Hotel (Fransa)

**Fransa hoteli** () — Fransada XVII- XVIII əsrlərdə  zadəganlara, ruhanilərə və müəyyən imtiyazlı məmurlara məxsus şəhər saraylarını təsvir etmək üçün istifadə edilən, "şəxsi yaşayış yeri" mənasını verən memarlıq baxımından formalaşmış termin. Bu terminlə, əsasən, ayrıca yerləşən və yüksək statuslu şəxslərə aid şəhər yaşayış tikililəri nəzərdə tutulurdu.

Bunun əksinə olaraq, Üçüncü silkə () məxsus olan yaşayış yerləri "maison particulière" adlandırılırdı.

Fransız dilində hotel termini (), bəzən əlavə dəqiqləşdirmə ilə xüsusi otel (), hasarla əhatələnmiş, daxili həyəti və çox vaxt köməkçi tikililər kompleksinə malik olan varlı şəxslərə məxsus şəhər yaşayış evini ifadə edir. Bu tip tikililər funksional baxımdan malikanə və ya şəhər mülkü kimi səciyyələndirilir.

Bu anlayış, əsasən, daha sadə şəhər yaşayış evi olan "maison de ville" () terminindən fərqləndirilməlidir. Maison de ville tipli tikililər daha çox kiçik şəhərlərdə mühafizə edilib saxlanılmışdır; belə yaşayış məntəqələrində torpaq və vergi dərəcələri nisbətən aşağı olduğundan, bu evlər adətən orta gəlirli əhali tərəfindən məskunlaşdırılmışdır.

## Tərif

Fransız xüsusi hotellərinə () həsr olunmuş əsərində Jan-Mark Larbodier otel anlayışına onun əsas xüsusiyyətlərini sadalamaqla tərif verir:
*Hotel, ilk növbədə, bir ailə üçün nəzərdə tutulmuş yaşayış tikilisidir; onun memarlıq strukturu və şəhər mühitində yerləşməsi həmin ailənin yüksək sosial statusunu vurğulamağa xidmət edir;
*Adətən, hotel küçəyə açılan təntənəli darvazalar vasitəsilə çıxışa malik olur; bu darvazaların arxasında giriş (yol) həyəti yerləşir. Giriş həyətinin ardınca sahiblər və xidmətçilər üçün yaşayış binaları, eləcə də köməkçi tikililər yerləşir; onların arxasında isə şəxsi (qapalı) həyət mövcud olur;
*Binada ali təbəqə ilə assosiasiya olunan müxtəlif məkanlar, fligellər və xidmət sahələri mövcud olur. Bunlara, məsələn, şəxsi qaraj (tarixi baxımdan — fayton anbarı və tövlələr), rəsmi qəbul zalları, ailə kapellası və s. daxildir.

Digər tərəfdən, müəllif hotel anlayışını dolayı yolla, onun nə olmadığını göstərməklə də izah edir:
*Saray () deyil — yəni dövlətin ali rəhbər şəxsləri üçün nəzərdə tutulmuş yaşayış yeri deyil;
*Sadə şəhər evi () deyil — yəni birbaşa küçəyə çıxışı olan, həyət və hasarla ayrılmamış, daha təvazökar yaşayış tikilisi deyil.

Bununla belə, bu tərif cəhdinə baxmayaraq, sadalanan xüsusiyyətlərin hər biri üzrə istisnalar mövcuddur; yəni göstərilən əlamətlərdən birinə və ya bir neçəsinə malik olmayan hotellər də vardır. Buna görə, bəzi tarixi tikililər hotel" adlandırılır və bu, daha çox tarixi ənənə və qəbul edilmiş terminoloji istifadəyə əsaslanır.

## Adlandırma

Keçmişdə varlı və zadəgan şəxslər bir neçə yaşayış məkanına malik olurdular. Onlar kənd yerlərindəki mülklərini idarə edir, şəhərdə isə yalnız müvəqqəti qalmaq üçün nəzərdə tutulmuş yaşayış yerinə — özləri üçün olan "şəxsi hotelə" () sahib olurdular. Hôtel particulier ifadəsinin birbaşa tərcüməsində particulier — şəxsi, hôtel isə ilkin mənasında "ev sahibi () və qonaqları () qəbul edən yaşayış evi" mənasını ifadə edir; hôtel sözünün "mehmanxana" mənası isə daha sonralar formalaşmışdır. Şəhər malikənəsinin saxlanılması üçün sahibin burada daimi yaşayan qulluqçuları və/və ya qohumları olurdu.

"Qonaqlar" və "şəxsi" anlayışları arasındakı zahiri ziddiyyət yalnız görünüş xarakteri daşıyırdı. Belə ki, ictimai həyat və qonaqların qəbulu, ev sakinlərinin və qulluqçuların gündəlik fəaliyyəti, eləcə də ailənin şəxsi həyatı fərqli məkanlarda baş verirdi. Yaşayış üçün şəxsi mənzillər (), qonaqların qəbulu üçün isə malikənənin parad (təntənəli) hissəsi () istifadə olunurdu. Aristokratiyanın həyat tərzi kimi, malikənənin özü də ictimai xarakter daşıyırdı. Bununla belə, Köhnə rejim dövründə zadəganların ünsiyyət dairəsi əsasən digər aristokratlar və kral sarayının əyanları ilə məhdudlaşır, aşağı təbəqələrin malikənəyə girişi qadağan edilirdi.

Bəzən malikanə şəhər sarayını () xatırlatsa da, bu anlayışlar bir-birindən fərqlənir. Şəhər sarayı daha monumental ölçülərə malik olur və siyasi hakimiyyətin mərkəzi kimi çıxış edirdi. Saray saxlayan aristokratların sayı az idi; onların əksəriyyəti knyazlar, kral ailəsinin üzvləri və ya ali dini rütbəli şəxslər idi. Geniş saray əyan heyətinin yerləşdirilməsi tələblərinə müvafiq olaraq, saraylar böyük ölçülü və çoxsaylı otaqlara malik olurdu.

## Qalereya


Fayl:Hotel-Guenegaud-rue-des-Art.jpg|Hôtel de Guénégaud, Paris.
Fayl:Roubaix hotel - Catteau - 2013.jpg|Hôtel Prouvost, Roubaix, Fransa.
Fayl:Aix-Hôtel de Caumont-bjs180814-02.jpg|Hôtel de Caumont, Aix-en-Provence.
Fayl:Bachelier - Hôtel d'Assézat - Toulouse - La cour d'honneur.jpg|Hôtel d'Assézat, Toulouse.
Fayl:P1020669 Paris III Hôtel de Saint-Aignan Musée d'art et d'histoire du judaisme rwk.JPG|Hôtel de Saint-Aignan, Paris.
Fayl:Hôtel Dahus Toulouse.jpg|Hôtel Dahus, Toulouse.
Fayl:026 - Hôtel de ville Place Pey-Berland - Bordeaux.jpg|Palais Rohan, Bordeaux.
Fayl:Hôtel de Lalande - Musée des arts décoratifs et du design de Bordeaux.jpg|Hôtel de Lalande, Bordeaux.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Françoise Boudon: *Urbanisme et Spéculation à Paris au XVIIIe Siècle: Le Terrain de l'Hôtel de Soissons*. *Journal of the Society of Architectural Historians*. Society of Architectural Historians, 1973.
* Rosalys Coope: *John Thorpe and the Hôtel Zamet in Paris*. In: *The Burlington Magazine*. The Burlington Magazine Publications, 1982.
* Julia Droste-Hennings, Thorsten Droste: *Paris.* DuMont, Köln 2003, .
* Norbert Elias: *Die höfische Gesellschaft. Untersuchungen zur Soziologie des Königtums und der höfischen Aristokratie mit einer Einleitung: Soziologie und Geschichtswissenschaft*. Luchterhand, Neuwied 1969.
* Dietrich Feldmann: *Das Hôtel de La Vrillière und die Räume "a l'italienne" bei Louis Le Vau*. In: *Zeitschrift für Kunstgeschichte*. Deutscher Kunstverlag, 1982.
* Michel Gallet: *Paris Domestic Architecture of the 18th Century*. London: Barrie & Jenkins 1972.
* Goode, William O. 2000. Moving West: Three French Queens and the Urban History of Paris. In: "The French Review". American Association of Teachers of French.
* Junecke, Hans. 1960. Ein Umbauprojekt des 17. Jahrhunderts für das Hôtel Carnavalet. In *Zeitschrift für Kunstgeschichte*. Deutscher Kunstverlag.
* Fiske Kimball: The Creation of the Style Louis XV. In: *The Art Bulletin*. College Art Association, Inc. Published by College Art Association. 1941
* Kingsley, Rose; Gronkowski, Camille. 1903. Types of Old Paris Houses. Article I.-Hôtel de Lauzun, Louis XIV. Period. In: *The Burlington Magazine for Connoisseurs*. The Burlington Magazine Publications.
* Neuman, Robert. 1980. French Domestic Architecture in the Early 18th Century: The Town Houses of Robert de Cotte, In: *The Journal of the Society of Architectural Historians*. Society of Architectural Historians.
* Parker, James. 1969. The Hôtel de Varengeville Room and the Room from the Palais Paar: A Magnificent Donation. In: *The Metropolitan Museum of Art Bulletin*. New Series, The Metropolitan Museum of Art.
* Perry, Rachel. 2001. François-Joseph Belanger's Bath-House at the Hôtel de Brancas. In: *Architectural History*. Essays in Architectural History Presented to John Newman. SAHGB Publications.
* Tooth, Constance. 1967. The Early Private Houses of Louis Le Vau. In: *The Burlington Magazine*. The Burlington Magazine Publications.
* Heinfried Wischermann: *Architekturführer Paris.* Gerd Hatje, Ostfildern 1997. 

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

*Monographs have been published on some outstanding Parisian .
*The classic photographic survey, now a rare book found only in large art libraries, is the series *Les Vieux Hotels de Paris* by J. Vacquer, published in the 1910s and 1920s, which takes Paris quarter by quarter and which illustrates many  that were demolished during the 20th century.
*Blanc, Olivier, *Hôtels particuliers de Paris* (1998)
*Caylux, Odile et al. *Les Hôtels particuliers d'Arles* (2000)
*Coquery, Natacha, *L’hôtel aristocratique. Le marché du luxe à Paris au XVIII<sup>e</sup> siècle,* Paris, Publications de la Sorbonne, 1998
*Courtin, Nicolas, *L'Art d'habiter à Paris au XVII<sup>e</sup> siècle : L'ameublement des hôtels particuliers*, Paris, Faton, 2011
*Cros, Philippe,*Hôtels particuliers de France* (2001)
*Gady, Alexandre, *Les* *Hôtels particuliers de Paris, du Moyen-Âge à la Belle époque*, Paris, Parigramme, 2007
*Naudin, Jean-Baptiste et al.,  *Hôtels particuliers de Paris: Visite privée* (1999).
*Papillault, Remi *Les hôtels particuliers du XVIe siècle à Toulouse* (Serie Memoires des pays d'Oc)
*Favreau, Bertrand, *Une promenade dans Bordeaux, les hôtels parlementaires*, B550B, Mérignac, 2012, 

## Xarici keçidlər

* Les Vieux Hotels de Paris, Le Faubourg Saint-Germain Kenneth Franzheim II Rare Books Room, William R. Jenkins Architecture and Art Library, University of Houston Digital Library.
* Les Vieux Hotels de Paris, Le Faubourg Saint-Honoré Kenneth Franzheim II Rare Books Room, William R. Jenkins Architecture and Art Library, University of Houston Digital Library.
* Les Vieux Hotels de Paris, Le Ministère de la Marine Kenneth Franzheim II Rare Books Room, William R. Jenkins Architecture and Art Library, University of Houston Digital Library.
* Les Vieux Hotels de Paris, Le Quartier Saint-Paul Kenneth Franzheim II Rare Books Room, William R. Jenkins Architecture and Art Library, University of Houston Digital Library.
* Les Vieux Hotels de Paris, Le Temple et le Marais Kenneth Franzheim II Rare Books Room, William R. Jenkins Architecture and Art Library, University of Houston Digital Library.