open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ölüm dəftəri (film, 2017)

**Ölüm dəftəri** — Tsuqumi Oba və Takeşi Obatanın eyni adlı manqanın əsasında çəkilən Adam Uinqard rejissorun ABŞ fantastik qorxu triller filmi. Netflix tərəfindən 2017-ci ilin avqustun 25-də buraxılıb.

## İstehsalı
2007-ci ildə Malaziyanın *The Star* qəzetində qeyd olunub ki, ABŞ-də ondan çox film şirkəti *Death Note* franşizin film adaptasiyasını çəkməkdə maraqlıdır. Əvvəlcə ABŞ-nin *Vertigo Entertainment* şirkəti remeyk eləməli idi. Çarli və Vlas Parlapanides ssenarinin müəllifləri, Roy Li, Duq Deyvison, Dan Lin və Brayn Uitten isə prodüserləri olmalı idilər. 2009-cu ilin aprelin 30-da *Variety* jurnalı elan edib ki, yapon film versiyasının distribütori olan *Warner Bros.* remeyk eləmək üçün müəllif hüquqları əldə edib. Ssenari müəllifləri ilə prodüserlər isə eyni qalıb. 2009-cu ildə Zak Efron onun filmdə baş rolda oynadığı haqqındakı şayiəni inkar edib. 2011-ci ilin yanvarın 13-də elan olunub ki, Şeyn Blək filmin rejissoru, ssenari müəllifləri isə Entoni Baqarotzi ilə Çarls Mondri olacaq. *Warner Bros.* studiyası Yaqami Raitonun hekayəsini dəyişib və mərkəzində ədalət məsələsinin əvəzinə qisas məsələsini qoymaq, şiniqamiləri isə məzmundan tamamilə çıxartmağı planlaşdırırdı. Blək buna qarşı idi və beləliklə, bu məfhum qəbul olunmayıb. 2013-cü ildə *Bleeding Cool* saytına verdiyi intervyusunda, Blək film üzərində hələ də işlədiyini təsdiq edib. 2014-cü ilin iyulunda şayiə yayılıb ki, rejissör Bləki Qas Van Sent əvəzliyəcək, prodüserluğu isə *Vertigo Entertainment*, *Witten Pictures* və *Lin Pictures* vasitəsi ilə Den Lin, Duq Deyvison, Roy Li və Brayan Uitten eləyəcək.

2015-ci ilin aprelin 27-də *The Hollywood Reporter* jurnalı açıqlayıb ki, filmin rejissoru Adam Uinqard, prodüserləri Lin Li, Ceyson Hoffs və Masi Oka olacaq, studiyanı isə Niica Kuykendall ilə Nik Mavinkurve nəzarət edəcək. 2016-cı ilin aprelində *TheWrap* saytı bəyan edib ki, *Warner Bros.* çəkdiyi filmlərin sayını azaltmaq qərarını verib və Uinqarda layihəni hər hansı başqa yerdə çəkməyə icazə verib. Verilən məlumata görə, növbəti 48 saat ərzində Uinqarda demək olar ki, bütün əsas film studiyalarına müraciət edib. 2016-cı ilin aprelin 6-da təsdiq olunub ki, filmi alan Netflix olub. Filmin büdcəsi 40-50 milyon dollar, ssenari müəllifinin isə Ceremi Sleyter olacağı deyilib. Rəsmi istehsalı DN (Canada) Productions, Inc. tərəfindən 2016-cı ilin iyunun 30-da Britaniya Kolumbiyasıda başlayıb.

## Sikvel
*Heat Vision*-a verdiyi müsahibədə rejissor Adam Uinqard deyib ki, əgər filmə yetəri sayda adam baxsa, *Netflix* ən azı iki film eləmək istəyir:

 Dəqiq demək olar ki, getmək üçün çox yolumuz var və ümumilikdə hara gəlib çatacağımızı bilirik. Ümid edirəm ki, insanlar ona [filmə] baxacaqlar və Netflix sikvelı sifariş edəcək. Onlar dəqiq olaraq buna hazırdır. Onlara sadəcə lazımdır ki, insanlar ona baxsın. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* *[https://www.netflix.com/title/80122759 Ölüm dəftəri]* Netflix-də
*
Məxfi hücrə sistemi

**Məxfi hücrə sistemi** dirəniş hərəkatı döyüşçüləri, sliper agentlər yaxud terrorçuları elə bir formada təşkilatlandırmaq üçün istifadə edilən metoddur ki, qarşı cəbhənin (məsələn, hüquq mühafizə orqanları kimi) basqısına effektiv formada müqavimət göstərmək mümkün olsun. Hücrə sistemində hücrədəki hər bir kiçik qrup yalnız hücrədəki insanları tanıyır ki, qrup üzvü tutulduqda və sorğu-sual edildikdə təşkilatın yüksək rütbəli üzvlərinin şəxsiyyəti haqqında heç bir məlumata malik olmur. Bu hal üzvün özündən yüksək rütbəliləri tanımasına və onlarla əlaqə saxlamasına qədər davam edir. Qrupun fəlsəfəsindən, onun fəaliyyət göstərdiyi ərazidən, mövcud kommunikasiya vasitələrindən və missiyanın təbiətindən asılı olaraq, təşkilat ciddi iyerarxiyadan olduqca bölünmüş formada ola bilər.

Bu metod həmçinin kriminal təşkilatlar, gizli əməliyyatçılar və xüsusi qüvvələr tərəfindən idarə olunan qeyri-ənənəvi müharibə birlikləri tərəfindən də istifadə olunur. Tarixən, məxfi təşkilatlar elektron kommunikasiyanı rədd etmişlər, çünki e-kəşfiyyat ənənəvi orduların və əks-kəşfiyyatçı təşkilatların gücü deməkdir.

Treydkraft, gizli əməliyyat və məxfi əməliyyat kontekst baxımından eyni mənaları ifadə etmir. Gizli əməliyyatda zəmanətçinin kimliyi gizli qaldığı halda, məxfi əməliyyatda əməliyyatın özü məxfi qalır. Ən azından nəyinsə və yaxud kiminsə mövcud olduğu bilinəcəyi dərəcəyə qədər ən azı iki nəfər tərəfindən gizlədilə bilsin. Başqa sözlə, məxfi "gizlədilmiş", gizli isə "inkar edilən" mənalarına gəlir. Düşmən gizli əməliyyatın həyata keçirildiyindən xəbərdar olur, ancaq nəzəri və təxmini olaraq onu kimin etdiyini bilmir və zəmanətçilərdən də məlumatsız olur. Əməliyyatın "zaminlik"dən ayrılması zəmanətçi üçün özünü sığortalamağa imkan verir. Belə ki, o, özü ilə əməliyyat arasında əhəmiyyətli məsafə təmin edərək "gizli" plan üzə çıxdığı zaman suçsuzluğunu sübuta yetirə bilsin. Gizli fəaliyyətlər ancaq düşmən üçün tamamilə məxfi olduğu zaman uğur verir və əməliyyat haqqında hər hansı bir məlumatlılıq olduqda neytrallaşdırıla bilər. "Neytrallaşdırma" zəmanətçinin məsuliyyətdən boyun qaçırmasına təminat vermir və əgər əməliyyat nəticəsində xoşagəlməz hallar ortaya çıxarsa leqal, etik yaxud mənəvi müdafiə çərçivəsində götürülmür. Casusluq kəşfiyyat və məlumatın zəmanətçi üçün yararlı-yararsız olmasından asılı olmayaraq yenə də casusluq hesab olunur. Hətta informasiya bilərəkdən yanıldıcı olsa belə, onun xarici hökumətə ötürülməsi cinayət xarakteri daşıyır .
Klara Petaççi

Klaretta Petaççi kimi tanınan Klara Petaççi () italyan diktator Benito Mussolininin məşuqəsi olmuş və onunla birlikdə edam edilmişdir.

## Mussolini ilə münasibət
Petaççi Mussolininin Rakele Mussolini ilə ailəli olduğu dövrlərdən onunla uzun müddət münasibətləri olmuşdur. Benito Petaççidən 28 yaş böyük idi.

Onların yazışdığı məktublar bu gün də Milli Arxiv idarəsi ilə məxfilik səbəbindən mübahisəlidir.

## Ölümü
1945-ci il 27 aprel tarixində, Mussolini və Petaççi İtaliya Sosial Respublikası üzvləri ilə birlikdə konvoy ilə səyahət edərkən partizanlar tərəfindən tutulmuşdur. 28 aprel tarixində o və Mussolini Medzeqraya aparılaraq orada güllələnmişdir. Növbəti gün isə Mussolini və Petaççinin bədənləri Milanda yerləşən Loreto meydanına gətirilmiş və buradakı yanacaqdoldurma məntəqəsi ilə üzbəüz ayaqlarından asılmışlar. Asılanlar arasında Mussolininin yaxın adamlarından bir neçəsidə var idi. Bu mənzərə foto ilə çəkilmiş və izdiham öz qəzəblərini onların üzərinə yağdırmışdır.

## Ailə
Klara Petaççinin atası Françesko Petaççi XI Piyin əsas həkimi idi. Onun bacısı Miriam di San Servolo (31 may 1923 – 24 may 1991) isə aktrisa idi. Petaççinin qardaşı olan Marsello Petaççi Mussolini və Petaççi ilə birlikdə tutulmuşdur, lakin Donqoda edamdan öncə qaçmağa cəhd edərkən vurulmuşdur.

## İstinadlar
Maranon çayı

**Maranyon** ()  — Peru ərazisindən axan çay. Uzunluğu 2000&nbsp;km təkil edir, hövzəsinin sahəsi 350 000&nbsp;km²-dir. Amazon çayının sol qoludur. Çay onda ilk dəfə onda naviqasiyanı təşkil etmiş kapitan Maranyonun şərəfinə adlandırılmışdır. kəşf etmiş  mənbəyi Boliviyada Mərkəzi Andın şərq ətəklərində yerləşir. Orta axarlarda axının sürəti 340 m³/san təkil edir. Başlanğıcını Patkoca gölündən götürür, Mərkəzi və Şərqi Andın dərin dərələri ilə axaraq Amazon ovalığına çıxır. Orta su sərfiyyatı 15 600 m³/s təşkil edir. 1000&nbsp;km məsafədə naviqasiyaya yararlıdır (astanalara qədər).

## İstinadlar
Rebekka Rippon

**Rebekka Rippon** () — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Rebekka Rippon, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və bürünc medal qazanıb.

## Karyerası
Rebekka Rippon, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.

Rebekka Rippon, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.

## İstinadlar
Kauka çayı

**Kauka** ()  — Kolumbiya ərazisindən axan çay. Uzunluğu 1130&nbsp;km təkil edir, hövzəsinin sahəsi 80 000&nbsp;km²-dir. Maqdalena çayının sol qoludur.

## Coğrafiya
Öz başlanğıcını And dağlarından götürür və şimala paralel olaraq Qərbi Kordilyer ilə Mərkəzi Kordilyer silsilələri arasında yerləşən dərədən axır. Orta axarlara qədər astana və şəlalələr müşahidə edilir. Orta axarda axın sürəti 2 000 m³/s təkil edir. Kalidən Kartaqoya və Antokiidən mənsəbə qədər naviqasiyaya yaralıdır.

## Mənbə
* http://www.megabook.ru/Article.asp?AID=638613
Ualyaqa çayı

**Ualyaqa** () — Peru ərazisindən axan çay. Uzunluğu 1138 km təkil edir. Çayın mənbəyi Perunun mərkəzində Andın şərq ətəklərində yerləşir. Mənsəbi Maranon çayıdır. Çoxlu qollara malikdir. İyundan avqusta qədər bolsululuq müşahidə edilir.

## Mənbə
* http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7998.1883.tb06669.x/abstract
* http://global.britannica.com/EBchecked/topic/274260/Huallaga-River
Xızır xan Qaraxani

** Xızır bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1080. ildə qardaşı Şəmsmülk Nəsr xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmiş. Hakimiyyəti illərində Xızır əl-xaqan və  əl-muazzam sultan adı ilə pul zərb etdirmişdir.
Villis Kerrier

**Villis Kerrier** (; ) — Amerikan mühəndis, müasir kondisioner ixtirası ilə daha çox məşhurlaşan ixtiraçı.

İlk kondinsioner 1902-ci ildə Kerrier tərəfindən ixtira edilmişdir. 1915-ci ildə o və daha başqa altı mühəndislə birlikdə *Carrier* korporasiyasının əsasını qoyurlar və kondinsionerlərin istehsalı və satışı ilə məşğul olurlar. Hal-hazırda dünyada istehsal olunan kondinsionerlərin 17 %-i bu firmanın payına düşür. O dünyada bu sahə üzrə aparıcıdır.

## Həyatı
U. Kerrier 1876-cı il 26 Noyabrda Nyu-Yorkun Anqola kəndində, Duane Uilliams Kerrier (1836–1908) və Elizabet R. Haviland (1845–1888) cütlüyünün övladı olaraq dünyaya gəlib.

O, Kornell Universitetində təhsil alıb. 1901-ci ildə universitetdən mühəndislik üzrə bakalavr dərəcəsi ilə məzun olub.

## Fəaliyyəti

İlk müasir elektrikli kondisioner 1902-ci ildə Uillis Kerrier tərəfindən ABŞ-nin Buffalo şəhərində ixtira olunub. Kornell Universitetindən məzun olduqdan sonra Kerrier *Buffalo Forge Company*-də işləməyə başladı. Burada işləyərkən, o Bruklində yerləşən *Sackett-Wilhelms Lithographing and Publishing* Kompaniyası üçün tətbiqi bir problemi həll etmək məqsədilə havalandırma ilə təcrübələr aparırdı. Beləliklə ilk kondisioner Kerrier tərəfindən hazırlanıb və **1902-ci il 17 İyulda** istifadəyə verilib.

## Mirası
1930-cu ildə Kerrier Yaponiya və Koreyada da istehsalata başladı. Hazırda Cənubi Koreya dünyada ən böyük kondisioner istehsalçısıdır.

Yay aylarında sənaye istehsalının artırılması ilə kondisionerlər amerikan həyatında inqilabi çevriliş etdilər. 1920-ci illərdə məişət kondisionerlərinin təqdimatı ABŞ-də əhalinin cənub bölgələrə("Sun Belt") miqrasiyasının başlamasına kömək etdi.

*Carrier* korporasiyası 1980-ci ildə *United Technologies* korporasiyasının törəmə şirkətinə çevrildi. *Carrier* korporasiyası kommersial və məişət kondisionerlərinin istehsalında hələ də dünya lideri olaraq qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
The Jerusalem Post

**The Jerusalem Post** () — 1932-ci ildə yaranmış İsrail qəzetidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Jerusalem Post qəzetinin rəsmi saytı
Teona Kumsiaşvili

**Teona Kumsiaşvili** (; ) — Gürcü bəstəkar müğənni və yazıçı.
 
## Həyatı
27 yanvar 1984-cü ildə Sionidə doğulub.

22 iyul 2010-cu ildə Mutsoda vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əbülmüzəffər Əhməd xan

**Əbülmüzəffər Əhməd bin Xızır bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani** () — 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1087. ildə atası Xızır xan Qaraxaninin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir. Hakimiyyəti illərində din adamları ilə yola gedə bilməyib, bir neçəsini edam elətdirdi. Bunu eşidən I Məlikşah Özkəndə gəlib onu əsir aldı və yerinə naib olaraq Əl-Tahir Xarəzmi təyin etdi. Məlikşahın ölümündən sonra Özkəndə gələn Əhməd xan din adamları tərəfdən xoş qarşılanmadı və 1095 iyulun 25-i Əhməd xan ateistliklə günahlandırılaraq edam edildi.

## İstinadlar
Cavan ulduzlar

**Cavan ulduzlar** dedikdə ulduz təkammülünün başlanğıc mərhələsində olan ulduzlar başa düşülür. Bu sinfə iki qrup obyektlər daxildir: protoulduz və ilkin baş ardıcıllıq ulduzları.

Astronomlar , çox qədim bir elliptik qalaktikanın ətrafında yerləşən  bir sıra cavan ulduz topası aşkar etdilər - bu kəşf qədim qalaktikaların yalnız qədim ulduzlardan  ibarət olması fikrini təkzib etdi. Araşdırma qrupu, Habbl Kosmos Teleskopu və ESO Çox Böyük Teleskop'u istifadə edərək, NGC 4365 qalaktikasının seria halında  görünüşlərini aldılar, aparılan bu müşahidələr nəticəsində məlum oldu ki, bu qalaktikanın əksər ulduzlarının   yaşı12 milyard və daha böyükdür, bu baxmayaraq bu qalaktikada bir-neçə milyard yaşa malik ulduzlarda var. Bu qalaktikanın  belə bir gənc və yaşlı ulduz komleksinə malik olmasının səbəbi hələ də naməlumdur.

NASA / ESA Habbl Kosmos Teleskopu və ESO Çox Böyük Teleskop'tan (VLT) əldə edilən məlumatları birləşdirən bir qrup avropalı və amerikalı astronomlar, böyük bir kəşf etdi. Köhnə bir eliptik qalaktikada çox sayda 'gənc' ulduz  təsbit etdilər.

İlk dəfə, qalaktikada bu qədər köhnə olan bir neçə ulduz meydana gəlmə dövrünü müəyyənləşdirmək mümkün olmuşdur. Eliptik qalaktikaların hər zaman bir ulduz meydana gəlmə dövründən keçdiyi və daha sonra ulduz meydana gəlməsindən məhrum olduğu düşünülmüşdür. Bununla birlikdə, ən yaxşı və ən böyük teleskoplardan kosmosda və yerdə bir araya gətirilməsi, artıq gözlə görülemədən daha çox olduğunu açıqca göstərmişdir.https://www.universetoday.com/8416/young-stars-in-an-old-galaxy/

## Spektral enerji parlanmasına əsasən təsnifat
Ulduzun formalaşması kosmik maddənin protoulduz diskinin və ya örtüyünün altında cəmləşməsi nəticəsində baş verir. Diskdəki material protoulduzun səthindəkinə nisbətən soyuq olduğundan infraqırmızı emissiya yaradan işıq daha böyük dalğa uzunluqlarına yayılır. Diskdəkii maddə tükəndiyindən infraqırmızı artım azalır. Beləliklə cavan ulduzlar əsasən orta-infraqırmızı şüalanmasın spektral enerji paylanmasına əsasən Lada(1987) tərəfindən yaradılan bir sxem üzrə təsnif edilir. O,  α-spektral indeksinə əsaslanan 3 sinif təklif etmişdir (I, II, III).

\boldsymbol{\alpha}={\operatorname{d}\!\log(\lambda F_\lambda)\over\operatorname{d}\!\log(\lambda)}

Burada λ-dalğa uzunluğu, Fλ -axın sürətidir.

## İstinadlar
Ağahüseyn Əlihüseynov

**Ağahüseyin Mehdi oğlu Əlihüseyinov** () — Azərbaycanın dövlət və ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan SSR Baş prokuroru.

## Həyatı
Ağahüseyn Mehdi oğlu Əlihüseynov 1908-ci ildə Bakı şəhərində sonralar Lenin adını daşıyacaq toxucu fabrik işçisinin ailəsində anadan olmuşdur. Uşaq vaxtı , adi işçi - yağlayıcı olan atasının əməyinin nə qədər fərəhsiz və ağır olduğunu görürdü. Milyoner Tağıyev 16-18 saatlıq iş günü üçün ağlagəlməz dərəcədə az əmək haqqı verirdi. Bu ailənin ən kiçik üzvü olan Ağahüseyn də vaxtlı-vaxtında məktəbə gedə bilmirdi. Ağahüseyn çox gənc ikən muzdla işləməyə məcbur olur. 1923-cü ildə Əlihüseynov bir dərəcəli məktəbi qurtarıb, həmin ildə 1-ci dövlət mətbəəsində şagirdliyə girir. Burada komsomola daxil olur və dərhal özünü qabaqcıl komsomolçu-aktivist kimi göstərir. Mətbəənin komsomolçuları onu divar qəzetinin redaksiya kollegiyasına katib, sonra özəyə kultura-propaqanda işçisi , bir neçə müddətdən sonra katib seçirlər. Əlihüseynovun bilik öyrənmək həvəsi olduqca böyük idi. O, gündüzləri mətbəədə işləyərək, axşamları işçi fakültəsində oxuyur. Dörd ilin ərzində o, istehsalatda çalışaraq böyük həvəslə oxumaqda davam edir. Bu illər ərzində Əlihüseynov özünü işçi gənclərin gözəl təşkilatçısı , Bakı mətbuatının gözüaçıq müxbiri, din əleyhinə bacarıqlı agitator kimi göstərir.Din əleyhinə propaqanda sahəsində Əlihüseynov hələ komsomolçu ikən böyük işlər görür.Bu gənc agitator işçi klublarında , məscidlərin həyətlərində (xüsusilə Bakının dağlıq hissələrində) mollaların fəaliyyətini ifşa etmiş, dinin sinfi mahiyyətini açıb göstərmişdir. Əlihüseynov hələ o zaman Mübariz allahsızlar İttifaqı Bakı Sovetinin prezidiumu üzvü idi.

"Zəhmətkeşlərin haqlı tələbləri"nə biganə qala bilməyən NKVD-nin baş komissarı N. Yejov 30 iyul 1937-ci ildə "Keçmiş qolçomaqlar, canilər və başqa antisovet ünsürlərin repressiya edilməsi üzrə əməliyyat" haqqında 00447 saylı əmr imzaladı. Bu əmrə görə siyasi düşmənləri dərhal məhv etmək, siyasi rejimi dəyişmək fikrinə düşənləri operativ şəkildə zərərsizləşdirmək məqsədilə sadələşdirilmiş iş üsuluna keçilməsini təmin etmək üçün Sovet İttifaqının bütün müttəfiq respublikalarında "üçlüklər — troykalar" yaradıldı. Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş ilk üçlüyün – "troyka"nın – tərkibi Daxili İşlər Xalq komissarı Y. Sumbatov-Topuridzedən — sədr, Teymur Quliyevdən və Cahangir Axundzadədən ibarət idi.

Sonrakı dövrdə respublika "troyka"sının fəaliyyətini Daxili İşlər Xalq komissarı M. Rayev — sədr, Ağahüseyn Əlihüseynov və Teymur Yaqubov davam etdirmişlər. Tutulanları iki kateqoriya üzrə — birinci və ikinci kateqoriya üzrə istintağa cəlb edirdilər. Birinci kateqoriyaya daxil olanlar güllələlənirdilər, "bəxti gətirib" ikinci kateqoriyaya düşənlərə isə 8 — 10 il həbs cəzası təyin edirdilər. Təqsirli sayılanları tez və sadələşdirilmiş şəkildə mühakimə edən "üçlüklər"ə SSRİ NKVD-nin xalq komissarı N. Yejov əvvəlcədən plan kəsmişdi. Məsələn, Azərbaycan Respublikasından I kateqoriya ilə 1 500, II kateqoriya ilə 3 750 məhbus, cəmi 5 250 nəfər cəzalandırılmalı idi.

## İstinadlar
4062-ci metr (film, 2012)

***4062-ci metr*** filmi 2012-ci ildə çəkilmişdir. Film ANS televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanlı jurnalist, Qarabağ müharibəsi şəhidi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayevin ölümünün 20 illiyi münasibətilə ANS televiziyası əməkdaşlarının "Çingiz zirvəsi"nə yürüşünü əks etdirir.

## Məzmun
Film Azərbaycanlı jurnalist, Qarabağ müharibəsi şəhidi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayevin ölümünün 20 illiyi münasibətilə ANS televiziyası əməkdaşlarının "Çingiz zirvəsi"nə yürüşünü əks etdirir.

Şahdağda 4062 metr hündürlükdə yerləşən zirvə ilk dəfə 2000-ci ildə fəth olunub. Elə bu vaxtdan sonra “Çingiz zirvəsi” kimi adlandırılır. Zirvədə onun adını daşıyan lövhə var.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Rahib Qərib
Operator : Azər Qarayev
Prodüser: Anar Şuşalı

## İstinadlar
Şapurun Xosrovun yanına qayıtması

**Şapurun Xosrovun yanına qayıtması** — I Şah Təhmasibin sifarişi ilə 1539–1543-cü illərdə hazırlanmış və Təbriz miniatür məktəbinin sənətkarları tərəfindən çəkilmiş rəsmlərlə bəzədilmiş Nizami Gəncəvinin *"[[Xəmsə]]"* əlyazmasına daxil olan, Ağa Mirək Mirzə Qiyas tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəridir. Miniatürün daxil olduğu əlyazma hazırda Britaniya Milli Kitabxanasında (MS Or. 2265) saxlanılır.

## Mövzu
Nizaminin *"[[Xosrov və Şirin (Nizami)|Xosrov və Şirin]]"* poemasında, Şapur Xosrovun şəkli vasitəsilə Şirində ona qarşı eşq oyatdıqdan sonra, Xosrova müjdə vermək üçün onun yanına qayıdır. Nizami poemada bu epizodu belə təsvir edir:

## Təsvir
Açıq çəmənlikdə zəngin bəzədilmiş çadır qarşısında saray əyanları və musiqiçilər əyləşmişlər. Təbiətin qoynunda, dağ döşündə kef məclisi qurulmuşdur. Qonaqlara naxışlı qablarda, üzəri sərpuşlarla örtülmüş yemək gətirilmişdir. Saqi qədəhlərə şərab süzür. Nimçələrdə meyvə və müxtəlif yeməklər görünür. Bəzəkli çadırda, qonaqların əhatəsində gənc Xosrov əyləşmişdir. Onun solunda dayanmış üç xidmətçi yemək paylayır. Qarşı planda digər xidmtçi manqalda kabab bişirir. Aşağıda, sol küncdə müğənni və onu müşayiət edən arfa çalan görünür. Sağ tərəfdə daha iki musiqiçi vardır. Onların biri kamança, digəri müasir fleytanı xatırladan ney çalır.

## Tədqiqi
Şapurun qayıtdığını Xosrova xəbər verən şıq geyinmiş gənc məclisi bir alığa xələldar edir. Ağa Mirək müjdəçini gənc oğlan kimi təsvir etmişdir. N. Zamanovun fikrincə, həmin gəncin Şapur olmasını iddia etmək düzgün olmazdı. Çünki, qısa saqqallı olan Şapurun üzü I Şah Təhmasibin sifarişi ilə hazırlanmış "Xəmsə" əlyazmasına daxil olan digər miniatürlərdə başqa cür təsvir olunmuşdur. Zamanovun fikrincə, rəssam öz təfsirində müasir mövqedən çıxış edərək dövrün adət-ənənəsini nəzərə almış və buna görə də, şairin mətni xilafına müjdəçi qızı, oğlanla əvəz etmişdir.

Miniatürün yuxarı planında, tənə arxasından yarıyadək görünən bir qrup atlı arasında ağ qızılbaş çalmalı Şapur görünür. Yenicə atdan düşmüş Şapur qayalıqdan enərək çadıra doğru irəliləyir. Buradakı Şapur surəti başqa rəssamların miniatürlərində, məsələn Mirzə Əlinin *"[[Şapurun Xosrovun rəsmini Şirinə göstərməsi]]"* əsərində verilən eyni qiyafə, libas və sifatdə təsvir edilmişdir. Kompozisiyanın yuxarı və aşağı hissələrində düzbucaqlar içərisində Nizami poemasından alınan kiçik mətnlər yazılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Paris və Londonda qara qəpiksiz

***Paris və Londonda qara qəpiksiz*** () – Corc Oruellin ilk işi. 1933-cü ildə nəşr olunmuşdur. Yazıçı bu romanında Paris və Londonda səfalətli keçən günlərini təsvir etmişdir.

## Məzmun
Birmadakı (indiki Myanmar) müstəmləkə polisi vəzifəsindən ayrılıb yazıçı olmağa qərar verən Corc Oruell Paris və Londonda çox ağır və yoxsulluq içində həyat keçirir. Ədəbi tənqidçilərin çoxu avtobioqrafik olaraq qəbul etsələr də, bu ağır günlərdən bəhs edən və 1933-cü ildə qələmə alınmış "Paris və Londonda qara qəpiksiz" əsərindəki hadisələrin gerçək, yaxud uydurma olduğu hələ də mübahisə mövzusudur. İkihissəli bu əsərdə Parisdəki pulsuz və ağır işlərdə işləməyə məhkum günlər ilə Londonda – tüfeylilər arasında və müvəqqəti sığınacaqlarda keçən günlərdən bəhs edilir.

## Nəşri
1930-cu ilin oktyabrında tamamlanan kitabın ilk versiyası *"Qabyuyanın gündəliyi"* adlanırdı və sadəcə Paris fəsillərindən ibarət idi. 1931-ci ilin yayında kitabı *[[Jonathan Cape]]* nəşriyyatına təqdim etdi, amma payızda nəşriyyat kitabı rədd etdi. Bir il sonra London fəsillərinin də daxil olduğu kitabı *[[Faber and Faber]]* nəşriyyatına təqdim etdi, lakin kitab yenə rədd edildi.

Sonda Viktor Qollants adlı nəşriyyatçı kitabı nəşr etməyi qəbul etdi və kitabın adının dəyişdirərək "Paris və Londonda qara qəpiksiz" qoydu. Kitab 9 yanvar 1933-cü ildə nəşr edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Paris və Londonda qara qəpiksiz'' Britaniya Kitabxanasında.
Keyt Gunter

**Keyt Qunter** () — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Keyt Qunter, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında və 2012-ci ildə baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında bürünc medal qazanıb.

## Karyerası
Keyt Qunter, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.

Keyt Qunter, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.

Keyt Qunter, 2012-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 13:11 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu və Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

## İstinadlar
Madre de Dos çayı

**Madre de Dos** () — Peru və Boliviya ərazisindən axan çay. Amazon hövzəsinə aiddir. Uzunluğu 1060 km təkil edir. Öz başlanğıcını And dağlarından götürür və Boliviya ərazisində Beni çayına tökülür. O isə öz növbəsində Madeyra çayının bir qoludur. Çay Amazonun əsas arteriyalarından biridir. Puerto-Maldonado şəhərinin cənubunda liman yerləşir. Hövzəsində kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir. Əsasən manqo yetişdirilir. Ağac tədarükü və qızıl hasilatı həyata keçirilir. Bu isə ekoloji problemlər yaradır. Çay boyunca bir necə milli park və qoruq vardır.

## Qalereya

Fayl:PuertoMaldonado Ferries.jpg|Puerto-Maldonado şəhərinə açılan mənzərə
Fayl:Madredediosrivermap.png|Madre de Dos Amazon ovalığının xəritəsində
Fayl:Alto Madre from MLC.jpg|Panorama


## Mənbə
* Madre de Dios Watershed
Beni çayı

**Beni** () — Boliviya ərazisindən axan çay. Amazon hövzəsinə aiddir. Uzunluğu 1619 km təkil edir. Orta dərinliyi 9 m, maksimal dərinliyi isə 21,3 metr təkil edir. Orta eni 400 m, maksimal en isə 1069 metrdir. Axarı boyunca çoxlu astanaya rast gəlinir. Braziliya ilə sərhəddə Madre de Dos, Mamore və Beni çayları birləşərək Madeyra çayını əmələ gətirir. . Çay Amazonun əsas arteriyalarından biridir. Puerto-Maldonado şəhərinin cənubunda liman yerləşir. Hövzəsində kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir. Əsasən manqo yetişdirilir. Ağac tədarükü və qızıl hasilatı həyata keçirilir. Bu isə ekoloji problemlər yaradır. Çay boyunca bir necə milli park və qoruq vardır.

## Qalereya

Fayl:Gorge (Garganra del Diablo), Beni River, Bolivia.jpg|Anqosta del Bala dərəsi
Fayl:Benirivermap.png|Beni Amazon ovalığının xəritəsində
Fayl:Cruzando el río Beni, Bolivia.JPG|Panorama


## Mənbə
* Madre de Dios Watershed
I Məsud xan Qaraxani

**  Məsud bin Məhəmməd bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1095. ildə əmisi oğlu Əbülmüzəffər Əhməd xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Süleyman Təkin xan

**  Süleyman bin Nəsr bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1097-ci ildə əmisi oğlu I Məsud xan Qaraxaninin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Breq çayı

**Breq** ()  — Almaniya ərazisindən axan çay. Dunay çayının ən uzun qolu olaraq sol hissədən ona tökülür. Mənsəbinin hündürlüyü 1078 metr yüksəklikdən başlayır. Şvarsvald ərazisindən başlanğıcını götürür. Donauşinqen şəhəri yaxınlığında Briqax çayı ilə birləşir.
## Etimalogiya
Breq — slaviyan mənşəli söz olub **sahil** deməkdir.

## Mənbə
* http://www.badische-seiten.de/bilder/bregquelle/
Rio Ferdinand

**Rio Qevin Ferdinand** ()  hazırda BT Sport televiziya kanalında fəaliyyət göstərən keçmiş ingilis futbolçu. 
## Karyerası
O, daha çox Mançester Yunayted klubundakı çıxışı ilə tanınmışdır. Müdafiəçi mövqeyində çıxış edən Ferdinand İngiltərə milli yığmasının heyətində üç dəfə (2002, 2006, 2010-cı illərdə) Dünya Çempionatlarında iştirak edib. O, İngiltərədə dəfələrlə fərqli mükafatlara layiq görülüb.

Ferdinand İngiltərə Premyer Liqasında ilk oyununa Vest Hem Yunayted klubunun heyətində 1996-cı ildə, hələ 18 yaşı olarkən çıxmışdır. O, sonradan öz inamlı oyunu ilə azarkeşlərin sevimlisinə çevrilmiş və Vest Hem klubunda ilin ən yaxşı futbolçusu mükafatına layiq görülmüşdür. Ferdinand milli yığmanın heyətində ilk oyununu isə 1997-ci ildə Kamerun millisinə qarşı keçirmiş və beləliklə, İngiltərə milli komandasının heyətində ilk oyununa çıxan ən gənc müdafiəçi kimi tarixə düşmüşdür. Onun futbol karyerasındakı uğurları Lids Yunayted klubunu cəzb etmiş və bu da Ferdinandın o dövrdə Lids klubu üçün rekord məbləğə-18 milyon funt-sterlinq qarşılığında transfer olunmasına gətirib çıxarmışdır. Ferdinand iki ilini bu klubda keçirdikdən sonra 2001-ci ildə klubun yeni kapitanı vəzifəsinə yüksəlmişdir.

O, 2002-ci ilin iyulunda yenə rekord məbləğ olan 30 milyon funt-sterlinq qarşılığında Mançester Yunaytedə transfer olmuşdur. Klubda keçirdiyi ilk sezondaca Premyer Liqa çempionu olmuşdur. 2003-cü ilin sentyabrında tibbi yoxlamadan uğurla keçə bilmədiyinə görə səkkiz ay futboldan kənarlaşdırma cəzası almışdır. Nəticədə, Premyer Liqanın yarım sezonunu və milli yığmanın heyətində 2004-cü ildə keçiriləcək Avropa çempionatını buraxmalı olmuşdur. Futbola geri qayıtdıqdan sonra o, Mançester Yunayteddə əsas heyət üzvünə çevrilmiş, 5 il ərzində 4 dəfə İngiltərədə ilin heyətinə seçilmişdir. Ferdinand Mançester Yunayted klubunda 2014-cü ildə müqaviləsi başa çatana qədər 6-sı Premyer Liqa çempionluğu olmaqla, 14 titul qazanmışdır. 2014-cü ildə QPR klubuna keçən Ferdinand burada bir il keçirdikdən sonra 30 may 2015-ci il tarixində 19 illik peşəkar futbolçu karyerasını başa vurduğunu açıqlamışdır.

## Uğurları
### Klub
**Vest Hem Yunayted**
* UEFA İntertoto kuboku (1): 1999
**Mançester Yunayted**
* Premyer Liqa (6): 2002-03, 2006-07, 2007-08, 2008-09, 2010-11, 2012-13
* Liqa kuboku (2): 2005-06, 2008-09
* İngiltərə Super kuboku (4): 2003, 2007, 2008, 2011
* UEFA Çempionlar Liqası (1): 2007-08
* FİFA Klublararası Dünya kuboku (1): 2008
### Şəxsi
* Vest Hem Yunayted klubunda ilin ən yaxşı futbolçusu (1): 1997-98
* İngiltərədə ilin heyəti (6): 2001-02, 2004-05, 2006-07, 2007-08, 2008-09, 2012-13
* ESM ilin heyəti (1): 2007-08
* FIFPro World XI (1): 2007-08
* Premyer Liqada 20-ci sezon mükafatı
* English Football Hall of Fame: 2016

## Həmçinin bax
* Mançester Yunayted
* Lids Yunayted
* İngiltərə milli yığması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Rio Ferdinand Foundation official site
* Profile at StretfordEnd.co.uk
*
Abşeron incisi (film, 2012)

***Abşeron incisi*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi Eldar İsgəndərzadənin ssenarisi əsasında rejissor Elşən Zeynallı tərəfindən 2012-ci ildə çəkilmişdir. Film Azad Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Dendrologiya İnstitutunun yerləşdiyi ərazi, 1895-1920-ci illərdə böyük xeyriyyəçi və neft milyonçusu olan Murtuza Muxtarovun şəxsi bağı olan Mərdəkan Dendrarisi haqqındadır.

## Məzmun
Film Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Dendrologiya İnstitutunun yerləşdiyi ərazi, 1895-1920-ci illərdə böyük xeyriyyəçi və neft milyonçusu olan Murtuza Muxtarovun şəxsi bağı olan Mərdəkan Dendrarisi haqqındadır.

Hazırda Dendrologiya İnstitutu Dünya Botanika bağlarının üzvüdür. 100-dən çox botanika bağları ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq edir. Azərbaycan dendroflorasının çox cilidli nəşri hazırlanmaqla yanaşı Otaq bitkiləri ensklopediyası, Gülçülük Ensklopediyası, Ekologiya dərs vəsaiti və.s. kitabları çapdan çıxmışdır. Son illər ərzində bağda yenidənqurma, abadlaşdırma tikinti işləri aparılmış, növ zənginliyi bərpa etmək məqsədilə dünyanın müxtəlif ölkələrindən 700-ə yaxın yeni bitki növləri gətirilmiş, bioekoloji xüsusiyyətləri öyrənilmiş və kolleksiyalara daxil edilmişdir. Buradakı bitki kolleksiyaları özünəməxsus landşaft ansamblı olub, park dizaynının ən yaxşı numunələrindən istifadə edilərək şərq və qərb memarlığı ənənələri ilə tərtib edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2012-ci ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Frans Bekkenbauerin milli komandada vurduğu qolların siyahısı

Bu Qərbi Almaniya millisinin şərəfini qorumuş, dünyanın ən yaxşı futbolçularından biri hesab olunan Frans Bekkenbauerin milli komandada vurduğu qolların siyahısı. O, 1965–1977-ci illər aralığında 103 matçda millinin formasını geyinmiş və 14 qola imza atmışdır. İlk matçını 1965-ci ilin 26 sentyabr tarixində keçirmişdir. O, 1966 FİFA Dünya Kubokunda gümüş medal, 1970 FİFA Dünya Kubokunda bürünc və nəhayət 1974 FİFA Dünya Kubokunda qızıl medal qazanmışdır. Həmçinin hər 3 Dünya Kuboku turnirinin rəmzi yığmasına daxil edilmişdir. Bundan başqa o, UEFA Avro 1972 turnirini qalib kimi, UEFA Avro 1976 turnirini isə gümüş mükafatçı kimi bitirməyə müvəffəq olmuşdur.

## Beynəlxalq qollar
:: *Hesablar və nəticələr tablosu. Almaniyanın vurduğu qol birinci göstərilib:*
Dieqo Armando Maradonanın milli komandada vurduğu qolların siyahısı

Bu Argentina milli futbol komandasının şərəfini qorumuş, Dieqo Armando Maradonanın milli komandada vurduğu qolların siyahısıdır. O, millinin tərkibində ümumilikdə 91 matç keçirmiş və 34 dəfə fərqlənə bilmişdir. Millidə ilk debütünü 27 fevral 1977-ci ildə Macarıstan yığmasına qarşı etmişdir. Əsas millinin tərkibində isə ilk qoluna Şotlandiya millisinə 3-1 hesabı ilə qalib gəldikləri oyunda vurmuşdur.

## Beynəlxalq qollar
:*Hesablar və nəticələrdə ilk olaraq Argentina göstərilib:.*

## Statistikalar
Akkani burnu

**Akkani burnu** — Çukot yarımadası sahillərində yerləşən,  Berinq dənizinə daxil olan Meçiqmen buxtası ilə yuyulan burun. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar dairəsinin Çukot rayonu ərazisinə daxildir.

 sözündən əmələ gəlmişdir. Mənası «soyuq» anlamındadır. Digər versiyaya görə isə «yeddi yurt» mənasını verir.

Burun yaxınlığında morj yatağı vardır.

## Akkani qəsəbəsi
Burnun şimal-şərqində dəniz məməliləri ovlayanlar tərəfindən salınmış qəsəbə vardı. 1960-ci illərdə burada 150 nəfər yaşayırdı. 1978-ci ildə sakinlər Lorinoya köçürlər. Ərazi ov düşərgəsi kimi istifadə edilir. 1991-ci ildən qəsəbədə sakinlər müşahidə edilir. Amma rəsmi olaraq yaşayış məntəqəsi yaşayışı olmayan yer kimi qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Orxan Vəliyev (idmançı)

**Orxan Vəliyev** (tam adı **Vəliyev Orxan Aydın oğlu** d. 27 dekabr 1992; Moskva, Rusiya) — 2010 və 2017-ci illərdə Uşu Sando üzrə Dünya çempionu; dünyanın 57-dən artıq ölkəsində olmuş səyyah; yazıçı və iş adamı.

## Həyatı
Vəliyev Orxan Aydın oğlu 1992-ci il dekabrın 27-sində Rusiyanın Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Bir bacısı və bir qardaşı vardır. 1998-ci ildə Moskvada 2047 saylı orta məktəbə getmiş, 2003-cü ilədək orta təhsilini orada almışdır.

Daha sonra 2003-cü ildən Azərbaycana köçərək təhsilini burada davam etmişdir. 2007-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olmuş, 2011-ci ildə bu fakultəni bitirdikdən sonra təhsilə olan sevgisi onu dünyanın ən məşhur universitetlərindən biri və birincisi hesab edilən Harvard Universitetinə hazırlaşmağa sövq etmişdir. 2013-2015-ci illərdə O, Harvard Universitetinin "Biznesin idarə edilməsi" fakultəsi üzrə magistr elmi dərəcəsi almışdır.  Elə bu illərdə təhsili ilə bərabər səyahətçilik xobbisi daha da böyümüş, dünyanın müxtəlif ölkələrinə səyahət edərək onların tarixi və mədəniyyəti haqqında məlumatlar toplamışdır. Daha çox məşhur olmayan ölkələrin bir o qədər də  tanınmamış səhərlərinə səyahət edərək orada olan həyat haqqında maraqla məlumatlar toplamışdır. Hər səyahət etdiyi ölkədə təxminən 10 gün qalaraq oranın təbiəti ilə də yaxından tanış olmuşdur.

Orxan Harvard Universitetində təhsil aldığı dönəmlərdə ABŞ-da yaşadığı dövr ərzində ölkəsini bir çox beynəlxalq görüşlərdə təmsil etmişdir. Bir müddət konsul yardımçısı kimi çalışmışdır.

Daim öz üzərində çalışan Orxan Vəliyev 2006-cı ildən Uşu Sando idmanı ilə məşğul olmuş və iki dəfə dünya çempionatlarında qızıl medal qazanmışdır.

Uşaq yaşlarından ədəbiyyata olan sevgisi ilə yazıçılıq və şairliklə də məşğul olur. Onun yazdığı bir çox şeirlərə musiqilər bəslənmişdir.

2017-ci ilin sentyabr ayında Orxan Aydın oğlunun "Mənim dünyam" adlı kitabı işıq üzü görmüşdür.

## Nailiyyətləri
*2010 cu il Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində Uşu Sando üzrə keçirilən dünya çempionatında qızıl medala layiq görülmüşdür
*2017 ci il Türkiyənin Antaliya şəhərində Uşu Sando üzrə keçirilən dünya çempionatında qızıl medala layiq görülmüşdür

## Xarici keçidlər
*Orxan Vəliyev Azərbaycanın fəxridir
*İdmançı , Səyahəyçi və yazıçı... Bir gəncin uğur yolu
*Azərbaycanlı gənc səyahətçi olmaqla bərabər başqa kimdir ?
*Amerikada təhsil alan azərbaycanlı SƏYYAHI kimdir? - MÜSAHİBƏ
*Dünyanın 57 ölkəsini gəzən azərbaycanlı - FOTOLAR
*Azərbaycanlı gənc dünyanın 57 ölkəsini GƏZDİ - MÜSAHİBƏ
*http://showxeber.az/azerbaycanli-genc-seyahetci-olmaqla-beraber-basqa-kimdir/
*http://gecce.az/xbr-lenti/34638-orxan-veliyev-seyahetchi-idmanchi-yoxsa.html 
*http://olke.az/news/search/amerikada-tehsil-alan-azerbaycanli-seyyahi-kimdir-fotolar-97687
*http://www.xeberaz.az/karisel/35401-orxan-vliyev-syahtci-idmanc-yoxsa.html
*http://melumat-merkezi.az/sonxeber/60-orxan-vliyev-syahtci-idmanc-yoxsa.html
*http://www.dia.az/10/151378-orxan-veliyev-seyahetchi-idmanchi-yoxsa.html 
*http://ulduzumsan.az/manset/1599-orxan-vliyev-syahtci-idmanc-yoxsa.html
Maruan Fellaini

**Maruan Fellaini** (; d. 22 noyabr 1987, Etterbek, Belçika) — İngiltərə Premyer Liqasının Mançester Yunayted klubunda və Belçika milli yığmasında yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən belçikalı futbolçu.
## Həyatı
Etterbeekdə mərakeşli ailədə anadan olan Fellaini Standart Lyej klubuna keçməzdən əvvəl Anderlext də daxil olmaqla Belçikanın bir sıra klublarının aşağı yaş qruplarında çıxış etmişdir. Standart Lyej klubundakı uğurlu çıxışından sonra İngiltərə təmsilçisi Everton klubuna transfer olmuşdur. O, 2008-09 mövsümündə Everton futbolçuları arasında "İlin ən yaxşı gənc futbolçusu" mükafatını qazanmışdır. Beş ilini Evertonda keçirən Maruan 2013-cü ilin sentyabr ayında 27.5 milyon funt-sterlinq qarşılığında Mançester Yunaytedə transfer olmuşdur.

Fellaini 2007-ci ildən bəri mütəmadi olaraq milli yığmaya dəvət alır və indiyə qədər millinin heyətində 70-dən çox oyuna çıxmışdır. O, Belçika milli yığmasının heyətində 2008 Olimpiya Oyunlarında, 2014 Dünya Kubokunda və UEFA Avro 2016-da iştirak etmişdir.

## Karyera statistikası
### Klub
Son yeniləmə:12 sentyabr 2017

### Milli komanda
Son yeniləmə:9 iyun 2017

### Milli komandada qollar
Son yeniləmə:5 iyun 2017

## Uğurları
### Klub
**Standart Lyej**
* Belçika Birinci diviziyası: 2007-08
**Mançester Yunayted**
* FA kuboku: 2015-16
* Liqa kuboku: 2016-17
* UEFA Avropa Liqası: 2016-17
* İngiltərə Super kuboku: 2016
### Fərdi
* "Ebony Shoe" mükafatı: 2008
* Evertonda "İlin ən yaxşı gənc futbolçusu": 2008-09
* Premyer Liqada ayın futbolçusu: Noyabr 2012

## Həmçinin bax
* Mançester Yunayted
* Everton
* Belçika milli yığması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Marouane Fellaini profile Mançester Yunayted FK-nın rəsmi saytında
* 
* 
* 
* Belgium Stats Belçika FF saytında
Nikolay Tomski

**Nikolay Vasilyeviç Tomski** (əsl soyadı — *Qrişin*; 1900–1984) — görkəmli sovet heykəltaraş-monumentalisti, pedaqoq, professor. SSRİ xalq rəssamı (1960). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1970). SSRİ rəssamlıq akademiyasının prezidenti (1968–1983).

## Həyatı
Nikolay Vasilyeviç Qrişin 19 dekabr 1900-cü ildə Ramuşevo kəndində dəmirçi ailəsində anadan olub. 1914-cü ildə atası cəbhəyə gedən Nikolay bütün Birinci Dünya müharibəsi illərində faktiki olaraq ailə başçısı olur. Vətəndaş müharibəsi başlayanda Nikolay Tomski Qırmızı orduya qatılır, döyüşür və yaralanır. Nikolay Tomski Ramuşevada təxminən 20 il yaşamışdır. Sonra o, Köhnə Rusiyaya qayıdır. Burada o, təsviri incəsənətə maraq göstərir, çoxlu şəkillər çəkir, dramatik dərnəyə yazılır, mütəşəkkil surətdə qiymətli insanlardan, peredvijnikçi Vasili Svaroqdan öyrənməyə təşəbbüs göstərir. Məhz V.S.Svaroq N.Tomskiyə yapma ilə məşğul olmağı məsləhət görür. 
Heykəltaraş lirizm ilə dolmuş xatirələrini atır və gəncliyində yeni mərhələyə başlayır. 1923-cü ildə tərxis olunduqdan sonra Petroqrada göndərilən N.V. Tomski rəssamlıq-sənaye texnikumunun heykəltaraşlıq fakültəsinə daxil olur və buranı 1927-ci ildə bitirir.
## Mükafatları
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1970);
* 3 dəfə Lenin ordeni;
* "Oktyabr inqilabı" ordeni;
* Lenin mükafatı (1972);
* 5 dəfə Stalin mükafatı (1941; 1948; 1949; 1950; 1952);
* SSRİ dövlət mükafatı (1979)
* İ.Y.Repin adına RSFSR dövlət mükafatı (1975);
* Karl Marks ordeni — ADR
Mişel Cenneke

**Mişel "Şelli" Cenneke** 2010-cu ildə Yeniyetmələrin Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazanmış Avstraliyalı atlet və modeldir. 2010-cu ildə Avstraliya Atletika Çempionatında qalib olaraq Rio Olimpiya oyunlarına vəsiqə qazanmışdır. O, 2012-ci ildə bütün dünya mediasının diqqətini qaçışdan öncə isinmə hərəkətləri edərkən etdiyi rəqslə cəlb etmişdir.

## Erkən həyatı
Cenneke Avstraliyanın Kenthörst adlanan vilayətində anadan olmuşdur. Orta təhsilini The Hills Grammar School məktəbində almışdır. Müsahibələrinin birində o, hobbilərinə Avstraliya futbolu, Həndbol, Futbol və ağaca dırmanma olduğunu demişdir. O, Sidney Universitetinini elektrik mühəndisliyi və mexaniki birləşdirmə fakültəsini bitirmişdir.

## Karyerası
2010-cu ilin martında Avstraliya Gənclər Çempionatında Cenneke 100 metrlik qaçış məsafəsini birinci başa vuraraq Avstraliyada qadınlararası sprint rekordunu qırmışdır.

Onun şəxsi ən yaxşı göstəricisi 2015-ci il martın 29-da Brisbendə keçirilmiş Avstraliya Atletlər Çempionatında 12.82 saniyə olmuşdur. 2014-cü ildə o Avstraliya yığmasının Birlik Oyunlarındakı heyətinə daxil edilmişdir.
Adam (film, 2010)

***Adam*** qısametrajlı bədii filmi rejissor Şamil Mahmudbəyov tərəfindən 1996-cı ildə çəkilmişdir. Film 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə "Yeni dalğa" prodüser mərkəzində tamamlanmışdır. Filmdə Əhməd kişinin timsalında tənhalıq problemi əks etdirilir. Film insanların bir-birinə qarşı olan etinasızlığından, vəfasızlığından bəhs edir. Filmdə əsas rolları Arif Kərimov, Ruslan Nəsirov, Rahib Əliyev, Arif Qasımov, İdris Rüstəmov, Bəhram Bağırzadə, Elxan Quliyev, Yuri Rjov, Zilli Namazov və Sona Quliyeva ifa edirlər.

## Məzmun
Filmdə Əhməd kişinin (Arif Kərimov) timsalında tənhalıq problemi əks etdirilir. Əhməd tək yaşayır. Dost-tanışlardan heç kəs onu axtarmır, onunla maraqlanmır. Əhməd özü onları tapmaq qərarına gəlir. Şəhərdə bir neçə dost-tanışını görür, lakin onlar da müxtəlif bəhanə ilə onunla görüşməyi ləngidirlər. Hətta dostu Elxan (Elxan Quliyev) da təyin olunan yerə gəlib çıxmır. Əhməd çarəni xəstəxanada yatmaqda görür. Sağlam olduğu halda özünü xəstəliyə vuran Əhmədin ilk günlər planı baş tutur. Dost-tanışları onun başına yığışırlar. Lakin yenə ara səngiyir. Tənhalıq xəstəlikdir, tənhalıq ölümdür. Nəhayət tənhalıq sağlam Əhməd kişini də öldürür...

Film insanların bir-birinə qarşı olan etinasızlığından, vəfasızlığından bəhs edir.

## Film haqqında
Filmin çəkilişləri 1996-cı ildə həyata keçirildi. Lakin rejissor Şamil Mahmudbəyovun səhhətinin pisləşməsi filmi yarımçıq qoydu. Rejissor 1997-ci ildə vəfat etdi. 13 il sonra film Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə "Yeni dalğa" prodüser mərkəzində tamamlanmışdır.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Balaş Abbaszadə, Nəriman ƏbdülrəhmanlıRejissor: Şamil MahmudbəyovOperator: Nizami AbbasProdüser: Rasim Həsənov

## Rollarda
Arif Kərimov — ƏhmədRuslan Nəsirov — DaşdəmirRahib Əliyev — YusifArif Qasımov — Səmədİdris Rüstəmov — YaqubBəhram Bağırzadə — kommersantElxan Quliyev — Elxan

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Azərbaycan filmlərinin siyahısı
* 2010-cu ilin Azərbaycan filmləri
* 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Volqa-Don 2

**Volqa-Don 2 (Volqa-Don 2 kanalı)** — Volqaqrad su anbarından (Volqa çayından) Don çayına suyun ötürülməsi üçün təyin edilmiş İrriqasiya kanalı layihəsi.

## Haqqında
Kanalın əsas tikinti məqsədi Volqa-Don gəmiçilik kanalının funsionallaşdırılmasında don sularının xərclərini kompensasiya etməyin zəruriliyi olub. Cənubi Volqaqraddan başlayan mövcud Volqa-Don gəmiçilik kanalından fərqli olaraq Volqa-Don 2 Yerzovka qəsəbəsindən başlamalı və Qraçi və Panşinodan qərbə doğru hərəkət edirdi. Tikinti 1980-ci illərdə başlayıb və ölkənin iqtisadi vəziyyətinin pisləşməsi ilə bağlı olaraq 1990-cı ildə dayandırılıb. "Kommersant-Vlast" jurnalının məlumatına görə tikintinin smetasının qiyməti 279, 7 milyon rubl olub, lakin onun konservasiyası vaxtı müxtəlif mənbələrə görə bu məbləğ 130-dan 141, 7 milyon rubla qədər olub. Dəyərləndirməyə görə işlər dayandırılana qədər kanalın 20%-i tikilib başa çatdırılmışdır.

Kanalın tikilən hissəsi kosmosdan 48°56′47″ şm. e. 44°37′14″ ş. u.-da yaxşı görünür. KİV vasitələrinin məlumatlarına görə 2000-ci ildə tikinti işlərinin böyük hissəsi - beton plitələr, metal armaturlar və b. kanalın tikilən hissəsində dağıdılmışdı; şyuzlarından nə dəmir qapı, nə beton, hətta dəmir tellər belə qalmamışdır. 2000-ci ildə keçmişdə tikilən kanallardan Yerzovka kanalında hələ də qorunub saxlanılan hissələr vardı və Volqaqradda işləyirdi. Yerzovka ilə Volqaqrad arasındakı məsafə 20 km təşkil edir. 

2000-ci illərdə Volqa-Don 2 adı ( o cümlədən də Volqadon - 2) digər müzakirə olunan layihə ilə müqayisədə daha çox işlənirdi.

## Xarici keçidlər
* İnşa edilməmiş kanalın tarixi
* Dəfn edilmiş milyonlar. Volqa-Don 2 kanalının tikintisi niyə başa çatdırmayıblar? 
* Volqa-Don 2 kanalı 

## Həmçinin bax
* Volqa

* Volqa-Xəzər kanalı

* Don çayı

* Volqa-Don kanalı

## İstinadlar
Berinq burnu

**Berinq burnu** (, ) — Çukot yarımadası şərq sahillərində yerləşən,  Berinq dənizinin suları yuyulan burun. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Rayonunun Providenski rayonu ərazisinə daxildir.

Anadır körfəzinin şimal-şərqində qərarlaşır. 402 metr hündürlüyə malikdir. 2,5&nbsp;km aralıda isə Enmelen kəndi yerləşir.
Çukca dilində  — «Qayalı» mənasını verir.
Burun ilk dəfə Fyodor Litkenin 1828-ci ildə təkil etdiyi dövrü aləm səyahəti zamanı kəşf edilmişdir.   
Burunda yerləşən qayalıqlarda 8,5 min quş yuva qurur. Berinq burnunda qədim eskimoslara aid yer altı yaşayış məntəqsəsinin qalıqları aşkarlanmışdır.

## Mənbə
* Энциклопедический словарь Ф. А. Брокгауза и И. А. Ефрона. — С.-Пб.: Брокгауз-Ефрон. 1890—1907.
Ambipolyar diffuziya

**Ambipolyar diffuziya (A.d)**-əks yüklü zərrəciklərin konsentrasiyalarının düşməsi istiqamətində birgə diffuziyasıdır. Neytral zərrəciklərin diffuziyasından fərqli olaraq elektrik cəhətdən təcrid olunmuş plazmada ion və elektronlar bir-birindən asılı olmayaraq diffuziya edə bilməzlər: bu halda plazmanın kvazineytrallığı pozula bilər. Kvazineytrallıqdan cüzi meyletmə yüklərin sonrakı bölünməsinə mane olan güclü elektrik sahəsinin meydana çıxmasına səbəb olur. Nəticədə "geri qalan" zərrəciklər irəli çıxan zərrəciklərin hərəkətini tormozlayır. Əgər əks işarəli zərrəciklərin diffuziya əmsalları bir-birindən əhəmiyyətli fərqlənirsə, onda A.d. əmsalı onlardan ən kiçiyindən təxminən 2 dəfə böyük olur və bütövlükdə proses asta diffuziya ilə təyin olunur. Beləliklə, məs., maqnit sahəsi olmayanda (və ya onun istiqamətində) bir qədər yüngül və mütəhərrik elektronlar ionlardan daha sürətli diffuziya edirlər: bu zaman A.d. əmsalı ionların diffuziya əmsalının 2 mislinə bərabər olur. Maqnit sahəsinin eni boyunca diffuziyada ionların diffuziya əmsalı əksinə, çox böyükdür (böyük siklotron radiusu hesabına) və A.d. əmsalı elektronların diffuziya əmsalının 2 mislinə bərabər olur.

A.d.-nın sadə halına silindrik boruda, maqnit sahəsinin olmadıqda zəif ionlaşmış plazmaya (yüklənmiş zərrəciklərin toqquşması nəzərə alınmaya bilər) alman fiziki V. Şottki (W. Schottky, 1924) baxmışdır. Elektron və ionların diffuziya əmsallarının fərqli olması səbəbinə komponentlər bütün həcmdə həmişə parçalanmağa (ayrılmağa) çalışır və divarda həcmi yük yaranır. Maqnit sahəsi olmayanda elektronların diffuziya əmsalı ionunkundan çox böyük olur və divarlar mənfi yüklənir. Lakin yüklərin zəif aralanması belə sonrakı bölünməyə mane olan elektrik sahəsinin yaranmasına (öz-özünə uzlaşan ambipolyar sahə) gətirir. Öz-özünə uzlaşan elektrik sahəsi elektronları ləngidir, ionları isə sürətləndirir; beləliklə, onların diffuzion axınının bərabərliyinə nail olur.

Lakin maqnit sahəsinin eninə diffuziyasında əgər plazma elektrik baxımından təcrid olunmamışsa (məs., plazma torpaqlanmış metallik boğuculu silindrik boruda yerləşdirilir), diffuziyanın xarakteri kəskin dəyişir; ionlar onlara məxsus böyük sürətlə diffuziya edə bilir, artıq elektronlar isə sərbəst olaraq maqnit sahəsi boyunca metallik boğucuya gedə bilərlər. Diffuziya A.d. olmur, onun sürəti böyük diffuziya əmsalı ilə müəyyən edilir. A.d. həmçinin elektrolitin konsentrasiya qradiyenti olan mayelərdə (elektrolitlərdə), sərbəst yükdaşıyıcılarına malik yarımkeçiricilərdə də mümkündür.

A.d. qazda elektrik boşalmalarına, məs., qövs boşalmasında itgiyə səbəb olan proseslərdən biridir.

## İstinadlar
* Д. А. Франк–Каменецкий "Плазма-четвертое состояние вещества", 2 изд., М., 1963;

* В. Н. Ораевский "Плазма на Земле и в космосе", К. 1980;