Vostok-6

**Vostok-6** (*[[Rus dili|rus]]*. Восток-6, Şərq-6 və ya Orient-6) — tarixində ilk dəfə Valentina Tereşkova adlı qadın kosmonavtı kosmosa uçuran sovet kosmik proqramının layihəsi idi.

## Ekipaj
* Baş pilot: Valentina Tereşkova (ekipaj üzvlərindən yalnız Valentina Tereşkova kosmosa uçmuşdur)
* Ehtiyat pilot: İrina Solovyova
* Ehtiyat pilot: Valentina Ponomaryova

## Missiya parametrləri
* **Kütləsi:** 4,713 kq
* **Apogey:** 231&nbsp;km
* **Perige:** 180&nbsp;km
* **Meyl:** 64,9°
* **Dövr:** 87,8 dəqiqə

## Missiya
Kosmik gəmi 1963-cü il iyunun 16-da orbitə buraxıldı. Vostok-5 texniki nasazlıqlara görə geciksə də, Vostok-6-nın buraxılışı heç bir çətinlik çəkmədən davam etdi. Missiya zamanı toplanan məlumatlar qadın orqanizminin kosmosa uçuşa reaksiyasını daha yaxşı başa düşməyə imkan verdi. Vostok missiyalarında olan digər kosmonavtlar kimi, Tereşkova da uçuş jurnalını aparır, fotoşəkillər çəkir və kosmik gəmini əl ilə istiqamətləndirirdi. Onun kosmosdan üfüqdə çəkilmiş fotoşəkilləri daha sonra atmosferdəki aerozol təbəqələrini müəyyən etmək üçün istifadə edilmişdir. Vostok-5 ilə birgə uçuş missiyası əvvəlcə hər birində qadın kosmonavt olan iki "Vostok"la birgə missiya kimi nəzərdə tutulmuşdu, lakin bu, Vostok proqramında proqramın Vosxod proqramında yenidən qurulmasının xəbərçisi kimi ixtisarların yaşanması ilə dəyişdi. Vostok-6, Vostok 3KA kosmik gəmisinin son uçuşu idi. Vostok-6 eniş sahəsinin koordinatları Barnauldan 200 km qərbdə, Altayda, Baevodan 7 km cənubda və Qazaxıstanın Qaraqandı şəhərindən 650 km şimal-şərqdədir. Burada yolun kənarındakı kiçik bir parkda, əyri sütunun başında, qollarını uzadan Tereşkovanın heykəli var. Kapsul hazırda Korolyovda (Moskva yaxınlığında) RKK Energia Muzeyində nümayiş etdirilir. 2015-ci ilin sentyabrından London Elm Muzeyində "Kosmonavtlar" sərgisinin məzmununun bir hissəsini təşkil etdi. Sərgidə sovet kosmik proqramından bir çox əlamətdar obyektlər nümayiş etdirildi. Bu, "Vostok"un son uçuşu idi.

### Uçuş
Sovet dövlət televiziyası kapsulun içindəki kameradan Tereşkovanın canlı videosunu yayımladı və o, baş nazir Nikita Xruşşovla radio vasitəsilə danışdı. Onun ümumi səhhəti ilə bağlı yer nəzarətçiləri ilə ünsiyyət uçuşdan sonrakı hesabatlarda "qaçan" kimi təsvir edildi, daha sonra isə missiyanın rəsmi məlumatlarında Tereşkovanın uçuş zamanı ümumi performansı ilə bağlı bir qədər aşağılayıcı ifadələr var idi. Tereşkovanın uçuşdan sonrakı brifinqində missiya ilə bağlı izahatında o, müxtəlif bədən ağrıları və dəbilqə qulaqcıqlarında çətinlik çəkdiyini qeyd etdi (Bıkovski Vostok-5-də bu xəbərin eynisini verdi). O, yemək yeməyə cəhd edərkən qusdu, baxmayaraq ki, bunu yeməyin dadı ilə əlaqələndirdi. Başqa bir problem o idi ki, Sovet kosmik agentliyi onu qida, su və diş pastası ilə təmin etdiyi halda, diş fırçasını qablaşdırmağı unudublar. Sovet kosmik proqramının rəsmi tarixçəsində nəşr olunduğuna görə 1973-cü ildə Tereşkovanın fiziki vəziyyəti və uçuş zamanı performansı yaxşı deyildi.

### Eniş
Əvvəlki bütün Vostok uçuşlarındakı pilotlar kimi, Tereşkova da paraşütlə atlanmalı oldu. O, paraşütlə təhlükəsiz yerə endi. 2004-cü ildə məlum oldu ki, idarəetmə proqramındakı səhv kosmik gəmini enmək əvəzinə orbitdən qalxmağa məcbur edib. Uçuş və bu barədə kosmik gəminin dizayneri Sergey Korolevə məlumat vermişdi. Uçuş nəzarətçiləri daha sonra Tereşkovaya enmə proqramına daxil olmaq üçün məlumat verdilər. Korolevin xahişi ilə Tereşkova problemi gizli saxladı:"Mən susdum, lakin Yevgeni Vasilieviç bunu ictimaiyyətə yaymaq qərarına gəldi. Deməli, indi rahatlıqla bu haqda danışa bilərəm."


## İstinadlar

## Xarici keçidlər