Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı

**Sarayevo yəhudi qəbiristanlığı** — Bosniya və Herseqovinanın paytaxtı Sarayevoda təxminən 500 illik bir qəbiristanlıqdır. Ərazi Trebeviç dağının yamacında, şəhərin cənub-qərb hissəsində yerləşir. Cənub-Şərqi Avropadakı ən böyük yəhudi qəbiristanlıqlarından biridir. Qəbiristanlıq 16-17-ci əsrin əvvəlindən 1966-cı ilə qədər istifadə edilmişdir.

## Tarixi
Osmanlı dövründə Səfərad yəhudiləri tərəfindən qurulan qəbiristanlıq 19-cu əsrin sonlarında Avstriya-Macarıstan İmperiyası ilə Sarayevoya gələn Aşkenazi yəhudiləri üçün dəfn yeri olmuşdur. Qəbiristanlıq 3850-dən çox məzar daşını ehtiva edir və 31160 kvadrat metr sahəni əhatə edir. Burada faşizmin qurbanlarına həsr olunmuş dörd qəbir: Jahiel Finci tərəfindən hazırlanan və 1952-ci ildə inşa edilən bir səfərad, iki Aşkenazi yəhudi və bir ustaşa qurbanına həsr olunmuş abidə var.

### 1990-cı il müharibəsi zaman
Bosniya müharibəsi zamanı yəhudi qəbiristanlığı cəbhədə idi və Bosniya serbləri tərəfindən artilleriya mövqeyi kimi istifadə olunurdu. Beləliklə, partlayışlar və atəş nəticəsində qəbiristanlıq ciddi ziyan görmüşdü. Ayrıca ağır bir şəkildə minalanmış, lakin 1996-cı ildə tamamilə təmizlənmişdir.

## Görkəmli şəxslər
Qəbiristanlıqda dəfn olunan görkəmli insanlar arasında Ravvin Samuel Baruh (1630-1650-ci illərdə Sarayevonun ilk ravvini olmuşdur; qəbiristanlığın ən qədim qəbri olduğu güman edilir), Ravvin İsak Pardo (1781-1810-cu illlər ravvini), Ravvin Avraham Abinun (Böyük Ravvin, 1856 - 1858), Moşe ben Rafael Attias (1845 - 1916), Laura Levi Papo LaBohoreta (XX əsrin əvvəllərində yazıçı), və İsak Samokovliya var. Qəbiristanlıqda həmçinin faşist terrorunun qurbanlarına ucaldılmış dörd xatirə, bir neçə kenotaf və üzərində başqa yerlərdən ölən və məzar yerləri bilinməyən insanların adları yazılmış boş bir xatirə məzarı yerləşir.

## Milli və Dünya İrsi təyinatı
Qəbiristanlıq "Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı" adı ilə Bosniya və Herseqovinanın milli abidəsi olaraq  təyin edilmişdir. Abidənin Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmədi üçün  Bosniyalı nümayəndələri 3 aprel 2018-ci il tarixində YUNESCO-da "Mədəniyyət" kateqoriyası və  "(ii)", "(iii)", "(iv)", "(vi)" meyarları üzrə namizədliyə görə sənədləri təqdim etmişdirlər.

## Qalereya

Fayl:Sarajevo Jevrejsko groblje 17.jpg|Qəbiristanlığın əsas qapısı
Fayl:Jewish Cemetery 01 (22768580921).jpg|Əsas qapının üstündəki yazı
Fayl:Lovely synagogue passed while speeding up into the hills (6086211529).jpg|Əsas giriş yaxınlığında köhnə divarlı məbəd (Ciduk Adin) 
Fayl:Sarajevo Jevrejsko groblje 16.jpg|Əsas qapının qərb kənarından köhnə divar
Fayl:Sarajevo Jevrejsko groblje 3.jpg|Qəbiristanlıqdan şəhərə baxış
Fayl:Pogled na Sarajevo sa jevrejskog.jpg|Qəbiristanlığın yuxarı hissəsindən şəhər mənzərəsi
Fayl:Sarajevo kirkut old.JPG|Məzarlıq
Fayl:Jewish Cemetery 05 (22768647581).jpg|Qəbir daşlarında yazılar
Fayl:Sarajevo Jevrejsko groblje 13.jpg|Qəbiristanlığın qışda çəkilmiş görüntüsü
Fayl:Graveyard sarajevo.JPG|Mərmi və güllələrin izləri
Fayl:The Turk and his lost provinces - Greece, Bulgaria, Servia, Bosnia (1903) (14777503024).jpg|Qəbiristanlıq XIX əsrin ikinci yarısı, Avstruya-Macarıstan imperiyası dövrünün başlanğıcında
Fayl:Sarajevo Jevrejsko groblje 1.jpg|Qəbiristanlğın yuxarı qapısı,cənub kənarındakı ən yüksək nöqtə


## İstinadlar