İnflyasiyanın hədəflənməsi

**İnflyasiyanın hədəflənməsi** (**inflyasiyalı hədəfləmə**, ) —  son məqsədi qiymət sabitliyi olan pul siyasəti rejimi. Mərkəzi Bank faiz siyasəti vasitəsilə bunu təmin etmək üçün tədbirlər görür və həyata keçirdiyi siyasətin nəticələrinə görə ictimai məsuliyyət daşıyır.

## Müəllifi
İnflyasiyanın hədəflənməsi ideyasının müəllifi kapital, qiymətlər və əmək haqqı nəzəriyyəsi ilə məşğul olan məşhur isveçli iqtisadçı Knut Vikseldir. 1896-cı ildə İsveç İqtisadi Assosiasiyasında keçirilən iclasda Viksel ilk dəfə belə bir fikri səsləndirdi ki, qiymət səviyyəsinin sabitləşdirilməsi mərkəzi bank siyasətinin əsas məqsədi olmalıdır. XIX əsrdə isə əksinə, heç kim şübhə etmirdi ki, mərkəzi bank məzənnəni istehlak qiymətlərinə deyil, qızılın qiymətinə nisbətən sabitləşdirməlidir. 1898-ci ildə Viksel yazırdı: “Əgər qiymətlər qalxarsa, faiz dərəcəsi artırılmalıdır; qiymətlər aşağı düşərsə, faiz dərəcəsi aşağı salınmalıdır; və faiz dərəcəsi bundan sonra qiymətlərin dəyişməsi bu və ya digər istiqamətdə əlavə dəyişiklikləri tələb edənə qədər yeni səviyyədə saxlanmalıdır”.

## Tələblər
* Monetar orqanlar pul siyasətinin əsas (son) məqsədi kimi qəbul edilən kəmiyyət inflyasiya hədəfini müəyyən edir və ictimaiyyətə açıqlayır.
* Mərkəzi bank inflyasiyanın hədəflənməsini digər pul siyasəti rejimlərindən fərqləndirən faiz dərəcəsi siyasətinə (qısamüddətli faiz dərəcəsinin idarə edilməsi) əsaslanır.
* Pul siyasəti ilə bağlı qərarlar iqtisadi inkişaf və inflyasiya proqnozları da daxil olmaqla geniş məlumat kütləsinə əsaslanır.
* Mərkəzi Bank kəmiyyət inflyasiya hədəfinə nail olmaq üçün ictimai məsuliyyət daşıyır və bunun üçün pul siyasəti qərarlarının şəffaflığını təmin edir.

2007-2008-ci illərin qlobal maliyyə böhranından sonra inflyasiya hədəflənməsinin modifikasiyası baş verdi ki, bu da onun ixtisaslarını qarışdırdı. Pul siyasətinin son məqsədi kimi qiymət sabitliyi qorunub saxlanılsa da, rejimin digər fərqləndirici xüsusiyyətləri dəyişmişdir. Mərkəzi banklar ikili mandat (qiymət və maliyyə sabitliyi) əldə etdilər, pul kütləsinin hədəflənməsi elementləri meydana çıxdı, pul siyasətinin əsas aləti kimi qısamüddətli faiz dərəcəsindən uzaqlaşma oldu, kommunikasiya siyasətindəki yeniliklər gələcək məzənnənin açıqlanmasına təsir etdi. inflyasiyanın proqnozu və alternativ təxminləri.

## İnflyasiya hədəfləmə modeli
* Mərkəzi Bank hədəf funksiyası çərçivəsində cari inflyasiyanın hədəfindən və cari ÜDM-in potensial uzunmüddətli səviyyəsindən kənarlaşmasını minimuma endirir.
* Hədəf funksiyası pul siyasətinin ətalətini və geriləmələrini nəzərə alan makroiqtisadi modelə əsaslanır, onun vasitəsilə mərkəzi bank alətindən istifadə məcmu tələb və təklifdə əks olunur.
* Pul siyasəti mərkəzi bankın öz məqsədlərinə çatmaq üçün makroiqtisadi dəyişənlərdəki dəyişikliklərə optimal şəkildə necə reaksiya verməli olduğunu göstərən cavab funksiyası ilə təsvir edilə bilər.

## İnflyasiyanın hədəflənməsinin makroiqtisadi təsirləri
İnflyasiyanın hədəflənməsi bir sıra makroiqtisadi uğurlara nail olur:

* uzunmüddətli iqtisadi artıma təsir etmədən istehlak qiymətlərinin sabitliyini təmin etmək;
* pul siyasətinin effektivliyini artıran aşağı və sabit inflyasiya gözləntilərini saxlamaq;
* uzunmüddətli real məzənnənin mərkəzi bankın faiz siyasətindən asılılığını azaltmaq.

Bununla belə, makroiqtisadi təsirlər, xüsusən də institusional olduqda, digər amillərlə kompensasiya edilə bilər. İnflyasiyanın hədəflənməsi mərkəzi bankdan siyasi və iqtisadi müstəqilliyə malik olmasını tələb edir ki, bu da öz növbəsində yüksək siyasət şəffaflığı və ictimai hesabatlılıq tələb edir. Struktur islahatları və adekvat fiskal siyasət yoxdursa, pul siyasətinin effektivliyi məhdudlaşdırıla bilər. Maliyyə sektoruna yaxşı prudensial nəzarət olmadığı halda pul siyasəti də zəif təsirli ola bilər.

## İnflyasiyanın hədəflənməsinin beynəlxalq genişləndirilməsi
1980-ci illərin sonundan etibarən iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş onlarla ölkə inflyasiyanın hədəflənməsinə keçmək qərarına gəlib. Birinci yerdə Yeni Zelandiya və Kanada, üçüncü yerdə Böyük Britaniya, Finlandiya, İsveç, Avstraliya və İspaniya gəlir. Rejimin sonrakı yayılması onun pul siyasətinin yeni standartına çevrilməsinə səbəb oldu. 2017-ci ildən etibarən BVF hesab edir ki, inflyasiya hədəfləmə rejimi Yaponiya və avrozona da daxil olmaqla 38 ölkədə mövcuddur. İsveçrə Milli Bankının və ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin pul siyasəti rejimləri qeyri-müəyyən olaraq qalır, müvafiq olaraq 2000 və 2012-ci illərdə öz siyasətlərinə inflyasiya hədəfləri daxil edib. Ən azından BVF-nin sayəsində 1997-98-ci illərdə Asiya maliyyə böhranından sonra inflyasiya hədəflənməsi inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatların dünyasında çox populyarlaşdı. 2017-ci ildə inflyasiya hədəflənməsinin tərəfdarları arasında inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatların payı 73%-ə çatır və Asiya ölkələrinin hesabına yavaş-yavaş böyüməyə davam edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Вудфорд М.* Таргетирование инфляции: совершенствовать, а не списывать в утиль // Вопросы экономики, 2014. — № 10. — С.44—55.
* *Замараев Б. А., Киюцевская А. М.* Инфляционное таргетирование в мире и России // Вопросы экономики, 2019. — № 6. — С.5—29.
* *Картаев Ф.* Полезно ли инфляционное таргетирование для экономического роста? // Вопросы экономики, 2017. — № 2. — С.62—74.
* *Картаев Ф. С.* Увеличивает ли управление валютным курсом эффективность инфляционного таргетирования? / / Деньги и кредит, 2017. — № 2. — С.63—68.
* *Матовников М. Ю.* К вопросу об инструментах денежно-кредитной политики // Деньги и кредит, 2012. — №. 1. — С. 32—34.
* *Моисеев С. Р.* Инфляционное таргетирование. — М.: Маркет ДС, 2005.
* *Моисеев С. Р.* Денежно-кредитная политика: теория и практика. — М.: Московская финансово-промышленная академия, 2011.
* *Трунин П. В., Божечкова А. В., Киюцевская А. М.* О чем говорит мировой опыт инфляционного таргетирования // Деньги и кредит, 2015. — № 4. — С.61—67.

## Xarici keçidlər
* Table of Central Bank Inflation Targets
* ''Хэммонд Дж.'' Практика инфляционного таргетирования. Руководство №29. Центр исследований деятельности центральных банков Банка Англии, 2012.