open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nodame Cantabile

— Tomoko Ninomiya tərəfindən yaradılmış manqa və onun əsasında çəkilmiş anime seriallar, doramalar və tammetrajlı filmlər. Manqa 2004-cü ildə Kodanshanın "Ən yaxşı şoco manqası" mükafatını qazanmışdı.

## Məzmun
*Şiniçi Çiyaki* oxuduğu universitetin ən yaxşı pianoçusu və möhtəşəm bir skripkaçıdır. Həmçinin o, dirijor olmaq arzusundadır, lakin səyahət etmək qorxusu (aerofobiya və akvafobiya) Avropaya ona müəllimlik etməyə razı olan dünyaca məşhur dirijor *Sebastyan Vieyranın* yanına getməyə imkan vermir.

Bir axşam Çiyaki çox içkili olur və gələn gün qonşusu *Mequmi Nodanın* evində oyanır. Onun fortepianoda ifası ilə heyran olub o, ona vurulan qızın qayğısını öz boynuna götürür.

Lakin xoş bir təsadüf ona kömək olur: konservatoriyaya bir illik dərs demək üçün maestro Ştrezemann gəlir və istedadlı tələbələrdən prkestr təşkil edir.

### Nodame Cantabile: Paris-Hen
"Nodame Cantabile"nin ilk mövsümünün davamı, "Nodame Cantabile: Paris Chapter" kimi də tanınır. 2008-ci ilin sonunda yayımlanmışdı.

#### Məzmun
Nodame və Çiyaki Parisə yollanırlar. Çiyaki maestro Vieyranan görüşməyə cəsarət etməyərək dirijorlar yarışmasındaistirak edir.Nodame Paris konservatoriyasında böyük çətinliklərlə təhsil alır. Onun Yaponiyadaki çıxışı ilə heyran olan yeni fortepiano müəllimi ona solo çıxışlar təşkil edir.

### Nodame Cantabile Finale
2010-cu ilin əvvəlində nümayiş olunan üçüncü mövsüm.

## "Honey and Clover" ilə oxşarlıq
Nodame Cantabileni tez-tez Honey and Clover ilə müqayisə edirlər. Hər ikisində hekayə incəsənət ali məktəblərində baş tutur: Honey and Cloverdə bu bədii ali məktəbdir. Hər iki əsər eyni yaşlı auditoriyalara istiqamətlənir. Anime versiyaların oxşarlığı xüsusən gözə çarpır, çünki hər ikisini eyni rəssam çəkib.

## Xarici keçidlər
* Live-action Nodame Cantabilenin rəsmi saytı 
* Nodame Cantabile animesinin rəsmi saytı
* Nodame Cantabile oyunun rəsmi saytı 
* Tomoko Ninomiya’s Web: manqakanın rəsmi saytı
Seynen

Seynen (青年) — 18 yaş və yuxarı kişi auditoriyası üçün nəzərdə tutulan anime və manqa növü. Bu tip manqalar xüsusi seynen jurnallarında dərc olunur.

## İstinadlar
Məhəmməd Fahim

**Məhəmməd Qasım Fahim** () — əfqan hərbi xadimi, Əfqanıstanın hərbi naziri, marşal (2001).

## Həyatı
Məhəmməd Qasım Fahim 1957-ci ildə Əfqanıstanda, Pərvan vilayətində doğulmuşdu. Tacik əsillidir. Kabul universitetində ilahiyyatı öyrənmişdi.1977-ci ildə Pakistana mühacirət etmişdi. 1978-ci ildə vətənə dönmüş, müxalifətə qoşulmuşdu.Əfqanıstan müharibəsində Əhməd Şah Məsudun dəstəsinə qoşulmuşdu.Müxalifət 1992-ci ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra dövlət təhlükəsizlik xidmətində çalışmışdı. 1994-cü ildə Bürhanəddin Rəbbaninin hakimiyyəti dönəmində təhlükəsizlik naziri vəzifəsində çalışmışdı.Taliblər Kabulu aldıqdan sonra Rəbbani ilə oranı tərk etmişdi.

Məhəmməd Qasım Fahim Əfqanıstan şimalında yerləşərək taliblərə qarşı mübarizə aparmışdı.Əhməd Şah Məsudun öldürülməsindən sonra Şimal alyansına başçılıq etmişdi. Həm də bu alyansın hərbi naziri olmuşdu. 2001-ci ildə taliblərin Kabuldan çıxarılmasına başçılıq etmişdi. 13 sentyabr 2001-ci ildə Düşənbədə Əfqanıstan problemini çözən İran, Rusiya, Hindistan, Özbəkistan və Tacikistan dövlətlərinə əsas şəxs kimi təqdim olunmuşdu.

Hamid Kərzainin hakimiyyəti dönəmində hərbi nazir postunu saxlamışdı.

Məhəmməd Fahim 2009-cu ilin noyabrında o, birinci vitse-prezident vəzifəsinə gətirilmişdi.

Məhəmməd Qasım Fahim 9 mart 2014-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Hizer Qrehem

**Heather Graham** (d. 29 yanvar 1970, Miluoki, Viskonsin, ABŞ), ABŞ aktrisası. 1989-ci ildə kinodakı ilk aktyorluq təcrübəsini yaşadığı * [[Drugstore Cowboy]] * ilə müsbət tənqidlər aldı. 2007-ci ildə baş rolunu Victor Rasuk ilə paylaşdığı * [[Adrift in Manhattan]] * adlı filmdə canlandırdığı diş həkimi "Rose Phipps" adlı personajla hər kəs tərəfindən bəyənildi. 2009-cu ildə çəkildiyi The Hangover filmində isə Detroit Film Critics Society tərəfindən verilmiş bir çox mükafatın da sahibi olmuşdur.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Tosa (it)

**Tosa-ina**, **tosa-ken**, **Yapon mastifi** —  Molosslara daxil olan və Yaponiyada təbii şəkildə formalaşan it cinsi. XIX əsrin sonları Tosa knyazlığında it döyüşləri  üçün istifadə edilirdi.

## Tarixi
Tosa-ina it cinsi Meyci dövründə xüsusi ilə it döyüşləri üçün yetişdirilmişdir. Yerli it cinslərinin Avropadan gətirilən Buldoq, Mastif, Bulterer, Alman poynteri, Alman doqu və Senbernarlar ilə seleksiya edilməsi nəticəsində indiki Koçi prefekturası ərazisində yeni cinslər yetişdirilirdi. Bu cinslər döyüşlərdə rəqiblərini dişləri ilə deyil cüssələri ilə məğlub edirdilər.

### İt döyüşü
Sumo döyüşlərini xatırladır. Burada itlər bir-birini dişləmir. Hədəf sadəcə rəqibi küncə sıxmaqdır. Digər iti dişləyənlər, hürənlər yarışdan çıxarılır.  Qalib gələn it xüsusi qidaya sahiblənir.

### Tosa-ina Avropada
Tosa-ina cinsinin satışı Yaponiyadan satışı demək olar ki, həyata keçirilmir. Avropaya daşınmış itlər Çin və Koreya vastəsi ilə həyata keçirilmişdir. Mütəxəsislərin fikirinə görə Avropada olan cinslərlə Yaponiyada olanlar arasında müəyyən fərqlər vardır.

İlk Tosa-ina Avropaya 1976-cı ildə gətirilmişdir.

## Xariçi görünüşü
Tosa-ina yığcam bədən quruluşuna, sallanan qulaqlara, qısa tükə və enli kəlləyə malik olur. Xüsusiyyətləri aşağıdakı kimidir:
* *Başı*: enli başa və düz buruna malikdir. Burun ucları qara və enlidir.
* *Qulağı*: Elədə böyük olmur.
* *Boynu*: Əzələlidir.
* *Bədəni*: Beli düzdür və sinəsi enlidir.
* *Quyruğu*: Nisbətən kökdür.
* *Ön və arxa ətraflar*: Adaqları düz, möhkəmdir. Arxa ayaqları əzələlidir.
* *Pəncə*: Möhkəm, dırnaqları qısa və qaradır.
* *Xəzi*: Qısa tüklü.
* *Окрас*:
** Standart FCI 1997 ilə görə: boz, qara, ağ ləkəli.
** Standart FCI 1995 ilə görə: pas rəngi, ağ ləkəli.
* *Boyu*:
** Erkəklər:  60 sm
** Dişilər:  55 sm

## Xarakteri və yetişdirilməsi
Tosa-ina sakit, sakit, yalaqlıq etməyən itdir. Bununla belə ciddi döyüş itidir və ciddi əhəllişdirilməyə ehtiyacı vardır. Digər cins itlərə qarşı olduqca sərtdir..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pərvin Şakir

**Pərvin Şakir** (; ) — şairə, pedaqoq.

## Həyatı
24 noyabr 1952-ci ildə Pakistanın Karaçi şəhərində doğulan Pərvin Şakir, orta sinif və son dərəcə tutucu bir ailənin ikinci uşağı olaraq dünyaya gəlir. Məktəb illərində öncələri nəsrdə, sonraları da şeirdə var olan istedadını sübut edərcəsinə, məktəb dərgilərində yazmağa başlar. Şakir, yenə məktəb dərgisi üçün yazdığı "Barsat" (Musson yağmurları) adlı ilk şeirini oxuyan atasının, şeir yazması barəsindəki bütün qarşı çıxışlarına baxmayaraq, bir qohumunun da dəstəyi ilə şeir yaradıcılığına başlayır. Müəlliminin israrı üzərinə, Pakistanın Qurtuluş günü səbəbiylə yazdığı "Subuh-i vətən" adlı şeiri, bu yaradıcılığın ilk ciddi və uğurlu meyvəsi olur. Ali təhsil üçün burs qazanan Şakir, meylini İngilis ədəbiyatına salır və 1969-cu ildə Karaçi universitetindəki özəl təhsil proqramına qatılır. Bu sıralarda, musiqiyə duyduğu ilgi nədəniylə musiqi dərsləri də almağa başlamışdır. Ali təhsilindən sonra, şeir və yazıları müxtəlif qəzet və dərgilərdə nəşr olunmağa davam etmiş və bu durum onun gedərək daha çox şöhrət qazanmasına səbəb olmuşdur. Ünlü bir şair olaraq, özəl yaşamı gedərək skandallara dönüşən Şakir, ailəsinin zoruyla 1976-cı ildə xalasının oğlu ilə evləndirilir. Bu evlilikdən bir oğlu olur ancaq, şair, evliliyini 12 il sürdürə bilir. Sənət yaşamına bir çox mükafat, dörd şeir kitabını bir araya gətirilməsiylə təşkil olan və öldüyü il sanki yaxınlaşan ölümünü hiss etmişcəsinə, "Mah-i Təmam " (Bərdlənmiş ay) adıyla nəşr etdirdiyi külliyatını sığdıran Pərvin Şakir, 26 dekabr 1994-cü ildə bir avtomobil qəzası nəticəsi, oğluna və şeirlərinə, qısacası bütün dünyasına vida etmişdir.

## Yaradıcılığı

Şair, Pakistan ədəbiyyatı səhnəsinə 1977-ci ildə "Huşbu " (Rayihə) adlı ilk kitabını nəşr etdirərək çıxır. Ertəsi il ən yaxşı şeir kitabı mükafatını aldığı və 130 nəzm və 116 qəzəldən ibarət bu kitabıyla, şeirindəki fərdiyyəti gözlər önünə sərmişdir. Təcrübələrini, eşqlərini, acılarını, məğlubiyyətlərini, qiyamlarını, qısacası özünü, cəsurca və içdən anlatdığı bu kitabında, qadının eşqində ruh və bədən birlikdəliyini vurğulaması, bir çox yersiz tənqidlər almasına səbəb olmuşdur. Bəzi tənqidçilər, kişiyə olan eşq duyğusunu bətimləmə biçimini, qadına sayğısızlıq, qadının qürurunu zədələyici olaraq dəyərləndirirlərkən, bəzi tənqidçilər isə, Şakirin şeirlərinin, əslində duyğuları basdırılmış Şərq qadınının sözçüsü olduğunu irəli sürmüşdülər.

### Poeziya
* Khushbu (1976)
* Sad-barg (1980)
* Khud-kalaami (1990)
* Inkaar (1990)
* Maah-e-Tamaam (1994)
* Kaf-e-Aa’ina

### Nəsri
* Gosha-e-Chashm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Pərvin Şakirin şeirləri 
* http://www.parveenpoetry.blogspot.in/
Çarli Put

**Çarli Put** () — ABŞ- müğənnisi. Öz məşhurluğunu YouTubeda qazanmışdır. Ən yaxşı çıxışını Forsaj 7 filminin sinqlları arasında yer tutan Pol Volkerə həsr olunmuş *See You Again* ilə əldə etmişdir. Sinql beynəlxalq uğur da əldə etmişdir. Avstraliya, Belçika, İsveç, Kanada, Almaniya, İtaliya, İsveçrə və ABŞ-də bir nömrə olmuşdur.

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Fəzlürrəhman Xan

**Fəzlürrəhman Xan**(, ; ) — ABŞ inşaatçı-mühəndisi.

## Həyatı
Fəzlürrəhman Xan 3 aprel 1929-cu ildə Dəkkə şəhərində anadan olmuşdu.Kəlkətə Universitetini bitirmişdi.

Fəzlürrəhman Xan 27 mart 1982-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Cəfər Hümbətov

**Cəfər İslam oğlu Hümbətov** () — Naxçıvan Muxtar Respublikasının sabiq gənclər və idman naziri, Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sabiq sədri, Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi.

## Həyatı
Cəfər Hümbətov 2 fevral 1959-cu il tarixində Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1966–1976-cı ildə Naxçıvan şəhər 2 saylı orta məktəbdə ümumi orta təhsil alıb. 1976-cı ildə Naxçıvan şəhər İdman Komitəsində məşqçi-müəllim vəzifəsinə işə qəbul olunub. 1977–1979-cu illlərdə hərbi xidmət keçib. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman İnstitutunun qiyabi fakültəsinə daxil olub. 1984-cü ildə həmin institutun tam kursunu bitirib.

1979-cu ildə Naxçıvan MSSR Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin Uşaq-Gənclər İdman məktəbinə məşqçi-müəllim vəzifəsinə işə qəbul olunub. 1980-ci ildən 1982-ci ilədək həmin məktəbdə metodist vəzifəsində çalışıb. 1982-ci ildən 1993-cü ilədək həmin məktəbin direktoru vəzifəsində işləyib.

Birinci kateqoriyalı məşqçi-müəllimdir. 1989-cu ildən sərbəst güləş üzrə Milli dərəcəli hakimdir.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Cəfər Hümbətov 1993-cü ildə Naxçıvan MR Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunub. 1995-ci ildə komitə ləğv olunaraq Naxçıvan MR Gənclər və İdman Nazirliyi yaradılıb. Cəfər Hümbətov isə nazir vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2000-ci ilədək Naxçıvan MR Gənclər və idman naziri vəzifəsini daşımışdır.

2000-ci ildən hal-hazıradək Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi "Təhsil" Respublika İdman Mərkəzinin direktoru vəzifəsində işləyir.

## Təltifləri
* Cəfər Hümbətov 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikasının "İdman əlaçısı" adına layiq görülüb.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 oktyabr 2006-cı il tarixli sərəncamı ilə Cəfər Hümbətova "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi" fəxri adı verilib.
* Sərbəst güləş üzrə idman ustalığına namizəddir.

## İstinadlar
Yapon dəniz şiri

**Yapon dəniz şiri** (*Zalophus japonicus*) — Qulaqlı suitilər fəsiləsinə Kaliforniya dəniz şirlərinə daxil olan, nəsli kəsilmiş məməli. Bu canlının nəsli kəsilməsi 1970-ci illərə təsadüf edir.

Yapon dəniz şiri əsasən Yapon dənizi akvatoriyasında Yaponiya arxipelaqında və azda olsa Koreyanın qərb və sahillərində, Kuril adalarının cənub hissəsində yayılmışdı. Onların Kamçatka yarımadası və Ryukyu adaları ətrafında belə yayılmış olması ehtimal edilir.

Yapon dəniz şiri xariçi görünüş baxımından Kaliforniya dəniz şirinə bənzəyir (*Zalophus californianus*). Erkəklər tünd-boz, və tünd-qəhvəyi rəngdə olurdular. Uzunluqları 2,3–2,5 metr, çəkisi isə 450–560 kq arasında dəyişirdi. Yaşlı erkəklər demək olar ki, bütünlüklə qara rəngdə olur. Dişilər 1,40–1,64 m uzunluğa və parlaq rəngə malik olurdu. Yapon dəniz şirləri sahildən çox aralanmırdılar. Onların sahildən 16 km məsafədən uzağa üzmürdülər. Sahildə əsasən qumsallıq ərazilərdə yerləşirdilər. Uzun zaman bu canlı Kaliforniya dəniz şirinin yarımövü hesab edilirdi. 2003-cü ildə kəllə quruluşunun dəqiq diaqnostikası olnarın müstəqil növ olmasını ortaya çıxarmışdır. Yapon dəniz şirlərinin kəlləsi digər növə nisbətən iridir. Kaliforniya dəniz şiri beş üst azı diləri olduğu halda Yapon dəniz şirlərində altıdır.

Yapon dəniz şirinin soyunun kəsilməsinə səbəb kütləvi ovlanma və balıqçılar tərəfindən təqib olunmalarıdır. XIX əsrin ortalarında sayları 30 000–50 000 baş olaraq qiymətləndirilirdi. XX əsrin ortalarından sayları azalmışdır. Sonuncu dəfə 1951-ci ildə 50–60 baş olaraq Liankur adasında aşkarlanmışdır.

## Ədəbiyyat
* Edwin Antonius: Lexikon ausgerotteter Vögel und Säugetiere. Natur und Tier Verlag, Münster 2003, ISBN 3-931587-76-2.

## İstinadlar
İnstinkt

**İnstinkt** ( – arzu, niyyət, oyanma) və ya **Sövqi-təbii** — qeyri-iradi və ya şüursuz olaraq məqsədəuyğun hərəkət etmək və ya iş görmək qabiliyyəti; orqanizmin xarici və daxili qıcıqlanmalara verdiyi anadangəlmə reaksiyalarının məcmusu; canlıların, daxili və ya xarici mühitin dəyişməsinə cavab olaraq anadangəlmə, şüursuz halda və qeyri-iradi görmə qabiliyyəti (məsələn, özünüqoruma instinkti). Milçəkqapan quşunun qış gələndə cənuba uçması, ayının qış yuxusuna getməsi, itin sahibini qorumaq istəməsi instinktdir.

İnstinkt və ya irsi davranış bir canlının təbiətində var olan başqa kompleks bir davranışa yönəlmə meylidir. Tədris prosesinin təsirli olmadığı, canlının əvvəlki təcrübələrindən müstəqil şəkildə verdiyi reaksiyalar instinkt daxilində qiymətləndirilməkdədir. Həmçinin heyvanların mürəkkəb davranışında təzahür edən bu cür reflekslər ardıcıllığına instinkt deyilir.

Hər hansı bir davranış əvvəlki təcrübəyə əsaslanmadan (yəni öyrənmə olmadığı halda) həyata keçirilirsə, instinktivdir və buna görə də fitri bioloji amillərin ifadəsidir. Sahildə təzəcə yumurtadan çıxan dəniz tısbağaları instinktiv olaraq okeana doğru hərəkət edəcəklər. Kenquru doğulduqdan sonra anasının kisəsinə dırmaşır. Digər nümunələr arasında heyvan döyüşü, heyvanlarla cinsi görüşmə davranışı, daxili qaçış funksiyaları və yuva tikintisi də daxildir. İnstinkt onun dəyişməz fitri xüsusiyyətləri ilə müəyyən edilsə də, onun icrasının təfərrüatları təcrübə ilə dəyişdirilə bilər; məsələn, bir it təcrübə ilə dinləmə bacarıqlarını təkmilləşdirə bilər.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R., Şükürlü S., Kazımova S. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan terminlər. Bakı: İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Zəyəm (Zaqatala)

**Zəyəm** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kənd Muxax bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## İstinadlar
Dəqiqədə 128 ürək döyüntüsü (film, 2015)

**Dəqiqədə 128 ürək döyüntüsü** () — Maks Cozefin rejissorluğu ilə 2015-ci ildə çəkilmiş amerikan dram filmi. Bu onun rejissorluq debütüdür. Filmin ssenari müəllifləri Cozef və Meqan Oppenheymerdir. Film Riçard Silvermanın yazdığı hekayə əsasında çəkilib. Baş rollarda Zak Efron, Emili Ratakovski və Ves Bentli çıxış edir. Film Los-Ancelesdə elektron musiqi səhnəsinə daxil olan Koul Karter adlı həvəskar diceydən bəhs edir.
## Məzmun
Koul Karter (Zak Efron), elektronik musiqisəhnəsində çabalayan 23 yaşlı DJ, məşhur musiqi prodüseri olmaq arzusundadır. Bir qədər yaşlı və təcrübəli DJ, Ceyms (Ves Bentli), onun müəlliminə çevriləndə, Koul Ceymsin sevgilisi Sofi (Emili Ratakovski) ilə tanış olur. Koulun Sofi ilə ünsiyyətinin çiçəkləməsi onun müəllimi ilə əlaqələrinin qırılmasına səbəb olur. Koul gələcəyini müəyyənləşdirəcək çətin seçim qarşısında qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Honşu canavarı

**Honşu canavarı** və ya **Şamanu** (*Canis lupus hodophilax*) (, ニホンオオカミ, Nihon Ōkami) — Canavarın (*Canis lupus*) yarımnövü olaraq Yaponiya adalarında yayılmışdır. Bu yarımnövdən əlavə Yaponiyada Hokkaydo canavarı adı ilə tanınan (*Canis lupus hattai*) yarımnövdür. Hər iki yarımnövün nəsli kəsilmiş heab edilir.

Yapon hondoss canavarı Yaponiya arxipelaqına daxil adalarda, əsasən Honşu, Şikoku və Kyuşuda yayılmışdırlar. Say baxımından elə də çox olmamışlar. Onların nəslinin kəsilməsinə səbəb insanlar tərəfindən kütləvi şəkildə öldürülməsi olmuşdur. Bu canlının sonuncu nümayəndəsi 1905-ci ildə Nara prefekturası ərazisində ölmüşdür. Bu yarım növ dünyada mövcud olmuş canavarlar arasında ölçü baxımından ən kiçiyi olmuşdur. Onlar 90 sm uzunluğa, 30 sm hündürlüyə malik olmuşlar ..

Hazırda dünyada cəmi bu canlının beş baş dərisi qalmışdır. Onlarln müqəvvaları Niderland və Yaponiyada saxlanılır. 1905-ci ildə ovlanmış fərqin müqəvvası isə Britaniya muzeylərindən birindədir

## Canavar Yapon mədəniyyətində
Yapon folklorunda canavar məzlumların köməkçisi, insanları təbii fəlakətlərdən xəbərdar edən kimi göstərilir. Bu canlı təkcə heyvan deyil həm də meşənin ruhu idi. İnsanlara qarşı xoşniyyətli olmuşdur. Əgər insanlar onlara qarşı sərt olsalar əvəzində sərtlik görərdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Adi Şiba və Yapon canavarı 
* Yapon canavarının nəsli kəsilməsi haqqında (en.)
Qımır

* Qımır (Zaqatala) — Zaqatala rayonunda kənd.
* Qımırlı — Qax rayonunda kənd.
* Qımırlı — Şəmkir rayonunda yerləşən Dəllər Cırdaxan kəndinin bir hissəsinin tarixi adı və orada yaşayan tayfanın adıdır.Oykonim qədim Kimmerlərlə əlaqələndirilir.
Oqami

**Oqami**
( —  Miyako qrupuna Sakişima adalarına Ryukyu adalarına daxil olan kiçik ada. İnzibati cəhətdən Yaponiyanın Miyako dairəsi, Miyako qəzası və Okinava prefekturası ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası

Adanın sahəsi 0,24&nbsp;km² təşkil edir. Miyakocima adasından şimal-şərqdə yerləşir. Adanın relyefi  dayalıqdır. Ən hündür nöqtəsi 75 metr təşkil edir. 
Adanın əhalisi cəmi 50 nəfər təşkil edir. Əhali əsasən elə də böyük olmayan Oqami qəsəbəsində yerləşmişlər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yaponiya adaları
Skanleyt

**Skanleyt**  () — komikslərin, çox vaxt manqanın başqa dilə həvəskarlar tərəfindən tərcüməsi. İngilis dilindəki *"Scanning"* və *"translating"* sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Sözün etimologiyası prosessi yaxşı təsvir edir: həvəskar qrup sevdiyi manqanın hər səhifəsini skan edib "buludlara" tərcümə olunmuş mətni əlavə edir.

Skanleytləri bir növ manqanın fansabı adlandırmaq olar, həm də ki, bəzi fansab qrupları həm anime, həm də manqanı tərcümə edirlər.

Əvvəllər skanleyterlar manqaların orijinal skanı ilə məşğul idilər, lakin sonradan hüquqi olaraq şübhəli sayılan bu işdən çəkildilər. Hal-hazırda belə bir yazılmamış qanun var - manqa rəsmi olaraq bu dildə dərc olunmayıbsa onun bu dildə skanleytlərinin paylaşmasına göz yumulur. Lakin manqa rəsmi olaraq dərc olunduğu andan skanleytlərin istehsalı dayandırılmalıdır, bu qaydalara həm rəsmilərin, həm də skanleyterlərin riayət edilməsi manqa cəmiyyəti tərəfindən nəzarət olunması gərək sayılır. Həm də skanleytlərə maraq həmin manqanın populyar olub olmadığına işarə edərək bəzən rəsmilərin onu tərcümə etmək lazım olduğunu bildirir.
 
## Həmçinin bax
* Fansab
* Otaku

## Mənbə
*
Ata Holding

**Ata Holdinq** — 2003-cü ildən Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş şirkətlər qrupudur. Tərkibində 17 şirkət var idi. Sahibi isə türkiyəli iş adamı Əhməd Erəntok idi.

## Haqqında
"AtaHolding" 2003-cü il sentyabr ayında fəaliyyətə başlamışdır. İlk öncə maliyyə sektorunda fəaliyyət göstərən holdinq qısa müddətdən sonra sənaye, turizm, İT və xidmət sahələrində şirkətlərini yaradaraq böyüməyə başlayıb. "AtaHolding" iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində investisiya qoyuluşunu, maliyyə vəsaitlərinin, habelə intellektual sərvətlərin idarə olunmasını və korporativ idarəetməni həyata keçirir.

"AtaHolding"-in maliyyə sektorunda "AtaSığorta" ASC, "AtaLizinq" ASC, turizm sektorunda "AtaTurizm" MMC, "AtaTravel" MMC və 5 ulduzlu "Excelsior Hotel Baku" hoteli, sənaye sektorunda "Şəmkir Quşçuluq" MMC və informasiya texnologiyaları sahəsində "AtaTexnologiya" MMC şirkətləri fəaliyyət göstərib.

Holdinq və onun törəmə təsərrüfat cəmiyyətlərində beynəlxalq audit şirkəti tərəfindən maliyyə təsərrüfat fəaliyyətinin auditi keçirilir. "AtaHolding" şirkətlər qrupu Azərbaycanda BMHS-ə uyğun Konsolidə hesabat hazırlamış və müvafiq olaraq beynəlxalq audit şirkəti tərəfindən bu hesabat audit olunmuşdur. Holdinq Beynəlxalq mühasibat uçotu standartlarına uyğun uçot sistemini və Beynəlxalq Daxili Audit standartlarına uyğun Daxili nəzarət sistemini təşkil etmişdir.

"AtaHolding" sosial yönümlü proqramlarda, xeyriyyə tədbirlərində yaxından iştirak edib, Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənətinin, idmanın inkişafı və təhsilin səviyyəsinin daha da artırılması məqsədilə həyata keçirilən layihələri dəstəkləyib. Holdinq beynəlxalq federasiyalara və beynəlxalq yarışlara sponsorluq edib. "AtaHolding" Beynəlxalq Güləş Federasiyasının baş sponsoru olub.

## Tərkibi
# AtaBank
# VTB Bank Azərbaycan
# AtaSığorta
# AtaLizinq
# Excelsior Hotel Baku
# AtaTravel
# AtaTexnologiya
# Şəmkir Quşçuluq
# AtaSport
# Ataİnkişaf Fondu

## Həmçinin bax
* Synergy Group
* Gilan Holding
* Garant Holding
* Paşa Holdinq

## İstinadlar

## Mənbə
* Haqqımızda

## Xarici keçidlər
*
Aida

**Aida** və ya **Aidə** — Qadın adı.

* Aida Abdullayeva — musiqiçi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
* Aida İmanquliyeva — şərqşünas, ədəbiyyatşünas, tənqidçi, tərcüməçi.
* Aida Hüseyn — azərbaycanlı hüquqşünas.
* Aida Qasımova — professor, filologiya elmləri doktoru
* Aida Bağırova — Şərqşünas alim, Yaxın Şərq üzrə ekspert
* Aida Predele — latviyalı dövlət və siyasi xadim
* **[[Aida Hüseynova]]**
:* Aida Hüseynova (aktrisa)
:* Aida Hüseynova (musiqişünas)
* Aidə Şahbazova — Azərbaycan dilçi alimi, professor.

;Digər
* Aida (opera) — İtalyan bəstəkar Cüzeppe Verdinin bəstələdiyi opera əsəri.
* AIDA (marketinq) — hər hansı bir malı almaq qərarını verəndə alıcı reaksiyasının baş verən ardıcıl etaplarıdır.

## İstinadlar
Almaz (ad)

**Almaz** — Qadın adı.

*Almaz Amanova — Azərbaycan teatr və kino aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti.
*Almaz Əsgərova — azərbaycanlı kinoaktrisa.
*Almaz Qaffarova — Ağsu Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi.
*Almas Muradova — tarix üzrə fəlsəfə doktoru.
*Almaz Mustafayeva — Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti.
*Almaz Hüseynova — 
*Almaz Tağıyeva — 

## Həmçinin bax
* Almaz (dəqiqləşdirmə)
Tarama

**Tarama** () — Miyako qrupuna, Sakişima adaları, Ryukyu arxipelaqına daxil olan ada. Minna adası ilə birlikdə Tarama dairəsini əmələ gətirir və Miyako qəzası, Okinava prefekturası ərazisinə daxildir.

## Coğrafiya

Adanın sahəsi 19,75&nbsp;km² təşkil edir. Tarama adasının şimalında Siokava və Nasasuci qəsəbələri yerləşir. Adada 1000 nəfər yaşayır.

Adanın relyefi düzənlikdir. Ən hündür nöqtəsi 33 metrdir.

Adaya yaxınlaşmaq məqsədilə sal quraşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Tarama adası
* 黒糖の島たらま　宮古製糖ホームページ
* Tarama
* 多良間島の紹介
* Yaponiya afaları
Şimoci

**Şimoci** () —  Miyako qrupuna Sakişima adaları Ryukyu arxipelaqına daxil olan kiçik ada. Miyako dairəsi və qəzasına Okinava prefekturası ərazisinə daxildir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 9,54&nbsp;km² təşkil edir. Şimoci adası bir çox körpülərlə İrabu adası ilə birləşir. Adanın şimalında hava limanı yerləşir.

Adanın relyefi düzənlikdir. Ən hündür nöqtəsi 15 metr təşkil edir. Adada çay yoxdur. Adanın qərbində göllər vardır.

## Şəkillər

Fayl:Shimoji Miyako 01.jpg|Səmadan görünüş
Fayl:Shimojijima-airport.jpg|
Fayl:Toriike.jpg|Triike gölü
Fayl:Obiiwa.jpg|Abidə


## İstinadlar

## Mənbə
* Yaponiya adaları
ONA

**ONA** (, *Orijinal Şəbəkə Animasiyası*) və ya Yaponiyada tanınan adı ilə  — anime serialların xüsusi formatı. Bu tip animelər telekanallarda yox, rəsmi olaraq internetdə nümayiş olunur. Treyler və anonslar məhz ONA formatında buraxılır, lakin bəzi animelər yalnız bu halda olur. Məsələn, *"[[Nyoron Churuya-san]]"* animesi *[[Kadokawa Shoten]]* tərəfindən YouTube-da buraxılır. Otakuların yaratdığı və internetdə yaydığı animasiyaları da hərdən ONA-ya aid edirlər.

ONA adi anime seriyasından qısa olur və bəzən cəmi bir neçə dəqiqə davam edir.

## ONA seriallarına nümunələr
* **'
* **'
* *[[Eve no Jikan]]*
* **
* *[[The Melancholy of Haruhi-chan Suzumiya]]*
* *[[Xam'd: Lost Memories]]
* *

## Həmçinin bax
* OVA

## İstinadlar
Şonen

— 12-18 yaş arası oğlanlar üçün nəzərdə tutulan anime və manqa. Bu tip manqa bazarın 38,4 % təşkil edən xüsusi jurnallarda dərc olunur.

Daha yaşlı oğlanlar və kişilər üçün xüsusi seynen metajanrı olmasına baxmayaraq şonen anime və manqası onların üçün də maraqlı gəlir. Onların bu tip manqanı alıb oxumağa imkan və vaxtları olduğundan şonen manqanı çap edən jurnallar Yaponiyada ən uğurlulardan sayılır.

## Manqa jurnalları

## Şonen anime və manqanın nümunələri
* «Air Gear»
* «Beelzebub»
* «D.Gray-man»
* «Fairy Tail»
* «One Piece»
* «Reborn!»
* «Soul Eater»
* «Hunter × Hunter»
* «Toriko»

* «Bleach»
* «Baki the Grappler»
* «Dragon Ball»
* «Shaman King»
* «Naruto»
* «Fullmetal Alchemist»
* «Rurouni Kenshin»
* «Gintama»
* «Flame of Recca»
* «Kiba»

## İstinadlar
Malik İsaqov

**Malik Xizir oğlu İsaqov** () — Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Malik İsaqov 26 sentyabr 1953-cü ildə Qubadlı rayonunun Çərəli kəndində anadan olmuşdur. 1970-ci ildə Hal kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1979-cu ildə Azərbaycan Neft Kimya İnstitutunu bitirmişdir.

1974–1976-cı illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

Sumqayıt Elektrik Dəstləşdirmə zavodunda çilingər, təhlükəsizlik üzrə mühəndis, mühəndis konstruktor, mühəndis-texnoloq və baş mühəndis vəzifələrində çalışmışdır. 1984–2001-ci illərdə zavodun direktoru olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 sentyabr 2001-ci il tarixli Sərəncamı ilə Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

Ailəlidir. 2 övladı var.

## İstinadlar
Eyiçiro Oda

**Eyiçiro Oda** () — ən çox *[[One Piece]]* manqasının müəllifliyinə görə tanınan yapon manqaka.

## Həyatı
Eyiçiro Oda özü iddia edir ki, dörd yaşında *əsl peşədən* uzaq olmaq üçün, manqaka olmağa qərar verib. Ona ən çox Akira Toriyama və onun *[[Dragon Ball]]* manqa serialı təsir edib. O, həmçinin qeyd edir ki, dəniz quldurluğla marağını *[[:ja:小さなバイキング|Viking Viki]]* animesi yaradıb.

17 yaşı olanda, Odanın *Wanted!* manqası bir sıra mükafat, o cümlədə Tedzuka mükafatın ikinci yeri almış. Bu ona *Weekly Shōnen Jump* jurnalında işləməyə imkan verib. Bundan əvvəl isə o, bu jurnalın müəlliflərdən onan Şinobu Kaitaniyə *Suizan Police Gang*, Masaya Tokuhiroya isə *Jungle King Tar-chan* və *Mizu no Tomodachi Kappaman* manqaları ilə köməkçilik edirdi. Oda Nnabuiro Vatsukiyə *[[Rurouni Kenshin]]* manqası ilə də köməkçilik edirdi. O, hətta orada üzə çıxan Honco Kamatari personajı yaratdığı deyilir.

1996-cı ildə Oda *Akamaru Jump* və *Weekly Shōnen Jump* jurnalın üçün piratlar haqqında *Romance Dawn* adlı iki *[[one-shot]]* manqanı çəkdi. Bu iki *one-shot* gələcək *One Piece* manqasının ilk prototipləri idi. Orada *One Piece* manqasının baş protaqonist personajı olan Manki D. Luffi də ilk dəfə üzə çıxır.

1997-ci ildə *One Piece* manqası *Weekly Shōnen Jump* jurnalda seriallaşmağa başladı. O, Yaponiya və bütün dünyada tarixində ən yaxşı satılan manqadır. 2005-ci ilin fevral ayına dək onun 100 milyon, 2011-ci ilin fevralına dək isə 200 milyon çox *[[tankobon]]* cildi satılıb. 2013-cü ilə kimi bu manqanın ümumi tirajı 345 milyondan çox olub.

### Şəxsi həyatı
Oda 2004-cü ildə Çiaki İnabaya evləndi. Onlar Çiaki *shonen jump fiesta-da* *One Piece* personajı olan Naminin kospleyi oynayanda tanış olublar.

## Layihələri
* *[[One Piece]]* (1997-dən)
** *Dragon Ball x One Piece: Cross Epoch* (2007). Akira Toriyama-nın *Dragon Ball* manqası ilə krossover
** *One Piece x Toriko* (2011)
* *Wanted!* (1998, yığma)
** *[[Wanted!]]* (1992)
** *God’s Gift for the Future* (1993)
** *Itsuki yakou* (1993)
** *Monsters* (1994)
** *Romance Dawn* (1996)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İki adası

**İki** () — Yaponiyaya məxsus olan Tsuşima boğazında yerləşən ada. Kyuşu adasından 20 km aralıda yerləşir. İnzibati cəhətdən Naqasaki prefekturası ərazisində yerləşir. Əsas yaşayış məntəqəsi İki şəhəridir.

## Coğrafiyası
İki vulkan məşəlli ada olub Tsuşima adası ilə Kyusyu adası arasında yerləşir. Adanın sahəsi 138,5 km², şimaldan cənuba olan məsafə 17 km, şərqdən qərbə olan məsafə 15 km təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 213 m olan Takenosuci vulkanıdır. Sonuncu püskürmə 0,6–0,9 milyon il öncə püskürmüşdür.

İsti Kurisio cərəyanının təsirinə məruz qalır. İqlimi nisbətən mülayimdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* İki şəhərinin rəsmi saytı
Rita Ora

**Rita Ora** (; ) — ingilis müğənni və aktrisa. 2012-ci ildə ilk albomu *Ora*, Birləşmiş Krallıqda siyahılarda birinci yerə yüksəldi. Albomun ən məşhur sinqlları *R.İ.P* və *How We Do(Party)* olmuşdur. Rita Ora, arxa-arxaya üç dəfə zirvədə olmaqla UK Singles Chartda bir nömrə olan ən çox sinqla malik müğənni oldu Həmçinin 2015-ci ildə *The Voice UK* dördüncü mövsümündə münsif kürsüsündə əyləşmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gəmiqaya Holdinq

**Gəmiqaya Holdinq** — əsasən Naxçıvan MR-də fəaliyyət göstərən Azərbaycan holdinqi.

Adını Nuh əfsanəsi ilə əlaqələndirilən Naxçıvan ərazisindəki Gəmiqaya daş abidələrindən alıb.

Layihələnfirmə, əmlak, yenidənqurma və inşaat fəaliyyətləri ilə ticari həyata başlayan qurum vaxt keçdikcə sənaye mədənçilik, turizm və qida sektoruna yönələrkən şirkətlər qurupuna çevrilmişdir. İdarə fəaliyyətlərini davam etdirən şirkətlər Gəmiqaya Holdinq adı altında birləşmişdir. Beynəlxalq fəaliyyətləri ilə Gəmiqaya Holdinq mərkəzi Naxçıvan şəhəri olan beynəlxalq bir təşkilata çevrilib.

## Şirkətlər
# Gəmiqaya MMC
# Gəmiqaya Asfalt Zavodu
# Gəmiqaya Yol Su Enerji MMC
# Gəmiqaya Plastik Kapsul və Qapaq MMC
# Gəmiqaya Sənaye Kompleksi MMC
# Gəmiqaya Bellissa Mebel Fabriki
# Gəmiqaya PVC Qapı və Pəncərə Fabriki
# Gəmiqaya Şəhər Travertin Zavodu
# Gəmiqaya Qızılvəng Travertin Zavodu
# Gəmiqaya Qarabağlar Daş Ocağı
# Gəmiqaya Beton MSK MMC
# Gəmiqaya Qlorya Mebel Fabriki
# Gəmiqaya Sement Zavodu MMC
# Gəmiqaya Bərəkət Qida Məhsulları MMC
# Gəmiqaya Qida Məhsulları Sənaye Kompleksi MMC
# Gəmiqaya Taxıl Anbarı
# Gəmiqaya Yem Zavodu
# Gəmiqaya Un Zavodu
# Gəmiqaya Mineral Sular MMC
# Gəmiqaya Meyvə Məhsulları MMC
# Gəmiqaya Quşçuluq MMC
# Bərəkət Ət Məhsulları Kompleksi
# Gəmiqaya Mebel MMC
# Elit 57 Geyim Mağazası
# Gəmiqaya Tikinti Materilalları Satış Mərkəzi
# Gəmiqaya Qida Bazarlama
# Qlorya Mebel Mağazası
# Gəmiqaya Nəqliyyat MMC
# Duzdağ Hoteli
# Ağbulaq İstirahət Mərkəzi
# Gəmiqaya Turizm MMC
# Divan Otel Bakı
# Divan Otel Batumi
## Həmçinin bax
* Paşa Holdinq
* Gilan Holdinq
* Cahan Holdinq
* Ata Holdinq
* Garant Holdinq

## İstinadlar
Georq Hazai

**Georq Hazai** (; ) — Macarıstan alimi, türkoloqu, Macarıstan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Şərq və Asiya Tədqiqləri Beynəlxalq Cəmiyyətinin () prezidenti, professor.

## Həyatı
Georq Hazai 1932-ci ildə Budapeşt şəhərində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə ali təhsilini Budapeşt Lorand Universitetinin Sənət və Bəşər Elmləri fakültəsində aldıqdan sonra 1954-cü ildə məzun oldu. Məzun olduqdan sonra 1954–1955-ci illərdə Bolqarıstanda türk dialektlərini öyrənmişdir. Macar baş naziri Mikloş Nemetin hakimiyyəti dövründə Hazai Türkiyənin Sofiya Universitetinə qonaq kimi dəvət edilmiş və burada 1956–1957-ci illər ərzində türkologiya dərsləri keçmişdir. Bundan başqa Hazai türk dili haqqında olan dissertasiya işini də burada tamamlamışdır.

## Fəaliyyəti
1963-cü ildə Georq Hazai elmi tədqiqatlarını davam etdirmək məqsədilə Berlin şəhərinə köçmüşdür. 1966-cı ildə isə Macarıstan Elmlər Akademiyasında doktorantura təhsilini başa vurdu. 1983-cü ildə yenidən Macarıstana qayıdan Hazai 8 il müddətində Macarıstan Elmlər Akademiyası Nəşriyyat Evinin rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir. 1992-ci ildə Kipr Univeristetinin Türkologiya fakültəsinin rəhbəri seçilən Hazai 2000-ci ilə qədər Kiprdə yaşamışdır. Həmin il Budapeştə qayıdaraq Andraşi Universitetinin pro-rektoru vəzifəsini 3 il müddətində icra etmişdir.

## Elmi araşdırmaları
Hazai 60 illik fəaliyyəti müddətində 20-ə yaxın kitab, 300 elmi məqalə yayımlamışdır. Alimin türk dili və ədəbiyyatı ilə bağlı türk-macar, macar-alman dillərinə tərcümə etdiyi əsərləri ona beynəlxalq arenada böyük nüfuz qazandırmışdır.

## Mükafatları
2001-ci ildə Türkiyə Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü seçilən Georq Hazai 2014-cü ildə dönəmin Türkiyə prezidenti Abdullah Gül tərəfindən "Ləyaqət" nişanı ilə mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar
Yerliağalı

**Yerliağalı** — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Mollalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 191 nəfərdir.

## Həmçinin bax
*Məşədiibişli bələdiyyəsi

## İstinadlar
Lüdviq Erhard

**Lüdviq Erhard** (; ) — alman iqtisadçısı, dövlət xadimi. 1963-1966-cı illərdə Almaniya Federativ Respublikasının federal kansleri olmuşdur.

## Həyatı
5 may 1897-ci ildə Bavariyada anadan olub. 1977-ci ildə vəfat etmişdir.
Almaniya iqtisadi möcüzəsinin müəlliflərindən biridir.
## İstinadlar
Aqunq vulkanı

**Aqunq vulkanı** — İndoneziyanın Bali adasında yerləşən ən aktiv vulkanlardan biri. Bu stratovulkan Bali adasının ən yüksək zirvəsidir. Vulkan həm ətaraf mühitə, həm də iqlimə də təsir göstərir. Bali sakinləri inanırlar ki, Aqunq vulkanı Meru dağının surətidir. Əfsanəyə görə, Aqunq vulkanı ilk hindular tərəfindən Bali adasına gətirilən Meru dağının bir parçasıdır. Bali adasının ən mühüm məbədlərindən biri olan Pura Besakih Aqunq vulkanının yamacından daha yüksəkdə yerləşmişdir. Vulkanın tez-tez buludlarla əhatə olunmasına baxmayaraq, vulkanın zirvəsindən Lambok adasında yerləşən Rincani dağının zirvəsini görmək olar.

## 1963–1964-cü il püskürməsi
1963-cü il 18 fevralda yerli sakinlər yüksək partlayış səsləri eşitdilər və Aqunq vulkanın kraterindən yüksələn buludları gördülər. Nəticədə 24 fevralda lava növbəti 20 gün ərzində dağın şimal yamacı boyunca 7 km aşağı axmağa başladı.

## İstinadlar
İqtisadi möcüzə

**İqtisadi möcüzə** — hansısa ölkənin və ya regionun müəyyən zaman ərzində sürətli iqtisadi inkişafını bildirmək üçün istifadə olur.

## Həmçinin bax
* Pələng iqtisadiyyatı

## İstinadlar
Tənbölən

**Tənbölən** ( "ikiqat" və *sectio* "bölmə") və ya "**bucağın tənböləni**" — başlanğıcı bucağın təpəsində olan və onu iki bərabər bucağa ayıran parçaya deyilir. Tənböləni bucağın daxilində yerləşən və onun tərəflərindən eyni uzaqlıqda olan nöqtələrin həndəsi yeri kimi də təyin etmək olar.

Üçbucağın təpəsini onun qarşı tərəfi ilə birləşdirən və bu təpədəkı bucağı yarıya bölən parçaya üçbucağın tənböləni deyilir.

Üçbucağın üç tənböləni var.

### Bərabəryanlı üçbucağın xassələri
* Üçbucağın iki tənböləni bərabərdirsə, onda üçbucaq bərabəryanlıdır və digər tənböləni həm üçbucağın medianı, həm də hündürlüyüdür. Bunun tərsi də doğrudur: bərabəryanlı üçbucağın iki tənböləni bərabər, üçüncü tənböləni isə həm medianı, həm də hündürlüyüdür.
* Bərabərtərfli üçbucağın hər üç tənböləni bərabərdir.
* Bərabərtərəfli üçbucağın hər üç xarici bucağının tənböləni qarşı tərəfə paraleldir.

## Üçbucağın tənböləni

.
: l_c = {\sqrt{ab(a+b+c)(a+b-c)}\over{a+b}}=\frac{2 \sqrt{abp(p-c)}}{a+b}, burada p - yarımperimetrdir.

: l_c = \sqrt{ab-a_lb_l}
: l_c = \frac {2ab\cos\frac{\gamma}{2}}{a+b}
: l_c = \frac {h_c}{\cos \frac {\alpha-\beta}{2}}

Uzunluğu uyğun olaraq l_a, l_b, və l_c, olan A, B və C bucaqlarının tənbölənləri üçün ağağıdakı doğrudur:

:\frac{(b+c)^2}{bc}l_a^2+ \frac{(c+a)^2}{ca}l_b^2+\frac{(a+b)^2}{ab}l_c^2 = (a+b+c)^2.,
: w_c^2=a_w \cdot b_w-ab=CE^2=BE \cdot AE-ab,
* Üçbucağın daxili tənbölənlərin kəsişmə nöqtəsi A bucağının tənbölənini \frac{b+c}{a} nisbətdə bolür, burada a, b, c — üçbucağın tərəflridir,
* a, b, c — uyğun olaraq A, B, C təpəsinin qarşısındakı tərəf,
* \alpha, \beta, \gamma — uyğun olaraq A, B, C təpəsindəki bucaq,
* h_c — c tərəfinə çəkilmiş hündürlük.
* l_c — c tərəfinə çəkilmiş daxili tənbölən,
* a_l, b_l —  l_c daxili tənböləninin  c tərəfini böldüyü parçaların uzunluqları,
* w_c — C təpəsindən AB tərəfinin uzantısına çəkilmiş xarici tənböləninin uzunluğu.
* a_w, b_w — w_c xarici tənböləninin c=AB tərəfinin uzantısı ilə kəsişmə nöqtəsini də özündə saxlayan parçanin bölündüyü hissələrin uzunluqlarıdır.

## Xarici keçidlər
Docinşi

thumb
 — müəlliflərin öz əsərlərini dərc etdiyi qeyri-kommersiya jurnallarını təsvir etmək üçün termin.  sözünün qısaldılmış forması. *Docinşi* terminin özü ** (同人, «məsləkdaşlar») və  sözlərindən əmələ gəlib. Əvvəllər cünbunqaku ədəbiyyatına qarşı istifadə olunsa da, son illərdə manqaya qarşıda tətbiq olunur. Docinşi yaradaıcılarını  adlandırırlar. Yaponiyada docinşi geniş yayılıb. Bu yapon qanunlarının dərc olunmuş əsərin əsasında başqa əsər yaradmağa icazə verdiyindən irəli gəlir.

## Keçidlər
* «КомМиссия» — Фестиваль любительских комиксов
* Manga.ru — rus dilində docinşilər
* Статья о додзинси на сайте «Загадочная Япония»
Fansab

**Fansab** (,  ("həvəskar subtitrlər") — həvəskarlar tərəfindən subtitrlar şəklində tərcümə edilmiş videomaterial (çox vaxt bu animelərdir).

## Oxşar hallar
Fandab — həvəskar səsləndirmə (dublyaj). Dublyaj orijinal səsin olmayan yeni səs trekinin yaradılması deməkdir (orijinal səsin üstündən yazılan səs treki "voysover" və ya "overvoys" adlanır).

Komikslərə gəldikdə skanleytı vurğulamaq olar. Ən sadə halda bu komiksə mətn faylın və ya çapın əlavə olunması, daha mürəkkəb versiyası isə skanlarda mətnin tərcümə olunmasıdır.

## Hüquqi status

Fansabların hüquqi statusu hələ də birmənalı müəyyən olunmayıb.

Fansabberlər və istehsalçılar arasında yazılmamış qanun var — istehsalçılar sabberləri təqib etmir, sabberlər isə məhsul bazarda rəsmi yayımlanandan sonra onun tərcüməsini dayandırırlar. Hətta bəzi istehsalçılar fansabberlərin işinin animenin populyarlaşmasına müsbət təsir gostərdiyini və bunun marketinq addımı kimi istifadə etməyini mümkün olduğunu düşünür. Nəhayət, fansabberlər bu işi təmənnasız görür və bunu pulnan edənlər özləri təqib edirlər.

*"[[Ninja Scroll]]"* anime serialı ABŞ-də rəsmi yayımlanmağdan əvvəl Urban Vision şirkəti Anime Jinkies adlı fansabberlər qrupuna müraciət edərək fansablarını silmək xahiş etdi. Sərt və kobud cavab aldıqda şirkət məhkəməyə yox, anime fandomuna müraciət etdi. Anime cəmiyyətindən olduqca mənfi reaksiya gələndən sonra qrup üzr istəyərək animenin tərcüməsini dayandırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Of Otakus and Fansubs: A Critical Look at Anime Online in Light of Current Issues in Copyright Law , 2005 — Fansabın qanunluğu haqda
* The Anime Underground // Los Angeles Magazine Jan 2000 page 20
* Condry, I. (2010). "Dark Energy: What Fansubs Reveal about the Copyright Wars" . Mechademia 5: 193–208.  
* Leonard, Sean. "Celebrating Two Decades of Unlawful Progress: Fan Distribution, Proselytization Commons, and the Explosive Growth of Japanese Animation". UCLA Entertainment Law Review, Spring 2005.
Fandab

**Fandab** — animelərin və ya filmlərin həvəskarlar tərəfindən səsləndirilməsi. Fandablar əsərin fandaberin dilində rəsmi yayımlanmadığından irəli gəlir. Əksər fandablar animelər üçün yaranır, lakin istənilən dildə animasiya və filmlər üçün də yarana bilərlər. Yumoristik tərzdə məzmun və qəhrəmanlar dəyişdirilmiş fandablara "Abridged Series" və "fundubs" deyilir.

Fandablar müəllif hüquqları ilə qorunan materiallardan istifadə etdiyindən fansablar kimi də bu hüquqları pozur, lakin başqa tərzdə. Müəllif hüquqlarını pozmamaq üçün fandaberlər bəzən Dubroo kimi proqramlardan istifadə edirlər. Bu proqram videonun orijinal səsinə təsir etmir, sadəcə videonun trekini kəsərək fandaberin yaratdığı treki çalır.

## İstinadlar
Moe

— otakuların jarqon sözü. Manqa, anime və ya videooyun qəhrəmanına fetiş dərəcəsində fanatlıq deməkdir. Məsələn,  termini insanın eynəkli qızlardan xoşu gəldiyini bildirir. Sonradan bu söz hər hansı bir hobbi və qeyri-seksual fetiş mənasını daşımağa başladı, məsələn,  — dəmiryolu ilə maraqlanmaq.

## Xarici keçidlər
* http://www.japanesestudies.org.uk/articles/2009/Galbraith.html
Axtarma-Paşalı palçıq vulkanı

**Axtarma-Paşalı** — Azərbaycan Respublikasının Hacıqabul rayonu ərazisində yerləşən palçıq vulkanı.

## Haqqında
Vulkan palçığı 18 hektar sahəni örtüb, ümumi həcmi 220 min kub metrdir. Tullanan məhsulun orta qalınlığı 1 metr 20 sm-dir. Vulkan nəticəsində ərazidə çoxlu çat əmələ gəlib. Çatlardan biri çox böyükdür. Təxminən 2 km-dən artıq məsafəyə uzanıb. Çatın dərinliyi 2 metrə, eni 30 sm-dən 80 sm-ə qədər çatır. Çat həm şimal-qərb, həm cənub-şərq istiqamətində vulkandan keçir. Hazırda vulkan sakitləşib. Adətən palçıq vulkanları püskürəndə alov müşahidə olunur. Bu vulkanda isə alov müşahidə olunmur. Vulkanın krater sahəsi 10 kv. km-ə yaxındır. Vulkanın krater sahəsində bir-birindən aralı bir neçə vulkan sahəsi ayrılır. Hər dəfə hansısa ayrılan vulkan sahəsindən püskürmə olur. Azərbaycanda olan palçıq vulkanlarının 21 faizi yer səthinə bol neft çıxarır. Bu vulkan da neft çıxaran vulkandır. Tullantıların hamısına neft hopub. Yanar şistlərə də rast gəlinir.

## Püskürmə
Vulkan ilk dəfə 1948-ci ildə püskürüb.

1 aprel 2013-cü ildə püskürüb.

2016-cı il yanvarın 25-dən 26-a keçən gecə püskürüb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycanın palçıq vulkanları

## Xarici keçidlər
Məmmədcavad Qasımzadə

** Qasımzadə Məmmədcavad Süleyman oğlu ** () — texnika elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Qasımzadə Məmmədcavad Süleyman oğlu Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1927-ci ildən neft mədənlərində əmək fəaliyyətinə başlayaraq, çilingər, böyük mühəndis köməkçisi işləmişdir. 1936-cı ildə "Azərneft" İB-nin qazıma şöbəsinə işə qəbul edilib. 1938-ci ildə "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. 1940-cı ildən "Siyəzənneft" trestinin qazıma konturunda baş mühəndis, direktor, "Elektrokəşfiyyat" kontorunun rəisi, "Azərneft" İB-nin dənizdə qazıma trestində baş mühəndis, rəis müavini, "Azərneftkəşfiyyat" İB-nin rəisi, Azərbaycanın neft sənayesi nazirinin müavini işləmişdir. 1959–1970-ci illərdə AzETNÇİ-da neft və qaz quyularının qazılması üzrə direktoru müavini, 1971-ci ildən isə "Quyuların qazılması texnologiyası" şöbəsinin rəhbəri işləyib. 1961-ci ildə "Azərbaycanın ərazilərində neft-mədən və qaz quyularının konstruksiyalarının sadələşdirilməsi və yüngülləşdirilməsi" mövzusunda namizədlik, 1969-cu ildə isə "7000m və daha artıq dərinlikdə quyuların qazılmasının bəzi problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Qasımzadə M. S. dəniz neft yataqlarının kompleks mənimsənilməsi, qazıma sürətinin artırılması texnologiyasının təkmilləşdirilməsi, qəzaların qarşısının alınması sahəsində tanınmış mütəxəssisdir.

Qasımzadə M. S. 100-dən artıq elmi məqalənin və 2 monoqrafiyanın müəllifidir. İxtiralara görə 5 müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. Qasımzadə M. S. SSRİ Lenin mükafatı laureatı, "Azərbaycanın əməkdar mühəndisi", "SSRİ fəxri neftçisi" adlarına layiq görülüb. O, iki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı, Şərəf Nişanı ordenləri və medallarla təltif edilib.

## İstinadlar
Tesla

*Nikola Tesla (1856–1943), Elektrik mühəndisi və ixtiraçı
*Tesla (ölçü vahidi) (simvol T), maqnit induksiyasının Beynəlxalq Sistemlərdə törəmə vahidi

## İncəsənət və əyləncə
*Tesla qrupu, 1982-ci ilin sonralarında Sakramentoda yaranmış qrup
*Tesla Lindocruz,  Bleach anime və manqa seriyasında ikinci dərəcəli obraz
*Tesla Effect: A Tex Murphy Adventure, Tex Murphy seriyasından altıncı oyun
*Tesla Girls, Britaniyanın yeni dalğa orkestri *Orchestral Manoeuvres in the Dark*ın mahnısı
*"Tesla", Amerikan alternativ rok qrupu *They Might Be Giants*ın *Nanobots * studiya albomunda yer alan mahnılardan biri

## Şirkətlər və brendlər
*Tesla, keçmiş Çexoslovakiyada elektrotexniki konqlomerat
*Nvidia Tesla, ümumi təyinatlı qrafik prosessorlar brendi
*Tesla Motors, elektrik maşın şirkəti
*Tesla Science Center at Wardenclyffe, Nyu-Yorkda elm muzeyi

## Elm və texnologiya
*2244 Tesla, kiçik planet
*Tesla (mikroarxitektura), Nvidia tərəfindən hazırlanmış mikroarxitektura üçün kod adı
*Tesla transformatoru və ya Tesla sarğacı, yüksək gərginlikli, yüksək tezlikli elektrik enerjisinin istehsalı üçün istifadə olunan rezonans transformator şəbəkəsi növü

## Həmçinin bax
Nurgün Şirkətlər Qrupu

**Nurgün Şirkətlər Qrupu** — fəaliyyətinə 1994-cü ildən başlamışdır.

## Qrup şirkətləri
# Nissan Azərbaycan
# Infiniti Azərbaycan
# Ford Azərbaycan
# Renault Azərbaycan
# Rəvan Sığorta
# NBC Bank ASC
# Nurgün İnşaat
# Bello Fabriki
# Bəyaz süd Salyan süd zavodu
# Nurgün Trading
# Kaspian Transport
# Kontinental mağazası
# Ailə supermarketlər
# Aypara Lizinq 
# Mega Lizinq 
# Havoline mühərrik yağları
# Nurgün mətbəx MMC
# "Ekspress" qəzeti

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Bağırov körpüsü

**Bağırov körpüsü** — Heydər Əliyev prospektində yerləşir və 1950-ci illərin əvvəlində tikilmişdir. Körpü Mircəfər Bağırovun adını daşıyır. Körpünün üzərindən Dəmiryolu vağzalı istiqamətində və əks istiqamətdə hərəkət edən qatarlar keçir.

## Tarixi
Körpünün Mircəfər Bağırovun avtomobillə aeroporta gedərkən uzun müddət yoldan keçən qatarı gözləyərək əsəbləşməsindən sonra onun göstərişi ilə tikildiyi ehtimal olunur.

## Təmiri

### Yenidən qurulması
2008-ci ildə "Bağırov" körpüsündə yenidənqurma işlərinə başlanılıb. Yenidənqurma işləri Türkiyənin "Kolin" şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Layihə çərçivəsində əvvəlcə körpünün üzərinə çıxış üçün nəzərdə tutulan köməkçi yollar genişləndirilmiş, bundan sonra körpünün dizaynında yeniləşmə işləri aparılmışdır.

## İstinadlar
Smilyan

**Smilyan** — Xorvatiyanın Lika dağlıq regionunda yerləşən kənd. Kənd Qospiç qəsəbəsinin 6&nbsp;km şimal-şərqində və Zaqreb-Split şossesindən 15 kilometr uzaqlıqda yerləşir. Əhalisi 418 nəfərdir. Smilyan kəndi Nikola Teslanın anadan olduğu yer kimi çox məşhurdur.

## Tesla
Tesla 10 iyul 1856-cı ildə Smilyan kəndində anadan olub.

Elektrik mühəndisi və ixtiraçı Teslanın anadan olmasının 150-ci il dönümünə görə Xorvatiyada Tesla xatirə kompleksinin rəsmi açılşı olub. Bu kompleksin tərkibinə onun bərpa edilmiş uşaqlıq otağı da daxildir. İndiki dövrdə Serb ortodoks kilsəsi ilə birlikdə  Teslanın anadan olduğu ev və onun ətrafındakı ərazi  ixtiraçının həyatının ətraflı nümayiş olunduğu muzey və Teslanın ixtiralarının müxtəlif eksponantları ilə xatirə kompleksini təmsil edir. Yaxınlıqdakı binada qurultay salonu da var. İlk  dəfə xatirə kompleksi 1956-cı ildə tikilib. Xorvatiya müharibəsi zamanı hələ də müəyyən olunmayan cinayətkarların açdığı atəş ilə baş verən yanğın nəticəsində binaların bir neçəsinə ziyan dəyib. Xorvatiya hakimiyyəti kompleksi yenidən bərpa etdirdi və 2006-cı ildə Xorvatiya, eləcə də Serbiyanın ən yüksək vəzifəli şəxslərinin iştirakı ilə xatirə kompleksinin açılışı oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Memorijalni centar in Croatia
Cavanşir körpüsü

**Cavanşir körpüsü** (əvvəlki adı: **Qaqarin körpüsü**) — Afiyəddin Cəlilov küçəsi ilə Üzeyir Hacıbəyov küçəsini birləşdirən körpü.

## Tarixi
"Cavanşir" körpüsü 1962-ci ildə inşa olunub. 12 aşırımlı bu körpünün ümumi uzunluğu 203 metr, eni isə 17 metrdir. Yaxın vaxtlara qədər körpünün altından qatarlar, üstündən isə avtomobillər hərəkət edib. Hazırda isə ərazidən keçən dəmir yolu xətləri sökülüb. 2019-cu ildə Cavanşir körpüsünün yaxın vaxtlarda söküləcəyi, körpünün yerində yeni yolun salınması nəzərdə tutulduğu barədə xəbər verilib. 20 may 2024-cü ildə sökülməsinə başlanılıb.

## Həmçinin bax
* Cavanşirin heykəli

## İstinadlar