open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mariya İzabel

**Mariya İzabel** (İspanca:María Isabel; 4 yanvar 1995) — İspaniya müğənnisi, 2004-cü il Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsinin qalibi

2004 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İspaniyanı "Antes muerta que sencilla" mahnısı ilə təmsil etmiş və qalib olmuşdur.

## Həmçinin bax

* 2004 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## Xarici keçidlər

* JuniorEurovision.tv
* Mariaİsabel.org
* MaríaIsabelTV.net
Dino Jelusic

**Dino Jelusic** (4 İyun 1992) - Xorvatiya müğənnisi.

İlk dəfə keçirilən Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində Xorvatiyanı "Ti si moja prva ljubav" mahnısı ilə təmsil etmiş qalibi olmuşdur.

## Həmçinin bax

* 2003 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## Xarici keçidlər

* JuniorEurovision.tv
* Dinonun Rəsmi Saytı
* Fransız Saytı
Zəfər tağı

**Zəfər tağı** — böyük təntənəni əks etdirən arxitektura abidəsi. Zəfər Tağı şəhərə girişdə, küçənin sonunda, körpü başlanğıcında, böyük küçələrdə qaliblər şərəfinə və ya hansısa bir vacib hadisə şərəfinə ucaldılır. Zəfər tağları qədim Roma memarlığının ən təsirli və fərqləndirici növlərindən biridir.

Bəzi ölkələrdə, kral xatirəsi üçün də Zəfər Tağı tikilir. Məsələn, Paris Zəfər tağı.

## Həmçinin bax
* Triumf

## İstinadlar
Tamara Əhmədova

**Tamara Əhmədova** (27 dekabr 1924, Ağdaş — 24 fevral 2012, Bakı) — pedaqoji elmlər namizədi (1954), dosent (1961).

## Həyatı
Əhmədova Tamara Rəsul qızı 27 dekabr 1924-cü ildə Ağdaş şəhərində anadan olub.

1947-ci ildə V. İ. Lenin ad. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu (indiki APU) bitirib.

1947-ci ildən V. İ. Lenin ad. ADPİ-də alman dili müəllimi işləyib.

1954-cü ildə Moskvada namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.

1954-cü ildən V. İ. Lenin ad. APİ xarici dillər kafedrasında alman dili müəllimi.

1961-ci ildən dosent, xarici dillərin tədrisi metodikası kafedrasının müəllimi, 1971-ci ildən isə dosenti olmuşdur.

Maarif Nazirliyi yanında Elmi-Metodik Şuraya 10 ildən çox rəbərlik etmişdir. Eyni vaxtda orada alman dili üzrə metodist-inspektor işləmişdir.

1994-cü ildən qəbul komissiyası yanında ekspert və seminar rəhbəridir.

50-dən çox elmi-praktik məqalənin, proqram və vəsaitlərin müəllifi, azərbaycandilli ümumtəhsil məktəbləri üçün alman dili üzrə bir çox dərsliklərin müəllifi və redaktorudur. "Məktəblinin almanca-azərbaycanca lüğəti"nin rəhbəri və redaktorudur (2001).

"Xalq maarifi əlaçısı" döş nişanı (1971), "Rəşadətli əməyə görə", "Əmək veteranı" medalları ilə təltif edilmişdir.

Üç övladı var. Azərbaycan, rus, alman, ingilis dillərini bilib.

24 fevral 2012-ci il tarixində vəfat etmişdir.

## Kitabları
* Alman dili. 5-ci sinif üçün. Əhmədova T., Zeynalova İ.. Nəşriyyat: Maarif, Bakı, 1965. Səhifə: 178. Dil: . Mövzu: Ədəbiyyatşünaslıq. Bədii ədəbiyyat. Dil. Ritorika Bakı Dövlət Universiteti . Kod: Ş 143.24 43 (Ə96).
* Alman dili. 7-ci sinif üçün. Əhmədova T., Pepinova S., Səmədzadə Ə. Abutalıbova L.. Nəşriyyat: Maarif, Bakı, 1964. Səhifə: 0. Dil: . Mövzu: Ədəbiyyatşünaslıq. Bədii ədəbiyyat. Dil. Ritorika Bakı Dövlət Universiteti . Kod: Ş 143.24 43 (Ə96).
* Alman dili. 7-ci sinif üçün. Əhmədova T., Pepinova S., Səmədzadə Ə.. Nəşriyyat: Maarif, Bakı, 1965. Səhifə: 152. Dil: . Mövzu: Ədəbiyyatşünaslıq. Bədii ədəbiyyat. Dil. Ritorika Bakı Dövlət Universiteti . Kod: Ş 143.24 43 (Ə96).
* Alman dilində imla və ifadələr məcmuəsi. Əhmədova Tamara. Nəşriyyat: Maarif, Bakı, 1967. Səhifə: 88. Dil: . Mövzu: Ədəbiyyatşünaslıq. Bədii ədəbiyyat. Dil. Ritorika Bakı Dövlət Universiteti . Kod: Ş 143.24 43 (Ə96).
* Əhmədova T. R. Deutsch.-B.: Maarif, 1991.-176 s.; 20 sm. — ISBN 5-556-00415-3.-50 q., 3500 nüs.-(91–213)

## Mənbə
* "Azərbaycan Qadınları" Ensiklopediyasınnan 3-cü hissəsi. XXİ ƏSR "Azərbaycan Qadınları" hissə 3 © "Мир Женщины" — 2003 Bakı, Azərbaycan.

## Xarici keçidlər
*   
*
Rza şah Pəhləvi

**Rza şah Pəhləvi** (; ) — İran şahı (1925–1941), Pəhləvilər sülaləsinin banisi. Əhməd şah Qacarı devirib Pəhləvi xanədanını qurmuşdur. Onun qurduğu Pəhləvi rejimi sekulyarist, milliyyətçi, militarist və anti-kommunist rejimdir.

## Doğumu

Rza Xan 1878-ci il martın 15-də Mazandaran əyalətinin Savadkuh şəhərindəki Alaşt kəndində anadan olmuşdur. Atası Abbas Əli (1815–1878) Savadkuhda polkovnik idi. Anası Nüşafarin Zəhra Qafqazlı immiqrant idi. Rza Xanın babası Murad Əli Xan bir əsgər idi və 1848-ci ildə Herat mühasirəsində həyatını itirdi.

Murad Əli Xanın 7 oğlu var idi. İlk oğlu Çıraq Əli Tehranda yaşamış və orduda xidmət etmişdir. İkinci oğlu Nüsrətullah Xan Savadkuhda xidmət eləmiş və Rza Xanın əmisi ilə bir müddət çalışmışdır. Rza Xanın atası Abbas Əli Xan yeddinci oğlu idi.

Rza Xanın atası Abbas Əli Xan 1814-cü ildə Alaştda dünyaya gəlmişdir. Əfqan müharibəsində döyüşmüşdür. Rza Xan Albay Abbas Əli Xanın ikinci nikahından doğulmuşdur.

## İslahatları
* Mirzə Kuçik Han və digərlərinin çıxardığı qarışıqlığı susdurdu və İran Azərbaycanı və Gilan — Mazandaranda mərkəzi hökumətin gücünü oturtdu. O, kürd üsyanlarını basdı.
* Xüsusilə Kaşan və Luristanda hökm sürən quldurları yoxdur etdi.
* Ordunun birləşməsi və modernləşdirilməsi. Hərbi xidmətdən keçmək.
* Xuzistanda ortaya çıxan hökumətin basdırılması, bölgənin İrana təkrar bağlanması.
* Cənub-Şimal dəmir yolunun tikintisi.
* Şəriət hakim yerinə məhkəmə sisteminin yaradılması. Kapitulyasiya qanunlarının ləğvi.
* İran Milli Bankının qurulması və ingilis banklarının İran iqtisadiyyatındakı yerlərinin kiçildilməsi.
* Dəniz və hava qüvvələrinin yaradılması.
* İran pullarını xarici banklarda İrana aparmaq.
* Gömrük qanunvericiliyinin aradan qaldırılması və gəlirlərin dövlət hesabına daxil edilməsi.
* Ziraat Bankının təsisi.
* Hat və Dress kodunu çıxarmaq.
* Tütün və şəkər fabriklərinin ölkənin dörd bir yanında qurulması.
* Təhsil sisteminin modernləşdirilməsi.

## Həmçinin bax
* Nüşafərin Ayrımlı
* Tacülmüluk

## Xarici keçidlər
* Rışard Kapuşinski "Şahənşah" — romandan bir parça (rus dilində)
* https://az.0wikipedia.org/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvUmV6YV9TaGFo
Marselyeza

**Marselyeza** (fr. *La Marseillaise*) — Böyük Fransa inqilabının himni. Hazırda Fransanın dövlət himnidir. Himnin əvvəlki adı "Reyn ordusunun hərbi marşı" olmuşdur.

## Tarixi
Sözləri və musiqisi 25 aprel 1792-ci ildə hərbi mühəndis Klod Jozef Ruje de Lil tərəfindən yazılmışdır. Məhz bu marşın sədaları altında Marsel könüllü batalyonu Parisə daxil olmuşdur.

Marselyeza 24 noyabr 1793-cü ildə Fransanın himni kimi qəbul edilir. 1848-ci ildə inqilab dalğası bütün Avropanı bürüyərkən azadlıq simvoluna çevrilən Marselyezanın sədaları İtaliyadan, Macarıstandan, Polşadan və başqa ölkələrdən gəlməyə başlayır. Daha sonra 1871-ci ildə Paris Kommunasının döyüş meydanlarında səslənən Marselyeza 1944-cü ildə yenidən Fransanın dövlət himni kimi təsdiqlənir.
Skype

**Skype** () — 2003-cü ildə Estoniyada yaranan səsli və görüntülü danışmağa imkan verən kompüter proqramı. 5 may 2025-ci ildə "Microsoft Teams"in xeyrinə ləğv edilmişdir.

Bu proqram IP-telefoniyada geniş istifadə olunur. Skype istifadəçiləri bir-birləri ilə səsli, görüntülü və mətn danışıqlarına görə heç bir ödəniş etmirlər, amma Skype-dan mobil və stansionar telefonlara zəng etmək ödənişlidir. Bu proqramın köməyi ilə demək olar ki, dünyanın əksər telefon operatorlarına zəng etmək olar.

## Anonimlik
Daim Skype-da anonimliyin təmin olunması məsələsi istifadəçilər müzakirə olunur. Buna görə də Skype-dan istifadə zamanı anonimliyi qorumaq üçün GPass-dan istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şeyx Rəsul ağa Nardarani

**Şeyx Rəsul ağa Nardarani** —

## Həyatı
Şeyx Rəsul ağa Nardarani 1881-ci ildə Nardaranda anadan olmuşdur. Şeyx Rəsul Ağarəbi oğlu ilk təhsilini doğma kəndində aldıqdan sonra İranın Qum şəhərinə yollanır. Bir müddət orada təhsil aldıqdan sonra elm mərkəzi olan Nəcəfə gedir.

Üst-üstə 25 il təhsil alan Şeyx Rəsul ağa doğma kəndi Nardarana qayıdır. O, çox heybətli və qarayanız bir şəxs olduğuna görə el arasında "Qara Axund" kimi tanınmışdır. Şeyx Rəsul ağa Nəcəfdə təhsil almağa gedən zaman orada müxtəlif alimlərin dərslərində iştirak edir, hər bir dərsdə müəllimin soruşduğu suallara hamıdan öncə cavab verərmiş.

Onun bu cür istedada malik olduğunu görən ustad ona bildirir ki, sən artıq təhsilini tamamlamısan. Amma Şeyx Rəsul ağa Nəcəfdə təhsil almaq arzusunu ona bildirir. Elə bu hadisədən sonra Şeyx Rəsul ağa 12 il həmyerliləri Şeyx Əhməd, Şeyx Həsən ağa, Şeyx Baqir ilə birlikdə Nəcəfdə təhsil alır.

Şeyx Rəsul ağa dini elmlərlə yanaşı dünyəvi elmlərə də yiyələnmişdir. Riyaziyyat, astronomiya, şərq təbabəti, ədəbiyyat, həndəsə, botanika və s. elmləri dərindən bilirmiş. Şeyx Rəsul ağa təhsilini bitirib vətənə qayıtdıqdan sonra ailə həyatı qurur, beş övladı dünyaya gəlir; dörd qız, bir oğlan. Qızları Püstəxanım, Bibixanım, Şəhrəbanu, Nəfizə, oğlu Mütəllib.

Şeyx Rəsul ağa Nardaranın "Qəmbər" məhəlləsində yerləşən "Hacı Qulaməli" məscidində moizə edərmiş. Yaşlı nəslin söylədiyinə görə ağanın çox gözəl nitq söyləmək qabiliyyəti olub. Burada bir maraqlı əhvalatı qeyd etmək yerinə düşər.

Bir gün məşhur muğam ustadı Cabbar Qaryağdıoğlu Nardaranda el şənliyində iştirak edirmiş. Azan vaxtına az qalmış tamada müğənniyə bükülmüş bir kağız parçası verir. O, kağızı açıb oxuduqda görür ki, orada "Siyahi-Ləşkər" muğamının oxunması istənilib. Bu yazını görən tarzən tarı sazlamağa başlayır. Cabbar Qaryağdıoğlu ona bildirir ki, ehtiyac yoxdur, çünki bu muğam tarsız və kamansız oxunur. O, muğamı oxuyub qurtardıqdan sonra tamadaya yaxınlaşıb bildirir ki, bu namənı göndərən şəxs ya muğamatı dərin bilən bir şəxsdir, yaxud da Nəcəf alimidir. Tamada Cabbar Qaryağdıoğluna bildirir ki, bunu Şeyx Rəsul ağa göndərib.

1937–1938-ci illərin qanlı represiyası Şeyx Rəsul ağanın da taleyinə yazılıbmış. 1937-ci ildə ağanın evi musadirə olunur. 280-dən artıq kitabı, əlyazmaları yük maşınına yüklənib aparılır.
Ağayla birgə Şeyx Əhmədi, Şeyx Həsənağanı, bir də ki, Baba adlı bir şəxsi yük maşınına mindirib Maştağadakı həbsxanaya aparırlar. Onlar 20 gündən artıq orada qaldıqdan sonra Keşləyə aparılır. Onun sonrakı həyatı barədə məlumat yoxdur. Bəzilərinin dediyinə görə onu qətlə yetirib Hövsandakı quyuların birinə atıblar. Represiyaya məruz qalanlardan hər dəfə söz düşəndə Maştağalı Mirzə Əbdül Kərim ağa həmişə deyərmiş: "Heyif Qara Axunddan. O, elm dəryası idi."

## İstinadlar
Axund Cavad Nardarani

**Axund Cavad Nardarani** — din alimi

## Həyatı
Axund Cavad Talıbzadə Molla Talıb oğlu Nardaran kəndində 1845–46-cı illərdə ruhani ailəsində dünyaya göz açıb.

Atası Molla Talıb öz zəmanəsinin məşhur və savadlı ruhanilərindən biri olub. İlk təhsilini doğma kəndində atasından alan Axund Cavad ağa İranın Qum şəhərinə yollanır. Bir müddət orada təhsil alan Axund Cavad ağa elmin mərkəzi olan Nəcəfül-Əşrəfə getmək qərarına gəlir. О zamanın məşhur alimlərinin dərslərində iştirak edir və bir sıra dini və dünyəvi elmlərə yiyələnən Axund Cavad Nardarani vətənə qayıdır.

Qafqaz müsəlmanları tərəfindən 1902-ci ildə Bakı şəhərinin Cümə məscidinə axund və qazi təyin edilir. 17 ilə yaxın burada fəaliyyət göstərir. Sonralar Axund Cavad Nardarani öz ailəsilə birgə Nəcəfül-Əşrəf şəhərinə hicrət edir və ömrünün axırına qədər orada yaşayıb dini fəaliyyət göstərmişdir.

Yaşlıların söylədiklərinə görə Axund Cavad ağa İmam Xomeyninin (r) ustadı olmuşdur. 1950-ci ildə Nəcəfdə dünyasını dəyişən Axund Cavad Nardarani Həzrət Əlinin (ə) ziyarətgahının yaxınlığında yerləşən qəbiristanlıqda dəfn olunub.

Bu qəbiristanlıq Axund Cavadın atası Molla Talıb Nardaraninin şəxsi mülkü olub. Öz vəsiyyətinə əsasən həmin yeri Həzrət Əlinin (ə) ziyarətgahına vəqf etmişdir. Nəcəfül-Əşrəf şəhərini ziyarət edənlərin dediyinə görə onlar öz gözləri ilə həmin qəbiristanlığı görüblər.

Hətta qəbiristanlığın qapısının üstündə belə bir cümlə yazılıbmış: "Bu yer Axund Cavad Nardaraniyə məxsus olmuşdur." Hal-hazırda həmin qəbiristanlıqda bu ailədən olan bir neçə şəxsin məzarı mövcuddur. Həmçinin bir neçə müctəhid də burada dəfn olunub.

## İstinadlar
Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyası (Azərbaycan)

**[https://fhna.edu.az/ Vebsayt]**

**Hallar Nazirliyinin Akademiyası** — Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin strukturuna daxil olan xüsusi təyinatlı dövlət ali təhsil müəssisəsi.

## Yaranma tarixi
İlham Əliyev 2 iyun 2008-ci ildə "Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyasının yaradılması haqqında" sərəncam imzalamış, 2009-cu il 10 iyul tarixli fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyasının Nizamnaməsini təsdiq etmişdir. Sərəncama görə, akademiya FHN-nin Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin Bakı Yanğın-Texniki Məktəbinin, S. Ə. Dadaşov adına Elmi Tədqiqat və Layihə-Konstruktor İnşaat Materialları İnstitutunun, Dövlət Əməyin Mühafizəsi və Təhlükəsizlik Texnikası Elmi Tədqiqat İnstitutunun və Tədris-Təlim Mərkəzinin bazasında yaradılır. Nazirlər Kabinetinə sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etmək tapşırılıb.

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyasının rəisi, general-mayor Baba Salayevdir.

## Fakültə və ixtisaslar
* Yanğın təhlükəsizliyi mühəndisliyi
* Fövqəladə hallar və həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi mühəndisliyi

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyi
* Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası
* Bakı Yanğın Texniki Məktəbi

## Mənbə
Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin rəsmi saytı

## İstinadlar
Almaniyanın Federal Kansleri

**Federal kansler** () – Almaniya Federativ Respublikasında hökumət başçısı.

## Tarix
Federal kansleri vəzifəsi 1949-cu ildən mövcuddur. İlk Federal kansleri Konrad Adenauer olub. Bu günə kimi Federal Kansleri kürsüsünə yalnız Xristian-Demokratik Birliyinin (CDU) və ya Almaniya Sosial Demokrat Partiyasının (SPD) namizədləri seçilmişdir.

* Konrad Adenauer (CDU) – 1949–1963
* Lüdviq Erhard (CDU) – 1963–1966
* Kurt Georq Kizinqer (CDU) – 1966–1969
* Villi Brandt (SPD) – 1969–1974
* Helmut Şmidt (SPD) – 1974–1982
* Helmut Kol (CDU) – 1982–1998
* Gerhard Şröder (SPD) – 1998–2005
* Anqela Merkel (CDU)- 2005–2021
* Olaf Şolts (SPD) – 2021-ci ildən

## Almaniyanın Federal Kanslerləri


Fayl:Bismarck44.jpg|Otto fon Bismark
Fayl:Graf Leopold von Caprivi cropped2.jpg|Leo fond Kaprivi
Fayl:Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst.png|Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst
Fayl:Bernhard von Bülow.jpg|Bernhard von Bülow
Fayl:Theobald von Bethmann Hollweg(cropped).jpg|Theobald von Bethmann Hollweg
Fayl:Georg Michaelis.jpg|Georg Michaelis
Fayl:Georg von Hertling.jpeg|Georg von Hertling
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-R04103, Prinz Max von Baden.jpg|Maximilian von Baden
Fayl:Friedrich Ebert.jpg|Fridrix Ebert
Fayl:Bundesarchiv Bild 146-1979-122-29A, Philipp Scheidemann.jpg|Philipp Scheidemann
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-J0113-0500-001, Gustav Bauer.jpg|Gustav Bauer
Fayl:Bundesarchiv Bild 146-1979-122-28A, Hermann Müller.jpg|Hermann Müller
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-R18733, Constantin Fehrenbach.jpg|Konstantin Fehrenbach
Fayl:Bundesarchiv Bild 146III-105, Joseph Wirth.jpg|Cozef Wirth
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-2002-0625-505, Dr. Wilhelm Cuno.jpg|Wilhelm CUNO
Fayl:Bundesarchiv Bild 146-1982-092-11, Gustav Stresemann.jpg|Gustav Stresemann
Fayl:Reichskanzler Wilhelm Marx.jpg|Wilhelm Marx
Fayl:Bundesarchiv Bild 146-1969-008A-07, Hans Luther.jpg|Hans Luther
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-1989-0630-504, Heinrich Brüning.jpg|Heinrich BRUNING
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-S00017, Franz von Papen crop.jpg|Franz von Papen
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-B0527-0001-020, Kurt von Schleicher.jpg|Kurt von Schleicher
Fayl:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|Adolf Hitler
Fayl:Bundesarchiv Bild 146-1968-101-20A, Joseph Goebbels.jpg|Yozef Göbbels
Fayl:Ludwig Schwerin von Krosigk.jpg|Lutz Graf Schwerin von Krosigk
Fayl:Bundesarchiv B 145 Bild-F078072-0004, Konrad Adenauer.jpg|Konrad Adenauer
Fayl:Bundesarchiv B 145 Bild-F041449-0007, Hamburg, CDU-Bundesparteitag, Ludwig Erhard.jpg|Lüdviq Erhard
Fayl:Bundesarchiv B 145 Bild-F057884-0009, Willy Brandt.jpg|Villi Brandt
Fayl:Bundesarchiv Bild 146-1989-047-20, Walter Scheel.jpg|Valter Şeyel
Fayl:Helmut Schmidt (13.07.1977).jpg|Helmut Şmidt
Fayl:Bundesarchiv B 145 Bild-F073620-0005, Mainz, CDU-Bundesparteitag, Kohl.jpg|Helmut Kol
Fayl:Gerhardschroeder01.jpg|Gerhard Şröder
Fayl:Angela Merkel 24092007.jpg|Angela Merkel
Fayl:Olaf Scholz 2021 cropped.jpg|Olaf Şolts


## Keçidlər

* Federal Kanslerin rəsmi internet səhifəsi
*Almaniyanın bütün kanslerləri: Bismarkdan Merkelə qədər
Bakı Tennis Akademiyası

**Bakı Tennis Akademiyası** — Azərbaycanın paytaxtı Bakıda yerləşən tennis mərkəzidir. Mayın 5-də Bakı Tennis Akademiyasının açılış mərasimi olub. Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva mərasimdə iştirak ediblər.

İlk dəfədir Azərbaycan paytaxtında Tennis Akademiyası inşa olunur. 2008-ci ilin martında Bakının 8-ci mikrorayonunda tikintisinə başlanmış akademiyanın ərazisi 2,7 hektardır. Komlpleksin 4070 kvadratmetrlik sahəsində idmanın bu növü ilə məşğul olmaq üçün hər cür şərait yaradılıb. Burada avadanlığı İtaliyadan gətirilmiş iri tutumlu su anbarı, nasos stansiyası, elektrik idarəetmə otağı və transformator yarımstansiyası tikilib. Bu qurğular akademiyanın su və elektrik enerjisi ilə etibarlı təmin olunmasına imkan verəcək.

Dövlət başçısı qapalı məşq kortlarına baxıb, burada yaradılan şəraitlə tanış olub. Burada gənclər peşəkar mütəxəssislərin köməyi ilə tennisin sirlərinə yiyələnəcəklər. Akademiyada xaricdən dəvət olunmuş məşqçilər dərs deyəcəklər. Uzunluğu 126 metr, eni 36 metr olan və 407 nəfər tamaşaçı tutan qapalı zalda beynəlxalq standartlara cavab verən şərait yaradılıb. Kortların hər birinin sahəsi beynəlxalq standartlara uyğun olaraq 670 kvadratmetrə bərabərdir. İlin bütün fəsillərində burada yerli və beynəlxalq yarışların və məşqlərin keçirilməsi üçün müasir tələblərə cavab verən istilik və havalandırma sistemi quraşdırılıb.

## İstinadlar
Burger King

**Burger king** — 1954-cü ildə ABŞ-də yaradılan fastfud şəbəkəsi. Şirkətin tarixi 1953-cü ildə Florida ştatındakı Jacksonville-dəki Insta-Burger King restoran şəbəkəsindən başladı. Bundan sonra, 1954-cü ildə Insta-Burger King Restoranında maddi sıxıntılar yarandı və iki yerli sakin David Edgerton və James McLemore şirkəti satın aldı və Burger King adını aldı. Növbəti yarım əsr ərzində şirkət direktorlarını dəyişdi. Üçüncü direktor TPG Capital Group idi və Bain Capital və Goldman Sachs Capital Partners 2002-ci ildə nəşr etdilər. 2010-cu ilin sonunda Braziliyanın 3G Capital şirkəti onu 3.26 milyard dollara aldı. 3G Capital və Berkshire Hathaway, VK'ı Kanadalı Tim Hortons ilə birləşdirdi.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Börger Kinq ueb saytı
* Börger Kinq Türkiyə ueb saytı
Xbox (konsol)

**Xbox** — Microsoft firmasının oyun konsolu bazarında pay sahibi olmaq məqsədilə istehsal etdiyi və 2001-ci ildə bazara çıxartdığı yeni bir oyun konsolu. Digər oyun konsollarının çıxış tarixləri çox köhnədir. Ancaq Xbox yeni məhsul olmasına baxmayaraq, bu bazarda özünə yer tapmışdır. Başqa tərəfdən, bazarda PlayStation 2-nin qaldığı qədər uzun müddət qalmamışdır.

## Texniki göstəriciləri
* Modifikasiya edilmiş 733 MHz Pentium III (133 MHz FSB)
* nVidia Video kartı: 250 MHz NV2x (GeForce 4 Ti seriyası ilə yaxın deyərdə)
* 2–5x DVD sürücüsü (Samsung, Philips, Thomson)
* 64 MB DDR SDRAM 200 MHz Əsas yaddaş(6.4 GB/s)
* 8 GB/10 GB sabit disk (Seagate, Wastern digital)
* 10/100 base-T ethernet genişband internetə hazır
* 3D 64 kanal, AC3 səs göstəricisi(Dolby Digital)
* 8 MB’lik çıxartılabilər yaddaş kartı
* HDTV dəstəyi 480p/720p/1080i -ə qədər
* Ölçüləri: 324 × 265 × 90mm (12.8 × 10,4 × 3.5 inç)

## Xarici keçidlər
* Xbox-un rəsmi saytı
PlayStation (konsol)

**PlayStation** (**PS**, **PS1**, **PS one**), Sony firmasının "PlayStation" adı verdiyi oyun konsollarının ilkidir. 1994-də çıxan konsolun 2004-də satışı bağlanmışdır. Nintendo-nun Sony-ə verdiyi cdrom sifarişini son anda ləğv etdiyi üçün Sony əlində qalan cd-romu təkmilləşdirərək PlayStation-u istehsal etmişdir. Hal hazırda PlayStation digər oyun konsolları kimi televizorla oynanılır.

## Xüsusiyyətləri
* Movie Card hesabına VCD filmləri oynatma xüsusiyyəti.
* Musiqi CDlərini oxutma
* Öz PSone oyunlarını işlətmək
* ModChip hesabına Back-Up oyunlarnı işlətmək
* Öz Movie Card-ı xaricində; GameShark adlı kod mexanizmi mövcuddur. İçindəki yazılı kodlar ilə bərabər yüklənən oyunlar şifrə ile oynanıla bilər.
PlayStation 2

200px|thumb|right|PlayStation 2- nin rəsmi logosu
180px|thumb|right|PlayStation 2

**PlayStation 2** (**PS2**) - PlayStation-dan sonra Sony Computer Entertainment-in istehsal etdiyi ikinci videooyun konsolu. Hazırlanması 1999 ilinde başlanılan konsol, ilk dəfə 2000-ci il Martın 4-də Yaponiyada satışa çıxarılmışdır. Başlıca rəqibləri Sega-nın Dreamcast, Microsoft-un Xbox və Nintendo-nun GameCube-u idilər. Qısa vaxtda hər kəs tərəfindən bəyənilmişdir. PlayStation 2 çıxışından etibarən bu vaxta qədər təxminən 153,19 milyon ədəd satılmış, və bununla da dünyanın ən çox satılan oyun konsoluna çevrilmişdir. Qalın və incə olaraq iki ayrı görkəmdə satılır.

## Texniki göstəriciləri

* Mərkəzi Prosessor: 294,912 Mhz tezlikdə (yeni slim versiyalarda 299Mhz) işləyən 64-bitlik Emotion Engine 
* Sistem yaddaşı: 32 mb Rambus və ya RDRAM
:Yaddaşın sürəti: saniyədə 3,2 qiqabayt
* Video prosessor: 147,456 Mhz tezlikdə işləyən "Qrafik Sintez"
:Video çıxış: 256x224 pikseldən 1280x1024 pikselədək

## Xüsusiyyətləri
* PSOne oyunlarını işlətmə
* Online oyun xüsusiyyəti
* Musiqi CD-lərini oxutma
* DVD filmləri oynatma
* Optic dijital çıxışından HI-FI bağlantısı quraraq Dolby Digital 5.1 ve DTS 5.1 səs dəstəyi (Bu səs dəstəyi daha çox DVD filmlərə baxanlar üçün nəzərdə tutulub)
* Component kabel köməyilə (oyunun da dəstəkləməsi şərtilə) Progressive Scene xüsusiyyəti (ayrıca satılır)

## Həmçinin bax
* Golden Axe (video oyun)
* Seek and Destroy (2002 video oyun)

## Xarici keçidlər

* PlayStation rəsmi saytı
Atromitos Qeroskipu FK

**Atromitos Qeroskipu FK** — Kiprin futbol klubu.

## Tarixi
Komandanın əsası 1956-cı ildə qoyulub. Atromitos Jeroskipu Pafos şəhərini təmsil edir. Komanda ev oyunlarını Jeroskipu Stediumda keçirir. Arena cəmi 2 min tamaşaçı tutumuna malikdir. Klubun rəngləri qırmızı və göydür. Ötən mövsüm yüksək liqada sonuncu olan Atromitos Jeroskipu hazırda birinci divizionda mübarizə aparır. Klubun prezidenti Vangelis Jenisdir.

## Heyəti

**Qapıçılar:** 1.Paulo Jorge Sousa Vieira (Portuqaliya), 12.Michalis Kokkinos, 21.Lenos Theodorou 
Müdafiəçilər: 2.Rafaellos Athanasiou, 3.Noyko Panayotov Gorov (Bolqarıstan), 4.Efthimios Panayiotou, 5. Themis Agathokleous, 14.Vryonis Vryoni, 20.Demos Socratous, 23.Marios Constantinou, 32.Rui Andrade (Portuqaliya), 78.Pedro Pereira (Portuqaliya), 88.Demetris Gianakou, 90.Bruno Piano (Uruqvay)

**Yarımmüdafiəçilər:** 6.Andreas Nicolaou, 7.Panayiotis Assiotis, 8. Giannis Demetriou, 11.Polis Avgousti, 16.Adamos Irakleous, 17.Anestis Zafeiridis (Yunanıstan), 19.Attila Szili (Macarıstan), 22.Nikolas Christofides, 26.Giannis Hadjivasilis

**Hücumçular:** 9.Argyris Petrou, 10.Sergio Filipe Grillo das Neves (Portuqaliya), 15.Miguel Helder da Costa (Portuqaliya), 18.Axel Gosse (İrlandiya), 31.Papi Kimoto (Konqo), 36.Bauer Bernardi Renato (Braziliya)

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Atromitos Yeroskipou Rəsmi Sayt
Grand Theft Auto: Vice City

**Grand Theft Auto: Vice City** — Rockstar North tərəfindən hazırlanmış və Rockstar Games tərəfindən yayımlanmış 2002-ci il tarixli döyüş-macəra video oyunu. Grand Theft Auto: III 2001-ci ildə buraxıldıqdan sonra Grand Theft Auto seriyasındakı giriş oyunlarından biri olmuşdur. 1986-cı ildə cərəyan edən oyun hekayəsi, italyan mafiya üzvü Tommi Versetti və onun Mayami əsasında hazırlanmış Vays Sitidə Toni Montanadan ilhamlanaraq macəralarından bəhs edir.

## Xarici keçidlər
* Oyunun Rəsmi Saytı

## İstinad siyahısı
Domino's Pizza

**Domino's Pizza** — 1960-cı ildə ABŞ-də yaradılan fast food şəbəkəsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Domino's Pizza web saytı
* Domino's Pizza Türkiyə web saytı
E.ə. 30

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Siciliyalı Diodor
* 30 noyabr — Kleopatra – Misir şahzadəsi.
* 30 noyabr - Qədim Roma dövlət xadimi və sərkərdə Mark Antoni
Game Boy Color

**Game Boy Color** Nintendonun davamçısı olan Game Boyun, oktyabrın 21-i 1998 ildə ilk dəfə Yaponiyada çıxan versiyasıdır. Bunun Game Boy Pocket-dən əsas fərqi, ekranı rəngli, qalın və hündür olmasıdır. Baxmayaraq ki, bu versiyada da 8-bitlik processor ilə işləyir ancaq ilkin sistemdən daha kiçikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Əmir-Abbas Hüveyda

**Əmir-Abbas Hüveyda** (; ) — İranın dövlət xadimi. 1965-ci ilin 27 yanvar tarixindən 7 avqust 1977-ci il tarixinədək İranın baş naziri. 13 ilə yaxın İran Baş Naziri olaraq İran tarixində ən çox bu vəzifəni tutan şəxsdir.

Paris və Brüsseldə siyasi elmlər üzrə təhsil aldıqdan sonra İrana qayıtmış və hərbi xidmətə yollanmışdır. Daha sonra İran Xarici İşlər Nazirliyinə daxil olmuş, daha sonralar Paris (1945–1947), Bonn (1947–1952) və Ankaradakı (1957) İran səfirliklərində, BMT-də (1951–1957) çalışmışdır. 1958-ci ildə İran Milli Neft Şirkətində idarə heyətinə üzv təyin olunmuşdur.

1963-cü ildə Yeni İran Partiyasının qurulmasında iştirak etmişdir. 1965-ci ildə dönəmin baş naziri Həsən Əli Mənsurun öldürülməsindən sonra baş nazir vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Baş nazir olmaqla yanaşı ölkənin yeganə qanuni siyasi partiyası olan Yeni İran Partiyasının və daha sonra onun yerinə keçən Rastahiz (yenidən canlanma) partiyasının da rəhbəri olmuşdur. Bu dönəmdə İranla Qərb neft şirkətləri arasında müxtəlif müqavilələr imzalamağa başlamışdır.

Buna baxmayaraq, 7 avqust 1977-ci ildə İranda baş qaldıran etirzaların səbəbkarı olaraq görüldü və vəzifəsindən istefaya göndərildi, yerinə Cəmşid Amuzəgar gətirildi. 1978-ci ilin noyabrinda isə İranda əks-inqilabi qüvvələrə qarşı vuruşan şah yönümlü hərbi rejim tərəfindən ev həbsinə məhkum edildi. 1979-cu il inqilabında Ruhulla Xomeyninin hakimiyyətə gəlməsindən sonra 1979-cu ilin fevralinda təslim oldu. 2 ay sonra Ruhulla Xomeyninin tələbəsi olan Sadıq Xalxalinin rəhbərlik etdiyi İslami İnqilab Məhkəməsi tərəfindən güllələnərək edam olundu.

## Xarici keçidlər
* Əmir-Abbas Hüveyda haqqında səhifə (ingilis dilində)
Buxara karvansarası

**Buxara karvansarası** — Bakının tarixi hissəsində İçəri Şəhərdə yerləşən, XV əsrə aid tarixi memarlıq abidəsi olan karvansara.

## Tarixi

XV əsrin sonunda İçərişəhərin ticarət magistralının üzərində tikilmişdir. Planda kvadrat formalı, qabarıq portallı karvansaranın həyəti səkkizüzlü formadadı. Perimetr üzrə eyvanlar və şəxsi otaqlar – hücrələrlə əhatə olunmuşdur. Səkkizüzlü rahat həyət, gündəlik ticarət əməliyyatlarından sonra səyyahların və tacirlərin toplaşdığı, açıq səma altında xüsusi bir zal idi. Düz çərçivəyə alınmış həyətin daxili məkanının bütün perimetri boyu ümumi üslubla birləşən çatma tağ memarlıq kompozisiyasının əsas hissəsini təşkil edir.

1964-cü ildə aparılmış bərpa işləri karvansara binasını sonradan əlavə edilmiş tikililərdən və laylardan tamamilə azad etdi. Bu da onun, ətraf tikililər fonunda irihəcmli quruluşunu üzə çıxarmağa imkan verdi. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində karvansaranın altından, Bakını su ilə təchiz edən küng borulu su xəttinin keçdiyi aşkar olunmuşdur.

Araşdırmalardan məlum olub ki, bu tarixi abidə 15-ci əsrdə orta Asiyadan Bakıya gələn tacirlər tərəfindən tikilib. Şərq ölkələrindən gələn tacirlər müvəqqəti sığınacaqlara ehtiyac duyduqlarından, əsasən bu möhtəşəm karvansarada istirahət edərdilər. Elə tikilinin adı da həmin dövrdə Özbəkistanın paytaxtı olan Buxaradan götürülüb. Bu karvansara bir mərtəbəlidir. Ehtimal olunur ki, tikilinin digər mərtəbəsi yerin altında qalıb. Belə ki, Şərq karvansaralarının özünəməxsus memarlıq quruluşu olub. Adətən 2 mərtəbəli inşa olunan tikilinin alt mərtəbəsindən anbar kimi istifadə edilib. Yuxarı mərtəbədə isə qonaq otaqları və tacirlərin heyvanlarını saxladıqları yerlər inşa edilib. 17 otaqdan ibarət olan Buxara karvansarasının ən özəl xüsusiyyəti isə onun dairəvi formada olmasıdır.

Karvansaranın həyətinin mərkəzində bütün Şərq karvansaralarında olduğu kimi hovuz yerləşir. XV əsrdən bu günə qədər olduğu kimi qorunub saxlanılan hovuz insanlarda təəccüb və maraq doğurur. Belə ki, su fontandan axıb tökülsə də, hovuz dolmur və su müəyyən səviyyədə qalır. Burada sistem elə quraşdırılıb ki, suyun hara və necə axıb tökülməsi hələ də müəyyən edilməyib. Karvansaranın divarlarını qədim Azərbaycan xalçaları, kilimlər, bəzək əşyaları, Bakını təsvir edən rəsmlər bəzəyir. Burada əsas məqsəd karvansaraya gələn əcnəbilərdə Azərbaycanın qədim və zəngin tarixi haqqında təsəvvür yaratmaqdır.

Hazırda dövlət başçısının müvafiq sərəncamına əsasən burada bərpa işləri davam etdirilir.

### Bərpadan sonra açılışı
17 mart 2026-cı ildə Buxara karvansarasının əsaslı bərpa və konservasiya işlərindən sonra açılışı olmuşdur. Açılışda Özbəkistan səfirliyi də iştirak etmişdir. Karvansarada interaktiv sənət məkanı yaradılmışdır, burada toxuculuq, heykəltaraşlıq, dəriçilik, rəssamlıq, xalçaçılıq, dəmir döymə, miniatür sənəti, bədii keramika, ebru sənəti, keçəçilik və taxtaoyma kimi sənət sahələri təmsil olunur.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* İçəri Şəhər
Ornella Muti

**Ornella Muti** (; ) — İtalyan aktrisa. Əsl adı Françeska Romana Rivellidir. Atası Neapol doğumlu italyan, anası isə estondur. Bacısı Claudia Mutidir. Muti iki dəfə ailəli olmuşdur. Birinci əri Alessio Orano (1975-1981), ikinci əri isə Federico Facchinettidir (1988-1996). Üç uşağı vardır: Naike Rivelli (1974), anasına oxşarlığı ilə tanınan və İspaniya film rejissoru José Luis Bermúdez de Castro Acasodan olan qızıdır. Andrea və ikinci qızı Carolina isə ikinci əri olan Facchinettidəndir.

1998-ci ildən bəri plastik cərrah Stefano Piccolo ile birlikdə yaşamaqdadır. Muti, 1994-cü ildə "Class" jurnalının təşkil etdiyi bir anketdə dünyanın ən gözəl qadını seçilmişdir.

## Filmoqrafiya

* La moglie più bella (The Most Beautiful Wife, 1970)
* Il Sole nella pelle (1971, also known as Summer Affair, Sun on the Skin)
* Le Monache di Sant'Arcangelo (1973, also known as Sisters of Satan, The Nuns of Saint Archangel, The Nun and the Devil)
* Romanzo popolare (1974, also known as Come Home and Meet My Wife)
* Appassionata (1970, also known as Passionate)
* Leonor (1975)
* La Dernière femme (1976, also known as The Last Woman, L'Ultima donna)
* La stanza del vescovo, also known as The Bishop’s Room
* Mort d'un pourri (1977, also known as Death of a Corrupt Man, The Twisted Detective)
* La Vita è bella (Life Is Beautiful, 1979)
* Flash Gordon (1980)
* İnadkarın ram edilməsi (film, 1980)
* Storie di ordinaria follia (Tales of Ordinary Madness, 1981)
* La Ragazza di Trieste (The Girl from Trieste, 1983)
* Un amour de Swann (1984, also known as Eine Liebe von Swann, Swann in Love)
* Casanova (1987)
* Cronaca di una morte annunciata (Chronicle of a Death Foretold, 1987)
* Wait Until Spring, Bandini (1990)
* Il Viaggio di Capitan Fracassa (1990, English titles: Captain Fracassa's Journey, The Voyage of Captain Fracassa)
* Oscar (1991)
* Once Upon A Crime (1992)
* El Amante Bilingüe (1993)
* Mi fai un favore (1996, US title: Stella's Favor)
* Pour rire! (1996)
* Somewhere in the City (1998)
* The Count of Monte Cristo (1999)
* The Unscarred (1999), costarred with daughter Naike Rivelli
* Domani (2001, English title: Tomorrow)
* Last Run (2002)
* Cavale (2002, also known as Trilogy: One, On the Run, One)
* Un couple épatant (2002, also known as Trilogy: Two, An Amazing Couple, Two)
* Après la vie (2002) (also known as Trilogy: Three, After the Life, Three)
* Hotel (2003)
* On the Run: Trilogy 1 (2004)
* An Amazing Couple: Trilogy 2 (2004)
* After the Life: Trilogy 3 (2004)
* The Heart Is Deceitful Above All Things (2004)

Rəsmi web saytı: http://ornellamuti.it
Mett Basbi

**Metyu Basbi** () — Şotlandiya futbolçusu və meneceri. O, 1945-1969-cu illərdə və 1970-71 mövsümünün ikinci yarısında "Mançester Yunayted"i idarə etmişdir.

Müharibəyə qədərki illərdə "Mançester Siti" və "Liverpul" komandalarında oynayıb. "Mançester Yunayted" klubunun meneceri vəzifəsində daha çox məşhur olub. Burada 25 il çalışıb. Basbinin rəhbərliyi altında "Mançester Yunayted" komandası beş dəfə İngiltərə çempionu olmuş, iki dəfə İngiltərə Kubokunu və bir dəfə UEFA Çempionlar Kubokunu qazanmışdır.

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər
Denni Blançflauer

**Robert Dennis Blançflauer** (; 10 fevral 1926 — 9 dekabr 1993), daha çox **Denni Blançflauer** kimi tanınır () — Şimali İrlandiya futbolçusu.

"Aston Villa" və "Tottnem hotsper" klublarında oynamışdır. 1958 və 1961-ci illərdə İngiltərənin ən güclü futbolçusu hesab edilmişdir. Şimali İrlandiya milli yığmasının tərkibində 56 oyun keçirmişdir. FİFA Dünya Kuboku 1958-in iştirakçısı olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çarli Byuken

**Çarlz Mürrey Byuken** (, 22 sentyabr 1891, Plamsted, Londonun Qrinviç inzibati dairəsi, İngiltərə — 15 iyun 1960, Monte-Karlo, Monako), daha çox **Çarli Byuken** ( adı ilə məşhurdur) — ingilis futbolçu, mərkəz hücumçusu, "Sanderlend", "Arsenal" klublarının və İngiltərə milli futbol komandasının kapitanı, tanınmış idman jurnalisti və şərhçisi. "Sanderlend"in heyətində 1912/13 mövsümündə İngiltərə çempionu, Futbol liqası birinci divizionunun 1922/23 mövsümünün isə ən yaxşı bombardiri olub. Bu klubun tarixində ikinci ən yaxşı bombardir sayılır (221 qol). "Charles Buchan’s Football Monthly" jurnalının yaradıcısıdır.

"Sanderlend" klubu ondan ötrü 1000 funt verəndə bu futbolçunun cəmi 18 yaşı vardı. "Sanderlend"də oynadığı üç ilin ərzində Buçan 65 qol vurmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pir Hüseyin türbəsi (İrəvan)

**Pir Hüseyin türbəsi**, **Cəfərabad türbəsi**, **Pir Hüseyn sərdabəsi** və ya **Əmir Səəd məqbərəsi** — Ermənistan'in Zəngibasar mahalında, Zəngibasar rayonunun mərkəzi olan Uluxanlı qəsəbəsindən 14&nbsp;km şimalda, İrəvan şəhəri yaxınlığında yerləşən Cəfərabad kəndində (indiki Arqavand) qırmızı tuf daşdan inşa edilmiş səkkiztinli türbə. XV əsrə aid müsəlman abidəsi. Türbədə əsas Qaraqoyunlu tayfalarından biri olan Saadlu (Səədli) türk tayfasının başçısı, Çuxur Sədin ilk hakimi Əmir Saad dəfn edilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Qaraqoyunlu əmirinin sərdabəsi üzərində ucaldılan türbənin hündürlüyü 12 metrdir.   Türbəni yuxarıdan kəmərvari əhatə edən 22 metr uzunluğunda ərəbdilli kitabədə Çuxursəd vilayətinin Saadlu  türk tayfasından olan əmirləri Pir Hüseyin və Əmir Səədin (1411 – ci ildə vəfat etmişdir) adları çəkilmişdir. Başqa sözlə kitabədə yazılıb ki,

*"Mərhəmətli və bağışlayan Allahın adı ilə! Allah ... Allahdan başqa Allah yoxdur, diri (və ya) həqiqi. Nə yuxu, nə də mürgü onu tuta bilməz. Göylərdə və yerdə olan hər şeyə sahibdir. Allahın izni olmadan Onun yanında kim şəfaət edə bilər? O, bütün yaranmışların keçmişini və gələcəyini bilir. Onun kürsüsü göyləri və yeri əhatə etmişdir və bunları qorumaq onun üçün heç də çətin deyildir. Ən uca, ən böyük varlıq da Odur!*

*Bu mübarək türbə ən böyük, nəcib, səxavət və lütf sahibi, şahlar və sultanların dəstəkçisi, zəif və kasıbların sığındığı, elm adamlarının qəyyumu və elm axtaranlara, yoxsullara kömək edən , dövlətin və imanın izzəti, mərhum Böyük Əmirin – ən mərhəmətli Əmir Saadın oğlu Əmir Pir-Hüseyn əmri ilə hicri 816 – cı il rəcəb ayının 15 – də (miladi [[1413]] – cü il, [[11 oktyabr]]) ucaldıldı... Allahın rəhmi ona olsun ... Böyük sultan, ən səxavətli Xaqan, Şərqdə və Qərbdə sultanlar sultanı, dövlətin və imanın köməyi, Pir Budaq xan və Yusef Noyonun hökmranlığı ilində ... Allah onların gücünü əbədi etsin!"*  

## Ümumi məlumat
Qırmızı tuf daşından tikilmiş türbənin hündürlüyü günbəzsiz 12 m-dir. Günbəzin karnizinin altında 22 metr uzunluğunda, ərəb dilində, süls elementli nəsx xətti ilə Qurandan Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi yazılmış, abidənin Pir Hüseynin əmri ilə hicri tarixlə 816-cı (miladi 1413-cü) ildə tikildiyi göstərilmişdir.

Bir neçə il öncə erməni katolikosu və erməni alimləri Türkmənistandan alimləri dəvət edərək, türbənin erməni və türkmən xalqlarının memarlıq abidəsi olduğunu elan etmişlər. Halbuki abidənin nə türkmənlərlə, nə də ermənilərlə əlaqəsi var. Belə ki, indi Ermənistan adlanan tarixi Azərbaycan ərazisində, o cümlədən Pir Hüseyn sərdabəsinin yerləşdiyi Cəfərabad kəndində türkmənlər yaşamamışlar. Pir Hüseyn sərdabəsi yalnız azərbaycanlılara məxsus tarixi abidədir.

Abidənin yanında quraşdırılmış lövhədə türbənin Qaraqoyunlu türkmənlərinə aid olması barədə məlumat verilir. Eyni zamanda, əsas stenddə türbənin türkmənlərin tarixi irsi olduğunu göstərir.

## Şəkillər


Fayl:Tour d'Erivan.jpg|Qravür
Fayl:Inscriptions of Pir Huseyin tomb in Western Azerbaijan (modern Armenia).jpg|Türbənin kəmərvari kitabəsi



## İstinadlar

*  
* 
## Həmçinin bax

* Pir Hüseyin xanəgahı
* Göy məscid
* Sərdar sarayı
Kelt xaçı

**Kelt xaçı** — xristian xaçının kəsişən yerinə bir çevrə əlavə olunması ilə meydana gələr. Kelt Xristianlığın xarakteristika simvoludur, ancaq mənşəyi Xristianlıq əvvəlidir.

Çevrə ilə birləşdirilmiş xaçların Xristianlıq əvvəlindən gələn bir çox növü vardır. Sıxlıqla Günəş xaçı olaraq adlandırılan bu cür xaçlara pagan Şimal-qərb Avropada (Skandinav mifologiyasında tanrı Odinin simvoludur.) və ya Pireneler və İber Yarımadasında rast gəlinə bilər. Ancaq Xristian xaçı ilə ortaq bir mənşə ya da əlaqəyə dair bir dəlil yoxdur.
Qordon Benks

**Qordon Benks** (; ) — keçmiş ingilis futbolçu, qapıçı, 1966-cı il dünya çempionu. Eləcə də 1962 və 1970-ci illərdəki dünya çempionatında iştirak etmişdir. Futbol Tarixi və Statistikası Beynəlxalq Federasiyasının dünyadakı futbol mütəxəssisləri arasında keçirdiyi referendumun nəticələrinə əsasən o xx əsrin ən yaxşı qapıçıları arasında Lev Yaşindən sonra ikinci yeri tutmuşdur.

Onun "Stouk" komandasına keçməsindən ötrü 25 min funt verilmişdi. Bu komandanın kapitanı olmuşdu. İngiltərə yığma komandasının heyətində 62 oyun keçirib. FİFA Dünya Kuboku 1966 və FİFA Dünya Kuboku 1970-in iştirakçısı olmuşdur.

## İstinadlar
Hyu Qallaxer

**Hyu Kilpatrik Qallaxer** (, 2 fevral 1903, Bellshill, Şotlandiya — 11 iyun 1957, Geytshed, İngiltərə) — Şotlandiya futbolçusu, Britaniya futbolu tarixində ən yaxşı hücumçulardan biri.

"Nyukasl" və "Çelsi" komandalarının mərkəz hücumçusu. İstənilən mövqedən qapıya zərbə endirməyi bacaran Qallaxer hücumların təşkilatçısı kimi məşhur idi. İngilis futbolunun bütün tarixi ərzində ən güclü şotland futbolçularından biri hesab olunur. Vurduğu topların sayına görə (386 qol) futbol liqasının rekordçusudur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Billi Makkreken

**Billi Makkreken** - XX əsrin ilk rübünün Şimali İrlandiyalı futbolçusu.

1902-ci ildən 1925-ci ilədək "yukasl" və Şimali İrlandiya yığma komandasında oynamış mərkəz müdafiəçisi. Bu hiyləgər taktik süni "oyundan kənar" vəziyyət yaratmağın banisi ("bir müdafiəçi ilə oyun" adını almış taktiki kələk) və üç oyunçuya görə "oyundan kənar" vəziyyəti müəyyənləşdirən köhnə qaydanın 1925-ci ildə dəyişilməsinin əsas günahkarı olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Herbert Çepmen

**Herbert Çepmen** (, ) — İngiltərə futbolçusu və məşqçi.

1925-ci ildə ofsayd qaydalarında dəyişiklik ediləndən sonra oyunun taktikasında dönüş yaratmışdır. İlk dəfə meydanın mərkəzində kənar yarımmərkəz hücumçularından geri çəkilmiş mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi istifadə eləməyə başlamışdır. Mərkəz yarımmüdafiəçisi də öz növbəsində geri çəkilərək müdafiəyə kömək göstərmişdir. Beləliklə, Çapmen futbolun təcrübəsində "stopper"dən istifadə edən ilk menecer olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hacılar (Gədəbəy)

**Hacılar** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Hacılar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Yaşayış məntəqəsi qızılbaşların zülqədər tayfasının hacılar tirəsinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlandırılmışdır. Etnotoponimdir. Gədəbəy rayonunun Hacılar kəndi. Dağətəyi ərazidədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsinin İmamverdi oğlu Hacı Həzrətqulu adlı şəxs saldığı üçün belə adlanır. Hacının babası Qüdrətqulu xan iranın Güney kəndindən gəldiyi üçün kəndin adı el arasında Güneykənd kimi də işlədilir.

## Toponimikası
* Hacılar oyk., sadə.
* Ağdaş r-nunun Yuxarı Nemətabad i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir;
* Ağcabədi r-nunun Boyat i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir;
* Bərdə r-nunun Mustafaağalı i.ə.v.-də kənd. Qarabağ düzündədir. Yerli əhali arasında Hacallı kimi işlənir;
* Dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini İmamverdi oğlu Hacı Həzrətqulu adlı şəxs saldığı üçün belə adlanır. Hacının babası Qüdrətquluxan İranın Güney kəndindən gəldiyi üçün kəndin adı el arasında Güneykənd kimi də işlənir;
* Xaçmaz r-nunun Qalağan i.ə.v.-də kənd. Samur-Dəvəçi ovalığındadır;
* Laçın r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Qarabağ yaylasındadır. XIX əsrdə Qarıqışlaq kəndinin binə yerlərindən biri olan bu ərazidə Hacı qəbri adlanan yer də var;
* Tovuz r-nunun Çatax i.ə.v.-də kənd. Əsrik çayının (Axınca çayının qolu) sahilində, Kiçik Qafqaz dağlarının yamacındadır. Yaşayış məntəqələri qızılbaşların zülqədər tayfasının hacılar tirəsinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlandırılmışdır. Etnotoponimdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 589 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu
*Hacılar oymağı

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti
Hacıələkbərli

**Hacıələkbərli** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Dəyirmandağ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Gərgər kənd Sovetinin Hacıələkbərli kəndi Dəyirmandağ kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndi vaxtilə Gəncə şəhərinin ətrafındakı kəndlərin birindən gəlmiş Hacı Ələkbər adlı şəxs yaylaq yurdunda saldığına görə həmin şəxsin adı ilə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 370 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Əlinağılar

**Əlinağılar** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Əlinağılar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrin əvvəllərində Sadıqlı (indi ki Ağstafa rayonunda) kəndindən gəlmiş Əlinağı adlı şəxs salmışdır. Oykonim "Əlinağıya məxsus kənd" mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 959 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Ərtəpə

**Ərtəpə** (əvvəlki adı: **Novoqorelovka**) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Ərtəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Novoqorelovka kəndi Ərtəpə kəndi və müvafiq olaraq Novoqorelovka kənd Soveti Ərtəpə kənd Soveti adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 507 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əyrivəng (Gədəbəy)

**Əyrivəng** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Arıqıran kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Türk kəndi 20-ci əsrin əvvəllərində 1770-ci illərdə erməni əhalisi tərk etməyə məcbur edilən kəndin yerində yaranmışdır.

## Toponimikası
Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, kənd uçmuş, zəng qülləsi əyilmiş köhnə vəngin (kilsənin) yaxınlığında salındığına görə belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 402 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Təhsil
40 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 285 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Əyrivəng məbədi – tarixi izimizi özündə qoruyan uca dağların daş yaddaşı

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Əmiraslanlı

**Əmiraslanlı** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 954-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Əmiraslanlı kəndi Şəkərbəy kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini XX əsrin 20-ci illərində Emir kəndindən çıxmış cinaboy nəslindən olan Əmiraslan adlı şəxs salmışdır. Oykonim Əmiraslan (şəxs adı) və -lı (mənsubluq bildirir) komponentlərindən düzəlib, "Əmiraslana məxsus kənd" mənasındadır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 619 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əmir (Gədəbəy)

**Əmir** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Poladlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Bəzən Əmir variantında qeydə alınmışdır. Oykonim eymur tayfasının adı ilə bağlıdır, etnotoponimdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 183 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
İnəkboğan

**İnəkboğan** — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun İnəkboğan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsi həmin ərazidən axan eyniadlı çayın adını daşıyır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1602 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
* Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
İsalı (Gədəbəy)

İsalı kəndi inzibati ərazi vahidinə daxil olan kəndlər. İsalı kəndi, Cücənli kəndi, Çaykənd kəndi, Mutudərə kəndi, Dördlər kəndi, Qasımağalı və Hasanağalı kənlərindən ibarətdir.
**İsalı** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun İsalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Axınca çayının sahilində, Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir.

## Tarixi

## Toponimikası
Axınca çayının sahilində, Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, XIX əsrin ortalarında Qazax qəzasının Qıraq Salahlı kəndindən İsa adlı şəxs bir qrup ailə ilə birlikdə Gədəbəyə qaçmış və Qızıltorpaq adlı yerdə məskunlaşmışdı. Bir qədər sonra oraya köçürülən ruslar Saratovka və İvanovka kəndlərini yaratdılar. İsa isə öz övladları ilə oranı tərk edərək indiki kəndin ərazisində məskunlaşmış və yeni yaranmış yaşayış məntəqəsi də onun adı ilə adlandırılmışdı. Kəndin əhalisinin böyük əksəriyyəti İsanın oğullarının nəsilləridir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 337 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar