open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İstanbul Akvarium

**İstanbul akvarium** — dünyanın ən böyük tematik akvariumudur. İstanbul şəhərində yerləşir. Akvariumun içində 16 ayrı bölüm 64 ədəd hovuz var.

## Şəkil galerisi



Şəkil:Istanbul Aquarium-1.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-2.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-3.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-4.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-5.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-6.jpg
Şəkil:Istanbul Aquarium-7.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-8.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-9.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-10.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium-11.JPG
Şəkil:Istanbul Aquarium 33.jpg
Şəkil:Istanbul Aquarium 34.jpg
Şəkil:Yağmur Ormanı 21.jpg
Şəkil:Yağmur Ormanı 27.jpg
Şəkil:Yağmur Ormanı 32.jpg
Şəkil:Yağmur Ormanı 18.jpg



## Mənbə

## Xarici keçidlər

* İstanbul Akvaryum resmî genel ağ sayfası
* İBB resmî sitesinde akvaryum ihalesiyle ilgili haber (WebCite®)
* İBB resmî sitesinde akvaryumla ilgili haber( )
Kabus filmlərinin siyahısı

**Kabus filmlərinin siyahısı** - bu siyahı dram, komediya, mistika, qorxu filmi, romantika janrında kabuslar haqqında çəkilən filmləri ehtiva edir.

## Siyahı

## İstinadlar
Üzeyir İbrahimov

**Üzeyir İbrahimov** () — Azərbaycan qapıçı məşqçisi, qapıçı mövqeyində çıxış etmiş keçmiş futbolçusu. Hal-hazırda Azərbaycanın U-19 Milli yığma komandasında qapıçılar üzrə məşqçi vəzifəsində çalışır.

## Həyatı
Üzeyir İbrahimov 18 yanvar 1984-cü ildə Laçın rayonunda anadan olub. 1998-ci ildə yeniyetmələr arasında ölkə çempionu, 2000-ci ildə ölkə çempionatının bürünc mükafatçısı olub.

2004–2006-cı illərdə "Neftçi" FK-nın yeniyetmə komandalarının qapıçılar üzrə məşqçisi işləyib. 2007–2017 ci ildə "İnter" FK-nın əvəzedici komandasında qapıçılar üzrə məşqçi vəzifəsində çalışıb. 2017–2018 ci ildə "Keşlə" FK-nın əvəzedici komandasında qapıçılar üzrə məşqçi vəzifəsində çalışıb. 2007-ci ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin "Maliyyə və kredit" fakultəsini bitirmişdir. UEFA-nın qapıçı məşqçiləri üçün "A" lisenziyalarına malikdir.

2010–2012-ci ildə Azərbaycanın U-17 yığma komandasında qapıçıların məşqçisi vəzifəsində işləyib. 2011-ci ildən bu günə kimi Azərbaycanın müxtəlif yaş yığma komandalarında qapıçılar üzrə məşqçi vəzifəsində çalışır. Hal-hazırda Azərbaycanın U-19 Milli yığma komandasında qapıçılar üzrə məşqçi vəzifəsində çalışır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Müşk öküzü

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Şimali Amerikanın tundrasında, Kanadada, və Qrelandiyada Qoyunöküzlərin sürülərinə hal hazırda rast gəlmək olur. Norveçdə, Alyaskada və Şpitsberqdə qoyunöküzlər süni şəkildə yerləşdirilmişdir.

Qoyunöküzlərin hündürlükləri 145 santimetrə, çəkiləri 200-300 kiloqrama çatır, Bəzi hallarda yaşlı heyvanların çəkisi 400 kiloqrama çatır. Heyvanlar uzun yunlarının hesabına çox böyük görünürlər. Onların Yunları çox sıx və istidir. Boğazlarının altında və yanlarında tüklərin uzunluğu 90 santimetrə çarır. Qoyunöküzlərin genişalınlı başlarını Afrika camışlarının buynuzuna oxşar enli buynuzlar bəzəyir. Hədindənartıq soyuq havalarda Qoyunöküzlər bir-birlərinə bərk sixilaraq bədənlərini isti saxlayırlar. Yayda Qoyunöküzlər kiçiksürülər halında yaşayırlar. Digər vaxtlarda 100 heyvanın olduğu böyük sürülər halında yaşayırlar. Cənubda dişilər hər il bir bala, şimalda isə bir ildən bir bir bala doğurlar.Hamiləlik dövrü 9 ay çəkir. Dişilər balalarını 6 ay bəzi hallarda 1 ilə kimi südlə bəsləyirlər. 3-4 yaşından sonra Qoyunöküzlər çinsi yetkinliyə çatırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Anri de Laroşjaklen

**Anri de Laroşjaklen** və ya **Anri dü Verje** La Roşjaklen qrafı - Vandeya üsyanının rəhbərlərindən biri və bir sıra mühüm döyüşlərdə iştirak etmiş hərbçi. Vandeyalıların yaratadığı Vandeya Kral və Katolik Ordusunun ən mühüm komandanlarındandır.
## Həmçinin bax
*Vandeya üsyanı
Toyuqçu məhəlləsi

**Toyuqçular məhəlləsi** və ya **tuyuqçular**, **tuğçular**— Gəncənin qədim məhəllələrindən biri. Məhəllənin adlandırılması ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr var. Burada Toyuqçular məscidi və Hacı Mirbağır ağa türbəsi yerləşir.

## Haqqında
Gəncənin Tuyuqçu məhəlləsi Nizami küçəsinin Ordubadi küçəsi ilə kəsişdiyi ərazidən sola doğru, Qəmbər Hüseynli küçəsi ilə Hacı Əli Hüseynzadə küçəsinin VI dalanı daxil olan hissələrdə yerləşir. Məhəllə şimaldan Sutökülən, şərqdən Səfərabad, Dəmirçilər, cənubdan Qaramanlı, qərbdən isə Şahsevənlər, Qıllılar məhəllələri ilə əhatələnib. 1804-cü ilin may ayında məhəllədə 43 ev olub. Bu evlərdə 70 kişi 64 qadın yəni 134 nəfər şəxs yaşayıb. 1916-cı ilin məlumatlarına görə, məhəllədə 960 ailə yaşayıb. 1915-ci ildə məhəllədə sakinlər tərəfindən  Toyuqçular məscidi tikilmişdir. Digər məscidlərdən fərqli olaraq günbəzsiz, eyvanlı məscid tiplərinə aid olub Göyçay məscidinə bənzəyib.

Məhəllənin toyuqçuluqla heç bir əlaqəsi olmadığına görə adlandırılması ilə bağlı bəzi fərziyyələr mövcuddur. "Gəncənin tarix yaddaşı" kitabının müəllifi Fərrux Əhmədova görə məhəllə əslində "Tuyuğçular" məhəlləsi adlanıb. Tuyuq türk şifahi yaradıcılığı ilə bağlı olub dörd misrali şeir şəklini bildirir. Digər fərziyyələrə görə isə məhəllə "Tuğçular" məhəlləsi adlanır. Tuğ 18-ci əsrədək türk dövlətlərində qədim dövlət rəmzi kimi tanınıb.

## Həmçinin bax
* Ozan məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gəncə - Toyuqçu məhəlləsi / Kəpəz Tv
Produsentlər

thumb|right|200px|Produsent
**Produsent** (, yiyəlik halda "" – törədən, yaradan) – fotosintez, yaxud xemosintez yolu ilə qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddə hazırlayan orqanizmlərdir. Maddələrin biogen dövriyyəsində birinci səviyyəni təşkil edirlər. İstər quru, istərsə də su hövzələrinin əsas produsenti bitkilərdir.

**Produsent və onun becərilmə şəraitinin seçilməsi.** Ferment istehsalının ilk mərhələsi çoxlu miqdarda istənilən fermenti sintez edən produsentin seleksiya yolu ilə seçilməsidir. Produsent aşağıdakı tələbləri ödəməlidir:

– ferment hüceyrədən xaricə sintez edilməlidir. Hüceyrəxarici fermentlərin alınması hüceyrə divarının parçalanmasını tələb etmir, çox asan və ucuz başa gəlir; 

– az müddət ərzində çoxlu ferment sintez etməlidir; 

– əmələgələn fermentin ayrılması asan getməlidir. Deməli, produsent əlavə ferment və zülallar sintez etməməli və ya az miqdarda sintez etməlidir, belə olduqda fermenti asanlıqla ayırırlar; 

– ştamm antibiotik və toksin əmələ gətirməməlidir.

Fermentin sintezinə ciddi genetik nəzarət edildiyi və bu nəzarətin hüceyrəyə lazım olan miqdardan çox ferment sintez olunmasına imkan verilmədiyindən təbii ştammlar çoxlu miqdarda ferment əmələ gətirə bilmirlər. Lakin bəzi konstitutiv fermentlər mikrob hüceyrələri tərəfindən çoxlu miqdarda sintez olunur. Sənayedə istifadə olunan fermentlərin əksəriyyəti indusibel fermentlərdir. İndusibel fermentləri almaq üçün produsent induktor olan mühitdə yetişdirilir, məsələn, amilaza fermentinin alınmasında nişasta induktor kimi qida mühitində daxil edilir.

Produsentlərin çoxlu miqdarda ferment sintez etməsi üçün genetik nəzarətin pozulması tələb olunur, yəni mutant ştammlar alınır. Hətta elə mutantlar almaq mümkündür ki, onlarda induktor olmadan xeyli miqdarda indusibel fermentlər sintez olunur. Belə mutantlara requlyator mutantlar deyilir. Fermentlərin biosintezi adətən onların təsirindən alınan son məhsul tərəfindən tormozlanır (repressiya olunur). Repressiyanı aradan qaldırmaq məqsədilə son məhsulu mühitdən tez-tez ayırmaq və toplanmasına imkan verməmək lazımdır. Son məhsulu ferment biosintezini tormozlayan mutantlar almaqla da repressiyanı aradan qaldırmaq olur. Belə mutant ştammlar konstitutiv mutantlar adlanır. 

Produsentlər elə qida mühitində yetişdirilməlidir ki, həm çoxlu miqdarda ferment sintez olunsun, həm də fermentlər fəallığını saxlasın.

## Ədəbiyyat
*Frank A. Klötzli: Ökosysteme, Spektrum, Gustav Fischer, Stuttgart - Jena, 1993, ISBN 3-8274-0734-6
Redusentlər

**Redusentlər** (latınca. "reducens", yiyəlik halda "reducents" – qayıdan, bərpaedici) – ölü heyvan və bitki qalıqları ilə qidalanıb onları minerallaşdıran, daha doğrusu, onları produsentlərin mənimsəyə biləcəkləri şəklə qədər parçalayan orqanizmlərdir. Adətən redusentlərə saprofit yolla qidalanan bakteriyalar, göbələklər, bəzi heyvanlar (soxulcan, peyin və məzar böcəyi) və s. aiddir. Redusentlərə konsument adlanan bütün canlıları aid etmək olar. Çünki onların həyat fəaliyyəti nəticəsində üzvi maddələrin minerallaşması baş verir. Amma daha çox redusentlərə saprofit bakteriyalar və göbələklər aid edilir (qıcqırma və çürümə). Redusentlər qida zəncirində hər bir həlqədən sonra təkrar olunurlar.

## Ədəbiyyat
* Бигон М., Харпер Дж., Таунсенд К. Экология. Особи, популяции и сообщества: в 2-х т. М.: Мир, 1989. — 667 с., илл.
Konsumentlər

**Konsument** ( – istifadə edirəm) — Hazır üzvi maddələrlə qidalanan orqanizmlər.Bu qrupa insan,heyvan və bəzi bitki növlərini də aid edirlər. Bütün konsumentlər heterotroflardır. Bir qida zəncirində ***herbivor*** (otyeyən), ***karnivor*** (ət yeyən) və ***omnivor*** (qarışıq qidalanan) ola bilər . Produsentlərin hazır üzvüdürlər.

## Ədəbiyyat
*Howard T. Odum, 'Fundamentals of Ecology, con Eugene P. Odum, 1953 (first edition).

## İstinad
Ekosistem

**Ekosistem** (yunanca. "oikos" – ev, yaşayış yeri + "systema" – birlik) – bir-biri ilə və ətraf mühitlə sıx qarşılıqlı əlaqədə olan növlərin əmələ gətirdikləri davamlı, öz-özünü tənzimləyən sistem.

## Ekosistem anlayışı
Termin 1935-ci ildə A.Tensli tərəfindən təklif olunmuşdur. Bu məfhum müxtəlif ölçülü və mürəkkəbliyə malik obyektlərə şamil edilir; məs.: su hövzəsi və gölün ekologiyasını ayırmaq olar, amma onun özünü də sahilyanı bitki örtüyünün, yaxud dib sahəsinin ekologiyasına bölmək olar və s. Adətən ekosistem dedikdə mühitin canlı və cansız elementlərinin birliyi nəzərdə tutulur. Bunların qarşılıqlı təsiri nəticəsində maddələrin biogen dövriyyəsi baş verir. Ekosistem terminini həmçinin süni ekosistemlərə də şamil etmək olar (park, bağ, tarla və s.). Ekosistem davamlı, uzun, yaxud qısaömürlü ola bilər. Mürəkkəblik dərəcəsindən asılı olmayaraq hər bir ekosistem müəyyən növ tərkibi, ona daxil olan növlərin sayı, biokütləsi, qida əlaqəsi, produsentliyin və redusentliyin dərəcəsi ilə xarakterizə olunur. Ekosistemin sərhədləri az-çox aydın, orada gedən proseslərin xarakterinə görə avtonom xarakter daşıya bilər. Ekosistemin öyrənilməsi təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə etmək, təbiəti qorumaq nöqteyi-nəzərincə müasir dövrün ən aktual problemlərindəndir.

Bəzən "Ekosistem" anlayışının sinonimi "Biogeosenoz" anlayışı da işlənir. 1944-cü ildə Vladimir Nikolayeviç Sukaçov bu hadisəni meşədə tapdığı üçün "Biogeosenoz" anlayışını elmə daxil etmişdir.

## Ədəbiyyat
* Розенберг Г. С., Мозговой Д. П., Гелашвили Д. Б. Экология. Элементы теоретических конструкций современной экологии.. — Самара: СамНЦ РАН, 1999. — 397 с.
* М. Бигон, Дж. Харпер, К. Таунсенд Экология. Особи, популяции и сообщества в 2 т.. — Москва: Мир, 1989.

## Həmçinin bax
* Aerotop
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Millennium Ecosystem Assessment (2005)
* The State of the Nation's Ecosystems (U.S.) 
* Bering Sea Climate and Ecosystem (Current status)
* Arctic Climate and Ecosystem (Current status)
* Teaching about Ecosystems
Karl Avqust Möbius

**Karl Avqust Möbius** (; ) – Almaniya hidrobioloqu. İlk dəfə elmə biosenoz terminini elmə daxil etmişdir.

## Xarici keçidlər

* Karl Avqust Möbius
Zahid Dünyamalıyev

**Zahid Dünyamalıyev** () — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini (1993–2005), polis general-leytenantı (2002).

## Həyatı
Dünyamalıyev Zahid Vəli oğlu 1944-cü il martın 27-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini, 1989-cu ildə isə Volqoqrad Ali İstintaq Məktəbini bitirmişdir.

1969-cu ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Kimya Texnologiyasının Nəzəri Problemləri İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi əmək fəaliyyətinə başlamış və 1972-ci ilə qədər həmin institutda çalışmışdır. 1972–1977-ci illərdə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Neft və Kimya Proseslərinin Avtomatlaşdırılması İnstitutunda böyük mühəndis vəzifəsində işləmişdir.

1977-ci ildə daxili işlər orqanlarına işə göndərilmişdir. 1977–1983-cü illərdə Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyi Əməliyyat, Statistik İnformasiya İdarəsinin rəis müavini, 1983–1987-ci illərdə həmin idarənin rəisi, 1987–1990-cı illərdə Gəncə Şəhər Daxili İşlər İdarəsinin rəisi, 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Tədris Mərkəzinin rəisi, 1993-cü ilin mart ayından Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Polis İdarəsi rəisinin müavini, 1993-cü ilin iyul ayından Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Mühafizə İdarəsinin rəisi, 1993–2001-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin birinci müavini, 2001–2005-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Qarabağ hadisələrində fəal iştirak etmiş, Toğana-Murovdağ yolunun çəkiliş üzrə qərargah rəisi olmuşdur. 2002-ci ildə "polis general-leytenantı" rütbəsi verilmiş, 2004-cü ildə isə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Zahid Dünyamalıyev 2009-cu il avqustun 10-da Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* "Azərbaycanda Kim Kimdir" ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı-1999.
Kormesi xan

**Kormesi xan** () (?-738)— Dulo sülaləsindən    Böyük Bolqar xanlığının xanı. 
## Həyatı
Kormesi xan haqqında tarixi məlumat olduqca azdır. 716-cı ildə salnaməçi Feofan onun barəsində söhbət açır. Bəzən onu Tervel xanın oğlu kimi də göstərirlər.. "Madara atlısı" abidəsinin altında Kormesi xanın hakimiyyəti haqqında məlumat var. Amma vandallar tərəfindən qəsdən pozulub. Kormesi xanın 738-ci ilədək hakimiyyətdə olduğu bilinir.
## Toponimlər
Antarktikanın Qrinviç adasında Kormesi təpəsi xanın şərəfinə adlanıb.
## İstinadlar
Zaberqan

**Zaberqan** (; ) — 550 və 582-ci illər arasında hökm sürmüş Kutriqur Bulqarlarının hökmdarı və Avropa Hunlarının xanı. Ondan öncə gələn hökmdar Sinnion sondan gələn isə Qostundur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Zaberqan haqqında
Zoosenoz

**Zoosenoz** (yunanca:Ümumi heyvan) — Biosenoza daxil olan heyvanların məcmusuna deyilir. Zoosenoz termini ekologiyada az işlənir.

## Həmçinin bax
* Biosenoz

## Mənbə
* Биогеография. Кукурудза С. И. Львов.
Fitosenoz

**Fitosenoz** (yunanca:Ümumi bitki) — Biosenoza daxil olan bitkilərin məcmusuna deyilir.

## Həmçinin bax
* Biosenoz

## Mənbə
* Биогеография. Кукурудза С. И. Львов.

## Xarici keçidlər
* Botanik bağ 

]]
Kulular

**Kulular** və ya **Kolular**– İranın Fars ostanında bir qrup qara dəri xalqdır ki, xüsusilə Fəsa şəhərində yaşayırlar.Kulular, İran Afrikalılarındandırlar.Madam Diyölafua, onların keçmişləri haqqında araşdırma etmişdir.Fəsanın bir sıra kəndlərində kulular sakindirlər.

## İstinadlar
Fəsa

**Fəsa** ()— İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Fəsa şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 90,251 nəfər və 22,097 ailədən ibarət idi.

## Tanınmış şəxsiyyətlər
* Möhsün Pakayin
* Məhəmmədbağır Zülqədər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kulular
* Zülqədər eli
Tərk

**Tərk** (farsca: تَرك) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanında şəhər.

Əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

1390 hicri (2011) ilində İranda gərçəkləşən ümumi sayıma görə (سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 90) şəhərdə yaşıyanların sayısı 2406 başdır.

Tanınmış şair Həbib Sahir bu şəhərdə anadan olub və sonra ata və anası ilə Təbrizə köçüb.

## İstinadlar
Fəsa şəhristanı

**Fəsa şəhristanı** - İranın Fars ostanının şəhristanlarından biri. İnzibati mərkəzi Fəsa şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 188 189 nəfər və 45 333 ailədən ibarət idi.

## Fəsa şəhristanının inzibati bölmələri
*Mərkəzi bəxşi
**Cəngəl dehestanı
**Sərarud dehestanı
**Kuşkqazi dehestanı
Şəhər sahələri:Fəsa
*Şeşdeh və Qarabulaq bəxşi
**Şeşdeh dehestanı
**Qarabulaq dehestanı
Şəhər sahələri: Şeşdeh
*Şibkuh bəxşi
**Fədəşkuiye dehestanı
**Miyandeh qəsəbəsi
Şəhər sahələri: Zahidşəhr
*Novbəndegan bəxşi
**Novbəndegan dehestanı
Şəhər sahələri: Novbəndegan

## İstinadlar
Portuqaliya krallığı

**Portuqaliya Krallığı** () — Portuqaliya ərazisində mövcud olmuş krallıq.

## Həmçinin bax
* Alqarve krallığı

## İstinadlar
Elbrus Təhməzov

**Elbrus Təhməzov** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı (2000–2005), Laçın rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (2005–2007).

## Həyatı
Elbrus Halay oğlu Təhməzov 1946-cı il avqustun 23-də Laçın şəhərində anadan olub. 1970-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun texnologiya fakültəsini bitirmişdir. Ehtiyatda olan zabitdir.

1970-ci ildə Laçın rayon Əhaliyə məişət xidməti kombinatında əvvəlcə istehsalat sahə rəhbəri, sonradan mühəndis vəzifəsində çalışmışdır.

1974–1994-cü illərdə Rayon İcrayyə Komitəsində Tikinti-memarlıq şöbəsinə, rayonun Təssərüfatlar arası tikinti materialları istehsalat birliyinə, Laçın şəhər İcrayyə Komitəsinə, Rayon Partiya Komitəsində müvafiq şöbəyə, Aqronəqiliyyat müəsisəsinə, Yeraltı sənaye kombinatına rəhbərlik etmişdir.

1994–2000-ci illərdə Laçın Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır.

Elbrus Təhməzov 1994-cü ilin may ayından siyasi fəaliyyətini yüksəltməyə başlamış, qısa müddətdə rayonda Yeni Azərbaycan Partiyasının yerli təşkilatını yaradaraq həmin vaxtdan 2005-ci ilin sonunadək Rayon təşkilatına sədrlik etmiş, Partiyanın bütün qurultaylarında onun seçkili orqanlarında təmsil olunmuş, hal-hazırda da Yeni Azərbaycan Partiyası siyasi şurasının üzvüdür.

Elbrus Təhməzov 2000-ci il noyabrın 5-də Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə deputata seçilmişdir. Milli Məclisinin Aqrar siyasət komissiyasının daimi üzvü kimi ictimai-siyasi fəaliyyəti ilə yanaşı, bu səlahiyyətlərdən istifadə edərək rayonun məcburi köçkünlərinin sosial həyat şəraitlərinin daha da yaxşılaşması, onlara hökumət tərəfindən olunan güzəştlərin daha da artırılması istiqamətində lazım gələn bütün fəaliyyəti göstərmişdir.

Elbrus Təhməzov Müstəqil Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbulundan sonra Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə Laçından seçilən ilk deputat olmuşdur.

71 saylı Laçın-Kəlbəcər seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmiş Elbrus Halay oğlu Təhməzov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 mart 2005-ci il tarixli sərəncamı ilə Laçın rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunduğundan o, deputat mandatından məhrum edilmişdir.

2005-ci ilin əvvəlindən 2007-ci ilin sonunadək Laçın rayon icra hakimiyyətinin başçısı işləmişdir.

Elbrus Təhməzov 2008-ci ildən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sabiq deputatı kimi təqaüdə çıxmış və hazırda hökumətin yüksək səviyyədə təminatı ilə əhatə olunmuşdur.

## İstinadlar
Fra Mauro

**Fra Mauro** (; d. ? – ö. 1464) — İtalyan rahibi. Fra Mauro xəritəsinin müəllifi.
Mauro Venesiya Laqununun Murano adasında yerləşən Müqəddəs Mayklın Kamaldol monastırının rahibidir. Məhz orada o, kartoqrafiya emalatxanasına qulluq edirdi. O, həmçinin Şahzadə Henri Navigator kimi çox güclü adamlar tərəfindən işə götürüldü.

## İstinadlar
Nazim Fərəcov

**Nazim Fərəc oğlu Fərəcov** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı.

## Həyatı
Nazim Fərəcov 1960-cı ildə Laçın rayonunun Qazıdərə kəndində anadan olub. Orta təhsilini Laçın rayonunda alıb. 1978-ci ildə Azərbaycan xalq Təsərrüfatı (indiki İqtisadiyyat Universiteti) institutuna daxil olub. Oranı bitirdikdən sonra əmək fəaliyyətinə Sumqayıt şəhərində başlayıb. 1995–1996-cı illərdə Sumqayıt şəhər Ticarət İdarəsində baş direktor müavini, 1996–1998-ci illərdə Sumqayıt İctimai İaşə Trestinin direktoru vəzifəsində işləyib.

Zakir Fərəcovun qardaşıdır.

## Siyasi faəliyyəti
1998–2000 illərdə Sumqayıt Dövlət Əmlak Komitəsi Sumqayıt Bölgə Özəlləşdirmə idarəsində rəis müavini işləyib, eyni zamanda Dövlət Əmlakının İdarəedilməsi üzrə Dövlət Komitəsinin İstehsal və Xidmət Müəssisələrinin İdarəetmə mərkəzində baş direktor əvəzi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə nazirliyi, Bakı şəhər Əhalinin Sosial Müdafiə idarəsində rəis və Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sumqayıt şəhər şöbəsində müdir vəzifəsində çalışıb.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. 2010-cu ildə keçirilən IV çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə 121 saylı Laçın seçki dairəsindən millət vəkili seçilib. Parlamentin Aqrar siyasət komitəsinin daimi üzvüdür. Ailəlidir, iki övladı var.

## Mənbə
* yeniazerbaycan.com
Heterotroflar

**Heterotroflar** ( – "başqa", "müxtəlif" və  – "qida") – qeyri-üzvi yolla (fotosintez, xemosintez) üzvi maddələr sintez etmək qabiliyyəti olmayan orqanizmlər. Qidalanma prosesində hazır üzvi maddələrdən istifadə edən canlılar heterotrof (yun."hetero" –müxtəlif , "trofe" – qidalanma) orqanizmlər adlanır.

Heterotroflar 2 yerə bölünür: saprofitlər və parazitlər.

**Saprofitlər** hazır üzvi maddələrlə qidalanır, lakin canlılara ziyan vermirlər. Bu cür qidalanmaya bakteriya və göbələklərdə daha çox rast gəlinir.

**Parazitlər** canlı orqanizmlərdə yaşayır. Onlar sahib orqanizmdə qidalanır, ifrazat məhsullarını oraya xaric edir və xəstəlik törədir. Belə qidalanma üsuluna bakteriyalarda, göbələklərdə, bitki və heyvanlarda rast gəlinir. Viruslar da canlı orqanizmlərdə parazitlik edir.

## Həmçinin bax
* 

* Miksotroflar
Qışqırıq 4

**Qışqırıq 4 ** () — Ues Kreyven tərəfindən 2011-ci ildə çəkilən filmdir.

## Xarici keçidlər
*
Avtotroflar

**Avtotroflar** ( — *özü* +  — *qida*) — qeyri-üzvi maddədən üzvi maddələr sintez edən orqanizmlər.
## Həmçinin bax
*Heterotroflar
*Miksotroflar
Miksotroflar

**Miksotroflar **( — yerini dəyişmə və  — qida) — müxtəlif karbon və enerji xammallarından istifadə etmək qabiliyyətinə malik orqanizmlərdir. Miksotroflar eyni zamanda fototrof və hemotrof, litotrof və orqanotrof ola bilirlər. Miksotrof həm prokariotların, həm də eukariotların nümayəndələri arasında var. 
## Həmçinin bax
* Avtotroflar
* Heterotroflar

## İstinadlar
Padran

**Padran** () — Portuqaliyalı dəniz səyyahları tərəfindən yeni kəşf edilən ərazilərdə yerləşdirlən üzərində Portuqaliyaya aid simvollar və xaç daşı. Padrao xaç daşları ilk dəfə Bartolomeu Dias və Vasko da Qama kimi səyyahlar tərəfindən tikilmişdir. Bununla da kəşf olunan ərazilərin Portuqaliya krallığına məxsus olduğu göstərilirdi.

## İstinadlar
Xəsislik

**Xəsislik** — insanın öz malına, mülkünə hərisliyindən və kasıblıqdan qorxaraq əmanətindən bərk yapışmasından irəli gəlir.

Xəsislər bütün nemətləri mənimsəyərək hamsını zəbt etmək və bunları heç kəslə bölüşməmək istəyi ilə yaşayırlar.

Allah buyurur: "Nəfsinin xəsisliyindən qorunub saxlanılan kimsələr — məhz onlar nicat tapıb səadətə (Cənnətə) qovuşanlardır!" (əl-Həşr, 9)
Ağacəri (Xuzistan)

**Ağacəri** () — İranın Xuzistan ostanının Behbəhan şəhristanının Ağacəri bəxşində yerləşən bir şəhər. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 13,152 nəfər və 2,943 ailədən ibarət idi. Bu şəhər İranın neftlə zəngin olan regionlarındandır. Ağacərinin adı Türk ellərindən olan Ağacəri elinin adından alınıb ki behbəhanın ətrafında sakindir. Bu şəhərin əsli və yerli əhalisi Ağacəri elindəndir ki, neftə görə ərəblər, lurlar və fars dillilər də bu şəhərə köçüblər.

## İstinadlar
Yucin Odum

**Yucin Odum** (; ) – ABŞ ekoloqudur.

## Elmi işləri
* Ecology
* Одум Ю. Экология: В 2х т. — Пер. с англ. — М.:. Мир, 1986. Т.1. — 328 с. Т.2. — 376 с.
* Fundamentals of Ecology (with Howard Odum)
* Одум Ю. Основы экологии. — М.: Мир, 1975. — 740 с.
* Basic Ecology
* Ecology and Our Endangered Life Support Systems
* Ecological Vignettes: Ecological Approaches to Dealing with Human Predicament
* Essence of Place (co-authored with Martha Odum)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Strategy of Ecosystem Development
* Alfred E. Smalley ecosystem
Ukrayna xarici işlər nazirlərinin siyahısı

Bu Ukrayna dövlətlərinin **[[Xarici işlər naziri|Xarici işlər nazirlərinin]] siyahısıdır**. Onlar, 1917-ci ildən başlayaraq, indiki Ukrayna ərazisində dövlətin növbəti xarici siyasət şöbələri başçılıq edirdilər: Ukrayna Xalq Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi, Ukrayna Dövləti Xarici İşlər Nazirliyi, Ukrayna Xalq Respublikası Direktoriyasının Xarici İşlər Nazirliyi, Qərbi-Ukrayna Xalq Respublikası xarici işlərinin katibliyi, Ukrayna Sosialist Sovet Respublikası xarici işlərinin xalq komissarlığı, Ukrayna Sovet Sosialist Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi və Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyi.

*Kursiv* ilə icra edən vəzifələr göstərilib.

## İstinadlar

## Xarici mənbələr
* «Iсторiя та традицiї зовнiшньополiтичної служби України» Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin saytında
Continental Center I

**Continental Center I** (ilkin adı **1600 Smith Street**, **Cullen Center Plaza** kimi də tanınan) (I kontinental mərkəz)-Hyustonda yerləşən 223 m hündürlüyü olan 51 mərtəbəli binadır. Qüllə bir postmodern tipli binadır.

## Qalereya

Şəkil:MainspaceConst.JPG 
Şəkil:ContinentalCenterAtNightHoustonTX.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Continental Center I  - Brookfield Properties

## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı
Rasional seçim nəzəriyyəsi

**Rasional seçim nəzəriyyəsi** — insanın iqtisadi, sosial, siyasi həyatında seçimlərini rasional bir varlıq kimi etməsinə əsaslanan nəzəriyyə. Bu nəzəriyyəyə görə insan bir rasional varlıq kimi fəaliyyətində və seçimində maksimum mənfəət əldə etməyə istiqamətlənmişdir.

RSM nəzəriyyəsinin əsasında sosial mübadilə və rasional seçim haqqında iqtisadi nəzəriyyələr durur. RSM inkişaf edərək insanın fəaliyyət göstərdiyi bütün sahələrdə onun davranışını analiz etmək və proqnozlaşdırmaq üçün universal bir paradiqmaya çevrilmişdir.

Nəzəriyyənin kökü XVIII əsrin ortaları-XIX əsrin əvvəllərinə, Şotlandiya əxlaq məktəbinin təlimlərinə söykənir. İlk dəfə olaraq onlar insanın individual rasional davranışı konsepsiyasını təklif etmiş, onunla ictimai hadisələrin izah edilməsinin məhsuldarlığına diqqəti çəkmişlər. Nəzəriyyənin başqa bir kökü kimi utilitarizm məktəbini götürmək olar. Bu məktəbin banisi C.Bentam onun əsas prinsiplərini irəli sürmüşdür. Utilitaristlər insan davranışına müəyyən növ aprior ideyalar və streotiplər əsasında baxmaqdan  imtina edərək, insanın fəaliyyətinin nəticəsinə çox böyük diqqət yetirməyə başladılar.
Pedru Alvariş Kabral

**Pedru Alvariş Kabral** (; ) — Braziliyanı kəşf etmiş portuqaliyalı səyyah, Böyük coğrafi kəşflər dövrünün görkəmli nümayəndəsi.

## İstinadlar
Tayib Xoyi

**Xudaverdi Tayib Xoyi** — Azərbaycan şairlərindəndir ki, Çors kəndində dünyaya gəlmişdir.O, Mirzə Həsən Riyazinin yoldaşlarından idi və Azərbaycan və Fars dillərində şeirlər yazıb.Şair Əmir Əhməd xan hükuməti dövründə yaşayırdı və Çors kəndindədə vəfat edib.

## Mənbə
*"Tarixi Xoy",yazıçı:Doktor Əmin Riyahi 

## Xarici keçidlər
*Mustafa Musəvi,Türkcə ədəbiyyat İslam böyük ensiklopediyası
Hepatorenal sindrom

**Hepatorenal sindrom** — ağır qaraciyər xəstələrində böyrək funksiyalarının pozulması və hətta böyrək çatışmazlığı ilə müşayiət olunan patoloji vəziyyət.

Bərabər zamanlı meydana gələ bilən karbontetraxlorid zəhərlənməsi, bəzi mikotoksinlərə məruz qalma, ya da Vilson xəstəliyində müşahidə edilən mis toksikliyi kimi vəziyyətlər belə bu zaman kənarda qalır. Ayrıca, irəli dərəcədə qaraciyər çatışmazlığı zamanı ortaya çıxan və kəskin tubulyar nekroz və böyrək çatışmazlığına səbəb olan qan dövranı problemləri belə bu sindroma aid deyil. Qaraciyər çatışmazlığı düzələrsə böyrək funksiyaları da sürətlə əvvəlki halına geri dönür. Bu halın ortaya çıxmasının səbəbi tam olaraq bilinməsə de araşdırmalar, daxili orqanlarda vazodilatasiyanın və sistemik vazokonstruksiyanın böyrəkdə, xüsusilə də korteksdə qan axımında irələ dərəcəda azalmaya yol açdığı göstərilməkdədir. Tipik olaraq bu sindromun başlanğıcında, sidik miqdarında azalma və qan azot məhsullarının və kreatinin miqdarında bir artım müşahidə edilir. Sirozlu xəstələrdə hepatorenal sindrom ehtimalı təqribən 1 ildə 20%, 5 ildə 40%-dir. Hiponatremiya və azotemiya hepatorenal sinromun xarakterizə edir. Sidikdə natrium konsentrasiyası 10 mq/l-dən aşağıdır. Sidik sedimenti normaldır. Sidik/plazma kreatinin nisbəti >30, sidik/plazma osmolyarlığı >1-dir. Hepatorenal sindromun müalicəsində, böyrək çatışmazlığının spesifik səbəbləri inkar edilməlidir (yəni kəskin tubulyar nekroz, prerenal azotemiya, dərman nefrotoksikliyi ya da daha öncədən olan böyrək xəstəliyi). Qaraciyər transplantasiyası namizədi olan xəstələr üçün hemodializ düşünülməlidir. Prostaglandin E1, dofamin, peritovenoz şunt və TİPS-dir (transjugular intrahepatik şunt).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qanlı idman

**Qanlı idman** () — 1988-ci ildə Nyut Arnold tərəfindən döyüş janrında çəkilən ABŞ filmi.

## Məzmun

Hərbidə kapitan vəzifəsində çalışan Frenk Dyuks qeyri-qanuni xidmətindən ayrılır və Honq Konqda gizli keçirilən Kumiteyə qatılmaq üçün uşaq vaxtlarından Nincitsu döyüş sənətinin sirlərini ona öyrətməyə çalışan Senzo Tanakadan icazə almaq istəyir. Dyuks Tanakanın evinə gələrkən burada baş verən köhnə hadisələri yada salır. Uşaq olarkən Dyuks və onun dostları Tanakanın evinəki katananı oğurlamaq üçün onun evinə girirlər, dostları səs gəldiyini eşidib qaçırlar və Dyuks katananı qaytarıb yerinə qoyarkən Senzo Tanaka və oğlu Şinqo tərəfindən yaxalanır. Dyuksun düzgünlüyü və qorxmazlığına heyran olan Senzo ona oğlu Şinqo ilə birlikdə məşq etməyə, döyüş elmini öyrənməyə dəvət edir. Şinqonun ölümündən sonra Senzo Dyuksu Tanaka nəslinin bir üzvü kimi qəbul etmiş və Dyuks onun başçılığı altında məşq etməyə başlamışdır.

Senzo Tanaka onun Kumiteyə qatılmasını müsbət qarşılaşır və ruhunun daima onunla olacağına söz verir. Frenk Dyuks müəllimi vidalaşır və Honq Konqa yola düşür. Lakin bu müddətdə "ABŞ Ordu Cinayətləri Komandirliyi"nin iki zabiti olan Helmer və Ravlins fərarilik edən Dyuksun həbs olunması üçün izinə düşürlər. Honkonqa gəldikdən sonra Dyuks amerikalı döyüşçü Rey Cekson və onlar üçün ayrılmış menecerləri Viktor Linlə, həmçinin, Kumiteni araşdırmağa cəhd edən amerikalı jurnalist Canis Kentlə tanış olur. İki Amerikalı Kumite çempionatının ilk günündə Kumite çempionluğunu müdafiə edən və qəddarlığı ilə tanınan Çonq Li haqqında məlumat alırlar. Kumitedə Dyuks Çonq Linin ən sürətli nokaut rekordunu qırır və bu zaman Çonq Linin diqqətini cəlb edir. Turnirin ikinci günündə Rey Cekson və Çonq Li qarşı-qarşıya gəlir. Döyüşün əvvəlində Cekson üstünlük qazansa da, sonda Li tərəfindən məğlub edilir. Cekson xəstəxanaya düşdüyü ilk gündə Dyuks ona intiqamını alacağına söz verir. Bu zaman Canis ona turnirdən çıxmağı təklif edir, lakin Dyuks bundan qətiyyətlə imtina edir.

Turnirin son günündə Dyuks, Helmer və Ravlins tərəfindən sıxışdırılır. Bu zaman Dyuks Honq Konqun polis heyətini üzvlərinin müqavimətini dəf edir. Dyuks onlara turnirin sonunadək özünə vəd verdiyini bildirir və sabahı gün onlarla geri qayıdacağına söz verir. Bir çox döyüş keçirildikdən sonra Kumitenin son döyüşündə Dyuks döyüş mərhələlərində rəqibini öldürən Çonq Li ilə qarşılaşır. Məğlub olacağını başa düşən Li dərman tozunu Dyuksun gözünə atır və Dyuksun gözləri görmədiyindən onunla vuruşmağa çətinlik çəkməyə başlayır. Bu zaman Dyuks müəlliminin ona öyrətdiyi ruhun və bədənin birləşdirilməsi prinsipini xatırlayır. Gözlərinin tutulmasına baxmayaraq rəqibini məğlub edir. Məğlubedilməz çempion Çonq Lini "mate" (təslim olma) sözünü deməsinə məcbur edərək Kumitenin Qərb dünyasından ilk qalibi olur. Sonda Frenk Dyuks, Helmer və Ravlinslə birlikdə ABŞ-yə qayıtmağa hazırlaşır. Bu zaman Canis onu müşahidə etməyə başlayır. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kikboksçu (film, 1989)

**Kikboksçu** () — 1989-cu ildə Mark Disalle tərəfindən çəkilən ABŞ filmi. Filmdə səhvən göstərilmişdir ki, Tanq Po öz rolunu oynayır. Əslində isə Tanq Po rolunu canlandıran Mişel Kissidir.

## Məzmun

Kikboks üzrə çempion Erik Sloan Tailandda keçiriləcək turnirə hazırlaşır. Onun məqsədi turnirdə Tanq Po üzərində qələbə qazanaraq Tailandda çempion olmaqdır. Erik Slounun valideynləri boşanmışdır. Erik atasının yanında, kiçik qardaşı Kurt isə anasının yanında böyümüşdür. Kurt Erikin yanında köməkçi olaraq onunla birlikdə Tailanda yola düşür. Döyüşdən əvvəl Kurt qardaşının rəqibi olacaq Tanq Ponun divara dayanmadan çoxlu zərbə endirməsini görərək qardaşını fikrindən daşındırmaq istəyir, amma buna nail ola bilmir. Döyüşdə Kurt Erikin məğlub olacağını görərək, döyüş meydanına dəsmal atır. Amma Tanq Po onu kənara tullayaraq Erikin onurğa sütununu sındırır. Bu zaman Kurt müqavimət göstərmək istəsə də, Tanq Po ilə bacara bilmir. Kurtun qardaşını xəstəxanaya aparmaq əvəzinə çölə qoyurlar. Teylor adlı keçmiş qaradərili hərbçi onun qardaşının xəstəxanaya getməsinə kömək edir. Kurt xəstəxanada qardaşının gəzə bilməyəcəyini öyrənir. Bir müddət sonra Teylor Kurtla görüşərək onu Ziyan adlı keçmiş kikboks ustasının yanına aparır. Kurt Ziyanla razılaşdıqdan sonra çətin məşqlərə başlayır. Kurt məşqlərdə çətinliklər çəksə də, bir müddət sonra qardaşının intiqamını düşünərək müvəffəqiyyət qazanar. Kurt hazırlaşdıqdan sonra turnirə qatılaraq, rəqibini məğlub edir. Bu zaman Kurt Tanq Ponun menecerlərindən olan Freddi Liyə, onun Tanq Po ilə döyüşmək istədiyini bildirir. Freddi Li onunla razılaşır.

Bir müddət sonra Tanq Ponun əməkdaşları xəstəxanadan yenicə qayıtmış Eriki oğurlayır. Baş menecer Freddi Li qardaşının sağ qalması üçün ondan turnirdə məğlub olmasını tələb edir. Kurt isə onunla razılaşmağa məcbur olur. Turnir başlanan zaman Kurt Maylinin Tanq Po tərəfindən oğurlanılaraq, onun yanında bir müddət qaldığını öyrənər və bundan daha da qəzəblənir. Bu zaman onun qardaşı Ziyan və Teylor tərəfindən xilas olunur. Kurt qardaşını müşahidə edən zaman ruhlanaraq döyüşün sonunda Tanq Po üzərində qələbə qazanır və Freddi Liyə təpiklə zərbə endirir. Bu zaman ətrafdakılar onu alqışlayırlar. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Anibal Kavaku Silva

**Anibal Antoniu Kavaku Silva** () — Portuqaliya siyasətçisi, Portuqaliya Respublikasının prezidenti (9 mart 2006 – 9 mart 2016), Portuqaliyanın baş naziri (6 noyabr 1985-ci ildən üzrə 28 oktyabr 1995-ci ilə qədər).

## Xarici keçidlər
* Kavaku Silvanın Facebook-da səhifəsi
* Portuqaliya Respublikası prezidentin rəsmi saytı
Karavella

**Karavella** (, ) — XV əsrdən etibarən istifadə olunmağa başlanmış yelkənli gəmi. Sürətlə hərəkət edirdi, həm də tutumlu idi. Əsas üstünlüyü: çoxlu yelkenləri var idi.

Karavellaların ilkin nümunələri tək bir yelkəndən ibarət olmuşdur. XVII əsrdə isə karavella tipli gəmilərdə köklü dəyişikliklər edilmişdir. XVI əsrdə Portuqaliyada hazırlanan karavellalar 50 - 160 ton ağırlığında olan yükü daşıya bilirdi. Uzun səfərlər üçün nəzərdə tutulan karavellalarda 2 - 6 arası yelkən olurdu. Bu gəmilərin əsas cəhətlərindən biri küləyin hansı istiqamətdən əsməsinə baxmayaraq, yelkənlərin istiqamətini dəyişməklə nəzərdə tutulan yerə tez bir zamanda çatması idi. Zamanla Portuqaliya imperiyasının donaması üçündə karavellaların hazırlanmasına başlanıldı. Donamada saxlanılan karavellalar daha lüks şəkildə hazırlanırdı. Burada olan gəmilər bir neçə mərtəbədən ibarət olur, gəminin zirzəmi hissəsində həbsxana, bir mərtəbə yuxarıda isə mətbəx belə yerləşirdi. Karavellalar 3 ay heç bir limanda lövbər salmadan rahat şəkildə hərəkət edə bilirdi. Karavellaların yeganə mənfi cəhəti kimi gəmi heyəti üçün yerin dar olmasında idi.

## İstinadlar
Ağacəri eli

**Ağacəri eli** — İranda yaşayan türkdilli tayfa. Səlcuqlar. monqollar və qaraqoyunlular dövründəki hadisələrdə fəal iştirak etmişlər. V əsrdə Azərbaycana gəldikləri məlumdur. Tarixçi Rəşidəddin ağacərilər haqqında məlumat vermişdir.

## Tarixçə
Beşinci əsrdə Ağacəri eli, Volqa çayının ətrafında və Qıpçaq düzənliklərində yaşayırdılar. Mahmud Qaşqarlı, "Divanü Lüğat-it-Türk"də onları 24 Oğuz Türk qəbilələrindən biri bildirib.Onlar, sonra İran, Anadolu və Qara dənizin şimalına köçüblər. İranda onlar Şərqi Azərbaycan, Zəncan, Həmədan və Xuzistan ostanlarında yaşayırlar. “Ağacəri” adı (“ağac ərləri”, “orman insanları”) özü özlüyündə tarixi qədim olan bir etnonimdir. Türkiyə tarixçisi Zəki Vəlidi Toğanın yazdığına görə, 460-cı ildə Xəzər ölkəsində Azərbaycana Ağacəri adında bir boy gəlmişdir. Daha sonra, biz Ağacəri adına Anadolunun Maraş dağlarında Avşar və Bayatların qonşuluğunda rast gəlirik. 1246-cı ildə həmin bu Ağacərilər Elxanlı sərkərdəsi Baycu noyonla çarpışmışlar. Ağacərilərin başqa bir bölüyü isə uzun illər Ərdəbil yaxınlığındakı Xalxalda hakim olmuşlar. Qəzvinin ünlü Ələmut qalasının (“qartal yuvası”) Hülaku xan tərəfindən fəthinə Ağacəri eli də qatılmışdır.

Ağacəri elinin adına Qaraqoyunluların və Ağqoyunluların tərkibində də rast gəlinir. Minorski Ağacəri elini Kohgiluyə Lurlarının tərkibində göstərsə də, Ağacəri elinin Türklərdən ibarət olduğunu söyləmiş və tirələrini sadalamışdır: Avşarlar, Cağataylar, Bəydililər və Qarabağlılar. Ağacərilərin ən azından bir hissəsinin (xüsusən Avşar adlı tirələrinin) keçmişdə bir zamanların qüdrətli Oğuz boyu olan Xuzistan Avşarlarının 1596-1597-ci illərdəki üsyandan sonra I Şah Abbas tərəfindən pərən-pərən salınmış Kohgiluyə bölgəsindəki qolundan törədiyini güman etmək olar. Ağacəri elinin Qaşqayların Kəşküli bölüyü ilə də bağlılığı təxmin edilir, çünki, hər ikisinin tərkibində eyni adlı Bəydili və Cama Bozorqi adlı tirələr var.

1820-ci illərdə Ağacəri eli Xuzistan ərazisində Behbahan şəhəri ətrafına bu şəhəri Bəxtiyarilərdən, Boyer Əhmədilərdən və başqa köçərilərdən qorumaq üçün köçürülmüşlər. Ağacəri Türklərinin bir qismi zamanla İrandilli qövm olan Boyer Əhmədilərə qarışmış və həmin qism bu gün Ağayi adı ilə tanınır. 1913-cü ilə aid bilgilərə görə Behbahandakı Ağacərilərin sayı 2,000 ailə qədər olmuşdur. Tirələri bunlardır: Bəydili, Avşar, Cağatay, Ağbaği, Şeri, Lur Zaban, Baseri, Cama Bozorqi, Tiləkü, Deyləmi, Gəştil və Davudi. Ağacəri elindən bir çoxları İran adlanan ölkənin güneyindəki Abadan, Bəndər Mahşəhr və öz adlarını daşıyan Ağacəri şəhərinə köçmüş və hal-hazırda neft sənayesi başda olmaqla müxtəlif peşələrdə işləməkdə və şəhər həyatı sürməkdədirlər.

## İstinadlar
Dieqo Kao

**Dieqo Kan** () - Portuqaliyalı dəniz səyyahlarından biri. 1480-cı ildə Qərbi Afrika sahillərini kəşf etmişdir. Dieqo Kan uzun müddət Portuqaliyanın müstəmləkəsində qalmış Anqolanın tabe edilməsində xüsusi fərqlənmişdir.

## Həyatı və fəaliyyəti
Dieqo Kanın harada və neçənci ildə doğulması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Bəzi qaynaqlarda Portuqaliya krallığında Villa Real şəhərində 1452 -ci ildə Alvaro Fernandes və Qonzales Kaonun nikahdan kənar övladı olaraq doğulduğu göstərilmişdir. Portuqaliyalı dəniz səyyahlarının müxtəlif ərazilərə səfərlər təşkil etdiyi dövrdə, səfərlərə qatılmışdır. Dieqo Kanın ilk səfəri Afrika qitəsinin cənub istiqamətində başlamışdır. Gəmiçi Henrinin 1460-cı ildə vəfat etməsində sonra durğunluq dövrünü yaşayan Çoğrafi kəşflər  Portuqaliya krallığının yeni kralı II İohanın taxta çıxmasından sonra yenidən canlanır. II İohanın əmri ilə Dieqo Kao Afrika qitəsinə səfərlərinə yenidən başlayır. 1482-ci ildə səfərdə olduğu müddətdə Dieqo Kao Konqo çayını və onun mənsəbini kəşf edir. Kan kəşf edilən ərazilərdə dərhal Padrao yerləşdirilməsinə göstəriş verirdi. Bu səbəbdəndir ki, hal-hazırda Qərbi və Şərqi Afrika sahillərində Dieqo Kao tərəfindən tikilmiş bir çox padrao hələ də mövcuddur.

Dieqo Kan Konqo çayınının mənsəbinə çatdıqda burada Avropalıların mövcudluğundan xəbərsiz olduğu Bakonqo Krallığı ilə əlaqə yaradır. Kao daha sonra Anqolaya səfər edir. Anqolada Kao tərəfindən tikilmiş Padraoda səfərin sona çatdığı göstərilmişdir. Anqolanın kəşf olunmasından sonra bu ərazinin tabe olunmasında Dieqo Kaonun böyük rolu olmuşdur. Kao 1484-cü ilin aprel ayında Lissabon şəhərinə qayıdır. Burada kral II İohan tərəfindən Portuqaliyaya göstərdiyi xidmətlərə görə cəngavər ordeni ilə təltif edilir. Kral eyni zamanda Dieqo Kaoya geniş torpaq sahəsi hədiyyə edir. Kao 1484–1486-cı illərdə Afrika qitəsinə ikinci səfərinə başlayır. Konqoda iki ədəd yeni Padrao yerləşdirir. Dieqo Kao ikinci səfərində cənuba doğru 1.400&nbsp;km irəliləmişdir. 1485-ci ilin noyabr ayında xaç körfəzinin yaxınlığında yerləşən qayanın üzərinə belə bir yazı yazdırmışdır:

Dieqo Kanın harada və hansı şəratidə ölməsi barədə heç bir məlumat yoxdur. Bəzi ehtimallara əsasən ikinci səfəri zamanı  Konqoda yerli əhali tərəfindən öldürülmüşdür.

## Ədəbiyyat
* Tim Butcher: Blood River - A Journey To Africa's Broken Heart, 2007. ISBN 0-7011-7981-3
* Barros, João de. Decadas da Asia, Decade i. bk. iii., esp. ch. 3
* Ruy de Pina, Chronica d'el Rei D. Jodo II.
* Garcia de Resende, Chronica
* Luciano Cordeiro, Diogo Cão in Boletim of the Lisbon Geog. Soc., 1892
Barbar küçəsi

**Barbar küçəsi ** (ing. Rue barbare) — 1984-cü ildə ildə istehsal olunmuş Fransa filmi. Bu film Jan-Klod Van Dammın çəkildiyi ilk filmidir. Jan-Klod Van Damm epizodik rolda çəkilmişdir.

## Xarici keçidlər
*
Breyk-dans (film)

** Breyk-dans: Film** (; qısa forması: Breakin') — 1984-cü ildə ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Jan-Klod Van Damm epizodik rolda çəkilmişdir.

## Məzmun
Kelli, Orlando və Toni adlı üç rəqqas birləşirlər ki, müsabiqədə qalib gəlsinlər...

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Astara

* Astara rayonu — Azərbaycan Respublikasında rayon.
* Astara (Azərbaycan) — Azərbaycanın Astara rayonunun inzibati mərkəzi.
* Astara (İran) — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər.
* Astara (film, 1975) —
* Astara (film, 1980) —
* Astara (qəzet) —
* Astara mahalı
Nə geri çəkil, nə də təslim ol 3: Qan qardaşları

**Nə geri çəkil, nə də təslim ol 3: Qan qardaşları** () — 1990-cı ildə Luks Lou tərəfindən çəkilən döyüş filmidir.

## Məzmun
Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin nümayəndələrindən biri Con Aleksandr köhnə düşməni Franko tərəfindən öldürüldükdən sonra onun böyük oğlu Keysi kiçik qardaşı Uili kəşfiyyata qatılmasını istəmir. Ancaq Vill şəxsən Frankodan qisas almağı planlaşdırır və Floridaya gəlir. Keysi Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin köməyi ilə Frankonu axtarmağa çalışır...

## Xarici keçidlər
*
Qara qartal (film, 1988)

**Qartallar: Yeniden Doğuş** () — 1988-ci ildə ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Baş rolda Şö Kosuqi və Jan-Klod Van Dammdır. "Qara qartal" ləqəbi, Sö Kosuqinin canlandırdığı Ken Tami rolunun ləqəbi olur. Ölümcül döyüş filmində Skorpion personajını canlandıran Kris Kasamasa filmin kəsilmiş hissəsində maşındakı qatil rolunu canlandırmışdır.
 
## Məzmun
 
Ağ dəniz üzərində uçarkən dənizə düşən bir F-11 döyüş təyyarəsində olan gizli lazer silahı vardır. Təyyarənin vurulmasında SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin əli vardır. Onun yoxa çıxmasına göz yummayan ABŞ hökuməti bura gizli agentlərini göndərmək niyyətindədir. Bu müddətdə SSRİ-nin Maltada yerləşən gizli ordusu silahı ələ keçirmək istəyir. ABŞ hökuməti bura təcrübəli agentini "Qara qartal" ləqəbli Ken Tan Yini göndərir. Maltaya gizli agentin göndərilməsi haqqında məlumat gizli orduya çatır. Gizli orduda təcrübəli döyüşçü Andrey vardır. "Qara qartal" köməkçiləri kimi ABŞ hökumətinə işləyən həyat yoldaşı Patrisiya Parker və az yaşlı iki oğlunu götürür. "Qara qartal" müxtəlif macəralarla qarşılaşır. "Qara qartal" bir neçə dəfə onu tutmaq istəyən gizli agentlərdən qaçır. Bir neçə müddət keçdikdən sonra "Qara qartal" gizli silahı ələ keçirməyə çalışır. Bu məqsədlə SSRİ-yə məxsus gəmiyə daxil olur. "Qara qartal" burada Andrey ilə rastlaşır. Sonda Andrey suya atılan zaman gəmi onun üzərindən keçərək ölür və "Qara qartal" gizli silahı ABŞ hökumətinə geri təhvil verir.

## Maraqlı faktlar
*Bəzi afişalarda "Qara qartal" ləqəbi "Qırmızı tülkü" () ləqəbi kimi yazılır.
*Van Dam filmdə ağ "ВАЗ 2105" nömrəli maşını sağ dəstəyi ilə sürür.
*Döyüş sənətləri ustası olan Kris Kasamasanın epizodik rolu filmin kəsilmiş hissəsindədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Solmaz

**Solmaz ** — Azərbaycanda və Türkiyədə qadın adı. Mənası "ölümsüz şəxs", "solmayan gül", "hər zaman yaşıl" və "hər zaman gözəl gül" dür.

## Solmaz adlı məşhur insanlar
* Solmaz Mirzəyeva — azərbaycanlı jurnalist.
* Solmaz Məhərrəmova — azərbaycanlı etnoqraf-alim, əməkdar mədəniyyət işçisi.
* Solmaz Kosayeva — azərbaycanlı aşıq-şair, əməkdar mədəniyyət işçisi.
* Solmaz Rüstəmova-Tohidi- azərbaycanlı alim.
* Solmaz Hətəmova — azərbaycanlı aktrisa.

## İstinadlar
Şəmsi Qoca

**Şəmsi Adilxan oğlu Qocayev** () — Azərbaycanlı şair, publisist, pedaqoq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı və fəaliyyəti
Şəmsi Qoca 27 aprel 1961-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Ağbaba mahalının Amasiya rayonunun Çaybasar (İlanlı) kəndində anadan olub. 1982-ci ildə Gəncə Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirib.

1982–2005-ci illərdə Saatlı rayonunun məktəblərində müəllim, direktor müavini, məktəb inspektoru, RTŞ-nin müdir müavini vəzifələrində işləyib.

2006-cı ildən 30 yanvar 2013-cü ilə qədər Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin Strateji təhlil, planlaşdılrma və kadrların idarəolunması sektorunda aparıcı məsləhətçi vəzifəsində işləmişdir. Müntəzəm olaraq dövri mətbuatda elmi-metodik, publisistik, ədəbi-tənqidi və pedaqoji məqalələrlə çıxış edir. 

Bir sıra dərs vəsaitlərinin, tarix proqramlarının dərsliklərin və şeir kitablarının müəllifidir. Onlarla kitabın, "Azərbaycan tarixi" elektron dərsliklərinin redaktoru, "Bakı təhsili" qəzetinin yaradıcısı və ilk baş redaktoru olmuşdur. 2013-2017-ci illərdə Binəqədi rayonundakı 126 nömrəli tam orta məktəbin direktoru vəzifəsində işləmişdir. Hal-hazırda 166 nömrəli məktəb-liseyin direktorudur. 

### Ailəsi
Ailəlidir. Bir oğlu, iki qızı var.

## Mükafatları
Şəmsi Qoca "Qızıl qələm" və "Məmməd Araz" mükafatları laureatıdır. 2011-ci ildə "Qabaqcıl təhsil işçisi" adına layiq görülmüşdür.

## Əsərləri
*1."Gecə nəğmələri" (şeirlər), Bakı, 1999.
*2."Könlüm bənövşə yarpağı" ( şeirlər), Bakı, 2006.
*3."Ruhuma yağış yağır") şeirlər), Bakı, 2012.
*4."İxtiralar və kəşflər", Bakı, 2005.
*5."Həyati Bacarıqlara Əsaslanan Təhsil", Bakı, 2006.
*6. "Dünyanın gözü yol çəkir" (şeirlər və poemalar) Bakı, 2011.
*7."Hələ sevgi yaşayır" (seçilmiş şeirlər) Bakı, 2021.
 
## Xarici keçidlər
* İl kasad gələndə düşər qar tala… 

## İstinadlar
Anje

**Anje və ya Anjers** (Angers) — Fransanın qərbində şəhər. Men və Luara departamentinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 158,6 min (2005). Anju tarixi vilayətinin əsas şəhəridir. Nəqliyyat qovşağı, Men çayı sahilində gəmi dayanacağı var. Mədəniyyət və ticarət mərkəzidir. Maşınqayırma, metallurgiya, aviasiya, elektron, toxuculuq, yeyinti, ayaqqabı sənayesi müəssisələri, muzeylər, memarlıq abidələri (12–17-ci əsrlər), universitet var.

## Şəkil qalereyası


Fayl:Blason d'Angers.svg|
Fayl:Vue sur le centre d'Angers.jpg
Fayl:Angers - Tramway - Place du Ralliement.jpg|*Ralliement*
Fayl:Loire Maine Angers1 tango7174.jpg|*La Maine*
Fayl:Château angers jardin châtelet.jpg|*Châtelet*
Fayl:Palais UCO.JPG|Angers university (UCO)
Fayl:Hopital-St-Jean-Angers (3).JPG|*Chant du monde*
Loire Maine Angers2 tango7174.jpg


## İstinadlar
Fulbright Tower

**Fulbright Tower**  — Hyustonda yerləşən 52 mərtəbəli binadır.

## Qalereya

Şəkil:HoustonCenterFulbrightTower.JPG


## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar
1400 Smith Street

**Smith Street** - Hyustonda yerləşən 50 mərtəbəli binadır. Hündürlüyü 211 metrdir. Əslində, hündürlüyü 210,6 metrdir.
 
## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## Mənbə
*Emporis
*Skyscraperpage

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
JPMorgan Chase Building (Hyuston)

**JPMorgan Chase Building** - Hyustonda yerləşən hündürlüyü 130 m olan binadır. 2010-cu ildə burada yanğın olmuşdur. 
 
## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ExxonMobil Building

**ExxonMobil Building** — Hyustonda yerləşən hündürlüyü 185 m olan bina. 
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## Xarici keçidlər

* ThePetroleum Club of Houston official website
Texasın ən yüksək binalarının siyahısı

**Texasın ən yüksək binalarının siyahısı** — ABŞ-nin Texas ştatında hündürlüyünə görə sıralanmış hündür olan binalarını ehtiva edir.

Siyahıya hündürlüyü 305 metr olan 75 mərtəbəli JPMorgan Chase Tower binası başçılıq edir. Bu binanın tikintisi 1982-ci ildə bitib. JPMorgan Chase Tower həm də dünyada ən yüksək beşkünc binadır.. Hyustonda hündürlüyünə görə ikinci və üçüncü yeri uyğun olaraq Wells Fargo Plaza və Williams Tower binaları tuturlar.

## Tarixi
ABŞ-nin Texas ştatında binaların tikilməsi tarixi XX əsrdən başlayır. İlk dəfə Texasda tikilən ilk bina olan "Praetorian Building" 1909-cu ildə başa çatdırılmışdır. Bu bina Dallasda yerləşir. "Praetorian Building" binası 14 mərtəbəli binadır.  Binanın hündürlüyü 190 futdur (58 m).

## Tikilən binalar

## Yeni tikilmiş binalar

## Texasın şəhərlərinə görə hündür binaları

## Texasda ən yüksək binaların xronologiyası

## Texas ştatının şəhərləri


Fayl:Panoramic Houston skyline.jpg|Hyuston
Fayl:Downtown-san-antonio.jpeg|San Antonio 
Fayl:Xvisionx Dallas Stemmons.jpg|Dallas
Fayl:AustinAerial-Dec2009.JPG|Ostin
Fayl:Fort Worth, Texas at Sunset.jpg|Fort-Uort
Fayl:EP Skyline.jpg|El Paso 
Fayl:Petersburg Texas Grain Elevator 2010.jpg|Piterburq
Fayl:Houston Texas CBD.jpg|Şəhərətrafdan Hyustonunun görünüşü



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Houston  Buildings of the City Emporis Buildings.
*Dallas  Buildings of the City Emporis Buildings.