open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
FRELİMO

**FRELİMO** ( adından; mənası – **Mozambik Azadlıq Cəbhəsi**) — Mozambikdə siyasi partiya. Ölkədə yeganə hakim partiya kimi qiymətləndirilir. 1977-ci ildə kütləvi-siyasi Mozambik Azadlıq Cəbhəsi təşkilatı əsasında yaradılmışdır. 1989-cu ilə qədər fəaliyyətində marksizm-leninizm prinsipləri rəhbər tutulurdu, o dövrdən partiya demokratik sosializm istiqamətində fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Basto, Maria-Benedita, "Writing a Nation or Writing a Culture? Frelimo and Nationalism During the Mozambican Liberation War" in Eric Morier-Genoud (ed.) *Sure Road? Nationalisms in Angola, Guinea-Bissau and Mozambique* (Leiden: Brill, 2012).
* Bowen, Merle. *The State Against the Peasantry: Rural Struggles in Colonial and Postcolonial Mozambique*. Charlottesville, Virginia: University Press Of Virginia, 2000.
* Derluguian, Georgi, "The Social Origins of Good and Bad Governance: Re-interpreting the 1968 Schism in Frelimo" in Eric Morier-Genoud (ed.) *Sure Road? Nationalisms in Angola, Guinea-Bissau and Mozambique* (Leiden: Brill, 2012).
* Morier-Genoud, Eric, “Mozambique since 1989: Shaping democracy after Socialism” in A.R.Mustapha & L.Whitfield (eds), *Turning Points in African Democracy* (Oxford: James Currey, 2009), pp.&nbsp;153–166
* Opello, Walter C. "Pluralism and elite conflict in an independence movement: FRELIMO in the 1960s", *Journal of Southern African Studies*, Volume 2, Issue 1, 1975
* Simpson, Mark, "Foreign and Domestic Factors in the Transformation of Frelimo", *Journal of Modern African Studies*, Volume 31, no.02, June 1993, pp 309–337
* Sumich, Jason, "The Party and the State: Frelimo and Social Stratification in Post-socialist Mozambique", *Development and Change,* Volume 41, no. 4, July 2010, pp.&nbsp;679–698

## Xarici keçidlər

* 
* ''Special Report on Mozambique 2004 Elections'', Carter Center]
* ''Final Report of the European Union Election Observation Mission'', 2004
Moldova Kommunist Partiyası

**Moldova Kommunist Partiyası** ( **MKP**; , PCM; ; ) — Moldova SSR-də hakim və yeganə qanuni siyasi partiya, 1991-ci ilə qədər Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının tərkib hissəsini təşkil edən on beş respublika səviyyəli partiyadan biri.

## Tarixi
Moldovada ilk sosial-demokrat dərnəkləri XIX–XX əsrlərin ayrıcında yaranmışdır. 1902-ci ildə Rusiya SDFP-nin Kişinyov Komitəsi təşkil edilmişdir. Peterburqdan buraya sürgün olunmuş siyasi məjbuslar və leninçi "İskra"nın Kişinyov gizli mətbəəsi bu işdə mühüm rol oynamışdır. Rusiyada 1905–1907-ci illər inqilabı dövründə Moldova bolşevikləri mütləqiyyətçilərə qarşı siyasi mübarizəyə başçılıq etmiş, fəhlə sinfi ilə kəndlilərin ittifaqını möhkəmləndirmiş, əsgərlər arasında inqilabi iş aparmışdır. Çarizm devrildikdən sonra açıq fəaliyyətə eçən Moldova bolşevikləri SSRİ hakimiyyəti uğrunda mübarizəni genişləndirmişdir. 1919-cu ildə Bessarabiyanın kommunist təşkilatları Rusiya K(b)P-nın gizli Bessarabiya təşkilatlarında birləşdilər (1922-ci ildə müvəqqəti olaraq Rumıniya KP-yə daxil oldu). 1924-cü ilin oktyabrında Ukrayna SSR tərkibində Moldova MSSR təşkil olunduqdan sonra Moldova vilayət partiya təşkilatı yaradılmışdır. 14 avqust 1940-cı il tarixində Moldova vilayət partiya təşkilatı Moldova K(b)P-yə çevrilmişdir. MK(b)P-nin 1941-ci ilin fevralında keçirilən I qurultayında onun təşkilatca formalaşmasını başa çatdırmışdır. İkinci Dünya müharibəsi illərində MK(b)P nasist qüvvələrinə qarşı yerli mübarizəyə təşkilatçılıq etmiş və rəhbəri olmuşdur. İşğalçı qüvvələr ölkədən çıxarıldıqdan sonra MK(b)P-nin diqqət mərkəzi ölkədə yenidənqurma işlərinə, Sağsahil rayonlarının kollektivləşməsinə çevrilmişdir. MKP-nin növbəti illərdəki hədəfi Moldovanın iqtisadiyyatını və mədəniyyətini daha da yüksəltmək, sosializm və kommunizm quruculuğu vəzifələrini həyata keçirmək olmuşdur. 1982-ci ilin yanvarında MKP-nın 160,899 üzvü var idi.

## İstinadlar
Haylandur boyu

**Haylandur boyu** – Hun boylarından biri. Türkmən tarixçisi Ovez Gündoğduyev bu boyun Qayı boyu ilə eyni boy olduğu qənaətindədir. Habelə, Atillanın da mənsub olduğu ve Avropa Hunlarını idarə edən Balamirlilər bu boydandır.

## Haylandur [[Hunlar]]ının [[Qafqaz Albaniyası]]na axını
Haylandur hunları 462-ci ildə Quzey Azərbaycanda mövcud olmuş Albaniya Dövlətinə girdilər. Bu dönəm Qafqaz Albaniyasını Mehranilər sülaləsi idarə edirdi. Hunlarla birlikdə eyni anda Xəzərlər və Sabirlər kimi başqa türk boylarıda Albaniyaya axın edirdi. Sasani şahları bu axınlara qarşı nə qədər təhkimatlar tikdirsə də, keçişləri bağlasa da, bu axınları dayandıranmadı. Haylandurlar və onlarla birlikdə Qafqaza girən başqa Türk boyları Albanlarla birlikdə yaşamağa və qarışmağa başladılar. Sasanilər və Bizanslılar ilə 591-ci ildə edilmiş müqaviləyə görə Albaniya Girdiman, Tiflis və Dvin daxil olmaqla Sasanilər əlində qalacaq idi (262-ci ilidən Qafqaz Albaniyası Sasanilər tərəfindən işğal edilmiş idi.

## İstinadlar
Ay və qara qəpik

**Ay və quruş** (Ay və qara şahı) — Somerset Moemin 1919-cu ildə yazılmış romanı. Əsər dahi fransız rəssamı Pol Qogenin həyatına improvizasiyadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.kitabyurdu.org/kitab/dunya-edebiyyati/1409-somerset-moem-ay-ve-qara-qepik.html
Sibirdə narıncı qar (2007)

**Sibirdə narıncı qar** – 2007-ci ilin fevralında Rusiyada baş vermiş anomal hadisə. 31 yanvar 2007-ci ildə Rusiyanın Sibir federal dairəsinin Omsk vilayətindəki 1500&nbsp;km2 əraziyə narıncı qar yağmışdır. Narıncı qar Tomsk və Tümen vilayətlərində də müşahidə olunmuşdur. Narıncı qarın yağmasına səbəb olan hadisə naməlumdur. Bir versiyaya görə buna səbəb Qazaxıstanda baş vermiş fırtınanın gətirdiyi çirkli maddələrdir.

## Təsvir
Narıncı qar pis qoxulu, yağlı idi və normal səviyyədən 4 dəfə çox dəmir saxlayırdı. Qarın böyük qismi narıncı olsa da, qırmızı və sarı qar da müşahidə olunmuşdur. Qarın yağdığı ərazidə 27 min nəfər yaşayırdı. İlk öncə narıncı qarın sənaye çirklənməsi, raket gündərilməsi və ya nüvə qəzası ilə əlaqədar olaraq yağdığı güman olunurdu. Lakin daha sonra narıncı qarın toksik olmadığı müəyyən edilmiş, lakin insanlara həmin qardan istifadə etməmək tövsiyə olunmuşdur. Rəngli qar Rusiyada çox nadir müşahidə olunsa da, qara, göy, yaşıl və qırmızı rəngli qarın yağması halları yaşanmışdır.

## Səbəb
Narıncı qarın səbəbi dəqiq bilinməsə də, Qazaxıstandakı qum fırtısının səbəbkar olduğu güman olunur. Qar üzəridə aparılmış testlər zamanı Rusiyaya yuxarı stratosfer qatından daxil olmuş qum və gil hissəcikləri tapılmışdır. Narıncı qarın Baykonur kosmodromundan göndərilən raket səbəbi ilə yağdığı iddia edilsə də, bu iddia təkzib edilmişdir.

Rusiyada ətraf mühit mühafizəçiləri isə narıncı qarın sənaye çirklənməsi və metallurgiya artıqları səbəbi ilə yağdığını iddia etmişdilər. Narıncı qarda normal səviyyədən 4 dəfə çox nitrat, turşu və dəmir tapılmışdır. Lakin səbəbkarın yerini müəyyən etmək qeyri-mümkündür, çünki ərazidə bir çox sənaye müəssisəsi yerləşir.

## Həmçinin bax
* Avropada narıncı qar (2018)

## İstinadlar
Nisbət Sədrayeva

**Nisbət Sədrayeva** () ― azərbaycanlı muğam ifaçısı. 2010-cu ildə "Kainat" Beynəlxalq Uşaq Muğam Festivalının, 2013-cü ildə Təhsil Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilmiş gənc ifaçıların II Respublika müsabiqəsinin, 2015-ci il V Televiziya Muğam Müsabiqəsinin və 2018-ci ildə Beynəlxalq Muğam Festivalının qalibidir. Azərbaycan Dövlət Televiziyasının və Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin solistidir.

## Haqqında
Nisbət Əlfəddin qızı Sədrayeva 1998-ci il 17 yanvar Şamaxı rayon Göylər kəndində anadan olub. 2004-2007-ci ildə Ə.Məmmədov adına Göylər kənd 1 saylı orta məktəbdə 4-cü sinifə qədər təhsil alıb. 2007-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köçüb. Təhsilini Bakı şəhər 33 saylı Şuşa Uşaq musiqi məktəbində davam etdirib. Şuşa Uşaq musiqi məktəbində əməkdar artist Sevinc Sarıyevadan təhsil alıb. 2009-2015-ci illər də Bülbül adına Orta ixtisas musiqi məktəbində Fehruz Səxavət və xalq artisti Ağaxan Abdullayevin tələbəsi olub.

2010-cu ildə "Kainat” Beynəlxalq Uşaq Muğam Festivalında ”Heyratı” zərb muğamını ifa edərək 1-ci yerin qalibi, 2012-ci ildə SSRİ xalq artisti Bülbülün 115 illiyinə həsr olunmuş musiqi festivalında 2-ci yerin qalibi, 2013-cü ildə isə Heydər Əliyevin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş müsabiqə də 1-ci yerə layiq görülüb. 2015-ci ildə Heydər Əliyev fondunun təşkilatçılığı ilə keçirilən Muğam Televiziya Müsabiqəsində iştirak edərək 1-ci yerə layiq görülüb. 2015-2020-ci illərdə Azərbaycan Milli Konservatoriyasında Xalq artisti Arif Babayevin sinifində təhsil alıb. 2017-ci ildə Azərbaycan Dövlət televiziyasında solist kimi fəaliyyətə başlayıb. 2018-ci ildə yenidən Beynəlxalq Muğam Festivalına qatılaraq 1-ci yerin qalibi olub. 2018-ci ildə Azərbaycan Dövlət Televiziyasının Mədəniyyət kanalının və Beynəlxalq Muğam mərkəzinin birgə layihəsi olan “Muğamat var olan yerdə” adlı solo konserti baş tutub. 2018-ci ilin sentyabr ayında Şamaxıda keçirilən “Nəsimi” festivalında çıxış edib. 2019-cu ildə Türkiyə, Belçika, Almaniya, Litva, Norveç, Finlandiya və digər ölkələrdə xarici səfərlərdə olub. Həmin ildə Beynəlxalq muğam mərkəzində solist vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. 2019-cu ilin avqustunda “Avaxıl” kəndində “Bir gün Qarabağ da” adlı konsertdə çıxış etmişdir. Hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Televiziyasında Beynəlxalq Muğam Mərkəzində və Şamaxı rayon Mədəniyyət mərkəzində solist vəzifəsində çalışır. Qızıl Fondda ifa etdiyi “Şahnaz”, “Xaric Segah” və "Mahur Hindi” dəstgah muğamları saxlanılır.

## Həmçinin bax
* Könül Xasıyeva
* Fərqanə Qasımova

## İstinadlar
Kabilin süqutu (2021)

**Kabilin süqutu** — 15 avqust 2021-ci ildə Əfqanıstanın paytaxtı Kabil şəhərinin Taliban qüvvələri tərəfindən ələ keçirilməsi. Şəhərin tutulması Əfqanıstan Prezidenti Əşrəf Qəninin ölkəni tərk etməsindən bir neçə saat sonra baş tutdu. Kabilin süqutundan əvvəl artıq Əfqanıstanın əyalət mərkəzlərinin bir çoxu Taliban tərəfindən ələ keçirilmişdi. Bu proses ümumən ABŞ-nin Əfqanıstanı tərk etməsi ilə başlandı.

Əfqanıstan hökuməti və Taliban arasındakı danışıqlarda hakimiyyətin sülh yolu ilə ötürülməsi haqqında qərar qəbul edildi. Lakin hökumət iqtidarın keçid hökumətinə verilməsini istəsə də, Taliban bunu qəbul etmir və iqtidarın birbaşa onlara verilməsini tələb edir. Həmçinin bəzi "NATO" qüvvələri Əfqanıstanda qalaraq öz vətəndaşlarının təxliyəsi üçün təhlükəsizliyi təmin edirlər.

## Arxa plan

Taliban və ona müttəfiq olan silahlı qruplar 1 may 2021-ci ildə, ABŞ qoşunlarının əksəriyyətinin Əfqanıstandan çıxarılması ilə paralel olaraq Əfqanıstan hökumətinin nəzarət etdiyi ərazilərə genişmiqyaslı hücumlar başlatdılar. Bu basqınlara tab gətirməyən Əfqanıstan Ordusunda xaos yarandı və avqustun ortalarına qədər yalnız iki silahlı qrup fəaliyyətini davam etdirdi. Bunlara Kabildə yerləşən 201-ci korpus və 111-ci diviziya daxil idi. Mehtarlam, Şaran, Qardez, Əsədabad şəhərlərinin və digər şəhərlərin, həmçinin Kabilin şərqindəki rayonların da ələ keçirilməsi ilə paytaxt mühasirəyə salındı. Beləliklə, tərəflər arasındakı danışıqlarda şəhərin sülh yolu ilə Talibana verilməsi qəbul edildi və 15 avqust 2021-ci ildə şəhər Talibana təslim oldu.

## Qeydlər

## İstinadlar
Konqo Azad Dövləti

**Müstəqil Konqo Dövləti** olaraq da bilinən **Konqo Azad Dövləti** (    ), 1885-1908 -ci illərdə Mərkəzi Afrikada mövcud olmuş dövlətdir. Dövlət Belçikan kralı II Leopoldun  xüsusi mülki idi. Leopold Afrikanın bölüşdürülməsi üçün keçirilən Berlin Konfransında digər Avrasiya dövlətlərini humanitar və xeyriyyəçiliklə məşğul olacağına və ticarətdən vergi tutmayacağına inandıraraq bölgənin hüquqi sahibi kimi tanındı.  Beynəlxalq Konqo Birliyi vasitəsi ilə Konqo Hövzəsinin böyük hissəsini öz şəxsi mülkünə çevirdi. 29 May 1885 -ci ildə, Berlin Konfransı bitdikdən sonra kral mülklərinə "Konqo Azad Dövləti" adını verməyi planladığını, hələ Berlin Konfransında istifadə edilməyən və "Beynəlxalq Assosiasiyalar Birliyi"ni rəsmi olaraq əvəz edən bir ad verdiyini açıqladı. 1 Avqust 1885 -ci ildə.    Konqo Azad Dövləti bölgəni heç vaxt şəxsən ziyarət etməməsinə baxmayaraq II Leopoldun sərəncamına verildi. 

Dövlət, indiki Konqo Demokratik Respublikasının bütün ərazisini əhatə edirdi və 1885-ci ildən 1908 -ci ilə qədər mövcud oldu. 1908-ci ildə Belçika hökuməti beynəlxalq təzyiqlərdən sonra dövləti koloniya kimi krallığa birləşdirdi. Bu illər ərzində yerli əhali kauçuk və fil dişi təsərrüfatlarında qul kimi işlədilmiş, misli-bərabəri görünməmiş vəhşiliklərə məruz qoyulmuşdur.
Yolum üçün mübarizə (teleserial 2017)

**Fight For My Way** (; Ssam Maiwei) Pak So Cun və Kim Çi-Von-un başrollarını An Çehon (Ahn Jae-hong) və Son Hayun (Song Ha-yoon) ilə paylaştığı Cənubi Koreya televiziya serialıdır. 22 May 2017-də hər bazar ertəsi və çərşənbə axşamı saat 22:00-də (Koreya saatı ilə) KBS2-də yayımlanmağa başladı.

Serial 3 həftə ardıcıl olaraq TV populyarlıq indeksində birinci oldu. Həqiqi süjetinə və möhtəşəm performanslarına görə tərifləndi.

## Süjet
Hekayə, yaşamaq uğrunda mübarizə aparan və yetərincə qiymətləndirilmədikləri bir karyerada uğur qazanmağa çalışan böyük xəyalları olan məzlum insanların haqqındadır.Yetkinlik yaşına çatdıqda belə uşaqlıq dinamikası dəyişməyən , Ko Donqman (Ko Dong-man) (Pak So Cun) və Çoi Era (Choi Ae-ra) (Kim Çi-Von)-nın uzun müddətdir davam edən dostluğu romantikaya çevrilir.

## Oyuncular

### Başrollar
### Dəli Fantastik Dördlü
* Park Seo-joon — Ko Dong-man 고동만
** Jo Yeon-ho — gənc Ko Dong-man
* Kim Ji-won — Choi Ae-ra 최애라
** Lee Han-seo — gənc Choi Ae-ra
* Ahn Jae-hong as Kim Joo-man 김주만
* Song Ha-yoon — Baek Seol-hee 백설희
** Kim Ha-eun — gənc Baek Seol-hee

### Digərləri
#### Dong-man ilə əlaqəli insanlar

#### Ae-ra ilə əlaqəli insanlar

#### Joo-man ilə əlaqəli insanlar

#### Seol-hee ilə əlaqəli insanlar

#### Diğər rollar

#### Xüsusi görünüşlər

## Mükafatlar

## İstinadlar
Mustafa Bayram (dənizçi)

**Mustafa Bayram (dənizçi)**
Mustafa Bayramın doğum ili məlum deyil, ancaq mənbələr onun Yəməndə böyüdüyünü və məşhur dənizçi Salman Rəisin qardaşı oğlu olduğunu göstərir. Salman Rəis, münaqişə nəticəsində 1528-ci ildə Hayrəddin əl-Rumi tərəfindən öldürüldü. Onları fikir ayrılığının səbəbi, bəzi şayiələri nəzərə alaraq Salman Rəis Osmanlı donanmasının Qırmızı dəniz və Hind Okeanı komandanlığından uzaqlaşdırılmasını istənilməsi idi, çünki mərkəzi hakimiyyət bu vəzifəni Hayrəddin əl-Rumiyə vermişdi, lakin Salman Rəis rədd etmiş və donanmanı idarə etməyə davam etmişdi. Salman Rəis öldürülməzdən əvvəl Mustafa Bayram və Hoca Səfərə son bir əmr verdi. Mustafa Bayramın nəzarəti altında Diu Hindistana gedəcək və Bahadır şah Qücəratiyə Portuqaliya imperatorluğuna qarşı mübarizədə ona kömək edəcəklər.

Mustafa Bayram Salman Rəisdən əmri aldıqdan sonra bütün lazımi hazırlıqları gördü və donanmasını Hindistanın Diu şəhərinə yönəltdi. Salman Rəis, qardaşı oğlu Mustafa Bayram və tələbəsi Hoca Səfərdən başqa heç kimə güvənə bilməzdi, Diu döyüşü (1509) uğursuzluqla başa çatmışdı və onlar üçün böyük bir qələbə ilə geri qayıtmaqdan başqa çarə yox idi. Yalnız Diu, Hindistan və Bahadır şah Qücərati təhlükədə deyildi. I Manuel (Portuqaliya) zəfərlərindən sonra müsəlman dünyasını məhv etməklə təhdid etmiş və Məkkə və Ciddəni məhv edəcəyini elan etmişdi.

1531-ci ildə Diu mühasirəsində, Nuno da Cunhanın başçılıq etdiyi Portuqaliya İmperatorluğu donanması ilə Mustafa Bayramın idarəsindəki Osmanlı İmperatorluğu donanması və Qucarat sultanlığı qarşı -qarşıya gəldi. Mustafa Bayram Diu, Hindistan və Bahadır Şahı qorudu və Hoca Səfərlə birlikdə əmisi Salman Rəisin son əmrini yerinə yetirdi. Portuqaliya İmperiyası müsəlmanların odlu silahları gücünə məğlub edildi.

Mustafa Bayram ona verilən bütün vəzifələrdən və mülkiyyətlərdən imtina etdi. Dərhal Yəmənə qayıtdı, Hoca Səfərlə birlikdə Salman Rəisin qisasını alacaqdılar. Mustafa Bayram adamlarına əmr verdi və Hayrəddin əl-Rumi tutularaq öldürüldü. Sonra özünü Salman Rəisin varisi elan etdi. Lakin siyasi vəziyyət onu Yəməni tərk etməyə məcbur etdi və Mustafa Bayram yoxa çıxdı. Mustafa Bayram Diu qəhrəmanı və Portuqaliyalı I Manuelə qarşı İslamın şərəfini qoruyan adam olaraq uzaqlara yelkən açdı və bir dəniz qulduru kimi həyatına davam etdi. O gündən sonra Mustafa Bayramdan heç bir xəbər yoxdur.

## İstinadlar
Göytəpə (Biləsuvar)

**Göytəpə** () — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,678 nəfər yaşayır (374 ailə).

## İstinadlar
Panda pornoqrafiyası

**Panda pornoqrafiyası** və ya **panda pornosu** – pandaların cütləşmə anlarını əks etdirən videomaterial. Panda pornoqrafiyası zooparklarda saxlanılan böyük pandaların cinsi istəklərini gücləndirmək üçün istifadə olunur. Zooparklarda saxlanılan heyvanlarda çoxalma istəyi azaldığı üçün nadir heyvan növləri nəsilkəsilmə təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qalır.

## Tarixi
Panda pornoqrafiyasından istifadə 2009-cu ildə Tailand zooloqları tərəfindən aparılmış eksprementdən sonra populyarlaşmışdır. Onlar Çanmai zooparkında saxlanılan bir neçə böyük pandaya başqa pandaların cütləşmə anını əks etdirən videolar göstərmişdilər. Təcrübəni aparan tədqiqatçılar heyvan pornoqrafiyasının çoxalmağa müsbət təsir göstərdiyini və belə bir uğurun heç Çində əldə olunmadığını bildirmişdirlər. Təcrübəin həyata keçirilməsindən 10 aylıq period ərzində 31 panda balası doğulmuşdur. Pandaların cinsi istəklərini artırmaq üçün viaqradan istifadə etmək kimi metodlar isə uğursuz olmuşdu.

## İstinadlar
Əyyub ağa məscidi

**Əyyub ağa məscidi** — Ağstafa rayonun Dağ Kəsəmən kəndində yerləşən məscid. Məscidinin imamı və dini icmasının sədri Hüseyn Hüseynovdur.

## Məscid haqqında
Məscid Əyyub ağa tərəfindən tikdirilmişdir. Məscid binası öz ilkin variantını qoruyub saxlamışdır. Divarları başdan-başa bişmiş kərpiclə hörülmüşdür. Məscidin hündürlüyü 30 metrə yaxındır. Günbəzi dörd tağ üzərində dayanmışdır. Mehrabının hündürlüyü 3,5 metrdir, tağvari formadadır. Döşəməsi bişmiş kərpiclə işlənmişdir. Məscidin bir giriş qapısı və altı pəncərəsi vardır. Günbəzin diametri 7 metrdir. Günbəzin fasad tərəfi bişmiş kərpiclə işlənmişdir. Məscidin giriş qapısının sağ tərəfində Əyyub ağanın qəbri yerləşmişdir. Sovetlər dövründə məscid taxıl anbarı kimi istifadə edilmişdir. 1989-1990-cı illərdə yerli sakinlərin təşəbbüsü sayəsində məscidin fəaliyyəti bərpa edilmişdir. 1990-cı ildə məsciddə Ağstafa rayonunun yerli tikinti idarələri tərəfindən bərpa işləri aparılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Ağstafa cümə məscidi
Moldova Sovet Sosialist Muxtar Respublikasının Konstitusiyası (1925)

**Moldova Sovet Sosialist Muxtar Respublikasının 1925-ci il Konstitusiyası** () — 23 aprel 1925-ci ildə Moldova MSSR I Sovetlər Qurultayında təsdiqlənmiş konstitusiya. 10 may 1925-ci ildə Ukrayna SSR IX Ümumi Sovetlər Qurultayında Moldova MSSR Konstitusiyasını qəti şəkildə gücləndirildi.

Moldova MSSR-nin Konstitusiyası ilk növbədə propaqanda xarakteri daşıyırdı. Partiya və respublika liderləri Bessarabiya ilə yenidən birləşmək və ya hətta Sovet Rumıniyası yaratmaq məqsədini ardıcıl olaraq bəyan etmişdi. Moldova MSSR-nə Ukrayna SSR-dən ayrılmaq hüququ verilmişdir. Bu, 1919-cu ildə Ukrayna SSR Konstitusiyasına edilən dəyişikliklərlə təsdiqlənmiş (4-cü maddə) və 1929-cu ildə Ukrayna SSR Konstitusiyasında təsbit edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Moldova Sovet Sosialist Muxtar Respublikasının Konstitusiyası (1938)

## Ədəbiyyat
* А. В. Сурилов. История государства и права МССР (1917 - 1958). Кишинев. 1961
* Конституція УСРР та АМСРР. Харків, 1928.
* Государственно-правовые акты. Кишинев. 1963
* V. M. Ivanov. Istoria constituțională a RASSM. Chișinău. 1979
Moldova Sovet Sosialist Muxtar Respublikasının Konstitusiyası (1938)

**Moldova Sovet Sosialist Muxtar Respublikasının 1938-ci il Konstitusiyası** () — 6 yanvar 1938-ci ildə Moldova MSSR VII Sovetlər Qurultayında təsdiqlənmiş konstitusiya. Moldova MSSR-in yeni konstitusiyası 11 fəsil və 114 maddədən ibarət idi. Bu, 1925-ci il Konstitusiyasından 4 fəsil daha uzun idi. Yeni fəsillər sosial nizamdan, vətəndaşların hüquq və vəzifələrindən, seçki sistemindən, konstitusiyaya dəyişikliklər edilmə prosedurundan bəhs edirdi.

## Ədəbiyyat
* А. В. Сурилов. История государства и права МССР (1917 - 1958). Кишинев. 1961
* Государственно-правовые акты. Кишинев. 1963
* V. M. Ivanov. Istoria constituțională a RASSM. Chișinău. 1979
Dərin mavi dəniz (film, 1999)

82 milyon dollarlıq büdcəsi ilə **Dərin mavi dəniz** filmi, 1993 -cü ildə çəkilmiş Climber (Alpinist) filmindən sonra kommersiya baxımından uğurlu bir film çəkməmiş olan Renni Harlin üçün bir sınaq işi olmuşdur. Film əsasən Meksikanın Rosarito şəhərindəki Fox Baja Studiyalarında çəkilmişdir; Burada çəkiliş qrupu James Cameronun 1997 -ci ildə çəkdiyi “Titanik” filmi üçün tikilmiş böyük su çənlərinin üstündə setlər yaratmışdır. Filmin bəzi səhnələrində əsl köpək balıqlarından istifadə olunsa da, əksər köpək balığı səhnələri ya animatronik, ya da kompüter qrafikası ilə yaradılmışdır. Filmin musiqisini Trevor Rabin bəstələyib; LL Cool J “Deepest Bluest (Shark's Fin)” və “Say What” adlı iki mahnı ilə filmə öz töhfəsini vermişdir.

Film sənayesinin yay mövsümündə kinoteatrlarda nümayiş etdirilən Dərin mavi dəniz filmi, ABŞ və Kanadada 73 milyon ABŞ dolları və dünya miqyasında 164 milyon ABŞ dolları gəliri ilə orta miqyasda ticarət uğuru əldə etmişdir.

## Süjet xətti

Süzen Makalister “Akvatika” adlı sualtı elmi laboratoriyaya başçılıq edir. Orada mako-köpəkbalığının beynindən hasil edilən maddə əsasında Altsheymer xəstəliyinə qarşı preparat hazırlanır. Həkim Makalister təbiət qaydalarını pozaraq, cövhərin həcmini artırmaq üçün gen mühəndisliyinə əl atır. Eksperiment nəticəsində köpəkbalıqları əsl ağıllı və hiyləgər qatillərə çevrilirlər. Dəniz yırtıcılarından birinin azadlığa çıxması ilə qanlı faciə baş verir. Ac və qəzəbli köpəkbalığı insanları daşıyan katamarana hücum edir. Tədqiqatçılar çətinliklə “bədheybəti” laboratoriyaya geri qaytara bilsə də, insidenti yerində öyrənmək üçün “Akvatikaya” şəxsən eksperimentləri maliyyələşdirən əczaçılıq şirkətinin rəhbəri təşrif buyurur və bütün hadisələr məhz bundan sonra baş verir...

## İstinadlar
Hədiyyə (film, 2015)

## Süjet xətti

Xoşbəxt ər-arvad Saymon və Robin Kaliforniyada yeni evə köçürlər. Ev üçün alış-veriş edən zaman Saymon mağazaların birində təsadüfən Qordo ləqəbli sinif yoldaşı Cordon Mouzliyə rast gəlir. Saymon məktəb illərini demək olar ki xatırlamır, sinif yoldaşlarını axırıncı dəfə nə vaxt gördüyü heç yadında deyil, ona görə də Qordonu əvvəl tanımır. Mehriban və bir qədər qəribə görünən Qordo, onların evinə bir şüşə bahalı şərab göndərir. Bu hədiyyə yeni dostluğun əsasını qoyur. Saymon və Robin onu şam yeməyinə dəvət edirlər. Əvvəl hər şey yaxşı getsə də, Qordo münasibətləri ifrat dərəcəyə çatdırır, cütlüyün şəxsi həyatına burnunu soxur, inadkar şəkildə onların həyatına müdaxilə edir. Saymon və Robin onunla münasibətləri pozmaq qərarına gəlirlər. Ancaq dost bildiyi şəxsin evinin qapılarını onun üzünə bağlaması Qordonun heysiyyətinə toxunur. Belə münasibətdən hiddətlənən Qordo, məktəb illərini və Saymonun ona etdiklərinə çox yaxşı xatırlayır...

## İstinadlar
Hədiyyə (dəqiqləşdirmə)

* Hədiyyə — bir əşyanı kiməsə bağışlamaq.
* Hədiyyə (film, 2015) — film.
* Hədiyyə (film, 2016) — film.

## Həmçinin bax
*Mükafat
Ebbi Korniş

**Ebbi Korniş** — avstraliyalı Hollivud aktrisası və repçi.

13 yaşında fotomodel olub, 15 yaşından isə filmlərə çəkilməyə başlayıb. 1997-ci ildən 1999-cu ilə qədər "Vəhşi tərəf" serialının yeddi epizodunda rol alıb. 2001-ci ildə "Outriders" serialında baş rolu oynayıb. "Kendi" (2006), "Yaxşı il" (2006), "Parlaq ulduz" (2009), "Qadağan olunmuş fənd" (2011), "Biz sevgiyə inanırıq" (2011), "Robokop" (2014) filmlərindəki rolları ilə şöhrət qazanıb.

## Bioqrafiyası

### Uşaqlıq illəri
Ebbi Korniş, 7 avqust 1982-ci ildə, Avstraliyanın, Yeni Cənubi Uels əyalətində, Şilley və Berri Kornişlərin beş övladlarından ikincisi olaraq dünyaya gəlib.

## İstinadlar
Xoşgədik (dağ)

**Xoşgədik dağı** — Laçın rayonu ərazisində dağ. 

## Oronimi
Oronim türk dillərindəki kes (müvəqqəti yurd, köç) və Azərbaycan dilindəki gədik (keçid) sözlərindən düzəlib, "köç olan dağ keçidi mənasındadır. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Hidrologiya
Xoşgədikçay

**Xoşgədikçay** — Laçın rayonu ərazisində çay.

## Hidronimi
Həkəri çayının sol qoludur. Suvarma və dəyirmanları hərəkətə gətirmək üçün istifadə edilir. Çayın adı Xoşgədik dağının adından alınmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Xoşgədik (dağ)
Ağcakənd (çay)

**Ağcakənd** — Ağcakənd hidronimi, Kəlbəcər rayonu ərazisində çay.

## Haqqında
Tutqunçayın qoludur. Quzey və Güney çaylarının birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Eyniadlı kəndin ərazisindən axdığı üçün belə adlanır. Bəzi mənbələrdə Qarasu çayı kimi də qeyd olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
* Kəlbəcər
* Ağcakənd (Kəlbəcər)
* Hidrologiya
Bella Hadid

**İzabella Xair Hadid** (*;* ) — Fələstin əsilli amerikalı model.

## Həyatı
*Bella Hadid* Kaliforniya ştatının Los -Anceles şəhərində teleaparıcı və keçmiş model Yolanda Hadid və Fələstinli Amerikalı multimilyonçu Məhəmməd Hadidin ailəsində anadan olmuşdur. Model müsahibəsində" Atam Amerikaya ilk dəfə gələndə qaçqın idi,həmişə çox dindar idi və bizimlə birlikdə dua edirdi, müsəlman olduğum üçün qürur duyuram "dedi. Bellanın böyük bacısı model Gigi Hadid və kiçik qardaşı Ənvər Hadid var.Hadidin həmçinin atasının əvvəlki evliliyindən Mariel və Alana adlı 2 bacısı var. Yeniyetmə ikən Bella Hadid atçılıq idmanında uğur qazandı və 2016 -cı ildə Rio -de -Janeyroda keçiriləcək Olimpiya Oyunlarında iştirak etməyi planlaşdırırdı, lakin sonradan sağlamlıq səbəbiylə məşq edə və yarışa bilmədi. Həkimlər qıza gənə dişləməsinin səbəb olduğu lyme xəstəliyi diaqnozu qoydular. Anası Yolanda və qardaşı Ənvər də eyni xəstəlikdən əziyyət çəkirlər. Ancaq qız təslim olmadı və 2014 -cü ilin payızında Nyu -Yorka köçdü. Burada fotoqrafiya ilə məşğul oldu. Ancaq model işində artan karyera getdikcə daha az vaxt buraxdı və nəticədə qız bu hobbisini tərk etmək məcburiyyətində qaldı.

## Modellik karyerası
Yeniyetmə ikən qız olduqca utancaq idi və görünüşü ilə bağlı bir çox kompleksə sahib idi. Supermodelin sözlərinə görə, uzun müddət artıq çəki ilə mübarizə aparıb. Saç rənginə gəlincə Bella, böyük bacısı kimi təbii sarışındır. Saçlarını Gigidən fərqləndirmək üçün tünd rəngə boyamağa başladı. Bundan başqa 15 yaşında Bella burun estetiği də etdirib. 2014 -cü ildə, böyük bacısı Gigi ilə bir il əvvəl əməkdaşlıq etməyə başladığı IMG Modelləri ilə müqavilə imzaladı.

2015 -ci ildə gənc model Star Breakthrough mükafatına layiq görüldü. Qalib parlaq jurnalın oxucuları tərəfindən müəyyən edildiyi üçün ikiqat qələbə idi. Uğurlu bir başlanğıcdan sonra Bella televiziya şoularına və klip çəkilişlərinə dəvət olunmağa başladı. İl ərzində model dörd klipdə rol aldı. 2016 gənc model üçün çox məhsuldar bir il oldu. CHANEL şoularında bacısı Gigi və dostu Kendall Cenner ilə birlikdə parladı, Calvin Klein, Moschino, DKNY, Nike -in siması oldu, eyni zamanda "Yeni səfir" fəxri statusunu aldı və Dior kosmetik evinin siması oldu. Bella, Forbes-in 2017 -ci ildə dünyanın ən çox qazanan modelləri siyahısında 9 -cu yerdə qərarlaşdı. Model gəliri 6 milyon dollar idi.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Mahmud Özər

**Mahmut Özer** () — Türk akademik, Bülent Ecevit Universitetinin keçmiş rektoru, keçmiş ÖSYM prezidenti və hazırda Milli Təhsil Naziridir.

## Həyatı
1970-ci ildə Tokatda doğulan Özer 1988-ci ildə Tokat İmam Hatip Liseyini bitirib. 1992-ci ildə İstanbul Texniki Universitetinin Elektronik və Kommunikasiya Mühəndisliyi fakültəsini bitirib. 1992–1994-cü illərdə Dalaman Hava Limanı, Dövlət Hava Limanları İdarəsi Ümumi Müdirliyi Elektronik Mühəndisi olaraq çalışdıqdan sonra 1994–2002-ci illərdə Gaziosmanpaşa Universiteti Tokat Peşə Məktəbində müəllim olaraq çalışdı.

2001-ci ildə Karadeniz Texniki Universiteti Elm İnstitutu Elektrik və Elektronik Mühəndisliyi fakültəsində dokturluq dərəcəsini tamamlayan Özer 2002-ci ildə Zonquldak Karaelmas Universiteti (Bülent Ecevit Universiteti) Elektrik və Elektronik Mühəndisliyi Bölməsində dosent vəzifəsinə başlamışdır. Eyni universitetdə 2005-ci ildə dosent, 2010-cu ildə professor elmi adını almışdır. 2009-cu ildən prorektor vəzifəsində çalışarkən sonra Zonquldak Karaelmas Universitetinin rektoru təyin edildi. 2014-cü ildə rektorluq seçkilərində də qalib gələn Özer Bülent Ecevit Universitetinin rektoru vəzifəsinə yenidən təyin edildi.

1 avqust 2015 və 1 avqust 2016 tarixləri arasında Universitetlərarası İdarə Heyətinin Sədri vəzifəsində çalışdı. 2014-cü ilin oktyabr ayından etibarən Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası tərəfindən nəşr olunan və Science Citation Index (SCI) daxilində incələnən Türk Elektrik Mühəndisliyi və Kompüter Elmləri Jurnalının baş redaktoru vəzifəsini davam etdirdi. 15 oktyabr 2015-ci ildən YÖK nümayəndəsi olaraq Məsləki Yetərlilik Qurumu Başqan vəkilliyi vəzifəsində çalışdı. 8 avqust 2018-ci ildə Milli Təhsil Nazirinin müavini təyin edildi.

Ziya Selçukun yerinə 6 avqust 2021-ci il tarixində Türkiyə Respublikasının Rəsmi Qəzetində dərc olunan təyinat qərarı ilə Milli Təhsil Naziri təyin edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Suriya Kürdüstanı

**Suriya Kürdüstanı** və ya **Rojava** — Suriyanın şimal-şərq hissəsində ərəblərin, çərkəzlərin, kürdlərin, suriyalıların və türkmənlərin yaşadığı bölgədir. Yaxın Şərq coğrafiyasında, Suriya sərhədləri daxilində, kürdlərin sıx yaşadığı bölgənin hissəsini müəyyənləşdirir. PYD tərəfindən bölgədə muxtar kantonlar və daha sonra federasiya elan edildi, lakin bunların heç biri Suriya hökuməti tərəfindən tanınmamışdır.

## İstinadlar
Xustumtok dağı

**Xustumtok dağı** Yuxarı Qarabağda dağ.

## Oronim
Oronimin qədim türk dillərindəki Kustun (inləyən, nəfəs alan) və tok (dağ) sözlərindən düzəlib, "inləyən dağ" mənasını bildirməsi ehtimal edilir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu
* Oronim
* Azərbaycan toponimləri
Sven Ryüdell

**Sven Oke Alqot Ryüdell** (; ) — hücumçu mövqeyində oynamış İsveç futbolçusu. 4 sentyabr 2014-cü ilə qədər İsveç millisinin forması ilə ən çox qol vurmuş oyunçu idi, onun rekordunu Zlatan İbrahimoviç 50-ci qolunu vuraraq təzələmişdir. Buna baxmayaraq, o, yeganə oyunçudur ki, millinin heyətində 9 het-trik etmişdir.

## Futbol karyerası
Ryüdellin futbolçu karyerası 1920–30-cu illərə təsadüf edir və İsveç milli komandasında keçirdiyi 43 oyuna 49 qol vurmağı bacarmışdır. Bu göstəricini 80 il ərzində millinin heç bir futbolçusu təkrarlaya bilmədi. Onun karyera illərində beynəlxalq futbol hələ yeni qurulurdu, buna görə də o, heç bir Dünya Çempionatında iştirak edə bilməmişdir. Onun çıxış etdiyi yeganə beynəlxalq turnir 1924 Olimpiya Oyunları idi ki, orada komandası ilə bürünc medalı qazandı. Klub səviyyəsində Ryüdell "Örqrüte", "Redberqslids" və "Holmen"də çıxış etmişdir.

1931-ci ildə o, İsveçin ən dəyərli idmançısı seçildi və "Braqdquldet" mükafatını qazandı.

## Şəxsi həyatı
Ryüdellin qızı gimnastçı Eva Ryüdell 1960 və 1964 Olimpiya Oyunlarında İsveçi təmsil etmişdir. Sven 4 aprel 1975-ci ildə vəfat etdi. O, Göteborq şəhərinin "Östra kyrkogården"də (Şərqi qəbiristanlıq
) dəfn olunmuşdur.

## Karyera statistikası

### Millinin heyətində

## İstinadlar
Günpapaq (Biləsuvar)

**Günpapaq** () — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 591 nəfər yaşayır (126 ailə).

## İstinadlar
Spagetti ağacı mistifikasiyası

**Spagetti ağacı mistifikasiyası** () – 1957-ci ildə BBC tərəfindən Ümumdünya gülüş günündə yayımlanan 3 dəqiqəlik xəbər və onun səbəb olduğu hadisə. BBC kanalının *"Panorama"* adlı verilişində İsveçrənin cənubunda yaşayan bir ailənin guya "spagetti ağacı"ndan spagetti topladığını əks etdirən video yayımlanmışdır. Həmin dövrdə Birləşmiş Krallıqda spagetti populyar olmadığı üçün insanların çoxu spagettinin un və sudan ibarət olduğunu bilmirdi və bu xəbərdən sonra bir çox britaniyalı öz spagetti ağaclarını yetişdirmək üçün BBC kanalı ilə əlaqə saxlamışdır. İllər sonra CNN bu hadisəni *"hansısa nüfuzlu xəbər qurumu tərəfindən həyata keçirilmiş ən böyük mistifikasiya"* adlandırmışdır.

## Yayım
Video-xəbər 1957-ci ilin 1 Aprel günü üçün zarafat məqsədilə hazırlanmışdır. Videoda İsveçrənin cənubunda yerləşən Tiçino kantonunda yaşayan bir ailənin mülayim keçən bir qış mövsümündən sonra "spagetti ağacı"ndan spagetti toplaması əks olunmuşdur. Xəbərdə ideal uzunluqda spagettiləri əldə etmək üçün görülməli olan işlər də müzakirə olunmuşdu. Əslində isə bəzi səhnələr Hartfordşirdə yerləşən *Pasta Foods* fabrikində (indi bağlıdır) və İsveçrənin Kasraqnola qəsəbəsindəki hoteldə lentə alınmışdı.

*"Panorama"* verilişinin müxbiri Çarlz de Yaeqer bu ideyanı Avstriyada oxuyarkən yaşadığı təcrübəni xatırladıqdan sonra fikirləşmişdir. Belə ki, onun Avstriyada oxuduğu məktəbdə müəllimlər onun sinif yoldaşları barədə deyirdilər ki, onlar o qədər axmaqdırlar ki, spaggetinin ağacda yetişdiyini desən, inanarlar. Verilişin redaktoru Maykl Pikok 2014-cü ildə verdiyi müsahibədə bildirmişdi ki, o, xəbər üçün Çarlza 100 funt sterlinq məbləğində büdcə ayırmışdı. Videonu daha inandırıcı etmək üçün isə nüfuzlu müxbir Riçar Dimblebinin şərhçiliyindən istifadə olunmuşdur. Pikok demişdir ki, Dimblebi bu işin zarafat məqsədli olduğunu bilirdi və ideyanı çox bəyəndiyi üçün təklifi qəbul etmişdi.

Həmin dövrdə Britaniyadakı 15,6 milyon evin 7 milyonunda (44%) televizor var idi. 1950-ci illərdə spagetti Britaniyada çox az yeyilirdi və britaniyalılar ancaq pomidor souslu spagetti konservləri ilə tanış idilər. Statistikaya görə 1 aprel 1957-ci ildə 8 milyon nəfər verilişə baxmışdır və növbəti gün yüzlərlə şəxs spagetti əkini haqqında məlumat əldə etmək və öz spagetti ağaclarını əkmək üçün kanala zəng etmişdir. BBC kanalı isə onlara *"spagetti dənəsini pomidor sousu konservinə yerləşdirin və ümid etməyə başlayın"* cavabını vermişdir.

## Həmçinin bax
* Lenin göbələk idi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Əbdülqədir Kamil Məhəmməd

**Əbdülqədir Kamil Məhəmməd** (; ; ) — 2013-cü ildən etibarən Cibutinin Baş naziri olan cibutili siyasətçi.

## Həyatı
Məhəmməd 1951-ci ildə indiki Cibutinin şimalında yerləşən Obok bölgəsindəki Souali şəhərində anadan olub.

Fransanın Limoja Universitetində təhsil alıb, texniki elmlər dərəcəsinə sahibdir, ixtisası isə su təsərrüfatı və ətraf mühitdir.

## Fəaliyyəti
### Ümumi
Məhəmməd fəaliyyətinə Cibutidə su idarəsində başladı. Orada 1978–1979-cu illərdə müvəqqəti baş direktor, 1983–2005 -ci illərdə isə baş direktor olaraq çalışdı.

1981-ci ildə Məhəmməd Tərəqqi uğrunda Xalq Partiyasına qatıldı. 2012-ci ilin sentyabr ayında TXP-ın vitse-prezidenti seçilənə qədər tədricən siyasi arenada yüksəldi. 2012-ci ilin noyabrında birliyin prezidenti təyin edildi.

2005-ci ilin mayından 2011-ci ilin mayınadək Məhəmməd Cibuti hökumətində Kənd Təsərrüfatı Naziri vəzifəsində çalışıb. 2011-ci ilin may ayında Müdafiə Naziri təyin edildi.

Məhəmməd eyni zamanda Milli Məclisin deputatı kimi fəaliyyət göstərib. UMP-ın parlamentdəki qələbəsindən sonra 22 fevral 2013-cü ildə yenidən vəzifəyə seçilib.

### Baş nazir fəaliyyəti
1 mart 2013-cü ildə Məhəmməd Cibutinin Baş naziri təyin edildi. Uzun müddət xidmətdə olan Dileyta Məhəmməd Dileytanın yerinə 1 aprel tarixində vəzifəyə başladı.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ədalət Verdiyev

**Ədalət Rafiq oğlu Verdiyev** () — Səhiyyə Nazirliyinin "İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzi" Publik Hüquqi Şəxsin mülki müdafiə qərargahının rəisi, ehtiyatda olan zabit, hərbi ekspert.

25 noyabr 2024-cü ildə dövlət sirri təşkil edən məlumatları yaymaqda təqsirləndirilərək həbs edilib və Baş Prokurorluq tərəfindən cinayət işi başladılıb.

7 aprel 2025-ci ildə Cinayət Məcəlləsinin 284.1-ci maddəsi ilə (dövlət sirrini yayma) təqsirli bilinib. O, 2 il müddətə dövlət və yerli özünü idarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 3 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilib. Ona təyin olunmuş cəza CM-nin 70-ci maddəsinə uyğun olaraq 1 il sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti hesab olunub və məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb.

## Həyatı
Ədalət Verdiyev 7 noyabr 1969-cu ildə Kürdəmir rayonunda anadan olub. 1975–1986-cı illərdə Kürdəmir rayonu 3 saylı tam orta məktəbdə təhsil almışdır. 1986–1990-cı illərdə Almatı Ali Ümumqoşun Komandirlər məktəbində ali-hərbi təhsil almışdır. Bundan sonra Rusiya ordusunda 2 il xidmət etmişdir. Bundan sonra 1992-ci ildə Azərbaycan və Ermənistan arasındakı münaqişələr əsnasında Rusiya Federasiyasından Azərbaycana qayıtmışdır. Azərbaycan Respublikasının ordusunun hərbi mütəxəssisi olaraq texniki, mühəndislik və kəşfiyyat kimi əsas hərbi sahələrdə peşəkar təcrübəyə sahibdir.

Azərbaycan, Türkiyə, ABŞ, Rusiya (SSR), İsrail, Gürcüstan, Fransa, İtaliya, İngiltərə və s. ölkələrin silahlanmasında mövcud olan bir çox silah sistemlərinə aid araşdırma yazıları vardır. Qarabağ ərazisində aparılan döyüş əməliyyatlarının araşdırılması və yeni döyüş metodlarına dair tədqiqatları mövcuddur. Azərbaycanın hərbi müstəqil xəbər saytı olan Ordu.az saytında fəaliyyət göstərib, daha sonra Moderator.az saytında fəaliyyətinə davam edib.  Davamlı olaraq həm yerli, həm də xarici medianın mətbuat və televiziyasında hərbi ekspert olaraq rəylər verir və yüzlərlə çıxışı var.

### Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.

## Mükafatları
Xidməti vəzifələrini layiqincə yerinə yetirdiyinə görə müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür:
*  (04.04.1995) — "Hərbi xidmətlərə görə" medalı
*  (26.06.2004) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 10 illiyi" yubiley medalı
*  (04.09.2008) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi" yubiley medalı
* Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Gənclər və İdman Komitəsi tərəfindən "Fəxri Fərman"a layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Fritz Todt

**Fritz Todt** () — Almaniya dövlət və siyasi xadimi, silahlanma və sursat reyxsnaziri (1940-1942), SA oberqruppenfürerü, Lüftvaffe general-mayoru.

## Həyatı
Münhen və Karlsruhe Ali Texniki Məktəbində təhsil alıb. Birinci Dünya Müharibəsində iştirak edib. 1923-cü ildən NSDAP üzvü olub. 1938 -ci ildə mühüm hərbi obyektlərin, dəmir yollarının və avtomobil yollarının tikintisi ilə məşğul olan təşkilata Todt rəhbərlik etmişdir. Eyni zamanda, 1940-cı ildə Reyxin Silahlanma və Sursat Naziri təyin edildi. Bu vəzifədə, məsələn, Aufbau Ost-da SSRİ -yə hücuma hazırlıq əməliyyatlarının əhatə olunmasında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Hücum dəstələri

**SA** ( — "hücum dəstələri") — nasist partiyasının ilk hərbiləşdirilmiş qruplaşması. SA 1920-1930 -cu illərdə Adolf Hitlerin hakimiyyətə gəlməsində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Əsas məqsədləri nasistlərin mitinq və görüşlərinin qorunmasını təmin etmək idi; qarşı tərəflərin görüşlərinin pozulması; xüsusən Almaniya Kommunist Partiyası (AKP), Almaniya Sosial Demokrat Partiyasının (SPD) Reichsbanner Schwarz-Rot-Goldun paramilitarlarına qarşı mübarizə və qaraçıların, həmkarlar ittifaqının üzvlərinin, xüsusən də yəhudilərin təqib edilməsi idi.

## Həmçinin bax

* Mühafizə dəstəsi
* Təhlükəsizlik xidməti (SD)
* Gestapo
Daşkənd Dövlət Aqrar Universiteti

**Daşkənd Dövlət Aqrar Universiteti** — kənd təsərrüfatı üçün mütəxəssislər yetişdirən universitetdir. Özbəkistan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərir. Daşkənd vilayətinin Qibray rayonunda yerləşir.

## Tarixi
1930-cu ildə Orta Asiya Kənd Təsərrüfatı İnstitutu adı ilə fəaliyyətə başladı. 1934–1991-ci illərdə isə Daşkənd Kənd Təsərrüfatı İnstitutu adı altında fəaliyyət göstərən Orta Asiya Universitetinin Əkinçilik Fakültəsinin bazasında quruldu və 1991-ci ilin aprelində Daşkənd Dövlət Aqrar Universitetinə çevrildi.

1992-ci ildə bakalavr səviyyəsində mütəxəssis hazırlamaq üçün Nukus filialı yaradıldı. 2003/04 tədris ilində əyani şöbədə 3047 əyani, 2040 bakalavr və 236 magistr tələbəsi olmaqla 5321 tələbə, 53 elmlər doktoru və 166 elmlər namizədi olmaqla 457 professor və müəllim vardı.

## Haqqında
Universitetdə (2004) aqronomiya, aqrokimya və torpaqşünaslıq, bitki mühafizəsi, bağçılıq və meşəçilik, zoomühəndislik və ipəkqurdu yetişdirilməsi, iqtisadiyyat, mühasibat, peşə təhsili tədris edilir. İnstitutun daxilində 35 şöbə, bir muzey (1980), 1 milyondan çox əsərdən ibarət elmi kitabxana, kənd təsərrüfatı mərkəzi və işçilərin hazırlanması üçün bir mərkəz var.

## Fakültələr
* Aqrobiologiya
* Aqrologistika və biznes
* Bitki mühafizəsi, aqrokimya və torpaqşünaslıq
* Meyvə-tərəvəzçilik və üzümçülük
* Kənd təsərrüfatı məhsullarının saxlanması və emalı
* İpəkçilik və tutçuluq
* Meşəçilik və landşaftşünaslıq

## Həmçinin bax
* Daşkənd Dövlət Hüquq Universiteti

## İstinadlar
Ruzvelt Skerrit

**Ruzvelt Skerrit** (; ) — 2004-cü ildən Dominikanın Baş naziri olan dominikalı bir siyasətçi, eyni zamanda 2000-ci ildən Vyey-Kas seçki dairəsi üzrə millət vəkili.

## Baş nazir fəaliyyəti
Ən yaxın ailəsi və dostları tərəfindən "Ruzi" olaraq da bilinən Ruzvelt Skerrit 2004-cü ilin yanvarında Pyer Şarlın ölümündən sonra Baş nazir oldu. Pyer Şarlın Baş nazirliyi dövründə Skerrit Vyey-Kas seçki dairəsi üzrə millət vəkili idi. 2000-ci ilin fevralında seçildiyindən bəri tutduğu vəzifədə çalışdı. Baş nazir olmaqla yanaşı, 2004-cü ildən Maliyyə Naziri, Təhsil, İdman və Gənclik İşləri Naziri, Xarici İşlər Naziri vəzifələrində çalışdı. Dominika İşçi Partiyasının lideridir.

Skerrit vəzifəyə gəldikdən sonra Konqo Demokratik Respublikasının Baş naziri Cozef Kabilanı geridə qoyaraq dünyanın ən gənc hökumət başçısı oldu. Partiyasının 2005-ci ilin may seçkilərindəki qələbəsi ilə 1970-ci illərdə dünyaya gələn ilk demokratik yolla seçilən lider oldu. 2010-cu ilin dekabr ayından etibarən Qərb yarımkürəsində ən gənc hökumət başçısı olaraq qaldı və yalnız madaqaskarlı Andri Radzuelina və monteneqrolu İqor Lukşiç tərəfindən keçirərək dünyanın ən gənc üçüncü hökumət başçısı oldu.

## Mübahisələr
2015-ci ildə çinli milyarder Nq Lap Senq FTB tərəfindən həbs edildi. Buna səbəb BMT-in rüşvət istintaqının davam etməsi idi. Skerrit həbsdən az öncə Nq ilə birlikdə şəkil çəkdirdi. *"[[The Wall Street Journal]]"* Nqın Dominikanı Tayvanı deyil, Çini diplomatik tanınmasını istədiyini yazdı. Müxalifət partiyası Skerriti bu mövzuda araşdırdı. Skerrit onlara FTB-in onunla maraqlanmadığını bildirdi.

2019-cu ildə *"[[Al Jazeera]]"* araşdırmasında Skerritin diplomatik pasport və səfirlik qarşılığında pul aldığını iddia etdi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bolqarıstan qızılbaşları

**Bolqarıstan qızılbaşları** () — Bolqarıstan ərazisində yaşayan qızılbaş icması. Onların çoxu ya könüllü olaraq, ya da XV–XVII əsrlərdə Osmanlı hakimiyyəti tərəfindən Anadoludan deportasiya olunaraq Dobrucaya yerləşiblər. Qızılbaş camaatı Ludoqoriyedə də mövcuddur.

Qızılbaşların çoxusu əslində kim olduqlarını gizlədirlər, ölkədə yaşayan türk və ya bolqarlara ortodoks sünni olduqlarını və ya kimin müraciət etdiyinə görə dəyişərək bəktaşi olduqlarını iddia edirlər. 1992-ci il əhalinin siyahıya alınmasına görə Bolqarıstanda 85,773 şiə yaşayırdı.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Stepan Nəzəryan

**Stepan Nəzəryan** (; ; ) — erməni əsilli Rusiya naşiri, maarifçi, ədəbiyyat tarixçisi və şərqşünas.

## Həyatı
Stepan Nəzəryan 15 may 1812-ci ildə Tiflisdə (indiki Gürcüstan) keşiş ailəsində anadan olmuşdur. 1840 -cı ildə Tartu Universitetində fəlsəfə fakültəsini bitirmişdir. Nəzəryan 1849-cu ildə Moskvada yerləşən Lazarev adına Şərq Dilləri İnstitutunda fars və ərəb ədəbiyyatı professoru oldu. O, bir sıra elmi əsərlər nəşr etdirmiş və doktorluq dissertasiyasını Firdovsinin "*[[Şahnamə]]*" əsərini təhlil edərək qorumuşdur.

Nəzəryan 1840-cı illərdəki Avropa maarifçilik hərəkatının və Rusiyada ictimai hərəkatın təsiri altında getdikcə feodal sistemə və ideologiyasına qarşı yazmağa başlamışdır. O, 1850-ci illərdə erməni maarifçilik hərəkatının lideri olmuşdur. Nəzəryan 1858–1864-cü illərdə Moskvada nüfuzlu "Hyusisapayl" jurnalını nəşr etdirmişdir. O, erməni ictimaiyyətindəki təhkimçilik və ruhani gücü tənqid etmişdir. Buna baxmayaraq Nəzəryan hərəkətlərini daha geniş bir sinFI mübarizənin bir hissəsi olaraq təsnif etməkdən imtina etmişdir. O, deizm tərəfdarı idi, rus və xarici ədəbiyyatı təbliğ edirdi. Fridrix Şillerin bir çox dramlarını tərcümə etmişdir.

## Ədəbiyyat
* Great Soviet Encyclopedia, 1974
* 
* 

## İstinadlar
Əbədilər (film)

**Əbədilər ** () — Marvel Comics tərəfindən nəşr edilmiş *[[Əbədilər (komiks)|Əbədilər]]* komiksinə əsaslanan və 2021-ci ilin noyabr ayında çıxarılması planlaşdırılan ABŞ epik superqəhrəman filmi. İstehsal işləri Marvel Studios, distirbyutorluğu isə Walt Disney Studios Motion Pictures tərəfindən həyata keçirilən film, Marvel Kinematoqrafiya Kainatının (MKK) 26-cı filmidir. Film, Patrik Byörli, Rayan və Kaz Firpoların Xloya Çjao ilə birgə yazdığı ssenari əsasında, Çjaonun rejissorluğu ilə çəkilmişdir. Filmin aktyor heyətinə Ancelina Coli, Salma Hayek, Cemma Çan, Kit Harinqton, Riçard Medden, Kumeyl Nanciani, Liya MakHyu, Brayan Tayri Henri, Loren Ridloff, Barri Keoqan, Ma Don-Sok və başqaları daxildir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Moldova memarlığı

**Moldova memarlığı** — Moldaviya knyazlığı, Prutboyu Moldaviya, Bessarabiya, Moldova MSSR, Moldova SSR, müasir Moldova Respublikasının və tanınmayan Dnestryanı Moldav Respublikasının memarlığı. Moldova memarlığı moldovanlar və ölkədə yaşayan digər xalqların, eləcə də Moldovanın yaxın mədəni əlaqələr saxladığı xalqların çoxəsrlik ənənələrini təcəssüm etdirir.

## Tarixi
Moldova ərazisində orta əsrlərə aid çoxlu memarlıq abidəsi qalmışdır. Bunlardan Soroki və Benderıdakı daş qayalar (XVI əsr), Orgeyevdə kilsə (XVII əsr), Kişinyovda Mazaraki kilsəsi (XVIII əsr) və s. fərqlənir. XIX əsrin əvvələrindən şəhərlər müntəzəm plan üzrə inkişaf etmiş, klassisizm üslubunda bina və ansambllar yaradılmışdır (Kişinyovda kilsə, 1830–1835). Moldovada sovet hakimiyyəti qurulduqdan, xüsusilə İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı illərdə Kişinyov, Tiraspol, Beltsı, Benderı, Orgeyev, Kaqul şəhərlərndə R. Y. Kurts, V. A. Voytsexovski, V. P. Mednek, S. M. Şoyxet, A. V. Kolotovkin, A. S. Vedenkin və başqa memarların layihəsi ilə inzibati mədəni mərkəzlərin, əsas magistiralların (məsələn, Kişikyovda Lenin prospekti) və ayrı-ayrı yaşayış rayonlarının kompleks tikintisi həyata keçirilmişdir. 1945-ci ildə Moldova SSR Memarlar İttifaqı yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Колотовкин А. В., Шойхет С. М., Эльтман И. С. Архитектура Советской Молдавии. — Москва: Стройиздат, 1987.
* Смирнов В. Ф. Градостроительство Молдавии XIX–XX вв. — Кишинёв, 1975.
* Моисеенко З. В. Архитектура сельских жилых домов Молдавии. — Кишинёв, 1973.
* Колотовкин А. В., Эльтман И. С., Педаш Г. А. Архитектура Советской Молдавии. — М., 1973.
* Лившиц М. Я. Декор в народной архитектуре Молдавии. — Кишинёв, 1971.
* Захаров А. И. Народная архитектура Молдавии. Каменная архитектура центральных районов. — М., 1960.
* Роднин К. Д., Понятовский И. И. Памятники молдавской архитектуры XIV–XIX веков. — Кишинёв, 1960.
* Кишинёв. Энциклопедия. — Кишинёв: Главная редакция Молдавской Советской Энциклопедии, 1984.
Moldova kinosu

**Moldova kinosu** — Moldovanın kinematoqrafiya və film sənayesi.

## Tarixi
1952-ci ildə Kişinyovda xronika və sənəfli filmlər kinostudiyası (1957-ci ildən "Moldova-film") təşkil olunmuşdur. İlk moldav bədii filmi ("*Moldav havaları*") 1955-ci ildə yaradılmışdır. Moldova kinosunda tarix və vətənpərvərlik mövzusu, eləcə də dövrün problemlərinə həsr edilmiş filmlər başlıca yer tuturdu. Moldova SSR kinosunun "*Armageddon*" (1962, rejissor M. İzrailev), "*Payızın son ayı*" (1965, rejissor V. Derbenyov), "*Sergey Lazo*" (1967, rejissor A. Qordon), "*Qətldə ittiham edilirlər*" (1969, rejissor B. Volçek), "*Leytarlar*" (1971, rejissor E. Lotyanu), "*Sonuncu qayduk*", "*Kişi arxa olanda*" (1972, 1977, rejissor V. Qajiu), "*Dmirti Kantemir*" (1973, rejissorlar V. İovitse və V. Kalaşnikov), "*Gecə quşunun çığırtısına inanma*" (1976, rejissor Y. Burgin), "*Qala*" (1978, rejissor V. Paskaru), "*Şeytan yuvasında*" (1981, rejissor V. İovitse) və s. filmləri ən çox tanınanlardandır. 1962-ci ildə Moldova Kinematoqrafçılar İttifaqı təşkil edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Большая советская энциклопедия, статья «Молдавская ССР», раздел «Кино».

## Xarici keçidlər

* The          history of the Molovan Film in figures and Images;
* Moldovan Cinema Encyclopedia;
* Moldovan Cinema Abroad;