open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kamran Abdullazadə

**Kamran Nazim oğlu Abdullazadə** () – yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən Azərbaycan futbolçusu. "Xəzər Lənkəran", "Sumqayıt", "Kəpəz" klublarında çıxış etmişdir. Karyerasını Region Liqasında davam etdirir.

## Həyatı
Kamran Abdullazadə futbol oynamağa "Xəzər Lənkəran" klubunun aşağı yaş qruplarında Bəxtiyar Mirseyidovun məşqçiliyi altında başlamışdır. Burada 4 il boyunca çıxış etmişdir. 2009-cu ildə "Xəzər Lənkəran" klubunun gənclər komandasına cəlb olunmuşdur. Burada məşqçisi Namiq Qarayev olmuşdur.

## Klub karyerası

### Çempionat
Kamran Abdullazadə 2011-ci ildə Azərbaycan çempionatında çıxış edən "Xəzər Lənkəran" klubunun əsas heyətində oynamağa başlamışdır. 2013-cü ilin oktyabrında hərbi xidmətə çağırılmış və Azərbaycanın ordu klubu olan MOİK-ə cəlb olunmuşdur. Lakin 2013-cü ilin dekabrında iki klub arasında razılaşma əldə olunmuş və futbolçu "Xəzər Lənkəran" klubuna qayıtmışdır. Doğma klubuna qayıtdıqdan sonra klubun türkiyəli yeni baş məşqçisi Mustafa Dənizli tərəfindən komandanın əsas heyət üzvünə çevrilmişdir. 2012/13 mövsümündə "Xəzər Lənkəran" klubunun tərkibində UEFA Avropa Liqası yarışlarında iştirak etmişdir.

"Xəzər Lənkəran" klubundan ayrıldıqdan sonra 2016-cı ildə "Sumqayıt" klubuna, 2017-ci ildə "Kəpəz" klubuna transfer olmuşdur. Daha sonra karyerasına Region Liqasında çıxış edən klublarda davam etdirməyə başlamışdır. 2020-ci ildə "Ağsu Siti", 2022-ci ildə "Xan Lənkəran" klubuna keçmişdir.

### Kubok
Abdullazadə 2013-cü ildə baş tutmuş Azərbaycan Superkuboku oyununda "Neftçi" klubuna qarşı oynamışdır.

### Milli komanda
Kamran Abdullazadə Azərbaycan millisinin U-15, U-16, U-17 və U-19 futbol komandalarında çıxış etmişdir. U-17 milli komandasında 25 oktyabr 2011-ci ildə Avropa çempionatı çərçivəsində Xorvatiyaya qarşı oyunda debüt etmişdir. Oyun Azərbaycanın 2:1 hesablı qələbəsi ilə başa çatmışdır. U-19 komandasında isə 12 oktyabr 2013-cü ildə Avropa çempionatı çərçivəsində Bosniya və Herseqovinaya qarşı keçirilmiş oyunda debüt etmişdir. Oyun 0:0 hesabı ilə başa çatmışdır.

2017-ci ildə U-23 komandasının heyətinə dəvət almış və Bakıda keçirilmiş İslam Həmrəyliyi Oyunlarının futbol turnirində iştirak etmişdir.

## Uğurları
;"Xəzər Lənkəran"
* Azərbaycan çempionatı: ikincilik (2011, 2012)
* Azərbaycan Kuboku: qalib (2011)
* Azərbaycan Superkuboku: qalib (2013).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Peşəkar Futbol Liqasının saytında
İqor Lukanin

** İqor Lukanin ** () — Kristin Freyzerlə birlikdə Azərbaycanı beynəlxalq yarışlarda təmsil etmiş keçmiş buz rəqqasıdır. O, əvvəllər Almaniya yığması üçün Kseniya Smetanenko ilə yarışmışdır. O, Azərbaycanı təmsil edərək iki il Cenni Dahlenlə yarışıb. İqor Lukanin 2000-ci ildə Kristin Frayzerlə partnyor olmuşdur. Onlar dördqat Azərbaycan milli çempionluğunu qazanmış, eyni zamanda 2002 və 2006-cı il Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişlər.

Lukanin 2000-ci ildən 2005-ci ilə qədər Daria Timoşenko ilə evli olmuşdur. O 2010-cu il dekabrın 31-i partnyoru Kristin Frayzerlə evlənmişdir.

## Nəticələr

## Dahlen ilə Azərbaycan üçün

## Smetanenko ilə Almaniya üçün

## Proqramlar
(Lukanin ilə)

## İstinadlar
Cəmil Ağamalıyev

**Cəmil Ağamalıyev** () —  Azərbaycan əsilli Türkiyə şahmatçısı, qrosmeyster (2002).

O, 1993-cü ildə 26 yaşadək gənclər arasında şahmat üzrə komandalararası dünya çempionatında Azərbaycan yığmasında çıxış edib. Həmçinin 2005-ci ildə İranda keçirilən 2-ci "Kiş GM" turnirində beşinci yeri tutub.

2014-cü ildən etibarən Türkiyəyə köçüb. İnternet Şahmat Klubunda adı "Şəki"dir.

## İstinadlar
Lust for Life

***Lust for Life*** — amerikalı müğənni Lana Del Reyin 21 iyul 2017-ci ildə Polydor və Interscope Records tərəfindən buraxılan beçinci studiya albomu. Albomun prodüserliyini Rick Nowels, Kieron Menzies, Emile Haynie, Boi-1da, Max Martin, Benny Blanco və Metro Boomin etmişdir. Bəzi treklərdə The Weeknd, ASAP Rocky, Stivi Niks, Şon Lennon və Playboi Carti qonaq ifaçı kimi yer alıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Aksel (hoppanma)

**Aksel** ― fiquristin hərəkətdə ikənirəli-xaricə icra edilən yellə ən ayaqüzərinə düşməklə arxaya-xaricə gedişinə 1,5 dövrəli hoppanma. Uçuşda bədənin fırlanma istiqaməti tamdır, yəni təkan ayağının əyrilik istiqamətinə uyğun gəlir. Hoppanma məşhur Norveç fiquristi Aksel Paulsenin adı ilə adlandırılmışdır. 

## İstinadlar
İlham Yadullayev

**İlham Yadullayev** () — Azərbaycan U-18 milli futbol komandasının baş məşqçisi və keçmiş futbolçu.

## Karyerası

### Beynəlxalq karyera
Yadullayev 1998–2004-cü illərdə Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində 35 oyun keçirib.

### Məşqçi karyerası
Yadullayev 19 iyun 2014-cü ildə bir illik müqavilə ilə "Sumqayıt" a baş məşqçi təyin olunub.

11 iyun 2025-ci ildə "MOİK"in baş məşqçisi təyin olunub. Onun rəhbərliyi dövründə oynanan 4 oyunun 3-ü "MOİK"-in məğlubiyyəti, 1-i isə heç-heçə ilə yekunlaşıb. Yadullayev 2 oktyabr tarixində "MOİK"in "Şəfa"-ya 4:1 hesablı məğlubiyyətindən dərhal sonra ardıcıl uğursuz nəticələr və komanda daxilində yaranmış intizam pozuntuları səbəbindən baş məşqçi vəzifəsindən ayrılıb. O, futbolçuların bir-birinə qarşı qeyri-etik davranışlarını və özünə qarşı etinadsızlığı əsas səbəb kimi göstərib.

## Milli komandanın statistikası

## İstinadlar
Kill Kill

***Kill Kill*** — Lizzy Grant (indiki Lana Del Rey) tərəfindən 2008-ci il oktyabrın 21-də "5 Points Records" şirkəti vasitəsilə buraxılmış minialbom. Minialbom üç mahnıdan ibarət olub, ifaçının əsl adı altında buraxılan ilk rəsmi audio layihəsidir. Minialbomun repertuarına "*Kill Kill*", "*Yayo*" və üçüncü bir mahnı daxil edilib. Həmin mahnılar sonradan 2010-cu ildə "*[[Lana Del Ray (albom)|Lana Del Ray]]*" adlı tam formatda buraxılan albomda təkrar istifadə olunub. "*Yayo*" adlı kompozisiya səsyazma tarixində üç dəfə rəsmi nəşr edilib: ilk dəfə bu minialbomda, ikinci dəfə 2010-cu il albomunda, üçüncü dəfə isə 2012-ci ildə "*Paradise*" adlı minialbomda yeni versiyada təqdim edilib. Minialbomdan yalnız bir sinql seçilib. "*Kill Kill*" adlı bu sinql üçün 2008-ci ildə videoçarx da hazırlanıb

## Trek siyahısı
Mahnıların prodüserliyini David Kahne edib.
Misrətdin İsgəndərov

**Misrətdin İsgəndərov** () — Azərbaycan şahmatçısı, şahmat qrosmeysteri.

## Karyerası
2021-ci ilin dekabrında son raundda Məsud Mosadeqpuru məğlub edərək "Beynəlxalq Bicapawn Open" yarışının qalibi oldu.

2022-ci ilin mayında üçüncü turdan sonra "Şarja Masters" turnirini lider kimi bitirdi.

2023-cü ilin may ayında "Dubay Açıq Şahmat Turniri"nin dördüncü raundunda Hans Nimanna məğlub oldu.

Misrətdin İsgəndərov 2023-cü ildə keçirilən Şahmat üzrə Dünya Kubokunun birinci raundunda daha yüksək reytinqli Bobbi Çenqi məğlub etsə də, ikinci turda Qukeş D-yə məğlub olub.

## Şəxsi həyatı
Azərbaycanlı şahmatçı Nərmin Kazımova ilə ailə həyatı qurub.

## İstinadlar
Arif İsayev

**Arif İsayev** (28 iyul 1985, Bakı) — həm Azərbaycanda, həm də Türkiyədə hücumameyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı təqaüdçü futbolçu.

## Karyera
### Klub
2012-ci ilin yayında İsayev "Qəbələ"dən ayrılaraq AZAL-a keçdi, 6 ay sonra İsayev AZAL-dan ayrılaraq 2014-cü ilin yayına kimi müqavilə ilə "Dənizlispor"a keçdi. 2013-cü ilin noyabrında İsayevin "Dənizlispor"la müqaviləsinə qarşılıqlı razılıq əsasında xitam verildi.

## Karyera statistikası
### Klub

### Beynəlxalq

*29 may 2013-cü ildə oynanılan matça olan dəqiq statistika*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Arif İsayev National-Football-Teams.com saytında
* Arif İsayev Futbol Yolunda
* Profil futboldatabase.eu saytında
Kamal Bayramov

**Kamal Bayramov** () - Azərbaycan futbolunun təcrübəli qapıcısı,Azərbaycan Premyer Liqasında "Turan Tovuz" daqapıçı kimi çıxış edən futbolçu. Neftqaz Futbol Klubunun yetirməsi. 
## Karyerası
Neftqaz Futbol Klubunun yetirməsi olan Kamal Bayramov peşəkar futbolçu karyerasına 2001-ci ildə Neftqaz FK-da başlayıb. Daha sonra “Neftçi” FK tərəfindən yeniyetmə futbolçuların cəlb etdiyi dövrdə bu kluba keçmişdir. Lakin sonradan aldığı ağır zədə səbəbindən 5 il futbolu tərk etdi.

Futbolçunun qayıdışı 2007-ci ildə, Bayramovun "Salyan Muğan"ı ilə müqavilə bağladığı vaxt baş tutub. Birinci liqanın qalibi olan əyalət klubu Premyer Liqada oynamaq hüququ qazanıb.

2011-ci il mayın 27-də Premyer Liqa klubu "Xəzər-Lənkəran"la qış transfer pəncərəsi zamanı 2012-ci ilin dekabrında qarşılıqlı razılaşma əsasında xitam verilən 2 illik müqavilə imzalayıb. Ötən müddətdə futbolçu gəmiqayıranların heyətində 8 oyun keçirib və 15 qol buraxıb.

2013-cü ilin əvvəlində o, mövsümün yarısını keçirdiyi "Tovuz Turan"a keçir. 22 avqust 2013-cü il tarixində Premyer Liqa klubu > Bakı 3] ilə bir illik müqavilə imzaladı,

2014-cü ildə Premyer Liqanın debütatı - "Araz-Naxçıvan" FK-ya keçib və burada 10 oyun keçirib. 2014-cü ilin sonunda Bakı AZAL-da futbolçu olub.
## Klubun karyerası
21 oktyabr 2009-cu ildə Bayramov Azərbaycan Premyar Liqasında "Rəvan Bakı"nınheyətində "Xəzər Lənkaran"la oyunda debüt etdi.
14 avqust 2020-ci ildə Bayramov Keşlə FK ilə bir illik müqavilə imzaladı.
## Kubok
Ümumilikdə Azərbaycan kubokunda 5 oyun keçirib ki, bunun da 3-ü “Turan Tovuz”un  futbolçusu olub.
## Ailə
ailəlidir bir oğlu var.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İ̇dman aerobika

**İdman aeorobikası**—Aerobikanın müxtəlif növ məşğələlər sistemindən ayrılmış idman növü. Bura dövrlər üzrə gedən və getməyən xüsusiyyətli, plastik, mimik və başqa geniş dairədə gimrıastik məşğələlərin musiqi altında icrasından ibarət yarış fəaliyyəti aiddir. 

## Tarixi
"Aerobika" sözü XX əsrin 60-cı illərində Amerika həkimi Kennet Kuper tərəfindən istifadə edilmişdir. 1963-cü ildə nəşr olunan "Aerobika" kitabında aerobik məşqlərin insan orqanizminə təsiri ilə bağlı araşdırmaların nəticələri təqdim edilmişdir. 

## Pump-aerobikası
Yüngülləşdirilmiş ştanqla güc qabilliyyətinin və dözümlüyün tərbiyə edilməsini birləşdirən təmrinlərin yerinə yetirilməsi ilə aerobika növü. Təmrinlər başqa növlərdə olduğu kimi səciyyələndirilən arasıkəsilməz axın metodu və musiqi altında icra olunur. Yalnız yaxşı hazırlanmış adamlara məsləhət görülür.

## Rəqs aerobikası
Uyğun musiqi altında müxtəlif rəqs hərəkətlərindən istifadə ilə tamamlanan aerobika növü. Bütün rəqslərin əsasında özünəməxsus caz texnikası hərəkətləri dayanır Rəqslər və ümumi hazırlayıcı gimrıastik təmrinlər qaməti düz saxlamağa, qarın və yan-sağrı əzələlərinin tonusunun yüksəldilməsinə kömək edir. Bədənin müxtəlif hissələri sanki bir-birindən asılı olmadan hərəkət edir.

## Rizist aerobikası
Xüsusi toplardan istifadə etməklə aerobika növü. Müvazinəti, hərəki nəzarəti məşq etdirmək, yaxşı qamət qazanmağı, aerobikanın başqa növlərində az yüklənmiş ayrı-ayrı əzələ qrupları ilə ətraflı tanış olmağı, bel və qarın əzələlərini. hərəkətlərin koordinasiya təlimini. adi güc məşqindəkindən çox miqdarda kalori ‘‘yandırmağı məşq etdirmək üçün xüsusi olaraq tətbiq edilir.

## Slayd aerobika
Aerobikanın xüsusi örtü və xüsusi ayaqqabılardan (corablardan) istifadə edilən atletik forması. Təmrinlər konkisürənlərin hərəkətlərini xatırladır. Yüksək intensivli məşq növü olub, dözümlülüyü, müvazinəti, hərəkətlərin koordinasiyasını tərbiyə edir, ayaq əzələlərini (xüsusən gətirici və aparıcı əzələləri) möhkəmləndirir, piy təbəqəsinin azalması üçün ən təsirli məşğələ növlərindən biridir.

## Həmçinin bax

* Aerobika gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında
* Gimnastika
* Yoqa

## Ədəbiyyat
* Спортивная аэробика в школе : [Практ. рук. при проведении соревнований и орг. занятий в общеобразоват. учреждениях г. Москвы]. — М. СпортАкадемПресс, 2002. — 82 с. Книга «Аэробика», изданная в 1963 году американским врачом Кеннетом Купером.

## Xarici keçidlər

* АЭРОБИКА по просьбам телезрителей | УРОК 2 для начинающих!
* Детская аэробика 99 jyne

## İstinadlar
Vadim Abdullayev

**Vadim Abdullayev** () — Azərbaycan Premyer Liqasında mübarizə aparan Araz-Naxçıvan PFKdə çıxış edən futbolçu.

## Həyatı
17 dekabr 1994-cu ildə Masallı rayonunda anadan olmuşdur.
## Karyerası
### Klub karyerası
2012-ci ildə Bakı FK-da yarımmüdafiəçi kimi professional karyerasına başlamışdır. 2014-ci ildə Simurq PİK-ə transfer olmuş, bir il sonra Qəbələ FK-da mübarizə aparmağa başlamışdır. 2016-il də Sumqayıt FK-ya keçmiş və mövsümün sonunda 2017-ci ildə Şüvəlan FK-ya transfer olmuşdur. 2018-in transfer mövsümündən Sabah FK-da oynamağa başlamışdır.  2022-ci ilin yayından etibarən karyerasını Araz-Naxçıvan PFK-da davam etdirir və Araz-Naxçıvanın heyətində I Divizionda 2022-2023 sezonunun çempionu olmuşdur.
### Milli yığma
Azərbaycanın U-17 və U-21 yiğma komandalarının heyətində çıxış etmiş, U-17 millimizdə 1, U-21-in heyətində isə 4 oyunda iştirak etmişdir.
## İstinadlar
Porfiri (balina)

**Porfiri** () — VI əsrdə Konstantinopol yaxınlığındakı sularda gəmilərə hücum edən və onları batıran böyük balina. Əlli ildən çox fəaliyyət göstərən Porfiri Bizans dənizçilərinin böyük narahatlığına səbəb olmuşdu. İmperator I Yustinian ( 527–565) onu ələ keçirməyi vacib məsələyə çevirmişdi, lakin bunun üçün bir yol tapa bilməmişdi. Porfiri sonda Qara dənizin ağzına yaxın sahilə çıxan zaman yerli əhali tərəfindən hücuma məruz qalmış, ardınca onlar tərəfindən parçalanmışdır.

## Adı
Balinaya Porfiri adını Bizans dənizçiləri tərəfindən verilmişdir. Adın mənşəyi qeyri-müəyyəndir. Bu ad haqqında ümumi fərziyyələr arasında onun dövrün arabaçısı Porfiridən və ya Yunanıstan mifologiyasının tanrılarına qarşı müharibə aparan mifoloji nəhəng Porfiriondan götürülməsi var.

1996-cı ildə Ceyms Allan Stüart Evans bu adın balinanın dəri rəngi ilə əlaqəli olduğunu irəli sürmüşdü. "Porfira" yunan dilində "tünd bənövşəyi" deməkdir və Porfirinin tünd şərab rəngli dərisi ola biləcəyi haqqında iddialar var. Bu, 2002-ci ildə Con Papadopulos və Debora Rasçillo tərəfindən də dəstəklənmişdi. Onlar adın sadəcə "bənövşəyi" mənasını verdiyini düşünürdülər.

## İstinadlar
Svinqen

**Svinqen** — İsveçrə xalq güləşi üslubudur. Schwingen və Steinstossen 1855-ci ildə Lozannada keçirilən Eidgenössisches Turnfest-ə Milliturnen ("milli gimnastika") kimi daxil edildi.

## Tarixi
Xalq güləşinin digər növlərində olduğu kimi, İsveçrədəki Şvinqenin də köklərini dəqiq müəyyən etmək mümkün deyil. İdmanın müasir tarixi 1805-ci il Unspunnenfestin Vasitəçilik dövründən başlayıb. 19-cu əsrin sonlarında yaddaqalan Şvinq festivalları və təhsilli gimnastika müəllimlərinin canlı fəaliyyəti Şvinqeni böyük şəhərlərə gətirib. Beləliklə, çobanların və əkinçilərin ilkin mübarizəsi bütün sosial səviyyələrə çatan milli idmana çevrilir. Eidgenössischer Schwingerverband (milli federasiya, 1895-ci ildə yaradılmış) başçılıq etdiyi assosiasiyalar regional xüsusiyyətləri birləşdirərək, döyüşçülərin bacarıqlarını tədris kitabları və təcrübələri ilə təkmilləşdirərək və müasir turnir qaydaları yaradaraq idmanı təşkil edirdilər.

## Turnir
Qarşılaşma halqada baş verir, diametri 12 metr olan dairəvi sahədə, yonqarla örtülür. İki rəqib paltarlarının üstünə jütdən tikilmiş qısa şalvar geyinirlər. Güləşçilər bir-birlərini bu şalvardan, kəmərin birləşdiyi yerdə arxadan tutur və rəqibi onun kürəyinə atmağa çalışırlar. "Kurz", "übersprung" və "wyberhaagge" kimi adları olan bir neçə əsas atış var, onlardan bəziləri cüdo texnikasına çox bənzəyir — "hüfter" demək olar ki, koshi guruma ilə eynidir, "brienzer" əsasən uchi matadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gənc Çexlər

**Gənc Çexlər** — Çexiyada siyasi partiya.

1874-cü ildə Karel Sladkovski, Yuli Qreqr, Eduard Qreqrın və bir neçə silahdaşının başçılığı ilə Çexiya Milli Partiyasının müxalif qanadının üzvləri tərəfindən yaradılmışdır. Proqramlarında liberal prinsiplərinə sədaqət, parlament quruluşunun islahatı və yerli idarəetmənin genişləndirilməsi əks olunmuşdu. Partiyanın mərkəzi mətbuat orqanı "Narodny listy" qəzeti idi. 1890-cı il Zemstvo seyminə və 1891-ci il reyxsrata seçkilərində inamlı qələbəsi nəticəsində Çexiyada ən nüfuzlu partiyaya çevrilmişdi. 1890-cı illərin ikinci yarısında dil məsələsinin həlli üçün bir sıra uğursuz cəhd göstərdilər.

XIX əsrin sonundan yeni partiyaların yaradılması və seçki sistemində islahatın keçirilməsi nəticəsində Çexiyanın aparıcı siyasi qüvvə mövqeyini itirmişdilər. 1907-ci ildə sənaye burjuaziyasının və maliyyə dairələrinin mənafeyi uğrunda çıxış edən ən iri şəhər partiyası kimi qüvvətlənmişdilər. Partiyanın rəhbəri Karel Kramar idi.

1918-ci ildə Çexiya Xalq Partiyası və digər siyasi qruplaşmalarla birgə Karel Kramarın rəhbərliyi ilə "Çexiya dövlət-hüquqi demokratiya" partiyasını yaratmışdılar.

## İstinadlar
Barbenheymer

**Barbenheymer**, həmçinin **Oppenbarbi**, **Barbiheymer** və **Boppenheymer** — 21 iyul 2023-cü il tarixində ABŞ və bir sıra başqa ölkələrdə iki blokbaster filmi "*Barbi*" və "*Oppenheymer*"in eyni vaxtda kinoteatrlarda nümayiş edilməsindən əvvəl sosial mediada yayılmağa başlayan internet fenomeni. Bu söz iki filmin adlarının portmantosudur. Yaranan dixotomiya — Qreta Gerviqin Barbi moda kuklası haqqında fentezi komediya filmi "*Barbi*" və İkinci Dünya müharibəsi zamanı ilk nüvə silahlarını hazırlayan, Manhetten layihəsinin elmi direktoru, fizik C. Robert Oppenheymer haqqında Kristofer Nolanın epik bioqrafik trilleri "*Oppenheymer*" memlər və merçendayzinq məhsulları da daxil olmaqla internet istifadəçilərinin komediyalı reaksiyasına səbəb olmuşdu. "*Polygon*" bu iki filmi "ifrat əks qütblər" kimi təsvir etmiş və "*Variety*" bu fenomeni "ilin kino hadisəsi" adlandırmışdır.

Hər iki film geniş rəğbət qazanmış və maliyyə gözləntilərini aşmışdır. Bu fenomen iki filmin çoxlu fərqləri haqqında zarafat kimi başlasa da, bəzi media şərhçiləri onlar arasında bəzi oxşarlıqlara diqqət çəkmişdilər. Hər iki film ekzistensializmi və antroposenin nəzəri anlayışını araşdıran kimi təhlil edilmişdir. Hər ikisinin rejissoru və ssenaristi "Oskar" mükafatına namizəd olmuşdu.

## İstinadlar
Ceyran İmanova

**Ceyran Əliyeva** — Azərbaycan milli voleybol komandası və Bakının "Azəryol" klubunda libero kimi çıxış edən azərbaycanlı voleybolçu.

## Bioqrafiya
1995-ci il yanvar ayının 3-də Bakı şəhərində anadan olan Ceyran Əliyeva ilk dəfə məşqçi Tatyana Semyonovna Korjovanın rəhbərliyi ilə Bakının Əhmədli kənd idman məktəbində voleybolla məşğul olmağa başlayıb. Voleybolçunun kumiri Azərbaycanın ən yaxşı voleybolçularından biri Valeriya Məmmədovadır.

## Klub karyerası
* 2013 – 2014 – Azərreyl 
* 2014-cü ildən - "Azəryol"

## Azərbaycan milli komandası
2010-cu ildən Azərbaycanın yeniyetmələrdən ibarət yığmasının rənglərini qoruyub. O, 2014-cü ilin avqustunda əsas milli komandaya cəlb olunub. Azərbaycan milli komandasının tərkibində 2014-cü ildə İtaliyada keçirilən dünya çempionatında iştirak edib.

## Turnirlər

## Həmçinin bax
* Azərbaycan qadın milli voleybol komandası

## İstinadlar
Gənc Finlər Partiyası

**Gənc Finlər Partiyası** — Böyük Finlandiya Knyazlığında və müstəqil Finlandiyada liberal-demokrat partiyası.

Əsasını Fin partiyasının tәrkibindә yaradılmış, öz proqramı olan gәnc finlәr fraksiyası tәşkil edirdi.

## İstinadlar
İbrahim Qalın

**İbrahim Qalın** (, ) — Türkiyə bürokratı, diplomatı, siyasətçisi, professoru, baş nazirin xarici siyasətə cavabdeh olan baş müşaviri, Baş Nazirlik İctimai Diplomatiya Koordinatorunun ilk koordinatoru, Baş nazirlik müşaviri müavini, prezidentin baş katibinin müavini, prezident sözçüsü, Prezident yanında Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Şurasının sədr müavini və prezidentin baş müşaviri, Milli Kəşfiyyat Təşkilatının rəhbəri.

## Həyatı
İbrahim Qalın 1971-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində əslən Ərzurumun İspirli rayonunda olan bir ailənin övladı olaraq anadan olmuşdur. 1992-ci ildə İstanbul Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsinin Tarix fakültəsində bakalavr təhsilini tamamlamışdır. Malayziyada İslam düşüncəsi və fəlsəfəsi üzrə magistr təhsili, 2002-ci ildə isə Corc Vaşinqton Universitetində "Molla Sədranın Bilik Nəzəriyyəsi və Anti-Subyektivist Epistemologiyanın Mümkünlüyü" adlı dissertasiya işi ilə humanitar elmlər və müqayisəli fəlsəfə üzrə doktorluq dərəcəsi almışdır.

Ailəlidir, 3 övladı var.

## İstinadlar
Məhəmməd Ticani Səmavi

**Məhəmməd Ticani Səmavi** (; ) — Tunisli İslam tədqiqatçısı, şiəliyi seçən Maliki alimi.

## Həyatı
O, 1936-cı ildə Tunisin Kafsa şəhərində əslən iraqlı ailədə anadan olmuşdur. Babası İraqın Səmave şəhərində yaşamış və Abbasilər dövründə həyatını qorumaq üçün digər vətəndaşları ilə birlikdə Afrikaya köçmüşdür. Məhəmməd ibtidai təhsilini Zeytunə Universitetinin filiallarından birində bitirmişdir. Tunisin müstəqillik əldə etməsindən və Zeytun Universitetinin bağlanmasından sonra o, fransız-ərəb məktəblərində oxuyub. Bitirdikdən sonra orta məktəbə getdi və kursunu bitirdi. Məhəmməd 17 il dosent vəzifəsində çalışıb. Təhsilini davam etdirmək üçün Fransanın Sorbonna Universitetinə daxil olur və 8 il dinlərlə bağlı araşdırmalar apararaq oranı bitirir. Sonra fəlsəfə və İslam tarixi və məzhəblərini öyrənərək doktorluq dərəcəsini aldı.

## İslam
10 yaşında Quranın yarısını əzbər bilirdi. O, Məkkədə müsəlman ərəblərlə bağlı keçirilən konfransda iştirak edərkən vəhhabilikdən təsirlənərək onların düşüncələrinə üz tutdu. Buna görə də Liviya, Misir, Livan, Suriya, İordaniya və Səudiyyə Ərəbistanına gedib Ümrə ziyarətinə getməyə qərar verdi. Misirdə Abdulbasit Abdussamed və digər alimlərlə görüşdü. Orada Məhəmmədə Əl-Əzhər Universitetində qalmağı təklif etdilər. Beyruta səfəri zamanı gəmidə Mün'im adlı İraq universitetinin professoru ilə tanış olur. My Mun onu İraqa dəvət etdi. O, mənim Mun ilə bir neçə həftə keçirdi. Sonra Bağdad və Nəcəfdə Əbul-Qasım Xoyi və Məhəmməd Baqır əs-Sədr ilə söhbət etdikdən sonra bir müddət araşdırmalar apardı və nəhayət 24 yaşında məzhəb olaraq şiəliyi seçdi. Daha sonra şiəlik mövzusunda kitab yazmağa başladı.

## Əsərləri
Məhəmməd Ticaninin altı kitabı və bir məqaləsi var. Onun kitabları Səudiyyə Ərəbistanı və Malayziya kimi bəzi ölkələrdə qadağan edilib. İki əsəri türkcəyə çevirmişdir.
* Mən necə hidayət oldum?
* Doğrularla birgə

## Həmçinin bax
* Tunis
* İslam
* Sünnilik
* Şiəlik

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hannelora Şmats

**Hannelora Şmats** () — Everest zirvəsinə çıxmış dördüncü qadın olan alman alpinist. O, cənub marşrutu ilə Everest zirvəsindən qayıdarkən yıxılmış və ölmüşdür; Şmatz Everestin yuxarı yamaclarında ölən ilk qadın və ilk alman vətəndaşı idi.

## Bioqrafiya
Şmatz əri Gerhard Şmatz ilə cənub-şərqi silsilə marşrutu ilə ekspedisiyada idi və o, 8300 metr hündürlükdə öldü. Ekspedisiya rəhbəri olan Gerhard Şmatz o zaman 50 yaşında idi və Everest zirvəsinə çıxan ən yaşlı adam idi. Eyni ekspedisiyada amerikalı Rey Cenet də olub, o da zirvədən enərkən həlak olmuşdur. Dırmanışdan yorulmuş, Şerpa (etnik xalq) bələdçilərinin onları dayanmamağa çağırmasına baxmayaraq, gecə yaxınlaşdıqca 28 000 fut (8 500 m) hündürlükdə dayanmışdılar. Rey Cenet həmin gecə öldü və həm Şerpa, həm də Şmatz əziyyət çəkdilər, lakin enişlərini davam etdirmək qərarına gəldilər. Sonra 27,200 fut (8,300 m) hündürlükdə Şmatz oturdu, Şerpaya "su, su" dedi və öldü. Şerpa bələdçilərindən biri olan Sunqdare Şerpa yalnız bədəni ilə birlikdə qaldı və nəticədə əl və ayaq barmaqlarının çoxunu itirdi.

Cenetin cəsədi qarın altında yoxa çıxdı, lakin Şmatzın cəsədi dağda öldüyü yerdə qaldı.

## Bədəni
İllər boyu Şmatsın qalıqlarını cənub marşrutu ilə Everest zirvəsinə qalxmağa cəhd edən hər kəs görə bilirdi. Onun bədəni Cənub Aşırımından təxminən 100 metr (330 fut) yuxarıda, gözləri açıq və saçları küləkdə uçan halda bel çantasına söykənərək oturmuş vəziyyətdə donmuşdu.

1981-ci il ekspedisiyası zamanı Sunqdare Şerpa yeni alpinistlər qrupuna yenidən bələdçi oldu. O, 1979-cu il ekspedisiyası zamanı əl və ayaq barmaqlarını itirdiyinə görə əvvəlcə imtina etmişdi, lakin alpinist Kris Kopçinskiy tərəfindən əlavə ödəniş edildi. Bu eniş zamanı Şmatsın cəsədinin yanından keçərkən Kopçinskiy onun çadır olduğunu düşünərək şoka düşdü və "Biz ona toxunmadıq. Gördüm ki, saatı hələ də onun üzərindədir" dedi.

1984-cü ildə 36 yaşlı polis müfəttişi Yoqendra Bahadur Tapa və onun bələdçisi 35 yaşlı Anq Dorcee Nepal polis ekspedisiyasında Şmatzın cəsədini çıxarmağa çalışarkən yıxılaraq öldülər.

Britaniyalı alpinist Kris Boninqton 1985-ci ildə Şmatzı uzaqdan gördü və yaxından baxana qədər əvvəlcə onun bədənini çadırla səhv saldı.

Everestin zirvəsinə çatan ilk Skandinaviya qadını olan Lene Qammelqaard Norveçli alpinist və ekspedisiya lideri kiçik Arne Naessin "*Yüksəyə dırmaşmaq: Everest faciəsindən sağ çıxan bir qadının hekayəsi (1999)*" kitabında Şmatzın qalıqları ilə qarşılaşmasını izah edərkən sitat gətirir, 1996-cı ildəki ekspedisiyasını izah edir. Naessin təsviri belədir:

Külək sonda Şmatzın qalıqlarını Kanqşunq divarının kənarına və aşağıya uçurdu.

## İstinadlar
Hitokotonuşi məbədi

– Yaponiyanın İbaraki prefekturasının Coso şəhərində yerləşən şintoist məbədi.

## Tarixi
Məbədin əsası 809-cu ildə qoyulmuşdur və kami Hitokotonuşiyə həsr olunmuşdur.

## Arılar üçün içməli fəvvarə
Hitokotonuşi məbədi bal arıları üçün quraşdırılmış içməli fəvvarəsinə görə tanınır. 2020-ci ilin yayından etibarən məbəddə arılar üçün içməli fəvvarə quraşdırılır. Hər il yüzlərlə arı bu fəvvarəyə baş çəkir. Fəvvarə ilk dəfə 2016-cı ildə yaradılsa da, məbədi "ziyarət edən" arıların sayı az olduğu üçün növbəti 4 il ərzində bir daha quraşdırılmamışdır. Məbədin çozuya pavilyonunun yanında yerləşən fəvvarə bambukdan hazırlanıb və mamırla örtülüb. Fəvvarənin üstündəki lövhədə "bal arıları üçün içməli su yeri" sözləri yazılmışdır, lakin eşşək arılarının da buradan su içdiyini görmək olar. Arılar su içməklə yanaşı pətəklərindəki temperaturu tənzimləmək üçün buradan su aparırlar.

## Qalereya


Hitokotonushi-jinja (Joso, Ibaraki) Aphananthe aspera.jpg|Məbəddəki muku ağacı.
Hitokotonushi-jinja (Joso, Ibaraki) arch inside.jpg|Məbəddəki daxili qövs.
Hitokotonushi-jinja (Joso, Ibaraki) keidai.jpg|Keyday.
Hitokotonushi-jinja (Joso, Ibaraki) torii.jpg|Torii.



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rauf Hacılı

**Rauf Hacılı** () — Azərbaycan şahmatçısı, beynəlxalq usta (1998). Kişilər arasında şahmat üzrə Azərbaycan çempionatının ikiqat qalibi (1992, 1994). Kişilərdən ibarət şahmat üzrə Azərbaycan yığmasının keçmiş üzvü (1992–1999).

## Karyerası
Rauf Hacılı 16 yanvar 1972-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. "Təhsil" Respublika İdman Mərkəzinin Sumqayıt Şəhər 2 nömrəli Uşaq-Gənclər İdman-Şahmat Məktəbinin yetirməsidir.

1990-cı ildə kişilər arasında keçirilmiş şahmat üzrə Azərbaycan SSR-i çempionatında 12 iştirakçı arasında on ikinci, 1991-ci ildə kişilər arasında keçirilmiş şahmat üzrə Azərbaycan SSR-i çempionatında isə 12 iştirakçı arasında dördüncü olmuşdur.

1992-ci ilin avqustunda Niderlandda baş tutmuş 20 yaşlılar arasında Avropa birinciliyində iştirak edib və altıncı olub. Eyni ildə kişilər arasında keçirilmiş şahmat üzrə ilk Azərbaycan çempionatının qalibi olub. İki il sonra bu uğurunu yenidən təkrarlayıb.

Rauf Hacılı 1992–1999-cu illərdə kişilərdən ibarət şahmat üzrə Azərbaycan yığmasının üzvü olub. O, yığmanın heyətində Şahmat Olimpiadalarının (1994, 1998) və Avropa çempionatlarının (1997, 1999) iştirakçısı olub. 2002-ci ildən aktiv şahmatdan ayrılıb.

1996-cı ildən məşqçiliyə başlayan Rauf Hacılı Azərbaycanda yeni şahmat nəslinin inkişafında yaxından iştirak edib. Onun tələbələri sırasında Vüqar Həşimov, Nicat Məmmədov və Rauf Məmmədov kimi şahmatçılar var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rauf Hacılı ''Chessbase.com'' saytında
Koksaki virus

**Koksaki**-1948-ci ildə Doldorf və skli ABŞ-ın Koksaki adlanan yerində uşaqlardan yeni bir virus almışdır.

## Haqqında
Bu virus öz antigen xassələrinə görə poliomielit virusundan fərqələnir.Bu viruslara daha tez rast gəlinir.
Məşhur alim Doldorf bu virusları 2 əsəs qrupa A və B qruplarına ayırır.Insanda torətdiyi patogenezi və infeksiya mənbəyi poliomielit virusunda olduğu kimidir.Poliomielit virusundan fərqli olaraq koksaki virusu çox müxtəlif xəstəlik törədir.
Virusun A forması insanda poliomielitdən fərqlənərək iflic,tənəffüs yolları xəstəliyi,meningit səpkili qızdırma ilə keçən xəstəliklər törədir.
## Diaqnoz
Virusun alınması və seroloji reaksiyaların köməyi ilə qoyulur.Əsasən sicanlara yoluxdurulur.Yoluxdurulmuş siçanlarda 3-5 gündən sonra ətraf hissələrin paralici inkişaf edir.B qrup viruslar hüceyrə kulturasına yüksək sitopatik təsir göstərir.Seroloji diaqnostika üçün hüceyrə kulturasında neytralizasiya reaksiyasında istifadə edilir.

## Müalicəsi
Proflaktikası sanitar-epidemioloji tədbirlər əsasında qurulur.Müakicəsi çox geniş aparılır.Əsasən qammaqlobulindən istifadə edilir.
## İstinadlar
Nduka Usim

**Nduka Çarlz Usim** (23 mart 1985) təqaüdə çıxmış Nigeriya əsilli azərbaycanlı futbolçu, AZAL-da müdafiəçi kimi çıxış edib, xüsusən də Azərbaycan Premyer Liqasında.

## Karyera
### Klub
Nduka Nigeriyada gənclər komandaları üçün futbol oynamağa başlayıb. 2004-cü ildə AZAL PFK-da sınaqlara çıxıb və bir illik müqavilə imzalayıb. Növbəti mövsüm üçün o, müqaviləsini yeniləyib və Azərbaycan Premyer Liqasında debüt edib. O vaxtdan bəri Nduka AZAL PFK-da çıxış edir və 200-dən çox oyun keçirən oyunçuya çevrilir.

2013-cü ilin iyulunda AZAL-da keçirdiyi 208 oyundan sonra Usim bir illik müqavilə ilə TFF Birinci Liqa təmsilçisi "Tavşanlı Linyitspor"a keçdi. Türkiyədə cəmi 6 ay qaldıqdan sonra Usim 25 yanvar 2014-cü ildə Simurqla 6 aylıq müqavilə imzaladı.

### Beynəlxalq
2007-ci ilin əvvəlində Usim 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasına çağırılıb. Usim UEFA Avro 2008-in seçmə mərhələsinin A qrupunda Finlandiya və Belçikaya qarşı keçiriləcək oyunlar üçün Azərbaycan milli komandasına çağırılıb. O, 2010-cu il Dünya Çempionatının seçmə oyunlarında da çıxış edib.

## Futboldan sonra
Futboldan ayrıldıqdan sonra Usim Nigeriyada tikinti biznesi ilə məşğul olub.

O, həmçinin Nigeriya Futbol Federasiyasının Qeydiyyatlı Vasitəçisidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Nduka Usim – FIFA yarış rekordu (arxivləşdirilmiş)
*Nduka Usim National-Football-Teams.com saytında
Oqaki Poster Muzeyi

və ya **Oqaki Poster Muzeyi** – Yaponiyanın Gifu prefekturasının Oqaki şəhərində yerləşən muzey. Yaponiyada poster incəsənətinə həsr olunmuş ilk və yeganə beynəlxalq muzeydir.

## Tarixi
Dünyada ilk poster muzeyi 1968-ci ildə Varşavada açılmışdır və Polşa poster incəsənəti sahəsi üzrə qabaqcıl ölkələrdən birinə çevrilmişdir. Polşada keçirilən poster sərgiləri Yaponiyada da poster incəsənətinin inkişafına təkan vermişdir. 1985-ci ildən etibarən Oqakidə posterlərə həsr olunmuş sərgilər keçirilməyə başlanmışdır. 25 oktyabr 1996-cı ildə Oqaki Poster Muzeyinin açılışı baş tutmuşdur.

## Xüsusiyyətlər
Muzeydə posterlərin rəqəmsal verilənlər bazası yaradılmışdır. Burada poster sənətçilərinin sərgiləri fərdi keçirilir, müxtəlif ölkələrə aid posterlər sərgilənir. Bundan əlavə, Anri de Tuluz-Lotrek və Jül Şere kimi poster sənətinin qurucusu olmuş şəxslərin işləri də muzeydə nümayiş etdirilir. Muzeydə 10.000-dən çox poster saxlanılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qeyri-mümkün missiya

**Qeyri-Mümkün Missiya** - Impossible Missions Force (IMF) kimi tanınan qondarma gizli casusluq agentliyinə əsaslanan multimedia franşizidir. 1966-cı ildə çəkilən serial yeddi mövsüm çəkildi və 1988-ci ildə iki mövsüm üçün yenidən canlandı. O, 1996-cı ildən başlayaraq Tom Kruzun baş rolda çəkildiyi bir sıra teatr kinofilmlərinə ilham verdi. 2011-ci ilə qədər françayzinq 4 milyard dollardan çox gəlir əldə etdi Missiya: Mümkün olmayan bütün zamanların ən çox gəlir gətirən media françayzinqlərindən biri.

## Televiziya seriyası

## Filmləri

## Video oyunları

}
|Nintendo Əyləncə Sistemi üçün buraxılmışdır. 1988-ci ildə canlandırma serialı əsasında.
|-
|scope="sətir"| *Qeyri-mümkün missiya*
| 
|MS-DOS üçün buraxılmışdır. 1988-ci ildə canlandırma serialı əsasında.
|-
|scope="sətir"| *Qeyri-mümkün missiya*
| 
| Nintendo 64 üçün buraxıldı, daha sonra 1999-cu ildə PlayStation-a köçürüldü. İlk film əsasında.
|-
|scope="sətir"| *Qeyri-mümkün missiya*
| 
| Game Boy Rəngi üçün buraxılmışdır. İlk film əsasında.
|-
|scope="sətir"| *Qeyri-mümkün missiya - Surma Operasiyası*
| 
| Game Boy Advance, Xbox (konsol)|Xbox, PlayStation 2 və GameCube üçün buraxıldı
|-
|scope="sətir"| *Qeyri-mümkün missiya III*
| 
| Gameloft tərəfindən hazırlanmış J2ME oyunu
|-
|scope="sətir"| *Qeyri-mümkün missiya - Rogue Nation*
| 
| Glu Mobile|Glu tərəfindən hazırlanmış iOS/Android oyunu
|-
|}
Rey Cenet

Əsasən **Pirat** ləqəbi ilə xatırlanan **Rey Cenet** (27 iyul 1931 - 2 oktyabr 1979) İsveçrə əsilli Amerikalı alpinist.  O, Şimali Amerikanın ən yüksək dağı Alyaskanın Denali dağı (Mak-Kinli dağı) üzrə ilk bələdçi olub.  Cenet aktrisa Korianka Kilçerin babasıdır.

## Karyera
Cenetin Denali dağı ilə əlaqəsi 1967-ci ildə əvvəllər alpinizm təcrübəsi olmasa da, Qreq Blamberqin başçılığı ilə Denalinin zirvəsinə ilk uğurlu qış ekspedisiyasında iştirak edəndə başladı.  Ekspedisiya Art Deyvidson tərəfindən *Mənfi 148 dərəcə: Mak-Kinli dağının ilk qış qalxışı (1970)*də təsvir edilmişdir.

## Ölüm
Cenet 2 oktyabr 1979-cu ildə alpinist həmkarı Hannelore Şmatz ilə birlikdə Everest dağından enərkən gecə hipotermiyaya düşərək öldü.  Dırmanışdan yorulmuş, Şerpa (etnik xalq) bələdçilərinin onları dayanmamağa çağırmasına baxmayaraq, gecə yaxınlaşdıqca 28 000 fut (8 500 m) hündürlükdə çadır (kiçik sığınacaq) qurmaq üçün dayanmışdılar.

İki Şerpa bələdçisi, Sunqdare Şerpa və Anq Janqbo, onların çadırlarında (sığınacaq) onlarla qaldı, lakin Cenet səhərə qədər sağ qala bilmədi.  Qrupda oksigen balonu tükənirdi və Şmatz həmin gün Sunqdare ilə birlikdə "Cənub yəhəri"nə enmək istəyərkən öldü.

## İstinadlar
Dino Morea

**Dino Morea** () — Hindistan aktyoru, model, kino prodüseri, televiziya şəxsiyyəti və Bollivuddakı işi ilə tanınan sahibkar, həmçinin bir neçə Malayalam, Teluqu, Tamil, Marati, Kannada filmlərində rol alıb.İyirmi ildən çox davam edən karyerasında Morea bir neçə mükafat qazanıb və adətən aksiya janrlarında olsa da, romantikdən qorxu janrına qədər 50-dən çox filmdə rol alıb və bununla da özünü 2000-ci illərdən bəri ən populyar hind kino aktyorlarından biri kimi sübut edib. 

Morea moda modeli kimi uğurlu karyera qurdu. Daha sonra film rolları üçün təkliflər almağa başladı. *Pyaar Mein Kabhi Kabhi (1999)* filmində debüt etdi. *Raaz* ilə böyük fasiləsini 2002-ci ildə izləyicilər tərəfindən tanındığında aldı. O, həmçinin *Jism 2* (2012) və *Dəbilqə* (2021) filmlərində birgə prodüser və aktyordur.

Bundan əlavə, o, *[[Zehniyyət (serial, 2020)|Mentalhood]]* (2020), *Girovlar* (2020) və *Tandav* (2021), *Kaun Banegi Shikharwati* (2022) daxil olmaqla müxtəlif OTT platformalarında veb seriyalarında çıxış etdi. Morea *"The Empire"* (2021) rolunu ifa etməklə geniş rəğbət qazandı, onun ən simvolik rolu və indiyə qədərki ən böyük yeganə kommersiya uğuru. Veb-serialdakı tənqidi bəyənmə ilə ona Hindistan Televiziya Akademiyası Mükafatlarını qazandırdı.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pariklər

**Pariklər** ( – ) — IX–XV  əsrlərdə Bizansda feodal mülkədarının, imperatorun və ya xəzinədarlığın torpağının asılı irsi sahibləri kateqoriyası. XIII əsrdə Bizansın bəzi əraziləri əsarət altına alınmışdır. Feodala məxsus olan pariklər ona natura və pul şəklində icarə haqqı verir, əmək vəzifələrini yerinə yetirirdilər. Dövlət parikləri dövlət torpaqlarına sahib idi və xüsusi dövlət vəzifələrini (imperator sarayını yeməklə təmin etmək, dövlət damazlıq fermalarını saxlamaq və s.) yerinə yetirirdi.

Bu sistem tez-tez Qərb feodalizmi ilə müqayisə edilir. Bizans imperiyasında dövlətin güclü gücü sədaqət andının olmaması ilə tarazlaşdırılırdı. Üstəlik, 1079-cu ilə qədər parik statusu irsi deyildi.

## İstinadlar
Adenium

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Bir çox dillərdə bitki adının hərfi tərcüməsi "səhra qızılgülü" deməkdir.

## Arealı
İlk dəfə tropik Afrikada aşkarlanmışdır. Seneqaldan Sudana və Keniyaya, eləcə də Ərəbistan yarımadasıa qədər rast gəlinir.

## Botaniki xarakteristikası
Gövdəsi güclü budaqlanandır. Uclu və ya küt kənarı olan kiçik yarpaqları var. Rəngarəng formalarına rast gəlinir: sarı-ağ, qırmızı-qara yarpaqlar. Parlaq qırmızı çiçəkləri böyük dekorativ effektə malikdir, bunun sayəsində bitki populyarlığını qazanmışdır. Ümumilikdə, çiçəklər çəhrayı, sarı, ağ, qırmızı-qaradır. Kəsmə zamanı adenium zəhərli şirə ifraz edir, buna görə bitkinin dibçəyini dəyişdikdən və ya budadıqdan sonra əlləri sabun ilə yaxşıca yumaq tövsiyə olunur.

## Qulluq

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sancaq (inzibati vahid)

**Sancaq** — inzibati vahid kimi işlədilmişdir. Türk dillərində əvvəlcə quberniya, sonra bayraq kəlmələrinin sinonimi olub. Canişin yerinə, sancaqbəyi işlətilmişdir. Rayon müəyyən radiusda olan ərazini əhatə etdiyi kimi, görünür, sancaq da sancıldığı yerdə müəyyən ərazini bildirmək anlamı ilə bağlı olub.

Kağız vərəqlərini bir-birinə bəndləmək üçün dəmirdən düzəldilmiş ucu iti dəftərxana gərəyi. Yaxaya, başa sancmaq üçün adi və ya qiymətli metaldan olan müxtəlif ölçülü və formalı qadın bəzəyinə də sancaq deyilir.
Aşubican Qadınəfəndi

**Aşubican Qadınəfəndi** () — 30-cu Osmanlı sultanı II Mahmudun xanımlarından biri.

## Həyatı
Həyatının ilk illəri haqqında yetərli məlumat olmasa da, Sultan Mahmudun taxta çıxdığı 1808-ci ildə beşinci qadınəfəndi olaraq hərəmə alındığı məlumdur. 5 iyul 1809-cu ildə ilk övladı Aişə Sultanı, 16 iyun 1811-ci ildə Salehə Sultanı, 22 may 1812-ci ildə isə Şah Sultanı dünyaya gətirdi. Hər üç qızının doğumu səbəbilə sarayda ziyafət verilmiş, Validə Nəqşidil Sultan tərəfindən hədiyyələr almışdır. Dövrün saray şairlərindən Əndərunlu Vasif ilk qızının doğumuyla bağlı aşağıdakı şeiri yazmışdır.*Şevk'ü Şadi ü meserretle dedim tarihini**Verdi Hak Ayşe Sultanı o şah-ı emcede* (H. Cəmadiyələvvəl 1224)Ancaq qızlarından Aişə Sultan 1810-cu ilin fevralında, Şah Sultan isə 1814-cü ilin sentyabrında hələ uşaq yaşlarında vəfat etdi. Qalan illərində geridə qalan qızı Salehə Sultanın təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olan Aşubican Qadınəfəndinin hərəmdəki rütbəsi Sultan Mahmudun özündən öncəki xanımlarının vəfatı ilə yüksəldi və 1832-ci ildə Zərnigar Qadınəfəndinin vəfatıyla ikinci qadınəfəndi oldu. 24 may 1834-cü ildə qızı Salehə Sultanı dövrün kaptan-ı dəryalarından Xəlil Rüfət Paşayla evləndirən Aşubican Qadınəfəndi mərasimin ardından qızının Fındıqlıdakı sarayını tez-tez ziyarət etdi.

2 iyul 1839-cu ildə Sultan Mahmudun vəfatının ardından onun Bəzmialəm Sultandan doğulan oğlu Əbdülməcid taxta çıxarıldı. Mərhum sultanın baş qadınəfəndisi olan Bəzmialəm Sultan isə Validə Sultan elan edildi. Bu hadisənin ardından Topqapı sarayından ayrılan Aşubican Qadınəfəndi qış aylarını Çamlıcadakı köşkdə, yay aylarını isə Beşiktaşdakı sahilsarayında keçirməyə başladı. Çox keçmədən 19 fevral 1843-cü ildə yeganə qızı Salehə Sultan gənc yaşda vəfat etdi və Aşubican Qadınəfəndi qızından geridə qalan yeganə nəvəsi Aişə Sidiqə xanım Sultanı öz himayəsinə aldı. Ögey övladları olan Sultan Əbdülməcid və Sultan Əbdüləziz tərəfindən tez-tez ziyarət edilən Aşubican Qadınəfəndi bu ziyarətlərin ardından saraya təşəkkür məktubları göndərirdi.

10 iyun 1870-ci ildə vəfat edən Aşubican Qadınəfəndinin cənazəsi Sultan Mahmud türbəsinə - mərhum həyat yoldaşı və qızının yanına dəfn olundu.

## Övladları

* Aişə Sultan (d. 5 iyul 1809 - ö. fevral 1810) — Nuruosmaniyə məscidində dəfn olunub.
* Salehə Sultan
* Şah Sultan (d. 22 may 1812 - ö. sentyabr 1814) — Nuruosmaniyə məscidində dəfn olunub.

## Mənbə

* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-6-051-71079-2
* Aynur, Hatice (1995). *Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin*. Harvard University

## İstinadlar
Firuzə Bayramova

**Firuzə Bayramova Tural qızı (10 Yanvar 2008 - Balakən, Azərbaycan)** - Azərbaycanlı qadın futbolçu.

## Karyerası
Bayramova Firuzə Tural qızı 2019-cu ildən etibarən "Dinamo" klubunun şərəfini qoruyur. Balakən rayonunu qızlar liqasında təmsil edən klubda qapıçı mövqeyindədir.

**2023** - Bayramova 17 yaşadək qadın futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandasının Avropa çempionatının seçmə mərhələsi çərçivəsində Bosniya və Herseqovinada keçirilmiş oyunlarda yığmanın heyətində oynamaq hüququ qazanıb.   Həmçinin 2022/2023-cü il qadın futbol mövsümündə, ən yaxşı qapıçı adına layiq görülüb.  

## Mükafatlar
:   **2022/2023** Ən yaxşı qapıçı

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Baxşəliyev

**Baxşəliyev** — soyad.

* Faiq Baxşəliyev — Azərbaycan SSR Ali Soveti XII çağırış üzvü
* Vəli Baxşəliyev — arxeoloq, tarix elmləri doktoru (2005), professor
* Baxşəli Baxşəliyev — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi
* Elçin Baxşəliyev

* Azər Baxşəliyev — azərbaycanlı aktyor
* Adil Baxşəliyev — C. Abdullayev adına Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun keçmiş direktoru
* Rza Baxşəliyev — yunan-roma və sərbəst güləş üzrə azərbaycanlı idmançı.
Andre Rusimov

**Andre Rene Rusimov** (19 may 1946; Coulommiers, Seine-et-Marne, Fransa - 28 yanvar 1992; Paris, Fransa) – (ring adı André the Giant), fransız peşəkar güləşçi və aktyor idi. "Dünyanın səkkizinci möcüzəsi" kimi tanınan Rusimov, hormonlarının həddindən artıq böyüməsinin səbəb olduğu nəhəng ölçüsü ilə tanınırdı.

## Həyatı
André René Roussimoff 19 may 1946-cı ildə Seine-et-Marne, Coulommiers şəhərində immiqrantlar Boris Roussimoff (1907-1993) və Mariann Roussimoff Stoeff'in (1910-1997) oğlu olaraq anadan olub. Atası bolqar, anası isə polyak idi. O, katolik olaraq böyüdü. Onun iki böyük bacısı və iki kiçik bacısı var idi.

Doğulanda Andre 13 funt (6 kq) ağırlığında idi; uşaq ikən o, nəhənglik əlamətlərini nümayiş etdirirdi və qeyri-adi dərəcədə uzun əlləri ilə "digər uşaqlardan daha uzun yaxşı baş" kimi qeyd olunurdu. 1970-ci illərdə televiziya müsahibəsində Roussimoff anasının 5 fut 2 düym (157 sm), atasının isə 6 fut 2 düym (188 sm) boyunda olduğunu söyləmişdi. 12 yaşı olanda Russimoff 191 sm (6 fut 3 düym) idi.

Rusimovun boyu 220 sm-i keçib ki, bu da böyümə hormonunun həddindən artıq olması nəticəsində yaranan gigantizmin nəticəsi olub və sonradan akromeqaliyaya gətirib çıxarıb. Fiziki göstəricilərinə görə onu "Dünyanın səkkizinci möcüzəsi" adlandırırdılar. 1970-ci və 1980-ci illərin əvvəllərində o, pərəstişkarlarının sevimlisi kimi uğur qazandı. 1980-ci illərin güləş bumu zamanı o, menecer Bobby Heenan işlədi və Hulk Hogan ilə qarşılaşdı. 1987-ci ildə onlar WrestleMania III-ə başlıq etdilər və 1988-ci ildə o, yeganə dünya çempionluğu olan WWF Dünya Ağır Çəkisi Çempionatını qazanmaq üçün Hoqanı məğlub etdi. O, həmçinin bir dəfə WWF Tag Team Çempionatını qazandı.

Rusimovun adı 1974-cü ildə Ginnesin Rekordlar Kitabına o zaman tarixin ən yüksək maaşlı güləşçisi kimi düşüb. 1970-ci illərin əvvəllərində bir il ərzində o, 400.000 dollar qazandı.

Rusimovun bir qızı var idi. O, 1993-cü il yanvarın 27-də 47 yaşında Parisdə mehmanxana otağında yatarkən vəfat edib. Ölümün səbəbi kəskin ürək çatışmazlığı olub. O, atasının dəfni üçün Parisə gəlmişdi.

André the Giant öz vəsiyyətini 30 oktyabr 1990-cı ildə Nyu Yorkda yazdı. Orada o, qalıqlarının yandırılmalı və "utilizasiya edilməli" olduğunu göstərdi. Parisdə vəfat etdikdən sonra ailəsi onu atasının yanında dəfn etmək niyyətində idi. Andrenin kremasiya olunmaq istəyi bilinəndə onun cəsədi ABŞ-a aparıldı. Onun külü Şimali Karolina ştatının Ellerbe şəhərindəki fermaya səpələnib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Rabiyə Sultan

**Rabiyə Sultan** () — 21-ci Osmanlı sultanı II Əhmədin xanımlarından biri.

## Həyatı
Həyatının ilk illəri haqqında yetərli məlumat olmasa da, Sultan Əhmədin səltənətinin başlarında hərəmə alındığı məlumdur. Qısa zamanda sultanın rəğbətini qazanan Rabiyə Sultanın 6 oktyabr 1692-ci ildə Şahzadə İbrahim və Şahzadə Səlim adlı əkiz övladı dünyaya gəldi. Bunlar Osmanlı tarixində bilinən ilk əkiz övlad hadisəsi idi.

Sultan Əhmədin anası Müəzzəz Sultan oğlunun səltənətindən öncə vəfat etmişdi. Bu səbəblə Rabiyə Sultan oğullarının dünyaya gəlişinin ardından qısa zamanda yüksəldi və hasəki sultan ünvanı aldı. Keçmiş sədrəzəmlərdən Bayburtlu İbrahim Paşaya aid Üsküdardakı Quzquncuq köşkü və paşanın edamından sonra xəzinəyə müsadirə edilən dəyərli ziynət əşyaları Rabiyə Sultana hədiyyə edildi. Ancaq əkiz övladlarından Şahzadə Səlim 15 may 1693-cü ildə körpə ikən vəfat etdi.

23 oktyabr 1694-cü ildə üçüncü övladı olan Asiyə Sultanı dünyaya gətirən Rabiyə Sultana indiki Hələb yaxınlığından bir çox mülk və torpaqlar hədiyyə edildi. Ancaq çox keçmədən 6 fevral 1695-ci ildə Sultan Əhməd vəfat etdi və Osmanlı taxtına onun qardaşı oğlu Şahzadə Mustafa əyləşdi. Sədrəzəm Sürməli Əli Paşa taxta mərhum sultanın 3 yaşlı oğlu Şahzadə İbrahimi namizəd göstərdi. Ancaq Şahzadə Mustafa baş xəzinədar Nəzir ağa kimi bəzi saray mənsublarının da dəstəyilə, ailənin ən böyük şahzadəsi olaraq Ədirnə sarayında taxt qurduraraq sədrəzəm və şeyxülislamı gözləmədən özünü sultan elan etdi. Bu hadisənin ardından oğlu Şahzadə İbrahim əlindən alınaraq yeni Validə sultan Əmətullah Gülnüş Sultanın himayəsinə verilən Rabiyə Sultan, həyat yoldaşının digər hərəm üzvləri və qızı Asiyə Sultanla birlikdə İstanbuldakı Köhnə saraya sürgün olundu. Həmin ilin dekabrında qızı Asiyə Sultan uşaq yaşlarında vəfat etdi.

Qalan ömrünü Köhnə sarayda keçirən Rabiyə Sultan 14 yanvar 1712-ci ildə burada vəfat etdi. Cənazəsi həyat yoldaşının da dəfn olunduğu Sultan Süleyman türbəsinə dəfn olundu. Topqapı sarayındakı qəfəs bölümündə saxlanılan oğlu Şahzadə İbrahim isə ondan iki il sonra - 4 may 1714-cü ildə vəfat etdi.

## Övladları

* Şahzadə İbrahim (d. 6 oktyabr 1692 - ö. 4 may 1714) — Şahzadə Səlimin əkizidir və Ədirnə sarayında dünyaya gəldi. III Əhmədin taxta çıxmasıyla taxt varisi təyin edildi. Məzarı Sultan İbrahim türbəsindədir.
* Şahzadə Səlim (d. 6 oktyabr 1692 - ö. 4 may 1714) — Şahzadə İbrahimin əkizidir və Ədirnə sarayında dünyaya gəldi. Məzarı Sultan İbrahim türbəsindədir.
* Asiyə Sultan (d. 23 oktyabr 1694 - ö. 9 dekabr 1695) — Məzarı hər iki valideyninin yanında - Sultan Süleyman türbəsində yerləşir.

## Mənbə

* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-6-051-71079-2
* Aynur, Hatice (1995). *Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin*. Harvard University

## İstinadlar