Belarus Avtomobil Zavodu

**Belarus Avtomobil Zavodu** — bu şirkət karyerlərdə istifadəni nəxərdə tutan maşınların istehsakını nəzərdə tutur. İstehsal Belarusiyada gerçəkləşdirilir. Burada buldozer, yük maşınları, ağır yol maşınları istehsal olunur.

«BELAZ» məhsullarının böyük qismi xarici bazarlara çıxarılır. Onlardan 70% Rusiya bazarına çıxarılır. Dünyada karyerdə istifadə olunan texnikaları təmsil edən şirkətlər arasında ilk yeddilikdədir.

## Təsis olunma tarixi

Zavodun inşasına Jodinoda, Minsk yaxınlığında 1947-ci ildə başlanılmışdır. İlk on illər ərzində burada kustozer, qartəmizləyən, qartoplayan və asvald çəkən qoşquların istehsalı olmuşdur. XX əsrin ikinci yarısında zavodun ixtisaslaşması dəyişmişdir. 1958-ci ildə zavodu Minsk Avtomobil Zavodunun balansına keçirirlər. Burada özüboşaldan MAZ-525 hazırlanır. Sonradan isə zavod Belarus Avtomobil Zavodu adını alır.
Zavodun ilk müstəqil istehsalı 27-topluq BelAZ-540 olur. Bu avtomobil 1961-ci ildə meydana gəlir. Sınaqlardan sonra avtomobil 1965-ci ildə istehsala buraxılır. 1965-ci ildə BelAZ-548А, 1968-ci ildə 40 tonluq БелАЗ-531 avtomobilləri istehsala buraxılır.

1968-ci ildə Belarus SSR 50 illiyi münasibətilə 75 tonluq BELAZ-549 (istehsala 1976). 70-ci illərdə  BelAZ-540А və BelAZ-548А əsasında yol üçün kömür daşıysn maşınlar hazırlamanın əsası mənimsənilir.

1977-ci ildə Oktyabr İnqilabının 60 illiyi münasibətilə 110 tonluq BELAZ-7519  hazırlanır.

1979-cu ildı Minsk şəhərinin qəhrəman şəhər olmasının 35 illiyi münasibətilə nəhəng-özüboşaldan BelAZ-7521 nümayiş etdirilir. Onun çəkisi 180 ton olur.
70-ci illərin sonlarında 100 (BelAZ-6411) və 200 (BelAZ-7421) tonluq maşınlar istehsala buraxılır.

1986-ci ildə artıq zavod il ərzində 6000 ədəd yük maşını buraxa bilirdi.

1990-cı ildı ilə özünün 35 illiyi ərzinfə ən ağır texnikasını nümayiş etdirir. BelAZ-7550 280 ton çəkiyə sahib olur.

Özünün mövcudluğu dönəmində zavoddda 130 min. karyer texnikasl istehsal edilmişdir. Belazlar ümumilikfə Sovet İttifaqının ən böyük avtomobilləridir.

## Çağdaş dövr

25 sentyabr 2013-cü ildə Belarus Avtomobil Zavodu dünyada ən böyük özüyeriyən yük avtomobili BelAZ-75710 nümqyiş etdirmişdi. Nəqliyyat vastəsinin çəkisi 450 tondur. Ümumi yük götürmə qabiliyyəti — 810 tonn, maksimal sürəti 64&nbsp;km/s təşkil edir. Avtomobil iki dizel mühərriki ilə təmin edilmişdir. Təkərləri Bridgestone şirkətində hazlrladılmışdır.

## Mükafatları
Zavodun məhsulları dəfələrlə beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüşdür:
* 1995. «BelAZ» Meksika Milli Marketinq İnstitutu tərəfindən Beynəlxalq Qızıl ulduz mükafatına layiq görülmüşdür.
* 1997. «BelAZ» 18-ci Beynəlxalq mükafat olan «Texnologiya və keyfiyyət» nişanı.
* 1998. «BelAZ» 10-cu Amerikanın «Keyfiyyətə görə» qızıl medalı.
* 2000. «BelAZ» «Xrustal Nika» mükafatı.

## Tanınmış əməkdaşlar
* Aleksandr İvanoviç Kovalevski (1939 — ?) — Sosialist əməyi qəhrəmanı.
* Vikentik Vasileviç Kulinxşçik (1928—2005) — Sosialist əməyi qəhrəmanı.

## Maraqlı fakt
Çernobıl AES ərazisinə baş vermiş fəakətin aradan qaldırılmasında BelAZ bazasında yığılan УМП-1 yük avtomobilərindən istifadə edilmişdir.

## Mənbə
* (Колыбель желтых исполинов: Тест-драйв БелАЗа) на сайте журнала «Популярная механика»  
* Caterpillar интересуется Минским моторным заводом и БелАЗом 
* Статья о БелаАЗе 
* БелАЗ изготовил второй экземпляр карьерного самосвала грузоподъемностью 320 тонн 
* БелАЗ выходит на мировые рынки
* Боевики ИГИЛ начали воевать на бронированных БелАЗах

## İstinadlar