open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brutalizm

**Brutalizm** () — 20-ci əsrin əvvəllərinin müasir memarlıq cərəyanından yaranan və 1950–1970-ci ilin ortalarına qədər davam edən memarlıq cərəyanı. Brutalizm öz başlanğıcını ingilis memarları olan Elison və Piter Smitsonun layihələri və teoretik işlərindən götürür. Bu stil Avropanın demək olar ki, bütün ölkələrində, o cümlədən ABŞ, Kanada, Yaponiya, Braziliya, Skandinaviya dövlətləri və SSRİ-də yayılmışdı.

## Tarixi
"Brutalizm" terminindən ilk dəfə Elison Smitson və Piter Smitson öz teoretik qeydlərində və məqalələrində istifadə etmişdilər. Onlar bu məqalə və qeydlərdə 50-ci ilin əvvəllərində yaratdıqları memarlıq əsərlərini və fikirlərini izah edirdilər. Termin öz kökünü fransız dilindən ("béton brut" — "emal edilməmiş beton") götürülüb. Le Korbuzye bu terminin köməyi ilə müharibədən sonra tikilən binalarda tətbiq edilən fasad işlənməsi texnologiyasını təsvir edirdi. Termin britaniyalı memar-kritik Rayner Benemin *"Yeni brutalizm — etika yoxsa estetika?"* (1966) kitabının adı üçün istifadə ediləndən sonra geniş yayılmağa başladı. Benem öz kitabında, xüsusilə Avropada tikilən, müəyyən memarlıq tikintisinin xarakterini təsvir edirdi.

## Xüsusiyyətləri
Estetik olaraq brutalizm 50–70-ci illərin Avropa modernizmi kontekstinə daxil edilir. Brutalist binalar adətən bütövlükdə aydın şəkildə formalaşmış və qruplaşmış xüsusi funksional zonaları ifadə edərək kütləni təşkil edən təkrarlanan modullu elementlərdən əmələ gəlir. Burada, beton, Beaux-Arts elit stilində tikilmiş, son dərəcə zərif və ornamentli binalarla kəskin kontrastlaşdırılaraq istifadə olunur. Monolit betonun səthləri onun tikintisinin əsas xüsusiyyətlərini, taxta lövhələrin fakturasını ortaya çıxarmaq üçün düzəldilmişdir. Brutalist tikinti materiallarına həmçinin kərpic, şüşə, polad, kobud yonulmuş daş və qabyonlar daxildir. Digər tərəfdən bütün brut-betonu göstərən binalar brutalist sayılmır və konstruktivizm, beynəlxalq stil, ekspressionizm, postmodernizm və dekonstruktivizm kimi memarlıq üslublarına daxil ola bilər. Brutalistlərin məşhur mövzularından birinə misal olaraq, inzibati və ictimai binaların layihələndirməsində tez-tez istifadə olunan yerdən dirəklərlə qaldırılmış və tərs çevrilmiş pilləli piramidanı göstərmək olar. (Romada Böyük Britaniya səfirliyi, 1971, memar Bezil Spens; Boston City Hall, Boston, Massaçusets, ABŞ, 1981, memarlar: Q. Kalman, M. Mak-Kinnel, E. Houls; və s.)

**Brutalizmin əsas xüsusiyyətləri:**
* Funksionallıq;
* Binanın böyük formasını və konstruksiyasını vurğulayan urbanistik görünüşü;
* Cəsarətli və mürəkkəb kompozisiya həlli;
* Tikinti materiallarının səthi bəzədilmir, öz təbii formasında saxlanılır;
* Beynəlxalq xarakter daşımalı;
* Dəmir-betonun üstünlük təşkil etməsi;
* Sifarişə kompleks, şəhərsalma yanaşması.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Funksionalizm
* Konstruktivizm
* Dekonstruktivizm

## Xarici keçidlər
* Ontario Architecture: Brutalism
*
Mühazirə

**Mühazirə** *(mübahisə, disput)* — tədris materialının, hər hansı bir məsələnin, mövzunun, bölmənin, fənnin, elmin metodlarının sistematik, ardıcıl şəkildə tərtib edilməsi.

Böyük Sovet Ensiklopediyasına əsasən mühazirə tədris materialının, hər hansı bir məsələnin, mövzunun, bölmənin, fənnin, elm metodlarının sistematik, ardıcıl şəkildə şərh edilməsidir.

Mühazirə, fənn müəllimi tərəfindən mövzuların şifahi şəkildə təqdimatı, həmçinin hər hansı bir mövzuya dair açıq leksiya.

## Mühazirələrin növləri
BSE-na görə, mühazirələr fərqlidir:

* təlim mühazirələri
* ictimai mühazirələr (mədəni-maarif işi sistemində siyasi və elmi biliklərin təbliği və yayılması forması):
* epizodik mühazirələr,
* dövri mühazirələr.
Mühazirələr kursu (materialın tədris proqramı üzrə ardıcıl təqdimatı) aşağıdakı mühazirə növlərini əhatə edir:

* giriş mühazirələr,
* planlaşdırma mühazirələri (qiyabi və axşam təhsili sistemində),
* ordinar mühazirələr,
* ümumi mühazirələr,
* yekun mühazirələr.

## Mühazirələr üçün tələblər
BCE-na əsasən mühazirə üçün tələblər: elmi, ideya, əlçatanlıq, forma və məzmunun vəhdəti, təqdimatın emosionallığı, digər tədris məşğələləri növləri (seminarlar, laboratoriya işləri, tədris və istehsalat təcrübəsi və s.) ilə əlaqə.

### Üstünlükləri
Bir nəfər-mühazirəçi istənilən məlumatı, təkbaşına çox sayda insana çatdıra bilər.
### Mənfi cəhətləri
* Əlaqənin olmaması,
* mühazirə məzmununun mürəkkəblik səviyyəsinin orta hesablanması,
* müxtəlif dərəcədə dinləyicilərin mühazirələrə daxil olma imkanı.
## İstinadlar
Neytron əksetdiricisi

**Neytron əksetdiricisi** — nüvə reaktorunun aktiv zonasını əhatə edən və neytronların zonadan kənara axmasını azaldan maddə təbəqəsi.

Nüvə əksetdiricisində neytronların əks etdirilməsi zəncirvari reaksiyanın gedişini təmin edən yanacağa qənaət olunmasına imkan verir. Nüvə əksetdiricisi üçün yavaşıdıcı kimi işlənən maddələrdən istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Neytron döyüş sursatı

**Neytron döyüş sursatı** — güclü neytron şüalanması ilə təsir göstərən nüvə silahı növü. Neytron döyüş sursatında partlayış xarakterli bölünmə və sintez nüvə reaksiyalarından istifadə olunur. Hazırlanmasında əsas ilkin maddə kimi deyteriumla tritiumun qarışığı işlədilir. Partlayış enerjisi bütün canlılara, o cümlədən daldalanacaqda və sair yerlərdə gizlənmiş adamlara təsir göstərir.

## Təsiri
Neytron döyüş sursatının dağıdıcı və yandırıcı təsiri nüvə bombalarına nisbətən zəif, orqanizmi şüalandırma qabiliyyəti isə çox yüksəkdir. Neytron döyüş sursatı növlərindən biri hədəfdən 30–130 m yüksəkdə partladılarkən 200–400 m radiusdakı obyektlər zərbə dalğası və işıq şüalanmasından məhv olur, [1000]-1200 m radiusdakı adamlar bir anda, 1500 m radiusdakılar isə iki gün ərzində tələf olur.

== İstehsalı ==
1981-ci ildən [ABŞ-da neytron döyüş sursatının kütləvi istehsalı başlanmışdır. Neytron döyüş sursatının növlərindən biri Lens raketi və 203,2 mm-lik mərmilər həm neytron, həm də nüvə partladıcısı ilə təchiz olunur.
Times Higher Education

***"Times Higher Education"*** (**"THE"**), əvvəlki adı: **"Times Higher Education Supplement"** (**"THES"**) — ali təhsil xəbərləri və digər məsələləri barədə ixtisaslaşmış həftəlik jurnal. Redaksiyası Londonda yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kiyonori Kikutake

**Kiyonori Kikutake** (; ) — Metabolizm yapon memarlıq cərəyanının banilərindən biri olan görkəmli yapon memarı. O Toyo İto və İtsuko Haseqava kimi bəzi mühüm yapon memarların ustadı və işəgötürəni olmuşdur.

## Həyatı
Kikutake 1928-ci ildə Kurumedə (Yaponiya) anadan olmuş və 1950-ci ildə Vaseda Universitetini bitirmişdi.

## Fəaliyyəti
Kikutake 1953-cü ildə özünün "Kikutake Architects" memarlıq akademiyasını açmışdır.

1958-ci ildə metabolizmin manifesti olan dörd dirək üzərində ucaldılmış bir otaqdan ibarət "Sky house" və ya "bir otağın evi"ni layihələşdirmiş və tikmişdi.

1959-cu ilin "Dəniz şəhəri" ("Marine Siti") layihəsi ona məşhurluq qazandırmışdı. Bu layihə 1960-cı ildə Tokyoda Kenzo Tangenin rəhbərliyi altında keçirilən Dünya Dizayn Konfransında bəyan edilmiş Metabolizm Manifestini formalaşdıran layihələrdən biri idi.

O, öz işini nümayiş etdirmək üçün Kisho Kurokava ilə yanaşı, 1961-ci ildə Nyü-Yorkda keçirilən "Vizyoner memarlıq" sərgisinə dəvət edilmişdi və bunun sayəsində metabolizm cərəyanı beynəlxalq səviyyədə tanınmışdı.

Metabolizm cərəyanının nümayəndəsi olsa da, Kikutake hesab edirdi ki, yapon metabolizmi qərb metabolizmindən yerli ənənəyə (o cümlədən, kağız kuklalar yaradılması ənənəsi) daha yaxın olması ilə seçilir.

1960-cı illərdən başlayaraq Kikutake şəhər mərkəzlərinin tikilməsinin yüksək sıxlığı problemini tədqiq edir və bu problemi həll edə biləcək hündür binaların layihələndirilməsi prinsipini işləyib hazırlayır. Məsələn, reallaşdırılmış "Habitat" layihəsində o özünün dəniz şəhərləri, hündür göydələnlərin və meqastrukturların bəzi prinsiplərini canlandırmışdır.

Kikutake vəfat edənədək memar kimi fəaliyyət göstərmişdi. O həm də Yaponiya Memarlıq İnstitutunun prezidenti və fəxri prezidenti olmuşdur.

## Mükafatları
Kikutake bir çox yerli və beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüşdür. Bu mükafatlar arasında Yaponiya Memarlıq Akademiyasının mükafatı (1970, UİA (Beynəlxalq Memarlar Birliyi) mükafatı (1978) və Ogüst Perre mükafatı da olmuşdur. Amerika Memarlar Assosiasiyasının (AİA) fəxri üzvü olmuşdur.

## Layihələri

* Səma evi (Sky House), Tokyo, 1958;
* Marine Siti, 1958
* Tatebayaşi Sülh Mərkəzi, 1963
* Izumo məbədinin inzibati binası, 1963
* Pasific Hotel (Çiqasaki), 1966
* Miyakonojo Sülh Mərkəzi, 1966
* Expo'70 sərgi mərkəzi (Osaka), 1969
* Matsumi Tauer, 1976
* Tanabe İncəsənət Muzeyi, 1979
* Seiyo Hotel (Tokyo), 1987
* Edo-Tokyo Muzeyi, 1993
* Sofitel Hotel (Tokyo), 1994
* Shimane İncəsənət Muzeyi, 1999
* Milli Shoua Xatirə Muzeyi, 1999
* Kyuşu Milli Muzeyi, 2005

## Qalereya

Tatebayashi Civic Center 2009.jpg|Tatebayaşi Sülh Mərkəzi, 1963
Kikutake Izumo-1979.jpg|Izumo məbədinin inzibati binası,  1963
Kikutake Miyakonojo-1979.jpg|Miyakonojo Sülh Mərkəzi, 1966
EXPO TOWER.JPG|Expo'70 sərgi mərkəzi, 1970
Matsumi Tower.jpg|Matsumi Tauer, 1976
Ginza Theatres Building.jpg|Seiyo Hotel, 1987
Sofitel Tokyo.jpg|Sofitel Hotel, 1994
Showa kan.jpg|Milli Shoua Xatirə Muzeyi, 1999


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* K. Kikutake Architects 
* Kiyonori Kikutake. The Telegraph
* Marine City, 1958
Yaşıl tikinti

**Yaşıl tikinti** (həmçinin, **Ekoloji tikinti**, **Ekotikinti**, **Ekodevelopment**) — binaların tikilməsi və istismarının ətraf mühitə minimal təsir göstərən növüdür. Məqsədi binanın mövcud olduğu müddət boyunca enerji və maddi ehtiyatlardan istifadənin azaldılmasıdır. Bura binanın layihələndirildiyi yerin seçilməsi, tikintisi, istismarı, təmiri və hətta sökülməsi də aiddir.

Yaşıl tikintinin digər məqsədi binaların keyfiyyətinin qorunması və ya artırılması, onların daxili mühitində rahatlığın təmin edilməsidir. Bu tikinti növü klassik tikinti-layihə ənənələrini qənaətlilik, faydalılıq, uzunömürlülük və rahatlıq kimi anlayışlarla təkmilləşdirir.

Yaşıl tikinti texnologiyaları daim təkmilləşir və onların əsas məqsədi tikilinin ətraf mühitə və insan sağlamlığına ümumi zərərini azaltmaqdır. Buna aşağıdakılar sayəsində nail olmaq mümkün olur:

* enerji, su və digər resurslardan daha səmərəli istifadə etmək;
* insanların sağlamlığına və işçilərin effektivliyinin artırılmasına diqqət yetirmək;
* tullantıları və ətraf mühitə digər təsirləri azaltmaq.

Bənzər yanaşmaya malik olan, lakin daha kiçik miqyaslı təbii tikinti təbii və yerli materiallardan istifadəni nəzərdə tutur.

## Həmçinin bax
* Təbii tikinti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sustainable Architecture at the Open Directory Project
* LEED Green Building Certification Scheme profile on a database of Market Governance Mechanisms
Absolute World

**Mükəmməl Dünya** (ing. **Absolute World** və ya **Merilin Monro Towers**) 2012-ci ildə Kanadanın Mississauc şəhərində tikilmiş göydələnlər. Bina Fernbruk Ev və Şəhər İnkişaf Qrupu (FHCDG) tərəfindən tikilib. 5 göydələndən ibarətdir, əsas və məşhur olan iki göydələnin mərtəbə sayı 56 və 50-dir.

## Hazırlanması

28 noyabr 2006-cı ildə Mississauc Şəhər Dizayn Mükafatlarının verilməsi mərasimində Mississauc şəhər mayoru Eyzel MakKolin gələcəkdə  Bernhemtrop Road və Hurontario küçəsində tikilməli olan və şəhərin simvoluna çevriləcək binanın layihəsinin hazırlama müsabiqəsini elan etdi. Müsabiqədə 70 ölkədən 600-ə yaxın iştirakçı qatıldı. 6 finalçının adı 30 yanvar 2007-ci ildə saat axşam 12:00-da Torontodakı BCE Sarayında açıqlandı.

### Müsiflər heyəti

* Lari Besli, plan direktoru, Vankuver.
* Kolin Fourniyer, Memarlıq Məktəbi professoru, London
* Sol Vassermul, Toronto
* Klaud LaKombb, EI Richmond memarı, Toronto
* Maykl Spatsiani, MSAi, Toronto
* Dani Salvatore, Fernbrook şirkətinin prezidenti
* Sam Kriqnano və Paulo Stellato 
* Fed Sacekki, Binanın planın komissarı, Mississauc.

### 6 finalçı

* Nikolas Boyarski, Böyük Britaniya
* Mişel Roykind, Meksika
* Roland Rom Koltoff, Kanada
* Sebastyan Messer, Böyük Britaniya
* **[[Ma Yansonq]], [[Çin]]**
* Tarek Əl-Xatib, Kanada

Finalçıların hər biri Mississaucun ən hündür və 50 mərtəbədən yüksək olacaq bina layihəsi üçün qonarar ödədi. Daha sonra layihələr ictimaiyyət tərəfindən qiymətləndirilməsi üçün "Square One" Ticarət Mərkəzində nümayiş olundu. Səsvermə  isə 22 mart 2007-ci ildə bitdi. Qalib 28 mart 2007-ci il saat 10:30-da CN qülləsindən elan olundu. Qalib çinli memar Ma Yansonq seçildi. O, buna görə 125.000$ qazandı.

2010-cu ildə göydələnlərin tikintisi başlamış və 2012-ci ildə başa çatmışdır. Tikinti zamanı göydələnlər quruluşuna görə aktrisa Merilin Manronu xatırlatdığı üçün göydlənləri onun adıyla çağırmaya başladılar. 14 iyun 2012-ci ildə Çikaqoda yerləşən CTBUH təşkilatı, göydələnləri dünyanın ən yaxşı müasir göydələnləri kimi seçmişdir.

## Dizayn

Hər iki bina o.h. 209 dərəcə burulmuş vəziyyətdədir.

## Qalereya


Şəkil:Absolute world condominium.jpg
Şəkil:Absolute World Towers 01.JPG
Şəkil:Absolute World Towers 02.JPG



## İstinadlar
Çiki Beqiristayn

**Çiki Beqiristayn** () — İspan əsilli mərkəz futbolçusu.

Peşəkar karyerasına 1982-ci ildə Real Sosyedad FK-da başlamışdır. Daha sonra Barselona, Deportivo La-Korunya və Urava Reddo Daiyamonzu kimi klublarda oynamışdır.

## Statistika

## İstinadlar
Qudriç qəsri

**Qudriç qəsri** — İngiltərədə orta əsrlərdə normanlar tərəfindən tikilmiş qəsr. Qəsr İngiltərədə, Herefordşirdəki Qudriç kəndində yerləşir. Vaxtilə Monmut və Ros-on-Vye bölgələri arasından açar yer olub. Qəsri Mepstonlu Qodrik saldırıb. Tarixçi Adrian Pettifer qeyd eləmişdi ki, bu qəsr İngiltərənin ən gözəl qəsridir və İngiltərə hərb memarlığının gözəl nümunəsidir.

Qudriç qəsri güman ki, Normanların İngiltərəni işğal etməsindən sonra taxta materialdan tikilib. Sonra qəsrin orjinalı XII əsrin ortalarında daşdan istifadə olunaraq tikildi. XIII əsr boyunca qəsr əhəmiyyətli dərəcədə genişlədi və böyüdü. Qudriç qəsrinin dizaynı və quruluşu illərcə İngiltərənin bir çox tikilisində istifadə olundu. Tüdorlar sülaləsinin qəsrdən istifadə etməsindən əvvəl buranı dövrün güclü və nüfuzlu ailəsi olan Talbot ailəsi iqamətgah kimi seçmişdi.

1646-ci ildə İngiltərə vətəndaş müharibəsi illərində Con Briçin başçılıq etdiyi hərbi qüvvələr qəsri mühasirəyə aldılar. Onlar bu mühasirədə "Uğultulu Meq" toplarından istifadə etmişdilər. Nəticədə qəsr dağılmışdı. XIX əsrdə qəsrin mənzərəli qalıqları bir çox poemaya və rəsmə mövzu olmuşdur. Qudriç qəsri yazıçı Villiam Vordsvorta 1798-cı ildə "Biz yeddiyik" poemasını yazmağa ilham vemişdir. Hazırda qəsr ərazisi İngilis İrsi statusu ilə qorunur və ictimaiyyətə açıqdır.

## Tarixi
Qəsrin mövcudluğu 1101-ci ildən məlumdur və onu yerli Anqlo-Sakson mülkədarı olan 1086-cı ildə bir kitabda adı çəkilən Mepstonlu Qodrik tərəfindən tikildiyi güman olunur. Lakin kraliça Viktoriya dövrünün tarixçiləri inanırdılar ki, qəsr Norman işğalından əvvəlki dövrdə, daha dəqiq, İngiltərə kralı Kanutun hakimiyyəti dövründə salınıb və Uelslə sərhəddə istehkam kimi istifadə olunub.

## Qalereya


Hugh William 'Grecian' Williams - Goodrich Castle.jpg | 1801-ci ildə rəssam Villiam Qresian tərəfindən çəkilmiş Qudriç peyzajı
Roaring Meg mortar.JPG | 1646-cı ildə istifadə olunmuş "Uğultulu Meq" topu
Cox - Goodrich Castle.jpg | 1815-ci ildə David Koksun çəkdiyi şəkil.
Window at Goodrich Castle.JPG | IX əsrə aid olan, amma 2000-ci ildə bərpa olunan şüşə pəncərə.
Antonio Stradivari

**Antonio Ciakoma Stradivari** (,  **Stradivarius** ; * 1644  —  † 18.12.1737, Kremona) — simli musiqi alətləri və məşhur skripka ustası. Stradivari Nikola Amatinin şagirdi olmuşdur. Stradivariyə məxsus 700 dən artıq musiqi aləti bu günə qədər gəlib çıxmış və onlar əntiq əşya kimi qiymətsizdirlər.  Hərraclarda bu alətlərin hər birinin əsli bir neçə milyon dollarlarla (avrolarla) dəyərləndirilir.

## Həyatı

Antonio Ciakoma Stradivari təqribən 1644 cü ildə İtaliyanın Kremona şəhərində anadan olmuşdur. Onun sənətkarlığı haradan və kimdən öyrəndiyi hələ də qaranlıq olaraq qalır. Onun hazırlamış olduğu skripkanın etiketindəki "Nikolo Amatinin şagirdi, Kremonalı Antonio Stradivari tərəfindən hazırlanmışdır, 1666" yazıya əsasən güman edilir ki, o, skripka ustası olan Andrea Amantinin nəvəsi Nikola Amantinin yanında şagirdlik etmişdir.  
1680 ci ildə Stradivari Kremonanın Müq. Dominika meydanında yeni evə yerləşir. Evin çardağında yerləşən emalatxanasında o, özünə məxsus şəkildə alətlər emal edir.  Antonio Ciakoma Stradivari mövcud Amalti skripka alətinə müxtəlif sıxlıqlı taxtalardan və müxtəlif lak örtük boyalarından istifadə etməklə, yeni qıvrılmış, əyilmiş gözəl estetik forma verərək, səslənməsini çevikləşdirməklə daha da təkmilləşdirir.  Onun skripkaya vermiş olduğu rezonans cildi bu gün də dəyişdirilməmiş qalmaqdadır. Qara kəndar xəttli və tünd qırmızı lak örtüklü geniş səthli və künclü dizaynı isə skripkanı çox unikallaşdırmışdır. Onun hazırladığı ən yaxşı "Lipinski" skripkalar 1698 — 1725 ci illərə təsadüf edilir. 1715 ci ildə hazırladığı "Messias" skripkalar isə misilsiz sayılırlar. "Messias" skripkaları o, heç kimə satmamış və bağışlamamışdır. Bu skripkalar o, ölənə dək onun toxunulmaz mülkü olmuşdur. Keyfiyyət etibarilə isə 1725 — 1730 cu illərdə istehsal etdiyi skripkalar seçilir.. 
Antonio Stradivarinin hər iki oğlu Fransesko (1671–1743) və Omobono (1679–1742) 1968 ci ildən ailə şirkətində çalışsalar da 1725 ci ilə qədər onların istehsal olunan alətlər üzərində heç bir izlərinə rast gəlinmir. Güman edilir ki Stradivari öz sənətinin sirrlərini hətta öz oğlanlarına belə öyrətməmişdir. Skripkadan əlavə stradivari gitaralar, altlar, vilonçellər və hal hazırda Neapol konservatoriyasında () saxlanılan bir arfa, cəmi isə 1100 ədəd alət hazırlamışdır. Antonio Ciakoma Stradivari18 dekabr 1737 ci ildə vəfat etmiş və San Domeniko məbədində dəfn edilmişdir.

## Stradivari Duport vilonçeli

Stradivari Duport () Antonio Ciakoma Stradivarinin hazırlamış olduğu, məşhur vilonçel ustası Jan Lui Duportun () şərəfinə adlandırılmış əntiq vilonçeldə 1974 —2007 ci illərə qədər Mstislav Rostropoviç ifalar etmişdir. O, bu aləti mübaliğə ilə onun "məşuqəsi" adlandırmıır. Rəvayətə görə alətin üzərindəki cızıqlar Napoleonun ifa zamanı şporlar vasitəsilə qoyduğu "yadigarlardır". Alət 1843 cü ildə virtuoz ifaçı  tərəfindən Jan Lui Duportun  oğlundan o dövr üçün rekord qiymətə - 22 000 franka almışdır.

## Mənbələr

## İstinadlar
Xuan Laporta

**Xuan Laporta** () — Barselona FK-nın hazırkı prezidenti.

Xuan Laporta Barselonanın prezident seçkilərində dörd dəfə namizəd olub. Bunlardan üçündə qalib gəlib. O, yalnız 2015-ci ildə Xosep Bartomeuya uduzmuşdu.

Laportanın 2003–2010-cu illərdə Barselona FK-ya rəhbərliyi dövründə komanda dörd dəfə La Liqanı, iki dəfə Çempionlar Liqasını qazanmaqla ümumilikdə 12 kuboka sahiblənib. 2009-cu ildə isə Barselona il ərzində altı kubok qazanıb və rekorda imza atıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Açardaşı

**Açardaşı** — tağın ən üst hissəsində yerləşən daş. Adətən paz və pramida formasında olur. Çox vaxt tağın digər kəmərdaşlarından ölçüsünə və formasına görə fərqlənir.

## Əhəmiyyəti
Tağda bütün kəmərdaşlarının yekun istiqamətini simmetrik olaraq müəyyənləşdirir. O həm də tağın davamlılığını və mökəmliyini qoruyub saxlayır. Açardaşı həm də estetik funksiya daşıyır. Memarlıqda açardaşını çox vaxt fərqli şəkildə, bəzəkli və gözə çarpar şəkildə hazırlayırlar. Adətən açardaşını sonuncu olaraq yerləşdirilər tağda.

## Qalereya

Qax.Bulaq.jpg|Qax şəhəri.Bulaq
0 Besançon - Mascaron de porte - Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie.JPG
26 Flat Bastion Road.jpg
Campo Ligure-museo filigrana3.jpg
Flat Bastion Magazine 1873.png
Saint-Rémy - château 09.JPG
Písecká brána, od severu, výzdoba.jpg


## Həmçinin bax
* Tağ

## Xarici keçidlər
* Декоративные элементы в романской архитектуре: арка и свод
* Арабо-мусульманская архитектура. Арки — обязательный элемент исламской архитектуры

## İstinadlar
Codxa və Əkbər (film, 2008)

**Codxa və Əkbər** (, ), — Bollivudun istehsal etdiyi tarixi film. Filmin rejisoru və prodüseri  Aşutoş Qoyvarikeradır. Film 2008-ci ildə şəkilmişdir və Əkbər şahın həyatını əks etdirir. baş rollarda Hritrik Roşan və Ayşvariya Ray.

## Süjet
Codxa və Əkbər XVI əsrdəki hadisələri əks etdirir. Tarixi film olmasına baxmayaraq bu filmi məhəbbət mövzusunda filmlər siyhısına da daxil etmək olar. Filmdə Böyük Moğol İmperiyasının padşahı Əkbərlə Racpur şahzadəsi Codxanın məhəbbətindən və o dövrdəki siyasi hadisələrdən bəhs edir. Filmdə döyüş səhnələri də mühüm yerlərdən birini tutur.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi veb saytı 

## Həmçinin bax

* Laknau gözəli (film, 2006)
* Devdas (film, 2002)
Qısatüklü ingilis pişiyi

**Qısatüklü ingilis pişiyi** () — pişik cinsi. Qısatüklü ingilis pişikləri bir qayda olaraq, güclü, şən, ağıllı, sağlam olurlar.

## Spesifik rəngləri
Maine Coons müxtəlif rəng və naxışlarda olur. Əsasən düz ağ, krem, narıncı, gümüşü-göy və qara rəngdə olsalar da, Tabby, ikirəngli, tısbağa, tüstü və kölgəli rənglərdə də görmək olar. Hibrid Maine Coons şokolad, lavanda və Himalay rənglərində gəlir.

## Cinsin təsviri
Sıx və əzələli sümük quruluşu sayəsində möhkəm bədən quruluşuna sahib olan Maine Coons, hər halda sərt iqlimə son dərəcə davamlıdır. Maine Coons-u digər pişik cinslərindən fərqləndirən ən fərqləndirici xüsusiyyət onların hamar tüklü tükləridir. Onların uzun və sıx kürkləri hətta sərt qışda da onları yaxşı qoruyur. Bu cinsin pişiklərinin bədənləri yaxşı nisbətlərə malikdir. Bununla belə, onların balanslaşdırılmış görünüşü və digər heyvanlarla dostluqları, hətta dəyişkən mühitlərə uyğunlaşmalarına kömək edir.

## Üstünlükləri
Çox diqqət tələb etmirlər və uzun müddət tək qala bilirlər. Bu səbəbdən də gününün əksər hissəsini işdə keçirən insanlara çox uyğun bir cinsdir.

## Mənfi cəhətləri
Bir çox xüsuslarda öz qərarları vardır ki, buna görə də mütləq balacalıqdan saxlamaq lazımdır.

## İstinadlar
Rambutan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Cənubi-şərqi Asiyada yetişir. Vətəni Tailanddır. Üst qabığı soyularaq tumu ilə birgə yeyilə bilir. Rambutanı kosmik meyvə adlandırırlar. Rəngi qırmızı, içi ağ, tumu isə qara rəngdədir.

## Meyvə
Meyvəsi qırmızı rənglidir və uzun saçaqları var. Ölçüsü böyük deyil: əsasən 3 sm, nadir hallarda 6 sm ölçüsündə olur. Çəyirdəyi isə meyvənin 1/3 hissəsini təşkil edir. Meyvənin xarici rəngi nadir hallarda narıncı və sarı ola bilər. Ətli hissəsi tüklərlə örtülmüşdür. Meyvənin şirin dadı olur. Rambutan qəhvəyi rəngli toxumu isə 1–1,3 sm ölçüsündədir.

## Təsvir
Ağac 15–24 metr hündürlüyündə ola, yarpaqları isə 14–30 sm uzunluğuna çata bilər. Rambutan çiçəkləri kiçikdir və 2.5–5 mm ölçüsündə olan disk şəklindədir.

## Becərmə
22–30 °C bitki üçün ideal temperatur qəbul olunur. 10 °C-dən aşağı temperatura qarşı həssasdır. Ticarət məqsədilə 12–15 °C-də və dəniz səviyyəsindən 500 metr yüksəklikdə yetişdirilir. Qönçələmə yolu ilə çoxaldıqda 3 ildən bir meyvə verə bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vilyam Adam (memar)

**Vilyam Adam** () — şotland memar, mason və sahibkar. Villiam Adam öz dövrünün ən qabaqcıl şotlandiyalı memarı olub, ölkənin əhəmiyyətli binalarını layihələrini  hazırlayıb. Onun ən işləri Edinburq yaxınlığındakı Houptaun Malikanəsi və Banf şəhərindəki Daff Evidir. Onun özünəməxsus və coşqun üslubu Palladian üslubu əsasında qurulmuşdu.

XVIII əsrdə Adam Şotlandiyanın "Universal Memar"ı hesab edilirdi. Lakin XX əsrdən etibarən memari tənqidçilər onun işlərinin görünüşünü tənqid etməyə başladılar. Misal üçün, Villiam MakKolin onun işlərini "İfrat dərəcədə müxtəlif" adlandırmışdı.

Adam Şotlandiyada bir çox fabrikanın qurulması və təkmilləşdirilməsi üçün sxem və layihələr düzəltmiş, eləcə də kömür, duz mədənləri, su dəyirmanlarının tikilməsində rolu olmuşdur. 1731-ci ildə Kinrosşirdə isə "Bleyd Adam" adlı şəxsi əmlakını tikmişdi. O həm də üç memarın atası olmuşdur: Con, Robert və Ceyms. Son ikisi "Adam üslubu"nun inkişafında iştirak ediblər.

## Həyatı
Villiam Adam 1689-cu ilin oktyabrında Şotlandiyanın Fayf bölgəsinin Linktaun hissəsində anadan oldu. 24 oktyabr 1689-cu ildə isə xaç suyuna salındı. O, mason atası Con Adamın (ö.1710) sağ qalmış yeganə oğlu idi. Anası Helen Krastaun isə lord Villiam Krastaunun qızı idi. Ata tərəfdən babası Arşibald Adamın isə Anqus bölgəsində şəxsi malikanəsi vardı. 1704-cü ilə qədər Kirkkaldidə qrammatika məktəbinə getdi. Daha sonra bəlkə də atasına görə mason sənətkarlığı ilə maraqlanmağa başladı. Sonra Kinros Malikanəsində yaşayan Ser Villiam Brüsün tələbəsi oldu.

1717-ci ildə Vilyam Adam mason dərslərini qurtardı və 1720-ci ilə qədər Fransa və digər qərbi Avropa ölkələrini gəzdi. O bu səyahətinində bir çox tikilini və Ostenddəki kanalı ziyarət etdi.

1714-cü ildə Adam Villiam Roberslə Linktaunda kərpic zavodu tikmək üçün şərik oldu. Müəssənin fəaliyyəti uğurlu oldu. Daha sonra 30 may 1716-cı ildə Vilyam Adam Vilyam Robertsin qızı Meri ilə evləndi və onlar Qladli Malikanəsinə köçdülər.

## Ailəsi
Vilyam Adam ilə Meri Robertsonun evliliyindən 10 övladları oldu:
* Cenni - 1717-ci il
* Con - 1721-ci il 3 iyul
* Robert - 1728-ci il 3 iyun
* Ceyms - 1732-ci il 21 iyul
* Vilyam - 1738-ci il
* Elizabet
* Helen 
* Marqaret 
* Mary
* Susanna

## Qalereya


Fayl:Hopetoun03.JPG|Houptaun malikanəsi
Fayl:Old Parish Church Hamilton.jpg|Hamilton kilsəsi
Fayl:Duff House.jpg|Daff malikanəsi
Fayl:RGC By Night.jpg|Robert Qordons malikanəsi



## İstinadlar
Eqosentrizm

**Eqosentrizm** ( — "mən",  — "mərkəz") — fərdin öz nəzər nöqtəsindən başqa hər hansı digər fikri qəbul etməməsi. Eqosentriklər özlərini və öz şəxsi fikirlərini və ya maraqlarını daha əhəmiyyətli və etibarlı hesab edirlər. Eqosentrik insanlar başqalarının fikirlərini, reallığın onların qəbul edə biləcəyindən fərqli olduğunu tam başa düşə və ya qəbul edə bilmirlər.

Bu termin psixologiya elminə Jan Piaje tərəfindən, 8-10 yaşınadək uşaqlara xas olan düşüncə tərzini təsvir etmək üçün gətirilmişdir. Müxtəlif səbəblərdən bu cür düşüncə tərzi yaşlı adamlarda da qorunub saxlana bilər.

Eqosentrizm və narsissizm fərqli anlayışlardır.

## Həmçinin bax
*Eqoizm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Mətndə eqosentrik metafor (mühazirənin videoyazısı) 
*The Human Mind Is Naturally Prone To the Following Egocentric Tendencies by *Foundation for Critical Thinking*
Abbas Ələsgərov

**Ələsgərov Abbas Abbas oğlu** () — "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" (1987), "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı" (2007), Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri (4 aprel 2007–18 fevral 2018)

## Həyatı
Abbas Ələsgərov 13 dekabr 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir.

16 mart 1959-cu ildən 11 mart 1960-cı ilə qədər Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının "Təchizat və satışı" Respublika Kontoru "Sovnarxozmaşsnabsbıt"da mühəndis, həmin tarixdən 16 iyun 1961-ci ilə qədər isə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının İxtisaslaşdırılmış "Tikinti mexanizasiyası sənayesi" Trestində mühəndis və usta vəzifələrində çalışmışdır.

Abbas Ələsgərov 25 sentyabr 1961-ci ildən 29 oktyabr 1962-ci ilə qədər Azərbaycan SSR Kommunal Təsərrüfatı Nazirliyinin Əsaslı tikinti şöbəsində mühəndis, həmin tarixdən 22 noyabr 1976-cı ilə qədər Azərbaycan SSR Sənaye Tikinti Nazirliyinin Tikintidə yeni texnikanı tətbiq edən trest "Orqtexstroy"də Layihənin baş mühəndisi, şöbə müdiri və trestin baş mühəndisi, 5 avqust 1977-ci ilə qədər isə Azərbaycan SSR Sənaye Tikinti Nazirliyinin 4 №-li Trestinin 42 №-li Tikinti İdarəsində baş mühəndis kimi vəzifələrdə işləmişdir.

5 avqust 1977-ci ildən 21 iyun 1982-ci ilə kimi SSRİ Dövlət Tikinti Komitəsinin "Azərdövlətsənayelayihə" İnstitutunda baş mühəndisin müavini, 17 noyabr 1983-cü ilə qədər "Bakıbaştikinti"nin Layihə  — Konstruktor Texnoloji Bürosunda direktor və 4 aprel 2007-ci ilə qədər isə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Bakı Dövlət Layihə İnstitutunda direktor olmuşdur.

4 aprel 2007-ci ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışır.

7 sentyabr 2007-ci ildən 6 noyabr 2012-ci ilə qədər Azərbaycan Memarlar İttifaqının sədri olmuşdur.

18 fevral 2018-ci ildə axşam saatlarında vəfat etmişdir.

## Təltifləri
* "Şərəf nişanı" ordeni — 1971.
* Xalqlar Dostluğu ordeni — 1986.
* "Şöhrət" ordeni — 2012.
* "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" — 1987.
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı" — 9 noyabr 2007

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı — '''president.az''' saytı
Dövlət qurucularının siyahısı

**Dövlət qurucularının siyahısı** - öz millətlərinin qurulmasında önəmli rola malik olan insanların siyahısıdır. Bu insanlar ölkənin siyasi sisteminin qurulmasında yaxından iştirak edənlər və ya ölkənin müstəqillik mübarizəsinin liderləridir.

## Afrika
*Cənubi Afrika Respublikası — Nelson Mandela
*Namibiya — Yulius Nyerere

## Asiya
*Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti — Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
*Koreya Xalq Demokratik Respublikası — Kim İr Sen
*Koreya Respublikası — Hvanung və onun oğlu Danqun Vanqqeom
*İran İslam Respublikası — II Kir
*Hindistan — Mahatma Qandi
*Pakistan — Məhəmməd Əli Cinnah

## Avropa
*Türkiyə Cümhuriyyəti — Mustafa Kamal Atatürk

## Amerika

## Okeaniya

## İstinadlar
Nasist memarlığı

**Nasist memarlığı** — Nasional Sosialist Alman İşçi Partiyasının hakim olduğu 1933-1945-ci illər arasında Nasist Almaniyasında hökm sürən memarlıq üslubu və fəaliyyəti.

Roma İmperiyasına heyran olan Adolf Hitler romalıları da ari irq olaraq qəbul etmiş və onların üslublarından təsirlənərək  neoklasik  memarlıq abidələrinin tikilməsini istəmişdir. Dövrün totalitar rejimlərindən ən başda gələn Nasist Almaniyası ideologiyasının ruhuna uyğun olaraq totalitar və monumental strukturlar da inşa etmişdir və Velthauptştadt Germaniya kimi utopik və totalitar monumental layihələr hazırlamağı planlamışdır.

## Nasist memarlığının inkişafında rol oynayanlar
* German Bestelmeyer
* Paul Bonatz
* Peter Behrenz
* Uoldemar Brinkman
* Roderix Fik
* Teodor Fişer
* Leonhard Qall
* Hermann Qiesler
* Vilhem Qreb
* Fritz Hoger
* Eugen Honig
* Klemens Klotz
* Vilhelm Kreys
* Verner Marx
* Konrad Non
* Alfred Rozenberq
* Lüdvig Raf
* Franz Raf
* Ernst Sagebiel
* Paul Şmitthenner
* Julius Şülte-Frohlind
* Paul Şültze-Naumburq
* Aleksandr von Senger
* Albert Şpeer
* Fritz Todt
* Paul Troost
* Rudolf Uolters

## Qalereya


Bundesarchiv Bild 101III-Wisniewski-001-17, Berlin, Kaserne der LSSAH, Adler auf der Kaserne.jpg
Bundesarchiv Bild 146III-373, Modell der Neugestaltung Berlins ("Germania").jpg
İstiqlal məscidi

**İstiqlal məscidi** () — İndoneziyada ən böyük məscid.

## Tarixi
1978-ci ildə prezident Suxarto tərəfindən açılış edilib. İstiqlal məscidi hələ də Cənub-Şərqi Asiyanın ən böyük məscididir və burada eyni vaxtda 120 min müsəlman namaz qıla bilər. Məscidin adı isə İndoneziyanın müstəmləkəçilərdən qurtularaq dövlət müstəqilliyi qazanması ilə bağlıdır.

## Arxitekturası

İstiqlal ənənəvi Yavan məscidlərinə bənzəmir. Bina nəhəng beton blok formasındadır və üzərində də 45 metr diametrə malik, 12 dairəvi sütun üzərində sferik günbəz var. Binanın kənarlarında bütün mərtəbələrə aparan pilləkənlər inşa edilib və böyük ibadət məkanının qarşısında kiçik günbəzli kiçki ibadət yeri var. Sadə və minimum dekorativ həndəsi detallara malik məscidə cakartalılar çox böyük dəyər verir.

## İstinadlar
Su şırnağı

[thumb|300px|2001 [Almaniya etirazlarında su şırnağı]]

**Su şırnağı** — axın sürəti yüksək olan su fışqırdan cihazdır.

Adətən su şırnaqları yüksək həcmli su çıxarır. Bu cihaz yanğınsöndürənlərin işində, böyük nəqliyyat vasitələrinin yuyulmasında və etiraz aksiyalarında aksiya iştirakçılarının dağıdılmasında istifadə edilir.
 

## Həmçinin bax
*Gözyaşardıcı qaz
*Bibər spreyi

## İstinadlar
Mirzə Ağa xan Kirmani

**Mirzə Ağa xan Kirmani** (1854-1896)—ədəbiyyat tənqidçisi.

## Həyatı

Mirzə Ağa xan Əbdürrəhim Müşərrifin oğludur.1854-cü ildə anadan olmuşdu.

Mirzə Ağa xan Kirmani Mirzə Fətəli Axundovla dost idi.

Mirzə Ağa xan Kirmani 1896-cı ildə vəfat edib.

## Həmçinin bax

*İran ədəbiyyatı

## Xarici keçidlər
Gözyaşardıcı qaz

**Gözyaşardıcı qaz** (**lachrymatory agent** və ya **lachrymator** (lacrima Latın dilindən tərcümədə göz yaşı deməkdir)) — gözdəki korneal sinirləri stimullaşdıraraq göz yaşına, ağrıya, qusmaya və hətta korluğa səbəb olur . Ümumi lakrimatorlara bibər spreyi (OC gaz), CS gaz, CR gaz, CN gaz , nonivamide, bromoacetone, xylyl bromide, syn-propanethial-S-oxide (soğanlardan) və Mace daxildir.

Lakrimatorlar daha çox etiraz aksiyalarında etirazçılarının dağıdılmasında istifadə edilir. Onların müharibədə kimyəvi maddə kimi istifadə edilməsi müxtəlif beynəlxalq müqavilərlə qadağan edilmişdir. Birinci Dünya müharibəsi zamanı toksik lakrimatorlar istifadə edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Su şırnağı
* Bibər spreyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Frederik Ogüst Bartoldi

**Frederik Ogüst Bartoldi** (; ) — görkəmli fransız heykəltaraşı. Nyu-York limanında yerləşən "Azadlıq heykəli" və Belfor şəhərindəki "Belfort şiri" abidələrinin müəllifidir (Fransa–Prussiya müharibəsi zamanı Belfort şəhərini qəhrəmancasına müdafiə etmiş sakinlərin xatirəsinə ucaldılmışdır).

## Bioqrafiya
Bartoldi 1834-cü ilin 2 avqustunda, Fransanın Elzas bölgəsinin Kolmar şəhərində anadan olmuşdur. Atasının ölümündən sonra ailəsi Paris şəhərinə köçmüş, lakin maliyyə vəziyyətinin yaxşı olması Kolmar şəhərindəki evdə də qalmağa imkan verirdi. Həmin ev 1922-ci ildən muzey kimi fəaliyyət göstərir. Parisdə o, Milli incəsənət məktəbində memarlıq ilə bərabər, rəssamlıq dərsləri almışdır.

Misirə uzun səyahət etdikdən sonra, Kolmar şəhərində memarlıq karyerasına başladı. Onun bu sahədə ilk işi general Jan Rappın xatirəsinə hazırladığı heykəldir.

Fransa-Prussiya müharibəsi zamanı Bartoldi Cüzeppe Qaribaldinin adyutantı vəzifəsini daşımışdır.

1875-ci ildə "Elzas-Lotaringiya" mason lojasına daxil olmuşdur. Elə həmin ildə Fransanın Vaven küçəsindəki emalatxanada Azadlıq heykəlinin hazırlanması ilə bağlı ilkin işlər görülür. Bəzi şayiələrə görə, heykəlin sifəti Bartoldinin anasındam, bədəni isə sevgilisindən ilhamlanaraq yaradılmışdır. O, 1886-cı il 28 oktabrında heykəlin təntənəli açılışı zamanı Nyu-Yorka getmişdir. Bu, onun ABŞ-yə sonuncu səfəri olmuşdur.

O, 1882-ci ildə Fransanın Fəxri Legion ordeni ilə təltif olunmuşdur. 1904-cü ilin 4 oktyabrında vərəm xəstəliyindən vəfat etmiş və Monparnas qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## İşləri
Bartoldinin dünyanın müxtəlif hissələrində yerləşən 35 heykəlin müəllifidir. Onlardan ən məşhurları:
* Nyu-Yorkda General Lafayet, 1876
* Vaşinqtonda "Kapitoli fontanı", 1878
* Belfort şəhərində "Belfort şiri" abidəsi, 1880
* Lanqr şəhərində Deni Didro abidəsi, 1884
* Nyu-Yorkda yerləşən Azadlıq heykəli, 1886
* Lionda "Bartoldi fontanı", 1892
* Bazeldə "Strasburqu müdafiə edən, İsveçrə", 1895
* Klermon-Feranda Verçinqetorik heykəli, 1903

## Qalereya
 
Gustave-Adolphe Hirn.jpg|Qustav Adolf Qrinin abidəsi, Kolmar.
Langres - Denis Diderot.jpg|Deni Didro abidəsi, Lanqr.
Schwendibrunnen.jpg|Şvendi fontanı, Kolmar.
Basel 2006 813.JPG|"Strasburqu müdafiə edən, İsveçrə" abidəsi, Bazel.
Lafayette Washington Bartholdi.jpg|Vaşinqton və Lafayet monumenti, Paris.
Avallon Vauban.jpg|Sebastien Boban memorialı, Avalon.
Бартольди. Статуя Свободы.Париж.jpg|Azadlıq heykəli, Paris.
Бартольди.Лион.Фонтан четырёх рек.jpg|Dörd çay fontanı, Lion.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Musée Bartholdi à Colmar
* Photos de la Statue de la Liberté
* Fontaine et parc de Bartholdi — Washington, États-Unis (en anglais) 
* Bartholdi 2004 : site du centenaire de Bartholdi 
* Site sur la Statue de la Liberté
* Frédéric Auguste Bartholdi dans Artcyclopedia
* Biography
* The Bartholdi Fountain and Bartholdi Park — Washington, DC
* Bartholdi à la RMN
* Base ARCHIM
* Base JOCONDE
Promouter

**Promouter** ( «irəlilətmək, kömək etmək, fəallaşdırmaq») aşağıdakılar deməkdir:

* Promouter (reklam) — əmtəənin reklamı ilə bağlı məqsədli şəkildə məşğul olan şəxs və ya şəxslər qrupu.
* Promouter (idman) — boks yarışı ilə bağlı bütün maliyyə və təşkilatı işlərlə məşğul olan şəxs və ya şəxslər qrupu. 
* Klub promouteri — gecə klublarında tədbirlərin təşkili ilə bağlı məşğul olan şəxs və ya şəxslər qrupu.
Are Şaron

**Are Şaron** () — İsrailli memar. 1962-ci ildə Memarlıq sahəsində İsrail Mükafatına dəyər görülmüşdür.

İsrailin erkən dövr qurulmasında rol oynayan Şaron dövrün baş naziri David Ben-Quriona da məsləhətlər vermişdir. Dessaudaki Bauhausdda Valter Qropius və Hannes Meyerin şagirdi olan Şaron 1931-ci ildə İsrailə dönmüş və Tel-Əvivi yeni üslubda qurmağa başlamışdır. Xüsusi iqamətgahlar və kino salonlarının layihələri ilə məşğul olan Şaron 1937-ci ildə Tel-Əvivin ilk xəstəxanasının sxemini hazırlamış və peşə həyatı boyunca bir çox tibb mərkəzin tikilməsində iştirak edib.

## İşləri


Ohelyzkor12.jpg
HarAdarSharon.jpg
Givat hashlosha.jpg



## İstinadlar
Krokanlar üsyanı

## Haqqında
**Krokanlar üsyanı** () - Fransada dövlət vergiləri və feodal mükəlləfiyyətlərinin artırılmasına qarşı 1592-1598, 1624, 1636- 1637-ci illərdə baş vermiş kəndli üsyanlarıdır. "Gəmiricilərə qarşı" harayı üsyanın başlanmasına çağırış oldu. Xalq zadəganları, iltizamçıları və məmurları "gəmiricilər" adlandırırdı. Bu üsyanlardan qorxuya düşən zadəganlar ara müharibələrini dayandırıb, kralın ətrafında sıx birləşdilər. Krokanların üsyanları kral qoşunları və zadəgan dəstələri tərəfindən yatırıldı.

## İstinadlar

## Mənbə
Məktəblinin tarix lüğəti Bakı,2011, səh.189.
Luis Barraqan

**Luis Barraqan** () — Meksikalı memar.

## Həyatı
Luis Barraqan 1923-cü ildə Meksikanın Quadalahara şəhərində yerləşən "Escuela Libre də Ingenieros" məktəbindən mühəndis olaraq məzun oldu. Sonrakı illərdə özünü memar olaraq tanıtdı. Məzun olduqdan sonra İspaniya, Fransa (burada Le Korbusierin dərslərinə qatılmışdır.) və Mərakeşi gəzir. Fransada ikən alman mənşəli bir fransız yazıçı Ferdinand Bakin əsərləri ilə tanış olmaq fürsəti tapır və bu əsərlər memarlıq karyerası üçün dönüş nöqtəsi oldu.

1927–1936-cı illər arasında Meksikanın Quadalahara şəhərində öz memarlıq dizaynlarını tətbiq etmək fürsəti əldə edən Luis Barraqan bu tarixdən sonra Mexikoda memarlıq işlərinə davam etdi.

Luis Barraqánin əsərlərinin arasında 3.5 metrdən daha yüksək və fərqli rənglərdə boyanmış divarlar aiddir. Bu dizayn elementinə ənənəvi Meksika strukturlarından almışdır. Əsərlərində, vulkanik süxurların və ya ölü ağac kökləri kimi təbii mühitlərdə reallaşdırmağı seçmişdir.

1975-ci ilə qədər çox tanınmayan Luis Barraqanın adı bu tarixdə Nyu-Yorkda yerləşən Müasir İncəsənət Muzeyində özünə həsr olunmuş bir sərgidən sonra olduqca səslənildi. 1980-ci ildə Pritsker mükafatı qazandı. 1948-ci ildə Mexikoda inşa etdiyi evi və studiyası UNESCO tərəfindən 2004-cü ildə Dünya irsi siyahısına alınmışdır.

## Tanınmış layihələri
* 1947–1948 Luis Barraqanın evi, Mexiko, Meksika
* 1954–1960 Tyalpan məbədi, Mexiko, Meksika
* 1955 Qalvez Evi, Mexiko, Meksika
* 1955–1961 Las Arboledas, Mexiko, Meksika
* 1957–1958 Torres de Satelite, Meksika
* 1966–1968 Suadra San Kristobal, Mexiko, Meksika
* 1975–1977 Gilardi Evi, Mexiko, Meksika

## Şəkillər

Barragan 001.JPG|Luis Barraganın Evi, Mexiko, Meksika
Torres satelite.jpg|Torres de Satélite (Mathias Goeritz ilə birlikdə), Meksika
Fuente de los Amantes.JPG|Fuente de Los Amantes, Mexiko, Meksika


## Xarici keçidlər
* Barraqan Fondu

## İstinadlar
Nil Uşakov

**Nil Valeryeviç Uşakov** , (; (d.6 avqust 1976-cı il, Riqa, Latviya SSR, SSRİ) — Latviya siyasətçisi, Riqa şəhərinin meri (1 iyul 2009-cu ildən).

2006–2009-cu illərdə Latviya parlamentinin deputatı olub. "Razılıq Mərkəzi" siyasi birliyinin sədridir.
Ümid (dəqiqləşdirmə)

* Ümid — Arzu edilən bir şeyin ola biləcəyinə inanma və bu inamdan doğan daxili fərəh, xatircəmlik hissi; güman.
* Ümid (qəzet) —
* Ümid (Qaradağ) —
* Ümid (film, 1977) — 1977-ci ildə istehsal olunmuş Çin filmi.
* Ümid (film, 1992) —
* Ümid (film, 1995) — 1995-ci ildə istehsal olunmuş Azərbaycan filmi.
* Ümid (film, 2002) —
* Omid —

## Həmçinin bax
* Ümid (ad)
Müqəddəs Məryəm kafedralı (Tokio)

**Müqəddəs Mariya Kafedralı** () - Tokio şəhərində yerləşən Roma-Katolik kilsəsinə mənsub kilsə. Kilsə kompleksi 1964-cü ildə yapon memarı Kenzo Tanqe tərəfindən inşa edilmişdir.

Kilsənin yerləşdiyi ərazidə 1899-cu ildə taxta konstruksiyadan inşa edilən qotik üslublu məbəd İkinci Dünya müharibəsi zamanı müttəfiq dövlətlərin bombardımanı zamanı dağıldılmışdır. Müasir kilsəni isə 1987-ci ildə Pritsker mükafatı qazanmış Kenzo Tanqe lahiyələndirmişdir. 1964-cü ildə tamamlanan kilsə ən modern Roma-Katolik kilsələrindən biri hesab olunur.

## Qalereya




Şəkil:St. Mary's Cathedral Tokyo2.jpg|Kafedralın xarici görünüşü
Şəkil:Cathédrale Saint-Marie de Tokyo.jpg|Kafedralın daxili görünüşü
Riçard Meyer

**Riçard Meyer** () — ABŞ-lı memar. Fəaliyyətini hələ də davam etdirməkdədir. 1984-cü ildə Pritsker mükafatını qazanmışdır.

## Həyatı
Riçard Meyer Nyu-Cersi ştatının Ntuark şəhərində doğuldu. Memarlıq təhsilini Kornell Universitetində aldı. 1959-cu ildə SOM (Skodmore, Ouings və Merrill) memarlıq firmasında qısa bir müddət çalışdıqdan sonra Marsel Breuer ilə üç il işlədi. 1963-cü ildə Nyu-Yorkda öz memarlıq ofisini açdı. Adı 1972-ci ildə "Nyu-York Quintet" qrupunun bir üzvü olduqdan və Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində inşa edilən Getti Mərkəzi ilə məşhurlaşdı.

Riçard Meyerin dizaynlarının çoxunda XX əsrin ortalarından fəaliyyət göstərmiş memarların təsirləri müşahidə olunur.

Riçard Meyerin dizaynlarında təsirlərini əks etdirdiyi digər memarlar arasında Miys Van der Roh, Frank Lyoyd Rayt və Luis Barraqandır (rənglərin istifadəsi istisna olmaqla). Dünya memarlıq tarixində, xüsusilə Aralıq dənizi bölgəsində, İspaniyada, cənubi İtaliyada və Yunanıstanda olduqca məşhur istifadə edilən ağ rəng Riçard Meyerin ən çox istifadə etdiyi rəngdir.

1984-cü ildə Pritzker mükafatını qazanan Riçard Meyer 2008-ci ildə Amerika Memarlar İnstitutunun verdiyi qızıl medal ilə mükafatlandırıldı.

Riçard Meyer eyni zamanda Nyu-York Beşliyindən biri olan memar və nəzəriyyəçi Peter Eysenmanın ikinci dərəcədə əmi oğlusudur.

## Tanınmış layihələri
* 1965–1967 Smit Evi, Darien, Connecticut, ABŞ
* 1973 Douqlas Evi, Miçiqan, ABŞ
* 1976 Bronks İnkişaf Mərkəzi, Bronks, Nyu-York, ABŞ
* 1979 Ateneum, Nyu-Harmoni, İndiana, ABŞ
* 1983 Yüksək İncəsənət Muzeyi, Atlanta, Corciya, ABŞ
* 1984 Des Moynes Sənət Mərkəzi Genişlənə Layihəsi, Des Moynes, ABŞ
* 1992 Daymler Forşunqsentrum, Ulm, Almaniya
* 1994 Stadthaus, Ulm, Almaniya
* 1995 Barselona Müasir Sənətlər Muzeyi, Barselona, İspaniya
* 1995 Bələdiyyə Başkanlığı və Mərkəz Kitabxanası, Lahey, Hollandiya
* 1995 Edinburq Park, Edinburq, Böyük Britaniya
* 1996 Televizor və Radio Muzeyi, Beverli Hills, Kaliforniya, ABŞ
* 1996 Raçofski Evi, Dallas, Texas, ABŞ
* 1997 Getti Mərkəzi, Los Anceles, Kaliforniya, ABŞ
* 1998 Kamden Sağlamlıq Mərkəzi, Sinqapur
* 1998 Ağ Meydan, Bazel, İsveçrə
* 2000 Sandra Day O'Konnor Ədalət Sarayı, Foniks, Arizona, ABŞ
* 2003 Kristal Kafedral Qarşılama Mərkəzi, Qardın Qrov, Kaliforniya, ABŞ
* 2003 Yubileye Kilsəsi, Roma, İtaliya
* 2003–2008 Va Grand Army Plaza, Brooklin, Nyu-York, ABŞ
* 2004 Friyeder Burda Müzeyi, Baden, Almaniya
* 2004–2007 ECM Şəhər qülləsi, Praqa, Çexiya
* 2004–2007 San Xose Şəhər Mərkəzi, San Xose, Kaliforniya, ABŞ
* 2007 Skranton Universiteti, Konnolli Holl
* 2008 Vyill Qarşılama Mərkəzi, İtaka, Nyu-York, ABŞ
* 2008 Meyer qülləsi, Tel-Əviv, İsrail
* 2008 Ara Pakis Muzeyi, Roma, İtaliya
* 2010–2014 "Bodrum Houses", Bodrum, Türkiyə

## İşləri


Fayl:Barcelona Museum of Contemporary Art.jpg | Barselona Müasir Sənətlər Muzeyi
Fayl:The Atheneum, New Harmony, Indiana, 1979.jpg | Ateneum
Fayl:MuseumTvRadio03.jpg | Televizor və Radio Muzeyi
Fayl:High Museum of Art in Atlanta.jpg | Yüksək İncəsənət Muzeyi



## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Bodrum houses
Federal memarlıq

**Federal**, **üslublu memarlıq** — 1780-1830-cu illər arasında Şimali Amerikada yaranıb genişlənən memarlıq adı.

Xüsusilə 1785-ci ildən 1815-ci ilə qədər bu memarlıq üslubu üstünlük təşkil etmişdir. Bu üslub öz adını yarandığı dövrü ilə - ölkənin federal müddəti ilə bölüşdürmüşdür. *Federal üslubu* ismi eyni zamanda, Birləşmiş Ştatlarında mebel dizaynı ilə birlikdə istifadə olunur. Üslub daha çox orta sinif klassisizm, almandilli torpaqlarda Biedermeier üslubu ilə uyğunluq təşkil edir. Eyni zamanda Britaniyada Regency üslubuna uyğundur.

## İstindalar


## Xarici keçidlər
*Federal-üslub memarlıq anlayışı 
* Federal-üslub memarlıq ilə tanışlıq
*''Federal Style, 1780-1820 - Coleman-Hollister Evi
*''Federal üsluba Nümunələr (1780-1820)'' Federal üslubun tədqiqat biblioqrafiyası, federal Evlərin fotoşəkilləri.
Maluq qalası

**Maluq qalası** — Oğuz rayonunun Maluq yaşayış sahəsindən cənubda Qaraçayın sahilində, düzənlik ərazidə yerləşən qala.

## Maluq qalası tarixi mənbələrdə
Qalanın adı yazılı mənbələrdə 1053 və 1071–1072-ci illərin hadisələri ilə əlaqədar xatırlanır.

Mənbələrə görə 1053-cü ildə Şirvanşah Sallar ibn Yezid (1049–1063) Maluq qalasına hücum edərək, zor gücünə onu Şəki hakimindən almış, qalanı möhkəmləndirmiş, orada özünün hərbi hissəsini, ərzaq ehtiyatını və silahlılarını yerləşdirmişdi.. Qalanın strateji mövqedə yerləşməsi Salları qala ətrafında möhkəmləndirilmiş şəhərcik salmağa, orada məscid tikdirməyə, öz adamlarını qalada yerləşdirməyə vadar etmişdi. Şirvanşah məhz bu qaladan "kafirlər"in üzərinə hücumlar edir və onların ölkəyə müdaxiləsinin qarşısını ala bilirdi.

"Tarix-i əl-Bab"a görə 1071-ci ilin payızında Şəki hökmdarı Axsartan Maluq qalasını ələ keçirmiş, oraya öz "*müavinini*" rəhbər təyin etmişdir. Bundan sonra – Şirvanşah I Fəribürz (1063–1096) ilə Şəddadi hökmdarı Fəzl ibn Şavur qalanı birlikdə geri almaq üçün öz aralarında razılığa gələrək qalanı mühasirə edirlər və 1072-ci ilin iyun ayında qalanı ələ keçirib bünövrəsinə qədər sökürlər; orada olan bütün "*dinsizləri*" – qalanın bütün müdafiəçilərini isə qətlə yetirirlər.

## Qalanın quruluşu
Qala dördkünc biçimli olub küncləri dairəvi bürclərlə, divarları isə yarımdairəvi kontrforslarla möhkəmləndirilmişdir. Maluq qalası çaydaşından tərkibinə xırda çınqıl və kömür qırıntıları qatılmış kirəc məhlulla hörülmüşdür. Şimal və qərb divarları güclü dağıntiya məruz qalmışdır. Nisbətən yaxşı mühafizə olunmuş yerlərdə qala divarının hündürlüyü 2–6 metrə çatır. Qalanı dərinliyi 2 metr, eni bəzi yerlərdə 12–15 metr olan müdafiə xəndəyi əhatə edir. Xəndəyin şimal hissəsindən çay yatağının keçməsi və qalanın cənub tərəfindəki divarında körpü yerlərinin olması sübut edir ki, müdafiə zamanı qalanı əhatə edən xəndək su ilə doldurulurdu. Maluq qalasının yaxınlığında sahəsi 6 hektara yaxın olan orta əsr yaşayış yerinin qeydə alınması Maluq qalasının həmin yaşayış yerinin narınqalası olduğunu ehtimal etməyə əsas verir.

## Mənbə
* Azərbaycan arxeologiyası, VI cild. Bakı, 2008. Səh.93.
* İ. Bədəlova. Maluq qalası. 2003–2004-cü illərdə AETHESM (Arxeoloji və etnoqrafik tədqiqatların yekunlarına həsr olunmuş elmi sessiyanın materialları), Bakı,2005.
Səfərəli Məmmədov

**Məmmədov Səfərəli İbrahim oğlu** () — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ Dövlət Mükafatı Laureatı, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar inşaatçısı, Bakı şəhərinin fəxri vətəndaşı, Prezident təqaüdçüsü

## Həyatı
Səfərəli Məmmədov 30 dekabr 1929-cu ildə İsmayıllı rayonunun Əhən kəndində anadan olub. 1947-ci ildən Azərbaycan Sənaye Tikinti Nazirliyinin 4 nömrəli trestinin 48 nömrəli tikinti idarəsində 48 il çalışıb. Trestdə fəhləlikdən trestin Həmkarlar İttifaqının sədri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.

Səfərəli Məmmədov 22 mart 2010-cu ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Ser

**Ser** (,  qədim fransız dilindən *sieur*, ağa, cənab, hökümdar, həmçinin  böyük) — ingilis dilli ölkələrdə kişilərə müraciət forması, iki mənası var — titul və müraciət forması.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Karlos Ott

**Karlos Ott** (; d. 16 oktyabr, 1946, Montevideo, Uruqvay) — Uruqvay memarı.

## Həyatı
Karlos Ott 16 oktyabr 1946-cı ildə Uruqvayın paytaxtı Montevideo şəhərində anadan olub.

## Fəaliyyəti
Karlos Ott Paris şəhərindəki Bastiliya Operası binasının, həmçinin dünyanın bir çox ölkələrində gözəl memarlıq nümunələrinin müəllifidir.

## Karlos Ott Azərbaycanda
Karlos Ott 2012-ci ilin oktyabr ayında "II Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu" çərçivəsində Azərbaycanda səfərdə olmuşdur. Səfər zamanı 6 oktyabrda Azərbaycanın Mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayevlə görüşmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*