open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ali Baş Komandan (Azərbaycan)

**[[Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri]]nin Ali Baş Komandanı** ölkənin silahlı qüvvələrinə ümumi rəhbərliyi həyata keçirən ali dövlət vəzifəli şəxsdir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əsasən bu səlahiyyət Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən həyata keçirilir.

Ali Baş Komandan Silahlı Qüvvələrinin idarə edilməsində vahid və mərkəzləşdirilmiş rəhbərliyi təmin edir. Silahlı Qüvvələrin hazırkı Ali Baş Komandanı İlham Əliyevdir.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikasında Ali Baş Komandan institutunun formalaşması dövlət müstəqilliyinin bərpası dövrünə təsadüf edir. 9 oktyabr 1991-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri haqqında" Qanunla bu vəzifənin Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə verilməsi müəyyən edilmişdir.

12 noyabr 1995-ci ildə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Silahlı Qüvvələrin yaradılmasını və Ali Baş Komandan institutunu birbaşa müəyyən etmişdir. Konstitusiyanın 9-cu maddəsində Azərbaycan Respublikasının öz təhlükəsizliyini və müdafiəsini təmin etmək məqsədilə Silahlı Qüvvələr və başqa silahlı birləşmələr yaratdığı, müharibəni beynəlxalq münaqişələrin həlli üsulu kimi rədd etdiyi, habelə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin həm də Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı olduğu təsbit edilmişdir.

Sonrakı illərdə Ali Baş Komandan anlayışı qanunvericilikdə daha dəqiq ifadə olunmuş, Silahlı Qüvvələrin idarə edilməsi vahid və mərkəzləşdirilmiş rəhbərlik prinsipi əsasında formalaşdırılaraq fəaliyyətin ardıcıllığı və operativliyi təmin edilmişdir.

## Səlahiyyətləri
Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı:

* Silahlı Qüvvələrə ümumi rəhbərliyi həyata keçirir;
* Səfərbərlik və müharibə (silahlı münaqişə) dövründə Silahlı Qüvvələrin tərkib hissələri arasında səlahiyyət bölgüsünü müəyyən edir;
* Silahlı Qüvvələrin birgə fəaliyyətini öz əmrləri və göstərişləri ilə təmin edir;
* Silahlı Qüvvələrin fəaliyyətinə ümumi nəzarəti həyata keçirir və dövlətin hərbi təhlükəsizliyinin təmin olunmasına cavabdehlik edir.

## Ali baş komandanların siyahısı

## İstinadlar
Fender Jag-Stang

**Fender Jag-Stang** — Elektrogitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Fender şirkətinin məhsulu. Fender Jag-Stang Nirvana qrupunun solisti Kurt Kobeynin ekizi əsasında Fender şirkəti tərəfindən yaradılıb.

Kobeyn mövcud iki Fender gitara modelini — Mustanq və Yaquarı bəyənirdi. O, bu gitaraların üstünlük verdiyi keyfiyyətləri birləşdirərək Fenderə iki sol əlli Jag-Stang yaratmağı təklif etdi. Birincisi (Sonic Blue) "Nirvana"nın 1993-cü ilin sonu və 1994-cü il çıxışlarında, ikincisi isə (Fiesta Red) Kurt tərəfindən son turunda (Fransada televiziya çıxışı da daxil olmaqla) istifadə edilmişdir.

Fender Jag-Stang 1994-cü ildən istehsal olunurdu. Populyarlığının aşağı olması səbəbindən modelin istehsalı 2001-ci ildə dayandırıldı. 

Fender Jag-Stangın yenidən buraxılışı 2003-cü ildən 2005-ci ilə qədər buraxıldı.

Yeni yenidən buraxılışın 2021-ci ilin oktyabr ayına planlaşdırılırdı. Bu yenidən buraxılış "Nevermind" albomunun buraxılışının 30-cu ildönümünü qeyd edir. Həmişəki kimi, gitara iki rəngdə olacaq: "Sonic Blue" və "Fiesta Red". Yeni gitara Meksikada istehsal olunacaqdı. Gitaranın başlığının arxasındakı "Designed by Kurt Cobain" yazısı çıxarılacaqdı. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fender Jag-Stang Review
Henri Laskelles (6-cı Harvud qrafı)

**Henri Corc Çarlz Laskelles** (; ) — 6-cı Harvud qrafı, Britaniyalı hərbçi və əsilzadə. 

## Ailəsi
28 fevral 1922-ci ildə Britaniya kralı V Corcun yeganə qızı Şahzadə Mariya ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 2 oğlu dünyaya gəldi.

* '''Corc Laskelles'''
* **[[Qerald David Laskelles]]**

24 may 1947-ci ildə Harvud villasında ürək tutması səbəbilə vəfat etdi və Harvuddakı Laskelles ailə məzarlığına dəfn olundu.

## Qalereya

Fayl:Viscount Lascelles & wife.jpg|Xanımı Şahzadə Mariya ilə toy mərasimindən (28 fevral 1922-ci il)
Fayl:Wedding portrait of Princess Mary and Viscount Lascelles.jpg|Xanımı Şahzadə Mariya, Kral Corc və Kraliça Mariya Teklə toy mərasimindən (28 fevral 1922-ci il)
Fayl:Prinses Mary en haar man Viscount Lascelles met hun baby, George Henry Hubert, op de voorgrond in, SFA022822394.jpg|Ailəsiylə birlikdə (1923-cü il)
Fayl:Visit of H.R.H. Princess Mary and the Earl of Harwood. March 1934. Princess Mary, The Earl of Harwood, and the Grand Mufti, etc. At the Mosque el-Aksa (i.e., al-Aqsa) LOC matpc.15796.jpg|Xanımı Şahzadə Mariya ilə Qiblə məscidini ziyarətində (1934-cü il)
Fayl:Henry Lascelles, 6th Earl of Harewood in Garter Robes.png|**Henri Laskelles** (1937-ci il)


## Mənbə

### Ədəbiyyat

* *Oxford Dictionary of National Biography, Volume 32*. Oxford University Press. 2004. p. 592. ISBN 0-19-861382-2
* Basford, Elisabeth (5 February 2021). *Princess Mary: The First Modern Princess*. Foreword by Hugo Vickers (Kindle ed.). The History Press. pp. 245–246. ISBN 978-0750997003

### İstinadlar
Sensor gitara

**Sensor gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Bu növ gitara tepinq texnikası ilə ifa üçün hazırlanmış simli alətdir. Sensor gitaraları dəlmək əvəzinə toxunmaq və ya vurmaq üçün hazırlanmışdır.

Tepinq texnikası rəsmi olaraq Amerikalı gitaraçı Cimmi Vebster tərəfindən 1952-ci ildə yazdığı "İllüstrasiyalı Tapping Sistemi" metodik kitabında kodlaşdırılmışdır.

Vebsterin Sensor gitara texnikasını 1959-cu il səsyazmasında eşitmək olar. 1960-cı ildə Banker ilk dəfə iki boyunlu alətini "Portland Oregonian" qəzetinə, daha sonra isə milli sindikatlaşdırılmış televiziya proqramı Ozark Yubiliyə nümayiş etdirmişdir. Onun inkişafı nəticədə 1975-ci ildə iki boyunlu tıqqıltı gitarasının yaradılmasına gətirib çıxarmışdır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Elektro-akustik gitara

**Elektro-akustik gitara** — Elektrogitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Elektro-akustik gitara elektromaqnit səsgücləndirici, pyezoelektrik səsgücləndirici və ya mikrofonla təchiz olunmuş akustik gitara növüdür. Bu cür gitaralara həmçinin "qoşulan akustik gitaralar" da deyilir, çünki onlar ayrıca mikrofona ehtiyac olmadan sadəcə səs kartına "qoşula" bilər. Onlar müxtəlif musiqi janrlarında istifadə olunur, burada akustik gitaranın səsi istənilən, lakin qoşulmamış gitaranın səsi kifayət deyil, xüsusən də canlı ifa zamanı. 

Simli alətlərin titrəmələrini elektriklə gücləndirmək üzrə ilk təcrübələr 20-ci əsrin əvvəllərinə aiddir. 1910-cu illərin patentləri göstərir ki, telefon ötürücüləri səsi gücləndirmək üçün skripka və banjoların içinə uyğunlaşdırılıb yerləşdirilib. 1920-ci illərdə həvəskarlar quyruq hissəsinə bərkidilmiş karbon düyməli mikrofonlardan istifadə edirdilər, lakin alətin üstündəki quyruq hissəsindən gələn titrəmə səbəbindən yaranan siqnal zəif idi.
## İstinadlar
Qerald David Laskelles

**Qerald David Laskelles** (; ) — 6-cı Harvud qrafı Henri Laskellesin oğlu, Britaniyalı əsilzadə.

## Ailəsi
Atası 6-cı Harvud qrafı Henri Laskelles, anası isə Britaniya kralı V Corcun yeganə qızı Şahzadə Mariyadır. 15 iyul 1952-ci ildə aktrisa Anqela Dovdinqlə evləndi. Cütlüyün bir oğlu dünyaya gəlsə də, 1978-ci ildə boşandılar. Həmin il 17 noyabrda keçmiş məşuqəsi aktrisa Elizabet Kolvinlə evləndi. Cütlüyün nigahdan öncə doğulan bir oğlu vardı.

* **Henri Ulix Laskelles** (19 may 1953), 25 avqust 1979-cu ildə Aleksandra Mortonla evləndi. Cütlüyün bir oğlu doğulsa da, 1999-cu ildə boşandılar. 2 iyun 2006-cı ildə Fiona Vilmotla evləndi.
** *Maksimilyan Con Qerald ([[19 dekabr]] [[1991]])*
* **Martin David Laskelles** (9 fevral 1962), nigahdan kənar doğulmuşdur. 23 aprel 1999-cu ildə Şarman Eklestonla evləndi və bu nigahdan bir oğlu doğuldu. Eyni zamanda müğənni Karol Anna Douetlə olan gizli münasibətindən bir qızı doğulub.
** *Aleksandr Caşua ([[20 sentyabr]] [[2002]])*
** *Corcina Yelizaveta ([[22 dekabr]] [[1988]])*

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Bloch, Michael (16 December 2014). *Jeremy Thorpe*. Little, Brown Book Group. p. 222. ISBN 978-1-4087-0694-7
* Britten, Benjamin; Reed, Philip (1991). *Letters from a Life: 1952-1957*. Boydell Press. p. 43. ISBN 978-1-84383-382-6

### İstinadlar
On iki simli gitara

**On iki simli gitara** və ya **12 simli gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Klassik gitara kimi köklənmiş ikiqat metal simli (akkordlu) akustik gitaradır. Akkompaniment üçün istifadə olunur.

İlk dəfə XX əsrin əvvəllərində Amerikanın "Oscar Schmidt və Regal" fabriklərində istehsal olunub. Xüsusilə 1960-cı illərdə xalq musiqisi bumu dövründə populyarlıq qazanıb.

SSRİ-də 12 simli gitara ilk dəfə 1974-cü ildə Leninqraddakı Lunaçarski adına Xalq Simli Alətləri Zavodunda istehsak olunub. O, 1991-ci ilə qədər kiçik dəyişikliklərlə istehsal edilib.

12 simli gitaranın ikiqat naxışları parıltı effekti yaradır, çünki hətta unisonla köklənmiş simlər də fərqli qalınlığa malikdir və naxışlandıqda eyni tezlikdə titrəyə bilmir və üstəlik, onlar fazadan kənar titrəyir. Nəticədə qulağa "parıltılı" səs gəlir, bəziləri bunu bir qədər fazadan kənar simləri xatırladan kimi təsvir edirlər. Fazadan kənar titrəmələr arasındakı müdaxilə, döyüntülər adlanan bir fenomen yaradır ki, bu da intensivliyin dövri olaraq yüksəlməsinə və azalmasına səbəb olur ki, bu da musiqidə tez-tez qulağa xoş gəlir. Pit Siger 12 simli gitaranın xarakterik səsini "zənglərin səsi" adlandırmışdır.

Barmaqlar və ya meyxana ilə çalınan 12 simli gitara, adi akustik gitaradan daha çox səy tələb edir və bu da onu öyrənmək üçün yararsız edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vintage Guitar Museum
* The Birth of the American 12-string Guitar
Setina

**Setina** Xorvatiyanın cənubunda yerləşən, uzunluğu 100,5 km olan çaydır. Adriatik dənizə tökülür. 
Çay sürətli axını ilə mənzərəli dərəsi ilə məşhurdur.

## Tarixi
Setina çayı üzərində Tril və Omiş şəhərləri yerləşir. 
Çay eyni adlı Setina kəndindən 7 kilometr aralıda, Dinar yaylasının yamaclarında, dəniz səviyyəsindən 385 metr yüksəklikdə, Bosniya və Herseqovina sərhədinə yaxın ərazidə başlayır.
Mənbədən 20 kilometr aşağıda çay üzərində böyük Peruça su anbarı yaradılmışdır. Bu su anbarı Peruça gölü (xorv. Peručko jezero) kimi də tanınır.
Su anbarının uzunluğu təxminən 18 kilometrdir.

Su anbarından çıxdıqdan sonra çay cənub-şərq istiqamətində axır, Tril şəhərindən və bir neçə kənddən keçir. 
Axının sürəti çox yüksəkdir, bu hissədə çay üzərində bir neçə kiçik hidroelektrik stansiya inşa olunmuşdur.
Setina çayının sahillərində, aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı erkən neolit dövründən, erkən tunc dövrünə qədər olan dövrlərə aid mühüm tapıntılar (Setina mədəniyyəti) aşkar edilmişdir. Həmçinin çayın sahillərində strateji əhəmiyyətə malik Setina dərəsinə girişi qoruyan bir neçə Roma qalasının qalıqları bu günə qədər qorunub saxlanılmışdır.

Zadvarye kəndi yaxınlığında çay kəskin şəkildə cənub-qərb istiqamətinə dönür və materikdan  Adriatik dənizinin, cənub sahilinin dar zolağını  ayıran bütöv  dağ massivini yararaq axmağa başlayır. Nəticədə uzunluğu 8 kilometr olan məşhur Setina dərəsi formalaşır. Bu dərə 1963-cü ildə landşaft abidəsi statusu almışdır.
Dərə ölkənin qalan hissəsi ilə cənub sahilini birləşdirən nadir keçid yollarından biridir və onların arasında ən əlverişlisidir.
Bu xüsusiyyət onu qədim dövrlərdən etibarən strateji əhəmiyyətli ticarət və hərbi yol etmişdir. Dərənin şimalında Mosor dağ silsiləsi, cənubunda isə Biokovo dağ silsiləsi yerləşir.
Çay kanyon daxilində çox sürətlə axır, çoxsaylı şəlalələr yaradır. Ən böyük şəlalə — Velika Qubavitsa (49 m) dərənin yuxarı hissəsində yerləşir. Dərənin qayalı divarlarının və şəlalələrin mənzərəli görüntüləri buraya çoxsaylı turistləri cəlb edir.

## Ədəbiyyat
* https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%A6%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0
Arfa gitara

**Arfa gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. O, gitarya əsaslanan simli alətdir və ümumiyyətlə "istənilən sayda əlavə sərbəst simləri olan ənənəvi formalarında gitara" kimi təsnif olunur. "Arfa" sözü arfaya bənzər açıq, simsiz simlərinə istinad etmək üçün istifadə olunur. Arfa gitarasının əsas barmaq lövhəsinin xaricində yerləşən və adətən açıq sim kimi çalınan ən azı bir sərbəst simi olmalıdır.

Bu ailəyə müxtəlif alət konfiqurasiyaları daxildir. Ən asanlıqla tanınanları, boş çiyinləri, ikiqat boyunları və ya əlavə bas simlərini dəstəkləmək üçün arfa formalı çərçivələri olan Amerika arfa gitaraları, eləcə də Avropa bas gitaraları (və ya kontragitarlar)dır. Digər arfa gitaralarında yuxarı və ya orta diapazonda üzən simlər və ya standart gitara boyunluğu ilə birlikdə birdən çox üzən sim blokunun müxtəlif kombinasiyaları var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Harp Guitars.net
* William Eaton (harp guitar musician)
*
Misa Gitara

**Misa Gitara** — Elektrogitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. O, 2011-ci ildə hazırlanmış və 2013-cü ildə istehsalı dayandırılmış rəqəmsal MIDI kontrolleri və musiqi alətidir. Bu alət gitara ifaçısına gitara çalmağa aid texnika və hərəkətlərdən istifadə edərək sintez edilmiş səs çıxarmağa imkan verir. Tam iyirmi dörd pərdəli boyunlu elektrik gitara şəklində qurulub. Adı Fin dilində "gitara" mənasını verən sözdən gəlir.

Misa Gitara simlər və pərdələr üçün toxunma düymələrinin istifadəsini 8 düymlük çox toxunma ekranı ilə birləşdirən ilk rəqəmsal musiqi aləti idi. Pleyer ənənəvi gitaradakı kimi simləri çalmaqdan fərqli olaraq, bu ekran vasitəsilə səs effektlərini və parametrlərini idarə edir. Ekran, hərtərəfli idarəetməyə, eləcə də müxtəlif səs-küy və effekt istehsalına imkan verir. Yaranan səs bu ekrandakı barmaqların mövqeyinə, sayına və hərəkətinə əsasən dəyişir.

Misa Gitara səs yaratmaq üçün effektləri olan daxili dalğalı sintezatordan istifadə edir. Misa Gitara açıq mənbəli Linux əsaslı CPU ilə təchiz olunub və bu da gitaranı yenidən proqramlaşdırmağa, mövcud səsləri dəyişdirməyə və yenilərini proqramlaşdırmağa imkan verir.

2012-ci ildə keçirilən NAMM Şousunda Misa Digital, sintezator mühərriki olmayan, sadələşdirilmiş Misa Gitara modelini elan etdi. O, Misa saytında, "Misa Tri-Bass"da satışa çıxarıldı.
## İstinadlar
Hibrid gitara

**Hibrid gitara** — Elektrogitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Hibrid gitara akustik gitaranın tonal keyfiyyətinə malik siqnal yaratmaq qabiliyyətinə malik olan və geniş tonal səs yaratmağa imkan verən elektrik gitara növüdür. İki pikap sistemindən gələn siqnal lövhədə qarışdırıla bilər və ya (bəzən eyni alətdə) iki fərqli effekt və gücləndirmə xəttinə ayrıca qidalana bilər.

Hibrid gitaralar adətən əksər elektro-akustik gitaralarda istifadə edilən eyni tip pikap olan akustik bənzər siqnal yaratmaq üçün pyezoelektrik pikapdan istifadə edirlər. Bu cür pikaplar hətta bərk gövdəli alətlərdə belə akustik tonun ağlabatan bir surəti yarada bilər. Satışdan sonrakı pyezo pikaplar ənənəvi elektrik gitaralarının hibrid gitaralara çevrilməsinə imkan verir.

Bərk gövdəli hibrid gitaralara nümunə olaraq Ovation VXT, Godin A6 Ultra, Peavey's Generation Custom EXP Quilt Top w/ Piezo Series və Tom Anderson Guitarworks Crowdster Plus One and Two-nu göstərmək olar. Onlar səssiz gitaralara bənzəyirlər, lakin sonuncularında maqnit pikaplar yoxdur. Boş gövdəli hibrid gitaralara Hamer Duotone Custome, Michael Kelly hibridi, Taylor T5 və Epiphone ULTRA-339, Ibanez Montage Crafter SA, PRS Hollowbody II Piezo daxildir. Bunlar əlavə pyezo pikapları olan yarı akustik gitaralara bənzəyir. Yamaha AEX1500 hibrid arxtop gitaradır. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Youtube demonstration of a Taylor T5
* Guitar Noize on hybrid guitars
Klassik gitara

**Klassik gitara** və ya **İspaniya gitarası** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. O, akustik gitaranın əsas növüdür. Müasir formasında gitara XVIII əsrin ikinci yarısından bəri mövcuddur və solo, ansambl və müşayiət aləti kimi istifadə olunur. Gitara böyük bədii və ifa potensialı və geniş ton çeşidi təklif edir ki, bu da onu dünyanın ən populyar musiqi alətlərindən birinə çevirir.

Klassik gitaranın altı simi var, bunların əsas köklənməsi E, A, d, g, b və e1-dir (E, A, D, G, B və E). Bir sıra musiqiçilər əlavə simlər əlavə etməklə təcrübə aparıblar (Ferdinando Karulli və Rene Lakotanın on simli gitarası, Vasili Lebedevin on beş simli gitarası, doqquz simli GRAN gitarası və digərləri), lakin bu cür alətlər geniş populyarlıq qazanmayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Thematic essay: The guitar Jayson Kerr Dobney, Wendy Powers (The Metropolitan Museum of Art)
* Classical & Fingerstyle Guitar
* Classical Guitar Library A vibrant library of guitar sheet music, which can serve in accomplishing diverse teaching and research needs.
Şahzadə Alis (Qloster hersoginyası)

**Şahzadə Alis** (; ) — Qloster hersoqu Şahzadə Henrinin xanımı, Qloster hersoginyası, Britaniya monarx ailəsinin üzvü. Ailənin ən uzun yaşayan fərdi kimi 102 yaşında vəfat etdi.

6 noyabr 1935-ci ildə Britaniya kralı V Corcun oğlu Şahzadə Henriylə evləndi və bu nigahdan 2 oğlu dünyaya gəldi.

* Şahzadə Vilyam (18 dekabr 1941 - 28 avqust 1972), pilot idi və keçirdiyi aviaqəzada həlak oldu. Evlənmədi və övladı olmadı.
* Şahzadə Riçard (26 avqust 1944), Qloster hersoqu

## Qalereya

Fayl:Duke and Duchess of Gloucester wedding.png|Əri Şahzadə Henri və yaxın ailə fərdləriylə öz toyunda (6 noyabr 1935-ci il)
Fayl:Prince Henry, Duke of Gloucester and Princess Alice in King George VI´s Coronation.jpg|Əri Şahzadə Henriylə birlikdə VI Corcun tacqoyma mərasimində (12 may 1937-ci il)
Fayl:Duke and Duchess of Gloucester with sons.jpg|Əri Şahzadə Henri və övladlarıyla birlikdə (1944-cü il)


## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* Ronald Allison and Sarah Riddell, eds., *The Royal Encyclopedia* (London: Macmillan, 1991), .
* Marlene A. Eilers, *Queen Victoria's Descendants* (New York: Atlantic International Publishing, 1987), .

### İstinadlar
Akustik gitara

**Akustik gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. O, səsi boş korpusla gücləndirilən, simlərin titrəməsi ilə istehsal olunan (əksər növləri altı simli) simli alət növüdür Müasir akustik gitaralarda ekvalayzer və səs tənzimləyicisi olan maqnit və ya pyezoelektrik pikaplar ola bilər. 

Akustik gitara bard mahnıları və xalq musiqisi kimi janrlarda əsas alətdir və qaraçı və Kuba xalq musiqisində, rokda, blyuzda və digər janrlarda mühüm rol oynayır.

"Akustik" adı birmənalı deyil. Bu elektrik enerjisindən istifadə etmədən alətin korpusu ilə səsin gücləndirilməsi metoduna aiddir. Metal simli, drednout və jumbo korpuslu gitaralara "pop" və ya "folk" gitaraları deyilir. Lakin klassik və ya pop gitaraya akustik gitara demək düzgün olardı - hər ikisi əslində akustik gitaralardır. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Əl-Burhan fi üsulil-fiqh

**Əl-Burhan fi üsulil-fiqh** () — Əbdülməlik ibn Abdullah əl-Cüveyninin üsuli-fiqh sahəsinə aid əsəri.

## Əsər
"Əl-Burhan fi üsulil-fiqh" bir müqəddimə ilə yeddi bölmədən ibarətdir. Əsər kəlamçı metodu ilə qələmə alımış olub, üsuli-fiqh kitabları içində əş-Şafeinin "ər-Risalə"sindən sonra dövrümüzə qədər gəlib çatmış ən qədim əsərdir. Əsərin müqəddiməsində üsuli-fiqhin tərifindən sonra hüsün-qubuh, təklif və elm mövzularına toxunulmuşdur. "Əl-Burhan fi üsulil-fiqh"in birinci bölməsində bəyan, əmr, nəhy, şəriət hökmləri, əm, həs, nəss, zahir, mücməl, mütlək və müqəyyəd kimi mövzulara toxunulmuşdur. İkinci bölmədə icmaya, üçüncü bölmədə qiyasa yer verilmişdir. Dördüncü bölmə istidləl, beşinci bölmə tərcih haqqındadır. Tərcih bölməsində bir-biri ilə əks kimi görünən dəlillərdən hansının tərcih (seçiləcəyi) ediləcəyi məsələsinə toxunulur. Bundan əlavə, nəsx mövzusuna da bu bölmədə toxunulmuşdur. İmam əl-Hərəmeyn əl-Cüveyni əvvəlcə "əl-Burhan fi üsulil-fiqh" əsərinə ictihad və fətva bölmələrini də əlavə etməyi düşündüyü halda, sonradan bu mövzuları müstəqil əsərlər şəklində qələmə almağı üstün tutmuşdur. Lakin "əl-Burhan fi üsulil-fiqh"in Topqapı Sarayı Muzeyi kitabxanasında saxlanılan nüsxəsinə (III Əhməd, № 1321) bu iki bölmə sonradan zeyl (əlavə) kimi daxil edilmişdir. Əsərin tənqidi nəşrini hazırlayan Əbdüləzim əd-Dib həmin nüsxəni əsas götürərək ictihad və fətvaya dair kitabları "əl-Burhan fi üsulil-fiqh"in zeyli kimi nəşr etmişdir. Əsər zeyl ilə birlikdə yeddi bölmədən ibarətdir.

İmam əl-Hərəmeyn əl-Cüveyni əsərində Əbu Hənifə, əş-Şafei, Davud əz-Zahiri, Əbül-Həsən əl-Əşari, Səyrafi, Baqillani, Əbu Bəkr əd-Dəqqaq, İbn Furək, Əbu İshaq əl-İsfərayini kimi bir çox alimlərinin görüşlərini qeyd edərək onlardan bəhrələnmiş, lazımlı yerlərdə onlara etiraz etmiş və sonda da öz qənaətini bildirmişdir.

"Əl-Burhan fi üsulil-fiqh" fiqh üsulu və İslam düşüncəsinin ən mühüm bilik mənbələrindən biri olub, aşağıdakı şərhləri vardır:

* İzahul-məhsul min Burhanil-üsul.
* Ət-Təhqiq vəl-bəyan fi şərhil-Burhan*.*
* Qifayətü talibil-bəyan Şərhul-Burhan.

"Əl-Burhan fi üsulil-fiqh" Əbdüləzim əd-Dib tərəfindən təhqiq edilərək iki cild halında nəşr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Biva (musiqi aləti)

**Biva** — Yaponiyamənşəli simli musiqi aləti. Çin pipasının uyğunlaşdırılmasından inkişaf etmişdir və bu alət Yaponiyaya VIII əsrdən gec olmayaraq gətirilmişdir. Bivanın ən çox yayılmış növləri satsuma-biva və çikuzen-bivadır.

"Biva" termini Çin dilindəki "pipa" sözündən gəlir və lüt ailəsinə aid bir sıra yapon musiqi alətlərini əhatə edir. Gövdəsi armud formasındadır, 4 və ya 5 pərdəsi, taxta alt pərdəsi var və baş hissəsi təxminən 90 dərəcə geriyə meyllidir. Bütün biva növlərinin gövdəsində iki aypara formalı səs dəliyi, eləcə də quyruq hissəsinin altında başqa bir gizli səs dəliyi var. Bivanın xarakterik xüsusiyyəti simlərin fərqli "zəngli" tembri olan savaridir (yaponca: *さわり*). Bivanın köklənməsi janrdan asılı olaraq dəyişir və dini və dünyəvi əsərlər üçün köklənmələr fərqləndirilir. Biva musiqisinin əksər janrları hekayəçilərin müşayiətidir, lakin bir neçə sırf instrumental janr mövcuddur. Müasir biva səslə eyni vaxtda ifa edilə bilər ki, bu da vokal ifa etməyən musiqiçilərin meydana çıxmasına səbəb olmuşdur. Erkən dövrlərdə biva aristokratiya, Buddist keşişləri və samuraylarla əlaqələndirilirdi və XX əsrdə təhsilli gənc şəhər qadınlarının alətinə çevrildi. Bivanın populyarlığı İkinci Dünya müharibəsinin bitməsindən və həlak olmuş yapon döyüşçülərini tərənnüm etməkdən imtina edildikdən sonra azaldı. Bu vəziyyət bigin (yaponca: *琵吟*) janrının ortaya çıxması ilə dəyişdirildi. Bivanı Qərb musiqi ənənələri ilə qarışdırmaq cəhdləri uğursuz oldu.

Yalnız bir biva ifaçısı Yaponiyanın Canlı Milli Xəzinəsi, Kyokusui Yamazaki (yaponca: *山崎旭萃*) seçilib.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Introduction to the Hei-kyoku
* Picture of Biwa school about 1900
Tarka

**Tarka** — Cənubi Amerikamənşəli nəfəsli musiqi aləti. 

And dağları bögəsində yaşayan xalqlara məxsus olan musiqi aləti fleyta ailəsinə aiddir. Boliviya, Peru, Şimali Argentina və Çili-də geniş yayılıb.

Tarka Kolumbun kəşfindən əvvəlki Amerikada Aymara xalqı arasında yaranmışdır.

Adətən ağacdan hazırlanan bu alətin altı barmaq dəliyi, ucunda ağızlıq və uzaq ucunda boş dəliyi var. Uzunluğu 20 ilə 60 sm arasında dəyişir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aufsatz zu Tarkas
* http://de.arte-indio.com/traditionelle-musik.html
* http://www.nativefluteswalking.com/tarka-flute.shtml
Sistemologiya

**Sistemologiya** ( — hissələrdən ibarət olan bütöv;  — söz, fikir, anlayış) nə ya **Sistem elmi** — mürəkkəb sistemlər nəzəriyyəsi; həm texniki, həm də bioloji xarakterli mürəkkəb maddi sistemlərin potensial səmərəliliyinin ümumi qanunlarını müəyyən edən fundamental mühəndislik elmi.

## Əsas anlayışlar

Sistemologiya sistemlərin strukturunu, fəaliyyətini və idarə olunmasını öyrənir. Bu elm sahəsi aşağıdakı fundamental prinsiplərə əsaslanır:
* *Emergentlik*: Sistemin bütöv halda malik olduğu, lakin onun ayrı-ayrı elementlərində olmayan yeni xüsusiyyətlərin yaranması.
* *İyerarxiya*: Mürəkkəb sistemlərin aşağı səviyyəli alt sistemlərdən təşkil olunması qaydası.
* *Sinergiya*: Sistemi təşkil edən ayrı-ayrı hissələrin qarşılıqlı təsiri nəticəsində bütövlükdə sistemin səmərəliliyinin artırılması.

Sistemologiya həmçinin Kibernetika və Sistemli analiz ilə sıx bağlıdır, lakin daha çox mürəkkəb obyektlərin yaradılma və səmərəlilik qanunauyğunluqlarına fokuslanır.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* 
* Kenneth D. Bailey, "Fifty Years of Systems Science:Further Reflections", *Systems Research and Behavioral Science*, 22, 2005, pp.&nbsp;355–361. 
* Robert L. Flood, Ewart R Carson, *[https://books.google.com/books?id=x7O2BwAAQBAJ&q=%22An+Introduction+to+the+Theory+and+Application+of+Systems+Science%22 Dealing with Complexity: An Introduction to the Theory and Application of Systems Science (2nd Edition)]*, 1993.
* George J. Klir, *[https://books.google.com/books?id=9NHgBwAAQBAJ&q=%22Facets+of+Systems+Science%22 Facets of Systems Science (2nd Edition)]*, Kluwer Academic/Plenum Publishers, 2001.
* Ervin László, *Systems Science and World Order: Selected Studies*, 1983.
* G. E. Mobus & M. C. Kalton, *Principles of Systems Science*, 2015, New York:Springer.
* Anatol Rapoport (ed.), *General Systems: Yearbook of the Society for the Advancement of General Systems Theory*, Society for General Systems Research, Vol 1., 1956.
* Li D. Xu, "The contributions of Systems Science to Information Systems Research", *Systems Research and Behavioral Science,* 17, 2000, pp.&nbsp;105–116.
* Graeme Donald Snooks, "A general theory of complex living systems: Exploring the demand side of dynamics", *Complexity*, vol. 13, no. 6, July/August 2008.
* John N. Warfield,  "A proposal for Systems Science", *Systems Research and Behavioral Science*, 20, 2003, pp.&nbsp;507–520. 
* Mike Jackson (systems scientist), *Critical Systems Thinking and the Management of Complexity*, 2019, Wiley.

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* *Дружинин В. В.*, *Конторов Д. С.* Проблемы системологии. Проблемы теории сложных систем / В.В. Дружинин, Д.С. Конторов ; с предисловием Глушкова В.М. — М.: Советское радио, 1976
* 
* *Флейшман Бенцион Шимонович*. Основы системологии. — М.:Радио и связь, 1982. — 199 с.
* *Флейшман Б. С.* Элементы теории потенциальной эффективности сложных систем. — М.: Советское радио, 1971. — 225 с.

## Xarici keçidlər

* Principia Cybernetica Web
* International Federation for Systems Research
* Institute of System Science Knowledge (ISSK.org)
* International Society for the System Sciences
* American Society for Cybernetics
* UK Systems Society
* Cybernetics Society
Formal elmlər

**Formal elmlər** — formal sistemlərin tədqiqi ilə məşğul olan elmlər məcmusudur. Formal elmlərə aşağıdakılar daxildir: riyaziyyat, məntiq, kibernetika, nəzəri informatika, informasiya nəzəriyyəsi, sistemlər nəzəriyyəsi, qərar nəzəriyyəsi, statistika və dilçiliyin bəzi aspektləri.

Formal elmlərin başlanğıcı elmi metodun formalaşmasından çox əvvəl — e.ə. 1800-cü ilə (Babil riyaziyyatı), e.ə. 1600-cü ilə (Qədim Misir riyaziyyatı) və e.ə. 1000-ci ilə (Hindistan riyaziyyatı) aid edilən riyazi mətnlərə söykənir. Hind, qədim yunan və ərəb riyaziyyatçıları bu sahəyə böyük töhfələr vermiş, Çin və Yaponiyada isə müstəqil riyazi ənənələr inkişaf etmişdir.

Məntiq də riyaziyyat kimi qədim tarixə malik formal elm nümunəsidir. Məntiqi nəticə çıxarma üsullarının təhlili Qədim Çin, Qədim Hindistan, Qədim Roma və Qədim Yunanıstanda mövcud olmuşdur. Müasir məntiqə əsasən ərəb məntiqçilərinin əsərləri ilə davam etdirilən qədim yunan ənənəsi təsir göstərmişdir.

Digər formal elmlər bir çox cəhətdən riyaziyyatla bağlıdır və ondan törəmişdir. XVII əsrin əvvəllərində ehtimal nəzəriyyəsi (statistika) üzrə ilk işlər meydana çıxır. XX əsrin ortalarından başlayaraq əməliyyat araşdırması, informasiya nəzəriyyəsi, nəzəri informatika və digər formal elmlər sürətlə inkişaf etməyə başlayır. Nəzəri informatikanın yaranması Alan Türinqin işləri ilə əlaqələndirilir, bəzən isə bunun izləri Çarlz Bebbic və hətta Qotfrid Leybnitsə qədər gedib çıxır. Yeni fənlərin ortaya çıxması göstərir ki, riyaziyyat formal elmlər silsiləsindəki çoxsaylı sahələrdən yalnız biridir.

Təbiət elmləri və sosial elmlərdən fərqli olaraq, formal elmlər məntiqi və metodoloji cəhətdən empirik metodlardan asılı deyildir. Formal elmlərdə tədqiq olunan obyektlərə yanaşma abstraktdır, lakin əldə olunan nəticələr reallığın bütün sahələrinin öyrənilməsində tətbiq olunur.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* Stephen Leacock (1906). *Elements of Political Science*. Houghton, Mifflin Co, 417 pp.
* 
* Bernt P. Stigum (1990). *Toward a Formal Science of Economics*. MIT Press
* Marcus Tomalin (2006), *[https://books.google.com/books?id=XbjFag2qCygC Linguistics and the Formal Sciences]*. Cambridge University Press
* William L. Twining (1997). *Law in Context: Enlarging a Discipline*. 365 pp.

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* Mario Bunge (1985). *Philosophy of Science and Technology*. Springer.
* Mario Bunge (1998). *Philosophy of Science*. Rev. ed. of: *Scientific research*. Berlin, New York: Springer-Verlag, 1967.
* C. West Churchman (1940). *Elements of Logic and Formal Science*, J.B. Lippincott Co., New York.
* James Franklin (1994). The formal sciences discover the philosophers' stone. In: *Studies in History and Philosophy of Science*. Vol. 25, No. 4, pp.&nbsp;513-533, 1994

## Xarici keçidlər

* 

* Interdisciplinary conferences&nbsp;— Foundations of the Formal Sciences&nbsp;— formal elmlər üzrə konfrans materialları
Yarı akustik gitara

**Yarı akustik gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. 1930-cu illərdə hazırlanmış bir növ elektrik gitara səs qutusuna, həm də bir və ya daha çox elektrik səsgücləndiricisinə malikdir.

1930-cu illərdə gitaraçılar və istehsalçılar, xüsusən də böyük orkestrlərdə və caz qruplarında digər alətlərlə səs baxımından rəqabət aparmaqda çətinlik çəkən gitaraların ümumi səsini artırmağa çalışırdılar. Bu istehsalçıları gitaranı dinamik vasitəsilə elektriklə gücləndirməyə yönəlmiş bir neçə dizayn yaratmağa sövq etdi. 1936-cı ildə Gibson şirkəti ilk elektrik gitara dəstini buraxdı. ES-150 (Elektrik İspan Seriyası) kimi tanınan bu gitaralar ilk yarı akustik gitaralar idi. Gibson mühəndisləri onları gitaranın səs qutusunun üzündə iki uzunsov F formalı dəlik olan standart arxtop dizayndan istifadə edərək qurdular.  Bu model o dövrdə məşhur olan ənənəvi caz gitaralarına bənzəyirdi. Akustik gitaralar kimi, gitaradakı səs qutusu da səsin boş gövdədən çıxmasına imkan verirdi. Lakin, bu gitaraların səsi, titrəyən simlərin enerjisini elektrik siqnalına çevirən tək spirallı maqnit səsgücləndirici olan Çarli Kristian səsgücləndirsi istifadə edərək elektriklə gücləndirilə bilərdi. Səsgücləndiricilərin təmiz səsi dərhal ES seriyasını caz musiqiçiləri arasında populyar etdi. İlk yarı akustik gitaralar tez-tez akustik gitaralardan tam elektrik modellərinə keçiddə təkamül mərhələsi hesab olunur.  

## İstinadlar
Səssiz gitara

**Səssiz gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Bu pyezoelektrik səsgötürmədən istifadə edərək simlərin titrəməsini elektrik cərəyanına çevirən bərk və ya kameralı gövdəyə malik gitara növüdür. Gitaranın gövdəsi simlərin titrəməsini eşidilən səsi gücləndirmir. Bunun sayəsində musiqiçilər ətrafdakı insanları narahat etmədən qulaqcıqlarla məşq edə bilərlər və ya əks əlaqə olmadan güclü gücləndirmə altında akustik ton əldə edə bilərlər. Las-Veqas Akademiyası sinif şəraitində səssiz gitaralardan istifadə edib, tələbələr alətlərinin səsini eşitmək üçün qulaqcıq taxıblar.

Yamaha, Traveler Guitar və Warr Guitar da daxil olmaqla bir neçə gitara istehsalçısı səssiz gitaralar təklif edir.
## İstinadlar
Dövlət Müdafiə Komitəsi (Azərbaycan)

**Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müdafiə Komitəsi** — Azərbaycanın suverenliyini, dövlət təhlükəsizliyini və ərazi bütövlüyünün qorunmasını təmin etmək məqsədilə 1992-ci ildə yaradılmış fövqəladə dövlət hakimiyyəti orqanı.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müdafiə Komitəsi 12 mart 1992-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə yaradılmışdır. Həmin tarixdə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının qərarı ilə Dövlət Müdafiə Komitəsinin statusunu müəyyən edən Əsasnamə layihəsinin hazırlanması Milli Şuranın Dövlət quruculuğu komissiyasına tapşırılmışdır.

Komitənin yaradılması Birinci Qarabağ müharibəsinin gedişində ölkənin müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində vahid idarəetmə mexanizminin formalaşdırılması zərurəti ilə əlaqədar olmuşdur.

Komitənin qərarları Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq fərman və sərəncamları formasında rəsmiləşdirilirdi.

Dövlət Müdafiə Komitəsinin qərarları sadə səs çoxluğu ilə qəbul edilirdi. Həmin qərarların icrası Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində məcburi idi.

1993-cü ildən sonra Dövlət Müdafiə Komitəsinin fəaliyyəti faktiki olaraq müşahidə olunmamışdır.

## Tərkibi
Komitənin tərkibinə aşağıdakı vəzifəli şəxslər daxil idi:

* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti (sədr);
* Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri;
* Azərbaycan Respublikasının Baş naziri;
* Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi;
* Azərbaycan Respublikasının Dövlət müşavirləri (hərbi işlər və hüquq siyasəti üzrə);
* Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini (hərbi sənaye kompleksi üzrə);
* Müdafiə naziri;
* Milli təhlükəsizlik naziri;
* Daxili işlər naziri;
* Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi;
* Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.

Bundan əlavə, komitə yaradılarkən onun tərkibinə Ali Sovetin Milli Şurası tərəfindən təklif edilən 4 nümayəndə daxil edilirdi. Lakin 9 iyun 1992-ci ildə edilmiş dəyişikliklərdən sonra bu bənd ləğv edilmişdir.

## İstinadlar
Əl-Muqni (kitab)

**Əl-Muqni** () və ya **Əl-Muqni' fi Fiqhul-İmam Əhməd ibn Hənbəl** (‎) — Hənbəli fəqihi İbn Qudamənin fiqh sahəsinə aid əsəri.

## Əsər
Əsərin tam adı "*əl-Muqni fi fiqhi-İmamis-sünnə Əhməd ibn Hənbəl əş-Şeybani*"dir. "Əl-Muqni" özündə Hənbəli məzhəbində üstün tutulan görüşləri ehtiva edir. İbn Qudamə müqəddimədə bildirir ki, əsər fiqhi hökmlərin böyük bir hissəsini əhatə etməsi üçün dəlil və əsaslandırmalardan təmizlənərək orta həcmli bir kitab kimi qələmə alınmış, bununla yanaşı, faydalı və onu əzbərləyənlər üçün başqasına ehtiyac duyulmayacaq dərəcədə yetərli (muqni) xüsusiyyətə malikdir.

"Əl-Muqni" Hənbəli fəqihlər tərəfindən qələmə alınan əsərlərə təməl təşkil etmiş, haqqında çoxsaylı haşiyə və şərhlər qələmə alınmışdır. Onlardan bəziləri bunlardır:

* *Əş-Şərhul-kəbir*. Bu əsər Əbül-Fərəc İbn Qudamə tərəfindən qələmə alınan ilk şərhdir (Beyrut: 1972).
* *Əl-Mutli alə əbvabil-Muqni*. Bu əsərdə "əl-Muqni"dəki sözlərin lüğət və termin mənaları izah olunmuşdur (Beyrut: 1981). Şərhin müəllifi isə Əbu Abdullah Şəmsəddin Məhəmməd ibn Əbül-Fəth əl-Balidir.
* *Əl-Mubdi fi şərhil-Muqni*. "Əl-Muqni"nin ən böyük şərhidir (Beyrut: 1997). Müəllifi Burhanəddin ibn Muflihdir.

Həccavi isə əsəri "Zədül-müstəqn fi ixtisaril-Muqni" adı altında xülasə etmişdir. Bu əsər Səudiyyə Ərəbistanda orta səviyyəli dini məktəblərdə dərs vəsaiti kimi tədris edilir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Piter Mensfild

**Ser Piter Mensfild** (; ) — Maqnit rezonans tomoqrafiya (MRT) ilə bağlı kəşflərinə görə 2003-cü ildə Pol Loterbur iə birgə Fiziologiya və ya tibb üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülən ingilis fiziki. Mensfild Nottinqem Universitetində professor idi.

## Erkən həyatı

Mensfild 9 oktyabr 1933-cü ildə Londonun Lambeth şəhərində Sidney George (d. 1904, vəfat. 1966) və Lillian Rose Mansfield (d. 1905, vəfat. 1984; qızlıq soyadı Turner) ailəsində anadan olub. Mansfield üç oğulun ən kiçiyi idi.

Mensfild Kembervelldə böyüdü. İkinci Dünya müharibəsi zamanı o, Londondan əvvəlcə Sevenoksa, daha sonra iki dəfə Torki, Devon şəhərinə təxliyə edildi və hər iki dəfə eyni ailədə qala bildi. Müharibədən sonra Londona qayıtdıqdan sonra məktəb müəllimi ona 11+ imtahanı verməyi tapşırdı. Əvvəllər imtahan haqqında heç eşitməmiş və hazırlaşmağa vaxtı olmayan Mensfild yerli Qrammatika məktəbində yer ala bilmədi. Lakin onun balı Pekhamdakı Mərkəzi Məktəbə getməsi üçün kifayət qədər yüksək idi. 15 yaşında karyera müəllimi ona elm onun üçün olmadığını dedi. Qısa müddət sonra məktəbi tərk edərək çap köməkçisi kimi işləməyə başladı.

18 yaşında raket texnologiyasına maraq göstərən Mensfild Bakinqemşirin Vestkot şəhərindəki Təchizat Nazirliyinin Raket Hərəkəti Departamentində işə başladı. On səkkiz ay sonra o, Milli Xidmətə çağırıldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rikkardo Kassin

**Rikkardo Kassin** (; ) — italyan alpinist, alpinizm avadanlıqlarının inkişaf etdiricisi və müəllifi. Qayaya dırmanma, alp dırmanması və böyük divar dırmanması tarixində mühüm fiqurlardan biri idi.

## Həyatı

Kassin İtaliya krallığının Friuli şəhərindəki San-Vito-al-Talyamentoda kəndli ailəsində anadan olub. Üç yaşında ikən atası Valentino Kanadaya mühacirət edib və orada 29 yaşında ikən mədən qəzasında həlak olub. Kassin 12 yaşında məktəbi tərk edərək dəmirçinin yanında işləməyə başlayıb. 1926-cı ildə, 17 yaşında Lekkoya köçüb və orada polad zavodunda iş tapıb. İlk sevgisi boks idi, lakin tezliklə Komo gölü və Qarda gölünün üzərində ucalan dağlara heyran qalıb.

1940-cı ildə o, İrma ilə evlənib və onunla üç oğlu olub: Valentino, Pierantonio və Guido.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Biography on SummitPost
*Cassin Ridge (Mount McKinley) page on SummitPost, with description, itinerary and topo
*Interview with Cassin at climbing.com
*Photos of the Cassin Ridge (Mount McKinley)
*Riccardo Cassin – Daily Telegraph obituary
*Obituary by the Associated Press
*Riccardo Cassin: Mountaineer whose exploits across five decades gave him legendary status, *[[The Independent]]* Obituary
Tomas Bernhard

**Nikolas Tomas Bernhard** (; ) — müharibədən sonrakı dövrün ən vacib almandilli müəlliflərindən biri hesab olunan avstriyalı romançı, dramaturq, şair və polemist. O, insan vəziyyətinə pessimist yanaşan və müharibədən sonrakı Avstriya və Avropa mədəniyyətinə qarşı kəskin tənqidi olan mübahisəli ədəbiyyatda ölüm, təcrid, vəsvəsə və xəstəlik mövzularını araşdırırdı. O, personajlar və hadisələr haqqında çoxsaylı perspektivləri, özünəməxsus lüğət və durğu işarələrini, dəlilik həddində olan qəhrəmanların uzun monoloqlarını əks etdirən fərqli bir nəsr üslubu inkişaf etdirdi.

Hollandiyada subay avstriyalı anasının ailəsində anadan olan o, uşaqlığının çox hissəsini Avstriyada ana tərəfdən nənə-babaları ilə, Avstriya və Nasist Almaniyasındakı pansionatlarda yaşadı. Onu ədəbiyyat və fəlsəfə ilə tanış edən babası, romançı Yohannes Froymbixlerə ən yaxın idi. Gənclik illərində o, plevrit və vərəm xəstəliyinə tutuldu və ömrünün sonuna qədər ağır ağciyər xəstəliyi ilə yaşadı. Sanatoriyada sağalarkən şeir və hekayələr yazmağa başladı və ədəbi ambisiyalarını dəstəkləyən və sonradan həyatının ən vacib insanı kimi təsvir etdiyi varlı bir varis Hedviq Stavianiçeklə tanış oldu.

"Şaxta" (1963) adlı yeni romanından sonra o, növbəti 20 il ərzində özünü aparıcı alman romançısı və dramaturqu kimi təsdiqlədi. Onun əsas əsərlərinə "Düzəliş" (1975) və "Yoxolma" (1986) romanları və "Sübut toplama" (1975–82) xatirələri daxildir. Corc Stayner onu "ən yaxşı şəkildə, Kafka və Muzildən sonra alman nəsrinin ən qabaqcıl sənətkarı" adlandırdı. O, Avstriya xalq dilinə və Elfrida Yelinek də daxil olmaqla, Avstriya yazıçılarının gənc nəslinə təsir göstərdi.

Bernhard Avstriyada vətəninin müharibədən sonrakı mədəni iddialarına, antisemitizminə, əyalətçiliyinə və nasist keçmişini inkar etməsinə qarşı ictimai polemikasına görə mübahisəli idi. Tənqidçilər onu "Nestbeschmutzer" (öz yuvasını çirkləndirən) adlandırsalar da, o, özünü problem yaradan kimi təsvir etdi. O, 1989-cu ilin fevral ayında Yuxarı Avstriyanın Qmunden şəhərindəki mənzilində ürək çatışmazlığından vəfat etdi. Vəsiyyətnaməsində əsərlərinin Avstriyada 70 il ərzində nəşrini və ya ifasını qadağan etmək məqsədi daşıdığı aşkar edildikdə, mübahisə ölümündən sonra da davam etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Website of the International Thomas Bernhard Society 
* Five stories from *The Voice Imitator*.
* Shooting of "Monologe auf Mallorca" Pictures by Stephan Mussil
* Salon.com review by Ben Marcus of ''The Voice Imitator''
* Thomas Bernhard for life, 1986 interview with Thomas Bernhard
* An essay on *Wittgenstein's Nephew* by Ben Lerner in *[[The Times Literary Supplement]]*, September 20, 2019
* "The Genius of Bad News", Tim Parks, *[[The New York Review of Books]]*, January 11, 2007
* "The Darkest Comedian," Adam Kirsch, *The New York Review of Books*, February 10, 2011
*Sound recordings with Thomas Bernhard in the Online Archive of the Österreichische Mediathek (Literary readings, interviews and radio reports)
In Your Eyes

"**In Your Eyes**" () — Avstraliya müğənnisi Kayli Minouqun 2002-ci il yanvarın 21-də yayımlanmış mahnısı. Bu mahnı onun səkkizinci studiya albomu olan "*[[Fever]]*"ə daxildir. Mahnının müəllifləri arasında K. Minouq ilə yanaşı Riçard Stennard, Culiyan Gallaher və Eş Hous da yer alır. Prodüserliyi isə Stennard və Gallaher həyata keçirib.  
  
Dans-pop üslubunda yazılan bu əsər cinsi cazibə mövzusunda işlənib. Mahnı ilk olaraq Avstraliyada albomun ikinci sinqlı olaraq dinləyicilərə təqdim olunub. Avropada isə vəziyyət bir qədər fərqli olub. Buraxılış əvvəlcə yanvar ayına planlaşdırılsa da, "*[[Can’t Get You Out of My Head]]*" mahnısının sıralardan düşməməsi səbəbindən bu tarix dəyişdirilib. Nəticədə "Parlophone" tərəfindən mahnı 18 fevral 2002-ci ildə Avropa bazarına çıxıb. Bu əsər "*[[Fever]]*" albomunun kommersiya uğurunun davam etməsinə töhfə verən mühüm sinqllardan biri hesab olunur.  
  
Vətəni Avstraliyada mahnı çıxışından dərhal sonra birinci yerə qalxıb. Qısa zamanda Avstraliya Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası mahnıya qızıl sertifikat verib. Britaniyada da uğurlu çıxış olub. Mahnı burada üçüncü pilləyə yüksəlib və Britaniya Fonoqrafiya Sənayesi tərəfindən gümüş statusu alıb. Sinqlın uğuru bununla bitməyib. Başqa ölkələrdə də yaxşı nəticələr əldə edilib. Finlandiya, Macarıstan, Kanada və Yeni Zelandiyada mahnı ilk iyirmilikdə yer tutub.  
  
"*In Your Eyes*" mahnısına videoçarxı Don Şedfort rejissorluq edib. O, bu işi elmi fantastika janrında çəkməyi planlaşdırıb və K. Minouqun əvvəlki *"Can’t Get You Out of My Head*" mahnısının davamı kimi təsəvvür edib. Videoklipdə K. Minouq və ona qoşulan rəqqaslar LED işıqlarla əhatə olunmuş halda təsvir edilib.  

"*In Your Eyes*" mahnısı ilk dəfə 2002-ci ildə "Fever Turu"nda ifa olunub. Sonralar demək olar ki, bütün konsertlərində səslənib. Bunlara "Money Can’t Buy" adlı solo konsert şousu da daxildir. Ən son olaraq 2025-ci ildə "Tension Turu"nda da oxunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Herman Brox

**Herman Brox** (; ) — Avstriyalı yazıçı. Ən çox iki əsas modernist bədii əsəri ilə tanınırdı: "Yuxuda gəzənlər" (Die Schlafwandler, 1930–32) və "Virgilin ölümü" (Der Tod des Vergil, 1945).

## Həyatı

Brox Avstriya-Macarıstanın Vyana şəhərində varlı bir yəhudi ailəsində anadan olmuş və bir müddət ailəsinin fabrikində işləmiş, baxmayaraq ki, ədəbi maraqlarını şəxsi olaraq qoruyub saxlamışdır. Böyük oğul kimi, atasının Teesdorfdakı tekstil fabrikini ələ keçirməsi gözlənilirdi; buna görə də tekstil istehsalı üzrə texniki kollecdə və iplik və toxuculuq kollecində oxumuşdur.

1909-cu ildə Roma Katolikliyini qəbul etmiş və cəngavər fabrikçinin qızı Franziska fon Rothermann ilə evlənmişdir. Növbəti il onların oğulları Hermann Fridrix Maria dünyaya gəlmişdir. Onun evliliyi 1923-cü ildə boşanma ilə başa çatmışdır. 1927-ci ildə tekstil fabrikini satmış və Vyana Universitetində riyaziyyat, fəlsəfə və psixologiya təhsili almağa qərar vermişdir. O, təxminən 40 yaşında tam ştatlı ədəbi karyerasına başladı. 45 yaşında ilk böyük ədəbi əsəri olan "Yuxuda gəzənlər" trilogiyası Daniel Brodi tərəfindən 1930-cu ildən 1932-ci ilə qədər Münhendəki "Rhein Verlag" nəşriyyatı üçün üç cilddə nəşr olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''IN SEARCH OF THE ABSOLUTE NOVEL'' – 1985 review of ''The Sleepwalkers'' by Theodore Ziolkowski
* Hermann Broch archive at Yale University
* ''The Sleepwalkers'' at ''The Complete Review''
* ''Geist and Zeitgeist'' at ''The Complete Review'' 
* ''Death of Virgil'' at ''The Complete Review''
* A personal page about Broch's writings, and about Broch's son, H.F. Broch de Rothermann
* IAB, an international group of scholars working on Hermann Broch, with biography, bibliography, and links
* . Yale Collection of German Literature, Beinecke Rare Book and Manuscript Library.
Əl-Muğni (kitab)

**Əl-Muğni** () — Əbül-Qasım əl-Xiraqinin Hənbəli fiqhinə dair "əl-Müxtəsər" əsərinə İbn Qudamə tərəfindən qələmə alınan şərh.

## Əsər
"Əl-Muğni" əl-Xiraqinin əl kitabı mahiyyətinindəki "əl-Müxtəsər"inin ən məşhur şərhlərindən biridir. İbn Qudamə bu şərhdə Hənbəli məzhəbindəki görüşlərlə yanaşı digər məzhəb alimlərinin də görüşlərinə yer vermiş və aralarında seçimlər etmişdir. Əsər bir fiqhi ensiklopediya olub, sünni alimlər tərəfindən mühüm mənbə hesab edilmişdir. Şafei fəqihi İzzəddin ibn Əbdüssəlam da əsərin bu xüsusiyyətinə diqqəti cəlb etmişdir. Abdullah Ömər əl-Bərudi, "əl-Bərqul-ləmmə fimə fil-Muğni min ittifaq vəl-iftiraq vəl-icma" adlı əsərində (Beyrut: 1986), "əl-Muğni"də sadalanan və ümumi olaraq İslam hüquqçuları tərəfindən mənimsənən görüşləri kitab, bab (bölmə) və fəsil şəklində sistemləşdirərək bir yerə cəmləmişdir.

"Əl-Muğni" müxtəlif tarix (1972, 1982, 1991 və s.) və yerlərdə (Qahirə, ər-Riyad və s.) dəfələrlə nəşr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Ernesto Sabato

**Ernesto Sabato** () — argentinalı romançı, esseist, rəssam və fizik. BBC-nin məlumatına görə, o, "İspan ədəbiyyatında ən nüfuzlu mükafatlardan bəzilərini qazanıb" və "Latın Amerikası boyunca ədəbi dünyada çox təsirli olub". Ölümündən sonra "El País" onu "Argentina ədəbiyyatında sonuncu klassik yazıçı" adlandırıb.

Sabato keçəl bığları və fırçalı bığları ilə seçilirdi, rəngli eynək və açıq yaxalı köynəklər taxırdı. O, Buenos-Ayres əyalətindəki kiçik bir şəhər olan Rojasda anadan olub. Sabato təhsilinə La Plata Milli Kollecində başlayıb. Daha sonra La Plata Milli Universitetində fizika üzrə təhsil alıb və orada doktorluq dərəcəsi alıb. Daha sonra Parisdəki Sorbonda oxuyub və Küri İnstitutunda çalışıb. İkinci Dünya müharibəsindən sonra elmə olan marağını itirib və yazmağa başlayıb.

Sabatonun əsərlərinə üç roman daxildir: "El Túnel" (1948), "Sobre Héroes y tumbas" (1961) və "Abaddón el exterminador" (1974). Bunlardan birincisi nəşr olunduqdan sonra digər yazıçılarla yanaşı, Alber Kamü və Tomas Mann tərəfindən tənqidi rəğbət qazanmışdır. İkincisi onun şah əsəri hesab olunur, baxmayaraq ki, o, digər əsərlərinin çoxu kimi onu da az qala yandıracaqdı. Sabatonun esseləri metafizika, siyasət və tanqo kimi müxtəlif mövzuları əhatə edir. Yazıları ona Miguel de Servantes Mükafatı (İspaniya), Fəxri Legion (Fransa), Qüds mükafatı (İsrail) və Prix du Meilleur Livre Étranger (Fransa) da daxil olmaqla bir çox beynəlxalq mükafatlar qazandırmışdır.

Prezident Raul Alfonsinin xahişi ilə o, 1970-ci illərin Çirkli müharibəsi zamanı məcburi itkin düşənlərin taleyini araşdıran CONADEP Komissiyasına sədrlik etmişdir. Bu tapıntıların nəticəsi 1984-cü ildə "Nunca Más" (Bir daha heç vaxt) adı ilə nəşr olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*''Interview with Ernesto Sábato: a sense of wonder'', *The UNESCO Courier*, August 1990
*translation Man and Mechanism
*translation The Resistance
Robert Marşak

**Robert Yucin Marşak** (; ) — amerikalı fizik, müəllim və Nyu-York Şəhər Kollecinin səkkizinci prezidenti.

## Bioqrafiyası

Marşak Nyu-York şəhərinin Bronks bölgəsində anadan olub. Valideynləri Harri və Rouz Marşak Minskdən olan mühacirlər idilər. O, bir semestr Nyu-York Şəhər Kollecinə getdi və sonra "tam təhsil haqqı və təhsilini Kolumbiya Universitetində davam etdirməsinə imkan verən təqaüd təmin edən Pulitzer Təqaüdü" aldı.

1939-cu ildə Marşak Kornell Universitetində doktorluq dərəcəsi aldı. Dissertasiya rəhbəri Hans Bete ilə birlikdə ulduz əmələ gəlməsində iştirak edən bir çox sintez aspektlərini kəşf etdi. Bu, ona İkinci Dünya müharibəsi zamanı Los Alamosda Manhetten layihəsi üçün işində kömək etdi. Bu müddət ərzində o, nüvə partlayışı nəticəsində əldə edilən son dərəcə yüksək temperaturda şok dalğalarının necə işlədiyini izah edən bir izahat hazırladı və bu dalğalar Marşak dalğaları kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Robert E. Marshak Papers, Ms1988-060 at Virginia Tech Special Collections and University Archives
*Robert Eugene Marshak Collection at the City College of New York
* Biographical Memoir at the National Academy of Sciences 
* 
*Robert Marshak Oral History Interviews from the American Institute of Physics