Beynəlxalq Kitab Arsenalı Festivalı

**Beynəlxalq Kitab Arsenalı Festivalı** — 2011-ci ildə Kiyev şəhərində yerləşən "Mistetski arsenalı" Milli Mədəniyyət, İncəsənət və Muzey Kompleksinin bazasında təsis edilmiş kitab festivalı. Ənənəvi olaraq hər ilin yaz fəslində keçirilən bu tədbir Ukraynanın ən böyük və nüfuzlu intellektual, ədəbi-bədii hadisələrindən biri hesab olunur.

Festivalın missiyası insanlar, icmalar və qurumlar arasında qarşılıqlı əlaqə platforması yaratmaqdır. Bu çərçivədə kitab kontekstində estetik təcrübə ilə intellektual fəaliyyətin vəhdəti fərdin və cəmiyyətin potensialının gücləndirilməsinə xidmət edir. Tədbirdə mütəmadi olaraq Ukraynadan və dünyanın bir çox ölkələrindən yazıçılar, şairlər, filosoflar, dizaynerlər, illüstratorlar, sənət adamları və nəşriyyat işi üzrə ekspertlər iştirak etmişdilər.

2016-cı ildən etibarən "Kitab Arsenalı" çərçivəsində ilin ən yaxşı kitab dizaynı müsabiqəsi də təşkil olunur. Festivalın yaradılmasının təşəbbüskarı "Mistetski Arsenal" Milli Mədəniyyət, İncəsənət və Muzey Kompleksinin baş direktoru (2010–2016-cı illərdə) Nataliya Zabolotna olmuşdur. 2019-cu ildə Londonun "International Publishing Industry Excellence Awards" mükafatlandırma mərasimində "Kitab Arsenalı" ilin ən yaxşı ədəbi festivalı seçilmişdir.

## Məqsədləri
Layihənin məqsədlərinə aşağıdakılar daxildir:

* Kitab, ədəbiyyat və incəsənət sahələrinin keyfiyyətli inkişafını və qarşılıqlı əlaqəsini stimullaşdırmaq;

* İnsan, cəmiyyət və mədəniyyətlə bağlı mühüm məsələləri problematikləşdirmək və təhlil etmək;

* Kitabın bütün təzahürlərinin təqdimatı üçün əlverişli məkan yaratmaq;

* Ukrayna və beynəlxalq kitab və ədəbiyyat ictimaiyyətini bir araya gətirmək.
Sözügedən festivalın fəaliyyəti həm yerli, həm də beynəlxalq səviyyədə mədəni inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edən mühüm amil kimi qiymətləndirilir.

## Tarixi
Birinci "Kitab Arsenalı" festivalı 28 may – 1 iyun 2011-ci il tarixlərində keçirilmişdir. Festivalın ilk kuratoru Olqa Juk olmuşdur. İlk festival gələcək tədbirlərin strukturunu müəyyən etmiş və iki əsas hissədən — nəşriyyatların sərgi-yarmarkasından və genişmiqyaslı proqramdan ibarət olmuşdur. Proqrama ustad dərsləri, mühazirələr, diskussiyalar, art-buk, komiks və kitab illüstrasiyaları sərgiləri, uşaqlar üçün tədbirlər, həmçinin Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü münasibətilə böyük xeyriyyə aksiyası daxil edilmişdir. Bundan əlavə, poeziya və musiqi performansları, konsertlər, kino nümayişləri, tanınmış yazıçı və tənqidçilərlə görüşlər, yeni layihələrin təqdimatları və biznes görüşləri təşkil olunmuşdur.

2011-ci ildə festivalda 100-ə yaxın nəşriyyat iştirak etmiş, tədbiri 10 ölkədən 30 xüsusi qonaq ziyarət etmişdir. Qonaqlar arasında İtaliya dizayn atelyesinin rəhbəri Barnaba Fornazetti, sənətşünas Fransuaza Barb-Qall, yazıçı Piroşka Dossi, niderlandlı şair Jül Deylder, isveçli müəlliflər Gellert Tamas və Yunas Hassen Hemiri, polşalı yazıçı Kinqa Dunin, fotoqraf Miron Tsovnir, yazıçı Linor Qoralik, detektiv müəllifi Tatyana Ustinova və "Labyrint" nəşriyyatının direktoru Yoaxim Dvorjak yer almışlar.

2012-ci il festivalında 100-ə yaxın yerli və xarici nəşriyyat, həmçinin yeni kitablarını təqdim edən 50-dən çox ukraynalı müəllif iştirak etmişdir. "Mistetski Arsenal"ın on müxtəlif meydançasında ümumilikdə 150-dən çox tədbir keçirilmişdir. Beynəlxalq qonaqlar sırasında London İncəsənət Universiteti, Avstriya Mədəniyyət Forumu və Avstriya Kitab Ticarəti Assosiasiyası təmsil olunmuşdur. Festivalı 30 mindən çox insan ziyarət etmiş və 10 min kitab nümayiş etdirilmişdir.

2013-cü il festivalında 200 nəşriyyat və beynəlxalq tərəfdaş iştirak etmişdir. "Maddələr mübadiləsi" (Obmin reçovın) adlı xüsusi layihə çərçivəsində Oksana Zabujko, İqor Pomerantsev, Yuri Andruxoviç, Mikola Ryabçuk, Viktor Neborak, İvan Malkoviç, Andrey Kurkov, Yuri Vinnıçuk, Boris Xersonski və Oleksandr Roytburd kimi tanınmış şəxslərin iştirakı ilə ictimai dialoqlar keçirilmişdir. 2014-cü ilin ədəbi proqramında 100-ə yaxın yazıçı, publisist və filosof iştirak etmiş, ziyarətçilərin sayı 40 mini ötmüşdür. Festivalın xüsusi qonağı olan Fransa 11 nümayəndə ilə təmsil olunmuşdur. Tədbirdə Sergey Jadan, Yuri İzdrik, Oksana Zabujko və İvan Malkoviç kimi mədəniyyət xadimləri çıxış etmişdilər.

Beş il ərzində festival "Mistetski Arsenal"ın ən populyar hadisələrindən birinə çevrilmişdir. 2014-cü ildə beş gün ərzində auditoriya sayı 60 minə çatmışdır. 2015-ci ildə BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı ilə tərəfdaşlıq çərçivəsində "Xeyirxah işlər arsenalı" aksiyası keçirilmiş, Ukraynanın şərqi və Krımdan olan köçkünlər üçün kitablar toplanmışdır.

2016-cı ildən etibarən Höte İnstitutu və Frankfurt Kitab Yarmarkasının dəstəyi ilə ən yaxşı kitab dizaynı müsabiqəsi təsis edilmişdir. Qalib kitablar Frankfurt və Leypsiq kitab yarmarkalarında "Dünyanın ən gözəl kitabları" kolleksiyasında təqdim olunur. Həmin il festivalı ilk dəfə Norveç, Gürcüstan, Litva, İtaliya və Avstriyadan olan beynəlxalq bazar nümayəndələri ziyarət etmişlər. 2017-ci ildə festivalın ziyarətçi sayı 50 mini keçmişdir. İvan Kotlyarevskinin "Eneda" əsərinin 175 illiyinə həsr olunmuş "Gülüş. Qorxu. Güc" mövzusu əsas fokus xətti kimi müəyyən edilmişdir. Təşkilatçıların sahənin məhdudluğunu əsas gətirərək kiçik kitab mağazaları bölməsindən imtina etməsi bəzi tənqidlərə səbəb olsa da, bu addım beynəlxalq təcrübəyə uyğunluqla izah edilmişdir.

Ən yaxşı kitab dizaynı müsabiqəsinin qalibi "Ağrafka" studiyasının tərtibatı ilə "Mən belə görürəm" (Ya tak baçu) kitabı olmuşdur. Ümumilikdə 152 nəşr arasından 15 kitab finala qalmışdır. Həmçinin, yazıçı Yevhen Minko və fotoqraf Valeri Miloserdovun iştirakı ilə kitabların yaradılması və məhv edilməsinə dair mühazirə keçirilmişdir.

İlin ən yaxşı dizaynı üzrə Qran-pri mükafatını Mariya Maruşçakın "MARIA" kitabı qazanmışdır. Həmin il "Kitab Arsenalı" Londonda keçirilən beynəlxalq müsabiqədə kuratorların yanaşması, proqramların innovativliyi və fərqli auditoriyaları cəlb etmə qabiliyyətinə görə ilin ən yaxşı ədəbi festivalı seçilmişdir.

## Fokus mövzular
2017-ci ildən başlayaraq festival üçün xüsusi mövzular və kuratorlar müəyyən edilir:

* 2017: "Gülüş. Qorxu. Güc" (Kurator: Tetyana Teren)

* 2018: "Gələcək layihəsi" (Kurator: Vira Baldinyuk)

* 2019: "Qonşuluq: açıq sual" (Kurator: Vira Baldinyuk)

* 2020: "Optimist skeptiklər" (Kurator: Rostıslav Semkiv)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Офіційний сайт "Книжкового арсеналу" 
* Офіційна сторінка "Книжкового арсеналу" (другий, 2012 рік)
* У столиці пройде "Книжковий арсенал" (2012)