open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aksay körpüsü

**Aksay körpüsü** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən, Don çayı üzərində inşa edilmiş körpü. Körpünün ümumi uzunluğu 580 metrdir. 1964-cü ildə Don avtomagistralının 1062-ci kilometrliyində, gündəlik 7 min avtomobili qəbul etmək güçünə malik iki zolağı tətfil verilmişdir. Buradan keçən hər maşın 6 ton yük daşıya bilər. 1995-ci ildə körpüyə əlavə olaraq üçüncu zolaq inşa edilir. Hazırda hər il körpüdən 30 min maşın keçir. Hər maşına isə 8 ton yük düşə bilər. Körpü Don çayının mənsənbindən 60&nbsp;km yuxarıda yerləşir.  malikdir.

## Adlanması
Körpü öz adını yerləşdiyi şəhərin adından almışdır. Şəhər isə öz növbəsində adını onun ərazisindən axan Aksay çayından alıb. Çay Donun sağ qolunu təşkil edir. Bu türk dillərində olan əfsanə ilə əlaqədardır. *Aksay* rus dilinin xüsusiyyətlərinə uymuş *Ağçay* sözüdür

## Bərpa və təmir
2014-cü ilin payızında Aksay körpüsünün 2 xətli hissəsinin bərpası başa çatdırılmalı idi. Körpünün bu hissəsinin bərpasına 2,94 milyard rubl tələb edilirdi. Sənədlərə əsasən bərpa işlərindən sonra onun uzunluğu 1 227,7 m, eni isə 567,11 m təşkil edir. Zolaqların sayı isə üçdür.. Yenidən bərpa edilmiş hissə 1 noyabr 2014-cü ildə istifadəyə verilmişdir.. Körpünün sol hisdəsinin təmirinə isə 25 fevral 2015-ci ildə başlanılmışdır. Körpü 1 iyul 2015-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Bununla belə şimal hissə isə hələ də pis vəziyyətdə qalır.

## İstinadlar
Nikaraqua gerbi

**Nikaraqua gerbi** — Nikaraqua dövlət rəmzi. 22 avqust 1823-cü ildə qəbul olunub.

## Tarixi

## Həmçinin bax
* Nikaraqua bayrağı
Ceyk Fenleyson

**Ceyk Fenleyson** (2 fevral 1993-cü ildə anadan olub) — ABŞ Futbol Liqası təmsilçilərindən olan *Orlando Siti B* klubunda qapıçı kimi çıxış edən peşəkar ABŞ futbolçusu.

## Karyerası

### Kollec
Fenleyson öz karyerasına 2012-ci ildə *Akron Universiteti*nin kollec futbolu komandasında başlamışdır. 2015-ci ilə qədər bu klubda oynamışdır. 2011-ci ildə qırmızı köynəklilərin də şərəfini qorumuşdur.

### Peşəkar
Fenleyson 4 fevral 2016-cı ildə ABŞ Futbol Liqası təmsilçilərindən olan *Orlando Siti B* klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Akron Zips bio
Voroşilov körpüsü

**Voroşilov körpüsü** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən, Don çayı üzərində inşa edilmiş körpü.

Körpü 1961—1965-ci illərdə memar N. İ. Kuzensovun və mühəndis Ş. A. Klemanın layihəsi  əsasında inşa edilmişdir. Burada qaynaq və bolddan istifadə edilməmişdir. Körpü üzərindən Rostovu peyk şəhər olan Bataysk ilə birləşdirən magistral keçir.

## Körpünün vəziyyəti
22 oktyabr 2007-ci ildə plan üzrə yoxlama zamanı körpüdə çat aşkarlanmışdır. Bundan sonra körpü bütün növ nəqliyyatın hərəkəti üçün bağlanılmışdır. Hətta piyadaların belə hərəkəti üçün belə müvvəqəti bağlanılır. Bu körpünün bağlanması ilə şəhərdə nəqliyyat sıxlığı yaranır. 2007-ci ilin dekabrında yalnız sərnişinlərin hərəkəti üçün pulsuz «qarmonvari» formaya malik avtobuslar istifadəyə verilir. Bu avtobuslar sırf körpüdə hərəkət üçün istifadə edilirdi.  
27 dekabr 2007-ci ildə körpü üzərindən hərəkət ancaq avtobuslar üçün açılır. Bu şərtlə ki, eyni anda yalnız bir avtobus hərəkət edə bilir. 23 iyun 2008-ci ildə Voroşilov körpüsü üzərindən yük avtomobilləri xaric digərlərinin keçidinə icazə verilir. 25 iyul 2008-ci ildə Sivers küçəsi ilə hərəkət yeni körpünün inşası ilə əlaqədar dayandırılır.

## Körpünün bərpası
2017-ci ilin sonlarına Rostov-na-Donu hökumət rəhbərliyi hazırda körpüdə mövcud olan iki zolağı altıya çatdırmaq istəyir. Hazır ki planlara əsasən hökumət köhnə körpünün yerində iki yeni körpü inşa etmək istəyir. Hansı ki, ilk körpüyə bənzəyəcəkdirlər. Üstəlik gəlilərin sərbəst hərəkəti belə təmin ediləcəkdir.  
Layihəyə görə körpü gün ərzində 66 540 avtomobili ötürmək güçünə malik olacaqdır. Onun eni isə 36 metr olmalıdır. Su səthi hissəsi 624,2 metr olması planlaşdırılır.

Tikinti-bərpa işləri 2013-cü ilin payızında başladılmışdır. 2017-ci ilin 30 noyabr tarixində isə tikintinin sonlandırılması planlaşdırılır. İşlər qrafik üzrə gedir.

15 fevral 2014-cü ildə Köhnə Voroşilov körpüsü tamamən sökülmüşdür. Bu qərar «Layihəkörpükonstruksiya» institutu tərəfindən verilmişdir. 
11 avqust 2015-ci ildə sağ körpüdə piyadaların hərəkəti üçün yol açılmışdır.

## Mənbə
* Rostov-na-Donuda təmirdən sonra yeni körpü açılır 
* Voroşilov körpüsünün sxem, maket və şəkilləri

## İstinadlar
İttifaq (ABŞ)

thumb|Vətəndaş müharibəsi dövründə ştatların bölgüsü:
**İttifaq** () — Vətəndaş müharibəsi dövründə 24 şimal ştatının federasiyası. Cənub Amerika Konfederativ Ştatları əleyhinə idi. 
## İttifaq ştatlarının siyahısı
* Ayova
* Vermont
* Viskonsin
* Delaver
* Qərbi Virciniya
* İllinoys
* İndiana
* Kaliforniya
* Kanzas
* Kentukki
* Konnektikut
* Massaçusets
* Minnesota
* Missuri
* Miçiqan
* Men
* Merilend
* Nevada
* Nyu-Cersi
* Nyu-York
* Nyu-Hempşir
* Ohayo
* Oreqon
* Pensilvaniya
* Rod-Aylend
## Ədəbiyyat
* Gallagher, Gary W. The Union War (2011), emphasizes that the North fought primarily for nationalism and preservation of the Union
* Gallman, J. Matthew. The North Fights the Civil War: The Home Front (1994)
* Neely, Mark. The Divided Union: Party Conflict in the Civil War North (2002)
* Rorabaugh, William J. "Who Fought for the North in the Civil War? Concord, Massachusetts, Enlistments, " Journal of American History 73
## Xarici keçidlər
* Lincoln Administration links 
* Civil War Soldiers
* Abraham Lincoln online 
*  "Financial Measures," by Nicolay and Hay (1889)
* "Lincoln Reelected," by Nicolay and Hay (1889)
* "First Plans for Emancipation," by Nicolay and Hay (1889)
* "Emancipation Announced," by Nicolay and Hay (1889)
Ağqoyunlu hökmdarlarının siyahısı

**Ağqoyunlu hökmdarlarının siyahısı** — oğuz mənşəli Bayandurlar sülaləsinə mənsub olan hökmdarların siyahısı. Ağqoyunlu hökmdarlarının idarəsi altında imperiyanın sərhədləri ən qüvvətli dövrlərində şimalda Rusiya, cənubda Fars körfəzi, şərqdə İran Xorasanı, qərbdə Türkiyə və Suriyaya qədər uzanıb. Ağqoyunlu tayfa ittifaqının əsasını Pəhləvan bəy qoymuşdur. 1401-ci ildə Osman bəy tərəfindən mərkəzi Diyarbəkir şəhəri olan Ağqoyunlu bəyliyinin əsası qoyulmuşdur. 1468-ci ildən isə Uzun Həsən tərəfindən Ağqoyunlu imperiyasının əsası qoyulmuş və mərkəzi Təbriz şəhəri olmuşdur.

1387-ci ildən 1508-ci ilə qədər Ağqoyunlular 20 hökmdar tərəfindən idarə olunmuşlar. Sultan Yaqubun ölümündən sonra Ağqoyunlular arasında başlayan taxt mübarizəsi ölkənin süqutuna gətirib çıxarmışdır. Gödək Əhmədin ölümündən sonra ölkə Əbhər sülh müqaviləsi ilə Əlvənd mirzə və sultan Murad arasında 2 yerə bölündü. 1501-ci ildə Əlvənd mirzəni və 1503-cü ildə sultan Muradı məğlub edən I şah İsmayıl tərəfindən 1508-ci ildə Ağqoyunluların hakimiyyətinə tamamilə son qoyuldu. Beləliklə, Ağqoyunluların süqutu ilə onun yerində Səfəvilər imperiyasının əsası qoyuldu.

## Ağqoyunlularda hökmdar

Ağqoyunlu hökmdarlarının titulları Uzun Həsənin dövrünə qədər "*[[bəy]]"* olmuşdur. Uzun Həsən Qaraqoyunluları və Teymuriləri məğlub edərək "imperiya" qurduqdan sonra hökmdarlara bəydən başqa "*[[padşah]]"* və "*[[sultan]]"* da deyilməyə başlandı. Ağqoyunlu hökmdarı qeyri-məhdud hakimiyyətə malik idi. O, ordunun komandanı idi və qanunlarda, sosial, iqtisadi sahədə istədiyi qərarı qəbul edə və dövlət məmurlarının təyin edə və azad edə bilərdi. Hökmdarın verdiyi əmrlər "*[[fərman]]*" sayılırdı və katiblər tərəfindən yazılırdı. Fərmanların üzərində hökmdarın möhürü olurdu. Ağqoyunlu hakimiyyəti mütləq monarxiya ilə idarə edilirdi. Ağqoyunlu hökmdarlarının məşvərətçi orqanı olan "*[[Divan (idarə)|divan]]*" mövcud idi. Ancaq son qərarı hökmdar verirdi.

Ən çox hakimiyyətdə olan Ağqoyunlu hökmdarı Osman bəy olmuşdur. Belə ki, Osman bəy 32 il hakimiyyətdə olmuşdur. Ən az hakimiyyətdə olan hökmdar isə sultan Xəlil olmuşdur. O, 1478-ci ilin qış və yay aylarında hakimiyyətdə olmuşdur.

## Hökmdarların siyahısı
*  — hökmdar taxtda olmasına baxmayaraq hakimiyəti əlində tam cəmləşdirə bilməyib.
*  — müstəqilliyini hər hansı bir vilayətdə elan edib, bütün ölkə ərazisində hökmdar deyil.

### Quruluş dövrü

### Bəylik dövrü

### İmperiya dövrü

### Diyarbəkir hökmdarları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Atka adası

**Atka adası** — (, ) — Aleut adaları qrupuna daxil olan Andreyanov adaları qrupunun ən böyük adasıdır. Ada inzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska ştatının tərkibinə daxildir.

## Coğrafiyası
Atka adasının ümumi sahəsi 1048&nbsp;km²-dir. Sahəsinin böyüklüyünə görə ada ABŞ-nin ən böyük 22-ci adasıdır. Adak adasından 80 kilometr şərqdə yerləşmişdir. Adanın uzunluğu təxminən 3,2&nbsp;km ilə 105&nbsp;km arasında, eni isə 32&nbsp;km-dir. Adanın şimal-şərqində isə adanın ən yüksək nöqtəsi hesab edilən Korovin vulkanı yerləşmişdir. Bu vulkan dəniz səviyyəsindən 1533 m hündürlükdə yerləşmişdir. Atka adasının ən qərb nöqtəsindən 5,5&nbsp;km uzaqlıqda, kiçik Oqlodak adası və Kiqun burnu yerləşmişdir. Ada dağlıqdır. Adanın səthi tundra bitkiləri, mamırlar, şibyələr və qıjılar ilə örtülmüşdür.

Adanın iqlimi soyuq dəniz iqlimi ilə səciyyələnir. Ada sıx dumanlarla və yağıntılarla örtülü olur.

## Tarixi
Ada 1867-ci ildə Alyaska ilə birlikdə ABŞ-yə satılmışdır.

## Əhalisi
2000-ci il əhalinin siyahıya alınma məlumatlarına əsasən adanın əhalisi 95 nəfərdən ibarətdir. Demək olar ki, əhalinin hamısı Atka yaşayış məntəqəsində yaşayırlar. Bu məntəqə adanın şərq sahillərində yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Açılan Rostov dəmiryol körpüsü

**Açılan Rostov dəmiryol körpüsü** — üç aşırımlı, iki zolaqlı açılan,  Don çayı üzərində inşa edilmiş dəmiryol körpüsü.  Körpü Rostov-na-Donu şəhərində Temernik çayının mənsəbinə yaxın ərazidə, Rostov-Qlavnı və Zareniya stansiyaları arasında yerləşir. Buradan Rostov ərazisindən keçən sərnişin qatarlarının böyük əksəriyyəti və yük qatarlarının isə bir qismi buradan keçir.

## Tarixi
### 1874-ci il körpüsü
Burada ilk dəmiryol körpüsü 1873—1874-cü illərdə Vladiqafqaz dəmiryollarının rəhbərliyi altında Erast Mixayloviç Zubovun layihəsi əsasında yaradılmışdır. Bu körpü bir xəttli beş aşırımlı körpü olmuşdur. 
Bu körpü gəmilərin hərəkəti üçün çətinliklər törədirdi. Bəzən isə hətta toqquşmalar baş verirdi. Bu məqsədlə hətta eniş barjası istifadəyə verilmişdir. Barjanın hədəfi gəmiləri sərbəst şəkildə üzü axara və əksinə istiqamətdə endirmək olmuşdur.

### 1917-ci il körpüsü
Əlverişsizliyi ucbatından 1912-ci ildə 40–50 m aşağı axarda bir xəttli körpünün əvəzinə iki xəttli körpü inşa etmək qərara alınır. İnşaatçı Stanislav İqnateviç Belzeski, körpü inşaatı üzrə alimlər Nikolay Appollonoviç Belelyubovski və professor Qriqori Petroviç Perederiya tərəfindən üç aşırımlı  körpü layihələndirilir. Bu forma və quruluşuuna görə Rusiyada ilk belə körpü olur. Rostovlular körpünü «Amerikan sayağı» adlandırırlar. Bu isə həmin körpülərin XIX əsrin sonlarından Şimali Amerikada geniş inşası ilə əlaqədar olmuşdur. Köhnə körpü 1920-ci ildə sökülmüş və hissələri Soçi-Ader dəmir yolunda istifadə edilmişdir.

### Müharibə illəri
Müharibənin ilk aylarında köhnə körpünün yerində yeni müvəqqəti körpü inşa edilir. 21 noyabr 1941-ci ildə Qırmızı ordu geri çəkilərkən körpülər almanların əlinə keçməsin deyə partladılır. Ancaq artıq 28 noyabrda ərazi geri alınır. Müvvəqəti körpü bərpa edilir. İkinci işğal zamanı isə bu körpü yenidən partladılır. 1943-cü ilin fevralında ərazi işğaldan azad edilərkən iki körpü tamamən dağıdılmışdı.

### Müharibə sonrası
1945-ci ildə Amerikan körpüsünün yerinə açılmayan müvəqqəti körpü inşa edilir. 1949—1952-ci illərdə köhnə körpünün yerində isə yeni köroü inşa edilmişdir. Hansı ki, hazlrda belə istifadə edilir. 1945-ci ildə Amerikan körpüsü tamamən sökülür. Onun dirəkləri indidə qalır.

2001—2003-ci illərdə körpü yenidən bərpa edilmişdir.

## Qalereya

Fayl:First Rostov rail bridge.jpg|Açıqca
Fayl:Rostov rail bridges.jpg|İlk iki Rostov dəmiryol körpüsü
Fayl:Rostov rail bridges 2.jpg|Arxa planda — Yeni Amerikan sayağı körpü


## Mənbə

* Сидоренко В. Т. Время разводить мосты: из истории железнодорожных мостов через реку Дону // ''Донской временник. Год 2007-й''. Ростов-на-Дону, 1993-2014

## İstinadlar
Azərbaycan–Baham adaları münasibətləri

**Azərbaycan–Baham adaları münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Baham Adaları Birliyi arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## İqtisadi əlaqələr
### Ticarət
2015-ci ildə Baham adalarından Azərbaycana idxal 2,2 min ABŞ dolları məbləğində olmuş, ixrac əməliyyatları isə qeydə alınmamışdır.

## Maraqlı məlumatlar
20 oktyabr 2016-cı ildə "ADA" Universitetinin tələbəsi olan Baham Adaları Birliyinin vətəndaşı Cordan Haçesonun "ASAN xidmət" mərkəzinə müraciəti 12.000.000-cu müraciət kimi qeydə alınıb.

## Həmçinin bax
* Baham adaları–Türkiyə münasibətləri

## İstinadlar
Adak adası

**Adak adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna daxil olan Andreyanov adaları qrupunun ən böyük adasıdır. Ada inzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska ştatının tərkibinə daxildir. 2010-cu il əhalinin siyahıya alınma məlumatlarına əsasən adanın əhalisi 326 nəfərdən ibarətdir.

## Coğrafiyası

Adak adasının ümumi sahəsi 711,18&nbsp;km²-dir. Sahəsinin böyüklüyünə görə ada ABŞ-nin ən böyük 25-ci adasıdır. Adak adasının uzunluğu təxminən 54,5&nbsp;km, eni isə 35&nbsp;km-dir. Adanın ən yüksək nöqtəaı (Moffett dağı) dəniz səviyyəsindən 1196 m hündürlükdə yerləşmişdir. Dağ adanın şimal-qərb qurtaracağında yerləşib. Ada dağlıqdır. Adanın səthi tundra bitkiləri, mamırlar, şibyələr və qıjılar ilə örtülmüşdür. *Polystichum aleuticum* adlı qıjı növü Adak adası üçün endemik hesab olunur və hal-hazırda yox olmaq təhlükəsi altındadır.

Adanın iqlimi soyuq dəniz iqlimi ilə səciyyələnir. Ada sıx dumanlarla və yağıntılarla örtülü olur.

## Tarixi
Ada 1753-cü ildə rus sənaye sahibləri tərəfindən aşkar edilmişdir. Həmin şəxslər adanı "Sv. İeremiya" gəmisi vasitəsilə tapmışdılar. Gəmiçilər adada aleutların qəsəbəsini aşkar etmişlər. Bəzi hallarda onlar arasında silahlı konfliktlər olurdu. 1759-cu ildə adaya daha bir rus gəmisi olan "Sv. Vladimir" gəmisi gəldi. Onların da gəlişi yerli aleutlarla münaqişələrə səbəb oldu. Gəmidə rus sahibkarları yer alırdı..

Ada 1867-ci ildə Alyaska ilə birlikdə ABŞ-yə satılmışdır.

## Nəqliyyat
Adada Adak Hava Limanı yerləşir. Hal-hazırda *Alaska Airlines* aviaşirkəti tərəfindən *[[Boeing 737]]* təyyarələri ilə Ankoricə həftədə iki müntəzəm reys həyata keçirilir. Digər nəqliyyat infrastrukturuna 3 ədəd dərin sularda yerləşən yanacaqdoldurma kompleksi daxildir. Adada təxminən 26 kilometrlik avtomobil yolu yerləşmişdir. Yol asfalt qatı ilə örtülüdür.

## Həmçinin bax
* Nunivak adası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Photographs of Adak 1944 onward, mostly by U.S. servicemen.
* Adak Photos Photographs from Adak Island, may 2006
* Article and pictures of visit to Adak July 2006 by retired Navy veteran
* Adak Memoirs Memoirs and photos of Adak wanted to preserve history, November 2011
Azərbaycan–Beliz münasibətləri

**Azərbaycan–Beliz münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Beliz arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 2002-ci ilin iyun ayının 24-də qurulmuşdur.

## İqtisadi əlaqələr
### Ticarət
2015-ci ildə Belizdən Azərbaycana idxal 69,5 min ABŞ dolları məbləğində olmuş, ixrac əməliyyatları isə qeydə alınmamışdır.

## İstinadlar
De-Friz yarımadası

**De-Friz yarımadası** () — Rusiyanın Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Amur körfəzinin şimal hissəsində qərarlaşır. Şərqdən Uqlovoy buxtasının suları ilə yuyulur. Yarımada amerikalı fermer Vladivastokda 15 il yaşayan Ceyms Kornelius De-Frizin şərəfinə adlandırılmışdır. Yarımadada De-Friz qəsəbəsi yerləşir.
## Maraqlı fakt
De-Frizdə əfsanəvi rus hərbi təyyatəçisi Pavel Mitt dəfn edilmişdir.

Sovet hakimiyyəti illəri burada bütün ölkədə ən məşhur pioner düşərgəsi («Kosmos») vardı.

## İstinadlar
Melborn adası

**Melborn adası** () — Kanada Arktik arxipelaqı daxil olan adadır. 2012-ci ilin məlumatlarına əsasən adada insan yaşamır.

## Coğrafiyası
Ada Kuin-Mod körfəzinin qərb hissəsində yerləşmişdir. Ada Kanadanın materik hissəsinə daxil olan Kent yarımadasının 9&nbsp;km şərqdə və böyük ada olan Viktoriyadan (böyüklüyünə görə Kanada Arktik arxipelaqında ikinci adadır) 30&nbsp;km cənubda yerləşmişdir.

Adanın səthinin ümumi sahəsi 381&nbsp;km² təşkil edir. Sahil xəttinin uzunluğu 82 kilometrdir. Ada planda ovalşəkillidir. Ən hündür nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 100 m yüksəklikdə yerləşmişdir. Bu cür yerləşmə adaya günbəzşəkilli forma verir. Adanın uzunluğu cənub-şərqdən şimal-qərbə doğru 29 kilometr təşkil edir. Maksimal eni 16 kilometrdir. Adada bir çox kiçik çarhovuz və göl, bataqlıqlar yerləşmişdir. Bu su mənbələri adada əhəmiyyətli yeri tutur.

## İstinadlar
Nikaraqua Mərkəzi Bankı

**Nikaraqua Mərkəzi Bankı** () — Nikaraquanın mərkəzi bankı.

## Tarixi
Bank 1960-ci il tarixində qurulmuş və 1 yanvar 1961-ci il tarixində fəaliyyətə başlamışdır.

## Həmçinin bax
* Nikaraqua iqtisadiyyatı

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
Mustafa İslamoğlu

**Mustafa İslamoğlu** () — Türk ilahiyyatçı, şair. Ədəbiyyat, İslam hüququ, İslam tarixi, təfsir kimi sahələrdə tanınmış alim.

## Həyatı
Mustafa İslamoğlu 28 oktyabr 1960-cı ildə Türkiyənin Kayseri vilayətinin Dəvəli şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya gəlmiş, orta təhsilini də elə orada almışdır. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Yüksək İslam İnsti-tutunda, daha sonra isə Misirin məşhur əl-Əhzər Universitetin-də iki ixtisas üzrə (İslam hüququ və təfsir) ali təhsilə yiyələn-mişdir.

M. İslamoğlu tələbəlik illərindən fəlsəfi-teoloji-əxlaqi mövzularda elmi tədqiqat işləri ilə məşğul olmağa başlamış (1982–1989) və "Dergah" (1982–83) jurnallarında yayımlamışdır.

Mustafa İslamoğlu filosof, mədəniyyətşünas, ilahiyyatçı, yazıçı və şairdir. Yazıçı-publisistin "Yeni Şafak", "Anadolu’da Vakit", "Akit", "Selam", "Aylık Dergi", "Ribat", "Meydan" kimi qə-zet və jurnallarda çap edilən aktual mövzulara həsr olunmuş məqalələri "Makalat", "Şafak Yazıları", "Dağarcık", "Yokluğunda Düşülmüş Notlar", "Savaş Kesmeyen Sözler", "Sözün Gücü mü", "Gücün Sözü mü", "Yerliler ve Yersizler", "Ayetlerin işığında" adlı əsərlərdə toplanıb, kitablar şəklində çap edilmişdir.

M. İslamoğlu fəlsəfi, teoloji, sosioloji, kulturoloji, tarixi, ədəbi və s. mövzulara dair 30-dan artıq elmi və elmi-publisistik əsərin müəllifidir.

## İstinadlar
Daşlı

* Daşlı (Laçın)
* Daşlı (Kəleybər)
* Daşlı (Vedibasar)
* Daşlı (Eçmiədzin)
* Daşlı ada
* Daşlıyataq
David Neres

**David Neres Kampos** (3 mart 1997-ci ildə anadan olub) — **David Neres** kimi də tanınan, İtaliya A Seriyası klubu "Napoli"də hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Braziliya futbolçusu.

## Klub karyerası

### San-Paulu
Neres San-Pauluda anadan olmuşdur. Neres 2007-ci ilin sentyabr ayında 10 yaşı olarkən San-Paulu klubunun gənclər komandasına cəlb olunmuşdur. 2016-cı ilin fevral ayında U-20 Libertadores Kubokundakı oyunlarda iştirak edən zaman çiynindən zədə aldı. Bu zədəyə görə o, bir ay yaşıl meydanlardan uzaq qaldı.

Neres 2016-cı ilin avqust ayında baş məşqçi Rikardo Qomeşin göstərişi əsasında əsas yığmaya təyin olunmuşdur. Neres əsas yığma ilə debütünü 17 oktyabr 2016-cı ildə Seriya A-da *Fluminense* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Neves ikinci hissədə Robsonu əvəzləmişdir. Həmin görüşdə San-Paulu Fluminenseyə səfərdə 2–1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

Neves 22 oktyabr 2016-cı ildə *Ponte Preta* klubu ilə görüşdə ilk qolunu vurmuşdur. Həmin görüşdə komandası evdə 2–0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. On dörd gün sonra isə o, Korintians Paulista klubu ilə əzəli görüşdə ikinci qoluna imza atmışdır. Həmin görüşdə isə komandası 4–0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

### Ayaks
30 yanvar 2017-ci ildə David Neres €12 milyon qarşılığında Niderland klubu olan Ayaks klubuna transfer olmuşdur.

## Karyera statistikası

## Uğurları
;San-Paulu
* U-20 Libertadores Kuboku: 2016

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Trudnı yarımadası

**Trudnı yarımadası** () — Rusiyanın Primorsk diyarının cənub-şərqində yerləşən yarımada. Yarımadanın şərqində Naxodka şəhəri yerləşir. İnzibati cəhətdən Naxodka şəhər dairəsi və Partizan rayonu ərazisinə daxildir. Şimaldan cənuba 15&nbsp;km, şərqdən qərbə isə 10&nbsp;km-dir. Cənub-şərqində Lisi adası yerləşir. Ada vaxtı yarımadanın bir hissəsi olmuşdur. Adanın ən hündür nöqtəsi Krestovayadır (376 m).
Antropogen lanşaft ərazisinin yarısını əhatə edir. Şərqində Naxodka şəhəri ərazisi, qərbində isə rekreasiya ərazisi yerləşir. 1960-cı illərə qədər qərbində Loqaneşt kəndi yerləşirdi. Ərazisində yerləşən meşələrdə ısasən monqol palıdı və Koreya sidri yayılmışdır. Burada ilk dəfə Amur pələngi 1860-cı illərin sonu, 1870-ci illərin əvvələri müşahidə edilmişdir. Son dəfə pələngə 2010-cu ilin noyabrında Primorskoye gölü ətrafında müşahidə edilmişdir.

## İstinadlar
MLS

**Major League Soccer** (**MLS**) — ABŞ Futbol Federasiyası tərəfindən icazəsi verilən, kişilər arasında keçirilən peşəkar futbol liqasıdır. Bu liqa ABŞ və Kanadada futbol üzrə ən yüksək səviyyəli liqa hesab olunur.

## İstinadlar
Azərbaycan–Kanada münasibətləri

**Azərbaycan–Kanada münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə Kanada arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
Kanada Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini 25 dekabr 1991-ci ildə tanımışdır.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin avqust ayının 10-da qurulmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Kanadadakı Səfirliyi 2004-cü ilin sentyabr ayında açılmışdır. Kanadanın Türkiyə Respublikasındakı səfiri həmçinin Azərbaycana akkreditə olunmuşdur. Hazırda səfir Kris Kuterdir.

## Parlamentlərarası əlaqələr
2006-cı ilin noyabr ayında Kanada Parlamentində Kanada–Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Qrupu təsis edilmişdir. Qrupun sədri 2013-cü ilin məlumatlarına görə Kanada Parlamentin Mühafizəkarlar partiyasından olan üzvü Barri Devolindir.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Kanada parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 5 dekabr 2000-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Samur Novruzov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Fuad Muradov işçi qrupunun rəhbəridir.

## Müqavilə-hüquq bazası
İki ölkə arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair 4 sənəd imzalanmışdır.

## İqtisadi əlaqələr
### Ticarət
2015-ci ildə Kanadadan Azərbaycana idxal 16632,1 min ABŞ dolları, ixrac əməliyyatları isə 223722,6 min ABŞ dolları məbləğində olmuşdur.

### Turizm
Bakıda Kanada şirkətlərinə məxsus beşulduzlu iki otel – "Four Seasons" və "Fairmont" otelləri fəaliyyət göstərir.

### Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)

## Mədəni əlaqələr
2006-cı ildən etibarən Kanadada keçirilən Niaqara Beynəlxalq Musiqi Festivalında Azərbaycan mütəmadi iştirak edir. Festival çərçivəsində Azərbaycan Mədəniyyəti və İncəsənəti Günləri keçirilmişdir.

Müxtəlif vaxtlarda Kanadada Azərbaycanın görkəmli mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin – Müslüm Maqomayev, Çingiz Sadıqov, Alim Qasımov və başqalarının yaradıcılığına həsr olunmuş tədbirlər keçirilmişdir.

2010-2011-ci illərdə azərbaycanlı məcburi köçkünlərin həyatından bəhs edən və İzabel Hüberin müəllifi olduğu "Gülnarənin donu" () adlı tamaşa Kanadanın müxtəlif şəhərlərində nümayiş etdirilmişdir.

12-14 sentyabr 2014-cü il tarixlərində Kanadanın Monreal şəhərində "Azərbaycan film festivalı" keçirilmişdir.

24-25 oktyabr 2015-ci il tarixlərində Kanadanın Toronto şəhərində Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının sədri, xalq artisti Firəngiz Əlizadənin *"Oyan!"* adlı konserti təşkil olunmuşdur.

## Humanitar əlaqələr
### Tələbə mübadiləsi
Azərbaycan Respublikasının Hökuməti tərəfindən qəbul olunmuş “Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsili üzrə Dövlət Proqramı (2007-2015-ci illər)” çərçivəsində 100 nəfərə yaxın azərbaycanlı gənc təhsil almaq üçün Kanadanın müxtəlif universitetlərinə göndərilmişdir.

## Diaspora
### Kanada azərbaycanlıları

## İdman sahəsində əməkdaşlıq

### Futbol qarşılaşmaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanin Kanadaki səfirliyi Rəsmi sayti
* Türkiyədəki Kanadanin səfirliyi Rəsmi sayti 
* İkitərəfli münasibətlər
* Azərbaycan-Kanada münasibətləri
Angelina Melnikova

**Angelina Romanovna Melnikova** () — Rusiyanı təmsil edən idman gimnast. Angelina Melnikova 2016-cı ildə Rusiyanı XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi və gümüş medal qazandı.

## Karyerası
Angelina Melnikova 2016-cı ildə Rusiya bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, komanda yarışlarında yığma Aliya Mustafina, Seda Tutxalyan, Mariya Paseka və Dariya Spiridonova ilə birgə finalda 176.688 xal toplayaq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

## İstinadlar
Mariya Paseka

**Mariya Valeriyevna Paseka** (19 iyul 1995; Moskva, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən idman gimnastı. Mariya Paseka 2012 və 2016-cı ildə Rusiyanı Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və üç gümüş, bir bürünc medal qazanıb.

## Karyerası
Mariya Paseka birinci dəfə Olimpiya oyunlarına 2012-ci ildə Böyük Britaniyanın London şəhərində XXX Yay Olimpiya Oyunlarında qatılıb. O, komanda yarışlarında yoldaşları Aliya Mustafina, Viktoriya Komova, Kseniya Afanasyeva və Anastasiya Qrişina ilə birgə finalda 178.530 xal toplayaraq 2-ci yeri tutub və Olimpiya oyunlarının gümüş medalını qazanıb. Dayaqla tullanma yarışlarında isə o, bürünc medala layiq görülüb.

Mariya Paseka 2016-cı ildə Rusiya bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb. O, komanda yarışlarında yoldaşları Aliya Mustafina, Seda Tutxalyan, Angelina Melnikova və Dariya Spiridonova ilə birgə finalda 176.688 xal toplayaraq 2-ci yeri tutub və Olimpiya oyunlarının gümüş medalını qazanıb. Dayaqla tullanma yarışlarında isə o, gümüş medala layiq görülüb.
Azovka çayı

**Azovka** (köhnə adı. *Dkopinka*) — Rostov vilayəti ərazisindən axan, Don çayının sol qolunu təşkil edən çay. Onun uzunluğu 11&nbsp;km Bir qədər Azov şəhəri ərazisindən axır.

Azovka çayı aşağı axarlarda dayazlıqda üzə bilən kiçik dəniz gəmilərinin hərəkəti üçün əlverişlidir. Yerli yaxt-klublar reqatlar təşkil edir

## Axın

Çay öz başlanğıcını Kuleşovka kəndinin qərb hissəsindən götürür. İlk əvvəl çay şimala axır. Mənsəbə yaxın ərazidən Rostov-na-Donu - Azov avtomagisralı keçir. Kuleşokanın çıxacağında sağdan Lebyaje gölündən bəhrələnir. Sonradan süni şəkildə hazırlanmış kanallarla hərəkət edir. Lebyajo gölündən bəhrələndikdən sonra qərbə istiqamətlənir. Novoaleksandrovkada onun qarşıdında bən inşa edilmişdir. Şimal-qərbə oradan isə şərqə istiqamətlənir. Burada ona iki ksnal tökülür. 600 metr aşağıda isə o öz süni yatağından ayrılır. Burada çay 5,1&nbsp;km öz axarı ilə axır.  Çay üzərinfə Kollayayevski avtomobil körpüsü inşa edilmişdir. Çay Dona sağ hissədən tökülür. Buraya yaxın Zelyonı adası adası yerləşir. Çay Rostov vilayətinin Azovski rayonu və Azov şəhər daitəsi ərazisindən axır. 

Fayl:Азовка4.jpg
Fayl:Азовка1.jpg


## Su rejimi
Çay Don çayı ilə bir başa əlaqəlidir. Onu donlar bir çox kanallar birləşdırır. Çay az mayillilik xüsusiyyətinə malikdir. Bu səbəbdəb asta axır. Qış ayları donur (hər zaman yox).
## Ekologiya
Azovkanın özünün ekoloji ptoblemləri mövcuddur. Krasnoqorovka mikrorayonu ərazisində yerləşən özəl ərazilərfə mərkəzi kanalizasiya yoxdur. Bu səbəbdən çirkab suları Szovkaya axıdılır. Bununla belə çayda çimərlik mövcuddur ki, burada şəhər əhalisi çimir н

## Canlı təbiət
Çayda Çəkilərə daxil olan (Qızılüzgəc, Çapaq, sazan, («Karabas», «Hibrid»), Taran, və s. kimi balıqlar üzür. Üstəlik burada Genişayaq çay xərçəngi mövcuddur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azovkada balıq ovu
Çexiya musiqisi

thumbnail
**Çexiya musiqisi** — Çexiyada musiqi.

## Ümumi
Musiqi Çexiya respublikasındakı xalqların və kəndlilərin həyatında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Musiqi emosiyaları ifadə etmənin və göstərmənin yolu idi. Ortaya çıxan musiqinin mənşəyi yalnız bölgəyə görə deyil həm də istifadə məqsədinə görə fərqlənirdi. Musiqi tez-tez gündəlik mövzularla (məişət həyatı) ilə bağlı idi və şifahi olaraq keçirdi. 19-cu əsrdən etibarən bu etnoqraflar tərəfindən qeydə alınmağa başladı. Baharın gəlişi, uğurlu məhsul yığımı kimi ənənəvi bayramlar mahnılarla qeyd olunan hadisələr arasındadır. Daha canlı mövzulardan toy və yas mərasinləri ərzində xüsusi olaraq istifadə olunurdu. Cənazə mərasimlərinin və kədərli zamanların öz musiqiləri və melodyaları vardı. 

Mahnılar xüsusilədə rəqslər gənc çexlərin orduya zorla alınması ilə bağlı idi və buna bəzi regionlarda “verbuňk” deyirdilər. Orduya məcburi çağırışlar adətən müharibə dövründə baş vermiş və bu mahnılar Çex xalq musiqisində xüsusi yerə sahibdirlər. Və onların hamısı YUNESKO-nun Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdir.

Burada bir neçə musiqi alətləri vardır ki onlar öz fərqli səsləri ilə Çex xalq musiqisinə töhfə vermişlər. Bunlar skripka və kontrabas, Bohemiya və Moraviyaya spesifik alət olan tuluqzurnası (bock), çoban zurnası, dultsimer (dulsimer) və trubadır. Bunların hamısı folklor qruplarının çıxışları ərzində aktiv istifadə olunur.

Çex torpaqlarının musiqisi Bohemiya, Moraviya və Çex Slzeyasının musiqi ənənələrini özündə birləşdirir. Bohemiya milli musiqisinə tuluqzurnaların yayğın olduğu Chodsko musiqisi daxildir. Moravya milli musiqisi cimbalom ilə tanınır və o kontrobas(double bass), violinlərin (skripka), klarnetlərin də olduğu ansambıllarda çalınır. Moravyanın milli musiqisi xüsusilə Ruminya və Ukrayna mirasına sahib Valachiada regional təsirlərə malikdir və Polşa aspektləri ilə Slovakiya və Lachia ( Şimal Moravya və Çex Slezyası sərhədləri) ilə yaxın mədəni əlaqələri vardır.
Moraviyanın xalq qrupları  müxtəlif mahnılarda sıx-sıx performans göstərirlər, çünki bəzi mahnılarda xüsusi musiqi alətlərinin müşaiyəti lazım gəlir. Tuluqzurna-Moravya dialektində gajdy, yayğın olaraq skripka (violin), viola və kontrabas müşaiyətində  «gajdošská muzika» nın ayrılmaz parçasıdır. Bəzi tipik skripka xüsusiyyətlərinin aradan qaldırılması Jihlava bölgəsinin köhnə Bohemiya- Alman ərazisində qıcırdayan skripka adlı alətin meydana gəlməsinə səbəb oldu. Bu tip evdə düzəldilmiş «xalq skripkası» skřipkařská  musiqisinin (qıcırdayan skripka qrupu) öndə gələn musiqi alətidir. 

## İstinadlar
Çerepaxa adası

**Çerepaxa adası** — Azov dənizində yerləşən, Taqanroq təbii liimanından iki km cənunda yerləşən süni ada. Bu ada Rusiya tarixində ilk dəfə süni təməllər üzərində qurulan dəniz limanı olmuşdur. O Kronştatda digər bu tipli müdafiə tikililərinə ilham vermişdir.

## Tarixi
1701–1706 illərdə limanın yaxınlığında gözətçi məntəqəsi inşa edilmişdir.

1702-ci ildə gözətçi məntəqəsi hazır vəziyyətə gətirilir. O oval formaya malik idi. Burada Mortir quraşdırılır.
Adı "Çerepaxa" yəni tısbağa olsa da burada heç bir tısbağa yaşamır.

Prut sülh müqaviləsinə əsasən gözətçi məntəqəsi təməli dağıdılır. Rus-Türk müharibəsi (1735–1739) dönəmində ərazi rusların əlinə keçir. Belqrad sülh müqaviləsinə əsasən ərazi rus torpağına çevrilsə də qalanın bərpası hüququndan məhrum olur.

Taqan-Roq burnunda 1746-cı ildə rus gömrük məqtəqəsi inşa edilmişdir.

XVIII əsrin sonları Taqanroq öz hərbi-strateji əhəmiyyətini itirdi. Bu səbəbdən o yenidən bərpa edilmir. 1776-cı ildə burada müvəqqəti karatin ərazisi elan edilir.

1845-ci ildə adada mayak inşa edilmişdir. Sonradan 1894-cü ildə taxta mayak dəmir mayakla əvəzlənir. Üstəlik benzinlə işlənən fitil quraşdırılır.

## Hazır ki vəziyyəti
1981-ci ilin sentyabrında Çerepaxa adasında Taqanroq Radiotexnika İnstitutunun "Barrakuda" klubunun axtarışçıları müəyyən araşdırmalar aparmışdır. Tələbələr Pyotr dönəminə aid bir çox tapntılar aşkar edirlər. Onlar arasında qəmilərdə istidadə edilən mixlar, silah hissələri və elə də böyük olmayan lövbər aşkarlayırlar.

Adanın özündə müəyyən tikililərin təməlləri indidə qalır. Ada ətrafında dərinlik 2–3 metr təşkil edir. Ən dərin gəmiçilik üçün əlverişli yerdə isə dərinlik 12 metrə çatır.

Çəkilmə zamanı xüsusi ilə aydın hava şəraitində yaxınlıqdakı burundan dənizdə iri dəniz tısbağasını xatırladan adanı görmək olar.

## Mənbə
* "Tısbağa" adası '''www.rostovgid.ru''' saytında 
* "Tısbağa" adası '''wikimapia.org''' saytında
* Воздушные отели острова Черепаха // Донской временник / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 1993–2014

## İstinadlar
Ben Sanqare

**Ben Amadu Sanqare** (12 noyabr 1990-cı ildə anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Zirə FK klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Fransalı peşəkar futbolçu.

## Karyerası
30 yanvar 2017-ci ildə Sanqare Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Zirə FK ilə altı aylıq müqavilə imzalamışdır. Sanqare 2017-ci ilin may ayında klubdan ayrılmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Ben Sangaré profile at foot-national.com
*Ben Sangaré career statistics at FootballDatabase.eu
*
Atyuxta çayı

**Atyuxta çayı** (yuxarı axarlarda — **Balka Atyuxta**) — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay, Qruşevka çayının sağ qolunu təşkil edir. Don çayı hövzəsinə aiddir. İti axına malik olmaqla yanaşı bataqlaşmış ərazidən axır. Çayın ümumi düşmə meyilliyi 142 metrdir.

Çay sistemi: **Atyuxta** → Qruşevka → Tuzlov çayı → Aksay çayı → Don.

Şaxtinlilər bəzən onu adsız arx hesab edirlər.  
## Axını
Çay öz başlanğıcını Rostov vilayətinın Krasnosulinski rayonu Ryabinocka qəsəbəsinin cənub-şərqindən götürür. Mənsəbində yüksəklik 175 metrdir. İlk əvvəl cənub-şərqə istiqamətlənir. Atyuxta qəsəbəsi yaxınlığında böyük bir süni gölməçədən axır. Buradan isə Şaxtı şəhərinin yazınlığından axır. Vasyuta küçəsində yerləşən körpüsünü keçdikdən sonra cənub-şərqə istiqamətlənir. Qruşevka çayına Şaxta şəhəri Qodqornaya küçəsində birləşir. Mənsəbdə hündürlük 33 metrdir. 
İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Krasnosulinski və Oktyabrski rayonları, üstəlik Şaxtı şəhər dairəsi ərazisindən axır. 
## Tarix
Çay haqqında ilk məlumat kazakların 1822—32-ci illərdə təşkil etdiyi torpaqların statistik təsvirdə əks etdirilmişdir:


* Çaya sağdan tökülən çaylar: Tuzlov çayı, soldan tökülən çaylar: Ayuta və Susol çayı


Çay öz adını aşağıdakı abidələrə verir: Atyuxta qəsəbəsi, Atyuxta dəmiryol stansiyası və s.

## Yaşayış məntəqəsi
* Atyuxta qəsəbəsi
* Şaxtı şəhəri

## İstinadlar

## Mənbə
* Краткая справка о городе Шахты
Şepkinski meşəsi

**«Şepkinski meşəsi» dövlət təbiət yasaqlığı** — Rostov-na-Donu ərazisində yerləşən ən böyük qorunan təbiət ərazisidir

Belə ehtimal edilir ki, yasaqlığın adı onun yaxınlında Şepkin yaşayış məntəqəsindən ggötürülmüşdür. Şimaldan cənuba 4&nbsp;km, şərqdən qərbə isə 4-4,5&nbsp;km-dir.
## Tarixi

XX əsrin əvvəllərində Rostov vilayətinin Şepkin kəndi ərazisində meşə zolağı salınmağa başlanılır. Bu ərazidə yasaqlıq yaradılmasına səbəb olur. Bura müxtəlif növ heyvanların köçürülməsi planlaşdırılsa da bu baş tutmur. Bölgədə kənd təsərrüfatı ləğ edilir. Bölgədə geniş meşə sahəsi meydana gəlmişdir. Üstəlik meşədə bitki növlərinin zənginliyi ilə seçilir.

Hazırda Şepkinski Rostov-na-Donu şəhəri mərkəzinə ən yaxın insan tərəfindən salınmış ən böyük meşə sahəsidir. Yerli əhali bayramlarını meşənin əsrarəngiz təbiətində qeyd etməyi xoşlayırlar. Üstəlik burada müxtəlif çöl oyunları təşkil edilir. Bu oyunlar sanki, nağıllar aləmini xatırladır.

## Coğrafiya
Şepkinski meşəsi Rostov-na-Donu şəhərinin şimal-şərqində yerləşir. Ərazisi əsasən akkumuyativ düzənlikdən ibarətdir. Əraisində iki krater vardır ki, onunda biri su ilə dolmuşdur. Meşənin   şərqində süni göl mövcuddur. Bu göl Böyül Kamışevax və Temerik çayının suları ilə qidalanır

### Təbiət
Şepkinski meşəsində istər meşə istərsə çaylarda yaşayan csnlılara rast gəlmək mümkündür. Su ilə dolmuş göldə müxtəlif növ balıq və xərçənglərə rast gəlinir. Meşədə isə çöl donuzu, tülkü, kəklik, dovşan və Rusiyanın cənubunda yayılmış canlılara rast gəlmək olur. Meşədə ov etmək qadağandır. Balıq ovuna isə icazə tələb olunmur

## İstinadlar
Monterrey

**Monterrey** ( ) — Meksikada şəhər. Əsası 1596-ci ildə qoyulub. Əhalisi 1 130 960 nəfərdir (2010). Bir sıra xüsusiyyətlərinə görə şəhəri  *La sultana del norte* ("Şərq sultanı") və *La ciudad de las montañas* ("Dağlar şəhəri") adlandırırlar

## Əhalisi

## Şəkilləri

Fayl:Cerro de la Silla y edificios.jpg
Fayl:Cerro de la Silla.jpg
Fayl:Fuente de Neptuno The neptunes fountain.jpg


## İstinadlar
Viktor Lazniçka

**Viktor Lazniçka** (, 9 yanvar 1988, Pardubitse, Çexiya) — çex şahmatçı, qrosmeyster (2006).

## Naliyyətləri
2005-ci ildə Herseq Novidə keçirilən 18 yaşadək gənclər arasında Avropa Çempionatının bürünc medalın sahibi olmuşdur.

2006-cı ildə isə Milli Çempionatın qalibi oldu. Turində keçirilən Olimpiadada komanda da ən yaxşı şəxsi nəticə göstərir.

2007-ci ildə Czech Open-nin qaliblərindən biri olur (Vlastimil Babula ilə). Həmin ildə keçirilən Dünya Kubokunun ilk mərhələsində Bartlomiej Macieja-ya məğlub olur.

2009-cu ilin dekabr ayında 19-cu Magistral Pamplona yarışında 1–4-cü yerləri bölüşdürür.

2010-cu ilin iyul ayında keçirilən World Open Chess yarışında 9 oyundan 7½ xal toplayaraq birinci yerin sahibi olur.

## Xarici keçidlər

* Viktor Láznička. Chess-DB.com  
* Viktor Láznička. 365chess.com 
* Viktor Láznička. fide.com 
* Viktor Láznička. chessgames.com
Quadalaxara

**Qvadalaxara** ( ) — Meksikada şəhər. Əsası 1542-ci ildə qoyulub. Əhalisi 1 494 134 nəfərdir (2010). İqlimi subtropikdir. Aqlomerasiya - 4 424 252 nəfər. Bir sıra xüsusiyyətlərinə görə şəhəri Ciudad de las Rosas (*"Qızılgül şəhəri"*) adlandırırlar.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
Mənbə: Qvadalaxara şəhərlərinin saytı
* Sevilya, 
* Vrotslav, 
* Lansinq, Miçiqan, 
* Portlend, Oreqon, 
* Albukerke, Nyu-Meksiko, 
* Kanzas Siti, Missuri, 
* San-Antonio, Texas, 
* Takson, Arizona 
* Maqdalena-de-Kino, Sonora, 
* Noçistlan, 
* Alaxuela, 
* San-Xose, 
* Tequsiqalpa,  Honduras
* Kinqston, 
* Panama, 
* Lima, 
* Santo-Dominqo, 
* Karakas, 
* Malabo, 
* Quadalaxara, 
* Onyate, 
* Siqales, 
* Lonq Biç, Kaliforniya, 
* Klivlend, Ohayo, 
* Krakov, 
* Milan, 
* Kioto,  Yaponiya
* Syamın, 
* Haqatna, Quam
* Sebu, 
* Sankt-Peterburq,  (2011)

## Şəkilləri

Country1.JPG|*Towers of the Country Club Condominium*
GWTC1.JPG|*Guadalajara World Trade Center*
Multiva1.jpg|*Chapultepec Tower*
Tapatio tour bus.jpg|*Tapatio Tour, Bus Tour* 
15mpalace.JPG|*Municipal Palace*
Plaza de Armas, Guadalajara, Jalisco, México.jpg|*Plaza de Armas and Cathedral*
Palacio de gobierno1.jpg|*Government's Palace*
Plazadeliberacion1.jpg|*Liberation Square*
Pedromoreno1.jpg|*Pedro Moreno Street*
FotoCH 32.JPG|*Juarez Avenue and Colon Street*
Morelos1.jpg|*Morelos Street*
Centro Histórico 20 (6-Agosto-2004).JPG|*Building at University Square*
CH2Uni.jpg|*Octavio Paz Library at University Square*
FotoCH 17.JPG|*Plaza Tapatía*
Escudo1.jpg|*Coat of Arms*


## İstinadlar
Sənan Syuqirov

**Sənan Syuqirov** (, 31 dekabr 1993, Elista, Rusiya) — rusiyalı şahmatçı, qrosmeyster (2009).

## Naliyyətləri
2003-cü ildə 10 yaşadək oğlanlar arasında Dünya Çempionu olmuşdur.

2007-ci ildə 14 yaşadək gənclər arasında Dünya Çempionu olmuşdur.

2008-ci ildə o, Budapeştdə Birinci Şənbə Qrosmeyster turnirinin qalibi olmuşdur.

2009-cu il Dünya Kubokunda iştirak etmiş, lakin ilk raundda rəqibi Laurent Fressinet tərəfindən məğlub edilmişdir.

2011-ci ildə Taqanroqda keçirilən Yüksək Liqa Rusiya Çempionatında 4–12 yerləri bölüşdürmüşdür.

## Xarici keçidlər

* Sanan Sjugirov. Chess-DB.com  
* Sanan Sjugirov. 365chess.com 
* Sanan Sjugirov. fide.com 
* Sanan Sjugirov. chessgames.com
Aleksandr Onişçuk

**Aleksandr Onişçuk** (, 3 sentyabr 1975, Sevastopol, Krım) — ABŞ şahmatçısı, qrosmeyster (1994).

Əslən Ukraynadan olub, 2001-ci ildə ABŞ-yə köçmüşdür. O, 2006-cı il Amerika Çempionu olmuşdur. Hazırda o, Hikaru Nakamura, Uesli So, Rey Robson və Qata Kamskidən sonra beşinci ən yüksək əmsallı qrosmeysterdir. Onişçuk 2007-ci il Biel Beynəlxalq Şahmat Festivalında iştirak edərək, Maqnus Karlsendən sonra ikinci olmuşdur.

## Xarici keçidlər

*Alexander Onischuk. Chess-DB.com  
*Alexander Onischuk. 365chess.com 
*Alexander Onischuk. fide.com 
*Alexander Onischuk. chessgames.com
Ust-Manıç su anbarı

**Ust-Manıç su anbarı** — Rusiyanın Rostov vilayətinin ərazisində Manıç çayının yatağında yerləşən su anbarı. Su anbarı Manıçskaya stansiyanında 1936-cı ildə atılan bənd sayəsində mrydana gəlmişdir. 

Ümumi uzunluğu 60,5 km, orta dərinliyi 1,2 m, maksimal dərinliyi isə 3,5 m təşkil edir. Hazırda axınlı şəraitdə hündürlüyü 2,8 metrdir. Sahəsi idə 80 km²-dir. Həcmi 72 mln m³-dir.

## Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
### Relyef
Ust-Masiysk su anbarı ensiz bir ərazidə yerləşir. Burada üç iri liman vardır: Şaxaevski, Zaoadenski, Pesçanı. Cənub və qərb sahilləri alçaq, şimal və şərq sahilləri isə hündürdür. 

### Hidroqrafiya və iqlim
Su təminatı Vesyolovskoe su anbarı, Podpolnoy çayı və bir sıra çay və bulaq suları axır. Bu çayların çoxu müvəqqəti axarlıdır və yayda quruyur. 
Su anbarının dibi və ətrafı bütünlüklə lillikdir. Bəzi hissələrdə isə qumlu dayazlıqlar müşahidə edilir. 

İqlimi mülayim kontinental-mülayimdir. İl ərzində temperatur ampletudu 80°-dir. İllik yağıntının miqdarı 200-600 mm arasında dəyişir. Yay 5 ay müddətində davam edir. Yay ayları suyun 24° C qədər yüksəlir. Bəzi hissələrdə isə temperatur 30°C qədər qalxır. Dekabr ayında səthi buz bağlayır. Mart ayı isə buzdan azad olur.

### Hidrokimiya
Su anbarı xlorudli suya sahibdir. Ətrafında olan şoranlıq yağış suları ilə yuyularaq anbara axır. Hazırda anbarda minerallaşma stabildir. Burada minerallaşma 0,9-1,1 q/l təşkil edir.

## İstifadəsi
Ust-Manıç ilk dəfə Azov-Xəzər dəniz yolunun tərkib hissəsi kimi inşa edilmişdir. Hazırda isə su anbarında gəmiçilik faktiki yoxdur. 1990-cı illərə qədər balıqçılıq məqsədi ilə istifadə edilirdi. 1960-69-cu illərdə hər il 112 ton, 1980-1989 illərdə 50 ton balıq ovlanılırdı. 
## İstinadlar
Olyutorski yarımadası

**Olyutorski yarımadası** — Asiyanın şimal-şərqində, Kamçatka yarımadası ərazisində yerləşən yarımada. Berinq dənizi daxilinə 70 km məsafədə dadil olur. Qoven yarımadasından şərqdə yerləşir. Yarımadada yerləşən burunlar: Niminvitkin, Anana, Severnı, Laqunnı, Stupençatı, Vulkanıçeski, Tyulenı. İlena, Nizki, Ploski və s. İri çayları:Ukiin, Apuka, Aniçklanvayam, Yaxinı, Yaqolcayam, Kavaça. Yarımada Berinq dənizi və Olyutorski körfəzlərini ayırır. Sahillərində çoxlu sayda körfəz, buxla və laqun vardır. Burada çoxlu sayda göl olsa da, ən iriləri Vaymintavın, Vatıtqıtzın və Laqunnıe gölləridir.

Ərazisi əsasən dağlıqdır. Maksimal hündürlük 917 metrdir (Seraya d). Cənub hisdəsində İrriney silsiləsi, mərkəzindən Kavaça, şimalından isə Olyutorski silsiləsi keçir. Sahillərindən bir qədər aralıda dərinlik 2 min metrə çatır. Severnı laqununda Burunnıe adaları yerləşir. Tundra bitkiləri yayılmışdır. Bununla belə burada Alçaqboylu sidr şamı, qızılağac, söyüd, ağcaqayın kimi bitkilər kol formada bitir.

## İstinadlar
Ərazi mübahisəsi

**Ərazi mübahisəsi** — iki və ya daha çox siyasi aktorun bir ərazi (torpaq, su və ya hava məkanı) üzərində iddia etməsi. 

Ərazi mübahisəsiləri arasında delimitasiya prosesi ilə bağlı olan **sərhəd mübahisələri** fərqlənir.

Ərazi Münaqişələri iki və ya daha çox ərazi vahidi arasında yada mülk üzərində (onun idarəsi), adətən yeni bir dövlətlə işğalçı güc arasında ərazi üzərində olan anlaşmazlıqdır. Bu münaqişələr mədəniyyət, din, etnik milliyyətçilik kimi səbəblərdən yaranması ilə yanaşı əsasən çaylar, münbit torpaqlar mineral və neft ehtiyatları kimi təbii resurslara sahibliklə də bağlıdır.

Ərazi münaqişələri müharibələrin və terrorizmin əsas səbəblərindən biridir çünki dövlətlər çox vaxt işğal yolu ilə ərazi üzərində öz suverenliklərini təsdiq etməyə və qeyri-dövlət qurumları isə terror hadisələri ilə siyasətçilərin fəaliyyətlərinə təsir etməyə çalışarlar. Beynəlxalq Hüquq bir dövlətin başqa bir dövlətin ərazisini ilhaqında güc tətbiq edilməsini dəstəkləmir.

## İstinadlar
Nikaraqua Kampaniyası Medalı

**Nikaraqua Kampaniyası Medalı** () — 22 sentyabr 1913-cü il tarixində Vudro Vilsonun sərəncamı ilə səlahiyyətləndirilən ABŞ dəniz piyadaları korpusunun kampaniya medalı. Daha sonra səlahiyyətləndirilən İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı, 8 noyabr 1929-cu il tarixində ABŞ Konqresinin qanunu ilə icazə verilmişdir. Mükafatların ikisi də, iki ayrı medal olaraq hesab edilirdi. Orijinal medal əsasən "Birinci Nikaraqua Kampanyası Medalı" olaraq bilinirdi.

## Birinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı
Birinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı, 1912-ci ilin 29 iyul–14 noyabr tarixləri arasında Nikaraquada keçirilən hərbi əməliyyətlarda fəaliyyət göstərən ABŞ dəniz piyadaları korpusu əsgərlərini tanıya bilmək üçün yaradılmışdır. Aşağıdakı dəniz hərbi dəniz komandanlıqları bu medal layiq görülmüşdür:
* *USS Annapolis* (kanoner qayığı)
* *USS Kalifornia* (zirehli kreyser)
* *USS Klivlend* (mühafizəli kreyser)
* *USS Kolorado* (zirehli kreyser)
* *USS Glavier* (anbar gəmisi)
* *USS Denver* (mühafizəli kreyser)
* *USS Merilend* (zirehli kreyser)
* *USS Takoma* (mühafizəli kreyser)
Birinci Nikaraqua Kampaniyası Medalının mərkəzində göldən yüksələn bir vulkan, kənarlarında "Nikaraqua Kampaniyası" sözləri və "1912" tarixi təsvir edilmişdir. Medal, iki qalın mavi zolaqlı qırmızı bir lentdən asılmışdır. Hər medalın əks tərəfində, laurentin şöbəsinə bağlı olaraq bir Donanma və ya Dəniz Piyadaları kreş olur.

## Həmçinin Bax
* İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* Haiti Kampaniyası Medalı
* Dominikan Kampaniyası Medalı

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
*
İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı

**İkinci Nikaraqua Kampaniya Medalı,** Amerika Birləşmiş Ştatları Konqresi tərəfindən 8 noyabr 1929-cu ildə səlahiyyətləndirilən ABŞ Dəniz Piyadalarının bir kampaniya medalıdır. **İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı**, Nikaraquadakı əməliyyatlar əsnasında 1926-cı ildən 1933-cü ilə qədər Nikaraqua vətəndaş müharibəsi və sonrakı ABŞ işğalı. Daha erkən bir kampaniya medalı olan, Nikaraqua Kampaniyası Medalı, Nikaraqua'da 1912-ci ildə xidmət üçün mükafatlandırılırdı.

## Tarixi
**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı**, Donanma katiblərinin ümumi əmrləri ilə təsdiqlənib, yaradılmış və Konqres tərəfindən Nikaraquadakı 27 avqust 1926 və 2 yanvar 1933 tarixləri arasında olan dəniz əməliyyatlarını tanıması üçün yaradıldı

## Görünüşü
**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı**, bir neçə ağ xəttli qırmızı bir lentlərdən asqılı bir medal olaraq görünür. Medal, qılıncla silahlanmış, digər iki fiqur plaşla müdafiə edən bir qadın (**Kolumbiya'nı** təmsil edir) göstərdi. Tarixləri 1926 ilə medal köhnəlmiş sözlər **İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı** — 1930 (medal 1933-cü ilə qədər təsdiq olmamasına baxmayaraq) medalın kənarlarında sərgilədi. uydurmalara icazə verilməmişdir.

## Meyarlar
**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı** mükafatlandırmaq üçün, bir xidmət işçisi ya göstərilən tarixlərdə Nikaraqua sularında ya da quru ərazilərində müəyyən bir müddət ərzində ya da Amerika Birləşmiş Ştatların bir gəmisində ya da dənizə açılmış bir piyada olaraq xidmət etmiş olmalıdır.

**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı** medalın ilk versiyasından ayrı bu medal bir mükafat olaraq qəbul edildi və Dənizçilik qanunvericiliyi, hər iki dekorasiyanın alınması və köhnəlməsinə təsdiqlənildikdən sonra icazə verilir. Həm Nikaraqua kampaniyalarının başçılığını edən kontr-admiral Admiral V. H. Sauferlend , '''Nikaraqua''' **Kampaniyası Medalının** ikinci versiyasının da ilk alanı idi.

## İstinadlar
# "Wearing of decorations, medals, badged and ribbons"  (PDF) *Bütün Əllər* (365): 35 iyul 1947.
# "Second Nicaraguan Campaign Medal" . http://www.history.navy.mil/ Deniz tarixi və Miras Komandirliyi. 21 iyun 2014-cü ildə alındı.
# Deniz Personal Bürosu (1953). ''Navy and Marine Corps Award Manual (NavPers 15,790,'' https://awards.navy.mil/awards/webdoc01.nsf/%28vwDocsByID%29/DL071003091042/$file/Intro.pdf  ''Rev 1953)''  (PDF). Vaşinqton: Donanma Bölümü. S. 42. 21 iyun 2014-cü ildə alındı.
Yanszı Xidmət Medalı

**Yanszı Xidmət Medalı**, ABŞ Hərbi Donanması və Amerika Dəniz Piyadaları (və daha az bir nisbətdə Amerika Ordusu üzvləri) üzvlərinə təqdimat üçün 1930-cu ildə qurulan ABŞ Silahlı Qüvvələri bir dekorasyasıdır. **Yanszı Xidmət Medalı**, Yantszı çayı vadisində, 3 sentyabr 1926 və 31 dekabr 1932 tarixləri arasında bölgədə ciddi bir qarışıqlıq dövründə verildi.

Bəzəmə ayrıca, Yanszı çayı Vadisindəki geniş əməliyyatlarının (məsələn, Nanjing hadisəni) birbaşa dəstəkləndiyi halda, Şanxay, Çində daimi vəzifəsində olan hərbi xidmət üzvləri üçün verilə bilər. **Yanszı Xidmət Medalı,** 1940-cı ildə **Çin Xidmət Medalı** ilə dəyişdirildikdə köhnə halına gəldi.

## Həmçinin Bax
* Çin
* ABŞ
* Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* Şanxay

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# "Yangtze Service Medal". History.navy.mil. Dəniz tarixi və İrsi Komandirliyi. Alındı 2012-03-24.