open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycanda restavrasiya edilmiş tarixi abidələr

Azərbaycanda Rusiya, sovet və müstəqillik dövründə bir çox tarixi abidələr restavrasiya edilmişdir.

## Rusiya imperiyası dövrü
* Şamaxı Cümə məscidi (Qasım bəy Hacıbababəyovun restavrasiyası və İosif Ploşkonun restavrasiyası)
* Şəki xan sarayı (Restavrasiyalar)
* Heydərxanlı məscidi

## Sovet dövrü

### 20-ci illər
* Şirvanşahlar sarayı

### 50-ci illər
* Şəki xan sarayı (Restavrasiyalar)

### 60-cı illər
* Bərdə türbəsi

### 80-ci illər
* Masallı Cümə məscidi

## Müstəqillik dövrü

### 90-cı illər
* Şirvanşahlar sarayı
* Şamaxı İmamzadə türbəsi

### 2000-ci illər
* Səadət Sarayı
* Şamaxı Cümə məscidi (Ermənilər tərəfindən yandırılması və restavrasiyası)
* Kiş kilsəsi
* Nuh Peyğəmbər türbəsi
* Şəki xan sarayı (Restavrasiyalar)
* Yuxarı Karvansara (Şəki)
* Aşağı Karvansara (Şəki)
* Şəkixanovların evi
* Ömər Əfəndi məscidi
* Şəki Cümə məscidi
* Müqəddəs Georgi kilsəsi (Qax)
* Kürmük məbədi
* Ulu körpü
* Sumuq qala
* İçəribazar
* Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binası
* Seyid Mirbabayevin sarayı
* Villa Petrolea
* Hacı Zeynalabdin Tağıyevin sarayı
* Mələkli ev
* Bibiheybət məscidi (Məscidin bərpası)
* Nardaran məscidi
* Təzəpir məscidi

### 2010-cu illər
* Bərdə türbəsi
* Xilaskar kilsəsi
* Nizami metrostansiyasının mozaikaları (Restavrasiya)
* Hacı Şəhla məscidi
* Gəncə imamzadəsi
* Uğurlu Xan karvansarası
* Nizami məqbərəsi
* Əlincə qalası
* Gülüstan türbəsi
* Qarabağlar türbəsi
* Qeysəriyyə abidəsi
* Naxçıvan xan sarayı
* Lənkəran xan sarayı
* Məhəmməd məscidi
* Şirvanşahlar türbəsi
* Bakıda qız qalası
* Bəylər məscidi
* Çin məscidi
* Dördbucaqlı qala
* Müqəddəs Mürdaşıyan Zənənlər Kafedralı
* İkimərtəbəli karvansara
* Kiçik karvansaray
* Aşur məscidi
* Bazar meydanı
* Tahir Salahovun ev-muzeyi
* Şağan qalası
* Sadıqov qardaşlarının mədaxil evi
* Əjdərbəy məscidi
* De Burun sarayı
* Gümbəzli hamam

## 2020-ci illər

* Aşağı Gövhərağa məscidi
* Yuxarı Gövhərağa məscidi
* Ağdam Cümə məscidi
* Qazançı kilsəsi
* İmam Hüseyn məscidi
* Qiyaslı məscidi
* Saatlı məscidi

## İstinadlar
Fidumə Hüseynova

**Hüseynova Fidumə Məmmədəli qızı** () — Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Başçısının sabiq müavini, Binəqədi rayonunun sabiq icra başçısı və  "SOS Uşaq Kəndləri — Azərbaycan" Assosiasiyasının idarə heyətinin sədri.

## Həyatı
Fidumə Hüseynova 9 iyul 1959cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində yeganə  qadın rəhbər şəxs olan Fidumə xanım 2005-ci ildən şəhər merinin müavini vəzifəsində çalışır. Fidumə Hüseynova daha əvvəl — 3 iyul 2003-cü ildən 6 aprel 2005-ci ilədək Bakının Binəqədi rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı işləyib. Fidumə Hüseynova Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavini olmaqla yanaşı, Sos uşağ kəndləri Azərbaycanın idarə heyətinin sədridir,həm də Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının, eləcə də Azərbaycan Respublikası Turizm Şurasının üzvü kimi də fəaliyyət göstərir. 18 mart 2000-ci il tarixində Əməkdar Müəllim adına layiq görülmüşdür. 2 may 2025-ci il tarixində Fidumə Məmmədəli qızı Hüseynovanın YAP Veteranlar Şurasının tərkibinə daxil edilməsi barədə qərar qəbul olunub.

16 mart 2021-ci ildə şəhər merinin müavini vəzifəsindən azad olunmuşdur.

## İstinadlar
Nijni Novqorod stadionu

** Nijni Novqorod stadionu ** – Rusiyanın Nijni Novqorod şəhərində yerləşən stadiondur. Həmçinin, 2018 FİFA Dünya Kubokunun bəzi oyunlarına ev sahibliyi etmişdir. Tamaşaçı tutumu 44899 nəfərdir.

## Əsas faktlar
2018 FİFA Dünya Kuboku üçün tikilən yeni stadion Spit (Strelki) adı ilə tanınan ərazidə tikilmişdir. Bundan əlavə ərazi iki böyük çayın: Volqa və Oka çaylarının qovuşduğu hissədə yerləşir. Memarlar Volqa regionunda əsas hava elementləri olan su və küləkdən təsirlənərək stadionu göy, mavi və ağ rənglərinin qarışığından olan bir rəng üslubu ilə klassik tərzdə tikdilər. Stadionun ətrafında olan kolonnadalar işıqlandırıcılarla gecələr stadionu aydınladır. Stadionun görünüşü dairə formada sütunlardan ibarət olan kolonnada şəklindədir. Stadionun üç əsas mərtəbəsi və iki asma qatı var.

Layihənin əhatə etdiyi ərazi 127500 m²-dır.

Nijni Novqorod FK bu stadionda öz ev oyunlarını keçirir. Stadion "Strelka" metro stansiyasının yanında yerləşir.

## İnşası
2014-cü ilin sonunda Rusiya İdman Nazirliyi *OAO Stroytransgaz* şirkəti ilə stadionun tikintisi üçün 16,7 milyard rublluq müqavilə imzaladı. Stadiona çəkilən bütün xərc isə tikintiyə və dizayna çəkilən əlavə xərclər də nəzərə alınaraq 17,9 milyard rubl oldu..

Stadionun tikinti işləri 2015-ci ildə başlandı.

2015-ci ilin sonuna doğru, JSC Stroytransgaz öz ana fəaliyyətini genişləndirdi.

2016-cı ildə bəzi əsas işlər tamamlandı – stadionun bütün mərtəbələri və üst platforması tikildi. İnşaatçılar mühəndislik sistemləri qurmağa başladılar. 2016-cı ilin sonunda şirkət tribunaların üzərindəki metal konstruksiyaları inşa etdi və ərazinin 50 %-indən çoxunu əhatə edən dəstək halqasını da tikdi. Həmin il həm də, stadionun dam örtüyü, fasadı və stadionun ot örtüyü və zəmini tikildi. İşlər yavaş-yavaş yekunlaşırdı. Territory improvement and commissioning will be carried out.

Müqavilənin qaydalarına görə işlər 2017-ci ilin dekabrında başa çatmalı idi.

## 2018 FİFA Dünya Kuboku zamanı

### Turnirdən sonra
Stadion multifuksional şəkildə tikilib. Stadionda şoular, konsertlər və digər mədəni tədbirlər keçirilə bilər. Bu idman kompleksinin lobbisi sərgilər və expolar keçirməyə də imkan verir. Arenanın meydançalarına park, futzal meydançaları və tennis kortları daxildir.

## İstinadlar
Çendravasix yarımadası

thumb|350px|Çendravasix yarımadası

**Çendravasix yarımadası** — Yeni Qvineya adasının şimal-qərbində yerləşən iri yarımada. İnzibati baxımından İndoneziyanın Qərbi İrian Caya vilayətinə daxildir.

Uzunluğu 350&nbsp;km, eni 200&nbsp;km təşkil edir. Adaya eni 20&nbsp;km olan bərzəxlə birləşir. Şərqdən Çendravasix körfəzi sahillərini yuyur. Şimal və şərq hissədə hündürlük 3100 metr təşkil edir. Cənubu isə alçaqdır. Rütübətli tropik meşələrə sahibdir. Bəzi ərrazilərt bataqlıqlaşmışdır.  Tropik əkinçiliyi inkişaf etmişdir. Bəzi ərazilərdə neft çıxarılır.

## Adı
Yarımada müxtəlif dillərdə müxtəlif cür adlandırılır. Onların çoxu tərcümədə «Quş başı» olaraq adlandıərılır: , , , , .
## İstinadlar

## Mənbə
* Tangguh LNG Projekt zur Erdgasförderung (englisch)
* The Nature Conservancy: *Report on a rapid ecological assessment of the Raja Ampat Islands, Papua, Eastern Indonesia.* Bali 2003 pdf 5,3 MB 
* Conservation International: *[https://web.archive.org/web/20061129023031/http://www.conservation.org/frontlines/2006/09180601.html Scientists Confirm Bird’s Head Seascape Is Richest on Earth.]* September 2006
* www.coraltrianglecenter.org (The Nature Conservancy, Bali)
* rajaampat.org  (The Nature Conservancy, Sorong]
* Richard Black: *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5350666.stm Stunning finds of fish and coral.]* BBC News 18.9.2006
DokuBaku Beynəlxalq Sənədli Film Festivalı

**DokuBaku Beynəlxalq Sənədli Film Festivalı (BSFF)** 2017-ci ilin oktyabr ayından etibarən hər il Bakı, Azərbaycanda keçirilən film festivalıdır. Azərbaycanın ilk müstəqil, sənədli film festivalı olan DokuBaku BSFF onlarla film nümayişindən və xarici kino peşəkarlarının iştirakı ilə ustad dərslərindən ibarət olur. Keçirildiyi ilk ildə festival 15 uzunmetrajlı və 15 qısametrajlı filmin nümayişinə 1000-ə yaxın izləyici cəlb etmişdir. Festivalın əsas məqsədi Azərbaycanda sənədli filmin özünüifadə və düşüncə vasitəsi kimi inkişaf etdirmək, bu janrda fəaliyyət göstərən yerli rejissorlara dəstək olmaq və ölkənin film səhnəsini beynəlxalq film icması ilə birləşdirməkdir.

## Tarixçə
Festival 2017-ci ildə bir qrup kino peşəkarı və həvəskarı tərəfindən könüllü əsaslarla təşkil olunmağa başlamışdır. Festivalın ideyası və təsisçiləri azərbaycanlı rejissor İmam Həsənov (festivalın direktoru)  və çexiyalı rejissor və prodüser Veronika Yanatkovaya (proram tərtibçisi) aiddir. Festival birinci ildə çoxsaylı könüllülərin və festivala təmənnasız töhfə vermiş yerli və xarici təşkilatların köməyi ilə ərsəyə gətirilmişdir. Belə ki, göstərilən filmlərin bir çoxunun haqları festivala ianə verilmiş, nümayişlərin keçirildiyi müxtəlif kafe və barlar təmənnasız şəkildə məkan dəstəyi vermişdirlər. Bundan əlavə, çox sayda Azərbaycan ziyalısı və ictimai fəalı nümayişlərdən sonrakı müzakirələrin aparılmasında iştirak etmişdir.

## Festivalın bölmələri
Festivalın bölmələri ildən-ilə dəyişsə də, aşağıdakı bölmələr festivalda fərqli vaxtlarda təşkil olunmuşdur.

### Beynəlxalq Uzunmetrajlı Filmlər
Burada dünyanın müxtəlif yerlərində mükafatlar almış filmlər nümayiş olunur.

### Beynəlxalq Qısametrajlı Film Müsabiqəsi
Dünyanın hər yerindən göndərilmiş qısametrajlı sənədli filmlərin nümayiş olunduğu müsabiqə bölməsidir.

### Yerli Qısametrajlı Film Müsabiqəsi
Yerli rejissorların qısametrajlı sənədli filmlərinin nümayiş olunduğu müsabiqə bölməsidir.

### SciDocs
Elmi Spektr jurnalı ilə birgə təşkil olunan və elmi sənədli filmlərin nümayiş olunduğu, müsabiqədənkənar bölmə.

## Mükafat alan filmlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Saxta film festivalları ilə bizi aldadanlar: onları necə tanımalı?
Takaya Kaqami

– Yaponiya manqa və ranobe yazıçısı. Əsas tanınmış əsərləri *"[[The Legend of the Legendary Heroes]]"*, *"[[A Dark Rabbit Has Seven Lives]]"*, *"[[Seraph of the End]]"* manqa və ranobeləridir. Üç əsər əsasında anime adaptasiyası çəkilmişdir.

## Əsərlər
* *[[The Legend of the Legendary Heroes]]*
* *[[A Dark Rabbit Has Seven Lives]]*
* *[[Seraph of the End]]*
* *[[Apocalypse Alice]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* Takaya Kaqami  Media Arts Verilənlər Bazasında 
*
Yamato Yamamoto

– Yaponiya manqakası. Kentaro Katayamanun *"[[Kure-nai]]"* ranobe seriyası və əlaqəli manqaları üçün çəkdiyi illüstrasiyalara görə tanınır. Bundan əlavə, *"[[Seraph of the End]]"* manqa seriyasının illüstratorudur.

## İşləri
**9S* cild 1–9, SS, Memories (ranobe)
**[[Denpa teki na Kanojo]]* cild 1–3 (ranobe)
**[[Kure-nai]]* cild 1–4, davam edir (ranobe)
**Kure-nai* cild 1–6, davam edir (manqa, *[[Jump SQ.]]')
**Seraph of the End*, cild 1–16, davam edir (manqa, *Jump SQ'')

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* Yamato Yamamoto   Media Arts Verilənlər Bazasında
Ögedey sülaləsi

**Ögedey sülaləsi** — bəzən **Ögedeyilər sülaləsi** də adlanır. Böyük Monqol imperiyasını idarə edən Börçigin sülaləsinin XII–XIV əsrlərdə ən güclü qollarından biridir. Sülalə öz başlanğıcını Çingiz xanın oğlu və varisi Ögedey xandan (1185–1241) götürür. Ögedey xan Monqol istilasını böyük həcmdə davam etdirmişdir.

Çingiz xanın oğlu Tulinin sülaləsindən olan Münke xanın ölümündən sonrs Monqol imperiyası ərazisində ara müharibələri başladı. Çingiz xanın oğulları — Cuçi, Ögedey, Cığatay və Tulinin varisləri bir-birləri ilə müharibəyə başladılar. Ögedey sülaləsi üzvləri bütün monqolları öz hakimiyyətləri altında birləşdirməyə çalışırdılar. Ögedeylər sülaləsi Qızıl Ordaya qarşı Cağataylarla ittifaq bağladı, bundan sonra onlar Yuan sülaləsinə (Tulilər sülaləsindən) qarşı Qızıl Orda ilə ittifaq bağladılar. Yuan imperatoru olan Xubilay xan isə buna cavab olaraq İranı idarə edən Elxanilərlə ittifaq bağladı. Yuanlarla Ögedeylərin mübarizəsi XIV əsrdəki Kaydu-Xubilay müharibəsinə qədər davam etdi.

1304-cü ildə qısa müddətli sülh oldu. Lakin mübaribə tezliklə yenidən başladı. 1310-cu ildə Kaydu xanın varisi Çapar xan Yuan imperatoru Kayişana (Külüg xan) təslim oldu. Çağatayların torpaqlarını əldə etməyə çalışan Ögedeylərin öz torpaqları Yuan sülaləsi üzvləri və Çağatay sülaləsi üzvləri tərəfindən bölündü. Bu sülalədən birdə heç vaxt əvvəlki gücünü bərpa edə bilmədi. Bu hadisədən sonra Yuanlara qarşı bəzi üsyan rəhbərləri özlərinin bu ailəyə aid olduqlarını iddia etdilər. Həmçinin bu ailənin soyundan gələn bəzi kukla hökmdarlar Mərkəzi Asiyanın bəzi yerlərində müxtəlif zamanlarda taxta əyləşdirilmişdilər.

## Məşhur üzvləri
* Ögedey xan (1185–1241), Çingiz xanın oğlu və Monqol imperiyasının ikinci xaqanı.
* Güyük xan (1206–1248), Ögedey xanın oğlu, Monqol imperiyasının üçüncü xaqanı.
* Kadan, Ögedey xanın oğlu, XIII əsrdə Monqolların Polşaya hücumunun komandanı.
* Kaydu (1235–1301), Ögedey xanın nəvəsi, Ögedey ailəsinin öz dövründə rəhbəri və Çağatay xanlığının de-fakto xanı.
* Kutulun (1260–1306), Kaydunun qızı və şahzadə-döyüşçü, versiyalardan birinə görə Turandotda söhbət məhz bu şahzadədən gedir.
* Əli Sultan, Çağatay xanlığının müsəlman xanı (1342–1348)
* Danışməndi (ö.1384) Çağatay xanı (1346–1348)
* Soyurqatmış xan (ö.1384), Qərbi Çağatay xanlığının xanı.
* Sultan Mahmud (ö.1402), Qərbi Çağatay xanlığının xanı
* Örüg Temür xan, Monqolustana iddia edən xan (1402–1408)
* Aday xan, Qırxların və 4 tümənin xanı, Tümedin hökmdarı (1425–1438)

## Həmçinin bax
* Böyük Monqol İmperiyası
* Ögedey xan

## İstinadlar
Fatma Sultan (III Muradın qızı)

**Fatma Sultan** (Osmanlıca: **فاطمة سلطان**) (d. 1574 - ö. 1620) — 12-ci Osmanlı sultanı III Muradın qızı.

## Həyatı
Fatma Sultan 1574-ci ildə Manisada dünyaya gəlmişdir. Atası o illərdə Manisa sancaqbəyi olan III Murad, anası isə Safiyə Sultandır. 8 dekabr 1593-cü ildə atasının istəyilə dövrün Anadolu bəylərbəyi Xəlil Paşayla evləndi. Toy mərasimi Köhnə sarayda keçirildi. Tarixçi Mustafa Əfəndi və Xoca Sadəttin Əfəndinin qeydlərinə görə, 7 gün davam edən möhtəşəm toy mərasimində əhaliyə ovuc-ovuc qızıl paylandı. Qırmızı tül pərdəli kəcavəylə ərinin sarayına aparılan Fatma Sultana mehr olaraq 300 min qızıl pul hədiyyə verilmişdi. Toy mərasimi səbəbilə divan üzvlərinə 7 gün boyunca davam edən mükəmməl ziyafət verildi.

Ancaq çox keçmədən atası vəfat etmiş və qardaşı Sultan Mehmed taxta çıxmışdı. Taxta çıxan yeni sultan bütün vəzifələrdə dəyişiklik etmiş, bunlar arasında Fatma Sultanın əri Xəlil Paşa da vardı. Bu isə Fatma Sultanı və anası Safiyə Sultanı narahat edirdi. Çünki Fatma Sultan hamilə idi. Nəhayət, Safiyə Sultanın oğluna təlkinləri nəticəsində Xəlil Paşa kaptan-ı dəryalığa keçirilərək vəzifədə qaldı. Ardından Mahmud bəy adlı bir oğlu dünyaya gəldi ancaq körpə 1597-ci ildə vəbadan vəfat etdi.

Ancaq çox keçmədən 1603-cü ilin dekabrında Xəlil Paşa vəfat etdi. Tam bir il sonra 1604-cü ilin dekabrında Cəfər Paşayla evləndirilsə də, 1610-cu ildə paşa vəfat etdi və Fatma Sultan ikinci dəfə dul qaldı. 1620-ci ildə vəfat etdi və atasının Ayasofya məscidi həyətindəki türbəsinə (Sultan Murad türbəsi) dəfn edildi.

## Mənbə

* Blake, Stephen P. (February 11, 2013). *Time in Early Modern Islam: Calendar, Ceremony, and Chronology in the Safavid, Mughal and Ottoman Empires*. Cambridge University Press. ss. 103. ISBN 978-1-107-03023-7
* Tezcan, Baki (November 2001). *Searching for Osman: A reassessment of the deposition of the Ottoman Sultan Osman II (1618-1622)*. ss. 328 n. 18
* Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, Oğlak Yayınları, 4. baskı, s. 217
Beyhan Sultan (Sultan İbrahimin qızı)

**Bəyxan Sultan** () — 18-ci Osmanlı sultanı Sultan İbrahimin qızı.

## Həyatı
Bəyxan Sultan 1645-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Sultan İbrahim. Hələ 1 yaşında ikən atası onu Kiçik Həsən Paşayla nigahlamışdı. Bu tamamilə siyasi bir evlilik idi və məqsəd paşanı özünə tabe etmək idi. Ancaq olduqca yaşlı olan Həsən Paşa bir il sonra vəfat etdi və Bəyxan Sultan hələ 2 yaşında ikən "dul" qaldı. Ardından atası Sultan İbrahimin məcburiyyəti ilə öz xanımından ayrılan sədrəzəm Həzərparə Əhməd Paşa ilə evləndirildi. Ancaq 1 il sonra ərinin edam edilməsiylə yenidən dul qaldı. Atası Sultan İbrahimin taxtdan endirilməsi və ardından edam edilməsi ilə qardaşı IV Mehmed taxta çıxdı. Nəhayət 1669-cu ildə 24 yaşında ikən öz istəyilə Uzun İbrahim Paşa ilə evləndi.

Bu dəfə də ərinin 1683-cü ildə edam edilməsinin ardından 1689-cu ildə Mustafa Paşa ilə evləndi. 1699-cu ildə əri, bir il sonra 6 mart 1701-cü ildə isə özü vəfat etdi. Məzarı Sultan Süleyman türbəsindədir.

## Mənbə

* Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, s. 261
Llin yarımadası

**Llin yarımadası** () Uelsin şimal-qərbində yerləşən yarımada. Sahillərini İrland dənizinin suları yuyur. İnzibati baxımından Quinet dairəsinə daxildir. Yarımadanın sahəsi 400 km², əhalisi 20 000 nəfərdir.

yarımadanın yaşayış məntəıqələrindən uzaqda yerləşməsi səbəbindən onu turistlər üşün cəlb edici edir. 1970-90-ci illərdə Qlindur oğulları yarımadfakı bir necə istirahət evlərinin təmirini öz üzərinə götürmüşdür. 

Yarımadada 155 km² sahəsi olan təbiət sahəsi vardır.

## Tarix
Pullheli şəhəri 700 il müddətində Llin inzibati mərkəzi olmuşdur. İngilis fəthindən sonra isə müstəqil rayona çevrilmişdir. 18, 19 əsrlərdə burada 400 gəmi inşa edilmişdir.

## Coğrafiyası
Yarımadada çoxlu sayda vulkanık təpə və dağ vardır: İr-Eyfl, Qarn-Boduan, Qarn-Fadrun və Minit-Riu. Şimal sahillərinin böyük hissəsi sıldırımlıdır və çoxlu sayda dalara sahibdir. Cənub sahilləri isə qumlu sahillərə malikdir. 
## İstinadlar
Hibətullah Sultan

**Hibətullah Sultan** () — 27. Osmanlı sultanı I Əbdülhəmidin qızı.

## Həyatı
Hibətullah Sultan 1789-cu ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası I Əbdülhəmid, anası isə xanımlarından Fatma Şəbsəfa Sultandır. 15 yaşında ikən 3 fevral 1804-cü ildə əmisi qızı Xədicə Sultanın əri Seyid Əhməd Paşanın ilk evliliyindən olan oğlu Ələddin Paşayla evləndi. Cütlük bacısı Əsma Sultanın Fatehdəki köşkündə yaşadı. Qardaşı IV Mustafanın taxtdan endirilməsindən sonra siyasi məsələlərə qarışması bəhanə göstərilərək göz həbsinə alındı və sarayından çölə çıxması qadağan edildi.

1812-ci ildə ərinin vəfatı ilə dul qaldı və bir daha evlənmədi. 18 sentyabr 1841-ci ildə vəfat etdi və Sultan Mahmud türbəsinə dəfn edildi.

## Mənbə

* Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, s. 369
Zeynəb Sultan (III Əhmədin qızı)

**Zeynəb Asimə Sultan** (Osmanlıca: **زينب بن احمد - ساليس**) () — 23-cü Osmanlı sultanı III Əhmədin qızı.

## Həyatı
Zeynəb Sultan 1714-cü ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası III Əhməd, anası isə Rabiyə Şərmi Sultandır. 14 yaşı olanda Nevşəhərli İbrahim Paşanın qardaşı oğlu miraxur Mustafa ağayla evləndirildi. Tamamilə siyasi məqsədlərlə baş tutan bu evlilik 5 il sonra 1733-cü ildə həqiqi evliliyə çevrildi. 30 illik evliliyinin ardından 1764-cü ildə əri vəfat etdi. Ertəsi il isə Mələk Mehmed Paşa ilə evləndirildi və bu evliliyi ölümünə qədər davam etdi. Bu evlilikdən Sultanzadə Mahmud bəy adlı bir oğlu dünyaya gəldi. Əri isə gələcəkdə sədarətə qədər yüksəldi. Öz adına inşa etdirdiyi Zeynəb Sultan külliyəsinin həyətindəki türbəyə dəfn olundu.

## Mənbə

* Duindam, Jeroen; Artan, Tülay; Kunt, Metin (August 11, 2011). *Royal Courts in Dynastic States and Empires: A Global Perspective*. BRILL. pp.&nbsp;362, 363 n. 49. ISBN 978-9-004-20622-9
* Sumner-Boyd, Hilary; Freely, John (November 30, 2009). *Strolling Through Istanbul: The Classic Guide to the City*. Tauris Parke Paperbacks. ISBN 978-0-857-73005-3
Ümmügülsüm Sultan (III Əhmədin qızı)

**Ümmügülsüm Sultan** (Osmanlıca: **أم كلثوم بن أحمد ط ساليس**) () — 23-cü Osmanlı sultanı III Əhmədin qızı.

## Həyatı

Ümmügülsüm Sultan 1708-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası III Əhməd, anası isə Əminə Mehrişah Sultandır. Əkizi olan Zeynəb Sultan 7 aylıq ikən vəfat etmişdir. 2 yaşı olanda yaşlı vəzirlərdən Əbdürrəhman Paşayla nişanlandı. Bu hadisə isə paşa üçün baha başa gəldi. Topqapı sarayında baş tutan nişan mərasimi əsnasında bütün saray əhalisinə, o cümlədən Sultan Əhmədə, baş qadınəfəndisi Əmətullah Sultana, bütün şahzadə və sultanlara hədiyyələr göndərildi. Ancaq nişandan sonra Əbdürrəhman Paşa Rumeliyə göndərildi və sultanla evlənmədən 1715-ci ildə burada vəfat etdi.

21 fevral 1724-cü ildə isə Nevşəhərli İbrahim Paşanın qardaşı oğlu Əli ağayla nişanlandı və bir neçə ay sonra evləndi. Qapıçılar kəndxudası oln Əli ağaya vəzir ünvanı verildi. Bu evlilikdən 2 oğlu - Mehmed (ö. 1763) və Mustafa bəy (ö. 1780) dünyaya gəldi. Patrona Xəlil üsyanı əsnasında Əli Paşa da üsyançılar tərəfindən öldürüldü. Beləliklə, Ümmügülsüm Sultan dul qaldı. 1732-ci ildə isə özü vəfat etdi və Yeni məsciddə dəfn olundu.

## Mənbə

* Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, Oğlak Yyaınları, 4. baskı, s. 311-313
* Fanny Davis (1986). The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-24811-5
* Mustafa Çağatay Uluçay (2011). Padişahların kadınları ve kızları. Ankara, Ötüken
Teymur Olcaydu xan

**Teymur** və ya **Yuan Cheng Zong** (1267-1307) - 1294-1307-ci illər arasında Çin imperatoru və Monqol imperiyasının 7-ci böyük xanı. 
## Həyatı
Yuan sülaləsinin bütün Çin üzərində hakimiyyət quran son hökmdarı olmuş, amma Rusiya və Orta Asiyadakı monqol dövlətləri üzərində real hakimiyyət qura bilməmişdir.

Xubilay xanın nəvəsi və ardıcılı idi. Hökmdarlığı zamanı taxta haqq iddia edənlərin Çinin şimal-qərb sərhədinə olan hücumlarını dəf etdi, Koreya və Cənubi Çindəki üsyanları yatırdı. Ölümündən sonra  *Cheng Zong (Bilgə Ata)* adı ilə anılan Teymurun ardıcıllarının hakimiyyəti zamanı Yuan sülaləsi əvvəlki hakimiyyətini itirməyə başladı.
## Həmçinin bax
* Yuan sülaləsi
* Xubilay xan

## İstinadlar
Zübeydə Sultan

**Zübeydə Sultan** () — 23-cü Osmanlı sultanı III Əhmədin qızı.

## Həyatı
Zübeydə Sultan 1728-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası III Əhməd, anası isə xanımlarından Əminə Musəllin Qadınəfəndidir. Hələ 2 yaşında atası taxtdan endirilmiş, bu səbəblə bütün bacı-qardaşları kimi Köhnə sarayda yaşamağa başlamışdır. Buna baxmayaraq atasından sonra taxta çıxan əmisi oğlu Sultan Mahmud ona qarşı olduqca mülayim olmuşdur. Hətta 1747-ci ilin avqustunda onun adına sahildə bir köşk də inşa etdirmişdi.

6 yanvar 1748-ci ildə Anadolu bəylərbəyi Süleyman Paşa ilə nigahlansa da, nişandan bir neçə ay sonra paşa vəfat etdi. Çox keçmədən 16 dekabr 1748-ci ildə qapıçılar kəndxudası Numan ağa ilə evləndirildi. Nigahın ardından Numan ağa vəzirliklə Saloniki valisi təyin edildi. Cütlüyün toy mərasimi 6 yanvar 1749-cu ildə İstanbulda baş tutdu. Əri uzun müddət müxtəlif əyalətlərdə xidmət etdi.

Sultan Əhmədin digər qızları kimi Zübeydə Sultan da gənc yaşda 1756-cı ildə vəfat etdi. Cənazəsi Yeni məsciddə dəfn olundu.

## Mənbə

* Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. p.&nbsp;303. 
* Târîh-i Râşid ve Zeyli (Râşid Mehmed Efendi ve Çelebizâde İsmaîl Âsım Efendi) (1071-1141/1660-1729) Cilt I-III. 2013. 
* Haskan, Mehmed Nermi (2008). Eyüp Sultan tarihi – Volume 1. Eyüp Belediyesi Kültür Yayınları. 
* Uluçay, Mustafa Çağatay (1985). Padışahların kadınları ve kızları. Türk Tarihi Kurumu Yayınları. p.&nbsp;220. 
* Şemʼdânî-zâde Fındıklılı, Süleyman Efendi (1976). Aktepe, M.Münir, ed. Şemʼdânî-zâde Fındıklılı Süleyman Efendi târihi Mürʼiʼt-tevârih-Volume 1. Edebiyat Fakültesi Matbaası
Jülyen Serrano

**Jülyen Serrano** () — sağ kənar müdafiəçisi mövqeyində çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu

## Klub karyerası

### Monako
Serrano Monako akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, 20 iyul 2017-ci ildə klub ilə 2020-ci ilə kimi olan ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Serrano peşəkar karyerasında debütünü 21 aprel 2018-ci ildə *Genqam* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 81-ci dəqiqədə Jorjeni əvəz etmiş və komandası Liqa 1 görüşündə rəqibinə 3-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* AS Monaco Profile 
* LFP Profile 
* UEFA Youth Profile
* L'Equipe Profile
Solidarnost Samara Arena

**Solidarnost Samara Arena** (; əvvəlki adı ** Kosmos Arena **) – Rusiyanın Samara şəhərində yerləşən stadion. Arena 2018 FİFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi etmiş stadionlardan biridir. Stadion **Samara Arena** adı ilə də bilinir. 44918 nəfər tamaşaçı tutumuna malikdir. Stadion 320 milyon $-a tikilmişdir.

## Təsvir
***Stadionun meydançası:** 27 ha
***Tamaşaçı tutumu**: 44918 nəfər
***VİP tamaşaçı tutumu:** 1125 nəfər
***Premium oturacaqlar:** 75 ədəd
***Ümumi sahə:**  160498,1 m²
***Hündürlük:** 60 m
***İnşa edən şirkət:** Sport-Engineering
***Dizayner:** TerrNIIgrazhdanproekt

Stadionun əsas arxitektural xüsusiyyəti onun kosmosa bənzəməsidir. Bütün stadionu əhatə edən, ulduz və ya bir kosmik cihaza bənzəyən ümumi siluet ilə aşağıdan kiriş kimi strukturlar tərəfindən dəstəklənir. Qübbənin minimal əyriliyi olsa da, bizə düz bir səth olaraq göyə yüksəlmiş görünüşünü verir. Stadionun ellipsə oxşayan bünövrəsi ikimərtəbəli oturacaqlarını daşımağa imkan verir. Oturacaqların hamısı damla örtülü vəziyyətdədir. Stadionun diametri 330 metrdir. Arenanın damının ümumi kütləsi 13000 tondur. Sahəsi isə 76000 m²-dir. Arenanın bünövrəsi monolitik dəmir-beton döşəmədir. Stadion 4 mərtəbəlidir: yuxarı və aşağı səviyyəli açıq stendlər və onların arasında iki örtülü skybox.

Tamaşaçılar öz yerlərinə stadionun müxtəlif girişlərindən çata bilərlər. 

Stadion təbii ot örtüyünə malikdir. Ot örtüyü altdan isitmə və avtomatik irriqasiya (özünü sulama) sistemləri ilə quraşdırılıb. 

## Mövqe
FİFA-ya təqdim edilən ilk təklifdə stadion şəhərin cənubundakı yaşayış məntəqəsi və infrastrukturu olmayan bir adada tikiləcəkdi.  O vaxtı, bu adaya gediləcək körpü belə yox idi

Bu seçim tənqidə səbəb oldu və buna görə stadionun şəhərin şimalında tikilməsi planlaşdırıldı. Tikiləcək ərazinin 27 ha olması düşünülürdü, lakin sonralar  bu rəqəm böyüyərək 240, sonralar isə 930 hektardır. Ərazinin genişləndirilməsi qərarı Samara sakinlərindən məsləhətləşmədən əvvəl verilmişdir. Planlaşdırılan binaların çoxusunun idmanla heç bir əlaqəsi yox idi.

Arena şəhərin şimal qərb hissəsində yerləşir. Stadion şəhərin ən yüksək nöqtəsində yerləşir. Tikilinin dəmiryol stansiyasından uzaqlığı 15, Kurumoç Beynəlxalq Aeroportundan isə 32 kilometrdir. Stadionun cənubunda sıx yaşayış məntəqələri yerləşir. Volqa mikrorayonu 1978-ci ildə tikildi və 1980-ci illərin ortalarına öz inkişaf zirvəsinə çatdı. Mikrorayon 19-cu əsrdən bəri yaxşı tanınan Yablonka kənd-fermasının ərazisində tikilmişdir. Kəndin ilk sakinləri Polşa, Rusiya və Ukraynanın müxtəlif bölgələrindən gələnlər idi. Hətta Sovet hakimiyyəti dövründə "dini uyuşdurucu" (dini yaymaq istəyən insanlara verilən təqsir) cinayəti ilə günahlandırılanlar da buraya sürgün edilirdi. 1930-cu ildə kənd sakinləri özlərinin kollektiv "Iskra" fermasını yaratdılar. Hal-hazırda Yablonka Taşkentskaya küçəsində yerləşir.

## 2018 FİFA Dünya Kuboku zamanı
Cədvəldəki vaxtlar Samara saatı ilə verilir.

## İstinadlar
Mussa Silla

**Mussa Silla** () — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Monako
Silla Monako akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, 10 fevral 2017-ci ildə klub ilə 2020-ci ilin iyun ayına kimi olan ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Silla peşəkar karyerasında debütünü 21 aprel 2018-ci ildə *Genqam* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 63-cü dəqiqədə Adama Diakabini əvəz etmiş və komandası Liqa 1 görüşündə rəqibinə 3–1 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, peşəkar karyerasında ilk qolunu 6 may 2018-ci ildə Kann klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. O, oyunda dublla yadda qalmış və komandası Liqa 1 görüşündə rəqibinə 2–1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Şəxsi həyatı
Silla Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Mali vətəndaşlarıdır. Onun qardaşı Yakuba Silla Mali millisinin üzvüdür.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France Profile  at FFF
* AS Monaco Profile
* LFP Profile
Gülxatun məscidi

**Gülxatun məscidi** — Sumqayıt şəhəri Corat qəsəbəsində yerləşən məscid. Məscid Səməd Vurğun küçəsindən 100 metr aralıda, qəsəbənin daxilinə uzanan küçənin sağ tərəfində yerləşir.

## Tarixi
Məscid XVII əsrdə Kərbəlayi Gülxatun adlı bir varlı qadın tərəfindən inşa edilmişdir. Məscid uzun illər istifadəsiz qalmışdır.

## Tikili
Düzbucaqlı formaya malikdir. Suvaqla üzlənən məscidin fasadı yaşıl rəngə boyanmışdır. Elədə hündür olmayan günbəz göy rəngdədir. Məscid Hacı Məcid hamamından 50-60 metr aralıdadır.

## İstinadlar
Huqo Andersson

**Huqo Andersson** (1 yanvar 1999-cu ildə İsveçdə anadan olub) — İsveç Allsvenskan təmsilçilərindən olan Malmö klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İsveçli futbolçu.

## Klub karyerası

### Malmö
Andersson Malmö akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Andersson öz peşəkar karyerasında debütünü 20 may 2018-ci ildə *Haken* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 87-ci dəqiqədə Mattias Svanberqi əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Malmö liqa görüşündə rəqibinə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2İsveç Superkuboku görüşləri daxildir.

## Uğurları

### Komanda
 **"[[Malmö FF|Malmö"]]**
*  Allsvenskan — Allsvenskan 2017

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Malmö FF profile  
* 
* SvenskFotboll Profile
Viimsi yarımadası

**Viimsi yarımadası** — Estoniyanın şimalında, qərbdən Tallin, şərqdən isə Muuqa körfəzləri ilə əhatələnən yarımada.

Yarımadanın sahəsi 50&nbsp;km², uzunluğu 110&nbsp;km, eni 5&nbsp;km-dir. Naissaar, Pranqli, Eksi, Keri, Tiyrloodi, Kyasuli, Seynakari, Pandyu, Sepakari, xanekari, Lookari və Lanesaar adaları ilə birlikdə Viimsi volostunu əmələ gətirir

Adada aşkarlanan ən qədim tarixi tapıntılar b.e III və IV əsrlərinə aiddir

şimal sahilində yerləşən Rohuneem dili bəzən yarımada adlandırılır.

Dilin coğrafi koordinatları: 

Yarımmadanın mərkəzində Lubyamyaqi playosu yerləşir. Plato 1 ha əraziyə sahibdir. Maksimnal hündürlüyü 53 m etrdir. Lubyamyaqinin şimal-şərqində Livon və ya Şimal müharibəsinə aid hərbi məqsədli qazılmış mağaralar vardır.

Şeytan mağarasının uzunluğu — 18 m, hündürlüyü — 1,2 m, eni isə — 2–2,5 m təşkil edir.

Mağaranın coğrafi koordinatı: 

## Qalereya

View on the Finnish Gulf, near the tip of Viimsi peninsula - panoramio.jpg|
Viimsi1, 2010.jpg|
Kuradikoobas.jpg| 
Viimsi pank.jpg|
Baltic Sea.jpg|
Viimsi ülemine tulepaak 2007.jpg|
Viimsi alumine tulepaak 2004.jpg|


## İstinadlar
Sərgi Qalereyası (Bakı)

300px|thumb|Sərgi qalereyası
**Sərgi qalereyası** — Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Muzey Mərkəzində fəaliyyət göstərən qalereya.

## Tarixi
### Muzey mərkəzi
Binası 1960-cı ildə məşhur Azərbaycan memarı Həsən Məcidovun layihəsi əsasında V.İ.Leninin anadan olmasının 90 illiyi münasibətilə tikilib və 1961-ci ildə Moskvadakı V.İ.Lenin Muzeyinin filialı kimi istismara verilib.

1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan sonra Azərbaycan prezidentinin sərəncamına əsasən bina Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinə verilmiş və Muzey Mərkəzi adını almışdır. 
## Ekspozisiyası
Sərgi qalereyası, Muzey Mərkəzinin dördüncü mərtəbəsində yerləşir. Beş zaldan ibarət olan (ümumi sahəsi 400 m²) Sərgi Qalereyası, ekspozisiya sahəsi 700 m², lazımi işıq və səs avadanlıqları ilə təchiz olunmuşdur. Bu məkanın unikallığı ondadır ki, gündüz eksponatlar yuxarıdan düşən təbii işıqla işıqlandırılır.
## Sərgilər
Sərgi Qalereyası – rəngkarlıq, qrafika, foto, heykəltəraşlıq, dizayn, müasir və konseptual sənət, uşaq yaradıcılığı və xalq tətbiqi sənəti sərgilərinin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş məkandır. 

Qalereyada ən müxtəlif profilli sərgilər böyük müvəffəqiyyətlə keçmişdir: “Ayna” birinci Bakı foto-festivalı, “Bakı-Abşeron” memarlıq abidələri sərgisi, “Xalı”, Bakıda Polşa memarlarının yaradıcılığı, müasir və konseptual sənətə həsr olunmuş “Alüminium” sərgiləri, “Kişi və Qadın”, ingilis rəssamı Frensis Liçin “Süvenir” xeyriyyə sərgisi, qaçqınlara həsr olunmuş foto və bədii əsərlər sərgisi, Azərbaycan rəssamlarının əsərlərindən ibarət “İlin fəsilləri” silsilə sərgilər çərçivəsində “Payızın rəngləri”, “Bahar. Qadın. Məhəbbət”, “Yay impressiyası”, “Qış harmoniyası” sərgiləri , 2007-ci ilin son xüsusi layihəsi olan “Məhəbbət göy qurşağı” sərgisi, “5+” müasir rəngkarlıq sərgisi, “Mozalan” sərgisi, məşhur “Ralf Loren”, “Kartye” və başqa brendlərlə əməkdaşlıq edən alman fotoqrafı Klaus Vikratın sərgisi (sərgi “Beş istiqamət” adlanırdı və müəllifin ən yaxşı işlərindən ibarət idi ki, bu da 5 qrupa bölünürdü: çiçəklər, qadınlar, uşaqlar, zinət əşyaları və Kosta-Rika), N.Tusi adına İncəsənət gimnaziyasının uşaq sərgisi, məşhur bolqar rəssamı Emil Stoyçevin Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev və Bolqarıstan Respublikasının prezidenti Georgi Pırvanovun himayəsi altında Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən təşkil olunan fərdi sərgisi.

## Həmçinin bax
* Muzey Mərkəzi
* Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyi
* Azərbaycan Dövlət Teatr Muzeyi

## İstinadlar
Azərbaycanda ölkə əhəmiyyətli bağ-park, monumental və xatirə abidələrinin siyahısı

**Azərbaycanda ölkə əhəmiyyətli bağ-park, monumental və xatirə abidələrinin siyahısı** — Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli, 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş və Azərbaycanda qeydiyyata alınması göstərilmiş ölkə əhəmiyyətli bağ-park, monumental və xatirə abidələrinin siyahısı. Siyahıda ən qədim abidələr XIV əsrə aid Nardarandakı Xan bağı və XVII əsrə aid Gəncədəki Sərdar bağıdır.

## Siyahı

## İstinadlar
Borden yarımadası

**Borden yarımadası** — Baffin Torpağının şimalında yerləşən yarımada. Kanadanın Nunavut vilayəti ərazisinə daxildir. Lankaster boğazının cənubunda qərarlaşır. Yarımadanın şimal-şərq ərazisində Sirmilik Milli Parkı təşkil olunmuşdur.

## Coğrafiya
Yarımada 225 km şimala, 169 km şərqə uzanır.

Şimala rayonu, o cümlədən Hras dağları kövrək qayalardan ibarətdir. Burada hündürlük 914 mertrə çatır. Admiraliti buxtası yarımadanın qərb sahillərini, Admiraliti Soveti buxtası isə onun şərq sahillərini təşkil edir. Şərqdən Baylot adasından buxta ilə ayrılır.

## Əhalisi
Yarımadanın qərb sahillərində inuitlərə aid Arktik-Bey adlı kənd vardır (823 nəf. (2011)).

## Sənaye
Uzun on illiklər boyunca yarımadada faydalı qazıntıların hasilatı həyata kreçirilir (əsasən almaz).

## İstinadlar
Bacanaqlar serialının personajlarının siyahısı

Bu siyahıda Bacanaqlar serialında iştirak edən aktyorların siyahısı göstərilmişdir.

## Baş rollar

## Digər rollar və qonaq aktyorlar

## İstinadlar
Bell yarımadası

**Bell yarımadası** (), əvvəllər **Bell adası** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Sauthempton adasının cənub-şərqində yerləşir. inzibati nbaxımından Kanadanın Nunavut vilayəti, Kivallik regionuna daxildir.

## Yerləşməsi
Yarımada inuitlərə məxsus olan Koral-Harbor yaşayış məntəqəsinə yaxın ərazidə yerləşir. Cənubdan Hudzon körfəzi, şərqdən Foks körfəzi ilə əhatələnir. Burada tez-tez Qrenlandiya balinalarına rast gəlinir. Yarımadanın ən hündür nöqtəsi 213 metr hündürlüyə malik Minto dağıdır. Bir neçə iri körfəzə sahibdir.

## Tarixi
Yarımada Huidzon körfəzi şirkətinin rəhbəri və araşdırmaçı Con Bellin şərəfinəı adlandırılmışdır.

Burada 5 arxioloji abidə vardır. Sadlermiut kəndi 1902–1903-cü illərdə avropalılar tərəfindən bura gətirilmiş infeksiya nəticəsində yoxa çıxmışdır.
1910-cu ildə qütb araşdırmaçısı Corc Komer Sauthempton adasını adlandırır və kartoqrafik xəritələrdəki səhvi düzəldərək Bell adasını yarımada olaraq göstərir.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Qohum ruhlar

**Qohum ruhlar** () — İrlandiyanın Kork şəhərində yerləşən abidə. Abidə paslanmaz poladdan hazırlanıb.

## İstinadlar
Varanger yarımadası

**Varanger yarımadası** (; ; ) — Norveçin şimalında yerləşən yarımada. İnzibati baxımından Finnmark dairəsinə daxildir. Qərbdən Tana-fiord, cənubdan Varanger-fiord, şimaldan və şərqdən Barens dənizi ilə əhatələnir. yarımadada Vadsyo, Botsfiord, Berleqov, Vardsyo], Tana və Nessebsyu kommunaları yerləşir. Arktik tundra lanşaftına sahibdir. 
Yarımadanın sahilində bir çox dəniz quşları yuva qurur. Varanger Milli Parkı yarımada torpaqların əksəriyyətini əhatə edir
## İstinadlar
Narkologiya

**Narkologiya** (yunanca "uyuşma, yuxu" və "elm") narkotik maddə asılılığı, maddə asılılığı və xroniki alkoqolizm təzahürlərini öyrənən, onların  müalicə və profilaktikası üsullarını inkişaf etdirən bir tibb sahəsidir. Rusiyada bəzi tədqiqatçılar tərəfindən narkoloji psixiatriya, digərləri isə ayrı-ayrı tibb elmləri kimi psixiatriyadan ayrılır. ABŞ-də, asılılıq analoqluğu "tibb mənşəli" bağımlılıq dərmanı və "asılılıq psixiatriya"  təşkil edir.

Narkologiya bir tibb sahəsi olaraq nisbətən yaxın keçmişdə meydana gəlmişdi, ancaq maddə asılılığı qədim zamanlardan etibarən tətbiq edilmişdir.

Alkoqolizmin sistemli öyrənilməsi ⅩⅧ-ⅩⅨ əsrlər üçün başlayan bir fikir ifadə etdi.Narkomaniya bir xəstəlik olaraq təhlükəlidir. Bu araşdırmaların nəticələrinə görə, narkologiya tibb elmi biliklərin ayrı bir sahəsi olaraq seçilmişdir. 1960-1970-ci illərdə Rusiyada ayrı-ayrı tibb elmləri kimi narkologiya qurulub.

Tarixən, narkotik və spirt sui-istifadə klinik psixiatriya ilə bağlı və onun tədqiqat metodları əsasən biotibbi. uzun müddət bölmələr Narkomanlığa (narkomaniya, maddə asılılığı və alkoqolizm) üçün psixiatriya  dair təlimatlar üçün xüsusi qorunur.

Narkologiya psixoaktiv maddələrdən asılılığın yaranma mexanizmlərini  şərtlərini öyrənir. Narkoloji tədqiqat mövzusu: narkotik maddə istifadəsi (narkotik asılılığı), narkotik maddələr və narkotik maddənin (maddə asılılığı) və spirtli istifadəyə (etanol) aid olmayan digər maddələr, yəni alkoqolizmdir.

Xəstəxanada narkoloji müalicə 1 il adətən xəstələrin yalnız 9-12% baş verir sonra dərman müalicəsi xəstəxanalarda narkotik müalicə indi zəifləmə kimi səmərəsiz hesab olunur.

Belə heroin bağımlılığı palliativ müalicə metadonun saxlanması terapiya kimi narkomaniya farmakoloji müalicə, qərb ölkələrində istifadə olunur.

## İstinadlar

https://internist.ru/nozology/narkologiya/
http://www.rnm.az
Aişə Sultan (II Mustafanın qızı)

**Aişə Sultan** () () — 22-ci Osmanlı sultanı II Mustafanın qızı. Eyni illərdə yaşayan əmisi III Əhmədin qızı Aişə Sultanla qarışdırılmaması üçün *Böyük Aişə Sultan* olaraq anılır.

## Həyatı
Aişə Sultan 1696-cı ildə Ədirnə sarayında dünyaya gəlmişdir. Anasının kim olduğu bilinmir. O əsnada atası II Mustafa Belqrad üzərinə səfərə çıxmışdı. Taxta yeni çıxan atasının ilk övladı olması səbəbilə doğumu ilə bağlı dünyanın dörd tərəfinə fərmanlar yazıldı. 7 yaşı olanda keçmiş sədrəzəmlərdən Fazil Mustafa Paşanın oğlu və Anadolu bəylərbəyi olan Körpülü Nöman Paşa ilə nişanlandı. Tamamilə siyasi səbəblərdən baş tutan bu evlilik planı, o əsnada atasının taxtdan endirilməsi və bir neçə ay sonra vəfat etməsi səbəbilə 5 il sonraya təxirə salındı.

9 aprel 1708-ci ildə Topqapı sarayında keçirilən mərasimlə Ayşə Sultan Nöman Paşayla, bacısı Əminə Sultan isə sədrəzəm Çorlulu Əli Paşayla nigahlandı. Ancaq gəlinin hələ 12 yaşında olması səbəbilə bu toy mərasimi formal olaraq keçirildi və evliliyin "tamamlanması" üçün gəlinin həddi-büluğa çatması gözlənildi. 14 mart 1710-cu ildə Topqapı sarayında bu münasibətlə ziyafət verildi və cütlük mərasimin ardından vaxtilə şeyxülislam Feyzullah Əfəndiyə aid olan, ancaq üsyanın ardından dövlət tərəfindən müsadirə edilən Zeyrək sarayında məskunlaşdı.

Ancaq Nöman Paşa 2 aylıq sədrəzəmliyin ardından vəzifədən alındı və yenidən cəbhə bölgəsinə göndərildi. Nöman Paşanın burada 1719-cu ildə hummadan vəfat etməsinin ardından, Aişə Sultan 23 yaşında dul qaldı. Əmisi Sultan Əhmədin istəyilə 1720-ci ildə vaxtilə atasının silahdarı olan İbrahim Paşa ilə evləndi. Eyni mərasimlə bacısı Əmətullah Sultan Mosul bəylərbəyi Osman Paşayla nigahlanmışdır. Ancaq bir neçə il sonra İbrahim Paşa da vəfat etmiş, Aişə Sultan 1725-ci ildə üçüncü dəfə Qoca Mustafa Paşa ilə evləndirildi. Olduqca yaşlı bir paşa olan Mustafa Paşa 3 il sonra vəfat etdi və Aişə Sultan bir daha evlənmədi.

Heç bir evliliyindən övladı olmayan Aişə Sultan 1752-ci ildə İstanbulda vəfat etmiş, böyük nənəsi Turhan Xədicə Sultanın Yeni məsciddəki türbəsinə dəfn olunmuşdur.

## Mənbə
* Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, sayfa: 292
* Majer, Hans Georg (1991). *Journal of Ottoman studies, Volumes 11–12*. Enderun Kitabevi. p. 433
* Mustafa Çağatay Uluçay (2011). *Padişahların kadınları ve kızları*. Ankara, Ötüken
Bellarin yarımadası

thumb|300px
**Bellarin yarımadası** () — Avstraliyanın Viktoriya ştatında, Melburn şəhərindən cənub-şərqdə yerləşən yarımada. Yarımada Port-Fillip,  *Corio Bay* və Bass boğazı ilə əhatələnir. Morninqton yarımadası ilə birlikdə Port-Fillipi Bass boğqazından ayırır. XIX əsrdə yarımadada avropalıların məskən salmasaına qədər burada  *Wathaurong* aborigenləri yaşayırdılar. Hazırda yarımada turistlər arasında məşhurdur.

Hazırda burada 55 000 nəfər yaşayır. Region daha çox turistik bölgədir.

## İstinadlar
Nikola Stoşiç

**Nikola Stoşiç** (29 yanvar 2000-ci ildə Serbiyada anadan olub) — Avstriya Birinci Liqa təmsilçilərindən olan *Liferinq* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Serbiyalı futbolçu.

## Klub karyerası

### Liferinq
Stoşiç Red Bull Zalsburq akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Stoşiç 2016-cı ildə Zalsburq U-19 komandası ilə UEFA Gənclər Liqasında iştirak etmişdir. O, turnirdə debütünü 19 oktyabr 2016-cı ildə Vardar U-19 komandasına qarşı oyunda etmişdir. O, 73-cü dəqiqədə İqoru əvəz etmiş və komandası 3-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

Stoşiç öz peşəkar karyerasında debütünü 20 aprel 2018-ci ildə *Vattens* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Həmin görüşdə Liferinq liqa görüşündə rəqibi ilə 0-0 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. O, karyerasında ilk qolunu 27 iyul 2018-ci ildə *Horn* klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. O, 88-ci dəqiqədə qolla yadda qalmış və komandası rəqibinə 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub
 

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Avstriya Superkuboku görüşləri daxildir.

## Uğurları

### Klub
 **«[[Red Bull Zalsburq]]»**
*  UEFA Gənclər Liqası — 2016-2017

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Yaponiyada anomal istilər (2018)

**[[Yaponiya]]da anomal istilər** – 2018-ci ilin yay aylarında Yaponiyanın müxtəlif bölgələrində müşahidə olunan yüksək temperatur böhranı. Temperatur böhranı ölkənin cənub-qərbində bir çox insanı evsiz qoyan daşqınlara səbəb olan ağır yağışlardan sonra yaranmışdır.

## İyul 2018
İyunun sonundan iyulun ortalarına qədər davam edən daşqınlardan sonra Yaponiyada temperatur kəskin artmışdır. Daşqın və torpaq sürüşmələrinin baş verdiyi Hiroşima, Ehime və Okayama prefekturalarında 145 nəfər gün vurmasında görə xəstəxanaya müraciət edib. Bu zaman havanın temperaturu 35 °C-ni keçib.

23 iyul 2018-ci ildə Yaponiya Meteorologiya Agentliyi Tokionun 65 km şimal-qərbində yerləşən Kumaqaya şəhərində 41,1 °C temperatur qeydə alıb. Bu, ölkə tarixində qeydə alınmış ən yüksək temperaturdur. Kioto şəhərində isə ardıcıl 7 gün boyunca temperatur 38 °C-dən aşağı düşməmişdir. Bu, hava haqqında qeydlərin tutulmağa başlandığı XIX əsrdən bəri ilk haldır.

9 iyul 2018-ci ildən Yaponiyada azı 44 nəfər anomal istilərdən ölüb. Təkcə 21 iyulda 11 nəfər ölüb. 6 yaşlı məktəbli uşağın çöl tədbirində iştirakı zamanı ölümündən sonra Yaponiya Təhsil Nazirliyi məktəblərə xəbərdarlıq edib.

## Həmçinin bax
* Anomal istilərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yaponiya Meteorologiya Agentliyinin rəsmi saytı.
Əminə Sultan (II Mustafanın qızı)

**Əminə Sultan** (Osmanlıca: **امينه بن مصطفى ساني**) () — 22-ci Osmanlı sultanı II Mustafanın qızı.

## Həyatı
Əminə Sultan 1696-cı ildə Ədirnə sarayında dünyaya gəlmişdir. Anasının kim olduğu bilinmir. O əsnada atası II Mustafa Belqrad üzərinə səfərə çıxmışdı. Taxta yeni çıxan atasının ikinci övladı idi. 5 yaşı olanda Dəməşq bəylərbəyi Həsən Paşa ilə nişanlansa da, daha sonra bu nişan ləğv edildi və 7 mart 1702-ci ildə atasının silahdarı Çorlulu Əli ağa ilə nişanlandı. Tamamilə siyasi səbəblərdən baş tutan bu evlilik planı, o əsnada atasının taxtdan endirilməsi və bir müddət sonra vəfat etməsi səbəbilə 7 il sonraya təxirə salındı.

Əmisi Sultan Əhmədin səltənətində sədrəzəmliyə yüksələn Əli Paşa ilə 9 aprel 1708-ci ildə evləndi. Ancaq Əli Paşanın 2 il sonra edam edilməsi ilə 1712-ci ildə Trabzon bəylərbəyi Rəcəb Paşa ilə evləndirildi. Bu dəfəki ərinin də 1726-cı ildə vəfatı ilə yenidən dul qalan Əminə Sultan əmisinin istəyilə son evliliyini 1 iyun 1728-ci ildə Aydın sancaqbəyi Abdullah Paşa ilə etdi.

Abdullah Paşanın 1736-cı ildə vəfat etməsinin ardından bir daha evlənməyən Əminə Sultan 3 il sonra vəfat etdi. Heç bir evliliyindən övladı olmamışdır.

## Mənbə

* Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, sayfa: 292
* Majer, Hans Georg (1991). *Journal of Ottoman studies, Volumes 11-12*. Enderun Kitabevi. p.&nbsp;433
* Mustafa Çağatay Uluçay (2011). *Padişahların kadınları ve kızları*. Ankara, Ötüken
Safiyə Sultan (II Mustafanın qızı)

**Safiyə Sultan** (Osmanlıca: **صفية بن مصطفى ساني**) () — 22-ci Osmanlı sultanı II Mustafanın qızı.

## Həyatı
Əminə Sultan 1696-cı ildə Ədirnə sarayında dünyaya gəlmişdir. Anasının kim olduğu bilinmir. O əsnada atası II Mustafa Belqrad üzərinə səfərə çıxmışdı. Taxta yeni çıxan atasının üçüncü övladı idi. Böyük bacıları Əminə və Ayşə Sultan kimi, 7 mart 1702-ci ildə uşaq yaşlarında Mərzifonlu Mustafa Paşanın oğlu və Adana sancaqbəyi olan Məqtulzadə Əli Paşa ilə nişanlandı. Tamamilə siyasi səbəblərdən baş tutan bu evlilik planı, o əsnada atasının taxtdan endirilməsi və bir müddət sonra vəfat etməsi səbəbilə təxirə salındı. Toy mərasimi 8 may 1710-cu ildə baş tutdu. Bu evlilikdən bir oğlu dünyaya gəldi. Ancaq 1 ay sonra Əli Paşa Diyarbəkir bəylərbəyi oldu və əyalətə göndərildi. Əli Paşanın 1723-cü ildə vəfat etməsiylə Safiyə Sultan 1726-cı ildə Mirzə Mehmed Paşa ilə evləndi. Ancaq 2 il sonra Mehmed Paşa da vəfat etmiş, Safiyə Sultan ikinci dəfə dul qalmışdır.

Kiçik qardaşı Sultan Mahmudun səltənətində 1740-cı ildə son evliliyini Hacı Əbubəkr Paşa ilə etdi və bu evlilik paşanın 1759-cu ildəki ölümünə qədər davam etdi. Bu evlilikdən bir qızı oldu. Son evliliyindən sonra bir daha evlənməyən Safiyə Sultan 15 may 1778-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi Sultan Süleyman türbəsində dəfn edilib.

Qızı Zahidə xanım Sultan (ö. 1790) Hacı Süleyman Paşa ilə evlənmişdir.

## Mənbə

* Mustafa Çağatay Uluçay (2011). *Padişahların kadınları ve kızları*. Ankara, Ötüken
* Duindam, Jeroen; Artan, Tülay; Kunt, Metin (August 11, 2011). *Royal Courts in Dynastic States and Empires: A Global Perspective*. BRILL. ISBN 978-9-004-20622-9
* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-9-753-29623-6
Rene Hellermann

**Rene Hellermann** (7 iyun 2000-ci ildə Avstriyada anadan olub) — Avstriya Birinci Liqa təmsilçilərindən olan *Liferinq* klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Avstriyalı futbolçu.

## Klub karyerası

### Liferinq
Hellermann *İnnsbruker* akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Hellermann öz peşəkar karyerasında debütünü 16 mart 2018-ci ildə *Floridsdorfer* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 67-ci dəqiqədə Anderson Nianqbonu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Liferinq liqa görüşündə rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub
 

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Avstriya Superkuboku görüşləri daxildir.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Türk Yapı Sənaye

**"Türk Yapı Sənaye"** — gips və gips əsaslı məhsullar istehsal edən, 2006-ci ildə türk iş adamları tərəfindən yaranmış şirkətdir.

## Haqqında
Türk Yapı Sənaye” MMC şirkətinin əsası 2006-cı ildə türk iş adamları tərəfindən qoyulmuşdur. Şirkət gips və gips əsaslı inşaat materiallarının istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır. Zavod Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunda yerləşir.

Şirkət məhsul platformasında Nur, Kəpəz, Kars, Pakçim əmtəə nişanlı astar və üzlük suvaqları, keramika və qranit yapışdırıcıları və s. kimi markalarını özündə birləşdirir.

## Mükafatları
* 27 may 2013-cü ildə ABŞın Nyu York şəhərində "Kəpəz Alçı" gips ve sement əsaslı məhsulları **Qızıl keyfiyyət** mükafatına layiq görülmüşdür.
* 9 mart 2014-cü ildə İsveçrənin Cenevrə şəhərində təşkil edilmiş beynəlxalq tədbirdə Türk Yapı  Sənaye MMC **Platinum** kateqoriyasında mükafat əldə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*