open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Morskie Oko gölü

**Morskie Oko** (; , "Dəniz gözü"; , "Balıqlı göl")) — Polşanın cənubunda, Malopolski voyevodluğunda yerləşən göl. Tatra dağlarında yerləşən dərinliyinə görə dördüncü böyük göl. Morskie Oko gölü Tatra milli park ərazisininin Rıbıy Potok çayı dərəsində yerləşir.
## Ümumi məlumat
Gölü əhatə edən dağların hündürlüyü 1000 metrdən yüksəkdir; Rısı zirvəsi (2499 m) polşa Tarasının ən yüksək zirvəsidir. Bundan başqa ərazidə Menquşoves (2438 m) və Mnix (2068 m) zirvələridə gölü əhatə edir. Gölü avropa şamı ağacları meşəsi əhatə edir.

Keçmişdə göl "Balıqlı göl" adı ilə məşhur idi. Məhs zəngin balıq ehtiyatına malik olması bu adın verilməsinə səbəb olmuş. Gölün şəffaf sularına diqqət yetirsək asanlıqla forel balıqlarını görmək olar. İndiki ad isə mövcud olan əfsanə ilə əlaqədardı: Göl yer altı kanalla dənizlə əlaqəyə malikdir.

Göl kənarında polşa turizm cəmiyyətinin xüsusi daxması yerləşir. Tikili dəniz səviyyəsindən 1405 metr yüksəklikdə tikilmiş və o bu bölgədə ən qədim tikili hesab olunur. Tikili tarixi abidə kimi qorunur.

Morskie Oko bölgənin ən görməli yerlərindən biridir. İl ərzində buranı 50 000 turist ziyarət edir. Gölə çatmaq üçün ən yaxın yoldan piyada 2 saat vaxt lazım. Atlarla səyahətə daha çox üstünlük verilir. Yerli əhali olan Qorallar bələdçilik edir. Qış aylarında gediş gəliş çığ hadisələrinə görə azalır. Göldə çimmək və balıqları yemləmək qadağandır.
## Tarixi
Morskie Oko haqqında ilk tarixi sənəd 1575-ci ilə aiddir. XIX əsrin sonlarında Qalisiya və Macarıstan arasında gölün kimə məxsus olması ilə bağlı mübahisə yaranmış. Qrats şəhəri məhkəməsi polşa tərəfinin xeyirinə qərar çıxarmışdır. 1933-cü il Polşanın müstəqillik elan etməsindən sonra göl rəsmən polşa dövlətinə məxsusdur.
## Şəkillər

File:Panorama-Morskiego-Oka.jpg|Gölün panoraması
File:Morske oko od Cierneho plesa.jpg|Qərb yamacdan gölün görünüşü
File:Morskie Oko Poland Winter.jpg|Morskie Oko qışda
File:The Morskie Oko in April.JPG|Morskie Oko aprel ayında
File:Schronisko morskie oko.jpg|Göl kənarında olan tarixi daxma

## İstinadlar
Çyornaya çayı (Çir)

**Belaya çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Çyornaya çayı Çir çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Kaqalnik çayının mənsənibə 246&nbsp;km qalmış ona tökülür. Çyornaya çayının uzunluğu 48 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 506&nbsp;km²-dir. Mənsəbində hündürlük 90 m təşkil edir.
Çay sistemi: **Çyornaya** → Çir → Don → Azov dənizi.

## Təsviri
Çyornaya çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Şoloxov rayonu Verxnetokinski xutorundan götürür. Sonradan isə Çukarinski və Krujilinski xutorları arasındakı yoldan keçir. Bokovski rayonunun Qruşinski xutoru ərazisi ilə axaraq Vısloquzov xutorunun şimal-qərbində üç qola ayrılaraq Çir çayına tökülür.

Öz axarı boyunca çoxlu körfəz və qollar əmələ gətirir. Krujilinski xişutorunda ona Semyonovka çayı tökülür

Orası maraqlıdır ki, çayın sahil ərazilərinin birində Kiçik Armud festivalı keçirilir. Burada bəstəkar mahnıları səsləndirilir

Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır.

Çayın axdığı rayonlar:Şoloxov, Bokovski.
## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi)
Dövlət su reyster xidmətinin obyektə verdiyi kod — 05010300812107000009627.

## Mənbə
* Непростая речка Чир 
* Река Чир

## İstinadlar
Ymer Pampuri

**Ymer Pampuri** (30 Aprel 1944 – 18 Yanvar 2017) — Alban kişi ağır atleti. 1972 Dünya Ağır Atletika Çempionatında çiyin çəkmə intizamında qızıl medal qazanmışdır. Münhendəki 1972 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmiş və həmin il son dəfə proqrama daxil edilən çiyin çəkmə kateqoriyasında Olimpiya rekordu qıraraq birinci yeri tutmuşdur amma, medal qazana bilməmişdir.

## Bioqrafiya və Karyerası
Pampuri 1944-cü ilin Aprel ayının 30-da, Albaniyanın Tirana şəhərində anadan olmuşdur. 7 yaşında ikən Tirana Sirkində akrobat olaraq işləməyə başlamışdır. 1972-ci ildə Rumıniyada təşkil olunan Avropa Ağır Atletika Çempionatında ölkəsini təmsil etmək üçün seçilmişdir. Bu çempionatda 125 kq. qaldırmağı bacarmış, çempion ilə eyni ağırlığı qaldırmasına baxmayaraq bədən ağırlığının fərqindən ötəri ikinci yeri tutmuşdur. Pampuri həmən il Münhendə təşkil edilən yay olimpiya oyunlarına qatılmış, idmançılar yola çıxmadan əvvəl məşqçisi Zidi Mazreku ilə birlikdə etdikləri şərhdə Albaniyaya olimpiyada medalı gətirəcəklərini öhdələrinə almışdılar. Bir çox Alban idmançı və idarəçi bu öhdəliklərinə gülmüş və ciddi qəbul etməmişdir. 27 yaşlı Pampuri, Yoşinobu Miyake tərəfindən qurulan Olimpiya rekordunu 127,5 kq-lıq ağırlığı qaldıraraq çiyin çəkmə tərzində qirmışdır. Pampuri bu rekordu 1972-ci ilin Avqust ayının 29-da qırdı və həmən fənn üzrə Dünya Çempionu oldu.

## Xarici Keçidlər
* Pampuri  – Ymer Pampuri haqqındakı məqalə.
* Ymer Pampurinin xatirəsinə bir məqalə

## İstinadlar
Berezovaya çayı (Çir)

**Berezovaya çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Berezovaya çayı Çir çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Çir çayının mənsəbinə 28&nbsp;km qalmış ona tökülür. Berezovaya çayının uzunluğu 63 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 524&nbsp;km²-dir.
Çay sistemi: **Berezovaya** → Çir → Don → Azov dənizi.

## Təsviri
Berezovaya çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Oblivsli rayonunun Slepixin xutoru ərazisindən götürür. Aşağı axarı boyunca getdikdə Truxin xutorunun ərazisimdən keçir. Sonradan Krivov xutoru, Çermovski, Samoxin, Nesterkin, Frolov, Senşin və Kovılenski xutorları ərazisindən axır. Kovılenski xutorundan cənubda Çir çayına tökülür.
Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır. Yay aylarında suyunda azalma müşahidə edilir. Bu isə bölgə çaylarına xass xüsusiyyətdir.

Çayın axdığı rayonlar:Oblivski yaronu.
## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi).

## Mənbə
* Притоки Дона
* Непростая речка Чир 

## İstinadlar
Rtveli

**Rtveli** () — Gürcüstanda üzüm məhsulunun yığımı ilə bağlı qədim bayram. Bu Qafqaz ölkəsində çaxır xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Rtveli ənənəsi tarixi köklərə malikdir. Bolluq mənasında payızın ortasında qeyd edilir.

## Keçirilmə zamanı
Bayram xüsusi bir tarixdə keçirilmir. Hər şey ölkənin müəyyən ərazilərində üzümün yığılma vaxtından asılıdır. Bu hadisə adətən şərqi Gürcüstanda sentyabrın sonunda, qərbi Gürcüstanda isə oktyabrın ortalarında baş verir. Bayram bir qədər soyuq ərazi hesab edilən Raça-Leçxumidə daha erkən başlayır. Kaxetiyada isə şaxtalar qabağı keçirilir. Yay nə qədər isti və quraqlıq şəraitində keçirsə, məhsul yığımı da bir o qədər tez başlayır. Məsələn, Gürcüstanda 2010-cu ilin qızmar yay ayından sonra üzüm yığımı həmişəki tarixdən iki həftə qabaq başlamışdı.

## Bayramın keçirilməsi
Rtveli ailəvi bayram hesab olunur. Ənənəyə görə bayrama şərabçı ailəsinin bütün qohumları gəlirlər. Giləmeyvə yığılması prosesi səhər erkəndən axşama qədər uzanır. Üzüm ya böyük çənlərdə ayaqla əzilir, yaxud bunun üçün xüsusi şirəçəkənlərdən istifadə olunur. Sonra alınmış şirə nəhəng saxsı küplərə süzülür və torpağa basdırılır. Bu cür küplər *kvevri* adlanır. Şirə tökülməmişdən qabaq kvevridə qalmış keçən ilki çaxır boşaldılır və təmizlənir. Yeni çəkilmiş şirə kvevrinin içinə tökülür və lazım olan həddə çatması gözlənilir. Bir neçə gün sürən bayramın hər axşamı süfrə arxasında xalq mahnılarının, rəqslərin və çoxsəsli ifaların müşayiəti ilə keçirilir. Rtveli bayramı zamanı yeni məhsullar üçün qabları boşaltmaq məqsədilə keçən ilki çaxır təqdim olunur. Bayram bütün məhsul yığılıb qurtarana qədər bir neçə gün davam edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Gürcü şərabı
Ermənistan Dövlət İqtisad Universiteti

**Ermənistan Dövlət İqtisad Universiteti** – Ermənistannın İrəvan şəhərində yerləşən ali təhsil mərkəzi. Universitet 1975-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. Bakalavriat 4 il, magistraturası 2 il çəkir.

## Fakultələri

### Menecment
Ermənistan Dövlət İqtisad Universitetində Menecment fakultəsi 1979-cu ildə təşkil edilmişdir. İlk əvvəllər iqtisadi əmək təşkilatı fakultəsi adlanırdı. Menecment adı isə Beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin beynəlxalq iqtisadi əlaüələr fakultəsinə keçməsi ilə adlandırılmışdır.

Fakultəyə daxil olan kafedralar:
* Mikroiqtisadiyyat kafedrası
* Əmək iqtisadiyyatı kafedrası
* Antiböhran və turizm idarəsi kafedrası
* YUNESCO təhsilinin idarəsi kafedrası
* Ali riyaziyyat kafedrası
* Xarici dillər kafedrası

### Ənənəvi iqtisadiyyat və beynəlxalq iqtisadi əlaqələr

Fakultəyə daxil olan kafedralar:
* Makro iqtisadiyyat
* İqtisadi teoriya
* Beynəlxalq iqtisadi əlaqələr
* İqtisadi ishesal
* Fəlsəfə və erməni tsrixi (2012)
* Politalogiya (2012)

### Maliyyə fakultədi
Fakultəyə daxil olan kafedralar:
* Maliyyə (2012)
* Bank işi və sığorta (2012)

### Marketinq və biznesin təşkili
Fakultəyə daxil olan kafedralar:
* Marketinq
* Kommersiya və biznesin təşkili (2014)
* Mal dövrüyəsi və texnologiya (2012)
* Erməni və rus dili
* Fiziki tərbiyə (2012)

### İnformatika və statistika fakultəsi
İnformatika və statistika fakultəsi 1975-ci ildə təşkil edilmişdir. 1991-ci ildən iqtisadi kibernetika, 2007-ci ildən isə İnformatika və statistika fakultəsi olaraq adlanır.

Fakultəyə daxil olan kafedralar:
* Statistiks
* İqtisadi-riyaziyyat metodu
* İnformasiya sisteminin idarə olunması

### Mühasibat uçotu və audit
Mühasibat uçotu və audit fakultəsi 2011-ci ildə təşkil edilmişdir. Gələcəkdə burada iqtisadi analiz ixtisası təşkil ediləcəkdir.

Fakultəyə daxil olan kafedralar:
* Mühasibat uçotu
* Mühasibat uçotu və audit

## Rektorları
* Vladimir Nerkararyan (1975 - 1979)
* Şavarş Marqaryan (1979 - 1984)
* Levon Vardanyan (1984 - 1991)
* Torqom Nalçacyan (1991 - 1993)
* Qriqor Kirokosyan (1993 - 2006)
* Yuri Suvaryan (2006 - 2011)
* Koryan Atoyan (2011)

## Tanınmış məzunlar
* Ovik Arqamoviç Abramyan — Ermənistanın baş naziri (2014—2016).
* Tiqran Surenoviç Sarqsyan (1978—1980) — Ermənistanın 12-ci baş naziri (2008—2014).
* Qrant Araratoviç Baqratyan (1975—1979) — Ermənistanın 4-cü baş naziri (1993—1996).
* Leonard Qeorqieviç Petrosyan (1975—1979) — Ermənistan Parlamentində baş vermiş teror zamanı həlak olmuşdur (1999).
Ermənistan Dövlət İqtisad Universitetində çoxlu sayda erməni dövlət xadimləri təhsil almışdır.

## Mənbə
* Rəsmi sayt
## İstinadlar
Maçin dağları

**Maçin dağları** (, həmçinin **Maçin yüksəkliyi**) — Rumıniyanın şərqində qədim və çox parçalanmış dağ silsiləsi. Maçin dağları ölkənin tarixi-mədəni bölgəsi olan Dobrucada yerləşir. Yüksəklik yetərincə quraq çöl landşaftına malikdir. Silsiləni cənub şırqdən Qara dəniz, şimal şərqdən isə Dunay çayının aşağı axarı əhatə edir. Güclü külək eroziyasının üstünlük təşkil etdiyi bu ərazidə quru və dəniz arasında kəskin temperatur fərqidə müşahidə edilir. Küləyin işi ərazidə bir çox geoloji abidələrin meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur: "Pinqvin", "Dobrucalı dinozavr" qayaları buna misaldır. Qranitdən ibarət dərələrin arası gilli və gillicəli çöküntülərlə dolmuşdur. Silsilənin cənub-şərqində kristallik əhəng daşları, metomorfik süxurlar, qumdaşları və şistlər üstünlük təşkil edir. Maçin dağları cənudan tədricən Bolqarıstanın şimalında yerləşən Ludoqor yaylasına keçir.

## Ümumi məlumat
Maçin dağları Rumıniyanın ən qədim ərazisi hesab olunur. Silsilə 400 milyon il əvvəl, Paleozoy erasının ikinci yarısında, daş kömür və perm dövrlərində, hersin qırışıqlığında formalaşıb. Silsilənin ən yüksək zirvəsi Qreç zirvəsidir (467 m). Bundan başqa bir neçə zirvə də mövcuddur: Priopça (410 m), Yakova (341 m). Avropada yeganə quru-çöl ərazisi olan Maçin dağlarının orta illik yağıntı miqdarı 400–500&nbsp;mm-dir. Çay şəbəkəsi zəifdir. Az sulu Taisa (57&nbsp;km), Telisa (48&nbsp;km), Slava (38&nbsp;km) ərazinin ən uzun çaylarıdır. İyun ayının orta temperaturu + 22&nbsp;°C, yanvarın isə - 1,5&nbsp;°C-dir. Maçın dağları ərazisində Maçin Milli parkı yaradılıb.

## Tarixi özəlliyi
Maçin dağlarının şimal hissəsində kiçik Maçin qəsəbəsi yerləşir. Məhs bu yerdə, 28 iyun 1791-ci ildə Maçin döyüşü baş vermişdir. Rusiya-Osmanlı müharibəsi illərində bu dağlıq ərazi mühüm müdafiə ərazisi hesab olunurdu. 1878-ci ildən Maçın dağları rəsmən Rumıniya ərazisinə daxil edilmişdir.

## Şəkillər

File:Munţii Măcinului 02.JPG|
File:Munţii Măcinului 06.JPG|
File:Munţii Măcinului 11.JPG|
File:Prelucrare 3D pentru Varful Tutuiatu din Muntii Macinului, Romania.gif|
File:Macin Mountains 1.JPG|
File:Macin Mountains Road 222A.JPG|
File:Munţii Măcinului 05.JPG|


## İstinadlar
Verbovka çayı (Çir)

**Verbovka çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Verbovka çayı Çir çayının sağ qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Çir çayının mənsənibə 222&nbsp;km qalmış ona tökülür. Çyornaya çayının uzunluğu 36 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 401&nbsp;km²-dir.

Çay sistemi: **Verbovka** → Çir → Don → Azov dənizi.

## Təsviri
Verbovka çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Bokovski rayonuna daxil olan Platov xutorundan götürür. Mənbə Platov xutorun cənubunda yerləşir. Sonradan Malaxovski və Verbovka yaşayış məntəqələri axır. Zemsov xutoru önündə elə də böyük olmayan göl əmələ gətirir. Sonradan cənuba doğru axır. Burada isə Bokovski stanisası ərazisindən isə Çir çayına tökülür. Burada eyni adlı yataq əmələ gətirir.

Dövrü olaraq çayın təmizlınməsi həyata keçirilir. Sonuncu dəfə çayın təmizlənməsi 2015-ci ildə gerçəkləşdirilmişdir.

Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır. Yay ayları isə yuyunda azalma müşahidə edilir.

Çayın axdığı rayonlar: Bokovski.

## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi)
Dövlət su reyster xidmətinin obyektə verdiyi kod — 05010300812107000009672.

## İstinadlar
* Непростая речка Чир 
* В рамках целевой программы русло реки Чир расчищают
## İstinadlar
Naqornaya çayı (Bıstraya)

**Naqornaya çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Naqornaya çayı Bıstraya çayının sağ qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Şimali Dones çayının bir qoludur. Bıstraya çayının mənsənibə 185 km qalmış ona tökülür. Suxaya çayının uzunluğu 21 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 180 km²-dir. Xəritələrdə quruyan çay olaraq göstərilir.

Çay sistemi: **Naqornaya** → Şimali Dones → Azov dənizi.

## Təsviri
Suxaya çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Morozovski rayonu Qruzinov xutoru ərazisindən götürür. Xutor yaxınlığında kurqan cərgələri vardır. Onlar yaxınlığında yerləşdiyi çayın adına uyğun olaraq Qruzinov xutorun yaxınlığındakı "Naqornaya I" və Kozina xutorundakı isə "Naqornaya II" adlanır. Kurqanlar dövlət tərəfindən qorunur.

Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara azda olsa rast gəlmək mümkündür.

Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır. Yay aylarında suyunun səviyyəsi azalır. Hətta tamamən quruyur. Bu isə regionun isti yay iqliminə xass xüsusiyyətdir.

Çayın axdığı rayonlar:Morozovski

## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Şimali Dones çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi).

## Mənbə
* Притоки Дона

## İstinadlar
Sauber Motorsport

**Sauber Motorsport** — 1970-ci ildə Peter Sauber tərəfindən əsası qoyulan, idman avtomobillərinin istehsalı ilə məşğul olan İsveçrə kompaniyası və yarış komandası.

Komandanın yarışlarda ən yaxşı nəticəsi 2012-ci ildə Serxio Perezin iki ikinci yeri (İtaliya və Malayziya) qazanması, və ilk cərgədən Jan Alezinin (A-1 Rinq, 1998) və Kamui Kobayaşinin (Spa, 2012) göstəriciləridir.

## İstinadlar
Kənarlaşma

link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Standard%20deviation%20illustration.gif|thumb

**Standart kənarlaşma statistika** məlumatların təhlili, ehtimal nəzəriyyəsi və risklərin idarə edilməsində geniş istifadə edilən metoddardan biridir.Standart kənarlaşma qeyd olunan ədədin, ümumi ədədlər toplusunun orta rəqəmindən kənarlaşmasını ( dispersiyanı) göstərir.

\sigma=\sqrt

Reallıqda bu formula üzrə hesablamağa ehtiyac qalmır, çünki Excel kimi proqramlarda xüsusi formula vardırki, adətən ondan istfadə edilir ( funksiyanın adı: = **STDEV.S**).

Daha rahat izah üçün məsələ üzərində göstərək:

Fərz edilsin ki, İnvestor bir valyutaya yatırım etmək istəyir.Və USD seçilir və onun 5 gün üzrə qiyməti təqdim olunur.

*Rəqəmlər belədir: 0.8 ; 0.78; 0,91; 0.77; 0.54*

İndi isə *[[Avro|EURO]]* üzrə qiymətlər təqdim edilib:

*0.2 ; 0.33; 0,57; 0.11; 0.7*

Və minimum riskli investisiya forması tapılmalıdır.

Birinci çoxluğun Standart kənarlaşması 0.135093-ə,ikinci çoxluğun Standart kənarlaşması isə 0.248133 bərabərdir.

Hər iki çoxluq üzrə Standart kənarlaşmaya baxdıqda görürük ki, 2-ci çoxluğun kənarlaşması daha çoxdur – yəni risk daha artıqdır,qiymət tez-tez enib qalxır. 

## Mənbə:
Gəmi əleyhinə raket

Bu döyüş raketləri gəmiden, qurudan, qurudakı texnikadan, sualtı vasitədən, təyyarədən və helikopterdən buraxıla bilər.

**Gəmi əleyhinə raket** — müxtəlif növ gəmilərə və ya böyük katerlərə qarşı istifadə olunan idarə olunan raketlərdir.

Tarixdə ilk gəmi əleyhinə raketlər Nasist Almaniyası tərəfindən istehsal olunub. 1943–44-cü illərdə Aralıq dənizində 31 ədəd Henscel Hs 293 və 7-dən çox Fritz X gəmisinin məhv edilməsində istifadə olunub.

## İstinadlar
Semyonovka çayı (Çyornaya)

**Semyonovka çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Çyornaya çayı Çyornaya çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Çir çayına tökülür. Bu çaylar Don çayının hövzəsini təşkil edir. Çyornaya çayının mənsənibə 23&nbsp;km qalmış ona tökülür. Çyornaya çayının uzunluğu 15 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 184&nbsp;km²-dir. 
Çay sistemi: Semyonovka → Çyornaya → Çir → Don → Azov dənizi.

## Təsviri
Semyonovka çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Şoloxov Sinqinovski xutorunun cənub-şərqindən götürür. Sonradan rayon əhəmiyyətli yolu keçdikdən sonra Maksaevski və Krujilinski xutoru ərazisindən axır. Krujilinski xutoru ərazisində Çyornaya çayının mənsəbinə 23&nbsp;km qalmış ona tökülür. Semyonovkaya nisbətən iri iki qol  axır. Onların heç bir adı yoxdur.

Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır. Yay ayları suyunda azalma müşahidə edilir. Bu isə region çsylsrına xass xüsusiyyətdir.

Çayın axdığı rayonlar:Şoloxov.
## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi)
Dövlət su reyster xidmətinin obyektə verdiyi kod — 05010300812107000009634.

## Mənbə
* Непростая речка Чир 
* Большая беда малых рек

## İstinadlar
Semyonovka

;Azərbaycanda
* Semyonovka (İmişli) — İmişli rayonunun Qızılkənd kəndinin 7 fevral 1991-ci ilə qədərki adı. 

;Ermənistanda
* Semyonovka (Sevan) — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, Sevan rayonunda kənd.

;Rusiyada
* Semyonovka çayı (Çyornaya) —  Rostov vilayəti ərazisindən axan çay.
Suxaya çayı (Bıstraya)

**Suxaya çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Suxaya çayı Bıstraya çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Şimali Dones çayının bir qoludur. Şimali Dones çayının mənsənibə 175&nbsp;km qalmış ona tökülür. Suxaya çayının uzunluğu 35 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 674&nbsp;km²-dir.

Çay sistemi: **Suxaya** → Şimali Dones → Azov dənizi.

## Təsviri
Suxaya çayı yer altı sulsrın toplanması sayədində kiçik qolların birləşməsindən meydana gəlir. Aşağı axarlarda yatağı dərinləşir. Burada nisbətən hündür sahillərə sahibdir. Nisbətən düzənliyə çıxdıqdan sonra Bıstraya çayı ilə birləşir.

Suxaya çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Morozovski rayonu Sibirki xutoru ərazisidir. Qolları ilə birlikdə Volno-Donskaya stanisasına daxil olur. Buradan isə Semenovka xutoruna keçir. Sonradan А-260 avtomagistralı boyunca axır və burada Bıstraya çayına tökülür

Volno-Donskaya stanisası yaxınlığında kurqanlar cərgəsi yerləşir. Onlar həm də «Suxoy» adlanır. Üstəlik bu ərazi dövlət tərəfindən qorunur являются памятниками археологии Морозовского района, находящихся под государственной охраной.

Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmık mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır.

Çayın axdığı rayonlar:Morozovski
## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Şimali Dones çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi).

## Mənbə
* Притоки Дона

## İstinadlar
Krivaya çayı (Çir)

**Krivaya çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Krivaya çayı Çir çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Çir çayının mənsənibə 221&nbsp;km qalmış ona tökülür. Krivaya çayının uzunluğu 56 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 509&nbsp;km²-dir. Rusiyanın Volqoqrad və Rostov vilayətləri ərazusindən axır.

Çay sistemi: **Krivaya** → Çir → Don → Azov dənizi.

## Təsviri
Krivaya çayı öz başlanğıcını Volqoqrad vilayətinin Serafimovski rayonu, Yaqodnı xutorunun şimalından götürür. Burada aşağıya doğru isə Volqoqtad və Rostov vilayətlərinin sərhəddindən axır. Rostov vilayətinə keçdikdən sonra Şoloxov rayonunun Kriuşinski xutorunun şərqindən axır. Sonradan Rusbşin xutorunun qərbindən (Volqoqrad) və Dubovoy xutorunun yaxınlığından keçir. Rostov vilayətinin Qorbatovv xutoru ərazisinfən keçdikdən sonra Belavin və Astaxov xutorlarına istiqamətlənir. Burada kiçik göl əmələ gətirir. Sonra Dulenkov xutoru yaxınlığında Çir çayına tökülür.

Bokovski rayonu ərazisində Krivaya çayı yol boyunca axır: «Oblivskaya s. — Sovetskaya s, — Bokovskaya s. — Karqinskaya s. — Bokovskaya s. — Belavin x — Dubovoy x»; çay üzərində kiçik piyada keçidi vardır.

Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır. Yay ayları isə yuyunda azalma müşahidə edilir.

Çayın axdığı rayonlar: Bokovski, Şoloxov (Rostov vilayəti), Serafimovski (Volqoqrad).

## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi).

## Mənbə
* Непростая речка Чир 
* Серафимовичский муниципальный район

## İstinadlar
Namazlıtəpə yaşayış yeri

**Namazlıtəpə** — Ağdam rayonunun Kəbləhüseynli kəndindən 300 m şərqdə yerləşən yaşayış yeri. Diametri 110 m, hündürlüyü 3,5 m olan, hər tərəfi torpağının qazılaraq daşınması nəticəsində dağılmış təpədir. Toplanılmış saxsı kolleksiyası neolit və son tunc-erkən dəmir dövrlərinə aiddir.

## İstinadlar
Anqob

**Anqob** (fr. enqobe) – dekorativ keramika örtüyü. Saxsı məmulatların rəngini, yaxud səthinin kələ-kötürlüyünü örtmək və bədii tərtibatını zənginləşdirmək üçün istifadə edilir. Ağ və rəngli növləri var. Anqobla qabın həm daxili, həm də xarici səthini örtmək olur. Antik dövrdə dekorativ sənətdə geniş yayılmışdı. Anqob fasadların üzlənməsi üçün məmulatlar və rəngli kərpic istehsalında tətbiq olunur. Adətən səthə çilənir, sonra isə məmulat kürədə bişirilir (yandırılır). Anqobun üzərinə şəffaf mina qatı, müxtəlif naxışlar və s. çəkilə bilər. Azərbaycanda anqobdan Tunc dövründən istifadə edilmişdir. Sonralar Qafqaz Albaniyası və orta əsr keramika sənətində anqob geniş tətbiq olunmuşdur. Kültəpə (Naxçıvan MR), Culfa, Xanlar rayonları ərazisindən və Yaloylu təpədən (Qəbələ rayonu), eləcə də Mingəçevirdən (e.ə. 2–1-ci əsrlərə aid) və Beyləqan rayonundan (XII–XIII əsrlərə aid) tapılmış duluşçuluq məmulatları arasında üzərinə anqob çəkilmiş qablarda var (Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində saxlanılır). 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Slipware
Ağabəytəpə yaşayış yeri

**Ağabəytəpə yaşayış yeri** — Ağdam rayonunun Birinci Yüzbaşılı kəndinin qərbində yerləşən yaşayış yeri. Bu diametri 50 m olan cənub-şərq və şimal-şərq tərəfləri yol çəkilərkən və həyətyanı sahələr genişləndirilərkən dağıdılmış təpədir. Sovet dönəmində təpənin səthi təxminən 1 m-ə qədər hamarlanaraq pambıq çardağı tikilmişdir. Hazırda təpənin hündürlüyü 3 mdir. Onun dağılmış cənub-şərq tərəfində 60 sm hündürlüyündə çiy kərpicdən tikilmiş divar qalıqları aydın görünür. Abidədən toplanmış saxsı kolleksiyası neolit dövrünə aid edilir.

## İstinadlar
Vampirin gündəlikləri (dəqiqləşdirmə)

**Vampirin gündəlikləri**
* **[[Vampirin gündəlikləri]]**
* Vampirin gündəlikləri (I mövsüm)  
* Vampirin gündəlikləri (II mövsüm)
* Vampirin gündəlikləri (III mövsüm)
* Vampirin gündəlikləri (IV mövsüm)
* Vampirin gündəlikləri (V mövsüm)
* Vampirin gündəlikləri teleserialındakı personajların siyahısı
Xanarşin yaşayış yeri

**Xanarşin** — neolit dövrünə aid edilən yaşayış yeri. Azərbaycanın Ağcabədi rayonudakı Kələbədin kəndinin qərbində yerləşir. Təpənin diametri 160 metr və hündürlüyü 2 metrdir, onun şimal-şərq, cənub-qərb və şərq hissəsi həyətyanı sahələrlə əhatə olunmuşdur. Təpənin səthi ciddi şəkildə dağılmış və zibillənmişdir. Təpənin dağılmış hissələrində mədəni təbəqə yatımının aydın seçilməsinə baxmayaraq, çox az sayda maddi-mədəniyyət nümunələri tapılmışdır.

## İstinadlar
Bundesliqa bombardirləri siyahısı

Bu, hər mövsüm üzrə Bundesliqa bombardirləri siyahısıdır. 1966-cı ildən bəri Almaniyanın futbol nəşri olan "Kiker", hər mövsüm bundesliqanın ən yaxşı bombardirini mükafatlandırırdı. Bu nəşr rəsmi olaraq "kicker Torjägerkanone" adlanırdı. Gerd Müller bir mövsüm ərzində ən çox qol vuran futbolçu statusunu hələ də qorumaqdadır. O, həmçinin bu mükafatı 7 dəfə qazanmaqla da rekorda sahibdir. Sonuncu dəfə bu adı "Bayern Münhen" klubunun oyunçusu Robert Levandovski almışdır.

## Mövsümlər üzrə bombardirlər

}
| Volfsburq
| 28
|-
| 2009–10
|  
| Volfsburq
| 22
|-
| 2010–11
|  
| Bayern Münhen
| 28
|-
| 2011–12
|  
| Şalke 04
| 29
|-
| 2012–13
|  
| Bayer 04
| 25
|-
| 2013–14
|  
| Borussiya Dortmund
| 20
|-
| 2014–15
|  
| Ayntraxt Frankfurt
| 19
|-
| 2015–16
|  
| Bayern Münhen
| 30
|-
| 2016–17
|  
| Borussiya Dortmund
| 31
|}

## İstinadlar
Suskan çayı (Çir)

**Suskan çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Suskan çayı Çir çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Suskan çayının uzunluğu 78 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 1000&nbsp;km²-dir. Çir çayının mənsəbinə 194&nbsp;km qalmış ona tökülür. Mənbəyində 150 m, mənsəbində isə hündürlük 70 m təşkil edir. Əsasən təpəli çöl ərazisindən axır.

Çay sistemi: **Suskan** → Çir → Don → Azov dənizi.

## Təsviri
Suskan çayı Don cərgədindən Çebotarevski xutorundan başlanğıcını götürür. Çebotarevski xutorundan Starosenyorkin xutoruna qədər düz istiqamətdə axır. Hər iki sshili burada demək olar ki, eynidir. Yatağı boyunqa çoxlu sauşyda qollara bölünərək axır. Starosenyorkin xutorunun cənubundan çayın orta axarı başlayır. Cənub-şərqə axır. Malaxov xutorunun cənubundan isə şərqdən qərbə axır. Çir çayına yaxınlaşdıqdan sonra isə birdən cənuba yönəlir. Suskan dayaz bir çaydır. Yuxarı axarlarda bəzən tamamən quruyur.

Suskan çayı Volqoqrad vilayətinin Serafimoviçski və Rostov vilayətinin Sovetski rayonları ərazisindən axır. 
### Hövzəsi
* **Çir**
** Adsız çay, Bolşoy xutorundan 2&nbsp;km cənubda — (sol) - mənsəbdən 55&nbsp;km aralıda. 
** Qusinka çayı (sağ) - mənsəbdən 38&nbsp;km aralıda
### Yaşayış məntəqələri
Mənbədən mənsəbə: Çertaryovski, Kotovski, Bolşoy, Blinovski, Starosenyorkin, Qusinka, Varlamov, Pronin, Malaxov, Pronin, Xoxlaçev, Piçuqin (Volqoqrad vilayətinin Serafimoviçski rayonu)

## İstinadlar
Qlubokaya çayı (Şimali Dones)

**Qlubokaya çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Qlubokaya çayı Şimali Dones çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Qlubokaya çayının uzunluğu 123 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 1400 km²-dir. Çir çayının mənsəbinə 197 km qalmış ona tökülür. Kamensk-Şaxtinskinin əks tərəfindın Şimali Dones çayına tökülür. Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmık mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir. Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularının əriməsi ilə əlaqədardır. Əsasən kol basmış düzən ərazidən axır. Çay sistemi: **Qlubokaya** → Şimali Dones → Don → Azov dənizi.

Qolları:
* 44 km: Ruskaya çayı;
* 77 km: Rossoş çayı.

## Yaşayış məntələri
Şəhərin sahili boyunca yerləşən yaşayış məntəqələri (mənbədən mənsəbə):
* **Millerovo**;
* Bannikovo-Aleksandrovski;
* Novoandreevka;
* Turoverovo-Qlukokinski;
* Novotalovka;
* Qrekovo-Petrovski;
* Verxnetalovka;
* Nijnaya Talovka;
* Kumşaski;
* Lipovka;
* Tatasovski;
* Nijnaya Tarasovka;
* Vasilevka;
* Kayokova;
* Atamanski;
* Dayoçkino
* Sibilev;
* Verxni Pixovkin;
* Nijni Pixovkin;
* Berezovı;
* Astaxov;
* Masalovka;
* Krasnovka;
* Staraya Stanisa.

## İstinadlar
Yamantau dağı

**Yamantau** ( — «pis (zalım) dağ») — Cənubi Uralda yerləşən yüksək nöqtə. İnzibati cəhətdən Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikası Beloteski rayonu ərazisində yerləşir. Şimal qərbə uzanır. Uzunluğu 3&nbsp;km, eni isə 5&nbsp;km təşkil edir. Əsas zirvələri Böyük Yamatau (1640 m) və Kiçik Yamatau (1510 m) zirvələridir. Cənubi-Ural qoruğu ərazisində yerləşir.

İllik yağıntının miqdarı 700 – 1100&nbsp;mm təşkil edir. Qar örtüyü  80—100 sm qalınlığına mslik ola bilir. Üstəlik onun qalma müddəti 180-205 gün təşkil edir. Parçalı relyefə sahibdir. Yanvar ayının orta temperaturu -14...-17&nbsp;°C, iyun ayının isə +9...+16&nbsp;°C təşkil edir.

## Toponim
Başqırdlar coğrafi obyeklərin adlarına böyük əhəmiyyət verirdilər. «Zalım dağ» adının verilməsi əbəs yerə verilməmişdir. Belə ki, dağın ətraf ərazilərı bataqlıqlaşmış bölgədən ibarətdir. Bu isə burada heyvandarlığın inkişaf etdirməyi mümkünsüz edir. Üsləlik yerli başqırdlar dağa gedənlərin sağ qayıtmadığını bilirdilər. Sb isə dağlarda çoxlu sayda ayının olması idi.

Pyotr İvanoviç Rıçkov özünün «Orenburq coğrafiyası» kitabında yazır:

Digər məlumat:

# Dağın ilkin adı "Yameletau" olmuşdur. Hazır ki ad ondan tprəmişdir;
# «Yam» — yerli dialekdə fərqli məna kəsb edir;

Dağın şərəfinə Ufa şəhərində Yamantau küçəsi vardır.

Yamantaudan 10&nbsp;km qərbdə Mejqore şəhəri yerləşir. Təstiqlənməmiş məlumatlara görə burada genişmiqyaslı gizli yeraltı inşa işləri aparılır. Hal-hazırds burada qorunma elə də böyük deyildir. Ərazisə ordu hissələri yerləşdirilmişdir.

## Qalereya

## Ədəbiyyat
* *Рычков П. И.* Топография Оренбургская. СПб., 1762. С. 243.

## Mənbə
* Ямантау 
* Что происходит на Ямантау? 
* История выбора: Иримель или Ямантау. 60-е годы прошлого века.
* О самой высокой горе Южного Урала — Ямантау
## İstinadlar
Ulan-Ude Aviasiya Zavodu

[alt=Dmitry Medvedev in Buryatia August 2009-3.jpg|thumb|238x238px|[Dmitri Medvedyev|Dimitri Medvedev Ulan-Ude Aviasiya Zavoduna baş çəkərkən. 2009-cu ilin avqustu. ]]
**Ulan-Ude Aviasiya Zavodu** (rus: Улан-Удэнский авиационный завод, *Ulan-Udėnskij aviacionný zavod*) Rusiyada Buratiya Respublikasının Ulan-Ude şəhərində yerləşir. Təyyarə və helikopter istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır.

Zavod 1939-cu ildə I-16 döyüş və Tupolev SB bombardmançı təyyarələrini istehsal etmək məqsədilə yaradılıb. İkinci Dünya müharibəsi ərzində bu zavod La-5 və La-7 döyüş təyyarələrini istehsal etmişdir. 1956-cı ildən etibarən zavod helikopter istehsalına başlamış, 1970-ci ildən isə Mil Mi-8 helikopterlərinin istehsalını həyata keçirmişdir. Burada ümumilikdə 4000-dən çox Mi-8 helikopteri istehsal olunub.

2009-cu il hesablamalarına əsasən zavodun istehsalının əsas hissəsini Mi-8T, Mi-171 helikopterləri və Su-25UB, Su-39 hücumçu təyyarələri təşkil etmişdir.
Bulukta çayı

**Bulukta çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Bulukta çayı Sal çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Azov dənizinə tökülür. Bulukta çayının uzunluğu 29 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 189&nbsp;km²-dir. Sal çayının mənsəbinə 750&nbsp;km qalmış ona tökülür.
Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmık mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir. Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularının əriməsi ilə əlaqədardır. Əsasən kol basmış düzən ərazidən axır.
Çay sistemi: **Butulka** → Sal → Don → Azov dənizi.

## Adı
«Bulukta» adı monqol dilində olan «buluk» və ya «bulaq» sözlərindən əmələ gəmişdir. Yəni Azərbaycan dilində belə eyni anlamı verir

## Axını
Çay öz başlanğıcını Sals-Manıç cərgəsinin şimal hissəsindən götürür. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Remontnenski rayonu, Denisovski qəsəbəsi ərazisindən başlayır. İlk əvvəl çay şimal istiqamətdə axır. Novoprivolnı qəsəbəsi qəsəbəsi yaxınlığında şimal-şərqə istiqamətlənir. İki böyük qola bölünərək iki axarla axır. Sal çayına sol istiqamətdən tökülür. Sal çayının mənsəbinə 750&nbsp;km qalmış ona tökülür. Mənsəb Volnı xutoru yaxınlığında yerləşir. 
## Mənbə
* Река Булукта — данные государственного водного реестра

## İstinadlar
Uçalı gölü

**Böyük Uçalı** () — Başqırdıstanın Uçalinski rayonu ərazisində yerləşən göl. Göl Uçalınski kənd sovetliyi ərazisində, Rayon mərkəzi olan Uçalınski şəhərindən şimalda, Uçalı kındindən isə cənubda yerləşir. Karaqaylı gölü ilə axar vastəsi ilə birləşir. Ural çayı hövzəsinə aiddir. Göl şimaldan cənuba 3&nbsp;km məsafədə uzanır. Onun səthinin sahəsi 3,06&nbsp;km²-dir. Gölün maksimal dərinliyi 6 metr təşkil edir. Orta dərinliyi 2,5 metrdir.

## Toponim
Alim və sıyahətçi İvan Lepyoxin səyahət qeydiyyat bitabçasında "Aşulı göstərilir. Bunun isə "əsəbi" sözü olmasını bildirmişdir. Bu gündə başqırd dilində "asıulı" sözü vardır və "qəzəbli" mənasını verir. Ancaq gölün bügünkü adı böyük ehtimal ki, tatarlardan keçmişdir.
## Geologiya
Tektonik məşhəlli olması ehtimal edilir. Digər versiyaya görə isə göl karst məşhəllidir. Gölün dibi hamar deyildir. Xüsusi ilə şərqə doğu nov əmələ gətirir. Gölün dibi lillə örtülüdür.

## Ekologiya
Gölün tərkibi anomal kimyavi tərkibə sahibdirlər. Gölün suyuna təsir edən əsas faktor Uçalinski dağ-mədən kombinatıdır. 1970—1980-ci illərdə kütləvi sızıntılar gerçəkləşmişdir. Suyunun tərkibi hər litrə mis 1000 mq, 1000-6000 sink, 70  və 4 kamdiya təşkil edir.

## Biologiya
Göldə Adi durnabalığı, Naqqa balığı, Çapaq, Karp, Daban balıq, Dərəqaya balığı və Çebak kimi balıqlar yaşayır. Planktonlardan *[[Phacus caudatus]]-*u misal göstərmək olar.

## İstinadlar
The CW

**The CW Television Network** — daha çox qısa olaraq **The CW** kimi tanınan ABŞ-də yaranmış kabel televiziyasıdır.
## Xarici Keçidlər
* Rəsmi sayt

## İstinadlar
Polşa film məktəbi

**Polşa film məktəbi** () — 1955-1963-cü illərdə Polşa rejissor və ssenaristlərinin qeyri-rəsmi sosial və bədii birliyi.

## Bədii xüsusiyyəti
Polşa kinematoqrafında yaradıcı prinsiplər və bədii üsullar italyan neorealizminin böyük təsiri altında formalaşmışdır. Bu istiqamətin inkişafında 1950-ci illərin əvvəlində sosialist düşərgəsinin ümumi liberal baxışları əsas təkan rolunu oynamışdır. Milli kinematoqrafın başlıca mövzusu İkinci Dünya müharibəsində, alman işğalı və Varşava üsyanı zamanı Polşanın iştirakının təhlili və Krayova ordusunun keçmiş əsgərlərinin taleyi olmuşdur. Baş verən demokratik dəyişikliklər müvəqqəti olaraq, bu hadisələr haqqında kifayət qədər açıq danışmağa imkan verdi. Sosialist bir dövlətdə siyasi senzura yaradıcı prosesə təsir etdi və bununla da Polşa kinematoqraf məktəbinin, ondan daha açıq ifadə edilən italyan neorealizmindən fərqlənməsinə səbəb oldu. Eyni zamanda, polyak müəlliflər Şərqi Avropada ilk dəfə olaraq, xarakterin milli özünəməxsusluğunu parlaq surətdə qabarda bilmiş və açıq-aşkar sosial realizmin nümunələrinin əleyhinə çıxış etmişdilər. Bununla yanaşı, iki əsas inkişaf təmayülü mövcud idi. Anje Vayda kimi gənc rejissorlar polyak xalqının qəhrəmanlıq nümunələrini müəyyən edirdilər. Anje Munkun daxil olduğu ikinci dəstədə isə polyak xarakteri istehza, yumor və milli əsatirlərin ifşası vasitəsilə təhlil edilirdi. Polşa film məktəbinin ən parlaq nümayəndələri sırasında Yeji Kavaleroviç, Voysex Yeji Has, Tadeuş Konviski kimi rejissorların adlarını çəkmək olar.

## Kinematoqrafçılar və filmlər

### Anje Vayda
* "Nəsil" (, 1955) — Roman Polanskinin iştirakı ilə çəkilmiş film;
* "Kanal" (, 1956) — Varşava üsyanının iştirakçıları haqqında trilogiyanın davamı;
* "Kül və almaz" (, 1958) — trilogiyanın sonuncu hissəsi.
* "Hər şey satışdadır" (, 1968) — Polşa kinematoqrafı haqqında film;
* "Mərmər adam" (, 1977) — müharibədən sonrakı Polşada bir inşaatçı haqqında film.
* "Dəmir adam" (, 1981) — solidarnost və Qdansk tərsanəsindəki tətil haqqında film.

### Anje Munk
* "Relslər üzərindəki adam" (, 1956) — sabotaj ittihamı ilə işdən qovulmuş bir nəfər haqqında;
* "Eroika" (, 1958) — faciə və komediya sərhədində tənzimlənmiş iki novella;
* "Çəpgöz xoşbəxtlik" (, 1960) — təsadüfən islahetmə müəssisəsinə düşmüş uğursuz qəhrəmanın hekayəsi.

### Yeji Kavaleroviç
* "Böyük müharibənin həqiqi sonu" (, 1957) — müharibə nəticəsində bir-birindən ayrı düşmüş ər-arvadın təkrar görüşü.
* "Qatar" (, "Gecə qatarı" adı ilə də tanınır, 1959) — detektiv süjetli psixoloji dram.
* "Mələklərin İoann anası" (, 1961) — tarixi-psixoloji dram.

### Voysex Yeji Has
* "İlgək" (, 1957) — sərxoşluqdan əziyyət çəkən insan dramı.
* "Necə sevimli olmalı?" (, 1963) — müharibədən sonrakı Polşada teatr aktrisasının hekayəsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Сайт к 50-летию Польской школы кинематографа
Qryaznaya çayı (Çir)

**Qryaznaya çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Qryaznaya çayı Çir çayının sağ qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Çir çayının mənsənibə 246&nbsp;km qalmış ona tökülür. Qryaznaya çayının uzunluğu 17 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 130&nbsp;km²-dir.
Çay sistemi: **Qryaznaya** → Çir → Don → Azov dənizi.

## Təsviri
Qryaznaya çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Sovetski rayonu, Krasnaya Durbaxa xutoru ərazisindən götürür. Sonradan aşağıya doğru Ust-Qryaznovski xutoruna istiqamətlənir. Burada isə Çir çayının mənsəbinə 130&nbsp;km qalmış ona tökülür. Sağ istiqamətdən ona iki qol axır. Onların isə adları yoxdur. Ust-Qryaznovski xutoru öz adını çayın mənsəbində yerləşməsinə görə almışdır. Yəni "Qryaznayanın mənsəbi" anlamını verir.
Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır.

Çayın axdığı rayonlar:Sovetski.
## Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi)
Dövlət su reyster xidmətinin obyektə verdiyi kod — 05010300812107000009924
## Mənbə
* Притоки Дона
* Непростая речка Чир 

## İstinadlar
Akif Rüstəmov

* Akif Rüstəmov (rejissor) — Azərbaycan rejissoru.
* Akif Rüstəmov (alpinist) — Azərbaycan alpinisti.
* Akif Rüstəmov (jurnalist) — filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, professor.

## Həmçinin bax
* Akif
* Rüstəmov
Koreya Xalq Ordusu

**Koreya Xalq Ordusu** (**KPA; [[Hangul|Chosŏn'gŭl]]: 조선인민군; ''Chosŏn inmin'gun**'') Şimali Koreyanın təhlükəsizliyinə cavabdeh olan qurumdur. KXDR Sonqun siyasəti əsasında idarə olunur ki, bu siyasət də ordunun əsas diqqət mərkəzində olmasına səbəb olmuşdur. Ordu 5 yerə bölünmüşdür: Quru Qoşunları, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Hərbi Hava Qüvvələri, Strateji Raket Qüvvələri və Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr. Əlavə olaraq 14 yanvar 1959-cu ildə yaradılmış İşçi-Kəndli Qırmızı Mühafizəçilər adlı hərbiləşdirilmiş qüvvələr də orduya tabedir. 2016-cı il hesablamalarına görə 5,889,000 nəfər hərbiləşdirilmiş şəxsi heyəti ilə dünyanın ən böyük hərbiləşdirilmiş qüvvələridir. Bu rəqəm ölkə əhalisinin 25%-ni təşkil edir.
Səlimə Rüstəmova

**Səlimə Rüstəm qızı Rüstəmova** () — maarif xadimi, müəllimə, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.

## Həyatı
Səlimə Rüstəm qızı Rüstəmova 1923-cü ildə Ağdam rayonunun Xıdırlı kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Xıdırlı kənd məktəbində almışdır. O, 1938–1940 illərdə Ağdam pedaqoji məktəbdə oxumuş, 1948–1950 illərdə Ağdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunda təhsil almışdır.

Səlimə Rüstəmova 1940-cı ildən pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. O, Ağdam şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə, Ağdam şəhər 8 nömrəli orta məktəbdə ibtidai sinifdən dərs demişdir.

Səlimə Rüstəmova 1948-ci ilin yanvar ayında Ağdam şəhər zəhmətkeş deputatları Sovetinə deputat seçilmişdir. O, 1951-ci ildə Boyəhmədli seçki dairəsindən Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.

Səlimə Rüstəmova 16 avqust 1998-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Atası — Rüstəm Qulu oğlu Rüstəmzadə (1906–1943) Azərbaycan Respublikası Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində, Füzuli rayon Partiya Komitəsində məsul vəzifələrdə çalışmış və 1941–1943 illərdə Ağdam rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi işləmişdir.

Anası — Gülxar Əliyeva-Rüstəmzadə (1908–16.03.1986) ötən əsrin əvvəllərində "Əbilov adına klub"da təşkil edilən "Savad kursu"nda təhsil almışdır. Ağdam şəhər uşaq bağçasının müdirəsi işləmiş, dövlət ticarət sahəsində çalışmışdır.

Bacıları — Saimə xanım, Qənirə xanım

Qardaşları — Sabir Rüstəmov, Akif Rüstəmov

Həyat yoldaşı — Hüseyn Hüseynov uzun illər Ağdam rayon maliyyə şöbəsinin müdiri işləmişdir.

Övladları — Kamilə, Yaşar, Fəxrəddin

## Mənbə
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Ağdam şəhər 1 nömrəli orta məktəbin tarixi (1883–1993). I kitab. Bakı, 2016
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Ağdamda təhsil (1883–1993). I kitab. Bakı, 2018

## Həmçinin bax
* Akif Rüstəmov
* Xıdırlı kəndi
Leonidovun binası (Rostov-na-Donu)

**Leonidovun binası** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bina. Bina regional əhəmiyyətli tarixi və mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina Bolşaya Sadovaya küçəsi 30/45  ünvanında yerləşir. Binada yazıçılar olan Aleksandr Arsenteviç Baxarev və Vitali Nikolayeviç Syomin yaşayıb-yaratmışdır. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir.,

## Tarixi
Leonidovun gəlirli binası Engels küçəsi (hazırkı Bolşoy Sadovaya küçəsi) və Xalturinski xiyabanının kəsişməsində (hazırkı Böyük Nikolaski xiyabanları) yerləşir. XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir.

Binada yazıçı və jurnalist olan Aleksandr Arsenteviç Baxarev yaşayıb-yaratmışdır. Aleksandr Arsenteviç Baxarev ailəsi binanın üçüncü mərtəbəsində yaşayırdı. A. A. Baxarev (1911-1974) 1950 - 1974-ci illər ərzində binada yaşamışdır. O, bu binada yaşadığı müddətdə Volqo-Don kanalı, rus bioloqu və seleksiyaçısı İvan Vladimiroviç Miçurin, kolxoz sakonləri haqqında oçerklər yazmışdır. 1961-1974-cü illər ərzində Rostov vilayətinin yazıçılar təşkilatına rəhbərlik etmişdir. Bir çox medal və ordenlərə lsyiq görülmüşdür. 
Bu binanın dördüncü mərtəbəsindı isə Vitali Nikolayeviç Syominlərin ailəsi yaşayırdı (1928 -1978). O, bir çox əsərlərin müəllifidir: "Həyat və Valentina" (1972), "Asya Aleksandrovna", "Bizim qarılar", "Bibilərgildə qonaq", "Sahib", "İkinci dönəm", "Çayda", "Ey!", "Çayla aşağı" və s.

Hazırda mənzillərin ilkin görünüşü olduğu kimi saxlanılmamışdır.

1983-cü ildə binanın fasadında iki memorial abidə vurulmuşdur. Onlarda yazılır: «Bu binada 1950-1974-ci illər ərzində yazıçı Aleksandr Arsenteviç Baxarev yaşayıb-yaratmışdır. 1911 - 1978 il.» və «Bu binada 1970 - 1978-ci illər ərzində Vitali Nikolayeviç Syomin yaşayıb-yaratmışdır. 1927 - 1978 il.»

## Arxitektura
Bolşaya Sadovaya küçəsi 30 ünvanında yerləşən bina XX əsrin əvvəllərində tacir A. A. Leonidovun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Bina gəlirli bina olmuşdur. XX əsrin 20-ci illərində milliləşdirilmişdir. Birinci mərtəbədində müxtəlif iaşə obyektləri, yerdə qalan mərtəbələrdə isə mənzillər yerləşirdi. Bina zirzəmiyə sahib idi.
Bina Г-bənzər formaya malikdir. Dörd mərtəbədən ibarətdir. Bina barokko və klasizm stillərinin qarışığında inşa edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Весь Ростов и Нахичевань-на-Дону на 1913 г. - Харьков, 1913. - С. 12.
* Писатели Дона. Библиографический указатель. - Изд. 2-е. - Ростов-н/Д, 1966. - С. 55 - 56, 274 - 276.
## Mənbə
* Дом, в котором жили и работали писатели Бахарев и Семин 
* Выявленные памятники Ростова-на-Дону на 01.02.2011
* Город Ростов-на-Дону
Meduza

**Meduza** — hidroidlər sinifinə daxil beyinləri olmayan canlılar. Meduzalar *şəffaf görünüşləri* ilə diqqət cəlb edir. Əsasən Dənizdə yaşayan, yumşaq bədənli, radial simmetriyalı və jelatinəbənzər orqanizmlərdir.

## Quruluşu
Meduzaların bədəni dairəvi şəkildə qurulub, yəni bədənlərinin mərkəzindən hər tərəf eyni görünür. Onların bədəni üç qatdan ibarətdir: üst qat (epidermis), ortadakı yumşaq və şəffaf qat (mezogleya) və daxili qat (qastrodermis). Ortadakı bu jelatinəbənzər qat meduzanın yüngül olmasına və suda asanlıqla üzməsinə kömək edir.

## Qidalanma
Əsasən plankton, xırda balıq, balıq sürfələri və digər kiçik dəniz canlıları ilə qidalanırlar. Onlar tentakullar vasitəsilə ovlarını tutaraq ağızlarına ötürürlər. Tentakullardakı zəhərli hüceyrələr (cnidocytes) ovun hərəkətini məhdudlaşdırır.

## Çoxalma
Meduzalar həm **c**insi, həm də cinsi olmayan yollarla çoxala bilirlər.

## Həmçinin bax
* Kristal Meduza (Aequorea victoria)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ermənistan SSR Ali Soveti

**Ermənistan SSR Ali Soveti** — 1938–1990-cı illərdə Ermənistan SSR ərazisində ali dövlət hakimiyyət orqanı.

### Çağırışlar
* 1. çağırış (1938–1946)
* 2. çağırış (1947–1950)
* 3. çağırış (1951–1954)
* 4. çağırış (1955–1959)
* 5. çağırış (1959–1962)
* 6. çağırış (1963–1966)
* 7. çağırış (1967–1970)
* 8. çağırış (1971–1974)
* 9. çağırış (1975–1979)
* 10. çağırış (1980–1984)
* 11. çağırış (1985–1989)
* 12. çağırış (1990–1995)

### Ermənistan SSR Ali Sovetinin Sədrləri
* Akopjanyan, Xaçik Misakoviç
* Sarkisyan, Ağasi Solomonoviç
* Saakyan, Simak Mkrtıçeviç
* Topçyan, Eduard Stepanoviç
* Parsamyan, Ruben Hovsepoviç
* Qasparyan, Artsruni Martirosoviç
* Ambartsumyan, Sergey Aleksandroviç
* Tonoyan, Samson Xaçaturoviç
* Ter-Petrosyan, Levon Akopoviç
* Ararktsyan, Babken Qurgenoviç

### Ermənistan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin sədrləri
* 1922–1925 Ambartsumian Sarkis (Sako) Saakoviç (1903, 1870–1944)
* 1925–1925 Karinyan (Qabrielyan) Artaşes Balasieviç (1907, 1886–1982)
* 1928–1931 Kasyan Sergey İvanoviç (Ter-Kasparyan Sarkis Oganesoviç; 1905, 1876–1937)
* 1931–1933 Ananyan Armen Artyomoviç (Arutyunoviç; 1919, 1896–1958)
* 1933–1936 Martikyan Sergey Nikolayeviç (1904, 1874–1957)
* 1936–1937 Anesoglyan Gevork Sarıbekoviç (1917, 1891–1938)
* 29.7–6.10.1937 Nersesyan Baxşi Arşakoviç (1919, 1898-)
* 1937–1938 Papyan Matsak Petrosoviç (1929, 1901–1962)

### Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədrləri
* 1938–1954 Papyan, Matsak Petrosoviç
* 1954–1963-cü illər Aruşanyan, Şmavon Minasoviç
* 1963–1975-ci illər Arutyunyan, Naquş Xaçaturoviç
* 1975–1985 Sarkisov, Babken Yesaeviç
* 1985–1990 Voskanyan, Qrant Muşeqoviç

## İstinadlar
Cüzeppe Peano

**Cüzeppe Peano** (, ) — İtaliya riyaziyyatçısıdır, riyaziyyatın, riyazi analizin əsaslarına dair işlərin müəllidir; ədədlərin natural sırasının aksiomatikasını yaratmışdır..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paolo Ruffini

**Paolo Ruffini** (, ) — İtaliya riyaziyyatçısıdır; ilk dəfə (amma kifayət qədər əsaslandırılmamış) 5 dərəcəli cəbri tənliyin radikallarda həllinin mümkün olmadığını isbat etmişdir..

## Həyatı
22 sentyabr 1765-ci ildə İtaliyada doğulub.

10 may 1822-ci ildə İtaliyada vəfat edib.

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər