open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avstraliyanın Antarktika ərazisi

**Avstraliyanın Antarktika ərazisi** () — Avstraliyaın iddia etdiyi Antarktikada yerləşən bölgə. Avstraliyanın daxili ərazisidir. 
Bu Antarktidanın bir dövlət tərəfindən iddia olunan ən böyük bölgəsidir. Bölgə iki hissədən ibarətdir. Bölgə 60&nbsp;°C.e. 44°38' ş.u. və 160° ş.u. arasında yerləşir. Bu iki hissənin arasında Adel Torpağı yerləşir. Qərbdən isə Kraliça Mod Torpağı, şərqdən isə Ross ərazisi ilə əhatələnir. Bu bölgənin ümumi sahəsi 5 896 500&nbsp;km²-dir. Bu hissədə Avstraliyaya məxsus olan üç qütb stansiyası fəaliyyət göstərir.

## Ərazi bölgüsü
Ərazi doqquz bölgəyə bölünür:

## Stansiyalar

Şərqdən qərbə olan fəaliyyətə olan və olmayan stansiyalar:

## Tarixi
9 yanvar 1841-ci ildə Böyük Britaniya ilk dəfə Viktoriya Torpağı (qeyri-rəsmi), 1930-cu ildə Enderbi Torpağına ərazi iddiası etmişdir. 1933-cü ildə Böyük Britaniya 60&nbsp;°C.e. 160° və 45° ş.u. arasında yerləşən ərazini Avstraliyaya dövr etmişdir. Adel Torpağı ilə sərhəd 1938-ci ildə müəyyənləşmişdir. Bu bölgəyə həm də 1947-ci ildə Herd adası və Makdonald adaları daxil edilir. 1954-cü ilin 13 fevralında Avstraliyaya məxsus olan ilk qütb stansiyası (Mouson) fəaliyyətə başlamışdır.

Bölgənin Avstraliyaya məxsus olmasını Böyük Britaniya, Yeni Zelandiya, Fransa və Norveç tanımışdır. Ancaq Antarktida haqqında konvensiyaya əsasən bütün iddialar dondurulmuşdur. Herd adası və Makdonald adaları 60&nbsp;°C.e şimalda olduğundan ayrıca bölgə olaraq təsdiqlənmişdir.

## Poçt markaları

1957-ci ildən Avstraliya dövrü olaraq Antarktika mövzusunda poçt markaları buraxır. Bu markalar faktiki Avstraliya markaları olsa belə Avstraliyanın Antarktika ərazisi adından buraxılır.

## Telefon əlaqəsi
Ərazinin müstəqil telefon nömrəsi (+672) vardır. Avstraliyanın sahibi olduğu stansiyalara dünyanın istənilən yerindən zəng etmək mümkündür. Telefon kodu: 10-6 Deyvid, 11-7 Mouson, 12-8 Keysi və 13-9 Makkuori adası.

## Mənbə
* Avstraliyanın Antarktika idarə etmə sistemi
* PDF-карта ААТ 
* Avstraliya Antarktika qəzeti 
* Avstraliyanın Antarktika ərazisində Rusiyaya məxsus qütb stansiyası
Aşıq Yəhya

**Aşıq Yəhya** — azərbaycanlı aşıq.

## Həyatı
Aşıq Yəhya Məmmədov 1931-ci ildə Qazax rayonunun Qaymaqlı kəndində anadan olmuşdur. Ustadı Aşıq Avdı Qaymaqlı olmuşdur. Aşıq Cəlal Qəhrəmənov, Aşıq Sədi və Aşıq Sadıx Avdıyevlə yaxından dostluq etmişdir.

Aşıqlıq sənətinə 16 yaşından başlamışdır. Çox məlahətli səsə, yüksək avaza malik olub. Dastan və rəvayətlər danışmaqla məclisi ələ alar, Borçalıda, Gəncədə, Qazaxda bir çox el şənliklərini və məclisləri yüksək səviyyədə idarə edərdi.

Aşıq Yəhya 1994-cü ildə vəfat edib. Qaymaqlı kəndində dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Aşıq Məmmədyar

**Aşıq Məmmədyar** – Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Aşıq Məmmədyar Əminov 1876-cı ildə Qazax rayonunun Ağköynək kəndində anadan olmuşdur. Aşıq sənətinə 15 yaşında başlamışdır. Ustadı Göyçəli Aşıq Musa olmuşdur (1891-ci ildən).

Deyilənlərə görə Aşıq Ələsgərin də şəyirdi olub. Onun bir çox təcnisləri, divaniləri, qoşmaları və deyişmələri vardır.

Ustad aşıq Ədalət Nəsibov və Aşıq Müsəllimə ustadlıq etmişdir.

Aşıq Məmmədyar 1966-cı ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Aşıq Canallı Məmməd

**Aşıq Canallı Məmməd** — Azərbaycanın ustad aşığı.

## Həyatı
Aşıq Canallı Məmməd (Məmməd Mərdan oğlu Mərdanov) 1880-ci ildə Qazax mahalının Canallı kəndində anadan olmuşdur.

Məktəbdə təhsil almayan aşıq saz sənətinə erkən yaşlarda başlamışdır. Bununla belə, yaradıcı aşıq olduğu söylənilir. Bir çox el məclislərində yaradıcı bir aşıq kimi iştirak edib.

Aşıq Canallı Məmməd 1937-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Argentina Antarktikası

**Argentina Antarktikası** — Antarktikanın Argentina tərəfindən iddia olunan bölgəsi. . Özündə Antarktik yarımadası və üçbucaq bölgəni əhatə edir. Atlantik okeanından başlayaraq Cənub qütbünə qədər uzanır. Bölgə 25° q. u.  74° q. u. arasında yerləşir.  Argentina Antarktikası Odlu Torpaq, Antarktida və Cənubi Atlantika vilayətinin departentidir.

## Elmi-araşdıma stansiları
thumb|left| ''Almirante Irizar'' buzqıran gəmisi
Argentina Antarktikanın araşdırılmasına 1901-ci ildən başlamışdır. Burada ilk Argentinaya məxsus stansiya olan Orkados 1904 ildə yaradılmışdır. İlk dəfə cənub qütbünə isə səyahət 1965-ci il 10 əsgər tərəfindən təşkil edilmişdir (komandan Xorxe Е. Lealya).

Argentina Antarktikasında demək olar ki, qütb stasiyalarının böyük qismi yerləşir. Cənub qütbünə ən yaxın stansiya isə II Belqranodan 1450&nbsp;km cənubda yerləşir. Əsas nəqliyyat vastələri: *ARA Puerto Deseado (Q-20)* və *ARA Suboficial Castillo (A-6)* (gəmi),  *ARA Almirante Irízar (Q-5)* (2007 ildəki yanğınla əlaqədar təmir olunmuşdur), *Lockheed C-130 Hercules* və *De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter* təyyarələri.

## Qütb stansiyaları
left|thumb|«Esperansa» (2008 fevral.)
left|thumb|«Cubani» (1997 yanvar.)

### Daimi stansiyalar
* II Belqrani / *Belgrano II*, (), laboratoriya və meteoloji stansiya (1979).
* Esperansa / *Esperanza* (), laboratoriya və meteoloji stansiya (1957), Məktəb № 38 *Julio A. Roca*  1978. Turistik mərkəz.
* Cubani / *Jubany*, (), Elmi stansiya, Kinq-Corc adası.
* Marambio / *Base Marambio*, (), laboratoriya və meteoloji stansiya (uzunluğu 1,2&nbsp;km, eni 30 m, 1969 il), Seymur adası /  / .
* Orkadas/*Base Orcadas* ()  (1903), Orkadas adası/ Cənubi Orkney adaları.
* San-Martin / *Base San Martín* (), laboratoriya və meteoloji stansiya (1951).

### Mövsümü stansiya
* Tenente-Kamara / *Base Teniente Camara* , (1957), Livinqston adası / *Livingstone Island*.
* Desepşen / *Base Deception* ,  (1948), Desepşen adası.
* Petrel /*Petrel Air Station* , (1967). Dandi adası.
* Primavera / *Base Primavera*  (1977), Antarktik yarımadası.
* Melxior / *Base Naval Melchior * , (1947), Anvers adası / *Anvers Island*.
* Almirante Braun/*Base Almirante Brown* , Paradayz körfəzi sahilində / *Paradise Bay*.
* Tenente-Matenso / *Base Teniente Matienzo* , (1961), Nunatak-Larsen / Nunatak Larsen

### Bazalar
(ümumi 64)
* Alferens de Navio Sobral / *Base Alférez de Navío Sobral*  (1965).
* Kampamento-Baerz / *Campamento Byers*   Baerz yarımadası.
* Estason-Sentifika-Elsvors / *Estación Científica Ellsworth*  keçmiş ABŞ bazası (1958), Ueddell dənizi.
* Qurruçaqa / *Base Gurruchaga*  Nelson adası / Nelson Island.
* Kampamento-Sentifiko-Livinqston / *Campamento Científico Livingston*  Livinqston.

## Mənbə
* Argentine Bases 
* Marambio Base
* Dirección Nacional del Antártico: Bases
* Argentine Antarctica History
Konstantin Fratila

**Konstantin Fratila** (1 Oktyabr 1942 – 21 Oktyabr 2016) — Hücumçu kimi çıxış etmiş Rumıniya futbolçusu.

## Karyera statistikası
**Rumıniya Birinci Liqasında ümumi oyunlarının sayı:* **221 oyun - 95 qol**.
**Kipr Birinci Liqasında ümumi oyunlarının sayı:* **37 oyun - 3 qol**.
**Avropa Kuboklarında:* 12 oyun - 7 qol
**Rumıniya Birinci Liqasının bombardiri:* 1964.
**Rumıniya U-23 komandası:* 25 oyun - 21 qol
**Rumıniya B:* 3 oyun - 1 qol

## Uğurları

### Klub

#### Dinamo Buxarest
*Rumıniya Liqası: 1961-62, 1962–63, 1963–64, 1964–65
*Rumıniya Kuboku: 1963-64, 1967–68

#### Arceş Piteşti
*Rumıniya Liqası: 1971-72

#### Omoniya Nikosiya
*Kipr Liqası: 1973-74
*Kipr Kuboku: 1973-74

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fratila pe faras
*RomanianSoccer.ro
Margit Bara

**Margit Bara**  (21 İyun 1928 – 25 Oktyabr 2016) — Macarıstanlı film aktrisası. O, 1956-cı il ilə 1975-ci il arasında 25-dən çox film və televiziya şousunda rol oynamışdır.

## Filmoqrafiyası
* *[[Torağayının dramı]]* (1963)
* *[[Rahat kottec]]* (1963)
* *[[Yalançı Yakob (1975, film)|Yalançı Yakob]]* (1975)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nina Balaban

**Nina Balaban** (2 noyabr 1995) — Şimali Makedoniyalı atıcı. Nina Balaban Şimali Makedoniyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Nina Balaban birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 10 m məsafəyə pnevmatik tapança yarışında iştirak etdi. Ümumilikdə 407.7 xal toplayaraq 42-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.

## İstinadlar
Uilks Torpağı

thumb|300px|Uilks Torpağı
**Uilks Torpağı** () — Şərqi Antarktida ərazisində, Adel Torpağı və Kraliça Meri Torpağı arasında yerləşir.
## Coğrafiya
Burada buzlaq qatının qalınlığı 3&nbsp;km-dir. Bəzi hissəslərdə qalınlığı 1000—2500 metrdir. Sahilə yaxın yerlərdə vahələr (Banger vahəsi, Qrirson vahəsi), qayalar və nunataklar buzdan azaddır.

Sahillərində Noks sahili, Badd sahili, Sabrina sahili, Banzare sahili və Klari sahili.

## Mənimsənilməsi
Sahil Avstraliya antarktika ekspedisiyası (1911-1914) zamanı ABŞ antarktida ekspedisiyasıın rəhbəri Çarlz Vilksin şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1840-cı ildə 97°-158° ş.u  arasındakı bölgədə olmuşdur.

Uilks Torpağına Avstraliya iddia edir. Ancaq Antarktida haqqında konvensiyasına görə bütün iddialar dondurulmuşdur.

2006-ci ildə Ralf fon Freze və Lemer Pottsun rəhbərliyi ilə təşkil olunan ekspedisiya zamanı Uilks Torpağı krateri aşkarlanmışdır. Ehtimal edilir ki, bu 250 mln il öncə bölgəyə düşmüş meteoritin izidir.

## Mədəniyyətdə
Uilks Torpağı «Məxfi materillar: Gələcək uğrunda mübarizə (film)» xatırladılır. Foks Malder bura Dan Skallini xilas emək məqsədilə gəlir.

## İstinadlar
Kolinda Qrabar-Kitaroviç

**Kolinda Qrabar-Kitaroviç** () — Xorvatiya Respublikasının 4-cü prezidenti (19 fevral 2015-ci ildən). İki uşağı var.

## İstinadlar
Xorxe Qrau

**Xorxe Qrau** (15 fevral 1987) — Kubalı atıcı. Xorxe Qrau Kubanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Xorxe Qrau birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 10 m məsafəyə hava tapançası yarışında iştirak etdi. Ümumilikdə 569 xal toplayaraq 37-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Anita Mulenqa

**Anita Mulenqa** () — Qadınlardan ibarət Zambiya milli futbol komandasında müdafiəçi kimi çıxış edən Zambiya futbolçusu. O, Qadınlardan ibarət Zambiya milli futbol komandasında iştirak edir. Mulenqa *2014 Afrika Qadınlar Çempionatı*nda iştirak edən komandanın heyətinə daxil edilmişdir. Hal-hazırda Zambiyanın Qrin Buffalos FK klubunda çıxış edir.

## İstinadlar
Uilks Torpağı krateri

**Uilks Torpağı krateri** — Antarktidanın Uilks Torpağında buzlağın altında yerləşən diametri 500 km olan nəhəng meteorit krateri.

Bu bölgədə nəhəng kraterin olması fikiri hələ 1962-ci ildə irəli sürülmüşdür. Ancaq GRACE araşdırmalarına qədər bunu təstiqləmək mümkün olmamışdır.

2006-ci ildə Rafl fon Freze (Ralph von Frese) və Leremi Potsun (Laramie Potts) rəhbərlik etdiyi GRACE peykindən edilən çəkilişlər zamanı diametri təxmini olaraq 300 km olan halqa aşkarlanır. 2009-cı il araşdırmaları bunun həqiqətən də zərbə krateri olması təstiqlənmişdir.

Buzun altında yerləşməsi ilə əlaqədar onun haqqında hansısa məlumat yoxdur. Bunun zərbə krateri olması təstiqlənsə onda Çiksulub kraterindən 6 dəfə böyük olan zərbə krateri kimi təstiqlənəcəkdir. 

Belə fikir vardır ki, 250 mln il öncə baş vermiş perm nəslikəsilə hadisəsinin səbəbkarı bu krater olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Big Bang in Antarctica — Killer Crater Found Under Ice , *Research News*, Pam Frost Gorder, June 1, 2006.
Aşıq Cəlal Qəhrəmanov

**Aşıq Cəlal Qəhrəmanov** () — Azərbaycan aşığı. Aşıqların Bakıda keçirilmiş III qurultayının nümayəndəsi olmuşdur (1961).

## Həyatı
Cəlal Məhəmməd oğlu Qəhrəmanov 1928-ci il aprelin 28-də Qazax rayonunun Kəmərli kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Qaymaqlı kənd məktəbini bitirib. Ustad Aşıq Avdı Qaymaqlının məclislərində müntəzəm iştirak edib.

3 il Aşıq Avdı Qaymaqlının yanında şagirdlik etmişdir.

Yüzdən çox qoşması, gəraylısı, müxəmməsi, divanisi, təcnisi, deyişməsi var. Aşığın 23 saz havası Azərbaycan radiosunun "Qızıl fond"una daxil edilmişdir.

"Cəlaloğlu" saz havasının bəstəçisidir. 1961-ci ildə Aşıqların III qurultayının iştirakçısı olmuşdur.

1978-ci ildə vəfat etmişdir. Kəmərli kəndində dəfn olunmuşdur.

1992-ci ildə "Sədəfli saz, məni dindir" şeirlər kitabı nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Aşıq Dərya Məhəmməd

**Aşıq Dərya Məhəmməd** () — Azərbaycan aşıqı.

## Həyatı
Məhəmməd Rəhim oğlu Qocayev 1905-ci ildə Qazax mahalının İkinci Şıxlı kəndində anadan olmuşdur. Ustadları Aşıq Canallı Məmmədin şəyirdi Aşıq Səməd (1928) və Sadıq Sultanov (1929-cu ildən) olmuşdur.

On üç yaşı olarkən atası erməni quldurları tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Kənddəki molla məktəbində ibtidai təhsil aldıqdan sonra Qori Müəllimlər Seminariyasında təhsilini davam etdirmişdir. 1928-ci ildən aşıqlıq sənətinə başlamışdır. İstedadına, coşğulu ifasına görə ustadı ona "Dərya" təxəllüsü vermişdir.

Aşıq Səməd 1928-ci ildə İkinci Şıxlıdan köçdüyündən Aşıq Məhəmməd sənətini yarımçıq qoyub. 1929-cu ildən Aşıq Məhəmməd Tiflisdə məşhur aşıq Sadıq Sultanova şəyirdlik edib. 1930-cu illərin əvvəllərindən müstəqil aşıqlığa başlayıb.

Aşıq Əmrah və Hüseyn Saraclı ən yaxın dostları olmuşdur.

Aşıq Məhəmməd 1984-cü il iyunun 15-də vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Nəvai Məmmədoğlu

**Nəvai Məmmədoğlu** (Nəvai Məmməd oğlu İbrahimov) — rəssam, şair, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən Beynəlxalq Fəal Sənətçilər Birliyinin təmsilçisi, Azərbaycan Rəsm Komitəsinin sədri.

## Həyatı
Nəvai Məmməd oğlu İbrahimov 1965-ci il iyul ayının 3-də Qazaxın Qarayazı qəsəbəsində dünyaya göz açıb. Əslən Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndindəndir.

1972-1982-ci illərdə Ağstafa rayonunun Zəlimxan kəndində orta təhsil alıb. 1982-1989-cu illərdə APU-nun bədii qrafika fakültəsində ali təhsil alıb.

1989-cu ildən mütəmadi olaraq mətbuatda əsərləri nümayiş olunur. Fərdi və qarışıq sərgilərin iştirakçısıdır. Bir çox kitabların tərtibatçısı olub. 2005-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. “METİN-X” reklam şirkətinin rəhbəridir. Bu yaxınlarda mərkəzi Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən Beynəlxalq Fəal Sənətçilər Birliyinin təmsilçisi və Azərbaycan Rəsm Komitəsinin sədri seçilib.

Ailəlidir, 2 oğlu, 1 qızı var.

## Mənbə
http://www.bizimyazi.com/?p=4016

## İstinadlar
Nunatak

**Nunatak** () — ətrafı buzla örtülü olan qayalı pik və ya təpə. Bu coğrafi obyekt buz örtüyünün və ya dağ buzlağının üzərinə çıxır. Nunataklar əsasən Qrenlandiya və Antarktida ərazisində yerləşir. Buzlaq zonasında bitki örtüyünün formalaşmasına imkan verir.

Vaxtı ilə buzlarla tam örtülən dağ zirvələri dairəvi formaya malik olur. Onların ifadə edilməsində bəzən islandiyalı dilində işlənən "nunakol" () sözü keçərlidir.

"Nunatak" sözü eskimos dilidən Qərbi Avropa dillərinə 1880-ci illərdə daxil olmuşdur.

## Geomorfoloji termin
**Nunatak — (, ) (**eskimos. nuna-tək, tənha və tak-pik, zirvə) — buzlaq altından çıxan (yüksələn), təcrid edilmiş, tənha qaya və ya zirvə.

## Həmçinin bax
* Gətirmə konusu
* Çalalı relyef
* Geoloji proseslər

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Nəhəng şimal fırtınaquşu

**Nəhəng Şimal fırtınaquşu** () — olduqca iri, yırtıcı, dəniz quşu. Fırtınaquşukimilər dəstəsinə (Procellariiformes), Fırtınaquşular fəsiləsinə (Procellariidae) daxil olan növ. Növ Avstraliyalı Qreqori Metyuson (, 1876–1949) tərəfindən 1912 ildə qeydə alınmışdır. Nəhəng fırtınaquşu (*Macronectes*) cinsinə daxil olan iki növdən biridir.

Əsasən Cənub okeanının Antarktida haqqında konvensiyada nəzərdə tutulan ərazidən şimalda yaşayır. Böyük mənada Nəhəng cənub fırtınaquşunun arealı ilə kəsişsədə nisbətən şimalda belə görülür,

## Xüdusiyyətləri

Nəhəng cənub fırtınaquşu ilə birlikdə öz fəsiləsinin ən iri quşlarıdır. Cənubi Georgiya ərazisində yuxa quran quşların dimdiyi 85–100 mm, qanadı 482–564 mm. Gözün ətrafı yetkin quşlarda parlaq-boz, yaşımtəl, cavan fərdlərdə qəhvəyi olur. Yetkin fərdlərin bədəni tünd-boz, ön hissə isə ağımtıl olur. Hələ yetkinləşməmiş fərdlərdə isə nisbətən tünddür.

## Yayılması
Bu növün nümayyəndələrinə Cənub okeanının cənun və şimal sərhədləri daxilində, Atlantik okeanın cənubu, Sakit və Hind okeanının mülayim və subtropik qurşaqlarına qədər olan ərazilərdə belə görmək olur. Üstəlik Avstraliya cənubu, Çili və Argentinanın şimal sularında belə görünürlər. Onlar əsasən Cənubi Georgi adasında yayılmışlar. Burada ümumi sayları 4500 çütdür. Çatem adası, Kroze adaları, Kergelen və Makkuori adası əsas areallardandır. Arealın ümumi sahəsi 82 600 000 km²-dir (31 900 000 mil²).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Northern Giant-Petrel ''Macronectes halli'' — Pétrel de Hall. Oiseaux net.
Nəhəng fırtınaquşu

**Nəhəng fırtınaquşu** () — Fırtınaquşukimilər dəstəsinə, Fırtınaquşular fəsiləsinə aid cins.

Arealı — Cənub yarımkürəsi, Subantarktika və Antarktika.

Cinsə üç növ daxildir:
*  — Cənubi Georgiya, Çatem adası, Kergelen, Kroze adaları, Makkuori adası.
*  — Antarktida, Folklend adaları, Cənubi Georgiya, Cənubi Şetland adaları, Cənubi Orkney adaları, Cənubi Pataqoniya.
*  — Yeni Zelandiya (Şimali adası). Pliosen, 3,36-3,06 milyon il əvvəl.

Nəhəng fırtınaquşu cinsinə daxil növlər fırtınaquşular fəsilədinə daxil olan ən iri quşlardır. Qanadları arasında məsafə 2 metr, bədəninin uzunluğu 90 sm, çəkiləri isə 3–5 kq-dır.

## Şəkillər

Macronectes halli (Northern Giant Petrel).jpg|Nəhəng şimal fırtınaquşu
Pétrel de Hall - - Northern Giant Petrel.jpg|Nəhəng şimal fırtınaquşu
Macronectes giganteus -East Falkland -flying-8b-4c.jpg|Nəhəng cənub fırtınaquşu
Macronectes tinae live reconstruction.png|*Macronectes tinae*


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Anna Dudzenkova

**Anna Dudzenkova** () — Belarusu təmsil edən bədii gimnast. Anna Dudzenkova, 2016-cı ildə Belarusu Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.

## Karyerası
Anna Dudzenkova, 2016-cı ildə Belarus bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Mariya Kadobina, Mariya Katsiak, Valeriya Pişelina və Arina Tsitsilina ilə birgə final yarışlarında 35.299 xal topladı və 5-ci yeri tutdu.

## İstinadlar
Beynəlxalq Siyasi Elmlər Assosiasiyası

**Beynəlxalq Siyasi Elmlər Assosiasiyası** - 1949-cu ildə YUNESKO-nun himayəsi altında qurulan beynəlxalq elmi assosiasiyasıdır. Beynəlxalq Siyasi Elmlər Assosiasiyası dünyanın hər yerində siyasi elmin inkişafı ilə bağlı təqdim olunan elmi əsərlərin nəşrini həyata keçirir. Assosiasiya Şərq və Qərb, Şimal və Cənub dövlətləri arasında körpü qurmağa kömək edir, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin alimləri arasında əməkdaşlığı təşkil edir. Onun məqsədi bir qlobal siyasi elm icma yaratmaqdır.

Beynəlxalq Siyasi Elmlər Assosiasiyası Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurasının məşvərətçi statusuna malikdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (UNESCO) və Beynəlxalq Sosial Elmlər Şurasının və Qlobal İnkişaf Şəbəkəsinin üzvüdür.

## İstinadlar
2015 UCI BMX Dünya Çempionatı

**2015 UCI BMX Dünya Çempionatı** — 20-ci dəfə təşkil edilən UCI BMX Dünya Çempionatıdır. Dünya Çempionatı velosiped idman növünə daxil olan BMX idman növü üzrə Belçikanın Heysden-Zolder şəhərində keçirilmişdir.

## Medal cədvəli

### Əsas yarışlar

### Kiçiklərin yarışı

## Medal cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Official event website
Ray Bequm

**Ray Bequm** (Kəşmir dili:राज बेगम (Devanagari), راج بیگم (Nəstəliq); 1927 – 26 Oktyabr 2016) — Kəşmirli populyar müğənni, XX əsrin xalq müğənnisi. Bequm 2002-ci ildə Padma Şri mükafatı ilə təltif olunmuşdur. Ray Bequm 2016-cı ilin oktyabrın 26-ına keçən gecə vəfat etmişdir. Bequm 27 mart 1927-ci ildə Maqarmal Bağın şeyxi olan Qulam Rəsulun vətəni hesab edilən Srinaqarda anadan olmuşdur.

## İstinadlar
Yohan Stolan

**Yohan Stolan** () — İşçilər Partiyasının üzvü olmuş Norveçli siyasətçi. O, 1977–1981, 1981–1985 və 1985–1989-cu illər arasında Sor-Torndelaqdan seçilmiş nümayəndə kimi Norveç Milli Məclisində deputat vəzifəsində çalışmışdır.

Yerli səviyyədə Stolan 1987–2003-cü illəri arasında Hemne bələdiyyəsinin meri olmuşdur. Stolan 2016-cı il oktyabrın 24-də 77 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Nəhəng cənub fırtınaquşu

**Nəhəng cənub fırtınaquşu** () — olduqca iri, yırtıcı quş. Növ Fırtınaquşular (Procellariidae) fəsiləsinə, Fırtınaquşukimilər (Procellariiformes) dəstəsinə daxildir. Növ ilk dəfə alman həkimi, botanik və zooloqu İohan Qmelin Fridrix (, 1748–1804) tərəfindən 1789 ildə Odlu Torpaq arxipelaqına daxil olan İsla-de-los-Estados adasında aşkarlamışdır. Nəhəng fırtınaquşu cinsinə daxil olan iki növdən biridir.

Yamayış arelı əsasən Cənub okeanı akvatoriyası üzərində yerləşən məkandır. Nəhəng şimal fırtınaquşu ilə arealının üst-üstə düşməsinə baxmayaraq nisbətən cənubda yayılmışdır.

## Xüsusiyyətləri

Nəhəng fırtınaquşu cinsinə daxil olan iki növ öz fəsiləsinin ən iri quşlarıdır. Qanadları arasında məsafə 185–205 sm, çəkisi isə 2,63–5,24 kq təşkil edir. Dimdiklərinin uzunluğu 85–103&nbsp;mm, qanadları 500–550&nbsp;mm, 187–211&nbsp;mm-dir. Dimdikləri sarı, sonluğu yaşımtıldır. Göz ətrafı tündür .

## Yayılması
Bu növün nümayəndələri Cənub okeanı akvatoriyasında, Çili, Argentina, Cənubi Afrika və Avstraliyanın cənubunda yayılmışdır. Arealın ümumi sahəsi 36 000 000&nbsp;km²-dir (14 000 000 mil²). Ən iri koloniyaların olduğu ərazilər: Folklend adaları, İsla-de-los-Estados, Cənubi Georgiya, Cənubi Orkney adaları, Cənubi Şetland adaları, Kroze, Prins-Eduard adaları, Herd adası və Makdonald adaları, Makkuori adası, Kergelen, Qof və Tristan-da-Kunya, Dieqo-Ramires adaları, İsla-Nuar adası (), Antarktidanın dörd vahəsində və Adel Torpağı

## Həyat tərzi

### Qidalanma
Bu fırtınaşunun qidalanma rasionu rəndarəngdir. Demək olar ki, hər şeyi yerirlər. Əsasən dəniz məməliləri və dəniz quşları ilə qidalanır. Qidalanmaya həm də balıq, kalmar və antarktika krili belə daxildir. Digər dəniz quşları və onların yumurtaların əsas qidasıdır. Sahildə və dənizdə qidalanırlar. Hazırda balıqçı gəmiləri ətrafında dolaşırlar. Keçmişdə balina ovunu həyata keçirən gəmilərə qonaraq balinaların qalıqları ilə qidalanırdılar. Kroze adalarında qidalarının 83 % pinqvinlər, əsasən kral pinqvini (67 %) təşkil edir.

### Çoxalma
Yetkinlik 6–7 yaşında baş verir. Ancaq çoxalma 10 illiyinə təsadüf edir. Yumurtalamaq oktyabrdan başlayır. Yuva quran koloniyalarda quşların sayı olduqca az olur. Yuvanı mamır və otların üzərində, daşlıq və suxurlarda olan çalalarda qururlar. Dişilər ancaq bir yumurta qoyur. Yumurtaya valideynlər 55–66 gün müddətində baxır. Balalar yumurtadan çıxdıqdan 104–132 gün müddətində valideynlərin nızarətində olurlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Southern Giant-Petrel ''Macronectes giganteus'' — Pétrel géant
Yevgeni Kleşçenko

**Yevgeni Kleşçenko** (16 yanvar 1992) — Rusiyalı peşəkar kişi BMX velosipedçisi. Yevgeni Kleşçenko Latviyanı beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.

## Karyerası
Yevgeni Kleşçenko 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Belçikada baş tutan yarışlarda yarışı sona qədər başa vura bimədi və 90-cı yeri tutdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile at *sport-resutls.org*
2015 UCI BMX Dünya Çempionatı – Kişilər zaman yarışı

**2015 UCI BMX Dünya Çempionatı – Kişilər zaman yarışı** — 2015 UCI BMX Dünya Çempionatında təşkil olunan və 25 iyul 2015-ci il tarixində baş tutan yarışdır.

## Nəticələr

### Təsnifat

### Super final

## İstinadlar
Spike Chunsoft

— Yaponiya videooyun şirkəti. Şirkət *[[Spike (şirkət)|Spike]]* və *[[Chunsoft]]* şirkətlərinin birləşməsi nəticəsində yaranıb və ana şirkəti Dwango şirkətidir.

## Oyunlar
### İstehsal olunmuş
***' ([[PlayStation Portable]], 2012) (ancaq nəşr olunub)
*''Kenka Banchō Bros. Tokyo Battle Royale'' (PlayStation Portable, 2012)
*''[[Danganronpa 2: Goodbye Despair]]'' (PlayStation Portable, [[PlayStation Vita]], [[PlayStation 4]], 2012)
*''[[Danganronpa: Trigger Happy Havoc]]'' ([[Android]], [[iOS (Apple)|iOS]], [[PlayStation Vita]], PlayStation 4, 2012)
*''Fushigi na Dungeon: Fūrai no Shiren 4 plus - Kami to Me to Akuma e so'' (Nintendo DS, PlayStation Portable, 2012)
*''[[Pokémon Mystery Dungeon: Gates to Infinity]]'' (Nintendo 3DS, 2012)
*''[[Conception II: Children of the Seven Stars]]'' (Nintendo 3DS, PlayStation Vita, 2013)
*''[[StreetPass Mii Plaza#StreetPass Battle/Warrior's Way|StreetPass Battle / Warrior's Way]]'' (Nintendo 3DS, 2013)
*''[[999: Nine Hours, Nine Persons, Nine Doors]]'' (iOS, 2013)
*''[[Attack on Titan: Humanity in Chains]]'' (Nintendo 3DS, 2013)
*''[[J-Stars Victory VS]]'' ([[PlayStation 3]], PlayStation Vita, 2014)
*''[[Fossil Fighters: Frontier]]'' (Nintendo 3DS, 2014)
*''Sekai Seifuku: Costume Fes.'' (PlayStation Vita, 2014)
*''[[Danganronpa Another Episode: Ultra Despair Girls]]'' (PlayStation Vita, 2014)
*''[[Danganronpa: Unlimited Battle]]'' (iOS, Android, 2015)
*''Kenka Bancho 6: Soul & Blood'' (Nintendo 3DS, 2015)
*''Ukiyo no Shishi'' (PlayStation 3, 2015)
*''Ukiyo no Roushi'' (PlayStation Vita, 2015)
*''[[Etrian Mystery Dungeon]]'' (Nintendo 3DS, 2015)
*''[[Mystery Dungeon videooyunlarının siyahısı#Shiren the Wanderer seriyası|Shiren the Wanderer 5 Plus]]'' (PlayStation Vita, 2015)
*''[[J-Stars Victory VS|J-Stars Victory VS+]]'' (PlayStation 4, PlayStation 3, PlayStation Vita, 2015)
*''[[Mystery Chronicle: One Way Heroics]]'' (PlayStation 4, PlayStation Vita, 2015)
*''[[Pokémon Super Mystery Dungeon]]'' (Nintendo 3DS, 2015)
*''[[Exist Archive: The Other Side of the Sky]]'' (Tri-Ace ilə birlikdə) (PlayStation 4, PlayStation Vita, 2015)
*''[[Mario & Sonic at the Rio 2016 Olympic Games]]'' (Nintendo 3DS, 2016)
*''[[One Piece: Burning Blood]]'' (PlayStation 4, [[Xbox One]], PlayStation Vita, [[Microsoft Windows]], 2016)
*''[[Zero Time Dilemma]]'' (Nintendo 3DS, PlayStation Vita, Microsoft Windows, 2016)
*''[[New Danganronpa V3: Minna no Koroshiai Shingakki]]'' (PlayStation 4, PlayStation Vita, 2017)

=== Yerliləşdirilmiş oyunlar ===
* ''[[Hotline Miami]]'' (2012)
* ''[[The Witcher 2: Assassins of Kings]]'' (2012)
* ''[[Saints Row: The Third]]'' (2012)
* ''[[Kingdoms of Amalur: Reckoning]]'' (2012)
* ''[[Dead Island: Riptide]]'' (2013)
* **' (2013)
* *[[Terraria]]* (2013)
* *[[Epic Mickey: Power of Illusion]]* (2013)
* *[[Epic Mickey 2: The Power of Two]]* (2013)
* *[[CastleStorm]]* (2015)
* *[[Hotline Miami 2: Wrong Number]]* (2015)
* *[[The Witcher 3: Wild Hunt]]* (2015)
* *[[Crypt of the NecroDancer]]* (2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Əlçatmazlıq qütbü (Antarktika stansiyası)

**Əlçatmazlıq qütbü** — fəaliyyət göstərməyən SSRİ Antarktika stansiyası. Stansiya Mirnı stansiyasından 2100&nbsp;km aralı yerləşib. Bu stansiya 1958-ci ilin dekabrında fəaliyyət göstərmiş və Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının razılığı ilə 89550 koduna malik idi.

Stansiya öz adını yerləşmə özəlliyinə görə almış. Məhz stansiya Antarktida sahillərindən ən uzaqda yerləşən nöqtə - Əlçatmazlıq qütbündədir.

## Yaranma tarixi
Stansiya 14 dekabr 1958-ci ildə  üçüncü Sovet Antarktika ekspedisiyası zamanı yaradılmışdı. Stansiyanım rəhbəri V.K. Babarıkin olmuş. Açılış zamanı stansıyada Leninin büstü qoyulmuşdur.

17 dekabr 1958-ci ildə hazırlanmış uçuş-eniş zolağına Li-2 təyyarəsi eniş etmiş və müxtəlif yük və təbrik teleqramları gətirmiş.

26 dekabrda stansiya konservləşdirilmiş, gələcək ekspedisiyalar üçün ehtiyat azuqə saxlanılaraq tərk edilmişdir.

## Mövqeyi və şəraiti
Stansiya Enderbi Torpağının cənubunda düz səthə malik buz yaylasında yerləşmiş. Cənub qütbünə - 878&nbsp;km, Sovet Antarktika stansiyasına - 600&nbsp;km məsafə var. Dəniz səviyyəsindən olan hündürlük 3718 metrdir. Buz qatının qalınlığı 2980 metrdir.

Təbii şəraiti Vostok stansiyasına oxşardır. Orta illik temperatur -57.8&nbsp;°C-dir. Bu Vostok stansiyasından 0.5 dərəcə aşağıdır. Bu ərazidə daima müşahidələrin olmamasından Vostok stansiyası Soyuqluq qütbü hesab olunur.

## Bağlandıqdan sonra
2007-ci ilin yanvarında üç ingilis (Rpri Suit, Pupert Lonqsdon, Henri Kukson) və kanadalı Pol Lendri tarixdə ilk dəfə xizəklə, çərpələngin dartı qüvvəsindən istifadə edərək Əlçatmazlıq qütbünə yetişdilər. Onlar 1756&nbsp;km məsafəni 49 günə qət etmiş və bu nəticə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür. Səyyahların dediklərinə görə Leninin bütü hələ də yerindədir. Henri Kukson stansiya qapısı önündəki qarı təmizləmiş və istəmiş ki, qonaq kitabına öz qeydlərini yazsın. Ancaq qapı bağlı olduğundan bunu həyata keçirə bilməyib..

27 dekabr 2011-ci ildə Əlçatmazlıq qütbünə başqa bir ekspedisiya çatmış, hansı ki, tərkibində məşhur amerikan fotoqrafı və səyyahı Sebastian Kouplend də olmuşdur.

## İstinadlar
Çudo Peçka

**"Çudo Peçka"** — Bakıda mağazalar şəbəkəsi.

## Tarixi
Çingiz Cəlilov tərəfindən yaradılmış "Çudo Peçka" ilk dəfə 6 iyun 2001-ci ildə Bakıda, Azərbaycan prospektində açılan mağaza ilə fəaliyyətə başlamışdır. Sonrakı illərdə sayı artaraq, şəhərin mərkəzində və qəsəbələrində 14 mağaza-kafesi olub. 2018-ci ilin yanvar ayında sonuncu filialı bağlanıb. Şirkətin hazırkı qanuni təmsilçisi Fuad Məmmədov, nizamnamə kapitalı isə 10 manatdır. 2024-cü ilin mayına olan məlumata görə "Çudo Peçka"nın 150 milyon manatdan çox borcu var.

## Mükafatları
* 2003 – ABŞ-nin Nyu-York şəhərində keçirilən "Quality Summit"də "Çudo Peçka"ya "Yüksək Keyfiyyət və Biznes Prestiji" sahəsində Qızıl Mükafat verilib.
* 2004 – Fransanın paytaxı Parisdə "World Quality Commitment"in "Beynəlxalq Planlama üzrə Keyfiyyət Ulduzu" təqdim olunub.
* 2004 – Avstryanın paytaxtı Vyanada "XXI əsr Prestij və Keyfiyyət üzrə "Actualidad" mükafatı"nı alıb.
* 2005 – Almaniyanın Frankfurt şəhərində "Keyfiyyət və Texnologiya üzrə Brilliant Kateqoriya"sında "Arch of Europe" mükafatı verilib.
* 2005 – İngiltərədnin paytaxtı Londonda "Bəynəlxalq Keyfiyyət Tacı" ilə mükafatlandırılıb.
* 2005 – İsveçrənin Cenevrə şəhərində "Century International Diamond Quality Era Award"a layiq görülüb.
* 2006 – Beynəlxalq Biznes Şurası "Milli İqtisadiyyatın Lideri" olması münasibətilə "Çudo Peçka"nı "Şərəf Ordeni" ilə təltif edib.
* 2006 – Azərbaycanda "Uğur" mükafatlandırılmasında "İlin Şirkəti" elan olunub.
* 2012 – Azərbaycan Milli Kulinariya Assosiasiyası (AMKA) və Moskva şəhərində yerləşən Şokolad Məktəbi tərəfindən mükafatlandırılıb.

## İstinadlar
Maskarin (vulkan)

**Maskarin** — Cənubi Afrika Respublikasına məxsus olan Prins-Eduard adaları qruouna daxil olan Marion-Aylend adasında yerləşən vulkan.

## Haqqında
Cənubi Afrika Respublikasına aid olan Prins-Eduard arxipelaqının Marion-Aylend dasında yerləşir. Pikin hündürlüyü 1230 metrdir. Vulkanın sonuncu püskürməsi 2004-cü ilə təsadüf edilir. 

## Həmçinin bax
*Volcano Live

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Vulkan nədir?
* Dünyanın Ən Təhlükəli 10 Vulkanı
* Vulkanlar
* Volcanoes Live, Worldwide.
* Afrikadakı ən yüksək sönmüş vulkanlar
Qar balinaquşu

**Qar balinaquşu** (*Pachyptila turtur*) — Fırtınaquşular fəsiləsinə daxil olan növ..

## Görünüşü
Uzunluğu 28 sm, qanadları arasında məsafə 55–60 sm-ə malikdir. Fırtınaquşular fədiləsinə daxil olan kiçik növdür. Üts hissəsi qara olur. Ön hissəsi isə ağdır. Zəif ayaqlara sahib olması səbəbindən quru sahəsində hərəkəti olduqca zəifdir.

## Yayılması
Qar balinaquşu ömrünün böyük qismini dənizdə keçirir. Koloniyaların yuva qurduğu bölgələr: Çatem adaları, Sners adaları, Antipodov adaları, Folklend adaları, Prins-Eduard adaları, Kroze adaları, Kroze adaları, Bass boğazı adaları və Makkuori adası.

## Xüsusiyyətləri
Quşlar gecə vaxtları su üzərində kiçik canlıları ovlayırlar. Onlar balıqçı qayıq və gəmilərini daim qidə məqsədi ilə izləyirlər.

## Çoxalması
Quşlar cənub yarımkürəsinin ada və sahil ərazilərində yuva qururlar. Dişilər yumurtanı yada daşlar arasında ya da otlar üzərində qazdığı çalaların içərisinə qoyurlar. Yumurta 55 gün müddətində inkubasiya dövrünü keçirir. 50 gün müddətində isə valideynlər balaları yedizdirirlər. Quşlar əsasən balalar sıçovulların hücumuna məruz qalırlar. Ancaq əsas düşmənləri Sahilqağayılarıdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Colin Harrison & Alan Greensmith: *Vögel.* Dorling Kindersly Limited, London 1993,2000, ISBN 3-8310-0785-3
* Bryan Richard: *Vögel.* Parragon, Bath, ISBN 1-4054-5506-3
Proqram təminatının verifikasiyası

**Proqram təminatının verifikasiyası** proqram mühəndisliyinin nizam-intizamıdır və onun məqsədi proqramın bütün gözlənilən tələbləri təmin etməsindən əmin olmaqdır.

Proqram təminatının verifikasiyasına iki əsas yanaşma forması vardır:
* *Dinamik verifikasiya*, belə ki o test və ya təcrübə olaraq tanınır. Bu verifikasiya nöqsanların tapılması üçün yaxşıdır.

* *Statik verifikasiya*, belə ki o analiz etmə olaraq tanınır. Statik test icra olmadan bir sistemin və ya komponentin araşdırılmasıdır.

## Dinamik verifikasiya (Test, təcrübə)
Dinamik verifikasiya proqramın həyata keçirilməsi (gedişatı) zamanı sərgilənir və dinamik olaraq onun davranış tərzi yoxlanılır və o bir qayda olaraq Test fazası olaraq bilinir. Verifikasiya baxış prosesidir.
Testlərin çərçivəsindən aslı olaraq biz onu 3 növ kateqoriyaya bölə bilərik:
* *Kiçik testlər*: tək funksiyanı və ya klası yoxlayan test
* *Böyük testlər*: klaslar qrupunu yoxlayan test. Buna misal olaraq aşağıdakıları göstərmək olar
** Modul testi (tək modul)
** İnteqrasiya testi (birdən çox)
** sistem testi (bütün sistem)
* *Qəbul testi*: bir proqramın qəbul meyarlarını yoxlamaq üçün müəyyən edilmiş formal test
** Funksional test
** Qeyri-funksional test

Proqram təminatı verifikasiyası çox zaman proqram təminatı validasiya ilə qarışıq salınır. Bunlar arasındakı fərq:
* Proqram təminatının verifikasiyası soruşur ki, "Biz proqramı doğrumu qururuq?" bu o deməkdir ki, sistem öz spesifikasiyasına uyğun gəlirmi.
* Proqram təminatının validasiyası isə soruşur ki, "Biz doğrumu proqram qururuq?" bu o deməkdir ki, proqram istifadəçinin həqiqi istəklərini həyata keçirə bilirmi.

Proqram təminatı verifikasiyasının məqsədi fəaliyyət zamanı ortaya çıxan səhvləri tapmaqdır, yəni yoxlayır ki fəaliyyətin məhsulu fəaliyyətin başlanğıcında olduğu kimi doğrudurmu.

## Statik verifikasiya (Analiz)
Statik verifikasiya proqram işə salınmazdan əvvəl kodu diqqətlə yoxlayaraq tələblərin yerinə yetirilməsinə nəzarət edən bir yoxlama prosesidir. Misal üçün:
* *Kodu doğrulama verifikasiyası
* *Səhv tətbiq etmələri ortaya çıxarmaq
* *Proqram ölçülərini hesablama
* *Formal yoxlama

## Xarici keçidlər
* Verifikasiya və validasiya 
* Proqram təminatının verifikasiyası
Haqqın Qurbanı (kitab)

**Haqqın Qurbanı** -  şair, görkəmli maarif xadimi  Qurban Musayev haqqında yazılmış xatirələr, şeirlər, yaradıcılığından nümumələr toplusudur. Baş redaktor, ideya rəhbəri, tərtibatçı, ön söz və "Qurbannamə" poema-essenin müəllifi Yusif Nəğməkardır. 
  
## Kitab haqqında
Kitabın əvvəlində şair Yusif Nəğməkar şair Qurban Musayevin yaradıcılığı ilə bağlı 25 səhifəlik “Ustad şairə ehtiram çələngi” adlı girişlə dəyərləndirmə vermişdir. 

Forma və mahiyyətcə zəngin olan bu kitabda müəllim-şair Qurban Musayevin öz şeirləri ilə yanaşı, onun ictimai, pedaqoji, şairlik fəaliyyətini dəyərləndirən Yusif Nəğməkar 36 nəfərin şair haqqındakı fikirlərini və xatirələrini vermişdir. Bu xatirə-dəyərləndirmənin (toplunun) içində ən çox diqqəti çəkən, şairin oğlu Məmməd Musayevin sözləridir. Burada Məmməd Musayev atası haqqında xatirələrdən, maraqlı hadisələrdən də bəhs edir. 

Kitabda xalq şairi Nəriman Həsənzadə də öz eloğlusu haqqında çox səmimi danışır. Əvvəlcə Qurban müəllimlə ilk görüşlərini xatırlayan Nəriman Həsənzadə şairin bəzi şeirlərinin təhlilini də verir. Nəriman Həsənzadə şairi lirik, satirik və vətənpərvər bir şair olaraq oxucuya təqdim edir.

"Məni düz anlayan yoxdu hələ də,
Mən torpaq,el dərdi çəkən Qurbanam.
Çadırda ölənin,əsir düşənin
Önündə diz üstə çökən Qurbanam."

Kitabda şairin yaradıcılığı, pedaqoji fəaliyyəti, vətəndaşlıq məziyyətləri bir nəfərin deyil,36 nəfərin dilindən gəlir. Kitabda şair Yusif Nəğməkar “Qurbannamə” poema-essesini aşağıdakı kimi başlayır və eyni sözlərlə tamamlayır.

"Sən
Yaxşı bilirsən
Allahdan gizli heç 
nə yoxdur.
Odur ki,ən böyük
Səmimiyyət,ən 
böyük halallıq da
Yaradanla
yaradılan
arasındadır!
Və…"


Kitabda şair haqqında professor, əməkdar elm xadimi Zəlimxan Qarayev, akademik Teymur Bünyadov, professor İsa Musayev, xalq şairi Zəlimxan Yaqubun da xatirələri də maraqlıdır.
 
Kitabda rus alimi Y.N.Tinyanovun fikri daha maraqlı görünür. O yazır: “Şeir cərgələrinin sıxlığı və vəhdəti şeir strukturunu nəsr strukturundan fərqləndirir. Hər şeydən əvvəl sözün leksik əlamətləri şairdə daha güclü çalarlarla çıxış edir;hər bir ötəri leksik boyanın ikinci dərəcəli sözlərin şeirdə mühüm əhəmiyyəti də bundan irəli gəlir.” 

Kitabda xalq şairi Osman Sarıvəlli, Nəriman Həsənzadə, Həmid Abbas və başqalarının şairə həsr olunmuş şeirləri də yer almışdır. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Haqqın Qurbanı (kitabın tam məzmunu)
Nazikdimdik balinaquşu

**Nazikdimdik balinaquşu** () — Fırtınaquşular fəsiləsinə aid növ.

## Xarici görünüşü
Nazikdimdik balinaquşular 25–26 sm uzunluğa malik olurlar. Qanadlarının uzunluğu isə 16,6–19,1 sm arasında dəyişir. Qanadları arasında məsafə 56 sm, çəkiləri isə 115–180 q olur. Bir qayda olaraq erkəklər dişilərdən iri olur.

Bədəninin üst hissəsi mavi-bozdur. Qanadlarında tünd rəngli "М" hərfinə bənzər ləkə vardır. Bədəninin ön hissəsi ağımtıldır.

## Yayılması
Növ əsasən Folklend adaları, Kergelen, Kroze adaları və olabilsin ki Cənubi Georgiya adalarında yayılmışdır. 1984-cü ildə Çiliyə məxsus *Isla Noir* adasında iri bir koloniya aşkarlanmışdır. Çoxalma dönəmi istisna olaraq onlara Yava, Qərbi Avstraliya, Qərbi Peru, Cənubi Braziliya və Cənubi Afrika ərazisində belə müşahidə edilir.

## Həyat tərzi
Bu növün nümayəndələri əsasən xərçəngkimilər, başayaqlı kolyusklar və kiçik balıqlarla qidalanırlar. Açıq dəniz üzərində əsasən dəstələrlə uçurlar. Bu zaman onlar Antarktika balinaquşları ilə birgə uçurlar.

## Çoxalması
Quşlar əsasən torpaq üzərində dəldikləri oyuqlara yumurta qoyurlar. Bu oyuqların uzunluğu 60 sm-3,5 m arasında dəyişə bilir. Folklend adalarında bu tip yuvalar 15 bəzən isə 190 metr hündürlükdə qurulur. Yuvalar əsasən ot və öz tüklərindən hazırlanır. Yetkin quşlar yumurtaladıqları yerə sentyabr ayında qayıdırlar. Çoxalma noyabrdan başlayır. Bu zaman quşlar yumurta qoyur. İnkubasiya dövrü 46–47 gün davam edir. Yeni yumurtadan çıxan balalar yalnız 49–50 günlüyündə sərbəstləşirlər. Hər iki valideyn yumurtanın üzərində yatır və balanın yemlənməsində iştirak edir. İl ərzində yslnız bir dəfə yumurta qoyur.

Kergelen adasında Nazikdimdik balinaquşu Mavi fırtınaquşuları (*Halobaena caerulea*) ilə yuvalar üzərində mübarizə aparırlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Hadoram Shirihai: *A Complete Guide to Antarctic Wildlife — The Birds and Marine Mammals of the Antarctic Continent and Southern Ocean*, Alula Press, Degerby 2002, ISBN 951-98947-0-5.
* Robin und Anne Woods: *Atlas of Breeding Birds of the Falkland Islands*, Anthony Nelson, Shorpshire 1997, ISBN 0-904614-60-3.

## Xarici keçidlər
Yunayted Hava Yolları reys 175

**Yunayted Hava Yolları reys 175**, ABŞ-nin daxilində uçuşlar həyata keçirən və 11 sentyabr, 2001-ci ildə əl-Qaidə terror qruplaşması tərəfindən qaçırılan sərnişin təyyarəsi.

Boston, Massaçusetsdəki Loqan Beynəlxalq Havalimanından, Los-Anceles, Kaliforniyadakı Los-Anceles Beynəlxalq Havalimanına getmək üzrə havaya qalxan Boeing 767-200 tipli təyyarənin idarəsi, bir müddət sonra beş əl-Qaidə terror qruplaşması üzvünün əlinə keçmişdi. Nyu-Yorkdakı Dünya Ticarət Mərkəzinin Cənub Qülləsinə intihar hücumu təşkil edən təyyarədəki 65 adamdan xilas olan olmamışdı. Toqquşmanın təsiriylə bir müddət sonra bina çökmüş və binadakı təxminən 900 adamın ölümünə səbəb olmuşdu.

## Təyyarədə olan insanların milliyətləri
**Qeyd:** Təyyarədə olan 5 nəfər terrorçu bu siyahıya daxil deyil.

## Qalereya

Şəkil:Boston Logan Gate C19 with Flag and Jet.jpg| Boston, Loqan Beynəlxalq Havalimanı, 11 sentyabr, 2001-ci il, 175 saylı uçuş öncəsi, C19 qapısı.
Boeing 767-222, United Airlines AN0188143.jpg| N612UA, qaçırılan təyyarə, 1999-cu ildə San Fransisko Beynəlxalq Havalimanında çəkilmiş şəkil.
Şəkil:World Trade Center, NY - 2001-09-11 - Debris Impact Areas.svg| Dünya Ticarət Mərkəzi ilə toqquşan hər iki təyyarənin təsviri.
Şəkil:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg| Cənub Qülləsinin toqquşmadan sonrakı partlayışı.
Şəkil:WTC UA175 debris.jpg| Qəzadan sonra binanın və təyyarənin qalıqları.


## Həmçinin bax
* Amerika Hava Yolları reys 11
* Amerika Hava Yolları reys 77
* Yunayted Hava Yolları reys 93

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*  The Final 9/11 Commission Report
*  CNN September 11 Memorial page, with passenger and crew lists 
*  9-11 NTSB Report
*  Picture of aircraft Pre 9/11
*  September 11, 2001 archive of United Airlines site with condolences for deceased
Dayki Kamikava

**Dayki Kamikava** ( 7 aprel 1989 Yamaquçi, Yaponiya) — 100 kq-dan yuxarı çəki dərəcəsində çıxış edən Yaponiya cüdoçusu. Kamikava 2010-cu ilin sentyabrında Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində baş tutmuş dünya çempionatında qızıl medal əldə edib. O, mütləq çəki dərəcəsinin finalında Fransa təmsilçisi Teddi Rineri məğlub edib.

## İstinadlar
Əli Kazımov

**Əli İmran oğlu Kazımov** () — General-mayor, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələr və müharibə veteranı.

## Həyatı
Əli Kazımov 17 fevral 1956-cı ildə Naxçıvan MSSR-nin Ordubad rayonunun Nürgüt kəndində anadan olub.

### Təhsili
1973-cü ildə Bakı şəhərindəki 8 nömrəli orta internat məktəbini bitirdikdən sonra S.M.Kirov adına Qırmızıbayraqlı Xəzər Ali Hərbi–Dəniz Məktəbinə daxil olub və şturman fakültəsini müvəffəqiyyətlə başa vuraraq "mühəndis–şturman" ixtisasına yiyələnib.

## Hərbi fəaliyyəti
Əli Kazımov 1978–1989-cu illərdə Şimal Donanmasında xidmət edərək mühafizə gəmisində şturman, atom sualtı qayığında qrup komandiri, xilasedici gəmilər divizionu komandiri və maqnitsizləşdirmə gəmisinin komandiri vəzifəsinin icraçısı olmuşdur.

1989–1992-ci illərdə Leninqrad şəhərində Arxa Cəbhə və Nəqliyyat Hərbi Akademiyasının komandanlıq fakültəsində ali hərbi təhsil alan zabit Əli Kazımov SSRİ dağıldıqdan sonra könüllü olaraq 2-ci dərəcəli kapitan kimi Azərbaycana qayıtmış və 1992-ci ilin sentyabrından 1993-cü ilin noyabr ayınadək Hərbi Dəniz Qüvvələri qərargahının təşkilat–səfərbərlik və komplektləşdirmə bölməsinin rəisi vəzifəsində xidmətini davam etdirmişdir.

1993-cü ilin dekabr ayından 1994-cü ilin sentyabr ayınadək cəbhə bölgəsində "N" nömrəli briqada komandirinin arxa cəbhə üzrə müavini vəzifəsində Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə iştirak etmişdir.

1995-ci ildə Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbində "İqtisadiyyat və qoşun təsərrüfatı", "Qoşunların arxa cəbhəsi" kafedralarının rəisi, 1995-ci ilin iyun ayından isə Müdafiə Nazirliyi Təşkilat–Səfərbərlik İdarəsi rəisinin müavini və Təşkilat–Səfərbərlik İdarəsinin rəisi–Baş Qərargah rəisinin müavini vəzifəsini icra etmişdir.

Sonralar Müdafiə nazirinin məsləhətçisi, Müşavirlər qrupunun müşaviri, İnspektorlar qrupunun inspektoru vəzifələrində xidmət edən general–mayor Əli İmran oğlu Kazımov 17 oktyabr 2014-cü ildə xəstəliyə görə istefaya buraxılmışdır.

## Təltif və mükafatları
* Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 25 fevral 1996-cı il tarixli əmri ilə Əli Kazımova "1-ci dərəcəli kapitan" və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 may 1998-ci il tarixli əmri ilə "general-mayor" ali hərbi rütbəsi verilmişdir.
* Onun Vətən qarşısındakı xidmətləri yüksək qiymətləndirilərək 10 döyüş medalı ilə təltif olunub və müxtəlif mükafatlara layiq görülüb.

## Ölümü
Uzun sürən xəstəlikdən sonra istefada olan general–mayor Əli İmran oğlu Kazımov 2016-cı il oktyabr ayının 26-da ömrünün 60-cı ilində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Jamevu

**Jamevu** sözü tez-tez *[[dejavü]]* sözünün əksi kimi istifadə olunur, və bu hadisə belə izah olunur: jamevu yaşayan şəxs situasiyanı əvvəlcədən yaşadığını bilməyinə baxmayaraq həmin situasiyanı ilk dəfə yaşayırmış kimi hiss edir.

*Jamevu* bəzən afaziya və epilepsiya ilə də əlaqələndirilir. Nəzəri olaraq isə *Jamevu* deliriya xəstəliyindən əziyyət çəkənlərdə daha tez-tez rast gəlinir.

## Həmçinin bax
*Dejavü
*Şizofreniya

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Simple Partial Seizures. Epilepsy and seizure information for patients and health professionals. Проверено 2 апреля 2012. Архивировано из первоисточника 9 июня 2012.
"Xidmətlərə görə" ordeni (Fransa)

**Xidmətlərə görə ordeni** () — Fransanın milli ordeni. Fransa prezidenti general Şarl de Qollun 3 dekabr 1963-cü il tarixli dekreti ilə təsis edilib.

Orden ilə mühüm mülki və hərbi xidmətlərinə görə fərqlənmiş Fransa vətəndaşları və əcnəbilər təltif oluna bilər. Təltif edilmə barədə qərarı, hökumətin təqdimatı əsasında ordenin Qrossmeysteri olan Fransanın baş naziri qəbul edir. Fransanın baş naziri, postunda 6 ay fəaliyyət göstərdikdən sonra Böyük xaç kavalyeri olur.

Fəxri Legion ordeninin böyük kansleri eyni zamanda xidmətlərə görə ordeninin də kansleri hesab olunur.

Xidmətlərə görə ordeni əhəmiyyətinə görə Fəxri Legion ordeni, Azadlıq ordeni və Hərbi medaldan sonra Fransanın dördüncü mükafatı sayılır.

1972-ci il iyulun 27-də xidmətlərə görə ordeni üzvlərinə qarşılıqlı yardım cəmiyyəti yaradılmışdır. Cəmiyyətin adı 26 oktyabr 1974-cü ildə xidmətlərə görə ordeni üzvlərinin Assosiasiyasına dəyişdirilib.

## Həmçinin bax
* Fransa Respublikasının dövlət təltifləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France Phaléristique
Antarktika balinaquşu

**Antarktika balinaquşu** () — Fırtınaqumukimilər dəstəsinə daxil olan növ.

## Görünüşü
Bədəninin uzunluğu 25–27 sm, çəkisi 150–160 q təşkil edir. Qanadları arasında məsafə 58–66 sm-dir. Cinsə daxil olan digər növlərlə çaşdırılsada xüsusən *[[Pachyptila salvini]]* növü ilə səhv salınır. Uçuş zamanı isə demək olar ki, tanımaq mümkün deyil. Antarktika balinaquşunun dimdiyi *[[Pachyptila salvini]]* növünün dimdiyinə nisbətdə qısadır.

## Yarımnövləri yayılma arealı
*Pachyptila desolata desolata* — Kroze adaları, Kergelen və Makkuori adası. *Pachyptila desolata alter* — Oklend adaları və Herd adası və Makdonald adaları. *Pachyptila desolata banksi* — Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları, Cənubi Orkney adaları, Cənubi Şetland adaları, Skott adası.

## Yaşayış yeri
Yumurta qoyma zamanı quşlar sahildən açıq dənizə çıxaraq uzun zaman uçurlar. Yuvanı otlu qayalıqlarda qururdular.

## Qidalanması
Qidasının əsasını xərçəngkimilər, əsasən krillər (*[[Euphausia superba]]*) təşkil edir.

## Çoxalması
Yumurta qoyma əsasən noyabr ayına təsadüf edir. Əgər qarlı havalar uzun çəkirsə yumurta qoyma geçikir. Quşlar iri koloniyalar şəklində birləşərək yuva qururlar. Cəmi bir yumurta qoyur. İnkubasiya 44–46 gün davam edir. Balalar mavi-boz rəngdə olur. Quşlar 45–55 gündən sonra müstəqilləşirlər.

## Miqrasiya
Yuva qurmanı bitirdikdən sonra quşlar koloniyanı bitirərək əsasən şimala uçur. Əsasən Cənubi Atlantika, Cənubi Hind okeanı və Cənubi Amerikanın subantarktik qurşağı ərazilərinə yaşayırlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World, Band 1 (Ostrich to Ducks)*. Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* Hadoram Shirihai: *A Complete Guide to Antarctic Wildlife — The Birds and Marine Mammals of the Antarctic Continent and Southern Ocean*, Alula Press, Degerby 2002, ISBN 951-98947-0-5

## Xarici keçidlər
Böyük sədd (Antarktika stansiyası)

**Böyük sədd** (Çançen) — ilk Çin elmi-tədqiqat stansiyası. 1985-ci ilin 20 fevralında açılmış.

Kinq-Corc adasında yerləşən bu stansiya çilinin Prezident Eduardo Frey Montalava stansiyasından 2,5&nbsp;km və Horn burnundan 960&nbsp;km aralıdır.

Stansiya qaya üzərində yerləşir. Ərazi buz qatı ilə örtülü deyil. Bölgənin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü  10 metrdir. Yay aylarında stansiyada 40 elmi əmakdaş fəaliyyət göstərsədə qışda bu say 14-də enir.

## Mənbə
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Official website Polar Research Institute of China 
* Official website Chinese Arctic and Antarctic Administration
* COMNAP Antarctic Facilities Map 

## Həmçinin bax