open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xul

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Cinsə daxil olan balıqlar əsasən Qara və Xəzər dənizi hövzələrində yayılmışlar. Bu cinsə daxil olan iki növ Şimali Amerikanın Böyük Gölər hövzəsinə də gələ bilmişlər.

## Növləri
Cinsə aşağıdakı növlər daxildir
*  (Eichwald, 1831)
*  (Pallas, 1814)
*  (Pallas, 1814)
*  (L. S. Berg, 1916)

*N. caspius* və *N. pallasi* Xəzər dənizi, *N. fluviatilis* və *N. melanostomus* isə Qara dəniz hövzəsinə aid balıqlardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Elektrikli velosiped

**Elektrik velosipedi** (və ya başqa adlarla **elektrikli velosiped**, **elektriklə işləyən velosiped**) — elektrik mühərriki ilə işləyən velosipeddir. Hal-hazırda dünyada müxtəlif növ elektrik velosipedləri mövcuddur. Elektrik velosipedlərinin hamısında pedala sürmək mümkün olduğundan,, onlar motosikl kateqoriyasına aid edilmir.

Elektrik velosipedləri yenidən doldurula bilən batareyalardan istifadə edirlər. Yüngül mühərrikli velosipedlər 25–32 km/saat sürətlə, daha ağır mühərrikli velosipedlər isə 45 km/saat sürətlə hərəkət edə bilirlər. Bəzi ölkələrdə (məsələn, Almaniya) elektrik velosipedləri ənənəvi velosipedləri əvəz edir. Digər ölkələrdə isə (msəsələn, Çin) elektrik velosipedləri benzinlə işləyən moped və motosiklları əvəz edir.

## İstinadlar
Səs gücləndiricisi

**Amplifikator** (Fransızca: *amplificateur*, qısaca *ampli*), musiqi sistemlərində yüksəldici olaraq istifadə edilir. Cihazlardan (CD player, ikmi) çıxan səs siqnallarını gücləndirərək dəs ucaldıcıya göndərmə vəzifəsini yerinə yetirir. Müxtəlif struktura və bu strukturaya uyğun xüsusiyyətlərə əsaslanan sinifləndirmə mövcuddurr, amma əsl sinifləndirmə tranzistorlu quruluşda olanlar və vakum borulu, yəni əvvəlcədən Azərbaycan dilində istifadə edildiyi formada, lampalı formada olanlar arasındadır. 2 və 4 kanallı olaraq mövcuddur.

Bunlarla birlikdə son illərdə genişlənən hibrid strukturlu forma da vardır. Yəni bunlara əlavə olaraq inteqral formada, giriş/güc ayrı kasadalar halında istehsal olunan ve monoblok formasında əsas formadan əlavə sinifləndirmə mevcuddur.

## Sinifləndirmə
Çıxış kaskadı formasına görə amplifikator sinifləndirmələri bu formadadır

* *Sinif A*: Çıxış kaskadında daim cərəyan olur. Bu səbəblə çox elektrik enerjisi istifadə edir. Bunun qarşılığında ən saf, təmiz səsə sahib olduğu qəbul edilmişdir. Səsdəki maneələr nəzəri olaraq ən aşağı səviyyədədir
* *Sinif B:* Çıxış kaskadları işi sıra ilə yerinə yetirir. Əvvəlcə mənfi , sonra müsbət siqnallar meal olunur.. Bi əməliyyat bugünkü texnologiyalarla o qədər də efektiv olmadığında istifaə edilmir.
* *Sinif AB*: Çıxış kaskadları siqnalların sadəcə yarısından çoxunu emal edir.. Çıxış kaskadları Sinif A-dakı kimi tamamilə cərəyanla təmin olunmur. Buna görə də Sinif A-dakı kimi çox enerji itikisinə səbəb olmur və bu səbəblə ən çox istifadə edilən sinifdir.
* *Sinif C*: Daha çox radio tezliklərin emalı üçün istifadəsiylə tanınmışdır. Emal müəyyən olunmuş siqnal parçalarının emalı ilə xarakterikdir.
* *Sınıf D*: İndiki texnoloji standardlarda hazırlana bilməyən, amma nəzəri olaraq Sinif B-nin sürətləndirilimiş formasıdır.
* *Sinif E*: Kvadrat dalğaları gücləndirir. Sadəcə xüsusi kontrol cihazlarında istifadə edilir.

Bunlarla yanaşı F, G, H sinifləri kimi yeni modellər də vardır. Yuxarıdakı əsas siniflərin birlikdə istifadəsinə əsaslanır. Demək olar ki, hər firmanın özünə məxsus texnoloji yanaşmaları mövcudur.

## Struktur və dizayn
Gücləndiricinin ümumilikdə qızma kimi bir sıra mənfi xüsusiyyətləri olduğu üçün elektronika sektorunda tez-tez qarşımıza çıxan və istiliyi yayma xüsusiyyətinə malik aliminum metalından istifadə edilir. Əsasən bu maddədən hazırlanmış bir xarici təbəqənin istifadəsiylə hazırlanır. Bu həm görünüşü, həm də soyutma xassəsiylə sektroda geniş istifadə edilir. Gücləndiricinin içindəki inteqral və yarımkeçirici maddələr bu xarici kasaya təmsa edəcək şəkildə montajlanır və xarici təbəqə inteqral sxemərlə birlikdə işləyir. Ventilyatora (pər, fan) sahib olan modellər də mövcuddur. Gücləndiricinin soyumasına hava axışı ilə dəstək göstərir.

## İstinadlar
Bərzeşle (İşembay)

**Bərzeşle** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Petrovski kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (İşembay): 30&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Petrovski): 5&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sterlitamak stansiyası): 39&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (82%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Amanzimtoti çayı

**Amanzimtoti çayı** (həmçinin Manzimtoti kimi də  tanınır), Cənubi Afrikanın KvaZulu-Natal əyalətində Adams Misyon adlı şəhərin şimal-qərbindəki qısa bir çaydır və Cənubi Afrikanın Amanzimtoti şəhərindən keçir.

## Etimologiyası
Zulu Kralı Şaka deyilənə görə bu çayın suyundan içdikdən sonra onu "Kanti amanzi mtoti" ,yəni "Şirin su" adlandırdı və vu ad ingilis dilçiləri bu çayı 
Amanzimtoti adlandırmağa başladılar. Lakin isizulu dilində şirin mənasına gələn söz mnandi Şakanın anasının adına bənzədiyindən o 'toti' kəlməsini istifadə etməyi daha uyğun hesab etdi. Həmçinin çayın adı ilə daha bir etimologiyada var. Bu, isiZulu sözü olan 'udoti'-dən 'toti' yaranmasıdır ki, bu söz də "Kirkli su" mənasını verir.

## Tarixi
Çay əvvəllər bataqlıqlarla əhatə olunmuşdur, lakin daha sonra  şəhərinərazisin genişləndirilmə və zibillərin atılması üçün bu bataqlıqlar dolduruldu.İndi bu zibilliklərin üstü örtülmüş idman meydançalarına çevrilmişdir. Çay indi İlanda Vilds təbiət qorğunun bir hissəsi tərəfindən əhatə olunmuşdur.Çay və əhatə etdiyi ərazi indi bir sıra nəsli tükənməkdə olan heyvanlara ev sahibliyi edir və çayın yerləşdiyi ərazinin kiçikliyi nəzərə alınarsa, həddən artıq bio müxtəlifliyə sahibdir.

## Şəkillər


Fayl:Amanzimtoti Lagoon 2.JPG|Amanzimtoti laqunu
Fayl:Amanzimtoti River Ilanda.JPG|Amanzimtoti çayının  İlanda Vilds qoruğundan görüntüsü


## İstinadlar
Apies çayı

**Apies** — Cənubi Afrikanın Pretoriya şəhərindən axan bir çaydır. Onun mənbəyi şəhərin cənubunda yerləşir (Erasmus parkının cənubu) və Pienars Çayına tökülənən qədər şimala doğru uzanır. Çay Afrikada Apiesrivier olaraq tanınır ("Apies" in "kiçik meymunlar" mənasına gəlir). Bu, ərazidəki Vervet meymunlarının çoxluğundan irəli gəlir.

Ndenble adlı Nguni dilində danışa yerlilərin buranı ilk tanıyan şəxlər olduğu deyilir. Onlar bura yerləşən zaman Aba Taşvane adlandırdığı (göz ardı edilən insanlar) Xoisanlara rast gəlmiş və buraya AbaTaşvanenin yeri mənasına gələn "Taşvane" kimi müraciət etmişdirlər. Həmçinin buranı "meymun"a uyğun gələn "Tşvene" kəliməsi ilə də adlandırırlar. Bununla belə hələ də çay kolonistlərin adlandırdığı kimi Apies olaraq tanınır.

## Bəndləri
* Bon Akkord bəndi
* Leeukraal bəndi

## Xarici keçidlər
External links Overview of the Crocodile (West)/Marico Water Management Area 

## İstinadlar
Şah Abbas məscidi (Keşlə)

**Şah Abbas məscidi** və ya **Keşlə məscidi** — Bakı şəhəri Nizami rayonunun Keşlə qəsəbəsində yerləşən tarixi məscid binasıdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Keşlə məscidi xaricdən hər tərəfi 12 metr uzunluğa malik olan kvadrat  formasına malikdir. Məscidin planı Abşeron məscidləri üçün xarakterik olan sxemi təkrarlayır: binanın mərkəzində günbəzlə örtülmüş əsas zal yerləşdirilmiş, onun dörd tərəfində isə zala bitişəntağ-tavan örtüklü kiçik otaqlar tikilmişdir. Həmin kiçik otaqlar planın kvadrat xarakteri almasını təmin edir.

Memar, portalın bölünməsini binanın ümumi həcminin bölünməsi ilə əlaqələndirməyə çalışmışdır. Bunun üçün Abşeron memarların hələ Divanxana binasından məlum olan, bina karnizinin portal çərçivəsinin davamı olması üsulundan istifadə olunmuşdur.

Məscidin planı Mərdəkandakı Tuba Şahi məscidinin (1481) planı ilə oxşarlıq təşkil edir.  Hər iki binanın planında əsas fərq məscidlərin girişinin təşkilindədir. Tuba Şahi məscidində giriş önə çıxarılaraq qabarıq həcm şəklində həll edilsə də, Keşlə məscidinin girişi binanın həcmi daxilində həll edilmiş və şimal-şərq künc otağını təşkil etmişdir.

Binanın dəqiq planlaşdırması onun fasadlarının aydın inşasına uyğundur; Giriş portalı və günbəz tikilinin düz divar səthləri ilə kontrast təşkil edir. Məscidin divarları tsokoldan 60 dərəcə maililikdə əyilmişdir. Portal satə olub, stalaktit yarımtağına malik deyil.

Giriş qapısının üstündə ərəbcə daş kitabə yazılıb. İbadət zalı dörd böyük tağdan ibarətdir. Tağlar məscidin dairəvi formada olan günbəzi ilə qovuşur. Günbəzin aşağı hissəsi 12 guşəlidir. Bu da on iki imama işarə xarakteri daşıyır. Mehrab və minbər yonulmuş sal daşlardan düzəldilib. İki laydan ibarət olan pəncərələrin birinci layı taxta, ikinci layı isə bütöv yonulmuş daşla işlənib. Daşlar kiçik-kiçik dairəvi boşluqlardan ibarətdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Keşlə məscidinin tarixi (Qədim Şah Abbas məscidi) (sənədli film)
* Keşlə qəsəbəsi Şah Abbas məscidi
* Keşlə Şah Abbas Məscidi. Doğma Azərbaycanım verilişi. MMD TV. 2019 (7)
* Keşlə məscidi

* Dörd əsrlik Şah Abbas məscidi təmirdən sonra: iyirmi metr hündürlüyündə yeni minarə ucaldılıb / İTV
Azərbaycan SSR əməkdar artisti

**Azərbaycan SSR əməkdar artisti** () — 28 iyul 1928-ci ildə təsis edilmiş fəxri ad. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət heyətinin qərarı ilə Azərbaycan SSR-də incəsənətin teatr, kino və musiqi sahələrində fərqlənən incəsənət xadimlərinə verilirdi.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR əməkdar artistlərinin siyahısı

## Mənbə
Kişilərdən ibarət şahmat üzrə Azərbaycan və Ermənistan yığma komandalarının görüşlərinin siyahısı

Kişilərdən ibarət şahmat üzrə Azərbaycan və Ermənistan yığma komandaları bir-biriləri ilə cəmi 15 dəfə qarşılaşıblar. Bu oyunların dördü Şahmat Olimpiadası, üçü dünya çempionatı, səkkizi isə Avropa çempionatı çərçivəsində baş tutub. Oyunların 5-dən Azərbaycan, 5-dən isə Ermənistan qalib ayrılıb. 5 görüşdə heç-heçə qeydə alınıb. Komandalar arasında ilk görüş 1997-ci ildə, son görüş isə 2022-ci ildə baş tutub.

Ermənistan yığması 3 dəfə Şahmat Olimpiadasının (2006, 2008, 2012), 1 dəfə isə dünya (2011) və Avropa (1999) çempionatının qalibi olub. Azərbaycan yığması Şahmat Olimpiadası və dünya çempionatında ciddi uğur qazana bilməsə də, 3 dəfə qitə birinciliyinin (2009, 2013, 2017) qalibi adını qazanıb.

## Olimpiada

### 38-ci Şahmat Olimpiadası. Drezden, Almaniya (2008)

### 39-cu Şahmat Olimpiadası. Xantı-Mansi, Rusiya (2010)

### 43-cü Şahmat Olimpiadası. Batumi, Gürcüstan (2018)

### 44-cü Şahmat Olimpiadası. Çennai, Hindistan (2022)

## Dünya çempionatı

### 7-ci dünya çempionatı. Bursa, Türkiyə (2010)

### 8-ci dünya çempionatı. Ninqbo, Çin (2011)

### 9-cu dünya çempionatı. Antalya, Türkiyə (2013)

## Avropa çempionatı

### 11-ci Avropa çempionatı. Pula, Xorvatiya (1997)

### 16-cı Avropa çempionatı. Heraklion, Yunanıstan (2007)

### 17-ci Avropa çempionatı. Novi Sad, Serbiya (2009)

### 18-ci Avropa çempionatı. Porto-Karas, Yunanıstan (2011)

### 19-cu Avropa çempionatı. Varşava, Polşa (2013)

### 21-ci Avropa çempionatı. Krit, Yunanıstan (2017)

### 22-ci Avropa çempionatı. Batumi, Gürcüstan (2019)

### 23-cü Avropa çempionatı. Çatej, Sloveniya (2021)

## Ümumi statistika

## İstinadlar
Abano

**Abano** — Tiflis quberniyasının Telavi qəzasında çay adı.

## Toponimkası
Abano- Tiflis quberniyasının Telavi qəzasında çay adı. Antik mənbələrdə Abant. Albanların e.ə.66-cı ildə Roma ordusu ilə döyüşü bu çayın kənarında olmuşdur. 1590-cı ildə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində Avan, İrəvan əyalətinin Dərələyəz nahiyəsində Abana, Batum əyalətinin Artvin dairəsində Avana kənd adları ilə mənşəcə eynidir. Qafan toponimi də bu sıraya aiddir. Abano qədim türk mənşəli Aban tayfasının adındandır.
Abano — Çava rayonunda kənd adı.
Abano — Kareli rayonunda kənd adı.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## İstinadlar

## Xarici keçid
* axc.preslib.az
Şerri-Li Biqqs

## Şəxsi həyatı
Biqqs 1990-cı ildə Cənubi Afrikanın Yohannesburq şəhərində dünyaya gəldi. 12 yaşında olarkən ailəsi ilə Avstraliyaya köçdü. Meri Anqlisan qızlar məktəbinə qatıldı. Gənc yaşlarında rəqslə məşğul olmağa başladı. Lakin Vivyen Modellik qurumu modelləşdirmə agentliyi tərəfindən təqib olunaraq 16 yaşından model oldu.

## İstinadlar
Güzgü (film, 1997)

**Güzgü** — 1997-ci ildə azərbaycanlı rejissor Cəfər Pənahinin çəkdiyi filmdir.

## Süjet  xətti
1997-ci ildə çəkilmiş “Güzgü” filmində dərsdən çıxanda həmişə onu qarşılayan anasını gözləməyə səbiri çatmayan balaca məktəbli Minanın (Ayda Məmmədxani) sərgüzəştləri diqqət mərkəzinə gətirilir. Sonuncu rəfiqəsi də arxasınca gələn atasının avtomaşınına oturub getdikdən sonra, bir əli gipsdə olsa da, evlərinə təkbaşına yola düşməklə tərsliyini, müstəqilliyini, yaşından böyük görünmək istəyini ortaya qoyan Minanın səs-küylə şığıyıb keçən iri avtomaşınların təkərləri fonunda olduqca köməksiz görünməsi xırda adamı böyük şəhərlə qarşılaşdırır. İlk baxışdan inamlı görünən Minanın qara çadralı bir qadının ətəyindən tutaraq yolu keçməsi maneənin dəf olunması yolunda ilkin qələbəyə çevrilsə də, motosikldəki müəllimlə dostunun avtomobil qəzasına düşməsinin şahidinə çevrilməsi psixoloji gərginliyi artırır. Səhvən mindiyi növbəti avtobusda oğlu ilə münaqişəsindən gileylənən çarşablı qadının, ərlərin xəyanətini çözən qadınların söhbətini, İranla Cənubi Koreyanın söhbəti fonunda balaca Minanın kiminsə verdiyi pulu akkordeon çalıb oxuyan atasını dəfdə müşayiət edən balaca oğlana ötürməsi kimi uzun planda kameranın sevdiyi Aida Məmmədxaninin daxili monoloqunun bir an belə səngimədiyini təsdiqləyir.

Nəhayət ki, kameraya baxmaqla rejissorun iradını eşitməklə səbir kasası daşaraq oynamaqdan cana doyub yaylığını, əlinin gipsini çıxarıb, paltosunu soyunan Minanın evlərini özü tapmaq istədiyini birbaşa kinokameraya deməsi ilə ekran personajının, ifaçı Aidə Məmmədxaniyə çevrilməsi ilə kinolentin bitməsi, digər kameranın başqa rakursundan Cəfər Pənahi də daxil olmaqla çəkiliş qrupunun ekrana gəlişi filmin gedişatını dəyişir. Bu epizod bədii təxəyyüllə real həyatın sərhədlərini şəffaflaşdırmaqla saxtalıqla, gerçəklik güzgüsünü üzləşdirən rejissorun daxili azadlığını önə çəkir. Bundan sonra çarşablı qadının evdə münaqişəsinin olmadığını Aydaya bildirməsindən sonra bədii-oyun filminin estetikasının durdurulması, “dördüncü divar”ın dağılması ilə gerçək zaman-məkan parametrlərinin önə keçməsi, müəllifin sufi təbiətinə uyğun təəssürat üzərində qurulan, anilikdə yaranan impersionizmə meydan verilir.

## Mükafatları
Finalda sərnişinlərinin, sürücünün iştirakı ilə qadın-kişi münasibətlərini arakəsmədən çözdükləri taksinin vicdanlı sürücünün evlərinə gətirib çıxardığı, böyük şəhərin qaydalarına müqavimətini bildirən balaca Minanın vasitəsi ilə güzgü tutulan Tehranın sosiodinamik mühitinin öz əksini karnaval estetikasında tapdığı bu film kinofestivallarda dəyərləndirilərək Lokarnoda “Qızıl bəbir”, İstanbulda “Qızıl lalə” mükafatlarına layiq görülür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Güzgü filmi tam film
* Güzgü filmi IMDB

## Həmçinin bax
* Cəfər Pənahi
* Bu film deyil (film, 2011)
Moris Utrillo

**Moris Utrillo** (; ) — fransız peyzaj rəssamı.

## Bioqrafiyası
Moris Utrillo 1883-cü il dekabrın 18-də Monmartr şəhərində anadan olmuşdur. Anası Süzanna Valadon model idi, atası bilinmir (bir versiyaya görə, Buassi adında həvəskar sənətkar idi). Bir dəfə anam Auguste Renoir və Berthe Morisot kimi sənətkarlara müraciət etdi. 1891-ci ildə oğlan ispan sənət tənqidçisi və yazıçısı Migel Utrillo tərəfindən övladlığa götürülüb.

Moris sistematik bir sənət təhsili almadı, anası tərəfindən ona bəzi prinsiplər təklif edildi, Monmartrde çalışan sənətçilərdən bir şey gördü. Nəticədə, o, sadə ictimaiyyət tərəfindən sevilən şəhər rəsmlərini çəkməyə başladı, lakin uzun müddət incəsənət tənqidçiləri arasında tanınmayıb. Utrillonun üslubunda, postimpressionizm və primitivizmin xüsusiyyətlərini görmək mümkündür. 1906-cı ilə qədər sənətçi əsərlərini Moris Valadon kimi imzaladı, sonra ögey atasının soyadını qəbul etdi.

Tənqidçilər Utrillonun işini yalnız 1910-cu illərdə qiymətləndirmişlər. 1920-ci illərdə rəssam beynəlxalq dərəcədə tanınmış oldu. 1929-cu ildə Fransız hökuməti Ona Fəxri Legionunu layiq gördü. 1935-ci ildə Utrillo Lüsi Valorla evləndi və onunla Parisin Le Vezigne kəndi yaxınlığında yaşadı. Rəssam 5 noyabr 1955-ci ildə Daks şəhərində vəfat etdi. Sen-Vensan qəbiristanlığında dəfn edildi.

## Əsərləri
* Notr-Dam (1910)
* Paris ətrafında evlər (1910)
* Berliozun Evi (1914)
* Mon-Seni küçəsi
* Berno İnstitutu (1934)
* Sakre Kör Bazilikasına yüksəlmək

## Ədəbiyyat
# Petrides P., L’oeuvre complete de Maurice Utrillo, 1959
# Утрилло. Париж. [Альбом, авт.-сост. М. Н. Прокофьева], — М.: 1969
# *Utrillo, sa vie, son oeuvre*, Jean Fabris, Claude Wiart, Alain Buquet, İjon-Piser Sullyet, Jacques Birr, Catherine Banlin-Lacroix, Joseph Foret, Editions Frédéric Birr, Paris, 1982
# Утрилло Морис. К портрету художника / *Авт.-сост. и пер. с фр. Е. А. Савицкая* — М.: Изобразительное искусство, 1988. — 240 с.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Статья на сайте "1 сентября"
* Картины Мориса Утрилло в музеях мира на сайте ArtcyClopedia
* Париж на картинах Мориса Утрилло
Fransa Milli Assambleyası

**Fransada Milli Məclis**, **Milli Məclis** və ya **Milli Assambleya** () — Fransanın Beşinci Respublikası — Fransa Parlamentinin aşağı palatası, yuxarı palatası isə — Senatdır.

Milli Məclis Parisin Bourbonlar Sarayında (Palais-Burbon), Konkord meydanı qarşısıda və Sen çayının sol sahilində yerləşir. Pale-Burbon 1728-ci ildə inşa edilmiş və millət vəkilləri isə 1798-ci ildən bəri məskunlaşmışlar.

Assambleya iki turdan keçmiş və birbaşa 5 illik seçilmiş 577 deputatdan ibarətdir. Senatorlar kimi, millət vəkilləri ikili rol oynayırlar: hökumətin yazılı və ya şifahi şəkildə Məclisə təqdim etdiyi hərəkətlərini izləyir və yeni qanunlar qəbul edirlər.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Siyasi Atlas Milli Məclisi

## İstinadlar
Cami məscidi (Saray)

**Cami məscidi** — Azərbaycanın Abşeron rayonu Saray kəndinin köhnə Saray adlanan ərazisində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi. Cami məscidi XIX əsrdə Hacı Bədəl və kənd sakinləri tərəfindən tikilmişdir. Məscid dövlət qeydiyyatından keçmişdir. Yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi olaraq qorunur (4023).
## Tikili
Binası dördbucaqlı formaya malikdir. Sahəsi 320 m² olan məsciddə eyni zamanda 450 nəfər namaz qıla bilər. Mişar daşı ilə inşa edilmiş binanın bəzi hissələri aqlay daşla üzlənmişdir. Mərkəzi hissədə gümbəzi vardır. Məscid böyük həyətyanı sahəyə və yardımçı tikililərə sahibdir.

## İstinadlar

## Şəkilləri

Cami məscidi (Saray) 2.jpg|
Cami məscidi (Saray) 3.jpg|
Cami məscidi (Saray) 1.jpg|
II Kəsrani türbəsi

**II Kəsrani türbəsi** — Azərbaycanın Abşeron rayonu Saray kəndinin köhnə Saray adlanan ərazisində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi. Türbə yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi olaraq qorunur (4020).

## Tikili
Bina kvadrat formaya malikdir. Qara suvaqla üzlənən binanın fasadı əhənglə ağardılmışdır. Mərkəzi hissədə gümbəzi vardır.

## Şəkilləri

II Kəsrani türbəsi 1.jpg|
II Kəsrani türbəsi.jpg|
II Kəsrani türbəsi 3.jpg|


## İstinadlar
Adam Lallana

**Adam Devid Lallana** (; ) — hücuma meyilli yarımmüdafiəçi mövqeyində oynayan İngiltərə futbolçusu. Hazırda İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən "Brayton" klubunun ve İngiltərə milli komandasının oyunçususur.

Lallana həvəskar karyerasına "Bornmut" klubunda başlamışdır, 2000-ci ildə isə "Sauthempton" klubuna transfer olundu və oranın akademiyasını bitirərək 2006-cı ildə peşəkar karyerasına başladı. "Bormut"da qısamüddətlik icarə müqaviləsi bitəndən sonra "Sauthempton"a geri döndü və klubla iki uğurlu il ardınca Birinci Liqadan Premyer Liqaya yüksəldi və 2012-ci ildə kapitan sarğısını daşımağa başladı. 2 mövsüm ərzində yüksək liqada göstərdiyi oyuna görə o, milli komandadan da dəvət aldı. 2014-cü ilin iyul ayında onun "Liverpul" klubuna 25 milyon funt dəyərində transfer baş tutdu. O, 2018 UEFA Çempionlar Liqası finalında oyuna çıxmış və növbəti mövsüm kuboku başı üzərinə qaldıran heyətin bir hissəsi olmuşdur. O, klubla həmçinin 2019-20 İngiltərə Premyer Liqasının çempionluğu qazanmışdır.

Milli karyerası 2013-cü ildə başlayan Lallana İngiltərə yığmasında 34 oyuna 3 qol vura bilmişdir və ölkəsinin 2014 FİFA Dünya Kuboku və UEFA Avro 2016 yarışlarında təmsil etmişdir.

## Öncəki həyatı
Lallana Hartfordşir bölgəsinin Sant Albans şəhərində anadan olmuşdur, beş yaşında isə Bornmuta köçmüşdür. O, Korpus Kristi () məktəbindən sonra Müqəddəs Pyotr Katolik () məktəbinə keçdi. Uşaqlıqda Lallana atası kimi "Everton" klubunun azarkeşi idi. Onun ispan mənşeyi də mövcuddur, ata tərəfindən nənəsi Madridli idi.

## İstinadlar
Anri Russo

**Anri Jülyen Felis Russo** (, *Le Douanier* ləqəbi ilə "Gömrükçü"; ) — Fransız sənətkar, naif incəsənətinin və ya primitivizmin ən məşhur nümayəndələrindən biri.

## Bioqrafiya
Anri Russo 21 may 1844-cü ildə Laval (Mayen) şəhərində anadan olmuşdur. Orduda vəzifəsini yerinə yetirdikdən sonra Fransanın gömrük anlayışına gələn bir işə başladı. Rəssamlıqla yetkinlik yaşına çatmadan, müvafiq təhsil almadan məşğul olurdu.

1886-cı ildə Russo ilk dəfə "Müstəqil sərgiyə" qatılaraq işini ictimaiyyətə təqdim edir. Fransanın bədii cəmiyyətində onun ömrü boyu, o, rəngkarlıq zənginliyi və orijinal sahələri (Russo tez-tez onun həyatında heç görmədim ki, ekzotik junqle çəksin) üçün yüksək qiymətləndirilmişdir.

Rəssam ayağını yaraladıktan sonra 2 sentyabr 1910-cu ildə Paris Necker xəstəxanasında (Fr.) gangrenadan öldü.

Anri Russo qəbirüstündə baş-relief Rumıniya mənşəli tanınmış heykəltaraş Konstantin Brunkuşi tərəfindən hazırlanıb.

## Qalereya

Fayl:Henri Rousseau - A Carnival Evening.jpg|Karnaval gecəsi, 1886
Fayl:Henri Rousseau 001.jpg|Meşədə gəzinti, 1886-1890
Fayl:La muse inspirant le poète.jpg|, 1909
Fayl:Surprised-Rousseau.jpg|Junqliyada hücum, 1891
Fayl:Henri Rousseau 010.jpg|Yatan qaraçı, 1897
Fayl:Henri Rousseau 011.jpg| İlanları rəhm edən, 1907


## Biblioqrafiya
* Henri Rousseau dit Le Douanier, par André Salmon, Ed. Georges Crès, 1927
* Henri Rousseau, sa vie, son œuvre. Librairie de France. 1927. par A.Basler
* Henri Rousseau, le Douanier par Pierre Courthion. éditions Albert Skira. Cette édition de 1944 comporte quelques erreurs dans la biographie du Douanier.
* La vengeance d’une orpheline canadienne. Drame en 5 actes et 19 tableaux. Genève, Cailler, 1947
* Cinq maîtres primitifs — Rousseau — Louis Vivin — Camille Bombois — André Bauchant — Séraphine de Senlis, traduction de l’allemand par Mlle A. Ponchont. Préface de Henri-Bing-Bodmer. Librairie Palmes — Philippe Daudy, éditeur, 1949. de Wilhem Uhde.
* Henri Rousseau dit ""Le Douanier"" 1844–1910 — Exposition de son cinquantenaire — Galerie Charpentier, Paris, Galerie Charpentier 1961
* BihaIji-Merin L. und О., Leben und Werk des Malers Henri Rousseau, Dresden, 1971.
* Dora Vallier. Henri Rousseau, 1979,
* Великие художники: их жизнь, вдохновение, творчество, Киев, 2003 г.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Henri Rousseau. The Complete Works // henrirousseau.org
* Henri Rousseau: The untrained godfather of modern art
* Подробная биография Анри Руссо
Laval (Mayen)

**Laval**  — Fransanın qərbində şəhər və kommuna, Mayen departamentinin prefekturası.

## Coğrafiya
Şəhər Mayen çayının sahillərində, Bretan, Normandiya və Anju tarixi ərazilərinin qovşağında yerləşir. Ərazi sahəsi 54&nbsp;km².

Laval, Fransız sənətçi Anri Russo və yazıçı Alfred Jarrinin məmləkətidir.
## Qalereya

Fayl:Laval Town 2007 01.jpg
Fayl:Laval F Town Hall.jpg

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Страница на сайте ''Города и земли искусства и истории''
Stiven Qoldblat

**Stiven Qoldblat** (; 24 aprel 1945, Yohannesburq, CAR) — Cənubi Afrika mənşəli Britaniya kinooperatoru, "Yüksəliş şahzadəsi" və "Betmen həmişə" filmlərində ən yaxşı operator işinə görə 2 dəfə Oskar mükafatı nominasiyasına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
24 aprel 1945-ci ildə Yohannesburq şəhərində anadan olmuşdur. 18 yaşından London qəzeti olan "The Sunday Times" ("Bazar günü xəbərləri") qəzetində fotojurnalist işləmişdir. Londonda Kraliça incəsənət kollecində oxumuş, oranı bitirdikdən sonra 1969-cu ildən operator işləmişdir. Aclıq (1983), Kotton klubu (1984), Öldürücü silah (1987), Öldürücü silah 2 (1989), Ev qulluqçusu (2011) filmləri ilə məşhurdur.
1990-cı illərdə Goldblatt rejissor Joel Schumacher ilə Batman seriyasına qoşulub Batman Forever (1995) və Batman və Robin (1997) çəkdirdi. 1990-cı illərin sonlarında, bir "film sabbatalı" və yalnız bir neçə ildən sonra anlar çəkərkən, Goldblatt bir qaranlıq otaq tikdi və yenidən həyatını və ətrafını fotoşəkil çəkməyə başladı. [7] Sabbatalı Goldblatt Mike Nichols'un Amerikada Angels (2003), Closer (2004) və Charlie Wilson's War (2007), Chris Columbus Rent (2005) və Percy Jackson və Olympians: The Lightning Thief (2010) ), Nora Ephron, Julie & Julia (2009) və ən yaxın zamanda Tate Taylor haqqında (2011) və Get Up (2014).

Stephen Goldblatt indi Meksikanın San Miguel de Allende şəhərində yaşayır və üç böyüyüdür. O, evdə olduqda, Goldblatt hovuzuna və koi balıqlarına, bağçılıq etməyə, gitara çalmağa, yeməklərini, gündəlik oxumalarını və həyat yoldaşı Deborah ilə ərinin sənətini mənimsəməsini xoşlayır.

## Mükafatları

* İki dəfə Oskar mükafatı (1992, 1996)
* Amerikan kinooperatorları cəmiyyətinin mükafatı

## Filmoqrafiya
* Agent Eva (film, 2020)

## Xarici keçidlər

* 

## İstinadlar
Behişti-Zəhra

**Behişti-Zəhra** ( — *behešt-e zahrâ*) — Dünyanın və İranın ən böyük qəbiristanlıqlarından biri.

## Tarixi
Tehranın sürətlə böyüməsi və şəhər rəhbərliyinin məscidlərdə dəfn praktikasını yığışdırmaq, bunu vahid bir yerdə cəmləmək istəyi yeni qəbiristanlığın açılmağına səbəb olur. Tehrandan 6 km cənubda yerləşən qəbiristanlıq 25 iyul 1970-ci ildə açılır. Qəbiristanlıq İmam Əlinin həyat yoldaşı Fatimeyi-Zəhranın şərəfinə "Behişti-Zəhra" adlandırılıb. Burada İran-İraq müharibəsinin şəhidləri və o cümlədən bir çox dini və siyasi liderlərin məzarları yerləşir. Qəbiristanlığın 1979-cu il inqilabı tarixində xüsusi yeri var. İnqilabın banisi ayətullah Xomeyni 1979-cu ildə İrana qayıdanda kütlə qarşısında ilk çıxışını şah rejiminə qarşı mübarizədə həlak olmuş şəxslərin şərəfinə məhz bu qəbiristanlıqda edib.

## Ümumi məlumatlar
Qəbiristanlığın ümumi ərazisi 534 hektardır. Burada 1.600.000 insan dəfn olunub. Qəbiristanlıqda orta hesabla hər gün 150 insan dəfn olunur. Orta hesabla qəbiristanlığa hər gün 15 min insan ziyarətə gəlir.

Qəbiristanlıqda quraşdırılmış xüsusi avadanlıq sayəsində ziyarətə gələnlər mobil telefonun bluetooth sistemi ilə istədikləri qəbiri və ya yeri asanlıqla tapa bilirlər.

## 2009-cu il hadisələri

2009-cu ildə İranda keçirilən prezident seçkilərində Mahmud Əhmədinejad qələbə qazandı. Ancaq islahatçı namizədlər Mir Hüseyn Musəvi və Mehdi Karrubi səslərin hesablanmasında pozuntulara yol verildiyini irəli sürərək onları dəstəkləyənləri küçələrə çıxmağa çağırdılar. Bundan sonra başda paytaxt Tehran olmaqla, yüz minlərlə insanın iştirak etdiyi kütləvi etiraz aksiyaları təşkil edildi. Hökumət əvvəlcə polis, sonradan isə İnqilab Keşikçiləri nəzdindəki Bəsic qüvvələrinin gücü vasitəsilə nümayişlərə müdaxilə etdi. Etirazlar nəticəsində 70-dən çox insan həlak oldu. Müsəvi və Karrubi ev dustağı edildi.

2009-cu il etirazlarında zindanlarda işgəncələr altında həlak olmuş 44 nəfərin meyitinin gizli şəkildə basdırılması faktı öz etirazlardan bir müddət sonra öz təsdiqini tapır. Hadisə həm İranda, həm də dünyada böyük əks-səda doğurur. Tezliklə "Behişti-Zəhra" qəbiristanlığının o dövrdəki baş direktoru Mahmud Rzaianı tutduğu vəzifədən azad edirlər. İlk dövrlər ittihamları qəbul etməsələr də daha sonra bu etiraf olunur və araşdırma komissiyası yaradılır. Parlament araşdırma komissiyasının üzvü Həmidrza Katuzian deyib: "Son hadisələrdə həlak olanların kütləvi şəkildə gizlicə basdırılması məsələsini bəzi deputatlarla müzakirə etmişik". Deputat bu qəbiristanlığın 302-ci bölümündə kimliyi müəyyənləşdirilməmiş meyitlərin basdırıldığını təsdiq edib.

2009-cu il etirazlarının simvoluna çevrilmiş Nida Ağa Sultan da məhz Behişti-Zəhra qəbiristanlığında dəfn edilib. Nidanın dəfni və 40 mərasimi böyük izdihamla müşahidə olunub. 40 mərasiminə qatılıb qəbrinə qərənfil qoyan rejissor Cəfər Pənahi və həmkarı Məhnaz Muhammədi polis tərəfindən həbs edilib. Polis həmçinin prezidentliyə namizəd Mir Hüseyn Musəvinin məzara yaxınlaşmasına izin verməyib və başqa bir namizəd Mehdi Kərrubinin çıxış etməsinə mane olub.

## Qəbiristanlıqda dəfn olunan məşhurlar

## İstinadlar
Albi

**Albi** (qədim *Albiqa*, , ) — 51,2 min əhalisi olan Fransanın cənubunda yerləşən Tarn departamentinin inzibati mərkəzi (Langedok tarixi bölgəsi) (2008).

## Coğrafiyası
Tarn çayı üzərindəki bir təpədə yerləşir. Yaxınlıqda məşhur So-dü-Sabo və ya Sôtes du Tarn, əhəngdaşı uçurumlarına çırpılan bir sıra şəlalə yerləşir. Şəhərin yerləşdiyi sahə əvvəllər "Albijua" adlanır və onun sakinlərinin dini təqibləri ilə tanınır. IX–XIII əsrlərdə sənədlərdə Albi qeyd olunur.

## Abidələri
Şəhərin tarixi hissəsi Ümumdünya irsi abidəsidir. 1282–1512-ci illərdə inşa edilmiş, antik freskalarla boyanmış və bir orqan xoruna malikdir; Saint-Salvi kilsəsi, prefekturanın bənzər bir binası — Albiju sayılarının köhnə sarayı, burada arxiyepiskopları, xəstəxana və teatr yaşadı.

## Qalereya

(Albi) Eglise Sainte-Marie-Madeleine vue du premier niveau du Palais épiscopal.jpg|Müqəddəs Madelen kilsəsi
Fayl:Albi Sainte-Cécile.JPG|
Fayl:France Albi cloitre Saint Salvy.jpg|
Fayl:Albi.jpg|Albi şəhərinin xəritəsi, 1914


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rauf Babayev

**Rauf Yusuf (Yusif) oğlu Babayev** () — Azərbaycan müğənnisi (tenor), Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2006).

## Həyatı
Rauf Babayev 1937-ci il dekabr ayının 30-da Qərbi Azərbaycanda Leninakanda (Gümrü) anadan olmuşdur. Bakı şəhərində orta məktəbi bitirdikdən sonra o, 1953–1957-ci illərdə Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbində oxumuş, 1957–1962-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının zərb alətləri sinfində ali musiqi təhsili almışdır.

1957-ci ildən Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında musiqiçi kimi əmək fəaliyyətinə başlayan Rauf Babayev 1960–1962-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Estrada-Simfonik Orkestrində solist-vokalçı, 1962–1964-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının, 1965-ci ildə isə Dağıstan Dövlət Filarmoniyasının solisti kimi çalışmışdır. O, 1965-ci ildən yaradıcılıq taleyini "Qaya" estrada ansamblı ilə bağlamış, 1968-ci ilədək Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının "Qaya" estrada ansamblının vokalçısı, 1968–1972-ci illərdə Azərbaycan Radio və Televiziya Komitəsində "Qaya" kvartetinin, 1972–1987-ci illərdə "Qaya" dövlət ansamblının, 1987–2001-ci illərdə isə Bakı Şəhər Mədəniyyət İdarəsi nəzdində "Qaya" dövlət estrada-simfonik orkestrinin solist-vokalçısı olmuş, 2001-ci ildən "Qaya" dövlət orkestrinin, 2003-cü ildən "Qaya" dövlət ansamblının "Bəri bax" vokal qrupunun direktoru və bədii rəhbəri, 2007-ci ildən isə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Dövlət "Qaya" Ansamblının bədii rəhbəri işləmişdir.

Rauf Babayev ötən əsrin 60–80-ci illərində Azərbaycan estradasının ən məşhur qruplarından hesab olunan "Qaya" vokal-instrumental ansamblının yaradıcılarındandır. Sənətkar bir sıra caz festivallarında müvəffəqiyyətlə çıxış etmiş, beynəlxalq estrada və caz musiqisi müsabiqələrinin laureatı adını qazanmışdır. Respublikamızın hüdudlarından uzaqlarda çoxsaylı qastrol səfərləri zamanı böyük səhnələrdəki çıxışları ilə o, ölkəmizin müasir musiqi mədəniyyətini uğurla təmsil etmişdir.

Rauf Babayev 27 mart 2020-ci ildə 82 yaşında vəfat etmişdir. İkinci fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 11 yanvar 1978
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 16 sentyabr 2006
* "Şöhrət" ordeni — 28 dekabr 2017

## İstinadlar

## Mənbə
*
Maksimoviç doqquzdonu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Uzaq Şərqdə, Koreyada, Çində yayılmışdır. Maksimoviç doqquzdonu növü Rusiya botaniki, Sankt-Peterburqda İmperator Elmlər akademiyasının akademiki, Uzaq Şərq və Yaponiya florasının tədqiqatçısı Karl İvanoviç Maksimoviçin (1827-1891) şərəfinə adlandırılmışdır. 

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m-dək olan, yarpağı tökülən, şaxələnmiş, çoxbudaqlı koldur. Qoca zoğların qabığı açıq-boz, cavan zoğların qabığı yaşıl və ya bənövşəyi olub, tükcüksüzdür. Yarpaqları ellipsvarı və ya uzunsov-yumurtavarı, uzunluğu 3-7 sm, tünd-yaşıl, qısa saplaqlı, kənarları tükcüklüdür. 4-5 yaşından başlayaraq mayın ikinci yarısından  iyunun əvvələrinə qədər çiçəkləyir. Çiçəkləri bənövşəyi-qırmızıdır, 13 mm-dək uzunluqda, yarpaqların qoltuqlarında cüt yerləşir və hər cüt öz yarpağı altında gizlənmişdir. Tez böyüyür. Vegetasiya aprelin birinci yarısından başlayıb, oktyabrın axırlarınadək davam edir. 5-7 yaşından hər il bol meyvə verir. Meyvələri iyulun ikinci yarısında yetişir, yumurtavarı, parlaq qırmızı rəngli bünövrələri ilə cüt birləşmiş olur.

## Ekologiyası
Qışadavamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə Abşeronda, Zaqatalada, Balakəndə, Lənkəranda rast gəlinir. Qoruqlarda mühafizə edilir. 

## İstifadəsi
Çiçəkləri, meyvələri və parlaq yaşıl yarpaqları çox dekorativdir. Qrup əkinləri, canlı çəpərlər kimi əkilməsi məsləhət görülür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rəhim Babayev

**Rəhim Sadıq (Sadıx) oğlu Babayev** () — Azərbaycan fleytaçalanı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2008).

## Həyatı
Rəhim Babayev 19 oktyabr 1930-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Ə.İsgəndərovun sinfində Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir. 1952-ci ildən Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının simfonik orkestrinin, 1978-ci ildən həmçinin Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin solisti olmuşdur. 1958–2010-cu illərdə pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir.

Rəhim Babayev 20 iyul 2010-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 17 sentyabr 2008
* "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı — 9 iyun 1959

## İstinadlar

## Mənbə
*
Fobos (mifologiya)

**Fobos**: Antiq Yunanca Φόβος, "qorxu" mənasına gəlir. Qorxunun və qorxma duyğusunun Tanrısıdır. Müharibə tanrısı Aresin ve Afroditanın oğludur ve 12 Olimpiyalıdan biri deyil. İlahə Enyoya ve qardaşı Deymosa qarşı Ares ilə birlikdə mübarizə aparması ilə tanınır.. Roma mifologiyasındakı qarşılığı Timordur.

## İstinadlar
Sletnes Dəniz Mayakı

**Sletnes Dəniz Mayakı**, Avropa qitəsinin yerləşməsinə görə ən şimalında yerləşən dəniz mayakıdır.Norveçin Finnmark rayonunun Qamvik şəhərinin üç kilometr şimalında yerləşən dəniz mayakı, 1905-ci ildə inşa edilərək istifadəyə verilmişdir. 39m yüksəkliyi olan dəniz fənəri, Finnmark rayonunda yerləşən tək tökmə dəmir dəniz mayakıdır.

1944 cü ildə İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsində Alman birləşmələri tərəfindən təmamilə məhv edilsə də müharibədən sonra,1948-ci ildə təkrar bərpa edilmiş və istifadəyə açılmışdır.

## İstinadlar
Pxençxan

**Pxençxan**() - Cənubi Koreyada eyni adlı bölgənin mərkəzi.

## Tarixi
Pxençxanın tarix boyu bir neçə dəfə adı dəyişdirilmişdir. Eramızdan əvvəl Uko,daha sonralar Peqo adlanmışdır. Koryö dövlətinin mövcudluğu dövründə bu ərazi rayon statusu alır və mərkəzi ilə birlikdə hazırkı adını alır. Rayon sərhədlərində 1996-cı ilə qədər bir çox dəyişikliklər edilmişdir.

## Coğrafiya
Şəhər Pxençxanqan çayının sahilində paytaxt Seuldan 180&nbsp;km şərqdə yerləşir.
## Əhali
2016-cı il siyahıya almasına əsasən şəhərin nüfuzu 9013 nəfərdir.
## İqtisadiyyat
Pxençxanda ipək,bal və tənbəki istehsal edən sənaye obyektləri var.Bundan başqa şəhər mühüm alpinizm və qış idmanı mərkəzidir.
## İdman
Pxençxan bölgəsi 2018 Qış Olimpiya və Paralimpiya oyunlarına ev sahibliyi etsə də heç bir qarşılaşma şəhər mərkəzində keçirilməyəcək.
CAR–Yaponiya münasibətləri

**CAR–Yaponiya münasibətləri** — Cənubi Afrika Respublikası ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarix
Yaponiya ilə Cənubi Afrika arasında ticarət əlaqələrinin tarixi Yan van Ribekin Naqasaki limanında yerləşən Decimaya çatdığı 1643-cü ildən başlayır. O, Yaponiyada Holland Ost-İnd Şirkətinin (HOİŞ) təmsilçisi olan Yan van Elseraqı müşayiət etmişdir. 7 il sonra 1950-ci ildə Ribek Cənubi Afrikadakı vəhşi heyvanları Yaponiyaya satmağı təklif etmişdir.

1898-ci ildə Furuya Komahey Cənubi Afrikada mağaza açmış ilk yapon biznesmen olmuşdur. Keyptaunda yerləşən bu mağaza *Mikado Şoten* (İmperator mağazası) adlanırdı. 1942-ci ilə qədər açıq qalsa da, həmin il hökumət tərəfindən bağlanılmış və malları müsadirə olunmuşdur.

1904-cü ildə Yaponiya Kənd Təsərrüfatı və Ticarət Nazirliyinin dəstəyi ilə İvazaki Kanzo Durbanda kiçik biznes qurmuşdur.

Yaponiya 1918-ci ildə Keyptaunda konsulluq açmışdır.

Cənubi Afrikada mövcud olan aparteid rejiminə görə tətbiq olunan sanksiyalara baxmayaraq Yaponiya 1960-cı illərdə Cənubi Afrika ilə təbii resursları üçün ticarət əlaqələri başlatmışdır. Buna görə də Cənubi Afrikada yaşayan yaponlara fəxri ağ statusu verilmişdir. Bu isə Cənubi Afrikada aparteid rejiminə qarşı olan siyasətçilərin narazılığına səbəb olmuşdur. Bundan əlavə, Yaponiyanın ağ azlığın qurduğu hakimiyyətə dəstək verməsi Qara Afrika ölkələrinin tənqidinə səbəb olmuşdur. 1983-cü ildə Tanzaniyanın Yaponiyadakı səfiri Əhməd Hassan Diria yapon turistlərinin Cənubi Afrikanı ziyarət etməsindən əldə olunan gəlirin aparteidi gücləndirdiyini bildirmişdir.

1994-cü ildən Yaponiya ilə CAR arasındakı güclü ticarət əlaqələri yerli bürokratik münaqişələrə görə məhdudlanmışdır.

## Həmçinin bax
* CAR–Qazaxıstan münasibətləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* CAR-Yaponiya münasibətləri
* Yaponiyanın CAR-dakı səfirliyi
* CAR-ın Yaponiyadakı səfirliyi
Asseqay çayı

**Asseqay çayı**, Vakkerstrom, Mpumalanqadan, Cənubi Afrikanın şimalından öz başlanğıcını götürür və Mhkondvo çayına tökülən Piet Retiefin cənub şərqindəki Heyshope su anbarına  tökülür. Asseqay çayının qolları  arasında Ngulane Çayı, Anispruit, Boesmanspruit ve Kleyin Asseqay çayı var.

## İstinadlar
CAR yaponları

**CAR yaponları** () - Cənubi Afrika Respublikasıda yaşayan yapon icmasına verilən ümumi ad. Əsasən Yohannesburq və digər əsas şəhərlərdə yaşayırlar.

## Tarixi
Yaponların CAR-a miqrasiyası CAR aparteid rejimində olarkən ən Yaponiyanın onun ən böyük ticarət partnerinə çevrildiyi vaxt başlamışdır. CAR ilə Yaponiya arasındakı ticarət paktına əsasən 1960-cı illərdə CAR-da yaşayan yaponlara fəxri ağ statusu verilmişdir.

Yaponlara bu cür statusun verilməsini baş nazir Hendrik Fervrud müəyyənləşdirmişdir, çünki bu paktdan sonra yaponların biznes dalınca ölkəni daha çox ziyarət edəcəklərindən yaponlara da digər etnik qruplar kimi davranılmasını lazımsız hesab etmişdir. Aparteidlə olan ziddiyyətə görə rejimə qarşı olan partiya və siyasətçilər yaponlara niyə bu cür statusun verildiyini sorğulamışdırlar. Qanun bütün yaponlara digər ağların malik olduğu bütün hüquqları (səsvermə və əsgərlikdən yayınma istisna olmaqla) vermişdir. Aparteid başa çatandan sonra yaponların CAR-a miqrasiyasında azalma müşahidə olunmuşdur.

## Təhsil
CAR-da bir yapon beynəlxalq məktəbi – Yohannesburq Yapon Məktəbi yerləşir.

## Həmçinin bax
* CAR–Yaponiya münasibətləri

## İstinadlar
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X çağırış deputatlarının siyahısı

Onuncu çağırış 1980-ci ildən 1984-cü ilədək işləmişdir. Onuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə seçkilər 1980-ci il fevralın 24-də keçirilmişdir. Ali Sovetə cəmi 450 deputat seçilmişdir.

247 deputat və ya onların 54,9 faizi əvvəlki çağırış respublika Ali Sovetinin deputatı olmamışdır.

Deputatların 179 nəfəri qadındır, 312 deputat Sov.İKP üzvü, yaxud üzvlüyünə namizəd, 138 deputat bitərəf, o cümlədən 87 deputat ÜİLKGİ üzvüdür.

Respublika ali dövlət hakimiyyəti orqanında 201 fəhlə və kolxozçu vardır ki, bu da deputatların ümumi tərkibinin 50,9 faizini təşkil edir, 23 deputat elm, mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət, maarif və səhiyyə işçiləri, 101 deputat partiya, həmkarlar ittifaqları və komsomol işçiləri, 53 deputat dövlət və sovet orqanlarının işçisi, 32 deputat sənaye və kənd təsrrüfatı müəssisələrin rəhbərləri, mühəndis, hərbi qulluqçu və digər mütəxəssislər.

379 deputatın və ya deputatları 82,4 faizinin ali və orta ixtisas təhsili var, 42 deputat alimlik dərəcəsi və ya elmi adı vardır.

Azərbaycan SSR Ali Soveti deputatlarının yaşa görə tərkibi belədir: 112 deputatın və ya deputatların 24,9 faizinin yaşı 30-dək, 191 deputatın və ya deputatların 42,4 faizinin yaşı 31-dən 50-dək, 105 deputatın və ya deputatların 23,3 faizinin yaşı 51-dən 60-dəkdir, 42 deputatın və ya deputatların 9,3 faizinin yaşı 60-dan yuxarıdır.

Ali Soveti deputatlarıından 22 nəfər Sovet İttifaqı Qəhrəmanı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanıdır. 314 deputat SSRİ ordenləri və medalları ilə təltif edilmişdir. 16 nəfər Lenin mükafatı və SSRİ Dövlət mükafatı, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatıdır.

Respublika Ali Sovetinin deputatlarının 361 nəfəri azərbaycanlı, 46 nəfəri rus, 30 nəfəri erməni, habelə 13 nəfər digər millətlərinin nümayəndəsidir.

Sədr — Süleyman Əliabbas oğlu Rüstəmzadə, müavinləri — Suren Arutyunoviç Adamyan, Qızıllı Həsən qızı Hacıyeva, Alla Abramovna Qorbaçova və Rüstəm Qasım oğlu Səfərəliyev. Reyasət Heyətinin sədri — Qurban Əli oğlu Xəlilov, müavinləri — Armais Əmiroviç Aslanov və Səkinə Abbas qızı Əliyeva.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR Ali Soveti
Kömüratan dağı

**Kömüratan dağı** — Azərbaycanda, Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşən təpə. Təpənin hündürlüyü 71 metrdir. Təpə Kömüratan gölü ilə təsərrüfat məqsədli istifadə olunmuş (hazırda şorlaşmış) bir digər göl arasında yerləşir. Təpə Bakı-Quba magistral yolundan bir qədər aralıdadır.

## İstinadlar
Port-Elizabet

**Port-Elizabet**- (, )-Cənubi Afrika Respublikasının 6-cı böyük şəhəri.Şərqi Burun vilayətinin Kakadu rayonunun mərkəzi.

## Tarixi

Şəhər ingilis köçkünləri tərəfindən 1820-ci ildə qurulmuşdur.Port-Elizabet 1860-cı ildə şəhər statusu,1861-ci ildə isə muxtariyyət almisdir.Birinci ingilis-bur müharibəsi zamanı şəhər həbs düşərgəsi kimi istifadə edilmisdir.XX əsrin ortalarında CAR-da tüğyan edən irqçi aparteid siyasəti nəticəsində minlərlə qaradərili əhali şəhərdən köçürdülür.
Aperteiddən sonra Port-Elizabet inkişaf edərək CAR-ın əsas liman şəhərlərindən birinə çevrilmişdir.

Fevral 2021-ci ildən bəri Gqeberha adı, Walmer qəsəbəsinin Xosa adından, Port Elizabeth şəhərini təyin etmək üçün Cənubi Afrika hökuməti tərəfindən rəsmiləşdirildi.

## Əhali
2011-ci siyahıya alınmasına əsasən şəhərdə 312,392 nəfər yaşayır.Bu nüfuzun 60%-ə yaxınını afrikalı qaradərililər təşkil edir.

## Iqtisadiyyat
Port-Elizabet bir çox dəniz yollarının üzərində yerləşdiyindən liman şəhəri kimi tez bir zamanda inkişaf edir.Burdan xaricə konyak,sirkə,şərab,buğda,aloya bitkisi,yağ,sabun və s. mallar ixrac edilirdi.

Müasir dövrdə də Port-Elizabet öz əhəmiyyətini itirməyib.Ölkənin nüfuzuna görə 6-cı şəhəri,həmçinin ən böyük 3-cü liman şəhəridir.

Şəhərdə güclü inkişaf etmiş sahələrdən biri avtobilçilikdir.Beləki bir çox məşhur avtomobil şirkətləri Port-Elizabetdə fəaliyyət göstərir.

## Turizm və idman
Port-Elizabet kifayət qədər gənc olduğundan bura abidələrlə zəngin deyil.Bir çox tarixi binalar Donkin nəsli ilə bağlıdır.Bura meriya binası(1862),Donkin parkını misal göstərmək olar.Şəhərin əsası qoyulmadan əvvəlki dövrə aid əsas bina Frederik qalasıdır(1799).

Şəhərdə bir çox çimərliklər var ki, bunlardan ən əsasları Kinqa və Hobi çimərlikləridir.

Bundan başqa şəhərdə turistik əhəmiyyətli çoxlu parklar və bağlar salınmışdır.

Port-Elizabetdə futbol,reqbi,yüngül və ağır atletika,kriket,hokkey və digər idman növləri üçün stadionlar və idman kompleksləri var.CAR-ın ən köhnə kriket meydançası buradkı Sent-Cons parkındadır.
Kömüratan gölü

**Kömüratan gölü** — Azərbaycanda, Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi ərazisində yerləşən göl. Göl Kömüratan dağının cənubunda yerləşir. Sovetlər dönəmində təsərrüfat məqsədli istifadə olunmuşdur. Bakı-Quba magistral yolundan bir necə yüz metr aralıdadır. Suyu az duzlu olması ilə seçilir. Gölün cənub, cənub-şərqi dayaz, mərkəz və şimal-qərbə doğru isə dərindir. Eni 450 m, uzunluğu isə 650 m təşkil edir. Sahəsi mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Əsasən yağıntılarla qidalansa da, gölə cənub istiqamətdən gölməçə və çirkab sularından ibarət az miqdarda mənbə axır. Ətrafı zolaq şəklində yayılmış yulğun kolları ilə örtülmüşdür. Göldə Karp balıqlarına rastlanılır. 
## Şəkilləri

Kömüratan gölü 1.jpg| 
Kömüratan gölü 2.jpg|
Kömüratan gölü 3.jpg|
Kömüratan gölü 4.jpg|


## İstinadlar
Şerri Li Biqs

Avstraliyalı **Şerri Li Biqs** 1990-cı il 1 sentyabr Cənubi Afrikanın Yohannesburq şəhərində dünyaya gəlib. 12 yaşındaykən ailəsi ilə Avstraliyaya köç edib və St Mary-nin Anqlikan Qızlar Məktəbinə qatılıb. Gənc yaşdan etibarən rəqs və baletlə maraqlanmış, Vivien model agentliyi tərəfindən təqib olunduqdan sonra 16 yaşında modellik işinə başlamışdır.
2011-ci ildə ölkəsində 'Miss Universe Avustralya' seçilərək birincilik tacını  Cesinta Kampbelin əlində alıb. Dünya sıralamasında Miss Universe gözəllik yarışmasında ilk 10 finalçı arasına seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
http://www.perthnow.com.au/entertainment/perth-confidential/new-world-awaits-was-latest-beauty/story-e6frg30l-1226090994560
Tsomo çayı

**Tsomo** çayı Eliyot şəhərinin şimalından qərbinə təxminən 10&nbsp;km məsafədə uzanır və Böyük Key çayının sağ sahilinə çatmaq üçün cənuba doğru axır.Tsomo çayının keçdiyi ərazilərdə yerləşən kəndlər Tsomo,Kala və Nkoradır.

## Su anbaraları

* Nkora su anbarı.

## İstinadlar
Çingiz Axundov

* Çingiz Axundov (dirijor) — Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti.
* Çingiz Axundov (tarixçi) — Azərbaycan tarixçisi.

## Həmçinin bax
* Çingiz
* Axundov
Urqe Ərmet (İşembay)

**Urqe Ərmet** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Ərmet kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (İşembay): 49&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Aşağı Ərmet): 2&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sterlitamak stansiyası): 47&nbsp;km.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
300: Bir imperiyanın yüksəlişi

**300: Bir imperiyanın yüksəlişi** () — rejissor Noam Murronun çəkdiyi və 2014-cü ildə ekranlara çıxan tarixi film.

## Məzmun
E.ə. V əsrdə baş vermiş Yunan-İran müharibələrindən bəhs edən filmdə Marafon, Salamin, Fermopil, Artemisiya və digər vuruşmalar, spartalıların Kserksın başçılıq etdiyi çoxsaylı fars qoşunları ilə döyüşləri əks olunmuşdur.

## Rollarda
* Sallivan Steplton — *[[Femistokl]]*
* Yeva Qrin — *[[I Artemisiya|Artemisiya]]*
* Rodriqo Santaro — *[[I Kserks|Kserks]]*
* Kallen Mulvey — *Skillias*
* Hans Metison — *[[Esxil]]*
* Lina Hidi — *Qorqo*
* Yiqal Naor — *[[I Dara|Dara]]*

## Film haqqında
* Film 2007-ci ildə çəkilmiş 300 spartalı filminin davamıdır.
* Femistokl rolu əvvəlcə Couell Edqertona təklif edilmiş, lakin o rədd etmişdir.
* Filmin ilk premyerası 2 avqust 2013-cü ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
* 300 spartalı (film, 1962)
* 300 spartalı (film, 2007)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*