open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Narbon

**Narbon** (, ) — Fransanın Od () departamentində qədim şəhər, Lion körfəzindən 12&nbsp;km Aralıq dənizini Atlantik Okeanı ilə birləşdirən Cənubi Kanalın bir hissəsində yerləşir. Şəhər əhalisi 46510 nəfərdir (1999)

## Tarix
Narbon (*Colonia Narbo Martius*) - Kolumbiya şəhərində ilk Roma koloniyası olan *Naronia* dan böyüyüb. O, dövrdə şəhər Aralıq dənizinin sahillərində dayanmış və mühüm dəniz limanı kimi xidmət etmişdir. İmperatorluq dövründə də bu, hərbi mərkəzi və Cənubi paytaxtı idi və ya Narbon Qallo şəhəri kimi hesablanırdı. Narbon döyüşündən sonra (436) Vestqot burada hökmranlıq ediblər. 719-759-cu ildə Narbon və ətraf ərazisi ()  məxsus idi.

Orta əsrlərdə Narbonın cənub hissəsi Tuluzanın tərəfindən ilə idarə olundu və şimal hissəsi yerli episkoposlar tərəfindən idarə olundu. Sonra, XVI əsrdən əvvəl, Narbon müstəqil rayon idi.

## Görməli yerlər
1272-ci ildə təsis edilən Müqəddəs Jüst tamamlanmadı. O, qeyri-adi yüksək xorlarla məşhurdur və ümumiyyətlə Fransanın şimalındakı qotik məbədlərinin nümunəsini izləyir. Müqəddəs Paul və Sergius Bazilikası  Fransanın cənubundakı qotik üslubunun ilk nümunələrindən biridir.

## İstinadlar

* база данных о французских коммунах
* Источники русской передачи названия:
* Франция, Монако // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 56—57. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
* Атлас мира / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» в 1982 г.; отв. ред. С. И. Сергеева. — Испр. в 1989 г. — М.: ГУГК СССР, 1989. — С. 94—95, 277. — 90 000 экз.
* Нарбон // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 248.
* Агеенко Ф. Л. Нарбон // Словарь собственных имён русского языка. — М.: ООО «Издательство "Мир и Образование"», 2010.
*  Нарбонн — статья из Большой советской энциклопедии. 
*  Андрей Львович Курсанов. По Франции и Западной Африке / Художник Г. В. Храпак. — Москва: Государственное издательство географической литературы, 1956. — 271 с. — 50 000 экз.
* Нарбонна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*
Üç üz (film, 2018)

**Üç üz **  ( — *Sə rüx*) — Cəfər Pənahinin 2018-ci ildə çəkdiyi dram janrında filmdir. Filmdə iranlı üç qadının taleyindən bəhs edilir.

## Filmin mövzusu
Məhdud büdcə ilə çəkilmiş bu minimalist filmdə baş rollarda Behnaz Nəcəfi, Mərziyyə Rzayi və rejissorun özü çəkilib. Film əsasən aktrisa olmaq istədiyi üçün ailəsinin təzyiqləri ilə üzləşən gənc bir qızın həyat hekayəsindən bəhs edir. Ümumilikdə isə filmdə üç iranlı aktrisanın həyatından bəhs edilir. Onlardan biri İslam İnqilabından sonra kinodan getməyə məcbur olan aktrisa, ikincisi müasir populyar aktrisa, digəri isə aktyorluq məktəbinin tələbəsidir. Filmdə İran qadınlarının, xüsusilə də aktrisaların qarşılaşdığı sosial və peşəkar problemlər göstərilir.

## Mükafatlandırılması
Cəfər Pənahiyə siyasi fikirlərinə görə İranda iyirmi illik kino çəkmək və ölkəni tərk etmək qadağan edilməyinə baxmayaraq o, qadağa dövründə dörd film ərsəyə gətirmişdir. Bu filmlərdən sonuncusu məhz "Üç üz" filmidir. Yeni filmin Kann kinofestivalındakı premyerasına aktyor heyəti və Cəfər Pənahinin övladları qatılmışlar. Film gurultulu alqışlarla qarşılanmış və dolu zalda bir oturacaq dissident rejissor üçün boş saxlanılmışdı. "Üç üz" filmi 71-ci Kann kinofestivalında ən yaxşı ssenari nominasiyasında qalib gəlmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi treyleri

## Həmçinin bax
* Güzgü (film, 1997)
* Bu film deyil (film, 2011)
Sarasinlər

**Saratinlər** (,  — «şərq insanları» ← )  — IV əsr Roma tarixçisi Ammianus Marcellinus və 1-ci və 2-ci rinsrin Yunan alimləri tərəfindən qeyd olunan insanlar.

Bəzi müəlliflər, məsələn, Evfimiy Ziqaben "Saratin" sözünü Bibliyada olan *Sara*nın adı ilə əsassız olaraq birləşdirdi.

Xristianların dövründən etibarən Avropanın müəllifləri bütün Müsəlmanların Saratinlər kimi çağırmağa başladılar, tez-tez "Mavr" termini bir sinonim olaraq istifadə edirdilər.

Hal-hazırda  tarixçilər tərəfindən VII-XIII əsrlərdən Ərəb Xilafətinin əhalisi ilə bağlıdır (Monqolların Yaxın Şərq kampaniyası nəticəsində Abbasid xalifası Hulaqinin fəthindən əvvəl).

## Başqa mənası
Orta əsrlərdə Saratinlər  cəngavərlər üçün bir simulator idi. Simulatorun klassik versiyası bir tərəfdən bir adamın (Sartinin öze) taxta bir qapısı idi, bir tərəfdən kiçik bir qalxan tuturdu, digərində zəncir və ya iplə ağırlıq verən bir maddə (məsələn, bir qum torbası) idi. Torso qutuya sərbəst dönmək üçün təyin edilirdi. Cəngavərin vəzifəsi, Saratinlər qalxanını tam nağılda bir nizə ilə vurmaq və torbadan zərbə atmağa vaxt verməkdir. Saraten çox vaxt şövqlü turnirlərdə ayrı bir müsabiqə kimi istifadə olunurdu.

## Həmçinin bax
* Səlcuqlular
* Mavrlar
* Ərəblər

## Ədəbiyyat
* *Мюссе Л.*  Варварские нашествия на Западную Европу. СПб., 2006.

## Xarici keçidlər
* Сарацин — статья в энциклопедии «Кругосвет»
* M. Д. Бухарин. Происхождение этнонима Σαρακηνοί

## İstinadlar
Konqo Respublikasının inzibati bölgüsü

**Konqo Respublikasının inzibati bölgüsü** — Konqo Respublikası 12 departamentə bölünür. 2003-cü ilə qədər bu departamentlər regionlar adlandırıldı. 2004-cü ildə isə Point-Noyr şəhəri departament statusunu aldı.

## İnzibati departamentlər

## Həmçinin bax
* Konqo dili
* Konqo Respublikası
* Konqo Demokratik Respublikası

## Xarici keçidlər
Konqo Respublikasının Prezidenti Deni Sassu-Nqessoya

## Mənbə
* Annuaire statistique du Congo 2004 

## İstinadlar
İdris Şükürlü

**İdris Şükürlü** ( 1 may  1957, Şingədulan k., Lerik r.) — nasir, publisist, politoloq, Jurnalistlər Birliyinin (1984), AzərKİVİHİ-nin (2000) üzvü  Əməkdar jurnalist.

## Həyat və fəaliyyəti
* 1957-ci il mayın 1-də Lerik rayonunun Şingədulan kəndində anadan olmuş; 
* 1964-1974-ci ildə həmin kəndin orta məktəbini bitirmişdir. Bir müddət sıravi kolxozçu işləmiş; 
* 1975-ci ildən 1976-cı ilə kimi “Bolluq uğrunda” (indiki “Lerik”) qəzeti redaksiyasının mətbəəsində mürəttib işləmiş; 
* 1976-1984-cü ildə  BDU-nin Jurnalistika fakültəsini qiyabi yolla bitirmiş;
* 1976-1978-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmiş; 
* 1978-ci ildə Universitetin Jurnalistika fakültəsində təhsilini davam etdirməklə yanaşı, rayon qəzetində kitabxanaçı işləmiş;
* 1981-1989-cu illərdə “Bolluq uğrunda” qəzeti redaksiyasında əbəbi işçi; 
* 1989-cu ildən məsul katib işləmiş;
* 1989-1991-ci illərdə  Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası əyani şöbəsini bitirmiş; 
* 1991-ci ildə “Kənd həyatı” jurnalının cənub bölgəsi üzrə xüsusi müxbiri işləmiş;
* 1992-ci ildə “Lerik” qəzetinin redaktoru təyin edilmiş;
* 2000-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Kitabları
* “Ölsəm, inanma!” (oçerklər), Bakı, “Şirvannəşr”, 1996, 2000 nüsxə
* “Gözəlliyi gözlərimdə apardım” (mənsur şeirlər), Bakı, “Təbriz”, 1998, 500 nüsxə
* “Ömür çırağı sönmədi” (sənədli povest), Bakı, “Əbilov, Zeynalov və oğulları” İTK, 2002, 500 nüsxə
* “Adsız qəhrəman” (sənədli povest), Bakı, “Planet-press” İTK, 2003, 500 nüsxə
* “Seyid Mir Saleh Ağa ocağının nuru” (oçerklər), Bakı, “Avropa”, 2003, 500 nüsxə
* “Əliheydər müəllimin arxeoloji cənnətdə tapıntıları”, Bakı, “Planet-press” İTK, 2004, 500 nüsxə
* “Kitabların işığında”, Bakı, “Nurlan”, 2010.
* “Çəkirəm dünyanın şəkilini sözlə” 
* “Açılmayan səhər”
* “Əsl insan haqqında düşüncələr”
İ.M.Şükürlü yaradıcılığında ədəbi-bədii və publisistik üslubda yazıb - yaratmış, 30-a yaxın kitabın isə tərtibçisi və redaktoru olmuşdur. Kitablarından 3-ü şəhidlik və Qarabağ mövzusuna həsr olunmuşdur.
### Əsərləri
Müxtəlif janrlarda yazıb çap etdirdiyi əsərlərdən  daha çoxu məqalə, oçerk, hekayə, şer və sənədli povestlər idi. İdris Şükürlünün bədii və publisistik yaradıcılığında Qarabağ müharibəsi, şəhidliyin tərənnümü, qələbəyə inam, vətənpərvərlik, dövlətçiliyə sədaqət hissləri mühüm yer tuturdu.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2010-cu il 22 iyul tarixli Sərəncamı ilə “Respublikanın əməkdar jurnalisti” fəxri adına layiq görülmüşdür.
## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Ədəbiyyat İsimlərn Sözlüğü
* Ömrünün davamı sözdür 
## İstinadlar
Abcit

**Abcit** Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında çay adı.

## Toponimkası
Abcit- Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında çay adı. Qədim türk dillərində av — "ov" və çit — " qamış (qarğı) alaçıq" sözlərindən ibarətdir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
axc.preslib.az

## İstinad
Urqe Etkol

**Aznay** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Etkol kənd şurasının tərkibindədir.
## Küçələri
* Drujba
* Zəki Vəlidi
* Zelyonaya
* Kaqılçan
* Lesnaya
* May
* Molodyojnaya
* Noyabr
* Seleuk
* Sentralnaya
* Şkolnaya

## Tanınmış şəxsləri
* Alfiya Aktubina (9 oktyabr 1955) — Başqırd jurnalist və tərcüməçi, Başqırdıstan Respublikası Əməkdar Mədəniyyət işçisi (1997).
* Dina Arslanova (27 iyul 1953) — jurnalist, Başqırdıstan Respublikası Əməkdar Mədəniyyət işçisi (1998), SSRİ jurnalistlər ittifaqının üzvü (1978), RF, BR.
* Mavletbay Qaynetdinov (14 may 1938 — 6 iyun 2014) — başqırd estrada müğənnisi, BR xalq artisti (1993), BMSSR əməkdar artisti (1984).
* Rinat Yulmuxammedov (17 yanvar 1957) — Sovet və Rusiya riyaziyyatçısı, fizika-riyaziyyat elmləri dokoru (1987), professor (1993).

## Əhali

## Ədəbiyyat
* Сныткина,  М. «Здоровая семья – основа нации»: женсовет село Иткулово / М. Сныткина // Восход (газета).- 2010.- 24 дек.- С.2.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Etkol kəndi
Avranlı

**Avranlı** Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında (indi Salqa rayonu) kənd adı.

## Toponimkası
Avranlı- Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında (indi Salqa rayonu) kənd adı. Gürcücə yazılış forması Avranlo. XIX əsrin II yarısında əhalisi Türkiyədən gəlmə yunanlar idi (yenə orada). XIX əsrin 70-ci illərində Trialeti kənd icmasına mənsub məntəqələrdən idi. Yerli tələffüz forması Əvrənli olmuşdur. "Kitabi-Dədə Qorqud" eposunda Əvrən şəxs adı ilə səsləşir. 

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
axc.preslib.az

## İstinadlar
Verxotor (İşembay)

**Verxotor** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Verxotor kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (İşembay): 42&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Salavat stansiyası): 50&nbsp;km.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Azərbaycanda qeydiyyata alınmış ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidələrin siyahısı

## Siyahı
* Gilgilçay səddi
* Beşbarmaq səddi
* Bərdə qalası
* Qarasu qalası
* Ovçular təpəsi
* Qaraköpəktəpə
* Sarıdərə yaşayış yeri
* Qazançı qalası
* Gavurqala kilsəsi
* Təzəkənd bazilikası
* Gavurqala (Ağdam)
* Şuşa mağara düşərgəsi
* Zar mağara düşərgəsi
* Nəhəcir qalası
* Maxta abidələr kompleksi
* Albantəpə yaşayış yeri
* Bəyəhməd
* Əbrəqunus nekropolları
* Nəhəcir abidələr kompleksi
* Oğlanqala yaşayış yeri
* Şahtaxtı arxeoloji abidələr kompleksi
* Xələc yaşayış yeri
* Ağbulaq nekropolu
* Xaçaparaq nekropolu
* Xoşkeşin nekropolu
* Kolasu nekropolu
* Dəmirli nekropolu
* Aşağı Daşarx nekropolu
* Çapacaq nekropolu
* Eyvaz nekropolu
* Gəmiqaya nekropolu
* Gərməşovlu nekropolu
* Qaraqala yaşayış yeri
* Qaraqala nekropolu
* Qazançı nekropolları
* Qazanxan yaşayış yeri
* Qızıl Qışlaq yaşayış yeri
* Qızılbulaq nekropolu
* Qızıltapılan yaşayış yeri
* Qoçüstü yaşayış yeri
* Qoçüstü nekropolu
* Qoşadizə nekropolu
* Qoşatəpə yaşayış yeri (Şərur)
* Qulalıtəpə yaşayış yeri
* Muncuqtəpə yaşayış yeri
* Muncuqlutəpə yaşayış yeri (Şərur)
* Nehrəm yaşayış yeri
* Yarımca nekropolu
* Zeyvə nekropolu
* Naxçıvantəpə yaşayış yeri
* Qız qalası yaşayış yeri (Şərur)
* Qız qalası kurqanları

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli, 132 nömrəli qərarına 1 nömrəli əlavə, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, İstifadə tarixi:9 yanvar 2015

## Həmçinin bax
Türk boğazları

**Türk boğazları** ― Mərmərə dənizini Egey dənizi və Qara dəniz ilə bağlayan iki boğaz.
thumb|Türk boğazları: Şimal-şərqdə qırmızı rənglə Bosfor, cənub-qərbdə sarı rənglə Dardanel göstərilmişdir.

Türkiyənin şimal qərbində yerləşən bu boğazlar (Bosfor və Çanaqqala) Avropa və Asiya qitələri arasında sərhəd sayılır.

## Bosfor boğazı

İstanbul Boğazı və ya Bosfor boğazı Mərmərə dənizini şimal-şərq tərəfdən Qara dənizlə əlaqələndirir. Boğazın uzunluğu təxminən 30&nbsp;km, eni isə 700 metrdir. İstanbulu Asiya və Avropa tərəflərinə ayırır. Bu qurular arasında əlaqə boğazın üstündə inşa olunmuş üç asma körpü (15 iyul Şəhidlər Körpüsü, Fateh Sultan Mehmet körpüsü, Yavuz Sultan Səlim körpüsü) və boğazın altından keçən bir Marmaray dəmir yolu keçidi və Avrasiya tuneli avtomobil yolu keçidi ilə təmin olunur.

## Çanaqqala boğazı

Çanaqqala boğazı və ya Dardanel boğazı Mərmərə dənizini cənub-qərb tərəfdən Egey dənizi ilə əlaqələndirir. Boğazın uzunluğu 68&nbsp;km, eni isə 1.2&nbsp;km-dir. Çanaqqala boğazı Türkiyənin Çanaqqala şəhəri yaxınlığında yerləşir. Birinci Dünya müharibəsində Çanaqqala döyüşü bu ərazilərdə baş tutmuşdur. Boğazın ayırdığı quru sahələrini əlaqələndirmək üçün üzərində inşa olunmuş Çanaqqala 1915 körpüsü 2022-ci ilin 18 martında istifadəyə verilmişdir. Bu, dünyanın ən uzun orta məsafəli asma körpüsüdür.

## İstinadlar
Yoimsyoya

**Yoimsyoya adası** () — Lofoten adaları qrupuna daxil olan, Norveç dənizində yerləşən ada. Eustvoqyoy və Vestvoqyoy adaları arasında yerləşir. Əhalisi 207 nəfərdir (2001)
## Mənbə
* Adadakı veb kameralar 
* Panorama
Milan Ekert

**Milan Ekert** () — Çex Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2018-ci ildən)

## İstinadlar
Mosken adası

**Mosken** () — Loyofen adaları qrupuna daxil olan, Norveç dənizində yerləşən ada. Ada Veryoy kommunasına daxildir.
Sahəsi 1.5&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 385 metrdir.
## Fauna
Adada Kəkilli qarabattaq, şiaml və düzquyruq kaçurka, adi qaqa və adi təmizçi yuva qurur.
## Qalereya

Fayl:Værøy Moskenstraumen lub 2025-07-23 img01.jpg|
Fayl:Mosken fra sjoen.jpg|
Fayl:Mosken.jpg|


## İstinadlar
E.ə. 782

## Hadisələr
* Erebuni qalası — Urartu çarı I Argişti tərəfindən salınmış şəhər-qala.

## Doğumlar

## Vəfatlar
Yohannesburq Yapon Məktəbi

və ya qısaca **YYM** – CAR-da Yohannesburq şəhərinin Emarentiya bölgəsində yerləşən yapon məktəbi.

Yohannesburqda yerləşən CAR Nippon Klubu Yaponiya biznesmenlərinin ailələrini CAR-a gətirməsini təşviq etmək üçün məktəbə sponsorluq edir. Klub 1961-ci ildə Yaponiya şirkətlərinə Yohannesburqda fəaliyyət göstərməyə kömək etmək üçün qurulub.

Yaponiya hökuməti məktəbin büdcəsini tənzimləyir, məktəbə torpaq sahəsi isə CAR hökuməti tərəfindən ayrılıb. Məktəb 31 avqust 1966-cı ildə açılıb. Yarandığı gündən 1980-ci illərə qədər məktəb yerlilərin təzyiqinə məruz qalıb. Məktəb 1968-ci ildəki irqçi kampaniyaya görə Saksonuolddakı korpusu bağlamalı olmuşdur, lakin 1969-cu ilin fevralında 30 tələbə limiti şərti ilə yenidən açılıb. Bir bölgəsindəki korpusu isə daim irqçi qraffitilərə və vandalizmlərə məruz qalmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *African Affairs, Volume 86*. Royal African Society, 1987.
* *Annual Survey of South African Law, 2006* (contributor: University of the Witwatersrand. Faculty of Law). Juta., 2006.
* Morikawa, Jun. *Japan and Africa: Big Business and Diplomacy*. Africa World Press, January 1, 1997. , 9780865435773.
* Osada, Masako. *Sanctions and Honorary Whites: Diplomatic Policies and Economic Realities in Relations Between Japan and South Africa*. Greenwood Publishing Group, 2002. , 9780313318771.
* Payne, Richard. "The nonsuperpowers and South Africa: implications for U.S. policy." Indiana University Press, 1990. , 9780253342942.
* *Peace Studies* (平和研究 *Heiwa Kenkyū*), Issue 10. The Peace Studies Association of Japan (日本平和学会 *Nihon Heiwa Gakkai*), 1985.
* 石川 勝美 (前ヨハネスブルグ日本人学校:沖縄県沖縄市立諸見小学校). "ヨハネスブルグ日本人学校校内の植物調査と活用(その他)." 在外教育施設における指導実践記録 33, 223-226, 2010-12-24. Tokyo Gakugei University. See profile at CiNii.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Bakı Kitab Mərkəzi

**Bakı Kitab Mərkəzi** — Bakıda yerləşən böyük kitab evi.

## Haqqında
2018-ci il sentyabr ayının 1-də Bakı Kitab Mərkəzi rəsmi olaraq açıq elan olunub. Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü və dəstəyi ilə yaradılmış və kitab satışına tamamilə fərqli bir konsepsiya ilə başlayan Bakı Kitab Mərkəzində azərbaycan, rus, türk, ingilis, fransız, alman, ərəb və digər dillərdə bir çox janrlarda kitablar təqdim olunur. Üzeyir Hacıbəyov və Qoqol küçələrinin kəsişməsində yerləşən Mərkəzin sahəsi təxminən 2500 kvadratmetrdir.

Bakı Kitab Mərkəzinin əsas məqsədi — oxucularda xalqın mədəni, mənəvi dəyərlərini və faydalı bilikləri daşıyan kitaba marağı oyatmaqdır.

Bakı Kitab Mərkəzinin 1-ci və 2-ci mərtəbələrində Heydər Əliyev Fondunun nəşrləri öz yerini tapıb. Eyni zamanda, 1-ci mərtəbədə azərbaycan və xarici dillərdə dünya bestsellerləri, incəsənətə aid olan albomlar, turist bələdçiləri, musiqi kitabları və notlar da satılır. Mərkəzin 2-ci mərtəbəsində oxu zalı, zəif görmə qabiliyyəti olan insanlar üçün ayrı, uşaqlar üçün isə ayrıca guşələr, dəftərxana malları şöbəsi, müxtəlif ədəbi və mədəni tədbirlər keçiriləcək təqdimat hissəsi və elmi fəaliyyətlə məşğul olanlar üçün nəzərdə tutulmuş tədris guşəsi fəaliyyət göstərir.

Burada, həmçinin, "I love Baku" brendinin rəngarəng suvenirləri və "Azərmarka" şirkətinin məhsulları təqdim olunur.

Kitab satışı ilə yanaşı burada "Coffeemood" adlı kafe də fəaliyyət göstərir.

Bakı Kitab Mərkəzində mütəmadi olaraq müxtəlif kitab təqdimatları, məşhur yazıçı, şair, həmçinin mədəniyyət və incəsənət xadimləri ilə görüşlər, ustad dərsləri, uşaq və yeniyetmələrdə mütaliəyə həvəsi artırmaq üçün tanınmış insanların iştirakı ilə oxu günləri, dil kursları, beynəlxalq təşkilatlar və xarici səfirliklər ilə bərabər tədbirlər təşkil olunur.

Mərkəzdəki bütün tədbirlər və aksiyalar haqqında zalda canlı anonslar səslənir, müxtəlif yerlərdə quraşdırılan monitorlarda yeni kitablar haqqında məlumatlar verilir. Sensor ekranlarda Mərkəzdə satılan bütün kitablar haqqında məlumat almaq olar.

## Qalereya
 
Ilham Aliyev attended opening of Baku Book Center 29.jpg
Ilham Aliyev attended opening of Baku Book Center 17.jpg
Ilham Aliyev attended opening of Baku Book Center 21.jpg
Ilham Aliyev attended opening of Baku Book Center 26.jpg


## İstinadlar
Tarn (departament)

**Tarn**() — Fransanın cənubundakı Oksitaniya regionunun depatamentlərindən biri, ardıcıl sayı - 81, inzibati mərkəzi - Albi, Əhalisi - 387 099 insan (2010-cu ildə ki, departamentlər arasında  məlumat - 63-cü yer)

## Coğrafiyası
Tarn departamentinin ərazisi 5758&nbsp;km². Bura 2 rayon, 23 kanton və 319 kommun daxildir.

Departament vasitəsilə Tarn çayı axır.
## Tarixi
Tarn 1790-cı ilin martında Böyük Fransa İnqilabı zamanı meydana çıxan ilk 83 şöbədən biridir. Bu köhnə Lanqedok əyalətinin ərazisində meydana gəlir və adı Tarn çayına əsasən adlandırılmışdır.

## Qalereya

(Albi) North views of the Ste Cécile Cathedral and the Old Bridge.jpg|Albi
Chateau stoupa.JPG|İnstitut
Viaduc du Viaur vue from west 04 08.jpg|
Centrale de la mine Carmaux.jpg|
France 81 - brassac - ar pont kozh.jpg|
Ste Cecile.jpeg|
Albi - Collégiale Saint-Salvy - Cloitre.jpg|
Mediatheque-albi.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Préfecture
* Conseil général 
* Conseil départemental du Tarn 
* Comité départemental du tourisme du Tarn
Birəbittənlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

## Yayılması
Gödək quyruğu olan kiçik, hərəkətli meşə həşəratyeyən quşlarıdır. Əksər növlərin rəngi qəhvəyi-şabalıdıdır. Su sərçələrinə yaxındırlar. Amerika mənşəli fəsiləyə daxil olan 63 növ başlıca olaraq Yeni dünyada yaşayır. Yalnız 3 cins köhnə dünyada təmsil olunmuşdur. Qafqazda yeganə növünə – adi birəbittənə () rast gəlinir. Arealı Şimali Amerikanın mülayim qurşağını, Avropanı, Palearktikanın cənub və şərq sərhədlərini əhatə edir. 40 dan artıq yarımnövü vardır. Azərbaycanda yaşayan Qafqaz yarımnövü hirkan birəbitdəni (), eləcə də Şimali İranda yayılmışdır. Azərbaycanda yaşayan ən kiçik quşlardan biridir. Oturaq quşdur. Dərələr və çaylar boyunca sıx kolluqlarda, meşələrdə və bağlarda, hasarların kənarında yaşayır. Fon meşə növlərindən bir olub düzənlik meşələrində qeydə alınmış oxuyan quşların 10%-ni, dağlarda isə 15%-ni təşkil edir.

## Görünüşü
Qəhvəyi çilli rəngi, gödək dik quyruğu vardır. Çox hərəkətli və möhkəm bədənlidir. Uçuş zamanı iri böcəyi xatırladır. Erkəklərin bədəninin uzunluğu 100-115, dişilərindəki 96-112 mm; qanadların uzunluğu uyğun olaraq 45-50 və 44-48, quyruğunun uzunluğu 30-37 mm, kütləsi 7.5-11.5,q-dır. Rəngində cinsi dimorfizm ifadə olunmamışdır.

## Çoxalması
Çoxalmaya apreldə başlayır. Erkək sahə seçir və orada yosundan, otdan və yarpaqlardan eyni vaxtda bir neçə yuva qurur. Yuva yerdən 2–3 m hündürlükdə, qapalı, kürəşəkillidir. Bir qoyumda 3-9 ağ xırda qırmızı çilli yumurta olur. Dişi 14–16 gün kürt yatır. Həşəratlar yuvanı 15-17 gündən sonra tərk edirlər. İyun-iyulda yaşlılar ikinci qoyuma hazırlaşırlar. Bir erkəyin 2 dişisi ola bilər.

## Qidalanması
Xırda həşəratlar və hörümçəklərlə qidalanırlar. Zərərli həşəratları yeməklə fayda verir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ernst Ottlepp

**Ernst Ortlepp** () — Alman şairi.

## Həyatı
Ortlepp Lutheran kahininin oğlu olaraq Zeitz yaxınlığında Droyßig şəhərində anadan olub. O Pforta məktəbə getdi,19 yaşına qədər Leypsiqdə ilahiyyat və fəlsəfəni öyrəndi. 1824-cü ildə universitetdən bir dərəcə almadan ayrıldı.
XIX əsrin 30-cu illərində Orlepp Leypsiqə qayıtdı və onun siyasi şeirləri ilə məşhur oldu. Bəziləri Polşaya və müstəqillik uğrunda mübarizəyə həsr edilmişdir. Bu müddətdə o, gənc Richard Wagner (Ortlepp bir neçə il əvvəl Johann Wolfgang von Goethe də tanış olmuşdur) tanış oldu .
Onun Friesçidəki kritik çıxışı Avstriya dövlət xadimi Mettenrixi təşvişə saldı, onun bu poemasının dərc edilməsinə qadağa qoydu.
O,1937-ci ildən bəri yaşadığı Wüttenbergə getdi. Bu dövrdə Lord Byron kimi digər şairlərin əsərlərini tərcümə edərək həyat qurdu.1848-ci il inqilabı ərzində Ortlepp Almaniyanı çağırdığı milli şeir yaratmağa çalışdı. Onun maliyyə vəziyyəti pisləşdi və 1853-cü ildə Württembergdən atıldı. Sonra öz vətəninə döndü.1856-cı ildə kollecdə müəllim olmaq uğrunda uğursuz cəhdindən sonra Ortleppin həyatı daha da qeyri-sabitləşdi. Ehtimal ki, alkoqolizmdən qaynaqlanan bəzi narahatlıqlara yol açmış və Zeitzdə iki dəfə həbs olunmuşdur. O, hələ Naumburg qəzetində dərc olunduğu kimi, şeir karyerasına son qoymamışdı. Xüsusi müştərilər üçün də şeirlər yazırdı. Həyatının son illərində bir çox müəllim və tələbə yoldaşları olduğu köhnə məktəbində çox vaxt keçirmişdir. Onlardan biri də Nistşe idi. Bəzi bioqraflar inanırlar ki, Ortlepp Nistşenin müəllimi idi və ona çox təsir etmişdi.
Ernst Ortlepp 14 iyun 1864-cü ildə Pforta yaxınlığında vəfat etdi. Ölümünün şərtləri sirli idi. Nietzsche bir məktubda bu sözləri yazdı:Qoca Ortlepp bu şəkildə öldü: Pforta ilə Almrich arasındakı bir yol kənarındakı xəndəyə düşüb boynunu qırdı. Onu səhərin əvvəlində sabah erkəndən yağışı altında Pforta'da dəfn etmişdilər; dörd işçi xam tabuta daşıdı; Professor Keil bir çətirlə izlədi. Heç bir kahin yox idi. Ölüm günü Almrichlə danışdıq. Saale vadisində bir yerə kirayəyə gedəcəyini söylədi. biz onun üçün kiçik bir abidə tikmək istəyirik; Biz pul yığdıq, təxminən 40 Thaler.)

## İstinadlar
Stiven Brayer

** Stiven Brayer **(ingl. *Stephen Breyer*, d. 15 avqust 1938-ci il, San-Fransisko, Kaliforniya) - amerikalı hüquqşünas, ABŞ Ali Məhkəməsinin üzvü. ABŞ prezidenti Bill Klinton tərəfindən təyin edilmişdir.

Yəhudi ailəsində doğulmuşdur. Stenford universiteti və Harvard hüquq məktəbində təhsil almış, Harvard hüquq məktəbində dərs demişdir. Brayerin müəllimlərindən biri Nürnberq prosesinin "memarlarından" biri Benjamin Kaplan idi.

1980-ci ildən 1994-cü ilə qədər ABŞ birinci dairə Apelyasiya məhkəməsində hakim olmuşdur (1990-1994-cü illərdə həmin məhkəmənin sədri vəzifəsində çalışmışdır).
3 avqust 1994-cü ildə Senatın təsdiqindən sonra Ali Məhkəmənin üzvü olmuşdur. Məhkəmənin ən liberal hakimlərindən biri sayılır.
Burun boşluğu

**Burun boşluğu** və ya **burun keçidi** − üzün ortasında, burunun üst və arxa hissəsində içi hava dolu böyük bir boşluqdur. Hər boşluq iki burun dəliyindən birinin davamıdır. "*Burun boşluğu*" termini burunun iki tərəfinin hər birinə ayrılıqda və ya birlikdə aid edilə bilər.

Hər bir burun boşluğunun yan divarı, əsasən əng sümüyündən ibarətdir.

## Strukturu
"Burun boşluğu" termini burnun iki boşluğunun hər birinə və ya birləşdirilmiş iki tərəfə aid edilə bilər. Hər burun boşluğunun yan divarı əsasən çənə sümüyündən ibarətdir. Bununla birlikdə, palatin sümüyünün perpendikulyar lövhəsi, medial pterygoid lövhə, etmoid labirint və aşağı konka ilə kompensasiya olunan bir çatışmazlıq var. Paranazal sinuslar ostia adlanan kiçik deşiklər vasitəsilə burun boşluğuna bağlanır. Bu ostiaların əksəriyyəti burunla yan burun divarı vasitəsilə, yarımaysal boşluq kimi tanınan yarımaysal depressiya vasitəsilə əlaqə qurur. Fasilə yanal olaraq unsinat prosesi kimi tanınan bir proyeksiya ilə bağlanır. Bu bölgə ostiomeatal kompleks adlanır.
Hər burun boşluğunun damı yuxarı üçdə birində burun sümüyü ilə, daha aşağı hissədə yuxarı yan qığırdaq və burun septumunun birləşmələri ilə formalaşır. Birləşdirici toxuma və dəri burun arxa hissəsinin sümük və qığırdaqlı komponentlərini əhatə edir. Ağızın damını da təşkil edən burun boşluqlarının döşəməsini sərt damağın sümükləri təşkil edir: arxada palatin sümüyünün üfüqi lövhəsi və öndə üst sümüyün palatin prosesi. Burun boşluğunun ən ön hissəsi burun vestibülüdür.
Vestibül burnun qığırdaqları ilə əhatə olunmuşdur və dərinin eyni epiteli ilə örtülmüşdür (qatlı skuamöz, keratinləşdirilmiş). Vestibüldə bu, burun boşluğunun və tənəffüs yollarının qalan hissəsini əhatə edən tipik tənəffüs epitelinə çevrilir. Vestibülün burun dəliklərinin içərisində nəfəs alınan toz və digər maddələri süzən burun tükləri var. Boşluğun arxa hissəsi xoana vasitəsilə nazofarenksə qarışır.

Burun boşluğu şaquli burun septumu ilə ikiyə bölünür. Hər burun boşluğunun yan tərəfində burun çubuqları (tək "konka") və ya turbinatlar adlanan üç üfüqi çıxıntı var. Bu qısqaclar hava axınını pozaraq, havanı turbinatların və arakəsmələrin səthində olan iybilmə epitelinə yönəldir. Vomeronazal orqan septumun arxasında yerləşir və feromonun aşkarlanmasında rol oynayır.

## Funksiyası
İki burun boşluğu tənəffüs yollarının digər sahələri tərəfindən qəbul edilən havanı şərtləndirir. Burun konkalarının (həmçinin turbinatlar kimi tanınır) təmin etdiyi geniş səth sahəsi sayəsində burun boşluğundan keçən hava bədən istiliyinin 1 dərəcəsində qızdırılır və ya soyudulur. Bundan əlavə, hava nəmləndirilir, toz və digər hissəciklər burun dəliklərindəki burun tükləri ilə çıxarılır. Burun boşluğunun bütün selikli qişası mikroskopik kirpiklərin səthində yerləşən və həmçinin ilhamlanmış havanı süzən selikli bir örtü ilə örtülmüşdür. Tənəffüs epitelinin kirpikləri ifraz olunan selik və hissəcikləri arxadan farenksə doğru hərəkət etdirir və orada yemək borusuna keçir və mədədə həzm olunur. Burun boşluğu da qoxu hissini saxlayır və xoana vasitəsilə ağızla arxa əlaqəsi sayəsində dad duyğusuna böyük töhfə verir.

## İstinadlar
Pərviz Pərəstuyi

**Pərviz Pərəstuyi** (‎; ) — İran azərbaycanlılarından olan aktyor və müğənni.

## Şəxsi həyatı
Pərviz Parastuyi Həmədan ostanının Kəbudər Ahəng şəhərində 24 iyun 1955-ci ildə azərbaycanlı ailədə dünyaya gəlmişdir. 
## Karyerası
Pərviz Parastuyi  aktyor olmamışdan əvvəl  məhkəmə sahəsində çalışmışdır. Onun film karyerası *Diar-e Aşeghan* (Aşıqlər diyarı)  filmi ilə başlamışdır. Bu filmin uğurlu olmasından sonra onun uzun müddətdir  davam edən film karyerası başlamışdır. 
### Film karyerası
*Piştazan-i Fəth* (Fəthin öncülləri), *Shekar* (Ov) kimi filmlərdə məşhurlaşdıqdan sonra Pərviz Parastuyi özünü komediya janrında da yoxlamağa başladı. *Leily Ba Man* (Leyla mənimlədir) filmində komik obraz olan Sadiq Meşkini obrazını canlandıran Pərviz Parastuyi, tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. Bu film İran filmoqrafiyasında İran-İraq müharibəsinə fərqli yöndən baxmağın əsasını qoydu. Çünki İran-İraq müharibəsi o dövrə qədər İran filmoqrafiyasında tabu materialı idi. Bu filmdə isə baş verən hadisələr komediya janrında əks etdirilirdi. İran televiziyasının müxbiri müharibə bölgəsindən reportaj etməli olur. Laki güclü müharibə qorxusuna görə azır və müharibə zonasından qaçmaq istəyərkən, azaraq düşmən xəttlərinə doğru irəliləyir.

Komediya filmində ilk dəfə çəkildikdən sonra yüksək qiymətləndirilən Pərviz Parastuyi bundan sonra da xeyli inqilabi komediya janrında olan filmlərə çəkilmişdir.

Pərviz Parastuyi İbrahim Hatemikiyanın çəkdiyi bir çox döyüş filmlərində də çəkilmişdir:
* *Rooban-e Ghermez* (Qırmızı lent)
* *Ajans-E Shisheh-i* (Şüşə agentliyi)
* *Moje Mordeh* (Ölü dalğa)
Həmçinin o, Kamal Təbrizinin çəkdiyi bir çox komediya filmlərində də çəkilmişdir: 
* *Eshgh-e S*hisheh-yi* (Şüşə sevgi)
* *Adam Barfi* (Qar adamı)
* *Mard-e Avazi*  (Dəyişmiş insan)
Bundan əlavə o, bir satira filmində də çəkilmişdir:
* *Marmoulak* (Kərtənkələ)
O, bu filmdəki Reza Marmoulak rolu ilə öz şöhrətinni zirvəsinə çatmışdır. Onun ən məşhur rollarına misal olaraq [[Məcid Məcidi]]nin *Bid-e Majnoon* (Söyüd ağacı) filmindəki Yusif rolunu göstərmək olar.

=== Televiziya karyerası ===
Parastuyinin televiziya işləri məhdudur:
* *Emam Ali* (İmam Əli)
* *Zir-e Tigh* (Boyunduruq altında)
* *Mənzil'' 
Zir-e Tigh televiziya serialındakı roluna görə insan tərəfindən heyranlıqla qarşılanmışdır. Buradakı roluna görə Roma TV Proqramları Festivalında Ən Yaxşı Aktyor mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiyası

## Musiqiçi fəaliyyəti
Bütün bu fəaliyyətləri ilə yanaşı Pərviz Parastuyi eyni zamanda həm də müğənnidir. Bu zamana qədər onun 3 albomu çıxmışdır. Albomları bunlardır:
* Ata (2006)
* Mən Pərviz Parastuyiyəm (2013)
* Mən bir aktyoram (2014)

## İstinadlar
Dielektrik itkiləri

**Dielektrik itkiləri** — dielektrik elektrik sahəsində yerləşən zaman sərf edilən aktiv güc və ya enerjidir.
## Haqqında
Dielektrik itkiləri həm sabit,həm də dəyişən gərginlikdə baş verə bilər.Dielktrik itkiləri əsas etibarı ilə aşağıdakı səbəblərdən yaranır
#Elektrik keçiriciliyi hesabına yaranan;
#Dipol-relaksasiya və ya gecikmiş polzarizasiya hesabına yaranan;
#Strukturun q/l keçiricliyi hesabına yaranan.
Tərkibində qaz qabarcıqları olan dielekriklərdə  ionlaşma, hesabına yaranan dielektrik itkiləri və s. dielektrik itkilərinin yaranmasının əsas səbəbi elektrik sahəsində dielektriklərdə baş verən fiziki proseslərin,sona çatması üçün  əlavə enerjinin sərf olunmasıdır.

Dielektriklər itkiləri,dielektrikdə səpələnən enerji istilik enerjisinə çevrilir və dielektrik elektrik sahəsində əlavə olaraq qızır. Buna görə də dielektrik itkiləri xoşagəlməz hal kimi qəbul edilir. Lakin bütün dielektriklərdə elektrik sahəsində mövcuddur. Dielektrik itkiləriniin qiyməti nə qədər az olsa bir qədər yaxşıdır.
Sabit gərginliklərdə dielektriklərdə yaranan itkilərin əsasən keçiriclik hesabına yaranması itkilərlə xarakterizə olunur. Dəyişən gərginlikdə isə keçiriclik  hesabına yaranan itkilərdən əlavə həm də polyarizasiya hesabına itkilər yaranır.Elektrik  və ion polyarizasiyasl dielektrik itkiləri yaratmır. Çünki bu polyarizasiylar çox kiçik bir müddətdə baş verir. Və polyarizasiyanın bərpası üçün sərf olunan elektrik enerjisi istilik enerjisinə çevrilməyə imkan tapmır. Yəni itki olmur.
Depol-relaksasiya polyarizasiyaları isə dielektrik itkiləri yaradır, dipollar özüllü mühitdə sahə istiqamətində oriyentasiya olunması üçün müəyyən vaxt və elektrik enerjisi sərf olunur. Bu enerji istilik enerjisinə çevrilir. Dielektrik qızır. Bu da dielektrik itkisinin yaranmasına səbəb olur. Bir qayda olaraq dialektrik itkiləri  dielektrikə tətbiq olunmuş gərginliyin kvadratı ilə düz mütənasib artır. Dielektrik itkilərinin fiziki mahiyyətini araşdırmaq üçün dielektrikdə elektrik sahəsində yaranan cərəyanı anliz edək.
Dielektriok elektrik sahəsində 3 növ gərginlik yaranır.
Yerdəyişmə cərəyanı (ani polyarizasiya hesabına yaranan cərəyan)
Absorbsiya cərəyanı (dipol-relaksasiya hesabına yaranır)
Keçiriclik cərəyanı(dielektriklərdə elektrik enerjisini alması hesabına yaranır)
Ümumi cərəyan bu 3 cərəyanın cəmindən ibarət olur.

## İstinadlar
Adams (Şimali Dakota)

**Adams** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Şimalı Dakota əyalətinin Valş rayonunda yerləşən şəhər. Şəhərin əhalisi 15 mart 2010 tarixində 127 nəfər idi.

## Demoqrafiya

### 2010-cu ilə olan əhali statistikası
15 mart 2010 tarixində yerinə yetirilən əhali statistikasına görə şəhərin əhalisi 127 şəxsdən 45 ailədən və 38 evden ibarət olduğu müəyyən olunmuşdur. Şəhərin əhalisin 96,8% ağ dərili, 0,1% afro-amerikan, 0,9% yerli amerikan, 0,2% asiyalı, 0,4%-nin isə digər xalqlardan təşkil olunduğu məlum olub.

## İstinadlar
Kolumbiyanın inzibati bölgüsü

**Kolumbiyanın inzibati bölgüsü** — Kolumbiya 1991-ci il Konstitusiyası ilə təsis edildi və 2 iyun 1994-cü il tarixli 136 saylı qanuna əsasən dəyişdirildi. İnzibati ərazi bölgüsünün üç səviyyəsi vardır. İdarəedici departamentlərin birinci səviyyəsinə rayonun paytaxtı Boqota, ikincisi isə bələdiyyələr aid edilir. 

## Departamentlər

## Mənbə
* Text of the Constitution of Colombia (1991) 

## İstinadlar
Aryej

**Aryej** (, ) — Fransanın cənubunda yerləşən departament. Oksitaniya regionunnun departamentlərindən biri. Sıralama nömrəsi 9. İnzibati mərkəzi Fua, əhalisi 157 582 nəfər.

## Coğrafiya
Ümumi sahəsi 4890 km². Departament cənubda İspaniya və Andorra ilə sərhəddir. Relyef Pireney dağ sistemində departamentin yeri ilə müəyyən edilir.

## Tarix
Aryej, 1790-cı ilin martında Böyük Fransız İnqilabı dövründə meydana gələn ilk 83 departamentdən biridir. Keçmiş Fua və Kuzran rayonlarında meydana gələn, adı ilə eyni olan çayda mövcuddur (Aryej çayı).

## Qalereya

Castle and city of foix.jpg|
Waterfalls france 09.jpg|
Cathédrale Saint-Lizier - Saint-Lizier 01.jpeg|
Cathédrale Saint-Antonin de Pamiers (09).JPG|
Valier.JPG|
Saint-Lizier - Cloître de la cathédrale - 20110308 (1).jpg|
Chateau Lagarde 020.jpg|
MaisonDesConsuls.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Conseil general website  (in French)
* Prefecture website (in French)
* http://www.ariege.com/

*  Trekking in Ariege Pyrenees website 
*  Ariege Photography Panoramics 360° website
*  Pyrenees Photography Panoramics 360° website 2
*  Department of Arriège: Accounts for Communes and Groupings : — Individual data Budget principle only – Consolidated data "Principle Budget and annexes" 
* Ariège Chamber of Commerce and Industry
* Ariége economic portal
Kensiko qəbiristanlığı

**Kensiko Qəbristanlığı** — Amerika Birləşmiş Ştatlarında tanınmış insanların məzarlarının yerləşdiyi qəbristanlıqdır.Valhalla, Nyu-York  şəhərində 1889-cu ildə açılmışdır. 

## Qəbristanlıqda dəfn edilmiş bəzi şəxslər

*Anne Bankorft (1931-2005)
* Vendi Barriye (1912-1978)
* Vivian Blayn (1921-1995)
* Billi Burke (1884-1970)
* Oliv Deerinq (1918-1986)
* Qerladin Farrar (1882-1967)
* Gloriya Foster (1933-2001)
* Lou Gehrig (1903-1941)
* Ulu Qrosbard (1929-2012)
* Jil Havorth (1945-2001)
*May Irvin (1862-1938)
* Danni Kay (1913-1987)
* Qordon Scott (1926-2007)
* Levis Stone (1859-1933)
* Silvia Fin (1913-1991)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kensico Cemetery
* Kensico Cemetery at Find A Grave
Arauka (departament)

**Arauka**() — Kolumbiyanın departamentlərindən biri, ölkənin şimal-şərqində, Orinoko çayı hövzəsində yerləşir. Şimal və şərqdə Venesuela ilə sərhəddədir. İnzibati mərkəzi Arauka şəhəridir. 

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Bolivar (departament)
* Sesar (departament)
* Boyaka
* Kaldas
* Kaketa (departament)
## İstinadlar
Yekaterinovka (İşembay)

**Yekaterinovka** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Yənırıs kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (İşembay): 40&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Yənırıs): 3&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sterlitamak stansiyası):36&nbsp;km.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yekaterinovka

* Yekaterinovka (Xaçmaz) — Xaçmaz rayonunda yerləşən kənd.  
* Yekaterinovka (İşembay) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd.  
* Yekaterinovka (Moldova) — 
* Yekaterinovka (Qazaxıstan) —
Eqən (İşembay)

**Eqən** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Makarov kənd şurasının tərkibindədir.

## Küçələri
* Bereqovaya
* Reçnaya
* Sentralnaya

## Qonşu kəndlər
Yaxınlıqda yerləşən kəndlər: Bereqovka, İvanovka, Makarov (7&nbsp;km).

## Təhsil
Uşaqlar Makarov orta məktəbində təhsil alır.

## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xortumçiçəyi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qulançarkimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Cinsləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Supramolekulyar kataliz

**Supramolekulyar kataliz** (ingil. supramolecular catalysis) – katalizatorun özünün və ya keçid vəziyyətinin supramolekulyar ansambl təşkil etdiyi reaksiyada sürət dəyişməsidir.

## Təsvir
Yüksək effektli və selektiv katalizatorların yaradılması supramolekulyar kimyanın mühüm məsələlərindən biridir.
Supramolekulyar kataliz reaksiyalarında katalizatorun özü, eləcə də onun substratla kompleksi (keçid vəziyyət) – supremolekulyar hissəcik ola bilər.
Supramolekulyar kataliz iki əsas mərhələdən ibarətdir: substratın (reaqentin) katolizatorla kompleks əmələ gətirməsi və substratın kompleks daxilində sonradan sərbəst katalizatorun ayrılması ilə gedən məhsullara çevrilməsi.
Hər iki mərhələ üçün molekulyar müəyyənlik - başqa sözlə katalizatorun, substratın və məhsulların strukturları arasında supremolekulyar kimyanın metodları ilə əldə edilən həndəsi uyğunluq labüddür. 
Eləcə də energetik faktor, yəni katalizatorun və substratın reseptor mərkəzləri arasında güclü qarşılıqlı təsirin olması mühüm rol oynayır. 
Əgər katalizator özü reaksiya məhsuluna çevrilirsə, onda sistem bərpa bacarığına malikdir, başqa sözlə sistem DNT-nın(Dezoksiribonuklein turşusu) sintetik analoqunu təmsil edir.
Təbii supramolekulyar katalizə ferment katalizini misal göstərmək olar. Sintetik supramolekulyar katalizatora sadə misal ATF-in(Adenozintrifosfat), ADF(Adenozindifosfat) və fosfata qədər hidrolizini nəzərə çarpan dərəcədə gücləndirən və bununla da ATF-aza fermentinin analoqu olan [24] – N6O2 makrotsiklini göstərmək olar.

## Mənbə
* Лен Ж.-М. Супрамолекулярная химия. Концепция и перспективы. — Новосибирск: Наука, 1998. Гл. 5.
* Стид Дж. В., Этвуд Дж.Л. Супрамолекулярная химия. Т. 2. — М.: Академкнига, 2007. Гл. 7.9.
Azərbaycan Respublikasında ekoloji vəziyyət

## Ətraf mühitə təsir edən amillər
İqtisadiyyatın inkişafı, demoqrafik artım, əhalinin gəlir səviyyəsinin yüksəlməsi hesabına istehlakın artması, iqlim dəyişmələri və digər səbəblər ətraf mühitə mənfi təsirin artması ilə nəticələnmişdir.

## Ekoloji problemlər
Su hövzələrinin tullantı suları ilə çirkləndirilməsi, atmosfer havasına zərərli qazların atılması, biomüxtəlifliyin azalması, torpaqların eroziyaya uğraması və şoranlaşması, tullantıların idarə olunması sahəsindəki çatışmazlıqlar mövcud ekoloji problemlər sırasında hesab olunur.

## Ekoloji vəziyyət
Son illərdə ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılması, o cümlədən təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə, çirklənmiş ərazilərin bərpası, su ehtiyatlarının mühafizəsi, xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin, meşə və yaşıllıq sahələrinin artırılması və s. istiqamətlərdə həyata keçirilmiş layihələr ətraf mühitin komponentlərinin bərpasında rol oynamışdır. Aztullantılı texnologiyalardan istifadə, neftlə çirklənmiş ərazilərin reablitasiyası, su hövzələrinin ekoloji vəziyyətinin bərpa olunması, yaşıllaşdırma işlərinin həyata keçirilməsi xüsusi ilə Abşeron yarımadası, Bakı və Sumqayıt şəhərlərində ətraf mühitinin vəziyyətinin yaxşılaşması ilə nəticələnmişdir.

## Meşə sahəsi
Ölkə ərazisinin 12 faizi meşə ilə örtülüdür, 10,3 faizini isə xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri təşkil edir.

## Milli park, təbiət qoruğu, təbiət yasaqlığı
Respublikada 10 Mili Park, 10 təbiət qoruğu və 24 təbiət yasaqlığı mövcuddur.

Təbii və coğrafi şəraitin unikallığı burada flora və faunanın növ müxtəlifliyinin rəngarəngliyinə şərait yaratmışdır. Yer kürəsində mövcud olan 11 iqlim tipinin 9-na Azərbaycanda təsadüf edilir. Bu amil ölkədə zəngin biomüxtəlifliyin formalaşmasında mühüm rol oynayır.

## Həmçinin bax
* Ekologiya
* Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi
* İqlim
* Qoruqlar
* Meşə
* Ekoloji faktorlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanda ekoloji vəziyyətə dair son məlumatlar açıqlanıb
* Azərbaycan Respublikasında ekoloji cəhətdən dayanıqlı sosial—iqtisadi inkişafa dair

## İstinadlar
Fua (şəhər)

**Fua**(, )  — dəniz səviyyəsindən 380 m yüksəklikdə yerləşən Pireney qövslərindəki bir şəhər, Fransanın Aryej departamentinin mərkəzi olan Andorra ilə şimalıda sərhəddir . Əhalisi 9,712 nəfərdir (2008).

Şəhərdə qraf de Fuanın orta əsrlərə aid Fua qəsri yerləşir. 1212–1217 illərdə Fua qəsri bir neçə dəfə Simon De Monforaya qarşı müdafiə olunmuşdur, lakin 1272-ci ildə III Filip tərəfindən zəbt edilmişdir. XV əsrdə qəsr bərpa edilib və XIX əsrdə restavrasiya olunmuşdur.

## Xarici keçidlər

* Medieval History of Navarre
* Official website 
* List of Counts of Foix
* Rulers of Languedoc (including Foix)
* Discover Foix on www.toulousevisit.com
* https://web.archive.org/web/20110208012542/http://www.tourism-midi-pyrenees.co.uk/en/sheet/Major-tourist-sites-of-the-midi-pyrenees/ariege-foix/foix_AOI09.DES.122.7.05.CRT-MP_2675_1.php
Valter zoğalı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Arealı
Asiyada təbii halda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 10 m-ə çatan, yarpağını tökən ağacdır. Yarpaqları növbəli yerləşir, sadə, oval formalı, ucu bizdir, uzunluğu 7,5-10 sm-dir. Çiçəkləri ağ, diametri 8-10 sm olan qalxanlara yığılmışdır. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, meyvələri sentyabr aylarında yetişir. Toxumla çoxaldılır.

## Ekologiyası
Şaxtaya və quraqlığa davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni halda Zaqatalada, Balakəndə, Şəkidə rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitki kimi park və bağlarda, həyətyanı sahələrdə əkilə bilər.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hesperidlər

**Hesperidlər** () – günəşin batdığı yerin pəriləri, yunan mifologiyasında nimfaların yəni həddi-büluğa çatmış pərilərin, qızlarıdır. Baxçaları ilə məşhur Hesperidlərin baxçalarının tam olaraq harada olduğu Antik Dövr yazıçıları arasında mübahisə mövzusudur. Stesichorus ve Strabon'a görə Hesperidlər Pireney yarımadası'nın cənubunda Tartessos'da yerləşir.

Hesperidlərin üç pəridən ibarət olduğu deyilir, amma çox qədim bir rəvayətə görə Hesperidlər dörd pəridən ibarət idi. Hesperidlərin Gecə *[[Nikta]]* ilə Qaranlıq *[[Ereb]]*in övladları olduğu rəvayət edilirdi. Bununla birlikdə Atlant veya Zevs kimi fərqli mifolojik fiqurların övladları olmaları da rəvayatlər arasındadır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Erifiya
CAR gerbi

**Cənubi Afrika Respublikasının Dövlət Gerbi** — CAR dövlətinin müstəqilliyi rəmzidir.

## Simvolika
Qalxan milli şəxsiyyət və mənəvi qoruma vasitəsi kimi ikiqat məna daşıyır. Milli üslubda iki insan rəqəmi birliyin simvolu olaraq salam verməkdədir. Bu da bir millətə və buna görə bəşəriyyətə aiddir.

Knobkierie nizə və mace müdafiə və güc simvolu. Qalandan yuxarıdakı rəqəm protea çiçəyi simvollaşdırır. Proteya (lat. Protea cynaroides) Cənubi Afrika Respublikası milli bitkisidir.

İlancıllar quşu artım və sürəti xarakterizə edir. Ayaqları bir nizə və mıx kimi təsvir olunan, əla bir ilan avcısı olan güclü quş paltarın düşmənlərindən qorunması simvollaşdırır. Yüksələn qanadlar — ölkənin yüksəlişinin emblemi və eyni zamanda himayə, qorunma. Rising Sun, parıltı, dirçəliş, iradənin emblemidir.

Qalxan, fillərin kökləri ilə əhatə olunur, hikməti, gücü, mülayimliyi və əbədiyyətini simvollaşdırır. Buğda qulaqları məhsuldarlığın bir emblemi olaraq xidmət edir və cücərmə, böyümə və inkişaf imkanları ilə bağlı fikirlərini simvollaşdırır.

Şüar kohsi dilinin itkin dilində yazılmışdır və tərcümədə "Fərqli insanlar birləş!", Cənubi Afrika sakinlərinin çoxmillətli tərkibində işarə edir.

## Həmçinin bax
* CAR bayrağı

## Xarici keçidlər
* South Africa Heraldry History
* Past and present

## İstinadlar
Moros

**Moros** () qədim yunan mifologiyasında fəlakət tanrısı.  Eyni zamanda Ereb ilə Niktanın oğlu və Tanatın qardaşıdır. Roma mifologiyasında Fatum olaraq tanınır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Moskenesyoy

**Moskenesyoy** () — Loyofen adaları qrupuna daxil olan, Norveç dənizində yerləşən ada. Şimal-şərqdən Flakstadyoya  adası ilə körpü vastəsi ilə birləşir. Adada Reyne kəndi vardır. Sahəsi 185,9&nbsp;km²-dir. Əhalisi 1627 nəfər (2001) təşkil edir.


Moskenesøy-Faehranfahrt-26-Hamnøy-2019-gje.jpg|Hamnøy
Sørvågen-Faehranfahrt-02-2019-gje.jpg|Sørvågen
Å-06-Robuer-Kahn-2019-gje.jpg|Å i Lofoten
Moskenes Reinebringen lub 2025-07-21 img09 Aussicht.jpg|Reine
Sakrisøy-04-Huetten-2019-gje.jpg|Sakrisøy


## İstinadlar
Romen Qrojan

**Romen Qrojan** (, d. 17 aprel 1986, Cenevrə) — Fransa lisenziyasında yarışan İsveçrə və Fransa yarışçısı, GP2 seriyasının çempionu (2011). 2009-cu ildən 2012-ci ilə kimi Formula 1 pilotu; 2016-ci ildən bəri Haasda çıxış edir. Lotus komandası üçün 10 podium qazanmışdır.

## Ümumi informasiya
Evlidir. O və onun həyat yoldaşı
Marionun Saşa (2013), Simon (2015) adlı oğulları və Kamilla adlı qızları (2017) var.

## İdman karyerası
2000-ci ildə ilk dəfə avtoidmanında bir çox kartinq müsabiqəsində iştirak edərək özünü sınadı. Qrojan çox tez müxtəlif müsabiqələrdə peloton liderləri ilə bərabər mübarizə apardı. 2001-ci ildə İCA sinfində Fransa çempionluğunu qazanmış, iki il sonra İsveçrə və İtaliyada Formula Reno seriyasındakı 1.6 litrlik sinif yarışlarında iştirak edən formula tipli yarışda debüt etdi. Qrojan bir çox yarışları qazanaraq İsveçrə çempionatının çempionu adını qazanandı və sürətlə inkişaf etdi. Gənc pilotun müvəffəqiyyətləri, gənc pilotlara dəstək proqramında iştirak edən və uzun müddətli karyera üçün sabit maliyyə təmin edən Reno şirkətinin avtoidman bölməsinə maraqlı oldu. 2006–07 ildən etibarən Qrojan Formula 3-də texnika üzrə yarışlarda keçirdi və Euro Series Formula 3-ə əsas diqqət verdi.
Sidney Brenner

**Sidney Brenner** () — Cənubi Afrikalı bioloq. 2002-ci ildə Nobel Fizyologiya və tibb mükafatını H. Robert Horvitz ve Cohn Sulston ilə birlikdə qazanıb.

Brenner genetik kod araşdırmaları və digər molekulyar biologiya araştırmalarında vacib əlavələr etmişdir.

Nematod olan *Caenorhabditis elegans* parazitini biologiya araştırmaları üçün model orqanizma olaraq istifadə etmişdir.. Berkeley, Kaliforniya, ABŞ da Molekülyar Elmlər İnistutunu quraraq burada öz işinə davam edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sydney Brenner video at Web of Stories
* Dan David Prize laureate 2002
* 2002 Nobel Prize
* Sydney Brenner 
* Sydney Brenner interviewed by Alan Macfarlane, 23 August 2007 (film)
* "What Genomes Can Tell Us About the Past"
Nemezida

Qədim Yunan inancında **Nemesis** (), tanrıların hüzurunda kibirlilik edən insanlara verilən ilahi cəzanın ruhudur. Nemesisin məbədi Marafonun şimalında yerləşən Rhamnous şəhərində olduğu üçün Rhamnousia/Rhamnusia ("Rhamnousun tanrıçası") olaraq da anılmaqda idi. Bir digər adı "qaçınılmaz" mənasına gələn Adrasteiadır.

## Etimologiya
Nemesis adı Yunan dilində bir kəlmə olan νέμειν némein "layiq olduğunu vermək" və İbtidai Hind-Avropa dil qrupundan nem- "dağıtmaq" kəlməsindən gəlir.

## İstinadlar
Süleyman Əhmədov

* Süleyman Əhmədov (futbolçu) — peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.
* Süleyman Əhmədov (rejissor) — Azərbaycan kinorejissoru.

## Həmçinin bax
* Süleyman 
* Əhmədov
Filotes

**Filotes** () yunan mifologiyasına görə məhəbbət, dostluq və seks ilahəsinin adı. O, ilahə Niktanın qızı idi. Hesiodun Teoqoniyasına görə, o cinsi və sosial əlaqələri təmsil edirdi. Apate və Nemesisin onun bacıları olduğu deyilir.

## İstinadlar
Flakstadyoya

**Flakstadyoya** () — Loyofen adaları qrupuna daxil olan, Norveç dənizində yerləşən ada. İnziibati cəhətdən Flakstad kommunasına daxildir. Sahəsi 110&nbsp;km²-dir. Əhalisi 1195 nəfər (2001) təşkil edir. Moskenesyoy adası ilə Kokern körpüsü, Vestvoqyoy Nappstraum tuneli ilə birləşir. Kommunanın inzibati mərkəzi olan Panberq adada yerləşir. Bundan başqa adada Fledvanq, Nyusford, Sunn, Vikten və Napp kəndləri vardır.

## Qalereya

Flakstad-Kirche-04-2019-gje.jpg|Flakstad
Ramberg-Strand-20-2019-gje.jpg|Ramberg
Vikten-04-2019-gje.jpg|Vikten
Nusfjord-04-vom Parkplatz-2019-gje.jpg|Nusfjord
Nusfjord-40-Biergarten-2019-gje.jpg|Nusfjord


## İstinadlar