open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antiretrovirus terapiyası

**Antiretrovirus terapiyası (ART, ARVT)** - İİV-infeksiyası inkişafının qarşısı alınması üçün, iki və ya daha çox preparatın qəbul edilməsindən ibarət, terapiya üsuludur. Belə terapiya nəticəsində, insan immunçatışmamazlığı virusu ilə yaşayan insanlar (İİV-pozitiv şəxslər) normal həyat tərzinə sahib ola bilərlər, bundan əlavə, başqaları üçün, hətta qorunmasız cinsi əlaqə zamanı, yoluxucu olmaya bilərlər.

Terapiyanın əsas məqsədi ondan ibarətdir ki, İİV-pozitiv şəxs müəyyən edilməyən virus yükünə nail olsun. Belə olduqda, onun yaşama müddəti, həyatının keyfiyyəti və rifahı İİV-neqativ şəxslərdən heç də fərqlənmir. Antiretrovirus terapiyası həm də İİV-pozitiv şəxslərə təbii yolla tam sağlam uşaq dünyaya gətirmək imkanı yaradır.

Terapiyanın ən müasir variantları praktiki olaraq tam təhlükəsizdir, yan təsirsizdir və gündə yalnız bir həb (tablet) qəbul etməkdən, və ya bir-iki ayda bir dəfə inyeksiyadan ibarətdir.
Valhalla: Raqnaryok

Valhalla 2019-cu ildə Fenar Əhmədin rejissoru olduğu və Peter Madsen, Hans Rancke-Madsen və Henning Kurenin eyni adlı komiksinə (“Cry Wolf”) əsaslanan Danimarka qaranlıq fantaziya macəra filmidir.

Film 1986-cı ildə çəkilmiş eyniadlı filmlə eyni tarixdə, 10 oktyabr 2019-cu ildə efirə buraxılmışdır.

## Süjet xətti

Vikinq uşaqları Roskva (Røskva) və Tyalfe (Tjalfe) Tor (Thor) və Loki allahları ilə Midqarddan Valhallaya macəralı səyahətə çıxırlar. Lakin Valhalladakı həyatın qorxulu Fenrir canavarı və allahların barbar baş düşmənləri Yotnar (Jotnar) tərəfindən təhdid edildiyi məlum olur. Allahlarla yan-yana iki uşaq Valhallanı dünyanın sonundan - Raqnarokdan xilas etmək üçün mübarizə aparmalıdırlar.

## İstinadlar
Qaranlıq fentezi

**Qaranlıq fentezi** () — hadisələrin ənənəvi fentezi mühitində cərəyan etdiyi, qorxu və qotika elementlərini özündə cəmləşdirən bədii ədəbiyyatın alt janrı.

## Terminin tarixi
"Dark fantasy" ifadəsi ilk dəfə 1973-cü ildə kiçik bir fenzin adı olaraq ortaya çıxmışdır. 1980-ci illərin əvvəllərində Amerika nəşriyyatları auditoriyanı cəlb etmək üçün bu termindən istifadə etməyə başlamışdılar. 1987-ci ildə Cek Vilyamson mistik ədəbiyyatın ayrıca bir növü kimi qaranlıq fentezini seçmişdir. 1991-ci ilin iyununda "*[[Locus (jurnal)|Locus]]*" köşə yazarı Faren Miller bu janrı ənənəvi fentezi şəraitində qurulmuş qorxu və qotika hekayəsi kimi təsvir etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
*
Empirik əlaqə

Elmdə **empirik əlaqə** və ya **fenomenoloji əlaqə** təcrübə və müşahidə ilə dəstəklənən, lakin nəzəriyyə ilə mütləq şəkildə dəstəklənməyən əlaqə və ya korrelyasiyadır . 

## Nəzəriyyəsiz analitik həllər
İlk prinsiplər kimi nəzəri əsaslardan asılı olmayaraq empirik əlaqə təsdiqedici məlumatlar ilə dəstəklənir. Bəzən ilkin empirik əlaqələr üçün nəzəri izahatlar tapılır, bu halda əlaqələr artıq empirik hesab edilmir. Buna misal olaraq hidrogen spektral xətlərinin dalğa uzunluqlarını təxmin etmək üçün Ridberq düsturunu göstərmək olar. 1876-cı ildə təklif edilmiş o, Lyman seriyasının dalğa uzunluqlarını mükəmməl təxmin etmişdi, lakin 1925-ci ildə Niels Bor atomun Bohr modelini yaradana qədər nəzəri əsası yox idi. 

Bəzən empirik amil hesab edilən şey sonradan əsas fiziki sabit hesab olunur. 

## Təxminlər
Bəzi empirik əlaqələr sadəcə təxminlərdir, çox vaxt fenomeni təsvir edən analitik həllin Taylor seriyasının ilk bir neçə həddinə ekvivalentdir.  Digər əlaqələr yalnız müəyyən spesifik şərtlər altında baş verir və onları daha ümumi əlaqənin xüsusi hallarına endirir.  Bəzi təxminlər, xüsusən fenomenoloji modellər hətta nəzəriyyə ilə ziddiyyət təşkil edə bilər; Onlar bəzi nəzəriyyələrə nisbətən riyazi cəhətdən daha asan başa düşülən və nəticə verə bildikləri üçün istifadə olunurlar. 

## Həmçinin bax

* Empirizm

## İstinadlar
Per Daniel Amadeus Atterbum

**Per Daniel Amadeus Atterbum** () İsveç romantik şairi və İsveç Akademiyasının üzvü idi.

## Həyatı
Atterbom bir kənd papazının oğlu idi və 19 yanvar 1790-cı ildə Osterqotland əyalətində anadan olmuşdur. 1805–1815-ci illərdə Uppsala universitetində oxumuş və 1828-ci ildə orada fəlsəfə professoru olmuşdur.

Atterbom, Lorenzo Hammarsköldün tənqidi əsəri ilə başlayan , İsveç ədəbiyyatında inqilab edəcək romantik hərəkatın ilk böyük şairi idi. 1807-ci ildə Upsalada üzvlərinə VF Palmblad , Anders Abraham Grafström , Samuel Hedborn (1849-cu ildə vəfat edib) və bəzi digər gənclərin daxil olduğu Aurora Liqası adlı bədii cəmiyyət qurdu. Bu cəmiyyət öz nəsillərində böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Onların ilk qəzeti, Polyfem cox irəli gedə bilmədi və tezliklə tərk edildi, lakin 1810-cu ildə Atterbom tərəfindən redaktə edilən və üç il davam edən klassik İsveç ədəbiyyatında yer tapan Fosforos jurnalı çap olunmağa başladı. Jurnal bütünlüklə şeir və estetik-polemik oçerklərdən ibarət idi. Təkcə Atterbom deyil, Hammerskijld, Dahlgren, Palmblad və başqalarının ilk əsərləri üçün vasitə oldu. Daha sonra isə *Poetisk Kalenderi* (1812–1822) və yeni tənqidi qəzet olan *Svensk Litteraturtidning* (1815–1824) çap olundu.

Atterbom-un müstəqil əsərləri arasında ən məşhuru 1823-cü ildə nəşr olunan qeyri-adi gözəlliyə malik romantik dram olan *Lycksalighetens Ö* (Bəxtəvər Ada)dır. Bundan əvvəl o, mistik xarakterli *Blommorna* (Çiçəklər) silsiləsini nəşr etdirmişdi. Dramatikləşdirilmiş nağıldan *Fågel Blå* (Mavi Quş) yalnız onun yazılarının ən gözəllərindən olan fraqmenti qorunub saxlanılmışdır.

Sonrakı illərdə o, ədəbi mübahisələrdə daha az iştirak etdi. 1835-ci ildə Upsalada estetika və ədəbiyyat professoru oldu və dörd ildən sonra İsveç Akademiyasına qəbul olundu . O, 21 iyul 1855-ci ildə vəfat etdi. Onun Svenska Siare och Skalder (6 cild, 1841–1855, əlavə, 1864) İsveç şairlərinin və yazıçılarının tərcümeyi-halı silsiləsindən ibarətdir ki, bu da İsveç hərflərinin dəyərli tarixini təşkil edir. Atterbomun əsərləri (13 cild, Örebro) 1854–1870-ci illərdə toplanmışdır.

## Bəzi Şeirləri
* Blommorna (Çiçəklər)
* Fågel Blå (Mavi Quş) 1813
* Lycksalighetens Ö (Səadət Adası) 1824–1827

## İstinadlar
*
Koşi tənliyi

**Koşi ötürmə tənliyi** Optikada müəyyən bir şəffaf material üçün işığın sınma indeksi və dalğa uzunluğu arasında empirik əlaqə . Adını 1837-ci ildə təyin edən riyaziyyatçı Oqüsten Koşinin şərəfinə almışdır.

## Tənlik

Koşi tənliyinin ən ümumi forması

:  n(\lambda) = A + \frac {B}{\lambda^2} + \frac{C}{\lambda^4} + \cdots,

burada *n* sınma əmsalıdır, λ dalğa uzunluğu, *A*, *B*, *C* və s., tənliyi məlum dalğa uzunluqlarında ölçülmüş sındırma göstəricilərinə uyğunlaşdırmaqla material üçün müəyyən edilə bilən əmsallardır . Əmsallar adətən mikrometrlərdə vakuum dalğa uzunluğu (materialın daxilində olan λ/n kimi deyil) kimi λ üçün göstərilir.

Adətən, tənliyin ilk iki həddindən istifadə etmək kifayətdir:

:  n(\lambda) = A + \frac{B}{\lambda^2},

burada *A* və *B* əmsalları tənliyin bu forması üçün xüsusi olaraq təyin edilir.

Ümumi optik materiallar üçün əmsallar cədvəli aşağıda göstərilmişdir:

işıq-maddə qarşılıqlı əlaqəni əsaslandıran Koşinin bu tənliyi sonradan yanlış olduğu məlum oldu. Xüsusilə, tənlik yalnız görünən dalğa uzunluğu bölgəsində normal dispersiya bölgələri üçün keçərlidir. İnfraqırmızı dalğalarda tənlik qeyri-dəqiq olur və anomal dispersiya bölgələrini təmsil edə bilmir. Buna baxmayaraq, onun riyazi sadəliyi onu bəzi tətbiqlərdə faydalı edir.

Zelmeyer tənliyi anomal dispersiv bölgələri əhatə edən və ultrabənövşəyi, görünən(400-700 nm dalğa uzunluqlu şüalar) və infraqırmızı spektrdə materialın sındırma indeksini daha dəqiq modelləşdirən Koşinin çalışmasının genişləndirilmiş formasıdır.

## Hava üçün rütubətdən asılılıq
Koşinin iki həddli tənliyində rütubət nəzərə alınaraq Lorentz tərəfindən genişləndirilmiş hava üçün tənlik aşağıdakı kimidir: 

:  n_{air}(\lambda, T, v, p) \approx 1 + \frac{77.6 \cdot 10^{-6}}{T} \left(1+ \frac{7.52 \cdot 10^{-3}}{\lambda^2} \right)\left(p + 4810 \frac{v}{T}\right)

burada *p* millibarda hava təzyiqi, *T* kelvində temperatur və *v* millibarda suyun buxar təzyiqidir.

## Həmçinin bax

* Zelmeyer tənliyi

## İstinadlar

* FA Jenkins və HE White, *Fundamentals of Optics*, 4-cü nəşr, McGraw-Hill, Inc. (1981).
Maliyyə nəzarətinin metodları

**Maliyyə nəzarətinin metodları** —  mühasibat sənədlərinin öyrənilməsi və sübuta əsaslanan məlumatları müəyyən etmək üçün nəzarət və audit orqanlarının və xidmətlərinin əməkdaşları tərəfindən istifadə olunan faktiki məlumatların əldə edilməsi üsullarıdır. Maliyyə nəzarətinin müxtəlif üsulları arasında aydın sərhədlər yoxdur, onların bir çoxu bir-biri ilə bağlıdır və digər metodların elementlərini ehtiva edir. Bir çox hallarda etibarlı faktların tapılması yalnız bir sıra metodların birgə istifadəsi ilə mümkündür.

Eyni zamanda, konkret halda istifadə olunan nəzarət üsullarının seçilməsi nəzarət və audit orqanının və ya xidmətinin səlahiyyətlərindən asılıdır. Məsələn, yoxlama zamanı auditor yalnız sənədli üsullardan istifadə edə bilər; vergi yoxlaması zamanı yalnız vergilərin hesablanması və büdcəyə köçürülməsi ilə bağlı sənədlər yoxlana bilər. Ən geniş səlahiyyətlər, bir qayda olaraq, yuxarı və ya təsərrüfatdaxili nəzarət tərəfindən həyata keçirilir, çünki daxili nəzarət xidmətlərinin səlahiyyətləri yalnız yerli qaydalarla məhdudlaşdırılır.

Sui-istifadə hallarını müəyyən edərkən ən təsirli yanaşma ilkin olaraq nəzarətçilərin müstəqil və ya mütəxəssisləri cəlb etməklə əvvəlcədən seçilmiş az sayda sənədləri (əməliyyat məlumatlarına uyğun olaraq) öyrənməsidir. Əgər pozuntunun mühasibat uçotu məlumatlarında əks olunduğu müəyyən edilərsə, sənədli yoxlama (audit) təyin edilir.

## Sənədli yoxlama üsulları
### Vahid Sənədin Tədqiqi
#### Rəsmi sənədlərin yoxlanılması
**Formal yoxlama** — müəyyən edilmiş formaya uyğunluğu təhlil etmək və onun təfərrüatlarını müqayisə etmək üçün ilkin mühasibat sənədinin kənar müayinəsidir. İcra qaydalarının pozulması ilə müəyyən edilmiş sənədlər:

* lazımi detallar olmadan
* qeyri-müəyyən formada,
* naməlum şəxslər tərəfindən imzalanmış -
:::  — onlarda əks olunan təsərrüfat əməliyyatlarının mahiyyəti üzrə yoxlanılmalı və nəticələrindən asılı olaraq, həqiqi və ya saxta kimi tanınmalıdır.

Əsas sənədin qoruyucu funksiyalarını aradan qaldırmaq üçün zərərli hərəkətlərin əlamətləri, xüsusən:

* zəruri detalların olmaması (xüsusən, imzalar, möhürlər, möhürlər);
* həddindən artıq detalların olması (o cümlədən kənar qeydlər və qeydlər);
* eyni sənədin rekvizitləri arasında ziddiyyətlər (məsələn, müqavilənin mətnində və üzərindəki möhürdə təşkilatın adındakı fərq);
* sənədin məzmunu ilə ümumi qəbul edilmiş fikirlər arasında məntiqi ziddiyyətlər (məsələn:
** *yaz aylarında vətəndaşlardan göbələk və giləmeyvə alınması,*
** *yayda damın təmizlənməsi və qar təmizlənməsi,*
** *bazar günü təqdim olunan premiya*
** *kəndə göndərilən şəxsin oteldə yerləşmə haqqının ödənilməsi,*
** *iki saatlıq iş vaxtı ərzində 500 adda malın qalığının çıxarılması aparıldığı anbar inventarizasiyası.)*

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Çəmbərəkənd parkı

**Çəmbərəkənd parkı** – Azərbaycanın Bakı şəhərinin Səbail rayonunda yerləşən park. 8 iyun 2022-ci ildə açılıb. Açılışda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev də iştirak etmişdir.

Bakının Həsən Seyidbəyli küçəsində istifadəsiz ərazidə salınmış parkda yaşıllaşdırma işləri aparılmış, 1200 metr uzunluğunda piyada yolları salınmış, sakinlərin asudə vaxtlarını keçirmələri üçün şərait yaradılmışdır. Parkda estakada üzərində piyadalar üçün 147 metr uzunluğunda körpü salınmış, şəhər mənzərəli iki terras düzəldilmiş, müasir üslubda fəvvarə inşa edilmiş, ərazidə iaşə obyekti, sanitar qovşaq və inzibati bina tikilmişdir. Ərazinin relyefinə uyğun olaraq sürüşmənin qarşısını almaq üçün istinad divarı çəkilmişdir. Həmçinin ərazidə idman və uşaq əyləncə qurğuları quraşdırılmışdır. Ərazisi 4 hektar olan parkın yaşıllıq sahəsinə qazon örtük döşənmiş, 50 mindən çox müxtəlif növ ağac, kol və güllər əkilmişdir.

## Qalereya

Çəmbərəkənd parkı 2.jpg
Çəmbərəkənd parkı 3.jpg
Çəmbərəkənd parkı 4.jpg
Çəmbərəkənd parkı 5.jpg


## İstinadlar
Deodoro Olimpiya Parkı

**Deodoro Olimpiya Parkı** — Braziliyada, Rio-de-Janeyro şəhərinin Deodoro məhəlləsində idman kompleksi. 2016 Yay Olimpiya Oyunları və 2016 Yay Paralimpiya Oyunları üçün yaradılmışdır. Bu, Barra Olimpiya Parkı ilə yanaşı, 2016-cı ildə keçirilmiş olimpiya və paralimpiya pyunlarına ev sahibliyi etmək üçün istifadə edilən iki olimpiya parkından biri idi. Layihənin dizaynı və menecmenti "Hill International" şirkətinə həvalə edilmişdi.

## İstinadlar
Etibar Əliyev (siyasətçi)

**Etibar Qasım oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Milli Məclisinin VI çağırış deputatı (2020–2024).

## Həyatı
Etibar Əliyev 1 mart 1963-cü ildə Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasının Vedi rayonunun Şirazlı kəndində doğulmuşdur. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsini bitirmişdir. Etibar Əliyev 1986–1991-ci illərdə Kosmik Tədqiqatlar Elm-İstehsalat Birliyində mühəndis, 1991–1992-ci illərdə "Bakı fəhləsi" zavodunda mühəndis-konstruktor, 1992–2002-ci illərdə Təhsil Nazirliyində aparıcı mütəxəssis vəzifələrində çalışmışdır.

O, Azərbaycan və rus dillərini bilir.

## Elmi fəaliyyəti
Etibar Əliyev 2004–2009-cu illərdə AMEA Fəlsəfə və Siyasi-Hüquqi Tədqiqatlar İnstitutunun, 2010–2020-ci illərdə Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun böyük elmi işçisi olmuşdur. O, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktorudur. 7 kitabın və 30-dan çox elmi məqalənin müəllifidir.

## Siyasi fəaliyyəti
Etibar Əliyev 2010-cu ildə keçirilmiş parlament seçkilərində 31 saylı Suraxanı ikinci seçki dairəsindən Böyük Quruluş Partiyası üzvü olaraq İslahat Blokunun deputatlığa vahid namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 404 səs və ya 5,02% səs toplayaraq seçkiləri Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyası sədri Fərəc Quliyev, AXCP-Müsavat Blokunun deputatlığa vahid namizədi, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri Əli Kərimli, bitərəf namizəd Sevda Həsənova, Yeni Azərbaycan Partiyası üzvləri Əhəd Abıyev və Əziz Ələkbərlinin ardınca 6-cı sırada tamamlamışdır.

Etibar Əliyev 9 fevral 2020-ci ildə keçirilmiş növbədənkənar seçkilərdə 31 saylı Suraxanı ikinci seçki dairəsindən bitərəf olaraq deputatlığa namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 4925 səs və ya ümumi səslərin 40,7%-ni toplayaraq deputat seçilmişdir. Hal-hazırda Etibar Əliyev Milli Məclisin Gənclər və idman komitəsinin, Elm və təhsil komitəsinin üzvüdür. Azərbaycan-Albaniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Belarus, Finlandiya, İsveç, Qazaxıstan, Norveç parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür.

2024-cü ildə keçirilmiş növbədənkənar parlament seçkilərində iştirak etməkdən imtina etmişdir.

### Partiya fəaliyyəti
Etibar Əliyev 2009-cu ilədək Müsavat Partiyasının üzvü olmuş, 2009-cu ildə partiyadan istefa verərək Böyük Quruluş Partiyasına üzv olmuşdur. O, Böyük Quruluş Partiyasının sədri Fazil Mustafanın müşaviri vəzifəsinə təyin olunmuşdur, lakin 31 may 2012-ci ildə Etibar Əliyev partiya sədri Fazil Mustafanın müşavirlik postundan və partiya üzvlüyündən istefa vermişdir. O, səbəb olaraq demişdir ki, o, "nə təşkilat komitəsinə cəlb olun[ub], nə qurultaya nümayəndə seçil[ib], nə də qurultayın vaxtı və keçirildiyi yer haqqında [ona] məlumat verilib]". Həmçinin, Əliyev əlavə etmişdir ki, "məşğul olduğu təhsil sahəsi, həm də siyasi məsələlərlə bağlı mövqeyi, partiya sədrindən icazəsiz bəzi fikirlər səsləndirməsi də ola bilsin ki, istefa verməyinə müəyyən dərəcədə" səbəb olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin rəsmi saytında Etibar Əliyev
Şərq (dəqiqləşdirmə)

* Şərq — cəhət.
* Şərq (Beyləqan) — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Edqar de Val

**Edqar de Vahl** (*Edgar de Wahl*, 23 avqust 1867 - 9 mart 1948) Baltik alman müəllimi, riyaziyyatçı və dilçi idi. O, ilk dəfə 1922-ci ildə nəşr olunan Hind-Avropa dillərinə əsaslanan naturalist qurulmuş bir dil olan Interlingue (həyatı boyunca "Oksidental" kimi tanınır) yaradıcısı olması ilə məşhurdur.

## Nəşrlər
*Edgar von Wahl. Flexion und Begriffsspaltung. – Linguist 1896, nr 10.
*Edgar von Wahl. Ausnahmen. – Linguist 1897, nr 3.
*Edgar de Wahl. [Idiom neutral reformed]. – Progres 1906, nr 6.
*Julian Prorók. Ketzereien: Keimzellen einer Philosophie. Tartu, Leipzig 1906.
*Edgar de Wahl. AULI = Auxiliari lingue International. – Discussiones 1909, nr 1-2.
*Edgar de Wahl. L leges de derivation en verbes. – Lingua Internationale 1911, nr 1.
*Edgar von Wahl. Kaiserlicher Estländischer See-Yacht-Club: historische Übersicht 1888-1913. Tallinn 1913.
*Edgar de Wahl. Qual instructiones da nos li historie de lingue universal. – Kosmoglott 1922, nr 1, pp 6–8. 
*Edgar de Wahl. Radicarium directiv del lingue international (occidental): in 8 lingues. Tallinn 1925.
*Edgar de Wahl. Interlinguistic reminiscenties. – Cosmoglotta 1927, nr 41, pp 54–64.
*Edgar de Wahl. Occidental: gemeinverständliche europäische Kultursprache für internationalen Verkehr: Begründung, Grammatik, Wortbildung, vergleichende textproben. Tallinn, Viin 1928.
*Edgar de Wahl, Otto Jespersen. Discussiones inter E. de Wahl e O. Jespersen. Chapelle 1935.
*Edgar de Wahl. Spiritu de interlingue. Cheseaux/Lausanne, 1953.
Dağıstani

*Abdulla Dağıstani
*Əliqulu xan Valeh Dağıstani
*Həsənəli xan Dağıstani
*Murad əl-Dağıstani
*Aslan xan Dağıstani
*Lütfəli xan Dağıstani
Fəyyum portretləri

**Fəyyum portretləri** — Qədim Misirdə ölmüş şəxslərin boyakarlıq portretləri. Bu portretlər e.ə. I əsrin axırlarından IV əsrə qədərki bir dövrə aiddir.

## Tarixi
"Fəyyum portretləri" ter­mini 1887 ildə bu portretlərin böyük bir qrupunun tapıldığı yerin – əl-Fəyyum vahəsinin adından götürülmüşdür. Ən yüksək inkişaf dövrü I əsrin ortalarından III əsrə qədərki dövrdə olmuşdur. Qədim Misirin ənənəvi ölü maskatarını əvəz edən Fəyyum portretləri enkaustika, tempera, yaxud da hər iki texnikadan istifadə etməklə taxta lövhə üzərində işlənir, sonra mumiyanın sarğısı içərisinə, ölünün sifəti olan yerə qoyulurdu. E.ə. I əsrə aid erkən Fəyyum portretlərinin müəyyən qismi kətan üzərində çəkilmişdir. Bəzən Fəyyum portretləri evlərdə divardan asmaq üçün də işlənilir və portreti çəkilən şəxs öldükdən sonra onun mumiyasına qoyulurdu. Üslub cəhətdən 2 istiqamətdə inkişaf edən Fəyyum portretləri antik incəsənət və Misir incəsənətinin ənənələrini davam etdirirdi. Fəyyum portretlərinin böyük kolleksiyası Qahirədəki Misir, Londondakı Britaniya muzeylərində, Berlin Dövlət Muzeyində, Parisdəki Luvrda, Sankt-Peterburqdakı Ermitajda saxlanılır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Klaus Parlasca: *Mumienporträts und verwandte Denkmäler*, Wiesbaden 1966
* Klaus Parlasca: *Ritratti di mummie, Repertorio d'arte dell'Egitto greco-romano* Vol. B, 1-4, Rome 1969-2003 (Corpus of most of the known mummy portraits)
* 
* Euphrosyne Doxiadis: *The Mysterious Fayum Portraits*. Thames and Hudson, 1995
* Barbara Borg: *Mumienporträts. Chronologie und kultureller Kontext*, Mainz 1996, 
* 
*  ; 
* Wilfried Seipel (ed.): *Bilder aus dem Wüstensand. Mumienportraits aus dem Ägyptischen Museum Kairo; eine Ausstellung des Kunsthistorischen Museums Wien*, Milan/Wien/Ostfildern 1998; ;
* Klaus Parlasca; Hellmut Seemann (Hrsg.): *Augenblicke. Mumienporträts und ägyptische Grabkunst aus römischer Zeit [zur Ausstellung Augenblicke - Mumienporträts und Ägyptische Grabkunst aus Römischer Zeit, in der Schirn-Kunsthalle Frankfurt (30. Januar bis 11. April 1999)]*, München 1999, 
* 
* 
* *Paula Modersohn-Becker und die ägyptischen Mumienportraits ... Katalogbuch zur Ausstellung in Bremen, Kunstsammlung Böttcherstraße, 14.10.2007-24.2.2008*, München 2007, 
*Jan Picton, Stephen Quirke, Paul C. Roberts (ed): *Living Images, Egyptian Funerary Portraits in the Petrie Museum*, Walnut Creek CA 2007 

## Xarici keçidlər

* "Unraveling the mysteries of ancient Egypt's spellbinding mummy portraits" CNN feature on Getty Museum project
* Mummy portraits in the Petrie Museum
* Proportion and personality in the Faiyum Portraits, A.J.N.W Prag, November 2002
* History of Encaustic Art
* Petrie's report from 1911
* Detailed discussion of mummy portraits (in English)
* Detailed discussion of mummy portraits (in French)
* Gallery of Fayum Mummy Portraits at Flickr
Amin Seydiyev

**Amin Seydiyev** () Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Sabah"ın futbolçusu.

## Karyerası

### Qəbələ
"Qəbələ"də ilk matçına 29 noyabr 2017-ci ildə keçirilən "Qəbələ"-"Mil Muğan" matçının 59-cu dəqiqəsində çıxıb. Matç "Qəbələ"nin 8–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. "Qəbələ"nin heyətində ilk qolunu isə 7 mart 2020-ci ildə keçirilən "Qəbələ"-"Sumqayıt" matçının 37-ci dəqiqəsində fərqlənib. Matç "Qəbələ"nin 5–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.1 iyul 2020-ci ildə "Qəbələ" ayrıldı.

### Sabah
1 iyul 2020-ci ildə "Sabah" müqavilə imzaladı. "Sabah" heyətində ilk matçına 22 avqust 2020-ci ildə keçirilən "Qarabağ"-"Sabah" matçında keçirib. Matç "Qarabağ"ın 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. "Sabah"da ilk dəfə 23 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasının 10-cu turunun oyunu "Sabah"-"Səbail" matçının 33-cü dəqiqəsində fərqlənib. Matç "Sabah"ın 2–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## İstinadlar
Matvey Radayev

**Matvey İvanoviç Radayev** (; ) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini (1991–1992), Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1989–1991).

## Həyatı
Matvey İvanoviç Radayev 1937-ci il noyabrın 11-də İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur. Ailədə dörd qardaşın ən böyüyü idi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Kirovabadda (hazırkı Gəncə) Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə doğulduğu kəndində aqronom kimi başlamış, eyni zamanda Kalinin adına kolxozun komsomol təşkilatının katibi seçilmişdir.

1963-cü ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin yeni yaradılmış kənd təsərrüfatı şöbəsinin təlimatçısı, daha sonra isə bölmə müdiri təyin edilmişdir. 1967-ci ildə Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsinin ikinci katibi, 1971-ci ildə isə Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsinin ikinci katibi vəzifəsinə təyin edilmiş, 1978-ci ilə qədər burada işləmişdir. Bu illərdə qiyabi olaraq  bitirmişdir.

1978-ci ildə Matvey Radayev Azərbaycan SSR meliorasiya və su təsərrüfatı nazirinin müavini təyin edilmiş, 1982–1986-cı illərdə isə Yəməndə işləmişdir. 1986–1987-ci illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Təbiəti Mühafizə Komitəsi sədrinin müavini, 1987-ci ildən "Azərpambıqsənaye" İstehsal Birliyinin rəisi işləmişdir. 1989-cu ilin yanvar ayından noyabr ayınadək Azərbaycan SSR Dövlət Aqrar-Sənaye Komitəsi sədrinin müavini, noyabr ayından isə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini olmuşdur.

Matvey Radayev 1962-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VIII və IX çağırış deputatı seçilmişdir. Üç "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Matvey Radayev 1960-cı ildə Belyakova Tatyana Vasilyevna ilə evlənmiş və 1961-ci ildə Tatyana adlı qızı, sonralar isə Viktor və Vladimir adlı iki oğlu doğulmuşdur.

1993-cü il fevralın 13-də Azərbaycan rayonlarından birində ezamiyyətdə olarkən Matvey Radayev ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir. Doğulduğu İvanovka kəndində dəfn edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR hökuməti (1985–1991)
* I Azərbaycan hökuməti
Qışlaq-i Babaş-i Süfla (Biləsuvar)

**Qışlaq-i Babaş-i Süfla** () — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 97 nəfər yaşayır (22 ailə).

## İstinadlar
Seokyeonq Universiteti

Seokyeonq Universiteti (*SU*) — Cənubi Koreyada yerləşən özəl universitetdir. Tələbə şəhərciyi 16–1 Jeonqneunq-donq, Seonqbuk-qu, Seulda yerləşir.

## Tarixi
Seokyeonq Universiteti 1947-ci ilin oktyabrında Koreyada ilk 4 illik axşam məktəbi olan *Hankook Universiteti (한국대학)* kimi təsis edilmişdir. O, Koreya müharibəsi zamanı və ondan sonra çətinliklərlə üzləşdi və 1955-ci ildə məktəbin təməli Kookjae Hakvon ilə əvəz olundu; universitetin adı dəyişdirilərək Kookjae Universiteti oldu (*국제대학*, "Beynəlxalq Universitet"; Pyeonqtaekdəki indiki Kookje Universiteti ilə qarışdırılmamalıdır).
Müxtəlif fondlar universiteti əvəz etdi və 1988-ci ildə indiki tələbə şəhərçiyinə köçdü. 1989-cu ildə universitet üçün müstəqil və özəl fond yaradılmışdır. 1992-ci ilin aprelində universitet tam hüquqlu universitet kimi lisenziya aldı və 1992-ci ilin sentyabrında Seokyeonq Universiteti adlandırıldı. 1998-ci ilin noyabr ayından etibarən axşam tələbələrindən daha çox gündüz tələbələri qəbul edilmişdir.

## Kolleclər (Bakalavriat Fakültələri)
* Humanitar Elmlər Fakültəsi
* Sosial Elmlər Fakültəsi
* Təbiət Elmləri və Mühəndislik Fakültəsi
* İncəsənət Fakültəsi

## Magistr
* Ali Biznes və Dövlət İdarəçilik
* Logistika İnstitutu
* Təhsil İnstitutu
* Sosial Elmlər İnstitutu
* Gözəllik İncəsənət İnstitutu

## Tədqiqat institutları
* Liberal İncəsənət İnstitutu
* Sosial Elmlər İnstitutu
* Sənaye və Biznes İnstitutu
* Koreya-Yapon Mədəniyyət Mərkəzi
* Şəhər Araşdırmaları Mərkəzi
* Birləşmə İşləri İnstitutu
* Sənaye Texnologiya İnstitutu
* Tələbə Rəhbərlik Mərkəzi
* Fəlsəfi Düşüncə Mərkəzi
* Keyfiyyət Akademiyası
* Hərbi Tədqiqat İnstitutu

## Tanınmış məzunlar
* Han Sanq-Jin, aktrisa
* Lee Janq-Voo, aktyor
* Hana, müğənni və aktrisa (Ququdan)
* Janq Ki-Yong, aktrisa və model
* Choi Younq-Jae, müğənni (Got7)

## İstinadlar
Maliyyə hüququ

**Maliyyə hüququ** — subyekti dövlət funksiyalarının həyata keçirilməsi üçün zəruri olan dövlət maliyyəsinin (dövlət və yerli özünüidarəetmə fondlarının vəsaitlərinin) formalaşması və xərclənməsi ilə bağlı münasibətlər olan hüquq normalarının sistemidir.

Maliyyə hüququnun hüquq və hüquq elminin bir sahəsi kimi ayrılması əsasən postsovet dövlətləri üçün xarakterikdir. Romano-German hüquq ailəsi ölkələrində dövlət maliyyəsi tam hüquqlu ayrıca hüquq sahəsindən daha çox inzibati və ictimai hüquq çərçivəsində hüquqi tədqiqatların nisbətən müstəqil sahəsi kimi nəzərdən keçirilir.

## Predmeti
Maliyyə hüququnun predmetinə əsasən vergi münasibətləri və müxtəlif səviyyələrdə büdcələrin formalaşdırılması və icrası üzrə fəaliyyətlər (dövlət vəsaitlərinin xərclənməsi, onların məqsədyönlü və səmərəli istifadəsinə nəzarət) daxildir.

Sovet dövründə bank və sığorta sahəsində dövlət inhisarçılığı, o cümlədən valyuta inhisarı şəraitində müvafiq münasibətlərin tənzimlənməsi də maliyyə hüququna daxil edilirdi. İndi maliyyə hüququnun bir hissəsi kimi yalnız pul tədavülü və valyuta əməliyyatlarının tənzimlənməsinin nəzərə alınması nisbətən adi haldır, halbuki bank və sığorta işinin tənzimlənməsi mülki hüquq və inzibati hüquq elementləri olan mürəkkəb bir sahəyə çevrilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
# həm inzibati, həm də təşkilati münasibətlərin (məsələn, büdcə vəsaitlərinin ayrılması) və dövlət və özəl qurumların mülkiyyət münasibətlərinin (vergi öhdəlikləri kimi) tənzimlənməsi;
# inzibati hüquqla sıx əlaqə: dövlət pullarının xərclənməsi istiqamətləri dövlət funksiyalarının icrasından ayrılmazdır;
# inzibati qanunvericiliyin və doktrinanın inkişafının müasir tələblərdən geri qaldığı şəraitdə öz təbiətinə görə inzibati hüquqa aid olan prosedurların postsovet maliyyə hüququ çərçivəsində formalaşdırılması; məsələn, vergi yoxlamaları və vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilmə prosedurları belə formalaşdırıldı;
# tənzimləmə predmetinin parçalanması: məsələn, vergi münasibətləri maliyyə hüququnun predmetinə daxil edilir, əks münasibətlər, məsələn, büdcədən sosial ödənişlərlə bağlı olanlar isə sosial təminat hüququ çərçivəsində nəzərdən keçirilir; dövlət maliyyəsinin formalaşması və xərclənməsi ilə bağlı münasibətlərin hüquqi mahiyyəti pul dövriyyəsinin və valyuta əməliyyatlarının tənzimlənməsindən əsaslı şəkildə fərqlənir.

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)

**1980–1985-ci illər Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının hökuməti** — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X çağırışının birinci sessiyasından sonra formalaşdırılmış tərkibi. 27 mart 1980-ci ildən Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırışının birinci sessiyasınadək, yəni 26 mart 1985-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir.

Hökumət kabinetinin fəaliyyət müddəti ərzində vəfat etmiş kabinet üzvləri — Sabit Abbasəliyev, Qurban Yusifzadə, Tofiq Səfərəliyev, Əhməd Zülfüqarov, Hüseyn Rəsulbəyov və Yunis Rzayev.

## Hökumətin tərkibi

### Nazirlər Sovetinin sədri və onun müavinləri

### Azərbaycan SSR nazirləri

### Komitə, birlik və idarə rəhbərləri

### Nazirlər Sovetinin işlər müdiri

### Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetinin sədrləri

## Qeydlər

## İstinadlar
Uğurlar, Baltazar (film, 1966)

**Uğurlar, Baltazar** () — Robert Bresson tərəfindən çəkilmiş, 1966-cı ildə işıq üzü görən fransız filmidir. Anne Vyazemskinin ilk aktyorluq işidir. Filmin premyerası 1966-cı ildə Venesiya Film Festivalında baş tutub.
## Süjeti
Film “Qızıl eşşək” əsərinin süjetini yenidən təsvir edərək, ilk sahiblərinin — uşaqların Baltazar adlandırdığı uzunqulağın taleyindən bəhs edir.
Film boyu uzunqulaq əldən-ələ keçərək sahiblərini dəyişir və hər kəs ona fərqli davranır - kimsə daha çox mehribanlıq (Anne Viazemskinin oynadığı Mari kimi), kimsə daha çox qəddarlıq göstərir.
Baltazar və Mari tez-tez eyni insanlardan əziyyət çəkirlər.
Heyvan taleyin bütün döngələrini həlimliklə, bir növ nəcib stoisizmlə qəbul edir.
Süjet inkişaf etdikcə film bir ayəyə çevrilir və eşşək getdikcə daha çox müqəddəs görünür, Məsihin ardınca dünyanın əzablarını öz üzərinə götürən çoxsaylı Bresson fiqurlarına yaxınlaşır və hətta bu saleh insanları həlimlik və təvazökarlıqda üstələyir.
Baltazarın ölümü "İvan İliçin ölümü" əsərinin ruhunda onun mənəvi çevrilməsi kimi göstərilir.

## Rollarda

## Çəkilişi
Bir neçə həbsxana mövzsunda filmlər (“Ölümə məhkum edilmiş qaçıb”, “Cibgir”, “Janna d’Arkın mühakiməsi”) çəkmiş, özünün “təmiz kinematoqrafiya” nəzəriyyəsindən istifadə edən Bresson fərqli film çəkiliş tərzinə keçmək istədiyini bildirdi.
Filmin süjeti Fyodor Dostoyevskinin “İdiot” əsərindən ilhamlanıb və Baltazarın həyatındakı hər epizod yeddi ölümcül günahdan birini təmsil edir.
Daha sonra Bresson filmin "bir-biri ilə kəsişən çoxlu cizgilərdən ibarət olduğunu" və Baltasarın xristian inancının simvolu olması nəzərdə tutulduğunu bildirdi.

Bresson filmi İsveç Film İnstitutunun dəstəyi ilə nümayiş etdirib.

## Reaksiyalar
1970-ci ildə The New York Times filmin final səhnəsini "şübhəsiz kinematoqrafiya tarixinin ən nəfəs kəsən parçalarından biri" kimi qiymətləndirdi.
Elə həmin il ABŞ-nin müəllif kinosunun müdafiəçisi və təbliğatçısı Endrü Sarris öz icmalında həvəslə demişdi: “İndiyə qədər izlədiyim heç bir film bütün varlığımı alt-üst etməyə bu qədər yaxınlaşmamışdı. Bu, özlüyündə bədii şəkildə həyata keçirilən emosional təcrübənin ən yüksək zirvələrindən biridir”.

Uğurlar, Baltazar! —  XX əsrin ortalarında Avropa müəllif kinosunun klassik nümunəsidir.
Daha sonra filmin baş rolunda çəkilən Anne Viazemski ilə ailə quran Jan-Lük Qodar Bressonun filmini “saat yarıma sığan xüsusi dünya” adlandırmışdı.
Rejissor Mixail Haneke və kino tənqidçisi Manola Dargis uzunqulaq haqqında filmi bütün filmlərin ən möhtəşəmi hesab edir, Aki Kaurismaki isə onu ilk üçlükdən biri hesab edir.
Dünyanın müxtəlif ölkələrindən 846 kino tənqidçisi arasında keçirilən sorğunun nəticələrinə görə (2012) “Uğurlar, Baltazar!” dünya kinosunun ən yüksək nailiyyətləri sırasında ilk 20-liyə düşüb.

## İstinadlar
Hacı Bəşir Rzayev

**Hacı Bəşir Rzayev** () — Qarabağın, Şuşanın məşhur Rzayevlər nəslindən olan, Şuşada "Tacirlər padşahı" kimi tanınan məşhur tacir. Bu nəslin ulu babası olan Həsənəli XVIII əsrin ikinci yarısında Şuşanın *Gəlmələr məhəlləsində* yaşamış və ticarətlə məşğul olmuşdur.

## Erkən həyatı və təhsili
Bəşir Hacı Şükür oğlu Rzayev 1868-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. İbtidai təhsilini məhəllə mollaxanasında almışdı. Sonra Şuşa şəhər məktəbində təhsilini davam etdirmişdi. Ticarətlə məşğul olmuşdu. Hacı bəşir II Gildiya tacir idi.

### Ailəsi
Hacı Bəşir Rzayev Rübabə xanımla ailə həyatı qurmuşdu. Onların bu nikahdan İsmayıl, Əli, Cəmil, Saleh adlı oğlanları, Həcər, Xurşid adlı qızları vardı.

## Fəaliyyəti
Hacı Bəşir Rzayev Rusiyanın bir çox şəhərləri ilə, Iran və Osmanlı dövləti ilə ticarət edirdi. Onun Şuşanın Rastabazarında topdansatış və parakəndə satış dükanları var idi. Əsasən xalça, meyvə qurusu, qurğuşun satırdı. XIX və XX əsrin əvvəllərində Qarabağ xalçaları siyasi xadim, əyan-əşraflara verilən ən qiymətli hədiyyələrdən sayılırdı.

Hacı Bəşir Rzayev ömrünün daha irəlidəki illərində ipək ticarəti ilə məşğul idi. Onun bir deyimi hələ də Qarabağda məsəl kimi işlənir. *"Min batman qurğuşundan, bir xərvər ipək sərfəlidir"*.

Hacı Bəşir Rzayevin Şuşada bir neçə imarəti vardı. Bunlardan biri atası Hacı Şükürdən qalmış, digərlərini özü tikdirmişdi. Evlərdən birinin xarabalığı hələ də Şuşa şəhərinin Mərdinli məhəlləsində durur.

Hacı Bəşir Rzayev öz evlərində, İsa bulağında tez-tez Şuşa xanəndələrinin konsertlərini təşkil edirdi. Firudin Şuşinski bu haqda yazır: *"Birinci dərəcəli xanəndələr ürəfa məclislərinə çağırılardı. Buraya başqa adamlar buraxılmazdı. Belə məclislərdə klassik şərq musiqisinə və muğamata dərindən bələd olan "mümtazlar", bir də tacirlər və əsilzadələr iştirak edərdilər. Burada xanəndələr muğamları tamam-dəstgah oxuyardılar. Oyun havaları çalınmazdı. Hacı Bəşir ən çox [[Xanlıq Şükür|Xanlıq Şükürün]] ifalarını sevərdi.*

## İstinadlar
Pavel Kiselyov

**[[Qraf]]** (1839-cu ildən) **Pavel Dmitriyeviç Kiselyov** (; ) - rus dövlət xadimi, general-adyutant (1823), piyada generalı (1834). 1828-1829-cu illər Rusiya-Osmanlı müharibəsi zamanı Dunay knyazlıqlarında rus qoşunlarının komandanı olub. 1829-1834-cü illərdə Rusiyanın protektoratı altında olan Dunay knyazlıqlarını idarə etmiş, onun rəhbərliyi ilə Moldova və Valaxiyanın ilk konstitusiyaları - üzvi reqlamentlər qəbul edildi. Təhkimçiliyin ləğvinin ardıcıl tərəfdarı. Dövlət kəndlilərinin həyatında islahatlar aparan ilk dövlət əmlak naziri (1837-1856) (1837-1841). Krım müharibəsindən sonra Rusiyanın Fransadakı səfiri (1856-1862) olub.

## Həmçinin bax
* Kiselyov islahatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Eldəniz

**Eldəniz** — Azərbaycan kişi adı.

* Eldəniz Məmmədov — azərbaycanlı müğənni 
* Eldəniz Zeynalov — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000) 
* Eldəniz Səlimov ― Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin V və VI çağırış deputatı.  
* Eldəniz Əzizli — Azərbaycanın yunan-roma güləşçisi.  
* Eldəniz Elgün — azərbaycanlı jurnalist, "Unikal" qəzetinin şef redaktoru.  
* Eldəniz Rəsulov — Azərbaycanın kino və dublyaj aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2008). 
* Eldəniz Verdiyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.  
* Eldəniz Quliyev — Azərbaycanlı ssenarist və kinodramaturq.  
* Eldəniz Süleymanov — Azərbaycan futbolçusu.  
* Eldəniz Bayramov
* Eldəniz Rüstəmov
Elizabet

**Elizabet** — ad.

* I Elizabet —
* II Elizabet —
* Elizabet Tüdor — azərbaycanlı yazıçı.
* Yorklu Elizabet — İngiltərə kralı IV Eduardın qızı
* Elizabet Qaskell — Viktoriya dövrü ingilis roman yazıçısı
* Elizabet Barrett —
* Elizabet Born —
* Elizabet Bouen —
* Elizabet Badenter —
* Elizabet Boselli —
* Elizabet Coan Doyl —
* Elizabet Errinqton —
* Elizabet Fentress —
* Elizabet Hasse —
* Elizabet Meri Rayt —
* Elizabet Piri —
Hipospadiya

**Hipospadiya** () — anadangəlmə olaraq uretral boşluğun lazım olan yerdə olmamasını təsvir edir. Oğlanlarda hər 250 doğuşdan 1-i olmaqla, ikinci ən çox rast gəlinən anadangəlmə anomaliyadır.

Uşağın sidik ifraz etdiyi dəliyin penisin ucunda deyil, altında olması halı hipospadiyadır. and 50% of proximal hypospadias Bu dəliklə cinsiyyət orqanının ucu arasındakı nahiyədə sidik kanalı tam formalaşmamışdır. Hipospadiyalar sidik ifrazat dəliyinin yerinə görə fərqli-fərqli formada təsnif edilə bilər. Penisin başında yerləşən və normal sidik ifrazının olması lazım olan yerə çox yaxın olan hipospadias hallarına glandular hipospadiya deyilir. Əgər cinsiyyət orqanının başı ilə cinsiyyət orqanının gövdəsinin qovşağında yerləşirsə, buna koronal hipospadias (tac hipospadiası) deyilir. Hər iki vəziyyət ümumiyyətlə “distal hipospadias” anlayışına daxil edilir, bu qrup uşaqlarda ən çox yayılmışdır və ən yüksək cərrahi müvəffəqiyyət nisbətinə malikdir. Daha aşağı nahiyələrdə yerləşmiş hipospadiaslar da mövcuddur, idrar dəliyinin yeri penisin gövdəsinin istənilən yerində, penis və xayaların qovuşduğu yerdə və ya hətta perineum adlanan anusun yaxınlığında yerləşən nahiyədə belə ola bilər. Daha aşağı nahiyələrdə yerləşmiş hipospadiasların cərrahi müalicəsi daha çətindir.

## Həmçinin bax

* Epispadiya

## İstinadlar
Bella

**Bella** — ad.

* Bella Svon — Stefani Mayer tərəfindən yazılmış “Alatoran” romanlar seriyasının əsas qəhrəmanlarından biridir. 
* Bella Çao — 
* Bella Porç — Filiipin əsilli amerikalı internet ulduzu və müğənni.  
* Bella Davidoviç — yəhudi əsilli sovet-amerikan pianoçusu.  
* Bella Hadid — Fələstin əsilli amerikalı model.
* Bella Moretti — 
* Bella Qinnes —
Alberto

**Alberto** — ad.

* Alberto Noqeyra
* Alberto Paloski
* Alberto Moravia
* Alberto Korda

## Həmçinin bax
* Albert
Babək Hüseynoğlu

**Babək Hüseynoğlu** () — Jurnalist.

## Həyatı
Babək Hüseynoğlu 1951-ci ildə Zəngibasarda doğulub. Yerevan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirib. "Sovet Ermənistanı" qəzetində məsul katib, "AzTV"-də şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb. 1990-cı ilin avqustundan 1993-cü ilədək "Aydınlıq" qəzetinin baş redaktoru olub. 1993-cü ilin avqustundan 1996-cı ilin sentyabrınadək Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətinin sədri işləyib.

## İstinadlar
İmran Mirzəyev (jurnalist)

**Mirzəyev İmran Mirzəhüseyn oğlu** - Jurnalist.Deputat, “Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri” QSC sədri,Osman Mirzəyevin qardaşı.

## Haqqında

İmran Mirzəhüseyn oğlu Mirzəyev 1 sentyabr 1928-ci ildə Bakı şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur.  Sonralar Mirzəyevlər ailəsi buradan şəhərin mərkəzinə köçmüşdür. Orta məktəbi bitirdikdən sonra S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Jurnalistika fakültəsinə daxil olmuş və oranı bitirdikdən sonra 1952-ci ildən Bakinski raboçi qəzetində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Müxtəlif illərdə qəzetdə ədəbi işçi, şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1 sentyabr 1961-ci ildə SSRİ Mərkəzi Komitəsinin yanında İctimai Elmlər Akademiyasının aspirantura şöbəsinə daxil olmuş və 15 avqust 1964-cü ildə elmi iş müdafiə edərək Tarix üzrə Elmlər Namizədi elmi dərəcəsi adı almışdır. 
Ailəli olub, dörd övladı- üç qızı, bir oğlu var.

## Fəaliyyəti

1964-cü ildən Azərbaycan SSRİ Mərkəzi Komitəsinin İdeologiya şöbəsində təlimatşı vəzifəsində çalışmış, 26 aprel 1965-ci ildən “Vişka” qəzetinin baş redaktoru təyin edilmişdir. 
1 iyun 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri təyin olunmuşdur. Orda çalışdığı dövrdə bir sıra sənədli filmlərin ideya müəllifi olmuşdur. 
1970-ci ildən 1 sentyabr 1992-ci ilə qədər Bakı Ali Partiya məktəbində baş müəllim, kafedra müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 
1967-1971-ci illərdə Azərbaycan SSR-nin 7-ci çağırış Ali Sovetinin 187 nömrəli Daşkəsən dairəsinindən deputat seçilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Sənaye, nəqliyyat və rabitə komissiyasının üzvü olmuşdur.   

Azərbaycan Respublikasının “Əməkdar jurnalist"i Fəxri adı almışdır. Eləcə də jurnalistika fəaliyyəti ilə bağlı müxtəlif illərdə “Qızıl qələm” və digər fəxri mükafatlar almışdır. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII çağırış deputatlarının siyahısı
* Azərbaycan haqqında etüd (film, 1969)

## Filmoqrafiya

* Azərbaycan haqqında etüd (film, 1969)
* Azərbaycanın ağsaqqalları (film, 1969)
Qışlaq-i Gələməlisəfər (Biləsuvar)

**Qışlaq-i Gələməlisəfər** () — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 61 nəfər yaşayır (14 ailə).

## İstinadlar
Kask dili

**Kask dili** — kaskların danışdığı, Hind-Avropa dil ailəsinə aid olmayan ölü dil. Tunc dövründə Anadolunun Pont regionunda danışılırdı.

Dildəki adlara və toponimlərə görə bəzən hatt dili ilə əlaqələndirilir. Kask dilinin abxaz-adıq dilləri ilə əlaqəsi də mümkün variantlar arasındadır. "Kask" adı çərkəzlərin köhnə adı ilə sinonim ola bilər. Kask konfederasiyasına daxil xalqlardan biri olan abesla abxaz və digər Şimali Qafqaz xalqları ilə qohum ola bilər. Buna görə də kaskların çərkəzlərin və digər Qafqaz xalqlarının əcdadları olduğu iddia edilir. Başqa bir nəzəriyyəyə görə, kask dilinin zan dillərindən biridir, laz və meqrel dilləri ilə əlaqəlidir.

## İstinadlar
Qurban Yusifzadə

**Qurban Yusif oğlu Yusifzadə** () — Azərbaycan jurnalisti və dövlət xadimi, professor (1967), Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri (1970–1982), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 8–10-cu çağırış deputatı.

## Həyatı
Qurban Yusif oğlu Yusifzadə 1913-cü ildə Naxçıvan şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 1931-ci ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra kənd məktəbində müəllimlik etmiş, jurnalistika ilə məşğul olmuş, 1932-ci ildə "Şərq qapısı" qəzetinin şöbə müdiri təyin edilmişdir.

1941-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirən Qurban Yusifzadə uşaq-gənclər nəşriyyatının direktoru, sonra isə baş redaktoru vəzifələrində işləmişdir. 1942–1944-cü illərdə o, SSRİ Xalq Müdafiə Komissarlığı hərbi nəşriyyatının Zaqafqaziya cəbhəsi yanında nəşriyyat redaktoru olmuşdur. 1947–1950-ci illərdə "Təbliğatçı", "Azərbaycan" jurnallarının məsul katibi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin təlimatçısı vəzifələrini tutmuşdur.

1953-cü ildə Qurban Yusifzadə Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasını bitirərək fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 1953–1954-cü illərdə isə Bakı Ali Partiya Məktəbində işləmiş, bir çox illər ərzində burada marksizm-leninizm fəlsəfəsi kafedrasına başçılıq etmişdir. 1967-ci ildə ona professor adı verilmişdir. Filosof alim və jurnalist kimi o, 60-dan artıq əsərin müəllifi olmuşdur. 1970-ci ildən ömrünün axırınadək Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.

Qurban Yusifzadə 1944-cü ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü və KP Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmiş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VIII, IX, X çağırış deputatı olmuşdur. "Qırmızı əmək bayrağı" və "Şərəf nişanı" ordenləri, eləcə də SSRİ medalları ilə təltif edilmişdir.

Qurban Yusifzadə uzun sürət ağır xəstəlikdən sonra 4 iyun 1982-ci ildə vəfat etmişdir. İyunun 7-də Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR hökuməti (1971–1975)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1975–1980)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)
İnsan penisinin uzunluğu

**İnsan penisinin uzunluğu**, **penis uzunluğu**, **penis ölçüsü** və ya **penis boyu** — penisin tam ereksiya formasında olduğu zaman penisin arxa tərəfindən həyata keçirilən ölçü ilə müəyyən edilən, penis başının ucu ilə onun xaya dərisi ilə birləşdiyi yuxarı hissəsi arasındakı məsafə.

Cinsi əlaqə zamanı funksional olan uzunluqdur.

## Yetkin insanlarda normal penis ölçüsü

Doğuş zamanı penis müəyyən bir uzunluğa malik olur. Yeniyetməlik dövründə uzunluqda müəyyən bir artım görünməyə başlayır. Yeniyetməlik dövrünün sonu ilə penis son uzunluğuna çatır.

Cinsi fəaliyyət üzrə Avropa İttifaqı tərəfindən qəbul edilmiş qaydaya əsasən ereksiya vəziyyətində olmayan cinsiyyət orqanının uzunluğunun 7 sm və ya daha çox olması normaldır.

## Qısa və uzun penis

Mövzu tibbi baxımdan pediatrik endokrinologiya, urologiya, uşaq cərrahiyyəsi və plastik, rekonstruktiv və estetik cərrahiyyə kimi tibb sahələrinin tədqiqat mövzusudur.

Qeydə alınmış problemlərin çoxusu qısa penis uzunluğuna malik olan xəstələrin şikayətlərindən ibarətdir. Əsas məqsəd xəstələrin penis uzunluğunu cinsi əlaqə üçün kifayət edəcək qədər uzunluğa çatdırmaqdır.

Penis qısalığının əsas səbəblərini tədqiq edərək öyrənmək yanaşmanın əsas prinsiplərindən biridir.

## Penis ölçüsü və cinsi əlaqə

Normal cinsi əlaqə üçün ilkin şərtlərdən biri də cinsiyyət orqanının kifayət qədər uzunluqda olmasıdır. Qısa penisin cinsi əlaqəyə icazə vermədiyi düşünülür. Uzun penis isə öz növbəsində cinsi əlaqənin rahatlığını poza bilər.

Yetkin kişilərdə cinsi əlaqəyə icazə verən penis uzunluğu (ereksiya halında olarkən) 9,5 sm-dən çox olmalıdır.

## İstinadlar
Qabriel Jezus

**Qabriel Jesus** () — Braziliyalı futbolçu. İngiltərənin Arsenal klubunda və Braziliya milli komandasında hücumçu kimi çıxış edir.

## Həyatı
3 aprel 1997-ci ildə anadan olub.

Peşəkar karyerasına 2015-ci ildə Palmeiras klubunda başlayıb.

4 iyul 2022-ci ildə Mançester Sitidən ayrılıb Arsenalla 5 illik müqavilə imzaladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İnventarlaşdırma

**İnventarlaşdırma** — faktiki məlumatları mühasibat uçotu məlumatları ilə müqayisə edərək müəyyən bir tarixdə təşkilatın əmlakının mövcudluğunun və maliyyə öhdəliklərinin vəziyyətinin yoxlanılmasıdır. Əmlak dəyərlərinin və vəsaitlərin təhlükəsizliyinə faktiki nəzarətin əsas yoludur.

Göstərilən təlimatla tənzimlənməyən məsələlər daxili nəzarətin təşkili üzrə yerli normativ aktlarda açıqlana bilər. Bir çox təşkilat aylıq və ya rüblük inventar götürür, lakin bütün müəssisələr hər il inventar aparmalıdır.

İnventar xaricdən verilə bilər. Üçüncü tərəf ixtisaslaşmış şirkətlərin inventar aparmaq üçün öz texnologiyası və metodologiyası, ixtisaslaşmış bahalı proqram təminatı və avadanlıqları, habelə əmək haqqı tez-tez inventarla məşğul olan anbar və ofis işçilərinin maaşından aşağı olan peşəkar təlim keçmiş mütəxəssislər heyəti var.

## Əmlakın inventarlaşdırılması anlayışı və növləri
İnventarlaşdırmanın əsas məqsədi müəssisənin əmlakının faktiki mövcudluğunu müəyyən etmək və onu mühasibat uçotu məlumatları ilə müqayisə etməkdir. İnventarlaşdırma maddi sərvətlərin yenidən hesablanması, ölçülməsi, çəkisi ilə aparılır:

* anbarlarda (xammal, ərzaq, yanacaq və sürtkü materialları, hazır məhsullar, mallar; apteklər, kitabxanalar və s.)
* istehsalda
* alış-veriş yerlərində,
* kassada

Bu zaman aşağıdakı uçot obyektləri inventarlaşdırılır:

* qeyri-maddi aktivlər,
* Вложения в нефинансовые активы - 106 счёт,
* qeyri-maliyyə aktivlərinə investisiyalar - 106 hesab
* əsas vəsaitlər - 101 hesab,
* ehtiyatlar,
* hazır məhsullar,
* ticarət şəbəkəsində mallar,
* nağd pul,
* qiymətli kağızlar və pul alətləri.

Həmçinin, inventar bir sıra yan məqsədlərə nail olmağa kömək edir:

* inventarların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün qaydaların yerinə yetirilməsinə nəzarət;
* saxlama müddəti bitmiş və ya bitmiş inventar əşyalarının müəyyən edilməsi; 
* istifadə edilməmiş maddi dəyərlərin həyata keçirilməsi məqsədilə müəyyən edilməsi;
* qeyri-maliyyə aktivlərinin obyektlərində nişanın olması/olmaması

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Макальская М. Л.* Инвентаризация // Некоммерческие организации в России № 6 / 2004
Qrönobl İdarəetmə Məktəbi

**Qrönobl İdarəetmə Məktəbi** — Fransanın Qrönobl və Paris şəhərlərində fəaliyyət göstərən idarəetmə elmləri təmayüllü, üçqat akkreditasiyalı ali təhsil müəssisəsi.

Ali təhsil müəssisəsi 1984-cü ildə yaradılmışdır. Hazırda bakalavr, magistratura və doktorantura pillələrində idarəetmə üzrə kadr hazırlığını həyata keçirir.

## İstinadlar
Döşlə münasibət

**Döşlə münasibət** — kişinin cinsiyyət orqanını qarşı cinsin sinəsi arasına qoyaraq stimullaşdırmaqla baş verən cinsi münasibət növü. Bu cinsi əlaqə növündə İİV-ə yoluxma riski çox aşağıdır. Klifford Allen tərəfindən azğınlıq kimi müəyyən edilən bu münasibət növü Freyd tərəfindən normal seksin hüdudlarında təsnif edilmişdir. Qadınlarda olduğu kimi kişilərdə də orqazma səbəb ola bilər.

## Tətbiqi

Ereksiya vəziyyətində olan penis qarşı cinsin sinəsi arasına yerləşdirilir və irəli-geri hərəkətə başlanılır. Bundan əlavə, o da, öz növbəsində sinəsini yuxarı-aşağı hərəkət etdirərək əlaqəni idarə edə bilər. Hər ikisi münasibəti kişi boşalana qədər davam etdirilə bilər.

## Slenq terminlər

Bu münasibət növünün bir sıra slenq adları da mövcuddur:
*Yaponiyada ***Paizuri***
*ABŞ-da ***Titty-fucking''', '''titjob*** yaxud da ***titfuck***
*Böyük Britaniyada ***Tit wank*** yaxud da ***French fuck*** – sonuncu adlandırma 1930-cu illərdən meydana gəlmişdir. Daha zarafatcıl ekvivalenti isə *sinə zolağından aşağı səyahət*dir (*trip down mammary lane*)

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar