IV Ağa Xan

**Şah Kərim əl-Hüseyni** () — 1957-ci ildən 2025-ci ildə vəfat edənə qədər İsmaililərin 49-cu imamı kimi tanınan dini lider, biznesmen və ictimai xadim. O, babası III Ağa Xan vəfat edən zaman 20 yaşında onun titulunu miras götürmüşdür. O, eyni zamanda Nizari icmasına rəhbərlik etmiş və Ağaxan titulunu daşımışdır. İsmaili tərəfdarları onu Mövlana Həzar İmamı adlandırırdılar.

"*Vanity Fair*"in 2013-cü ildə verdiyi xəbərə görə, Ağa Xanın sərvəti 13.3 milyard dollar civarında təşkil edir."*Forbes*" Ağa Xanı dünyanın ən varlı 15 əsilzadəsindən biri adlandırıb. O, özünün təsisçisi olduğu dünyanın ən böyük özəl inkişaf təşkilatlarından biri olan Ağa Xan İnkişaf Şəbəkəsinin idarə başçısı olub. Uğurlu sahibkar kimi Ağa Xan, həmçinin yarış atlarının sahibi və yetişdiricisi idi.
O, Britaniya, Fransa və İsveçrə vətəndaşlığına sahib olmaqla yanaşı, Kanada və Portuqaliyadan da fəxri vətəndaşlıq almışdır.

## Həyatı
IV Ağa Xan 1936-cı il dekabrın 13-də İsveçrənin Cenevrə şəhərində anadan olub. Doğulanda adı Şahzadə Kərim idi. O, Şahzadə  (1911 – 1960) və onun ilk həyat yoldaşı, əsl adı  (*Joan Yarde-Buller*) olan şahzadə Tac-ud-davlah Ağa Xanın (1908 – 1997) böyük oğludur. Onun anası Britaniya zadəganlarından  böyük qızı idi.

Şahzadə erkən doğulsa da sağlam sayılırdı. Qardaşı  bir ildən sonra 1937-ci ildə anadan olub. 1949-cu ildə IV Ağa Xanın valideynləri qismən Şahzadə Əli Xanın münasibətləri səbəbindən boşanmışdırlar. Atası həmin əsnalarda ABŞ aktrisası Rita Heyvortla ailə həyatı qurmuş və onların evliliyindən  adlı bir qız uşağı dünyaya gəlmişdur. Bu qız IV Ağa Xanın ögey bacısı olur.

IV Ağa Xanın 1931–1965-ci illərdə yaşamış Patrik Benjamin Ginnes adlı ögey qardaşı var idi. Onun anası Coan Yarde-Büller əvvəllər məşhur bankir ailəsindən olan  evli idi.

Şahzadə Kərim İkinci Dünya müharibəsi illərində Keniyanın Nayrobi şəhərində yaşayıb və ilk təhsilini fərdi repetitorluq vasitəsilə alıb. Şahzadə Kərim daha sonra doqquz il dünyanın ən bahalı internat məktəbi olan İsveçrədəki "**'"də oxuyub. O, orada "ədalətli qiymətlər" aldığını bildirib. Şahzadə Kərim elm sahəsi üzrə təhsilini davam etdirmək fikrilə [[Massaçusets Texnologiya İnstitutu|MIT]]-yə qəbul olur, lakin babası III Ağa Xan bunun onun üçün doğru yol olmadığını düşünürərək razılıq vermir. Şahzadə Kərim nəhayət [[Harvard Universiteti]]nə gedir. Hansı ki, orada həm universitetin nüfuzlu sosial klubu olan "**'"a qatılır, həm də İslam tarixi üzrə dərslər alır.

## İnfrastruktur layihələri

### Ağa Xan İnkişaf Şəbəkəsi
Ağa Xan, əksəriyyəti inkişaf etməkdə olan ölkələrdə yerləşən təxminən 80.000 maaşlı işçisi olan 200-dən çox agentlik və qurumun fəaliyyətini əlaqələndirən Ağa Xan İnkişaf Şəbəkəsinin təsisçisi və sədridir . AKDN qismən çoxsaylı hökumətləri və bir sıra beynəlxalq təşkilatları əhatə edən ardıcılları və donor tərəfdaşları tərəfindən maliyyələşdirilir. AKDN agentlikləri səhiyyə, təhsil, mədəniyyət, kənd yerlərinin inkişafı, institutların qurulması və iqtisadi inkişafın təşviqi sahələrində işləyir. O, inancından, mənşəyindən və cinsindən asılı olmayaraq yoxsulların həyat şəraitini və imkanlarını yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır. Bu yanaşma, bəzi tədqiqatçıların fikrincə, əsasən təşkilatın müsbət imicini formalaşdırır, IV Ağa Xanın özünün "yumşaq gücü" və qlobal humanitar təsirini gücləndirir.

AKDN proqramları özəl ianələr, o cümlədən müsəlman dini töhfələri (zəkat), həmçinin kommersiya layihələri (Aga Khan Fund for Economic Development/AKFED) və xeyriyyə fondları ilə məşğul olan AKDN iqtisadi inkişaf fondunun vəsaitləri hesabına maliyyələşdirilir. İnklüzivlik prinsipinə uyğun olaraq, AKDN təkcə ismaili icmalarına və təkcə ismaililərin çoxluq təşkil etdiyi icmalara deyil, həm də yardıma ehtiyacı olan digər ərazilərə və ölkələrə yardım göstərməyə və infrastrukturu inkişaf etdirməyə çalışır.

AKDN-ə Ağa Xan Universiteti, Mərkəzi Asiya Universiteti, qeyri-kommersiya Ağa Xan İqtisadi İnkişaf Fondu, Mədəniyyət Məsələləri üzrə Ağa Xan Fondu, Ağa Xan Səhiyyə Xidmətləri, Ağa Xan Təhsil Xidmətləri, Ağa Xan Planlaşdırma və Tikinti daxildir. Xidmətlər və Aga Agency -Xan mikromaliyyə. AKFED-in əsas səhmdarı olduğu şirkətlərdən biri də əsasən Afrika və Asiyada yerləşən lüks otellər və kurortlar şəbəkəsi olan Serena Hotels Groupdur. Memarlıq üzrə Ağa Xan Mükafatı dünyanın ən böyük memarlıq mükafatıdır. Ağa Xan həm də 1977-ci ildə təsis etdiyi İsmailiyyəşünaslıq İnstitutunun İdarə Heyətinin sədridir. O, həmçinin Kral Birlik Cəmiyyətinin vitse-prezidentidir.

AKDN-nin filialı olan Focus Humanitarian Assistance, fəlakət qarşısında fövqəladə hallara cavab vermək üçün məsuliyyət daşıyır. FOCUS-un iştirak etdiyi son fəlakətlərə 2005-ci ildə Pakistan zəlzələsi və Cənubi Asiya sunamisi daxildir

### İslam memarlığının təbliği
1977-ci ildə Ağa Xan Memarlıq üzrə Ağa Xan Mükafatını təsis etdi, bu mükafat müasir dizaynı, sosial, tarixi və ekoloji mülahizələri əhatə edən memarlıqda mükəmməlliyi tanıyan mükafatdır. Bu, dünyada ən böyük memarlıq mükafatıdır (mükafat fondu bir milyon ABŞ dolları ilə) və ildə üç dəfə verilir. Mükafat Ağa Xanın İslam cəmiyyətlərində yaradıcılığı canlandırmaq və binalar, tikililər və ictimai məkanlar üçün kreativ həlləri tanımaq istəyindən irəli gəlmişdir. Mükafat qalibi hər bir dövr üçün çağırılan müstəqil əsas münsiflər heyəti tərəfindən seçilir.

1979-cu ildə Harvard Universiteti və Massaçusets Texnologiya İnstitutu Ağa Xan Fondu tərəfindən dəstəklənən İslam Memarlığı üzrə Ağa Xan Proqramını təsis etdi. Bu proqramlar İslam memarlığı və urbanizminin öyrənilməsi üzrə diplom kursları, açıq mühazirələr və konfranslar təqdim edir. Müasir şəraitin və inkişaf məsələlərinin dərk edilməsi akademik proqramın əsas komponentləridir. Proqram hər iki institutda tədqiqatla məşğul olur və tələbələr MIT Memarlıq Departamentindən Ağa Xan Proqramında konsentrasiya ilə Memarlıq Tədqiqatları Magistr dərəcəsini davam etdirə bilərlər.

## Həmçinin bax
* İsmaililər
* III Ağaxan
* V Ağa Xan

## İstinadlar