Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı

**Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı** — Azərbaycan, Füzuli rayonu ərazisində inşa olunan beynəlxalq hava limanı. 16 oktyabr 2021-ci ildə Azərbaycan Baş Nazirinin sərəncamı ilə hava limanına beynəlxalq status verilmişdir.

2021-ci il oktyabrın 26-da hava limanının rəsmi açılışı olmuşdur. Açılışda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və birbaşa təyyarəsi hava limanına eniş edən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan iştirak ediblər.

## Tarixi
Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı 23 avqust 1993-cü ildə Füzuli rayonu Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edildi. Rayonla yanaşı Füzuli şəhərinin də təxminən 17.000 sakininin hamısı zorla qovuldu. İşğal dövründə şəhər bütünlüklə dağıdıldı və kabus şəhərinə çevrildi. Ermənistan işğalçıları tərəfindən tutulduqdan sonra şəhər həm də minalanmışdı. 

2020-ci il İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı oktyabrın 17-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin şəhərə nəzarəti yenidən ələ keçirdiyini elan etmişdir. Ertəsi gün Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Füzulidən Azərbaycan əsgərlərinin şəhərin mərkəzində Azərbaycan bayrağını qaldırdığını göstərən video yayımladı. Bundan sonra azərbaycanlı minatəmizləyənlər şəhəri və onun ətrafındakı bütün mina sahələrini təmizləmək üçün gecə-gündüz çalışmışdır.

## Hava limanı tikilməsi qərarı
2020-ci il noyabrın 26-da Azərbaycan Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi ICAO-nun Füzulidəki hava limanı da daxil olmaqla 6 hava limanının beynəlxalq yer indeksləri kataloquna daxil edilməsi barədə Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyinin müraciətini təmin etdiyini bildirdi.

2021-ci ilin yanvarında Azərbaycan Prezidenti Füzulidə beynəlxalq hava limanının tikintisi barədə sərəncam verdi. Gələcək hava limanının təməlqoyma mərasimi həmən ilin yanvar ayının 14-də baş tutdu. Hava limanının uçuş zolağının inşasının ilin sonuna kimi tamamlanması planlaşdırılırsa da, artıq avqust ayında uçuş-enmə zolağı hazır idi və ilk sınaq təyyarəsini qəbul etmişdi. Sentyabrın sonuna isə aeroportun tam təhvil verilməsi planlaşdırılır.

### Tikintisi
Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Füzuli şəhərinin işğalından öncə şəhərdə yerli əhəmiyyətli olsa da hava limanı mövcud idi. Bu hava limanı da bütün şəhər kimi son 27 ildə xarabalığa çevrilmişdi. Bu hava limanının uçuş zolağı da 1600 metr olmuşdur. 

Köhnə aeroportun yerində tikilən Füzuli beynəlxalq hava limanında uçuş-enmə zolağının inşası ilə bu sahədə böyük təcrübəsi olan "AzVirt" MMC məşğul olmuşdur. Hava limanının tikintisi prezidentin bölgəyə səfərindən dərhal başlamışdır. Plana əsasən ilin sonuna kimi uçuş-enmə zolağı, eləcə də peron istifadəyə veriləcək. Yeni hava limanının uçuş-enmə zolağının uzunluğu 3 000 metr olacaq.

Tikinti getdiyi ərazi döyüş bölgəsi olduğundan, düşmən tərəfindən minalanmışdır. 
Bu amildə tikintinin sürət tempinə təsir göstərmişdir. Belə ki, tikinti ilə yanaşı minalardan təmizləmə işi paralel aparılmışdır. İngiltərə istehsalı olan, ərazini minalardan zərərsizləşdirən unikal "AARDVARK" modelli mexanizm alınıb və əraziyə gətirilmişdir. Aeroportun tikintisinə müasir texnologiyalardan istifadə edilmişdir. İki müasir tipli asfalt-beton qurğusu alınmış, həmçinin üç doğrayıcı-çeşidləyici qurğu da inşa olunmuş və bir ədəd beton zavod, 1 ədəd qarışdırıcı mexaniki qurğu quraşdırılmışdır. 
2021-ci ilin yazından sonra isə tikintidə 24 saatlıq iş rejimi təşkil edilmişdir.

Hava Limanının layihələndirməsinin tərkibinə aşağıdakı obyektlər daxil edilmişdir:

# Aerovağzal binası
# 3000x45 metr ölçüdə uçuş enmə zolağı
# Peron
# Yönəldici yol
# Uçuş enmə zolağının işıq siqnal sistemləri
# Transformator yarımstansiyalarının tikintisi
# Köməkçi binalar
## İstifadəyə verilməsi
Hava limanı nəzərdə tutulduğu kimi qısa müddətdə inşa edilərək, istifadəyə verildi. Belə ki, 5 sentyabr 2021-ci ildə aerodroma ilk böyük sınaq uçuşu təşkil edildi. Azərbaycan Hava Yollarına məxsus Airbus A340-500 sərnişin təyyarəsi və Silk Way Hava Yollarına məxsus Boeing 747-400 yük təyyarəsi həmən günü uğurlu sınaq uçuşları həyata keçiriblər. Bununla da, uçuş enmə zolağının tam hazır olduğu və istismara qəbul edilməsi prosesi yekunlaşıb. Aeroportun ilk sərnişinləri sınaq uçuşunda iştirak edən, 100 nəfər media və ictimai fəal olub.

2021-ci il oktyabrın 26-da isə hava limanının rəsmi açılışı olmuşdur. Açılışda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan iştirak ediblər. Qeyd edək ki, Rəcəb Tayyib Ərdoğanın və Türkiyənin dövlətinin rəsmilərinin olduğu Türkiyənin bir nömrəli təyyarəsi, elə Ankara - Füzuli hava xətti ilə uçuş edərək, birbaşa Füzuli Beynəlxalq Hava Limanına enmişdir.

Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının istifadəyə verilməsi işğaldan azad edilmiş ərazilərdə quruculuqişlərini sürətləndirdi. Belə ki, hava limanı həmin ərazilərin bərpa və yenidən qurulması üçün zəruri olan yüklərin daha tez və asan daşınmasına şərait yaratdı. Eyni zamanda, liman yükdaşımalar, xüsusən də beynəlxalq yükdaşımalar üçün geniş imkanlar açdı. Hava limanının açılması bölgədə turizmin inkişafına şərait yaradacaq. Bununla yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərin böyük sənaye, kənd təsərrüfatı və digər istehsal potensialını nəzərə alsaq, həmin ərazilərdə inşa olunan beynəlxalq hava limanları istehsal olunan məhsulların dünya bazarına sürətli çıxarılmasına imkan verəcək. Bütün bunlar isə regionun inkişafına böyük təkan verməklə yanaşı, investisiya cəlbediciliyini xeyli dərəcədə artıracaq. 

## Qalereya

Ilham Aliyev laid foundation stone for Fuzuli-Shusha highway and Fuzuli airport in Fuzuli district, visited the city of Shusha 06.JPG
Fuzuli International Airport.jpg
Fuzuli_International_Airport,_Azerbaijan.jpg
Fuzuli_International_Airport,_Azerbaijan_2.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər