Qaraxanilər sülaləsi

**Qaraxanlılar** (840–1212) — Qaraxanlılar dövlətini idarə etmiş türk sülaləsi.

## Tarixi
Qaraxanlıların kökü ilə bağlı 8 fərziyyə var, hamısını da fərqli alimlər ortaya atıb:
# Uyğur fərziyyəsi: J. Deqinye, J. H. Klorot, J. P. Abel Remyusa, M. Fraen, J. Reyno, H. Vamberi, Vilhelm Radlov və J. Markvart
# Türkman fərziyyəsi: J. V. Hammey, Purgstall, G. Weil
# Yağma fərziyyəsi: V. Minorski, Faruk Sümer, Reşat Genç
# Karluk fərziyyəsi: F. Qrenar, Eduard Şavannes, M. Fuat Köprülü
# Yağma fərziyyəsi: M. F. Köprülü
# Çigil fərziyyəsi: V. Bartold
# Aşina fərziyyəsi : Zəki Vəlidi Toqan
# Türkeş fərziyyəsi: Sadettin Gömeç

## Böyük xaqanları (840–1041)
# Bilgə Qul Qədir xan – xaqan (840–893).
# Bazir Arslan xan – xaqan (893–920).
# Oğulcaq xan – xaqan (893–940).
# Satıq Buğra xan – xaqan (940–955).
# Musa Baytaş Buğra xan – xaqan (955–970).
# I Harun Buğra xan – xaqan (970–993).
# Nəsr bin Əli xan– xaqan (993–999).
# I Əhməd xan – xaqan (999–1015).
# Mənsur Arslan xan – xaqan (1015–1024).
# II Əhməd xan – xaqan (1024–1026).
# Yusif Qadir xan – xaqan (1026–1041).

## Şərq xanlığı (1041–1211)
Yeddiçay, Şərqi Türkistan mərkəzi Balasaqun, 1130-cu ildən mərkəzi Qaşqar. Titul: xan.
# Süleyman Arslan xan – xan (1041–1055)
# II Məhəmməd Buğra xan – xan (1055–1057).
# I İbrahim Buğra xan – xan (1057–1059).
# Mahmud Toğrul xan – xan (1059–1074).
# Ömər Toğrul xan – xan (1074–1075).
# II Harun Buğra xan – xan (1075–1102).
# Əhməd Arslan xan – xan (1102–1130).
# II İbrahim Buğra xan – xan (1130–1156)
# III Məhəmməd Buğra xan – xan (1156–1180).
# II Yusif Tamğaç xan – xan 1180–1205).
# IV Məhəmməd Buğra xan – xan (1205–1211)

## Şərq xanlığı Özkənddə (1141–1211)
Orta Asiya. Mərkəzi Özkənd. Titul: xan.
# Hüseyn Toğrul Qara xan – xan (1141–1156)
# Mahmud Toğan xan – xan (1156–1162)
# III İbrahim Buğra xan – xan (1162–1178)
# Əhməd Qadir xan 1178–1210
# Mahmud Gücarslan xan 1210–1211

## Qərb xanlığı (1041–1212)
Orta Asiya. Mərkəzi Səmərqənd. Titul: xan.
# Məhəmməd xan Qaraxani – (1041–1052).
# İbrahim Tamğaç xan (1052–1068)
# Şəmsmülk Nəsr xan – xan(1068–1080).
# Xızır xan Qaraxani – xan (1080–1087).
# Əbülmüzəffər Əhməd xan – xan (1087–1095).
# I Məsud xan Qaraxani – xan (1095–1097).
# Süleyman Təkin xan – xan (1097–1098).
# I Mahmud xan Qaraxani – xan (1998–1099).
# Cəbrayıl Qədir xan – xan (1099–1102).
# II Məhəmməd xan Qaraxani – xan (1102–1129).
# III Nəsr xan Qaraxani – xan (1129).
# Əhməd xan Qaraxani – xan (1129–1130).
# Həsən xan Qaraxani – xan (1130–1132).
# II İbrahim xan Qaraxani – xan (1132–1132).
# II Mahmud xan (Qaraxani) – xan (1132–1141).
# III İbrahim xan Qaraxani – xan (1141–1156).
# Əli xan Qaraxani – xan (1156–1163).
# II Məsud xan Qaraxani – xan (1163–1178).
# IV İbrahim xan Qaraxani – xan (1178–1201).
# Osman xan Qaraxani – xan(1201–1212).

## Memarlıq

Fayl:Karakhan Mausoleum.JPG|Bilgə Qul Qədir xanın türbəsi, Taraz şəhəri
Fayl:Sutuq Bughraxan Qebrisi.JPG|Satıq Əbdülkərim Buğra xan türbəsi
Fayl:Rabat Malik 12-50.JPG|Rabat Məlik karvansarası
Fayl:Aisha bibi.png|Şəmsmülk Nəsr xanın əmri ilə arvadı Ayşə Bibi xatun üçün tikilən Ayşə Bibi xatun türbəsi, Taraz şəhəri
Fayl:Karakhanid mausoleum Uzgen.jpg|Qaraxanlı mavzoleyi, Qırğızıstan
Fayl:Deggaroni Mosque.jpg|Deqqaroni məscidi
Fayl:Le minaret et la mosquée Kalon (Boukhara, Ouzbékistan) (5658826884).jpg|Buxara məscidi
Fayl:Uzgen Minaret.jpg|Uzgen minarəsi
Fayl:Burana.JPG|Burana qülləsi


## İstinadlar

## Mənbə
* [1] История СССР, с древнейших времен, т. 1, с. 429.
* [2] Щербак А.М. К истории образования узбекского национального языка. ВЯ, 1954, № 6, с. 107–115.
* [3] Гафуров Б.Г. История таджикского народа, т. 1, с. 213. 
* [4] Svat Soucek, *A History of Inner Asia*, Cambridge University Press (Februar 2000) ISBN 978-0-521-65704-4 

## Xarici keçidlər