open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Poetika (Aristotel)

**Poetika** (yunan dilində: Περὶ ποιητικῆς) — incəsənət haqqında olan baxışlarını bütövlükdə təqdim edən Aristotelin poeziya sənəti haqqında nəzəriyyələrini özündə cəmləşdirən və tarixdəki incəsənət fenomenini tədqiq edən ilk əsər olması ilə bərabər, həm də estetika tarixi baxımından da, çox mühüm bir əsərdir. Estetika anlayışı çərçivəsində; İncəsənətlərin müqayisəsini və faciənin üstünlüyünü vurğuladığı poetika əsərində Aristotel realizmlə yanaşı yaradıcı təxəyyülü də ön plana çıxarmışdır.

Aristotel öz ümumi fəlsəfəsində mövcud olanlardan kənarda olan ideyanın mövcudluğunu qəbul etmədiyi kimi, Platonun incəsənət sahəsində irəli sürdüyü transsendent gözəllik "ideyasını" da qəbul etməmişdir. Aristotelə görə gözəllik anlayışı mövcud olduğuna görə gözəl gördüyümüz əşyalar ilə incəsənət əsərləri öz varlıqlarını əldə etmirlər, əksinə, sənət əsərləri mövcud olduğuna görə biz gözəllik anlayışından danışa bilirik.

Poetika teatr sənəti haqqında yazılmış ən mühüm əsərlərdən biri hesab olunur. Əsərdə müəyyənləşdirilmiş incəsənətin tərifi Qədim Yunan klassik incəsənətinin fərqli xüsusiyyətlərini özündə ehtiva edir.

Aristotel Poetikasına "Epos, Tragediya, Komediya, Ditrambos poeziyası və Fleyta ilə Kifara sənətinin böyük bir hissəsi, bütün bunlar ümumilikdə təqliddir" deyərək başlayır.

Aristotelə görə, poeziya sənətini üzə çıxaran iki təbii səbəb mövcuddur:

# Təqlid etmək və təqliddən həzz almaq insan təbiətinin xüsusiyyətidir. Bunun səbəbi isə insanın öyrənməkdən aldığı həzzdir. İnsanlar təqlid olunan obyektin biliyini öyrənmək və ya təqlid edənin istedadını qavramaq istəklərinə görə təqliddən həzz alırlar.
# Harmoniya və ritm instinkti də insanın ekzistensial (anadangəlmə) xüsusiyyətlərindən biridir. Həyatın hər yerində mövcud olan harmoniya və ritm insan yaradıcılığında və yaradıcılığında olduğuna görə də onun yaratdığı hekayələrində də özünə yer tapır.

Aristotelin Poetikadakı fikirləri Bertolt Brextin epik teatr hərəkatı tərəfindən tənqid edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Anaqnorizis

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Verdon

* Sent-Krua-dü-Verdon — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. 
* La-Palü-sür-Verdon — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir.  
* Sen-Jülyen-dü-Verdon — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir.  
* Sen-Loran-dü-Verdon — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir.  
* Esparron-de-Verdon — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir.
Esparron

* Esparron (Yuxarı Alplar) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir.  
* Esparron-de-Verdon — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir.
Uluabad

**Uluabad** () — Türkiyənin Bursa vilayətində kənd. Uluabat gölünün qərbində, Qaracabəy şəhərindən  cənub-şərqdə yerləşir.

## Tarixi
Orta əsrlərdə mövcud olmuş Lopadion şəhəri Bizansın mühüm qalalarından biri kimi tanınırdı. XII əsrdə burada izdihamı baş vermişdir. Onun sakinləri 1184-cü ildə baş tutan xalq üsyanında fəal iştirak edərək Nikeya və Filadelfiyaya kömək etmişlər. Bizans dövrünün axırlarında Lopadion və Melitopol bir yepiskopluğa birləşdirilmişdir.

Mərmərə dənizinin cənubunda Kiçik Asiyada qəfil daşqınlara meyilli Rindak çayı üzərində qədim körpünün olması və strateji mövqeyinə görə şəhər Bizans dövrünün axırlarına aid salnamələrində tez-tez xatırlanırdı.

## Əhali

## İstinadlar
Fokeya

**Fokeya** (  ) — Kiçik Asiyanın qərbində, Eolidada şəhər. On ikiion şəhərlərindən biri olmuşdur. Egey dənizinin Çandarlı körfəzini İzmir körfəzindən ayırır. Fokeya İoniya şəhərlərindən ən şimalda yerləşəni idi və iki limanı var idi. Hal-hazırda Türkiyənin Foça şəhəri Fokeyanın olduğu yerdə yerləşir.

Fokeya Efesə tabe olan katolik kilsəsinin ləğv edilmiş yeparxiyasıdır.

## Yaranması
Rəvayətə görə, şəhər e.ə. əsrdə XI Fokidadan olan ioniyalı tərəfindən qurulmuşdur. Onları Attikadan iki afinalı Damon və Filogen öz gəmiləri aparmışdılar. Fokeyalılar əvvəlcə adada məskunlaşmışdılar.

Alimlər "Fokeya" adının suitini xatırladan qonşu adaların formasına görə verildiyini güman edirlər.

Arxeoloji qazıntılar nəticəsində tapılan e.ə. IX əsrə aid tipik eol monoxrom keramikaları Fokeyanın ilk sakinlərinin eollar olduğunu göstərir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
*
Kilikiya qapıları

**Kilikiya qapıları** və ya **Gülək boğazı** (; bəzi mənbələrdə **Külək boğazı**, ) —Türkiyənin cənubunda, Tavr dağlarında Bolkar və Aladağlar silsilələri arasında, Anadolu yaylasında aşırım. Bu, ölkənin daxili hissələrini Aralıq dənizi sahilində Çukurova sahilyanı ovalığı ilə birləşdirir. Qədim dövrlərdən bəri Kiçik Asiyadan Suriyaya ən əlverişli yol olaraq bilir. Makedoniyalı İsgəndərin qoşunları, 1096–1099-cu illərin Birinci Səlib yürüşü zamanı səlibçilərin birləşmiş qüvvələri tərəfindən istifadə edildiyinə dair sübutlar var..

## Nəqliyyat infrastrukturu
Keçid boyu İstanbulu Bağdadla birləşdirən avtomobil yolları və dəmiryolu xətləri var. Dəmiryolu relsləri kanyonun dibində və dar çəpərlərində yerləşir, çoxsaylı tunellərdən keçir və sayca 80-ə yaxındır. Asfaltlanmış avtomobil yolu "E5" Avropa magistral sisteminin bir hissəsidir və yolun hərəkət hissəsinin eni təxminən 7–9 metrdir. "Kilikiya qapıları"nın şimal hissəsində yol Pozantı yaşayış məntəqəsinə qədər dəmiryolu xəttinin yanında çəkilirdi, lakin cənubda Külək dərəsi boyunca Gülək aşırımından (1275 metr) keçir və dəmir yolundan qərbə doğru təxminən 15 km kənara çıxır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nagihan Karadere

**Nagihan Karadere** (16 fevral 1984, Kadirli, Osmaniyə ili) — Türkiyəli yüngül atlet.

## Karyerası
13–14 sentyabr 2003-cü il tarixlərində Konstansada keçirilən gənclər arasında atletika üzrə Balkan çempionatında 400 metr məsafəyə qaçışda qızıl medal qazanmışdır. Həmin çempionatda 4×400 m estafetdə gümüş, 4×100 m estafetdə isə bürünc medal qazanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səma Aydəmir

**Səma Aydəmir** () — Türkiyəli yüngül atlet.

## Karyera
2012-ci il London Olimpiadasında 4x400 m estafet yarışında iştirak etmək hüququ qazandı.  

O, 6 iyun 2012-ci ildə Ankarada keçirilən yarışda 400 m maneəli qaçışda 56,62 saniyə ilə ən yaxşı dərəcəsini əldə edib.
  
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sərkay Tütüncü

**Sərkay Tütüncü** () — Türkiyə TV serial aktyoru və idmançı.

## Həyatı
Serkay Tütüncü 7 fevral 1991-ci ildə İzmir ilinin Tirə ilçəsində anadan olub. Təhsilini Egey Universitetində başa vurub. Serkay Tütüncü, İzmirspor, Balçovaspor, İzmir Safety və Alaçatıspor komandalarında çıxış edib. 2018-ci ildə yayımlanan "İnsanlığa qarşı cinayət" serialı ilə aktyorluğa başlayıb. Daha sonra 2019–2020-ci illər arasında Kanal D-də yayımlanan "Afili Ask" serialında Volkan obrazına həyat verən Serkay Tütüncü "Mr. Nəhayət, 2022-ci ilin fevral ayından beIN CONNECT platformasında yayıma başlayan "Hayaller ve Hayatlar" serialında Alaz rolunu oynayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
E.ə. 2104

## Hadisələr
* İkiçayarasında hakimiyyətə gəlmiş Kuti sülaləsinin hakimiyyətinin süqutu.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 1760

## Hadisələr
* Babilistan hökmdarı Hammurapi Kuti müdaxiləsinin qarşısını aldı və Kutium ordusunu məğlub etdi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 1755

## Hadisələr
* Babilistan hökmdarı Hammurapininin hərbi müdaxilələrinə qarşı Subartu, Kakmum və Turukkum ölkələrinin ittifaqı yarandı.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 1762

## Hadisələr
* Babilistan hökmdarı Hammurapi Subartu və Kutium ölkələrinin ordusuna qalib gəldi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Nadir şahın qılıncı

**Nadir şahın qılıncı** — Əfşar imperiyasının hökmdarı Nadir şah Əfşarın (1736-1747) istifadə etdiyi qılınc. 
## Haqqında
İranın Tehran şəhərində yerləşir. Nadir şahın qətlə yetirilməsindən təxminən 50 il sonra şahlıq etməyə başlayan Fətəli şah Qacar dövründə üzərinə yazılar yazılmış və bəzədilmişdir. Qılıncın qını briliantlarla bəzədilmişdir. Müasir tarixçi Maykl Eksvorti bildirir ki, "Nadir bir neçə dəfə özünü təsvir etmək üçün qılınc təsvirindən yararlanmışdır".   

Fətəli şahın heç bir rəsmində qılınc görünməyir. Lakin Gülüstan sarayının Mərmər otağının divarında Fətəli şahın varisi Məhəmməd şah Qacarın at üstündə olarkən qılıncı taxtığını əks etdirən rəsm əsəri vardır. 

Qılıncın və qınının arxa tərəfində bir neçə misra ilə birlikdə qəbzənin üstündə şahın və onun iki oğlunun şəkli əks olunub.

## Həmçinin bax
* Nadirin yürüşləri

## İstinadlar

## Mənbə
*
Omeqa

**Omeqa** (Ω ω) (yun: Ωμέγα, Omeqa) — iyirmi dörd hərfli yunan əlifbasının sonuncu hərfidir. Azərbaycan dilindəki O səsi kimidir, lakin adətən Ö səsinə yaxın səs verir.

## Nümunələr
* ωκεανός (okeanos) → okean
* ώμος (omos) → çiyin

## İstinadlar
Kifara

**Kifara** (yun: κιθάρα) — qədim yunan simli musiqi alətidir və hal-hazırda müasir yunan dilində klassik gitaranı da təsvir etmək üçün bu sözdən istifadə olunur. Bayramlarda, xüsusilə Apollon ilahının şərəfinə keçirilən kult mərasimlərində çalınmasına üstünlük verilmiş xüsusi bir musiqi aləti idi. Liraya oxşar olduğu düşünülsə də, lira daha kiçikdir və ayaqları yoxdur.

Kifara beş-on iki arası simləri olan simli alətdir və inkişafını eramızdan əvvəl VIII-VII əsrlər arasında dörd simli musiqi aləti olan Phorminksə (φόρμιγξ) borcludur. Hər iki alət ilah Apollona aid edilir. Əsas hissəsini əl işləməsi olan taxta səs qutusu təşkil edir. Qabaq tərəfi yastı, arxa tərəfi günbəzlidir (sikkə və heykəllərdə), alt tərəfi isə yenə də yastıdır. Səs gövdəsinin hər iki tərəfindən əyilərək bir-birlərinə oval formada yüksələn iki qol bir-birinə paralel formada bitirlər. Beləliklə, alət başı aşağı dayanan böyük Omeqaya (**Ω**) oxşayır. Bir boyunduruq iki paralel qolu birləşdirir və həmçinin simlər üçün bir kiriş rolunu oynayır. Simlər bu hissədən çıxıb səs gövdəsinin üzərindən V şəklində keçirlər və körpünün üzərindən sim tutucuya çatır və alətin altında başa çatır.

Dirsəklər gərgin və ovucun içərisi içəriyə istiqamətlənmiş formada əyilmiş şəkildə sağ əl ilə tutulan mizraq (fil sümüyü, ağac və ya metaldan hazırlanır) vasitəsi ilə çalınırdı və bu arada sol əlin düz saxlanılmış barmaqları ilə simlər çəkilirdi.

## Ədəbiyatda kifara
* M. L. West: *Qədim Yunanıstan Musiqisi*, Oksford 1992.
* J. G. Landels: *Qədim Yunanıstan və Romada musiqi, [[London]] və [[Nyu-York]]*, 1999.
* S. Hagel / Ch. Harrauer (Hrsg.): *Tədbirlərdə Qədim Yunanıstan Musiqisi*, Vyana 2005.

## Həmçinin bax
*Lira
*Barbitos
*Forminqa

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
*
*
*
*
*
*

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

*
*
*
* 

## Xarici keçidlər

* Yenidən hazırlanmış Yunan kifarasının səs nümunələri
* http://homoecumenicus.com/ancient_instruments.htm - Lir, Kifara, Barbitos və Forminqanın şəkillərlə izahı
İnteraksionist dualizm

**İnteraksionist dualizm** (**interaksizm**) — qarşılıqlı təsirdə olan və eyni zamanda bir-birindən asılı olmayaraq mövcud olan iki substansiyanın, materiya və şüurun mövcudluğunu güman edən idrak ​​fəlsəfəsindəki istiqamətlərdən biridir. Bu cərəyanın banisi ilk dəfə psixofiziki problemi ruh və bədən arasındakı əlaqə problemi kimi qoyan və onun dualistik həllini təklif edən Rene Dekartdır. Dekartdan iki əsr sonra interaksionist konsepsiya ingilis həkimi və fizioloqu Vilyam Karpenter tərəfindən irəli sürülmüş və onu 1879-cu ildə nəşr olunmuş “Psixi fiziologiyanın Prinsipləri”ndə  təsvir etmişdir. Müqayisə üçün bir avtomobil və sürücü və ya skripka və musiqiçi nümunəsi verirlər: maddələrin hər ikisi bir-birindən asılıdır və onlardan biri yoxdursa / işləmirsə, nəticədə sıfır olacaq.

İnteraksionizm hal-hazırda elmi əsaslı bir nəzəriyyə hesab edilmir və çox az sayda müasir elm adamı tərəfindən dəstəklənir. Onların arasında ən məşhur Nobel mükafatı laureatı Con Ekkls Karl Popperlə birlikdə sinapslarda maddi və mənəvi maddələrin qarşılıqlı təsirinin hipotetik mexanizmini təklif etmişdir.

Nəzəriyyənin tərəfdarlarının qarşılaşdıqları əsas problem ondan ibarətdir ki, materiya ilə şüurun qarşılıqlı təsir mexanizmini, əgər onları bir-birindən ayrı və müstəqil mövcud hesab etsək, məntiqi ardıcıl şəkildə izah etmək mümkün deyil. Bu qəbildən olan nəzəriyyələr də onları eksperimental olaraq sınaqdan keçirməyə çalışarkən ciddi metodoloji çətinliklərlə qarşılaşır. İkinci problem müasir fizikanın səbəbli qapalı olması ilə bağlıdır, yəni onun qanunları istənilən fiziki sistemin təkamülünü determinist şəkildə təsvir edir.

Klassik fizikanın qanunlarına əsaslanan interaksionist dualizm klassik interaksionist dualizm adlanır və 300 ildən artıqdır tənqid olunur. Kvant mexanikasının yaradılmasından sonra şüurun kvant nəzəriyyəsi və kvant interaksionist dualizmi yaratmağa cəhdlər edildi.

## İstinadlar
Forminqa

Forminqa (qədim yunanca: φόρμιγξ) qədim Yunanıstanda Homer dövründən istifadə edilən və Mesopotamiyada yarandığı güman edilən yarımdairəvi və ya oraq formalı lira ailəsindən olan simli alətdir. Onun ikidən altıya qədər simləri var idi və barmaqların və ya mizrabın köməyi ilə çalınırdı. Eramızdan əvvəl IX əsr və eramızdan əvvəl VI əsrlər arasında Kifara və Lira onu əvəz edənə qədər varlığı sübut edilmiş bir musiqi aləti olmuşdur.

Ozan hər hansı bir dastanı izah edərkən onu Homerin “İliada” və “Odisseya”sında təsvir edildiyi kimi bir adam Forminqa ilə müşayiət edirdi. Arxeoloji tapıntılara və həm Qədim Yunanıstandakı nəzəri musiqi əsərlərinə, həm də bu barədə izahat verən digər mənbələrə (Hesiod, Aristophanes) görə, forminqa liradan fərqli olaraq cəmi dörd simli idi və buna görə də bu alətdə yalnız dörd səs çalınırdı. Forminqanın daha sonrakı (növbəti dövrlər) variantlarında simlərin sayı yeddiyə qədər ola bilərdi.
Meydan Laruss

***Meydan Laruss: Böyük lüğət və ensiklopediya*** () — 1969–1973-cü illərdə 12 cilddə nəşr olunmuş Türkiyə ensiklopediyası. Nəşriyyatçısı "Meydan Gazetecilik ve Neşriyat Limited Şirketi" olmuşdur. Safa Qılınclıoğlu, Nəzihə Araz, Haqqı Dəvrim nəşriyyatına dəstək olmuşdur.

"*Meydan Laruss*" nəşri "*[[Böyük Laruss Ensiklopediyası]]*" əsasında hazırlanmışdır və müəllif hüquqlarını qoruyan türkcə məqalələrdən ibarətdir. 12 cildi tamamladıqdan sonra 2 əlavə cildlə yeni maddələr yerləşdirilmişdir. "Meydan Laruss"un hər cildi təxminən 1000 səhifədən ibarətdir. 1990-cı illərdə "''Hürriyet''", "''Milliyet''" və "''Sabah''" qəzetləri arasında keçirilən reklam rəqabəti zamanı "*Sabah*" qəzeti "*Meydan Laruss*" nəşrini 3-cü cildin üzərinə çap edərək kupon müqabilində öz oxucularına təqdim etmişdir.

## İstinadlar
Böyük Laruss Ensiklopediyası

**Böyük Laruss Ensiklopediyası** () — 1960-cı ilin fevralından 1964-cü ilin avqustuna qədər "*[[Laruss (nəşriyyat)|Laruss]]*" tərəfindən nəşr olunan Fransa universal ensiklopedik lüğəti. Sonradan iki əlavə cild nəşr edilmişdir.

Ensiklopediya üç versiyada mövcuddur: "*Prestige*", "*Intégrale*"  və "*Essentielle*". "*Prestige*" versiyasında təxminən 150 min məqalə, 12 min illüstrasiya və xəritə var.

## Onlayn layihə
"*Larousse*" nəşriyyatı 13 may 2008-ci ildə "Fransızca Vikipediya" ilə rəqabət aparmaq üçün onlayn ensiklopediya layihəsinə start vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Словари и энциклопедии Ларусс 
* La Grande encyclopédie Larousse, 1971-1976
Aya-Napa

**Aya-Napa** və ya **Ayiya-Napa** (, ) — Kiprdə kurort. Protarasdan 8 kilometr aralıda yerləşir.

## Etimologiya
Aya-Napa adı şəhərin mərkəzində venesiyalılar tərəfindən qurulan eyniadlı monastırdan gəlir. "Aya" (Agia) sözü yunanca "müqəddəs" deməkdir, "napa" sözü isə arxaikdir və "ağac xiyabanı" deməkdir. Qədim zamanlarda ərazidə sıx meşələr var idi

## Tarixi
Bu ərazidə Bizans dövründən bəri yaşayış məskəni mövcuddur. Monastırın əsası XIV əsrdə qoyulmuşdur.

## Coğrafiya
Aya-Napa Kiprin şərqində, Famaqustanın cənubunda, Qreko burnu yaxınlığında yerləşir və Kokkinokoriya kimi tanınan daha böyük bir ərazinin bir hissəsini təşkil edir. Şəhər Famaqusta rayonunun bir hissəsidir. Aya-NapaProtarasdan 8 kilometr aralıda yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Сайт православной церкви и монастыря Αйия-Напы
Obenraa

**Obenraa** (, ) və ya **Obenro** (; , ) — Danimarkada, Yutlandiyanın cənubunda şəhər. Ticarət mərkəzidir. Qida sənayesi, pivə zavodu var.

## Etimologiya
Obenraa adı ilkin olaraq "açıq çimərlik" mənasını verirdi.

## Tarixi
Obenraa tarixi mənbələrdə ilk dəfə XII əsrdə vendlərin hücumuna məruz qalması ilə xatırlanır. Obenraa erkən orta əsrlərdə yepiskop qalası olan Opnör-Hus ətrafında böyüməyə başlamış, 1240-cı ildə ticarət şəhəri statusu almış və 1335-ci ildə xartiya almışdır. Orta əsrlərdə şəhər balıqçılıq sənayesi və maya istehsalı ilə məşhur idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Aabenraa Kommune
* Aabenraa Ugeavis
* Aabenraa Port
* Aabenraa Tourism
* Jydske Vestkysten Aabenraa Newspaper
* Der Nordschleswiger Newspaper
*
Aaxen döyüşü

**Aaxen döyüşü** — İkinci Dünya müharibəsi zamanı, 2–21 oktyabr 1944-cü il tarixlərində Aaxen vilayətində və şəhərin özü uğrunda ABŞ və Almaniya qoşunları arasında döyüş.

## Döyüş
7 oktyabrda Ziqfrid xəttinə qarşı döyüşlərdə Kortni Hocesin komandanlığı altındakı 1-ci ABŞ Ordusu Aaxen istehkamlarına hücum etmişdir. Bir sıra döyüşlərdən sonra şəhər 10 oktyabrda mühasirəyə alınmışdır ​​və üç gün sonra amerikalılar şəhərə daxil olmuşdur. Buna baxmayaraq, alman qarnizonu yalnız 21 oktyabrda təslim olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Sakuma Kanae

– Yaponiya dilçisi və psixoloqu. Çiba prefekturasında doğulmuş və Tokio Universitetindən məzun olmuşdur. Kyuşu və Toyo universitetlərində professorluq etmiş, Yaponiya Elmlər Akademiyasının üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Geştalt psixologiyasını Yaponiyaya gətirən şəxs kimi tanınır. Müasir yapon dilinin qrammatikasını tədqiq etmiş və Tokio ləhcəsi əsasında yapon dilinin fonetikasını öyrənmişdir.

Başlıca əsərlərinə yapon dilinin fonetikası haqqındakı tədqiqatlarından bəhs edən *"Nihon onseyqaku"* (1929), müasir jestlərin istifadəsindən bəhs edən *"Qenday nihonqo no hyoqen to qoho"* (1936) və yapon dilinin nəzəri tədqiqindən bəhs edən *"Nihonqo no qenqo riron"* (1959) daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
O (roman)

**O** — Amerika yazıçısı Stiven Kinqin 1986-cı ildə yazdığı qorxu romanıdır . Bu , onun 22-ci kitabı və öz adı ilə yazdığı 17-ci romanı idi. Hekayə qurbanlarının qorxusundan istifadə edərək ovunu ovlayarkən özünü maskalamaq üçün istifadə edən şər varlıq tərəfindən terrora məruz qalan yeddi uşağın nə edəcəyindən bəhs edir.

## Məzmun
Maine ştatının Derri şəhərində yağış fırtınası zamanı Georgie Denbrough adlı altı yaşlı uşaq yağışlı küçədə üzən kağız qayığının arxası ilə qaçır və qayıqı yağış suyu kanalizasiyaya aparır. Kanalizasiyaya baxan Georgie orada Rəqs edən özünü Pennywise kimi təqdim edən bir təlxəklə qarşılaşır.Georgie, Pennywise tərəfindən aldadılır və təlxək onun qolunu qoparır və onu öldürür. Bu hadisədən sonra Georgienin qardaşı və dostları onun axtarışına çıxırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* It 
* IT Review 
* A Chapter-By-Chapter Analysis at It: An Annotated Look at Stephen King
Laruss (nəşriyyat)

**Laruss** () — 1852-ci ildə Pyer Laruss və Ogüst Byan tərəfindən təsis edilmiş Fransa nəşriyyatı. Nəşriyyat istinad ədəbiyyatının (lüğətlərin, ensiklopediyaların) nəşri üzrə ixtisaslaşmışdır.

## Tarixi
Bundan əlavə, nəşriyyat "Vie et langage" elmi-populyar jurnalı, həmçinin "Langue française" və "Langages" jurnallarını kimi dilçilik üzrə jurnallar nəşr etdirir. Nəşriyyatın proqramına "Langue et langage" seriyasında çap olunmuş dilçilik üzrə əsərlər də daxildir.

"Laruss" nəşriyyatı 2004-cü ildən "Aşett" nəşriyyat konserninin bir hissəsidir.

Nəşriyyat 13 may 2008-ci il tarixindən etibarən internetdə pulsuz lüğətlər və ensiklopediyalar təklif etməyə başlamışdır. Bu, "Vikipediya"nın prinsiplərinə uyğun olaraq istifadəçilər tərəfindən əlavə oluna bilər.

## Əlavə ədəbiyyat
* *[[:ru:Малый_Ларусс|Энциклопедический словарь Ларусс]]* (Petit Larousse) — многократно переиздаваемая книга.
* *[[:ru:Большая_энциклопедия_Ларусс|Большая энциклопедия Ларусс]]* (Grand Larousse Encyclopédique) — издана в 1960—1964 годах. Состоит из 10 томов, содержащих 150 тысяч статей.
* *[[:ru:Гастрономическая_энциклопедия_Ларусс|Гастрономическая энциклопедия Ларусс]]* (Larousse gastronomique).
* *Grand Dictionnaire universel du XIXe siècle* (1864—1890) — 15 томный. Был помещён в Индекс запрещённых книг католической церкви.
* *Nouveau Dictionnaire illustré* (1864), позже изменил название на *Nouveau Larousse illustré* — издавался до 1939 года, и с 1950 по 1957 год.
* *Larousse du XX siècle* (1928) — 6 томный

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт
* Онлайн-словари и энциклопедии Ларусс
Yeppe Okyer

**Yeppe Okyer** (; ) — Danimarka yazıçısı və şairi.

## Həyatı
Yeppe Okyer 10 sentyabr 1866-cı ildə Danimarkanın Yutlandiya vilayətində, ifrat kasıb bir ailədə anadan olmuşdur. Onun uşaqlıq illəri çətin şəraitdə keçmişdir. Okyer öz əsərlərində həm vətən sevgisini, həm də ictimai məsələlərə sədaqətini özündə cəmləşdirmişdir. O, ən önəmlisi "*Vredens børn, et tyendes saga*" (1941) olan romanlarında kənd təsərrüfatı əməkçilərinin adından danışmışdır. Okyer bədii maraqdan daha çox polemikaya diqqət yetirdiyi bu tip əsərlərlə yanaşı, daha ahəngdar və sakit atmoserə malik şeirlər də yazmışdır. Buna "*Rugens sange*" (1906) əsərini nümunə çəkmək olar.

## Əsərləri
* Kəndlinin oğlu (*Bondens Søn*, 1899)
* Qəzəbin uşaqları, bir muzdurun saqası (*Vredens børn, et tyendes saga*, 1904)
* Əmək sevinci (1914)
* Vətənimin saqası (1921)
* Açıq sahədə (*Fri felt*, 1905)
* Çovdar mahnıları (*Rugens sange*, 1906)
* Qara torpaq və filiz (1909)
* Yay və çəmən (1910)
* Axşam ulduzu altında (1927)
* xatirələr kitabı (4 cilddə, 1928–1934)

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* «Окьер Йеппе». БСЭ, 3-е издание.
* « Aakjær, Jeppe ». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.
Olborq

**Olborq** (, ) — Danimarkada, Yutlandiya vilayətində şəhər. Limfyord boğazı sahilində limandır. Olborq amtının inzibatı mərkəzidir. Dəmiryol qovşağı var. Gəmiqayırma, sement, yeyinti, toxuculuq və kimya sənayesi var. Balıq ovlanır.

## Qalereya

Fayl:Aalborg Post og Telegraf, Aalborg.jpg
Fayl:Holbergsgade 1 and Korsgade, Aalborg.jpg
Fayl:Courthouse in Aalborg.jpg
Fayl:Aalborg Station, Photo 2, Aalborg.jpg
Fayl:Østerågade 23 and 25, Aalborg.jpg
Fayl:Buildings in Vesterbro, Aalborg.jpg
Fayl:Aalborg Kiosk.jpg
Fayl:Aalborg sty 2012 (ubt).JPG
Fayl:Vesterbro Aalborg 2012 ubt.JPG
Fayl:Vor Frelser Kirke in Aalborg, 2006 ubt.jpg
Fayl:Aalborg 2010 - 114 ubt.JPG
Fayl:DSB Aalborg Tog 2012 ubt.JPG


## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

*Satellite image from Google Maps
*About Aalborg from Nordjyske Medier (local media group)
*Aalborg Kommune (Aalborg Municipality's official website)
*VisitAalborg (Aalborg Tourist Office)
*Aalborg University
*Aalborg University 
*Aalborg Cricket Club 
*Public Transport in Aalborg and surroundings 
*Aalborg Akvavit
*Ålborgtårnet 
*Instagram Photos of Aalborg 
*Aalborg Carnival Information
Alst

**Alst** (, ) və ya **Alost** (, ) — Belçikada, Şərqi Flandriya əyalətində şəhər. Dender çayında gəmi dayanacağıdır. Dəmiryol qovşağı var. Kətan, pambıq parça, inək, krujeva, dəri-ayaqqabı və yeyinti sənayesi var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*
Retcenu

**Retcenu** (*; Reṯenu, Retenu*) — Qədim Misirdə Kənan və Suriya üçün istifadə edilən ad. Bu, Negev səhrasının şimalından Oront çayına qədər olan regionu əhatə edirdi. "Retcenu"nun sərhədləri zamanla dəyişmişdir, lakin ümumiyyətlə üç vilayətdən ibarət idi. Ən cənubda Kənanla eyni sərhədləri olan Cahi idi. Livan ortada, Aralıq dənizi ilə Oront çayı arasında yerləşirdi. Livanın şimalı Amurru adlandırılmışdır, bu da amoritlərin ölkəsi idi.

Ümumiyyətlə, Misir kitabələrində "Retcenu" haqqında çoxlu qeydlər var.

## İstinadlar
Cahi (Qədim Misir)

**Cahi** və ya **Dcahi** () — Qədim Misirdə "Retcenu"nun cənub vilayəti  üçün istifadə edilən ad.

Alimlərə görə, vilayət təqribən indik İsrailin Aşkelon şəhərindən Livana, həmçinin Qalileyaya qədər uzanırdı.

## İstinadlar
Alsmer

**Alsmer** () — Niderlandın şimalında, Harlemin şərqində şəhər. XVI əsrə aid qotik üslubunda tikilmiş kilsə mövcuddur. Avropanın aparıcı gül bazarlarından biri burada yerləşir. Toxuma və qida sənayesi, maşın zavodları var. Şəhərdə dəniz idman növləri keçirilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*
*Bloemencorso Aalsmeer (in Dutch)
Aamu

**Aamu** () — Qədim Misirdə Qərbi Asiyadan olan əcnəbilər üçün istifadə edilən ümumi ad. Bu ad ümumi olaraq "Qərbi Asiyadan olanlar" kimi tərcümə olunur, lakin başqa alimlər "Aamu"nun kənanlılar və ya amoritlər olduğunu təklif etmişlər.

E.ə. II minillikdə Misirə səfər edən İbrahimin "Aamu" və ya "Retcenu" ilə əlaqəli olduğunu düşünənlər var. Devid Rohl İbrahimi "Aamu" adı ilə eyniləşdirməyi təklif etmişdir. Bəziləri bu adı "Aramu" kimi oxumağı təklif etmiş və aramilərə bağlamışdır.

## İstinadlar
Cahi (zərdüştçülük)

**Cahi** — zərdüştçülükdə "şəhvət" iblisi. Adı Avesta dilindədir. İpostatik bir varlıq olan Cahi müxtəlif cür şərh olunur. Onun standart epiteti "fahişə"dir.

Zərdüştçülük ənənəsində Cahi Pəhləvi dilində "**Ceh**" kimi qeyd edilir. Burada o, Əhrimənın yoldaşı və menstrual dövrünün səbəbi kimi xarakterizə olunur.

## Mətnlərdə
"*Haoma*" ilahisində dindar "oturub Haomanın qurbanını yeyərək çirkli fahişənin" vəsvəsələrini rədd edir. "*Aşa*" ilahisində "*[[mantra]] senta*" Cahi və digər zərərli varlıqlara qarşı təsirli bir vasitədir. "*Aşi*" ilahisində "Bəxt" Cahinin nalayiq hərəkətlərindən necə utandığına görə fəryad edir.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
 
*  pp.&nbsp;350–351.
*  p.&nbsp;405.
* 
* 
* 
*
Hans Onrud

**Hans Onrud** (; ) — Norveç nasiri, dramaturqu, teatrşünas və ədəbiyyatşünası.

## Həyatı
Hans Onrud 3 sentyabr 1863-cü ildə Norveçdə, kəndli ailəsində anadan olmuşdur. O, məktəbi bitirdikdən sonra hüquq fakültəsini oxumağa qərar vermiş, lakin universitetdə filologiya ilə maraqlanmışdır. Onrud 1890-cı ildən bir neçə qəzetdə ədəbiyyat və teatr tənqidçisi kimi işləmişdir. O, müəllim kimi də çalışmışdır. Onrud 1899–1900-cü illərdə Bergendə yerləşən "*Den Nationale Scene*"nin direktoru olmuşdur. Bergendə gələcək həyat yoldaşı Vilhelmina Skoldager ilə tanış olan Onrudun iki qızı olmuşdur. Onlar 1929-cu ilə qədər "*Byrud*" fermasında yaşayıblar.

Onrud 1953-cü ildə, 89 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Аанруд // Литературная энциклопедия : в 11 т. : т. 1 / Отв. ред. Фриче В. М. ; Отв. секретарь Бескин О. М. — М. : Изд-во Ком. Акад., 1930. — 768 стб. : ил.
Sen-Qotard massivi

**Sen-Qotard massivi** — İsveçrədə dağ silsiləsi, Alp dağlarının bir hissəsi. Are çayının mənbəyidir. Mərkəzi Alp dağlarında kristal kütləsidir. Arhornda 4,275 metrə qədər yüksəlir.

## Zirvələr
Vadilərlə bir qədər girintili olan Sen-Qotard massivinin hündür zirvələri var. Bunlara Yunqfrau (4,166 m), Mönx (4,105 m), Fişerhorn (4,049 m), Alexhorn (4,182 m) və nəhayət ən yüksək zirvə olan Finsterarborn (4,275 m) aiddir.

## Geologiya
Alp dağlarının bu hissəsi çox yüksəkdir və eroziya nəticəsində kənarları tamamilə yuyulmuşdur, nəticədə çox güclü kristal-metamorfik (xüsusilə qneys) təməl əmələ gəlmişdir. Sen-Qotard massivi kütləvi suların dağılma mərkəzi rolunu oynayır. Burada hündür vadilər çox girintili deyil, dar vadilər və geniş hövzələr bir-birini əvəz edir. Bu vadilər hərəkət etmək üçün əlverişli olmayan kiçik bölgələri təşkil edir. Massivin buzlaqları Alp dağlarının ən mühüm kristallarından biridir. Alx buzlağının uzunluğu 22 kilometrdir. Qrindelvald, Unterar, Oberaar buzlaqları çoxsaylı tədqiqat ekspedisiyalarının obyektidir. Onlar həm də qlyasioloji biliklərin inkişafında mühüm rol oynamışlar. 2 min metrə yaxın yüksəklikdəki aşırımlar dağların ətraf ərazilərdən dərələrlə ayrılmış müxtəlif vadilərini birləşdirir.

## Nəqliyyat
Sen-Qotard yolu XII əsrdə salınmışdır, lakin burada yaşayan insanların həyat tərzi son vaxtlara qədər primitiv olaraq qalmışdır. Bugünkü müasir yollar həm də yüksək Rona və Reyn vadilərini birləşdirən Furka-Oberalp dəmiryolunu tamamlayır. Nəqliyyatın inkişafı dağ heyvandarlığına əsaslanan kənd təsərrüfatını zəiflətmiş və turizmə regionun iqtisadiyyatında daha mühüm yer vermişdir.

## İstinadlar
Aratlar

**Aratlar** (monqolca ** — əməkçi, xalq) — Monqolustanda əməkçi maldar kəndlilər. Aratlar feodalların istismar etdiyi təhkimli kəndlilər idi. Aratlar üç qrupa, yəni silkə bölünürdü: Albatu, inabinar, xamçilqa. 1921-ci il Monqolustan inqilabında aratlar həlledici rol oynamışdılar. Monqolustan Xalq Respublikasında aratlar fəhlə sinfi və əməkçı ziyalılarla birlikdə sosializm quran azad sinfə çevrilmişdir. Onlar kənd təsərrüfatı kooperativlərində birləşmişdilər. Tıvadakı kəndlilər də aratlar adlanır.

## İstinadlar
Arau

**Arau** və ya **Aarau** () — İsveçrənin şimalında şəhər, Arqau kantonunun inzibati mərkəzi. Are çayı üzərində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 368 m yüksəklikdə yerləşir.

Arau vadinin yamacında tikilmiş köhnə istehkam şəhəridir. Şəhər indiki dövrdə əhalisi sürətlə artan mühüm sənaye mərkəzidir. Kilsə, muzeylər, elektrik enerjisi, maşınqayırma və toxuculuq, dəmir-polad və ayaqqabı fabrikləri var.

## Tarixi
Arau XIII əsrin axırlarında Habsburq qraflıqlarının və Avstriya hersoqluqlarının hakimiyyəti altında idi. Bir neçə kilometr aralıda onların ailə qalaları mövcud idi. 1415-ci ildə şəhər bernlilərin əlinə keçmişdir. 1531-ci ildə baş tutmuş İkinci Kappel müharibəsində protestantların rəhbəri Svinqli öldürülmüş, bundan sonra burada katoliklər ilə protestantlar arasında sülh bağlamışdır. 1803-cü ildə Arau yeni yaradılmış Arqau kantonunun inzibati mərkəzi olmuşdur. Toqgenburq müharibəsindən sonra, 11 avqust 1712-ci ildə burada katolik ilə protestant kantonları arasında Sürix və Bernin üstünlüyünü tanıyan müqavilə imzalanmışdır.

## Əhalisi

## Qalereya

Fayl:Aarau schloessli.jpg
Fayl:Aarau rathaus.jpg
Fayl:Aarau rore-turm.jpg
Fayl:Aarau stadtkirche.jpg
Fayl:Aarau oberer turm.jpg
Fayl:Aarau schlossgarten.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İkinci Kappel müharibəsi

**İkinci Kappel müharibəsi** () — 1531-ci ildə, İsveçrədə reformasiya zamanı İsveçrə İttifaqının protestant və katolik kantonları arasında baş vermiş silahlı münaqişə.

## Zəmin
Bu, Birinci Kappel müharibəsinin davamı idi 1529-cu ildə hərbi əməliyyatlar başlamadan başa çatan Birinci Kappel sülhü ümumi mənzərədə Sürixin başçılıq etdiyi protestantların xeyrinə idi. Eyni zamanda, Sürixin faktiki rəhbəri Ulrix Svinqli sülhdən narazı qalmış və reformasiyanı bütün İsveçrəyə yaymaq üçün hərbi əməliyyatları bərpa etməyi planlaşdırırdı.

## Müharibə
Beş katolik kantonu Habsburqların hakimiyyətlə olduğu Müqəddəs Roma imperiyası ilə ittifaq qurduqdan sonra Sürix və Bern bu kantonları iqtisadi blokadaya salmışdır. Buna cavab olaraq, katolik kantonları qoşunlarını səfərbər edərək Sürixə doğru yürüş etmişdir. Bern Sürixə dəstək göndərməmişdi, buna görə də onun qüvvələri katoliklərdən daha zəif idi. 11 oktyabr 1531-ci ildə Kappel yaxınlığında 7-8 min katolik ordusu ilə və 1,200–2,000 nəfərdən ibarət Sürix qüvvələri arasında döyüş baş tutmuşdur. Döyüşdə protestantlar məğlub olmuş, aralarında Ulrix Svinqli də olmaqla 500 nəfər həlak olmuşdur. Onun cəsədi ertəsi gün tapılmış, dörd hissəyə bölünmüş və yandırılmışdır. Ardınca onun külləri murdarlanmışdır.

## Nəticə
Kappel döyüşündən sonra Bern və digər kantonlar Sürixin köməyinə gəldilər. 15 oktyabrda protestant kantonları yeni yürüşlərə başlamışdırlar. Zəif nizam-intizam səbəbindən irəliləmə yavaş idi, 23 oktyabrda Sürix qoşunları Mensingen yaxınlığında düşərgə salmışdılar. Gecə düşərgə hücuma məruz qalmış, protestantlardan 600-ə itki olmuşdur və geri çəkilməyə məcbur qalmışdılar. Noyabr ayında neytral kantonların vasitəçiliyi ilə sülh danışıqları başlamışdır. İkinci Kappel sülhü protestantlar üçün sərfəli olmşdur. Müqaviləyə görə, artıq protestantlığı qəbul etmiş kommunalar öz dinlərini saxlaya bilərdilər, lakin əksər ərazilərdə katoliklər üstünlük qazanmışdır. Protestantların üstünlük təşkil etdiyi strateji əhəmiyyətli yaşayış məntəqələri zorla katolik elan edilmişdir. İkinci Kappel sülhünün nəticələrinə görə İsveçrənin dini xəritəsi uzun müddət sabitləşmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Вторая каппельская война в Историческом словаре Швейцарии
Aanepada

**Aanepada** (; ) — təxminən e.ə. 2524–2484-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Ur çarı.

Müəyyən müddət Aanepad haqqında heç nə məlum deyildi. Buna baxmayaraq, tədqiqatçılar onun atası Mesanepadanı Birinci Ur sülaləsinin banisi ilə asanlıqla eyniləşdirdilər. Beləliklə, əvvəllər mifik personaj sayılan, Şumerin ən qədim hökmdarlarından birinin əslində mövcud olduğu ilk dəfə sübut olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Abarqi

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации. Часть 1. Месопотамия / Под редакцией И. М. Дьяконова. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства "Наука", 1983. — 534 с. — 25 050 экз.
* Белицкий Мариан. Забытый мир шумеров / Пер. с польского. — М.: Главная редакция восточной литературы издательства "Наука", 1980. — 398 с. — (По следам исчезнувших культур Востока). — 10 000 экз.
* Крамер Самюэль. Шумеры. Первая цивилизация на Земле / Пер. с англ. А. В. Милосердовой. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2002. — 384 с. — (Загадки древних цивилизаций). — 7000 экз. — ISBN 5-9524-0160-0.
* Ру Ж. Великие цивилизации Междуречья. Древняя Месопотамия: царства Шумер, Аккад, Вавилония и Ассирия. 2700–100 гг. до н. э. / Пер. с англ. А. Б. Давыдовой. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2019. — 448 с. — ISBN 978-5-9524-5391-3.
* Древний Восток и античность. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В. В. Эрлихман. — Т. 1.
Lars Onsager

**Lars Onsager** () — ABŞ fiziki və kimyaçısı. O, 1968-ci ildə "Nobel" mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Lars Onsager 27 noyabr 1903-cü ildə Norveçdə anadan olmuşdur. O, milliyətçi norveçlidir. Onsager 1928-ci ildən ABŞ-də yaşayır. Onun əsas tədqiqatları dönməyən proseslərin, faza keçidlərinin və elektrolitlərin nəzəriyyələrinə aiddir. Onsager elektrikkeçirmə tənliyini vermiş, kinetik əmsalların simmetriya prinsipini kəşf etmişdir. Sonuncu Onsager teoremi adlanır. O həmçinin, ifrat axıcı heliumun kvant burulğanları nəzəriyyəsini təklif etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lars Onsager papers (MS 794). Manuscripts and Archives, Yale University Library. http://hdl.handle.net/10079/fa/mssa.ms.0794
*The Lars Onsager Lecture and Professorship (Norwegian  University of Science And Technology)
*The Lars Onsager Archive at Universitetsbiblioteket/Gunnerus Library in Trondheim. (Norwegian  University of Science And Technology)
*The Onsager Committee (Norwegian  University of Science And Technology)
*The Lars Onsager Lecture and The Lars Onsager Professorship (Norwegian  University of Science And Technology).
*''The Motion of Ions: Principles and Concepts'' (Lars Onsager's  Nobel Lecture)
Orense

**Orense** (, ) — İspaniyanın qərbində şəhər. Orense əyalətinin inzibati mərkəzidir. Nəqliyyat qovşağı rolunu oynayır. Kənd təsərrüfatı rayonunun (üzümçülük, bağçılıq) ticarət mərkəzidir. məhəp. Kənd təsərrüfatı məhsulları emal olunur. Mineral bulaqlar var.

## Əhalisi
2019-cu ilin məlumatına görə, Orense şəhərinin əhalisi 105,233 nəfərdir. Bu, Orense əyalətinin əhalisinin 34.2%-ni təşkil edir. Beləliklə, Orense Qalisiyadakı ən böyük üçüncü şəhərdir.

## Qalereya

Fayl:Praza Maior de Ourense.jpg|Əsas meydan.
Fayl:Orense - Parroquia Maria Auxiliadora (PP Salesianos) 01.jpg|Mariya Auksiliadora Kollegiya kilsəsi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Concello de Ourense (In Galician)
* La Región, Ourense's local newspaper founded in 1910
* Galicia Turismo: Turgalicia
* Ourenet: Buscador da la Provincia de Ourense
* Map of Ourense by MapQuest
*  General information, images, forums and more
* Photographs of Ourense
Emil Orestrup

**Karl Lüdviq Emil Orestrup** (; ) — Danimarka lirik şairi. Oç yaşadığı dövrdə çox tanınmırdı, lakin indiki dövrdə Danimarkanın ən mühüm şairlərindən biri hesab olunur.

## Həyatı
Karl Lüdviq Emil Orestrup 4 dekabr 1800-cü ildə Kopenhagen şəhərində anadan olmuşdur. O, sağlığında yeganə əsərini dostlarının təkidi ilə çap etdirmişdir. Orestrupun ölümündən sonra Kristian Vinter onun qalan əlyazmaları toplamış və bütün şeirlərini ilk dəfə nəşr etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şairin əlyazmaları Kopenhagen Kral Kitabxanasının saytında
Uta Arsakidze

**Uta (Konstantin) Arsakidze** (; ) — gürcü memarı. Arsakidze orta əsr gürcü memarlığının ən monumental abidələrindən olan, Msxetada yerləşən Svetitsxoveli kafedralını (1010–1029) tikmişdir.

## İstinadlar
Arsxot

**Arxot** (, ) — Belçikada, Löven arondismanında şəhər. Demer çayı üzərində yerləşir. 1 yanvar 2008-ci ilin məlumatına görə, şəhərin əhalisi 28,129 nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website  - Only available in Dutch
* Aarschot, martyr city
Sola çayı

**Sola** (, ) — Polşada çay, Visla çayının birinci qolu. Uzunluğu 89 km, su hövzəsinin sahəsi 1375 km2-dir. Orta axın saniyədə 18,8 m3.

Kiçik Beskidlərdən və Sileziya ətəklərindən axır, Osventsim şəhəri yaxınlığında Vislaya axır. Jives Beskidlərində dağ çaylarının birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Çayın üzərindəki Jives şəhəri yaxınlığında Jives su anbarı təchiz edilmişdir.

Çay Auşvitz həbs düşərgəsi yaxınlıqlarından axır. Orada öldürülənlərin külləri və əzilmiş sümükləri tez-tez çaya tökülürdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İvar Andreas Osen

**İvar Andreas Osen** (; ) — Norveç filoloqu, leksikoqrafı və şairi. O, növbədə Norveç dilinin yazılı formalarından biri olan Nyunorskun yaradıcısı kimi tanınır. Osen həmçinin, şair kimi də tanınır. O, "*Norveçli*" poemasının müəllifidir.

## Həyatı
İvar Andreas Osen 5 avqust 1813-cü ildə Norveçdə, kəndli ailəsində anadan olmuşdur. O, ibtidai sinif müəllimi işləmişdir. Osen Norveçin bir çox yerlərini gəzdikdən sonra "*Norveç xalq dilinin qrammatikası*" (, 1842) və "*Norveç xalq dili lüğəti*" (**, 1850) əsərlərini nəşr etdirərək Landsmolun əsasını qoymuşdur. Onun botanika üzrə əsərləri, şeirlər toplusu və lirik dram əsərləri də var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Garborg, Arne, Anders Hovden og Halvdan Koht 1913: Ivar Aasen : granskaren, maalreisaren, diktaren : ei minneskrift um livsverket hans. utgjevi av Sunnmøre frilynde ungdomssamlag. Kristiania : Norli
* Hjorthol, Geir 1997: *Forteljingar om Ivar Aasen : Aasen-resepsjonen i fortid og notid. *Skrifter frå Ivar Aasen-instituttet*. nr 2. Volda : Høgskulen i Volda*
* Hovden, Anders 1913: *Ivar Aasen i kvardagslaget*. Trondheim. ISBN 82-521-4642-2
* Krokvik, Jostein 1996: — *Ivar Aasen : diktar og granskar, sosial frigjerar og nasjonal målreisar*. Bergen, 1996. ISBN 82-7834-005-6
* Krokvik, Jostein 1996: *Ivar Aasen : diktar og granskar, sosial frigjerar og nasjonal målreisar* [Bergen] : Norsk bokreidingslag
* Munch, P.A. 1873: *Anmeldelse : Det Norske folkesprogs grammatik af Ivar Aasen*. 1831-Marts 1849 Samlede Afhandlinger s. 360—374
* Myhren, Magne 1975: *Ei Bok om Ivar Aasen : språkgranskaren og målreisaren*. Orion-bøkene 170. Oslo : Det norske Samlaget
* Venås, Kjell 1996: *Då tida var fullkomen*. Oslo, 1996. ISBN 82-7099-251-8
* Venås, Kjell 200. *Ivar Aasen og universitetet*. Oslo, 2000 ISBN 82-90954-12-3
* Walton, Stephen J. 1987: *Farewell the spirit craven : Ivar Aasen and national romanticism*. Oslo : Samlaget
* Walton, Stephen J. 1991: *Ivar Aasens nedre halvdel*. Oslo : Samlaget
* Walton, Stephen J. 1996: *Ivar Aasens kropp*. Oslo : Samlaget. ISBN 82-521-4531-0

## Xarici keçidlər
* Центр Ивара Осена
** Хронология жизни
** Библиотека
** Галерея
* Институт имени Ивара Осена
Aydın Kərimov

* Aydın Kərimov (hüquqşünas) — Azərbaycan Respublikası ədliyyə nazirinin sabiq birinci müavini.
* Aydın Kərimov (idmançı) — İdmançı, azərbaycanlı triatlon atleti, “METAK” şirkətinin direktoru.

## Həmçinin bax
* Aydın (ad)
* Kərimov
A (çay, Fransa)

**A** və ya **Aa** () — Fransanın şimalında, O-de-Frans regionunda çay. Uzunluğu – . Su hövzəsinin sahəsi 1215 km2-dir.

## Coğrafiyası
A çayı Artua təpələrindən çıxır, Sent-Omerdən keçərək Qravlində Şimal dənizinə axır. Sent-Omer və dəniz arasında 29 kilometrlik məsafədə gəmilərin istismarı üçün əlverişlidir. Kale və Dünkerki Flandriyanın daxili rayonları ilə birləşdirən kanal A çayının vadisi boyunca keçir.

## Tarixi
Adolf Hitlerin 24 may 1940-cı il tarixli əmrinə baxmayaraq, "Adolf Hitler" SS diviziyasının komandiri Yozef Ditrix A kanalını keçərək qarşı sağ sahildə Monvattan hündürlüyünü ələ keçirmiş, düzənlik ərazi üzərində dominantlıq əldə etmişdir. Haynts Vilhelm Quderian öz memuarında bu bu əməliyyatı təsdiqlədiyini qeyd etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aya (ilahə)

**Aya** və ya **A-a** (šè-ri5-da, dšè-NIR-da) — Akkad mifologiyasında işıq ilahəsi, günəş ilahı Şamaşın həyat yoldaşı. Akkadlıların Mesopotamiyaya köçü zamanı Aya Şumer günəş ilahəsi Şerida ilə eyniləşmişdir. Aya sami xalqları arasında tanınmış bir personaj idi. Onun adı Uqarit ilahları siyahısındadır, həmçinin Bibliyada şəxsi adlar və şəhər adları kimi istifadə olunurdu. Ayanın əsas ibadət şəhərləri Sippar və Larsa idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Aba

* Aba (geyim) — bədəvilərə xas geyim.
* Aba (şəhər) — Nigeriyanın cənubunda, Abia ştatında şəhər. 
* Abalar — türkdilli xalq.
* Qışlaq-i Aba (Germi)

## Həmçinin bax
* Aba (ad)
Abalar

**Abalar** () — Rusiyada yaşayan şorların eli. Sayan dağlarının şimalında, Alatau yamaclarında və Tom çayının sahillərində yaşayırlar. Onlar qədim zamanlardan dəmirçi kimi tanınmışlar. Onların dili türk dillərinin Sibir qolundandır.

## İstinadlar
Vilmoş Aba-Novak

**Vilmoş Aba-Novak** (*;* ) — Macarıstan rəssamı və qrafiki.

## Həyatı
Vilmoş Aba-Novak 1894-cü ildə Macarıstanın Budapeşt şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Düla Novak, anası isə Roza Vaqinger idi. Aba-Novak 1912-ci ildə rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra Budapeştdəki Kral Macarıstan Rəssamlıq Məktəbində (indiki Macarıstan İncəsənət Universiteti) təhsilini davam etmişdir. O, bu zaman rəssam Adolf Fenyesin emalatxanasında işləməyə başlamışdır. Aba-Novak Birinci Dünya müharibəsi səbəbindən fəaliyyətinə fasilə vermişdir. O, Avstriya-Macarıstan ordusuna çağırılmış və Şərq cəbhəsində xidmət etmişdir. Aba-Novak müharibə zamanı Viktor Olgeydən rəssamlıq dərsləri almağı bacarmışdır. O, müharibədən sonra rəssamlıq fəaliyyətinə davam etmişdir. O, 1921–1923-cü illərdə yay aylarını bir qrup rəssamla birlikdə Rumıniyanın Solnok və Baya-Mare incəsənət koloniyalarında keçirmişdir. Aba-Novakın ilk fərdi sərgisi 1924-cü ildə burada baş tutmuşdur.

Aba-Novak 1928-ci ildə Macarıstan Rəssamlıq Akademiyasının təqaüdçüsü kimi 1928–1930-cu illərdə üç il müddətinə Romaya yaradıcılıq ezamiyyətinə göndərilmişdir. O, Macarıstan rəssamlığında "Roma məktəbi"nin aparıcı nümayəndələrindən olmuşdur. Aba-Novak 1937-ci ildə Parisdə keçirilən Ümumdünya Sərgisində və 1940-cı ildə Venesiya biennalesində jürilərin qərarı ilə Qran-Pri mükafatına layiq görülmüşdür. O, 1939–1941-ci illərdə Macarıstan Kral Rəssamlıq Məktəbində dərs demişdir.

Vilmoş Aba-Novak 29 sentyabr 1941-ci ildə, 47 yaşında Budapeştdə vəfat etmişdir. Qəbri Farkaşreti qəbiristanlığındadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aba-Novák Galéria
Aba Andam

**Aba A. Bentil Andam** () — Qana fiziki. O, hissəciklər fizikası üzrə ixtisaslaşmışdır. Andam 2017–2019-cu illərdə Qana İncəsənət və Elmlər Akademiyasının prezidenti olmuşdur. Andam qanalı ilk qadın fizikdir.

## Fəaliyyəti
Aba Andam müxtəlif elmi təşkilatların əməkdaşıdır. Bunlara Dünya İnnovasiya Fondu (2002-ci ildən), Qana İncəsənət və Elmlər Akademiyası (2003-cü ildən), Fizika İnstitutu (2004-cü ildən) aiddir. O, 2017–2019-cu illərdə Qana İncəsənət və Elmlər Akademiyasının prezidenti olmuşdur. Andam bu vəzifəni tutan ikinci qadın idi.

## Şəxsi həyatı
Aba Andam inşaat mühəndisi, akademik və keçmiş vitse-kansler olan professor Kvesi Akvansah Andam ilə evlənmişdir. Onların dörd övladı olmuşdur.

## İstinadlar
Aba Bayefski

**Aba Bayefski** (; ) — Kanada rəssamı və müəllimi.

## Həyatı
Aba Bayefski 7 aprel 1923-cü ildə Kanadada, Ontario ştatının Toronto şəhərində yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Rusiyada, anası isə Şotlandiyada anadan olmuşdu. Bayefski Mərkəzi Texnikumda təhsil almışdır. O, yeniyetməlik illərində Ontario İncəsənət Qalereyasının Uşaq İncəsənət Mərkəzində dərslərə qatılmış və burada Artur Lizmer, Erma Sutkliff, Doroti Medherst və A.Y. Cekson kimi rəssamlar ilə tanış olmuşdur. Bayefski sonradan Jülian Akademiyasında təhsil almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aba Bayefsky at The Canadian Encyclopedia
* Profile from Archives Ontario
Abako adaları

**Abako adaları** () — Baham adalarının şimal hissəsində adalar qrupu. Əsas adalar Böyük Abako və Kiçik Abakodur.**** Sahəsi 1,681 km2, əhalisi 16,692 nəfərdir.

Digər adalar:
* Vud-Ki
* Elbou-Ki
* Lubbers-Kuarters-Ki
* Qrin-Tartl-Ki
* Qreyt-Quana-Ki
* Kastavey-Ki
* Men-O-Var-Ki
* Strancers-Ki
* Umbrella-Ki
* Volkers-Ki
* Litl-Qrand-Ki
* Mur adası

İnzibati cəhətdən Abako adaları Baham adalarının 31 rayonundan beşini təşkil edir:
* Şimali Abako
* Mərkəzi Abako
* Cənubi Abako
* Mur adaları
* Houp-Taun

## İstinadlar
Andrea Duro

**Andrea Duro Flores** () — İspaniya aktrisası. Əsasən "Fisica o Quimica" serialı ilə tanınır.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Böyük Bahama

**Böyük Bahama** (*)* — Baham adalarının ən şimal adalarından biri. Florida sahillərindən cəmi  məsafədə yerləşən Böyük Bahama ABŞ-yə yaxın ən böyük adadır. Sahəsi 1373 km2, əhalisi — 51,756 nəfərdir.

## Tarixi
Adanın bilinən ən qədim sakinləri daş dövrünə aid ovçu-yığıcı siboneylərdir. Onlardan dekorativ qabıqlar və ya zərgərlik kimi artefaktlardan başqa çox az şey qalmışdır. Bu ibtidai xalq öz yerini Cənubi Amerikadan olan aravaklara vermişdir. Onlar Karib dənizinin çox hissəsində məskunlaşmışdılar. Güman edilir ki, Böyük Bahama adasındakı aravak icmaları lukayanlar adı ilə tanınmağa başlamışdır. Hesablamalara görə, 1492-ci ildə İspaniya konkistadorlarının Böyük Bahamaya gəlişi zamanı burada təqribən 4 min nəfər var idi. Qısa müddət sonra buradakı lukayan icması Avropadan gələn xəstəliklərinin yayılması, avropalılar tərəfindən həyata keçirilən kütləvi qırğınlar və köləlik səbəbilə tamamilə yox olmuşdur. Buna görə, onların mədəniyyətləri haqqında çox şey bilinmir.

## İstinadlar
Lukayanlar

**Lukayanlar** — Xristofor Kolumbun gəlişi zamanı Baham adalarında yaşayan aravak qəbiləsinin adı. Bunlar ispanların görüşdüyü ilk yerli amerikalılar idi (12 oktyabr 1492-ci il). Dinc xalq idi. Kolumbun gəlişindən əvvəl 40 mindən çox lukayanın olduğu güman edilir, lakin Kolumbun və onun yoldaşlarının meydana çıxmasından sonra baş tutan quldarlıq, xəstəlik və digər çətinliklər səbəbindən 1517-ci ilə qədər onlar demək olar ki, tamamilə yox olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*Albury, Paul. (1975) *The Story of the Bahamas.* MacMillan Caribbean. 
*Keegan, William F. (1992) *The People Who Discovered Columbus: The Prehistory of the Bahamas.* University Press of Florida. 
* Sauer, Carl Ortwin. (1966; Fourth printing, 1992) *The Early Spanish Main.* University of California Press. 
* Schaffer, W. C., Carr, R. S., Day, J. S., Pateman, M. P. (2012). "Lucayan-Taino burials from Preacher's Cave, Eleuthera, Bahamas". *International Journal of Osteoarchaeology***22**:45-69. DOI: 10.1002/oa.1180
*
Marqarita Levieva

**Marqaritan Vladimirovna Levieva** (; ) — Rusiya-ABŞ aktrisası.
## Filmoqrafiya
* Macəra diyarı (2009)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aklins

**Aklins** () — Baham adalarında ada və rayon.

## Coğrafiya
Aklins adası Aklins buxtası kimi tanınan dayaz laqunda yerləşən adalar qrupundan biridir. Bunlardan ən böyüyü Kruked-Aylend (197 km2) və cənub-şərqdə Aklins (311 km2), daha kiçikləri isə şimal-qərbdə Lonq-Ki (21 km2) və cənubda Kesl-Aylenddir. Aklins və Kruked-Aylend Nassaudan təxminən  cənub-şərqdə yerləşir.

## Tarixi
Adalar 1780-ci illərin sonlarında mindən çox qul işlədən pambıq plantasiyaları quran loyalistlər tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Britaniya imperiyasında köləliyin ləğvindən sonra plantasiyalar əlverişsiz hala düşmüş və dəniz süngərləri yığılmasından əldə olunan alternativ gəlirlər də azalmışdır. İndiki dövrdə sakinlər balıqçılıq və kiçik miqyaslı əkinçiliklə məşğul olurlar.

## İstinadlar
Andros (Baham adaları)

**Andros** () Baham adalarının ən böyük adası. Sahəsi , uzunluğu  və eni  qədərdir.

## Əhali
2010-cu ilin məlumatına görə, Andros adasının əhalisi 7,386 nəfərdir. Ada bütün Baham adalarında əhalinin ən aşağı sıxlığa malikdir.

## İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən Andros adası Baham adalarının 31 rayonundan dördünü əhatə edir:

## Həmçinin bax
* Eqq-Aylend (Baham adaları)

## İstinadlar