Vəhdət Partiyası

**Vəhdət Partiyası** və ya qısaca **VP** ― Azərbaycanda 1994-cü ildə Hacı Cəbrayıl Əlizadə rəhbərliyində yaradılmış, 1998-ci ildən bu yana Tahir Kərimlinin sədrlik etdiyi siyasi partiya.

Partiyanın təsisçiləri sırasında Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin təsisçilərindən və ilk Müvəqqəti Təşəbbüs Mərkəzinin üzvü Abdul Vahab Manafov, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin sabiq sədri Tahir Kərimli, Bakı və Kəndlər Birliyinin təsisçisi və ilk sədri Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Hacı Cəbrayıl Əlizadə, Pənahi Makulunun oğlu professor Şəfiq Pənahi, Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Sahib Məmmədov kimi şəxslər olmuşdur. Partiyaya 1995–1998-ci illərdə Hacı Cəbrayıl Əlizadə sədrlik etmiş, 1998-ci ildən isə Tahir Kərimli sədrlik etməkdədir. Partiya sədrinin birinci müavini vəzifəsini isə 1995–1996-cı illərdə Sahib Məmmədov, 1998–2000-ci illərdə Yunus Oğuz, daha sonra isə Abdul Vahab Manafov icra etmişdir.

Partiyaya müxtəlif dövrlərdə dövlət qeydiyyatı olmayan Azərbaycan Müstəqil Demokratlar Partiyası kimi bir neçə partiya birləşmiş, 2000-ci ildə isə partiyadan ayrılanlar Milli Vəhdət Partiyasını təsis etmişdir. Partiya sıralarında Leyla Yunus və Yunus Oğuz kimi şəxslər də bir müddət fəaliyyət göstərmişdir.

Vəhdət Partiyası Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin V və VI çağırışında 1 deputatla — partiya sədri Tahir Kərimli ilə təmsil olunmuş və dövlət büdcəsindən maliyyə yardımı almışdır.

Vəhdət Partiyası 2016–2021-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasında Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası və Azərbaycan Sosial Rifah Partiyası ilə birgə vahid üzvlə — İlkin Zaur oğlu Şahbazovla təmsil olunmuşdur.

Vəhdət Partiyası 2006-cı ilədək radikal müxalifət, 2006-cı ildən isə konstruktiv müxalifət mövqeyində olmuşdur.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin 2023-cü ilə aid hesabatına əsasən Vəhdət Partiyasının üzvlərinin 84%-i kişi, 16%-i isə qadın olmuşdur.

## Tarixi
Vəhdət Partiyası 1994-cü ildə Bakı və Kəndlər Birliyinin bazasında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin sabiq sədri Tahir Kərimli, Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Hacı Cəbrayıl Əlizadə, Şəfiq Pənahi və başqaları tərəfindən yaradılmışdır.

### Hacı Cəbrayıl Əlizadə dövrü (1994–1998)
1995-ci ilin aprel ayında Vəhdət Partiyası I Qurultayında Hacı Cəbrayıl Əlizadə partiyanın sədri, Sahib Məmmədov isə sədrin birinci müavini seçilmişdir.

Həmçinin Leyla Yunusun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Müstəqil Demokrat Partiyası Vəhdət Partiyasına birləşmişdir.

Leyla Yunus 1997-ci ilin aprel ayında Vəhdət Partiyası adından Rusiya Federasiyası baş nazirinin sabiq birinci müavini Yeqor Qaydarın rəhbərlik etdiyi Rusiyanın Demokratik Seçimi Partiyası ilə saziş imzalamışdır.

### Tahir Kərimli dövrü (1998-)

#### Radikal müxalifətdə (1998–2006)
Vəhdət Partiyası 11 dekabr 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən rəsmi dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

1998-ci ildə 20 siyasi partiya prezident seçkilərində iştirak etməkdən imtina etdi. 5 partiya isə bu seçkiləri boykot etmək haqqında protokol imzaladı. Ardınca 26 mart 1998-ci ildə 36 ictimai-siyasi təşkilatı birləşdirən Seçki İslahatları və Demokratik Seçkilər Uğrunda Hərəkat (SİDSUH) koalisiyası yaradıldı. Sonrakı dövrdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası, Azərbaycan Demokrat Partiyası, Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası, Müsavat Partiyası və Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası, Vəhdət Partiyası daxil olmaqla 67 partiya və təşkilat təmsil olunmuşdur.

1998-ci ildə Xalq Azadlıq Partiyası daxilində bölünmə yaşanmış, Yunus Oğuz və tərəfdarları partiyanın Vəhdət Partiyasına birləşdiyini elan etmişdir. Birləşmə qurultayında Tahir Kərimli partiya sədri, Yunus Oğuz isə sədrin birinci müavini seçilmişdir.

Müxtəlif zamanlarda Azərbaycanın Bütövlüyü Uğrunda Mübarizə, Milli Demokrat və Milli Qurtuluş kimi dövlət qeydiyyatına alınmamış partiyalar da Vəhdət Partiyasına birləşmişdir.

1999-cu ildə Azərbaycan İslam Partiyası, Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası və Vəhdət Partiyası Azərbaycançı Qüvvələr Birliyi adlı siyasi ittifaq təsis etmişdir. Azərbaycançı Qüvvələr Birliyinə daxil olan partiyalar 2000-ci il parlament seçkilərinin ardından 19 siyasi partiya ilə birgə seçki nəticələrinin tanınmaması ilə bağlı sənəd imzalamışdır. Sonralar bu ittifaqa Birlik Partiyası və Azərbaycan Xalq Dirçəliş Partiyası da qatılmışdır.

1999–2000-ci illərdə Vəhdət Partiyası daxilində bölünmə yaşanmış və Yunus Oğuz başçılığında qrup partiyanın adını Milli Vəhdət Partiyası olaraq dəyişdirildiyini elan edərək yeni partiyanın təsis edildiyini açıqlamışdır. Partiya qurultayında Yunus Oğuz Milli Vəhdət Partiyasının sədri seçilmişdir. 13 mart 2023-cü ildə Milli Vəhdət Partiyası fəaliyyətini dayandırmışdır.

Həmçinin 2000-ci ildə partiyada daha bir parçalanma baş vermiş, bir qrup Vəhdət Partiyası adına iddiaçı şəxs partiyanın Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasına birləşdiyini elan etmişdir.

Vəhdət Partiyası 2001-ci il əlavə parlament seçkilərində 1 namizədlə iştirak etmək istəmişdir. Partiya üzvü Tofiq Astan oğlu Cəfərov 52 saylı Ağcabədi şəhər seçki dairəsi üzrə deputatlığa namizəd olmuşdur. Lakin, o namizədlik üçün lazımlı olan imzaları toplaya bilmədiyi üçün namizədliyi rəsmi olaraq təsdiqlənməmişdir.

Vəhdət Partiyası 2003-cü il prezident seçkilərində əvvəlcə partiya sədri Tahir Kərimlinin namizədliyini irəli sürmüşdür, lakin Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyası 15 avqust 2003-cü il tarixli iclasında müraciətə baxmış və Tahir Kərimlinin namizədliyinin qeydə alınmaması ilə bağlı qərar qəbul etmişdir Partiya daha sonra Bizim Azərbaycan Blokuna daxil olmuş və vahid namizəd İsa Qəmbəri dəstəkləmişdir.

Vəhdət Partiyasının da daxil olduğu Azərbaycançı Qüvvələr Birliyi 2004-cü il bələdiyyə seçkilərində iştirak etmək qərarı almışdır. Siyasi partiyalar birliyi Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının 1 oktyabr 2004-cü il tarixli iclasında qeydiyyata alınmışdır.

Vəhdət Partiyası 2005-ci il parlament seçkilərində Azərbaycançı Qüvvələr Birliyinin əsasında Xudadat Xudiyevin rəhbərlik etdiyi Birlik Partiyası, rəsmi dövlət qeydiyyatı olmayan Azərbaycan İslam Partiyası və Azər Qasımzadənin sədrlik etdiyi Azərbaycan Xalq Dirçəliş Partiyası ilə bərabər "Azərbaycançı Qüvvələr" Siyasi Partiyalar Blokunu təsis edərək vahid blok adı altında iştirak etmişdir. Blokda sabiq deputat Toğrul İbrahimlinin təsis etdiyi, rəsmi dövlət qeydiyyatı olmayan "Namus" Respublika Partiyası da təmsil olunmuşdur. Blok Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının 24 iyul 2005-ci il tarixli iclasında qeydiyyata alınmışdır. Azərbaycançı Qüvvələr Birliyinin üzvü olan Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası isə seçkilərə "Yeni Siyasət" Seçki Bloku daxilində qatılmış, seçkilərdən sonra isə AQB-dən ayrılmışdır. Vəhdət bu seçkilərdə 46 deputatlığa namizəd irəli sürmüşdür. Blokun ümumilikdə 61 namizədi qeydiyyata alınmışdır.

2006-cı il təkrar parlament seçkilərindən öncə Vəhdət Partiyası Azərbaycançı Qüvvələr Birliyindən ayrılmışdır. Təkrar seçkilərdə partiya 1 nəfərin namizədliyini irəli sürmüşdür, lakin mandat qazana bilməmişdir. Təkrar seçkilərdən sonra, 2006-cı ilin avqust ayında Vəhdət Partiyası sədrinin birinci müavini Abdul Vahab Manafov Trend İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibədə 2005-ci il parlament seçkilərindən sonra sədr Tahir Kərimli ilə fikir ayrılığı yaşadığını, o gündən partiya qərargahına getmədiyini, növbəti qurultayda sədr müavinliyindən ayrılacağını bildirmişdir. Abdul Vahab Manafov: "Biz nə vaxtadək müxalifətdə olacağıq. İnsanda siyasi etika lazımdır ki, istefasını versin" deyə qeyd etmişdir. Trend İnformasiya Agentliyinə partiyanın qərargahından verilən məlumatda isə sədr Tahir Kərimlinin Bakıda olmadığını, onun fəaliyyətinə xitam verildiyi bildirilmişdir. Partiyanın mətbu orqanı olan "Vəhdət" qəzetinin məsul katibi Əvəz Qurbanlı isə partiya qəzetinin fəaliyyətinin dayandırldığını söyləmişdir.

#### Konstruktiv müxalifətdə (2006-)
Vəhdət Partiyası Siyasi Şurası 14 fevral 2006-cı ildə radikal müxalifət mövqeyindən çəkildiyini, daha konstruktiv fəaliyyət göstərəcəyini açıqlamış, bu səbəbdən hakim Yeni Azərbaycan Partiyasına dialoq təklifi göndərmişdir. Dialoq işlərini yürütmə isə partiya sədri Tahir Kərimliyə həvalə olunmuşdur.

Vəhdət Partiyası 2008-ci il prezident seçkilərində isə Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri İlham Əliyevi dəstəkləmişdir.

2009-cu il bələdiyyə seçkilərinə Vəhdət Partiyası 8 namizədlə qatılmışdır. Onlardan heç biri bələdiyyə üzvü seçilə bilməmişdir.

Vəhdət Partiyası 2010-cu il parlament seçkilərində 1 namizədlə — partiya sədri Tahir Kərimli ilə deputat mandatı uğrunda mübarizə aparmışdır. Vəhdət Partiyasının sədri Tahir Kərimli 85 saylı Şamaxı seçki dairəsi üzrə deputatlığa namizəd olmuş, 2186 səs toplayaraq seçkiləri deputat seçilə bilməmişdir.

Vəhdət Partiyası 2012-ci ildə iqtidarın başlatdığı yeni iqtidar-müxalifət dialoqlarında iştirak etmiş, partiya sədri Tahir Kərimli prezidentin köməkçisi Əli Həsənovun rəhbərliyində keçirilmiş bir neçə görüşdə iştirak etmişdir.

Vəhdət Partiyası 2013-cü il prezident seçkilərində isə Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri İlham Əliyevi dəstəkləmişdir.

Vəhdət Partiyası 2014-cü ilin dekabr ayının 14-də baş tutmuş iqtidar-müxalifət görüşündə sədr səviyyəsində təmsil olunmuşdur.

Vəhdət Partiyası Baş Məclisinin 2015-ci ildə aldığı qərarla partiya 2015-ci il parlament seçkilərində 2 namizədlə — partiya sədri Tahir Kərimli və Vəhdət Partiyası Şamaxı Rayon Təşkilatının sədri Akif Soltanovla deputat mandatı uğrunda mübarizə aparmışdır. Vəhdət Partiyası Şamaxı Rayon Təşkilatının sədri Akif Soltanov 85 saylı Şamaxı seçki dairəsi üzrə deputatlığa namizəd olmuş, 478 səs toplayaraq seçkiləri 7-ci sırada tamamlamışdır. Partiya sədri Tahir Kərimli isə 87 saylı Ağsu-İsmayıllı seçki dairəsi üzrə deputatlığa namizəd olmuş və 14592 səs (66.3%) toplayaraq deputat seçilmişdir. Beləliklə, Vəhdət Partiyası tarixində ilk dəfə parlamentdə təmsil olunma hüququnu qazanmışdır.

9 aprel 2016-cı ildə Vəhdət Partiyası Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası və Azərbaycan Sosial Rifah Partiyası ilə birgə azlıqda olan partiyalar adından Azərbaycan Mərkəzi Seçki Komissiyasına İlkin Zaur oğlu Şahbazovun namizədliyini irəli sürmüşdür. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin 15 aprel 2016-cı ildə keçirilmiş plenar iclasında üzvlər səsverməyə çıxarılmış və iştirak edən 104 deputatın 104 lehinə səsiylə təsdiqlənmişdir.

21 may 2016-cı ildə Vəhdət Partiyasının IV Qurultayı keçirilmişdir. Qurultayda Tahir Kərimli sədr, Abdul Vahab Manafov sədrin birinci müavini, Şəfiq Pənahi isə Baş Məclisin sədri seçilmişdir. Qurultayda seçilən 7 üzvlük (Etibar Səmədov, Habil Abdullayev, Habil Hümbətov, Zaur Kərimli, Hacıbaba Vahabov, Qərinə Babayeva, Akif Şahverdiyev) Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyasının sədri isə daxili səsvermə ilə Etibar Səmədov seçilmişdir.

Qurultaydan sonra, 23 iyun 2016-cı ildə Vəhdət Partiyası Baş Məclisinin iclası keçirilmiş, iclasda Partiya Siyasi Şurası və Sədr Aparatı təsdiqlənmişdir. Belə ki, Tahir Kərimli partiyanın və Siyasi Şuranın sədri, Abdul Vahab Manafov partiya sədrinin birinci müavini və Sədr Aparatının rəhbəri, Şahlar Məmmədov sədrin ideoloji məsələlər üzrə, Fəxrəddin Kərimli sədrin təşkilati məsələlər üzrə Meybulla Meybullayev sədrin ümumi məsələlər üzrə müavinləri, Səftər Baxşıyev və İntiqam Həsənov sədrin müşavirləri, Coşqun Kürçaylı isə Mətbuat Xidmətinin rəhbəri seçilmişdir.

Vəhdət Partiyası 2018-ci il prezident seçkilərində isə Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri İlham Əliyevi dəstəkləmişdir.

Parlament seçkiləri sonrasında Vəhdət Partiyasının sədri Tahir Kərimli iqtidarın başlatdığı yeni iqtidar-müxalifət dialoqları çərçivəsində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Siyasi partiyalar və qanunvericilik hakimiyyəti ilə əlaqələr şöbəsinin müdiri Ədalət Vəliyevlə bir neçə dəfə görüş keçirmişdir.

Vəhdət Partiyası 2019-cu il bələdiyyə seçkilərində iştirak etmişdir.

Vəhdət Partiyası Baş Məclisinin 2019-cu ildə aldığı qərarla partiya 2020-ci il parlament seçkilərində 1 namizədlə — partiya sədri Tahir Kərimli ilə deputat mandatı uğrunda mübarizə aparmışdır. Partiya sədri Tahir Kərimli 87 saylı Ağsu-İsmayıllı seçki dairəsi üzrə deputatlığa namizəd olmuş və 11347 səs (52.4%) toplayaraq deputat seçilmişdir.

23 aprel 2021-ci ildə Vəhdət Partiyası Siyasi Şurasının aldığı qərarla azlıqda olan partiyalar adından Azərbaycan Mərkəzi Seçki Komissiyasına partiya sədrinin müavini Vasif Vaqif oğlu Əfəndiyevin namizədliyi irəli sürülmüşdür. Bir öncəki tərkibdə partiyanın digər partiyalarla ortaq nümayəndəsi olmuş İlkin Şahbazov isə Azərbaycan Demokratik Maarifçilik Partiyası tərəfindən namizəd göstərilmişdir. Azərbaycan Demokratik Maarifçilik Partiyası bir öncəki tərkibdə Böyük Quruluş Partiyası ilə birgə Bəxşeyiş Əsgərovun namizədliyini irəli sürmüşdür. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin 27 aprel 2021-ci ildə keçirilmiş plenar iclasında səsverməyə çıxarılmış üzvlər siyahısında İlkin Şahbazovun adı olsa da, Vasif Əfəndiyev bu siyahıya daxil edilməmişdir. İclasda iştirak edən 104 deputatın 102-sinin lehinə, 1-nin əleyhinə səsiylə üzvlər siyahısı təsdiqlənmişdir.

Vəhdət Partiyasının sədri Tahir Kərimli 6 aprel 2023-cü ildə kütləvi informasiya vasitələrində partiyasının Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası ilə birləşəcəyi haqda yayılmış məlumatlarla bağlı verdiyi müsahibədə 2000-ci illərin əvvəllərində Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası ilə Vəhdət Partiyasının birləşməsinin müzakirə olunduğunu, müvafiq komitələrin, komissiyaların yaradıldığını bildirmişdir. Birləşmənin onun öz təşəbbüsü olduğunu və partiyaların Sabir Rüstəmxanlı liderliyində Vəhdət Partiyası adı altında birləşməsi haqqında müzakirələrin gerçəkləşdiyini, lakin Tahir Kərimlinin müavinlərinin bu müzakirələrə qarşı çıxması ilə birləşmənin gerçəkləşmədiyini açıqlamışdır.

"Siyasi partiyalar haqqında" qanunun qəbulundan sonra siyasi partiyalar üçün siyasi partiyaların yenidən dövlət qeydiyyatına alınması prosesi başladıldı. Bu proses çərçivəsində Vəhdət Partiyası 5 min üzvünün siyahısını Ədliyyə Nazirliyinə təqdim etdi, lakin avqust ayında siyahıda olan problemlər səbəbi ilə nazirlikdən rədd cavabı gəldi və partiyaya 1 ay müddət verildi. Vəhdət Partiyası üzv reyestrini nəzərdən keçirərək yenidən nazirliyə göndərmiş və partiya 8 sentyabr 2023-cü ildə yenidən dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

Vəhdət Partiyası 5 noyabr 2023-cü ildə yarı onlayn şəkildə 405 qurultay nümayəndəsindən 360-nın iştirakı ilə V Qurultayını keçirmişdir. Qurultayda partiyanın "Siyasi partiyalar haqqında" yeni Qanuna əsasən yenilənmiş Nizamnaməsi və Proqramı qəbul edilmişdir. Həmçinin, qurultayda Tahir Kərimli sədr, Abdulvahab Manafov sədrin birinci müavini seçilmişdir. Baş Məclis və Mərkəzi Nəzarət Təftiş Komissiyası isə yenidən təşkil olunmuşdur. Qurultayın ardınca Baş Məclis ilk iclasını keçirmiş və iclasda akademik Fəxrəddin Ağayev sədr seçilmişdir. Mərkəzi Nəzarət Təftiş Komissiyasının ilk iclasında isə Ehtibar Səmədov sədr seçilmişdir.

Seçki Məcəlləsi və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əsasən son seçkidən 7 il sonra, yəni 2025-ci ildə növbəti prezident seçkilərinin keçirilməsi gözlənilirdi, lakin Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı 7 dekabr 2023-cü il tarixli sərəncamla Azərbaycanda növbədənkənar prezident seçkiləri günü 7 fevral 2024-cü il olaraq təyin olunub. Vəhdət Partiyasının sədri Tahir Kərimli 16 dekabr 2023-cü il tarixli müsahibəsində Vəhdət Partiyası Siyasi Şurasının 2024-cü ildə keçiriləcək növbədənkənar prezident seçkilərində Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədi İlham Əliyevin dəstəklənməsi haqqında qərar aldığını, bu qərarın partiya Baş Məclisinə 20 dekabr tarixli iclasda baxılması üçün təqdim edildiyini demişdir. Vəhdət Partiyası Ali Məclisi bu qərarı təsdiq etmiş və qərarla bağlı 21 dekabr 2023-cü ildə məlumat yayılmışdır.

Vəhdət Partiyasının sədri, deputat Tahir Kərimli 2024-cü il növbədənkənar parlament seçkilərində iştirakdan imtina etmişdir. Buna baxmayaraq, partiyanın 5 namizədi seçkilərdə qeydə alınmışdır. İlkin nəticələrə əsasən partiya mandat qazanmamışdır. Vəhdət Partiyası 2 sentyabrda Vəhdət Partiyası seçkilərin demokratik, təhlükəsiz, açıq rəqabət şəraitində keçirildiyi ilə bağlı bəyanat yaymışdır.

## Seçkilərdə

### Parlament seçkiləri

### Bələdiyyə seçkiləri

### Təkrar parlament seçkiləri

## Qurultaylar

## Rəhbərlik

## Maddi-texniki baza
Yarandığı gündən bir müddət Bəşir Səfəroğlu küçəsində icarə əsasında qərargah sahibi olmuşdur, lakin Qış Bulvarı Parkının salınması səbəbində partiyanın yerləşdiyi bina plana düşərək sökülmüşdür. Daha sonra Vəhdət Partiyası 2020-ci ilədək Vəhdət Partiyası Bakı Kəndlər Birliyinin Vidadi küçəsi 89-da yerləşən qərargahında icarə olaraq yerləşmişdir. Binanın sahibi də Bakı Kəndlər Birliyinin üzvüdür və buna görə də icarə haqqı real bazar qiymətləri ilə müqayisədə xeyli ucuz olmuşdur.

19 mart 2020-ci ildə Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti tərəfindən Vəhdət Partiyasına qərargah ayrılmış və açarları sədr Tahir Kərimliyə təqdim edilmişdir. Qərargah "Lider TV"yə aid olmuş binada Yasamal rayonu, Şəfaət Mehdiyev küçəsi 177 ünvanında yerləşir. Bu binada dövlət tərəfindən 10-dan çox partiyaya qərargah verilmişdir.

## Rəmzləri
"Koroğlu" operasının üverturası partiyanın himnidir. Partiyanın bayrağı mavi fonda ağ kürə, loqosu isə mavi fonda üz-üzə iki simurq quşudur.

## Qeydlər

## İstinadlar