open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Demis Russos

**Demis Russos** (, əsl adı **Artemios Venturis Russos**, ; 15 iyun 1946, İsgəndəriyyə, Misir – 25 yanvar 2015, Afina, Yunanıstan) — yunan müğənnisi.

## Həyatı
15 iyun 1946-cı ildə Misirin İsgəndəriyyə şəhərində yunan əsilli ailədə dünyaya gəlmiş, 1956-cı il Süveyş böhranından sonra ailəsi ilə birlikdə Yunanıstana köçmüşdür.

Russos 1963-cü ildə Vangelis və Lukas Sideras ilə birlikdə "Aphrodite's Child" qrupunun əsasını qoymuşdur. 1968-ci ildə Yunanıstandakı hərbi çevrilişdən sonra qrup üzvləri Parisə köçdülər və burada özlərinin "Rain & Tears" mahnısı ilə məşhurluq qazandılar.

1971-ci ildə Russos qrupu tərk etdi və solo karyerasına başladı, amma keçmiş qrup üzvü Vangelislə əməkdaşlığını davam etdirdi və bu əməkdaşlığın nəticəsi olaraq 1977-ci ildə "Magic together" albomunu çıxardı. Onların ən məşhur birgə işi isə Oskar mükafatına layiq görülmüş "Alovlu döyüş arabaları" ("Chariots of Fire") filminin musiqisi — "Race to the End" və onun ispan dilindəki versiyası "Tu Libertad" oldu. Russos həmçinin Vangelisin 1982-ci ildə Filip Dikin əsəri əsasında çəkilmiş "Ülgücün üzəri ilə qaçan" ("Blade Runner") filminə yazdığı "Tales of the Future" mahnısını da səsləndirmişdir.

1974-cü ildə Russos "Forever & Ever" albomu ilə uğur qazandı. Albomla eyni adlı mahnı həmin il bir sıra Avropa ölkələrində çartların zirvəsinə qalxdı. "Happy То Be On An Island In The Sun" mahnısı isə Britaniya hit-paradlarında 5-ci yerədək yüksəldi.

1975-ci ildə onun 3 plastik valı 10 ən yaxşı albomun siyahısında yer tutub. Sənətçi yaradıcılığı boyunca 29 albom buraxıb.

O, 1985-ci il iyunun 14-də ərəb terroçuları tərəfindən qaçırılmış TWA şirkətinə məxsus 847 nömrəli reysin sərnişinlərindən biri idi. Terrorçular hətta onun doğum gününü də təyyarədə qeyd etmişdilər. Onlar öz əsirlərindən birinin Avropada məşhur adam olmasına sevinirdilər.

Onun digər məşhur mahnıları sırasında "My Friend the Wind", "My Reason", "Velvet Mornings", "Goodbye, My Love, Goodbye", "Someday" və "Lovely Lady of Arcadia" qeyd edilə bilər.

Demis Russosun 3 evliliyindən 2 uşağı var — qızı Emili və oğlu Siril.

## Diskoqrafiya
* *On the Greek side of my mind* (1971)
* *Forever and ever* (1973)
* *My only fascination* (1974)
* *Auf Wiederseh'n* (1974)
* *Souvenirs* (1975)
* *Happy to be* (1976)
* *Die Nacht und der Wein* (1976)
* *Kyrila* (1977)
* *The Demis Roussos magic* (1977)
* *Ainsi soit-il* (1977)
* *Los super 2 LP* (1977)
* *Demis Roussos* (1978)
* *Universum* (1979)
* *Man of the world* (1980)
* *Roussos live!* (1980)
* *Demis* (1982)
* *Attitudes* (1982)
* *Reflection* (1984)
* *Senza tempo* (1985)
* *Greater love* (1986)
* *The story of…* (1987)
* *Come all ye faithful* (1987)
* *Le grec* (1988)
* *Time* (1988)
* *Voice and vision* (1989)
* *Insight* (digər adı *Morning has Broken*) (1993)
* *Demis Roussos in Holland* (1995)
* *Immortel* (1995)
* *Serenade* (1996)
* *Mon île* (1997)
* *Auf meinen Wegen* (2000)
* *Live in Brazil* (2006)
* *Demis* (May 2009)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi veb-saytı
* Rəsmi Myspace səhifəsi
* Demis Russos info və forum 
* Demis Le Grec saytı
* 
* Demis Russos – Diskoqrafiyası
Soylar

**Soylar** — nəsillər, familiyalar. Sosial həyatın ən mühüm anlayışlarından biri.

O, sinfi cəmiyyətə qədərki dövrün əsas ictimai-iqtisadi hüceyrəsidir. Nəsil öz mənşəyini vahid bir əcdaddan götürən qan qohumlarının ittifaqıdır. Antik dünyada nəsil sözünə "gens" anlayışı uyğun gəldiyindən kentil quruluş, kentil təşkilat terminlərindən də istifadə olunur.

Ana nəsli – ana xətti ilə qohum olan qan qohumlarının ittifaqıdır.

Ata nəsli – isə ata xətti ilə qohum olan qan qohumlarının ittifaqıdır. Qərbi Avropa ədəbiyyatında "klan" termini ata nəsli termini ilə sinonim sayılır. Məsələn, Şotlandiyada ata nəsli quruluşu klan quruluşu kimi xarakterizə olunur.

Nəsli ağsaqqallar idarə edirdilər. Onlar dünyəvi və dini funksiyalar daşıyırdılar. O, nəslin və ya qəbilənin adət-ənənələrinə ciddi riayət olunmasına nəzarət edirdi. Qəbilə rəhbərinin funksiyası ondan ibarət idi ki, o, təsərrüfata başçılıq edir, nəsillər arası ixtilafları həll edir, hərbi işə rəhbərlik edirdi. Nəsli şura – nəslin tam bərabər hüquqlu üzvlərinin ümumi yığıncağı idi.
Mürşüd Ənnağıyev

**Mürşüd Xanvəli oğlu Ənnağıyev** -  M.F. Nağıyev adına Kimya Problemləri İnstitutunun şöbə müdiri, kimya elmləri doktoru.

## Həyatı

Mürşüd Xanvəli oğlu Ənnağıyev 15 may 1934-ci ildə Ermənistan SSR-in Sisiyan rayonunun Ağudi kəndində anadan olmuşdur.

1943-1953-cü illərdə Ağdü kənd orta məktəbində orta təhsil aldıqdan sonra, 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) fizika-riyaziyyat fakültəsinin fizika şöbəsinə daxil olmuşdur. 1959-cu ildə ADPU-nu bitirdikdən sonra, Azərbaycan Elmlər Akademiyası (EA) Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda (NKPİ) işə qəbul olunmuş və orada kiçik elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.

1964-cü ildə Azərbaycan EA Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunun aspiranturasına qəbul olmuş və oranı 1967-ci ildə bitirdikdən sonra "Alüminium-xrom-molibden oksid katalizatorlarının səthi qüvvələrinin spektrofotometrik üsulla tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1992-ci ildə isə "Təbii seolitlərin və onların modifikasiya olunmuş formalarının qurutma və karbohidrogenlərdən olefinlərin alınması proseslərində adsorbsiya və katalitik xassələri" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək "fiziki kimya" ixtisası üzrə kimya elmləri doktoru dərəcəsini almışdır.

Mürşüd Ənnağıyev 1967-78-ci illərdə Azərbaycan EA QÜFKİ-də kiçik və böyük elmi işçi vəzifələrində, 1978-85-ci illər "Adsorbsiya", 1985-ci ildən isə "Təbii ssolitlər" laboratoriyasının müdiridir. Onun əsas tədqiqat obyekti respublikamızda zəngin yataqları olan alümosilikatlardan adsorbent kimi istifadə edərək maye karbohidrogenləri, sənaye qazlarını qurutmaq və başqa qarışıqlardan təmizləməkdən ibarətdir. Həmin adsorbentlərin adsorbsiya və digər fiziki-kimyəvi xassələri tədqiq edilmişdir. Onun rəhbərliyi altında aqressiv qazları qurutmaq üçün sənaye miqyasında qurğu tikilmiş və sınaqdan keçirilərək istifadəyə verilmişdir.

Mürşüd Ənnağıyev effektiv adsorbentlərini təbii alyumasilikatların əsasında sanaye qazların və maye karbonhidrogenləri qarışıqdan təmizləmək üçün alınma üsulu kəşf edib. O, təbiəti idarəetmə qüvvə və aktiv və adsorbsiya sentrinin miqdarı sorbentlərin üzərində bəzi faktlatından asılı olaraq onları xalq təsərüfatında istifadə məqsədi ilə kəşf edib. Adsorbentlər təbii seolitlər əsasında sənaye qazların sənayədə qurutma prosesində istifadə olunur.

M.Ənnağıyevin apardığı elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri 3 monoqrafiyada, 180 elmi əsərdə, o cümlədən 11 müəlliflik şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 6 elmlər namizədi hazırlanmışdır. O, 42-yə qədər məruzələrlə beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda (Rusiya, Bolqarıstan, Almaniya) çıxış etmişdir.

12 dekabr 2010-cu ildə vəfat edib.
Sergey Yutkeviç

**Sergey İosifoviç Yutkeviç** (; ) — Sovet kinorejissoru və ssenaristi.

## Həyatı
Sergey İosifoviç Yutkeviç 28 dekabr 1904-cü ildə Sankt-Peterburqda anadan olmuşdur. 1921–1923-cü illərdə o, V.E. Meyerholdun kursunda təhsil almışdır. 1938-ci ildə "Tüfəngli adam" işinə quruluş verir. Rejissor eləcə də Lenin mövzusuna xüsusilə diqqət yetirirdi. Onun yaradıcılığında əsas yer tutan bu mövzu əsasında Yutkeviç "Lenin haqqında hekayələr" (1957), "Lenin Polşada" (1966), "Lenin Parisdə" (1981) filmlərini çəkmişdir. Onun dünya kinematoqrafiyasına bəxş etdiyi ən böyük miqyaslı və ən möhtəşəm ekran əsəri isə Vilyam Şekspirin "Otello" faciəsi əsasında yaratdığı eyniadlı film olmuşdur. Həmin filmin uğurunun bir hissəsini də baş rolu məharətlə canlandırmış Sergey Bondarçuku hesab etmək olar. 1955-ci ildə ekranlara çıxmış "Otello" filmi Sergey Yutkeviç yaradıcılığında ən çox tamaşaçı auditoriyası toplamış film idi. Bu film 1956-cı ildə Kann kinofestivalında iştirak etmiş və Ən yaxşı rejissor işinə görə mükafat almışdır.

Sergey Yutkeviç ÜDKİ-də dərs demişdir. Onun tələbələri sırasında Azərbaycanın görkəmli kinorejissorları Tofiq Tağızadə və Əjdər İbrahimovun da adlarını çəkmək olar.

Sergey İosifoviç Yutkeviç 23 aprel 1985-ci ildə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya

### Rejissor fəaliyyəti
# Qara yelkən (1929)
# Qarşıdan gələn (1932)
# Şaxtaçılar (1937)
# Tüfəngli adam (film, 1938)
# Yakov Sverdlov (1940)
# Şveyk döyüşə hazırlaşır (1942)
# Şveykin yeni sərgüzəştləri (1943)
# Salam, Moskva (1945)
# Rusiya üzərində işıq (1947)
# Üç görüş (1948)
# Prjevalski (1951)
# Otello (film, 1955)
# Lenin haqqında hekayələr (film, 1957)
# Lenin Polşada (film, 1966)
# Lenin Parisdə (film, 1981)

### Ssenarist fəaliyyəti
# Otello (film, 1955)

## İstinadlar
Prototip (ədəbiyyat)

**Prototip** – ədəbi obrazın konkret məkan və obyekt predmetinin mövcud olduğu halları göstərən termindir. Dini bioqrafiyaların hamısının prototipi var idi. Burada da müəllif subyektivizmi yox olmur, amma o fakta obyektiv yanaşma iddiasına nisbətən ikinci və üçüncü planda olur.

Məkan prototiplərinin növlərindən həm də janrlar yaranıb. Bioqrafiyadan başqa bura qəhrəmanların həyatı janrını, səyahətnamə janrını, hətta tarix elmini də daxil etmək olar. Tarixçi alimlərin yaratdıqları əsərlər ədəbi əsərlərdir və onlar obrazlılıq qanunları ilə yaradılırlar. Ona görə, müəyyən mənada, tarix elmi də onun yaratdığı tarix kitabları da ədəbi  əsər sayılmalıdır. Tarixi  əsərlər də məkan və zaman prototiplərinə əsaslanır.

## Mənbə
Prototip (dəqiqləşdirmə)

* Prototip (ədəbiyyat)
* Prototip (dizayn)
* Prototip (mühəndislik)
* Prototip (avtomobil yarışı)
* Prototip (proqramlaşdırma)
Cavad Nurbəxş

**Cavad Nurbəxş** (,  ing. *Javad Nurbakhsh*); (10 dekabr 1926 — 10 oktyabr 2008) — 1953-cü ildən 2008-ci ilədək Nemətullahiyyə təriqətinin Qütbü və ya Piri, görkəmli sufi şairi və mütəfəkkiri, təsəvvüf barəsində 30-dan artıq kitabın müəllifi.

## Həyatı

Cavad Nurbəxş 1926-cı ildə İranın Kirman şəhərində anadan olub. O, Tehran universitetinin tibb fakultəsini bitirərək, 1952-ci ildə həkimlik diplomu almış, 1962-ci ildə Parisin Sorbonna universitetinin aspiranturasına dəvət olunmuşdur. Sonradan o, Tehrana qayıdır və orada öz təhsilini psixiatriya üzrə bitirir. Doktor Cavad Nurbəxş 1977-ci ilədək Tehran universitetinin professoru olmuş və psixiatriya bölməsinə başçılıq etmişdir. 1978-ci ildə o İranı tərk edərək İngiltərəyə köçmüşdür.

Akademik fəaliyyətindən başqa, doktor Cavad Nurbəxş görkəmli sufi Ustadı, şair və mütəfəkkir olmuşdur. O, 16 yaşında Nemətullahi təriqətində müşərrəf olunmuş, 20 yaşında isə şeyx məqamına layiq görülmüşdür. 1953-cü ildə təriqətin piri Munis Əli Şah tərki-xirqə olduqdan sonra, doktor Cavad Nurbəxş  Nur Əli Şah II adı ilə Nemətullahi təriqətin piri olmuş və 10 oktyabr 2008-ci ilədək təriqətə rəhbərlik etmişdir. İngiltərəyə köçəndən sonra da, doktor Cavad Nurbəxş Həqiqət axtarışında olanları təriqətə cəlb eləməyə davam etmişdir. Onun ömrü ərzində Nemətullahi təriqəti Qərbdə ən tanınan təriqətlərdən biri olmuş, Amerikada, Avropada, Avstraliyada, Afrikada təriqətin çox sayda xanəgahları açılmışdır.

Doktor Cavad Nurbəxş 10 oktyabr 2008-ci il tarixində İngiltərədə, Oksfordda dünyasını dəyişib və Benberi şəhəri (Oksfordşir) yaxınlığında yerləşən malikanəsində dəfn olunmuşdur. Nemətullahi təriqətində doktor Cavad Nurbəxşin qütbü-varisi, onun böyük oğlu doktor Əlirza Nurbəxş (Rza Əli Şah) olmuşdur.

## Mübahisə
Nurbakş bərabərlikdə israr etməsinə baxmayaraq, digər iranlı millətçilər və şovinistlərlə eyni mövqedə olmaqla, ərəblərə qarşı irqçiliyi və nifrətini müdafiə edir. Nurbəxşin müsahibə aldığı sufilər haqqında Əl-Cəzirə sənədli filminə görə, Nurbəxş və Ni'mətullah sufi ordeni ərəblərə (Nurbaxşın düşüncəsində bu gün də quldurluq, zorlama və öldürmə mədəniyyəti olan) nifrətlə doludur. və Ni'mətullah ordeni iranlıların İslamın mahiyyətini götürüb dəriləri ərəblərə verdiyini iddia edərkən əsl müsəlman deyildi. Nurbəxşin təsəvvüf forması, ehtimal ki, İslamdan əvvəlki iranlı kimliyini İslam libasında qoruyub saxlamağın bir yoludur. Nurbəxşin həmçinin İslamı açıq şəkildə pislədiyi iddia edilir ki, bu da Ni'mətullah ordeninin bir çox üzvünün getməsinə səbəb olur.

## İstinadlar

http://portal.sufism.ru/index.php/nimatullahi/2009-11-06-23-05-47 

## Həmçinin bax

*Nemətullahiyyə

## Xarici keçidlər
Üsuli-Cədid

**Üsuli-cədid** (yeni üsul) — Azərbaycanda 1920-ci ilədək məktəb və mədrəsələrdə tətbiq edilən yeni tədris üsulu, mütərəqqi pedaqoji cərəyan. XIX əsrin sonları-XX əsrin əvvəllərində yaranmışdır. Üsuli-cədid məktəblərində dərslər ana dilində keçirilir, rus dili müstəqil fənn kimi tədris edilirdi. Əlifba təlimi yeni üsulla aparılırdı. Üsuli-cədid məktəblərində dövrün qabaqcıl ziyalıları dərs deyirdilər. Azərbaycanda ilk üsuli-cədid məktəbləri S.Ə.Şirvani tərəfindən Şamaxıda (1870), M.T.Sidqi tərəfindən Ordubad (1892) və Naxçıvanda (təxm.1894), M.M.Nəvvab tərəfindən Şuşada (təxm.1895), M.İ.Qasir tərəfindən Lənkəranda (təxm.1896) açılmışdır. Mollalar və dindarlar üsuli-cədid məktəblərini pisləmiş, onu "kafir məktəbi" adlandırmış, tərəfdarlarını təqib etmişdir.
Dans-pop

**Dans-pop** — Rəqs yönümlü pop musiqi, 1980-ci illərdən başlayan post-disko dövründə inkişaf etmişdir.

## İstinadlar
Kuinsi Cons

**Kuinsi Dilayt Cons** (; ) — amerikalı musiqiçi, aranjmançı, musiqi prodüseri və truba ifaçısı. 28 dəfə Qremmi mükafatı laureatı və 80 dəfə nominantı, o cümlədən 1991-ci ildə "Grammy Legend Award" mükafatçısı, tarixdə ən çox satılan musiqi albomunun prodüseri.

Kuinsi Consla əməkdaşlıq edən məşhur müğənnilər arasında Rey Çarlz, Maykl Cekson, Frenk Sinatra, Din Martin, 2Pac, Marvin Gey, Stivi Uander, Vill Smit və bir çox başqaları var.

## Həyatı

### 1960–1970-ci illər
1964-cü ildə Kuinsi Cons ilk dəfə Sidni Lümetin "Sələmçi" () filminə musiqi bəstələdi. Filmin uğurundan sonra Cons "Mercury Records"dan ayrıldı və Los-Ancelesə köçdü. Burada o, bir çox filmlərə musiqi bəstələdi, o cümlədən, "Nazik sap" () (1965), "Soyuqqanlılıq" () (1967), "İsti cənub gecəsində" (1967), "Makkennanın qızılı" (1969), "İtalyansayağı oğurluq" (1969), "Bob və Kerol, Ted və Elis" (*Bob & Carol & Ted & Alice*) (1969), "Sonuncu insan" () (1969), "Kaktus çiçəyi" (1969), "Qaçış" (1972) və s.

Bu dövrdə Kuinsi Consun yaratdığı ən məşhur musiqi əsəri onun "Big Band Bossa Nova" albomuna daxil olan "Soul Bossa Nova" mahnısı idi.

Bu dövr, həmçinin, 21 studiya albomunun, o cümlədən "Walking in Space", "Gula Matari", "Smackwater Jack" və "Body Heat" kimi uğurlu albomların buraxılması ilə də yadda qalmışdır.

### Ölümü
2024-cü ilin 3 noyabr tarixində  Los-Ancelesdəki evində vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Brüs Svidien

**Brüs Svidien** - Qremmi mükafatlı səs mühəndisi və musiqi prodüseri. Kuinsi Consla birgə işlədiyi layihələrlə tanınıb.
Amerika Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası

**Amerika Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası** ( **(RIAA)**) — ABŞ-də səsyazma sənayesində fəaliyyət göstərən güclü və nüfuzlu təşkilat.  1952-ci ildə yaradılan RIAA, musiqi sənayesinin formalaşmasında və musiqi şirkətlərinin və sənətçilərin hüquqlarının müdafiəsində mühüm rol oynamışdır.

RIAA-nın prioritet vəzifələrindən biri səsyazma industriyasında əqli mülkiyyət hüquqlarının mühafizəsi və təbliğidir. Bu fəaliyyət çərçivəsinə səmərəli müəllif hüququ qanunvericiliyinin və onun tətbiqinin dəstəklənməsi, eləcə də musiqi məhsullarının qeyri-qanuni istifadəsinə və icazəsiz fayl mübadiləsinə qarşı tədbirlər həyata keçirilməsi daxildir. RIAA rəqəmsal müəllif hüquqlarının pozulmasının preventiv qarşısının alınması və müasir rəqəmsal dövrdə yaradıcı şəxslərin və müəllif hüquqları sahiblərinin mənafelərinin müdafiəsinə yönəlmiş qanunvericilik təşəbbüslərinin irəli sürülməsində xüsusi fəallıq nümayiş etdirmişdir.

RIAA eyni zamanda yüksək satış göstəricilərinə malik albom və sinqllara "Qızıl" və "Platin" kimi sertifikatları təqdim edir.

## Həmçinin bax
* RIAA sertifikatı

## İstinadlar
American Music Awards

**American Music Award (AMA)** — ABŞ-də ən əsas musiqi mükafatlarından biridir. American Music Awards — 1973-cü ildə, Grammy mükafatına alternativ olaraq, Dik Klark tərəfindən təsis edilib. Mükafat internet-səsvermənin nəticələri əsasında təqdim edilir. Hesab edilir ki, bu cür seçim hər bir ifaçının məşhurluğunun real səviyyəsini ən obyektiv şəkildə əks etdirir.

Namizədlər disklərinin satış göstəriciləri, videokliplərinə baxış, qastrol və konsertlərin sayına, həmçinin sosial şəbəkələrdə fəallıqlarına əsasən müəyyən edilir. American Music Awards mükafatı pop-rok, soul/R&B, kantri, rep-hip/hop və ümumilikdə, səkkizdən artıq musiqi janrı üzrə təqdim edilir.
Mareşal Pyer Silven

**Mareşal Pyer Silven** (; ) — fransız materializmi və ateizminin plebey-demokratik qanadının nümayəndəsi. Mareşal təbiətin əbədi mövcudluğunu qəbul etmişdir. Onun yalnız konkret təzahürləri — "formaları" meydana gəlir və yox olur. Allah təbiətin sinonimidir. Qorxunun təsiri altında insanılar ali bir varlığı uydurmuş və ona təbiətin xassələrini vermişdir. Mareşalda ateizm ensklopedistlərə nisbətən daha ardıcıldır. İdrak haqqında təlimində sensualistdir.

## Əsərləri
* "Bərabər adamların manifesti" (1794)

## İstinadlar
Dekabristlər

**Dekabristlər** — rus zadəgan inqilabçıları, XIX əsrin 20-ci illərində gizli cəmiyyətlərin üzvləri, 1825-ci ilin dekabrında mütləqiyyət və təhkimçilik quruluşuna qarşı hərbi çıxışın təşkilatçıları.

## Tarixi
1825-ci ilin dekabrında Peterburqun Senat meydanında silahlı çıxış baş verir, bunun ardınca isə Ukraynada Çerniqov polkunda qiyam olur. Etiraz çıxışları gizli cəmiyyətlər tərəfindən hazırlanmışdı; bu hadisələrin baş verdiyi vaxta uyğun olaraq onun iştirakçıları dekabristlər adlanırdılar.

Üsyanın I Nikolay tərəfindən yatırılmasından sonra P. Pestel, K. Rıleyev, P. Koxovski, S. Murovyov-Apostol, M. Bestujev-Ryumin edam edilmiş, qalanları isə Sibirə və Qafqaza sürgün olunmuş, ictiamai-siyasi həyatdan uzaqlaşdırılmışdılar. Dekabristlərin inqilabiliyi rus feodal təhkimçi mühitinin, ədalətsizlik və zülmünün məhsulu idi və 1812-ci il Vətən müharibəsindən sonra rus milli şüurunun oyanması ilə bağlı olmuşdur. Dekabristlərin vəzifələri aşağıdakılardır: təhkimçiliyin ləğvi, mütləqiyyətin devrilməsi, yaxud məhdudlaşdırılması, respublika və konstitusiyalı quruluşun bərqərar olunması. Rusiyanın dəyişdirilməsinin ən məlum layihələri Nikita Muravyova (konstitusiyalı monarxiya) və Pestelə (respublika) məxsus idi. Daha radikal olan Pesteldə utopik sosializm ünsürləri, məsələn, torpağın bərabər bölgüsü ideyası var idi. Pestelin konistitusiyalı silklərin ləğvini və bir mülki silkin yaranmasını, qanunverici və icraedici hakimiyyət orqanlarının seçkililiyini, bütün torpaqların ictimai və şəxsi torpaqlara bölünməsini, şəxsiyyət və mülkiyyət hüquqlarına təminat verilməsini, "sərvətlərin" aristokratlaşmasına yol verilməsini, "xalq sənayesinin" inkişafını, hökumət və xalqın hüquq və vəzifələrinin uyğunluluğunu nəzərdə tuturdu. Dekabrizmin sosial ideallarının əsaslandırılmasına, həm materialist, həm də idealist və hətta dini fəlsəfi ideyalar xidmət edirdi. P. Borisov, İ. Yakuşkin, N. Kruyukov, N. Baryatinski, V. Rayevski və başqaları materialist olmuşdular. P. Pestel, N. Turgenev deizmə meyil etmiş, M. Lunin, V. Kyuxlbeker, Y. Obolenski və başqaları idealist, Bestujev-Ryumin, Murovyov-Apostol, V. Murovyov dini mövqelərdə durmuşdur. Dekabristlərin humanist cəhdləri fəlsəfənin mühüm sosial rolunun qeyd edilməsində ifadə olunmuşdur. Ən ardıcıl materialistlər ateizm mövqeyində durmuş, ruhun ölməzliyi ideyasını rədd etmiş, kilsəni mürtəce rolunu, monarxiya özülləri ilə əlaqəsini açmışdılar. Dekabristlər rus inqlabi fikrinə, Avropada gedən respublika hərəkatına təsir göstərmişdir.
Remanniya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Druzlar

**Druzlar** və ya **dürzilər** (, təkdə ) — ismailliliyin şaxələrindən biri olan müsəlman dini təriqətinə aid ərəblər. Livan və Suriyada, az bir hissəsi isə İsraildə yaşayır. Druz təriqəti XI əsrin əvvəllərində Misir və Cənubi Livan ismailliləri arasında təbliğat aparan batini vaiz Dərazinin (təriqətin adı da buradandır) fəaliyyəti nəticəsində meydana gəlmişdir. Druzlar Fatimi xəlifəsi Hakimdə (996-1021) Allahın təcəssüm olunduğuna və ruhların ölməzliyinə inanırlar. Orta əsrlərdən başlamış son dövrədək druzlar nəsli aristokratiyaya və hakim əmir sülaləsinə malik olmuşlar. Druz əmirlərinin Livanda ən qüdrətli dövrü II Fəxrəddin Məan (1590-1633) və II Bəşir Şihabın (1788/89-1840) hakimiyyəti illərinə təsadüf edir. Maruni kəndliləri və onların feodal ağaları olan druz zadəganları arasındakı sinfi ziddiyətlər nəticəsində XIX əsrin 40-60-cı illərində Livanda Druz və xristian Marunilər arasında silahlı toqquşmalar baş vermişdir. XIX əsrin II yarısı-XX əsrdə Osmanlı imperiyası hakim dairələrinin druz "sərbəstliyinə", "imtiyazına" (hərbi mükəlləfiyyətin olmaması, silah gəzdirmək hüququ, druz zadəganlarının sıravi druzlar üzərindəki qeyri məhdud hakimiyyəti və s.) son qoymaq cəhdləri tez-tez türklər əleyhinə çıxışlara səbəb olmuşdur. Fransanın mandatlığı dövründə (1920-1943) Suriya və Livan druzları antiimperializm mübarizəsində iştirak etmişdirlər. 1925-1927-ci illər Ümumsuriya milli üsyanının mərkəzi Cəbəl-Druz idi. Üzvlərinin əksəriyyəti druzlardan ibarət olan Livan Tərəqqipərvər Sosialist Partiyası (1949-cu ildə təsis olunmuşdur) 1958-ci ilin yayında antiimperialist üsyanda fəal iştirak etmişdir. 1970-ci illərdə Livanda baş verən hadisələr zamanı druzlar milli vətənpərvər qüvvələrin tərəfində çıxış edir, ölkənin vahidliyi və Fələstin qaçqınları probleminin ədalətli həll olunması naminə mübarizə aparırlar.

## İstinadlar

## Mənbə
* Fəlsəfə Ensklopedik Lüğəti.
Alternativ

**Alternativ** fr. alternative, lat. alter – başqa, başqası, ikisindən biri, alternare – növbələşmək] 1)iqtisadi davranışın ən yaxşı üsulunu seçmək məqsədilə mümkün variantlardan başqa birisi ilə müqayisə edilə bilən bir variant; 2)idarəetmədə müəyyən qərarı istisna edən digər qərara qarşı qoyulan variant..

## Həmçinin bax
*Alternativ energetika
*Alternativ əlamətlər

## Ədəbiyyat
Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
## İstinadlar
Kalseolariya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Apatiya

**Apatiya** (yun. απάθος — ehtirassızlıq) — laqeydlik halı, müəyyən hərəkətlərə meylin, marağın olmaması (çox vaxt ali sinir fəaliyyətinin pozulması nəticəsində olur). Stoiklərin etik təlimlərində Apatiya ehtirassızlıq, ruhi soyuqqanlıq, hisslərin zəkanın fəaliyyətinə maneə olmadığı vəziyyət kimi başa düşülür.

Aşkardır ki, stoiklərə Şərq dini fəlsəfi baxışları, xüsusilə mütləq sükunətin insan ruhunun yüksək halı olan nirvana haqqında buddizm və caynizm təlimləri təsir göstərmişdir. Bundan başqa tibbdə də apatiya hallarından bəhs olunur. Məsələn qalxanabənzər vəzin hipofunksiyası zamanı miksedema xəstəliyi müşahidə olunur və bu xəstəliyin əlamətlərindən biri də apatiyadır.

## Mənbə
Fəlsəfə Ensklopedik Lüğəti.
Ataraksiya

**Ataraksiya** (yun. atarakia — təmkinlilik) — ruhi rahatlıq və sakitlik vəziyyəti, bəzi qədim yunan filosoflarının fikrincə bu vəziyyətə mütəfəkkir nail ola bilir. Demokrit, Epikur, Lukretsinin hesab etdikləri kimi, Ataraksiyaya çatmağın yolu dünyanı dərk etməkdə, qorxunun kənar edilməsində, həyəcanlardan azad olmaqdadır. Skeptiklər (Pirron və b.) öyrədirdilər ki, Ataraksiya hökm verməkdən çəkinməklə əldə edilir. Stoiklər apatiya haqqında təlimi baş verən hadisələrə, fərəh və kədərə laqeydlik kimi inkişaf etdirmişdir. Müasir elmi etika həyata sırf seyirçi münasibəti rədd edir və şəxsiyyətin fəal həyat mövqeyini ideal kimi nəzərdən keçirir.

## Mənbə
* **Fəlsəfi Ensklopedik Lüğəti**. Bakı, "Azərbaycan Ensklopediyası" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 1997, səh. 42.
İbrahim Çallı

**İbrahim Çallı** () — Türkiyə rəssamı.

## Əsərlərindən bəziləri

* Cami Avlusu (Məscid həyəti), 
* Mevleviler, Dikiş Diken Kadın (Tikiş tikən qadın), 
* Hatay ,
* İstiklâl Savaşında Zeybekler (İstiqlal müharibəsində Zeybəklər), 
* Türk Topçularının Mevzie Girişi (Türk topçuların mövqe tütması), 
* Nü, 
* Balıkçı Kayığı (Balıqçı qayığı), 
* Çayır ve Keçiler (Çayır və keçilər), 
* Manolyalar, 
* Atatürk, 
* İsmet İnönü 
* Yahya Kemal Beyatlı (Yəhya Kamal Bəyatlı) portretl

## Şəkillər

Fayl:İbrahim Çallı (Zeybekler).gif   
Fayl:İbrahim Çallı (yaralı əsgər).jpg  

## Mənbə
http://www.biyografi.info/kisi/ibrahim-calli biyografi.info
Gövdəsiz zöhəçiçəyi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Sinonimləri
* 
*  Mill., 1768
*  Salisb., 1793
*  E.L.Rand & Redfield, 1894
*  (Mill.) Nieuwl., 1913
*  (Mill.) Farw., 1917
*  House, 1920
*  House, 1924
*  (E.L.Rand & Redfield) Farw., 1938
*  P.M.Br., 1995

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cephalanthera rubra

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi 20-60 sm hündürlükdə, yuxarı hissəsində sıx, xırda vəzili-tükcüklüdür. Kökümsovu iri olmayan, 1 sm-dək yoğunluqdadır. Yarpaqları uzunsovlansetvari, yuxarı yarpaqlar nisbətən ensiz, iti, kökümsovətrafı yarpaqları qınlıdır. Çiçəkaltlığı lansetvari, iti, yarpaqlardan kiçikdir. Çiçəkləri iri, bənövşəyitəhərçəhrayı; dodağı ağ rəngli, çiçəkqrupunun ox hissəsindən əyilmişdir. Dodağı demək olar ki, çiçəkyanlığının digər yarpaqcıqları ilə eynidir, arxa dilimi çökük, ön dilimi isə sivriləşmiş və yumurtavari-lansetvaridir. Yumurtalığı tükcüklüdür.

## Yayılması
Böyük Qafqazın bütün rayonlarında orta dağ qurşağınadək yayılmışdır. Meşə və kolluqlarda, meşənin açıq (tala) yerlərində bitir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Epipogium

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bulbofillium

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimlər

## Növləri
Bulbofillium cinsinə 1800-dən yuxarı növ daxildir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Oleq Veşiy

**Oleq** (*Oleq Veşiy* Veşiy-gələcəyi görən; qəd-rus Ольгъ; ) — Varyaq. Novqorod və Kiyev Knyazı. Qədim rus dövlətinin yaradıcısı kimi tanınır.

## Bioqrafiya
Oleq haqqında iki bioqrafik məlumat var. Bioqrafiyanın yalnız biri "Müvəqqəti illər hekayəsi" bizim günlərimizə gəlib çatıb. Hekayəyə əsasən Oleq Kiyev Rus Knyazlığını yaradan Rüriklə eyni tayfadan olublar. Bəzi məlumatlara görə Rurik Oleqin yoldaşının əri idi. 879-cu ildə Rürikın ölümündən sonra Rürikın oğlu olan İqorun hələ körpə olduğuna görə Oleq Novqorodda knyazlıq etməyə başlayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İlk novoqorod hekayəsi — М.-L.: "SSRİ elmlər akademiyası nəşriyyatı", 1950. — 659 səh. //"Ізборник". Історія України IX–XVIII
* Bütün qədim rus hekayələri 2 Tom. İpatyev letopisi . İkinci nəşriyyat. Sankt-Peterburq tipoqrafiyası. Aleksandrova. 1908//"Ізборник". Історія України IX–XVIII
* Oleq və Odda haqqında — Y. A. Rıdzevskoyun məqaləsi
* ''Melnikov Y. A.'' Ольгъ/Oleq Veşiy. Birinci rus knyazının adı və ləqəbinin tarixi. Kaştanova . 2005
Salnamə

**Salnamə** - tarixi hadisələrin xronoloji ardıcıllıqla yazılması, orta əsrlərin tarixi əsərlərinin əsas növlərindən biri. Salnamə xronika ilə eyniyyət təşkil edir.
Olqa (knyaginya)

**Olqa** (və ya **Knyaqinya Olqa**; ) — Böyük Knyaqinya. Həyat yoldaşı İqor Rürikoviçin olümündən sonra regent kimi hakimiyyətdə olmuşdur. Rusiyada xristianlıq yayılmamışdan qabağ xristianlığı qəbul edən ilk rus hökmdarı. İlk rus müqəddəsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Knyaqinya Olqa. Karamzin
* Я Qədim rusda bütpərəstlik. 2-ci hissə, 7 başlıq : Müdrik Olqa haqqında
* Knyaqinya Olqa
* Bütün mənbələrə əsasən hazırlanmış Olqanın bioqrafiyası 
* Müqəddəs knyaqinya Olqa qədim rus kitab adətində (XII–XVI в.)
Böcəklər

**Böcəklər** — sərtqanadlılar-həşəratlar sinfinin ən böyük dəstəsi. Qidalanma xüsusiyyətlərinə görə Böcəklər bitki yeyənlər (fitofaqlar), çürüntüyeyənlər (saprofaqlar) və yırtıcılara bölünür.

Təqribən 140 fəsiləyə mənsub 300 minə qədər növü var. Azərbaycanda 5 minə yaxın növü məlumdur.

Sərtqanadlılar dəstəsinin nümayəndələrində ön qanadlar möhkəm, sərt xitinləşmiş təbəqədən ibarət olub, qanadüstlüyünə cevrilmişdir. Qanadüstlüyü sakit halda pərdəşikilli dal qanadları və qarın hissəni örtür.

Ön qanadların əksinə olaraq, dal qanadlar damarlıdır, qatlanaraq qanadüstlüyünün altında yerləşir və uçuşda əsas rol oynayır. Qanadları tam inkişaf etməmiş və ya tamamilə olmayan formaları da vardır. Əksəriyyətində bığcıqlar 11–12 buğumludur, ayrı-ayrı növlərdə isə 2-dən 40-a qədər olur. Böcəklərin bığcıqları sapşəkilli, qılşəkilli, təsbehşəkilli, mişarşəkilli, daraqşəkilli, dirsəkşəkilli, dirsəkli-sancaqşəkilli, lövhəşəkilli və.s formalarda olur. Mağaralarda və qaranlıq yerlərdə yaşayanlardan başqa hamısında fasetli gözlər vardır. Ağız orqanları gəmirici tipdədir, bərk qida ilə qidalanmağa uyğunlaşmışdır. Qidanın xırdalanmasında mandibula adlanan üst çənələr əsas rol oynayır.

Böcəklərin növlərinin əksəriyyətində ayaqlar yüyürücü və yeriyici tipdədir. Bununla yanaşı, torpaqda yaşayan formalarda qazıcı, suda yaşayanlarda üzücü, bəzilərində isə tullandırıcı tipdədir. Pəncələri 3–5 buğumludur. Qarin hissədə bugumların 10-a qədərdir.

Çevrilmələri tam, bəzən də mürəkkəb hipermetamorfoz tipdədir. Pupları çox sərbəstdir. Sürfələri müxtəlifdir və inkişaf etdikdən sonra puplaşaraq yetkinn mərhələy keçirlər.

Böcəklərin əksəriyyəti ildə bir, az bir qismi 2–3 nəsil verir. Bəzi növləri xüsusilə, inkişafı torpaqla ağac çürüntüsü ilə bağlı olan növlər tədricən inkişaf edirlər və 2–5 ildə bir nəsil verirlər. Əksəriyyəti imaqo, həmçinin pup, bəziləri də sürfə mərhələsində qışlayır. Yetkin mərhələdə qışlayanların yaz fəslində əlavəə qidalanmaya ehtiyacı olur. Odur ki, bu vaxt onların bəziləri bitkilərə böyük zərər verə bilərlər.

Böcəklər həyat tərzinə görə və qidalanmalırana görə çox müxtəlifdir. Onlar quru su mühitində yaşamağa uyğunlaşmışdır. Böcəklərin yırtıcı, fitofaq, saprofaq, nekrofaq və s. formaları vardır. Onların bir çox növləri kənd təsərrüfatı və meşə bitkilərinə, qida ehtiyatına, mebelə, kitablara, kolleksiya materiallarına və s. zərər verir. Bir qisim növləri (parabüzən və karabid böcəklərinin bəzi növləri) yırtıcı həyat tərzi keçirir və bitki zərərvericilərinə qarşı bioloji mübarizədə istifadə olunurlar.

Böcəklərin bədən ölçüsü müxtəlif olub,(0.3–155mm) Yer kürəsində geniş yayılmışdır. Növlərinin müxtəlifliyinə, çoxluğuna görə, böcəklər diqqəti cəlb edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dissertasiya

**Dissertasiya** ( - inşa, fikir bildirmə, məruzə ) — müvafiq elmi dərəcə almaq üçün təqdim edilən elmi tədqiqat işi. Dissertasiya elmi-tədqiqat institutları və ali məktəblərin elmi şuralarında müdafiə olunur.

Azərbaycanda dissertasiyalar magistr, fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün hazırlanır.

## İstinadlar
Nyu-York Elmlər Akademiyası

**Nyu-York Elmlər Akademiyası** () — ABŞ ictimai təşkilatı. 1817-ci ildə təbii tarix liseyi kimi təsis edilib. Dünyanın 150 ölkəsindən 20 minə qədər alimi birləşdirir. Zamanında Tomas Cefferson, Çarlz Darvin, Albert Eynşteyn və digər tanınmış şəxslər onun akademiki olublar.

Hal-hazırda prezidenti Ellis Rubenşteyndir.

## Üzvlük
Təşkilatın rəsmi saytındakı məlumata görə bir illiyə üzvlük haqqı ABŞ vətəndaşları üçün 108 ABŞ dolları, digər ölkə vətəndaşları üçün 129 dollardır. Bir neçə illiyə üzvlük haqqının ödənilməsində güzəşt sistemi vardır. Tələbə və doktorantlar üzvlük haqqının 30% ödəyirlər.

## Ədəbiyyat
* 'About the New York Academy of Sciences', ''nyas.org'', 2005. Retrieved December 21, 2005.
* D. Sloan, 'Science in New York City, 1867–1907', *Isis* 71 (March 1980), pp. 35–76.
* Simon Baatz, Knowledge, Culture, and Science in the Metropolis: The New York Academy of Sciences, 1817–1970, Annals of the New York Academy of Sciences, New York, NY, 1990, Volume 584
* About the New York Academy of Sciences, www.nyas.org/about/index.asp
* For Science Academy, Move to World Trade Center Is Like Going Home, The New York Times, October 30, 2006
* Building Tomorrow Today, The New York Academy of Sciences Annual Report, 2006–07, www.nyas.org/about/report.asp

## İstinadlar

## Mənbə
* New York Academy of Sciences
Brakonyerlik

**Brakonyerlik** – qadağan olunmuş ov tutmaqla, yaxud meşə qırmaqla məşğul olan, təbii sərvəti qanunsuz istifadə edilməsi, ovetmə, balıqtutma qaydalarını və heyvanlar aləminin mühafizəsi haqqında digər tələbləri pozmaqla vəhşi heyvanların ovlanması.

Qanunvericilikdə brakonyerliyə görə məsuliyyət (inzibati, cinayət və mülki) nəzərdə tutulur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ovçuluq haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunu

## Həmçinin bax

* Fil sümüyü
I İqor

**I İqor** və ya **İqor Rürikoviç** (qəd-isl. Ingvar 878-945) — Kiyev Knyazlığının 2-ci Böyük Knyazı. Letopislərə əsasən Rürikın oğlu. Bizans və qərb mənbələrinə görə ilk rus knyazı.

## İqor qədim rus salnamələrində

"Müvəqqəti illər hekayəsi" salnaməsinə əsasən qədim rus knyazları sülələsin yaradan Rürik 879-cu ildə ölür və hakmiyyəti Oleqa verir. 882-ci ildə Oleq Rürikın oğlu İqorla Kiyevə yaxınlaşır və orada qanunsuz knyazlığ edən varyaqları Askold və Diri aldadaraq şəhərdən çıxarır. Görüşdə Oleq Askold və Dirə deyir:"Siz knyaz deyilsiniz, heç knyaz soyundan belə deyilsiniz. Amma mən knyaz soyundanam bax bu isə Rürikın oğludur" deyəndən sonra varyaqları öldürmək əmrini verir.

## Mənbə

* İlk Novqorod letopisi. — М.-Л.: "SSRİ elmlər akademiyası nəşriyyatı", 1950. — 659 səh. //"Ізборник". Історія України IX-XVIII
* İpatyev siyahısı "Müvaqqəti illər hekayəsi"//"Ізборник". Історія України IX-XVIII
Bufer zonası

**Bufer zonası (qoruyan zona)** – qorunan təbii ərazilərin (qoruq, milli park və s.) ətrafında müəyyən sahədə (Bufer zonası) təsərrüfat fəaliyyəti məhdudlaşdırılır. Bufer zonası saxlamaqda məqsəd əsas qorunan ərazinin mühafizəsini möhkəmləndirmək və ekoloji tarazlığının sabitliyini saxlamaqdır.

## Mənbə
Eriya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Natamam limodorum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Kökümsovu qısa, üfüqi, çoxlu qalın köklüdür. Gövdəsi qalın, 30–60 (80) sm hündürlükdə, yaşılı-bənövşəyi, boz, iti qınlıdır. Çiçəkqrupu iri, 6–20 çiçəkdən ibarət boş salxım şəklindədir. Çiçəkləri iri, bənövşəyi rəngli, 20–25 mm uzunluqdadır. Çiçəkyanlığının yarpaqları lansetvari, çəhrayı, 20 mm uzunluqdadır. Dodaqcığı açıq-bənövşəyi rənglidir. Mahmızı nazik, 15 mm uzunluqda, yumurtalığa bərabər və ya uzundur. Yumurtalıq silindrik, burulmamış qısa ayaqdadır.

Monotip cinsli çox nadir bitki növüdür. Azərbaycanda Zaqatala (Car kəndi), Qəbələ (Qəbələ ətrafı), Ağdaş (Şirvan stepi), Lənkəran (Alekseyevka kəndi) rayonlarında, Azərbaycandan kənarda – Krım, Ön Qafqaz, qərbi Zaqafqaziya. Orta və Cənubi Avropa, Kiçik Asiyada yayılmışdır. Aşağı dağlıq qurşağın seyrək meşələrində kolluqlar arasında, meşə kənarlarında bitir. Az rast gəlir.

## Çoxalması
Toxum vasitəsilə çoxalır.

## Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri
Bitdiyi sahənin dəyişməsi, Bitkinin kökündən çıxarılması, çiçəyinin yığılması.

## Becərilməsi
Azərbaycanın Botanika İnstitutunun Botanika bağında becərilir.

## Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbirləri hazırlanmamışdır.

## Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Meşə və meşə kənarlarında, seyrək meşələrdə kolluqlar arasında, talalarda bitir. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş nadir növdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Momolika

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cypripedium parviflorum var. pubescens

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.

## Sinonimləri
*  DC. (1803)
*  (Willd.) Raf. (1828)
*  Raf. (1828)
*  Raf. (1828)
*  Raf. (1828)
*  Raf. (1828)
*  Raf. (1828)
*  Raf. (1828)
*  Raf. (1833)
*  Raf. (1833)
*  Raf. (1833)
*  Raf. (1833)
*  (Willd.) Correll (1938) 
*  Cockerell & Barker (1900)
*  (Willd.) O.W. Knight (1906)
*  Fernald (1926)
*  (Fernald) F.J.A. Morris (1929)
*  (Fernald) Victorin & J. Rousseau (1940)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cypripedium arietinum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Yabanı halda bitir. Hündürlüyü 10-40 sm, çiçəkləri isə 1-2 sm olur. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Çiçəklərinin rəngi qəhvəyi-yaşıl çəhrayı və ağ

## Sinonimləri
*  (R. Br.) House (1905) 
*  Raf. (1818)
*  L.C. Beck (1833) 
*  P.M.Br. (1995)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əsl zöhrəçiçəyi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Sinonimləri
*  Crantz, 1769
*  Salisb., 1796, nom. illeg.
*  Gray, 1821, nom. illeg.
*  C.Morren, 1851
*  Dulac, 1867, nom. illeg.
*  St.-Lag., 1880
*  St.-Lag., 1880, nom. illeg.
*  (Crantz) Rouy, 1894
*  B.Hergt, 1899
*  M.Schulze, 1902
*  Rouy in G.Rouy & J.Foucaud, 1912
* triflorum}} Rouy in G.Rouy & J.Foucaud, 1913
*  Kraenzl., 1913

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sobralia

***' () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

== Növləri ==


== Şəkillər ==
<gallery>
Sobralia dichotoma (1).jpg| ***Sobralia dichotoma***
Sobralia macrantha (BG Zurich)-02.JPG|***Sobralia macrantha***
Sobralia ruckeri-Xenia 1 fig 42 (1858).jpg| ***Sobralia ruckeri**'


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Phragmipedium lindleyanum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İlk dəfə 1838-ci ildə Riçard Şomburq tərəfindən toplanmışdır.Şomburq onu 1840-cı ildə Cypripedium lindleyanum cinsləri və Orxideya bitkilərin növləri kimi təsvir edən Con Lindlinin şərəfinə adlandırmışdır.Lindlinin təsviri Schomburgk-un Ronai yaxınlığında topladığı qurudulmuş herbari nümunəsinə əsaslanırdı.Robert Rolfe 1896-cı ildə “The Orchid Review” jurnalında onu Phragmipedium-a köçürdü.

Yer bitkisi,Phrag.Lindleyanumun uzunluğu 50 sm-ə və eni 6 sm-ə qədər olan təxminən 5 xətti - lanceolate sərt yarpaqları olan qısa salxımlı gövdələrə malikdir.Yetkin tumurcuqların mərkəzindən hündürlüyü 1 metrə qədər olan hündür inflorescences istehsal olunur.
Phrag’ın çiçəklənməsi.Lindleyanum sadə şaquli ircəkdir və ya qırmızımtıl qəhvəyi tükləri olan yaşıl rəngli qısa bir neçə budaqlı panikula ola bilər.2-30 çiçək uclarında yerləşir,adətən bir-bir açılır və eni 8.5 sm-ə qədərdir.Onların yaşıl və ya sarı-yaşıl çanaqları və ləçəkləri var.Ləçəklərin bənövşəyi damarları,kənarları və ucları var və çantaya bənzər,oxra sarısı,açıq bənövşəyi ləkələrlə bənövşəyi damarlıdır.Onun staminodu sarımtıldır.
Lucile McCook deyir ki,Phrag lindleyanum sarımtıl yarpaq kənarına və rəng intensivliyi və tüklülüyə malik dəyişən bir növdür.Frank Stermitz və başqalarının tədqiqatları göstərdi ki, lindleyanum və sargentianum əhəmiyyətli dərəcədə fərqli alkaloidlərə malikdir və bu,ikisini ayrı-ayrı taksonlar kimi saxlamaq üçün əsas ola bilər.Lindleyanum Qayana və qonşu Venesuelada,həmçinin Braziliyanın Pernambucco şəhərində tapılır.
Qayanada, Phrag. lindleyanum təxminən 3000 m yüksəklikdə qayalı qayalıqlarda bitir. Bu yaşayış yerində bitkilər tam səhər günəşi və günün qalan hissəsində təxminən 60% kölgə alırlar. Yaxşı hava dövranı və tez-tez sərin küləklər bitkiləri sərin saxlayır. Qranit substratdan aşağı daimi sızma axşam gec və səhər tezdən sıx dumanla birlikdə müntəzəm nəmlik təmin edir. Aralarında köklərin böyüdüyü humus və daimi su təchizatı olduqca turşudur. Havanın temperaturu gecə 18° istidən gündüz 26°-dək isti təşkil edəcək.
Phrag. lindleyanum cənub-şərqi Queensland bölgəsində böyümək asan görünür. Bitkilər hər zaman 60-70% kölgə və yaxşı hava dövranı kimi parlaq işıq tələb edir. Hər hansı yaxşı qurudulmuş qablaşdırma mühiti uyğundur və köklərin heç vaxt qurumasına icazə verilməməlidir. Qazanın altındakı dayaz bir qab, köklərə lazımi miqdarda nəm saxlamağa kömək edə bilər. Ortaya dolomit və ya əhəng əlavə etmək yaxşı olar ki, kökləri asidik mühitdə saxlasın.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Epipactis microphylla

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və status / National IUCN Status: "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. 

## Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir.Kökümsovları kiçikdir. Gövdənin hündürlüyü 15-40 sm-dir. Yarpaqları lansetşəkilli, xırdadır, uzunluğu 1,5 - 3,5 sm, eni 1 sm-ə qədərdir. Çiçək qrupu oxu salxım şəklindədir, uzunluğu 3-12 sm-ə qədər çatır. Çiçəkləri xırdadır, zəif qərənfil ətirlidir. Çiçəkyanlığının ləçəkləri itidir, uzunluğu 5-6 mm, yaşılımtıl, qırmızı, bənövşəyi-kölgəli, içəri hissədə ağımtıl-yaşılımtıldır. Çiçək dodaqlarının kənarları ağımtıl, arxa hissəsi dərinləşmiş, ön hissəsi ürəkşəkilli-yumurtşəkilli, ziyillidir. Yumurtalıq və çıçık saplağı sıx əyilmişdir.

Hündürlüyü 15-40 sm olan çoxillik bitkidir.Kökümsovu kiçikdir. Gövdəsi qırmızımtıldır, yuxarı hissədə xırda tüklüdür.

## Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
İyun-iyul (avqust) aylarında çiçəkləyir. Ovalıqlarda, dağətəyi qurşaqlarda, meşələrdə, quru yerlərdə bitir. Yarpaqları xırda, adətən buğumaraları qısadır, neştərvaridir, kənarları kələ-kötür tüklüdür, uzunluğu 1,5-3,5 sm, eni 1 sm-ə qədərdir. Çiçək qrupu seyrək salxımdır, oxunun uzunluğu 3-12 sm olub, sıx tüklüdür.Çiçəkləri xırda olub, zəif qərənfil ətri verir.Çiçəkyanlığının yarpaqcıqları sivridir, yaşılımtıl-qırmızı rəngdə olub, bənövşəyi çalarları vardır,daxildəkilər isə ağımtıl-yaşıldır. Dodağı kənarlardan ağımtıl, arxa tərəfi dərinləşmiş, ön tərəfdən isə ürəkşəkilli-yumurtavaridir. May ayında çiçəkləyir, may-iyun aylarında meyvə verir.

## Yayılması
Böyük Qafqazın şərqində (Goyçay rayonu) rast gəlinir .

## Sayı və tendensiyası
Populyasiyası azalır. Antropogen və iqlim təsirləri növün itmə təhlükəsini yaradır.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Məhdud sahələrdə yayılması və mənfi təsirlərə məruz qalması.

## Mühafizə tədbirləri
Azərbaycanın nadir növüdür. Mühafizəsi üçün xüsüsi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

## Yaşayış mühiti
Meşələrdə rast gəlinir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Epipactis palustris

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU B1ab(iii)+2ab(iii). Azərbaycanın nadir növüdür.

## Qısa morfoloji  təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Kökümsovları böyük deyil, sürünəndir, qalınlığı 1 sm-ə qədərdir. Gövdəsinin hündürlüyü 40-70 sm-dir. Alt yarpaqları uzunsov, uzunluğu 4-sm-ə qədərdir. Yuxarıdakılar lansetşəkilli, sivri, tədricən çiçəkaltlığına keçir. Çiçək qrupu çoxçiçəkli salxım şəklindədir. Çiçəkləri aşağı əyilmişdir. Çiçık dodağının uzunluğu 1-1,2 sm, cılpaq, çiçək yanlığının üst yarpaqları uzundur və ya onlara bərabərdir, ağımtıldır, qırmızımtıl zolaqlarla, onun daxili hissəsi az çökükdür, daxildən oturaq, narıncı-ziyilli, kənarları xarici tərəfdən itidişlidir.

## Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
İyun-iyul (avqust) aylarında çiçəkləyir. Ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər rütubətli yerlərdə, kölgəli meşə və kolluqlarda rast gəlinir.

## Yayılması
Böyük Qafqazın Quba hissəsində, Kür düzənliklərində, Kiçik Qafqazın şimalında Naxçıvanın dağlıq hissəsində rast gəlinir. 

Populyasiyası nadirdir, fraqmentləşmiş sahənin və yaşayış mühitinin keyfiyyətinin davamlı surətdə azalması müşahidə olunur.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
İqlim, otarılma və tapdalanma.

## Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsüsi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsirləri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bulbophyllum absconditum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Sumatradan Sakit okeanın cənub-qərb sahillərinə qədər ərazilərində yayılmışdır.

## Sinonimləri
*  J.J.Verm. (1993)
*  Schltr. (1906)
*  Schltr. (1913)
*  Finet (1909)
* '' (Schltr.) Finet (1909)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zeynəb bint Əli

**Zeynəb**, **Zeynəbi-Kubra**, **Zeynəb bint Əli** (; ) — Məhəmməd peyğəmbərin nəvəsi. Zeynəb hicrətdən 5 il sonra doğulub. O, beş ilə qədər babası Peyğəmbərlə bir zamanda yaşamışdır. Zeynəb aşura hadisəsindən sonra həm əsirlər karvanındakı qadınlara və uşaqlara rəhbərlik etmişdi.

Zeynəb Əli və Fatimənin qızı idi. Hicrətin beş və ya altısında Mədinədə dünyaya gəlmişdir. Özü Hüseyn ilə birlikdə Kərbəlada yer alıb. Kərbəla döyüşü sonrasında Məhərrəmin onunda (Aşura günü) bir qrup tərəfdarlar ilə birlikdə əsir düşmüş və Kufəyə, oradan da Şama aparılmışdır. Əsarəti boyu başqa əsirləri qoruyub saxlaması ilə yanaşı insanları irşad edici, aydınlaşdırıcı xütbələr də oxumuşdur. Tarixi qeydlərə görə Hicrətin 63-cü ilində Şamda vəfat etmiş və orada dəfn edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* [Hz. Zeynep (s.a)](http://tr.wikishia.net/view/Hz._Zeynep_(s.a))
* muselman.ws
* islam-azeri.az
* Həzrəti Zeynəbin fəzilətləri
İşdə məhəbbət macərası

**"İşdə məhəbbət macərası"** () — rejissor Eldar Ryazanovun 2 seriyalı lirik komediya filmi. 1977-ci ildə "Mosfilm" kinostudiyasında istehsal olunan film 58 milyondan artıq tamaşaçı auditoriyası ilə 1978-ci il prokatının lideri olub. 1979-cu ildə Vasilyev qardaşları adına RSFSR dövlət mükafatına layiq görülüb.

## Məzmun

Hadisə 1970-ci illərdə Moskvada baş verir. Baş qəhrəmanlar – Anatoli Yefremoviç Novosilsev və Lüdmila Prokofyevna Kaluginadır. Novosilsev tipik işçidir. Onun 2 oğlu var. Arvadı ondan ayrılıb. O, həmişə iş yerinə avtobusla gəlir. Kalugina Anatoli Yefremoviçin çalışdığı  iş yerinin direktorudur. Onun "Volqa"sı və şəxsi sürücüsü var. Lakin qadın tək-tənhadır və şəxsi həyatda uğursuzluğa düçar olub. Ona görə də bütün diqqətini yalnız işə yönəldib.

Novosilsevin iş yoldaşı və rəfiqəsi Olqa Petrovna Rıjova ona təkan vermək istəyir ki, şöbənin rəisi olsun. Çünki bu iş yeri hələ ki, boşdur. Olqa Petrovnanın institut illərində görüşdüyü Yuri Samoxvalov gözlənilmədən direktorun müavini vəzifəsinə təyin olunur. Onlar üçü də (Novosilsev, Samoxvalov və Olqa) institutda bir qrupda oxuyublar. Öz dostu ilə görüşən Samaxvalov Novosilsevi vəzifə baxımından irəli çəkməyə çalışır. Lakin onun bütün cəhdləri boşa çıxır.

Lüdmila Prokofyevna olduqca işinə bağlı bir adamdır. Onun başı işə o qədər qarışıb ki, hətta özü barədə düşünməyi də unudub. Lüdmila Prokofyevna Novosilsevdə süstlük və təşəbbüssüzlük müşahidə edir. Lakin insafən demək lazımdır ki, Novosilsevin yaşı indiki vəzifəsi üçün çoxdan keçmişdi. Samoxvalov Novosilsevə ciddi iş xanımını yüngülcə ələ almağı təklif edir. Belə olduğu halda Novosilsev iş yerində irəli vəzifələrə keçə bilərdi. Samoxvalov iş yerindən hamını öz evinə qonaqlığa dəvət edir. Bu qonaqlıq zamanı Novosilsevin bütün cəhdləri boşa çıxır.

Filmin sonrakı gedişində Novosilsev Kaluginanı ələ almaq üçün son cəhdlərini edir. Bu cəhdləri Novosilsev vəzifə xatirinə etsə də, bir gün onda Kaluginaya həqiqi məhəbbət hissləri baş qaldırmağa başlayır. Məhəbbət bu filmin əsasını təşkil edir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifləri :** Emil Braginski, Eldar Ryazanov
:**Quruluşçu rejissor :** Eldar Ryazanov
:**Operator :** Vladimir Naxabsev
:**Rəssam :** Aleksandr Borisov, Sergey Voronkov
:**Bəstəkar :** Andrey Petrov

### Rollarda
:Alisa Freyndlix – Lüdmila Prokofyevna Kalugina
:Andrey Myaqkov – Anatoli Yefremoviç Novosilsev
:Svetlana Nemolyayeva – Olqa
:Oleq Basilaşvili – Samoxvalov
:Liya Axecakova – katibə Vera
:Lüdmila İvanova – Şura
:Nelli Pşennaya – Samoxvalovun arvadı
:Georgi Burkov
:Mariya Vinoqradova
:Olesya İvanova
:Aleksandr Fatyuşin – Vsevolod
:Eldar Ryazanov – avtobus sərnişini

## Filmin saundtrekləri

## İstinadlar
2. Azərbaycan dilində izləmək üçün:

https://youtube.com/gcb2pxFVXBw

## Xarici keçidlər
### İzlə
Azərbaycan dilində izləmək üçün:
https://t.me/immfilm

İşdə məhəbbət macərası — 10 ən yaxşı sovet filmindən biri
Böyük Viktoriya səhrası

**Böyük Viktoriya səhrası** () — Avstraliyanın Qərbi Astraliya və Cənubi Avstraliya ştatları ərazılərində yerləşən qumlu-şoran səhra.

Sahəsi 424400&nbsp;km², şərqdən qərbə qədər uzunluğu isə 700&nbsp;km-dir. Səhra şimaldan Gibson səhrası, cənubdan isə Nallarbor düzənliyi ilə əhatə olunub.
## İstinadlar