open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adil Firdosipur

**Adil Firdosipur** (;) — İranda Nəvəd(=doqsan) proqramının aparıcısı. Rəfsancan, Kerman ostanı (vilayəti), Şanxay Dövləti, İran — iran futbol şərhçisi və teleaparıcısı, prodüser, ictimai fəaliyyətçi və jurnalist. İranın ən məşhur və populyar futbol şərhçilərindən və teleaparıcılarından biri.

2009 ildə Âdel Ferdousipur amerikanın məşhur Newsweek jurnalı tərəfindən İranın ən məşhur 20 nəfərindən biri qəbul edilmiş və bu siyahıda 19-cu yeri tutmuşdur.

## Həyatı
2 oktyabr 1974-cü ildə Rəfsəncan şəhərində, İranın mərkəzi hissəsinin Kerman ostanında (vilayəti) anadan olmuşdur. Tehrandakı Şərif adına Texnoloji Universiteti bitirmişdir. Həmçinin Tehran Universitetində media—menedjment dərsləri almışdır. 1990-cı illərdən İran televiziyasında fəaliyyətə başlamışdır.

Âdel Ferdousipur İran televiziyasının IRIB TV3 populyar telekanalında futbola həsr edilmiş ən məşhur və populyar televerlişlərindən biri Navad (fars dilindən tərcüməsi Doxsan olan) verlişinin müəllifi və aparıcısı kimi məşhurdur.

Ferdousipurun hər həftə efirə çıxan Navad televerilişini İran və onun kənarlarında orta hesabla 30–40 milyon insan seyr edir. 1999-cu ildən bu günədək fəaliyyətdə olan bu televerilişin 20 sezon ərzində 500-dən artıq nümayişi aparılmışdır. Veriliş əsasən İran futboluna həsr edilib, yalnız xarici futbol matçları da işıqlandırılır. Veriliş hər bazar ertəsi axşam saatlarında transləsiya edilir.

## İstinadlar
Kompüter platforması

**Kompüter platforması** - proqramı işlətmək üçün təchizat arxitekturasıdır. Özündə müxtəlif əməliyyat sistemləri, proqramlaşdırma dilləri, istifadəçi interfeysi və s. sistemləri cəmləşdirir. Əməliyyat sistemlərinin platformalarına misal olaraq Microsoft Windows platformasını göstərmək olar.

## Komponentlər
Kompüter platformasının komponentləri, əsasən, aşağıdakıları məlumatlar ehtiva edir:
*Gömülmüş sistemlər proqram təminatına əməliyyat sistemlər olmadan qoşula bilir.
*Proqram təminatının strukturu olan Freymvork hazır funksionallığı təmin edir.
*Brauzer proqram təminatına bənzəyir. Brauzer əməliyyat sistemində işləyir, lakin bunun brauzerdəki proqram təminatı ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.
*Java kimi virtual mexanizmdə yazılan bütün hərflər maşın koduna oxşar formatda toplanır və bu format "Bayt-kodu" kimi tanınır.

## İstinadlar
Videooyun janrı

**Videooyun janrı** -  təyin olaz zaman təsnif etmədə videooyunlarının oynanış tərzləri əsas alınır.Lakin bu təsnif etmə hər vaxt tutarlı və ya sistematik bir yol izləməmişdir. Bunun səbəbi meyarların, ayrı-seçkiliyi etmiş adam ya da təşkilata görə fərqlilik göstərməsidir.

Oyun növləri istifadəçilərin fərqli gözləmələrini qarşılamaq üzrə törədilmişdir. Oyun növlərinin təyin olunması zamanla daha da diqqətə çarpanlaşmış və müəyyən başlıqlar altında qruplaşdırıldırıla bilmişdir. Təbii oyun növlərinin qruplaşdırıldırılmasında araşdırmaçılar arasında qəti bir görüş birliyi yoxdur. Bu mövzuda təsnif etmə çox az edilmişdir.

Videooyunlarının janrlarının müxtəlif növləri vardır.
Videooyun yayımı şirkəti

**Videooyun yayımı şirkəti** və ya **videooyun nəşriyyatı** — videooyun yayımlayan şirkətlərə verilən ad. Yayım şirkəti videooyunun yaradılışına və satışına görə məsuliyyət daşıyır. Böyük yayım şirkətləri həmçinin, onların yayımladığı oyunları yayır. Daha kiçik biriləri onlar üçün oyunu yaymaq üçün başqa şirkətlər üçün ödəyir. Yayım şirkətləri həmçinin, oyunların surətlərini düzəldir və təlimatı yazır.

## Videooyun yayımçıları
Benjamin Yudah

**Benjamin Yudah** (; ) — Hüquqşunas, vəkil. Yudah yəhudi olduğunu açıq şəkildə etiraf etmiş ilk senatordur. Amerika Konfederativ Ştatları elan olunandan sonra, bu dövlətdə bir sıra yüksək vəzifələrdə çalışmışdır. Benjamin Yudah XIX əsrdə ABŞ-də yaşayan və fəaliyyət göstərən ən məşhur vəkillərdən biri olmuşdur.

## Həyatı
1832-ci ildə Luiziana kübar cəmiyyətinə daxil olmuşdur. Şəkər plantasiylarında və mərkəzi dəmir yolu şirkətində bir müddət fəaliyyət göstərmişdir. 1842-ci ildə Luiziana ştatının əyalət məclisinə daxil olur. Öz çıxışlarında quldarlığı daim dəstəkləmiş və Abolisionistlərə qarşı sərt tədbirlərin görülməsini təklif etmişdir. Luiziana ştatının ABŞ-dən ayrılmasından sonra ABŞ Vətəndaş müharibəsinə qatılmışdır. Müharibənin sonuna qədər Amerika Konfederativ Ştatlarında müxtəlif vəzifələrdə çalışan Benjamin Yudah Ku Kluks Klan təşkilatının maliyyələşməsində və fəaliyyət göstərməsində böyük rol oynamışdır.

## İstinadlar
Qazaxıstan himni

**Mənim Qazaxıstanım** ( / *Meniñ Qazaqstanım*) – Qazaxıstan Respublikası dövlət himni.

Qazaxıstan Respublikasının Himni Qazaxıstan Respublikasının Dövlət rəmzidir. Qazaxıstanın müstəqilliyindən sonra ilk dəfə 1992-ci ildə qəbul olunan himn 2006-cı ildə yenisi ilə əvəzləndi. Himnin dəyişdirilməsinin səbəbi Qazaxıstan Sovet Respublikasının himninin musiqisi ilə müstəqilliyin ilk himninin musiqisinin eyni olması idi.

## Mətni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Ubisoft Montreal

**Ubisoft Montreal** — oyun istehsal edən şirkətdir və Ubisoft şirkətinin baş ofisidir. Şirkətin mərkəzi Kanadanın Monreal şəhərində yerləşir.

## Tarixi
"Ubisoft Montreal" şirkəti 1997-ci ildə Kanadanın Kvebek əyalətinin Monreal şəhərində qurulmuşdur. Çünki Kvebek əyaləti fransız dilli xalqın məskunlaşdığı əsas yerlərdən biri idi və bu da studiyanın mərkəzinin burada yerləşməsi üçün əsas ilham mənbəyinə çevrilmişdi. Əvvəlcə şirkət, əsasən, uşaq oyunlarını hazırlamağa başlamışdır. 2000-ci ildən etibarən şirkət "Hərəkət" () janrında oyunlar istehsal etməyə başlayır. Bu şirkəti "Hərəkət" janrından istehsal etdiyi oyunu isə "Tom Clancy's Splinter Cell" videooyunu idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* CanDevs — Canadian Video Game Companies
Səttar Əsədov

**Səttar Məcid oğlu Əsədov** () — Azərbaycan zooloq–parazitoloqu, biologiya elmləri doktoru (1961), professor (1969), Azərbaycan SSR EA-nın həqiq üzvü (1968), akademik.

## Həyatı
Səttar Əsədov 15 mart 1910-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Ali təhsilini 1939-cu ildə Bakı Dövlət Universtetinin Biologiya fakültəsində almışdır. 1945-ci ildə biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, 1961-ci ildə elmlər doktoru dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. 1962-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü, 1968-ci ildə həqiqi üzvü seçilmişdir.

## Əmək fəaliyyəti
Azərbaycan SSR EA Zoologiya İnstitutunda direktor müavini (1948–1950), direktor (1950–1960) olmuşdur. 1960–1974-cü illərdə təşkil etdiyi ekoloji parazitologiya laboratoriyasının rəhbəri idi. Əsas tədqiqatı parazitologiyanın mühüm nəzəri məsələlərinə, sahiblərə və landşafta görə parazitlərin spesifikliyinə, onların təbii və məhəlli ocaqlarına həsr edilmişdir.

Səttar Əsədov Azərbaycan ərazisini ekoloji helmintoloji rayonlara ayırmış və bu məqsədlə xəritələr tərtib etmişdir. Onun ixtisaslı kadrlar hazırlanmasında xidməti var. Azərbaycan SSR Helmintoloqlar Cəmiyyətinin sədri olmuşdur (1948–1974).

## Elmi fəaliyyəti
Professor Səttar Əsədov 132 elmi əsərin, habelə 3 monoqrafiya, 1 kitab və bir neçə elmi-kütləvi kitabçanın müəllifi və həmmüəllifidir. Akademik orta məktəb üçün "Zoologiya" dərsliyinin, "Zooloji terminlər lüğəti"nin, "Azərbaycanın heyvanlar aləmi" monoqrafiyasının tərtibçilərindən biri olmuşdur. Səttar Əsədovun rəhbərliyi ilə 8 fəlsəfə doktoru və 2 elmlər doktorluğu dissertasiyası müdafiə edilmişdir.

## Ölümü
Səttar Əsədov 11 fevral 1974-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Mükafat və təltifləri
Səttar Əsədov "Şərəf nişanı" ordeni və bir sıra medallarla təltif edilmişdir.

## Mənbə
* Əli Hüseynov, Məcnun Babayev. Məşhur biologiya alimləri. Bakı: Maarif, 2002, səh.148

## İstinadlar
Almaniya himni

Əvvəldən 1797-ci ildə qoşulan, Haydnın melodiyasının adı «Kayzerin mahnısı» (Kaiserlied) kimi adlanırdır. Hoffmann fon Fallersleben (Hoffmann von Fallersleben) 1841-ci ildə "Almaniya hər şeydən yüksək" şeirini yazmışdır. Sözlər və musiqi üst-üstə qoyulmuşdur.

## Sözləri

:Deutschland, Deutschland über alles,
:Über alles in der Welt,
:Wenn es stets zu Schutz und Trutze
:Brüderlich zusammenhält.
:Von der Maas bis an die Memel,
:Von der Etsch bis an den Belt,

:Deutschland, Deutschland über alles,
:Über alles in der Welt!

:Deutsche Frauen, deutsche Treue,
:Deutscher Wein und deutscher Sang
:Sollen in der Welt behalten
:Ihren alten schönen Klang,
:Uns zu edler Tat begeistern
:Unser ganzes Leben lang.

:Deutsche Frauen, deutsche Treue,
:Deutscher Wein und deutscher Sang!

:**Einigkeit und Recht und Freiheit**
:**Für das deutsche Vaterland!**
:**Danach lasst uns alle streben**
:**Brüderlich mit Herz und Hand!**
:**Einigkeit und Recht und Freiheit**
:**Sind des Glückes Unterpfand;**

:**Blüh' im Glanze dieses Glückes,**
:**Blühe, deutsches Vaterland!**

## Xarici keçidlər

Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Prince of Persia 3D

**Prince of Persia 3D** və ya **Prince of Persia 3D Arabian Nights** () - "The Learning Company" oyun şirkəti tərəfindən 1999-cu ildə yaradılan, macəra oyunudur. Əvvəlki seriya oyunlarından fərqli olaraq videooyunun görünüşü 3D qrafikasındadır.

## Məzmun

Fars Sultanı xarici ölkələrə döyüşmək üçün ölkəni tərk edir. Bu zaman qəddar vəzir Cəfər zamanı dəyişərək, Şahzadəni tutur və qəhrəmanı zindana həbs etdirir. Lakin xoşbəxtlikdən zindanda dəlik bir yer var idi. Qəhrəman bundan istifadə edərək, müxtəlif kolidorlardan keçir. Keçdikdən sonra məsləhətçi ilə rastlaşır. Məsləhətçi qəhrəmana deyir ki, ona mütləq xəncər lazımdır. Bunun üçün qəhrəman yeraltı çaydan akrobat hərəkətləri ilə keçməyə başlayır. Sonra o, gözəgörünməz ampulası içir ki, gözərgörünməz olur. Lakin bu ampula vaxtnan qoyulmuşdur. Qəhrəman döyüşçülərin birini öldürərək, xəncəri əldə edir.Daha sonra eşidir ki, vəzir Cəfər Şahzadə ilə evlənmək istəyir. Şahzadə isə bunu istəmir. Cəfər isə fikrindən dönmür. Qəhrəman yolundan keçən bütün maneələrə üstün gələrək, Cəfər ilə qarşılaşır. Cəfəri öldürəndən sonra Qəhrəman Şahzadəni xilas edir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
* Rəsmi olmayan oyunun böyük saytı
Qırğızıstan himni

**Qırğızıstan dövlət himni** () – Qırğızıstan dövlət simvollarından biri (bayraq və gerblə birlikdə).

## Himnin sözləri

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Quaranilər

**Quaranilər** — Cənubi Amerikada yaşayan yerli icma. Quarani dili də vardır.

## Yayılmaları

Əsasən Paraqvay, Uruqvayda, Argentina, Braziliya ilə Boliviyanın bəzi bölgələrində yaşayırlar.

Quaranilər bölgəyə gələn ilk Avropalı yerləşimçilərin qarşılaşdıqları Şimali Amerika sivilizasiyasının bir bölümü olan geniş tupi-quarani mədəni-dil topluluğunun bir parçası idilər.

'Jaquar', 'toucan' kimi İngiliscə sözlərin kökü Quarani dilinə dayanır.

1600-cü ilin əvvəlində bölgəyə Xristian misionerlərin gəlməsiylə, ABŞ-dəki yerlilərin başlarına gələnlərin bənzəri, Quaranilərin də başına gəlmişdir. Roland Coffenin 1986-cı il hazırladığı filmi "The Mission", Quaranilər və onlar üzərinə misionerlər ilə portuqaliyalılar arasında keçən çəkişmələri mövzu alır. Filmdə baş verən hadisələr zəka, beyin məhsulu olsa da, keçmişdə Avropalıların Quaranilərə elədikləri zülm ilə tam səsləşir.

## Həmçinin bax
* Quarani dili
Akita (it cinsi)

**Akita** — Yapon işçi it növü, əsasən ailə keşikçisi kimi və ov üçün istifadə edilir.

## Ümumi məlumat
Akitanın əcdadları uzaq keçmişə söykənir, və bu it hələ də Yaponiyada öz mənəvi əhəmiyyətini saxlayır. 1931-ci ildə Yapon hökuməti bu cinsi milli xəzinə kimi təyin etmişdir. Akitaların heykəlləri uşaq doğumunda və ya bir kəs xəstə olanda hədiyyə edilir. Mülkiyyəti əvvəllər krallar və güc sahibi zadəganlarla məhdudlaşdırılmış bu itlər qidalandırılması və qayğısı xüsusi təlimatlar əsasında aparılır və bu itlərə müraciət etdikdə xüsusi lüğətlərdən istifadə edilir. 17-ci əsrdən Akitalar Şimali Yaponiyanın dağlarında vəhşi heyvan və quşları ovlamaq üçün istifadə edilirdi. Hazırda bu itlər polis və mühafizə işlərində təlim keçirilərək istifadə edilir. Akitalar 20-ci əsirin ikinci yarısından başlayaraq populyarlaşmışdır.

## Xüsusiyyələri
Akita böyük və güclü olub, iri başlı, geniş əzələli, geniş və qara burunlu olurlar. Qulaqları səciyyəvi olaraq başına nisbətdə kiçik, cüzi gözlərə tərəf yönəlmiş, dik olur. Sinəsi geniş və dərin, boynu nazik və əzələli olub, əsnək dərilidir. Quyruğu böyük olmaqla, burulur. Nazik ikiqatlı dərisi təxminən 5 sm hündürlüyündə olub, düz, qaba və qısadır. Erkəklərin boyu 66–71 sm, dişilərin boyu isə 61–66 sm-ə qədər olur.

## Əfsanəvi Haçiko

Akita-inu cinsindən olan ən məşhur it Yaponiyada sədaqət simvolu olan Haçikonu saymaq olar. 9 il ərzində o, sahibini hər gün Şibuya stansiyanda gözləyirdi. Haçiko haqqda 2 film çəkilib: 1989-cu ildə "Haçikonun taleyi" və 2009-cu ildə "Haçiko, bir itin taleyi".

Ölümündən bir il əvvəl Şibuya stansiyasında Haçikonun xatirəsinə həsr olunmuş abidə qoyulmuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aralıq dənizi uzunüzgəci

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Sinonimləri
*  Rafinesque, 1818
*  (Linnaeus, 1758)
*  (Linnaeus, 1758)
*  (Linnaeus, 1758)
*  Swainson, 1839
*  Owen, 1853
*  Swainson, 1839
*  Swainson, 1839
*  (Linnaeus, 1758)
*  Swainson, 1839
*  Steindachner, 1867
*  Linnaeus, 1758
*  Gronow, 1854
*  Mitchill, 1818
*  Bloch & Schneider, 1801
*  Linnaeus, 1758

## Təsviri
Bədəninin uzunluğu adətən 38 sm (bəzən 50 sm-ə qədər), kütləsi 1 kq 810 q-a qədər olur. Yuxarı hissələri açıq qəhvəyi, aşağı hissələri gümüşü, bütün bədəni və üzgəclərində kiçik ağ xallar olur. İri döş üzgəcləri yelpikşəkillidir və ilk 6 şüası qısadır və ayrıca qanad əmələ gətirir. Kürək üzgəcində 7 iti uclu və 8 yumşaq, anal üzgəcində 6 yumşaq şüa var. Zəhərli deyil. 

## Areal
La Manş boğazından Anqolaya kimi Aralıq dənizi, Madeyra sahilləri və Azor adaları da daxil olmaqla Atlantik okeanının şərqində, Meksika körfəzidə daxil olmaqla Kanadadan Argentinaya kimi Atlantik okeanının qərbində tropik və subtropik zonalarında yayılıb.

Dənizin dibində qumsal və lilli sahələrdə, bəzən isə 1 m-dən 100 m-ə qədər dərinlikdə sualtı qayalıqlarda yaşayır. Riflərdə rast gəlinir.

## Şəkillər

DactylopterusVolitans0.JPG
DactylopterusVolitans.JPG
DactylopterusVolitans.ogg


## İstinadlar

## Mənbə
* Жизнь животных: в 6-ти томах. Том 4. Рыбы / Под ред. проф. Т. С. Расса. — М.: Просвещение, 1983. 

## Xarici keçidlər
* FishBase: ''Dactylopterus volitans''

## Həmçinin bax
Arzu Rəhimov

**Arzu Yusif oğlu Rəhimov** () — Azərbaycan hərbi və dövlət xadimi, general-polkovnik (2021), Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi (2012–2023), Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi (2007–2012), Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin birinci müavini — Sərhəd Qoşunları Baş Qərargah rəisi (2006–2007).

## Həyatı
Arzu Rəhimov 1964-cü il oktyabrın 1-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Novosibirsk Ali Hərbi Siyasi Ümumqoşun Məktəbinə qəbul olmuşdur və 1986-cı ildə oradan məzun olmuşdur.

Arzu Rəhimov 1986–1989-cu illərdə Sovet Ordusunun sıralarında bir sıra vəzifələrdə xidmət etmişdir. 1992-ci ildə isə Azərbaycan Ordusunun sıralarında xidmət etməyə başlamışdır. 1992–2004-cü illərdə Sərhəd Qoşunlarının sıralarında baş zabit, hərbi hissə komandiri və digər vəzifələrdə xidmət etmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 aprel 2004-cü il tarixli 160 nömrəli Sərəncamına əsasən Arzu Rəhimov Sərhəd Qoşunlarının Baş Qərargah rəisinin birinci müavini təyin edilmişdir.

2004-cü il iyulun 30-da isə Arzu Rəhimova Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən general-mayor ali hərbi rütbəsi vermilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2006-cı il tarixli Sərəncamına əsasən Arzu Rəhimov Sərhəd Qoşunlarının Baş Qərargah rəisinin birinci müavini vəzifəsindən azad edilmiş və Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin birinci müavini — Sərhəd Qoşunları Baş Qərargahının rəisi təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 aprel 2007-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin birinci müavini — Sərhəd Qoşunları Baş Qərargahının rəisi vəzifəsindən azad edilmiş və Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 fevral 2012-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi vəzifəsindən azad edilmiş və Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 aprel 2023-cü il tarixli Sərəncamına əsasən Arzu Rəhimov Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi vəzifəsindən azad edilmişdir.

Arzu Rəhimov ailəlidir. 2 övladı var.

## Təltifləri
Arzu Rəhimov Azərbaycan Prezidentlərinin Fərmanlarına və Sərəncamlarına əsasən Azərbaycanın orden və medalları ilə təltif edilmişdir.

* "Hərbi xidmətlərə görə" medalı — 16 avqust 2002
* "Vətən uğrunda" medalı — 15 avqust 2005
* 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 12 fevral 2018
* (09.12.2020) — "Qarabağ" ordeni — 9 dekabr 2020

## İstinadlar
Mursilər

300px|thumb|Mursi qadın və kişi
**Mursilər** — Efiopiyada yaşayan etnik qrup. Mursilər mursi dilində danışırlar. Dinləri animizmidir. Əsasən şimali-şərqi Efiopiyada məskunlaşıblar.

Afrikanən şərqində - Efiopiya ərazisində yerləşən Maqo qoruğunda planaetin ən qorxunc və aqressiv etnik qrupu - Mursi qəbiləsi yaşayır. Neqroid irqinin təxmini sayı 6000 nəfərə çatan əyriayaq, xəstə görkəmli bu mutantları özləri ilə daim dəyənək və ölkə ərazisinə qeyri-leqal yolla keçirilmiş Kalaşnikov avtomatı gəzdirirlər. Onlar səhər tezdən qəbul etdikləri içkilərin təsirindən günorta vaxtlarında idarəolunmaz və təhlükəli məxluqlara çevirililər.

## Adətləri
Efiopiyada mursilər kimi tanınan etnik qrupda yetkinlik yaşına çatmış qadınlar, kiçik yaşda deşərək genişlətdikləri alt dodaqlarına kiçik boşqab taxırlar. Kişilər, saçlarını ülgüclə taraş etməyi  çox xoşlayırlar. Qulaqlarını deşib qab, göbələk şəklində bəzənmələr, bədənlərini bu cür ənənələrə alət edirlər. Bədən boyama, azadlığın ifadəsidir. Kol tikanlarını bədənlərinə batıraraq etdikləri döymələr daha maraqlıdır. Uşaqlar, meyvə və müxtəlif bitkilərdən düzəltdikləri əşyalarla özlərini bəzəyirlər.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* "Eybəcərləşdikcə gözəlləşən Mursilər", "ATV maqazin" jurnalı, May, 2014. səh.26-27

## Xarici keçidlər
* Mursi Online
Afarlar

200px|thumb|Milli geyimli bir Afarlı
**Afarlar**, və ya **Danakil**,  Afarca:Qafár), Ərəbcə:عفار ), Amxarca: አፋር? āfār) -  Eritreya, Efiopiya və  Cibuti Afar bölgəsində ( Danakil çölündə) yaşayan, Kuşi dil ailəsinə bağlı olan Afar dilini danışan (Danakillər) də adlandırılan yerli etnik qrup.

## Yayılma arealı
Əsasən  müsəlman və sünnidirlər. Afarlar ortaq ənənələr, ortaq sosial yaşamları və təşkilatları ilə sadəcə 20 ildir əlifbaya sahib olan ortaq bir dil ilə üç ayrı ölkədə də “ulusal” bir birlik olmağı bacara bilmişdilər.1.5 milyon əhaliyə sahibdirlər.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Afar dili

## Xarici keçidlər
Pəncab

* Pəncab (Pakistan) —
* Pəncab regionu —
* Pəncab kabaddisi —
* Pəncab dili —
* Pəncablılar —
* Pəncab ştatı —
* Pəncab qızılbaşları —
* Pəncab Əkinçilik Universiteti —
Brunello Rondi

**Brunello Rondi** (italyanca: Brunello Rondi; ) - İtaliya ssenaristidir.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Moraq Hud

**Moraq Hud** () — Böyük Britaniya aktrisasıdır.

## Həyatı
Moraq Hud 1942-ci ildə Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində anadan olmuşdur. Qlazqo Universitetində təhsil aldıqdan sonra aktrisalıq karyerasına başlamışdır. Bir çox filmlərdə və televiziya seriallarında çəkilmişdir. Moraq Hud 2002-ci ildə Xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir. Onun həyatı boyu nə həyat yoldaşı, nə də uşağı olmuşdur.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Zila Klark

**Zila Klark** (; ) — Böyük Britaniya aktrisası.

## Həyatı
Zila Klark 4 aprel 1954-cü ildə Böyük Britaniyanın cənubunda yerləşən Kornuoll qraflığının Redrut şəhərində doğulmuşdur. 17 yaşında balet məktəbini bitirmişdir. Film karyerasına 1972-ci ildən başlamışdır. Həmin ildə "Üçlü exo" filmində personajlardan birini canlandırmışdır. 1975-ci ildən başlayaraq həm televiziya seriallarında, həm də filmlərdə çəkilməyə başlayır. 1983-cü ildə Şarlotta Brontenin "Ceyn Eyr" əsəri əsasında Culian Emyes tərəfindən çəkilən "Ceyn Eyr" televiziya serialında iştirak etmişdir. Televiziya serialında "Ceyn Eyr" personajını canlandırmışdır. Bu roluna görə 1985-ci ildə "CableACE Awards" mükafatının nominasiyasına layiq görülmüşdür. Bir müddət sonra Zila Klark "BBC" kanalının icraçı prodüseri Frensis Eş ilə ailə həyatı qurmuş və onların Lamorna adlı qız övladı dünyaya gəlmişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hüsaməddin xan Səlmasi

**Hüsaməddin xan Xosrov xan oğlu Səlmasi** (?-?)—arif, alim.

## Həyatı
Hüsaməddin xan Xosrov xan oğlu Xoy vilayətinin Səlmas şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu.

Hüsaməddin xan Səfirülarifeyn Pərviz xanın nəvəsidir. Azərbaycanın məşhur Zəhəbiyyə silsiləsindəndir. Onun ata-babaları Salmas mahalında yaşam sürən Lək tayfasının başçıları olublar.

Hüsaməddin xan Səlmasi Azərbaycanın tanınmış ariflərindəndir. Bir risalənin müəllifi idi. Bəzi kitabları Təbrizdə çap olunub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Mirzə Həsən xan Səlmasi

**Mirzə Həsən xan Mirzə Mehdi xan oğlu Səlmasi** (1844-1911)—XIX əsr Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Mirzə Həsən xan Mirzə Mehdi xan oğlu 1844-cü ildə Xoy vilayətinin Səlmas şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu.

Mirzə Həsən xan Səlmasi Nasirəddin mirzənin yanında xidmət etmiş, pişxidmət vəzifəsinə yüksəlmişdi.

Mirzə Həsən xan Səlmasi şair idi. Xosrovi təxəllüsü ilə qəlb oxşayan şeirlər yazırdı.

Mirzə Həsən xan Səlmasi 1911-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Azərbaycan ədəbiyyatı

## Xarici keçidlər
Picea rubra

*  — Picea rubens bitki növünün sinonimi.
*  — Picea abies var. abies bitki yarımnövünün sinonimi.
Mirzə Fətəli xan Sahibdivan

**Mirzə Fətəli xan Mirzə Əliəkbər xan oğlu Şirazi**  — Nasirəddin şah Qacarın hakimiyyəti zamanında Cənubi Azərbaycanın valisi.

## Həyatı

Mirzə Fətəli xan Mirzə Əliəkbər xan oğlu Şiraz şəhərində anadan olmuşdu. Məşhur Qəvam, Kəlantər nəslindindir.

Mirzə Fətəli xan Sahibdivan Azərbaycanın valisi olmuşdu. Təbrizdə həm valinin, həm vəliəhdin olması ağır yük idi. 1872-ci ildə yayılmış intibahnamədə vali Sahibdivana müraciətdə deyilirdi: "Bizi idarə etmək təkcə vəliəhdin olması kifayətdir. Artıq hakimlər, xüsusilə də sənin kimisi bizə lazım deyil". Öz acgözlüyü və zülmkarlığı ilə əhalini cana gətirən Sahibdivana qarşı Təbrizdə dəfələrlə çıxışlar baş vermiş və nəhayət 1881-ci ildə Təbriz əhalisi onu Azərbaycandan qovmuşdur. (Buna baxmayaraq, şah Sahibdivanı başqa yerə - yerə Şiraza hakim təyin etmişdi).

## Ailəsi
Mirzə Fətəli xan Xürrəm Bahar xanım Fətəli şah qızı Qovanlı-Qacarla ailə qurmuşdu.Hüseyn xan, Heydərəli xan adlı oğlanları vardı.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Tropik iqlim

**Tropiklər** ( — döngə dairəsi) — Yerin iqlim qurşaqları.

Tropik bölgələr üçün isti iqlim xarakterikdir.
Pinus abies

*  — Picea abies bitki növünün sinonimi.
*  — Picea polita bitki növünün sinonimi.
*  — Abies alba bitki növünün sinonimi.
*  — Cunninghamia lanceolata bitki növünün sinonimi.
Vilyam Jardin

**Vilyam Jardin**; **Ser Vilyam Jardin** (; ) — Şotlandiya ornitoloqu. Zoologiya sahəsində əsərləri nəşr olunub.

## Bəzi əsərləri
* *The natural history of humming-birds* (1833)
* *The natural history of fishes of the perch family* (1835)
* *The natural history of the Nectariniadae, or sun-birds* (1843)
* *Memoirs of Hugh Edwin Strickland, M. A.* (1858)

## Ədəbiyyat
* Christine Elisabeth Jackson, Peter Davis: *Sir William Jardine. A Life in Natural History.* Continuum International Publishing Group, 2001 ISBN 0-71-850164-0 

## İstinadlar
Arsan Dolay

**Arsan Dolay** — türk və yakut mifologiyasında acgözlük tanrısı. **Dulay xan** və ya **Doğulay xan** olaraq da bilinir. Sərhədsiz sərvətə malikdir. Şər ruhların bir qisiminin rəhbəri mövqesindədir. Buynuzlu və saqqallıdır. Kölgəsi yoxdur. Arvadı və yeddi oğulu vardır.

Şeytanı güclərlə əlaqəsinin bir simvolu olaraq, buynuzlu və saqqallı düşünülən və hesabsız sərvətə sahib olan Arsan Dolay Xan, yeraltı dünyasının ən dərin qatında yaşayan bir varlıqdır. Özünün diqqətinin çəkilməsindən qorxulduğu üçün adının deyilməsindən çəkinilər. Oğullarından hər biri, bir pis ruh komandasının başında olur. Bu ruhlar insanlara müxtəlif ağrılar yaşadarlar. Bu ağrılardan qorunmaq üçün, onlara qanlı heyvan qurban verilməsi lazımdır.

## İstinadlar
Aşapatman

**Aşapatman** () — türk və çuvaş mifologiyasında tibb tanrıçası.

## Xüsusiyyətləri
Yaşlı və müdrik görünüşlü bir qadındır. Sahib olduğu güc köməyilə dərdi xəstənin bədənindən qovar. Qırmızı saçlı, inci dişli, gələcəkdən xəbərlər verə bilən, insanları bəladan qoruyan bir varlıqdır. Ətrafı tez meşələrlə qablı bir gölün içində yaşar. Görünüşü bəzən gümüş rəngli axan saçları olan, tək gözü, tək bir qızıl dişi olan bir qadın olaraq da təsvir edilir. Çox uzaqda, dənizlər, meşələr və dağlar arasında bir ölkədə oturar. Su və atəş ona kömək edər.

Aşapatman dünya səviyyəsində tarazlıq, rifah, ədalət və nizamı dəstəkləyən bir varlıq olaraq qəbul görər. Eyni zamanda, bəzi canlıların və ya obyektlərin çevrilməsini həyata keçirən, mənfi bir xarakter olaraq da hərəkət edər. Bəladan xilas olmaq üçün oxunan ovsun mətnlərində Aşapatmanın da adının keçdiyi bilinir. Bəzi hallarda şamanlar və baxşılar onu köməyə çağırırlar. Xeyriyyəçi ruhlardan biridir və falçılarla şamanların qoruyucusudur. Sahib olduğu sehrli güc köməyiylə, sayrılığı (xəstəliyi) xəstənin bədənindən qovar. Bəzi şərhlərdə bu ad, Zərdüştlük ilə əlaqəli olaraq iştirak etməkdədir.

## Etimologiya
(Aş) kökündən törəmişdir. Aşmaq mənası ehtiva edər. Aşa/Aça bacı mənasına gəlir. Aişə-Fatma adlarının qaynaşmış forması olduğu fikiri çox məqbul deyil. Hind tanrı adlarına bənzədiyi istiqamətində görüşlər də vardır. Denlsev və Skvorsov, bu adı, xəzərlərdəki xoşbəxtlik mənasını ehtiva edən "Şad" kökünə bağlamışlar. Aşmarin isə Məhəmməd Peyğəmbərin həyat yoldaşı Aişənin və qızı Fatmanın adlarıyla əlaqəli olaraq şərh yoluna getmişdir. Bu adlar tatarcaya da "Aişə-Fatma" olaraq keçmişdir. Yəni iki tarixi varlığın adı, çuvaşların dini və ənənəvi fikirlərində bir-birinə qarışaraq, tək bir varlıq və ad şəklini almışdır.

## İstinadlar
Bəstəkar Qara Qarayev gəmisi

**Bəstəkar Qara Qarayev** — Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinə aid olan gəmilərdən biri. Qara Qarayevin adını daşıyır.

## Texniki göstəriciləri

## Poçt markası üzərində

2008-ci ilin iyul ayının 21-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 150 illiyinə həsr olunmuş 5 ədəd poçt markası təqdim edilmişdir. Qiyməti 50 qəpik, tirajı isə 20070 ədəd olan həmin markalardan biri "Bəstəkar Qara Qarayev" gəmisinə həsr olunmuşdur.

## İstinadlar
Rona Nişliu

**Rona Nişliu** — Albaniya müğənnisi.

## Həyatı
Kosovoda anadan olmuşdur. Avroviziya 2012 Mahnı Müsabiqəsində Albaniyanı birinci yarımfinalda, 22 may 2012-də "Suus" adlı mahnı ilə təmsil etmişdir.

## Mahnıları
# Suus (2012)
# Eja
# Zonja Vdoke
# Shenja
# Veriu
# Flakaresha
# A ka arsy (Ft. Bim Bimma)
Vudaş

**Vudaş** (*Çuvaşca:* **Вутăш, Vutăş**) — çuvaş mifologiyasında su ruhu. Vudaş, əfsanələrə görə boğularaq ölmüşdür və su cininə çevrilmişdir. Yarım insan görünüşündədir. Bəzən iki ayaqları üzərində insanlar kimi getdiyi deyilər. Böyük çaylarda və göllərdə olur. Vudaşın eynilə insanlarla eyni həyat tərzinə sahib olduğuna inanılırdı. Onların aralarında yaşlı kişilər və körpələr vardır, ailələri vardır.

Günorta insanlar, o sırada Vudaş yuyunduğu üçün yüzmezler. Günəşli günlərdə, bir gözəl tünd saçlı qız qılığında sahilə gəlir və uzun saçlarını qızıl bir daraq ilə darayar. Bəzən sahildə yuxuya gedər. Onu narahat etməmək üçün su sahilində gedərkən yaxşı davranışlar sərgiləmək lazımdır. Bəzən bu ruhlar Su Ana (Çuvaşca: "Şıv Amăşĕ"), Su Ata (Çuvaşca: "Şıv Aşşĕ"), Su İlahı (Çuvaşca: "Şıv Turo") və Su Şeytanı ("Şıv Şuytan") ilə eyniləşdirilmişdir.

Tatar mifologiyasında Vudaş Anası bu ruhu qarşılayar. Bəzi görüşlərə görə Fin-Ugor mənşəlidir.

## Vodyana
**Vodyana;** bir su ruhu olaraq slavyan və iskandinav mifologiyalarında iştirak edən bir varlıqdır.

### Digər dillərdə
* Rus dili:* **Vodyanoy (Водяной)**
* Belarus dili:* **Vadzianik (Вадзянік)** 
* Ukrayna dili:* **Vodianyk (Водяник)** 
* Polyak dili:* **Wodnik** 
* Çex və Slovak dili:* **Vodník** 
* Bolqar və Makedoniya dili:* **Vodnik (Водник)** 
* Serb dili:* **Vodenjak (Водењак)** 

### Xüsusiyyətləri
Vodyanoy bədəni ümumiyyətlə qara balıq pullarla, yosun və palçıqla örtülü olan, yaşımtıl saqqallı və uzun saçlı çılpaq bir adam olaraq görünər. Onun pəncə kimi əlləri pərdəlidir; bir balıq quyruğu, qırmızı-isti kömür kimi yanar gözləri vardır. O ümumiyyətlə gurultulu sıçramalar edər, çay boyunca üzər. Yerli mədəniyyətlərdə boğulmaları Vodyanoyun əsəri olaraq görülər. Əsəbiləşsə Vodyanoy anbarlar, su dəyirmanlarına yıxar, insanlar və heyvanlar boğular. Kölə olaraq ona xidmət etmələri üçün insanları su altına sürüyər.

Çex və Slovak folklorunda Vodnikin qəlsəmələri vardır, saçları yaşıl yosun rengindedir. Ümumiyyətlə paltarı və görünüşü bəzən bir avaraya bənzər bir insan şəklindədir. Qəribə şapkalar taxan bir dənizçi kimidir.

## Mənbə
* Giants, Monsters and Dragons., Carol Rose (2001), Norton & Company, p. 384. ISBN 9780393322118.
Süleyman xan Əmirqasımi

**Süleyman xan Əmirqasımi** (Səlim xan) — fars musiqi cihazlarını və farsca oxuma sirlərini əla bilən müğənni.

O, əvvəlcə Əmirsüleymanı adı ilə tanınmışdır, amma sonra öz soyadını Əmirqasımiyə dəyişdi. O, İsa Aqabaşının (Zilliüssultanın müğənnisi İbrahim Aqabaşının şagirdi) şagirdlərindən biri idi. Süleyman xan Əmirqasımi uzun müddət Kərəcin Kənd təsərrüfatı məktəbinin (indiki Ziraat Fakültesi) şagirdi olmuşdur. Doktor Ətaullah Ümidvar isə onun şagirdi idi.

## Mənbə
* Süleyman Əmirqasımi  İran İslam Respublikasının Radio-televiziya Musiqi və Himn Mərkəzi
Əmirsüleymanilər

**Əmirsüleymanilər** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

## Soyun yaranması
Məhəmməd xanın üçüncü оğlu Sülеyman xan 1769-cu ildə Astrabad civarında dünyaya gəlmişdi. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Nizaməddövlə, Еtizadəddövlə titullarını daşıyırdı. Ağa Məhəmməd şah Qacara xidmət еtmişdi.
Sülеyman xan 1820-ci ildə vəfat еdib.
Süleyman xanın törəmələri Əmirsüleymani soyadını daşıyırlar.
Sülеyman xanın Məhəmmədqasım xan, İsmayıl xan adlı оğulları vardı.

## Soyun məşhur nümayəndələri

*Əlirza xan Qovanlı-Qacar — Qacarlar dövlətinin ədliyyə naziri.
*Hacı Mehdiqulu xan Əmirsüleymani — Nasirəddin şahın yaxını, vali, Qacar elinin elxanı.
*Cəfərqulu xan Əmirsüleymani — Nasirəddin şahın yaxını, saray naziri.
*Mustafaqulu xan Əmirsüleymani — İran siyasətçisi.
*Süleyman xan Əmirqasımi — fars musiqi cihazlarını və farsca oxuma sirrlərini əlabilən müğənni.
*Turan xanım Əmirsüleymani — Rza şahın üçüncü xanımı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Musa xan Qacarın törəməsi, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2007, №2, səh.29-33.
* 

## Həmçinin bax
*Qacarlar
*Süleyman xan Qovanlı-Qacar

## Xarici keçidlər
Ferens Molnar

**Ferens Molnar** (d. 12.01.1878 - ö. 01.04.1952) - macar yazıçı.

## Həyatı

Ferens Molnar 12 yanvar 1878-ci ildə Macarıstanın Budapeşt şəhərində doğulmuşdur.

1896-cı ildə ədəbi fəaliyyətə başlayıb. "Ac şəhər" hekayələr toplusu 1901-ci ildə çap olunub.

1930-cu illərdə ABŞ-yə mühacirət edib.

Ferens Molnar 1 aprel 1952-ci ildə ABŞ-nin Nyu-York ştatında vəfat etmişdir.

"Pal küçəsinin oğlanları" povestini Ramil Səfərov Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

## Kitabları
* "Ac şəhər" (hekayələr). Budapeşt, 1901.
* "Pal küçəsinin oğlanları", Bakı, 2012. (azərbaycanca. təcümə: Ramil Səfərov)

## İstinadlar
İber-roman dilləri

**İber-roman dilləri** — Roman dillərinin yarımqruplarından biri. Yarımqrupa aşağıdakı dillər daxildir:
* Oksitan dilləri
** Overn dili ()
** Qaskon dili ()
*** Aran dili ()
** Limuzen dili ()
** Langedok dili ()
** Provansal dili ()
** Vivaralp dili ()
** Şuadit ()
* Katalan dilləri
** Katalan dili ()
** Valensiya dili ()
** Balear dili ()

Oksitan və katalan dillərini çox vaxt iber-roman və qal-roman qrupları ilə yanaşı xüsusi oksitan-roman dilləri qrupuna aid edirlər. Bəzi tədqiqatçılar bu dillərin iber yarımqrupuna deyil, qal-roman yarımqrupuna aid olduğunu bildirirlər.
* Qərbi iber dilləri
** Asturleon dili
*** Asturiya dili ()
*** Leon dili ()
*** Mirandes ()
*** Estremadur dili ()
*** Kantabr dili ()
** İspan dilləri
*** Kalo ()
*** Kastuo ()
*** Ladino ()
*** İspan dili ()
** Qalis-portuqal dilləri
*** Portuqal dili ()
*** Qalis dili ()
*** Qalis-asturiya dili ()
*** Fala və ya Qal-estremadur dili ()
* Pireney-mosarab dilləri
** Mosarab dilləri
*** Mosarab dili (, )
** Pireney dilləri
*** Araqon dili ()
Turan xanım Əmirsüleymani

**Əmirsüleymani Turan xanım İsa xan qızı** (1904-1995) — Rza şahın dördüncü xanımı.

## Həyatı
Turan xanım İsa xan qızı 1904-cü ildə Tehran şəhərində dünyaya gəlmişdi. Ailə təlim-tərbiyəsi almışdı. Sultan Qəmərülmülk ləqəbini daşıyırdı. 
Turan  (Sultan Qəmərülmülk) xanım 1922-ci ildə Rza şah Abbasəli xan (Dadaş bəy) оğlu Pəhləvi ilə ailə qurmuşdu. Şahın dördüncü arvadı idi.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
*Qacarlar
*Rza şah Pəhləvi
*Əmirsüleymanilər
Altay Respublikası himni

**Altay dövlət himni** – bayraqla və gerblə bir yerdə Altay Respublikasının rəsmi simvollarından biridir. 2001-ci ildə təsdiq olunub.

## Sözləri
Himnin altayca və rusca sözləri fərqlidirlər.

## Xarici keçidlər
* Altay Respublikasının dövlət görüşü saytı
Fərvərdin

**Fərvərdin** () — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin ilk ayı. Fərvərdin ayında 31 gün var və ay Novruz ilə başlayır. 100 ildə 75 il mart ayının 21-də başlayır və aprelin 20-də başa çatır. 25 ildə 19 və ya 22 martda başlayır və 18 və ya 21 apreldə bitir. Fərvərdin yazın ilk ayıdır və ondan sonra Ordibeheşt ayı gəlir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pessimizm

**Pessimizm** — Optimizm anlayışının əksi. Pessimizm insanın hər hansısa xüsusiyyətə mənfi yanaşma tərzidir. Adətən pessimist insanlar bir çox obyektə eyni anda mənfi yanaşır ki, bu da bu anlayışın əsasını təşkil edir. Pessimist insanların gələcəyə dair olan ümid və arzuları olmur, onların bir çoxu həyatda yaşamağın mənasız olduğu və insanların ən qısa zamanda ölməli olduqlarını düşünürlər.

## İstinadlar
Prezident Heydər Əliyev (tanker)

**Prezident Heydər Əliyev** — Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi QSC-ə (ASCO) aid olan gəmilərdən biri. Gəmi Heydər Əliyevin adını daşıyır.

## Texniki göstəriciləri
Gəmis Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin nəqliyyat donanmasına məxsus ən nəhəng tankerlərdən biridir. Uzunluğu 149,9 metr, eni 17,3 metr olan tankerin tam yükgötürmə qabiliyyəti 13,8 min tondur. Gəmi maye yüklərin daşınmasında istismar edilir.

## Poçt markası üzərində

2008-ci ilin iyul ayının 21-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 150 illiyinə həsr olunmuş 5 ədəd poçt markası təqdim edilmişdir. Qiyməti 20 qəpik, tirajı isə 20070 ədəd olan həmin markalardan biri "Prezident Heydər Əliyev" gəmisinə həsr olunmuşdur.

## Təmirdən sonra
Prezident Heydər Əliyev gəmisi "Zığ" Gəmi Təmiri və Tikintisi Zavodunda aparılan təmirdən sonra tanker dəniz sınaq yoxlanışından uğurla keçib və istismara qaytarılıb.

Gəmidə təmir zamanı tankerin sualtı və suüstü hissələri, göyərtəsi təmizlənərək rənglənib. Yük anbarlarında və ballast çənlərində gövdə-qaynaq işləri görülüb. Boru işləri yerinə yetirilib. Eyni zamanda köməkçi mühərriklər, boru sistemləri, mexanizmləri təmir olunub, yeni nasoslar quraşdırılıb. Gəmi üzrə elektrik-quraşdırma və avtomatika, eləcə də gövdə-qaynaq işləri yerinə yetirilib.

Bununla yanaşı, "Prezident Heydər Əliyev" gəmisinin heyətinə məxsus yaşayış otaqları, sanitar qovşaqlar və yeməkxanalar yenilənib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Ürdibehişt

**Ürdibehişt** () — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin ikinci ayı. Ürdibehişt ayında 31 gün var. Bu ay aprel ayında başlayıb may ayında sona çatır. Ürdibehişt yazın ikinci ayıdır.

## Mənbə
*تقویم رسمی سالانه کشور ایران (سال ۱۳۸۹)، استخراج و تنظیم: شورای مرکز تقویم دانشگاه تهران ـ مؤسسهٔ ژئوفیزیک.(İranın rəsmi illik təqvimi (1389/2010-2011), hasilatı və tənzimlənməsi: Tehran Universitetinin Təqvim Mərkəzinin Şurası- Geofizika İnstitutu.)

## Həmçinin bax
Optimizm

**Optimizm** — Pessimizm anlayışını əksi. Optimizm hər hansısa xüsusiyyətə daim müsbət baxmaqla yaranan düşüncə tərzidir. Optimist insanlar həyatda yaşanan problemlərə baxmayaraq, ruhdan düşmür və sarsıntı keçirmirlər.

Əsas prinsipləri:

#nikbinlik: həyata, gələcəyə inam; 
#dünyanı həyatsevərliklə, gələcəyə inamla dolu dərk etmə, hər şeyin yaxşı tərəflərini görməyə meyllilik.

## Ədəbiyyat
*R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki,  İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Amerika–Meksika müharibəsi

**Meksika-ABŞ müharibəsi** () — Meksika ilə ABŞ arasında sərhəd anlaşılmazlığı səbəbindən 1846–1848-ci illərdə baş vermiş müharibə.

ABŞ-nin Texası ilhaq etməsi və sərhəd mübahisələri səbəbiylə 1845-ci ildə meydana gələn Meksika-Amerika müharibəsi və ya Meksika müharibəsi (1846–1848). Bu, ABŞ-nin qətiyyətli qələbəsi və Rio Grande-dən Böyük Okeana qədər geniş Meksika ərazisini ələ keçirməsi ilə nəticələndi. Texasın ilhaqı nəticəsində yaranan gərginlikdən sonra ABŞ prezidenti Ceyms K. Polk mübahisəli Texas sərhəd məsələsini və Nyu-Meksiko və Kaliforniyanın Meksikada alınmasını müzakirə etmək üçün Con Slidelli Meksikaya göndərdi. Meksikalı idarəçilər bu görüşdən imtina etdikdən sonra general Zachary Taylor komandirliyindəki qoşunlara Nueces və Rio Grande arasındakı mübahisəli ərazini işğal etməyi əmr etdi (Yanvar 1846). Konqres Meksikanın qoşunlarının aprelin 25-də Rio Grande-dən keçdiyini və Meksikanın bu münasibətə görə müharibə tələb edəcəyi bir vaxtda Taylorun qoşunlarına hücum etdiyini biləndə Mayın 11-də Meksikanın Amerika ərazisindəki Amerika qanını tökdüyü mövzusunda bir çıxış etdi. . Konqres əsasən 13 May müharibə elan etdi. Demokratlar müharibəni coşğuyla dəstəklədiyi bir vaxtda, təşəbbüsün ədalətsiz bir yer tutması olaraq görən Whigs və yeni torpaqlara köləliyin yayılmasından narahat olan quldarlıq əleyhinə dairələr müharibəyə qarşı çıxdılar. ABŞ ictimaiyyətində dərin bölünməsinə baxmayaraq, ABŞ qoşunları bütün böyük döyüşlərdə çox olan Meksika ordusunu məğlub etdi. Teylorun qüvvələri Meksikanın şimal-şərqini işğal etdilər. Polkovnik Stiven Kearni Nyu Meksiko və Kaliforniyaya hücum etdi. General Winfield Scott Veracruz'a Mexiko'ya yürüş etdi. Müharibənin hərbi mərhələsi 14 sentyabr 1847-ci ildə Meksika yıxıldıqda başa çatdı. Barışıq danışıqları aparmaq üçün Scott qüvvələri ilə Meksikaya gedən Nikolas Trist, 2 fevral 1848-ci ildə Meksikada yeni bir idarənin qurulmasından sonra Guadalupe Hidalgo müqaviləsini imzaladı. Müqavilə ilə bu gün Nyu Meksiko, Nevada, Arizona və Kaliforniya ştatlarını təşkil edən ərazilər ABŞ-yə 15 milyon dollara buraxılır.

## İstinadlar
Aban (ay)

**Aban** () və ya Əban — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin səkkizinci ayı. Aban ayında 3o gün var. Bu ay oktyabr ayında başlayıb noyabr ayında sona çatır. Aban payızın ikinci ayıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* AbanDehxuda lüğəti
Azər (ay)

**Azər** () — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin doqquzuncu ayı. Azər ayında 30 gün var. Bu ay 22 noyabrda başlayıb 21 dekabrda sona çatır. Azər payızın üçüncü ayıdır.

## Mənbə
* 1388/2009-2010 il İran rəsmi təqvimindən

## Həmçinin bax
Canlı Tereza (film, 1939)

**Canlı Tereza** () — 1939-ci ildə Roberto Rossellini tərəfindən çəkilmiş qısametrajlı dramatik filmdir.

## Xarici keçidlər
*
Dey

**Dey** () — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin onuncu ayı. Dey ayında 30 gün var. Bu ay dekabr ayında başlayıb yanvar ayında sona çatır. Dey qışın ilk ayıdır.

## İstinadlar
İsfənd

**İsfənd** () — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin on ikinci ayı. İsfənd ayında 29 gün (uzun ildə 30 gün) var. Bu ay fevral ayında başlayıb mart ayında sona çatır. İsfənd qışın üçüncü ayıdır.

## Mənbə
*Ölkənin rəsmi təqvimi 1385/2005-2006)ilə, hasilatı və tənzimlənməsi: Tehran Universitetinin Təqvim Mərkəzinin Şurası- Geofizika İnstitutu 

## Həmçinin bax
1920-ci ildən əvvəlki Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## 1898
* 1898-ci il avqustun 4-də Balaxanıda neft fontanı (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* Balaxanı-Sabunçu Polis İdarəsi süvari qorodovoylarının at oynatmaları (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* Bazar küçəsi sübh çağı (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* Bibiheybətdə neft fontanı yanğını (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* Əlahəzrət Buxara əmirinin "Veliki knyaz Aleksey" paroxodunda yolasalma mərasimi (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* İlişdin (film, 1898) (qısametrajlı bədii film)
* Qafqaz rəqsi (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* "Qafqaz və Merkuri" Cəmiyyətinə məxsus paroxodun limandan yola düşməsi (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* Qatarın dəmiryol stansiyasına daxil olması (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)
* Şəhər bağında xalq gəzintisi (film, 1898) (qısametrajlı sənədli film)

## 1900
* Bakı camaatının həyatı və Velikoknyaz prospekti ilə hərəkəti (film, 1900) (qısametrajlı sənədli film)
* Bakı əhalisinin şəhər bağında gəzintisi (film, 1900) (qısametrajlı sənədli film)

## 1907
* Bakı bazarlarının tipləri (film, 1907) (qısametrajlı sənədli film)
* Daş-kömür daşınması (film, 1907) (qısametrajlı sənədli film)
* Dəniz kənarında gəzinti (film, 1907) (qısametrajlı sənədli film)
* Neft buruqlarında iş (film, 1907) (qısametrajlı sənədli film)
* Neftin çıxarılması (film, 1907) (qısametrajlı sənədli film)

## 1908
* Ağ və qara şəhər (film, 1908) (qısametrajlı sənədli film)
* Balaxanı (film, 1908) (qısametrajlı sənədli film)
* Nobelin zavodları (film, 1908) (qısametrajlı sənədli film)

## 1916
* Arvad (film, 1916) (tammetrajlı bədii film)
* Arvadlar ərlərini mənsəbə necə çatdırırlar (film, 1916) (tammetrajlı bədii film)
* Ayaqyalın məhəbbət (film, 1916) (qısametrajlı bədii film)
* Knyaz Dəmir Bulat (film, 1916) (tammetrajlı bədii film)
* Neft və milyonlar səltənətində (film, 1916) (tammetrajlı bədii film)
* Ölümünə bir saat qalmış (film, 1916) (tammetrajlı bədii film)
* Yeni tərzdə köhnə əhvalat (film, 1916) (qısametrajlı bədii film)

## 1917
* Arşın mal alan (film, 1917) (tammetrajlı bədii film)
* Bakı komissarının mitinqdə çıxışı (film, 1917) (qısametrajlı sənədli film)
* Bakıda xalq azadlığı bayramı (film, 1917) (qısametrajlı sənədli film)
* Qazma və neft hasilatı (film, 1917) (qısametrajlı sənədli film)

## 1919
* Azərbaycanın müstəqilliyinin ildönümü münasibətilə təntənə (film, 1919) (tammetrajlı sənədli film)
* Bir alçalmanın tarixi (film, 1919) (tammetrajlı bədii film)

## İstinadlar
Əsma Əsəd

**Əsma əl-Əsəd** — (; qızlıq soyadı — Əsma Fəvvaz əl-Əxrəs ; ) — Suriyanın birinci xanımı, keçmiş prezident Bəşşar əl-Əsədin həyat yoldaşı.

## Bioqrafiya
Əsma Fəvvaz əl-Əxrəs adıyla 11 avqust 1975-ci ildə Britaniyanın paytaxtı Londonda dünyaya gəlibdir. Əsma Əsəd, Londonun Kromuell Xəstəxanasının məsləhətçi kardioloqu Fəvvaz Əxrəs və təqaüddə olan diplomat Səhər Otrinin qızıdır. Valideynləri sünni, Suriya mənşəli və əslən Homsdandırlar. O, Londonda qızlar məktəbini bitirb və London Kral Kollecində informatika elmində və franssız ədəbiyyatı sahəsində təhsil alıb. Universitetdən sonra Deutsche Bankda Avropadan və Uzaq Şərqdən olan müştərilərlə sığorta şöbəsində işləyirdi. 1998-ci ildə J. P. Morgan kompaniyasında biotexnoloji və əczaçılıq şirkətlərinin birləşməsində və hopdurmalarında ixtisaslaşaraq, fəaliyyətə başlayıb.

Əsma Suriyaya 2000-ci ilin noyabr ayında qayıtmışdı və dekabrda Bəşər Əsədə ərə getmişdi. Onların üç uşağı var: Hafiz, Zeyn, Kərim. Əsma Əsədin valdeyinləri Böyük Britaniyada yaşıyırlar.

## Həmçinin bax
* Bəşər Əsəd

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The First Lady: Asma Akhras al-Assad  Syrian Embassy in Washington, D. C.
* Ann Curry interviews Asma, *NBC Nightly News* with Brian Williams, 9 may 2007
* The London girl with a plan to save Syria, Margarette Driscoll, *[[The Times]]*, 7 December 2008
Timoti Dalton

**Timoti Dalton** (; ) — Böyük Britaniya aktyoru. Daha çox Edvard Roçester və Ceyms Bond rolları ilə məşhurluq qazanmışdır.

## Həyatı
Timoti Dalton 21 mart 1946-cı ildə Vöyük Britaniyanın Uels qraflığının Şimali Uels bölgəsində yerləşən Denbişir unitar inzibati ərazisinin Koluin Bey şəhərində doğulmuşdur. Atası İkinci dünya müharibəsində yaradılan, Böyük Britaniyanın "Xüsusi əməliyyatların idarə edilməsi" kəşfiyyat-diversant bölməsində xidmət etmişdir. Bu bölmə rəsmi olaraq 1946-cı ildə ləğv edilmişdir. Həmin ildə Timoti Daltonun atası, ailəsi ilə birgə Derbişir qraflığının Belper şəhərinə köçür. Timoti Dalton 16 yaşında məktəbi bitirmiş və teatrda çalışmışdır. 1966-cı ildən başlayaraq filmlərdə, ardınca televiziya seriallarında iştirak etməyə başlayır. 1983-cü ildə Şarlotta Brontenin yazdığı "Ceyn Eyr" əsəri əsasında Culian Emyes tərəfindən çəkilən "Ceyn Eyr" filmində iştirak etmişdir. Film "Edvard Roçester" rolunu canlandırmış və böyük müvəffəqiyyət əldə etmişdir. 1987-ci ildə "Yaşayan gün işığı" və 1989-cu ildə "Öldürməyə lisenziya" filmlərində "Ceyms Bond" rolunu canlandırmışdır. 1994-cü ildə "Skarlett" filmində "Rett Batler" rolunu canlandırmış və "Ceyms Bond" rolunu canlandırmış filmlərdə, olduğu kimi böyük gəlir əldə etmişdir.

Timoti Dalton 1995-ci ildə Londonda keçirilən kinofestivalda model olan Oksana Petrova Qriqoryeva ilə tanış olur. Bu kinofestivalda Oksana Rusiyanın populyar kinorejissoru Nikita Mixalkovun tərcüməçisi idi. Bir müddət sonra onlar ailə həyatı qururlar. 7 avqust 1997-ci il tarixində onların Aleksandr adında övladı dünyaya gəlir, lakin onların evliliyi uzun müddətli olmur və bir müddət sonra boşanırlar.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İordaniya himni

**İordaniya Krallığının dövlət himni** () — İordaniya 1946-cı ildə müstəqillik alandan sonra rəsmi dövlət himni olub. Sözləri yazan Abdul Monem Al-Refai olub, müsiqini - Abdul Qadir al-Tanir.

## Himnin sözləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* YouTube'da İrodaniya dövlət himni
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Malay dili

**Malay dili** Avstroneziya dilləri arasında ən önəmli dildir. Bu dil Malayziyada (Malayziya dili adıyla), İndoneziyada (İndoneziya dili adıyla), Bruneydə (Melayu Bruney adıyla) və Sinqapurda (Bahasa Melayu(Malay dili) adıyla milli dil və Sinqapurun dörd rəsmi dillərindən biri) rəsmi dildir. Bu dil 40 milyon insan tərəfindən yerli olaraq danışılan bir dildir.

## Sözlər müqayisəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sinqapur himni

***Majulah Singapura*** (malay dilindən tərcümədə: ***İrəli, Sinqapur***) — Sinqapurun dövlət himni.

Sinqapurun dövlət himni ölkə bayrağı və gerbi ilə birlikdə millətin mədəni individuallığını ifadə edir.

Himn Sinqapurun milli və dörd rəsmi dilindən biri olan malay dilində oxunur.

## Tarixi
Himnin musiqisi və sözləri 1956-1957-ci illərdə - ölkədə millətçiliyin geniş vüsət aldığı bir dövrdə bəstələnmiş və yazılmışdır.

Himnin bəstəkarı və sözlərinin müəllifi Zubir Səid "Majulah Singapura" (İrəli, Sinqapur) şüarını əsas götürmüşdür. 1965-ci ildə Sinqapur müstəqilliyini elan edəndən sonra bu himn dövlət himni statusu almışdır.

## Himnin sözləri

### Malay dilində
**Majulah Singapura**
: Mari kita rakyat Singapura
: Sama-sama menuju bahagia
: Cita-cita kita yang mulia
: Berjaya Singapura

: Marilah kita bersatu
: Dengan semangat yang baru
: Semua kita berseru
: Majulah Singapura
: Majulah Singapura

### Azərbaycan dilinə tərcüməsi
**İrəli, Sinqapur**
: Biz, Sinqapur xalqı,
: Birlikdə xoşbəxtliyə doğru gedirik.
: Bizim nəcib arzumuzdur -
: Sinqapuru uğura qovuşdurmaq.

: Gəlin birləşək
: Yeni mənəvi əsasda
: Və birlikdə deyək:
: İrəli, Sinqapur!
: İrəli, Sinqapur!

## Xarici keçidlər
* YouTub'da Sinqapur dövlət himni
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Çin Xalq Respublikası himni

"**Könüllülər marşı**" – Çin Xalq Respublikası dövlət himni. Himni 1935-ci ildə Çin-yapon müharibəsi vaxtında məşhur şair Tyan Xan (田汉) yazıb, musiqisini Ne Er (聂耳) qoşub.

## Himnin sözləri

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi

## İstinadlar
İzoxor proses

**İzoxor proses** () – makroskopik sistemin halının sabit həcmdə dəyişməsi prosesi (V = const). İstənilən həcmdə və ya elektrik lampasında olan qazı qızdırdıqda onun təzyiqinin artması izoxor prosesdir. İzoxor proses sabit həcmli qaz termometrlərində istifadə olunur.İzoxor proses aşağıdakı nisbətlərə bərabərdir:



{p \over T} = const.





{p_2 \over p_1} = {T_2 \over T_1}
 


## Xarici keçidlər

* İzoxor proses 
* Veranschaulichung der Zustandsänderungen mit kleinen interaktiven Animationen 
* Die allgemeine Gasgleichung mit Diagrammen und interaktiver Animation