open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terao Tsunefumi

– Yaponiya sumoçusu və heya ustadı. *[[Sekivake]]* dərəcəsinə qədər yüksələ bilmiş və **Şikoroyama** adını daşımışdır.

## Karyerası
Sumo karyerasına 1979-cu ildə İzutsu heyasında başlamışdır. 1985-ci ilin bahar böyük turnirinin *makuuçi* top diviziyasının səhnəsində debüt etmişdir. Terao cəmi 110 kiloqramlıq çəkiyə malik olan yüngülçəkili sumoçu olsa da, sürətli itələmə texnikası sayəsində yüksək sumo dərəcələrinə çata bilmişdir.

Terao 1989-cu ilin bahar turnirində sekivake dərəcəsini əldə etmişdir. Qardaşı Sakahoko ilə eyni vaxtda bu uğuru əldə etdiyi üçün Yaponiyanın idman dünyasında məşhurlaşmışdır. Belə ki, onlar eyni vaxtda sekivake dərəcəsi əldə etmiş ilk qardaşlar olmuşdurlar. İştirak etdiyi 13 turnirdə *[[sanyaku]]* kimi çıxış edən Terao həm xarici görünüşü, həm də sumo texnikalarına görə populyar sumoçulardan biri olmuşdur. 2002-ci ildəki payız böyük turnirindən sonra karyerasını bitirmiş və sumo məşqçisi olmuşdur. 2004-cü ildə öz heyasını qurmuşdur. Sumoçular Abi Masatora və Homasho Noriyukinin məşqçisi olmuşdur.

Terao karyerası ərzində 1795 qarşılaşmaya və 1063 ardıcıl makuuçi oyununa çıxmışdır. Hər iki göstəriciyə görə sumo dünyasında dördüncü yerdədir. Əldə etdiyi 860 qələbə ilə ən çox qələbə qazanmış 10-cu sumoçudur. 17 dekabr 2023-cü ildə ürək xəstəliyi səbəbi ilə ölmüşdür.

## Ailəsi
Teranonun atası Tsuruqamine Akio da sekivake dərəcəsi əldə etmiş sumoçu olmuşdur. Terao "Üç İzutsu qardaşı" adlı sumoçu qrupunun ən gənc üzvü olmuşdur. Ən böyük qardaşı Kakureyzan Hoiçi *curyo* ikinci diviziyasında döyüşmüş, digər qardaşı Sakahoko Nobuşiqe isə sekivake dərəcəsi əldə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qlobal İnnovasiya İndeksi

***Qlobal İnnovasiya İndeksi*** Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatı (ÜƏMT) tərəfindən dərc edilən ölkələrin innovasiya imkanlarına və nailiyyətlərinə görə illik reytinqidir. 2007-ci ildə INSEAD və World Business: 203 tərəfindən nəşr olunan Britaniya jurnalıdır. ÜƏMT tərəfindən 2021-ci ilə qədər Kornell Universiteti, INSEAD və digər qurum və təşkilatlarla əməkdaşlıqda nəşr edilmişdir. O, Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı, Dünya Bankı və Dünya İqtisadi Forumu da daxil olmaqla müxtəlif mənbələrdən alınan həm subyektiv, həm də obyektiv məlumatlara əsaslanır.

## Tarixi
İndeks 2007-ci ildə INSEAD və Britaniya jurnalı olan World Business tərəfindən yaradılmışdır. Sumitra Dutta tərəfindən hazırlanmışdır.

## Metodologiya
İndeks iki alt indeks üzrə xalların sadə ortalaması alınmaqla hesablanır: müvafiq olaraq beş və iki sütundan ibarət olan İnnovasiya Giriş İndeksi və İnnovasiya Çıxışı İndeksi. Bu sütunların hər biri innovasiyanın aspektini təsvir edir və balları orta çəkili metodla hesablanan beşə qədər göstəricidən ibarətdir.

2007-ci ildə yarandığı gündən bəri artan sayda hökumətlər öz illik GII nəticələrini sistematik şəkildə təhlil edir və performanslarını yaxşılaşdırmaq üçün mövqelərini tərtib edirlər. İndeks 19 dekabr 2019-cu ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən qəbul edilmiş dayanıqlı inkişaf üçün elm, texnologiya və innovasiyalar üzrə qətnaməyə daxil edilib.

İndeks innovasiyanın tərkib hissəsi olmayan amillərə həddindən artıq əhəmiyyət verdiyi üçün tənqid olunub. Məsələn, "Vergilərin ödənilməsinin asanlığı", "Elektrik enerjisinin istehsalı" (yarım çəki) və "Minoritar İnvestorları Müdafiə Asanlığı" "Kredit əldə etmək asanlığı" və "Vençur Kapitalı Sövdələşmələri" ilə yanaşı amillərdir.

## Reytinq
2023-cü il üçün ilk 50 reytinq:

## 2023-cü ildə texnoloji cəhətdən ən inkişaf etmiş ölkələr

## Uzunmüddətli texnologiya proqnozları

## İstinadlar
Günəşin batması

**Günəşin batması** (və ya **gün batımı, [[qürub]]**) – Günəşin Yer (və ya Günəş sistemindəki hər hansı digər astronomik obyektin)  üfüqünün altında fırlanma səbəbindən itməsi, yoxa çıxması. Yer kürəsinin hər yerindən göründüyü kimi, qütblərə yaxın ərazilər istisna olmaqla, təxminən hər 24 saatda bir dəfə baş verən hadisədir. Ekinoks Günəş həm yaz, həm də payız bərabərliyi anında qərbə doğru qürub edir. Şimal yarımkürəsindən göründüyü kimi, Günəş yazda və yayda şimal-qərbə, payız və qışda isə cənub-qərbə doğru qürub edur; Bu fəsillər Cənub yarımkürəsi üçün əksinə olur.

Faktiki günbatımı - astronomiyada Günəşin yuxarı hissəsinin üfüqün altında yox olmasına iki dəqiqə qalmış kimi müəyyən edilir. Üfüqün yaxınlığında atmosfer sınması günəş işığı şüalarının o dərəcədə təhrif edilməsinə səbəb olur ki, həndəsi cəhətdən günəş diski qürub müşahidə edildikdə artıq üfüqdən təxminən bir diametr aşağıda olur.

Günəşin batması üç mərhələyə bölünən alatoranlıqdan fərqlənir. Birincisi, Günəş üfüqün altında itdikdən sonra başlayan və üfüqdən 6 dərəcə aşağı enənə qədər davam edən *mülki alatoranlıqdır*. İkinci mərhələ üfüqdən 6 ilə 12 dərəcə aşağıda olan *dəniz* *alatoranlığıdır*. Üçüncü mərhələ Günəşin üfüqdən 12 ilə 18 dərəcə aşağıda olduğu dövr olan *astronomik alatoranlıqdır*. *Alatoranlıq* astronomik alaqaranlığın ən sonundadır və gecədən bir az əvvəl toranlığın ən qaranlıq anıdır. Nəhayət, Günəş üfüqdən 18 dərəcə aşağıya çatdıqda və artıq səmanı işıqlandırmayanda gecə başlayır.

Arktika dairəsindən daha şimalda və Antarktika dairəsindən daha cənubda qütb gündüzü və ya qütb gecəsi 24 saat davamlı olaraq qaldığı zaman ilin ən azı bir günündə tam gün batımı və ya günəşin doğması müşahidə edilmir. Hər iki qütbün yarım dərəcədən daha çox enliklərində, günəşin günorta ilə gecə yarısı arasındakı bucaq hündürlüyü bir dərəcədən az olduğu üçün ilin heç bir günündə günəş eyni tarixdə çıxa və ya bata bilməz.

## İstinadlar
Günəşin doğması

**Günəşin doğması** (və ya **günəşin çıxması**) – səhər saatlarında Günəşin yuxarı kənarının üfüqdə göründüyü an. Termin eyni zamanda günəş diskinin üfüqdən keçdiyi  bütün prosesə də aid edilə bilər. Günəşin batmasının əksidir.

## İstinadlar
Axşam

**Axşam** günün periodu olub, gündüzün sonunda başlayan və gecənin başlanğıcı ilə üst-üstə düşür. Ümumiyyətlə, günəşin üfüqə yaxın olduğu zaman dövrünü göstərir və mülki, dəniz və astronomik alatoranlıq dövrlərini əhatə edir. Axşamın başladığı və bitdiyi dəqiq vaxtlar subyektivdir və ilin yerindən və vaxtından asılıdır. Gün batmazdan bir az əvvəl son azalan günortanı daxil etmək üçün danışıq dilində istifadə edilə bilər.

## İstinadlar
Yeni il günü

Qriqorian təqvimində **Yeni il günü** — təqvim ilinin ilk günü olan 1 yanvarda qeyd olunan bayram. Əksər günəş təqvimləri (Qriqorian və Yulian kimi) ili müntəzəm olaraq şimal qış gündönümündə və ya yaxınlığında başlayır, ay-günəş və ya ay təqvimini müşahidə edən mədəniyyətlər isə Ay Yeni ilini günəş ilinə nisbətən daha az sabit nöqtələrdə qeyd edirlər.

Xristianlıqdan əvvəlki Romada Yulian təqvimi ilə bu gün qapılar və başlanğıclar tanrısı Yanusa həsr olunurdu, yanvar da onun üçün adlandırılır. Roma dövründən XVIII əsrin ortalarına qədər yeni il müxtəlif mərhələlərdə və xristian Avropasının müxtəlif yerlərində dekabrən 25-də qeyd olunurdu.

İndiki vaxtda əksər ölkələr öz mülki təqvimi kimi Qriqorian təqvimini istifadə edir, həmin təqvimə görə yanvar ayının 1-i dünyada ən çox qeyd olunan dövlət bayramlarından biridir və hər saat qurşağında yeni il başlayarkən Yeni il ərəfəsindən sonra gecə yarısı atəşfəşanlığı ilə müşahidə edilir. Digər qlobal Yeni il ənənələrinə Yeni il qərarları qəbul etmək və dostlara, yaxınlara və ailəyə zəng etmək daxildir.

## İstinadlar
Gecə yarısı

**Gecə yarısı** bir gündən digərinə keçid vaxtı &ndash; hər hansı xüsusi yurisdiksiya üçün yerli rəsmi saat vaxtı ilə tarixin dəyişdiyi an. Saat vaxtına görə gecə yarısı günortanın əksinədir, ondan 12 saat fərqlənir.

**Günəş gecəyarısı** günəş günortasına əks olan vaxtdır, bu zaman Günəş nadirə ən yaxın, gecə isə alatoranlıq və şəfəqdən bərabər məsafədədir . Bir sıra meridianlar üzrə vaxtı nizamlayan saat qurşaqlarının yaranması və yay vaxtı ilə günəş işığının gecə yarısı çox az hallarda saat 12 ilə üst-üstə düşür. Günəş gecə yarısı saat qurşağından çox uzunluq və ilin vaxtından asılıdır. Qədim Romada zaman hesablanmasında gecə yarısı gün batması ilə günəşin doğması arasında (yəni, günəşin gecə yarısı) götürülürdü və fəsillərə görə dəyişirdi.
İctimai müzakirə

İctimai müzakirə bir cəmiyyətdə və ya geniş ictimai auditoriyada müxtəlif mövzular, məsələlər və problemlər haqqında insanlar arasında fikirlərin mübadiləsi və müzakirəsidir. İctimai müzakirə ictimaiyyətin müstəqil fikirlərinin formalaşdırılması, mübahisələrin aparılması, fərqli məsələlər barədə fikirlərin bölünməsi və ictimai bir perspektivin yaranması üçün əhəmiyyətli bir vasitədir.
İctimai müzakirələr müstəqil fikirləri formalaşdırmaq, demokratik proseslərə müstəqil vətəndaşların iştirakını təmin etmək və ictimai məqamların vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün əhəmiyyətli bir platforma təşkil edir. Bu müzakirələr, ictimaiyyətin fərqli perspektivləri və müxtəlif təcrübələri paylaşmağa imkan verir və demokratik cəmiyyətin formalaşmasına və inkişafına töhfə verir.
## İctimai müzakirələr müxtəlif məsələləri əhatə edir
* **Sosial Məsələlər** Əhalinin maraqlarını, insan haqları və sosial məsələlər barədə müzakirələr. Bu müzakirələr genelliklə cins bərabərlik, qadın-kişi əlaqələri, etnik və din məsələlər kimi geniş mövzuları əhatə edir.
***Mədəniyyət və Təhsil** İctimai müzakirələr mədəniyyət, təhsil siyasəti, elmin inkişafı, və ya ictimai təhsil sahəsində aparıla bilər.

* **Siyasi Məsələlər** Siyasi quruluşlar, siyasətçilər, vətəndaşlar və digər təşkilatlar arasında siyasi məsələlər barədə müzakirələr geniş bir ictimai auditoriyada aparılır. Bu müzakirələr əsasən seçkilər, siyasət, siyasi həqiqətlər və siyasi proseslər kimi sahələri əhatə edir.
* **İqtisadi Məsələlər** İqtisadiyyat, pul siyasəti, əmək haqqı, sürətli iqtisadi inkişaf və başqa iqtisadi məsələlər barədə müzakirələr.
* **Ətraf Mühit** Ətraf mühit, təbii resursların idarə edilməsi, energetika mənbələrinin inkişafı kimi məsələlər barədə müzakirələr aiddir.
## İctimai müzakirə və iştirakçılığın formaları
*ictimai müzakirə
*ictimai şura
*ictimai dinləmə
*ictimai rəyin öyrənilməsi
## İstinadlar
Riçard Romanus

**Riçard Romanus** (; ) — amerikalı aktyor. "The Sopranos", "Mean Streets" və "Heavy Metal" filmlərindəki rolları ilə tanınıb. 2023-cü ilin 23 dekabr tarixində vəfat edib.

## İstinadlar
Nizamnamə qanunu

[thumb|260x260px|[Vestminster sarayı — Britaniya parlamentinin toplantı yeri]]
**Nizamnamə qanunu** ( və ya , **qanun** sözündən) — anqlosakson hüquq sistemi ölkələrində qanunverici orqanlar (qanunlar) tərəfindən yaradılan hüquq normaları toplusu. Qanunvericiliyə yerli özünüidarəetmə orqanlarının aktları da daxildir (yerli qərarlar). Qanunvericilik hüququnda hüquqi aktların iyerarxiyası mövcuddur: qanunvericilik orqanlarının aktları icra hakimiyyəti orqanlarının aktlarından daha çox hüquqi qüvvəyə malikdir; dövlət orqanlarının aktları yerli orqanların aktlarından daha böyük hüquqi qüvvəyə malikdir. Böyük Britaniya və Şimali İrlandiyada nizamnamələr qanunlar, ABŞ hüquq sistemində isə kodekslərdir.

Nizamnamə hüququ ümumi hüquqla tamamlanır () — məhkəmə presedentləri vasitəsilə mövcud hüquqi qaydaları şərh edən və ya qanundakı boşluqları dolduran məhkəmələrin hüquq-mühafizə fəaliyyəti. Amerika hüquq sistemində nizamnamə qanunvericilik səlahiyyətinə malik olan (federal və ya ştat) bir orqanın qanunla müəyyən edilmiş qaydada nəyisə “elan edən, icazə verən və ya əmr edən” yazılı aktı kimi başa düşülür.

Qanunvericilik hüququ “konstitusiya ilə müəyyən edilmiş forma və qaydada təsbit edilmiş qanunvericilik orqanının iradəsini” ifadə edən yazılı mənbədir. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, geniş mənada “nizamnamə” və “normativ hüquq” anlayışları normativ hüquqi aktları, o cümlədən icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən buraxılan aktları əhatə edir. Bu halda onlar məhkəmə hakimiyyətinin aktları - presedentlərlə ziddiyyət təşkil edir. Birləşmiş Ştatlarda qanunvericilik qanunları çox vaxt qanunvericilik orqanlarının qaydalarına şamil edilir, “qanunvericilik” isə geniş mənada konstitusiyalar (federal, ştat), müqavilələr, inzibati qaydalar kimi müxtəlif mənbələrə istinad edir. Eyni zamanda, bir çoxları konstitusiyaların qanuni hüquq kimi təsnifləşdirilməsinin əsaslılığını inkar edir və bəzi tədqiqatçılar onları “kvazistatut” adlandırırlar. Bununla belə, Amerika hüquqşünasları arasında ən ümumi baxış bucağına görə, konstitusiyalar qanuni hüquqa aid deyil.

Qanuni hüququn yaranması XIII əsrə təsadüf edir. İngiltərənin ilk seçilmiş parlamenti 1265-ci ildə Simon de Montfort tərəfindən çağırıldı. Merton Statusu (1235) İngiltərə parlamentinin ilk aktlarından biri hesab olunur. Onun adı ingilis qanunvericiliyinin xüsusiyyətini əks etdirir: parlament aktları qəbul edildiyi yerin adı ilə adlandırılırdı (Marlboro, Vinçester və Qloster statutları). Nəhayət Westminsterdə məskunlaşdıqdan sonra bu təcrübə dayandırıldı və bir neçə üsuldan istifadə olunmağa başladı. Belə ki, onlar papalıq mənbələri kimi başlıqda sənədin orijinal sözlərindən istifadə etməyə başlayıblar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* Dieter Blumenwitz *Einführung in das anglo-amerikanische Recht. Rechtsquellenlehre, Methode der Rechtsfindung, Arbeiten mit praktischen Rechtsfällen.* 7. Auflage, Beck, München 2003, ISBN 3-406-49764-0 (*Schriftenreihe der Juristischen Schulung* 2).
Tayçi Yamada

– Yaponiya ssenaristi və romançısı.

## Həyatı və karyerası
Yamada 1934-cü ildə Tokio şəhərində doğulmuşdur. O, Vaseda Universitetindən məzun olduqdan sonra 1958-ci ildə "Shochiku" studiyasına daxil olmuş və köməkçi rejissor kimi işləməyə başlamışdır. Rejissor Keysuke Kinoşitanın rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərmişdir. Yamada 1965-ci ildə studiyadan ayrılmış və frilanser ssenarist kimi bir çox teleserialın istehsalında iştirak etmişdir.

### Yaradıcılığı
Yamada  və  kimi Yaponiya seriallarının ssenaristliyinə görə tanınır. 1976-cı ildə yayımlanmağa başlayan "Kişilərin səyahəti" Yaponiya ordusunun kamikadze korpusunun keçmiş üzvü haqqındadır. 1983-cü ildə yayımlanmağa başlayan "Qəribə almalar" isə kollec tələbələrindən bəhs edir. Yamadanın digər əsas işlərinə bir ailənin dağılmasından və dirçəlməsindən bəhs edən  (1977) və 2011-ci ildə baş vermiş Senday zəlzələsindən zərər görmüş ailələrdən bəhs edən  (2014) daxildir.

Yamada filmlərə və tamaşalara ssenarilər yazmaqla yanaşı romançı da olmuşdur. 1988-ci ildə  romanına görə Yamamoto Şuqoro mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tayçi Yamadanın saytı (arxivləşdirilib)
Kamil Sen-Sans

**Şarl-Kamil Sen-Sans** (  ; ; Parisdə dəfn olunub) — fransız bəstəkarı, pianoçu, orqan ifaçısı, dirijor, musiqi yazıçısı və ictimai xadim, pedaqoq.

Sen-Sans bütün müasir musiqi janrlarında mahnı bəstələmişdir. Ən çox ifa olunan əsərləri: "Heyvanların karnavalı" süitası (1887), skripka və orkestr üçün Giriş və rondo kapriççioso (1863), İkinci fortepiano konserti (1868), " Ölüm rəqsi " simfonik poeması (1874), "Samson və Delila " operası (1877) .

## İstinadlar
Çallı

* Çallı (Zərdab) — Azərbaycan Respublikasının Zərdab rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Çallı (Türkiyə) — Türkiyədə kənd.
* Yar Çallı — Tatarıstan Respublikasında yerləşən şəhər.
* Çallıbadyanlı (Marağa) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.
Eynşteyn–Silard məktubu

**Eynşteyn–Silard məktubu** — 2 avqust 1939-cu ildə Leo Silard tərəfindən yazılmış və Albert Eynşteyn tərəfindən imzalanmış və ABŞ Prezidenti Franklin Ruzveltə göndərilmiş məktub. Silardın həmkarları olan macar fiziklər Edvard Teller və Yucin Viqner ilə məsləhətləşərək yazdığı məktubda Almaniyanın atom bombası yarada biləcəyi xəbərdarlığı edilib və ABŞ-ın nüvə proqramına başlaması təklif edilib. Bu, Ruzveltin hərəkətə keçməsinə səbəb oldu, nəticədə Manhetten layihəsi, ilk atom bombalarının hazırlanması və bu bombaların Hiroşima və Naqasaki şəhərlərinə atılması ilə nəticələndi.

## Mənşəyi
Otto Han və Fritz Strassman, "Die Naturwissenschaften" jurnalının 6 yanvar 1939-cu il tarixli sayında uranda nüvə parçalanmasının kəşfi haqqında məlumat vermişdilər. Liza Meytner, "Nature" jurnalının 11 fevral 1939-cu il sayında bunu nüvə parçalanması adlandırmışdı. Bu, fiziklər arasında böyük marağa səbəb oldu. Danimarkalı fizik Nils Bor bu xəbəri ABŞ-yə çatdırdı və ABŞ 26 yanvar 1939-cu ildə Enriko Fermi ilə Nəzəri Fizika üzrə Beşinci Vaşinqton Konfransını açdı. Nəticələr tez bir zamanda eksperimental fiziklər, xüsusən də Kolumbiya Universitetində Fermi və Con Danninq tərəfindən təsdiqləndi.

Macarıstanlı fizik Leo Silard ağır atomların neytronla idarə olunan parçalanması elektrik enerjisi istehsalı və ya atom bombaları üçün böyük miqdarda enerji verə biləcək nüvə zəncirvari reaksiya yaratmaq üçün istifadə edilə biləcəyini başa düşmüşdü. O, ilk dəfə belə bir ideyanı 1933-cü ildə Londonda yaşayarkən Ernest Rezerfordun litiumun parçalanması üçün protonlardan istifadə edərək komandasının 1932-ci ildə apardığı təcrübədən enerji yaratmaqla bağlı etinasız ifadələrini oxuduqdan sonra formalaşdırıb və patentləşdirib. Bununla belə, Silard neytronla zəngin yüngül atomlar ilə neytronla idarə olunan zəncirvari reaksiyaya nail ola bilmədi. Nəzəriyyə olaraq, əgər neytronla idarə olunan zəncirvari reaksiyada əmələ gələn ikincil neytronların sayı birdən çox olarsa, hər bir belə reaksiya birdən çox əlavə reaksiyaya səbəb ola bilər və bu, eksponent olaraq artan reaksiya sayına səbəb ola bilər.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər

* Reproduction of 1939 Einstein–Szilárd letter
* Roosevelt correspondence with Einstein and Szilárd, FDR library, Marist University
* Einstein and Szilard re-enact their meeting for the film *[[Atomic Power (film)|Atomic Power]]* (1946)
Düranü

**Düranü** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Turret-Levans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Levens kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 16,10&nbsp;km², əhalisi — 156 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 170 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 10,6 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 185  nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 170 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:180
ScaleMajor = unit:year increment:40 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:10 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:105 width:15 text:105 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:118 width:15 text:118 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:85 width:15 text:85 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:118 width:15 text:118 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:142 width:15  text:142 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:156 width:15  text:156 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:156 width:15  text:156 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:170 width:15  text:170 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Bulbostylis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ruzvelt adası

**Ruzvelt adası** (   ) ABŞ-ın Nyu York şəhərində Manhetten və Long Island arasında İst-River boğazı (çay) üzerində yerləşən adadır . Ada, 3.2&nbsp;km uzunluğunda, 240 metr enində və 0,60 metrdir&nbsp;km² sahəyə malikdir. Nyu-Yorkun Manhetten rayonu ərazisinə daxildir. 2010-cu il məlumatına görə əhalisi 11,661 nəfərdir. 

Ada əvvəllər Minnehanonck, Varkens Eylandt, Blackwell's Island və 20-ci əsrdə Welfare(Rifah) Adası kimi tanınsa da, 1971-ci ildə adı keçmiş ABŞ prezidenti Franklin D. Ruzveltin şərəfinə Ruzvelt adası olaraq dəyişdirildi.  Ərazidə əmlak tələbatı çox olduğundan dadadakı əksər yaşayış evləri icarəyə verilir.
## İstinadlar
Oldenburq

**Oldenburq** – Almaniyanın aşağı saksoniya əyalətində yerləşir və 2022-ci il statestikasına görə Almaniyanın 46-cı ən böyük şəhəridir.

## Tarix
*Köhnə qala* Şəhərin və ya Oldenburqer diyarının adı qəsrin adından götürülüb: 1108-ci ilə aid bir sənəddə ilk dəfə "Aldenburq" (Köhnə Qala) adlı Köhnə Sakson termini şəklində bir yer və ya qala adlanır. Bu ilk sənədləşdirilmiş qeyd İburq monastırının rahibləri ilə müqavilə bağlayan qraf Egilmar fon Oldenburqa aiddir. Oldenburq Qraf Evinin üzvlərinin ruhlarının xilası üçün mütəmadi duaların edilməsi razılaşdırıldı.

Bunun Oldenburq qəsrinin bu gün dayandığı yerə aid olub-olmaması və ya adın qalıqları 2007-ci ildə təxminən 2–3 kilometr qərbdə aşkar edilmiş erkən orta əsr qala kompleksinə aid olub-olmaması aydın deyil.

## Coğrafiya

## Əhalinin inkişafı
1898-ci ildə Oldenburqun 25.000 əhalisi var idisə, 1925-ci ilə qədər bu rəqəm iki dəfə artaraq 50.000-ə çatdı. 1946-cı ildə qaçqın axını səbəbindən şəhərin əhalisi tez bir zamanda 100.000 nəfəri keçdi. 2015-ci ildə Oldenburq şəhərinin əhalisinə görə burada 25.672 azyaşlı və 139.424 böyük, cəmi 165.096 nəfər yaşayırdı. 31 dekabr 2022-ci ildə Oldenburqun 172.830 əhalisi var idi.

## İstinadlar
Təbrizin mühasirəsi (1391)

**Təbrizin mühasirəsi** — 1391-ci ildə Qaraqoyunlular ilə Cəlairilər sultanlığı arasında baş vermiş mühasirə.

## Arxa plan
Təbrizi fəth edən Qara Məhəmmədin çəkilməsi və Pir Həsən tərəfindən öldürülməsindən sonra qarışıqlıq baş verdi.Təbrizdəki qarmaqarışıqlıq o yerə çatmışdı ki, Təbriz şəhəri bir neçə gündən bir hansısa Cəlair əmiri Təbriz şəhərini ələ keçirirdi. Bu əmirlərdən Şeyx əli Məhəmməd ərəb və Məhəmməd xəlil Cahanşahi birləşərək Qara Məhəmmədin təyin etdiyi Qaraqoyunlu əmiri Qara Bistamı öldürdülər. Əmir Çəliyi isə ələ keçirdilər. Daha sonra isə Əlincə qalası hakimi Cövhər Xocanı çağırdılar. Cövhər Xoca şəhərə gələrək Əmir Çəliyi mənimsədi və Məlik İzədddini şəhərə buraxaraq Əlincə qalasına getdi. Cövhər Xoca əmirlərindən Altuna Çobanlı oymağını talan etməyini əmr etdi. Ancaq talan etdikdən sonra Xalxali əmiri Mahmud hərşeyə əl qoydu. Ancaq 1389-cu ildə Cəlayiri Əmiri Şah Əli Mahmud Xalxaliyi ələ keçirdi. Mahmudun Satılmış, Məlik Nizamüddin, Ömər Qəzvini adlı əmirləri şəhərdə qalmışdı. Lakin 1391-ci ildə Cövhər Xocanın ölümünün ardından Əlincə qalasına hakim təyin edilən Altun, Sultan Əhməd Cəlayırin əmriylə Təbriz şəhərini ələ keçirməyə cəhd etsədə Təbriz yaxınlığında Mahmud Xalxali Altuna hücum etdi və məğlub etdi. 6 ay Təbrizdə qalan Mahmud Xalxali Xalxala geri döndü və buraya əmirlərini buraxdı.

## Təbrizin alınması
İş belə olduqda daxili çəkişmələri bitirərək hakimiyyətini sağlamlaşdıraraq iç istiqrarı sağlayan Qara Yusif ilk iş olaraq Təbriz şəhərini mühasirəyə aldı.Sultan Əhməd Cəlayırın bu olanlar qarşısındaki acizliyi Qara Yusifi dahada cəsarətləndirdi. Qara Yusif qısa sürədə Təbriz şəhərinə girdi və ən
mirlərindən Əmir Satılmış və Xəlili bir miqdar orduyla buraxaraq Aladağa getdi.

## Həmçinin bax
*Qara Yusif
*Təbriz
*Cəlairilər sultanlığı

## İstinadlar
Natron gölü

**Natron gölü** (, ) —  Tanzaniyanın şimalında, Keniya ilə sərhəddə Aruşa bölgəsində duzlu qələvi göl. Göl Böyük Rift Dərəsinin şərq hissəsi olan Qriqori riftində yerləşir. Natron gölü hövzəsi beynəlxalq Ramsar Konvensiyası ilə qorunur.

Natron əsasən Şimali Keniyada minerallarla zəngin ərazidən başlayan Evaso Nqiro çayı ilə qidalanır. Gölün dərinliyi üç metrdən çox deyil və ilin vaxtından və suyun səviyyəsindən asılı olaraq sahil xəttini dəyişir. Gölün uzunluğu maksimum 57 km, eni isə 22 km-ə çatır. May-dekabr aylarında göl üzərində mövsümi yağıntılar düşür və 800 mm yağıntı alır. Bataqlıq ərazilərdə suyun temperaturu 50 dərəcə C-yə çata bilir və suyun səviyyəsindən asılı olaraq qələvilik pH 9-dan 10,5-ə qədər ola bilir.
## Flora və fauna
Natron gölü vaxtaşırı qırmızı və çəhrayı rəngə çevrilən duz qabığı ilə örtülmüşdür. Bu göldə yaşayan mikroorqanizmlərin həyati fəaliyyətinin nəticəsidir. Göl milyonlarla flaminqoya ev sahibliyi edir. Natron kiçik flaminqonun əsas çoxalma yeridir; bu növün dünya populyasiyasının 75%-ə qədəri burada doğulur. Göldə iki endemik qələvi tilapiya növü var - Alcolapia latilabris və Alcolapia ndalalani. Alcolapia alcalica növü də göldə mövcuddur, lakin endemik deyil.
## Ekologiya
Natron gölünün su hövzəsinin qollarında və Evaso Nqiro gölündə planlaşdırılan su elektrik stansiyasında artan lillənmə ilə duzluluq balansı təhlükə altına düşə bilər. İnkişaf planlarına şirin suyun daxil olması üçün gölün şimal ucunda bənd tikilməsi nəzərdə tutulsa da, gölün duzlu hissəsinin əriməsi təhlükəsi hələ də ciddi olaraq qalır. Hələlik gölün duzlu hissəsi üçün rəsmi mühafizə yoxdur.

Natron gölünə yeni təhlükə onun sahillərində potaş hazırlama zavodunun tikintisi təklif edilir. Zavod göldən suyu çəkəcək və onu camaşırxana yuyucu vasitəsinə çevirmək üçün kalium karbonat çıxaracaq. Zavodun tikintisi zavodda və zavod kompleksini enerji ilə təmin edən kömürlə işləyən elektrik stansiyasında 1000-dən çox işçini mənzillə təmin edəcəkdi. Əlavə olaraq, tərtibatçılar ekstraksiya səmərəliliyini artırmaq üçün hibrid duzlu karidesdən istifadə edə bilərlər.

Quşların Mühafizəsi Kral Cəmiyyəti Afrika zabiti Kris Maqinin sözlərinə görə, "Belə bir dağıntı qarşısında kiçik flaminqoların çoxalmağa davam etmə şansları sıfıra bərabərdir. Bu inkişaf Şərqi Afrikada kiçik flaminqonun nəslinin kəsilməsinə səbəb ola bilər”. Əlli Şərqi Afrikalı ekoloq qrupu hazırda Tata Chemicals Ltd (Hindistan) və Tanzaniyanın Milli Tikinti Korporasiyası tərəfindən planlaşdırılan kalium zavodunun tikintisini dayandırmaq üçün beynəlxalq kampaniyaya rəhbərlik edir.

2008-ci ilin iyununda Tata Chemicals Ramsar Konvensiyasına görə zavodun tikintisini bərpa etməkdən imtina etmişdir.

Unikal biomüxtəlifliyinə görə Natron gölü hövzəsi ərazisi 4 iyul 2001-ci ildə Ramsar Konvensiyasının beynəlxalq əhəmiyyətli bataqlıqlar siyahısına daxil edilmişdir. Göl həmçinin Ümumdünya Təbiəti Mühafizə Fondunun Şərqi Afrika regionuna daxildir.
## Gəzinti yerləri
Gölün yaxınlığında çoxsaylı düşərgələr var ki, bunlar da Ol Doino Lenqai dağına qalxmaq üçün əsas nöqtələrdir.
## İstinadlar
Kəskin nəfəs yolları pozulması sindromu

** Şok ağciyər** (*kəskin respirator distress sindromu*) — ağciyər alveolyar sisteminə xas olan hüceyrə komponentlərinin (epitelial və endotel hüceyrələri) ciddi şəkildə təsirləndiyi kəskin bir vəziyyətdir. ARDS prosesi ağciyərlərdə geniş yayılmış iltihabın sürətlə başlaması və bütün alveolları təsir edən zədələnmə (diffuz alveolyar zədə — DAD) ilə tənəffüs çatışmazlığının bir növüdür. Əgər törədici aradan qaldırıla bilsə, xəstədə olan səthi tapıntılar qısa müddətdə yox olacaq. Törədici güclü olduğu hallarda tənəffüs dəstəyi tələb edən intensiv hipoksiya (oksigen aclığı) vəziyyəti inkişaf edir. Orta ölüm: 50% (yaşlılarda 90%). Sağ qala bilən xəstələrdə tənəffüs funksiyalarına ciddi təsir göstərən ağciyərlərdə geniş yayılmış toxuma məhvi (xroniki interstisial ağciyər xəstəliyi) baş verə bilər.

## Yaranma səbəbləri
### Yerli Səbəblər
* virus infeksiyaları
* Travma (birbaşa təsir)
* Oksigenin toksik təsiri (tənəffüs dəstəyində)
* Zəhərli və qıcıqlandırıcı qazların inhalyasiyası
* Mədə tərkibinin aspirasiyası
* suda boğulma

### Sistemli səbəblər
* Şok (septik, travmatik)
* Kəskin pankreasın iltihabı (kəskin hemorragik pankreatit)
* Yanığlar
* Mürəkkəb qarın cərrahiyyəsi
* Narkotik maddə (heroin)
* sitotoksik dərmanlar
* Üzvi həlledicilərə qarşı yüksək həssaslıq
* hemodializ
* ürək əməliyyatı
* Pestisidlar (paraquat)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Viola Amqerd

**Viola Patrisiya Amqerd** () — 2019-cu ildən İsveçrə Federal Şurasının üzvü, yanvarın 1-dən isə 2024-cü il üçün İsveçrə Konfederasiyasının prezidenti kimi fəaliyyət göstərən isveçrəli siyasətçi. O, müdafiə, ictimai mühafizə və idman departamentinin rəhbəridir. Amqerd, 2021-ci ildə qoşulduğu Mərkəzi Partiyanı (DM/LC) yaratmaq üçün Mühafizəkar Demokrat Partiyası (BDP/PBD) ilə birləşmədən əvvəl Xristian Demokratik Xalq Partiyasının (CVP/PDC) üzvü idi.

## İstinadlar
Karen Avanesyan

**Karen Qareqinoviç Avanesyan** (; ; ) — Sovet və Rusiya estrada artisti, kino aktyoru, parodist, teleaparıcı, komediyaçı. Rusiyanın əməkdar artisti (2009)
## Həyatı və karyerası
1985-ci ildə Bakıda Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib. 1978-1988-ci illərdə Azkonsertdə rəssam olub. 1986-cı ildə Moskvada "Parodistlərin paradı" proqramında iştirak edib. 1987-ci ildə VIII Ümumittifaq Estrada Rəssamları Müsabiqəsində diplomla təltif olunub. 1990-1998-ci illərdə Maşa Rasputinanın komandasında işləyib. 1991-1998-ci illərdə Filipp Kirkorov, Maşa Rasputina, Valeri Leontyev, Aleksey Qlızin, İrina Ponarovskayanın solo konsertlərində çalışıb. Bəyin oğurlanması filmində "Bərbər Aşot" rolunda çəkilib.

2020-ci ildə Rossiya 1 telekanalında (Yelena Stepanenko ilə birlikdə) "Yumor paradı" teleşousunun aparıcısı olub.
## Ədəbiyyat
* 
*  (в пер.)
## Xarici istinadlar
* “Bəyin oğurlanması”ndakı bərbər Aşot
Airtight Games

**Airtight Games** — 2004-cü ildə əsası qoyulmuş, Redmond, Vaşinqtonda yerləşən müstəqil Amerika video oyun inkişaf etdirmə şirkəti idi. O, FASA Studio, Will Vinton Studios və Microsoft'un keçmiş üzvlərindən ibarət idi. və bir sıra digər studiyalar və onun əsas üzvləri prezident və kreativ direktor Cim Dial, bədii rəhbər Matt Brunner və həmtəsisçi Ed Fries idi.

## Tarix
Airtight Games 2004-cü ildə Xbox *[[Crimson Skies: High Road to Revenge]]* başlığını buraxan əsas komanda tərəfindən yaradılmışdır. Onların ilk adı 2010-cu ildə Capcom tərəfindən nəşr edilmiş və Microsoft Windows, PlayStation 3 və Xbox 360 üçün buraxılmış ``Dark Void* döyüş oyunu olmuşdur.

2012-ci ildə onlar [[Square Enix]] naşiri ilə platformalar üçün *Quantum Conundrum* adlı puzzle oyunu buraxdılar. Bunun ardınca 2012 və 2013-cü illərdə [[iOS]] üçün iki mobil oyun və qısa müddətli oyun üçün eksklüziv başlıq kimi hazırlanmış hibrid [[Soul Fjord]]* hibrid roguelike/ritm oyunu izlənildi. [Ouya] konsolu ] və 2014-cü ildə buraxıldı.
2014-cü ilin iyun ayında onlar Square Enix tərəfindən Microsoft Windows, PlayStation 3, [PlayStation 4, Xbox 360 və Xbox One üçün nəşr olunan ** macəra və sirr oyununu buraxdılar. . Həmin ilin əvvəlində studiya 14 əməkdaşını işdən çıxardı və onun kreativ direktoru Kim Swift Amazon Game Studios-a qoşuldu.

## Hazırlanmış Oyunlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Sayt
Senecio stenocephalus

*  — Pojarkovia pojarkovae bitki növünün sinonimi.
*  — Ligularia stenocephala bitki növünün sinonimi.
Senecio rhombifolius

*  — Caucasalia macrophylla bitki növünün sinonimi.
*  — Senecio bollei bitki növünün sinonimi.
Cacalia tomentosa

*  — Caputia scaposa var. scaposa bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Eremosis tomentosa bitki növünün sinonimi.
*  — Caputia tomentosa bitki növünün sinonimi.
*  — Senecio thunbergii bitki növünün sinonimi.
*  — Adenostyles leucophylla bitki növünün sinonimi.
*  — Adenostyles alliariae subsp. alliariae bitki yarımnövünün sinonimi.
Senecio tomentosus

*  — Adenostyles leucophylla bitki növünün sinonimi.
*  — Senecio cinerascens bitki növünün sinonimi.
*  — Humbertacalia tomentosa bitki növünün sinonimi.
*  — Senecio edgeworthii bitki növünün sinonimi.
*  — Senecio doronicum subsp. doronicum bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Jacobaea paludosa subsp. paludosa bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Jacobaea leucophylla bitki növünün sinonimi.
*  — Packera dubia bitki növünün sinonimi.
Yapon dənizi zəlzələsi (2024)

**Yapon dənizi zəlzələsi** — 1 yanvar 2024-cü il, saat 16:10-da (07:10 UTC) MJMA7.6 və ya Mw7.5 gücündə Yaponiyanın İşikava prefekturasının Noto yarımadasında yerləşən Suzu şəhərindən 7 km (4.3 mil) şimal-şimal-qərbdə baş verən zəlzələ.

Yaponiya Meteorologiya Agentliyi (JMA) bu zəlzələni rəsmi olaraq 2024-cü il Noto Yarımadası Zəlzələsi adlandırdı. Bu, 2011-ci ildə Tohoku zəlzələsindən sonra Yaponiyanın ilk böyük sunami xəbərdarlığına səbəb oldu və Yapon dənizi boyunca 1,2 m (4 fut)-dən çox olan sunami müşahidə edildi.

## İstinadlar
Müqəddəs Ruh Kilsəsi

* Müqəddəs Ruh Kilsəsi (Batumi)
* Müqəddəs Ruh kilsəsi (Bern)
* Müqəddəs Ruh kilsəsi (Haydelberq)
Rahil

**Rahil** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Rahil Əkbərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Rahil Məmmədov — Azərbaycan futbolçusu
* Rahil Hüseynov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik giziri.
* Rahil Ərəbli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
Rey (dəqiqləşdirmə)

* Rey — İranın qədim tarixi şəhəri, Rey şəhristanının mərkəzi.
* Rey burnu — 
* Rey döyüşü (1169) —
Sevil (ad)

**Sevil** — qadın adı.

* Sevil Əliyeva — bəstəkar, Space Televiziyasının qurucusu.
* Sevil Nuriyeva — jurnalist, televiziya aparıcısı.
* Sevil Gültən — tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

## Həmçinin bax
* Sevil
Sevinc (ad)

**Sevinc** — qadın adı.

* Sevinc Abbasova — Naxçıvan Dövlət Universitetinin dosenti, tarix üzrə elmlər doktoru, genderşünas.
* Sevinc Ağa Xəlilqızı — yazıçı-publisist, şair, bədii əsərlərin müəllifi.
* Sevinc Vaqifqızı — azərbaycanlı reportyor, jurnalist.
Wimmeria

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kont (Dənizkənarı Alplar)

**Kont** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Kont kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Qiyom kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 19,47 km², əhalisi — 6828 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 7187 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 369,1 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 7095  nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 7187 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:7500
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:2876 width:15 text:2876 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:3458 width:15 text:3458 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:4123 width:15 text:4123 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:4941 width:15 text:4941 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:5867 width:15  text:5867 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:6551 width:15  text:6551 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:6828 width:15  text:6828 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:7187 width:15  text:7187 textcolor:black  fontsize:8px


## Qalereya

Contes fontaine.jpg|Fontan
Contes (Alpes-Maritimes) -04.JPG|Kilsə
Contes (Alpes-Maritimes) -08.JPG|


## İstinadlar
Klan (Dənizkənarı Alplar)

**Klan** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Turret-Levans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Sen-Sovyor-syur-Tine kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 37,79 km², əhalisi — 551 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 575 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 15,2 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 569  nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 575 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:600
ScaleMajor = unit:year increment:200 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:446 width:15 text:446 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:472 width:15 text:472 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:400 width:15 text:400 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:367 width:15 text:367 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:496 width:15  text:496 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:532 width:15  text:532 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:551 width:15  text:551 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:575 width:15  text:575 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Qudvill

**Qudvill** ( — yaxşı reputasiya) — şəxsin (həm fiziki, həm də hüquqi) fəaliyyətinin onun işgüzar keyfiyyətləri nöqteyi-nəzərindən qiymətləndirilməsi olan qeyri-maddi fayda.

Təşkilatın qudvilli təşkilatın alış qiyməti ilə kapitalı arasındakı fərqdir.

## Haqqında
*Qudvill* — kapitalın balans dəyəri çıxılmaqla şirkətin bazar dəyərini əks etdirmək üçün mühasibat uçotu və ticarətdə istifadə olunan iqtisadi termin. Qudvill şirkətin brendi, qurulmuş biznes əlaqələri, ticarət nişanı və şirkətin dünyadakı nüfuzudur.

### Qudvilin hesablanması
Törəmə müəssisənin alınması zamanı yaranan qudvil nəzarət edən səhmdar tərəfindən köçürülmüş kompensasiyanın ədalətli dəyərinin törəmə müəssisənin xalis aktivlərinin ədalətli dəyərindəki payından artıq hissəsi kimi hesablanır.

#### Proporsional metoddan istifadə etməklə qudvilin hesablanması
*Proporsional metod* yalnız nəzarət paketinin sahibinə aid olan qudvil nəzərə alır. Sadələşdirilmiş şəkildə qudvilin hesablanmasının bu üsulu aşağıdakı düstur kimi təqdim edilə bilər:

**Qudvil = investisiya məbləği — törəmə müəssisənin xalis aktivləri * mülkiyyət faizi.**

#### Tam metoddan istifadə etməklə qudvilin hesablanması
Tam metoddan istifadə etməklə qudvilin hesablanması törəmə müəssisənin ədalətli dəyərinin onun bütün xalis aktivləri ilə müqayisəsini nəzərdə tutur, nəinki nəzarət edən səhmdarlara aid olan hissə.

Bu halda törəmə müəssisənin ədalətli dəyəri aşağıdakı məbləğə bərabərdir:
* nəzarət edən səhmdarın investisiyasının ədalətli dəyəri və
* ədalətli dəyər nəzarət olunmayan pay (FV).

Sadələşdirilmiş, bu hesablama metodu aşağıdakı düsturla təmsil oluna bilər:

**Qudvil = (səhmdarın investisiyasına nəzarət edən + DNT) - törəmə müəssisənin xalis aktivləri.**

Proporsional metoddan fərqli olaraq, tam metod bütövlükdə törəmə müəssisəyə aid olan qudvili, yəni həm nəzarət edən, həm də qeyri-nəzarət edən səhmdarın qudvilini əks etdirir.

## İstinadlar
Demerec (maliyyə)

**Demerec** — müəyyən müddət ərzində valyutanın saxlanması və ya qorunması ilə bağlı xərcdir. Buna bəzən pulun kitab dəyəri də deyilir. Qızıl kimi əmtəə pulları üçün demerec qızılın saxlanması və qorunması xərcləridir. Kağız pullara münasibətdə o, valyuta ehtiyatları üçün möhür rüsumu kimi dövri vergi formasını ala bilər. Demerec bəzən bir-birini tamamlayan valyuta sistemləri kontekstində sərfəli xərc kimi təsvir edilir.

## Nəzəriyyəsi
Demerec özəl əmtəə pullarının təbii xüsusiyyəti olsa da, pulun yığılmasının qarşısını almaq və kapitalın cəmiyyətdə daha səmərəli bölüşdürülməsinin qarşısını almaq üçün müxtəlif dövrlərdə qəsdən pul sistemlərinə daxil edilmişdir. Xüsusilə, uzunmüddətli investisiyaların maliyyələşdirilməsi üçün bu, xalis cari dəyər (NPV) hesablamalarının dinamikasına təsir göstərir. Valyuta sistemindəki demurrasiya uçot dərəcələrini azaldır və beləliklə, uzunmüddətli investisiyaların cari dəyərini artırır və beləliklə, bu cür investisiyalar üçün stimul yaradır.

İnflyasiyadan fərqli olaraq, demurraj yalnız saxlanılan valyutanın dəyərini tədricən azaldır: o, inflyasiyaya qarşı saxlanılan valyutaya mənfi faiz (vergi) kimi fəaliyyət göstərir, bu da əmanət və ya pensiya fondlarının dəyərini azaldır və İQİ-ni artırır. Müsbət faiz dərəcəsi subsidiyadır. Həm inflyasiya, həm də demuraj zamanla saxlanılan pulun alıcılıq qabiliyyətini azaldır, lakin demurraj bunu sabit təkrarlanan ödənişlər vasitəsilə edir, inflyasiya isə bunu müxtəlif yollarla edir. Təbii ki, inflyasiya həmişə hər yerdə pul fenomeni deyil. İnflyasiyanı proqnozlaşdırmaq həmişə asan olmur və zaman keçdikcə sabit qalmır, lakin demuraj səviyyəsini hökumət müəyyən edir.

## Sistemdən əldə edilən gəlirlər
Bəzi hallarda demuraj haqqı bəzi mərkəzi orqanlar tərəfindən toplanır və fonda yatırılır. Bu fondun tətbiqi həm tarixi, həm də təklif olunan sistemlərdə geniş şəkildə dəyişir. Bəzi hallarda vergi inzibatçılığı xərclərini ödəmək üçün istifadə olunur. Əgər sözügedən valyuta hökumətin əlindədirsə, demuraj haqları ümumi vergi gəlirlərinə töhfə verə bilər.

Peer-to-peer kreditləşdirmə sistemlərində, müəyyən bir müddətdən sonra (məsələn, son alışdan bir ay və ya bir il sonra) ticarət (alış) olmadıqda, bütün müsbət və ya kredit həddi hesabları demuraj xərclərinə məruz qalır. Tipik olaraq, komissiya administratorun hesabına tətbiq edilir və bununla da ümumi kredit hovuzuna əlavə olunur.

## İstinadlar
Xalis cari dəyər

**Xalis cari dəyər** (XCD, , NPV) —  bu günə qədər azaldılmış ödəniş axınının endirimli dəyərlərinin cəmidir. NPV göstəricisi, cari vaxta (investisiya layihəsinin qiymətləndirilməsi anına) azaldılmış bütün pul daxilolmaları və çıxışları arasındakı fərqdir. Bu, pul vəsaitlərinin daxilolmaları ilkin investisiya xərclərini və layihə ilə bağlı dövri pul vəsaitlərinin xaric olmasını ödədikdən sonra investorun layihədən almağı gözlədiyi pul vəsaitinin məbləğini göstərir. Nağd ödənişlər zaman dəyəri və risk əsasında qiymətləndirildiyi üçün NPV layihə tərəfindən əlavə dəyər kimi şərh edilə bilər. Bu, investorun ümumi gəliri kimi də şərh edilə bilər.

## Tərifi
Amerikalı professor Entoni Atkinsona görə, “xalis cari dəyər” investisiya layihəsi ilə bağlı bütün diskontlaşdırılmış pul vəsaitlərinin (daxil və çıxışlarının) cəmidir.

*CF* (*Cash Flow*) pul axını üçün burada CF_t t illərində ödənişdir (t = 1,... , N) və IC=-CF_0 məbləğində ilkin investisiya *IC* (*Invested Capital*), xalis cari dəyər NPV düsturla hesablanır:
:NPV = \sum_{t=0}^N \frac{CF_t}{(1+i)^t} = -IC + \sum_{t=1}^N \frac{CF_t}{(1) +i)^t},
:burada i endirim dərəcəsidir.

Ümumiləşdirilmiş versiyada investisiyalar da endirim edilməlidir, çünki real layihələrdə onlar eyni vaxtda (sıfır dövrdə) həyata keçirilmir, lakin bir neçə dövrə uzadılır. NPV hesablanması investisiya layihəsinin effektivliyini qiymətləndirmək üçün standart bir üsuldur və pulun müxtəlif vaxt dəyərini nəzərə alaraq, indiki vaxta verilən investisiyanın təsirinin qiymətləndirilməsini göstərir. Əgər NPV 0-dan böyükdürsə, investisiya iqtisadi cəhətdən səmərəlidir və NPV 0-dan azdırsa, investisiya iqtisadi cəhətdən sərfəli deyildir (yəni gəlirliliyi diskont dərəcəsi kimi qəbul edilən alternativ layihə əldə etmək üçün daha az investisiya tələb edir. oxşar gəlir axını).

NPV-dən istifadə etməklə siz alternativ investisiyaların müqayisəli effektivliyini də qiymətləndirə bilərsiniz (eyni ilkin investisiyalarla, ən yüksək NPV-yə malik layihə daha sərfəlidir). Ancaq yenə də müqayisəli təhlil üçün nisbi göstəricilər daha çox tətbiq olunur. İnvestisiya layihələrinin təhlili ilə əlaqədar olaraq, belə bir göstərici daxili gəlir dərəcəsidir.

Cari dəyər göstəricisindən fərqli olaraq, xalis cari dəyər hesablanarkən ilkin investisiya nəzərə alınır. Buna görə də, xalis cari dəyər düsturu cari dəyər düsturundan ilkin investisiya IC=-CF_0 məbləği ilə fərqlənir.

## Üstünlüklər və çatışmazlıqlar
NPV-nin müsbət xüsusiyyətləri:
# Aydın qərar vermə meyarları.
# Göstərici pulun zaman dəyərini nəzərə alır (düsturlarda endirim əmsalı istifadə olunur).
# Göstərici müxtəlif endirim dərəcələri vasitəsilə layihənin risklərini nəzərə alır. Daha böyük uçot dərəcəsi daha böyük risklərə, aşağı uçot dərəcəsi daha kiçik risklərə uyğundur.

## İstinadlar
Entoni Atkinson

Ser **Entoni (Toni) Barns Atkinson** (; ) — britaniyalı iqtisadçı, Atkinson indeksinin yaradıcısı.

## Bioqrafiyası
1966-cı ildə Kembricdə magistr dərəcəsi alıb. O, doğma universitetində, London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində, London Universitet Kollecində, Massaçusets Texnologiya İnstitutunda, Sasseks Universitetində, Esseks Universitetində çalışıb. 1994-cü ildən Oksford Universitetinin professoru olmuşdur.

1974-cü ildən Ekonometrik Cəmiyyətin üzvü, 1988-ci ildən isə prezidentidir. 1989-1992-ci illərdə Beynəlxalq İqtisadi Assosiasiyanın prezidenti. Münhen İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin fəxri üzvü. 1995-1998-ci illərdə Kral İqtisadiyyat Cəmiyyətinin prezidenti. 1984-cü ildən Britaniya Akademiyasının üzvü. 1994-cü ildən Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının xarici fəxri üzvüdür. Stirlinq Universitetinin fəxri doktoru (1992).

## Bibioqrafiya
* Аткинсон Э. Б., Стиглиц Дж. Лекции по экономической теории государственного сектора = Lectures on Public Economics (1980). — М.: Аспект Пресс, 1995. — 832 с. — ISBN 5-7567-0040-4.
* Atkinson A.B. The Contributions of Amartya Sen to Welfare Economics, 1999
* Atkinson A.B. Public economics and the economic public, 1990
* Atkinson A.B. Poverty in Britain and the Reform of Social Security, 1969
* Atkinson A.B. Unequal Shares — Wealth in Britain, 1972
* Atkinson A.B. Economics of Inequality, 1975
* Atkinson A.B., Harrison A.J. The Distribution of Personal Wealth in Britain, 1978
* Atkinson A.B. Social Justice and Public Policy, 1982
* Atkinson A.B., Maynard A.K., Trinder C.G. Parents and Children, 1983
* Atkinson A.B. Poverty and Social Security, 1989
* Atkinson A.B., Bourguignon F., Morrisson C. Empirical Studies of Earnings Mobility, 1992
* Atkinson A.B., Micklewright J. Economic Transformation in Eastern Europe and the Distribution of Income, 1992
* Atkinson A.B. Public Economics in Action, 1995
* Atkinson A.B., Rainwater L., Smeeding T. Income Distribution in OECD Countries, 1995
* Atkinson A.B. Incomes and the Welfare State, 1996
* Atkinson A.B. Poverty in Europe, 1998
* Atkinson A.B. The Economic Consequences of Rolling Back the Welfare State, 1999
* Atkinson A.B., Cantillon B., Marlier E., Nolan B. Social Indicators, 2002
* Неравенство: как с ним быть? = Inequality: What Can Be Done? / пер. с англ. О. Левченко; под науч. ред. М. Добряковой. — М.: Издательский дом «Дело» РАНХиГС, 2018. — 536 с. — ISBN 978-5-7749-1339-8

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Anthony Atkinson, a British economist and expert on inequality, died on January 1st —  The Economist nekroloqu .
V arondisman (Paris)

**V arondisman** () — Parisin 20 bələdiyyə rayonundan biri. Bu bələdiyyə rayonu şəhərin ən qədim rayonudur. Arondismana antik Roma dövründən qalan *"[[Latın məhəlləsi]]"* adlanan ərazi daxildir. Rayonun ərazisi 254 hektardır.

## Coğrafi mövqeyi

5-ci rayon Sena çayının sol sahilində yerləşir. Cənubda 14-cü, qərbdə 6-cı, şərqdə 13-cü, şimalda (qarşı sahil) isə 4-cü arondisman ilə həmsərhəddir. Rayonun əhəmiyyətli hissəsini *"Saint Genevieve"* təpəsi tutur.

## Məhəllələr

* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт 5-го округа 
*
Ekonometrik Cəmiyyət

**Ekonometrik Cəmiyyət** — 1930-cu ildə Raqnar Friş, İrvinq Fişer və Çarlz Rusun təşəbbüsü ilə yaradılan Beynəlxalq İqtisadçılar İttifaqı: “Ekonometrik Cəmiyyət, statistika və riyaziyyatla qarşılıqlı əlaqədə iqtisadi nəzəriyyənin inkişafı üçün beynəlxalq cəmiyyət” adı ilə.

## Haqqında
Econometrica, Journal of Mathematical Economics, Theorical Economics jurnallarını nəşr edir; 1978-ci ildən cəmiyyət nüfuzlu iqtisadi mükafatlardan birini - Friş medalını təqdim edir. Bir sıra müntəzəm seminarlar və konfranslar təşkil edir, ən böyük tədbir İqtisadi Cəmiyyətin illik Ümumdünya Konqresidir. Cəmiyyət üzvləri üçün peşəkar mükafatlardan biri cəmiyyətin ayrı-ayrı tədbirlərində mütəmadi olaraq təşkil edilən “ad mühazirələrindən” birinə dəvət etməkdir: Fişer-Şults mühazirəsi (Avropa konfransı), Marşak mühazirəsi (Avropadan kənarda regional tədbirlər və Şimali Amerika), Walras-Bowley mühazirəsi (Şimali Amerika Konfransı), Frisch Memorial Lecture (Dünya Konqresi), Coles Lecture (Şimali Amerika Yay Konfransı).

Üzvlük ödənişli və ödənişsizdir, 2015-ci ildən etibarən qiymət illik 115 ABŞ dolları (onlayn kitabxanaya çıxış ilə) və ya ildə 175 dollar təşkil edir (əlavə olaraq jurnalların çap nömrələrinə abunə daxildir). İdarə heyətinin seçkilərində və yeni tamhüquqlu üzvlərin seçilməsində səsvermə hüququ verən “tam üzv” () statusu var; Hər il icma üzvləri arasından bir neçə onlarla yeni tam üzv seçilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*