Amerikan qorxu hekayəsi: Psixiatriya xəstəxanası

**Amerikan qorxu hekayəsi: Psixiatriya xəstəxanası** () - FX telekanalında yayımlanan, Bred Falçuk və Rayan Mörfi tərəfindən yaradılmış  “Amerikan Qorxu Hekayəsi” teleserialının ikinci mövsümüdür. İkinci mövsüm 17 oktyabr 2012-ci ildən 23 yanvar 2013-cü ilə kimi yayımlanmışdır. İkinci mövsümdə yeni məkanlar və yeni personajların istifadə edilməsi ilə “Amerikan Qorxu Hekayəsi” antologiya serialı kimi təqdim edilmişdir. 

İkinci mövsümdə hadisələr 1964-cü ildə Briarkliff Manorda uydurma psixi xəstəxanada baş verir və tədricən xəstəxana sakinlərinin keçmiş həyatları ilə qarışır. Birinci mövsümdə rol almış Frensis Konroy, Cessika Lanc, Dilan MakDermott, Sara Polson, Evan Piters, Zaxari Kuinto və Lili Reyb ikinci mövsümdə də rol almışlar. 

Birinci mövsüm kimi, ikinci mövsüm də həm televiziya tənqidçiləri, həm də izləyicilər tərəfindən yaxşı qarşılanmışdır. Xüsusilə Cessika Lanc, Ceyms Kromvel, Zaxari Kuinto, Sara Polsin və Lili Reybin ifası yüksək qiymətləndirilmişdir. İkinci mövsüm bütün seriallardan çox – on yeddi nominasiyada Emmi mükafatına namizəd göstərilmiş, bunların arasında Əlamətdar miniserial nominasiyası, həmçinin Lanc, Polson, Kromvel və Kuinto üçün Miniserial və ya Filmdə Ən Yaxşı İkinci Dərəcəli Aktyor nominasiyaları da olmuşdur. Bundan əlavə, Kuinto və Polson müvafiq kateqoriyada 3-cü Tənqidçilərin Seçimi Televiziya Mükafatına da layiq görülmüşdür. 

Baxmayaraq ki, serial antologiya xüsusiyyəti daşıyır, ikinci mövsüm aktyorlarından Lili Reyb, Naomi Qrossman və Con Kromvell bu mövsümdə canlandırdıqları personajları serialın “Bədheybətlər şousu” adlı dördüncü mövsümündə də eyni personajları canlandırmışlar. 

## Məzmunu

Amerikan qorxu hekayəsi serialının ikinci mövsümündə 1964-cü ildə ABŞ-nin Massaçusets ştatında yerləşən Briarkliff Ruhi Xəstəliklər İnstitutunda yaşayan xəstələr, həkimlər və tibb bacılarından bəhs olunur. Psixi xəstəlikləri olan cinayətkarların müalicə edilməsi üçün Monsenyor Timoti Hovard (Cozef Fayns) tərəfindən yaradılmış xəstəxananın saxlanmasında Cud bacı (Cessika Lanc) və Mari Yunis bacı (Lili Reyb) böyük rol oynayırlar. Psixiatr Dr. Oliver Tredson (Zaxari Kuinto) və alim Dr. Artur Arden (Ceyms Kromvel) xəstəxanada yerləşdirilmiş şəxsləri müalicə edirlər. Xəstələr arasında lezbiyan jurnalist Lana Uinters (Sara Polson), ehtimal edilən seriya qatili Kit Uolker (Evan Piters) və qatil olması güman edilən Qreys Bertrand (lizzi Broşere) də var. 

Əvvəllər gecə klubunda müğənni kimi çalışmış Cud bacı 1949-cu ildə gecə vaxtı işdən evə gələrkən sərxoş halda avtomobilin qarşısına çıxmış azyaşlı qız uşağını vuraraq öldürür. Buna görə də o, rahibə olur və daha sonra Briarkliffdə çalışmağa başlayır. Utancaq gənc rahibə Mari bacı isə zəhmli Cud bacıdan çəkinir. Sonradan başqa bir xəstənin bədənindən şeytan qovulması zamanı şeytanın ələ keçirdiyi Mari bacı qəddar və qəzəbli insana çevrilir. O, Cud bacının yaddaşına təsir etməyə çalışır və Cud öldürdüyü qızın ailəsi ilə görüşmək qərarına gəlir. Lakin, orada Cud bacı öyrənir ki, qəza zamanı qız ölməyib, yalnız bir neçə sümüyü sınıb. Cud bacı qərara gəlir ki, Tanrının hər kəs üçün planı var və onun rolu Briarkliffdə qalmış şeytanların məhv edilməsidir. 

Xəstəxanadakı qəddarlar arasında isə sadist alim Dr. Arden və gizli seriya qatili Dr. Tredson da yer alır. Keçmiş faşist olan Dr. Arden xəstələr üzərində gizli təcrübələr apararaq onları bədheybətlərə çevirir. Kit Uolkerin psixi vəziyyətini müəyyənləşdirmək tapşırığı almış Dr. Tredson isə özü çoxsaylı qətllər törədir. Kit həyat yoldaşı Almanın (Britni Oldford) yad planetlilər tərəfindən qaçırıldığına inanır. Lakin, Dr. Tredson müsahibə zamanı onu qatil olduğuna inandırır və söhbətlərini yazır. Bu səsyazısı əsasında Kit həbs olunsa da, sonradan qaçmağa nail olur.

Dr. Tredson Briarkliffin sirrlərini açmağa gəlmiş, lakin xəstə kimi burada həbs edilmiş digər bir şəxs Lana Uinterslə də məşğul olur. Uinters Cud bacının təhdidlərindən sonra onu tərk etmiş Vendi (Kle Düvall) ilə əlaqədə olur. Lana Tredsondan Vendi ilə əlaqə saxlamağa kömək etməyi xahiş etdikdə, onun Vendini öldürməsi məlum olur. Əvvəlcə Tredson Lanaya qatilin itdiyini deyir. Tredson Lanaya xəstəxanadan qaçmağa kömək etsə də, sonrada o, həkim haqqında həqiqəti öyrənir. Dr. Tredson Lananı öz evində həbs edərək həyatını ona danışır və Lananı dəfələrlə zorlayır. Lakin, Lana qaçamağa nail olur. Sonradan Lana Dr. Tredsondan hamilə olduğunu öyrənir. 

Həyat yoldaşının itdiyi və ya öldürüldüyünü düşünən Kit xəstəxanada Qreys Bertrandla yaxınlıq edir. Qreys atası tərəfindən cinsi təcavüzə məruz qaldığına və ögey anası buna göz yumduğuna görə bütün ailəsini öldürmüş şəxsdir. Kitin həbs ediməsindən əvvəl onlar arasında cinsi əlaqə yaşanır. Lakin, Kitin arvadı kimi, Qreysi də yad planetlilər oğurlayır, daha sonra isə qaytarırlar. Onlar birlikdə Briarkliffdən qaça bilirlər və Kitin keçmişdə yaşadığı evə gəlirər. Burada onlar Almanın öz uşağı ilə yaşadığını müəyyən edirlər və onlar birlikdə poliqam həyat sürməyə başlayırlar. 

Şeytan tərəfindən ələ keçirilmiş Mari bacı Cud bacını vəzifəsindən uzaqlaşdıra bilir. Dr. Ardenin köməyi ilə o, Briarkliffi öz nəzarəti altına alır. O, Mpnsinyor Hovardın zəif tərəflərindən istifadə etməyə çalışır, Monsinyor isə onun bədəninə girmiş şeytanı qovmağa cəhd edir. O, Monsinyor Hovarda cinsi təcavüz edir, sonra rahib onu üçüncü mərtəbədən itəliyərək ölməsinə səbəb olur. Dr. Arden Mari bacının cəsədi ilə birlikdə özünü də yandırır. 
Lana Dr. Tredsonun evinə gələrək ona psixoloji təsir edir. O, deyir ki, polisə hər nə desə də onu psixi xəstə olduğuna görə həbs etməyəcəklər. Lana Tredsona onun sonuncu qurbanı olacağını deyərək atəş açır. Bizim dövrümüzdə Lana artıq məşhur və yaşlı jurnalist kimi təqdim olunur.O, müsahibə verərək kitabı və Briarkliff haqqında danışır. Kit Cud bacını xəstəxanadan qaçıraraq öz ailəsinə qəbul edir. Bir neçə ay sonra o vəfat edir. Alma yad planetlilərlə bağlı fikirlərinə görə havalanaraq Qreysi öldürür və Briarkliffə göndrilir, elə burda da vəfat edir. Müsahibədən sonra uşaq ikən imtina etdiyi və artıq böyümüş oğlu Conni ilə qarşılaşır.  Conni anasına onu öldürərək atasının yarımçıq qalmış işini tamamlayacağını bildirir. Lana  Conninin başına atəş açaraq onu da öldürür.
## Rollarda

### Əsas

* Zaxari Kuinto - Həkim Oliver Tredson
* Cazef Fayns - Monsinyor Timoti Hovard
* Sara Polson - Lana Uinters
* Evan Peters - Kit Uolker
* Lili Reyb - Mari Yunis MakNi bacı
* Lizzi Broşere - Qreys Bertrand
* Ceyms Kromvel - Həkim Artur Arden
* Cessika Lanc - Cud Martin bacı

### Qonaq ulduzlar

* Xloya Seviqni - Şelli
* Yan MakŞeyn - Leya Emerson

### Müvəqqəti aktyorlar

* Naomi Qrossman - Pepper
* Fredrik Len - Frenk
* Klea DüVall - Vendi Peyser
* Britni Oldford - Alma Uolker
* Cenna Devan-Tatum - Tereza Morrison
* Dilan MakDermott - Conni Morqan
* Frensis Konroy - Şaxat:Ölüm mələyi
* Adam Levin - Leo Morrison
* Mark Engelhart - Karl
* Barbara Tarbuk - Baş rahibə Klaudiya
* Mark Konsulos - Spivi
* Mark Margolis - Sem Qudvin
* Franka Potente - Anna Frank / Şarlotta Braun

## Seriyalar


## İstehsal
### İnkişaf
 
2011-ci ilin oktyabrında “FX Network” teleserialın ikinci mövsümünün çəkiləcəyini elan etdi. 2011-ci ilin dekabrında serialın yaradıcılarından biri olan Rayan Mörfi ikinci mövsümdə personajlar və yerlərin dəyişdirilməsi haqqında planlarından bəhs etdi. O, bildirir ki, ola bilsin ki, birinci mövsümdə rol alan aktyorların bəzilərini ikinci mövsümdə də görmək mümkün olsun.   “Seriala geri qayıdan aktyorlar tamamilə fərqli personajlar, varlıqlar, bədheybətlər və sair canlandıracaqlar. [Harmonların] hekayəsi başa çatıb. Qayıdan aktyorlar isə tamamilə yeni obrazları oynayacaqlar” deyə o, elan edirdi. 

2012-ci ilin mayında Mörfi bildirdi ki, ikinci mövsümdə hadisələr 1960-cı illərdə, İst-Kostda, Briarkliff adlandırılan və Cessika Lancın canlandırdığı personajın  çalışdığı psixoloji xəstəxanada cərəyan edəcək. “Entertainment Weekly” jurnalına müsahibəsində Mörfi əslində ikinci mövsümün həbsxanada çəkilməsini istədiyini bildirir: *“İkinci mövsüm üzərində işləyərkən, psixi xəstəxana ideyası üzərində dayanmazdan əvvəl bir müddət biz konkret olaraq həbsxanadan bəhs edirdik, lakin sonradan bizim bu ideyamız “Alkatraz” serialı tərəfindən oğurlandı. Bu ideya heç vaxt ram olmasa da mənim xoşuma gəlirdi. Lakin fikrimcə, psixi xəstəxana ideyası bizim üçün daha effektiv oldu.”*

İkinci mövsümdən bəhs edərkən Mörfi qeyd edir: *“Bu tamamilə fərqli bir dünyadır və birinci mövsümlə heç bir əlaqəsi yoxdur; burada ümumiyyətlə birinci mövsümdən bəhs edilmir...İkinci mövsüm tamamilə fərqli dövrü təsvir edir.”* Sonradan o, qeyd edir: *“Hər kəs çox fərqli görünür, keçən il düşmən olanlar, bu il müttəfiq olacaqlar. Heyət möhtəşəmdir. Bu, 1964-cü ildir, ona görə də hər şey tamamilə fərqli görünür.”*
  

“TV Guide”-a müsahibəsində isə Mörfi qeyd edir ki, ikinci mövsümdə heç bir ruh olmayacaq: “Məncə hekayə çox qorxuludur” deyə, o, əlavə edir. “Psixi xəstəxanada baş verən hadisələr həqiqətin uydurmadan daha qorxunc olduğunu göstərir.”

2012-ci ilin avqustunda mövsümün adını elan edən Mörfi qeyd edir: *"Biz “Psixi xəstəxana”nı yalnız ona görə seçməmişik ki, Cessika Lancın əvvəl [[tuberkulyoz]] xəstəsi olmuş personajının sığınacağını yaxşı xarakterizə edir, həm də ona görə seçmişik ki, bu yer sevilməyənlər və arzulanmayanların sığınacağıdır.” “Bu ilin mövzusu real həyat qorxularının təsirləri və həllidir.”* 

İkinci mövsümdə, əvvəlki mövsümdə məsləhətçi prodüser olmuş Tim Minear icraçı prodüser kimi çalışmağa başlamış, həmçinin birinci seriyadan başlayaraq ssenari yazılmasında iştirak etmişdir. O, həmçinin, mövsüm finalının ssenari müəllifidir.

### Aktyor seçimi

2012-ci ilin martında Mörfi ikinci mövsümün Cessika Lancın peronajı ətrafında konseptuallaşdırılacağını elan edərək deyir: *“Bu həqiqətən də Cessika Lancın şousudur və buna görə də həyəcanlanıram. Biz Konstans xarakterini kimi bu xarakteri də onun üçün yaratmışıdıq. Biz onunla müxtəlif məsələləri müzakirə etdik. Onun çoxlu ideyaları var idi və personaja bir çox əlavələr etdi. O, aktrisa kimi həmişə canlandırmağı arzuladığı bəzi xüsusiyyətlərdən bəhs etdi.”* İkinci mövsümdə Cessika Lanc sadist rahibə Cud bacını canlandırır. 2012-ci ilin martında birinci mövsümdə köməkçi personajlardan Çad obrazını canlandıran Zaxari Kuintonun ikinci mövsümdə əsas rollardan birini canlandıracağı elan edildi. O, Cud bacının metodlarına qarşı olan novator müalicə üsullarından istifadə edən Həkim Oliver Tredson personajını canlandırır. Yeni obrazını əvvəlki personajı ilə müqayisə edərkən o deyir: *“O, həddən artıq novator və nəzarətçildir.”* “PaleyFest 2012”-də Evan Piters, Sara Polson və Lili Reybin ikinci mövsümün aktyor heyətində olacağı təsdiqləndi. Polson lezbiyan jurnalist Lana Uintersi canlandırır. Onun partnyoru Cud bacı tərəfindən şantaj edilir. Reyb Cud bacıya sadiq olan, lakin sonradan bədəni şeytan tərəfindən ələ keçirilən Mari Yunis bacını canlandırır. Piters həyat yoldaşı Almanı (Britni Oldford) öldürməkdə şübhəli bilinən, lakin onun yad planetlilər tərəfindən qaçırıldığına inanan Kit Uolkeri canlandırır. Mörfi qeyd edir ki, *“birinci mövsümdə pis oğlan rolunu canlandırmış”* Piters ola bilsin ki, ikinci mövsümdə müsbət personajı canlandıracaq.

2012-ci ilin martında “Maroon 5” qrupunun solisti Adam Levinin serialda rol alacağı, Leo adlı müasir personajı canlandıracağı elan edildi. “Entertainment Weekly”dən Tim Stak onun “Sevgililər” adlandırılan cütlüyün bir hissəsi adlandırır. 2012-ci ilin iyununda E! telekanalında Levin onun yaratdığı personajın “yeni evlənmiş” və bal ayında olan gənc olduğunu elan edir. *“Sizə başqa heç nə demək istəmirəm, amma bu əladır.”* Cenna Devan-Tatum onun həyat yoldaşı Terezanı canlandırır. 2012-ci ilin aprelində Lizzi Broşerenin “təhlükəli, çox seksual və qəddar” kimi təsvir edilən və Cessika Lancın personajı ilə rəqabət aparması planlaşdırılan Qreys obrazını canlandıracağı elan edildi, lakin, sonradan bu personaj üzərində əsaslı dəyişikliklər olundu. 2012-ci ilin mayında Ceyms Kromvel psixi xəstəxanada çalışan və sonradan nasist olması meydana çıxan Dr. Artur Arden personajını canlandırmağa razılaşır. Xloya Seviqni həyat yoldaşı tərəfindən psixi xəstəxanada yerləşdirilmiş nimfoman qadını canlandırır.

2012-ci ilin iyununda Cozef Fayns Cud bacının potensial sevgi marağı olan Monsinyor Timoti Hovard personajı ilə serialın aktyor heyətinə qoşuldu. Həmin ayın sonunda Kris Zilkanın “yaraşıqlı, kar və lal oğlan” olan Daniel rolunu canlandırmaq üçün seilməsi elan edilsə də, sonradan o, saçını keçəl kəsməkdən imtina etdiyinə görə başqa aktyorla əvəzlənmişdir. Britni Oldford itmiş/öldürülmüş həyat yoldaşı Alma rolunu canlandırmışdır. 2012-ci ilin iyulunda Mark Konsulos “anadangəlmə xuliqan” kimi təsvir edilən Spivi adlı personajı canlandırmaq üçün seçildi. İyulda həmçinin, Klea Düvall Lananın sevgilisi olan məktəb müəlliməsi, Frenki Potente isə sonradan Anna Frank/Şarlotta Braun rolu olması məlum olan naməlum personajı  canlandırması üçün seçildi.  

2012-ci ilin avqustunda Bleyk Şeldon “hündür, arıq və psixopat” kimi təsvir edilən Devon və Kuper personajları üçün dual rola seçildi. Lakin sonradan Kuper yalnız Kuper personajını canlandırdı. Birinci mövsümdə də rol almış Frensis Konroy, ikinci mövsümdə Ölüm mələyi Şaxat (Shachath) rolunu canlandırmışdır. Erik Stounstritin qatil kimi serialda rol alması planlaşdırılsa da, o, serialda rol almamışdır. Mark Marqolis Sem Qudvin rolunu, Devid Çisum və Emi Farrinqton isə qayğıkeş həyat yoldaşı və narahat ana personajlarını yaratmışlar. Oktyabrın ortalarında Yan MakŞeyn Santa Klaus paltarı geyinərək insanları öldürən  və Cud bacıya qarşı Vendetta kimi çıxış edən Leya Emerson rolu ilə seriala qoşuldu. Birinci mövsümün ulduzlarından biri olmuş Dilan MakDermott, ikinci mövsümün yarısından seriala qayıtmış və müasir Qanlı üz olan Conni Morqan obrazını canlandırmışdır.

### Çəkilişlər

İkinci mövsümün əsas çəkilişləri 17 iyul 2012-ci ildə başlamışdır. Filmin açıq ərazidə lentə alınmış səhnələri Los-Ancelesin kənarında, Hidden vadisi, Ventura dairəsi, Kaliforniyada çəkilmişdir. Briarkliffin bayır çəkilişləri Oreync dairəsinin keçmiş ədliyyə binasında çəkilmişdir. Serialın quruluşçu-rəssamı Mark Vortinqton qeyd edir: *“Biz Riçardson Roman memarlığına istinad etmişik. Bu stil memar Henri Hobson Riçardsonun şərəfinə adlandırılmışdır. O, öz stilini XIX əsrdə inkişaf etdirmişdir. Bu dairəvi tağlar və ağır daşlardır. Bu ürpədici stil qorxu filmi üçün çox uyğundur. Bu tünd, tünd parlaq kərpiclərdir.”* 

### Film musiqisi
#### Dijital sinql

## Marketinq

Birinci mövsümdə olduğu kimi, FX ikinci mövsümün də mini tizer treylerlərini  teleserialın Facebook səhifəsində yayımlamışdır.

## Qəbulu
### Tənqidçilərin mövqeyi

“Amerikan qorxu hekayəsi:Psixi xəstəxana” tənqidçilərdən əsasən müsbət rəylər almış, “Metacritic”də  şərh əsasında 100 baldan 65 balla qiymətləndirilmişdir. Rəy aqqreqatoru "Rotten Tomatoes" 43 rəyə əsaslanan 77% müsbət şərh əsasında ikinci mövsümü 6.6/10 kimi qiymətləndirmişdir. Saytın konsesusunda oxuyuruq: *“Amerikan qorxu hekayəsi:Psixi xəstəxana şok və qorxu ilə sərhəddləri dağıdır, seksual mətnaltı fikirləri, innovativ yenilikləri ilə diqqət çəkərək sosial problemləri qabardır.”* “Time”-dan Ceyms Ponivozik mövsümün birinci seriyaları haqqında deyir: *“AQH: Psixi xəstəxana bərabər səviyyəli effektlərdən istifadə edilməsinə baxmayaraq, daha məqsədyönlü görünür. 60-cı illərə məxsus xüsusiyyətlər xırda detallarına qədər o elə dəqiqliklə işlənmişdir ki, siz köhnə hava və büxur qoxusunu da hiss edə bilərsiz.”*

“The Huffington Post ”dan Maurin Rayan deyir: *“Personajların emosional ağrılarının onların həyəcanları və qorxuları kimi real hiss edilməsi “Psixi xəstəxana”nın ssenari müəllifləri, rejissorları və aktyor heyəti üçün böyük qazancdır.”* Lakin, “Newsday”dən Verne Gey mövsümü C dərəcəsi ilə qiymətləndirərək, yazır: *“kifayət qədər yaxşı xüsusi effektləri olmasına baxmayaraq, hekayə o qədər də özünə bağlayan deyil.”* “New York Post”dan Linda Stasi ikinci mövsümün zirvədə olduğunu bildirərək deyir: *“İki saat bu çılğınlığı izlədikdən sonra, mənim özümün psixi xəstəxanaya getməyə ehtiyacım var.”* 

2012-ci ilin görkəmli artistləri və teleproqramlarını müzakirə edərkən “Entertainment Weekly”dən Cess Keyql “bu cəsurca istənilən kiçik detalı ilə diqqət çəkməyə qadirdir” deyərək ikinci mövsümü yüksək qiymətləndirir və yazır: *“Bilirsinizmi, şouda o qədər hadisə baş verir ki, hətta yad planetlilərin qəfildən peyda olması belə sizi təəccüübləndirmir. FX-in böyük eksperimental layihəsi olan “Amerikan Qorxu Hekayəsi” ikinci qorxunc mövsümü ilə geri qayıdıb, daha az hekayə...daha qorxunc...unudulmaz, təkrarlanmayan obrazları ilə 1960-cı illərdən bəhs edən Amerikan Qorxu Hekayəsi:Psixi xəstəxana zamanın nəbzini tutaraq bizim qarışıq psixikamızı aydınladır və diqqətimizi yayındırır.”* 

### Mükafat və nominasiyalar
Amerikan qorxu hekayəsinin ikinci mövsümü 89 mükafata namizəd göstərilmiş, onlardan 28-ni qazanmışdır. 

 Pan-Amerikan Film & Televiziya Jurnalistləri Assosasiyası heç vaxt qalibləri elan etmir.

### Reytinqlər

Mövsümün birinci seriyası 18-49 yaşlı izləyici kütləsi arasında 2.2 reytinqi qazanaraq 3.85 milyon nəfər tərəfindən izlənmişdir. Bu göstərici serial üçün ən yüksək nəticə olmaqla, həm də gecə kabel yayımında ən yüksək nəticədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* ''Amerikan qorxu hekayəsi'' seriyaları TV.com-da