open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ronja, the Robber's Daughter

— Qoro Miyadzakinin Astrid Lindqrenın  eyniadlı əsərinin əsasında çəkilmiş anime-serialı.Premyerası 2014-cü ilin oktyabrın 11-də baş tutub.Polygon Pictures və  Studio Ghiblinin birgə layihəsi.

## Keçidlər

* ''Sanzoku no Musume Ronja'' MyAnimeList.net saytında.
Azərbaycan kərtənkələsi

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Xariçi görünüş

### Xüsusiyyətləri
Kələzin uzunluğu 76&nbsp;mm, quyruğu bədənindən iki dəfə uzundur. Onun başı aşkarcasına batıq formadadır. Yaxalığı isə dişvari formada qabarıqdır. Bədənində yerləşən pulçuqları hamar və qabarıqdır. Boğaz nahiyəsi boyunca 20-29 pulсuğa malik olur. Kələzin bədəni boyunca isə ortalama 48-62 pulcuğa sahib olur. Ön ərtaflarda olan pulcuqlar bel nahiyyəsindən kiçik olur.

### Rəngi
Kələzin bədəninin yuxarı hissəsi açıq-qəhvəyi, qum rəngi və ya tünd-qonur bəzən isə demək olar ki qara olur. Kərtənkələnin bel nahiyyəsini eni boyunca dördbucaqlı xalı tutur ki, onun üzəsi isə qara nöqtələr vardır. Kələzin böyür hissələrində tund 3-4 halqa vardır. Onların daxilindən ağ zolaqlar keçir. Qarın nahiyyəsi ağımtıl, mavi və bəzənsə yaşıl rəngə çalır. Erkəklərdə çütləşmə zamanı göz kənarları açıq göy və ya bənövşəyi rəng alır.

## Həyat tərzi

### Qidalanlası
Bu növün qidasının əsasını: Sərtqanadlılar, Zərqanadlılar, İkiqanadlılar, Kəpənəklər, digər Cücülər, həmçinin Hörümçəklər, Çoxayaqlılar, Molyusklar və Soxulcanlar

### Çoxalması
Dişilər iyun ayının ortasından iyul ayının əvvəllərinə qədər yumurta qoyurlar. Dağlıq ərazilərdə isə bu hadisə iyulun ortalarından avqustun əvvələrinə qədər davam edir. Dişilər bu vaxt ərzində 2-dən 5-ə qədər yumurta qoya bilirlər. Çox vaxt 4 yumurta qoyur. İnkubasiya dövrü 55 gün davam edir. Əsasən iyulun sonları və ya sentyabrın əvvəllərində balalar yumurtadan çıxırlar. Balalar 24–27&nbsp;mm uzunluğa malik olurlar.

## Arealı
Azərbaycan kərtənkələsi əsasən Kiçik Qafqaz dağları ərazisində daha geniş yayılmışdır. Azərbaycanın quraq dağlıq razilərində, Kürün yuxarı axarlarında və Gürçüstanın cənub hissələrində yayılmışdır. Bu növə Qafqazdan kənar ərazilərində əsasən Türkiyənin şimal-şərq və İranın (Cənubi Azərbaycan) şimal-qərbi ərazilərində də rast gəlinir. Bu növə daxil olan kərtənkələlər əsasən digər Qayalıq kərtənkələləri kimi qayalıqlarda və daşlıq ərazilərdə rast gəlinir. Dağ çayları yaxınlıqlarında və Dağ meşələri bölgələrində də təsadüf edilir. Yüksəklikdən asılı olaraq  fevralın sonları martın əvvəllərindən başlayaraq, sentyabr və ya noyabr aylarına qədər aktiv həyat sürürlər. Əlverişli yerlərdə kələzlərin sayı 1&nbsp;km yol boyunca 40-60 baş təşkil edir.

## Növün təsnifatı
Bu növ üç yarımnövə bölünür ki, onlarında 2-si Ön Qafqaz ərazisində yaşayır:

*1. *Lacerta raddei raddei Boettger*, 1892 — Kiçik Qafqazın dağlıq ərazilərində əsasən Azərbaycan, az miqdarda isə Ermənistan ərazilərində müşahidə edilir (Kiçik Qafqazın cənub aşırımları istisnadır).
*2. *Lacerta raddei nairensis Darevsky*, 1967 — Şərqi Türkiyə, Kür çayının yuxarı axarları və Gürcüstanın cənub hissəsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qannon Universiteti

**Qannon Universiteti** () — ABŞ-nin Pensilvaniya ştatının Eri şəhərində yerləşən katolik universitet.

## Tarixi
Qannon Universiteti Eri Roman Katolik Yeparxiyası tərəfindən ikiillik Kafedral kolleci kimi yaradılmışdır. 1944-cü ildə bura kişilər üçün dördillik Qannon İncəsənət və Elm Kollecinə çevrilmişdir və kollec adını onun açılmasında və tikilməsində aparıcı rol oynamış Con Mark Qannonun adını almışdır. 1964-cü ildə kollecdə həm qadınlar, həm kişilər təhsil almağa başlamışdır. 1979-cu ildə isə kollec universitet statusu almışdır.

## Təhsil
Universitet öz tələbələrinə dosent, bakalavr, magistr və doktorantura dərəcələrini təklif edir.

Hazırda universitetdə 4.238 nəfər təhsil alır.

## İdman
Universitetin tələbələri həmçinin müxtəlif idman yarışlarında iştirak edir. Universitetin 18 atletika idmanı üzrə proqramı var.

## Reytinqi
U.S. News & World Report's 2010-cu ildə *"ABŞ-nin ən yaxşı kollecləri"* siyahısında ABŞ-nin şimalında Top kolleclər arasında göstərilmişdir.

## Məzunları
Universitetdən indiyə qədər 31.500 nəfər məzun olmuşdur.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
*Atletika
*Onlayn jurnal
Edvin Pikon-Akkonq

**Edvin Pikon-Akkonq** () — mavrikili keçmiş futbol hakimi. 1986-cı ildə Meksikada keçirilmiş dünya çempionatında İraq-Paraqvay matçında baş hakimlik etmişdir.

## Həmçinin bax
* 1986 FİFA Dünya Kuboku

## Xarici keçidlər
* Profile at Football Database

## İstinadlar
Romulo Mendes

**Romulo Mendes Molina** (; ) — qvatemalalı keçmiş futbol hakimi. 2 mundialda (1982, 1986) 2 matça baş hakimlik etmişdir.

## Həmçinin bax
* 1982 FİFA Dünya Kuboku
* 1986 FİFA Dünya Kuboku

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile at Football Database
Doradus

**Doradus** ()— Braziliyanın Matu-Qrosu-du-Sul ştatı ərazisində yerləşən şəhər. Cənub-qərbi Matu-Qrosu-du-Sul mezoregionunun tərkib hissəsidir. Doradus istisadi rayonununa daxildir. Əhalisi 182,747 nəfərdir. Ərazisi 4,086,387 km²-dir. Əhalinin əraziyə nisbəti — 44,72 nəf./km².

İqtisadiyyatı əsasən kənd təsarrüfatı üzərində qurulub. Kampu-Qrandi şəhərindən sonra ştatın ikinci böyük şəhəridir. Şəhər günü — 20 dekabr.
Şəhər 1935-ci ildə salınmışdır. Tropik iqlimə malikdir.

## Qalereya

Fayl:Dourados1.jpg|
Fayl:Dourados.jpg|
UEFA Avropa Liqası 2015/2016

**UEFA Avropa Liqası 2015/2016** — Futbol üzrə UEFA Avropa Liqası 2015/2016 sezonu.

## İştirakçılar

## A qrupu

## B qrupu

## C qrupu

## D qrupu

## E qrupu

## F qrupu

## G qrupu

## H qrupu

## İ qrupu

## J qrupu

## K qrupu

## L qrupu

## İstinadlar
Bakı Su İdmanı Sarayı

**Su idmanı Sarayı** — Su idmanları üzrə beynəlxalq və yerli əhəmiyyətli yarışların keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan idman kompleksidir. 19 aprel 2013-cü ildən tikilməyə başlanmışdır. Bakı Su İdmanı Sarayında yaradılmış şərait *FINA* (Beynəlxalq Üzgüçülük Federasiyası) tələblərinə tam uyğundur. Burada üç hovuz yaradılıb. Onlardan ikisi Olimpiya hovuzudur (uzunluğu 50 və 25, eni 25, dərinliyi isə 2,5 metrdir). Suya tullanma hovuzunun uzunluğu 25 metrdir. Burada hündürlüyü 3, 5, 7,5 və 10 metr olan beş pilləli suya tullanma platforması inşa edilib. Sarayın tamaşaçı tutumu 6 mindən çoxdur. Bundan əlavə, sarayda əlil tamaşaçılar, VVIP, VIP və media bölmələri mövcuddur. Su İdmanı Sarayının binasında Avropa Olimpiya Komitəsinin və Beynəlxalq Üzgüçülük Federasiyasının tələblərinə uyğun olaraq funksional və köməkçi sahələr yaradılıb. Binada üzgüçülər üçün xüsusi məşq platformaları və avadanlığı mövcuddur. Su idmanı Sarayı *Bakı 2015 Avropa Oyunlarına* ev sahibliyi etmiş məkanlardan biridir.

## Şəkillər

Fayl:Stamps of Azerbaijan, 2014-First European Games. Baku 2015 - 5.jpg
Fayl:Baku Aquatic Palace, inside view, swimming pool.jpg|Bakı Su İdmanı Sarayının olimpiya hovuzu
Fayl:Baku Aquatic Palace, Olympic Pool.jpg|Bakı Su İdmanı Sarayının olimpiya hovuzu
Fayl:Baku Aquatic Palace, Olympic size swimming pool.jpg|Bakı Su İdmanı Sarayının olimpiya hovuzu


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
RİA Novosti

**RİA Novosti** — Rusiyanın dövlət informasiya agentliyi. 2013-cü ildə ləğv olunaraq onun bazasında “Rossiya Seqodnya” (Rusiya bu gün) beynəlxalq informasiya agentliyi yaradıldı. İnformasiya agentliyinin əsas fəaliyyəti Rusiya Federasiyasının dövlət siyasətini və ictimai həyatını xaricdə işıqlandırmaqdır. Dünyanın ən böyük media holdinqlərindən biri sayılır, mərkəzi qərargahı Moskva şəhərində yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İhram

**İhram** (ərəb. إحرام‎‎ — *həsr etmək*) — həcc ziyarətini həyata keçirən zəvvarın xüsusi mənəvi paklıq vəziyyətidir. Bunun üçün qüsl almaq (bədəni tamamilə yumaq), xüsusi geyim geyinmək və ihramın qaydalarına riayət etmək tələb olunur.

## Mümkün hərəkətlər
İhram vəziyyətində ticarətlə və digər dünyəvi işlər məşğul olmaq; cinsi əlaqəyə girmək, kəbinə girmək, əsəbləşmək və kimisə incitmək; canlılara ziyan vurmaq (heyvanları və həşəratları öldürmək, otu və ya yarpaqları qopartmaq və s.) üz qırmaq, baş qırxdırmaq, dırnaq kəsmək, ətirdən istifadə etmək, zinət əşyaları taxmaq və siqaret çəkmək qadağandır. Qadınlar qüsl aldıqdan sonra enli ağ paltar geyinir, başlarını ötrürlər (yalnız sifət, əl və ayağın daban hissəsi görünə bilər). Kişilər iki sadə ağ örtük geyinirlər: biri baldırdan qıça qədər olan hissəni ötrür, digəri isə sağ çiyinin üzərinə atılır. Bu geyimlər zəvvarların niyyətlərinin paklığını və onların allah qarşısında bərabər olmasına işarədir. Zəvvarlar ihram geyimlərini Kəbədən 4 kilometr aralıda yerləşən mikat adlı yerdə geyinirlər. Müasir dövrümüzdə zəvvarların əksəriyyti ihram geyimini artıq təyyarə enişə başlayanda geyinirlər. 

## Ədəbiyyat
* *[[Aydın Əlizadə|Али-заде, А. А.]]* Ихрам &nbsp;// Исламский энциклопедический словарь.&nbsp;— М.&nbsp;: Ансар, 2007.&nbsp;— 400&nbsp;с.&nbsp;— (Золотой фонд исламской мысли).&nbsp;— 3000 экз.&nbsp;— ISBN 5-98443-025-8.
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən quşlar

**Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən quşların siyahısı** — bura 34 növ quş daxil edilmişdir.

## İstinadlar
* Azərbaycan SSR Qırmızı Kitabı 1989
* "Azərbaycanın heyvanlar aləmi". Tom III. Onurğalılar, 2000 il.

## Mənbə
* Azərbaycanda yaşayan quşların siyahı
Cəlalə Nəzəroğlu

**Cəlalə Nəzəroğlu** () — Azərbaycan jurnalisti, teleaparıcı.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Müxtəlif illərdə Xəzər TV-də "Xəzər Xəbər"in aparıcısı və bölgə xəbərlərindən məsul redaktor, İnterAz TV-nin "Xəbərlər" departamentinin rəhbəri, ANS televiziyasında səhər departamentinin rəhbəri və "Salam, Azərbaycan" proqramının aparıcısı kimi fəaliyyət göstərib. 2019-cu ildə "Libraff" mağazalar şəbəkəsinin direktoru olub.

ASAN radioda yayımlanan "Ana dili", REAL televiziyasında efirə gedən "Redaktor" layihələrinin müəllifi olmuşdur. Rəhbərlik etdiyi Diksiya Akademiyası MMC "ASAN xidmət"lə birlikdə "Ana dilində hekayəni danış" adlı natiqlik çempionatı keçirib.

Hazırda Diksiya Akademiyası MMC-yə rəhbərlik etməkdədir.

### Kitabları
* "Danışığınla həyatı qazan"

### Mükafatları
* "İlin ən yaxşı radio aparıcısı 2017"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bizimkilər — Cəlalə Nəzəroğlu: "İlk dəfə efirə çıxanda çənəm, əl-ayağım titrəyirdi"
* Cəlalə Nəzəroğlu. "Doğrudan", yoxsa "Doğurdan"?
* Cəlalə Nəzəroğlu
* Cəlalə Nəzəroğlu: "Yaxşı danışığın təməli ailədə qoyulur"
Konqo DR bayrağı

**Konqo Demokratik Respublikası bayrağı** () — Afrikada yerləşən müstəqil dövlət Konqo Demokratik Respublikasının dövlət bayrağı. Bayraq mavi fonda yerləşən sarı beşguşəli ulduzdan və bayrağı dioqanal kəsən sarı cizgili qırmızı xətdən ibarətdir. Bayraq 20 fevral 2006-cı ildə qəbul olunub. 2005-ci ilin dekabrında təsdiqlənmiş yeni konstitusiya 1963-1971-ci illərdə istifadə olunmuş bayrağa çox oxşar bu bayrağın istifadə edilməsinə dəstəkləyib. 1963-1971-ci illərdə istifadə olunmuş bayraq ilə yeni bayraq arasındakı fərq yeni bayraqda göy rəngin daha açıq olmasıdır. Bayraqda göy rəng sülhü, qırmızı ölkə uğrunda ölən şəhidlərinin qanını, sarı rəng ölkənin zənginliyini, sarı ulduz isə ölkənin işıq saçan gələcəyini simvolizə edir.

## Əvvəlki bayraqlar
Bundan əvvəlki bayraq 2003-cü ildə qəbul olunub və bu bayraq 1960-1963-cü illərdə istifadə olunana çox bənzəyir. Bayraq Kral Leopoldun Beynəlxalq Afrika Assosasiyası üçün 1877-ci ildə istifadə etdiyi bayraq əsasında yaradılıb. II Leopoldun Berlin konfransında Konqo Müstəqil Dövlətinin yaradıldığını bildirdikdən sonra bu bayraq Konqo üçün istifadə olunmağa başlanıb. Konqo 30 iyun 1960-cı ildə Belçikadan müstəqillik qazananda da, yeni qəbul edilmiş bayraqda əvvəlki bayrağın cizgiləri saxlanıldı. Bu bayraq isə 1963-cü ilə qədər istifadə olundu.

Konqo krizisində Mobutu Sese Sekonun hakimiyyətə çıxmasından sonra indiki bayrağa çox bənzər bayraq qəbul edilib. İndikindən fərqli olaraq bu bayraqda ulduz daha kiçik, göy rəng daha tünd və qırmızı xətt daha nazik idi. Qırmızı rəng qanı, sarı rəng firavanlığı, göy rəng ümidi, ulduz isə birliyi təmsil edirdi. Ölkənin adının Zair olmasından sonra bu bayrağın əvəzinə yaşıl fonun mərkəzində sarı dairə olan və dairənin içində məşəl tutan qolun təsvir olunduğu tamamilə başqa bayraq qəbul olundu. Bu bayraq isə Birinci Konqo müharibəsinə qədər istifadə olundu.

## Rənglər

## Qalereya

File:Flag of Belgium (civil).svg|Belçika bayrağı
File:Flag of Governor-General of Belgian Congo.svg|Belçika Konqosu bayrağı
File:Flag of the Congo Free State.svg|Konqo Müstəqil Dövlətinin bayrağı (1908-1960)
File:Flag of Congo-Léopoldville (1960-1963).svg|Konqo bayrağı (1960-1963)
File:Flag of Congo-Kinshasa (1966-1971).svg|Konqo Kinşasa bayrağı (1966-1971)
File:Flag of Zaire.svg|Zair bayrağı (1971-1997)
File:Flag of the Democratic Republic of the Congo (1997-2003).svg|Konqo DR bayrağı (1997-2003)
File:Flag of the Democratic Republic of the Congo (2003-2006).svg|Konqo DR bayrağı (2003-2006)
File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|İndiki bayraq 


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tanrıya pərəstiş kultu

**Tanrıya pərəstiş kultu** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Çində qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Tanrıya pərəstiş kultunun lideri Lyu Caquo əvvəllər "İlahidən göndərilmiş kral" sektasının üzvü olmuş, ancaq sektanın rəhbəri Van Yanminin adi insan olduğunu bildikdən sonra ondan ayrılmışdır. O, belə inancların kökündə fırıldaqçılığın durduğunu tez bir zamanda anlayaraq, 1993-cü ildə kral sektasının bir sıra davamçılarını öz tərəfinə çəkmiş və şəxsi kultunu yaratmışdır. Lyu iddia edirdi ki, o, Yer kürəsinin tanrısıdır. O, öz sektasından varlanmaq və ziyarətçilərlə intim əlaqəyə girmək məqsədilə istifadə edirdi. Sonralar Lyunu 40000 ABŞ dollarını mənimsəməkdə və sektanın 10 üzvünü, həmçinin iki 13 yaşlı qızı zorlamada ittiham etdilər. Həbsdə olan Lyu asanlıqla dələduzluğunu boynuna alaraq bildirdi:

Lyu Caquo 1999-cu ildə ölüm hökmünə məhkum edilənədək Tanrıya Pərəstiş kultu Hunan əyalətində 10000-dən çox adamı təriqətə cəlb etməyə nail olmuşdu.

## Mənbə
* **Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Şinçeonci

**Şinçeonci** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Koreyada qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

"İsa Kilsəsi, səyyar Məbədin vəhyləri" kimi də tanınan bu cərəyanın əsası 1984-cü ildə sabiq-yevangelist Li Man-hi tərəfindən qoyulmuşdur.

Şinçeocinin “Yeni Göy və Yer” kimi tərcümə olunan əsas müddəası ondan ibarətdir ki, İsa hazırda Bibliyanın və vəhyin həqiqətini dərk etdiyini söyləyən Linin vücuduna daxil olmuş ruhi mahiyyətdir. Li iddia edir ki, o, İsanın yerinə gəlmiş peyğəmbərdir. Bu koreyalı dünyanın artıq məhv olduğunu, bütün insanların axirət həyatı yaşadığını, buna görə də, əbədi yaşayacaqlarını təbliğ edir və inandırır ki, bütün digər kilsələr iblisin nəzarəti altındadır. Şinçeonci öz davamçılarını İncil mətnlərinin təhrif edilmiş izahına inandırır, həmçinin onlarla mütəmadi olaraq yarımhərbi gecə yığıncaqları keçirir.

Kult özünə yeni üzvlər cəlb etmək üçün hər cür üsula əl atır. Məsələn, o, ilk baxışdan sakit və dinc görünən mitinqlər, məzəli fleşmoblar, pulsuz Koreya dili dərsləri və əyləncə gecələri təşkil edir. Əslində isə bütün bunların arxasında "peyğəmbəri" vergi ödənişindən boyun qaçırmaqda və yeniyetmələrə qarşı cinsi zorakılıqda ittiham olunan və dinsizlərin məhv edilməsinə çağıran kult dayanır.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Quan İnin Metodu

**Quan İnin Metodu** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Tayvanda qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Bu dini hərəkat əslən Vyetnamdan olan və özü özünü Ali Usta adlandıran Çinq Hay tərəfindən təsis edilmişdir. Quan İnin davamçıları Tanrının varlığını dərk etmək üçün daxili işığa və daxili səsə əsaslanan meditasiyaları təcrübədən keçirirlər. Onlar öz fəaliyyətlərini dünyada ən böyük vegetarian biznesi sayılan “Loving Hut” beynəlxalq restoranlar şəbəkəsi ilə pərdələyirlər.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Tanrının Kilsəsi

**Tanrının Kilsəsi** və ya **Ümumdünya Missiya Cəmiyyəti** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Koreyada qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Bu sektanın davamçıları hesab edirlər ki, İsanın ruhu An Sanq-Honq adlı bir adamın vücuduna köçmüşdür, Jan Hil-Ca adlı qadın isə "Tanrının Anasıdır". Onlar bildirirlər ki, Yerdəki ailə sistemi səmavi ailə sisteminin əksi və kölgəsidir və Səmavi Ata (An), Səmavi Ana (Jan), həmçinin qardaş və bacıların (digər bəşəriyyət) mövcud olduğunu iddia edirlər. Tənqidçilərin fikrincə, bu kult ailələri məhv etmək üçün beyinlərə təsir göstərmək taktikasından istifadə edir.

## Mənbə
* **Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
İsa Səhər Ulduzu

**İsa Səhər Ulduzu** () — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Koreyada qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Kultun yaradıcısı Çon Men Sok İsanın xilaskarlıq missiyasını yerinə yetirə bilmədiyini, həqiqi xilaskarın özü olduğunu irəli sürərək 1970-ci ildə təmizlənmə rituallarına əsaslanan İsa Səhər Ulduzu kultunun əsasını qoymuşdur. Onunla intim əlaqə sayəsində bütün günahların silinəcəyini təbliğ edərək Çon yüzlərlə koreyalı qadınla münasibətdə oldu. Cazibədar qızları universitetlərdən seçərək sosial klublar, idman turnirləri və Bibliyanı öyrədən kurslar vasitəsilə aldadıb yığırdılar. 1999-cu ildə kütləvi informasiya vasitələrində zorlamalar haqqında ittihamlar dərc edilməyə başlayanda Çon Koreyadan qaçdı. O, növbəti 8 ili Yaponiyada, Honkonq və Tayvanda gizlənərək öz əməllərinə davam etdi. Lakin 2008-ci ildə Çində ələ keçirildi və Seulda 10 il azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum olundu.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Vanq Çu

**Vanq Çu** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Vyetnamda qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Rəsmi ateist mövqeyi nümayiş etdirən Vyetnam hökuməti uzun müddət ölkədə xaçpərəstlərə zülm etmişdir. Bu irtica Vanq Çu sektası kimi yeni qəribə dini hərəkatların yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Onun banisi və “məsihi” Çjun Çanq Ka (Tu Cenq Çen kimi də tanınır) deyirdi ki, o, möcüzələr göstərmək iqtidarındadır və hmonq-xristian (hmonqlar müasir Çin, Vyetnam, Laos və Taylandın dağlıq ərazilərindən olan etnik qrupdur) dövlətini yaratmaq uğrunda mübarizə aparırdı. Nəticədə, hökumət 2011-ci ildə hmonqları narkotik qaçaqmalçılığında, torpaqların mənimsənilməsində, ətraf mühitin korlanmasında və hökumət əleyhinə fəaliyyətdə ittiham edərək sektanı dağıtdı. Onun liderlərindən bəziləri edam olundu. Lakin sekta fəaliyyətini gizli şəkildə davam etdirməkdədir.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Danhaq

**Danhaq** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Koreyada qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Əsası Li Sın Qoyn tərəfindən qoyulmuş Danhaq təlimi Koreyada və bütün dünyada 160-dan artıq yoqa və tay-çi mərkəzinə malikdir. Onun banisi özünü İlçi, yəni *"həqiqəti göstərən barmaq"* adlandırır. Qoyn iddia edir ki, fövqəltəbii gücə malikdir və *"beyin tənəffüsünü"* - tay-çi, masaj və meditasiya vasitəsilə mənəvi aydınlanma və təbii şəfa tapma prosesini öyrədir. Tədricən tədris proqramlarının qiyməti artır, davamçılar isə məşğələlərin haqqını ödəməyə və müalicəvi məhsullar və kitablar almağa məcbur edilirlər. Sadiq davamçılar bəzən min dollarlarla vəsait ödəyirlər. Bu kultun daşıyıcıları biliyin fiziki ağrı nəticəsində əldə oluna biləcəyi barədə mif uydururlar.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Qüdrətli Tanrı Kilsəsi

**Qüdrətli Tanrı Kilsəsi** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Çində qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Sektanın əsası 2001-ci ildə ABŞ-yə qaçmış keçmiş professor Çjao Veyşanem tərəfindən qoyulmuşdur. Bu dinə yeni girənləri cəlb etmək üçün pul, hədiyyə və intim xidmətlərdən istifadə olunur, daha sonra isə onlardan ianələr toplanılır. Kultun üzvlərindən öz ailələrindən imtina etmək tələb olunur. Həmçinin Qüdrətli Tanrı Kilsəsi Kommunist Partiyasının üzvlərinin qətllərinə təşviq edirlər.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Sun Çi-Li Assosiasiyası

**Sun Çi-Li Assosiasiyası** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Tayvanda qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Bu qrupun dini lideri Sun Çi-Li iddia edir ki, möcüzəvi təsir gücünə malikdir və planetin istənilən nöqtəsində peyda olmaq üçün özünün mənəvi “doppelqangerini” (romantizm dövrü ədəbiyyatında “insanın oxşarı” mənasında işlədilmişdir) yarada bilər. Bunu sübut etmək üçün Sun bütün planet üzrə göy qurşağı və nurlu işığın fonunda havada pərvazlandığını əks etdirən foto-şəkillərini nümayiş etdirir. Sun bu fotoları davamçılarına satmaqla çox dəbdəbəli həyat yaşayır və daşınmaz əmlak əldə edir. 1996-cı ildə bu fotoların saxta olduğu sübuta yetirildi və Çi-Li dələduzluqda ittiham edildi. O, 3 milyard Tayvan dollarını (təxminən 100 milyon ABŞ dolları) götürərək aradan çıxdı. Sonralar ona bəraət verildi. Belə ki, Ali Məhkəmə onun dini fəaliyyətinin Konstitusiyaya zidd olmadığı barədə qərar qəbul etdi.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Dhammakayya

**Dhammakayya** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Tailandda qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Bu hərəkat son bir neçə onillik ərzində sürətlə inkişaf etmişdir. Bu kult uçan naməlum obyekt (UNO) formasında olan və içərisində qızıl və titan təbəqə ilə örtülmüş 300 min Budda heykəlinin yerləşdiyi məbədi ilə məşhurdur. Burada 3000-ə yaxın rahib yaşayır, hər gün Dhammakayya hərəkatının on minlərlə üzvü üçün kütləvi ibadətlər təşkil olunur. Kult maliyyə fırıldağı, bidətçi təlimlər, yalançı möcüzələr və dini liderləri Phra Dhammaçayonun şəxsiyyətinə pərəstişə görə tənqidlərə məruz qalır.

## Mənbə
***Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.
Tione (peyk)

**Tione** () və ya Yupiter XXIX Yupiterin əks istiqamətdə dönən düzənsiz peyklərindən biridir.Peyk 2001-ci ildə Havay Universitetindən olan astronomlar komandası tərəfindən Scott Şeppardın başçılığı ilə kəşf edilmişdir və müvəqqəti olaraq **S/2001 J 2** adlandırılmışdır.

Tionenin diametri təxminən 4 kilometrdir və Yupiterin ətrafında 21.406&nbsp;km məsafədə 639.803 gün ərzində fırlanır.Onun orta orbital sürət 2.43&nbsp;km/s-dir.

Peyk 2003-cü il Avqust ayında Yunan mifalogiyasındakı daha çox Semela kimi tanınan Dionisin anasının adı verilmişdir.

Tione Ananke qrupuna aiddir.Bu qrup Yupiterin ətrafında 19.3 və 22.7 milyon kilometr məsafədə fırlanan təxminən 150° əyilməyə malik əks istiqamətdə dönən düzənsiz peyklərdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* About Thyone
Tütün mozaikası

**Tütün mozaikası** virusunu ilk dəfə Dmitri İvanovski kəşf edib. Bu xəstəlik 1892-ci ildə kəşf olunub. Tütün mozaikası virusu yalnızca canlı hüceyrələrdə çoxala bilir. Bu, tütün bitkisinin kök, gövdə və yarpağında olur. Xəstəlik damarlar arasında sarı, yaşıl və ya daha açıq yaşıl rənglərdə özünü göstərir. Tütün mozaikası virusu tütündə, pomidorda, kartofda, şalğamda, bibərdə və bunlar kimi 300-dən çox bitkidə xəstəlik meydana gətirə bilir.
Nadir Qazipur

**Nadir Qazipur** () — siyasi xadim, İranın Milli Məclisinin üzvü.

## Həyatı

Nadir Qazipur 1958-ci ildə Qərbi Azərbaycan əyalətinin Urmiya şəhərində anadan olub. 2008-ci ildə seçkilərdə iştirak edib və İran Milli Məclisinə nümayəndə seçilib. Alovlu çıxışları ilə seçilir. Azərbaycan (türk) dilinin iranda təsrid olunması üçün fəaliyyət göstərib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* gazipoor Website
Seyid Əbülqasim Kaşani

**Seyid Əbülqasim ibn Seyid Mustafa Kaşani** () — müctəhid, ayətullah əl-üzma, İran Milli Məclisinin sədri.

## Həyatı
Seyid Əbülqasim Kaşani 1882-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Kaşanlıydı.

Bundan əlavə 1914–1920-ci illərdə İraqda ingilislərə qarşı hərəkatın liderləri arasında Seyid Mustafa əl-Kaşani, Ayətullah Seyid Əbülqasim Kaşani adlı böyük müctəhidlər var idi. Ayətullah Əbülqasim Kaşani 1921-ci ildə İrana sürgün edildi.

## İstinadlar
Məhəmməd Əsəd

**Məhəmməd Əsəd**(əsl adı **Leopold Vays**, ; ) — jurnalist.

## Həyatı
1900-cü ildə Avstriya-Macarıstan imperiyasının tərkibində olan Qalisiya əyalətinin mərkəzi Lvov (Lemberq) şəhərində dünyaya gələn yəhudi əsilli Leopold Vays gənc yaşlarında Fələstində yaşayan qohumlarına baş çəkir, bu zaman İslam dünyası və müsəlmanların həyatı ilə yaxından tanış olur. İslam dini ilə dərindən maraqlanan köhnə aqnostik L. Vays 26 yaşında İslamı qəbul edir və özünə Məhəmməd Əsəd adını verir.

Məhəmməd Əsəd uzun illər Səudiyyə Ərəbistanının kralı İbn Səudun məsləhətçisi, 1949–52-ci illərdə isə Pakistanın BMT-də nümayəndəsi olmuş, hər iki ölkənin konstitusiyasının hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir.

Daim islahatlar tərəfdarı olan Məhəmməd Əsəd islam dünyagörüşü, hüquq və fəlsəfəsi haqqında çoxlu kitabın müəllifidir. Qurani-Kərimin Məhəmməd Əsəd tərəfindən ingilis dilinə izahlı tərcüməsi bütün dünyada standart kimi qəbul edilir.

Dünya səyahətçisi, tərcüməçi, diplomat, dinşünas, mütəfəkkir və politoloq Məhəmməd Əsəd dinlərarası dialoqun inkişaf etdirilməsinə, Qərb dünyasında İslam dini ilə bağlı obyektiv fikrin formalaşmasına verdiyi töhfələrə görə yüksək qiymətləndirilir.

## İstinadlar
Fris Svikki

**Fris Svikki** (14 Fevral, 1898 –  8 Fevral, 1974)—İsveçrə astronomu.O həyatının çox hissəsini Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda işləmiş,nəzəri astronomiyaya və müşahidə astronomiyasına bir çox mühüm töhfələr vermişdir.

## Həyatı
Fris Svikki Bolqarıstanın Varna şəhərində anadan olmuşdur.Onun atası, Fridolin (d 1868) Bolqar şəhərində görkəmli sənayeçi idi və həmçinin Bolqarıstanın Varna şəhərində (1908-1933) Norveç səfiri vəzifəsində çalışmışdır.Varnada Svikkinin evi Fridolin Svikki tərəfindən layihələndirilmiş və tikilmişdir.Onun anası Fransisk Vrek (d 1871) əslən Avstriya-Macarıstan İmperiyasının Çexiyasından idi.Fris, Svikki ailəsindəki üç övladdan ən böyüyü idi:onun Leoni adlı bacısı və Rudolf adlı kiçik qardaşı var idi.Frisin anası 1927-ci ildə Bolqarıstanın Varna şəhərində vəfat edib və o İsveçrəyə qayıdanda onun atası Fridolin 1945-ci ilə qədər Bolqarıstanda qalıb.Bacısı Leoni Varna şəhərindən olan bir Bolqarnan evləndi və bütün həyatını bu şəhərdə keçirdi.

1904-ci ildə, altı yaşında,Fris İsveçrənin Qlarus şəhərinə nənə və babasının yanına ticarət öyrənməyə göndərilib.Lakin onun riyaziyyat və fizikaya olan marağı onun İsveçrənin Sürix şəhərində yerləşən İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutunda ali təhsil alması ilə nəticələndi.O, 1925-ci ildə Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda Robert Milliken ilə işləmək üçün ABŞ-yə köçdü.

O, bizim kainatın bu gün başa düşülməsinə dərin təsir edən çoxsaylı kosmoloji nəzəriyyələrin banisidir.O ilk olaraq Neytron ulduzlarının kosepsiyasını başa düşməyə imkan verən Supernova terminini elmə daxil etdi.Svikki ”Tənha canavar” idi və o bütün riyazi işlərini özü edirdi.O "Tənha canavarın fəaliyyətləri" başlığı altında avtobioqrafik əsər yazmağı planlaşdırırdı.

Fris Svikki o dövrdə olan bəzi reaktiv mühərrikləri təkmilləşdirib və 50-dən artıq patantə sahib idi.

Fris Svikki ateist idi.

## Elmi işləri
Frits Zwicky məhsuldar alim idi və astronomiya elminin bir çox sahələrində mühüm töhfələr vermişdir.

### İon kristallar və elektrolitlər

### Supernova və Neytron ulduzları

### Standart şamlar

### Qravitasiya linzaları

### Qaranlıq maddə

### Yorğun işıq

### Morfoloji analiz

### Qalaktikaların və yığınların kataloqu

## Humanistlik

## Uğurları

## Nəşrlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Ritchey, T., Fritz Zwicky  retrieved 2007-07-10v
Mahal İsmayıloğlu

**Mahal İsmayıloğlu** (tam adı: **Mahal İsmayıl oğlu Sadıqov**); ) — Azərbaycanlı tanınmış jurnalist.

## Həyatı
Mahal İsmayıloğlu 1957-ci ilin yanvar ayının 22-də Ermənistanın Kalinino rayonunun Evli kəndində anadan olub. Evli kəndində kənd səkkizillik məktəbini və 1974-cü ildə Gürcüstanın Dmanisi rayonundakı Muğanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1975–1977-ci illərdə hərbi Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub. Orduda xidmət edəndə Sakit Okean donanmasının "Boyevaya vaxta" qəzetində işə dəvət olunub. 1977–1982-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır.

Safura xanım ilə evlənmişdir. Aysel, Ayan adlı iki qızı və Tural adlı bir oğlu var.

Xəstəliyi ilə bağlı uzunmüddətli müalicələr almışdır. O, ən son 2014-cü ilin aprel ayında Türkiyənin Qaziantep Universiteti Tibb fakültəsində müalicə almışdır. 2015-ci ilin avqust ayının 28-də müalicə aldığı xəstəxanada böyrəkləri funksiyasını itirib və saat 13:20-də vəfat etmişdir. Ramana qəbristanlığında dəfn edilib.

## Fəalliyəti
Mahal İsmayıloğlu 1982–1984-cü illərdə İrəvanda nəşr olunan "Sovet Ermənistanı" qəzetində, baş müxbir vəzifəsində çalışıb. 1984–1987-ci illərdə C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında redaktor işləyib. 1987–1990-cı illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun çoxtirajlı qəzetinin redaktoru olub. 1990-cı ilin avqustundan "Aydınlıq" qəzetində çalışıb. Bu qəzetin yaradıcılarından biri olub. 1995-ci ilin oktyabrından 2002-ci ilin aprel ayınadək "Xalq qəzeti"nin baş redaktoru işləyib.

"Yeni Musavat" qəzetinin köşə yazarı olub. Ara-sıra "Azadlıq" qəzetində də məqalələri dərc olunub.

## Mükafatları
Mahal İsmayıloğlu Həsən bəy Zərdabi mükafatı və "Qızıl qələm" mükafatı ilə təltif olunmuşdur.

## Həbsi
2008-ci ildən mətbuatda gedən yazılarına görə hakimiyyətin təqiblərinə məruz qalır. Qondarma ittihamlarla 2009-cu ilin iyulunda 2 illik şərti cəza kəsilib.

## İstinadlar
Ceffri Çarlz Lourens

**Ceffri Çarlz Lourens** (1915–1994) — 23 fevral-5 iyun 1961-ci il tarixləri arasında Zənzibarın Baş Naziri əvəzi işləmişdir.
Aspendos

**Aspendos** və ya **Belkıs** — Antalya ilinin Serik ilçəsində olan Belkıs kəndində yerləşən ampiteatrı (açıq teatr) ilə  məşhur bir antik şəhərdir.

Aspendos Serik ilçəsinin 8 kilometr şərqində, Köprüçayının dağlıq bölgəsindən düzlüyə çatdığı yerdə e.ə. X əsrdə Akalar tərəfindən qurulmuş və antik dövrün xoş zəngin şəhərlərindən biridir. Buradakı teatr  II əsrdə Romalılar tərəfindən inşa edilmişdir. Şəhər biri böyük, biri kiçik iki təpə üzərinə qurulmuşdur. Coğrafiyaçı Strabon və Pamponrus Mela, şəhərin Agruslularca qurulduğunu yazırlar. Bölgəyə e.ə. 1200-cü ildən sonra Yunan köçləri olmuşdur halbuki Aspendos adının mənbəyi Rumlardan əvvəlki yerli Anadolu dilidir. Əhəmiyyətli bir ticarət yolu üzərində olduğu və Köprüçay çayı ilə limana bağlandığı üçün Aspendos, hər dövrdə ələ keçirilməyə istənilən şəhərlər arasında yer almışdır.

Aspendosun ən əhəmiyyətli abidəsi teatrıdır. Antik teatrlar arasında ən yaxşı şəkildə qorunanaraq gəlmiş bir açıq hava teatrıdır. Bu teatr Anadoludakı Roma teatrlarının günümüzə səhnəsi ilə çata bilən ən köhnə və möhkəm bir nümunəsidir. Memarı Aspendoslu Theodorusun oğlu Zenondur. Antonius Piu zamanında inşasına başlanmış Marcus Aurelius zamanında tamamlanmışdır (138-164). Teatr, şəhərin yerli tanrıları ilə imperator ailəsinə təqdim edilmişdir. Hər il minlərlə yerli, xarici turist Aspendosu gəzməkdədir. Antik teatr ayrıca konsertlər, tədbirlər üçün istifadə edilməkdədir.

Bir də Aspendos Antik teatrının kiçik bir əhvalatı var. Aspendos kralının bir zamanlar hər kəsin evlənmək istədiyi çox gözəl bir qızı vardır. Kral qızını kimə verəcəyini bilmədiyi üçün xalqa, *"Kim xalqımız, şəhərimiz üçün ən faydalı şeyi etsə qızımı ona verəcəyəm"* deyə eşitdirər. Bunu bilən iki əkiz qardaş iki böyük tikili inşa edərlər. Biri şəhərə çox uzaqlardan, kompleks yolları bir çox çətinliyi keçərək, su gətirən su kəmərləri, o biri ortasında yerə metal pul atıldığında üst sıralarda belə səsinin eşidildiyi dünyanın akustik olaraq ən yaxşı teatrıdır. Kral su kəmərlərini gördükdən sonra qızını su kəmərlərini inşa edənə vermək istəyir. Bunun eşidən teatrın memarı Zenon krala bir oyun oynayır. Kral teatrın üst sıralarında gəzərkən bir pıçıltı duyur: "Kral qızını mənə verməlidi." Akustikaya heyran qalan kral qızını böyük bir qılıncla ikiyə ayırır və qardaşlara verir.

## Xarici keçidlər
* Aspendos Ampiteatrının peykdən görünüşü **Google Maps**
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən məməlilər

**Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən məməlilər** — bura 14 növ məməli daxil edilmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycanda yaşayan məməlilər
Türkiyədə UNESCO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

**Türkiyədə [[YUNESKO|UNESCO]]-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı** Türkiyədə yerləşən mədəni və ya təbiət miraslarının UNESCO-un Dünya İrsi siyahısına və ya müvəqqəti irs siyahısına düşənlərdən ibarətdir. Türkiyədə 2016 etibarilə 16 dənə Ümumdünya irsi mövcuddur.

## Siyahı
Aşağıdakı cədvəl hər bir Ümumdünya irsi haqqındakı məlumatları siyahılar:
: **Ad**; Ümumdünya irsi komitəsi tərəfindən sadalandığı şəkliylə
: **Yer**; olduğu il və koordinatlar
: **Tarix**; əhəmiyyətə sahib olduğu və ya inşa edildiyi zaman hissəsi
: **UNESCO məlumatları**; istinad nömrəsi, seçildiyi il və təmin etdiyi meyarlar
: **Şərhlər**; sahəsində haqqında qısa şərh
: **Rənglər**;  mədəni sahədə,  təbii alan,  qarışıq alan

## Müvəqqəti siyahı
Türkiyənin Dünya İrsinə namizəd siyahısında 84 obyekt var. Onlardan 77-si mədəni, üçü təbii, dördü isə qarışıq obyektlərdir. Siyahı sonuncu dəfə 15 aprel 2021-ci ildə yenilənib.

## Xəritə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* UNESCO World Heritage Sites in Türkiyə (Türkiyədə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Abidələri)
Vladiqafqaz

**Vladiqafqaz** (, 20 iyul 1990-cı ilə qədər **Orconikidze** (Орджоникидзе), , , ; tarixi Azərbaycandilli mənbələrdə **Vələdiqafqaz** ) — Şimali Osetiyanın paytaxtı, Rusiyanın cənubunda şəhər. 2015-ci ilə görə əhalisi 308.190 nəfərdir.

## Etimologiyası
Vladiqafqaz adı Pavel Potemkinin burada tikdirdiyi qalaya verdiyi rus dilində *Vladey Kavkazom ()* adından qaynaqlanır. Bu barədə general Potemkin qalanın əsasının qoyulduğu 25 aprel 1784-cü ildə yazdığı raportda bildirir. Şəhər 1931–1944 və 1954–1990 illərdə Orconikidze, 1944–1954-cü illərdə isə **Caucikau** adlandırılıb.

## Coğrafiyası
Şəhər Şimali Qafqazda, Terek çayının hər iki sahilində, Dəryal dərəsindən 30 km aralı yerləşir. Vladiqafqazdan Gürcüstan hərbi yolu başlanğıcını götürür.

İqlimi mülayimdir. Qışı sakit, yayı uzun lakin yağıntılı keçir. Yanvarın orta temperaturu −1,9 °C, iyul ayının orta tempraturu +20,7 °C təşkil edir.

## Tarixi
Vladiqafqazın əsası qala kimi 1784-cü ildə Gürcüstan hərbi yolunun tikintisi və Rusiya imperiyası ilə Gürcüstan arasında bağlanmış Georgiyevsk traktatının imzalanması ilə əlaqədar Dəryal dərəsində tikilib. Rəsmi versiyaya əsasən qala inquş kəndi olan Zaur vəya Zaurkovun ərazisində salınıb. Başqa məlumatlara görə bu yerdə Kapkay adlı osetin kəndi yerləşirdi, lakin bu məlumat həqiqətə uyğun olmadığına görə təsdiqini tapmayıb.
1860-cı ildən etibarən şəhər statusunu alıb. 1863-cü ildən 1920-ci ilə qədər Rusiya imperiyasının Terek vilayətinin mərkəzi olub. XX əsrin əvvəllərində Vladiqafqaz bolşevik inqilabi hərəkatının mərkəzlərindən biri olub.

## İstinadlar
PAOK FK

**PAOK** ( — **Panthessalonikios Athlitikos Omilos Konstantinoupoliton**, ''Panfessalonikios Atletik Omilos Konstantinopol) — Saloniki şəhərini təmsil edən yunan futbol klubudur.

PAOK-un əsası 1877-ci ildə, İstanbulda qoyulub. Ancaq klub həmin illərdə futbol yox, idman klubu kimi fəaliyyət göstərirdi. "Ağ-qaralar" türklərlə yunanlar arasında müharibə başladıqdan sonra Salonikiyə köçməyə məcbur olur. 1926-cı ildə isə futbol klubu kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. Komandanın adı dörd sözün birləşməsindən yaranıb. PAOK - Panthessalonikeios Athlitikos Omilos Konstantinoupoliton (Konstantinapolun Pan-Saloniki İdman Klubu). Klub Yunanıstan nəhənglərindən sayılmasa da, bu ölkənin sayılıb-seçilən komandalarındandı. "Ağ-qaralar" 2 dəfə Yunanıstan çempionu olmaqla yanaşı, 4 dəfə də ölkə kubokuna sahib çıxıblar. Komandanın baş məşqçisi serbiyalı Vladimir İviçdir. Komanda ev oyunlarını 28700 yerlik "Tumba" stadionunda keçirir. PAOK-un ev oyunlarında bir qayda olaraq anşlaq olur.

2012-ci ildə klubun səhmlərinə nəzarət paketini rostov sahibkarı İvan Savvidi əldə edib.

## Nailiyyətlər
* 15px  Yunanıstanın  Çempionu (4) : 1976, 1985, 2019, 2024
* 15px Gümüş mükafatçı (11): 1937, 1940, 1973, 1978, 2010, 2013, 2016, 2017, 2018, 2019, 2021
* 15px Yunanıstan  Kubokunun Sahibi (8): 1972, 1974, 2001, 2003, 2017, 2018, 2019, 2021
* 15px Yunanıstan  Kubokunun Finalçısı (15): 1939, 1951, 1955, 1970, 1971, 1973, 1977, 1978, 1981, 1983, 1985, 1992, 2014, 2022, 2023

## İstinadlar
Uiqan Atletik FK

**Viqan Atletik** () — İngiltərənin Vigan şəhərini təmsil edən futbol klubudur. Komanda 1932-ci ildə yaradılmışdır.

Ev oyunlarını 25.135 nəfər tamaşaçı tutumuna malik DV stadionunda keçirir.

## İstinadlar
Buruciyə mədrəsəsi

**Buruciyə mədrəsəsi** və ya digər adıyla **Hacı Məsud mədrəsəsi** — Türkiyənin Sivas şəhərində yerləşən mədrəsə. 1271-ci ildə, Anadolu Səlcuqlu sultanlarından III Qiyasəddin Keyxosrov zamanında Həmədan yaxınlığındakı Burucirddən gəlmə Müzəffərddin Burucirdi tərəfindən inşa etdirilmişdir. Elmi işlər üçün mədrəsə olaraq inşa etdirilmiş və dövrün müsbət elmlərinin oxudulduğu bina olaraq uzun illər istifadə edilmişdir.

## Memarlıq
Sarımtıl rəngli daşlardan oyma olaraq inşa edilən giriş qapısı və həyət qarşısındakı daxili hissə, dövrün Səlcuqi daş oymacılığının ən gözəl nümunələrindəndir. Tikinti kvadrata yaxın düzbucaqlı planlı olub, üzəri açıq həyət ətrafındakı sütunlu revaklar və bunların gerisində olan hücrələrdən ibarətdir. Giriş qapısının sol yanında mavi və qara çinilərlə bəzəkli türbədə mədrəsə binasını inşa etdirən Burucerdioğlu Muzaffer Beyin (Hacı Məsud) və uşaqlarının qəbirləri yerləşir. Türbənin yanında da iki beşik tonozlu kiçik otaq var. Revakların arxasında mədrəsə otaqları, ana eyvanın yanlarında da iki qübbəli otaq vardır. Vaqfiyəsində binada bir də kitabxana olduğu anlaşılmaqdadır. Daş işləmələrində ağırlığın tac qapıda yer aldığı görülür. Ulduz, rumi və həndəsi motivlər səthi ancaq bir dantel kimi işlənmişdir. Mədrəsə 1965–1966-cı ildə təmir edilmiş və muzey halına gətirilmişdir. Sonrakı illər yenə bir çox dəfə təmir və yenidən qurulma işləri görülmüşdür.

## Xarici keçidlər

* *Yeni Rehber Ansiklopedisi* 4 syf. 238
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən suda-quruda yaşayanlar

**Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən suda-quruda yaşayanlar**

## Həmçinin bax
Azərbaycanda yayılmış suda-quruda yaşayanlar siyahısı

## Mənbə
* Suda-quruda yaşayanların siyahısı
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən balıqlar

**Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən balıqlar** — Qırmızı kitaba aşağıdakı balıq növləri daxildir.

## Həmçinin bax
* Xəzər dənizində yaşayan balıqların siyahısı
* Azərbaycanda yayılmış balıqların siyahısı

## Mənbə
* Balıqların siyahısı
Şemrok Rovers FK

**"Şemrok Rovers FK"** (, ) — İrlandiya futbol klubu.Shamrock Rovers ölkənin paytaxtı Dublində yerləşən İrlandiya futbol klubudur. 1901-ci ildə yaradılmışdır. Ev oyunları ümumi tutumu 6000-ə qədər tamaşaçı tutumuna malik Talla stadionunda keçirilir. Premyer Liqanın hazırkı üzvü, futbol üzrə İrlandiya çempionatının yüksək divizionu.

İrlandiya çempionatının ən titullu futbol klubu. Klub İrlandiya çempionatında ən çox kubok qazanan rekorda sahibdir: Premyer Liqada 19, İrlandiya Kubokunda 25 və Qalxan Kubokda 18 qələbə.[2] Klub həmçinin İrlandiyada öz futbolçularını İrlandiya milli komandasına həvalə etmiş bütün klublar arasında rekorda sahibdir: 62 oyunçu.

## Həmçinin bax
Afrika tripanosomozu

**Afrika tripanosomozu**, yaxud **yuxu xəstəliyi** —  insanlarda və heyvanlarda parazit vasitəsi ilə törənən xəstəlik. Xəstəliyə yoluxmuş adamlarda, xəstəliyin törədicisinin iki tipi olur: *[[Trypanosoma brucei gambiense]]* (T.b.g) və *[[Trypanosoma brucei rhodesiense]]* (T.b.r.). T.b.g 98%-dən çox qeydə alınmışdır. Hər iki törədici adətən, xəstəliyin daşıyıcısı olan Qlossina milçəklərinin dişləməsi nəticəsində yayılır və buna ən çox kənd yerlərində təsadüf edilir.

## Simptomları və diaqnostikası
İlk mərhələdə qızdırma, baş ağrısı, qaşınma və oynaqlarda ağrılar olur. Bu simptom  xəstəliyin daşıyıcısı olan Qlossina milçəklərinin dişləməsindən 1-3 həftə sonra xəstədə özünü büruzə verir. Neçə həftələr, yaxud aylar sonra isə ikinci mərhələ başlayır:  şüurun zəifləməsi, Hərəkətin pis koordinasiyası, keyləşmə və yuxu pozğunluğu.

## Profilaktikası və müalicəsi
Ağır hallarda risk qrupuna daxil olan əhalinin qanında T.b.g. olub-olmaması müntəzəm qan analizləri ilə yoxlanılmalıdır. Diaqnoz vaxtında – xəstədə nevroloji simptomların üzə çıxmasına qədər, qoyulduqda, müalicə yüngül keçə bilər. Müalicənin ilk mərhələsində  pentamidin, yaxud suramin kimi preparatlar tətbiq olunur. Müalicənin ikinci mərhələsində eflornitin, yaxud nifurtimoks və eflornitinin kombinasiyası tətbiq oluna bilir. Amma melarsoprol hər iki parazit tipinə qarşı daha effektivdir və ondan adətən daha ağır hallarda istifadə edilir.

## Yayılması
Xəstəliyin yayılması müntəzəm olaraq Tropik Afrikanın bəzi regionlarında baş verməkdədir; 36 ölkənin təxminən 70 milyon nəfər əhalisi xəstəliyə yoluxma təhlükəsi altındadır. 2010-cu ildə bu xəstəlikdən 9 000 nəfər ölmüşdür; lakin ölüm səviyyəsi 1990-cı ilin nəticəsinə (34 000) nisbətən xeyli azalmışdır. Hal-hazırda  bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin sayı 30 000 nəfərdir və onların da 7 000 nəfəri xəstəliyə 2012-ci ildə yoluxmuşdur. Xəstəliyə tutulma hallarının 80%-dən çox hissəsi Konqo Demokratik Respublikası ərazisində qeydə alınmışdır. Yaxın keçmişdə üç böyük epidemiya hadisəsi baş vermişdir: biri 1896-cı ildən 1906-cı illə qədər davam etmişdi (Uqanda və Konqo hövzəsində başlamışdı), digər iki böyük epidemiya isə — 1920 və 1970-ci illərdə bəzi Afrika ölkələrində baş vermişdir. Bəzi heyvanlar, məsələn, inəklər, həm xəstəliyin daşıyıcısı ola və həm də xəstəliyə tutula bilər.

## İstinadlar
Mini-lab SDU

**"Mini-lab SDU"** — Sumqayıt Dövlət Universitetində hazırlanmış müasir rəqəmsal/analoq treyner elektron cihazı.

Qısaca adı **"Mini-lab SDU"** olan **"Mini lab rəqəmsal/analoq treyner adlanan elektron cihaz"** 2015-ci ildə Sumqayıt Dövlət Universitetinin əməkdaşları tərəfindən hazırlanmışdır.

Analoji cihazlardan Qərb universitetlərində, kolleclərdə elektronika və avtomatika mühəndisliyi hazırlığında istifadə olunur. Ölçülərinə və funksiyalarına görə xarici analoqlarından fərqlənən "Mini-lab SDU" nəzəriyyənin praktikaya tətbiqini asanlaşdırmaqla yanaşı, tələbələrə praktiki vərdişlər əldə etmək imkanı da yaradır. Həm elmi və tədris laboratoriyalarında, həm də ev şəraitində istifadə oluna bilər. Mini-lab dövrələri qurmaq və test etmək üçün lazım olan test cihazlarını özündə birləşdirir.

Tələbələrin belə tədris texnologiyalarından istifadəsi gələcəkdə mühəndis kadrlarının sənayenin müxtəlif sahələrində daha uğurla çalışmasını imkan verməklə yanaşı, universitetlərdə də tələbə yaradıcılıq fəaliyyətini xeyli canlandırmış olar.

## İstinadlar
Baalşamin məbədi

**Baalşamin məbədi** — Məbəd Qədim Finikiya mədəniyyətinin incilərindən hesab olunur və indiki Suriya ərazisinin şimal-qərb bölgəsində yerləşir.Yaxın Şərqdə islamaqədərki dövrə aid təfəkkürlə bağlı inşa olunmuşdur. Ad öz mənşəyini o dövrdə iki güc sahibi ilahlardan biri hesab edilən **Bəal**dan almaqdadır. Səma allahı hesab edilən Bəal həmçinin **Hədad** adı ilə də tanınırdı. Onun digər üstün qüvvə sahibi **Bel** ilə dünyaya nəzarət etdikləri zənn olunurdu. Onun şərəfinə Bel məbədi ucaldılmışdı. Qədim təsəvvürlərə görə onlar günəş ilahəsi **Əklibul** və ay ilahəsi **Malekbehl**i yaratmışdır. Onun atributları **qartal və işıq saçan əsası**dır.

2015-ci ilin avqustunda İŞİD silahlı qüvvələri tərəfindən dağıdılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Toyli Komekov

**Toyli Komekov** — Türkmənistanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2011-2016); Türkmənistan Dövlət İdman Komitəsinin sədri (2016-cı ildən)

## Fəaliyyəti
Toyli Komekov 2009-ci ildən Türkmənistan Prezidenti yanında Xəzər dənizi üzrə Dövlət İdarəsində müdir vəzifəsində çalışıb.

2010-cu ilin dekabr ayında Türkmənistanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin olunub, 1 ay sonra səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb.

2016-cı ilin sentyabr ayında Türkmənistan Dövlət İdman Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunub.

## İstinadlar
Marta Elena Barsena

**Marta Elena Barsena** — Meksikanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2014-cü ildən)

## İstinadlar
Qızıl top 1958

Qızıl top mükafatı, UEFA-ya üzv olan ölkələrin idman jurnalistləri arasında baş tutan səsvermə ilə Avropanın ən yaxşı futbolçusuna təqdim edilir. Bu mükafatı 1958-ci ilin 16 dekabrında Raymon Kopa qazanmışdır.

## Sıralama

## Xarici keçidlər
* ''France Football'' Official Ballon d'Or page
Yon Ramberq

**Yon Ramberq** — Norveçin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2010-cu ilə qədər)

## İstinadlar
Jeno Boroş

**Jeno Boroş** () — Macarıstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2010-cu ilə qədər)

O, 1970–1975-ci illərdə Korvinus Universitetini bitirib. 1976–1981-ci illərdə Praqadakı (Çexoslovakiya) səfirliyin mətbuat attaşesi, sonra 1984-cü ilə qədər Xarici İşlər Nazirliyində Çexoslovakiya müxbiri olub. 1984–1988-ci illər arasında o, ilk olaraq Bratislavadakı Baş Konsulluqda, 1990–1993-cü illərdə isə orada baş konsul olub. 1993-cü il yanvarın 1-də müstəqillik qazanan Slovakiyadakı ilk Macarıstanın səfiri olub. O, uzun müddət, təxminən səkkiz il Slovakiya missiyasına rəhbərlik edib və onun əməyinə görə bir sıra mükafatlar alıb. 2002-ci ilə qədər Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri, 2002–2005-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət katibinin müavini. 30 noyabr 2005-ci ildən 2008-ci ilə qədər Berndəki xarici nümayəndəliyə rəhbərlik edib. 2008-ci ildə o, birbaşa Azərbaycana göndərildi: dekabrın 19-da o, etimadnaməsini Bakıda təqdim etdi. Burada Macarıstan və Azərbaycan arasında əlaqələrin açılışı olduğu üçün Macarıstan çox keçməmiş səfirlik yaratmışdı. 31 iyul 2010-cu ildə geri çağırılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Emerald (ada)

**Emerald** () — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna daxil olan ada. Hal-hazırda adada yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiyası

Ada Kraliça Yelizaveta adalarının qərbində, Melvill adasından 26 km, Şahzadə-Patrik adasından isə 27 şərqdə yerləşir. Adadan 24 km şimalda Fiçuilyam-Oven və Eyt-Bears adaları yerləşir.

Adanın sahəsi 549 km², sahil xəttinin uzunluğu — 117 km təşkil edir. Onun uzunluğu (şərqdən qərbə) 36 km, maksimal eni 22 km-dir.

## İstinadlar
Pink gölü

**Pink gölü** (; ) — Kanadanın Kvebek əyalətində, Qatino şəhərinin yaxınlığındakı Qatino Parkda yerləşən meromiktik tipli göl. Yay dövründə gölün səthi suda yaşayan yosunların sayına görə yaşıl görünür. İnsan fəaliyyətinə göl evtrofikasiyalaşmış və göl təhlükəli hala düşmüşdür. Qatino Park idarəsi göldə çimməyi, gölə daş atmağı, yanında ev heyvanları ilə gəzməyi qadağan edib.

## Tarixi
Göl adını 1826-cı ildə bu bölgədə yaşamış və ferma təsərrüfatı ilə məşğul olmuş irland ailədən almışdır.

## Xüsusiyyətlər
Meromiktik xüsusiyyətlərinə görə Pink gölündə qədim bakteriya formaları yaşayır. Bu bakteriya formaları fotosintez etmək üçün oksigendən deyil, kükürddən istifadə edir. Oksigenlə zəngin olmayan hissələrdə səthdən 7 metr qalınlığında bu bakteriya formalarından ibarət qat yaranmışdır.

2006-cı ildə göldə elmi işlər aparılmışdır.

## Mədəniyyət
Fred Varqasın *"Qanı əlimdən yaxşı yu"* romanında hadisələr bu göl ətrafında baş verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi NCC səhifəsi
* Pink gölü
* Qalereya
* Şəkil bazası
Kşiştof Krayevski

**Kşiştof Adam Krayevski** (; ) — Polşanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2005—2010)

## Mükafatları
* "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı — 10 may 2009
* "Dostluq" ordeni — 8 iyul 2010
* "Üç Ulduz" ordeni, Komandan — 2012

## İstinadlar
Fəhd bin Əli əd-Dosəri

**Fəhd bin Əli əd-Dosəri** — Səudiyyə Ərəbistanının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2013-cü ilə qədər)

## İstinadlar
Mixael Labenda

**Mixael Labenda** (; ) — Polşanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2010-2014).

## İstinadlar