open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vasili Radlov

**Vasili Radlov** (; ) — alman əsilli məşhur Rusiya şərqşünası, türkoloq, etnoqraf və arxeoloqu.

## Həyatı
1837-ci ildə anadan olmuşdur. Berlin Universitetində ali təhsil almışdır.1858-ci ildə Berlin Universitetini bitirdikdən sonra Rusiyaya gəlmiş və sonrakı həyatını bu ölkə ilə bağlamışdır. Radlovun Rusiyadakı fəaliyyəti üç dövrə bölünür: Altay (1859–1871), Kazan (1874–1884) və Peterburq (1884–1918) dövrləri. Altay dövründə Radlov Altay və Qərbi Sibir türkləri arasında dil etnoqrafiya və folklor materiallarını toplayır, yerli dialektləri və şivələri öyrənir və "Aus Sibirien" adlı əsərini yazır. Kazan dövründə pedaqoji və idarəetmə fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. Bu zaman alim "Vergleichende Grammatik der nördlichen Türksprachen" adlı əsərinin "Phonetik der nördlichen Türksprachen" hissəsini yazmışdır. Peterburq dövründə Radlov Rus Elmlər Akademiyasına üzv seçilir. Ən böyük əsəri "Opyt slovarja tjurkskix narecij"dir. Bu lüğəti tərtib etməyə 1859-cu ildə Barnaulda başlamışdır, çapı isə 1911-ci ildə sona çatmışdır. Radlovun rəhbərliyi altınnda Rusiya Elmlər Akademiyasında "Atlas der Altertümer der Mongolei" adlı əsər işıq üzü görmüşdür. Radlov əski türk yazılarına bir çox məqalələr həsr etmişdir. 1909–1912-ci illərdə alim "Alttürkische Studien" başlığı altında altı əsər üzərində işləmişdir. Ömrünün 81-ci ilində Peterburqda vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* "Şimali türk dillərinin müqayisəli qrammatikası" (c.1, 1882, almanca);
* "Monqolustanda qədim türk kitabələri" (3 c., 1894–1895);
* 10 cildlik "Türk tayfalarının xalq ədəbiyyatından nümunələr" (1866–1907);
* 4 cildlik "Türk dillərinin lüğəti" (1888–1911).

## İstinadlar
Həqiqət (qəzet)

**Həqiqət** () — gündəlik ictimai-siyasi və ədəbi qəzet.

## Haqqında
1909-1910-cu illərdə Bakıda Orucov qardaşlarının mətbəəsində nəşr edilirdi. 156 sayı çıxmışdır. Naşiri və baş redaktoru Üzeyir bəy Hacıbəyov idi; 121-ci sayından sonra redaktoru O. Orucov olmuşdur. Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Bəyani-məslək" ünvanlı baş məqaləsi ilə nəşrə başlayan "Həqiqət"də onun onlarca dəyərli publisist məqaləsi ("Halımıza dair", "Qədrşunaslıq", "Hər işi öz əhlinə tapşırmalı", "Dil" və s), çoxlu duzluməzəli felyetonu ("Purişkeviç və Hacı Xudu" və s), 2 açıq məktubu, neçə-neçə səhnəciyi dərc olunmuşdur. Üzeyir bəy Hacıbəyovun 1910-cu il mayın 30-da rus dilində çıxan "Kaspi", "Baku" qəzetlərində dərc edilmiş məktubunda onun daha "Həqiqət" qəzetində işləmədiyi və həmin qəzetlə heç bir əlaqəsi olmadığı bildirilirdi.

## Mənbə
* "Həqiqət"
Çənbər

**Çənbər** — adətən plastik və metal materialdan hazırlanan dairə şəklində olan devrik.

## Tarixi
İnsan bədəninin müxtəlif yerlərində (əsasasən də bel nahiyyəsində) çevrilən halqa şəkilli bu oyuncaq şəklində olmasına baxmayaraq, gümrah qalmaq üçün və ya şou məqsədilə çox geniş istifadə edilir.

## İstinadlar
Yunis Zərgərli

**Yunis Süleyman oğlu Zərgərli** () — Azərbaycanlı Pedaqoq

## Həyatı
Yunis Zərgərli 1908-ci ildə Salyan şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. O, 1916-cı ildə Salyan rus ibtidai məktəbinin birinci sinfinə getmişdir. 1921-ci ildə atası vəfat etsə də, anası Seyidtamam oğlunun təhsilinə xüsusi diqqət göstərmişdir. 1922-ci ildən Yunis Zərgərli Bakı şəhərindəki pedaqoji təmayüllü nümunəvi orta məktəbdə oxumuşdur.

Həmin təhsil ocağında Abdulla Şaiq, Hüseyn Sadiq, Ağa bəy İsrafilbəyli, Qafur Rəşad kimi nüfuzlu müəllimlərdən dərs almışdır. Məktəbin riyaziyyat müəllimi Ağaəli Qasımov yeniyetmə Yunisin qeyri-adi istedada malik olduğunu görüb onunla daha ciddi məşğul olmuşdur. 1926-cı ildə "Şaiq Nümunə məktəbi"ni fərqlənmə attestatı ilə bitirən 19 yaşlı Yunis Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Çətin maddi vəziyyətə görə axşamlar fəhlə fakültələrində dərs deyən gənc həm də ilkin peşə vərdişlərinə yiyələnmişdir.

1931-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirdikdən sonra o, Bakı şəhərində inspektor-metodist vəzifəsində işləyib. 1933-cü ildə Salyana qayıdır və bütün fəaliyyətini məktəb işinə istiqamətləndirir. 30–40-cı illərdə orta məktəbdə riyaziyyatın tədrisində ən mühüm problemlərdən biri riyazi terminologiyanın yaradılması olmuşdur. Y. Zərgərli əmisi Əli Zərgərli və böyük qardaşı İsmayılla bu prosesdə yaxından iştirak etmişdir. Beləliklə, 1940-cı ildə Azərbaycan dilində riyazi terminologiyanın yaradılmasında Zərgərlilərin, o cümlədən Yunis Zərgərlinin xidmətləri olmuşdur. Yusif Zərgərli işlədiyi Salyan şəhər 2 saylı təhsil ocağında nümunəvi təcrübə məktəbinin əsasını qoymuşdur.

1990-cı ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatları
Yunis Zərgərlinin əməyi dövlət tərəfindən qiymətləndirilmişdir. O, sovetlər dönəmində dəfələrlə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin, Azərbaycan Maarif Nazirliyinin, Salyan Rayon Partiya Komitəsinin fəxri fərmanlarını almışdır. O, Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi və "SSRİ maarif əlaçısı" adlarına, 1972-ci ildə SSRİ-nin ən ali mükafatı olan Lenin ordeninə layiq görülmüşdür.

## Xatirəsi
* Salyan şəhərində adına küçə var.
* Haqqında bəsh edən *Şagirlərinin mənəvi atası* adlı kitab çap olunmuşdur.

## İstinadlar
Ağamir Quliyev

**Quliyev Ağamir Ağası oğlu** () — mətnşünas və şərqşünas alim, tarix elmləri doktoru.

## Həyatı
Ağamir Quliyev 1926-cı ildə Lerik rayonunda anadan olub. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin fars şöbəsini bitirib. 

## Əmək fəaliyyəti
Ağamir Quliyev 1958–1980-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun Mətnşünaslıq və mənbələri nəşretmə şöbəsində, 1983–1993-cü illərdə isə Coğrafiya İnstitutunun Coğrafi fikir tarixi şöbəsində işləyib.

1966–1969-cu illərdə Əfqanistan, 1980–1983-cü illərdə İranda fəaliyyət göstərib. 

## Akademik fəaliyyəti
Ağamir Quliyev 1974-cü ildə namizədlik (Azərbaycanda), 1990-cı ildə doktorluq dissertasiyası (Gürcüstanda) müdafiə edib. Ömrünün 35 ilini elmi axtarışlara, tərcümə işinə və kadr hazırlığına həsr edən Ağamir Quliyev olduqca gərəkli və sanballı tədqiqat işlərinin müəllifidir. Onun ötən əsrin 70-ci illərində apardığı bir araşdırma elm aləmində böyük əks-səda doğurmuş, yerli və xarici mətbuatda azərbaycanlı alimin böyük uğuru kimi qiymətləndirilmişdi. Söhbət böyük azərbaycanlı səyyah, etnoqraf, coğrafiyaşünas və ədib Hacı Zeynalabdin Şirvaninin məşhur "Riyazüs-səyahət" əsərinin o zamana qədər elmə məlum olmayan 2-ci cildinin tapılıb üzə çıxarılmasından gedir. Təxminən 150 illik bir dövr ərzində bu istiqamətdə axtarış aparan və heç bir nəticə əldə edə bilməyən Qərb və Şərq alimləri, xüsusilə rus şərqşünasları və İran tədqiqatçıları bu əsərin itib-batması, yandırılması və ya ümumiyyətlə, mövcud olmaması barədə fərziyyələr irəli sürmüşdülər. İllərlə davam edən inadlı axtarışlar və ciddi araşdırmalardan sonra Ağamir Quliyev "Riyazüs-səyahət"in 2-ci cildinin Britaniya muzeyində olduğunu müəyyənləşdirilmiş, üç böyük kitabdan ibarət olan, Asiya və Afrika ölkələri xalqlarının tarixi, mədəniyyəti, adət-ənənələri və həyat tərzi haqqında zəngin bilgilər verən bu ensiklopedik əsəri dərindən tədqiq etmiş, ona geniş müqəddimə və qeydlər yazaraq çapa hazırlamışdı. 1974-cü ildə kitab Moskvanın "Nauka" nəşriyyatında nəfis şəkildə çap olunmuş, həmin vaxt "Moskovskiy kanal" televiziya kanalında alimlə müsahibə verilmişdi. İran mətbuatı isə Ağamir Quliyevin böyük elmi uğurunu təqdir etməklə yanaşı, İran alimlərinin 150 ilə görə bilmədiyi işi azərbaycanlı alimin bir neçə ilə gördüyünü yazmışdı.

Ağamir Quliyevin elmi ictimaiyyətdə böyük maraq doğuran daha bir araşdırması Hacı Zeynalabdin Şirvaninin qardaşı, ömrünün 26 ilini səyahətlərdə keşirən görkəmli səyyah, tarixçi və şair Hacı Məhəmmədəli Şirvaninin "Həqiqətül-həqayiq" əsəri haqqındadır. Şərq xalqlarının həyat və məişət tərzini öyrənmək baxımından qiymətli məxəz olan irihəcmli, mürəkkəb quruluşlu bu əsəri alim Əfqanıstanda işləyən zaman şəxsi kitabxanaların birində taparaq üzünü köçürmüş, elmi-tənqidi mətnini hazırlamış və 1981-ci ildə Moskvada "Nauka" nəşriyyatında çap etdirmişdi.

## Ölümü
Ağamir Quliyev 1993-cü ildə Bakıda vəfat edib.

## İstinadlar
Rusiya meşə yanğınları (2015)

**2015 Rusiya meşə yanğınları** (, ) - Rusiyanın cənubi Sibir ərazilərində 12-16 aprel aralığında baş vermiş meşə yanğınları. Baş verən yanğınlar nəticəsində Xakasiya Respublikasında yaşayan 29 nəfər həlak olmuş 6.000 dən çox şəxs isə evsiz qalmışdır. Eyni zamanda Zabaykal diyarının inzibati mərkəzi olan Çita şəhəri yaxınlığında yerləşən meşədə yanğın nəticəsində 4 nəfər həlak olmuşdur. Yanğının Daxili Monqolustan Muxtar Rayonu ərazisinə qədər yayıldığı raport edilmişdir.

## İstinadlar
Təbatəbai

* Əllamə Məhəmmədhüseyn Təbatəbai — İslam alimi.
* Cavad Təbatəbai — professor.
* Mir Fəttah Təbatəbai — İslam alimi, müctəhid.
* Seyid Məhəmməd Təbatəbai — İran Məşrutə hərəkatının dini rəhbərlərindən biri.
* Seyid Ziyaəddin Təbatəbai — İranın baş naziri.
* Seyid Məhəmmədsadıq Təbatəbai — Məşrutə hərəkatının üzvü, müctəhid.
* Seyid Məhəmmədsəid Təbatəbai — İslam alimi, müctəhid.
* Hacı Mirzə Məhəmmədrəfi Təbatəbai — İslam alimi, şair, ədib.
İnam intervalı

**İnam intervalı** - riyazi statistikada təsadüfi dəyişənin vəziyyətinin dəqiqliyinin qiymətləndirilməsinə xidmət edir. İnam intervalı araşdırılan parametr ətrafında bir sərhəd yaradır. Bu sərhəd əvvəlcədən  verilmiş ehtimalla parametrin (y) həqiqi vəziyyətini əhatə edir (şəkil). Üsulun üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, aparılan statistik analiz üçün verilmiş parametrin əhəmiyyətli olub-olmaması üzə çıxır.  
Analiz olunan parametrin (y ) inam intervalının ölçüsü ehtimalın (α), standart meyillənmənin (s^2) və ölçmələrin sayından (n) asılı olaraq belə təyin olunur:

\overline{y} \pm t_a \frac{\sigma}{\sqrt{n}}

burada: σ - orta kvadratik meyillənmmədir; tα-student əmsalı adlanır və α-nın qiymətindən  asılı olaraq ədəbiyyatlarda cədvəl şəklində verilir. α-nın qiyməti yuxarı və aşağı sahələr arasında bərabər paylanır: (-α/2; +α/2).

Statistik araşdırma zamanı inam intervalına düşən parametrlər nəzərdən atılır, çünki onların dəyişməsinin araşdırılan göstəriciyə təsiri dəqiq analiz oluna bilmir.

## Mənbə
*Əliyev, R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, I hissə, 2012.427 s.
*Şahbazov, Ə. Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika: ali məktəblər üçün dərslik / red. M. Bunyatovş Bakı: Maarif, 1973. 577s.
Gündüz Ağayev

**Gündüz Malik oğlu Ağayev** () — Azərbaycan rəssamı və karikaturaçısı. 

## Həyatı
1981-ci il iyulun 20-də Azərbaycanın Biləsuvar rayonunda anadan olub. 1998-2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında təhsil alıb. İlk sərgisini 2004-cü ildə keçirib. Sayca ikinci sərgisi Bakı Muzey Mərkəzində baş tutub. Gündüz Ağayevin əsərləri yalnız Azərbaycanda deyil, həmçinin Rusiya (2008), Türkiyə (2011), Fransa səfirliyinin təşkilatçılığı ilə 2012-ci ildə "Dostluq" və 2013-cü ildə Türkmənistanda beynəlxalq sərgilərdə sənətsevərlərə təqdim olunub.
 
Rəssam kimi "Sənət Demokratiya Naminə" layihəsində də yer alıb. Azərbaycanda insan hüquqları problemlərinə və qeyri-demokratik şəraitə etiraz üslubu olaraq karikatura janrına keçib, bunun nəticəsində çoxsaylı təzyiqlərə məruz qalıb. 2014-cü ildən Azərbaycandan kənarda, Fransada yaşayır.

"Azadlıq Radiosu", "Meydan TV" və "AzLogos" kimi platformalar ilə əməkdaşlıq edir.

"Çarli Hebdo" hücumundan sonra qeyd etmişdir ki, dini mövzularda karikaturalar hazırlamaqdan "çox qorxur" və o, Azərbaycanda oxşar hücumların asanlıqla ola biləcəyini vurğulamışdır.

2023-cü ilin avqustunda Xankəndi–Laçın yolunda aksiyalardan sonra Xankəndi şəhərinə Azərbaycanın humanitar yardım göndərməyi ilə bağlı çəkdiyi karikatura qalmaqala səbəb olmuşdur. Şərhçilərə görə, o, bu karikatura ilə Azərbaycan hökümətinin və polisinin humanist olmadığını bildirmişdir. Tənqidçilər onun "Azərbaycan dövləti", azərbaycançılıq ideyası və "Azərbaycanın milli maraqları"na zidd hərəkətlər etdiyini irəli sürmüşdülər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xios

**Xios**(yun.*Χίος*) — Yunanıstan ərazisinin bir hissəsi kimi Kiçik Asiya yarımadasına yaxın Egey dənizində yerləşən ada. Əhali 50 388 (2001 il siyahıyaalma). Xios adası,eləcə də Psara yaxınlığında yerləşən adalar(14,2 km şimal-qərb) və Inusses (6.3 km şərq) Yunanıstan Respublikasında inzibati vahid yaradır. Ən böyük məskunlaşma :Aya-İrmioni,Volisos,Vrondados,, Kambos,Karfas,Kataraktis, Lillikas, Megas-Limionas,Flatsia və Xios adalarında qeyd alınıb.

## Coğrafiya

Egey dənizinin suları ilə yuyulur. Xios adası Türkiyə Respublikası ilə su sərhədi mövcuddur. Adanın sahəsi — 842,289 km² təşkil edir. Ada aypara formasına malikdir. Egey dənizində yerləşən digər adalar kimi, Xios tikanlı bitki örtüyü ilə, qayalıq ərazisi və hündür olmayan təpələri ilə xarakterizə olunur. Ən yüksək nöqtəsi — Pelineon zirvələri (1297 m / 4260 ft) və Oros zirvəsidir.(1188 m və ya 3900 ft). İkisi də adanın şimal hissəsində yerləşir. Adanın mərkəz hissəsi alçaq dağlar Provatas silsiləsi tərəfindən qərb və şərq hissəsinə bölünür. Adada əsasən əhəngdaşı üstünlük təşkil edir.

## Əhali
Əhalinin sayı təxminən 73 min. insan təşkil edir(1971).Ağır iqtisadi veziyyət,əsasən də kənd tesarüatında,əhalinin ХХ əsrdə Afinaya və digər ölkələrə miqrasiyası ilə nəticələnib(əsasən Almaniya, ABŞ, Avstraliya, Böyük Britaniya və s.).

## İstinadlar
Podiyi Milli Parkı

**Podıyi Milli Parkı** () — Çexiyanın Yihomoravsk diyarında yerləşən milli park. Çexiyanın 4 milli parkından biridir. Milli park 1991-ci ildən fəaliyyətdədir. Sahəsinə görə olduqca kiçik milli parkdır və sahəsi cəmi 63 km2-dır.

## Coğrafiya

Podıyi Milli Parkı Çexiyanın ən kiçik milli parkıdır. Sahəsi 63 km2 olsa da, ciddi qorunan sahə 29 km2-dır. Milli park Avstriya ilə sərhəddədir. Die çayı Avstriya ilə sərhədi müəyyən etməkdədir və milli park bu çayın bir sahilindədir. Burada uzunluğu 40 km olan Die kanyonu keçir. Ərazisinin 84 %-ni meşə örtməkdədir. Ən yüksək nöqtəsi 576 metr, ən alçaq nöqtəsi 207 metrdir. Ərazisinin 9 %-dən aqrakultur kimi də istifadə olunur.

Die kanyonu kələ-kötürlü ərazi olub Çexiyanın Çex-Moraviya yaylasının cənub-şərq kənarında yerləşir, halbuki milli parkın şərq hissəsi Die-Svratka çay hövzəsi ilə əlaqələnir. Milli parkın bünövrəsi Die tağının və Die massivinin turşu minerallarından ibarətdir.

Milli park Mərkəzi Avropada dağlıq bir ölkədə çay dərəsinin qorunmasının gözəl nümunəsidir. Die çayı çoxlu təkrar olunmaz yer şəkilləri — əyriliklər, geniş müxtəliflikdə qaya formaları, qənbər sahələr və qaya uçurumları yaradır. Bu diyarda eynişəkilli çay dərələrinin çoxu istirahət bölgələri, dəmir yolları, yollar, sədlər ilə təchiz olunmuşdur.

## Tarixi
Die çayını və kanyonunu qorumaq üçün cəhdlər 1978-ci ilə qədər uzanır. Həmin il bu ərazini qorumaq üçün 103 km2 sahədə Podıyi Qorunan Təbiət Sahəsi təsis edilmişdir. Bu sahənin çoxunu hərbi sərhəd zonası təşkil edirdi və bu əraziyə daxil olmaq qadağan edilmişdi. 1989-cu ildəki siyasi hadisələrdən sonra bu ərazidə milli parkın yaradılması üçün hazırlıqlar başladılmış və 1991-ci ildə Podıyi Milli Parkı qurulmuşdur.

2000-ci ilin 1 yanvarında Die çayının Avstriya sahilində *Tayatal Milli Parkı* qurulmuşdur.

## Flora və fauna
Milli park zəngin bitki örtüyünə və heyvanlar aləminə sahibdir. Milli parkın onurğa sütunu onu yarıdan bölərək 220 m dərinliyində kanyon bənzəri dərə əmələ gətirən və Vranovdan Znojmaya axan Die çayıdır. Kanyonun kənarı təbii meşələrlə örtülüdür. Qərb hissədə suyun altında ağcaqayın ağaclarının qalıqları ilə küknar, porsuqağacına rast gəlmək olar. Daha sonra bu meşə palıd-vələs, daha sonra yalnızca palıq meşəsi ilə əvəz olunur. Ərazidə Podıyi üçün xarakterik olan nadir ağac və kol növləri də bitir. Məsələn, meşə albalısı, adi zoğal, dovşanalması, ardıc və s. İnversiya bölgələrində Alp qızılgülü, dağ ağcaqayını tapmaq olar. Milli parkın daha isti hissəsi olan cənub-şərqdə bu bitki növləri bitir: lantana başınağacı, adi canavargiləsi, *Quercus dalechampii* palıdı, şotland qızılgülü və fransız qızılgülü. Nadir və endemik növ olan Hardeq quşarmudu dünyada ancaq Çexiya-Avstriya Die dərəsində bitir.

## Qalereya

Hardegg, Dyje, Rakousko.JPG
Naradoni park - Czech Republik.JPG
Národní park Podyjí Dyje Nationalpark Thayatal 2013 10 a.jpg
Podyji.jpg
PodyjiBramborik.jpg
Podyjí, podél cesty Jaroslava Krejčího (17).JPG
Podyjí, podél cesty Jaroslava Krejčího (15).JPG


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Milli park haqqında şəkillər 
* Turist bələdçisi
* Podıyi MP haqqında video
Ozzi Osborn

**Ozzi Osborn** (; əsl adı — **Con Maykl Osborn**, ; ) — ingilis vokalist, bəstəkar, Black Sabbath qrupunun üzvü və yaradıcılarından biri. Hard rok və heavy metal musiqi üslublarının yaranmasına xeyli təsir etmişdir. Uğurlu karyerası və şöhrəti ona qeyri-rəsmi "heavy metalın xaç atası" titulunu gətirmişdir.

## Həyatı
1948-ci ildə Marston Green şəhərində anadan olub. Atası Cek Osborn, General Motors firmasında işləyirdi. 9 ailə üzvü ilə birlikdə yaşayan Ozzi, məktəb illərində uğur qazana bilmirdi, müəllimləri onun digər şagirdlərdən daha zəif olduğunu və dərslərə önəm vermədiyini düşünürdülər. 14 yaşlı Ozzi "Beatles" ın sayəsində rok ilə tanış oldu. 15 yaşında olarkən məktəblə yollarını ayırdı və iş həyatına qoşuldu. İlk musiqi qrupunu da bu illərdə, "Birchfield Road School" da təhsil alan dostu Tony Lommi ilə yaratdı. Bass gitarist Geezer Butler, qrupa rejissor Mario Bavanın qorxu filmi olan Black Sabbath’ın adını verməyi təklif etdikdə qrup üzvləri də bu təkliflə razılaşdı. Beləliklə, 20-ci əsrin məşhur rok qruplarından biri yaranmış oldu.

## Karyera
Ozzi, 1970-ci illərin əvvəllərində Black Sabbathın aparıcı vokalisti kimi zirvələrə qalxdı. İlk albomların uğurları 1971-ci ildə Master of Reality, 1973-cü ildə Volume 4, 1973-cü ildə Sabbath Bloodly Sabbath ve 1976-cı ildə Sabotage ilə də davam etdi. Lakin qrupun uğurları, 1976-cı ildə Technical Esctasy ilə zəifləməyə başladı. Technical Esctasy, Black Sabbath’ın Amerika siyahılarında ilk 50 yerə daxil olmayan albomu olmuşdu və bundan sonra qrupdaxili problemlər artmışdı. Ozzi 1977-ci ilin oktyabrında, Black Sabbath ilə yollarını ayırdığını bildirdi. Lakin son albom olan Never Say Die! komandasında yer aldı. 1979-cu ilin sonunda, narkotik maddə istifadəçisi olduğu və qrup üzvləri ilə yaşadığı problemlərdən dolayı qrupdan qovuldu. Onun, ağır metalın inkişafına təsir edəcək səsi var idi. Qrupdan ayrıldıqdan sonra, Ozzi uğurlu solo karyerasına başladı. 2013-cü ildə "13" albomunu yazdırarkən bəzi hallarda Black Sabbath-la birgə çalışmalı oldu. O, 11 studiya albomu buraxdı, onlardan ilk 7-si ABŞ-də multi platinium sertifikatı ilə mükafatlandırıldı. Osbornun əzmi ve uğurları ona "Ağır Metalın xaç atası" qeyri-rəsmi ləqəbini qazandırdı.

## Albomlar

#### Studiya albomları
* 1980 Blizzard of Ozz
* 1981 Diary of a Madman
* 1982 Speak of The Devil
* 1983 Bark at the Moon
* 1986 The Ultimate Sin
* 1988 No Rest for the Wicked
* 1991 No More Tears
* 1995 Ozzmosis
* 1998 The Ozzman Cometh
* 2001 Down to Earth
* 2007 Black Rain
* 2010 Scream
* 2010 Life Won't Wait
* 2013 13

##### Konsert albomları
* Live At Budokan (2002)
* Live & Loud (1993)

##### Yığma albomlar
* 1989 Best of Ozz
* 1990 Ten Commandments
* 1997 The Ozzman Cometh
* 2003 The Essential Ozzy Osbourne

##### Extended Play (EP) albomlar
* Mr. Crowley Live EP (1980)
* Just Say Ozzy (1990)
* Dreamer EP

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* rəsmi veb-saytı
Don Kinq

**Donald** **"Don"** **Kinq** - boks promouteri.

## Fəaliyyəti
Don Kinq 1970-ci illərdən etibarən boksda ən görkəmli promouterlərdən sayılır. Müxtəlif vaxtlarda Lennoks Lüis, Mayk Tayson, Evander Holifild, Roy Cons və digər məşhur boksçular onun himayəsində olublar.

## İstinadlar
Filogenetika

**Filogenetika** və ya **filogenetik sistemləşdirmə** — müasir və nəsli kəsilmiş  canlılar arasında, təkamül üzrə mövcud olan qarşılıqlı əlaqələri müəyyənləşdirən və identikləşdirən bioloji sistemləşdirmə sahəsidir. Təkamül nəzəriyyəsi iddia edir ki, individlər və ya növlər arasında olan oxşarlıq, əksər hallarda onların eyni mənşəli olmalarına və ya əcdadlarının eyni olmasına işarədir. Buna görə də, filogenetika ilə müəyyən edilən qarşılıqlı əlaqələr, adətən bioloji növün filogenezini və təkamül tarixini təsvir edir. Filogenetik taksomaniya filogenetikadan yaransa da, onun məntiqi davamı deyil. Filogenetik taksomaniya orqanizmlərin təkamül münasibətlərinin səviyyəsi üzrə təsniləşdirilməsi ilə məşğul olur.

## Filogenetik ağac

Sistem taksonlar arasındakı qarşılıqlı əlaqəni təsvir edir və canlı orqanizmlərin təkamül tarixini başa düşməyə imkan verir. Alimlər tarixi göstəricilər əsasında həyatın tarixi barədə hipotez, fərziyyə və modellər hazırlayır.Filogenetikada təkamül üzrə növlər arasındakı qarşılıqlı əlaqə filogenetik ağac adlanan qrafiklə vizual şəkildə təsvir olunur.

Filogenetik ağac nümunəsi
* Qovşaq: taksomonik vahidi göstərir. Bu həm mövcud olan qrup, həm də  onun əcdadı ola bilər.
* Budaq: taksonlar arasında qarşılıqlı əlaqəni müəyyən edir
* Topologiya: ağacın budaqlanması qaydası:
* Budağın uzunluğu: taksonlar arasında baş vermiş dəyişiklikləri sayını göstərir
* Kök: baxılan orqanizmlərin hamısının əcdadı
* Miqyas: orqanizmlər və ya genlərin ardıcıllığı arasındakı fərqlər
* Klada:  iki və ya daha artıq takson və ya DNT-si özünün əcdadını və ondan törəyən bütün nəsilləri özündə ehtiva edən qrup.
* Operativ taksonomik vahid (ОТЕ, OTU): aparılan tədqiqatın mefəssəlliyi, məs., fərd, növ, cins və ya bakteriya xətti.
Statistik önəmlilik

**Statistik önəmlilik** — analiz olunan parametrin sırf təsadüfi yaranması ehtimalının çox kiçik olmasını göstərir. Bu göstərici önəmlilik testi ilə yoxlanılır. Əgər sıfır hipotezi həqiqətən doğru olarsa, onda statistik önəmlik onu redd etmək üçün qərar qəbuletmə ehtimalı kimi təyin olunur. Həll zamanı p qiyməti təyin olunur. Əgər p önəmlilik səviyyəsindən aşağı olarsa onda sıfır hipotezi inkar edilir.
Önəmlilik səviyyəsi α ilə işarə olunur. Ən geniş yayılmış önəmlilik səviyyələri 10%, 5%, 1%, və 0,1%-dir. Əgər p-nin qiyməti α-səviyyəsindən aşağıda yerləşərsə onda sıfır hipotezi redd olunur. Belə nəticələr satistik önəmli adlanır. Əgər hadisənin mində birində təsadüfi baş verirməsi deyilirsə, onda nəzərdə tutulur ki, önəmlilik səviyyəsi 0,1%-dir. α-səviyyələrinin üstün və mənfi cəhətləri vardır. α-dən aşağıda alternativ hipotezin doğru olmasına inam verilir, bununla bərabər sıfır hipotezini redd etməmək üçün böyük risk var. Bununla onun statistik gücü aşağı düşür.

## Tətbiq sahəsi
Önəmlilik testi texnoloji proseslərin eksperimentlərin planlanması üsulu ilə araşdırılmasında geniş istifadə olunur. Burada tətbiq olunan önəmlilik testinin məqsədi ən kiçik kvadratlar üsulu ilə əldə olunmuş →polinominal asılılığın verdiyi qiymətlərin ölçmədən əldə olunmuş qiymələrdən meyillənməsinin disperisya analiznin köməyi ilə qiymətləndirməkdən ibarətdir. Bunun üçün polinomla hesablamadan yaranan dispersiyanın (\sigma_1^2) təkrar sınaqlardan alınmış qiymətlərin verdiyi dispersiayadan (\sigma_2^2) nə dərəcədə fərqlənməsi göstərilir. Nəticədə hər iki satandart meyillənmənin qiymətlərinin nisbəti α-ya uyğun F-qiyməti (F-testi) ilə müqayisə edilir. Alınan nisbət F-qiymətindən kiçik olduqda onda parametrlərin verilmiş prosesə təsirinin önəmli olduğu, yəni təsadüfi olmadığı sübut olunur. Əks halda alınan nəticəyə inam aşağı olur.

## Mənbə
* Əliyev, R. R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, II hissə, 2012.423 s.
Standart meyillənmə

**Standart meyillənmə** və ya **orta kvadratik meyillənmə** — ehtimal nəzəriyyəsində və statistikada təsadüfi dəyişənlərin səpələnməsi üçün istifadə olunan ən geniş yayılmış göstəricidir. Təsadüfi dəyişənin vahidində ölçülür. Qiyməti dəyişənin (parametrin) dispersiyasının (σ2) kökünə bərabərdir. Standart meyillənmədən orta arifmetik qiymətlərin satandart xətalarının hesablanmasında, inam intervallarının təyinində, hipotezlərin statistik yoxlanmasında, təsadüfi dəyişənlər arasında xətti asılılıqların ölçülməsində istifadə olunur. Standart meyillənmə s ilə işarə olunur və belə hesablanır:

: 
s = \sqrt{\frac{n}{n-1} \sigma^2} = \sqrt{\frac{1}{n-1} \sum_{i=1}^n{(X_i-\bar{X})^2}}


burada, x_i seçmənin i-ci elementidir, \bar{X}- seçmənin ədədi ortası, n- seçmənin həcmidir. \bar{X}- aşağıdakı düsturla hesablanr:

\bar{X}= \frac{1}{n} \sum_{i=1}^n{X_i}

Seçmə dedikdə aparılmış ölçmələrin içərisindən statistik analiz üçün qrup şəklində seçilmiş ölçülər nəzərdə tutulur. Seçmə təsadüfi, sistematik və ya qarışıq (random) üsullarla aparıla bilir.

## Mənbə
* Əliyev, R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, I hissə, 2012.427 s.
* Şahbazov, Ə. Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika: ali məktəblər üçün dərslik / red. M. Bunyatov. Bakı: Maarif, 1973. 577s.

## İstinadlar
Amerika Anestezioloqlar Cəmiyyəti

**Amerika Anestezioloqlar Cəmiyyəti** () — 1905-ci ildə təsis edilmiş cəmiyyət.

## Həmçinin bax
* ASA təsnifatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Statistik analiz

**Statistik analz** — riyazi statistikanın bölməsi olub, texnoloji proseslər haqqında əldə olunan statistik verilənlərin emalı üçün istifadə olunur. Eksperimentlərin nəticələrinin dəyərləndirilməsi riyazi statistikanın köməyi ilə qoyulmuş hipotezin yoxlanmasına əsaslanır. Məsələn, müxtəlif sınaq şəraitində iki, bir-birindən asılı olmayan müxtəlif tədqiqatçılar tərəfindən eyni parametrin ölçülməsindən alınan nəticələrin üst-üstə düşməsini yoxlamağı buna aid etmək olar. Hər iki ölçmə sırası üçün hesablanan orta qiymət və disperisya məlum olduqdan sonra onlar haqqında nə fikir yürütmək olar? Bu sualın cavabını ölçmə xətasını nəzərə almaqla ehtimalla vermək olar. Yoxlanılan hipotez eksperimentlərin təsviri üçün istifadə olunan fiziki modelin tətbiqinin düzgünlüyü ilə bağlanıla bilər. Model, ölçülən parametrlər arasında funskional asılılığı nəzəri deyə bildiyi üçün eksperimental asılılıqların statsitik analizi bu modelin düzgünlüyü aşkar etməyə imkan verir. Burada nəticə çıxarmaq üçün qoyulmuş hipotezin ödənilməsi və ya ödənilməməsi şərtlərindən asılı olaraq, özündə müxtəlif statistik meyyarları cəmləşdirən ehtimal yanaşmaya əsaslanır. İstənilən halda aparılmış eksperimentlərin sayəsində konkret ehtimallar hesablanır. Ona görə də, ehtimal meyyarlarına söykənən statsitika konkret cavab vermir.

Normal paylanmış x parametrinin x1, x2,….., xn qiymətlərindən ibarət nəticəyə baxaq. xort=x0 hipotezi yoxlanılır. Burada xo ölçülən parametrin verilmiş qiymətidir, ya hesabi yolla, ya cədvəllərdən seçilir. xor eksperiment nəticələrinin ədədi ortasıdır. Bu iki qiymətin bir-bri ilə yoxlanması zamanı alınan fərqin təsadüfi olaraq ölçmə zamanı yaranan xətaların səbəbkar olması ehtimal artır. Ona görə də, bunun üçün işlənmiş xüsusi üsullardan istifadə olunur. Bunlardan biri Student paylanması və ya Student meyyarıdır.
Nəzəri və eksperimentlərdən alınmış orta qiymətlərin dispersiyaya (siqma) nisbəti Studen meyyarı (t) ilə səciyyələndirilir:


t = \frac{\overline X - m}{s_X / \sqrt{n}}


Student meyyarı bu iki qiymətin bir-birindən meyillənməsinin həddini dəyərləndirməyə imkan verir. Bunun üçün →inam intervalından istifadə olunur. İnam intervalı ediləbiləcək xətanın ehtimalına (α) əsaslanır. α-nın qiyməti böyüdükcə inam intervalının da qiyməti böyüyüyr. Əgər hesablanmış t qiyməti inam intervalına düşürsə, onda xor və x0 qiymətlərinin  ehtimalı ilə üst-üstə düşməsi hipotezi təsdiq olunur, əks halda hipotez qəbul edilmir.
Student meyyarı təsadüfi təsirlərlə müşayiət olunan proseslərin tədqiqi və onların statistk analizində geniş tətbiq olunur. Onun qiyməti xəta ehtimalı α-dan və dispersiyanın hesablanması üçün istifadə olunmuş sınaqların sayından asılı olaraq cədvəl şəklində verilir.

## Mənbə
* Əliyev, R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, I hissə, 2012.427 s.
* Şahbazov, Ə. Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika: ali məktəblər üçün dərslik / red. M. Bunyatov. Bakı: Maarif, 1973. 577s.
Sıfır hipotezi

**Sıfır hipotezi** — statistikada seçilmiş təsadüfi verilənlərin paylanma ehtimalının yoxlanmasıdır. Çox vaxt sıfır hipotezi kimi araşdırılan parametrlər arasında asılılığının və ya korrelyasiyanın olmaması, iki və daha artıq seçimlərdəki qiymətlərin fərqli olmaması götürülür. Elmi araşdırmalarda hipotezin yoxlanması onun mövcud olmamasını, daha doğrusu onun mövcud parametrlərlə əlaqədə olmamasını sübur etməyə gətirilir. Bu halda başqa hipotez- sıfır hipotezini inkar edən konkurent hipotezdən istifadə edilir.

## Mənbə
* Əliyev, R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, I hissə, 2012.427 s.
* Şahbazov, Ə. Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika: ali məktəblər üçün dərslik / red. M. Bunyatov. Bakı: Maarif, 1973. 577s.

## İstinadlar
Peçoylar

**Peçoylar** (beçoylar) — Orta əsrlərdə Macarıstan ərazisində yaşamış müsəlman-türk xalqı.

Bəzi tədqiqatçılar peçoyları türklərin oğuz qrupuna aid edilən peçeneqlərdən (əksər tarixi ədəbiyyatlarda "beçene" və ya "beçeneq" kimi işlədirilir) sayır. Bir qism tədqiqatçılar isə peçoyları hun tayfalarının bir qolu hesab edir. Türkiyəli tarixçilər isə peçoyları nə hunlara, nə də peçeneqlərə aid etmədən Peç şəhərinin əhalisi ("peçoy" və "peçevi" sözlərinin ərəb əlifbası ilə eyni cür yazılmasını əsas gətirərək) kimi Anadoludan köçmüş osmanlı türklərindən sayır.

Peçoylar barədə dövrümüzə qədər gəlib çatmış yeganə tarixi sənəd məşhur türk səyyahı Övliya Çələbinin "Səyahətnamə" əsəridir. Övliya Çələbi peçoylara XVII əsrin ortalarında Macarıstan ərazisində rast gəlmişdir.

Övliya Çələbi Səyahətnaməsində Macarıstan ərazisindəki Peçoy şəhəri haqqında:

Azərbaycanın indiki Ağsu rayonu ərazisindəki Bico kəndinin adının etimologiyası ilə bağlı versiyalardan biri də bu adın peçoy tayfalarının adından götürülməsidir.

## Dilləri

## Mədəniyyət

## Mənbələr
#Günümüz türkcesiyle Evliya Çelebi Seyahetnamesi, Hazırlayan:Seyit Ali Kahraman, 6.kitab, 2.cilt, Yapı Kredi Yayınları-2010, 784 s.
#"Ədəbiyyat və İncəsənət" qəzeti, 27 dekabr, 1985-ci il, №52 (2157)
#Bəxtiyar Tuncay "Qafqaz albanlarının dili və ədəbiyyatı" Bakı: Qanun Nəşriyyatı-2010, 368 səh.
#Əzizxan Tanrıverdi "Kitabi-Dədə Qorqudun söz dünyası" Bakı-2006, 471 s.

## İstinadlar
Ən kiçik kvadratlar üsulu

thumb|313x313px
**Ən kiçik kvadratlar üsulu** — reqressiya analizinin əsas üsullarından biri olub, təsadüfi xətalar daşıyan naməlum qiymətlərin analizi üçün istifadə olunur.  Maşınqayırmada ölçmədən əldə olunmuş qiymətlər əsasında verilmiş prosesin modelləşdirilməsində bu üsul böyük əhəmiyyət daşıyır. Prosesin gedişinə müdaxilə etmədən, yəni ona qara qutu kimi baxmaqla onun giriş parametrlərinin dəyişməsi sayəsində çıxış göstəricilərində baş verən dəyişmələr, bu üsulun köməyi ilə emprik olaraq müxtəlif tərtibli polinomlar şəklində riyazi təsvir oluna bilirlər. Digər tətbiq sahəsi verilmiş mürəkkəb funksiyanı daha sadə funksiyalarlara əvəz  etməkdir. 

## Mahiyyəti
Ən kiçik kvadratlar üsulunun mahiyyəti onun adından göründüyü kimi ölçmə nəticəsində əldə olunan qiymətlər və gözlənilən qiymətlər arasındakı fərqin (xətanın) kvadratının minimal olmasına əsaslanır. Yaxınlaşma zamanı funksiyanın modelini elə seçirlər ki, onun verdiyi qiymətlər ilə ölçmə nəticəsində alınmış qiymətlər arasında olan fərqlər kvadratlarının cəmi də minimum olsun. 

Tutaq ki, x — m naməlum parametrlərin toplumdur,f_i(x), i=1, \ldots, n, n>m isə bu toplumların funksiyalar cəmidir. Məslənin həlli ona gətirilir ki, x-in qiymətlərinin təyini zamanı bu funksiyaların qiymətləri y_i-in verilən qiymətlərinə yaxın olsun. Əslində  
f_i(x)=y_i, i=1, \ldots, n tənliklər sisteminin elə həlli axtraılır ki, onun sağ və sol tərəfləri maksimal yaxınlaşsınlar. Ən kiçik kvadratlar üsulu ona gətirir ki, sağ və sol tərələrinin arasındakı meyillənmənin kvadratlarının  |f_i(x)-y_i| yaxınlaşması baş versin. Beləliklə ən kiçik kvadratlar üsulunu aşağıdakı şəkildə yazmaq olar:

: \sum_i e^2_i=\sum_i (y_i-f_i(x))^2 \rightarrow \min_x.

Tənliklər siiseminin həlli varsa, kvadatların cəmi sıfıra bərabr olacaq və tənliklər sistemlərinin həlli analitik və ya ədədi üsullarla aparıla bilər. Əgər sistem təyin olunandırsa, yəni asılı olmayan tənliklərin sayı axtarılan dəyişənlərin sayından çoxdursa, onda sistemin dəqiq həlli mövcud deyil. Bu halda ən kiçik kvadratlar üsulu y və f(x) vektorlarnın maksimal yaxnlaşması və meyillənmənin (e) sıfıra yaxınlaşmasına imkan verən hər hansı optimal x-vektorunun tapılmasına imkan yaradır.

## Mənbə
*Линник Ю. В. Метод наименьших квадратов и основы математико-статистической теории обработки наблюдений. — 2-е изд. — М., 1962. (математическая теория)
Hoba meteoriti

**Hoba** () dünyada tapılmış ən ağır meteoritdi (çəkisi 60 tondan çoxdu). O, Afrikanın cənub-qərbində Namibiyada "Hoba West" fermasında saxlanılır, həmçinin meteorit elə bu əraziyə düşmüşdü. Bu meteorit Yer üzündə ən böyük təbii mənşəli dəmir parçasıdır.

## Tapılması

66 tonn ağırlığında və 9 m³ həcmində olan bu dəmir meteorit hələ ibtidai zamanlarda planetə düşüb. Onu 1920-ci ildə Namibiyanın Qrotfonteyn şəhərində tapmışdılar. Hoba adını elə aşkar olunduğu "Hoba West" fermasına görə aldı. Onu tapan fermerin sözlərinə görə, o, bu meteoritə sahəni şümlayanda rast gəlmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Meteorit təxmini 80 min il öncə Yer üzünə düşmüşdü. Nə zərbə kraterinin, nə də başqa düşmə izləri olmadığından, bu meteoritin tapılması sırf təsadüf nəticəsində baş verib. Fərziyəyə görə, atmosfera meteoritin düşməsini yavaşlatmışdır, buna görə də enerji və böyük tullantılar daha olmadı. Meteoritin daha bir maraqlı nəticəsi ondadır ki, o, nisbətən hamar və düz səthə malikdir. Hoba sıx metal quruluşa sahibdir, ölçüsü 2,7×2,7×0,9 metrdir. O, 84 % dəmirdən və 16 %-dən az kobalt qarışığı olan nikəldən ibarətdir. Meteoritin yuxarısı dəmir hidroksidlərlə örtülmüşdür. Kristal quruluşu baxımından "ataxit" nikeli ilə zəngindi.

Meteoritin çəkisi heç vaxt çəkilməmişdi. Hesab edirlər ki, onun Yer kürəsinə düşən zaman ilkin kütləsi təxminən 90 ton təşkil edirdi. 1920-ci ilin hesablamalarına görə onun kütləsi hardasa 66 ton idi, amma eroziyaya, elmi tədqiqatlara və vandalizmə görə Hobanın çəkisi 60 tona düşdü.

## Mühafizə
Unikal meteorit vandalizmdən qorumaq üçün o zamankı Cənub-Qərbi Afrika hökuməti (indiki Namibiya) 1955-ci ilin martında meteoriti milli abidə elan edib. 1985-ci ildə Rossing Uranium Ltd. şirkəti meteoritin qorunması üzrə tədbirlərin gücləndirilməsi üçün Cənub-Qərbi Afrika hökumətinə vəsait ayırmışdı. 1987-ci ildə Hoba West fermasının sahibi öz torpağlarını dövlətə bağışlamışdı. Bundan sonra ölkə buranı turistik zona elan etdi. Hər il meteoritə baxmaq üçün minlərcə turist Namibiyaya toplaşır. Vandalizm aktları artıq demək olar ki yox olub.

## İstinadlar
Su axtaran (film)

**Su axtaran** (; ) — Senarisi Andrey Anastasios tərəfindən yazılan, rejissorluğu Rassel Krou tərəfindən edilən dram və müharibə janrında çəkilmiş film. Film Avstraliya, Türkiyə və ABŞ tərəfindən 2014-cü ildə birgə istehsal edilmişdir. Filmdə hadisələr 1919-cu ildə Türkiyənin Gelibolu yarımadasında gerçəkləşir. Avstraliyalı fermer Birinci Dünya müharibəsində həlak olmuş övladlarının meyidlərini vətəninə aparmaq məqsədilə onların axtarışına başlayır. Bunun üçün olduqca uzun məsafə qət edərək Türkiyəyə çatır. Bütün bunlarla yanaşı o, ağlına da gələ bilməyəcəyi yerdə yeni ümid tapır.

## Rollarda
Rassel Krou: Connor

Olga Kurylenko: Ayşə

Dylan Georgiades: Orxan

Yılmaz Ərdoğan: Mayor Həsən

Cem Yılmaz: Çavuş Camal

Jai Courtney: Müstəntiq Cyril Hughes

Ryan Corr: Arthur Connor

Jacqueline McKenzie: Eliza Connor

Isabel Lucas: Natalia

Mert Fırat: Leytenant Mil

Daniel Wyllie: Kapitan Charles Brindley

Damon Herriman: Ata McIntyre

Megan Gale: Fatma

Deniz Akdeniz: İmam

Steve Bastoni: Ömər

James Fraser: Eduard Connor

Ben O'Toole: Henry Connor

Robert Mammone: Mayor Demergelis

Mehmet Emin Kabakçı: Whirling Dervish

Salih Kalyon: Həkim İbrahim

## Faktlar
Film əvvəlcədən Avstraliyada çəkilişləri olacağı bilinirdi. İlk dəfə filmin ssenaristi Andrew Knigt filmin rejissoru Russell Croweye bir sənəd imzalatdırıb. Film 2 dövlət istehsalıdır. Filmin çəkilişləri 2 dekabr, 2013 ildə Avstraliyada başladı.

## Mükafatlar
Film 5 dəfə "Ən Yaxşı Film" nominariyasına layiq görülüb. Rassel Krou, Yılmaz Ərdoğan, Jacqueline McKenzie, Matt Villa, Christopher Kennedy, Tess Schofiels, David Booth, Prue Fletcher, Adam Paschke, Andrew Mason, Troy Lum "Ən yaxşı aktyor" mükafatı alıb. Ssenarist Andrew Anastasios'a ən yaxşı ssenariyə görə mükafat verilib.

## Həmçinin bax
* Avstraliya filmlərinin siyahısı
* ABŞ filmlərinin siyahısı
* Türkiyə filmlərinin siyahısı

## İstinadlar
Kirirom Milli Parkı

**Kirirom Milli Parkı** () — Kambocada yerləşən milli park. Milli parkın böyük hissəsi Kambocanın Kamponq Speu bölgəsinin Pnom Sruoç rayonunda yerləşir, az qismi isə Koh Konq bölgəsindədir.

## Əfsanə
"Kirirom" sözünün mənası "Xoşbəxt Dağ" deməkdir. Bu ad 1930-cu illərdə Kral Monivonq tərəfindən verilmişdir. Bu bölgənin keçmiş adı Pnom Vorvonq Sorvonq idi və bu ad iki eyni adlı təpədən götürülmüşdür. Kamboca əfsanəsinə görə Vorvonq və Sorvonq iki qəhrəman və ziyalı qardaş idilər.

## Haqqında
Milli park Kardamon dağlarını əhatə edir. Milli park paytaxt Pnompendən 112 km uzaqlıqdadır.
Dəniz səviyyəsindən 675 m hündürlükdə yerləşən milli park Kambocanın ilk milli parkıdır. Burada bir çox turistik cığır, şəlalə, göl yerləşir və bir zamanlar kxmerlər tərəfindən sığınacaq kimi istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Protectedplanet-də məlumat
Tina Törner

**Tina Törner** (; ) — amerikalı müğənni, rəqqas, aktrisa və yazıçı. "Rok-n-Roll kraliçası" kimi tanınan Törner solo ifaçı kimi uğurlu karyerasına başlamazdan əvvəl Ike & Tina Turner Revue qrupunun aparıcı müğənnisi kimi tanınıb. Tina Törner eyni zamanda moda ikonu olaraq da məşhurlaşmışdır.

## Həyatı
Əsil adı Anna Mae Bulok olan Tina Törner, 1939-cu ilin 26 noyabr tarixində ABŞ-nin Tennessi ştatında yerləşən kiçik Natbuş şəhərində anadan olmuşdur. Sent-Luis şəhərində yerləşən gecə klublarında səhnəyə çıxmağa başlayan Tina Törner sonralar evlənəcəyi gitarist İka Turner tərəfindən kəşf edilmişdir. 1956-cı ildə İka Turnerin yaratdığı qrupa vokalist olaraq qoşulması çütlüyün arasında olan münasibəti evliliyə qədər aparmışdır.

İka Turnerin irrasional hərəkətləri səbəbindən çütlük 1975-ci ildə ayrılır. 1975–1983-cü illər aralığında fəaliyyəti istədiyi kimi alınmayan Törner, 1983-cü ildə *Capitol* adlı albom şirkəti ilə müqavilə imzalayır. Al Qreen tərəfindən məşhurlaşdırılan *Let's Stay Together* mahnısını ifa etməsi Törnerin məşhurluğunun artmasına səbəb olur və *İngiltərə Top 10* sinql arasına girməyi bacarır. *What's Love Got to With It* sinqli İngiltərə musiqi siyahılarında III yeri tutsa da ABŞ-də liderlik əldə edir.

Bu mahnında yer aldığı albom Ən yaxşı albom və Ən yaxşı qadın pop vokalist nominasiyalarında sahibinə 2 Qremmi mükafatı qazandırır. 1984-cü ildə Tina Törner *Mad Max Beyond The Thunderdome* adlı filmdə rol almağı qəbul edir. Törnerin növbəti hiti *We Don't Need Another Hero* adlı sinql olur və mahnı *Mad Max Beyond The Thunderdome* adlı filmdə istifadə edilir. Növbəti il keçirilən yardım kompaniyasına dəstək məqsədilə Mik Ceker ilə duet oxuyan Tina Törnerin məşhurluğu dünya səviyyəsinə çatır.

Çətin bir uşaqlıq və gənclik dövrü keçirdiyini verdiyi mübahisələrində və görüşlərində tez-tez xatırladan müğənni 1985-ci ildə özünün avtobioqrafiyasını yazır və 1993-cü ildə ona dünyü miqyasında məşhurluq gətirən *What's Love Got to Do With It* sinqlı üçün film çəkilir. 2013-cü ildə Ervin Bax ilə evlənən Tina Törner İsveçrə vətəndaşlığını qəbul edir və bu ölkəyə yerləşir. Törner ömrünün sonuna qədər Sürix yaxınlığında yerləşən kiçik Küsnaxt qəsəbəsində yaşayıb.

## Albomlar

### Studio albomları
* *Tina Turns the Country On!* (1974)
* *Acid Queen* (1975)
* *Rough* (1978)
* *Love Explosion* (1979)
* *Private Dancer* (1984)
* *Break Every Rule* (1986)
* *Foreign Affair* (1989)
* *Wildest Dreams* (1996)
* *Twenty Four Seven* (1999)
* *Beyond* (2009)
* *Beyond Children* (2011)
* *Beyond Love Within* (2014)

### Konsert albomları
* *Tina Live in Europe* (1988)
* *VH1 Divas 1999* (2000)

## Filmlər

## Həmçinin bax
* GoldenEye (mahnı)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* **[http://www.tinaturnerfanclub.eu tinaturnerfanclub.eu — fan sayt]**
* **[http://www.grammy.com/awards/27th-annual-grammy-awards 27-ci Qremmi mükafatının qalibləri]**
* **[http://tinaturnerblog.com Tina Törner barədə bloq]**
Heçliyə sıçrayış (roman)

**Heçliyə sıçrayış** () — Aleksandr Belyayev tərəfindən elmi-fantastika janrında yazılmış roman. Əsərdə bir qrup qərbli kapitalistin kommunizm inqilabından qaçmaq macəralarından bəhs olunur. Kapitalistlər qəti qərar çıxarırlar ki, Yer planetində onlara xilas yoxdu. Odur ki, kapitallarının köməkliyi ilə kosmik gəmi — *Nuhun gəmisi* -ni tikdirərək kosmosa qaçırlar. Siolkovskinin ideyalarına əsaslanan və Venera planetində baş verən macəralar olduqca maraqlı və düşündürücüdür.

Yazıçı bu əsəri nəşriyyata ona ad vermədən təqdim edib. Üzərində çox düşünsə də romanı adlandırmaqda çətinlik çəkib. Nəşriyyatda romanı adlandırmaq üçün hətta mükafat da təyin edilib. Buna baxmayaraq elə yazıçının özü əsəri adlandırmağa müvəffəq olub. Əsər ilk dəfə 1933-cü ildə *Gənc qvardiya* nəşriyyatında reaktiv texnika, planetlərarası məlumatlar və stratosferin fəthi üzrə böyük sovet alimi professor N. A. Rıninin ön sözü ilə nəş olunur. İkinci nəşr isə K. E. Siolkovskinin ön sözü ilə nəşr olunur.

## Məzmun
İnqilab ərəfəsi. Reaktiv mühərriklər sahəsində tanınmış alim-pasifist Leo Çanderə kapitalistlər təklif edirlər ki, Bolşeviklərlə mübarizə aparmaq üçün kütləvi qırğın silahı hazırlasın. Əks təqdirdə isə onun həyatına böyük təhlükə yaranacaq. Paralel olaraq qərbin bəzi böyük kapitalistləri və aristokratları yaxınlaşan sosial narahatlıqlar və inqilablarla mübarizədə Çanderə təklif edirlər ki, o, kosmik gəmi tikintisini icra etsin və onlar bu planetdən uzaqlaşsınlar. Alim təkliflə razılaşır və ""Nuhun gəmisi" Səhmdar Cəmiyyəti"-nin əsasını qoyur. Bu səhmdar cəmiyyət ulduzlararası səyahəti təmim edəcək bir neçə kosmik gəmi tikintisini üzərinə götürdü.

Kosmosa yüksəldikdən sonra bir çox problemlər yaşayan heyət, Venera planetinə enməli olur. Bəlli olur ki, Venera planeti insanın yaşaması üçün kifayət qədər yaxşı şəraitə malikdir. Onlar müəyyənləşdirirlər ki, burada həyat qaynayır. Müxtəlif canlılar və faydalı qazıntılar kapitalistlərin sərvət ehtirasını yenidən alovlandırır.

Heyət Venerada belə sinfi cəmiyyət yaradır. Qida ehtiyatı tükənən heyətin bəzi üzvləri zəhmət çəkmək istəmir. Bəziləri isə əməkləri sayəsində müəyyən düşərgə yaradır, orada əmək fəaliyyətləri nəticəsində kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurlar. Qruplaşmalar yaranır. Bu müddət ərzində isə məlum olur ki, dünyada zaman çox irəli gedbi və Dünya İnqilabı çoxdan qələbə çalıb. Geri qayıtmaq cəhdləri də macərasız ötmür.

## Mənbə
* **[http://niftiyevibrahim.blogspot.com/2015/04/aleksandr-belyaev-hecliy-scrays.html N. İbrahimin bloqu — Aleksandr Belyaev — Heçliyə sıçrayış]**
Banqalor

**Banqalor**, həmçinin **Benqaluru** (: ಬೆಂಗಳೂರು,) — Hindistanın cənubunda iri şəhər və inzibati mərkəz. Ölkənin cənubunda yerləşən Karnataka ştatının paytaxtıdır, Dəkkən yaylasında yerləşir. Əhalisinin sayına görə Mumbay və Dehlidən sonra Hindistanın üçüncü ən böyük şəhəri  və beşinci aqlomerasiyasıdır.

Bu, Asiyanın ən dinamik inkişaf edən şəhərlərindən biridir və ölkənin ən böyük elmi və sənaye mərkəzidir. Burada maşınqayırma, elektronika, aerokosmik sənaye, telekommunikasiya avadanlıqları və müdafiə sənayesi məhsulları istehsal olunur. Bundan əlavə, informasiya texnologiyaları ilə bağlı çoxsaylı şirkətlərin mövcudluğuna görə Banqalor tez-tez “Hindistanın Silikon Vadisi” adlandırılır. Şəhərdə həmçinin universitet, Hindistan Elmlər İnstitutu və Milli Aeronavtika Laboratoriyası yerləşir. Banqalorun dünya iqtisadiyyatında artan rolunu nəzərə alaraq, “CNN” 2007-ci ildə bu şəhəri “üçüncü dünya ölkələrində biznes aparmaq üçün ən cəlbedici yerlərdən biri” kimi qiymətləndirmişdir.

Müasir Banqalorun banisi 1537-ci ildə bu ərazidə gil qalası tikən və onu Vicayanaqar imperiyasının vilayəti elan edən Yelahanka (indiki Banqalorun ətraf qəsəbəsi) adlı kiçik yaşayış məntəqəsinin yerli vassalı və rəhbəri Kempe Qouda I hesab olunur. Onun varisi Kempe Qouda II yaşayış məntəqəsinin ətrafı boyunca dörd gözətçi qülləsi inşa etdirərək şəhərin sərhədlərini müəyyənləşdirmişdir. Britaniya hakimiyyəti dövründə şəhər sürətlə böyümüş və Hindistanın cənubunda müstəmləkə idarəçiliyinin mərkəzinə çevrilmişdir. 1806-cı ildə burada britaniyalıların hərbi şəhərciyinin salınması şəhərin inkişafına böyük təkan vermiş və ölkənin müxtəlif bölgələrindən çoxlu miqrantın buraya gəlməsinə səbəb olmuşdur. 1947-ci ildə Hindistan müstəqilliyini elan etdikdən sonra şəhərin yerləşdiyi Maysur əmirliyi ştata çevrilmiş, Banqalor isə onun paytaxtı olmuşdur. 1973-cü ildə Maysur ştatının adı Karnataka olaraq dəyişdirilmişdir. Bu gün Banqalor çoxsaylı ali təhsil müəssisələri və elmi-tədqiqat institutları olan sürətlə inkişaf edən bir şəhərdir; savadlılıq səviyyəsinə görə isə Hindistanda ikinci yeri tutur.
## İstinadlar

## Mənbə
* Bangalore Development Authority
* Bangalore Mahanagara Palike 
* Bangalore cyber police 
* Links to various departments
* My Own Private Bangalore: A photo essay by Krishnanand Kamat
* Worlding the City: The Futures of Bangalore
* Bangalore.org Photos and General Information
* Bahqalorun tarixi
Sualtı əkinçilər (roman)

**Sualtı əkinçilər** () - Aleksandr Belyayev tərəfindən 1930-cu ildə elmi-fantastika janrında yazılmış roman.

## Məzmun

Bir qrup xəyalpərəst SSRİ-yə valyuta cəlb etmək və okeanın bəxş etdiyi nemətlərdən istifadə etmək məqsədilə Uzaq Şərqdə sualtı təsərrüfat yaratmaq qərarına gəlir. Sankt-Peterburqdan olan alimlərin etdiyi kəşf nəticəsində hazırlanan kibrit qutusu böyüklüyündə akkumulyator sayəsində bu arzunu həyata keçirmək mümkün olur. Bu enerji mənbəyinin köməkliyi ilə oksigenin okean suyunun elektrolizi ilə alındığı ən müasir sualtı skafandr və akvalanqlar hazırlanıb. Bu kömək edir ki, uzun müddət suyun altında qalmaq mümkün olsun. Batmış yapon gəmisinin korpusundan sualtı evə dam düzəldilir. Qısa müddət ərzində sualtı sahələr, traktorlar və zavodlar yaranır. Yapon brakonyerləri ilə mübarizə üçün isə sualtı səfərbərlik elan edilir. Məsələ isə getdikcə böyüyür və yaponlar sualtı gəmi ilə hücuma keçirlər. Yapon sualtı gəmisi güclü elektromaqnit dalğası ilə məğlub edilir. Ziyankar yapon dəstəsinin başbiləni isə komunizmin tərəfinə keçən dənizçilərə görə özünü harakiri ilə öldürür.

## Təsirləri

Aleksandr Belyayevdən ilham alaraq onun bu *sualtı dünya* ideyasını reallaşdıranlar da tapıldı. Belə ki, 1966-cı ildə Ukrayna  ərazisindəki Tarhankut adlı yarımadada bir qrup dağ mexaniki və texniki və elm adamlarının iştirakı ilə *İxtiandr-66* layihəsi reallaşdırılmağa başlandı. Qısa müddət ərzində həcmi 6 kubmetr olan sualtı evcik hazırlandı və ilkin sakinlərini bağrına basdı. İlkin sakini Aleksandr Haes adlı cərrah olmuşdur. Hadisə ictimailəşdirildikdən və mediada işıqlandırıldıqdan sonra dövlət qurumlarının və dünya ictimayətinin marağını cəlb etdi. *İxtiandr-67* adlı layihə isə Laspi körfəzində 12 metr dərinlikdə həyata keçirildi. Sakinlər bu evdə 2 həftə yaşadılar. Üçguşəli ulduz formasında hazırlanan bu ev, öncəkindən 28 kubmetrlik həcmi və 4 otaqlı olmaqla fərqlənirdi. Sualtı evdə hətta ev heyvanları da təcrübə kimi saxlanıldı. *İxtiandr-68* layihəsi də reallaşsa da, digərlərinə maraq azaldı və tədricən növbəti gələcək layihələr təxirə salındı. Buna baxmayaraq "İxtiandr" layihələri sualtı dünyanın öyrənilməsi üçün böyük təkanverici qüvvə oldu.

## Mənbə

* **[http://niftiyevibrahim.blogspot.com/2014/11/aleksandr-belyaev-sualt-kincilr.html N.İbrahimin bloqu - Aleksandr Belyaev - Sualtı əkinçilər - Александр Беляев - Подводные земледельцы]**