open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Letisiya Ortiz Rocasolano

** Letisiya Ortiz Rocasolano** () — İspaniya kraliçası.

## Həyatı
Letisiya 15 sentybar 1972-ci ildə Austriasda anadan olub. Əvvəl jurnalist və aparıcı kimi fəaliyyət göstərib. 1998-ci ildə Allondi Guerrero Perez ilə evlənib. Lakin 1999-cu ildə boşandıqdan sonra Austrias şəhzadəsi Flipp ilə evləndi. İkici dəfə evləndiyinə görə kral ailəsinə qəbul olunmaq onun üçün asan olmadı və kral nəslindən gəlmədiyi üçün Avropada sensasiya yaratdı. Letisiya evləndikdən sonra şəhazdə elan olundu. İki qızı var. İlk övladı Şəhazdə Leonor 2005-də və ikici qızı İnfanta Sofía 2007-ci ilə anadan oldu. 19 iyun 2014-cü ildə bugünə kimi İspaniya kraliçasıdır. Həmçinin Letisiya Avropanın ən gənc kraliçasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Camel (siqaret)

**Camel (Kemel)** — hazırda ABŞ-də RJ Reynolds Tobacco Company və ABŞ-dan kənarda Japan Tobacco şirkətlərinə məxsus və istehsal olunan Amerika siqaret markasıdır

Kemel siqaretlərində ən çox türk tütünü və Virciniya tütünün qarışığı istifadə olunur. Uinston-Salem, Şimali Karolina, RJ Reynolds şirkətinin qurulduğu şəhər, brendin populyarlığına görə "Camel City" ləqəbini alır.

## İstinadlar
IMSA GT

**IMSA GT** — Gran Turismo və idman avtomobilləri üçün yalnız dözümlülük yarışlarını əhatə edən və 1971-ci ildən 1998-ci ilə qədər ABŞ- da yalnız Avropa tipli dövrələrdə (ovallarda deyil) keçirilmiş Şimali Amerika avtomobil yarışları seriyasıdır. Bu seriya 1969-cu ildə Con və Peggy Bishop və Bill France, Sr. tərəfindən yaradılmışdır . 1971 mövsümü ilk yarış mövsümü idi və altı yarış davam etdi. Seriyanın ilk illərində dörd qrupa bölünmüş Avropa Qrup 2 və Qrup 4 siniflərinə bənzər GT avtomobilləri nümayiş etdirildi.

## İstinadlar
Aşağıçamurlu (Aralıq)

**Aşağıçamurlu** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd .

## Tarixi
Kənd 1901-ci ildən eyni addadır.

## Coğrafiya
İğdır şəhər mərkəzinə 34&nbsp;km, Aralıq qəsəbəsinin mərkəzindən 11 km&nbsp; məsafədədir.

## İstinadlar
Aşağıçiftlik (Aralıq)

**Aşağıçiftlik** —Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd .

## Tarixi
Kənd 1928-ci ildən eyni addadır. 

## Coğrafiyası
Kənd Iğdır şəhər mərkəzinə 51&nbsp;km, Aralıq qəsəbə mərkəzindən 6 km&nbsp; məsafədədir.

## İstinadlar
X (film)

**X** ()— 2022-ci il ABŞ istehsalı sleşer filmi. Filmin rejissoru və ssenari müəllifi Tay Vestdir. Aktrisa Mia Qot həm gənc qız Maksini həm də qoca arvad Perli canlandırıb. Film 1970-ci illərdə pornoqrafik video çəkmək üçün Texasın ucqar kəndinə yollanan çəkiliş heyəti haqqındadır. Filmdəki yaşlı qadının hekayəsindən bəhs edən "*[[Perl (film)|Perl]]*" filmi 16 sentyabr 2022-ci ildə buraxılıb. "*X*" filminin davamı olan "*[[Maksin (film)|Maksin]]*" üzərində işlər davam etməkdədir.

## Rollarda

* Mia Goth — Maxine / Pearl
* Jenna Ortega — Lorraine Day
* Brittany Snow — Bobby-Lynne Parker
* Kid Cudi — Jackson Hole
* Martin Henderson — Wayne Gilroy
* Owen Campbell — RJ Nichols
* Stephen Ure — Howard
* Simon Prast — the televangelist
* James Gaylyn — Sheriff Dentler

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aşağıtorpaqlı (Aralıq)

**Aşağıtorpaqlı** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1901-ci il qeydlərində **Alıqızıl**, 1928-ci il qeydlərində isə **Aşağı Əliqızıl** kimi qeyd olunur.

## Coğrafiya
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 36&nbsp;km, Aralıq qəsəbə mərkəzindən 9 km&nbsp; məsafədədir.

## İstinadlar
Babacan (Aralıq)

**Babacan** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1886-cı il qeydlərində **Kobi** kimi qeyd olunur. Əvvəllər Daşburun bucağına aid məhəllə idi, lakin 29 mart 1946-cı ildə kənd statusu almışdır.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 26&nbsp;km, Aralıq qəsəbəsinin mərkəzindən 19 km&nbsp; məsafədədir.

## İstinadlar
Gödəkli (Aralıq)

**Gödəkli** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kənd 1928-ci ildən eyni addadır.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 57&nbsp;km, Aralıq qəsəbəsinin mərkəzindən 12 km&nbsp; məsafədədir.

## İstinadlar
Həsənxan (Aralıq)

**Həsənxan** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1854-cü ilə aid qeydlərdə **Həsənabad** kimi qeyd olunur.

## Coğrafiya
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 29&nbsp;km, Aralıq qəsəbəsinin mərkəzindən 16 km&nbsp; məsafədədir. Kənd Aralıq–İğdır avtomobil yolunun üzərində yerləşir.

## İstinadlar
Qarahacılı (Aralıq)

**Qarahacılı** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1914-cü il qeydlərində **Qarağaçlı** kimi qeyd olunur.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 31&nbsp;km, Aralıq qəsəbəsinin mərkəzindən 14&nbsp;km&nbsp; məsafədədir.

## İstinadlar
Yuxarıtorpaqlı (Aralıq)

**Yuxarıtorpaqlı** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd..

## Tarixi
Kəndin adı 1928-ci il qeydlərində **Yuxarı Əliqızıl** kimi qeyd olunur.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 36&nbsp;km, Aralıq qəsəbə mərkəzindən 9 km məsafədədir.

## İstinadlar
Perl (film)

**Perl** () — 2022-ci il ABŞ istehsalı sleşer filmi. Filmin rejissoru Tay Vestdir. Ssenari müəllifləri Vest və baş rolda çıxış edən Mia Qotdur. "*X*" film seriyasının ikinci seriyasıdır. 2022-ci ildə buraxılmış "*[[X (film)|X]]*" filmindəki yaşlı qadının hekayəsindən bəhs edir. Film 1918-ci ildə Texasda ailəsi ilə birlikdə yaşayan, aktrisa olmaq arzusunda olan psixopat gənc qız haqqındadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Əlikösə (Duzluca)

**Əlikösə** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1901-ci il qeydlərində **Əlikosa** kimi qeyd olunur. Ermənilər 13 avqust 1919-cu ildə kəndin kişilərini ayıraraq əksəriyyətini qətlə yetirmişdilər. Noyabrın 11-dən 12-nə keçən gecə XI Diviziya komandanlığı ermənilərə qarşı hücuma keçmiş və Türkiyə bayrağı İğdır bələdiyyəsinin binasına sancılmışdır. Bu hadisələrdən sonra 14 noyabrda ermənilər XV korpus komandiri Kazım Qarabəkir paşanın komandanlığı ilə Türkiyə ordusu tərəfindən Araz çayının şimalına doğru dəf edilmişdir. 3 dekabr 1920-ci ildə imzalanan Gümrü müqaviləsi ilə İğdır və ətrafının Türkiyə ərazisi olduğu təsdiqlənmişdir.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 62&nbsp;km, Duzluca şəhər mərkəzindən 26&nbsp;km məsafədədir.

## İstinadlar
Abbasgöl (Duzluca)

**Abbasgöl** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kənd 1854-cü ildən eyni addadır.

## Coğrafiya
Kənd İğdır şəhər mərkəzindən 67 km, Duzluca ilçə merkezinden 31&nbsp;km məsafədədir.

## İstinadlar
Ağabəy (Duzluca)

**Ağabəy** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1901-ci il qeydlərində **Ağabəq** kimi qeyd olunur.

## Coğrafiya
Kənd İğdır şəhər mərkəzindən 55 km, Duzluca şəhər mərkəzinə 19 km məsafədədir.

## İstinadlar
Ağdəyirman (Duzluca)

**Ağdəyirman** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1928-ci il qeydlərində **Xarabə Kirəmbə** kimi qeyd olunur.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 57&nbsp;km, Duzluca ilçe merkezinden 21&nbsp;km məsafədədir.

## İstinadlar
Ağdız (Duzluca)

**Ağdız** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1901-ci ilə aid qeydlərdə **Ağdis** kimi qeyd olunur.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 60 km, Duzluca ilçe mərkəzindən 24&nbsp;km məsafədədir.

## İstinadlar
Ağoluq (Duzluca)

**Ağoluq** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1901-ci il qeydlərində **Taxtıyalı**, 1928-ci il qeydlərində **Təgəlti** kimi qeyd olunur. 1960-cı ilə qədər **Təkaltı** kimi tanınırdı. Kənd sonralar "Ağoluq" adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası
Kənd İğdır şəhər mərkəzinə 47&nbsp;km, Duzluca ilçe merkezinden 11&nbsp;km məsafədədir.

## İstinadlar
Gürcüstanda parlament seçkiləri (2024)

Gürcüstanda parlament seçkilərinin 2024-cü ildə keçirilməsi planlaşdırılır.

## Seçki sistemi
Gürcüstan parlamenti dörd il müddətinə seçilən 150 üzvdən ibarətdir.

26 sentyabr 2017-ci ildə Parlament 2024-cü ildə 5%-lik həddi ilə tam proporsional sistemə keçid daxil olmaqla, çox müzakirə olunan konstitusiya dəyişikliklərini qəbul etdi. Əvvəllər 150 yerlik parlament qarışıq sistemlə seçilirdi, 77 yer proporsional (5% baryer) və 73 yer birmandatlı majoritar dairələr üzrə seçilirdi.

2020-ci ildə olduğu kimi, seçkilər 25% gender kvotası ilə keçiriləcək. Siyasi partiyalar öz partiya siyahılarına hər dördüncü yerdə qadınları daxil etməlidirlər.

6 fevral 2023-cü il tarixində Gürcüstan Mərkəzi Seçki Komissiyası əksər seçki məntəqələrində seçicilərin elektron qeydiyyatı və səsvermə sisteminin tətbiqi haqqında fərman qəbul edib.

## İstinadlar
Orinc qraflığı (film)

**Orinc qraflığı** () — 2002-ci il ABŞ istehsalı komediya filmi. Ceyk Kezdanın rejissorluğu ilə çəkilib. Baş rollarda Kolin Henks və Cek Blek çıxış edib. Film Kaliforniyanın Orinc qraflığı bölgəsində yaşayan gənc oğlan Şon Brumder haqqındadır. Şon Stenford Universitetində təhsil almaq və yazıçı olmaq arzusundadır, lakin onun çevrəsi və disfunksiyalı ailəsi xəyallarına çatmağa mane olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Ofisiant (film)

**Ofisiant** () — 2007-ci il ABŞ istehsalı komediya-dram filmi. Rejissoru və ssenari müəllifi Edriyen Şellidir. Baş rolda Keri Rassell çəkilib. Film ərinin zorakılığından bezmiş, qətiyyən layiq olmadığı bir həyat yaşayan və hazırda hamilə olan ofisiant qadın Cennanın hekayəsindən bəhs edir. Onun ən böyük arzusu qazandığı pulla ondan qurtulmaqdır. Filmin premyerası 2007-ci ildə Sandens Film Festivalında baş tutdu, daha sonra film həmin ilin 2 may tarixində Fox Searchlight Pictures tərəfindən ABŞ-də məhdud sayda kinoteatrlarda nümayiş olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Levon Mnatsakanyan

**Levon Mnatsakanyan** (; ) — Ermənistan siyasətçisi, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Qondarma DQR-nin keçmiş Müdafiə naziri, İkinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

29 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycan hüquq-mühafizə xidməti tərəfindən saxlanılmışdır.

## Həyatı
Levon Mnatsakanyan 1965-ci ildə Xankəndi şəhərində erməni ailəsində anadan olmuşdur. Mnatsakanyan hərbi xidmətə 1983-cü ildə Sovet Ordusuna qoşulmuş, Belorusiya Hərbi Dairəsində xidmət etmişdir. 1989-cu ildə Karl Marks adına Politexnik İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Ermənistanda ordu quruculuğunda rol oynamış, Qondarma DQR Müdafiə Ordusunda və Ermənistan Silahlı Qüvvələrində artilleriya bölmələrində xidmət etmişdir. O, 2005-ci ildə Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Hərbi Akademiyasını bitirmişdir. Həmin ilin sonunda Qarabağa qayıdıb müdafiə ordusu komandirinin müavini olmuşdur.

Levon Mnatsakanyan 2015-ci ildə prezident Bako Saakyan tərəfindən müdafiə naziri təyin edilmişdir. 2018-ci ilin dekabrında vəzifəsindən azad edilmişdir. O, daha sonra Fövqəladə Hallar üzrə Dövlət Xidmətinin direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, 2019-cu ilin iyununda vəzifəsindən azad edilmiş və Qondarma DQR polisinin rəisi təyin olunmuşdur. Hazırda evlidir və üç oğlu var.

2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir. Müharibənin sonuna yaxın, Şuşa döyüşü zamanı Mnatsakanyan yaxınlıqdakı Şuşakənddə yerləşdirilmiş erməni qoşunlarına komandanlıq etmişdir.

29 sentyabr 2023-cü ildə Arşavir Qaramyan ilə birlikdə Qarabağdan Ermənistana gedərkən Azərbaycan hüquq-mühafizə xidməti tərəfindən "Laçın" sərhəd-buraxılış məntəqəsində saxlanılmışdır.

2026-cı ilin fevralında qəti olaraq ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunub.

## Mükafatlar
* İki dəfə "Döyüş xaçı" ordeni
* "Müqəddəs Vardan Mamikonyan" ordeni
* "Vətənə xidmətə görə" medalları
* "Marşal Baqramyan" medalı
* "Andranik Ozanyan" medalı
* "Admiral İsakov" medalı

## İstinadlar
ABŞ-də prezident seçkiləri (2024)

**ABŞ-də prezident seçkiləri 2024** — 2024-cü il noyabrın 5-nə təyin edilib. Seçki ölkə tarixində 60-cı prezident seçkiləri oldu və bu seçkidə ABŞ-nin 47-ci prezidenti seçildi. 2020-ci il siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən, seçki səsləri ştatlar arasında yenidən bölüşdürüldü.15 noyabr 2022-ci ildə ABŞ-nin 45-ci prezidenti Donald Tramp seçki kampaniyasına başladığını elan etdi. 25 aprel 2023-cü ildə hazırkı prezident Co Bayden namizədliyini elan etdi.

ABŞ Konstitusiyasının 2-ci maddəsinə əsasən, prezident seçilmək üçün namizədin anadangəlmə ABŞ vətəndaşı olması, ən azı 35 yaşı olması və ən azı 14 il ölkədə yaşaması lazımdır. Namizədlər öz siyasi partiyaları tərəfindən praymerizin nəticələrinə əsasən irəli sürülür. Seçilmiş prezidentin andiçmə mərasimi 2025-ci il yanvarın 20-nə təyin edilib.

21 iyul 2024-cü ildə Co Bayden seçkilərdə iştirak etməkdən imtina etmişdir. Onun yerinə Kamala Harris yarışa qatılmışdır.

Seçkilərin nəticələrinə görə, Donald Tramp qələbə qazanıb, Kamala Harris isə prezident seçkilərində məğlub olub.

## İstinadlar
Təhlükədə olan Dünya Dilləri Atlası

UNESCO-nun ***Təhlükədə olan Dünya Dilləri Atlası*** dünyada nəsli kəsilməkdə olan dillərin detallı siyahısını özündə əks etdirən onlayn nəşr idi.

## Tarix
1992-ci ildə Kanadada keçirilən Beynəlxalq Dilçilər Konqresi (CIPL) nəsli kəsilməkdə olan dillər mövzusunu müzakirə etdi və bunun nəticəsində Nəsli Kəsilməkdə olan Dillər Komitəsini yaratdı. 1992-ci ildə Parisdə də bu mövzunu dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırmaq və fəaliyyətə başlamaq üçün beynəlxalq toplantı keçirildi. Görüş YUNESKO- nun səlahiyyətləri çərçivəsində olduqca əhəmiyyətli hesab edilirdi hesab edildi.

Stiven Vurmun təşəbbüsü ilə komitə nəsli kəsilməkdə olan Dillər üzrə Beynəlxalq Tədqiqat Mərkəzini (ICHEL) yaratmaq və topladığı məlumatlar əsasında YUNESKO-nun *Nəsli kəsilməkdə olan Dillərin Qırmızı Kitabını* nəşr etmək qərarına gəldi. Şigeru Tsuçida tədqiqat mərkəzini işə salmalı idi. O, 1994-cü ildə Tokio Universitetində Tasaka Tsunodanın direktoru olaraq başladı.
Tsuşima-maru Memorial Muzeyi

– Yaponiyanın Okinava prefekturasının paytaxtı Naha şəhərində yerləşən xatirə muzeyi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı 1944-cü ildə ABŞ donanmasına məxsus bir sualtı qayıq tərəfindən batırılmış Tsuşima-maru gəmisinin və həmin hadisə nəticəsində ölmüş 1484 nəfərin xatirəsinə həsr olunmuşdur.

## Arxa plan
Tsuşima-maru Yaponiyaya məxsus olan karqo və sərnişin gəmisi olmuşdur. 22 avqust 1944-cü ildə Yaponiyanın Akuseki adası yaxınlığında ABŞ donanmasına aid olan *[[USS Bowfin]]* sualtı qayığı tərəfindən batırılmışdır. Həmin an Tsuşima-maru Okinavadan Naqasakiyə 1788 sərnişin daşıyırdı ki, onlardan 834 nəfərini məktəbli uşaqlar təşkil edirdi. Tsuşima-marunun batırılması nəticəsində gəmidəki 1484 nəfər ölmüşdür.

## Xüsusiyyətləri
Muzey 22 avqust 2004-cü ildə açılmışdır. Muzeyin sərgisi birinci və ikinci mərtəbələrə bölünür. Girişin birinci yox, ikinci mərtəbədə yerləşməsinin səbəbi ziyarətçilərdə gəmiyə minmək barədə təəssürat yaratmaqdır. İkinci mərtəbədə yerləşən sərgi Tsuşima-marunun Naha limanından yola düşməsinə və batırılmasına həsr olunmuşdur. Burada Tsuşima-marunun marşrutu, vurulması və batırılması barədə ABŞ donanmasının qeydləri teleqraf mesajları və deşifrə edilmiş mətnlərlə birlikdə sərgilənir. İkinci mərtəbə Okinava məktəblərinin təxliyə edilməsinə həsr olunmuşdur və həmin dövrün sinif mühiti yaradılmışdır. Hadisə nəticəsində ölmüş məktəbliləri fotoları və onlara aid əşyalar burada nümayiş etdirilir. Divarlarda hadisə qurbanlarının adları qeyd olunmuşdur.

Muzey eksponatlarına hadisə nəticəsində sağ qalanların sahilə çıxmaq üçün istifadə etdikləri sallar və hadisə barədə çəkdikləri rəsmlər, hadisədən danışmağı qadağan edən qanun barədə sənədlər daxildir. Muzeyin audiovizual guşəsi də var. Muzey yaxınlığında hadisə qurbanlarına həsr olunmuş Kozakuro no To memorial abidəsi yerləşir. Hadisədən sağ qalan şəxslərdən biri olan Masakatsu Takara muzeyin direktorudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Abbasgöl

* Abbasgöl (Duzluca) — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.
* Abbasgöl məzrəsi — İrəvan əyalətini Sürməli nahiyəsində kənd adı.
* Abbas gölü — İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında kənd
Ağabəy

* Ağabəy (Təkab) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Tikantəpə ərazisinə daxil olan kənd.
* Ağabəy (Duzluca) — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.
* Ağabəy — kişi adı.
** Ağabəy Azərbaycani
** Ağabəy Əsgərov
** Ağabəy Sultanov

## Həmçinin bax
* Ağabəyli
* Ağabək
Hacıağa

* Hacıağa (Aralıq) — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsində kənd.
* Hacıağa (Bostanabad) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Həmçinin bax
* Hacıağa (ad)
Səməd Süleymanov

**Səməd Salman oğlu Süleymanov** () — Azərbaycan iqtisadçısı, dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Mərkəzi Statistika İdarəsinin rəisi (1942–1963), Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı (1964).

## Həyatı
Səməd Salman oğlu Süleymanov 7 dekabr 1906-cı ildə Göyçay qəzasının Potu kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini Potu kəndində, sonra isə Göyçay şəhər orta məktəbində almışdır. 1922-ci ildə, beşinci sinifdə oxuyarkən təhsilini davam etdirmək üçün Gəncə Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna göndərilmiş və 1928-ci ildə həmin texnikumu başa vurmuşdur.

Səməd Süleymanov 1928-ci ilin aprel ayından 1930-cu ilin sentyabr ayınadək Kürdəmir rayonunda əvvəlcə aqrotexnik, sonra isə həmin rayonun Mollakənd kəndində aqronom məntəqəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1930-cu ilin sonlarında Azərbaycan Kommunist Partiyası Göyçay Rayon Komitəsi tərəfindən təhsilini davam etdirmək üçün yenidən Gəncə şəhərinə ezam olunaraq Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil almış və buranı 1934-cü ildə iqtisadçı-aqronom ixtisası üzrə bitirmişdir.

Səməd Süleymanov təhsilini başa vurduqdan sonra Göyçay MTS-də aqronom vəzifəsində işləməyə göndərilmiş, 1935-ci ildən etibarən Azərbaycan sovxozlar tresti sistemində işləmiş, Gəncədə təcrübə stansiyasının müdiri və Göyçay Torpaq Şöbəsinin aqronomu olmuşdur. 1937-ci ildə SSRİ Mərkəzi Statistika İdarəsi sisteminə işə keçirilmiş, Azərbaycan SSR Mərkəzi Statistika İdarəsinin Göyçay rayonu üzrə müfəttişi, 1939-cu ildə isə Bakı Şəhər Statistika İdarəsinin rəisi vəzifəsinə irəli çəkilmiş və bu 1942-ci ilədək bu vəzifədə çalışmışdır. 1942-ci ilin iyun ayında Səməd Süleymanov Azərbaycan SSR Mərkəzi Statistika İdarəsinin rəisi təyin edilmiş və 1963-cü ilin mart ayınadək bu idarəyə başçılıq etmişdir. 1963-cü ildə təqaüdə çıxdıqdan sonra 1977-ci ilin mart ayınadək Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətində məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır.

Səməd Süleymanov Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Sovetinin, eləcə də 5-ci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Lenin" ordeni (1960), iki "Şərəf nişanı" ordeni, "Qafqazın müdafiəsinə görə", "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə", "Əmək veteranı" kimi medallarla təltif edilmişdir. 1964-cü ildə ona "Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı" fəxri adı verilmişdir. 1958-ci ildə Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Sərgisinin qızıl medalına, iki dəfə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanına, 3 dəfə SSRİ Mərkəzi Statistika İdarəsinin "Sosialist uçotu əlaçısı" döş nişanına layiq görülmüşdür. 1963-cü ildən respublika əhəmiyyətli, 1972-ci ildən isə ittifaq əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olmuşdur.

Səməd Süleymanov 11 avqust 1984-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Etyenn Kondilyak

**Etyen Bonno de Kondilyak** (; ) — fransız filosofu, abbat. Mablinin qardaşı və Dalamberin əmisi oğlu.

## Həyatı
Paris seminariyasında və Sorbonnada oxumuş, teoloji təhsil almışdır. 1740-cı ildə keşiş rütbəsinə yüksəlmi., lakin ruhani vəzifələrindən imtina etmişdir. Bir müddət ensiklopedistlərin dairəsində olmuşdur.

1758–1767-ci illərdə Parma Hersoqluğunda taxtın varisi, XV Lüdovikin nəvəsi Parma İnfante Ferdinandın tərbiyəçisi idi.

1768-ci ildə Fransa Akademiyasının üzvü seçilmişdir.

## Fəlsəfəsi
Kondilyak şübhəsiz tarixi əhəmiyyət kəsb edir, çünki o, sensualist bilik nəzəriyyəsində xüsusi bir məqamı təmsil edir. Kondilyak fransız fəlsəfəsi üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir: əvvəlcə onun bir sıra ardıcılları olmuşdu, sonralar isə fransız fəlsəfəsi Kondilyakın əsas müddəalarının tənqidi ilə müəyyənləşdi. Kondilyak müasir ingilis empirizminə də böyük təsir göstərmişdi. Kondilyak bir neçə fəlsəfi əsər yazmışdır: "Essai sur l'Origine des Connaissances humaines" ("İnsan biliyinin mənşəyi haqqında təcrübə", 1746); "Traité des Systèmes" ("Sistemlər haqqında traktat", 1749); "Traité des Sensations" ("Hisslər haqqında traktat", 1754) və "Traité des animaux" ("Heyvanlar haqqında traktat", 1755). Onun ölümündən bir müddət əvvəl onun məntiqi fikirləri meydana çıxmış və ölümündən sonra "La langue des Calculs" ("Hesablamanın dili") nəşr olunmuşdur.

## Ədəbiyyat
* *Бирюкова Н. Б.* Принцип тождества в логике Э. Б. де Кондильяка // XI Международная конференция: Логика. Методология. Философия науки. М.: Обнинск, 1995.
* *О. В. Суворов.* Кондильяк // Новая философская энциклопедия : в 4 т. / пред. науч.-ред. совета В. С. Стёпин. — 2-е изд., испр. и доп. — М. : Мысль, 2010. — 2816 с.
* *Кротов А. А.* Из истории философии образования эпохи Просвещения: Кондильяк и Дестют де Траси // Философские науки. 2014. № 9. С. 129–140.
* *Э. Р.* Кондильяк, Этьен-Боннот // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.
* *Aliènor Bertrand,* Vocabulaire de Condillac, Paris, Ellipses, 2003.
* *Orain, Arnaud.* "Directing or Reforming Behaviors? A Discussion of Condillac's Theory of 'Vrai Prix'." History of Political Economy 2006 38(3): 497–530.
* *Nicolas Rousseau*, Connaissance et langage chez Condillac, Genève, Droz, 1987.
* *Hine, Ellen McNiven* (1979). A Critical Study of Condillac's Traité des Systèmes. Dordrecht: Springer. .
* *Knight, Isabel F.* (1968). The Geometric Spirit: The Abbe de Condillac and the French Enlightenment. New Haven: Yale University Press.
* *Léon Dewaule*. Condillac et la psychologie anglaise contemporaine. — P., 1892.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gürcüstanda prezident seçkiləri (2024)

**Gürcüstanda prezident seçkiləri** — Gürcüstanın seçki qanunvericiliyinə əsasən, 2024-cü ilin oktyabrında gözlənilən prezident seçkiləri. Bu, Gürcüstanın 1991-ci ildə müstəqilliyini elan etməsindən sonra doqquzuncu prezident seçkiləri olacaq. Prezident 5 il müddətinə seçilir.

2017-ci ildə qəbul edilən və prezidentin səlahiyyətlərini azaldan Konstitusiyaya əsasən, bundan əvvəlki seçkilər sonuncu birbaşa prezident seçkiləri olub. Artıq bu seçkilərdə parlamentin yarısından və eyni sayda regional nümayəndədən ibarət Seçicilər Kollegiyasının 300 üzvü səs verəcək. Ən azı 15 il Gürcüstanda yaşayan 40 yaşdan yuxarı Gürcüstan vətəndaşı prezident seçilə bilər ("seçkilərə qədər son üç il ərzində ölkədə yaşamaq tələbi" götürülüb).

## İstinadlar
Majeykyay

**Majeykyay** () — Litva Respublikasının Telşyay qəzasında şəhər, Majeykyay rayonunun inzibati mərkəzi. Telşyay şəhərindən 46 km şimalda və Latviya ilə sərhəddən 10 km cənubda yerləşir.

## Tarix

Majeykyay ilk dəfə yazılı mənbələrdə 1335-ci ildə qeyd edilmişdir. Livoniya ordeninin salnaməçisi, hersoq Majeykanın ölkəsinin viran edildiyi ordenin kampaniyası haqqında yazdı. 1869-cu ildə Vilnüs və Liepayanı birləşdirən Libavo-Romen dəmir yolu çəkildikdə şəhər sürətlə böyüməyə başladı. 1893-cü ildə şəhərdə 13 dükan və 5 içkixanalar var idi. 1894-cü ildə Şərqi Ortodoks Kilsəsi tikildi və bir neçə il əvvəl sinaqoq quruldu. 1902-ci ildə katolik kilsəsi, 1906-cı ildə isə Yevangelist-Lüteran kilsəsi quruldu. 1899-1918-ci illərdə şəhər **Muravyov** adlanırdı.

## Qardaş Şəhərlər

*, Havirjov
*, Lebedin
*, Litsen
*, Payde
*, Plotsk
*, Saldus
*, Ştendal

## İstinadlar
Emo

**Emo** (emosional) — çox vaxt etirafedici sözlərlə xarakterizə olunan rok musiqisinin janrıdır. O, 1980-ci illərin ortalarından Vaşinqtonda sərt pank və post-hardkor üslubu kimi ortaya çıxdı. Rites of Spring və Embrace qrupları digərləri arasında bu janrın öncülləri olub. 1990-cı illərin əvvəllərində və ortalarında emo alternativ rok, indi-rok, pank rok və pop-pank qrupları, o cümlədən Sunny Day Real Estate, Jawbreaker, Cap'n Jazz və Jimmy Eat World tərəfindən qəbul edildi və yenidən kəşf edildi.

Çox vaxt bir subkultura kimi görünən emo həm də pərəstişkarlar və sənətçilər arasında xüsusi əlaqəni və moda, mədəniyyət və davranışın müəyyən aspektlərini ifadə edir. Emo modasına dar cins şalvar, qara göz layneri, qrup adları olan dar köynəklər daxildir. 2000-ci illərin əvvəlindən bu cür geyinən emo musiqi həvəskarlarına "emo uşaq" və ya "emo" deyilir. Emo subkulturası stereotipik olaraq sosial yadlaşma, həssaslıq, misantropiya, introversiya və narahatlıqla əlaqələndirilirdi.

## İstinadlar
Na-Dene dilləri

**Na-Dene** ( həmçinin **Nadene**, **Na-Dené**, **Athabaskan–Eyak–Tlingit**, **Tlina–Dene**)Atabaskan, Eyak və Tlinqit dillərini özündə birləşdirən yerli Amerika dilləri ailəsidir. Haida dili də əvvəllər bu qrupa daxil edilmişdi, lakin indi onun bu qrupa daxil olub olmaması dilçilər tərəfindən mübahisəlidir mövzu sayılır. Hal-hazırda ən çox danışan sayına malik olan Na-Dene dili navaxo dilidir.

2008-ci ilin fevralında Na-Dene dillərini (Haida istisna olmaqla) Mərkəzi Sibirin Yenisey dilləri ilə birləşdirən Dene-Yenisey ailəsinin varlığı təklif olunan elmi məqalə dərc olundu və bu bir çox dilçilər tərəfindən rəğbətlə qarşılandı. 2014-cü ilə aid bir məqalədə Şimali Amerikanın Na-Dene dilləri ilə Sibirin Yenisey dillərinin iki qitə arasında tarixi Berinqiya bərzəxində danışılmış ortaq mənşəli dillər olduğu təklif edildi.

## İstinadlar
Dene-Yenisey dilləri

**Dene-Yenisey dili** mərkəzi Sibirin Yenisey dillərindən və Şimali Amerikanın şimal-qərbindəki Na-Dene dillərindən ibarət elmə yeni təklif olunan dil ailəsidir .

Dilçi alimlər icması tərəfindən qəbulu müəyyən dərəcədə uğurlu olmuşdur. Dene-Yenisey dilləri Uzaq Şərqi Sibir və Şimali Amerikada danışılan Eskimos-aleut dilləri ilə yanaşı, "Ənənəvi Müqayisəli dilçilik — Tarixi linqvistika standartlarına cavab verən Köhnə Dünya və Yeni Dünya dil ailələri arasında şəcərə əlaqəsinin ilk nümayişi" adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Buruşaski dili

**Buruşaski** (Buruşaski: *burū́šaskī,* بروشسکی) Pakistanın Gilgit-Baltistan muxtar bölgəsinin şimal hissəsində yaşayan Burişaskilər (hunzalar) tərəfindən danışılan bir dildir.
Şina dili

**Şina** ( ) şina xalqının danışdığı Hind-ari dilləri qrupuna aid dildir. Pakistanda şina dili əsasən Gilgit-Baltistan və Kohistanda yaşayan təxminən 1.146.000 nəfərin gündəlik danışdığı əsas dildir. Şina dilində danışanların bir qismi də Hindistanda Cammu və Kəşmirin Guraiz vadisində və Ladaxın Dras vadisində də yaşayırlarr. Brokskat dili kimi Şina dili də Dard dilləri qrupuna aiddir və bu iki dildən əlavə bu qrupa Ladaxda danışılan — Kundal Şahi; Azad Kəşmirdə danışılan — Palula dili; Savi dili (Dardca) Çitral dili, Uşoji dili; Svat vadisində və Pakistanın Dir rayonunda Kalkoti dili kimi dillər də daxildir.

Yaxın keçmişə qədər şina dili üçün yazı sistemi yox idi. Tarix boyunca bir sıra yazı sistemləri təklif edilmişdir və buna baxmayaraq Şina dilində danışanların istifadə etdiyi vahid yazı sistemi yoxdur. Şina əsasan yazı dili deyil, danışıqda daha çox istifadə olunan bir dilidir. Şina dilində danışanların böyük əksəriyyəti öz dillərində yazı yazmır.

## İstinadlar
Kalaşa-mun dili

**Kalaşa** (, locally: ) Hind-ari dilləri qrupuna aid Kalaşlar tərəfindən danışılan dildir. Onlar daha çox Pakistanın Çitral rayonu of Hayber-Paxtunxva bölgəsində məskunlaşıblar. Kalaşa dilində danışan sayı təxminən 4100 nəfərdir. Bu dil nəsli kəsilməkdə olan bir dildir və Xovar dilinə doğru davam edən dil dəyişikliyi(asimiliyasiya) prosesi mövcuddur.

Kalaşa(Kalaşa-mun) dilini yaxınlıqdakı Nuristan dillərinə aid Vaigali (Kalaşa-ala) dili ilə qarışdırmaq olmaz. Kalaş tədqiqatçı Badşah Munir Buxarinin dediyinə görə "Kalaşa" Əfqanıstanın Nuristan vilayəti Vayqal və orta Peç vadilərində Kalaşa vadilərinin cənub-qərbindəki bir bölgənin Nuristanlı sakinlərinin etnik adıdır. "Kalaşa" adı bir neçə əsr bundan əvvəl Çitralın cənubuna qədər genişlənən Vayqal Nuristanililərindən olan Çitralın Kalaşa danışanları tərəfindən vahid Kalaş xalqı qəbul edilmişdir. Buna baxmayaraq, hind-ari dili qrupuna məxsus Kalaşa-mun (Kalaşa) ilə Hind-İran dillərinin müxtəlif qoluna yəni İran dilləri qrupuna aid olan Nuristan dillərindən olan Kalaşa-ala (Vayqali) arasında sıx əlaqələr və ya xüsusi bir bağ yoxdur.

## İstinadlar
Kalaşa-ala

**Vayqali** (**'), **Nuristani Kalaşa*' adı ilə də tanınır, Əfqanıstanın [[Nuristan vilayəti|Nuristan əyalətindəki]] Vayqal vadisində təxminən 10 000 [[Nuristanlılar|nuristanlının]] danışdığı [[dil]]dir . Öz adı " *Kalaṣa-ala "'' qısaca: 'Kalaşa dili'dir. "Vayali" adı ise Vayqal Vadisinin yuxarı hissəsinin Vay xalqının ləhcəsinə aiddir, mərkəzi Vayqal şəhərindədir və bu ləhcə də öz növbəsində aşağı vadidə yaşayan Çima-Nişeyi xalqının ləhcəsindən fərqlidir. 'Kalaşa' sözü isə cənub Nuristan dillərində danışanların hamısının özünə doğma hesab etdiyimiz bir etnonimidir.

Kalaṣa-alâ Hind-Avropa dil ailəsinə aiddir və Hind-İran qolunun cənub Nuristan qrupuna daxildir. O, öz növbəsində Zemiyaki və Treqami ilə sıx bağlıdır, sonuncu ilə leksik oxşarlıq təxminən 76% — 80% təşkil edir.

O, adını Pakistanın cənubundakı Çitral rayonunda danışan Kalaşa-mun dili ilə bölüşür, lakin bu iki dil Hind-İran dillərinin müxtəlif qollarına aiddir. Vayali dilində danışanlara bəzən "Qırmızı Kalaşa", Pakistanda isə bu dildə danışanlara isə "Qara Kalaşa" deyilir. Dilçi alim Riçard Stranda görə Çitrallı Kalaşalar görünür ki, tarixi naməlum bir vaxtda cənub Çitral bölgəsinə qədər öz təsirini genişləndirmiş Nuristani Kalaşaların adını qəbul ediblər.

## İstinadlar
Çitral rayonu

**Çitral rayonu** () — Pakistanın Hayber-Paxtunxva əyalətində  2018-ci ildə Yuxarı Çitral Bölgəsi və Aşağı Çitral Rayonuna bölünməyə qədər 14,850 km² sahəni edən böyük bir rayon idi.

Malakand Diviziyasının bir hissəsi olan Hayber Paxtunxvanın ən şimal bölgəsi idi.Şərqində Gilgit-Baltistan, cənubunda isə Hayber Paxtunxvanın Svat və Dir rayonları ilə həmsərhəd idi. Həmçinin şimal və qərb tərəfindən də Əfqanıstanla Dürand xətti ilə dövlət sərhədini əhatə edirdi. Əfqanıstanın məhz bu dar zolağı olan Vaxan dəhlizi Çitralı şimalda Tacikistandan ayırır.

## Demographics
Rayonun təxminən 414 min nəfərə yaxın əhalisi var. Ümumi əhali əsasən Yasin, Gilgit, Dir və Svat bölgələrində də danışılan Xovar dilində danışan Xo xalqından ibarətdir. Çitralda həm də Bumburetdə və Çitral şəhərinin cənub-qərbindəki iki ucqar vadidə yaşayan Kalaş xalqına da ev sahibliyi edir. Çitralda bir neçə min nəfər nuristanlının da yaşadığı məlumdur.

Bölgədə ən çox istifadə olunan əsas dil Xovar dilidir. Dameli, Qavar-Bati, Qujari (Qojri), Kalaşa, Qırğız, Kataviri / Kamviri, Mdaqlaşti Dari, Palula, Sarıquli, Vaxi və Yidqa dillərində danışanların kiçik icmaları da var. Urdu dili isə bölgədə rəsmi statusa malik tək dildir.

## İstinadlar
Federasiya ilə idarə olunan qəbilə əraziləri

**Federal idarə olunan qəbilə əraziləri** (**FATA** ;  ; ) Pakistanın şimal-qərbində, 1947-ci ildən KPK-nın Əyalət Məclisi ilə yanaşı mövcud olan və Pakistan parlamenti tərəfindən qəbul edilmiş Pakistan Konstitusiyasına İyirmi Beşinci Düzəlişlə 2018-ci ildə qonşu əyalət Hayber Paxtunxva ilə birləşdirilən müddətə qədər mövcud olmuş muxtar özünüidarə etmə hüququ olan qəbilə bölgəsi idi. O, yeddi qəbilə ərazisi(rayon) və altı Sərhəd rayonlarında ibarət idi və birbaşa Pakistan hökuməti tərəfindən Sərhəd Cinayətləri Qaydaları adlı xüsusi qanunlar dəsti ilə idarə olunurdu.

24 may 2018-ci ildə Pakistan Milli Assambleyası tərəfindən irəli sürülən və ertəsi gün Senat tərəfindən təsdiqlənən FATA-KP birləşməsi üçün Pakistan Konstitusiyasına düzəlişin lehinə səs verdi. Dəyişiklik Hayber-Paxtunxva əyalətinə təsir göstərdiyi üçün 27 may 2018-ci ildə Hayber Paxtunxva Məclisinə təsdiq üçün təqdim edildi və səs çoxluğu ilə qəbul edildi. 2018-ci il mayın 28-də Pakistan Prezidenti FATA-nın Müvəqqəti İdarəetmə Qaydasını iki il müddətində Xayber Paxtunxva ilə birləşənə qədər FATA üçün müvəqqəti qaydalar toplusunu imzaladı. 25-ci Düzəliş 31 may 2018-ci ildə Prezident Məmnun Hüseyndən razılıq aldı, bundan sonra FATA rəsmi olaraq Hayber Paxtunxva ilə birləşdirildi.

## İstinadlar
Məsudlar

**Məsudlar** Pakistanın Xayber Paxtunxva əyalətində əsasən Cənubi Vəziristan bölgəsində məskunlaşan Karlani Puştun tayfasıdır.

Masudlar adətən öz adlarını *Məsid* kimi tələffüz edirlər. Onlar üç böyük qəbilə, yəni; Əlizayi, Bəhlulzayi və Şamanxelə bölünürlər. Masudlar adətən bu *Drei Māsid* adlandırırlar, yəni "Üç Məsud". Hər tayfanın öz xanı var.

## İstinadlar
Dalton atom modeli

**Dalton atom modeli** Con Daltonun 1805-ci ildə bugünkü atom modelinin əsasını qoyduğu modeldir. Çox mütənasiblik qanununu kəşf etdi. Daltonun atom nəzəriyyəsinə görə, elementlər kimyəvi cəhətdən bir-birinə eyni olan atomları ehtiva edir. Müxtəlif elementlərin atomları bir-birindən fərqlidir. Bu atom nəzəriyyəsinə görə, kimyəvi birləşmə iki və ya daha çox elementin sadə nisbətdə birləşməsi nəticəsində əmələ gəlir. Dalton kimyəvi reaksiyalara girən maddələr arasındakı kütlə münasibətlərinə əsaslanaraq atomların nisbi kütlələrini də tapdı.

Müasir atom nəzəriyyəsi Dalton nəzəriyyəsinə əsaslanır, lakin bəzi hissələr dəyişdirilib. Atomun parçalandığını və elementlərin eyni atomlardan deyil, izotopların qarışığından ibarət olduğunu bilirik. Daltonun atom nəzəriyyəsi kimyəvi reaksiyaları izah etməkdə, maddəni başa düşməkdə və atomun əsas xüsusiyyətlərini açmaqda böyük faydalar təmin etmişdir. Bu səbəbdən ilk elmi atom nəzəriyyəsi hesab olunur.

## İstinadlar
Tomson atom modeli

**Atomun Tomson modeli** atomun quruluşunu təsvir edən bir neçə elmi modeldən biridir. Bu, katod şüalarının təbiətini anlamağa çalışan ingilis fiziki Cozef Con Tomson tərəfindən 1904-cü ildə, atomun nüvəsinin kəşfindən əvvəl, elektronları hissəciklər kimi müəyyən etdikdən qısa müddət sonra təklif edilmişdir. **Üzüm tortu modeli** olaraq da bilinən bu model mənfi yüklü hissəciklərin atomdakı yerini və atomların neytrallığını açıqlayır: Modelə görə mənfi yüklü elektronlar, üzüm kimi atomdakı müsbət yüklü bir cisim içərisində homojen şəkildə paylanır. bir tortda.
Ruterford atom modeli

**Rezerfordun atom modeli** — 1911-ci ildə Ernest Rezerford tərəfindən irəli sürülmüş fiziki model.+2 yüklü alfa zərrəcikləri (+2) qızıl təbəqənin üzərinə, arxasına film çəkilmiş şəkildə yerləşdirilir. He^) və şüaların lövhəyə dəydikdən sonra yolları çəkilir. Rezerford öz təcrübəsi ilə atomun diametrini çox kiçik bir sapma ilə hesabladı (22 min alfa hissəciklərindən biri kənara çıxdı).) Kənarlaşmanın səbəbi çox güman ki, o zaman daha həssas ölçmə metodunun mövcud olmamasıdır.Rezerfordun atom modeli Günəş sisteminə bənzədilir. Plakaya göndərilən şüaların çoxu birbaşa boşqabdan keçirdi. Onun protonlarla dolu bir nüvəsi var və onun ətrafında fırlanan elektronlar planetlərə bənzədilir. Təcrübə nəticəsində aşağıdakı nəticələr əldə edilmişdir:

Atomda böyük dəliklər var. Şüaların kiçik bir hissəsinin sındığı, çox kiçik hissəsinin isə əks olunduğu müşahidə edilmişdir . Buradan aşağıdakılar öyrənildi: atomdakı + (müsbət) yüklər nüvə adlanan kiçik həcmdə toplanır. O, atom kütləsinin böyük hissəsinin nüvədə cəmləşdiyini bildirdi. Atomda nüvənin ətrafında müsbət yüklü hissəciklər qədər elektron var və elektronlar atom həcminin böyük hissəsini tutur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Brüggedə

**Brüggedə** () — 2008-ci il Birləşmiş Krallıq və ABŞ-nin birgə istehsalı ilə çəkilmiş qara komediya, cinayət filmi. Rejissoru və ssenari müəllifi Martin MakDonadır. Baş rollarda Kolin Farrell, Brendan Qlison və Ralf Fayns çəkilib. Film Belçikanın Brügge şəhərinə yollanan iki Londonlu muzdlu qatildən bəhs edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Su tağı

**Su tağı** və ya **su arkası** və ya **su şırnağı ilə qarşılama** — hörmət və ya minnətdarlıq məqsədilə istifadə edilən mərasimdir.

## İstinadlar
Kometa (film)

**Kometa** () — 2014-cü il ABŞ istehsalı romantik, komediya-dram filmi. Rejissoru və ssenari müəllifi Sem Esmeyldir. Baş rollarda Emmi Rossum və Castin Lonq çəkilib. Film paralel dünyada cərəyan edir, quyruqlu ulduzun düşdüyü gündə tanış olan cütlüyün altı illik münasibətindən bəhs edir. Filmdə onların eşq hekayəsi xronoloji ardıcıllıq olmadan səhnədən-səhnəyə sıçramış şəkildə göstərilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sezaropapizm

**Sezaropapizm** — dini güc üzərində dünyəvi gücə nəzarət etməklə hər iki vəzifəni tək bir şəxsin əlində birləşdirmək fikrinə əsaslanan bir idarəetmə formasıdır.

İlk dəfə Bizans imperiyasında yaranan bu anlayış sonrakı əsrlərdə də davam etmişdir.VIII Henri IV tərəfindən İngiltərədə. O, əslində Rusiyada İvan tərəfindən həyata keçirilib. Bu söz "padşah" mənasını verən " *[[Sezar (titul)|sezar]]* " və "dini rəhbər" mənasını verən *[[papa]]* sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib.

## İstinadlar
Heyday Films

**Heyday Films Ltd.** — 1996-cı ildə britaniyalı film prodüseri Devid Heyman tərəfindən təsis edilmiş film studiyası. Hazırda İngiltərənin Borehamvud bölgəsində fəaliyyət göstərir. Studiya "*[[Harri Potter (film seriyası)|Harri Potter]]*" film seriyasının istehsalı ilə məşhurlaşıb.
Mafiya dövləti

**Mafiya dövləti,** hökumətin mütəşəkkil cinayətkarlıqla o qədər qarışdığı bir dövlət sistemi kimi müəyyən edilir ki, hökumət rəsmiləri, polis və/və ya hərbçilər cinayət təşkilatının bir hissəsinə çevrilirlər.   ABŞ diplomatlarının fikrincə, “Mafiya Dövləti” ifadəsi ilk dəfə Aleksandr Litvinenko tərəfindən işlənib. 

## İstinadlar
NLE Choppa

**NLE Choppa** (əsl adı: *Brayson Laşan Potts;* ) — ABŞ repçisi. Tennessinin Memfis şəhərindən olan Choppa 2019-cu ildə buraxdığı "Shotta Flow" sinqlı ilə şöhrət qazandı. Bu mahnı Billboard Hot 100 hit-paradında yuxarı sıralarda qərarlaşdı, sonralar RIAA tərəfindən platin sertifikata layiq görüldü. Mahnı həmçinin onun həmin il yayımladığı "Cottonwood" minialbomunda yer aldı. 

NLE Choppa ilk studiya albomu "Top Shotta"nı 2020-ci ilin avqustunda dinləyicilərə təqdim etdi.  Albomun "Camelot" və "Walk Em Down" mahnıları Billboard hit-paradında ilk 10-luğa daxil oldu. 2023-cü ildə ikinci studiya albomu "Cottonwood 2"nu buraxmazdan əvvəl "From Dark to Light" və "Me vs. Me" miksteyplərini yayımladı. Albomun ən populyar treki "Slut Me Out" oldu.

## Həyatı
Brayson Laşan Potts 1 noyabr 2002-ci ildə Tennessinin Memfis şəhərində anadan olub. Atası afroamerikalı, anası isə yamaykalıdır. O, Parkway Village bölgəsində böyüyüb. Cordova məktəbində təhsil alıb və basketbol oynayıb. 15 yaşında dostlarına qoşularaq freestyle rep oxuyub, 16 yaşında isə replə ciddi şəkildə məşğul olmağa başlayıb.

## Şəxsi həyatı
NLE Choppa 20 iyun 2020-ci ildə ata olub. Onun Klover Brayl Potts adlı qızı dünyaya gəlib. O, bu haqda deyib: "*Qızım üçün dəyişməli və daha yaxşı insan olacağam*".

Choppa 2020-ci ilin avqustunda "Awakened Choppa" adlı YouTube kanalını yaradıb. O, kanalına sağlam həyat tərzi və veqanlıqla bağlı videolar yerləşdirib.

NLE Choppa bir vaxtlar yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün cəzaçəkmə müəssəsinə düşüb. Bu hadisədən sonra o, davranışlarını dəyişdirdiyini bildirib.

O, 29 mart 2021-ci ildə oğurluq, narkotik və silah istifadəsi ittihamları ilə həbs olundu. Bunun ardınca "First Day Out" freestyle repini yayımladı.

3 may 2021-ci ildə NLE Choppa və yoldaşları Santa Monikadakı davaya qarışdı.

NLE Choppa 9 iyun 2021-ci ildə xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən qıza yardım etdiyini bildirdi, lakin bunun doğru olduğunu təsdiqləyəcək sübut tapılmadı.

O, 6 mart 2022-ci ildə sevgilisi Marissa Da’Nae-nin hamilə ikən övladını düşük səbəbilə itirdiyini bildirdi.

16 avqust 2023-cü ildə NLE Choppa ikinci dəfə ata oldu. Onun Da’Nae ilə münasibəti nəticəsində ilk dəfə Chozen Wone Da’Shun Potts adlı övladı dünyaya gəldi.

## Diskoqrafiya
### Studiya albomları
**Top Shotta* (2020)
**Cottonwood 2* (2023)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Sultan Yaqub dağı

**Sultan Yaqub dağı** Cənubi Azərbaycanda yerləşən bir dağdır. Dəniz səviyyəsindən təxminən 2000 m hündürlükdə yerləşən Sultan Yaqub dağı Qərbi Azərbaycan ostanının Nəqədə şəhristanında yerləşir və Nəqədə şəhərindən 5 kilometr aralıdır.

## İstinadlar
Marş (hərb)

**Marş** (, ) — Qoşunların yürüş qaydası ilə bir yerdən başqa yerə hərəkəti

## İstinadlar
Seyiçi Morimura

– müəmma janrında yazmış Yaponiya yazıçısı. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Yaponiyada insanlar üzərində təcrübələr aparmış 731-ci dəstə haqqında olan mübahisəli  trilogiyasına görə tanınır.

## Həyatı və karyerası
Seyiçi Morimura 1933-cü ildə Saytama prefekturasında doğulmuşdur. Kollecdən məzun olduqdan sonra 1964-cü ildə "Otani" hotelində işləməyə başlamış və növbəti 10 il oyunca burada işləmişdir. Hoteldə işləyərkən jurnal məqalələri yazmağa başlamışdır. İlk romanı  1967-ci ildə nəşr olunmuşdur.  romanına görə 1969-cu ildə Edoqava Rampo mükafatını, 1973-cü ildə Yaponiya Müəmma Yazıçıları Mükafatını qazanmışdır.

1976-cı ildə yazdığı  romanı qaradərili gəncin qətlindən bəhs edir və Yaponiyanın müharibədən sonrakı qaranlıq dövrünü işıqlandırır. Roman əsasında film çəkilmişdir. 1977-ci ildə nəşr olunmuş  romanı ucqar bir kənddə baş vermiş soyqırımdan bəhs edir. 731-ci dəstənin insan təcrübələrindən bəhs edən "Şeytanın qarınqululuğu" əsəri 1981-ci ildə qəzet seriyası kimi nəşr olunmağa başlamışdır. Əsər bestsellerə çevrilmişdir və Yaponiyada sensasiyaya səbəb olmuşdur.

2004-cü ildə Yaponiya Müəmma Ədəbiyyatı Mükafatını, 2011-ci ildə  tarixi romanına görə Eyci Yoşikava Ədəbiyyat Mükafatını qazanmışdır. Yazıçılıqla yanaşı hayku şairi olmuş, 2006-cı ildə Tokioda yerləşən KAVA hayku cəmiyyətinin üzvü olmuşdur. 24 iyul 2023-cü ildə ağciyər iltihabı səbəbilə Tokioda yerləşən bir xəstəxanada ölmüşdür.

## Şəxsi həyatı
İkinci Dünya müharibəsi zamanı Morimuranın yaşadığı ərazi ABŞ tərəfindən bombalanmış və bu səbəbdən pasifist prinsipləri mənimsəmişdir. Nüvə silahlarına qarşı olmaq və sülhü dəstəkləmək haqqında kitab yazmışdır. 2015-ci ildə konstitusiyanın Şinzo Abe tərəfindən yenidən təfsirinə qarşı baş vermiş aksiyalarda iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* J'Lit | Müəlliflər : Seyiçi Morimura | Books from Japan
Nikocado Avocado

**Nikocado Avocado** (tam adı: *Nikolas Perri*; ) — amerikalı internet ulduzu, YouTuber. Kanalına yerləşdirdiyi mokban videoları sayəsində məşhurlaşıb. O, 2022-ci ilin noyabrına kimi sahib olduğu altı kanalı ilə 7 milyon abunəçi və 1.8 milyarddan çox baxış sayı toplayıb.

## Həyatı
Nikolas Perri əslən Ukraynadandır. Uşaq yaşlarında amerikalı ailə tərəfindən övladığa götürülüb. Pensilvaniya ştatının Filadelfiya şəhərində böyüyüb. 

Perri kollecdə musiqi ixtisası üzrə təhsil alıb. 2011–2012-ci illərdə skripkaçılıq edərək pul qazanıb. O, həmin illərdə "Home Depot"-un (*alətlər, tikinti materialları, məişət texnikası və s. satan şirkət*) mağazasında da çalışıb. Perri 2013-cü ildə Brodvey tamaşalarında çıxışlar etmək arzusu ilə Nyu-York şəhərinə köçüb. Lakin istedadlı musiqiçilərlə dolu olan bu şəhərdə dolanmaq onun üçün çətin olub.

Perric2016-cı ildə onun kimi veqan Facebook qrupunun üzvlərindən olan Orlin Hom adlı şəxslə tanış olub. İkisi internetdə uzun müddət yaxın münasibət qurublar. Orlin sonralar Perrini görməkdən ötrü Kolumbiyadan Nyu-Yorka səyahət edib. Perri 2014-cü ildə onunla romantik münasibət qurur, bunun ardınca o, musiqi karyerasına son qoyaraq Homun yanına, Kolumbiyaya köçür. Cütlük 10 aprel 2017-ci ildə evlənib.

## İnternet karyerası
Onun əri Homun 2014-cü ildə öz videolarını paylaşdığı YouTube kanalı var idi. Perri onun məsləhətini dinləyərək "Nikocado Avocado" adlı kanalını açmışdır. O, bu kanalına veqan həyat tərzi, vloqlar və musiqi ifaları ilə bağlı bir çox videolar yerləşdirirdi. 1 aprel 2016-cı ildə isə artıq veqanlıq mövzusuna dair videolar çəkmək istəmədiyini bildirdi.

O, 2016-cı ildə kanalına mokban temalı videolar yükləməyə başlayıb. Bu tipli videolara görə onun kanalı getdikcə böyüyüb. Paylaşdığı videolar bir həftə ərzində 50.000-dən çox baxış sayısı toplayırdı. O, mokban trendinə qoşulmuş ilk amerikalı idi. Həmin dövrlərdə o, mokban videolarını çəkərkən çiyninə yaşıl tutuquşusunu qoyurdu.

Perri 2018-ci ildə Comedy Central kanalında yayımlanan "*Tosh.0*" serialında rol alıb. O, sonralar özü üçün Cameo, TikTok, Twitter, Facebook, Instagram, Patreon və OnlyFans profilləri yaradıb. Perri ruh düşkünlüyü yaşayanda videolarına daha çox insanın baxmasını təmin etmək üçün aldadıcı (*clickbait*) video adlarından və thumbnail-lərdən (*videoların üz qabığı*) istifadə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
"İran monarxiyasının 2500 illiyi ziyafəti" medalı

**"İran monarxiyasının 2500 illiyi ziyafəti" medalı** — 1971-ci ildə sonuncu İran şahı, Məhəmməd Rza Pəhləvinin əmrinə əsasən təsis edilmiş mükafat. Mükafat əsasən Persepolis şəhəri yaxınlığında, 1971-ci ildə təşkil edilmiş İran monarxiyasının 2500 illiyi ziyafətinin xarici dövlət rəsmiləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## İstinadlar
Ceyms Beyker

**Ceyms Beyker** ( ) — amerikalı siyasətçi, ABŞ-ın Maliyyə Naziri, Prezident Ronald Reyqanın administrasiyanın rəhbəri və 1989-1992-ci illərdə ABŞ Dövlət Katibi.

## İstinadlar
Əhməd Tsalikov (heykəltaraş)

**Əhməd Batskoyeviç Tsalikov** () — Sovet və Azərbaycan heykəltaraşı, Azərbaycanın əməkdar rəssamı (2006), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1980).

## Haqqında
Əhməd Tsalikov 10 iyul 1929 ildə Şimali Osetiyada doğulub. Heykəltəraş uşaqlığının ilk illərini Noqkau kəndində keçirib. Sonralar ailə Bakıya köçüb burada məskunlaşır. Əhməd ​​orta məktəbi bitirdikdən dərhal sonra Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinə daxil olur. Sonra isə təhsilini Leninqrad Rəssamlıq Akademiyasında davam etdirir. Orada Akademiyanı bitirdikdən sonra gənc heykəltəraş çox sevdiyi Bakıya dönür. Tsalikov müəllimləri arasında Cəlal Qaryağdı və Pinxos Sabsayın adlarını çəkir. Onun yaradıcılıq yolu Mirələsgər Mirqasımov, Elmira Hüseynova və digər məşhur sovet heykəltəraşları ilə bağlı idi. 2017-ci ildən Vladiqafqazda yaşayırdı. Məşhur heykəltəraş 21 sentyabr 2023-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Vebkamera

Kamera ilk dəfə 1991-ci ildə Kembric Universitetinin Kompüter Elmləri Departamentində hazırlanmışdır. Bu kamera 22 avqust 2001-ci ilə qədər açıq qalmış, həmin tarixdən sonra bağlanmışdır. Kamera tərəfindən çəkilən son görüntülər hələ də onun ana səhifəsində mövcuddur.
Düzləndirici

**Düzləndirici** — elektrik enerjisinin çeviricisi; dəyişən cərəyanı sabit cərəyana çevirmək üçün nəzərdə tutulmuş mexaniki, elektrovakuum, yarımkeçirici və ya digər cihazdır.

Əksər düzləndiricilər sabit deyil, pulsasiya edən cərəyan yaradır; dalğaları hamarlamaq üçün filtrlər istifadə olunur.

Əks funksiyanı yerinə yetirən cihaz — sabit cərəyanı dəyişən cərəyana çevirən — invertor adlanır.