open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alessandro Farneze (kardinal)

**Alessandro Farneze** (; ) — italyan kardinal, diplomat və kolleksiyaçı. Papa III Pavelin nəvəsi, 1-ci Parma hersoqu Piyer Luicinin isə böyük oğlu idi.

7 oktyabr 1520-ci ildə Toskanadakı ailə mülklərində dünyaya gəldi. Atası Papa III Pavelin oğlu Piyer Luici, anası isə məşhur Orsini ailəsindən Girolama Orsinidir. Bolonyada təhsil aldı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Affò, Ireneo. *La vita di Pier Luigi Farnese* (Milano: Giusti 1821).
* 
* Bauer, Stefan. *The Invention of Papal History: Onofrio Panvinio between Renaissance and Catholic Reform* (Oxford: Oxford University Press 2020).
* Cardella, Lorenzo. *Memorie de' Cardinali della Santa Romana Chiesa* IV (Roma: Pagliarini 1793), pp.&nbsp;136–140.
* Caro, Annibal. *Delle Lettere del Commendatore Annibal Caro scritte a nome del Cardinale Alessandro Farnese* 3 volumes (Milano 1807).
* Flaminio Maria Annibali, *Notizie storiche della casa Farnese* 2 parts (Montefiascone 1818).
* Del Vecchio, Edoardo . *I Farnese*. (Roma: Istituto di studi romani editore 1972).
* Drei, G. *I Farnesi. Grandezza e decadenza di una dinastia* (Roma 1954).
* Frangipani, Camillo Trasmondo. *Memorie sulla vita e i fatti del Cardinale Alessandro Farnese* (Roma: Sinimberghi 1876).
* Gamrath, Helge.  *Farnese: Pomp, Power and Politics in Renaissance Italy* (Roma: Bretschneider 2007).
* Rabbi Solari, G. *Storie di casa Farnese* (Milano: Mondadori 1964).
* Nasalli-Rocca, E.  *I Farnesi* (Milano: Dall'Oglio 1969).
* Panvinius, Onuphrius (1529–1568). "De vita Pont. Pauli III," in *B. Platina, Historia B. Platinae de vitis Pontificum Romanorum* (Cologne: Josue Cholin 1600), 385-405. There is an Italian translation in: *Storia delle vite de' Pontefici di Bartolommeo Platina e d' altri autori* edizione novissima IV (Venezia: Domenico Ferrarin 1765), pp.&nbsp;44–70.
* Petruccelli della Gattina (1864). *Histoire diplomatique des conclaves*. . Volume 2. Paris: A. Lacroix, Verboeckhoven, 1864.
* Robertson, Clare. *'Il Gran Cardinale'. Alessandro Farnese, Patron of the Arts*. New Haven: Yale University Press, 1992.
* Rosini,  Patrizia. La malattia del Cardinale Alessandro Farnese (2008).
* Arnold Alexander Witte, *The Artful Hermitage: The Palazzetto Farnese as a Counter-reformation Diaeta* (Roma: Bretschneider 2008).
* Papal conclave, 1549-1550. &nbsp; Sede Vacante and Conclave of 1549--1550 (Dr. J. P. Adams).
* Rosini,  Patrizia. La malattia del Cardinale Alessandro Farnese (2008).

### İstinadlar
Ranuççio Farneze (kardinal)

**Ranuççio Farneze** (; ) — italyan kardinal. Papa III Pavelin nəvəsi, 1-ci Parma hersoqu Piyer Luicinin isə oğlu idi.

11 avqust 1530-cu ildə Toskanadakı ailə mülklərində dünyaya gəldi. Atası Papa III Pavelin oğlu Piyer Luici, anası isə məşhur Orsini ailəsindən Girolama Orsinidir.

Hələ 12 yaşında Malta cəngavərlərinin Venesiyadakı ən mühüm mülkünün baş rahibi seçildi. 1545-ci ildə kardinal təyin edildi. Eyni zamanda bir neçə fərqli əyalət üzrə baş yepiskop təyin edildi.

29 oktyabr 1565-ci ildə Parmada yüksək hərarətdən vəfat etdi. Cənazəsi Parma kafedralına dəfn olundu.

## İstinadlar
II İliya

**II İliya** (, *[[Transliterasiya|tr.]] ilia II* ), *(doğum adı: İrakli Giorgi Quduşauri-Şiolaşvili, , [[Transliterasiya|tr.]] irak'li qiorqis dze ğuduşauri-şiolaşvili)* — Gürcü Pravoslav Kilsəsinin Katalikos-Patriarxı. O, rəsmi olaraq Bütün Gürcüstanın Katolikos-Patriarxı, Mtsxeta və Tbilisi arxiyepiskopu, Pitsunda, Suxumi və Abxaziya mitropoliti kimi tanınır.

17 mart 2026-cı ildə vəfat edib. Vəfatı ilə bağlı Gürcüstanda matəm elan olunub.

## İstinadlar
Stemloc (proqram)

**Stemloc** — RNA struktur uyğunlaşdırılması və analizinə yönəlmiş xüsusi proqram təminatı.

## Mahiyyəti

Bu proqram ehtimallı modellər (stochastic models) və stoxastik kontekst-sərbəst qrammatikalar (SCFGs) əsasında işləyərək bioməlumat elmi və hesablama biologiyası sahələrində geniş istifadə olunur. Bu proqram məlumat yönümlü yanaşma tətbiq edərək RNA molekullarının ikinci dərəcəli strukturlarını təhlil etməyə və uyğunlaşdırmağa kömək edir.
"Stemloc", əsasən stoxastik kontekst-sərbəst qrammatika (SCFGs) və "Bayes" ehtimalları prinsipləri əsasında işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Uiver sindromu

**Uiver sindromu** — Son dərəcə nadir, avtosomal dominant genetik pozğunluq. Uiver sindromu hamiləlik dövründə başlayıb, uşaq və gənclik illəri boyunca sürətli böyümə ilə xarakterizə olunur. O, irəliləmiş sümük inkişafı və müəyyən üz quruluşu, skelet və nevroloji anomaliyalarla xarakterizə edilir. Sotos sindromu ilə oxşarlığı vardır və artıq böyümə sindromu olaraq təsnif edilir.

## Diaqnoz

Differensial diaqnoz Uiver sindromu və Sotos sindromu tez-tez bir-birilə qarışdırır, çünki hər iki sindromun fenotipik oxşarlıqları və əlamətləri vardır. Hər iki sindromda erkən inkişafda artıq böyümə, irəliləmiş sümük yaşı, inkişaf geriliyi və başın böyük olması kimi əlamətlər mövcuddur. "NSD1" genindəki mutasiyalar həm də qarışıqlığa səbəb ola bilər, çünki bu gen həm Sotos sindromunda, həm də Uiver sindromunda müşahidə edilə bilər.

## Müalicə

Uiver sindromunun müalicəsi yoxdur. Lakin çoxdilli idarəetmə, məsələn, nevroloji, pediatrik, ortopedik və psixomotorik qayğı və genetik məsləhət vasitəsilə simptomlar idarə oluna bilər. Skelet problemlərini düzəltmək üçün cərrahiyyə tətbiq oluna bilər. Fiziki və peşə terapiyası əzələ tonusunu yaxşılaşdırmaq üçün bir seçim olaraq nəzərdən keçirilir. Həmçinin, danışıqla bağlı problemlər üçün danışıq terapiyası tövsiyə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şəhərdə sağ qalma sindromu

**Şəhərdə sağ qalma sindromu** (*Urban survival syndrome*) — ABŞ hüquq sistemində ya haqq qazandırma müdafiəsi, ya da bəraət müdafiəsi olaraq istifadə edilə bilər.

## Tarix

Şəhərdə sağ qalma sindromu müdafiəsinin ilk dəfə istifadə edildiyi, amma uğursuz olduğu iş 1994-cü ildə Texasda, Deymion Ozbinin qətl işi olub. Ozbi, 17 yaşlı qaradərili bir gənc idi və park sahəsində iki silahsız kişini vurub öldürmüşdü. Müdafiə vəkilləri, Ozbinin yaşadığı məhəllənin yüksək cinayət faizi ilə tanınan bir bölgə olduğunu və onun həyatını qorumaq üçün bu hərəkətləri etməsinin məqbul olduğunu iddia etdilər. Təqdim edilən ekspert şahidliyində sosioloq Cered Teylor, Fort-Uort ərazisinin çox təhlükəli olduğunu və öldürülməyin gənc kişilər üçün ən böyük təhlükə olduğunu bildirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Merops orientalis

**Merops orientalis** (*Asiya yaşıl arıquşu*) — Həmçinin "kiçik yaşıl arıquşu" və Şri-Lankada "yaşıl arıquşu" kimi tanınan, arıquşu fəsiləsinə aid olan quş növü.

## Təsvir

Digər arıquşular kimi, bu növ də rəngli və incə bir quşdur. Təxminən 23 sm uzunluğundadır, bunun 5 sm-i uzun mərkəzi quyruq lələkləridir. Erkək və dişi fərdlər görünüş baxımından fərqlənmir. Bütün lələkləri parlaq yaşıl rəngdədir və xüsusilə çənə və boğaz hissəsində mavi çalarlar var. Başın üstü və üst bel hissəsi qızılı-qırmızı çalarlıdır. Uçuş lələkləri qırmızımtıl rəngdədir və yaşıl çalarlı, ucları qaradır. Gözün önündə və arxasında incə qara xətt var. Gözləri qırmızı, dimdiyi qara, ayaqları isə tünd boz rəngdədir. Ayaqlar zəifdir, üç barmaq dabanda birləşmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
LTspice

**LTspice** — "*Linear Technology*" (hazırda "Analog Devices" tərəfindən satın alınmışdır) tərəfindən hazırlanmış, pulsuz və güclü bir elektrik dövrəsi simulyasiya proqramı.

## Tarix

1999-cu ildən bəri elektron mühəndisliyi sahəsində geniş şəkildə istifadə edilən "LTspice", dövrələrin analizi, dizaynı və optimallaşdırılmasında mühəndislər və tədqiqatçılar tərəfindən seçilən əsas alət olmuşdur. "LTspice"-in əsas üstünlüyü onun yüksək sürətli simulyasiya qabiliyyətləri, geniş komponent kitabxanası və pulsuz olmasıdır.

## Mahiyyət

"LTspice", həm analitik, həm də zaman domenindəki simulyasiyaları dəstəkləyir. Bu proqram istifadəçilərə dövrələrin işini təhlil etməyə, müxtəlif şəraitlərdə necə davranacağını başa düşməyə və sonda optimal dizaynlar yaratmağa imkan verir. Proqramın açıq mənbə olması və yüksək dəqiqliklə işləməsi onu geniş şəkildə qəbul edilmiş və müasir elektron dizaynın bir hissəsi halına gətirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Wings 3D

**Wings 3D** — Çoxbucaqlı (polygonal) modelləşdirmə üçün nəzərdə tutulmuş, açıq mənbə kodlu və pulsuz 3D modelləşdirmə proqramı. Minimalist interfeysə və güclü alətlərə malik olan "Wings 3D", əsasən oyun inkişafı, 3D çap, memarlıq və dizayn kimi sahələrdə istifadə edilir. Əsas fərqləndirici xüsusiyyəti sadəliyi və rahat idarəetmə sistemidir ki, bu da yeni başlayanlar üçün ideal seçimdir.

## Tarix

"Wings 3D" ilk dəfə 2001-ci ildə İsveç proqramçısı Björn Qustavsson tərəfindən yaradılmışdır. Daha sonra Dan Qudmundsson və Riçard Cons proqramın inkişafına töhfə vermişlər. Proqramın əsas xüsusiyyəti onun "Erlang" proqramlaşdırma dili əsasında hazırlanmasıdır ki, bu da stabil işləməyi təmin edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
KiCad

**KiCad** — Açıq mənbəli və pulsuz elektron dizayn avtomatlaşdırması (EDA — Electronic Design Automation) proqramı. O, çap olunmuş sxem lövhələrinin (PCB — Printed Circuit Board) hazırlanması və elektron sxemlərin çəkilməsi üçün istifadə olunur. KiCad, həvəskar və peşəkar mühəndislər, tədqiqatçılar və istehsalçılar üçün güclü bir vasitədir.

## Tarix
"KiCad" layihəsi 1992-ci ildə Jan-Pyer Şarras tərəfindən yaradılmışdır. İlk versiyalar məhdud xüsusiyyətlərə malik olsa da, illər keçdikcə proqram daha inkişaf etmiş və mürəkkəb layihələr üçün uyğun hala gətirilmişdir.
Hazırda "KiCad"-in inkişafı "GitLab" üzərindən idarə olunur və dünya üzrə yüzlərlə proqramçı bu layihəyə töhfə verir. "KiCad"-in son versiyaları artıq peşəkar səviyyəli PCB dizaynı üçün kifayət qədər güclü və funksional hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Muscicapa dauurica

**Muscicapa dauurica** (*Asiya boz milçəkqapanı*) — Milçəkqapanlar fəsiləsinə (Muscicapidae) aid olan kiçik ölçülü quş növü. "Muscicapa" sözü Latınca "musca" (milçək) və "capere" (tutmaq) sözlərindən gəlir. Növün epiteti olan "dauurica" isə cənub-şərqi Sibirin bir bölgəsi olan "Dauriya"ya istinad edir.

Bu həşəratla qidalanan növ Yaponiya, şərqi Sibir və Himalaylarda çoxalır. Qışı isə tropik cənubi Asiyada, cənubi Hindistan və Şri-Lankadan İndoneziyaya qədər olan ərazilərdə keçirir. Bu növün dəqiq elmi adı mübahisəlidir.

## Təsvir

Bu növ 13 sm uzunluğundadır və bu ölçüyə quyruğu da, daxildir. Daha böyük olan xallı milçəkqapana bənzəyir, lakin nisbətən daha uzun quyruğa malikdir. Tünd rəngli dimdiyi nisbətən böyük və geniş əsaslıdır. Yetkin fərdlərin üst hissələri boz-qəhvəyi rəngdədir və lələkləri yaşlandıqca daha boz rəng alır. Alt hissələri ağ rəngdədir və yan tərəfləri qəhvəyi çalarlıdır. Cavan fərdlərin üst hissələri, başı və sinəsi pulcuq şəklində qəhvəyi rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağ nöqtə sindromu

**Ağ nöqtə sindromu** — Krevetkanın viral infeksiyası. Bu xəstəlik çox ölümcül və yoluxucu olub, krevetkaları sürətlə öldürür.

## Simptomlar

Ağ nöqtə sindromunun klinik əlamətləri arasında qida istehlakında qəfil azalma, boş kutikula və tez-tez qırmızımtıl dəyişiklik, həmçinin karapaksın, appendikulların və abdominal seqmentlərin üzərində 0,5–2,0 mm diametrində ağ nöqtələrin olması yer alır.

## Diaqnoz

Ağ nöqtə sindromu virusu, digər tanınmış peneyid infeksiyalarından (yellowhead virus (YHV) və infeksion hipodermal və hematopoetik nekroz virusu (IHHNV)) histoloji nəticələrdə fərqlənir, çünki "YHV" yalnız bağırsaq epitel toxumalarını yoluxdurur və "IHHNV" intranuclear inkluziyalar meydana gətirir, lakin infeksiya zamanı bu inkluziyalar dəyişmir. Virusun sürətli və xüsusi diaqnozu, nəsli artan və ya miqdarı təyin edən "PCR" ilə əldə edilə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tülkü dovşanı

**Tülkü dovşanı** — Ohio ştatının North Canton şəhərindən olan Walter B. Garland tərəfindən yetişdirilən nadir bir ev dovşanı növü. Bu növ ət, nümayiş və unikal xəzi üçün yetişdirilmişdir. Gümüş Tülkü, Amerika Dovşan Yetişdiriciləri Assosiasiyası (ARBA) tərəfindən tanınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vlaamse reus

**Vlaamse reus** — ev dovşanlarının (Oryctolagus cuniculus domesticus) ən iri növü.

## Tarix
Vlaamse reus dovşanı Flanders bölgəsində yaranmışdır. Bu növ 16-cı əsrdə Belçikanın Gent şəhəri yaxınlığında yetişdirilmişdir. Onun bir sıra ət və xəz növlərindən, o cümlədən Steenkonijn ("Daş Dovşan" — köhnə Belçika çəki ölçüsü olan bir daş və ya təxminən 3,8 kiloqrama istinad) və Avropa "Patagonya" növündən (indiki dövrdə nəsli kəsilmiş) törədiyi güman edilir. Bu "Patagonya" dovşanı, bir vaxtlar Belçika və Fransada yetişdirilən iri bir növ idi, lakin Argentinanın Patagonya dovşanı (Sylvilagus brasiliensis) ilə eyni deyildi, çünki bu vəhşi növ fərqli bir cinsə aid idi və 0,9 kiloqramdan (2,0 funt) az çəkiyə malik idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mellerud dovşanı

Mellerud dovşanı — İsveçdə yetişdirilən orta ölçülü bir dovşan növü. Albino və ya qara rəngli ağ işarələrə malik ola bilər. Mellerud dovşanı İsveçdə rəsmi yerli növ statusuna malikdir və təhlükə altında olan növlərdən biri hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Catherpes mexicanus

**Catherpes mexicanus** — "Troglodytidae" ailəsinə aid, kiçik Şimali Amerika quşu.

## Ümumi məlumat
Bütün arealı boyunca məskunlaşmışdır və ümumiyyətlə quru, qayalıq uçurumlarında, çıxıntılarda və kanyonlarda tapılır. Qayalıq yaşayış yerində görmək çətin olan kiçik bir quşdur, lakin, özünəməxsus, yüksək səsi ilə kanyonlar boyunca eşidilə bilər. Hal-hazırda monotipik taksondadır və "Catherpes" cinsindəki yeganə növdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lionhead

**Lionhead** — Britaniya Dovşan Şurası (BRC) və Amerika Dovşan Yetişdiriciləri Assosiasiyası (ARBA) tərəfindən tanınan ev dovşanı növü. Lionhead dovşanı, adından da göründüyü kimi, başını əhatə edən yunlu bir yəhərə malikdir və bu, erkək şirə bənzəyir. Digər Lionhead xüsusiyyətlərinə yüksək baş quruluşu, yığcam və dik bədən tipi, qısa və yaxşı xəzlənmiş 2-3,5 düym uzunluğunda qulaqlar və 2,5-3,75 funt çəki daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Marburq dovşanı

**Marburq dovşanı** (*Marburger Fee*) — Almaniyada yaranmış bir dovşan növü. Əslində "*Marburq pərisi*" mənasını verir. Bu növ Böyük Britaniya Dovşan Şurası tərəfindən “*Marburger Fee*” kimi tanınır və Birləşmiş Krallıqda bəzən sadəcə “*Marburger*” adlandırılır.

Bu orta ölçülü bir dovşan növüdür. Demək olar ki, bənövşəyi və ya bəzən çəhrayı rəngli olur və nəsillərində Havana növünün genləri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Corypha apiata

**Corypha apiata** — Cənubi Afrikada yetişən kiçik bir sərçə quş növü. 

## Ümumi məlumat
Adını nümayiş uçuşunun bir hissəsi olan qanad çalmasından alır. Kap şaqqıldayan tarlaquşu açıq otlaq və savannaları sevir, həmçinin "karoo", "fynbos" və dincə qoyulmuş kənd təsərrüfatı torpaqlarında da yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Corvus capensis

**Corvus capensis** — leş quzğunundan bir qədər böyük (48-50 sm uzunluğunda) və tamamilə qara rəngdə olan quş növü.

## Ümumi məlumat
Bu quşun lələklərində tünd bənövşəyi parıltı var. Onun ayaqları, qanadları və quyruğu nisbətən daha uzundur və uzun, incə bir dimdiyi var ki, bu da yerdə onurğasızları axtarmaq üçün uyğunlaşdırılmışdır. Baş lələkləri mis-bənövşəyi parıltıya malikdir, boğaz lələkləri isə olduqca uzundur və bəzi çağırışlar və nümayişlər zamanı qabarıq görünür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hoyya-Baçu meşəsi

**Hoyya-Baçu meşəsi** () – Rumıniyanın Kluj-Napoka şəhərinin qərbində yerləşən meşə. Meşə tez-tez paranormal və fövqəltəbii hadisələrlə əlaqələndirildiyi üçün Rumıniyanın və ya Transilvaniyanın Bermud üçbucağı adlandırılır.

## Xüsusiyyətlər
Meşə 2,95 km² sahəni əhatə edir. Burada əsasən fıstıq, vələs, göyrüş və qarağacları yetişib. Meşənin 55.000 illik yaşı olduğu təxmin edilir. Hoyya-Baçu meşəsi yerlilər və Kluj-Napoka sakinləri tərəfindən istirahət zonası kimi istifadə olunur. Meşədə ziyarətçilər üçün gəzinti və velosiped yolları salınmışdır.

## Əfsanələr
Hoyya-Baçu meşəsi əsasən əyri ağaclardan ibarət olduğu üçün vahiməli görüntüsünə görə tanınır. 1960-cı illərdən etibarən meşə tez-tez paranormal və fövqəltəbii hadisələrlə əlaqələndirilir. Meşə "Rumıniyanın Bermud üçbucağı" kimi tanınır, "dünyanın ən kabuslu və qorxulu meşəsi" adlandırılır.

Yerli əfsanələrə görə əyri ağacların ətrafında kabuslar və ruhlar dolaşırlar, meşədə müəmmalı qırmızı işıqlar görünür. Bir əfsanəyə görə 5 yaşlı bir qız meşədə yoxa çıxmış, beş il sonra ortaya çıxdıqda heç nə xatırlamadığını bildirmişdir. Digər əfsanə 200 qoyunu ilə birlikdə meşədə yoxa çıxan çoban haqqındadır. Çobanın adı Hoyya olduğu üçün meşə onun şərəfinə adlandırılmışdır. Meşədə yadplanetlilərin görünməsi ilə bağlı şəhər əfsanələri də mövcuddur. 1968-ci ildə hərbi texnik Emil Barnea meşənin üzərində uçan UNO-nun fotosunu çəkdiyini iddia etmişdir. Rumıniyadakı kommunist hökuməti onun iddiasını dövlətə qarşı təxribat hesab etmiş və Emil işini itirmişdir. Meşənin içərisində yerləşən "Dairəvi çəmənlik" () adlı dairəvi formadakı açıqlıq ərazinin UNO-ların eniş yeri olduğu iddia olunur. Meşəyə gələnlər ürəkbulanma, narahatlıq, izlənilmək hissi və elektron cihazların sıradan çıxması kimi halları bildirmişdirlər. Bəziləri meşədə geomaqnit anomaliyasının olduğunu və bunu paranormal hadisələrlə əlaqələndirirlər. Skeptiklər meşə ilə bağlı olan əfsanələrin heç bir əsasının olmadığını bildirmişdirlər.

Meşə 2014-cü ildə paranormal hadisələri araşdıran "Kabus macəraçıları" sənədli serialının bir seriyasının mövzusu olmuşdur. Qorxu janrında olan *"Deadly Quiet"* videooyununda hadisələr Hoyya-Baçu meşəsində baş verir.

## Qalereya

Poiana Rotunda (The Round Meadow), most haunted place in Hoia Baciu.jpg|Dairəvi çəmənlik
Padurea Hoia (8155380437).jpg
Padurea Hoia (8155531114).jpg
Padurea Hoia (8155425374).jpg


## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Orazio Farneze (Kastro hersoqu)

**Orazio Farneze** (; ) — III Kastro hersoqu.

1532-ci ildə Toskanadakı ailə mülklərində dünyaya gəldi. Atası Papa III Pavelin oğlu Piyer Luici, anası isə məşhur Orsini ailəsindən Girolama Orsinidir. Dövrün siyasi şəraiti səbəbilə 11 yaşında Fransa kralı I Fransiskin sarayına girov göndərildi. 1547-ci ilin iyununda yeni taxta çıxan Fransa kralı II Henrinin nigahdan kənar doğulan qızı Diana ilə nişanlandı. Həmin il atasının sui-qəsdlə öldürülməsinin ardından böyük qardaşı Ottavio Farneze Parma hersoqu, Orazio isə Kastro hersoqu ünvanına sahibləndi. Cütlüyün toy mərasimi isə 13 fevral 1553-cü ildə Parisdə baş tutdu. Ancaq cütlüyün evliliyi çox uzun çəkmədi və övladları olmadı.

Belə ki, cəmi 5 ay sonra Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın tərəfdaşı Savoyya hersoqu Emmanuil Filibert tərəfindən aparılan Hesdin mühasirəsində arkebuza atəşiylə həlak oldu. Rəsmi bir varisi olmadığı üçün Kastro hersoqu ünvanı yenidən qardaşı Ottavio Farnezeyə keçdi.

## Mənbə

### Mənbə

* Edoardo del Vecchio, , Istituto di Studi Romani Editore, 1972.
* Emilio Nasalli Rocca, Oglio, 1969.

### İstinadlar
Çaba Byoyte

**Çaba Byoyte** (; ) — etnik macar əsilli rumıniyalı fransiskan rahibi, yazıçı və humanitar fəal. O, Rumıniyanın Deva şəhərində yerləşən və Transilvaniyada ehtiyacı olan uşaqlara yardım edən "Deva Müqəddəs Fransisk Fondu"nun () qurucusu və rəhbəridir.

## Bioqrafiyası
Çaba Byoyte 1959-cu ildə Transilvaniyanın Kluj şəhərində (indiki Kluj-Napoka) macar ailəsində anadan olmuşdur. Atası, şair, kommunist rejimə qarşı yazdığı bir şeirə görə yeddi il həbs cəzasına məhkum edilib və dörd il yarım sonra həbsdən qaçmışdır. Lakin aldığı işgəncələr nəticəsində azadlığa çıxdıqdan iki il sonra vəfat etmişdir. Atasının ölümü Çabanın həyatında dönüş nöqtəsi olmuşdur və o, rahib olmaq qərarına gəlmişdir. Byoyte əvvəlcə avtomexanik kimi təhsil alıb, sonra Harqita dağlarında bir il mədənçi kimi çalışıb. 1982-ci ildə, Çauşesku diktaturası dövründə, gizli şəkildə Fransiskan Ordeninə qəbul olunub. Alba Yuliya və Esterqomda dini təhsilini tamamlayaraq 1989-cu ildə kahin təyin edilib.

1992-ci ildə Deva şəhərində fəaliyyət göstərən Çaba Byoyte, küçədə yaşayan yetim uşaqlara yardım etmək məqsədilə istifadə olunmayan bir fransiskan monastırını açaraq onları oraya yerləşdirib. Rumıniya hakimiyyəti bu hərəkətə qarşı çıxsa da, Byoyte uşaqları çıxarmaqdan imtina edib. Bu təşəbbüs nəticəsində 1993-cü ildə "*Deva Müqəddəs Fransisk Fondu*" yaradılıb. Fond, Transilvaniyada çətin şəraitdə yaşayan uşaqlara qida, sığınacaq və təhsil təmin edir. Hazırda fondun himayəsində 2500-dən çox uşaq yaşayır və ümumilikdə 6000-dən çox uşağa yardım göstərilib. Uşaqlar ailə tipli qruplarda yerləşdirilir və onların təhsili, dini və mənəvi inkişafı üçün şərait yaradılır.

## Mükafatları
Çaba Byoyte humanitar fəaliyyəti ilə bir sıra mükafatlara layiq görülüb:

* Macar İrsi Mükafatı (2002)
* "İlin Adamı" — Magyar Hírlap qəzeti (2004)
* Aphelandra Humanitar Mükafatı (2005)
* Avropa Vətəndaşı Mükafatı — Avropa Parlamenti (2011)
* Macar Azadlıq Medalı (2015)
* Pro Cultura Hungarica Mükafatı (2019)

## İstinadlar
Vittoriya Farneze (Urbino hersoginası)

**Vittoriya Farneze** (; ) — Parma hersoqu Piyer Luicinin yeganə qızı, Urbino hersoginası.

10 avqust 1519-cu ildə Toskanadakı ailə mülklərində dünyaya gəldi. Atası Papa III Pavelin oğlu Piyer Luici, anası isə məşhur Orsini ailəsindən Girolama Orsinidir. Uşaqlığından etibarən gələcəkdə kiminlə evlənəcəyi müzakirə məsəsləsi idi. Bəy namizədləri arasında Florensiya hersoqu I Kozimo Mediçi, Savoyya hersoqu Emmanuil Filibert, hətta imperator V Karl belə vardı. Ancaq bu müzakiərlə nəticəsiz qaldı.

Nəhayət, qardaşı kardinal Alessandro Farnezenin vasitəçiliyi ilə yenicə dul qalmış Urbino hersoqu II Qvidobaldo della Roverlə evləndirildi. Ceyiz olaraq 60 min duka məbləğ, 20 min dukat dəyərində isə ləl-cəvahirat göndərildi. Cütlüyün nigahı 29 iyun 1547-ci ildə Romada bağlansa da, rəsmi toy mərasimi 30 yanvar 1548-ci ildə baş tutdu. Bu nigahdan 9 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız üçün yetkinlik yaşına çata bildi.

* II Françesko della Rover, Urbino hersoqu
* Covanni (1551-1554)
* Elyanora (1552-1553)
* Konstansa (1553)
* İzabella (1554-1619)
* Alessandro (1556)
* Federiko (1557-1560)
* Laviniya (1558-1632)
* Vittoriya (1561-1566)

## İstinadlar
Ottavio Farneze (Parma hersoqu)

**Ottavio Farneze** (; ) — 2-ci Parma hersoqu.

## Həyatı
9 oktyabr 1524-cü ildə Toskanadakı ailə mülklərində dünyaya gəldi. Atası Papa III Pavelin oğlu Piyer Luici, anası isə məşhur Orsini ailəsindən Girolama Orsinidir. 4 noyabr 1538-ci ildə Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın nigahdan kənar qızı və Florensiya hersoqu Alessandro Mediçinin dul xanımı Marqaritayla evləndirildi. Cütlüyün bu nigahdan 2 əkiz övladı doğulsa da, onlardan biri körpə ikən vəfat etdi.

* Karl Farneze (1545)
* Alessandro Farneze, Parma və Piaçensa hersoqu

Bundan başqa Ottavionun nigahdan kənar doğulan Violanta və Ersiliya adlı 2 qızı da vardı.

Atasının 1545-ci ildə Parma və Piaçensa hersoqu olması ilə boşalan Kastro hersoqluğuna təyin olundu. Ancaq cəmi 2 il sonra atası Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın sifarişilə yerli əyanlar tərəfindən qətlə yetirildi. İmperiya orduları hersoqluğu işğal etdi və babası III Pavel onun taxt iddiasını tələb etmədi.

Nəhayət uzun çəkişmələrin ardından, fransızların dəstəyilə Parma və Piaçensa hersoqluğunda hakimiyyəti ələ aldı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 

### İstinadlar
Avstriyalı Marqarita (Parma hersoginyası)

**Avstriyalı Marqarita** (; ) — Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın nigahdan kənar doğulan qızı, Parma hersoginası.

## Həyatı
5 iyul 1522-ci ildə Flandriyada dünyaya gəldi. Atası Müqəddəs Roma imperatoru V Karl, anası onun məşuqəsi Yuanna von Qeynstdir. Dünyaya gəldikdən sonra anasından alındı və öncə atasının bibisi Avstriyalı Marqaritanın, onun ölümündən sonra isə doğma bibisi Avstriyalı Mariyanın himayəsi altında böyüdü.

Atasının İtaliyada apardığı işğalçı siyasətin bir parçası olaraq, 1527-ci ildə Florensiya hersoqu Alessandro Mediçiylə nişanlandı. 1529-cu ildə atası tərəfindən rəsmən tanındı və bu tarixdən etibarən *[[Avstriyalı Marqarita (Parma hersoginası)|Avstriyalı Marqarita]]* olaraq anıldı. 1533-cü ildə İtaliyaya gətirildi və Florensiya, Roma və Parma saraylarında təlim-tərbiyə edildi.

Yetkinlik yaşına çatmasının ardından 13 iyun 1536-cı ildə 25 yaşlı Florensiya hersoqu Alessandro Mediçi ilə evləndirildi. Ancaq çox qısa zaman sonra - 6 yanvar 1537-ci ildə əri sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. 15 yaşında dul qalan Marqarita, atasının apardığı siyasətin davamı olaraq 4 noyabr 1538-ci ildə papa III Pavelin nəvəsi və Kastro hersoqu Piyer Luici Farnezenin oğlu Ottavio Farneze ilə evləndirildi. Cütlüyün bu nigahdan 2 əkiz övladı doğulsa da, onlardan biri körpə ikən vəfat etdi.

* Karl Farneze (1545)
* Alessandro Farneze, Parma və Piaçensa hersoqu

Ərinin 1545-ci ildə Kastro, 1547-ci ildə isə Parma və Piaçensa taxtına oturmasıyla, Marqarita hersogina ünvanı aldı. Ottavio Farneze ilə olan evliliyi çox rəsmi idi və adətən ayrı saraylarda yaşadılar. 1555-ci ildə İtaiyanı tərk edərək Habsburq Niderlandiyasına köçdü və 10 yaşlı oğlu Alessandronu ögey qardaşı Burqundiya hersoqu Filippin himayəsinə verdi. 1556-cı ildə Filippin İspaniya kralı olmasıyla, yeganə oğlunu onunla birlikdə Madridə göndərdi və özü isə 1559-cu ildə kralın Habsburq Niderlandiyasındakı naibəsi oldu. Ancaq onun naibəliyi II Filippin bölgəyə təyin etdiyi komandanların kölgəsi altında keçdi. Heç bir faktiki gücü yox idi və bölgədə inkvizisiya əleyhinə üsyanlar davam edirdi. Bu səbəblə 1567-ci ildə öz istəyilə vəzifədən ayrıldı və mərkəzi İtaliyadakı L'Akuila şəhərinə yollandı. Ancaq 1578-ci ildə oğlu Alessandro ilə birlikdə yenidən Habsburq Niderlandiyasında naibə oldu. Ancaq oğluyla münasibətləri yaxşı deyildi və bu səbəblə 1582-ci ildə yenidən istehfa etdi. Ertəsi il İtaliyaya qayıtdı və 1586-cı ildə Neapol krallığına bağlı Ortona şəhərində vəfat etdi. Cənazəsi Piaçensaya aparıldı və burada San Sisto kilsəsinə dəfn olundu.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Edoardo del Vecchio, *I Farnese*, Istituto di Studi Romani Editore, 1972.
*  Constantin Wurzbach, *Biographisches Lexikon des Kaisertums Österreich*, Vienna, 1861, Vol. VII, pp.&nbsp;12–13 (versione online).
* AA.VV., *Margherita d'Austria e l'Abruzzo*. Atti del Convegno di studi storici (Ortona Palazzo Farnese, 20-21 febbraio 1982), Associazione Archeologica Frentana, Ortona, 1983.

### İstinadlar
Anastasiya Motak

**Anastasiya Maksimovna Motak** (; ) — ukraynalı idman gimnastı, 2020-ci il Ukrayna Milli çempionu və 2020-ci il Avropa çempionatında qızıl medal qazanan komandanın üzvü.
## Erkən həyatı
Anastasiya Motak 12 noyabr 2004-cü ildə Ukraynanın Jitomir vilayətinin Jitomir şəhərində anadan olub. O, 2008-ci ildən Xarkovda gimnastika ilə məşğul olmağa başlayıb.

## Gimnastika karyerası
### 2019
Anastasiya Motak yeniyetmə arasında keçirilən Ukrayna Milli Çempionatında yarışaraq üçüncü yerə çıxıb. Aprel ayında o, komandasının beşinci yeri tutduğu Stella Zaxarova Kubokunda da yarışıb. Fərdi olaraq o, çoxnövçülükdə 10-cu yeri tutsa da, dirəklə tullanmada gümüş medal qazanıb.  Həmin ayın sonunda Motak Avropa Oyunlarının sınaq yarışlarında yarışaraq, çoxnövçülükd və dirəklə tullanmada birinci, paralel qollar və döşək hərəkətlərində dördüncü oldu.

İyun ayında Motak yeniyetmələr arasında keçirilən ilk Dünya çempionatında yarışdı. O, yalnız ABŞ-dən Kayle Diçello, Böyük Britaniyadan Cennifer Qədirova və rusiyalı Vladislava Urazovadan sonra dördüncü yeri tutaraq tullanma yarışının finalına vəsiqə qazandı. O, Avropa Gənclər Olimpiya Festivalında yarışaraq mövsümü başa vurmuş motak, rusiyalı Viktoriya Listunovadan sonra ikinci yerin sahibi olaraq, gümüş medal qazanıb.

### 2020
anastasiya Motakın 2020-ci ildə böyüklər arasında keçirilən yarışda iştirakı üçün yaşı uyğun gəldi. Sentyabr ayında Motak Ukrayna Milli Çempionatında çıxış etdi. O, çoxnövçülükdə qalib gələrək paralel qollarda birinci, dayaqlı tullanma və sərbəst hərəkətlərdə ikinci yeri tutdu. Növbəti ay o, Sombatxe Çağırış Kubokunda yarışaraq, Macarıstandan olan Boqlarka Devaydan sonra, dayaqlı tullanmada gümüş medal qazandı.

Dekabr ayında Anastasiya Avropa çempionatında Anastasiya Baçinska, Yelizaveta Hubareva, Angelina Radivilova və Diana Varinska ilə birlikdə yarışdı. Kvalifikasiya zamanı, Ukraynanın Rumıniyadan sonra komanda finalında ikinci yerə vəsiqə qazanmasında onun böyük rolu oldu və fərdi olaraq tullanma, paralel qollar və sərbəst hərəkətlərdə finala vəsiqə qazandı. Komanda finalında Ukrayna komandası Rumıniyanı geridə qoyaraq, qızıl medal qazandı. Tədbirin finallarında Motak tullanmada (Jofiya Kovaç və Larisa Yordakedən sonra) və paralel qollarda (Yordake və Silviana Sfiringudan sonra) bürünc medal qazandı və sərbəst hərəkətlərdə beşinci yeri tutdu.

### 2021-22
2021-ci ilin aprel ayında Anastasiya Motak Avropa Çempionatında yarışdı. O, dirəklə tullanmada finala vəsiqə qazanaraq, dördüncü yeri tutdu. Payızda o, valideynlərinin yaşadığı Polşaya köçdü və orada komandadaxili yarışlarda iştirak etdi.

Anastasiya Motak 2022-ci il üçün Ukrayna millisinə daxil edilmədi.

## İstinadlar
Alessandro Farneze (Parma hersoqu)

**Alessandro Farneze** (; ) — 3-cü Kastro, Parma və Piaçensa hersoqu.

## Həyatı
27 avqust 1545-ci ildə Romada dünyaya gəldi. Atası Parma hersoqu Piyer Luici Farnezenin oğlu Ottavio, anası isə Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın nigahdan kənar qızı Avstriyalı Marqaritadır. Atasının Parma və Piaçensa hersoqu olmasının ardından 1550-ci ildə anasıyla birlikdə Parmaya gəldi. Ancaq çox keçmədən anasıyla birlikdə Habsburq Niderlandiyasına köçdü və ögey dayısı olan İspaniya kralı II Filippin himayəsində Madridə göndərildi. Onunla birlikdə İngiltərəyə səyahət etdi və kralın oğlu Karlosla birlikdə böyüdü.

11 noyabr 1565-ci ildə Portuqaliya kralı I Manuilin nəvəsi Mariya ilə evləndirildi və Brüsseldə baş tutan toy mərasimi onun girovluq həyatına son qoydu. Ögey dayısı II Filipplə birlikdə Osmanlılar üzərinə tərtiblənən döyüşlərdə iştirak etdi. 1571-ci ildə Lepanto döyüşündə 3 gəmi onun idarəsində idi.

Xanımının vəfatından qısa müddət sonra - 1577-ci ilin payızında Habsburq Niderlandiyasındakı flamand üsyanları səbəbilə ispanlara dəstək məqsədilə bölgəyə yollandı. 1578-ci ildə qatıldığı Jamblu döyüşündə mühüm qələbə qazandı. Həmin ilin sonlarında digər ögey dayısı Avstriyalı Con vəfat etdi və ondan boşalan naiblik vəzifəsinə anası Marqarita ilə birlikdə naib oldu. Ancaq anasıyla münasibətləri yaxşı deyildi və bu səbəblə 1582-ci ildə anasını vəzifədən uzaqlaşdıraraq İtaliyaya göndərdi. Bölgədə ispanlara qarşı ayaqlanan flamandlar üzərində mühüm qələbələr qazandı. 1584-cü ildə Brüssel və Antverpen olmaqla, bölgənin cənub torpaqları yenidən II Filippin hakimiyyəti altına girdi.

1586-cı ildə atasının vəfatı ilə Alessandro Farneze həm Kastro, həm də Parma və Piaçensa hersoqu oldu. Ancaq Habsburq Niderlandiyasında apardığı hərbi əməliyyatlar səbəbilə ölkəsinə getmədi və öz əvəzinə oğlu Ranuççionu naib təyin etdi.

Ancaq çox keçmədən səhhəti pisləşdi və 11 noyabrda Brüsseldən ayrıldı. 2 dekabrda Fransa krallığı tabeliyindəki Arrasda vəfat etdi.

## Övladları

* Marqarita Farneze, Mantuya şahzadəsi
* I Ranuççio Farneze, Kastro, Parma və Piaçensa hersoqu
* Odoardo Farneze, kardinal

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Portuqaliyalı Mariya (Parma şahzadəsi)

**Portuqaliyalı Mariya** (; ) — Portuqaliya kralı I Manuilin nəvəsi, Parma şahzadəsi.

11 noyabr 1565-ci ildə Brüsseldə Parma və Piaçensa hersoqu Ottavio Farnezenin oğlu Alessandroyla evləndirildi. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı dünyaya gəldi.

* Marqarita Farneze, Mantuya şahzadəsi
* I Ranuççio Farneze, Kastro, Parma və Piaçensa hersoqu
* Odoardo Farneze, kardinal

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* D. Maria de Portugal Princesa de Parma (1565-1577) e o seu tempo, Instituto de Cultura Portuguesa, Porto 1999
* Maria di Portogallo sposa di Alessandro Farnese, Principessa di Parma e Piacenza dal 1565 al 1577,  cura di G. Bertini, Atti della Giornata di Studi - Parma, 25 settembre 1999, Parma, Ducati 2001
* Il guardaroba di una principessa del Rinascimento: l’inventario di Maria di Portogallo sposa di Alessandro Farnese, a cura di G. Bertini e Annemarie Jordan Gschwend, Historia Parmensis, Guaraldi, 1999
* G. Bertini, Le nozze di Alessandro Farnese: feste alle corti di Lisbona e Bruxelles, Rotary Club Parma, 1997

### İstinadlar
Marqarita Farneze (Mantuya şahzadəsi)

**Marqarita Farneze** (; ) — Parma hersoqu Alessandro Farnezenin yeganə qızı, Mantuya şahzadəsi.

7 noyabr 1567-ci ildə Parmada dünyaya gəldi. Atası Parma hersoqu Alessandro Farneze, anası isə Portuqaliya kralı I Manuilin nəvəsi Mariyadır. 11 yanvar 1568-ci ildə vəftiz edildi. 10 yaşında ikən anası vəfat etdi və vəsiyyətinə əsasən, övladları qaynanası Avstriyalı Marqaritanın himayəsinə verildi. Uşaqlıq illəri boyunca nənəsiylə birlikdə İtaliyanın fərqli şəhərlərinə, eləcə də Habsburq Niderlandiyasına tez-tez səyahət etdi. Bu səbəblə, yaxşı təhsil ala bilmədi.

Uzun illərdir Qonzaqa ailəsiylə davam edən düşmənçiliyi sona çatdırmaq üçün atasının əmisi kardinal Alessandro Farnesinin tövsiyəsilə, Mantuya hersoqunun yeganə oğlu və varisi Vinçenzo Qonzaqa ilə evlənməsinə qərar verildi. 17 fevral 1581-ci ildə Piaçensaya gətirildi və cütlüyün toy mərasimi 2 mart 1581-ci ildə Parmada baş tutdu. Ancaq bəy namizədinin cinsi zəifliyi səbəbilə cütlüyün nigahı tamamlanmamışdı. Qaynatası Quqlielmo Qonzaqanın təkidiylə, cərrahiyyə əməliyyatı olması müzakirə edilsə də, babası Ottavio Farneze buna qarşı çıxdı və 1582-ci ilin iyununda Mantuyadan Parmaya geri gətirildi. Beləcə, Qonzaqa və Farneze ailələri arasındakı münasibət yenidən pisləşdi. Dövrün Roma papası XIII Qriqoriyə müraciət edildi və verilən qərara əsasən, Marqarita Farneze 26 may 1583-cü ildə Milandakı Benediktin kilsələrindən birinə rahibə olaraq alındı və bütün dünyəvi zövqlərdən özünü məhrum edərək rahibə **[[Marqarita Farneze (Mantuya şahzadəsi)|''Maura Luseniya'']]** adını aldı. Bununla da, Roma papasının qərarıyla, cütlük 9 oktyabr 1583-cü ildə rəsmi olaraq boşandı.

13 aprel 1643-cü ildə 75 yaşında vəfat etdi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
*   
* 

### İstinadlar
Qonaq evi

**Qonaq evi**, **xanagah** və ya **meyxana** (, , ) — piyada və ya minik vasitəsilə gələn səyahətçilərin özlərinin və minik vasitələrinin gecəni keçirə biləcəyi yer. Müasir dövrün həm otel, həm də qaraj funksiyalarını icra edən binalara əvvəllər “qonaq evi” deyilirdi.

Səlcuqilər və Osmanlı imperiyası meyxanaların tikintisinə ictimai bir vəzifə kimi baxdıqları üçün əhəmiyyət vermiş və memarlıq nöqteyi-nəzərindən gözəl əsərlər yaratmışdırlar.

İki şəhər arasındakı məsafə uzun olardısa, orta ərazidə münasib bir yerdə meyxana tikilərdi. Buraya “Karvansara” deyirdilər. Şəhərlərdən kənarda tikilmiş bu tikililərdə bol su ehtiyatları, qəhvəxanalar (müasir restoran), ərzaq anbarları və heyvanlar üçün yem ehtiyatları mövcud olurdu. Karvanlar bir qədər yol getdikdən sonra belə ərazilərdə dayanaraq istirahət edir, özlərinin və heyvanlarının dincəlməsi üçün gecələyirdilər.

## Ədəbiyyat siyahısı
* Burke, Thomas (1927) *The Book of the Inn: being two hundred pictures of the English inn from the earliest times to the coming of the railway hotel*; selected and edited by Thomas Burke. London: Constable
* Burke, Thomas (1930) *The English Inn*. (English Heritage.) London: Herbert Jenkins
** (1947) Revised. (The Country Books.) London: Herbert Jenkins
* Everitt, Alan (1985) "The English Urban Inn", in his: *Landscape and Community in England*. London: Hambledon Press  (*The Oxford Companion to Local and Family History* (ed. David Hey), 1996, describes this as "the starting point for modern studies [of inns]"; Everitt described most of the previous literature on the topic as "a wretched farrago of romantic legends, facetious humour and irritating errors")
* Douch, H. L. (1966) *Old Cornish Inns and their place in the social history of the County*. Truro: D. Bradford Barton
* Monson-Fitzjohn, G. J. (1926) *Quaint Signs of Olde Inns*. London: Herbert Jenkins (reissued by Senate, London, 1994 )
* Richardson, A. E. (1934) *The Old Inns of England*. London: B. T. Batsford
* Sherry, John (1972) *The Laws of Innkeepers; for hotels, motels, restaurants and clubs*. Ithaca, NY: Cornell University Press 

## Xarici keçidlər

* Congleton's ancient Inn Signs
* The Lost Pubs Project: Lost and closed pubs of the UK.
Odoardo Farneze (kardinal)

**Odoardo Farneze** (; ) — italyan kardinal.

8 dekabr 1573-cü ildə Romada dünyaya gəldi. Atası Parma hersoqu Alessandro Farneze, anası isə Portuqaliya kralı I Manuilin nəvəsi Mariyadır. Uşaqlıq illəri boyunca atasının əmisi olan kardinal Alessandro Farnezenin himayəsində dini təhsil aldı. Hələ 16 yaşında ikən baş rahib, 6 mart 1591-ci ildə isə papa XIV Qriqori tərəfindən kardinal təyin edildi. Uzun illər müxtəlif əyalətlərin baş yepiskopu olaraq xidmət etdi.

Qardaşı oğlu Odoardonun uşaq yaşda taxta çıxması səbəbilə, 1622–1626-cı illərdə Parma və Piaçensa hersoqluğunda naib olaraq xidmət etdi. Ancaq bu vəzifədə ikən 1626-cı ildə Parmada vəfat etdi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat
* van Gastel, Joris (2013). *Il Marmo Spirante: Sculpture and Experience in Seventeenth-Century Rome*. Walter de Gruyter. ISBN 978–3050059488

### İstinadlar
Umida Raxmonova

**Umida Erkinovna Raxmonova** (; ) — özbək siyasi xadimi. Özbəkistan Respublikası Ali Məclisinin Qanunvericilik Palatasının demokratik təsisatlar, qeyri-hökumət təşkilatları və vətəndaşların özünüidarəetmə orqanları üzrə deputatı. Özbəkistan "Milli tikləniş" Demokratik Partiyası fraksiyasının üzvü.

## Həyatı
Ümidə Erkinovna 2 yanvar 1990-cı ildə Buxara vilayətinin Rominatski rayonunda anadan olub. 2012-ci ildə Özbəkistan Dövlət Dilləri Universitetində jurnalistika ixtisası üzrə ali təhsil alıb. 2012-ci ildə Özbəkistan Milli Televiziya və Radio Şirkətinin Buxara Regional Teleradio Şirkəti qrupunda birinci kateqoriyalı aparıcı vəzifəsində çalışıb. 2013–2017-ci illərdə televiziya qrupunda redaktor vəzifəsində çalışıb. Daha sonra 2007-ci ildə Özbəkistan Milli Televiziya və Radio Şirkətinin Buxara Regional Teleradiosunda baş redaktor vəzifəsinə təyin edilib. Sonra 2014-cü ildə Buxara Vilayət Xalq Deputatları Sovetinin deputatı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## Mükafatları
2008-ci ildə Ümidə Erkinovna "Zülfiyyə" adına Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Revizionizm

**Revizionizm** – latınca "revidere" – "yenidən baxmaq" sözündən yaranmışdır və siyasi, ideoloji və ya tarixə dair mövcud baxışların, nəzəriyyələrin və ya nəticələrin dəyişdirilməsi, yenidən qiymətləndirilməsi mənasını verir. Tarixdə revizionizm qəbul olunmuş tarix narrativlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsi və ya tənqid edilməsidir. Revizionist tarixçilər mövcud sənədlər və yeni baxış bucaqları vasitəsilə "rəsmi tarix"ə qarşı alternativ izahlar təklif edirlər.

## Həmçinin bax

* Sosialist revizionizm
* Revizionist İslam Araşdırmaları Məktəbi
## İstinadlar
Qravia döyüşü

**Qravia döyüşü** () — Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı Osmanlı imperiyası ilə Yunan üsyançıları arasında baş vermiş döyüşlərdən biridir.

Osmanlı sərkərdəsi Ömər Viryoni təxminən 9000 nəfərlik ordusu ilə Alamana döyüşündə yunanları məğlubiyyətə düçar edir. Bu döyüşdən sonra o, sağ qalmış yunan müqavimət döyüşçülərini axtarıb tapmaq üçün növbəti hərbi əməliyyata başlamışdır. Yunan lideri Odissey Andrutsos 120 nəfərlik bir qrupla Qravia qonaq evində mövqe tutaraq ətraf ərazilərdə istehkamların hazırlanması haqqında əmr vermişdir.

Osmanlı qüvvələri müqavimət dəstəsinin yerini müəyyən etdikdən sonra Qravia qonaq evinə hücum etsə də, barrikadaları aşa bilməmiş və çoxayda itkilər verərək geri çəkilməyə məcbur olmuşdur. Bu fürsətdən istifadə edən yunanlar Osmanlı xəttlərinin arası ilə qaçmışdılar.

Yunan mənbələrinin verdiyi məlumata görə, bu qarşıdurmada Osmanlı qüvvələri təxminən 300, Yunan müqavimət döyüşçüləri isə cəmi 6 əsgər itirmişdir.

## Qalereya


Fayl:Gavia HaniPC070250.JPG|Qravia qonaq evi
Fayl:Zografos-Makriyannis 05 Battle of Gravia.jpg|Qravia döyüşünü nümayiş etdirən və Afina Müharibə Müzeyində nümayiş etdirilən sulu boya ilə çəkilmiş bir tablo


## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Gallery at The Inn of Gravia
Qızıl bulla

**Qızıl bulla** (yun: Χρυσόβουλλος λόγος; *[[Romanizasiya|Rom]]: Hrisobullos logos*) — Bizans dövründə müəyyən imtiyazlar və güzəştlər verilərkən istifadə edilən, üstündə hökmdarın möhürü olan fərman və ya qərarnamə. Müasir dövrümüzə qədər gəlib çatmış ən qədim nümunəsi 1052-ci ilə aid hesab olunur və o, hal-hazırda Afonda yerləşir.

## Həmçinin bax
*Qızıl bulla (1222)
*Qızıl bulla (1356)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Andrew II of Hungary's Golden Bull of 1222
* The Golden Bull of Charles IV 1356
* ''Columbia Encyclopedia'' article on the Golden Bull
* Detailed Information about the Golden Bull
*
MeshLab

**MeshLab** — Açıq mənbəli, 3D şəbəkə redaktəsi və təhlili üçün istifadə olunan proqram. Bu proqram, istifadəçilərə müxtəlif növ üçölçülü modelləri tənzimləmək, analiz etmək, optimallaşdırmaq və çevirmək üçün geniş alətlər təqdim edir. "MeshLab", mühəndislik, arxeologiya, kompüter qrafikası, biomühəndislik və digər sahələrdə 3D şəbəkə modellərinin işlənməsi və təhlilinə yönəldilmiş bir çox tapşırığı yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulub. Proqramın istifadəsi sadə olmasına baxmayaraq, çox mürəkkəb iş axınlarını və tapşırıqları idarə etmək üçün kifayət qədər güclüdür.

## Tarix
"MeshLab", 2005-ci ildə, İtaliya Milli Tədqiqat Şurası (CNR-ITD) tərəfindən yaradılmışdır. O vaxtdan bəri proqram müntəzəm olaraq yenilənmiş və inkişaf etdirilmişdir. "MeshLab"-ın açıq mənbəli olması, onun tədqiqatçılar, mühəndislər və proqramçılar tərəfindən sərbəst şəkildə inkişaf etdirilməsinə imkan verib. Həmçinin, bu proqramda istifadəçilər üçün müntəzəm yeniliklər və yeni xüsusiyyətlər əlavə olunur. "MeshLab" açıq mənbəli olduğundan, istifadəçilər ona müxtəlif əlavələr və pluginlər əlavə edərək onun funksionallığını daha da artıra bilirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fusion 360

**Fusion 360** — Autodesk tərəfindən hazırlanmış və təklif olunan, bulud əsaslı, çoxşaxəli bir CAD (Computer-Aided Design), CAM (Computer-Aided Manufacturing) və CAE (Computer-Aided Engineering) proqramı. "Fusion 360", mühəndislik, dizayn və istehsal sahələrində istifadəçilərə güclü alətlər və resurslar təklif edir. Bu proqram, məhsulun dizaynından prototiplərinin yaradılmasına, istehsal proseslərinə qədər müxtəlif mərhələləri bir arada idarə etməyə imkan verir. Fusion 360, istifadəçilərin CAD, CAM, CAE və PCB (Printed Circuit Board) dizaynları yaratmalarına imkan verən çoxfunksiyalı bir platforma təqdim edir.

## Tarix

"Fusion 360", Autodesk tərəfindən 2013-cü ildə təqdim olunmuşdur. İlk əvvəl yalnız təməl CAD alətləri təklif edən "Fusion 360", zamanla CAM və CAE alətləri ilə zənginləşdirilmiş və inkişaf etmişdir. "Autodesk"-in bu proqramı təqdim etməsinin məqsədi daha əlverişli, istifadəçi dostu və bulud əsaslı bir dizayn platforması yaratmaq idi. Proqramın əsas xüsusiyyətləri arasında inteqrasiya olunmuş bir iş axını, müxtəlif mühəndislik sahələri ilə uyğunluq və əməkdaşlıq imkanı var. Zamanla, "Fusion 360" daha çox funksionallıq əldə etmiş, müasir istehsal metodları və texnologiyalarını da özündə birləşdirən bir platformaya çevrilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Onshape

**Onshape** — 3D parametrik dizayn (CAD) və mühəndislik işləri üçün açıq bulud əsaslı bir proqram. "Onshape", mühəndislik və məhsul inkişafı sahələrində geniş istifadə olunan, əməkdaşlıq və real vaxtda komanda işini dəstəkləyən bir dizayn platforması təqdim edir. "Onshape", bulud əsaslı olması səbəbilə istifadəçilərdən yalnız bir veb-brauzer və internet bağlantısı tələb edir, bu da proqramın istifadəsini daha da asanlaşdırır.

## Tarix

"Onshape", 2012-ci ildə Con Hirştik və digər sənaye mütəxəssisləri tərəfindən qurulmuşdur. Hirştik, əvvəllər "SolidWorks"-un qurucularından biri idi, buna görə də "Onshape"-in arxasında güclü CAD təcrübəsi dayanır. "Onshape"-in yaradılmasında məqsəd, ənənəvi masaüstü CAD proqramlarından fərqli olaraq, bulud texnologiyasını istifadə edərək daha çevik və əməkdaşlıq təklif edən bir həll təqdim etmək idi. İlk öncə 2015-ci ildə təqdim olunan "Onshape", 2018-ci ildən etibarən daha geniş istifadəçi bazasına sahib olmağa başladı. Bu proqram, dizaynerlərə 3D model yaratmaq, məhsulun prototiplərini inkişaf etdirmək və istehsal prosesi üçün məlumatları optimallaşdırmaq imkanı verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cura (proqram)

**Cura** — 3D çap dünyasında ən çox istifadə olunan açıq mənbəli proqramlardan biri. "Ultimaker" tərəfindən inkişaf etdirilən bu proqram, 3D çap üçün G-kodunu (G-code) yaratmaq və 3D modelin çap ediləcək fiziki obyektə çevrilməsini təmin etmək məqsədini güdür. "Cura", istifadəçilərə modelin çap parametrlərini özəlləşdirmək, müvafiq material və çap cihazı seçmək və yüksək keyfiyyətli çap nəticələri əldə etmək imkanı verir. Əsasən DIY (do-it-yourself) və həvəskar istifadəçilər tərəfindən çox istifadə edilən bu proqram həmçinin peşəkar mühitlərdə də geniş tətbiq sahəsinə malikdir.

## Tarix

"Cura", Ultimaker tərəfindən 2011-ci ildə yaradılmışdır və ilk versiyalarında əsas məqsəd Ultimaker 3D printerləri ilə uyğunlaşmaq idi. Başlanğıcda, "Cura" sadə və istifadəsi asan bir interfeysi ilə istifadəçilərə 3D çaplarını sürətli şəkildə hazırlamağa imkan verirdi. Lakin zamanla, proqramın xüsusiyyətləri inkişaf etdirildi və daha mükəmməl çap təcrübələri təqdim etməyə başladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dvdisaster (proqram)

**dvdisaster** — Optik disklərdən (CD, DVD, Blu-ray və s.) məlumat bərpası üçün inkişaf etdirilmiş açıq mənbəli proqram. Bu proqram, diskdəki zədələr və ya fiziki problemlər səbəbindən məlumatlara daxil olmaqda çətinlik çəkən istifadəçilərə kömək etmək üçün nəzərdə tutulub. "dvdisaster", oxumağa çətinlik yaranmış disklərdən məlumatların bərpası üçün inkişaf etmiş səhv düzəltmə alqoritmləri təqdim edir. Disklərdəki zədələrin növünə və miqyasına görə bu alqoritmlər istifadəçiyə məlumatların mümkün qədər tam şəkildə bərpa olunmasını təmin edir. Windows, Linux və macOS əməliyyat sistemləri üçün əlverişlidir. Quraşdırma çox sadədir və yalnız bir neçə addımda tamamlanır. Həmçinin, proqramda istifadəçilərin ehtiyaclarına uyğun olaraq müxtəlif parametrlər mövcuddur.

## Tarix

"dvdisaster", 2004-cü ildə alman mühəndisi Marten Menzel tərəfindən yaradılıb. İlk məqsəd, xüsusilə audio CD-lərdə və ya məlumat disklərində meydana gələn zədələnmiş sektorları bərpa etmək idi. Proqram ilk başda yalnız sadə səhv düzəltmə metodlarına malik olsa da, zamanla bir sıra yeni xüsusiyyətlərlə zənginləşdirildi və daha geniş formatları dəstəkləməyə başladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anairetes flavirostris

**Anairetes flavirostris** (*Sarıdimdik tiran quşu*) — "Tyrannidae" fəsiləsinin "Elaeniinae" yarımfəsiləsinə aid olan bir quş növü. "Anairetes" cinsinə aid olan quşlar "tiran quşu" adlanır, çünki onların fəal qidalanma davranışı və kəkilli başları "Paridae" fəsiləsinə aid olan əsl titanları xatırladır. Bu cins əvvəllər "Spizitornis" adı ilə tanınırdı.

## Yarımnövlər

* "A. f. huancabambae" yarımnövünün başında daha çox ağ rəng var və quyruq lələklərinin kənarları ağdır.
* "A. f. arequipae" yarımnövünün quyruq lələkləri boz-qəhvəyi rəngdədir və qarın hissəsi daha az sarıdır.
* "A. f. cuzcoensis" yarımnövü ən böyük yarımnövdür və başında ən az ağ rəng var.
Bütün yarımnövlərin erkək və dişi fərdlərinin gözləri tünd qəhvəyi, üst çənəsi qara, alt çənəsi sarı (xarici hissəsi və ya ucu qara), ayaqları və dırnaqları isə boz-qara rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Grallaria flavotincta

**Grallaria flavotincta** (*Sarıdöş Antpitta*) — "Grallariidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Bu növə Kolumbiya və Ekvadorda rast gəlinir.

## Taksonomiya və sistematika

"Grallaria flavotincta" ilk dəfə ayrı bir növ kimi təsvir edilmişdir. XX əsrin ortalarında bir çox müəlliflər onu "ağqarın Antpitta" ("G. hypoleuca") növünün yarımnövü kimi qiymətləndirsə də, əsrin sonunda yenidən müstəqil növ statusuna qaytarılmışdır. "Sarıdöş Antpitta" monotipik bir növdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sarı dırnaq sindromu

**Sarı dırnaq sindromu** — "Sarı dırnaqlar və plevral effuziya ilə əlaqəli əsas limfodema" kimi də tanınan, çox nadir tibbi sindrom. Bu sindrom plevral effuziyalar, limfodema (limfa damarlarının inkişaf etməməsi nəticəsində) və sarı distrofik dırnaqlar ilə xarakterizə olunur. Təxminən 40%-i həmçinin bronxiektaziya inkişaf etdirir. Bu sindrom xroniki sinusit və davamlı öskürək ilə əlaqəlidir. Əsasən yetkinlərə təsir edir.

## Müalicə

Şişkinlik və hər hansı bir tənəffüs problemləri üçün normal müalicə tətbiq edilə bilər. Bəzi tədqiqatlarda E vitamini ilə qida əlavələrinin, dırnaq dəyişikliklərinin idarə edilməsində effektiv olduğu göstərilmişdir.

## Tarix

Bu vəziyyət ilk dəfə 1927-ci ildə Heller tərəfindən bildirilib və ilk hal seriyası 1964-cü ildə London həkimləri Piter Samman və Uilyam Vayt tərəfindən bir nəşrdə təsvir olunub. Digər halların 1962-ci ildə qeydə alındığı bildirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər