open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aray Osui

– Yaponiyada xristian icmasının liderlərindən biri, Tomas Leyk Harrisin şagirdi. Boşin müharibəsidə şoqunluq üçün döyüşmüşdür. 1871-99-cu illərdə ABŞ-də yaşamış, daha sona Yaponiyaya qayıtmışdır.

## Həyatı
### İlk illəri
1846-cı ildə Senday hanında bir samuray ailəsində doğulmuş və yerli han məktəbində təhsil almışdır. 1866-cı ildə han hökuməti tərəfindən Tokuqava şoqunluğunun Edo şəhərində yerləşən konfutsiçilik akademiyası olan Şokeykoya təhsil almaq üçün göndərilsə də, buradakı kurikulumdan narazı qalmışdır. Bunun əvəzinə konfutsiçi alim Yasui Sokkendən dərslər almışdır.

1868-ci ildə şoqun ordusunun Toba-Fuşimi döyüşündəki məğlubiyyətini eşidəndən sonra Sendaya qayıtmışdır. Keçmiş müəllimi Tamamuşi Sadayunun köməkliyi ilə şoqunluğa sadiq olan şimal-şərq hanlarının koalisiyasını təşkil etmişdir. Senday imperatorluq ordusuna təslim olduqdan sonra Enomoto Takeakinin başçılıq etdiyi şoqunluq donanmasına qatılmış və bir neçə ay Hakodatedə müqavimət göstərmişdir. Burada ikən Rus Pravoslav Kilsəsinin Hokkaydodakı təmsilçisi olan Nikolaydan xristianlığı öyrənmişdir.

1871-ci ildə onun xristianlığa olan marağını eşidən Mori Arinori onu ABŞ-yə dəvət etmişdir. Mori Arayı unortodoks xristian utopiyaçı, Nyu-Yorkdakı Yeni Həyat Qardaşlığının lideri olan Tomas Leyk Harrisə əmanət etmişdir. Aray 30 il boyunca Harrisin icmasına yaşamağa qərar vermiş, 1875-ci ildə icma ilə birlikdə Kaliforniyaya köçmüşdür. O, Harrisin ən çox etibar etdiyi şagirdlərindən biri olmuş, Harrisin 1892-ci ildəki təqaüdündən sonra icmanın ruhani rəhbərinə çevrilmişdir. 1899-cu ildə Yaponiyaya qayıtmaq barədə verdiyi qəfil qərar icma üçün ağır zərbə olmuşdur.

### Yaponiyaya qayıdışı
Arayın Yaponiyaya qayıtmaqdakı əsas məqsədi Harrisin nəzəriyyələrini yaponlar arasında yaymaq idi. O, hansısa dini təşkilata qatılmaqdan imtina edərək öz icmasını toplamaq istəmişdir. O, daimi işdən imtina etmiş, yoxsulluq içərisində yaşamış və heç vaxt evlənməmişdir. 1903-cü ilə kimi Arayın nəzəriyyələri bir çox intellektualı və universitet tələbəsini özünə cəlb etmişdir. 1903-cü ildə təqibçilərindən biri onun üçün Tokioda sadə ev tikdirmişdir. Kenvaşa adlandırılan bu ev 20 şagirdi öyrətmək və dini fəaliyyətlərlə məşğul olmaq üçün bəs idi.

Arayın şagirdləri az olsa da, onlardan biri olan reformist Tanaka Şozo ictimai şüurun oyanmasında vacib rol oynamışdır. Həmin dövrdə Aray tanrının bəşəriyyətə mesaj olaraq göndərdiyini iddia etdiyi yazılar yazmağa başlamış və *"Deyimlər"* başlığı altında nəşr etdirmişdir. O, bu yazıları dostlarına və təqibçilərinə paylamış, görüşlər zamanı bu yazılardan sitatlar gətirmişdir. Ölümündən sonra şagirdi Naqaşima Tadaşiqe onun yığcam yazılarını 5 cild şəklində 1930-31-ci illərdə nəşr etdirmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Krauss-Maffei Wegmann

Krauss-Maffei Wegmann GmbH & Co KG və ya qısaca Krauss-Maffei, mərkəzi Almaniyada olan inyeksiyalı presləmə üsulu ilə istehsal həyata keçirən silah fabrikidir. Lokomotiv, top, tank, rels və zirehli maşın istehsal edir. İstehsalları arasında ən məşhur texnika Leopard 2 tankıdır.

## İstinadlar
Məcburi sterilizasiya

Məcburi sterilizasiya şəxsin bioloji nəsilartırma qabiliyyətindən onun razılığı olmadan və tibbi müalicəvi səbəblərlə bəraət qazandırılmadan məhrum edilməsində ifadə olunur. Burada tibbi müalicəvi səbəblərlə bəraət qazandırılmadan şəxsin nəsilartırma qabiliyyətindən məhrum edilməsi onun hər hansı formada razılığı əsasında olmuş və bu razılıq aldatma formasında baş vermişdirsə, təbii ki, buna heç bir halda bəraət qazandırıla bilməz. Məcburi sterilizasiya Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Əsasnaməsi 7-ci maddəsinin g) bəndində insanlıq əleyhinə cinayət kimi öz əksini tapmışdır. Statutun 8-ci maddəsində də məcburi sterilizasiyadan bəhs olunur, lakin insanlıq əleyhinə cinayət kimi yox, müharibə cinayəti kimi. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Əsasnaməsi 8-ci maddəsinin (2) a) bəndinin II variantında bioloji eksperimentlər də daxil olmaqla işgəncələr, yaxud qeyri-insani rəftar və 2-ci hissənin e) bəndinin VI variantında, o cümlədən 4 Cenevrə Konvensiyalarının konkret müddəalarının pozulması olan zorlama, seksual kölə kimi istifadə etmə, fahişəliyə məcburetmə, 7-ci maddənin 2 (1) bəndinə müəyyən edilmiş qaydada məcburi hamiləlik, məcburi sterilizasiya və bütün digər növ seksual zorakılıqlar müharibə cinayətləri kimi göstərilmişdir. Bu əməlin müharibə cinayəti kimi tövsif olunmasına əsas verən hallar BHH normalarının və Cenevrə Konvensiyalarının pozulmasıdır. Lakin burada məcburi sterilizasiya insanlıq əleyhinə cinayət kimi nəzərdən keçirilir. Odur ki, məcburi sterilizasiya həm müharibə dövründə, həm də dinc dövrdə genişmiqyaslı və ya sistematik hücumun tərkib hissəsi kimi mülki əhaliyə qarşı baş verdiyi halda insanlıq əleyhinə cinayət hesab olunur.
Məcburi sterilizasiya insanlıq əleyhinə cinayət kimi aşağıdakı tərkib elementlərinə malikdir :
* cinayətin subyekti bir və ya bir neçə şəxsi təbii yolla nəsli davam etdirmə qabiliyyətindən məhrum edir, demək olar ki, bu üsul mütəmadi olaraq təcrübədə öz əksini tapmır;
* əməl tibbi zəruri əhəmiyyət kəsb etmədən həyata keçirilir və yaxud əməl şəxsin razılığı və həqiqi isteyi olmadan (həqiqi istək və iradə kəsb edən razılıq özündə yalan yolu ilə əldə olunmuş razılığı ehtiva etmir) həyata keçirilir;
* burada şəxsin razılığını alma nəzərdə tutulmur
KamAZ 5297

**KamAZ-5297** — 1993-cü ildən Kamsk avtomobil zavodunda istehsal olunan avtobus şassi.

## Tarix
Kamaz-5297 şassi üzrə gələcək avtobusun prototipi 1993-cü ildə hazırlanaraq Kamaz-5262 adlanırdı. Onun üzərində Kamaz-740.10 istehsalı olan mühərrik dayanmışdı. Avtobus Lvovda hazırlanıb.

## Dəyişikliklər
* KamAZ-5297–90.
* KamAZ-5297–3902004B.

## Qeydlər
Parlament (dəqiqləşdirmə)

* **[[Parlament]]** — hakimiyyət bölgüsü mövcud olan dövlətlərdə ali səlahiyyətli və qanunverici orqan.
* Parlament (film, 1996) — Azərbaycan Respublikası parlamentinin keçdiyi beşillik tarixi yolu əks etdirən film.
* Parlament (siqaret) — siqaret.
Kəşmiriyyət

**Kəşmiriyyət** () — kəşmirlilərin mədəni dəyərlərinin etno-milli və sosial şüuru. Təxminən XVI əsrdə özlərini Kəşmirlə eyniləşdirən və Kəşmiri vətənləri adlandıran bir icma meydana çıxmışdır. Kəşmir münaqişəsi, eləcə də müsəlmanlar və hindular arasında toqquşmalar milli kimlik məsələsini çox kəskinləşdirmişdir. Bununla belə, 2007-ci ildə Yeni Dehlidə İnkişaf etməkdə olan Cəmiyyətlərin Tədqiqi Mərkəzinin keçirdiyi sorğuya görə, Srinaqar əhalisinin 84%-i Kəşmir panditlərinin geri qayıtmasını görmək istəyir. Rəyin respondentlərinin 92 faizi Kəşmirin etnik və dini zəmində bölünməsinin əleyhinədir.

## Zəmin
Kəşmir etnik, mədəni və dini baxımdan çox rəngarəngdir. Region tarixən hinduizm və buddizmin mühüm mərkəzidir. Orta əsrlərdə Kəşmirdə islam yayılmağabaşlamış və XVIII–XIX əsrlərdə siqhizm bölgəyə yayılmışdır. Bu dörd dinin mif və ənənələrində Kəşmir mühüm yer tutur. Region öz adını əfsanəvi hindu rişisi Kaşyapadan götürmüşdür və onun keçmiş əhalisi naqalar olmuşdur. Regionda hinduizm və buddizmin bir çox dini tikililəri və qurumları qorunub saxlanılmışdır. Həzrətbəl ziyarətgahında bir tük saxlanılır ki, bu da kəşmirlilərin fikrincə Məhəmmədin başından saçdır. Kəşmiriyyət müsəlman qubernatoru Zeyn-ül Əbidin və Moğol imperatoru Əkbərin rəhbərliyi altında formalaşmağa başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kashmiriyat
* Kashmiri literature and ''Kashmiriyat''
* Nandimarg and ''Kashmiriyat''
* Spirit of ''Kashmiriyat''
* Farooq Abdullah defines ‘Kashmiriyat’; Mar 24, 2009; The Hindu, India’s National Newspaper
Piledriver (seks pozası)

Piledriver seks pozalarından biridir. Əsl koperin aşağıya doğru hərəkəti ilə müqayisə edilərək belə adlandırılmışdır. Mövqe, yoqa halasana pozasına bənzər bir pozada, qabaq tərəfə əyilmiş, yaxud da arxası üstə uzanan cinsi partnyor tərəfindən həyata keçirilir. Digər partnyor ayaq üstə dayanır və qəbul edən partnyorunun vaginasına və ya anusuna penis və ya başqa bir əşyanı daxil edir.

## İstinadlar
İslam Əməkdaşlıq Gənclər Forumu Avrasiya Regional Mərkəzi

**İslam Əməkdaşlıq Gənclər Forumunun Avrasiya Regional Mərkəzi** Baş Qərargahı Bakıda olan İKGF-nin orqanıdır və onun mandatı altında üzv olan ölkələrdə İCY-ERC-nin baxış və missiyasını həyata keçirir. Mərkəz Ev Sahibi Ölkə Sazişinə və İKGF Baş Assambleyasının və Mərkəzin İdarə Heyətinin qərarlarına əsasən fəaliyyət göstərir. Mərkəzin baş icraçı direktoru (Mərkəzin rəhbəri) mərkəzin Baş direktorudur.

## Tarixi
18 may 2010-cu il tarixində Tacikistanın Düşənbə şəhərində ICGF-DC-nin Baş katibi cənab Elşad İskəndərov və Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Naziri Elmar Məmmədyarov ICFM-nin 37-ci sessiyası çərçivəsində Avrasiya Regional Mərkəzinin yaradılması önə sürdü. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 iyun 2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş 1049-IIIQ nömrəli qanuna əsasən, hazırda İƏT-də gənclər təşkilatlarının koordinasiya fəaliyyətini diplomatik statuslu və Baş Qərargahı Bakıda yerləşən Avrasiya Regional Mərkəzi həyata keçirir. Mərkəzi Asiya ölkələrindən olan dövlətlər, eləcə də Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələrində yaşayan müsəlman azlıqları təmsil edən gəncləri əhatə edir.

## Xarici keçidlər
* https://icyf-erc.org/
Nataliya Kobrinska

**Nataliya Kobrinska** () — ukraynalı yazıçı.

## Bioqrafiya
Natalia Ozarkeviç 8 iyun 1855-ci ildə Beleluya kəndində keşiş ailəsində anadan olmuşdur․
O, beş uşağın ən böyüyü idi.
İlk ukraynalı feministlərdən biri. Dul qaldıqdan sonra o, qadınların bərabər hüquqlarının fəal təbliğatçısı olur, qadınların universitetlərə daxil olmasına icazə vermək üçün petisiyalar göndərir, qadınların azad edilməsi mövzusunda romanlar yazır və Stanislavov şəhərində Rus Qadınları Assosiasiyasını qurur.

1889-cu ildə Olena Pçilka ilə birlikdə o, qadınlar tərəfindən redaktə edilən və nəşr olunan qadın jurnallarının əsasını qoyan "Birinci Vinok" almanaxını nəşr etdirir.

Natalya İvanovna Kobrinska 1920-ci il yanvarın 22-də Bolexiv şəhərində tif xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Kosmos (kitab)

**"Kosmos"** () — astronom və "Pulitser" mükafatı laureatı Karl Saqanın kitabı. Karl Saqanın bu kitabı ərsəyə gətirməkdə əsas məqsədi qarışıq elmi fikirləri öyrənmək istəyən hər kəsə bunların izah edilməsini təmin etməkdir. Karl Saqan həmçinin televizorun icad edilmiş ən yaxşı öyrənmə vasitəsi olduğuna inanırdı. "Kosmos" "New York Times"ın siyahısına görə ən çox satılan elmi kitab oldu. 

Kitabın 2013-cü ildə Enn Druyan və Nil Deqrass Taysonun ön söz və məqalələrinin yer aldığı yeni nəşri buraxıldı.

## Məzmun
Kitabda kosmologiya, antropologiya, biologiya, astronomiya kimi bir çox elmlər əsrlər boyu inkişaf mərhələləri ilə ətraflı qeyd edilmişdir. Karl Saqan kainatın bu böyüklüyü ilə minlərlə sivilizasiyaya ev sahibliyi edə biləcəyinin mümkün olduğunu, lakin belə bir sivilizasiyanın Yerə gəlməsinə dair heç bir sübut olmadığını bildirmişdir. Kainatın 15 milyard illik inkişafını, sivilizasiyaların və elmin yüksəlməsini, gələcəkdəki vəziyyəti elmi və fəlsəfi cəhətdən izah etmişdir. Həmçinin alimlərin həyatlarından bəhs edərək onların müasir elmə verdikləri töhfələrdən söz açmışdır. Bunlardan başqa Soyuq müharibə haqqında da öz fikirlərini bildirmişdir.
BMT Baş katibinin Sülh Quruculuğu Fondu

**BMT Baş Katibinin Sülh Quruculuğu Fondu** risk altında olan və ya zorakı münaqişələrdən təsirlənən ölkələrdə və ya vəziyyətlərdə sülhü təmin etmək üçün təşkilatın ilk müraciət etdiyi maliyyə alətidir. PBF BMT qurumları, hökumətlər, regional təşkilatlar, çoxtərəfli banklar, milli çox donorlu trast fondları və ya vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları ilə investisiya edə bilər. 2006-cı ildən 2020-ci ilə qədər PBF 62 alıcı ölkəyə təxminən 1,47 milyard dollar ayırıb.

## Əsas prinsipləri
Fond uğurla sülh quruculuğuna mane olan amillər arasında resursların, xüsusilə də maliyyə resurslarının çatışmazlığı olduğunu nəzərə alaraq yaradılmışdır. Beləliklə, fond sülh prosesinin ilkin mərhələlərində kritik dəstəyi genişləndirməyi hədəfləyir. Onun dizaynı bir neçə əsas prinsipləri özündə cəmləşdirir:

*Sülh proseslərinə milli mülkiyyətin tanınması
*Kritik sülh quruculuğu ixtiralarına başlamaq üçün "katalizator" kimi xidmət etmək ehtiyacı
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Agentliklərindən, fondlarından və proqramlarından milli qurumlar tərəfindən layihənin həyata keçirilməsinə dəstək olmaq üçün alıcı kimi istifadə etmək
*Ölkə səviyyəsində ödəniş prosesi kimi fəaliyyət göstərmək
2006-cı ilin oktyabrında təsis edildiyi vaxtdan Sülh Quruculuğu Fondu obyekti hazırda Sülh Quruculuğu Komissiyası tərəfindən nəzərdən keçirilən iki ölkə, Burundi və Syerra Leone üçün aktivləşdirilib. Baş katib bu ilin əvvəlində bu iki ölkə üçün hər biri üçün 35 milyon ABŞ dolları ayırıb.

## Xarici keçidlər
* https://www.un.org/peacebuilding/fund
BMT İnsan Hüquqları Şurası

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Şurası** (UNHRC) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının orqanıdır və onun missiyası bütün dünyada insan hüquqlarını təşviq etmək və qorumaqdır.Şuranın regional qrup əsasında mərhələli üç il müddətinə seçilən 47 üzvü var.Şuranın Baş-qərargahı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İsveçrədəki Cenevrə bölməsində yerləşir.

Şura Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv dövlətlərdə insan hüquqlarının pozulması ilə bağlı iddiaları araşdırır - birləşmək və toplaşmaq azadlığı, ifadə azadlığı, inanc və din azadlığı, qadın hüquqları,LGBT hüquqları və irqi və etnik azlıqların hüquqları.

Şura Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən 15 mart 2006-cı ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Komissiyasını (UNCHR) əvəz etmək üçün yaradılmışdır. Şura İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığın İdarəsi (OHCHR) ilə sıx əməkdaşlıq edir və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının xüsusi prosedurlarını həyata keçirir.

## Mexanizm
Baş Assambleyanın üzvləri İnsan Hüquqları Şurasında 47  üzv seçirlər. Hər bir yerin müddəti üç ildir və heç bir üzv ardıcıl iki müddətdən artıq bir yer tuta bilməzş. Yerlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının regional qrupları arasında aşağıdakı kimi bölüşdürülür:
Afrika üçün 13,
Asiya üçün 13, 
Şərqi Avropa üçün altı,
Latın Amerikası və Karib hövzəsi üçün səkkiz (GRULAC) və Qərbi Avropa və Digərləri Qrupu (WEOG) üçün yeddi. 
Əvvəlki CHR-in İqtisadi və Sosial Şura (ECOSOC) tərəfindən iştirak edənlərin və səsvermədə iştirak edənlərin əksəriyyəti tərəfindən seçilən 53 üzvü var idi.

## Sessiyalar
UNHRC ildə üç dəfə, mart, iyun və sentyabr aylarında müntəzəm sessiyalar keçirir. UNHRC istənilən vaxt üzv dövlətlərin üçdə birinin tələbi ilə insan hüquqlarının pozulması və fövqəladə halların həlli üçün xüsusi sessiyanın keçirilməsi barədə qərar qəbul edə bilər. 2020-ci ilin may ayına kimi 28 xüsusi sessiya olmuşdur.

## Üzvlər
Şura hər il Baş Assambleya tərəfindən ardıcıl üç il müddətinə seçilən 47 üzvdən ibarətdir. Üzvlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının regional qruplaşdırma sistemindən istifadə edərək ədalətli coğrafi rotasiya əsasında seçilir. Üzvlər əlavə bir müddətə yenidən seçilmək hüququna malikdirlər, bundan sonra onlar öz yerlərini tərk etməlidirlər.

Üzvlər aşağıdakı xətlər üzrə paylanır:

Afrika Qrupu üçün 13
Asiya-Sakit Okean Qrupu üçün 13
Şərqi Avropa Qrupu üçün 6
Latın Amerikası və Karib Qrupu üçün 8
Qərbi Avropa və Digərləri Qrupu üçün 7

## Xarici keçidlər
* https://www.ohchr.org/en/hr-bodies/hrc/home
Demokratiyalar İcması

**Demokratik Ölkələr İcması** (CD) bütün dünyada demokratiyanı təşviq etmək və norma və institutları gücləndirmək məqsədilə yaradılmış demokratik ölkələrin qlobal hökumətlərarası koalisiyasıdır. DI iki ildən bir keçirilən nazirlər konfransları vasitəsilə bir araya gələn hökumət nümayəndələrindən və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarından ibarətdir.

Demokratik Ölkələr İcması ölkələrdə demokratik nizamın qurulması və möhkəmləndirilməsinə diqqət yetirməklə, eləcə də beynəlxalq sistem çərçivəsində təklif etdiyi sahədə təcrübə mübadiləsi və məsləhətləşmələr üçün qlobal platforma təşkil edir. Demokratik Ölkələr Birliyinin üzvləri İcmanın 2000-ci ildə Varşavada və 2002-ci ildə Seulda keçirilmiş sammitlərində müəyyən edilmiş və qəbul edilmiş demokratik standartlara cavab verən ölkələrdir.

## Tarix
Demokratik Ölkələr İcması 2000-ci ildə Varşavada Nazirlər Konfransı zamanı yaradılıb. Konfrans Polşanın o vaxtkı xarici işlər naziri prof. Bronislav Geremek və ABŞ-nin keçmiş dövlət katibi Dr. Madlen Olbrayt. 2000-ci ildə dünyanın 106 ölkəsinin nazir heyətləri demokratiyanı təşkil edəcək dəyərləri şərtləndirən "Demokratik Ölkələr Birliyinə doğru" yekun bəyannaməsini imzaladılar. Bəyannamənin məqsədi azadlığa və demokratiyanın bərqərar olmasına can atan ölkələri dəstəkləmək üsullarını nümayiş etdirmək idi.

## İdarə heyəti
Ayrı-ayrı ölkələrdə demokratik proseslərin dəstəklənməsinə yönəlmiş fəaliyyətə təkan verən Şuranın təşəbbüsləridir. Fəaliyyətlər seminarların təşkili, yerli elitaların təlimi, ölkə paytaxtlarında məsləhətləşmələrin təşkili, ümumi bəyanatların verilməsi, beynəlxalq ictimaiyyət üçün vacib olan məsələlərdə mövqe tutmaq və ayrı-ayrı ölkələrə ekspert missiyalarının göndərilməsindən ibarətdir. Üzv ölkələr iki ildən bir, Xarici İşlər Nazirləri səviyyəsində nazirlər konfransı zamanı toplanır. Əvvəllər bu görüşlər Varşava, Seul, Santyaqo, Bamako, Lissabon və Vilnüsdə keçirilib. 2013-cü ildə Nazirlər Konfransı Monqolustan olan İcmaya sədrlik edən dövlətin paytaxtı Ulan-Batorda keçiriləcək. 2013-cü ilin iyul ayından etibarən El Salvador qurumun sədrliyini öz üzərinə götürəcək.

## İdarə Heyətinin üzvləri
Hazırda İdarə Heyətinin 25 üzvü var

Cənubi Afrika
Kanada
Cape Green
Çili
Cənubi Koreya
Kosta Rika
El Salvador
Amerika Birləşmiş Ştatları
Finlandiya
Macarıstan
Hindistan
İtaliya
Yaponiya
Litva
Mali
Mərakeş
Meksika
Monqolustan
Nigeriya
Filippin
Polşa
Portuqaliya
Rumıniya
İsveç
Uruqvay

## İstinadlar
https://community-democracies.org/
Ağa körpüsü

**Ağa körpüsü** — Şuşanı Gəncə ilə birləşdirən yeganə karvan yolunun - qədim Kəhrab dərəsinin üstündə - Xəlifəli çayının Daşaltı çayına qovuşduğu yerdə olan körpü.

## Tarixi
İbrahimxəlil xan Cavanşirin sonbeşik qızı, xeyirxahlığı ilə özünü hamıya sevdirməyi bacaran, bütün Qarabağda “mərhəmət carçısı” kimi tanınan Gövhər ağa xalqın bu vacib ehtiyacını təmin etmək üçün kəsə, at və araba yolu keçən və Şuşanı Gəncə ilə birləşdirən yeganə karvan yolunun - qədim Kəhrab dərəsinin üstündə - Xəlifəli çayının Daşaltı çayına qovuşduğu yerdə öz hesabına körpü tikdirdi. Uzunluğu 25 metr, eni isə 7 metr olan bu birtağlı körpü dairəvi şəkildə inşa edilmişdir. Çox çəkmədən həmin körpü Şuşa ilə şimal şəhərləri arasında əlaqə yaradan nəqliyyat yoluna, yalnız ticarət karvanlarının yox, eyni zamanda, böyük insan kütlələrinin hərəkət etdiyi məntəqəyə çevrilmişdi. Bu möhtəşəm körpü sonralar el arasında onu tikdirənin adı ilə “Ağa körpüsü” kimi məşhurlaşmışdı.

Xəlifəli çayının su səviyyəsi və onun genişlənən yatağındakı iri qayalıq sahələrin çox olması körpünün tikintisi üçün əlverişli idi. İri çay daşlarından hörülmüş, yaxşı və səliqəli yonulan sal daşlarla üzlənmiş bu körpü həm memarlıq, həm də sənətkarlıq baxımından əvəzsiz bir sənət əsəri sayıla bilər. Körpü tikilərkən dayaqlarının möhkəmliyinə xüsusi fikir verilmiş, tam təbii şəraitlə üzvi surətdə əlaqələndirilmiş, dayaqları süni özül üzərində yox, çayın axarındakı qayaların üzərində salınmış və çayın su səviyyəsi, daşqın ehtimalı da nəzərə alınmışdı. Digər körpülərlə eyni üslub yaxınlığına malik olan “Ağa körpüsü” Qarabağ tikinti mədəniyyətinin yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir, yerli bənna və inşaatçıların yüksək mühəndislik qabiliyyətinin bariz nümunəsi kimi nəzərə çarpır. 

“Ağa körpüsü”nü Gövhər ağa və daha sonralar onun qardaşı qızı Xurşidbanu Natəvan dəfələrlə təmir etdirmişdir. 1989-cu ildə azğın və murdar ermənilər körpünü partlatsalar da, lakin az müddətdən sonra təmir olunaraq əvvəlki vəziyyətinə salınmışdır.

## İstinadlar
69 (seks pozası)

**Altmış doqquz**, rəqəmlər ilə ifadə etdikdə **69**, hər iki cinsi partnyorun cinsiyyət orqanlarını bir-birlərinin ağızlarına uyğunlaşdırdığı və eyni vaxtda oral sekslə məşğul olduğu bir seks pozası növüdür. Beləliklə, şəriklər, yaxud da partnyorlar 69 rəqəmindəki 6 və 9 rəqəmləri kimi bir-birinin əksinə dayanırlar. Bu poza istənilən seksual kombinasiya üçün tətbiq edilə bilər.

## Metodu

69 pozasının variantlarına müştərək formada həyata keçirilən anilingus və barmaqlar vasitəsilə edilən anus və ya vaginanın penetrasiyası da daxildir. 69 pozası partnyorların yan tərəflərinin üstündə uzanması ilə nisbətən daha rahat şəkildə tətbiq oluna bilər.

Partnyorlar altmış doqquz pozasında eyni vaxtda cinsi oyanma yaşasalar da, bu poza özünü cinsi baxımdan rahatlamağa çalışan partnyor üçün diqqət yayındırıcı ola bilər. Bu poza boyları bir-birinə yaxın olmayan partnyorlar üçün əlverişsiz ola bilər.

## Tarix

Qədim Çin simvolu Yin və Yang (kişi və qadın) ilə bu poza bir qədər oxşarlıq təşkil edə bilər. Fransız dilindəki “soixante-neuf” (69) termini ilk məlum formasında 1790-cı illərin Fransasında nəşr olunan və Böyük Fransa inqilabı dövründə fransızların ilk liderlərindən biri olan Mademoiselle Theroigne de Mericourta həsr olunmuş “Fahişənin katesizmi” əsərində xatırlanır.

Altmış doqquzun ilk dəfə olaraq aydın bir formada təsviri Münhen Muzeyində (Deutsches Museum) yerləşən qədim dövrə məxsus olan neft lampası üzərində kişinin üzərində uzanmış formada təsvir edilmiş qadın şəklində görünmüşdür, bu lampanın ilk təqlidi (imitasiyası, kopyası, surəti) Dr. Qaston Vorberqin Die Erotik der Antiken in Kleinkunst und Keramik portfelində istehsal edilmişdir (Münhen, 1921). Dr. Vorberq bu əsərin Roma dövrünə aid olduğunu bildirmişdir.

Həmçinin, Hindistanın Mumbay şəhəri yaxınlığındakı Elephanta adasındakı hindu məbədində altmış doqquzu təsvir edən başqa bir artefakt müəyyən edilmişdir. Bu əsər ayaq üstə duran bir kişi və ayaqları ilə onun çiyinlərindən asılmış qadının təsvir edildiyi heykəldir.

## Həmçinin bax

* Missioner pozası

## İstinadlar
Qırmızı düyü

**Qırmızı düyü** – düyü növü. Tərkibində antosian olduğuna görə qırmızı rəngdədir. Adətən təmizlənməmiş və ya qismən təmizlənmiş formada yeyilir, qırmızı kəpək təbəqəsinə malikdir. Qırmızı düyünün qoza bənzər bir dadı var. Bütün kəpəklə yeyilən düyülər arasında ən yüksək qida dəyərinə malikdir. Bəzi qırmızı düyü növləri aşağı qlikemik indeksə malikdir. Düyü yavaş həzm olunur və enerjini yavaş buraxır. Bu, qan şəkəri səviyyəsinin daha yavaş yüksəlməsinə səbəb olur. Qırmızı düyü bədəndəki sərbəst radikalları azaldan yüksək miqdarda antioksidanta malikdir. Həmçinin ağ düyüdən daha zəngin dəmir, maqnezium, kalsium və sink mənbəyidir.

Adətən istifadə edilən ağ düyü ilə (aş düyüsü) müqayisədə qırmızı düyü xüsusi emaldan keçmir ki, onun faydalı maddələrlə zəngin olan xarici qişası saxlanılır.

## İstinadlar
Alman Muzeyi

**Alman Muzeyi** () — Almaniyanın Münhen şəhərində yerləşən dünyanın ən böyük texnologiya və elm muzeyidir. Bu həm də Münhen şəhərinin ən böyük muzeyidir. Hər il təxminən 1,5 milyon ziyarətçi qəbul edən bu muzeydə elm və texnologiyanın 50 müxtəlif sahəsinə aid 28 min müxtəlif obyekt sərgilənir. Muzey 28 iyun 1903-cü ildə Oskar fon Millerin rəhbərliyi altında Alman Mühəndislər Palatası (VDI) tərəfindən təsis edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Almaniya Texnologiya Muzeyi

## İstinadlar
R... Rackumar (film, 2013)

R... Rackumar — Ssenaristi və rejissoru Prabhu Deva olan 2013-cü ildə hind dilində çəkilmiş döyüş-romantika filmidir. Viki Racani və Sunil Lullanın prodüserlik etmiş olduğu filmdə baş rollarda Şahid Kapur, Sonakşi Sinha və Sonu Sood çəkilib. Film narkotik baronunun bacısı qızı Çandaya aşiq olandan sonra həyatı dəyişən qaçaq Romeo Rackumardan bəhs edir. O, rəqib narkobaron Şivrac üçün işləməyə başlayır və axırda Şivracın onun istəyinə zidd olaraq Çanda ilə evlənmək istədiyini öyrənir. Rackumar və Şivrac Rackumara aşiq olan Çandanı əldə etmək üçün bir-birləri ilə rəqabətə başlayırlar.

## İstinadlar
Ram və Lila (film, 2013)

**Güllə səsləri altında rəqs: Ram və Lila**, yaxud da daha çox tanınan adı ilə **Ram və Lila** () Sanjay Lila Bansalinin rejissorluğu altında çəkilmiş 2013-cü il istehsalı olan Hindistanın melodram janrında olan film. Sanjay Leela Bhansali həm də filmin orijinal saundtrekini bəstələyib. Film Bhansali Productions və Eros International studiyalarında Bansalinin özünün və Kişore Lullanın prodüserliyi ilə çəkilmişdir. Baş rollarda Dipika Padukone və Ranvir Sinq iştirak ediblər. Filmdə, həmçinin Supriya Pathak, Riça Çadda, Şarad Kelkar, Gulşan Devaya, Barxa Bişt Sengupta və Abhimani Sinq iştirak etmişdirlər. Priyanka Çopra “Ram Chache Leela” mahnısı üçün xüsusi rəqs nömrəsində çıxış etmişdir.

## Süjet xətti

Hindistanın Qucarat ştatında iki nəsil arasında 5 əsrlik qan düşmənçiliyi davam edir. Son illər onların arasındakı ədavət pik nöqtəyə çatıb. Tərəflər artıq silahlara əl ataraq, açıq müharibəyə başlayıblar. Hər iki tərəf əhəmiyyətli dərəcədə itki verib. Baş qəhrəman - gənc və gözəl Lila “Saner” klanının təhlükəli və nüfuzlu qadın başçısının qızıdır. O qızına layiqli ər axtardığı bir vaxtda, Lila şənliklərin birində Ram adlı oğlanla tanış olur. Aralarında dərhal qarşılıqlı sevgi hissləri oyanır. Lakin sonradan Lila qəlbinin sahibi olmuş gəncin düşmən “Racari” klanına məxsus olduğunu öyrənir. Anasının heç bir halda onların izdivacına razılıq verməyəcəyinə əmindir. İndi o hansının - məhəbbətin yoxsa ailəyə sədaqətin daha üstün olduğuna özü qərar verməlidir...

## İstinadlar
Serritos (Kaliforniya)

**Serritos** — ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Los-Anceles qraflığında şəhər. 2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 49,051 nəfərdən ibarətdir.

## İstinadlar
KCR-556

**KCR-556** — KALE qrupu tərəfindən təkmilləşdirilən avtomatdır. Türkiyə Silahlı Qüvvələri tərəfindən istifadə edilən 5.56x45mm NATO mərmi istifadə edən avtomatdır. Uzun variantı 368 mm, qısa variantı 280 mm, yaxın məsafəli döyüşlər üçün hazırlanan variantı isə 190 mm uzunluğunda lüləyə malikdir.

890 mm uzunluğa malik silah 3.3 kg ağırlığa malikdir. Dəqiqədə 750–950 güllə işlədə bilir. 10.000 atışadək problemsiz işləyə bilir. Türkiyə Respublikasının yerli istehsalına məxsus silahlardan biridir. Silaha müxtəlif optik nişangahlar əlavə etmək olur. Darağı 30 mərmi tutumuna malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.kalekalip.com.tr/products/kcr556
Türkiyə Böyük Millət Məclisi sədrlərinin siyahısı

**Türkiyə Böyük Millət Məclisi sədrlərinin siyahısı** — 23 aprel 1920-ci ildə fəaliyyətə başlamış TBMM-nin o vaxtdan indiyə qədərki sədrlərinin siyahısı.

## Siyahı

## TBMM sədrləri

## İstinadlar

* TBMM-nin rəsmi saytı
Börü (serial, 2018)

**BÖRÜ** — Serial 28 fevral 2018-ci ildə ilk bölümü ilə yayılanmışdır. Serial 6 bölümdən sonra kinoteatrda yayımlanan film ilə sonlanmışdır. Bu Türkiyədə yayım dövrü ərzində ilk idi. Serialın prodüseri olan Alper Çağlar ssenaridə yaxın keçmişdə Türkiyədə baş verən siyasi məsələlərə toxunmuşdur. 11 aprel 2018-ci ildə başa çatmışdır.

## Mövzu
2014-cü ildə ölkədəki qarışıqlığa müdaxilə etməyə çalışan 3450 əlaqə kodu olan "BÖRÜ" adlı Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstəsinin sərgüzəştləri haqqında hazırlanan serialdır. Serialın hər bölümündə müxtəlif vaxtlarda, müxtəlif yerlərdə terroçularla mübarizə səhnələrinə yer verilib.

## İstinadlar
https://www.imdb.com/title/tt7146600/
Şəkər portağalı

**Şirin portağal ağacım və ya Şəkər portağalı** (Portuqalca orijinal adı: *Meu Pé de Laranja Lima*) — Braziliyalı yazıçı Joze Mauru di Vaskonselosun 1968-ci ildə yazdığı dram və uşaq romanıdır.

Roman Braziliyanın Minas-Jerays bölgəsində yaşayan yoxsul bir ailənin beş yaşlı oğlu olan Zezenin yaşadıqlarından bəhs edir. Orijinal dili portuqalca olan əsər 16 dilə tərcümə olunub. Müəllif öz uşaqlığının izlərini daşıyan bu kitabı düz 12 günə yazdığını demişdir.

Roman 2012-ci ildə braziliyalı rejissor Markos Bernşteyn tərəfindən kinoya uyğunlaşdırılıb.

## Azərbaycan dilinə tərcüməsi
Əsərin Azərbaycan dilində tərcüməsi ilk dəfə 2018-ci ildə "Parlaq İmzalar" tərəfindən portuqalca əslindən birbaşa tərcümə edilərək nəşr edilmişdir.

2021-ci ildə "Qanun" nəşriyyatı əsəri türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə etdirərək nəşr etmişdir.
Xəzinə qayası

**Xəzinə qayası** — Şuşanın cənub-qərb hissəsində yerləşən ərazi.

## Tarixi
Şuşanın cənub-qərb hissəsində yerləşən "Xəzinə qayası"nın hündürlüyü 200, eni 100 sajenə (1 sajen 2,134 metr uzunluq ölçüsüdür) bərabərdir. Adın yaranması haqqında belə bir rəvayət var: Ağa Məhəmməd şah Qacar qətlə yetiriləndən dərhal sonra hakimiyyəti ələ alan İbrahimxəlil xanın qardaşı oğlu Batmanqılınc Məhəmməd bəy Cavanşir onun Qarabağdan və hərbi səfərlərdə olduğu başqa yerlərdən topladığı çoxlu sərvəti, qızıl-gümüşü, zinət əşyalarını, külli miqdarda pulu və digər qiymətli əşyaları mis qablara doldurub başqalarının əlinə keçməməsi üçün gizlətməyi qərara alır. Həmin qabları gecə vaxtı iki erməni nökərin belinə yükləyib Qırxpilləkəndən Daşaltıya enərək Kirs dağının ətəyində, sıldırım qayaların altında daşlı-kəsəkli bir yerdə basdırır. Geri qayıdanda sirrin açılmaması üçün həmin erməniləri qayadan atır. Elə o vaxtdan da onun sərvətini gizlətdiyi yer el arasında "Xəzinə dərəsi", yaxud da əksər vaxtlarda "Xəzinə qayası" adlanır. Sonralar xəzinəni tapmaq üçün bəzi adamlar orada dəfələrlə axtarış aparsalar da, heç nəyə nail ola bilməyiblər".

## İstinadlar
Aqarta

**Aqarta** — Tibet və Mərkəzi Asiya mədəniyyətlərində qeyd olunan Asiyada yerləşən sıra dağlardakı əfsanəvi yeraltı dünyası. Aqartaya məxsus tunellərin ABŞ, Braziliya və Türkiyədə yerləşdiyi irəli sürülür. Aqartaya inanan insanların düşüncələrinə görə aqartalılar bizdən daha yüksək texnologiyaya sahibdirlər və UFO-ları da əslində onlar hazırlayıblar. Həmçinin Hitler bu mövzu üzrə araşdırmalar etmişdir.

## Yaranışı
Aqarta teosoflara görə Mu və Atlantidadan köç edən rahiblər tərəfindən qurulub və sonralar gizli qalmaq üçün dağ və mağaranın içərilərinə çəkilmişdir. Bəziləri Aqartaya qarşı qurulmuş Şambala adlı varlığın mövcudluğunu irəli sürsələr də Aqartanın Tibet mədəniyyətindəki digər adı Şambaladır.
Sahil Alahverdovi

**Sahil Alahverdovi** () və ya **Sahil Allahverdiyev** () — Azərbaycan əsilli Gürcüstan boksçusu. 2020-ci il Tokio Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı.

## Karyerası
5-ci sinifdə oxuyarkən boksla məşğul olmağa başlayıb. Boksçu kimi yetişməsində məşqçisi Füzuli Ələkbərovun böyük rolu olub.

2013-cü ildə tələbələr arasında, 2014 və 2015 illərdə isə gənclər arasında Gürcüstan çempionu olub.

2015-ci ildə Lvov şəhərində keçirilmiş yeniyetmələr arasında Avropa çempionatında 46 kq çəki dərəcəsində qalib olub. 2016-cı ildə Anapa şəhərində keçirilmiş gənclər arasında Avropa çempionatında gümüş, 2017-ci ildə Antalya şəhərində keçirilmiş gənclər arasında Avropa çempionatında isə qızıl medal qazanıb.

2019-cu ildə Minsk şəhərində keçirilmiş II Avropa Oyunlarında gümüş medal qazanıb.

2021-ci ildə Belqradda keçirilmiş dünya çempionatının yarımfinalında Tayland təmsilçisi Vuttiçay Yuraçaya məğlub olaraq, bürünc medalla kifayətlənib.

2022-ci ilin may ayında Yerevanda keçirilmiş Avropa çempionatında ardıcıl olaraq Ermənistan, Polşa və Bolqarıstan idmançılarına qalib qələrək qızıl medala sahib çıxıb. İyun ayında verdiyi müsahibədə Ermənistanda qazandığı qələbənin onun üçün xüsusi önəm daşıdığını, bununla ermənilərə azərbaycanlıların Ermənistanda da qalib olduqlarını göstərdiyini bildirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Olympedia.org'' saytında profili
* ''The-sports.org'' saytında profili
Nazlı Səbri

**Nazlı Səbri** — ( *Nazlı Ṣəbrī*; ) Misir kralı I Fuadın həyat yoldaşı olub.
Nazlı 25 iyun 1894-cü ildə türk və fransız əsilli ailədə anadan olmuşdur. Atası Əkinçilik Naziri və Qahirə valisi Əbdürrəhman Səbri Paşa, anası Tövfiqə Xanım Şərif idi. Ana tərəfdən o, türk əsilli baş nazir və xarici işlər naziri general Məhəmməd Şərif Paşanın nəvəsi idi.

Nazlı əvvəlcə Qahirədə la Mère-de-Dieu Liseyinə, sonra isə İsgəndəriyyədəki Notre-Dam de Sion Kollecinə gedib. Anası dünyasını dəyişdikdən sonra o, bacısı ilə birlikdə iki il müddətinə Fransanın Paris şəhərindəki internat məktəbinə göndərilir. Nazlı qayıdandan sonra türk əmisi oğlu Halil Səbri ilə evlənməli olub. Ancaq on bir aydan sonra evlilik boşanma ilə başa çatdı.
Misir Sultanı Fuad Nazlını ilk dəfə opera tamaşasında görüb. 1919-cu il mayın 12-də Fuad ondan 26 yaş kiçik olsa da, bunu istədi. 1919-cu il mayın 24-də Qahirədə Bustan sarayında Nazlı Sultan Fuadla evləndi. Nazlı ilə Fuadın ikinci evliliyi idi. Daha sonra Abbasilər sarayındakı hərəmxanaya köçürüldü.

1936-cı ildə Kral Fuadın ölümündən sonra onun oğlu Faruq Misirin yeni kralı, Nazlı Səbri isə kraliça ana oldu. Qardaşı Şərif Səbri Paşa Faruq azyaşlı ikən qurulan üç nəfərlik Sultanlıq Şurasında xidmət edirdi. 1946-cı ildə Misiri tərk edən Nazlı böyrək xəstəliyindən müalicə üçün ABŞ-yə getdi.

1950-ci ilin avqustunda Kral Faruq anası Nazlı Səbri və bacısı Şahzadə Fəthiyənin hüquq və titullarından məhrum etdi. Buna səbəb Şahzadə Fəthiyənin Nazlının da dəstəklədiyi, Faruqun isə qarşı çıxdığı Kopt xristian Riyad Qali ilə evlənməsi olub. Nazlı daha sonra xristianlığı qəbul etdi və adını Meri Elizabeth olaraq dəyişdirdi.

## İstinadlar
Qışlaq-i Fərəcmühərrəm (Biləsuvar)

**Qışlaq-i Fərəcmühərrəm** () — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 29 nəfər yaşayır (7 ailə).

## İstinadlar
Sağ mərkəzçilik

**Sağ mərkəzçilik** və ya **mərkəz sağçılıq** — cəmiyyətdə tədrici, təkamül xarakterli dəyişikliklərə əsaslanan ictimai-siyasi cərəyan.

Siyasətdə sağ mərkəzçilər, onların fikrincə, siyasi spektrin sağ cinahına aid olan, lakin digər sağçılarla müqayisədə mərkəzə daha yaxın olan siyasətçilər və partiyalar hesab edilir. Bu, həm də bəzi məsələlərdə mərkəzçilərlə blokadaya düşən mötədil sağçı siyasi baxışların və sosial transformasiya üsullarının birləşməsi kimi də şərh oluna bilər. Sağ mərkəzçilərə xristian demokratlar, sosial mühafizəkarlar, klassik liberallar, iqtisadi liberallar, mühafizəkar liberallar, liberal mühafizəkarlar, neoliberallar, milli mühafizəkarlar, milli demokratlar və milli liberallar kimi istinad etmək adətdir.

2019-cu ildə aparılan araşdırmaya görə, 2018-ci ildə sağ mərkəzçi partiyalar 21 Qərb demokratiyasında təxminən 27% səs toplamışdır. Bu, 1960-cı ildəki 37%-dən azalma idi.

## İstinadlar
Azərbaycanın qatıldığı döyüşlərin siyahısı

**Azərbaycanın qatıldığı döyüşlərin siyahısı** — Azərbaycan Respublikası dövründə və əvvəlki dövrlərdə Azərbaycanın qatıldığı döyüşlərin siyahısı.

## Siyahı

## Sülhməramlı qüvvələr

## Həmçinin bax

* Azərbaycanın hərb tarixi

## İstinadlar
Dasit

**Dasit** – narın dələnli, turş tərkibli riolit və orta tərkibli andezitin arasında keçid tipli maqmatik süxur. Adı qədim Roma Dakiyasından (Dacia) götürülüb.

Növləri: pürüzlərin tərkibinə görə: avgitli, biotitli, hiperstenli, hornblendli, tridimitli, enstatitli; teksturuna görə: porfir, afir; quruluşuna görə: hioladasit; yaşına görə: neodasit, paleodasit; yaatma şəraitinə görə: intruziv, effuziv; dəyişilməsinə görə: kaynotip, paleotip.

## Tapılması
Dasit lava axınlarında, lava gümbəzlərində, daykalarda, sillərdə və piroklastik tullanıtlarda rast gəlinir. O adətən subduksiya zonasından yuxarıda qitə plitəsinin üstündə, nisbətən cavan okean plitəsinin əridiyi yerdə tapılır.

## Mineraloji tərkib

Riolit və andezit arasında mövqe tutduğuna görə dasitin andezitə nisbətən daha çox kvarsı, riolitə nisbətən isə daha çox plagioklazı olur.Afir quruşlu, açıq boz, yaşılımtıl boz vulkanik süxurdur. Plagioklaz feldşpatlar tez-tez oliqoklaz, andezin və labradoritlər olur. Dasit qranodioritin narın dənəli effuziv ekvivalenti (analoqu) hesab olunur.

Plagioklaz bir çox dasitdə ən bol mineralır. Dasitin tərkibindən bundan başqa kvars, biotit, hornblend, avgit və enstatit də rast gəlinir. Daha çox plagioklaz və kvarsdan ibarət olan dasit adətən açıq rəngli, tez-tez ağdan açıq boza qədər rənglərdə olur. Hornblend və biotitlə zəngin dasit açıq bozdan açıq qəhvəyiyə qədər rənglərdə ola bilər. Tutqun rəngli dasitlər adətən avgit və enstatidən ibarət olur.

## Dasit maqması
Dasit maqması subduksiya zonasında nisbətən cavan okean plitəsinin qitə plitəsinin altına gömüldüyü yerdə inkişaf edir. Okean plitəsi mantiyanın içinə daxil olanda sərbəst suyun təsirindən hissəli əriməyə məzur qalaraq ətraf süxurları da əridir.

## Dasitin istifadəsi
Qədimdə insanlar onu kəsici alət kimi istifadə edirdi.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Fərdi bankçılıq

**Fərdi bankçılıq** —  imkanlı şəxslər üçün müştərinin pulu ilə əməliyyatların həyata keçirilməsini, onun sərvətinin qorunmasını və artırılmasını nəzərdə tutan bank xidməti. İngilis dilli ölkələrdə bu, sərvətlərin idarə edilməsi, yəni özəl kapitalın idarə edilməsi kimi də tanınır. Çox vaxt özəl  bankçılıq, investisiya və məsləhət xidmətlərini əhatə edir.

Bank depozitləri müxtəlif yollarla gəlir gətirə bilər. Onlardan ən sadəsi kapital qoyulmadıqda və yalnız illik faiz toplamaqla artım əldə edildikdə “faizlə yaşamaq”dır. Başqa bir seçim fərdi proqram çərçivəsində müxtəlif aktivlərə investisiya qoymaqdır. Genişləndirilmiş xidmətlər üçün müxtəlif variantlar var və müştərinin bank hesabına xidmət göstərilməsi ilə bağlı xidmətlər dəsti hər bir müştəri üçün fərdi olaraq seçilir.

PricewaterhouseCoopers (PWC) şirkətinin məlumatına görə, Rusiyanın özəl bank bazarının həcmi 10-12 milyard dolları ötməyib, rus zənginlərinin isə təxminən 300-400 milyard dollarlıq “pulsuz” pulları var idi.Merrill Lynch-ə görə, 44 “dollar” milyarder və 88 min dollarlıq milyonerlər. Eyni zamanda, PWC-nin məlumatına görə, varlı müştərilər Rusiya banklarında və idarəetmə şirkətlərində (MC) 10 000-dən çox olmayan hesab açıblar. Beləliklə, məlum olur ki, özəl bank xidmətləri bazarının potensial Rusiya müştərilərinin 10%-dən çoxu bank xidmətləri ilə əhatə olunmayıb. Və Renaissance Investment Management-ə görə, daha az - 4-5% .

Londonda yerləşən Scorpio konsaltinq firmasının araşdırmasına görə, 2017-ci ilə qədər idarə olunan kapital baxımından ən böyük banklar İsveçrə UBS (2,1 trilyon dollar), həmçinin ABŞ Bank of America (1,97 trilyon dollar) və Morgan Stanley (1,95 trilyon dollar) olub. dollar). Ən böyük sıçrayışı siyahıda 5 pillə yüksələn və 15-ci yeri tutan Çin bankı China Merchants Bank edib.

## İstinadlar
Əşrəf Hakimi

**Achraf Hakimi Mouh** () Liqa 1-də çıxış edən PSJ klubunun futbolçusu.

## Karyerası
### [[Real Madrid FK|Real Madrid]]
Real Madriddə ilk dəfə 28 iyul 2016-cı ildə keçirilən Real Madrid-PSJ matçında çıxış edib. Həmin matç Real Madridin 1–3 hesablı məğlubiyyəti ilə başa çatıb. Real Madriddə ilk dəfə 9 dekabr 2017-ci ildə İspaniya Laliqasının 15-ci turun oyunu Real Madrid-Sevilya matçının 42-ci dəqiqəsində fərqlənib. Matç Real Madridin 5 cavabsız qolla qələbəsi ilə nəticələnib. 11 iyul 2018-ci ildə Borussiya Dortmunda icarəyə verildi. 1 sentyabr 2020-ci ildə Real Madriddən ayrıldı.

### [[Borussiya Dortmund FK|Borussiya Dortmund]]
11 iyul 2018-ci ildə Real Madriddən icarəyə gəldi.Borussiya Dortmundun heyətində ilk matçı 26 iyul 2018-ci ildə keçirilən Borussiya Dortmund-Benfika matçıdır.Matça 61-ci dəqiqədə daxil olub.Matç 2–2 hesabı ilə bitib.İlk qolunu isə 26 sentyabr 2018-ci ildə keçirilən Borussiya Dortmund-Nürnberq matçının 49-cu dəqiqəsində vurub. Matç Borussiya Dortmundun 7–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

### [[İnter Milan FK|İnter]]
1 sentyabr 2020-ci ildə İnter ilə 30 iyun 2025-ci ilə kimi müqavilə imzaladı. İnterdə ilk matçı 15 sentyabr 2020-ci ildə İnter-Luqano matçı olub. Start heyətdə meydana çıxan Hakimi 45-ci dəqiqədə əvəz olunub. Matç İnterin 5–0 qələbəsi ilə başa çatıb.İnterdə ilk dəfə 30 sentyabr 2020-ci ildə keçirilən İnter-Benevento matçının 42-ci dəqiqəsində fərqlənib.Matç İnterin 2–5 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.6 iyul 2021-ci ildə İnterdən ayrıldı.

### [[Pari Sen-Jermen FK|PSJ]]
6 iyul 2021-ci ildə PSJ ilə 5 illik müqavilə imzaladı.  Paris Sen Jermenin heyətində ilk matçı 14 iyul 2021-ci ildə keçirilən PSJ-Le Mans matçı olub. Start heyətdə meydana çıxan Hakimi 45-ci dəqiqədə əvəzlənib.Matç PSJ-nin 4–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Paris Sen Jermenin heyətində ilk dəfə 24 iyul 2021-ci ildə keçirilən PSJ-Orléans matçının 62-ci dəqiqəsində fərqlənib. Matç Paris Sen Jermenin 1–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## Uğurları
### Klub
 Real Madrid
* FİFA Klublararası Dünya Kuboku
** Qalib (1): 2018
* UEFA Çempionlar Liqası
* Qalib (1): 2017/18
* UEFA Superkuboku
** Qalib (1): 2017/18
* İspaniya Superkuboku
** Qalib (1): 2017/18
 Borussiya Dortmund
* **Almaniya Superkuboku**
** Qalib (1): 2019/20
 İnter
* İtaliya A Seriyası
** Qalib (1): 2020/21
 PSJ
* Liqa 1
** Qalib (1): 2021/22
* **Fransa Superkuboku**
** Qalib (1): 2022/23

### Şəxsi
* **Mərakeşdə ilin futbolçusu**
** Qalib (2): 2021, 2022

## İstinadlar
Toyohiko Kaqava

– yapon sosial islahatçı və evangelist. O, 1930-cu illərdə Qərb dünyası tərəfindən ən məşhur yapon protestant hesab olunurdu. Tanrı krallığı və Milyon ruhun xilası hərəkatlarında vacib rol oynamış, İkinci dünya müharibəsindən sonra isə Dünya federasiyası hərəkatında iştirak etmişdir.

Pasifizm tərəfdarı olması, Yaponiyada yoxsullara göstərdiyi dəstəyi, dini və iqtisadi əsərlərinə görə ABŞ mediası onu "Yaponiyanın Qandisi", "Yaponiyanın Şveytseri" və "Yaponiyanın Müqəddəs Frensisi" adlandırırdı.

## Həyatı
Kaqava 1888-ci ildə Yaponiyanın Kobe şəhərində doğulmuşdur. Yeniyetmə ikən Cənubi presbiterian missionerlər Çarlz Loqan və Herri Mayers tərəfindən xristianlıqla tanış olmuşdur. Tokuşima prefekturasında orta məktəbdə oxuyarkən vəftiz olunmuşdur. İki il boyunca ABŞ-dəki Prinseton Dini Seminariyasında təhsil almış, 1917-ci ildə Yaponiyaya qayıtmışdır.

Kaqava 21 yaşında ikən Kobe şəhərinin gecəqondularında yaşamağa, küçələrdə vəz verməyə başlamış, öz kvartalını evsizlər üçün sığınacağa çevirmişdir. Yoxsullar üçün məktəblər, xəstəxanalar, yetimxanalar qurmuşdur. İlk kitabı *"Yoxsul psixologiyasının tədqiqi"* (1915) kitabı onun gecəqondulardakı təcrübələrinə əsaslanır. 1920-ci ildə yazdığı *"Ölüm xəttini keçmək"* adlı avtobioqrafik romanından əldə etdiyi gəlir sayəsində sosial proqramlar təşkil etmişdir. Kaqava Yaponiya Sosialist Partiyasının qurucu üzvlərindən biri olmuşdur. Əmək hərəkatındakı aktiv fəaliyyətinə görə 1921-ci ildə həbs olunmuşdu. Daha sonra diqqətini fermer hərəkatına yönəltmiş, kənd təsərrüfatı kooperativlərinin qurulmasında iştirak etmişdir.

Kaqava ABŞ və Avropa turları çərçivəsində 1 milyondan çox insana xitab etmiş, İncilin sosial və iqtisadi islahata ehtiyacı olduğunu demişdir. Onun "Qardaşlıq iqtisadiyyatı" konsepsiyası dünya iqtisadiyyatının kapitalizmdən çox, əməkdaşlığa söykənməsini müdafiə edirdi. Xüsusilə, liberal protestantlar arasında populyar olan Kaqava 1936-cı ildə Roçester Dini Seminariyasında Rauşenbuş mühazirələrini vermişdir. Protestant missioner Vilyam Akslinqin Kaqava haqqında 1932-ci ildə yazdığı bioqrafiya onun bu cür yerlərə çağrılmasının yolunu açmışdır.

İkinci dünya müharibəsindən əvvək ABŞ-li missioner Stenli Cons və digər protestantlarla əməkdaşlıq edərək müharibənin qarşısını almağa çalışmışdır. İkinci dünya müharibəsindən sonra dünya sülhü üçün çalışmışdır. 1960-cı ildə ölmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Toyohiko Kaqava haqqında qəzet arxivləri
Onafern

**Onafern** (*Aphernes,* *Onaphernes*, *Wanat-hvarnah* или *Wanafarna*) — Böyük Kirin müttəfiqi olan kadusilərin hökmdarı. Ktesinin fikrincə, Onafern kadusilərin başqa bir hökmdarı Parsondun nəslindən idi.

## Tarixi
Kadusilər o zaman padşaha düşmən idi. Onların hökmdarı xalqına xəyanət edərək padşahın maraqlarından çıxış edən Onafern idi. O, xəyanətlə əlaqəli hər şeyi onunla müzakirə etmək üçün sadiq bir adam verməsini xahiş edərək Astiaqa səfir göndərdi. Padşah Kiri hər şeyi tənzimləmək üçün göndərir. Qırxıncı gün Ekbatanadakı padşahın yanına qayıtmağı əmr edir. Yuxuların tərcüməçisi isə öz növbəsində Kiri kaduza getməyə inandırdı və ona özünə inam hissi yaratdı. Kir fəal və cəsarətli olduğundan, o, tanrıların iradəsini mükəmməl bilən babilliyə güvənərək, Allahın köməyi ilə farsları geri çəkilməyə və Astiaqı hakimiyyətdən uzaqlaşdırmağa çalışmaq qərarına gəldi. Beləliklə, onlar bir-birlərini ruhlandırdılar: babilli dedi ki, tanrılar Kirə Astiaqı devirmək və səltənəti ələ keçirmək üçün təyin olunub və o, babilli, bunu dəqiq bilir. Kir də öz növbəsində babilliyə dedi ki, əgər hər şey yoluna düşsə və padşah olarsa, onu böyük hədiyyələrlə şərəfləndirəcək. Kir nəzərə aldı ki, bir dəfə Arbak Sardanapalı devirərək onun şərəfini mənimsədi. “Axı onun güvəndiyi Midiya farslardan güclü deyil, Arbak da məndən ağıllı deyil. Tale və qismət onun üçün olduğu kimi mənim üçün də əlverişlidir. Bu barədə düşünəndə özünü kadusilərin sərhədlərində gördü, səbətdə peyin daşıyan qamçı ilə döyülmüş bir adamla qarşılaşdı. Bunu əlamət hesab edən Kir, babilliyə onun haqqında danışdı, o, bu adamın kim olduğunu və haradan gəldiyini öyrənməyi məsləhət gördü. Cyrus soruşduqda, o, Oibar adlı bir fars olduğunu söylədi. Cyrus buna çox sevindi. Axı, Oibar adı yunan dilində agafangel - yaxşı elçi deməkdir. Babilli Kirə dedi ki, qalan əlamətlər ən əlverişlidir, yəni sizin vətəndaşınız farsdır və o, adından da göründüyü kimi sərvət və gücdən xəbər verən at peyini daşıyır. Kir dərhal bu adamı özü ilə aparır və onun yanında qalmasını əmr edir. O, itaət edir. Kir kadusilərin  ölkəsinə Onafernın yanına gəlir, planlı bir xəyanətlə beyət edir və Midiyaya qayıdır.

## İstinadlar
Artagers

**Artagers** — kadusilərin hökmdarı, fars padşahı II Artakserksin sərkərdəsi. Artagers mənşəcə fars idi.

## Bioqrafiyası
Plutarxa görə, Artagers qəsbkar Kirə qarşı mübarizədə kadusilərin lideridir. Ola bilsin ki, *Arta-garša yazılışında onun adı "ədalətə, nizama, həqiqətə əməl edən" mənasını verir. Antik müəlliflərə görə, eramızdan əvvəl 401-ci ildə baş vermiş Kunaks döyüşü zamanı Artagers II Artakserksin ordusunun sərkərdələrindən biri olmuşdur. Kadusilərin lideri Artagers özü ilə bir süvari dəstəsi gətirdi — tədqiqatçı Orlov V. P. qənaətinə görə, Elamdan Ksenofonun dediyinə görə, döyüş başlamazdan əvvəl Artagers süvariləri II Artakserksin özünün qarşısında sıraya düzülüblər.

## İstinadlar
Nadir Rüstəmov

**Nadir Həbib oğlu Rüstəmov** — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR meliorasiya və su təsərrüfatı naziri (1974–1980), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Su Təchizatı, Su Ehtiyatlarının Mühafizəsi və İşlədilməsi İstehsalat Komitəsinin (1964–1974), Yerüstü və Yeraltı Su Ehtiyatlarını İşlətmə və Mühafizə Komitəsinin (1961–1964) sədri.

## Həyatı
Nadir Həbib oğlu Rüstəmov 1913-cü ildə Tərtərdə yoxsul kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Valideynlərini erkən yaşda itirdiyi üçün Tərtərdə uşaq evinə qəbul edilmiş, 1920–1925-ci illəri burada keçirmişdir. Burada o, birinci dərəcəli məktəbi bitirmiş, sonra isə Şuşa Pedaqoji Texnikumuna oxumağa göndərilmişdir. 1929-cu ildə texnikumu bitirdikdən sonra Tərtər rayonundakı Evoğlu kənd məktəbinə direktor təyin edilmiş və burada 1931-ci ilin sentyabr ayınadək işləmişdir.

1931-ci ildə Nadir Rüstəmov Tiflisdəki Zaqafqaziya Mühəndis-Meliorasiya İnstitutuna daxil olmuş, 1933-cü ildə həmin institut Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutu ilə birləşdirildiyi üçün bu institutun Hidromeliorasiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir. 1935-ci ildə fakültənin nəzəri kursunu bitirərək Tərtər HES tikintisində iş icraçısının köməkçisi vəzifəsində çalışmış və burada diplom işini başa çatdırıb müdafiə etmişdir.

Nadir Rüstəmov 1938-ci ildə Bakıya gələrək Azərbaycan dəyirman tresti sistemində işləmiş, sonra Azərbaycan SSR Su Təsərrüfatı Xalq Komissarlığı Mexaniki Suvarma İdarəsinin tikinti qrupuna rəhbərlik etmişdir. 1944-cü ildə o, Azərbaycan SSR Dövlət Nəzarəti Nazirliyinə keçirilmiş, 1950-ci ildə SSRİ Dövlət Ərzaq və Material Ehtiyatları Nazirliyinin Azərbaycan ərazi idarəsi üzrə SSRİ Dövlət Nəzarəti Nazirliyinin baş nəzarətçisi təyin edilmişdir.

Nadir Rüstəmov 1955–1957-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin kənd təsərrüfatı şöbəsi müdirinin müavini, daha sonra müdiri işləmişdir. 1960-cı ilədək Azərbaycan KP Mirbəşir Rayon Komitəsinin birinci katibi, 1961-ci ildən isə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Yerüstü və Yeraltı Su Ehtiyatlarını İşlətmə və Mühafizə Komitəsinin sədri olmuşdur. 1964–1974-cü illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Su Təchizatı, Su Ehtiyatlarının Mühafizəsi və İşlədilməsi İstehsalat Komitəsinin sədri, 1974-cü ilin aprel ayından isə Azərbaycan SSR meliorasiya və su təsərrüfatı naziri vəzifələrində çalışmışdır.

Nadir Rüstəmov 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyünə qəbul edilmişdir. O, Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının sədri olmuş, 5-ci və 9-cu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

## Qeydlər

## İstinadlar