open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azər Məhərrəmov

**Azər Məhərrəmov** — Azərbaycanlı idmançı, Armrestlinq üzrə usta idmançı. Azərbaycan Respublikasının Milli qəhrəmanı Asif Məhərrəmovun oğlu.

## Həyatı
İdmançı 16 yanvar 1977-ci ildə Ağdamda anadan olub. Ağdamın Rusiya silahlı qüvvələrinin dəstəyi ilə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından sonra Bakı şəhərinə köçur. Sonradan Rusiya Federasiyasına gedir.

## Karyerası
Azər Məhərrəmov uşaqlıda Konq-fu ilə məşğul olub, Ancaq 1997-ci ildə Armrestlinq idman növünə marağı yaranır və bu idman növu ilə məşğul olmağa başlayır. Bir neçə dəfə Azərbaycan çempionu olur.

2008-ci ildə Norveçin Sarpborg şəhərində təşkil edilmiş və Avropanın ən güclu idmançılarının toplandığı "European Armwrestling Championships 2008" yarışında böyuklər arasında 100+ kq çəki dərəcəsində sol qol ilə yarışlarda 16-cı, sağ qol ilə yarışlarda isə 9-cuyeri tutur.

2010-cu ildə Rusiyada təşkil edilmiş "European Armwrestling Championships 2010" turnirində öz hesabına Azərbaycanı təmsil edir. Turnirdə böyuklər arasında 90 kq çəki dərəcəsində sol qol ilə yarışlarda 10-cu, sağ qol ilə yarışlarda isə 12-ci yeri tutur.

Bir müddət yarışlara qatılmayan Azər Məhərrəmov, 2017-ci ildə Polşada təşkil edilmiş "XXVII EUROPEAN ARMWRESTLING CHAMPIONSHIP" turnirinə qatılır. Böyuklər arasında 110 kq çəki dərəcəsində sağ qol ilə 11-ci, ustalar arasında 100+ kq çəki dərəcəsində isə 5-ci yeri tutur.

2018-ci ildə Bolqarıstanın paytaxtı Sofiya şəhərində keçirilmiş "XXVIII EUROPEAN ARMWRESTLING CHAMPIONSHIP" turnirində, 100 kq çəki dərəcəsində sağ qol ilə ustalar arasında ikinci yeri tutur. Eyni ilin noyabr ayında Türkiyədə təşkil edilmiş "40TH WORLD ARMWRESTLING" turnirində ustalar arasında 100+ kq çəki dərəcəsində sağ qol ilə 5-ci yeri tutur.

Gücunu və bacarıqlarını hər il dahada artıran Azər Məhərrəmov, 2019-cu ilin dekabr ayında Polşada təşkil edilmiş "1ST IFA WORLD ARMWRESTLING CHAMPIONSHIPS" turnirində ustalar arasında sağ qol ilə 100+ kq çəki dərəcəsində çempion olur. Böyuklər arasında sağ qol ilə 105+ kq çəki dərəcəsində isə 2-ci yeri tutaraq gümuş mükafat alır.

2022-ci ilin iyun ayında "EURO ARMWRESTLING CHAMPIONSHIP" turnirində, 105+ kq çəki dərəcəsində sağ qol ilə böyuklər arasında yarışda ikinci yeri, ustalar arasında isə birinci yeri tutur.

2022-ci ilin oktyabr ayında Fransada keçirilmiş "IFA WORLD ARMWRESTLING CHAMPIONSHIPS" yarışında, sağ qol ilə yarışlarda 105+ kq çəki dərəcəsində çempion olur. Eyni turnirdə böyuklər arasında 105+ kq çəki dərəcəsində isə ikinci yeri tutur.

## Titulları
25 dekabr 2025-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycanda idmanın inkişafında xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Азер Магеррамов Выиграл Чемпионат Европы по Армрестлингу | Baku TV | RU
Nakaqava Seybey

– Yaponiya pivəçisi. O, Yaponiyada yerli pivə sənayesinin qabaqcılı olmuş, 1876-cı ildə *"[[Sapporo Breweries|Sapporo]]"* pivə şirkətinin əsasını qoymuşdur.

## Həyatı
Nakaqava Seybey 1872-ci ildə Yaponiya hökumətinin dəstəyi olmadan təhsil almaq məqsədilə Avropaya səyahət etmişdir. O, əvvəlcə İngiltərəyə gəlmiş, daha sonra Almaniyanın Bremenhafen şəhərinə köçmüşdür. Burada Aoki Şuzo adlı yapon tələbə ilə tanış olmuşdur. Aoki Nakaqavaya maddi dəstək göstərməyə başlamış və ona pivəçilik öyrənməyi məsləhət görmüşdür. Aokinin səyləri nəticəsində Yaponiya hökuməti Naqavanın təhsili üçün pul ödəmək qərarına gəlmişdir.

Nakaqava 1873-cü ilin yayında Fürstvalde qəsəbəsinə köçmüş və 26 ay boyunca pivə bişirməyin bütün proseslərini öyrənmişdir. 1 may 1875-ci ildə Berliner Brauerei tərəfindən sertifikat almışdır. Nakaqava təhsilini tamamladıqdan sonra Aoki ona Yaponiyaya qayıtmağı tövsiyə etmişdir. O, Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyasının sədri Kuroda Kiyotakaya məktub yazaraq Hokkaydoda pivəçilik sənayesinin yaradılmasından və bu zaman Nakaqavanın xidmətindən yararlana biləcəyindən bəhs etmişdir.

Nakaqava Yaponiyaya qayıtdıqdan dərhal sonra Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyasında işləməyə başlamış və 24 avqust 1875-ci ildə kənd təsərrüfatı bölməsini idarə etməklə vəzifləndirilmişdir. Onun komissiyadakı titulu "pivəbişirən" idi və aylıq maaşı 50 yen təşkil edirdi. Nakaqava əsl pivənin dadını bilən azsaylı yaponlardan biri olduğu üçün Yaponiyadakı ilk milli pivəxananın yaradılması işi ona həvalə olunmuşdur. Murahaşi Hisanarinin dəstəyilə ilə işə başlamış və pivəxana üçün plan hazırlamışdır. Tikinti işləri 27 iyun 1876-cı ildə başlamış və 23 sentyabr 1876-cı ildə başa çatmışdır. Nakaqava Aokiyə təşəkkür etmək məqsədilə ilk pivə partiyasını Berlinə göndərmək qərarına gəlmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Kirin bioqrafiyası
Kirşə itləri

**Kirşə itləri** təlim keçmiş və qoşqu nəqliyyat vasitəsini, ən çox da qar üzərində kirşə dartmaq üçün istifadə edilən itlərdir.

Kirşə itləri Arktikada ən azı 8000 ildir istifadə olunur və XX əsrdə yarımqoşqu yük maşınları, qar arabaları və təyyarələrin istifadəyə verilməsinə qədər su gəmiləri ilə birlikdə Arktika bölgələrində yeganə nəqliyyat vasitəsi olub, əlçatmaz ərazilərdə insanları və bu və ya digər ləvazimatları daşıyıb. Onlar hər iki qütbün öyərnilməsində, eləcə də Alyaskada qızıl axtarışları zamanı müvəffəqiyyətlə istifadə edilmişdir. Kirşə itləri qrupları Alyaska, Yukon, Şimal-Qərb əraziləri və Nunavutdakı kənd icmalarına poçt daşımışdır. Kirşə itləri bu gün hələ də bəzi kənd icmaları tərəfindən, xüsusən Rusiya, Kanada və Alyaskada, eləcə də Qrenlandiyanın əksər hissəsində istifadə olunur. Onlar istirahət məqsədləri və İditarod Trail və Yukon Quest kimi yarışlar zamanı da istifadə olunur.

## Xarici keçidlər

* The Canadian Museum of Civilization — History of Dogsled mail in the Yukon
Kristian Pulişiç

**Kristian Mate Pulişiç** (  ; , ) — Çelsi klubu və ABŞ milli komandasının hücumameyilli yarımmüdafiəçisi və ya cinah oyunçusu kimi çıxış edən amerikalı peşəkar futbolçu. Yüksək səviyyəli oyunu və milli mənsubiyyətinə görə ona azarkeşlər və digər oyunçular tərəfindən "Kapitan Amerika" ləqəbi verilib.

Pulişiç peşəkar karyerasına Almaniyanın Borussia Dortmund klubunda başlamış, burada o, komandanın gənclər akademiyasında sürətlə irəlilədi və yalnız 15 gənclər oyununda iştirak etdi. Daha sonra 2016-cı ildə 17 yaşında böyüklər komandasına yüksəldi. O , klubdakı ilk mövsümündə az-az çıxış etdi, lakin 2016–17 DFB-Pokal-ı qazanan Dortmund komandasında əsas dayaq olduğu sonrakı kampaniyada onun iştirakı kəskin şəkildə artdı. 2018-ci ildə o, 21 yaşa qədər ən yaxşı oyunçuya verilən ilk Kopa Trofi yarışında ikinci yeri tutdu.

2019-cu ilin yanvarında Pulişiç 73 milyon dollar dəyərində transfer ilə Çelsiyə keçdi, ki bu da onu bütün zamanların ən bahalı Şimali Amerikalı oyunçusu etdi və 2019–20 mövsümündə klubda oynamağa başladı. 21 yaşında o, het-trik edən ən gənc Çelsi oyunçusu oldu. 2020–21 UEFA Çempionlar Liqası zamanı Pulişiç ən gənc Çelsi oyunçusu və yarımfinalda qol vuran ilk amerikalı oldu. Daha sonra o, 2021-ci il matçında qalib gələrək UEFA Çempionlar Liqasının Finalında oynayan ilk amerikalı oldu.

Pulişiç 2016-cı ilin martında 17 yaşında böyük milli komandada debüt etməzdən əvvəl 15 və 17 yaşdan aşağı səviyyələrdə ABŞ-də oynadı. O, müasir dövrdə ABŞ milli komandasının kapitanı olan ən gənc oyunçudur. O, ABŞ millisnə 2019 KONKAKAF Qızıl Kubokunun finalına qədər yüksəlməyə kömək etdi və ilk 2019–20 KONKAKAF Millətlər Liqasının qalibi oldu. Fərdi olaraq o, ABŞ Futbolunda İlin Gənc Kişi İdmançısı mükafatını və üç ABŞ Futbolunda İlin Kişi İdmançısı mükafatını qazanıb.

## Karyera statistikası

### Klub

### Beynəlxalq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Slavyanka ilə vidalaşma

"**Slavyanka ilə vidalaşma**" () — bəstəkar Vasili Aqapkin tərəfindən Birinci Balkan müharibəsində ərlərini müşayiət edən slavyan qadınların şərəfinə yazılmış Rusiya vətənpərvərlik marşı. Marş 1912-ci ilin sonunda Tambovda yazılmış və premyerası olmuşdur. 1915-ci ilin yayında Kiyevdə qrammofon sinqlı kimi buraxıldı. *Slavyanka* "slavyan qadını" deməkdir.

## Tarixi
Melodiya Rusiyada və ona daxil olan ölkələrdə Birinci Dünya müharibəsi illərində, rus əsgərləri evlərini tərk edərkən və marşın musiqisi ilə müşayiət olunanda populyarlıq qazandı. 1941-ci il noyabrın 7- də Qırmızı meydanda keçirilən parad zamanı da nümayiş edildi, bundan sonra əsgərlər birbaşa Moskva döyüşünə getdilər. Bu marş həm də admiral Kolçakın Ağ Ordusunun qeyri-rəsmi himni kimi istifadə olunurdu.

Qərb mənbələri iddia edirdi ki, mahnı 1957-ci ildə mükafata layiq görülmüş *[[Durnalar uçur (film, 1957)|"Durnalar uçur"]]* filmində istifadə edilməzdən əvvəl senzuradan keçməyən mövzular ilə bağlı sözləri olduğu üçün qadağan edilib. Bununla belə, bundan əvvəl ifa olunan mahnının bir çox sənədləri var, bir çoxunu Aqapkinin özü idarə etdi. Sovet dövründə "Slavyanka ilə vidalaşma" əsərinin qeydə alınmış ən erkən nəşri 1929-cu ildə, kommunist qoşunları tərəfindən məlum olan ən erkən çıxışı isə 1918-ci ildə olmuşdur. Ən məşhuru, 1941-ci ildə Qırmızı Meydanda ikonik Oktyabr İnqilabı paradında ifa olunan dörd marş melodiyasından biri idi. Mahnı ilk olaraq 1912-ci ildə Zimmerman Production Association tərəfindən nəşr edilmişdir. Marş Qırmızı Ordu orkestrləri üçün rəsmi musiqi toplusunda nəşr olundu və o, 1940-cı illərin əvvəllərində dirijor İvan Petrov (1906–1975) altında hərbi orkestr tərəfindən lentə alınıb, lakin sonra fərqli sözlərdən istifadə edilib. Digər sözlər indi adətən Qırmızı Ordu xoru tərəfindən oxunur.

Sonradan bir neçə rus və polyak bəstəkarları musiqi üçün sözlər yazdılar. Almanların işğalı altında olan Polşada İkinci Dünya müharibəsi zamanı mahnının uyğunlaşdırılmış "yeraltı" versiyası olan *Rozszumiały się wierzby płaczące* ("Ağlayan Söyüdlər zümzümə etməyə başladı") Polşa müqavimətində məşhurlaşdı və Roman Slęzakın sözləri əsasında hazırlanmışdı. 

1990-cı illərdə Yabloko siyasi partiyası marşın Rusiya himni kimi qəbul edilməsi ilə bağlı uğursuz lobbiçilik etdi.

“Slavyanka ilə vidalaşma” *“Durnalar uçur”* və Sovet-Əfqan müharibəsindən bəhs edən  *“Çarli Uilsonun müharibəsi* ” kimi filmlərdə və Rusiyanın *“72 metr”* (72 метр) və Qafqaz əsiri (Кавказский пленник, *Kavkazskiy plennik)* filmlərində istifadə olunub. Mahnının instrumental versiyası 1990-cı ildə Ukraynanın " *Raspad* " ("Çöküş") filmində də Pripyat evakuasiyası səhnəsində səslənmişdir.

İvrit versiyası 1945-ci ildə müğənni/bəstəkar Haim Hefer tərəfindən Palmaç üçün yazılmışdır. Mahnının öz versiyasında, (“Sərhədlər arasında”) ifadəsini Hefer dəyişdirmişdir (Biz burada müdafiə divarıyıq), 2002-ci ildə İsrail Müdafiə Qüvvələri tərəfindən Müdafiə Qalxanı Əməliyyatı (hərfi mənada "Müdafiə Divarı") adlandırmaq üçün istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Çikuhey Nakacima

– Yaponiya mühəndisi və siyasətçisi. Yaponiyada aviasiya sənayesinin qabaqcılı olmuşdur.

## Həyatı
Çikuhey Nakacima 1884-cü ildə Yaponiyanın Qunma prefekturasında doğulmuş, Donanma Mühəndislik Məktəbindən məzun olmuş, Avropa və ABŞ-də təhsil almışdır. O, donanmada xidmət edərkən təyyarələrin donanma üçün potensialını dərk etmiş və 1917-ci ildə donanmanı tərk edərək Təyyarə Tədqiqat İnstitutunu yaratmışdır. Bu institut daha sonra *"[[Nakajima Aircraft]]"* şirkətinə çevrilərək Nakajima Model 5 kimi bir çox hərbi təyyarə və mühərrik istehsal etmişdir.

Nakacima 1930-cu ildə Yaponiya parlamentinin Nümayəndələr Palatasına seçilmiş və 1939-cu ildə Riken Seyyukay partiyasının liderlərindən biri olmuşdur. 1937–39-cu illərdə dəmiryolu naziri, 1945-ci ildə ticarət və sənaye naziri olmuşdur. İkinci dünya müharibəsindən sonra – 1950-ci ildə *"Nakajima Aircraft"* şirkəti 12 müstəqil şirkətə bölünmüşdür. Bu şirkətlərdən beşi birləşərək *"[[Subaru]]"* avtomobil şirkətinin əsasını qoymuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Yeni Türk Əlifbası Komitəsi (Azərbaycan SSR)

**Yeni Türk Əlifbası Komitəsi** və ya **Yeni Türk Əlifbasının Tətbiqi Komitəsi** — 21 sentyabr 1922-ci ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasında əlifba-yazı qrafikasının dəyişdirilməsi, yeni əlifbanın yaradılması və tətbiqi üçün Səmədağa Ağamalıoğlu rəhbərliyində yaradılmış orqan.

## Tarixi
Azərbaycanda əlifba islahatının rellaşdırılması sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonrakı dövrə təsadüf etmişdir. Bununla bağlı 11 noyabr 1920-ci ildə Xalq Maarif Komissarlığı nəzdində ərəb əlifbasının islahatı üzrə yaradılmış komissiya özünü doğrulda bilməmişdi. Bundan sonra, 21 sentyabr 1922-ci ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasında əlifba-yazı qrafikasının dəyişdirilməsi,yeni əlifbanın yaradılması və tətbiqi üçün Səmədağa Ağamalıoğlu rəhbərliyində Yeni Türk Əlifbasının Tətbiqi Komitəsi təsis edilmişdir.

Müxtəlif təklif və müzakirələrdən sonra, 20 oktyabr 1923-cü ildə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq latın qrafikasına əsaslanan türk əlifbasına hökumət əlifbası statusunun verilməsi haqqında Xalq Komissarları Sovetinin (XKS) və Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinın (MİK) dekreti mətbuatda dərc edilmişdir. Dekret Azərbaycanda dövlət səviyyəsində ərəb əlifbası ilə yanaşı, yeni latın qrafikalı türk əlifbasının da rəsmi istifadəsinə qərar vermişdir. Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının "Yeni türk əlifbasına keçidin vacibliyi haqqında" 21 iyul 1928-ci il tarixli qərarına əsasən isə 1 yanvar 1929-cü il tarixindən etibarən Azərbaycan tamamilə yeni əlifbaya keçmişdir.

## İstinadlar
Latviya Sovet Sosialist Respublikası bayrağı

**Latviya Sovet Sosialist Respublikası bayrağı** — 17 yanvar 1953-cü il də qəbul edilmiş Latviya SSR bayrağı.

## Tarixi

Bundan əvvəl, 25 avqust 1940-cı il də istifadə edilən bayrağın sol üst küncündə, qızıl oraq və çəkic simvolunun üstündə latın hərfləri ilə "LPSR" (Latvijas Padomju Sociālistiskā Republic) yazısı var idi.

Sovet dövründən qalma bayraq 1990-cı il fevralın 27-də rəsmi olaraq Latviya bayrağı ilə əvəz olundu (hələ qanuni olaraq 6 sentyabr 1991-ci ilə qədər Sovet respublikası olaraq qaldı) və onun ictimai tədbirlərdə istifadəsi qadağan edildi.

## Qalareya

Fayl:Flag of Latvian SSR (1940).svg|Latviya SSR bayrağı (1940–1953)
Fayl:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1953–1967, variant).svg|Latviya SSR bayrağı. Əvvəlki bayrağın dəyişdirilmiş versiyası (1953–1967)
Fayl:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic.svg|Latviya SSR bayrağı (1953–1990)
Fayl:Flag of Latvia.svg|Latviya Respublikası bayrağı (1990–1991)


## İstinadlar
Cənubi Koreya gerbi

**Cənubi Koreya gerbi** — Cənubi Koreyanın rəsmi gerbi.

## Qalereya

Fayl:Emblem of South Korea (1948–1963).svg|Cənubi Koreya gerbi (1948–1963)
Fayl:Seal of South Korea (1949–1962).svg|Milli möhür (1949–1962)
Fayl:Emblem of South Korea (1963–1984).svg|Cənubi Koreya gerbi (1963–1984)
Fayl:Seal of South Korea (1963–1999).svg|Milli möhür (1963–1999)
Fayl:Emblem of South Korea (1984–1997).svg|Cənubi Koreya gerbi (1984–1997)
Fayl:Emblem of South Korea (1997–2016).svg|Cənubi Koreya gerbi (1997–2016)
Fayl:Seal of South Korea (1999–2008, 2010–2011).svg|Milli möhür (1999–2008, 2010–2011)
Fayl:Seal of South Korea (2008–2010).svg|Milli möhür (2008–2010)
Fayl:Seal of South Korea.svg|Milli möhür (2011–h.h.)
Fayl:Seal of the President of the Republic of Korea.svg|Prezidentin möhürü, Şaron gülünün üstündə bir-birinə baxan iki feniks.
Fayl:Emblem of the Prime Minister of the Republic of Korea.svg|Baş nazirin emblemi. Başqası tərəfindən bükülmüş Sharon Rose.
Fayl:Emblem of the National Assembly of Korea.svg|Milli Məclis emblemi.
Fayl:Emblem of the Government of the Republic of Korea.svg|Milli Hökumətin emblemi, stilizə edilmiş Taeguk.
Petrosaşen

**Petrosaşen** (əvvəlki adı **Beduruskənd**) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Çaylaqqala kənd inzibati ərazi dairəsinin ərazisində mövcud olmuş kənd. Hal-hazırda, Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi bölgüsündə Xocavənd rayonunun tərkibində bu adda kənd qeyd olunmur, bu kəndin yaxınlığındakı başqa bir kəndə birləşdirildiyi və ya ümumiyyətlə ləğv edildiyi ehtimal edilir. Amma Azərbaycan Milli Ensiklopediyasında bu kəndin adı çəkilir.

## Tarixi
Azərbaycan kənd təsərrüfatı üzrə 1921 il üçün siyahıyaalınmasında yaşayış məntəqəsi Beduruskənd adı ilə Qubadlı qəzasının tərkibində göstərilir****. Azərbaycan Sosialist Şura Cümhuriyyətinin (Azərbaycan SSR) 1933-cü il üçün inzibati bölgüsündə yaşayış məntəqəsinin adı Petrovaşen kimi o vaxt mövcud olmuş Muxtar Dağlıq Qarabağ Oblastın (Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin) tərkibində qeyd olunur. Amma Azərbaycan SSR-nin 1961-ci, 1963-cü, 1968-ci, 1977-ci illər üzrə inzibati ərazi bölgülərində kəndin adı Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin tərkibində qeyd olunmur. Azərbaycan SSR-nin Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 26 mart 1982-ci il tarixli fərmanı ilə o vaxtkı Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Hadrut rayonunun Xtsabert (indiki Çaylaqqala kəndi) kənd Sovetinin tərkibində əslində mövcud olan Petrosaşen kəndi yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilməsinə dair Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Xalq Deputatları Sovetinin İcraiyyə Komitəsinin qərarı təsdiq olunması qərara alınmışdı. Bununla, Petrosaşen kəndi 1982-ci il üçün Azərbaycan SSR-nin Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Hadrut rayonunun Xtsabert (indiki Çaylaqqala kəndi) kənd Sovetinin tərkibində kənd oldu.

Həmçinin, 26 noyabr 1991-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu № 279-XII ilə Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti Martuni rayonunun Xocavənd rayonu adlandırılmasını, Hadrut rayonunun ləğvini, ləğv edilmiş Hadrut rayonunun ərazisi isə Xocavənd rayonunun tərkibinə verilməsini qərara aldı. Bundan sonra, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli qərarı ilə Xocavənd rayonunun Xtsabert kəndinin adı dəyişdirilərək, Çaylaqqala adlandırıdı. Bununla, vaxtilə mövcud olmuş Petrosaşen kəndinin ərazisi hal-hazırda Xocavənd rayonunun Çaylaqqala kənd inzibati ərazi dairəsinin ərazisində yerləşmiş olur, amma hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi bölgüsü təsnifatında Petrosaşen adında kənd qeyd olunmur.

Birinci Qarabağ müharibəsinin nəticəsində keçmiş kəndin ərazisi 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Azadliq.info-nun verdiyi məlumata əsasən, 2020-ci ili payız aylarında baş verən İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələri 26 oktyabr 2020-ci il tarixində Laçın rayonunun Səfiyan kəndinən şimal–şərq istiqamətində irəliləyərək, iki gün ərzində Aşağı Fərəcan, Arpagədik və Petrosaşen kəndlərini işğaldan azad etmişdilər.

## Həmçinin bax

* Çaylaqqala
* Arpagədik
* Spitakşen

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əjdahalar

**Əjdahalar** () — Portuqaliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olmuş aerobatika eskadronudur. 

## Tarixi
Komanda 1956-cı ildə "20-ci eskadron"un  tərkibində qurulmuşdur. İlk komanda uçuşlar uçun F-84 Thunderjet təyyarələri istifadə edirdi. 1958-ci ləğv olunmuşdur. Elə həmin ildə  ""un tərkibində yenidən qurulmuşdur. Uçuşlar uçun F-86 Sabre təyyarələri istifadə olunurdu. 1961-ci ildə həmin komanda da ləğv olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Muxtar Türk Kipr İdarəsi

**Muxtar Türk Kipr İdarəsi** () — 1974-cü ildə Türkiyənin Kiprə müdaxiləsindən dərhal sonra indiki Şimali Kipr ərazisində Kipr türkləri tərəfindən yaradılmış de-fakto idarənin adı.

## Cəmiyyət
İdarə tərəfindən hərbi əməliyyatda iştirak edən Türkiyə hərbçilərinə Şimali Kipr vətəndaşlığını alaraq burada məskunlaşmaq icazəsi verilmişdir. Cənubdan didərgin düşmüş Kipr türklərinin köçürülməsinə nəzarət edilmişdir.

Endryu Borovets yazmışdır ki, Türkiyə Kipr yunanlarının tərk edilmiş kənd mülklərini ələ keçirmək üçün adada 5,000 ferma işçisi yerləşdirməyi planlaşdırdığını açıqlamışdı. Bu, yunanıstanlı və Kipr yunanlarının Türkiyənin Kiprin demoqrafik strukturunu məqsədyönlü şəkildə dəyişməsi ilə bağlı ittiham irəli sürməsinə səbəb olmuşdur.

## İstinadlar
Etnogenez

**Etnogenez** ( yun. ethnos – xalq və genesis – doğulma) Hər hansı bir xalqın mənşəyi,etnik qrupun formalaşması və inkişafıdır. Bu, qrupun özünü identifikasiyası və ya kənar identifikasiya ilə yarana bilər.

*Etnogenez* termini əvvəlcə 19-cu əsrin ortalarında neologizm idi  və sonralar 20-ci əsrdə akademik antropologiyaya daxil edilmişdir. *Etnogeni* termini *etnogenezin* variantı kimi də istifadə olunur.

## İstinadlar
Yelena Topiya

**Yelena Topiya** (; ) — Kruya bölgəsini üç müddət ərzində suveren ölkə olaraq qoruyub saxlayan Topiya ailəsindən alban şahzadəsi; 1388–1392, 1394–1402 və 1403–1404-cü illərdə ölkəni idarə edib.

## Həyatı
Şahzadə Yelena Topiya Karl Topiya və Voysava Balşanın böyük qızı idi. Onun ilk evliliyi venesiyalı zadəgan Marko Barbariqo ilə olub. Atasının ölümündən sonra, 1388-ci ildə, o, Kruya Qalasını və ətraf bölgəni miras aldı. 1392-ci ildə əri ilə Venesiya qoşunları arasındakı düşmənçilik nəticəsində Venesiyaya sadiq olan ögey qardaşı Nikita Topiya Kruya şəhərinə hücum etdi və onları Balşiç ailəsi arasında sığınacaq tapmağa məcbur etdi.

1394-cü ildə Osmanlılar tərəfindən Kruyanı idarə etmək üçün təyin edilən Konstantin Balşiç onunla evləndi. Konstantin Osmanlı vassalı kimi hökm sürdü və 1402-ci ildə öldürüldü. 1403-cü ildə Nikita Topiya Yelenadan qalanı ələ keçirdi. Konstantinin ölümündən sonra Yelena və oğlu Stefan əvvəlcə Venesiyaya getdilər, sonra isə bacısı Mariya ilə birlikdə yaşadılar.

## Evlilikləri
Öncə Marko Barbariqo, daha sonra 1394-cü ildə Konstantin Balşiçlə evləndi. Onun Konstantindən Stefan Maramonte adlı oğlu oldu.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Krım Muxtar Respublikası bayrağı

**Krım Muxtar Respublikası bayrağı** (, ) — 24 sentyabr 1992-ci ildən Krım Muxtar Respublikası bayrağı.

## Rəng kodları
İoanna (Durattso hersoginyası)

**Durattsolu İoanna** (; ) — Durattso hersoqu Karl və onun həyat yoldaşı Kalabriyalı Mariyanın böyük qızı və sağ qalan ən böyük uşağı. O, 1348-ci ildə atasının ölümündən sonra dörd yaşında ikən hersoginya oldu. İoanna Anju-Durattso ailəsinin üzvü idi.

1348–1368-ci illərdə Durattso hersoginyası kimi padşahlıq etdi. O, iki dəfə evləndi; əvvəlcə Navarralı Lüdoviklə, sonra isə E qrafı Artualı IV Robertlə.

## Həyatı
İoannanın atası 1348-ci ildə öldü və İoanna sağ qalan ən böyük uşaq olaraq onun yerinə keçdi, lakin İoanna Durattsoya getməkdənsə Neapolda qaldı. Məhz burada o, kraliça İoanın oğlu, əmisi oğlu Katl Martellə nişanlanmışdı. Karl Martel kişi varislərin olmaması səbəbindən Macarıstanda varis idi. Uşaq Macarıstana köçürüldü, lakin gənc oğlan təxminən 1348-ci ildə Macarıstanda öldükdən sonra nişan pozuldu.

1365-ci ildə iyirmi bir yaşında İoanna, həyat yoldaşının sağında Durattso hersoqu olan ilk əri Navarralı Lüdovik ilə evləndi. Navarra kralı II İoanın oğlu idi. 1368-ci ildə Durattso sərkərdə Karl Topiyanın başçılığı altında alban Topiya sülaləsi tərəfindən tutuldu. İoanna və əri dərhal təkcə Durattsonun deyil, 1332-ci ildə bolqar Sratsimirlər sülaləsi tərəfindən fəth edilmiş keçmiş Albaniya Anqevin Krallığının bütün torpaqlarının yenidən zəbt edilməsini planlaşdırmağa başladılar. Onlar Lüdovikin qardaşı II Pis Karlın dəstəyini toplamaqda müvəffəq oldular və Fransa kralı V Çarlz da bu işdə onlara yardım etdi. 1372-ci ildə Lüdovik, Durattsonun alınmasında kömək etmək üçün Fransada müharibə zamanı onunla döyüşən muzdlu əsgərlərdən ibarət *"Navarrese"* şirkətini qurdu. Onların sıraları 1375-ci ildə birbaşa Navarradan yeni işə götürülənlərlə xeyli artdı. Müvəffəqiyyəti təmin etmək üçün həyata keçirilən hərbi planlaşdırmanın və mühəndisliyin mürəkkəb təbiətindən bəhs edən bir çox sənədlər günümüzədək gəlib çatmışdır. 1376-cı ilin yayının ortalarında şəhəri ələ keçirərək buna nail oldular. Lüdovik qısa müddət sonra öldü. Lüdovik və İoannanın uşaqları yox idi. İoanna heç vaxt Durattso üzərində tam nəzarəti bərpa edə bilmədi və 1385-ci ildə şəhər yenidən Karl Topiyanın əlinə keçdi.

Təxminən 1376-cı ildə İoanna E qrafı Artualı IV Robert ilə evləndi. Bu evlilik də uşaqsız olub. Robert uzun müddət E qrafı ola bilmədi, ona və İoannaya 1387-ci ildə atasının ölümündən xəbər göndərilmədi. İoanna və Robert Neapoldakı Kastel-del-Ovoda qalırdılar və burada İoannanın bacısı Neapol Kraliçası Marqaretin əmri ilə 20 iyul 1387-ci ildə hər ikisi zəhərləndi.

İoanna San-Lorentsoda (Neapol) dəfn olunub.

## İstinadlar
Sergey Kirovun heykəli

**Sergey Kirovun heykəli** — 1939-cu ildə Sergey Kirovun şərəfinə inşa edilmiş heykəl. 20 Yanvar hadisəsindən sonra 5 yanvar 1991-ci ildə sökülüb.

## Tarixi
Heykəl 1939-cu ildə, məşhur memar Pinxos Sabsay və Lev İlyin tərəfindən hazırlanmışdır. 1990-cı ildə 20 Yanvar hadisəsi baş verdikdən sonra, əhali Şəhidlər Xiyabanı ilə eyni ərazini bölüşən heykəli istəmirdilər. Ona görə də Azərbaycan rəhbərliyi, Kommunist Partiyasının 1-ci katibi Ayaz Mütəllibov və hakim sovet elitası heykəlin götürülməsi ilə bağlı qərar verirlər. Ancaq Moskvanı qəzəbləndirməmək üçün hansısa bir ciddi səbəb göstərmək lazım idi. Bunun üçün heykəlin yerləşdiyi relyefdən istifadə etmək qərara alınır. Rəsmi açıqlama yayılır və orada elan olunur ki, Bayıl yamacında başlanan sürüşmə heykəlin yıxılması üçün ciddi təhlükə yaradıb. Fəsadları aradan qaldırmaq üçün heykəlin sökülməsi vacibdir. Bundan sonra xüsusi texnika ilə heykəl sökülür, hissələrə bölünərək maşınlara yüklənir və Dağüstü Parkdan bidəfəlik aparılır. Onun hara aparıldığı indiyə qədər məlum deyil.

## Filmoqrafiya
Kirovun heykəlinin sökülməsi ilə bağlı rejissor Nizami Abbas sənədli film çəkib. Həmin filmdə 1937-ci ildə heykəlin fundamentinin qoyulması prosesi əks edilib. Mircəfər Bağırovun iştirakı ilə aparılan bu prosesdə postamentin altına dairəvi qutu qoyulur. Həmin yerin üzərinə "Kirovun heykəlinin sənədləri" yazılıb. Bunun üzərində isə heykəl ucaldılıb.

## İstinadlar
Poliziano

**Agnolo (Ancelo) Ambrogini** () Poliziano kimi tanınan İtalyan şairi, humanist və dramaturq.

## Həyatı
Poliziano 1454-cü ildə Toskananın mərkəzində, Montepulçianoda anadan olub. O hələ uşaq ikən hüquqşünas olan atası Benedetto siyasi antaqonistlər tərəfindən öldürüldü.

10 yaşında atasının vaxtından əvvəl ölümündən sonra Poliziano Florensiyada əmisi oğlunun qonağı olaraq təhsil almağa başladı. Orada klassik latın və yunan dillərini öyrəndi. Marsilio Ficinodan fəlsəfənin əsaslarını öyrəndi. O artıq 13 yaşında latın hərflərini bilirdi. 17 yaşında yunan dilində esselər yazdı və 18 yaşında Catullus adlı əsərini nəşr etdi. 1470-ci ildə İliadanın II–V kitablarını latın heksametrlərinə çevirərək *Homericus adulescens* titulunu qazandı. Florensiyanın avtokratı və təhsilin baş himayədarı Lorenzo de' Medici, Polizianonu öz evinə götürdü və övladlarının tərbiyəçisi etdi. Onların arasında Piero, Covanni və gələcək Papa X Leo-da var idi. Dərslərinin humanist məzmunu onu anası Klaris ilə daim münaqişəyə salırdı. Lorenzo ona Florensiya Universitetində görkəmli bir vəzifə də təmin etdi. Bu müddət Poliziano, Careggi Villasında Marsilio Ficino rəhbərliyi altında Platonik Akademiyasında mühazirə oxudu.

Poliziano yalnız İtaliyadan yox həmçinin Almaniya , İngiltərə və Portuqaliyadan da tələbələr yetişdirib.

Yunan və latın müəlliflərini sinifləri ilə birlikdə oxumaq, filoloji və tənqidi qeydləri diktə etmək, daxil olan mətnlərdə təhrif olunmuş yerlərə düzəlişlər etmək, məsələyə aydınlıq gətirmək, qanunları, ədəbləri, dini və fəlsəfi fikirləri öyrətmək o dövrün professorlarının üsulu idi. Poliziano işlədiyi müddətdə klassik ədəbiyyatın demək olar ki, bütün sahəsini əhatə edirdi.

Poliziano son illərini maliyyə və ya digər qayğılar olmadan, fəlsəfə oxumaqla keçirdi.

Çox güman ki, Poliziano homoseksual idi və ya heç olmasa kişi sevgililəri var idi və heç vaxt evlənməmişdi. Sübutlara: Florensiyanın hakimiyyət orqanlarına edilən ittihamları, müasirlərinin şeirləri və məktubları, onun əsəri (ən çox da Orfeo) daxilindəki eyhamlar və onun ölüm şəraiti daxildir.

2007-ci ildə Poliziano və Piko della Mirandolanın cəsədləri ölümlərinin səbəblərini müəyyən etmək üçün Florensiyada San-Marko kilsəsindən çıxarılıb. Məhkəmə ekspertizaları göstərdi ki, həm Poliziano, həm də Piko, ehtimal ki, Lorenzonun varisi Piero de' Medicinin əmri ilə zəhərlənərək öldürülüblər.

## Yaradıcılığı
Onun Latın və Yunan əsərlərinə aşağıdakılar daxildir:

Virgil bir panegirik tələffüz etdiyi Manto poeması Toskana mənzərəsinin qeyri-adi eskizini və Homerin mədhiyyəsini ehtiva edən — Ambra kənd həyatından bəhs edən — Rusticus qədim və müasir poeziyanın öyrənilməsinə ümumi giriş kimi xidmət etmək üçün nəzərdə tutulmuş — Nutricia.

Onun əsas italyan əsərləri bunlardır:

Onun italyan dilində ən yüksək qiymətləndirilən əsəri, Stanze per la giostra və ya La Giostra , Giuliano de ' Medicinin 1475-ci ildə bir turnirdə qələbəsi ilə əlaqədar yazılmışdır.

Onun fəlsəfi əsərləri bunlardır:

Praelectio de dialectica (1491), Aristotel məntiqinə giriş;
Lamiyə. Priora Aristotelis Analytica'da Praelectio (1492);
Dialektika (1493), Aristotel fəlsəfəsi kursuna giriş.

## İstinadlar
Peronizm

**Peronizm** () və ya **xustisializm** ( — «ədalətçilik») — Argentinada prezident Xuan Peronun siyasəti ilə əlaqələndirilən siyasi ideologiya. Bu, XX və XXI əsrlərin Argentina siyasətində təsirli bir hərəkat olmuşdur. 1946-cı ildən bəri peronistlər namizəd olmağa icazə verilən 13 prezident seçkisindən 10-da qalib gəliblər. İdeologiya "milliyyətçilik və əməkçiliyin qeyri-müəyyən qarışığı" və ya populizm kimi təsvir edilmişdir.

Siyasi hərəkat olaraq peronizm iki əsas istiqamətə malikdir. Sağ istiqamət siyasi və iqtisadi konsepsiyaya malikdir və Xuan Peron ilə eyniləşdirilir, sol istiqamət isə sosial yönümlüdür və Evita Peron ilə əlaqələndirilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Перонизм / Е. А. Ларин // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
* *Казаков В. П.* Политическая история Аргентины: учебник для вузов / В. П. Казаков. — М.: «Высшая школа», 2007, 168 с. — ISBN 978-5-06-005602-0.
* *Моизи, Доминик.* Геополитика эмоций. Как культуры страха, унижения и надежды трансформируют мир: Перевод с англ. яз. / Доминик Моизи. — М.: Московская школа политических исследований, 2010, 216 с. — ISBN 978-5-91734-016-6.
* *Мартинес, Томас Эллой.* Святая Эвита: Классическая и современная проза. Перевод с англ. яз. Лысенко Е. / Томас Элой Мартинес. — 3-е изд., перераб. и доп. — М.: АСТ, 2005, 410 с. — ISBN 5-17-027823-3.

## Xarici keçidlər

* Всемирная история в интернете. Аргентина в XX веке // Хронос
* Перонизм в Аргентине
* Аргентинский каудильо генерал Перон. Феномен перонизма 75 лет спустя // НВО НГ, авг 2021
İngiltərə və Uels

**İngiltərə və Uels** (, ) — Birləşmiş Krallığın üç leqal yurisdiksiyasından biri. Birləşmiş Krallığın dörd tərkib hissəsindən ikisi olan İngiltərə və Uelsdən ibarətdir. Şotlandiya və Şimali İrlandiyadan fərqli olaraq İngiltərə və Uelsdə ingilis hüququ sistemi mövcuddur. Tarixən İngiltərə və Uels bir vaxtlar mövcud olan İngiltərə krallığının konstitusional varisidir.

İngiltərə və Uels bir çox qanunvericilik və icra məqsədləri üçün vahid qurum kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
"Müqəddəs xəzinə" ordeni

– Yaponiya ordenlərindən biri. Həm yapon, həm də əcnəbi şəxslərə Yaponiya dövləti qarşısındakı xidmətlərə görə təqdim olunur.

## Tarixi
"Müqəddəs xəzinə" ordeni 4 yanvar 1888-ci ildə İmperator Meyci tərəfindən "Meyci" ordeni adı ilə təsis olunmuşdur. Ancaq kişilərə təqdim olunması planlaşdırılsa da, 1919-cu ildə qadınlara da verilməsi barədə qərar verilmişdir. Orden 2003-cü ilə qədər 8 dərəcə üzrə təqdim olunmuşdur. 2003-cü ildə VII və VIII dərəcələr ləğv edilmiş, 6 dərəcə üzrə təqdim olunmağa başlamışdır.

## Dizayn
Orden Yaponiyanın iki müqəddəs xəzinəsini – Yata güzgüsünü və Yasakani cəvahiratını özündə əks etdirir. Orden pavlovniya çiçəklərinin və yarpaqlarının formasında dizayn edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İstehsal prosesi
When We All Fall Asleep, Where Do We Go?

***When We All Fall Asleep, Where Do We Go?*** — (böyük hərflərlə stilizə olunur) amerikalı müğənni-mahnı yazarı Billi Aylişin ilk studiya albomu. ABŞ-də 29 mart 2019-cu ildə "Darkroom", "Interscope Records tərəfindən" və "Birləşmiş Krallıqda isə Polydor Records" tərəfindən buraxılıb. Ayliş albomu qardaşı Finneas O'Konnell ilə birlikdə yazıb, qardaşı albomun prodüserliyini Los-Ancelesin Haylend-Park məhəlləsində yerləşən kiçik yataq otağı studiyasında etmişdir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
CAS-da qeydiyyat nömrəsi

**CAS qeydiyyat nömrələri** kimyəvi birləşmələr, polimerlər, bioloji göstəricilər, qarışıqlar və ərintilər üçün istifadə edilən yeganə *unikal* nömrələrdirlər. Onlar həmçinin **CAS nömrəsi və ya CAS nömrələri** kimi də tanınırlar.

*Amerika Kimya Cəmiyyətinin  ([[İngilis dili|İngilis dilində:]] American Chemical Society; [[Abreviatur|qısaca:]] ACS)* bir bölməsi olan *Kimyəvi Abstrakt Xidməti ([[İngilis dili|İngilis dilində:]] Chemical Abstracts Service; [[Abreviatur|qısaca]]: CAS)* elmi ədəbiyyatda müəyyən edilmiş hər bir kimyəvi birləşmə üçün bu identifikasiya nömrələrini verməklə məşğuldur. Bu işdə əsas məqsəd verilənlər bazasında axtarışları asanlaşdırmaqdır, çünki kimyəvi birləşmələrin çox zaman birdən çox adı ola bilər. Demək olar ki, bütün müasir molekul verilənlər bazalarının hamısında CAS nömrəsi ilə axtarışların aparılması mümkündür.

2006-cı ilin may ayına olan məlumatlara əsasən, CAS reyestrində təxminən 28 milyonluq qeydiyyat mövcuddur. Tamamilə dəqiq olan rəqəmləri www.cas.org saytında görmək mümkündür. Hər həftə sayta təxminən 50.000 yeni qeydiyyat əlavə olunur.

CAS həmçinin də bu kimyəvi maddələrin məlumat bazasını (*CAS reyestri*) müntəzəm olaraq yeniləyərək saxlayır və satır.

## Format

CAS-da qeydiyyat nömrələri tire ilə üç hissəyə bölünür. Birinci hissə 6 rəqəmdən, ikincisi 2, üçüncü hissə isə birrəqəmli nəzarət nömrəsindən ibarətdir. Rəqəmlər artan ardıcıllıqla verilir və heç bir xüsusi məna daşımırlar.

Nəzarət nömrələri son rəqəmin 1-ə vurulması, növbəti rəqəmin 2-ə vurulması, növbəti rəqəmin 3-ə vurulması və s. bu ardıcıllıqla davam edir və onların modulu 10-a görə cəmini alaraq hesablanır. Məsələn, suyun CAS nömrəsi 7732-18-5 üçün: (8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6) = 105; 105 mod 10 = 5.

## İzomerlər, fermentlər, qarışıqlar

Bir molekulun müxtəlif izomerlərinin müxtəlif CAS nömrələri mövcuddur: D-qlükoza üçün 50-99-7, L-qlükoza üçün 921-60-8, α-D-qlükoza üçün 26655-34-5 və s. Bəzən bir sinfə məxsus olan bütün molekullar tək bir CAS nömrəsi alırlar: spirt dehidrogenaz ferment qrupu üçün 9031-72-5. Bir CAS nömrəsi olan qarışığa misal olaraq xardal yağını (8007-40-7) göstərmək mümkündür.

## Maya

Verilənlər bazasındakı axtarışlar zamanı CAS nömrəsindən istifadə edilərkən, yaxın əlaqəli elementləri də daxil etmək faydalıdır. Məsələn, kokain (CAS 50-36-2) haqqında məlumat axtararkən, kokain hidroxlorid (CAS 53-21-4) də daxil edilməlidir, çünki, narkotik kimi istifadə edilən kokainin ən geniş yayılmış forması budur.

## Xarici keçidlər

* CAS qeydiyyat sistemi  
* CAS qeydiyyat təsviri Kimyəvi Abstraktlar Xidməti tərəfindən

Adı, formulası və ya struktur verilmiş birləşmənin CAS nömrəsini tapmaq üçün aşağıdakı pulsuz resurslardan istifadə edilə bilər:
* CAS Common Chemistry
* NIST Chemistry WebBook
* NCI/CADD Chemical Identifier Resolver
* ChemSub Online (Multilingual chemical names)
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards, index of CAS numbers
* European chemical Substances Information System (ESIS) - EC nömrəsini tapmaqda faydalıdır.
Don't Smile at Me

***Don't Smile at Me*** — ABŞ müğənnisi Billi Aylişin debüt minialbomu. 11 avqust 2017-ci ildə "Darkroom və Interscope Records" tərəfindən buraxılıb. Mini-albomdakı treklər Ayliş və prodüserlik edən qardaşı Finneas O'Konnell tərəfindən yazılmışdır. Albom R&B və caz elementlərini özündə birləşdirən elektropop və bedrum pop rekordudur.

Mini-albom 2016-cı ildən 2018-ci ilə qədər yeddi sinqlın buraxılması ilə tanıdılıb. "Ocean Eyes", "Idontwannabeyouanymore" və "Bellyache" albomun hit mahnıları atasında yer alır. Billi Ayliş minialbomu üçün 2017 və 2018-ci illərdə Don't Smile at Me Tour və Where's My Mind konsert turları həyata keçirmişdir.

Mini-albom musiqi tənqidçilərinin rəğbətini qazanıb. Bir çoxu Billi Aylişin musiqisini və ifalarını bəyənidklərini bildiriblər. "Don't Smile at Me" kommersiya uğuru qazanıb, ABŞ Billboard 200-də 14-cü, Birləşmiş Krallıq Albomlar hit-paradında isə 12-ci sıraya yüksəlib. Mini-albom bir sıra ölkələrdə, o cümlədən Litvada ilk onluğa daxil olub.

Mini-albomun "Don't Smile at Me: December reissue" adlı yenidən buraxılmış versiyasına Vince Staples ilə birgə ifə olan "&Burn" treki daxil edilmişdir. Mahnı Amerika Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası (RIAA) tərəfindən qızıl sertifikat almışdır. Sonralar minialbomun genişləndirilmiş versiyası olan "Don't Smile at Me: Expanded edition" işıq üzü görmüşdür. Buraya əvvəllər buraxılmış iki sinql daxildir: Xalid ilə "Lovely" və "Bitches Broken Hearts". "Lovely" treki kommersiya uğuru qazanaraq Billboard-da 64-cü yerə yüksəlib. Hot 100-də və Birləşmiş Krallıq sinqllar hit-paradında 47-ci sıraya çıxmışdır. "Bitches Broken Hearts" ABŞ və Kanadada RIAA və Music Canada (MC) tərəfindən platin sertifikatına layiq görülüb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
IUPAC kimyəvi nomenklaturası

**IUPAC kimyəvi nomenklaturası və ya IUPAC adlandırma sistemi** kimyəvi birləşmələrin adlandırılması üçün istifadə edilən bir sistem olub, ümumiyyətlə kimya elmini təsvir etmək üçün istifadə olunur. O, Beynəlxalq Nəzəri və Tətbiqi Kimya İttifaqı (İngilis dili: International Union of Pure and Applied Chemistry və ya IUPAC ) tərəfindən yaradılmış və onun tərəfindən nəzarət altında saxlanılmışdır.

Üzvi və qeyri-üzvi birləşmələrin adlandırılması qaydaları Mavi kitab *(Blue book)* və Qırmızı kitab *(Red Book)* kimi tanınan iki nəşrdə saxlanılır. *Yaşıl kitab (Green Book)* kimi tanınan üçüncü nəşrdə (IUPAP ilə əməkdaşlıq edilərək bu kitab hazırlanmışdır) fiziki kəmiyyətlər üçün istifadə ediləcək simvollar təsvir edilmişdir. *Qızıl kitab ([[İngiliscə]]: Gold Book)* adlı dördüncü bir kitabda isə kimyada istifadə olunan bir çox texniki terminlərin tərifləri və mahiyyəti qeyd edilmişdir. Bunlara oxşar olan xülasələr biokimya (IUBMB ilə əməkdaşlıq çərçivəsində yazılmışdır), analitik kimya və makromolekulyar kimya üçün də hazırlanmışdır. Xüsusi hallar üçün bu kitablar vaxtaşırı *[[Pure and Applied Chemistry]]* elmi jurnalında dərc edilmiş daha qısa tövsiyələrlə tamamlanır.
Pure and Applied Chemistry

***''Pure and Applied Chemistry***'' Almaniyada mərkəzi yerləşən Beynəlxalq Fundamental və Tətbiqi Kimya İttifaqı adından Valter de Qrüyter tərəfindən aylıq nəşr olunan elmi jurnaldır. Jurnalda Kimya ilə əlaqəli materiallar dərc olunur.

## İstinadlar
Müqəddəs Nizə

**Müqəddəs Nizə, Longinus Nizəsi** (Müqəddəs Longinusun adına görə) və ya **Taleyin Nizəsi** kimi də tanınan bu nizə, əfsanəyə görə İsa çarmıxa çəkildiyi zaman çarmıxdan asılmış olduğu halda bədənini deşmiş nizədir .

İncildə deyilir ki, romalılar İsanın ayaqlarını sındırmağı planlaşdırırdılar, bu, çarmıxa çəkilmə zamanı ölümü sürətləndirmək üsulu olan crurifragium adlanan bir təcrübə idi. Şənbə günü ərəfəsi olduğu üçün (cümə günü gün batımından şənbə günü batana qədər) İsanın davamçıları Şənbə qanunlarına görə onu "qəbrə basdırmalı" idilər. Onlar bunu etməzdən əvvəl İsanın artıq öldüyünü və onun ayaqlarını sındırmaq üçün heç bir səbəb olmadığının fərqinə vardılar. Onun öldüyünə əmin olmaq üçün Roma əsgərlərindən biri nizə ilə onun böyrünü deşdi və dərhal qan və su çıxdı.
Fariz Məmmədov

**Fariz Məmmədov** () — yüngül və yarım-yüngül çəki dərəcələrində çıxış etmiş peşəkar azərbaycanlı peşəkar boksçu, dünya və avropa çempionu.

## Həyatı
Fariz 15 aprel 1980-ci ildə Ağdam şəhərində anadan olub. 12 yaşı olanda Qarabağ müharibəsində iştrak edib. O, Milli Qəhrəman Allahverdi Bağırov adına 745 nömrəli batalyona qoşulmuşdu. İdmandan başqa müxtəlif hücum ittihamları ilə 7 il həbs edilib. 2000-ci illərin əvvəllərində Fariz Məmmədov peşəkar boksa keçmişdir. O, MDB və Avropa ölkələrində təşkil olunan bir sıra beynəlxalq turnirlərdə iştirak etmişdir. Peşəkar karyerasından sonra Fariz Məmmədov idmanın inkişafına töhfə vermək məqsədilə məşqçilik fəaliyyətinə başlamışdır.

2016-cı ildə idman karyerasını sonlandırıb.

## İstinadlar
Elmi jurnal

**Elmi jurnal** — akademik nəşriyyatda adətən yeni tədqiqatların dərc etdirilməsi yolu ilə elmin inkişafını dəstəkləmək məqsədi daşıyan dövri nəşrdir.

Jurnalların əksəriyyətində təbiət kimi müxtəlif elm sahələrindən bəhs edən məqalələr və yazılar dərc etdirilir. Məqalələrin jurnalın keyfiyyətini aşağı salmaması və elmi cəhətdən dəyərli olması üçün elmi jurnallarda xüsusi yoxlama komissiyası mövcuddur. Elmi jurnallar peşəkar jurnallara oxşar olsalar da, əslində bir-birlərindən çox fərqlidirlər. Elmi jurnallardakı məqalələr bazar jurnallarındakı kimi gündəlik olaraq nadir hallarda oxunur. Tədqiqat nəticələrinin dərc etdirilməsi elmi metodun zəruri addımlarındandır. Əgər bunlara təcrübələr və hesablamalar daxildirsə, onlar digər tədqiqatçının əldə edilmiş nəticələri təsdiqləmək üçün eyni təcrübəni və ya hesablamanı təkrarlamasına imkan verəcək kifayət qədər məlumatı ehtiva etməlidirlər. Hər bir jurnal məqaləsi elmi qeydin daimi elementinə çevrilir.

Elmi jurnalların tarixi 1665-ci ildə Fransız dilindəki Journal des sçavans və İngilis dilindəki Philosophical Transactions of the Royal Society (Kral Cəmiyyətinin Fəlsəfi Əməliyyatları) jurnallarının ilk dəfə müntəzəm olaraq tədqiqat nəticələrini dərc etdiyi vaxtdan başlayır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* A.J. Meadows, ed. The Scientific Journal. London : Aslib, c1979. 
* R.E. Abel et al. "Scholarly Publishing: Books Journals, Publishers, and Libraries in the Twentieth Century". N.Y.: Wiley, 2002. 
* D.W. King et al. "Scientific Journals in the United States: their Production, Use, and Economics". Stroudsberg, PA: Hutchinson-Ross, 1981 

* A. Gielas & Aileen Fyfe, eds. "Editorship and the Editing of Scientific Journals, 1750–1950", Special Issue: Centaurus (journal), 2020.

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Robert Darnton, "The Dream of a Universal Library" (review of Peter Baldwin (professor), *Athena Unbound: Why and How Scholarly Knowledge Should Be Free for All*, MIT Press, 2023, 405 pp.), *The New York Review of Books*, vol. LXX, no. 20 (21 December 2023), pp. 73–74. Reviewer Robert Darnton writes: "Peter Baldwin (professor) warns: journal publishers are gouging their customers, scholarly monographs  reach a tiny audience, libraries are floundering under budget pressures, academics are pursuing careers rather than truth, and readers are not getting all the information they deserve." (p. 74.) Writes Darnton: "Most scientific research is subsidized by the federal government." Under a 2022 White House directive, "As of December 31, 2025, all agencies... must require immediate open access... The G7 leaders took a similar stand on May 14, 2023, as did the European Council on May 23. The tide is turning in favor of unrestricted access, but the countervailing forces are so complex that the future remains cloudy." (p. 73.)

## Xarici keçidlər

* The cost of publishing in a scientific journal, some examples and recommended reading from OpenWetWare life scientists' wiki
Dəlayir-i Ülya (Xudabəndə)

**Dəlayir-i Ülya** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 283 nəfər yaşayır (63 ailə).

## İstinadlar
Journal des sçavans

***Journal des Sçavans*** (sonralar **Journal des savants** adlandırılmışdır) Denis de Sallo tərəfindən təsis edilmiş və Avropada nəşr olunan ilk elmi jurnal olmuşdur, baxmayaraq ki, əvvəldən bu jurnalda kilsə tarixi və hüquqi hesabatlar kimi müxtəlif elmi olmayan məzmunlar da mövcud olmuşdur. Birinci nəşri 1665-ci il yanvarın 5-də 12 səhifəlik (dörd yarpaqlı) broşüralar şəklində nəşr edilmişdir. Jurnal 1792-ci ildə Fransız İnqilabı zamanı nəşr ömrünü başa vurmuşdur. 1797-ci ildə Journal des savants kimi yenidən meydana çıxsa da, 1816-cı ilə qədər mütəmadi formada nəşr olunmamışdır. Bu tarixdən sonra müntəzəm olaraq nəşr olunsa da, məzmunu xeyli dəyişərək elmi deyil, ədəbi nəşrə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Philosophical Transactions of the Royal Society

***Philosophical Transactions of the Royal Society*** — Royal Society tərəfindən nəşr olunan elmi jurnaldır. Onun ilk nömrəsi 6 mart 1665-ci ildə nəşr olunmuşdur və o zaman cəmiyyətin katibinin şəxsi təşəbbüsü olmuşdur. Jurnal yalnız elmi məzmunlu ilk jurnal olmağı ilə bərabər, hələ də nəşr olunmaqda olan ən qədim elmi jurnaldır. 1752-ci ildə cəmiyyətin rəsmi nəşri olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* 

## Xarici keçidlər

* 
* ''''Philosophical Transactions of the Royal Society'', vol. 1–177 (1665–1886), and index of vol. 1–70 (1665–1780) in Biodiversity Heritage Library (BHL)
* List of freely accessible online archives that have the Transactions, Online Books Page, University of Pennsylvania
* Henry Oldenburg's copy of vol I & II of *Philosophical Transactions*, manuscript note on a flyleaf, a receipt signed by the Royal Society's printer: "Rec. October 18th 1669 from Mr Oldenburgh Eighteen shillings for this voll: of Transactions by me John Martyn".
Qüstav Buassonad

**Qüstav Emil Buassonad de Fontarabi** (; ) – Fransa hüquqşünası. O, Meyci hökumətinin xarici məsləhətçilərindən biri olmuş, Yaponiyanın mülki məcəlləsinin hazırlanmasında iştirak etmişdir.

## Həyatı və karyerası
Qüstav Buassonad 1825-ci ildə Fransada doğulmuşdur. Paris Universitetində hüquq üzrə təhsil almış və doktorat dərəcəsi ilə məzun olmuşdur. Daha sonra Qrenobl Universitetində dərs deməyə başlamışdır. 1873-cü ildə Ədalət Nazirliyinin dəvəti ilə Yaponiyaya gəlmiş və 1895-ci ilə qədər Yaponiya hökuməti üçün işləmişdir.

Buassonad Yaponiyada Xarici İşlər Nazirliyinin, Qenroin təşkilatının və İmperial Hakimiyyət Bürosunun məsləhətçisi kimi xidmət göstərmişdir. Ədalət Nazirliyinin Hüquq Məktəbinin təlimçisi kimi bir çox hüquqşünas yetişdirmişdir. O, Yaponiyanın cinayət məcəlləsinin və mülki məcəlləsinin tərtib olunmasında iştirak etmişdir.

Buassonad Yaponiyada cinayət işi üzrə çarpaz sorğulama zamanı işgəncə metodunun ləğv olunması üçün petisiya ünvanlamış və uğurlu olmuşdur. Yaponiya hökuməti 1874-cü ildəki Tayvan ekspedisiyası zamanı onun beynəlxalq hüquq biliklərindən istifadə etmişdir. Buassonad Qeyri-bərabər müqavilələrin təftiş olunmasına qarşı çıxmış, Yaponiyanın xarici əlaqələrinə böyük təsir göstərmişdir.

## Mükafatları
Buassonad 1895-ci ildə Yaponiya hökuməti tərəfindən "Müqəddəs xəzinə" ordeni ilə təltif olunmuşdur. O, bu ordenin I dərəcəsi ilə təltif olunmuş ilk əcnəbi şəxs olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Qaraməhəmməd

* Qaraməhəmməd (Loru)
* ‎Qaraməhəmməd (Xudabəndə)
* Qaraməhəmməd (Bizinərud)
## Həmçinin bax
* Qara Məhəmməd
Kəsik

* Böyük Kəsik — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Kəsik (Xudabəndə) — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əzabkeş

**Əzabkeş** ( — *[[şahid]]*,  — *şəhid*; ) — dini və ya dünyəvi baxışları inkar etdiyinə, təbliğ etdiyinə və ya ondan imtina etdiyinə görə təqib olunan, yaxud öldürülən şəxs.

Əzabkeşlərin əksəriyyəti davamçıları tərəfindən hörmətlə qarşılanır və ya hətta müqəddəs hesab olunur, qəhrəmanlıq və möhkəmlik simvoluna çevrilmişlər. Onlar dinlər tarixində mühüm rol oynayır.

## Həmçinin bax
* Akepsim, İosif və Aifal

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Fox's Book of Martyrs'' – 16th century classic book, accounts of martyrdoms
* "Martyrdom from the perspective of sociology". *Encyclopedia of Politics and Religion*.
Dəmirçilər türbələri

**Dəmirçilər türbələri** — Azərbaycanın Qubadlı rayonunun Dəmirçilər kəndində yerləşən, XIV əsrə aid iki qülləvari türbə.

Türbələrdən biri Ağaçayın sağ sahilində yerləşir. Türbə planda səkkizbucaqlı formadadır. İçəridə qapı gözü qarşısındakı üzdə kiçik mehrab tağçası quraşdırılmışdır. İç divarlar yaxşı yonulmuş daşlarla üzlənmişdir. Səkkizüzlü günbəzin dairəvi əsasına keçid künclərdə bütöv daşdan yonulmuş tromplar qoymaqla yerinə yetirilmişdir. Trompların üstündəki karnizə sferik günbəz söykənir. Türbənin tavanının forması Macar şəhərindəki türbələrin formasına bənzəsə də, tamamilə fərqli tərtibatda, eləcə də fərqli formalı baraban ilə kəskin şəkildə fərqlənir. Türbələrin pərvazları sadə pərvaz növlərinə aiddir.

2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 132 nömrəli sərəncamı ilə hər iki türbə dövlət tərəfindən mühafizə olunan obyektlər siyahısına daxil edilmiş və "respublika əhəmiyyətli memarlıq abidələri" elan edilmişdir.

## İstinadlar