open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Balık Bişməse rayonu

**Balık Bişməse rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın mərkəzində yerləşir. 
Kama çayının sağ sahilində yerləşir.
Rayonun inzibati mərkəzi Balık Bişməse şəhər tipli qəsəbəsidir.
## Coğrafiyası
Rayon Layiş, Pitrəç, Teləçe, Mamadış rayonları ilə, Kuybışev su anbarı boyunca isə Çistopol və Alekseyevsk rayonları ilə həmsərhəddir. 
## Tarixi
Rayon 14 fevral 1927-ci ildə qurulmuşdur. 1920-ci ilə qədər olan ərazi Layiş qəzasına, 1920-1927-ci illərdə Layiş kantonuna daxil idi. 26 mart 1959-cu ildə ləğv edilmiş Kzıl-Yulduz rayonu ərazisinin bir hissəsi (rayon mərkəzi Kutlu-Bukaş kəndində olmuşdur) Balık Bişməse rayonunun bir hissəsi olur. 4 yanvar 1963-cü ildə rayon ləğv edilir, ərazisinin bir hissəsi Mamadış rayonunun, bir hissəsi isə Pitrəç rayonunun tərkibinə keçir. 12 yanvar 1965-ci ildə Balık Bişməse rayonu yenidən qurulur.
## Əhali

;Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Balık Bişməs şəhəri) rayon əhalisinin 30,62% -i yaşayır.
## Yerli özünü idarəetmə
Balık Bişməse rayonu ərazisinə 1 şəhər və 26 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 78 yaşayış məntəqəsi daxildir.
## İqtisadiyyat
Ərazidə yazlıq buğda, qışlıq çovdar, arpa, yulaf, kartof becərilir. Heyvandarlığın əsas sahələri ətlik və südlük heyvandarlıq, qoyunçuluq, arıçılıqdır.
## Tanınmış şəxsləri
Minulla Sunqatoviç Qizatulin  (1925-1993) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Aleksandr Timofeyeviç Sergeyev (1916-1979) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Zakiy Şaymardanoviç Şaymardanov (1923-1967) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Rüstəm Nurqaliyeviç Minnixanov  - Tatarıstan Respublikasının ikinci prezidenti.

Fanis Sahibutdinoviç Musin –  10 sentyabr 1959-cu ildə, Kazan Vaxitovski rayon məhkəməsinin keçmiş sədri

Rinnat Qaleyeviç Nurullin (1954) - şair, Tatarıstan Respublikasının əməkdar ixtiraçısı, texnika elmləri namizədi.

Ravil Qabdraxmanoviç Fayzullin (1943) - şair və peşəkar yazıçı, Tatarıstanın xalq şairi, Rusiya Sovet Sosialist respublikasının əməkdar artisti, Q. Tukay adına Dövlət Mükafatı laureatı. M. Cəlil adına mükafatın sahibi.

Damir Hasanoviç Fəthutdinov (1923-1991) - geoloq, SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı.
## İstinadlar
Saba rayonu

**Saba rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın şimalında yerləşir. 
Rayonun inzibati mərkəzi şəhər tipli Baylar Saba qəsəbəsidir.
## Coğrafiyası
Rayon respublikanın şimalında yerləşir. Baltaç, Kukmara, Teləçe, Arça rayonları ilə həmsərhəddir.
## Tarixi
1920-ci ilə qədər rayonun ərazisi Mamadış və Layiş qəzalarının, 1920-ci ildən Mamadıış kantonunun tərkibinə daxil olur.

Rayon 10 avqust 1930-cu ildə təsis edilmişdir. 28 noyabr 1991-ci ildə Respublika Ali Sovetinin qərarı ilə Teləçe rayonu Saba rayonu ərazisindən ayrılır.
## Əhali

;Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Baylar Saba qəsəbəsində) rayon əhalisinin 28,24% -i yaşayır.

	
;Milli tərkib
Rayon əhalisi tatarlar (95,4%), ruslar (3,2%) və udmurtlardan (0,7%) ibarətdir.
## Yerli özünü idarəetmə
Saba rayonu ərazisinə 1 şəhər və 19 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 67 yaşayış məntəqəsi daxildir.

Rayon rəhbəri Rais Minnixanov Tatarıstan Prezidenti Rüstəm Minnixanovun qardaşıdır.
## Nəqliyyat
Rayonun şimalından Moskva - Kazan - Yekaterinburq dəmir yolu xətti keçir. Stansiyalar və platformalar (Kazandan): Mindyuş (pl.), Şemordan (st.), İştuqan (st.).

Yol şəbəkəsi zəif inkişaf etmişdir. Əsas yolları: 16K-1332 "Şemordan - Baylar Saba - Teləçe - Kazan". Digər əhəmiyyətli yolları: 16K-0517 "Şemordan-Baltaç", 16K-1410 "Baylar Saba-Lesxoz".
## KİV
Rayonda "Saba tannarı" adlı tatar dilində qəzet nəşr olunur.
## Tanınmış şəxsləri
Alyamətdin Zamaletdinoviç Kamalov - 1974-1983-cü illərdə Komunist Partiyası Saba rayon komitəsinin birinci katibi.

Minzakir Abduraxmanoviç Absalyamov (1901-1962) - Sovet hərbi lideri, general-mayor. Hərbi Elmlər Doktoru, Dosent, Yuxarı Otarı kəndinin sakini.

Şövkət Həsənoviç Biktemirov (1928-2012) - teatr və kino aktyoru, SSRİ xalq artisti (1977).

Zəki Xabibulloviç Xabibullin (1911-1945) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, Yuxarı Otarı kəndində anadan olmuşdur.

Qulfiya Şayxullovna Fayzraxmanova - Çallı Dövlət Dram Teatrının rəssamı.

Taslima Nizami - tatar şairi, bəstəkar və müğənni, Tatarıstan Respublikasının əməkdar artisti, tatar dilində 500-dən çox populyar mahnının müəllifidir.

Minqaz İbraqimoviç Timirov (1914-2006) - istefada olan polkovnik, Kazanda veteran hərəkatının təşkilatçısı, Tatarıstan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi. Moskvadakı Qələbə Paradlarının iştirakçısı.

İlfat Mansuroviç Əsgərov - Naberejnıe Çelnı Dövlət Dövlət Dram Teatrının rəssamı, Tatarıstan Respublikasının əməkdar artisti.

Kalimulla Qumeroviç Həsənov (1878-1949) - Ufa vilayətindən olan 2-ci Dövlət Dumasının deputatı (1907), əslən Çulpıç kəndindəndir.

## İstinadlar
Sarman rayonu

**Sarman rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın şərqində yerləşir. Şimaldan Tukay, şimal-şərqdən Minzələ, şərqdən Müslim ilə, cənub-şərqdən Aznakay, cənub-qərbdən Almət, qərbdən Zəy rayonları ilə həmsərhəddir. 
Rayonun inzibati mərkəzi şəhər tipli Sarman kəndidir.
## Coğrafiyası
Şərqi Zakamyenin aşağı şimal-şərq hissəsində, Minzələ və Mell çaylarının (İk çay hövzəsi) su toplama hövzəsində yerləşir. Ərazi meşə-çöl zonasındadır. Rayonun böyük qismi şumlanmış ərazinin çox yüksək faizi ilə xarakterizə olunur.
## Tarixi
1920-ci ilə qədər Sarman rayonunun ərazisi Ufa quberniyasının Minzələ qəzasının tərkibinə daxil idi. 1920-ci ildə Minzələ rayonu yeni qurulan Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil olur.

Sarman rayonu 10 avqust 1930-cu ildə qurulmuşdur. Kənd özü 1737-ci ildən mövcuddur.
## Əhali

;Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Cəlil qəsəbəsində) rayon əhalisinin 37,29 % -i yaşayır.

	
;Milli tərkib
Rayon əhalisi tatarlar (90.4%), ruslar (8.3%) və başqırdladan (0,7%) ibarətdir.

Kişilər - 46,4%, qadınlar - 53,6%.

Doğum - 13,6%, ölüm - 12,8%, əhalinin təbii artımı - 0,8%.

Əmək qabiliyyətli şəxslər rayon əhalisinin 51,2%, gənclər - 24,8%, yaşlılar - 24,0% təşkil edir.

Ailənin orta ölçüsü 3.3 nəfərdir.

Bir kənd yaşayış məntəqəsinin orta ölçüsü 294 nəfərdir.
## Yerli özünü idarəetmə
Sarman rayonu ərazisinə 1 şəhər və 22 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 72 yaşayış məntəqəsi daxildir.

## Təhsil
Rayonda 17 orta məktəb, 2 gimnaziya, 1 ibtidai məktəb, həmçinin 21 uşaq bağçası vardır. Peşə məktəbi 6 peşə üzrə ilk peşə təhsili dövlət standartlarını tətbiq edir. 55 mədəniyyət müəssisəsi, 36 kitabxana, musiqi məktəbi və sənət məktəbinə də sahibdir. Rayonda muzeylər də var.
## İqtisadiyyat
Sarman rayonu aqrar-sənaye bölgəsi hesab olunur. Ərazidə buğda, çovdar, arpa, noxud, qarabaşaq yarması, şəkər çuğunduru əkilir. Əsas heyvandarlıq sənayesi ətlik və südlük maldarlıq və donuzçuluqdur.

## İstinadlar
Sen-Nazer-lez-Em

**Sen-Nazer-lez-Em** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Muayan Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.

INSEE kodu — 38431. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 2942 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 221  ilə 1738 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 490&nbsp;km cənub-şərqdə, Lion 100&nbsp;km cənub-şərqdə, Qrenobldan 11&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:360 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 text:2012
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:507
  bar:1968 from:0 till:728
  bar:1975 from:0 till:1302
  bar:1982 from:0 till:1684
  bar:1990 from:0 till:1940
  bar:1999 from:0 till:2342
  bar:2006 from:0 till:2592
  bar:2012 from:0 till:2942


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sen-Nazer-lez-Em haqqında ümumi məlumat
Spas rayonu

**Spas rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın cənub-qərbində yerləşir. Respublikanın Alekseyevsk, Əlki rayonları və Ulyanovsk vilayəti ilə (Staromainski və Melekesski rayonları) quru sərhədi var. Volqa (Kuybışev su anbarı) sahili boyunca Təteş və Kama Tamaqı rayonları ilə, Kama (Kuybışev su anbarı) hövzəsi ilə Layiş rayonu ilə həmsərhəddir.
Rayonun inzibati mərkəzi Bolqar şəhəridir.

## Coğrafiyası
Kuybışev su anbarının yaranması nəticəsində rayon torpaqlarının xeyli hissəsi su altında qalmışdır.

Ən böyük çayları: Volqa, Kama, Bezdna və Aktay.

## Tarixi
Rayonun ərazisi 1920-ci ilə qədər Spas qəzasının bir hissəsi idi. 1920–1930-cu illərdə Spas kantonunda daxil olur.

Rayon 1930-cu il avqustun 10-da (1 aprel 1935-ci ildən 4 oktyabr 1991-ci ilədək Kuybışev rayonu adlandırılmışdır) təsis edilmişdir.

## Əhali
;Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Bolqar ş.) rayon əhalisinin 44,11 % -i yaşayır.

;Milli tərkib
2010-cu il siyahıyaalınmasına görə, rayon rusların ən çox olduğu rayonlardan biridir. Dini baxımından əhalisi provaslav və müsəlmandır.

## Yerli özünü idarəetmə
Spas rayonu ərazisinə 1 şəhər və 16 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 46 yaşayış məntəqəsi daxildir.
;Rayon icra başçıları
Farqat Vaqizoviç Muxametov
;İcraiyyə Komitəsi rəhbərləri
Valeri Aleksandroviç Osokin

## İqtisadiyyat
Spas rayonunda buğda, çovdar, arpa, yulaf, noxud becərilir. Ətlik və südlük heyvandarlıq, donuzçuluq, atçılıq inkişaf etmişdir.

### Nəqliyyat
Əsas yollar: 16K-0264 Bolqar-Bazarnaya Mataki və 16K-0196 Tukay-Levaçovo (Kazan, Çistopol), 16K-1481 Bolqar-Staraya Mayna (Ulyanovsk), 16K-1477 "Antonovka — Kuzneçixa — İske-Ryazap — Meşə Xmelevka "(Dimitrovqrad).

Volqa və Kama çaylarında naviqasiya inkişaf etmişdir. Bolqar şəhərində liman vardır.

## KİV
"Yana Tormış" regional qəzeti rus və tatar dillərində nəşr olunur.

## Görməli yerləri
İzmeri kəndində İzmere istehkam arxeoloji abidəsi vardır. Böyük Moraviya qombiki İzmere kəndində tapılmışdır. P. Kazakov İzmere Paleolit düşərgəsini, 1995-ci ild qədimuqor İzmere məzarlığı (XII) kəşf etmişdir.

Bolqar şəhərinin yaxınlığında qədim Bulqar şəhəri yerləşir.

## İstinadlar
Alö (kommuna)

**Alö** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Massa kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09005.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 146 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 91 yaşında (15–64 yaş arasında) 60 nəfər iqtisadi cəhətdən, 31 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi — 65,9%, 1999-cu ildə 63,3%). Fəal olan 60 nəfərdən 48 nəfəri (27 kişi və 21 qadın), 12 nəfəri işsizdir (6 kişi və 6 qadın). 31 hərəkətsiz 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 10 nəfər — təqaüdçü, 13 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Albyes

**Albyes** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Le-Kaban kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09004.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 139 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 73 yaşda (15-64 yaş arasında) 52 nəfər iqtisadi fəal, 21 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71,2%, 1999-cu ildə 61.6%). Fəal 52 nəfərdən 50 nəfər (29 kişi və 21 qadın), 2 nəfər işsiz (1 kişi və 1 qadın) idi. 21 hərəkətsiz 5 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 7 nəfər təqaüdçü, 9 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Aksya

**Aksya** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Le-Kaban kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09031.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 26 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 14 yaşdan yuxarı (15–64 yaş arasında) 12 nəfər iqtisadi fəal, 2 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 85,7%, 1999-cu ildə 64,7%) idi. Fəal olan 12 nəfərdən (6 kişi və 6 qadın) çalışdı, işsizlər yox idi. Fəal olmayan 2 nəfər arasında pensiyaçılar da fəaliyyət göstərirlər.

## Qalereya

Axiat.JPG|Sen-Jyulen kilsəsi
Eglise Saint Julien (XIe, XIIe s.). Axiat. Ariège.jpg|Sen-Jyulen kilsəsi
Map commune FR insee code 09031.png|Kommunanın xəritəsi


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Alyer (Fransa)

**Alyer** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. La-Bastid-de-Seru kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09007.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 63 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 44 yaşda (15-64 yaş arasında) 29 nəfər iqtisadi cəhətdən, 15 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 65.9%, 1999-cu ildə - 68.2%). 29 aktiv adamdan 28 nəfəri (18 kişi və 10 qadın), 1 qadın işsiz idi. 15 hərəkətsiz 7 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 2 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Alo (Aryej)

**Alo** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Sen-Jiron kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09008.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 123 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 71 yaşda (15-64 yaş arasında) 50 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 21 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70,4%, 1999-cu ildə 62.5%). Fəal olan 50 nəfərdən 42 nəfəri (26 kişi və 16 qadın), 8 nəfər işsiz (4 kişi və 4 qadın) idi. 21 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Alzan

**Alzan** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. La-Bastid-de-Seru kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09009.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 146 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 128 yaş arasında (15-64 yaş arasında) 96 nəfər iqtisadi cəhətdən, 32 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 75.0%, 1999-cu ildə 75.8%). Fəal olan 96 nəfərdən 75 nəfər (38 kişi və 37 qadın), 21 nəfər işsiz (11 kişi və 10 qadın) idi. 32 hərəkətsiz 14 nəfər arasında şagird və ya şagird, 8 nəfər təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Alya

**Alya** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Taraskon-syur-Aryej kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09006.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 64 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 48 nəfər (15-64 yaş) arasında 30 nəfər iqtisadi fəal, 18 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 62,5%, 1999-cu ildə 70,7%). Fəal olan 30 nəfərdən 25 nəfər (14 kişi və 11 qadın), 5 nəfər işsiz (2 kişi və 3 qadın) idi. 18 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 6  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Anqome

**Anqome** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Kastiyon-an-Kuzeran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09111.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 275 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 156 əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 114 nəfər iqtisadi fəal, 42 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.1%, 1999-cu ildə 65.5%). Fəal olan 114 nəfərdən 100 nəfər (54 kişi və 46 qadın), 14 nəfər işsiz (10 kişi və 4 qadın) idi. Aktiv olmayan 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 24 nəfər təqaüdçü, 11  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Görməli yerləri
* Sen-Satyurnen kilsəsi (XIX əsr)
* Sen-Mişel ibadətgahı (XV əsr)

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Ankurtyeş

**Ankurtyeş** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Sen-Jiron kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09110.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 106 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 57 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 35 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 22 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 61,4%, 1999-cu ildə 66,7%). 35 aktiv adamdan 30 nəfəri (16 kişi və 14 qadın), 5 nəfər işsiz (4 kişi və 1 qadın) idi. 22 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər təqaüdçü, 1 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Qalereya

Saint-Girons - La vallée du Nert depuis le Sarrach.jpg|
Encourtiech - Vue sur la papeterie de la Moulasse - 20110118 (2).jpg|
Encourtiech - Passerelle sur le Salat à La Borye - 20110118 (3).jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Antra (Aryej)

**Antra** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Kastiyon-an-Kuzeran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09011.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 71 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 47 nəfər (15-64 yaş) arasında 30 nəfər iqtisadi fəal, 17 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 63.8%, 1999-cu ildə 61.1%) idi. Fəal 30 nəfərdən 21 nəfəri (13 kişi və 8 qadın), 9 nəfər işsiz (8 kişi və 1 qadın) idi. 17 hərəkətsiz 1 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 6 nəfər - təqaüdçü, 10  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Arvinya

**Arvinya** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Şərqi Pamye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Pamye.

INSEE kodu — 09022.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 196 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 127 nəfər (15-64 yaş) arasında 93 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 34 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73,2%, 1999-cu ildə bu göstərici 69.2%). Fəal olan 93 nəfərdən 81 nəfər (47 kişi və 34 qadın) işləyir, 12 nəfər işsizdir (3 kişi və 9 qadın). 34 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 15 nəfər təqaüdçü, 8  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Qalereya

Eglise Arvigna clocher médiéval 02.jpg|Kilsə
Mairie 2.JPG|
Monument aux Morts 2.JPG|Hərbi abidə


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Appi

**Appi** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Sen-Jiron kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09012.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 24 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 15 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 11 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 4 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73,3%, 1999-cu ildə 75.0%). Fəal 11 nəfərdən 10 nəfər (6 kişi və 4 qadın) çalışdı, 1 kişi işsizdi. 4 hərəkətsiz olanlardan 1 nəfər şagird və ya tələbə, 3 nəfər təqaüdçü, 0 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Arabo (kommuna)

**Arabo** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Fua-Ryural kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09013.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 66 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 38 yaş arasında (15-64 yaş) 32 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 6 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 84,2%, 1999-cu ildə 83.9%). 32 fəal şəxsdən 26 nəfəri (12 kişi və 14 qadın), 6 nəfəri işsizdir (2 kişi və 4 qadın). 6 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 3 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Arinyak

**Arinyak** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Taraskon-syur-Aryej kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09015.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 700 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 424 nəfər (15-64 yaş) arasında 277 nəfər iqtisadi fəal, 147 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 65.3%, 1999-cu ildə 65.4%) idi. 277 fəal 262 nəfər (138 kişi və 124 qadın) işləyir, 15 nəfər işsizdir (5 kişi və 10 qadın). Aktiv olmayan 147 nəfər arasında 33 nəfər şagird və ya tələbə, 61 nəfər təqaüdçü, 53  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Arnav

**Arnav** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Taraskon-syur-Aryej kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09016.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 211 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 130 yaşda (15-64 yaş arasında) 98 nəfər iqtisadi cəhətdən, 32 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75.4%, 1999-cu ildə 72.7%). Fəal olan 98 nəfərdən 91 nəfər (48 kişi və 43 qadın), 7 nəfər işsiz (2 kişi və 5 qadın) idi. 32 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Qalereya

Arnave-vue globale.jpg|Arnav
Chapelle d'Arnave.jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Arru (kommuna)

**Arru** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Kastiyon-an-Kuzeran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09018.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 69 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 45 yaşda (15-64 yaş arasında) 32 nəfər iqtisadi fəal, 13 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.1%, 1999-cu ildə 63.2%). 32 fəal şəxsdən 28 nəfəri (15 kişi və 13 qadın), 4 nəfər işsiz (4 kişi və 0 qadın) idi. Aktiv olmayan 13 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 4 nəfər təqaüdçü, 5 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Arti (Aryej)

**Alyo** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Varil kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Pamye.

INSEE kodu — 09021.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 106 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 59 yaşda (15-64 yaş arasında) 47 nəfər iqtisadi fəal, 12 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 79,7%, 1999-cu ildə 70.5%). Fəal 47 nəfərdən 45 nəfər (23 kişi və 22 qadın) işləyir, 2 nəfər işsizdir (1 kişi və 1 qadın). 12 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 8 nəfər - təqaüdçü, 1 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Artiq (Aryej)

**Artiq** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Keriqyu kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09020.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 62 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 40 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 26 nəfər iqtisadi fəal, 14 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 65.0%, 1999-cu ildə 83.3%). Fəal olan 26 nəfərdən 20 nəfər (11 kişi və 9 qadın), 6 nəfər işsiz (3 kişi və 3 qadın) idi. Aktiv olmayan 14 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 3  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Artiqa

**Artiqa** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Le-Fossa kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Pamye.

INSEE kodu — 09019.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 540 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 332 nəfərdən (15-64 yaş) 238 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 94 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.7%, 1999-cu ildə 59.0%). Fəal 238 nəfərdən 202 nəfəri (104 kişi və 98 qadın), 36 nəfəri işsizdir (22 kişi və 14 qadın). Aktiv olmayan 94 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 43 nəfər təqaüdçü, 30  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Arjen

**Arjen** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Kastiyon-an-Kuzeran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09014.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 169 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 94 yaşda (15–64 yaş arasında) 66 nəfər iqtisadi cəhətdən, 28 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70,2%, 1999-cu ildə 69,1%). Fəal olan 66 nəfərdən 52 nəfəri (26 kişi və 26 qadın), 14 nəfər işsiz (9 kişi və 5 qadın) idi. 28 hərəkətsiz 5 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 15 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Qanlı bazar (1905)

**Qanlı bazar** Sankt-Peterburqda fəhlələrin çar II Nikolaya ərizə təqdim etmək üçün Qış sarayına doğru sivil yürüş keçirilən 100.000 nəfərin çarın əsgərləri tərəfindən amansızca atəş açılması nəticəsində 1000-dən çox insanın ölümü, 2000-dən çox insanın yaralanması ilə nəticələnən tarixi hadisə.
Aryen-an-Betmal

**Aryen-an-Betmal** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Kastiyon-an-Kuzeran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09017.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 101 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 54 yaşda (15-64 yaş arasında) 36 nəfər iqtisadi fəal, 18 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 66,7%, 1999-cu ildə 56.1%) idi. Fəal olan 36 nəfərdən 31 nəfər (17 kişi və 14 qadın), 5 nəfər işsizdir (4 kişi və 1 qadın). 18 hərəkətsiz 1 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 13 nəfər təqaüdçü, 4 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Asku

**Asku** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Aks-le-Term kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09023.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 129 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 83 yaşda olan (15-64 yaş arasında) 62 nəfər iqtisadi fəal, 21 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,7%, 1999-cu ildə 73.2%). Fəal olan 62 nəfərdən 54 nəfəri (28 kişi və 26 qadın), 8 nəfər işsizdir (5 kişi və 3 qadın). 21 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Aston (kommuna)

**Aston** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Le-Kaban kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09024.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 228 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 150 nəfər (15-64 yaş) arasında 117 nəfər iqtisadi fəal, 33 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 78.0%, 1999-cu ildə 75.3%) idi. Fəal olan 117 nəfərdən 103 nəfəri (58 kişi və 45 qadın), 14 nəfəri işsizdir (4 kişi və 10 qadın). 33 hərəkətsiz 10 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 17 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Bajer

**Bajer** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Sent-Krua-Volvestr kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09033.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 58 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 30 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 16 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 14 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 53,3%, 1999-cu ildə 58.1%). Aktiv olan 16 nəfərdən 14 nəfər (8 kişi və 6 qadın), 2 nəfər işsiz (1 kişi və 1 qadın) idi. Aktiv olmayan 14 nəfər arasında 1 nəfər tələbə və ya tələbə, 3 nəfər - təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Reydəlin

**Reydəlin** Tripolitaniya regionunda, Nuqat Əl Xəms rayonunda şəhər.Zuvarə şəhərində 10&nbsp;km cənub-qərbdə,Tripolidən 111&nbsp;km qərbdə, Aralıq dənizindən 10&nbsp;km cənubda yerləşir.Əhalisi 25 min nəfərdir.(2012)
## Təhsil
Regdalin dörd məktəb vasitəsilə ibtidai və orta təhsil təklif edir. Təhsil mühəndislik sahəsində təhsil alan bir instituta aiddir. Mühəndislik fakültəsinə Əl-Zəviyyə Universiteti aiddir.

## İstinadlar
Balaqer (kommuna)

**Balaqer** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Kastiyon-an-Kuzeran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09035.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 195 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 105 nəfərin (15-64 yaş arasında) 78 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 27 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,3%, 1999-cu ildə bu 61.9%). Fəal olan 78 nəfərdən 74 nəfər (42 kişi və 32 qadın) işləyir, 4 nəfər işsizdir (2 kişi və 2 qadın). 27 hərəkətsiz 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 13 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Əl Qəbba

**Əl Qəbba** və ya **Əl Qubba** — Liviyanın şimal-şərqində Əl-Cəbəl əl-Əxdar bölgəsində yerləşən və Derna rayonuna daxil olan şəhər. Əl-Cəbəl əl-Əxdar bütün digər əraziləri kimi dağlıq təbiəti, meşələri və otlaqları ilə fərqlənir.

Qəbba Derna şəhərindən 40 km qərbdə, Əl-Baydanın şərqində, təxminən 50 km məsafədədir.

## Tarixi
Qəbba qədim dövrlərə aiddir. Buraya həmçinin Roma xarabalıqları da daxildir. Roma mənşəli digər abidələr, indiyə qədər Əyn əl-Qəbba yaxınlığındakı və şəhərin qədim bazarının yanında, çox qədim dövrlərə aid olan bir binada (qədim məscid) hələ də mövcud olan bir binada təmsil olunan İslam abidələrindən əlavə olaraq qalır. Günbəzdəki qədim əşyalar Liviya dövlətinin laqeyd münasibətindən əziyyət çəkir, çünki məqbul bir şəkildə saxlanılmır və təhlükədə olan tarixi irslər sırasında yer alır.

## İstinadlar
Barjak (Aryej)

**Barjak** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Sent-Krua-Volvestr kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09037.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 38 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 21 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 12 nəfər iqtisadi cəhətdən, 9 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 57,1%, 1999-cu ildə - 68.0%). 12 aktiv adamdan 9 nəfər (6 kişi və 3 qadın), 3 nəfər işsiz (1 kişi və 2 qadın) idi. 9 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 7  nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Bedey (Aryej)

**Bedey** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Sent-Krua-Volvestr kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Sen-Jiron.

INSEE kodu — 09046.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 83 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 44 yaşda (15-64 yaş arasında) 32 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 12 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72,7%, 1999-cu ildə 69.2%). 32 aktiv adamdan 27 nəfəri (14 kişi və 13 qadın), 5 nəfər işsizdir (4 kişi və 1 qadın). 12 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 3 nəfər təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Bedeyak-e-Ena

**Bedeyak-e-Ena** () — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Taraskon-syur-Aryej kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.

INSEE kodu — 09045.

## Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 187 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 112 yaşında (15-64 yaş arasında) 83 nəfər iqtisadi fəal, 29 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,1%, 1999-cu ildə 65.3%). Fəal olan 83 nəfərdən 67 nəfər (41 kişi və 26 qadın), 16 nəfər işsiz (7 kişi və 9 qadın) idi. Fəal olmayan 29 nəfər arasında 6 nəfər şagird və ya tələbə, 18 nəfər təqaüdçü, 5 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Delta Force

**1-ci Xüsusi Qüvvələrin Əməliyyat Komandası-Delta** () geniş yayılmış adları ilə **Delta**, **Delta Force** və ya Amerika Birləşmiş Ştatları Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Combat Applications Group () olaraq adlandırılan, elit Special Operations Force (SOF) () və Müştərək Xüsusi Əməliyyatlar Komandanlığı (JSOC) təşkilatını tamamlayan ünsürdür. ABŞ Ordusu - () ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki həmkarı, US Navy DEVGRU ilə birlikdə 2 birinci səviyyəli (Tier 1) antiterror və xüsusi missiyalar dəstəsidir. Delta Force ən yaxşı xüsusi operatorlardan və xüsusi olaraq hazırlanmış və diqqətlə seçilmiş ordunun əsgərlərindən ibarətdir. *Delta Force*nin əsas vəzifəsi terrorla mübarizə, üsyan əleyhinə mübarizə aparmaq və milli vasitəçilik əməliyyatları olsa da, bu gizli missiyalar daxilində bir çox gizli tapşırıqları yerinə yetirən son dərəcə çevik bir təşkilatdır. Bu gizli tapşırıqlara girovları xilas etmək, basqın etmək və gizli düşmən qüvvələrini aradan qaldırmaq daxildir.

Vyetnam müharibəsinə qədər ABŞ Xüsusi Qüvvələri ABŞ ordusunun Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri, sadəcə olaraq qeyri-nizami döyüşlərə köklənmişdi, Vyetnam müharibəsindən sonra keçmiş Yaşıl Beret zabiti olan Çarlz Bekvit () İngilis Xüsusi təyinatlıları olan SAS ilə ortaq bir əməliyyatdan geri qayıtdıqdan sonra komandirlərinə 22-ci SAS Birliyi kimi "Bizə yalnız Təlimçilər deyil (Qeyri-nizami müharibə ilə əlaqədar olaraq), həm də təcrübəçilər lazımdır" düşüncəsini təqdim etmiş və daha elit antiterror və birbaşa əməliyyat qrupu olan Xüsusi Missiya Bölməsini - *Delta Force*ni yaratmışdır. İlk bölmələr 1978-ci ildə yaradıldı. İlk əməliyyatları İranda girov böhranı zamanı saxlanılan diplomatları xilas etmək tapşırığı olan Qartal pəncəsi əməliyyatı idi. Bu əməliyyatlardakı çatışmazlıqlar əsasında hava dəstəyi üçün 160-cı Xüsusi Əməliyyat Aviasiya Polku yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* National Geographic documentary: *Road to Baghdad*.
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Military.com article on Delta Force Archived
* Special-ops.com article Archived
* Transcript of Sean Naylor's speech to American Enterprise Institute Archived
Mirzə Nəcəfəlixan Daniş

**Mirzə Nəcəfəlixan Daniş** (tam adı:*Mirzə Nəcəfəlixan Daniş Həsənəli oğlu*) — XIX əsr Azərbaycan şairi, "Əxtər qəzeti"nin təsisçilərindən biri olmuşdur.

## Həyatı və təhsili

Mirzə Nəcəfəlixan Daniş Həsənəli oğlu Təbrizdə anadan olmuşdur. Fiqh, üsul, hədsiz, əxbar və ədəbiyyatı dərindən bilmişdir.

### Ölümü

istabulda şəhərində vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti

### Diplomatik fəaliyyəti

1885-ci ildə İstanbulda İran dövlətinin konsulu olmuşdur.

### Bədii yaradıcılığı

İstanbulda konsul olarkən məşhur xəttat, alim və səyyah, "Təzkirət ül-xəttatin" əsərinin müəllifi Mirzə Sənqulaxla tanış olmuş, müasirlərinin Sənqulaxa həsr olunmuş mədhlərini toplayaraq "Məcmuəül-övsaf" (Mədhlər məcmuəsi) adı ilə çap etdirmişdir. "Əxtər qəzeti"nin (1875-96) təsisçilərindən biri olmuşdur. "Mizanül-məvazin fi əmrid-din" (Din işində yeganə ölçü; 1870-ci ildə İstanbulda çap edilmişdir) adlı əsəri var. Mirzə Mülküxan, Mirzə Fətəli Axundzadə, Mirzə Ağaxan Kirmani, Məhəmmədəli Tərbiyət və başqaları ilə dost və həmfikir olmuşdur.

## Ədəbiyyat

* Məhəmmədəli Tərbiyətin «Danişməndani-Azərbaycan». Bakı,1987.

## İstinadlar

*
Danyeri qəbiristanlığı

**Danyeri qəbiristanlığı** — Azərbaycan Respublikası Şərur rayonu ərazisində arxeoloji abidə.

## Haqqında
Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yerləşən arxeoloji abidədir. Eyniadlı yaşayış yerinin yaxınlığında yerləşir. Əsas hissəsinin izləri itmişdir. Bir neçə sənduqə dövrümüzədək qalmışdır. Düzbucalıq formalı sənduqənin üç tərəfi cızma, döymə və oyma üsulu ilə zəngin nəbati naxışlarla bəzədilmişdir. Sənduqənin kitabəsi ərəb əlifbası ilə həkk edilmiş Quran ayələrindən, mərhumun adı, doğum və ölüm tarixinə aid məlumatlardan ibarətdir.

## Mənbə
*
Girov

**Girov** və ya **əsir** — müharibə və ya müəyyən hərəkətlərdə qabaqlayıcı tədbir kimi təhlükəsizlik məqsədləri üçün varlıqların və ya şəxslərin tutulması və ya saxlanmasıdır. Girov qismində tutulan varlıq və ya şəxs girov, yaxud əsir adlanır. İndiki müasir istifadədə müharibələrdə deyil, hər hansı bir cinayətdə iştirak etmiş şəxsin və qrupun, işəgötürən, hüquq-mühafizə orqanları və ya hökumət orqanlarına zorla tələblərini qəbul etdirməyə və tələb yerinə yetirildikdən sonra sərbəst buraxılan şəxsə deyilir. Girov götürən şəxs məhkumlara fiziki zərər verə bilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Черницкий А. М. Как спасти заложника, или 25 знаменитых освобождений. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2003. — 381 с.: ил. — (Досье). — ISBN 5-94849-413-6
* Решетников М. М. Особенности состояния, поведения и деятельности людей в экстремальных ситуациях с витальной угрозой (стихийные бедствия, техногенные катастрофы, теракты).
* Захват автобуса с детьми в Орджоникидзе
* Как вести себя при похищении и став заложником террористов объяснение Центра специального назначения ФСБ России для детей школьного возраста.
* Юрий КОЖИН.Заложники в годы гражданской войны в России

## Xarici keçidlər

*
*Hostage on the Etymology online dictionary
Enes Kanter

**Enes Kanter** (; doğulub 20 may 1992-ci il, Sürix, İsveçrə) — türk basketbolçusu. Son vaxtlar NBA-da Boston Seltiks komandasında oynamış. 2011-ci ildə keçirilən NBA Draftın birinci raunduna 3 nömrə ilə seçilmişdir.

## Bioqrafiyası
2006-2008-ci illərdə Fənərbaxça Ülker gənclər komandasında oynamışdır. Sonra 2008-2009-cu il mövsümündə böyüklər komandasına keçdi, lakin nadir hallarda oynaya bildi. Komandanın ən azı doqquz matçında - dördü Avroliqada, beşi isə Türkiyə çempionatında oynamışdır. Fənərbaxça və Olympiakos Kanterə peşəkar müqavilələr təklif etdilər, lakin ABŞ-dəki kolleclərdən birində oynamaq istədiyi üçün imtina etdi.

### Kollej
Kanter ABŞ-yə getdi və Kaliforniyanın Simi-Velli şəhərinin Stounridj hazırlıq məktəbində oynamağa başladı. 14 aprel 2010-cu ildə Kanter Kentukki Universitetinə keçdi və NCAA-da çıxış etməyə başladı.

### NBA
2011-ci ildə 3 nömrə ilə NBA Draftına seçildi və Yuta Caz komandasına qəbul edildi. “Çox xoşbəxtəm, çox həyəcanlanıram. Mən Yuta pərəstişkarlarını tanıyıram, onlar dəlidirlər, mən onları sevirəm"dedi. "Pley-offda hər şeyi etməyə çalışacağam".

### Türkiyə millisi
2009-cu ildə Kanter milli komanda ilə 18 yaşa qədər yeniyetmələr arasında keçirilən Avropa çempionatında birlikdə bürünc medal qazanaraq orta hesabla 18.6 xal və 16.4 ribaund qazanaraq *[[Ən Dəyərli Oyunçu]]* adını aldı. Türkiyədə keçirilən 2010 Dünya Çempionatında milli komanda üçün oynamaqdan imtina etdi. Atası bunu Kentucky Universitetində dərslərin ilk ayını qaçırmamaq məqsədi ilə etdiyini izah etdi.

2011-ci ildə Avropa Çempionatında Türkiyə millisinin şərəfini qorudu. 8 oyuna ortalama 17,8 dəqiqə meydanda qaldı. 9,6. xal və 3,9 top çaldı.

### Siyası təqib
Gənclik illərində Kanter Fətullah Gülənin qurduğu *[[Gülənçilik]]* dini-ideoloji cərəyanı ilə maraqlanır. 2016-cı ilin iyulunda Türkiyədə dövlət çevrilişinə cəhdən sonra atası Mehmet Kanter açıq məktub yazaraq oğlundan imtina etdi, adının dəyişdirilməsini istədi və prezidentdən üzr istədi. Buna cavab olaraq basketbolçu yaxınlarından da imtina etdi. 2018-ci ilin iyun ayında atası 15 il həbs cəzasına məhkum edildi. 20 may 2017-ci ildə Kanterin pasportu Türkiyə hökuməti tərəfindən ləğv edildi, altı gün sonra həbs qərarı verildi, Kanter "terror qruplaşmasının" üzvü elan edildi. 2017-ci ilin sentyabr ayında Kanter özünü vətəndaşlığı olmayan şəxs elan etdi.

## İstinadlar
Şıxəli Dadaşov

**Şixəli Dadaşov** () — neftçi, SSRİ dövlət mükafatı laueratı

## Həyatı və təhsili

Şixəli Ələsgər oğlu Dadaşov 10 yanvar 1913-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bakıda məşhur olan Dadaşovlar sülaləsindəndir. Hacı Hacıağa Dadaşovun qardaşı Şıxəli Dadaşovun nəvəsidir. 1935-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirmişdir.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyətinə

Əmək fəaliyyətinə 1934-cü ildə Bakıda "Əzizbəyovneft"in qazıma kontorunda başlamışdır. 1942-ci ildə Türkmənistan SSR-in neft sənayesində çalışmışdır. 1942-48-ci illərdə "Türkmənneft" tresti qazıma kontorunun baş mühəndisi, 1948-60-cı illərdə "Türkmənneft" birliyinin rəis müavini, 1960-76-cı illərdə rəisi olmuşdur. 1976-78-ci illərdə "Türkmənneft"  istehsalat birliyinin baş direktoru vəzifəsində işləmişdir.

## Təltif və fəxri adları

* 1951 — SSRİ dövlət mükafatı laueratı
* 1965 — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
* İki dəfə Lenin ordeni
* Oktyabr İnqilabi ordeni
* İki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı

## İstinadlar
Simvolik süni intellekt

**Simvolik süni intellekt**  —  süni intellekt tədqiqatının bütün metodları, vəzifələrin, məntiqlərin və axtarışların yüksək səviyyədə "simvolik" (insan tərəfindən oxunan) təqdimatına əsaslanan bir addır. Simvolik Sİ, 1950-ci illərin ortalarından 1980-ci illərin sonlarına qədər Sİ tədqiqatının dominant paradiqmasının əsasını təşkil edirdi.

1985-ci ildə , süni intellekt araşdırmalarının nəticələrinin fəlsəfi əks olunmasına həsr olunmuş kitabında simvolik Sİ-ə **GOFAI** ( *Artificial Intelligence: The Very Idea* adını verdi. Robot texnikasında oxşar termin GOFAIR ("robototexnika sahəsində köhnə süni intellekt") istifadə olunur.

Simvolik AI-nin ən uğurlu forması istehsal qaydaları şəbəkəsini istifadə edən mütəxəssis sistemləridir. İstehsal qaydaları simvolları if-sonra operatoruna bənzər əlaqələrə birləşdirir. Bu qaydaları emal edən ekspert sistemi, məntiqi nəticələr çıxarır və əlavə məlumatların lazım olduğunu, yəni insan tərəfindən oxunan işarələrdən istifadə edərək hansı sualların verilməli olduğunu müəyyənləşdirir.

## Tarixi
Süni intellektin yaranmasına simvolik yanaşma simvolların manipulyasiya yolu ilə zəkanın bir çox aspektinin başa düşülə və şərh oluna biləcəyi fərziyyəsinə əsaslanır. Bu fikir Newell-Simon hipotezinin əsasını təşkil etdi. 1976-cı ildə Allen Nyuell və Herbert Saymon tərəfindən tərtib edilmişdir. Ümumiyyətlə, fərziyyə hər hansı bir mənalı bir hərəkətin (şəxs və ya maşın tərəfindən yerinə yetirilməməsindən asılı olmayaraq) müəyyən bir simvollar sistemindən qaynaqlandığına səbəb olur. Bu fərziyyə Nyuell və Saymon tərəfindən yaradılan universal problem həlli ilə əlaqəli uğurlu bir iş nəticəsində ortaya çıxdı. Bu proqram insan düşüncələrini təqlid etmək üçün hazırlanmışdır.

O dövrdə bir çox Sİ tədqiqatçısı ona çox ümid bəsləyirdi. İnanırdı ki, məntiqin rəsmi qaydalarından istifadə edərək, sintaksis yaradan, məntiqi bir dil yarada, insana bənzər zəka yarada bilərsiniz. Ancaq praktikada bu prinsiplərə əsaslanan sistemlər işləsələr də mürəkkəb uyğunlaşma işlərinin öhdəsindən gəlmədi. Buna görə 1980-90-cı illərdə bu cür anlayışlar ciddi şəkildə tənqid edildi və bir çox tədqiqatçının marağı digər metodlara (təkamül alqoritmləri, süni neyron şəbəkələri və s.) keçmişdir.

## Həmçinin bax
* Teoremlərin avtomatik sübutu
## İstinadlar
SEAL Team Six

**Amerika Birləşmiş Ştatları Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Xüsusi Müharibə İnkişaf Qrupu** () ümumi adı ilə **DEVGRU** — Amerika Donanmasının Terrorla Mübarizə və Xüsusi Missiya bölməsidir. Rəsmi olaraq SEAL Team 6-ya bağlandıqdan sonra qurulmuşdur. Qeyri-rəsmi mənbələrə görə DEVGRU sadəcə yenidən qurulmuş “SEAL Team 6”-dır. Delta Force ilə birlikdə JSOC adlı təşkilata tabedirlər və ABŞ Xüsusi Əməliyyatlar Birliyinin ən elit 2 birliyindən biridir. Tier 1 (1-ci səviyyə) sayılır. Dünyadakı terror hücrələrini və əlaqələrini aşkar etmək, məhv etmək və ya tutmaq onların əsas vəzifələridir. Bundan başqa, Dənizdə Terrorla Mübarizə sahəsində dünyanın ən yaxşılarından biridir.

Bundan əlavə, *SEAL Team Six*in qurucusu olan Riçard Marsinko, təlimlərdə DEVGRU əsgərlərinin həftədə 2500-3.000 atəş açdığını söyləmişdir.

DEVGRU-nun bəzi əsgərlərinin TASK Force 121-də iştirak etdiyi güman edilir.

## İstinadlar
Teoremlərin avtomatik sübutu

**Teoremlərin avtomatik isbatı** (, həmçinin ) Riyazi məntiqin teoremlərin isbatının proqram vasitəsilə həyata keçirilməsinə həsr olunmuş bölməsidir. Süni intellekt nəzəriyyəsinin fikirlərindən istifadə olunur. İsbat prosesi təkliflərin məntiqi və predikatların məntiqinə əsaslanır.

Hətta olduqca sadə nəzəriyyələrin həllolunmazlığı səbəbindən yalnız yarı avtomatik insan maşın sübutları praktik tətbiq olunur. Üstəlik, tam avtomatlaşdırıldıqdan sonra sübut hesablama adlanır. Yalnız daha mürəkkəb nəzəriyyələrin sübutunu yoxlamaq üçün tam avtomatik ola bilər (bu üçün hazırlayırsınızsa).

## İstifadəsi
Hal-hazırda, sənayedəki teoremlərin avtomatik sübutu, əsasən inteqrasiya edilmiş sxemlərin və proqramların işlənməsi və yoxlanılmasında istifadə olunur. Pentium prosessorlarında bölmə xətası aşkar edildikdən sonra müasir mikroprosessorların üzən nöqtə əməliyyatlarının mürəkkəb modulları çox diqqətlə hazırlanır. AMD, Intel və digər şirkətlərin yeni prosessorları bölünmə və digər əməliyyatların düzgün aparıldığını yoxlamaq üçün teoremlərin avtomatik sübutundan istifadə edirlər.

Microsoft Windows 7 əməliyyat sisteminin kodunu və digər proqram məhsullarını yoxlamaq üçün Z3 teoreminin avtomatik sübutundan istifadə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Teoremlərin avtomatik sübutu haqqında
* Çıxarış avtomatlaşdırma sistemi (ÇAS)
* SPASS: An Automated Theorem Prover for First-Order Logic with Equality
*
Allen Nyuell

**Allen Nyuell** (, ) — koqnitiv psixologiya və süni intellekt sahəsində amerikalı alim. RAND Tədqiqat Mərkəzində və Karnegi Mellon Universitetində işləmiş, IPL proqramlaşdırma dilinin və iki ən erkən süni intellekt proqramının inkişafında iştirak etmişdir — Məntiq nəzəriyyəsi maşını (Logic Theory Machine) (1956) və General Problem Solver (1957) (Herbert Saymon ilə birlikdə). 1975-ci ildə, Saymon ilə birlikdə, süni intellekt və insan qavrayış mexanizmlərinin psixologiyası sahəsində fundamental işlərinə görə Türinq mükafatına layiq görüldü. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1972), Milli Elm Medalı (1992) ilə təltif edilmişdir.

## Bioqrafiyası
1940-cı illərin sonlarında Stenford Universitetində fizika və Prinston Universitetində riyaziyyat öyrənmişdir. 1951–1960-cı illərdə RAND Korporasiyasının analitik mərkəzində çalışmışdır. Elmi rəhbəri Herbert Saymon ilə birlikdə 1956-cı ildə süni intellektin inkişafında simvolik bir nailiyyət olan Rassel və Uaythed, "Principia Mathematica" tərəfindən kitabdan 38 qanunu avtomatik sübut edə bilən Logical Theorist kompüter proqramını hazırladı.

Saymon və Nyuellin növbəti uğuru General Problem Solver (GPS) proqramının inkişafı — Logical Theorist-dən daha güclü vasitə idi: proqram təkcə ifadələri sübut edə bilməz, həm də şahmat və Hanoi qalaları oynaya bilər. Proqram, problemin həllinə nail olmaq üçün daha sadə komponentlərə qoydu. 1972-ci ildə nəşr olunan "Problemlərin insanlar tərəfindən həll edilməsi" adlı kitabında Nyuell və Saymon bu araşdırmaların nəticələrini ümumiləşdirmiş və riyazi və məntiqi bulmacaları həll edən insanlar olduğu araşdırmalardan bəhs etmişlər.

Sonralar Soar kompüter proqramında idrak arxitektura ideyalarının nəzəriyyəsini və tətbiqini inkişaf etdirənlərdən biri oldu. Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü (1972).

### Ölümü
19 iyul 1992-ci ildə Pitsburqda xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* "Unified Theories of Cognition", А. Ньюэлл, 1994, Harvard University Press; Reprint edition, ISBN 0-674-92101-1
* "You can’t play 20 questions with nature and win: Projective comments on the papers of this symposium", А. Ньюэлл, 1973, in W. G. Chase (ed.), Visual Information Processing. New York: Academic Press
* 

## Xarici keçidlər
* Bioqrafiya
* Архив на сайте CMU 
*  interaction-design.org 
* Professor Nyuellin son mühazirəsinin videosu