open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sabir Hacıyev (siyasətçi)

**Sabir Kamal oğlu Hacıyev** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III, IV, V, VI və VII çağırış deputatı (2005-ci ildən).

## Həyatı
Sabir Kamal oğlu Hacıyev 1954-cü il oktyabrın 5-də Göyçay şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir. Rus və ingilis dillərini bilir. 1977-ci ildən Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin VVAQ İdarəsində məsləhətçi, baş məsləhətçi, Qanunların Sistemləşdirilməsi və Qanun Layihələrinin Hazırlanması İdarəsində baş məsləhətçi, rəis müavini işləmişdir. 1988-ci ildən respublika prokurorunun köməkçisi, Nazirlər Soveti Hüquq şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1990–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Aparatının Dövlət-hüquq şöbəsinin müdiri, hüquq siyasəti üzrə Azərbaycan Respublikasının Dövlət müşaviri olmuşdur. On ikinci çağırış Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin (1991), üçüncü, dördüncü və beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur.

Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvüdür. Amerika Birləşmiş Ştatları, Lüksemburq, Polşa, Rusiya, Ukrayna parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür. Avropa Şurasının Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin və Azərbaycan–Rusiya parlamentlərarası komissiyasının üzvüdür.

Eyni zamanda Azərbaycan Respublikası Təhlükəsizlik şurasının katibi vəzifəsi həvalə edilmişdir. Bir müddət müvəqqəti olaraq Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibini vəzifə səlahiyyətlərini icra etmişdi.

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan — Bəhreyn parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

2 övladı var.

## Partiya fəaliyyəti
1999-cu ildə Ayaz Mütəllibov rəhbərliyində təsis edilən Vətəndaş Birliyi Partiyasında 2000-ci il parlament seçkilərindən sonra mübahisələr yaranmışdır. Partiya partiya katibi İqbal Ağazadə və partiya qurucusu Ayaz Mütəllibov rəhbərliyində iki qola bölünmüşdür. İqbal Ağazadənin rəhbərliyindəki qol 15 mart 2002-ci ildə Azərbaycan Ümid Partiyasına birləşmişdir. Birləşmiş partiyanın sədri İqbal Ağazadə seçilmişdir. 2003-cü ildə Ayaz Mütəllibov rəhbərlik etdiyi partiyanın Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası ilə birləşməsi ilə bağlı qərar qəbul etmişdir, lakin dövrün partiya katibi Sabir Hacıyev bununla razılaşmayaraq partiya rəhbərliyinə keçmişdir.

Vətəndaş Birliyi Partiyası 22 may 2023-cü ildə özünü buraxma qərarı almışdır və beləliklə Sabir Hacıyev bitərəf siyasətçi olaraq fəaliyyətinə davam etmişdir.

## İstinadlar
Mahir Aslanov

**Mahir Aslanov** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV çağırış deputatı.

## Həyatı
M. Aslanov 1949-cu il noyabrın 22-si Naftalan şəhərində anadan olub. Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Mexanika fakültəsini bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 1971-ci ildə Xabarovsk vilayətinin Teploozyorski sement zavodunda mexanik kimi başlayıb. 1973–1978-ci illərdə "Aztransqaz" İstehsalat Birliyində mühəndis, böyük mühəndis və avtomobil təsərrüfatının müdiri vəzifələrində çalışıb. 1978–1992-ci illərdə Azərbaycan Avtomobil Nəqliyyatı Nazirliyində təhlükəsizlik texnikası üzrə mühəndis, böyük mühəndis, şəhərlərarası sərnişindaşıma avtobus parkında baş mühəndis, avtokombinatda aparıcı mühəndis, baş mühəndisin müavini və baş mühəndis olub.

1992-ci ildən "Azəravtonəqliyyat" Dövlət Konsernində aparıcı mühəndis kimi fəaliyyət göstərib. 1993-cü ildən "Azazmoimport", 1995-ci ildən isə "Kəpəz" firmasının direktoru vəzifəsində çalışıb.

O, 2010–2020-ci illərdə Milli Məclisin iki çağırış deputatı olub. Bitərəf deputat olan Mahir Aslanov Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin üzvü olub. O, Azərbaycan–Əfqanıstan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, həmçinin Belçika, Bolqarıstan, Finlandiya, Gürcüstan və Özbəkistan parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvü kimi fəaliyyət göstərib.

24 fevral 2026-cı ildə Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən "Medicana" xəstəxanasında ürək əməliyyatı zamanı dünyasını dəyişib.

## İstinadlar
Rövşən Rzayev (siyasətçi)

**Rzayev Rövşən Şükür oğlu** () — Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV çağırış deputatı

## Həyatı
1962-ci il yanvarın 20-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini və 1993-cü ildə həmin universitetin hüquq fakültələrini bitirmişdir.

1982-ci ildən Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin sistemində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 2004-cü ildən 101 saylı Xanlar Daşkəsən seçki dairəsi üzrə Milli Məclisin deputatı seçildikdən sonra uzun müddət Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu Komitəsinin sədrinin müavini vəzifəsində işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olduğu dövrdə AvroNEST Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü qismində bu beynəlxalq qurumun Prosedur Qaydalarının hazırlaması üzərində işləmişdir.

Avropa Şurası Parlament Assambleyasının üzvü kimi həmin qurumun "Miqrasiya, qaçqınlar və əhali üzrə" və "Sosial məsələlər" üzrə komitələrində çalışmışdır.

Azərbaycan-Almaniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunu rəhbəri olduğu dövrdə bu ölkələr arasında faydalı əməkdaşlığın artırılması sahəsində çalışmışdır.

"Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ bölgəsinin azərbaycanlı icması" İctimai Birliyi 5 iyun 2009-cu il tarixli qurultayında həmin İctimai Birliyin İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 aprel 2018-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin Sədri vəzifəsinə təyin edilib.

Hüquqşünas, dövlət xadimi, ədliyyə general-mayoru Şükür Rzayevin oğludur.

## İstinadlar
Sevinc Hüseynova

**Sevinc Hüseynova** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV, V, VI və VII deputatı.

## Hayatı
Sevinc Hüseynova 28 yanvar 1970-ci il tarixində Gədəbəy rayonunun Slavyanka kəndində anadan olmuşdur. Saratov Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirmişdir.

1992–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq Komitəsinin Gədəbəy rayon Torpaq şöbəsində inspektor, 1994–2006-cı illərdə Gədəbəy Rayon Gənclər və İdman İdarəsinin rəisi, 2006–2009-cu illərdə Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının təhsil, səhiyyə və mədəniyyət məsələləri üzrə müavini-şöbə müdiri işləmişdir. 2009–2010-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyində baş məsləhətçi-kollegiyanın məsul katibi, Regionlar ilə iş və kadrlar şöbəsinin aparıcı məsləhətçisi vəzifələrində çalışmışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyası üzvüdür.

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan - Honduras parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

3 fevral 2025-ci ildə Milli Məclisin Hesablayıcı komissiyasının tərkibinə daxil edilib.

## İstinadlar
Kamilə Əliyeva

**Kamilə Əli ağa qızı Əliyeva** () — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin IV, V və VI çağırış deputatı

## Həyatı
Kamilə Əliyeva 1967-ci il iyunun 8-də anadan olub. Kamilə Əliyeva ali təhsilini S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində alıb.

Kamilə Əliyeva ailəlidir.

## Fəaliyyəti
Kamilə Əliyeva 2010-cu il noyabrın 7-də Azərbaycan Milli Məclisinin IV çağırış üzvü seçildi. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Əliyeva 111 saylı Zaqatala-Balakən dairəsindən Milli Məclisdə mandat aldı.

Kamilə Əliyeva 2015-ci il noyabrın 1-də Azərbaycan Milli Məclisinin V çağırış üzvü seçildi. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Əliyeva 111 saylı Zaqatala dairəsindən Milli Məclisdə mandat aldı.

## Mükafatları
* "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi" yubiley medalı (27 may 2019-cu il)

## İstinadlar
Bayburt qalası

**Bayburt qalası** və ya **Çinimaçin qalası** - Türkiyənin Bayburt ilində yerləşən qala.

## Haqqında

Bayburt şəhərinin şimalında qayalar üzərində tikilən qalanin kimlər tərəfindən tikildiyi dəqiq bilinmir. Baqrat sülaləsi (885-1044) dövründə varlığından söz açılan qalanın eramızdan əvvəl də tikildiyi istisna olunmur.

Qala türklərin əlinə keçməmişdən qabaq Bizansın, ermənilərin hakimiyyəti altında olub. Mənbələrdə bir çox dəfə təmir olunduğu qeyd olunub.

Xalq arasında Çinimaçin qalası kimi də tanınan qalanın adı "Kitabi Dədə Qorqud" dastanında çəkilir.

Osmanlı dövründə qalanın rəsmi adı da Çinimaçin olub. Qalanın şərqində XIV-XVIII əsrlərdə tikilən kilsə qalıqları var. Qərb tərəfində isə mağara yerləşir.
Novruz Aslanov (dəqiqləşdirmə)

* Novruz Aslanov — hərbçi, II Dünya müharibəsində alay komandiri.

### Digər
*Novruzəli Aslanov — Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı. 

## Həmçinin bax
* Novruz (ad)
* Aslanov
Bran qəsri

**Bran qəsri** — Rumıniyanın Braşov şəhərində yerləşən qəsr. Qəsr Erdel və Eflak bölgələrinin sərhədində yerləşir. "Drakulanın qəsri" olaraq da adlandırılır. Çünki yazıçı Bram Stokerun "Drakula" əsərində hadısələr bu qəsrdə cərəyan edir.

Qəsr indi muzey kimi istifadə olunur və burada Kraliça Mariya tərəfindən toplanan mebellər və incəsənət əsərləri sərgilənir. Turistlər qəsri sərbəst gəzə bilərlər. Qəsrin aşağı hissələrində isə rumın kəndlilərinin tikililəri sərgilənən açıq muzey yerləşir.

## Tarixi
1212-ci ildə Tevton ordeni ildə 1 milyondan çox tacirin keçdiyi Burzenlandiyadakı dağ vadisinin girişinin qarşısına qəsr tikdilər, lakin 1242-ci ildə qəsr monqollar tərəfindən dağıdıldı. Bran qəsri bir də Macarıstanlı I Luis tərəfindən 17 noyabr 1377-ci ildə Braşov saksonlarına qəsr tikməyə icazə verməsi ilə bərpa olundu. 1438–1442-ci illərdə qəsr Osmanlı İmperiyasına qarşı müdafiə olunmuşdur. Vallaxiya kralı Vlad Tepeşin 1448–1476-cı illərdə Bran keçidindən keçməsinə baxmayaraq qəsr tarixində vacib rol oynamamışdır. Qəsr Macar Krallığına aid idi, lakin kral Vladislav borcunu ödəmədiyi üçün 1533-cü ildə qəsr Braşov şəhərinin olmuşdur. XVIII əsrdə qəsr vacib strateji mövqeyə sahib idi. 1920-ci ildə qəsr Rumıniya Krallığının rəsmi iqamətgahı oldu. Kraliça Mariyanın ən sevdiyi yerlərdən biri olub. Qəsr daha sonra qızı İlliananın oldu, ancaq 1948-ci ildə kommunist rejim qəsri ələ keçirdi.

2005-ci ildə Rumıniyada qüvvəyə minən qanunla qəsr 2006-cı ildə İlleananın oğlu Dominik von Habsburqa verildi.2007-ci ildə qəsr 40 milyon funta satışa çıxarılıb. 1 iyun 2009-cu ildə Habsburq qəsri ziyarətçilərin üzərinə açdı.

## Qalereya

Fayl:Bran_castle_09.png|
Fayl:Bran_castle_courtyard_round_tower.jpg|
Fayl:Castle_bran_01.jpg|
Fayl:Bran, wejście do zamku DSCF7390.jpg|
Fayl:Bran, baszta zamkowa DSCF7398.jpg
Fayl:Castle_bran_07.jpg|.
Fayl:Castle Bran.jpg|
Fayl:Bran, dziedziniec zamkowy DSCF7399-001.jpg
Fayl:Castul Bran courtyard view1.jpg|
Fayl:Bran, zamek DSCF7383.jpg
Fayl:Bran, krzyż w ogrodach zamkowych DSCF7428.jpg
Fayl:Bran castel secret passage.jpg|
Əfəndiyev

**Əfəndiyev** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

* Altay Əfəndiyev (d. 1958) —  Azərbaycan diplomatı
* Bahəddin Əfəndiyev — Qori müəllimlər seminariyası məzunu
* Cavidan Əfəndiyev (d. 1985) — Azərbaycanlı yazıçı, şair, dramaturq
* Elçin Əfəndiyev (d. 1943) — Azərbaycan xalq yazıçısı, filologiya elmləri doktoru
* İsmayıl Əfəndiyev (1910–1967) — Azərbaycan aktyor və rejissoru, Azәrbaycanın әmәkdar incəsənət xadimi
* Mirsadıq Əfəndiyev (1902–1942) — Türk İşçi-Kəndli Teatrının direktoru
* Oqtay Əfəndiyev 
** Oqtay Əfəndiyev (1926–2013) —  tarix elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü
** Oqtay Əfəndiyev (d. 1939) — Azərbaycan hüquqşünası
** Oqtay Əfəndiyev — Azərbaycan aktyoru
**  (d. 1966) — Azərbaycanəsilli Ukrayna iş adamı
* Rasim Əfəndiyev (1928–2010) — professor, sənətşünaslıq doktoru, Akademiyanın həqiqi üzvü (2001)
* Rəşid bəy Əfəndiyev (1863–1942) — Azərbaycan müəllimi, maarifçi və yazıçı
* Rövşən bəy Əfəndiyev (1885–?) — Azərbaycan müəllimi, maarifçi
* Süleyman bəy Əfəndiyev (1864–1919) — general-mayor
* Timuçin Əfəndiyev (d. 1945) — tənqidçi, ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru (1999), professor
* Yalçın Əfəndiyev (1937–2019) —  Azərbaycan kinorejissoru

## Həmçinin bax
* Əfəndiyeva
Qabriel Vikström

**Qabriel Vikström** (d. 21 fevral 1985) — İsveç Sosial-demokratlarının təmsilçisi olan siyasətçisi. 2014-cü ildən bəri İsveç hökumətində ictimai səhiyyə, tibbi xidmət və idman naziri olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Vikström öz karyerasına 2006-cı ildə Västmanland ərazisində İsveç Sosial-demokrat Gənclər Birliyində başlayıb. O, 2007-ci ildən 2011-ci ilə qədər Gənclər Birliyinin yerli idarəçilər palatasının üzvü, 2011-ci ildən kabinetə seçilənə qədər isə yerli sədri olub.

Yerli sədr kimi 2013-cü ildə sosial-demokrat konqresində gənc işsizlər üçün 90 günlük qarantiyanı təklif edərək sosial demokrat liderliyini sübut etdi. Təklif partiya tərəfindən rədd edildi, ancaq konqres deliqasiyaları tərəfindən nəzərə alındı və baş nazir Stefan Löfvenin kabinetinin açar islahatlarından oldu.

## İstinadlar
Vikipediya abidəsi

**Vikipediyaya abidə** () — Polşanın Slubitse şəhərində yerləşən və dünyada vikipediyaya həsr edilmiş ilk abidə.

Açılışı 22 oktyabr 2014-cü il tarixində olmuşdur.

## İstinadlar
Parisin inzibati bölgüsü

**Arondisman** (; [aʀɔ̃dismɑ̃]) — Paris bələdiyyə inzibati ərazi bölgü vahidi. Paris şəhəri 20 bələdiyyəyə dairəsinə bölünür. Arondismanın nömrəsi iki son poçt indeksi ilə göstərilir. Nömrələnmə spiral boyu saat əqrəbi istiqamətində, mərkəzdən Sena çayının sağ sahili istiqamətində aparılmışdır.

(а) 1-4 dairələr üçün ümumi statistika: əhali 102 300 nəf; əhali sıxlığı 18 301 nəf./km².

 
## İstinadlar
Rivoli küçəsi (Paris)

**Rivoli küçəsi** (fr. *Rue de Rivoli*) — Parisin ən məşhur və ən uzun küçələrindən biri. Rivoli Konkord meydanından başlamış Şanzelize prospektinin şərqə doğru davamı olub, Sena çayının sağ sahili boyu 3&nbsp;km uzanır.
Küçənin Pale Royala qədər olan hissəsi 1806 cı ildə Napoleonun sərəncamı əsasında salınmış, 1797 ci ildəki Rivoli yaxınlığında qazanılmış qələbənin şərəfinə adlandırılmışdır. Sonralar X Karl və Lui Fillip Napoleonun başlamış olduğu bu küçəni şərqə, Mare məhəlləsinə qədər uzatmışlar.
Qotik üslublu Sen Jen qülləsi, Janna d'Arkın qızılı atüstü heykəli bu küçə´də yerləşir.
Arif Bayramov

**Arif Əli oğlu Bayramov** ( - 17 oktyabr 2025) — Azərbaycan alimi, biologiya elmləri doktoru, professor, Mərkəzi Nəbatat Bağı Örtülü şəkildə becərilən bitkilər laboratoriyasının baş elmi işçisi.

## Həyatı

## Elmi Fəaliyyəti
Şəxsi tədqiqatların elmi istiqaməti kserofit qrup bitkilərlə bağlıdır və aparılmış introduksiya tədqıqatlarında 150 yeni bitki növü öyrənilmişdir. Bu növlərin təkamüldə struktur əlamətlərinin uyğunlaşma mahiyyəti aşkar olunub, ekoloji-tarixi retroproqnoz fonunda və floroqenetik analiz əsasında onların əmələ gəlmə mənşəyi, hal-hazırkı təbii areallarına miqrasiya yolları və vaxtı araşdırılmışdır.

1980-ci ildən laboratoriya yaxud şöbədə aparılan mövzulara rəhbərlik edilib və dünyanın müxtəlif regionlarından cəlb edilmiş 300 yeni növ üzrə introduksiya tədqiqatları aparılmışdır. Nəticədə 200 növə yaxın bitki (şəxsi tədqiqatların bitkiləri daxil olmaqla) quru subtropik şəraiti üçün perspektivli növ kimi qəbul olunub və müxtəlif illər Akademiyanın tətbiqi planı üzrə profilli müəssisələrə tətbiq olunmuşdur. Aparılan işlər nəticəsində (rəhbərlik edilmiş və şəxsən aparılmış) quru subtropik zonalarda introduksiya üçün floristik mənbələr aşkar olunub, onların perspektivliyi nəzəri və praktiki cəhətdən əsaslandırılmışdır.

## Elmi əsərləri
Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı 80-dir. Bunlardan 44-ü xaricdə çıxıb.

# Кавказская флора как интродукционный очаг лекарственных, ароматических, декоративных растений для зоны сухих субтропиков. Межд.конфер., ВИЛАР, Москва, 2004. 77–79.
# Ботанико-географический анализ растений интродуцированных из средиземноморской флоры в условия сухих субтропиков. AMEA-nın Botanıka institutunun elmi əsərləri. 28-ci cild, 2008. 199–200.
# Ботанико-географический анализ растений интродуцированных из восточно-азиатской флоры в условия сухих субтропиков. AMEA-nın Botanika institutunun əsərləri. 29-cu cild, 2009. 455–458.
# Ботанико-географический анализ растений интродуцированных из среднеазиатской флоры в условия сухих субтропиков. AMEA –nın Botanika institutunun əsərləri, 30-cu cild, 2010, s.232–234.
# Ботанико-географический анализ растений интродуцированных из североамериканской флоры в условия сухих субтропиков. AMEA Mərkəzi Nəbatat Bağının əsərləri, 2011, 1X cild, s.16–21.
# Экологические основы интродукции растений в условиях сухих субтропиков Кавказа. AMEA Mərkəzi Nəbatat Bağının əsərləri, 2013, X1 cild, s.14–27.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bayramov Arif Əli oğlu (science.gov.az)
Alma bayramı

**Alma bayramı** — Azərbaycan ərazisində, əsasən də Quba rayonunda oktyabr ayında, alma yığımının sonunda keçirilən bayram şənliyi.

Alma Festivalı (azərb. Alma bayramı) Azərbaycanda hər il məhsul günlərində qeyd olunan bir tətildir. Azərbaycanda meyvə yetişdirmə mərkəzi sayılan Quba 
şəhərində tətil günlərində alma sortlarını və onlardan müxtəlif məhsulları nümayiş etdirən sərgilər var.

## Tarixi
Bu bayram Qubada ilk dəfə 2012-ci ildə keçirilmişdir.

## Mahiyyəti
Festivalda ən böyük meyvə, ən ləzzətli alma mürəbbəsi, ən ləzzətli meyvə şirəsi, kompot, cem və ya alma tortu üçün yarışmalar keçirilir. Festival müxtəlif konsertlər, ip gəzənlərin və sənətkarların çıxışları ilə müşayiət olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Naha

**Naha** (; okin. Naafa) — Yaponiyanın Kyuşu regionunda yerləşən Okinava prefekturasının paytaxtı.

## Tarixi
Okinavada sosial hərəkat lideri olan Kameciro Senaqa 1957-cı ildə Naha şəhərinin meri olmuşdu.

## Qardaş şəhərləri

* , Fuçjou (1981)
* , Honolulu (1961)
* , Kavasaki (1996)
* , Niçinan (1969)
* , San Visenti (1978)
* , San Paulo 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fayl (Portuqaliya)

**Fayl** (port. *Fail*) — Portuqaliyada Vizeuya (fregeziya) daxil olan şəhərlərindən biridir.
Vizeu bələdiyyəsinin əsas hissəsidir.
## İstinadlar
* Rəsmi səhifə 
## Həmçinin bax
*Fayl
Məzahir Ağayev

**Məzahir Bəybala oğlu Ağayev** () — aktyor.

## Həyatı
Məzahir Ağayev 1957-ci il aprel ayının 30-unda Kürdəmir şəhərində anadan olmuşdur. 1 saylı məktəbi bitirmişdir.Mədəni - Maarif texnikomunda təhsil almışdır və bitirdikdən sonra İncəsənət inistutunda Mehdi Məmmədov və Şəfiqə Məmmədovadan və bir neçə görkəmli aktyorlardan və müəllimlərdən dərsalmışdır.Ali təhsilini bitirdikdən sonra təyinatla Mingəçevir Dram teatrında işləmişdir.Sumqayıtda dram teatrında çalışıb. Onunla bərabər Müdafiə Nazirliyində videoarxiv şöbəsində çalışıb (ölənədək).

1996-cı il aprel ayının 13-də ürək tutmasından vəfat etmişdir. Evli idi 2 oğlu 1 qızı vardır.

## Fəaliyyəti
Onun çəkildiyi ən məşhur filmlərdən biri "Ağ atlı oğlan" filmidir ki, orada Məzahir Ağayev komandir rolunda oynayır. Filmdə 1992-1993-cü il Qarabağ müharibəsindən bəhs olunur.

## Filmoqrafiya
* Ağ atlı oğlan (film, 1995)
* Hücum (film, 1989) 
* Səmədbəy (film, 1995) 

## İstinadlar
Sarı Aşıq türbəsi

**Sarı Aşığın abidəsi (XVII əsr)** – Laçın rayonu Güləbird kəndi ərazisində bayatı ustadı Sarı Aşığın qəbri.

Həm şifahi xalq ədəbiyyatı, həm də yazılı ədəbiyyatda mahir bayatı ustası kimi tanınan Sarı Aşığın həyat yolu hələ saglığında ikən əfsanə və rəvayətlərə çevrilmiş, onun adı və sənəti əsrlərin sınağından keçərək bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır.

XVII əsr Azərbaycan aşıqlarından olan Sarı Aşığın doğum və ölüm tarixi dəqiq məlum deyil. Sarı Aşıq Laçın rayonunun Güləbird kəndinin yaxınlığında Həkəri çayının sağ sahilində XVII -XIX əsrlərdə mövcud olan və hazırda xarabalıqları qalan Qaradağlı kəndində anadan olub, burada yaşayıb və Qaradağlı kəndinin yaxınlığında hazırkı Güləbird kəndinin ərazisində dəfn olunub.

Aşığın qəbrinin baş daşına onun xəyali şəkli də həkk olunub. Arxeoloqlar 1927-ci ildə Sarı Aşığın məzarının yerləşdiyi Güləbird qəbristanlığında və türbədə araşdırmalar aparmış, belə qənaətə gəlmişlər ki, türbə XVII əsrə aiddir. Sarı Aşığın həyatıyla bağlı xalq arasında "Yaxşı və Aşıq" dastanı təşəkkül tapıb. Sarı Aşıq əsasən bayatılarıyla tanınır. O, "bayatı qoşmaq qadın işidir" deyənlərə meydan oxuyaraq yaradıcılığında bu janra üstünlük verib.

Aşıq əsasən əxlaqi məsələlərə toxunan bu bayatılarında cinaslardan çox ustalıqla istifadə edib. Şeirlərində atalar sözlərini və məsəlləri tez-tez işlədən Sarı Aşıq çoxlu sayda sevgi şeirlərinin də müəllifidir. 1993-cü ildə erməni vandalları Sarı Aşığın qəbrini tamamilə dağıdıblar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Fatima (şəhər)

**Fatima** (port. *Fátima*) — Santarem qraflığında Portuqaliyanın şəhəri.

Həmçinin 1917-ci ildə Məryəm ananı gördüyünü iddia edən üç çobanın yaşadığı və sonradan müqəddəs bir yer olaraq qəbul edilən kəndin adıdır. Katolik kilsəsi bunun xatirəsinə dövlətin də köməyi ilə nəhəng bir Katedral inşa etdirmişdir. Fatima yalnız Portuqaliyanın deyil, Roma-Katolik Kilsəsinin ən əhəmiyyətli həcc yerlərindən biridir.

## İstinadlar
* Sanctuary of Fátima — Rəsmi sayt,
* Pilgrims of Fátima — Rəsmi sayt
* https://vivefatima.com/tv-fatima 
* Fatima haqqında dini məqalə, и
Uşaq qalası

**Uşaq qalası** — Laçın rayonu Quşçu kəndi ərazisində yerləşən orta əsrlər (XV əsr) qalası. Uşaq qalası Laçın rayonunun Quşçu kəndinin "Qalacıq" adlanan ərazisində inşa edilib. Qala çox-çox əvvəllər uçub dağılmış, 4–5 daş hündürlüyündə özülü qalmış qalanın heç bir təsviri günümüzə qədər gəlib çıxmamışdır

## İstinadlar
Ritz oteli (Paris)

**“Ritç”** () — Parisin möhtəşəm otellərdən biri.
thumb|265px|''“Riç” oteli 
thumb|265px|Rəssam Pyer Jorj Jannio, ''“Ritç” otelinin bağçası'' (1908)
## Tarix
Otel Ritç ilk dəfə 1898-ci ildə İsveçrə əsilli otelçi işadamı Sezar Ritç tərəfindən Vandom meydanının №15 ünvanında açılmışdır. Bu uğurlu başlanğıcdan sonra Sezar Ritç London və digər şəhərlərdə silsilə otellərini açmağa nail olur. XVIII əsirdə Arduen Mansar tərəfindən əsası qoyulmuş aristokratik iqamətgah üslubunda inşa edilmiş otel binasının  müəllifi memarı Şarl Myui olmuşdur. O dövürdə “Ritç” yeganə otel idi ki, onun hər bir nömrəsi vanna otağı ilə təmin edilmişdir. Otel mətbəxinə cavabdeh isə əfsanəvi aşpaz Ogüst Eskofe olmuşdur.
Reytinq

**Reytinq** () — hansısa bir obyektin və ya halın əhəmiyyətini və ya nüfuzunu göstərən say göstəricisi.

Reytinq nümunələri :
* Məşhur şəxsin (siyasət, mədəniyyət və s. sahəsində) populyarlıq dərəcəsi.
* Fiziki və ya hüquqi şəxsin kredit skorinqi.
* Elo reytinqi — siniflənmə siyahısında oyunçunun qiymət göstəricisi.
* Kredit reytinqi - kredit etibarlılığı.
* Dünya reytinqi — dünya reytinq agentliklərinin aqreqatoru..
* Televiziya proqramlarının populyarlığının televiziya reytinqi 
* Yaş reytinqi — film, televiziya verilişinin və videooyunun məzmunu.
* Biznes-reytinq — müəssisələrin sahə, dövlət və digər kriteriyalar üzrə reytinqi.

## İstinadlar
Ağa İbrahim Əminüssultan

**Ağa İbrahim Zal bəy oğlu Əminüssultan** () — Nasirəddin şahın xas xidmətçisi.

## Həyatı
Ağa İbrahim Zal bəy oğlu Salmas şəhərində anadan olmuşdu. Atası qul kimi Əmir Süleyman xan Qovanlı-Qacar tərəfindən Tiflisdən gətirilmişdi. Müsəlman olandan sonra azadlığa buraxılmışdı. Abbas mirzənin yaxınlarından olan gürcü əsilzadəsi Laçın xana yaxınlaşmışdı.

Ağa İbrahim kiçik yaşlarında pinəçi şagirdi kimi işə başlamışdı. Zirəkliyi sayəsində saraya yaxınlaşaraq *abdarbaşı* vəzifəsinə yiyələndi. Sonra Əminüssultan ləqəbinə layiq görüldü. İki il sonra şahın dəvə və qatır tövlələrinə başçı təyin edildi.

Ağa İbrahim Əminüssultan 1883-cü ildə vəfat edib.

Ağa İbrahimin Ələsgər xan, İsmayıl xan adlı oğlanları vardı.

## Həmçinin bax
* Mirzə Ələsgər xan Əminüssultan
* Mirzə İsmayıl xan Əminülmülk

## Xarici keçidlər
Qanlı Bazar

**Qanlı Bazar** () - 16 fevral 1969 tarixində İstanbul Taksim meydanında ABŞ-nin 6 Flotunu etiraz etmək üçün 76 gənclik təşkilatının toplandığı sırada meydana gələn hadisələrdir. Tarixçi Feroz Əhməd isə hadisəsi "mütəşəkkil bir faşist şiddət nümunəsi" olaraq xarakterizə etmişdir. 6 Flotun İstanbula gəlişini etiraz edən Ankara, İzmir, Trabzon və İstanbuldakı kiçik diametrli göstərilərin ardından, şagird və işçi təşkilatları 16 Fevralda İstanbulda İmperializm və istismara qarşı bir gediş və Mitinq etmə qərarı aldı. 76 gənclik təşkilatının qatılacağı nümayiş üçün qubernatorluqdan lazım olan icazə də alınmışdı. Nümayiş edilmədən əvvəlki günlərdən gərginlik artmışdı, çünki 14 fevraldakı Cümə namazından sonra Kommunizmlə Mübarizə Dərnəyi ilə sağ tərəfin yoxlamasında olan Milli Türk Tələbə Birliyinin liderliyində "Bayrağa hörmət" mitinqi təşkil edildi. Bu mitinqdə kommunistlərə qarşı döyüş açıldığı elan edilərək xalqa iki gün sonra təşkil ediləcək olan 6 Flotu Etiraz Gedişində kommunistlərə lazım olan dərsi vermək üzrə toplanma çağırışı edildi.

16 fevral günü, nümayişçilər Bölünməyə doğru gedişə keçmək üzrə Beyazıtda toplanarkən, "kommunistlərə lazım olan dərsi vermə" çağırışına uyğun gələn sağ fikirli kəslər də Bölünmə Meydanına gəldilər. Burada toplu qılınan namazın ardından daşlı və çubuqlu bir şəkildə gözləməyə qoyuldular. Bəyazit Meydanında toplanan gənclik təşkilatları gedişə keçdilər. Sultanəhməd, Sirkəçi, Əminönü, Qaraköy və Dolmabahçə üzərindən Taksim Meydanına çatan nümayişçilərin önünü kəsən polis, sahəyə kiçik qruplar halında girmələrini təmin etdi. Sahəyə girənlər də burada gözləyən və yalnız iki sıra olan polis barrikadasını asanlıqla aşan sağçıların çubuqlu, daşlı və bıçaqlı hücumuna uğradı. Təkbir gətirən təcavüzkarlar, nümayişçiləri şiddətli bir şəkildə döydü. Hadisələr əsnasında Əli Turqut Aytaç və Dayanan Ərdoğan adlı gənclər bıçaqlanaraq öldürüldü. Bu sırada polisin təcavüzkarları maneə törətməməsi diqqət çəkdi.

Sabahısı gün Hürriyət qəzetində nəşr olunan Əli Turqut Aydaçın bıçaqlandığı anı göstərən fotoşəkildə bir cəmiyyət polisinin hadisəsi yalnız izləməklə kifayətləndiyinin başa düşülməsi cəmiyyətdə böyük reaksiya yaratdı. İqtidardakı Ədalət Partiyası xaricindəki siyasi partiyalar dövrün daxili işlər naziri Faruk Sükanın istefasını istədilər. Buna qarşılıq, Sükan günahı solçu şagirdlərə atdı və polisin normal vəzifəsini yerinə yetirdiyini ifadə edərək reaksiyalara qeydsiz qaldı. Bu vaxt AP üzvü bəzi millət vəkilləri də günahlandırmalara qatıldılar. Hətta AP senatoru Mahmud Vural mövzuyla əlaqədar bir ümumi görüşmə açılmasını istəsə də yalnız hadisə haqqında məhdud bir istintaq icra edildi

## Həmçinin bax
* Əks-partizan
Arapgir kafedralı

**Arapgir kafedralı** — Türkiyənin Malatya vilayətinin Arapgir ilçəsində yerləşən və 1249-cu ildə tikilən tarixi erməni kilsəsi.

## Tarixi
Tanrının müqəddəs anası adlandırılan kilsə 1249-cu ildə tikilmişdir. Şərqi Avropanın ən böyük kilsələrindən biri olmuşdur. 3000 nəfərlik tutuma malik idi. 1915-ci ildə erməni-türk qarşıdurması zamanı kilsə böyük zərər görmüşdür. Daha sonra təmir edilərək məktəb kimi istifadəyə verilmişdir. 1957-ci ildə Arapgir bələdiyyəsi kilsəni yıxmaq qərarına gəlmiş, 18 sentyabr 1957-ci ildə kilsə dinamitlə yıxılmışdır. Kilsənin yerləşdiyi ərazi Hüseyn adlı kəndliyə 28.005 lirə qarşılığında satılmışdır. Bugün kilsənin qalıqları ərazidə hələ də qalmaqdadır.

## Qalereya

Fayl:Arapgir church.png
Fayl:Arapgir church1.png
Quançjou üzüyü

**Quançjou üzüyü** () — Çinin Quançjou şəhərində çay sahilində böyük göydələn. Göydələn biznes mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. Hazırda burada "Hongda Xingye Group" şirkətinin baş ofisi və bir neçə iri kompaniyanın ofisləri yerləşir.

## Tarixi
İtaliyalı memar Cozef di Paskualenin layihəsi əsasında tikilmişdir. Tikintisi 2013-cü ildə başa çatmışdır.

## Forması
Göydələn formasına görə yumru kökəni xatırladır. Göydələn su üzərində 8 rəqəmini əks etdirir ki, bu da Çin mədəniyyətində xoşbəxt rəqəm sayılır.

Hündürlüyü 138 metr olan bu bina 33 mərtəbəlidir. Otaqların ümumi sahəsi 185 min kvadratmetr təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Holon

**Holon** - İsrailin mərkəz dairəsində yerləşən şəhər. 1936-cı ildə qurulmuşdur.

## İstinadlar
Taner Yıldız

**Taner Yıldız** () — Türk siyasətçi, elektrik mühəndisi. 22., 23. və 24. Dövr Ədalət və İnkişaf Partiyası Kayseri millət vəkili və Türkiyə respublikasın Enerji və Təbii Qaynaqlar Naziridir.

## Həyatı
3 Aprel 1962 tarixində Yozğadın Boğazlıyan mahalına bağlı Dəvəçipinar Qəsəbəsində dünyaya gəldi. Lisey təhsilini Kayseri Liseyində tamamladı.
İstanbul Texniki Universiteti Elektrik-Elektronik Fakültəsi Elektrik Mühəndisliyi Hissəsini bitirdi. Kayseri Elektrik İstehsal Şirkətinin İdarə heyəti Üzvü, Kayseri və Ətrafı Elektrik TAŞ-ının İdarə heyəti Üzvü və Ümumi Müdiri olaraq vəzifə yerinə yetirdi.
2002 ümumi seçkilərində Əİ Partiyasından Kayseri millət vəkili namizədi oldu, 22. Dönəmdə Türkiyə Böyük Millət Məclisinə girdi. Baş nazir Ərdoğanın enerji məsləhətçiliyi vəzifəsini icra etdi. 1 May 2009-da 60. Hökumətdə reallaşan kabinet dəyişikliyi nəticəsində Enerji və Təbii Qaynaqlar Nazirliyi vəzifəsini Məmməd Helmi Gülərdən götürdü.
Yıldız, 1 dekabr 2009 tarixində hökumətin nüvə stansiya proyektinə qarşı etdiyi hərəkətlərlə ictimaiyyət gündəminə tez-tez gələn Qrinpisin Aralıq dənizi ofisini ziyarət etdi. Özünə Nüvə ilə Yaşamağa Hazırsınızmı? şəklində bir üst geyimi də hədiyyə edilən Yıldız, beləcə Qrinpis Türkiyə Ofisini ziyarət edən ilk nazir oldu.

Evlidir və 4 övladı var.

## Xarici keçidlər

* Enerji və Təbii Sərvətlər Nazirliyi 
* TBMM-dəki səhifəsi
Soriya

**Soriya** () — İspaniyada şəhər. Soriya vilayətinin mərkəzi. Duero çayının sahilində yerləşmişdir.

## Qalereya

Fayl:Valdelavilla detalle de arco en una calle.JPG|Tarixi abidə
Fayl:So-arboldelamusica.JPG|Ümumi görünüş


## İstinadlar
Maebaşi

**Maebaşi** () — Yaponiyanın Honşu adasında olan Kanto regionunda yerləşən Qunma prefekturasının paytaxtı.

## Qardaş şəhərləri

* , , Birminqem
* , , Miluoki

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qlüksburq qəsri

**Qlüksburq qəsri** - Almaniyanın Qlüksburq şəhərində yerləşən qəsr. Avropa intibah dövrünün ən gözəl nümunəsidir.

## Haqqında
Qəsr 1582-1587-ci illəri arasında Şlesviq-Holşteyn-Sonderburq hersoqu II Karlın (1545-1622) şərəfinə Nikolaus Kariye tərəfindən keçmiş monastır ərazisində tikilib. Tikilərkən sudan qorunması üçün 2.5 metr hündürlündəki qranit blok üzərində tikilib. Tikintidə istifadə olunan kərpiclər isə monastırın xarabalıqlarından götürülüb. Qəsrin əsası 30 m2-lik 3 evdən ibarətdir. Böyük zallar və vestibül mərkəzi evdə yerləşir. Qalan iki ev isə yaşayış üçündür.

Qəsrin qüllələrinin diametrləri 8 metrdir.

## Qalereya

| Alman markasında qəsrin təsviri- 13 sentyabr 1977-ci il.
Fayl:Schloss Glücksburg Kapelle Altar.jpg | Qəsrin kilsəsindən mənzərə
Fayl:Luftbild Kulturdenkmal Schloss Glücksburg Wasserschloss Schleswig-Holstein - Foto Wolfgang Pehlemann Steinberg IMG 6753.jpg | Yuxarıdan görünüş
Fayl:Gluecksburg Schloss RoterSaal.jpg | Daxili görünüşü
Fayl:Schloss Gluecksburg 1900.jpg | Qəsrin 1900-cu ildə halını təsvir edən rəsm əsəri
Odeon

**Odeon** — antik memarlıqda musiqi tədbirləri üçün tikilmiş tikililər. Üstləri əsasən amfiteatr şəklində qapalı tikilirdi.

## Haqqında
Odeonlar musiqi tədbirləri, musiqi məşğələləri, şeir müsabiqələri üçün istifadə olunurdu. Əsasən Roma və Yunan mədəniyətlərində istifadə olunub. Qədim Yunanca Ōideion (ᾨδεῖον) "oxuma yeri, məkanı" deməkdir. Bu sözün özü də Aeidō (ἀείδω) — "mahni oxuyan" sözündən əmələ gəlib.

Dünyada bilinən ən qədim odeon E.ə 600-cü ildə Spartada tikilmiş Skias odeonudur. Ən məşhur odeon isə 160-cı ildə Herodes Attikus tərəfindən arvadının xatirəsinə tikdirdiyi Herodes Attikus odeonudur.

## Qalereya

File:Odeon-lyon.jpg | Roman odeonu,  Lion
File:Odeion cavea afrodisia.jpg | Afrodisias odeonu, , Aydın
Turon FK

**Turon Futbol Klubu**, hazırda Özbəkistan Pro Liqasında çıxış edən Özbəkistanın futbol klubudur.

## Tarixi
"**Turon**" futbol klubu 2017-ci ildə Özbəkistanda yaradılıb. O, peşəkar liqada debütünü 2019-cu ildə Özbəkistan Pro Liqasının B qrupunda edib. Pro Liqada (B Liqa) ilk mövsümündə Kuçlu Pro Liqanın A qrupuna yüksəldi. 2020-ci il mövsümündə komandanın tərkibi bir sıra güclü futbolçularla gücləndirildi və Pro Liqada böyük intriqa yaratdı. Mövsümün sonunda Fərqanə "İstiqlal" stadionunda "Neftçi" ilə qarşılaşan Fərqanə derbisində qalib gələrək Özbəkistanın Pro Liqasının çempionu olub və Superliqaya vəsiqə qazanıb. Mövsümün sonunda Özbəkistan Futbol Assosiasiyasının mükafatlandırma mərasimində o, xüsusi mükafata layiq görülüb. 2021-ci il mövsümündən əvvəl Klub rəhbərliyi komandada bir sıra dəyişikliklər edib və komandanın yeni loqosu təqdim olunub. 2021-ci il mövsümünə qədər o, heyətini bir sıra təcrübəli legionerlər və Özbəkistan millisinin sabiq futbolçuları ilə gücləndirib. 2021-ci ildə Super Liqada ilk mövsümündə klub təcrübə çatışmazlığı səbəbindən Pro Liqaya düşdü. Hazırda Özbəkistan Pro Liqasının iştirakçısıdır.

## İstinad

## Xarici keçidlər
Klisson qəsri

**Klisson qəsri** () — Fransanın Breton bölgəsində Klisson yaşayış məntəqəsində yerləşən qəsr. Klisson ailəsinin evi olub.

## Haqqında
Müstəqil Breton dövründə Anjou və Poytou bölgələrinin kəsişmə nöqtəsində yerləşdiyindən hersoqluğun vacib qəsri olub. Qəsrin ilk sahibləri burada XI əsrdə yaşayıblar. Qəsr ilə əlaqədar ilk məlumatlar 1040-cı ilə aiddir. Klisson ayrı-ayrı vaxtlarda 23 bölgənin əhəmiyyətli qəsri olmuşdur.

Bugünkü qəsrin böyük hissəsi XIII əsrə aiddir. Qillem de Klisson bu qəsri Sevr Nantayse çayının yaxınlığında tikdirmişdir. XIV əsrdə III Oliver Klisson qəsrin girişində yeni tikili tikdirmişdir.

## Qalereya

Fayl:Château_de_Clisson.jpg
Fayl:ChateaudeClisson.JPG
Fayl:CastleClissonFrance20100404.jpeg
Fayl:DonjonChateauClisson20100404.jpeg
Fayl:The castle, Clisson, France-LCCN2001697647.jpg
MD5

**MD5** (Message-Digest algorithm 5) – Verilənlərin  tamlığını yoxlamaq üçün istifadə olunan alqoritm. 1991-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda Ron Rivest tərəfindən yaradılmışdır. Tək istiqamətli şifrləmə alqoritmidir. Daxil edilən verilənlərin ölçüsündən asılı olmayaraq onları 128 bitlik hexadecimal simvollara çevirir.
MD5-dəki hər bir verilənin eyni olması mümkün deyildir, çünki generasiya edilən yekun verilən nəticədə 128 bitlik informasiyadır. MD5 şifrlərinin qırılması nəzəri olaraq qeyri mümkündür. Ancaq bəzi MD5 Verilənlər Bazaları ilə bruteforce üsulu ilə 16 simvola qədər olan şifrlər qırıla bilir. Bu cür sistemlər daxil edilən MD5 şifrini öz bazasında əvvəlcədən daxil MD5-lər içərisində axtarır. Amma şifr nə qədər mürəkkəb və uzun olarsa onun qırılmasıda bir o qədər çətinləşir.
## İstifadə edildiyi yerlər
*İnternet qoşulmalarında(SSL-Secure Sockets Layer)
*Virtual özəl şəbəkələrdə(VPN-Virtual private Network)
*kimlik müəyyən etmə əməliyyatlarında
Fayl endirmə saytlarında MD5 geniş şəkildə istifadə olunur. Endiriləcək faylın əvvəlcədən MD5 hash-ı çıxarılır və fayl endirildikdən sonra yeni MD5 hash ilə yoxlanılır. Bununla endirilən faylın tamlığı yoxlanmış olur.
## Həmçinin Bax
*Virtual özəl şəbəkələr (VPN)
*Şifrləmə
Komitet 300

**Komitet 300** və ya **300-lər Komitəsi** () — Yer kürəsində Vahid Dünya Hökuməti (Yeni Dünya Nizamı) yaratmaq istədikləri iddia olunan siyasi-iqtisadi-ictimai təşkilat.

## Həmçinin bax
* 300-lər Komitəsi: Dünya hökumətinin sirləri

## İstinadlar
Ələddin (cizgi serialı, 1994)

**Ələddin** () — 5 sentyabr 1994 və 4 noyabr 1995-ci illər ərzində Disney Channel-də yayımlanan cizgi serialdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Mərkəzi Amerika Ümumi Bazarı

**Mərkəzi Amerika Ümumi Bazarı** - 1950 –ci illərdə inteqrasiya fəaliyyətlərinin arxasınca aparan təsir, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının latın Amerikası kommisiyasının (ECLA) görüşlərinin nəticəsi kimi özünü büruzə vermişdir. O, dövrdə kommisiya inkişaf etməkdə olan ölkələrin inkişaf strategiyası idxalat siyasətinə bağlı sənayeləşmə modellərini proqnozlaşdırmışdır.

Qeyd olunmuş bu faktor Mərkəzi Amerika Ümumi Bazarının yaranmasında böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Bölgə ölkələrinin kiçik olmaları, sənayeləşmənin ancaq birləşmə və geniş bir bazar təşkil etməsində bununla uyğun olmayan yüksək maliyyəli, aşağı səmərəli istehsalatla nəticələnəcəyi ehtimalını ortaya çıxartmışdır. Bu fikirlərlə 1960-cı illərin sonlarında Monaquada iqtisadi inteqrasiyanın əsas müqaviləsi imzalandı və Mərkəzi Amerika Ümumi Bazarı quruldu. Müqaviləyə qoşulan ölkələr Qvatemala, El Salvador, Honduras, Nikaraqua və Kosta-Rika oldu. CACM-ın əsas məqsədi üzv ölkələrdə sənayeləşmənin surətinin artırılmasıdır. Yarandığı ilk 10 il ərzində CACM bölgə daxili ticarət axınlarında əhəmiyyətli artımlara səbəb olmuşdur. Bu da böyük səviyyədə ABŞ-la ticarətin azalmasına səbəb olmuşdur. 1970-ci ildən sonra bölgədaxili ticarətin payı azalmağa başladı, üzv ölkələrin ÜMM istehsalının artımı tempi azaldı. Sənayeləşmədəki zəiflik özünü göstərdi, nəticədə isə daxili siyasətlər dəyişildi və ixracata bağlı siyasətlər izlənməyə başlandı. 1998-ci ilin məlumatlarına görə CACM-ın dünya ixracat və idxalatdakı payları 0,1 % və 0,2 % -dir. Birlik daxili ticarətin payı da 14,4 % - ə bərabərdir.

## İstinadlar
Karib Ölkələri Birliyi

**Karib Ölkələri Birliyi** — 1973-cü ildə Çaquaramas müqaviləsi ilə qurulub.

Üzvləri:

;Tam üzvlər

Haiti, Bahamalar, Barbados, Beliz, Qvatemala, Yamayka, Trinidad və Tobaqo, Antiqua və Barbuda, Surinam, Dominikan, Qrenada, Montserrat, Sent-Kits və Nevis, Sent-Lüsiya, Sent-Vinsent və Qrenadindir.

CARICOM kiçik bir bölgədir və əhalisi 5 milyona yaxındır. Bölgədəki ölkələr inkişaf səviyyələri baxımından çox geridədir və başlıca ixrac məhsullar neft, boksit, alminium və şəkərdir. Yamayka, Trinidad və Tabaco, Barbados öz aralarında ən inkişaf etmiş ölkələrdir. Adıçəkilən qurum üzv ölkələr arasında gömrük birliyinin qurulmasını məqsədəuyğun hesab edir. Qurumun dünya ixracatında payı 0,1 % -ə və idxalatında payı 0,2 % — dir. Bölgədaxili ticarət nisbəti isə 9,1 % — dir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsveçrə Federal sarayı

**İsveçrə Federal sarayı** (*[[Alman dili|alm]].Bundeshaus; [[Fransız dili|fr]].Palais fédéral; [[İtalyan dili|it]].Palazzo federale; [[Latın dili|lat]].Curia Confoederationis Helveticae*) İsveçrənin Bern şəhərində yerləşən və İsveçrə Federal Məclisinə ev sahibliyi edən tarixi bina.

## Tarixi

Saray memar Hans Auer tərəfindən dizayn edilmiş və 1 aprel 1902-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Binanın tikilməsinə 7.198.000 İsveçrə frankı xərclənmişdir.

## Quruluşu

Sarayın qübbəsinin iç hissəsində İsveçrə gerbi təsvir olunmuşdur. Gerbin ətrafinda Latınca "Unus pro omnibus, omnes pro uno" (Birimiz hamımız, hamımız birimiz üçün) yazısı yazılmışdır. Qübbənin üzərində isə İsveçrənin 22 kantonunun (1902-ci il) gerbi ilə bəzədilmişdir. Daha sonra qurulan Yura kantonunun gerbi mozaikanın xaricində təsvir olunmuşdur.

## Qalereya

Fayl:Bundeshaus 1128.jpg|Federal sarayın cənubdan görünüşü
Fayl:Bern 104.jpg|Binanın qərbdən görünüşü
Fayl:federalpalace-dome.jpg|Federal sarayın qübbəsi
Nideqq körpüsü

**Nideqq körpüsü** (*[[Alman dili|alm]]. Nydeggbrücke*) — İsveçrənin Bern şəhərində Aare çayı üzərində tikilmiş körpü. Bern şəhərinin qədim hissəsinin şərqi ilə yeni hissəni birləşdirir. Üç il ərzində tikilmiş körpü İsveçrənin Əhəmiyyətli Milli İrs siyahısındadır.

## Tarixi

3 illik planlama mərhələsindən sonra 1840-cı ilin 7 iyununda körpünü tikmək Karl Emanuel Müllerə həvalə olundu. 1840-cı ilin avqustunda başlayan işlərin birinci mərhələsi 1841-ci ilin qışına qədər davam etdi. Daşqınlara və digər gecikmələr baxmayaraq 1841-ci ilin mayından körpünün sütunları su səviyyəsindən yüksəkdə qaldı. Təməl atma mərasimi isə həmin ilin iyun ayının əvvəlində keçirildi. Daha sonra şərq və qərb qövsləri tikildi. 1842-ci ilin qışında isə mərkəz hissənin tikintisinə başlanıldı. 1843-cü ilin yayında başa çatdırılan mərkəz hissənin son daşının qoyulduğu 15 sentyabr 1843-cü ildə bu hadısə nitqlərlə, top atəşləri ilə və bayramla qeyd olundu. Davam edən işlərdən sonra 23 noyabr 1844-cü ildə körpü xüsusi tədbirlə istifadə verildi. Körpünün tikintisinə 1.650.000 frank sərf olunmuşdur.
Berndəki Are körpülərinin siyahısı

**Berndəki Are körpülərin siyahısı**- İsveçrənin paytaxtı Bern şəhərinin Are çayı üzərində günümüzə qədər tikilmiş və ya dağıdılmış körpülərinin siyahısı. Bern şəhərində 18 körpü mövcuddur. Günümüzə qədər çatmış ən qədim körpü 1256-cı ildə tikilən və 1489-da bərpa olunan Untertor körpüsüdür. Ən uzun körpü isə 1116 m uzunluğundakı Felsenau dəmir yolu körpüsüdür. Körpülərin hamısı Are çayı üzərindədir.

## Günümüzə qədər çatmış körpülər

## Dağıdılmış körpülər
Abbey teatrı

**Abbey teatrı** və ya **İrlandiya Milli Teatrı** — İrlandiyanın paytaxtı Dublin şəhərində yerləşən oyun və tamaşa teatrı. 1904-cü ilin 27 dekabr tarixində istifadəyə verilmişdir.

## Haqqında
Əsasən Uilyam Batler Yeyts, Leydi Qreqori, Con Millinqton Sinqi, Padrayk Kalum, Corc Fatmauris, Avqust Strindberq, Henrik İbsen, Corc Bernard Şou kimi yazarların əsərlərinə yer verən teatr 1909-cu ildə C. M. Sinqinin "Qərb dünyasının pleyboyu"(1907) tamaşasından sonra böyük tənqidlərlə üzləşmişdi.

Teatr binası 1951-ci ildə böyük yanğına məruz qalmışdır.
Leon (İspaniya)

**Leon** () — İspaniyada şəhər, omonimik vilayətinin inzibati mərkəzi. Əhalinin sayı 2013-cü ilə 130.601 nəfər təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* (İspanca)
* (İspanca)
E.ə. I minillik

E.ə. I minilliyin əvvəlləri Azərbaycanda Manna quldarlıq dövləti meydana gəlmişdir. Bu dövlət Urmiya gölü hövzəsində yaranmışdır. Manna bu yerlərdə məskun olmuş yerli kuti, lullubi, hürrilər və başqa soyların və soy birləşmələrinin varisi idi. Manna qonşu Assuriya və Urartu quldar dövlətlərinin tez-tez hücumlarına məruz qalırdı. İşğalçılar şəhər qalalarını dağıdır, çoxlu əsir və qənimətlər ələ keçirirdilər. E.ə. IX–VIII əsrlərin hüdudunda artıq güclü bir dövlətə çevrilmişdi. Dövlətin paytaxtı möhkəmləndirilmiş İzirtu şəhəri idi.

## Doğulanlar
* II Abqar
* Mazares
* Pnitaqor

## İstinadlar
258 №-li piyada döyüş maşınının ekipajı

***258 №-li piyada döyüş maşınının ekipajı*** tammetrajlı sənədli filmi rejissor Elcan Məmmədov tərəfindən 2014-ci ildə çəkilmişdir. Film Nəcəf Nəcəfov Fondunun istehsalıdır.Film 1993-cü il iyunun 12-də Azərbaycanın Ağdam rayonunun Mərzili kəndi uğrunda döyüşlərdə məşhur erməni terrorçusu Monte Melkonyanı məhv etmiş ekipaj üzvlərindən – 258 nömrəli Piyada Döyüş Maşınının ekipajından bəhs edir.

## Məzmun
Film 1993-cü il iyunun 12-də Azərbaycanın Ağdam rayonunun Mərzili kəndi uğrunda döyüşlərdə məşhur erməni terrorçusu Monte Melkonyanı məhv etmiş ekipaj üzvlərindən – 258 nömrəli Piyada Döyüş Maşınının ekipajından bəhs edir. Film müəllifləri sənədlər,şahidlərin,hadisələrin həyatda olan iştirakçılarının ifadələri əsasında döyüş əməliyyatlarının xronologiyasını bərpa ediblər. Film Melkonyanın məhz həmin vaxt və həmin yerdə öldürüldüyünü əsaslı şəkildə sübut edərək,bütün digər iddiaların yalan olduğunu üzə çıxarır.  Film "ASALA" terror təşkilatının başçılarından birini kimin və harada məhv etdiyi haqqında uzun mübahisələrə nöqtə qoyur.

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Elcan MəmmədovSsenarist: Şahin HacıyevOperator: Elman Nəbiyev

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı2014-cü ilin Azərbaycan filmləri2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər

* https://www.youtube.com/watch?v=W9OMecol7I4
Zabumafu (film)

**Zabumafu** () —  ABŞ-də yayınlanmış sənədli film. Proqram 25 yanvar 1999-cu il ilə 28 aprel 2001-ci il arasında yayımlanmışdır. Cəmi 2 sezon 65 seriyası var. Programı Kris Kratt ve Martin Kratt təqdim edir. Proqramda bir dənə Zabumafu (qısaca Zabu) adında bir sifaka lemuru da yer almaqdadır.

## Quruluş
Hər bölüm təbiətin qanunlarının dəyişdiyi və Kratt qardaşların vəhşi heyvanları ziyarət etmək və onlarla oynamaq üçün gəldiyi *Heyvan Görüşmə Mərkəzi* deyilən yerdə başlıyır. Heyvan Görüşmə Mərkəzinə gəldiklərində Kratt qardaşlar pəncərəyə yanaşır ve Zabumafunu çağırır. Zabumafu Heyvan Görüşmə Mərkəzinə gələndə ona manqo dilimi, noxud, şirin kartof kimi yeməklər verirlər və Zabumafu bunları yedikdən və ZABUMAFU deyə bağırdıqdan sonra həqiqi bir lemurdan kukla bir lemura çevrilir. Arxa plandakı bir musiqi ilə gələn "Bu kim ola bilər?" hissəsində Zabu gördüyü bir heyvanı təsvir edir ve Kratt qardaşlar bu heyvanın hansı olduğunu tapmağa çalışırlar. Proqram boyunca Kratt qardaşlar bəzi heyvanların bəlli bir xüsusiyyəti haqqında danışırlar ve o heyvanlar Heyvan Görüşmə Mərkəzində qalırlar. Proqramda Zabu arada Zabulanddə başına gələn bir hadisəni danışır. Proqramın bitməsinə yaxın Kratt qardaşlar Heyvan Görüşmə Mərkəzidən ayrılırlar və o günkü heyvanları daha yaxşı tanıda bilmək üçün Hindistan, Afrika kimi yerlərə gedər və orada seriyaya uyğun heyvanı tapıb tanıdarlar. Program Animal Friends Song (Heyvan dostları mahnısı) ve Kratt qardaşlarla Zabumafunun "bir heyvanı özünüzə dost eləyin" deməsi ilə bitər .

## Seriyalar

## Təltiflər
Zabumafu 2001-ci ildə uşaq seriallarındakı yaxşı rejissorluğuna görə Emmi mükafatı aldı və 2001-ci ilin yazında Valideynlərin seçimi  və 2001-ci ilin payızında Gümüş Şərəf mükafatlarını qazandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Zabumafu tv.comda
Leon

**Yaşayış məntəqələri**
* Leon (İspaniya) — İspaniyada şəhər, Omonimik vilayətinin inzibati mərkəzi.
* Kastiliya və Leon — İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən muxtar region.

**Digər**
* Leon dili — İspaniyanın tarixi Leon regionunun şimal və qərbində (müasir Leon, Zamora, və Salamanka bölgələrində) və Portuqaliyada bir neçə qonşu ərazilərdə danışılan dildir.
* Leon (film, 1994) — 1994-cü ildə Lük Besson tərəfindən çəkilmiş fransız filmi.

## Həmçinin bax
* Leon (ad)
Kevin Fillips

**Kevin Fillips** — karyerasını bitirmiş ingilis futbolçu. Hücumçu mövqeyində oynayırdı. 1999–2000 mövsümündə Sanderlend klubunda atdığı 30 qola görə Qızıl buts mükafatını qazanmışdır.

## Karyerası
Tesla (ölçü vahidi)

**Tesla** (beynəlxalq işarəsi: T, rusca işarəsi: Tl) – maqnit induksiyası vahidi olub, serb dahisi Nikola Teslanın şərəfinə adlandırılmış və 1960-cı ildə BS-də törəmə vahidlər sırasında daxil edilmişdir.

## Vahidlərlə ifadə olunması
:  \mathrm{T} 
= \dfrac{\mathrm{V}\cdot{\mathrm{s}}}{\mathrm{m}^2} 
= \dfrac{\mathrm{N}}{\mathrm{A}{\cdot}\mathrm{m}} 
= \dfrac{\mathrm{J}}{\mathrm{A}{\cdot}\mathrm{m}^2} 
= \dfrac{\mathrm{H}{\cdot}\mathrm{A}}{\mathrm{m}^2}  
= \dfrac{\mathrm{Wb}}{\mathrm{m}^2}  
= \dfrac{\mathrm{kg}}{\mathrm{C}{\cdot}\mathrm{s}} 
= \dfrac{\mathrm{N}{\cdot}\mathrm{s}}{\mathrm{C}{\cdot}\mathrm{m}}
= \dfrac{\mathrm{kg}}{\mathrm{A}{\cdot}\mathrm{s}^2} 
Düsturda göstərilən vahidlər:
* A: amper. BS-də əsas vahiddir.
* C: kulon. BS-də törəmə vahiddir.
* kg: kiloqram. BS-də əsas vahiddir.
* m: metr. BS-də əsas vahiddir.
* N: nyuton. BS-də törəmə vahiddir.
* s: saniyə. BS-də əsas vahiddir.
* H: henri. BS-də əsas vahiddir.
* T: tesla. BS-də əsas vahiddir.
* V: volt. BS-də əsas vahiddir.
* J: coul. BS-də əsas vahiddir.
* Wb: veber. BS-də əsas vahiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər