open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uels şahzadəsi

**Uels şahzadəsi** (, ) — İngiltərə taxtının kişi varisinin titulu; titul 1707-ci ildən İngiltərə ilə Şotlandiyanın birləşməsindən sonra yarandı. Bir qayda olaraq, taxtın qadın varisi "Uels Şahzadə Xanımı" titulunu daşımır, onu ancaq şahzadənin həyat yoldaşı istifadə edir.

## Titulun tarixi
Bu titul erkən orta əsrlərdən bəri məlumdur, 13-cü əsrin sonlarına qədər onu Britaniyanın qərb regionu Uels hökmdarları daşıyırdılar. İngiltərədən müstəqil olan Uelsin son hökmdarı (Uels şahzadəsi) Llivelin ap Qrifid idi. XIII əsrin sonunda İngiltərə kralı I Eduardın Uelsi fəth etməsi və Uelsin müstəqilliyini itirməsi ilə əlaqədar olaraq, Uels şahzadəsi titulu ingilis tacına keçdi və taxtının varisinə aid olmağa başladı.

Rəvayətə görə, I Eduard Uelsdə ingilis tacının üstünlüyünü təşkil etmək üçün hiyləgərliyə əl atdı. Bu bölgədə heybətli hərbi müvəffəqiyyət əldə etdikdən sonra o, Uels knyazlarını bir araya gətirərək İngiltərədən vassal asılılıqlarını tanımağa dəvət etdi, onlar, öz növbəsində, Uels şahzadəsinin ingilis dilində bir kəlmə də bilməyən yerli birinin olmasını tələb etdilər. Eduard dərhal bu şərti yerinə yetirmək üçün təntənəli bir and içdi. Knyazlar vassal asıllılıq müqaviləsini imzaladılar, bundan sonra Eduard onlara bir gün əvvəl Uelsin Karnarvon qalasında anadan olan oğlunu (gələcək kral II Eduard) göstərdi və söylədi: "Budur Uels şahzadəniz, sizin ölkədə doğulmuş və o, ingilscə bir dənə söz də bilmir". Əfsanə XVI əsrdən bəri məlumdur. Əslində, I Eduardın dövründə İngiltərədəki aristokratiya norman idi və qədim fransızca danışırdı; lakin II Eduard həqiqətən atasının Uels kampaniyası zamanı Karnarvonda anadan olmuşdur.

## Digər titullar
Uels şahzadəsi adətən həmçinin bu titul ilə verilən ikincidərəcəli Çester qrafı tituluna da yiyələnir. Bundan əlavə, monarxın böyük oğlu avtomatik olaraq (hökm sürən monarxın ailəsində doğulduğu andan və ya bir ata ya da ananın taxta çıxdığı andan etibarən) Kornuoll hersoqu adlı  ingilis titulunu alır, 1603-cü ildə yaranmış İngiltərə-Şotlandiya ittifaqından sonra isə digər ikincidərəcəli titullarla birgə Rotsey hersoqu titulunu da mənimsəyir.

= Uels şahzadələri siyahısı =

### Uels şahzadələri — İngiltərə taxtının varisləri

## İstinadlar
Armatur (boru)

**Armatur** boru və boru şəbəkələrini kəsmək, tənzimləmək və qapamaq üçün tətbiq edilən qurğudur. Armaturlar (latınca "silahlanmış") texnikada çox geniş tətbiq sahəsinə malikdir. Burada boru xətlərində tətbiq olunan bütün avadanlıqlar nəzərdə tutulur. Ona qoyulan əsas tələbat material axınının tənzimlənməsidir. Bu, müxtəlif armatur növləri ilə yerinə yetirilir.

## Təsnifatı
Armaturlar arasında tipik fərq drosselin və ya qapayıcı elementin borunun en kəsiyinə və axına görə vəziyyəti ilə müəyyən olunur. Müxtəlif konstruksiyalardan, tətbiq sahələrindən, drosselin formasından, kipləşdirmə formasından və axan mayenin növündən asılı olaraq çoxlu sayda armatur növləri yaradılmışdır. Ventil qrupuna bağlayıcı, təhlükəsizlik, əks-əlaqə və buraxıcı ventillər aiddirlər.

Konus və kipləşdirici hissələrin formaları mayedəki təzyiq fərqindən və tənzimləmə xassələrindən asılı olaraq təyin olunurlar. Klapanlar bağlayıcı, tənzimləyici və təhlükəsizliyi təmin edən olurlar. Onları quraşdırmaq üçün kiçik yer tələb olunur və 90° dönmə ilə işə salına bilirlər. Klapanı eksentrik hazırlamaqla daha yaxşı kipləşdirmə əldə edilir. Əks-əlaqə ventillərində dönmə nöqtəsinin mərkəzdən sürüşdürülməsi açma və bağlama prosesinin səlis aparılmasına imkan verir.

Şiberlər, en kəsiyə paralel olan müstəvidə hərəkət edir və açıq halda axından kənarda qalır. Buna görə də, ventillə müqayisədə az təzyiq itkisi baş verir. Axının istiqaməti rol oynamır. Şiber düyümü şpindel və nazimçarx ilə birlikdə gövdəyə bərkidilir. Şpindel oymaqla kipləşdirilir.
Kranlar konstruksiyalarına görə dönən şiberlərə oxşayırlar. Onlar az yer tələb edir və kiçik işəsalma vaxtına malikdirlər. Kran tam açıldıqda o borunun en kəsiyinə uyğun
olaraq tam axına imkan yaradır. Gövdənin və içliyin həndəsi formasını dəyişməklə müxtəlif kran konstruksiyaları əldə olunur.

Armatur və boru bir-biri ilə flans, qaynaq, lehim, yapışqan və ya boltun köməyi ilə birləşdirilir.

## Təbiq sahəsi
* Buxarütürcüsü,
* Qaz xətti,
* Neft kəmərləri,
* Enerji,
* Kimyəvi,
* Gəmilərdə,
* Quyularda.

## Mənbə
* Bağırov, İ. Neft emalı zavodlarının avadanlığı: ali texniki məktəblər üçün dərs vəsaiti/Bakı: Azərtədrisnəşr, 1964. 267, s.
Vermont Respublikası

**Vermont Respublikası** () — Tarixşünasların 1777–1791-ci illərdə mövcud olan Vermont hökumətinə verdiyi ad. Şimali Amerika tarixində ilk dəfə rəsmi yazılı konstutsiya məhz 1777-ci ilin 8 iyulunda Vermontda qəbul edilir. Konstutsiyaya görə ilk dəfə dünyada kişilərə seçki hüququnun verilməsi, quldarlığın qadağan edilməsi, və dövlət məktəblərinin dövlət hesabına təmin edilməsini nəzərdə tuturdu. Respublika ərazisində quldarlıq 1777–1791 ci illərdə qadağan edilsədə, ştata çevruldikdən sonra yenidən tətbiq edilir və yalnız 1858-ci ildə qadağa tətbiq olunur. Öz valutasını buraxması, dövlət atributları olması və idarə etmə orqanlarının fəaliyyətinə baxmayaraq, onun müstəqil dövlət olması ilə bağlı bir sənəd yoxdur. 2003-cü ildə Vermont ştatı ərazisinə İkinci Vermont Respublikası hərəkatı başlamışdır. Hədəf isə Vermontun yenidən müstəqil olmasıdır.

## Dövlət başçıları
Dövlət rəhbəri Texas Respublikası və Kaliforniya Respublikası kimi ölkələrdən fərqli olaraq Vermontda Prezident deyil Qubernator adlanırdı. Qubernatorlardan Tomas Cittender 1778–1789 və 1790–1791 illərdə, Mozes Robinson isə 1789–1790 ci illərdə ölkəni idarə etmişdir.

## İstinad
İkinci dünya müharibəsi Zəfər medalı

**İkinci Dünya müharibəsi Zəfər medalı** () — İkinci Dünya müharibəsi illərində ABŞ Konqresi tərəfindən 6 iyul 1945-ci ildə təsis edilən medal.

## Tarixi
İlk zamanlarda medal əvəzinə "Zəfər lenti" adı ilə lent kimi verilmişdir. 1946-cı ildə medal yaradılmışdır. Mükafat 7 dekabr 1941 – 31 dekabr 1945 tarixlərində Filippində xidmət verənlər də daxil olmaqla ABŞ ordusuna xidmət verən hər hansı nəfərə verilə bilərdi.

Buna uyğun medal Birinci Dünya müharibəsində verilən Birinci Dünya müharibəsi Zəfər medalıdır.

İkinci dünya müharibəsində fəaliyyət göstərn ticarət gəmiləri üçün 8 avqust 1946-cı ildə ayrıca mükafat təsis edilmişdir.

## Kriteriya
Mükafat 7 dekabr 1941 – 31 dekabr 1946 tarixlərində orduya xidmət verənlərə aiddir. Milli Kadr Qeydiyyat Mərkəzi bir neçə gün xidmət verməklə bu mükafatı qazanmağın kriteriyalarını açıqlamışdır. 2 sentyabr 1945-ci ildə İkinci dünya müharibəsi bitsə də, 1946-cı ildə də bu mükafatı almaq mümkün idi. Bunun səbəbi ABŞ prezidenti Harri Trumenin 1946-cı ilin sonlarına qədər hərbi əməliyyatları dayandırmamasıdır.

## Toqqalar

Fayl:WorldWar2VictoryMedalUS.JPG|
Fayl:WorldWarIIVictoryMedal rev.jpg|
Fayl:WWII Seal.JPG
Abayudaya

**Abayudaya** () - Etnik olaraq Baqanda qrupuna məxsus olan, iudaizm dininə mənsub kiçik toplum. Abayudayalar yəhudilər üçün xas olan kaşrut və şabat kimi adətlərə əmək edirlər. Ötən əsrin 70-ci illərində sayları 3.000 nəfərə yaxın olan toplum dönəmin Uqandalı diktatoru İdi Amin tərəfindən təqib olunmuşdur. İdi Aminin hakimiyyəti dönəmində 300 nəfərdən çox abayudayalı dini mənsubiyyətləri səbəbindən işgəncə ilə öldürülmüşdür. Hazırda Uqandada 2.000 nəfərə yaxın Abayudaya yəhudisinin yaşadığını məlumdur. İcmanın xidmətində 2 məktəb, 5 sinaqoq və 1 qonaq evi var.

## Tarix

## İstinadlar
Kaliforniya Respublikası

**Kaliforniya Respublikası** - Şimali Amerikada Meksikadan bir tərəfli olaraq müstəqilliyi 14 iyun 1846-cı ildə edir. ABŞ-dən gəlmə miqrantlar tərəfindən qurulan və tanınmayan dövlət. 1 ay ərzində fəaliyyət göstərmişdir. 13 may tarixində Meksika-ABŞ müharibəsi başlayır ancaq üsyançıların bundan xəbəri olmur. Üsyançılara Cons Frimont başçılıq edirdi. Onlar Meksikanın Şimali Kaliforniya vilayətinin komendantını həbs edirlər və müstəqiliyi elan edirlər. Ölkənin paytaxtı Sonone idi. Ölkənin ilk və tək prezidenti isə Vilyam İd olur. Onun hakimiyəti cəmi 25 gün davam edir. 23 iyun tarixində Frimontun rəhbərliyi ilə Kaliforniya batalyonu yaradılır. 7 iyulda ABŞ donanması Kaliforniya sahillərinə çıxarılır. Bundan sonra üsyançılar müharibə haqqında xəbəri alırlar. İki gün sonra Kaliforniya Respublikası ləğv edilir və Amerika Birləşmiş Ştatlarına birləşir. Kaliforniya batalyonu isə Meksikaya qarşı müharibəyə qoşulur. Ölkənin bayrağı ştatın bayrağı kimi təsdiqlənir. Bayrağın ilki 1906-cı ildə San-Fransiskoda  baş verən zəlzələnin nəticəsi olan yanğında məhv olur.

## Ədəbiyyat
* Bancroft, Hubert Howe ''The Works of Hubert Howe Bancroft,''  *History of California* vol 22 (1886). Also at ''History of California, VOL. V. 1846—1848'' 
* Rice, Richard B. et al., *The elusive Eden: A new history of California* (2001) ch 7.
* Harlow, Neal *California Conquered: The Annexation of a Mexican Province 1846—1850*, ISBN 0-520-06605-7, (1982)
*
Yurmala

**Yurmala** () — Latviyanın Vidzeme diyarında Riqa körfəzinin sahilində yerləşən kurort şəhəri.

## Qardaş şəhərləri

*, Anadiya
*, Eskilstuna
*, Pietarsaari
*, Yevle
*, Kabur
*, Palanqa
*, Pyarnu
*, Kazan
*, Terraçina
*, Türkmənbaşı
*, Aluşta

## İstinadlar
Aydoğan Vətəndaş

**Aydoğan Vətəndaş** () — Türk yazıçı, jurnalist və tədqiqatçı.

## Haqqında
1974-cü ildə İstanbulda anadan olub. 1993-cü ildə Dəniz Litseyindən məzun olub. 1995-ci ildə Dəniz Hərbi Məktəbindən ayrılıb. 1997-ci ildə başladığı Fateh Universiteti İngilis dili və ədəbiyyatı fakültəsindən 2001-ci ildə məzun olub. 1995-ci ildə Aksiyon dərgisində jurnalistlik peşəsinə başlayıb. 1995-2000-ci illərdə Aksiyon dərgisində müxbirlik, redaktorluq və köşə yazarlığı edib. 2000-2004-cü illərdə Zaman qəzetində müxbirlik, redaktorluk və köşə yazarlığı edən müəllif, 2002-2004-cü illərdə Qaraqutu verilişinin rejissor və aparcısı olmuşdur. 1997-ci ildə Timaş nəşriyyatında nəşr olunan ilk kitabı Armagedon (Türkiyə-İsrail Gizli Müharibəsi) əsəri ilə diqqət çəkib. Hal-Hazırda ABŞ-nin Nyu-York şəhərində yaşayan Vətəndaş, jurnalistika ilə məşğul olmaqla yanaşı kitab yazmaq işinə də davam edir. Samanyoluhaber.com saytında məqalələri dərc edilir.

## Kitabları

#**[[Armagedon (kitab)|Armagedon / Türkiye-İsrail Gizli Savaşı]]**; 1996; Timaş Yayınları; ISBN 9753623321; 32
#Apokalipse / Kıyametin Gizli Tarihi; 1998; Timaş Yayınları; ISBN 9753625219; 16
#HAARP Kıyamet Teknolojisi; 2000; Timaş Yayınları; ISBN 9753625510; 12
#Agharta / Elektromanyetik Savaş Başladı; 2002; Timaş Yayınları; ISBN 9753626207; 9
#Ezoterika Gizli Cemiyetler; 2003; Timaş Yayınları; ISBN 9753627041; 9
#Kuru Kafa ve Kemik Tarikatının Gizli Tarihi; 2003;
#Kızıl Tarikat Tokyo - Moskova - Washington Üçgeninde Kıyamet Silahları; 2004; Karakutu Yayınları; 4
#Asala Operasyonları Aslında Ne Oldu?; 2006; Alfa Basım Yayım Dağıtım; ISBN 9752976417; 2
#Kayıp Kitap / Barnabas'ın Sırrı; 2007; Doğan Kitap; ISBN 9789752935877; 3
#Kod Adı: Kılıçbalığı '11 Eylül Senaryosu'"; 2007, Mustafa Aydın; Karakutu Yayınları; ISBN 9758658034;
#Korku oyunu; 2007; ISBN 9944714136
#**[[Apokrifal (kitab)|Apokrifal (Kayıp Kitap, Ergenekon ve Bir Cinayetin Anatomisi)]]**; 2008; ISBN 9789752638167; 
#Monşer / Saklı Seçilmişler; 2009; Timaş Yayınları; ISBN 9786051140940; 1
#Arabulucu / Amerika konuşmaları; 2012; Karakutu Yayınları;

## Mənbə
* http://www.timas.com.tr/yazarlar/aydogan-vatandas.aspx 
* https://web.archive.org/web/20110915093743/http://www.aydoganvatandas.com/web/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=287

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Rəsmi facebbok profili
* 
* Sabiq rəsmi saytı
* Sabiq rəsmi facebook səhifəsi
* Sadece bir oyuncuydu 
* Barnabasın sırrı
Barrou boğazı

**Barrou boğazı**  - Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Devon, Kornuolles adaları ilə Uels Şahzadəsi (ada) və Şahzadə Liopold  adalarını  ayırır. Şimal-Qərb keçidinin bir qolunu təşkil edir. Mak-Klur boğazı, Vaykaunt-Melvill boğazı və Lankaster boğazı ilə birlikdə ingilis mənbələrində Parri boğazı adlandırılır. Bofort dənizini Baffin dənizini birləşdirir. Kraliça Yelizaveta adasını, digər adalarını ayırır. Qərbdə Vaykaunt-Melvill, şərqdə Lankaster boğazını, şimal-şərqdə Vellinqton, cənubda Pil boğazı ilə birləşir.  Uzunluğu 270&nbsp;km, eni isə ən dar yerdə 45&nbsp;km, enli yeri 106&nbsp;km, dərinliyi 200 m təşkil edir. 48&nbsp;km-liyinə qədər ada yoxdur. Burada Lauter adaları, Yanq, Qarrett, Baterst, və Qriffit adaları yerləşir. Boğazı ilk dəfə Vilyam Parri 1819-cu ildə keçmiş və onu Britaniya Admirallığının ikinci müavini Con Barrounun şərəfinə adlandırır. 
## İstinad
Ramiz

**Ramiz** — kişilərə verilən şəxsi ad.

* Ramiz Rövşən — Azərbaycan şairi.
* **Ramiz Mirzəyev**
:* Ramiz Mirzəyev — AFFA-nın keçmiş prezidenti.
:* Ramiz Mirzəyev (Ramiz Həsənoğlu) — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi
* Ramiz Məlik
* Ramiz Alıquliyev — texnika elmləri doktoru, professor.
* Ramiz Bağırov (I) — istedadlı musiqiçi, vokal sənətini respublikada geniş təbliğ edən müəllim.
* **[[Ramiz Qasımov]]**
:* Ramiz Qasımov (pilot) — Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin pilotu, Vətən müharibəsinin şəhidi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
:* Ramiz Qasımov (mühəndis) — elm xadimi, professor.

* Ramiz Tahirov (general) — general.
* Ramiz Əbdülrəhimov — memarlıq doktoru, professor.
* Ramiz Hümbətov —
* Ramiz İsgəndərov —
* Ramiz Atakişiyev

## Həmçinin bax
* Ramizov
* Ramizli
Rövşən

**Rövşən** — Azərbaycanda kişilərə verilən şəxsi ad və təxəllüs.

* Rövşən Abdullayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Rövşən Abdullaoğlu — Azərbaycanlı yazıçı, filosof-şərqşünas, psixoloq.

* **[[Rövşən Rzayev]]**
:* Rövşən Rzayev (milli qəhrəman) — Azərbaycanın milli qəhrəmanı.
:* Rövşən Rzayev (siyasətçi) — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV çağırış deputatı.

* Rövşən Muradov —

* **[[Rövşən Ağayev]]**
:* Rövşən Ağayev (yazıçı) — dramaturq.
:* Rövşən Ağayev (aktyor) — aktyor, rejissor assistenti.

* **[[Rövşən Əliyev]]**
:* Rövşən Əliyev (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
:* Rövşən Əliyev (kriminalist) — Kriminalist, Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokuroru (1992–1993).

* Rövşən Hümbətəliyev — Azərbaycanlı alim
* Rövşən Tağıyev (iş adamı) — Ukrayna Millətlər Assambleyasının prezidenti, iş adamı
* Rövşən Səfərov — Azərbaycanlı idmançı.
* Rövşən Əkbərov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, general-leytenant.

**Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar**
* Ramiz Rövşən — Azərbaycan şairi.
* İradə Rövşən — Azərbaycanlı memar alim.
* Pir Rövşən — əfqan (puştu) ədəbiyyatının əsasını qoymuş şəxs.
* Dədə Ömər Rövşəni —
Rafiq

**Rafiq** — Azərbaycanda kişilərə verilən şəxsi ad.

* Rafiq Abdullayev — "Buduq" Cəmiyyətinin sədri.
* Rafiq Mahmudov
* Rafiq Alıcanov — Azərbaycanın milli qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Rafiq Abbasov — polis general-mayoru.
* Rafiq Nəbiyev — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti
* Rafiq Sədrəddinov — Azərbaycanlı jurnalist.
* Rafiq Allahverdiyev —
* Rafiq Xudayev
* **[[Rafiq Nağıyev]]**
:* Rafiq Nağıyev (fotojurnalist) — Azərbaycan fotojurnalisti.
:* Rafiq Nağıyev (hərbçi) — Azərbaycan zabiti.

* Rafiq Babayev — azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycanın xalq artisti.

* **[[Rafiq Əliyev]]**
:* Rafiq Əliyev (aktyor) — Aktyor. Mətn oxuyan. Film səsləndirən.
:* Rafiq Əliyev (operator) — operator
:* Rafiq Əliyev (professor) — texnika elmləri doktoru, professor
:* Rafiq Əliyev (dinşünas) — fəlsəfə elməri doktoru

* **[[Rafiq Hüseynov]]**
:* Rafiq Hüseynov (aktyor) — aktyor
:* Rafiq Hüseynov (diktor) — Azərbaycan diktoru, kino redaktoru, Azərbaycanın xalq artistı.

* **[[Rafiq Hüseynzadə]]**
:* Rafiq Hüseynzadə (uroloq) — uroloq, tibb elmləri doktoru
:* Rafiq Hüseynzadə (şair) — Azərbaycanlı şair, həkim-onkoloq

* **[[Rafiq Qasımov]]**
:* Rafiq Qasımov (mühəndis) — "Əməkdar Mədəniyyət işçisi".
:* Rafiq Qasımov (bioloq) — Azərbaycan alimi.

* **[[Rafiq Quliyev]]**
:* Rafiq Quliyev (operator) — Azərbaycan kinooperatoru, rejissoru və prodüseri.
:* Rafiq Quliyev (rəssam) — Azərbaycan rəssamı.
:* Rafiq Quliyev (alim) — Azərbaycan alimi.
:* Rafiq Quliyev (neftçi alim) — texnika elmləri doktoru, professor

* Rafiq Rəsulov — Bakının məşhur gitaraçılarından biri.

## Həmçinin bax
* Rafik

## İstinadlar
Gecə evinə tək qayıdan bir qız

**Gecə evinə tək qayıdan bir qız** (farsca : دختری در شب تنها به خانه میرود Dokhtari dar šab tanhâ be xâne miravad) — İran-Amerikalı kinorejissor Ana Lili Əmirpur tərəfindən 2014-cü ildə çəkilmişdir. İranın ilk "Vampir-Vestern" janrlı filmi hesab edilir.
Filmdə hadisələr "Bad City"-də baş verir.

## Məzmun
İranın "Bad City" qəsəbəsində qəribə hadisələr baş verir. Bu ruhlar qəsəbəsində fahişələr , narkotik maddə istifadəçilər, qadın alverçiləri və bir çox kasıb insanda yaşamaqdadır. Ölüm və ümidsizliyin hökm sürdüyü bu qəsəbədə "Qız" adlı vampir qadın cinayətkarları izləməyə və öldürməyə başlayır."Qız"-ın məqsədi qəsəbəni pis insanlardan təmizləməkdir. Araş , atasının narkotik asılılığına görə öz maşınını narkoalverçiyə verməyə məcbur qalır. Maşın götürməyə gedəndə narkoalverçi olan Səidin öldüyünü görür. "Qız" Araşın atasını da izləməyə başlayır. Təsadüfən qarşılaşan Araş və "Qız" heç gözləmədikləri anda bir-birilərinə aşiq olurlar.

## Aktyorlar
* Şeyla Vand — Qız
* Araş Mərəndi — Araş
* Marşall Meniz — Hüseyn
* Dominik Reinz — Səid
* Mozhan Marno — Atti

## İstehsal
Film Cənubi Kaliforniyadakı Taft studiyalarında çəkilib. Film Ana Lili Əmirpurun eyniadlı qrafik romanı əsasında çəkilib.

## İstinadlar
Boru

**Boru** - uzun, içiboş, çox vaxt en kəsiyi sabit dairəvi olan sənaye məmulu olub, maye, məhlul, qaz, buxar və s. məhsulların nəqlində istifadə olunur.

Borular sənaye üsullarının tətbiqi ilə metal və xəlitələrdən, üzvi materiallardan (plastmas, qatran), beton, keramika, şüşə, odun və onların kominasiyasından hazırlanırlar.

## Tarixi haqqında

Qədimdə su təchizatı ağırlıq qüvvəsinin tətbiqi ilə həyata keçirilirdi. Su axını təşkil etmək üçün borulardan (qalay, aöac, bambuk) və ya kanallardan (gil, daş) istifadə olunurdu. İçi ovulmuş, üst hissəi metala bürünmüş ağaclar santexnika borusu kimi su təchizatının tərkib hissəsi sayılırdı: İngiltərədə 500 il öncə, ABŞ-də 1700-1800-cü illərdə ovulmuş ağac borular geniş yayılmışdır. Müasir santexnika boruları polad, mis və ya plastikdən, kanalizasiya boruları isə beton,polad, mis, plastik və ya çuqundan hazırlayırlar.

## Təsnifatı
En kəsiyinə görə boruları dairəvi və profil olaraq iki qrupa bölürlər. Profil boruların kvadrat, düzbucaqlı, oval və s. növləri vardır.

Polad borular hazırlanma texnologiyasına görə fərqlənirlr:
*elektrik-qaynaq olunmuş və spiral tikişli: bunlar su və qaz nəqli, istilik sisitemləri və konstruksiya hissələri kimi tətbiq tapırlar. 
*tikişsiz borular: qaynaq tikişi və digər birləşməsi olmayanlar: yayma, döymə, pressləmə və çəkmə üsulları ilə hazırlanırlar.

Su və qaz nəqlində tətbiq olunan borularda korroziyanının qarşısnı almaq üçün borular daxildən və
xaricdən sinklə örtülür.

Bundan əlavə şlanq - çevik borular mövcuddur. Çevik borular adi və gücləndirilmiş olurlar.

Fayl:PEX-Rohr.jpg|Polietilendən hazırlanmış boru
Fayl:Metal tubes stored in a yard.jpg|Polad boru
Fayl:Plastic tubing.jpg|Süni materialdan hazırlanmış boru
Fayl:Lead pipe - Bath Roman Baths.jpg|Qədim qalay borusu


## Əsas parametrləri
Boruların ölçüləri standartlaşdırlmışdır. Xarici diamteri əsas götürülərək borunun ölçüləri arasındakı nisbət cədvəl şəklində verilir.
Borunun tətbiq sahəsindən asılı olaraq müxtəlif standartlar fəaliyyədədir. Aşağıda İSO standartına uyğun bir misal göstərilmişdir.

## İstinad
*Mirələmov, H. Neftin və qazın boru kəmərləri ilə nəqli: dərslik /Bakı: [NQETLİ-nəşr], 2010. 505 s. 
*İsmayılov, Ə. Neft sənayesində boru kəmərlərinin və yeraltı metal avadanlıqların korroziyası və onunla mübarizə üsulları. Bakı: Azərnəşr, 1962. 152 s.
Pil boğazı

**Pil boğazı** () - Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Somerset adasını Uels Şahzadəsi  adasından  ayırır. Şimal-Qərb keçidinin bir qolunu təşkil edir. Lankaster boğazı, Barrou boğazı, Pill boğazı, Franklin boğazı, Larsen körfəzi, Viktoriya (boğaz), Kuin-Mod körfəzi, Dis boğazı, Koroneysen körfəzi, Dolfin və Yunion boğazı və Amudsen körfəzi bu keçidin əsasını təşkil edir. Kanadanın şimalında Nunavut vilayəti ərazisində yerləşir. Mərkəzi hissədə eni 23&nbsp;km təşkil edir. Boğazın şimalı istisna mərkəz və cənub hissədə Lok, Vivion, Preskott, Poudor, Ortik və Hibson adaları vardır. Şimalda Barrou boğazı, cənub hissədə isə Bello və Franklin boğazları ilə birləşir. Boğaz avqust ayında buzdan azad olsa da yenidən sentyabrın ortaları donur.
## İstinadlar
Bell-Ayl (boğaz)

**Bell-Ayl boğazı** (, ) - Kanadanın şərqində Labrador yarımadasını Nyufaundlend adasından ayırır. Müqəddəs Lavrentiya körfəzini Atlantik okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu ortalama 125&nbsp;km, eni 15–60&nbsp;km, orta eni 18&nbsp;km təşkil edir.

## Mənbə
Armatur (tikinti)

thumb|200px|right|Panelin armaturla karkası, beton tökülməzdən əvvəl
**Armatur** ― dəmr-beton tiklilərdə betonla birləşərək dartılmada yaranan gərginliyi, həmçinin sıxılmış zonalarda betonu bərkitmək üçün tətbiq olunan, bir neçə metal elementin birləşməsidir.

Armaturun elementləri sərt (yayılmış ikitavrlar, şveller, bucaqlar) və elastiki (hamar və perodik profilin ayrı-ayrı içlikləri, həmçinin qaynaqlanmış və ya hörülmüş torlar və karkaslar) olanlara bölünürlər. Armatur içliklər poaddan (armatur poladı), kompozitlərdən və s. hazırlana bilir.

## Təsnifatı

Armaturlar bir çox göstəricilərinə görə sinifləşdirilirlər: təyinatıa görə, konstruksiyasına görə, tətbiq sahəsinə görə, materialın növünə görə.

### Təyinatına görə

Təyinatına görə armaturları bölürlər:
*işçi armaturalar (en kəsiyi hesablanır, əsas yükün götürülüməsinə xidmət edir,
*konstruktiv (en kəsiyi armatural örtülmənin ən kiçik faizinə əsasən tapılır, sıxılma və genişlənmə, həmçinin temperaturdan yaranan *deformasiyaları öz üzərinə götürür),
*yığım (işçi zonaları birləşdirmək üçün tətbiq olunurlar),
*lövbər

### Konstruksiyasına görə

Armaturlar konstruksiyasına görə bölünürlər:

*eninə olan armaturlar- dayaq yaxınlığında cəmlənən gərginlikdın yarana biləcək maili çatların qarşısını almağa xidmət edir və betonu ensiz zonalarda əlaqələndirir.
*uzununa olan armaturlar - konstruksiyalarda dartılmada yaranan gərginliyi qəbul edir və şaquli çatların yaranmasının qarşısını alır.

### Tətbiq sahəsinə görə

Tətbiq sahəsinə görə aşağıdakı armatur növləri mövcuddurlar:
*əyiləbilən armaturlar, 
*sərt armaturlar.

Əyiləbilən armaturlar dəmir-beton konstruksiyalarında yalnız işçi element kimi istifadə edilr.

## Armaturun betonla birləşməsi
Armaturun betonla birləşməsi üç əsas amillə təmin edilir:
# Betona armaturun mexaniki birləşməsi sayəsində betonun əzilməyə və kəsilməyə müqaviməti artr.
# Beton bərkidikdə armaturu öz daxilində sıxaraq sürtünmə qüvvəsi yaradır.
# Armaturun səthinin betonla yapışması (adheziya) sayəsində əmlə gələn birlşmə.

Betonla armaturun birləşməsinə ən çox birinci faktor təsir edir. O birləşmənin təxminən 75%-ni öz üzərinə götürür. Bundan əlavə betonun tərkibində olan bərk hissəciklərin və suyun sıxışdırılması da əhəmiyyətli rol oynayır.

## Mənbə

*Şabanbəyov, Z. Dəmir-beton konstruksiyalar: ali texniki məktəblər üçün dərslik. II Hissə, Bakı: Azərtədrisnəşr, 1963. 251 s.  
*Artıkoğlu, H., Мəhəmmədoğlu, X. Dəmir-beton elementlərin hesablanması: Dərs vəsaiti: Kurs və diplom layihələri nümunələri ilə. Bакı: Nurlar, 2005, 520 s.
Azərbaycan yepiskopluğu

**Azərbaycan yepiskopluğu** — Müxtəlif vaxtlarda Nestorian kilsəsinin və Xaldey katolik kilsələrinin Atropatena ərazisinə müvafiq gələn tarixi inzibati ərazisi. Araz çayından müasir İraqın Rəvandüz şəhərinəcən uzanan ərazidən ibarət idi. Mərkəzi Qazakada yerləşirdi. 410-cu ildə bu yepiskopluğun heç bir üst quruma tabe olmadığı göstərilir, lakin VIII əsrdə artıq Adiabena mitropolitliyinin tərkibində göstərilir.

## Qədim Nestorian yepiskopları
* Qazakalı Hoşea — 486-cı ildə patriarx Akatsinin sinoduna imza atanlar sırasında adı çəkilir.
* Yohannan — 544-cü ildə Mar Abanın sinoduna imza atanlar sırasında adı çəkilir. 550-ci ildə Mar Abanın özü ilə görüşmüşdür.
* Melçisedek — 544-cü ildə İosifin, 576-cı ildə İyezekielin sinoduna qoşulanlar sırasında adı çəkilir.
* Hxanişo — 605-ci ildə Qriqorinin seçən yepiskoplar arasında adı çəkilir.

## Orta əsrlər
Yuxarıdaki tarixlərdən sonra haqqında məlumat olmayan yepiskopluq yenidən sənədlərdə 1074-cü ildə Urmiyada ortaya çıxır. Kirakos Gəncəlinin məlumatına əsasən Monqol işğalından sonra Təbriz və Naxçıvanda kilsələrin tikintisinə yenidən başlanmışdı. Sonrakı dövrlərdə yepiskopların olduğu məlumdur, sənədlərdən birində Yohannan adlı bir yepiskopun adı çəkilir, 1111-ci ildə yaşadığı qeyd olunur. O daha sonra adı bilinməyən başqa bir yepiskop tərəfindən 1132-ci ildə əvəz olunmuşdu. 1281-ci ildə III Yahballahanın seçilməsində Azərbaycan yepiskopu Yohannan və Salmaslı Yusif də iştirak etmişdi. Bundan sonra mənbələr birdən çox yepiskopun mövcudluğunu və onların birdən çox patriarxa bağlılığını göstərir və hiyerarxiyanın pozulduğuna işarə edir. 1686-cı ildə "Taron, Terqavar, Arn və Azərbaycan yepiskopu" Yohannan haqda qeyd mövcuddur. 1734-cü ildə Mosullu Xızır başqa bir Yohannan adlı yepiskopun adı çəkir.

## Xaldey Katolik kilsəsi yepiskopları
1780-ci ildə Xaldey Katolik kilsəsinin qurulmasından sonra ilk patriarx olan VIII Yohannan Hörmüzd 1836-cı ildə Nikolas Zayanı Azərbaycan yepiskopu təyin etmişdi. Nikolas Zaya özü Salmasın Xosrovabad kəndində anadan olub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda Katolik Kilsəsi

## Xarici keçidlər
Çələkən Oğurçalı boğazı

**Çələkən Oğurçalı boğazı**  - Xəzər dənizinın açıq sahəsini Türkmən körfəzi ilə birləşdirir. Oğurca adasını Çələkən yarımadasından (Dərviş yarımadası) ayırır. Xəzər dənizinin Türkmənistan akvatoriyasında yerləşir.. Eni 15&nbsp;km təşkil edir. Boğaz dayazdır. Xəzər dənizinin özünəməxsus xüsusiyyətinə görə dərinlik dəyişkəndir. 1970-ci illərdə maksimal həddinə çatmışdır. Ən dərin yeri 3 m, orta dərinlik isə 1,5–2 m təşkil edir. Son onilliklər ərzində  Oğurcalı adasının şimalı axınların təsirindən boğazın daxili hissələrinə qum çöküntüləri gətirir. Hazırda boğazın daxilində adsız ada vardır. Qumlar boğazın mərkəzi hissəsində kiçik qum adaları əmələ gətirdiyindən boğaz faktiki bir neçə kiçik boğazlara bölünür. Buna baxmayaraq ərazidən kiçik gəmilər üzür, ancaq onların quma yatması ehtimalı yüksəkdir.

## Mənbə
* Boğazın xəritəsi
## İstinadlar
Diplom

**Diplom** - hər hansı bir şəxsə, ilkin peşə, orta ixtisas, ali təhsili bitirərkən və yaxud uğurlu bitirərkən təqdim olunan, elmi və ya digər sahələrdə müəyyən bir dərəcəyə yüksəldiyini göstərən, bir iş, sənət yaxud da peşə bölmələrində çalışa bilmək üçün istənilən təhsil ocağı (məktəblər, universitetlər, kurslar) tərəfində hazırlanıb verilən rəsmi sənəd, icazə və yaxud şəhadətnamə.
Azərbaycan yepiskopluğu (Süryani Pravoslav Kilsəsi)

**Azərbaycan yepiskopluğu** — Süryani Pravoslav kilsəsinin Atropatenadakı tarixi inzibati ərazisi. Azərbaycan yepiskopluğu ilə qarışdırılmamalıdır. Mərkəzi Təbriz idi.

## Bilinən yepiskopları
* Filoksen — 962-ci ildə bir müsəlman qızla yatdığı üçün xristianlar tərəfindən məcbur edilərək kəlmeyi şəhadət dedizdirilmişdi və müsəlman olmuşdu.
* Qriqori Yohannan (ö. 1269) — o da Bartella qəsəbəsində doğulmuşdu.
* Basil (1264-1272) — 1272-ci ildə Təbriz kafedral kilsəsini təmir etdirmişdi.
* Mar Severus Yaqub bar Şakko (1272-1277) — bundan əvvəl 1232-1241-ci illərdə Mor Mattay kilsəsində rahib idi, Bartella qəsəbəsində doğulmuşdu.
* Yozef-Denis (1277-?) — öncələr sadə rahib olmuş, Mar Severusun qardaşıoğlu idi. Fransiskanlarla arası yaxşı idi.
* Dionis - (təqr. 1288)

## İstinadlar
Süryani Pravoslav Kilsəsi

**Süryani Pravoslav Kilsəsi** (), bəzən **Suriya Kilsəsi** — avtokefal antixalkidon kilsə. Assuriya köklərindən gəlir, kilsə dili Süryani dilinin qərb dialektidir. 37-ci ildə Həvari Pyotr tərəfindən təsis olunduğu qəbul edilir. Mərkəzi Dəməşqdədir.

## Həmçinin bax
*Antixalkidon kilsələr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çələkən yarımadası

**Çələkən yarımadası** — Xəzər dənizinin şərq sahillərində Türkmənistan ərazisində yerləşir. Yarımada 1930-cu illərdə ada materikə birləşib. Səbəb isə dənizin səviyyəsinin kəskin enməsi olmuşdur. Yarımadanın sahəsi 500 km² təşkil edir. Hündürlüyü isə 100 metrdir. Yarımadanın ərazisi əsasən qumlar və duzlarla örtülüdür. Ərazidə neft və ozokerit yataqları aşkarlanıb. Bölgədə balıqçılıq da inkişaf etmişdir. Yarımadaya güclü küləklər əsir. Bu səbəbdən yarımada ərazisində həşaratların fəaliyyəti çətinləşir. Bundan irəli gələrək həşaratlarla mayalanan bitkilərə rast gəlinmir.

Azərbaycanlı mesenant və milyonçu İsa bəy Hacınski vaxtı ilə ada olan yarımadada zəngin neft yataqlarına sahib idi. Neftin daşınmasını asanlaşdırmaq üçün Bakıda bərə dayanacağının tikinitisini maliyələşdirmişdir.

## İstinadlar
Abram Roxlin

**Abram Benyaminoviç Roxlin** () — menşevik dövlət xadimi, Sentrokaspi Diktaturası dövründə ərzaq komissarı idi.

## Həyatı
1881-ci ildə, Lutsk şəhərində anadan olmuşdur. Menşevik təşkilatının üzvü olmuş, duma sözçüsü olmuşdur. 1930-cu illərdə kommunal sektorda çalışmışdır. 27 sentyabr 1937-ci ildə həbs olunmuş, 1941-ci ildə güllələnmişdi. Qəbri Moskvadadır.

## Ailəsi
Henriyetta Emmanuilovna Levenson (ö. 1923) ilə evli idi. Henriyettanın atası Emmanuel Solomonoviç Levenson Bakı "Nəşriyyatçılar İttifaqı"nın əsasını qoymuşdu. Bir övladları olmuşdur:
* Vladimir Roxlin — riyaziyyatçı alim.

## İstinadlar
Vladimir Roxlin

**Vladimir Abramoviç Roxlin** — yəhudi riyaziyyatçı, alim.

## Həyatı
1919-cu ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. Abram Roxlinin oğlu idi. Anasını 4 yaşında itirən Vladimir 1935-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinə qəbul olmuş, 1941-ci ildə cəbhəyə könüllü getmiş, Nasist Almaniyasında əsir düşmüşdür. 4 il burada əsir qalmış, 2 il də Sovet düşərgələrində saxlanmışdır. Müəllimləri Andrey Kolmoqorov və Lev Pontryaginin səyləri nəticəsində azad edilərək riyaziyyata qayıtmışdı. 1959-cu ildən sonra Leninqradda riyaziyyat dərsi demiş, həndəsə, ehtimal nəzəriyyəsi, entropiya barədə önəmli işlərə imza atmışdır. Roxlin teoreminin müəllifidir. 1984-cü ildə vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Abram Roxlin və Henrietta Levensonun oğlu, Emmanuil Levensonun nəvəsi, Korney Çukovskinin bacısıoğludur. Riyaziyyatçı Vladimir Vladimiroviç Roxlinin atasıdır.

## İstinadlar
1968-ci il futbol üzrə SSRİ çempionatı

**1968-ci il futbol üzrə SSRİ çempionatı** SSRİ-nin 30-cu futbol çempionatı olmaqla, 1968-ci ilin 28 mart — 17 noyabr tarixləri arasında keçirilmişdir. Turnirin qalibi Kiyevin "Dinamo" komandası olmuşdur.

Əvvəlki çempionatda, güclülər dəstəsində sonuncu — 19-cu yeri tutmuş Leninqradın "Zenit" komandası, Oktyabr inqilabının 50-ci ildönümünün həmin ilə təsadüf etməsi ilə əlaqədər, idman prinsiplərinə zidd olaraq "А" qrupunda saxlanıldığından 1968-ci il çempionatında güclülər dəstəsində komandaların sayı əvvəlki illə müqayisədə bir dənə artaraq 20-yə çatmışdır.

## "А" dəstəsi

### Birinci qrup. Yekun cədvəl

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* На www.rsssf.com
* Результаты на WildStat.ru
* Протоколы всех матчей высшего дивизиона
Mak-Klur boğazı

**Mak-Klur boğazı** — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Melvill, Şahzadə Patrik Eqlinton adaları ilə Banks adasını ayırır. Kanadanın qərbində Kanada Arktik arxipelaqından keçən Şimal-Qərb keçidinin bir qolunu təşkil edir. Barrou boğazı, Vaykaunt-Melvill boğazı və Lankaster boğazı ilə birlikdə ingilis mənbələrində Parri boğazı adlandırılır. Şərqdə Bofort dənizi, qərbdə isə Vaykaunt-Melvill boğazı ilə birləşir. Uzunluğu 400 km, eni isə ən dar yerdə 88 km, gen yerdə isə, dərinliyi 472 m, orta dərinliyi 300 m təşkil edir. Qütb dairəsi daxilində yerləşməsi onun ilin böyük qisminin buzla örtülü olmasına səbəb olur. Buzqıran gəmilərin sayəsində avqust və sentyabr ayları ərzində naviqasiya təmin edilir. Boğazdan ilk buzqıran gəmi 1954-cü ildə keçmişdir. 1960-cı ildə boğazdan USS Seadragon, 1962-ci ildə USS Skate sualtı qayıqları keçmişdir. Qlobal istilərlə əlaqədar 2007-ci ildə boğaz ilk dəfə buzdan azad olmuşdur. Anoloji hadisə 2010-cu ildə yenidən təkrarlanır. Boğazdan ilk dəfə ingilis dənizçisi Robert Mak-Klur 1851-ci ildə keçmişdir və onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinad
1967-ci il futbol üzrə SSRİ çempionatı

**1967-ci il futbol üzrə SSRİ çempionatı** SSRİ-nin 29-cu futbol çempionatı olmaqla, 1967-ci ilin 2 aprel — 4 dekabr tarixləri arasında keçirilmişdir. Turnirin qalibi Kiyevin «Dinamo» komandası olmuşdur.

## «А» dəstəsi

### Birinci qrup. Yekun cədvəl

Sonuncu — 19-cu yeri tutmuş Leninqradın «Zenit» komandası "Oktyabr inqilabının 50- illiyi şərəfinə" adı ilə (inqilabın 50-ci ildönümü həmin ilə təsadüf etmişdir), idman prinsiplərinə zidd olaraq «А» qrupunda saxlanılmış və 1968-ci il üçün  güclülər dəstəsindəki komandaların sayı 20-yə çatmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Календарь игр
* На www.rsssf.com
* Результаты на WildStat.ru
* Протоколы всех матчей высшего дивизиона
Qarayağ

thumb|qarayağ
**Qarayağ** — oduncağın quru çəkmə nəticəsində içindən çıxan qara bir mayedir.

## İstinadlar
À

**À (А-[[qravis]])** — fransız, portuqal, vyetnam dillərində, pinyində və bəzi digər əlifbalarda istifadə olunan hərf. A hərfinin variantlarından biridir.

## İstifadəsi
İtalyan və katalan dillərində vurğulu *A* kimi işlənir. Bir sıra digər dillərdə omofonları fərqləndirmək üçün istifadə olunur. Məsələn, fransız dilində "à" — yönəlmə ədatıdır, "a" — sahiblik bildirən feil formasıdır; katalan dilində "mà" — "əl", "ma" — "mənim" əvəzliyidir.

Vyetnam latın əlifbasında və Pinyində alçalan səs tonunu bildirmək üçün istifadə olunur.

## Kodla işarəsi

## Həmçinin bax
* Diakritik işarə
1966-cı il futbol üzrə SSRİ çempionatı

**1966-ci il futbol üzrə SSRİ çempionatı** — SSRİ-nin 28-ci futbol çempionatı olmaqla, 1966-ci ilin 10 aprel — 30 noyabr tarixləri arasında keçirilmişdir. Turnirin qalibi Kiyevin "Dinamo" komandası olmuşdur.

## "А" dəstəsi

### Birinci qrup. Yekun cədvəl

## Həmçinin bax
* 1966 Neftyanik mövsümü

## Xarici keçidlər
* На www.rsssf.com
* Результаты на WildStat.ru
* Протоколы всех матчей высшего дивизиона
Sterleqov boğazı

**Sterleqov boğazı** — Rıbnıy yarımadasını Pesçovıy adasından ayırır. Krasnoyarsk diyarı Taymır rayonu ərazisinə daxildir. Şimal Buzlu okeanının Kara dənizi daxilində yerləşir. Uzunluğu 20&nbsp;km, eni 4,5–10&nbsp;km, dərinliyi 14 metri keçmir. Mərkəzi hissədə 5-6 metrdir. Şimal sahilində Trenoq, Ryozançev, Zapadnıy, cənub hissədə Nacalnıy, Dvuqorıy, Nizmennıy, Priboynıy burnuları vardır. Pesçovıy adasından boğaza çoxlu arx tökülür. Şimal-qərb hissədə sahəsi sotlarla ölçülən Drovyanoy və Qolıy adaları vardır. Sahillərində yaşayış məntəqəsi yoxdur. Ərazidəki adalar ərazisi > qoruğuna daxildir, Qoruq 1993-ci ildə təsis edilir. Boğaz şimal buzlu okeanına təşkil edilən ekspedisiyanın üzvü rus qütb araşdırmaçısı Dmitri Vasilyeviç Sterleqovun şərəfinə adlandırılır.

## Mənbə
*Topoqrafik xəritə
Dubısari

**Dubısari** (; ; ) — Moldovada, tanınmamış Dnestryanı Respublikasında yerləşən şəhər. Əhalisi 25.060 nəfərdir. Dubısar rayonunun tərkibindədir.

## Adının mənşəyi

Dubısari sözü rumın dilində arxaik və cəmdə olan *"dubăsar"* (*"qayıqçılar"*) sözündən törəmişdir. *"Dubă"* rumın dilində "qayıq" deməkdir.

## Tarixi

Dubısari Moldovanın qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Burada daş dövrünə aid artifaktlar və şəhərin ətrafında skiflərə aid olduğu güman edilən kurqanlar tapılmışdır. Müasir Dubısariyə aid ilk məlumatlar XIV əsrə aiddir və kəndli yarmakasının əsasında yarandığı ehtimal olunur. 1792-ci ildə Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil olmuş, 1795-ci ildə şəhər statusu əldə etmişdir. 1803-1922-ci illərdə Xorsan quberniyasının bir hissəsi olmuşdur.

1924-1940-cı illərdə şəhər Moldova MSSR-nin tərkibində qalmışdır. İkinci dünya müharibəsi müddətində şəhər ağır sənayeləşmişdir. İkinci dünya müharibəsində Bessarabiyanın SSRİ tərəfindən işğalından sonra yaradılmış Moldova SSR-nin bir hissəsi olmuşdur. 27 iyul 1941-ci ildə alman və rumın qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 1944-cü ilin yayında yenidən SSRİ-nin əlinə keçmişdir.

1951-1954-cü illərdə şəhərdə *Dubısari su anbarı* tikilmişdir.

*Dnestryanı müharibəsi* (1992) zamanı şəhərin degenerasiyası baş vermişdir. Şəhərin sənayesi bu müharibə zamanı zərər görmüşdür. O gündən şəhər Dnestryanının nəzarəti altındadır.

## Əhalisi

1989-cu ildə aparılan siyahıalmaya görə 35,806 nəfərlik əhalisinin 15.414-ü moldavan, 10.718-i ukraynalı, 8.087-si rus idi. 2004-cü ildə əhalisi 28.500 idisə, indi əhalisi 25.060 nəfər təşkil edir.

## Məşhur şəxsləri

* **Vasili Yovv** — moldovan kommunist siyasətçi, Moldova baş nazirinin köməkçisi.
* **Vlad Qrecu** — Moldova yazıçısı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Dubısari 
*Dubısarini ziyarət etmək 
*Dubısari (rumınca)
Cubili (komiks)

**Cubili** () — Marvel Comics tərəfindən yaradılan mutant superqəhrəman. Əsl adı Cubileyşın Lidir.

## Gücləri
Cubili bir mutant olub müxtəlif gücdə enerji plazmaları yarada bilməkdədir. O, bu plazmaları idarə edə bilər, müxtəlif şəkillərə soxa, hətta istəsə partlada bilər. Bu plazmalar kürə formasında olub partladıqda müxtəlif rəngdə çox parlaq işıq saçdığından baxan insanı müvəqqəti kor edir. Cubilinin bədəni zərər görmədən bu plazmaları uda bilir.

## Həyatı
İki zəngin çinlinin qızı olan Cubili *Beverly Hills*də əziyyətsiz böyüdü. Amma daha sonra onların işlərinin pisləşməsi və muzdlu qatillərin valideynlərini qonşuları ilə səhv salıb öldürməsi həyatını tamamilə dəyişdirmişdir. Yetim qalan Cubili Los-Anceles şəhərində yetimxanaya göndərildi. Burada özünü qorumağı və hakimiyyət əleyhdarı olmağı öyrəndi. Ziyalılığı üzündən onu başqa yetimxanaya göndərmək istədilər. Yaşayan tək qohumunun Çində yaşadığından oraya göndərilməkdən qorxan Cubili yetimxanadan qaçdı. *Hollivud Ticarət Mərkəzi*ndə yaşamağa bir yer tapınca oğurluq edərək dolanmağa başladı, amma bu uzun sürmədi. Alış-veriş mərkəzində polislər tərəfindən təqib olunan Cubili panikaya düşəndə ilk dəfə mutant gücləri ortaya çıxdı. Əllərindən çıxan enerji kürələri onu polislərdən qurtardı.

## İks-adamlar
Cubili bir müddət tək yaşadı. Bəzi dükkan sahibləri üçün işıq şouları göstərərək dolandı və polislərlə siçan-pişik oyunu oynayırdı. Polislər öhdəsindən gələ bilməyincə *M Birliyi* adında mutant ovçularını çağırdılar. Bu zaman təsadüfən orada olan *İks-adamlar*in 4 qadın üzvü *([[Fırtına (personaj)|Fırtına]], [[Psaylok (personaj)|Psaylok]], [[Rouq (personaj)|Rouq]] və [[Gözqamaşdırıcı]])* Cubiliyi xilas etdilər. Onu xilas edənlərdən təsirlənən Cubili onları bazalarına qədər təqib etdi. Əvvəlcə güvənilməz hesab edilən Cubili daha sonra Şimal porsuğunu *Ksayborq*dan xilas etdikdən sonra komandanın üzvü oldu. Növbəti aylarda Şimal porsuğuna Asiya səyahətlərində yoldaşlıq etdi. Şimal porsuğu onun ikinci atası kimi oldu.

Cubilinin İks-adamlarla qarşılaşdığında qeyb olan Professor İks qayıtdıqdan sonra ilk dəfə onunla tanış oldu. Bu zaman komandaya tam üzv oldu. Xavier daha az yaşlılar üçün *Nəsil X* adlı yeni komanda yaradınca Cubili bu komandaya qoşuldu. Əvvəlcə bundan xoşu gəlməyən Cubili daha sonra komandanın əsas siması oldu.

## Filmlər
Personaj ilk dəfə 2016-cı ildə tamamlanmış olan *"İks-adamlar: Apokalipsis"* filmində aktrisa Lana Kondor tərəfindən canlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Komiks kitabında  
* UncannyXmen.net-də 
* Marvel Dünyasında
Viktoriya boğazı

**Viktoriya boğazı** ()- Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Viktoriya (ada)sini Kinq-Vilyam adasından ayırır. Kanadanın şumal-qərbində Nunavut vilayəti ərazisində yerləşir. Boğaz Kuin-Mod körfəzini cənubdan, Franklin boğazını şimal-şərqdən, Mak-Klinton boğazı ilə isə şimal-qərbdən birləşdirir. Eni 80–130&nbsp;km, uzunluğu 160&nbsp;km təşkil edir. Boğazın cənub qutaracağında Cenni-Lind və Royal Geografikal Sosayeti adaları yerləşir. Şimal-Qərb keçidinin əsas istiqaməti ərazidən keçir. Lankaster boğazı, Barrou boğazı, Pil boğazı, Franklin boğazı, Larsen körfəzi, Viktoriya boğazı, Kuin-Mod körfəzi, Dis boğazı, Koroneysen körfəzi, Dolfin və Yunion boğazı və Amudsen körfəzi bu yolun əsasını təşkil edir. İlin böyük qismi buzla örtülü olur.

## Tarixi

1845-ci ildə ingilis qütb ekspedisiyası Con Franklinin başçılığı ilə boğaza daxil olur. > gəmiləri ilə təkil edilən ekspedisiyası fəlakətlə üzləşir. Ekspedisiya üzvlərindən 128 nəfərdən heç biri bəladan qurtula bilmir. Fəlakət boğazın şimal-qərbində Kinq-Vilyam adası yaxınlığında baş verir. Boğazı ilk dəfə "Con.A. Makdonald" buzqıran gəmizi keçir. Boğaz yaxınlığında yerləşən eyni adlı adanın adı kimi ingilis kralıçası Viktoriyanın şərəfinə adlandırılmışdır.
## İstinad
İblis Bibliyası

**"İblis Bibliyası"** () və ya **"Codex Gigas"** kimi də tanınır — XII-XIII əsrlərin qovşağında güya İblisin yardımı ilə bir rahib tərəfindən yazıldığı iddia edilən kitab. İsveçin paytaxtı Stokholmda saxlanılır.

## Tarixi

Alimlərin fikrinə görə isə kitabı XIII əsrin əvvəllərində Çexiyanın paytaxtı Praqadan 100&nbsp;km aralıdakı Podlajitsa şəhərindəki Benediktin monastırının rahibi 12 ilə yazıb.. Monastır 15-ci əsrdə Qusçular hərəkatı zamanı dağıdılması ilə Sistersiyanların Sedlek monasırına bağışlanılan kitab daha sonra Brevnovskidəki Benediktin monastırı tərəfindən alınmışdır. 1477-ci ildən 1593-cü ilədək Braumovda bir monastırın kitabxanasında saxlanılmış, 1594-cü ildə isə İmperator II Rudolfun kolleksiyasına qatılmaq üçün yenidən Praqaya aparılmışdır.

1648-ci ildə 30 illlik müharibənin sonunda kolleksiya İsveç ordusu tərəfindən qənimət kimi götürülmüşdür. 1649-cu ildən 2007-ci ilə qədər əlyazma Stokholmda İsveç Kral Kitabxanasında saxlanılmışdır. 
7 may 1697-ci il tarixində yanğın nəticəsində kral sarayı yanmış və nəticədə kitabxanaya ciddi zərər dəymişdir. Əlyazma pəncərədən çölə atılaraq xilas edilmişdir. Nəticədə kitab bəzi vərəqləri ətrafa səpələnmişdir və onların bəziləri tapılmamışdır. Buna görə də əlyazmanın  bəzi səhifələri əksikdir.

2007-ci ilin sentyabr ayında, 369 ildən sonra kitab İsveçrədən 2008-ci ilin yanvarına qədər müvəqqəti şəkildə Praqaya qaytarılmış və Çex Milli Kitabxanasında nümayiş etdirilmişdir.

## Əfsanə
Kitabla bağlı rəvayətlərə görə, bir rahib günahlarının bağışlanması üçün "Bibliya"nın üzünü bir gecəyə köçürəcəyini vəd edir. Amma bu işi səhərədək başa vura bilməyəcəyini anlayanda o, İblisdən yardım istəyir.

## Ölçüləri
İlkin olaraq 640 səhifədən ibarət olmuşdur. Günümüzə kitabın 624 səhifəsi çatmışdır. Vərəqləri 160 eşşəyin dərisindən hazırlanmışdır. Ağırlığı 75 kq, eni 50 sm, uzunu 92 sm-dir.

## Məzmunu
Kitabda Əhdi-Ətiq və Əhdi-Cədid, Seviliyalı İsidorun "Etimologiya"sı, İosif Flavinin "Yəhudi savaşları", "Günahkarın aynası", Kosma xronikasının siyahısı, müxtəlif dualar və müqəddəslərin bayramları göstərilmiş təqvim var.

Kitabın 290 səhifəsində bütün xristianlar üçün müqəddəs mətnlər İblisin rəsmləri ilə müşayiət olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Bártl, S., Kostelecký, J.: Ďáblova bible. Tajemství největší knihy světa, Paseka, 1993. ISBN 80-85192-64-0
* Codex Gigas in the European Library: treasure of national library of Sweden 
* J. Belsheim, *Die Apostelgeschichte und die Offenbarung Johannis in einer alten lateinischen Übersetzung aus dem 'Gigas librorum' auf der königlichen Bibliothek zu Stockholm* (Christiana, 1879).
* M. Gullick, *The Codex Gigas. A revised version of the George Svensson lecture delivered at the National Library of Sweden, Stockholm, November 2006*, Biblis 28 (2007), pp.&nbsp;5–19.

## Xarici keçidlər

*Official Codex Gigas site at the National Library of Sweden.
*Browse the complete Codex Gigas in high resolution.
*World Digital Library presentation of ''Codex Gigas''. National Library of Sweden. Primary source 13th-century manuscript from Bohemia, one of the historical Czech lands.
Laos bayrağı

**Laos bayrağı** — Laos dövlətinin rəsmi dövlət bayrağı. 2 dekabr 1975-ci ildə qəbul olunmuşdur. Bundan əvvəl qısa müddətliyinə Lao *İssara* hökuməti və *Patet Lao* tərəfindən istifadə olunmuşdur.

## Simvolizm
Bayraq 3 horizontal zolaqdan ibarətdir: ortada göy zolaq, yuxarı və aşağıda qırmızı zolaqlar. Bu göy zolağın içində onun hündürlüyünün 8/10-nu təşkil edən ağ disk təsvir olunmuşdur. Bayrağın proporsiyası 2:3 şəklindədir. Bu bayraq ölkə xalq respublikasına çevriləndə qəbul olunmuşdur. Bu bayraq dünyada beşguşəli ulduz təsvir olunmayan yeganə sosialist bayraqdır.

Bu bayraqdan əvvəl qırmızı fonda çətirin altında, oturacağın üzərində dayanan üçbaşlı fil təsvir olunan bayraqdan istifadə olunmuşdur. Bu ölkənin XIX əsrdə ölkənin qədim adını ifadə edirdi: "Milyon fillər ölkəsi". 1953-cü ildə kral hökuməti indiki bayraqdan istifadə edən Patat Lao ilə mübarizə aparmağa başlamışdı.

1973-75-ci illərdə yeni hökumət formalaşanda indiki yeni bayraq qəbul olunmuşdur. Ortadakı ağ disk *Laos Xalq İnqilab Partiyası* altında toplaşan insanları və ölkənin parlaq gələcəyini simvolizə edir. Bu dairə həm də Mekonq çayında ayın əksini ifadə edir. İki qırmızı zolaq insanların azadlıq mübarizəsi uğrunda tökdükləri qanları, göy zolaq isə firavanlığı göstərir.

## Tarixi
1952–1975-ci illərdə kral hakimiyyətinin sonuna qədər qırmızı fon üzərində üçbaşlı fil — *Ayravata* təsvir olunmuş bayraqdan istifadə olunmuşdur. Bu fil 9 qatlı çətirin altında 5 mərtəbəli oturacaqda dayanır. Ağ fil cənub-şərqi Asiyada kral hakimiyyətinin rəmzi olmuşdur. Üç baş isə ölkəni formalaşdıran 3 krallığı — *Vyetnay, Luanqprabanq və Çampasak* krallıqlarını simvolizə edir.

9 qatlı çətir də kral simvolu olub mənşəyi Buddist astrologiyasındakı Sumeri dünyasından qaynaqlanır. 5 mərtəbəli oturacaq ölkənin söykəndiyi qanunları ifadə edir.

## Oxşar bayraqlar
*  Kamboca bayrağı
*  Şimali Koreya bayrağı
*  Banqladeş bayrağı
*  Yaponiya bayrağı
*  Palau bayrağı

## Qalereya


Flag of French Laos.svg|Fransa Laosunun bayrağı.
Flag of the Lao People's Revolutionary Party.svg|Laos Xalq İnqilab Partiyasının bayrağı
Royal Standard of the Kingdom of Laos.svg



## Xarici keçidlər

* Flagspot
Anarxiya

**Başsızlıq** və ya **Anarxiya**  ( — "hakimiyyətsizlik" nəzarət olunmayan; müstəqillik) – ayrı-ayrı adamların və ya qrupların rəhbərliyə, hökumətə tabe olmaması və bu zaman meydana çıxan qarışıqlıq..

Termin əvvəlcə liderin olmamasını nəzərdə tuturdu, ancaq 1840-cı ildə Pyer-Jozef Prudon bu termindən o dövrdəki yeni siyasi fəlsəfəyə - anarxizmə - traktatında «mülkiyyət nədir?».

"Anarxiya" termini bir neçə fərqli mənaya malikdir:

* Dövlətin vətəndaşlığı olmayan bir cəmiyyət (anarxist ideal) ilə əvəz olunduğu hipotetik bir vəziyyət
* Kimi dövlət hakimiyyətinin olmaması
* İbtidai cəmiyyətdə sosial quruluş forması kimi dövlətin yaranmasından əvvəlki vəziyyətlər

## Anarxiya və siyasi fəlsəfə
Alman filosofu İmmanuil Kant antropologiyada anarxiyaya praqmatik baxımdan "qanun və azadlıq olmadan azadlıq" kimi baxırdı. Beləliklə, Kantın fikrincə, anarxiya indiki vətəndaş statusuna çata bilməz, çünki güc olmadan bir qanun sadəcə “boş tövsiyə” olardı . "Əbədi sülhə doğru" əsərində anarxiyanın despotizmdən sonra "yaxşılığın başlanğıcları" ləğv edildiyi zaman, hər hansı bir kiçik qanuni tənzimləmənin heç kimdən yaxşı olmadığı, anarxiya mənasını verən dövlət varlığının ifrat mənfi bir forması olduğunu yazmışdır .

## Həmçinin bax
*Anarxizm
## İstinadlar
Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı (C)

**Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı** — İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı almışların siyahısı:

## Həmçinin bax
* Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

## İstinadlar
Aksion

**Aksion** — fizikada atom nüvələrini parçalanmaqdan qoruyub saxlayan güclü qarşılıqlı təsiri modelləşdirərkən istifadə olunan hipotetik zərrəcikdir. Bir aksion bir elektrondan trilyon dəfə yüngüldür, lakin bir kub santimetrdə onların sayı yüz milyard ola bilər. WIMPs zərrəciklər Ağ Yolun qaranlıq qalosunda annihilyasiya edərək qamma-şüalar, antiproton və pozitronlar buraxa bilər. Belə bir şüalanmanı ümumiyyətlə, müşahidə etmək olar, lakin onu Qalaktikanın ümumi şüalanmasından ayırmaq çətin bir məsələdir.
Pozğunluq

**Pozğunluq** — cəmiyyətin qəbul etdiyi adətləri, moral prinsipləri və yüzilliklərlə formalaşmış ictimai normaları inkar etməkdir.

## İstinadlar
İst-River boğazı (çay)

**İst-River boğazı**- Apper-Nyu-York-Bey körfəzini Lonq-Aylend boğazı ilə birləşdirir. Manhetten, Bronks rayonlarını Bruklin və Kuins borolarını ayırır. Boğaza Hudzon və Harlem çayları tökülür. Bəzi ingilis mənbələri boğazı çay adlandırırlar. Uzunluğu 26 km təşil edir. 9 avtomobil, bir neçə dəmiryol körpüsü (Bruklin, Manhetten, Vilyamsburq və Kuinsboro) vardır. İki avtomobil və bir dəmiryolu tuneli vardır. Bruklində hərbi liman, Kuins rayonu ərazisində La-Quardiya hava limanı fəaliyyət göstərir. Ərazidən aşağıdakı çaylar axır.
* Ruzvelt
* Rivers
* Mill-Rok
* Nort-Brazer
* Saut-Brazer
* Uorda
* Rendall
* Belmont