open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trapezit (sərraf)

**Trapezit** () — qədim Yunanıstanda, ilk növbədə e.ə. V–IV əsrlərin sonlarında funksiyaları əhəmiyyətli dərəcədə genişlənmiş, müasir maliyyə-kredit təşkilatlarının roluna bənzəməyə başlayan sərraflar.

## Valyuta mübadiləsi
Hər qədim yunan polisinin öz sikkə sistemi var idi, çünki sikkə zərb etmək hüququ suverenlik əlaməti idi. Qanuna görə, heç bir şəhərin sikkələrinin qonşu dövlətdə heç bir dəyəri yox idi. Buna görə də ba.qa dövlətə gedərkən onların sikkələrini getdikləri ölkənin puluna dəyişmək lazım idi.

Bu narahatlıqların minimuma endirilməsi üçün müəyyən tədbirlər görülmüşdü. Bəzən transsərhəd ticarət üçün mübadilə vahidi kimi prioritet alan bir sikkə seçilirdi (e.ə. V–IV əsrlərdə Afina tetradraxması və Kizik stateri, sonralar Makedoniya sikkələri). Sonralar pul birliyi ideyasına gəlinmişdir ki, iki polis pul sisteminin unifikasiyasına razılaşmışdı. Onlar növbə ilə sikkələr zərb etmiş və buraxılışdan əldə edilən gəliri öz aralarında bölüşdürmüşdür.

Bununla belə, dəyişikliyin rolu açıq-aydın hələ də vacib idi. Maliyyə prosesləri adətən ticarət sahəsində (aqora) baş verirdi. Trapezitlər müxtəlif yunan polislərinin və "barbar" dövlətlərinin sikkələrinin dəyişdirilməsi, böyük pulların daha kiçikləri ilə dəyişdirilməsi və həqiqiliyinin qiymətləndirilməsi ilə məşğul olurdular.

## İstinadlar
Aqoranomlar

**Aqoranomlar** (, ) — qədim Afinada bazar sahibləri. Onlar püşkatma yolu ilə seçilirdi. Onlardan cəmi 10-u var idi: beşi şəhərin özü üçün, beşi isə liman olan Pirey üçün.

## İstinadlar
Simmoriya

**Simmoriya** ( ) — e.ə. IV əsrdə Afinada müharibə vergisini yığmaq üçün yaradılmış vətəndaş qrupu. Bu, afinalılar Egey dənizinin adaları ilə ittifaqlarını təzələyərək ikinci dəfə dənizdə hegemonluq əldə edən zaman yaradılmışdır. Bununla da xalqın 4 təbəqəyə bölünməsi bütün əməli əhəmiyyətini itirmişdi.

## İstinadlar
Axarnalı Apollodor

**Axarnalı Apollodor** (, **; ) — Afina siyasətçisi. Demosfenik korpusun bir hissəsi olaraq qorunan bir neçə qədim məhkəmə nitqindən tanınır. O, Afina şəhərinə etdiyi hədiyyələrə görə Afina vətəndaşlığı almış varlı trapezit Pasionun oğlu idi.

## İstinadlar
Psevdo-Demosfen

**Psevdo-Demosfen** — Demosfenin çıxışları arasında qorunub saxlanılmış, lakin müəllifliyin ona aid edilmədiyi çıxışların müəllifi.

Psevdo-Demosfenin əsərlər arasında Axarnalı Apollodor üçün yazılmış altı əsər var. Ehtimal olunur ki, onların hamısı eyni müəllif tərəfindən yazılmışdır. Bu çıxışların müəllifinin Apollodorun özü olduğu müəyyən edilmişdir.

## İstinadlar
Sərraf

**Sərraf** — pulun dəyişdirilməsi və ya alqı-satqısı ilə məşğul olan, bunun üçün müəyyən faiz alan şəxs.

Qədim dünyada və orta əsrlərdə bir dövlətin sikkələrini digər dövlətin sikkələrinə dəyişdirməklə məşğul olan insanlar sərraf adlanırdı.

## Etimologiyası
"Sərraf" sözü Azərbaycan dilinə ərəb dilindən keçmişdir. Ərəb dilində "srf" kökündən gələn "sərraf" () "qızıl və gümüş sikkələr alıb satan, pul dəyişdirən" deməkdir.

## İstinadlar
Maliyyə institutu

**Maliyyə institutu** — maliyyə-kredit sistemində fəaliyyət göstərən təşkilat. Qərb iqtisadi ənənəsinin şərhində maliyyə institutları investorlar (ev təsərrüfatları) və sahibkarlar (investisiyaların istehlakçıları) arasında vasitəçilərdir.

Geniş çərçivədə maliyyə institutunun üç əsas növü var:

# Depozit təşkilatı — əmanətləri qəbul edən və idarə edən və kredit verən təşkilat, o cümlədən bank, tikinti cəmiyyəti, kredit ittifaqı, trast şirkəti və ipoteka brokeri;
# Müqavilə təşkilatı — sığorta şirkəti və pensiya fondu
# İnvestisiya təşkilatı — investisiya bankı, anderrayter və investisiyaları idarə edən digər müxtəlif növ maliyyə qurumları.

## İstinadlar
Lisi

**Lisi** (; ) — Afina oratoru, loqoqrafı.

## Həyatı
Atası Kefal (Platonun dialoqlarından məlumdur) metek idi. Ailəsi Afina siyasətçisi Periklin dəvəti ilə Sirakuzdan (Siciliya) gəlmişdi. Onun iki qardaşı (Polemarx və Evtidem) və bir bacısı (adı məlum deyil) var idi. Gələcək natiq İtaliyanın cənubundakı Furi şəhərində təhsil alıb, burada sofistlərdən ritorika kursu almışdır. Təxminən 412-ci ildə Lisi qədim Afinaya qayıtmışdır. Bu zaman Afina dövləti çətin vəziyyətdə idi: Peloponnes müharibəsindəki məğlubiyyət nəticəsində qalibiyyət qazanmış Spartanın himayədarları olan "Otuz tiran" hakimiyyətə gəlmiş, hüquqlarını itirmiş ünsürlərə qarşı terror siyasəti yürümüşdü.

## İstinadlar
Mina (ölçü vahidi)

**Mina** (, )&nbsp;— qədim Yaxın Şərq, qədim Misir və qədim Yunanıstan ölkələrində çəki ölçüsü, həmçinin pul vahidi.

Mina müxtəlif ölkələrdə böyük hesablama və pul vahidi idi, lakin heç bir yerdə sikkə şəklində zərb edilməmişdir.

## İstinadlar
Xabri

**Xabri** (; ) — Afina hərbi xadimi.

## Həyatı
Xabri hərbi karyerası Frasibul donanmasında (e.ə. 390–389-cu illər dəniz ekspedisiyası) başlamışdır. Daha sonra Korinf müharibəsi zamanı, e.ə. 391-ci ildə Korinf burnunda döyüşlər zamanı İfikratı muzdlu birləşmələrin komandiri kimi əvəz etməsiylə xatırlanır.

İfikrit və Timofey ilə yanaşı, Xabri e.ə. IV əsrin birinci yarısının ən yaxşı Afina sərkərdələrindən biri hesab olunur. Müvəffəqiyyətli bir sərkərdə olmaqla, afinalılara böyük xidmətləri olan o, müstəqil və təvazökar bir insan kimi səciyyələndirilsə də, afinalıların paxıllığından qaçmaq və öz istəklərinə uyğun yaşaya bilmək üçün Afinadan uzaqda yaşamağa üstünlük vermişdir. Bununla belə, Xabri e.ə. 366-cı ildə dövlət cinayəti (sərhəd şəhəri Oropu Fivaya  köçürmək) ittihamı ilə məhkəmədə olmuş, lakin bəraət qazanmışdır.

## İstinadlar
Korinfli Nikareta

**Korinfli Nikareta** (; ) — qədim yunan fahişəxana rəhbəri, sutenyor.

Antik dövrdə fahişəliyi ilə məşhur olan qədim yunan şəhəri Korinfdə Nikareta "yaxşılaşan" bir müəssisə idarə edirdi. Şəhərin adından və qədim yunan ədəbiyyatındakı istinadlardan "Korinf üslubunda yaşamaq" kimi tərcümə olunan və "fahişələrlə əlaqədə olmaq" mənasını verən "*korinthiazein*" feli yaranmışdır.

Bəzi məlumatlara görə, Nikareta əvvəllər Xarisi adlı bir kişiyə məxsus olan azad edilmiş qadın idi. Azadlıq əldə edərək, aşpaz Xarisi ilə evlənmiş və Korinfə köçmüşdür.

## İstinadlar
Kitab klubu: Növbəti fəsil

**Kitab klubu: növbəti fəsil** () — Bill Holdermanın rejissorluğu ilə çəkilmiş bədii film. Filmdə əsas rolları Ceyn Fond, Dayan Kiton, Meri Stinberqen və Endi Qarsiya ifa etmişdirlər. Film Kitab klubu filminin davamıdır.

Filmin premyerası 12 may 2023-cü ildə baş tutmuşdur.

## Süjet xətti

Dörd ən yaxşı dost əvvəllər heç vaxt vermədikləri subaylığın son gecəsi ziyafəti üçün kitab klubunu İtaliyaya aparırlar və burada Vivianın Arturla olacaq toyuna hazırlaşmağa başlayırıar. Baş qəhrəmanlar Paulo Koelyonun “Kimyagər” romanını oxuyurlar. İşlər plana görə getməyəndə və keçmişin sirləri üzə çıxmağa başladıqdan sonra, istirahət üçün nəzərdə tutduqları qaçış bütün ölkə boyu ömür boyu bir dəfə baş verəcək macəraya çevrilir.

## Rollarda
*Dayan Koton — *Dayan*
*Ceyn Fonda — *Vivian*
*Kendis Berqen — *Şeron Mayers*
*Meri Stinberqen — *Kerol Kolbi*
*Endi Qarsiya — *Mitçell*
*Don Conson — *Artur*
*Kreyq T. Nelson — *Brüs Kolbi*
*Cankarlo Cannini 
*Hyu Kuarşi 
*Vinsent Riotta

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Hüquq-mühafizə orqanı

**Hüquq-mühafizə orqanı**, xüsusi yurisdiksiya daxilində qanunun mühafizəsinə cavabdeh olan hər hansı dövlət orqanıdır. Hüquq-mühafizə orqanının ən çox yayılmış növü polisdir, lakin ədliyyə, kəşfiyyat idarəsi, prokurorluq və müxtəlif digər formalar da mövcuddur, konkret hüquqi pozuntuya diqqət yetirən və ya müəyyən orqanlar tərəfindən təşkil edilən və nəzarət edilən qurumlar da var. Onlar adətən həbs səlahiyyəti və güc tətbiq etmək kimi vəzifələrini yerinə yetirmək üçün müxtəlif səlahiyyətlərə və qanuni hüquqlara malikdirlər.öz bibim oğlu şikayət etmək istiyrəm hərgün məni bulink məruz qoyur 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Hüquq-mühafizə qüvvələri
Metiklər

**Metiklər**, həmçinin **meteklər** və ya **metoyklar** (, ) — qədim Yunanıstanda Afina və başqa bir polisin vətəndaşı olan bəzi digər şəhərlərin sakini. Onlar siyasi hüquqlar olmadan qeyri-müəyyən yaşamaq icazəsi verilən, indiki dövrdə daimi rezidentliyə geniş şəkildə oxşar bir statusa sahib idilər.

## Mənşəyi
Afinaya xarici köçün tarixi arxaik dövrə gedib çıxır. Mənbələrə görə, Solon sənətkarlıqla məşğul olmaq üçün onun şəhərinə köçəcək əcnəbilərə Afina vətəndaşlığı təklif etmişdi, lakin Solonun dövründə metik statusu mövcud deyildi.

Alimlər metik statusunun inkişafını e.ə. 508-ci ildə Klisfenin islahatları ilə əlaqələndirməyə meyllidirlər. Bununla belə, e.ə. 480-ci ildən sonrakı illərdə Afina əhalisinin artım sürətini sırf təbii artımla izah etmək çətindir. Bu, Afinaya gələn mühacirlərin bu nöqtədə hələ də Afina vətəndaşları ola biləcəyini və metik statusun hələ mövcud olmadığını göstərir. "Metoyk" sözünün ilk məlum istifadəsi Esxilin ilk dəfə e.ə. 472-ci ildə canlandırılan "Persiyalılar" pyesindədir.

## İstinadlar
Panafina oyunları

**Panafina oyunları** (, ) — qədim Afinada şəhərin himayədarı, ilahə Afinanın şərəfinə keçirilən ən böyük dini və siyasi festivallar.

## Tarixi
Psevdo-Apollodora görə, "Panafiney" kimi tanınan festival padşah Erixtoni tərəfindən təsis edilmişdir. Bu şənliklərdə iştirak etmək üçün oyunlardan sonra vəfat edən Krit şahzadəsi Androgey Attikaya gəlmişdir. Harpokrationa görə, oyunlar əvvəllər "Afiney" adlanırdı. Tesey Attikanın yaşayış məntəqələrini vahid dövlətdə birləşdirərək bayrama yeni bir ad vermişdir – "Panafiney", yəni "bütün afinalılar üçün bayram".

## İstinadlar
Fano (Neyeranın qızı)

**Fano** — e.ə. 343–340-cı illər arasında arasında Afinada onun mənşəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər səbəbiylə baş verən bir məhkəmə işinin mövzusu. Fanonun anası Neyera idi və o, ehtimal olunur ki, Korinfdə anadan olmuşdur. Neyera azadlığını satın aldıqdan sonra üç uşağı ilə Afinaya getmişdir. Neyera orada onun uşaqlarını övladlığa alan mühüm siyasətçi Stefanla yaşayırdı. Onun Stefanın və birinci həyat yoldaşının qızı, yoxsa sadəcə Neyeranın qızı olduğu bəlli deyil. O, Fano ilə evlənməyə çalışmışdı, lakin buna icazə verilməmişdir, çünki afinalı olmayan və heteranın qızı olan Fano Afinada qanuni nikah bağlaya bilməzdi. Ən azı bunu Stefanın iki siyasi rəqibi – Apollodor və Feomnest iddia edirdi. Daha sonra saxta vətəndaşlıq iddiası ittihamı məhkəməyə müraciət etmişdilər. Fanonun ilk həyat yoldaşı Frastor idi. Onlar sonradan boşanmış və Fano arxon basiley Feogen ilə evlənmişdir. Onun həyat yoldaşı olaraq o, həm də basilinna kimi vəzifələr götürmüşdür, baxmayaraq ki, mümkün mənşəyinə görə onun Afinada qurban verməyi qadağan edilmişdi. İttihamlar səbəbilə bu evlilik pozulmuşdur. Məhkəmənin nəticəsi və Fanonun sonrakı həyatı, eləcə də ittihamların həqiqiliyi haqqında çox az şey məlumdur. Fanonun özünün həyat yoldaşı olandan əvvəl hetera kimi işlədiyi iddia edilmişdir. Alimlərə görə, onun Stefanın qızı olması ehtimalı azdır, amma Neyeranın qızı olması mümkündür.

## İstinadlar
Evdar şəxs

**Evdar şəxs** — istər evdə tamştatlı və ya yarımştatlı formada iş görən, öz iqamətgahına qulluq edən şəxs. Bu termin "**evdar qadın**" və "**evdar kişi**" formasında da olur. Hər halda, evdarlıq ənənəvi olaraq qadının məsuliyyətində olduğuna görə vaxtının çox hissəsini ailə evinə qulluq etməklə keçirən qadına "evdar qadın" deyilmişdir. Bir çox qadınlar bu sözü hələ də hökumət sənədlərində istifadə edirlər, çünki onlar ev işində dəyəri görürlər.

## İstinadlar
Toy vaza rəssamı

**Toy vaza rəssamı** — e.ə. 480–460-cı illərdə Afinada qırmızı fiqur texnikasında işlənmiş vazaların rəssamının şərti adı.

Onun imzası olan vaza e.ə. 470–460-cı illərə aid Fetida və Peley toy səhnəsini əks etdirən piksidadır.

## İstinadlar
Qızılbalıq xaosu

**Qızılbalıq xaosu** () – 2021-ci ilin martında Tayvanda baş vermiş ad dəyişdirmə insidenti. Bir çox tayvanlı şəxs Yaponiyanın "Sushiro" konveyer suşi şəbəkəsinin kampaniyasından yararlanmaq üçün adını dəyişdirmişdir. Belə ki, şirkət adında qızılbalıq (; guīyú) sözü olan şəxslər üçün pulsuz suşi təklif edirdi. İnsident ictimai şəxslər tərəfindən tənqid olunmuşdur.

## Zəmin
20 may 2015-ci ildə Tayvanda Ad Qanunda edilən düzəlişə əsasən altı halda üç hüquqi ad dəyişikliyinə icazə verilir:

Bu dəyişiklik praktikada istənilən insanın istədiyi adı götürməsinə imkan yaratdı. Düzəlişdən üç gün sonra aktivist Huan Honçen öz adını 15 işarə uzunluğunda olan "黃宏成台灣阿成世界偉人財神總統" ( adı ilə dəyişdirmişdir.

## İnsident
"Suşiro" suşi restoranları şəbəkəsi 10–21 mart 2021-ci ildə Tayvanda qızılbalıq suşisi kampaniyası keçirmişdir. "Suşiro" növbəti kampaniyanı Facebook səhifələrində açıqlamışdır: 17 və 18 martda adları qızılbalıq (; guīyú) ilə homofon olan şəxslər endirimli suşi yeyə biləcəkdilər. Adları qızılbalıq heroqlifləri ilə dəqiqliklə eyni olan şəxslər isə başqa 5 şəxslə birlikdə pulsuz suşi yemək imkanı əldə edəcəkdilər.

16 martda bir gülməli xəbərlər kanalı Facebook-da "Liao Qızılbalıq", "Tsantsian Qızılbalıq" və "Liu Pinhan Yaraşıqlı Qızılbalıq" adları olan üç vəsiqənin şəklini paylaşmışdır. Paylaşım viral olmuş, bir çox şəxs kampaniyadan yararlanmaq üçün adlarını dəyişdirməyə başlamış, kampaniya bitdikdən sonra əvvəlki adlarına qayıtmağı planlaşdırmışdırlar. Ən uzun ad rekordu bir neçə dəfə yenilənmişdir: əvvəlcə 36, sonra 40, daha sonra 50 işarədən ibarət soyad ortaya çıxmışdır. Tayçjunlu bir universitet tələbəsi üçüncü və sonuncu ad dəyişikliyindən istifadə edərək "Tsan Qızılbalıq Yuxusu" (張鮭魚之夢) adını götürmüş, bunun həmişəlik olacağını öyrənəndə dəhşətə düşmüşdür. Lakin Tayçunun Mülki İşlər Bürosu onun sadəcə 2 dəfə ad dəyişdirdiyini bildirmiş, əvvəlki adına qayıtması barədə xəbərdarlıq etmişdir. 19 marta qədər azı 332 şəxs kampaniya üçün adını dəyişdirmişdir.

## Tənqid
Hökumət rəsmiləri və siyasətçilər bu ad dəyişikliklərini tənqid etmişdirlər. Ad dəyişiklikləri ilə məşğul olan Ev Qeydiyyatı İdarələrində işləyən bəzi işçilər ərizəçilərə adlarını dəyişdirməməyə inandırmağa çalışsalar da, az müvəffəqiyyət əldə etmişdirlər. Daxili İşlər Nazirinin müavini Çen Tsunyen bu ad dəyişikliklərinin həm vaxt itkisinə, həm də lazımsız sənədləşməyə səbəb olduğunu bildirmişdir.

İctimaiyyətin ad dəyişikliklərinə reaksiyası mənfi olmuşdur. Bəzi yazıçılar gənc və cavan nəsillər arasındakı etik dəyərlərin parçalanması haqqında fikir bildirmişdirlər. Bir başqa tənqid qida israfı barəsində olmuşdur. Bəzi kampaniya iştirakçıları sadəcə balığı yeyib düyüyə toxunmamışdırlar. Xarici xəbər agentlikləri bu hadisə haqqında yazdıqdan sonra bir neçə Tayvan xəbər nəşri bu insidenti "beynəlxalq utanc" adlandırmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Sushiro"nun orijinal Facebook postu
Metaneyra (hetera)

**Metaneyra** () — klassik Korinf və Afinada fəaliyyət göstərən hetera. Uşaq ikən onu Korinfli Nikareta satın almışdır. O, Metaneyranı Neyera ilə birlikdə öz qızı kimi böyütmüş və heteraya çevirmişdir. Afenay iddia etmişdir  ki, o, həm İsokratın, həm də Lisinin məşuqəsi idi. Apollodorun sözlərinə görə, Lisi Metaneyranın Elevsin misteriyaları iştirak etməsinin təşəbbüskarı olmuşdur.

## İstinadlar
Afinalı Stefan

**Afinalı Stefan** — Afina oratoru və siyasətçisi.

## Həyatı
Stefan Eroyada demində anadan olmuş Antidoridin oğlu idi. Siyasəti ilə və xalq məclisi qarşısında prokuror kimi Stefan Kallistratın tərəfdarı idi. E.ə. 346-cı ilin yazında Mitilini ilə dostluq və ittifaqı yeniləmək üçün vəsatət vermişdir. O, rəqibi və keçmiş qurbanı Apollodor tərəfindən ittiham olunduğu məhkəmə prosesi vasitəsilə xüsusi tanınmışlıq əldə etmişdir. O, afinalı bir qadınla qanuni nikahdan olan övladlarını ona vətəndaşlıq verilməsi üçün keçmiş hetera Neyeranın övladları kimi təqdim etməkdə ittiham edilirdi. Onun Afina vətəndaşlığı almaq ümidi ilə qızı Fano ilə nahaq evləndiyi bildirilmişdir. Məhkəmənin nəticəsi və Stefanın taleyi barədə heç nə məlum deyil. Stefanın ona qarşı bu cür ittihamlar olduğu bir vaxtda Afinada uzun müddət görkəmli prokuror kimi necə qala bildiyi də aydın deyil.

## İstinadlar
Güyəməkimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sərraf (dəqiqləşdirmə)

* **[[Sərraf]]** — pulun dəyişdirilməsi və ya alqı-satqısı ilə məşğul olan, bunun üçün müəyyən faiz alan şəxs.
* Sərraf (təxəllüs)
* Sərraf (ad)
1 avqust (dəqiqləşdirmə)

* 1 avqust — Qriqorian təqvimində ilin 213-cü günü. (uzun ildə 214-cü) Bu tarixdə ilin sonuna 152 gün qalır.
* 1 Avqust (aerobatika eskadronu) — Çin Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur.
Hadıyev (soyad)

**Hadıyev** — Azərbaycan soyadı. "Hadı" şəxs adından yaranıb. Ərəb mənşəlidir, mənası "doğru yol göstərən, düz yola çağıran" deməkdir.

## Bu soyadı daşıyan şəxslər
* Hüseynağa Hadıyev (1946–1994) — Azərbaycan müğənnisi.
* Cavanşir Hadıyev (d. 1969) — Azərbaycan kino aktyoru.
* Rəhman Hadıyev (d. 1949) — Azərbaycan rəssamı.

## İstinadlar
Kitab klubu

**Kitab klubu** və ya daha uzun adı ilə **kitab müzakirə klubu** və yaxud **oxu klubu** — insanların müəyyən zaman fasilələri ilə görüşdükləri, əvvəllər oxuduqları kitablar haqqında fikirlərini bölüşdükləri, oxuduqları kitablardakı bəyəndikləri və bəyənmədikləri hissələri və personajları müzakirə etdikləri sosial tədbirdir.

İnsanlar belə tədbir üçün evlərdə, kafelərdə, kitabxanalarda yığışırlar. Restoranlarda yeməkdən sonra da belə yığıncaqların təşkil edilməsi mümkündür.

Klubun üzvləri digər gündəlik fəaliyyətlərinə görə həmişə müəyyən edilmiş yerdə və ya vaxtda görüşməkdə çətinlik çəkə bilərlər. Belə vəziyyətlərdə internetin yüksəlişi ilə yeni yaranmış onlayn kitab müzakirə forumları bu görüşlərin virtual mühitdə keçirilməsinə şərait yaradır.

## Xarici keçidlər

* American Library Association Public Programs Office Book Discussion Series list of book discussion programs developed by the ALA
* Library of Congress Center for the Book the program's official web site
Kitab klubu (dəqiqləşdirmə)

* **[[Kitab klubu]]** və ya daha uzun adı ilə **kitab müzakirə klubu** və yaxud **oxu klubu** — insanların müəyyən zaman fasilələri ilə görüşdükləri, əvvəllər oxuduqları kitablar haqqında fikirlərini bölüşdükləri, oxuduqları kitablardakı bəyəndikləri və bəyənmədikləri hissələri və personajları müzakirə etdikləri sosial tədbirdir.
* Kitab klubu () — 2018-ci ildə çəkilmiş Amerika romantik komediya filmidir.
* Kitab klubu: növbəti fəsil () — Bill Holdermanın rejissorluğu ilə çəkilmiş bədii filmdir.
Tez-bazar ailə

**Tez-bazar ailə** () — 2018-ci ildə rejissor Şon Anders tərəfindən çəkilmiş komediya filmidir. Filmdə baş rolları Rouz Birn və Mark Uolberq ifa etmişdir. Film Rusiyada 31 yanvar 2019-cu ildə nümayiş olunmuşdur.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* ''Instant Family'' on Rotten Tomatoes
Əbədilik (film, 2021)

**Əbədilik** () — yazıçı Erik Maykrantzın Reenkarnasiyaçının qeydləri adlı debüt romanı əsasında rejissor Antuan Fukuanın çəkdiyi Amerika istehsalı olan elmi fantastika filmi. Filmdə baş rolu Mark Uolberq ifa edir. Filmin rəqəmsal formada buraxılışı 10 iyun 2021-ci ildə Paramount+ platformasında baş vermişdir.

## İstinadlar
Baxın kim qayıdıb (film)

**Baxın kim qayıdıb** () — Timur Vermesin Adolf Hitler haqqında yazdığı və ən çox satılmış romanlar arasında olan eyniadlı əsərinin ekranlaşdırılmış versiyasıdır. Filmin rejissoru Devid Vnendtdir. Film 2015-ci ildə çəkilmişdir və komediya filmidir. Filmin süjet xətti Hitlerin müasir almanlarla ünsiyyətindən bəhs edir. Adolf Hitleri obrazını Oliver Mazuççi canlandırmışdır. Film 89-cu Akademiya Mükafatları zamanı Ən yaxşı Beynəlxalq Film nominasiyası üzrə göstəriləcək səkkiz filmdən biri kimi göstərilsə də, ancaq bu nominasiyaya seçilməmişdir.

## Rollarda
* Oliver Mazuççi — Adolf Hitler
* Fabian Buş — Fabian Savaçki
* Lars Rudolf — kiosk satıcısı
* Françiska Vulf — Kremayer
* Kristof Mariya Herbst — Kristof Sensenbrink
* Katya Riman — Katya Bellini
* Qudrun Ritter — Kremayerin nənəsi
* Mixael Ostrovski — Riko Mançello

## İstinadlar
Alqoritmlər nəzəriyyəsi

**Alqoritmlər nəzəriyyəsi** () — hesablama nəzəriyyəsinin bir sahəsidir və müəyyən bir tapşırığı həll etmək üçün dəqiq addımların müəyyənləşdirilməsinə yönəlmişdir. Bu nəzəriyyə informasiyanın işlənməsinin, avtomatlaşdırılmış qərar qəbulunun və verilənlər üzərində müxtəlif əməliyyatların həyata keçirilməsinin əsasını təşkil edir.

## Əsas sahələri
# Alqoritmlərin effektivliyi və mürəkkəbliyi — alqoritmlərin hansı resurslardan (zaman və yaddaş) nə dərəcədə səmərəli istifadə etdiyini araşdırır.
# Qraf nəzəriyyəsi — qovşaqlar və kənarlardan ibarət qraf strukturlarının araşdırılması, məsələn, qısa yol tapma və qrafda axtarış metodları.
# Dinamik proqramlaşdırma — təkrarlanan altproblemləri yadda saxlamaqla daha böyük problemləri həll etməyə yönəlmiş metod.
# Qridi metodları — verilən problemi yerinə yetirmək üçün hər mərhələdə ən yaxşı yerli seçimi etməklə optimal nəticəyə çatmağa çalışır.
# Təsadüfi alqoritmlər — həll prosesi təsadüfi ədədlərə əsaslanan metodlarla həyata keçirilir.
# Paralel və paylanmış alqoritmlər — alqoritmlərin çoxsaylı prosessor və ya kompüterlərdə yerinə yetirilməsi ilə əlaqədardır.

Alqoritmlərin nəzəriyyəsi həm də NP-tamlıq, hesablama çətinliyi sinifləri, qərarvermə alqoritmləri kimi sahələri əhatə edir və optimal həllərin tapılması üçün yeni metodların işlənib hazırlanmasına əsaslanır.

## Növləri
### Avtomat nəzəriyyəsi

## İstinadlar
Tuntszıdan

**Tuntszıdan** () və ya **bakir oğlan yumurtası** – Çinin Çjetszyan əyalətinin Dunyan şəhərinə aid ənənəvi yemək. Oğlan sidiyində qaynadılmış yumurtalardan hazırlanır.

## Tarixi
Tuntszıdan Çinin Dunyan şəhərinə aid ənənəvi yeməkdir və əsrlərlə hazırlanır. Yeməyin hazırlanmasında məhz oğlanların sidiyindən istifadə olunmasının dəqiq izahı yoxdur. Tarixən Çjetszyan regionu sidikdən müxtəlif müalicəvi məqsədlər üçün geniş istifadə olunurdu.

Sidikdə qaynadılmış yumurtaların bədən hərarətini azaltdığı və qan dövranını yaxşılaşdırdığı iddia olunur. Yerlilər yeməyin günvurmanın qarşısını aldığını iddia edirlər. Lakin bu iddialar elmi cəhətdən sübut olunmayıb.

## Hazırlanması
Əvvəlcə toyuq yumurtaları oğlan sidiyində isladılır, daha soba üzərində qızdırılır. Yumurtalar qaynadıqdan sonra yumurta qabıqlarının səthi çatladılır və sidiyə geri qoyulur. İstifadə olunmuş sidik yeni sidiklə əvəz olunur və proses təkrarlanır. Bütün proses adətən 1 gün çəkir. Bəzi reseptlərdə yeməyə otlar əlavə olunur. Bişirmə prosesi bitəndə yumurtaların ağı açıq qızılı rəngdə, yumurtanın sarısı isə yaşıl rəngdə olur. Yemək hazırlanma prosesinə görə əsr yumurtasına yeməyinə oxşayır.

## Müasir istifadə
Tuntszıdan Dunyan şəhərində ənənəvi yemək kimi qəbul olunur. Satıcılar sidik yığmaq üçün şəhərdə yerləşən ibtidai məktəblərə gedirlər. Onlar 10 yaşından kiçik oğlanların sidiyinə üstünlük verirlər. Şəhərdə böyümüş uşaqlar bu praktikaya öyrəşiblər və satıcıların qoyduqları ləyənlərə ifrazatlarını boşaldırlar. Müəllimlər qızdırması və ya başqa xəstəliyi olan oğlanların sidik verməməsi barədə xəbərdarlıq edirlər.

Bəzi satıcılar parklarda və ya ictimai tualetlərdə dayanaraq uşağının sidik verməsinə icazə verən valideynlər axtarırlar. Dunyan sakinləri bu yeməyi evdə də hazırlayırlar və evdəki oğlanların sidiyindən istifadə edirlər. Müasir tibb tədqiqatları yumurtanın sidiklə bişirilməsinin müalicəvi olması barədə sübutun olmadığını göstərsə də, yemək istehlak olunmağa davam edir.

## İstinadlar
Müqəddəs Akop kilsəsi

**Müqəddəs Akop kilsəsi** () — Xankəndidə yerləşən erməni kilsəsi. Azərbaycanın nəzarətinə keçdikdən və şəhərin erməni əhalisinin sayının azalmasından sonra fəaliyyətini dayandırıb.

## Tarixi
Kilsənin təməli 2005-ci ilin sentyabrında qoyulub və tikinti işləri 2007-ci ilin əvvəlinə qədər, təxminən 1 il yarım davam edib. Məbədin tikintisini amerikalı-erməni xeyriyyəçi Nerses Epremyan maliyyələşdirib, o, kilsəni dünyasını dəyişmiş oğlu Akop Epremyanın xatirəsinə tikdirib. Kilsənin ətrafı "Karvan" MMC-nin direktoru Akop Akopyan tərəfindən abadlaşdırılıb və asfaltlanıb.

2007-ci il mayın 6-da axşam kilsənin təntənəli təqdis mərasimi baş tutdu, burada yüzlərlə şəhər sakini, qonaqlar, Erməni Qriqoryan Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyasının ruhaniləri, rəsmi şəxslər, xeyirxahlar iştirak etdilər. Təqdis mərasimini ruhani siniflə birlikdə Qarabağ yeparxiyasının rəhbəri arxiyepiskop Pargev Martirosyan aparıb.
## İstinadlar
Bleach

**Bleach** — ingilis dilindən tərcümədə javel suyu mənasına gələn ifadə. Həmçinin aşağıdakı mənalara da gələ bilər:

* ''Bleach'' (manqa) — Tayto Kubo tərəfindən yaradılan manqa seriyası.
* ''Bleach'' (albom) — "Nirvana" qrupunun debüt albomu.
Herman Zauppe

**Herman Zauppe** (; ) — Almaniya ellinist.

Göttingendə qədim dil üzrə professor olmuşdur. Onun əsas nailiyyətləri çardaq natiqlərinin tədqiqi ilə bağlıdır: Likurqun nəşr edilməsi (1834), "Oratores attici" (1838–1850), Demosfenin çıxışları (1845), "Epistola critica ad G. Hermannum" (1841) və s.

Bundan əlavə, Zauppe "Philodemi de vitiis üb. X" (1853), "Eugippii vita S. Severini" (1877, "Monumenta Germaniae historica" daxilində) və Platonun "Protagoras" (1884) əsərini nəşr etmişdir.

## İstinadlar
Ksenias qrafe

**Ksenias qrafe** () — klassik Afinada  guya Afina vətəndaşlığı olmayan, əcnəbi olan şəxsə bu hüququ öz üzərinə götürməyinə görə qaldırılan ittiham.

Yunan polisində əcnəbilərin şəxsi azadlığı olsa da, onların ailə və vətəndaş statusunda və ya şəxsi birliklər əsasında qurulan cəmiyyətin hüquqi müdafiəsində heç bir payı yox idi. Afinanın tam vətəndaşı yalnız demlərin vətəndaş siyahılarına daxil edilmiş şəxs idi. Orada qanuni əsas olmadan insanlar qeydiyyata alındığı halda istənilən günahsız vətəndaş bu iddia qaldıra bilərdi.

## İstinadlar
Düşes (armud)

**Düşes** (, ) — yumşaq, əriyən, şirəli armud desert çeşidləri qrupu. Çeşid ilk dəfə 1845-ci ildə Tuluzada (Fransa) pepinyerist Barter tərəfindən qeyd edilmişdir. Öz-özünə kök salan ağac ilk məhsulunu 1856-cı ildə vermişdir.

## İstinadlar
Atimiya

**Atimiya** (, ) — qədim Afina mülki hüququndakı ən ağır cəzalardan biri. Bu, vətəndaş hüquqlarından məhrumetməyə və ictimai qınağa səbəb olur. Atimiyaya məruz qalan şəxsin Xalq Məclisində çıxış etmək, vəzifə tutmaq, orduda xidmət etmək, Olimpiya oyunlarında iştirak etmək hüququ yox idi.

Afinada atimiya vətəndaşın namusunun əsasını təşkil edən vətəndaş hüquqlarından tamamilə və ya qismən məhrum edilməsini nəzərdə tuturdu. Bu cəza məhkəmə hökmü ilə verilə bilər və ya sadəcə olaraq müəyyən mülki vəzifələrin yerinə yetirilməməsi səbəbindən baş verə bilər. Məhrumiyyətin dərəcəsi şəraitdən asılı olaraq müxtəlif hüquqlara təsir edərək müxtəlif idi.

## İstinadlar
Teorikon

**Teorikon** (; ) — qədim Afinada qurbanlar və ictimai əyləncələrin təşkili üçün ayrılmış dövlət krediti.

Afinada çox sayda bayramlardan bəziləri ayrı-ayrı filaların, demlərin və ya ailələrin hesabına təşkil edilirdi, lakin bütün xalqın iştirak etdiyi bir çoxları dövlətdən xərc tələb edirdi. Bu xərclərin nə qədər böyük olduğunu Demosfenin çıxışlarında müşahidə etmək mümkündür. O, Dionisiya və Panafina oyunları üçün hər hansı bir hərbi müəssisədən daha çox xərcləndiyindən şikayətlənirdi.

## İstinadlar
Evbul (siyasətçi)

**Evbul** (; ) — Afina oratoru, dövlət xadimi, Demosfenin əleyhdarı, "sülh partiyası" adlanan partiyanın nümayəndəsi. Onun fəaliyyəti ilə bağlı məlumatlar ziddiyyətlidir, çünki bir tərəfdən Evbulun sayəsində Afinanın müəyyən iqtisadi tərəqqi əldə etdiyi, digər tərəfdən isə bu siyasətçinin Afina üçün əlverişsiz şəraitdə Makedoniya kralı II Filip ilə sülh müqavilələri bağladığına inanılır.

## İstinadlar
Pallaki

**Pallaki** və ya **pallakay** () — qədim Yunanıstanda cariyəyə verilən ümumi ad.

## Etimologiyası
"Pallaki" sözünün etimologiyası qeyri-müəyyəndir. Robert Bekes yunancadan əvvəlki mənşə və latınca paleks ("məşuqə") ilə əlaqəni təklif etmişdir. Bu, Aralıq dənizinə xas qeyri-Hind-Avropa bir dildən alınma sözdür.

## İstinadlar
Sulanmış səhm

**Sulanmış səhm** və ya **sulu səhm** () — şirkətin səhmlərinin dəyərinin süni şəkildə artırılmasını ifadə edən maliyyə termini. Bu, investorları yanlış yönləndirmək və şirkəti olduğundan daha dəyərli göstərmək məqsədi daşıyır.

## Mənşəyi
"Sulanmış səhm" termininin kökləri XIX əsrə gedir. Bu anlayış, maldarlıq dövründə satışdan əvvəl heyvanların çəkisini artırmaq məqsədilə istifadə olunan bir praktikadan gəlir. Mal-qara sahibləri, heyvanların çəkisini artırmaq üçün onlara duz verərək susuzluqlarını artırır və daha sonra onların çoxlu su içmələrinə imkan yaradırdılar. Beləliklə, heyvanlar daha ağırlaşır və daha yüksək qiymətə satılırdı. Bu praktikadan maliyyə dünyasında səhmlərin qiymətinin artırılması məqsədilə istifadə edilərək, "watered stock" anlayışı meydana çıxmışdır. Xüsusən Nyu-Yorkda bu terminin tanınmasında heyvandarlıq biznesi ilə məşğul olan və bu praktikadan faydalanan maliyyəçi Daniel Dryunun rolu olduğu qəbul edilir.

## İstinadlar
Coders

**Coders** — Rəqəmsal texnologiyalar sahəsində beynəlxalq səviyyədə fəaliyyət göstərən Azərbaycan brendi.

## Tarixi
2015-ci ildə gənclərin informasiya və kommunikasiya texnologiyaları sahəsinə olan marağını artırmaq, onları bu sahəyə cəlb etmək üçün bu sahəyə maraq göstərən gənclərdən ibarət tələbə klubu kimi formalaşan Coders Azerbaijan, 2016-cı ildə İKT sektorunda veb proqramlaşdırma mütəxəssislərinə olan tələbatı nəzərə alaraq, bu sahədə ixtisaslı kadrların yetişdirilməsinə fokuslanan startap kimi Bakı Mühəndislik Universitetinin Texnoparkında rezindetlik əldə edir. 2017-ci ildə yeni mərkəzini açan Coders Azerbaijan, xidmət və tədris proqramlarını genişləndirərək fəaliyyətini inkişaf etdirmişdir.

2022-ci ildə Coders Harvard Universiteti və Yel Universitetində tədris olunan kompüter elmləri üzrə kampus əsaslı onlayn giriş kursu CS50-nin Azərbaycanda rəsmi tədris hüququnu alıb.

2024-cü ilin sentyabrında Coders kiber təhlükəsizlik sahəsi üzrə EC-Council tərəfindən akkreditə olunmuşdur.

## Coders Caravan

## İstinadlar
Blitum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Oğuz (dəqiqləşdirmə)

**[[Oğuz]]** — Azərbaycanda şəhər; Oğuz rayonunun inzibati mərkəzi.

**Oğuz** həmçinin bu mənalara istinad edə bilər:

* erkən türk dilində "tayfa" deməkdir; bax: Oğuz (tayfa)
* Oğuz rayonu
* Oğuz dilləri
* Oğuz türkləri
* Oğuz xan
* Oğuz (ad)
*
Oğuz (ad)

**Oğuz** — türk kişi adı. Oğuz xan türk xalqlarının ən qədim hökmdarlarından biridir. Ad onun xatirəsinə əsasən qoyulur və onu ifadə edir. Həmçinin soyad kimi də istifadə olunur.

## Bu adı daşıyan şəxslər
* Oğuz Atay

## Bu soyadı daşıyan şəxslər
* Tofiq Oğuz
Malva rosea

*  — Malva pusilla bitki növünün sinonimi.
*  — Alcea rosea bitki növünün sinonimi.
*  — Alcea rosea bitki növünün sinonimi.
*  — Phymosia rosea bitki növünün sinonimi.
Jak Düboşe

**Jak Düboşe** (, ) — isveçrəli biofizik, kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (2017 il).

## Bioqrafiyası
1948–1955-ci illərdə ibtidai məktəbdə oxumuş, alətlərin: bıçaq, iynə, sap, kibritin köməyi ilə elmi öyrənmişdir. 1962-ci ildə məktəb imtahanını verdi. 1967-ci ildə bioloq oldu. 1969-cu ildə Cenevrədə molekulyar bioloq kimi sertifikat almışdır. 1973-cü ildə biofizika elmləri doktoru. 1978-ci ildə Haydelberqdə işləyib. 1988-ci ildən Lozanna Universitetinin professoru. Həyat yoldaşı, qızı və iki nəvəsi var.

İsveçrə Sosialist Partiyasının üzvü, onu Morj şəhərinin yerli şurasında təmsil edir.

Böyük babası — Jak-Julien Düboşe (1798–1868 il), L'Illustration qəzetinin naşiri olub.

## Karyerası
J. Düboşe 1962-ci ildə Lozannanın Politexnik institutunda fizika üzrə təhsil almağa başladı və 1967-ci ildə fiziki mühəndislik dərəcəsi ilə bitirdi. 1969-cu ildə Cenevrə Universitetində Molekulyar Biologiya üzrə Sertifikat aldı və sonra DNT elektron mikroskopiyasını öyrənməyə başladı. 1973-cü ildə Cenevrə Universitetində və Bazel Universitetində biofizika üzrə dissertasiyasını yazıb müdafiə edərək fəlsəfə doktoru dərəcəsini almişdir.

1978–1987-ci illərdə J. Düboşe o vaxt Qərbi Almaniyanın bir hissəsi olan Heydelberqdəki Avropa Molekulyar Biologiya Laboratoriyasında qrup rəhbəri işləyib. 1987–2007-ci illərdə Lozanna Universitetinin professoru olub. 2007-ci ildə 65 yaşında təqaüdə çıxdı və Lozanna Universitetinin fəxri professoru oldu.

J. Düboşe karyerası ərzində krioelektron mikroskopiya, krioelektron tomoqrafiya və şüşə kəsikli krioelektron mikroskopiya sahələrində texnologiyalar inkişaf etdirmişdir. Bu texnologiyalar zülal kompleksləri və ya viral hissəciklər kimi fərdi bioloji strukturları vizuallaşdırmaq üçün istifadə olunur. Lozannada o, alimlərin sosial məsələlərə dair məlumatlılığının artırılmasına yönəlmiş təşəbbüslərdə iştirak edirdi.

2014-cü ildə J. Düboşe EMBL-dən Lennart Filipson Mükafatını aldı. 2015-ci ildə karyerası haqqında yazan EMBL-dəki həmkarı professor Garet izah etdi: "Jak bir vizyona sahib idi. O, suyun nazik təbəqələrini kristalların əmələ gəlməyə vaxtı olmadan tez dondurmağın bir yolunu tapdı, zaman keçdikcə bu texnika təbiət elmlərində tədqiqatlar üçün getdikcə daha çox əhəmiyyət kəsb etdi və bu Nobel mükafatına layiq görüldü".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nəzarət axını

**Nəzarət axını** () — proqram təminatında kodun icra ardıcıllığını müəyyən edən mexanizmdir. Bu mexanizm vasitəsilə proqramın hansı hissələrinin nə zaman və hansı şərtlərlə icra olunacağını təyin etmək mümkündür. Proqramlaşdırma dillərində nəzarət axını təmin etmək üçün müxtəlif üsullar var, əsasən aşağıdakı kateqoriyalara bölünür.

## Kateqoriyaları
*Sıralı axın ()
**Proqramın hər bir əmri sırayla, bir-birinin ardınca icra olunur.
**Əsas nəzarət axınıdır və proqramın başlanğıcından sonuna qədər addım-addım irəliləyir.
*Şərtli nəzarət axını ()
**Proqramın müəyyən hissəsinin icra edilib-edilməməsini təmin edir.
**Əsasən `if`, `else if`, `else` strukturlarından istifadə edilir.
**Məsələn, `if` bloku müəyyən bir şərt doğru olduqda icra olunur, əks halda `else` blokuna keçir.

```qbasic
if a > b:
    print("a böyüktür")
else:
    print("b böyüktür və ya bərabərdir")
```


*Dövr nəzarət axını ()
**Kodun müəyyən hissəsinin təkrarən icra olunmasını təmin edir.
**`for`, `while` dövrləri vasitəsilə həyata keçirilir.
**Dövr nəzarət axını çoxsaylı məlumatları emal etmək və ya bir işi təkrarlamaq lazım olduqda istifadə olunur.
;Misal (for dövrü):

```qbasic
for i in range(5):
    print(i)
```


;Misal (while dövrü):

```qbasic
i = 0
while i < 5:
    print(i)
    i += 1
```


*Seçim nəzarəti ()
**Müxtəlif dəyərlərə görə müxtəlif əmrlərin icra olunmasını təmin edir.
**Bəzi dillərdə `switch` strukturundan istifadə olunur; Python kimi dillərdə isə ümumiyyətlə `if-elif-else` blokları ilə əvəz olunur.

```qbasic
choice = 2
if choice == 1:
    print("Birinci seçim")
elif choice == 2:
    print("İkinci seçim")
else:
    print("Başqa seçim")
```


*Funksiya çağırışları ()
**Funksiyalar kodun müəyyən hissələrini ayrı-ayrılıqda icra etmək üçün istifadə olunur.
**Funksiya çağırışı ilə nəzarət axını həmin funksiyaya keçir, funksiyanın icrası bitdikdən sonra isə növbəti sətrə geri qayıdır.

```qbasic
def salamla():
    print("Salam!")

salamla()
```

*Nəzarəti dayandırma və davametmə ()
**Dövrü dayandırmaq və ya növbəti iterasiyaya keçmək üçün istifadə olunur.
**`break` dövrü vaxtından əvvəl bitirir, `continue` isə cari iterasiyanı buraxaraq növbəti iterasiyaya keçir.
**`return` isə funksiyanı müəyyən dəyəri geri qaytarmaqla bitirir.

;Misal (break və continue)

```qbasic
for i in range(10):
    if i == 5:
        break  # Dövr burada dayandırılır
    elif i == 3:
        continue  # Bu iterasiya buraxılır
    print(i)
```


*İstisnaların emalı ()
**Proqramda gözlənilməyən səhvlərin qarşısını almaq üçün `try`, `except` blokları istifadə olunur.
**Bu, nəzarət axınının səhv baş verdikdə hansı istiqamətə yönləndiriləcəyini müəyyən edir.

```qbasic
try:
    hasil = 10 / 0
except ZeroDivisionError:
    print("Sıfıra bölmə mümkün deyil.")
```


Nəzarət axını proqramın davranışını düzgün qurmaq və istənilən şərtlərə uyğun olaraq nəticə əldə etmək üçün əsas mexanizmdir.

## İstinadlar
Atılım Universiteti

**Atılım Universiteti** — 1997-ci ildə yaradılmış özəl universitet. Türkiyənin paytaxtı Ankarada yerləşir. Əksər kurslar üçün tədris dili ingilis dilidir. Təhsil proqramları beynəlxalq standartlara uyğundur.

## Tarixi
Atılım Universiteti 1996-cı ildə yaradılmış Atılım Fondu tərəfindən 15 iyul 1997-ci ildə yaradılmışdır. Universiteti Türkiyənin ən yaxşı universitetlərindən biri hesab olunur. 

## Akademik strukturu
Universitetinin qabaqcıl proqramlarına Biznesin İdarə Edilməsi, Mühəndislik və İngilis dili daxildir.

### Fakültələri

#### Mühəndislik fakültəsi

* Aerokosmik mühəndislik fakültəsi
* Avtomobil mühəndisliyi fakültəsi
* İnşaat Mühəndisliyi fakültəsi
* Kimya mühəndisliyi fafedrası
* Kompüter mühəndisliyi fakültəsi
* Elektrik və Elektronika Mühəndisliyi fakültəsi
* Enerji Sistemləri Mühəndisliyi fakültəsi
* Sənaye mühəndisliyi fakültəsi
* İnformasiya Sistemləri Mühəndisliyi Departamenti
* İnformasiya Sistemləri Mühəndisliyi Departamenti UOLP
* Mexatronika mühəndisliyi fakültəsi
* İstehsalat mühəndisliyi fakültəsi
* Materiallar mühəndisliyi fakültəsi
* Maşınqayırma fakültəsi
* Proqram təminatı mühəndisliyi fakültəsi

#### İdarəetmə fakültəsi

* İqtisadiyyat şöbəsi
* Türk Orta İqtisadiyyat bölümü
* Beynəlxalq əlaqələr şöbəsi
* Beynəlxalq Logistika və Nəqliyyat Departamenti
* İdarəetmə şöbəsi
* Türk Ortasında İdarəetmə bölümü
* İctimaiyyətlə Əlaqələr və Reklam Departamenti
* Türk Ortasında Siyasi Elm və Dövlət İdarəçiliyi bölümü
* Turizm menecmenti şöbəsi

#### İncəsənət, Dizayn və Memarlıq fakültəsi

* Qrafik dizayn şöbəsi
* Daxili Memarlıq və Ətraf Mühitin Dizaynı Departamenti
* Moda və Tekstil Dizaynı Departamenti
* Sənaye məhsullarının dizaynı şöbəsi
* Memarlıq şöbəsi

#### İncəsənət və Elmlər fakültəsi

* Riyaziyyat Departamenti
* İngilis dili və ədəbiyyatı Departamenti
* Tərcümə və tərcümə Departamenti
* Psixologiya Departamenti

#### Hüquq fakültəsi
#### Tibb fakültəsi

### İnstitutları

* Təbiət və Tətbiqi Elmlər Ali məktəbi
* Sosial Elmləri Ali məktəbi
* İngilis dili hazırlıq məktəbi

### Tədqiqat və Tətbiq mərkəzləri

* Akademik yazı və Məsləhət mərkəzi
* Elm mərkəzi
* Təhsil Texnologiyaları və Pedaqogika mərkəzi
* Davamlı Təhsil Tətbiq və Araşdırma mərkəzi

### Ali məktəbləri

* Mülki Aviasiya məktəbi (4 il)
* Xarici Dillər məktəbi
* Sağlamlıq Xidmətləri kolleci

#### Rektorluğa tabe olan şöbələr

* Atatürk prinsipləri və İnqilab Tarixi bölməsi
* Türk Dili bölməsi
* Xarici dillər kafedrası
* Distant Təhsil Koordinatoru (Kompüter Proqramlaşdırması (2 il), Turizm Departamenti (2 il)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Atılım Üniversitesi
*Atılım Üniversitesi Öğrenci Forumu
Ebbott Barbara

**Ebbott Barbara** — ABŞ-li dilçi və semantika üzrə mütəxəssis. Onun tədqiqat sahələri arasında məna nəzəriyyəsi, pragmatika, referensiya (istinad etmə) və məntiqin dilə tətbiqi kimi mövzular yer alır.
## Fəaliyyəti
Ebbott, müəyyənlik və qeyri-müəyyənlik, presuppozisiyalar (gizli qəbul edilmiş məna) və təbii növ terminlər kimi dilin əsas anlayışlarını tədqiq etmişdir.
Onun ən məşhur əsərlərindən biri "İstinad"(2010) əsəridir. Əsərdə dilin istinad vasitələrini və dil istifadəçilərinin necə əlaqələr qurduğunu, eyni zamanda mühitin və kontekstin məna yaratmada rolunu analiz edir. Bu əsər onun referensiya nəzəriyyəsi sahəsindəki önəmli töhfələrindən biridir.  Ebbott həm də dilin fərqli kontekstlərdəki ifadə formalarını və unikal nəzəriyyələrini öyrənmişdir ki, bunlar onun definiteness (müəyyənlik) və indefiniteness (qeyri-müəyyənlik) mövzularına dair məşhur nəzəriyyələrində əks olunub.
Ebbott müxtəlif beynəlxalq konfranslarda təqdimatlarla çıxış edərək semantika və pragmatika sahəsində yeni ideyalar irəli sürüb. O, Journal of Pragmatics və Natural Language and Linguistic Theory kimi akademik jurnallarda redaksiya heyətinin üzvü olaraq da fəaliyyət göstərmişdir. Abbottun dil fəlsəfəsinə dair məqalələri və nəzəriyyələri bu sahədə geniş şəkildə sitat gətirilir və onun əsərləri dil elmi üzrə tədqiqatlar üçün mühüm resurs hesab edilir.
Ebbott, həmçinin Miçiqan Dövlət Universitetində (MSU) dərs deyərək gələcək dilçilərə tədris edib və akademik mühitin inkişafında mühüm rol oynayıb. O, 1993-cü ildə MSU tərəfindən tələbələrə müsbət imkanlar yaratdığı üçün təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Karl Abel

**Karl Abel**() — Alman dilçi və filoloq idi. Onun dilçilik sahəsindəki tədqiqatları xüsusilə qədim Misir dili üzərində aparılmış araşdırmalarla tanınır.
## Fəaliyyəti
Abel, əsasən, sözlərin antonimik xüsusiyyətləri ilə maraqlanırdı, yəni bəzi sözlərin həm müsbət, həm də mənfi mənalar ifadə edə bilməsi fenomeninə diqqət yetirirdi. Bu istiqamətdə ən əhəmiyyətli əsəri, “Über den Gegensinn der Urworte” ("Əks Mənalar") adlı işidir. Bu əsərində o, qədim dillərdə sözlərin bəzən eyni zamanda əks mənaları ifadə etməsi anlayışını tədqiq etmiş və bu konsepsiyanın dilin inkişafında mühüm rol oynadığını irəli sürmüşdür.
Abelin nəzəriyyələri dilçilikdə novator yanaşmalar sayılır və həm dilin, həm də məna strukturlarının tədqiqində yeni bir perspektiv təmin edirdi. O, dilin özündəki daxili ziddiyyətləri və sözlərin müxtəlif mənalarda istifadə edilməsi ilə dilin tarixi inkişafının necə baş verdiyini izah etməyə çalışmışdır.
Siqmund Freyd kimi məşhur psixoanalitiklər də Abelin ideyalarından təsirlənmiş və bəzi nəzəriyyələrində dil və psixika arasında əlaqə barədə müzakirələr aparmışdır.

## İstinadlar
Qartal gözü

**Qartal gözü** və ya **Qarmaqda** () — rejissor Karuzo Ci Cey tərəfindən çəkilmiş elmi fantastika elementlərini özündə ehtiva edən döyüş filmidir. Filmin premyerası 26 sentyabr 2008-ci ildə, Rusiyada isə 2 oktyabr 2008-ci ildə baş tutmuşdur.

## Süjet xətti

İşsiz və məsuliyyətsiz bir adam olan Cerri Şounun (Şaya LaBaf) uğurlu və zəngin bir əkiz qardaşı vardır. Lakin qardaşı bədbəxt hadisə nəticəsində dünyasını dəyişdikdən sonra onun başına qəribə hadisələr gəlməyə başlayır. Bank hesabındakı sərvət miqdarında olan pul, evinə göndərilən silahlar, avtocavablayıcıya göndərilmiş polisin yolda olduğunu bildirən mesaj və indiyə qədər görmədiyi qadınla olan qəfil səfər... Onun həyatı tamamilə alt-üst olur. Birlikdə səyahət etdiyi Reyçel Holloman (Mişel Monaqan) da eyni səslə təhdid edilmişdir. Reyçel Holloman (Mişel Monaqan) terrorçular tərəfindən tələyə salınmış və sui-qəsd həyata keçirməyə hazırlaşan terror qruplaşmasına qoşulmağa məcbur edilir. FTB onların arxasına düşmüşdür və telefondakı səsin kim olması məlum deyildir, ancaq bu səs hər kimdirsə onların haqqında çox şey bilir. Məhz buna görə də, onlar bu səsin nə planlaşdırdığını və bu oyunun arxasında kimin dayandığını çox gec olmadan öyrənməlidirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
* 
* Freefall Experience
* Scoring Session Photo Gallery at ScoringSessions.com
Mişel Monaqan

**Mişel Linn Monaqan** (; ) — Amerikalı aktrisa.

## Bioqrafiyası

Mişel Monaqan Ayova ştatının Uintrop şəhərində Şaron və Bob Monaqanın ailəsində anadan olmuşdur. Onun özündən böyük olan iki qardaşı var: Bob və Con. 1994-cü ildə təhsilini başa vurduqdan sonra o, Çikaqoda yerləşən Kolumbiya Kollecində jurnalistika təhsili almaq üçün Çikaqoya köçmüşdür. Eyni zamanda ABŞ, Milan, Sinqapur, Tokio və Honq Konqda model kimi fəaliyyət göstərmişdir.

2005-ci ilin avqust ayından Mişel toylarından əvvəl beş il birlikdə yaşadığı qrafik rəssam Piter Uayt ilə evlidir. Cütlüyün iki övladı var: qızları Uillou Ketrin Uayt (5 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü) və oğulları Tommi Frensis Uayt (30 oktyabr 2013-cü il təvəllüdlü).

## İstinadlar
Blekfrayars (körpü)

**Blekfrayars** () — Londonun mərkəzində, Temza çayı üzərində yerləşən və şəhərin tarixi və mədəni mənzərələrindən biri olan məşhur bir körpü. Bu körpü, adını ərazidə yerləşən, XIII əsrdə qurulmuş "Blekfrayars" () monastırından almışdır.

## Tarixi
1769-cu ildə inşa edilmiş orijinal körpü, Vilyam Blek tərəfindən dizayn olunmuşdu və əvvəlcə "*Vilyam Pitt Körpüsü*" adlandırılmışdı. Lakin zamanla Blekfrayars adını aldı. 1869-cu ildə mühəndis Cozef Kubitt tərəfindən təkmilləşdirilərək yenidən inşa edildi. Mövcud körpü bu ikinci inşa işlərinin nəticəsidir və viktorian dövrünün memarlıq üslubunu əks etdirir. Blekfrayars körpüsü həm piyada, həm də nəqliyyat vasitələri üçün açıqdır. Körpünün yaxınlığında "Blekfrayars" dəmiryol stansiyası yerləşir.

## Roberto Kalvi və Blekfrayars körpüsü
1982-ci ildə İtalyan bankir Roberto Kalvi, ciddi maliyyə qalmaqallarına qarışdığı bir vaxtda, Londonun Blekfrayars körpüsündən asılı vəziyyətdə ölü tapıldı. Hadisə ilə bağlı bir çox nəzəriyyə və mübahisələr mövcuddur. Kalvinin üzv olduğu iddia edilən P2 adlı gizli mason lojasının simvolları və körpünün adı ilə bağlı "*qara monax*" () bağlantısı bu hadisəni daha sirli və diqqətçəkici edir.

Kalvinin ölümü həm İtaliya, həm də beynəlxalq mediada geniş əks-səda doğurdu və hadisə hələ də rəsmi olaraq tam həll edilməmişdir. Blekfrayars körpüsü bu ölüm hadisəsindən sonra bir qədər daha mistik və məchul simvolizm qazanmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Ted Ruddock *Arch bridges and their builders, 1735–85* (1979 reprinted 2009) , and
*Robert Ward *The man who buried Nelson, the surprising life of Robert Mylne* (2007) 

## Xarici keçidlər

*
Qaçaqmal (film, 2012)

**Qaçaqmal** ( ) — Rejissor Baltazar Kormakurun çəkdiyi və baş rollarda Mark Uolberq və Keyt Bekinseylin oynadığı triller döyüş filmidir. Bu film, İslandiya istehsalı olan "Reykyavik - Rotterdam" filminin remeykidir.

## Rollarda

* Mark Uolberq&nbsp;— *Kris Farradey*
* Keyt Bekinseyl&nbsp;— *Keyt Farradey*
* Ben Foster&nbsp;— *Sebastyan Abni*
* Kaleb Lendri Cons&nbsp;— *Endi*
* Covanni Ribizi&nbsp;— *Tim Briqqs*
* Lukas Haas&nbsp;— *Denni Reymel*
* Conatan Kimbl Simmons&nbsp;— *kapitan Kemp*
* Diyeqo Luna&nbsp;— *Qonzalo'
* Robert Uolberq — *Con Brays*
* Jalkin Fleminq— *Cini'
* Ceyson Mitçell&nbsp;— *Uolter*

## İstinadlar
Ağlayan Friman (film)

**Ağlayan friman** () — öldürdüyü hər bir adamdan sonra ağlayan qatil haqqında olan "Crying Freeman" manqası əsasında 1995-ci ildə çəkilmiş bədii film.

## Rollarda
* Mark Dakaskos — *Yo Hinomura / Frimen*
* Culi Kondra — *Emu О’Hara*
* Bayron Menn — *Ко*
* Yeko Simada — *xanım Kanada*
* Mako — *Sido Simadzaki*
* Rey Don Conq — *detektiv Forc*
* Masaya Kato — *Rudzi Hanada*
* Ceki Kario — *detektiv Nita*
* Pol Makqillion — *detektiv Endruyus*

## İstinadlar
Bukenen (dairə, Ayova)

**Bukenen** () — ABŞ-nin Ayova ştatında yerləşən bir dairədir. ABŞ-də 2000-ci il əhalinin siyahıya alınmasının nəticələrinə əsasən dairənin əhalisinin sayı  nəfər təşkil etmişdir. ABŞ Siyahıyaalma Bürosu tərəfindən 2009-cu ildə həyata keçirilmiş əhalinin növbəti siyahıya alınması zamanı bu dairənin əhalisinin sayı azalaraq  nəfər təşkil etmişdir. Dairənin mərkəzi İndependens şəhəridir.

## Tarixi

Bukenen dairəsi 21 dekabr 1837-ci ildə yaradılmışdır.

## İstinadlar
Tüklü intiqam

**Tüklü intiqam** () — 2010-cu ildə rejissor Rocer Kambl tərəfindən çəkilmiş və baş rollarda Brendan Freyzer, Brok Şilders və Ken Conqun iştirak etdiyi komediya filmi. Film tənqidçilərdən mənfi rəylər almış və buna əsas səbəb kimi filmin ssenarisinin "Meşə qardaşları" cizgi filminin ssenarisinin tamamilə təkrarı olması göstərilmişdir.

## Rollarda
* Brendan Freyzer — *Den Sanders*
* Brok Şilders — *Temmi Sanders*
* Mett Prokol — *Tayler Sanders*
* Ancela Kinsi — *Felder'
* Ken Conq — *Nil Layman*
* Rob Riqql — *Riqqs'
* Skayler Semuels — *Ember'
* Cim Norton — *Henk*
* Patris O'Nil — *Has*
* Tobi Hass — *Uilson'
* Uolles Şon — *doktor Kristian Berr*
* Di Bredli Beyker — *heyvanların səsi*

## İstinadlar
Pahera

**Pahera** — () Malvaceae fəsiləsinin Bombaksoideae yarımfəsiləsinə aid ağac cinsidi. Cənubi və Mərkəzi Amerikada, Hindistanda və Afrikada bitir. Ən yaxın qohumları Afrika baobabı və duriandır.

Bu cins 45-dən çox növü əhatə edir, bəzi növlərinin isə yeyilə bilən meyvələri var. Paxiranın meyvəsi oval formalı, ağaclaşmış bir giləmeyvədir və bir neçə hissəyə bölünərək çoxsaylı toxumları əhatə edir.

Paxiranın toxumları yastıqların doldurulması üçün istifadə olunur. Ağacı isə bəzən balıqçılıq ləvazimatlarının hazırlanmasında tətbiq edilir.

## Tarixi
Pahira adı ilk dəfə 1775-ci ildə fransız təbiətşünası Jan Batist Oble tərəfindən bu cinsə verilmişdir. Lakin 1782-ci ildə Karl Linney (kiçik) bu bitki cinsini Baden şahzadəsi (və ya markiz) Sofiya Karolinanın şərəfinə Carolinea adlandırmışdır. Prioritet prinsipinə əsasən, bu cins üçün Pachira adı rəsmən qəbul edilmişdir.

## İstinadlar
Maçete (film, 2010)

***Maçete*** — 2010-cu ildə çəkilmiş Amerika döyüş filmi. Filmin rejissorları Robert Rodriges və Etan Manikus olmuşdurlar. Filmdə baş rolu Denni Trexo ifa etmişdir. İçində olduğu dəstə tərəfindən xəyanətə məruz qalan Maçetenin dəstə liderindən intiqamının vəhşi bir görüntü ilə ifadə edildiyi filmdə Robert De Niro, Lindsi Lohan, Cessika Alba, Don Conson, Mişel Rodriqes və Stiven Siqal da rol almışdırlar. Film 3 sentyabr 2010-cu ildə ABŞ-də nümayiş olunmuşdur.

## Rollarda

## İstinadlar