open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emmi Abrahamson

**Emmi Abrahamson** () — İsveç yazıçısı, uşaq ədəbiyyatının müəllifi, rejissor və aktrisa.

## Haqqında
Emmi Abrahamson İsveçdə anadan olub. Uzun illər Moskvada yaşayıblar, sonra isə təhsil almaq üçün Londona köçüblər. Amsterdamda aktrisa, Vyanada rejissor və bədii rəhbər kimi işləyib.

2009-cu ildə İsveçə qayıtdı və Malmödə beynəlxalq teatrın əsasını qoydu.

Onun ədəbi debütü 2011-ci ildə "Atam mehribandır, anam isə əcnəbidir" kitabı ilə baş tutub. Növbəti il ​​o, uşaq ədəbiyyatı kateqoriyasında avqust mükafatına namizəd olan "Yalnız yoldur" kitabını yazdı.

Amsterdamda olduğu müddətdə Emmi Vik Kokula ilə tanış olub. Onlar 2006-cı ildə evləniblər, cütlüyün iki övladı dünyaya gəlib..

## Biblioqrafiya
* Atam mehribandır, anam isə əcnəbidir. Rabén Sjögren, 2011 — ISBN 978-91-29-67660-0.

* Yeganə yol yuxarıdır — Raben və Sjögren, 2012 — ISBN 978-91-29-68350-9.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Açıq mənbə kəşfiyyatı

**Açıq mənbə kəşfiyyatı** () — açıq mənbələrdən toplanmış məlumatların (gizli mənbələr və ictimaiyyət üçün açıq olan məlumat) toplanması və təhlili, hərəkətə keçə bilən kəşfiyyat məlumatlarının hazırlanması. OSINT ilk növbədə milli təhlükəsizlik, hüquq-mühafizə və biznes kəşfiyyatı funksiyalarında istifadə olunur və əvvəlki kəşfiyyat fənləri üzrə məxfi, təsnifləşdirilməmiş və ya xüsusi kəşfiyyat tələblərinə cavab vermək üçün qeyri-həssas kəşfiyyatdan istifadə edən analitiklər üçün dəyərlidir.

## Tərifi
Politoloq Cefri T. Riçelsonun fikrincə, "açıq mənbələrdən məlumat əldə etmək qanuni yolla əldə edilə bilən şifahi, yazılı və ya elektron şəkildə ötürülən materialların alınmasını nəzərdə tutur. İnternet vasitəsilə əldə edilən və ya insan mənbəyi tərəfindən təqdim edilən sənədlər və videolardan əlavə, digərləri ABŞ və ya müttəfiq qüvvələrin əvvəllər xarici hökumət və ya terror qruplaşması tərəfindən idarə olunan obyekt və ya sayta nəzarəti ələ keçirdikdən sonra əldə edilir".

## Tarix
ABŞ-dəki OSINT öz mənşəyini 1941-ci ildə xarici yayımların monitorinqinə cavabdeh olan Xarici Yayımların Monitorinqi Xidmətinin (FBMS) yaradılması ilə bağlayır. Onların işinə misal olaraq Parisdə portağalların qiymətindəki dəyişikliklərin İkinci Dünya müharibəsi zamanı dəmir yolu körpülərinin uğurlu bombalanması ilə əlaqəsi göstərilirdi.

Aspin-Brown Komissiyası 1996-cı ildə ABŞ-nin açıq mənbələrə çıxışının "ciddi çatışmazlıq" olduğunu və bunun həm maliyyələşdirmə, həm də DCI diqqəti üçün "əsas prioritet" olması lazım olduğunu bildirdi.

2004-cü ilin iyulunda, 11 sentyabr hücumlarından sonra, 11 Sentyabr Komissiyası açıq mənbəli kəşfiyyat agentliyinin yaradılmasını tövsiyə etdi. 2005-ci ilin mart ayında İraq Kəşfiyyat Komissiyası CIA-da açıq mənbəli bir idarənin yaradılmasını tövsiyə etdi.
## Açıq mənbə kəşfiyyatı sahələri
* **İnternet Araşdırmaları**- İnternetdəki açıq mənbə məlumatlarını axtarmaq üçün istifadə olunan bir metod. Bu, web saytları, forumlar, bloqlar, xəbər saytları, sosial şəbəkələr və başqa digər internet resurslarından məlumat toplamağı əhatə edir.
* **Sosial Şəbəkə Analizi** (SOCMINT-*Social media intelligence*) - İnsanların sosial şəbəkələrdəki aktivlikləri, paylaşımları və əlaqələri əsasında məlumat toplamağı əhatə edir. Bu, şəxslərin, təşkilatların və ya digər qrupların davranışlarını və mövqeyini anlamağa kömək edir.
* **Geoməkan kəşfiyyatı** (GEOINT-*Geospatial intelligence*) - Coğrafi məlumatları (xəritələr, peyk görüntüləri, coğrafi koordinatlar) istifadə edərək yer əsaslı məlumatlar cəmləyən növ. Bu, yerli və ya beynəlxalq səviyyədə coğrafi obyektlərin və layihələrin izlənməsini əhatə edir.
* **Maliyyə kəşfiyyatı** (FININT-*Financial intelligence*) - Maliyyə mənbələrindən gələn məlumatları əhatə edir. Maliyyə hərəkətləri, maliyyə təhlükəsizliyi və iqtisadi göstəricilərin izlənməsini təmin edir.

## Həmçinin bax
* Cisco
* Wireshark

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* OSINT üçün əks axtarış sistemi
Rumi pendiri

**Rumi pendiri** (, **'; [[İsgəndəriyyə]]də **' kimi də tanınır) — Misirdə pendirin əsas növlərindən biri. Kəskin bir qoxusu və yaşından asılı olaraq müxtəlif dərəcələrdə duzluluğa malikdir.

## Təsvir
Ruminin yunan kefalotiri pendirindən əldə edildiyi güman edilir. Misirin əsas sərt pendiridir. Pekorino Romano və Mançeqo ilə eyni ailəyə aiddir. Rumi pendiri inək südündən və ya inək və camış südünün qarışığından hazırlanır. Fermentasiya başlanğıcı kimi istifadə edilmir. Südü təbiidir, tam qaymaqlıdır. Qara bibər əlavə etmək olar. 3–4 aydan sonra pendir aydın tekstura və iti, kəskin dad verir. Rumi 10 kiloqramlıq (22 lb) disklərdə və ya vakuum qablaşdırmada dəyişən çəki dilimlərində mövcuddur. Bir unsiya porsiyasında 100 kalori var və təxminən 28% doymuş yağ ehtiva edir.

## Əlaqədar məhsullar
1985-ci ildə bərabər miqdarda inək və camış südündən istifadə edilməklə və 20–30% soya südü əlavə edilməklə eksperimental Ras pendiri hazırlanmışdır. Yağ tərkibi təbii pendirdən aşağı idi və ləzzət bir qədər təsirləndi, lakin nəticənin "qənaətbəxş hiss xüsusiyyəti" olduğu deyilirdi. Fermentləşdirilmiş pendir miş ənənəvi olaraq Areesh pendirindən hazırlansa da, mişə bənzər kommersiya məhsulları da ras və domiati pendirlərindən hazırlana bilər.

## İstinadlar
Valyuta mübadiləsi

**Valyuta mübadiləsi** — fərqli dəyər tarixləri olan eyni məbləğ üçün iki əks konvertasiya əməliyyatının birləşməsidir. Mübadiləyə gəldikdə, daha yaxın əməliyyatın icra tarixi dəyər tarixi adlanır və daha uzaq əks əməliyyatın icra tarixi mübadilənin bitmə tarixidir. Valyuta mübadiləsi əməliyyatlarının əksəriyyəti 1 ilə qədər müddətə bağlanır.

Əgər tarixdə ən yaxın konvertasiya əməliyyatı valyutanın alınmasıdırsa (adətən əsas olan), daha uzaq olanı isə valyutanın satışıdırsa, belə mübadilə "alıb/satılmış" adlanır. Əgər başlanğıcda valyutanın satışı üzrə əməliyyat həyata keçirilirsə və əks əməliyyat valyutanın alınmasıdırsa, bu mübadilə "satılmış/alıb" adlanacaq.

Bir qayda olaraq, valyuta mübadiləsi əməliyyatı bir qarşı tərəflə həyata keçirilir, yəni hər iki konvertasiya əməliyyatı eyni bankla həyata keçirilir. Bununla belə, mübadilə fərqli banklarla bağlanmış eyni məbləğə fərqli dəyər tarixləri olan iki əks konvertasiya əməliyyatının kombinasiyası adlandırmağa icazə verilir — bu qurulmuş mübadilədir.

## Mübadilə xətti
Mübadilə xətti — müxtəlif ölkələrin iki mərkəzi bankı arasında sabit məzənnələrlə valyutaların qarşılıqlı mübadiləsinə dair razılaşmadır. Məsələn, Fed özü üçün avro götürür, AMB-yə dollar verir. Eyni zamanda, hər iki mərkəzi bank sadəcə olaraq öz milli valyutasını buraxır və dərhal dəyişdirirlər. Nəticədə, ECB avrobanklara dollar kreditləri verməklə faktiki olaraq avrodollar buraxa bilir. Müqavilədə şərtlər və həcmlər üzrə məhdudiyyətlər nəzərdə tutula bilər və ya olmaya da bilər. Mübadilə xəttinin istifadəsi valyutaların dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər.

Dollar mübadilə xətləri ilk dəfə 2008-ci ildə kredit böhranı zamanı FED tərəfindən digər mərkəzi banklara təklif edilmişdir.

### Mübadilə faizinin hesablanması
;Cütlüyün birinci valyutası üçün faiz dərəcəsinin hesablanması

Qiymət valyutasının faiz dərəcəsi məlumdur.

: 
Rate_{Ccy1.Bid} = \Bigg[ \frac {Spot_{Ask} \times (1 + Rate_{Ccy2.Ask}\times YF_{Ccy2})}{Spot_{Ask}+Swap_{Ask}} - 1 \Bigg] \times \frac {1}{YF_{Ccy1}}


: 
Rate_{Ccy1.Ask} = \Bigg[ \frac {Spot_{Bid} \times (1 + Rate_{Ccy2.Bid}\times YF_{Ccy2})}{Spot_{Bid}+Swap_{Bid}} -1 \Bigg] \times \frac {1}{YF_{Ccy1}}


;Faiz dərəcəsinin cütün qiymətinin valyutası ilə hesablanması
: Cütlüyün birinci valyutası üzrə faiz dərəcəsi məlumdur.

: 
Rate_{Ccy2.Bid} = \Bigg[ \frac {(Spot_{Bid}+Swap_{Bid}) \times (1 + Rate_{Ccy1.Ask}\times YF_{Ccy1})} {Spot_{Bid}}-1 \Bigg] \times \frac {1}{YF_{Ccy2}}


: 
Rate_{Ccy2.Ask} = \Bigg[ \frac {(Spot_{Ask}+Swap_{Ask}) \times (1 + Rate_{Ccy1.Bid}\times YF_{Ccy1})} {Spot_{Ask}}-1 \Bigg] \times \frac {1}{YF_{Ccy2}}


## İstinadlar
RARBG

**RARBG** — BitTorrent protokolundan istifadə edərək peer-to-peer fayl mübadiləsini asanlaşdırmaq üçün torrent faylları və maqnit keçidləri təmin edən vebsayt. RARBG 2014-cü ildən bəri TorrentFreak-in illik ən yaxşı torrent saytları siyahısında dəfələrlə yer alıb. 2021-ci ilin iyununa görə 5-ci və 2023-cü ilin fevralına görə 4-cü yerdədir. Veb sayt istifadəçilərə öz torrentlərini yükləməyə icazə vermir.

## İstinadlar
Bej kitab

**Bej kitab** () **(''Fed’s Beige Book'') **— ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin iqtisadi icmalı, onun bir hissəsi olan 12 regional bankın hesabat sənədləri əsasında dərc olunur. Sənədin rəsmi adı *"Federal Ehtiyat Dairəsinin Mövcud İqtisadi Şəraitlərə dair Şərhinin Xülasəsidir"*.

## Tarixi
Bu hesabatın tarixi 1970-ci ildə ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin sədri olmuş Artur Byorns tərəfindən təklif edilmişdir. Byornsdən əvvəl regional bankların hər biri öz bölgələrindəki işgüzar əlaqələrdən alınan məlumatları Fed-in iclasında təqdim etdi. Byorns hesab edirdi ki, məlumat ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin rəsmiləri tərəfindən Açıq Bazar Əməliyyatları Komitəsinin iclaslarından əvvəl qeydə alınsa və təqdim edilsə, daha faydalı olar.

Bej Kitabı ilk dəfə 1983-cü ildə nəşr edilmişdir. Fed-in Bej Kitabı adını üz qabığının rəngindən almışdır.

## Məzmunu
Ümumilikdə hesabatda ABŞ regionlarında sənaye istehsalı, əmək bazarı, daşınmaz əmlak, maliyyə sənayesi, bank sektoru, kənd təsərrüfatı və xidmət sektorunun cari vəziyyəti əks olunub. Hesabat öz bölgəsindəki Federal Ehtiyat Banklarının hər biri tərəfindən toplanan qeyri-rəsmi şərhlərə əsaslanır. Bankların və onların filiallarının direktorlarının, o cümlədən baş iqtisadçıların, bazar ekspertlərinin, sahibkarların məruzələri dinlənilir. Bej Kitab iqtisadiyyatın ümumi sabitliyini yoxlamaq üçün mühüm alət hesab olunur.

Bej Kitabı regional bankların Açıq Bazar Komitəsinə təklif etdiyi üç kitabdan biridir. İclasın üzvləri həmçinin Rəhbərlər Şurasının İqtisadi Tədqiqatlar və Statistika Departamenti tərəfindən hazırlanmış növbəti iki il üçün milli proqnoz olan Yaşıl Kitabı və pul siyasətinin inkişafı üzrə proqnozları özündə əks etdirən Mavi Kitabı alırlar.

Bej kitab—Bej Kitab Fed-in yeganə ictimaiyyətə açıq kitabıdır və ildə səkkiz dəfə, çərşənbə günləri, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin Açıq Bazar Komitəsinin (FESABK) şərqi saat qurşağı vaxtı ilə 14:15-də (Moskva vaxtı ilə 22:00) keçirilən növbəti iclasından iki həftə əvvəl nəşr olunur. Kitab pulsuz nəşr olunur və ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin rəsmi saytında pulsuz olaraq mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* FRB: Beige Book
* Fed-in Bej Kitabı nədir?
Con Herşel

**Ser Con Frederik Uilyam Herşel, 1-ci Baronet** (; ) — riyaziyyatçı, astronom, kimyaçı, ixtiraçı, blueprint-i icad edən və botanika işləri ilə məşğul olan eksperimental fotoqraf kimi fəal ingilis polimatı

## İstinadlar
Beynəlxalq marketinq

**Beynəlxalq marketinq** — fərdi və ya təşkilati məqsədlərə cavab verən mübadilələr yaratmaq üçün ideyaların, əmtəə və xidmətlərin konsepsiyası, qiymətləri, təşviqi və paylanmasının planlaşdırılması və icrasının beynəlxalq səviyyədə prosesi. Bu strategiya şirkətin öz ölkəsində istifadə olunan texnikaların genişləndirilməsinə aid edilir.

## Tərifi
Marketinqin digər elementləri kimi beynəlxalq marketinqin vahid tərifi yoxdur. Bundan əlavə, bəzi müəlliflər beynəlxalq marketinq və qlobal marketinqi fərqli şəkildə müəyyənləşdirirlər:

* Çox sadə səviyyədə beynəlxalq marketinq şirkətin milli sərhədlər daxilində bir və ya bir neçə marketinq qərarının qəbul edilməsini nəzərdə tutur. Çox mürəkkəb səviyyədə bu, şirkətin xaricdə istehsal müəssisələrinin yaradılmasını və bütün dünyada marketinq strategiyalarının əlaqələndirilməsini əhatə edir.
* Beynəlxalq marketinq marketinq yönümünün və bacarıqlarının beynəlxalq biznesə tətbiqidir.
* Beynəlxalq marketinq firmanın əmtəə və xidmətlərinin axınını mənfəət üçün birdən çox ölkədə istehlakçılara və ya istifadəçilərə yönəldən biznes fəaliyyətinin təmin edilməsidir.
* Beynəlxalq bazar ixracatçı taciri üstələyir və onu bizneslə məşğul olduğu ölkələrdə marketinq mühitinə daha çox cəlb edir.
* Qlobal marketinq investisiyaların, məhsulların qlobal səviyyədə bir şirkətin təcrübəsinə səmərəli şəkildə istifadə edilməsinə diqqət yetirir və həmçinin hər bir ölkədə həqiqətən unikal və fərqli olanı uyğunlaşdırır.
* Qlobal marketinq dedikdə, bir çox ölkə bazarlarında əlaqələndirilmiş və inteqrasiya olunmuş marketinq fəaliyyətləri başa düşülür.

Beynəlxalq marketinq çox vaxt sadəcə əmtəəni müxtəlif ölkələrə satmaqla eyni mənanı daşımır. Şirkətlər yaxınlaşdıqları bazarlarda dil maneələri, idealları və vərdişlərinə diqqət yetirməlidirlər. Müəyyən bir qrupu satmağa çalışdığınız şeyə cəlb etmək üçün marketinq strategiyalarının adaptasiya olunması çox vacibdir.

## İstinadlar
Elçin Zeynalov

**Elçin Razim oğlu Zeynalov** () — texnika elmləri doktoru, Azərbaycan Respublikasının kənd təsərrüfatı nazirinin müavini (2019-cu ildən).

## Həyatı
Elçin Razim oğlu Zeynalov 1970-ci il sentyabrın 21-də Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. 1987-ci ildə Binəqədi rayonu 157 saylı tam orta məktəbi (rus bölməsi) bitirib. 1992-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının İstehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması fakültəsinin informasiya ölçmə hesablama texnikasi ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1992-ci ildən 1995-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının Aspirantura şöbəsində təhsil alıb. 1998-ci ildə Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən texnika üzrə fəlsəfə doktoru, 2014-cü ildə texnika elmləri doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir. 3 kitabın və 40-dan çox elmi məqalənin müəllifidir. Bir sıra beynalxalq elmi konfranslarda iştirak edib. Dünya şöhrətli azərbaycanlı alim, qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin banisi Lütfi Zadənin davamçılarından biridir. 2007–2009-cu illərdə ikinci ali təhsilini Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər ixtisası üzrə alıb. Ailəlidir, üç övladı var.

## Əmək fəaliyyəti
* 1992–1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının Aspirantura şöbəsində təhsil alıb.
* 1995–2003-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında elmi işçi olub.
* 2003–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsində baş məsləhətçi, sektor müdiri vəzifələrində çalışıb.
* 2006–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Sahibkarlara Kömək Milli Fondunun icraçı direktoru vəzifəsində çalışıb.
* 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi Antiinhisar Xidmətinin rəisi olub.
* 2010–2013-cü illərdə Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyində şöbə müdiri olub.
* 2013–2018-ci illərdə Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin yanında İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun icraçı direktoru olub.
* 2018–2019-cu illərdə Kənd Təsərrüfatı nazirinin müşaviri, Aqrar Elm və İnnovasiya Mərkəzinin direktoru olub.
* 2019-cu ildən kənd təsərrüfatı nazirinin müavini vəzifəsini tutur.

## Xəbərlər
* E. R. Zeynalovun Azərbaycan Respublikası kənd təsərrüfatı nazirinin müavini təyin edilməsi haqqında
* Şamaxıda regional ixtisaslaşma və davamlı iqtisadi inkişaf mövzusunda konfrans keçirilib
* Bakıda ECO ölkələrinin kənd təsərrüfatı üzrə yüksək səviyyəli ekspertlərinin V iclası keçirilir
* Nazir müavini: Kənd təsərrüfatı sahəsinə birbaşa dövlət dəstəyinin yeni mərhələsinə start verilib
* Azərbaycan nümayəndə heyəti Çində kənd təsərrüfatı sərgisində iştirak edib
* Lütfi Zadə — Xəyalla həqiqət arasındakı səddi aradan qaldıran şəxsiyyət

## İstinadlar
Ailə büdcəsi

**Ailə büdcəsi**— müəyyən bir müddət ərzində bütün ailə üzvlərinin imkanlarını təsvir edən gəlir, xərc və əmanət planı.

## Tərif
BRE-yə görə ailə büdcəsi ailədə faktiki gəlir və xərclərin məbləği və strukturudur; həyat səviyyəsinin xarakterik xüsusiyyətləri.

## Ailə maliyyəsinin idarəetmə sistemlərinin tipologiyası
1980-ci illərin sonlarında İngilis sosioloqları J. Pal və K. Vogler ailə büdcəsinin idarə edilməsi növlərinin təsnifatını təklif etdilər, bunun nəticəsi Volger, Pal cütlüyü tərəfindən yekunlaşdırıldı. Nəticə aşağıdakı sxemdir :
* Tam qadın və ya kişi nəzarət sistemi
* Ev təsərrüfatı üçün sabit büdcə sistemi
* Müstəqil nəzarət sistemi

## Ailə büdcələrinin təsnifatı
Xərclər sabit və dəyişənlərə bölünür. Onlar da tez-tez aktuallıq və tezliyə görə bölünür: illik, mövsümi, aylıq, həftəlik, gündəlik və dəyişən .

Elmi ədəbiyyatda rifah səviyyəsinə görə ailə büdcələrinin bir neçə növü fərqləndirilir: yaşayış minimumu büdcəsi, bərpa istehlak büdcəsi və yüksək gəlir büdcəsi.

## Şəbəkə resursu
Steinberqin araşdırmasına görə, əlverişsiz iqtisadi vəziyyətdə olan kənd mühitində ailə büdcəsi "şəbəkə resursu"ndan alınan resursların 30–70%-ni təşkil edir və ailənin zənginliyindən asılı olaraq onun genoqramı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir  :
* aztəminatlı ailə qohumlarından əhəmiyyətli donor dəstəyi alır ki, bu da birtərəflidir;
* orta gəlirli ailə qarşılıqlı mübadilə əsasında qurulmuş ən inkişaf etmiş şəbəkəyə malikdir;
* yüksək gəlirli ailə "kasıb ailə" konfiqurasiyasına malikdir, lakin rifah səviyyəsini qorumaq və gücləndirmək üçün qəsdən belə şərait yaradır.

"Şəbəkə resursu" fenomeni "mənəvi iqtisadiyyat"ın xarakterik xüsusiyyəti olan mübadilənin ekvivalentliyinin dərk edilməsidir.

Ailənin nüvə vahidi kimi anlayışının formalaşması ilə yanaşı, "böyük ailə" anlayışı keçmişə çevrilir ki, bu da əvvəllər bütün iştirakçılara "əsas son məqamların" uğurla keçməsinə zəmanət verirdi: bir ailənin doğulması. uşaq, universitetə ​​daxil olan uşaqlar, evlilik, dəfn. Böhran vəziyyətində, yaşamaq üçün artan imkanları təmin edən ənənəvi ailə anlayışının təkrar istehsalını gözləməliyik.

## İstinadlar
Səadət Yusifova

**Səadət Vidadi qızı Yusifova** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin müavini (2023-cü ildən).

## Həyatı
Səadət Vidadi qızı Yusifova 11 aprel 1973-cü ildə anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin və Fransanın Robert Şuman Universitetinin məzunudur və hüquq üzrə fəlsəfə doktorudur. Səadət Yusifova Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasında müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 2014–2019-cu illlərdə Prezident Administrasiyasının Siyasi təhlil və informasiya təminatı şöbəsinin müdiri olub. 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə Prezident Administrasiyasının Qeyri-hökumət təşkilatları ilə iş və kommunikasiya şöbəsinin müdir müavini vəzifəsinə təyinat alıb. 24 fevral 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin müavini təyin edilib..

## İstinadlar
Elçin Zeynalov (dəqiqləşdirmə)

* Elçin Fuad oğlu Zeynalov — "İtaldizain Holdinq "in əsas səhmdarlarından biri, Azərbaycan Avarçəkmə Federasiyasının prezidenti.
* Elçin Hidayət oğlu Zeynalov — Azərbaycan sərbəst güləş üzrə məşqçisi, SSRİ əməkdar məşqçisi və əməkdar idman ustası, Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi.
* Elçin Razim oğlu Zeynalov — texnika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının kənd təsərrüfatı nazirinin müavini.

## Həmçinin bax
* Elçin
* Zeynalov
Batyarlıq

**Batyarlıq** və ya **batyar** (, ) — XIX əsrin ortalarından XX əsrin ortalarına qədər mövcud olan Lvov subkulturası.

## Tarixi
Subkulturanın adı macarca "quldur", "macəraçı" mənasını verən və İran dillərindən gələn "**" sözü ilə verilmişdir. XIX əsrdə Lvov Avstriya-Macarıstan imperiyasının bir hissəsi olduğu üçün onun polislərinin bir qismi macar idi və onlar bu termini yerli dialektə öz ana dillərindən gətirmişdilər. Yan Lyamın məlumatına görə, termin "gündən-günə yaşayan, baxımsız, kirli, sərxoş, haqqında yalnız nifrətlə danışılan bir şəxsi" təsvir edirdi. Lvovda batyar müxtəlif təşəbbüslərə və riskli zarafatlara qadir olan cəsarətli adama deyilirdi. Batyarların əksəriyyəti şəhərətrafı qəsəbələrin meyxanalarda və bağlarda toplaşan (xüsusilə Lıçakov və Podzamçe) sakinləri idi.

Batyarlar polyak, ukrayn, alman və ivrit sözlərinin qarışığı olan xüsusi jarqondan istifadə edirdilər, bəziləri hələ də Lvovda istifadə olunur. 1933-cü ildə Lvovda aparıcılar Tonko və Şçepço ilə birlikdə "Şən Lvov Dalğası" radio proqramı çıxdı, bunun sayəsində Polşanın digər vilayətlərində batyar subkulturasını daha da tanınmışdır. Batyarlıq əsasən polyaklar arasında geniş yayılmışdı, bunu Lvov Polşa batyar folkloru sübut edir. 1939-cu ildə Şərqi Polşanın Sovet İttifaqı tərəfindən işğalından və yenidən 1945-ci ildə Ukrayna SSR-in bir hissəsi kimi Sovet İttifaqına birləşdirilməsindən sonra azalmışdır. Sovet hakimiyyəti Polşa sakinlərinin əksəriyyətini deporasiya etmiş və yerli polyak mədəniyyətini sıxışdırmışdır.

## Mədəni təsiri
Musiqisini bəstəkar Xenrik Varsın bəstələdiyi, sözlərini Emanuel Şlexterin yazdığı "*Yalnız Lvovda*" mahnısı batyarların himni hesab olunurdu hesab edilirdi.

Lvov Şəhər Şurasının 1 may 2008-ci il tarixli qərarına əsasən, şəhərdə hər il Batyar Günü keçirilməyə başlanmışdır. Lvovda Batyar Günü sovet bayramı olan 1 May Beynəlxalq Əmək Gününü əvəz etmişdir.

## Həmçinin bax
* Məna sürüşməsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Witold Szolginia, Batiar and his balak 
* Homo leopolensis essay from under the "microscope of pan Yurko" 
* Definition of Betyar by Encyclopædia Britannica 
* The Batiar's Day report by "UkrInform" 
* Phenomenon of Lwow's "knajpa" 
* Biesiady i Combry from Agencja Artystyczna (Ta-joj, Europo! — Biesiada Lwowska) 
* Batiar's of the Ukrainian Lviv
Maho-şoco

**Maho-şoco** ( ; "sehrli qız") – sehrli qabiliyyətlərə malik gənc qızlar haqqında anime və manqa janrı. Adətən "sehrli qız" tipinə malik olan anime və manqanın əsas personajı qızlardır; Bu personajlar dostluğa inanan uşaqlar və ya yeniyetmələrdir. Janr 1966-cı ildə *[[Sally the Witch]]* anime seriyası ilə yaranmışdır.

## İstinadlar
Ucdan uca şifrələmə

**Ucdan-uca vəya başdan-sona şifrələmə (End-to-end encryption**/**E2EE)** yalnız son uclardakı istifadəçilərin oxuya biləcəyi bir rabitə sistemidir. Onun məqsədi İnternet provayderləri və şəbəkə administratorları kimi potensial dinləyicilərin söhbətin şifrəsini açmaq üçün lazım olan şifrələmə açarlarına daxil olmasının qarşısını almaqdır.

E-poçt və söhbət şəbəkələri də daxil olmaqla, bir çox mesajlaşma sistemlərində mesajlar vasitəçilərdən keçir və alıcının sonradan əldə etməsi üçün üçüncü tərəfdən saxlanılır. Mesajlar şifrələnsə belə, onlar adətən yalnız "tranzit yolunda" şifrələnir və üçüncü tərəfdən *deşifrə olunmuş şəkildə* saxlanılır. Bu, üçüncü tərəfə axtarış və digər funksiyaları təmin etməyə və ya qəbuledilməz məzmunu skan etməyə imkan verir, lakin bu, həm də o deməkdir ki, üçüncü tərəf sistemində saxlanılan mesajlara girişi olan hər kəs tərəfindən arxa qapı vasitəsilə və ya qəsdən oxuna və sui-istifadə edilə bilər. Bu, repressiv hökumətlər altında yaşayanlar, bilgi ifşası, kütləvi nəzarət, etibarları üçüncü tərəflərin məlumatlarını qoruma bacarığına bağlı olan bizneslər, "hack"lənmə riski olacaq dərəcədə önəmli anlaşmalar və xəbərləşmələr, və sağlıq, cinsəllik və yetkinlik yaşına çatmayanlar haqqında həssas məlumatların paylaşılması kimi yüksək gizlilik tələb edən hallarda narahatlıq yarada bilər.

Başdan sona şifrələmə faktiki göndərici və alıcı istisna olmaqla, verilənlərin oxunmasının və ya gizli şəkildə dəyişdirilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Mesajlar göndərən tərəfindən yalnız alıcıya şifrlənir, ona görə də üçüncü tərəfin onun şifrəsini açmaq üçün bir yolu yoxdur və şifrələnmiş şəkildə saxlayar. Qəbuledici şifrələnmiş məlumatları qəbul edir və şifrəsini açır.

Üçüncü tərəflər ötürülən və ya saxlanılan bu şifrələnmiş məlumatların şifrəsini deşifrə edə bilmədiyindən, məsələn, ucdan-uca şifrələmədən istifadə edən şirkətlər öz istifadəçilərinin mesajlarını səlahiyyətlilərlə paylaşa bilməzlər.
Kiyev Madonnası

**Kiyev Madonnası** () — 2022-ci ildə Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ukraynanın paytaxtı Kiyev şəhərinin bombalanması zamanı hücumdan qorunmaq üçün Kiyev metrosuna sığınan uşağı əmizdirən qadının simvolik təsviri. Jurnalist Andraş Földesin çəkdiyi fotoşəkil internetdə məşhurlaşmışdır. Bu, həm humanitar böhranın, həm də ədalətsiz müharibənin illüstrasiyasına çevrilmişdir. Təsvir İtaliyanın Munyano-di-Napoli kommunasında yerləşən katolik kilsəsində nümayiş etdirilən, müqavimət və ümidin bədii simvoluna çevrilən ikona üçün ilham mənbəyi olmuşdur.

## Tarixi
Rusiyanın Ukraynada apardığı müharibənin ilk günlərində Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri tərəfindən Kiyev şəhərinin bombalanması zamanı hücumdan qorunmaq üçün Kiyev metrosunun tunellərinə sığınan 27 yaşlı Tatyana Blijniyakın üç aylıq qızı Mariçikanı əmizdirdiyi görüntüsü  Macarıstan jurnalisti Andraş Földesin diqqətini çəkmişdir və o, bunu kortəbii şəkildə lentə alınmışdır. Qadın əri və uşağı ilə birlikdə 25 fevral 2022-ci ildən metroya sığınmışdır. Onlar 26 fevralda təxliyə edilməli olsalar da, döyüşlər səbəbindən sığındıqları tuneldən çıxa bilməmişdilər.

Foto viral olmuş və hətta Vatikanın rəsmi saytı tərəfindən paylaşılmışdır. Onu görənlər arasında Dneprdən olan ukraynalı rəssam Marina Solomennikova da olmuşdur. O, qadının ikonik obrazını körpəsini əmizdirən Məryəm portreti üçün ilham mənbəyi kimi istifadə etmişdir. Şəkildə ukraynalı qadının baş örtüyü Məryəmin çadrası kimi istifadə edilmiş, onun başı metro xəritəsinin qarşısında təsvir edilmişdir. 5 mart 2020-ci ildə rəssam yaratdığı portreti internetə yerləşdirmişdir.

Yezuit keşişi Viaçeslav Okunun xahişi ilə "*Metrodan Madonna*" adlı portretin kətan surəti keşişin xidmət edəcəyi yerdə saxlanılmaq üçün İtaliyaya göndərilmişdir. Müqəddəs Cümə axşamı günü Neapol arxiyepiskopu rəsm əsərini ibadət obyekti kimi təqdis etmişdir. İkona Munyano-di-Napoli kommunasında yerləşən, "Kiyev Madonnası" ləqəbini almış İsanın müqəddəs ürəyi kilsəsində nümayiş etdirilmişdir. İkona 25 mart 2022-ci ildə Papa Fransisk tərəfindən təqdis edilmişdir.

Tatyana Blijniyak sonradan Lvova sığınmışdır.

## Mənası
Təsvir həm humanitar böhranın və ədalətsiz müharibənin illüstrasiyasına, həm də ukraynalıların ümid və səssiz müqavimətinin simvoluna çevrilmişdir. Portret öz növbəsində Böyük İrodun təhlükəsindən sığınan Nazaretli İsanın anası kimi bu gün müharibənin şiddətindən sığınan və körpəsini onun kimi bəsləyən müasir Məryəm simvolu kimi qəbul edilmişdir.

## İstinadlar
Tamara Duda

**Tamara Anatolyevna Duda** (), **Tamara Oroxovoye Zyornışko** təxəllüsü ilə də tanınır (; ) — Ukrayna yazıçısı. O, 2022-ci il Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı laureatı olmuş, 2019-cu ildə yazdığı "*Qız*" romanı "BBC" tərəfindən "İlin kitabı" seçilmişdir. Tamara Duda könüllü fəaliyyəti ilə tanınır.

## Həyatı
Tamara Anatolyevna Duda Kiyevdə anadan olmuşdur. 1992-ci ildə Ukrayna Humanitar Liseyini bitirmişdir. 1993-cü ildə Kiyev Universitetinin Jurnalistika İnstitutuna daxil olmuş, 1998-ci ildə diplomunu müdafiə etmişdir. 2003–-2005-ci illərdə Kiyev Beynəlxalq Universitetində təhsil almışdır. O, 20 ildən artıqdır ki, ingilis dilindən iqtisadiyyat haqqında mətnləri ukrayn dilinə tərcümə edir.

2014-cü ildən Tamara Duda Donbassda qarşıdurma zonasında könüllüdür. O, könüllü fəaliyyətinə görə Kiyev meri tərəfindən sertifikatla təltif edilmişdir. Ailəlidir, üç övladı var.

"*Qız*" yazıçının ilk romanıdır. "*Bilka*" nəşriyyatında ukrayn və ingilis dillərində çap edilmişdir. Kitabdakı hadisələr 2014-cü ildə Ukraynanın şərqində Rusiya–Ukrayna müharibəsi zamanı cərəyan edir . Romanın ekrana uyğunlaşdırılması planlaşdırılır.

2021-ci ildə "*Bilka*" nəşriyyatı Tamara Dudanın ikinci romanı olan "*Müdaxilə prinsipi*"ni nəşr etmişdir. Kitab detektiv janrında yazılmışdır. Romanın baş qəhrəmanı Stanislava Rusiya–Ukrayna müharibəsində ərini itirmiş və onun yeganə təsəllisi iş olmuşdur. O, bir tanışının xahişi ilə əsas süjet hadisələrinin cərəyan etdiyi Çerkası vilayətindəki bir şəhərə gedir.

2021-ci ildə Tamara Duda  "*Qız*" romanı ilə 2022-ci ildə Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatına "Ədəbiyyat" nominasiyası üzrə namizəd olmuşdur. Əsər müsabiqənin ikinci turuna buraxılmış və sonda qalib gəlmişdir.

## Mükafatlar

* "*Qız*" romanına görə 2022-ci ildə Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı laureatı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* BBC Україна: «Ми не можемо чекати, доки народиться український Ремарк»&nbsp;— переможниця Книги року ВВС Тамара Горіха Зерня
* Перша книга, що стала хітом: київська письменниця презентувала роман про війну на Сході 
* Радіо Свобода: «Ми з моєю героїнею свідомо переїхали в Донецьк»&nbsp;— авторка книги року ВВС Тамара Горіха Зерня 
* BBC Україна: Тамара Горіха Зерня: «На війні витончується межа між світами»
* Тамара Горіха Зерня&nbsp;— авторка книги «Доця»
* Інтерв'ю: «Доця»&nbsp;— книга, яка назавжди змінить кожного, хто її прочитає 
* Ісусе, синку: «Доця» як месія з Донбасу // Читомо
İosif Bezpalko

**İosif İvanoviç Bezpalko** (; ) — Ukrayna ictimai-siyasi, dövlət xadimi və həmkarlar ittifaqı rəhbəri.

## Həyatı
İosif İvanoviç Bezpalko 13 may 1881-ci ildə Avstriya-Macarıstanda, Çernovtsı şəhərində kasıb burjua ailəsində anadan olmuşdur. Siyasi fəaliyyətdə iştirakına görə gimnaziyadan xaric edilmişdir. O, 1899-cu ildə gimnaziya və tələbə gənclərin gizli dərnəyini yaratmışdır. 1901–1902-ci illərdə Ukraynada milli təşkilatın çap orqanı olan "*Bukovyna*" qəzetinə redaktorluq etmişdir. 1903-cü ildə müəllimlik etməyə başlamışdır. Bukovinada ilk cəmiyyətlərdən biri olan "Siç"in təsisçisi, 1903-cü ildən "*Promin*" müəllim qəzetinin redaktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1907–1908-ci illərdə Bukovina həmkarlar ittifaqlarının regional katibi olmuşdur. 1907–1914-cü illərdə Ukrayna Sosial Demokrat Partiyasının Bukovina vilayət təşkilatının yaradıcısı və sədri olmuşdur. O, 1908-1914-cü illərdə yerli partiya çap orqanı olan "*Borba*" qəzetinin redaktoru kimi çalışmışdır. 1915–1916-cı illərdə Ukrayna hərbi əsirləri üçün düşərgədə (Almaniya) tədris komissiyasının sədri olmuşdur.

1918-ci ilin dekabrından 1919-cu ilin aprelinə qədər Bukovina və Qərbi Ukrayna Xalq Respublikası Ukrayn Milli Şurasının, 1919-cu ildə Ukrayna Sosial Demokrat İşçi Partiyasının, sonradan isə Ukrayna Əmək Konqresinin nümayəndəsi olmuşdur. O, 1918-ci ilin noyabrında Çernovtsı şəhərinin komissarı təyin edilmişdir. Simon Petlyura tərəfindən dəstəklənən Bezpalko Qərbi Ukrayna Xalq Respublikasının rəhbəri Yevgeni Petruşeviçin dövlət idarəetmə sisteminin yenidən təşkili məsələsində Ukrayna Xalq Respublikasının Qalisiya işləri üzrə naziri Semyon Vitık ilə razılaşmamışdı. 1919–1920-ci illərdə Boris Martos və İsaak Mazepa hökumətlərində əmək naziri vəzifəsində çalışmışdır. Mazepa istefa verdikdən sonra Ukrayna Xalq Respublikasının geri çəkilən ordusu ilə birlikdə Qalisiyaya getmişdir. 1920-ci ilin fevralında Kamenets-Podolskidə Ukrayna Xalq Respublikası hökumətinin üzvləri İsaak Mazepa, Andrey Livitski və İlarion İgienko ilə birlikdə Polşa hakimiyyəti tərəfindən həbs edilmişdir .Daha sonra Polşa Xarici İşlər Nazirliyi həbslə bağlı "bədbəxt hadisə" ilə bağlı rəsmi üzr istəmişdir.

Elə həmin il Çexoslovakiyaya mühacirət etmiş, Podebradıda Ukrayna İqtisadiyyat Akademiyasında alman dilini tədris etmişdir. Almaniya–Ukrayna münasibətlərinin tarixinə dair elmi araşdırmaların, çoxsaylı siyasi məqalələrin, XIX əsrin əvvəllərində alman-slavyan münasibətlərinə dair əsərlərin müəllifidir. 1938-ci ildə Ukrayna Sıç İttifaqının sədri seçilmişdir. 1947-ci ildə SSRİ xüsusi xidmət orqanları tərəfindən həbs edilmişdir. O, Sovet İttifaqı ərazisinə aparılmış və SSRİ NKVD-si tərəfindən repressiyaya məruz qalmışdır. BezpalkoQazaxıstan ərazisindəki həbs düşərgəsində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Биография)
Azad Proletar Ədəbiyyatı Akademiyası

**Azad Proletar Ədəbiyyatı Akademiyası** () və ya qısaca **VAPLİTE** (*ВАПЛІТЕ*) — Ukrayna SSR-də ədəbi ittifaq.

## Tarixi
İttifaq 1926-cı ilin fevralında Xarkovda təsis edilmişdir. Faktiki lideri Mikola Xvılevoy, prezidenti Mixail Yalovoy və sonradan Nikolay Kuliş, katibi isə Arkadi Lyubçenko olmuşdur. Təşkilat Qərbi Avropa mədəniyyətinin ən yaxşı nailiyyətlərini mənimsəməklə yeni Ukrayna ədəbiyyatının yaradılmasının təməlində dayanmışdı. Kommunist Partiyasının rəsmi tələblərini qəbul edərək, ədəbi siyasət məsələlərində VAPLİTE müstəqil mövqe tutmuş və yeni Ukrayna ədəbiyyatının ixtisaslı müəlliflər tərəfindən yaradılması ideologiyası üzərində dayanmışdır.

Xvılovinin fikirləri Ukrayna SSR-in partiya və hökumət nümayəndələri tərəfindən VAPLİTE-nin tənqidinə səbəb olmuşdur. Xvılovinin "*Odunçular*" əsəri xüsusilə kəskin hücuma məruz qalmışdı.  28 fevral 1928-ci il tarixində davamlı təqiblərə görə VAPLİTE öz-özünü ləğv etmək məcburiyyətində qalmışdır. Təşkilatın üzvləri fəaliyyətlərini "*[[Literaturniy yarmarok]]*" antologiyasında (1928–1929) və "*[[Prolitfront]]*" təşkilatında davam etdirmişlər. VAPLİTE üzvləri Stalin repressiyalarının ilk qurbanları arasında idilər.

## İstinadlar
Dmitri Dikusar

**Dmitri Petroviç Dikusar** (; ) — Ukrayna rəqqası və xoreoqrafı.

## Həyatı
Dmitri Petroviç Dikusar 24 oktyabr 1985-ci ildə Odessada anadan olmuşdur. 6 yaşında rəqs etməyə başlamışdır. O, əvvəlcə bal rəqsi, sonra idmanla məşğul olmuşdur. Kiyev Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda ali təhsil almış, 2008-ci ildə bal rəqsi üzrə məşqçi kimi diplom əldə etmişdir. Dmitri uzun illər Ukrayna və beynəlxalq idman rəqs yarışlarında iştirak etmişdir. O, Latın Amerikası rəqslərində  böyük uğura imza atmışdır. Petroviç bu rəqs janrında Avropa Kubokunun finalına yüksəlmiş, həm də Dünya Çempionatının medalçısı olmuşdur. 2006-cı ildə Dmitri Dikusar bal rəqsi üzrə idman ustası namizədi adını almışdır. O, dəfələrlə beynəlxalq yarışların və Ukrayna çempionatının finalına çıxmışdır.

O, 2007-ci ildə "1+1" telekanalında “*Ulduzlarla rəqs*” layihəsinin ikinci mövsümündə iştirak etdikdən sonra mediada populyarlıq qazanmışdır. O, müğənni İrina Biliklə rəqs etmişdir. Sonradan münasibətə başlamış və tezliklə Rio-de-Janeyroda təntənəli mərasim keçirərək evlənmişdilər, lakin cütlük 2010-cu ildə ayrılmışdır . 2011-ci ildə Rusiyanın "*Ulduzlarla rəqs*" verilişində iştirak etmişdir. Sonralar bu verilişin Gürcüstan versiyası ilə də çalışmışdır. 2012-ci ildə Dmitri "*Ulduzlarla rəqs*"də tanış olduğu rəqqasə Olena Şoptenko ilə münasibətə başlamışdır. 2013-cü ildə cütlük evlənmiş, lakin 2016-cı ildə cütlük boşanmışdır. 2019-cu ildə "*Ulduzlarla rəqs*" verilişinə qayıtmışdır. Altıncı, yeddinci və səkkizinci mövsümlərdə o, müvafiq olaraq Viktoriya Bulitko, Slava Kaminskaya və Olqa Xarlanla cüt-cüt rəqs etmişdir. Hazırda Dmitri münasibəti olduğunu təsdiqləyir, lakin onun kimliyini açıqlamır. O, 2022-ci ildə Rusiya–Ukrayna müharibəsində ölkəsini müdafiə etmək üçün Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin sıralarına qoşulmuşdur..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Adi toğlugötürən

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Təsviri
Qartal boyda iri yırtıcıdır (5-6 kq). Qanadları ensiz uzundur. Quyruğu uzun və pazvaridir. Çənəsinin altında sərt qıl lələklərdən ibarət "saqqal" var. Ona görə də ona saqqallı qartal da deyirlər. Bel tərəfi göyümtül-boz, qarın tərəfi isə kürən, başı və boynu açıq rənglidir.

## Yayılması
Avropa, Asiya və Afrikada yayılıb. Azərbaycanda dağların alp və nival qurşaqlarında nəsil verir. Oturaq yaşayır. Yaşayış yeri və həyat tərzi: Sıldırım qayalığı xoşlayır, yem üçün alp və subalp çəmənliyinə uçur. Son illərdə Naxçıvanda Arazboyu sıldırım qayalıqda ilin bütün fəsillərində tək-tək olur, lakin yuvası tapılmayıb. Qışda (dekabr) sıldırım qaya üzərində yuva tikir. Eyni yuvadan uzun illər istifadə edir. Yanvar ayında 1-2 ədəd qonur ləkəli ağımtıl yumurta verir, 55-60 gün kürt yatır. İki bala çıxarmış ana quş zəif balanı yeyir, 1 bala böyüdür. İyul ayında pərvaz balası müşahidə olunur. Adama qarşı çox həssasdır, ehtiyatlı davranır. Ovunu havada süzməklə axtarır. Əsas yemi leşdir. “Quzugötürən” adlansa da heç bir ev heyvanına hücum etməsi qeyd edilməyib.

## Sayı və azalma səbəbi
XIX əsrdə adi saylı, XX əsrin ortalarında nadir olub, 1990-cı illərdə kritik vəziyyətə düşmə təhlükəsi yaranıb. XX əsrin axırında 52 quş sayılıb, son 10 ildə isə 13 quş qeyd edilib. Böyük Qafqazın Azərbaycana məxsus yüksək dağlıq hissəsində 5 cüt qalıb.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Uzun illər heyvandarlığa zərərli bilib təqib edilməsi, sonra da ovçuların rəqibi kimi tələf edilməsi, yem bazasının zəifləməsi.

## Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ovlanması qadağandır. Zaqatala və İlisu Dövlət Təbiət Qoruqlarında, Şahdağ, Zəngəzur və Göygöl Milli Parklarında nəzarət altında saxlanılır. Azərbaycan Respublikasının və Naxçıvan MR-in Qırmızı kitablarına daxil edilib. Bakı zooparkında nümayiş etdirilib əhaliyə tanıdılır. CİTES, Bern və Bonn konvensiyalarına daxildir.

## Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Qoruqların ərazisindən kənarda olan yuva sahələrinə təbiət abidəsi statusunun verilməsi, süni şəraitdə yetişdirilib təbiətə buraxılması, yem bazasının qorunması.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Oliver Şeldon

**Oliver Şeldon** (; ) — Britaniya sənayeçisi, şəhərsalmaçısı və yazıçısı. O, sənaye dizaynı və menecmenti sahəsində görkəmli bir şəxs olmuş, Britaniya sənaye dizaynı sisteminin inkişafında əsas aktor kimi çıxış etmişdir. Şeldon İngiltərənin York şəhərindəki "*[[Rowntree's]]*" şirkətinin direktoru olmuş, 1920-ci illərdə dövlət və biznes idarəçiliyi prinsipləri haqqında yazmışdır.

## Həyatı
Oliver Şeldon 13 iyul 1894-cü ildə anadan olmuşdur. O, Oksfordda Kral Kolleci Məktəbi və Merton-kollecdə təhsil almışdır. Birinci Dünya müharibəsində Kral Mühəndislər Korpusunda zabit kimi xidmət etmiş və adı göndərişlərdə xatırlanmışdır. O, 1919-cu ildə Bencamin Sibom Rauntrinin şəxsi köməkçisi kimi "*[[Rowntree's]]*" şirkətinə qoşulmuşdur. 1931-ci ildə "*Rowntree's*" şirkətinin Ümumi Direktorlar Şurasına təyin edilmişdir. Burada Şeldon Lindall Urvikin həmkarı idi və Urvik kimi Teylor Cəmiyyətinin fəal üzvü idi. O, 1939-cu ildə York Corc Cəmiyyətini qurmuş və 1946-cı ildə York Vətəndaşlıq Trestini quran dörd adamdan biri olmuşdur. York Universitetinin Bortvik Arxiv İnstitutu 1949 və 1950-ci illərdə Şeldonu onun ilhamçısı və yaradıcısı kimi göstərir. Bortvik İnstitutu 1963-cü ildə universitetin qurucu elementlərindən biri idi. Vətəndaşlıq Tresti Oliver Şeldon Evinin adını onun şərəfinə vermişdir.

## Fəlsəfəsi
Şeldon fərdi emosional və psixoloji ehtiyacları əhatə edən insan kontekstinə yerləşdirən insan münasibətləri idarəetmə tərzini müdafiə etmişdir. Bununla o, iqtisadi ehtiyacı işçilərin əsas motivatoru kimi görən Frederik Taylor kimi müasirləri ilə əsaslı şəkildə razılaşmamışdır.

## Əsərləri
* *The Philosophy of Management*, London: Pitman, 1923. Reprinted ed., 1930.
* 'The art of management: from a British point of view', *Bulletin of the Taylor Society*, Vol. 8, No. 6 (December 1923)
* 'Taylor the creative leader', *Bulletin of the Taylor Society*, Vol. 9, No. 1, (February 1924)
* 'Policy and policy-making', *[[:en:Harvard Business Review|Harvard Business Review]]*, Vol. 4, No. 1 (October 1925)
* (with C. H. Northcott, J. W. Wardropper and L. Urwick) *Factory Organization*, London: Pitman, 1928
* 'The significance of rationalization', *Harvard Business Review*, Vol. 6, No. 3 (April 1928)

## İstinadlar
Milli Pişik Günü

**Milli Pişik Günü** — müxtəlif ölkələrdə qeyd olunan və bəzi bölgələrdə pişiklərin sahibləndirilməsi ilə bağlı ictimaiyyəti məlumatlandırmaq üçün maarifləndirmə günüdür.

## ABŞ və Kanada
ABŞ və Kanadada Milli Pişik Günü, 8 avqust Kanadada və 29 oktyabrda ABŞ-də qeyd olunan pişik sahibliyi haqqında ictimaiyyətin məlumatlılığını artırmaq məqsədi daşıyan məlumatlandırma günüdür.

## Yaponiya
Yaponiyada Milli Pişik Günü fevralın 22-də qeyd olunur, çünki tarix "nyan nyan nyan" (miyov miyav) sözləri ilə eynidir. Bu tarix 1978-ci ildə İcraedici Pişiklər Günü Komitəsi tərəfindən pişik saxlayanlar arasında keçirilən sorğu nəticəsində qərara alınıb. Bu, insanların ev heyvanları ilə fotolarını çəkdirmələri və pişiklərə yönəlik müəssisələrlə qeyd olunur.

## Rusiya
Rusiyada Milli Pişik Günü 1 Martda qeyd olunur.

## İstinadlar
Maltada din

** Maltada din** — Maltada İslam ilk dəfə 870-ci ildə müsəlmanlar Siciliyanı Bizans imperiyasından aldıqdan sonra yarandı. 1091-ci ildə Normallar adanı ələ keçirəndə Malta xristian hökmranlığını qaytardı və İslam 13-cü əsrə qədər azad qaldı, lakin 13-cü əsrdən sonra qadağan edildi. Bu gün Maltadakı müsəlmanlar təxminən 6000 əhalisi olan azlıq təşkil edir. Adada Sultan Əbdüləziz tərəfindən 1873-cü ildə tikilmiş müsəlman qəbiristanlığı, 1978-ci ildə açılmış məscid və müsəlman ibtidai məktəbi var.
Maltada hakim din katolik kilsəsidir. Malta Konstitusiyası katolikliyi dövlət dini kimi tanıyır. Maltanın himayədarları Paul, Müqəddəs Publius və Müqəddəs Aqatadır.

## İstinadlar
Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi

**Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi** (ATM) — Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində publik hüquqi şəxs.

## Tarixi
Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və Təşkili İnstitutu Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 8 may 1962-ci il tarixli qərarı ilə təsis edilmişdir.

17 aprel 2015-ci ildən Azərbaycan Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı  Elmi-Tədqiqat İnstitutu adını daşımışdır. 

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 22 may 2018-ci il tarixli Fərmanına əsasən Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı Elmi Tədqiqat İnstitutu bazasında Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi publik hüquqi şəxsi yaradılmışdır.

## Fəaliyyəti
Ümumilikdə Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin fəaliyyəti hər ilin əvvəlində Elmi Şuranın iclasının qərarı ilə təsdiq olunan İş Planına əsasən 5 istiqamət üzrə qruplaşdırılmışdır:
# Məlumat bazalaraının yaradılması
# Monitorinq və qiymətləndirmə
# Diaqnostika və təhlil
# Elmi tədqiqatlar
# Doktorantura təhsili

### Məlumat bazaları
Mərkəzdə 5 altqrup üzrə məlumat bazaları yaradılır:
* Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemi

* Kənd Təsərrüfatı Sahəsi üzrə Statistik Məlumatlar Bazası
* Fermer Təsərrüfatı Məlumatlarının Monitorinqi Sistemi
* Kənd Təsərrüfatı Məhsullarının Qiymət Bazası
* Coğrafi Məlumatlar Bazası

### Doktorantura təhsili
Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi kənd təsərrüfatının iqtisadiyyatı və aqrar siyasət məsələləri üzrə yüksək ixtisaslı kadrların hazırlığı üzrə təhsil proqramına malikdir. Bu proqram üzrə siyasətin əsasını yüksək bilik, müasir tədqiqat üsullarının öyrənilməsi və yerli şəraitdə tətbiqi, çevik, qarşıya qoyulmuş problemləri həll etmək bacarıqları olan tədqiqatçı mütəxəssislərin hazırlığı təşkil edir. Mərkəzdə kənd təsərrüfatının iqtisadiyyatı ixtisası üzrə fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru proqramları həyata keçirilir və bu proqramlar üzrə yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlanır. Doktorantura pilləsində təhsil əyani və qiyabi formalarda aparılır. Hazırlıq prosesində dissertasiya mövzuları müəyyən edilir, dissertasiyaları yüksək peşəkarlıqla yerinə yetirmələri üçün doktorantlara müvafiq təlimatlar və metodiki dəstək verilir, mütəmadi olaraq müzakirələr keçirilir və fəaliyyətləri dəyərləndirilir.

## Nəşrlər
Mərkəzin ildə iki dəfə olmaqla "Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı" (Azebaijanian journal of Agricultural Economics) adlı elmi-praktik jurnalı nəşr olunur. Jurnalda 3 dildə (azərbaycan, ingilis, rus) elmi məqalələr dərc edilir.

Mərkəz tərəfindən kənd təsərrüfatı ilə bağlı əsas statistik göstəriciləri özündə əks etdirən *Kənd Təsərrüfatı* *Aylıq İnformasiya Bülleteni* (azərbaycan və ingilis dillərində) və *Kənd Təsərrüfatı və Ərzaq Məhsulları üzrə Dünya Bazarı Konyukturasına dair Aylıq Qısa İcmal* hazırlanır.

2023-cü ildə Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzində "Azərbaycan Respublikasında 2023-cü ilin "Heydər Əliyev İli" elan edilməsi ilə bağlı Tədbirlər Planı"nın icrası üzrə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin əmri ilə təsdiq edilmiş İş Planına uyğun olaraq "Azərbaycanda aqrar sahənin inkişafında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rolu" adlı kitab hazırlanaraq nəşr etdirilib.

## İstinadlar
Bazar dəyəri

**Bazar dəyəri** — sövdələşmənin tərəfləri ağlabatan hərəkət etdikdə, bütün lazımi məlumatlara malik olduqda və hər hansı əhəmiyyətli əməliyyatın qiymətinə təsir göstərmədikdə, rəqabət şəraitində sərbəst bazarda mal və ya xidmətin satıla biləcəyi ən çox ehtimal olunan qiymət, nə vaxtdır:
* əqd tərəflərindən biri qiymətləndirmə obyektini özgəninkiləşdirməyə, digər tərəf isə icranı qəbul etməyə borclu deyildir.
* əqd tərəfləri əqdin predmetini yaxşı bilirlər və hər biri öz mənafeyinə uyğun hərəkət edir;
* qiymətləndirmə obyekti oxşar qiymətləndirmə obyektləri üçün xarakterik olan kütləvi təklif vasitəsilə açıq bazarda təqdim edilir;
* əqdin qiyməti qiymətləndirmə obyekti üçün ağlabatan mükafatdır və hər iki tərəfdən əqd iştirakçılarına münasibətdə əqdin bağlanmasına məcbur edilməmişdir;
* qiymətləndirmə obyekti üzrə ödəniş nağd şəkildə nəzərdə tutulur.

## Xərc növləri
Qiymətləndirmə fəaliyyətini tənzimləyən qanunvericilik aşağıdakı dəyər növlərini müəyyən edir:
* bazar qiyməti;
* investisiya dəyəri;
* ləğvetmə dəyəri;
* kadastr dəyəri.

### Bazar dəyəri
Bazar dəyəri qiymətləndirici tərəfindən, xüsusən də aşağıdakı hallarda müəyyən edilir:
* əmlak dövlət ehtiyacları üçün götürüldükdə;
* səhmdarların ümumi yığıncağının qərarı ilə və ya cəmiyyətin direktorlar şurasının (müşahidə şurasının) qərarı ilə cəmiyyət tərəfindən alınmış cəmiyyətin yerləşdirilmiş səhmlərinin dəyəri müəyyən edilərkən;
* girov predmetinin dəyəri müəyyən edilərkən, o cümlədən ipoteka olduqda;
* nizamnamə (pay) kapitalına qeyri-pul töhfələrinin dəyəri müəyyən edilərkən;
* iflas proseduru zamanı borclunun əmlakının dəyəri müəyyən edildikdə;
* əvəzsiz alınan əmlakın dəyəri müəyyən edilərkən.
Vlodko Kaufman

**Vlodko (Vladimir) Kaufman** () – almanəsilli ukraynalı sənətçi, rəssam, qrafik sənətçi, ifaçı. O, bir çox incəsənət layihələrinin müəllifi, eləcə də, fərdi və qrup sərgilərinin iştirakçısıdır.

## Yaradıcılığı
Lvov Politexnik İnstitutunun memarlıq fakültəsində və İvan Truş adına Dekorativ və Tətbiqi Sənətlər Kollecində təhsil almışdır. 1989–1993-cü illərdə "Szlach" adlı sənət təşkilatının üzvü olmuşdur.

2005–2006-cı illərdə onun *"Nostalgiyanın yox edilməsi"* adlı rəsm əsəri "Dzyza"da ("Under the Hourglass" kafesi) quraşdırılmışdır. 2007-ci ildə Müasir İncəsənət İnstitutunun həmtəsisçisi olmuşdur. 2008-ci ildə "Art-Depot" (Lvov) layihəsi çərçivəsində *"Ev gəzintisi"* və *"Müqəddəs Poltva"* performanslarını, "QoqolFest" festivalı (Kiyev) çərçivəsində *"Boşluq bəyannaməsi"* performansını, III Bruno Şults Beynəlxalq Festivalı çərçivəsində Drohobitsk Şəhər Zalının saat qülləsində *"Saatda performans"* işini və Aktual İncəsənət Həftəsi (Lvov) çərçivəsində *"B. N."* performansını ərsəyə gətirmişdir. O, Lesya Kurbas adına Lvov Akademik Teatrı, M.Zankovetska adına Milli Akademik Ukrayna Dram Teatrı, Birinci Ukrayna Uşaq və Gənclər Teatrı, İ.Franko adına Milli Akademik Teatr (Kiyev) ilə fəal əməkdaşlıq etmişdir.

O, 2008–2009-cu illərdə "Cari incəsənət həftəsi" layihəsinin (Lvov), 2009-cu ildə isə Birinci Beynəlxalq İncəsənət Festivalının *"Fort. Missia"* (Lvov vilayətinin Mostiski rayonunun Popoviçi kəndi) proqramının kuratoru olmuşdur.

2009-cu ildə "L2" layihəsi (Lublin) çərçivəsində, eləcə də, Lvovda keçirilmiş Müasir İncəsənət Həftəsi çərçivəsində *"Şaçivnitsiya"* adlı performansını təqdim emişdir. "Dzyza"da *"Quş terapiyası"* adlı qrafikası quraşdırılmışdır.

## 2008-ci il performansları
* Performanslar: "Ev gəzintisi" və "Müqəddəs Poltva" ("Art Depot" layihəsi, Lvov).
* Performans: "Boşluq bəyannaməsi" ("Qoqolfest" layihəsi, Kiyev).
* Quraşdırma performansı: "B. N." (Müasir İncəsənət Həftəsi, Lvov).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* "Lvov Post" üçün verdiyi müsahibəsi
* "Dzyga" saytı üçün verdiyi müsahibəsi
* "Ukrayna Weekly"
Malta gerbi

**Malta gerbi** — Maltanın rəsmi simvollarından biridir. Müasir gerb 1988-ci il tarixli "Malta Respublikasının gerbi və möhürü haqqında akt" ilə təsdiq edilmişdir.

## Təsviri
Gerbdə gümüş və qırmızıya kəsilmiş üçbucaqlı qalxan təsvir olunur. Başındakı gümüş hissədə qırmızı haşiyə ilə Corc xaçının təsviri var. Qalxanın üstündə Malta istehkamlarını xatırladan və şəhər dövləti mənasını verən beş dişli qızıl qüllə tacı var. Qalxanın ətrafında iki budaq var: sağda zeytun, solda palma, Maltanın sülhü və təbiəti deməkdir. Lentlər aşağıdan içərisi qırmızı olan ağ lentlə bağlanır, onun üzərində qara hərflərlə yazılmışdır: səməni. "Repubblika ta' Malta" ("Malta Respublikası").

## Qalereya

File:Coat of Arms of Great Britain (1714-1801).svg|1800–1801
File:Coat of Arms of the United Kingdom (1801-1816).svg|1801–1816
File:Coat of Arms of the United Kingdom (1816-1837).svg|1816–1837
File:Coat of Arms of the United Kingdom (1837-1952).svg|1837–1952
File:Royal Coat of Arms of the United Kingdom (St Edward's Crown).svg|1953–1964


## Həmçinin bax
* Malta bayrağı

## İstinadlar