Macarıstan Konstitusiyası

**Macarıstan Konstitusiyası** (, əvvəl — ) — Macarıstanın əsas qanunu, 18 aprel 2011-ci ildə ölkənin Parlamenti tərəfindən qəbul edildi. Ölkə prezidenti tərəfindən 25 aprel 2011-ci ildə imzalanmış və 1 yanvar 2012-ci ildə qüvvəyə minmişdir.
## Tarixi
2012-ci ilə qədər Macarıstanın əsas qanunu 1989-cu ildən radikal dəyişikliklər edildiyi 1949-cu ildəki konstitusiyadır.

2010-cu il parlament seçkilərində, Fides Mühafizəkar Siyahısı - Xristian Demokratik Xalq Partiyası mandatların üçdə birini — Konstitusiya əksəriyyətini qazanıb.

## Əsas müddəalar
Hökumətin forması respublika olaraq qalırsa da, ölkənin adı "Macarıstan Respublikasından" sadəcə "Macarıstan"a dəyişir. Xüsusilə, dəyişiklik bir ölkənin mövcud sərhədlərinə diqqət etmədən qəbul edilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir: xarici Macarlar hüquqlardakı bərabər hüquqlar sayılırlar.

## Tənqid
Yeni Macarıstan konstitusiyası Macarıstan xalqının "Allah və xristianlıq" ilə birləşdiyini bildirir. Dövlətə həyatın qorunması vəzifəsi verilir və həyatın anlayış anından başlayır. Əslində, konstitusiyanın bu maddəsi abort qadağası olaraq şərh edilə bilər. Həmçinin, yeni konstitusiyada nikah "bir kişi və bir qadın birliyi" kimi təfsir edilir və bununla bağlı sənədin bəzi tənqidçiləri konstitusiyanın homoseksuallara və xristian olmayan ölkələrin sakinlərinə qarşı ayrı-seçkiliyə səbəb yaratdığını hesab edirlər.

15 - 17 aprel 2011-ci ildə Macarıstanda yeni bir konstitusiyanın qəbul edilməsinə qarşı minlərlə etiraz aksiyası keçirildi. Bu baxımdan, hökumət qəbul edilmiş sənədin lehinə beynəlxalq dəstəyi (dini təşkilatlar da daxil olmaqla) əldə etmək üçün addımlar atır.

## 2013-cü il dəyişiklikləri
2013-cü ilin mart ayında, parlament Konstitusiyaya düzəlişlər paketini təsdiqlədi və bu, həm ölkə daxilində, həm də xaricində tənqidlərə səbəb oldu.

2013-cü ilin mart ayında Macarıstan Parlamenti 265 əleyhinə 11 səs Macarıstan Konstitusiyasına bir sıra dəyişiklikləri qəbul etdi. Dəyişikliklər Konstitusiyanın aşağıdakı müddəalarına təsir etdi:

# Macarıstan Konstitusiya Məhkəməsinin 2011-ci il Konstitusiyasının qüvvəyə minməsindən əvvəl qəbul edilmiş bütün qərarlar (bu cür qərarların hüquqi nəticələrinin qorunması ilə) ləğv edildi.
# Kürə Prezidentinə və Baş Prokurorluğa qanunların konstitusiya nəzərdən keçirilməsini təşviq etmək hüququ verildi.
# Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən qanunların konstitusiya baxımından müstəqil olaraq təşviq edilməsi haqqını təmin etmişdir. Konstitusiya Məhkəməsinin 2/3 millət vəkillərinin əksəriyyətinin qəbul etdiyi qanunları ləğv etmək hüququ məhduddur.
# Hakimlər və prokurorlar (müvafiq sistem rəhbərlərinin istisna olmaqla) əvvəlcədən müəyyən edilmiş bir dövrdən (Konstitusiyada müəyyənləşdirilməmiş) əvvəllər təqaüdə çıxmalıdırlar.
# Dini etiqad azadlığı, dini hüquqların həyata keçirilməsi ilə bağlı "konstitusiya şikayətləri" də daxil edilmək hüququ.
# Dövlət şagirdlərinin vəzifəsi universitetdən məzun olduqdan sonra Macarıstanda müəyyən bir dövr hazırlanmaq üçün müəyyən edilir, əks halda öhdəlik, onların təhsilinə görə vəsaitin büdcəsini ödəməkdir.
# Seçki kampaniyasının bir hissəsi olaraq, Macarıstan və Avropa İttifaqının nümayəndə heyətlərinə seçkilərdə namizədlərin reklamını yalnız ictimaiyyətə açıq media tərəfindən icazə verilir.
# Ənənəvi ailənin əhəmiyyəti vurğulanır. Hökumət müəyyən ictimai yerlərdə yaşamaq qadağanına dair qaydaları təsdiqləməyə icazə verilir.

Əsas tənqid Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqlarının məhdudlaşdırılması ilə bağlı müddəalara əsaslanırdı. Avropa Komissiyasının sədri və Avropa Şurasının Baş katibi bu düzəlişin qanunun aliliyinə təsirindən narahatlıqlarını ifadə etdilər. Müəlliflər, dəyişikliklərin demokratik olduğunu ifadə edərək, yeni konstitusiyanı əvvəlcədən təyin etmək üçün göstərilən tədbirin zəruri olduğunu söylədi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 2011-ci ilin konstitusiyası
* Проект конституции, принятый в 2011 г.
* Yeni konstitusiya