open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fuad Məmmədov (texnik)

**Fuad Faiq oğlu Məmmədov** () — Texnika elmləri doktoru, dosent.

## Həyatı
Fuad Məmmədov 14 sentyabr 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 2001-ci ildə Azərbaycan Texniki Universitetini "istilik çeviricisi, qeyri–ənənəvi və bərpa olunan enerji mənbələri və qurğuları" ixtisası üzrə bakalavr, 2003-cü ildə isə oranın "enerjinin çevrilməsində gedən proseslərin istilik fizikası" ixtisası üzrə magistr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
2003–2006-cı illərdə aspiranturada təhsil almışdır. 2007-ci ildə "Günəş enerjisindən istifadə etməklə xam neftin emala hazırlanması üçün energetik qurğunun işlənməsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 2012-ci ildə Dosent elmi adını almışdır. 2016-cı ildə "Alternativ enerji mənbələri əsasında neftçıxarma proseslərində enerji resurslarına qənaət və ekoloji təmiz texnologiyaların işlənməsi" mövzusunda elmlər doktoru dissertasiya işi ilkin müzakirədən keçərək AAK-na müdafiəyə icazə üçün təqdim edilmiş və 2020-ci ildə isə müdafiə etmişdir.

170-ə yaxın elmi əsərin (ABŞ, Böyük Britaniya, Kanada, Cənubi Afrika Respublikası, Rumıniya, Avstriya, Tayvan, Rusiya, Türkiyə, İran), o cümlədən 13 ixtiranın, eləcə də günəş və külək energetikası sahəsində tətbiq olunan bir neçə energetik qurğunun müəllifidir. 2008-ci ildən hal–hazıra kimi Dünya Bərpa Olunan Enerji Şəbəkəsinin (WREN) keçirdiyi Dünya bərpa olunan enerji konqresində (WREC) Beynəlxalq Redaksiya Heyətinin Azərbaycandan üzvüdür. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq, 2009-cu ildə nəşr olunan yeddi dilli (Azərbaycan, rus, ingilis, alman, fransız, ispan və italyan) "Günəş energetikası terminləri lüğəti"nin müəllifidir. 2011-ci ildə "Azərbaycanda günəş enerjisindən istifadə və müasir günəş energetik qurğuları" adlı dərs vəsaiti Təhsil Nazirliyinin müvafiq əmri ilə çap edilmişdir.

Fuad Məmmədov ilk dəfə olaraq yüksək temperaturlu və günəş izləyici sistemlərə malik parabolosilindirik və paraboilk konsentratorlu energetik qurğular, müxtəlif formalara malik və fərqli materiallardan hazırlanmış, günəş izləyici sistemlərlə təchiz olunmuş qurğular işləyib hazırlamış və tətbiq etmişdir . Bunlar yastı günəş kollektorları, günəş hava qızdırıcısı, günəş istilik akkumulyatoru, günəş fotoelement gücləndiricisi, kombinə olunmuş yastı günəş kollektor-akkumulyatoru, günəş mətbəxi, ikikonturlu istilikdəyişdirici, Stirlinq mühərriki, buxar turbini, şaquli və üfüqi oxlu külək mühərrikləridir.

## İşləyib hazırladığı günəş və külək energetik qurğuları
# Parabolosilindirik konsentratorlu günəş energetik qurğular;
# Paraboilk konsentratorlu günəş energetik qurğusu;
# Yastı günəş kollektorları;
# Günəş hava qızdırıcısı;
# Günəş istilik akkumulyatoru;
# Günəş fotoelement gücləndiricisi;
# Kombinə olunmuş yastı günəş kollektor-akkumulyatoru;
# Günəş mətbəxi;
# Bir və ikikonturlu istilikdəyişdiricilər;
# Stirlinq mühərriyi;
# Buxar turbini;
# Şaquli və üfüqi oxlu külək mühərrikləri.

### Qurğularla bağlı bəzi istinad mənbələri:
* 
*
Qrız və qrızlılar (kitab)

**Qrız və qrızlılar** — Şahmurad Qrızlının Qrız və qrızlılar haqqında yazdığı kitab.

1996-cı ildə Hacı Qəzənfər Hacı Səfər oğlu Hacıpirmuradovun sponsorluğu ilə Bakıda “Araz” nəşriyyatında nəşr olunmuşdur. Kitabın redaktoru Əlirza Sayılovdur.

## İstinadlar
Mirzə Mahmud Züi

**Züi Mirzə Mahmud** — XIX əsr Şamaxı şairlərindən biri, "Beyt üs-Səfa" şeir məclisinin üzvü idi.

## İstinadlar
İbn Yəmin Əmir Fəxrəddin Mahmud

**İbn Yəmin Əmir Fəxrəddin Mahmud** () — XIII əsr şairlərindən biri.

Yaxın Şərq poeziyasında qitə ustadı kimi tanınır. İbn Yəminin atası Azərbaycan Elxanilər sülaləsinə mənsub dövlət xadimi və görkəmli türk sərkərdəsi olmuşdur. O, Elxanilər tərəfindən Nişapura hakim göndərilmişdir.

## İstinadlar
Əbdülxalıq Yusif

**Əbdülxalıq Yusifi**, **Mirzə Əbdülxalıq Yusif** () — Azərbaycan şairi. Bakıda "Məcməüş-şüəra" məclisinin fəal üzvlərindən biri.

## Həyatı
Mirzə Əbdülxalıq Yusif 1853-cü ildə Bakıda doğulmuşdur. O əvvəllər Aşqabadda ticarətlə məşğul olmuş, sonra köçüb ömrünün axırına kimi Bakıda yaşamışdır. Atasının adı Yəqub olduğu üçün özünə "Yusif" təxəllüsünü götürən şair müasirlərindən Seyid Əzim, Molla Ağa Bixud, Əbdülxalıq Cənnəti, Mirzə Səməndər və başqaları ilə dostluq etmiş, onlarla şeirləşmişdir. Əbdülxalıq Yusif 1924-cü il noyabrın 2-də vəfat etmişdir.

Onun Füzuli və digər sənətkarların təsirilə yazılmış aşiqanə qəzəllərdən ibarət kiçik divanı qalmışdır.

Əbdülxalıq Yusifi qəzəlləri ilə məşhurdur. O, S. Ə. Şirvani ilə şeir məclislərində iştirak etmiş və onunla əlaqə saxlamışdır. Qəzəllərindən bir neçəsi 1981-ci ildə Bakıda nəşr olunmuş "Deyilən söz yadigardır" kitabında çap olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Azərbaycan ədəbiyyatı
Kərbəlayı Səfi Valeh

**Kərbəlayı Səfi Valeh** (XVIII əsrin sonu—XIX əsrin birinci yarısı) — Qarabağ şairlərindən biri.

## Həyatı

F.Köçərlinin verdiyi məlumata görə, Valeh təxminən XVIII əsrin sonu XIX əsrin birinci yarısında yaşayıb-yaratmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Məhəmməd Tərrah

**Məhəmməd Tərrah** — XX əsrin əvvəllərində Abbas Səhhətin Şamaxıda başçılıq etdiyi ədəbi məclisin üzvlərindən biri.

Şərq şeiri üslubunda əsərlər yazmışdır.

## İstinadlar
Rüşdiyyə məktəbi

**Rüşdiyyə məktəbi** —  XIX əsrin sonlarında XX əsrin əvvəllərində Cənubi Azərbaycanda yeni üsullu məktəb

Cənubi Azərbaycan maarifpərvəri və pedaqoqu Rüşdiyyənin Təbrizdə ("Dəbistani-Rüşdiyyə" və "Mədrəseyi-Rüşdiyyə", 1888; "Rüşdiyyəyi-müzəffəriyyə", 1893) və Tehranda (1897) yeni üsullu məktəbi. Rüşdiyyə məktəblərinin tədris planına Azərbaycan, fars, fransız dilləri, sərf-nəhv, ədəbiyyat, riyaziyyat, fizika və b. fənlər daxil idi. İranda sxolastik tədris üsuluna zidd olan Rüşdiyyə məktəbləri şah üsuli-idarəsi və mürtəce ruhanilər tərəfindən dəfələrlə bağlanmışdı. Buna baxmayaraq, Rüşdiyyə məktəbləri İranda yeni tədris üsulunun yayılmasında mühüm rol oynamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* "İbtidai və Rüşdiyyə məktəb dərslikləri". Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı müntəxəbatı (XIX-XX əsrlər). Üç cilddə. II cild. Bakı: Nasir, 2002. - səh. 116-122.

## Həmçinin bax

*Həsən Rüşdiyyə
I Ahmos

**I Ahmos**, **I Yahmos** () — Misirin qədim dövrünə aid XVIII sülalənin ilk fironu, Ahmos-Nefertarinin əri. Onun fironluğu ilə başlanan Qədim dövr 500 il sürmüşdür. I Ahmos ölkəni hiksosların istilasından qurtarmışdır.

I Ahmos Qədim Misirin xilaskarı olaraq tanınır. Hökmranlığı e.ə. 1550–1525-ci illərə təsadüf edir.

## İstinadlar
Rəhbər (dəqiqləşdirmə)

* Rəhbər — idarəetmədə birinci şəxs.
* Rəhbər (jurnal) — Bakıda nəşr olunmuş jurnal.
* Rəhbər (qəzet) — Bakıda nəşr olunmuş qəzet.
Novoye Vremya (qəzet)

**Novoye Vremya** — 1868–1917-ci illərdə Peterburqda nəşr olunan gündəlik burjua qəzeti.

## İstinadlar
Günəş (qəzet)

**"Günəş" qəzeti** — 1910-1911-ci illərdə Bakıda Azərbaycan dilində nəşr olunan ictimai-siyasi ədəbi qəzet.

## Tarixi
İlk nömrəsi 1910-cu il yanvarın 20-də çıxmışdır. 1910-cu (104 nömrə) və 1911-ci (17 nömrə) illərdə işıq üzü görmüşdür. Cəmi 121 nömrəsi çıxmışdır. Naşiri Orucov qardaşları, baş redaktoru Əhməd Kamal idi. Qəzetdə A.Şaiq, Q.Rəşad, A. Divanbəyoğlu və b. mütərəqqi fikirli ziyalılar iştirak etmişlər.

## Mövzusu
"Günəş"də türk və islam birliyi ideyaları ardıcıl təbliğ olunurdu. Qəzet "Molla Nəsrəddin" jurnalını "millətimiz üçün faydalı, qiymətli bir ayineyi-ibrət" adlandırır, eyni zamanda onu ehtiyatlı olmağa çağırırdı ki, "qərəzi-şəxsi sahibləri onu özlərinə aləti-intiqam edib öz heysiyyətindən düşürməsinlər". "Günəş"də M.T.Ərəszadənin "Molla Nəsrəddin"lə polemika aparan məqalələri dərc olunmuşdu; amma bu məqalələr ümumən, mətbuat etikası tələblərindən kənara çıxmırdı. Dövrün digər mətbuat orqanları kimi, "Günəş" də öz səhifələrində "Molla Nəsrəddin"lə bağlı hadisələri - jurnalın yayılmasını, nəşrinin müvəqqəti dayandırılmasını, yenidən nəşrə başlamasını və s. işıqlandırırdı.

## Həmçinin bax
* Molla Nəsrəddin (jurnal)

## İstinadlar
 

## Mənbə
*Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008. səh.113-114.
Məzhər (qəzet)

**Məzhər** () — XX əsrin əvvəllərində Tiflisdə Kamal Ünsizadənin redaktorluğu ilə Azərbaycan dilində çap olunan liberal ruhlu ictimai-siyasi qəzet.

## Haqqında
Kamal Ünsizadə gərgin mübarizələrdən sonra 1907-ci ilin 31 martında "Məzhər" adlı qəzetin nəşrinə icazə ala bilir. Qəzetin məramnaməsi geniş, əhatəli idi. 16 şöbədən ibarət olacaq bu qəzetdə daxili və xarici xəbərlərdən, sənət və ədəbiyyatın, elm və maarifin müxtəlif sahələrindən bəhs ediləcəkdi. Lakin o, öz məramnaməsini, ətrafında toplanan ziyalıların arzularını həyata keçirə bilmədi.

Tiflis şəhərində 1908-ci il 25 martda nəşrə başlamış "Məzhər" qəzeti 1917-ci ilə qədər çox səliqəsiz, məzmunsuz və qeyri-müntəzəm çıxan bir qəzet idi. Nəşrə başlarkən həftəlik qəzet olması nəzərdə tutulmuş, lakin uzun fasilələrlə çap olunmuşdur. 1-ci nömrəsi 1908-ci il martın 25-də, sonuncusu 1917-ci il dekabrın 29-da çıxmışdır. Naşiri və redaktoru Kamal Ünsizadə idi. Qəzetin 1908-ci ildə 8 nömrəsi, 1909-cu ildə 13 nömrəsi, 1910-cu ildə 4 nömrəsi, 1911-ci və sonrakı illərdə təkcə 1 nömrəsi çıxmışdı. Cəmi 31 nömrəsi çıxmışdır.

"Məzhər" qəzetinin səhifələrində ardıcıl çıxış edən Təhmasib Qarabaği olmuşdur. Onun tərcüməsində Lev Tolstoyun "Allah həqiqəti görür, amma tez aşkar etməyir" əsəri dərc olunmuşdur (bax: 1909-cu il, № 3, 5, 6, 7, 9). "Məzhər" dini təbliğ etmiş, ruhaniləri, yüksək rütbəli çar məmurlarını tərifləmişdir. Cəlil Məmmədquluzadə bu qəzet haqqında yazırdı: "Məzhər" qəzetinin sahibi Kamal əfəndi kimi gərək biz də canişin həzrətlərinə qəsidə oxuyaq ki, hökumət yanında hörmətimiz olsun".

## Mənbə

* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008, səh. 191

## İstinadlar
Fərhad bəy Ağalarov

**Fərhad Ağalarov** (; d. 10 noyabr 1868, Tiflis quberniyası, Qaraçalı kəndi – ?) — ADR ordusunun polkovniki.

## Həyatı
Fərhad bəy Əbülfət bəy oğlu 10 noyabr 1868-ci ildə Tiflis quberniyasının Qaraçalı kəndində anadan olub. Şuşa real məktəbini, 1885-ci Nikolayev hərbi kavaler məktəbinə qəbul olmuş, 1888-ci ildə bitirmişdi. Birinci Dünya müharibəsində iştirak edib. 1914–1915-ci illərdə alman cəbhəsində, 1916–1917-ci ildə Urmiyada Levondovskinin dəstəsində xidmət etmişdi. Milli Orduda birinci Azərbaycan süvari alayının komandiri idi. Bakıda qarnizon rəisi olub. 1921-ci ildə sürgünə göndərilib.

Ağalarovun rəhbərlik etdiyi kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat bölməsinin daha bir fəaliyyəti barədə arxivdə maraqlı material saxlanılır. İngilis qoşunlarının komandanı general Tomsonun tələbi ilə Bakıda yerləşən Azərbaycan korpusunun qərargahı, o cümlədən Hərbi Nazirlik Gəncəyə köçürülmüşdü. Bakıda yerləşdirilməsi nəzərdə tutulan 1 piyada taboru, 400 nəfərdən ibarət süvari və 1 topçu alayı polkovnik Fərhad bəy Ağalarovun rəhbərliyi ilə Salyan qazarmasında yerləşməli idi. Hərbi nazirin də bu münasibətlə Bakıya gələcəyi planlaşdırılırdı. Bakıda olan qarışıqlıq, təbii ki, müəyyən təhlükəsizlik tədbirləri görməyi tələb edirdi. Hər cür təxribatların ola biləcəyi istisna edilmirdi.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 1923-cü ildə yazdığı "Azərbaycan Cümhuriyyəti keyfiyyəti-təşəkkülü və indiki vəziyyəti" kitabında Frəhad bəy Ağalarovu Azərbaycanın istiqlal şəhidi adlandırıb.
## Ailəsi
Fərhad bəy Sultan Turan xanım Bəhmən mirzə qızı Qacarla (1885–1941) ailə qurmuşdu. Tamerlan bəy, Abbas bəy, İdris bəy adlı oğlanları, Ziya xanım adlı qızı vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Ağalarovlar, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2010, №&nbsp;12, səh.10–16.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Demokratik Respublikasının milli ordusu

## İstinadlar
Ağdaş Dram Teatrı

**Ağdaş Dram Teatrı** — Nəcəf bəy Vəzirov adına Ağdaşda fəaliyyət göstərmiş Dövlət Dram Teatrı.

## Tarixi
1939-cu ilin sonlarında yaradılıb və Nəcəf bəy Vəzirovun adı verilib. İlk tamaşası 1 yanvar 1940-cı ildə Sabit Rəhmanın "Toy" komediyası olub. Bundan sonra Üzeyir Hacıbəyovun Leyli və Məcnun operası səhnəyə qoyulmuşdur. Teatrın bədii rəhbəri ayrı-ayrı vaxtlarda Məmmədəli Qasımov, Cəlil Bağdadbəyov, Yusif Yulduz, Ağəli Dadaşov və İbrahim Qaradağlı olublar. Rəssamlar Bəhram Əfəndiyev, Tələt Şaxtaxtinski, Əsgər Abbasov, Gülməmməd Əliyev, İvan Qorbunov müxtəlif tamaşalara səhnə tərtibatı veriblər. Musiqi hissə müdiri müxtəlif vaxtlarda Əhməd Ağdamski və Əkrəm Əfəndiyev idi. Truppanın üzvləri: Məmmədəli Qasımov, Ümid İsrafilov, Arif Hacıyev, Rasim Səmədov, Əbülqasım Məmmədov, Cəmil İmanov, Ağaisa Məmmədov, Habil Məmmədov, Məhərrəm Novruzov, Qafar İsgəndərov, Rza Nadirov, Ağaibrahim Əzizov, Mustafa Süleymanov, Bəhram Çələbiyev, Böyükağa Abbasov, Məmmədtağı Cəfərov, Yəhya Əhədzadə, Habil İsmayılov, Qəzənfər İsmayılov, Rasim Səmədov, Rəhimə Tağıyeva, Rübabə İmanova, Şərqiyə Pepinova, Səfurə Həsənzadə, Tamara Abbasova, Şəfiqə Hüseynova, Şərqiyə Həsənova, Lyuba İmanova, Yelena Çtanova, Olya Nadirova, Marusya Hacıyeva, Rəhilə Tağıyeva, Cəmilə Bədirli.

Xalq artistlərindən kaman ustası Habil Əliyev (musiqi dəstəsində) və Gəncə Teatrının aparıcı sənətkarlarından olan Sədayə Mustafayeva bir müddət bu kollektivdə çalışıblar. Rejissor və aktyor İbrahim Qaryağdı 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb.

## Teatrın repertuarı
Teatrın əsas repertuarı: "Müsibəti-Fəxrəddin" (Nəcəf bəy Vəzirov), "Dağılan tifaq" (Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), "Vaqif", "Fərhad və Şirin" (Səməd Vurğun), "Ölülər" (Cəlil Məmmədquluzadə), "Almaz", "Sevil", "Oqtay Eloğlu", "Od gəlini" (Cəfər Cabbarlı), "Toy", "Aşnalar", "Xoşbəxtlər" (Sabit Rəhman), "Eşq və intiqam" (Süleyman Sani Axundov), "Partizanlar" (İdris Zamanlı), "Həyat", "Məhəbbət" (Mirzə İbrahimov), "İki cəbhə" (Əzizağa Məmmədov), "Qaçaq Nəbi" (Süleyman Rüstəm), "Şöhrət" (Mehdi Hüseyn), "Arsenal" (Qurban Musayev), "Qız qalası" (Rza Şahvələd), "Qatır Məmməd" (Zeynal Xəlil), "Kür sahilində" (Həsən Qasımov), "Köhnə dostlar" (Leonid Malyugin), "Tələbələrin kələyi" (Brandon Tomas) və s.

Musiqili tamaşalardan: "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "Arşın mal alan", "Ər və arvad", "Məşədi İbad" (Üzeyir Hacıbəyov), "Evliykən subay", "Aşıq Qərib" (Zülfüqar Hacıbəyov), "Beş manatlıq gəlin" (Məmməd Səid Ordubadi və Səid Rüstəmov), "Gözün aydın" (Məhəmməd Əlizadə və Fikrət Əmirov), "Durna" (Süleyman Rüstəm və Səid Rüstəmov);.

## İstinadlar
Aşqabad Dövlәt Azәrbayсan Musiqili Teatrı

**Aşqabad Dövlət Azərbaycan Musiqili Teatrı** — Türkmənistanda teatr.

1921-ci ildə "Ərəblinski teatrı truppası" və "Beş nömrəli müsəlman truppası"nın əsasında yaradılmış, 1932-ci ilədək həvəskarlar dərnəyi, 1932—1940-cı illərdə Dövlət teatrı kimi "Azərbaycan Millətlər Teatrı", "Türk Dram Teatrı", "Aşqabad Dövlət Azərbaycan Musiqili Teatrı" adları ilə fəaliyyət göstərmişdir. Repertuarında Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyaları, "Əsli və Kərəm" və "Koroğlu" operaları əsas yer tutmuşdur.

## İstinadlar
Qrız (dəqiqləşdirmə)

*Qrız — Qubada kənd
*Qrız dili — Qrızlıların danışdığı dil
*Qrızlılar — Azərbaycanın milli etnik nümayəndələri
*Qrız və qrızlılar (kitab) — Şahmurad Qrızlının Qrız və qrızlılar haqqında yazdığı kitab
Mirzənağılı

**Mirzənağılı** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Əhmədalılar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bu Kənd "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Əhmədalılar bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
Mirzənağılı kəndi XVIII əsrin ikinci yarasında salınıb. Kənd əhalisi öncə Məhəmmədhəsən ağa İbrahimxəlil xan oğlu Sarıcalı-Cavanşirə, onun vəfatından sonra isə oğlu Cəfərqulu xana vergi ödəyirdi. 1823-cü ilə bağlı rus qaynağında göstərilir ki, kənd Cəfərqulu xana məxsusdur. Kənddə xana vergi ödəyən 10 ailə yaşayırdı. Vergi ödəməyənlər: Kasıb 3 tüstü, dul 1 tüstü. 1842-ci ilə bağlı rus qaynağında qeyd olunur ki, kənd Cəfərqulu xana bağlıdır. Kənd əhli Çaxırlı torpağında qışlayır. Dövlət tərəfindən kəndin əhalisi siyahıya alınıb. Həmin siyahıda 14 tüstünün əhalisi göstərilir.

5 yanvar 1994-cü ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Yaxın tarix
1993-cü ilin oktyabr ayında ermənilər kəndi işğal edib və buradakı bütün evlər yandırılaraq dağıdılıb. 1994-cü il yanvarın 5-i Horadiz əməliyyatı zamanı kənd işğaldan azad edilib. 2010-cu ilə qədər Mirzənağılıda 14 ailə yaşayıb. 2009-cu ilin noyabrında dövlət xəttiylə kənddəki 75 ev bərpa edilib. Kənd sakinlərinin də yarısı artıq evlərinə qayıdıb. Kənddə evlərin bərpası ilə yanaşı infrastruktur da yenidən qurulur. Artıq qaz çəkilişi yekunlaşıb. İçməli su problemi aradan qaldırılıb. Kəndin yol problemi də aradan qaldırılıb.

## Toponimikası
Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsini Mirzənağılı nəslinə mənsub ailələr saldığına görə həmin nəslin adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 252 nəfər əhali yaşayır. Hazırda 75 evdən ibarət olan kəndin əhalisi 352 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

2012-ci ilin fevralın 15-də Mirzənağılı kəndinin əhalisinə yeni çəkilmiş boru xətti vasitəsilə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanmışdır. Birpilləli sistem olmaqla ümumi uzunluğu 3,5 kilometr olan müxtəlif diametrli daşıyıcı və məhəllədaxili qaz kəmərləri çəkilib, 70 ədəd qaz sayğacı quraşdırılıb. Kəndə təbii qazın verilməsi ilə əlaqədar həmin gün kənddə tədbir keçirilmişdir.

Elə həmin il kəndin içməli su ilə təmin olunması məqsədilə artezian quyusu istifadəyə verilmişdir.

## Qalereya

Fayl:Mirzənağılı kəndi lövhə.jpg|Mirzənağılı kəndində giriş lövhəsi
Fayl:Mirzənağılı kəndində çəkilmiş foto 1.jpg
Fayl:Mirzənağılı kəndində çəkilmiş foto 2.jpg
Fayl:Mirzənağılı kəndində çəkilmiş foto.jpg
Fayl:Mirzənağılı kəndində qarlı hava 3.jpg|Mirzənağılı kəndində qış fəsli


## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Yergüc

*Yergüclülər — Azərbaycanın milli etnik nümayəndələri.
*Yergüc dili — Yergüclülərin danışdığı dil.
*Yergüc (Quba) — Azərbaycanın Quba rayonuda kənd.
*Yergüc (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonuda kənd.
Cek (dəqiqləşdirmə)

*Cek (ad)
*Cek — Quba rayonunda kənd.
*Cek dili — Ceklilərin danışdığı dil.
*Ceklilər — Azərbaycanın milli etnik nümayəndələri.
*Cek Cəmiyyəti — Azərbaycanda ictimai birlik; Ceklilərin yaratdığı təşkilat.
*Cek (pavian)
Mollaməhərrəmli

**Mollaməhərrəmli** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Arayatlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Mollaməhərrəmli sərkar obası Xırdapara-Dizaq mahalına bağlı idi. Oba öz adını başçısından götürüb. Molla Məhərrəm sərkar Vəliməhəmməd oğlu (1780–1847) XVIII yüzilin sonu, XIX yüzilin önlərində obalarına başçılıq etmişdi.

Molla Məhərrəm sərkar obası öncə təxminən Qarakollu kəndinin ətrafında yaşam sürürdü. XVIII yüzilin sonunda yiyəsi Məhəmmədhəsən ağa İbrahimxəlil xan oğlu Sarıcalı-Cavanşir obanı Arğalı torpağında, Hazırkı yerində sakin etdi.

Məhəmmədhəsən ağa 1806-cı ildə vəfat edəndən sonra oba oğlu Cəfərqulu xana qaldı.

1823-cü ildə Molla Məhərrəm sərkar obası—4 ailə vergi ödəyirdi. Molla Məhərrəm, pişxidmət Məhəmməd vergidən azad olunmuşdu.

1842-ci ildə oba 17 tüstüdən ibarət idi. Obanın başçısı Molla Məhərrəm yüzbaşı, məaf Ismayıl Abdulla oğlu sayılırdı.

07.12.1999-cu il tarixli 771-IQ nömrəli "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun ilkin versiyasının "Füzuli rayonu" bölməsinə əsasən yaradılan 18 bələdiyyədən biri də Füzuli rayonunun Mollaməhərrəmli bələdiyyəsi olub.

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ nömrəli Qanunun 18-ci hissəsinə əsasən: *"18.2. [[Arayatlı bələdiyyəsi|Arayatlı]], [[Babı bələdiyyəsi|Babı]], [[Əhmədalılar bələdiyyəsi|Əhmədalılar]], [[Qazaxlar bələdiyyəsi (Füzuli)|Qazaxlar]] və Mollaməhərrəmli bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Arayatlı]], [[Babı]], [[Əhmədalılar]], [[Qazaxlar (Füzuli)|Qazaxlar]], [[Mirzənağılı]] və Mollaməhərrəmli kəndlərində [[Əhmədalılar bələdiyyəsi]]"* yenidən təşkil edilib.

## Toponimikası
Düzənlikdədir. Oykonim "Molla Məhərrəmin nəslindən olanlar, mollaməhərrəmgillər" mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 935 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonunun Mollaməhərrəmli bələdiyyəsi
* Füzuli rayonunun Əhmədalılar bələdiyyəsi
* Füzuli rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Musabəyli (Füzuli)

**Musabəyli** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Pirəhmədli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Musabəyli kəndi XIX yüzilin ikinci yarısında yaranmışdır. 1875-ci ildə Mirzənağılı obasından Şıx Musa İsmayıl oğlu (1841--?), Şıx İsa İsmayıl oğlu (1846--?), Nüzgar kəndindən Qasım Kərbəlayı Əhməd oğlu (1834--?), Hüseyn Kərbəlayı Əhməd oğlu (1836--?), Məmməd Kərbəlayı Əhməd oğlu (1858--?), Rza Kərbəlayı Əhməd oğlu (1870--?), Qaracallı obasından Məmməd Gülməmməd oğlu (1836--?), Zeynal Gülməmməd oğlu (1842--?), Qəhrəman (1844--?), Bayram Gülməmməd oğlu (1854--?), Hüseyn Gülməmməd oğlu (1856--?), Abbas Yusif oğlu 1816--?), Məmməd Yusif oğlu (1828--?) köçüb əski Xırdapara-Dizaq mahalının ərazisində məskunlaşmışdı. Kənd Şıx Musa Ismayıl oğlunun şərəfinə Musabəyli adlandı.

17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
* Musabəyli oyk., diiz.
* Ağsu r-nunun Qaraqoyunlu i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Musa- bəy adlı şəxsə məxsus ərazidə salındığı üçün belə adlandırılmışdır. R-nun ərazisində Musa- bəyin adı ilə bağlı bir neçə mikrotoponim də qeydə alınmışdır,
* Düzənlikdədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsinin əsasmı Musabəy adlı şəxs qoyduğu üçün kənd onun adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Pirəhmədli (Füzuli)

**Pirəhmədli** – Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Pirəhmədli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Pirəhmədli kəndi öz adını məşhur türkman əmiri Pir Əhməddən alıb. Kənd Səfəvilər dövləti dönəmində Qarabağ əyalətinin Dizaq nahiyəsinə aid idi. Qarabağ xanlığına bağlı Xırdapara-Dizaq mahalının başkəndi bir sürə Pirəhmədli şenliyi olub. XVIII yüzildə mahalın naibi bu kənddə əyləşirdi. Sonralar bu kəndə "Xanlıq Pirəhmədli" deyildi.
1727-ci ilə aid Osmanlı qaynağında Pirəhmədli kəndindən bəhs olunur. Həmin bilgini yazımıza köçürürük.
Dizaq nahiyəsinə tabe olan Pirəhmədli kəndi
Kənd Əriş (Arış) kəndinin yaxınlığında yerləşir.
Kəndin gəliri 9.600 ağça idi. Camaat əkinçiliklə məşğul idi. Dənli bitkilərdən buğda, arpa və çəltik əkirdilər. Baramaçılıqla da ilgilənənlər vardı.
Xanlıq dönəmində kənd divan (xəzinə) mülkü idi. İbrahimxəlil xan sonra bu kəndi oğlu Hüseynqulu ağaya verdi.
1823-cü ilə bağlı qaynaqda kənddə Hüseynqulu ağanın torpağı, rəiyyət və rəncbəri olduğu göstərilir. Həmin qaynaqdakı məlumatı yazımıza köçürürük.
Pirəhmədli kəndi— 17 tüstü vergi ödəyirdi. Vergi ödəməyənlər: Vəliməmməd kovxa 1 tüstü, onun rəncbəri 1 tüstü, çavuş 1 tüstü, dəllək 1 tüstü, molla 1 tüstü, Hüseynqulu ağanın nökərləri 2 tüstü, kasıb 4 tüstü.
Hüseynqulu ağa varis qoymadan vəfat etdiyi üçün kənd qardaşı Səfiqulu ağaya qaldı.
23 dekabr 1832-ci ildə başlanıb, 6 yanvar 1833-cü ildə qurtaran siyahıya alınmada (Xırdapara)-Dizaq mahalında qərar tutan kəndlərin qeydiyyatı var. Həmin qeydiyyatda göstərilir ki, Pirəhmədli kəndində-molla 1 tüstü, 3 kişi, bəy rəiyyəti 30 tüstü, 66 kişi qərar tutur.
1842-ci ilə bağlı qaynaqda da göstərilir ki, kənd öncə Hüseynqulu ağanın imiş. Vəfat etdiyindən qardaşı Səfiqulu ağaya qalıb. Səfiqulu ağaya bağlı rəiyyətlər dövlət tərəfindən siyahıya alınıb. Həmin siyahıda Pirəhmədli kəndində 35 tüstünün olduğu göstərilir.
Pirəhmədli kəndi XIX yüzilin ikinci yarısında Böyük (Xanlıq) Pirəhmədli və Yal Pirəhmədli kəndlərinə bölündü.
Azərbaycan xalqına ağır-azman oğullar bəxş etmiş Məliknamazəliyev soyu bu kənddəndir.

17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Pirəhmədli kəndi, "Soy" dərgisi, 7 (15), 2008. Səh.115.
* İslam Qurbanov "Nəsilnamə"

## Toponimikası
Düzənlikdədir. Dağ yalında yerləşdiyinə görə keçmiş adı Yal Pirəhmədli olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə burada maskunlaşmış pirəhmədli nəslinin adı ilə adlanmışdır.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu
* Pirəhmədli (Tuzxurmatu)

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Kvint Horatsi Flakk

***Kvint Horatsi Flakk*** Roma ədəbiyyatının qızıl dövrü şairlərindən biridir. E.ə. 65–8-ci illərdə yaşamışdır. Avqust dövründə fəaliyyət göstərmiş şairlərdəndir.

## Həyatı
Azad olunmuş qulun oğlu olan Horatsi kiçik bir kənddə anadan olmuşdur. Fəlsəfə ilə maraqlanmışdır. Brutun başçılığı altındakı orduda fəaliyyət göstərmişdir. Sonradan Oktavian Avqust tərəfindən əfv edilmiş və Vergili tərəfindən Messenata təqdim olunmuşdur.

## Yaradıcılığı
Horatsini yaradıcılığına bunlar daxildir:
* "Odalar"
* "Epodlar"
* "Satiralar"
* "Poeziya elmi"
* "Epistollar"

## "Poeziya elmi"
Horatsinin ən məşhur əsəri "Pizonlara məktub" da adlandırılan "Poeziya elimdir". bu əsər poetik üslubda yazılmış və burada müəllifin bədii yaradıcılıqla bağlı fikirləri və tövsiyələri doqquz hissədə verilmişdir. Müəllif sənətkardan sadəlik, məzmun və forma uyğunluğu və s. tələb edir.

## Xarici keçidlər
Rəna Qədimova

**Rəna Kamil qızı Qədimova** () — Azərbaycan bəstəkarı.

## Həyatı
Rəna Qədimova 10 yanvar 1958-ci ildə Bakı şəhərində doğulub. 1961-ci ildən 1964-cü ilədək Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində Regina Siroviçin sinfində fortepiano öyrənib. 1965-ci ildən 1976-cı ilədək orta təhsilini davam etdirib. 1976-cı ildən 1983-cü ilədək Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət konservatoriyasında (Fərəc Qarayevin sinfində) bəstəkarlıq ixtisası üzrə oxuyub.

Rəna Qədimova 1983-cü ildən Soltan Hacıbəyov adına Sumqayıt şəhəri orta ixtisas musiqi məktəbində müəllim kimi fəaliyyətə başlayıb. 1997-ci ilədək bu məktəbdə çalışıb. 1997-ci ildən bu günədək Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbinin müəllimidir.

## Yaradıcılığı
Rəna Qədimova peşəkar bəstəkardır. Xeyli musiqi bəstələyib. 1963–1964-cü illərdə: Fortopiano üçün kiçik əsərlər ("Qız qalası", "Qəmli mahnı", "Balaca at", "Pioner marşı"). Fortopiano üçün bəstələdiyi 11 prelyudiya uğur qazanıb.

1979-cu ildə özünün bəstələdiyi əsərləri ilə ilk dəfə çıxış edib. 1-ci Zaqafqaziya festivalının pianoçu diplomunu alıb. Aşxabad-Azərbaycan gənc bəstəkarlar forumunun iştirakçısı olub. "Üzü zirvəyə" beynəlxalq bəstəkarlıq festivalında öz əsəri ilə çıxış edib. (Faqot və fortopiano üçün sonata)

Bu illərdə keşirilən Azərbaycan Respublikası Bəstəkarlar İttifaqının qurultaylarında, plenumlarında öz əsərləri ilə konsertlər, müxtəlif televiziya kanallarındakı verilişlərdə iştirak etmişdir.

2006–2007-ci illərdə Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi xor əsərləri və nəfəs alətlər üçün əsərlər müsabiqəsinin mükafatçısı olub.

Gənclər Festivalında münsiflər heyətinin üzviləri cərgəsinə qatılıb.

2008-ci ildə Bəstəkarlar İttifaqının konfransında məruzə edib, dövrü mətbuata, eləcə də "Musiqi dünyası" jurnalına məqalələr yazıb, radioda çıxışları ilə yadda qalıb.

Rəna Qədimova 2008-ci ilin sentyabrında 3-cü müəllimlər qurultayına nümayəndə seçilib.

Tofiq Quliyevin anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunan birinci “Estrada mahnısı” müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Qədimovlar

## İstinadlar
Qozluçay döyüşü

**Qozluçay döyüşü** — Səfəvi-Osmanlı müharibələri zamanı Qozluçay sahilində vuruşma. Osmanlıların zəbt etdiyi Qarabağı geri qaytarmağa çalışan I Şah Abbas Hüseyn xan Ziyadoğlu-Qacarı qoşunla 1604-cü ildə Qarabağa göndərmişdir. Araz çayını keçən Hüseyn xan Qacarın qoşunu Qozluçayın sahilində düşərgə salmışdır. Gəncə bəylərbəyi Davud paşanın 7 min nəfərlik qoşununa qarşı döyüşdə məğlub edilən Hüseyn xan geri çəkilməyə məcbur olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Qozluçay

## İstinadlar
Mirzəhüseyn bəy Cavanşir

**Mirzəhüseyn bəy Cavanşir** (?-1612) — Cavanşir oymağının və Otuziki elinin başçısı.

## Həyatı
Mirzəhüseyn bəy Cavanşir oymağının və Otuziki elinin başçısı olmuşdu. Osmanlı ordusu 1588-ci ildə Qarabağı, Arazbarı alanda Mirzəhüseyn bəy qaçmayıb yurdunda qaldı. Fərhad paşa Mirzəhüseyn bəyi Arazbarın hakimi və Otuziki elinin başçısı təyin etdi. Mirzəhüseyn bəy bir müddətdən sonra qaçıb Qızılbaş ordusuna qoşuldu. 

Tarixçi İskəndər bəy Türkman Münşi bu iki qardaşın başına gələn əHvalata öz ünlü əsərində xeyli yer ayırıb. Tarixçi yazır: "İkinci qəziyyə Əlixan bəy Cavanşir və qardaşı Mirzəhüseyn bəyin ölümü ilə bağlıdır. Cavanşir eli Qarabağ tərəkəmələrindəndir. Cavanşir otuz iki oymaqdan ibarət olan Otuziki elinə bağlıdır ki, onların babaları o elin əmirləri olublar. Onların ailəsi, oymaq və elləri rumluların istilası zamanı Qarabağda qalmışdılar. Mirzəhüseyn bəy də rumlulara tabe idi.

Bir neçə il sonra kiçik qardaş olan Əlixan bəy cahanpənah şahın sarayına gələrək yaxınları zümrəsinə girdi və şahanə tərbiyə oldu. Dünyanı bəzəyən şah Azərbaycana Hərəkət edəndə Mirzəhüseyn bəy mülazimləri içində idi, çünki o zaman könüllülər yox idi. Əmirlərin göstərişi ilə el ona tabe oldu. 

El və oymaqlar gəlib, o tərəfdə dayanır. Əlixan bəy müxtəlif vəzifələr alaraq Gəncənin təmir işlərinə başlayır. Günlərin bir günü Gəncə hakimi Məhəmməd xan Ziyadoğlu səfərə çıxır. Onun şəhərdə olmadığından istifadə edib, qardaşını öldürmək fikrinə düşürlər. (Əlixan bəy) Cavanşir bir neçə nəfərlə Ziyadoğlunun evinə yollanır. Həmin vaxt Mirzəhüseyn bəy də orda idi. Ora yaxınlaşanda xanın qardaşı iztirabdan özünü Məhəmməd xanın Hərəmxanasına atır. Əlixan bəy hörmət etməyib, onun ardınca Hərəmxanaya daxil olur və ordaca öldürür. Qacar qazilərindən bir neçə nəfər və Ziyadoğlu soyundan olan mülazimlər bu hörmətsizliyə narazılıqla yanaşırlar. Nəhayət adı çəkilən qazilər və xüsusən Saray bəy hücum edib, ədəbsizlikdə iştirak etmiş altmış-yetmiş nəfərə yaxın cavanşiri qılıncdan keçirirlər. Elə həmin anda Əlixan bəyi də tapıb, qılınclayırlar və həyatına son qoyurlar. O, özündən çox razı, məğrur və iddialı idi. Böyük qardaşının hesabına Hünər göstərirdi və nəhayətdə öz mükafatını aldı.

Məhəmməd xan çöldən gəlib, məsələdən halı oldu. Mirzəhüseyn bəy rumlular dönəmində çox fəsadlar törətdiyindən onu yanında saxlamağı məsləhət bilmir və ölümünə fərman verir".

Mirzəhüseyn bəy Cavanşir 1612-ci ildə Qarabağ bəylərbəyi Məhəmməd xan Ziyadoğlu-Qacar tərəfindən öldürüldü.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Cavanşir eli. "Soy" dərgisi, 10 (18), 2008.
* Ənvər Çingizoğlu, Fazil Baxşəliyev. Qarabağın el və obaları. Bakı: "Şuşa", səh.82. 
* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
* Cavanşir eli
* Əlixan bəy Cavanşir
Leonid Kanevski

**Leonid Semyonoviç Kanevski** (; ) — Rusiya aktyoru.

## Filmoqrafiya

#Brilyant əl (film, 1968)

## İstinadlar
Qobustan radiosu

**Qobustan radiosu** — Krım vilayətinin Sevostopol şəhərində Azərbaycan dilində yayımlanan radio.

Krım vilayətinin Sevostopol şəhərində Azərbaycan dilində “Qobustan" radiosu on iki ildir ki, fəaliyyət göstərir. Bu müddət ərzində Azərbaycan milli adət-ənənələrinin, tanınmış ziyalılarının, mədəniyyətinin, incəsənətinin, həmçinin erməni terror təşkilatlarının Azərbaycanda törətdikləri vandal aktları barəsində yerli əhaliyə ətraflı məlumatlar verilir, klassik musiqilərimiz səsləndirilir. “Qobustan” radiosu getdikcə öz proqramlarını zənginləşdirmiş və rəngarəng verlişləri ilə dinləyicilərin rəğbətini qazanmışdır. 2010-cu ilin əvvəllərində radionun 150-ci verilişi dinləyicilərə təqdim olunmuşdur.

"Qobustan" bu radionun yaradılmasında və yerli əhali arasında böyük nüfuz qazanmasında onun redaktoru Həbib Əliyevin xüsusi əməyi olmuşdur.
Robert Parker

**Robert Parker** — ABŞ yazıçısı, detektiv romanlar müəllifi

Yazıçıya dünya şöhrətini detektiv Spenser haqqında silsilə romanlar qazandırmışdı. Parkerin son romanı 2010-cu ilin fevralında işıq üzü görmüşdür. Robert Parker 77 yaşında qəflətən vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səudiyyə Ərəbistanında təhsil

1925-ci ilədək bu ölkədə bir dənə də olsa dünyəvi məktəb olmadığı halda, cəmi 25 ildə bu sahə krallığın ən aparıcı inkişaf istiqamətlərindən birinə çevrilmiş, 1953-cü ildə Maarif Nazirliyi yaradılmışdır. Son 20 ildə isə (1990-2010) bu ölkədə təhsilin inkişafına, eləcə də təhsil müəssisələrinin ehtiyacının ödənilməsinə 30 milyard ABŞ dollarına yaxın vəsait xərclənmişdir. 1970-ci ildə ölkədə 3,3 min məktəb və kollec var idisə, yeni əsrin ilk ilində onların sayı 24 mindən çox idi. İnkişaf etmiş ölkələrdə istehsal edilən ümumi daxili məhsulun dəyərinin 5 faizi təhsil sektoruna yönəldilirsə, Səudiyyə Ərəbistanı Krallığında bu göstərici 9 faizdir. Bu ölkədə təhsilə marağın artmasını göstərən rəqəmlərin özü də maraqlıdır. Məsələn, hər il orta məktəb şagirdi olan oğlanların sayı 6,7 faiz, qızların sayı isə 11,2 faiz artır. Qız məktəbləri 1961-ci ildən fəaliyyət göstərir.

Səudiyyə Ərəbistanında ibtidai təhsil 6 yaşdan başlanır və 6 il davam edir. Üç il natamam orta, üç il orta təhsil alan məzunlar ali məktəblərdə 4 il oxuyurlar. Bu ölkənin attestatları ABŞ və Qərb ölkələrində, eləcə də bütün ərəb dünyasında tanınır. Bu ölkədə ali təhsil sektorunun da özünəməxsus tarixi vardır. Şəriət elmlərini öyrənən ilk ali təhsil müəssisəsi 1949-cu ildə Məkkədə yaradılıb. 4 il sonra həmin şəhərdə Pedaqoji İnstitut, Ər-Riyadda isə Şəriət İnstitutu açılıb. 1957-ci ildə Kral fərmanı ilə ölkədə ilk dəfə olaraq Səud adına Universitet yaradılıb. Yeni əsrin əvvəlində isə Səudiyyə Ərəbistanında artıq 214 fakültəni birləşdirən 8 möhtəşəm universitet fəaliyyət göstərirdi. Bu isə ölkənin tələblərinə cavab verən elmi səviyyə yaratmaq zərurətindən irəli gəlirdi. Məsələn, Kral Səud adına Universitetdə filologiya, pedaqoji, təbiət elmləri, idarəetmə, əczaçılıq, tibb, mühəndislik, aqrar sahə mühəndisliyi, stomatologiya, tətbiqi sənət, uçot və informasiya, planlaşdırma, ərəb dili, xarici dillər və başqa fakültələr fəaliyyət göstərir. Kral Fəhd adına Neft və Minerallar Universitetində isə (1970-ci ildə yaradılıb) sırf sahə mütəxəssisləri hazırlanır. Bu ali məktəbin məzunları əsasən ABŞ — Səudiyyə müştərək şirkəti olan “Saudi — ARAMKO”-nun müəssisələrində çalışırlar. Səudiyyə Ərəbistanı Krallığında bütün mərhələli təhsillər tamamilə pulsuzdur. Üstəlik dövlət şagird və tələbələri pulsuz dərslik və tibbi xidmətlə təmin edir. Ən başlıcası isə Krallıq dövləti ABŞ, Böyük Britaniya, Kanada, Avstraliya, Malayziya və başqa ölkələrdə ali təhsil alan səudiyyəli gənclərin bütün xərclərini özü ödəyir. Səudiyyədə dərs ili sentyabrın 1-dən başlanır və 9 ay davam edir.

## Mənbə
*Səudiyyə Ərəbistanı: 2010-cu il nəhəng elmi-texniki addımlarla başlandı
Cerom Selincer

**Cerom Devid Selincer** (; ) — Amerika yazıçısı.

Yazıçının ilk qələm əsəri *"Gənc adamlar"* hekayəsi 1940-cı ildə işıq üzü görüb. 1941–48-ci illərdə "Colliers", "Esquire" və "Cosmopolitan" kimi dəbli jurnallarda iyirmi hekayə yayımlayıb. Selincerə dünya şöhrətini 1951-ci ildə yazdığı yeganə romanı *"[[Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan]]"* gətirmişdi. Əsər dünyada qısa müddətdə 60 milyon nüsxə ilə satılmışdı.

Selincer Dzen-Buddizm məktəbindən təsirlənmiş və bunu əsərlərinə yansıtmışdır.

1963-cü ildən heç bir yeni kitabı çıxmamış və yazıçı qapalı həyat tərzi keçirməyə başlamışdır.

1951-ci ildə yazdığı "Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan" romanı isə əməlli-başlı səs-küyə səbəb olmuşdu. Burada baş qəhrəman olan Holden Kolfildin necə uşaqlıq, gənclik illüziyalarından böyüməsi əsrarəngiz və ən əsası bənzərsiz təsvir olunub. Xüsusən o dövrün gənc oxuyucularını təsirləndirən bu roman Selincerə məşhurluq qazandırır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində ümumilikdə 60 milyon nüsxə ilə satılmış bu roman Devidin yazdığı yeganə romandır.

## Həyatı
Atası Solomon Selincer yəhudi əsilli Litvalıdır. O, gündəlik topdan satış pendir alveri ilə məşğul olurdu. Anası Meri Cillik yəhudi dinini qəbul etmiş şotland-irlandıyalıdır. Ceromun yeganə bacısı Dorris isə ondan səkkiz yaş böyük idi.

1942-ci ildə Cerom hərbi xidmətə çağırılmış, daha rabitə qoşununda zabit-serjant məktəbini bitirmişdi. Hətta bəzi əsirlərlə bağlı əməliyyatlarda da iştrak etmişdi.

## Yaradıcılığı
1940-cı illərin sonunda dzen- buddizmi araşdırmağa başlamışdı.

Romanı çap edilməmişdən qabaq Ceromun artıq iyirmi altı əsəri, yeddi novellası işıq üzü görmüşdü. Daha sonralar yazdığı iki novellanı birləşdirərək 1953-cü ildə " Doqquz novella " kitabını çıxarmışdı.

60-cı illərdə dərc olunan "Freeni və Zui" novellası və "Raise High the Roof Beam, Carpenters" povesti Devidə ədəbiyyat yolunda yenilik gətirir. O, əsərdə yaratdığı intellektual, zərif, incə Qlass ailəsi obrazını yeni fikirlərinin bələdçisinə çevirir. Bu qəhrəmanları sayəsində Dzen buddizm, iddiasız, mülayim mistisizm, nihilizm və Tolstoy ideyalarını sintez etməyi bacarır. Romanından sonra Devid demək olar müsahibə verməkdəm tamamilə imtina etməyə başladı. 1965-cı ildə isə çap etdirməyi ümumiyyətlə dayandırdı və yalnız özü üçün yazmağı qərara aldı. Bəzi köhnə yazılarına isə qadağa qoydu.

Həyatının son illərində isə öz böyük darvazalı evində qalır və heç kimlə görüşmürdü. Müxtəlif ruhani meditasiyalar, praktikalar edirdi. Buddizm, hinduizm, yoqa, makrobiotika, dianetika ilə maraqlanırdı. Və eləcə də qeyri- ənənəvi tibblə, urinoterapiya ilə, homeopatiya ilə, müəyyən xristian elmləri ilə məşğul olurdu.

Devid Selincer 2010-cu il 27 yanvarda 91 yaşında Nyu-Hempşir ştatında, öz evində vəfat etmişdir..

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Georq Kantor

**Georq Kantor** — alman riyaziyyatçısı, müasir riyaziyyatın yaradıcılarından biri, çoxluqlar nəzəriyyəsinin banisi, həqiqi ədədlər nəzəriyyəsinin əsaslandırılmasını vermişdir.

## Həyatı
Georq Kantor birja makleri Georq Voldemar Kantor və Mariya Kantorun ailəsində dünyaya gəlmişdir. Onun atası Kopenhagendə anadan olmuş, gənc vaxtlarında Sankt-Peterburqa köçərək orada lütherlik missiyasiyasına qoşulmuşlar. Oğlununn sonrakı deyimlərinə görə onun atası separd ailəsinə mənsub olmuşdur. Anası Sankt-Peterburqda avstriya mənşəli musiqiçi ailəsində anadan olmuşdur. 

Kantor ailəsində uşaqlar sərt dini mühitdə tərbiyə almışlar. Ona görə də Georq Kantor ömrünün çox hissəsini dərin dini təsəvvürə malik bir insan olaraq qalmışdır. O 11 yaşında olarkən ailəsi atasının səhhətinin pisləşməsi ucbatından Visbadendə yerləşən kurort şəhərinə köçür. Bir az sonra onlar Frankfurt na Mayn şəhərinə köçürlər.

Məktəbi bitirdikdən sonra 1860-cı ildə o Sürixdəki politexnik məktəbinə daxil olur. Sonra isə Qöttingendə təhsilini davam etdirir. 1867-ci ildə doktoranturanı bitirərək Berlində elmi dərəcə alır. Bundan sonra Kantor 1869-cu ildən başlayaraq ömrünün sonunadək Halle şəhərində çalışır. Öncə dosent kimi çalışan Kantor, 1913-cü ildə professor vəzifəsi alır.

Halledə yaşadığı dövrdə bir çox xəstəliklərlə mübarizə aparmalı olan Georq Kantor 6 yanvar 1918-ci ildə orada sanatoriyada vəfat edir.

## Elmi işləri
Kantor 1874-1897-ci ildə çoxluqlar nəzəriyyəsini yaradır. Onun bu nəzəriyyə üçün verdiyi tərif belədir: "Çoxluq deyəndə bizim düşüncəmizlə qəbul olunan, bir-biri ilə fərqləndirilə bilən m obyektlərinin toplusu M başa düşülür".

Kantor sonsuz çoxluqların elementlərinin birmənalı münasibətinin müşahidəsi zamanı çoxluqlar nəzəriyyəsi ideyasına gəlir. O bu münasibətdə olan çoxluqları "ekvivalent" və ya "eyni güclü" adlandırır. Ona görə təbii ədədlər həqiqi ədədlər ekvivalentdir. Bunu Kantorun diaqonallaşdırma üsulu da təsdiq etmişdir. Özünün ikinci diaqonal arqumenti ilə o sübut etmişdir ki, həqiqi ədədlərin çoxluğu təbii ədədlərdən güclüdür. Onun işləri o dövrün riyaziyyatçıları arasında mübahisə doğurmuşdur.

Kantorun özü naiv çoxluqlar nəzəriyyəsinin antinomların kəşfçisi sayılır. O kanton antinomlarının köməyi ilə sübut etmişdir ki, müəyyən sinifə daxil olan elementlər çoxluq yaratmırlar.

Kantor cütləşmə funksiyası da onun adını daşıyır.

## Həmçinin bax
*Səkkiz vəzir problemi
*Çoxluqlar nəzəriyyəsi

## Ədəbiyyat
* Walter Purkert/Hans Joachim Ilgauds: *Georg Cantor 1845–1918*. Basel/Boston/Stuttgart: Birkhäuser, 1987. (= Vita mathematica; 1.) (Biographie; auch für Nichtmathematiker)
* David Foster Wallace: *Georg Cantor. Der Jahrhundertmathematiker und die Entdeckung des Unendlichen*. München: Piper, 2007, ISBN 3-492-04826-9
* Johanna J. Danis, *Transfinite Zahlen*. In: dies., Zahlenwende, München 2000, ISBN 3-925350-75-6

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gintaras Steponaviçius

**Gintaras Steponaviçius** () — Litva Respublikasının təhsil və elm naziri (2008–2012).

Gintaras Steponaviçius 23 iyul 1967-ci ildə anadan olub. İxtisasca hüquqşünasdır. Ali təhsilini Litvada alıb, eyni zamanda Qərbin 4 universitetində təhsilini davam etdirmək imkanı olub. Nazir vəzifəsinə təyin olunanadək son 10 ildə Vilnüsdə öz dairəsi üzrə 3 dəfə parlamentə seçilib. 10 il Vilnüs Universitetinin professoru kimi pedaqoji fəaliyyət göstərib. Sonra siyasətlə məşğul olmağa başlayıb. Şəhər sovetinin üzvü olub. Bir ildən çoxdur ki, Litva Respublikasının təhsil və elm naziri vəzifəsində çalışır. Nazir olmaqla, eyni zamanda Litva Respublikası parlamentinin üzvüdür. Ailəlidir, iki övladı var. Oğlu 7-ci sinifdə oxuyur. Qızının 3 yaşı var.

## Mənbə
* "Tələbələrin sayına görə Avropada liderik"
Kəşf

Kəşf nədir- təbiətdə obyektiv mövcud olan, ancaq elmə məlum olmayan  qanunauyğunluqların, xüsusiyyət və amillərin müəyyən edilməsi; təbiət və cəmiyyətin elmi dərketməsində əldə edilən yeni nailiyyətlər. Elmi-texniki inqilabın tərkib hissəsidir.

*Kəşf* 
1)arama, meydana çıxarma; 

2)bilinməyən bir şeyi və ya yeri tapma, icad etmə; 

3)köhnəlmiş söz: yoxlama, müayinə etmə, ətraflı tədqiq etmə;

4)maddi və mənəvi dünyanın əvvəllər məlum olmayan qanunauyğunluqlarının, xassələrinin və hallarının onların dərk edilməsi səviyyəsini köklü dəyişməsinə xidmətinin müəyyən edilməsi; 

5)elmi kəşf – təbiət və cəmiyyət haqqında elmi biliklər sahəsində əldə edilən yeni nailiyyət. Elmin, texnikanın inkişafına prinsipcə yeni istiqamət verir və ictimai istehsalı kökündən dəyişir.

Elimi kəşflər elm və texnikanın inkişafını sürətləndirir, ona təsdiq və ya inkar faktları verir.

Kəşf də ixtira kimi təsaüdfən və ya məqsədli ola bilər. Məqsdəli kəşfi etməyin əsasında həmişə müşahidələrin, sınaqların və ya spekulyasiyaların aparılması üçün əla istedad durur. Yerin kəşfin tarixində qərb mədəniyyəti baxımından Xristofor Kolumbun dövrü aid edilir.

## Ədəbiyyat
* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki,  İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Edinburq Universiteti

**Edinburq Universiteti** () — Şotlandiyanın Edinburq şəhərində yerləşən, Böyük Britaniyanın ən qədim və nüfuzlu tədqiqat universitetlərindən biri.

## Xarici əlaqələri
Edinburq Universiteti Britaniyanın tədqiqat universitetlərini birləşdirən Rassel qrupuna, eləcə də, "Universitas 21" adlı beynəlxalq elmi-tədqiqat assosiasiyasına daxildir.

Koimbra qrupunun üzvüdür.

## Reytinqi

## Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
* Culius Nyerere - Tanzaniyanın sabiq prezidenti;
* Yun Po Sun - Cənubi Koreyanın sabiq prezidenti;
* Uiliyam Uolker - Nikaraqua Respublikasının sabiq prezidenti;
* Qordon Braun - Böyük Britaniyanın sabiq Baş naziri;
* Con Rassel - Böyük Britaniyanın sabiq Baş naziri;
* Henri Templ - Böyük Britaniyanın sabiq Baş naziri;
* Çarlz Tupper - Kanadanın sabiq Baş naziri;
* Maykl Cullen - Yeni Zellandiyanın maliyyə naziri;
* Devid Yum - məşhur Şotland filosofu;
* Adam Smit - Şotland iqtisadçısı, müasir iqtisadi nəzəriyyənin banisi;
* Artur Konan Doyl - məşhur yazıçı, Şerlok Holms haqqında detektiv romanların müəllifi;
* Valter Skott - dünya şöhrətli yazıçı;
* Robert Stivenson - məşhur macəra romanlarının müəllifi;
* Edvard Appleton - fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Çarlz Barkla - fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Maks Born - fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* İqor Tamm - fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Piter Doherti - tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Ceyms Mirrlees - iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
* Piter Mitçell - kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı.

## İlkləri
1896-1898-ci illərdə burada entomologiya sahəsində bir tədqiqatçı kimi çalışmış Eleanor Anna Ormerod Edinburq Universitetindən fəxri doktor adı almış ilk qadındır.

## Mənbə
*Lamiyə Əliyeva, ''Dünya universitetləri: Edinburq Universiteti'' , "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 22.01.2010, № 03. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nemət Baş

**Nemət Baş ** () — Türkiyənin milli təhsil naziri, siyasətçi və hüquqşünas.

## Həyatı
Nemət Baş 1965-ci il martın 2-də Türkiyə Respublikası Karaman ilinin Ayrancı kəndində anadan olub.

Keçmiş həyat yoldaşı Birol Çubuqçu ilə 15 iyul 2011-ci ildə boşanıb. Bu izdivacdan Çağrı adlı övladı var.

## Siyasi fəaliyyəti
1988-ci ildə İstanbul Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. 1990-cı ildən sərbəst vəkillik fəaliyyətinə başlayıb. İstanbul Vəkillər Kollegiyası uşaq haqları komissiyasında və uşaq məhkəmələrində işləyib.

Türkiyənin hakim partiyası AKP-nin qurucu üzvü olan Nemet Çubuqçu 3 noyabr 2002-ci il parlament seçkilərində AKP üzrə İstanbuldan millət vəkili seçilib. 2 iyun 2005-ci ildə qurulan 59-cu hökumətdə qadın və ailə problemləri üzrə dövlət naziri vəzifəsinə təyin olunub. 60-cı hökumətdə yenidən dövlət naziri olub. 22 iyul 2007-ci il parlament seçkilərində AKP-dən İstanbul üzrə təkrar millət vəkili seçilib. 2009-cu il mayın 3-də keçirilən kabinet dəyişikliyində Türkiyə Cümhuriyyətinin milli təhsil naziri təyin olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nemət Baş TBMM saytında
Renseneb

**Renseneb** və ya **Amenemhet Renseneb**, eləcə də **Ranisoneb** və ya **Reniseneb** () — On üçüncü sülalə (II keçid dövrü) qädim Misir fironu.

Haqqında olan təsəvvür dövrə aid bir mərcanın üzərindəki ikili adı xatırladan yazıdan – *Amenemeht Renseneb*dən ibarətdir. Adı *Reinseneb* kimi başa düşülərək *Mənim adım sağlamdır* mənasını verir. Dörd aylıq hakimiyyət müddətinə malik olması təxmin edilir. İkili ada malik olması onun Amenemeht nəslindən olmasına işarədir: Amenenhetin [oğlu] Reinseneb. Bu tədqiq olunan mülahizə hələ də mübahisəlidir.

## Mənbələr
* K.S.B. Ryholt: *The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period*, Kopenhagen 1997
* Thomas Schneider: *Lexikon der Pharaonen*, Zürich 1994

## İstinadlar
Mir Hidayət bəy Seyidov

**Mir Hidayət bəy Seyidov** () — azərbaycanlı siyasi xadim, Ümumrusiya Müəssislər Məclisinin üzvü, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının sədr müavini.

İrəvan və Naxçıvan quberniyalarının Müsəlman Milli Şurasının sədri olub.

## Həyatı
Mir Hidayət bəy Mir Adil oğlu 1887-ci ildə Gəncədə anadan olub. 1906-cı ildə Gəncə gimnaziyasını bitirəndən sonra Kazan Universitetinə daxil olaraq burada hüquq təhsili almağa başlayıb., lakin 1907-ci ildə eserlərin döyüş dəstəsinə üzv olmaqda ittiham edilərək həbs edilib və universitetdən qovulub. Üç dəfə əfv üçün müraciət etdikdən sonra azad olunub. Daha sonra Azərbaycana geri qayıdıb.

1914-cü ildə ruslar Ərzurumu işğal etdikdən sonra Mir Hidayət bəy Seyidov Azərbaycanda xalqı təşkilatlandıraraq illərlə Ərzurumun müdafiəsinə kömək göndərib.

İrəvan və Naxçıvan quberniyalarının Müsəlman Milli Şurasının sədri olur. Sonralar Tiflisə gedərək Zaqafqaziya Seymində Müsəlman Fraksiyasının üzvü olur.

1918-ci ilin mayın 27-də yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasında sədr müavini olub. Azərbaycan Cümhuriyyəti parlamentində Müsavat partiyasını təmsil edib. İrəvanın Ermənistana verilməsi haqda verilən qərarın əleyhinə səs verən 3 məclis üzvündən biridir.

1918-ci ildən etibarən daşnakların Naxçıvana hücumlarının qarşısını almaq üçün bura qayıdır və Ordubadın müdafiə olunmasında iştirak edərək, Ordubad Milli Müdafiə Şurasına sədrlik edir.

23 fevral 1919-cu ildə Ordubadda vəfat edib. Onun hansı şəraitdə, necə öldüyü haqda bir məlumat yoxdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin 6 mart 1919-cu il tarixli 20-ci iclasında onun vəfatı bəradə də məlumat elan edilib.

## Ailəsi
Mir Hidayət bəy Seyidovun atası Mir Adil bəy Qüdsi Vənəndinin oğul nəvəsidir. Mir Adil bəyin atası Hacı Mir Ağa bəy Qüdsi Vənəndinin ikinci oğludur.

Mir Hidayət bəy Şövkət xanım Kazımbəyova ilə ailə həyatı qurub.
* Qızı Dilarə Seyidova memar olub.
* Oğlu Adil Seyidov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda işləyib. Azərbaycan Dövlət Universitetində dərs deyib. 1999-cu ildə dünyasını dəyişib.

## İstinadlar