Devid Tompson

**Devid Tompson** (; ) — ingilis mənşəli kanadalı xəritəçi, kəşfiyyatçı və astronom, Şimali Amerikanın ən mühüm coğrafi tədqiqatçılarından biri. O, XVIII və XIX əsrlərdə Kanada və Amerika Birləşmiş Ştatları ərazisində 90,000 kilometrdən çox məsafə qət etmiş, 4 milyon kvadrat kilometrlik ərazinin xəritəsini tərtib etmişdir. Tompson həmçinin görkəmli Hudson's Bay Company və North West Company əməkdaşı olmuşdur.

## Bioqrafiyası
Devid Tompson 1770-ci ildə Londonda, yoxsul bir ailədə anadan olmuşdur. Atasının erkən vəfatından sonra o, Qrey Kot Hospital adlı xeyriyyə məktəbində təhsil almışdır. 1784-cü ildə — cəmi 14 yaşında ikən Hudson's Bay Companydə təlimatçı şagird kimi işə başlamış və Şimali Amerikaya göndərilmişdir. Burada o, yalnız ticarət deyil, həm də astronomiya, naviqasiya və xəritəçəkmə sahəsində dərin biliklər əldə etmiş, bu da sonrakı kəşfiyyat fəaliyyətinin əsasını təşkil etmişdir. Tompson ilk kəşfiyyat missiyalarını Hudson Körfəzi və ətraf ərazilərdə həyata keçirmişdir. 1797-ci ildə o, "Hudson's Bay Company"dən ayrılaraq rəqib şirkət olan "North West Company"yə qoşulmuşdur. Bu şirkət üçün çalışdığı dövrdə o, Qayalı dağlar dağ silsiləsini keçmiş və Sakit okean istiqamətində bir çox tədqiqat aparmışdır.

Ən əhəmiyyətli marşrutlar:
* Kolumbiya çayı boyunca ilk sistemli Avropa kəşfiyyatı (1811)
* Atabaska, Saskaçevan, Kuteney, Freyzer və Pis çayları boyunca tədqiqatlar
* Kanada–ABŞ sərhədlərinin xəritələndirilməsi

Tompson 1807–1812-ci illər arasında əsas səyahətlərini həyata keçirmiş və bu müddətdə ərazinin topoqrafik və coğrafi xüsusiyyətlərini dəqiqliklə sənədləşdirmişdir.

Devid Tompson öz dövrünün ən dəqiq və etibarlı xəritəçilərindən biri hesab olunurdu. O, sekstant, qronometr və astrolab kimi cihazlardan istifadə edərək, olduqca yüksək dəqiqliklə koordinatlar və relyef xəritələri tərtib etmişdir. 1814-cü ildə onun çəkdiyi xəritə – Şimali Amerikanın daxili ərazilərinin ilk əhatəli coğrafi xəritəsi – bu sahədə inqilabi nəticə hesab olunur.

O həm də yerli xalqların dillərini və həyat tərzini sənədləşdirmişdir. Yerli tayfalarla münasibətləri hörmətə və əməkdaşlığa əsaslanırdı.

Tompson 1799-cu ildə yerli Kri tayfasına mənsub Şarlotta Smoll ilə evlənmişdir. Onların 13 uşağı olmuş və birlikdə çoxsaylı səyyahətə çıxmışlar. Ailəsi onun səyahətlərində mühüm rol oynamışdır.

Karyerasının son dövrlərində Tompson Kanada–ABŞ sərhədləri ilə bağlı rəsmi ölçmə işlərində iştirak etmişdir. Lakin o, həyatının son illərini yoxsulluq içində keçirmişdir. 1857-ci ildə, 86 yaşında vəfat etmiş və əvvəlcə naməlum bir qəbirdə dəfn olunmuşdur. Daha sonra qəbri müəyyən edilərək yenidən qeyd olunmuşdur.

Devid Tompson bu gün “Şimali Amerikanın ən böyük xəritəçisi” kimi tanınır. Onun tərtib etdiyi xəritələr sonradan minlərlə insanın köçü, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və ticarət yollarının qurulması üçün əsas olmuşdur.

## Əsərləri
* 1814: Map of the North-West Territory of the Province of Canada
* 1897: *New light on the early history of the greater Northwest* (edited by Elliott Coues) Volume I; Volume II; Volume III
* 1916: *[https://www.canadiana.ca/view/oocihm.9_92052/3 David Thompson's narrative of his explorations in western America, 1784–1812]* (edited by J.B. Tyrrell)
* 1950: *[https://books.google.com/books?id=cJenGAAACAAJ&pg=PP1 David Thompson's journals relating to Montana and adjacent regions, 1808–1812]* (edited by M. Catherine White)
* 1962: *[https://archive.today/20130101104245/http://link.library.utoronto.ca/champlain/item_record.cfm?Idno=9_96867&lang=eng&query=9_96867&searchtype=Bibrecord&startrow=1&Limit=All David Thompson's narrative, 1784–1812]* (edited by Richard Glover)
* 1974: *David Thompson's Journal of the International Boundary Survey, 1817–1827: western Lake Erie, August–September 1819* (edited by Clarke E. Leverette)
* 1993: *Columbia Journals* (edited by Barbara Belyea)
* 2006: "Moccasin Miles – The Travels of Charlotte Small Thompson 1799–1812 " Contemporary and Historical Maps: Charlotte Small (S. Leanne Playter/Andreas N. Korsos|Publisher: Arcturus Consulting)
* 2006/2007: "David Thompson in Alberta 1787–1812"; "David Thompson on the Columbia River 1807–1812"; "The Explorations and Travels of David Thompson 1784–1812"; "Posts and Forts of the North American Fur Trade 1600–1870"  Contemporary and Historical Maps: David Thompson (Andreas N. Korsos|Publisher: Arcturus Consulting)
* 2010: Official Documentary of Thompson was released by National Geographic, ca.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*  Available online through the Washington State Library's Classics in Washington History collection
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* David Thompson's Narrative of His Explorations in Western America 1784–1812 Vol's I and II, Champlain Society 1916, PDF (B/W) 25.1 MB
* Complete text of David Thompson's ''Narrative'' (Glover edition) Champlain Society digital collection
* Biography at the ''Dictionary of Canadian Biography Online''
* *[http://www.archives.gov.on.ca/en/explore/online/thompson/index.aspx David Thompson: Map Maker, Explorer and Visionary]*, online exhibit on Archives of Ontario website
* DavidThompson200: bicentennial commemorations of Thompson's explorations
* KSPS Public TV (PBS), , Narrative of David Thompson's life and travels. / Feb 2011
* The Writings of David Thompson edited by William E. Moreau. Three volumes.
* David Thompson Papers, Thomas Fisher Rare Book Library