Muhsin Batur

**Mehmed Muhsin Batur**(; ) — türk əsgəri və siyasətçisi, Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin keçmiş komandanı. 

1980-ci il seçkilərində prezidentliyə namizədliyini irəli sürsə də, kifayət qədər səs toplamadığından prezident seçilmədi. Sonra Kənan Evrənin rəhbərlik etdiyi xunta 12 sentyabr çevrilişi ilə hakimiyyəti ələ keçirdi.
## Hərbi həyatı
O, 1940-cı ildə Türkiyə Quru Qoşunları Hərbi Məktəbini, 1942-ci ildə Hərbi Hava Qüvvələri Akademiyasını pilot olaraq bitirib. Merzifondakı 4-cü Hava Alayında pilot kimi hərbi xidmətinə başlayıb. 1946-cı ildə daxil olduğu Hərbi Akademiyanı 1949-cu ildə bitirdikdən sonra müxtəlif hava bölmələrində və qərargahlarında, eləcə də NATO-nun Neapoldakı qərargahında çalışıb.

27 may 1960-cı ildə Adnan Menderesi həbs edərək Ankaraya aparıb. 1961-ci ildə briqada generalı rütbəsinə yüksəlib. 1-ci Taktiki Hava Qüvvələrinin komandanı təyin edilib. Eyni vəzifədə olarkən 1963-cü ildə general-mayor rütbəsinə yüksəlib. 5 il 1-ci Taktiki Hava Qüvvələrinin komandanı vəzifəsində çalışıb. 1966-cı ildə general-leytenant rütbəsinə yüksəlib və Baş Qərargahda Lojistika rəisi, Ali Hərbi Şuranın üzvü vəzifələrində çalışıb.

1969-cu ildə general rütbəsinə yüksələrək, Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı təyin edildi. 1 iyun 1970-ci ildə Hərbi Hava Qüvvələrinin Gücləndirilməsi Fondunu təsis etdi və onun sədri oldu. 30 avqust 1973-cü ildə isə təqaüdə çıxdı.

## 12 mart Memorandumu

O, 12 mart 1971-ci il tarixli Memorandumunu imzalayan dörd yüksək rütbəli komandirdən biri olub. Memorandumdan sonra, 1-ci Ordu Komandanı General Faiq Türünün əmri ilə Milli Kəşfiyyat Təşkilatı tərəfindən İstanbuldakı Zivərbəy köşkündə aparılan dindirmələr zamanı onun 9 mart 1971-ci il tarixli çevriliş cəhdi zamanı "Yavuz bəy" kod adı ilə  Milli Demokratik Çevrilişə qoşulduğu iddia edildi.

## Siyasi fəaliyyəti
Təqaüdə çıxdıqdan sonra 8 iyun 1974-cü ildə Prezident Fəxri Qorutürk tərəfindən kvota üzrə senator təyin edildi. Senatorkən Cümhuriyyət Xalq Partiyasına (CHP) qatılan Muhsin Batur 1980-ci ildə prezidentliyə namizədliyini verdi. Prezident seçkilərində ən çox səsi alsa da, lazımi sayda yer qazana bilmədiyi üçün seçilmədi. Senatorluq müddəti başa çatdığından 12 sentyabr hərbi çevrilişindən öncə siyasətdən çəkildi.

Muhsin Batur xatirələrini "Xatirələr və Rəylər: Üç dövrün pərdəarxası" (1986) adı altında nəşr etdirdi.

## Ailəsi
O, 4 fevral 1944-cü ildə Ləman Məryəm (1921) xanım ilə evlənən Muhsin bəyin Ayşə Eməl (Aral) (1944) və Əhməd Enisin (1952) adlı iki övladı dünyaya gəldi. Muhsin Batur ingilis və italyan dillərində sərbəst danışırdı. Şirkət-i Hayriyənin qurucusu Hüseyn Haki bəyin nəvəsi idi. Həmçinin, Fənərbaxça azarkeşi idi. 

2006-2008-ci illərdə ATV (Türkiyə) kanalında yayımlanan "Xatırla sevgili" serialında Murad Aygən onu canlandırılıb.

## Mükafatları
O, Türkiyə Respublikasının Prezidentinin Şərəf medalı, "Üstün Xidmət" medalı, İtaliya Prezidentinin "Grande Ufficiale" ordeni, ABŞ Prezidentinin *Fəxri Legion* ordeni, Əfqanıstan Kralının "Dustur-u Əvvəl" ordeni, İngiltərə Kraliçasının "K.C.V.O." ordeni, Türkiyə Aeronavtika Assosiasiyasının Qızıl nişanı və Hərbi Hava Qüvvələrinin Gücləndirilməsi Fondunun Qızıl medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Ölümü
Muhsin Batur 25 sentyabr 1999-cu ildə İstanbulda vəfat edib. Hərbi ehtiramla son mənzilə yola salınan Batur Zəncirliquyu qəbiristanlığında dəfn edilib. Prezident Süleyman Dəmirəl, Şimali Kipr Türk Respublikasının Prezidenti Rauf Denktaş və Baş Qərargah rəisi Hüseyn Kıvrıqoğlu dəfn mərasiminə əklillər göndəriblər.

## İstinadlar