open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pançala

thumbnail
**Pançala** (sanskrit dilində: पांचाल, Pāñcāla IAST) — Şimali Hindistanda müasir Uttarakhand  və Uttar Pradeş  ştatlarının ərazisində, Qanq və Camna çayları arasında yerləşən tarixi region.

## Haqqında
Veda dövründə Pançala çarlığı urbanizasiya mədəniyyətinin mərkəzi olmuşdur. Bu dövr   təxminən e.ə. 1100-cü ildə meydana gələn və e.ə. 600-cü ildə tənəzzül edən boz cizgili mədəniyyət dövrü ilə səciyyələnir. O zaman Pançala Maxacanapad (Sanskrit dilində: "böyük şəhər" - Budda mənbələrinə əsasən Hindistanın şimal və şimal-qərb hissəsi) ərazisində Buddanın doğulmasınadək mövcud olmuş on altı dövlətdən biri idi. Bu regionda iki veda təriqəti - Şaunaka  və Tayttiriya  geniş yayılmışdır.

Pançala yuxarı Himalay ilə Qanq çayı arasındakı ərazidə yerləşirdi. Bu region iki hissəyə Uttara-Pançala və Dakşina Pançalaya bölünürdü. Uttara-Pançalanın paytaxtı müasir Ramnaqar şəhərinin yerləşdiyi ərazidə mövcud olmuş Axiçatra şəhəri idi. (Tarixi mənbələrdə bu şəhər Adxiçxatra və ya Çxatravati adları ilə də qeydə alınmışdır). Dakşina-Pançalanın paytaxtı isə mənbələrdə Kampilya və ya Kampil adları ilə tanınan şəhər olmuşdur. Pançalanın ərazisində, həmçinin məşhur Kanyakubca (Kannauc) şəhəri də yerləşirdi.
## Mənbə
*Witzel, Michael (1995), "Early Sanskritization: Origin and Development of the Kuru state", EJVS vol. 1 no. 4 (1995)
*Raychaudhuri, H.C. Political History of Ancient India, Calcutta: University of Calcutta,(1972)
*Lahiri, B. Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.), Calcutta: University of Calcutta, (1974).

## Xarici keçid
* Coins of Panchala janapada
* Panchal Details from IGNCA 
*Coins of Post-Mauryan Panchala Kingdom 
## İstinadlar
Meqavati Sukarnoputri

**Dia Permata Meqavati Setiavati Sukarnoputri** (, qısa: **Meqavati Sukarnoputri**;  ) — İndoneziya dövlət və siyasi xadimi. İndoneziyanın birinci qadın prezidenti (2001 — 2004) və ölkənin müstəqillik əldə etməsindən sonra doğulan ilk prezident, İndoneziyanın vitse-prezidenti (1999 — 2001). İndoneziya Demokratik Partiyasının banisi və dəyişməz lideri (1993—1996),  İndoneziya Mübarizəsi Demokratik partiyasının sədri (1998-ci ildən).

İndoneziyanın birinci prezidenti olan Sukarnonun qızıdır. Ölkəsində Meqavati və Meqa ləqəbləri ilə də tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
 
*. *[[Forbes]]*.
*Karon, Tony. "The Princess Who Settled for the Presidency ." *[[Time (jurnal)|TIME Magazine]]*. Friday 27 July 2001.
*Biography of Megawati Soekarnoputri at SekolahVirtual
Norodom Sianuk

**Norodom Sianuk**() — 1941-ci ildən 1955-ci ilədək, 1960-cı ildən 1970-ci ildək və 1993-cü ildən 2004-cü ilədək Kambocanın Norodom sülaləsindən olan altmışıncı, altmış ikinci və altmış üçüncü kralı.

## İstinadlar
Mizoram Universiteti

**Mizoram Universiteti** (, ) — Hindistanın Mizoram ştatının Aizavl şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 2001-ci ildə qoyulmuşdur.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Cənubi Mancuriya dəmiryolu

**Cənubi Mancuriya dəmiryolu** - Mancuriyada Harbindən Port-Artura qədər uzanan, uzunluğu 1022&nbsp;km. olan dəmiryol xətti

## Tarixi
Şərqi-Çin dəmiryol xəttinin tərkib hissəsi kimi Cənubi Mancuriya dəmiryol xətti Xarbin - Port-Artur dəmiryol xətti üzrə 1898-1903-cü illərdə çəkilmişdir. Bu dəmiryol xəttinin tikintisi 1898-ci il Rusiya-Çin konvensiyasına əsasən Kvantun əyaləti ilə Dalyan və Port-Artur limanları arasında dəmiryol əlaqəsinin yaradılması məqsədilə aparılmışdır.

1904-1905-ci illərdə baş vermiş Rusiya-Yaponiya müharibəsindən sonra, Portsmut sülh müqaviləsinə əsasən Şərqi-Çin dəmiryolunun Cənubi Mancuriya xəttinin Port-Arturdan Çançuna qədər uzanan 735&nbsp;km.-lik böyük bir hissəsi daş kömür şaxtaları da daxil olmaqla, əmlakı ilə birlikdə Yaponiyanın ixtiyarına keçdi. Şərqi-Çin dəmiryol xəttinin Rusiyanın əlində qalan ən cənub stansiyası Çançun şəhərinin şimal hissəsində yerləşən Kuançentszı stansiyası oldu .
 
Cənubi Mancuriya dəmiryol xəttinin Yaponiya hissəsi 1906-cı ildə əsası qoyulan və qərargahı Dayrendə yerləşən Cənubi Mancuriya dəmiryol kompaniyası tərəfindən idarə olunurdu. Cənubi Mancuriya dəmiryol xəttinin Şərqi-Çin dəmiryol xətti rus ölçüləri əsasında (5 fut vəya 1524&nbsp;mm) inşa edildiyi halda Rusiya-Yaponiya müharibəsi zamanı yaponlar bu dəmiryol xəttini Yaponiya dəmiryol xəttinin ölçülərinə (5 fut və ya 1524&nbsp;mm) uyğunlaşdırdılar. Müharibə qurtardöqdan sonra bi dəmiryol xəttini Çinin dəmiryol xəttinə uyğunlaşdırmaq məqsədilə standart ölçülər (1435&nbsp;mm) tətbiq olundu .

1907-ci ildə Rusiya ilə Yaponiya arasında Yaponiyanın əlində olan dəmiryol xəttinin ondan şimalda yerləşən və Rusiyanın ixtiyarında olan Şərqi Çin dəmiryolu ilə birləşdirilməsinə dair razılıq əldə edildi.

1945-ci ilin avqustundan keçmiş Şərqi Çin dəmiryol xətti SSRİ-nin və Çinin birgə idarəçiliyinə verildi, 1952-ci ildə bu dəmiryol xətti əvəzsiz olaraq Çinə verildi.

## Xarici keçid
* Changchun Ⅱ- Le chemin de fer de Changchun (франц.)

## İstinadlar
Soraksan Milli Parkı

**Soraksan Milli Parkı** () — Cənubi Koreyada yerləşən milli park. Cənubi Koreya hökuməti milli parkı UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısı üçün namizəd göstərmişdir. Hökumət milli park ərazisini ilk dəfə 1965-ci ildə qoruq elan etmişdir. Ərazi 1970-ci ildə milli park, 1982-ci ildə biosfer qoruğu statusu əldə etmişdir. Soraksan Milli Parkı Cənubi Koreyanın *"Milli park qanunu"* (1970) əsasında yaradılmış ilk milli parkıdır. Milli park Koreya yarımadasının şərq-mərkəzində yerləşir, tərkibinə İncequn, Yanyanqun və Sokçosi qoruqları da daxildir. Milli park nadir heyvan və bitki növləri ilə zəngindir.

## Coğrafiya
Soraksan Milli Parkının sahəsi 398,22&nbsp;km2 təşkil edir. Burada dəniz səviyyəsindən 1.200 metr yüksəklikdə yerləşən xeyli zirvə vardır. Aralarında ən hündürü Daçeonbon zirvəsidir. (1 708 metr) Dağlar qranitdən və qeysdən təşkil olunmuşdur. Daxili Soraksanda illik yağıntı 1.000&nbsp;mm, Xarici Soraksanda illik yağıntı 1 300&nbsp;mm-dir.

## Flora və fauna
Milli park faunasının zənginliyinə görə seçilir. Burada 1.013 bitki növü aşkarlanmışdır, 822 növ damarlı bitkilərə aiddir. şam ağaclarından ən geniş yayılanı Sibir şamıdır. Sibir şamı əsasən dağ silsiləsinin şimal və cənub yamaclarında bitir, palıd və digər yarpaqtökən ağac növləri ilə müşayiət olunur. Tuya dərin dərələrdə bitir. Cırtdan şam ağaclarına və qaracöhrəyə dağ yamaclarında rast gəlmək olar. Ərazidə ağqabıq ağ şam, yemişan, ardıc, forsaytiya, qalxanotu da bitir. Burada Hanabusaya kimi nadir bitki növləri qorunur.

Soraksan Milli Parkın 1.562 heyvan növü qeydə alınmışdır. Yerli faunaya Asiya qara ayısı, Sibir uçan dələsi, susamuru, Falco tinnunculus, Accipiter soloensis, Brachymystax lenok, Çin qumlaqçısı və Hemibarbus mylodon aiddir. Milli parkda nəsli təhlükədə olan heyvan növlərinə Tristam ağacdələni, Himalay qoralı və müşk maralı daxildir.

Soraksan Milli Parkında Bakdamsa və Sinhunsa buddist məbədləri yerləşir.

## Qalereya

Seoraksan2.jpg
Seoraksan3.jpg
Seoraksan4.jpg
Seoraksan5.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Park Xidməti
* YUNESKO
* Koreyada Dünya irsi (pdf)
Şanxay Universiteti

**Şanxay Universiteti** () — Çin Xalq Respublikasının Şanxay şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitet **"Şanda"** () adı ilə də tanınır. Çinin ən nüfuzlu ali məktəblərindən biri hesab olunur.

## Tarixi
thumbnail|Şanxay Universiteti, 1920-ci illər
Universitetin əsası 1922-ci ildə qoyulmuşdur. 1994-cü ildə yenidən qurulmuşdur.

## İdarəçiliyi
Universitet əyalət hökuməti tərəfindən idarə olunur.

Universitetin hazırkı prezidenti Jin Donqhandır.

## Kampusları
thumbnail|Yançanq kampusunun giriş qapısı
Universitetin 3 əsas kampusu var:
*Baoşan kampusu;
*Yançanq kampusu;
*Jiadinq kampusu.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Aral Qaraqumu

**Aral Qaraqumu**
- qumlu səhra, Qazaxıstanın ön Aral regionunda yerləşir. Şimal-şərqdən Aral dənizi, cənubdan isə Sırdərya ilə əhatələnir. 
## Təbiəti
Ərazi əsasən düzənlik olsa da, Aral gölünə doğru səthin enişi müşahidə edilir. Səthin hündürlüyü 55–118 m təşkil edir.

Ərazi əsasən qumluq sahələrdən ibarətdir. Burada səthi əsasə yarımkol bitkiləri üstünlük təşkil edir. Qumlar hətta 5–25 m hündürlüyə malik olan təpəçiklər əmələ gətirirlər. Burada bitkilərin kökləri hətta 3-8 metr dərinliyə qədər gedə bilirlər.
Ümumi boyunca hövzəsində şoranlıqlar mövcuddur. Takırlar ərazini bütünlüklə örtür. İsti yay ayları takırların çadarlaşması müşahidə edilir. Yağışlar və qar suları yeri isladarkən takır və şoranklıqlar su keçirkəz gil suxuları səbəbindən şoran gölməçələr yaranır.

Ərazisində daimi axara malik çay yoxdur. Çaylar əsasən yağışlar və qar suları ilə qidalanır. Müvəqqəti çaylar bir müddətdən sonra quruyur.

Səhranın bitki örtüyü özündə əsasən ot (Yovşan, Anabasis salsa) və yarımkol (yulğun, Cuzqun) bitkiləri üstünlük təşkil edir. Dəvətikanı bitkisi geniş yayılmışdır .

## İqlimi
İqlimi təskin kontinentaldır. Mövsümlər arasında kəskin ampletut fərqi vardır. İl ərzində cəmi 120&nbsp;mm yağıntı düşür.  
*Qış (noyabrın ortalarındam — martın ortalarına qədər) əsasən dumanlı və buludlu olur. Qışda orta günlük temperatur səhərlər −5…—10°s, gecələr isə  −20…-25°s təşkil edir (maksimal −42°Cs. Güçlü şaxtalar dekabrdan müşahidə edilir. Yağış əsasən qar şəklində düşür. Qar örtüyü dekabrın ikinci yarısında formalaşır və mart ayının sonuna qədər davam edir. Onun qalınlığı adətən  16 sm (30 sm ola bilir) təşkil edir. Torpağın donması 1,3 metrə qədər müşahidə edilir. 
* Yaz (martın ortasından — aprelin birinci yarısına qədər) mövsümü havanın temperaturu mövsümün əvvəllərində  -10°s, ortalarında gündüzlər +8 °s +25 °s, gecələr isə -1°s təşkil edir. Yağış əsasən yağış şəklində düşsədə bəzən qar müşahidə edilir. 
* Yay (may — sentyabrın ortaları) isti quru və buludsuz hava xarakterikdir. Havanın temperaturu gündüz gün +30; +35 °s (max +43 °s), gecə isə + 18 °s olur.  Yayda tez-tez qum və toz fırtınaları müşahidə edlir.
* Payız (sentyabrın ortalarından - noyabr ortalarına) əvvəlləri quru və isti sonra buludlu və sərin keçir. Havanın temperaturu gündüz +5; + 25 °s,  gecə -5, + 5 °s olur. Noyabrda yağıntılar yağış (çiskin) bəzi halarda isə sulu qar şəklində düşür.

Yaz və yayda əsasən qərb və şimal-qərb, payız və qışda isə şərq və şimal-şərq küləkləri əsir. Küləklərin sürəti  3–7&nbsp;m/s təşkil edir. İlik 45 günü qum fırtınaları müşahidə edilir.
İlin 54 gün yağış, 26 gün duman, 10 gün çovğun, 12 gün fırtına müşahidə edilir.

## Əhəmiyyəti
Qrunt sularının səthə yaxınlığı səbəbindən heyvanların su ilə təminatında çətinlik yaranmır. Qazılan quyular vastəsi ilə içməli suya olan tələbat ödənilir. Surarın səthə yazınlığı səbəbindən heyvanları ota olan tələbatı il boyu odənilə bilir. Qoyunçuluq və dəvəçilik inkişaf etmişdir.

## İstinadlar

 
## Mənbə

* Қазақ энциклопедиясының ресми веб сайты
Al Sani sülaləsi

**Al Sani sülaləsi** — 1971-ci ildən bu günədək Qətər əmirliyində hakimiyyətdə olan sülalə.

## Tarixi
Al Sani sülaləsi Bəni Təmim ərəb qəbiləsinə məxsusdur. XVIII əsrdə Nəcddən Qətərə köçmüşdülər. Bəhreyn şeyxlərinin hakimiyyəti dövründə Doha şəhərində məskunlaşırlar. 1850-ci ildə Şeyx Al Sani hakimiyyətini Dohada və ətraf qəbilələr üzərinə genişləndirə bilir. Tezliklə Al Sani sülaləsi bütün Qətərdə hakimiyyəti ələ keçirir. 1868-ci ildə Bəhreyndən başqa bütün ölkələr Məhəmməd bin Sani Al Saninin müstəqil Qətər Əmirliyini tanıyıb. Həmin il, Şeyx Məhəmməd bin Sani Al Sani Böyük Britaniya ilə müqavilə imzalayır. Qətərin xarici siyasətdə Böyük Britaniyadan asılı vəziyyətə düşür. 1871-ci ildə Şeyx Məhəmməd bin Sani Osmanlı imperiyasından və Doha bəylərbəyliyindən titul alır.

Məhəmməd bin Saninin oğlu və vəliəhdi Casim bin Məhəmməd (1878–1913) ingilislərə əks siyasət yeridir. Ondan sonra hakimiyyətə gələn Abdullah bin Casim (1913–1949) dövründə ingilislər Qətərə muxtariyyət verməyə razılaşır. Ancaq, kəşfiyyat və neft hasitalı ingilislərin əlində qalırdı. Əli bin Abdullah Al Sani (1949–1960)öz israfçılığı ilə məşhur idi. 1960-cı ilin oktyabr ayında sülalədaxili ziddiyyətlər nəticəsində Əli bin Abdullah oğlu Əhmədin xeyrinə taxt-tacdan imtina edir. Yeni şeyx Əhməd bin Əli (1960–1972) demək olar ki, ölkədə tapılmırdı. O, daima qumarxanalarla məşhur olan Livana və Monte-Karloya gedirdi. Dövlətin faktiki rəhbəri şeyxin varisi şahzadə Xəlifə bin Həməd Al Sani idi. Şahzadə Xəlifə bin Həməd maliyyə, məhkəmə icraatı, dövlət quruculuğu sahəsində genişmiqyaslı islahatları uğurla həyata keçirdir. 1971-ci il konstitusiyasına əsasən ölkə müstəqil Qətər əmirliyi elan edilir.

## Nümayəndələri

### Hakimləri
* Sani bin Məhəmməd 1825–1850
* I Məhəmməd bin Sani Al Sani 1850–1878

### Əmirləri
* Casim bin Məhəmməd Al Sani 1878–1913
* I Abdullah bin Casim Al Sani 1913–1949
* Əli bin Abdullah Al Sani 1949–1960
* Əhməd bin Əli Al Sani 1960–1972
* Xəlifə bin Həməd Al Sani 1972–1995
* Həməd bin Xəlifə Al Sani 1995–2013
* Təmim bin Həməd Al Sani 2013 -

## Mənbə
* Рыжов К. В. Все монархи мира. Мусульманский Восток. XV–XX вв. — М.: Вече, 2004. — 544 с.

## İstinadlar
Tibet Universiteti

**Tibet Universiteti** () — Çin Xalq Respublikasının Tibet Muxtar Vilayətindəki yerləşən əsas ali təhsil müəssisəsi. Universitet 2 kampustan ibarətdir. Onlardan biri Lhasa, digəri isə Nyinqçidə yerləşir.

## Tarixi
Universitetin əsası rəsmi olaraq 20 iyul 1985-ci ildə qoyulmuşdur.

## Maliyyə vəziyyəti
Universitetin maddi qaynağı Çin hökuməti tərəfindən təmin edilir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Çin–Hindistan sərhəd müharibəsi (1962)

**Çin-Hindistan sərhəd müharibəsi** — Çin Xalq Respublikası ilə Hindistan arasında 1962-ci ilin payızında yüksək dağlıq ərazidə yerləşən sərhəd zonasında baş vermiş sərhəd müharibəsi.

## Səbəbləri
Keçmiş Britaniya Hindistanı ilə Tibet arasında sərhəd xətlərinin müəyyənləşdirilməsi sahəsində mübahisəli ərazilər qalmaqda idi. Bu ərazilərdən biri Kəşmirin şimal-şərq hissəsində yerləşən, Aksay-Çin adı ilə tanınan 518&nbsp;km²-lik bir ərazi idi .. İkinci mübahisəli rayon isə müasir Arunaçal-Pradeş ştatının şimalında yerləşən 700&nbsp;km uzunluğuna malik sərhəd xətti boyunca uzanan 82,88 min km²-lik ərazi idi.

Çinlə Hindistan arasında mühasibətlərin kəskinləşməsinin əsas səbəblərindən biri də daxili vəziyyətin gərginləşdiyi Tibetlə münasibətləri yaxşılaşdırmaq məqsədilə Çin tərəfindən Aksay-Çin vasitəsilə aparılan yol tikintisinin Hindistan tərəfindən aşkar edilməsi olmuşdur. 1960-cı ildə Çin Xalq Respublikası Hindistana qərbdə fəaliyyət azadlığı müqabilində şərqdəki mübahisəli ərazini ona güzəştə getməsini təklif etdi .. Digər bir mülahizəyə görə Tibet çinlilər tərəfindən işğal olunduqdan sonra on dördüncü Dalay-lamaya Hindistanın siyasi sığınacaq verməsi idi  .
## Müharibənin gedişi
Hələ 1960-cı ilin iyulunda şərqdəki mübahisəli ərazidə tərəflər arasında ilk silahlı toqquşmalar, elə həmin ilin oktyabrında isə mübahisəli qərb ərazisində də qarşılıqlı hərbi əməliyyatlar baş verdi.
 
20 oktyabr 1962-ci ildə hərbi əməliyyatlar daha da kəskinləşdi. Çinlilər Dxola və Kxinzemana yaxınlığındakı Hindistan qoşunlarının mövqelərinə ağır zərbələr endirdilər, sonralar isə Dxoladan geri çəkilən Hindistan ordusunu təqib edərək iki cinahdan - şimaldan və cənubdan Tavanq şəhərinə hücum etdilər.

14 noyabrda hərbi əməliyyatlar daha da genişlənərək şərqdə Valonq və şimalda Ladakxe bölgələrini də əhatə etdi, burada Çuşul və Rezenq La şəhərləri çinlilər tərəfindən mühasirəyə alındı.

20 noyabrda çinlilər Hindistanın 4-cü piyada diviziyasını, demək olar ki, tamamilə darmadağın etdi. Valanq bölgəsi və xüsusilə, Rezenq La gərgin lokal döyüşlərin baş verdiyi əsas ərazilər idi.

Mao Tsedun Sovet İttifaqının köməyinə ümid etsə də, SSRİ Çin Xalq Respublikasını müdafiə etmədi və bitərəf mövqe tutdu. İngiltərə və ABŞ tərəfindən Hindistana silah göndərilməsindən Çin dövləti narahat oldu və 21 noyabrda Pekin radiosu birtərəfli qaydada atəşkəs elan etdi.

## Xarici keçid
* «WAR IN THE HIMALAYAS: 1962 INDO-SINO CONFLICT», History Division, Ministry of Defence, Government of India 

## İstinadlar
Enqus Diton

**Enqus Diton** (; ) — Böyük Britaniya-ABŞ iqtisadçısı. 2015-ci ildə "İstehlak analizi, kasıblıq və iqtisadi rifah" mövzusundakı tədqiqatları səbəbindən İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
1945-ci ildə Şotlandiyanın Edinburq şəhərində dünyaya göz açan Enqus Diton Kembric Universitetindən məzun olmuş və 1975-ci ildə "İstehlakçı tələbi modelləri və bu modellərin İngiltərəyə tətbiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Enqus Diton 1983-cü ildə ABŞ-nin Prinston Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsində müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır. Hazırda bu universitetin və Vudro Vilson adına İctimai və Beynəlxalq Münasibətlər Məktəbinin professorudur.

Enqus Ditonun 1980-ci ildə nəşr etdiyi "İdeal tələb sistemi" (AIDS) onun dünya miqyasında tanınmasını təmin etmişdir.

Ekonometriya Cəmiyyəti tərəfindən 1978-ci ildə “Frisch” medalına layiq görülən Enqus Ditonun 2007-ci ildən Amerika İqtisadiyyat Assosiasiyasının
sədridir. O, “Böyük qaçış: sağlamlıq, zənginlik və bərabərsizliyin kökləri” () adlı məşhur kitabını 2013-cü ildə nəşr etdirmişdir.

Diton iqtisadiyyat üzrə elmi-populyar kitabların müəllifi, həmçinin başqa dövlətlərə iqtisadi yardım göstərməyin əleyhdarı kimi də tanınır. Alim dəfələrlə bəyan etmişdir ki, itisadi firavanlıq əldə etmək üçün dövlətin iş qabiliyyətini yüksəltmək lazımdır, iqtisadi yardımla bunu başa gətirmək mümkün deyildir.

## İstinadlar
Ərəb dilinin akademiyaları

**Ərəb dilinin akademiyaları** () — ərəb dilini tədqiq edən və ərəb ədəbi dili normalarının tənzimləyiciləri rolunu oynayan elmi müəssisələr. Bu akademiyalar aşağıdakılardır:
* Dəməşqdəki Ərəb Dili Akademiyası (Suriya) — ərəb dilinin ən köhnə akademilarından biridir. 1918-ci ildə qurulub;
* İordaniya Ərəb Dili Akademiyası — 1924-cü ildə qurulub;
* İraq Elmlər Akademiyası — 1948-ci ildə qurulub, İraq müharibəsi zamanı 2003-cü ildə dağılıb.;
* Ərəb Dilinin İsrail Akademiyası (Hayfa, İsrail) — Knessetin qərarı ilə 2007-ci ildə qurulub;
* Livan Elmlər Akademiyası — 2007-ci ildə qurulub;
* Qahirədəki Ərəb Dili Akademiyası (Misir) — 1934-cü ildə qurulub;
* Xartumdakı Ərəb Dili Akademiyası (Sudan) — 1993-cü ildə qurulub;
* Mərakeş Kral Akademiyası — 1962-ci ildə qurulub;
* Ərəb Dili üzrə Əlcəzair Ali Şurası — 1996-cı ildə qurulub;
* Liviya Ərəb Dili Akademiyası — 1994-cü ildə qurulub;
* "Müdriklik evi" Fondu" (Tunis) — 1983-cü ildə qurulub.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* Ərəb dili
Doqo onseni

— Ehime prefekturasının Matsuyama şəhərində yerləşən isti bulaqlar.

## Tarixi

Doqo onseni Yaponiyadaki tarixi 1000 ildən çox olan ən qədim onsenlarından biridir. Bulaqlar "Manyoşu" (759-cu ildə yazılıb) və "Şahzadə Şötoku" əfsanəsində (574–622) qeyd olunmuşdu.

Doqo Onseni yazıçı Natsume Sosekinin (1867–1916) onun Matsuyamada müəllim işlədiyi vaxtlarda ən sevimli yerlərindən biri idi. Sosekinin avtobioqrafik novelası *Botçanın* baş qəhrəmanı bu onsenə tez-tez ziyarət edir.

Müasir hayku şairi Masaoka Şiki (1867–1902), Matsuo Basyonun (1644–1694) tənqidçisi Doqo onsenının rezidenti olub. Onun was a resident of Dōgo Onsen. onun poemaları şəhərin çoxlu yerlərində yaxşı görmək olar.

## Təsvir
Onsenın hal-hazırkı binası Doqo Yunomaçi şəhərinin meri İsaniva Yukiyanın təşəbbüsü ilə 1894-cü ildə tikilib. Maksimal tutmluğu üçün üçmərtəbəli tikilən bina bu günə kimi populyarlığını itirmir və axşam vaxtları pik saatlarında boş olmur.

Doqo böyüyən Matsuyamaya daxil olsa da, onsenin ətrafında dünyanın bütün ölkələrindən olan yukatalı turistlər onu kurort şəhərinə oxşadır. Doqoya mərkəzi Matsuyamadan tramvayla, avtobusla, hava və dəniz limanları ilə çatmaq olar.

## Yuşinden
"Yuşinden" əsas binanın şərqi tərəfində yerləşən və xüsusən İmperator ailəsi üçün saxlanılan olunan hamam otağıdır. Adı Çin ədəbiyyatınını incisindən götürülüb. Yuşinden 1899-cu ildə Momoyama dövrünün ənənəvi üslubunda tikilib. "Gyokuza no Ma" isə yalnız İmperatorun istifadə etdiyi otaqdır.

## Doqo onseninin əfsanələri
Doqoda iki əfsanə nəsildən nəsilə söylənilir.

### Ağ vağ əfsanəsi
Əvvəllər Doqoda çoxlu ağ vağlar yaşayırdı. Günlərin bir günü bir baldırını zədələyən ağ vağ bulağa gəlir. O, öz baldırını hər gün bu bulaqda isladırdı. Nəticədə ağ vağ sağalıb uçub getdi. Bunu görən insanlar da onsendə islanmağa başladılar və sağlam oldular. Bu xəbərlər ətrafa yayıldı və bulaq məşhurlaşdı.

### Tama no işi əfsanəsi
Qədim zamanlarda Okuninuşi no Mikoto və Sukunahikona no Mikoto adlı tanrılar var idi. Onlar İzumodan Doqoya gəldilər. Sukunahikona no Mikoto ağır xəstə idi və ömrünə bir neçə gün qalmışdı. Okuninuşi no Mikoto Sukunahikona no Mikotonu isti bulağın sularında islatdı. Sağlamlıq Sukunahikona no Mikotoya qayıtdı və o, sağlam olduğunu göstərmək üçün daşın üstündə rəqs etdi. Onun ayaq izi daşın üstündə qaldı və Tama no işi adlı daş hal-hazırda Doqo onsenində eksponat kimi durur.

## Populyar mədəniyyətdə
*[[Ruhlarla sovrulanlar (cizgi filmi, 2001)|Ruhlarla sovrulanlar]]* animesindəki əsas bina Doqo onseninin əsasında çəkilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cümə məscidi (Salyan)

**Cümə məscidi** — Azərbaycanın Salyan şəhərində yerləşən XIX əsrə aid məscid və tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi
Salyan Cümə məscidi 1865-ci ildə Salyan şəhərində tikilib. Məscidin üstündəki kitabədə onun 1283-cü ildə (miladi təqvimi ilə 1865-ci il) Hacı Mehdinin oğlu Ağahüseynin şərəfinə usta Kərbəlayi Əli Əkbər tərəfindən inşa edildiyi qeyd olunub. Deyilənə görə məscidinin memarı əslən ərdəbilli olan Kərbəlayı Əli Əkbər Hindistanda, eləcə də Ərdəbildə də məscid tikib. Məscidin giriş qapısının yan tərəflərində 2, içəridə isə bir daş kitabə var.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Salyan Cümə məscidi də bu dövrdə ibadətə bağlanıb. Yol çəkmək adı ilə məscidin 21 günbəzindən 6-sı sökülüb və məscidin binasından anbar kimi istifadə olunub. Daha sonra burada rayon rəsm qalereyası yerləşib.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra 1992-ci ildə məscid öz fəaliyyətini bərpa edib. Məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

2003-cü ildə Kür çayının daşması ilə əlaqədar yaranan qrunt sularının təsiri nəticəsində məscidin 9 günbəzi uçub və o yararsız hala düşüb. 2010–2012-ci illərdə məscid Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən bərpa edilərək dindarların istifadəsinə verilib.

## Memarlığı
Divarları daş plitələrlə üzlənmiş məscidin həyətyanı sahəsi 21x20 metr, iç sahəsi isə 21x12 metrdir. Məscidin vaxtilə 21 günbəzi olub. Günbəzlər 10 ədəd sal daşdan olan sütunun üstündə dayanıb. İç divarları qırmızı kərpiclə işlənib. Minarəsinin hündürlüyü isə 8 metrdir. Minbəri taxtadandır və beşpilləlidir.

## İstinadlar
Komsomol (dəqiqləşdirmə)

* Komsomol — SSRİ-də yeganə siyasi gənclər təşkilatı.
* Komsomolskaya metrostansiyası — Moskvada metrostansiyası.

## Toponim
* Komsomol — Ərəbqardaşbəyli kəndinin dəyişdirilmiş adı.
* Komsomol gölü — Vrangel adasında yerləşən göl.
* Komsomol (Baymak) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd.
* Komsomol — 29 aprel 1992-ci ildə adı dəyişdirilərək Yuxarı Aran adlandırılmış qəsəbə.  

## Həmçinin bax
* Komsomoles
* Komsomolsk
Magellan buludları

**Magellan buludları** — anlayış özündə Böyük Magellan Buludu və Kiçik Magellan Buludunu birləşdirir. Bizim kimi şimal yarımkürəsinin digər sakinləri də bu gözəlliyi görməkdən məhrumdurlar. Bu qalaktikalar, yəni Böyük və Kiçik Magellan buludları cənub yarımkürəsindən müşahidə olunur. Hətta binoklsuz və ya teleskopsuz belə, cənub yarımkürəsində onları görmək mümkündür. Təxminən 180 min işıq ili uzaqlıqda yerləşən Magellan Buludları bizim qalaktikamızın çox yaxınındadırlar. Bizim qalaktikamız Süd Yolu qalaktikasının peykləri hesab olunan bu qalaktikalar "cırtdan" qalaktikalar hesab olunur. "Cırtdan" dedik, sizə kiçik bir cisim kimi gəlməsin. Belə ki, Böyük Magellan Buludu 30 min işıq ili genişliyindədir və 1 milyarda qədər ulduza ev sahibliyi edir. Kiçik Magellan Buludu isə bir az daha kiçik olub, 20 min işıq ili genişliyindədir. Bu qalaktikaya isə 3-5 milyon ulduz daxildir. Adlarını, təxmin etdiyiniz kimi, Magellandan almış olsalar da, 1-ci illərdə fars astronom Əl Rəhman əl-Sufi tərəfindən kəşf olunmuşdur.

## Böyük Magellan Buludu Haqqında Məlumat
Böyük Magellan buludu Süd yolunda bir peyk qalaktikasıdır. Təxminən 50 kiloparsek (≈163,000 yüngül illər), məsafəsində LMC Yayaq Cırtdan Sferoidal (~ 16) sonra, Süd yolu üçün ikinci və ya üçüncü ən yaxın qalaktikadır (kpc) və "Canis Major Majority" kimi tanınan mümkün cırtdan qeyri-müntəzəm qalaktikadır. Hazırda görülə bilən ulduzlara və təqribən 10 milyard günəş kütləsinə əsaslanaraq, LMC diametri təxminən 14 min işıq ili (4.3 kpc) təşkil edir və Samanyolu kimi kütləvi olaraq 1/100 qədərdir. LMC, Yerli qrupdakı Andromeda Galaxy (M31), Samanyolu və Triangulum Galaxy (M33)-dən sonra dördüncü böyük qalaktikası edir.

LMC Magellanik spiral kimi təsnif edilir. Kiçik Magellan Buludundan (SMC) və Süd yolundan çəkisi ilə, ehtimal ki, spiral qolları pozulmadan əvvəl çubuqlu cırtdan spiral galaktikası olduğunu göstərən geometrik olarak mərkəzdən kənar olan bir stellar bar var. LMC-nin indiki qeyri-müntəzəm görünüşü, ehtimal ki, SMC ilə təkrarlanan tidal qarşılıqlı təsirlərin nəticəsi və Samanyolunun tidal sahəsinin nəticəsidir.

−70° -ə yaxın bir maya ilə LMC yalnız Cənub yarımkürədə, Dorado və Mensa bürcləri arasında yerləşən 20°-də "bulud" kimi görünür və 20 Qara yerlərdən yüngül çirklənmədən uzaqlaşan ayın diametri (təxminən 10 dərəcə)**LMC Magellan spiralı kimi təsnif edilir**

## İstinadlar
Balabəy Əlibəyov (mühəndis)

** Əlibəyov Balabəy İsa oğlu ** () — texnika elmləri doktoru, professor

## Həyatı
Əlibəyov Balabəy İsa oğlu Azərbaycan Respublikasının Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. 1935-ci ildə "Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. 1935–1941-ci illərdə "Leninneft" NQÇİ-də neft hasilatı ustası, mühəndis, müdir işləmişdir. Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısıdır. 1945-ci ildən "Orcenikidzeneft" trestinin rəhbəri işləyib. 1954–1969-cu illərdə "Leninneft" trestinin müdiri olub. 1961-ci ildə "Dik hündürlük boyu enən neft yataqlarına (Qoşanohur-Balaxanı-Sabunçu-Ramanı yatağı sahəsinin V horizontu timsalında) kombinə edilmiş təsir prosesinin və aşağı lay təzyiqli və intensiv qum təzahurlu yataqların istismarının texnika və texnologiyasının xüsusiyyətlərinin tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1966-cı ildə isə doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1968–1977-ci illərdə Azərbaycan EA DNQYPİ-da elmi işlər üzrə direktor müavini işləyib. 1977–1988-ci illərdə AzNKİ-nun "Sənayedə iqtisadiyyatın təşkili və idarə edilməsi" kafedrasının müdiri, "Neft quyularının işlənilməsi və istismarı" kafedrasının professoru olub.

## Elmi fəaliyyəti
Əlibəyov B. İ. neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində tanınmış alimdir.
Elmi tədqiqatların sahəsi: dik hündürlük boyu enən neft yataqlarına kombinə edilmiş təsir məsələləri; mürəkkəbləşmələrlə mübarizə üsulları; intensiv qum təzahürü məsələlərinin tədqiqi.
Əlibəyov 40-dan artıq elmi məqalənin və bir sıra monoqrafiyaların müəllifidir.
Əlibəyov B. İ. Lenin ordeni ilə mükafatlanıb və "Azərbaycanın əməkdar mühəndisi" adına layiq görülüb.

## İstinadlar
Çukot yarımadası

**Çukot yarımadası** () — Avrasiya mmaterikinin uzaq şimal-şərqində qərar tutur. Sahillərini Şimal Buzlu okeanına daxil olan Çukot dənizi və Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi yuyur. Alyaskadan dar Berinq boğazı ilə ayrılır.
Yarımadanın şərq hissəsində Arakamçeçen adası yerləşir. Yarımadanın şərq qutaraçağında materikin ən ucqar şərq nöqtəsi olan Dejnyov burnu yerləşir.

Bura Asiyanın yeganə ərazisidir ki, qərb yarımkürrəsində yerləşir.

Yarımada inzibati cəhətdən Rusiya Federasiyası Çukot Muxtar Dairəsinə daxildir. Burada Providenski və Çukot rayonlarına bölünür.

## Tarixi
Yarımada ilk dəfə 1728-ci ildə Berinq tərəfindən yerli əhali olan çukçaların şərəfinə adlandırmışdır.

## Relyef
Çukot yarımadasının böyük hissəsini hündürlüyü 1000 metr olan ön dağlıq ərazilər təşkil edir. Mərkəz hissələrdə qayalı ərazilər müşahidə edilir ki, burada hündürlük daha da artır. Yüksək dağlıq massivlərdə dərin dərələrlə Çevtakan, Erquveem və Nunyamovaam. Yarımafanın ən hündür nöqtəsi İsxodnaya dağıdır (1194 m). Dağa qalxdıqca sanki, terraslar əmələ gətirir. Hündürlüyün kəskin endiyi ərazilərdə laqunlar müşahidə edilir.

## İqlimi
İqlimi sərtdir, sahilləri dənizlərinə məruz qalır, daxili hissələri isə kontinentaldır. Qış 10 aya qədər davam edir.

Yarımada ərazisinin böyük hissəsi çox illik qrunt buzlagğı ilə örtülüdür. Hətta bəzi yerlərdə qrunt buzları 30-40 metrə qədər olur. Çay kənarları, göllərin dibi və kənarları olan ərazilərdə qrunt buzlaqları daha dərinliyə gedir. Daxili ərazilərdə -10°s, çay vadilərində isə -6°s təşkil edir. İqliminə fikir versən ərazi demək olar ki, dənizlərin təsiri ilə çox rütubətlidir.  Havanın temperaturu və şaxtalar 500–700 m yüksəkliklərdən tutmuş 200-300 metr hündürlüklər arasında kəskin fərqlənir.
## Flora
Yarımada bününlüklə arktik tundra bitkiləri ilə örtülüdür. Bitkilər arasında Arktika söyüdü, cır qaragilə, mərcanı kimilərə rast gəlinir. Onlar hündürlüyü 5-20 sm arasında dəyişir. Təsadüfü hallarda Betula nana, Arctous alpina, Laplandiya diapensiyası kimi bitkilər gözə dəyir. Ən çox rast gəlinən bitkilərdən mamırlar və şibyələrdir. Burada bitən bitkilərin çoxu endemikdir.

## Faunası
Yarımadada ən çox tülkü və canavar, üstəlik şimal maralı, dovşan, Lemminq. Dağlıq ərazilərdə Qar qoyunu yayılıb.

Dənizin qayalı sahillərində yerləşən quş koloniyalarında təmizçi, Sakit okean kütdimdiyi, Phalacrocorax pelagicus, чайки kimi quşlara rast gəlinir. Tudralarda isə əkin qazı, qaşqa qaz, qaqar, Kanada durnası, sahil qağayısı və başqaları yayılıb.

## Həmçinin bax
* Akkani burnu

## İstinadlar

## Mənbə
* Çukotun coğrafiyası
* Видео ландшафтов и зверей Чукотского полуострова Çukot yarımadasının refyefi və canlılar aləmi (video)
* Чукотская ландшафтная область
Bakıda 106 saylı avtobusun partladılması

**106 saylı avtobusun partladılması** — 17 iyun 1984-cü ildə Bakı şəhərində 106 saylı sərnişin avtobusunun erməni terrorçusu Henrix Vartanov tərəfindən partladılması hadisəsi.

## Haqqında
17 iyun 1984-cü ildə Bakı şəhərində 106 saylı sərnişin avtobusu erməni terrorçusu Henrix Vartanov tərəfindən partladıldı. Vartanovun bu qanlı əməli o vaxt SSRİ-nin xüsusi xidmət orqanları tərəfindən terror aktı kimi deyil, onunla müdiriyyət arasında olan narazılıq kimi qiymətləndirildi.

## Nəticə
İki uşaq anası olan bir qadın həlak olmuş, üç nəfər yaralanmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# "Zaman Azərbaycan" qəzeti, 22 noyabr 2012-ci il.

## Xarici keçidlər
* Təmiz Söhbət - Ziya Yusifzadə (26.03.1999) — YouTube saytı. (Videoda 3.37–6.58-ci dəqiqələr)
Nampxo

**Nampxo** () — Şimali Koreyanın Pxyonan-Namdo vilayətində yerləşən şəhər və dəniz limanı. Şəhər Tedonqan çayının şimal sahilində, çayın mənsəbinin 15&nbsp;km şərqində yerləşir. 1980-2004-cü illərdə Nampxo şəhəri "Birbaşa idarə edilən şəhər" statusu daşımışdır. Daha sonra şəhərə Xüsusi şəhər statusu verilmiş və 2010-cu ildə Pxyonan-Namdo vilayətinin tərkibinə daxil edilmişdir. Nampxo şəhəri Şimali Koreyanın paytaxtı Pxenyan şəhərindən 50&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Şəhərin əsası kiçik balıqçılıq kəndi kimi qoyulmuş, 1897-ci ildə xarici ticarət sayəsində limana çevrilmiş, 1945-ci ildə müasir dəniz limanı olmuşdur. Bunun sayəsində şəhər böyümüş və kapital qoyuluşu sürətlənmişdir. 1910-1945-ci illərdə Yapon rejimi dövründə şəhər Namupo adı ilə tanınmışdır.

Şəhərdəki sənaye komplekslərinə Nampxo Zavod Kompleksi, Nampxo Şüşə Korporasiyası, Nampxo Gəmiqayırma Kompleksi, Nampxo Balıqçılıq Kompleksi və s. aiddir. Nampxo Şimali Koreyanın gəmiqayırma sənayesinin mərkəzidir. Şəhərin şimalında yük nəqliyyatı, akvatik məhsul, balıqçılıq, duz zavodları yerləşir. Almalar şəhərin Ryonqan rayonunda yetişir və ən məşhur yerli məhsuldur.

## İnzibati bölgü

Nampxo 5 *kuyok*a və 2 *kun*a bölünür, onların özü isə *donq*a və *ri*yə bölünürlər.
* Vado (와우도구역; 臥牛島區域)
* Hanqu (항구구역; 港口區域)
* Çollima (천리마구역; 千里馬區域)
* Kanso (강서구역; 江西區域)
* Tan (대안구역; 大安區域)
* Ryonqan (룡강군; 龍岡郡)
* Onçon (온천군; 溫泉郡): 2010-cu ildə şəhərə birləşdirilib.

## İqlim

## Təhsil
Şəhərdə aşağıdakı ali təhsil müəssəsələri yerləşir:

## Qardaş şəhərlər
*  Tyantszin, Çin
*  Sankt-Peterburq, Rusiya
*  Santa-Ana-Çyautempan, Meksika

## Qalereya

Namp'o 125.39169E 38.73185N.jpg|Kosmosdan görüntüsü.
NK-Hafen Nampo.jpg|1989-cu ildə.
Hero Youth Highway in DPRK.jpg|Pxenyana gedən avtomagistral.
Nampocity.jpg|Mənzərə.
NK-Hafen Nampo.jpg


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Dormels, Rainer. North Korea's Cities: Industrial facilities, internal structures and typification. Jimoondang, 2014. ISBN 978-89-6297-167-5

## Xarici keçidlər

* Koreya Turizm Xəritəsi
* joins.com
* 
*
Nita Ambani

**Nita Ambani** (, ; d. 1 noyabr 1963, Mumbay, Hindistan) — Hindistanlı xeyriyyəçi; dünyanın ən zəngin adamlarından biri olan Mukeş Ambaninin həyat yoldaşı.

## Həyatı
Nita Ambani 1 noyabr 1963-cü ildə Hindistanın Mumbay şəhərində, orta sinif bir ailədə anadan olmuşdur. Onun atası Birlada baş icraçı idi.

Nita Mumbay Universitetində bakalavr təhsili almışdır.

O, həmişə Hind klassik rəqsinə maraq göstərmişdir və bu sahədə karyera qurmaq istəyirdi. Hazırda o, bir müəllim olaraq interyer dizayneri kimi ixtisas kursları keçirir.

Nita Ambani qaynatasının adını daşıyan Dxirubxay Ambani Beynəlxalq Məktəbinə rəhbərlik edir. Özünün yaratdığı həmin məktəb Mumbayda 2003-cü ildən fəaliyyət göstərir. Hazırda Mumbayın ən öncül məktəblərindən biridir və Hindistanda Beynəlxalq Bakalavr Proqramını təklif edən 37 məktəbdən biridir.

O, 18 iyun 2014-cü ildə "Reliance Industries Limited" şirkətinin İdarə Heyətinin direktoru vəzifəsinə təyin edilib.

## İctimai fəaliyyəti
Xanım Ambani Dxirubxay Ambani Fonduna rəhbərlik edir. Hansı ki, bu fond yoxsul olan insanların təhsil və səhiyyə xidmətlərinin təşkili istiqamətində fəaliyyət göstərən qeyri-kommersiya təşkilatıdır.

O, həmçinin Hindistanda HİV epidemiyasının qarşısının dayandırılmasına doğru yönəldilmiş Reliance Industries və UNAIDS ilə də sıx əməkdaşlıq edir.

Nita Ambani görmə qabiliyyəti zəif və ya tam məhdud olan insanlara dəstək məqsədilə də bir sıra unikal təşəbbüslər göstərmiş, layihələr həyata keçirmişdir.
Belə layihələrdən biri çərçivəsində o, iki həftədə bir dəfə olmaqla Brayl əlifbası ilə qəzetin nəşrinə başlamışdır.

## Ailəsi

Nita Ambani Hindistan milyonçusu Mukeş Ambani ilə evlidir. Onların bu nikahdan 3 uşaqları var: İşa, Anant və Akaş.

Ailəsi ilə birlikdə Mumbayda – Mukeş Ambaninin tikdirdiyi "Antilia" adlanan göydələndə yaşayır.

## Maraqlı fakt
Həyat yoldaşı Mukeş Ambaninin dünyaya səs salan addımlarından biri ona etdiyi doğum günü hədiyyəsidir. Belə ki, Mukeş Nitaya 44-cü doğum günündə həmin vaxt dəyəri 60 milyon ABŞ dolları məbləğində olan "Airbus 319" təyyarəsini alıb.

## Şəkilləri

Nita ambani reliance drishti.jpg|
Nita-Ambani.jpg|
Nita ambani2.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Nita Ambani, Chairperson Dhirubhai Ambani International School
*Foundation to help society
*Reliance likely to nominate Nita Ambani to EIH board
*Join the movement that is India, Nita Ambani tells the world at LSE
*Reliance Foundation Official Website | NGO in India led by Nita Ambani
Dxirubxay Ambani

**Dxirubxay Ambani** (, ; ) — Hindistan milyonçusu, dünyanın ən zəngin adamlarından biri; "Reliance Industries Ltd"nin qurucusu.
 
## Həyatı
Dxirubxay Ambani 28 dekabr 1932-ci ildə Çorvadda anadan olmuşdur.

2002-ci ildə 60 milyard dollar sərvəti ilə dünya ən varlı adamlarının siyahısında ikinci sırada yer almış Dxirubxay Ambani öz biznesinə cəmi 350 dollarla başlamışdır. Belə ki, o, ilk əvvəl səyyar satıcı olmuşdur. Bir qədər gəlir əldə etdikdən sonra əlindəki vəsaiti tekstil sənayesinə yatırır və Əhmədabad zonasında fabrik açır. 1966-cı ildə məşhur "Reliance Industries" şirkətini yaradır və Hindistanın ən varlı adamlarından birinə çevrilir.

6 iyul 2002-ci ildə Mumbayda vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Dxirubxay Ambani Kokilaben Ambani ilə evli idi. Onların bu nikahdan 2 oğlu və 2 qızı var: Mukeş, Anil, Nina və Deepti.

Dxirubxay oğullarına yüksək təhsil vermişdir. Vəfatından sonra onun sərvətini bölüşdürmək qardaşlar üçün heç də asan olmamışdır. Ataları vəfat etdikdən sonra onlar bir müddət ailə sərvətini birgə idarə edirlər. Hətta uğurları Amerikanın "Time" jurnalında *"Asiyanın sahibi ailələr"* başlığı ilə manşetə də çıxır. Amma onların bu mehribançılığı uzun çəkmir və qardaşların arasında narazılıq yaranır. Belə ki, Anil iş həyatında Mukeşin kölgəsində qalmaqdan bezir. Ailədə baş verən münaqişə 7 ay bütün ölkə gündəmində olur. Nəticədə qardaşların anası – Dxirubxayın həyat yoldaşı Kokilaben Ambani ailə sərvətini onlar arasında bölüşdürməyi qərara alır. Mukeş neftkimya, tekstil, enerji sənayelərini, eləcə də "Reliance Industries"un adını özündə saxlayır. Anilə isə "Reliance Capital" (sığorta şirkəti, bank), "Reliance Communications" (Hindistanın ən böyük ikinci mobil operatoru) verilir. O, biznes yoluna "Reliance Anil Dhirubhai Ambani Group" adı altında davam edir. Anlaşmaya görə, qardaşlar 10 il boyunca bir-birinə rəqib olacaq heç bir sahəyə investisiya qoymamaq öhdəliyi götürürlər.


Mukesh Ambani.jpg|Oğlu Mukeş Ambani
Anil Ambani Reliance.jpg|Oğlu Anil Ambani



## Xatirəsi
* Mumbayda 2003-cü ildən Dxirubxay Ambani Beynəlxalq Məktəbi fəaliyyət göstərir.
*Mumbayda 2010-cu ildən Dxirubxay Ambani Fondu fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Founder Chairman, Reliance
*Dhirubhai Ambani Institute of Information and Communication Technology 
*"Remembering the Prince of Polyester," Time Magazine, 15 July 2002 
*Dhirubhai Ambani in Memoriam, Rediff.com
*Dhirubhai Ambani from peopleforever.org 
*Dhirubhai Ambani from dhirubhai.net
*"The Polyester Prince": Hamish McDonald 
*Dhirubhai Ambani addressing at the ChemTech Foundation  – PharmaBiz.com – Thursday, 23 January 2003
*Dhirubhai gave management a whole new 'ism' A.G. Krishnamurthy on Rediff.com
*Mukesh Ambani Son of Late Sh. Dhirubhai Ambani
Uyğun

**Uyğun** (, əsl adı: **Rəhmətulla Ataquzuyev** (); ) — Özbək şairi və ictimai xadimi.

## Həyatı
Uyğun müasir özbək ədəbiyyatında lirik şeirin və dramaturgiyanın inkişafında xüsusi xidmətləri olan sənətkarlardandır. O, 1905-ci ildə Cənubi Qazaxıstanın Mark kəndində anadan olmuşdur. Uyğun onun təxəllüsüdür. Əsl adı və familiyası Rəhmətulla Ataqazıyevdir. Elmə olan maraq onu Daşkənd şəhərinə gətirmişdir. O, 1923–1925-ci illərdə K. Marks adına Daşkənd təlim-tərbiyə texnikumunda təhsil almışdır. 1925–1927-ci illərdə isə Daşkənd Pedaqoji Texnikumunu bitirmişdir. Uyğun 1927-ci ildə Səmərqəndə gəlmiş və Səmərqənd Pedaqoji Akademiyasına
daxil olmuşdur. Səmərqənd ədəbi və elmi mühiti onun bədii və elmi yaradıcılığının yüksək mənada formalaşmasına ciddi təsir göstərmişdir.

Səmərqənddə o, dövrün ən tanınmış şəxsiyyətlərindən olan Həmid Alimcan, Daşpolad Sədi, Nəsrulla Axundla yaxından tanış olur. Uyğun 1930-cu ildə təhsilini başa vurur və əmək fəaliyyətinə başlayır. O, 1930–1947-ci illərdə Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin rəhbər işçilərindən biri olmuşdur. Uyğun 60-cı illərdən başlayaraq ömrünün sonuna qədər məsul vəzifələrdə işləməyə maraq gös tərmiş, bədii yaradıcılıqla ciddi məşğul olmağı üstün tutmuşdur.

Uyğun bədii yaradıcılığa 1925-ci ildə başlamışdır. Şairin "Bahar sevincləri" adlı ilk şeirlər kitabı 1929-cu ildə çapdan çıxmışdır. 1933-cü ildə onun "İkinci kitab" adlı növbəti şeirlər toplusu işıq üzü görmüşdür. Həmin kitab Uyğun yaradıcılığının dönüş nöqtəsi hesab olunur. Az vaxt ərzində Uyğunun "Günəş ölkəsi" (1936), "Uyğun şeirləri" (1936), "Məhəbbət" (1939) və s. adında daha bir neçə kitabı nəşr edilmişdir.

XX əsrin 30-cu illərin axırlarından başlayaraq, Uyğun dramaturgiya sahəsində
xidmət göstərməyə başlamışdır. O, ömrünün axırına qədər 20-dən çox səhnə əsəri yazmışdır. Uyğunun elmi fəaliyyəti 30-cu illərdən başlayır. Ədəbiyyatşünas kimi onun onlarla elmi- tədqiqat əsəri mövcuddur. Uyğunun tərcüməçilik uğurları da böyükdür. O, ayrı-ayrı illərdə Puşkindən, Lermontovdan, Şevçenkodan, Krılovdan, Şekspirdən, Abaydan, Tukaydan və digər sənətkarlardan özbək dilinə tərcümələr etmişdir.

Bir şair, dramaturq, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, ictimai xadim kimi onun xidmətləri qədirbilən xalqı tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. O, 1965-ci ildə xalq şairi fəxri adına layiq görülmüşdür. 1967-ci ildə üç cildlik seçilmiş əsərləri çapdan çıxmış və bu münasibətlə Həmzə adına Dövlət mükafatı almışdır.

Uyğun 1974-cü ildə Özbəkistan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmiş, 1985-ci ildə şairə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilmişdir O, 2 Lenin ordeni, "Oktyabr inqilabı" ordeni, 4 başqa orden və medallarla təltif olunmuşdu.

Uyğun 1990-cı ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Özbək ədəbiyyatı
Deyan

**Deyan** () – Çin Xalq Respublikasının Sıçuan əyalətində yerləşən şəhər.

## Qardaş şəhərlər
*  Lahti, Finlandiya
*  Alkudiya-de-Karlet, İspaniya
*  Munsi, ABŞ
*  Ziqen-Vittqenştayn, Almaniya

## İstinadlar
İkinci Hindistan-Pakistan müharibəsi

**İkinci Hindistan-Pakistan müharibəsi** - 1965-ci ilin avqust-sentyabr aylarında Hindistanla Pakistan arasında baş vermiş silahlı münaqişə.

1965-ci ilin avqust-sentyabr aylarında Hindistanla Pakistan arasında münaqişənin başlanmasına əsas səbəb Pakistan tərəfindən mübahisəli Kəşmir ştatının Hindistan hissəsində üsyan qaldırmağa cəhd göstərilməsi olmuşdur. Tezliklə bu münaqişə iki dövlət arasında sərhəd müharibəsinə çevrilmişdir. Hərbi əməliyyatlar nəticəsində Pakistan tərəfindən 3,000 - 5,000 nəfər , Hindistan tərəfindən 4,000 - 6,000 nəfər  həlak olmuş, 8623 nəfər  yaralanmışdır. BMT-nin işə qarışması nəticəsində hərbi əməliyyatların qalibi müəyyənləşdirilmədən başa çatdırıldı.

## Kaç Pannı
*1965-ci ilin yazında Hindistanla Pakistan arasında Böyük Kaç Pannı adlanan səhraya görə sərhəd münaqişəsi baş verdi. 1962-ci ilin mart-aprel aylarında  hər iki ölkənin sərhədçiləri arasında silahlı toqquşmalar kəskinləşdi. Hindistan və Pakistan sərhəd bölgəsinə əlavə qoşun hissələri yeritdilər. Münaqişə Böyük Britaniyanın müdaxiləsi nəticəsində tam gücü ilə alovlanmağa imkan tapmadı. 
*İngiltərənin vasitəçiliyi ilə tərəflər 30 iyunda atəşin kəsilməsi haqqında müqavilə imzaladılar. 
*4 iyul 1969-cu ildə İslamabadda imzalanan müqaviləyə əsasən Kaş Pannı ətrafında yaranmış mübahisə tamamilə nizama salındı. 

## Müharibənin nəticəsi
*1965-ci il müharibəsi nəticəsiz qaldı. Heç bir tərəf həlledici hərbi qələbə qazanmadı və Kəşmirin statusu ilə bağlı əsas mübahisə həll olunmadı.
*Pakistan daha çox əraziyə iddia etsə də, müqavilənin şərtlərinə görə ona səhranın 900 km²-lik ərazisi verildi.
*Müharibə Pakistanın daha zəif hərbi imkanlarını üzə çıxardı və gələcəkdə Pakistanın nüvə silahı proqramına marağını artırdığı düşünülür.
*Kəşmir problemi regional və beynəlxalq arenada gərginlik mənbəyi olaraq qalmaqda davam etdi və bu, sonrakı illərdə də yeni qarşıdurmalara (məsələn, 1971-ci il müharibəsi) yol açdı.

## Xarici keçid
* Official 1965 War History, History Division, Ministry of Defence, Government of India 
## İstinadlar
Mirabdulla Ağalarov

**Mirabdulla Ağalarov** — SSRİ İdman Ustası, Neftçala UGİM-də məşqçi müəllim.

## Həyatı
Ağalarov Mirabdulla Mazan oğlu 28 fevral 1954-cü ildə Neftçala rayonunun Qoltuq kəndində anadan olmuşdur.

Keçmiş SSRİ İdman Ustası Ağalarov,hal-hazırda Neftçala UGİM`də sərbəst güləş üzrə məşqçi müəllim olaraq işləyir.

Rus və Türk dillərini bilir.

Ailəlidir 3 övladı,5 nəvəsi var.
Məhəmməd bin Sani Al Samir

**Şeyx Məhəmməd bin Sani Al Samir** (; tam adı:  **Məhəmməd bin Sani bin Məhəmməd Al Samir**; 1788, Füveyrit, Qətər — 18.5.1878, Doha, Qətər) — Qətər əmiri. Al Sani sülaləsinin banisi Sani bin Məhəmməd Al Samirin oğlu.

## Həyatı
Şeyx Məhəmməd bin Sani, 1788-ci ildə Qətərin Füveyrit şəhərində anadan olmuşdu. O, XIX əsrdə Osmanlı ordusuna qarşı vuruşmuş, Qətər əmirliyinin yaradıcısı Şeyx Casim bin Məhəmməd Al Saninin atası olduğuna görə çox məşhurdur. Şeyx Məhəmməd bin Saninin digər dörd qardaşı və bacıları da eyni şəhərdə doğulub. Onun digər qardaşıları bunlardır:
* Şeyx Samir bin Sani bin Məhəmməd Al Samir
* Şeyx Eyd bin Sani bin Məhəmməd Al Samir
* Şeyx Əli bin Sani bin Məhəmməd Al Samir
* Şeyx Əhməd bin Sani bin Məhhəmməd Al Samir

Uzun müddət Fuvayritdə yaşadıqdan sonra Al Sani ailəsi, Qətərin əmirliyinin paytaxtı Doha şəhərinə köçür. Şəhər, 1847-ci ildə Şeyx Məhəmmədin hakimiyyəti altına keçir. O, hakimiyyətini bütün Qətər yarımadasına yaya bilmişdi. 1851-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının ikinci əmiri Feysəl bin Türki ilə ittifaqa girərək hakimiyyətini mövqeyini birazda möhkənləndirdi.

Onun atası 1860-cı ildə vəfat edir. 1860-cı illərə qədər Şeyx Məhəmməd Fars körfəzi ölkələrinin ən mühüm dövlət məmuru kimi formalaşdı. O, 1876-cı ilə qədər hakimiyyətdə qaldı. Ölümündən sonra yerinə vəliəhdi Şeyx Casim bin Məhəmməd Al Sani keçdi.

## Ailəsi
Şeyx Məhəmməd bin Saninin altı oğlan və ikisi oğlan olmaqla 8 övladı vardı. 
* Şeyx Casim bin Məhəmməd Al Sani. Şeyx Məhəmmədin vəliəhdi və 1876-cı ildən 1913-cü ilə qədər hakimiyyətdə olmuş Qətər əmiri
* Şeyx Əhməd bin Məhəmməd Al Sani. Doha şeyxi
* Şeyx Fahad bin Məhəmməd Al Sani.
* Şeyx Yabor bin Məhəmməd Al Sani
* Şeyx Samir bin Məhəmməd Al Sani

## Həmçinin bax
* Al Sani sülaləsi
* Casim bin Məhəmməd Al Sani
* Əhməd bin Məhəmməd Al Sani

## İstinadlar
Həmid Alimcan

**Həmid Alimcan**(, ) — Özbək şairi, dramaturqu, tənqidçisi. Müasir özbək ədəbiyyatının yaradıcılarından.

## Həyatı
Həmid Alimcan 1909-cu ildə Cizzax şəhərində anadan olmuşdur. Həmid Alimcan ilk təhsilini başa vurduqdan sonra Səmərqənd şəhərinə yola düşmüşdür. O, Səmərqənd pedaqoji məktəbində təhsilini davam etdirmiş və 1928-ci ildə buranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. H.Alimcan 1928-1930-cu illərdə Səmərqənd Pedaqoji Akademiyasının ictimai elmlər bölməsində təhsil almışdır. Özbək ədəbiyyatının tanınmış şəxsiyyətlərindən olan Uyğun, Aydın, Mirtemir, Cəlal Əkrəmi burada olduğundan H.Alimcan onlarla tanış olmuş və yaxınlıq etmişdir. Ümumiyyətlə, akademiyada mövcud olan elmi-ədəbi mühit onun bir şəx siyyət və sənətkar kimi formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

H.Alimcan ilk şeirini tələbəlik illərində yazmışdır. Şairin bu dövrdə yazdığı şeirlər kitab halında 1929-cu ildə çapdan çıxmışdır. O, 1930-cu ildə pedaqoji akademiyanı bitirmiş, ilk əvvəllər qəzet və jurnallarda çalışmışdır. Bir qədər sonra isə elmi-tədqiqat institutunda işləmiş, ədəbiyyatın nəzəri məsələlərinə dair tədqiqatlar aparmışdır. Nəvai və Muqumi kimi sənətkarların yaradıcılığını tədqiq edən sanballı əsərlər yazmışdır.

H.Alimcanın bədii yaradıcılığında milli hisslərin эüclü olması, istər-istəməz onun bir sənətkar olaraq müəyyən məhdudiyyətlər ilə üzləşməsinə эətirib çıxarmışdır. Belə ki, 30-cu illərin ortalarından başla ya raq o, millətçi və burjua ideoloэiyasının təbliğatçısı kimi təqib üzvlüyündən kənarlaşdırılmışdır. H.Alimcan qısa müddətdən sonra yenidən birliyə üzv qəbul olunmuş, özünün elmi və bədii yaradıcılığını davam etdirmişdir. O, 1939-cu ildə Özbəkistan Yazıçılar Birliyinə sədr təyin olunmuşdur.

Hələ sağlığında onun əməyinə yüksək qiymət verilmişdir. 1939-cu ildə o, Şöhrət ordeni ilə mükafatlandırılmış, 1943-cü ildə isə Özbəkistan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.

Həmid Alimcan 1944-cü ildə vəfat etmişdir. O, qısa, lakin şərəfli bir ömür yaşamışdır. Hazırda Özbəkistanın bir çox küçə, meydan, institut, orta məktəb, metro və s. yerləri onun adını daşıyır. 1979-1984-cü ildə ədibin seçilmiş əsərlərinin 10 cildliyi çapdan çıxmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Özbək ədəbiyyatı
Marton Fülop

**Marton Fülop** (; d. 3 may 1983, Budapeşt, Macarıstan – ö. 12 noyabr 2015) — Futbol üzrə Macarıstan millisinin qapıçısı.

## Karyerası
2004-2010-cu illər ərzində İngiltərənin "Tottenhem", "Sanderlend", "Lester", "Mançester Siti" kimi klublarda forma geyinmişdir.

Macarıstan millisinin heyətində də 24 dəfə meydana çıxmışdır.

## Xəstələnməsi və vəfatı
Uzun müddət xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkmişdir. Bu səbəbdən 2013-cü ildə futbolçu karyerasını dayandırmalı olmuşdur. 2 il müddətində müalicə olsa da, Marton Fülop, 2015-ci ildə – 32 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*ESPN Profile