open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malayziya Sabah Universiteti

**Malayziya Sabah Universiteti** (MSU)— Malayziyanın Sabah ştatında dövlət universiteti. Sabah ştatının Kota Kinabalu körfəzində 999 hektar ərazidə yerləşir. Kinabalu dağı və Cənubi Çin dənizi fonunda tikilən MSU Cənub-Şərqi Asiyanın ən gözəl universitetlərindən biri hesab olunur.

## Tarixi
MSU-də ilkin qeydiyyat 1995-ci ildə 205 tələbə ilə bakalavr səviyyəsində başlamışdır.
Yarandığı ilk illərdə MSU müvəqqəti icarəyə götürülmüş binalarda fəaliyyət göstərirdi və universitetin tədris və təlim fəaliyyəti 1995-ci ildə Likasdakı Sabah Fondu İcma Kollecinin və 1996-cı ildə Menggatal Telekom Təlim Kollecinin binalarında həyata keçirilirdi.

1999-cu ilin yanvarında universitet MSU Labuan Beynəlxalq Kampusunun açılması ilə Labuan Federal ərazisinə qədər öz akademik fəaliyyətini genişləndirdi.

1999-cu ilin iyunundan 2000-ci ilin may ayına qədər UMS mərhələlərlə Sepanggar körfəzindəki daimi kampusuna köçdü.

Təhsil proqramları üç məktəb - Elm və Texnologiya, Biznes və İqtisadiyyat və Sosial Elmlər Məktəbləri, həmçinin Humanitar elmlər üzrə tədqiqat mərkəzi olan Bilik və Dil öyrənilməsinin Təşviqi Mərkəzi tərəfindən təklif olunurdu.

Daha sonra Kota Kinabalu şəhərciyində 9 əlavə məktəb açıldı: Mühəndislik və İnformasiya Texnologiyaları, Qida Elmləri və Qidalanma, Beynəlxalq Tropik Meşəçilik, Təhsil və Sosial İnkişaf, Psixologiya və Sosial İşlər, İncəsənət Araşdırmaları, Kompüter Elmləri və Biznes və Beynəlxalq Maliyyə məktəbləri.

2002-ci ilə qədər universitet 11 Təhsil proqramı yaratdı.

2003-cü ildə Tibb Məktəbinin yaradıldı. Bunun ardınca 2006-cı ildə Dayanıqlı Kənd Təsərrüfatı Məktəbinin yaradılması izləndi və bu məktəb 5 il sonra 2011-ci ildə hazırkı yeri olan Sandakan kampusuna köçürüldü.

MSU-in digər diqqətəlayiq təşəbbüsləri 2010-cu ildə Elm və Texnologiyaya Hazırlıq Mərkəzinin yaradılması və MSU Xəstəxanası (HUMS) binası layihəsinin işə salınmasıdır.

## Akademik strukturu
MSU hazırda 115 akademik təhsil proqramı təklif edir. Proqramlara Foundation Science, Bakalavr, Magistratura, Aspirantura, və PhD proqramları daxildir.

### Fakültələri
* Mühəndislik 
* Elm və Təbii sərvətlər, 
* Qida elmləri  
* Tibb və sağlamlıq elmləri  
* Kənd təsərrüfatı 
* Hesablama və İnformatika 
* Humanitar elmlər 
* İncəsənət və İrs 
* Biznes, İqtisadiyyat və Mühasibat 
* Psixologiya və Təhsil

## Qallereyası

File:KotaKinabalu-Universiti-Malaysia-Sabah-MainEntrance-01.jpg|
File:Statue of 2020 Vision, UMS.jpg|
File:KotaKinabalu-Universiti-Malaysia-Sabah-LamanCanselori-2.jpg|
File:KotaKinabalu-Universiti-Malaysia-Sabah-LamanCanselori-3.jpg|
File:UMS Museum.JPG|
File:KotaKinabalu-Universiti-Malaysia-Sabah-CompleksSukan-1.jpg|
File:ODEC UMS.jpg|
File:UMS Library.JPG|
File:Dewan Kuliah Pusat.JPG|
File:Dewan Kuliah Pusat Ke-2 1.JPG|
File:Dewan Kuliah Pusat Ke-2 2.JPG|
File:KotaKinabalu-Universiti-Malaysia-Sabah-CentralExamHall-1.jpg|
File:KotaKinabalu-Universiti-Malaysia-Sabah-Masjid-1.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Universiti Malaysia Sabah
Laurus cinnamomum

*  — Cinnamomum burmanni bitki növünün sinonimi.
*  — Cinnamomum aromaticum bitki növünün sinonimi.
*  — Cinnamomum bejolghota var. bejolghota bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Cinnamomum loureiroi bitki növünün sinonimi.
*  — Cinnamomum verum bitki növünün sinonimi.
Laurus nitida

*  — Ocotea leptobotra bitki növünün sinonimi.
*  — Persea barbujana bitki növünün sinonimi.
*  — Cinnamomum burmanni bitki növünün sinonimi.
*  — Ocotea cuneifolia bitki növünün sinonimi.
*  — Neolitsea zeylanica bitki növünün sinonimi.
Naməlum əsgər abidəsi (Tbilisi)

**Tbilisi şəhərində yerləşən naməlum əsgər abidəsi** () - Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində 1981-ci ildə inşa edilmiş naməlum əsgər abidəsi. Abidə və memorial kompleksi Trialeti silsiləsinin açıq yamacında yerləşən Vəke Parkının ərazisində yerləşir. 

## Məlumat

Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərindəki Vəke Parkında 1981-ci ildə açılışı olmuş memorial kompleksi və abidə İkinci Dünya müharibəsi zamanı Qırmızı Orduda xidmət etmiş və həlak olmuş yüzminlərlə gürcü əsgərinin xatirəsinə ucadılmışdır. Abidənin açılışı Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının almaz yubileyi hesab olunan elan edilməsinin 60-cı ili münasibəti ilə Sov. İKP MK-nın Baş katibi Leonid Brejnev və Gürcüstan Kommunist Partiyası MK-nın birinci katibi Eduard Şevardnadzenin iştirakı ilə açılıb.

1981-1985-ci illərdə gürcü heykəltaraş və rəssam Giorgi Oçhiauri tərəfindən naməlum əsgər məzarının ətrafında qoyulmuş heykəllər hazırlanmışdır. Həmin heykəllər 2009-cu ildə Qori qalasına köçürülüb.

Məzarda əbədi məşəl yerləşdirilib, eləcə də həlak olmuş əsgərlərin xatirəsinə heykəllər və ilahə Kali Manın (qara ana) yüksələn fiquru təsvir edilib.
İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş gürcü əsilli veteranlar və şəhər sakinləri 9 May Qələbə Günü münasibəti ilə abidəni hər il ziyarət edirlər. Xarici liderlər də Gürcüstana etdikləri rəsmi səfərlər zamanı məzar kompleksinin önünə əklililər qoyublar. Kompleks Leonid Brejnev,  Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının 71-ci baş naziri Marqaret Tetçer və Belarus Respublikasının 1-ci Prezidenti Aleksandr Lukaşenko tərəfindən ziyarət edilib.

## Qalereya

File:Tomb of the Unknown Soldier, Tbilisi.jpg|Əbədi məşəl kompleksi
File:Salome Zourabichvili Laying Wreath at Tbilisi Tomb of Unknown Soldier.jpg|Gürcüstan Respublikasının 5-ci Prezidenti Salome Zurabişvili abidənin önünə gül dəstələri qoyan zaman.
File:Parco Vake.jpg|Vəke Parkının ümumi görünüşü


## İstinadlar
Qala (roman)

**Qala ** — amerikalı yazıçı Teodor Drayzerin 1946-cı ildə ölümündən sonra nəşr olunmuş romanı.

## Yazılma tarixi
Teodor Drayzer bu romanı yazmaq ideyasına 1912-ci ildə gəldi və 1914-cü ildə kitabı yazmağa başladı. 1917-ci ildə nəşr etməyi planlaşdırsa da, sonradan romanın mətnini bir neçə dəfə yenidən yazmalı olmuşdur. Ömrünün son illərində Drayzer əlyazması üzərində intensiv işləmişdir. Kitabın başlanğıcının yeni versiyası ilə tanış olan naşir romanı bəyənmədiyini bildirdi və Drayzer yenidən işini yarımçıq qoymağa məcbur oldu. 1944-cü ildə onu davam etdirərək, romanı 1945-ci ilin mayında bitirdi. Roman 1946-cı ilin dekabr ayında yazıçının ölümündən sonra  nəşr olunmuşdur. Yazıçıya yaxın olan şəxslər qeyd edirlər ki, “Qala”nın çap olunmuş mətni müəllifin əlyazmasından ciddi şəkildə fərqlənir, çünki o, geniş redaktə və ixtisarlara məruz qalmışdır.
Oxuyanlar romanı maraqla qarşıladılar və tezliklə iki yüz min tirajla yenidən nəşr olundu.

## Süjet xətti
Kitab Quakerlərin ortodoks dini hərəkatına mənsub olan Barnes ailəsinin hekayəsindən bəhs edir. Əsərin baş qəhrəmanı olan bank xəzinədarı Solon Barnsın həyatı doğumdan ölümünə qədər təsvir olunur. Solon atasından götürdüyü sərt din əxlaqına sadiqdir və yaxınlarından da eyni sərt itaəti tələb edir. Solonun beş övladının böyüməsi ilə bağlı nəsil münaqişəsi əsərin mərkəzi xəttini təşkil edir. Onların hər birinin taleyi əsərdə ətraflı təsvir olunmuşdur. Solonun kiçik oğlu Stüartla əlaqəli hekayə xətti əsasən Drayzerin ən məşhur romanı olan Amerika faciəsinin qəhrəmanı Klayd Qriffitsin hekayəsini təkrarlayır.

## İstinadlar
Gorillaz (albom)

**Gorillaz** — Böyük Britaniya virtual musiqi qrupu Gorillaz-ın debüt studiya albomu. 26 mart 2001-ci ildə "Parlophone" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
This Is Why

***This Is Why*** — ABŞ rok qrupu Paramore-un altıncı studiya albomu. 10 fevral 2023-cü ildə "Atlantic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Folie à Deux

***Folie à Deux*** — ABŞ rok qrupu Fall Out Boy-un dördüncü studiya albomu. 10 dekabr 2008-ci ildə "Island Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Zuu

***Zuu*** — ABŞ repçisi  dördüncü studiya albomu. 2019-cu ildə "PH Recordings" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
El Camino (albom)

**El Camino** — ABŞ rok qrupu The Black Keys-in yeddinci studiya albomu. 6 dekabr 2011-ci ildə "Nonesuch Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Bad Ideas

***Bad Ideas*** — ABŞ müğənnisi  ikinci studiya albomu. 25 oktyabr 2019-cu ildə "T∆G Music" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
CollXtion II

***CollXtion II*** — Kanada müğənnisi Allie X-in debüt studiya albomu. 9 iyun 2017-ci ildə "Twin Music" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
A Brief Inquiry into Online Relationships

***A Brief Inquiry into Online Relationships*** — İngiltərə musiqi qrupu The 1975-in üçüncü studiya albomu. 30 noyabr 2018-ci ildə "Dirty Hit və Polydor Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Cigarettes After Sex (albom)

**Cigarettes After Sex** — ABŞ musiqi qrupu Cigarettes After Sex-in debüt studiya albomu. 9 iyun 2017-ci ildə Partisan Records tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Cinnamomum reinwardtii

*  — Cinnamomum iners bitki növünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü
*  – Cinnamomum tamala bitki növünün sinonimi.
XV arondisman (Paris)

**XV arondisman** () — Parisin 20 bələdiyyə rayonundan biri. Sena çayının sol sahilində yerləşir. Süni yaradılmış Qu quşu adasının bir hissəsi arondisman ərazisində yerləşir. Rayon 1860-cı ildə Vojirar və Qrenel şəhərlərinin Parisə birləşdirilməsindən sonra yaranmışdır. Parisin əhali cəhətdən ən sıx bölgələrindəndir.

## Tarixi

Arondismanın əsası 1859-cu il iyunun 16-da köhnə "Ferme Générale" divarı və "Thiers" divarı arasındakı ərazinin Parisə daxil edilməsi ilə qoyuldu. Həmçinin Qrenel, Vojirar və Javel kommunaları 1860-cı ildə arondismanın ərazisinə daxil edildi.

## Coğrafi mövqeyi

Arondisman Parisin cənub-qərb hissəsində yerləşir. Şimal-şərqdə 6-cı və 7-ci, cənub-şərqdə isə 14-cü arondismanlarla həmsərhəddir. Şimal-qərbdə Sena çayı onu 16-cı arondismandan ayırır, cənub-qərbdə isə Paris dairəvi yolu ilə Vanves və Issü-le-Mulino kommunaları ilə həmsərhəddir.

## Hökumət və infrastruktur

* Mülki Aviasiya Təhlükəsizliyi üzrə Təhqiqat və Təhlil Bürosunun ofisi əvvəllər burada yerləşib.
* 2015-ci ilin noyabr ayından etibarən Fransa Müdafiə Nazirliyinin inzibatçi binası arondisman ərazisində yerləşir.
* Avstraliya səfirliyinin binası buradadır.
* Paris Yapon Mədəniyyət Mərkəzi binası burada yerləşir.
* Fransız İnstitutu burada yerləşir.

## Məhəllələr

* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Woodstock

***Woodstock*** — ABŞ rok qrupu -ın səkkizinci studiya albomu. 16 iyun 2017-ci ildə Atlantic Records tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Unlimited Love

***Unlimited Love*** — ABŞ rok qrupu Red Hot Chili Peppers-in on ikinci studiya albomu. 1 aprel 2022-ci ildə "Warner Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Sistani xalqı

**Sistani xalqı** (tarixdə " Sekzai " də deyilir).  Onlar əsasən İranın cənub-şərqində və tarixən Əfqanıstanın cənub-qərbində Sistan adlı bölgədə yaşayan iran mənşəli etnik qrupdur    . Onların dili fars və Sistani ləhcəsidir . 
 
Rolinson irqi cəhətdən Sistaniləri Ariya irqinin xalis nümunəsi hesab edir.  
 
Keçmişdə Sistan əhalisi Parfiya Pəhləvisi, Orta Fars ( Sasani Pəhləvisi )  kimi orta fars ləhcələrində danışırdılar və indi Sistani kimi tanınan fars ləhcəsində danışırlar.Sistanilər skif tayfalarından sağ qalanlardır. İskitlər eramızın 128-ci ildə ölən arilərin sonuncu qrupu idi.İrana daxil oldular   .

Onlar Sistan və Bəlucistan əyalətinin şimal hissəsində yaşayırlar və burada böyük azlıq təşkil edirlər. Son onilliklərdən bəri bir çoxları İranın şimalındakı Tehran və Gülüstan əyalətləri kimi İranın digər bölgələrinə də köçüblər.

## Morfofonemikası
Sistanilər öz adını Sekastandan ("Saka ölkəsi") götürüblər. Sakalar İran yaylasına köç etmiş skif tayfası idi. Bölgənin qədim qədim farsca adı - Saka hökmranlığından əvvəl - Zaranka və ya Drangiana ("sular diyarı") idi.

## Dil və dialekt

Sistani xalqı fars dilinin dialektlərindən olan Sistani ləhcəsində danışır.

Bu dialekt bir tərəfdən Xorasaninin mövcud və keçmiş ləhcəsi ilə, ondan kənarda Trans-Nahiri və indiki Tacik dilinin ölü dialektləri ilə ən leksik və qrammatik qohumluğa malikdir.

Lüğətçilər Sistani ləhcəsini tərk edilmiş dörd fars ləhcəsindən biri kimi qeyd etmişlər. Əbu Rihan əl-Biruni əs-Səidnədə köhnə Sistani dilindən bəzi sözlər vermişdir  Sistaninin bir çox sözləri min il əvvəldən çox dəyişməmişdir  Segzi, artıq sönmüş və onun yeganə ləhcəsi qalmışdır.

## geyim
Sistani geyimi Sistan əhalisinin ənənəvi və yerli geyimidir və mədəniyyətdən, coğrafiyadan və keçmişdə və indiki təbiətlə minlərlə illik birgə yaşayışdan qaynaqlanır.

## İstinadlar
İnkişaf istiqrazı

**İnkişaf istiqrazı** (İnkişaf Təsir İstiqrazları (İİB)) — Sosial Təsir İstiqrazlarından (SİB) sonra modelləşdirilmiş, aşağı resurslu ölkələrdə inkişaf proqramlarını maliyyələşdirmək üçün nəzərdə tutulmuş təsirə əsaslanan investisiya vasitəsidir. Ümumiyyətlə, model eyni işləyir: investor proqramın icraçısını əvvəlcədən maliyyələşdirir, qiymətləndirici icraçının proqramının nəticələrini ölçür. Əgər bu nəticələr icra müddətindən əvvəl qarşıya qoyulmuş hədəfə çatarsa, nəticənin ödəyicisi investorlara öz kapitalından gəlir gətirə bilər. Həmçinin investorların sadəcə olaraq güzəştli kreditləşdirmə ilə məşğul olmamasını təmin edir. İlk Sosial Təsir İstiqrazı 2010-cu ildə Sosial Maliyyə Böyük Britaniya tərəfindən Peterboro Həbsxanasında məhbuslar arasında təkrar cinayəti azaltmaq üçün yaradılmış Rokfeller Fondunun dəstəyi ilə yaradılmışdır.

SİB modelinə əsaslanaraq, İİB ümumi inkişaf məqsədi ilə razılaşan özəl investorlar və donorlar və ya hökumətlər arasında müqavilə yaradır. İnvestorlar maliyyə gəlirləri sübut edilmiş inkişaf məqsədləri ilə əlaqəli olan fondun inkişaf proqramlarını təşviq edirlər.

## İstinadlar
İmdadiyyə dərnəyi

**İmdadiyyə dərnəyi** — 1878-ci ildə Moskvada yerləşən Petrovski-Razumovski Akademiyasında yaradılmış məqsədləri maarifçilik və xeyriyyəçilik olan dərnək. Dərnəyi Həsən bəy Zərdabinin təşəbbüsü ilə o illərdə akademiyada təhsil alan Nəcəf bəy Vəzirov və Əsgər ağa Gorani yaradıblar.

## Haqqında
1878-ci ildə Həsən bəy Zərdabinin təşəbbüsü ilə Moskvada yerləşən Petrovski-Razumovski Akademiyasında təhsil alan Nəcəf bəy Vəzirov və Əsgər ağa Gorani İmdadiyyə dərnəyini yaradıblar. Məqsədləri Həsən bəy Zərdabinin rəhbərliyi altında təhsil üçün Rusiyanın qabaqcıl məktəblərinə, o cümlədən, Petrovski-Razumovski Akademiyasına üz tutan gənclərə yardım göstərmək və maarifçilik olub. Dərnəyi yaratdıqdan sonra onun üzvləri, Həsən bəy Zərdabini özlərinə rəhbər seçiblər.

Dərnək bir qədər fəaliyyət göstərdikdən sonra təsisçiləri olan Nəcəf bəy Vəzirov və Əsgər ağa Gorani və onlarala əlaqədə olan Əbülfət ağa Şaxtaxtinski Çar Rusiyasında gizli polisin nəzarəti altına düşüblər.

Sonrakı illərdə dərnək haqqında heç bir məlumata rast gəlinmir. İllər sonra 1963-cü il avqustun 17-də çıxan "Bakinskiy raboçi" qəzetində dərnək haqqında tarixçi, filosof Ziyəddin Göyüşov məlumat verib. Moskva Mərkəzi Dövlət Arxivində tədqiqat aparan alim, orada dərnəyə aid məxfi məlumatları və məktubları araşdırıb. Arxivdə tapdığı məktubda dərnəyin üzvü Əbülfət ağa Şahtaxtinski Nəcəf bəy Vəzirova bunları yazıb:

## İstinadlar
Epakriskimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Lui Adamik

**Lui Adamik** () — Sloven əsilli amerikalı yazıçı və tərcüməçi.

## Bioqrafiyası
Adamik müasir Sloveniya ərazisində, Qrosuple şəhərində anadan olub.  Kəndli ailəsinin böyük oğlu olduğu üçün şəhər məktəbində düzgün təhsil almayıb. 1909-cu ildə Lyublyanada tam orta məktəbə daxil olub.
Təhsilinin üçüncü ilində gizli bir cəmiyyətə qoşulmuşdu.Bu cəmiyyət Avstriya-Macarıstanın Cənubi Slavyan bölgələrində geniş yayılmış Yuqoslaviya millətçi hərəkatı ilə bağlı yaradılmış bir cəmiyyət idi. 1913-cü ilin noyabrında Adamik nümayişdə iştirak etdi, həbs olundu və məktəbdən qovuldu.Bununla da onun imperiyanın hər hansı ali təhsil müəssisəsinə daxil olması da qadağan edilmişdi. Yazıçı, Lyublyana Cizvit Məktəbinə təyin olundu, lakin o, heç vaxt bu məktəbə gedə bilmədi.
Adamik 31 dekabr 1913-cü ildə 14 yaşında olarkən ABŞ-a mühacirət etdi. O, əvvəlcə Kaliforniyanın San Pedro şəhəri yaxınlığındakı Xorvatiya kommunasında məskunlaşdı. Daha sonra 1918-ci ildə vətəndaşlıq aldı. Əvvəlcə fəhləlik etməyə başladı, sonra Nyu-Yorkda çıxan Sloveniyanın “Millətin səsi” qəzetinə işə daxil oldu. Birinci Dünya Müharibəsində Qərb Cəbhəsində Amerika Ordusunun tərkibində döyüşdü. Müharibədən sonra isə jurnalist kimi çalışmağa və yazmağa başladı.
Adamikin əsərlərinin mövzusu Sloveniyadakı kəndli həyatından, eləcə də onun ABŞ-da fəhlə həyatı ilə bağlı təəssüratlarından qaynaqlanır. Yazıçı 1934-cü ildə  nəşr olunan  "Doğmaların qayıdışı" əsəri ilə Amerikada tanınmağa başladı. Qısa zamanda bestsellerə çevrilən və Yuqoslaviya kralı I Aleksandrın rejiminə ünvanlanmış bu kitabı yazıçıya böyük şöhrət qazandırdı. 
1932-ci ildə o, nüfuzlu bir qrant aldı. İkinci Dünya müharibəsi illərində yazıçı Yuqoslaviya azadlıq hərəkatını dəstəkləmişdi. 1949-cu ildən Sloveniya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının müxbir üzvü idi.
1940-cı illərdən başlayaraq Adamik jurnal redaktoru vəzifəsində çalışıb.

## Ölümü
Getdikcə pisləşən səhhətindən yorulan Adamik 4 sentyabr 1951-ci ildə Milfordda, Nyu Cersidəki evində özünü güllələdi. Onun ölümü Yuqoslaviya tarixində siyasi gərgin bir dövrdə baş vermişdi.  Ona görə də mətbuatda onun ölümünün Balkan ekstremistləri tərəfindən təşkil oluna biləcəyi ilə bağlı fərziyyələr irəli sürüldü, lakin bu şayiələrin təsdiqi dərc olunmadı.

## Biblioqrafiyası
* Dynamite: The Story of Class Violence in America (1931)
* Laughing in the Jungle: The Autobiography of an Immigrant in America (1932)
* The Native’s Return: An American Immigrant Visits Yugoslavia and Discovers His Old Country (1934)
* Grandsons: A Story of American Lives (1935)
* Cradle of Life: The Story of One Man’s Beginnings (1936)
* The House in Antigua (1937)
* My America (1938)
* Two-Way Passage (1941)
* My Native Land (1943)
* Dinner at the White House (1946)
* The Eagle and the Root (1950)

## İstinadlar
Aleksandr Ogüst Ledru-Rollin

**Aleksandr Ogüst Ledru-Rollin** () — Fransa siyasi xadimi, xırda burjua demokratı. Vəkil. Fevral inqilabından (1848) sonra Müvəqqəti hökumətdə daxili işlər naziri, 1848-ci ilin mayından  İçraiyyət Komissiyasının üzvü olmuşdur. İyun üsyanının (1848) yatırılmasında iştirak etmişdir. 1849-cu ildə Birtaniyaya mühacirət etmişdi. C. Madzinin və L. Koşutla birgə Londonda Avropa Demokrat Komitəsinin əsasını qoymuşdu. 1870-ci ildən Fransaya qayıtmış. 1871-ci ildə isə Mill Məclisə deputat seçilmişdi. Paris Kommunasına (1871) qarşı çıxmışdır.

## İstinadlar
Aleksandr Starkov

**Aleksandr Starkov** (;  ) — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu. Məşqçi. SSRİ idman ustası. IV dərəcəli "Üç Ulduz" ordeni zabiti.

## Klub karyerası
Latviya futbolunun yetirməsidir. İlk məşqçisi Bronislav Lipşans olub.

Peşəkar futbolçu karyerasına 1973-cü ildə, doğma şəhəri Madonanı təmsil edən "RPİ" komandasında başlayıb. 3 mövsüm burda çıxış etdikdən sonra, respublikanın əsas komandası olan Riqanın "Dauqava" komandasına cəlb edilir.

1977-ci ildə Moskvanın "Dinamo" klubunun nümayəndələri Starkovun oyununu bəyənərək komandalarına dəvət ediblər. Lakin futbolçu orada əsas heyətə düşə bilməyib və yalnız klubun əvəzedici heyətində oyunlar keçirib.

1978-ci ildə yenidən "Dauqava"ya qayıdan Starkov, 1989-cu ildə futbolçu karyerasına son qoyub.

## Məşqçi karyerası
1991-ci ildə Ali Məşqçilər Məktəbini bitirib (bunadək Riqa Politexnik İnstitutunun inşaat fakültəsindən məzun olub). 1992-ci ildə "Kompar/Dauqava" klubunda baş məşqçi Yanis Skredelisin yanında köməkçi məşqçi kimi fəaliyyət göstərib.

1993–2004-cü illər aralığında "Skonto" klubunda baş məşqçi işləyib. Riqa təmsilçisi bu müddət ərzində 12 dəfə Latviya çempionatının, 6 dəfə isə Latviya Kubokunun qalibi olub. 1995-ci ildən eyni zamanda Latviya milli futbol komandasında köməkçi məşqçi kimi fəaliyyət göstərib. 2001-ci ildə yığmaya baş məşqçi təyin olunub. Latviya yığması 2004-cü ildə məhz onun rəhbərliyi altında seçmə mərhələni uğurla adlayaraq, Avro-2004-ün final mərhələsinə vəsiqə qazanıb.

Avropa çempionatından sonra, 2004-cü ilin payızında Rusiyanın "Spartak Moskva" komandasına baş məşqçi təyin olunub. 2005-ci ildə "qırmızı-ağlar"la Rusiya çempionatının gümüş medallarına sahib olub. 2006-cı ilin aprelində, Kubok uğrunda yarımfinal oyunları ərəfəsində, komandanın kapitanı — Dmitri Aleniçevlə münaqişə nəticəsində istefa vermək məcburiyyətində qalıb.

2006-cı ildə Pro kateqoriyalı məşqçi lisenziyası alıb. 2007-ci ildə yenidən Latviya millisinin "sükanı arxasına" keçib. O, yığma ilə 2012-ci ilə qədər uzadılması mümkün olan 1 illik müqavilə imzalayıb. Latviya yığması ilə paralel, 2009–2011-ci illərdə "Skonto", 2011–2012-ci illərdə isə "Bakı" klubunda baş məşqçi kimi çalışıb. 11 iyul 2013-cü ildə Latviya millisinin baş məşqçisi postundan istefa verib.

2017-ci ilin aprel ayında üçüncü dəfə Latviya millisində baş məşqçi postuna təyin olunub. 2018-ci il aprelin 3-də, Latviya Futbol Federasiyasının idarə heyətinin qərarı ilə, millinin baş məşqçisi vəzifəsindən azad edilib.

2019-cu il mayın 1-dən sentyabrın 28-dək "Liepaya"klubunun baş məşqçisi olub.

## Şəxsi həyatı
Tatyana adlı xanımla evlidir. Sergey adında oğulları, Nadejda adında isə qızları var.

## Nailiyyətləri
### Futbolçu kimi
;  Dauqava
*SSRİ birinci liqası: 1985

### Məşqçi kimi
;  Skonto
*Latviya çempionatı: 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2010
*Latviya Kuboku: 1995, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002

### Şəxsi
* Latviyada 50 ilin ən yaxşı futbolçusu (1954—2003)

### Dövlət mükafatları
* SSRİ idman ustası
* IV dərəcəli "Üç Ulduz" ordeni zabiti (Latviya): 24.03.2010

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aleksandr Starkov 2004-cü ildə
Violeta Yakova

**Violeta Yakova** (; ) — partizan və Bolqarıstan Kommunist Partiyasının üzvü. Partizan kimi kod adı "İvanka" olan Yakova Bolqarıstan Polisinin rəisi Atanas Pantevin və general-leytenant Xristo Lukovun qətli də daxil olmaqla əməliyyatda olan bir neçə alman və bolqar hərbi zabitinin qətlində iştirak edib. O, Bolqarıstan hökumətinin polisi tərəfindən həbs edilmiş və 1944-cü ilin iyununda Radomir şəhərində polislə toqquşma zamanı yaralandıqdan sonra Bolqarıstan hökuməti tərəfindən dövlətə xəyanətə görə edam edilmişdir.

## Bioqrafiya
Violeta Yosifovna Yakova Bolqarıstanın Dupnitsa şəhərində, səfərad yəhudisi ailəsində anadan olub. Onun atası, kiçik bir tacir olan Yosef Yakov o dünyaya gəlməzdən əvvəl ölüb. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Bolqarıstanda yaranmış ağır iqtisadi vəziyyət bir çox yəhudi ailəsinin nisbətən kiçik şəhərlərdən daha böyük əhali mərkəzlərinə köç etməsinə səbəb olmuş və bu şəraitdə onun ailəsi də paytaxt Sofiyaya köçmüşdür. Violeta tikiş tikməyi öyrənmiş və dərzi şagirdi kimi işə götürülmüşdür. 

1930-cu illərin sonlarında və İkinci Dünya müharibəsi zamanı faşizmin və antisemitizmin yüksəlişi ilə birlikdə Bolqarıstan rejiminin də Berlin-Roma-Tokio xətti ilə tərəfdaşlığı bir çox gənc bolqar yəhudisi üçün sol və antifaşist təşkilatlara bağlılığı artırmışdı. Yakova da 1939-cu ildə Bolqarıstan Kommunist Partiyasının gənclər təşkilatına qoşulmuşdu. 1942-ci ildə Bolqarıstanın Berlin-Roma-Tokio oxuna qoşulmasından və Üçlər paktının imzalanmasından sonra o, gizli müqavimət hərəkatına qoşulub.

Bir çox gənc bolqar yəhudi Sofiyada hökumətə qarşı birbaşa aksiyalarda iştirak edirdi. 1942-ci ildə Violeta Yakova və Anjel Vaqenşteyn birlikdə alman qüvvələri üçün formalar istehsal edilən Sofiya Dəri Gödəkçələr Fabrikini yandırmışdılar. Gənclər həmçinin, Leon Kalaora və Dano Albahara ilə birlikdə tanınmış antisemitləri və nasist məlumatçılarını öldürən bir döyüş hücrəsi yaratmışdılar. Yakova general-leytenant Xristo Lukovu və Bolqarıstan Polisinin rəisi, polkovnik Atanas Pantevi öldürmüşdü və digərləri arasında ən bacarıqlı döyüşçü sayılırdı. Bu cinayətlər Bolqarıstan hökumətinin diqqətini çəkmiş və 1944-cü il martın əvvəlində Bolqarıstan polisi Yakovanın doğulduğu Radomirdəki mövqeləri haqqında kəşfiyyat məlumatları toplayaraq axtarışa başlamışdır. Yakovanın yeri iyun ayında tapılıb və o, polislə yaralanması ilə nəticələnən atışmadan sonra tutulub. O daha sonra Bolqarıstan Məhkəməsi tərəfindən dövlətə xəyanət və terrorizmdə ittiham edilərək ölüm cəzasına məhkum edilmişdir.

## Memorial
Yakovanın kommunizm fanatizmi və ölüm şəraiti onu Bolqarıstandakı rejimə qarşı müqavimətin simvollarından, sosialist Bolqarıstanında isə kommunist hərəkatının qəhrəmanlarından birinə çevirmişdir. Vulo Radev 1970-ci ildə gənc kommunist partizanlar tərəfindən bolqar hərbi zabitlərinin öldürülməsindən bəhs edən və Yakova və digər kommunist qadınların mərkəzi rolda olduğu *"Qara mələklər*" () adlı filmin prodüseri olub. Bolqarıstan Kommunist Partiyası 1971-ci ildə Yakovanın xatirəsinə abidə ucaltmışdır.

## İstinadlar
Sloveniya–Yaponiya münasibətləri

**Sloveniya–Yaponiya münasibətləri** (; ) – Sloveniya ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Sloveniyanın Tokioda, Yaponiyanın Lyublyanada səfirliyi yerləşir.

## Tarixi

Yaponiya Sloveniyanın müstəqilliyini 17 mart 1992-ci ildə tanımışdır. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 12 oktyabr 1992-ci ildə qurulmuşdur. 2006-cı ildə Yaponiyanın Sloveniyadakı səfirliyi açılmışdır.

2000-ci ildə Yaponiya şahzadəsi Sayako Sloveniyaya səfər etmiş və Sloveniya prezidenti Milan Kuçan ilə görüşmüşdür. 2013-cü ildə Borut Pahor Yaponiyaya səfər etmiş ilk Sloveniya prezidenti olmuşdur. O, Yaponiya imperatoru Akihito və baş nazir Şinzo Abe ilə görüşmüşdür. Pahor 2019-cu ildə növbəti dəfə Yaponiyaya səfər edərək Naruhitonun taxta çıxma mərasimində iştirak etmiş və Şinzo Abe ilə görüşmüşdür. Sloveniya baş nazirlərindən Yanez Yanşa 2008-ci ildə, Miro Tserar 2016-cı ildə Yaponiyada rəsmi səfərdə olmuşdur.

## Mədəniyyət

Sloveniyada bir sıra muzey və təşkilatlar yapon mədəniyyətinin təbliği ilə məşğul olur. 2013-cü ildə yaradılmış "Genki" təşkilatı Sloveniyadakı bu cür yapon dili və mədəniyyəti mərkəzlərindən biridir. Bu təşkilat tərəfindən hər il keçirilən "Yaponiya günü" tədbirinə minlərlə ziyarətçi qatılır. Sloveniya Milli Muzeyinin kolleksiyasına bir neçə yapon silahı və zirehi daxildir. Muzey 2017-ci ildə samuraylara həsr olunmuş sərgiyə ev sahibliyi etmişdir. Piran şəhərində yerləşən Sergey Maşera Dənizçilik Muzeyində XIX əsrin ikinci yarısında Avstriya-Macarıstan donanması ilə Yaponiyaya səfər etmiş sloven dənizçilərin özləri ilə gətirdikləri yapon əşyaları saxlanılır.

2006-cı ildə Sloveniyada ilk çado qrupunun əsası qoyulmuşdur. 2016-cı ildə Sloveniya Etnoqrafiya Muzeyində Sloveniya Urasenke Tankokay Çado Assosiasiyası yaradılmışdır. Bu, Urasenke çay mərasimi məktəbinin Yaponiyadan kənarda olan 110-cu rəsmi nümayəndəsidir. 1985-ci ildən Yaponiyada yaşayan sloven fotoqraf Qorazd Vilhar yapon mədəniyyəti haqqında bir sıra əsərlər yazmış və sərgilər keçirmişdir.

2001-ci ildə Sloveniyanın Sloven-Qradeç şəhəri ilə Yaponiyanın Myoko şəhəri qardaşlaşmışdır. İki şəhər arasında mütəmadi olaraq təhsil mübadilələri baş verir.

### Dil
1980-ci illərdə Sloveniya Şərqşünaslıq Cəmiyyətinin üzvləri yapon dili dərslərinin təşkili ilə məşğul olmuşdurlar. 1995-ci ildə Lyublyana Universitetinin incəsənət fakültəsində yaponşünas Andrey Bekeş tərəfindən asiyaşünaslıq kafedrası yaradılmışdır. Burada çin və koreya dilləri ilə yanaşı yapon dili də tədris olunur. 2008-ci ilin noyabrında Maribor Universitetində yapon dilinin tədrisi başlasa da, dəsrlər maliyyə problemlərinə görə dayandırılmışdır.

2009-cu ildən etibarən Sloveniyada yapon dili natiqliq müsabiqəsi keçirilir. 2014-cü ildə Lyublyanada Avropa Yaponşünaslıq Assosiasiyasının konqresi keçirilmişdir. 2015-ci ildə Sloveniya Yaponşünaslıq Mərkəzi, 2016-cı ildə Sloveniya Yapon Dili Təhsili Assosiasiyası yaradılmışdır. 2017-ci ildə Sloveniyada ilk JLPT imtahanı baş tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yaponiyanın Sloveniyadakı səfirliyi
* Sloveniyanın Yaponiyadakı səfirliyi
G2 Esports

**G2 Esports** və ya qısaca **G2** – Almaniya kiberidman klubu. 2014-cü ildə yaradılmış klub Berlin şəhərində məskunlaşmışdır.

Klubun "League of Legends" komandası Avropanın ən yüksək liqası olan League of Legends EMEA Çempionatında (LEC) çıxış edir və 13 dəfə liqanı qazanmışdır. "G2" 2019-cu ildə Mövsüm Ortası Turnirinin qalibi olaraq bunu bacaran ilk və yeganə Qərb komandası olmuşdur. "League of Legends" komandası ilə yanaşı klubun "Valorant", "Fortnite", "Apex Legends", "Counter-Strike 2", "Fortnite", "Rocket League", "Rainbow Six Siege" komandaları fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Klub 24 fevral 2014-cü ildə keçmiş oyunçu Karlos "ocelote" Rodriges Santyaqo and investisiyaçı Cens Hilgers tərəfindən **"Gamers2"** adı ilə qurulmuşdur. 15 oktyabr 2015-ci ildə adı dəydirilərək "G2 Esports" olmuşdur. Rodriges 23 sentyabr 2022-ci ildə klubdan ayrılmışdır.

## ''League of Legends''

Klubun "League of Legends" komandası 2014-cü ildə yaradılsa da, ilk ciddi uğurunu 2016-cı ildə qazanmışdır. Həmin mövsümün yaz splitində finalda "Fnatic" komandasına qalib gələrək ilk dəfə LEC çempionu olmuşdur. Komanda 2016 Mövsüm Ortası Turnirinə qatılmaq haqqı qazansa da, 10 oyunun 8-ni uduzmuş və turnirdən kənarlaşmışdır.

"G2" 2018-ci ildə baş tutmuş dünya çempionatında uğurla çıxış edərək yarımfinala qədər irəliləmiş, sonda "Invictus Gaming" komandasına məğlub olmuşdur. 2019-cu ildə komanda orta koridora "Fnatic" komandasında çıxış edən Caps-ı transfer etmişdir. Komanda həmin mövsümün yaz splitində "Origen" komandasına 3–0 hesabı ilə qalib gələrək növbəti LEC çempionluğunu əldə etmişdir. 2019 Mövsüm Ortası Turnirinin finalında "Team Liquid" komandasına 3–0 hesabı ilə qalib gələrək turnirdə qalib gələn ilk Avropa komandası olmuşdur. 2019-cu ilin yay splitində finalda "Fnatic" komandasını 3–2 hesabı ilə məğlub edərək 6-cı LEC çempionluğunu əldə etmişdir. Dünya çempionatında finala qədər irəliləsə də, "FunPlus Phoenix" komandasına 0–3 uduzmuşdur.

2020-ci ildə "G2 Esports" həm yaz, həm də yay splitində finalda "Fnatic" komandasını məğlub edərək iki dəfə LEC çempionu olmuşdur. Dünya çempionatında isə yarımfinalda mübarizəni dayandırmışdır. 2021-ci ildə komandaya Rekkles qoşulsa da, komanda həmin mövsüm uğursuz çıxış edərək ilk dəfə dünya çempionatına qatıla bilməmişdir. 2022 LEC mövsümünün yaz splitində finalda "Rogue" komandasını 3–0 hesabı məğlub edərək 9-cu LEC çempionluğunu əldə etmişdir. Həmin Mövsüm Ortası Turnirinin yarımfinalında "T1" komandasına uduzmuşdur. 2023-cü ildə komandaya Hans Sama qoşulmuşdur.

1 sentyabr 2022-ci ildə klubun "G2 Hel" adlı qadın "League of Legends" komandası yaradılmışdır.

### Heyət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Çarne gölü

**Çarne** (, ) — Polşanın şimal-qərbində göl. Göl Draven Milli Parkının ərazisində yerləşir.

## Ümumi məlumat
Göl dəniz səviyyəsindən 53,4 metr yüksəklikdə yerləşir. Uzunluğu 800 m, eni isə 300 m-dir. Çarne gölünün sahəsi 0,191 km², su tutumu 0,0021377 km³-dir. Ümumi sahil xəttinin uzunluğu — 1,9 km-dir. Orta dərinlik — 11, 2 m, dərin yeri — 26,5 m-dir.

Çarne gölü təxminən 1000 il əvvəl buzlağın əriməsi nəticəsində meydana gəlmişdir. Göl sahili dik olub sıx meşə ilə örtülüdür. Çarne gölü Polşanın üç meromiktik gölündən biridir. Məhz Çarne gölündə də üst qatda olan su kütləsi ilə alt qatda olan su kütləsi arasında sirkulyasiya getmir. Göl suyunun şəffaflıq göstəricisi 7 metrdir. 13 metr dərinlikdən sonra artıq oksigen yoxdur. O üzdən bu dərinlikdən sonra suda ancaq anaerob bakteriyalara rast gəlinir. Daha çox *Desulfovibrio desulfuricans* bakteriyaları üstünlük təşkil edir. Bu bakteriyaların həyat fəaliyyəti nəticəsində suya hidrogen-sulfid qazı ayrılır. Kükürd bakteriyalarından isə *Chromatium okenii* təsadüf olunur. 

Göl suyunun 13 metr dərinliyə kimi hissəsi mezotrof hesab olunur. Yaz və payız aylarında üst qatda həll olunmuş oksigenin göstəricisi 27 % olur. O üzdən yuxarı qatlarda makrofitlər üstünlük təşkil edir. Göl suyunda həmçinin nadir və ölkənin Qırmızı Kitabına düşmüş bitkilər var: *Nájas marína, [[Zannichellia palustris]], Cládium maríscus, [[Xara yosunları]].*  

Balıqlardan daha çox çapaq, çay xanısı, adi külmə, durna, qızılüzgəcə rast gəlinir. 

Çarne gölü axarsı hesab olunsa da, cənub hissəsindən, karst mənşəli süxurlardan kiçik su axını çıxır. 

## İstinadlar
Live Through This

***Live Through This*** — ABŞ alternativ rok qrupu -un ikinci studiya albomu. 12 aprel 1994-cü ildə "DGC Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Hopeless Fountain Kingdom

***Hopeless Fountain Kingdom*** — ABŞ müğənnisi Holzinin ikinci studiya albomu. 2 iyun 2017-ci ildə "Astralwerks" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Almatı Muzeyi

**Almatı Muzeyi** () — Vernenski uşaq evinin keçmiş binasında yerləşən Almatı (Qazaxıstan) şəhərinin tarixi muzeyi.
## Muzey
Almatı Muzeyi 2001-ci ildə ziyarətçilərin üzünə açılıb.

Almatı Muzeyinə mədəni və təbii landşaftın qorunub saxlanıldığı "Boralday Saki kurqanları"na aid padşah məzarlığı kompleksi daxildir.

2016-cı ildə muzey keçmiş Vernenski uşaq evinin bina kompleksinə köçürülüb.

Muzeyin ekspozisiyası 11 dövrü birləşdirən 40 mindən çox eksponatı birləşdirir. Bunlar: “Almatının qədim tarixi”, “Almatının orta əsrlər tarixi”, “Qazax dövlətçiliyinin başlanğıcında”, “Yeddisu etnoqrafiyası”, “Almatı tarixinin Vernenski dövrü”, “XX əsrdə Almatı”, “Mədəniyyət və incəsənətin inkişafı”, “Alpinizm tarixi”, “Jeltoksan”, “Almatı və millətin lideri”, “Sülh və harmoniya modeli” dövrləridir.

Muzey 2017-ci ilin avqustundan “Hər kəs üçün muzey” proqramında iştirak edir. Muzeydə fiziki qüsurlu şəxslər üçün interaktiv ekskursiyalar təşkil edilir.

Muzeydə həmçinin tarixi videomaterialların və nadir artefaktların proyeksiyasını nümayiş etdirməyə imkan verən müasir ekspozisiya qurğuları da vardır.

## Binası
Şəhərdə uşaq evi 1878-ci ildə açılıb. Bina 1892-ci ildə memar P.Qurde tərəfindən Vernenski uşaq evi üçün tikilib.

Sovet hakimiyyəti dövründə keçmiş uşaqevinin binasında müxtəlif dövlət qurumları: 1929-cu ildə Qazaxıstan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi, Xalq Komissarları Soveti, Qazax Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Soveti yerləşirdi.

Daha sonra 1 saylı Uşaq Kliniki Yoluxucu Xəstəlikləri Xəstəxanası, 1981-2016-cı illərdə isə Şəhər Tibb Məktəbi (indiki Tibb Kolleci) bu binada yerləşib.

2009-cu ildə isə Kazrestavratsiya binanın bərpasını həyata keçirib.
### Memarlığı
Memarlıq abidəsi zirzəmisi olan beton təməl üzərində bir mərtəbəli taxtadan tikilmiş düzbucaqlı binadır. Əsas fasad fiqurlarla bəzənən simmetrik üç hissəli quruluşa malikdir. Binanın pəncərələrinin üfüqi bir zolaqlı olması binaya əlavə yaraşıq verir. Pəncərələr oyma çərçivələrlə dairəyə salınıb. Əsas hündürmərtəbəli giriş geniş pilləkənlə vurğulanır.

Binanın yan tərəflərində üç bölmədən ibarət məktəb və qızlar üçün biçmə və tikiş emalatxanası, oğlanlar üçün isə çəkməçilik və cildləmə emalatxanası yerləşir. Binanın üst hissəsində yaşayış yerləri var idi. Binanın arxa cənub həyətində (hazırda “Dinamo” stadionu yerləşən yerdə) bağ, tərəvəz və gül bağçası salınmışdı. Tələbələr tərəfindən əsas girişin (indiki Şam parkı) qarşısında da bağ salınmışdı. 

Sovet hökuməti dövründə binanın tam mərkəzi oxu boyunca inşa edilmiş beş günbəzli Aleksandr-Mariinski kilsəsi sökülüb. Binanın interyerlərində stükko elementlər şəklində divar və tavanın bəzəyi qorunub saxlanılıb.

### Abidə statusu
2010-cu il noyabrın 10-da Almatı şəhərinin yerli əhəmiyyətli tarixi və mədəniyyət abidələrinin yeni Dövlət siyahısı təsdiq edildi. Eyni zamanda bu məsələ ilə bağlı bütün əvvəlki qərarlar etibarsız sayıldı. Bu qərarla Vernenski uşaq evi binasının yerli əhəmiyyətli abidə statusu saxlanıldı. Mühafizə zonalarının sərhədləri 2014-cü ildə təsdiq edildi.

## İstinadlar
Sitiveni Rabuka

**Sitiveni Liqamamada Rabuka** (; ) — 24 dekabr 2022-ci ildən bəri Ficinin Baş naziri olan siyasətçi, keçmiş əsgər və keçmiş idmançı. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vilyam Katonivere

**Vilyam Maivalili Katonivere** (; ) — 2021-ci ildən etibarən Fici Prezidenti vəzifəsində xidmət edən siyasətçi.  

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ginger

***Ginger*** — ABŞ hip-hop oğlan qrupu -un beşinci studiya albomu. 23 avqust 2019-cu ildə "Question Everything və RCA" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Dalton Taqelaqi

**Dalton Emani Makamau Taqelaqi** (; ) — 2020-ci ildən etibarən Niue Baş naziri vəzifəsində xidmət edən siyasətçi.  

## İstinadlar
Isolation

***Isolation*** — ABŞ müğənnisi Kali Uçisin debüt studiya albomu. 6 aprel 2018-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Rayna Knyaginya

**Rayna Popgeorgieva Futekova** (), daha çox tanınan adı ilə **Rayna [[Knyaz|Knyaqinya]]** (Райна Княгиня), yəni "Bolqarların Kraliçası" () ― bolqar müəllim və inqilabçı. O, 1876-cı il Aprel üsyanının bayrağını tikməsi ilə məşhur olub.

## Bayraq və üsyan

Rayna Futekova 20 yaşında ikən Panaqyurişte qızlar məktəbində baş müəllim işləyirdi. Bu dövrdə Georgi Benkovski ondan Aprel üsyanının bayrağını tikməyini istəyir və Futekova bunu qəbul edir. Bayraqdakı şir Bolqarıstanın İnqilab Mərkəzi Komitəsinin təşkilat planının üz qabığında çap olunmuş şir naxışına görə Stoyan Karalev tərəfindən, hərflər isə İvanço Zoqrafa tərəfindən çəkilib. Bayraqdakı *"Свобода или смърт" (*Azadlıq və ya ölüm) yazısının aşağısına Panaqyurişte inqilabi rayonunu ifadə edən "P" və "O" hərfləri də əlavə edilmişdir.

Aprelin 22-də, qonşu kəndlərin keşişləri tərəfindən bayrağın təqdis edildiyi gün Rayna gecədən hazırladığı qotazları bayrağa tikdi. Bayrağın ölçüsü 2×1,5 m idi, iki üzü var idi və qızıl krujeva zolağı ilə haşiyələnmişdi.

Üsyanın elan edildiyi gün bayrağı Georgi Benkovski ilə birlikdə Knyaqinya da dalğalandırıb. Üsyan Osmanlı qoşunları tərəfindən vəhşicəsinə dağıdıldıqdan sonra Kynaqinya əsir götürülmüş, daha sonra dəfələrlə təcavüzə məruz qalmış, döyülmüş və Plovdiv həbsxanasında bir aydan çox müddətə saxlanılaraq yalnız çörək və su ilə qidalanmağına icazə verilmişdir.

Üsyanın 25-ci ildönümünü qeyd etmək üçün Rayna Knyaqinya orijinal bayrağın üç nüsxəsini hazırlamış, onlardan ikisi bu günə qədər gəlib çatsa da, biri II Dünya müharibəsində Sofiyanın bombalanması zamanı məhv olmuşdur.

## Sonrakı həyatı

Knyaqinya həbsxanadan çıxdıqdan sonra saxta pasportla İstanbuldan keçərək Moskvaya çata bilib. O burada üç il tibb təhsili almış və mama olmuşdur. O, Moskavada ikən öz avtobioqrafiyasını yazmışdır ki, bu kitab həm də Aprel üsyanı haqqında yazılmış ilk kitabdır. Kİtab birinci rus dilində nəşr olunub, daha sonra 1934-cü ildə bolqar dilinə tərcümə edilib. Moskvada olarkən o, qadın xeyriyyə komitəsi vasitəsilə kiçik qardaşı da daxil olmaqla, Panaqyuriştedən olan 32 yetim uşağın yetişdirilməsini təşkil edə bilmişdir.

Rayna Knyaqinya daha sonra Tırnovoda müəllim kimi işləməyə dəvət edilib. Üç il sonra o, şəhərin meri Vasil Dipçevlə evlənmək üçün Panaqyurişteyə qayıtmışdır. Onlar Plovdivə köçmüş, lakin həddindən artıq ruspərəst olan Dipçev burada mövcud rusofob hökumət səbəbi ilə iş tapa bilməmişdir.

Cütlüyün beş oğlu var idi— İvan, Georgi, Vladimir, Petar və Asen. Rayna həmçinin Cina adlı bir qız da övladlığa götürüb. Vasil Dipçev 1888-ci ildə Bolqarıstan Milli Məclisinə deputat seçilmiş və ailə Sofiyaya köçmüşdür. Dipçev 1898-ci ildə ölüb və Rayna ən böyüyü cəmi 13 yaşında olan altı uşaqla dul qalıb. O, Sofiyadakı Orlandovtsi və Malaşevtsi məhəllələrində işləmiş, 29 iyul 1917-ci ildə vəfat edənə qədər, Xristo Botevin ailəsi ilə əlaqələrini möhkəm saxlamışdır.

## İrsi
* Antarktidanın Livinqston adasında bir zirvə onun şərəfinə "Rayna Knyaqinya zirvəsi" adlandırlıb.
* 2017-ci ildə üzərində onun təsviri olan Bolqarıstan poçt markası buraxılıb.

## İstinadlar
Pienini dağları

**Pienini** (; ) — Polşanın cənub-şərqində, Slovakiyanın isə şimal-şərq hissəsində yerləşən dağ silsiləsi. Silsilə Qərbi Beskid dağlarının şərq hissəsi hesab olunur. Dəniz səviyyəsindən ən yüksək zirvəsi —  Velki-Skalki dağıdır ki, onun da hündürlüyü 1050 metr təşkil edir. Ən tanınmış zirvələrindən biri də Tri Korona dağıdır (982 m).

## Ümumi məlumat
Dağ massivi 3 hissədən ibarətdir — Spisske Pienini, Mərkəzi Pienini (Polşa ərazisində) və Kiçik Pienini (Polşa və Slovakiya ərazilər). Dağlar əsasən əhəngdaşı və dolomit mənşəli süxurlardan təşkil olunub. 

Pienini dağ silsiləsi bir neçə geoloji epoxalar boyu dəniz dibində formalaşmışdır. Təbaşir dövründə toplanmış çöküntü qatı yüksəlməyə başlamışdır. Paleogenin əvvəlində ikinci tektonik qalxma mərhələsi başlamışdır. Üçüncü mərhələ isə paleogenin sonu, neogenin əvvələrinə təsadüf edir. Yekunda mürəkkəb qurluşlu tektonik quruluş formalaşmışdır.

Tektonik qalxma prosesləri ilə yanaşı eroziya prosesləri massivi üst mantiyanın süxurlarında təmizləmiş və ərazinin gələcək modelini formalaşdırmağa başlamışdır. Dağların zirvələri yura dövrünün daha davaml süxurlardan təşkil olunmuşdur.

Massivin vadiləri və aşırımları iqlimə daha həssas olan təbaşirin və paleogenin süxurlarından ibarətdir. Ərazidə mağaralar azdır və ölçüləri kiçikdir. Çaylar üstünlük təşkil edir və dərin kəsilmiş yamaclara malikdir.  dən çox dərin yarğanlar mövcuddur.

Ərazinin ən tanınmış çay dərəsi Dunaes çay dərsidir. Ərazidə milli park fəaliyyət göstərir.  Pienini silsiləsinin şimal sərhəddindəki ərazilər vulkanik mənşəlidir.

Reginon digər ərazilərindən fərqli olaraq massivin iqlimi daha mülayimdir. Orta illik temperatur vadilərdə 6,3 °C , zirvələrdə isə  4 °C-dir.

## İstinadlar
This Is How Tomorrow Moves

***This Is How Tomorrow Moves*** — İngiltərə müğənnisi Beabadoobee-nin üçüncü studiya albomu. 16 avqust 2024-cü ildə "Dirty Hit" tərəfindən buraxılıb. Albomdan ilk sinql "Take A Bite" mayın 9-da işıq üzü görüb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Siyka Çonçeva

**Siyka Kostadinova Çonçeva** (; ) ― bolqar hərbi pilot. O həm hərbi təyyarə, həm mülki təyyarə, həm hidrotəyyarə, həm də helikopter idarə etmiş yeganə bolqar qadındır. Pilotluq karyerası ərzində o, ən azı 11 növ təyyarə idarə edib.

## Həyatı

### Erkən həyatı
Siyka Çonçeva 22 sentyabr 1926-cı ildə Bolqarıstanın Veliko Tırnovo vilayətinin Dzulunitsa şəhərində anadan olub. O, Qorna-Oryaxovitsa şəhərində orta məktəbi bitirdikdən sonra Varnada tibb bacısı kimi təhsilini davam etdirib. Universitetdə oxuduğu müddətdə Varnadakı aerokluba qoşulmuş və paraşütlə tullanma və üzgüçülük kursları almağa başlamışdır. O, doğulduğu kənddə ilk gimnastika məşqçisi olub.

Çonçeva 1948-ci ildə Qraf-İqnatievo kəndində imtahan verərək uçuş sertifikatı almışdır.

### Hərbi təhsili
O, məktəbi bitirdikdən sonra 1949-cu ildə Pleven şəhərindəki "G. Benkovski" aviasiya məktəbinə kursant kimi daxil olub. 1950-ci ildə oranı bitirmiş və leytenant rütbəsinə yüksəlmişdir. Çonçeva təlimatçı kursunu bitirdikdən sonra orada təlimatçı kimi qalmış və iki il kursantları ikinci sınaq imtahanlarına hazırlamışdır.

O, 1952-ci ildə Varnadakı Çayka aerodromuna təyin edilib. Hərbi pilot kimi o, Arado-196 A-3 "Shark", Henkel-60 "Seal" hidrotəyyarələrini idarə edib. Çençova daha sonra Po-2, Yak-12, Li-2 və Mi-1 helikopterlərini idarə etdiyi hərbi nəqliyyat aviasiya alayında xidmət göstərib. O, 1970-ci ildə Bolqarıstanın mülki aviasiya qrupuna təyin edilmiş və burada kiçik AN-14 təyyarələri ilə uçmuşdur.

### Ölümcül uçuş
Rodop bölgəsi öz mülki hava limanını inşa etməyi 1960-cı illərdə planlaşdırırdı və nəhayət, 1970-ci illərin əvvəllərində Qırcaəli rayonunun "Qledka" kəndinin yaxınlığında hava limanı tikilmişdi. Qırcaəli hava limanındakı uçuş-enmə zolağından əsasən Mi-1, Mi-8 helikopterləri və paytaxtla Qırcaəli arasında gündəlik sərnişin reysləri həyata keçirən, səhər Sofiyaya, axşam isə geriyə uçan kiçik An-14 nəqliyyat təyyarələri istifadə edirdi.

1971-ci il sentyabrın 17-də səhər tezdən Balkan yarımadasını qara buludlar və dağ dumanı ilə müşahidə olunan güclü siklon əhatə etmişdi. Çonçeva göyərtəsində dörd ekipaj üzvü və səkkiz sərnişinin olduğu An-14-ü Qırcaəli hava limanından havaya qaldırmışdı. Uçuş marşrutu Rila dağlarının yaxınlığındakı duman üzərindən keçirdi. Çonçeva uçuşun həmin hissəsi üçün Sofiyadakı yol polisi dispetçerindən təyyarəni idarə etməyi xahiş etdi. Lakin həlledici məqamda Çonçevanın təyyarəsi üçün radar göstəriciləri daha yüksək hündürlükdə uçan Türkiyə təyyarəsinin göstəriciləri ilə üst-üstə düşdü. Naviqator iki təyyarəni qarışdırmış və An-14 hələ dağların üzərində olarkən ona səhvən eniş təlimatı vermişdi. Bu səhv başa düşüldükdə təyyarəyə dərhal 1000 metr yüksəyə qalxmaq əmri verilsə də, artıq çox gec idi. Təyyarə Samokov yaxınlığındakı Sveti-duh dağı yaxınlığında qayalara çırpıldı. Qəza nəticəsində yalnız bir nəfər, təyyarənin quyruq hissəsində siqaret çəkən bir sərnişin sağ qalmışdır.

## Mükafatlar
Siyka Çonçeva ölümündən sonra Bolqarıstanın hərbi aviasiyasına verdiyi töhfələrə görə "Lyaskovets bələdiyyəsinin fəxri vətəndaşı" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Televizorun parıldadığını gördüm

**Televizorun parıldadığını gördüm** () — Ceyn Şönbrunun 2024-cü ildə ekranlara çıxan filmi. Filmin musiqisi  tərəfindən bəstələnib, həmçinin müğənnilər Snail Mail və Fibi Bricersin kiçik çıxışı olub.

## Süjet
Oueni məktəbdə tanış olduğu şagirdlərdən biri gecə yarısında efirə çıxan əsrarəngiz bir televiziya şousu ilə tanış edir — hər ikisinin reallıq qavrayışı bu şounu gecə-gündüz ekran qarşısında əyləşib izlədikcə tamamilə pozulacaq.

## Rollarda
* Justice Smith — Owen
** Ian Foreman — balaca Owen
* Brigette Lundy-Paine — Maddy
* Helena Howard — Isabel
* Fred Durst — Frank
* Danielle Deadwyler — Brenda
* Lindsey Jordan — Tara
* Amber Benson — Johnny Link's Mom
* Conner O'Malley — Dave
* Emma Portner — Mr. Melancholy/Marco/Amanda/Evil Clown
* Michael C. Maronna — Qonşu #1
* Danny Tamberelli — Qonşu #2

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hacıağa Hacılı

**Hacıağa Hacılı** () — Azərbaycanlı futbolçu. Zirə futbol klubunda yarım müdafiəçi kimi çıxış edir.

## Karyerası

### Klub
Hacıağa Hacılı futbola Qəbələ futbol klubunun akademiyasında başlayıb. 2017-ci ildə "Qəbələ"nin əsas komandasına dəvət edilir. Futbolçunun "Qəbələ2 klubunda rəsmi debütü, 29 noyabr 2017-ci ildə, Azərbaycan kubokunda "İmişli" klubuna qarşı oyunda baş tutur. Debüt etdiyi oyunda komandası 8–0 qələbə qazanır və qollardan birinin müəllifi Hacıağa olur.

2018-ci il fevralın 24-də Səbail klubu ilə oyunda Hacılı Azərbaycan Premyer Liqasında "Qəbələ"nin heyətində debüt edir.

2018-ci ilin yayında futbolçu Qarabağ klubuna icarəyə verilir. 2019-cu ilin yanvarında, Hacılını tam transfer edən, "Qarabağ" onunla 4 illik müqavilə imzalayır. Bu tansfer üçün "Qarabağ" klubu "Qəbələ"yə 100 min avro ödəyir. Futbolçunun "Qarabağ" klubunda debütü, 23 sentyabr 2018-ci ildə, keçmiş klubu "Qəbələ" ilə oyunda baş verir.

2020-ci il avqustun 1-də "Zirə" FK Hacılını bir illik icarəyə götürdüyünü açıqlayır. 20 sentyabr 2020-ci ildə, "Zirə" klubunun Sabah klubu ilə oyunda, 90 dəqiqı meydanda olaraq, yeni komandasında debüt edir.

1 iyul 2023-cü ildə, "Zirə" ilə yeni 2 illik müqavilə imzalayır.

### Milli komanda
2013-cü ilin yanvar ayında "Azərbaycan U-16 milli komandası"nın təlim məşq toplantısına dəvət edilir. Bu Hacıağa Hacılının milli komandalara ilk dəvəti olur.

2014-cü ildə futbolçu, "Azərbaycan U-16 milli komandası"na dəvət edilir. 20 oktyabr 2014-cü ildə Azərbaycan millisinin "Belçika U-17 milli komandası" ilə oyunda, 90 dəqiqə meydanda olaraq, milli komandalarda ilk rəsmi oyununa çıxır.

4 oktyabr 2016-cı ildə, "Azərbaycan U-19 milli komandası"nın Avstriyalı həmyaşıdları ilə baş tutmuş oyunda meydana çıxaraq, "Azərbaycan U-19" milli komandasında debüt edir.

22 mart 2018-ci ildə, "Azərbaycan U-21 milli komandası"nın "Kosova U-21 milli komandası" ilə baş tutmuş oyunda meydana çıxaraq, "Azərbaycan U-21 milli komandası"nda debüt edir.

## Uğurları
**Qarabağ**

* Azərbaycan Premyer Liqası: (2) 2018–19, 2019–20

## İstinadlar
Daxili İşlər Nazirliyi (Rusiya)

**Rusiya Federasiyası Daxili İşlər Nazirliyi** (, *[[Romanizasiya|Rom]]: Ministerstvo vnutrennih del Rossiyskoy Federatsii, MVD*) Rusiyada vətəndaşların hüquq və azadlıqları ilə bərabər ictimai təhlükəsizliyin mühahafizə edilməsinə cavabdeh olan nazirlikdir.

## Nazirlər

2018-ci ilə qədər Federal Miqrasiya Xidməti xüsusi federal orqan kimi Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərmişdir.

### Departamentlər və bölmələr

## İstinadlar