open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fırtınada gəmi

**Fırtınada gəmi** ( — marinist-rəssam İvan Ayvazovski tərəfindən 1899-cu ildə Bakıda çəkilmiş monumental rəsm əsəri. Əsər, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin kolleksiyasına daxildir. Əsərin sağ aşağı küncündə rəssam imzasını qoymuşdur: *Айвазовский, 1899 г*.

## Tarixi

1899-cu ildə İvan Ayvazovski Bakıya səyahət edir. Burada o, "Metropol" otelində (hazırda həmin binada Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi yerləşir) məskunlaşır. Rəssamın oteldə kirayələdiyi otağın pəncərəsindən Bakı buxtasına gözəl mənzərə açılırmış. Bakıda qaldığı günlərdə, Ayvazovski səhər tezdən Xəzər dənizi sahilinə üz tuturdu və gün ərzində onu molbertlə dəniz kənarında görmək olardı.

Ay yarım müddətdən sonra rəssam, *"Fırtınada gəmi"* əsərini tamamlayır. Həmin əsəri rəssamdan, şəhərdə iri mebel dükanının sahibi, incəsənət hamisi və bilgini kimi tanınmaq istəyən ticarətçi alır. Sonradan, bayram günlərinin birində, həmin tacir əsəri məşhur xeyriyyəçi və ziyalı Hacı Zeynalabdin Tağıyevə hədiyyə edir. Başqa bir məlumata görə isə, əsəri çəkməyi Ayvazovskiyə Tağıyevin özü sifariş edir.

Uzun illər əsər Tağıyevin sarayındakı (hazırda həmin sarayda Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi yerləşir) iş otağını bəzəyir. Sonradan, Aprel işğalından və sarayın Sovet hakimiyyətinin əlinə keçməsindən sonra, əsər, əvvəldən bu binada yerləşmiş Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyinin kolleksiyasına verilir.

Bu gün muzeyin, De Burun sarayında yerləşən kolleksiyasında sərgilənən əsər, Rusiya incəsənəti ekspozisiyasında mərkəzi yerlərdən birini tutur. Hazırda Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinə ev sahibliyi edən Tağıyevin sarayında isə, əsərin SSRİ dövründə hazırlanmış kopyası asılmışdır.

2019-cu ildə əsərin Tağıyevin sarayındakı kopyası restavrator-rəssam İbrahim Hacıyev tərəfindən bərpa edilmişdir.


File:Hacı Zeynalabdin Tağıyevin iş otağı (Bakı, XX əsrin əvvəlləri).jpg|H.Z. Tağıyev (sağda) iş otağında. Sol tərəfdə Ayvazovskinin *Fırtınada gəmi* əsəri asılmışdır. XX əsrin əvvəlləri
File:Muzey1154.jpg|Tağıyevin Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində yerləşən keçmiş iş otağı. Solda Ayvazovskinin əsərinin kopyasını görmək mümkündür. 2010-cu il.


## Həmçinin bax
* Meşə yolu - Ayvazovskinin Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində saxlanan digər əsəri

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Yağışlar dənizi

**Yağışlar Dənizi** () — Ayın üzərində yerləşən geniş lava düzənliyi, Günəş sistemindəki ən böyük kraterlərdən biri. Krater Ayın Yerdən görünən tərəfinin şimal-qərb hissəsində yerləşir.
## Ümumi təsviri
Yağışlar Dənizi krateri Ayla asteroid toqquşması nəticəsində yaranıb. Bu toqquşma təxminən 3922 ± 12 milyon il əvvəl baş verib.  Toqquşma nəticəsində yaranan çıxıntılar Ayın yaxın tərəfinin geniş ərazilərini örtür.

Ayın digər kraterlərinin əksəriyyəti kimi, Yağışlar Dənizi də 1651-ci ildə italyan astronomu Covanni Riccioli tərəfindən adlandırılıb. Onun adlandırma sistemi zamanla standartlaşdırılıb. 1600-cü illərin əvvəllərində Vilyam Gilbert Ayın xəritəsini hazırlamış və Yağışlar Dənizi kraterini “Regio Magna Orientalis” (Böyük Şərq Bölgəsi) adlandırmışdılar. 1645-ci ildə Mixael van Lanqrenin xəritəsində isə bu ərazi "Mare Austriacum" (Avstriya Dənizi) kimi göstərilib.
## Qalereya

File:Imbrium location.jpg|Yağışlar Dənizinin ümumi görünüşü
File:Imbrium basin topo.jpg|Yağışlar Dənizi gecə vaxtı
File:Imbrium basin GRAIL gravity.jpg|Yağışlar Dənizi ultra bənövşəyi çəkilişdə
File:A17PSR-Fig4-63 AS17-155-23714-16.jpg|Appolon misiyasının çəkdiyi fotolar


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*Mare Imbrium at The Moon Wiki
Filipp Klodel

**Filipp Klodel** (; ) — Fransa yazıçısı və kinorejissoru.
## Həyatı
Filipp Klodel 1962-ci ildə Fransanın Dombal-syu-Mert şəhərində anadan olub. O, yazıçı fəaliyyətinə başlamadan əvvəl müxtəlif sahələrdə, xüsusən də kino və təhsil sahələrində çalışıb. Hazırda Klodel yalnız bir yazıçı deyil, həm də ssenarist və rejissor kimi tanınır.

Onun əsərləri dərin emosional təsiri, mürəkkəb xarakterləri və insanların həyatındakı çətinliklərə işıq tutmağı ilə seçilir. Onun ədəbiyyatına olan yanaşma, insanın daxili dünyasını və müharibə, sevgi, itki, əxlaq kimi mövzuları dərindən araşdırmağı ilə tanınır.

O, yalnız bir neçə roman və hekayə kitabı yazmaqla qalmayıb, həmçinin bir neçə qısa film və kino ssenarisi yazıb. Yazıçı İkinci Dünya müharibəsi və onun yaratdığı zədələrin təsirlərini çoxsaylı əsərlərində təsvir edib.

Klaudelin ən tanınmış əsərlərindən biri olan" Le Rapport de Brodeck" (Brodekin Hesabatı, 2003) əsəri, onun yazıçılıq karyerasının zirvələrindən biridir. Bu roman, İkinci Dünya müharibəsindən sonra Fransada yaşayan bir insanın həyatına dair dərin bir mühakimə təqdim edir. Brodek kəndindəki sirli bir cinayəti araşdırmaqla üzləşir, amma bu araşdırma onu həm də öz içindəki qorxular və keçmişin açılmamış yaraları ilə qarşılaşdırır. Əsər, ədəbiyyatda insan təbiətinin, sosial səssizliyin və cəmiyyətdəki ədalətsizliklərin mürəkkəb portretini çəkir

Onun digər məşhur əsəri "Les Âmes grises" (Boz Ruhlar, 2003), Birinci Dünya müharibəsinin cəbhəsində baş verən cinayəti araşdıran bir polis müfəttişinin povestidir. Bu əsərdə Klaudel  insanın əxlaqi dilemmasını və müharibənin cəmiyyətə və insan psixologiyasına təsirini çox incə şəkildə əks etdirir. Kitabda müharibənin insanlar üzərində yaratdığı psixoloji və əxlaqi çətinliklər diqqətə çarpır, eyni zamanda insanın təbiətinə dair çoxsaylı suallar doğurur.

## Əsərləri
* 1999: Meuse l’oubli. Balland. ISBN 978-2-7158-1193-5.
* 1999: Quelques-uns des cent regrets. Balland. ISBN 978-2-7158-1254-3
* 1999: Le Café de l’Excelsior. La Dragonne. ISBN 978-2-913465-02-2
* 2000: J’abandonne. Balland. ISBN 978-2-7158-1312-0 (France Télévisions mükafatı)
* 2000: Barrio Flores : petite chronique des oubliés. La Dragonne. ISBN 978-2-913465-09-1
* 2001: Le Bruit des trousseaux. Stock. ISBN 2-234-05449-4
* 2003: Les Âmes grises. Stock. ISBN 978-2-234-05603-9 
* 2005: La Petite Fille de Monsieur Linh. Stock. ISBN 978-2-234-05774-6
* 2007: Le Rapport de Brodeck Stock. ISBN 978-2234057739 
* 2010: L’Enquête.Stock. ISBN 978-2234065154.
* 2012: Parfums. Stock. ISBN 2234073251 
* 2014: Rambétant. Circa 1924. ISBN 978-2-915715-33-0
* 2016: Toradcey ölkəsinin ağacları . Stock. ISBN 978-2-234-08110-9

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Çəyirtkə pozası

**Çəyirtkə pozası** - Salabhasana və ya Purna Salabhasana müasir yoqa təcrübəsində "Çəyirtkə pozası" və ya "Otçəkən pozası" adlanan,üzüaşağı vəziyyətdə yerinə yetirilən arxaya əyilmə asanasıdır.

## Etimologiyası və Mənşəyi

Asananın adı sanskrit dilindəki "Shalabha" sözündən götürülmüşdür.Bu poza orta əsr Hatha yoqa mətnlərində rast gəlinmir.O,1905-ci ildə nəşr olunmuş,fotoşəkil tipli yarımton illüstrasiyaları ilə fərqlənən ilk yoqa kitabı olan "Yogasopana Purvacatuska" əsərində Yoqa Ghamande tərəfindən təqdim edilmişdir. Bu poza daha sonra Swami Vishnudevanandanın 1960-cı ildə Sivananda yoqa ənənəsinə aid "Complete Illustrated Book of Yoga" kitabında və B.K.S İyenqarın 1966-cı ildəki "Light on Yoga" əsərində müstəqil şəkildə təsvir edilmişdir. Bu isə onun daha qədim mənşəyə sahib ola biləcəyini göstərir.Qərb gimnastikasında isə bənzər poza 1931-ci ildə "The Bagot Stack Stretch and Swing System" kitabında qeyd edilmişdir.Mary Bagot Stack Hindistana səfər etmişdi.

## Təsvir

Salabhasana üzüaşağı vəziyyətdən başlanır.Ayaqlar düz şəkildə geriyə uzadılır və qaldırılır;qollar düz olaraq arxaya uzadılır,ovuc içləri aşağıya baxır və qaldırılır və baxışlar irəli yönəldilir.Bu,onurğa əyilməsi və ya onurğa gərilməsi pozasıdır. Hərəkət zamanı yuxarı və orta kürək əzələlərinin gücü istifadə edilərək,üzüaşağı başlanğıc mövqedən ayaqlar mümkün qədər yuxarı qaldırılır.Pozanın icrası elastikliyi və koordinasiyanı artırır,bel əzələlərini işlədir,gücü və dözümlülüyü yüksəldir.

## Variasiyalar

Ardha Salabhasana (Yarım Çəyirtkə pozası) zamanı eyni anda bir ayaq və qarşı tərəfdəki qol qaldırılır;digər qol isə ya yerə söykənmiş vəziyyətdə,ya da kürək üzərinə qatlanmış halda qala bilər.

Bikram yoqa sistemində Salabhasana,digər bir üzüaşağı onurğa əyilməsi olan Bhujanqasana (Kobra pozası) icrasından sonra mərhələlərlə yerinə yetirlir.Əvvəlcə qollar bədənin altına,ovuc içləri aşağıya baxacaq şəkildə,barmaqlar ayaqlara yönəlik yerləşdirilir və çənə yerə söykənir.Daha sonra növbə ilə sol və sağ ayaqlar qaldırılır.Sonda isə hər iki ayaq eyni vaxtda yuxarı qaldırılır.

## İstinadlar
Hydrornis baudii

**Hydrornis baudii** (*Mavi başlı pitta*) — "Pittidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Bu quş Kalimantan adasına endemikdir.

## Təsvir

"Hydrornis baudii" orta ölçülü bir pitta növüdür və uzunluğu təxminən 17 sm-dir. Erkək fərdlərin lələkləri çox parlaq rənglərə malikdir. Parlaq mavi baş, qara yanaqlar, ağ boğaz, şabalıdı-qırmızı bel, bənövşəyi-mavi quyruq və qarın, həmçinin qara qanadlar üzərində ağ işarələr var. Dişi fərdlərin rəngləri daha solğundur, başı və beli sarımtıl rəngdədir, mavi rəng yalnız quyruqda tapılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Madam Klod

**Fernande Qrudet** (6 iyul 1923 – 15 dekabr 2015), **Madam Klod** kimi də tanınan fransız fahişəxana saxlayıcısı idi. 1960-cı illərdə o, xüsusilə yüksəkvəzifəli şəxslər və dövlət qulluqçularına qulluq edən fransız zəng qızları şəbəkəsinin rəhbəri idi.

## İstinadlar
Meşə yolu

***Meşə yolu*** () — marinist-rəssam İvan Ayvazovski tərəfindən 1857-ci ildə çəkilmiş rəsm əsəri. Əsər, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin kolleksiyasına daxildir. Ayvazovski adətən marinist  rəssam kimi tanınsa da, rəssam, nadir hallarda başqa mövzulara da müraciət etmişdir. “Meşədə yol” əsəri Ayvazovskinin dəniz mövzusuna həsr olunmamış nadir rəsmlərindən biridir və üslub baxımından Şişkinin yaradıcılığını xatırladır.

Əsərdə zəif işıqlanmış meşə cığırı təsvir olunub. Bir neçə böyük çəlləklə dolu araba, ənənəvi geyimdə olan bir adamın idarə etdiyi öküzlər tərəfindən çəkilir. Arabanın yaxınlığında başqa fiqurlar da görünür, qoyunlar və keçilər isə cığır boyunca və arxa planda səpələnmiş şəkildə yer alıblar. Səhnə qismən işıqla işıqlandırılan qaranlıq, qayalıq uçurumların fonunda baş verir — bu işıq mənbəyi ya batan, ya da doğan günəş təsiri bağışlayır. Rəsm ümumilikdə tünd və bir qədər sirli bir ovqat yaradır.

2020-ci ildə Qarabağ atəşkəs bəyanatının imzalanmasından sonra Qarabağda yerləşdirilmiş Rusiya Sülhməramlı Qüvvələri tərəfindən Xocalıda, Azərbaycan dövlət qurumlarının icazəsi olmadan qurulmuş Ayvazovski abidəsinin 2025-ci ildə demontajından sonra, Andrey Rublyov adına qədim rus mədəniyyəti və incəsənəti muzeyinin direktoru Mixail Mindlin, əsərin Azərbaycandan alınması üçün ictimai təklif irəli sürmüşdür.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Fırtınada gəmi - Ayvazovskinin Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində saxlanan digər əsəri
* İvan Ayvazovskinin əsərlərinin siyahısı
Monqol dövlətlərinin siyahısı

Monqollar tərəfindən Monqol İmperiyası kimi bir çox dövlətin əsası qoyulub. Bu məqalədə dövlətlər xronoloji ardıcıllıqla siyahılaşdırıb.

## Pre-modern dövlətlər

## Müasir dövlətlər

## Muxtar ərazilər

### Rusiyada

### Çində

## Həmçinin baxın

* Monqolustanın tarixi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* Weiers, Michael (red.) (1986): *Die Mongolen* . Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.
* Dughlát Muhammad Haidar, Norbert Elias, Edward Denison Ross - "Tarix-i-raşidi"
* Henry Hoyle Howorth-Monqolların tarixi
* Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank - Çinin Kembric Tarixi: Yadplanetli rejimlər və sərhəd dövlətləri, 907-1368
* William Bayne Fisher, Peter Jackson, Laurence Lockhart, JA Boyle -The Cambridge history of Iran, 5
* Konstantin Nikolaevich Maksimov – Rusiyanın keçmiş və indiki milli siyasətində və inzibati sistemində Kalmıkiya
Starnoenas cyanocephala

**Starnoenas cyanocephala** (*Mavi başlı bildirçin göyərçini*) — Və ya "mavi başlı kəklik-göyərçini", "Columbidae" fəsiləsinə aid olan və Kuba adasına endemik bir quş növü. Bu növ, "Starnoenadinae" yarımfəsiləsi və "Starnoenas" cins (biologiya)|cinsi daxilində monotipikdir.

## Taksonomiya

1734-cü ildə ingilis təbiətşünası Eleazar Albin özünün "Quşların Təbii Tarixi" əsərində mavi başlı bildirçin göyərçininin şəklini və təsvirini daxil etmişdir. Onun çəkdiyi şəkil Şərqi Hindistandan İngiltərəyə gətirilmiş canlı bir quşdan əsaslanırdı. 1758-ci ildə isveçli təbiətşünas Karl Linneyin "Systema Naturae" əsərinin onuncu nəşrini yeniləyərkən mavi başlı bildirçin göyərçinini digər göyərçinlərlə birlikdə "Columba" cinsinə daxil etdi. Linney qısa bir təsvir verdi, binominal adını "Columba cyanocephala" qoydu və Albinin əsərinə istinad etdi. Növün epiteti qədim yunan dilində "tünd mavi" mənasını verən "*kuanos*" və "başlı" mənasını verən "*kephalos*" sözlərindən törəmişdir. Hazırda bu növ, 1838-ci ildə fransız təbiətşünası Şarl Lüsyen Bonapart tərəfindən təqdim edilmiş "Starnoenas" cinsinə daxil olan yeganə növdür. Növ monotipikdir, heç bir yarımnöv qəbul edilmir. 2025-ci ildə dərc edilmiş daha ətraflı molekulyar filogenetik araşdırma, bir çox əlavə göyərçin növünü araşdırdı və mavi başlı bildirçin göyərçininin "Columbinae" yarımfəsiləsinə qohum olduğunu, 2016-cı il araşdırmasının təklif etdiyi kimi "Geophaps" qrupuna yaxın olmadığını müəyyən etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Eriocnemis glaucopoides

**Eriocnemis glaucopoides** və ya **Mavi başlı şişayaq** — "Lesbiinae" yarımfəsiləsinin kolibrilər fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi təsviri
Eriocnemis glaucopoides monotipikdir. O, 9 ilə 13 sm uzunluğunda və 4 ilə 4.5 qram ağırlığındadır. Düz qara dimdiyi var. Erkək fərdin üst hissələri tünd yaşıl rəngdədir və tünd parıldayan mavi alnı var. Alt hissələri əsasən qızılı yaşıl rəngdədir, aşağı sinəsi mavi-yaşıl və quyruqaltı örtükləri parlaq bənövşəyi-mavi rəngdədir. Budları ağdır. Quyruğu uzun, çəngəl şəklində və mavi-qara rəngdədir. Dişi fərdin üst hissələri də tünd yaşıl rəngdədir, lakin mavi alnı yoxdur. Boğazı, sinəsi və qarnı parlaq darçını rəngindədir və quyruqaltı örtükləri açıq krem rəngli kənarlara malikdir. Dişi fərdin quyruğu erkəyə nisbətən daha az çəngəl şəklindədir.

Mavi başlı şişayaq ümumiyyətlə yerli quşdur. Bununla belə, Argentinada mövsümi yüksəklik dəyişiklikləri etdiyi məlumdur və Boliviyada da belə davrandığı güman edilir.

Mavi başlı şişayağın qidalanması və qida davranışı haqqında demək olar ki, heç nə məlum deyil. Alçaq bitkilərdən nektar topladığı müşahidə edilib.

Eriocnemis glaucopoidesin Boliviyada noyabr ayında çoxaldığı qeydə alınıb, lakin növün çoxalma fenologiyası haqqında çox az məlumat var. Dişi fərd iki yumurtanı inkubasiya edir, lakin inkubasiya müddəti və balaların uçma müddəti məlum deyil. Mavi başlı şişayağın səsləri yaxşı öyrənilməyib. 2022-ci ilin əvvəlinə qədər "Xeno-canto" və "Cornell Universitetinin Macaulay Kitabxanası"nda hər birində tək bir qeyd var. Səslənmənin yeganə təsviri "yüksək tonlu 'zee-zee'"dir.
## Yayılması
Mavi başlı şişayaq öz cinsinin ən cənub nümayəndəsidir. Boliviyanın La Paz və Cochabamba departamentlərindən cənubda Argentinanın şimal-qərbindəki Salta və Tucuman əyalətlərinə qədər rast gəlinir. Ümumiyyətlə rütubətli otlu yamaclar, sıx kollar və bulud meşələrinin kənarlarında yaşayır. Argentinada bir qədər quru landşaftlarda da rast gəlinir. Yaşayış yüksəkliyi 1500 ilə 3400 metr (4900 ilə 11200 fut) arasında dəyişir, lakin ən çox 2000 ilə 2500 metr (6600 ilə 8200 fut) arasında rast gəlinir.

## Statusu
Eriocnemis glaucopoides "IUCN" tərəfindən "ən az narahat edici növ" kimi qiymətləndirilib. Populyasiya ölçüsü məlum olmasa da, sabit olduğu güman edilir və xüsusi təhlükələr müəyyən edilməyib. Ümumilikdə nadir hesab edilsə də, yerli olaraq çoxsaylıdır və Argentinada iki milli parkda rast gəlinir.

## Həmçinin bax
* Eriocnemis derbyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Polioptila caerulea

**Polioptila caerulea** (*Mavi-boz cırcıramaquşu*) — Şimali Amerikaya məxsus çox kiçik bir quş növü.

## Təsvir

Bu quşun uzunluğu 10–13 sm, qanad aralığı 16 sm və çəkisi isə cəmi 5–7 qram (0,18–0,25 uns) arasındadır. Erkək fərdlərin üst hissəsi mavi-boz, alt hissəsi isə ağ rəngdədir. Onların incə qara dimdiyi və uzun ağ kənarlı qara quyruğu var. Dişi fərdlər daha az mavi rəngdə olur, cavan fərdlər isə yaşılımtıl-boz rəngdədir. Hər iki cinsin ağ göz halqası var.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Mavi-boz cırcıramaquşunun çoxalma sahəsi cənubi Ontario, şərqi və cənub-qərbi ABŞ, həmçinin Meksikanı əhatə edən açıq tökülən meşələr və kolluqlardır. Bu növ şərqi Şimali Amerikada çoxalan yeganə cırcıramaquşu növüdür. Onlar qışı ABŞ-nin cənubunda, Meksikada, Şimali Mərkəzi Amerikada (Beliz, Qvatemala və Honduras), Kubada, Baham adalarında, Törks və Kaykos adalarında və Kayman adalarında keçirirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Uraeginthus cyanocephalus

**Uraeginthus cyanocephalus** və ya **Mavi başlı sərçə** — sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü. Şərqi Afrikada Efiopiya, Keniya, Somali, Cənubi Sudan və Tanzaniyaya endemikdir. Bu növ quşlar qəfəsə tez öyrəşir, lakin çoxalması olduqca çətindir. Təhlükə altında deyil. 
## Ümumi təsviri
Uraeginthus cyanocephalus subtropik və ya tropik (düzənlik) quru çəmənliklərdə, kolluqlarda və Afrikanın cənub səhralarında yaşayır. Təxmini qlobal yayılma sahəsi 390,000 km²-dir.

Bu hörümçək quşu hər şeylə qidalanan, oxuyan quşdur. Toxumlar və kiçik həşəratlarla qidalanır. Bu növün əksər fərdləri 7.5 sm uzunluğu keçmir və digər hörümçək quşlarına nisbətən daha sakitdir.

Erkək fərdlərin başlarının üstündə mavi rəng var və ümumilikdə daha parlaq rənglərə malikdirlər. Dişi mavi başlılarda qanadlardakı açıq qəhvəyi rəng, boyunun arxasına və başın üstünə qədər uzanır. Cütlüklər dimdiklərində kiçik budaqlar tutaraq rəqs edirlər və yüksək sürətli kamera ilə çəkilmiş görüntülər göstərir ki, partnyorlar saniyədə iyirmi beş ilə əlli dəfə ayaqlarını vuraraq vızıltı səsi çıxarırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tunc günəşquşu

**Tunc günəşquşu** və ya **Nectarinia kilimensis** — sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi təsviri
Tunc günəşquşlarının uzun, incə və yaxşı əyilmiş dimdiyi var. Erkəklərin tunc və yaşıl rəng tonları var, lakin çox vaxt işıqda qara görünürlər. Erkəklərdə bu rəng tonları olsa da, dişilərin açıq rəngli qaş xətti və qarın altında sarımtıl ləkələrlə incə zolaqları var. Anqolada yayılmış bəzi yarımnövlərdə qəribə yaşıl rəng tonları görünür.

Tunc günəşquşları qarışıq cıvıldayan notlardan sonra daha təmiz fit səslər çıxarır. Bu səslər əsasən səhər tezdən və günorta vaxtı eşidilir.

Tunc günəşquşu Afrika üçün endemikdir. Çox geniş yayılmamış olsa da, ən yaxşı şəkildə Afromontane meşələrinin kənarlarında, dağ yamaclarında, Zimbabvenin şərqi yaylalarında və Mozambik yaxınlığında rast gəlinir. Yayıldığı digər ölkələr arasına Anqola, Burundi, Konqo Demokratik Respublikası, Efiopiya, Keniya, Malavi, Ruanda, Tanzaniya, Uqanda və Zambiya daxildir. Onlar bu ölkələrdə məskunlaşmış ərazilərdən uzaqda qalır və ən uzaq mühitlərə uyğunlaşıblar. Bu mühitlərə savannalar, quru kolluqlar, otlaqlar, mövsümi bataqlıqlar və kənd bağları daxildir. Onlar ən çox subtropik meşələrdə və kolluqlarda rast gəlinir.

Tunc günəşquşunun qidalanması çox xüsusidir və nektar, hörümçəklər və həşəratlarla məhdudlaşır. Onların yediyi həşəratlara qarışqalar, böcəklər, arılar, eşşək arıları, meyvə milçəkləri və termitlər daxildir.

## Çoxalması
Çoxalma prosesində erkəyin rolu çox məhduddur. Mayalanmadan sonra erkək uçub gedir. Dişi əsas məsuliyyəti öz üzərinə götürür və sentyabrdan maya qədər istənilən vaxt yumurta qoya bilər, lakin yumurta qoyma pik oktyabrdan dekabra qədər baş verir. Adətən 1–2 yumurta qoyulur və yumurtalar çatdıqdan sonra yeni balalar əsasən dişi tərəfindən 16–21 gün ərzində qidalandırılır və qorunur. Bu müddətdən sonra onlar təxminən bir həftə daha yuvalarına qayıdır və 2–3 həftə sonra tam müstəqil olurlar. Balaların yaşadığı yuvalar yalnız dişi tərəfindən qurulur və bunun üçün 5–15 gün vaxt tələb olunur. Yuva oval quruluşdadır. Onlar quru otlar, qabıq qırıntıları, qırxbuğum, yarpaqlar, şibyələr və çiçək qruplarından istifadə edir və bunları tez-tez hörümçək toru ilə bərkidirlər. Yuva girişi kiçik bir qapaqla örtülür və daxili hissəsi incə ot və bitkilərdən hazırlanır. Yuva kiçik kolluqların və ya bir növ şirənin budağına bağlanır.

## Statusu
Tunc günəşquşu təhlükə altında deyil. Zimbabvedə bağlarda geniş yayılmış zəhərli bir çiçək olan "Protea" bitkisinin əkilməsindən faydalanır. Bu çiçək insanlar üçün zəhərli olsa da, tunc qarışqaquşuna təsir etmir. O,bu növ çiçəkdən bol miqdarda nektar alır, bu da quşların buranı tez-tez ziyarət etdiyi bir yerə çevirir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Species text in The Atlas of Southern African Birds
Cinclus pallasii

**Cinclus pallasii** və ya **Qəhvəyi sudağaran** — sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi təsviri
Cinclus pallasii quyruğu qaldırmış halda qaratoyuğa bənzər quşdur. Lələkləri tünd-qəhvəyi rəngdədir, bel və döş hissələri bir qədər daha açıq rəngdədir. 22 sm uzunluğunda və 87 qram çəkiyə malik olan bu növ, sərçəkimilər arasında ən böyüyüdür. Bu növ çox tez-tez görünməsə də, ona dağ çaylarının axdığı orta və aşağı yüksəkliklərdə rast gəlinir.

Cinclus pallasii 1820-ci ildə Hollandiyalı zoolog Koenraad Yakob Temmink tərəfindən təsvir edilib və ona "Cinclus pallasii" binominal adı verilib. Tipin lokal ərazisi Şərqi Sibirdir. Xüsusi epiteti "pallasii", Prussiya təbiətşünası Peter Simon Pallasın (1741–1811) şərəfinə seçilib. Hal-hazırda cinsə daxil edilmiş beş növ arasında molekulyar genetik tədqiqatlar göstərir ki, qəhvəyi sudağaran digər Avrasiya növü olan ağboğaz sudağaran ("Cinclus cinclus") ilə ən yaxın qohumdur.

Üç yarımnövü məlumdur:
* "C. p. tenuirostris" - Şimali Əfqanıstan və Mərkəzi Asiya dağlarından Mərkəzi Himalaylara qədər ərazilərdə.
* "C. p. dorjei" - Şərqi Himalaylardan Myanma və şimal-qərbi Tailanda qədər ərazilərdə. 
* "C. p. pallasii" - Şərqi Sibirdən Mərkəzi Çinə, Saxalin adası, Kuril adaları, Yaponiya və Tayvana qədər, cənubdan Cənubi Çinə və şimali Hind-Çinə qədər ərazilərdə.

## Qidalanması
Qəhvəyi sudağaran ya çaylara dalaraq daha böyük orqanizmlərlə qidalanır, ya da çayın daha dayaz hissələrində dayanaraq dibdən kiçik orqanizmləri toplayır. Yetkin fərdlər dekabrdan aprelə qədər, daha çox böyük bentik orqanizmlərin olduğu dövrdə dalaraq qidalanır. Bu dövr həm də qəhvəyi sudağaranın çoxalma mövsümüdür, buna görə daha çox qida tələb olunur və böyük qida üçün dalmaq zəruridir. Lakin yetkin fərdlər ilin qalan hissəsində çayın dibində dayanaraq və qida toplayaraq qidalanır. Qəhvəyi sudağaran balaları və cavan fərdləri də dalaraq qidalanır. Sibirin Suntar-Xayata dağlarında qışlayan kiçik bir populyasiya, hava temperaturu -55°C-dən aşağı düşdükdə su altında qidalanır. Tayfunlardan sonra Tayvanın yüksək dağ çaylarında yaşayan qəhvəyi sudağaranlar daşqınlar səbəbilə daha aşağı keyfiyyətli çaylara sığınırlar ki, bu da onlar üçün mühüm sığınacaq rolunu oynayır. 
## Qalereya

Fayl:Cinclus pallasii (side).JPG
Fayl:Cinclus pallasii (wing).JPG
Fayl:Cinclus pallasii (diving).JPG
Fayl:Cinclus pallasii (back).JPG

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Фотография бурой оляпки с птенцами 
* Academnet.neisri.ru .
Thraupis episcopus

**Thraupis episcopus** (*Mavi-boz tanager*) — "Thraupidae" fəsiləsinə aid olan orta ölçülü Cənubi Amerika oxuyan quş növü. Onun yayılma arealı, Meksikadan cənuba doğru şimal-şərqi Boliviya və şimal Braziliyaya qədər, Amazon hövzəsinin böyük hissəsini əhatə edir, yalnız cənub hissəsi istisna olmaqla. Bu quş Limaya (Peru) da təqdim edilmişdir. Trinidad və Tobaqoda bu quş "mavi cin" adlanır.

## Təsvir

Mavi-boz tanagerin uzunluğu 16–18 sm (6,3–7,1 düym), çəkisi isə 30–40 qram (1,1–1,4 uns) arasındadır. Yetkin fərdlərin başı və alt hissəsi açıq mavi, üst hissəsi isə tünd mavi rəngdədir. Dimdiyi qısa və kifayət qədər qalındır. Cinslər oxşardır, lakin cavan fərdlərin lələkləri daha solğundur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Macropygia phasianella

**Macropygia phasianella** və ya **Qəhvəyi ququ-göyərçini** — göyərçinlər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi təsvir
'Macropygia phasianella Avstraliya üçün endemikdir. Bəzən "qəhvəyi göyərçin" və ya "qırğı göyərçini" adlandırılsa da, bu terminlər digər qəhvəyi göyərçinlər və əsl qırğı göyərçini ilə qarışıqlıq yarada bilər. 2016-cı ildə incədimdik ququ-göyərçinin ayrılması zamanı müəyyən edilmiş üç yeni növdən biri olub.

Qəhvəyi ququ-göyərçin 1821-ci ildə Hollandiyalı zooloq Koenraad Yakob Temmink tərəfindən Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels ştatındakı Port Cekson yaxınlığında toplanmış nümunə əsasında təsvir edilib. O, binominal ad olaraq "Columba phasianella" adını təqdim edib. Xüsusi ad Latın dilində "qırğı" mənasını verən "phasianus" sözünün kiçildilməsidir. Qəhvəyi ququ-göyərçin indi 1837-ci ildə ingilis təbiətşünası Villyam Svainson tərəfindən təqdim edilmiş "Macropygia" cinsinə daxildir.

Üç yarımnövü məlumdur:
* "M. p. quinkan" - Keyp-York yarımadasında məskunlaşıb
* "M. p. robinsoni" - Kvinslenddə məskunlaşıb.
* "M. p. phasianella" - Şərqi və Cənub-Şərqi Avstraliyada məskunlaşıb.

Qəhvəyi ququ-göyərçin 40–43 sm uzunluğundadır. Lələkləri zəngin paslı-qəhvəyi rəngdədir, qısa qanadları, uzun quyruğu və beli daha tünd rəngdədir. Erkəklərin ensə və boyun hissələrində bir qədər çəhrayı/yaşıl rəng tonu ola bilər. Bu göyərçinin çağırış səsi çox yüksək "whoop-a whoop" şəklindədir və yarımnövdən asılı olaraq bəzi fərqlər ola bilər. Qəhvəyi ququ-göyərçin tropik meşələrdə, meşəliklərdə, kolluqlarda və meşə bərpası sahələrində yaşayır.
Bu göyərçinlər tez-tez cütlüklər və ya qruplar halında görünür. Qidasına həm yerli bitkilərin, həm də introduksiya edilmiş alaq otlarının giləmeyvələri daxildir. Qida təchizatından asılı olaraq köçəbi ola bilər. Qısa məsafələrə uçur və yerə yaxın uçur, güclü uçuş qabiliyyətinə malikdir.
Çoxalma yaz və yay aylarında baş verir. Yuva ağacın çəngəlində və ya aşağı ağacın üstündə qurulmuş düz bir çubuq və üzüm platformasıdır. Ağ rəngli yumurta qoyurlar.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lamington National Park - Brown Cuckoo-Dove
* Pizzey and Knight, "Field Guide to the Birds of Australia", Angus & Robertson,
Uşaq pozası

**Uşaq pozası** - Müasir yoqa təcrübəsində diz üstə yerinə yetirilən bir asanadır.Bu poza bir çox digər asanaların əks-hərəkəti (kontra-poz) olaraq tətbiq edilir və adətən Şirşasana (Başüstə Durma) pozasından əvvəl və sonra icra olunur.

## Etimologiyası və Mənşəyi

"Balasana" termini,sanskrit dilində bala ("uşaq") və asana ("bədən mövqeyi,oturuş") sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Pozanın tarixi yazılı mənbələrdə yalnız XX əsrdən etibarən qeydə alınır;lakin 1924-cü ildə Niels Bukh tərəfindən nəşr edilmiş "Primary Gymnastics" əsərində bənzər bir forması təsvir edilmişdir."Ananda Balasana" isə XIX əsrə aid Sritattvanidhi mətnində Kandukasana ("Top pozası") kimi göstərilmişdir.

## Təsvir

Diz üstə vəziyyətdən alın yerə gətirilir və qollar bədən boyunca,ovuç içləri yuxarı baxacaq şəkildə rahat buraxılır.

## Variasiyalar

Əgər ehtiyac yaranarsa,xüsusilə də hamiləlik zamanı,dizlər yana açıq saxlanıla bilər. Qollar başın önünə uzadıla bilər.Boyun və çiyin nahiyəsində narahatlıq olarsa,aşağı ayaqların arxasına bükülmüş yorğan qoymaq,ön qolları bir-birinin üzərinə yerləşdirib alın hissəsini onların üzərinə söykəmək mümkündür.

Uttana Shishosana,yəni "Uzanmış Balaca İt Pozası",dördayaq başlanır.Bədən irəli uzadılır,alın və ön qollar yerə toxunur,budlar isə yuxarıda şaquli istiqamətdə qalır. Bu poza,rahatlaşdırıcı Balasana ilə gücləndirici Adho Mukha Şvanasana arasında körpü rolunu oynayır.

Parşva Balasana - Yan Uşaq Pozası,həmçinin Sucirandharasana -"İynənin Gözündən Keçmə Pozası" və ya "Sapı İynədən Keçirmək Pozası" kimi də tanınır. Bu poza,baş və ayaqların Balasanadakı kimi yerləşdiyi,dizlərin bükülü,ombaların yuxarı qalxmış vəziyyətdə olduğu formadır.Bədənin bir tərəfi həmin tərəfin çiyni yerə söykənir və həmin tərəfin qolu üzdən irəli,bədənə 90 dərəcə bucaq altında,yer boyunca uzadılır. Digər qol isə ya başın üzərindən irəli uzadıla,ya kürəyin arxasına qatlanaraq qoyula,ya da düz şəkildə yuxarı qaldırıla bilər.

## Oxşar Pozalar

Şhasannqasana,yəni "Dovşan pozası",Bikram yoqa dərslərində edilir.Burada quyruq sümüyü yuxarı qaldırılır, budlar düz vəziyyətə gətirilir.Baş və qollar isə arxaya,ayaqlara doğru uzanır.Bu,onurğanın güclü şəkildə bükülməsinə səbəb olur.

## İstinadlar
Merops muelleri

**Merops muelleri** (*Mavi başlı arıquşu*) — "Meropidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Bu quş tropik Qərb və Mərkəzi Afrikada, o cümlədən Kamerun, Mərkəzi Afrika Respublikası, Konqo Respublikası, Konqo Demokratik Respublikası, Qabon, Ekvatorial Qvineya və Keniyada meşə mühitində rast gəlinir.

## Təsvir

Cinsiyyətlər oxşardır və yetkin fərdlərin uzunluğu təxminən 19 sm-dir. Bel və qanadlar tünd qəhvəyi rəngdədir, qalan lələklər isə əsasən ultramarin mavi rəngdədir. Şərqdə yaşayan quşların başının üst hissəsi mavi olub, alın hissəsində ağ rəngə keçid edir; qərb populyasiyalarının başları tamamilə mavidir. Çənə və yuxarı boğaz qırmızı rəngdədir və qara kənarlığa malikdir. Qarın hissəsi daha açıq mavi rəngdədir. Gözləri qırmızıdır. Meşənin daxilində zəif işıq şəraitində bu quş qara arıquşu (Merops gularis) ilə qarışdırıla bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Polyplectron chalcurum

**Polyplectron chalcurum** və ya **Tuncquyruq tovuz-qırqovul** — Sumatra tovuz-qırqovul kimi də tanınan qırqovullar yarımfəsiləsinə aid quş növü.
## Təsviri
Tuncquyruq tovuz-qırqovul kiçik, 56 sm uzunluğa qədər olan tünd qəhvəyi rəngli bir quşdur. Tünd boz ayaqları, nisbətən kiçik başı və on altı lələkdən ibarət uzun və dar quyruğu var. Quyruq lələkləri şabalıdı-qəhvəyi rəngdədir və uclarına yaxın metalik bənövşəyi zolaqlar var. Hər iki cins oxşardır. Erkəyin quyruğu daha uzundur, ayaqlarında iki mahmız var və gözlərinin iris sarı rəngdədir, dişilərin isə mahmızı yoxdur və gözləri tünd qəhvəyi rəngdədir.

Tuncquyruq tovuz-qırqovul "Phasianidae" yarımfəsiləsinə və yeddi tovuz-quzu növündən ibarət olan "Polyplectron" cinsinə aiddir. İki yarımnövü var:
* "P. c. chalcurum" - 1831-ci ildə Lesson tərəfindən təsvir edilib və cənub tuncquyruq tovuz-quzu kimi tanınır.
* "P. c. scutulatum" - 1941-ci ildə Huqerverf tərəfindən təsvir edilib və şimal tuncquyruq tovuz-quzu kimi tanınır.

Mitoxondrial DNT sitoxrom "b və D-loop", həmçinin "nüvə ovomukoid intron G" məlumatları göstərir ki, bu növ dağ tovuz-qırqovul ilə birlikdə bir kladda yerləşir, eyni zamanda qitə növləri olan Germain tovuz-quzu və boz tovuz-qırqovul ilə də yaxın qohumdur (Kimball və digərləri, 2001).

Molekulyar məlumatlar göstərir ki, bu növ nisbətən yaxın zamanda əcdadı boz tovuz-quzulardan ayrılıbdır. Bu, biogeoqrafiya xüsusi lələk naxışları və adada dağ endemiki olması ilə əlaqədar qarışıq bir məsələdir, çünki kiçik bir qurucu populyasiyadan törəməsi molekulyar təhlilləri çətinləşdirir. Aydın olan odur ki, bu növ Cənub-Şərqi Asiya qitəsinin nəsillərindən törəmişdir, ehtimal ki, Gec Pliosen və Erkən Pleistosen dövründə (3,6–1 milyon il əvvəl). Lələk naxışlarının itirilməsi, uzun müddət düşünüləndən fərqli olaraq, avtapomorfi xüsusiyyətidir və bu kladın cənub növləri, əvvəllər "Chalcurus" cinsinə ayrılıbdır və onlar bir-birinin ən yaxın qohumları deyil.

## Yayılması
İndoneziya endemiki olan tuncquyruq tovuz-qırqovul, Qərbi Sumatranın dağ meşələrində yaşayır.

Cinsin digər növləri kimi, bu gizli quş utancaq və çox ehtiyatlıdır. Lakin digər tovuz-quzulardan fərqli olaraq, lələk naxışları yoxdur.

## Qorunma statusu
Tuncquyruq tovuz-qırqovul "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı"nın (IUCN) Təhlükədə Olan Növlərin Qırmızı Siyahısında "Ən Az Narahatlıq Doğuran" kateqoriyasında qiymətləndirilib.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər

* BirdLife Species Factsheet
Centropus monachus

**Centropus monachus** (*Mavi başlı kukal*) — "Cuculidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Tropikal Mərkəzi Afrikaya endemikdir və əsasən bataqlıqlar, çay kənarları, meşə kənarları və ümumiyyətlə rütubətli ərazilərdə yaşayır. Geniş yayılma sahəsinə malik olan bu quş, ümumi növ hesab olunur və "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi" (IUCN) onun qorunma statusunu "az riskli" kimi qiymətləndirib.

## Təsvir

Mavi başlı kukal orta ölçülü quş olub, uzunluğu 45-52 sm-dir. Cinsiyyətlər oxşardır. Yetkin fərdlərdə baş, boynun yanları və bel qara rəngdədir və mavi parıltıya malikdir. Belin alt hissəsi və sağrı qara, qanadlar əsasən tünd şabalıdı, quyruq isə qara rəngdədir və yaşıl və ya tunc parıltılıdır. Alt hissələr ağ və ya açıq sarımtıl rəngdədir. Gözlər tünd qırmızı, dimdik qara, ayaqlar və pəncələr isə boz-qara rəngdədir. Cavan fərdlər yetkinlərə bənzəyir, lakin qara hissələr parlaq deyil, matdır. Başında qırmızımtıl-sarı zolaqlar var, qanadları tünd şabalıdı rəngdədir və tünd qəhvəyi zolaqlarla örtülüdür. Bel və quyruq sarımtıl zolaqlıdır. Boğaz və döş lələkləri qara ləkəlidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## სქოლიო
Syndactyla striata

**Syndactyla striata** (*Boliviya əyridimdikli furnaridi*) — "Furnariidae" fəsiləsinin, "Furnariinae" yarımfəsiləsinə aid olan bir quş növü. Boliviya və Peruda rast gəlinir.

## Təsvir

"Syndactyla striata" 19-20 sm uzunluğunda və 37,5-48,5 qram çəkiyə malikdir. Bu, ağır, pazşəkilli və bir qədər yuxarı əyilmiş dimdiyi olan, iri bir furnarid növüdür. Cinslər eyni lələk quruluşuna malikdir. Yetkin fərdlərin üzü əsasən qəhvəyi və qırmızımtıl rəngdədir və üzərində açıq sarı bir gözüstü xətti var. Başının üstü və arxası tünd zəngin qırmızı-qəhvəyi rəngdədir və üzərində tünd sarı zolaqlar var. Sağrı hissəsi arxadan bir qədər açıq rənglidir və minimal zolaqlanma var, quyruqüstü örtükləri isə tünd şabalıdı rəngdədir. Qanadları tünd zəngin qırmızı-qəhvəyi rəngdədir və qıvrım hissəsində oxra rəngi var. Quyruğu tünd şabalıdı rəngdədir. Boğazı və yanaq hissəsi narıncı-qırmızımtıl rəngdədir və boğazın alt kənarında solğun ləkələr var. Sinə və üst qarın hissəsi narıncı-qırmızımtıl və qəhvəyi rənglərdə bulanıq zolaqlanma ilə örtülüdür, alt qarın hissəsi isə minimal zolaqlanma ilə zəngin qəhvəyi rəngdədir. Quyruqaltı örtükləri şabalıdı-qəhvəyi rəngdədir və oxra zolaqları var. Gözləri tünd rəngdədir, dimdiyi boz, ayaqları və dırnaqları isə boz rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## სქოლიო
Qurbağa pozası

**Qurbağa pozası** — Qurbağa və ya Dəvəquşu pozası, Hatha yoqa və müasir yoqa məşqlərində oturaq vəziyyətdə edilən bir neçə asanadan ibarətdir. Bu pozalar bədənin quruluşunu qurbağaya bənzər formaya gətirir.

## Etimologiyası və Mənşəyi
Adı Sanskrit dilində olan "manduka" sözündən gəlir və mənası "qurbağa"dır. Bu, asanadakı ayaqların qurbağaya bənzər vəziyyətindən irəli gəlir.

Bu poza 17-ci əsrdə yazılmış Gheranda Samhita adlı Hatha yoqa kitabında 32 faydalı asanadan biri kimi göstərilib. Siyahıda bu pozanın variantı olan Uttana Mandukasana da var.

## Təsvir
Pozaya diz üstü vəziyyətdən başlanır. Dizlər mümkün qədər geniş açılır, ayaqlar isə böyük barmaqları bir-birinə toxunacaq şəkildə, dırnaqlar budların arxasında yerləşdirilir. Vişnudevanandan gəldiyi kimi, tamamlanmış pozada budlar yerə toxunur. Əllər dizlərin üzərinə qoyula bilər.

## Variasiyalar
Qurbağa pozası — Hindistan mənşəli yoqa pozasıdır. Bu pozada, dizlər üstə oturaraq başlanılır, burada arxa hissə ayaqların üzərinə yerləşir və əllər qarın qarşısında birləşdirilir.Bədənin üst hissəsi irəli əyilərək üfüqi vəziyyətə yaxın bir mövqe alınır, baş isə irəliyə doğru uzanır.

Başqa bir variantı isə çömbəlmə vəziyyətindən başlamaqdır. Bu zaman ayaqlar çiyin genişliyində açılır, barmaqlar bir qədər xarici tərəfə yönəlir. Bədənin üst hissəsi irəliləyərək, çiyinlər dizlərin altına enir və qollar dizlərin altından keçir.Əllər isə dizlərin xarici tərəflərindən keçərək, ayaqları tutacaq şəkildə mövqe alır. Qurbağa pozası, bədənin çevikliyini və balansını artırmağa yönəlik bir pozadır və əsasən omba, bel və ayaq əzələlərinin güclənməsinə kömək edir.

Adho Mukha Mandukasana,Qərbdə "Downward Facing Frog"(Aşağıya Baxan Qaratoyuq) adı ilə yanına pozadır. Bu pozada dizlər və ayaqlar eyni genişlikdə açılır, alt ayaqlar düz arxaya yönəlir və bədən, qollar yerə paralel şəkildə yerə qoyularaq dəstəklənir.Əllər çiyinlərdən bir az irəlidə və ya altında yerləşir, əllər birləşdirilərək, barmaqlar yuxarıya doğru yönəlir.

Adho Mukha Mandukasananın Yin yoqa variantı olan "Qaratoyuq pozası" isə döşə paralel şəkildə enərək, əllər yerə düz yerləşdirilir və barmaqlar bir-birinə toxunur. Bu pozada, pozanın ümumi xüsusiyyəti olaraq, üç ilə beş dəqiqə arasında saxlanılmasıdır.

Uttana Mandukasana (Uzadılmış Qaratoyuq pozası), ayaqlar arxa və ya tam olaraq arxada yerləşir, dizlər geniş açılır və bədən yuxarıya doğru uzanır. Əllər, ya başın arxasında, çiyinlərə qarşı çəkilir, ya da tərəflərə geniş şəkildə yayılır.

## Həmçinin bax
* Ağac pozası

## İstinadlar
Kidlin qanunu

Kidlin qanunu - Pəgər bir problemi aydın və dəqiq şəkildə yazıya alsanız, o probelmin artıq yarısı həll edilmiş olur. Kidlin bu prinsipi belə açıqlayırdı: "Əgər probelmi açıqca yaza bilmirsənsə, deməli onu anlamamısan".  

Kidlin qanunun yalnız böyük və mürəkkəb  problemlər üçün deyil, həm də gündəlik kiçik çətibnliklər üçün də faydalıdır.  

## Tədbiqi
**Birinci addım:** Problemi müəyyəndirmək. Problem konkretləşdirmədən onu həll etmək mümkün deyil. Bir vərəq və qələm götürün (rəqəmsal vasitədən istifadə etmək də olar). Problemi mümkün qədə ətraflı və dəqiq şəkildə təsvir edin.  

**İkinci addım:** Problemin səbəblərini, nəticələrini və ona təsir edən faktorları qeyd edin. 

**Üçüncü addım:** Həll yollarını müəyyənləşdirin. Bir problemin bir neçə həlli yolu olması mümkündür. Buna görə də alternativ həlli yollarından optimal olanı seçilməlidir.

## Həmçinin bax

* Mörfi qanunları

## İstinadlar
Joni Montiel

**Joni Montiel** () — İspaniyalı peşəkar futbolçu. Ağdamın Qarabağ klubunda yarımüdafiəçi kimi çıxış edir.

## Karyerası
Montiel İspaniyanın paytaxtı Madridin Puente de Vallecas rayonunda anadan olub. O, 2010-cu ildə 11 yaşında Rayo Valyekano klubunun gənclər komandasına qoşulub. Futbolçunun peşəkar debütü, 25 oktyabr 2015-ci ildə "Fútbol Alcobendas Sport"a qarşı baş tutan matçda olub. Futbolçunun LaLiqada debüt oyunu isə, 20 dekabr 2015-ci ildə Real Madrid klubuna qarşı matçda baş tutub. Joni bu oyunda, yaşı 17 yaş 108 gün olmaqla, "Rayo Valyekano" klubu tarixində rəsmi matçda meydana çıxan ən gənc oyunçu oldu.

24 aprel 2016-cı ildə baş tutmuş, "Rayo Valyekano B" - "AD Parla" oyununda qol vurmaqla, o, peşəkar karyerasında ilk qolunu vurmuş olur. 

2016-cı ilin yayında "Rayo Valyekano" əsas komandası aşağı liqaya düşdükdən sonra o, klubun əsas heyətinə dəvət edilir.

30 yanvar 2018-ci ildə Montiel "Rayo Valyekano" ilə yeni üç illik müqavilə imzalayır və dərhal Segunda Divizion B-də yarışan "CD Toledo" klubuna icarəyə verilir. 31 avqustda o, müvəqqəti müqavilə ilə "Deportivo" klubuna keçir.

## İstinadlar
Pionus chalcopterus

**Pionus chalcopterus** və ya **Tuncqanadlı tutuquşu** — tutuquşukimilər yarımfəsiləsinə aid quş növü.
## Təsviri
Tuncqanadlı tutuquşu əsasən tünd rəngdədir, çənəsində ağ ləkə var və üst döş nahiyəsi çəhrayı lələklərlə naxışlanmışdır. Bədən uzunluğu 27 sm, quyruğu 8 sm-dır. Qısa qırmızı alt quyruq lələkləri var. Bel, quyruq və qanadlar tünd mavi rəngdədir, alt qanadları isə daha açıq mavi rəngdədir. Başı tünd mavi-yaşıl rəngdədir, bel, arxa və alt hissələr tünd tunc-yaşıl rəngdədir və bəzi lələklərin ucları mavi, bəzən isə tək-tək qırmızı lələklərlə örtülüdür. Dimdiyi açıq sarı rəngdədir. Yetkin fərdlərdə göz ətrafındakı çılpaq dəri çəhrayı rəngdədir. Cavan fərdlərin göz ətrafındakı halqa ağ rəngdədir və alt hissələri qəhvəyi çalarlıdır.

## Taksonomiyası

Bu gün bir çox mütəxəssis bu növü monotipik hesab edir, lakin bəzi alimlər iki yarımnövün olduğunu qeyd edir:

* "P. c. chalcopterus": Qərbi Venesuela, şimal və mərkəzi Kolumbiya.
* "P. b. cyanescens": Cənub-qərbi Kolumbiya, qərbi Ekvador və şimal-qərbi Peru. Lələklərin mavi kənarları daha geniş, çənə ləkəsi və ətrafındakı halqa daha kiçik və daha az fərqlidir.

Tuncqanadlı tutuquşuna Venesuelanın qərb hissəsində, qərb və mərkəzi Kolumbiyada, qərbi Ekvador və şimal-qərbi Peruda rast gəlinir. Venesuelada əsasən 900–1400 metr yüksəklikdə, Kolumbiyada əsasən 1400–2400 metr yüksəklikdə (bəzən 2800 metrə qədər), Ekvatorda əsasən 1400 metrdən aşağı və Peruda 800 metrdən aşağı yüksəklikdə rast gəlinir. Ümumiyyətlə meşə və meşəliklərin (həm rütubətli, həm də yarpağını tökən) təbəqəsini üstün tutur, lakin hündür ağacları olan bitişik ərazilərdə də tapıla bilər. Yayılma sahəsinin bəzi hissələrində kəskin miqrasiya edir, lakin bu hərəkətlər (ehtimal ki, yalnız qida mövcudluğu ilə əlaqədar) ümumiyyətlə az öyrənilmişdir.

Adətən cütlüklər və ya on quşdan ibarət kiçik qruplar halında yaşayırlar.

Tuncqanadlı tutuquşu ağac oyuqlarında yuva qurur. Yumurtalar ağ rəngdədir və adətən bir dəfəyə üç-dörd yumurta qoyulur. Dişi yumurtaları təxminən 26 gün ərzində qızardır və balalar yumurtadan çıxdıqdan təxminən 70 gün sonra yuvadan çıxır. Populyasiyası təhlükə altında deyil.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Иерусалимский И. Попугаи и певчие птицы: виды, содержание, обучение.&nbsp;— Ростов-на-Дону: Владис, 2001.&nbsp;— 320 с ISBN 5-94194-073-4
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
## Xarici keçidlər
Chalcostigma heteropogon

**Chalcostigma heteropogon** və ya **Tuncquyruq tikanquyruq** — kolibrilər yarımfəsiləsinə aid quş növü. Kolumbiya və Venesuela üçün endemikdir.
## Təsviri
Chalcostigma heteropogon cinsinin taksonomiyası hələ də qeyri-müəyyəndir. Amerika Ornitologiya Cəmiyyətinin Cənubi Amerika Təsnifat Komitəsi (SACC) bu cinsin "Oxypogon" cinsi ilə birləşdirilməsi təklifini nəzərdən keçirir. Tuncquyruq tikanquyruq monotipik bir növdür.

Tuncquyruq tikanquyruq 13–14 sm uzunluğunda və 5,9–6,3 qram çəkiyə malikdir. Hər iki cinsin qısa və düz qara dimdiyi var. Yetkin fərdlər ümumilikdə şüşə yaşıl rəngdədir, üst quyruq örtükləri mis-qırmızı və çəngəl şəklində olan zeytun-yaşıl quyruğu var. Yetkin erkəklərin boğaz nahiyəsində dar bir zümrüd yaşıl ləkə var və bu ləkə alt hissədə çəhrayı rəngə keçir. Yetkin dişilər oxşardır, lakin boğaz nahiyəsi daha solğun yaşıl rəngdədir və çəhrayı "saqqal" yoxdur; əlavə olaraq, quyruq lələklərinin ucları açıq rəngdədir. Cavan fərdlər yetkin dişilərə bənzəyir, lakin başlarında qırmızı-qəhvəyi bir ləkə var.

Tuncquyruq tikanquyruq Venesueladan Kolumbiyanın Şərqi And dağlarına qədər yayılıb. Onlara dəniz səviyyəsindən 3.000–3.900 metr yüksəklikdə rast gəlinir.

Tuncquyruq tikanquyruq müxtəlif çiçək və kollardan nektar ilə qidalanır. Çiçəklərə yapışaraq və ya havada asılı vəziyyətdə qidalanır, cinsin digər növləri kimi yerdə qidalanmır. Hər iki cins aqressivdir və çiçək sahələrini qoruyur. Növ həmçinin bitkilərdən həşəratları toplayır və onları uçuş zamanı tutur.

Tuncquyruq tikanquyruqun çoxalma mövsümü sentyabrdan yanvara qədər davam edir, lakin bu müddət daha uzana bilər. Kolibrilər üçün tipik olduğu kimi, yalnız dişi iki ağ yumurtanı qızardır. Çoxalma fenologiyası ilə bağlı başqa heç bir məlumat yoxdur.

Tuncquyruq tikanquyruq "qısa və boğuq 'tzk'" səsi çıxarır; digər səslər məlum deyil.

## Statusu
"Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı" (IUCN) tuncquyruq tikanquyruqu "Ən Az Narahatlıq Doğuran" kateqoriyasında qiymətləndirib. Lakin onun yayılma sahəsi məhduddur və populyasiya ölçüsü məlum deyil, azalmağa meyillidir. Bəzi qorunan ərazilərdə rast gəlinir və "bölgənin yüksək hündürlüyü və sərt iqlimi insan təcavüzünə qarşı müəyyən qoruma təmin edir.

## Həmçinin bax
* Chalcostigma stanleyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Thamnophilus sticturus

**Thamnophilus sticturus** (*Boliviya boz qarışqayeyəni*) — "Thamnophilidae" fəsiləsinin "Thamnophilinae" yarımfəsiləsinə aid olan bir quş növü. Boliviya, Braziliya və Paraqvayda rast gəlinir.

## Təsvir

Boliviya boz qarışqayeyəni, təxminən 14 sm uzunluğunda və 18-20 qram ağırlığındadır. "Thamnophilus" cinsinə aid olan quşlar qarışqayeyən fəsiləsinin iri nümayəndələridir. Hamısının qıvrımlı dimdiyi var. Bu növ cinsi dimorfizm göstərir. Yetkin erkəklərin alnı boz, başının üst hissəsi qara rəngdədir. Beli boz rəngdədir və bir neçə qara ləkə var, skapulalar arasında gizli ağ ləkə var. Üzləri bozdur. Qanadları, skapulaları və qanad örtükləri qara rəngdədir və ağ ləkələr və kənarlar var. Quyruğu qara rəngdədir və lələklərin ucları və ləkələri ağdır. Alt hissələri açıq boz rəngdədir və qarın hissəsində çoxlu ağ rəng var. Yetkin dişilərin başının üst hissəsi parlaq qırmızı-qəhvəyi, üst hissələri sarımtıl zeytun-qəhvəyi rəngdədir. Qanadları tünd qəhvəyi rəngdədir, skapulalarda ağ ləkələr və kənarlar, uçuş lələklərində isə açıq sarımtıl kənarlar var. Quyruğu tünd qəhvəyi rəngdədir və lələklərin ucları və ləkələri ağdır. Alt hissələrinin mərkəzi ağ, döş və yan tərəfləri açıq sarımtıl qəhvəyi rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cranioleuca henricae

**Cranioleuca henricae** (*Boliviya belquyruğu*) — "Furnariidae" fəsiləsinin "Furnariinae" yarımfəsiləsinə aid olan, "Zəif" statuslu bir quş növü. Boliviyaya endemikdir.

## Təsvir

"Cranioleuca henricae" 14,5–15 sm (5,7–5,9 düym) uzunluğundadır. Cinslər eyni lələk quruluşuna malikdir. Yetkinlərin ağ superciliumu və qara uclu çirkli ağ loresləri var, üzün qalan hissəsi boz rəngdədir. Tacı qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir, alnında boz və sarımtıl ləkələr var. Ənsəsi və arxası açıq qəhvəyi-zeytun rəngdədir, sağrısı qəhvəyi-zeytun, quyruq üstü örtükləri isə darçın-qəhvəyi rəngdədir. Quyruğu qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir, ən daxili lələk cütündə tünd rəngli çalarlar var. Qanadları qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir, əsas örtüklərin daxili hissələri boz-qəhvəyi, uçuş lələklərinin ucları isə tünd rəngdədir. Çənəsi və yuxarı boğazı çirkli ağ, qalan alt hissəsi isə açıq boz-zeytun rəngdədir və zəif sarımtıl çalarlar var. Gözləri isti qəhvəyi rəngdədir, dimdiyi çəhrayıdır və alt çənəsinin ucu qaradır. Ayaqları və pəncələri zeytun-sarı və ya zeytun rəngdədir. Cavan fərdlərin tacı yetkinlərin arxa hissəsi ilə eyni rəngdədir və superciliumu daha az fərqlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Touit dilectissimus

**Touit dilectissimus** (*Mavi alınlı tutuquşu*) — "Psittacidae" fəsiləsinin "Arinae" yarımfəsiləsinə aid olan quş növü. Bu fəsilə Afrika və Yeni Dünya tutuquşularını əhatə edir. Bu quş növü Kolumbiya, Ekvador, Panama və Venesuelada rast gəlinir.

## Təsvir

"Touit dilectissimus" təxminən 17-18 sm uzunluğunda və 59-71 qram ağırlığındadır. Bədəni əsasən yaşıldır, üst hissəsi alt hissədən daha tündür. Alnı mavi, göz ətrafında ağ halqa və gözün qabağında və altında qırmızı xətt var, alt hissədə daha çox mavi rəng mövcuddur. Başının üst hissəsi və boynunun arxa tərəfi tunc-yaşıl rəngdədir. Qanadlarının "bilək" hissəsində çoxlu qırmızı rəng var, əsas lələkləri qara olub yaşıl xarici kənarlara malikdir. Qanad altı örtükləri sarıdır. Quyruğunun mərkəzi lələkləri qara, digərləri isə qara uclu sarı lələklərdir. Erkəklərin qanadlarında dişilərdən daha çox qırmızı rəng var; cavan fərdlər dişilərə bənzəyir, lakin üz naxışları daha az fərqlidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan–Ermənistan sülh müqaviləsi (dəqiqləşdirmə)

**Azərbaycan–Ermənistan sülh müqaviləsi** bu mənaları ifadə edə bilər:
* Azərbaycan–Ermənistan sazişi (1919)
* Azərbaycan–Ermənistan sülh müqaviləsi — gələcəkdə imzalanması planlaşdırılan sülh müqaviləsi.

## Həmçinin bax
* 2025 Azərbaycan–Ermənistan sülh bəyannaməsi