open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mannar adası

**Mannar** (, ) — Şri-Lankaya məxsus olan ada. Ada Polk boğazında yerləşir. Sahəsi 
130&nbsp;km²-dir. 2003-cü il məluumatına görəadada 45307 nəfər yaşayır. Hər kvadarat km  əraziyə 348,515 nəfər düşür.  Şri-Lanka adasından şimal-qərbdə yerləşir. Ən böyük yaşayış mənqədəsi Mannar şəhəridir. Mannar şəhərindən başqa burada Talaimannar, Pesalai, Karisal, Siruththoppu adlı yaşayış məntəqələri vardır. Ada şimaldan Polk körfəzi, cəmundan isə Lakkadiv dənizi ilə əhatələnir.

## Təbiət və coğrafiya
Mannar adası əsasən əhəng daşından təşkil olunmuşdur. Dənizdən hündürlüyü o qədər də böyük deyildir. Ada cənub-şərqdən şimal-qərbə doğru uzanır. Adanın uzunluğu 18&nbsp;km, eni isə 2&nbsp;km təşkil edir. Sahilləri əsasən qumdan təşkil olunmuşdur. Şimal hissəsində geniş çimərlik vardır. Qumlar əsasən qırmızımtıl rəngdə olur. Sətni hamardır. Şri-Lankanı Hindistanla birləşdirən Adəm körpüsünün üzərində yerləşir.

İqlimi qurraq tropikdir. Passatların təsirinə məruz qalır. Mussonlar mövsümü 2 ay davam edir.

Florası əsasən kol və ağaclardan ibarətdir. Vaxtı ilə adaya afrika eşşəyi və baobab ağacı gətirilmişdir.  Ərazisində çoxlu sayda quş növünü müşahidə etmək olur.

Şri-Lankanın əsas hissəsinə A14 şossesi ilə birləşdirilir. 1914—1964-cü illərdə Hindistanla dəmiryolu və bərə daşımaları vardı. Əlaqə infrastrukturu bir qasırğa nəticəsində dağılmışdır. 2010-ci illərddə bu əlaqənin yernidən bərpası ilə əlaqədar işlər planlaşdırılır.

## Tarixi
Adanın məskunlaşılması hələ qədimlərə gedib çıxır. B.e.ə I minilliyin ortalarında Tamillər adaya Hindistanın cənubundan köç etmişlər. Onlar əsasən əkinçilik və balıqçılıqla məşğul olurdular.

XVI əsrdə Mannar portuqallar tərəfindən işğal olunmuşdur. Onlar burada qala inşa edirlər və əhalinin yarısını xristianlaşdırırlar. XVII əsrdə ada hollandların mülkiyyətinə keçmişdir. Artıq XVIII əsrdə isə ərazini Böyük Britaniya idarə edirdi. 1948-ci ildən isə müstəqil Şri-Lankanın  bir parçası olmuşdur.

1983—2009-cu illər vətəndaş müharibəsi zamanı ada əsas döyüş zonalarından birinə çevrilir. Hətta bir müddət tamil pələnglərinin  n əzarətində olur. 1990-cı ildə tamil pələngləri adada yaşayan bütün müsəlmanları buradan qovurlar.

## Görməli yerləri
Adada hinduizmə aid olan məbəd və "müqəddəs" yerlər vardır. Portuqal hakimiyyəti dövrünə aid olan qala və kilsələrin qalıqları bu gündə qalır. Adada turizmin inkişafına çalışılır. Üstəlik şimal adalarına gəzinti turları belə hazırlanılır.

## İstinadlar

## Mənbə
* A journey to Mannar and the ‘Dancing Islands’
* A STUDY ON THE INDIGENOUS PEOPLE OF MANNAR AND MATHODDAM
* Navy Defends Mannar Island successfully
Aşvaqhoşa

**Aşvaqhoşa** (devanaqari:अश्वघोष sanskrit dilində hərfi mənası – at səsinə malik olan) – hind şairi, dramaturqu və buddizm təbliğatçısı. Sanskrit dilində yazmışdır. Aşvaqhoşa haqqında dəqiq bioqrafik məlumat yoxdur. I əsrin ortaları — II əsrin əvvəllərində yaşadığı ehtimal olunur. Aşvaqhoşa öz dövrünün ən məşhur buddist yazarlarından biri olmuş və onun eposları Ramayana ilə müqayisə edilərmiş. Əslində Aşvaqhoşa öz əsərlərini klassik sanskrit dilində yazmış.

## Həyatı
Ayodhedə (müasir Aud) braxman ailəsində anadan olmuşdur. Ədət ənənəyə görə buddizmə keçənə qədər şivait olmuş və sonra bhikşu Parşvanın tələbəsi olmuşdur. İlk vaxtlar Aşvaqhoşa asket həyat tərzi keçirmiş və bütün debatlardan qalib çıxmış. Kuşan imperatoru I Kanişkanın sarayında şair və mütəfəkkir kimi məşhurlaşmışdır. Mahayana tərəfdarları Aşvaqhoşanı Nagarjuna və Aryadeva ilə eyniləşdirmişdir. Ümumi dzen siyahısında və Dharma pitakidə Aşvaqhoşa buddizmin on ikinci patriarxı hesab olunur. Sutrada isə Aşvaqhoşa on səkkizincidir

## Yaradıcılığı
Hindistanda Aşvaqhoşanın əsərləri unudulmuşdur. Ehtimal olunur ki, Aşvaqhoşanın əsərləri yetərincə çox olmuşdur. XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində, Tibetdə və Çində (bu ölkələrdə ona böyük budda müdriklərindən biri kimi sitayiş edilirdi) Aşvaqhoşanın ancaq üç əsəri aşkar olunmuşdur. Aşvaqhoşanın əsərləri Vedi ədəbiyyatından sonrakı bizə gəlib çatan, sanskritcə yazılmış ən erkən bədii ədəbiyyat nümunələrinə aiddir. "Buddanın həyatı" (Buddhatçarita), "Gözəl Nanda" (Saundarananda) poemaları, həmçinin "Şariputra haqqında dram"ı (Şarinutrakarana — fraqmentlər saxlanılmışdır) məlumdur. "Buddanın həyatı" əsəri sanskritdən çin və tibet dilinə tərəcüməsi 28 nəğmədən ibarətdir. Sanskrit orjinalında isə ancaq 13 nəğmə mövcuddur. "Gözəl Nanda" əsərinin ilk yarısı Nandanın hayatına, ikinci yarısı isə budist öyrətmələrə və keşişlik təlimatlarına yer ayrılmış. Şarinutrakarana (və ya "Şariputraprakarana", "Şariputre haqqında prakarana"; prakarana — dram növü) ilk sanskrit pyeslərindən biri hesab olunur. O çox ciddi olaraq dramaturqiyanın şərtlərinə əməl edilərək yazılmış. Çin tərcüməsində toplusu və "Sutralankara" şeirlər toplusu şəklində saxlanılıb.

Fəlsəfi baxışlarına görə Aşvaqhoşanı erkən mahayan ideyalarına rəğbət bəsləyən mahasanq hesab etmək olar: fövqəltəbii qabiliyyətlərin köməyi ilə Buddaya sahib olma, Buddanın obrazına sitayiş (bhakti), ona hədsiz məhəbbət, həmçinin başqalarının da saflaşmasına kömək edə bilmək imkanı (bodhisattva idealı).

## Mənbə
* **Aşvaqhoşa** // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2009. — II cild. — Səhifələrin sayı: 608. — Səh.: 207. — 10 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-02-4.

## İstinadlar
Çeju Beynəlxalq Hava Limanı

**Çeju Beynəlxalq Hava Limanı** (Hanqıl: 제주국제공항, Hanca: 濟州國際空港)  sərnişin daşıma və təyyarə hərəkətlərinə görə İnçxon şəhərində yerləşən İnçxon Beynəlxalq Hava Limanından sonra Cənubi Koreyanın ikinici ən böyük hava limanı. Çeju şəhərində yerləşir. Rəsmi olaraq 1958-ci ildə Çeju aerodromu olaraq qurulmuş, 1968-ci ildə beynəlxalq hava limanı statusu almışdır.

Çeju Beynəlxalq Hava Limanı Cənubi Koreyada çoxsaylı materik istiqamətləri ilə yanaşı Çin, Honkonq, Yaponiya, Tayvan, Tayland və Malaziya kimi beynəlxalq istiqmətlərə də xidmət göstərir. 2015-ci ildə 26.237.562 sərnişin hava limanından istifadə etmişdir.

Hava limanından istifadə edən çox sayda sərnişin və onun məhdud gücü səbəbi ilə cənub şəhəri Soqvipxo yaxınlığında adada 3.8 milyard dollarlıq bir investisiyaya malik ikinci bir hava limanı inşa ediləcəyi açıqlandı. 2025-ci ildə fəaliyyətə başlaması gözlənilir.

## Tarixi
1940-cə illərdə Sakit Okean müharibəsi dövründə yaponlar tərəfindən hava limanı kimi hazırlanan uçuş zolağını istifadə edərək 1948-ci ilin may ayından mülki aviasiya fəaliyyətə başlamışdır və 1958-ci ilin yanvar ayında hökumət tərəfindən akreditə edilmiş və rəsmi olaraq Çeju Hava Limanı kimi təsis edilmişdir.  Koreya-Yaponiya Aviasiya Müqaviləsinin imzalanmasından sonra, Jeju və Osaka arasındakı marşrut yeni qurulduğu üçün, marşrut 1968 - ci ilin aprelində beynəlxalq aeroporta yüksəldi. Koreya-Yaponiya Aviasiya Müqaviləsinin imzalanmasından sonra Çeju ilə Osaka arasında 1968-ci ilin aprel ayında yeni marşrut qurulduğu üçün beynəlxalq hava limanı statusu aldı.

Hava limanı 1979-cu ildən 1983-cü ilə qədər genişləndirildi və indiki ofis binası 1983-cü ildə tamamlandı. Artan sərnişin sayının tələbatını ödəmək üçün sərnişin terminalı 1991-1992-ci illərdə genişləndirildi. 2000-ci ilin avqust ayında ildə 320.000 ton yük qabiliyyətinə malik karqo terminalı tikildi. 2002-ci ilin dekabr ayında Koreya ilk dəfə olaraq ölkə daxili üçüşlar üçün duty-free mağaza istifadəyə verildi. Mövcud sərnişin daşınma qabiliyyətini aşan sərnişinlərin yerləşdirilməsi məqsədilə mövcud sərnişin terminalının sağ tərəfində 17 oktyabr 2006-cı il tarixində qısa müddətli hava limanı genişləndirilməsi siyasətinin bir hissəsi kimi yeni bir sərnişin terminalı qurulmuşdur. Yeni terminal 17 may 2007-ci il tarixində açılmış və 2012-ci ilin iyul ayında mövcud ofis binasının yenidən modellənməsindən sonra illik sərnişin daşıma həcmi 25.470.000 nəfərə çatmışdır.

## Hava yolları və istiqamətləri

## Qəzalar və hadisələr
10 avqust 1994-cü ildə Korean Air reys 2033 Çeju Beynəlxalq Hava Limanına enməyə cəhd edərkən uçuş zolağından kənara çıxdı. Təyyarədəki 160 nəfərin hamısı qəzadan qurtuldu.

28 iyul 2011-ci ildə Asiana Airlines reys 991 uçuş zamanı yanğınla üzləşdi və Çejuya  yönəlmək istəyərkən qəzaya uğradı. Hər iki pilot öldü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Çin tacikləri

**Çin tacikləri**, **Sincan tacikləri** və ya **Dağ tacikləri** (sarıq. *Tujik*, ; ) — Çin Xalq Respublikasının Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda yaşayan xalq. Çin hökuməti tərəfindən rəsmiləşdirilən 56 xalqdan biridir.

## Adı
Çində yayılan adlarına baxmayaraq, Sincan tacikləri Tacikistanda tacik dili, Əfqanıstanda isə dəri dili olaraq tanınan bir dildə danışan taciklərlə eyni deyillər. Çinin Sincan vilayətində yaşayan taciklər İran dillərindən olan pamir dilində danışan pamirlərin bir hissəsidir.

## Məskunlaşması
2000-ci ildə əldə edilən məlumatlara əsasən Çin taciklərinin ümumi sayı 41,028 nəfərdir. Onların əksəriyyəti Çinin qərbindəki Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda yaşayır. Onların 60%-i Taşkurqan-Tacik Muxtar Qəzasında yaşayır. Onların tacik adlandırılmasına baxmayaraq, danışdıqları dil tacik dili deyil. əsrin əvvəllərində yaşamış səyyahlar onları sarıqollar, dağ tacikləri və ya ğalçalar adlandırıblar.

## Tarix
Taşkurqan qəsəbəsi Pamir dağlarında yerləşən Sarıqol krallığının () paytaxtı olmuşdur.

### Tzin sülaləsi
Tzin sülaləsinin hakimiyyəti dövründə taciklər bütün Sincanda olduğu kimi bəylər tərəfindən idarə olunurdu. Bu dövrdə çinlilər Taşkurqan-Tacik Muxtar Qəzasının cənub-qərbində yerləşən Taşkurqan vadisində süzerenlik elan etdilər, ancaq yerlilərə xərac qarşılığında vilayəti idarə etmək hüququ verdilər.

Sincan tacikləri quldarlıqla məşğul olurdular. İtaətkar qullara arvad və ev verilirdi. Onlar mülk hesab edilirdi istənilən zaman satılırdı. Onların qul mənbəyi müxtəıif yerlərdən gəlirdi. Bunlara qərbdəki sünni qırğızlar və ya  cənubdakı Kuncud, Gilgit və Çitral vilayətlərinin yerliləri aiddir. Sünnilər onları razifilər adlandırırdılar və onları müsəlman hesab etmirdilər. Sincandakı əcnəbi qulların əksəriyyəti şiə taciklər idi. Regiondakı sünni türklər onlara Ğalça deyirdilər. Türklər daha çox şiə qulları satın alırdı.

1902-ci ilin yanvar ayında Qaşqar şəhərində rusiyalı 3 kazak zabiti və bir kuryer yerli bir uyğur fahişəsini öz masalarına dəvət etdikdən sonra böyük bir dava baş vermişdi. Bu davadan sonra regionda Rusiya əleyhinə mitinqlər keçirildi.

Mitinqdən sonra ruslar Sarıqola əsgər göndərmişdir. Yerlilər rusların qəzanı işğal edəcəyinə inanırdı. Rus zabitlər bəyləri öz tərəflərinə çəkməyə çalışsalar da, onlar bunda uğursuz olmuşdular.

### Çin Xalq Respublikası
1940-cı illərdə Sincanda təxminən 9,000 tacik yaşayırdı.

İli üsyanı zamanı uyğur inqilabçılar cənuba irəliləyərkən taciklərin mal-qarasını məcburi olaraq almışdılar. Buna əlavə olaraq, SSRİ tərəfindən dəstəklənən uyğurlar regiondakı taciklərə və qırğızlara hücum edirdilər.

## Dil
Çində taciklərin dilinin yazılış forması yoxdur. Onların əksəriyyəti sarıqol dilində danışırlar. Onların kiçik bir hissəsi vaxan dilində danışır. Sarıqol və dilləri İran dilləri linqvistik ailəsinin bir parçasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tacik etnik azlığı — *Çin hökumət saytında*
Selenqe vilayəti

**Selenqe vilayəti** (*[[Monqol dili|monqolca]]: Сэлэнгэ аймаг*) — Monqolustanın 21 vilayətindən *(aymaqından)* biri. Özündə 17 rayonu *(sumu)* birləşdirən Selenqe vilayətinin ərazisi 41 152 Km2-dır.

## Ərazisi
1934-cü ildə yaradılan Selenqe vilayətinin ərazisi 41 152 Km2-dır. Selenqe vilayətinə 17 rayon *(sum)* daxilidir.

## Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Selenqe vilayətinin əhalisi 108 768 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.

## İnzibati bölgüsü

## Həmçinin bax
İsrail Tələbələrinin Antisemitizmə Qarşı Mübarizəsi

**"İsrail Tələbələrinin Antisemitizmə Qarşı Mübarizəsi" Tələbə Birliyi** 2011-ci ildə yaradılıb və əsas fəaliyyəti antisemitizmə, ksenofobiyaya və Holokost inkar edilməsinə qarşı internet portallarında mübarizədir.

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* Best Practices to Combat Antisemitism on Social Media
* Adolf Hitler's Presence Online
Savu adası

**Savu adası** (, həmçinin *Sabu, Sawoe, Havu, Hawu, Hawoe*) — İndoneziyaya məxsus olan ada. Timor adasından qərbdə, Sumba adası ilə Timor adasının arasınmda yerləşir. Ada Şərqi Nusa Tenqara vilayəti ərazisinə daxildir. 2008-ci ilə olan məlumata görə adad 62000 əhali yaşayır.

## Coğrafiya
Eyni adlı arxipelaqın ən iri adasıdır. Onun sahəsi 420 km² təşkil edir. Arxipelaqın sahəsinə görə ikinci ən böyük adası Raycuadır. Onun sahəsi 36 km², əhalisi isə 6000 nəfərdir. Yaxınlığında Timor, Sumba, Flores və Solor adaları yerləşir. Bu adalar birlikdə Kiçik Zond adaları qrupuna daxildir. Adanın şimal sahilləri Savu dənizi, cənub sahillərini isə Hind okeanı yuyur.

### Geoloji aktivlik
Ada geoloji baxımından aktiv bir zonada yerləşir. Burada Hind-Avstraliya və avrasiya tavaları toqquşur. Ərazisdə tez-tez zəlzələlər müşahidə edilir. Sonuncu güclü zəlzələ 1977-ci ildə müşahidə edilmişdir. Zəlzələnin gücü rixter şkalası ilə 7,9 bal olmuşdur.

## İqlimi
İlin böyük qismi adada quru iqlim hakim olur. Bunun səbəbi isə Avstraliya qitəsindən gələr isti vəı qurui havadırref name="photos">. Bununla belə burada il ərzində 1019 mm yağıntı düşür. Bu yağılntının 82 % — 94 % arası yağışlar mövsümündə müşahidə edilir (noyabrdan-marta qədər).

## Tarixi
Koloniyalaşmaya qədər adada altı siyasi dövlət mövcud olmuşdur: Terivu, Liae, Dimu, Menia, Seba və Mesaya. Bu kiçik dövlətlər bir-birinə üstün gələrək ərazilərini mənimsəyirdilər. Belə ki, artıq XX əsrin əvvəllərində cəmi dörd belə qurum qalmışdır: Liae, Dimu, Seba və Mesara. XX ərin əvvəllərindən 1949-cu ilə qədər ada Niderland Ost-Hindinin ərazisi olmuşdur. 1942–1945-ci illər ərzində isə yaponların işğalı altında idi. 1949-cu ildə müstəqil İndoneziya Respublikasının tərkib hissəsinə çevrilmişdir.

## İqtisadiyyat
Ada iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Yerli əhali taxıl, düyü əkib-becərməklə məşğul olur. Üstəlik ətlik-südlük istiqamətli maldarlıq, donuzçuluq, quşçuluq inkişaf etmiş və keçi saxlanılır. Dənizdən yosunlar toplanılır. Onların əsas alıcıları yaponlardır. Qonşu Raycuma adasında pambıq əkilir. Əkinlər noyabrdan marta qəədər davam edir.

Xalq arasında palma içkisi də məşhurdur.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Sibuyan adası

**Romblon adası** () — Sibuyan dənizində yerləşən ada. İnzibati baxımınddan Filippinin Romblom vilayətinə daxildir. Sahəsinə görə ölkənin 23-cü ən böyük adasıdır. Ada sahəsinin 140&nbsp;km² meşələr əhatə edir. Bu ümumilikdə Sibuyan adası ərazisinin 33% -ni təşkil edir. Əsasən mərkəzi və şimalındakı bu meşələri qorumaq məqsədilə Guardian-guiting Milli Parkı təşkil olunmuşdur. Parkın ərazisi  157&nbsp;km²-dir. 
## Coğrafiya, təsvir və tarix
Sibuyan adası dairəvi formaya malikdir. Onun ölçüləri: 29 x 17&nbsp;km. Sahəsi 465&nbsp;km²-dir. Ən hündür zirvəsi Quitinq-Quitinq dağıdır. Dağın tərcümədə mənası mişardiş dağıdır. Zirvə dəniz səviyyəsindən 2058 m hündürlükdə yerləşir. Dünyada hündürlüyünə görə adalar arasında 73-cüq yerdədir. 2015-ci il məlumatına görə adada 59 274 nəfər yaşayır. Sibuyanda üç iri yaşayıəş məntəqəsi vardır: San Fernando (2010-cu il siyahıya alınmasına görə 22 466 nəfər), Kajidiokan (21 198 nəfər) və Maqdivanq (13 584).

Adanın mərkəzi hissəsini təbiət parkı tutur. Parkın ümumi sahəsi 157&nbsp;km²-dir.

Yaxınlığında yerləşən adalar: Romblon adası ondan 12&nbsp;km şimal-qərbdə, Tablas 35&nbsp;km qərbdə, Mastabe adası isə 61&nbsp;km şərqdə yerləşir. Romblon adasından eyni adlı boğazla ayrılır. Adadan cənubda kiçik Krista de Qallo adası vardır.  Ada bütünlüklə Sibuyan dənizi ilə əhatələnmişdir.

21 iyun 2008-ci ildə ada yaxınlığılnda «Ulduzlar şahzadəsi» adlı bərə qəzaya uğramışdır. Nəticədə 800 nəfər sərnişin ölmüş və ya itkin düşmüşdür.

## Fauna, flora və ekologiya
Sibuyan adası hər zaman sanki dünyadan təcrid olunmuş vəziyyətdə olmuşdur. Filippinin heç bir ərazisi ilə eyni xüsusiyyətləri paylaşmamışdır. Bu özəllikləri səbəbindən Sibuyanı «Asiya Qalapaqosu». Ada ərazisinin üçdə birini əl dəyilməmiş meşələr tutur. Botaniklərin tətqiqatlarına görə meşənin hər hektarına 1551 ağac düşür. Burada 123 növ müşahidə edilir. Onlardan 54 növü Sibuyanın endemik növüdür. Adada ümumilikdə 700 növ borulu bitkiyə rastlanılır. Burada 131 növ quşa rast gəlinir. 10 növ isə iriqanadlılar yarımdəstəsinə aiddir.

Adadan axan çaylar, qollar və bulaqlar şirin su mənbəyidir. Bir başa istifadə edilir. yerli əhali bunfdan məmundur və təbiətin bu cür qalmasının tərədarıdırlar. Bu səbəblə 2006-cı ildə təbiətqoruma təşkilatını qurmuşlar.

Ph locator romblon sibuyan.png|Sibuyan adası
Nepenthes sibuyanensis ASR 062007 guiting2 sibuyan.jpg|*[[Nepenthes sibuyanensis]]* — Sibuyan endemiki

## İstinadlar

## Mənbə
* Adanın rəsmi saytı
Sirri adası

**Sirri adası**  () — Fars körfəzində İrana məxsus adalardan biri. Əbumusa adasından bir qədər qərbdə yerləşir. Hündürlük baxımından da ondan hündürdür. Ada trapesiya formasına malikdir. Onun sahəsi 17&nbsp;km² təşkil edir. Farorv adası ondan şimalda yerləşir.

Uzun zaman Sirri adası ilə əlaqədar olaraq Fars körfəzinin ərəb ölkələrilə İran arasında konflikt yaşanmışdır. Ancaq hazırda ada rəsmən İran ərazisi kimi tanınır.

## Adı
Adanın farsca adı Razdır. Bu isə farcadan tərcümədə «sirr» deməkdir. Ancaq adanın ərəbcə adı olan «Sari» tərcümədə eyni kəlməni sirri bildirir. Hazırda isə sirr sözü fars dilində də işlədilir. Adanın adı isə ərəbcədən qalmadır.

Ada  digər adlarla tanınırdı. Əvvəllər ada «sari» və ya «suri» olaraq adlanırdı. Suri adı adada bitən bitkilərin qırmızı çiçəkləri və ya qırmızı torpaqları ilə əlaqədardır.

## Coğrafi yerləşməsi
Sirri adası inzibati baxımından İranın Hörmüzgan ostanı ərazisinə daxildir. Ada Fars körfəzinin suları ilə əhatələnmişdir. Vilayətin mərkəzi olan Bəndər-abbasa qədər olan məsafə təqribi olaraq 152 dəniz milidir. Ada nəzərə çarpacaq hündürlüyə sahib deyildir. Ərazisi əsasən hamardır. Adanın ən hündür nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 24 metr yüksəklikdə yerləşir. Adanın sahəsi 17&nbsp;km² təşkil edir.

## Əhalisi
Adanın şimal hissəsində yaşayış məntəqəsi və digər obyetlər yerləşir. Burada əvvəllər adanın yerli əhalisi yaşayırdı. Sonradan isə onlar adanı tərk etmişlər. Hazırda ada hərbi obyekt kimi istifadə edilir. Adada ancaq hərbiçilər yaşayır. Hərbiçilərdən başqa adada neftçilərdə vardır ki, onlar neft hasilatını təşkil edir. Burada hərbi aerodrom vardır.

## Flora və fauna
Ada bitki örtüyü baxımından olduqca kasıbdır. Onun ərazisində bir necə palma ağacından başqa iri bitki yoxdur. Adada qırmızı gil ehtiyatları vardır. Heyvanlar aləmindən isə ada ancaq qağayı və ceyranlar görülür.

## İqlimi
Adanın iqlimi quraqdır. Tropik qurşaqda yerləşir. Sirri adasında yay ayları (əsasən iyul və avqust aylarında) temperatur 28&nbsp;°C-dən (82&nbsp;°F) daim yuxarı olur. Nəticədə istilik indeksləri ümumiyyətlə yay dövründə ən çox günlərdə 50&nbsp;°C (122&nbsp;°F) səviyyəsindədir. Burada böyük rütubət yay mövsümünün normal çöl iqlimlərindən daha aşağı olmasına səbəb olur. Buna səbəb isə Fars körfəzinin isti sularından hava axınının təsiridir.
## İstinadlar

## Mənbə
* Siri adası
I Azərbaycan hökuməti

**Azərbaycanın I Nazirlər Kabineti** — 1991-ci il mayın 22-də və 23-də formalaşan müstəqil Azərbaycan tarixinin birinci Nazirlər Kabineti. Nazirlər Kabineti 16 nazirdən və 9 Dövlət Komitə sədrindən idi. Nazirlər Kabinetinin sədri Həsən Həsənov idi.
Hökumət Ayaz Mütəllibov tərəfindən qurulmuşdu.

## Nazirlər Kabineti
### Nazirlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
II Azərbaycan hökuməti

**II Azərbaycan hökuməti** — 1992–1993-cü illərdə mövcud olmuş, Əbülfəz Elçibəy tərəfindən qurulan hökumət. 4 iyun 1993-cü ildə hərbçi polkovnik Sürət Hüseynovun başlatdığı Gəncə qiyamı nəticəsində hökumət devrilmişdir. Elçibəy istefa vermiş və kəndi Kələkiyə qaçmışdır.

## Hökumət
Azərbaycan Xalq Cəbhəsi seçkilər təyin edir

Azərbaycan prezident seçkilərində Əbülfəz Elçibəy 60,4% -lə prezident seçilir. Hökumət onun tərəfindən qurulur.

1993-cü ildə isə Əbülfəz Elçibəyin Gəncə qiyamından sonra Kələkiyə getməsiylə hakimiyyətin sonu gəlir.

## Nazirlər Kabineti

### Baş nazir və onun müavinləri

### Nazirlər

### Komitə sədrləri

## İstinadlar
VI Azərbaycan hökuməti

**VI Azərbaycan hökuməti** — 2008-ci il oktyabrın 15-də Azərbaycanda baş tutan prezident seçkilərindən sonra formalaşan Azərbaycanın Nazirlər Kabineti. Prezident seçkilərində növbəti dəfə qalib gələn İlham Əliyevin 24 oktyabr 2008-ci il tarixli Sərəncamı ilə Nazirlər Kabinetinin üzvləri istefaya göndərildi və oktyabrın 31-də imzalanan Sərəncamla yeni Nazirlər Kabineti formalaşdı.

## Nazirlər Kabineti
### Nazirlər

### Komitə sədrləri

## İstinadlar
Aşıq Xanmusa

**Aşıq Xanmusa** (*Xanmusa Musaxan oğlu Musayev*; 1922 – 22 yanvar 2018) — Şirvan aşıq mühitinin ən görkəmli nümayəndələrindən olan ustad aşıq. “Əməkdar Mədəniyyət İşçisi” (2016).

## Həyatı
Aşıq Xanmusa Musaxan oğlu Musayev 1922-ci ildə Şamaxının Şamlı kəndində anadan olub. İbtidai təhsilini bitirdikdən sonra məşhur balaban ustası İzzətalı Zülfüqarovla bərabər sənət aləminə qədəm qoyub. Aşıqlıq sənətini əvvəlcə atası Musaxan və əmisi Cənnətalıdan öyrənib, eyni zamanda aşıq Xanbaladan dərs alıb. Daha sonra isə Cəyirli ustad aşıq Abbasdan sənətin sirlərini daha mükəmməl öyrənib.

Aşıq Xanmusa uzun müddət Qobustan rayon Mədəniyyət evində aşıqlar ansamblına başçılıq edib.

Xanmusa Musayev 2018-ci il yanvarın 22-də vəfat edib.

## Təltifləri
O, iki dəfə ümumittifaq müsabiqəsinin laureatı olub, dəfələrlə Mədəniyyət və Turizm nazirliyinin, Bakı şəhər Mədəniyyət və Turizm idarəsinin fəxri fərmanı və diplomlarla təltif olunub. 

2016-cı ilin iyulunda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə ona "Əməkdar Mədəniyyət işçisi" fəxri adı verilib.

## Yaradıcılığı
Aşıq Xanmusa bədii yaradıcılıqla da məşğul olub, aşıq şeirinin müxtəlif şəkillərində şeir qoşub, qəzəllər yazıb, kitabları çap olunub. Onun həyat və sənət yolundan bəhs edən “Şirvanlı aşıq Xanmusa” və

"Mən getsəm də, bu dünyada qalacaqdır aşıqlığım" adlı kitablar nəşr olunub. 

2016-cı ildə isə Azərbaycan Aşıqlar Birliyi ona həsr olunmuş "Günümüzün ustad aşıqları: Xanmusa Musayev" adlı kitab nəşr etdirib. Özünəməxsus bənzərsiz ifa tərzi ilə xalq məhəbbəti, el sevgisi qazanan Aşıq Xanmusa sinəsi sözlə dolu aşıq, dastanlarımızın gözəl bilicisi idi.

Şirvan aşıq mühitinin klassik ənənələrini yaşadaraq sənətin dünəni ilə sabahı arasında mənəvi körpü rolunu oynayan sənətkar ustadlardan öyrəndiklərini böyük həvəslə gənclərə öyrədirdi.
 
## Kitabları
* Şirvanlı Aşıq Xanmusa. Bakı: Nurlan, 2004. (Toplayanı: Seyfəddin Qəniyev)
* “Mən getsəm də, bu dünyada qalacaqdır aşıqlığım”
* “Günümüzün ustad aşıqları: Xanmusa Musayev” Bakı, 2016.

## İstinadlar
Putoşan adası

**Putoşan adası** və ya **Puto dağı** () — Çinin cənub-şərqində yerləşən ada. Ada Çjouşan arxipelaqına daxildir. Şanxaydan cənub-şərqdə, Xançjouvan körfəzinin girəcəyindədir. İnzibati baxımdan Çinin Çjetszyan vilayəti ərazisinə daxildir.
Adada çoxlu sayda məşhur tapınaqlar vardır.

## İnanc
Çində buddizmin mərkəzlərindən sayılır. Burad mövcud olan, buddizmə görə müqəddəs sayılan dörd dağdan biri yerləşir:Utayşan, Szyuxuaşan və Emeyşan. «Puto» adı isə «Potalaka» ilə bağlıdır. Dalay lamanın keçmiş iqamətgahı Potala adlanırdı.

## Turizm
Hazırda ada qorunan turistik obyekt sayılır. Putoçana su yolu ilə ya Ninbodan yada Şanxaydan gəlmək olar.

## Görməli yerləri
Adada çoxlu sayda buddist məbədləri, paqoda və təbiət abidələri vardır. Daha çox aşağıdakı obyektlər seçilir:

Quan İnə aid olan 33 metrlik heykəl. Adanın vcənubunda yerləşir. Heykəlin sol əlində Dharma çarxı vardır. Bu Budanın təlimlərinə dair bir simvoldur.

Suszi məbədi — adad yerləşən, 1080-ci ildə inşa edilən iri kompleks. Sun imperiyasına aid iolan kompleks, bu imperiya dönəmində inşa edilən ən əsrarəngiz tikililərdən biridir. Məbədin əsas zalında Quan İnə aid olan 32 kiçik fiqur vardır. Onlar müxtəlif formalardadır.

Bütün Xəzinələr Pagoda — adada yerləşən ən qədim paqodadır. 1334-ci ildə Puszi məbədinin yaxınlığında inşa edilmişdir. Paqoda Yuan sülaləsi dönəmində inşa edilmişdir.

Fayu məbədi — tikintisinə 1580-ci ildə başlanılmışdır. Tam olaraq isə 1699-cu ildə imperator kansinin hakimiyyəti dönəmində inşası başa çatmışdır.

Xueyszi məbədi — 1573-cü ildə dağın ətəklərində inşa edilmişdir. 
## Coğrafiya
Putoşan adası Şərqi Çin dənizində yerləşir. Onun sahəsi təxminən 12.5 kvadrat kilometr. Adanın maksimal hündürlüyü 300 metrdir. Adada isti və nəmli iqlim hakimdir. Dörd fərqli mövsüm mövcuddur. Bol yağış və duman müşahidə edilir. İllik orta temperatur 16.1&nbsp;°C (61&nbsp;°F) təşkil edir. Yanvar ayının orta temperaturu 5.4&nbsp;°C (42&nbsp;°F), avqust ayının isə 27.0&nbsp;°C-dir (81&nbsp;°F). İyul, avqust və sentyabr ayları tayfunlar mövsümüdür.  Küləyin sürəti saniyədə 4.2-5.7 metr (15-21&nbsp;km/saat) təşkil edir. Putiuo dağı adanın tən ortasındadır. Qeyri müəyyən formaya malik adanın sahillərində çoxlu sayda buxta və burun vardır. Souşan adasından şərqdə verləşir.


Fayl:Putuoshan guanyin.JPG|Quan İn heykəli
Fayl:Taizita.jpg|


## Mənbə
* Puto adası — Görməli yerlər  
## İstinadlar
Always (Əzizə Mustafazadə albomu)

**Always** — Əzizə Mustafazadənin 1993-cü ildə çıxan ikinci studiya albomu. Alboma görə o, 1994-cü ildə Sony şirkətinin "Echo" mükafatına və "Phono Academy Award" ilə mükafatlandırılmışdır.

Əzizə Mustafazadə albomdakı "Vagif" mahnısını caz–muğam üslubunun yaradıcısı olan atası Vaqif Mustafazadəyə, "Crying Earth" mahnısı isə 25 – 26 fevral 1992-ci il tarixində baş vermiş Xocalı faciəsində həlak olanlara həsr etmişdir.

## Mahnı siyahısı

## Heyət
* Əzizə Mustafazadə — piano və vokal
* Con Patituççi — akustik və 6 simli elektro bass gitara
* Deyv Uekl — zərb alətləri

## İstinadlar
Fukuok adası

**Fukuok adası** () — Cənubi Çin dənizinə daxil olan, Siam körfəzində yerləşən ada və Vyetnamın Kenzyanq vilayətinə aid qəza.

## Coğrafiyası
Fukuok adası Vyetnamın ən böyük adasıdır. Yaxınlığında yerləşən 22 ada arasında da ən böyük ada sayılır. Adanın ahəsi 574 km²-dir. Uzunluğu təqribi 50 km, eni isə 27 km-dir (ən enli hissədə). Relyefi əsasən dağlıqdır. Fukuok adasını 99 dağ adasaı adlandırırlar. Burada həqiqətən də 99 dağ vardır. Relyefi şimaldan cənuba doğru alçalır. Ən hündür zirvəsi Tyua dağıdır. Maksimal hündürlüyü 565 metrdir. Zirvə adanın şimalında, Fukuok Milli parkı ərazisində yerləşir. Vyetnamda Fukuok adası həmçinin "Mirvari adası" və ya "Qürub adası" belə adlandırırlar. Kvars, çınqıl, əhəng daşı və s tərkibli suxuirlaredan təşkil olunmuşdur. Mesozoy və Kaynazoy yaşlı çöküntülərdən ibarətdir. İllik yağıntı olduqca yüksəkdir. Orta hesabla il ərzində 2,879 mm təşkil edir. Şimal dağlarında isə bu göstərici 4 min mm olaraq qeydə alınmışdır. Aprel və may ayları temperatur ən isti aylardır. Temperatur 35 °C qədər artır.

## İnzibati bölgü

Fukuok qəzası inzibati baxımından Kenzyanq vilayəti ərazisinə daxildir. Qəzanın inzibati mərkəzi Zıonqdonq şəhəridir. Adada 2010-cu il məlumatına görə 93 min əhali yaşayır.

Fukuok adası ərazisinə 3 şəhər ərazi vahidi vardır:

Dương Đông

Cửa Cạn

An Thới

Kommunaları:

Bãi Thümm

Cửa Dương

Dương Tơ

Gành Dầu

Hìm Ninh

Hòn Thơm

Thổ Châu

## Turizm
Ada turistlər arasında əla çimərlikləri olan dəniz turizminə görə tanınırt. Bu adada il boyu istirahət etmək mümkündür, halbuki Vyetnamın digər adalarında qış aylarıl nuisbətən sərin olur. Yağışlar mövsümü maydan oktyabra qədər davam edir. ən əlveriçli istirahət dövrü noyabrın ortalarından maya kimidir. Bu ərəfələrdə quraq mövsüm hakimdir. Burada güclü fırtına və sunami müşahidə olunmamışdır. Seymiklik baxımındanda aktiv ərazidə yerləşmir. Adada su altı üzgüçülük inkişaf etdirilir. buranın təkcə çimərlikləri deyil, tropik meşələri, dağları, çay və şəlaləri insanı cəlb edir. Turistlər burada yeerli fauna və flora ilə də tanış ola bilərlər.

2017-ci ildə Fukuok adası 361,5 min xarici turist ziyarət etmişdir. Bu isə obndan əvvəlki dövr üçün 72% çoxdur.

## Nəqliyyat
Burada Fukuok Beynəlkxalq hava limanı vardır. Adaya bir başa reyslər təşkil oluna bilir.

## İstinadlar
İrezumi

thumb|Tatu olunmuş yapon (1875).
 – ənənəvi Yaponiya döymələri.

## Tarixi
Yaponiyada irezuminin tarixi paleolit dövrünə qədər uzanır. Eramızın 600-cü ilindən müasir dövrə qədər irezumi mənfi şəkildə şərh edilmişdir. Bu zaman kəsiyində döymə cinayətkarlar üçün cəza idi, çox vaxt alınlarına kanci ilə "it" yazılırdı.

İrezumi Yaponiyada öz intibah dövrünü Edo dövründə yaşamışdır.

Meyci dövründə Yaponiya hökuməti Qərb dünyasında müsbət imic buraxmaq üçün irezumini qadağan etmişdir. Lakin bir çox insan döymələrə maraq göstərməyə davam etmiş və döymə sənətkarları öz işlərini gizlincə davam etdirmişdirlər. Yakuzanın döymə ilə olan əlaqəsi cəmiyyətdə döyməyə olan münasibəti daha da sərtləşdirdi.

## Münasibət
Müasir Yaponiyada döymə vurdurmaq mənfi qarşılanır. Döymə vuran şəxslər onsen və setolara lüt halda girə bilməzlər. Lakin bu qadağanın 2020-ci ildə keçiriləcək Tokio Yay Olimpiya Oyunlarında qaldırılması planlaşdırılır.

Yaponiyada irezumiyə mənfi yanaşılmasının səbəbi çirklilik, aşağı səviyyəlilik, günahkarlılıq simvolizə etməsidir. 2012-ci ildə Osaka bələdiyyəsi meri Toru Haşimoto şirkətdən döyməli şəxslərin çıxarılmasını istəmiş, istəyi böyük dəstək görmüşdür.

Müasir dövrdə Yaponiyada döymə vurdurmaq asan deyil, döymə vurdurmaq üçün çox az yer var və bahalıdır. Müasir dövmələr iynə tabancası ilə vurulsa da, antik irezumi sənətini davam etdirən çox az sənətkar var. Qərb tərzindəki dövmə sənətçiləri müştəri nə istəyirsə onu edir, amma antik irezumi sənətçiləri onunla razılaşmayan müştərini qova da bilər. Ənənəvi döyməni vurmaq üçün edilən həftəlik ziyarətlər bəzən illərlə çəkə bilir.

## Əsas motivlər
İrezumidə ən çox müraciət olunan motivlər bunlardır:
* Mifoloji bədheybətlər: əjdahalar, kirin, baku, foo itləri, ho-o
* Heyvanlar: quşlar, ilanlar, koy, pələnglər
* Güllər: sakura, pion, lotos, payızgülü
* Digər bitkilər: bambuk, yapon sərvi
* Dini məzmunlu şəkillər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*BMEZine —*Body Modification EZine*
Perim adası

**Perim adası** () — Babül-Məndəb boğazında yerləşən vulkanik mənşəlli ada. Qırmızı dənizdə yerləşən Yəmənən məxsus olan ada. Perim adası boğazın ortasında yerləşdirindən onu iki hissəyə bölür. Böyük hissə *Diqqat-al-Mayun* () adlanır. Bu hissənin eni 20&nbsp;km-dir. Kiçik hissə isə *Bab-İskəndər* () adlanır. Kiçik hisssənin eni 3&nbsp;km-dir. Adanın sahəsi 13&nbsp;km²-dir. Adada yaşayış yoxdur.

## Adı
 
Antik dönəmlərdə adanın adı «Diadora adası» (, ) olaraq xatırlanır. Perim ərəb sözü olan Barimdən (zəncirdən) törəmiş addır. Albuquerque 1513-cü ildə adanı Vera Cruz adlandırmasına baxmayaraq Portuqaliyalılar Majun və ya Mayo adlandırdılar. XVII və XVIII əsrlərdə britaniya və fransız xəritələrində boğaz kimi Babül-Məndəb adlanır. XIX əsrin əvvəllərində bəzi naviqasiya təlimatların bu ad hələ də saxlanılırdı. İngilislər 1857-ci ildə adanı qalıcı olaraq işğal etdikdən sonra Perim adı ümumi şəkildə istifadə olunmağa başlanılmışdır.

## Əhalisi

Adada şirinm su mənbəyi yoxdur. Bu səsbəbdən də burada daimi yaşayış olmamışdır.

## Tarixi

1513-cü ildə portuqaliyalı admiral Afonso de Albuquerque Perim adasına ayaq basmışdır. Ancaq adanın osmanlı nəzarətində olması səbəbindən burada qalıcı olaraq möhkəmlənə bilməmişdir. Ada fransızlar tərəfindən 1728-ci ildə işğal olunmuşdur. Onlar adanı XVIII əsrin sonlarına qədər Fransanın mülkiyyətində saxlaya bilmişlər. 1799-cu ildə isə Britaniya Ost-Hind şirkətinin Misirə hücumu zamanı işğal olunmuşdur. 1857-ci ildə isə Böyük Britaniya tərəfindən yenidən ələ keçirilmişdir. Ada ədən koloniyasına tabe etdirilmişdir. Britaniyalılar tərəfindən 1861-ci ildə mayan inşa edilmişdir. 1869-ci ildə Perim Süveyş kanalı ilə kömür daşıyan gəmilərin kömür məntəqəsi olmuşdur. 1912-ci ildə əvvəllər inşa edilmiş mayak 24 mtr hündürlüyüə qədər artırılmışdır. 1916-ci ildə Osmalı ordusu adanı ələ keçirməyə cəhd göstərsə də bir nəticə əldə edə bilməmişdir. 1967-ci ildən Perim adası Yəmən Xalq Demokratik Respublikasının mülkiyyətində olmuşdur. iki dövlətin birləşdirilməsindən sonra isə Yəmənin ərazisidir.

## "Yəmən-Cibuti körpüsü" layihəsi
Horns körpüsü () adlandırılan layihə yəmən vəı cibutini bir-birinə birləşdirməlidir. Bu layihə 2008-ci ildə «Al Noor Holding Investments» Dubay şirkəti tərəfindən elan edilmişdir. Bu körpünün uzunluğu 28.5&nbsp;km olmalıdır. Bu layihə gerçəkləşə bilsə dünyanın ən uzun körpülərindən birinə çevriləcəkdir. Bununla yanaşı 2010-cu ilin iyun ayında Yəmənin materik hissəsi ilə Perim arası arasında 3,5 kilometrlik (2.2&nbsp;mi) körpünün I mərhələsinin başlaması, Cibuti ilə Yəmən arasında bir çərçivə razılaşması imzalanana qədər təxirə salındığını elan edilmişdir. 2018-ci ilin may ayından etibarən layihədən heç bir məlumat yoxdur.
## İstinadlar
Durrat əl Bəhreyn

**Durrat əl Bəhreyn** ( — «Bəhreyn mirvarisi») — Hind okeanına aid Fars körfəzində yerləşən süni olaraq hazırlanmış arxipelaq. Adalar inzibati cəhətdən Bəhreynin Cənub muxafazasına daxildir. Ölkənin Northern City və Diyar əl Muharrak arxipelaqlarından sonra ən böyük üçüncü süni arxipelaqıdır. Adalar paytaxt Manamadan 40.5&nbsp;km cənubda yerləşir

## Coğrafiya və təsvir
Durrat əl Bəhreyn ölkənin cənub-şərqində yerləşir. «Böyük torpağa» iki avtomonil körpüsü vastəsi ilə birləşir. Körpülər bir dairə xətti ilə keçir. Bütün adalar və onların ətraf akvatoriyaları bir ellips formasınma malikdir. Uzunluqları 4,5 və 3,5&nbsp;km-dir. Adaların ümumi sahəsi 5&nbsp;km² yaxındır. Onlar arasındakı akvatoriya sahələri isə 20&nbsp;km²-dir. 2010-cu il məlumatına görə adalarda 1000 nəfər insan yaşayırdı. Arxipelaqın sahibi Durrat Khaleej Al Bahrain Company adlı şirkətdir.

Arxipelaq ümumilikdə 15 adadan ibarətdir: Atoll 1 (2010-cu il məlumatımna görə adada 870 nəfər yaşayır. Bu isə ümumi arxipelaq əhalisinin 87 % təşkil edir), Atoll 2, Atoll 3, Atoll 4, Atoll 5, Atoll 6, Ləçək 1, Ləçək 2, Ləçək 3, Ləçək 4, Ləçək 5, Aypara, Mehmanxana, Qolf meydançası və Quş adası. Adalarda yaşayış binalarından savayı beş ulduzlu mehmanxanmalar, qolf meyfdançaları, 0,7&nbsp;km² sahəyə malik yaxta dayanacağı, 13 körpü, o cümlədən 6 avtomobil körpüsü vardır. Müvafiq olaraq Atoll adlı adalara aypara şəklində şimaldan cənuba doğru düzülmüşdür. Ən şimalda Atol 1 adası yerləşir. Ardıcıllıqla sıralanaraq Atol 6 adası ən sonda yerləşir. Eyni ilə Ləçək adaları da bu sıralama ilə düzülür. Mehmanxana adası isə arxipelaqın ən qərbinmdə yerləşənidir. Arxipelaqın ən kiçik adası isə Quş adasıdır.

## Tarixi
Layihə 2002-ci ildə təstiqlənmişdir. Anmcaq tikinti işlərinə iki il sonra başlanmışdır. 2008-ci ilin fevralında tikinti işləri dayandırılmışdır. Buna səbəb 1300 nəfərdən ibarət olan işçi miqrantların (əsasən hindlilər) kütləvi tətil elan etməsi olmuşdur. Onlar daha yüksək maaşlar və daha yaxşı yaşayış şərtləri tələb edirdilər. Tətil altı gün davam etmişdir. Bundan sonra işçilərin maaşı 27 % qaldırılmışdır. Bir müddət sonra tikinti işləri bitmiş layihə tam istifadəyə verilmişdir. Tikintinin maliyyə dəyəsi 7 milyard dollar olmuşdur. Halbuki onun 1.2 milyard dollara başa gələcəyi planlaşdırılırdı. Təkcə 2008-ci ilin fevralına kimi 6 milyard dollar xərclənmişdir).

## İstinadlar

## Mənbə
* Rəsmi sayt
Bayanxonqor aymakı

## Ərazisi
1941-ci ildə yaradılan Bayanxonqor vilayətinin ərazisi 115 977 Km2-dır. Bayanxonqor vilayətinə 19 rayon (sum) daxilidir.

## Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Bayanxonqor vilayətinin əhalisi 87 244 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.

## İnzibati bölgüsü

## Həmçinin bax
Sredneqo adaları

**Sredneqo adaları** ( və ya ) — Kuril adalarına  Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan adalar qrupu. İnzibati baxımından Saxalin vilayəti, Severo-Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adalrda yaşayış yoxdur.

## Coğrafiya və geologiya
Uşişir adalarından bir neçə km şimal-şərqdə yerləşir. Rasşua adasından Srednı boğazı ilə ayrılır. Rasşua ondan 10&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Rasşua adasından Sredneqo adalarına ən yaxın nöqtə bu adanın cənubunda yerləşən Yujnaya burudur. Arxipelaqla adanı ayıran Srednı boğazında Karlik adası yerləşir. Sredneqo adalarından şimal-şərqdə Srendı su altı vulkanı vardır. Çyornıe Skalı qayaları arxipelaqın şimalında yerləşir. Bosman və miçman qayaları arxipelaqın cənub-şərqində, Button qayası isə onun şərqindədir. Sredneqo qayaları şimal-şərqdə, Xitraya qayası isə bu qayalardan qərbdədir.
Arxipelaq iki qrupa bölünür: *Çyornıe Skalı* (bir-birnə yaxın üç adadan ibarətdir) və digərləri *Sredneqo adaları* altında birləşir. Arxipelaqın ən hündür nöqtəsi 36 metrdir.  Adalar üzərində rütüubət olduqca yüksəkdir. Güçlü şaxtalar adi halldır. Ərazidən olduqca güclü küləklər əsir.

Arxipelaq ərazisinin böyük hissəsini dörd iri ada tutur (bunlardan üçü Çyornıe Skalı adalrını əmələ gətirir. Dördüncü ada isə Sredneqodır). Digər sahəni isə kiçik qayalar (məsələn: *Xitraya*, *Bosman* və *Miçman*), çəkilmə zamanı ortaya çıxan su altı daşlar tutur.

## Təbiəti
Adalarda bitki örtüyü yoxdur. Şimal dəniz şirlərinə aiad olan yataq vardır. 
## Tarixi
Əvvəllər adalarda dəniz şirlərinin ovu təşkil edilirdi. XVIII əsrin sonları və XIX əsrin  əvvəllərində bu arxipelaq və Uşişir adaları birgə götürülür. Onlar on fördüncü adı ilə işarələnir.
Adalar «Диана» gəmisinin şturman köməkçisi Vasili Sredneqo şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1811-ci ildə adaların hidroloji araşdırmalarını aparmışdır.

1855-ci ildə Şimoda traktatına görə arxipelaq Rusiya imperiyasının ərazisi kimi tanınır. 1875-ci ildə isə bütün Kuril adaları Yaponiyanın ərazisi olur. Bu isə Yaponiyanın Saxalini Rusiyanın ərazisi kimi tanıması müqabilində edilir.

### Yaponiyanın tərkibində
1875—1945-ci illər ərzində bütün Kuril adaları kimi bu axipelaqda Yaponiyanın hakimiyyəti altında olmuşdur.

### SSRİ/Rusiya
1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi sonucunda adalar Saxalin vilayəti olaraq SSRİ tərkibinə keçmişdir. 1991-ci ildən isə RSFSR varisi olaraq Rusiya adaları idarə edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Adaların təsviri.
* *Головнин В. М.* Сочинения. Путешествие на шлюпе «Диана» из Кронштадта в Камчатку, совершенное в 1807, 1808 и 1809 гг. В плену у японцев в 1811, 1812 и 1813 гг. Путешествие вокруг света на шлюпе «Камчатка» в 1817, 1818 и 1819 гг.: С приложением описания примечательных кораблекрушений в разные времена претерпенных русскими мореплавателями. — М.; Л.: Изд-во Главморпути, 1949. — 506 с.
* Курильское ожерелье. Острова Среднего и архипелаг Ушишир
* О-ва Среднего. Вулканы Курило-Камчатской островной дуги
Filippin–Vyetnam münasibətləri

**Vyetnam–Filippin münasibətləri** — Vyetnam və Filippin arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Vyetnam Sosialist Respublikası ilə Filippin arasında ilk diplomatik əlaqələr 12 iyul 1978-ci ildə qurulmuşdur. İki ölkə arasında bir başa quru sərhəddi yoxdur.

## Tarixi

### Vyetnam müharibəsi 1957–1975
1955-ci ilin iyulunda Filippin Prezidenti Roman Maqsaysay Cənubi Vyetnamı müstəqil dövlət olaraq tanıyır. Filippin tibbi persponalını Vyetnam müharibəsində Şimali Vyetnama qarşı vuruşan Cənubi Vyetnam qüvvələrinə yardım məqsədilə göndərir. Bununla yanaşı Roman Maqsaysay açıq şəkildə ABŞ-nin apardığı müharibədə ona istənilən dəstəyi verməsini bəyan edir. Ancaq Filippin müharibəyə ancaq mülki kontingent göndərmişdir. 1964-cü ilin oktyabrında Cənubi Vyetnama iki qrumpdan ibarət tibb işçiləri göndərilir (bura 68 nəfər daxil idi). 1966-cı ildfə isə sayı min nəfər olan mülki şəxs göndərilmişdir. Bunlara hərbi xitmətdə olan ancaq fəal hərbi əməliyyatlarda iştirak etməyən hərbi kəkimlər, mühəndis-inşaatçılar, kənd təsərrüfatı sahəsi mütəxəsisləri və s daxil idi. Filippin kontingenti olaraq Cənubi Vyetnam ərazisində 2 min insan xidmət etmişdir. Onlar əsasən Teymin vilayətində cəmləşmişdilər. Burada tibb mərkəzi və çox sayda yollar inşa edilmişdir. Filippin kontingenti Vyetnamdan 1970-i ildə çıxarılmışdır. Onların ehtiyacları üçün ümumilikdə 35 milon dollar xərclənmişdir. Şəxsi heyətin qorunması məqsədilə Amerika tərəfi onlara iki çay patrul kateri, avtomatlar, mühəndis-istehkam texnikaları yüngül atıcı silahlar (tapança, M-16 abtomatı və M-60 plemyotu) vermişlər

### Müasir əlaqələr
2015-ci ilin oktyabrında Filippinmin Xarici İşlər Naziri Alberto rosario Hanoyda səfərdə olmuşdur. 2015-ci ilin noyabrında isə Vyetnam Sosialist Respublikasının Prezidenti Çıonq Tan Şanq Filippinə rəsmi dövlət səfəri etmişdir. 17 noyabr 2015-ci ildə hər iki ölkəınin liderləri ölkələri arasında trateji əməkdaşlıq haqqında bəyanat vermişlər. Vyetnam ABŞ və yaponiyadan sonra Filippinin üçüncü strateji ortağıdır. 2016-cı ilin sentyabrında Filippin Prezidenti Rodriqo Duterte vyetnamı rəsmi dövlət səfəri ilə ziyarət etmişdir. Rodriqo Dutertenin hakimiyyəti dövründə ABŞ ilə münasibətlərdəki dəıyişiklik və Çin Xalq Respublikasının Cənubi Çin dənizindəki mübahisəli adalara qoşun yerləşdirməsi bu iki ölkəni bir-biribnə daha da yaxınlaşdırmışdır.

## İqtisadi əlaqələr
Vyetnamın Filippinə əsas ixracatı: düyü, kofe, ani əriştə və yerfındığı. 2014-cü ildə Vyetnam Filippin iqtisadiyyatına 294 mln ABŞ dolları yatırıəm qoymuşdur. 29 iyul 2014-cü ildə Vyetnam-Filippin dostluq assosaiyası təşkil olunur. Bunda məqsəd iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin inkişaf etdiriməsi olur. 2016-cı ilə Vyetnam və Filippin arasında iki tərəfli ticarət əlaqələrinin həcmi 3 mlrd dollar olmuşdur. 2010-cu ildə Vyetnamda 3500 filippinli yaşayırdı. 2016-cı ildə bu rəqəm 5000 nəfərə qədər artmışdır.

## İstinadlar
Bulqan vilayəti

## Ərazisi
1938-ci ildə yaradılan Bulqan vilayətinin ərazisi 48 733 Km2-dır. Bulqan vilayətinə 15 rayon (sum) daxilidir.

## Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Bulqan vilayətinin əhalisi 62 027 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.

## İnzibati bölgüsü

## Həmçinin bax
Darxan-Uul vilayəti

## Ərazisi
1994-cü ildə yaradılan Darxan-Uul vilayətinin 3 275 ərazisi Km2-dır. Darxan-Uul vilayətinə 4 rayon (sum) daxilidir.

## Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Darxan-Uul vilayətinin əhalisi 101 880 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.

## İnzibati bölgüsü

## Həmçinin bax
Qovi-Altay vilayəti

**Qovi-Altay vilayəti** — Monqolustan aymakı.

## Ərazisi
1940-cı ildə yaradılan Qovi-Altay vilayətinin ərazisi 141 447 Km2-dır. Qovi-Altay vilayətinə 18 rayon (sum) daxilidir.

## Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Qovi-Altay vilayətinin əhalisi 57 440 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.

## İstinadlar
Xövsgöl vilayəti

**Xövsgöl vilayəti** — Monqolustan aymakı.

## Ərazisi
1931-ci ildə yaradılan Xövsgöl vilayətinin ərazisi 100 628 Km2-dır. Xövsgöl vilayətinə 23 rayon (sum) daxilidir.

## Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Xövsgöl vilayətinin əhalisi 132 146 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Rəşaant (Xövsgöl)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bunqkular

**Bunqkular**, **to bunqkular (lalaki)** – İndoneziyada Sulavesi adasınnın şərq yarımadasında, Bunku vilayətinin şimalında, Şimali və Cənubi Bunkuda, eləcə də Mendi bölgəsində,Tolo körfəzi sahilində və qonşu Vovoni adasında yaşayan xalq. Mori və buqis xalqları ilə çox yaxındılar.thumb|Müvəqqəti yaşayış məntəqəsi
## Ümumi məlumat
Əsasən, sahil boyunda (əvvəllər – dağlarda) məskunlaşmışlar. Bir zamanlar bunqkular dəniz xalqı hesab olunardı. Sayları 96 min nəfərdir (1995). Bunqkular, routalar, koronilər, lambatular, retelər, landavelər, vanalar, moronenelər, tokotualar, vavoniilər, kulisusular və epe subetnik qruplarına bölünürlər. Bunqkuların dili Avstroneziya ailəsinin Qərbi Avstroneziya qrupuna aiddir. Vavoni dilinə daha çox yaxındır. Dialektləri (ehtimal ki, müstəqil dillərdir): bunqku, koroni, tulambatu, moronene, vavonii, kulisusu. Bunquku dili bir neçə kastaya (səviyyə) ayrılır: incə, hamar, orta və qaba. İndoneziya dili də yayılmışdır. Dindarları müsəlmandırlar-sünnilər, moronenelər və tokotualar arasında xristianlar da var. 

XX əsrin əvvəllərinədək Bunqkuların ali hakimin başçılıq etdiyi knyazlığı mövcud olmuşdur. Knyazlıq Bunqku Krallığı  və ya yerli dildə *Tambuku* və ya *Tambuku Krallığı* adlanırdı. Ali hakimə 4 rayon başçısı, sonunculara isə kənd başçıları tabe idi. Ali hakimin və rayon başçılarının hakimiyyəti müəyyən ailələr daxilində irsən keçirdi. XIX əsrin ortalarında krallıq digər kiçik krallıqlarla birgə Hollandiya kaloniya imperiyasının tərkibinə qatılmışdır. 1949-cu ildə İndoneziya Respublikasının tərkibinə qatılmışlar. Əsas məşğuliyyətləri əkinçilikdir (quru dərələrdə yetişdirilən çəltik, qarğıdalı, saqovnik, şirin kartof və kokos palması). Qıdalarında daha çox düyü üstünlük təşkil edir. Ənənəvi məskənləri pərakəndə, müasir məskənləri xətti planlıdır. Düzbucaqlı formalı, yortacəsaslı evləri ağac və bambukdandır. Kişilərin geyimi avro pasayağıdır; qadınlar saronq geyinirlər. Yeməklərin əsasını düyü təşkil edir. Ənənəvi inanclarına əcdadların kultu və ruhlara inam daxildir. Təkrar dəfn adəti (ölülər 3–5 il taxta meydançada saxlanılır, sonra bu müddət ərzində bütün ölənlərin sümükləri mağaralarda dəfn edilirdi) mövcud idi. Bunqku icması bir neçə təbəqələr bölünür: kral icması (rau), nəcib insanlar (mokole) və adi insanlar və kölələr (ata). Bunqkuların incəsənətində bəzi sahələr diqqət cəlb edir: döyüş sənəti (kuntu və manka), tatabua incəsənəti, ndengu-ndengu, ganda, rabana. Bölgənin inzibatı mərkəzi Bungku şəhəridir.

## Mənbə
* **Bunqukular** // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası  : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi, 2009. — II  cild. — Səhifələrin sayı:  608. — Səh.: 76. — 10 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-02-4.

## İstinadlar
Emmanuel Svedenborq

**Emmanuel Svedenborq** (; ) — İsveç alimi, xristian mistiki, teosof, ixtiraçı.

## Həyatı
Emmanuel Svedenborq 1688-ci ildə Stokholmda anadan olmuşdur. O, təbiət elmləri üzrə yazdığı külli miqdarda məqalələr sayəsində məşhur idi. Anatomiya, fiziologiya, psixologiya sahəsində yazdığı əsərlərlə öz müasirləri arasında nüfuz qazanmışdır. Ömrünün sonlarında o, mənəvi böhran keçirmiş, axirət dünyasının müqəddəs varlıqları ilə əlaqəyə girməsindən danışmışdır.

Onun son əsəri ölümdən sonrakı həyat barədə canlı təsvirlər verir. Onun şəxsi təcrübəsinin təsvirinin müasir kiliniki ölüm halı keçirmişlərin sübutları ilə üst-üstə düşməsi daha bir qəribə mümunədir. Svedenborq qan dövranı və nəfəs alma dayandıqda özünün hansı hissləri keçirdiyini təsvir edir: 

Svedenborq təsdiq edir ki, o, ölümün ilk mərhələlərindən keçmiş və özünü bədəndən xaricdə hiss etmişdir: 

İnsan ölür, amma o, bunu hələ başa düşmür,çünki o, hələ “bədənə” sahib olduğunu görür. Ancaq indiki bədənin imkanları fiziki bədənin imkanlarından fərqlənir.

Eyni zamanda, ruhi vəziyyət fiziki vəziyyətlə müqayisədə daha az məhduddur. Qavrama, təfəkkür, yaddaşa daha kamildir. Vaxt və məkan artıq fiziki həyatdakı kimi məhdudlaşdırıcı  səbəb deyildir.

Ölən adam fiziki həyatı boyu tanıdığı adamların ruhları ilə qarşılaşır. Onlar axirət dünyasına keçməkdə ona kömək etmək üçün gəlmişlər.

Onun keçmiş həyatını olduğu kimi gözləri önündə canlandıra bilərlər. Bu zaman o, keçmiş həyatının hər bir təfərrüatını xatırlayır. Bu anda heç nə gizlədilmir, inkar edilmir: 

Svedenborq həmçinin gələcəyə nüfuz edən, bütün insanı nurlandıran ,ifadəolunmaz parlaq “Allah işığını” təsvir edir. Bu həqiqət və tam anlaşma işığıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* '''Möhsünov Aydın. Emmanuel Svedenborq''' //kayzen.az