Radinopsyche sellowi

**Radinopsyche sellowi** — Thamnophilidae fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
Radinopsyche sellowi əvvəllər "Herpsilochmus sellowi" adı ilə təsvir edilmişdir və uzun illər H. pileatus kompleksinin bir hissəsi kimi qəbul edilmişdir. 2000-ci ildə aparılan bir araşdırma nəticəsində bu növ ayrı bir növ kimi tanınmışdır. 2021-ci ildə aparılan filogenetik təhlil göstərdi ki, bu növ "Herpsilochmus" cinsinə aid deyil və müəlliflər onun üçün yeni "Radinopsyche" cinsini təqdim etdilər. "Amerika Ornitologiya Cəmiyyətinin Cənubi Amerika Təsnifat Komitəsi", "Beynəlxalq Ornitologiya Komitəsi" və "Clements" taksonomiyası tezliklə bu yeni cinsi qəbul etdi. Lakin, 2023-cü ilin dekabrına olan məlumata görə, "BirdLife International" tərəfindən nəşr edilən "Dünya Quşlarının Təsviri" əsərində bu növ hələ də "Herpsilochmus" cinsində qeyd olunur.
Radinopsyche sellowinin ingiliscə adı əsas yaşayış mühiti olan Katinqadan götürülmüşdür. Növün epiteti "sellowi" isə şərqi Braziliyadan təqribən 5,457 quş, həmçinin çoxsaylı məməli, onurğasız, bitki və geoloji nümunələr toplayan Fridrix Sellovun şərəfinə verilmişdir.

Radinopsyche sellowi öz cinsinin yeganə nümayəndəsidir və heç bir yarımnövü yoxdur.

## Təsviri
Radinopsyche sellowinin uzunluğu 10,5–11,5 sm, çəkisi isə 6,5–8 qramdır. Erkəklərin başı və ensəsi qara rəngdədir. Boz rəngli üzündə qısa qara zolaq var. Üst hissələri əsasən boz rəngdədir və ağ ləkə var. Qanadları əsasən qara rəngdədir, uçuş lələklərinin kənarları ağ, örtük lələklərinin ucları isə ağdır. Quyruğu əsasən qara rəngdədir, bütün lələklərin ucları böyük ağ ləkələrlə naxışlanmışdır. Alt hissələri boz rəngli ağdır. Dişilər erkəklər bənzəyir, lakin alın lələklərinin kənarları solğun buff rəngindədir, göz arxasındakı zolaq daha zəifdir, üst hissələri zeytun rəngli çalar daşıyır və alt hissələri solğun boz rəngindədir.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Radinopsyche sellowi Braziliyanın şimal-mərkəzi və şərq hissələrində, cənubi Parada, Maranhandan şərqdə Rio Qrandi do Norteya qədər və cənubda Bahiadan şimali Minas Geraisə qədər yayılmışdır. İngilis dilindəki adından da göründüyü kimi, əsasən Kaatingada, yalnız Braziliyanın şimal-şərqində yayılmış yarımsəhra tropik bitki örtüyü olan ərazidə yaşayır. Əsasən yarpağını tökən meşələrdə və "mata-de-cipó" adlanan bitki örtüyündə, həmçinin Kaatinga və Serrado ekotonlarında rast gəlinir. Adətən rütubətli həmişəyaşıl meşələrdən və quraq kolluqlardan uzaq durur. Əsasən 300–900 metr yüksəklikdə yaşayır, lakin bəzi yerlərdə 1.100 metrə qədər yüksəklikdə də müşahidə edilmişdir.

Radinopsyche sellowinin bütün il boyu yaşadığı ərazidə qaldığı güman edilir.

Radinopsyche sellowinin qidası tam olaraq müəyyən edilməmişdir, lakin müxtəlif həşəratlar və hörümçəklərlə qidalandığı məlumdur. Tək, cütlük və ya kiçik ailə qrupları halında qidalanır və tez-tez qarışıq növlərdən ibarət qidalanma dəstələrinə qoşulur. Adətən meşənin orta və yuxarı qatlarında, təxminən 12 metr yüksəklikdə qidalanır, lakin meşə kənarlarında və "mata-de-cipó"da 1,5 metrə qədər aşağı enir. Bitki örtüyü arasında tullanaraq qidanı yarpaq və budaqlardan toplayır, bəzən qısa üfüqi tullanmalarla və ya qısa şaquli uçuşlarla qida tutur. Qarışqa sürülərini izlədiyi müşahidə edilməmişdir.

Fevral ayında az qala uçmağa hazır olan balaların müşahidə edilməsi istisna olmaqla, Radinopsyche sellowinin çoxalma biologiyası haqqında heç bir məlumat yoxdur.

## Qorunma statusu
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) ilk dəfə 2002-ci ildə Radinopsyche sellowi quşunu "Təhlükəyə Yaxın" kimi qiymətləndirmiş, 2011-ci ildə isə "Ən Az Narahatlıq Doğuran" kateqoriyasına daxil etmişdir. Bu növün geniş yayılma sahəsi var, lakin bu ərazidə seyrək rast gəlinir. Populyasiya ölçüsü məlum deyil və azalmaqda olduğu güman edilir. Yaşayış mühiti insan məskunlaşması, kənd təsərrüfatı, maldarlıq və neft hasilatı səbəbindən təhlükəyə məruz qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər