open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qara neon

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

* Ana vətəni: Paraqvay, Braziliya 
* Bəslənmə forması: heyvanlar ilə bəslənən və bitkilər ilə bəslənən 
* Davranış forması: təcavüzkar olmayan 
* Öz növlərinə davranışı: təcavüzkar olmayan 
* Üzmə səviyyəsi: orta-səth 
* Cinsiyyət ayrı-seçkiliyi: dişi-erkək ayrı-seçkiliyi çətindir. Dişilər nisbətən daha yumru, iridir. Erkəklər daha incə quruluşludur, rəngləri daha parlaqdır. 
* Artıma: yumurta qoyaraq artırlar. Törəmələri sıx məşğul ol tələb edən narın bir müddətdir, geniş, kvadrat/kadr şəklində bol bitkili akvariumlarda uzun geniş yarpaqlı bitkilərin yarpaqlarına yumurtlayarlar, akvariumun dibində 3-4 mm dərə qumu olsa daha yaxşı nəticə alına bilər. 
* İstilik: 23-27 °C 
* Ən çox böyüdüyü boy: 4 sm 
* Ən az akvarium həcmi: 40lt 
* Su sərtliyi: orta 
* pH: 6.5 – 7.5 
* Çətinlik səviyyəsi: 2 
* Ümumi şərh: Sürü balıqlarının ən dayanıqlıları arasındalardır, ən az 6lı qruplar halında su keyfiyyətinin davamlı yaxşı olduğu aşağı pHli akvariumlarda sağlam bir şəkildə uzun müddət yaşadıla bilər. Bol bitkili akvariumlarda bəzi hissələri işıqlandırılmış, bəzi hissələri loş buraxılmış istəyərlər. Qida menyuları geniş variantlıdır, hər cür yemi qəbul edərlər, quru yemlərə alışdırıla bildikləri kimi canlı yemdə verilə bilər, diqqət yetirilməsi lazım olan nöqtə canlı yem istifadə edilərkən dezinfeksiya edilmiş olması və tubifex olmamasıdır, tubifex qurdları hər nə qədər bəsləyici olsa da balıqlarınızın bağırsaqlarında parazitə səbəb ola bilər ayrıca sıx dozada canlı yem verilməsi balığınızda yağlanılmağa yol aça bilər. Kiçik balıqlar olsalar da geniş üzmə sahələri istəyərlər, ümumiyyətlə mənimsənmiş şəkildə ən az 70 smlik akvariumdan kiçik akvariumlarda problem yaşana bilər. Hər cür titrəşmə və stressə qarşı çox həssasdırlar, balıqların hər hansı bir səbəbdən ötəri stressə girdiyini rəng dəyişmələrindən anlaya bilərsiniz. Amerikan tetralarında da digər bütün balıqlarda olduğu kimi stress çox təhlükəli bir faktordur, balıq stressə girdiyində bu vəziyyət balığın təbii immunitet sistemini mənfi istiqamətdə təsir edəcək. İstiliyin 26 dərəcədə sabit qalması əhəmiyyətlidir.

## Məlumatların şərhi
* Davranış forması: balıqların qarışıq tanklardakı davranış formasıdır. Artıma dövründə dərhal hər canlının daha təcavüzkarlaşdığını göz qarşısında saxlamaq lazımdır. 
* Üzmə səviyyəsi: balığın təbii şərtlərdə harada üzdüyü ilə əlaqədar məlumatdır. 
* Ən çox böyüdüyü boy: balığın gəldiyi ən böyük boydur. Ümumiyyətlə bu boya gəlməsi çətinkən, bəzi fərdlərin bu boyu keçdiyi də görülə bilər.
* Ən az akvarium həcmi: balığın qarışıq tankda rahat yaşaya bilməsi üçün lazımlı minimum həcmdir. İstehsal tankları kimi 2 balığın ol/tapıldığı vəziyyətlərdə daha kiçik tanklar istifadə edilə bilər. Sırasıyla; balığın ortalama boyuna, hərəkətliliyinə və narınlığına baxılaraq qiymətləndirilmişdir.
* Çətinlik səviyyəsi: 1 ən asan, yeni başlayanlar üçün uyğundan. 5 ən çətin, yalnız mütəxəssis Akvarium sevərlərə uzanan balığın akvarium şərtlərində bəslənməsini çətinliyi ilə əlaqədar məlumat.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qara tetra

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

* Ana vətəni: Cənub Amerika, Amazon Çayı. Negro çayı, Argentina çayı.
* Bəslənmə Forması:Heyvanlar ilə bəslənən
* Davranış Forması: Təcavüzkar olmayan
* Öz Növlərinə Davranışı: Təcavüzkar olmayan
* Üzmə Səviyyəsi: orta-Səth
* Cinsiyyət Ayrı-seçkiliyi: Cinsiyyət ayrı-seçkiliyi asan deyil. Artıma düşünülürsə qrup halında alınmalıdır. Dişilər daha iri, daha uzun üzgəcləri vardır. Kişilərin rəngləri daha tünddür. Altdakı şəkildə; üstdəki balıq kişi, altdakı dişidir.
* Artıma: Yumurta saçaraq. Asandır. İstilik 28–30&nbsp;°C edilər. Dibə şəbəkə gərilərək yumurtaların məğlub et/yeyilməsi maneə törədilə bilər. Törəmədən sonra yetkin balıqlar mütləq başqa bir akvariuma alınmalıdır. Balalar 24 saat içində yumurtadan çıxar. Balaların inkişafında ardamıya və keyfiyyətli toz yemlər istifadə edilə bilər. Törəmədən sonra yetkin balıqlar akvariumdan ayrılmalıdır.
* İstilik: 23 – 28&nbsp;°C
* Ən Çox Böyüdüyü Boy: 6 sm
* Ən Az Akvarium Həcmi: 75lt
* Su Sərtliyi: Yumşaq
* pH: 5.5 – 7.0
* Çətinlik Səviyyəsi: 3

Bütün tetra qrupunda olduğu kimi ən az altılı qruplar halında baxılmalıdır. Sürü şəklində bəsləndiklərində mühitə çox rahat alışa bilən balıqlardır. Uyğun su şərtləri təmin edildiyi zaman dayanıqlı balıqlardır. Bitkili akvariumlarda baxıla bilərlər. Bitkilərin yanında mango köklərindən və qayalardan saxlanma yerləri yaradılmalıdır. Bitkilərin səviyyəsi, bu növün üzməyi sevdiyi orta səviyyəyə qədər gəlməlidir.

## Məlumatların şərhi
* Davranış Forması: Balıqların qarışıq tanklardakı davranış formasıdır. Artıma dövründə dərhal hər canlının daha təcavüzkarlaşdığını göz qarşısında saxlamaq lazımdır.
* Üzmə Səviyyəsi: Balığın təbii şərtlərdə harada üzdüyü ilə əlaqədar məlumatdır.
* Ən Çox Böyüdüyü Boy: Balığın gəldiyi ən böyük boydur. Ümumiyyətlə bu boya gəlməsi çətinkən, bəzi fərdlərin bu boyu keçdiyi də görülə bilər.
* Ən Az Akvarium Həcmi: Balığın qarışıq tankda rahat yaşaya bilməsi üçün lazımlı minimum həcmdir. İstehsal tankları kimi 2 balığın ol/tapıldığı vəziyyətlərdə daha kiçik tanklar istifadə edilə bilər. Sırasıyla; balığın ortalama boyuna, hərəkətliliyinə və narınlığına baxılaraq qiymətləndirilmişdir.
* Çətinlik Səviyyəsi: 1 ən asan, yeni başlayanlar üçün uyğundan. 5 ən çətin, yalnız mütəxəssis Akvarium sevərlərə uzanan balığın akvarium şərtlərində bəslənməsini çətinliyi ilə əlaqədar məlumat.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qırmızıüzgəcli tetra

**Aphyocharax anisitsi**(**Qırmızıüzgəcli tetra**)(**Qan quyruq tetra**)-(Characiformes) dəstəsindan bir balıq növü. 

*Ana vətəni: Cənub Amerika; Puluna çayı Argentina. 
*Bəslənmə Forması:  Heyvanlar ilə bəslənən 
*Davranış Forması:  Təcavüzkar olmayan 
*Öz Növlərinə Davranışı: Təcavüzkar olmayan 
*Üzmə Səviyyəsi: orta-Səth 
*Cinsiyyət Ayrı-seçkiliyi: Dişi kişi ayrı-seçkiliyi çətindir. Kişi balıq nisbətən daha incə görünüşə malikdir. Əryələrin anal üzgəci qan tərəfindən şəklindədir. Altdakı şəkildə üstdəki balıq kişi digərləri dişidir. 
*Artıma: Yumurta saçaraq. Törəmələri asandır. Yüngül üsyankardıq yumşaq suda gün qərbiminə doğru bir əldən düşmüşün yaxınına 300-800 arası yumurta tökərlər. Törəmədən sonra yetkin balıqlar mütləq başqa bir akvariuma alınmalıdır. Balaların inkişafında ardamıya və keyfiyyətli toz yemlər istifadə edilə bilər. Akvariumun altına şəbəkə gərilərək öz yumurtalarını yemələri önlənə bilər; ya da akvariumun altı misketlerle doldurularaq yenə eyni nəticəyə çatıla bilər. 
*İstilik: 18 – 28&nbsp;°C 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: 5.5 sm 
*Ən Az Akvarium Həcmi: 40lt 
*Su Sərtliyi: Orta 
*pH: 6.5 – 7.5 
*Çətinlik Səviyyəsi: 3 

Bütün tetra qrupunda olduğu kimi Qan quyruq Tetralar da ən az altılı qruplar halında baxılmalıdır. Sürü şəklində bəsləndiklərində mühitə çox rahat alışa bilən balıqlardır. Çox aktivdirlər. Akvarium mühitində 12 il yaşadıqları hesabat edilmişdir. Bitkili akvariumlara təklif edilən bir balıqdır. Digər Təcavüzkar olmayan  Amazon növləriylə baxıla bilərlər. Discus ya da mələk akvariumlarında baxıla bilər.

## Məlumatların şərhi
*Davranış Forması: Balıqların qarışıq tanklardakı davranış formasıdır. Artıma dövründə dərhal hər canlının daha təcavüzkarlaşdığını göz qarşısında saxlamaq lazımdır. 
*Üzmə Səviyyəsi: Balığın təbii şərtlərdə harada üzdüyü ilə əlaqədar məlumatdır. 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: Balığın gəldiyi ən böyük boydur. Ümumiyyətlə bu boya gəlməsi çətinkən, bəzi fərdlərin bu boyu keçdiyi də görülə bilər.
*Ən Az Akvarium Həcmi: Balığın qarışıq tankda rahat yaşaya bilməsi üçün lazımlı minimum həcmdir. İstehsal tankları kimi 2 balığın ol/tapıldığı vəziyyətlərdə daha kiçik tanklar istifadə edilə bilər. Sırasıyla; balığın ortalama boyuna, hərəkətliliyinə və narınlığına baxılaraq qiymətləndirilmişdir.
*Çətinlik Səviyyəsi: 1 ən asan, yeni başlayanlar üçün uyğundan. 5 ən çətin, yalnız mütəxəssis Akvarium sevərlərə uzanan balığın akvarium şərtlərində bəslənməsini çətinliyi ilə əlaqədar məlumat.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kardinal (rəng)

**Kardinal** — rəng çaları.

## Ədəbiyyat
# The color displayed in the color box above matches the color called cardinal in the 1930 book by Maerz and Paul A Dictionary of Color New York:1930 McGraw-Hill; the color cardinal is displayed on page 33, Plate 5, Color Sample L5.
# Maerz and Paul A Dictionary of Color New York:1930 McGraw-Hill Page 192; Color Sample of Cardinal: Page 33 Plate 5 Color Sample L5
Bar

[thumb|[İsveçrədə bar]]

**Bar** — müştərilərə əsasən alkoqollu içkilər (çox vaxt kokteyl şəklində) təqdim edilən, içində içki vermək üçün hündür stola və stullara malik guşə olan istirahət yeridir. Bar sözü ingilis mənşəli olub, baryer sözündən əmələ gəlmişdir. Burada içkilər saxlanılan şkaflar nəzərdə tutulur. Məqsəd Amerikanın məskunlaşmadırılması zamanı içkiləri qorumaq idi. Barların əksəriyyəti axşam və ya kecə açıqdır.   

Aralıq dənizi hövzəsinin ölkələrdində bar bir az baş məna daşıyır. Məsələn, İtaliyada bu kafeyə oxşayan kiçik qastronomiya şəklində fəaliyyət göstərir və onlara hər küçədə rast gəlmək olur. Belə espresso barlara artıq başqa ölkələrdə rast gəlinir.  


Şəkil:Bar-P1030319.jpg|Mehmanxanada bar
Şəkil:Wpolonio 2005 028.jpg|Çimərlikdə bar
Şəkil:Bartendress in Berlin Discotheque.jpg|Berlində bir bar
Şəkil:Pubschotland.jpg|Şotlandiyada bir bar
Kardinal tetra

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Qırmızı neon və ya kardinal tetra ( lat.Paracheirodon axelrodi ) — xarasinkimilər fəsiləsinin tropik şirin suda yaşayan şüalı balıq növüdür. Ən məşhur və gözəl akvarium balıqlarından biridir.

Adını amerikalı ixtioloq Herbert R. Axelrodun şərəfinə almışdır.

## Təsviri
Dişilər erkəklərə nisbətən daha iri olub uzunluğu 5 sm-ə, erkəklərin uzunluğu isə 2,5-3,0 sm-ə qədərdir. Belləri zeytuni-bej rəngdədir. Gözlərindən yağ üzgəcinə qədər neon kimi parıldayan parlaq mavi zolaq var, bu zolağın altında isə enli qırmızı zolaq yerləşir. Qarınları ağımtıldır. Dişilər erkəklərdən daha dolğundur və anal üzgəclərinin kənarı daha qabarıqdır.

## Arealı
Cənubi Amerikanın Orinoko və Rio Neqro çaylarının hövzələrində yayılmışdır. Su bitkiləri ilə örtülmüş, durğun, dayaz, + 23 ... + 27 ° C, pH 4.0-6.0 və sərtliyi 5-12 ° dH olan sularda yaşayır. Pelagik, miqrasiya etməyən, sürü halında yaşayan balıq növüdür.

## Qidalanması
Kiçik qurdlar və xərçəngkimilərlə qidalanır.

## Akvariumda saxlanması
Qırmızı neon ən sakit və sülhsevər balıqlardan biridir. Bu balıqları minimum 6-8 balıqlıq sürü şəklində saxlamaq lazımdır ki, başqa balıqların arasında itməsinlər və akvariumda daha gözəl görsənsinlər. Qohum növlərdən olan və ya oxşar xarakterə malik balıqlarla yaxşı yola gedirlər. Akvariumun orta laylarında üzməyi sevirlər. Tünd rəngli qruntu olan akvariumda 8-10 qırmızı neon çox effektiv görünür. Qırmızı neonları saxlamaq üçün elə də böyük akvarium lazım deyil, 50 litirlik akvarium kifayət edər. Lakin akvariumda çoxlu bitki və qaranlıq sahələr olmalıdır, çünki qırmızı neonlar gizlənməyi sevirlər. Optimal temperatur 23-25 C° olmalıdır. Ayda iki dəfə suyun ¼ hissəsini dəyişdirmək lazımdır. Çox da tələbkar balıqlar deyillər. Hər növ yemlə yemləmək olar. Lakin qırmızı neonlara yem alarkən balıqların ağız ölçüsünü nəzərə almaq lazımdır.

## Sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Limon tetra

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

*Ana vətəni: Cənub Amerika; Tokantis Çayı. 
*Bəslənmə Forması: Heyvanlar ilə bəslənən 
*Davranış Forması: Təcavüzkar olmayan 
*Öz Növlərinə Davranışı: Təcavüzkar olmayan 
*Üzmə Səviyyəsi: orta-Səth 
*Cinsiyyət Ayrı-seçkiliyi: Cinsiyyət ayrı-seçkiliyi asan deyil. Dişilər daha yumru quruluşa sahib və nisbətən kişilərdən daha böyükdür. Kişilər daha incə quruluşa malikdir. Anal üzgəclərdən də ayrı-seçkilik edilə bilər. Altdakı şəkildə, üstdəki balıq dişi, altdakı kişidir. 
*Artıma: Yumurta saçaraq. 100-200 arası yumurtanı bitkilərin yaxınında yumurtlayarlar. Balalar 2-3 gün içində üzər vəziyyətə gəlir. Balaların inkişafında ardamıya və keyfiyyətli toz yemlər istifadə edilə bilər. Yetkin balıqlar yumurtlamadan sonra akvariumdan ayrılmalıdır. 
*İstilik: 23 – 28&nbsp;°C 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: 5 sm 
*Ən Az Akvarium Həcmi: 50lt 
*Su Sərtliyi: Yumşaq 
*pH: 5.5-6.5 
*Çətinlik Səviyyəsi: 3

Bütün tetra qrupunda olduğu kimi ən az altılı qruplar halında baxılmalıdır. Sürü şəklində bəsləndiklərində mühitə çox rahat alışa bilən balıqlardır. Yumşaq və təmiz suda rənglərini çox gözəl göstərərlər.Təcavüzkar olmayan Amazon balıqlarıyla birlikdə, bitkili akvariumlarda baxıla bilərlər. Bitkilərin yanına da saxlanma yerləri də yaradılmalıdır.

## Məlumatların şərhi
*Davranış Forması: Balıqların qarışıq tanklardakı davranış formasıdır. Artıma dövründə dərhal hər canlının daha təcavüzkarlaşdığını göz qarşısında saxlamaq lazımdır. 
*Üzmə Səviyyəsi: Balığın təbii şərtlərdə harada üzdüyü ilə əlaqədar məlumatdır. 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: Balığın gəldiyi ən böyük boydur. Ümumiyyətlə bu boya gəlməsi çətinkən, bəzi fərdlərin bu boyu keçdiyi də görülə bilər.
*Ən Az Akvarium Həcmi: Balığın qarışıq tankda rahat yaşaya bilməsi üçün lazımlı minimum həcmdir. İstehsal tankları kimi 2 balığın ol/tapıldığı vəziyyətlərdə daha kiçik tanklar istifadə edilə bilər. Sırasıyla; balığın ortalama boyuna, hərəkətliliyinə və narınlığına baxılaraq qiymətləndirilmişdir.
*Çətinlik Səviyyəsi: 1 ən asan, yeni başlayanlar üçün uyğundan. 5 ən çətin, yalnız mütəxəssis Akvarium sevərlərə uzanan balığın akvarium şərtlərində bəslənməsini çətinliyi ilə əlaqədar məlumat.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Brilyant tetra

**Brilyant tetra** (lat. *Moenkhausia pittieri*) – (Characiformes) dəstəsindən bir balıq növü. 
*Həbidə idi və Ana vətəni:Venesuela Valencia Gölü və ətraf çaylar. 
*Bəslənmə Forması: əm ət ilə bəslənən , həm ot ilə bəslənən. Ağırlıqla etçildir. Ardamıya, su birəsi və keyfiyyətli quru yemlər verilə bilər. 
*Davranış Forması: Təcavüzkar olmayan 
*Öz Növlərinə Davranışı: Təcavüzkar olmayan
*Üzmə Səviyyəsi: orta-Səth 
*Cinsiyyət ayrı-seçkiliyi: Qəti cinsiyyət ayrı-seçkiliyi çox çətindir. Balıqlar yetkin hala gəlmədən edilməsi sağlam olmaz. Kişilər daha incə quruluşlu, dişilr daha yumru quruluşdadır. Kişilərin üst üzgəcləri daha uzundur. 
*Artıma: Dişilər kişilərdən daha kökdür, bunu xaricində fərq yoxdur. az işıq da və olduqca aşağı sərtlikdə yumurtlayarlar. Yumurtlamaq üçün yarpaq üzərlərini seçərlər. Ana və ata yumurtlamadan sonra ayrılmalıdır. Balalar çıxınca toz bala yemi yeyə bilərlər, ancaq 1 həftəlik olunca ardamıya yeyə biləcək boya çatarlar. 
*İstilik: 22-26 °C 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: 5 sm 
*Ən Az Akvarium Həcmi: 50lt 
*Su Sərtliyi: Yumşaq – Orta 
*pH: 6.0-7.0 
*Çətinlik Səviyyəsi: 3 

Ömürləri 4-6 il qədərdir. Sürü balıqlarıdır, ən az 8li qruplar halında bəslənməlidir. Bitkili tankları seçərlər. Bitkilərin yanına mango köklərindən saxlanma yerləri də yaradılmalıdır.
## Məlumatların Şərhi
*Davranış Forması: Balıqların qarışıq tanklardakı davranış formasıdır. Artıma dövründə dərhal hər canlının daha təcavüzkarlaşdığını göz qarşısında saxlamaq lazımdır. 
*Üzmə Səviyyəsi: Balığın təbii şərtlərdə harada üzdüyü ilə əlaqədar məlumatdır. 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: Balığın gəldiyi ən böyük boydur. Ümumiyyətlə bu boya gəlməsi çətinkən bəzi fərdlərin bu boyu keçdiyi də görülə bilər.
*Ən Az Akvarium Həcmi: Balığın qarışıq tankda rahat yaşaya bilməsi üçün lazımlı minimum həcmdir. İstehsal tankları kimi 2 balığın tapıldığı vəziyyətlərdə daha kiçik tanklar istifadə edilə bilər. Sırasıyla; balığın ortalama boyuna hərəkətliliyinə və narınlığına baxılaraq qiymətləndirilmişdir.
*Çətinlik Səviyyəsi: 1 ən asan yeni başlayanlar üçün uyğundan. 5 ən çətin yalnız mütəxəssis akvarisltere uzanan balığın akvarium şərtlərində bəslənməsini çətinliyi ilə əlaqədar məlumat.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hyphessobrycon erythrostigma

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

*Ana vətəni: Amazon hövzəsin isəyi sakit çaylar. 
*Bəslənmə Forması: Həm etçil həm otcul 
*Davranış Forması: Təcavüzkar olmayan
*Öz Növlərinə Davranışı: Təcavüzkar olmayan
*Üzmə Səviyyəsi: dib-Orta 
*Cinsiyyət Ayrı-seçkiliyi: Dişi kişi ayrı-seçkiliyi çətindir. Dişilər nisbətən daha böyük kişilər daha incə quruluşludur. Kişilərin üst üzgəcləri daha uzun və xallıdır. Altdakı şəkildə; üstdəki balıq kişi altdakı dişidir. 
*Artıma: Yumurta saçaraq. Törəmələri tetraların ortaq xüsusiyyətini daşıyar sıx məşğul ol tələb edən narın bir müddətdir. Geniş kvadrat/kadr şəklində bol bitkili akvariumlarda uzun geniş yarpaqlı bitkilərin yarpaqlarına yumurtlayarlar. Akvariumun dibində 3-4 mm dərə qumu olsa daha yaxşı nəticə alına bilər. İstiliyin 26 dərəcədə sabit qalması əhəmiyyətlidir. Törəmədən sonra yetkin balıqlar mütləq başqa bir akvariuma alınmalıdır. Balaların inkişafında ardamıya və keyfiyyətli toz yemlər istifadə edilə bilər. 
*İstilik: 23 – 28 °C 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: 8 sm 
*Ən Az Akvarium Həcmi: 75lt 
*Su Sərtliyi: 
*pH: 5.5 – 7.5 
*Çətinlik Səviyyəsi: 3 

Müxtəlif rəng variasiyaları vardır ümumiyyətlə döşəmə və orta səviyyədə üzərlər. Bütün tetra qrupunda olduğu kimi qırmızı rəngli tetralarda ən az altılı qruplar halında baxılmalıdır. Qrup halında yaşadılmadıqları müddətcə təcavüzkarlaşacaq və mühitdəki digər balıqlara zərər verəcək. Sürü şəklində bəsləndiklərində mühitə çox rahat alışa bilən balıqlardır. Xüsusilə xəstə və ya gücsüz bir tetrayı sürüdəki digər tetraların qoruma altına almaları görülməyə dəyər bir hadisədir. Akvarium mühitində bitilərin yanında saxlanma yerləridə olmalıdır.

## Məlumatların şərhi
*Davranış Forması: Balıqların qarışıq tanklardakı davranış formasıdır. Artıma dövründə dərhal hər canlının daha təcavüzkarlaşdığını göz qarşısında saxlamaq lazımdır. 
*Üzmə Səviyyəsi: Balığın təbii şərtlərdə harada üzdüyü ilə əlaqədar məlumatdır. 
*Ən Çox Böyüdüyü Boy: Balığın gəldiyi ən böyük boydur. Ümumiyyətlə bu boya gəlməsi çətinkən bəzi fərdlərin bu boyu keçdiyi də görülə bilər.
*Ən Az Akvarium Həcmi: Balığın qarışıq tankda rahat yaşaya bilməsi üçün lazımlı minimum həcmdir. İstehsal tankları kimi 2 balığın tapıldığı vəziyyətlərdə daha kiçik tanklar istifadə edilə bilər. Sırasıyla; balığın ortalama boyuna hərəkətliliyinə və narınlığına baxılaraq qiymətləndirilmişdir.
*Çətinlik Səviyyəsi: 1 ən asan yeni başlayanlar üçün uyğundan. 5 ən çətin yalnız mütəxəssis akvarisltere uzanan balığın akvarium şərtlərində bəslənməsini çətinliyi ilə əlaqədar məlumat.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Viareco mükafatı

**Viareco mükafatı** () — İtaliyanın ən qədim və ən prestijli mükafatlarından biri.

## Mükafatın tarixi
Üç yazıçı və jurnalist (Leonida Repaçi, Karlo Salsa, Alberto Kalantuoni) tərəfindən 1929-cu ildə Mussolini diktator rejimiylə qarşıdurma şəraitində yaradılıb və 1927-ci ildə təsis edilən Baqutta mükafatı ilə müqayisədə daha demokratik mükafatdır. Liquriya sahillərindəki şəhərin şərəfinə adlandırılıb. Mükafatın təqdimetmə mərasimində Luici Pirandello da iştirak edib.

İkinci dünya müharibəsi illərində mükafat təqdim olunmayıb. Hazırda mükafat dörd istiqamət üzrə təqdim olunur: ədəbi debüt, proza, esse, poeziya.

Eləcə də sülhün əldə olunması və sosial inkişaf üzrə beynəlxalq Viareco-Versilia mükafatı təqdim edilir.

## Bəzi laureatlar
*Akille Kampanile (1933)
*Umberto Saba (1946)
*Antonio Qramşi (1947)
*Aldo Palasseski, Elza Morante (1948)
*Karlo Emilio Qadda (1953)
*Vasko Pratolini (1955)
*Karlo Levi (1956)
*İtalo Kalvino, Pyer Paolo Pazolini (1957)
*Alberto Moravia (1961)
*Corco Bassani (1962)
*Qoffredo Parize (1965)
*Fulvio Tomissa (1969) 
*Akille Kampanile (1973)
*Mario Lutsi (1978)
*Primo Levi (1982)
*Luici Malerba (1992)
*Alessandro Barikko (1993)
*Antonio Tabukki (1994)
*Flör Yeqqi (2002)
*Alberto Arbazino (2005)
*Roberto Saviano (2006

## Xarici keçidlər
*Mükafatın rəsmi saytı
NTFS

**NTFS (New Technology File System)** – Yeni texnologiya fayl sistemləri kompüterlərin saxlama mühitlərini istifadə etməyini təmin edir. Windows ilə istifadə olunan iki əsas fayl sistemi mövcuddur: **[[FAT fayl sistemi|FAT]]** və **NTFS**.

Microsoft-un əməliyyat sistemlərindən biri olan Windows NT əməliyyat sistemini NTFS fayl sistemi olmadan təsəvvür etmək olmaz. O, mövcud fayl sistemlərinin ən müvəffəqiyyətlisidir. NTFS, həm şəbəkə məsələlərində, həm də İnternet mühitində digər fayl sistemlərinin verə bilmədiyi üstünlüklərə malikdir. Funksional nöqteyi nəzərdən NTFS, Linux əməliyyat sistemlərinin istifadə etdiyi fayl sistemlərinə (Ext 2/3, ReiserFS) daha uyğundur. NTFS bütün faylları həm istifadəçi, həm də sistem tərəfindən təyin olunan atributlu obyektlər kimi emal etməklə obyekt-yönlü tətbiqi proqramları dəstəkləyir.

## Tarixi
1990-cı illərin əvvəllərində Microsoft və IBM sonrakı nəsil qrafik əməliyyat sistemini yaratmaq üçün müştərək layihə formalaşdırdılar. Layihənin nəticəsi OS/2 oldu, lakin sonralar Microsoft və IBM bəzi problemlərdə razılaşmadılar və ayrıldılar. OS/2 IBM layihəsi olaraq qaldı, Microsoft isə Windows NT-də işləməyə başladı. OS/2 fayl sistemi HPFS fayl sisteminin bir neçə vacib yeni xüsusiyyətini özündə saxladı. Ehtimal ki, NTFS üçün bu konsepsiyaların (anlayışlar) çoxunu götürdülər. İD bölmək qeyri-mümkün idi. Bir halda ki, mümkün kodların (kodekslərin) çoxluğu var idi və başqa əsas fayl sistemləri onların öz kodlarına (kodekslərinə) malik idilər.

FAT-da doqquzdan çox variant mövcuddur. (FAT12, FAT16, FAT32 və.s).

Alqoritmlər – Hansı ki, fayl sistemini parçalama (ayırma) tipi əlavə yoxlamaları yerinə yetirməlidir.

## Versiyalar
* NTFS 5 versiyaya malikdir.
* V1.0 — NT3.1 ilə 1993-cü ilin ortalarında buraxıldı.
* V1.1 — NT3.5 ilə 1994-cü ildə yaradıldı.
* V1.2— NT3.51 (1995-ci ilin ortalarında) və NT4 (1996-cı ilin ortalarında) üçün yazıldı (NTFS4.0  kimi adlanırdı, çünki OS4.0 versiyası idi).
* Windows 2000-dən v3.0 (hərdən "NTFS V5.0-i" kimi adlandırılır.) versiyası.
* Windows XPdan (2001-ci ilin payızında; hərdən "NTFS V5.1-i" kimi adlandırılır).
* Windows Server 2003-dən (2003-cü ilin yazında; hərdən "NTFS V5.2" kimi adlandırılır).
* Windows Vista-dan (hərdən "NTFS V6.0" kimi adlandırılır).
* Windows Server 2008-dən v3.1 istifadə olunmağa başlandı.
Aragöl

**Arakel** — Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunda kənd.

## Tarixi

## Mədəniyyəti
Kənddə bir məktəb var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Arakel kəndi Gədi çayının sol sahilində, rayon mərkəzindən 14&nbsp;km günbatarda, dəniz səviyyəsindən 710 m hündürlükdə yerləşir.

## Əhalisi
1870-ci ildə 6 ailədə 40 nəfər, 1918-ci ildə 176 nəfər, 2002-ci ildə 450 nəfər, 2006-cı ildə 201 ailədə 726 nəfər Borçali türkü.

## İqtisadiyyatı

## Şəkilləri

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax:
Elmlər doktoru

**Elmlər doktoru** () — Keçmişdə Kommunist bloku ölkələrində və hazırda bəzi MDB ölkələrində elmlər namizədi və ya fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsindən sonra verilən yüksək elmi dərəcə.

Keçmiş SSRİ-də elmlər doktoru elmi dərəcəsi 13 yanvar 1934-cü ildə SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə təsis edilib. Bu dərəcə müvafiq elm sahəsində elmlər namizədi və ya fəlsəfə doktoru dərəcəsi olan və müvafiq səviyyədə dissertasiya müdafiə etmiş şəxslərə verilir. Elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş dissertasiya müəllifin aparmış olduğu tədqiqatlar əsasında bütövlükdə, həmin elm sahəsində yeni perspektivli istiqamət kimi qiymətləndirilən, elmi müddəaları ifadə edən və əsaslandıran, yaxud xalq təsərrüfatı üçün siyasi və sosial-mədəni əhəmiyyət kəsb edən böyük elmi problemin həllini nəzəri cəhətdən ümumiləşdirən müstəqil iş olmalıdır.

## Həmçinin bax
* Elmi dərəcə
* Elmlər namizədi
* Fəlsəfə doktoru

## İstinadlar
Prezident

**Prezident** () — seçki yolu ilə müəyyən olunan dövlət və ya inzibati-ərazi vahidinin rəhbəri, yaxud kollegial orqanın, ictimai birliyin və ya kommersiya təşkilatının sədri.

Bəzi ölkələrdə isə (məsələn, ABŞ-də) bu vəzifəni nə vaxtsa tutmuş bütün şəxslərə ömürlük verilən titul. Prezident idarə üsuluna sahib olan ölkələrdə prezident icraedici hakimiyyətin rəhbəri, parlament idarə üsuluna sahib ölkələrdə isə yalnız dövlət başçısıdır. Müasir dövrdə bəzən seçki yolu ilə deyil, dövlət çevrilişi yolu ilə hakimiyyətə gələn diktatorlar da özlərini rəsmi olaraq prezident adlandırırlar.

## Tarixi
Tarixdə ilk dəfə "prezident" titulunu milli rəhbər mənasında istiqlaliyyət müharibəsi dövründə Corc Vaşinqton istifadə etmişdir. 1787-ci ildə ABŞ Konstitusiyası qəbul olunanadək o, Britaniya İmperiyasına qarşı üsyan qaldıran ştatların "Kontinental konqres"inin prezidenti olmuş, sonradan isə ABŞ-nin prezidenti seçilmişdir.
Lüdviq Qumploviç

**Ludviq Qumploviç** (; ; ) — hüquqşünas və Qraz Universitetində inzibati və dövlət hüququ üzrə profesoru idi. Qumploviç Avropa sosiologiyanın yaradıcılarından biridir.

## İstinadlar
Mədinə

**Mədinə** () — Səudiyyə Ərəbistanında şəhər. (Qədimdə Yəsrib adlanırdı (ərəbcə: *يثرب Yəsrib*). Erkən orta əsrlərdən isə Mədinə, Mədinətü 'n-Nəbi [ مدينة ال نبي Mədinət əl-Nəbi] (Nəbi/Peyğəmbər şəhəri) ya da Mədinətü 'l-Münəvvərə (المدينة المنورة) (işıqlandırılmış şəhər) olaraq adı dəyişdirilmişdir. Məhəmməd peyğəmbərin qəbri də bu şəhərdədir. Məkkədən 300&nbsp;km şimalda yerləşir. Müsəlman aləmində Məkkə ilə birlikdə iki müqəddəs şəhərdən biri hesab olunur. Qeyri-müsəlmanların şəhərə daxil olması qadağandır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Deyerler sitesi  
* Əlşiə sitesi  
* İrfan dergisi  
* Ərəbistan şəhərləri  
* Mədinə memarliği  

## Həmçinin bax
* Məkkə
İkinci dərəcəli kapitan

**İkinci dərəcəli kapitan** — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrində zabit rütbəsi. Quru qoşunları və Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə polkovnik-leytenant rütbəsidir.

## İstinadlar
Bəşəriyyət

**Bəşəriyyət** — yer kürəsinin əhalisi, təbiətin fəal hissəsi. Bəşəriyyət nəinki biosferi öz ehtiyaclarına görə istifadə etmək, hətta onu dəyişmək qabiliyyətinə malikdir,

Bəşəriyyət fəzada bir nəsilartırma dövründə (azı 20 il) davamlı olan bir təbəqədir.

Bəşəriyyət həmçinin yer kürəsinin anadan olandan ölənə qədər mövcud olan şüurlu canlı hissəsidir. O, irq lərə, xalq lara,etnos lara və həmçinin sosial və mədəni qruplara bölünür.
Bəşəriyyət fəaliyyətinin bir hissəsi mədəniyyət adlanır.

## Həmçinin bax
* İnsan
Baş leytenant (HDQ)

**Baş leytenant** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində (Quru Qoşunlar, Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri və Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) zabit rütbəsi.

## İstinadlar
Polkovnik

**Polkovnik** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində zabit rütbəsi. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə birinci dərəcəli kapitan rütbəsidir.


Fayl:15.AzAF-COL.png|thumb|100px|Polkovnik poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (2000–)
Fayl:Azerbaijan Army OF-5 (1991-1999).gif|thumb|Polkovnik poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (1991–1999)
Fayl:Azerbaijan Air force OF-5 (1991-1999).gif|thumb|Polkovnik poqonu (Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) (1991–1999)


## Həmçinin bax
* Müdafiə Nazirliyi (Azərbaycan)

## İstinadlar
Mayor

**Mayor** ( — baş) — baş zabit heyətinin birinci hərbi rütbəsi. Bəzi ölkələrdə "komandante" (ispandilli ölkələrdə), "kommandant" (Fransa, İrlandiya) və s. adlandırılır. Səslənmə baxımından eyni olan və zabitliyə qədər ən ali dərəcə sayılan fransız rütbəsi ilə səhv salınmamalıdır (məsələn; fransız polisinin briqadir-mayoru).


Fayl:13.AzLF-MAJ.png|thumb|Mayor poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (2000–)
Fayl:Azerbaijan Army OF-3 (1991-1999).gif|thumb|Mayor poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (1991–1999)
Fayl:Azerbaijan Air force OF-4 (1991-1999).gif|thumb|Mayor poqonu (Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) (1991–1999)


Rütbə XVII əsrdə polk serjant-mayoru — polk komandirinin köməkçisi rütbəsindən yaranmışdır. Mayor qarovula və polkun qidalanmasına görə məsuliyyət daşıyırdı. Polklar batalyonlara bölünəndə bir qayda olaraq batalyon komandiri mayor olurdu.

## İstinadlar
Kapitan (hərbi rütbə)

**Kapitan** (, *caput* — başçı) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində zabit rütbəsi. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə kapitan-leytenant rütbəsidir.


Fayl:12.AzLF-CPT.png|thumb|Kapitan poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (2000–)
Fayl:Azerbaijan Army OF-2 (1991-1999).gif|thumb|Kapitan poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (1991–1999)
Fayl:Azerbaijan Air force OF-2 (1991-1999).gif|thumb|Kapitan poqonu (Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) (1991–1999)


## İstinadlar
Baş leytenant

**Baş leytenant** ( — müavin, *lieu* — yer və *tenant* — mövqe tutan) — Bir çox dövlətlərin silahlı qüvvələrinin kiçik zabit heyətində hərbi rütbə.


Fayl:11.AzAF-SLT.png|thumb|Baş leytenant poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (2000–)
Fayl:Azerbaijan Army OF-1c (1991-1999).gif|thumb|Baş leytenant poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (1991–1999)
Fayl:Azerbaijan Air force OF-1c (1991-1999).gif|thumb|Baş leytenant poqonu (Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) (1991–1999)


## İstinadlar
Qarabulaq

;Azərbaycan
* Qarabulaq — Füzuli rayonunun ilk adı.
* Qarabulaq (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.
* Qarabulaq (Göygöl) — Azərbaycanın Göygöl rayonunda kənd.
* Qarabulaq (Xızı) — Azərbaycanın Xızı rayonunda kənd.
* Qarabulaq (Xocalı) — Azərbaycanın Xocalı rayonunda kənd.
* Qarabulaq (Qax) — Azərbaycanın Qax rayonunda kənd. 3 iyul 1998-ci ildə ləğv olunmuşdur.
* Qarabulaq (Oğuz) — Azərbaycanın Oğuz rayonunda kənd.
* Qarabulaq — İsmayıllı rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 2180 m.
* Qarabulaq — Oğuz rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 1208 m.
* Qarabulaq — Xanlar rayonu ərazisində çay.
* III Qarabulaq nekropolu
;Ermənistan
* Qarabulaq (Ağbaba) — Amasiya rayonunda kənd.
* Qarabulaq (Abaran) — Abaran rayonunda kənd.
* Qarabulaq (Ağin) — Ağin rayonunda kənd.
* Qarabulaq (Barana) — Barana rayonunda kənd.

;İran
* Qara Bulaq-i Xan (Qürvə)
* Qara Bulaq (Bazarqan) —
* Qarabulaq (Bicar)
* Qarabulaq (Germi)
* Qara Bulaq (Maku) —
* Qarabulaq (Soyuqbulaq) —
* Qarabulaq (Culfa) —
* Qarabulaq (Mərənd) —
* Qarabulaq (Miyanə)
* Qarabulaq (Vərziqan) _
* Qarabulaq (Əsədabad)
* Qarabulaq (Həştrud)
* Qarabulaq (Kövsər)
* Qarabulaq (Sultaniyə)
* Qara Bulaq-i Pəncə (Qürvə)
* Qarabulaq-i Miankuh (Bicar)
* Qarabulaq (Kağızkonan-i Şimali dehistanı)
* Təzəkənd-i Qarabulaq (Germi)

;Qazaxıstan
* Qarabulaq (Qazaxıstan) — Sayram (kaz. Қарабұлақ, özb. Qorabuloq) — Qazaxıstanda qışlaq.

;Gürcüstan
* Yuxarı Qarabulaq — Gürcüstan Respublikasının Başkeçid bələdiyyəsində inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Aşağı Qarabulaq — Gürcüstan Respublikasının Başkeçid bələdiyyəsində inzibati-ərazi vahidində kənd.

;İnquşetiya
* Qarabulaq (İnquşetiya)

;Türkiyə
* Qarabulaq (Duzluca)
Leytenant

**Leytenant** () — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində zabit rütbəsi. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrində də eyni cür adlanır — leytenant.


Fayl:10.AzAF-LT.png|thumb|Leytenant poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (2000–)
Fayl:Azerbaijan_Army_OF-1b_(1991-1999).gif|thumb|Leytenant poqonu (Azərbaycan Quru Qoşunları) (1991–1999)
Fayl:Azerbaijan Air force OF-1b (1991-1999).gif|thumb|Leytenant poqonu (Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri) (1991–1999)


1909–1911-ci illərdə Rusiya imperiyasında IX sinif hərbi dərəcəsi, 1912-ci ildən — VIII sinif. Yalnız donanmada mövcuddur. Piyada, kapitan, süvarilərdə kapitan, kazak qoşunlarında kapitan və dövlət qulluğunda kollegial qiymətləndirici rütbələrinə uyğundur. Hal hazırda — leytenantdan və aşağı leytenant-komandirdən (Hərbi Dəniz Qüvvələrində) və ya kapitandan (digər hərbi hissələrdə) kiçik bir zabit rütbəsi.

Oktyabr Sosialist İnqilabından sonra ləğv edildi. 1935-ci ilin noyabrında Qırmızı Orduda yenidən meydana gəldi. 1943-cü ilin yanvar ayına qədər, yaxası nişanlarında üç "kub" tərəfindən təyin edildi. 1943-cü ilin yanvarından bu yana üç ulduz bir boşluq ilə üçbucağa düzülmüşdü. Rusiyanın müasir Silahlı Qüvvələrində qorunub saxlanılır. İnqilabdan əvvəl leytenant rütbəsinə uyğundur.

Mühafizəçi hərbi hissədə, bir mühafizəçi gəmisində hərbi xidmət edən bir əsgərin hərbi rütbəsindən əvvəl "gözətçi" sözü əlavə olunur.

Qanuni və ya tibbi profilli hərbi qeyd ixtisasına malik əsgər və ya vətəndaşın hərbi rütbəsinə "ədalət" və ya "tibbi xidmət" sözləri əlavə olunur.

Ehtiyatda olan və ya təqaüddə olan bir vətəndaşın hərbi rütbəsinə müvafiq olaraq "ehtiyat" və ya "təqaüdə çıxmış" sözləri əlavə olunur.

Rusiya Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı üçün ulduzların çiyin qayışlarına yerləşdirilməsi — çiyin qayışlarının uzununa xəttinin hər iki tərəfində iki aşağı ulduz və üçüncü birincisi çiyin qayışlarının uzununa mərkəzi xəttində, ulduzların diametri 14&nbsp;mm. Ulduzlar ulduzların mərkəzləri arasında 29&nbsp;mm-dən bir qədər az olan bərabər tərəfli üçbucaq meydana gətirirlər. Çiyin qayışlarının başında bir düymə qoyulur.

## İstinadlar
Vüqar Qaradağlı

**Vüqar Aydın oğlu Qaradağlı** () — müəllim, alim, jurnalist, filologiya elmləri doktoru, dosent, BDU-nun professoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2010).

## Həyatı
Vüqar Qaradağlı 1966-cı il noyabrın 24-də Bakıda anadan olub. 1983-cü ildə orta məktəbi, 1990-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb dili şöbəsini bitirib. 1985–1987-ci illərdə hərbi xidmətdə olub.

Əmək fəaliyyətinə Bakı Dövlət Universitetindən başlayıb. Bu universitetin baş laborantı (noyabr, 1990 – may, 1991), tədris hissəsinin böyük inspektoru (1991, may – oktyabr, 1992), Ərəb filologiyası kafedrasının müəllimi (oktyabr, 1992 – mart, 1994), Baş müəllimi (mart, 1994 – dekabr, 2006) vəzifələrində çalışıb. 1994-cü ilin fevralından 1999-cu ilin sentyabr ayınadək BDU-nun İlahiyyat fakültəsinin ilk dekan müavini işləyib. 2006-cı ilin dekabrından Bakı Dövlət Universitetinin Ərəb filologiyası kafedrasının dosentidir. 2012–2017-ci illərdə Azad Azərbaycan MTRK-nın prezidenti olub. https://www.movqe.az/news/xeber/1651.html https://www.gununsesi.info/vuqar-qaradagli-atv-d%C9%99n-cixarildi/

2022-ci ilin fevral ayından Ərəb filologiyası kafedrasının müdiridir. Filologiya elmləri doktorudur.

### Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı var.

Aydın Qaradağlı ilə Gültəkin Cabbarlının övladıdır. Həsənəliağa xan Qaradağskinin nəticəsidir.

## Fəaliyyəti
1991–2011 Qurani-Kərimin Ziya Bünyadovla Vasim Məmmədəliyevin tərcüməsində Azərbaycan dilində çapdan çıxmış 12 nəşrinin redaktorudur.

2007, 1882 və 1888-ci illərdə A. O. Çernyayevski ilə S. H. Vəlibəyovun müəllifliyi ilə çıxmış "Vətən dili" kitabının əski əlifbadan transfoneliterasiyasının, ön söz, qeyd və cədvəllər, şərhlərin müəllifidir (92,5 çap vərəqi).

2012 "Təcvid" kitabının müəllifidir (22,5 çap vərəqi).

2012 "Qurani-Kərim: latın qrafikası ilə fonetik transkripsiyası (təcvidli, vurğulu)" kitabının müəllifidir (40 çap vərəqi).

Elmi-pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı media sahəsində də mühüm işlərdə çalışıb. 1999-cu il mayın 5-dən işıq üzü görən "Bizim əsr" və elə həmin il iyunun 4-dən nəşrə başlayan "Naş vek" qəzetlərinin baş redaktoru olub. 1999-cu ildən efirə çıxan "Radio Lider"in və 2000-ci il sentyabrın 1-dən fəaliyyətə başlayan "Lider" televiziyasının daxil olduqları "Media-Holdinq"in baş direktoru işləyib (2006-cı il sentyabrın 1-dək). "Mərkəz" qəzetinin baş redaktoru olub (2008-ci ilin noyabr ayından 2010-cu ilin oktyabrınadək). 2012-ci il mayın 14-dən 2017-ci il sentyabrın 26-dək Azad Azərbaycan Müstəqil Teleradio Kompaniyasının prezidenti olub. Azərbaycanda ilk klassik musiqi televiziya kanalının (ATV-Vivaçe) yaradıcısıdır.

2018, 1882 və 1888-ci illərdə A. O. Çernyayevski ilə S. H. Vəlibəyovun müəllifliyi ilə çıxmış "Vətən dili" kitabının əski əlifbadan transfoneliterasiyasının, ön söz, qeyd və cədvəllər, şərhlərin müəllifidir (II nəşr. 143,5 çap vərəqi).

2022, 1882 və 1888-ci illərdə A. O. Çernyayevski ilə S. H. Vəlibəyovun müəllifliyi ilə çıxmış "Vətən dili" kitabının əski əlifbadan transfoneliterasiyasının, giriş sözü, şərhlərin müəllifidir (III nəşr. 15,5 çap vərəqi).

## Mənbə
* Vüqar Qaradağlının tərcümeyi-halı 
* ATV telekanalına yeni rəhbər gətirildi

## İstinadlar
Sake

**Sake** (yap. 酒 və ya (さけ)) ənənəvi yapon spirtli içkisi. Düyünün qıcqırdılması nəticəsində əldə edilir və əsasən isti halda içilir.

Sakeni bəzən "düyü arağı" da adlandırırlar, lakin bu içkinin tündlüyü təqribən 14–25% təşkil edir. Onun tərkibi daha çox likyoru və ya şərabı xatırladır, ancaq onun istehsalı prosesi pivənin istehsalına bənzəyir.

## Tarixi
Yaponlar sakeni təxminən 2000 il bundan əvvəl hazırlamağa başlamışlar. Ehtimal olunur ki, onun hazırlanma mexanizmi Çindən gəlib. Uzun zaman **sake** yalnız imperator sarayında və şintoizm məbədlərində hazırlanıb. Yalnız orta əsrlər dövründə sakeni sadə kənd camaatı da hazırlamağa başlayır. O zamanlar sakenin düzəldilməsi texnologiyası indikindən fərqli idi: onlar düyünün ağızda çeynəyir və onu xüsusi qaba tüpürürdülər və sonra həmin qabda qıcqırma prosesi baş verirdi. Sonralar kif göbələyinin xüsusi növü — kodzi (Aspergillus oryzae) tapılması ağızda çeynəmək prosesinin təxirə salınmasına səbəb olur. Artıq XVII əsrdən başlayaraq sake böyük həcmdə satışa buraxılır.

## Xarici keçidlər
* Sake haqqında bir neçə məqalə (rusca)  
* Çəltik dənəsinin yolu
* Sake
AMEA Dilçilik İnstitutu

**Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu** — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olan elmi təşkilat. İnstitutun hazırkı baş direktoru Nadir Məmmədlidir.

## Tarixi
1932-ci ildə Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutunun bazasında müstəqil Dil, Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutu, 1936-cı ildə birləşmiş Ədəbiyyat və Dil İnstitutu yaradılmışdır. 1945-ci ildə müstəqil Dilçilik İnstitutu yaradılmışdır. 1951-ci ildə Dilçilik və Ədəbiyyat İnstitutları yenidən birləşdirilmişdir. 1969-cu ilin sentyabrından Dilçilik İnstitutu yenidən müstəqil fəaliyyətə başlamışdır. 1973-cü ildə Dilçilik İnstitutuna görkəmli Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin adı verilmişdir.

## Fəaliyyət istiqamətləri
Azərbaycan dilinin qaynaqları və inkişaf tarixi, Azərbaycan dilinin başqa türk dilləri və qohum olmayan dillərlə müqaisəli-tipoloji tədqiqi, Azərbaycanda yaşayan azsaylı xalqların dillərinin öyrənilməsi, çeşidli lüğətlərin hazırlanması, elmi-texniki terminologiyanın linqvistik məsələləri, nəzəri, tətbiqi dilçilik və onomastika məsələləri.

## Rəhbərləri
* Yusif Mirbabayev (1945—1951)
* Ağamusa Axundov (1990—2011)
* Tofiq Hacıyev (2014—2015)
* Möhsün Nağısoylu (2015–2021)
* Nadir Məmmədli

## Nəşrləri
* "Azərbaycan dili tarixi", (3 cilddə) fundamental monoqrafiyası;
* "Azərbaycan dilinin tarixi lüğəti", (2 cilddə);
* "Azərbaycan dialektoloji lüğəti", (2 cilddə);
* "Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti", (3 cilddə);
* "Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi", (4 cilddə);
* "Türk dillərinin müqayisəli-tarixi leksikologiyası", (3 cilddə);
* "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti" kimi əsərlər nəşr edilmiş və çapa hazırlanmışdır.
## Şöbələr

* Azərbaycan dilinin tarixi şöbəsi
* Azərbaycan dilinin dialektologiyası şöbəsi
* Müasir Azərbaycan dili şöbəsi
* Nəzəri dilçilik şöbəsi
* Tətbiqi dilçilik şöbəsi
* Süni intellekt və kompüter dilçiliyi şöbəsi
* Qədim dillər və mədəniyyətlər şöbəsi
* Monitorinq və linqvistik təhlil şöbəsi
* Sosiolinqvistika və psixolinqvistika şöbəsi
* Türk dilləri şöbəsi
* Hind-Avropa dilləri şöbəsi
* Terminologiya şöbəsi
* İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsi
* Təhsil şöbəsi
* Eksperimental fonetik araşdırmalar laboratoriyası
* Toponimika şöbəsi
* Təchizat və xidmət şöbəsi
* Beynəlxalq əlaqələr şöbəsi
* Elmi nəşrlər şöbəsi

## Mənbə
* Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
* Аzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
* AMEA Mərkəzi Elmi Kitabxanası 
* AMEA Mərdəkan Dendrarisi 
* AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu
Tkemali

**Tkemali** () — Gürcüstanda gavalıdan hazırlanan sous növüdür. İçərsinə gavalı, sarımsaq, qırmızı pul bibər, kişniş, duz, ombalo əlavə edilir. Gavalı ayırd edilib, yuyulduqdan sonra qazanda su ilə qaynadılır. Soyuduqdan sonra süzgəcdən keçirilir. Tumları ayrılananadək bu əməliyyat davam edər. Kişnişlə birlikdə, ombalo, sarımsaq və duz qatılaraq döyüb və soyudulmuş gavalı əzməsinin içinə qarışdırılır. Üstünə bibər əlavə edilərək qarışdırılır və təkrar qaynadılır. Qaynadıldıqdan 15 dəqiqə sonra nisbətən soyudularaq soyuduculara qoyulur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Elektron kitab (dəqiqləşdirmə)

*Elektron kitab (sənəd) — hər-hansı mövzuda yazılmış kitabın elektron formasıdır. Elektron kitab elektron nəşrin bir qoludur.
*Elektron kitab (qurğu) — elektron kitabların saxlanması və oxunması üçün istifadə olunan aparat vasitəsidir.
*Elektron kitabxana — informasiya cəmiyyətinin baza prinsiplərinə: informasiyanın əmtəəyə çevrilməsi, informasiya bazarının formalaşması, cəmiyyət üzvlərinin peşə və təhsil hazırlığının yüksəlməsinə, qlobal informasiya mühitinin yaranmasına xidmət edir.
Baş miçman

**Baş miçman** — Bir sıra ölkələrin hərbi dəniz qüvvələrində miçmandan daha yüksək, kiçik leytenant kimi zabit rütbələrindən isə daha aşağı tutulan hərbi rütbə.

## İstinadlar
Miçman

**Miçman** ( sözündən; hərfi mənası — "gəmi ortasındakı insan") — Bir sıra ölkələrin hərbi dəniz qüvvələrində hərbçilərə verilən hərbi gəmi rütbəsi.

## İstinadlar
Baş gəmi starşinası

**Baş gəmi starşinası** — Rusiya HDM-də və Federal Sərhəd Xidmətinin dəniz hissələrində baş starşinadan daha yüksək, miçmandan isə daha aşağı tutulan hərbi rütbə.
Birinci dərəcəli starşina

**Birinci dərəcəli starşina** — donanmada ikinci dərəcəli starşinadan daha yüksək, baş starşinadan isə daha aşağı tutulan hərbi rütbə. 2 noyabr 1940-cı ildən etibarən hərbi dəniz rütbələri sırasına daxildir.

## İstinadlar
Baş starşina

**Baş starşina** — donanmada birinci dərəcəli starşinadan daha yüksək, baş gəmi starşinasından (18 noyabr 1971-ci ilə qədər miçmandan) isə daha aşağı tutulan hərbi rütbə.
Baş matros

**Baş matros** — Xidməti öhdəliklərini nümunəvi yerinə yetirdiyinə və nümunəvi nizam-intizamına görə matroslara verilən hərbi rütbə. Baş matroslar manqa komandirləri icazəli olduqları zaman onları əvəz etmək hüququna malikdirlər.

## İstinadlar
Baş gizir

**Baş gizir** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində kiçik komandir rütbəsi. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə baş miçman rütbəsidir.



## İstinadlar
Gizir

**Gizir** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində kiçik komandir rütbəsi. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə miçman rütbəsidir.



## İstinadlar
Çavuş

**Çavuş** və ya **serjant** — bir çox dövlətlərin silahlı qüvvələrində aşağı komanda heyətində rütbə. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində kiçik komandir rütbəsi. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə ikinci starşina rütbəsidir.

İlk dəfə XV əsrdə Fransa ordusunda meydana çıxmışdır. Rusiya ordusunda XVII əsrdən, Sovet Ordusunda 1940-cı ildən tətbiq olunmuşdur.

## Etimologiya
"Çavuş" sözü birbaşa qədim türk dilindən gəlmiş, "bağırqan" deməkdir. Bu, qədim dövrlərdə türk ordularında müxtəlif hərbi və inzibati zabitlərə verilən ad idi. Bu söz qədim türkcədə yazılı nümunəsi olmayan "*çav-" – "çağırmaq, səslənmək" kökündən və qədim türkcədə "+Iş" şəkilçisi ilə əmələ gəlmişdir. Kaşğari "Divanü Lüğat-it-Türk" əsərində sözün izahını "döyüşdə qoşunları nizam-intizamda saxlayan və onların əldən çıxmasının qarşısını alan zabit" kimi vermişdir.

Serjant sözü fransız dilindəki "**'" sözündən gəlmişdir. Bu söz də öz növbəsində [[Latın dili|latınca]] "[[Nökər (peşə)|xidmətçi]]" mənasını verən "**'" sözündən törəmişdir.

## İstinadlar
Matros

**Matros** () — Müxtəlif ölkələrin silahlı qüvvələrinin hərbi dəniz donanmalarında kiçik hərbi rütbə. Digər qoşun növlərindəki sıravi rütbəsi ilə eyni statusdadır.

## İstinadlar
Kapral

**Kapral** (, < <  — "komandir")— komanda rəisi; bəzi ölkələrin silahlı qüvvələrində kiçik zabit heyətində hərbi rütbə və ən aşağı unter-ofiser (serjant) rütbəsi.
Əsgər (rütbə)

**Əsgər** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində və dünyanın bir çox ölkələrində sıravi rütbəsi. Ondan aşağı hərbi məktəblərin müdavimləri götürülür. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə matros rütbəsidir.

 

Hərbi məktəblərin dinləyiciləri müdavim adlanır. Tədris dövründə onlara sıravi heyətin, məktəbi bitirdikdə isə ilk zabit rütbəsi leytenant verilir.

## İstinadlar
Arif Əliyev

**Əliyev Arif Aslan oğlu** () — jurnalist, ictimai əlaqələr sahəsi üzrə mütəxəssis.

## Həyatı
Arif Əliyev 31 avqust 1960-cı ildə anadan olmuşdur.

* 1983 — Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə qəbul olunmuşdur;
* 1996–2005 — ABŞ-də, İngiltərədə, Niderlandda, Almaniyada, Fransada bacarıqları yaxşılaşdırmaq üçün xüsusi seminarlar və proqramlar hazırlamışdır;
* 1983–1986 — Azərinformun xüsusi müxbiri;
* 1986–1988 — "Azərbaycan gəncləri" qəzetinin bölmə müdiri;
* 1989–1991 — "Azadlıq"ın baş redaktor müavini, "Xəzər" jurnalının baş redaktoru;
* 1991–1992 – "TURAN"ın məlumat-nəşriyyat müəssisənin baş müdiri;
* 1992–1993 – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mətbuat katibi;
* 1994–1995 – Xəzər Universitetinin müəllimi;
* 1995 – "Yeni Nəsil" Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının sədri;
* 1998 – Bakı Mətbuat Klubunun prezidenti;
* 2005 – "Gün" qəzeti idarə heyətinin sədri;
* Bakı Mətbuat Klubunun və Azərbaycan Mətbuat Sovetinin yaradılması üzrə layihənin müəllifidir.

"Media açarı" Jurnalist mükafatının təsisçisidir. Qəzet və jurnallarda 800-dən artıq publisistik məqaləsi çap olunub, televiziya və radio verilişlərinin, sənədli filmlərin müəllifidir. 9 kitabın müəllifi və tərtibatçısıdır.

2017-ci ildən Ayna TV-nin "Aynada" verilişinin iştirakçılarından biridir.

## Filmoqrafiya
* "Əsgərlər unudulanda ölürlər" (sənədli film)

## İstinadlar
Qafqaz allankastriyası

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Təsviri
Qanadların açılmış halda ölçüləri 50-60 mm-ə çatır. Qanadlar üstdən açıq sarı rəngdə olub, üzərində qara, qırmızı, mavi ləkələrdən ibarət mürəkkəb naxış vardır. Naxışın kənarı qaradır. Pupdan yenicə çıxmış kəpənəklərdə qanadların rəngi ağdan parlaq sarıyadək dəyişir. Arxa qanadlarda kiçik quyruq vardır. Kəpənəyin qarıncığı açıq rəngli tükcüklərlə örtülüdür, yanlarda narıncı rəngli üçbücaq naxışlar vardır.

## Yayılması
Bolqarıstan, Türkiyə, Yunanıstan, Suriya, Kiçik Asiya, Qafqazda yayılmışlar. Ölkəmizdə Böyük Qafqazın dağ ətəklərinin cənub yamacları (Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki) rast gəlinir.

## Həyat tərzi
Dağətəyi enliyarpaqlı meşələrin qalın, çiçəkli ot bitkilərinin bitdiyi kənarları. Kəpənəklər may və iyunun əvvəllərində uçuşur, əsasən çiçəkləyən pişikotu bitkisi ilə qidalanır, sürətlə uçurlar. İyunun ilk günlərində Qafqazın endemiki olan zəravənd () bitkisi üzərinə yumurta qoyur. Yumurtadan çıxan tırtıllar iyun –iyul aylarında bu bitki ilə qidalanır. İyulun əvvəllərində tırtıllar müxtəlif sığınacaqlarda puplaşır və puplar burdaca qışlayır. İldə bir nəsil verir. Kəpənək və tırtıllar cücüyeyən quşlar tərəfindən tələf edilir.

## Sayı
Bu növ Türkiyə ərazisində nəsli kəsilmiş hesab olunur. Azərbaycanda çox az rast gəlinir. Qax rayonunda R.Əffəndi tərəfindən 4 kəpənəyi qeydə alınmışdır. Son illərin tədqiqatları zamanı qeydə alınmamışdır.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Kəpənəyin yaşadığı biotoplarda ev heyvanlarının otarılması, ot çalımı bu ərazilərin bitki örtüyünün vəziyyətinə mənfi təsir göstərir. Kəpənəyin qida bitkilərinin məhv edilməsi tırtılların və pupların zərər çəkməsinə səbəb olur. Turizm infrastrukturlarının yaradılması, meşələrin qırılması, landşaftların dəyişdirilməsi də yerli populyasiyaların sıxışdırılmasına gətirib çıxarır.  

## Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
IUCN-nin Qırmızı siyahına, Rusiya Federasiyasının Qırmızı kitabına və Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.

## Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Kəpənəyin yaşayış ərazilərində qorunan sahələrin yaradılması vacib şərtlərdəndir. Bu quru otların yandırılmasının, çalınmasının, meşələrin qırılmasının qarşısının alınması üçün ciddi tədbirlərin görülməsi. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Archon apollinus

**** () —  cinsinə aid kəpənək növü.


Archon apollinus MHNT CUT 2013 3 7 male dos Turquie.jpg|♂ 
Archon apollinus MHNT CUT 2013 3 7 male ventre Turquie.jpg|♂ △
Archon apollinus MHNT CUT 2013 3 7 female dos Turquie.jpg| ♀
Archon apollinus MHNT CUT 2013 3 7 female Ventre Turquie.jpg|♀ △


## İstinadlar