Mstislav Çernov

**Mstislav Andreyeviç Çernov** (; ) — Ukrayna rejissoru, hərbi müxbiri, videoqrafı, fotoqrafı, fotojurnalisti və yazıçısı. Pulitser mükafatı və "Oskar" mükafatı laureatıdır.

## Həyatı
O, Avromaydan hadisələrini, Ukraynanın şərqində müharibəni, "Malaysia Airlines" şirkətinə məxsus "Boeing 777" təyyarəsinin vurulmasının nəticələrini, Suriyada vətəndaş müharibəsini, İraqda Mosul uğrunda döyüşləri, həmçinin Mariupolun mühasirəsi də daxil olmaqla Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya müdaxiləsini işıqlandırmışdır. Bu fəaliyyətinə görə o, "Cəmiyyətə xidmətə görə" Pulitser mükafatı, "Deutsche Welle Freedom of Speech Award", Georgi Qonqadze mükafatı, "Knight International Journalism Awards", "Biagio Agnes Awards", "Bayeux Calvados-Normandy Awards", "Elijah Parish Lovejoy Awards", "Free Media Awards", "CJFE International Press Freedom Awards" və "Royal Television Society Television Journalism Awards" kimi nüfuzlu mükafatlara layiq görülmüşdür. 2022-ci ilin yekunlarına əsasən, o, "NV 2022 Müharibə İlində İnsanlar" və "Forbes Ukrayna" tərəfindən tərtib edilən "Ukrayna müqavimətinin simvoluna çevrilmiş 14 mahnı, foto və incəsənət obyekti" reytinqlərinə daxil edilmişdir. Çernovun Mariupoldan hazırladığı videomateriallar "*[[Mariupolda 20 gün]]*" filminin əsasını təşkil etmişdir. Həmin ekran əsəri "Oskar" və "BAFTA" mükafatlarının qalibi olmuş, Çernovun özü Amerika Rejissorlar Gildiyasının mükafatını almışdır.

Mstislav Çernov "Associated Press" agentliyinin jurnalisti və Ukrayna Peşəkar Fotoqraflar Assosiasiyasının prezidentidir. Onun hazırladığı materiallar dünya miqyasında "CNN", "BBC", "New York Times", "Washington Post" və digər aparıcı kütləvi informasiya vasitələrində dərc olunmuş və yayımlanmışdır. Çoxsaylı müsabiqələrin qalibi olan Çernov ""Linkvist" mükafatı, Rori Pek mükafatı, Kral Televiziya Cəmiyyətinin mükafatı, "DW" tərəfindən verilən "Söz azadlığına görə" mükafatı, beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı olan "Sərhədsiz Reportyorlar"ın "Mətbuat azadlığı mükafatı" və Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli mükafatı ilə təltif edilmişdir.

Münaqişə zonalarında fəaliyyəti zamanı Çernov bir neçə dəfə yaralanmışdır. O, həmçinin "Ukrayna PEN" klubunun üzvüdür.

## Üslubu
Müstəqil icmalçılar sənətkarın bəşəriyyətə olan dərin rəğbətini xüsusi qeyd etmiş, bu amilin onun əsərlərini təsirli etdiyini bildirmişdilər. Onlar, həmçinin Çernovun yaradıcılığının geniş spektrini və onun detallara qarşı müstəsna baxışını təsdiqləmişdilər.

Xarkovda keçirilən fotosərginin kuratoru və ukraynalı fotoqraf Vladimir Oqloblin Çernovun yaradıcılığını şərh etmiş və bildirmişdir ki, Mstislav olduqca dərin baxışa malikdir və onun öz əsərlərinin qəhrəmanlarına qarşı böyük həmdərdlik nümayiş etdirdiyi aydın şəkildə görünür. Oqloblinin fikrinə görə, Çernov gördüklərini ötürmək mövzusunda nadir bir istedada və güclü duyuma sahibdir.

"Associated Press" agentliyinin Avropa xəbər bölməsinin direktoru Karo Kril Çernovu bir sıra mühüm hadisələrdəki iştirakı sayəsində ən çətin şəraitdə süjeti inkişaf etdirmək qabiliyyətinə malik, nadir və çoxformatlı bir jurnalist kimi xarakterizə etmişdir. Kril qeyd etmişdir ki, o, fitri bir vizual hekayəçidir və demək olar ki, hər bir təsvirində özünü büruzə verən bəşəri şəfqət hissi onun hər bir işinə anidən təsir bağışlamaq xüsusiyyəti qazandırır.

Kral Televiziya Cəmiyyətinin münsifləri isə vurğulamışlar ki, Çernov detallara qarşı müstəsna diqqət yetirir. Onun portfelində bir çox xəbər hadisələrinin əsasını təşkil edən emosiyaları, qorxu və bəzən panika hisslərini tam dolğunluğu ilə əks etdirən kadrlar toplusu mövcuddur.

Çernovun özü hesab edir ki, müharibə tərənnüm edilməməli, olduğu kimi təsvir olunmalıdır. Öz fəaliyyətini şərh edərək o bildirmişdir ki, hərbi jurnalistikadan mütləq şəkildə zövq almır, lakin doğru zamanda doğru yerdə olduğunu düşünür. Bununla belə, o, fəaliyyətinin müəyyən bir mərhələdə "National Geographic"in tapşırıqları kimi fərqli fotoqrafiya sahələrinə keçə biləcəyini də istisna etməmişdir. Fotoqrafın qənaətinə görə, yaxşı bir kadr əldə etmək üçün bəzən risk etmək zəruridir. O qeyd etmişdir ki, baş verənləri göstərmək üçün hadisələrin mərkəzində olmaq lazımdır və əgər insan özünü həddindən artıq qoruyarsa, ən vacib anları heç vaxt çəkə bilməz.

Texniki tərəfdən Çernov hər zaman yanında daşıya biləcəyi və istənilən vaxt çəkilişə hazır olan daha sadə və kiçik avadanlıqlarla işləməyə üstünlük verir. O, kiçik kameralardan istifadə edir və bir qayda olaraq ştativ tətbiq etmir.

## Fotolayihələri

2013-cü ildən etibarən Çernov Kiyevdə "Pəncərələrdən boylanarkən" layihəsini həyata keçirmişdir. 2013-cü ildə Yaroslavov Val küçəsi 15 ünvanındakı binanın pəncərələrini əsasən xarkovlu fotoqraf Aleksey İvanitskiyə məxsus inqilabdan əvvəlki dövrün portretləri bəzəmişdir. Bu fotoşəkillərin əksəriyyətində xarkovlular, o cümlədən fotoqrafın nəvəsi ilə birlikdə çəkilmiş avtoportreti təsvir olunmuşdur. Layihənin bu mərhələsində fotoqraf Vladimir Oqloblin tərəfdaş qismində çıxış etmiş və istifadə olunan fotoşəkillər onun şəxsi kolleksiyasından götürülmüşdür.

2014-cü ildə layihənin ikinci hissəsi Şevçenko küçəsi 5 ünvanındakı binanın pəncərələrində yerləşdirilmişdir. Bu mərhələ Taras Şevçenkonun 200 illik yubileyinə həsr olunmuşdur. Layihə üçün şairin Avromaydanın müasir rəssamları tərəfindən çəkilmiş portretləri seçilmişdir. 2020-ci ilin dekabr ayında layihənin üçüncü mərhələsi çərçivəsində "Renovasiya xəritəsi" ictimai birliyi ilə tərəfdaşlıq şəraitində "Yatmış ev" sərgisi təşkil edilmişdir. Bu instalyasiya Taras Şevçenko bulvarı 19 ünvanında yerləşən və "Əjdahalı daş bina" kimi tanınan tərk edilmiş tikilinin pəncərələrinə inteqrasiya olunmuş arxiv fotoşəkillərindən ibarət olmuşdur. Fotolarda ukraynalı fotoqraf İvan Karpovun müəllifi olduğu, ənənəvi geyimli ukraynalıların arxiv portretləri nümayiş etdirilmişdir. İnsanların reallıqdan getdikcə uzaqlaşaraq media və reklamın yaratdığı dünyaya qərq olmasını simvolizə etmək məqsədilə fotoşəkillərdəki şəxslərin gözləri kompüter qrafikası vasitəsilə qapadılmışdır. Ekspozisiyanın əsas elementini Qriqori Skovorodanın böyük portreti təşkil etmişdir.

## Karyerası
### Bədii və sənədli fotoqrafiya

Çernov fotoqraflıq fəaliyyətinə 2005-ci ildə Xarkovun yerli "MediaPort" informasiya agentliyində işləməklə başlamışdır. 2008-ci ildə o, "Xarkov. Şəhər sakinlərin gözü ilə" adlı yerli fotosərgidə birinci mükafata layiq görülmüşdür. Elə həmin il onun "Musica per somnia" adlı ilk fərdi fotosərgisi keçirilmişdir. Bu sərgi, Çernovun yapon skripkaçı Sayaka Şodjinin çəkdiyi fotolarından təsirlənən Xarkov Filarmoniyasının direktoru Yuri Yankonun dəstəyi ilə təşkil olunmuşdur. 2009-cu ildə Çernov şəhərin qədim memarlıq nümunələrinin dağıdılması hallarını işıqlandırdığı "Demək olar ki, itirilmiş Xarkov" adlı yerli fotosərgidə birinci yeri tutaraq daha bir mükafat qazanmışdır.

2008-ci ildən başlayaraq Çernov "Çernobıl uşaqlarına" və "Novick Cardiac Alliance" beynəlxalq layihələri ilə əməkdaşlıq edərək ürək əməliyyatlarını lentə almışdır. O, 2012-ci ildə Kambocada yaşamış və diqqətini yerli mədəniyyət və tibb layihələrinə yönəltmişdir.

Həmin dövrə qədər, yəni 2013-cü ildə Çernovun yaradıcılığı ümummilli səviyyədə tanınmışdır. Onun fotoşəkilləri "İlin fotoqrafı" müsabiqəsinin "Sənədli fotoqrafiya" nominasiyasında ona birincilik qazandırmışdır. Eyni zamanda, Çernov "Pentax Awards Ukraine 2013" və "Ukraynanın ən yaxşı press-fotoqrafı" müsabiqəsinin "Portret" nominasiyasının qalibi olmuşdur. O dövrdə Çernov qırxdan çox ölkədə çəkilişlər aparmış və 2013-cü ildə Uzaq Şərqdən çəkdiyi fotoların nümayiş olunduğu "Yağışlar mövsümü" adlı növbəti fərdi sərgisini keçirmişdir.

2013-cü ildə Çernov "Ukrayna Peşəkar Fotoqraflar Assosiasiyası" ictimai birliyinin prezidenti seçilmişdir. Onun tərk edilmiş binaların pəncərələrində böyük ölçülü qədim fotoşəkillərin yerləşdirildiyi "Pəncərələrdən boylanarkən" adlı bədii instalyasiya layihəsi ölkə mətbuatının diqqətini cəlb etmiş və növbəti illərdə də təkrarlanmışdır. 2013-cü ildə Çernov "Unframe" beynəlxalq sənədli fotoqrafiya layihəsində iştirak etmək üçün dəvət almışdır.

### Jurnalistika
2013-cü ilin yayında İstanbulda çəkiliş aparan Çernov Gəzi parkı və Taksim meydanındakı etiraz aksiyalarının mərkəzinə düşmüşdür. Zorakılıq hallarının şahidi olması Çernova dərindən təsir etmiş və onun bədii və sənədli fotoqrafiyadan münaqişələrin və müharibələrin işıqlandırılmasına keçid etməsinə səbəb olmuşdur.

#### Avromaydan
2013-cü ilin sonunda Kiyevdə qətllər, Prezident Viktor Yanukoviçin qaçışı və Ləyaqət inqilabı ilə nəticələnən kütləvi etiraz aksiyalarına səhnə olmuşdur. Çernov bu hadisələri "MediaPort" və "Unframe" nəşrlərinin müxbiri kimi lentə almışdır. Zorakılığın artdığı dövrdə o, bir neçə dəfə hücuma məruz qalmış və yaralanmışdır. 2013-cü ilin dekabr ayının əvvəlində milis əməkdaşları mətbuat nümayəndələrinə hücum etmiş və Çernovun qoluna xəsarət yetirmiş, vəsiqəsini cırmış və fotoavadanlığını məhv etmişdilər. 2014-cü ilin yanvarında "Mətbuat" nişanına məhəl qoymayan milis əməkdaşı qəsdən Çernovun üzərinə səs-küy qumbarası atmış, nəticədə fotoqrafın ayaqları və gözləri qəlpə yaraları almışdır.

Kiyevdə baş tutmuş hadisələr beynəlxalq aləmdə böyük diqqət qazanmışdır. Bir çox beynəlxalq reportyor sonradan Krımın Rusiya tərəfindən ilhaqı və Donbass müharibəsi ilə əvəzlənən Ukrayna inqilabını işıqlandırmaq üçün ölkəyə gəlmişdir. Çernov xarici jurnalistlərə köməklik göstərmiş, "Associated Press" agentliyi üçün tərcüməçi və strinqer kimi fəaliyyətə başlamışdır. O, 2014-cü ilin may ayından etibarən "Associated Press"də frilans işçi kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.

#### Associated Press

2014-cü ilin iyul ayından Çernov artıq "Associated Press"in müstəqil çoxformatlı (mətn, foto və videomateriallar hazırlayan) jurnalisti kimi çalışmışdır. Rusiyanın hərbi istilası Ukraynada növbəti münaqişə zonası yaratmış və Çernov 2014-cü ildə hadisələri cəbhənin hər iki tərəfindən çatdıran azsaylı jurnalistlərdən biri olmuşdur.

Onun Donbassda "Associated Press" üçün müstəqil fəaliyyətinin üçüncü günündə "Malaysia Airlines" şirkətinə məxsus 17 nömrəli reys vurulmuşdur. Hadisə yerindən ilk fotoşəkilləri məhz Çernov çəkmişdir. Bu reportaj qəzanın "Associated Press" tərəfindən işıqlandırılmasında mühüm rol oynamışdır. Bu fəaliyyətinə görə Çernov Kral Televiziya Cəmiyyəti tərəfindən "İlin gənc istedadı" mükafatı ilə təltif edilmişdir.

Növbəti illərdə Çernov "Associated Press"in jurnalisti və hərbi müxbiri kimi Suriyada vətəndaş müharibəsini, İraqda Mosul uğrunda döyüşləri, habelə Yunanıstan, Şimali Makedoniya, Sloveniya, Xorvatiya, Macarıstan, Avstriya və Almaniyada Avropa boyunca tuğyan etmiş miqrasiya böhranını sənədləşdirmişdir. 2017-ci ildə Mosulda snayper gülləsi Çernovun kamerasını deşmiş və onun zirehli jiletində qalmışdır. Mstislavın İraqdan hazırladığı videoçarxlar 2017-ci ildə Rori Pek mükafatının, həmçinin 2017-ci və 2018-ci illərdə Kral Televiziya Cəmiyyətinin mükafatlarının finalına vəsiqə qazanmışdır.

Fotoqrafın reportajları dünyanın müxtəlif aparıcı media qurumlarında, o cümlədən "The Independent", "The Seattle Times", "Military Times", "Navy Times", "Washington Examiner", "The Epoch Times" nəşrlərində dərc edilmişdir. Çernovun fotoşəkilləri həmçinin "The New York Times", "Washington Post", "Wall Street Journal", "Forbes", "The Guardian", "The Daily Telegraph", "Daily Mail", "Le Monde", "Deutsche Welle", "Die Zeit" və digər qəzetlərdə dərc olunmuşdur. Onun hazırladığı videolar "BBC", "Euronews", "CNN", "Fox News Channel", "Sky News", "Al Jazeera" kimi resursların efirində yayımlanmışdır. 2016-cı ildə Kral Televiziya Cəmiyyətinin münsiflər heyəti jurnalistin işini belə xarakterizə etmişdir: "Çernovun kadrlarının əhatə dairəsini, həcmini və qlobal yayımını nəzərə alsaq, ötən il elə günlər olmuşdur ki, biz bütün günü onun reportajlarını izləmişik".

2020-ci ilin bahar aylarında Mstislav Çernov Liviyada və Suriyada fəaliyyət göstərmiş, Türkiyədə baş tutmuş miqrasiya böhranını işıqlandırmışdır. O, həmin ilin may-iyul və sentyabr-oktyabr aylarında Ukraynada COVID-19 pandemiyasının gedişatını lentə almışdır. 2020-ci ilin avqust ayında jurnalist Belarusda prezident seçkilərini izləmişdir. Aleksandr Lukaşenkonun seçkilərdə qalib elan edilməsindən sonra başlayan irimiqyaslı etiraz aksiyaları zamanı Çernov Minskdə Belarus milisləri tərəfindən saxlanılmış və fiziki zorakılığa məruz qalmışdır. Fotoqraf xüsusi avtomobildə ("avtozak") döyülmə nəticəsində huşunu itirmiş və yalnız təcili tibbi yardım maşınında özünə gəlmişdir. Etirazlar zamanı Çernov qanlı köynəkdə olan bir kişinin yerə yıxıldığı anı qeydə almışdır. Sonradan həmin şəxsin etirazçı Aleksandr Taraykovski olduğu müəyyən edilmişdir. Hökumət mediası hadisəni etirazçının ehtiyatsızlığı kimi qələmə verməyə çalışsa da, Çernovun çəkdiyi foto və videolar Taraykovskinin 10 avqust 2020-ci il tarixdə Minskdə xüsusi təyinatlı dəstə əməkdaşları tərəfindən yaxın məsafədən güllələndiyini təkzibolunmaz faktlarla sübut etmişdir. Bu hadisədən sonra Çernov ölkədən deportasiya edilmiş və onun akkreditasiyası yenilənməmişdir.

2020-ci və 2021-ci illər ərzində o, həmçinin Dağlıq Qarabağ, Əfqanıstan, Litva və Ermənistanda fəaliyyətini davam etdirmişdir. 2022-ci il fevralın 24-də "Associated Press" komandasının tərkibində Mariupola gələn Çernov 20 gün ərzində şəhərdəki dağıntıları, atəşləri, həkimlərin fəaliyyətini və mülki əhali arasındakı çoxsaylı itkiləri lentə almışdır. O, digər faktlarla yanaşı, 3 nömrəli xəstəxananın Rusiya bombası ilə dağıdılmış doğum evinin görüntülərini çəkən ilk jurnalist olmuşdur. Jurnalistlər 15 martda humanitar dəhliz vasitəsilə Mariupolu tərk etmişdilər. Çernov şahidi olduğu hadisələr, xüsusilə Mariupoldakı kütləvi məzarlıqlar barədə Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda məlumat vermişdir. "Associated Press" jurnalistləri və ABŞ-nin "PBS" kanalının "Frontline" verilişinin komandası birgə "War Crimes Watch Ukraine" layihəsini təsis etmişdilər. Rusiya ordusunun, xüsusən də Mariupolda törətdiyi hərbi cinayətlərin sübutlarını toplayan bu layihədəki fəaliyyətinə görə Çernov "Investigative Reporters and Editors" təşkilatının "Philip Meyer Journalism Award" mükafatına layiq görülmüşdur.

Mstislav Çernovun 2022-ci ildəki fəaliyyəti "Forbes Ukrayna"nın "2022-ci ildə ukraynalıların 30 qələbəsi" reytinqinə daxil edilmişdir. 2023-cü ildə o, "Vogue" jurnalının irimiqyaslı müharibə dövründə çap olunmuş ilk nömrəsinin 50 qəhrəmanından biri olmuşdur.

O, 2023-cü ildə "Georgi Qonqadze" mükafatının münsiflər heyətinin tərkibinə daxil edilmişdir.

#### Mariupolda 20 gün
Çernovun Mariupolda topladığı videomateriallar əsasında jurnalist və "Frontline" – ABŞ tarixində "PBS" kanalında yayımlanan ən uzunömürlü sənədli filmlər proqramının komandası "*[[Mariupolda 20 gün]]*" adlı sənədli ekran əsərini ərsəyə gətirmişdir. Materiallar mütəmadi olaraq redaksiyaya Mariupolda onlayn rabitənin qaldığı yeganə nöqtədən, yəni dağılmış ərzaq mağazasının pilləkənlərinin altından göndərilmişdir. Bu yolla çəkilmiş materialların 10 %-ni ötürmək mümkün olmuşdur. Qalan hissəni, o cümlədən Mstislav Çernovun 30 saatlıq videomaterialını "AP" komandası 15 mart 2024-cü il tarixdə humanitar dəhliz vasitəsilə Mariupoldan çıxarmışdır.

Filmin premyerası 21 yanvar 2023-cü il tarixdə ABŞ-nin ən böyük müstəqil kino festivalı olan "Sandens"də baş tutmuşdur. Ekran əsəri burada "Dünya sənədli kinosu" müsabiqə proqramına daxil edilmiş və "Tamaşaçı rəğbəti" mükafatını qazanmışdır. Filmin Avropa premyerası 15–26 mart 2023-cü il tarixlərində keçirilən Kopenhagen Beynəlxalq Sənədli Filmlər Festivalında (CPH: DOX) "Jurnalist araşdırması" nominasiyasında reallaşmışdır.

Ekran əsəri həmçinin, ABŞ-nin Klivlend şəhərində keçirilən 47-ci Beynəlxalq Kino Festivalında "Standing Up" kateqoriyasında, Almaniyada isə "Cinema for Peace" tərəfindən ilin ən yaxşı sənədli filmi kimi mükafatlandırılmışdır. 2023-cü ildə Amsterdamda keçirilən "IDFA" Beynəlxalq Sənədli Filmlər Festivalında da film tamaşaçı rəğbəti mükafatına layiq görülmüşdür.

Ekran əsəri "Docudays UA 2023" festivalının müsabiqəsinə daxil edilmiş və baş mükafatı qazanmışdır. 3 iyun 2023-cü il tarixdə festival çərçivəsində filmin Ukrayna premyerası baş tutmuşdur.

Yeni Zelandiyanın "Doc Edge" sənədli filmlər festivalında "Mariupolda 20 gün" iki nominasiyada: "Ən yaxşı rejissor işi" (Mstislav Çernov) və "Ən yaxşı montaj" (Mişel Mizner) üzrə təltif edilmişdir. 2023-cü ildə Birləşmiş Krallığın "Sheffield DocFest" sənədli filmlər festivalında "Tim Heterinqton" mükafatını almışdır.

Oktyabr ayında filmin Belqrad yaxınlığındakı Lazarevats Mədəniyyət Mərkəzində keçirilən "Beldocs" festivalında nümayişi planlaşdırılmışdır. Buna baxmayaraq, 10 oktyabr tarixində Serbiya Radikal Partiyası "Kiyev rejiminin anti-Rusiya təbliğat filminin" nümayişini ləğv etməyə çağırmış və bunu Qərbin serb xalqının "qardaş Rusiyaya" münasibətini dəyişmək cəhdi kimi qiymətləndirmişdir. 12 oktyabrda festival rəhbərliyi nümayişin ləğv olunduğunu bildirmiş, lakin bu qərarın "Beldocs" tərəfindən verilmədiyini vurğulamışdır.

Ekran əsəri "Rotten Tomatoes" saytında tənqidçilər tərəfindən 100 % müsbət rəy almışdır. "Roger Ebert" nəşrindən Nik Allen qeyd etmişdir ki, bu filmi "Sandens"in ən vacib filmlərindən biri adlandırmaq onun əhəmiyyətini kifayət qədər qiymətləndirməmək olardı; onun fikrinə görə, bu film münaqişəni və onun Ukrayna xalqı üçün fəsadlarını anlamaq baxımından ən mühüm əsərlərdən birinə çevriləcəkdir.

Film 14 iyulda ABŞ-də, 31 avqustda Ukrayna kinoteatrlarında nümayişə girmişdir. Premyeraönü nümayişlər Kiyev və Lvov şəhərlərində keçirilmişdir. Ekran əsəri tarixdə ən çox gəlir gətirən Ukrayna sənədli filmi olmuşdur.

Ukrayna Oskar Komitəsi "Mariupolda 20 gün" filmini 96-cı "Oskar" mükafatına "Xarici dildə ən yaxşı film" kateqoriyasında namizəd göstərmişdir. Kinematoqrafiya Sənəti və Elmləri Akademiyası tərəfindən 21 dekabr 2023-cü il tarixdə açıqlanan "şort-list"də film eyni vaxtda iki nominasiyada — "Xarici dildə ən yaxşı film" və "Ən yaxşı tammetrajlı sənədli film" kateqoriyalarında yer almışdır. Yekunda film "Ən yaxşı tammetrajlı sənədli film" nominasiyasında qalib gəlmişdir. "BAFTA" mükafatlandırma mərasimində də film "Ən yaxşı sənədli film" mükafatını qazanmış və xarici dildə film kateqoriyasında namizəd olmuşdur.

Ekran əsəri Ukraynanın "Kinokolo" milli mükafatının iki nominasiyasında ("Ən yaxşı sənədli film" və "İlin açılışı") qalib gəlmişdir. Həmçinin, Amerika Rejissorlar Gildiyasının "Sənədli kinoda görkəmli rejissor nailiyyəti" mükafatına layiq görülmüşdür. 12 sentyabr 2024-cü il tarixdə film Ukraynanın "Qızıl dziqa" milli kino mükafatının "Ən yaxşı film" və "Ən yaxşı sənədli film" nominasiyalarında qalib olmuşdur.

Film 2023-cü ilin sentyabr ayında BMT Baş Assambleyasının iclasından əvvəl nümayiş etdirilmişdir.

#### Andreyevkaya 2000 metr

3 oktyabr 2024-cü il tarixdə "Kyiv Media Week" zamanı Çernov Ukraynanın 2023-cü il əks-hücum əməliyyatından bəhs edən yeni filmi üzərində işi tamamladığını bildirmişdir. Filmin çəkilişlərinə 2023-cü ilin sentyabrında başlanılmışdır. İlkin qayəyə görə ekran əsəri yalnız əks-hücum əməliyyatını əks etdirməli olsa da, ümumilikdə çəkilişlər il yarım davam etmişdir. Filmin qəhrəmanları Baxmut yaxınlığındakı Andreyevka istiqamətində hücum edən 3-cü ayrı-ayrı şтурm briqadasının döyüşçüləri olmuşdur. Filmin komandasına fotoqraf Aleksandr Babenko, prodüser və montajçı Mişel Mizner (o, Çernov ilə birlikdə "Mariupolda 20 gün" filmi üzərində də çalışmışdır) və prodüser Reyni Aronson-Rat daxil olmuşdur. Filmin bəstəkarı "Qremmi" mükafatının ikiqat laureatı, "Çernobıl" serialı və "Coker" filmi üzərində həyat yoldaşı Hildur Qudnadottir ilə əməkdaşlığı ilə tanınan Sem Sleyter olmuşdur. İstehsal prosesini yenidən "Frontline" və "Associated Press" həyata keçirmişdir.

2025-ci ilin yanvarında Çernov "Sandens" kino festivalında "Andreyevkaya 2000 metr" adlı yeni sənədli filmini təqdim etmişdir. Festivalın yekunlarına əsasən, Çernov "Dünya sənədli kinosu" proqramında ən yaxşı rejissor işinə görə mükafata layiq görülmüşdür.

Premyerada Çernov filmin qayəsindəki dəyişikliyi belə xarakterizə etmişdir: "Bu əməliyyatın uğuru haqqında olan hekayə itki, yaddaş və əsgərlərin hər bir torpaq parçası üçün ödədikləri bədəl haqqında hekayəyə çevrilmişdir. Ad da buradan yaranmışdır". Müəllifin sözlərinə görə, dəbilqə kameralarından çəkilişləri film üçün təqdim edən dörd döyüşçüdən yalnız biri sağ qalmışdır.

Filmin beynəlxalq prokatı ilə "Dogwoof", Şimali Amerikadakı prokatı ilə isə "PBS Distribution" şirkəti məşğul olmuşdur. Ukrayna premyerası Kiyevdə "DocuDays UA" sənədli filmlər festivalında baş tutmuşdur. Burada film "Docu/Dünya", "Rights Now!" və "Tamaşaçı rəğbəti" nominasiyalarında üç mükafat qazanmışdır.

Ekran əsəri Kann Kinofestivalının proqramına daxil edilmiş, İsraildə "DocAviv" beynəlxalq sənədli filmlər festivalında qələbə qazanmış, Polşada "Millennium Docs Against Gravity" festivalında tamaşaçı mükafatını almış, Rumıniyada "Transilvania International Film Festival" (TIFF.24), Ukraynada "Mikolayçuk OPEN", Çexiyada Karlovı Varı Beynəlxalq Kinofestivalı, Birləşmiş Krallıqda "Sheffield Docs" və Niderlandda Amsterdam Beynəlxalq Sənədli Filmlər Festivalında təqdim olunmuşdur. Varşavada keçirilən 10-cu "Ukraina! Festiwal Filmowy" festivalının bağlanış mərasimində film sənədli kino kateqoriyasında "Tamaşaçı seçimi" mükafatına layiq görülmüşdür. Praqada Ukrayna Kinosu Həftəsi "Andreyevkaya 2000 metr" sənədli filminin nümayişi ilə açılmışdır. Ankarada Ukraynanın Türkiyədə fəaliyyət göstərən səfirliyinin təşkilatçılığı ilə filmin xüsusi nümayişi keçirilmişdir.

Ekran əsəri 98-ci "Oskar" mükafatında Ukraynanı təmsil etmişdir. Film "Ən yaxşı beynəlxalq bədii film" nominasiyasında "lonq-list"ə, "Ən yaxşı tammetrajlı sənədli film" kateqoriyasında isə "şort-list"ə daxil edilmişdir. Həmçinin, 2025-ci il "Gotham Awards" mükafatında "Ən yaxşı sənədli film" kateqoriyasında namizəd olmuşdur. Milli kinotənqidçilərin "Kinokolo" mükafatlandırma mərasimində ekran əsəri "Ən yaxşı tammetrajlı sənədli film", Çernovun özü isə "Ən yaxşı rejissorluq" nominasiyasında qalib gəlmişdir. Çernov həmçinin, Amerika Rejissorlar Gildiyasının "Sənədli kinoda görkəmli rejissor nailiyyəti" mükafatına, film isə "BAFTA-2026" kino mükafatının namizədlər siyahısına daxil edilmişdir. Bundan əlavə, Çernov Amerika Ssenaristlər Gildiyasının mükafatına "Sənədli film ssenarisi" kateqoriyasında ssenari müəllifi kimi namizəd göstərilmişdir.

Film "Variety" nəşrinin versiyasına görə ilin ən yaxşı sənədli filmləri siyahısına daxil edilmiş, "The Guardian"ın ilin ən yaxşı filmləri siyahısında ikinci, "Financial Times"ın siyahısında isə birinci yeri tutmuşdur.

21 fevral 2026-cı il tarixinə olan məlumata görə, film "Metacritic" saytında 85 reytinqinə, "Rotten Tomatoes" saytında isə 94 % göstəriciyə malik olmuşdur. Ekran əsəri "Letterboxd" servisinin reytinqində ilin ən çox müzakirə olunan filmləri arasında üçüncü yeri tutmuşdur.

#### 2024-cü ildən
3 oktyabr 2024-cü il tarixdə "Kyiv Media Week" zamanı Çernov Ukraynanın 2023-cü il əks-hücum əməliyyatından bəhs edən yeni filmi üzərində işi tamamladığını bildirmişdir. "Andreyevkaya 2000 metr" adlı ekran əsərinin premyerası 23 yanvar 2025-ci il tarixdə "Sandens" kino festivalında baş tutmuşdur. Kopenhagen Beynəlxalq Sənədli Filmlər Festivalında film "Jurnalist araşdırması janrında ən yaxşı sənədli film" kateqoriyasında "F:ACT AWARD" mükafatına layiq görülmüşdür.

O, 81-ci Venesiya Beynəlxalq Kinofestivalında "ImpACT Award" mükafatının münsiflər heyətinin üzvü olmuşdur.

## Ədəbi fəaliyyəti
2020-ci ilin yanvar ayında Mstislav Çernov 8 il ərzində ərsəyə gətirdiyi 500 səhifəlik "Yuxular zamanı" () adlı psixoloji romanını təqdim etmişdir. Avstraliya aborigenlərinin "yuxugörmə zamanı" anlayışına istinad edən roman, cəmiyyətin müharibə və münaqişələrlə bağlı kollektiv təcrübəsini ("yuxugörmələrini") tədqiq edir. Əsər Donbass müharibəsi, Avropada miqrasiya böhranı və Çernovun şahidi olduğu digər real hadisələrə əsaslanır. Roman Ukraynanın şərqindən Avropanın cənubuna və Cənub-Şərqi Asiyaya qədər geniş coğrafiyanı əhatə edən, daxili münaqişələrin həlli mövzusu ilə birləşən dörd kəsişən süjet xəttindən ibarətdir. Kitab Kiyevdə medianın kollektiv ictimai təcrübənin yaradılmasındakı roluna həsr olunmuş video-sərginin mərkəzi obyekti kimi təqdim olunmuşdur. Əsər protaqonistin psixikasının təsvirində yuxugörmələrin yaradıcı ədəbi tətbiqinə, həmçinin "ciddi" və "zərgər dəqiqliyi ilə işlənmiş nəsrinə" görə yüksək qiymətləndirilmişdir. Roman "Armiya FM"in versiyasına görə könüllülər, yazıçılar və hərbi jurnalistlər tərəfindən Rusiya–Ukrayna müharibəsi haqqında 2020-ci ilin ən yaxşı kitabları siyahısına, habelə "Media Sapiens"in "Sarsılmazlıq kitabları: Ukraynadakı müharibəyə həsr olunmuş iyirmi nəşr" siyahısına daxil edilmişdir.

Ədəbiyyatşünas və tənqidçi Tatyana Trofimenko "Yuxular zamanı" romanını debütant üçün gözlənilməz dərəcədə güclü və üslub baxımından formalaşmış nəsr nümunəsi hesab edir. Jurnalist və tənqidçi Yuri Volodarski romanı Ukrayna ədəbiyyatında Donbass müharibəsinin cəbhənin o biri tərəfindən göstərildiyi ilk irimiqyaslı bədii mətn adlandırmışdır. Volodarskinin fikrincə, roman debüt üçün təəccüblü dərəcədə parlaqdır, lakin bir çox cəhətdən o qədər "narahat"dır ki, bəziləri ona məhəl qoymamağa üstünlük verir. O, Çernovun nəsrində müəllif tərəfindən verilən qiymətləndirici mülahizələrin və ya qəhrəmanların dili ilə "doğru" baxışların aşılanmasının olmadığını, müəllifin hər şeydən əvvəl humanist olduğunu və bunun onun nəsrində qaynar nöqtələrdən çəkdiyi fotolardan az hiss olunmadığını qeyd etmişdir.

2021-ci ilin mart ayında "Sammit-knuqa" nəşriyyatında romanın müəllif tərəfindən edilmiş dəyişiklik və əlavələrlə ukraynaca versiyası "Çasi snovidiin" () adı ilə işıq üzü görmüşdür. 2022-ci ilin sentyabrında Bostonun "ASP" nəşriyyatında romanın ingilis dilinə tərcüməsi "The Dreamtime" adı ilə çap edilmişdir.

2022-ci ildə "Müstəqillər" (ukraynca: "Незалежні") adlı fotokitab ("Vaş avtoqraf" nəşriyyatı) nəşr olunmuşdur. Kitaba 60 ukraynalı fotoqrafın son 30 ildə — müstəqilliyin elanından pandemiyaya qədərki dövrdə çəkdiyi 144 fotoşəkil daxil edilmişdir. Layihənin ideya və mətn müəllifi Mstislav Çernov, bild-redaktoru tanınmış ukraynalı fotoqraf Mixail Palinçak olmuşdur.

2022-ci ilin oktyabr ayında Mstislav Çernov 74-cü Frankfurt Kitab Sərgisində Ukraynanı təmsil etmişdir.

26 sentyabr 2023-cü il tarixdə Mstislav Çernov bəyan etmişdir ki, "Sammit-knuqa" nəşriyyatı romanın nəşrindən iki il keçməsinə baxmayaraq, ona hələ də qonorar ödəməmişdir və kitabın satışı barədə hesabat verməkdən imtina edir. Nəşriyyat baş vermiş hadisəyə görə üzr istəmiş və hesabatları təqdim etmişdir. Çernov nəşriyyatın gələcəkdə onun adından və kitabından reklam məqsədilə istifadə etməsini qadağan etmişdir.

## Mükafatları

## Sərgilər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*