Vilyam Vel

**Vilyam Vel** () – ingilis alimi, filosofu, dinşünas, keşiş və tarixçi.

## Tərcümeyi-halı
Vilyam Vel Lankaşir şəhərində, dülgər ailəsində anadan olub. O oxuduğu gimnaziyada riyaziyyatdan yüksək göstəricilər göstərib və xüsusi 1812-ci ildə təqaüdə layiq görülüb.1814-cü ildə isə poeziyaya görə ona * Qızıl kansler medalı * verilib. O 1817-ci ildə * Kembric ittifaqının* prezidenti, 1841-ci ildə kollecin sahibi olur. O 1828-ci ildən 1832-ci ilədək minerologiya , 1838-ci ildə 1855-ci ilədək fəlsəfə professoru olub. Vel 1866-cı ildə Kembricdə atdan yıxılaraq dünyasını dəyişib .

## Fəaliyyəti
Vilyam Vel elmin müxtəlif sahələri ilə məşgul olaraq uğur qazanan insan olub. O dünya Okeanındakı qabarıb-çəkilmə üzrə tədqiqat aparıb və buna görə Kral medalı alıb. onun mexanika, fizika, geologiya, astronomiya və iqtisadiyyat üzrə məqalələri çap edilib. Bundan başqa o şeir yazır, traktat hazırlayır, Heteni tərcümə edir və eyni zamanda moizələr yazır və teologiya üzrə materiallar hazırlayırdı.

## Vilyam Vel induksiya barədə
Vilyam Vel induktiv təhlili üç mərhələyə bölürdü : * fundamental ideyaların (məkan, kəmiyyət, və səbəb) * bu ideyaların konsepsiyalarının hazərlanması * həcmin müəyyənləşdirilməsi.

Bundan sonra kəmiyyət induksiyasına tətbiq edilən xüsusi metodların müəyyənləşdirilməsi: əyrilik metodu, kğən kiçik kvadratlar metodu, təbii təsnifat metdları və s. Vel *İnduktiv elmlər fəlsəfəsi* kitabında elmdə ilk dəfə "uyğunluq" terminini işlədir. Bu terminlə o elmin müxtəlif sahələri arasında oxşarlıq axtarmağa başlayır.

## Kitabları
(1831) Review of J. Herschel's *Preliminary discourse on the study of Natural Philosophy* (1830), *Quarterly Review* **90**: 374–407.

(1833) ''Astronomy and general physics considered with reference to Natural Theology'' (Bridgewater Treatise). Cambridge.

(1837) *History of the Inductive Sciences, from the Earliest to the Present Times*. 3 vols, London. 2nd ed 1847. 3rd ed 1857. 1st German ed 1840–41.

(1840) *The Philosophy of the Inductive Sciences, founded upon their history*. 2 vols, London. 2nd ed 1847. Volume 1. Volume 2.

(1845) *The Elements of Morality, including polity*. 2 vols, London. Volume 2.

(1846) *Lectures on systematic Morality*. London.

(1849) *Of Induction, with especial reference to Mr. J. Stuart Mill's System of Logic*. London.

(1850) Mathematical exposition of some doctrines of political economy: second memoir. *Transactions of the Cambridge Philosophical Society* **9**:128–49.

(1852) ''Lectures on the history of Moral Philosophy''. Cambridge: Cambridge University Press.

(1853) *Of the Plurality of Worlds.* London.

(1857) Spedding's complete edition of the works of Bacon. *Edinburgh Review* **106**:287–322.

(1858a) *The history of scientific ideas*. 2 vols, London.

(1858b) *Novum Organon renovatum*, London.

(1860a) ''On the philosophy of discovery: chapters historical and critical''. London.

(1861) *Plato's Republic* (translation). Cambridge.

(1862) *Six Lectures on Political Economy*, Cambridge.

(1862) ''Additional Lectures on the History of Moral Philosophy'', Cambridge.

(1866) Comte and Positivism. ''Macmillan's Magazine'' '''13''':353–62.

## Adının əbədiləşdirilmıəsi
* Ayda adına krater adlandırılıb
* Adına mineral adlandırılb – whewellite
* Lancaster Kral Qrammatika Məktəbində debat cəmiyyəti Vilyam Velin adını daşıyır.

## İstinadlar