open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şərq mirvarisi

**"Şərq mirvarisi" televiziyaqülləsi** -Asiyanın  ən yüksək üçüncü  (hündürlük 468 metr), dünyanın  beşinci ən böyük teleqülləsidir,hansı ki   Pudon  Şanxayda yerləşir

Qüllədə yerləşən məntəqələr:

* Fırlanan restoran, 267 metr yüksəklikdə; 
* rəqs meydançası, bar və karaoke otaqları ilə birlikdə 20 otaq - 271 metr yüksəklikdə; 
* 350 metr hündürlükdə bir görüntü platforması, konfrans salonu və qəhvə mağazası olan penhouse

Qüllənin dizaynı 11 külək elementinə istinad edilərək hazırlanıb. İki ən böyük sahənin 50 m (aşağı, "Space City") və 45 m (üst, "Space Modulu")  diametri var. Bu sahələr hər biri 9 m diametrli üç silindrli sütunla bir-birinə bağlanır; sütunların daxili hissəsində Space Hotel otaqlarının yerləşdiyi beş kiçik sahə var.

Yaxınlıqda Asiyanın ən uzun yaşayış məntəqələrindən olan olan 88 mərtəbəli Jin Mao göydələnidir.  Xüsusilə bunun üçün üç ölçülü bir işıqlandırma işlənmişdir ki, bu da fantastik  görünüş yaradır. .

## Populyar mədəniyyətdə

### Kinoda

* " Transformerlər: Məğlubların qisası " - Filmin əvvəlində Şanxayda Şərq incisi fonda görünür 
* " Godzilla: Son Döyüşlər " - Şanxayda ekranlaşdırılan film.

## Qalereya

Fayl:Pearltowernitefeb2007.jpg|
Fayl:Oriental Pearl Tower IMG 3693.JPG|
Fayl:Oriental Pearl0114.JPG|
Fayl:Shanghai Pudong 2007.jpg|
Fayl:ShanghaiPearlTower.jpg|
Fayl:Shanghaiviewpic1.jpg|
Fayl:Oriental Pearl Tower.JPG|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Skyscraperpage.com saytında Oriental İnci 
* Shanghai Səyahət Kılavuzu    )
Kanal V

**Kanal V** — Antalyada yayım edən televiziya kanalı.

## Haqqında
20 dekabr 1992-ci il Erdal Önər tərəfindən yaradılan Vip Tv kanalı,1998–2000 illəri arasında musiqi kanalı kimi olmuşdur.2000-ci illərin başlanğıcında " KadıAhmetoğulları’’-nın alması ilə kanalın adı dəyişdirilərək Kanal Vip oldu.2005-ci ildə kanal VTV adı ilə yayımlanmış, 2015-ci ilin sonlarında isə Kanal V olmuşdur.

## Yayımlanması
2002-ci ildə Türksat Kablo TV-də yayına başladıqdan sonra 2011-ci il Cumhuriyet (qəzet)-nin Antalya təmsilcisi Ahmet Oruçoğlunun satın alması ilə 2012-ci ildə sputnik üzərindən yayıma başlamışdır.2017-ci lin fevral ayından etibarən Kanal V-nin yeni sahibi Mehmet Okan Kayadır.

Kanal V Antalya içində karasal yayın və Kablo TV-də, Türkiyədə isə Türksat 4A və D-Smart platformalarında yerləşir.

## Şüarın yaranması və Xarici əlaqələri
Antalyada olan kanallardan ART Akdeniz TV 2016-da yayımlamağa durdu. Nəticə də Kanal V ‘‘*Antalya’nın Tek Televizyonu’’* şüarını mənimsəmiştir.

Kanalın veb-səhifəsi: Kanal V web sayfası

## İstinadlar
D-moll

**D-moll** — 2018-ci ildə Monteneqroda qurulmuş musiqi qrupu. D-moll qrupu Monteneqronu İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Onlar Monteneqronun RTCG telekanalının Avroviziya 2019 üçün təşkil etdiyi *Montevizija* adlı seçim turuna "Heaven" mahnısı ilə qatılmışdırlar. Nəticədə qrup digər rəqiblərini geridə qoyaraq seçim turunun qalibi olmuş və Monteneqronu Avroviziyada təmsil etmək hüququ əldə etmişdir.

## Diskoqrafiya
### Sinqllar
* 2019: *[[Heaven (D-moll mahnısı)|Heaven]]*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Heaven (D-moll mahnısı)

**Heaven** () — Monteneqronun 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

D-moll "Heaven" mahnısı ilə Monteneqronu İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnının musiqisi Denis Bojoviç, sözləri isə Adis Eminiçə aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Antonov

**Antonov** — soyad.

* Aleksey Antonov — Sovet hərbi komandiri, ordu generalı.
* Oleq Antonov — Sovet təyyarə dizayneri.

## Həmçinin bax
* Antonov (dəqiqləşdirmə)
Fox (Norveç)

**«Fox Norway»** — «Fox Networks Group Europe» şirkətinin sahibləndiyi Norveç əyləncə telekanalı. Telekanal «Fox Crime» adı altında 21 mart 2012-ci ildən yayımlanır. 1 iyul 2013-cü ildən telekanal «Fox Norway» olaraq adını dəyişdirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sosial Tədqiqatlar Mərkəzi (Azərbaycan)

**Sosial Tədqiqatlar Mərkəzi** — Azərbaycan Respublikasında ictimai münasibətlərin inkişaf dinamikasını sistemli təhlil edən, bu sahədə mövcud tendensiyaları müəyyənləşdirən və dəyişiklikləri proqnozlaşdıran, həmin dəyişikliklərin cəmiyyətə mümkün təsirlərini araşdıran, müasir informasiya texnologiyaları və elmi yanaşmalar tətbiq edilməklə ictimai fikrin öyrənilməsini və sosial tədqiqatlar aparılmasını təmin edən, həyata keçirdiyi elmi-analitik təhlilin nəticələrini dövlət orqanlarına təqdim edən publik hüquqi şəxs.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 fevral 2026-cı il Fərmanı ilə "Sosial Tədqiqatlar Mərkəzi" publik hüquqi şəxsi "Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi" publik hüquqi şəxsinə birləşdirilmişdir. Bu yolla Agentlik yenidən təşkil edilmişdir.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 fevral 2019-cu il tarixli sərəncamı ilə Zahid Oruc Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədri təyin edilmişdir.

## Üzvü olduğu qurumlar
* 2025-ci il 13 yanvar tarixində data araşdırma və rəy tədqiqatları sferasında ESOMAR (Avropa Rəy və Bazar Tədqiqatı Cəmiyyəti) qlobal platformasının üzvü olub.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzi
* Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
GP1

**"Kreator TV"** — "Davorin Stetner" şirkətinin sahibi olduğu Xorvatiya idman telekanalı. Telekanal Xorvatiyanın bütün IPTV və kabel operatorlarında (Max TV, B. Net, Iskon TV, Opti TV, Amis TV, VIP TV) və Bosniya və Herseqovinanın "Home TV" operatorunda yayımlanır. "Kreator TV"-nin studiyaları və yayım qurğuları Yastrebarsko şəhərində yerləşir.

"Kreator TV" 2011-ci ildə yayıma başlamışdır. Telekanal bir müddət "Kreator F1" və "Kreator F1 HD" adı altında Xorvatiya ərazisinin ən böyük provayderi olan "Max TV"-də Formula 1 (F1) yarışlarını yayımlayırdı. "Kreator TV"-in sahibi olan "Croatian Telecom" şirkəti Xorvatiya üçün xüsusi F1 yayım hüquqlarını satın almışdır. Formula 1 yarışlarını yayımlayan telekanal 2013-cü ilin ikinci yarısından "Kreator TV" adı altında yayımlanır.

"Kreator TV" yüksək səviyyəli və böyük tarixə malik yarışların yayım hüququna malikdir. Telekanalda Formula 1, MotoGP, MX GP, FIA WTCC, FIA ERC kimi yarışlar nümayiş olunur. "Kreator TV" 2015-ci ildə *Xorvatiya İkinci Futbol Liqasının* yayım hüququnu əldə etmişdir. "Kreator TV" həmçinin motosport idmanı üzrə ixtisaslaşan jurnalistlərin çalışdığı telekanal hesab olunur. Telekanal Levis Hamilton, Niko Rosberq (karyerasının sön müsahibələrindən biri), Valentino Rossi, Ken Blok kimi ən yaxşı idmançılardan eksklüziv müsahibələri götürməklə seçilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nikola Yurçeviç

**Nikola Yurçeviç** () — Futbol üzrə Azərbaycan millisinin keçmiş baş məşqçisi

## Həyatı

## İstinadlar
Suxoy Su-26

**Suxoy Su-26** (rusca: Сухой Су-26), Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan Rusiyaya məxsus olan akrobatika təyyarəsidir. Təyyarə, orta montajlı düz qanadlara və sabit bir eniş sisteminə sahibdir. Bu eniş sistemi ana dişli bir titanium ark üzərinə yerləşdirilmişdir. Daha çox üzərində təkmilləşdirilmə aparılmış bir modeli 1986-cı il Dünya Akrobatika Çempionatında həm kişilər, həm də qadınlar arasında komanda mükafatlarını əldə etmişdir.

## Texniki xüsusiyyətləri

Ekipaj: 1

Uzunluq: 6.827 m

Qanad enliliyi: 7.8 m

Hündürlük: 2.89 m

Qanad sahəsi: 11.83 m²

Boş çəkisi: 700 kq

Maksimum yükgötürmə qabiliyyəti: 962 kq

Mühərrik: 1 ədəd Vedeneyev M14P doqquz silindrli ulduz tipli mühərrik

## Həmçinin bax

Suxoy Su-29
Vyetnamın Səsi

"**Vyetnamın Səsi**" (; , VOV) — Vyetnam Dövlət Radio kompaniyası.

## Tarixi
"Vyetnamın Səsi" radiosu 1945-ci ildə yaradılmışdır. 1990-cı ildə VOV3 radio stansiyası, 2004-cü ildə VOV4 radio stansiyası fəaliyyətə başlamışdır. 
## İdarəolunması
Vyetnamın digər kütləvi informasiya vasitələri kimi "Vyetnamın Səsi" radiosu da dövlət sektoruna daxildir.. Radio stansiyanın baş direktoru — Nquen Danq Tendir..

## Əhatə dairəsi
"Vyetnamın Səsi" radiosu dinləyicilərinin 90%-i ölkədaxili evdar qadınlardır..
## Beynəlxalq radio stansiya
* VOV 6 - 11 dildə xarici yayımlar 
** (vyetnam mühacirəti)
*** vyetnam dilində
** (Avropa, Afrika, Asiya)
*** alman dilində
*** ingilis dilində
*** fransız dilində
*** ispan dilində
*** rus dilində
** (Cənub_Şərqi Asiya)
*** çin dilində
*** yapon dilində 
*** laos dilində
*** kxmer dilində
*** tay dilində
*** indoneziya dilində

## Xarici keçid
*  
** О радио «Голос Вьетнама» 
*  

* Радио «Голос Вьетнама» — 70 лет вместе со всей страной

## İstinadlar
Suxoy Su-31

**Suxoy Su-31** (Rusca: Сухой Су-31), Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan Rusiyaya məxsus olan bir akrobatik təyyarədir. Təyyarə Su-29 təyyarələrinin baza modeli əsasında təkmilləşdirilmiş versiyasıdır və Su-29 təyyarəsindən daha yüngül və daha güclü hesab olunur.

Növü: Akrobatik təyyarə

Mənşə: 

İstehsalçı: Suxoy

İlk uçuş: 1992

Status: Aktiv istifadədir

Baza modeli: Su-29

## Texniki xüsusiyyətləri

Ekipaj: 1

Uzunluq: 6.83 m

Qanad sahəsi: 7.8 m

Hündürlük: 2.76 m

Qanad sahəsi: 11.83 m²

Boş çəkisi: 700 kq

Maksimum yükgötürmə qabiliyyəti: 1,050 kq

Mühərrik: 1 ədəd Vedeneyev M14PF doqquz silindrli ulduz tipli mühərrik

## Həmçinin bax

Suxoy Su-29

Suxoy Su-26
Radio ffn

thumb|Radio ffnin Hannoverdə yerləşən studiyası
Radio ffn - Almaniya Federativ Respublikasının Aşağı Saksoniya alman torpağında radio stansiya.

Radio ffn 31 dekabr 1986-cı ildə fəaliyyətə başlamışdır.

Radio ffn Aşağı Saksoniyanın radio bazarında 28,9 faiz payı olan «NDR 1 Niedersachsen» radio stansiyasından sonra 16,5 faizlə ikinci yeri tutur.
 
Radio ffn Hannoverdə yerləşən studiya vasitəsilə kabel rabitəsi və ultra qısa dalğalarda bütün Aşağı Saksoniya ərazisində, Bremen və Hamburqda (Hamburqda 99,35 MHs tezliyi olan kabel rabitəsilə), 2005-ci ildən Berlində yayımlanır.
## Xarici keçid
* www.ffn.de
* Infoseite der NLM 
* Evangelischer Kirchenfunk Niedersachsen bei ffn
* Marktanteile in Niedersachsen (PDF; 95&nbsp;kB)
* Die Radiofrequenzen von FFN auf der Homepage der NLM (PDF; 87 kB)
News Live

**«News Live»** () — Qərargahı Assam şəhərində yerləşən Hindistan peyk, xəbər televiziya kanalı. Quvahatinin əsas media qrupu olan «Pride East Entertainments Pvt. Ltd.» şirkətinin sahibləndiyi telekanalda 7/24 xəbərlər, son məlumatlar, məlumat-əyləncə proqramları yayımlanır.

## İlin assamlı şəxsi
"İlin assamlı şəxsi" mükafatı «News Live» telekanalı tərəfindən təqdim olunan illik mükafatdır. Ən yaxşı məqalə işləyən şəxsə 2 lakx Hindistan rupisi verilir. Mükafatın qalibləri aşağıdakılardır:
* 2009: Arnab Qosvani
* 2011: Canu Barua
* 2012: Şiva Tapa
* 2013: Qunaram Xanikar
* 2014: Adil Hussain
* 2015: Anqaraaq Mahanta

## Verilişləri

**Hal-hazırkı verilişlər**
* *Breakfast Live*
* *Deoboriya Adda*
* *Kotha Barta*
* *Good Morning Assam*
* *Guwahati Live*
* *Prekhyapot*
* *Noixo Guwahati*
* *Talk Time*

## Həmçinin bax
* Assam dilində yayımlanan televiziya kanallarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aydınlanma səyahəti (kitab)

**Aydınlanma səyahəti** — Ceylan Mumoğlunun 2016-cı ildə Bakıda nəşr olunmuş ilk kitabı.

Kitab 14 avqust 2016-cı ildə təqdim edilib. Kitabın təqdimatı "Kitabevim.az" kitab evində keçirilib. Tədbirdə müəllifin dostları, qələm yoldaşları, media nümayəndələri, eləcə də oxucular iştirak edib, öz ürək sözlərini bölüşüblər.

## Məzmun

"Aydınlanma səyahəti" insan beyninin mövcud imkanları barədə dolğun araşdırma kitabıdır. Əsərin psixoloji, fəlsəfi, riyazi və bədii həllinə uzun sürən araşdırmanın nəticəsində nail olunub. Kitabda yerli nəşrlərdə az-az rast gəlinən elmi xronikaya geniş yer verilib. Düşünürəm ki, bu kitab təkcə bədii ədəbiyyat həvəskarlarına yox, eləcə də, araşdırma kitabı oxucularına da əsl hədiyyə ola bilər. Çünki kitab geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulub"- deyə kitabın redaktoru Səbuhi Şahmursoy bildirib.

## Nəşr
Bu kitab Kitabsevərlər qrupu və qadin.net saytının birgə işi, müəllifin isə ilk kitabı olaraq çapa hazırlanıb.

Kitab 2-ci dəfə 2020-ci ildə Türkiyədə Platanus Publishing tərəfindən 247 səhifədə təkrar nəşr edilib.

## Həmçinin bax
* Qurbağa öpüşü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Aydınlanma səyahəti" təqdim edildi
* 
* 
* 
*
Qurbağa öpüşü (kitab)

**Qurbağa öpüşü** — Ceylan Mumoğlunun 2018-ci ildə Bakıda nəşr olunmuş 2-ci kitabı.

23 sentyabr 2018-ci ildə "BookZone" Kitab evində Parafraz Nəşrlərinin ilk kitabı, Ceylan Mumoğlunun "Qurbağa öpüşü" hekayələr toplusunun təqdimatı keçirilib.

## Məzmun

"Qurbağa öpüşü" hekayələr toplusunda 12 müxtəlif səpkili hekayə yer alıb. Hekayələrin hər biri özlüyündə müəyyən problemlərdən qurtulmağın açarını daşıyır. Daha çox hislərə müraciət edən mətnlərdə sevginin təkcə insana yönəldilməsinin yanlış nəticələr doğuracağına, insanlığın xilasının bəşəri düşüncə, irfani yanaşmada ola biləcəyinə işarə vurulur.

## Nəşr

Kitab 2018-ci ildə Bakıda Parafraz Nəşrlərində 88 səhifədə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Aydınlanma səyahəti

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Bakı küçəsi (Tbilisi)

**Bakı küçəsi** *()* — Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində yerləşən küçə. Küçənin uzunluğu təxminən 250 metrdir. David Aqmaşenebeli prospekti ilə Mixail Tsinamdzqvrişvili küçəsi arasında yerləşir. Küçədə bir neçə tarixi abidə yerləşir.

## Tarixi
XIX əsrin sonunda küçənin rayonunun yerində bağçalar yerləşirdi. Küçə XX əsrin əvvəllərində salınıb.

Küçə şəhərin memarlıq siması üçün əhəmiyyət kəsb etdiyindən, 2005-ci ildən avtomobil hərəkəti üçün bağlanıb.

## Görməli yerləri
Ekvtime Takaişvili adına pravoslav kilsəsi

## Qalereya

Fayl:Baku street number.JPG|Küçənin gürcü və rus dilində adı. Sovetlərdən qalma lövhə.
Fayl:Tbilisi 3220.jpg|Ekvtime Takaişvili kilsəsi


## İstinadlar
Yuri Konovalov

**Yuri Konovalov** (; ) — sovet yüngül atleti, Olimpiya oyunlarının ikiqat mükafatçısı, SSRİ idman ustası (1955), SSRİ əməkdar idman ustası (1957).

## İdman karyerası
Yuri Konovalov 1956-cı il Melburn Yay Olimpiya Oyunlarında 4x100 metr məsafəyə estafet yarışında Leonid Bartenev, Boris Tokarev və Vladimir Suxarevlə birlikdə gümüş medal qazanıb. 100 və 200 metr məsafəyə qaçış üzrə şəxsi yarışlarda finala keçməyib.

1960-cı il Roma Yay Olimpiya Oyunlarında 4x100 metr məsafəyə estafet yarışında Qusman Kosanov, Leonid Bartenev və Edvin Ozolinlə birlikdə gümüş medal qazanaraq dörd il əvvəlki uğurunu təkrarlayıb. 100 və 200 metr məsafəyə qaçış üzrə şəxsi yarışlarda dörd il əvvəl olduğu kimi, yenə də finala keçə bilməyib.

1957-ci ildə 100 metr məsafəyə qaçış üzrə şəxsi yarışda, 1958-ci ildə isə 200 metr məsafəyə qaçış üzrə şəxsi yarışda SSRİ çempionu adını qazanıb.

Yuri Konovalov 2008-ci il mayın 25-də vəfat edib. O, Smolenskdəki Odinçovski qəbiristanlığında dəfn olunub.

## Qalereya

Fayl:Tomb of the honored master of sports of the USSR Yuri Konovalov.JPG|Smolenskdəki Odinçovski qəbiristanlığında Yuri Konovalovun məzarı.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Yuri Konovalovun ''Sports-reference.com'' saytında profili
Qərb mirvarisi

**Qərb mirvarisi** və ya **Siçuan teleqülləsi** () — Çendu şəhərinin Çenqhua ərazisində ( Siçuan əyaləti) yerləşən yüksək mərtəbəli tikilidir. 339 metr hündürlüyə malikdir. Dünyanın ən hündür televiziya qüllələri siyahısında 18-ci yer tutur. 

## Təsvir
Sözügedən tikilidə  218 metr yüksəklikdə. gözləmə mərtəbəsi, 204 metr hündürlükdə -  baxış platforması.  yerləşir ki, qüllə dəmir-betondan konstruksiyadan tikilmişdir. Əvvəlcə qüllə telekommunikasiya məqsədi ilə inşa edilmişdir, lakin sonra  bu televiziya və radio qovşağı ilə yanaşı , həm də  müşahidə göyərtəsi ,   , və əyləncə vasitələri, kino, ofis. təyinatlı məntəqələr də yerləşdirildi.

### Əsas xüsusiyyətlər

* **Tikinti**: 1992-ci ildən (1998) 2004-cü ilə qədər
* **Yüksəklik:** 339&nbsp;m (düzənlik), 257&nbsp;m (dam), 230&nbsp;m (yuxarı mərtəbədə)
* **Mərtəbələr**: 17
* **Liftlər**: 7 (0-dən 208 metrədək 40 saniyə dartılır) 

## Tarixi
Qüllənin tikintisi 1983-cü ildə  planlaşdırıldı, lakin tikinti işləri yalnız 1992-ci ildə başlamışdır, lakin eyni il ərzində maliyyə çətinliyi ilə  əlaqədar 1998-ci ilə qədər dondurulmuşdur. Tikinti 2004-cü ildə başa çatdırılmış, təntənəli açılış 17 oktyabr 2006-cı ildə baş vermişdir  . 2008-ci ildə baş verən faciəvi Siçuan zəlzələsi göydələnə heç bir ziyan vurmadı

## Həmçinin bax

* Şərq incisi

## Xarici keçidlər

* Qüllənin rəsmi saytı     )
* Qərb Pearl       *struktur*  saytında *structurae.net*
* Qərb Pearl   saytında

## İstinadlar
Pekin teleqülləsi

**Mərkəzi Radio & Teleqüllə mərkəzi** və ya **Pekin teleqülləsi** () — Pekində yerləşən müşahidə və  televiziya qülləsi. Şəhərin ən hündür strukturu, dünyanın dördüncü ən yüksək teleqülləsidir.  hündürlüyündə müşahidə göyərtəsi var. Telüqüllənin restoran və müşahidə göyərtəsindən şəhərin  panoramik mənzərəsi açılır. Dünya Böyük Qüllələr Federasiyasının üzvüdür.

## Tarix
Qüllə 1980-ci illərin sonunda Paulus Snoeren tərəfindən planı  hazırlanmış və Çin Mərkəzi Televiziyası üçün yayım avadanlığı ilə təchizatı 1992-ci ildə başa çatdırılmışdır.  Teleqüllə Pekinin Haidian rayonunda , Gongzhufen metro stansiyası və Yuyuantan Parkı yaxınlığında yerləşir .

Qüllənin ən yuxarı hissəsinə 1484 addım məsafə var ki,hər il bu məsafəyə yarış keçirilir.

## Mərtəbələr
İctimaiyyətə  açıq olan 4 mərtəbəsi var.

## Qalereya

Fayl:Beijing TV Tower 4(2007-07)( small).JPG|
Fayl:Beijing TV Tower 3(2007-07)( small).JPG|
Fayl:Beijing TV Tower 1(2007-07)( small).JPG|
Fayl:CCTV Tower, Beijing.jpg|
Fayl:Beijing TV Tower 5(2007-07)( small).JPG|
Fayl:CCTV Xinwenlianbo.JPG|


*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mərkəzi TV Qülləsi Veb səhifə: https://web.archive.org/web/20111211210149/http://en.ctvt.com.cn/
Velençe gölü

**Velençe gölü** (, ) — Macarıstanda üçüncü ən böyük göl. Macarıstanın ən məşhur turistik məkanlarından biridir. Gölün ümumi sahəsi km²-dir və ərazinin üçdə biri qamışlıqla örtülmüşdür. Günəşli iqliminə görüə Avropanın ən isti göllərindən biridir: yayda onun temperaturu 26-28&nbsp;°C-ə çatır.

## Coğrafiyası
Velençe gölü Feyer əyalətində yerləşir.

## Sahilində yerləşən yaşayış məskənləri
*Velençe
**Velençe-uytelep
**Velençefürdö
*Qardon
**Aqard
**Dinnieş
*Pakozd
*Sukoro

### Velençe gölü ərazisində yerləşən yaşayış məskənləri
*Qardon
**Aqard
**Dinnieş
*Kapolnaşnyek
*Nadap
*Pakozd
*Pazmand
*Sukoro
*Velençe
**Velençe-uytelep
**Velençefürdö
*Vereb
*Ziçyuyfalu

## Qalereya

File:Civertanvelenceitolegi1.jpg
File:Velence 1.jpg
File:Velenceitó légifotó.jpg
File:Velencei-to este.jpg
File:Velence Lake Hungary.jpg


## Həmçinin bax
* Macarıstan coğrafiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Google Maps of Lake Velence
* Aerial photographs
* Lake Velence at funiq.hu
Quançjou teleqülləsi

**Quançjou teleqülləsi** () — dünyanın ən yüksək ikinci teleqülləsi . 2005-2010- cu illərdə *ARUP* tərəfindən 2010-cu il Asiya Oyunları üçün tikilmişdir. Qüllənin hündürlüyü 600 metrdir. 450 metr hündürlükdə teleqüllə bir hiperboloid daşıyıcı retinanın və mərkəzi bir nüvənin birləşməsi şəklində tikilmişdir. Quançjou teleqülləsinin  hiperboloid dizaynı rus mühəndis V.H.Şuxovun 1899-cu ildə aldığı patentinə uyğundur .

Qüllənin səthi böyük diametrli polad borulardan hazırlanıb.  Polad şpinelin yüksəkliyi 160 metrdr. Qüllə televiziya və radio siqnallarını yayımlamaq, həmçinin teleqüllə Quançjou  şəhərinin panoramasını seyr etmək üçündür və gündə 10 min turistin ziyarət etməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

33, 116, 168 və 449 metr hündürlükdə, şüşəli müşahidə platformaları yerləşir, 488 metr yüksəklikdə açıq müşahidə platforması yerləşir. Fırlanan  restoranlar 418 və 428 metr yüksəkliklərdə yerləşir, 407 metr yüksəkliyində "VIP-kafe" var.
## Qalereya

Fayl:Canton tower in asian games opening ceremony.jpg|Asiya Oyunlarının açılışında  televiziya qülləsi
Fayl:Canton Tower.JPG|2011-ci ildə teleqüllənin görünüşü
Fayl:Tallest towers in the world.PNG|Dünyanın ən yüksək  qüllələri siyahısında teleqülləni göstərən şəkil.


### Qüllə tikintisi

Fayl:GZTVtower2.jpg|Qüllə tikintisi
Fayl:Guangzhou Tower2007.jpg|İyun 2007
Fayl:Hyperboloid Shuckhov Tower in Guangzhou during construction.jpg|Noyabr 2007
Fayl:Guangzhou Tower2008.jpg|Oktyabr 2008


## Həmçinin bax

* Şuxov qülləsi

## Xarici keçidlər
* -Biletlər üçün rəsmi saytdır
* Kanton qalası – rəsmi səhifə
* Quançjou teleqülləsi i tikintisi fotoşəkilləri
* Guangzhou TV & Sightseeing Tower

## İstinadlar
Transdunay

**Transdanubiya** (, , , ) və ya **Zadunavlje** () — Macarıstanda yerləşən tarixi region. Transdunaya bəzən Vyananın 21 və 22-ci bölgələri kimi də istinad edirlər.

## İnzibati-ərazi bölgüsü
### Ərazi dəyişiklikləri
thumb|300px|left|Macarıstanın regionları. Transdunay, Burqenland, Prekmurye və Medjimurska regionları sırasıyla qırmızı, narıncı və bənövşəyi rəngdə göstərilmişdir.

Bölgənin şimal, şərq və cənub sərhədlərinin Dunay və Drava çayları ilə əhatə olunsa da, qərb sərhədi Macarıstanın siyasi sərhədləri ilə eynidir, buna görə də 20-ci əsrdə ölkədə baş verən ərazi dəyişiklikləri qərb sərhədinə də təsir göstərmişdi. 1920-ci ildə Trianon sülh müqaviləsindən əvvəl Burqenland, Prekmurye və Medjimurska bölgələri Transdunayın tərkibinə daxil idi. 1947-ci ildə Paris Sülh müqaviləsindən əvvəl Rusovçe, Yarovçe və Çunovo kəndləri də Transdunayın tərkib hissəsində idi. Transdunay Macarıstanın coğrafi konsepsiyasıdır və bu ərazilər qonşu ölkələrin ərazilərinə birləşdirildikdən sonra Transdunaydan ayrılmışdır.

### Avropa regionları
Transdunay Avropa İttifaqına daxil olan NUTS ərazi vahididir və Mərkəzi Transdunay, Qərbi Transdunay və Cənubi Transdunaydan təşkil edilmişdir. Peşt əyaləti və Budapeşt Mərkəzi Macarıstan regionuna daxildir. Sahəsi 37,000 km² və əhalisi isə 3.1 milyon nəfərdir.

## Coğrafiyası
Regionun sahəsi 38,000&nbsp;km²dir və demək olar ki, Macarıstanın bütün ərazisinin yarısını təşkil edir.

## Tarixi
Tarixən Moşon, Dyör, Şopron, Vaş,Vesprem, Feyer, Komarom, Esterqom, Somoqi, Tolna və Baranya Transdunayın əyalətləri olmuşlar. Onlar 18-ci əsrin əvvəllərindən Transdunayın regionları (Districtus Trans-Danubianus) adlanırdılar. I Stefan tərəfindən müəyylənləşən bu əyalətlərin sərhədləri 900 il dəyişilməz qaldı.

## Qalereya

Hills in baranya county, hungary.jpg|Macarıstanın Baranya əyalətində yerləşən təpələr
Zalai-dombság.jpg|
Dorog látképe 1.jpg|Kiçik sənaye şəhəri olan Doroq


## Həmçinin bax
* Macarıstan coğrafiyası
* Transdunay dağları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tyantsin teleqülləsi

**Tyantsin Radio və Televiziya Qülləsi** — Çin-də rabitə üçün  istifadə olunan teleqüllə. Dünyada 8-ci ən yüksək teleqülləsidir. 1991-ci ildə 45 milyon dollar maliyyə hesabına tikilmişdir. Qüllənin təxminən üçdə ikisi, yəni 253 kvadrat metrə bərabər ərazisi müşahidə bölməsindən ibarətdir. Teleqüllə Dünya Böyük Teleqüllələr Federasiyasının üzvüdür.

## Xarici keçidlər

* Dünya böyük qüllələr federasiyası
* Skyscraperpage.com saytında Tianjin Radio və Televiziya Qülləsi
* 

## Qalereya

Tianjin TV Tower.jpg
Tianjin TV Tower Grounds.jpg


## İstinadlar
Teleqüllə

**Teleqüllə** — televiziya ötürücü mərkəzinin televiziya və radio yayım ötürücülərinin ötürücü antenaları quraşdırılmış yüksək qüllədir.

Bəzən teleqüllə sözü qüllə kimi də istifadə olunur, qüllənin sabitliyi əsasən gecikmələrlə təmin olunarsa, belə bir qüllə mast adlanır.

Televiziya və yayım siqnallarının etibarlı qəbulu zonası televiziya qülləsinə ötürülən antenaların hündürlüyündən asılıdır, buna görə də mümkün qədər yüksəkdə tikilir və ərazi ən yüksək nöqtələrdə yerləşdirilir. Transmissiya kabellərinin (ötürücülər) yüksək ötürmə qabiliyyəti yanğınların artmasına gətirib çıxarır ki, dizaynın hündürlüyü və spesifikliyi elədir ki, söndürmə prosesi ləngiyir

Televiziya qüllələri, bir qayda olaraq, yer üzərindəki ən yüksək binalardır, onlar tez-tez müşahidə platformaları ilə birləşirlər.

Dünyanın ilk dəmir-beton teleqülləsi 1956-cı ildə Ştutqartda inşa edilmişdir. Ştutqart Televiziya Qülləsi bütün dünyada bu tip bir çox qüllələrin prototipi olmuşdur. Televiziyadan əvvəl televiziya qüllələri düşmənə və ya müəyyən bir əraziyə , bəzən də mayaklara baxmaq istifadə olunurdu.

Dünyadakı ən yüksək teleqüllə Tokio teleqülləsidir (634 m, 2008–2011), Rusiyada ən yüksək teleqüllə — Ostankino teleqülləsidir (540 m, 1967). Böyük televiziya qüllələri şəhərlərin simvollarından biridir və bu ərazilər çox sayda turist cəlb edir.

Peyk yayımı və kabel televiziyasının fərdi qəbuledicilərin inkişafı ilə televiziya qüllələrinin praktik əhəmiyyəti azalıb.

## Televiziya qəbul sahəsi
Televiziya siqnalının etibarlı qəbulunun nəzəri zonası (həmçinin VHF radiostansiyasının, VHF CCIR və VHF OIRT siqnalı) qəbuledici antenin quraşdırma nöqtəsindən ötürücü antenin xətti məsafəsi ilə müəyyən edilir.

Ultraqısa dalğaları , işıq kimi, düz bir xəttdə yayılır, yerin ətrafında dolaşamayan və qısa dalğalardan fərqli olaraq ionosferin əksinə hərəket etmir.

Yer üzərində təxminən 6,370 kilometr radiuslu bir sfera formasına malik olduğuna nəzərə alsaq , üfüq xəttinə uyğun olan maksimum aralığın müəyyənləşdirilməsi üçün aşağıdakı düsturu almaq olar

D = 3,57 ( \sqrt H + \sqrt h ),

D — maksimum görünüş məsafəsi km;

H — antenanın ötürmə hündürlüyü, m;

h — antenanın qəbul etmə məsafəsi, m.

Antenaların planetimizin mükəmməl düz bir səthinə yerləşdirildiyi ehtimal edilərək hesablansada

Verilən antenanın 200 metr yüksəkliyində olduğunu və qəbul edicinin 10 metr yüksəkliyində olduğunu düşünsək. Televiziyanın qəbul etmə məsafəsi aşağıdakı kimidir.

D = 3,57 ( \sqrt 200 + \sqrt 10 ) = 3,57 ( 14,14 + 3,16 ) = 61,76

## Həmçinin bax
* Ən yüksək televiziya qüllələrinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rus televiziya qüllələrinin tarixindən
* İlk yerli TV qülləsi haqqında
Dyörd von Bekeşi

**Dyörd von Bekeşi**-(, ) macar əsilli ABŞ fiziki. "Qulaq ilbizinin stimullaşdırılmasında fiziki mexanizmin kəşflərinə görə" fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatıdır.
## Həyatı
Dyörd von Bekeşi 3 iyun 1889-cu ildə Budapeşt şəhərində anadan olmuşdur. Atası dövlət xadimi olan Bekeşi ailənin 3 övladından ilki idi. Orta təhsilinin Bedapeştdə tamamladıqdan sonra atasının vəzifəsi ilə bağlı Bern şəhərinə göçmüş burada Bern Univeristetində kimya fakültəsini bitirmişdir. Daha sonra  1923-cü ildə Budapeştə qayıdan Bekeşi fizika sahəsində doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
## Fəaliyyəti
Bekeşi eyni il "Macar Telefon İdarəsi"ndə tədqiqat laborantı vəzifəsində çalışmağa başlayır. Işi ilə bağlı Berlinə göndərilən Bekeşi 1926-1927-ci illərdə “Siemens und Halske” şirkətinin labarotoriyasında işləyir. 1939-cu ildə isə Budapeşt Universitetinin eksperimental fizika fakültəsinin professoru olur. Lakin tezliklə universitetdəki işindən istefa verərək Stokholma köçür və burada Karolinska İnstutunda işləməyə başlayır. 1 il burda yaşadıqdan sonra Bekeşi 1947-ci ildə ABŞ vətəndaşlığı alır. Buna baxmayaraq, instutudakı işini davam etdirir. ABŞ-də yaşamağa başladığı ilk illərdə Harvard Universitetində psiko-akustika labarotoriyasında tədqiqatçı, 1949-cu ildə iə baş tədqiqatçı olur. 1956-cı ildə Amerika Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının üzvlərindən olan Bekeşi 1961-ci ildə fiziologiya və tibb sahəsi üzrə Nobel mükafatına layiq görülür.
## Mükafatları
* Otologiya üzrə Denker mükafatı (1931),
* Berlin Elmlər Akademiyasının "Leibnitz" Medalı (1937),
* Qroninqen Universiteti, Nitq və otologiya üzrə "Quyot" mükafatı (1939)
* Budapeşt Elmlər Akademiyası, "Akademiya" mükafatı (1946)
* Münster Universiteti (1955), Bern (1959), Padova (1962), Buenos Ayres (1968), Kardoba (1968), Havay (1969) və Zemmelveys Universitetləri tərəfindən fəxri doktorluq dərəcəsi almışdır.
## İstinadlar
Ən yüksək televiziya qüllələrinin siyahısı

**Dünyadakı ən yüksək televiziya qüllələrinin siyahısına** yalnız konusvari quruluşa malik və hündürlüyü 300 metrdən çox olan teleqüllələr daxildir. Televiziya siqnalının ötürülmə məsafəsi ötürücünün hündürlüyündən asılıdır, buna görə də televiziya qüllələri mümkün qədər yüksək səviyyədə tikilir və ərazinin ən yüksək nöqtələrinə yerləşdirilir.

Televiziya qüllələri, bir qayda olaraq, yer üzərindəki ən hündür binalardır, onlar tez-tez müşahidə platformaları ilə birləşirlər. Dünyanın ilk dəmir-beton teleqülləsi 1956-cı ildə Ştutqartda inşa edilmişdir. Ştutqart teleqülləsi bütün dünyada bu tip bir çox qüllələrin prototipi olmuşdur.

Dünyadakı ən yüksək teleqüllə və dünyanın ən yüksək ikinci tikilisi Tokiodakı Sky Tree (634 m, 2012)teleqülləsidir, Rusiyada və Avropada ən yüksək teleqüllə isə- Ostankino teleqüləsidir (540 m, 1967).

## Teleqüllələr

## İstinadlar
Fox

*Fox (Norveç) — Norveç əyləncə telekanalı. 
*Fox (Türkiyə) — Türkiyə telekanalı. 
*Fox Broadcasting Company — ABŞ telekanalı.
*21st Century Fox — ABŞ-də kino şirkəti.
*White Fox — Qaku İvasa tərəfindən qurulmuş Yaponiya anime studiyası. 
*Fox Engine — multiplatform bir oyun mühərriki

## Həmçinin bax
*Foks
Bakı küçəsi

* Bakı küçəsi (Moskva) — Moskva şəhərində yerləşən küçə.
* Bakı küçəsi (Minsk) — Minsk şəhərində yerləşən küçə.
* Bakı küçəsi (Tbilisi) — Tbilisi şəhərində yerləşən küçə.
* Bakı küçəsi (Soçi) — Soçi şəhərində yerləşən küçə.
* Bakı küçəsi (Kiyev) — Kiyev şəhərində yerləşən küçə.
Aqqtelek Milli Parkı

**Aqqtelek Milli Parkı** (, ) — Şimali Macarıstanda, Aqqtelek Karst regionunda yerləşən milli park. Milli parkın ən əhəmiyyətli təbiət nümunələrinə xüsusi səth quruluşları və əhəngdaşı landşaftında olan mağaralar daxildir.

## Coğrafiyası
Milli park müxtəlif ölçüdə olan 280 mağaradan ibarətdir. Ümumi sahəsi 198,92&nbsp;km² əhatə edir ki, bunun 39,22&nbsp;km²-i xüsusi mühafizə edilir. Avropanın ən böyük stalaktit mağarası bu sahədə yerləşir: Baradla mağarası (26&nbsp;km uzunluğundadır, 8&nbsp;km hissəsi Slovakiyanın sərhədlərinə daxildir və Domiça adlanır). Mağaranın bəzi hissələrinin müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunur. Məsələn, Sülh mağarasında astma xəstəsi olan insanları müalicə etmək üçün sanatoriya fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Mağara haqqında ilk yazılı sənədlər 1579-cu ilə aiddir. 1920-ci ildən bəri bu mağara turistləri ən çox cəlb edən məkanlardan biri kimi tanınır. Aqqtelek milli parkı 1985-ci ildə yaradılmışdır. 1995-ci ildən Slovakiyanın Karst mağaraları ilə birlikdə Aqqtelek milli parkı YUNESKO-nun Dünya İrsinin bir hissəsi olmuşdur.

## Faunası
Aqqtelek milli parkında ləkəli salamandra, qusul atı, adi sar, Avropa çılpaqgözü, nəcib maral, adi vaşaq, adi canavar, çöldonuzu, kəkilli arıquşu, adi bonazi tetrası, adi balıqçıl, Maxaon (kəpənək) və s. kimi heyvanlara rast gəlmək mümkündür.

## Şəkillər

Aggtelek National Park, Baradla Cave.jpg|Aqqtelek milli parkında Baradla mağarası
Vass imre narancszuhatag.jpg|Vaş İmre mağarası 
Jászó52.JPG|Bodva çayı
Esztramoshegycivertanlegi1.jpg|Estramoş təpələri


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Exploring The Parks: Hungary's Aggtelek National Park

## Həmçinin bax
* Şimali Macar dağları
Suxoy Su-6

**Suxoy Su-6** (rusca: Сухой Су-6), Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş SSRİ mənşəli hücum təyyarəsidir. Təyyarə İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində yaradılmış olub çeşidli səbəblərə görə istehsalına başlanılmamışdır. Təyyarə kütləvi istehsala buraxılmamışdır, bunu baxmayaraq təyyarənin konstrukturu Pavel Suxoya bu işinə görə 1-ci dərəcəli Stalin mükafatı verilmişdir.

## Texniki xüsusiyyətləri (Suxoy Su-6)

*Mənbə*

Ekipaj: 2

Uzunluq:9.24

Qanad eni: 13.5 m

Hündürlük: 3.89 m

Qanad sahəsi: 26 m²

Boş çəkisi: 4,000 kq

Mühərrik: 1 ədəd Şvetsov M-71F ulduz tipli mühərrik

Silahlar:
2 ədəd 37&nbsp;mm-lik NS-37 top

2 ədəd 7.62&nbsp;mm-lik ŞKAS pulemyotu

1 ədəd 12.7&nbsp;mm-lik UBT pulemyotu

400 kq bomba

## İstinadlar
Avrasiya (bina)

**Avrasiya binası** () — Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzində yerləşən, 309 metr hündürlüyündə olan bir gördələn.

## Tikinti prosesi
Avrasiya binasının layihəsi, 2002-ci ildə başlayıb və Moskva şəhərində ümumi sahəsi 208.3000 m² olan 71 mərtəbəli ofis-otel kompleksinin tikintisi nəzərdə tutulmuşdu. Göydələnin Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin *Texivest* şirkəti ərsəyə gətirmişdir.

Bu kompaniya, MosCityGroup şirkətinin sahibi Pavel Fuks və Avrasiya binasının inşasında İPG-ni idarə edən qazaxıstanlı sahibkar Muxtar Ablyazov tərəfindən yaradılıb.

2008-ci ilin iyul ayında *Texivest* şirkəti adına Sberbankda 12,5 milyard rubl həcmində kredit xətti açıldı. 500 milyon beş il müddətinə verilir.
2009-cu ilin birinci yarısında Sberbank layihənin maliyyələşdirilməsini dayandırdı.

Binada 1000 avtomobil üçün avtodayanacaq, ofislər üçün 85 000 m² sahə, mənzillər üçün isə 43 mərtəbə yer, ayrılmışdır. 1000 avtomobilə üçün isə müvafiq yer ayrılmışdır.

Memarlar görə, kənardan tikili müasirliyi ilə birlikdə klassik bir görünüş əldə edib.

Avrasiya binası, Moskva şəhərində adlanan yeganə beton qüllə hesab edilir.


File:Moscow City-2.JPG|21 yanvar 2011 
File:Eurasia Tower in Moscow city 28-03-2010.jpg|28 mart 2011 
File:Eurasia_Tower_12th_May_2012.jpg|12 may 2011 
File:Eurasia_Tower_27th_June_2012.jpg|27 iyun 2011 
File:Eurasia Tower 25th July 2012.jpg|25 iyul 2012 
File:Eurasia_Tower_12th_September_2012.JPG|12 sentyabr 2012 
File:Eurasia Tower 20th October 2012.JPG|21 oktyabr 2012 


## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz
* Federasiya (kompleks)
* Oko (Moskva)
* Merkuri qülləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Moskva şəhərinin Avrasiya qülləsi
* Avrasiya binasının səhifəsi
Yojef Katona

**Yojef Katona**  (;11 noyabr 1791, Macarıstan, Keçkemet — 16 aprel 1830, Macarıstan, Keçkemet) —  macar dramaturqu.
## Həyatı
Atası sehrbaz Yozef Katona, anası Ilona Borbak.
Yojef Katona 11 noyabr 1791-ci ildə Macarıstan vahidi olan, Baç-Kişkun medyesinin Keçkemet şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini 1798-1882-ci illərdə Keçkemetdə Roma katolik məktəbində bitirmişdir.
Yazıçı daha sonra hüquqşünaslıq elmini öyrənir və 1810-cu ildə vəkil adını alır. 

Dramaturq bir neçə yazdığı uğurlu əsərlərlə tanınmışdırː "*Bank-Ban*"(1821) (, əsəri Ban-Bank adı altında Macarastan milli operasında tamaşaya  1861-ci ildə qoyulur.),  "*Macarıstan kralı Stefan I*"(1813), Qüdsün dağıdılması və b.
Alman dilindən tərcümələrlə məşğul olurdu. 

Budapeştin məşhur teatrlarından biri, Yojef Katona adını daşıyır.

Vəfatından sonra *Bank-Ban* əsəri *Ban-Bank* adı altında tamaşaya qoyulur.

## Həmçinin bax
* Ferents Kölçei

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* Katona József Emlékház Kecskemét
Corc Olah

**Corc Olah** (, ; ) — macar əsilli ABŞ kimyaçısı. 1994-cü ildə "Karbokation kimyasına xidmətlərə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Corc Olah 1927-ci ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə anadan olub. Olah Budapeşt Texniki Universitetini bitirib və orada da doktorluq dərəcəsi alıb. O, öz elmi karyerasına macar kimyaçısı Qeza Zempelin yanında başlayıb. 1950-ci illərin əvvəllərində Olah Budapeşt Texniki Universitetinin Üzvi kimya İnstitutunda tədqiqat qrupu yaratmışdır və eyni zamanda 1954-cü ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Kimya İnstitutunun yaradıcılarından biri olmuşdur. 1957-ci ildə Kanadaya köçmüş və 1965-ci ilə qədər "Dou Kemikal" şirkətində Kanadada və ABŞ-də işləmişdir və bundan sonra ali təhsil sisteminə qayıtmışdır. Onun rəhbərliyi altında Qərb Ehtiyat Universitetinin (Western Reserve University) və Ohayo ştatında Klivlenddə Keys Texnaloji İnstitutunun kimya fakültələri birləşdirilmişdir. 1977-ci ildə Cənubi Kaliforniya Universitetinə keçmiş, burada sonralar Loker adına Karbohidrogenlər İnstitutu adını almış institut yaratmışdır. 1996-cı ildən Cənubi Kaliforniya Universitetində onun adı ilə bağlı mühazirələr oxunur. Olah 8 mart 2017-ci ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.

## Mükafatları
1976-cı ildən ABŞ-nin Milli Elmlər Akademiyasının, 1990-cı ildən Macarıstan Elmlər Akademiyasının üzvüdür. ABŞ-nin ən görkəmli alimləri üçün verilən Aleksandr fon Qumboldt adına mükafat (1979-cu ildə), 1996-cı ildə F. A. Kotton medalını almışdır. 1994-cü ildə "Karbokation kimyasına xidmətlərə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə "London Kral Cəmiyyəti"nin xarici üzvü seçilmişdir. 2001-ci ildə Artur Kop mükafatı, 2007-ci ildə isə "Amerikan Kimya Cəmiyyəti" tərəfindən "Pristli" medalı ilə mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar
Bükk Milli Parkı

**Bükk Milli Parkı** (, ) — Şimali Macarıstanda Bükk dağlarında yerləşən milli park.

## Coğrafiyası
1976-cı ildə ölkənin üçüncü milli parkı kimi yaradılmışdır. Ümumi sahəsi 431.3km² əhatə edir ki, bunun 37.74&nbsp;km²-i xüsusi mühafizə edilir. Dağlıq və meşəlik ərazidə yerləşən Bükk Macarıstanın ən böyük milli parkıdır. Bükk mağarasının geoloji xüsusiyyətlərinə əhəngdaşı ilə zəngin olan dağlar və mağaralar daxildir. Ölkə ən uzun (4000 metr) və ən dərin (245 metr) mağarası olan İştvanlapa bu milli parkda yerləşir. Bükk milli parkı, həmçinin, nəsli kəsilməkdə olan bir neçə quş növünü özündə ehtiva edir.

## Həmçinin bax

* Şimali Macar dağları
* Macarıstan coğrafiyası
* Aqqtelek Milli Parkı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website of the park
* Description of geology, fauna and flora
* Bukk Mountains Britannica.com
CN teleqülləsi

**CN teleqülləsi** ( İng. &nbsp;  CN Tower , 1976 - ci ildən 2007-ci ilə qədər dünyanın ən uzun tikilisidir . Onun hündürlüyü 555.1 metrdir .  Torontoda ( Kanada , Ontario ) yerləşir və bu şəhərin simvolu.

*CN* qısaltması əvvəlcə *Canada’s National*. olaraq qəbul *edildi* (bina o zaman Kanada Milli Dəmiryolları dövlət şirkətinə aid idi). Lakin, 1995 - ci ildə qüllə Kanada Land Company (CLC) tərəfindən satın alınmışdır.  Toronto sakinləri televiziya qülləsinin köhnə adını saxlanmağını istədi, bu səbəbdən CN-nin rəsmi olaraq *Canada’s National*. olaraq saxlanıldı

Qərb yarımkürəsinin ən hündür tikilisidir.

Dəmir-beton strukturanın tikintisi üçün qazma işi 130 min ton ağırlığında olan möhkəmləndirmədən sonra ,1973-cü il 12 fevral tarixində  başladı və artıq 2 aprel 1975-ci ildə  qüllənin tikintisi tamamlandı.

## İstifadə
Qüllə telekommunikasiya ehtiyacları üçün istifadə olunur.

### Televiziya

* CBC / Radio-Kanada ( CBLT-DT / CBLFT-DT ) 
* CTV ( CFTO-DT ) 
* Citytv ( CITY-DT ) 
* CP24 
* Qlobal ( CIII-DT ) 
* LOOK TV (rəqəmsal kabel provayderi) 
* CKXT-DT (31 oktyabr 2011-ci ildə yayım dayandırıldı)

### Radioyayım

## Qalereya

Fayl:Rogers_Center-restitched.jpg|thumb|Stadiondan qüllə görünüşü 
Fayl:CN_Tower_-_Lightning.jpg|thumb|CN teleqülləsində elektrik boşalması
Fayl:Toronto's_CN_Tower_Thin.jpg|frame|Dik panoram

### Mobil və peyk provayderləri

* 
* Motorola
*

## Həmçinin bax

* Ən yüksək televiziya qüllələrinin siyahısı 
* Ostankino teleqülləsi
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Quru Qoşunları

**İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun Quru Qoşunları** (farscaنیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) qısaltması **NEZSA** (farsca :نزسا) – İranı qurudan gözlənilən hər bir hücumdan qorumalı olan ehtiyat qüvvədir. Rəhbəri Briqadir  Məhəmməd Pakpurdur. Bu qoşun növü 1979-cu ildə yaradılıb. 70.000 şəxsi heyətə sahibdir. İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun nəzarəti altında olan ən böyük qüvvə hesab olunur. Nizami İran Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunlarından ayrıdır.

## Həmçinin bax
* İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun Dəniz Qüvvələri
* İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun Hava Qüvvələri
* İran İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Raket Qüvvələri
* Bəsic
* Qüds qüvvələri
Arxangelsk teleqülləsi (İsakoqorka)

**Arxangelsk teleqülləsi**- Arxangelsk in Isakoqorska rayonunda yerləşən televiziya və yayım qülləsidır . Yüksəklik 208 metrdir, televiziya qülləsi Arxangelskdəkı ən hündür binadır və Rusiyada ən yüksək televiziya qüllələri siyahısında 11-ci yerdədir. 

## Tikinti
Arxangelskdə yeni bir televiziya qülləsi qurma qərarı uzun mübahisələr və müzakirələrdən sonra alındı Belə bahalı layihənin həyata keçirilməsinin motivasiyası Arxangelsk və ətraf şəhərlərdə yayımlanan televiziya və radio yayımı əlverişsiz vəziyyətdə olması idi .Regional televiziyanın daha da inkişaf etdirilməsi üçün ən azı bölgənin mərkəzi şəhərlərinə - Arxangelsk , Severodvinsk , Novodvinsk şəhərlərinə sərbəst  televiziya ötürməsini təmin etmək  lazım idi. Ancaq Arxangelskin mərkəzi hissəsində yerləşən 160 metr yüksəklikdəki köhnə televiziya qülləsi bu vəzifəni yerinə yetirə bilmədi.  Bundan əlavə, sıx çoxmərtəbəli binalar sayəsində, televiziya qülləsinin  bölgənin mərkəzi hissəsinin elektromaqnetik mühitini pisləşdirdi və əhalinin sağlamlığına zərər verdi.  Ancaq şəhər mərkəzindən və sığınacaqdan uzaq olan İsakoqorka  sənaye ərazisində tikilən daha yüksək televiziya qülləsi ekoloji baxımdan insanlar üçün daha az təhlükəli idi  və kifayət qədər məsafə üçün sabit bir siqnal ötürməsinə imkan verirdi.  

## Əlavə istifadə

* 22 avqust 2004-cü ildə Rusiya Federasiyasının Dövlət Bayrağı Günündə Arxangelsk vilayətinin tarixində ilk dəfə olaraq "Birləşmiş Rusiya" partiyasının regional şöbəsi Rusiya bayrağını  bölgənin ən yüksək binasına yerləşdirdi.  
* Yeni bir televiziya qülləsi qurulması zamanı verilən  vədlərə baxmayaraq, regional televiziya siqnalı Xolmoqori kəndinə çatmır, ona görə də bir çox yerli sakinlər yerli televiziya proqramlarını izləyə bilmirlər.  

## İstinadlar
Nahid (peyk)

**Nahid** (fars. ناهید "Venera" mənasını verir) — İranın müşahidə peyki olub, günəş enerjisinə əsaslanır.

Əmir Kəbir adına Tehran texnologiya universiteti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində hazırlanmışdır. Nahid, günəş panelləri ilə təchiz edilmiş bir müşahidə peykidir,
250 ilə 370 kilometr arasındakı bir yüksəklikdə orbitə çıxarılması nəzərdə tutulmuşdur.

Nahid Peyki peyklərdə bəzi əsas texnologiyaları test etmək üçün yerüstü peyklərə çatma strategiyası kontekstində müəyyən edilmiş tədqiqat peykidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İbage

**İbage** () — 1550-ci ildə Kolumbiyanın mərkəzində əsası qoyulan şəhər. Tolima departamentinin inzibati mərkəzi.
## Tarixi
İbaqe şəhəri, Antoniyo Lopes Qalars tərəfindən 14 oktyabr 1550-ci ildə  əsası qoyulmuşdur. Hal-hazırda Kaxamarka şəhəri Tolima departamentinin bir hissəsidir. Bu şəhər, müasir şəhər sayılan İbaqedən  42 km qərbdə yerləşir. Pixao hindlilərinin davamlı basqınları nəticəsində şəhərin yerini dəyişdirmək qərarı alınmış və şəhər 7 fevral 1551-dən yenidən qurulmuşdur.

1854-cü ilin aprelindən dekabr ayına qədər İbaqe Yeni Qranada Respublikasının müvəqqəti paytaxtı olmuşdur.

1908-ci ildə Tolima departamentinin formalaşmasından sonra İbaqe şəhəri onun inzibati mərkəzi oldu.
## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Tunxa
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* El Nuevo Día (yerli jurnal)
* ElOlfato.com (digital magazine)
* ElIbaguereño.com (rəqəmsal jurnal) 
* Ecos del Combeima (yerli radiostansiya və rəqəmsal radio)
Həştərxan teleqülləsi

**Həştərxan teleqülləsi** Lyaxov küçəsi 4-də Həştərxan şəhərində yerləşən televiziya qülləsidir . Yüksəkliyi 180 m-dir. Layihənin 3803 km-lik polad qəfəsi 1967-ci ildə tikilmişdir.Yüksək təzyiqli küləyə davamlıdır. Şəhərin rəmzlərindən biridir. Televiziya qülləsi 10 km məsafədən görünür. 2010-cu ildə  teleqülləyə  quraşdırılmış  işıqlar şəhərin mənzərəsini təşkil edir.  Enerji səmərəliliyi ilə bağlı Ginessin Rekordlar Kitabına daxil olmağa namizəddir. 
## İstinadlar
Soçi teleqülləsi

**Soçi teleqülləsi -** Soçidə , Krasnodar diyarında , Rusiyada yerləşən bir televiziya və yayım qülləsi. 1958 - ci ildə    Batareyka dağının cənub yamacında tikilmişdir. 

Layihə yayım məsafəsi - 3803 km . Hündürlüyü 180 m, təməl hündürlüyü 93 m, antennanın  ümumi hündürlüyü isə Qara dəniz səviyyəsindən 273 m dir. 

## Xarici keçidlər

* Soçiyə aid ensiklopediya.  TV qülləsi 

## İstinadlar
Belqorod teleqülləsi

**Belqorod teleqülləsi**  Belqorod vilayətininin Belqorod  şəhərində  Vatutina prospektində yerləşən televiziya və radio yayım qülləsi. Qüllənin yüksəkliyi 220.875 metrdir, qüllə Belqorodun ən hündür binasıdır və qüllələr arasında yüksəklik baxımından Rusiyada 10-cu yerdədir.

## Tikinti
Qüllənin tikintisi 1996-cı ildə başlamışdı, lakin müəssisənin nəzarəti altında olan səbəblər üzündən, 21-ci əsrin əvvəlində dayandırılmışdı və 2001-ci ildə tikintiyə "Rusiya Federasiyasında 2009-2015-ci illərdə televiziya və radio yayımı inkişafı" federal hədəf proqramının bir hissəsi kimi davam etdirilmişdir

Regionun qubernator müavini Elena Batanova, Belqorod şəhəri Bələdiyyə başçısı Sergey Bozenov, "Rusiya Televiziya və Radio Yayımları Şəbəkəsi" Federal Dövlət Unitar Müəssisəsinin baş direktoru Andrey Romançenko, RTRS Federal Dövlət Unitar Müəssisəsinin Direktoru Belqorod Regional Radio və Televiziya Yayım Mərkəzinin rəhbəri Sergey Moisev  13 avqust 2013-cü ildə təməlatma mərasimində iştirak etmişdir.

## Avadanlıqlar
Rəqəmsal yayım 5500 W ötürücü tərəfindən təmin edilir.  Vericinin əhatə dairəsi Belqorod vilayətinin və ətraf ərazilərin inzibati mərkəzini əhatə edir.

Gecə qüllədəki qüllə işıqları (LED rəng dəyişdiriciləri) (qüllənin xaricində quraşdırılıb), işıqlandırma olmadan strukturanın  birbaşa işıqlandırılmasını təmin edir.  Hər bir işıq ayrı-ayrılıqda nəzarət olunur, bu da məhdudlaşdırıcı işıqlandırma dizaynını yaradır: bir rəngdə və ya qrupda işıqlandırmadan kompleks dinamik nöqtələrə  qədər - bütün dövrələr paralel birləşdirilib  .

Belgorod teleqülləsi  50 metr hündürlükdə bir baxış platformasına malikdir, bura çıxış da xüsusi liftlə həyata keçilir  .

## Qalereya

Fayl:Телебашня (Белгород) строительство.jpg| Belqorod teleqüllə inşaatı. 
Fayl:Телебашня(Белгород)1.jpg|Gündüz  görünüşü iləteleviziya qülləsi. 
Fayl:Телебашня (Белгород)6.jpg|Bənövşəyi işıqda teleqüllə. 
Fayl:Телебашня (Белгород)5.jpg|İki rəngli işıqlandırmalı görünüşlü teleqüllə. 
Fayl:Телебашня (Белгород)3.jpg|Şahzadə Vladimir abidəsindən görünüş. 
Fayl:Зимний_Белгород_с_высоты_птичьего_полёта_08.jpg|Quş-baxışı görünüş
Fayl:Белгород Вид со стадиона Энергомаш 04.jpg|Enerjimaş stadionundan görünüş


*

## Xarici keçidlər

* RTRS saytında 
* RTRS "Belqorod ORTPT" filialının saytı  
## İstinadlar
Blaqoveşensk teleqülləsi

**Blaqoveşensk teleqülləsi** — Amur vilayətinin Blaqoveşensk şəhəri ərazisində yerləşən televiziya və yayım qülləsi. Polad qəfəsli qüllənin hündürlüyü 197 metrdir .

## Tikinti
Qüllənin tikintisi 1960-cı ildə başlamışdır. 1964-cü ildə vəzəfisənin icrasına başlamışdır.

## Avadanlıqlar
Rəqəmsal yayım 5500 W güclü ötürücü tərəfindən təmin edilir. Vericinin əhatə dairəsi Amur bölgəsini və ətraf ərazilərin inzibati mərkəzini əhatə edir.

Gecə qüllənin işıqlandırılması xarici qüllə işıqları (LED rəng dəyişdiriciləri) tərəfindən həyata keçirilir.

## Qalereya

Благовещенск-2011 (099).JPG|
Благовещенская телебашня.jpg|
Благовещенская телебашня с Амура.jpg|
Телебашня у подножия 2014-02-24 12-10.jpg|


## Xarici keçidlər
* GTRK Amur sayt

## İstinadlar
Yakutsk teleqülləsi

right|thumb|300x300px| PTPK Yakutsk, Kulakovskovo küçəsi, 2005-ci il
**Yakutsk teleqülləsi** -  Yakutskda 1982 - ci ildə inşa edilmiş, hündürlüyü 241,71 metr olan teləqüllə. 225,86 metr hündürlükdə onun son platforması yerləşir. 

Tikinti zamanı permafrostun ən yüksək quruluşu idi. 

Televiziya qülləsi MI-10K-da Nikolay Nikolayeviç Babintsevin rəhbərlik etdiyi Tümen helikopterinin köməyi ilə hazırlanmışdır. Qüllə strukturunun seqmentləri hipodromda yığılmışdır. Bu iş 5 gün davam etmişdir. 

## Xarici keçidlər

* Yakutsk TV Qülləsi, Yakutsk - SkyscraperPage.com 
* Yakutsk TV Qülləsi - SkyscraperPage Forum 
* DeviantART haqqında ~ Teammate92 tərəfindən Yakutsk TV qülləsi 
* Yakutsk TV Qülləsi - Rusiyanın Yakutsk şəhərində yerləşən qüllə   :: MBendi.com 
* Yakutsk TV Qülləsi, Rusiya   :: GeoNames.org 
## İstinadlar
Zobor teleqülləsi

thumb| Zobor teleqülləsi
**Zobor teleqülləsi** (    Vysielač Zobor ), Slovakiyanın Zobor dağında Nitra şəhərində yerləşən bir bina. 

## Tikinti
1980-ci illərdə televiziya siqnalını yaymaq üçün Zoborun üst hissəsində  mast quruldu. Dəmir-beton qüllə  1993-cü ildə inşa edildi və bu cür yeni obyektlərdən birinə çevrilmişdir. 

Qüllənin hündürlüyü 64 m, antennaları 11,5 m, çəkisi isə 2,5 tondur. 

## Asılı seçimlər
Tuna yamacının üzərindəki əlverişli yer xüsusilə cənub və cənub-qərb istiqamətində yaxşı siqnal yayır. 

*

## Xarici keçidlər

* Tower site 
* Tower site 
* Qüllə tarixi 

## İstinadlar