Amabie

— Yapon mifologiyasında əfsanəvi su pərisi. Onun quş dimdiyinə bənzər ağzı və üç ayağı və ya quyruq üzgəci vardır. Əfsanəyə görə, dənizdən çıxaraq ya bol məhsul, ya da epidemiya haqqında peyğəmbərlik edir və insanlara xəstəliklərdən qorunmaq üçün onun şəklini çəkməyi tövsiyə edir.

## Amabie və Amabiko
Amabie amabiko və ya amahiko (, , , , , , ) ilə bağlı olduğu düşünülən bir variant və ya yazılış səhvi hesab edilir.  kimi tanınan bu varlıq da müxtəlif şəkillərdə təsvir olunmuş peyğəmbərlik edən bir məxluqdur. Müxtəlif versiyalarda üç və ya dörd ayaqlı, bəzən bədəninin yuxarı hissəsi olmayan meymuna, daruma kuklasına, quşa və ya balığa bənzədiyi qeyd olunur. Bu miflər adətən taxta çapı şəkilli bülletenlər (kawaraban) və ya əlyazma broşüralar (surimono) vasitəsilə yayılmışdır. Amabie 1846-cı il tarixli çapda təsvir edilmişdir. Amabiko haqqında məlumatın daha əvvələ aid olduğu, yalnız 1844-cü il tarixli əlyazma sənədin tapılmasından sonra məlum olmuşdur.Amabie/amabiko qrupuna daxil edilməyən, lakin eyni xüsusiyyətlərə malik digər  da mövcuddur. Məsələn,  adlı varlıq da bu qəbildəndir.

## Əfsanə
Əfsanəyə görə, amabie Edo dövründə, 1846-cı ilin dördüncü ayının ortalarında (may ayının ortalarında) Hiqo vilayətində (indiki Kumamoto prefekturası) peyda olmuşdur. Dənizdə hər gecə parlayan bir obyekt müşahidə olunurdu. Şəhərin rəsmisi sahilə gedərək bu hadisəni araşdırmış və orada amabie-ni görmüşdür. Rəsmiyə görə, amabie uzun saçlı, quş dimdiyinə bənzər ağızlı, boynundan aşağı isə pullarla örtülü və üçayaqlı bir varlıq idi. O, rəsmi ilə danışaraq özünü amabie kimi təqdim etmiş və açıq dənizdə yaşadığını bildirmişdir. Daha sonra amabie belə bir peyğəmbərlik etmişdir:
İndiki ildən başlayaraq altı il ərzində bol məhsul olacaq. Əgər xəstəlik yayılarsa, mənim şəklimi çəkib xəstələnən insanlara göstərin.

Bundan sonra o, dənizə qayıtmışdır. Bu hadisə taxta çapı bülletenlərində (kawaraban) çap edilərək Yaponiyada yayılmışdır.

## Oxşar yokaylar

Yapon mifologiyasında amabie/amabiko qrupuna aid olmayan, lakin gələcək hadisələr haqqında proqnoz verən başqa varlıqlar da mövcuddur. Bu varlıqlar "digər" yogenju (予言獣, "peyğəmbərlik edən məxluqlar") adlanır. Arie (アリエ) adlı varlıq haqqında məlumat Higo vilayətinin "Aotori-kori" bölgəsində görüldüyü bildirilmişdir. Bu hadisə 17 iyun 1876-cı ildə *Kōfu Nichinichi Shimbun* qəzetində nəşr olunsa da, sonradan başqa bir qəzet tərəfindən təkzib edilmişdir. Amakusa bölgəsinin folklorunda yamavarava adlı varlığın dağlarda dolaşdığına inanılır. Baxmayaraq ki, bu varlıq dənizdən çıxmır, peyğəmbərlik etməsi və üçayaqlı olması amabie ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir. Bundan başqa, fərqli görünüşə malik, lakin gələcəyi proqnozlaşdıra bilən digər yōkai-lər də mövcuddur, məsələn:

* Kudan (件)
* Jinjahime (神社姫, "məbəd şahzadəsi")
* Hōnen-game (豊年亀, "bol məhsul ilinin tısbağası")
* Tısbağa qadın (亀女, Kame-onna)

Qərb mifologiyasında da dəniz məxluqlarının gələcəyi görə bildiyi inanışı geniş yayılmışdır. Buna görə də, bəzi insanlar amabieni bir növ su pərisi hesab edirlər. Digər tərəfdən, amabie xəstəlikləri uzaqlaşdırmaq gücünə malik olduğuna görə, bəziləri onu tanrı hesab edirlər.

## COVID-19 pandemiyası

Yaponiya Səhiyyə, Əmək və Rifah Nazirliyinin "*STOP! Kansen Kakudai – COVID-19*" adlı posteri amabieni təsvir edir. COVID-19 pandemiyası zamanı Yaponiyada amabie populyar mövzuya çevrilmişdir. Məşhur manqa rəssamları (məsələn, Çika Umino, Mari Okazaki və Toshinao Aoki) amabienin rəsmlərini sosial şəbəkələrdə paylaşmışlar. Oroçi Do adlı yokay mövzulu rəsmlər satan sənət dükanının Twitter hesabı ilk dəfə amabienin koronavirusa qarşı "*mübarizə vasitəsi*" olduğunu bildirən tvit paylaşmışdır. Bu tvit 2020-ci ilin fevral ayının sonlarında yayılmışdır. 2020-ci ilin martından etibarən amabie14 adlı Twitter botu amabienin şəkillərini toplamağa başlamışdır. Alimlər bu tendensiyanı araşdırmış və amabienin təsviri olan maskalar və antiseptiklər də istehsal olunmuşdur.

## İstinadlar