open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brayan Smit

**Brayan Ceykob Smit** (; ) — Amerikalı aktyor. 2005-ci ildə *Cinayətə nifrət* filmində Trey, hərbi elmi fantastika serialı olan *Ulduz qapıları dünyası*-da Metyu Skott və *[[Səkkizinci hiss (teleserial, 2015)|Səkkizinci hiss]]* serialında Uill Qorski rolu ilə tanınır.

## Həyatı və təhsili
Smit əslən Texasın Allen şəhərindəndir. O ştatın Plana şəhərində yerləşən Collin County Community Kollecində teatr proqramı üzrə təhsil alıb. Kolumbiyada Stephens Kollecində bir il təhsil aldıqdan sonra o, Nyu York şəhərinə gedərək orada Juilliard Məktəbində dörd illik drama dərslərinə qatıldı və burada Nikol Behari ilə sinif yoldaşı oldu (Group 36: 2003–2007). Smit oranı incəsənətlər üzrə bakelavr dərəcəsi ilə bitirdi.

## Filmoqrafiyası

## Teatr

## Mükafat və nominasiyalar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Talnikovıy şəlaləsi

**Talnikovıy** (və ya **Talnikovski**) **şəlaləsi** — Rusiyanın ən hündür şəlaləsi, bəzi mənbələrə görə həm də Asiyanın ən hüdür şəlaləsi. Krasnoyarsk diyarında, Orta Sibr yaylasının Putoran platosunda yerləşir. Şəlalə Putorana qoruğunda, Dyupkun gölünün sağ sahilində, Birinci Qaqari və İkinci Qaqari çaylarının mənsəbləri arasındadır.

Şəlalə mövsümü suların hesabına formalaşır və 1-2 ay davam edir. Trapesiya şahid dağı üzərində meydana gələn su kütləsi zirvədən ətəyə doğru on beş pilləkəni keçərək ümumən böyük bir kaskad sistemi yaradır. Şəlalənin hündürlüyü 600 metrdir.

Turistlərin diqqətini cəlb edən şəlaləyə nəqliyyat və mehmanxana infrastrukturunun olmaması üzündən sıyahət çətinlik yaradır

## Hündürlüyü
İlk öncə bir çox elmi ədəbiyyatlarda Talnikovıy çayı üzərində yerləşən şəlalənin hündürlüyü vizual olaraq 600 metr göstərilirdi. Dəqiq, xüsusi cihazlarının (teodolit) köməyi ilə ölçmə işlərinin aparılması təklifini ilk dəfə olaraq "*Coğrafi kaleydoskop*" kitabının müəllifi *Petro Kravçuk* irəli sürmüşdür. 1990-cı ilin 7 sentyabrında Dnepropetrovsk metallurgiya zavodunun "Stal" su-idman turist bölməsinin 8 nəfər üzvü ekspedisiya təşkil etdilər. Onlara SSRİ idman ustası *Boris İliç* rəhbərlik edirdi. Bölgədə aparılan ölçmə işləri sonucu şəlalənin hündürlüyü 482 metr qeyd edilmiş. Nəticə Petra Kravçukun *Təbiət rekordları* kitabında qeydə alınmış.
 
Daha sonralar növbəti layihə həyata keçirilməyə başlanıldı: «Тальниковый водопад: миф или реальность?». Mənbədə göstərilir ki, ölçmə işləri doğru aparılmamış. Məhs bu bölgədə onlarca şəlalə mövcud olduğundan ekspedisiya başqa şəlalədə ölçmə işləri aparmış. Bu dəfə ki, ölçmə işləri nəticəsində Talnikovıy şəlaləsinin hündürlüyü 600-700 metr arasında göstərildi.  Həmçinin başqa mənbələr də şəlalənin hündürlüyünün 600-700 metri arasında olduğunu təsdiq edir.

Şəlalə müasir dövrdə yenə də, mübahisə mövzusu olaraq qalır. İlin 10-11 ayı çox vaxt su donmuş vəziyyətdə olduğundan, bol sulu dövrün hər il eyni vaxtda müşahidə edilməməsi ölkə coğrafiyaçıları üçün böyük çətinlik yaradır. Suyun ancaq 1-2 ay bol sulu olması nəticəsində nə commonsda, nə də digər internet mənbələrdə Talnikovıy şəlaləsinin bol sulu şəkli yoxdur. Bəzən yanılış olaraq onu Putoran platosunda olan digər şəlalələrlə qarışdırırlar. Şəlalənin mif olduğunu belə söyləyənlər tapılır.

## Nəqliyyat
Şəlaləyə çayla (motorlu qayıqla) və helikopterlə çatmaq mümkündür.

## Həmçinin bax
* Putorana qoruğu

## İstinadlar
Tarım hövzəsi

**Tarım** (; , Tarim Oymanliqi) — Çinin qərbində Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu ərazisində, 1,000&nbsp;km uzanan böyük bir ellips şəklində hövzədir.

## Adın mənşəyi
Divanü Lüğat-it-Türkdə; *Tarım *'ترم*' göllərə və qumluqlara tökülən çay qolları* mənasında işlənir.

## Coğrafi mövqeyi
Şimalında Tanrı dağları, cənubunda Karanlık dağları, şimal-qərbində Qarakulum və Altınqum dağları yerləşir. Çinin Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunun böyük bir hissəsini əhatə edir. Tibet yaylasının şimalında yerləşir. Adı içərisindən keçən Tarım çayı ilə bağlıdır. Ətrafındakı dağlardakı vahələrdə yaşayış məntəqələri mövcuddur. Vaxtiylə İpək yolu buradan keçərdi.

## Tarixi

İpək yolu Asiyanın müxtəlif istiqamətlərindən keçən iki qola ayrlmlış ticarət yollarıdır. Şimali İpək olu hövzənin şimalı boyunca, Cənub İpək yolu ise Taklə Məkan çölünün şimalı boyunca uzanır. Bir orta istiqamət VI yüzildə tərk edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Silk Road Seattle  (The Silk Road Seattle website contains many useful resources including a number of full-text historical works)
* The International Dunhuang Project
Sınmu

**Sınmu** - Koreyalıların milli rəqsləridir. Koreyanın ən çətin və qəşəng rəqsi hesab olunur. Necə yarandığı haqqında məlumat yoxdur.
## Geyim
Sınmunu rəqs edən rəqqaslar canqsam geyinirlər. Həmçinin rəqqasların böyük şlyapası olmalıdır. Canqsamın çox uzun ətəyi var. Ən vacib olan isə rəqsdə barabanın səsidir. Rəqs 8 mərhələdən ibarətdir.
## Estetika
Rəqsin sakitliyi və axan hərəkətlərin bir-birini əvəz etməsi onun ən gözəl Koreya rəqsi olmasına səbəb olmuşdur. Rəqqasın uzun və ağ qolları hərəkətləri, ağ papağının sükunəti, nəfəs kisici bir fasiləsi və sonradan isə bir ruhun hərəkətə keçirici hərəkatı Sınmunun unikal edir.

## Məşhur çıxışları
Koreyanın qeyri-maddi milli xəzinələri kimi Seungmoo İnsan Mədəni Xəzinələri tərəfindən qorunur. Son vaxtlara qədər bu rəqs 2015-ci ildə vəfat edən Master Li Mae Banq tərəfindən qorunurdu. Hal-hazırda Koreya Hökuməti  İnsan Mədəniyyət  Xəzinəsi tərəfindən qorunur.
* Li Mae Banq, Beynəlxalq İnsan Xəzinəsi No. 27 və 97.
* Kim Myo Seon, 
* Kim Myo Seon, Qeyri-maddi mədəni irs No. 27.
* Kim Myunq Ja,  Qeyri-maddi mədəni irs  No. 27.
* Han Young-suk, Koreya rəqsləri 1969-cu ildən , Sınmu rəqsi.

## Xarici keçid
* Seungmu (Monk Dance)
* Seungmu
* Seungmu : Official Seoul City Tourism
* (in Korean) Info about Seungmu  from 서울문화재
* Korean culture
* Korean Buddhism
* Korean Buddhist temple
## Həmçinin bax
* Koreya
* Koreya xalq Demokratik Respublikası
* Koreyalılar
## İstinad
Borut Pahor

**Borut Pahor** — Sloven siyasi xadim və dövlət başçısı. 2008–2012-ci illərdə Baş nazir, həmin tarixdən sonra ölkə prezidenti seçilmişdir.

## İstinadlar
Ellen Deceneres şou

**Ellen Deceneres şou** (); qısaca **Ellen**) — ABŞ aktrisası Ellen Deceneresin aparıcısı olduğu tok-şou. Şou 8 sentyabr 2003-cü ildə NBSUniversal tərəfindən yayımlanmağa başlanmışdır, Syndication və Telepictures tərəfindən istehsal olunur. İlk beş mövsümdə Burbank, Kaliforniyada NBC studiyalarında 11 mövsüm çəkilmişdir. Daha sonra Warner Bros tərəfindən başqa bir səhnəyə köçürüldü. Altıncı mövsümün əvvəlindən bu yana, Ellen yüksək dəqiqlikli yayım etməkdədir. Tamaşa 2011-ci ildə 32 Daytime Emmy Mükafatı qazandı. Şounun 10-cu mövsümü 10 sentyabr 2012-ci ildə başladı. 14 mövsüm boyu davam etməsi gözlənilən şou, 2017-ci ilə qədər davam edəcəyi 11 mart 2013-cü ildə açıqlanıb.

## İstinadlar
Arakamçeçen adası

**Arakamçeçen** (, ) — Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi ərazisində yerləşən ada. Berinq boğazında, Çukot yarımadası sahilində yerləşəir. Materikdən Senyavin boğazı ilə ayrılır. İnzibati cəhətdən Rusiya Feferasiyası Çukot Muxtar Dairəsinin Providenski rayonu ərazinə daxildir.

## Tarixi məlumat
Arakamçeçen adası çukçalar tərəfindən XVIII əsrin əvvəllərindən mənimsənilməyə başlanılmışdır. Onlar adanı *Quunin* ("ayrılmış") alaraq adlandırırdılar. 1827-ci ildə adada Konstantin Fyodoroviç Litkenin ekspedisiyası olmuşdur. Onlar adanın ilk dəfə xəritəyə daxil etmişlər. Adanın hazırkı adıda o zaman qoyulmuşdur. Adanın adı çukot dilindən tərcümədə "mənasız dolaşılan aldadıcı yer" anlamını verir. Bu ad əbəs yerə verilməmişdir. Ada ətrafında daim sıx duman müşahidə edilir. Bu səbəbdən dənizçilər burada öz yollarından azırlar.

1855-ci ildə Arakamçeçen adasına D. Rocersin elmi ekspedisiyası Vinsenes hidroqrafik gəmisində səfər etmişdir. Amerikan araşdırmaçıları adada yerləşən zirvələri Aleksadr Dümanın Üç muşketyor əsərinin qəhrəmanlarının adlarını qoymuşdur. Hazırda bu zirvələr çukot dilində adlandırılır..

## Flora və fauna
Adanın Berinq dənizi sahilində morjlara aid yataq mövcuddur. Burada avqust-sentyabr ayları 50 min baş heyvan toplaşır. Yataqda hətta dəniz məməliləri üçün nadir hal hesan edilən ağ morjlarada rast gəlinmişdir.

Adanın qayalı burunlarında gümüşü qağayı, Sakitokean təmizçisi, qarabatdaq kimi quşlara rast gəlinir. Adanın düzənliklərində kişik göl və bataqlıqların olması səbəbindən bura çoxlu sayda köçəri quş toplaşır. Köçəri quşlar arasında Ağ-boğaz qaz və Kanada durnası seçilir.

Adada Çukotun endemiki sayılan Senyavin yovşanı (*artemisia senjavinensis*) həmçinin *Polygonum alaskanum* kimi bitkilər Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil olmuşdur. Burada endemik üç növ mamır yayılmışdır.

## Fiziki-coğrafi mövqeyi
Arakamçeçen adası üçbucaq formaya malikdir. Cənub-qərbində *Qlazenapa* buxtası yerləşir. Şimalında *Kuquvan*, *Mako-Kuquvan* və şərqində Kıqınin burunları yerləşir. Adanın şimalı əsasən qayalı və sıldırımlı burunlardan ibarətdir. Burada olan suxurlar Devon dövrünə aiddir. Sahilləri kiçik dəniz terraslarından ibarətdir. Qlazenapa buxtasında yerləşən Yarqa burnunda dil vardır. Dil qum və gildən təşkil olunmuşdur. Dil sayəsində laqun əmələ gəlmişdir.

Adanın mərkəzi hissəsində orta temperatura sahib mineral geotermal mənbə vardır.

## Mədəni irs
Adanın qərb sahilində, Kıqınin burnunda qədim eskimoslara aid olan yaşayış məntəqəsi aşkarlanmışdır. Onun yaşı 2 min olaraq qiymətləndirilir. Cənub-qərbində Meynıquk, Yarqa, Paqilyak yaşayış məntəqələri yerləşir.

## İstinadlar
Mini Futbol Liqası

**Mini Futbol Liqası** — Azərbaycanın həvəskar mini futbol klublarının çıxış etdiyi ən yüksək təbəqədir.

## Tarixi
Azərbaycanda həvəskar futbolçular üçün Mini Futbol Liqası 2015-ci ildə Sport Marketing Group tərəfindən yaranıb. Turnirin keçirilməsini və nəzarətini MFL həyata keçirir. Turnirə MFL və AFFA nəzarət edirlər.

## Müsabiqə formatı
Turnir zamanı bütün komandalar A və B adlı 2 konferensiyaya bölünür. Komandalar qrup mərhələdəki oyunlarını bir dövrəli liqa formatında keçirir. Hər bir qrupda daha çox xal toplamış 6 komanda (ümumilikdə iki konferensiyadan 12 komanda) pley-off mərhələsində birbaşa iştirak etmək hüququ qazanır. Hər qrupda 7, 8, 9 və 10-cu yerləri tutan komandalar pley-off mərhələsində iştirak etmək hüququnu verən 4 yer üçün mübarizə aparır (hər konferensiya üzrə 2 yer). Play-off mərhələsində ümumilikdə 16 komanda mübarizə aparır. Komandalar play-off sistemi üzrə məğlub olan komandanın mübarizəni dayandırması şərti ilə hər mərhələdə bir oyun keçirir (reqlamentə əsasən, cavab görüşlərinin keçirilməsi nəzərdə tutulmayıb).

## Klublar
### Konferensiya A

### Konferensiya B

### Stadionları və yerləri
Oyunlar "Sportster" meydançalarında keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Mini Futbol Liqası
Siseron

* Siseron — Qədim Romalı natiq, filosof, siyasi xadim, hüquqşünas və siyasi nəzəriyyəçi.
* Siseron (film, 2019) — 
* Siseron (casus) —
Çonqol

**Çonqol** (kor. 전골, *Ichŏnkol*, *jeongol*) - bişmiş ət və güvənçdən hazırlanır. O Koreyanın bişmiş ətdən hazırlanan cciqeyə (кор. 찌개) bənzəyir. Ancaq ondan fərqi çonqol bir neçə müxtəlif tərkibdən ibarətdir. Cciqeə isə əsasən cciqe və ya sunduq cciqedən ibarət olur. Digər fərqli cəhəti isə çonqol həmçinin kudçolpxan, Koreyanın elit təbəqəsinin kralların yeməyidi, ancaq cciqe isə adi insanların yeməyi sayılır.
## Tarixi
Coson Manquksamulqivonın (kor. 만국사물기원역사?, 萬國事物紀原歷史?; «Dünyanın müxtəlif əşyalarının tarixi») adlı əsərində çonqolun qədim dövrlədən hazırlandığı qeyd olunur. Belə ki, əsgərlər müharibə dövründə qab çatışmazlığından və ya olmamasından onlar bu yeməyi bişirməyə başlamışlar. Koreyalıları Siyconso  (kor. 시의전서?, 是議全書?) kitabında qeyd edilir ki, bu yeməyi qozdan bəzən isə bambuk tumurcuqları, cavan oysterlərlə birlikdə hazırlayırdılar.  
## Resept
Çonqol hazırlamaq üçün  dəniz məhsulları, tərəvəzlər, göbələkdən istifadə edilir. Xüsusilə koçducan və ya qırmızı bibər qatılır.   
## Növləri
* Sinsollo (신선로) — çonqolun bir növüdür. Koreyanın kral ailələrində yeyilir.
* Hemul çonqol (해물전골) — dəniz məhsullarından hazırlanır
* Nakçi çonqol (낙지전골) — balaca ahtapotlardan hazırlanır.
* Soqoqi çonqol (소고기전골) — mal ətindən hazırlanır.
* Köftə çonqol (만두전골) — Köftədən hazırlanır.
* Tubu çonqol (두부전골) — tofudan hazırlanır.
* Posot çonqol (버섯전골) — göbələkdən hazırlanır
* Kopcxan çonqol (곱창전골) — mal ətinə müxtəlif əlavələr edilməklə hazırlanır.
* Kaksek çonqol (각색전골) — müxtəlif tərkibli məhsullardan hazırlanır.
## Həmçinin bax
* Koreya
* Koreya Xalq Demokratik Respublikası
## İstinad
Eravan şəlaləsi

**Eravan** (tay. น้ำตกเอราวัณ, oxu. "namtok eravan") — Tailandda şəlalə. Ölkənin Kançanaburi bölgəsində, Eravan Milli Parkı (tay. อุทยานแห่งชาติเอราวัณ) ərazisində yerləşir. Kaskad tipli şəlalə 7 piildən ibarətdir. Kaskadların ümumi hündürlüyü 831 metrdir. Şəlalə Monqlay və Omtala çayları hövzəsində yerləşir.

## Ümumi məlumat

Eravan şəlaləsi Kançanaburi şəhərinin (tay. กาญจนบุรี), 65 km-də yerləşir. Şəlalə Eravan Milli Parkının görməli yerlərindən biri hesab olunur. Uzunluğu 1700 m, hündürlüyü 831 olan kaskadlar sisteminin ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 996 metr, ən alçaq nöütəsi isə 165 metrdə yerləşir. Şəlalə öz adını 7-ci kaskadın mifik üç başlı ağ filə — *Eravana* (tay. เอราวัณ) və ya *Ayravata* (sanskrit.(ऐरावत). bənzədiyindən almış.

Monqlay və Omtala çayları dağlıq silsilə boyu axaraq əhəngdaşlı və dolomit süxurlarından keçir. Suyun rəngi bu bölgədə zümrüdü və firuzəyi rəngə çalır. Suyun tərkibində olan karbotan kalsi çökərək suya xüsusi rəng verir. Bu tip proseslər bölgədə olan digər məşhur şəlalədə — Kuang Sidə (Laos) baş verir.

Şəlalənin yerləşdiyi ərazi sıx bitki örtüyü ilə örtülmüş. Əsasən qarışıq meşələr üstünlük təşkil edir. Bəzi yerlərdə dipterokarpov və bambuk meşələri yayılıb. Bölgədə məməlilər, sürünənlər, şırın su balıqları və quşlar yetərincə çoxdur. Böyük hevanlardan Makak və Makak-Rezusu misal göstərmək olar.

Şəlaləni müşahidə etmək üçün ərazidə xüsusi cığır salınmış. Yolun su ilə kəsişdiyi yerlərdə isə körpülər inşa edilmiş. İlk üç yarusa qədər yol beton örtüklü, sonra isə torpaqdır. Yaruslar aşağıdan yuxarıya doğru sayılır. İlk iki yarus ( və *Wung Macha*) yerli əhalinin sevimli istirahət məkanıdır. İkinci yarusdan () yuxarıya qida və içki gətirmək (adam başına bir içməli su istisna olunmaqla) park rəhbərliyi tərəfindən qadağan edilmiş. Növbət kaskad () böyük su hovuzuna malikdir. 4–6-cı kaskadlar (, *Bua Mae Long*, *Dong Prouck Sa*) daha sıx meşəliklə əhatələnib. Sonuncu kaskada () ancaq bambuk pilləkənlər vasitəsilə qalxmaq mümkündür. Burada böyük müşahidə meydançası mövcudur.

Milli parka giriş pulludur. Xarici turistlər üçün biletin qiyməti 200 batdır. Saat 16:00-dan sonra 2-ci yarusdan yuxarıya qalxmağa icazə verilmir.

## Nəqliyyat
Kançanaburi avtovağzalından () hər gün saat 8:00-dan 17:20 qədər 8170 №-li avtobus fəaliyyət göstərir.

## Ədəbiyyat
* Thailand, Lonely Planet Publications, UK, 2009 — ISBN 978-1-74179-157-0

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Djodjora çayı

**Djodjora çayı**-( ,)-Cənubi Osetiya və Gürcüstanda çay.

Başlanğıcını Baş Qafqaz silsiləsindən götürən bu çay Let kəndi yaxınlığından, Djodjara çayının Letk çayına tökülən yerdən götürür. Onun uzunluğu-45&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi isə-438 km²-dir. Çayın su sərfi-12,2 m³/s-dir. Çay başlanğıcını Gürcüstanın Oni şəhərindən götürür. Hardakı Djodjora çayı sol tərəfdən Rioni çayına tökülür.

## Yaşayış məntəqələri

* Let
* Keuselt 
* Tamadjin
* Kobet 
* Stırmasıq
* Sadjilzaz
* Nakrebakau
* Qulianta
* Nadarbaz
* Kirov
* Bzita
* Masıquat
* Zaseta
* Kvaysa şəhəri
* Casaval
* Şeubani
* Axsarqina
* Şembıl
* Martqadjina
**Gürcüstan Respublikası**
* İri 
* Qunda
* Axalsopeli
* Oncevi
* Pipileti
* Çola
* Oni şəhəri

## Həmçinin bax
* Rioni çayı
* Cənubi Osetiya

## İstinadlar
Toğrul Bağırov

**Toğrul Bağırov** (*Toğrul Adil oğlu Bağırov *; d. 1954, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ — ö. 30 yanvar, 2019. Moskva) — Rusiya alimi; Siyasi elmlər doktoru, professor. Moskva beynəlxalq neft klubunun icraçı vitse‑prezidenti. Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının müxbir üzvü, Amerika-Rusiya İşgüzar Şurasının (ARİŞ) daimi üzvü.

## Həyatı
Bağırov Toğrul Adil oğlu 1954-cü il mayın 6-da Bakıda anadan olub. 1976-cı ildə SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun beynəlxalq münasibətlər fakültəsini bitirib. 1976-1990-cı illərdə SSRİ Xarici İşlər Nazirliyində, SSRİ-nin ABŞ-dəki səfirliyində, SSRİ-nin BMT Avropa bölməsi (Cenevrə) nəzdindəki nümayəndəliyində işləyib. 1991-1992-ci illərdə Rusiya xarici siyasət fondunda Rusiya özəl biznesinə dəstək intellektual mərkəzinin proqramları üzrə vitse-prezident vəzifəsində çalışıb.

1993-1996-cı illərdə energetika sahəsində “Resursların istismarı” beynəlxalq konsaltinq kompaniyasının prezidenti olub. 1994-cü ildən Rusiya Federasiyasının yanacaq və energetika nazirinin xüsusi müşaviri, bir sıra nəhəng neft-qaz kompaniyalarının (“Qazprom”, “LUKoyl”, “Transneft”, “Zarubejneft”, “Tatneft”) məsləhətçisi, ixtisaslaşmış beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatları olan Rusiya-Amerika, 1996-cı ildən Moskva beynəlxalq neft-qaz klubunun icraçı vitse-prezidentidir. 1996-cı ildən Rusiya Federasiyası hökumətinin nəzdində neft-qaz sahəsində beynəlxalq layihələr üzrə ictimai konsultativ mərkəzin rəhbəri, Rusiya Federasiyası hökuməti sədrinin ştatdankənar məsləhətçisidir.

T.Bağırov 1997-ci ildə Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının müxbir üzvü seçilib. O, “Moskva neft klubu” fondunun icraçı vitse-prezidenti, Davos və Zaltsburq Ümumdünya İqtisadi Forumunun, Rusiya-OPEC dialoqunun iştirakçısı, 1998-ci ildən Amerika-Rusiya İşgüzar Şurasının (ARİŞ) daimi üzvüdür. 2000-ci ildə T.Bağırov ARİŞ-in Rusiya analoqu olan Rusiya-Amerika işgüzar əməkdaşlıq şurasının Qəyyumluq Şurası sədrinin müavini seçilib. O, “İncəsənət aləmi” beynəlxalq humanitar təşkilatının, Sankt-Peterburqun Mariinsk opera və balet teatrının müşahidə şuralarının üzvü, Rusiya Beynəlxalq Nobellər irsi fondunun təsisçisidir.

2004-cü ildə “1990-cı illərdə Rusiya-Amerika münasibətləri kontekstində Rusiyanın neft-qaz sektorunda islahatların beynəlxalq əhəmiyyəti” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.

O, “Mejdunarodnaya jizn”, “Amerika”, “Neft Rossii” jurnallarının daimi müəllifidir. “Böyük səkkizlik” ölkələrinin energetika nazirlərinin birinci görüşü barədə külliyyatın 1988-ci il nəşri üzrə proqram komitəsinin koordinatorudur. Rusiya Dövlət Duması və ABŞ Konqresi arasında dialoqa dəstək ictimai qrupunun üzvü, energetika üzrə Duma-Konqres böyük qrupunun yaradılmasının təşəbbüskarıdır.

T.Bağırovun dərc olunmuş işləri arasında “Rusiya və OPEC ölkələri - əməkdaşlığın perspektivləri”, “Rusiyanın xarici siyasətində neft və qaz”, “1990-cı illərdə Rusiyanın neft-qaz sektorunda iqtisadi dəyişikliklərin beynəlxalq əhəmiyyəti” mövzusunda monoqrafiya və s. yer alır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Не стало видного ученого Тогрула Багирова 
* Памяти Тогрула Багирова
Oralmanlar

**Oralmanlar** ( - qayıdanlar) və ya **qandaşlar** () — Qazaxıstan 1991-ci ildə SSRİ-dən müstəqilliyini alandan bəri ora köçmüş etnik qazaxlar. 2008-ci ildən başlayaraq etnik qazaxların göçmə proqramı *Nurlu göçmə* () adlanır. O vaxtan bəri Qarağandı və Çimkənd kimi cənub şəhərlərində ormanların müvəqqəti məskənləşməsi üçün bir sıra inteqrasiya mərkəzləri açılıb.

Repatriasiya Qazaxıstan köçetmə siyasətinin ən vacib məsələlərindən biri sayılır.

## Yerləşdirmə

Ormanlar ənənəvi olaraq, hava və rahatlıq səbəblərinə görə keçmiş yaşayış yerləri ilə bitişik və ya yaxın olan Qazaxıstanın bölgələrində məskənləşirlər. Dolayısıyla, Özbəkistanla Qırğızıstandan gələnlər əsasən ölkənin cənubunda, Çinlə Monqolustandan gələnlər isə şərqində qalırlar. Hökumət onları şimalda yerləşdirməyə, lakin ormanların özləri gündəlik həyatda rus dilinin vacibliyi az olduğu yerlərdə, özəlliklə ölkənin cənubunda yerləşməyə üstünlük verirlər, baxmıyaraq ki, şimalda qalan ormanlara imtiyazlar təklif olunur. Şimali Qazaxıstan ölkənin ən ruslaşmış hissəsidir.

## Demoqrafiya

LSAR (Laboratory for Social and Anthropological Research) elədiyi tədqiqat ormanları iki tipə bölür: 1990-cı və 2000-ci illərdə gələnlər. Bu iki qrup bir-biri ilə ya çox az, ya da heç əlaqə saxlamır. Bundan əlavə onlar gəldiyi yerlərinin əsasında bölünürlər. Bu qrupların arasında əsas fərq dilləridir.

### Dil

Ormanlara Qazaxıstanda linqva franka rus dili olduğuna görə əmək bazarına inteqrasiya etmək çətindir. Bundan artıq, qazax dili Qazaxıstan, Monqolustan və Rusiyada kiril əlifbasında yazılır, Türkmənistan ilə Özbəkistanda isə latın əlifbası işlənilir. Bu xaricdə latınca oxuyan ormanlar üçün çətinliklər yaradır. Məsələn üçün, öz dilləri ilə bağlı bu çətinliklər orta təhsil sahəsində yaşanır. 2008-ci ildən başlayaraq açılan inteqrasiya mərkəzlərində qanuni müşavirə, peşə təlimi və inkişafı proqramları ilə yanaşı dövlət dilinin öyrənməsi də həyata keçirməyə çalışılırdı.

Çindən gələn Ormanlar Qazaxıstan universitetlərində Çin dili müəllimlərinin çoxluğunu təşkil edirlər.

## Problemlər

Dil məsələsi ilə yanaşı başqa problemlər də mövcuddur. Ormanlar özlərini yerlilərnən müqayisədə qazaqlığını xaricdə olarkən uzun zaman ərzində saxlamağa bacaran adamları kimi görürlər. Bu onları yerli ictimaətdən daha çox ayırmağa bilər. Yerlilər isə ormanlara yanaşmanı ədalətsiz sayırlar və onları "başqa" və "əsl olmayan" soydaşları kimi görürlər. Bundan artıq, bəzilərin fikirinə görə, ormanlar əmək bazarının vəziyyətini ağırlaşdırırlar.

## İstinadlar
Vudi Qatri

**Vudi Qatri** (tam adı: *Vudro Vilson Vudi Qatri*; d. 14 iyul 1912; ABŞ, Oklahoma; ö. 3 oktyabr 1967; ABŞ, Nyu-York) — amerikalı söz yazarı və xalq musiqisi sənətçisi.

## Həyatı
Vudi Qatri üç dəfə ailə həyatı qurub və Amerika xalq musiqi sənətçisi Arlo Qatri də daxil olmaqla səkkiz övladı olmuşdur. Bundan başqa, Sarah Li Qatrinin babasıdır. Vudi Qatri 55 yaşında Huntington xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Vudi Qatri karyerasında yüzlərlə mahnıya, balladaya imza atmış, siyasi mövzular ehtiva edən mahnılardan ənənəvi mahnılara, ənənəvi mahnılardan uşaq mahnılarına qədər bir çox fərqli janrda ekspromt işləri olmuşdur. Həyatı boyu canlı çıxışlarını davam etdirən sənətkar gitara ilə "*bu alət faşistləri öldürər*" şüarı ilə tamaşaçı qarşısına çıxmışdı. Amerika məktəblərində tez-tez ifa olunan "*This land is your land*" mahnısı ilə tanınmışdır. Oxuduğu mahnıların bir çoxu Konqres kitabxanasında arxivlənmişdir.

V.Qatri Oklahomadan Kaliforniyaya qədər immiqrant işçilərlə səyahət etmiş, ənənəvi xalq mahnılarını öyrənmişdir. Onun mahnıları, xüsusilə "*Böyük Böhran*" əsnasında "*Dust Bowl*" dövrü olaraq adlandırılan quraqlıq dövründəki məsələləri ələ alır və  "*Dust Bowl Troubadour*", yəni "*Quraqlıq dövrü səyyah musiqiçisi*" olaraq da tanınmışdır. Hər nə qədər Qatri həyatı boyu Amerika Birləşmiş Ştatlarında kommunist qruplarla əlaqələndirilsə də, belə qrupların heç birinə üzv olmamışdır.

Vudi Qatri Bob Dilan kimi musiqiçilərlə müəllim-şagird münasibətindən əlavə, ümumiyyətlə, yeni xalq musiqiçi nəslinə ilham qaynağı olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Woody Guthrie
* The Woody Guthrie Center
* The Woody Guthrie Foundation and Archives
* Woody Guthrie and the Archive of American Folk Song: Correspondence, 1940–1950
* Woody Guthrie in NYC, 1943 

## İstinadlar
Məhəmməd bin Salman

**Məhəmməd ibn Salman əl-Səud** () — Səudiyyə Ərəbistanı taxt-tacının vəliəhdi, kral Salmanın oğlu, baş nazirin ikinci müavini və müdafiə naziri (dünyanın ən gənc müdafiə naziri), Məhəmməd ibn Salman (MiSK) xeyriyyə fondunun idarə heyətinin sədri, kral məhkəməsinin rəhbəri (2015), ölkənin iqtisadi məsələlər və inkişaf şurasının sədri. 4 noyabr 2017-ci ildən Səudiyyə Ərəbistanı Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komitəsinin rəhbəri.

## Həyatı
Məhəmməd ibn Salman 1985-ci ildə Ciddə şəhərində anadan olub. O, kralın Salmanın üçüncü həyat yoldaşı Fəhdə bint Fələh ibn Sultan əl-Hitləyəndən olan oğludur. Şahzadə Kral Səud universitetində hüquq sahəsində bakalavr təhsili alıb.

Təhsilini başa vurduqdan sonra bir müddət özıl sektorda çalışmış, sonradan atasının şəxsi köməkçisi olmuşdur. Bundan bir müddət əvvəl isə o nazirlər kabinetinin mütəxəssislər komitəsində vəzifəyə təyin edilmişdi.

Məhəmməd ibn Salman şahzadə Sara bint Məçhur ibn Əbdüləziz əl-Səudla evlidir və ondan 4 uşağı var: oğlanları — Salman və Məşhur; qızları — Fəhdə və Nura.

## Müdafiə naziri

23 yanvar 2015-ci ildə kral Abdullah bin Əbdüləziz əs-Səud vəfat etdi və Şahzadə Salman taxta çıxdı. Bundan sonra Şahzadə Məhəmməd müdafiə naziri və eyni gündə də Kral Məhkəməsinin Baş katibi təyin edildi. Bundan əlavə, o, dövlət naziri vəzifəsini də saxladı.

29 yanvar 2015-ci ildə Şahzadə Məhəmməd ləğv edilmiş Ali İqtisadi Şuranın əvəzinə yenicə yaradılan İqtisadi Məsələlər və İnkişaf Şurasının sədri vəzifəsinə təyin edildi.

Onun müdafiə naziri vəzifəsində əsas hadisə Yəməndə üsyançı husilərə qarşı həyata keçirilən "Qətiyyətin fırtınası" əməliyyatının başladılması oldu.

2015-ci ilin aprel ayında Kral Salman qardaşı oğlu Məhəmməd ibn Naifi vəliəhd, oğlu Şahzadə Məhəmməd ibn Salmanı isə onun müavini təyin etdi. 21 iyun 2017-ci ildə isə dəyişiklik edərək öz oğlunu vəliəhd təyin etdi.

## Antikorrupsiya komitəsinin rəhbəri
4 noyabr 2017-ci ildə xüsusi yaradılmış Antikorrupsiya Komitəsinin rəhbəri təyin olundu. Həmin gün on bir şahzadə, o cümlədən, dünyanın ən zəngin adamlarından biri olan Əl-Valid ibn Talal, həmçinin korrupsiya ilə əlaqədar cinayətlər törətməkdə şübhəli bilinən bir neçə köhnə nazir həbs edildi.

## İstinadlar
Zimbabvedə hərbi çevriliş (2017)

**Zimbabvedə hərbi çevriliş** () - 2017-ci ilin 14 noyabr axşamından etibarən Afrikanın cənubunda yerləşən Zimbabvedə hərbiçilər tərəfindən gercəkləşdirilmiş Hərbi çevriliş. 14 noyabr axşamı Zimbabve Milli Ordusu paytaxt Hararedə yerləşən bəzi nöqtələrdə nəzarəti ələ keçirmişdir.

Başda dövlət telekanalı **ZBC** () olmaqla şəhərin mərkəzinə aparan yollar hərbiçilər tərəfindən nəzarətə götürülüb, blokpostlar quraşdırılıb. 15 noyabr tarixində Zimbabve hərbçiləri ölkənin paytaxtı Hararedə baş verənlərin hərbi çevrilişlə heç bir əlaqəsi olmadığını bəyan ediblər. Xarici telekanala açıqlamalarında hərbçilər aparılan əməliyyatların ölkədə cinayətkar qruplara qarşı olduğunu bildiriblər.

Ölkənin təhlükəsizlik məsələləri üzrə milli şöbənin rəhbəri Robert Muqabe və ailəsinin ev dustaqlığında olduğunu, onun həyatı üçün təhlükə olmadığını bəyan edib.
Hərbiçilər paytaxtda hökumət qurumları, parlament və məhkəmələrə gedən əsas yolları bağlayıb. Hərbçilər, həmçinin Zimbabvenin maliyyə naziri İqnasius Çombonu həbs edib. O, prezidetliyə namizəd şəxslərdən biri hesab olunurdu. Eyni zamanda hərbi çevrilişdən sonra vitse-prezident Emmerson Mnanqava da vəzifəsindən kənarlaşdırılıb.

Robert Muqabe Cənubi Afrika Respublikasının prezidenti Ceykob Zuma ilə telefon danışığı zamanı ev dustaqlığında saxlanıldığını bildirib.

## İstinadlar
Arsenal Futbol Klubunun Muzeyi

**Arsenal Futbol Klubunun Muzeyi** Londonda Hollovey adlı ərazidə yerləşir və klub tərəfindən onun tarixini əks etdirmək üçün yaradılmışdır.

Muzey daxilində geniş ölçüdə klubun tarixini əks etdirən eksponatlar və xatırlanmağı vacib olan digər predmetlər nümayiş edilir. Buraya 1971-ci il İngiltərə Federasiya Kubokunun finalında Corc Çarlinin geydiyi forma, 1988-89 mövsümündə çempionluğu təsdiqləyən matçda Maykl Tomasın geydiyi butslar, Alan Smitin 1994-cü il UEFA Kuboklar Kubokunun finalında geydiyi forma, məğlubiyyətsiz başa vuraraq qalib olduqları 2003-04 İngiltərə Premyer Liqası mövsümünə özəl olaraq hazırlanmış kubok və mövsüm boyu qapıçı Yens Lemanın istifadə etdiyi əlcəklər daxildir.

Muzey hal-hazırda klubun ev oyunlarını keçirdiyi Emirates (stadion)un şimalında yerləşir.  Muzey əvvəllər Hayberi stadionun daxilində yerləşirdi.  İl ərzində təxminən 120,000 ziyarətçi bura gəlir.

Muzey həftənin bütün günləri fəaliyyət göstərir. Oyun günləri isə yalnız saat 10:00-dan matçın başlamısa 1 saat qalmışa kimi açıq olur. Muzeyə giriş təkliflərinə həmçinin Emirates stadionuna tur da daxildir.

## İstinadlar
Barselona FK muzeyi

**Barselona FK muzeyi** 1984-cü il 24 sentyabrda prezidenti Yosep Luis Nunez tərəfindən açılmışdır. 2000-ci ildə onun sələfi Xoan Qaspart tərəfindən muzey **Prezident Nunez muzeyi** olaraq adlandırıldı. 2010-cu il 15 sentyabrda uzun müddətlik təmir işlərindən sonra muzey yenidən açılmışdır.

Yenidən təmir olunduqdan sonra muzey 3 bölməyə ayrıldı ki, buraya 3D kino görünən və eşidilən ekrana toxunuşlu bölmə və "Barselona" klubunun tarixi barədə məlumat verən bölmə daxildir. Birinci bölməyə foto kolleksiyalar, sənədlər və kuboklar olan interaktiv şüşə divar daxildir ki, məhz bu ekrana toxunaraq sərgilənənlər barədə məlumatı oxumaq mümkündür. Şüşə divar lazer texnologiya ilə təchiz edilmişdir. İkinci bölmədə isə Salvador Dali, Xoan Miro və Antoni Tapiyes kimi yerli sənətkarların şəxsi incəsənət kolleksiyaları nümayiş etdirilir. Üçüncü bölmədə isə *Futbolart Collection* klubun sahib olduğu hər bir kubok və ya onun bənzərini nümayiş etdirir.

Futbolart Collection-da nümayiş olunan predmetlərə 1992-ci ilin UEFA Çempionlar Liqasının finalında Ronald Kumanın fərqləndiyi butslar daxilidr ki, məhz "Sampdoriya"ya qarşı keçirilən matçın 111-ci dəqiqəsində fərqlənərək "Barselona"nın ilk avropa səviyyəli turnirdə qələbəsində pay sahibi olmuşdur.

Muzey 3500 kv metr ərazini əhatə edir və il ərzində 1.2 milyon ziyarətçini qəbul edərək Barselona şəhərində Pikasso muzeyindən sonra ikinci ən çox ziyatəçi qəbul edən muzeydir.

## Qalereya

## İstinadlar
Avqustin Malar

**Avqustin Malar** (18 İyul 1894 – 1945 ? Zaksenhauzen) — İkinci dünya müharibəsi dövründə slovak general.

Skalitsa şəhərində gimnaziyanı bitirdikdən sonra o, Praqada hərbi məktəbə daxil olmuşdur. Artıq 1931-ci ildə mayor rütbəsinə yüksələn Malar 1936-cı ildə Polkovnik-leytenant rütbəsinə kimi yüksəldi. İki dünya savaşı arasındakı dövrdə Malar Çexoslovakiya ordusunda slovak milliyətinə mənsub azsaylı yüksək rütbəli zabitlərdən biri idi. Almaniyanın Bohemya və Moraviya ərazisini işğal etdikdən və 1939-cu ilin martında ilk Slovakiya Respublikasının yaradılmasından sonra o, yenicə yaradılmış Slovakiya ordusunun ən yüksək rütbəli zabitlərdən biri idi. Oyuncaq Slovak dövləti, yaradılışından sonra SSRİ-yə müharibə elan etdi və özünün motorlu slovak diviziyasını şərq cəbhəsinə göndərdi. Malar 1941 və 1942-ci illərdə bu birliyin komandiri vəzifəsini icra etdi. Bu dövr ərzində o, general rütbəsinə kimi ucalaraq Alman Dəmir Xaç üzərində Cəngavər Xaçı adlanan medala layiq görüldü.

İtaliya və Almaniyanın hərbi attaşesində xidmət göstərəndən sonra o, 1944-cü ildə Şərqi Slovak Ordusunun komandiri təyin edildi ki, bu iki ən yaxşı Slovak diviziyası Slovakiyanı SSRİ hücumlarından qoruyurdu. 1944-cü ildə Slovak Milli Şurasını devirməyə çalışan bir qrup təyyarəçi fərz etdi ki, təcrübəli komandir olaraq Malar tabeliyində olan Slovak dəstələrə izin vermişdir ki, Sovet dəstələri döyüşsüz olaraq slovak ərazilərə daxil olsun.

Lakin 1944-cü il 29 avqustda başlamış uğursuz üsyanda gözləntilərin əksinə olaraq Malar üsyançılara qoşulmadı. Növbəti gün radio ilə çıxış edərək üsyana qalxanlarla həmrəy olmadığını bildirdi və "bizim zamanımız hələ yetişməyib" tərzdə əsgərləri öz barrikadalarına geri dönməyi tövsiyə etdi. Hərbi strateq olaraq o, üsyanın uğurla bitməsini istəyirdi.

Gələcəkdə almanlara qarşı vuruşmaq tərzində bəyanatından sonra alman təhlükəsizlik səlahiyətliləri onu Slovakiyanın şərqində yerləşən Preşov şəhərinə qayıdarkən tutdu. O, Almaniyaya deportasiya edildi və buradakı Zaksenhauzen həbs düşərgəsində sorğulamalardan sonra vəfat etdi.

## Ədəbiyyat

*
Rüstəm Paşa külliyəsi (Təkirdağ)

**Rüstəm Paşa külliyəsi** — Təkirdağda XVI əsrə aid külliyə. Osmanlı sultanı I Süleymanın kürəkəni Sədrəzəm Rüstəm Paşa tərəfindən inşa etdirilən külliyə məscid, mədrəsə, imarət, kitabxana, qoşa hamam, bazar meydanı və karvansaradan ibarətdir. Bunlardan yalnız məscid, mədrəsə, imarət və karvansara Memar Sinan tərəfindən inşa olunmuş, külliyəyə daxil olan digər əsərlər isə müxtəlif dövrlərdə inşa olunmuşdur. Bu əsərlərdən yalnız məscidin inşa tarixini ön hissəsindəki kitabəsindən bilmək mümkündür. Bunlardan birində Rüstəm Paşa və 1553 tarixi qeyd olunmuşdur. İkinci kitabədə isə Sultan Əbdülməcidin adı və 1841 tarixi qeyd edilib. Buna görə də məscidin XIX əsrədək zərər gördüyü və həmin il yenidən bərpa olunduğu başa düşülür. Məscid və bazar meydanından başqa digər əsərlər tam olaraq günümüzə gəlib çatmamışdır.

## Strukturu

### Rüstəm Paşa məscidi
Məscid kvadrat planlı və tək gümbəzlidir. Daxilindəki bəzəmələr olduqca zəngindir. İlk bərpa dövründə gümbəzin mərkəzində və kənarlarında barokko üslubunda çiçək motivləri işlənmişdir. Sultan Əbdülməcid dönəminə aid olan bu bəzəmələr hal-hazırda yoxdur. Məscidin minarəsi çoxbucaqlı gövdədən, 34 m. hündürlüyə malikdir. Bundan başqa Sultan Əbdülməcid dönəmindəki təmir əsnasında məscidin həyətində çeşmə inşa olunmuşdur.

### Rüstəm Paşa mədrəsəsi və kitabxanası
Məscidin şərq cəbhəsinə paralel, 16 × 26 m. ölçülərində düzbucaqlı planlı olan mədrəsə binası, yanındakı kvadrat planlı məktəblə tamamlanır. Girişi külliyənin cənub qərbində olan mədrəsənin divarları daşdan, kəmər və gümbəzlərində isə kərpicdən istifadə olunmuşdur. İnşa xüsusiyyətlərinə nəzər salsaq, məscidlə eyni vaxtda vəya ondan daha öncə inşa olunduğu görünər. Mədrəsə dağınıq vəziyyətdə olduğu üçün 1880-ci ildə onun yerində məktəb inşa olundu. Cümhuriyyət illərində məktəb olaraq fəaliyyət göstərən bina hal-hazırda xarabalığa çevrilmişdir. Kitabxana olaraq bilinən yan tərəfdəki bina isə külliyənin şimal qərb küncündə yerləşir. Tək gümbəzli olan bina 8 × 8 m. ölçülərindədir. Sonradan əlavə olunan baca və ocaq yerlərindən başa düşülür ki, bina bir dönəm yeməkxana olaraq da istifadə olunmuşdur.

### Rüstəm Paşa hamamı
Mədrəsənin şərq cəbhəsinə bitişik olan qoşa hamam binası xalq arasında *"Paşa hamamı"* olaraq da tanınır. Kişilər üçün nəzərdə tutulan hamam binası kvadrat planlıdır və iki bölmədən ibarətdir. Divarları kəsmə daşdan, kəmər və üzərindəki gümbəzləri kərpicdən hazırlanan hamam binasının böyük bir hissəsi dağılmış, qalan hissələrinin üzəri isə taxta tavanla örtülərək anbar olaraq istifadə edilir.

### Bazar meydanı
Məscidin qərbində yerləşən meydan 6 gümbəzli və 25,5 × 19 m. ölçülərindədir. Dörd tərəfə qapısı olan meydanın uzun tərəfində 3, qısa tərəfində isə 2 pəncərəsi var. 1949-1950 tarixlərində anbar olaraq istifadə edilən bu meydança 1972-ci ildə bərpa olundu və bəzi dükanlar yenidən inşa olundu. Külliyəyə aid olan karvansara və imarətin yeləşdiyi hissələr isə hələ də bilinmir.

## İstinadlar
Ağ gün (Yaponiya)

**Ağ gün** () — hər il mart ayının 14-də Yaponiya ilə yanaşı Cənubi Koreya, Vyetnam, Tayvan və Çində də qeyd edilən qeyri-dövlət bayramı.

## Tarixi
"Ağ gün"ün başlanğıcını reklam şirkətlərinin məhsullarını satmaq üçün həyata keçirdikləri satış kompaniyası qoyub. 1965-ci ildə "Marshmallow" şirniyyat şirkəti ağ zefiri satmaq üçün xüsusi kompaniyaya başlayır. Reklam kompaniyası kişiləri zərif cinsin nümayəndələrinin düz bir ay öncə "Sevgililər günün`də onlara aldıqları hədiyyəyə görə xanımlara təşəkkür etməyə çağırır. Qadınlar tərəfindən də rəğbətlə qarşılandığı üçün beləcə, "Marshmallow Day" yarandı. Daha sonra Ağ gün kimi adlanmağa başlamışdır. Hədiyyələr siyahısı genişlənərək şokolad və digər şirniyyatları ehtiva etməyə başladı və ənənəvi hal alaraq bayram kimi 14 marta təsadüf etdi. Bu tarix 14 fevral — Valentin günündən düz bir ay sonra idi. Qeyd edək ki, "Müqəddəs Valentin" günü 1958-ci ildən etibarən Yaponiyada əlamətdar gün kimi qeyd edilir. "Müqəddəs Valentin" gününün qeyd edilməsi də "Ağ gün" kimi Yaponiyada şokolad fabrikinin aktiv təşviqatı ilə başlayıb.

## Xüsusiyyətləri
Ağ gün üçün ənənəvi hədiyyələr peçenye, ağ şokolad, zefir yaxud marşmellou, qiymətli zinət əşyalarıdır. "Ağ gün" və "Müqəddəs Valentin" günün qeyd edilməsi kommersiya maraqlarına xidmət edir. Demək olar ki, hər iki gündən öncə 1 ay müddətində hər dükanda müxtəlif yaş quruplarına uyğun şirniyyat növləri stendləri bəzəyir. Aydındır ki, şirkətlər də bu günə uzun müddət öncə hazırlaşırlar. Hətta belə bir qanunauyğunluq mövcuddur ki, Ağ gündə edilən hədiyyələrin qiyməti "Müqəddəs Valentin" günü satılan hədiyyələrin qiymətindən 2–3 dəfə yüksək olmalıdır.

1978-ci ildən Yaponiyada ağ şokoladın istehsalı ilə ağ zefir hədiyyə edilməsi ikinci plana keçib. Hədiyyə edilən bu şokolad yaponca 義理チョコ — Giri Choco adlanır. Tədricən isə, təkcə şokolad deyil, digər aksesuarlar da hədiyyə kimi verilməyə başlanıb.

1980-ci ildən etibarən Yaponiyada olan bütün şirniyyat sexləri və un məmulatları firmaları bu günü "Ağ gün" adlandırıblar.

Bu gün təkcə Yaponiyada qeyd olunmur. Yaponiyadan başqa, Cənubi Koreya, Vyetnam, Tayvan və Çində də Ağ gün qeyri-dövlət bayramı kimi qeyd edilir.

## Həmçinin bax
* Konstitusiya günü (Yaponiya)
* İmperatorun ad günü
* Mədəniyyət günü (Yaponiya)

## Xarici keçidlər
* Ağ gün (Yaponiya) (yaponca)
* 14 Mart "Ağ gün" (rusca)

## İstinadlar
Mədəniyyət günü (Yaponiya)

**Mədəniyyət günü** (yap. 文化の日 (Bunka no hi) - 1948-ci ildən etibarən hər il noyabrın 3-ü qeyd edilən Yaponiyanın milli dövlət bayramı.  
## Haqqında
Mədəniyyət günü ilk dəfə bayram kimi noyabrın 3-ü 1948-ci ildə, müharibədən sonra Yaponiyada qəbul edilən konstitusiyanın (3 noyabr 1946) xatirəsinə, dünyada ölkənin mədəniyyətini tanıtmaq və yaymaq məqsədilə “azadlıq və sülh” şüarı ilə keçirilmişdir.

1868-ci ildən II Dünya Müharibəsinədək bu gün imperator Meici`nin (Mutsuhito (睦仁)) doğum günü kimi qeyd edilir və  bayram Tençō-setsu (天長節) adlandırılırdı.

1912-ci ildə imperator Meicinin vəfatından sonra 1927-ci ilədək, demək olar ki, bayram öz aktuallığını itirir.

Nəhayət 1927-ci ildə imperatorun doğum günü xüsusi bayrama çevrilir və Meici-setsu (明治節) adlandırılır.

Meici-setsu 1948-ci ildə Mədəniyyət günü kimi qeyd olunmağa başlasa da. hakim dairələr indiki bayram günü ilə imperatorun doğum gününün əlaqəsinin olmadığını iddia edirlər.

Günümüzdə bayram müxtəlif səpkidə keçirilən bədii əsərlərdən sərgilər, səhnələr, paradlarla müşayiət olunur. Demək olar ki, Yaponiyada muzeylərin əksəriyyəti üçün noyabrın 3-ü məhz “açıq qapılar günü” kimi keçir.

Kanaqava prefekturası, Hakone`də hər il bu gün Daimyo festivalı (箱根大名行/ Hakone Daimyō Gyōretsu) keçirilir. Burada Edo dövrünə aid hərbi paltar və kostyumlar sərgilənir.

Tokioda imperator sarayında Mədəniyyət ordenlərinin təqdim edilmə mərasimi keçirilir. Hər il incəsənət, elm, təhsil sahəsində fəaliyyət göstərən təqribən 4 min şəxs Yapniya cəmiyyətinin mədəni inkişafına göstərdikləri xidmətə görə məhz qeyd olunan ordenlə təltif olunurlar. Bununla yanaşı, bütün ölkə boyu keçirilən festivallarda özəl və ya dövlət təşkilatları tərəfindən müxtəlif formada mükafatlandırılmalar baş tutur.

Statistikaya görə, Mədəniyyət günündə noyabr ayının xüsusiyyəti olduğu halda belə yağışlı günlər müşahidə edilmir (bir gün əvvəl və ya sonra olsa da) 1965 və 1996-cı illər arasında bayram günü yalnız 3 dəfə yağmurlu günə təsadüf edib.

## Həmçinin bax
* Ağ gün
Abşeron qadınları

**"Abşeron qadınları"** — Azərbaycan rəssamı Tahir Salahovun 1967-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri.

## Həmçinin bax
*Növbədən qayıdanlar

## İstinadlar
Mahnı (rəsm)

**"Mahnı"** — Azərbaycan rəssamı Toğrul Nərimanbəyovun 1970-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri.

## Təsvir
Əsərin mərkəzində açıq sarı fonda çiçək açan ağacın qarşısında stullarda əyləşmiş qırmızı, ağ və göy rəngli paltar geyinmiş, başlarına papaq taxmış və alətlərdə (nağara, klarnet, tütək) ifa edən üç musiqiçi təsvir edilmişdir.**' Onlarla üzbəüz ağ süfrə ilə örtülmüş stolun üstündə kiçik vazada qızılgüllər, çaynik, nazik stəkan,  içki şüşəsi və təndir çörəyi təsvir edilmişdir. Şəklin aşağı sağ küncündə uzanmış quzu görürük.**'

Rəsm kətan üzərində yağlı boya texnikası ilə işlənib. Şəkil boyu daha çox açıq rənglərdən istifadə olunduğunu görürük. Şəkildəki soyuq və isti rənglər harmoniya ilə verilmişdir. İşıq və qaranlıq tarazlığı yaxşı vurğulanıb. Şəkildə şaquli, üfüqi və diaqonal xətlərdən istifadə olunub. Şəkildəki musiqiçilərin arxasında çiçək açan ağacın təsvirindən bahar olduğunu anlamaq mümkündür.**'

Rəssamın bu kompozisyası Muğam adlı əsərində də qarşımıza çıxır. Hər iki əsərdə də mərkəzdə 3 musiqi ifaçısı yerləşdirilmişdir.**'

## Mənbə

* 
* 
## Həmçinin bax
*Növbədən qayıdanlar

## İstinadlar
"Rəşadət" ordeni

**"Rəşadət" ordeni** — Azərbaycan Respublikasının ordenlərindən biri.

"Rəşadət" ordeni ilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçuları
* Azərbaycanın müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və təhlükəsizliyinin təmin edilməsində xüsusi xidmətlərinə;
* əhəmiyyətli və ya strateji ərazinin, yaşayış məntəqəsinin, rayonun və ya şəhərin düşmən işğalından azad olunması ilə nəticələnmiş döyüş əməliyyatları zamanı hərbi hissə və birləşmələrə yüksək peşəkarlıqla rəhbərlik etdiklərinə;
* Vətənin müdafiəsi zamanı düşmən hücumunun qarşısının alınmasında, işğal edilmiş ərazilərin azad olunmasında, düşmənin canlı qüvvəsinin və döyüş texnikasının məhv edilməsində igidlik və mərdlik nümunəsi göstərdiklərinə;
* həyat və sağlamlıq üçün real təhlükə şəraitində xidməti borcu və hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirərkən mərd və qətiyyətli hərəkətlərinə;
* fövqəladə hallarda və ya ekstremal şəraitdə insanların xilas edilməsində xüsusi xidmətlərinə;
* həmçinin dövlət sərhədinin mühafizəsinin təmin edilməsində xüsusi xidmətlərinə görə təltif edilirlər.

"Rəşadət" ordeninin 3 dərəcəsi var. Ordenin 1-ci dərəcəsi qızıldan, 2-ci dərəcəsi gümüşdən, 3-cü dərəcəsi bürüncdəndir. Orden döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər ordenləri olduqda "Azərbaycan bayrağı" ordenindən sonra taxılır.

Aydan Rəhimli bu ordenə layiq görülən ilk qadındır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* "Rəşadət" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı

## Xarici keçidlər
* Prezident üç general-leytenantı "Rəşadət" ordeni ilə təltif etdi, istefaya buraxdı
Neftçilər

**"Neftçilər"** — Azərbaycan rəssamı Tofiq Cavadovun 1956-cı ildə çəkdiyi rəsm əsəri.

## Həmçinin bax
* Növbədən qayıdanlar

## İstinadlar
Rüstəm Paşa kitabxanası

**Rüstəm Paşa kitabxanası** — Osmanlı sultanı I Süleymanın kürəkəni Sədrəzəm Rüstəm Paşa tərəfindən İstanbulda inşa etdirilən kitabxana binasıdır.

## Haqqında
Sədrəzəm Rüstəm Paşanın Əminönü səmtindəki mədrəsəsi üçün 1561-ci ilin yanvar ayında yaradılan kitabxananın günlük 5 axca ilə çalışan bir nəzarətçisindən başqa heç bir xidmətçisi olmadığı bilinir. Mədrəsə müdərrisləri və tələbələri üçün nəzərdə tutulan bu kitabxana ilk növbədə Rüstəm Paşanın 120 cildlik kitab kolleksiyasından ibarət olmuşdur. Bir neçə ay sonra paşanın vəfatı səbəbilə sarayındakı 5.000 cildlik şəxsi kitabxanası da bura daşınmışdır. 1909-cu ildə kitabxana binası təmir edilmiş, buna baxmayaraq binanın olduqca rütubətli olması səbəbilə kitablar öncə 1914-cü ildə başqa bir kitabxanaya, ardından 1924-cü ildə Murad Molla kitabxanasına daşınmışdır. 1949-cu ildə digər kiçik kitabxanalar kimi Rüstəm Paşa kitabxanası da Süleymaniyə kitabxanasına nəql olunmuşdur. Kitabxana hal-hazırda 166 əlyazma və 23 nəşr ilə günümüzə qədər burada qorunur.

## Mənbə
Klaud Zid

** Klaud Zid ** (; )  — fransız rejissor. Parisdə anadan olub. O, operator və daha sonra [quruluşçu operator kimi işə başlayıb və 1971-ci ildə onun rejissorluq və ssenarist debüt edilib. O, "Ən Yaxşı Rejissor" həmçinin "Ən Yaxşı Ssenari" üçün irəli sürülüb, Oskar və Sezar mükafatını qazanıb.

## Filmləri
#Asteriks və Obeliks Sezara qarşı (film, 1999)
#Əti sənin, sümüyü mənim (film, 1976)
#Mənim yeni qonşum (film, 1984)
#Dəniz qadını (film, 1971)
#Atların sevgisi (film, 1967)
#Əsl həyat (film, 1970)
#Qrand dayı (film, 1970)
#Cənablar (film, 1990)
#İki (film, 1989)
#Mənim yeni qonşum 2 (film, 1990)
#Hesab (film, 1991)
#Səhifəni izlə (film, 1997)
#Heyvan (film, 1977
#Bənzər (film, 1983)
#Mən uduzmuram! (film, 1974)
#Böyük bazar (film, 1973)
#Stadium idmanı (film, 1972)
#Qəribə həyat (film, 1978)
#Ripoks 3 (film, 2003)
#Doğru yalanlar (film, 1994)

## İstinadlar
Qobulu relyef

**Qobulu relyef** (, ) — yastı, dalğalı relyefi və sıx qobu şəbəkəsi ilə səciyyələnir. Meyilliyi suayrıcı sahəsində 1–1,50, yamacların yuxarı hissəsində 3–40, yamacların orta hissəsində 7–80-dən çoxdur.

## İstinadlar
Qlint

**Qlint** (, ) (dan. klint –uçurum, sıldırım) — struktur plato boyu denudasiya nəticəsində yaranmış uçurum. Mis: Baltik-Ladoqa əhəngdaşı qlinti. Baltika dənizinin sahilindən Ladoqa gölünün cənub sahilinə qədər uzanır. Şimali Amerikada Kanada kristallik sipərini haşiyələyən qlint.

## Həmçinin bax
* Yan suayrıcı
* Yarılmış meandr
* Yarımapelsinlər

## İstinadlar
Qövsvari adalar sistemi

**Qövsvari adalar sistemi** (, ) — materiklə okeanının birləşdiyi mobil zonada müşahidə edilən mürəkkəb struktur kompleksdən təşkil olunmuş tektonik vahid; bir, iki, bəzən üç cərgə adalar və sualtı yüksəkliklər zəncirindən, qövsün xarici (okean) tərəfində dərin su novlarından və daxili tərəfində kənar dənizlərin dərin çökəkliklərindən ibarət olur. Q.a.s. üçün aktiv vulkanizm və yüksək seysmiklik səciyyəvidir.

## Həmçinin bax
* Relyef
* Relyef xəritələri
* Req

## İstinadlar
Qrabenvari çökəklik

**Qrabenvari çökəklik** (, ) — uzunluğu 500–1000 km, eni bir neçə on km, bəzən 100–150 km-ə çatan ensiz, xətti uzanan iri mənfi platforma strukturu. Genetik cəhətdən dərin qırılmalarla əlaqədardır və platformanın inkişafının erkən mərhələlərində yaranır. Qrabenvari çökəkliyin inkişaf dövrü nisbətən qısa olur (bir neçə on milyon il) və bu müddətdə 2–3 km qalınlığında çöküntü toplanır. Formalaşması adətən vulkanizmlə müşayiət olunur.

## Həmçinin bax
* Zirehlənmiş karst
* Zirehlənmiş relyef
* Zəlzələ ocağı

## İstinadlar
Banqladeş üçün konsert

**Banqladeş üçün konsert** () — Corc Harrison və Ravi Şankar tərəfindən 1 avqust 1971-ci ildə Nyu-Yorkun Medison-skver-qarden idman kompleksində təşkil edilən iki xeyriyyə konsertinin adı.

Dağıdıcı Bhola siklonundan və Banqladeş istiqlal müharibəsində Pakistan ordusunun hərəkətlərindən zərər çəkən Şərqi Pakistandan (indi Banqladeş) olan qaçqınlara yardım etmək üçün vəsait toplamaq məqsədilə təşkil edilən konsertlərə təxminən 40 min adam qatıldı. "Banqladeş üçün konsert" tarixdə ilk böyük xeyriyyə konserti sayılır. Konsertdə bir çox tanınmış ifaçı çıxış etdi: Bob Dilan, Erik Klepton, Corc Harrison, Billi Preston, Leon Rassell, Rinqo Star və britaniyalı Badfinger qrupu.

1971-ci ilin ekabrında *The Concert for Bangladesh* musiqi albomu, 1972-ci ildə isə konsert filmi çıxdı. 2005-ci ildə yeni çəkilmiş sənədli filmin də daxil edildiyi DVD buraxıldı.

Konsertdən 243 418 ABŞ dolları vəsait toplandı və BMT Uşaq Fonduna verildi. Albom və DVD-nin satışlarından daxilolmalar BMT Uşaq Fondu nəzdindəki Corc Harrison fonduna daxil olmaqda davam edir.

## İstinadlar
Brukit

**Brukit** — mineral, TiO2 

## Haqqında
Brukit - rombik. Kristalları lövhəvari. Ayrılma: {110} üzrə qeyri-mü­kəm­məl. Rəngi sarı, yaxud qara. Parıltısı almazı. Sərtliyi 5-6. Xüsusi çəkisi 4,0. Alp tipli damarlarda, qızıllı və başqa səpintilərdə. Növ müxtəlifliyi: arkanzit.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Bulanjerit

**Bulanjerit** — mineral,  Pb5Sb4S11 

## Haqqında
Bulanjerit - qatışıqlar Cu, Fe. Monoklinik. Kristalları iynəvari, yaxud prizmatik. Ayrılma {100} üzrə mü­kəmməl. Aqreqat: dənəvər, lifli, lələkvari. Rəngi göyümtül-qurğu­şunu, bozdan qarayadək. Cizgisi bozumtul-qara, qırmızımtıl çalarlı. Parıltısı - metallik. Sərtliyi 2,5-3. Xüsusi çəkisi 6,0-6,2. Orta və aşağı temperaturlu hidrotermal Pb-Zn yataqlarda rast gəlir. Qurğuşunun ikinci dərəcəli filizidir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər