open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Art terapiya

**Art terapiya** — Art terapiya və ya sənət terapiyası musiqi, rəsm, hərəkət-rəqs, ədəbiyyat kimi sənət növləriylə həyata keçirilən terapiya növüdür. Art terapiyanın əsas məqsədi fərdin özünü rahat və azad şəkildə ifadə etməsini, içində həbs olunmuş duyğularını üzə çıxarmasını, yaradıcılığını daha da artırıb, estetik yönlərinin ortaya çıxarmasını təmin etməkdir. Diqqətlə baxıldığında təsviri sənət ilə psixoterapiya arasında bir bənzərlik vardır əslində. Hər ikisi də daxilə atılmış hisslərin, yaşantıların və ya gerçək dünyadakı xəyal qırıqlıqlarının, qorxuların, insanlararası münasibətlərin kəşf edilərək ortaya çıxarılması və yenidən şəkilləndirilməsi prosesidir. Art terapiya sözün bitdiyi, yetərsiz qaldığı yerdə başlayır, insanları fərqli yöndən dəyişdirir, öz imkanlarının fərqinə vardırıb, sağaldır.

## Tarix
İlk dəfə 1950-ci illərdə ortaya çıxan bu üsul son zamanlar dünyada getdikcə yayılmaqdadır. Təsviri sənətin bir terapiya kimi ortaya çıxmasının hekayəsi olduqca maraqlıdır. Amerikalı psixoloqlar çox qədim zamanlarda insanların mağaralarda daşlar, qayalar üzərində çəkdikləri rəsmləri analiz etmişlər. Psixoloqların diqqətini çəkən şey hələ sözün bir ünsiyyət vasitəsi kimi istifadə olunmadığı vaxtlarda, bu insanların müxtəlif qətliamları, köçləri, günlük hadisələri rəssamlıq yolu ilə ifadə etmələri olmuşdur. Baharın gəlişini niyə bayram etdikləri, niyə daima rituallar həyata keçidikləri, niyə hər bir ayinə xas müxtəlif rəqslərin olduğu da onların geniş müzakirə və tədqiqat hədəfinə çevrilmişdir. Və sonda bütün bunların rahatladıcı bir xüsusiyyətinin olduğunu kəşf etmişlər. Sözlə ifadə edilə bilməyən bəzi şeylərin sənət yolu ilə rahatlıqla ifadə edildiyini görüb "bundan niyə terapiya məqsədli istifadə edilməsin?" deyə düşünmüşlər.

## Növləri
# Musiqi terapiyası
# Rəsm teraiyası
# Qum Terapiyası
# Rəqs Terapiyası
# Aktyorluq terapiyası
# Nağıl terapiyası
# Qum Terapiyası
# Hekəltaraşlıq terapiyası

## Psixoterapiya
K. Yunq müdafiə edirdi ki, şüursuz gələcək psixi vəziyyətlərin mikrobları, yeni düşüncələr, yaradıcılıq kəşfləri ilə doludur. Yaradıcı hədiyyə, yaradıcı ilham mənbəyidir. Yaradıcılıq və həzz arasında birbaşa əlaqə var. Yaradıcılıq sublimasiya kimi görünə bilər (Zigmund Freyd). Sublimasiya yetkin psixi müdafiədir. Biz yaradıcılığı inkişaf etdiririk — müdafiəni gücləndiririk, müxtəlifliyi inkişaf etdiririk yetkin müdafiə. Müdafiələr Nancy McWilliams və Anna Freydin əsərlərində müzakirə olunur.

Yaradıcılıq həmişə metaforikdir. O, simvollar səviyyəsində işləyir və hətta hər zaman insan tərəfindən həyata keçirilməyə bilər. Bundan əlavə, art-terapiyada nəticə çox vaxt reallaşmamış əldə edilir.

Yaradıcılıq sizə təcrübə toplamağa imkan verir. Psixoanalizdə sözlər sabit deyil və xatırlanmır — bir rəsmə baxan xəstə zaman-zaman onu yaratarkən yaşadığı eyni duyğuları xatırlayacaqdır. Beləliklə, bu təcrübəyə müraciət etmək və üzərində işləmək olar.

Yunqun nöqteyi-nəzərindən yaradıcılıq Kollektiv Şüursuzluğun məhsuludur. Yaradıcı olmaqla, ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqədə oluruq. Yaradıcılıq insanın özünüqoruma instinktinə (yaşamaq istəyinə) xidmət edən təbii xüsusiyyətidir.

## Həmçinin bax
Psixoterapiya

## İstinadlar
Apelles

**Apelles** (; ) — Qədim Yunanıstan rəssamı. O, böyük sənətkarlığı ilə tanınır. Apelles Makedoniyalı İsgəndərin dostu olduğundan onun üçün portretləri çəkirdi. O, Kiçik Asiyada anadan olmuşdur və daha sonra Efesə köçmüşdür. Onun rəsmləri qorunub saxlanılmamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Лосев за Апелес 
* Плиний за Апелес
Alet (Korinf çarı)

**Alet** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Heraklın övladlarından idi və Hippotun oğlu idi. Alet Korinf padşahı idi. Pavsaniyə görə, Sisif Dorid və Qianfidin nəsli kral hakimiyyətini Aletə təhvil vermişdir. Heraklın övladları torpaqları bölüşərkən Korinfi Aletə təhvil vermişdir. O, buada sülalə quraraq 38 il padşahlıq etmişdir.Alet Korinfi şəhəri səkkiz filə bölmüşdür.Efora görə, o, şəhərin qurucusu olmuşdur. Duridin məlumatına görə, Alet Korinfdən qovulmuş, əvəzində kiçik bir torpaq almış və bundan istifadə edərək hakimiyyətə geri qayıtmışdır.Korinf əhalisi qədim mənbələrdə "Aletin övladları" adlandırılır.Onun nəslindən olan Fali Epidamnı qurmuşdur.

## İstinadlar
Kurt Landau

**Kurt Landau** (;) — Avstriya, Almaniya və İspaniyada fəaliyyət göstərən solçu siyasətçi və publisist.

## Həyatı
Kurt Landau 1921-ci ildən Avstriya Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur, Vahrinqdəki ictimai təşkilata rəhbərlik etmişdir. Stalinizm əleyhinə çıxış edərək trotskist hərəkatına — Beynəlxalq sol müxalifətə qoşulmuşdur. 1927-ci ildə AKP-dan xaric edildikdən sonra "Avstriyada anarxo-kommunizmin mahiyyəti və tarixi" kitabçasını dərc etdirmişdir. 1929-cu ildən Leninbundun üzvü olmuş, "Vedinq müxalifəti"-nə ("Landau Qrupu") rəhbərlik etmişdir. 1931-ci ildə "İskra" qrupunu yaradaraq KKE-nin Sol Müxalifətindən ayrılmışdır.

1936-cı ilin sonunda o, həyat yoldaşı Katya Landau ilə birlikdə İspaniyada baş vermiş vətəndaş müharibəsində respublikaçılara qoşularaq POUM dəstələrində döyüşməyə başlamışdır. Lakin 1937-ci ilin iyununda POUM və Milli Əmək Konfederasiyası (MƏK) tərəfdarlarının evlərində Stalin repressiyalarından gizlənməyə məcbur qalmışdır. 23 sentyabr 1937-ci ildə SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı agentləri tərəfindən qaçırıldıqdan sonra öldürülmüşdür. Katya Landau da, həyat yoldaşı kimi qaçırılmışdır, lakin sonra Otto Bauer və Fridrix Adlerin və beynəlxalq ictimaiyyətin etirazlarının nəticəsi olaraq sərbəst buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Preston, Paul: *The Spanish Holocaust: Inquisition and Extermination in Twentieth-Century Spain*, HarperCollins, London,  (2012)

## Xarici keçidlər
* Katia Landau,'' Stalinism in Spain'', Revolutionary History, Vol.1 No.2, Summer 1988. [Pt. 1]
* Katia Landau,'' Stalinism in Spain'', Revolutionary History, Vol.1 No.2, Summer 1988. [Pt. 2]
* Hans Schafranek, ''Kurt Landau'', Revolutionary History, Vol.4 Nos.1 & 2, Spring 1992.
* Pierre Broué, ''Kurt Landau, Also known as Agricola, Wolf Bertram, and Spectator''
Filant (Antioxun oğlu)

**Filant** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Antioxun oğlu idi. Filant Korinfin padşahı olmuşdur. O, Lipefil ilə evlənmiş, onların Hippot və Tero adlı iki oğlu olmuşdur.

## İstinadlar
Egisf

**Egisf** (; mənası – "keçinin gücü") — yunan mifologiyasında personaj. O, Fiest və onun qızı Pelopiyanın oğlu, Aqamemnonun əmisi oğlu idi.

## Ədəbiyyatda
Egisf qədim yunan müəllifləri Esxilin "*Aqamemnon*" və "*Xoefora*", Sofoklun "*Elektra*", Evripidin "*Elektra*", Roma müəllifləri Livi Andronikin və Aksiyanın "*Egisf*", Senekanın "*Aqamemnon*" faciələrinin baş qəhrəmanıdır.

Orest və Egisfin dost kimi səhnəni tərk etdiyi müəyyən bir komediya mövcuddur.

## İstinadlar
Pelopiya

**Pelopiya** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Fiestin qızı idi. O, atasından hamilə qalaraq Egisfin anası olmuşdur.

Pelopiya bir sıra qədim pyeslərin – xüsusən də Sofoklun "*Fiest Sikionda*" faciəsinin qəhrəmanı olmuşdur. Onun rolunu Domisian dövründə Paris adlı aktyor canlandırmışdır. 

## İstinadlar
Antiox (Heraklın oğlu)

**Antiox** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Klisfenin ərazi islahatından sonra formalaşmış Attikanın Antioxida filasının eyniadlı qəhrəmanıdır.

Antiox Heraklın və Medanın oğludur. O, Filantın atası, Hippotun babasıdır. Heraklın övladlarının yürüşləri zamanı Korinfi fəth edən Alet onun nəvəsi olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Alet (Mikena çarı)

**Alet** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Mikena çarı olmuş, Pelopsun övladlarındandır.

Alet Egisf və Klitemnestranın oğlu idi. Onun ögey qardaşı Orestin Tavriyada ölməsi barədə saxta xəbər aldıqdan sonra Alet Mikenada hakimiyyəti ələ keçirmimşdir. Mikenaya qayıdan Orest onu öldürmüşdür. Alet Sofokl, Likofron və naməlum müəllifin mətnləri dövrümüzə qədər gəlib çatmayan faciələrində baş qəhrəmanı olmuşdur.

## İstinadlar
Lusi Domisi Paris

**Paris** () — Domisiya Lepidanın köləsi, sonradan azad insan, aktyor.

## Həyatı
Paris öz azadlığını satın ala biləcək qədər varlanmışdır. O, azadlığını əldə etdikdən sonra **Lusi Domisi Paris** () adını almışdır. Bunun müqabilində Domisiya Lepida azad edilmiş kölələrdən biri olan Atimet vasitəsilə nüfuzlu və məşhur anası Aqrippinanın onu vəzifədən salmaq üçün plan hazırladığına dair uydurmalarına Neronu inandırmaqda istifadə etmək üçün ona təsir etmişdir.

Bununla belə, Paris teatrsevər Neronun rəğbətini o qədər yüksək tutmuşdu ki, hətta plan uğursuzluğa düçar olanda belə, sui-qəsdçilər arasında yalnız o cəzalandırılmamışdı və hətta az sonra imperator tərəfindən "azad doğulmuş" elan edilmişdir. Beləliklə, Domisiya onu azad etmək üçün aldığı məbləği geri ödəməli olmuşdur. Buna baxmayaraq, Neron sonradan Parisi özünə rəqib aktyor kimi görməyə başlamışdır. E.ə. 67-ci ildə Parisin ona pantomima sənətini öyrətməkdən imtina etməsindən narazı qaldığından onu edam etdirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Smith
Alet

* Alet (Mikena çarı) — yunan mifologiyasında personaj.  
* Alet (Korinf çarı) — yunan mifologiyasında personaj.
Klitemnestra

**Klitemnestra** () və ya **Klitemestera** () — Leda və Tindareyin qızı . Adı "İliada" (I 113) və "Odisseya" əsərlərində qeyd edilmişdir.

## Övladları
* Orest, İfigeniya, Elektra, Xrisofemida – Aqamemnondan.
* Eriqona, Alet – Egisfdən .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Галерея
Fiest

**Fiest** və ya **Tiest** ( ) —  yunan mifologiyasında personaj. O, Pelops və Hippodamiyanın oğlu, Atreyin qardaşı, Egisfin atasıdır. Fiestin adı "İliada" və "Odisseya"da xatırlanır. Fiestin mifi bütün yunan mifologiyasındakı ən dəhşətli miflərdən biri hesab edilir. Sofoklun indiki dövrə qədər gəlib çatmamış faciə trilogiyası bu mifə həsr edilmişdir.

## İncəsənətdə
Sofoklun "Arteya və ya mikenalılar", "Birinci Fiest", "Fiest", "Fiest Sikionda" faciələrinin, Evripidin "Kritlilər" və "Fiest" faciələrinin, Karkina Kiçiyin, Aqafonun, Diogenin, Kleofontun, Heremonun, Tarslı Apollodorun, Pakuviyanın, Enniyanın, Senekiyalı Variyanın "Fiest" komediyasının baş qəhrəmanıdır.

## İstinadlar
Əhməd Zülfüqarov

**Əhməd Məmməd oğlu Zülfüqarov** () — Azərbaycan iqtisadçısı və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Dövlət Qiymət Komitəsinin sədri (1970–1984).

## Həyatı
Əhməd Məmməd oğlu Zülfüqarov 1917-ci ildə anadan olmuşdur. 1938-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirdikdən sonra Azərbaycanın maliyyə orqanlarında işləməyə başlamışdır.

1939-cu ildən 1947-ci ilədək Sovet Ordusu sıralarında olmuş, Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Ordudan tərxis edildikdən sonra Ə. Zülfüqarov Azərbaycan SSR Maliyyə Nazirliyi sistemində rayon maliyyə şöbəsinin müdiri, nazirliyin idarə rəisi, Bakı şəhər maliyyə şöbəsinin müdiri işləmişdir. 1961-ci ildə Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsinin maliyyə, qiymət və maya dəyəri şöbəsinin rəisi təyin edilmişdir. 1966-cı ildən Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsi yanında Qiymət Komitəsinə (1970-ci ildən Azərbaycan SSR Dövlət Qiymət Komitəsi) başçılıq etmişdir.

Əhməd Zülfüqarov 1942-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Bakı Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir. 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi", "Qırmızı ulduz", "Şərəf nişanı" ordenləri və SSRİ medalları ilə təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Əhməd Zülfüqarov 16 yanvar 1984-cü ildə vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR hökuməti (1971–1975)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1975–1980)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)
Dimant

**Dimant** () — yunan mifologiyasında personaj. Dori mənşəlidir, Egimiyanın oğludur. Heraklın övladları ilə Peloponnes uğrunda müharibədə həlak olmuşdur. Alimlər ehtimal edirlər ki, Axeyadakı Dima şəhəri onun adını daşıyır. Mifə görə, Sparta filalardan biri onun adını daşıyır.

## İstinadlar
Egimiya

**Egimiya** () — yunan mifologiyasında personaj. O, dorilərin əcdadı olan Dorun oğludur. Egimiya Hestieotidada məskunlaşan dorilərin padşahı olmuşdur. Lapiflər tərəfindən mühasirəyə alınan Egimiya Heraklı köməyə çağırmış və lapifləri məğlub etmişdir. O, buna görə övladlarına vəsiyyət etdiyi torpağın üçdə birini Herakla təklif etmişdir. Heraklın ölümündən sonra Hilli övladlığa götürmüşdür. Heraklın övladları sonradan dorilər arasında məskunlaşmışdılar.

Psevdo-Hesiodun bir şeiri onun adını daşıyır. Hesiod tərəfindən xatırlanmışdır. Pindar Egimiyanın "dori nizamnamələri"ndən bəhs edir.

Oğulları Pamfil və Dimantdır. Dorilərin filaları onların şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Dolionlar

**Dolionlar** () — yunan mifologiyasına görə, Kiçik Asiyanın şimal-qərbində, Propontisin sahillərində yaşayan xalq. Onların hökmdarı Kizik idi.

## Mifologiya
Arqonavtlar Lemnosdan getdikdən sonra Kizikin padşahı olduğu dolionların ölkəsinə gəldilər. Kizik Kolxidaya gedən arqonavtları səxavətli qonaqpərvərliklə qarşılamışdır. Buna baxmayaraq, arqonavtlar baş tutan güclü fırtına səbəbilə dolianların yanına qayıtmalı olmuşdur. Hər iki tərəf bir-birini tanıya bilmədiyindən onların arasında döyüş baş tutmuşdur. Tarixçi Efora aid edilən fraqmentdə dolianlar pelasq xalqlarından biri adlandırılır.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Apollodorus, *The Library* with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes, Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. . Online version at the Perseus Digital Library. Greek text available from the same website.
* Apollonius Rhodius, *Argonautica* translated by Robert Cooper Seaton (1853-1915), R. C. Loeb Classical Library Volume 001. London, William Heinemann Ltd, 1912. Online version at the Topos Text Project.
* Apollonius Rhodius, *Argonautica*. George W. Mooney. London. Longmans, Green. 1912. Greek text available at the Perseus Digital Library.
* Gaius Valerius Flaccus, *Argonautica* translated by Mozley, J H. Loeb Classical Library Volume 286. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1928. Online version at theio.com.
* Gaius Valerius Flaccus, *Argonauticon.* Otto Kramer. Leipzig. Teubner. 1913. Latin text available at the Perseus Digital Library.
Maya

**Maya** — qadın adı.

* Maya Anjelu – Amerikalı şairə. 
* Maya Saviç — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.  
* Maya Zebiç — Xorvatiyanı təmsil edən həndbolçu. 
* Maya Sandu — Moldovalı dövlət və siyasi xadim 
* Maya Bədəlbəyli — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvü 
* Maya Tabakova — Bolqarıstanı təmsil edən bədii gimnast.  
* Maya Neuenşvander
Mişel

**Mişel** — ad.

* Mişel Yeo — əslən Çinli olan Malayziyada dünyaya gələn Honq Konq aktrisası 
* Mişel Hazanaviçus — Fransa rejissoru, ssenaristi və aktyoru.  
* Mişel Obama — ABŞ-nin 44-cü Prezidenti Barak Obamanın həyat yoldaşı.
* Mişel Cenner — 
* Mişel Djotodiya — 
* Mişel Kelli —
* Mişel Soni
Monika

**Monika** – ad.

* Monika Roxman — Birləşmiş Ştatları təmsil edən bədii gimnast.  
* Monika Krimadi — Albaniya siyasətçisi, parlament üzvü və Sosialist İnteqrasiya Hərəkatı Partiyasının aparıcı üzvü.  
* Monika Ungureanu — Rumıniyalı cüdoçu.  
* Monika Belluççi — italyan aktrisa və model.  
* Monika Lampert — Macarıstan siyasətçisi və hüquqşünası. 
* Monika Lovinesku — Rumıniya esse və qısa hekayə yazarı, ədəbi tənqidçisi və kommunist rejimin jurnalisti
* Monika Edvards
* Monika Rokkaforte
Hilas

**Hilas** (; mənası – "meşə") — yunan mifologiyasında personaj. O, çox yaraşıqlı olması ilə tanınır. Hilas Feodamant və Menodikanın, Exaliya və ya Arqosun oğlu idi. Feokritə görə, o, Arqosun oğlu idi. Başqa bir versiyaya görə, Hilas drioplar ölkəsindən idi, ya Driop və ya Keykin oğlu idi.

Hilas arqonavtdır. O, Heraklın sevimlisi olaraq xatırlanır. Hilas dolionlarla döyüşdə Saqesi öldürür.

Propersi dostu Korneli Qallı Hilasla müqayisə edir.

## Qeydlər

## Ədəbiyyat

* Вергилий. Буколики VI 43-44; Георгики III 6; Овидий. Наука любви II 110; Нонн. Деяния Диониса XI 228; Орфическая аргонавтика 646.
Mais

**Mais** — Azərbaycanlı adı.

* Mais Bərxudarov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-mayoru 
* Mais Səfərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi 
* Mais Məmmədov — televiziyaçı, jurnalist.  
* Mais Səfərli — Azərbaycan Yurddaş Partiyasının qurucusu və ilk sədri 
* Mais Cavadov - AMEA-nın müxbir üzvü, professor, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru 
* Mais Süleymanov - Azərbaycanlı alim 
* Mais İbadov — Azərbaycan və Özbəkistan güləşçisi, 3 qat dünya çempionu 
* Mais Salmanov — xanəndə, Azərbaycan Opera və Balet Teatrının solisti 
* Mais Nuriyev — xoreoqraf, İtaliyadakı "Azəri" Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasinin sədri 
* Mais Əmrahov — Tarix üzrə elmlər doktoru, professor 
* Mais Şahgəldiyev - kimyaçı alim, professor
* Mais Abbasov —  
* Mais Əsədov
Feodamant

**Feodamant**, **Teodamas**, **Teyodamant** və ya **Fiodamant** () — yunan mifologiyasında personaj. O, driopların padşahı olmuşdur. Həyat yoldaşı Menodika, oğlu isə Hilasdır.

Feodamant Deyanira ilə birlikdə torpaqlarından keçən Herakla qonaqpərvərlik göstərmək istəməmişdir. O, bundan sonra araba sürərkən Herakl ilə qarşılaşmış, Herakl zorla öküzün iplərini çıxarmış və yemək üçün kəsmişdir. Feodamant ardınca Herakl tərəfindən öldürülmüşdür. Herakl Feodamanta kömək etməyə çalışan driopları da qılıncdan keçirmişdir. 

Belə bir versiya var ki, Herakl oğlu Hill ilə oradan keçərkən Feodamantdan yemək istəmişdir. Rədd cavabı aldıqdan sonra o, əkinə yararlı öküzləri kəsmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Теодамас // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Driop

**Driop** və ya **Driops** (; mənası – "palıdabənzər") — yunan mifologiyasında personaj. O, bir versiyaya görə, Sperxi və Polorin oğludur. Başqa bir versiyaya görə, Driop Apollon ilə Dianın oğludur. Bir versiyada onun Heraklın sevimlisi olduğu bildirilir.

Driop Eta vilayətində hökmranlıq etmişdir. O, Driopanın atasıdır. Driop Parnas yaxınlığında yaşayan driopların əcdadı. Driopun ziyarətgahı Asində yerləşirdi.

## İstinadlar
Keyk (Traxin çarı)

**Keyk** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Hesperin oğludur. Keyk Amfitrionun və ya Heraklın qardaşı oğludur. O, Heraklın müttəfiqi olmuşdur. Keyk Traxin çarı olmuş, həyat yoldaşı Kikndan Feminist adlı övladı olmuşdur. Bir versiyaya görə, o, Hilasın atasıdır.

Keyk Heraklın övladlarını hərarətlə qarşılamışdır. Herakl o və arkadiyalıları ilə birlikdə məskən salmışdır. Keyk Heraklın övladlarına sığınacaq vermişdir.

## İstinadlar
Hill (Heraklın oğlu)

**Hill** ( və ya  ) — yunan mifologiyasında personaj. O, Heraklın övladlarından idi, Herakl və Deyaniranın böyük oğlu olmuşdur. Hill Makariyanın qardaşı, İolun həyat yoldaşı, Kleodayın atası olmuşdur .

Herakl və arvadı Deyanira öldükdən sonra oğulları Yevrisfeydən qaçaraq Traxini tərk etmiş, Afinaya sığınaraq Trikorit şəhərində məskunlaşmışdılar.

## Sonrakı ənənə
Hillin öldürülməsindən 50 il sonra belə Heraklın övladları Peloponnesə hücum etməkdən çəkinmişdir. Gill Meqarada dəfn edilmişdir. Sparta filalardan birinin adı onun şərəfinə verilmişdir.

## İstinadlar
Eriqona (Egisfin qızı)

**Eriqona** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Mikena çarı Egisf və Klitemnestranın qızı idi. Eriqona ögey qardaşı Orestdən Pentil adlı övladı olmuşdur. Orest həm Eriqona, həm də onun qardaşı Aleti sui-qəsd etməyə cəhd etmiş, lakin ilahə Artemida onu xilas etmişdir.

## İstinadlar
Driopa

**Driopa** () — yunan mifologiyasında personaj. O, bir əfsanəyə görə, Driop və Polidoranın qızıdır. Driopa atasının qoyunlarını otarardı. Hamadriadlar ona tanrılara himnlər oxumağı və rəqs etməyi öyrəymişdir. Apollon ona aşiq olmuş və tısbağaya çevrilmiş, onu qoynuna qoynuna qoyaraq ilana dönmüşdür. Driopa Amfissanın anasıdır və sonradan Andremontun həyat yoldaşı olmuşdur.

Ovidin istinad etdiyi əfsanəyə görə, Driopa İolun ögey bacısı Yevritanın qızıdır. O, Apollonun sevgilisi olmuş, ondan Amfissa adlı övladı olmuşdur. Bundan başqa, Driopa Andremonun həyat yoldaşı olmuşdur. O, özü ağaca çevrilmişdir.

## İstinadlar
Drioplar

**Drioplar** () — yunan mifologiyasında və arxaik tarixində tayfa. Driopların ilk padşahı Driop olmuşdur. Bundan başqa, onların padşahları arasında Melaney, Laoqor, Feodamant və Filantın olduğu məlumdur.

Rəvayətə görə, Herakl onları məğlub edib bu qələbəni Apollonun şərəfinə olduğuna elan etmişdir. Bundan sonra o, Apollonun kahinini Asinaya aparmışdır. Çox sonra onlar arqivlər tərəfindən qovulmuş və Lakedemona köçmüşdülər.

## İstinadlar
Deifont

**Deifont** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Herakl övladlarından, Antimaxın oğlu idi. Deifont Heraklin nəticəsi, Girnefonun əri olmuşdur. O, arqvlərə qarşı uğurla döyüşmüşdür. Deifont onların uşaq və arvadlarını əsir götürmüşdür. Qayınatası Temenin öldürülməsindən sonra ordu Arqosda kral hakimiyyətini ona ötürmək qərarına gəlmişdir. Pavsaniyə görə, Temenin oğlu Keys  və qardaşları hakimiyyəti almışdır. Arqivlərin qalan hissəsindən və Epidavrda məskunlaşdılar  . Deifontun övladları Antimen, Ksantipp, Argey və Orsobiyadır.

## İstinadlar
Antimax (Frasianoranın oğlu)

**Antimax** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Heraklın övladlarından, Frasianoranın oğlu olmuşdur. Antik müəllif Pavsani qeyd edir ki, Antimax Peloponnesi fəth edən dori liderlərindən biri olan Deifonun atası idi. Onun liderlik bacarığı sayəsində dorilər Arqosu fəth etmişdilər.

## İstinadlar
Frasianora

**Frasianora** () —yunan mifologiyasında personaj. O, Heraklın övladlarından gəlirdi, Heraklın nəvəsi idi.

Antik müəllif Pavsaniyə görə, Frasianora Antimaxın atası olmuşdur. Onun oğlu Deifont Peloponnesi fəth edən dori liderlərindən biri idi. Onun liderlik bacarığı sayəsində dorilər Arqosu fəth etmişdilər.

## İstinadlar
Aleksandr (Korinf çarı)

**Aleksandr** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı Agemonun oğlu və davamçısıdır.

Korinf çarı Aleksandr Heraklın övladlarından idi, Aletin nəslindən gəlirdi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.

Korinf çarı Aristomed vəfat etdikdən sonra onun kiçik oğlu Telestin regenti Agemon bu vəzifədən sui-istifadə edərək taxtı ələ keçirmişdi. Agemonun ölümündən sonra onun oğlu Aleksandr taxtın varisi olmuşdur.

## İstinadlar
Evdem (Korinf çarı)

**Evdem** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı II Agelin oğlu qardaşı və davamçısıdır.

Korinf çarı Evdem Heraklın övladlarından idi, Aletin nəslindən gəlirdi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.

Evdemin Aristomed və Agemon adlı iki oğlu var idi.  Onun yerinə böyük oğlu Aristomed hakimiyyətə keçmişdir.

## İstinadlar
II Agel (Korinf çarı)

**Agel** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı Bakxisin oğlu və davamçısıdır.

Korinf çarı Agel Heraklın övladlarından idi, Aletin nəslindən gəlirdi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.

Qədim müəlliflər Agelin e.ə. 922-ci ildən 892-ci ilə qədər hakimiyyətdə olduğunu bildirir. Onun varisi öz oğlu Evdem olmuşdur.

## İstinadlar
İksion (Korinf çarı)

**İksion** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı Aletin oğlu və davamçısıdır.

Korinf çarı İksion Heraklın övladlarından, Aletin oğlu idi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.

Qədim müəlliflər İksionun e.ə. 1066-ci ildən 1029-ci ilə qədər hakimiyyətdə olduğunu bildirir. Onun varisi öz oğlu I Agel olmuşdur.

## İstinadlar
Avtomen (Korinf çarı)

**Avtomen** () — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı Telestin davamçısıdır.

Antik müəllif Pavsani bildirir ki, on iki il hakimiyyətdə olmuş Korinf çarı Telest öz qohumları Aris və Perant tərəfindən öldürülmüşdür. Bundan sonra artıq hakimiyyətdə monarxlar olmamış, burada aristokratik hökumət qurulmuşdur. Buna baxmayaraq, digər antik müəlliflər hakimiyyətin yalnız onun varisi, sadəcə bir il hakimiyyətdə olmuş Avtomendən sonra dəyişdiyini bildirirlər.

## İstinadlar
Bekme SES

**Bekhme SES** () — İraqın Kürdüstan hissəsində, tikinti mərhələsində su-elektrik stansiyası. Dəclənin sol qolu olan Böyük Zab çayı üzərində tikilir.

SES-in tikintisi 1979-cu ildə başlanmış, lakin İran-İraq müharibəsi nəticəsində yarımçıq qalmışdır. Müharibədən sonra layihənin tikintikisi 1988-ci ildə davam etdirilmiş, lakin bir neçə ildən sonra İraqa tətbiq olunan sanksiyalara görə yenidən dayandırılmışdır. Odur ki, Körfəz müharibəsi zamanı layihə tamamilə dayandırılmışdır.

## İstinadlar
Şanidar mağarası

**Şanidar** — İraqın Ərbil mühafəzəsində neandertalların qalıqlarının aşkar edildiyi mağara. Tapıntıların təxmini yaşı 50–70 min ildir. Zaqros dağlarında yerləşir.

Üst Paleolitdə burada Zarzi mədəniyyətinə aid müasir tipli insanların məskəni yaranmışdır.

Epipaleolit dövründə (e.ə. IX minillik) ən qədim əkinçilik mədəniyyəti olan Şanidar-Kərim-Şahir mədəniyyətinin təbəqələrinə burada rast gəlinmişdir.

2006-cı ildə əvvəllər mağarada tapılan sümüklər arasında Şanidar-10 təyinatı ilə neandertala aid ayaq sümükləri tapılmışdır.

21 sentyabr 2018-ci ildə Britaniya arxeoloqları Şanidar mağarasında (Şanidar-11 və Şanidar-12) iki yetkin neandertalın qalıqlarının aşkar edildiyini elan etmişdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Şəhrizor

**Şəhrizor** () — İraqda,  Kürdüstan Regional Hökumətinin sərhədləri çərçivəsində, Süleymaniyyə şəhərinin qərbində, Cibal vilayətində münbit düzənlik. Region İran, İraq və Türkiyə arasındakı sərhəd ərazisinə düşür. Bu, Həvraman dağlarının qərbində yerləşir.

Şəhrizor düzü Əhli-Haqq təliminə inananlar üçün müqəddəs və mübarək bir regiondur. Bu inanca görə, tanrı qiyamət günü bu regiona lütf verəcək.

## Etimologiyası
Şəhrizor adı Osmanlı türkcəsindəki "Şehr-i Zor" adından törəmiş sifətdir. Bu ad "şəhər" və "zor" sözlərinin birləşməsindən yaranmış, güclü, fəth edilməsi asan olmayan şəhər deməkdir.

XII əsrdə yaşamış coğrafiyaşünas Yaqut əl-Həməvinin məlumatına görə, "zor" sözü bu şəhərin əsasını qoyduğu iddia olunan Zehəkin oğlu Zorun adından gəlir.

## İstinadlar
Böyük Zab çayı üzərində döyüş

**Böyük Zab çayı üzərində döyüş** () — 25 yanvar 750-ci ildə, Üçüncü fitnə əsnasında indiki İraqda, Böyük Zab çayının sahilində Əməvilər və Abbasilər arasında döyüş. Abbasilərin qələbəsi Əməvi xilafətinə son qoymuş və Abbasilər xilafətinin başlanğıcı olmuşdur.

## Effektlər
II Mərvan döyüş meydanından qaçmış və Şam şəhərinə qayıtmışdır. Abbasilər ciddi müqavimətlə qarşılaşmadan şəhərə daxil oldular və II Mərvan Misirdəki Əbusir şəhərinə sığınmalı olmuşdur. Suriyadakı kiçik müqavimət göstərən qruplar bir neçə ay ərzində Abbasilər tərəfindən darmadağın edilmişdir. Böyük Zab çayı üzərindəki döyüşündən bir neçə ay sonra II Mərvan 1 və ya 5 avqust 750-ci ildə öldürülmüşdür. Əməvilər sülaləsini Abbasilər sülaləsi əvəz etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Sofena

**Sofena** () və ya **Sopk** (, ), erkən Bizans dövründə **Dördüncü Ermənistan** — Kiçik Asiyanın şərqində, tarixi Ermənistanda vilayət. Bu vilayət Fərat və Dəclə çaylarının yuxarı axarında, Ermənistan yaylasının cənub-qərb hissəsində yerləşirdi.

## Tarixi
E.ə. 94-cü ildə Sofenanı II Tiqran Böyük Ermənistana birləşdirmişdir. Vilayətin sahəsi 18890 km2 idi. Arşakuni hakimiyyəti dövründə Sofena kral domeninin bir hissəsi idi, burada yerləşən Bnabel qalasında padşahların xəzinələri saxlanılırdı. Roma imperiyası ilə Sasanilər dövləti arasında 387-ci ildə imzalanan müqaviləsiyə əsasən Ermənistanın bölünməsindən sonra Sofena Roma imperiyasında qalmışdır. Bu vilayət sonradan Bizans imperiyasının tərkibinə keçmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Карта провинции
IV Antiox (Kommagena çarı)

**IV Qay Yuli Antiox Yepifan** (; ) — Kommagenanın 38–72-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş son çarı. Armenia imperiyasıdan asılı halda hökm sürmüşdür. "Yervanduni" epiteti "şöhrətli" deməkdir.

## İrsi
Antiox Yervanduni özü və həyat yoldaşı İotap üçün bir neçə sikkə zərb etdirmişdir. O, ölümündən sonra İotap şəhərini ona həsr həsr etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://web.archive.org/web/20151227175141/http://www.mavors.org/PDFs/Commagene.pdf
* William Smith (ed.), *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, 1870.
* 
*
Cuku

– Yaponiyada özəl və ödənişli hazırlıq məktəbləri. Əsas məktəbə və ya universitetə hazırlaşmaq üçün nəzərdə tutulub.

## Tarix
Edo dövründə "cuku" termini fərdi alimlər və ya pedaqoqlar tərəfindən qurulan, döyüş sənətləri və ya fəlsəfi təlimləri öyrətmək üçün nəzərdə tutulan kiçik məktəbləri bildirmək üçün işlədilirdi. Digər məktəb növlərinə gənc samuraylar üçün nəzərdə tutulmiş hankolar və avam adamların uşaqları üçün nəzərdə tutulmuş terakoyalar idi.

Meyci dövrünün əvvəllərində Yaponiyada vahid ibtidai təhsil sisteminin qurulmasından sonra cukular özəl hazırlıq məktəblərinə çevrilmişdir və əsasən ingilis dili, abak, piano kimi fənnləri öyrətmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. 1970-80-ci illərdə Yaponiyada cuku təhsili öz pik nöqtəsinə çatmışdır. 1976-cı ilin statistikasına görə həmin il ibtidai şagirdlərin 20%-i, orta məktəb şagirdlərinin isə 38%-i cukuya gedirdi. Ölkədə isə 22.000-dən çox cuku fəaliyyət göstərirdi; hər cukuya 5 müəllim və 137 şagird düşürdü.

## Vəziyyət
Müasir cukular incəsənət və idman kimi qeyri-akademik fənnləri və ya ingilis dili, riyaziyyat, yapon dili kimi universitetə daxil olmaq üçün lazım olan akademik fənnləri tədris edir. Bəzi cukular sadəcə ev şəraitində fəaliyyət göstərdiyi halda, şəbəkə şəklində fəaliyyət göstərən böyük cukular da mövcuddur. Lisey tələbələri üçün nəzərdə tutulmuş cukular hazırlıq kursları olan yobikolarla rəqabət aparırlar. İctimai və ya özəl məktəblərdən fərqli olaraq cuku tələbələrindən daha gərgin əmək, uzun saatlar və rəqabətlilik tələb edir.

Cuku müəllimlərinin çoxu universitet tələbələri, keçmiş məktəb müəllimləri və ya ikinci iş istəyən müəllimlərdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Aleksandr (dəqiqləşdirmə)

* Aleksandr (ada) — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adalarına daxildir.
* Aleksandr arxipelaqı — 
* Aleksandr Puşkinin heykəli (Rostov-na-Donu) — 
* Aleksandr Xanjonkovun abidəsi (Rostov-na-Donu) — 
* Aleksandr adası (Nordenşeld arxipelaqı) — 
* Aleksandr burnu (Qrenlandiya) —

## Həmçinin bax
* Aleksandr
* I Aleksandr (dəqiqləşdirmə)
* II Aleksandr (dəqiqləşdirmə)
Limfa düyününün stromal hüceyrəsi

**Limfa düyününün stromal hüceyrəsi** — Limfa düyünlərinin stromal hüceyrələri limfa düyününün strukturu və funksiyası üçün vacibdir, onların funksiyalarına aşağıdakılar daxildir: hematopoetik hüceyrələri dəstəkləmək üçün daxili toxuma iskelesinin təmin edilməsi; hematopoetik hüceyrələr arasında qarşılıqlı əlaqəni asanlaşdıran aşağı molekulyar ağırlıqlı kimyəvi xəbərçilərin buraxılması; hematopoetik hüceyrələrin miqrasiyasını asanlaşdırmaq; adaptiv immun sisteminin başlanması ilə antigenlərin immun hüceyrələrə təqdim edilməsi; və limfositlərin sayının homeostazı. Stromal hüceyrələr multipotent mezenximal kök hüceyrələrdən əmələ gəlir.

## Struktur

Limfa düyünləri xarici lifli kapsulla bağlanır, ondan trabekula adlanan nazik divarları limfa düyününə nüfuz edərək onu qismən ayırır. Xarici kapsulun altında və trabekulalar boyunca peritrabekulyar və subkapsulyar sinuslar yerləşir. Bu sinuslar makrofaqları (hüceyrədənkənar matrisi nizamlı saxlamağa kömək edən xüsusi hüceyrələr) ehtiva edən boşluqlardır.

Limfa düyününün daxili hissəsində iki bölgə var: korteks və medulla. Korteksdə limfoid toxuma düyünlərə çevrilir. Düyünlərdə T-limfositlər T-hüceyrə zonasında yerləşir. B-limfositlər B hüceyrə follikulunda yerləşir. Birincili B-hüceyrə follikülü cücərmə mərkəzlərində yetişir. Medullada hematopoetik hüceyrələr (qan meydana gəlməsinə kömək edən) və stromal hüceyrələr var.

Medullanın yanında limfa düyünlərinin qapıları var. Bu, qan damarlarının limfa düyünlərinə daxil olduğu və çıxdığı yerdir, limfa damarları isə limfa düyünündən çıxır. Düyünə daxil olan limfa damarları bunu perimetri (xarici səth) boyunca edir.

## Funksiya

Limfa düyünləri limfa kanalları və qan damarları arasında yerləşir. Afferent limfa damarları limfa mayesini periferik toxumalardan limfa düyünlərinə aparır. Limfa düyünlərindəki limfatik toxuma immun hüceyrələrdən (95%), məsələn, limfositlərdən və stromal hüceyrələrdən (1% - 5%) ibarətdir. Limfa düyünlərinin genezisi qan və limfa sistemindən başlayır. Limfa düyünlərinin inkişafı üçün stromal və hematopoetik hüceyrələr arasında qarşılıqlı əlaqə vacibdir. LEC-lərin, limfoid toxuma induksiya edən hüceyrələrin və mezenximal stromanın təşkilatçı hüceyrələrinin çarpazlaşması limfa düyünlərinin əmələ gəlməsinə səbəb olur.

Periferik toxumalardan gələn limfa həll olunan antigenləri ehtiva edir və afferent limfa damarları vasitəsilə limfa düyünlərinə daxil olur. Adaptiv immun cavab limfa düyünlərində antigenin olmasına cavab olaraq baş verir. Antigen təqdim edən hüceyrələr həll olunan antigenləri emal etmək üçün yüksək endotelial venulaların yaxınlığında toplanır. Antigenlər dendritik hüceyrələrin səthində də mövcuddur.

## Bədxassəlilik
Limfa düyünlərinin stromal hüceyrələri bir sıra bədxassəli şişlərə səbəb ola bilər, o cümlədən: follikulyar dendritik hüceyrə sarkoması; fibroblastik retikulyar hüceyrə sarkoması; iltihablı miofibroblastik şişlər və s. 

Bundan əlavə, limfa düyünlərinin stromal hüceyrələri şiş hüceyrələrinin metastazını aktiv şəkildə təşviq edən böyümə faktorları istehsal edə bilər
.

## İstinadlar
Stroma (toxuma)

**Stroma (toxuma)** — Stroma (yunan dilindən στρῶμα "qat, yataq, örtük") struktur və ya birləşdirici rol oynayan toxuma və ya orqan hissəsidir
.

Səthləri təsnif etməyin bir neçə yolu var: bir təsnifat sxemi toxumaların funksiyalarına əsaslanır, digəri isə onların hüceyrə komponentlərini təhlil edir. Stromal toxuma bədənin dəstəklənməsinə və hərəkətinə kömək edən "funksional" sinifə aiddir. Stromal toxumanı təşkil edən hüceyrələr digər hüceyrələrin daxil olduğu bir matris kimi xidmət edir. Stroma müxtəlif növ stromal hüceyrələrdən ibarətdir.

Stroma nümunələrinə aşağıdakılar daxildir:
* irs stroması
* buynuz qişa stroması
* yumurtalıq stroması
* tiroid vəzinin stroması
* timus stroması
* sümük iliyinin stroması
* limfa düyünlərinin stromal hüceyrəsi
* multipotent stromal hüceyrələr (mezenximal kök hüceyrələr)

## Struktur
Stromada birləşdirici toxumalara rast gəlinir. Bu toxuma uyğun birləşdirici toxuma qrupuna aiddir. Birləşdirici toxumanın düzgün funksiyası qan damarları və stromal sinirlər də daxil olmaqla parenximal toxumanı qorumaq və yerli stresi azaltmaq üçün orqanlar qurmaq və mexaniki stressi yaymaqdır. Stromal toxuma əsasən birləşdirici toxuma hüceyrələrindən ibarət hüceyrədənkənar matrisdən ibarətdir. Hüceyrədənkənar matris əsasən əsas maddədən — əsasən proteoqlikanların aqreqatlarından ibarət məsaməli nəmləndirilmiş geldən və birləşdirici toxuma liflərindən ibarətdir. Stromada adətən üç növ lif olur: I tip kollagen, elastik və retikulyar (III tip kollagen) liflər.

## Hüceyrələr
* Səyyah hüceyrələr — müxtəlif stimullara cavab olaraq qan dövranından toxumalara miqrasiya edən hüceyrələr; məsələn, iltihab reaksiyasına səbəb olan immun sisteminin qan hüceyrələri.
* Sabit hüceyrələr — toxumanın daimi sakinləri olan hüceyrələr.
* Fibroblastlar — hüceyrədənkənar matriks liflərini istehsal edir.

## Növlər
Boş birləşdirici toxuma — bu tip əsasən epitel membranlarının və vəzi epitelinin altında yerləşir, epiteli digər toxumalara bağlayır. Epitelə aparan qan damarlarını və sinirləri dəstəkləyir. Bundan əlavə, bədəndə iltihablı reaksiyanın əsas yeri kimi xidmət edir. Nizamsız formalı sıx birləşdirici toxuma — bu növün funksiyası stressi bir nöqtədən çevirmək üçün toxumalar arasında yüksək gərginlik gücündə bağlanmaqdır.

## İstinadlar
Sesil Frank Pauell

**Sesil Frank Pauell** (; ) — İngilis fiziki, “nüvə proseslərinin öyrənilməsi üçün fotoqrafik metodun işlənib hazırlanmasına və bu üsul vasitəsilə mezonların kəşfinə görə” 1950-ci ildə fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı olmuşdur.

## Həyatı
Pauell 1903-cü ilin dekabr ayında İngiltərədə anadan olmuşdur. Valideynləri çox kasıb olduğuna baxmayaraq, övladlarına yaxşı təhsil vermişdilər. 1921-ci ildə Pauell Kembric Universitetinin kolleclərinin birində oxuyaraq təqaüd alırdı (müsabiqə əsasında) və həmən universiteti 1925-ci ildə elm sahəsində fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

Elmi karyerasına Ernest Ruterfordun rəhbərlik etdiyi Kavendiş Laboratoriyasında başlamışdır. 1928-ci ildə Kembricdə təhsil aldıqdan sonra Pauell Bristol Universitetində yeni fizika laboratoriyasında çalışmağa başlamışdır və karyerasının qalan hissəsini burada keçirmişdir, 1948-ci ildə professor, 1964-cü ildə isə laboratoriya direktoru vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.

## Elmi nailiyyətləri
Pauell eksperimental işi nəticəsində ağır atomaltı hissəciyi olan pimezonu kəşf etmişdir. Pauellə əməkdaşlıq edənlər Cüzeppe Okkialini, H. Mürxerd və gənc braziliyalı fizik Çesare Lattes idi. Nobel mükafatı ilə yanaşı, Pauell Lomonosov medalına da layiq görünmüşdür.

O, həm də 1955-ci ildə Rassel-Eynşteyn Manifestini imzalayanlardan biri olmuşdur. 1947-ci ildə Pauellin Bristol qrupu kosmik şüalanmada yeni bir hissəciyi müəyyən etmişdir. Pauel digər iki alimlə birlikdə π-mezonunu kəşf etmişdir və bu subnüvə hissəciyinin nüvə reaksiyalarında əmələ gəldiyini və uçuş zamanı tez parçalanaraq µ-mezonunu meydana gətirdiyini göstərmişdir. Kəşf mürəkkəb elmi problemləri həll etmiş və elementar hissəciklər fizikasında yeni dövrün başlamasına kömək etmişdir.

Pauell eksperimental işi nəticəsində ağır atomaltı hissəcik olan pimezonu kəşf etmişdir. Pauellə əməkdaşlıq edənlər Cüzeppe Okkialini, H. Mürxerd və gənc braziliyalı fizik Çesare Lattes idi. Pion, atom nüvəsi nəzəriyyəsində güclü qüvvənin ötürülməsindən məsul olan hissəcik Hideki Yukava tərəfindən 1935-ci ildə proqnozlaşdırmışdır.

Nobel mükafatı ilə yanaşı, Pauell Lomonosov medalına da layiq görünmüşdür. O, həm də 1955-ci ildə Rassel-Eynşteyn Manifestini imzalayanlardan biri olmuşdur. 1947-ci ildə Pauellin Bristol qrupu kosmik şüalanmada yeni bir hissəciyi müəyyən etmişdir. Pauel digər iki alimlə birlikdə π-mezonunu kəşf etdi və bu subnüvə hissəciyinin nüvə reaksiyalarında əmələ gəldiyini və uçuş zamanı tez parçalanaraq µ-mezonunu meydana gətirdiyini göstərmişdir. Kəşf mürəkkəb elmi problemləri həll etdi və elementar hissəciklər fizikasında yeni dövrün başlamasına kömək etmişdir.

## Mükafatları
* "Hughes" medalı (1949)
* Fizika üzrə Nobel mükafatı (1950)
* Beyker mühazirəsi (1957)
* "Rezerford" medalı və mükafatı (1960)
* Kelvin mühazirəsi (1960)
* "Kral" medalı (1961)
* M.V. Lomonosov adına böyük qızıl medal (1967)
* "Qutri" medalı və mükafatı (1969)

## Ədəbiyyat
Lattes, C. M. G., Muirhead, H., Occhialini, G. P. S. & Powell, C. F. Processes involving charged mesons. Nature, 159, 694—697, (1947).
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nobel Komitəsinin saytından məlumat
* ''Nature'' jurnalında məqalə
Kadom tatarları

**Kadom tatarları** — Kadom şəhərində və ona bitişik ərazidə (hazırda Ryazanın şimal-şərqində və Nijni Novqorod vilayətlərinin cənub-qərbində) yaşayan tatar xalqının bir hissəsi kimi etnosinf qrupu.
## Tarixi
Kadom tatarları Kadom şəhərində və ona bitişik ərazidə (hazırda Ryazanın şimal-şərqində və Nijni Novqorod vilayətlərinin cənub-qərbində) yaşayan tatarlardır. Etnik qrup  genişlənən Rusiya dövlətinin tərkibinə daxil olan Orda əhalisinin ərazisi əsasında XV-XVIII əsrlərdə xidmət edən tatarlardan formalaşmışdır. Nə ərazi, nə də inzibati cəhətdən onların qonşu Qasım xanlığı (1452-1681) ilə əlaqəsi yoxdur. Lakin onlar hərbi xidməti çox vaxt Qasım tatarları ilə birlikdə keçirdilər. Sərhəd xidməti, bir qayda olaraq, isti mövsümdə növbə ilə iki qrup (“yarım”) tərəfindən həyata keçirilirdi. Hərbi yürüşlərdə hər iki "yarım" qrup eyni vaxtda çağırıla bilərdi. Ayrı-ayrı şəxslər tərcüməçi, katib, səfir kimi xidmət edən "inzibati xidmət"də çalışırdılar.

Kadom tatarlarından ruslar Krım, Qazan və Həştərxan xanlıqları ilə danışıqlarda tərcüməçi kimi istifadə edirdilər. Üstəlik, bu fəaliyyət kadom tatarlarına o qədər doğma olub ki, irsi xarakter alıb. Əgər bir tərcüməçi vəfat edirdisə, əsir düşsə və ya qocalığa görə xidmət edə bilməsə, onun yerinə Kadomdan biri təyin edilirdi. Belə ki, 1632-ci ildə Posolski Prikazın tərcüməçisi Aleksandr Semenov artıq vəzifələrini yerinə yetirə bilməyəndə, Kadom tatarı Kelmeş Alışevi onun boşalan yerinə təyinatını xahiş etmışdilər. Bir qədər sonra Kadom diyarından olan başqa bir yerli Kuçukay Sakayev səfir Prikazında tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

XVIII əsrin əvvəllərində I Pyotrun fərmanları ilə vəftiz olunmaqdan imtina edən digər xidmət tatarları ilə birlikdə onlar dövlət kəndlilərinə çevrildilər. XVII əsrin sonu - XVIII əsrin əvvəllərində Kadom tatarları Nijni Novqorod vilayətinin ərazisinə köçdülər və 34 tatar yaşayış məntəqəsində, həmçinin Penza vilayətində (Vadinski və Spasski rayonları), Tambov vilayətində və Mordoviyada (Torbeyevski rayonu) cəmləşdilər.

Şərqə köçlər nəticəsində digər xidmət tatarları ilə birlikdə mişərlərin alt etnosunu təşkil etdilər. Termin bölgənin müasir tatar əhalisinə şamil edilmir. Ryazanın tarixi Azeevo yaşayış məntəqəsində Kadom tatarlarının nəsillərinin böyük bir diasporu mövcuddur. Kadom tatarları Nijni Novqorod vilayətinin müxtəlif şəhərlərində, Moskvada, Sankt-Peterburqda, həmçinin Kanada, Estoniya və Finlandiyada yaşayırlar.

## Kadom Mirzələrinin soyadları
* Aqaninlər (knyaz ailəsi)
* Knyaz Diveyev
* Knyaz Engalıçev
* Knyaz Mamin
* Knyaz Mansurov
* Knyaz Tokşeikov
* Knyaz Tuquşev
* Balyukovlar
* Baxtıqozinlər
* Beqişevlər
* Biglovs
* Boqdanov
* Dövlət-Kildeyev
* Engovatovlar
* İlışevlər
* Krımskilər
* Mamatovlar
* Oblesimovlar
* Syundyukovlar
* Urazgildeyevlər
* Çermonteyevlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* История татар
Ederson

**Ederson Santana de Moraes** () — braziliyalı futbolçu. İngiltərə Premyer Liqa komandalarından olan "Mançester Siti"də oynayır. O, 75,35 metr uzunluqda olan dünya rekorduna sahibdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kurmış tatarları

**Kurmış tatarları** — Kurmış vilayətinin və Nijni Novqorod vilayətinin Kurmış şəhərinin hərbi xidmətdə olan tatar xalqının subetnos qruplarından biri (Rusiya ordusunda süvari alaylarında). 
## Tarixi
Kurmış tatarları Moskva knyazlığının şərqindəki Kormış vadisi ərazisində, İdil bulqarları dövləti ilə sərhəddə yerləşən Kormış şəhəri yaxınlığında (indiki Nijni Novqorod vilayətinin Kormış rayonunda kənd) yaşayan türkdilli xalqı idi. Vladimir, Nijni Novqorod və Moskva knyazlıqları burada yaşamış bulqar, macar, bərtaş, mordva, çermeş, mişər xalqlarının varisləri hesab edilir. Kurmış tatarları XV-XVIII əsrlərdə Rusiya hökumətinə, ondan əvvəl isə saray əyanlarına, yəni Qızıl Orda xanlarına xidmət etmiş türk knyazlarının nəslindən sayılırlar.

XVII əsrin ilk iyirmi ilində Kurmış vadisində Knyaginino və Kurmış yolları boyunca gözətçi məntəqələri funksiyasını yerinə yetirən 8 tatar kəndi var idi. Onların arasında Mokloka, İşeevo, Anda və Vakaevo (indiki Urqa) kəndlərində uzun müddət yaşayış olub. Usad və Andosovda, Şkoverka çayı yaxınlığında türk elementlərinin taleyi fərqli idi. Sonrakı sənədlərdə qeyd olunmadığı üçün onlar XVII əsrin birinci yarısında yoxa çıxıblar. Fominkaların tatar əhalisi etnik cəhətdən daha sabit idi. Lakin onun da ruslaşması XIX əsrin ortalarında başa çatdı. Artıq 1784-cü ildə rus azlığı Fominkalarda xeyli əraziyə sahib idi.

1612-ci ilə qədər Mari, Mordoviya və rus kəndləri arasında Alatyr, Arzamas və Kurmış vadilərində 13 tatar kəndi var idi. 1780-ci ildə Kurmış ərazisi Nijni Novqoroddan tatar yaşayış məntəqələri ilə birlikdə Simbir çanişinliyinə (1796-cı ildən - qubernatorluq) verildi. 1870-ci ildə Kormış vadisində 20.492 tatar yaşayırdı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Грамоты и отписные 1611–1612 гг. Курмышскому воеводе Елагину // Летопись занятий археографической комиссии. 1861 год. Вып. 1. — СПб.: Типогр. П. А. Кумина, 1862.
* Список населенных мест Российской империи по сведениям 1859 года, составленный и издаваемый Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. XXV. Нижегородская губерния. — СПб.: Изд. Центр. Стат. комитет МВД, тип. Карла Вульфа, 1863. — С. XXXIX.

## Xarici keçidlər

* История татар
Qasım tatarları

**Qasım tatarları** (, özlərini *кәчим татарлары* adlandırırlar) — tatar xalqının, xüsusən də Volqa-Ural tatarlarının qruplarından biri. Onlar Ryazan vilayətinin Kasimov şəhərində və Kasimovski rayonunda yaşayırlar. Onlar həmçinin Sankt-Peterburq, Moskva, Ryazan, Kazan, Daşkənd və başqa şəhərlərdə də məskunlaşıb.
## Dil və din
Mişar ləhcəsinin müəyyən təsirinə məruz qalmış tatar dilinin orta dialektinin xüsusi ləhcəsində danışırlar. Qasım tatarları pravoslav xristianlarıdır, kiçik bir qrup isə  sünni müsəlmanlardır.
## Tarix

Etnik qrupun adı Qasım xanlığının paytaxtının - Qasım şəhərinin (digər adı Meşçerski şəhəri) adından gəlir. O da öz növbəsində təxminən 1445-ci ildən Meşçerski şəhərciyinin hakimi Qazan xanı Uluq Məhəmmədin oğlu Qasım xanın şərəfinə adlanıb.

Qasım xanlığının əsas əhalisini Rusiya dövlətinin daxili işlərində fəal iştirak edən xidmətçi tatarlar təşkil edirdi. XVII əsrin son rübündə xanlığın ləğvi tatarların sosial və iqtisadi həyatında kəskin pisləşməyə səbəb oldu. Onlar "odnodvortsı"ya - ən aşağı vergi tutulan təbəqəyə çevrildilər və sonradan dövlət kəndlilərinin bir hissəsi oldular. Siyasi və sosial-iqtisadi inkişafın xüsusiyyətləri Qasım tatarlarının etnik tarixinin orijinallığını müəyyən etdi. Onların etnik substratının əsasını hələ Qasım xanlığı yaranmamışdan əvvəl Meşçera bölgəsi torpaqlarında yaşamış fin-uqor (meşera, mordva) və türk tayfaları (tatar-mişarların əcdadları) təşkil edirdi. XV-XVII əsrlərdə xanlığın ərazisində məskunlaşan Qazan, Həştərxan, Krım, Sibir və Qazax xanlıqlarının, habelə Noqay Ordasının əhalisi etnik özək kimi çıxış ediblər. Əsas etnik komponentlər kimi tatarlar (Kazan və Mişərlər), həmçinin bərtaşlar, meşçerlər, mordvalar, noqaylar Qasım tatarlarının yaranmasında iştirak ediblər. Bu tayfaların və xalqların etnogenetik qarşılıqlı əlaqəsi Qasım tatarlarının ənənəvi mədəniyyətinin formalaşmasına və inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Tatarların bu qrupunda ümumtatar siyasi və sosial-iqtisadi tarixinin mürəkkəb prosesləri ən aydın şəkildə nümunəsini tapıb.

Bu günə kimi Qasım tatarlarının sayı 1100 nəfərə yaxındır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Шарифуллина Ф.* Касимовские татары. — Казань: Татарское книжное издательство, 1991. — 127с.
## Xarici keçidlər

* Мусульмане Касимова
* Страницы об истории и эволюции роли Касимовского ханства, о касимовских татарах
* Касимовские корни и современные ветви с древнейших времен (АДИЛЬ БЕЛЯЕВ)
* Выпуск передачи "Мусульмане", РТР. 10.04.2009 про Касимов
* Одежда и украшения касимовских татар. Фарида Шарифуллина
Anhur

**Anhur** — Erkən Misir mifologiyasında tanrı.

Onun titullarından biri Düşmən Qatili idi. Anhur saqqallı kişi, bəzən isə şir başlı tanrı (güc və qüdrəti ifadə edən) kimi təsvir olunur, əynində xalat və dörd lələkli baş geyimi var, əlində nizə və ya nizə tutur. Bəzi təsvirlərdə xalat daha çox ətək kimi görünürdü.

## Rollar

### Müharibə tanrısı
Döyüş tanrısı mövqeyinə görə o, qədim Misir ordusunun himayədarı və kral döyüşçülərinin təcəssümü idi. Doğrudan da, onun şərəfinə keçirilən festivallarda istehzalı döyüşlər təşkil edilirdi. Roma dövründə İmperator Tiberius Misir məbədlərinin divarlarında fərqli dörd lələkli Anhur tacı taxaraq təsvir edilmişdir.
Yunanlar Anhuru öz döyüş tanrısı Aresə bərabər tuturdular. Tayfondan qaçan və Misirdə heyvan şəklini alan Olimpiya tanrılarının əfsanəsində Aresin Lepidotus və ya Onuris kimi balıq şəklini aldığı deyilirdi.

### Göy daşıyıcısı
Anhurun adı Göy Daşıyıcı mənasını da verə bilərdi və ortaq baş geyiminə görə Anhur daha sonra Şu ilə eyniləşdirildi və Anhur-Şu oldu. O, Ranın oğlu və Şu kimi tanınsa, Tefnutun qardaşıdır.

## Anhurun baş kahinləri
* Amenhotep IV Tutmos dövründə. Amenhotepin həyat yoldaşı Khenut Anhurun müğənnisi idi. Onların oğulları Hat və Kenna Əlahəzrətin Arabalı Döyüşçüləri idi. İndi Britaniya Muzeyində (EA 902) olan bir steldan tanınır.
* Nebvenenef I Seti dövründə Anhurun baş kahini idi. O, II Ramsesin hakimiyyətinin əvvəlində Amunun baş kahini təyin edildi.[6]
* Hori (High Priest)|Hori
* Minmose (High Priest)|Minmose, son of the High Priest of Anhur Hori and his wife Inty. From the reign of Ramesses II.
* Anhurmose
* Sishepset
* Harsiese

## İstinadlar