open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mirzə Mirzəyev

**Mirzə Mirzəyev** və ya **Şürbi** (*Mirzə Cəlil oğlu Mirzəyev*; ) — ziyalı, maarif və teatr xadimi, şair

## Həyatı
Mirzə Cəlil oğlu Mirzəyev 12 fevral 1874-cü ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub.

### Təhsili
1888–92-ci illərdə İrəvan Müəllimlər Seminariyasında təhsil alıb. Şərur-Dərələyəz qəzasındakı Aralıq ibtidai məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlayıb. 1894-cü ildə Cəlil Məmmədquluzadənin müdiri olduğu Nehrəm məktəbində işləyib. Daha sonra isə Naxçıvan şəhər ibtidai məktəbində davam etdirmişdir. Ordubad qəzasının Vənənd kənd ibtidai məktəbinin 1903–1908 və Naxçıvan şəhər rus-tatar məktəbinin 1909–1913-cü illərdə müdirləri olmuşdur. "Kollec registratoru" rütbəsi almışdır.

## Fəaliyyəti

### Teatr fəaliyyəti
Cəlil Məmmədquluzadənin təşviqi ilə teatr hərəkatına qoşulmuş, Naxçıvan teatrında qadın rollarını oynamış, ədəbi-maarif tədbirlərinin təşkilində fəal iştirak etmişdir.

### İctimai fəaliyyəti
Açıqfikirliliyinə, milli mənafeyi və maarifçiliyi üstün tutmasına, xurafata və fanatizmə qarşı çıxdığı üçün, "siyasi bədgümanlıq" doğurmasına görə Naxçıvan mühitindən uzaqlaşdırmaq məqsədilə Şahbuz ibtidai məktəbinə gəndərilmiş, lakin şərab içməsi bəhanə gətirilərək, şübhəli şəxs kimi 3 aydan sonras vəzifəsindən geri çağırılmışdır. Aşqabad, yaxud Bakı məktəblərində münasib iş tapmaq təşəbbüslərinə də maneəçilik törədilmişdir.

## Bədii yaradıcılığı
"Şürbi" təxəllüsü ilə şeir yazmışdır. Klassik üslubda qələmə aldığı qəzəllərində həyat eşqi qabarıq şəkildə ifadə olunmuşdur. Maarifçi şeirlərində "Elm və cəhalət", "Səhranişin və ayı" və s.) fanatizmi, gerilik və cəhaləti tənqid etmiş, yeniliyə, elmə və maarifə çağırmışdır. "Molla Nəsrəddin"in Naxçıvan üzrə təmsilçisi kimi jurnalın abunə və satış məsələləri ilə məşğul olmuş, jurnala xəbər və məqalələr göndərmişdir. Yazıları "Şərqi-rus" qəzetində də dərc olunmuşdur. Cəlil Məmmədquluzadə "Ölülər" komediyasında Şübridən İskəndər obrazının prototiplərindən biri kimi faydalanmışdır.

## Ədəbiyyat
* Nəsirli M., Mirzə Cəlil Şübri, "Cəlil Məmmədquluzadənin naxçıvanlı müasirləri" kitabında,Bakı.,1967
* İsa Həbibbəyli., Cəlil Məmmədquluzadə:Mühiti və müasirləri., Bakı.,1997

## İstinadlar
Ventspils Beynəlxalq Radioastronomiya Mərkəzi

**Ventspils Beynəlxalq Radioastronomiya Mərkəzi** () — Latviyanın Ventspils şəhərindən 30 km şimalda, Baltik dənizinin sahilində yerləşən keçmiş sovet radio astronomiya qurğusudur*.*Tikili Latviya müstəqillik əldə etdikdən sonra 1993-cü ilə qədər gizli qaldı. Latviya Elmlər Akademiyası tərəfindən 1994-cü ildə Qızıl ordu geri çəkildikdən sonra ələ keçirildi. O vaxtdan bəri qalan iki radio teleskop təmir edilərək yeniləndi.

## Təsviri
İrbene yaxınlığındakı meşəliklərdə, Latviyanın Ventspils Bələdiyyəsində yerləşən mərkəz 1974-cü ildə Sovet hərbçiləri tərəfindən qurulmuşdur. Əvvəlcə iki kiçik teleskop və rabitə mərkəzi ilə birlikdə 32 metrlik bir teleskopdan ibarət idi və "Kiçik Ulduz" mənasını verən "zvezdoçka" () kimi tanınırdı. Mərkəzin SSRİ DTK tərəfindən Soyuq Müharibə dövründə Avropa ilə ABŞ arasındakı rabitələrə casusluq etmək üçün istifadə edildiyi ehtimal edilir.

Ərazi 1990-cı illərdə, 22 iyul 1994-cü ildə Latviya Elmlər Akademiyasının tərkibində yaradılan elmi tədqiqat obyekti oldu. Bura hal-hazırda Ventspils Beynəlxalq Radioastronomiya Mərkəzi ("Ventspils Starptautiskais radioastronomijas centrs"), və ya İrbene Astronomiya Mərkəzi kimi tanınır.

2019-cu ildən bu yana Valdis Avotinşi əvəzləyən İndra Dedze mərkəzin müvəqqəti direktoru vəzifəsini icra edir.

## RT-32
RT-32  parabolik radio teleskopdur. 20000-dən çox komponentdən ibarətdir və mərkəzi konus 80 ton ağırlığındadır. Tamamilə idarəolunan teleskop santimetr dalğa uzunluğunda müşahidə edir. Ölçü və dəqiq mühəndisliyinin birləşməsi alimlər üçün daha böyük və olduqca dəyərli məlumat təqdim edir. Tikili Ukraynadakı bir dəniz fabriki tərəfindən inşa edilmişdir və interyer bir gəmini xatırladır.

Teleskop  hündürlüyündəki bir qülləyə quraşdırılıb. Teleskop  fokus uzunluğuna və 2,5 metr (8.2 fut) əksetmə güzgüsünə malikdir.

Tikintidən bəri ilk yeniləmədə, RT-32 2014-cü ilin sonuna qədər müvəqqəti olaraq söküldü və bərpa üçün məqsədli qurulmuş bir sığınacağa köçürüldü. Bərpa işlərinə panelləri yenidən qaynaq etmək, paslı hissələrin yerini dəyişdirmək və zamanla su axını və şimşək çaxması nəticəsində dəyən ziyanı bərpa etməkdən ibarət idi.

Uzaqdan idarə olunmaq və daha dəqiq və həssas müşahidələr aparmaq üçün teleskop da təkmilləşdirdi. Teleskop çox uzun əsaslı interferometriyada istifadə ediləcəkdir. Bərpa dəyəri təxminən 16 milyon avro, teleskop panellərinin bərpası isə 1.5 milyon avroya başa gəldi. Bərpa Avropa Birliyi, Latviya dövləti və Ventspils rayon hökumətləri tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Teleskopun boşqabı 2015-ci ilin iyununda bərpa edildi və 2015-ci ilin oktyabrında tamamlandı.

## RT-16
Mərkəz həmçinin  parabolik radio teleskopa da sahibdir.

## LOFAR
2019-cu ildən etibarən İrbendəki VIRAC rəsədxanasına LOFAR stansiyası daxildir.

## İstinadlar
Aeropa

Aerope yunan mifologiyasında Cretan kralı Katreusun qızıdır. Krala övladlarından biri tərəfindən öldürüləcəyi barədə xəbər verildiyi zaman, Aeropey və bacısını Naupliosa verdi ki, onları uzaqda qul kimi satsın. Mərhəmətli insan olan Nauplios onları Arqosa aparır və Aerope burada evlənir. Aqamemnon və Menalay adlı iki oğlu dünyaya gəlir. Aeropanın əri Atreusu, ərinin qardaşı Thyestes ilə aldatması bir sıra dəhşətli hadisələrin — Atrid dəhşətlərinin başlamasına səbəb oldu. Qadının özü Atreus tərəfindən dənizə atılır.
İvan Edeşko

**İvan İvanoviç Edeşko** (*[[Belarus dili|белор.]] Iван Iванавіч Ядэшка* 25 mart 1945, Steski, Qrodno rayonu, Qrodno vilayəti, Belarus SSR) — sovet basketbolçusu. SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1972); "Şərəf nişanı" ordeninı laqyiq görülüb(1972).

## Bioqrafiyası
İvan Edeşko Qrodno basketbolunun şagirdi. İlk məşqçi Yakov İosifoviç Frumandır.. Belarus Dövlət Bədən Tərbiyəsi Universitetinin İdman Oyunları və Döyüş Sənəti fakültəsini bitirib (1970). 

Atası İvan Edeşko (1907-1997). Anası Anna Edeşko (1912-1988) idi. Qardaşı Yustas Edeşko Qrodno şəhərindəki Yanka Kupala Dövlət Universitetinin Bədən tərbiyəsi kafedrasında çalışır. Həyat yoldaşı - Larisa Yadeshko (1946), Moskva Dövlət Universitetini bitirib, müəllim işləyib. Qızı - Natalya Edeşko (1970-ci il təvəllüdlü), tennisçi, idman ustası, MOİK-da işləyir. 

"Spartak" (Minsk), RTI (Minsk), CSKA (Moskva), SKA (Kiyev) basketbol klublarında oynamışdır.

Münhen Olimpiadasında (1972) ABŞ komandası ilə final matçının bitməsinə üç saniyə qalmış Alexander Belova məhs "qızıl ötürmə"-ni İvan Edeşko etdi və dünya basketbol tarixinə düşdü: 51:50..

1979-cu ildən Sovet İKP üzvü oldu. SSRİ milli komandasının Dünya Kuboku 82 (1-ci yer) və 1987-ci il Avropa çempionatında (2-ci yer).

Rusiyanın əməkdar məşqçisi, SSRİ-nin əməkdar məşqçisi.

MOİK kişi komandasının məşqçisi kimi 1992-ci ildə Rusiya çempionu olmuşdur. Livaniın 1993-cü ildə ölkə çempionu olmuş Sportinq klubunun baş məşqçisi vəzifəsində çalışıb. Klubun əsas oyunçuları Samara .əhərindən olan Viktor Kulagin və Saratovlu Sergey Schepotkin idi.

1998-1999-cu illərdə Rusiyanın gənclərdən ibarət komandasının baş məşqçisi. 1999-2001-ci illərdə Rusiya gənclər komandasının baş məşqçisi.

1972-ci ildə Münhendə keçirilən Olimpiya Oyunlarında SSRİ millisinin zəfərinə həsr olunmuş "Yuxarıya doğru hərəkət" filmində İvan Edeşko rolunu Kuzma Saprıkin canlandırırdı.

## Mənbə

* Едешко Иван Иванович // Олимпийская энциклопедия / Павлов С. П.. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 415 с.
* 100 гадоў расейскага баскетболу: гісторыя, падзеі, людзі: даведнік/ Масква, Советский спорт. — 274 с.: 

## İstinadlar
Amymone

**Amymone** — yunan mifologiyasında Arqos kralı Danaosun əlli qızından biridir. Arqosun Heraya verilməsinə və ya çay allahı İnaxusa qəzəblənən Poseydonun qorxulu bir quraqlığa səbəb olmasına görə kral Danaos qızı Amymoneni su axtarmağa göndərir. Amymonə, bütün gün kənd yerlərini gəzdikdən sonra yorulur və yuxuya gedir. Bu zaman bir satirin hücumuna məruz qalır və qız oyandıqda böyük bir qışqırıq salır. Qızın qışqırığını eşidən Poseidon gəlir, satiri qovur və qıza aşiq olur. Bunun ardınca üç başlı nizəsi ilə bir qayaya vurur və buradan bir bulaq peyda olur. Beləliklə, Lerna mənbəyini meydana gətirir. Amymoneyə aşiq olan Poseidon, onunla evlənir və Nauplios adlı bir oğlu dünyaya gəlir.

## İstinadlar
Poseydonun tridenti

Poseydonun tridenti və ya Poseydonun üç başlı nizə, Yunan mifologiyasındakı Poseidon və Roma mifologiyasında Neptunun istifadə etdiyi üç başlı nizə. Hind mifologiyasında Trişula adlanan Şiva tanrısının üç uclu nizəsi ilə də oxşardır (Sanskritcə: “üçlü nizə”).

Yunan mifologiyasına görə, Poseidonun su qaynaqları və atlar yaratmaq üçün istifadə etdiyi nizədir. Poseidon dənizlərin tanrısı kimi qəzəbləndikdə, üç başlı nizəsi - Tridenti ilə yerə vurur, dənizləri silkələyir, zəlzələlər, sunamilər, dəniz fırtınaları yaradır, eləcə də yeni adalar meydana gətirirdi. Mifologiyaya görə, bu silah ona Pont və Gaianın və ya Tartar və Nemezidanın uşaqları olan Telchines adlanan Rodos yerlisi olan dəmirçi dəniz canlıları tərəfindən verilmişdir.
Hind mifologiyası

**Hind mifologiyası** ― Sanskrit ədəbiyyatında mövcud olan hinduizmlə əlaqəli povestlər toplusu.

Nepal və Hindistan mədəniyyətinin bir alt təbəqəsi kimi qəbul edilən hind mifologiyası vahid bir quruluşdan fərqli olaraq fərqli ənənələri, sinifləri, fəlsəfələri və coğrafiyaları olan insanların bir araya gətirdiyi hekayələri təmsil edir. Müqəddəs kitablar olan Vedalar ilə qidalanır.

## İstinadlar
Evbeya

**Evbeya** () — Yunanıstanın Egey dənizində adası. Kritdən sonra ən böyük adası. Sahəsi 3,657 km², əhalisi 218,302 nəfərdir. (2005)

## Coğrafiyası
Egey dənizində yerləşir. Şimal-şərqdəki Skiros adası ilə birlikdə mərkəz Halkis olan Evvoia əyalətini meydana gətirir. Yunanıstanın coğrafi bir hissəsi olaraq materikdən, Egriboz boğazı (Euripus) ilə ayrılmışdır. Bu boğaz, antik yunan dövründən bəri elm adamlarını özünə cəlb edən xüsusiyyətlərə malikdir. Aralıq dənizi və Egeydə gündə yeddi dəfə dəyişən qeyri-adi yüksəkliklər və sürətli cərəyanları ilə tanınır. Böyük İsgəndərin ölümündən sonra Eğriboz adasında məskunlaşan qədim yunan filosofu Aristotelin bu çətin başa düşülən təbii hadisələri başa düşmək üçün özünü cərəyanlara atdığı deyilir. Ada dəniz atı şəklində uzun və dardır. Təxminən 150 km uzunluqdadır və eni 50 km-dən 6 km-ə qədərdir. Onun ümumi uzanması şimal-qərbdən cənub-şərqə qədərdir və adanı əhatə edən dağ silsilələri yaxınlıqdakı adalara, Andros, Tinos və Mykonosa qədər davam edir.

## Tarixi

Adanın türk dilindəki adı, adanı Halkis şəhərinin yerləşdiyi materikdən ayıran dar boğazın əsrlər boyu Yunan adının (Εὔριπος, Evripos) deformasiyaya, yəni dəyişikliyə uğramasının məhsuludur. Boğazın adı orta əsrlərdə bütün adanın adı oldu və zaman keçdikcə Egripos olaraq dəyişdirildi. Adın Venesiya hakimiyyəti altında olduğu 200 illik dövrdə ad müvəqqəti olaraq Egriponte və Negroponte olaraq dəyişdirilsə də, 1463–1478-ci illər müharibəsindən sonra Osmanlı imperatorluğuna keçən adanın adı Egripos, sonralar Eğribos, Eğriboz olaraq dəyişdirildi. Bəzi mənbələrdə Agriboz və Ağrıboz formaları da var. 1830 Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi çərçivəsində ada yeni qurulan Yunanıstan Krallığının bir hissəsi oldu (1832)

## Əlavə ədəbiyyat

## Xarici keçidlər

* Official site – English version
* Photos from Euboea, Evoia
* Ferry Routes Rafina – Evia Marmari
BorsodChem

**BorsodChem** (*BorşodXem* kimi tələffüz olunur), rəsmi adı **Wanhua-BorsodChem** — Kazintsbartsika şəhərində yerləşən Macarıstan kimya şirkəti. 

Şirkət izotsianat, polivinil xlorid və vinil istehsalında ixtisaslaşmışdır. Əsas zavod Kazintsbartsika şəhərində yerləşir, eyni zamanda Ostrava (Çexiya) və Kendzejin-Kozle (Polşa) şəhərlərində də istehsalat aparılır. Macarıstan, Belçika, Çex Respublikası, Xorvatiya, İtaliya və Polşada filialları var. 2008-ci ildə Gödöllö şəhərində yeni texniki dəstək mərkəzi açıldı.

## Tarixi
BorsodChem-in ilkin tarixi 1949-cu ildə Macarıstanın şimalında yerləşən kimyəvi fabriklərini *Borsodi Vegyi Kombinát* müəssisəsi ilə birləşdirdikdən sonra başlayır, polivinil xlorid istehsalı isə 1963-cü ildə başlandı. 1991-ci ildə müəssisənin varisi olaraq BorsodChem şirkəti quruldu və Macarıstanda aparıcı kimyəvi şirkəti oldu. 

2000-ci ildə Milford Holdings adlı İrlandiya ofşor şirkəti BorsodChem-in 24.7% payını aldı və onu Banca Commerciale Italiana-nın Macarıstan şöbəsinə satdı. Vienna Capital Partners bu sövdələşmədə iştirak etmişdir və Macarıstan Baş Naziri bu razılaşma ilə əlaqədar araşdırmanın aparılmasını tələb etmişdir. Şirkət 2007-ci ildə Permira tərəfindən satın alındı ​​və sonra 2011-ci ildə Wanhua Industrial Group-a satıldı.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
* PU website
* PVC website
* Kazintsbartsika zavodunun saytı
* Çexiya zavodunun saytı
* Polşa zavodunun saytı
* Wanhua Group-un saytın
Vişeqrad Konqresi (1335)

**Vişeqrad Konqresi** — 1335-ci il oktyabr ayının sonu noyabr ayının əvvəlində Macarıstanın Vişeqrad şəhərində keçirilən Avropa monarxlarının konqresi. Orada Şərqi Avropanın üç monarxı iştirak etmişdir, Çexiya kralı I Yan, Macarıstan kralı Karl Robert (görüşün təşəbbüskarı) və Polşa kralı III Kazimir. Görüşdə anti-habsburq koalisiyasının yaranması və I Yanın Polşa tacından imtina etməsi barədə müzakirələr aparılmışdır, sonuncu mövzunun müqabilində Sileziya üzərindəki çex suverenliyi tanınmaq və 20 min praqa qroşu məbləğində əlavə ödənişinin edilməsi təklif olunmuşdur.

## Hadisələrin ardıcıllığı
1300-cü ildə Çexiya kralı II Vatslav taxtda çıxdı və Polşa kralı ela olundu, bu da hakim Polşa sülaləsi Pyastlar nümayəndələrinin narahatlığına səbəb oldu, çünki belə halda Vatslavın varisləri Polşa taxtına namizəd olurdular. Bu münaqişəni həll etmək yolunda monarxlar razılaşma imzalamaq üçün danışıqlara başladılar? Macarıstan kralı I Karl Robert isə bu işdə vasitəçi rolunu oynadı.

Trençin Konvensiyası hazırlanandan sonra, 1335-ci ilin payızının sonlarında Vişeqradda hər üç monarxın toplantısı keçirildi, hansında ki I Yanın Polşa tacı və bütöv Polşa ərazisinə iddialarından imtina etdiyi təsdiqləndi, bunun müqabilində ona vəd edilmiş 20 min qroş məbləğində pul təzminatı verildi və Çexiyanın Sileziya hersoqluğu üzərində hakimiyyəti tanındı. Əsas müvəffəqiyyət üç ölkənin Habsburq sülaləsinə qarşı çoxdan gözlənilən müdafiə ittifaqının yaradılması və yeni ticarət yollarının yaradılması ilə bağlı razılaşmaların əldə olunması idi.

## Nəticələr
* Sileziya, 1742-ci ildə Prussiya krallığının ərazisinə keçənə qədər Çex tacının hakimiyyəti altında qaldı və Sileziya torpaqlarının çox hissəsi yalnız İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Polşaya geri qaytarıldı (Sileziyanın kiçik bir hissəsi indi də Çex Respublikasına aiddir).
* 6 dekabr 1335-ci ildə, sazişin imzalanmasından sonra, Polşa kralı III Kazimir və Çexiya kralı I Yan Praqaya gəldilər, burada salnamələrə görə, polyak monarxına böyük ehtiram göstərildi.
* 1339-cu ildə ikinci Vişeqrad Konqresi keçirildi və orada Polşanın yeni kralı təyin edildi.

## Ədəbiyyat
* RÁCZ, György. Visegrád 1335 &#x5B;online&#x5D;. Bratislava: International Visegrad Fund, 2009, [cit. 2013–08-02]. On-line book.
Meybl Striklend

**Meybl Striklend** ( ) — Maltalı jurnalist, qəzet sahibi və siyasətçi.

## Ailə və şəxsi həyatı
Striklend ser Cerald Striklendin qızıdır. Cerald Stiklend Maltanın 4-cü baş naziri olmuşdur. Anası Ledi Edelin Sakvil Kent qraflığının 7-ci qrafı Dela Varralı Recinald sakvilin qızıdır.  Meybl heç vaxt ərə getməmişdir. Ona məxsus varidatın böyük hissəsi onun yerganə varisi Robert Xorniold-Stiklendə qismət olur.
## Yaşayış yeri
Meybl Striklend ömrünün çox hissəsini Licdəki Villa Parizioda keçirir. Ondan əvvəl o, Maltanın Attard şəhərində ailəsinə məxsus olan Villa Bolonyaya yaşamışdır.  Vila Lord Striklandın evi idi.

## Karyerası
Meybl Striklend atası və ögey anası Ledi Striklend (Marqaret, Edvard Haltonun qızı) ilə birlikdə Maltada bir qəzet təsis edir. 1935-ci ildə The Times of Malta və İl Berka qəzetlərinin redaktoru olur. 1940-cı ildə atasının ölümündən sonra qəzetlərin idarəedici direktoru vəzifəsini tutur. Qəzet İkinci Dünya müharibəsində Maltanın mühasirəsi zamanı bir dəfə də olsun itkiyə məruz qalmasına baxmayaraq heç bir sayını əsirgətmir. Meybl 1950-ci illərdə mütərəqqi Konstitusiya Partiyasını qurur və rəhbərlik edir. 1950-ci illərin əsas siyasi liderlərindən biri kimi 1956-57-ci illərdə inteqrasiya danışıqlarında iştirak edir. 1964-cü ildə müstəqilliyə qarşı çıxır. 1962-ci ildə Malta Parlamentinə seçilir. Həmişə sərbəst və müstəqil mətbuat uğrunda mübarizə aparır və Maltanın İngiltərə və Birlik ilə əlaqələrini qorunmasının tərəfdarı olur. Təqaüdə çıxdıqdan sonra ailəsi adından Striklend Vəqfini qurur.
## Ölümü
Meybl Striklend 29 noyabr 1988-ci ildə vəfat edir və Striklendlərin ailə qəbrstanlığı olan Müqəddəs Pol Katedralında dəfn edilir.

## İstinadlar
Vadim Streltsov

**Vadim Nikolaeviç Streltsov** (; doğ. 30 aprel 1986, Mogilyov şəhəri, BSSR) — Belarus ağır atleti. 94 kq çəki dərəcəsində çıxış edib. 2015 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatının qalibi, 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı, Belarus respublikasının əməkdar idman ustası.Qatrda keçirilən beşinci beynəlxalq turnirinin və 2019 Avropa çempionatının bürünc mükafatşısı. İlk məşqçiləri - Aleksandır Gonçarov, Valentin Korotkin, Anatoli Lobaçev. Ailəlidir, iki qızı var.

## Bioqrafiyası
1986-cə ildə Moğilyov vilayətinin Qavrilinka kəndində anadan olmuş.

2006-cı ildə Streltsov 85 kq çəki dərəcəsində dünya çempionatında ilk debütünü etdi: Çinin Quançjou şəhərində keçirilən yeniyetmələrin dünya çempionatında ilk qızıl medalını qazandı. 2007-ci ildə eyni kateqoriyada Çianqmay keçirilən dünya çempionatında bürünc medala layiq görülüdü. 2008-ci ildə Pekin Olimpiadasında çıxış etdi. Lakin üç cəhdİN sonu elan edilmiş 170 kq-lıq çəkini qaldıra bilmədi.

2015-ci ildə Vadim Streltsov 94 kq çəki dərəcəsində Hyustonda Dünya Kubokunu qazana bildi. Eyni kateqoriyada Rio-de-Janeyrodakı 2016 Yay Olimpiaya Oyunlarında isə ümumi çəki 395 kq olmaqla gümüş medala layiq görüldü.

4 dekabr 2019-cu ildə Beynəlxalq Ağır Atletika Federasiyası (IWF) qazaxstanlı ağır atlet Vladimir Sedovun 2008-2016-cı illərdə ki bütün uğurlarını ləğv etdi. Nəticədə Vadim Stresov 2014-cü il dünya çempionatının bürünc medalına sahib oldu.

2013-cü ildə A.A.Mogilev Dövlət Universitetinin Bədən tərbiyəsi fakültəsini bitirib. Hal-hazırda Belarusiya ağır atletika yığma komandasının idmançı-təlimatçısı vəzifəsində çalışır. 2015-ci ilin nəticələrinə görə Mogilyov Regional İcraiyyə Komitəsinin "İlin adamı" xüsusi mükafatı layiq görülüb.

## İstinadlar
Kuno fon Klebelsberq

**Kuno fon Klebelsberq** (; ) ― Macarıstan hüquqşünası və siyasətçisi, qraf, müharibə illərində Macarıstan krallığının daxili işlər naziri (1921-1922) və mədəniyyət naziri (1922-1931). 1917-1932-ci illərdə Macarıstan Tarix Cəmiyyətinə rəhbərlik etmişdir.

## Həyatı
Klebelsberq, Avstriya-Macarıstanın Madyarpeçika şəhərində (indiki Peçika, Arad judetsi, Rumıniya) anadan olmuşdur. Birinci Dünya müharibəsi, Trianon müqaviləsinin imzalanması və vətəndaş müharibəsinin dağıdıcı nəticələrindən sonra Macarıstan böhran içində idi. Klebelsberq 1921-ci ildə növbəti ilə qədər daxili işlər naziri vəzifəsinə təyin olunur. Daha sonra o, mədəniyyət naziri olur (1922-1931) və Macarıstanda təhsil sahəsində bir çox islahatlar həyata keçirir. Klebelsberq kənd yerlərində ibtidai məktəblərin yaradılmasında iştirak edir, bir çox universitetin müasirləşdirilməsinin təşəbbüskarı olur və "Kollegium Unqarikum"u" təşkilatını yaradır. Bu təşkilat xaricdə mədəniyyət sahəsində fəaliyyət göstərirdi  və məqsədi digər ölkələrdə Macarıstan mədəniyyəti haqqında məlumatlılığı inkişaf etdirmək idi.

Klebelsberq tələbələrə təqaüd verən mütərəqqi siyasəti tətbiq etməklə də məşhur idi.

Ancaq Klebelsberq mübahisəli bir şəxs sayılır: o, keçmiş Avstriya-Macar monarxiyasının milli azlıqlarına (serblər, slovaklar, rumınlar, yəhudilər, ruslar və s.) qarşı macar hökmranlığı ideologiyası və macar etnik mədəniyyətinin müstəsna əhəmiyyətini təbliğ edirdi. Trianon müqaviləsindən sonra Klebelsberqin ideyaları və onun təhsil islahatları Mikloş Hortinin hakimiyyəti dövrünün revanşist abu-havası və ərazi iddialarına xidmət edirdi. Klebelsberq yəhudi əleyhdarı idi, macar yəhudilərini müvafiq olaraq 1918 və 1919-cu illərdəki burjua-liberal və kommunist inqilablarında iştirak etmək və Trianon müqaviləsinə görə ərazilərini itirməkdə günahlandırırdı. Belə ki 1924-cü ildə o, yəhudilərdən "Böyük Macarıstan"ı" geri qaytarmağı tələb etdi, bunun müqabilində 1920-ci illərin əvvəllərində Avropada ilk dəfə tətbiq olunan universitet təhsili kvotasını (Numerus clausus sistemi) yəhudilərdən istəməyəcəyini təklif etmişdir.

1939-cu ildə, nazirin vəfatından bir neçə il sonra Budapeştdə onun şərəfinə abidə ucaldıldı. İkinci Dünya müharibəsi zamanı heykəl dağıdıldı, lakin 2000-ci ildə bərpa edildi.

## İstinadlar
Çarmıx daşıyan İsa (rəsm əsəri)

**Çarmıx daşıyan İsa** holland rəssamı İeronim Bosxun 1480-ci illərdə çəkdiyi rəsm əsridir. İsaya edam günü öz çarmıxının daşıdılması hadisəsindən bəhs edir. 

Hal-hazırda Vyana şəhərində yerlşən Vyana İncəsənət Tarixi Muzeyində saxlanılır. 

## Xarici keçidlər
Çarmıx daşıyan İsa
Erjebet Şaar

**Erjebet Şaar** (; ) — Macarıstan heykəltaraşı, Mihai Munkaçı mükafatı laureatı (1962), Macarıstan Xalq Respublikasının əməkdar heykəltaraşı (1972).

## Həyatı
Usta Jiqmond Kişfaludi-Ştrobl onun müəllimi olmuşdur. 1932-ci ildə o, ən yaxşı gənc rəssam nominasiyasında "Siney" mükafatına layiq görüləndə, ilk peşəkar sərgisini təşkil etdi və mütəxəssislərin diqqətini çəkdi. 1935-ci ildə heykəltaraş Tibor Vilt ilə evləndi. Qadın fiqurları, cütlükləri və ölən əsgərləri təsvir edən bir sıra heykəllərin müəllifidir. Heykəllər təbii görünsün deyə asan kəsilən yüngül polistirol materialından istifadə edirdi. 1970-ci ildə Budapeştin Müçarnok salonunda sərgi keçirdi və iki il sonra Antverpen və Cenevrədə sərgisi təşkil olundu. 1977-ci ildə Şaarın ölümündən sonra Duysburq şəhərindəki Lembruk muzeyində sərgi keçirildi. Şaarın düzəltdiyi məşhur heykəllər Budapeşt, Keçkemet, Mişkolts, Peç, Tihani və digər şəhərlərdə yerləşirlər. Əsərlərin əhəmiyyətli hissəsi Kral Müqəddəs İştvanın adına muzeyin eksponatlarıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Artportal.hu saytında səhifəsi
* Macarıstan Bioqrafik lüğətindəki məqalə
Mari-Luis Koleyra Preka

**Mari-Luis Koleyra Preka** ( ) — Malta Leyborist Partiyasının üzvü, maltalı siyasətçi, 4 aprel 2014-cü ildən bəri Malta Prezidenti.
## Bioqrafiyası
Mari-Luis Koleyra Preka 1958-ci ilin sonunda Malta adasının mərkəzində (o zaman İngilis müstəmləkəsi) Qormi şəhərində anadan olmuşdur. Malta Universitetini bitirib.

1982-1991-ci illərdə baş katib vəzifəsini tutarkən Maltanın Leyboristlər partiyasına rəhbərlik edən ilk qadın olur. Bundan əlavə müxtəlif dövrlərdə sosialist gənclərin milli bürosunun üzvü, partiyanın qadın şöbəsinin müdiri (1996-2001) və partiyanın İl-Ħelsien qəzetinin naşiri vəzifələrində çalışmışdır.
1998-ci ildən Malta Leyboruist Partiyasından Malta Parlamentinə seçilir. Alfred Sant Leyborist Partiyasının lideri vəzifəsindən istefa verdikdə, yeni bir liderin seçilməsində iştirak edir. Lakin heç bir nəticə əldə edə bilmir. 2013-cü ilin mart ayında Cozef Muskat hökumətinə Ailə və Sosial Həmrəylik Naziri olaraq çalışır. 2014-cü ilin mart ayının əvvəlində ölkənin Baş naziri onu Malta prezidenti vəzifəsinə tövsiyə edir və qısa müddətdə bu vəzifəyə təsdiq edilir. Aprelin 4-də yeni prezident vəzifəyə başlayır.

## Faktlar
* Mari-Luis Koleyra Preka Aqata Barbaradan sonra Maltanın ikinci qadın prezidenti olur.
* Mari-Luis Koleyra Preka Maltanın ən gənc prezidentidir.
## Mükafatları
### Malta
* Qrossmeyster və Milli Fəxri Ordenin Kompanyonu (4 aprel 2014-cü il) 
* Respublika naminə ordeninin Qrosmeysteri (4 aprel 2014-cü il)
### Xarici dövlət mükafatları
* Müqəddəs Mixail və Qeorqi Ordeninin böyük xaçının fəxri xanımı (noyabr 2015-ci il, Böyük Britaniya)
* Şahzadə Müdrik Yaroslav Ordeninin xanımı, 1-ci dərəcə (15 may 2017, Ukrayna)
* "İtaliya Respublikas qarşısında xidmətə görə" Böyük Xaç Xanımının bəzədilmiş lentli ordeni (7 sentyabr 2017, İtaliya)
* İnfanta Don Enrike ordeninin Böyük Zəncirinin xanımı (15 may 2018, Portuqaliya)
* Respublika Ordeninin Böyük Xaçı (5 fevral 2019,Tunis)
* 1-ci dərəcəli Müqəddəs Anastasiya İmperator Ordeninin xanımı (21 iyun 2017, Rusiya)
* Romanovlar Ailəsinin 400 ilik yubileyi medalının sahibi (Rusiya)
* Balkan Dağlarının Böyük Xaçı Ordeni (2 noyabr 2016-cı il, Bolqarıstan)

## Mənbə
* Malta Prezidentinin rəsmi saytı. 
## İstinadlar
Stefan Nemaniç tacı

**Stefan Nemaniç tacı** () — əfsanəyə görə, Serbiya kralı Stefan Nemaniçə tacqoyma mərasimində təqdim olunan tac. Rəvayətə görə, 1201-ci ildə Stefan Nemaniç Roma Papası III İnnokentiyə onu kral olaraq tanımaq və tac göndərmək istəyi ilə müraciət etdi, lakin onun bu istəyini 1207-ci ildə papa III Honorius yerinə yetirdi və Stefanın taclandığı tacı ona göndərdi. Rəvayətə görə, Stefandan sonra gələn bütün serb kralların taclandırılması üçün ondan istifadə edilmişdir, lakin çarlardan başqa (IV Stefan Uroş Duşan və V Stefan Uroş fərqli taclardan istifadə etmişdilər). Sikkələr və freskaların üstündə olan görüntülərə əsasən, tacın zanbaq çələngindən ibarət olduğu qənaətinə gəlmək olar.

Lakin, 1217-ci ildə Stefan Nemaniçə Romadan belə bir tacın verilməsinə dair kifayət qədər dəlil tarixçilər tərəfindən təqdim edilmir, çünki Stefan rəsmi olaraq yalnız 1222-ci ildə Müqəddəs Sava tərəfindən pravoslav ayini ilə Jiça monastırında tac edilmişdir. Bəzi nəzəriyyələrə görə, Stefana kral tacı Bizansdan gəlib və Bizanslıların razılığı ilə Stefanın taclanması baş tutmuşdur, lakin tacın Stefana hər-hansısa yerdən göndərildiyi haqqında Serbiya salnamələrində heç bir məlumat tapılmamışdır. Serbiya Bizansla olduqca yaxın təmasda olduğundan Bizansın Serbiya mədəniyyətinə təsiri artdı, buna görə də tacın freskalarda təsvir olunması dayandırıldı. Tac Kotromaniçlərin gerbində də təsvir olunmuşdur, hansılar ki onu Bosniyanın krallıq elan olunması və I Tvrtkonun taxta çıxmasından sonra əlavə etmişdilər.

## Taclanmış krallar

## İstinadlar
433 Eros

**Eros** (E r o t) – 433 saylı kiçik planet.

## Ümumi məlumat
Almaniyalı həvəskar astronom Q. Vitt tərəfindən 1898-ci ildə kəşf edilmişdir. Eros Günəş ətrafında hərəkəti zamanı Yerə yaxınlaşa bilən, yer qrupuna aid kiçik planetlərdən biridir. Onun Günəş ətrafında fırlanma periodu 1.76 il, böyük yarımoxu 1.46 a.v., ekssentrisiteti 0.22, ekliptika müstəvisinə meyilliyi isə 10°.8-dir. Apohelidə Eros Marsın orbitindən kənara çıxır, perihelidə isə Yerin böyük oxundan cəmisi 0.14 a.v. qədər aralıdan keçir. Erosun Yerə ən çox yaxınlaşması (əlverişli qarşıdurma) 37 ildən bir olur və 1894, 1930–31, 1967–68-ci illərdə müşahidə olunmuşdur. Erosun Yerə yaxın olması, onu Günəş parallaksının təyin edilməsində əlverişli obyektə çevirmişdir. 1950-ci ildə amerikan astronomu E. Rabe, 1926–1946-cı illər ərzində Erosun hərəkətinə aid müşahidə məlumatlarına əsasən Günəş parallaksının qiymətinin 8ʺ.79835±0ʺ.00058 olduğunu göstərmişdir (o dövrdə qəbul olunmuş qiymət 8ʺ.80 idi). Sonralar anoloji hesablamalar 1926–65-ci illər ərzindəki müşahidələrə əsasən aparılmış və parallaks üçün alınan yeni nəticə (8ʺ.79417±0ʺ.00018 – Rabe, Frensis) radiolokasiya tədqiqatlarından alınmış qiymətlə tam üst-üstə düşmüşdür. Eros nisbətən parlaq kiçik planetdir; qarşıdurma zamanı (bax astronomiyada Konfiqurasiyalar) Yerdən olan məsafədən və planetin oriyentasiyasından asılı olaraq onun parlaqlığı 6.7¸11.3 ulduz ölçüsü tərtibində dəyişir. Kiçik planetlər arasında parlaqlığın periodik dəyişməsi hadisəsi ilk dəfə Erosda müşahidə olunub (1901). Parlaqlığın dəyişməsinin maksimum amplitudu 1.5 ulduz ölçüsü, periodu isə 5 saat 16 dəq. təşkil edir. Bu kiçik planetin parlaqlığının dəyişmə əyrisinin period ərzində 2 maksimum və 2 minimumdan keçməsi faktına əsasən astronomlar belə qənaətə gəlmişlər ki, Eros uzunsov formaya malik fırlanan göy cismidir. Sonralar birbaşa müşahidələr vasitəsilə bu mülahizənin doğru olduğu təsdiqlənmişdir. Ulduzların Eros tərəfindən örtülməsini müşahidə edərkən məlum olmuşdur ki, Eros, görünən qırağının konturu düzgün formaya malik olmayıb, en kəsiklərinin ölçüləri 21 və 13 km olan hantel şəklindədir.

## İstinadlar
Toyen

**Toyen** əsl adı **Mariya Çerminova**( ) — Həm təsvir, həm də qrafika ilə məşğul olan çex rəssamı. Poetizm (Çexiyada) və sürrealizm nümayəndəsi.

## Bioqrafiyası
Mariya 1902-ci ilin 21 sentyabrında praqada anadan olmuşdur. 1919–1922-ci illərdə Mariya Çerninova Praqa Rəssamlıq Akademiyasında sənət təhsili alır. 1920-ci illərin ortalarında Parisə gəlir, orada 1920-ci illərin sonlarında Andre Breton və Pol Eluardın dairəsindən olan sürrealistlərə qoşulur. 1923-cü ildə Mariya Çerminova Toyen professional təxəllüsünü qəbul edir. Toyen adı, vətəndaş mənasını verən fransızca "citoyen" sözündən yaranmışdır. 1923-cü ildə Praqa avanqard qrupu Devyatisil qrupuna qoşulur. Əvvəlcə o, kubizm, purizm, sonra erotizmlə maraqlanır. Bundan sonra sürrealizmə gəlir. Rəssamın ilk rəsm sərgisi 1926-cı ildə Paris Müasir İncəsənət Muzeyində baş tutur. Doğma vətənində ilk sərgisi evdə, Praqada 1935-ci ildə baş tutur. Toyen Çexoslovakiya Sürrealistlər Cəmiyyətinin qurucularından biridir (1934-cü ildə).
Toyen üçün ən məhsuldar dövr, ən məşhur kiçik formatlı kətanlarını hazırladığı 1928–1938 arasındakı dövr idi. Bəzilərində rəssam Fransada İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaranan avanqard informasiyaizm tendensiyasının öncülü kimi çıxış edir. Alman işğalı illərində Toyen işlərini gizlətmək məcburiyyətində qalır, çünki onun işləri nasistlər tərəfindən degenerativ sənət əsərlərinə aid edilir. Nəhayət 1947-ci ildə Parisə köçərək Çexoslovakiyanı tərk edir. Elə həmin il Denis Rene qalereyasında onun əsərlərindən ibarət sərgisi baş tutur. Toyen Paris sürrealistlər qrupu ilə münasibətləri bərpa edir və 1969-cu ildə o dağılana qədər sıralarını tərk etmir.
Toyen 1980-ci ildə Parisdə vəfat edir. 1947-ci ildə mühacirətə gedərək əsərlərinin çoxunu özü ilə götürdü. Əsərlərinin ən çox təmsil olunan toplusu Fransadadır.

Toyen 20-ci əsrdə Çexoslovakiyanın ən görkəmli qadın sənətçisi sayılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qanunvericilik prosesi

**Qanunvericilik prosesi** — qanun layihəsinin hazırlanmasından qanun kimi qüvvəyə minməsinə qədər ardıcıl, məntiqi olaraq tamamlanmış bir sıra mərhələlərdən ibarət qanunların qəbulu qaydası. Qanunvericiliyin prosessual tərəfi kimi başa düşülə bilər və ya terminin geniş şərhində bu konsepsiya ilə üst-üstə düşərək qanunların hazırlanması və qəbulu üzrə fəaliyyətə işarə edir.

Qanunvericilik prosesi bir sıra ardıcıl mərhələləri əhatə edir: qanun layihəsinin hazırlanmasından parlamentə daxil edilməsinə, parlamentdə müzakirəyə, qanun qəbul edilməsinə və dərc olunmasına qədər.

Qanunvericilik prosesində xüsusi rol dövlətin əsas qanunverici orqanına, yəni bir qayda olaraq parlamentə və onun strukturlarına aiddir. Öz səlahiyyətləri daxilində qanunverici proses müəyyən edilmiş parlament prosedurları ilə müəyyən edilir. Bunlar yalnız mövcud qanunlarla deyil, həm də müvafiq parlament palatalarının qaydaları ilə — qanunverici orqanın öz yurisdiksiyasındakı bütün məsələlər üzrə iş qaydasını müəyyən edən xüsusi daxili tənzimləmə aktları ilə müəyyən edilir.

Ancaq bəzi ölkələrdə qanunvericilik prosesi, bəzi hallarda parlament prosedurları minimuma endirilə bilər. Məsələn, Fransa hökumətinin respublika prezidentinin imzaladığı fərmanlar qanunauyğun ola bilər və yalnız Fransa parlamenti tərəfindən təsdiqlənir . 

Parlament prosedurunu pozmağa imkan verən qanunverici prosesin başqa bir mexanizmi parlamentdənkənar bir referendumdur, yəni belə bir referendumdur, məsələsi qanunverici orqan tərəfindən əvvəlcədən baxılmadan təqdim edilir və qanunverici orqan tərəfindən təsdiq edilmədən qüvvəyə minir . Doğrudan demokratiyanın bu forması İsveçrəyə ən xarakterikdir. İsveçrədə referendum ümumiyyətlə ildə dörd dəfə keçirilir. Parlament yalnız referenduma təqdim olunan bir layihənin qəbul edilməsini və ya rədd edilməsini tövsiyə etmək və ona alternativ bir təklif təqdim etmək hüququna malikdir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Bronislav Samoylov

**Bronislav Oleqoviç Samoylov** (; 25 may 1985-ci il, Tolçin, Vitebsk vilayəti) — Belarusiyalı peşəkar şose velosipedçisi. 2014-2017-ci illərdə UCI Continental Circuits yarışları iştirakçısı. 2018-ci ildən  Minsk velosiped klubunun peşəkar komandasında çıxış edir. Fərdi və qrup yarışlarında Belarus çempionu. 2012 Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı. Beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

## Bioqrafiyası
Samoylov Vitebsk vilayətinin Toloçin şəhərində anadan olmuş. Yerli velosiped məktəbinin məzunudur. Yeniyetməlik vaxtlarında dəfələrlə zədələr almışdır. Eyni zamanda meningit xəstəliyinə tutulmuşdur. Həkimlər ona idman karyerasını davam etdirməyi məsləhət görmədilər. Ancaq bir il davam edən gərqin məşqlər nəticəsində Bronislav yenidən öz əvvəlki formasını bərpa edə bildi. Bir çox uğurlu çıxışlardan sonra milli komandaya düşə bildi. Ölkə çempionatında doğulduğu şəhəri təmsil edirdi.

Bronislav Acqua & Sapone-Caffè Mokambo (2007-2008),  Amica Chips–Knauf (2009), Deceuninck-Quick Step (2009-2010) və Movistar Team (2011-2012) kimi peşəkar komandalarının üzvü idi. 2007-ci ildə qrup yarışında Belarus çempionu oldu, ancaq ayrı-ayrı fərdi yarışlarda böyük uğura imza ata bildi. Bronislav üç milli çempion tituluna sahibdir: 2009, 2010 və 2012.

2014-cü ildə Belarus çempionatında komanda və qrup yarışlarında inamla çıxış edərək iki qızıl medal qazandı.

2015 Avstriya turu zamanı Cənubi Afrika MTN-Qhubeka komandasının eritreyalı idmançı Natnael Berhanaya qarşı irqçi ifadələr işlətmişdir. Daha sonra Bronislav ondan üzr istəmiş və Qhubeka Fonduna aylıq maaşını ianə etmişdir.

2018-ci ildə keçirilən Avropa çempionatında Bronislav 31-ci yeri tuta bilmişdir.

## İstinadlar
Daniel Hopfer

**Daniel Hopfer** (, soyadının digər yazılışı — *Hopffer* və *Hopper*; ) — Şimali İntibah dövrünün alman rəssamı, qravürçü və silahçı. Kleynmeyster. Ofort texnikasını ilk istifadə edənlərdən biridir. Çox sayda ksiloqrafiyanın müəllifidir.

## Bioqrafiyası
Rəssam Bartolomey Hopfer və Anna Sendlerin ailəsində 1470-ci ildə anadan olmuşdur. 23 yaşında Auqsburqa köçmüşdür. 1497-ci ildə Kristina Grimm ilə evlənmişdir. Silahların bəzədilməsi ilə məşğul olan Hopfer, rəssamların və nişançıların da daxil olduğu Auqsburq dəmirçilər gildiyasının komitəsinin üzvü olmuşdur. 1590-cı ildə imperator II Rudolfun Daniel Hopferin nəvəsi Qeorqa göndərdiyi məktubun mətnində, Daniel Hopfer nadir üsulun ixtiraçısı olaraq tanındığı yazılmışdır.

## Əsərləri
Daniel Hopfer tərəfindən 230-dan çox qravür məlumdur. Onların süjetləri müxtəlifdir — ortaq və hörmətli insanların portretləri, mif və folklor, əsgər fiqurları (), dini süjetlər. Hopferin işləri həyatı boyu tanındı və kolleksiyası yaradıldı. 17-ci əsrdə kitab satıcısı və Hopferin uzaq qohumu Dafid Funk, oymaları ilə 230 lövhə almışdır və "Operae Hopferianae" adı ilə nəşr etmişdir.

Landsknechte.jpg|Qravür «Beş landsknext» (təx. 1530)
Standard bearer fighting against five landsknechts.jpg|Qravür «Beş landsknext döyüşən zaman». 
Daniel hopfer 01.jpg
Daniel hopfer 02.jpg
Daniel hopfer 03.jpg
Daniel hopfer 04.jpg
Daniel hopfer 05.jpg
Daniel hopfer 06.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bioqrafiyası
Litva Elmlər Akademiyası

**Litva Elmlər Akademiyası** () və ya **LEA** — 1941-ci ildə Litva SSR Elmlər Akademiyası () olaraq Litva SSR hökumətinə elmi məsləhət orqanı kimi xidmət edən muxtar, dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən bir müəssisə kimi yaradılmışdır. Müəssisənin ilk prezidenti Vintsas Kreve olmuşdur.

Akademiya Litva Respublikasını ALLEA (Bütün Avropa Akademiyaları Federasiyası), ICSU ( Beynəlxalq Elm Şurası), EASAC (Avropa Akademiyaları Elmi Məsləhət Şurası) və IAP (İnterAcademy Panel) kimi beynəlxalq təşkilatlarda təmsil edir. Bir neçə elmi müəssisə və fondlar təsis etməklə yanaşı, nəşrlər və dərsliklər buraxır, simpozium və konfranslara sponsorluq edir. Akademiya 15 xatirə mükafatı təsis etmiş və hər il gənc alimlərə 10 mükafat və tələbələrə 15 mükafat təqdim edərək gənc alim və tələbələri tədqiqat işləri ilə məşğul olmağa təşviq edir. 2008-ci ildən bəri Litva Bankı ilə birlikdə Vladas Jurgutis mükafatını verir.

Akademiyanın qərargahı Vilnüsdə yerləşir.

## Struktur
Litva Elmlər Akademiyası beş şöbədən ibarətdir:

* Prof. Domas Kaunasın rəhbərlik etdiyi Humanitar və ictimai elmlər şöbəsi;
* Prof. Leonas Valkūnasın rəhbərliyi altındakı Kimya, fizika və riyaziyyat şöbəsi;
* Prof. Vaidutis Kuçinskasın rəhbərlik etdiyi Biologiya, tibb və coğrafi elmlər şöbəsi;
* Prof. Zenonas Dabkevičiusun rəhbərlik etdiyi Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik Elmləri bölümü;
* Prof. Gintautas Žintelisin rəhbərliyi altındakı Texniki və mühəndislik elmləri şöbəsi;

## Mənbə

* Rəsmi veb sayt
* Interacademy Panel on International Issues
Jak Kallo

**Jak Kallo** (; ) — fransız qravürçü və rəssam. Ən böyük ofort texnikasının ustası (cəmi 1500-dən çox qravür buraxmışdır), ofort texnikasının yeni növünün ixtiraçısıdır.

## Bioqrafiyası

Jak Kallo, 1592 və ya 1593-cü ildə Nansidə, Lotaringiya qəhrəmanı Jan Kallonun böyük ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlıqdan rəsmlə maraqlanır, küçədə gördüyü hər şeyi təsvir etməyə çalışırdı. 1609-cu ildə bir versiyaya görə — gəzən qaraçılarla birlikdə Romaya piyada getmişdir.

Əvvəlcə, rəssam Remicio Kantaqallina ilə birlikdə Florensiyada, sonra Romada, gənc rəssam etch sənətini mənimsədiyi məşhur qravürçü Antonio Tempestanın emalatxanasında təhsil aldı. 1611-ci ildən Kallo Florensiyada çalışdı, burada 1612-ci ildə Culio Parici atelyesinə fəaliyyətini davam etdirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* Калло Жак. Картины и биография.
* В. Н. Прокофьев о жизни и творчестве Калло; офорты и рисунки Жака Калло
Yadranka Stoyanoviç

**Yadranka Stoyanoviç** ( ) — Yuqoslaviyalı müğənnisi və bəstəkar. Ən məşhur hitləri: "Sve smo mogli mi", "Što te nema" və "Bistre vode Bosnom teku".

## Bioqrafiyası
Yadranka Stoyakoviç Sarayevoda məktəb müəllimləri ailəsində anadan olub. Erkən yaşlarını valideynlərinin dərs dediyi Novi Qrad şəhərinin yaxınlığındakı kiçik bir kənddə keçirdi. Tezliklə valideynləri boşanır və Yadranka anası ilə birlikdə Sarayevoya köçür. Daha sonra anası ilə birlikdə ibtidai sinif müəllimi işlədiyi Dubrovnik, Qradas, Vareş şəhərlərinə köçürlər. Sonra onlar Saroyevo yaxınlığındakı müxtəlif kəndlərdə yaşayırlar, burada Stoyakoviç uşaqlığının əhəmiyyətli bir hissəsini keçirir. 16 yaşında Stoyakoviç, əmisi Vukaşin Raduloviçin caz qrupuna qoşulur və həm vətəndə, həm də xaricdə (əsasən Almaniyada) qastrollarda olur. 1981-ci ildə İrlandiyada keçirilən Avrovisiya Mahnı Müsabiqəsində Yuqoslaviyanı təmsil edən İsmet Dervozun Vajta mahnısının vokallarını ifa edir. 1984-cü ildə doğma Sarayevoda keçirilən Qış Olimpiya Oyunlarında rəsmi oyun mahnısını ifa edir. 1988-ci ildən 2011-ci ilə qədər Yaponiyada yaşayır. 2009-cu ildə səhnədə bir qəza baş verir. Konsert zamanı bir kabeldən keçərək yıxılır. Ona yan amiotrofik skleroz, həmçinin motor neyron xəstəliyi diaqnozu qoyulur. Zədədən qısa bir müddət sonra reabilitasiya edilir və Stoyakoviç Bosniyaya qayıdır. Xəstəliyinə baxmayaraq, musiqi yazmağa davam edir. 2011-ci ildə Yaponiyadan qayıtdıqdan sonra Stoyakoviç əvvəlcədən planlaşdırılan bir neçə konsertlə çıxış edir. Banya Lukada yaşayır. Serb Respublikasında musiqi verilişlərinin redaktoru olaraq çalışır. Son illər sağlamlıq durumunun daim pisləşməsi səbəbindən ömrünü Banya-Luka qocalar evində keçirməli olur. 3 may 2016-cı ildə vəfat edir və 9 mayda tarixində Banya-Lukanın ətrafındakı Vrbanda basdırılır.

## Albomları
# *Svitanje* (Dawn), LP 8018, Diskoton Sarajevo, 1981.
# *Da odmoriš malo dušu* (Rest Your Soul a Little), LP 8052, Diskoton, Sarajevo, 1982,
# *Sve te više volim* (I love you more and more), LP 3149, Sarajevo disk, Sarajevo, 1985.
# *Vjerujem* (I believe) LP 2122677, PGP RTB Belgrade, 1987
# *Baby Universe*, Omagatoki Records, 1996

## İstinadlar
Nataşa Ninkoviç

**Nataşa Ninkoviç** ( ) — "Xilaskar", "Həyat və Müharibə", "Professional", "Tələbə" filmlərindəki rolları ilə ən yaxşı tanınan bir serb əsilli teatr və kino aktrisası. Bir sıra nüfuzlu mükafatların qalibi, dəfələrlə yerli və xarici film festivallarının ən yaxşı aktrisası seçilmişdir.
## Bioqrafiyası
Nataşa Ninkoviç 22 iyul 1972-ci ildə Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının (indiki Serb Respublikası, Bosniya və Herseqovina) Trebin şəhərində anadan olub. Uşaqlığını orada valideynləri Branko və Milena Ninkoviçlə keçirir. Yerli ibtidai və orta məktəbləri bitirib. Məktəbi bitirdikdən sonra Belqrada gedir və Belqrad Universitetinə daxil olur. Burada professor Vladimir Evtoviçin rəhbərliyi ilə Dram Sənəti fakültəsində oxuyur. Tələbə yoldaşları Voin Çetkoviç, Sergey Trifunoviç və Neboyşa Qloqovats kimi məşhur sənətkarlar idi. 1994-cü ildə universiteti bitirir.
Ninkoviç 1989-cu ildə universitetdə oxuyarkən filmlərdə rol oynamağa başlayır. "Ən yaxşı" və "Hollivuda üç bilet" filmlərində epizodik rollar ifa edir. 1998-ci ildə Bosniya müharibəsinin faciəli hadisələrinə həsr olunmuş "Xilaskar" Amerika filmində baş rollardan birini oynayaraq geniş ictimaiyyətə tanınır. Bu roluna görə bir sıra nüfuzlu film mükafatlarına layiq görülür. Xüsusən də Soçidəki Rus Kinotavr festivalında ən yaxşı aktrisa olur. Nişdə, Serbiya festivalında bir neçə mükafat alır.

2003 və 2004-cü illərdə "Professional" və "Qarışıq evlilik" televiziya seriallarında rol alır. 2006 və 2007-ci illərdə "Dəli, çaşqın, normal" silsiləsində və müxtəlif dərəcələrdə bir çox film mükafatlarını toplayan "Tələbə" filmindəki yaddaqalan rollar ifa edir. 2008-ci ildə "Yaralı qartal" televiziya serialında baş rollardan birini canlandırır.
Belqraddakı Milli Teatrın səhnəsindəki tamaşalarda bir çox rollar ifa etmişdir. Bir neçə teatr mükafatına sahibdir:2002-ci ildə "Yay gecəsinin yuxusu" filmindəki roluna görə "Komediya Günləri" festivalının mükafatına, 2005-ci ildə "Transilvaniya" tamaşasındakı roluna görə Belqrad Dram Teatrında yaxşı aktrisa seçilir, üç dəfə Belqrad Milli Teatrının ən yaxşı aktrisası olur (2001, 2002, 2010).
Belqradda yaşayır. Nenad Şarenatsla evlidir. Çütlüyün iki övladı var - əkizləri Luka və Matiya.

## İstinadlar
Ferreriya sarayı

**Ferreriya sarayı, Palazzo Ferreriya** və ya rəsmi adı ilə **Palazzo Buttigieg-Francia** — Maltanın paytaxtı Vallettanın girişinə yaxın yerləşən saray. XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. Memar Cüzeppe Bonaviya tərəfindən tərtib edilmişdi. Saray adalarda taxta eyvanları olan ilk bina idi. Bura 1-ci dərəcəli milli abidədir.

## Tarixi
Əvvəllər sarayın ərazisində Malta cəngavərləri ordeninin silah-sursat hazırlaması üçün köhnə metaltökmə zavodu mövcud idi. Giuseppe Buttigieg və həyat yoldaşı Giovanna Kamilleri, torpaqları hökumətdən aldılar və 19-cu əsrin sonlarında burada Ferreriya sarayını inşa etdilər. Binanın  fasadında Buttiegieg və Kamillerinin gerbləri var. Saray, qızları Tereza Buttigieg üçün cehiz olaraq qaldı. Tereza bir müddət sarayın adını aldığı polkovnik Con Luis Fransiya ilə evləndi. Fransiya Britaniya koloniyası Cəbəli-Tariq vətəndaşı olan bir ispan idi və cütlük Fransiya britaniyalılar ilə birlikdə Maltada vəzifədə ikən görüşmüşdü. Ferreriya sarayı Qrandmaster sarayından sonra Vallettada ikinci ən böyük saraydır.

Fransiya ailəsi 1947-ci ildə, İkinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər sarayda qaldı. Müharibə Vallettadakı əksər binaları məhv etmiş və ya qismən ziyan vurmuşdu. Dom Mintoffun başçılıq etdiyi Əmək hökuməti sarayın bir hissəsin Vallettanı müharibə zərərlərindən yenidən qurmaq və bərpa etmək üçün yaradılan İctimai İşlər İdarəsi üçün Fransiyadan icarəyə götürdü. Ailə sarayın indi Malta hökumətinin idarəsi kimi istifadə olunan kiçik bir hissəsini mənzil olaraq saxladı. Fransiya 1979-cu ildə sarayı Malta Baş Naziri Dom Mintoffun rəhbərliyi altında idarə olunan hökumətə satdı. Bu gün sarayın aşağı hissələri bir neçə dükandan ibarətdir.

## Memarlıq
Ferreriya sarayının memarı Liya Belvedere qülləsi və La Borsa binasının dizaynını edən Cüzeppe Bonaviyadır. Bonaviya, Ferreriya sarayından başlayaraq fasadlarda taxta eyvanları tətbiq edən ilk memar olaraq tanınmışdır. Bu 19-cu əsrdə baş verdi və bir neçə memar və ümumiyyətlə Malta əhalisinə təsir etdi. Bu gün bu üslub tez-tez rast gəlinən və geniş yayılan bir şeydir. Saray Malta Ətraf və Planlaşdırma Təşkilatı (MEPA) tərəfindən 1-ci dərəcəli milli abidə olaraq planlaşdırılır.

## Qalereya

Şəkil:BombDamageMalta.jpg|İkinci Dünya müharibəsi zamanı Vallettanın bir neçə binası sol tərəfdəki Ferreriya sarayına dəyən minimal ziyan da daxil olmaqla ciddi ziyan gördü.
Şəkil:Palazzo Ferreria Valletta one of the entrances now a clothes shop.jpeg|Ferreriya sarayını girişlərindən biri. İndi geyim mağazasıdır.
Şəkil:Palazzo Ferreria statue 2.jpeg|Afrikanı təmsil edən heykəl
Şəkil:Palazzo Ferreria statue 3.jpeg|Avropanı təmsil edən heykəl
Şəkil:Palazzo Ferreria statue.jpeg|Asiyanı təmsil edən heykəl
Şəkil:Palazzo Ferreria statue 4 America.jpeg|Amerikanı təmsil edən heykəl


## Əlavə oxu

* 
* Ownership of Palazzo Ferreria
* The Palazzo Ferreria (Francia) saga
* Sette Giugno attack, family and coat of arms
* Scicluna, Frank L. (January 2014). Sette Giugno. *ozmalta.com*. Consulate of Malta in South Australia Newsletter. p.&nbsp;8. Retrieved on 12 October 2016.
* New clothing store opens in historic city palazzo
* Jinbeda r-restawr fuq Palazz Ferreria

## İstinadlar
1911-ci il Sinxay inqilabı (film, 2011)

**1911-ci il Sinxay inqilabı** və ya **1911** (; çin. *辛亥革命*) — 2011-ci ildə çəkilmiş Çin tarixi dram filmidir. Film Sinxay inqilabının 100 illiyinə həsr olunmuşdur. Bu, həmçinin Ceki Çanın karyerasında 100-cü filmdir. Baş rollarda olmaqdan əlavə, Çan həm də filmin rejissorudur. Baş rollarda Çanın oğlu Ceysi Çan, Li Binbin, Vinston Çao, Con Çen və Hu Qe də var. 24-cü Tokio Beynəlxalq Film Festivalının açılış filmi olmuşdur.

Filmin premyerası 23 sentyabr 2011-ci ildə baş tutub.

## Məzmun
Film Çindəki Mançu sülaləsinin devrildiyi və Çin Cümhuriyyətinin qurulduğu dövrlərdən bəhs edir. Hekayə, Huan Sin və Sun Yat-sen mövzularına diqqət yetirməklə, Sinxay inqilabının əsas hadisələrini yaxından izləyir. 1911-ci il Vuçan üsyanı ilə başlayır və 27 aprel 1911-ci ildə İkinci Quanzou üsyanı, 72 şəhidin ölümü, Sun Yat-senin yeni müvəqqəti Çin Respublikasının müvəqqəti prezidenti seçilməsi, son Qin sülaləsi imperatoru Puyi'nin 12 fevral 1912-ci ildə istefası və Yuan Şikai'nin 10 mart 1912-ci ildə Pekində yeni müvəqqəti prezident olması.

## Rollarda

## İstehsal
* Çəkiliş 29 sentyabr 2010-cu ildə Liaoninin Fuxin şəhərində kamera yayma mərasiminin keçirildiyi yerdə başladı. Yarım illik gərgin çəkilişdən sonra, 20 mart 2011-ci ildə Hainan'ın Sanya şəhərində çəkilişlər tamamlandı tamamlandı.

### Filmin üzərində işləyənlər
Filmin rejissoru Ceki Çan, prodüseri Van Çjzbin, ssenari Van Sindun, operatoru isə Çan Lidir. Film 100 dəqiqədir.

### Təqdimatı
Film 23 sentyabr 2011-ci ildə Çində, 29 sentyabr 2011-ci ildə isə Honq Konqda nümayiş olundu. 22 oktyabr 2011-ci ildə 24-cü Tokio Beynəlxalq Film Festivalını açdı. Filmin orijinal versiyası 7 oktyabr 2011-ci ildə Şimali Amerika teatrlarına buraxıldı.

### İstisna
Film ümumiyyətlə mənfi rəylər aldı; hazırda Rotten Tomatoes-da 9% "çürük" reytinqə sahibdir. Tənqidçilərin rəylərinin orta hesabını istifadə edən Metacritic-də "ümumiyyətlə əlverişsiz" rəyləri göstərən məsələn, 37/100 tutur.

## Mükafatlar və nominasiyalar

* Ən yaxşı dəstəkləyici aktyor üçün yüz çiçək mükafatı
* Ən yaxşı dəstəkləyici aktrisa üçün yüz çiçək mükafatı

## Xarici keçidlər
* 
* Treyleri YouTube'da oxudun
* Filmə bax

## Həmçinin bax

# Ceki Çan

## İstinadlar