Azadlıq meydanı (Tallin)

**Azadlıq meydanı** və ya **Vabaduse meydanı** () — Tallinin mərkəzində yerləşən şəhər meydanı.

Meydanda Haryu, Rozikrantsi, Tatari, Estoniya bulvarı, Payarnus şosesi və Kaarli bulvarının küçələri birləşir.
## Tarixi
XIX əsrin ortalarında yıxılan Harju qapılarının qarşısındakı İsveç qalasının yerində yaranmışdır. 1867-ci ildə meydanda Müqəddəs Yəhya kilsəsi ucaldıldı.

XX əsrin əvvəllərində meydanın qeyd olunan adları: Sen bazarı (, ), Petrovskaya meydanı (, ) adları var idi.

1910-cu ildə meydanda Sen bazarı () ləğv edildi, meydan daşla döşəndi. Şəhərin rus qoşunları tərəfindən tutulmasının 200 illiyi münasibətilə meydanda I Pyotrun abidəsi ucaldıldı. 1922-ci il mayın 1-də sökülən abidənin altındakı postament də dağıdıldı. Pyotr abidəsinin tuncdan olan ayaqları Estoniya senti üçün əridildi, tunc əllərdən isə 1918-1920-ci illərdə Müstəqillik müharibəsində iştirak etmiş eston məktəblilərinin abidəsi ucaldıldı. Qalan büst isə Kadriorqa (prezidentin hazırkı iqamətgahının yanında) köçürüldü, onun sonrakı taleyi haqqında isə məlumat yoxdur.

1930-cu illərdə meydanda funksionalist üslubda tikilmiş binalar - İncəsənət Evi (1933, memarlar Anton Soans, Edqar-Yohan Kuusik), inzibati bina (1932, memar Robert Natus), Scandic Palace hoteli (1936, Elmar Lohk ) inşa edildi.

29 aprel 1941-ci ildən 15 may 1989-cu ilə qədər meydan Qələbə meydanı () adlandırıldı.

2009-cu ildə meydanda Qurtuluş müharibəsində Qələbə abidəsi ucaldılıb.

## Tikili

* Ev 1 — Müqəddəs Yəhya kilsəsi (Yanovskaya kilsəsi).
* Ev 3 — Palace hotel (1936, memar Elmar Lohk);
* Ev 4 — Georg Ots adına Tallin Musiqi Kolleci;
* Ev 5 — Estoniya Rus Teatrı;
* Ev 6 — Tallin İncəsənət Evi qalereyası (1933, memarlar Edqar-Yohan Kusik, Anton Soans);
* Ev 7 — Tallinn şəhər hökuməti (meriya) (1932, memar Robert Natus, lampalar - Yan Kort);
* Ev 8 — Tallin İncəsənət Evi;
* Ev 9 — əyləncə golf mərkəzi və yeraltı dayanacaq;
* Ev 10 — EEKS-MAJA sığorta şirkətinin keçmiş binası (1936, memar Elmar Lohk), keçmişdə Vladimir Sapojninin çıxış etdiyi birinci mərtəbədə məşhur "Moskva" kafesi yerləşirdi.

## Qalereya

Peeter Suure ausamba avamine Tallinnas, 1910.jpg|I Pyotr abidəsinin açılışı, 1910-cu il
Peeter Suure ausammas, 1910.jpg|I Pyotr abidəsi
Jaani kirik Harjumäe nõlvalt vaadatuna.jpg|Yaanovskaya kilsəsi
Bundesarchiv Bild 146-2004-231, Reval, Freiheitsplatz.jpg|1943-cü ilin fevral-martı, Bundesarxivdən foto
Gloria Palace, 1944.jpg|Bayram üçün bəzədilmiş "Gloria Palace" kinoteatrının və "Astoriya" restoranının fasadı, 1944-cü ilin noyabrı
Teatro Estatal Ruso, Tallinn, Estonia, 2012-08-05, DD 01.JPG|Ev 5, Estoniya Rus Teatrı, mədəniyyət abidəsi
Alar Kotli - kunstifond - pilt 1.JPG|Ev 6
Edgar-johan kuusik - kunstihoone - pilt 1 (cropped).jpg|Ev 8 (İncəsənət evi), mədəniyyət abidəsi
Vabaduse väjak 10 hoone Harju tänava poolt diagonaalis.jpg|Ev 10, mədəniyyət abidəsi
Vabaduse väljaku väljakaevamine.jpg|Yenidənqurma zamanı meydanda qazıntılar, 2008
Freedom Square (Tallinn 2014).JPG|XXVI Mahnı Festivalı iştirakçılarının toplantısı4 iyul 2014-cü il 
Tallinn day in 2014.JPG|Tallin günü, 15 may 2014-cü il
Tallinn Vabaduse väljak 2022a aprillis.jpg|Ukrayna və Estoniyanın bayraqları, aprel 2022


## Meydan kinoda
Müqəddəs Yəhya kilsəsi Şerlok Holms və Doktor Uotsonun (Aqra xəzinələri) sərgüzəştləri teleserialında Müqəddəs Monika kilsəsi adı altında çəkilib.

1986-cı ilin may ayında meydanda "Yüz ildən sonra mayda" () filminin epizodlarının çəkilişi üçün qısa müddətə 1910-cu ildən 1922-ci ilə qədər orada yerləşən I Pyotr abidəsinin maketi quraşdırıldı.

## İstinadlar