open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ləki–Qəbələ dəmiryol xətti

**Ləki-Qəbələ dəmiryolu** — Ləki ilə Qəbələ arasında 2018–2021-ci illər ərzində salınmış bir xətli dəmiryolu. Dəmiryolunu sərnişin daşımada istifadə olunur.

## Tarixi
Qəbələnin turizm əhəmiyyətinin artması səbəbindən şəhərə gedişi asanlaşdırmaq məqsədilə Bakı–Tbilisi dəmiryolunun Ləki stansiyasına bitişəcək xəttin tikinti işlərinə 2018-ci ildə başlanılır. Dəmir yolunun iki məntəqə arasında bir başa uzunluğu 42,3 km, yan yollarla birlikdə isə 44,5 km təşkil edir. Dəmiryolunun bir hissəsi çətin relyef ərazisindən keçdiyindən ümümilikdə 122 süni mühəndis qurğusunu inşa edilmişdir. Xəttboyu Ağdaş dəmir yolu dayanacağı, Qəbələ Dəmir Yolu Vağzalı və stansiyası, Qəbələ dartı yarımstansiyası tikilmiş, həmçinin Hacıalı yarımstansiyasıda təmir işləri yerinə yetirilmişdir. 2021-ci il mayın 15-də Ləki-Qəbələ birxətli dəmir yolunun və Qəbələ Dəmir Yolu Vağzalının açılışı olub. Bu xətt Qəbələdən paytaxta və digər yerlərə gedən sakinlərin rahat və təhlükəsiz şəkildə mənzil başına çatmasına imkan verir.

## Həmçinin bax
* Qəbələ Dəmir Yolu Vağzalı
* “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qəbələ Dəmiryol Vağzalı

** Qəbələ Dəmir Yolu Vağzalı** — Dəmiryol Stansiyası.

Qəbələ Dəmir Yolu Vağzalının ümumi sahəsi 2300 kvadratmetr olmaqla VİP zalı, gözləmə zalı, 2 sərnişin platforması, 200 yerlik parklama sahəsi, kassa otağı, tibb məntəqəsi, qatar heyəti üçün istirahət otağı, kafe, ana və uşaq otağını özündə birləşdirir.

## Tarixi
Vağzalın binasının istifadəyə verilməsi Ləki-Qəbələ dəmiryolu xəttinin istismara verilməsi ilə eyni tarixdə, 2021-ci il mayın 15-də baş tutur.

## Xətt
* Ləki-Qəbələ dəmiryolu

## İstinadlar
Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası 2024/2025

**Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası 2024/2025** — Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası tərəfindən təşkil edilən, Azərbaycaın ən yüksək qız futbol liqasının, sezonu.

## Turnir Cədvəli

**Qeyd**: "Balxurma Balakən" klubu 2024/2025-ci il mövsümündən "Dirçəliş" adı ilə çıxış etməyə başladı.

## Nəticələr
### 1. Dövrə (1 - 5)

### 2. Dövrə (6 - 14)

### 3. Dövrə (14 - 15)

## İstinadlar
Nozava Bonço

– Edo dövrünün əvvəllərində yaşamış Yaponiya hayku şairi.

## İlk illəri
Nozava Bonçu 1640-cı ildə Kaqa əyalətində (indiki İşikava prefekturası) doğulmuşdur. Kiotoda həkim kimi işləmişdir.

## Ədəbi yaradıcılığı
O, Matsuo Başonun şagirdi olmuşdur. Mukay Kyoray ilə birlikdə əməkdaşlıq edərək 1691-ci ildə Başo məktəbinin vacib antologiyalarından biri olan "Sarumino" () əsərini tərtib etmişdir. Antologiyaya daxil olan və Başonun rəhbərliyi ilə yazdığı 41 hayku şeiri yaradıcılığının ən yaxşı işləri hesab olunur. Bu şeirləri Masaoka Şiki kimi müasir yapon şairlərə təsir göstərmişdir. Törətdiyi bir cinayətdən sonra həbs olunmuş və şeir yazmağı dayandırmışdır. Azadlığa çıxdıqdan sonra Osakaya köçmüş və yoxsulluq içində ölmüşdür.

Bonço "Başonun böyük 10 şagirdi"ndən biri kimi tanınır. Onun həyat yoldaşı Tome də hayku şeirləri yazmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Şahzadə Nukata

və ya **Nukata no Okimi** – Asuka dövründə yaşamış Yaponiya şairəsi.

## Həyatı
Şahzadə Kaqaminin qızı və İmperator Tenmunun həyat yoldaşı olmuşdur. Yamato əyalətində yerləşən Nukata kəndində doğulduğu və Fucivara no Kamatarinin həyat yoldaşının bacısı olduğu güman olunur. Ana tərəfdən ailəsi İzumo qrupunun üzvü olmuş güclü bir klana mənsub olmuşdur. Ailəsi miflər və şifahi ənənələrlə zəngin olduğu üçün sarayda ədəbi bacarıqlarına görə fərqlənmişdir.

Əvvəlcə Şahzadə Oama (gələcək imperator Tenmu) ilə evlənsə də, təxminən 658-ci ildə Şahzadə Naka no Oe (gələcək imperator Tenci) ilə evlənmişdir. Heç vaxt rəsmi saray imperatriçası statusu daşımamasının səbəbi yüksək rütbəli şinto rahibəsi olması ilə əlaqələndirilir. İmperator Tenmu üçün bir qız doğmuşdur. Ömrünün sonlarına qədər əhəmiyyətli şəxs kimi qalmış, imperatorluq ailəsi ilə poeziya mübadiləsində olmuşdur.

## Şeirləri
Şahzadə Nukata dövrünün ən görkəmli qadın şairi hesab olunur. O, şifahi ədəbiyyatın ibtidai mühiti ilə inkişaf etmiş ədəbi cəmiyyət arasındakı keçiddə vacib rol oynamışdır. Müasir dövrə qədər gəlib çatmış şeirləri azdır: 3 *[[çoka]]* və 9 *[[tanka]]dan* ibarət 12 şeiri "Manyoşu" antologiyasında qorunub saxlanmışdır. Bəzi şeirləri həmin antologiyanın ən vacib şeirləri hesab olunur. Ən məşhur şeiri baharla payızın zidd gözəlliklərindən bəhs edən bir çokadır. Yaradıcılığında Çin poeziyasının təsiri olmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Nasuda qar uçqunu (2017)

– 2017-ci ildə Yaponiyanın Toçiqi prefekturasının Nasu qəsəbəsində baş vermiş qar uçqunu hadisəsi. Hadisə nəticəsində 8 nəfər ölmüşdür.

## Hadisə
25 mart 2017-ci ildə 7 liseydən olan 52 şagird və 11 müəllim üç günlük alpinizm ekspedisiyası üçün Toçiqi prefekturasında yerləşən Nasu xizək kurortuna səfər etmişdir. Hadisədən bir gün əvvəl güclü qar yağışı səbəbilə qar uçqunu təhlükəsi barədə xəbərdarlıq yayımlanmışdı.

Ekskursiyasının sonuncu günündə – 27 martda Çausudake dağının yaxınlığında keçirilmiş yürüyüş təlimi zamanı baş verən qar uçqunu nəticəsinə 7 şagird və bir müəllim ölmüş, 40 nəfər yaralanmışdır. Ölənlərin çoxu Otavara liseyinin alpinizm klubunun üzvləri idi. Xilasetmə işlərinə 100-dən çox xilasedici cəlb olunmuşdur. Hadisədən sonra xizək kurortu mövsümün sonuna qədər bağlanmışdır.

## İstintaq
2023-cü ildə Toçiqi prefekturası hadisə nəticəsində ölən 5 nəfərin ailələrinə 290 milyon yen təzminat ödəmişdir.

2024-cü ilin mayında keçirilmiş məhkəmə prosesi nəticəsində ekskursiyaya rəhbərlik etmiş Şuiçi İnose, Hisao Suqamata və Hironori Vatanabe təhlükəsizlik məsələlərindəki məsuliyyətsizliyə və qar uçqunu riskini nəzərə almamalarına görə ölümlərdən məsul hesab edilmiş və 2 il müddətinə həbs olunmuşdurlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hadisəyə həsr olunmuş sayt
Zeynəb xanım köşkü

**Zeynəb xanım köşkü** () — İstanbulun Eminönü səmtində 1865-ci ildə memar Vədat Tək tərəfindən tikilmiş və 1942-ci ildə yanğın nəticəsində dağılmış üç mərtəbəli tarixi bina.

Bu gün İstanbul Universiteti Elm və Ədəbiyyat fakültəsi köşkün binasında yerləşir.

Köşk Əbdüləziz zamanının sədrəzəmlərindan olan Kavalalı Mehmed Əli Paşanın qızı və Yusif Kamil Paşanın həyat yoldaşı Zeynəb Kamil xanımın adını daşıyır. Onun 1864-cü ildə xəttat Vəhdəti Əfəndi tərəfindən yazılmış kitabəsi Türk və İslam Sənətləri Muzeyində sərgilənir.

Əbdüləziz dövründə Yusif Kamil Paşa və Zeynəb xanımın evi olan köşk 30 min lirəyə başa gəlib. Köşkün bütün əşyaları isə Yusif Kamil Paşanın kəndxudası Hüseyn Haki Əfəndi tərəfindən Avropadan gətirilmişdir. Kamil Paşa 1876-cı ildə, Zeynep xanım isə ondan beş il sonra vəfat etdi. 1903-1909-cu illər arasında köşk İstanbulun ilk müsəlman uşaq evlərindən və sənət məktəblərindən biri olan *Darü'l-Hayr-ı Âlinin* istifadəsinə verilmişdi. Köşkü memar Vədat bəy bərpa edərək, yenilədi. *Darü'l Hayr-ı Âli* 1909-cu ildə ləğv edildikdən sonra köşk, imperiyanın ilk Avropa tipli ali təhsil müəssisəsi olan və təhsil proqramı həmin il yenidən təşkil edilən *Darülfünun-u Osmaniyə* təsis edildi. Bina 1922-ci ildə Əkrəm Haqqı Ayverdi tərəfindən təmir edilmişdir.

Darülfünunun Cümhuriyyət dövründə İstanbul Universitetinə çevrildiyi zaman, yeni təsis edilmiş Fən fakültəsi dərsləri bu köşkdə tədris edilirdi. 1935-ci ildə burada rəsədxana açıldı. 1942-ci il fevralın 28-də baş verən yanğın zaman yanan binanın yerində Sədat Haqqı Əldəm və Emin Onat tərəfindən yeni bina tikildi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Fıstıqlı

* Fıstıqlı (Qax) — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Fıstıqlı (Armudlu)
Məcidiyyə

* Məcidiyyə (Armudlu) — Türkiyənin Yalova vilayətinin Armudlu rayonunda kənd.
* "Məcidiyyə" ordeni —
Səlimiyyə

* Səlimiyyə (Armudlu) — Türkiyənin Yalova vilayətinin Armudlu rayonunda kənd.
* Səlimiyyə təkyəsi — I Səlimin tərəfindən 1518-ci ildə Dəməşqdə inşa etdirilən təkyə.
* Səlimiyyə məscidi — Ədirnədə Osmanlı sultanı II Səlimin Memar Sinana tikdirdiyi məscid.
* Səlimiyyə məscidi (Leja) — Albaniyanın şimalında yerləşən Leja şəhərində tikili.
Vaykunik

***Vaykunik*** — Azərbaycan Respublikası ərazisində olmuş qədim tarixi toponim, Qafqaz Albaniyası və Böyük Ermənistanın tərkibində olmuş tarixi Arsak vilayətinin on iki əyalətindən (havar) biri. Ananiya Şiraklının verdiyi məlumata görə, erkən orta əsrlərdə Qafqaz Albaniyası hökmdarlarının istirahət hamamları Vaykunik havarı ərazisində - indiki İstisu qəsəbəsində yerləşirdi.

## Coğrafiyası

Əyalətin şərq sərhəddi, Xudavəng monastırından keçməklə, Xatirəvəng monastırı və Vaquas kəndi ilə birlikdə Tərtər çayının dağlıq sağsahilini əhatə edirdi. Müasir Cermuk şəhərinin cənub sərhədlərində əyalət Süniklə sərhədlənirdi. Əyalətin qərb sərhədləri Göyçə gölü hövzəsi və Tərtər çayının başlanğıcını, şimal sərhədləri isə Murov dağı və müasir Şəmkir şəhərinin cənub sərhədlərini əhatə edirdi.

Mərkəzi Zar kəndi olan əyalətin əsas müdafiə kompleksi Lex qalası olmuşdur.

## İstinadlar
Bi Şen

**Bi Şen** () — Çin ixtiraçısı, mütəhərrik literlərlə kitab çapının banisi.

İxtirası 1041–48-ci illərə təsadüf edir. Yanmış (bişmiş) gildən hazırlanan çap elementləri (heroqliflər) soyuduqda bərkiyən özlü qatranlı qarışığın köməyilə dəmir yığı formalarına yapışdırılırdı. Mətnin kağızda çap edilməsi üçün literlərin üzərinə tuş çəkilirdi. Bi Şenin ixtirası haqqında ilk dəfə Şen Qo (1031–95) məlumat vermişdir.

## İstinadlar
Uraniborq rəsədxanası

**Uraniborq rəsədxanası** — 1575-ci ildə Danimarka kralının verdiyi pullarla Hven adasında Tixo Brahe tərəfindən tikilmiş olan rəsədxanadır. Brahe daha sonralar oranı Avropanın ilk elmi-tədqiqat institutuna çevirmişdir.

## Xarici keçidlər
 

*''Astronomiae instauratae mechanica'' at the Royal Library, describing Brahe's instruments, with English translation
*Landskrona stad's Tycho Brahe Museum Museum
İngilis setteri

**İngilis setteri**, İngiltərədə yetişdirilmiş olan ov iti cinsidir.

## Tarixçəsi
İlk setter 1500-cü illərdə Fransada inkişaf etdirilmişdir. Təxminən 3 əsr sonra isə ingilis setteri inkişaf etdirilən it yetişdiricisi (Laverack) ilə bərabər İngiltərəyə aparılmışdır. Buna görə də bu itlərə Laverak setter (Laverack Setter) də deyirlər.

## Fiziki xüsusiyyətləri
İlk pointerlar ilə spaniellərin mələzləşdirilməsi yolu ilə əldə edilmiş olan ingilis setterinin erkəklərinin orta boyu 61-68 sm, dişiləri üçün isə, orta hesabla 59-66 sm arasında, çəkiləri isə erkəklərində orta hesabla 20-35 kq dişilərində isə orta hesabla yenə də 20-35 kq arasında dəyişiklik nümayiş etdirir. Ağ rəngin üstündə qara, qəhvəyi, sarı, narıncı və s. rənglərlə ləkəli dərisi, uzun ipək tüklər ilə örtülmüşdür. Qarın və ayaq nahiyyələri istiqamətində hərəkət edən uzun tükləri bu növün fərqli olmasına səbəb olmuşdur. Ov üçün yetişdirilməklə yanaşı, bəzən evlərdə bəzək iti kimi də saxlanılır.

## Qalereya

Fayl:Engelse setter pup.JPG
Fayl:English Setter.jpg
Fayl:Engelse setter.JPG


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yasuhiro Yamaşita

**Yasuhiro Yamaşita** () — 1 iyun 1957-ci ildə anadan olub. O, cüdonun böyüklərindən biri və 20-ci əsrin ən uğurlu yapon idmançılarından biridir.

## Həyatı
Yasuhiro Yamaşita cüdo tarixində ən yaxşı 10 cüdoçudan biridir  və o, yapon Kousey İnvaedən sonra ikinci yerdədir.

## Həmçinin bax
* Məhəmməd Əli Rəşvan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əl-ələ tutmaq

**Əl-ələ tutmaq** — bir çox mədəniyyətlərdə iki insan arasında mövcud olan məhəbbət ifadəsinin məşhur formasıdır. Əl-ələ tutmaq çox vaxt romantik cütlüklər arasında fiziki yaxınlığın ilk ictimai nümayişidir. Tərəfdaşlar arasında qarşılıqlı əlaqə sevginin ifadələrindən biridir.
Əl-ələ tutmağın mənası və qəbulu ictimai yerlərdən və mədəniyyətdən asılı olaraq dəyişə bilər. Əl-ələ tutmaq salamlaşma ritualından, əl sıxmaqdan fərqləndirilir.

## Mədəni aspektlər
1960-cı illərə qədər Qərb mədəniyyətində ictimaiyyətdə əl-ələ tutmaq böyük ölçüdə qəbul edilmirdi, lakin sonrakı onilliklərdə bu tendensiya dəyişmişdir. 2002-ci ildə 20 ölkədən 6600 qadın və kişinin ictimai yerlərdə sekslə bağlı fikirlərini tədqiq edən *Cora Romance Report*a görə, respondentlərin 78 faizi ictimai yerlərdə öpüşün və əl-ələ tutmağın geniş şəkildə qəbul edildiyini bildirmişdirlər.

Yaşlılar arasında belə, əl-ələ tutmaq qəbuledilən sevgi əlaməti hesab olunur. "Lenz" jurnalının sifarişi ilə keçirilən sorğuya əsasən, sorğuda iştirak edən yaşlıların 65 faizi ictimai yerlərdə əl-ələ tutmağı məhəbbət ifadəsinin icazəli forması hesab etmişdirlər.

Ərəb ölkələrində, Şimali Afrikada və Efiopiyada, Asiyanın bəzi regionlarında, bəzi Aralıq dənizi və Cənubi Avropa mədəniyyətlərində (xüsusilə Siciliyada) ənənəvi olaraq kişilər də dostluq və hörmət əlaməti olaraq əl-ələ tuturlar.

## Fiziki və psixoloji aspektlər
Toxunma Tədqiqat İnstitutunun direktoru *Tiffany Field*in dediyinə görə, əl-ələ tutmaq qan təzyiqi və ürək tezliyini azaldan və insanları daha rahat vəziyyətə salan vagus sinirini stimullaşdırır.

## İstinadlar
Partlayış

**Partlayış** — qısa müddət ərzində kiçik həcmdə enerjinin əhəmiyyətli dərəcədə ayrılması ilə baş verən və partlayış məhsullarının yüksək sürətlə genişlənməsi nəticəsində ətraf mühitə zərbə, vibrasiya və istilik təsirlərinə səbəb olan sürətli fiziki və ya fiziki-kimyəvi proses.

## İstinadlar
Nukina Kayoku

və ya əsl adı ilə **Nukina Kane** – Yaponiya rəssamı, xəttatı, konfusiçi alimi. Nanqa üslubunda rəsmlər çəkmişdir.

## Həyatı
Ava əyalətində (indiki Tokuşima prefekturası) samuray ailəsində doğulmuşdur. Gənc yaşlarında xəttatlıq və Kano üslubunun rəssamlığını öyrənməyə başlamışdır. Daha sonra Koya dağında buddizm və Edo şəhərində konfusiçilik dərsləri almışdır. Zen rahibi Hidaka Tetsuodan Çin ədəbi rəssamlığını öyrənmək üçün Naqasakiyə səyahət etmişdir. Daha sonra Kiotoya köçmüş, burada konfusiçilik məktəbi açmış, rəssamlıq və yazıçılıq ilə məşğul olmuşdur.

Ömrünün axırlarında Kiotonun ən yaxşı xəttatı hesab olunurdu. Yamamoto Bayitsu və Nakabayaşi Çikuto kimi rəssamların daxil olduğu sənətçi qruplaşmasının üzvü olmuşdur.

## Üslubu
Kayoku mühafizəkar Çin ədəbi ənənələrini izləmiş, peyzaj rəsmləri üçün Çin rəssamlığından təsirlənmişdir. Onun kompozisiyaları Ni Tszanın əsərlərini xatırladır, lakin o, satin üzərində sulu fırça işlərinə üstünlük vermişdir. Xəttatlıqda isə Kukayın işlərini bəyənmiş, lakin əsasən Çinin Tan sülaləsinin ustalarından təsirlənmişdir.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Bəhri Zəngin

**Bahri Zengin** () — Türkiyə siyasətçisi və mühəndisi.

Bakalavr təhsilini İstanbul Texniki Universiteti Maşınqayırma fakültəsində aldı. Delft Texnologiya Universiteti Sənaye idarəetmə və Regional inkişaf sahəsi üzrə ixtisaslaşdı. Ardından magistr dərəcəsini İstanbul Texniki Universitetindən aldı və Dövlət Planlaşdırma Təşkilatında ekspert kimi işlədi. Sənaye Nazirliyi Baş İdarəsi və Maşınqayırma və Kimya Sənayesi Müəssisəsində baş direktor müavini vəzifələrində çalışıb. İqtisadi və Sosial Araşdırmalar Mərkəzinin sədrliyini etmişdir. Rifah Partiyasından XX və XXI çağırış deputatı seçilmişdir. Daha sonra siyasi həyatını Fəzilət Partiyası, Səadət Partiyası və Xalqın Səsi Partiyası partiyalarında davam etdirmişdir. Evli və dörd uşaq atasıydı.

Xərçəng xəstəliyi səbəbiylə öldü və Karşıyaka məzarlığına dəfn edildi.

## İstinadlar
Çane-6

**Çane-6** — Çin Milli Kosmik Agentliyi tərəfindən Ayın qaranlıq sahəsinə göndərilmiş kosmik aparat. Çane-6, 3 may 2024-cü il tarixində Çinin Haynan əyalətindəki "Venchanq" Kosmik Aparatın buraxılış mərkəzindən kosmosa göndərilib.

Ümumilikdə 53 gün davam edəcək missiya çərçivəsində kosmik gəminin Ayın naməlum qaranlıq hissəsindən qaya və torpaq nümunələrinin toplanaraq tarixdə ilk dəfə olaraq yerə qaytarılması planlaşdırılır. Kosmik gəminin Aya endikdən sonra 2 gün ərzində 2 kiloqram nümunə toplayacağı ehtimal edilməkdədir.

"Çane-6" vasitəsilə toplanan nümunələrin elm adamlarına Ayın və Günəş sisteminin təkamülünü yenidən araşdırmaqda kömək edəcəyi və Çinin Ay hədəflərini irəlilətmək üçün vacib məlumatlar təmin edəcəyi hədəflənmişdir.02:12 UTC

## İstinadlar
Serbiya bayrağı

**Serbiya bayrağı** Serbiya dövlətinin rəsmi bayrağıdır. Onun müasir dizaynı ilk dəfə 2004-cü ildə yaradılmış və 2010-cu ildə isə bayraq son formasını almışdır.

Bayraq yuxarıdan aşağıya doğru, müvafiq olaraq panslavizmin rəngləri olan qırmızı, mavi və ağ rənglərdən ibarət olan üç üfüqi zolaqdan ibarətdir. Bayrağın sol kənarında isə qırmızı qalxan və onun üstündə isə kral tacı ilə bərabər Serbiyanın gerbi yerləşdirilmişdir.

Bayrağın üstündə olan qırmızı rəng vətən üçün tökülən qanı, mavi rəng azadlığı, ağ rəng isə güclü serb övladlarını qidalandıran ana südünü simvolizə edir.

## Dizayn

Milli bayrağın rəng tonları və nisbətləri aşağıdakı kimidir.

## Tarixi bayraqlar


Flag_of_the_Serbian_Empire,_reconstruction.svg|Serb kralı Stefan Duşanın bayrağı 
Flag_of_Serbia_(1792).svg|Habsburqların nəzarəti altında olan Serbiya bayrağı (1792)
Flag_of_Revolutionary_Serbia.svg|Birinci serb qiyamı zamanı istifadə edilmiş olan bayraq
Flag_of_Serbia_(Sretenje_constitution_1835).svg|Böyük Fransa inqilabının təsiri ilə hazırlanan 1835 Sretenje konstitusiyasına görə Serbiya bayrağı
Flag_of_Serbia_(1835–1882).svg|Serbiya knyazlığı bayrağı (1835–1882)
Flag_of_Serbia_(1882–1918).svg|Serbiya krallığı bayrağı (1882–1918)
Flag_of_Yugoslavia_(1918–1941).svg|Yuqoslaviya krallığı bayrağı (1918–1941)
Flag_of_the_Government_of_National_Salvation_(occupied_Yugoslavia).svg|Üçüncü Reyx tərəfindən işgal edilən kukla Milli Azadlıq Hökumətinin bayrağı (1941-1944)
Flag_of_Serbia_(1947–1992);_Flag_of_Montenegro_(1946–1993).svg|Serbiya Sosialist Respublikası və Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası bayrağı (1944-1992)
Flag_of_Serbia_(1992–2004).svg|Serbiya Respublikası bayrağı (1992-2004)
Flag_of_Serbia_and_Montenegro_(1992–2006).svg|Serbiya və Monteneqro İttifaq Dövlətinin bayrağı (2003-2006)
Flag_of_Serbia_(2004–2010).svg|Serbiya Respublikası bayrağı (2004-2010)


## Digər bayraqlar


File:Flag_of_Vojvodina.svg|Voyevodina bayrağı
File:Flag of the President of Serbia.svg|Serbiya prezidenti
File:Standard of the President of the National Assembly of Serbia.svg|Serbiya Milli Məclisi Prezidenti 
File:Serbian Land Forces brigade flag.jpg|Serbiya Ordusu briqada bayrağı
File:Serbian Air Force brigade flag.jpg|Serbiya Silahlı Qüvvələrinin Hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin bayrağı
File:SerbianMPFlag.jpg|Serbiya Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Polis bayrağı
File:SerbianGFlag.jpg|Serbiya Silahlı Qüvvələrinin Qvardiya bayrağı
File:Naval Ensign of Serbia.svg|Donanma bayrağı 


## Qalereya

Flag_of_the_Serbian_Orthodox_Church.svg|Serb Pravoslav Kilsəsinin bayrağı
Sadejstvo_2020_-_padobranac_sa_zastavom_Srbije.jpg|Havada dalğalanan Serbiya bayrağı
Ser-Swi_(6).jpg|FIFA 2018 Dünya kuboku oyununda Serbiya bayrağı
Joseph_Biden_and_Boris_Tadić.jpg|Co Bayden və Boris Tadiç Serbiya bayrağının qarşısında


## Həmçinin bax

Serbiya gerbi

## İstinadlar
Amorphea

**Amorphea** - bazal Amoebozoa və Obazoa daxil olan taksonomik qrupdur. Bu, göbələklər, heyvanlar və Choanomonada və ya Choanoflagellates daxil olan Opisthokonta əhatə edir. Bu qrupun üzvlərinin taksonomik yaxınlıqları əvvəlcə 2002-ci ildə Tomas Kavalier-Smit tərəfindən fərziyyə edilmiş və təklif edilmişdir.

Protozoaların taksonomiyası üzrə tanınmış orqan olan Beynəlxalq Protistoloqlar Cəmiyyəti 2012-ci ildə Unikont termininin Amorphea olaraq dəyişdirilməsini tövsiyə etdi, çünki "Unikont" adı İSOP müəlliflərinin və digər elm adamlarının sonradan rədd etdiyi fərziyyə edilmiş sinapomorfiyaya əsaslanır.

## Bu qrup daxilində taksonomik düzəlişlər
Tomas Kavalier-Smit iki yeni tip təklif etdi: Apusozoa (Apusomonadida və Breviatea) dəstəsindən ibarət olan Sulcozoa və Diphyllatea, Discocelida, Mantamonadidae, Planomonadida və Rigifilida dəstələrini əhatə edən Varisulca tipi.

Kavalier-Smith tərəfindən sonrakı iş Sulcozoa parafiletik olduğunu göstərdi. Apusozoa da parafiletik görünür. Varisulca planomonadları, Mantamonaları və Collodictyonları əhatə edəcək şəkildə yenidən təyin edilmişdir. Planomonadlar və Mantamonalar üçün yeni bir takson - Glissodiscea yaradılmışdır. Yenə də bu yenidən işlənmiş taksonomiyanın etibarlılığı təsdiqini gözləyir.

Amoebozoa iki əsas filialı olan monofiletik görünür: Conosa və Lobosa. Conosa aerob infraphylum Semiconosia (Mycetozoa və Variosea) və ikincil anaerob Archamoebae bölünür. Lobosa tamamilə bayraqsız loboz amöblərdən ibarətdir və iki sinfə bölünür: yastı hüceyrələri olan Discosea və əsasən boruşəkilli psevdopodiyaya malik Tubulinea.

## Xüsusiyyətləri
Unikontlarda bikontlarda olmayan üç genli birləşmə var. Unikontlarda birləşən üç gen, bakteriya və ya bikonts deyil, pirimidin nukleotidlərinin sintezi üçün fermentləri kodlayır: karbamoil fosfat sintaza, dihidroorotaza, aspartat karbamoiltransferaza. Bu, Opisthokonta və Amoebozoa'nın ortaq əcdadını dəstəkləyən ikiqat birləşməni, nadir bir cüt hadisəni əhatə etməlidir.

Kavalier-Smit əvvəlcə unikontların əcdadlarından tək bayraqcıq və tək bazal gövdəyə malik olduğunu irəli sürdü. Bununla belə, bu, çətin ki, bayraqlı opisthokontslar, eləcə də bəzi bayraqlı amoebozoa, o cümlədən Breviata, tipik “bikonts”larda olduğu kimi əslində iki bazal gövdəyə malikdir (baxmayaraq ki, əksər unikontlarda yalnız biri bayraqlıdır). Bu qoşalaşmış düzülüşü tipik heyvan hüceyrələrində sentriolların təşkilində də görmək olar. Qrupun adına baxmayaraq, bütün “unikonts”ların ortaq əcdadı, ehtimal ki, iki bazal gövdəli hüceyrə idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
https://en.wikipedia.org/wiki/Amorphea

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169534719302575

https://dbpedia.org/page/Amorphea
Arslan Murat

**Arslan Murat** (; ) — Türkiyənin keçmiş hakimi, Hakimlər və Prokurorlar Birliyinin fəal üzvü, siyasi məhbus.
## Həyatı
Arslan Murat ailəlidir və iki uşaq atasıdır.

1999-cu ildə İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib. 2001-ci ildə Türkiyə Hesablama Palatasında işə başlayıb. O, 2011-ci il martın 16-dan 2016-cı il iyulun 23-dək YARSAV-ın sədri olub. YARSAV 23 iyul 2016-cı il tarixli Rəsmi Qəzetdə dərc edilmiş fərmanla bağlanmışdır. 26 oktyabr 2016-cı ildə həbs olunub. 9 oktyabr 2017-ci ildə Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Arslana İnsan Hüquqları üzrə Vatslav Havel Mükafatı təqdim edilib. Avropada və onun hüdudlarından kənarda insan haqları müdafiəçilərini təltif edən mükafatın elanında onun Türkiyədə məhkəmə sisteminin müstəqilliyini müdafiə edən fəaliyyətindən bəhs edilib.

2019-cu ilin yanvarında Arslan Murat “terror təşkilatında iştirak” ittihamı ilə 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. İttihamda heç bir zorakılıq və ya zorakılığa təhrik iddiası yox idi və ittiham anonim ifadəyə və Muratın smartfonunda Türkiyə prokurorlarının Gülən hərəkatının üzvləri tərəfindən geniş istifadə edildiyini bildirən "ByLock" adlı məxfilik proqramının olmasına əsaslanırdı.

BMT-nin hakimlərin və vəkillərin müstəqilliyi üzrə xüsusi məruzəçisi Dieqo Qarsiya-Sayan məhkəmənin ədalətsiz olması bəyanatı ilə çıxış edib. “*Hakim Arslanın hökmü Türkiyədə və demokratik dövlətdə məhkəmə sisteminin müstəqilliyinə ciddi və açıq hücumdur. Qanunun aliliyinin, müstəqil və qərəzsiz məhkəmə hakimiyyətinin bütövlükdə cəmiyyət üçün fundamental təminatının pozulmasıdır*”, – deyə ekspert bildirib.

## İstinadlar
İrina Fliqe

**İrina Anatoliyevna Fliqe** (; ) — Sovet və Rusiya hüquq müdafiəçisi, repressiyalar tarixinin tədqiqatçısı, uzun müddət Sankt-Peterburq Memorial Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru (2002-ci ildən).
## Həyatı
İrina Anatoliyevna Fliqe 25 yanvar 1960-cı ildə Leninqradda anadan olub. 1977-ci ildə məktəbi bitirdikdən sonra Leninqrad Dövlət Universitetinin riyaziyyat-mexanika fakültəsinə daxil olub. Bir il sonra Gəmiqayırma İnstitutuna daxil olanda oranı tərk edib, lakin sonradan orda da tədrisə başlamayıb. 1976-1979-cu illərdə “Sol müxalifət” marksist gənclər qrupunun üzvü olub. 1978-ci ildə İrina Venyamin İofe ilə tanış olub.

1978-ci ildə dissident Andrey Reznikovla nigaha girib. 1981-ci ildə İrina Flieqe ikinci övladına hamilə olarkən Leninqrad Dövlət Universitetinin coğrafiya fakültəsinə daxil olur. İrina Flieqe 1988-ci ildə universiteti bitirib, rəsmi olaraq dördüncü və beşinci övladına qulluq etmək üçün iki akademik məzuniyyət götürmək məcburiyyətində qalıb. Lakin əslində çoxlu uşaq sahibi olduğu üçün ona iş tapşırığı verilmədiyinə görə bu addımı atmaq məcburiyyətində qalıb.

1980-ci illərdə onun bir çox qohumları və tanışları repressiyaya məruz qaldılar. Həyat yoldaşı, yaxın dostu İrina Tsurkova və onun həyat yoldaşı Arkadi, Valeri Ronkin, Sergey Xaxayev, Aleksandr Skobov həbs edildilər.

1980-ci illərin ortalarından başlayaraq İrina Flieqe və Venyamin İofe 1937-ci ilin sonunda edam edilmiş Solovki əsir düşərgəsi məhbuslarının dəfn yerlərini tapmağa çalışırlar.

1988-ci ildə İrina Flieqe hələ də qeydiyyatdan keçməmiş insan haqları təşkilatı "Memorial"a qoşulub və 1991-ci ildən onun əməkdaşı olub. 1998-ci ildə o, Sankt-Peterburq "Memorial"ının idarə heyətinin üzvü, 2002-ci ildən isə direktoru seçilib. Elə həmin il o, Sankt-Peterburqda Solovki xatirə daşının quraşdırılması təşəbbüsü ilə çıxış edib.

1997-ci ildə İrina Flieqe və Venyamin İofe Yuri Dmitriyevlə birlikdə Böyük terror zamanı kütləvi edamların edildiyi yer olan Sandarmoksu kəşf etdilər. 2019-cu ildə İrina Flieqenin “Sandormoks. mənaların dramaturgiyası” adlı əsəri dərc olundu. Əsər bu edam yerinin tarixinə dair ən mühüm tədqiqatlardan biri sayılır.

2019-cu ildə İrina Fliqe siyasi repressiya qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üzrə prezidentin işçi qrupundan xaric edilib.
## Mükafatları
* Polşa Respublikasının "Xidmətlərə görə" ordeni zabiti (17 dekabr 2009-cu il).

## Kitabları
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nyonin kinsey

və ya  – Yaponiyada qadınların müəyyən yerlərə daxil olmasının qadağan olduğunu bildirən termin. Əsasən məbəd və dağ kimi müqəddəs yerlərə qadınların daxil olması tabu hesab olunsa da, sumo və balıqçılıq kimi məşğuliyyətlərə də qadınların qatılması *nyonin kinsey* hesab olunur. Müasir dövrdə bu ənənə əvvəlki əhəmiyyətini itirmişdir.

## Dini yerlər
*Nyonin kinsey* praktikasına əsasən Yaponiyada qadınların məbəd, monastır, bəzi dağlar kimi müqəddəs yerlərə və ya festival, mərasim kimi dini tədbirlərə qatılması qadağandır. Qədim Yaponiyada qadının cəmiyyətdəki yeri yüksək olsa da, buddizmdə menstruasiya qanı və uşaq doğumu ilə bağlı tabular bu praktikanın ortaya çıxmasına səbəb olmuşdur.

1872-ci ildə Meyci hökuməti qadınların bütün dağlara, məbədlərə, səcdəgahlara girişini leqallaşdırsa da, bəzi müqəddəs yerlərdə hələ də qadınların girişinə icazə verilmir. Koya, Hiey, Ontake kimi şintoizm və buddizm üçün müqəddəs olan dağlar qadınlar üçün qoyulmuş qadağaya görə tanınmışdır. Nara prefekturasında yerləşən Omine dağında hələ də *nyonin kinsey* qüvvədədir və dağa ancaq kişilər dırmaşa bilərlər. Bu praktika VII əsrdən etibarən tətbiq olunmağa davam edir.

## İdman və məşğuliyyət
*Nyonin kinsey* dini məkanlarla yanaşı balıqçılıq, ovçuluq, inşaat, suşi və sake hazırlamaq, dulusçuluq kimi məşğuliyyətləri və sumo kimi idman növlərini də əhatə edir. Balıqçılar qayıq ruhu olan Fudomanı qəzəbləndirməmək üçün qayığa qadınların minməsinə icazə vermirdilər. Qadınların sumo idmanına qatılması tabusu müasir dövrdə də davam edir. Sumo ənənələrindəki kami rituallarına əsasən qadınların sumo rinqinə daxil olmaları qadağandır. Yaponiyada qadın qadağası beysbol və boks kimi idman növlərində də müşahidə olunmuşdur. 1985-ci ildə Yaponiya parlamentinin qadın deputatı Mayumi Moriyamanın kişilərin qatıldığı qolf turnirinə daxil olmasına icazə verilməmişdir.

Tunel və mədənçilik işi ilə məşğul olan kişilər arasında yayılmış inanca görə onların işinə nəzarət edən qadın dağ ruhunun ətrafda başqa qadın görməsi onun qısqanmasına və tuneldə qəzaya səbəb ola bilərdi. Bu səbəbdən qadınların tunel tikintisinə və mədənlərə daxil olması qadağan idi. Tikintisi 1988-ci ildə tamamlanmış Seykan tunelinin tikintisi zamanı heç bir qadın tunelə buraxılmamışdı.

Sake və suşi istehsalında da mərkəzi ilahlar qadın hesab olunur və ətrafdakı qadınları qısqandıqlarına inanılır. Bu səbəbdən qadınların sake və suşi istehsalı ilə məşğul olan yerlərə daxil olmasına icazə verilmirdi. 1980-ci illərin ortasına olan statistikaya əsasən Yaponiyada suşi istehsalı ilə məşğul olan 55.000-dən çox peşəkardan ancaq 15-i qadın idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Saç əkimi

**Saç əkimi** vəya **Saç transplantasiyası** saçlara edilən bir estetik cərrahiyə növüdür. Saç əkimi tökülmüş saç nahiyəsinə donor bölgə olan arxa bölgədən tüklərin alınıb, kanal açıldıqdan sonra yerləşdirmə prosedurudur.

Saç transplantasiyası daha çox başa tətbiq edilsə də, kirpiklərə, qaşlara, saqqal tüklərinə, sinə tüklərinə, qasıq tüklərinə tətbiq edilə bilər. 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Trixologiya
Numa Morikazu

– Yaponiya siyasətçisi və jurnalisti.

## İlk illəri
1843-cü ildə Edo şəhərində samuray ailəsində doğulmuşdur. Sendayu Takanaşinin oğlu idi. Naqasaki və Yokohamada Qərb hərbini və ingilis dilini öyrənmişdir. Boşin müharibəsində iştirak etmiş, Ayzuya gedərək Tokuqava şoqunluğunun tərəfində döyüşmüşdür. Lakin bir müddət həbsdə olduqdan sonra yeni yaradılmış Meyci hökumətinə qoşulmuşdur. 1872-ci ildə Maliyyə Nazirliyində, daha sonra Ədalət Nazirliyində işləməyə başlamışdır.

## Aktivizm
Numa hökumətin söz azadlığı siyasəti ilə razılaşmamış, 1879-cu ildə Qenroindəki (Ağsaqqallar Palatası) postundan istefa edərək özünü azadlıq və insan hüquqları hərəkatına həsr etməyə qərar vermişdir. 1879-cu ildə Tokioda *"Yokohama Mainichi Shinbun"* qəzetini satın almış və Yaponiya parlamentinin yaradılmasını dəstəkləmişdir.

Numa Avropa səyahətindən sonra Omeyşa adlı siyasi tədqiqat qrupu təşkil etmişdir. Omeyşa 1880-ci ildə Yaponiya konstitusiyasının qaralama versiyasını hazırlamış, Britaniya modeli əsasında ikipalatalı və bir kabinetli parlamentin yaradılmasını təklif etmişdir. Taquçi Ukiçi və Şimada Saburo kimi şəxslər qrupun üzvü olmuşdurlar. Numa 1881-ci ildə Yaponiya Liberal Partiyasının qurulmasında iştirak etmiş, lakin daha sonra digər "Omeyşa" üzvləri ilə birlikdə Okuma Şiqenobunun Konstitusional İslahat Partiyasına qoşulmuşdur. Tokio Prefektural Assambleyasının sədri olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Jiroyd Mak Nayokill

**Jiroyd Mak Nayokill** — İrlandiyalı tarixçi və erkən Orta Əsr İrlandiya tarixi üzrə mütəxəssisdir. Onun əsərləri, İrlandiya tarixi, hüququ və cəmiyyətinə dair dərin mövzular təqdim edir.

Jiroyd Mak Nayokill 1932-ci ildə İrlandiyada doğulub.

Onun erkən təhsili və tədqiqatları, İrlandiya tarixinin müxtəlif aspektlərini əhatə edir.

Mak Nayokill, uzun müddət Dublin Kollecində professor kimi çalışıb. O, burada İrlandiya tarixi və hüququ üzrə dərs deyib və bir çox tələbə yetişdirib. Onun tədqiqatları, İrlandiyanın erkən Orta Əsr dönəmini tədqiq etməyə yönəlib və bu sahədə əhəmiyyətli töhfələr verib.

O bir çox mühüm əsərin müəllifidir. Onun ən tanınmış əsərləri arasında "The Medieval Irish Annals" və "The Irish Law" kimi kitablar yer alır. Bu əsərlər, İrlandiya tarixi və hüququ haqqında əsas mənbələr hesab olunur. Onun tədqiqatları, İrlandiya krallıqlarının tarixi, İrlandiya hüquq sistemi və erkən xristianlıq dövrünü əhatə edir.

## İstinadlar
Voyevodina bayrağı

**Voyevodina bayrağı** Serbiya Respublikasının tabeliyi altında olan Voyevodina Muxtar Vilayətinin istifadə etdiyi bayraqdır. Bayraq üstündə üç sarı ulduz olan tünd göy rəngli fondan ibarətdir. Bayrağın üst hissəsində isə qırmızı zolaq vardır. Bayraq öz rənglərini Serbiya bayrağının rənglərindən götürmüşdür. 27 fevral 2004-cü ildə qəbul edilmiş və o zamandan bəri istifadə olunur.

## Qalereya

Voj_zastava_prop.jpg|Bayrağın ölçüləri
Flag_of_Serbian_Vojvodina.svg|Avstriya imperiyasının nəzarəti altında olan Voyevodina bayrağı (1848–1849)
Flag of Montenegro (1946–1993), Flag of Serbia (1947–1992).svg|Serbiya Sosialist Respublikasının nəzarəti altında olan Voyevodina bayrağı
Tradicionalna_zastava_Vojvodine_sa_grbom.svg|Ənənəvi Voyevodina bayrağı (2016-müasir dövr)


## İstinadlar
Hafsat Abiola

**Hafsat Abiola** () — Nigeriyalı insan hüquqları müdafiəçisi və demokratiya fəalı.

Atası Mohşod Abiola 1993-cü ildə Nigeriyanın demokratik yolla seçilmiş prezidenti olmasına baxmayaraq, hərbi rejim tərəfindən nəticələr ləğv edilmiş və həbs olunmuşdur. Anası Kudirat Abiola isə atasının azadlığı üçün mübarizə aparmış və 1996-cı ildə sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür. Bu hadisələr Hafsatın insan hüquqları və demokratiya uğrunda mübarizəyə başlamasına təsir göstərmişdir.

## Erkən illəri və təhsili
Hafsat Abiola, 21 avqust 1974-cü ildə Nigeriyada doğulmuşdur. O, kiçik yaşlarından etibarən ailəsinin siyasi və ictimai fəaliyyətlərinə şahid olmuşdur. Təhsilinə Nigeriyada başlayan Hafsat, daha sonra Harvard Universitetinə qəbul olunmuş və burada təhsilini davam etdirməklə yanaşı həm də hüquq və insan hüquqları üzrə ixtisaslaşmışdır.

## Fəaliyyətləri
Hafsat Abiola, 1997-ci ildə anasının şərəfinə "Kudirat Initiative for Democracy (KIND)" adlı təşkilatı qurmuşdur. Bu təşkilat, Nigeriyada qadınların hüquqlarını müdafiə etməyi və onların cəmiyyətdəki rolunu artırmağı hədəfləyir. KIND, qadınların təhsili, iqtisadi gücləndirilməsi və siyasi iştirakını artırmaq üçün müxtəlif proqramlar həyata keçirir.

O, həmçinin, "World Economic Forum"un Gənc Qlobal Liderlərindən biridir.

## İstinadlar
Birinci serb qiyamı

**Birinci serb qiyamı** (, Rom: *Prvi srpski ustanak*) Serb inqilabının () birinci mərhələsi olub, təxmini olaraq 9 il 9 ay davam etmiş olan qiyam Serbiyanın müstəqilliyinə gedən yolda atılan birinci addım hesab olunur.

Tərəflərin arasında imzalanmış olan Sistova müqaviləsinə əsasən Osmanlı imperiyası serblərə yerli vergiləri yığmaq hüququ vermişdir. Lakin yeniçərilər serblərin bu hüquqlarını aradan qaldırmaq üçün hərəkətə keçmiş və 150 serb liderini qətlə yetirmişdirlər. Bu hadisənin təsiri ilə serblər 1804-cü ildə Böyük Fransa inqilabının təsiri ilə Birinci serb qiyamına başlamışdırlar.

## İstinadlar
İkinci serb qiyamı

**İkinci serb qiyamı**  (1815-1817) Osmanlı imperiyasına qarşı başlamış olan Serb inqilabının () ikinci mərhələsidir. 1813-cü ildə Belqrad şəhərinin yenidən Osmanlı hakimiyyəti altına keçməsi ilə başlanmış olan qiyam, serblərin qələbəsi və Osmanlı imperiyasından asılı olan muxtar Serbiya knyazlığının yaradılması ilə başa çatmışdır.
Səma Həsənli

**Səma Həsənli (8 may 2006, [[Qax]], Azərbaycan)** — Azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. "Qəbələ" klubunun hazırkı kapitanı, həmçinin Azərbaycanın qadınlarda ibarət U19 millisinin yarımmüdafiəçisi

## Həyatı və Karyerası
2022-ci ilə qədər "UGİM Qax" klubunda çıxış edib  

2022-ci ildən "Qəbələ" klubunda çıxış etməyə başladı. (*Bəzi mənbələrə görə, "UGİM Qax" klubu adını dəyişərək "Qəbələ" qoymuşdur*).

2024/2025 sezonunda, "Qəbələ" klubunda kapitan olaraq çıxış etməyə başladı.

## Milli karyerası
2021-ci ildə artıq U17 millisində çıxış etməyə başladı.

## İstinadlar
Con Çempion

**Con Çempion** () — tanınmış ingilis futbol şərhçisi.

## Erkən illəri
Jonathan Martin Champion 23 may 1965-ci ildə Qərbi Yorkshire, Harrogate şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası

### BBC Sport
Çempion 1980-ci illərin sonlarında BBC Sporta qoşulmuş və 1992–1996-cı illər arasında "BBC Radio Five Live"də futbol şərhçisi kimi çalışmışdır. O, bu müddətdə Alan Qrin, Mayk İnqham, Ron Cons, Rob Hauthorn və Conatan Leqard ilə birlikdə İngiltərə Premyer Liqasını, bir sıra İngiltərə futbol matçlarını şərh etmişdir.

1995-ci ildə Çempionun BBC-dəki karyerasını yüksəltməsi üçün fürsət yarandı. Con Motson üç aylıq məzuniyyətə çıxdı və Çempion "Match of the Day"-də şərhçi kimi onu əvəz etdi. Kifayət qədər uğurlu oldu və növbəti mövsümdən etibarən o tamamilə TV-nin heyətinə keçdi.

1998 FİFA Dünya Kuboku oyunlarını şərh edib.

## Digər
Çempion "Pro Evolution Soccer" seriyasında 2008-ci ildən 2015-ci ilə qədər şərhçi olmuşdur. Pro Evolution Soccer 2016-da isə Piter Druri tərəfindən əvəz olunmuşdur.

## İstinadlar
Maraşlı Əli Paşa

**Maraşlı Əli Paşa** — Osmanlı imperiyası valisi olub, Belqrad (Belqrad paşalığı) vəziri vəzifəsində işləmişdir. O, təxmini olaraq 1815-ci ildə Süleyman Paşanın yerinə bu vəzifəyə keçmişdir. Onun dövründə İkinci serb qiyamı baş vermiş və bu qiyam nəticəsində Osmanlı bu ərazilərə nəzarəti itirmiş, ərazidə muxtar Serbiya knyazlığı yaradılmışdır.

## İstinadlar
Satyrium

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sahibkar kapitalı

**Sahibkar kapitalı** () — mənfəət əldə etmək məqsədilə birbaşa və ya dolayı yolla istehsala yatırılan vəsaitdir. Sahibkar kapitalı kimi bir qayda olaraq özəl kapital istifadə edilir. Amma bəzən dövlət və ya dövlətə məxsus olan müəssisə də xaricdə vəsait qoyuluşunu həyata keçirir.

XX əsrin sonuna dünya təsərrüfatında miqrasiya edən kapitalın 60%-dən çoxu özəl subyektlərə — korporasiyalara, transmilli şirkətlərə, banklara, sığorta, investisiya şirkətlərinə, pensiya fondlarına məxsus idi. Son onillikdə kapitalın beynəlxalq hərəkətində bankların payının azalması tendensiyası və eyni zamanda transmilli şirkətlərin kapitalının payının artımı meyli müşahidə edilməkdədir.

Sənayecə inkişaf etmiş ölkələr arasında miqrasiya edən kapitalın 80%-i özəl kapitaldır və onun həcmi getdikcə artır.
1990-cı illərdə dünya təsərrüfatında hərəkət edən kapitalda dövlət kapitalının həcmi 20% həcmində qiymətləndirilir.

## İstinadlar
Airalo

**Airalo** eSIM kartları platformasıdır. O, dünyanın 200-dən çox ölkə və regionunda səyahətsevərlər üçün eSIM kartları təmin edərək onlara xaricdə dərhal internetə çıxış imkanı verir. 31 mart 2024-cü il tarixinə olan məlumata görə, Airalo tətbiqinin 10 milyondan artıq istifadəçisi mövcuddur və o, App Store və Google Play Store mağazalarından 53 dildə əldə edilə bilər.

## Tarix
Airalo 2019-cu ildə Avraam Burak və Bahadır Özdemir tərəfindən təsis edilmiş ABŞ startapıdır. Startapın məqsədi eSIM texnologiyası vasitəsilə səyahətçilər üçün ani, münasibqiymətli qlobal bağlantı təmin etməkdir.

Avraam və Bahadır səyahət zamanı bağlantı məhdudiyyətlərini şəxsən yaşamış, rəqəmsal köçəri həyatı yaşayan sahibkarlardırlar. eSIM texnologiyası səyahətçilərə daha münasibqiymətli və əlçatan alternativ təqdim etmək imkanı yaratdı.

2019-cu ildə Airalo Antler və Sequoia Capital India şirkətinin "Surge" fondundan 1,9 milyon ABŞ dolları toxum maliyyələşdirməsi təmin etdi. 2021-ci ildə A mərhələsi maliyyələşdirməsində 5 milyon ABŞ dolları sərmayə əldə etdi. 2023-cü ildə B mərhələsində isə 60 milyon ABŞ dolları sərmayə təmin edə bildi. Startap "generatoru" "Antler Elevate", "Liberty Global", "Rakuten Capital", "Singtel Innov8", "Surge" (əvvəllər "Sequoia Capital India" və "SEA" adları ilə tanınan, "Peak XV" tərəfindən idarə edilən erkən mərhələdəki fond), "Orange", "T Capital" ("Deutsche Telecom" şirkətinin vençur qolu), "KPN Ventures", "Telefónica Ventures" və "I2BF Global Ventures"in iştirakı ilə "e&" şirkətinin vençur qolu "e& Capital" (daha çox BƏƏ-də operator Etisalat kimi tanınır) raunda liderlik etdi.

## İstinadlar
Üzən kapital

**Üzən kapital**  () — daim bir valyutadan digər valyutaya çevrilən (konvertasiya olunan) kapitaldır.

Üzən kapital dedikdə bir çox məqsədlər üçün istifadə oluna bilən dövriyyədə olan valyuta və aktivlər nəzərdə tutulur. Bu terminə hansı tərif verilməsindən asılı olmayaraq, belə nəticəyə gələ bilərik ki, “üzən kapital” ondan daha çox mənfəət əldə etmək üçün istifadə etməyə imkan verir. Çünki, pulun bir maliyyə aktivindən digərinə və ya bir valyutadan digərinə köçürülməsi belə baş verə bilməz; Üzən kapital adətən tez bir zamanda satıla və alına bilən yüksək likvid aktivlər arasında hərəkət edir, eyni zamanda faiz fərqindən pul qazanır.

## İstinadlar
Villandri Sarayı

**Villandri Sarayı** — Fransada Qala-Saray kompleksi. Saray Tur şəhərindən 15 km. qərbdə Endr və Luara departamentində yerləşir.
## Tarixi
Villandri Sarayı XVIII-ci əsrə aiddir. Qədim qalanın vaxtilə dayandığı torpaqlar XVII-ci əsrə qədər Kolumbin kimi tanınınırdı və Tur qalasına tabe idir.

XVI-cı əsrin əvvəllərində Kral I Fransisk dövründə Fransanın Baş naziri Jan Le Bretona məxsus idir. Qala Fransa kralı II Filippin bir vaxtlar sülh müzakirəsi etmək üçün İngiltərə kralı Şirürəkli I Riçard ilə görüşdüyü yerdir.

Villandri Sarayı 2 əsrdən çox Le Breton ailəsinin mülkiyyəti idir. Fransız İnqilabından sonra XIX-cu əsrin əvvəllərində İmperator Napoleon onu qardaşı Jerom Bonapart üçün aldı.

1906-cı ildə mülkü Joachim Karvallo aldı. Sarayın məşhur Su bağı, dekorativ çiçək və meyvə bağları var idi.

1934-cü ildə Villandri Sarayı Tarixi abidə elan edildikdən sonra Endr və Luara vadisinin bütün digər qalaları kimi Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edildi.

## Müasir dövr
Villandri Sarayı ictimaiyyətə açıqdır və Fransanın ən çox ziyarət edilən qalalarındandır.

## Həmçinin bax
* İntibah memarlığı

## Qallereyası

Image:Villandry Gardens.jpg|
Image:Jardins du château de Villandry.JPG|
Image:Château de Villandry lucarne.JPG|
Image:Château de Villandry jardin d'eau.JPG|
Image:Château de Villandry deux ailes.JPG|
Image:Château de Villandry centrale.JPG|
Image:VillandryCastle.jpg|
Image:Aerial image of Château de Villandry (view from the southeast).jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Castle of Villandry on Google Cultural Institute
* Château de Villandry - The official website of France (in English)
* Photos of Villandry
Nyobo kotoba

– Muromaçi dövründə yapon saray xanımları tərəfindən yaradılmış, daha sonra isə Yaponiyada qadın dilinin bir hissəsinə çevrilmiş sözlər. Muromaçi dövrünün saray xanımları öz aralarında söhbət edərkən evfemist zəriflik məqsədilə yemək, paltar və əşyalar üçün olan sözləri bir qədər dəyişdirərək bu sözləri yaratmışdırlar.

Müasir yapon dilində 1000-ə yaxın *nyobo kotoba* var. Bəziləri müasir qadın dilinin, bəziləri həm kişilər, həm də qadınlar tərəfindən istifadə olunan standart yapon dilinin sözlərinə çevrilmişdir.

## Tarixi
1420-ci ilə qədər saray xanımlarının yeməklər və ləvazimatlar üçün işlətdikləri sözlər kifayət qədər populyar olmuş, dövrün adətlərini və etika qaydalarını əhatə edən *"Ama no mokuzu"* sənədinə daxil edilmişdir. *"Fumoci"* (daban balığı), *"kukon"* (sake), *"şiromono"* (duz) kimi sözlər sənədin tərtibçisi Emyuon Nobumori tərəfindən belə sözlərə nümunə kimi göstərilmişdir.

Bu sözlərə *"nyobo kotoba"* kimi xitab edilməsinə ilk dəfə *"Ocoro onna no koto"* (1449–1473) əsərində təsadüf olunur. Adları, davranışları, paltarları, eləcə də, Muromoçi saray xanımlarının lüğətini qeydə alan bu sənədlə 126 *nyobo kotoba* sıralanmış, saray xanımları tərəfindən geniş istifadə olunan və *nyobo kotobanın* əsas xüsusiyyəti olan "o-" prefiksi barədə fikirlər qeyd olunmuşdur. Saray hadisələrini qeyd edən *"[[Oyudono no Ue no nikki]]"* gündəliyi saray xanımlarının istifadə etdiyi sözləri təsvir etmişdir.

Edo dövründən etibarən *nyobo kotoba* sadəcə saray xanımlarının deyil, saraydan xaricdə yaşayan yüksək rütbəli qadınlar tərəfindən istifadə olunmağa başlamışdır. Bu dövrdə *nyobo kotoba* yuxarı sinifdən olan qadınların mədəni təhsilinin ayrılmaz hissəsi olmuşdur. Edoda yaşayan şoqunluq ailələri qadınlarına *nyobo kotoba* öyrətmək üçün Kiotoda yaşayan saray xanımlarını dəvət edirdilər. Tədricən bu sözlər bütün siniflərdən olan qadınlar tərəfindən geniş istifadə olunmağa başlamış, bəzi sözlər orijinal sözləri sıxışdırmışdır.

## Sözlər
*Nyobo kotoboların* çoxu mövcud sözü kökünə hörmət bildirən "o-" prefiksi və ya "-moci" suffiksi əlavə olunaraq yaradılmışdır. Məsələn, *"osatsu"* (batat) sözü *"satsumaymo"* sözündən və *"şamoci"* (böyük taxta qaşıq) sözü *"şakuşi"* sözündən bu formada yaranmışdır. Müasir yapon dilində hörmət bildirən "o-", "qo-", "mi-" və "-moci" hissəciklərinin tez-tez istifadəsi *nyobo kotoba* ilə əlaqələndirilir. Bəzi sözlər obyektin xüsusiyyətlərindən yaranmışdır. Məsələn, suyu bildirmək üçün istifadə olunan *"ohiya"* və ya *"otsumeta"* sözləri "soyuq nəsə" mənasını verir.

Müasir yapon dilində *nyobo kotobaların* bəziləri sadəcə qadınlar tərəfindən istifadə olunsa da, *"omusubi"* (düyü küftəsi) və *"sumoci"* (suşi) kimi sözlər standart yapon dilində geniş istifadə olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Trixologiya

**Trixologiya** dermatologiyanın saç və baş dərisi xəstəliklərinin diaqnoz və müalicəsi ilə məşğul olan sahəsidir. Saçın quruluşu, saç ağarması, trixotillomaniya, diffuz saç tökülməsi, saç tökülməsinin səbəbləri və növləri araşdırılır.

## Həmçinin bax
* Saç əkimi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aliyə Dövlətli

**Aliyə Dövlətli** (29 sentyabr 2000, Sumqayıt, Azərbaycan) — azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. "Sumqayıt" klubunun yarımmüdafiəçisi. Aliyə Dövlətli futbol ictimaiyyətində həmçinin Aliyə Hüseynova olaraq tanınır.

## Həyatı və Karyerası
"Sumqayıt" klubunun yetirməsidir.

2009-cu ildən 2011-ci ilə qədər uşaq yaş qrupu üzrə, "Sumqayıt" formasını geyinib.

2011-ci ildə, peşəkar futbola başladı.

2013/2014 mövsümündə, "Sumqayıt" klubu ilə, çempionluq əldə etdi.

2014/2015-ci illərdə, çempionluğun ardından 3-cülük əldə etdi. 2016/2017-ci illərdə isə, bu nailiyyət təkrarlandı, yenidən 3-cülük əldə etdi.

Çox keçmədən, 2017/2018-ci illər yenə də, "Sumqayıt"la birlikdə çempionluq əldə etdi.

2020/2021-ci il futbol mövsümündə yenidən futbola qayıtdı. "Xırdalan Siti" ilə karyerasına başlayan Aliyə Dövlətli, bu komanda ilə uğur əldə edə bilmədi.

Növbəti mövsümdən, 2021/2022 mövsümündən yenidən "Sumqayıt" klubuna transfer oldu. Bu klubda yenidən 3-cülük əldə etdi. 2022/2023-cü ildə isə, Çempionluq yaşadı.

## Milli karyerası
2016-ci ildə Azərbaycanın qadınlarda ibarət U17 millisində çıxış edirdi. A Milliyə dəvət edilməsinə baxmayaraq, bəzi ailə məsələlərinə görə, komanda ilə birlikdə məşqə yollana bilmədi.

## Uğurları
* **Sumqayıt FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (3)** — (2013/2014, 2017/2018, 2022/2023)
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Gümüş medal (1):** *( 2023/2024)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: bürünc medal (2):** *(2014/2015, 2016/2017)*

## İstinadlar
Məmməd xan Rudbarlı

**Məmməd xan Rudbarlı** (*Darğa Məmməd xan*) — Rudbar mahalının hakimi.

Məmməd xanın sahibi olduğu mahalda subay şəxsdən 1 rubl və çörək, evli adamdan isə 2 nəfərlik alınırdı. Qoyundan, arıdan, baldan, yağdan, qismən pendirdən vergi alınırdı.
Eyni dövrdə Muğan mahalının hakimi Səfi xanla birgə hərbi qüvvənin sayı 550 nəfər idi.
Rus hərb tarixçisi P.Butkov isə 1796-cı ilə dair məlumatlarına əsasən Kürün sol sahilində, Rudbar mahalında Məmməd xanın ixtiyarında cəmi üç kənd vardı,630 ailə və ya 1890 nəfərdən ibarət kişi cinsli əhali yaşayırdı. Kişi əhalinin sayı qədər qadın olduğunu qəbul etsək, onda təqribən Rudbar mahalında həmin dövrdə 3780 nəfərin yaşadığı bəlli olar. Məmməd xan isə Rudbarın yuxarı hissəsində yaşayırdı. Səfi xanla birgə gəliri 5000 rubl idi.

Abbasqulu ağa Bakıxanovun da qeyd etdiyi kimi, Rudbar bəyləri ilə Dağıstan feodallarının qohumluq əlaqələri vardı. Qubalı Fətəli xanın Rudbar və Salyan mahallarına meyil etməsi bu qohumluq əlaqələrindən irəli gəlirdi. Quba bölgəsində tat əhalinin sayının artması da məhz Rudbar ailəsinin hakimiyyətdə olması ilə əlaqədardır. Maraqlıdır ki, Şirvanın Rudbar mahalındakı bütün kəndlərin əhalisi türk dilində danışırdılar. XVII-XVIII əsrlərdə Rudbar mahalındakı Cavad kəndi şəhər kimi də tanınmışdır. Əslində Səfəvilər dövründə Salyan və Rudbar mahallarının tarixi bir-biri ilə sıx bağlı olub, qohum bəylər tərəfindən idarə olunub.

Rudbar bəylərinin Şirvan xan ailəsi ilə də qohumluq əlaqələri olmuşdur. Belə ki, Şirvan xanı Ağası xanın bacısı Qızana xanım Rudbar bəylərindən Şərif bəyin oğlu Cəfər ağa ilə evlənib. Onların izdivacından bir qızları – Xasə xanım dünyaya gəlib. Xasə xanım isə Axtaçı bəylərindən Hacı Əbdülkərimin oğlu Yolçu bəylə evlənib. Rudbar mahalında Axtaçı kəndinin oturaqlaşması da məhz bu izdivacla əlaqədar olmuşdur. Şirvan xanı Ağası xanın oğlu Cəfər bəy də 1810-cu ildə Rudbar bəylərindən Gəray bəyin qızı Soltan bikə ilə evlənmiş, Kərim bəy, Cavad bəy, Nuh bəy adlı oğlanları, Ümmisələmə xanım və Zabitə bəyim adlı qızları doğulmuşdur. Soltan bikə Sabirabaddakı Baba Səməd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Şirvan xanları ilə əmioğlu olan Şıxəli bəyin oğlu Şahbaz bəy (1803-1836) də 1825-ci ildə Rudbar mahalının naibi Darğa Məhəmməd xanın qızı Cahanbanu bikə ilə evlənib. Onların nəsli uzun müddət Ağsu rayonunun Bico(v) kəndində yaşamışdır.

## Mənbə
*
*

## İstinadlar