open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Refiq Muzafarov

**Refiq Muzafarov** (; ) — Filologiya elmləri doktoru, professor, Krım tatar folklorşünası. Krım Tatar Milli Qurultayının nümayəndəsi, ilk tərkibdəki Krım Tatar xalqı Məclisinin üzvü, mədəniyyət, dil, din məsələləri ilə məşğul olur. 
## Bioqrafiyası
Digər Krım tatarları kimi uzun zaman Özbəkistanda yaşamışdır. O, bir müddət Çirçik şəhərində yaşayır.

1960-cı ildə namizədlik disertasiyasını, 1967-ci ildə isə Bakıda Krım tatar folkloru üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir.

1967-ci ilin iyununda Filologiya elmləri doktoru Muzafarov, Krım Tatar xalqının Andropov, Şelokov, Rudenko və Qeorqadze tərəfindən Kremldə qəbul edilmiş nümayəndə heyətinin tərkibində olur. Növbəti dəfə nümayəndə heyətində qalma haqqını atıqlaması ilə ödəmişdir.

Ona qarşı donoslar yazılır, işlədiyi müddətdə işə götürüldükdən 2-3 ay sonra müxtəlif bəhanələrlə 10-a yaxın universitetdən qovulur.

O dövrdə SSRİ-də akademik dərəcəsi olan Krım Tatar filologiyası üzrə yeganə mütəxəssisin yazdığı kitablar və məqalələr çap olunmur. Kitablarından biri Kazan Universitetinin nəşriyyatı tərəfindən nəşrə hazırlanır, lakin heç vaxt gün işığı görmür. Başqa bir kitabın naşirin "profil xaricində" olduğu ortaya çıxır və müəllifin özünə qaytarılır.

Böyük Vətən müharibəsi dövründəki Krım tatar xalqının sürgün yerlərindəki vəziyyəti haqqında material toplayır. 1987-ci ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə Krıma qayıdir. 1990-cı ildə Feodosiyada Krım tatar və rus dillərində nəşr olunan "Vətən" jurnalını nəşr etdirir. Krım tatarlarının "Vətən" adlı mədəniyyət, təhsil və tədqiqat mərkəzinin direktoru olur.

"Krım Tatar Ensiklopediyası" 2 cilddə onun tərəfindəın tərtib edilir. Ensiklopediya Refikin qardaşı professor Nuzzet Muzafarov öz hesabına nəşr etdirilir.

1990-1994-cü illərdə "Vətən" jurnalı, "Vətən" Krım Tatar mədəni, təhsil və tədqiqat mərkəzinin və Krım Tatar alimlərinin müstəqil həmkarlar ittifaqının orqanı olaraq nəşr olunur.
Krım MR Konstitusiyasının inkişafı komissiyasının, təşkilat komitəsinin üzvü, Krım Tatar xalqının II Qurultayının nümayəndəsi olur.

Ömrünün son illərində ağır xəstəlik keçirir demək olar ki, kor olur.

21 dekabr 2011-ci il tarixində R. Muzafarovun ölümündən sonra Ağməscid - Kebir-Caminin mərkəzi məscidində Krım Müftisi Hacı Əmirəli Ablayevin rəhbərliyi ilə qohumları, dostları, Müftilik nümayəndələrinin iştirakı ilə cənazə namazı qılınır. Milliyyət Məclisi üzvləri, Krım Tatar milli hərəkatı qaziləridə burada iştirak edir. Simferopolda Abdal-2 qəbiristanlığının müsəlman bölməsində dəfn edilir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Пресс-центр
* Состав комиссии
* ХТС
* Скончался известный крымскотатарский учёный Рефик Музафаров
* Из-за преследований Рефик Музафаров ночевал в вузе
* gasprinskylibrary.ru
Kalevala

**"Kalevala"** — 50 runa mahnısından ibarət karel-fin poetik eposu.

Runa əksəriyyəti Kareliyada yazılan xalq epik mahnılarıdır, onalr "Kalevala"nın əsasını təşkil edirlər. Başlanğıc folklor materialının işlənməsini fin dilşünası və həkimi Elias Lönnrot (1802–1884) həyata keçirmişdir. Alim ayrı-ayrı xalq epik mahnılarını süjetlə əlaqələndirdi, bu mahnıların variantları arasında seçmə etdi, bəzi hissələrini düzəltdi. İşləmə Lönnrot tərəfindən iki dəfə həyata keçirildi, belə ki 1835-ci ildə "Kalevala"nın ilk nəşri işıq üzü gördü, 1849-cu ildə isə ikincisi nəşr olundu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* "Калевала" — памятник мировой культуры: Библиографический указатель. / Сост. Н. Прушинская. Вс. ст. Э. Карху. — Петрозаводск, 1993.
* Калевала. Карело-финский эпос / пер. Л. П. Бельского. — Петрозаводск, Карелия, 1973. — 176 стр.
* Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск, 2009. — 464 с. — стр. 6–8 ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)
* "Калевала" в контексте региональной и мировой культуры / Отв. ред. И. И. Муллонен. — Петрозаводск: Карельский научный центр РАН, 2010. — 554 с.
Mingəçevir Dövlət Rəsm Qalereyası

## Haqqında
**Mingəçevir Dövlət Rəsm Qalereyası** — Dövlət Rəsm qalereyası şəhər əhalisinin müxtəlif təbəqələri arasında təsvir və dekorativ sənət əsərlərinin təbliği yeni yaradıcılıq nümunələrinin aşkarlanmasını təmin edən və bu vasitə ilə vətəndaşların estetik zövqünün, bədii dünyagörüşünün mədəni təfəkkürünün formalaşmasına xidmət edən mədəniyyət müəssisəsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 

## Həmçinin bax
* Mingəçevir
* Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyaları
Bakirə Məryəm kilsəsi (Çanaqçı)

**Bakirə Məryəm kilsəsi** — Xocalı rayonunun Çanaqçı kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.

Giriş portalının tağında yazılmış kitabədən bəlli olur ki, kilsə 1616-cı ildə tikilmişdir. Tədqiqatlar göstərmişdir ki, Vərəndə məlikliyinin ilk dövrlərində qədim dini kompleksin yerində Məlik-Şahnazarovların sərdabələri olan monastır tikilmiş, tikili Qayane monastırı adlandırılmışdır.

## Tarixi

Giriş portalının tağında yazılmış kitabədən bəlli olur ki, kilsə 1616-cı ildə tikilmişdir. Sərkis Calalyants yol qeydlərində yazır ki, kilsədə gözəl tərtib edilmiş inşaat kitabəsi görüb və həmin kitabədə kilsənin Qayane və Ripsime bacıları tərəfindən ter Arakelin köməkliyi ilə inşa edilib.

Kilsənin olduğu yerdə qədim dövrlərdən dini və mədəni mərkəzin olması haqqında həm yuxarıda qeyd edilən mənbələr, həm də abidə ətrafında qədim tikililərin xarabalıqları sübut edir; V-VII əsrlərə aid xarakterik kapitellərə, sütun altlıqlarına və ornamentli memarlıq elementlərinə malik bazilika xarabalıqları xüsusi diqqət cəlb edir.

Tədqiqatlar göstərmişdir ki, Vərəndə məlikliyinin ilk dövrlərində qədim dini kompleksin yerində Məlik-Şahnazarovların sərdabələri olan monastır tikilmiş, tikili Qayane monastırı adlandırılmışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Kilsə Çanaqçı kəndinin cənub-qərbində, sıldırım qayalıq ərazidə yerləşir. Vaxtilə qərb tərəfdən abidəni əhatə edən qala divarlarının dövrümüzə yalnız divarlar və qüllələrin xarabalıqları qalmışdır.

Kilsənin inşasında kobud yonulmuş yerli daşlardan istifadə olunmuşdur. Planda xaçvari formaya malik olan kilsə 11 metr uzunluöa, 9 metr enə və 7 metr hündürlüyə malikdir.

İbadət zalında olan gözəl pilonlar, yükdaşıyan tağlar vasitəsi ilə zalın tağtavanını daşıyır. Kilsənin qərb tərəfində giriş qapısı vardır. Cənub divarında iki, şərq divarında isə üç pəncərə yeri vardır.

Kilsənin cənub fasadını bəzəyən 2x1 metr ölçülərə malik üç qədim xaçdaş dövrümüzə ciddi zədələr və dağıntılarla çatmışdır. Xaçdaşlar üzərində bəzi elementlər, xüsusilə, yazılar silinmişdir. Kilsənin interyerləri də müxtəlif ölçülü çoxaylı xaçdaşlarla zəngindir. Kilsənin divar hörgüsündə qədim tikilinin memarlıq elementləri və qədim məzar daşları da istifadə olunmuşdur. K. Mkrtçyan qeyd edir ki, qədim tikililərin qalıqlarını mümkün qədər çox istifadə etməyə çalışan memar, sanki, kilsənin qədim kompleksin yerində tikildiyini göstərmək istəmişdir.

Kilsənin narteksi planda kvadrat formaya malik olmaqla, 6 metr uzunluğa və 9 metr enə mali tağtavanlı tikilidir. Narteks Məlik-Şahnazarovlar sülaləsinin ailə məqbərəsi kimi istifadə olunmuşdur. Burada həmin sülalədən olan vardapet Manvel, məliklə Mirzə, Hüseyn, Hovannes və onların həyat yoldaşlarının məzarları yerləşir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Erzyan bayrağı

**Erzyanların milli bayrağı** (, sözbəsöz olaraq: *Erzyan xalqının bayrağı*) — Rusiyada yaşayan xalq olan erzyanların milli bayrağı.

## Bayrağın təsviri
Bayrağın ölçüsü 1:2-yə nisbətindədir. Eyni eni olan üç üfüqi zolaqdan ibarətdir, üstü ağ, ortası qırmızı, alt hissəsi qara. O, Valentin Devyatkin tərəfindən hazırlanmış və 1990-cı ildə "Mastorava" cəmiyyəti tərəfindən təsdiq edilmişdir. Bayrağın əsas rəngləri "erzya milli kişi və qadın geyimlərinin rənglərini təkrarlayır".

İllər sonra erzya bayrağı erzya xalqının konqresi tərəfindən təsdiq edildi:"Erzyan Konqresi ağ-qırmızı-qara (yuxarıdan aşağıya) qumaş parçasını erzya xalqının bayrağı olaraq təsdiqləyir, rənglər erzya xalqının Azadlığını, Həyatını və Torpağını simvolizə edir..

## Bayrağın istifadəsi
"Qara-qırmızı-ağ" üçrəngi həm rəsmi erzya bayramlarında, həm də millətin gündəlik mədəni həyatında istifadə olunur. Erzyan bayrağı rəsmi qurumlar tərəfindən tanınmasa belə, xalqı üçün qanunidir. Bayrağın istifadə olunduğu bayramların əksəriyyəti erzya xalqının konqresi tərəfindən qəbul edilmişdir:

* 16 aprel — Erzyan dili günü ()
* Kənd yalvarışı ()
* Ümümerzyan yalvarışı bayramı ()
* Erzya xalqının konqresi ()
* Erzyan lismaprya
* 21 dekabr — "Mastorava" eposu günü

## İstinadlar
Let It Be (albom)

***Let It Be*** — Böyük Britaniyanın "The Beatles" rok qrupunun on ikinci studiya albomu.

## Mahnı siyahısı

### Birinci tərəf

# „Two of Us“ (Lennon, Makkartni) - 3:33
# „Dig a Pony“ (Lennon, Makkartni) - 3:52
# „Across the Universe“ (Lennon, Makkartni) - 3:47
# „I Me Mine“ (Harrison)- 2:25
# „Dig It“ (Lennon, McCartney, Starkey, Harrison) - 0:49
# „Let It Be“ (Lennon, Makkartni)- 4:01
# „Maggie Mae“ (ənənəvi) - 0:41

### İkinci tərəf

# „I've Got a Feeling“ (Lennon, Makkartni) - 3:37
# „One After 909“ (Lennon, Makkartni) - 2:52
# „The Long and Winding Road“ (Lennon, Makkartni) - 3:37
# „For You Blue“ (Harrison) - 2:32
# „Get Back“ (Lennon, Makkartni) - 3:07

## Xarici keçidlər

* Discogs.com
Avropa Super Liqası

**Avropa Super Liqası** — Avropanın on iki futbol klubu tərəfindən yaradılan futbol turniri. Turnirin yaradılması haqqında qərarı "Mançester Yunayted", "Mançester Siti", "Tottenhem", "Liverpul", "Çelsi", "Arsenal", "Barselona", "Atletiko", "Real", "Milan", "İnter" və "Yuventus" futbol klubları qəbul edib. Təşkilatın ilk sədri olaraq Florentino Peres təyin edilmişdir.

Lakin Super Liqanın yaradılması "UEFA" və "FIFA"nın etirazına səbəb oldu. UEFA və FIFA Super Liqa klublarını milli, Avropa və dünya turnirlərindən kənarlaşdıracaqlarını və oyunçuların milli komandalarında oynamaq imkanını itirəcəklərini bəyan ediblər.

Bir müddət sonra komandalardan 9-u turniri tərk etdi. Bu səbəbdən turnirdə sadəcə 3 futbol klubu (Barselona, Real Madrid və Yuventus) iştirak edirdi. 

21 Dekabr 2023-cü ildə, turnirin təşkil olunmasına qoyulan qadağa aradan qaldırılıb. Bununla da, Avropa Super Liqası rəsmi olaraq UEFA'ya xəbərdarlıq verərək, turnirin təşkilinə maneə yaratmamağa çağırıb. Turnirin təşkil olunmaması ilə hüquqlarının polzuduğunu, həmçinin klublara külli-miqdarda maddi ziyan dəydiyini bildirib. Əgər hər hansı maneə olsa, məhkəməyə müraciət edəcəyini bilidirib.
## İstinadlar
Nova effekti

**Nova effekti** — həyatımızda qarşılaşdığımız hadisələrin qeyri-müəyyən vəziyyətini fərqi dəyərləndirməyi ifadə edən anlayış. Nova effektinə görə, sonu pis olacağı gözlənilən hadisənin sonunun yaxşı olması və ya bunun əksi mümkündür. "Hər işdə bir xeyir var", "stəkanın dolu tərəfindən baxmaq" kimi deyimlərlə xarakterizə oluna bilər. Beləliklə, bir şəxsin bir hadisə və vəziyyətdə şanslı və ya şanssız olduğunu qətiyyətlə deyə bilmərik.

Nova effekti həm də kiçik bir hadisənin böyük nəticələrə səbəb ola biləcəyini istisna etmir (domino effekti və ya kəpənək effekti)

## Nova effektinə nümunələr

## Həmçinin bax
* Verter effekti
* Mandela effekti
* Mörfi qanunları

## İstinadlar
Kubilay Aka

**Kubilay Aka** (12 aprel 1995, İstanbul) — Türkiyəli aktyor.

## Həyatı
Kubilay Aka, 12 aprel 1995-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Anadolu Universiteti’ten məzun olduktan sonra aktyorluq təhsili aldı. İlk olaraq "Vatanım Sensin" adlı serialda Ali Kemal’i canlandırmışdır.

## İstinadlar
Mən Cəlaləddinəm (teleserial, 2021)

**Mən Cəlaləddinəm** (, ) — Anuştəkinlilər sülaləsindən olan sonuncu Xarəzmşah, Çingiz xana qarşı vuruşan Cəlaləddin Mənguberdiyə həsr olunmuş bir Özbək — Türk müştərək tarixi serialı. Serial Özbəkistan Mədəniyyət və İdman Nazirliyi və Mehmed Bozdağın sahibi olduğu Bozdağ Film tərəfindən ərsəyə gətirilmişdir. İlk seriyası 14 fevral 2021-ci ildə Özbəkistanın dövlət kanalı — "Milliy TV"də nümayiş olundu.

## Yaranışı
2019-cu ilin sentyabrında Daşkənddə "Mendirman Jaloliddin" serialı üzərində işə başlamazdan əvvəl, filmin ideoloji şərhini və ssenarisini müzakirə etmək üçün "Cəlaləddin Mənguberdi: həyat və filmlərdə bədii təcəssüm" adlı beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirildi.

Konfransda Özbəkistan, Türkiyə, Azərbaycan və İrandan olan alimlər və tarixçilər iştirak etmiş, Cəlaləddin Mənguberdinin bioqrafiyasını və o dövrdə baş verən hadisələrin şərhini müzakirə etmişlər.

Serialın çəkilişi Bozdağ Film şirkətinin sifarişi ilə olmuşdur. Serialda məşhur Özbək və Türk aktyorları rol aldı.

Bozdağ Film ərazisində o dövrün atmosferi canlandı. Türkiyədən olan yaradıcı bir qrupla iş birliyində 30 hektar ərazidə şəhərin mənzərəsi və döyüş meydanı inşa edildi. 3500 kvadratmetr ərazini əhatə edən 5.5 metr hündürlüyündə Xarəzmşahların ikimərtəbəli sarayının üstündə 1200 işçi çalışırdı.

## Rollarda

## İstinadlar
Vadim Karpov (futbolçu)

**Vadim Karpov** (rus. : Вадим Карпов ) — Rusiyalı futbolçu, Moskvanın "MOİK" klubunun müdafiəçisi.

## Həyatı və Karyerası
Vadim Yuriyeviç Karpov 2002-ci ildə Arxangelsk vilayətinin Kotlas şəhərində anadan olub. İlk əvvəllər doğulduğu Kotlas şəhərində il yarım əlbəyaxa döyüşlə məşğul olub, lakin sonradan ailəsi onun futbolla daha ciddi məşğul ola bilməsi üçün Sankt-Peterburqa köçür. Əvvəlcə "Smena" məktəbində futbol dərslərinə gedir. Burada məşqçi onu hücumçu mövqeyindən qapıçı mövqeyinə keçirdir. Ancaq Vadimin atası bunun əleyhinə çıxır və oğlunu "Zenit" klubunun uşaq məktəbinə keçirdir.

Futbolçu 15 yaşında Moskvanın "Lokomotiv" klubuna baxışa dəvət edilir. Eyni zamanda onu Moskvanın digər klubun "MOİK"in gənclər komandasına dəvət edirlər. Yeniyetmə futbolçu sonunda "MOİK" klubunu seçir və orda qalır.

2018-ci ildə futbol üzrə Rusiyanın Gənclər birinciliyinin oyunlarında "MOİK"in gənclər komandasının heyətində debüt edib.

"MOİK"in əsas komandasının heyətində debütu isə, 19 sentyabr 2019-cu ildə Avropa Liqasının qrup mərhələsində Bolqarıstanın "Ludoqorets" klubuna qarşı keçirilən səfər oyununda baş tutub. Karpovun Rusiya Premyer Liqasında debütu isə, 22 sentyabr 2019-cu ildə "Krasnodar"a (3:2) qarşı oyunda baş tutub.

Futbolçu bu debütu ilə Rusiya Premyer Liqasında debüt edən 2002-ci il təvəllüdlü ilk oyunçu, həmçinin Premyer Liqanın tarixində ən gənc müdafiəçi (17 il 70 gün) olur.

Futbolçunun "MOİK" klubuyla müqaviləsi, 2024/25 mövsümünün sonuna qədərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Oya Unustası

**Oya Unustası** () — türkiyəli aktrisa.

## Həyatı
Oya Unustası, 31 mart 1988-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universiteti məzunudur. İlk olaraq "İtirənlər klubu" adlı filmdə rol almışdır.

## İstinadlar
İlay Erkök

**İlay Erkök** (d. 1 oktyabr 1993, İstanbul) — Türk aktrisa.

## Həyatı
İlay Erkök 1 oktyabr 1993-cü ildə İstanbulda anadan olmuşdur.  İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyası məzunudur. İlk olaraq 2013-cü ildə "Günəşi Beklerken" adlı serialda Demet obrazını canlandırdı. Daha sonra İnadına Aşk (2015-2016) adlı serialda, Hayatımın Aşkı (2016) adlı serialda və Çetin Çeviz 2 adlı filmdə rol aldı. 2017-ci ildə ise "Seni Gidi Seni" ve "İlk Öpücük" filmlərində rol aldı. 2018-ci ildə ise Darısı Başımıza adlı serialda "Nur" obrazını canlandırdı. 2019-cu ildən bəri Hercai adlı serialda "Yaren Şadoğlu" obrazını canlandırıyor.

## İstinadlar
Gökçə Akyıldız

**Gökçə Akyıldız** () — Türk aktrisa.

## Həyatı
Gökçə Akyıldız, 30 oktyabr 1992-ci ildə Sinopda anadan olmuşdur. Haliç Universiteti məzunudur. İlk olaraq "Bir Tutam Baharat" adlı filmdə Saime’yi canlandırmışdır.

## Şəxsi həyatı
2017-ci ilin iyul ayında Mustafa Özyurt ilə evlənmiş, 2020-ci ilin avqust ayında isə boşanmışdır.

## İstinadlar
Ətraf mühitə təsir vasitələrindən hərbi və ya başqa bir düşmən istifadəsinin qadağan edilməsi haqqında Konvensiya

**Ətraf mühitə təsir vasitələrindən hərbi və ya başqa bir düşmən istifadəsinin qadağan edilməsi haqqında Konvensiya** () — iştirakçılarına biota, litosfer, hidrosfer daxil olmaqla, Yerin dinamikasını, tərkibini və quruluşunu dəyişdirmək üçün təbii proseslərin qəsdən idarə olunması yolu ilə ətraf mühitə təsir vasitələrindən hərbi və ya başqa bir düşmən istifadəsi ilə qadağan edən BMT-nin əsas sənədlərindən biri, atmosfer və ya xarici məkan.

## Tarixi
Konvensiyanın inkişafı SSRİ-nin təşəbbüsü ilə başlandı, imzalanma üçün açılışı 18 may 1977-ci ildə baş verdi və 5 oktyabr 1978-ci ildə qüvvəyə mindi. 1997-ci ilin ortalarından etibarən, SSRİ-nin hüquqi varisi kimi Rusiya Federasiyası da daxil olmaqla 58 dövlət iştirakçı oldu.

Müqavilə çərçivəsində iştirakçılar təbiətə yaradıcı təsir və ətraf mühitin dinc istifadəsi sahəsindəki işlər barədə elmi və texniki məlumat mübadiləsində əməkdaşlıq etməyi öhdələrinə götürürlər. Konvensiya konstruktiv məqsədlər üçün təbii proseslərə təsirində maneə yaratmır, lakin müddəalarına bütün iştirakçı dövlətlər tərəfindən ciddi şəkildə əməl olunmasını təmin etmək üçün bir sıra sərt tədbirləri nəzərdə tutur. Konvensiyanın müddəalarının pozulması barədə məlumat varsa, istənilən dövlət birbaşa BMT Təhlükəsizlik Şurasına şikayət etmək hüququna malikdir . Bundan əlavə, hər hansı bir iştirakçı ölkənin ətraf mühitdəki şübhəli hadisələrin faktiki hallarını aydınlaşdırmaq və qiymətləndirmək üçün bir aydan gec olmayaraq toplanmalı olan bir Mütəxəssis Məşvərət Komitəsinin çağırılması üçün BMT Baş Katibinə rəsmi bir müraciət göndərmək hüququ vardır.

Konvensiyanın razılaşmalarının müddəti məhdud deyil, açıq sənəddir, yəni hər bir dövlət istənilən vaxt müstəqil olaraq ona qoşulmaq hüququna malikdir. Mətni giriş, on məqalə və Əlavədən ibarətdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* The text of the agreement compiled by the NGO Committee on Education
* Ratifications
* A Political Primer on the ENMOD Convention from the Sunshine Project.
* [The United Nations Office at Geneva](http://www.unog.ch/80256EE600585943/(httpPages)/1C87969B8C841FCAC1257B11005C3E61?OpenDocument/)
Do Ci-Han

**Do Ji-han** () — Cənubi Koreya aktyoru. O The Tower (2012) filmində və KBS2-nin  (2016–2017) serialındakı rolları ilə tanınır. 26 dekabr 2018-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb.

## Həyatı
Ci-Han 24 sentyabr 1991-ci ildə Tecon, Cənubi Koreya-da doğulmuşdur.Ci-Han, 24 dekabr 2018-ci il tarixdə məcburi hərbi xidmətə göndərildi.

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya serialları

### Musiqi videoları

## Mükafatlar

## İstinadlar
Artur (cizgi teleserial, 1996)

**"Artur"** () — ABŞ-də yaradılmış, dünyanın ən populyar televiziya proqramlardan biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Əlillərin hüquqları haqqında Konvensiya

thumb|right|Paktın ölkələrə görə statusu
**Əlillərin hüquqları haqqında Konvensiya** —  13 dekabr 2006-cı il tarixində BMT Baş Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş və 3 may 2008-ci il tarixində qüvvəyə minmiş (iyirmi dövlət tərəfindən qoşulma və ya təsdiqlənmənin otuzuncu günü). Konvensiya ilə paralel olaraq, ona Fakultativ Protokol qəbul edildi və qüvvəyə mindi. 2019-cu ilin noyabr ayından etibarən Konvensiyada 181 dövlət və Avropa Birliyi, Fakultativ ilə bağlı Protokolda 96 dövlət iştirak edir.

Konvensiyanın qüvvəyə minməsi ilə Əlillərin Hüquqları Komitəsi yaradıldı (əvvəlcə - 80 nəfərin iştirakçısı olan ölkələrin sayının 18 nəfərə çatması ilə əlaqədar olaraq 12 mütəxəssisdən ibarət idi) — Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin hesabatlarını nəzərdən keçirmək, onlara dair təkliflər və ümumi tövsiyələr vermək, habelə Protokolun iştirakçısı olan dövlətlər tərəfindən Konvensiyanın pozulması barədə hesabatları nəzərdən keçirmək səlahiyyətinə malik olan Konvensiyanın icrasına nəzarət edən bir qurum.

Mətn Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən 13 dekabr 2006-cı ildə qəbul edilmiş və 30 mart 2007-ci ildə imzalanmağa açılmışdır. 20-ci tərəf tərəfindən təsdiqləndikdən sonra 3 may 2008-ci ildə qüvvəyə minmişdir. 2020-ci il iyul ayından etibarən 163 nəfər və 182 nəfər tərəfindən imzalanmışdır. partiyalar, 181 əyalət və Avropa Birliyi (23 dekabr 2010-cu ildə təsdiqlədi). Konvensiya Əlilliyi olan Şəxslərin Hüquqları Komitəsi tərəfindən nəzarət olunur və bunun üçün CRPD-yə üzv dövlətlərin illik konfranslarında 2008-ci ildən bəri təlimatlar müəyyən edilmişdir. İştirakçı Dövlətlərin On üçüncü Konfransı 2020-ci ilin iyun ayında Nyu-Yorkda keçirilməli idi və daha sonra təxirə salınaraq təxirə salındı. COVID-19 böhranı səbəbindən 2020-ci ilin dekabrında görüşəcəklər.

## Əlillərin Hüquqları Komitəsi
thumb|Əlillər, qadınlar, irqi ayrı-seçkilik, uşaqlar və digərləri ilə əlaqədar müqavilə orqanlarını dəstəkləmək vəzifəsi olan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığı Ofisinin loqosu.
Əlillərin Hüquqları Komitəsi, Konvensiyanın icrasına nəzarət etmək həvalə edilmiş bir insan hüquqları mütəxəssisi qrupudur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığının Cenevrədəki Ofisi tərəfindən dəstəklənən on müqavilə qurumundan biridir. Əvvəlcə yarısı iki illik, yarısı dörd il müddətinə seçilən 12 müstəqil insan hüquqları ekspertindən ibarət idi. Bundan sonra üzvlər dörd il müddətinə seçildi, üzvlərin yarısı iki ildən bir seçildi. Konvensiyanı 80 nəfər təsdiqlədiyindən, Komitə 2011-ci ildə 18 üzvə qədər genişləndi.

25 iyul 2020 tarixindən etibarən 2020 və ya 2022 sonuna qədər fəaliyyət göstərən mütəxəssislər:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Text of the Convention (HTML)
* Text of the Convention (accessible PDF)
* List of parties 
* Committee on the Rights of Persons with Disabilities - Official monitoring body
* UN Enable
* Procedural history note and audiovisual material on the Convention on the Rights of Persons with Disabilities in the Historic Archives of the United Nations Audiovisual Library of International Law
Fəlakət

**Fəlakət** — insan həyatına, maddi sərvətlərə və ətraf mühitə əhəmiyyətli dərəcədə ziyan vuran, geniş ərazini əhatə edən, fövqəladə xarakterli, təbii və ya texnogen mənşəli hadisə və ya proses.

## İstinadlar
Hanna. Mükəmməl silah

**Hanna. Mükəmməl Silah** – 2011-ci ildə *Joe Wright*ın çəkdiyi bir döyüş-macəra filmidir. Film 2011-ci ilin 8 aprelində ABŞ-də, 6 mayında İngiltərədə və 26 mayında Almaniyada nümayiş olunmuşdur.

## Rollarda

*Saoirse Ronan, rolu Hanna Heller
*Eric Bana, rolu Erik Heller
*Cate Blanchett, rolu Marissa Wiegler
*Jessica Barden, rolu Sophie
*Aldo Maland, rolu Miles
*Tom Hollander, rolu Isaacs
*Olivia Williams, rolu Rachel
*Jason Flemyng, rolu Sebastian
*Michelle Dockery, rolu False Marissa
*Vicky Krieps, rolu Johanna Zadek
*Martin Wuttke, rolu Knepfler (Mr. Grimm)
*Sebastian Hulk, rolu Titch

## Süjet xətti

Ağıllı və hər şeylə maraqlanan 16 yaşlı bir uşaq olan Hanna (Saoirse Ronan) atası Erikə çox bağlı və sadiqdir. Hanna, Finlandiyanın şimalındakı balta görməmiş meşələrdə soyuqqanlı bir ölüm maşını, bir qatil olaraq yetişdirilmişdir. Keçmiş bir CIA agenti olan atası, ona ovçuluq, özünümüdafiə sənətini öyrətmiş, həmçinin ona heç bir məktəbə göndərmədən evdə təhsil vermişdir. Atası sayəsində yaşıdlarından tamamilə fərqlənən və bütün yeniyetmə uşaqlardan fərqli olaraq böyüdülən Hanna, indi ilk sui-qəsdini həyata keçirmək üçün müəllimi tərəfindən Avropaya göndərilir. Yolda, hədəfinə istiqamətlənmiş şəkildə bir usta qatil kimi irəliləyən Hanna, xaricdəki dünyanın özü və ailəsi üçün qurduğu planlardan xəbərsizdir. Başına gələn müxtəlif hadisələr nəticəsində hədəfinə yaxınlaşdıqda, varlığı ilə bağlı suallarla qarşılaşmağa başlayır. Erik, artıq qızının geriyə qayıdışı mümkün olmayan bir yolda olduğunu başa düşür...

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Macəra

**Macəra** — insanın başına gələn ona həyəcan verən bir hadisə və ya hadisələr zənciri, sərgüzəşt, əyləncədir. Həm də nəticəsi qeyri-müəyyən olan cəsarətli bir təşəbbüs də ola bilər.
Komanda modulu

**Komanda modulu** kosmik gəminin vacib hissələrindən biridir. Adından da göründüyü kimi, astronavtlar tərəfindən komandanlıq missiyasının yerinə yetirildiyi hissədir. Bura həm də astronavtların kosmik gəmilərdə vaxtlarının çox hissəsini keçirdikləri yerdir.

Misal üçün; Apollon kosmik gəmisindəki Komanda Modulu 3 hissədən ibarətdir: yuxarı hissə, alt hissə və heyət hissəsi.

Yuxarı hissədə bir-birinə kilidləmə mexanizmi (Apollon ay modulu ilə bir-birinə bağlanmanı təmin edir) və 2 reaktiv mühərrik; aşağı hissədə, qalxma zamanı baş verən sarsıntıyı aradan qaldırmaq üçün nəzərdə tutulmuş cihaz və 10 mühərrik; Heyət hissəsində isə nəzarəti təmin edəcək cihazlar və göstəricilər mövcuddur.

Komanda modulu işə buraxılma zamanı yuxarı hissədə yerləşdiyi üçün aerodinamik formadadır. Atmosferə yenidən daxil olarkən sürtünmə nəticəsində əmələ gələn istiliyin daha geniş bir səthə paylanması və enişin asanlaşdırılması üçün komanda modulunun aşağı hissəsi daha geniş formada hazırlanmışdır. İfrat qızışmanın yaratmış olduğu problemləri aradan qaldırmaq üçün üst hissəsi istilik dəf edicilər ilə örtülmüşdür.

## Həmçinin bax

* Apollon kosmik gəmisi
* Apollon ay modulu
* Apollon xidmət modulu
* NASA
* Apollon proqramı
Apollon ay modulu

**Ay modulu** və ya **Ay hörümçəyi** — Aya enmək üçün istifadə olunan kosmik gəminin hissələrindən biridir. Apollon proqramı üçün Grumman şirkəti tərəfindən istehsal edilmişdir. Əvvəlcə Apollon 11-də və daha sonra digər Apollon missiyalarında uğurla istifadə edilərək Aya endirilmişdir.

**Eniş mərhələsi** və **çıxış mərhələsi** olaraq 2 mərhələdən ibarət olan Ay modulunun digər adı "Ay hörümçəyi"dir.

**Eniş mərhələsi:** Aya enməni təmin edən və gücü azaldıla bilən bir ədəd raket mühərrikindən, yanacaq çənlərindən və elmi tədqiqatlar üçün istifadə edilən alətlərin olduğu bir hissədən ibarətdir. 

**Çıxış mərhələsi**: Briqadanın yerləşəcəyi, rabitəni təmin edən avadanlıq, idarəetmə və nəzarət sistemlərinin, qalxma mühərriki və lazımi yanacaq çəninin yerləşdiyi hissədir.

Ay modulu yalnız Ayın ətrafında və onun səthində fəaliyyət göstərir. Atmosferlə təmasda olmur, onu əhatə edən adapterin içərisindədir. Buna görə də aerodinamik formada dizayn edilməmişdir. Adından da göründüyü kimi hörümçək formasında olan quruluşa malikdir.

## Həmçinin bax

* Apollon kosmik gəmisi
* Komanda modulu
* Apollon xidmət modulu
* NASA
* Apollon proqramı
Ay avtomobili

**Ay avtomobili** (, *tam adı ilə:* **Lunar Roving Vehicle** (LRV)) — Ayda istifadə üçün nəzərdə tutulmuş avtonəqliyyat vasitəsidir. Apollon proqramındakı Ay modulları ilə Aya nəql edilmişdirlər.

Ay avtomobili, Aydakı aşağı cazibə mühitində işləmək, Ay səthində hərəkət etmək və Apollon astronavtlarına daha geniş bir ərazini tədqiq etməyə imkan vermək üçün hazırlanmışdır. Apollon 15-də David Scott və James Irwin tərəfindən, Apollon 16-da John Young ve Charles Duke tərəfindən, Apollon 17-də Eugene Cernan ve Harrison Schmitt tərəfindən istifadə edilən üç ədəd ay maşını Ay səthində olmuşdur.

Hər vasitə gündə bir dəfə olmaqla, 3 günlük missiya dövründə 3 ayrı gəzintidə istifadə olunmuşdur. Apollon 15-in Ay avtomobili 3 saat 2 dəqiqə ərzində ümumilikdə 27,8 km yol qət etmişdir. Maksimum bir dəfəyə 12,5 km məsafə qət edilmiş və Ay modulundan maksimum 5 km məsafədə uzaqlaşılmışdır. Apollon 16-da Ay maşını ilə 3 saat 26 dəqiqə ərzində 26,7 km məsafə qət edilmişdir. Ən uzun gəzinti 11,6 km olmuş, və Ay modulundan maksimum 4,5 km uzaq yol gedilmişdir. Apollon 17-nin ay maşını ilə 4 saat 26 dəqiqə ərzində 35.9 km yol qət edilmişdir. Ən uzun gəzinti 20,1 km, Ay modulundan uzaqlaşılmış ən uzun məsafə 7,6 km təşkil etmişdir

Ay avtomobilinin çəkisi 210 kq idi və əlavə 490 kq daşıyacaq qədər dizayn edilmişdir. Gövdəsi 3,1 metr, təkər bazası 2,3 metr idi. Ən hündür nöqtəsi 1,14 metr idi. Gövdəsi, ay moduluna qatlanaraq yerləşdirilə bilməsi üçün, 2219 alüminium hissə qaynaqlanmış və ortasından bağlanmış olan 3 ədəd şassidən ibarət idi. Alüminiumdan bükülə bilən və yan yana yerləşdirilmiş 2 ədəd oturacağa malik idi. Oturacaqların arasına bir qol dayama vasitəsi yerləşdirilmişdi və hər oturacaqda tənzimlənən ayaq qoymaq üçün nəzərdə tutulan xüsusi yer və təhlükəsizlik kəməri mövcud idi. Ortada içi boş bir qab formasında olan böyük bir əlaqə antenası da maşının ön hissəsindəki dirəyə yerləşdirilmişdi. Asqı sistemi, V şəklində yuxarı və aşağı əyilmə ilə bir cüt üfüqi metaldan və şassi ilə yuxarı V formalı metal arasında yerləşən bir damperdən ibarət idi. Tamamilə yüklənmiş Ay avtomobili yerdən 36 sm hündürlükdə olurdu.
Purqaz

**Purqaz** (**inyazor Purqaz**, rus salnamələrində **Purqas** kimi də qeyd olunur; ) — XIII əsrin ilk yarısında yaşamış erzyan hərbi və dövlət xadimi, Erzya şahzadəsi (inyazor, otsyazor), erzyanların milli qəhrəmanı. Rus salnamələrinə görə, onun vaxtında mordovalıların bir hissəsinin "Purqas nahiyəsi"nin sərhədləri daxilində konsentrasiyası baş verirdi.

## Həyatı
Erzyan şahzadəsi Purqaz rus knyazlıqlarına qarşı mübarizədə bulqar xanın dəstəyinə ümid bəsləyirdi və şahzadə Yurinin müttəfiqi olan mokşa hökmdarı Pureş ilə daimi müharibədə idi. XIII əsrin əvvəllərində Mokşa çayın aşağı axarı boyunca Oka və Temnikovo-Vod meşələri arasında Purqas nahiyəsi yarandı, burada mordvalar və feodal zülmündən qaçan rus kəndliləri (*Purqas Rus dövləti*) yaşayırdı. Bu nahiyənin başında knyaz Purqaz dayanırdı; o, Mokşa çayın sağ sahilində, indiki Kadomdan az məsafədə, təxminən indiki Purqasovo kəndi ətrafında yaşayırdı.

Purqaz onun torpaqlarına hücum edilməsinin qisasını Nijni Novqoroddan çıxmağa qərar verdi və 1229-cu ilin aprel ayında "Mordoviya torpağındakı rus gücünün dayağınl" dağıtmağa çalışdı, lakin ancaq şəhər posadını və ətraf kəndləri yandırmağı bacardı, qala alınmaz qaldı.

Bir neçə ay sonra Purqaz Pureş torpaqlarına yürüş etdi, lakin cəhdi uğursuz alındı.

XIII əsrin ortalarında Purqasov nahiyəsi tatar-monqol əsarətinə düşdü. Batı xanın qoşunları 1236-cı ildə yola çıxdı, ancaq işğal yalnız 1237-ci ilin yayında başladı. 1237-ci ilin yayının sonunda Mordoviya diyarını ziyarət edən macar monarxı Yulian erzya şahzadəsi haqqında yazırdı: "...gücləri yetərsə müdafiə olunmaq üçün o, bir neçə nəfərlə olduqca möhkəmləndirilmiş yer yönəldi". Ordaya knyazlıq yarlığı dalınca gələn tabe edilmiş knyazlar arasında Purqazın adı çəkilmir.

## Ədəbiyyatda obrazları

* 1978 — V. F, Yeqorovun "İntiqam" () poeması
* 1988 — erzya xalq yazıçısı Kuzma Abramovun "Purqaz" tarixi romanı.
* 1991 — Valeri Yurçenkovun "Xronoqraf və ya mordoviya xalqı və onun tarixi haqda hekayə" 
* 2002 — Vladislav Romanovun "Ölüm xilas olunmaqdadır" 
* Aleksandr Kizayev "Purqaz tsörıne" ("Пургаз цёрыне"; "Purqaz cavan oğlan")

## İstinadlar
Nadejda Karpova

**Nadejda Karpova** (rus.: Наде́жда Алексе́евна Ка́рпова , ) — Rusiyalı qadın futbolçu. Mövqeyi hücumçudur. İspaniyanın "Espanyol" klubunun və Rusiya Milli komandasının şərəfini qoruyur.

## Karyerası
Nadejda Karpova futbol ilə məşğul olmağa doğulduğu Yaroslavl şəhərində başlayıb. Futbolun sirrlərini öyrənməyə başladığı ilk klub, Yaroslavl şəhər 13 nömrəli "Uşaq Gənclər İdman Məktəbi" olub. Futbolçunun ilk məşqçisi Nikolay Vladimiroviç Fadyenko olub.

2010-cu ilin iyununda, Rusiya birinci liqada yarışan "Rosiyanka" klubuna məxsus olan "Zveniqorod Olimpiya Ehtiyatları Məktəbi"ndən dəvət təklifi alır.

2013-cü ildə "Zorkaya" klubuna keçir. 2014-cü ilin may ayında bu klub ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalayır.

Rusiya çempionatında "Zorki"nin heyətində debütu, 11 may 2014-cü il tarixində "Mordovoçki" ilə oyunda baş tutur.

2015-ci ildə "Çertanovo" klubuna keçir. "Çertanovo"nun heyətində debüt oyunu 19 aprel 2015-ci il tarixində, "Kubanoçki" ilə oyunda baş tutur.

20 sentyabr 2017-ci ildə rəsmi olaraq "Valensiya"ya keçərək, İspan klubu ilə iki illik müqavilə imzalayır. İspaniya çempionatında ilk qolunu, 30 oktyabr 2017-ci ildə "Atletiko"nun qapısına vurur. 2017-ci ilin noyabr ayında İspaniya çempionatının 9-cu turunun ən yaxşı oyunçusu seçilir.

2018-ci ilin dekabr ayının sonunda, "Valensiya" və Karpova qarşılıqlı razılıq əsasında, bağladıqları müqaviləni ləğv edirlər və Karpova "Valensiya"nı tərk edir.

4 yanvar 2019-cu il tarixində xanım futbolçu İspaniyanın başqa bir klubu "Sevilya"ya keçir. "Sevilya" klubunda bir mövsumdə meydana çıxdığı 20 oyunda 6 qol vurur.

Futbolçu 23 iyun 2020-ci il tarixində "Sevilya"dan ayrılır. Karpovanın budəfəki dayanacağıda İspaniya olur. Nadejda "Espanyol" klubuna keçir.

## Titulları
* Rusiya çempionatının gümüş mükafatçısı: 2014
* Rusiya çempionatının ən yaxşı bombardiri: 2016
* Braziliyada keçirilən beynəlxalq turnirin bürünc mükafatçısı: 2016

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Apollon 15

Apollon 15, Apollon proqramının dördüncü Ay səthinə eniş proqramıdır.

26 iyul 1971-ci il tarixli bu səyahətin heyəti David Scott, Alfred Worden və James Irwin adlı astronavtlardan ibarət idi. Falcon adlı Apollon ay modulu ilə ay səthinə enən komanda ilk dəfə Ay avtomobilindən istifadə etmişdir.

## İstinadlar
Apollon 16

Apollon 16, ABŞ tərəfindən reallaşdırılmış olan Apollon Kosmik Proqramı missiyalarından birinin adıdır. 16 aprel 1972-ci ildə reallaşan bu səyahətin heyəti John Young, Thomas Mattingly və Charles Duke adlı astronavtlardan ibarət idi. Orion adlı Apollon ay modulu ilə birlikdə komanda Ay səthinə çıxmışdır.

## Qaleriya

Şəkil:Ap16 rover.ogv|John Young Lunar Roveri sürür.
Şəkil:A16-plaque.jpg|
Şəkil:Apollo 16 LM Orion.jpg|


## İstinadlar
Loytaş kanyonu

**Loytaş** () ― Almaniyanın Bavariya vilayəti və Avstriyanın Tirol torpağının sərhəddi boyunca axan Loytaşer-Açe çayı üzərində kanyon. Ümumi uzunluğu 1 650 metr olan Loytaş şərqi Alp dağlarındakı ən uzun kanyondur. 

Kanyon olduqca dik divarlara sahibdir və 2006-cı ilə qədər turistlərə açılmamışdır. Kanyonun turizm üçün uyğun hala gətirilməsi üçün  Aİ-nın da dəstəklədiyi, 1,4 milyon avro dəyərində Avstriya-Alman layihəsi həyata keçirilmiş və ərazidə 970 metr məsafədə polad keçidlər və körpülər inşa edilmişdir. Loştaş 24 may 2006-cı ildə turizm üçün açılmışdır.

## Marketinq
Kanyon Koboldpfad ("Kobold yolu") ilə birlikdə Geisterklamm ("Ruh kanyonu") adlandırılan ailəvi istirahət mərkəzinə aiddir. Ərazidə mif, geologiya, flora və faunaya dair məlumatların olduğu 40 lövhə var. Piyada keçidləri mümkün olduğu yerlərdə üfüqi vəziyyətdədir və dırmaşma avadanlığı olmadan keçilə biləcək şəkildə tikilmişdir. Keçidin möhkəm dizaynı ilə kanyonun üstündən keçən piyada keçidində kanyonun divarları arasındakı hündürlük fərqinin 50 metrdən çox olmasından qaynaqlanan hər hansı bir narahatlığn qarşısı alınmışdır.

Bundan əlavə ərazidə kanyondakı kiçik bir şəlaləyə qısa yol var.

Loytaş kanyonu güclü qar yağması halları istisna olmaqla bütün il boyu açıqdır. Kayondan keçmək pulsuzdur, lakin şəlaləyə gedən yolun məsrəfi var.

## Qəzalar
7 iyul 2007-ci ildə gəzinti zamanı birdən bir neçə yüz kiloqramdan ağır qaya parçası polad keçid üzərinə çırpıldı və qismən ziyan vurdu. Xəsarət alan olmadı, amma kanyon təmir işləri üçün iki həftə bağlandı.

## Ederkanzel
Loytaş dərəsinin yuxarısındakı dağ silsiləsində yerləşən *Ederkanzel* restoranı (1 184 m) coğrafi və siyasi maraq doğurur. Belə ki, restoranın yemək otağı və tualetlər Almaniyada olsa da, restoranın terası Avstriya torpağındadır. Binanın xarici divarındakı terasın qapısında iki ölkə arasındakı sərhədi işarələyən rəsmi sərhəd daşı mövcuddur. Terasta təqdim olunan içkilər və yeməklər Almaniya vergi qanunlarına uyğun olaraq, Qarmiş-Partenkirhen və İnsburk üçün məsul olan iki maliyyə şöbəsi arasındakı razılaşma ilə satılır.

## Qalereya

Şəkil:Leutaschklamm 1900.jpg|Loytaş kanyonu 1900-cu illərdə
Şəkil:Leutaschklamm 2 1900.jpg|Loytaş kanyonu 1900-cu illərdə
Şəkil:Leutaschklamm03a.jpg|Loytaş kanyonu üzərindən köpünün fotosu
Şəkil:Leutaschklamm (Marius Hoch) 10.JPG
Şəkil:Leutaschklamm02.jpg
Şəkil:Leutaschklamm (Marius Hoch) 21.JPG
Şəkil:2016-08-Leutasch-Wasserfall.jpg|Kanyonun sonundakı şəlalə


## İstinadlar
Melis Sezen

**Melis Sezen** (d. 2 yanvar 1997, İstanbul) — Türk aktrisa.

## Həyatı
Melis Sezen, 2 yanvar 1997-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Qoç Universiteti məzunudur.
Apollon 17

**Apollon 17** — 7 dekabr 1972-ci ildə aya getmiş Amerikalı kosmik heyət. Bu, aya enən sonuncu pilotlu uçuş olmuşdur.

Apollon 17 Eugene Cernan, Ronald Evans və Dr. Harrison Schmittdən ibarət idi. Schmitt bir geoloq idi. Challenger adlı modulla Dr. Schmitt və Cernan Ay səthinə enmiş və 22 saatlıq bir tədqiqat aparmışdırlar.

## Qaleriya

Şəkil:Apollo_17_Cernan_on_moon.jpg|Apollon 17 astronavtı Eugene Cernan Aya sancılmış ABŞ bayrağı ilə
Şəkil:Apollo 17 crew.jpg|Schmitt, Evans, Cernan
Şəkil:NASA Apollo 17 Lunar Roving Vehicle.jpg|Apollon 17 missiyası çərçivəsində Aya getmiş komandadan astronavt Eugene A. Cernan tədqiqat üçün gəzinti həyata keçirdərkən
Şəkil:Apollo 17 Moon Panorama.jpg|Apollon 17 missiyası çərçivəsində çəkilmiş Ayın panoramik şəkili. Ortasında ay avtomobili görünür (1972).
Şəkil:Ap17 strolling.ogv|Schmitt, Ayda mahnı oxuyur
Şəkil:Ap17 schmitt falls.ogv|*Schmitt*in yıxılması
Şəkil:Ap17-ascent.ogv|Ay modulunun  parabolik bir əyri xətlə Aydan ayrılması


## İstinadlar
Dacare

– yapon dilində oxşar sözlərlə edilən, zarafat üçün nəzərdə tutulmuş söz oyunu.

Yapon dilində omonimlər çox olduğundan söz oyunları etmək asandır. Hətta sözlər omonim olmasa belə, oxşardırsa, vəziyyətdən istifadə edərək dacare etmək mümkündür. Dacare rəsmi danışıqlarda istifadə olunmasa da, bir çox yapon gündəlik söhbətdə və yazıda dacaredən istifadə etməyi sevir. Hətta müasir dövrün e-mail mədəniyyətində belə dacarelərə rast gəlmək mümkündür. Dacare ən çox kabuki, kyoqen, rakuqo kimi ənənəvi teatr sənətlərində rast gəlinir. Tanka stilində olan ənənəvi yapon poezisiyasında bir sözün bir neçə məna daşıması xüsusiyyətindən tez-tez olunmasının da decare ilə əlaqəsi var. Poeziyada bu cür bacarıq şairin yaradıcılığının və ənənəvi biliklərinin göstəricisi hesab olunur. Danışıqda dacare yumor və hazırcavablıq xüsusiyyəti daşıyan istehza və fikirdir.

## Misallar
* ウランは売らん (***uran''' va '''uran***)
: **Tərcümə:**
: Mən heç vaxt uran satmıram.
: **İzah:**
: ウラン (*uran*) "uran" elementi deməkdir, ikinci 売らん (*uran*) isə "heç vaxt satmıram" deməkdir.
* ニューヨークで入浴 (***nyuyoku''' de '''nyuyoku***)
: **Tərcümə:**
: Nyu-Yorkda hamam qəbul edirəm.
: **İzah:**
: ニューヨーク (*nyuyoku*) "Nyu-York" deməkdir, 入浴 (*nyuyoku*) isə "hamam qəbul edirəm" deməkdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Xidmət modulu

250px|thumb|Apollon kosmik gəmisinin xidmət modulunun sxemi

Xidmət modulu kosmik gəmiyə lazım olan yanacaq, mühərriklər üçün lazım olan helium, yanacaq hücrələri və astronavtlar üçün lazım olan oksigenin olduğu və s. şeyləri özündə saxlayan hissədir.

Misal üçün; Apollo Spacecraftda Xidmət Modulunda bir mühərrik yerləşdirilmişdir. Bu mühərrik 2 dəfə işə düşərək birində Ayın orbitinə girilməsinə, digərində isə Ayın orbitindən çıxaraq Yerə qayıtmağa imkan yaratmışdır. Modulun qalan hissəsi anbarlardan ibarətdir. Bunlar; yanacaq ambarları, mühərriklərə lazımi təzyiqi təmin etmək üçün heliumun olduğu hücrələr, yanacaq hücrələrini işlədəcək və astronavtların nəfəs alması üçün lazım olan oksigenin olduğu anbarlar və hidrogen anbarlarıdır.

Xidmət modulu atmosferə yenidən daxil olan zaman tərk edilir, buna görə də istilik dəf edicisi ilə örtülmür.

* Apollon kosmik gəmisi
* Komanda modulu
* Apollon ay modulu
* NASA
* Apollon proqramı
Əhməd Tosun Paşa

**Əhməd Tosun Paşa** və ya **Kavalalı Tosun Paşa** (d. 1794 — ö. 28 sentyabr 1816) — Kavalalı ailəsinin banisi Mehmed Əli Paşanın ikinci oğlu.

## Həyatı
1794-cü ildə Kavalada dünyaya gəldi. Atası Kavalalı ailəsinin banisi Mehmed Əli Paşa, anası isə onun ilk xanımı Əminə xanımdır. 11 yaşına qədər Kavalada yaşayan Tosun, atasının Misir hakimi təyin edilməsinin ardından böyük qardaşı İbrahimlə birlikdə Misirə gəldi (28 avqust 1805).

1 mart 1811-ci ildə öndə gələn Məmlük bəylərinin qanlı bir şəkildə ortadan qaldırılmasının ardından Hicazda vəhhabi üsyanının yatırılması ilə vəzifələndirildi. Yeni bir Misir ordusunun qurulmasına çalışan fransız əsilli polkovnik Jozef Sevenin (sonradan Süleyman Paşa) yanında yetişən Əhməd Tosun Paşa, əmrindəki piyada qoşunla öncə Ciddə bölgəsinə daxil oldu. Məkkə 1813-cü ildə üsyançılardan təmizlənsə də, ayaqlanan vəhhabi dəstələri Diriyə qalası və ətraf bölgələrində möhkəmləndilər. Ardından atası Mehmed Əli Paşa əmrindəki Misir hərbi birlikləriylə 1813-cü ilin sentyabrında bölgəyə gəldi və başda Diriyə qalası olmaqla, üsyançıların bütün müqavimətini qırdı.

Ancaq çox keçmədən səhhəti pisləşdi və tutulduğu vəba xəstəliyindən sağala bilməyib 28 sentyabr 1816-cı ildə vəfat etdi.

## Ailəsi

### Xanımları
* **[[Bamba Qadınəfəndi]]** (ö. 1871)

### Oğul övladları
***[[I Abbas Hilmi Paşa|Abbas Hilmi Paşa]]** (d. 1 iyul 1812 — ö. 13 iyul 1854)
* Osman bəy (ö. 1815)

### Qız uşaqları
* Xədicə xanım (ö. 1817)
* Ziba xanım (ö. 1817)
* Ayşə xanım (ö. 1817)

## Mənbə
* *Васильев А.* История Саудовской Аравии. 1745–1973
Bedesten

**Bedesten** — Osmanlı imperiyasının şəhərlərində tarixən rast gəlinən qapalı bazar və ya bazar zalı növü. Bu, adətən bir Osmanlı şəhərinin və ya şəhərinin ticarət məhəlləsinin mərkəzi binası idi, burada ən vacib və qiymətli məhsullar (qızıl və zərgərlik kimi) saxlanılır və satılırdı. Onun funksiyası digər (adətən ərəbdilli) regionlardakı qeysəriyyə ilə müqayisə edilə bilər və ya ona bərabər idi, baxmayaraq ki, sonuncunun memarlığı fərqli xarakter daşıyırdı və öz küçələri olan bazara bənzəyirdi.

## Etimologiyası
Sözün mənşəyi farsca (, ) sözündəndir. Bu, "bəzəkçilərin yeri" deməkdir. Sözün tərkibinə farsca "- *istan*" şəkilçisi daxildir. Osmanlılar onu "Bəzzistan" və "Bedesten" kimi tələffüz edirdilər.

## Tarixi

Bedesten XV əsrin erkən Osmanlı memarlığında inkişaf etmiş bir tikili növüdür. Bedestenlər ilk növbədə parça və toxuculuq satıcılarını yerləşdirmək üçün bir yer kimi başlamışdır, lakin nəticədə burada daha qiymətli məhsullar saxlanılmışdır. Bu tip binalar daha təhlükəsiz olduğundan və gecələr bağlana bildiyinə görə ən vacib məhsulların (məsələn, qızıl və zinət əşyalarının) saxlandığı, qorunduğu, tənzimləndiyi və satıldığı yerə çevrilmişdir. Zərgərlik və toxuculuq ticarəti ilə yanaşı, bedestenlərdə kölələr də satılırdı.

## Memarlıq
Bedestenlər adətən dördbucaqlı mərtəbə planına malikdir, içərisində əsas kamera günbəzlərlə örtülmüş və təyin olunmuş qapı girişləri istisna olmaqla, xaricdən divarla örtülmüşdür. Onların dizaynı qismən Osmanlı məscidlərinin dizaynından irəli gəlirdi. Adətən xarici perimetrdə mağazalar var idi, lakin daxili kamera ən vacib malların saxlandığı və satıldığı yer idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Petko Slaveykov

**Petko Slaveykov** – (; )Bolqar şairi, publisisti, ictimai xadimi və folkloristidir.

## Həyatı
Slaveykov 1827-ci ildə Tarnovoda doğuldu. Anası Penka doğum zamanı vəfat etdi, Petko möcüzəvi şəkildə sağ qaldı. Atası Raço misgər idi. Petko anasının yaşadığı Vişovqrad kəndində çoxlu bülbüllər () gördü və soyadını Slaveykov olaraq dəyişdirməyə qərar verdi.

Slaveykov təhsilini Tarnovo, Dryanovo, Tryavna monastırlarında aldı. Tarnovo yaxınlığındakı monastır kitabxanasında kitab oxuyaraq özünü inkişaf etdirdi. Qərbi Avropa və Serb ədəbiyyatı ilə tanış oldu, yunan dilini öyrəndi.

Slaveykov 1843-cü ildən şəhərində müəllim olaraq çalışmağa başladı, amma yazdığı satirik şeirə görə qovuldu. Bundan sonra fərqli şəhərlərdə dərs verməyə başladı.

Slaveykov Mirzə Şəfinin şeirlərini də öz dillərinə tərcümə etmişdir.

1852-ci ildən ilk kitabları "Smesena", "Pesnepoya" və "Basnenik" çap olunmuşdur. 1853-cü ildə Krım müharibəsindən təsirlənərək "Boyka Voyvoda" şeirini yazmışdır. 1864-cü ildə Bolqar İncil Dərnəyi tərəfindən İncilin şərqi bolqar dilinə tərcümə edilməsi üçün İstanbula dəvət edilmişdir.

1864-cü ildə Slaveykovun İstanbulda çap edilmiş kitabında Məhəmməd Füzulinin şeirinə də yer verilmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
1873-cü ildə Ədirnədə bolqar liseyini açıb. "93 Hərbi" zamanı mülki şəxs olaraq rus birliklərinə qatılıb, orduyla bərabər İstanbul yaxınlarına qədər gəlib. 1878-ci ildə Bolqarıstanın Osmanlı İmperiyasından müstəqilliyini qazanmasından sonra millət vəkili kimi qurucu Bolqarıstan Milli Məclisinə () girmiş, Petko Karavelov ilə birlikdə demokratik bir konstitusiya hazırlanmasına çalışmışdır. 1880-ci ildə məclis sədri olub. 1880–1881-ci illəri arasında Bolqarıstanın Daxili İşlər naziri olub. Bu müddətlərdə *Osten* (1879), *Tselokupna Balgariya* (1879), *Nezavisimost* (1880–1883), *Tarnovska konstitutsiya* (1884), *Istina* (1886), *Sofiyski dnevnik* (1886) ve *Pravda* (1888) adlı qəzetlər çıxarmışdır.

Həyatının son illərində siyasi fikirlərinə görə həbs edilmiş, müəllimlik etməsi qadağan edilmiş, cəza olaraq əmək pensiyası azaldılmışdır. Petko Slaveykov 1 iyul 1895-ci ildə Sofiyada vəfat edib.

## Ailəsi
İrina Raykova ilə evli olan Slaveykovun siyasətçi İvan və Xristo, müxbir Raço, şair Penço da daxil olmaqla 8 uşağı vardı.

## İstinadlar
Stray Kids-in qazandığı mükafatların və namizədliklərin siyahısı

Aşağıda 2018-ci ildə JYP Entertainmnet tərəfindən qurulan Cənubi Koreya-lı oğlan qrupu Stray Kids-in qazandığı mükafatların və namizədliklərin siyahısı verilmişdir.
Qrup hazırda səkkiz üzvdən ibarətdir: Bang Chan, Lee Know, Changbin, Hyunjin, Han, Felix, Seungmin ve I.N.Əvvəlcə doqquz nəfərdən ibarət olan qrupun üzvü olan Woojin, 2019-cu ilin oktyabr ayında şəxsi səbəblər üzündən Stray Kids-dən ayrıldı.
Qrup eyni adlı 2017 realiti şou olan Stray Kids vasitəsi ilə qurulub.

Qrup, 2018-ci ilin yanvarında genişləndirilmiş Mixtape albumu nümayiş etdirdi və 25 Martda rəsmi olaraq I Am Not ilə çıxdı.Dörd EP qrupa 2018-ci ildə və 2019-cu ilin əvvəllərində 2018 Mnet Asiya Musiqi Mükafatlarında Ən Yaxşı Yeni Kişi Sənətçisi, 33-cü Qızıl Disk Mükafatlarında Ən Yaxşı Yeni Sənətçi, 28-ci Seul Musiqi Mükafatlarında Rookie of the Year və 2018 Asia Artist Awards də daxil olmaqla altı yeni sənətçi mükafatı qazandırdı.

I Am Who ayrıca, Disk Bonsang üçün Stray Kids-ə 33-cü Golden Disk Awards-da ilk bonsang namizədliyini verdi. Ayrıca, baş sinqlı "My Pace", 2018 Mnet Asya Musiqi Mükafatlarında Global Fan's Choice namizədliyini aldı. 2019-da qrup iki EP daha yayımladı: Clé 1: Martda Miroh və dekabrda Clé: Levanter, İyunda Clé 2: Yellow Wood.

Stray Kids ayrıca İlin Artisti adına iki nominasiya aldı: biri Mnet Asian Music Awards-da, digəri Genie Music Awards-da və hər ikisi də 2018-ci ildə. 2019 Asia Artist mükafatlarında Stray Kids Star15 Populyarlıq Mükafatını qazandı.Qrupun ilk populyarlığı təqdir edildi.

## Mükafatlar və Namizədliklər

## İstinadlar
Uzun Günbəz türbəsi

**Uzun Günbəz türbəsi**  — Elxanilər dönəmində Qəzvində Həmdullah Qəzvini şərəfinə tikilmiş tarixi türbə.

## Haqqında
Türbə 13-cü və 14-cü yüzilliklərin arasında, Elxanilər dönəminin görkəmli coğrafiyaçı və tarixçisi olan Həmdullah Qəzvininin məqbərəsi üstündə tikilmişdir. Türbə hazırkı Qəzvinin Mələkabad məhəlləsində, sıx yaşayış evlərinin arasında yerləşir. Türbə Azərbaycan memarlıq üslubunda tikilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Türbənin sahəsi 40 metr və yerləşdiyi bağın ümumi sahəsi isə 280 metrdir. Başqa Elxani türbələrinə bənzər olaraq türbədə istifadə olunan yeganə material kərpicdir. Türbənin planı səkkizbucaqlı olaraq, üstü isə Konus şəkilli firuzəyi günbəz ilə örtülmüşdür. Günbəzinin uzunsov olmasına görə, türbə yerlilər arasında "Uzun Günbəz" kimi tanınır. Türbənin döşəməsi yer səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Türbənin giriş qapısı ağacdan olaraq, oyulmuş dolaşıq çiçəkvari naxışlar ilə diqqət çəkir; Türbənin içərisi isə parlaq firuzə rəngli kaşılarla bəzədilmişdir.

## Görüntülər

M.qazvin6.jpg
طاق آرامگاه.jpg
Hamdallah Mostofi.jpg
M.qazvin7.jpg
Ḥamdallāh Mustawfī Qazvīnī Tomb -Explored 2018-07-17- (43394259392).jpg
تندیس حمدالله موستوفی و آرامگاهش.jpg
حمدالله مستوفی.jpg
Mostofi kh.jpg


## Xarici keçidlər
Vaqif Bağırzadə

**Mir Vaqif Mahmud oğlu Bağırzadə (Bağır-zadə)** () — Azərbaycanın tanınmış mədəniyyət işçisi, Bakı Dövlət Sirkinin direktoru (2003–2020).

## Həyatı
Vaqif Mahmud oğlu Bağırzadə 1954-cü il iyunun 24-də Bakı şəhərində anadan olub. 1976-cı ildə M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu (indiki Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) bitirib. Müxtəlif illərdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında, A.Lunaçarski adına Moskva Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunda, Moskva Dövlət Eksperimental Kinostudiyasında, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzində və nazirliyin İncəsənət şöbəsində çalışıb.

Vaqif Bağırzadə 2003–2020-ci illərdə Bakı Dövlət Sirkinin direktoru vəzifəsində işləyib. Sirkə rəhbərlik etdiyi illər ərzində bir çox irimiqyaslı, beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlərin keçirilməsində, tanınmış xarici sirk ustalarının qastrol səfərlərinin təşkilində yüksək peşəkarlıq və təşkilatçılıq qabiliyyəti göstərib.

Vaqif Bağırzadə mədəniyyət sahəsində uzunillik səmərəli fəaliyyətinə görə 2014-cü ildə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülüb.

Vaqif Bağırzadə 2021-ci il martın 7-də vəfat edib

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Əməkdar mədəniyyət işçisi Vaqif Bağırzadə vəfat edib
*Direktor: "Bakı Dövlət Sirkinin yeni binasının yeri artıq müəyyənləşib" — MÜSAHİBƏ