Cerom Karle

**Cerom Karle** (ing. Jerome Karle, orijinal soyadı Karfunkle, ) — amerikalı fiziki kimyaçı, 1985-ci ildə kimya üzrə " Kristal strukturların müəyyənləşdirilməsi üçün birbaşa metodların təkmilləşdirilməsindəki uğurlarına görə" Nobel mükafatı alıb və həmkarı Herbert Hauptmann ilə paylaşıb. Yarım əsrdən çox həyat yoldaşı kimyaçı İzabella Karle ilə birlikdə o, Birləşmiş Ştatların Dəniz Tədqiqat Laboratoriyasının əməkdaşı olmuşdu (2009-cu ilə qədər). Doktor, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (1976 il) və Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin (1990il) üzvü.

## Bioqrafiyası
Cerom Karle Bruklindəki Coney adasında yəhudi ailəsində anadan olub. Atası, Polşadan olan mühacir Lui Karfunkle rəssam və sahibkar idi; anası Sadie Helen Kun (əslən Budapeştdəndir), pianoçu və orqan ifaçısı idi (valideynlər 1911-ci ildə evlənmişdilər) və Cerom da uşaq ikən ciddi musiqi təhsili almışdır.Onun bütün ailəsi bir neçə nəsil boyu incəsənətlə bağlı olmuşdur (əmiləri portret rəssamı İvan Qriqoryeviç Olinski, 1878–1962 illərdə və heykəltəraş David Karfunkle, 1880–1959 illərdə).
O, on doqquz yaşına qədər yaşadığı Bruklin ştatının Koni Aylend şəhərindəki Avraam Linkoln Liseyində oxuyub. 1937-ci ildə Nyu-York Universitetinin Şəhər Kollecində bakalavr dərəcəsi alıb, burada Herbert Hauptmanla da tanış olub, 1938-ci ildə isə Harvard Universitetində biologiya üzrə magistr dərəcəsi alıb (yəhudi tələbələr üçün ayrılmış normaya görə o, Harvarda Tibb Məktəbinə qəbul olunmayıb.).
İki il Nyu-York şəhərinin Səhiyyə Departamentində məmur işləyib, 1943-cü ildə Miçiqan Universitetində fiziki kimya üzrə dissertasiya müdafiə edib (orada gələcək həyat yoldaşı ilə də tanış olub; 1942-ci ildə evləniblər). Elə həmin il Çikaqo Universitetində Manhetten Layihəsinin əməkdaşı oldu və burada plutoniumun oksidindən çıxarılması ilə bağlı araşdırmalar aparmağa başladı.
1946-cı ildə Karle Vaşinqtondakı Dəniz Tədqiqat Laboratoriyasının işçiləri ilə işləməyə başladı (o, həyat yoldaşı ilə eyni gündə 2009-cu ilin iyul ayında təqaüdə çıxana qədər orada çalışdı), burada yenidən Hauptmanla tanış oldu. 1950-ci illərdə o, rentgen kristalloqrafiyasından istifadə edərək üçölçülü molekulyar strukturların deşifrə edilməsi üçün birbaşa metod hazırlamaq üçün onunla əməkdaşlıq etdi.
Bu işlərinə görə 1985-ci ildə "Kristal strukturların müəyyənləşdirilməsi üçün birbaşa metodların təkmilləşdirilməsindəki uğurlarına görə" kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb. 1981–84-cü illərdə. Beynəlxalq Kristalloqrafiya İttifaqının prezidenti olmuş, 1992-ci ildə "Bəşəriyyətə Xəbərdarlıq"ı imzaladı.

## Ailəsi
Həyat yoldaşı (1942-ci ildən) – amerika kimyaçısı,kristalloqraf İzabella Karle (1921il-2017il),
Üç qızı var idi: üzvi kimyaçı Louise Hanson (doğ. 1946 il), kristalloqraf Jan Marianne Karle (d. 1950) və geoloq Madlen Diane Tawney, 1955-ci il təvəllüdlü.

## Mükafatları
* Amerika Kimya Cəmiyyətinin Vaşinqton Bölməsinin Hillebrand Mükafatı (1969 il, İzabella Karle ilə birlikdə)
* Hərbi Dəniz Qüvvələrində Görkəmli Mülki Dövlət Xidməti Mükafatı (2009 il).
* Fəxri doktor.
* Kimya üzrə Nobel Mükafatı (1985il) ("Kristal strukturların müəyyənləşdirilməsi üçün birbaşa metodların təkmilləşdirilməsindəki uğurlarına görə")
* Merilend Universitetinin Fəxri Doktoru, Kollec Parkı
* Yagellon Universitetinin fəxri doktoru

## İstinadlar