Mariya Tereza (Fransanın Legitimist kraliçası)

**Mariya Tereza Şarlotta** (; ) — son Fransa kralı XVI Lüdovikin qızı, Fransa taxt-tacının isə Legitimist kraliçası.

19 dekabr 1778-ci ildə Fransa kralı XVI Lüdovik və kraliça Mariya Antuanettanın ilk övladı olaraq Versal sarayında dünyaya gəldi. Valideynlərinin yaşca ən böyük övladı idi və özündən sonra bacı-qardaşları dünyaya gəldi. Ancaq onlardan heç biri yetkinlik yaşına çata bilmədi.

Fransız inqilabı ilə bütün həyatı dəyişdi. Öncə 10 avqust 1792-ci ildə atası XVI Lüdovik zorla taxtdan endirildi və 8 yaşlı qardaşı XVII Lüdovik adıyla taxta çıxarıldı. Bir neçə ay sonra Fransada monarxiya ləğv edildi və bütün ailə həbs olundu. Atası XVI Lüdovik, azyaşlı qardaşı XVII Lüdovik, anası Mariya Antuanetta və bibisi Madam Yelizavetanın edamlarının ardından həbsdən sağ xilas olan yeganə monarx ailəsi üzvü oldu. Həbsdə tutulduğu müddət ərzində ailəsinin başına gələnlərdən xəbərsiz idi.

Müqəddəs Roma imperatoru olan dayısı oğlu II Fransın səyləriylə 18 dekabr 1795-ci ildə azadlığa buraxıldı və dərhal Vyanaya gətirildi. Ardından əmisi Provans qrafı Lüdovik Xavierin Yelqavada yaşadığı qəsrdə məskunlaşdı. Əmisi həbsdə müəmmalı şəkildə vəfat edən qardaşı XVII Lüdovikin ardından özünü Fransa kralı elan etmişdi. Ancaq varisi yox idi və qardaşı qızı Mariya terezanın ailə içərisindən biriylə evlənməsini planlaşdırdı. Beləcə, Mariya Tereza digər əmisi Artua qrafı Karlın oğlu Anqulemli Luiz Antuanla evlənməsinə qərar verildi. Cütlük 10 iyun 1799-cu ildə Yelqava sarayında evləndi və Britaniyaya köçdülər. Mariya Terezanın yeganə hamiləliyi isə 1813-cü ilin mayında düşüklə sonlandı.

Uzun illər davam edən sürgün həyatı 1814-cü ildə Napoleon Bonapartın taxtdan çəkilməsi və Burbonların taxt-tacı bərpa etməsiylə sonlandı. Öncə əmisi XVIII Lüdovik, ardından digər əmisi X Karl taxta çıxdı. Beləcə, Mariya Tereza və əri taxtın varisi oldular. Ancaq qaynatası olan əmisi X Karlın İyul inqilabıyla taxtdan endirilməsinin ardından bütün ailəsiylə birlikdə yenidən Britaniyaya sürgünə göndərildi. 1833-cü ilədək Edinburqda yaşayan ailə ardından Praqa və Avstriyada məskunlaşdı. 1836-cı ildə qaynatasının vəfatıyla onun yürütdüyü Legitimist taxt iddiası əri tərəfindən davam etdirildi. XIX Lüdovik adıyla özünü Fransa kralı elan edən əri səbəbilə, Mariya Tereza da Fransa taxt-tacının Legitimist kraliçası oldu. Ərinin 1844-cü ildə ölümündən sonra bu iddia qaynı oğlu V Henri tərəfindən davam etdirildi.

19 oktyabr 1851-ci ildə pnevmoniyadan vəfat etdi. 

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Desmond, Alice Curtis (1967). *Marie Antoinette's Daughter*. New York: Dodd, Mead & Company. ISBN 0-396-05641-5
* Fremont-Barnes, Gregory, ed. (2007). *Encyclopedia of the Age of Political Revolutions and New Ideologies, 1760–1815: A-L*. Westport, CT: Greenwood Publishing Group. p. 427. ISBN 978-0-313-33446-7
* Castelot, André (1962). *Madame Royale* (in French). Paris: Librairie Académique Perrin. p. 13. ISBN 2-262-00035-2
* Nagel, Susan (2009). *Marie-Thérèse: The Fate of Marie Antoinette's Daughter*. Bloomsbury. p. 316. ISBN 978-0-7475-9666-0
* Johnson, Alison (2013). *Louis XVI and the French Revolution*. Jefferson, NC: McFarland. pp. 79–85. ISBN 978-1-4766-0243-1
* Skuy, David (2003). *Assassination, Politics, and Miracles: France and the Royalist Reaction of 1820*. Montreal: McGill-Queen's Press University Press. pp. 7–13. ISBN 978-0-7735-2457-6
* Mitchell, Anne (1993), "The People of Calton Hill", Mercat Press, James Thin, Edinburgh, ISBN 1-873644-18-3
* Erickson, Carolly (2004). *To the Scaffold: The Life of Marie Antoinette*. New York: St. Martin's Press. p. 336. ISBN 978-1-4299-0405-6
* Saugera, Éric (2011). *Reborn in America: French exiles and refugees in the United States and the vine and olive adventure, 1815-1865*. Atlantic crossings. Tuscaloosa: University of Alabama Press. ISBN 978-0-8173-1723-2

### İstinadlar