi olub. 1920-ci illərdəki İtalyan futbolunun ulduzlarından biri olub.

## Klub karyerası
Mario futbol karyerasına, doğma şəhərinin "Livorno" klubunda  başlayır. "Livorno"da 11 il keçirtdikdən sonra "Milan" klubuna gedir. "Milan"da üç il oynadıqdan sonra "Livorno"ya qayıdır və burada karyerasını bitirir.

1925 -ci ildə İtaliya çempionatının bombardiri olub.

İki olimpiadanın iştirakçısıdır: 1924 və 1928. 

## Milli komanda karyerası
Milli komandada debütünu 25 may 1924-cü ildə Parisdə İspaniya millisinə qarşı olimpiyada oyununda edib. Milli komanda ilə 29 oyun keçirdərək 13 qol vurub. 1928-ci il Olimpiadasının və 1927-1930 Mərkəzi Avropa Kubokunun bürünc medalını qazanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* FC Livorno saytında profil  )
* Milli komanda statistikası )
Ferents Hirzer

**Ferents Hirzer** (; ) — Macarıstanlı keçmiş futbolçu. Mövqeyi hücumçu olub. Ferents karyerasını bitirdikdən sonra İtaliyada yaşayaraq orada məşqçi işləyib. Macarıstan yığmasında 32 oyunda iştirak etmiş və 14 qol vurub.

## Karyera
Hirzer karyerasına 1913-cü ildə Macarıstan Dəmir Yolları Nazirliyinə məxsus Budapeştdəki "Törekvesh" klubunda başlayıb.

1923-cu ildə, ölkəsində 10 il oynadıqdan sonra doğma ölkəsini tərk edərək Çexoslovakiyaya yollanır. O burada Brno şəhərinin Yəhudi icmasına mənsub olan "Makkabi" klubuna keçir. Bu komanda Çexoslovakiyanın Yəhudi komandaları üçün olan turnirdə oynayırdı.

Hirzer növbəti mövsümdə Hamburqun bölgələrindən biri olan Altonanın "Union 03" klubuna keçir. Hirzer burda oynadığı zamanlarda Şimali Almaniya millisində də bir oyun keçirib.

Hirzer yeni mövsümə yenidən başqa ölkəyə keçir. Hirzerin növbəti dayanacağı İtaliya olur. O macar Jeno Karoyun dəvəti ilə "Yuventus" klubuna keçir. Hirzer Yuvedə ilk oyununa 1925-ci ilin oktyabrında, üç qol vurduğu "Parma" klubu ilə oyunda çıxır. 1925/26 mövsümünü "Yuventus" 1-ci yerdə tamamlayır və son 20 ildə ilk dəfə İtaliya çempionu olur. Hirzer bu mövsumdə 26 oyunda 35 qol vuraraq çempionatın bombardiri olur. "Yuventus" növbəti mövsümü "Torino" və "Bolonya" klublarından sonra 3-cü sırada tamamladı və Hirzer 17 matçda 15 qol vurur. Ancaq Hirzer bu mövsümün sonuna qədər klubda qalmır və Macarıstana dönur.

1926-cı ildə Macarıstana dönən futbolçu, burada "MTK" klubuna keçir. "MTK" klubunun heyətində 4 il oynayaraq 68 qol vurur.

1932- ci ildə Hirzer İsveçrənin "Yonq Fellous" klubuna keçir. Futbolçu daha sonra Fransaya gedərək "Sent Servan" klubuna qoşulur. Daha sonra Macarıstana dönərək burada "Kerileti" klubunda karyerasını bitirir.

## Titulları
* İtaliya çempionu: 1925/26
* Macarıstan çempionu: 1928/29
* Macarıstan Kubokunun qalibi: 1931/32
* İtaliya çempionatının bombardiri: 1925/26 (35 qol)

## İstinad siyahısı

## Xarici keçidlər
* Labdarugo.be saytındakı məqalə
* İtaliyada Macar Oyunçular və Məşqçilər
* Magyarfutball.hu saytında profil
Akif Məlikov

**Akif Məlikov** () — Azərbaycan Dövlət Akademik Balet və Opera Teatrının direktoru (1989-2023), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi.

## Həyatı
Akif Məlikov 1950-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının ifaçılıq fakültəsində professor Mayor Rafaeloviç Brennerin sinfində təhsil alıb. Hələ tələbəlik illərindən komsomol orqanlarında çalışmış,

1976-cı ildə YİLKKİ MK yanında Ali Komsomol Məktəbini bitirmiş və Azərbaycan YİLKKİ MK-nın təlimatçısı vəzifəsinə təyin olmuşdur.

1977–1978-ci illərdə Ş. Məmmədova adına Opera studiyasının direktoru vəzifəsində işləmiədir.

Yüksək təşkilatçılıq qabliyyətinə malik olan A. Məlikovun rəhbərliyi altında Opera və Balet teatrı bu illər ərzində yüksək yaradıcılıq uğurları qazanmışdır.

1998–2006-cı illərdə A. Məlikov həm də M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

1987-ci ildə A. Məlikov Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının sərəncamçı direktoru, 1989-cu ildə isə direktor vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, 4 aprel 2023-cü il tarixində vəzifəsindən azad edilmişdir.

## Mükafatları
Arif Məlikovun Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafı və təbliğindəki xidmətlərinə görə hər zaman dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib, 2000-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi" adına, 2002-ci ildə "Hümay" mükafatına, 17 mart 2020-ci ildə isə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.

## İstinadlar
İranın Mədəni İrs, Əl Sənəti və Turizm Nazirliyi

**Mədəni İrs, Turizm və Əl Sənəti Nazirliyi** () — İran daxilində çoxsaylı əlaqəli muzey komplekslərinə nəzarət edən bir təhsil və tədqiqat müəssisəsidir. İran hökuməti tərəfindən idarə olunur və maliyyələşdirilir. İlk olaraq 1985-ci ildə 11 tədqiqat və mədəniyyət təşkilatını birləşdirən Məclis qanunvericiliyi ilə qurulmuşdur. 2019-cu ildə İran Mədəni İrs, Əl Sənətləri və Turizm Təşkilatı (ICHHTO) Nazirliyə çevrildi. Hazırkı nazir, Prezident Həsən Ruhani tərəfindən 13 avqust 2017-ci il tarixində təyin olunan Əli Əsgər Monesandır. Əvvəllər Kiş Adası Azad Regionunun rəhbəri idi.

Bir çox jurnal və kitabın nəşrinə və nəzarətinə rəhbərlik edir və xarici muzeylər və akademiyalarla birlikdə layihələr həyata keçirir. Əhatə dairəsi və fəaliyyət baxımından Smithsonian İnstitutuna bənzəyir.
Gilvan (Tarım)

**Gilvan**- İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Gilvan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 2,508 nəfər yaşayır (803 ailə).
### Milli tərkibi
Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.
## İstinadlar
AS532 helikopterinin qəzası (2021)

**AS532 vertolyotunun qəzası** — Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "Eurocopter AS532 Cougar" vertolyotunun 4 mart 2021-ci il tarixində, Türkiyənin Bitlis vilayətində yerləşən Tatvan qəsəbəsinin yaxınlıqlarında qəzaya uğraması ilə baş verən aviasiya hadisəsi. Qəza nəticəsində vertolyotdakı 11 Türkiyə hərbçisi həlak olmuş, ikisi isə yaralanmışdır. Qəza zamanı ilk öncə yaralanan dörd hərbi qulluqçu xəstəxanaya yerləşdirilmiş, onlardan 8-ci Korpus komandiri general-leytenant Osman Erbaş da daxil olmaqla ikisi aldığı yaralardan vəfat etmişdir.

## Qəza
Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "Eurocopter AS532 Cougar" vertolyotu Qrinviç saatı ilə 10:55-də Türkiyənin şərqində yerləşən Bingöldən havaya qalxmışdır. Helikopter türk ordusunun ABŞ və Avropa İttifaqı tərəfindən terror təşkilatı olaraq təyin edilmiş Kürdüstan Fəhlə Partiyasının (PKK) silahlılarına qarşı mübarizə apardığı regiona, Türkiyənin əsasən kürdlərin yaşadığı Bitlis vilayətindəki Tatvan qəsəbəsinə gedirdi. Qrinviç saatı ilə 11:25 radələrində vertolyot ilə əlaqə kəsilmişdir. Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi (MMN) vertolyotun Tatvan qəsəbəsi yaxınlığındakı kənd ərazisinə düşdüyünü açıqlamışdır. Qəza qarla örtülmüş və dumanlı dağlıq bölgədə baş vermişdir.

Qəza nəticəsində 8 türk hərbçisi yerindəcə həlak olmuş, digər 5 hərbçi isə yaralanmışdır. Yaralanan hərbçilər dərhal xəstəxanaya yerləşdirilmiş, onlardan 8-ci Korpus komandiri general-leytenant Osman Erbaş da daxil olmaqla ikisi aldığı yaralardan vəfat etmişdir.

## Nəticə
Qəza barədə məlumatı Türkiyə MMN açıqlamışdır. Nazirlik yaralanan personalın xəstəxanaya köçürülməsi üçün səylərin davam etdiyini bildirmiş, hadisə ilə bağlı dərhal istintaq başladıldığını əlavə etmişdir. Türk hərbi rəhbərliyi dərhal axtarış və xilasetmə əməliyyatına başlamış, əraziyə bir PUA, bir "CASA/IPTN CN-235" nəqliyyat təyyarəsi və bir helikopterdən ibarət dəstə göndərmişdir.

## Reaksiyalar

### Ölkədaxili
Türkiyə MMN hadisədə həlak olanlara Allahdan rəhmət diləmiş, zərərçəkənlərin ailələrinə və dostlarına, o cümlədən Türkiyə xalqına başsağlığı vermiş, hadisəni "çox üzücü bir qəza" adlandırmışdır. Türkiyə Xarici İşlər Naziri Mövlud Çavuşoğlu, Türkiyə Prezidentinin Kommunikasiya Direktoru Fəxrəddin Altun və Fəxrəddin Qoca qəza ilə əlaqədar başsağlığı dilə gətirmişdir.

### Xarici
ABŞ-nin Ankaradakı səfirliyi yayımladığı bəyanatda qəzada həlak olan və yaralanan türk əsgərlərinə başsağlığı vermiş, yaralıların sürətli bir şəkildə sağalmasını arzu etmişdir. Azərbaycan Xarici İşlər Naziri Ceyhun Bayramov həlak olanların ailələrinə və yaxınlarına, eləcə də Türkiyə millətinə başsağlığı vermiş, hadisəyə görə kədərləndiyini dilə gətirmişdir.

## İstinadlar
Şəhrək-i Qərbi (Pərsabad)

**Şəhrək-i Qərbi** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,425 nəfər yaşayır (384 ailə).

## İstinadlar
Dotəpə-i Süfla (Xudabəndə)

**Dovtəpə**- İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanının Dövtəpə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 4,094 nəfər yaşayır (1,209 ailə).

### Milli tərkibi
Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.

## İstinadlar
Osman Ərbaş

**Osman Ərbaş** (; ) — Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin 8-ci Ordu Korpusu komandiri, general-leytenant.

## Həyatı
Osman Ərbaş 1962-ci ildə Yozqat ilinin Yerkənd ilçəsində anadan olmuşdur. Əslən Yerkəndli idi. İbtidai və orta məktəbi Yozqatda oxudu. Daha sonra Milli Müdafiə Universiteti nəzdində Quru Qoşunları məktəbi ali hərbi təhsil müəssisəsinə daxil oldu.

### Ailəsi
Evli idi. 2007-ci ildə atasını, ölümündən 7 ay öncə isə anasını itirmişdir.

## Hərbi xidməti
Ərbaş hərbi məktəbini bitirdikdən sonra Türkiyənin müxtəlif bölgələrində xidmət etmişdir.

Ərbaş 2016-cı ildə *[[General-mayor]]* rütbəsi ilə Adana 6-cı mexanikləşdirilmiş piyada diviziyası komandiri vəzifəsini icra edirdi.

15 İyul çevriliş cəhdi zamanı şəhid olan polis və əsgərlərin dəfnində etdiyi nitqdə çevrilişçilərə reaksiya göstərərək:

demiş və şəhid ailələrini qucaqlayıb təsəlli etmişdir.

*[[General-leytenant]]* Osman Ərbaş YAŞ qərarı ilə Elazığ 8-ci Ordu Korpusu komandirliyinə təyin edilmişdi.

*[[General-leytenant]]* Ərbaş təxminən 5 ildir, Elazığ 8-ci Ordu Korpusu komandirliyini icra edirdi. Ərbaşın növbəti YAŞ toplantısında *[[Dörd ulduzlu general]]* vəzifəsinə yüksəlməsi gözlənilirdi.

## Ölümü

4 mart 2021-ci ildə Bingöldən havaya qalxan Türkiyə Quru Qoşunlarına məxsus *[[Eurocopter Cougar]]* tipli helikopterin Bitlis Tatvan sərhədlərində qalxdıqdan təxminən 30 dəqiqə sonra qəzaya uğraması nəticəsində öldü. Helikopterdəki 11 hərbi qulluqçu öldü, ikisi isə yaralandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan şehit Korgeneral Erbaş’ın oğluna taziye telefonu
Diktator (film, 2012)

**Diktator** (ing. The Dictator) 2012-ci il istehsalı olan siyasi komediya-satira janrında uzunmetrajlı film. Film Nyu-Yorkda və İspaniyada çəkilmişdir və uyduma Şimali Afrika ölkəsi olan Vadiya Cümhuriyyətini uzun illər boyunca idarə edən uşaq ağıllı, zalım, əxlaqsız, Qərb düşməni Ələddinin ABŞ sərgüzəştlərindən bəhs edir.

## İstinadlar
Cilyola Çinkvetti

**Cilyola Çinkvetti** (; ) — 1964 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Non ho l'età" mahnısı ilə İtalyani təmsil edərək qalib gəlmişdir.

## Həyatı
Cilyola Çinkvetti 20 dekabr 1947-cü ildə Verona şəhərində anadan olmuşdur.

## Qalereya



Fayl:Gigliola Cinquetti.jpg|Cilyola Çinkvetti
Fayl:Gigliola Cinquetti 17.jpg
Fayl:Gigliola Cinquetti 1966.jpg|Cilyola Çinkvetti, 1966
Fayl:Modugno e Cinquetti Sanremo 66.png|Cilyola Çinkvetti, Domeniko Modunyo
Fayl:Aankomst Gigliola Cinquetti op Schiphol, Bestanddeelnr 918-9826.jpg
Fayl:Sanremo 1964 Bongiono CInquetti.jpg|Çinkvetti, 1964 (Sanremo) 



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Discogs
*IMDb
Surxay xan Qazıqumuxlu

**Surxay xan Qazıqumuxlu** () — XVIII əsrdə yaşamış Dağıstan feodalı.

Surxay xan əhalinin şah üsul-idarəsinə qarşı narazılığından istifadə edib Dağıstanın cənubunda və Şirvanda hakimiyyəti ələ keçirməyə çalşırdı. Müşkürlü Hacı Davud və bir sıra feodallarla ittifaq yaradan Surxay xan Qazıqumuxlu 1721-1728-ci illərdə bir neçə dəfə Bakı, Gəncə, Quba və Niyazabada müvəffəqiyyətsiz hücumlar etdi. 1721-ci ildə Şamaxı Surxay xan Qazıqumuxlu və müttəfiqləri tərəfindən qarət olundu. 1734-cü ildə Nadir şahla döyüşdə məğlubiyyətə uğrayan Surxay xan Qazıqumuxlu Dağıstana çəkildi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ф.М.Алиев. Антииранские выступления и борьба против турецкой оккупации в Азербайджане в первой половине XVIII века. Баку: 1975.
Telefe

**Telefe** (**Televisión Federal** üçün qısaltma) Buenos-Ayres, Argentina-da yerləşən bir televiziya stansiyasıdır. Stansiya Televisión Federal S. A. vasitəsilə Paramount Global-ə məxsusdur və idarə olunur. Telefe eyni zamanda Argentinanın altı milli televiziya şəbəkəsindən biridir. Studiyaları Buenos-Ayresdəki Martínezdə, şirkətin mərkəzi qərargahına bitişikdir; vericisi Alas Binasında yerləşir.

Telefe stansiyasının havada alına bilmədiyi ərazilərdə, peyk və seçilmiş kabel sistemlərində mövcuddur. Telefe ayrıca Amerika, Avropa, Asiya və Okeaniyada mövcud olan beynəlxalq bir şəbəkəyə (Telefe Internacional) malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Univision

**Univision**, Univision Communications şirkətinə məxsus bir Amerikan İspan dilində yayımlanan pulsuz televiziya şəbəkəsidir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının İspan dilli məzmunun ən böyük tədarükçüsüdür. Şəbəkənin proqramı Latino ictimaiyyətinə yönəldilmişdir və telenovelaslar və digər drama serialları, idman, sitcomlar, reallıq və estrada serialları, xəbər proqramları və idxal olunan İspan dilində bədii filmləri əhatə edir. Univision-un baş ofisi New York City Midtown Manhattan-da və Florida, Doral-da (Miami yaxınlığında) əsas studiyaları, istehsal sahələri və iş fəaliyyətlərinə malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Kənan Qutubzadə

**Kənan Qutubzadə** (; ) — Krım tatarı olan kamera operatoru və müharibə müxbiri. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Qırmızı Orduda xidmət etmişdir. "Auşvitz həbs düşərgəsi" filminin əsas kamera operatoru olmuşdur. Bu film nasist qoşunlarının düşərgədə qovulmasından sonra düşərgəyə daxil olmuş ilk sovet fotojurnalistdir. Holokost dəhşətlərindən bəhs edən videosu Nürnberq məhkəmələrində göstərilmişdir.

## Həyatı
İstanbulda anadan olmasından az sonra ailəsi ilə birlikdə Bağçasaraya köçmüşdür və burada böyümüşdür. 1920-ci ildə o, Bağçasaray İncəsənət və Sənaye Kollecinə daxil olmuş və 1925-ci ildə oranı çap texniki ixtisası ilə bitirmişdir. Bundan sonra Yalta Ərazi Komsomol Komitəsində işləmiş və 1927-ci ildə kamera operatorunun köməkçisi olmuşdur. Onun çalışdığı studia 1932-ci ildə Moskvaya köçürülmüşdür. 1938-ci ildə Moskva kinoxronika studiasının kamera operatoru olmuş və növbəti il Kommunist Partiyasına qəbul edilmişdir. Sovet İttifanın Almaniyanın hücumuna məruz qalmasından sonra 1942-ci ildə orduya çağırılmış və Birinci Ukrayna cəbhəsinin siyasi şöbəsinə göndərilmişdir. Bukrinski, Kiyev, Jtomir-Berdiçev, Korsun-Şevçenkovski, Polşa və Berlin əməliyyatlarında iştirak etmişdir. Karpatiyada döyüşən zaman çiynindən yaralanmış və sağaldıqdan sonra yenidən cəbhəyə geri dönmüşdür. 1945-ci ilin fevralında o və onun kolleqaları olan Aleksandr Vorontsob, Mixail Oşurkov və Nikolay Bikov Auşvitz düşrgəsinə daxil olmuş və onu filmə almışdırlar. Müharibədən sonra o, bütün ölkə boyunca çəkilişlərinə davam etmişdir. Bu zaman Krım tatarları deportasiya edilmişdi və onlara Krıma geri dönməyə icazə verilmirdi. "Xüsusi məskunlaşmaçı" kimi qeydiyyata alınmasına mane olan Kənan Qutubzadə beləcə, ölkə boyunca səyahət edə bilmişdir. O, əvvəl Riqada, daha sonra isə Mərkəzi Asiyada məskunlaşdı. Sonda isə Rostovda yaşamağa başladı və burada xeyli sayda insanı kamera operatoru kimi yetişməsində iştirak etdi. Onun ilk evliliyindən olan oğlu İsmət 1933-cü ildə anadan olmuş və atası kimi kamera operatoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. İkinci oğlu olan Timur isə geoloq olmuşdur.

## Mükafatları
* "Vətən müharibəsi" ordeni
* "Qırmızı Ulduz" ordeni

## Həmçinin bax
* Əmir Çalbaş

## İstinadlar
Vava

**Edvaldu İzídio Netu** (; ), daha çox **Vava** kimi tanınır ― öz dövrünün ən yaxşı hücumçularından biri sayılan keçmiş Braziliya futbolçusu. Onun ləqəbi "polad sinə" () idi. O, Sport Resifi, Vasko da Qama, Palmeyras klublarında və Braziliya komandasında mərkəzi hücumçu mövqeyində çıxış etmişdir.

## Milli komanda karyerası
Vava 1955-1964-cü illər ərzində Braziliya millisində 20 oyuna 15 qol vurmuşdur. O, 1958 (5 qol vurmuşdur) və 1962 (4 qol vurmuşdur) FİFA Dünya Kuboklarını udan heyətin üzvü idi, Üstəlik, turnirin bombardirlərindən biri olaraq 1962 Dünya Kuboku Qızıl Ayaqqabı mükafatının ortaq mükafatçısı olmuşdur.

Vava həm 1958 (iki dəfə) həm də 1962 (bir dəfə) finallarında qol vurmağı bacardı və beləliklə iki fərqli dünya kubokunun finalında qol vuran ilk oyunçu oldu. Ondan başqa bu uğuru ancaq 3 başqa oyunçu təkrarlaya bilmişdir: Pele (1958 və 1970), Paul Braytner (1974 və 1982) və Zinəddin Zidan (1998 və 2006)..

## Klub statistikası

## İstinadlar
Azad Volqa-Ural

**Azad İdil-Ural** (tatarca: *Azat İdel-Ural,* erzyanca: *Olyachiv Rav-Uralon*) — Mordoviya, Çuvaşıstan, Mari El, Udmurtiya, Başqırdıstan, Tatarıstan respublikaları tərəfindən müstəqillik qazanma və bu altı respublikanın ortaq sərhəd, iqtisadiyyat və kollektiv təhlükəsizlik sistemi ilə bütünləşmiş ittifaq yaratma hədəfi ilə Volqa bölgəsi xalqlarının sosial hərəkatıdır. 

## Haqqında
28 dekabr 2014-cü ildə həbs edilən və 2015-ci ilin sentyabr ayında Krımın ilhaqını tənqid etdiyi üçün 3 il həbs cəzasına məhkum edilən Tatar milli hərəkatı liderlərindən biri olan Rafis Kaşapov 26 dekabr 2017-ci ildə Rusiya həbsindən sərbəst buraxıldı. Fevral 2018-ci ilin əvvəllərində Ukraynaya getdi və qısa müddət sonra eyni düşüncələri daşıyan biri ilə tanış oldu - mordoviyalı erzyan millətindən olan və təqaüdə ayrılan hərbçi Sıres Bolyayen.

21 martda Rafis Kaşapov Sıres Bolyayen və bənzər fikirlərə sahib kiçik qrup Kiyevdə mətbuat toplantısı təşkil etdilər və Azad İdil-Ural Xalq Hərəkatının yaradıldığını elan etdilər. Fəaliyyətlərinin ilk 5 ayı boyunca təşkilat açıq formada separatçı mövqedən uzaq qalaraq, Volqa bölgəsi respublikalarının Rusiya içində əsl suverenliyi üçün mübarizə apardığını bildirirdi. 

Ancaq muxtar respublikalarda yerli dillərin tədrisini məhdudlaşdıran qanunun Dövlət Dumasında elan edilməsindən sonra hərəkat da məqsədlərini yenilədi. 

Azad İdil-Ural 25 iyul 2018-ci ildə Erzyan-Mokşaniya, Çuvaşıstan, Mari El, Tatarıstan, Udmurtiya və Başqırdıstan müstəqil milli demokratik dövlətləri qurmaq üçün çalışdığını açıqladı. Eyni zamanda hərəkat şiddəti özündə ehtiva etməyən müqavimət üsullarına uyduğunu vurğuladı. Ondan sonra bir neçə gün içində Rusiya mediası hərəkatın qurucusu Rafis Kaşapova qarşı irq, millət, dil, din təməlində düşmənliyi qabardan materiallar yayımladığı üçün yeni cəza ittihamı açıldığını bildirdi.

## Həmçinin bax
* Tatarıstan
* Göy Börü

## İstinadlar
Etnolinqvistika

**Etnolinqvistika** — linqvistik vә etnik amillәrin qarşılıqlı әlaqәsini öyrәnәn dilçilik cәrәyanı. Bu cərəyana görə hәr bir dil o dildә danışan xalqın tarixi inkişafının vә mәdәniyyәtinin tәzahürü hesab edilir. Müasir etnolinqvistikanın iki qolu vardır: a) öz mәnbәyini Vilhelm fon Humboldtun ideyalarından götürәn alman etnolinqvistikası (Ernst Kassirer, Yost Trir, Leo Vaysgerber); b) Benjamin Uorf vә Eduard Sepirin tәdqiqatlarına әsaslanan vә Amerika hindi qәbilәlәrinin hәyat tәrzini, mәdәniyyәtini vә dillәrini öyrәnәn Amerika etnolinqvistikası. Etnolinqvistikaya görә dil xalqın  mәnәvi  vә mәdәni  hәyatının mühüm tәrkib hissәsi olub, insanların dünyagörüşünә vә davranışına әhәmiyyәtli dәrәcәdә tәsir göstәrir .

Dilin tәkcә struktur cәhәtdәn öyrәnilmәsini yetәrli hesab Vilhelm fon Humboldt vә Sepir - Uorf tәlimindәn tәsirlәnәn, bir növ dilin fәlsәfәsinә әsaslanan etnolinqvistikanın dolaşıq vә sәhv cәhәtlәri dә çoxdur. Mәsələn, bu fәlsәfә dili ünsiyyәt vasitәsi olaraq dәyәrlәndirmәkdәn daha çox, insanla xarici alәm arasındakı “orta bir dünya”, aralıq hadisә hesab edir. Hәmin fәlsәfi cәrәyanın nümayәndәlәrinin fikrincә, dil “ictimai varlığı qavramaq üçün bir rәhbәrlikdir” vә insanların dünyagörüşü, davranışı ondan (dildәn) asılıdır.

Benjamin Uorfun fikrincә, hәr dilin “öz metafizikası” vardır ki, o da insanların baxışlarını vә davranışlarını istiqamәtlәndirir, qabaqcadan müәyyәnlәşdirir. Etnolinqvistika dil vә psixologiya, dil vә mәdәniyyәt, dil vә tarix problemlәrinin tәdqiqi ilә dә mәşğul olur .

**Linqvolkulturologiya** dilçiliyin etnolinqvistikaya yaxın bir qolu olub, dil və mədəni anlayışlar arasındakı əlaqəni araşdırır . Linqvokulturologiya yeni dilçilik istiqaməti kimi XXI əsrdə meydana gəlmişdir. Dil və mədəniyyətin qovuşuğunda meydana gələn bu dilçilik sahəsinin predmeti həm dil, həm də mədəniyyətdir. Burada dil yalnız kommunikasiya və dərketmə vasitəsi kimi deyil, millətin mədəniyyət kodu kimi də nəzərdən keçirilir, yəni burada dil və mədəniyyətin qarşılıqlı təsiri öyrənilir. Bu elmin əsas vəzifəsi dilin mədəniyyətlə, etnosla, xalq mentaliteti ilə əlaqəsinin öyrənilməsi və təsviridir .
 
Linqvolkulturologiya koqnitivistika və antropologiyanın nəzəri və analitik inkişafına təkan verir. 
## İstinadlar
Daffi Dak

**Daffi Dak və ya Ördək Daffi** () — antromorfik qara rəngli ördək, cigi film personajı. Bədəni qara, ayaq və dimdiyi narıncı rəngdədir. Boynunda ağ halqa şəkilli lələklər var. Pəltək danışığı var, danışanda tüpürcək saçır. Baqz Banni və donuz Porkidən sonra ekranda ən çox görülən üçüncü personaj hesab olunur. Cizgi filmlərdə əksər hallarda donuk Porki və Baqz Banni ilə birlikdə çəkilmişdir.

İnsanlar Daffini ilk dəfə 17 aprel 1937-ci ildə yayımlanan "Donuzun ördək ovu " cizgi filmi ilə tanıdılar. Cizgi filmin rejissoru Teks Everi idi. Daffi obrazını tam 52 il boyunca Mel Blank səsləndirmişdir. Bu isə dünya rekordudur.
Gender Bərabərliyi və Ailə Nazirliyi

**Gender bərabərliyi və Ailə nazirliyi** (koreyaca 여성 가족부) — Cənubi Koreya Respublikasına aid bir qurumdur. 28 fevral 1988-ci ildə "Qadın işləri" adlı komissiya yaradıldı. 29 yanvar 2001-ci ildə nazirlik kimi fəaliyyətə başladı. Baz nazir Jeong Yeongae, birinci müavini isə Kim Kyongseondur.
## İstinadlar
Henri Parks

**[[Ser]]** **Henri Parks**  () — Avstraliya dövlət xadimi, Yeni Cənubi Uelsin Baş naziri (1872-1891, fasilə ilə 1876 ve 1883-1887), Avstraliya dövlətçiliyinin bani atası, jurnalist, yazıçı və şair. Sağlığında The Timesonu Avstraliyanın "əsas siyasi xadimi" adlandırılmışdır.

Tədqiqatçılar Parksın xarakterini paradoksal adlandırırlar. Ona parlamentdəki işlərlə, o cümlədən iqtisadi məsələlərlə əlaqədar işlər verilmişdi (məsələn, ölkədə sərbəst ticarət zonası qurdu və ticarət faydaları barədə müqavilələr bağlamışdı), eyni zamanda onunla əlaqəsi olmayan məsələlərdə uğursuz olmuşdu (üçün Məsələn, dəfələrlə iflas etdi). Özü məktəbin yalnız bir neçə sinifini bitirməsinə baxmayaraq təhsili universal, sərbəst və dünyəvi hala gətirdi. Ömrünün çox hissəsini Avropadan yeni immiqrantlar cəlb etmək və məhkumların Avstraliyaya sürgün edilməsinə son qoymaq üçün mübarizə aparmaqla yanaşı, Çin mühacirətini məhdudlaşdırdı. Onun fikirləri liberalizm və radikalizm arasındakı sərhəddə dayanır.

## İstinadlar
Dirsək (memarlıq)

Mötərizə və ya dirsək bir memarlıq elementidir; struktur və ya dekorativ bir ünsür sayılır. Taxta, daş, gips, metal və ya digər materiallardan hazırlana bilər. Ümumiyyətlə ağırlıq daşımaq üçün və bəzən "bir bucağı gücləndirmək" üçün divardan proyeksiya edilir. Corbel və ya konsol dirsək növləridir.

Mexanika mühəndisliyində bir dirsək bir hissəni digərinə, əsasən daha böyük hissəyə bərkidmək üçün hər hansı bir ara komponentdir. Dirsəyi dirsək edən şey, ikisi arasında ara olması və birini digərinə bərkidməsidir. Dirsəklər forma baxımından çox fərqlidir, lakin prototipik dirsək bir rəfi (daha kiçik komponent) bir divara (daha böyük komponentə) bağlayan L şəkilli metal parçadır: şaquli qolu bir elementə (ümumiyyətlə böyük) sabitlənir və üfüqi qol kənara doğru uzanır və başqa bir elementi (ümumiyyətlə kiçik) saxlayır. Bu rəf dirsəyi, memarlıq dirsəyi ilə effektiv şəkildə eynidir: divara quraşdırılmış şaquli bir qol və üstünə və ya altına başqa bir elementin bağlanması üçün kənara doğru uzanan üfüqi bir qol. Uzanmış qolun daha böyük bir ağırlığı dəstəkləməsini təmin etmək üçün, bir dirsəkdə ümumiyyətlə üfüqi və şaquli qollar arasında çarpaz bir üçüncü qol olmalı və ya dirsək möhkəm bir üçbucaq formasında olmalıdır. Genişləndirmə yolu ilə bir hissəni digərinə (ümumiyyətlə daha böyük) birləşdirmə funksiyasını yerinə yetirən demək olar ki, hər hansı bir obyekt, açıq şəkildə L şəklində olmasa da, dirsək adlandırılır. Müntəzəm olaraq həqiqətən L şəklində olmayan, daha kiçik bir komponenti daha böyük hissəyə bağlayan və yenə də dirsək adlandırılan ümumi nümunələrə velosiped fənərini velosipedə bağlayan bağlayıcıları və boruları divarlara bağlayan halqaları göstərmək mümkündür.

## İstinadlar
Valeri Astaxov

**Valeri Anatolyeviç Astaxov** (;  6 avqust 1964, Slavuta, Xmelnitski vilayəti, Ukrayna SSR) — ukraynalı aktyor və teleaparıcı. Ukraynanın əməkdar artisti (1998).

## Həyatı
Valeri Astaxov Xmelnitski vilayətinin Slavuta şəhərində anadan olmuşdur. Karpenko-Karıy adına Kiyev Dövlət Teatr İncəsənəti İnstitutunu bitirmişdir. 1987-ci ildən Yeni Alkasar teatrının aktyorudur. 1988-ci ildən etibarən şouların, konsert proqramlarının müəllifi, quruluşçu rejissoru, aparıcısı kimi çıxış edir. 1991-ci ildən Ukrayna Dövlət Estrada-Simfonik Orkestrinin konfransyesidir.

1997–1998-ci illərdə müğənni Pavel Zibrovun estrada konsertlərinin aparıcısı olmuşdur. "Hop-lya", "Qutu oyunu", "Ağ qarğa", "Qızıl qaz" kimi yumoristik televiziya layihələrində iştirak etmişdir. Muxtarın qayıdışı teleserialında sahə polisi Dyatlo obrazı ilə məşhurluq qazanmışdır.

2018-ci ildən etibarən YouTube platformasında aktyor Vladimir Yamnenko ilə birlikdə "A-dan Z-yə lətifələr" adlı layihənin həmmüəllifidir.

## Seçilmiş filmoqrafiya
* Burjuyun ad günü (film, 1999)
* Burjuyun ad günü 2 (film, 2001)
* Muxtarın qayıdışı (teleserial, 2003) — Viktor Petroviç Dyatlo
* Yeni il qatili (film, 2005)
* Fart (film, 2005)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Valeri Anatolyeviç Astaxov — Kinoteatr.ru
* Valeri Astaxov — Kinopoisk
Arxitrav

**Arxitrav** () ― sütun başlığının üzərində dayanan lintel və ya şüadır. Klassik memarlıqda bir memarlıq elementidir. Bu termin şaquli vasitələr də daxil olmaqla bir çərçivənin, qapı və ya pəncərə ətrafındakı bir çərçivənin bütün kənarları üçün istifadə edilə bilər. Architrave sözü ümumiyyətlə qapının, pəncərənin və ya digər düzbucaqlı açıqlığın üst hissəsini qəlibləyən bir formaya aiddir.
Dəmir-beton

thumb|Bir dəmir-beton nümunəsi

**Dəmir-beton** — polad (armatur) istifadə edərək betonun möhkəmləndirilməsi ilə istehsal olunan tikinti materialının adıdır.

Binada istifadə olunan dəmir-beton elementlər (sütunlar, dirəklər, döşəmə və s.) bəzi gərginliklərə məruz qalır. Bunlar ümumiyyətlə sıxılma, gərilmə, kəsmə və burulma təsirləridir. Təbii xüsusiyyətinə görə qırılmağa meyilli olan betonu, kompozit bir tikinti materialı olan dəmir-betona çevirmək üçün süni poladla gücləndirirlər. Bu möhkəmləndirmə ilə açıqlıqları daha kiçik en kəsikləri ilə keçmək mümkün olmuşdur. Təchizata yerləşdirilmiş polada sonradan və ya əvvəlcədən gərginlik verilərək ön dartılı/sonradan sıxılmalı beton əldə edilir. Dəmir-beton bina elementindəki beton və polad birlikdə bu dartınmaya müqavimət göstərir. Bu vaxt beton sıxılma, polad isə çəkilmə gərginliyini qarşılayır.
Ön dartılı beton

thumb|Ön dartılı beton diaqramı

**Ön dartılı beton** — tikintidə istifadə olunan, detveytinin o tərəfində hər hansı bir yükü dəstəkləmədən əvvəl sıxışdırılaraq yaradılan bir beton növüdür.
Detveyt

**Detveyt tonu** () Ağırlığın bir ölçü vahididir. İngilis dilindən tərcümədə ölü çəki mənasını verən sözdən gəlir. Beynəlxalq dəniz ticarətində istifadə olunan ölçü vahididir. Azərbaycan dilində detwayt olaraq istifadə olunur.

Türkiyə Cümhuriyyəti Qanunvericiliyində, gəminin daşıya biləcəyi ən çox ağırlıq olub, xam yükün, yanacağın, suyun, ərzağın, sərnişinlərin və dənizçilərin özlərinin və əşyalarının ağırlıqlarının cəmini ifadə edir.

Beynəlxalq ticarətdə detveyt; Xüsusilə Anglosaks ölkələrində uzun ton və ya metrik ton bazasında istifadə olunur. Bir metrik ton 1000 kiloqram ağırlıqdır. Bir uzun ton tam olaraq 1,016,0469088 kiloqramdır.
Dirək aralığı

**Dirək aralığı** — üfüqi bir daşıyıcı struktur elementi olan dirəklərin dayaq nöqtələri arasındakı hissənin uzunluğudur. Memarlıq və inşaat mühəndisliyindəki körpülər, tağlar və damlar kimi inşaat hissələri ilə bu hissələri daşıyan sütunlar və dayaqlar arasında fərqli bir dayaq olmadan əlavə edilmiş dirəklər arasındakı məsafədir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

*
Dayaq

**Dayaq** — şaquli bir daşıyıcı, bina və ya qayığı sabitləşdirmək və əyilməsinin aşmasının və ya yıxılmasının, qarşısını almaq üçün istifadə olunan taxta və ya betondan hazırlanmış sinə dayağı.

Müxtəlif mənalarda istifadə olunur:

Memarlıq lüğətində ağac texnikasına əsaslanan köhnə türk memarlığında aşağı mərtəbədəki çıxma bölməsini (erker) dəstəkləmək üçün istifadə edilən dayaqlara verilən addır.

Bundan əlavə, təmir və bərpa üçün sahilə çıxarılan qayıqların quruda çevrilməsinin qarşısını almaq üçün yerdən və ya taxtadan dəstək alaraq qayığın gövdəsinə söykənən taxta dayaqlara dayaq deyilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

*Опоры // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
*Быки мостов // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1927. — Т. VIII. — Стб. 323—324.
Erker

thumb|sağ|200px|Ənənəvi türk evləri

**Erker** — köhnə türk evlərində yerdəki mərtəbənin üstündəki birinci və ya sonrakı mərtəbələrdə çölə çıxan qəfəsli otaq hissəsidir.

Çölə çıxdığına görə altdan dəstəklənməyən erker, çökməyə qarşı binanın fasadında yerləşdirilmiş dayaqlar tərəfindən dəstəklənmişdir.

Türk memarlığının əsasən ağac materiallara əsaslandığı dövrlərdə geniş şəkildə istifadə edilmiş və şəhərlərdəki türk məhəllələrində iz buraxmış bu üslub, daş və dəmir-beton konstruksiyaların geniş yayıldığı dövrlərdən etibarən yaddan çıxmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Tikinti portalında erker pəncərə anlayışının tərifi 2stroy.ru
Dirək

**Dirək** — şüa binalardakı döşəmə və istifadə sahəsi yüklərini şaquli daşıyıcılara (sütunlara) köçürən və mexaniki olaraq çubuq kimi qəbul edilən bir tikinti elementi. Dəmir-beton konstruksiyalarda döşəmə yüklərinin əvvəlcə dirəklərə köçürülməsi və kəsmə qüvvəsi ilə moment effektləri daşıyan dirəklərin bu qüvvələri sütunlara ötürməsi qəbul edilir. Sütundan sütuna dirəklərin uzunluqlarına dirək aralığı deyilir. Dirək aralığı artdıqca dirək hissəsinin hündürlüyü artırılmalıdır. Dirəyin şaquli deformasiyaları (əyilməsi) nəzarət altında saxlanılmalıdır. Əks təqdirdə, binanın rahatlığı azalacaqdır.

## Dirək növləri

### Dəmir-beton dirək
Döşəmələrdən və digər dirəklərdən aldığı yükləri dirəyə və ya daşıyıcı sistemə ötürən elementlərə dəmir-beton dirəklər deyilir.

#### Dəmir-beton dirək növləri
*Sadə dirəklər: Bunlar hörgü konstruksiyalarındakı dayaqlara iki ucu sərbəst şəkildə daxil olan dirəklərdir. Bu cür dirəklər dayaqlarda ən az 20 sm oturmalıdır.
*Konsol dirəklər: Bunlar bir ucu basdırılmış (yerləşdirilmiş), digər ucu dayaqlanmış (asılmış) olan dəmir-beton dirəklərdir. Bu tip dirəklər ümumiyyətlə balkonlarda, dəmir-beton pilləkənlərdə və bina asmalarında tətbiq olunur.
*Davamlı dirəklər: Bunlar binalardakı üç və ya daha çox dayaq üzərində dayanan iki və ya daha çox açıqlıqla hazırlanmış dirəklərdir. Bu tip dirəklərə davamlı dirəklər də deyilir.
*Tərs dirək: Binalarda plitənin yükünü daşıyan dirəyin plitənin altından asılmaması istənilirsə, şüa lövhənin üstündə düzəldilir. Bu növ dirək tərs dirək adlanır.
*Cədvəl dirək: Binalarda döşəmənin altına qoyulan və döşəmə ilə birlikdə tökülən dirəklərə deyilir. Plitənin bir hissəsi dirəyin təzyiqlə işləyən sahəsini genişləndirmək üçün dirək ilə birlikdə işlənir. Sıx dirəklər döşəmə ətrafında düzülür.
Bolonya FK

**"Bolonya FK"** () – İtaliyanı təmsil edən peşəkar futbol klubu.

Bolonya İtaliyanın ən titullu klublarından biridir, komanda 7 dəfə İtaliya çempionluğunu qazanıb.

## Tarix
Bolonya klubu 3 Oktyabr 1909-cu ildə, İtaliyanın Bolonya şəhərində yaradılıb. Klub İtaliyanın ən çox titul alan klubları siyahısında altıncı yerdədir. Klub yeddi dəfə İtaliya İtaliya A Seriyasında olub və iki dəfə ölkə kubokunu qazanıb. Beynəlxalq arenada komanda Intertoto Kuboku və Mitropa Kubokunda qalib olub. Avrokuboklarda Bolonya üçun 1998/99 mövsümü ən uğurlu mövsümlərdən biri hesab edilə bilər, komanda UEFA kubokunun yarımfinalına çıxmağı bacarır. Ancaq burada Marseləin " Olimpik de Marsel " klubuna məğlub olur.

2014-cü ilin oktyabrında Amerikalı iş adamları Joe Takopina və Joey Saputo Bolonya'nın yeni sahibi oldular.

## Derbi və azarkeşlər
Bolonya Klubunun Fiorentina () və Parma () ilə iki əsas derbi oyunu vardır.

## Titullar

### Milli
* **[[İtaliya A Seriyası|İtaliya çempionatı (A seriyası)]]**
** **Çempion (7):** 1924/25, 1928/29, 1935/36, 1936/37, 1938/39, 1940/41, 1963/64
** **Vitse çempion (4):** 1926/27, 1931/32, 1939/40, 1965/66
** **Bürunc medalçı (3):** 1930/31, 1932/33, 1966/67
* **[[İtaliya B Seriyası|İtaliya çempionatı (B seriyası)]]**
** **Çempion** ( **2** ): 1987/88, 1995/96
* **[[İtaliya Kuboku]]**
** **Qalib (3):** 1969/70, 1973/74, 2024/25

### Beynəlxalq
* **Mitropa Kuboku**
** **Qalib (3):** 1931/32, 1933/34, 1960/61
** **Finalçı (2):** 1961/62, 1988/89
* **[[UEFA İntertoto Kuboku|İntertoto Kuboku]]**
** **Qalib (1):** 1998
* **Tournoi International de l'Expo Universelle de Paris**
** **Qalib (1):** 1937

## Heyəti

## İtaliya Çempionatlarında iştirak statistikası

## Tanınmış oyunçuları

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* Klubun rəsmi saytı ) )
* Qeyri-rəsmi klub saytı
* Klub Azarkeş Forumu
* Klub azarkeş saytı