Keke Geladze

**Keke Geladze**(; )— Ümumiyyətlə "Keke" olaraq bilinən İosif Stalinin anası idi.
Qorinin kənarında bir kəndli ailəsində dünyaya gəldi, ayaqqabı ustası Besarion Cuqaşvili ilə evləndi və üç oğlu dünyaya gəldi; Onların içərisində yalnız ən kiçiyi Yoseb sağ qaldı. Besarion, Geladzeni və oğlunu maddi baxımdan təmin etmək üçün ailəsini buraxıb işləməyə getdi. Dərindən dindar olan Yosebin bir keşiş olmasını və təhsilinin pulunu ödəmək üçün Qoridə tikişçi olaraq çalışmasını istədi. İoseb Tbilisi İlahiyyat Seminariyasına köçəndə Geladze Qoridə qaldı və İosif Stalin Sovet İttifaqında hakimiyyətə gələnə qədər orada qaldı. Yaşlı ikən Geladze Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdə yaşayırdı; Stalin ona  hər zaman yazdı, amma sonuncu dəfə 1935-ci ildə ziyarət etdi. 1937-ci ildə öldü və Tiflisdəki Mtatsminda panteonunda dəfn edildi.

## Erkən həyatı
Geladze ya 1856-cı ildə, ya da 1858-ci ildə Qori yaxınlığındakı Gambareulidə gürcü pravoslav kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Atası Georgi Geladze, kərpic ustasıydı. O, Geladzenin doğulduğu vaxt öldü, anası Melaniya, Geladzenin oxumağı və yazmağı öyrənməsinə əmin idi. İki qardaşı vardı: Gio və Sandala.

## Evliliyi və analıq dönəmi

Yeniyetməlik dövründə Geladze "qəhvəyi saçlı cazibədar, çilli bir qız" kimi görünürdü. Sonradan Geladze, dostları arasında "arzu olunan və gözəl bir qız halına gəldiyi" söylənilirdi.  Yerli ayaqqabı ustası Besarion Çuqaşvili tərəfindən diqqət çəkdi, aralarında sevgi hisləri yarandı və 16 yaşında ikən 1874 -cü ildə evləndilər. Mixail (14-21 fevral 1875) və Corc (24 dekabr 1876 - 19 iyun 1877), sırasıyla iki və altı aylıq ikən öldü. Üçüncü və son oğlu Yoseb, 6 dekabr 1878-ci ildə dünyaya gəldi. İosebin doğulmasından əvvəl, Geladze çox dindar olmuşdu, uşaq sağ qalacağı təqdirdə kilsəyə həcc ziyarətinə gedəcəyini vəd etmişdi.
Əvvəlcə Çuqaşvilinin atelyesi olduqca müvəffəqiyyətli idi, burada on nəfərə qədər işçi çalışırdı və ailənin həyat səviyyəsi kifayət qədər yüksək idi;  Lakin Çuqaşvilinin sərxoşluğu  şiddətlənərək, onun işinə və ailə həyatına mənfi təsir göstərdi. Isaak Doyçer, Çuqaşvilinin "öz ustası olmaq" statusunu qaldıra bilməməsinin, ehtimal ki, sərxoşluğuna və xəyal qırıqlığına səbəb olduğuna inanırdı. Bu fikir, Cuqaşvilinin o dövrdə məşhur olan Avropa tipli ayaqqabı istehsalına uyğunlaşmadığını, əksinə ənənəvi gürcü üslublarını istehsal etməyə davam etdiyini ifadə edən Robert Servis tərəfindən dəstəklənir və bütün bunlar Geladzenin  həyatına da təsir edir. Tez-tez sərxoş olan Cuqaşvili aqressivləşdi və mütəmadi olaraq Geladzeni (tez -tez geri çəkilən) və Yusifi döydü.

Çuqaşvilinin sərxoşluğu, çox güman ki, Geladzenin Qoridə evli kişilərlə flört etməsi ilə bağlı şayiələrlə tamamlandı.
1884 -cü ildə Cuqaşvili ailəsini tərk edərək Tiflisə köçdü. Adelxanov fabrikindəki köhnə işinə qayıtdı. Özünü və oğlunu doyurmaq üçün Geladze hər hansı bir çirkli işi öz üzərinə götürdü; əsasən Davriçevi və Eqnataşvili evlərində ev işləri, tikiş və yuyulma işlərinə baxırdı. Demək olar ki, yoxsulluq içində yaşadıqları üçün tez-tez köçdülər və sonrakı on il ərzində doqquz evdə yaşadılar. 1886 -cı ildə Çarkviani evinin ən üst mərtəbəsinə köçə bildilər; tarixçi Steven Kotkin, Çarkvianini eyni ildə bir kilsə məktəbinə yazdırmaq və ona rus dilini öyrətmək üçün lobbiçilik edərək, Geladzenin hesablanmış bir hərəkət olduğunu irəli sürdü. Təxminən eyni vaxtda, Geladze yüksək moda mağazasında işləməyə başladı və Qoridən ayrılana qədər orada qaldı.
Çuqaşvili, Kekenin Yusifi məktəbə yazdırdığını öyrəndikdən sonra əsəbiləşdi, bunun əvəzinə oğlunun onun yolu ilə gedəcəyini və ayaqqabı ustası olacağını ümid etdi. Bu, 1890-cı ilin yanvarında ciddi bir hadisəyə səbəb oldu. Yoseba faytona vuraraq ona ciddi ziyan vurdu. Cuqaşvili Qoriyə qayıtdı və oğlunu Tiflis xəstəxanasına gətirdi və sağalandan sonra İoseb Adelxanov fabrikinə şagird kimi getdi. Keke bu fikrə qəti şəkildə qarşı çıxdı və kilsə ilə əlaqələrini istifadə edərək Yusifi Qoriyə qaytardı və burada keşiş olmaq üçün təhsilini davam etdirdi. Bu, İoseb Tiflisdən ayrılarkən əlaqələri və maddi dəstəyi kəsdiyi üçün Çuqasvilinin həyat yoldaşı və ya oğlu ilə son əsl təması idi. Geladze, təhsil haqqını ödəmək üçün məktəbi səliqəyə saldı, baxmayaraq ki, İoseb tezliklə akademik fəaliyyətinə görə təqaüd aldı və 1894-cü ildə məzun olduqdan sonra o dövrdə Qafqazın ən yaxşı məktəblərindən biri olan Tbilisi İlahiyyat Seminariyasına qəbul imtahanlarını yazdı.

## Sonrakı həyatı
 
Oka Ioseb Tiflisə köçdü, Geladze Qoridə qaldı. 1899-cu ildə ilahiyyat seminariyasından qovulan Yoseb inqilabi fəaliyyətə başladı və nəticədə İosif Stalin adını aldı.  Sonuncu dəfə, 1904-cü ildə, Sibirdəki sürgündən qaçdıqdan sonra Qoridəki Geladzeni ziyarət edəcək. 1917-ci il Rus İnqilabındakı rolundan əvvəl 10 ildən artıqdır ki, oğlu haqqında başqa heç bir məlumat eşitmədi.  1922-ci ildə Geladze, qabaqcıl bolşeviklərdən birinin anasına qayğı göstərilməli olduğuna inandıqları üçün Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikası rəhbərliyinin təkidi ilə Tiflisə köçdü. Ona Qafqazın keçmiş valisinin sarayında bir otaq verdilər; Gürcüstan Xalq Komissarları Şurası da saraydan istifadə edirdi. Gürcüstanın lideri və Stalinin yaxın adamı Lavrenti Beria ilə görüşdü və tez-tez həyat yoldaşı Nino tərəfindən ziyarət edildi. Qara paltar geyinmiş və dul qalmışdı, Geladze tez -tez Beriya tərəfindən nəzarət edilən gizli polis tərəfindən yaxından mühafizə olunan Tbilisi bazarlarında görünürdü.
Stalin hakimiyyətə gəldikdən sonra nadir hallarda anasını ziyarət edirdi. 1932-ci ildə Stalinin ikinci arvadı Nadejda Alliluyevanın intiharından sonra [34] Stalindən yalnız on səkkiz məktub arxivdə saxlanılırdı, bir də Geladzedən qaldı. 1935-ci ildə Stalinin uşaqları onu ziyarət etdilər, baxmayaraq ki, həm Vasili, həm də Svetlana gürcü dilini başa düşmürdülər və ögey qardaşları Yakovun tərcüməsinə ehtiyac duydular (Geladze heç rus dilini öyrənməmişdi).
Anasının xəstə olduğunu eşidən Stalin, sonuncu dəfə 17 oktyabr 1935-ci ildə onu ziyarət etdi. Həkim Geladzenin nəşr olunmamış xatirələrinə görə, Stalinin mövqeyini qısaca müzakirə etdilər: “Ana, çarımızı xatırlayırsanmı? Mən bir çar kimiyəm "deyə Geladze cavab verdi:" Kahin olsan daha yaxşı olar. " Eyni mənbədən Stalinin soruşduğu bildirilir: “Niyə bu qədər xəyal etdin? keşiş olmağımla bağlı? "Və Geladze dedi:" Nə qədər az işlədiklərini və nə qədər yaxşı yaşadıqlarını gördüm. Onlara da böyük hörmət bəslənilirdi. Bir kişi üçün bundan yaxşı peşə olmadığını düşündüm və bir keşişin anası olduğum üçün qürur duyardım. Amma etiraf edirəm ki, bu işdə də yanılmışam ”. Stalinin səfərindən üç gün sonra Geladze "Pravda" ya müsahibə verdi; məqalə qəzetin 23 oktyabr sayında, Stalinin səfəri ilə bağlı bir yazı isə 27 oktyabr sayında çıxdı. Stalin birinci məqalənin nəşrinə laqeyd yanaşsa da, anası haqqında ikinci məqalənin nəşrini bəyənmirdi.
Geladze 4 iyun 1937 -ci ildə vəfat etdi. Tibbi hesabatda ölüm səbəbi olaraq ürək çatışmazlığı göstərilir . Kommunist məmurların və Qırmızı Ordunun Böyük Təmizlənməsi, xüsusən Mixail Tuxaçevskinin tutulması və dindirilməsi ilə məşğul olan Stalin cənazəyə gəlmədi; Bunun əvəzinə Beriya üzərinə gürcü və rus dillərində yazılmış çələng göndərildi: "Əziz və sevimli ananıza oğlunuz İosif Cuqaşvilidən (Stalin)". Stalin onu görkəmli gürcü fiqurları ilə dolu olan Tiflisə baxan Mtatsminda Panteonunda dəfn etdi..

## İstinadlar