Azərbaycan–Şotlandiya münasibətləri

**Azərbaycan–Şotlandiya münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Şotlandiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi

### XIX əsr
XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycan əsilli rus şərqşünası Mirzə Kazım bəy Dərbənddə yaşadığı illərdə atasının dostları olan şotlandiyalı xristian missionerlərlə tanış olmuş, onları islamın üstünlüklərindən faydalanmağa çağırmışdı. Özü isə xristianlığın mahiyyətini anlamağa çalışarkən yəhudi və ingilis dillərini öyrənmişdi. 1821-ci ildə sürgündəki atasına baş çəkmək üçün Həştərxana gedən gənc Kazım bəy burada da şotland missionerlərlə rastlaşır, onlara Şərq dillərini öyrətməklə yanaşı, özü də Avropa dillərini mükəmməl öyrənir. 1823-cü ildə Mirzə Kazım bəy xristianlığı qəbul edib, özünə *Aleksandr* adını götürmüşdür.

### XX əsr
Erkən 1990-cı illərdən etibarən Şotlandiyanın Aberdin şəhəri Azərbaycanla ticarət tərəfdaşlığı yaradaraq, güclü əlaqələr qurmuşdur. Bunun nəticəsində, 2011-ci ilin may ayında Azərbaycan Hava Yolları Bakı-Aberdin-Bakı marşrutu üzrə yeni müntəzəm reys istifadəyə verilmişdir.

### XXI əsr
2017-ci ilin fevralın 22-də Şotlandiya parlamenti Xocalı soyqırımı ilə bağlı qətnamə qəbul edilib. Parlament üzvlərinin 80 faizinin tərəfdar çıxdığı Qərarda Xocalı soyqırımını törədənlərin hərəkətləri müharibə cinayətləri və bəşəriyyətə qarşı cinayət kimi qiymətləndirilir, gələcəkdə bu cür hadisələrin dünyanın heç bir yerində baş verməməsi üçün belə bir qətnamənin qəbul olunmasının zəruriliyi qeyd olunur. Qətnamənin surəti Şotlandiya parlamentinin rəhbərliyi və parlamentdə təmsil olunmuş bütün siyasi fraksiyaların rəhbərləri tərəfindən Azərbaycanın Böyük Britaniyadakı səfiri Tahir Tağızadə, Azərbaycan millət vəkili Cavanşir Feyziyev və Şotlandiyada Azərbaycan icmasının rəhbəri Fuad Ələkbərovə təqdim olunub.

2017-ci ildə Mütəşəkkil Cinayətkarlıq və Korrupsiya Hesabat Layihəsi (OCCRP) tərəfindən nəşr olunan araşdırmada qeyd olunur ki, "Azərbaycan Camaşırxanası" () ləqəbli məxfi fond 2014-ci ilə qədər, iki il müddətində fəaliyyət göstərib, Şotlandiyada iki qeyri-şəffaf şirkətlə (Hilux Services LP və Polux Management LP) əməkdaşlıq edib. Həmin şirkətlərə ödənişlər Avropanın aparıcı banklarından biri sayılan Danimarkanın Danske Bankının Estoniyadakı filialı vasitəsilə edilib.

## Diplomatik əlaqələr
2010-cu ildə Şotlandiya hökuməti Azərbaycandan Təhsil Nazirinin müavini daxil olmaqla, Azərbaycandan olan yüksək səviyyəli nümayəndə heyətinə ev sahibliyi etmiş, burada azərbaycanlı iştirakçılar mərkəzləşdirilmiş peşə təhsili və təlim sistemimini araşdırıblar.

## Diaspora
2018-ci ilin statistikasına görə, Şotlandiyada 300-ə yaxın azərbaycanlı yaşayır. Azərbaycanlıların əksəriyyəti Şotlandiyanın Aberdin, Edinburq, Qlazqo, Dandi və Stirlinq şəhərlərində yaşayırlar.

## İqtisadi əlaqələr
2011-ci ildə Azərbaycan Şotlandiyanın neft və qaz xidmətinin altıncı böyük ixrac bazarı idi və Azərbaycanda Şotlandiyanın bir sıra aparıcı şirkətləri, o cümlədən, Wood Group, RBG, Highland Rope Access International və Fergusson Seacabs fəaliyyət göstərmişdir.

## Mədəni əlaqələr
2007-ci ildə Bakıda yerli xeyriyyə təşkilatlarını dəstəkləyən, həmçinin Şotlandiya mədəniyyətini təbliğ etmək üçün vəsait toplayan Caledonian Cəmiyyəti () yaradılmışdır. 2009-cu ildən şotlandiyalı tuluq zurnaçıları Müqəddəs Endryu Gününü İçərişəhərdə qeyd edirlər.

2014-cü ildən 2017-ci ilə qədər Şotlandiyanın Qlazqo Universitetində Azərbaycan mədəniyyəti tədbirləri keçirilib. 2016-cı ildə ABŞ jurnalisti Tomas Qoltzun Ağdamın "Qarabağ" futbol klubu haqda çəkilən "ON Aggregate" adlı film Qlazqoda keçirilən "Radical Film Network Festival"-ında nümayiş etdirilib.

## İdman sahəsində əməkdaşlıq
2003-cü ildən 2008-ci ilə qədər Bakıda "Baku Bears" Reyncers azarkeş futbol klubu fəaliyyət göstərib. Klub Azərbaycanın neft sektorunda işləyən işçilər tərəfindən qurulub. 2003-cü ildən 2015-ci ilə qədər "Baku Bears" azarkeş qrupu xeyriyyə təşkilatı, Azərbaycandada gənclərin futbolun inkişafınə layihələr, yerli uşaq evləri və Maştağa xəstəxanası, həmçinin Poppyscotland və Reyncers xeyriyyə fondu kimi Böyük Britaniya xeyriyyə təşkilatları dəstəklənməsi üçün 300,000 ABŞ dolları toplamışdır. Reyncers azarkeşləri Bakıda "The Clansman" barını da açmışlar.

2003-cü ildən Bakıda fəaliyyət göstərən "Bhoys of Baku" Seltik azarkeş qrupu 2011-ci ildən 2018-ci ilə qədər xeyriyyə təşkilatları üçün 100,000 ABŞ dolları toplamışdır. 2015-ci ildə Seltik azarkeşləri Müşfiqabadda yerləşən kimsəsiz uşaq evinə yardım göstərmişlər. 2015-ci il avqustun 4-də Şotlandiyanın "Seltik" klubunun üzvləri Bakının Binəqədi rayonunda məcburi köçkünlər üçün yeni salınmış yaşayış kompleksində olublar. Daha sonra "Seltik" futbol klubunun üzvləri məhəllədə olan Zəngilan rayon 4 nömrəli məcburi köçkün tam orta məktəbində yaradılmış şəraitlə tanış olublar, məktəbin idman zalında həmin məktəbin şagirdlərindən ibarət futbol komandası ilə futbol oynayıb və xatirə şəkilləri çəkdiriblər.

### Futbol qarşılaşmaları

İki ölkənin futbol komandaları arasında keçirilmiş ən diqqətçəkən qarşılaşmalardan biri, 2009-cu ilin mart ayında U-21 yığmaları arasında Folkirkdə keçirilmiş oyundur. Oyun 2:2 hesabı ilə başa çatmışdır. 2015-ci ildə Çempionlar Liqasının 3-cü təsnifat mərhələsində "Qarabağ" ilə "Seltik" qarşılaşıb. İlk oyunda səfərdə məğlub olmuş "Qarabağ" mübarizəni dayandırıb. 2016-cı ildə Bakıda keçirilən U-17 gəncələr arasında Avropa Çempionatının qrup mərhələsinin 3-cü sonuncu mərhələsində Azərbaycan Şotlandiya ilə üz-üzə gələrək 1:0 hesabı ilə qalib gəlib.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətləri
* Azərbaycan–Portuqaliya münasibətləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* From Baku to Glasgow