open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sərçəkimilər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.

Dünyanın hər yerində yayılmışdır. Azərbaycanda 150-yə qədər növü məlumdur. Uzunluqları 9,5 sm-dən (*Kral quşu*) 65 sm-ə dək (*Quzğun*) olur. Adətən 4–6, bəzən də 15–16 əlvan rəngli yumurta qoyurlar. Bir yaşında nəsil verməyə başlayır. Əksər növləri ildə 2–3 dəfə bala çıxarır.

## Təsnifatı
* Torağaylar (Alaudidae): Açıq ərazilərdə yaşayırlar. Yuvalarını yerdə qururlar. Çox yaxşı uçma qabiliyyətləri var. Bəzi növləri çox yaxşı qaçıcıdırlar.
* Arıquşları (Paridae): Meşə və kolluqlarda yaşayan, xırda və gözəl səsli quşlardır. Ağacların yarpaq və gövdəsindəki böcəklər ilə qidalanır.
* Qaranquşlar (Hirundinidae): Bütün dünyada yayılmış quşlardır. Uçarkən böcəkləri havada tutaraq qidalanırlar. Yuvalarını palçıqdan düzəldirlər. Quyruqları haçadır.
* Quyruqsallayanlar (Motacillidae): Torpaq üzərində və ya çatlarda fincana bənzəyən yuvalar düzəldirlər. Uzun quyruqlarını yerə qonduqları zaman sallamaları ilə tanınırlar.
* Alaçöhrələr (Laniidae): Dimdik aşağıya tərəf qıvrıqdır.
* Silvilər (Sylviidae): Meşə, kolluq və bataqlıqlarda yaşayırlar.
* Milçəkqapanlar (Muscicapidae): Ağaclarda yaşayırlar və yuvalarını mağaraya bənzər oyuqlarda düzəldirlər.
* Vüroklar (Fringillidae): Qısa və qalın dimdikləri ilə toxumları kəsə bilirlər.
* Vələmir quşları (Emberizidae): Qısa quyruqlu, böyük ayaqlı, gözəl səsli quşlardır. Dünyanın hər yerində yayılıb.
* Sittalar (Sittidae): Kiçik quşlardır. Dimdikləri yuxarı qıvrıqdır. Meşələrdə yaşayırlar və ağac oyuqlarının içinə yuva qururlar.
* Sığırçınlar (Sturnidae): Ağaçlıq ərazilərdə yaşayırlar. Yumuşaq və parlaq rəngli tükləri var.
* Qaratoyuqlar (Turdidae): Meşə və kolluqlarda yaşayırlar. Yuvalarını ağaçların budaqları arasına qururlar.
* Toxucu quşlar (Ploceidae): Qısa dimdikləri olan, xırda quşlardır. Adətən toxumları qıraraq qidalanırlar.
* Qarğalar (Corvidae): Sərçəkimilərin ən böyük nümayəndəsidir. Dimdikləri və ayaqları iridir. Bir qismində sürü halında yaşamaq mövcuddur.
* Süzərlər (Certhiidae): Meşə və ağaclıqlarda yaşayırlar, böcəklər və tumlarla qidalanırlar. İncə və yanlardan yassılaşmış dimdikləri, uzun və iti caynaqlı ayaqları vardır.
* Sarıköynəklər (Oriolidae): Meşələrdə yaşayan, böcəklər ve meyvələrlə qidalanan, sarı və ya qırmızı rəngli və gözəl səsli quşlardır. Dimdikləri iti və qüvvətli, qanadları uzun, ayaqları qısadır.
* Cənnət quşları (Paradisaeidae): Erkək və dişisi arasında böyük fərqlər vardır. Erkəkləri çox rəngli olur. Qəribə dans şovları ilə dişinin diqqətini çəkirlər. Növlərin çoxunda quyruq uzun və rənglidir. Meşələrdə yaşayırlar, meyvələr və böcəklərlə qidalanırlar.

## Şəkillər

Parus caeruleus1.jpg
GouldianFinches.jpg
Hirundo abyssinica.jpg
Regentbowerbirdmale.jpg
Laniarius barbarus.jpg
Golden-headed Manakin.jpg
Roterkardinal.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Adi iora
* Agricola infuscatus
Bobbi Robson

**Ser Robert Uilyam "Bobbi" Robson** SVE (; 18 fevral 1933, Sakriston, Darem qraflığı — 31 iyul 2009) — İngiltərə futbolçusu və futbol məşqçisi.

## Həyatı
Bobbi Robson 20 oyun keçirib 4 qol vurduğu yığmaya 1982–1990-cı illərdə rəhbərlik edib. Futbolçu kimi "Fulhem" və "Vest Bromviç"də forma geyinən ingilis 1968-ci ildə başladığı məşqçi karyerasının birinci klubunda başlayıb. 1969-cu ildə "İpsviç"ə keçən gənc məşqçi ardıcıl 13 il sükanı arxasında olduğu komandaya İngiltərə və UEFA kuboklarını qazandırıb.

Sonrakı 8 ildə milli komandaya rəhbərlik edən Robson dünya və Avropa çempionatlarında fərqli nəticələr qazanıb. DÇ-86-nın 1/4 finalında Dieqo Maradonanın "Tanrı əli"nin qurbanı olan ingilis 4 il sonra üçüncü yer uğrunda matçda İtaliyaya uduzub. Qitə birinciliklərində isə onun yetirmələri uğura həsrət qalıb.

İngiltərə yığmasından sonra klublarda çalışan Robson ümumilikdə 41 il sürən məşqçilik karyerasının sonunadək PSV (Hollandiya), "Sportinq", "Porto" (Portuqaliya), "Barselona" (İspaniya) və "Nyukasl"da (İngiltərə) da işləyib. Hollandiya və Portuqaliyada çempion, İspaniya və Portuqaliyada ölkə kuboku qazanan Robson 12 il əvvəl "Barselona"ya Kuboklar kubokunu qazandırıb. Onun son iş yeri isə İrlandiya yığmasıdır. Robson 2006-07-ci illərdə bu komandada məsləhətçi işləyib.

Dünya futbolunun əfsanələrindən olan Bobbi Robson 2009-cu ildə - 76 yaşında vəfat edib.

## Mənbə
* Bobbi Robson vəfat etdi
Allan Lalin

**Allan Lalin** — Honduras futbolçusu

Allan Lalin 1981-ci ildə Hondurasın Tequsiqalpa şəhərində dünyaya gəlib. Karyerasına ölkəsində – "Real Espana"da başlayıb. Daha sonra Avropaya gələrək Visla Krakov ilə müqavilə bağlayıb. Bu komandanın heyətində Polşa çempionu olub. Daha sonra isə ümidləri doğrultmadığından komandadan kənarlaşdırılıb və yenidən "Real Espana"ya dönüb. İndiyə qədər 9 dəfə Honduras millisinə dəvət alıb və 1 qola imza atıb.

Lali ilə bağlı başqa bir maraqlı məqam da var. Belə ki, Allanın əmisi oğlu Hendri Tomas da futbolçudur. O, hazırda İngiltərə "Viqan"ının şərəfini qoruyur.

2009-cu ildə Xəzər-Lənkəran klubuna transfer olunub.

## Mənbə
*"Xəzər Lənkəran" Honduras yığmasının üzvünü transfer edir 

## Həmçinin bax
Türkiyə Super Kuboku

2006 - cı ildən etibarən Türkiyə Futbol Federasiyası tərəfindən Ölkə çempionu ilə Ölkə kubokunun qalibi arasında keçirilir. İlk olaraq 1966 - cı ildə Prezident kuboku adı altında keçirilməyə başlanıb. 1998 - ci ildə fasilə verildikdən sonra 2006 - cı ildən **Turkcell Super Kuboku** adı ilə keçirilir.

## Bütün finallar

**Qeyd:**
* Türkiyə futbolunda  yaşanan oyun alqı-satqısı qalmaqalına görə 2011-ci il Türkiyə Super Kuboku oynanılmamışdır.

## Mənbə
* SÜPER KUPA
Kayserispor

**Kayserispor** — Türkiyə Super Liqasında Kayseri şəhərini təmsil edən peşəkar futbol komandası. Ev matçlarını Kadir Has Stadionunda sarı və qırmızı rəngli forma ilə oynayırlar.

Komanda 2008-ci ildə həm Türkiyə Kuboku, həm də Türkiyə Super Kubokunda qələbə çalan ilk idman komandası olmuşdur. Türkiyə Super Liqasında, 2005–06, 2006–07, 2007–08 və 2012–13 sezonlarında 4-cü yeri tutmuşdur. Beynəlxalq miqyasda Kayserispor, 2006 İntertoto Kubokunun qaliblərindən biri olmuşdur.

## Tarixi

## Ad dəyişikliyi

## Avropa kuboklarında iştirak
2 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

### [[UEFA Kuboku 2006/2007]]
* Q2 KF Tirana (Albaniya) - **Kayserispor**  0:2 / 1:3 
* R1 **[[AZ Alkmaar FK|AZ Alkmaar]] (Niderland)** - Kayserispor 3:2 / 1:1

### [[UEFA Kuboku 2008/2009]]
* R1 Kayserispor - **[[Pari Sen-Jermen FK|Paris Sen-Jermen]] (Fransa)** 1:2 / 0:0

## Uğurları
* 1 dəfə Türkiyə Kubokunun qalibi – 2007/2008
* 2 dəfə Türkiyə Kubokunun finalçısı – 2007/2008, 2021/2022
* 1 dəfə Türkiyə Super Kubokunun finalçısı – 2008

## İstinadlar
Dinaburq FK

**Dinaburq FK** — Latviyanın futbol klubu.

## Uğurları

## Avropa kuboklarında iştirak
### [[UEFA Kuboku 1996/1997]]
* Q1 **Barry Taun (Uels)** - Dinaburq 0:0 / 2:1 

### [[UEFA Kuboklar Kuboku 1997/1998]]
* Q  **Dinaburq** - Kəpəz (Azərbaycan) 1:0 / 1:0
* R1 **[[AEK Afina FK|AEK Afina]] (Yunanıstan)** - Dinaburq 5:0 / 4:2

### [[UEFA Kuboku 2001/2002]]
* Q1 Dinaburq - **Osiyek (Xorvatiya)** 2:1 / 0:1 

### [[UEFA Avropa Liqası 2009/2010]]
* Q1 **Dinaburq** - Kalyu Nomme (Estoniya) 2:1 / 0:0
* Q2 **[[Bney Yehuda Tel-Əviv FK|Bney Yehuda Tel-Əviv]] İsrail** - Dinaburq 4:0 / 1:0
Norveç Fəhlə Partiyası

**Norveç Fəhlə Partiyası** — Norveçdə siyasi partiya.

1887-ci ildə yaranıb.

Üzvlərinin sayı - 160 min.

Hakimiyyətdə olduğu illər: 1935-1940, 1945-1965, 1971-1981; 1986-1989. 1992 - indiyə kimi.

## Mənbə
*Sosial Demokratiya nədir?
Almaniya Sosial Demokrat Partiyası

**Almaniya Sosial Demokrat Partiyası** — Almaniyada siyasi partiya

Almaniya Sosial-Demokrat Partiyası "Forverts" (İrəli) məlumat və "Noye Gezelşaft" (Yeni cəmiyyət) nəzəri jurnallarını nəşr edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsveç Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası

**İsveç Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyası** — İsveçdə siyasi partiya.

1889-cu ildə yaranıb.

Üzvlərinin sayı: 600 min nəfərdir.

Mətbu orqanı: "Tiden" (Zaman) və "Aktueltipolitik" (Aktual siyasət) jurnalları.

Hökumətə başçılıq etdikləri dövrlər: 1920, 1921–1923, 1924–1926, 1932–1936, 1936–1976, 1982–1991, 1994–2006-cı illər və 2014-cü ildən indiyə kimi.

## Mənbə
* Sosial Demokratiya nədir?
İtaliya Sosialist Partiyası

**İtaliya Sosialist Partiyası** — İtaliyada siyasi partiya. 1892-ci ildə marksist sosialist partiyası kimi yaradılıb. Sonradan sosial-demokrat mövqeyinə keçib.Mətbuat orqanı "Avantı" (İrəli) qəzeti və "Mando operayo" (Fəhlə dünyası) jurnalıdır. 1994 - cü ildə buraxılmış, 1997-ci ildə eyni ad altında yenidən bərpa edilmişdir.

## Mənbə
*Sosial Demokratiya nədir?
Danimarka Sosial Demokrat Partiyası

Mətbu orqanı: "Aktual" (Aktual) qəzeti və "Nyu politik" (Təzə siyasət) jurnalı.

Hakimiyyətdə olduğu illər: 1916-1918; 1924-1940; 1945-1960; 1971-1973; 1975-1982; 1992 – indiyə kimi.

## İstinadlar

## Mənbə
*Sosial Demokratiya nədir?

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Avstriya Sosial Demokrat Partiyası

**Avstriya Sosialist Partiyası** (, , **SPÖ**) — Avstriyada sosial-demokrat siyasi partiya. 1889-cu ildə **Avstriya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası** (, **SDAPÖ**) olaraq yaradılmış və daha sonra 1945-ci ildən 1991-ci ilə qədər **Avstriya Sosialist Partiyası** () adı ilə tanınmışdır. Avstriyadakı mövcud ən köhnə siyasi partiyadır. Avstriya Xalq Partiyası (ÖVP) ilə yanaşı, ölkənin iki ənənəvi əsas partiyasından biridir. Siyasi spektrdə sol mərkəzlidir.

2023-cü ilin iyun ayından partiyaya Andreas Babler rəhbərlik edir. Hazırda Milli Şuradakı beş partiya arasında 183 yerdən 40-na sahib olan ikinci ən böyük partiyadır və 2019-cu il qanunvericilik seçkilərində səslərin 21,2 faizini qazanıb. O, bütün doqquz əyalətin qanunverici orqanında yer tutur; bunlardan üçündə (Burqenlənd, Karintiya və Vyana) ən böyük partiyadır. SPÖ Avstriyanın Avropa İttifaqına üzvlüyünü dəstəkləyir və Proqressiv Alyansın və Avropa Sosialistlər Partiyasının üzvüdür. Sosialistlər və Demokratların Mütərəqqi Alyansı ilə Avropa Parlamentində yer alır; Avstriyanın 19 deputatından beşi SPÖ üzvüdür. Partiyanın Avstriya Həmkarlar İttifaqları Federasiyası (ÖGB) və Avstriya Əmək Palatası (AK) ilə sıx əlaqələri var.

SDAPÖ 1890–1910-cu illərdə Avstriya-Macarıstan İmperiyasının İmperator Şurasında ikinci ən böyük partiya idi. O, Birinci Dünya müharibəsindən sonra qısa müddətlik Birinci Avstriya Respublikasını idarə etdi, lakin sonra yenidən müxalifətə qayıtdı. Partiya Avstriya Vətəndaş Müharibəsindən sonra 1934-cü ildə qadağan edildi və Avstrofaşist və Nasist dövründə repressiyalara məruz qaldı. Partiya 1945-ci ildə Avstriya Sosialist Partiyası olaraq yenidən quruldu və 1966-cı ilə qədər ÖVP-nin kiçik partnyoru kimi idarə olundu. 1970-ci ildə SPÖ ilk dəfə müharibədən sonrakı tarixdə ən böyük partiya oldu və Bruno Kreyski üç dəfə ardıcıl (1971, 1975 və 1979) səs çoxluğu qazanaraq kansler oldu. SPÖ 30 ildən sonra ilk dəfə müxalifətə qayıtmazdan əvvəl 1987–2000-ci illərdə ÖVP ilə böyük koalisiyaya rəhbərlik edib. Partiya 2007–2017-ci illərdə yenidən hakimiyyətdə qaldı. 2017-ci ildən SPÖ Sebastyan Kurz, Aleksandr Şallenberq və Karl Nehammerin ÖVP hökumətlərinə qarşı əsas müxalifətdir.

## İstinadlar
Leyboristlər Partiyası (Böyük Britaniya)

**Leyboristlər Partiyası** (, qısa **Labour** kimi tanınır) – Böyük Britaniyada mövcud olan siyasi partiya.

## Tarixi

## İştirak etdiyi seçkilər

## Hökumətdə və parlamentdə təmsilçiliyi

## Himni

## Bayrağı və emblemi

## Partiya qərargahı

## Üzvləri və rəhbərləri
* Toni Bleyr
* Qordon Braun

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Artur Lenk

**Artur Lenk** () — İsrailin Azərbaycanda Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri.

## Həyatı
Artur Lenk 1964-cü ildə ABŞ-nin Nyu-Cersi ştatında doğulub. 1983-cü ildə İsrailə köçüb.

1990-cı ildə Yerusəlimin Hebryu Universitetinin hüquq fakültəsində bakalavr pilləsini bitirib. 2003-cü ildə həmin universitetdə beynəlxalq hüquq üzrə magistr dərəcəsini alıb. 1990-1994-cü illərdə vəkil kimi çalışıb. 1994-1996-cı illərdə İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin Asiya bölməsində müxtəlif vəzifələrdə işləyib. 1996-1998-ci illərdə İsrailin Hindistandakı səfirliyinin mədəniyyət və akademik məsələləri üzrə ikinci katibi olub. 1998-2000-ci illərdə İsrailin Los-Ancelesdəki baş konsulluğunda ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə konsul postunu tutub. 2000-2005-ci illərdə İsrailin Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Hüquq və Hüquqi Məsləhətlər üzrə departamentində çalışıb. 2002-2005-ci illərdə paralel olaraq hökumət sözçüsü və xarici siyasət, diplomatiya məsələləri üzrə mühazirəçi olub.

2005-ci ilin martından isə İsrailin Azərbaycanda Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri olub.

Artur Lenk evlidir, üç qızı var.

## İstinadlar
Patrik Klüvert

**Patrik Stefan Klüvert** (, ) – hollandiyalı keçmiş futbolçu, məşqçi və idman direktoru. Xüsusilə Ayaks, Barselona və Hollandiya millilərində hücumçu kimi çıxış edib. Hazırda Super Liqa komandalarından olan "Adana Dəmirspor"un keçmiş baş məşqçisi.

## Həyatı
Patrik Stefan Klüvert 1976-cı ildə Hollandiyanın Amsterdam şəhərində anadan olub. Hücumçudur. Futbolçu karyerasına 1994-cü ildə Ayaks klubunda başlayıb. 1997-ci ilə qədər bu klubun şərəfini qoruyub. Ayaks klubunun heyətində çıxdığı 70 oyunda 39 qola imza atıb. Ayaks klubu ilə 2 dəfə (1995,1996) Hollandiya çempionluğunu, 2 dəfə də (1994, 1995) Hollandiya Superkubokunu qazanıb. 1 dəfə (1995) isə çempionlar Liqasının kubokunu başı üzərinə qaldırıb. Həmin il Vyanada “Milan”la keçirilən final matçının 85-ci dəqiqəsində gözəl qola imza ataraq, Ayaks klubuna kuboku qazandıran oyunçu oldu. Onun gənc yaşda belə parlaq çıxışı nəhəng klubların skautlarının da gözündən yayınmadı. “Milan” rəhbərliyi 1997-ci ilin yayında onu heyətinə cəlb etdi. Lakin futbolçu İtaliyada qənaətbəxş futbol nümayiş etdirə bilmədi. Burada meydana çıxdığı 27 matçda cəmi 6 qola imza ata bildi. 1998-ci ildə digər bir nəhəng kluba-”Barselona”ya transfer edildi. “Barsa”nın heyətində 192 matçda 90 qola imza atmağa müvəffəq oldu. 2004-ci il mövsümünün gedişində Frank Raykardın “Barselona”ya gəlişindən sonra futbolçu özünə heyətdə yer tapa bilmədi. Nəticədə, “Barsa” ilə Klüvertin yolları ayrıldı. “Barsa”dan ayrılandan sonra tez-tez komanda dəyişsə də, məşqçilərlə yola getmədiyi üçün heç bir komandanın heyətində möhkəmlənə bilmədi. “Nyukasl”, “Valensiya”, “PSV” və “Lill” onun şərəfini qoruduğu digər klublardır. Hazırda Fransanın “Lill” klubunda çıxış edir. Bu mövsümdə “Lill”in heyətində cəmi 6 matçda oynayıb və 2 qola imza atıb. Hollandiya yığmasının heyətində son dəfə 2004-cü ildə meydana çıxsa da, Hollandiya yığması tarixində hələlik ən çox qol vuran futbolçudur (40 qol).

## İstinadlar
Dieqo Tristan

**Dieqo Tristan Errera** () — İspaniya futbolçusu.

## Həyatı
Dieqo Tristan 1976-cı ildə İspaniyanın Sevilya şəhərində doğulub. Hücumçudur. Futbolçu karyerasına "Betis" klubunda başlayıb. 1999-cu ildə "Malyorka" klubuna transfer olub.
"Malyorka"nın heyətində 35 matçda 18 qola imza atıb. 2000-ci ilin yayında isə "Deportivo" klubuna transfer edilib. Burada 179 oyunda meydançaya çıxıb və 87 qol vurub. O, 2001–2002-ci il mövsümündə 21 qolla İspaniya Primerosunun bombardiri olub. 2006-cı ildə "Malyorka"ya transfer olan futbolçu bu komandanın heyətində 13 matçda meydana çıxsa da, qol vura bilməyib. Məşqçi Qreqorio Mansano ilə münasibəti istənilən səviyyədə olmayan futbolçu mövsümün sonunda İtaliyanın "Livorno" klubuna keçdi. Tristan "Livorno"nun heyətində cəmi 7 matça çıxıb və 1 qola imza atıb. Onu da xatırladaq ki, o, 2004-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsi çərçivəsində "Deportivo" ilə "Monako" arasında keçirilən və 8:3 hesabı ilə başa çatan matçda 2 qola imza atıb və vurduğu 2-ci qol UEFA tərəfindən çempionlar Liqası tarixinin ən gözəl qolu seçilib.

## Həmçinin bax
Viktor Sançes del Amo

**Viktor Sançes** () — İspaniya futbolçusu.

## Həyatı
Viktor Sançes del Amo 1976-cı ildə İspaniyanın Madrid şəhərində anadan olub. Sağ cinah yarımmüdafiəçisidir. Futbolçu karyerasına 1994-ci ildə “Real” klubunda başlayıb. “Real”ın heyətində 1998-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasının qalibi olub. Həmin illərdə İspaniyadakı futbol mütəxəssisləri onu Raulla birgə İspaniya futbolunun gələcəyi adlandırırdılar. İnanılmaz sürəti və yüksək texnikası ilə bütün futbol ictimaiyyətini valeh etmişdi. 1998-1999-cu il mövsümünü “Rasinq”də keçirdikdən sonra “Deportivo”ya transfer oldu. 1999-2000-ci il mövsümündə “Deportivo”nun heyətində İspaniya çempionluğunu qazandı və mövsümün ən yaxşı futbolçusu seçildi. ümumilikdə “Deportivo”nun heyətində 190 matça çıxıb və 26 qola imza atıb. Lakin istedadlı futbolçu 2004-ci ildə ağır zədəyə məruz qaldı və həmin zədə indiyə qədər də ona əziyyət verir. 2006-cı ilin yayında “Panatinakos”a transfer olsa da, bu klubun heyətində cəmi 4 matça çıxa bildi. Növbəti dəfə zədələnən futbolçu daha bir mövsümü itirdi. 2007-ci ilin yayında isə İspaniyanın 2-ci divizionunda çıxış edən “Elçe” klubuna satıldı. Bu mövsümdə “Elçe”nin heyətində cəmi 8 matça çıxıb və 1 qola imza atıb.

## Həmçinin bax
Denilson

**Denilson de Oliveyra Araujo** (;) — Braziliyalı keçmiş peşəkar futbolçu. Yarımmüdafiəçi kimi çıxış edib. San Paulo, Real Betis, Flamenqo, Bordo, Əl-Nəsr, Dallas, Palmeyras FK, İtumbiara, Hayfon, Kavala klublarının, Braziliya milli futbol komandasının keçmiş oyunçusu.

## Həyatı
Denilson de Oliveyra Araujo 1977-ci ildə Braziliyanın San-Paulu şəhərində dünyaya göz açıb.

Sol cinah yarımmüdafiəçisidir. Karyerasına 1995-ci ildə doğulduğu şəhərin eyniadlı klubunda başlayıb. "San-Paulu"nun heyətində 112 matça çıxıb və 6 qola imza atıb. 1998-ci ildə astronomik qiymət- 40 milyon dollar qarşılığında İspaniyanın "Betis" klubuna transfer olub. "Betis"in heyətində 165 oyunda meydana çıxıb və 12 qola imza atıb, lakin "Betis"in heyətində çıxış etdiyi son mövsümdə ağır zədəyə məruz qaldı. Zədədən sonra əvvəlki formasını heç cür bərpa edə bilməyən futbolçu hazırda ABŞ-nin "Dallas" klubunda çıxış edir. "Dallas"ın heyətində bu mövsüm cəmi 8 matça çıxıb və 1 qola imza atıb. Onu da nəzərinizə çatdıraq ki, o, Braziliya yığmasının heyətində 61 matça çıxıb və rəqib qapılarından 9 qol keçirib. Dç-2002-də iştirak edib və bu mundialın qalibi olub.

## İstinadlar
Fatih Akyel

**Fatih Akyel** () — Türkiyə futbolçusu.

## Həyatı
Fatih Akyel 1977-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində doğulub. Sağ cinah müdafiəçisidir. Karyerasına 1997-ci ildə "Qalatasaray"da başlayıb. "Qalatasaray"ın heyətində 4 dəfə (1997, 1998, 1999, 2000) Türkiyə çempionluğunu qazanıb. 2000-ci ildə isə UEFA Kubokunu və Avropa Superkubokunu başı üzərinə qaldırıb. Həmin il Avropa Superkuboku uğrunda matçda möhəşəm çıxış etmiş və komandasının qələbəsində əsas fiqurlardan biri olmuşdu. 2001-ci ildə İspaniyanın "Malyorka" klubuna tansfer olsa da, bu komandanın heyətində bir rəsmi matça belə çıxa bilmədi. 2002-ci ilin yayında "Fənərbağça"ya transfer edildi. Bu komandanın heyətində 2 il yüksək səviyyədə çıxış etdi. 2004-cü ildən bəri isə düz 6 komanda dəyişsə də, xarakterindəki aqressivlik həmin komandalarda möhkəmlənməsinin qarşısını alırdı. Hazırda "Kasımpaşa"da çıxış edir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Vüqar Orxan

**Vüqar Əliyev (Vüqar Orxan)** — İcmalçı-jurnalist, analitik, redaktor.

Vüqar Mükafat oğlu Əliyev 1970-ci il oktyabrın 4-də Cəbrayıl rayonunun Quycaq kəndində anadan olub. 1992-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu (indiki Bakı Slavyan Universiteti) milli məktəblərdə rus dili və ədəbiyyatı müəllimi ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

## Karyerası
# "Azad söz" qəzeti — İcmalçı-müxbir (1993–1994).
# Azərbaycan Respublikası Dövlət Elm və Texnika Komitəsi — Aparıcı mütəxəssis (1994).
# "Zaman-Azərbaycan" qəzeti http://zaman.az/az/mainAction.action - İcmalçı-müxbir (1995–2001).
# "Lider Media Holdinq", "Bizim Əsr" qəzeti — Analitik şöbənin müdiri (2001–2004).
# "Lider Media Holdinq", "Naş Vek" ("Наш Век") qəzeti (rus dilində)http://nashvek.media-az.com/379/politika.html  — İcmalçı (2005–2007).
# "525-ci qəzet"  — İcmalçı (2005–2010).
# Effektiv Təşəbbüslər Mərkəzi demokratik dəyərlərin öyrənilməsi və təbliği İctimai Birliyi — Həmtəsisçi, layihələr üzrə menecer (2005-ci ildən).
# www.azerbaycanli.org saytı — Layihə  rəhbəri, şef-redaktor (2009-cu ildən).
# "Mədəniyyət" qəzeti — Redaktor (2010-cu ildən).
# "Mədəniyyət" qəzeti — Baş redaktor (2018-ci ildən). 1993-cü ildən mətbuatda siyasət, tarix, mədəniyyətlə bağlı məqalələr, analitik yazılarla çıxış edir. "Azərbaycan tarixi günbəgün" (2008) kitabının tərtibçisidir.

## Xarici keçidlər
"Azərbaycan tarixi günbəgün" —
Türkiyədə basketbol

*Basketbol Türkiyədə ilk dəfə 1904-cü ildə Amerikan Robert Kolleci şagirdləri tərəfindən oynanılmışdır.
*Basketbolun Türkiyədə şüurlu və əhatəli yayılmasını 1911-ci ildə Qalatasaray Liseyi bədən tərbiyəsi müəllimi olan Əhməd Robenson təmin etmişdir.
*Yenə 1913-cü ildə ilk basketbol şöbəsi Fənərbaxçada açılmışdır. İlk zamanlarda döyüş illəri olması və oynayacaq rəqib tapıla bilməməsi səbəbi ilə basketbolda bir inkişaf ola bilməmişdir.
*Bilinən ilk rəsmi müsabiqə 1921-ci ildə Yüksək Müəllim Məktəbi şagirdləri ilə İstanbulda yaşayan amerikalılar arasında olmuşdur.
*1923-cü ildə ilk rəsmi idman təşkilatı olan Türkiyə İdman Cəmiyyətləri İttifaqı qurulması və yenə 1927-ci ildə Halkevlerinin qurulması bu idman növünün bütün yurda yayılmasında təsirli olmuşdur.
*Basketbol Milli Komandası 1934-cü ildə qurulmuş ilk rəsmi matçını 1936-cı ildə Yunanıstanla etmişdir. 49:12 kimi bir hesabla qalib gələn basketbol komandası bu oyunçulardan ibarət idi: Naili Moran (Kapitan) – Jak Həbib – Feridun Koray – Dionis Sakalak – Həzzdəni Penso Xeyiri Arsebük – Sadri Usuoğlu və Nihat Ertuğ.
*Basketbol 1936-dan 1959-a qədər İdman Oyunları Federasiyası adı altında voleybol və handboll ilə birlikdə icra edilmişdir. 1 mart 1959-cu ildə Türkiyə Basketbol Federasiyası rəsmi olaraq qurulmuşdur. 1966-cı ilə qədər edilən Türkiyə Basketbol Çempionatlarının yerini Kənar sahəli Türkiyə Basketbol Liqası almışdır.
Basketbol terminologiyası

**Asist:** Komanda yoldaşına basket etməsi üçün verilən pas

**Backcourt (müdafiə etmə sahəsi):** Bir komandanın müdafiə üçüm yarı sahə

**Basket:** Topun içindən keçərək xal qazanılması

**Blok:** Müdafiə etmə oyunçusu tərəfindən hücum oyunçusunun xal yığmasını və ya keçməsini maneə törətmə hərəkəti

**Şut:** xal yığmaq məqsədiylə edilən tez hərəkət

**Dribbling (Top sürmə):** Topu çiləyərək istənilən istiqamətə doğru atma

**Drive:** Hücum oyunçusunun xal yığmaq məqsədiylə etdiyi hərəkət

**End Line (dib xətt):** Sahənin enləməsinə səbət altından keçən xətt

**Fast Break:** Bir komandanın rəqib komandanı qorunmasız tutaraq sürətlə xal yığmaq məqsədiylə hücum etməsi

**Faul Atışı (sərbəst atış):** Faul nəticəsində sərbəst atış sahəsindən istifadə edilən müdaxiləsiz atışlar

**Front Court (hücum sahəsi):** Bir komandanın hücum etdiyi yarı sahə

**Səhv:** Faul sayılmayan qayda pozuntuları

**Səhvli Getmə (steps):** Bir oyunçunun topu idarə altına aldıqdan sonra çiləmədən birdən çox addım ataraq getməsi və ya tünddürdükdən sonra topu tutub təkrar top atması

**Hava Atışı (jump ball):** Hakimin oyunu başlatmaq məqsədiylə topu iki rəqib oyunçunun arasından yuxarı doğru atması və bu oyunçuların topu tək əlləriylə komanda yoldaşlarına qazandırma hərəkəti

**High Post (yüksək post):** Sərbəst atış sahəsinin dərhal xaricindən başlayan hücum bölgəsi

**Hücum Faulü:** Bir oyunçunun top öz komandasında ikən rəqib oyunçuya faul etməsi

**Jump Shot:** Oyunçunun sıçrayaraq havada tək əllə basket etmə məqsədiylə şut atması

**Man to Man Defense (adam adama müdafiə etmə):** Təyin olunan hər bir oyunçunun birə-bir təqibiylə edilən müdafiə etmə növü

**Midcourt Line (orta sahə xətti):** Sahəni ortadan ikiyə ayıran xətt digər adı da 8 saniyə xəttidir

**Pərdələmə (Screen):** Hücum edən komandanın oyunçularından birinin komanda yoldaşının asan şut atması və ya rəqibi keçə bilməsi üçün komanda yoldaşı ilə müdafiə etmə oyunçusunu arasına girməsi

**Pivot:** Təyin olunan bir ayağın sabitlənməsi və sabitlənən ayaq ətrafında dönmə işi

**Pres:** Müdafiə etmə edən komanda oyunçularının hücum edən komanda oyunçulardan topu qapmaq və səhv etmələrini təmin etmək üçün üzərlərində təzyiq qurmaları

**Ribaunt:** Səbətdən ya da çevrədən dönən və havalanan topa sahib olmaq üçün edilən iş

**Texniki Faul:** Oyunçuların qayda pozmaları nəticəsində verilən cəza

**Turnike (lay — up):** Qaçaraq putaya ən yaxın məsafədən çarpdıraraq və ya çevrəyə tək əllə atılaraq edilən şut.

Dunk:Oyunçunun səbətə tullanaraq əli ilə topu səbətdən keçirməsi
"Müqəddəs Georgi" ordeni

**"Müqəddəs Georgi" ordeni** — 1769-cu ildə Rusiya imperatoru II Yekaterina tərəfindən təsis olunmuşdur. Rus imperiyasının süqutuna qədər dövlətin ən ali hərbi ordeni sayılırdı.

## Təsnifatı
Ordenin dörd dərəcəsi vardı: birinci dərəcəli orden ən yüksək hesab olunurdu.

Ordenin devizi belə idi: *"Əla xidmət və cəsurluğa görə"*.

"Müqəddəs Georgi" ordeninə yalnız "fövqəladə, xüsusi rəşadət, mərdlik, əla əskəri qəhrəmanlıq göstərən" hərbi qulluqçular layiq görülürdülər.

## İstinadlar
SSRİ Generalissimusu Stalin (orden)

**SSRİ Generalissimusu Stalin ordeni** () — 1953-cü ildə Stalinin vəfatından dərhal sonra onun şərəfinə yaradılması nəzərdə tutulan, lakin SSRİ-nin yeni rəhbəri Nikita Xruşşovun həyata keçirdiyi yeni siyasət və şəxsiyyətə pərəstiş kultunu tənqidə məruz qoymasından sonra layihələndirilməsi dayandırılan orden.

Cəmi 4 nümunəsi hazırlanmışdır ki, onlarda da qiymətli metallardan istifadə edilməmişdir. Layihəyə görə ordenin qızıl və platindən hazırlanması nəzərdə tutulmuşdu.

Ordenin bir nümunəsi 2007-ci ildə Nyu-Yorkda təşkil olunan hərracda 67,5 min dollara satılmışdır.

## İstinadlar
"Təbəssüm" ordeni

**Təbəssüm Ordeni** () — böyüklərin göstərdiyi mehribanlıq, dostluq və səbrə görə uşaqlar tərəfindən dünyada verilən yeganə orden.

Mükafat 1968-ci ildə "Polşa kuryeri" jurnalı tərəfindən təsis edilib. 1979-cu ildə isə BMT tərəfindən təsdiq olunub. Hazırda orden dünyanın ayrı-ayrı ölkələrindən 50 nəfər böyükdən ibarət müstəqil Təbəssüm Ordeninin Kapitulası tərəfindən təqdim edilir. Təqdimetmə mərasimində Kapitula Təbəssüm Ordeninin kavalerini sarı gülümsəyən günəş rəmzi ilə bəzəyir. Bundan başqa, təqdimetmə zamanı əsas şərtlərdən biri də kavalerin üzündə təbəssümlə bir stəkan limon şirəsini içməsidir. Qeyd edək ki, bu mükafatı alanlar sırasında Hillari və Bill Klintonlar, Papa II İohann Pavel, İsveç şahzadəsi Silviya, Tereza Ana və başqa məşhur şəxslər də var.

Kapitula tarixində Polşa tərəfindən "Təbəssüm Ordeni"nə layiq görülən ilk azərbaycanlı Ələkbər Hüseynovdur. Uşaqların sevimlisi Ələkbər əmi kimi tanınan aktyor və rejissor Ələkbər Hüseynov uşaqlara gülüş və xoş əhvali-ruhiyyə bəxş etdiyi üçün bu mükafata layiq görülüb. Mükafatın təqdimetmə mərasimi 2007-ci il martın 13-də Rəşid Behbudov adanı Mahnı Teatrında keçirilib. Mükafatı xüsusi olaraq bu məqsədlə Bakıya gələn Təbəssüm Orbeni Kapitulasının sədri Marker Mixalak şəxsən təqdim edib.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Eyvaz Əlləzoğlu

**Eyvaz Əlləzoğlu** (*Həsənov Eyvaz Əlləz oğlu*; ) — Azərbaycan yazıçısı.

## Həyatı
Eyvaz Əlləzoğlu 1956-cı ildə Gürcüstan Respublikasının Qardabani (tarixi adı Qarayazı) rayonunun Muğanlı kəndində anadan olmuş, Tbilisi Pedaqoji İnistitutunun filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1980-ci ildən dövrü mətbuatda hekayələri və publisisstik yazıları ilə çıxış edir.

26 fevral 2011-ci ildə vəfat edib.

## Fəaliyyəti
Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Kosalı kənd orta məktəbində gürcü dili müəllimi, "Samqor" qəzetində korrektor kimi fəaliyyət göstərmiş, "Gürcüstan", "Borçalının səsi", "Ekspress" və "Xəzər" mətbu orqanlarında əməkdaşlıq etmişdir.

Publisistik fəaliyyəti dönəmində "Olaylar", "Borçalının səsi", "Ekspress" və digər qəzetlərlə Gürcüstanın siyasi həyatı ilə bağlı analtik yazılar yazmışdır.

1993-1996-cı illər ərzində Prezident Aparatının Milli Siyasət şöbəsində məsləhətçi, 1996-1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Gürcüstandakı Səfirliyində ikinci katib kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Ssenarisi əsasında "Ov" cizgi filmi ekranlaşdırılmışdır. Gürcü dilindən Qoderzi Çoxelinin, Revaz İnanişvilinin, Naira Gelaşvilinin və digər müasir gürcü yazıçılarının əsərlərini dilimizə çevirmişdir.

"Əli və Nino" kitab mağazasının təşkil etdiyi Milli Kitab Mükafatında xüsusi mükafatla təltif olunmuşdur.

## Kitabları
*"Ölü yay", (hekayələr)1992;
*"Yatan dinozavrlar",(hekayələr) 1993;
*"Odunçu geri qayıdır" (roman) 2010;   
*"Qaraçöllü Qəzənfər" (roman) 2012;Əlləzoğlunun yeni kitabından parça   
*"Hekayələr" (hekayələr) 2013 https://qafqazinfo.az/news/detail/eyvaz-ellezoglunun-yeni-hekayeler-kitabi-isiq-uzu-gorub-48222   
*"Qırıq telefon" (hekayələr) 2021 https://kulis-az.cdn.ampproject.org/v/s/kulis.az/news/37089/amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16176308828581&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20adl%C4%B1%20domend%C9%99n&ampshare=https%3A%2F%2Fkulis.az%2Fnews%2F37089

## İstinadlar
Çoban salatı

**Çoban salatı** — Azərbaycan və türk mətbəxinə aid salat növü.

## Tərkibi
Bu salatın tərkibi təzə tərəvəzlərdən, göy-göyərti və əlavə dad üçün zeytun yağı və sıxılmış limon suyundan ibarət olur.

## Süfrəyə verilməsi
Demək olar ki, hər növ əsas yeməyin yanında süfrəyə verilir. Xüsusiylə də kabab, müxtəlif ət yeməkləri, plovlarla yeyilməsi məqsədəuyğundur. Pəhriz salatı kimi də yeyilir.

## Həmçinin bax
* Ərəb salatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Elena George

**Elena George** () — rumın müğənni.

## Həyatı
Elena George 30 iyul 1985-ci ildə Rumıniyada anadan olmuşdur. 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Rumıniyanı "The Balkan Girls" (*[[Azərbaycan dili]]ndə:"Balkan Qızları"*) mahnısı ilə təmsil etmişdir. I yarımfinalda 67 xal toplayaraq 9–cu olmuş və finala keçmişdir. Finalda isə 40 xal toplayaraq 19–cu olmuşdur.

## Albomları

* 2006 *Vocea Ta* 
* 2008 *Lilicea Vreariei* 
* 2008 *Te Ador*

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt

## İstinadlar
Çaxoxbili

**Çaxoxbili** () — gürcü xörəyi. Tərkibində quş əti və tərəvəzlər olur.

Adı "ხოხობი" (*xoxobi*), yəni qırqovul sözündən gəlir.

## Mənbə
* Çaxoxbili (Gürcü Yeməyi)

## İstinadlar
Ordubad üsulu maş şorbası

Maş Şorbası Ordubad rayonunun ən məşhur yeməkərindəndir. Ordubadda quru maş lobyadan və təzə maşdan (yaşıl lobya) çox istifadə olunur. Yayda bu yeməklər təzə qoyun əti ilə bişirilir, qışda isə qovurma ilə. Qovurma öz yağında bişən qoyun ətidir. Qızardılmış qoyun əti elə öz yağındaca qazan və ya verdələrə yığılır və sərin yerdə saxlanılır. Qovurma həm sulu, həm quru yeməklərə əlavə olunur. Onun dadı qeyri-adidir, çox ləzzətli olur.

## Ərzaqlar

*4-6 porsiya üçün nəzərdə tutulub*
*1 stəkan (230qr) quru maş lobya, gecədən soyuq suya qoyulmuş
*2 xörək qaşığı (30ml) ərinmiş kərə yağı
*500g doğranmış sümüksüz qoyun və ya mal əti (sümüklü ətdən də istifadə edə bilərsiniz)
*1 ədəd doğranmış orta boy baş soğan
*2 xörək qaşığı tomat
*8 stəkan su
*zövqə görə duz
*zövqə görə istiot
*4 ədəd 2 və ya 4 yerə bölünmüş orta boy karfof
*4 quru gavalı
*1 xörək qaşığı quru nanə

## Hazırlanma qaydası

1. Maş lobyanı süzün və su doldurulmuş qazanda 15 dəqiqə ərzində qaynadın. Bu proses quru maşın tünd rənginin çıxması üçün edilir.  Maşı süzün və yuyun. Kənara qoyun.

2. Qazanda yağı qızdırın. Əti qazana əlavə edib yağda təxminən 15 dəqiqə qızardın. Arada qarışdırın.

3. Soğanı da qazana əlavə edib 5 dəqiqə və yaxud soğan yumuşalana qədər bişirin.

4. Tomatı əlavə edib 1 dəqiqə taxta qaşıqla qarışdıra-qarışdıra bişirin. Zövqə görə duz, istiot vurun. Süzdüyünüz maş lobyanı əlavə edib üstünə 8 stəkan su töküb, qaynadın.

5. Qaynayanda, odun altını azaldın. Qazanın qapağını örtün. Şorbanı vam odda təxminən 1 saat 15 dəqiqə ərzində və yaxud ət və maş lobya bişənə qədər  bişirin.

6. Kartof, quru gavalı, və quru nanəni də əlavə edib, kartof bişənə qədər bişirin. Bu şorba nə çox sulu, nə də çox qatı olmalıdır.

## Mənbə
* Ordubad Üsulu Maş Şorbası
Yunan zukini piroqu

Bu piroq Azərbaycanın göyərti küküsünü xatırladır, amma ondan fərqlidir. Bir növ Türk börəyini də xatırladır, amma içincə yuxa yoxdur. Qabaqlı piroq həm səhər yeməyində, həm də pratik qəlyanaltı kimi çox ləzzətli olur.

## Ərzaqlar
* 1/2 stəkan zeytun yağı
* 1 stəkan xırda doğranmış yaşıl soğan
* 3 qabaq (kabaçok, zukini) – təxminən 700 qram, kubiklərə doğranmış
* 5 iyi yumurta
* 1 stəkan qatıq (süzülmüş, susuz olmalıdır, turş olmamalıdır)
* 1 stəkan un
* 3 çay qaşığı qabartma tozu (baking powder)
* 1 stəkan ovulmuş və ya kiçik doğranmış Feta pendiri (Feta pendiri Yunan pendiridir. *Supermaketlərinizde yoxdursa, her hansı növ duzlu ağ pendirdən istifadə edə bilərsiniz)
* 1 stəkan sürtkəcdən keçirilmiş Kasseri pendiri (Yunanıstanın kasseri pendiri Türkiyədə bilinən *Kaşar pendiridir. Mozzarella pendiri ile əvəz oluna bilər)
* 1 stəkan xırda doğranmış şüyüd və ya cəfəri (mən cəfəri ilə daha çox bəyənirəm)
* zövqə görə istiot
* zövqə görə qurudulmuş qırmızı şirin bibər tozu (paprika)
* üzərini bəzəmək üçün qabaq dilimləri

## Hazırlanma qaydası
Uzunluğu 38 cm, genişliyi isə 25 cm olan dərin soba formasını bir az yağlayın.

Tavada zeytun yağını qızdırın. Soğan və qabağı əlavə edərək tez-tez qarışdıraraq yumuşalana qədər (amma xaşıl olmasın) və suyu çəkilənə qədər təxminən 15 dəqiqə bişirin. Bir az duzlayın. Kənara qoyun.

Sobanı 180˚C-dək qızdırın.

Dərin bir qabda yumurtaları mikserlə yaxşıca çalın. Üzərinə qatığı əlavə edib qarışdırın. Sonra isə un və qabartma tozunu əlavə edib yaxşıca qarışdırın.

Bu qarışığa pendirləri və bişmiş qabağı əlavə edib qarışdırın. Zövqə görə istiot və qırmızı bibər tozu vurun. Duzu azdırsa, bir az duz əlavə edin.

Doğranmış göyərtini də əlavə edib qarışdırın. Alınan kütləni yağlanmış formaya tökün. Üzərini qabaq dilimləriylə bəzəyin (şəkildə gördüyünüz kimi) və qırmızı bibər tozu səpin.

Sobanın orta yerində təxminən 1 saat ərzində üstü qızaranadək bişirin. Sobadan çıxartdıqdan 15 dəqiqə sonra piroqu kəsin və servis edin. Bu piroq həm isti, həm də soyuq halda süfrəyə verilə bilər.

## Mənbə
* Yunan Qabaq (kabaçok, zukini) Piroqu
Həftəbecər turşusu

## Ərzaqlar
*2 litrlik banka üçün*
* 500 qr badımcan (təxminən 3 ədəd) — kiçik kublara doğranmış
* 1 kq (1 orta boy) kələm — yarı bölünüb nazik-nazik doğranmış
* 250 qr (2 ədəd) yaşıl bibər — iri-iri doğranmış
* 1 acı bibır (əgər turşunuzun bir az acı olmasını istəyirsinizsə istifadə edin) — iri-iri doğranmış
* 500 qr (4 ədəd) göy pomidor — iri-iri doğranmış
* 500 qr (4 ədəd) yerkökü — uzunsov nazik-nazik doğranmış (digər tərəvəzlər kimi də doğraya da bilərsiniz)
* 1 kərəvizin sapı — iri-iri doğranmış
* 1 baş sarımsaq — doğranmış
* 1 stəkan xırda doğranmış nanə
* 1 stəkan xırda doğranmış cəfəri
* 4 xörək qaşığı duz
* təxminən 300 ml (1/3 litr) və ya bankanı dolduracaq qədər sirkə

## Hazırlanma qaydası
1. Doğranmış badımcanı aşsüzənə yığın və üstünə təxminən 2 xörək qaşığı duz səpin. Üzərinə ağırlıq (qapaq və ya qab) qoyun və 20 dəqiqə müddətində kənarda saxlayın. Sonra badımcanları yuyun, yaxşıca süzün, suyunu sıxın və qalın salfet və ya kağız dəsmalla qurulayın.

2. Doğradığınız bütün tərəvəz və göyərtiləri iri ləyənə qoyun. Üstünə 2 xörək qaşığı duz səpin və əlinizlə ərzaqları yaxşıca qarışdırın. 20 dəqiqə müddətinə kənara qoyun. Bu müddət ərzində tərəvəzlər sulanacaq.

3. Tərəvəzləri əlinizlə sıza-sıxa suyunu çıxardın. Sıxılmış ərzaqları bankaya doldurun. Üstünə sirkə töküb bankanı bağlayın. Turşunu sərin yerə qoyun. 1–2 həftəyə hazırdır.

## Mənbə
* Həftəbecər Turşusu
Emin Milli

**Emin Milli (Emin Abdullayev)** — Azərbaycan insan hüquqları müdafiəçisi, bloqqer. 2012-ci ildə ölkəni tərk etmiş və Almaniyaya köçmüşdür. Bundan sonra Emin Milli Almaniyada yaradılan "Meydan TV" media resursunun rəhbəri kimi fəaliyyət göstərmiş, 2019-cu ildə isə həmin təşkilatla vidalaşmışdır.

## Həyatı
Emin Milli 1979-cu ildə Bakıda doğulub. Əslən neftçalalıdır. 1999-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Hüquq və Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsini bitirib, 2001–2002-ci illərdə Almaniyada oxuyub və Avropa Saarbruecken Hüquq Məktəbində magistr dərəcəsi alıb. 1999–2000-ci illərdə Bakıda Beynəlxalq Respublikaçılar İnstitutunda koordinator, 2002–2004-cü ildə Fridrix Ebert Fondunun Azərbaycan üzrə direktoru işləyib. 2002–2004-cü illərdə Avropa Şurasının Azərbaycanda siyasi məhbuslar üzrə hüquqşünası və məsləhətçisi olub. 2005-ci ildə ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Haqları Bürosunun seçki müşahidə missiyasının siyasi təhlilçisinin köməkçisi işləyib. "Alumni Network" Gənclər Şəbəkəsinin nümayəndəsi, "ANTV" (Alumni Network TV) şəbəkəsinin təsisçilərindən biridir.

12 ildən sonra Azərbaycana qayıtmışdır.

### Həbsləri
* 2009-cu il iyul ayının 8-də "Ol" Gənclər Hərəkatının həmtəsisçisi olan Adnan Hacızadə ilə birlikdə Bakının Səbail rayonu ərazisində yerləşən "Lebanes" restoranında baş vermiş davada günahkar bilinib, onların barəsində Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 127.2.3 (qəsdən sağlamlığa az ağır zərər vurma) və 221.2.1 (xuliqanlıq) maddələri ilə cinayət işi açılıb. Cinayətdə təqsirli bilinərək Səbail Rayon Məhkəməsinin 11 noyabr 2009-cu il tarixli qərarı ilə 2 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 2010-cu il noyabrın 19-də Salyan Rayon Məhkəməsində həbs müddətinin yarısını bitirdikdən sonra azadlığa buraxılması ilə bağlı şikayətinə baxılıb. Məhkəmə azadlığa buraxılması ilə bağlı qərar qəbul edib və məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb.
* Bakıda sülh nümayişlərçilərə qarşı güc istifadə etməyə qarşı aksiyada iştrak etdiyi üçün 2012-ci ilin yanvar ayının 27-də 15 sutkaya həbs olundu.

## Həmçinin bax
* Meydan TV

## İstinadlar
Azərbaycan Yüksək Dəstəsi 1992

**Azərbaycan Premyer Liqası 1992** — Müstəqilliyini bərpa etmiş Azərbaycan Respublikasının futbol üzrə sayca birinci çempionatı. Turnirin çempionu "Neftçi" klubu olmuşdur. . Sumqayıtın "Xəzər" komandası ikinci, "Turan" isə üçüncü olub.

## Format
İlk mərhələdə 26 klub hər birində 13 klub olmaqla iki qrupa bölünmüşdür. Çempionatda 26 komanda iştirak edib. Onlar hər birində 13 komanda olmaqla 2 qrupda mübarizə aparıb. İlk 6 komanda 2-ci mərhələdə 1-12 yerlər uğrunda, digərləri 13-26-cı yerlər uğrunda oynayıb. Mübarizə ilk mərhələnin bütün göstəriciləri saxlanmaqla davam etdirilib.

Əsasnaməyə uyğun olaraq turnirdə ən zəif çıxış etmiş 8 komanda aşağı dəstəyə düşüb.

Qələbəyə görə komandalar 2 xal, bərabərliyə görə isə 1 xal qazanıblar.

## I mərhələ

### A qrupu

**''Qeyd**: Gənclik klubu çempionatı yarımçıq saxladığı üçun nəticələri silinir.''

### B qrupu

## Final mərhələsi

### 1-12-ci yerlər uğrunda baş tutan oyunların nəticəsindən sonra turnir cədvəli

## Bombardirlər

## Maraqlı faktlar
"Gənclik" komandası startda mübarizəni dayandırdığından nəticələri ləğv olunub, lakin bütün rəqiblərinə top fərqi sayılmadan (yəni 0:0) 2 qələbə verilib.

"Şirvan" (Kürdəmir) komandası 2-ci mərhələdə oynamaqdan imtina etdiyindən rəqiblərinə 2 qələbə verilib.

Lənkəranın "Xəzər" klubu mövsümün əvvəlində "Lənkəran" adı ilə çıxış edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Gözlənilməyən çempionat (ARB Aranfilm 2020)
Dinamo Tbilisi FK

**"Dinamo"** — Gürcüstanın futbol klubu.

## Tarixi
1925-ci ildə yaradılmışdır.

## Uğurları
* 1 dəfə UEFA Kuboklar Kubokunun qalibi - 1980/1981
* 1 dəfə Birlik Kubokunun qalibi - 2004
* 2 dəfə SSRİ çempionu - 1964, 1978
* 2 dəfə SSRİ Kubokunun qalibi - 1976, 1979
* 19 dəfə Gürcüstan çempionu - 1990, 1991, 1991/1992, 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 1997/1998, 1998/1999, 2002/2003, 2004/2005, 2007/2008, 2012/13, 2013/14, 2015/16, 2019, 2020, 2022
* 8 dəfə Gürcüstan Kubokunun qalibi - 1991/1992, 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 2002/2003, 2003/2004

## Avrokuboklarda iştirakı

;Qeydlər
* **1M**: Birinci seçmə mərhələ
* **2M**: İkinci seçmə mərhələ
* **3M**: Üçüncü seçmə mərhələ
* **PO**: Play-off mərhələsi
* **Qrup**: Qrup mərhələsi

## İstinadlar
Andrey Stepanov

**Andrey Nikolayeviç Stepanov** (; ) — Estoniya futbolçusu, Estoniya milli futbol komandasının və Kiprin Aris Limasol futbol klubunun müdafiəçisi.

## Klub karyerası

## Milli karyerası
Stepanov Estoniya milli futbol komandasında 79 oyun keçirib, 1 qol vurub.

## Titulları
* 3 dəfə Estoniya futbol çempionatının qalibi — 2001, 2002, 2003
* 2 dəfə Estoniya Superkubokunun qalibi — 2002, 2003

## İstinadlar
Borş

**Borş** () — daha çox Şərqi Avropa və Şimali Asiyada yayılmış şorba. Ukrayna mənşəli bir yeməkdir. Rusiya imperiyası dövründə Rusiyadan Azərbaycan mətbəxinə daxil olan xörək. Rusiyadan başqa borşun müxtəlif növləri Ukrayna, Polşa, Litva, Moldova, və Şərqi Avropanın başqa ölkələrində də bişirilir.

Borşun tərkibində olan tərəvəzlər sümüklü mal ətinin suyunda bişirilir.

Borşa rəng verən tərəvəz çuğundurdur. Bəziləri borşa az çuğundur qatır ki, bu da borşun rəngini qırmızı deyil, sarı edir. Borşu bişirdikdən sonra bir neçə saatlıq kənara qoyduqda dadlar bir-birinə qarışır və daha da ləziz olur.

## Ərzaqlar
*6 porsiya üçün nəzərdə tutulub*

* 1 kq iri tikələrə bölünmüş sümüklü mal əti
* 5 xörək qaşığı kərə yağı və ya duru yağ
* 1 baş soğan
* 1 ədəd orta boy çuğundur (300 qr)
* 2 ədəd yerkökü (300 qr)
* 2 xörək qaşığı tomat
* 3–4 dəfnə yarpağı (rusca: *lavroviy list*)
* 1 ədəd orda boy kələm (700 qr)
* 3 ədər kartof
* 2 stəkan xırda-xırda doğranmış cəfəri
* zövgə görə duz
* zövgə görə istiot

## Hazırlanma qaydası
# İri qazana mal ətini qoyub, üstünə təxminən 20 stəkan su töküb qaynadın. Tez-tez kəfini alın. Ət yumuşalanadək orta odda bişirin (ətin sərtliyindən asılı olaraq, ət 40 dəqiqəyə qədər bişə bilər). Ətin suyunu süzün ki, kəfdən təmizlənsin. Ət suyunu və əti qazana geri qoyun.
# Ətin bişdiyi müddət ərzində digər ərzaqları hazırlayın. Soğanı xırda-xırda doğrayın. Çuğundur və yerkökünü sürtkəcin iri dişindən keçirin. Kələmi nazik-nazik doğrayın (təxminən 4 stəkan alınmalıdır). Kartofları soyun və iri-iri dilimləyin.
# Tavada yağı qızdırın və soğanı bu yağda yumuşalanadək bişirin. Çuğundur və yerkökünü soğana əlavə edib, bərabər təxminən 10 dəqiqə ərzində, tərəvəzlər bir qədər yumuşalanadək bişirin. Sonra tomat, zövgə görə duz, istiot əlavə edib, təxminən 5 dəqiqə də bişirin.
# Bişən tərəvəzləri və dəfnə yarpağını ət suyu olan qazana əlavə edin. QEYD: Ət bişdiyi müddətcə suyun bir qismi buxarlanacaq, odur ki, əldə etdiyiniz ət suyu azdırsa, qazana bir az su əlavə edin. Qazanda təxminən 12 stəkan maye olmalıdır). Qazanı qaynadın, sonra içinə kələm, kartof və cəfərini əlavə edib, orta odda təxminən 25 dəqiqə ərzində, və yaxud kələm və kartof yumuşalanadək bişirin.
# Hazır borşu nimçələrə töküb süfrəyə verin. Borşun üstünə zövqə görə qatıq tökülüb yeyilir.

## Mənbə
* Ukraynanın kulinariya ləzzətləri (2021) 
* Borş

## İstinadlar
Səkinəxanım məscidi

**Səkinəxanım məscidi** — 1854-cü ildə Azərbaycanın Quba şəhərində tikilmiş tarixi-memarlıq abidəsi.

Məscid Abbasqulu ağa Bakıxanovun xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə həyat yoldaşı Səkinə xanım Bakıxanovanın şəxsi vəsaiti hesabına tikilib.

Abidə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Səkinə xanım məscidi Azərbaycan yazıçısı və tarixçisi Abbasqulu ağa Bakıxanovun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün həyat yoldaşı Səkinə xanım Bakıxanova tərəfindən tikdirilmişdir. Səkinə xanım Bakıxanova 1853-cü ildə vəfat edib. Məscidin tikintisi onun ölümündən sonra 1854-cü ildə bitib.

### Sovet işğalında
Sovet işğalından sonra rəsmi sürətdə 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.

İşğaldan sonra 1930-cu illərdə dinə qarşı aparılan mübarizə tədbirləri çərçivəsində məscid bağlanmış ətrafındakı mədrəsə və köməkçi binalar sökülərək dağıdılmışdır. İlk illər məscidin binasından anbar daha sonra isə tikiş sexi kimi istifadə edilib.

### Müstəqillikdən sonra
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra, 1992-ci ildə məsciddə təmir işləri aparılıb və məscid insanların istifadəsinə verilib. Məscidin ətrafına hasar çəkilib, su, kanalizasiya, işıq, qaz xətləri bərpa edilib. 1990-1993-cü illərdə dəstəmazxana və baş köməkçi binalar tikilib.

Abidə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Memarlığı
Məscidin xüsusi memarlıq üslubu var və Qubadakı digər məscidlərdən fərqlənir. Qırmızı kərpicdən tikilib və tilli silindri xatırladır. Hər bir divar-tildə bir yarımdairəvi tağ şəkilli pəncərə var. Fasadın üstünü xırda kərpiclərdən hörülmüş orijinal karniz əhatə edir. Döşəməsi daş plitələrlə örtülüb, tavanı dörd böyük sütun üzərində dayanıb. Minbər qoz ağacından düzəldilib və səkkizpilləlidir. Məscid dördbucaqlı formasındadır, doqquz pəncərəsi və iki qapısı var. Hündürlüyü 27 metrdir. Yerdən günbəzədək 9 metrdir. Günbəzin diametri 4,5 metrdir. Damı və günbəzin üstü dəmir təbəqə ilə örtülüb. Onun da ətrafı çoxsaylı tillərlə əhatə olunub. Günbəzin mərkəzi incə nazik millə bəzədilib. Məscidinin nəzdində mədrəsə də var. Mədrəsə 1994-cü ildən fəaliyyət göstərir.

Məscidin günbəzinin üstündə məscidin şərəfəsi yerləşir. Şərəfəyə çıxmaq üçün yer məscidin içindədir.

Məscid binasının giriş portiki üstündəki epiqrafik kitabənin haşiyə hissəsində nəsx xətti ilə ərəb və fars dillərində Qurandan ayə verilib. Həmçinin kitabənin ortasında yazılıb:

## Həmçinin bax
* Ərdəbil məscidi
* Hacı Cəfər məscidi
* Rustov məscidi

## İstinadlar
İsmətli

**İsmətli** (əvvəlki adı: **Konstantinovka**) — Azərbaycan Respublikasının Biləsuvar rayonunun İsmətli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Biləsuvar rayonunun Konstantinovka kəndi Kirovka kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Konstantinovka kənd Soveti yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Biləsuvar rayonunun Konstantinovka kəndi İsmətli kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Rusiyadan köçürülmüş rus kəndliləri Konstantinovka adı ilə salmışdılar. 1992-ci ildən kəndə *İsmət Qayıbovun* şərəfinə İsmətli adı verilmişdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd düzənlikdə yerləşir.

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
* Mütəllimli Mətləb Əzizulla oğlu  — Sosial Ədalət Partiyasının sədri, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin I çağırış deputatı, Azərbaycan Ali Sovetinin XII çağırış deputatı, Azərbaycan Respublikasının baş prokurorunun birinci müavini.

* Ələddin Eyvazov — azərbaycanlı alim.
* Fikrət Cahangirov — filologiya elmləri doktoru, professor.
* Pərviz Cəbrayıl — azərbaycanlı yazıçı.
*Əli Davudov - tibb elmləri namizədi,dosent. Görkəmli travmatoloq.Travmatologiya institutunda şöbə müdiri

## İqtisadiyyatı
Əhalisi əsasən pambıqçılıq, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olur.

## Mədəniyyəti
Kənddə İsmətli kənd kitabxana filialı, İsmətli kənd klubu, İsmətli Poçt Şöbəsi (AZ1318) və İsmətli EATS fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə  Xanlar Qafarov adına İsmətli kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə 20 aprel 2016-cı ildə qeydiyyatdan keçən, şəhadətnamə nömrəsi 100115 A-624 olan İsmətli kəndi "Əbülfəzl" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Səhiyyə
Kənddə İsmətli kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax