Ağdam rayonunun bələdiyyələri

## Mövcud bələdiyyələr barədə məlumatlar
Ağdam rayonunun İSO standartı (ISO 3166-2:AZ) üzrə ixtisar adı belədir - beynəlxalq istiufad üçün: **AZ-AGM**, daxili sitifadə üçün: **AGM**.

Ağdam rayonunun statistik kodu: 60900001. 

Qarabağ iqtisadi rayonu üzrə Ağdamın kodu: 609. 

### Ərazi göstəriciləri
18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQD və 51-VIIQD nömrəli qanunlara əsasən Ağdam rayonu ərzisində **56** inzibati ərazi vahidini (yaşayış məntəqəsini) əhatə edən **8** bələdiyyənin ərazi məlumatları aşağıdakı kimidir:

Bələdiyyə sədrləri barədə məlumat "Bələdiyyələrlə iş" elektron informasiya sisteminə mütəmadi yerləşdirilir.

### Nizamnamələr barədə məlumatılar

### Əhali və ev təsərrüfatı göstəriciləri
Ağdam rayon İcra Hakimiyyətinin məlumatına görə 2025-ci ilin yanvar ayı üçün Ağdamda fəaliyyət göstərən bələdiyyələrin əhali və ev təsərrüfatı göstəriciləri aşağıdakı kimidir:

## İşğaldan azad olunmuş və bələdiyyəsi olmayan inzibati ərazi vahidləri
Ağdam rayonunun aşağıdakı **72** inzibati ərazi vahidi (yaşayış məntəqələri) 2020-ci ildə işğaldan yeni azad olunduğu və məskunlaşma kifayət qədər olmadığına görə, 2024-cü il islahatları zamanı həmin ərazilərdə bələdiyyələr yaradılmayıb:

## Ağdam bələdiyyələrin inkişaf tarixi

### Qanunvericlikdəki dəyişikliklərin xronologiyası
Ağdam rayonunda sistemi 1999-cu ildə təsis edilmişdir.

07.12.1999-cu il tarxili 771-IQ nömrəli "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun ilkin redaksiyasının "Ağdam rayonu" bölməsində cəmi 8 bələdiyyə nəzərdə tutulub:

# Quzanlı bələdiyyəsi, 
# Xındırıstan bələdiyyəsi, 
# Üçoğlan bələdiyyəsi, 
# Qərvənd bələdiyyəsi, 
# Çəmənli bələdiyyəsi, 
# Zəngişalı bələdiyyəsi, 
# Qaradağlı bələdiyyəsi, 
# Əfətli bələdiyyəsi.

18.04.2000-ci il tarixli 864-IQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında” Əsasnaməyə uyğun olaraq Quzanlı qəsəbəsində "Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurası" yaradılıb, Ağdam bələdiyyələri həmin şuranın üzvülüyünə qəbul edilib və Quzanlı bələdiyyəsinin sədri eyni zamanda həmin Əlaqələndirmə Şurasının sədri seçilib.

29.06.2004-cü il tarixli 715-IIQ nömrəli Qanunla Ağdam bələdiyyələrində ağağıdakı dəyişikliklər edilib:
* Qərvənd bələdiyyəsinin əhatə etdiyi Əhmədağalı, Çıraxlı, Kolqışlaq və Mirəşelli kəndlərində Əhmədağalı bələdiyyəsi;
* Mərzili kəndinin ərazisini əhatə edən Mərzili bələdiyyəsi;
* Üçoğlan bələdiyyəsinin əhatə etdiyi Alıbəyli, Böyükbəyli və Kiçikli kəndlərində Alıbəyli bələdiyyəsi;
* Təzəkənd kəndinin ərazisini əhatə edən Təzəkənd bələdiyyəsi;
* Əfətli bələdiyyəsinin əhatə etdiyi Hacıturalı, Həsənxanlı və Qəhrəmanbəyli kəndlərində Hacıturalı bələdiyyəsi;
* Çəmənli bələdiyyəsinin əhatə etdiyi Sarıcalı və Şükürağalı kəndlərində Sarıcalı bələdiyyəsi təşkil edilib.
Göründüyü kimi, həmin Qanunla vətəndaşların müraciəti nəzərə alınaraq, Mərzili kəndində Mərzili bələdiyyəsi yaradılıb, baxmayaraq ki, rəsmən kən ərazisi kimi tanınan və faktiki olaraq tarixi kənd işğal altında olub, kənd əhalisi isə ərzidə rəsmiləşdirilməmiş evlər tikərək, yaşayıblar.

03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə uyğun olaraq, Ağdam bələdiyyələri Azərbaycan Qəsəbə Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının və Azərnaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının üzvlüyünə qəbul ediliblər.

09.10.2007-ci il tarixli 426-IIIQD nömrəli Qanunla “Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin Siyahısı”nda "*Ağdam rayonu” bölməsinin 9-cu sırasında “[[Quzanlı]], [[Çullu (İmamqulubəyli, Ağdam)|Çullu]], [[Eyvazlı (Ağdam)|Eyvazlı]]” sözləri “Quzanlı qəsəbəsi, Eyvazlı, Çullu” sözləri ilə əvəz*" edilib. 

01.04.2008-ci il tarixli 587-IIIQD nömrəli Qanunun 2-ci hissəsində "Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin Siyahısı"nin "*2. Ağdam rayonu bölməsində:*

*1) 1-ci sırada "[[Alıbəyli bələdiyyəsi]]" sözlərinin qarşısındakı "və [[Kiçikli]] kəndləri" sözləri ", Kiçikli kəndləri və [[Birinci Alıbəyli (Ağdam)|Birinci Alıbəyli]], [[İkinci Alıbəyli (Ağdam)|İkinci Alıbəyli]] qəsəbələri" sözləri ilə;*  

*2) 4-cü sırada "[[Əhmədağalı bələdiyyəsi]]" sözlərinin qarşısındakı "və Mirəşelli kəndləri" sözləri ", [[Mirəşelli]] kəndləri və [[Bənövşələr]] qəsəbəsi" sözləri ilə;*  

*3) 6-cı sırada "[[Xındırıstan bələdiyyəsi]]" sözlərinin qarşısındakı "və Sarıçoban kəndləri" sözləri ", [[Sarıçoban (Ağdam)|Sarıçoban]] kəndləri və [[Qasımbəyli (Ağdam)|Qasımbəyli]] qəsəbəsi" sözləri ilə;*  

*4) 9-cu sırada "[[Quzanlı bələdiyyəsi]]" sözlərinin qarşısındakı "[[Quzanlı]] qəsəbəsi, [[Eyvazlı (Ağdam)|Eyvazlı]], [[Çullu (İmamqulubəyli, Ağdam)|Çullu]] və [[İmamqulubəyli (kənd, Ağdam)|İmamqulubəyli]] kəndləri" sözləri "[[Quzanlı]], [[Birinci Quzanlı]], [[İmamqulubəyli (qəsəbə, Ağdam)|İmamqulubəyli]] qəsəbələri və Çullu, Eyvazlı, İmamqulubəyli kəndləri" sözləri ilə;*  

*5) 12-ci sırada "[[Təzəkənd bələdiyyəsi (Ağdam)|Təzəkənd bələdiyyəsi]]" sözlərinin qarşısındakı "Təzəkənd kəndi" sözləri "[[Təzəkənd (kənd, Ağdam)|Təzəkənd]] kəndi və [[Birinci Dördyol]], [[İkinci Dördyol]], [[Təzəkənd (qəsəbə, Ağdam)|Təzəkənd]] qəsəbələri" sözləri ilə;*  

*6) 13-cü sırada "[[Üçoğlan bələdiyyəsi]]" sözlərinin qarşısındakı "və Yusifli kəndləri" sözləri ", [[Yusifli (Ağdam)|Yusifli]] kəndləri və [[Birinci Baharlı]], [[İkinci Baharlı]], [[Səfərli (Ağdam)|Səfərli]] qəsəbələri" sözləri ilə əvəz*" edilib.  

13.05.2015-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 1517040100655900 Əmri ilə təsdiq edilmiş "Yerli (bələdiyyə) vergilərin ödəyicisi olan fiziki şəxslərin uçota alınması üçün bələdiyyələr üzrə müəyyən edilmiş kodların Siyahısı"nın 9-cü bəndində Ağdam bələdiyyələri ödəyiciləri üçün vergi kodları müəyyən edilib (18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ və 51-VIIQD nömrəli qanunlarla edilmiş dəyişiklikdən sonra, vergi kodlarının dəqiqləşdiriləcəyi gözlənilir).

20.10.2015-ci il tarixli 1408-IVQD nömrəli Qanunun 2-ci bəndinə ilə Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin siyahısı”nda Ağdam rayonu” bölməsi üzrə: "*9.13-cü sətrin “Əhatə etdiyi ərazi vahidləri” sütununda “Baharlı” sözü “[[Gül Baharlı]]” sözləri ilə əvəz*" edilib.

27.10.2015-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsinin 150111500009 nömrəli Qərarı ilə "BƏLƏDİYYƏLƏRİN STATİSTİK ƏRAZİ TƏSNİFATI" təsdiq edilərək, Ağdam bələdiyyələrinin statistik kodları müəyyən edilmişdir. (18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ və 51-VIIQD nömrəli qanunlarla edilmiş dəyişiklikdən sonra, statistika kodlarının dəqiqləşdiriləcəyi gözlənilir).

16.02.2024-cü il tarixində Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi kollegiyasının 2/2 nömrəli Qərarı ilə Azərbaycan Respublikasının "İnzibati Ərazi Bölgüsü Təsnifatı, 2024" təsdiq edilərək, bələdiyyələrə daxil olan şəhər, kənd və qəsəbələrin statistik kodları dəqiqləşdirilmişdir.

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ və 51-VIIQD nömrəli qanunlarla aşağıdakı dəyişikliklər edilib:

"*7. Ağdam rayonu üzrə:*

*7.1. [[Alıbəyli bələdiyyəsi|Alıbəyli]] və [[Üçoğlan bələdiyyəsi|Üçoğlan]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Birinci Alıbəyli (Ağdam)|Birinci Alıbəyli]], [[Birinci Baharlı]], [[İkinci Alıbəyli (Ağdam)|İkinci Alıbəyli]], [[İkinci Baharlı]], [[Səfərli (Ağdam)|Səfərli]] qəsəbələrində və [[Alıbəyli (Ağdam)|Alıbəyli]], [[Ballar]], [[Böyükbəyli]], [[Gül Baharlı]], [[Kiçikli]], [[Orta Qışlaq]], [[Üçoğlan]], [[Yusifli (Ağdam)|Yusifli]] kəndlərində [[Üçoğlan-Alıbəyli bələdiyyəsi]];*

*7.2. [[Çəmənli bələdiyyəsi|Çəmənli]] və [[Sarıcalı bələdiyyəsi (Ağdam)|Sarıcalı]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Çəmənli (Ağdam)|Çəmənli]], [[Sarıcalı (Çəmənli, Ağdam)|Sarıcalı]] və [[Şükürağalı]] kəndlərində [[Çəmənli bələdiyyəsi]];*

*7.3. [[Əfətli bələdiyyəsi|Əfətli]] və [[Hacıturalı bələdiyyəsi|Hacıturalı]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Əfətli]], [[Hacıməmmədli (Ağdam)|Hacıməmmədli]], [[Hacıturalı]], [[Həsənxanlı]], [[İsalar]], [[Küdürlü (Ağdam)|Küdürlü]], [[Qəhrəmanbəyli]] və [[Məmmədbağırlı]] kəndlərində [[Əfətli bələdiyyəsi]];*

*7.4. [[Əhmədağalı bələdiyyəsi|Əhmədağalı]], [[Qərvənd bələdiyyəsi|Qərvənd]] və [[Təzəkənd bələdiyyəsi (Ağdam)|Təzəkənd]] bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Bənövşələr]], [[Birinci Dördyol]], [[İkinci Dördyol]], [[Təzəkənd (qəsəbə, Ağdam)|Təzəkənd]] qəsəbələrində və [[Ayaq Qərvənd]], [[Çıraxlı (Ağdam)|Çıraxlı]], [[Əhmədağalı]], [[Kolqışlaq]], [[Mirəşelli]], [[Orta Qərvənd]], [[Təzəkənd (kənd, Ağdam)|Təzəkənd]] kəndlərində [[Əhmədağalı bələdiyyəsi]]*" yaradılıb.

18.11.2024-cü il tarixli 51-VIIQD nömrəli Qanunla (Qanun 25.11.2024-cü il tarixlindən qüvvədədir) təsdiq edilmiş Siyahının "Ağdam rayonu" bölməsində Mərzili bələdiyyəsinin adı qeyd olunmayıb.

07.04.2025-ci il tarixındə Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurasının 1 nömrəli iclas Protokolunda təsbit edilmiş Qərara əsasən Ağdam rayonunun Xındırıstan bələdiyyəsinin sədri Şuranın sədri seçilib, Şura öz fəaliyyətini Xındırıstan kəndində davam edir.

### Ağdam üzrə ləğv olunmuş (tarixi) bələdiyyələr

## Ağdam bələdiyyələrinin üzv olduqları əlaqələndirmə şurası və ittifaqlar
Ağdam rayonunda fəaliyyət göstərən bələdiyyələr aşağıdakı bələdiyyə ittifaqlarında və birliklərində təmsil olunurlar:

# Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurası;
# Azərbaycan Qəsəbə Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyası;
# Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyas.
Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurası 2000-2025-ci illərdə öz fəaliyyətini Quzanlı qəsəbəsində həyata keçirib.

Ağdam Bələdiyyələrinin Əlaqələndirmə Şurasının 07.04.2025-ci il tarixli 1 nömrəli Protokoluna əsaəsn Şura öz fəaliyyətini Xındırıstan kəndində həyata keçirir.

## İstinadlar