open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qabaqyal dağı

**Qabaqyal** – Şərur rayonu ərazisində, Dərələyəz silsiləsindən şimal-qərbə ayrılan Saraybulaq qolunun cənub-qərb istiqamətli Bəysal qövsvari şaxəsinin suayrıcında, Yuxarı Yaycı kəndindən 3 km cənub-şərqdə dağ (hünd. 1824,4 m). Üst Permin Murqab regiomərtəbəsinə aid Şahbulaq lay dəstəsinin əhəngdaşılarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentində, onun mərkəzi hissəsinin şimal-şərq qanadında müşahidə edilən Yuxarı Danzik antiklinalının tağ hissəsində yerləşir. Zirvə hissəsindən və şimal-şərq yamacından şimal-qərb istiqamətli əks-fay qırılmaları keçir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qabaqlıdağ

**Qabaqlıdağ və ya Qavaxlıdağ** ― Culfa rayonu ərazisində dağ (hünd. 2239,3 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısından cənub-qərbə airılan eyniadlı qolda zirvə. Əlincəçayın yuxarı axınında, onun Xəznədərə və Gədikçay qollarının suayırıcısında, Ərəfsə kəndindən 3&nbsp;km şimal-şərqdədir. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinin orta hissəsinə aid Biləv lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz  seqmentinin cənub-şərq qurtaracağında müşahidə edilən Dibəkli antiklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir. Zirvə hissəsindən  və cənub-şərq yamacından şimal-şərq istiqamətli fay-yerdəyişmə qırılmaları keçir.

## Həmçinin bax
* Gədikdağ
* Maparax
* Qapıcıq dağı

## İstinadlar
Nazirlər Kabineti (Naxçıvan)

**Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti** — Azərbaycan Respublikasının tərkibinə daxil olan Naxçıvan Muxtar Respublikasının yuxarı icra orqanı.

## Haqqında
Naxçıvan Muxtar Respublikası Konstitusiyasından çıxarışlar:

* Maddə 34. **Naxçıvan Muxtar Respublikasında icra hakimiyyəti**

I. Naxçıvan Muxtar Respublikasında icra hakimiyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti həyata keçirir.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti Naxçıvan Muxtar Respublikasının yuxarı icra orqanıdır.

III. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinə tabedir və onun qarşısında müntəzəm hesabat verir.

* Maddə 35. **Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin statusu**

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanları, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyası, qanunları ilə onun səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlərin həllində müstəqildir.

* Maddə 36. **Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin tərkibi**

I. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin tərkibinə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Baş Naziri, onun müavinləri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının nazirləri və başqa mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının rəhbərləri daxildirlər.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin tərkibini Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş Nazirinin təklifi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi təsdiq edir.

## Səlahiyyətləri
Naxçıvan Muxtar Respublikası Konstitusiyasından çıxarışlar:

* Maddə 39. **Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin səlahiyyətləri**

I. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti:

— muxtar respublika büdcəsinin layihəsini hazırlayıb Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinə təqdim edir;

— muxtar respublikanın büdcəsini icra edir;

— muxtar respublikanın iqtisadi proqramlarının həyata keçirilməsini təmin edir;

— muxtar respublikanın sosial proqramlarının həyata keçirilməsini təmin edir;

— nazirliklər və digər mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarına rəhbərlik edir, onların aktlarını ləğv edir;

— Azərbaycan Respublikası Prezidentinin onun səlahiyyətlərinə aid etdiyi digər məsələləri həll edir.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti iqtisadi və mədəni sahələrdə Naxçıvan Muxtar Respublikasını Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetində təmsil edir.

* Maddə 40. **Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin aktları**

I. Ümumi qaydalar müəyyən etdikdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti qərarlar, başqa məsələlər üzrə sərəncamlar qəbul edir.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin aktları başqa qayda müəyyən edilməmişsə, dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.

## Tərkibi

## Baş nazirlər

## Həmçinin bax
* '''NMR Nazirlər Kabineti rəsmi veb saytı'''

* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti
* Azərbaycan baş nazirlərinin siyahısı

## İstinadlar
Qamırqala dağı

**Qamırqala dağı** – Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd.1479,2 m).  Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Səfərdərə yüksəkliyindən (3826,4 m) cənub-qərbə ayrılan Xoşkeşin qolunda zirvə. Çənnəb kəndindən 2&nbsp;km cənub-qərbdədir. Alt Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş erozion-denudasion mənşəli günbəzvari, qərb və cənub-qərb yamacları sıldırımlı yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi strukturu olan Şurud-Vənənd sinklinalının cənub-qərb  qanadında yerləşir. Zirvə hissəsindən şimal-qərb istiqamətli fay qırılması keçir.

## Həmçinin bax:
* Abdal (dağ)
* Ağsal dağı
* Quşqayası
* Bağırsaq dağı
* Elti dağı

## İstinadlar
Ramiz Cəfərov (icra başçısı)

**Ramiz Cəfərov** (tam adı: *Cəfərov Ramiz Əli oğlu*; ) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Ramiz Cəfərov 19 may 1959-cu ildə Şərur rayonunun Qarabağlar kəndində anadan olub. 1966–1976-cı illərdə Qarabağlar kənd orta məktəbində orta təhsil alıb. 1977–1979-cu illərdə sovet ordusu sıralarında həqiqi hərbi xidmətdə olub. Naxçıvan Dövlət Universitetində Hüquq və Beynəlxalq münasibətlər və İqtisadiyyat fakültələrində təhsil almışdır. Müxtəlif idarə və təşkilatlarda çalışıb: Qarabağlar İstehlak Cəmiyyətinin sədri, Qıvraq İstehlak Cəmiyyətinin sədri, Şərur rayon "Kəngərli" Şəkər şirkətinin direktoru (1997–2002), 2 saylı Şərur Seçki Dairəsinin sədri (2003–2004), 24 may 2004-cü ildən 31 avqust 2015-ci ilədək Kəngərli rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı kimi rəhbər vəzifələrdə işləyib. Hazırda Naxçıvan MR Həmkarlar İttifaqları Şurasında işləyir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının II, III, IV və V Qurultaylarının nümayəndəsi, Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan MR Təşkilatı Siyasi Şurasının üzvü olub.

Ailəlidir, 4 övladı var.

### İcra başçısı
Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonu İcra hakimiyyətinin ilk başçısı vəzifəsində işləmişdir. O, bu vəzifəyə 24 may 2004-cü ildə təyin edilmişdir. 31 avqust 2015-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar
Gillikdağ

**Gillikdağ** — Neolit dövrünə aid ilkin yaşayış məntəqəsi Azərbaycanın Göygöl rayonunun cənubunda yerləşir. Hündürlüyü 772 m.

## Tarixi
1930-cu ildə alman əsilli arxeoloq Yakob Qummel Gəncəçayın hövzəsində neolit və tunc dövrünə aid qalıqlar aşkarlayır. Bu tapıntılar Göygöl şəhəri diyarşunaslıq muzeyinə verilmişdir. 1955-ci il növbəti ekspedisiya təşkil edilir. Bu zaman neolit, brünc, ermək dəmir və həm də erkən orta əsrlərə aid materiallar aşkar edilmişdir. Bu arxeoloji materiallara 18 daş alət, 45 daş fraqmenti və 9 daş lövhəsi daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Археологический материал, выявленный во время раскопок Якоба Гуммеля и хранящийся в Национальном Музее Истории Азербайджана. Фариз С. Халили, Баку
İbrahim Məmmədov (icra başçısı)

**İbrahim Məmmədov** (tam adı: *Məmmədov İbrahim İsmayıl oğlu*) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Sədərək rayonunun (2006-2009) və Şərur rayonunun (2009-2017) İcra hakimiyyətinin sabiq başçısı.

## Fəaliyyəti
### İcra başçısı
Naxçıvan Muxtar Respublikası Sədərək rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində işləmişdir. O, bu vəzifəyə 1 dekabr 2006-cı il tarixində təyin edilmişdir. 19 may 2009-cu il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Sədərək rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmiş və elə həmin gün imzalanan digər sərəncamla Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1 iyun 2017-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar
Qaladağ (Ordubad)

**Qaladağ** – Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 1349,2 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun Göydağ zirvəsindən cənuba uzanan Gəvək şaxəsində zirvə. Gilançayın sağ sahilində, Biləv kəndindən 2,5&nbsp;km cənub-qərbdədir. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinin orta hissəsinə aid  Üst Dərəlik yarımlay dəstəsinin çökmə süxurlarını yarıb çıxmış və Alt Pliosen yaşlı andezit-dasitlərdən təşkil olunmuş ekstruzivə uyğun gələn sıldırım yamaclı günbəzdir. Relyefdə kəskinliyi və ekzotik görünüşü ilə nəzəri cəlb edir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi strukturu olan Şurud-Vənənd sinklinalının cənub-qərb qanadını mürəkkəbləşdirən ikincidərəcəli Xoşkeşin-Düylün sinklinalının cənub-qərb qanadında yerləşir.
## Həmçinin bax:
* Böyükdüz dağı
* Cuğağıl dağı
* Abdal (dağ)

## İstinadlar
Qabıllı dağı

**Qabıllı dağı** – Kəngərli rayonu ərazisində dağ (hünd. 1125 7 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin mərkəzi hissəsinin şimal-şərq cinahındakı mailli düzənlikdə, Qabıllı kəndindən 3,5 km şimal-şərqdədir. Üst Miosenin Sarmat regiomərtəbəsinə aid Duzdağ lay dəstəsinin terrigen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş erozion-denudasion (qalıq) mənşəli günbəzvari təpədir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin mərkəzi hissəsində müşahidə edilən eyniadlı sinklinalın geniş şimal-şərq qanadında yerləşir.

## Həmçinin bax
* Abdal (dağ)
* Ağaverdi dağı
* Qurddağ
* Quşqayası

## İstinadlar
Qızıl Ayaq

Beynəlxalq futbol mükafatı olan **Qızıl Ayaq** futbol liqalarında mövsüm ərzində ən parlaq çıxış etmiş və şəxsi keyfiyyətləri nəzərə alınaraq sahibinə təqdim edilən mükafatdır. Mükafatın təqdim olunduğu futbolçu ən azı 28 yaşında olmalıdır və bu ona yalnız bir dəfə təqdim edilə bilər.

Mükafata namizəd 10 futbolçu ilk öncə 28 yaş kriteriyası və hələ də oynaması nəzərə alınmaqla beynəlxalq jurnalistlər tərəfindən seçilir. Daha sonra isə səsvermə internet üzərində səsvermə yolu ilə keçirilir ki, burada da hər kəs iştirak edə bilər. Mükafatın qalibi qəlib üzərində öz ayaq izini *"The Champions Promenade"* adlanan yerdə həkk edir. Bu məkan Monako knyazlığında yerləşir.

2009-cu ildən başlayaraq Qızıl Ayaq tədbirində xeyriyyə tədbiri təşkil edilməkdədir. Auksion tədbirin baş tutduğu Paris otelində keçirilir və burada QİÇS əleyhinə pul toplanır.

## Mükafatın qalibləri

### Ölkələr üzrə

### Klublar üzrə

## Mükafat dahiləri

## İstinadlar
Aleksey Lyapunov

**Aleksey Andreyeviç Lyapunov** (; ) — görkəmli sovet riyaziyyatçısı, kibernetikanın banilərindən biri, SSRİ EA-nın müxbir üzvü.

## Həyatı
Aleksey Andreyeviç Lyapunov 8 oktyabr 1911-ci ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
### Elmi fəaliyyəti
Aleksey Andreyeviç Lyapunovun əsas elmi fəaliyyəti çoxluqlar nəzəriyyəsi, riyazi linqvistika, proqramlaşdırmanın nəzəri sualları və riyazi biologiya sahələrində olmuşdur. 1996-cı ildə Lyapunov "Kompüter texnikası pioneri" (Computer pioneer) medalı ilə təltif edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Alonzo Çörç

**Alonzo Çörç** (; ) — Amerikalı riyaziyyatçı və məntiqçi

## Həyatı
Alonzo Çörç 14 iyun 1903-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Vaşinqton şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Görkəmli amerikalı riyaziyyatçı və məntiqçi, informatika elminə böyük töhfələr bəxş etmiş Alonzo Çörç 1924-cü ildə Priston Universitetində bakalavr dərəcəsini almış, 1927-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş, 1929-cu ildə – 27 yaşında isə Pristonda riyaziyyat üzrə professor olmuşdur.

## Ədəbiyyat
*Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Gümüş top (Portuqaliya)

**Gümüş top** (por. Bola de Prata) — Portuqaliya Premyer Liqasının mövsüm ərzində bombardir olmuş oyunçusuna təqdim edilən mükafat. Əgər mükafata eyni anda 2 və ya daha çox futbolçu namizəd olarsa bu halda mükafat daha az oyun keçirmiş futbolçuya təqdim edilir. Mükafat ilk dəfə olaraq idman qəzeti sayılan *A Bola* tərəfindən 1952/53 mövsümünün sonunda sahibinə təqdim edilmişdir.

## Qaliblərin siyahısı

## İstinadlar
Çervon

**Çervon** () rusca  xarici və yerli böyük qızıl sikkələrin ənənəvi  adıdlr.

İlk olaraq bu qızıl sikkə nominalsız 3,3—3,5 qram çəkidə olmuşdur və dəyəri müxtəlif dövrlərdə  2—3,5 gümüş rus manatına bərabət idi. İlk rus çervonu XV əsrdə – rus çarı III İvanın dövründə, istehsal edilmiş və dövriyyəyə buraxılmışdır. Həmin vaxtlarda istənilən böyük qızıl sikkəni, imperialları və yarım imperialları “çervon” adlandırırdılar.

XX əsrin əvvəllərindən etibarən isə on manatlıq rus əskinazları (həm də qrivna, avro və s.) bəzən çervon adlanmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
Qreys Mürrey Hopper

**Qreys Mürrey Hopper** (; ) — Amerikalı hərbçi, kontradmiral, proqramçı.

## Həyatı
Qreys Mürrey Hopper 9 dekabr 1906-cı ildə ABŞ-nin Nyu-York şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Qreys Mürrey Hopper ilk işləyən kompilyatorun və Cobol proqramlaşdırma dilinin müəllifi, amerikalı hərbçi, kontradmiral, proqramçıdır. Mark I kompüteri üçün proqram təminatını yaratmış Hopperin şərəfinə ABŞ-də mina gəmisi USS Hopper (DDG-70) adlandırılmışdır. O, dünyada ilk mnemonik proqramlaşdırma dili olan Assembler dilinin yaradıcısı, həmçinin "kompilyasiya" və "kompilyator" terminlərinin müəllifidir.


Fayl:Harvard Mark I sign-up.agr.jpg|thumb|Mark I kompüteri üçün proqram təminatını yaradarkən Hopperin imzası olan qeyd dəftəri
Fayl:Grace Murray Hopper, in her office in Washington DC, 1978, ©Lynn Gilbert.jpg|thumb|Qreys Mürrey Hopper Vaşinqtonda olan ofisində, 1978, © Lynn Gilbert
Fayl:Grace Hopper and UNIVAC.jpg|thumb|UNIVAC I konsolunda Hopper,  1960
Fayl:Grace Hopper being promoted to Commodore.jpg|thumb|Hopper 1983-cü ildə kontradmiral rütbəsinə yüksəlmişdir


## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Çaxmaqlı mağarası

**Çaxmaqlı** — Paleolit dövrünə aid ilkin yaşayış yeri. Tarixi əhəmiyyətli ərazi Azərbaycanın Qazax rayonunun Birinci Şıxlı kəndinin cənub-qərbində yerləşir. 

## Həmçinin bax
Çaxmaqlı

* Çaxmaqlı mağarası — Paleolit dövrünə aid ilkin yaşayış yeri.
* Çaxmaqlı (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Çaxmaqlı (dağ, Ordubad) — 
* Çaxmaqlı (dağ, Culfa) — 
* Aşağı Çaxmaqlı (Puldəşt) — 
* Yuxarı Çaxmaqlı (Puldəşt) — 

## Həmçinin bax
* Çaxmaq
Çaxmaq

* Çaxmaq (zirvə) — Şuşa rayonu ərazisində, Qarabağ silsiləsinin Şimal-Şərq yamacında zirvə.  
* Çaxmaq (Amasiya) — Qars vilayətinin Qars qəzasında, indi Amasiya rayonununda kənd. 
* Çaxmaq (Xoy) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Çaxmaq (Qars)
## Həmçinin bax
* Çaxmaqlı
Qdansk estuarisi

**Qdansk estuarisi** —  Kara dənizində, Qdansk yarımadasının şimal sahillərində yerləşir. Yavay yarımadası və Mamont yarımadası arasında yerləşir. 
Körfəzin uzunluğu 200 km, dərinliyi 5—8 m təşkil edir. İlin böyük qismi buzla örtülüdür. Qabarmanın hündürlüyü 1 metrə çatır. Estuariyə Yuribey çayı tökülür.

Körfəz XVIII əsrin ortalarında onun cənub hissəsindən ora tökülən Qıda çayına görə bu adı verilmişdir. 
## İstinadlar
Qəribə taleli aktyorun sənət dünyası. Əfrasiyab Məmmədov (film, 2013)

**Qəribə taleli aktyorun sənət dünyası. Əfrasiyab Məmmədov** — rejissor Sənan Sultanovun 2012-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.

## Məzmun
Filmdə teatr və kino aktyoru Əfrasiyab Məmmədovun xatirəsinə həsr olunur.

## Film haqqında
Filmdə "O olmasın, bu olsun", "Qızmar günəş altında", "Koroğlu", "Sehrli xalat", "Dədə Qorqud", "Evlənmək istəyirəm", "Kişi sözü", "Qətl günü" filmlərinin, eləcə də "Şeyx Sənan" teatr tamaşasının kadrlarından istifadə edimişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Müəllif:** Yaqub Əlioğlu
:**Rejissor:** Sənan Sultanov
:**Operator:** Zaur Haşımov
:**Montaj:** Araz Əjdərov, Rəşad Rəhimov
:**Qrafika:** Rövşən Qarayev
:**Rejissor assistenti:** Cavid Babayev
:**Videomateriallar:** Fuad Əhmədov, Həsən Cəbrayılov
:**İnzibatçı:** Etibar Almazov
:**Mətni oxuyan:** Ədalət Məmmədov
:**Redaktor:** Səyavuş Məmmədov

### Filmdə iştirak edənlər
:Əfrasiyab Məmmədov (arxiv; aktyor)
:Cəmil Quliyev (əməkdar incəsənət xadimi)
:Cahangir Mehdiyev (əməkdar incəsənət xadimi)

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Naxçıvan rəhbərlərinin siyahısı

**Naxçıvan Muxtar Respublikasının rəhbərlərinin siyahısı** — azırkı Naxçıvan Muxtar Respublikasında tarixən mövcud olan qanunverici orqanların başçılarının siyahısı.

## [[Naxçıvan Sovet Sosialist Respublikası|Naxçıvan Sovet Sosialist Respublikası <small>(1920–1923)</small>]]

### Qəza İnqilab Komitəsi

### Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi

## [[Naxçıvan Muxtar Diyarı|Naxçıvan Muxtar Diyarı <small>(27 fevral 1923 – 18 yanvar 1924)</small>]]

### Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi

## [[Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası|Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası <small>(1924–1990)</small>]]

### Azərbaycan Kommunist Partiyası
Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsi Rusiya Kommunist (bolşevik) Partiyasının, Ümumittifaq Kommunist Partiyasının, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının respublika üzrə mərkəzi partiya orqanı kimi hesab olunur. Birinci katibi de-fakto olaraq adətən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosu, yaxud da Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi təyin edirdi.

### Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi

### Ali Sovet

## [[Naxçıvan Muxtar Respublikası|Naxçıvan Muxtar Respublikası <small>(17 noyabr 1990-)</small>]]

### Ali Məclis

## Qeydlər

## Mənbə
* Yüksək dövlət orqanları

### İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan dövlət başçılarının siyahısı
* Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi
* Naxçıvan baş nazirlərinin siyahısı
Kamal Cəfərov (icra başçısı)

**Kamal Cəfərov** (tam adı: *Cəfərov Kamal Camal oğlu*) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun İcra hakimiyyətinin başçısı. Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin əvvəlki sədri.

## Siyasi fəaliyyəti
Kamal Cəfərov Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir. O, bu vəzifədən 1 iyun 2017-ci il tarixində azad edilmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində işləyir. O, bu vəzifəyə 1 iyun 2017-ci il tarixində təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Yenisey körfəzi

**Yenisey körfəzi** —  Kara dənizində, Qdansk yarımadası ilə materik arasında yerləşən körfız. Sopoçnaya Karqa burnuna qədər olan sahil xəttinin uzunluğu 225&nbsp;km təşkil edir. Körfəzə Yenisey çayı tökülür. Körfəz faktiki olaraq estuaridir. Qış ayları üzəri donur. Körfəzin uzunluğu 150&nbsp;km-dir. Buzdan yalnız çü ay müddətinə azad olur. Qabarmanın hündürlüyü 0,4 metrdir. Körfəzdə balıq, suiti və ağ balina ovlanılır. Körfəzin cənubunda Dudinka və İqarka şəhərləri yerləşir. Şimalında isə Dikson qərarlaşır. Coğrafi obyektin adı Yenisey körfəzi olaraq XIX əsrin ortalarında istifadə edilmişdir.. 
## İstinadlar
Taz estuarisi

**Taz estuarisi** — Kara dənizində, Qdansk yarımadası ilə Tazov yarımadası arasında yerləşən körfəz. Körfəzin uzunluğu 330 km, eni 45 km təşkil edir. Taz və Pur çaylarının yatağını təşkil edir. Qabarmanın hündürlüyü 0,7 metrdir. Tazov estuarisinin bir hissəsi şirinsuludur. Dərinliyi elə də böyük deyildir. Maksimal dərinlik 9 metrdir. Dibi lil və qumludur. Sol sahili sıldırımlı, sağ sahili isə hamardır. Adalarının üzəri mamırla örtülür.

## İstinadlar
Dion Malone

**Dion Malone** (13 fevral 1989-cu ildə anadan olub) — Erediviziya təmsilçilərindən olan *ADO Den Haaq* klubunda müdafiənin sağ cinahında çıxış edən Surinamlı peşəkar futbolçu. O, bir müddət *Almere Siti* və Qəbələ klubunda çıxış etmişdir. Malone həmçinin Niderland vətəndaşıdır.

## Karyerası
Malone Surinamın Paramaribo şəhərində anadan olmuşdur. O, peşəkar karyerasında debütünü *Almere Siti* klubu ilə (o vaxtlar *Omnivorld* klubu) 2008-09 mövsümündə etmişdir.

24 iyun 2017-ci ildə Malone Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Qəbələ klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

27 iyul 2018-ci ildə Malone yenidən Erediviziya təmsilçilərindən olan *ADO Den Haaq* klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Hypsosinga albovittata

***Hypsosinga albovittata -***  Avropa, Şimali Afrika, Rusiya, Ukraynada yayılan bir hörümçək növüdür.

## Tarixçə
İlk dəfə 1851-ci ildə isveçli araxnoloq Nikolay Uestrinq tərəfindən *Singa albovittata* adı ilə təsvir edilən növ 1968-ci ildə Azeqanova tərəfindən *Hypsosinga albovittata* adı ilə yenidən adlandırılmışdır.

## Yaşayış mühiti
Britaniyada əsasən kolluqlarda *Calluna vulgaris* kolu üzərində rast gəlinir və bəzən otlaqlarda rast gəlinir. Hördüyü tor döşəmədən 20&nbsp;sm yüksəklikdədir. Hər iki cinsin yetkinlərinə yaz sonu ilə yay əvvəlində rast gəlinir.

## Yayılması
Avropa, Şimali Afrika, Rusiya, Ukraynada yayılıblar. Qərbi və Orta Avropada çox rast gəlinir. Britaniyada daha çox cənubda lokal olaraq tapılır və şimalda da nisbətən daha az olaraq rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici əlaqələr
* http://kazimcapaci.com/orumcek_araneidae.htm 
* araneae.unibe.ch
Makarov buxtası

**Makarov buxtası** — Kara dənizinin Pyasin körfəzində yerləşən buxta. Buxta Taymır yarımadasının Pyotr Çiçaqov sahilində qərarlaşır.

Buxta vitse-admiral, qütb araşdırmaçısı в Stepan Osipoviç Makarovun şərəfinə adlandırılmışdır. Buxtaya çoxlu sayda çay tökülür: Makarov, Domba və Lovkix. Sahillərində bir necə qışlaq vardır.
SSRİ xalq müəllimi

**SSRİ xalq müəllimi** () — SSRİ-fəxri adı. SSRİ Ali Sovetinin 30 dekabr 1977-ci il fərmanı ilə təsis olunmuşdur. Azərbaycanlılardan bu ada İsrafil Şükürov layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax
* SSRİ-nin fəxri adları
Qabriel Matey

**Yevgen Qabriel Matey** (26 fevral 1990-cı ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan *Konkordiya Kyajna* klubunda müdafiənin sağ cinahında çıxış edən Rumıniyalı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası

### Styaua Buxarest
Qabriel Matey 2011-ci ildə 600,000 avro qarşılığında Styaua Buxarest klubuna transfer olmuşdur. *Panduri Tarqu Jiu* klubu isə gələcək transferin 500,000 avro olduğunu açıqlamışdır.

Mateyin karyerası çoxsaylı bədən xəsarətləri ilə əlamətdar olub. Bununla o, Styauada iki mövsümü demək olar ki, buraxmışdır. Bu dövr ərzində dörd əməliyyat keçirmişdir.

### Zirə
25 iyun 2017-ci ildə Matey Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Zirə klubu ilə 1+1 şərtilə bir illik müqavilə imzalamışdır.

### Termalika Nieçieçza
29 dekabr 2017-ci ildə Matey Polşa Ekstraklasa təmsilçilərindən olan *Termalika Nieçieçza* klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## Uğurları
***Styaua Buxarest**:
**Rumıniya Liqa I: 2012–13, 2013–14
**Rumıniya Kuboku: 2014–15
**Rumıniya Superkuboku: 2013
**Rumıniya Liqa Kuboku: 2014-15

### Klub
*(29 Aprel 2015-ci il məlumatlarına əsasən)*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Official FCSB profile 
* Profile at romaniansoccer.ro
*
Fədakar aktyor. Muxtar Maniyev (film, 2015)

**Fədakar aktyor. Muxtar Maniyev** — rejissor Elvin Vəlimətovun 2015-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.

## Məzmun
Filmdə görkəmli kino aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti Muxtar Maniyevin 80 illik yubileyinə həsr olunur.

## Film haqqında
Filmdə "Koroğlu", "İnsan məskən salır", "Uşaqlığın son gecəsi", "Bizim Cəbiş müəllim", "O qızı tapın", "Var olun qızlar...", "Nəsimi", "Ömrün səhifələri", "Xoşbəxtlik qayğıları", "Qərib cinlər diyarında", "Qızıl uçurum", "Yol əhvalatı", "Gümüşü furqon", "Bəyin oğurlanması", "İşarəni dənizdən gözləyin", "Ölsəm... bağışla", "Bəxt üzüyü", "Həm ziyarət, həm ticarət..." filmlərinin kadrlarından istifadə edilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Müəllif:** Sevda Ağazadə
:**Rejissor:** Elvin Vəlimətov
:**Operator:** Elşən Bədəlov
:**Montaj:** Rəşad Rəhimov, Araz Əjdərov
:**Videomateriallar:** Həsən Cəbrayılov, Cavid Babayev
:**Rejissor assistentləri:** Samir Məlikov, Mikayıl Əjdəroğlu
:**Musiqi tərtibatı:** Əliabbas Qasımov
:**Geyim:** İradə Həyatova
:**İnzibatçı:** Etibar Almazov
:**Mətni oxudu:** Ədalət Məmmədov
:**Redaktor:** Səyavuş Məmmədov

### Rollarda
:Almaz Amanova
:Hüseynəli Ağayev
:Rəhim Hümbətov

### Filmdə iştirak edənlər
:Muxtar Maniyev (aktyor, xalq artisti)
:Adil İsgəndərov (şəkil; teatr və kino rejissoru, aktyor)
:Hüseyn Seyidzadə (arxiv; kinorejissor)
:Arif Babayev (şəkil; rejissor, aktyor)
:Şamil Mahmudbəyov (şəkil; kinorejissor)
:Əlisəttar Atakişiyev (şəkil; kinorejissor, operator, ssenarist, rəssam)
:Muxtar Dadaşov (şəkil; operator, rejissor, ssenarist, aktyor)
:Rasim Ocaqov (şəkil; kinorejissor, kinooperator)
:Oqtay Mirqasımov (şəkil; rejissor, ssenarist, prodüser)
:Eldar Quliyev (şəkil; rejissor, ssenarist, aktyor)
:Tofiq İsmayılov (şəkil; kinorejissor, kinodramaturq, nasir)
:Fikrət Əliyev (şəkil; rejissor, ssenari müəllifi, aktyor)
:Əbdül Mahmudov (şəkil; rejissor, aktyor, ssenari müəllifi)
:Cahangir Mehdiyev (şəkil; rejissor, aktyor, ssenari müəllifi)
:Ceyhun Mirzəyev (şəkil; rejissor, aktyor)
:Yuli Qusman (şəkil; ssenari müəllifi. rejissor)

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Yaqorski yarımadası

**Yaqorski yarımadası** — Avropanın şimal-şərqində yerləşən iri bir yarımada. Barens dənizi ilə Kara dənizi arasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Arxangelsk vilayətinin Nenets Muxtar Dairəsinə daxildir.

## Coğrafiyası
Yarımadanın sahəsi 18 min km²-dir. Əsasən hündürlüyü 200 metr olan düzənliyə sahibdir. Mərkəzi hissəsində Pax-Xoy yüksəklikləri vardır ki, onunda ən hündür zirvəsi 423 metrdir (Mariz).

## İqlimi
Yarımadanın iqlimi subarktikdir. Qış 7 ay davam edir. Yay qısa olur. Yanvar ayının orta temperaturu −20&nbsp;°C, iyul ayının isə +7&nbsp;°C-dir. İllik yağıntının miqdarı 300&nbsp;mm-dir. Yarımadanın ən iri çayı Böyük Oyu çayıdır.

## Flora və fauna
Əsasən tundra bitkiləri yayılmışdır. Üzəri mamırla örtülüdür.

## Yaşayış məntəqəsi
Yarımadabın şimalında Amderma limanı yerləşir. Əhali sıxlığı elə də böyük deyildir. Köklü əhalisi Nenlərdir. Üstəlik burada ruslarda vardır.

## Araşdırılma tarixi
Yarımadada ilk elmi araşdıma işlərini Ernest Karloviç Qofman (1847–1850) aparmışdır. O, yarımadada geoloji və bioloji tədqiqat işləri aparılmışdır.

## İstinadlar
İsrafil Şükürov

**İsrafil Xudaverdi oğlu Şükürov** () — Azərbaycan müəllimi. Naxçıvan MSSR əməkdar müəllimi (1980). SSRİ xalq müəllimi (1984).

## Həyatı
İsrafil Şükürov 1924-cü ildə Ermənistan SSR-in Əzizbəyov rayonunun Qabaqlı kəndində anadan olmuşdur. 1947-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısıdır. 1948-ci ildə Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunu, 1954-cü ildə isə, APİ-ni bitirmişdir. 1948-1957-ci illərdə Naxçıvan MSSR-in indiki Babək rayonunun Təzəkənd və Şıxmahmud kənd məktəblərində müəllim, Payız və Sust kənd məktəblərində direktor işləmişdir. 1957-ci ildən həmin rayonun Didivar kənd orta məktəbinin Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimidir. I dərəcəli Vətən Müharibəsi, "Şərəf Nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. 1980-ci ildə Naxçıvan MSSR əməkdar müəllimi, 1984-cü ildə SSRİ xalq müəllimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Panfilovçular körfəzi

**Panfilovçular** — (əvvəllər — **Stalin körfəzi**) — Şimal Torpağında, Oktyabr İnqilabı adasının qərb sahillərinfə yerləşən körfəz. İlk əvvəllər İosif Stalinin şərəfinə adlanırdı. Sonradan adı dərişdirilmişdir.

## Ədəbiyyat
* СЭС издание 1953 года.
Boris Lvoviç Rozinq

**Boris Lvoviç Rozinq** (Boris Lvovich Rosing); () Rusiyanın alimi və televiziya sahəsində ixtiraçı

## Həyatı
Boris Lvoviç Rozinq 23 aprel (5 may) 1869-cu ildə Sankt-Peterburqda anadandan olmuşdur. Boris 1879–1887-ci illərdə Sankt-Peterburqun Vvdensky gimnaziyasında təhsil almış, oranı qızıl medal ilə bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
Boris Lvoviç Rozinq 30 oktyabr 1907-ci ildə rus fiziki Boris Lvoviç Rozinq "Təsvirlərin məsafəyə elektrik vasitəsilə ötürülmə üsulu"na, yəni televiziyaya patent almışdır.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Naxodka buxtası (Kara dənizi)

**Naxodka** — Ob estuarisinin qərb hissəsində, Yamal yarımadasının sahilində yerləşir.

Materikin daxilinə 9&nbsp;km məsafədə uzanır. Dayazlığı ilə seçilir. Qabarma zamanı suyunun səviyyəsi 2-3 metr qalxır.  
Buxta kapitan Serqeevin rəhbərliyi altında 1897-cu ildə tətqiq edilmişdir. Bundan sonra isə Sibir ilə İngiltərə arasında dəniz naviqasiyası təşkil edilmişdir. Hazırda sahilində Buxta-Naxodka qəsəbəsi yerləşir.

## İstinadlar
Masaru İbuka

– Yaponiya biznesmeni və mühəndisi.

## Həyatı
Masaru İbuka 11 aprel 1908-ci ildə Yaponiyada Tokio şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Masaru İbuka "Sony" şirkətinin qurucularından biridir. Masaru İbuka azyaşlı uşaqların tərbiyəsi və tədrisi üzrə yenilikçi konsepsiya yaratmış, uşaqların erkən inkişafına aid "Uşaq bağçası çox gecdir" adlı kitabın yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## Xarici keçidlər
* İbukanın kitabları
Elektrik kəsintisi

**[https://e-qanun.az/framework/57240#:~:text=1.2.34.-,k%C9%99sinti,-%E2%80%93%20istehlak%C3%A7%C4%B1n%C4%B1n%20%C5%9F%C9%99b%C9%99k%C9%99y%C9%99 Elektrik kəsintisi] (Blackout)** – istehlakçının elektrik şəbəkəsinə qoşulma nöqtələrində gərginliyin sıfıra enməsi və ya gərginliyin keyfiyyəti üzrə dövlət standartlarından kənarlaşma halları (istehlakçının yazılı müraciəti və ya məhkəmə qərarı əsasında gərginliyin sıfıra enməsi və ya keyfiyyət göstəricilərindən kənarlaşma halları istisna olmaqla)**

## Terminin inkişaf tarixi

## Terminin tətbiq sahələri

## Həmçinin baxın:
Energetika terminləri lüğəti

## İstinadlar
Con Vilyam Mauçli

**Con Vilyam Mauçli**(*John William Mauchly*; ) — amerikalı fizik.

## Həyatı
Con Vilyam Mauçli30 avqust 1907-ci ildə Amerikada anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Con Vilyam Mauçli UNIAC adlı ilk universal elektron hesablama maşınının yaradıcılarından biridir. Amerikalı mütəxəssis Con Vilyam Mauçli həm də ABŞ-də ilk satış məqsədilə yaradılmış UNIVAC kompüterinin müəlliflərindən biridir. Layihə  işlərinə həmkarı Con Presper Ekkert (John Presper Eckert) ilə birgə əsasını qoyduğu "Eckert-Mauchly Computer Corporation" şirkətində başlamışdır.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Daşma payı

**Daşma payı (Bleed)** – çapda vərəqin kəsiləcəyi yerin kənarından kənara çıxan çapdır. Başqa sözlə, daşma payı kəsiləcək sahədir.

## İstinadlar
Bit doldurma

**Bit doldurma (Bit stuffing) ** – ötürülən verilənlər axınına əlavə bitlərin artırılmasıdır. Bu ona görə edilir ki, hər hansı xüsusi bitlər ardıcıllığı yalnız qəti müəyyənləşdirilmiş mövqelərdə dursun. Məsələn, HDLC, SDLC və X.25 kimi verilənlərin ötürülməsi protokollarında bir sətirdə ardıcıl altı ədəd 1 yalnız kadrın (verilənlər blokunun) başlanğıcında və sonunda gələ bilər. Ona görə də axında ardıcıl beş bitin qiyməti 1 olursa, bit doldurma vasitəsilə axına qiyməti 0 olan bit əlavə edilir. Artırılmış sıfırlar qəbuledici stansiya tərəfindən uzaqlaşdırılır, bununla da verilənlərin ilkin şəkli bərpa edilir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Edvin Herbert Lend

**Edvin Herbert Lənd** (*Edwin Herbert Land*) — (7 may 1909 – 1 mart 1991) Amerikalı alim və ixtiraçı

## Həyatı
Edvin Herbert Lənd 7 may 1909-cu ildə anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Amerikalı alim-optik, ani fotoçəkiliş üçün istifadə olunan "Polaroid" kamerasının ixtiraçısı, Fototexnika və məişət avadanlıqlarının istehsalı ilə məşğul olan "Polaroid Corporation" amerikalı şirkətinin banisi olan Lənd 1963-cü ildə milli elmin inkişafına verdiyi töhfələrə görə ABŞ-nin Prezident Azadlıq Medalı ilə təltif edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Yuraskaya körfəzi

**Yuraskaya körfəzi** — Kara dənizinin, Qdansk yarımadasının şimal-şərqində yerləşir. Qdansk yarımadasının şimal-şərq sahillərini yuyur. 1825-ci il Yenisey vilayətinin xəritəsində Varensovski körfəzi olaraq yazılır.

Körfəzin uzunluğu 45&nbsp;km, eni isə 33&nbsp;km təşkil edir. Sahilləri hamardır. Üzəri mamırla örtülüdür. Bəzi hissələr bataqlıqlaşmışdır. Körfəzə çoxlu çay tökülür. Bunlar arasında ən iriləri.

İlin böyük qismi buzla örtülüdür. Dayazsuludur. 
 
Sahilləri inzibati cəhətdən Tümen vilayətinin Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir.

Sahillərində yaşayış məntəqəsi yoxdur. Qdansk qoruğu ərazisinə daxil edilmişdir.

Körfəzin şimal hissəsində: Oleniy, Proklyatıe adaları və Rovnıy adası.

## İstinadlar
Naxçıvan Muxtar Respublikasının futbol çempionatı

**Naxçıvan Muxtar Respublikasının futbol çempionatı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasında Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənc­lər və İdman Nazirliyi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Futbol Federasiyasının birgə təşkil etdiyi futbol çempionatı. Sonuncu - XV çempionat 2017-ci ilin iyun ayında başa çatmış və "Araz-Naxçıvan" komandası çempionatın qalibi olmuşdur.

## Format
Çempionatda 10 komanda 18 turdan ibarət ikidövrəli payız-yaz sistemi üzrə mübarizə aparır.

## İlk üç yerin sahibləri

## İştirakçılar
* Araz-Naxçıvan
* Arpaçay
* Babək
* Batabat
* DİN-Darıdağ
* Dübəndi
* Əlincə
* Kəngərli
* Naxçıvan Dövlət Universiteti
* Sədərək

## İstinadlar
Naxçıvan Muxtar Respublikasının XV futbol çempionatı

**Naxçıvan Muxtar Respublikasının XV futbol çempionatı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının futbol çempionatının 2017-ci ilin iyun ayında başa çatmış mövsümü. "Araz-Naxçıvan" komandası çempionatın qalibi olmuş, "Batabat" ikinci, Naxçıvan Dövlət Universiteti üçüncü yeri tutmuşdur.

## Təşkilatçılar
* Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi
* Naxçıvan Muxtar Respublikasının Futbol Federasiyası

## Format
Çempionatda 10 komanda 18 turdan ibarət ikidövrəli sistem üzrə mübarizə aparmışdır.

## İştirakçılar
* Araz-Naxçıvan
* Batabat
* Naxçıvan Dövlət Universiteti
* DİN-Darıdağ
* Arpaçay
* Kəngərli
* Əlincə
* Sədərək
* Babək
* Dübəndi

## İstinadlar
Naxçıvan Muxtar Respublikasının XIII futbol çempionatı

**Naxçıvan Muxtar Respublikasının XIII futbol çempionatı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının futbol çempionatının 2015-ci ildə başa çatmış mövsümü. "Araz-Naxçıvan" komandası çempionatın qalibi olmuş, "Dinamo" ikinci, Naxçıvan Dövlət Universiteti üçüncü yeri tutmuşdur.

## Təşkilatçılar
*Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənc­lər və İdman Nazirliyi
*Naxçıvan Muxtar Respublikasının Futbol Federasiyası

## Təqvim
Çempionat 2014-cü ilin sentyabr ayının sonlarında başlamış və 2015-cı ilin may ayında başa çatmışdır.

## Format
Çempionatda 10 komanda 18 turdan ibarət ikidövrəli sistem üzrə mübarizə aparmışdır.

## Yekun turnir cədvəli

## Klubların performansı
Mövsümün qalibi olan "Araz-Naxçıvan" futbol komandası çempionatı məğlubiyyətsiz başa vurub. Komanda mövsüm ərzində yalnız bir dəfə xal itkisi ilə üzləşməli olub. Belə ki, Şərurda "Arpaçay" komandasının qonağı olan "qırmızı-ağlar" meydanı heç-heçə tərk ediblər. Son 3 tura kimi "Dinamo" futbol klubu "Araz-Naxçıvan"ı izləsə də, rəqiblər arasında keçirilən matç hər şeyi həll edib. Naxçıvan MR Daxili İşlər Nazirliyinin komandası mövsümdə ərzində meydanı 3 dəfə məğlub tərk edib ki, bunun da məhz ikisi "Araz-Naxçıvan"la oyunlara təsadüf edir. Onlar digər məğlubiyyətlə Şərurda "Arpaçay"la oyunda üzləşiblər. 3 məğlubiyyət və əldə edilən 43 xal nəticəsində "Dinamo" mövsümü ikinci pillədə başa vurub.

İlk dövrəni liderlər cərgəsində başa vuran Naxçıvan Dövlət Universitetinin komandası isə üçüncülüklə kifayətlənməli olub. Tələbələr mövsüm ərzində 4 dəfə meydanı məğlub tərk ediblər ki, onların Şahbuzun "Batabat" komandası qarşısında büdrəməsi gözlənilməz olub.

Mövsümün gözlənilməz nəticələrinə imza atan komanda "Arpaçay" olub. Şərur təmsilçisi doğma arenada keçirdiyi oyunların yalnız birində – NDU ilə görüşdə məğlub olub. Digər matçlarda isə bütün rəqiblərindən xal almağı bacarıb. "Arpaçay"dan fərqli olaraq, "Kəngərli" komandası mövsümün ən uğursuz kollektivi adını qazanıb. Belə ki, Kəngərli futbolçuları mövsüm ərzində keçirdikləri oyunlarda yalnız 7 xal toplayıblar.

## Feyr-pley
Mövsüm ərzində feyr-pley qaydalarına ən çox riayət edən komanda "Kəngərli" olub. Bu komandanın futbolçuları cəmi 8 sarı vərəqə ilə cəzalanmışlar.

2014-2015 mövsümündə hakimlərin ən çox cəzalandırdığı komanda isə "Araz-Naxçıvan" olub. 18 tur ərzində referilər "qırmızı-ağlar"ın oyunçularına 30 sarı, 3 qırmızı vərəqə göstəriblər. Bu göstəriciyə görə növbəti yerlərdə 24 sarı və 3 qırmızı vərəqə ilə "Dinamo" və 19 sarı, 3 qırmızı vərəqə ilə Culfanın "Əlincə" komandasıdır.

## Bombardirlər
Mövsümün bombardiri adını "Araz-Naxçıvan"ın hücumçusu Tağı Seyidov qazanıb. O, 18 tur ərzində rəqib qapılardan 18 top keçirməyə müvəffəq olub. Digər iki pillədə də "Araz-Naxçıvan"ın futbolçuları qərarlaşıblar. Turqay İbrahimov 17 qol vurub, İbrahim Əliyev isə 14 dəfə fərqlənib.

## İstinadlar
Qusinaya Zemlya

**Qusinaya Zemlya** — Rusiyanın Arxangelsk vilayəti ərazisində, Cənub adasında yerləşən iri yarımada. 
Yarımadada Cənub adasının ən ucqar qərb nöqtəsi olan burun yerləşir. Sshilində yerləşən burunlar: Sokolov, Morozov, Lile, Srednı Qusinıy Nos, Yujnıy Qusinıy Nos, Ne-Bazar-Salya, Lyudsalya, Severnıy Qusinıy Nos. İri çayları: Yunko, Seqrıyaxa, Qərbi Yunko, Şərqi Yunko, Pessovaya, Sauçix, Latayaxa, Krest-Yaxa, Muçyaxa. Yarımada Kostin Şar boğazını Roqaçyov körfəsindən ayırır. Sahillərində Beluşey, Qaqarin, Osiveypaxs vı Litke körfəzləri vardır.  

Yarımadanın relyefi hamardır. Ən hündür zirvəsi 284 metrdir. Digər zirvələri: Pessovaya (218 m), Osobennaya (89 m). Cənub-qərbində Yalmax silsiləsi uzanır. Onjn maksimal hündürlüyü 174 netrdir.  Bəzi əraziləri bataqlıqlaşmışdır. Ən böyük gölü Qaz gölüdür. 

Sahilində dərinlik 123 metrdir. Orta qabarma 1 metrdir. Sahillərində Roqaçyov və Beluşya Quba qəsəbələri yerləmir. 

Faunası tundraya aiddir. Minlərlə qaz müşahidə edilir. Yarımadaya şimal maralı otarılmağa gətirilir

## Kinoda adının qeyd olunması
Yarımadaya aid bir dəhnə Kovoy PQ-17 filmində verilir. Burada alman hücumundan sonra müttəfiqlərin mülki dənizçiləri yarımadaya yan almaq məcburiyyəti qarşısında qalırlar.

## Həmçinin bax
* Pessovaya çayı (Yeni Torpaq)

## İstinadlar
2017 Futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun finalı

**2017 Futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun finalı** — 2016-17 Azərbaycan Kubokunun final oyunu. Final 5 may 2017-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublika Stadionunda keçirilmişdir. Final oyununda "Qarabağ" və "Qəbələ" komandaları üz-üzə gəlmiş və oyun "Qarabağ"ın 2:0 hesablı qələbəsi ilə başa çatmışdır.

## Bədii hissə
Final görüşündən əvvəl təntənəli açılış mərasimi təşkil olunub. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Röya Ayxanın, Şərur Xalq Yallı Ansamblının, Naxçıvan Dövlət Filarmoniyası Mahnı və Rəqs Ansamblının ifalarında rəngarəng musiqi və rəqslər tamaşaçılar tərəfindən alqışlarla qarşılanıb.

## Final oyunu
Fariz Yusifovun baş hakim olduğu oyunun birinci hissəsində "Qəbələ"nin müdafiəçisi Tellur Mütəllimov zədələnib və oyunu sona qədər davam etdirə bilməyib. Onu Roman Hüseynov əvəz edib. Birinci hissə qolsuz bərabərliklə başa çatıb.

Oyunun ikinci hissəsində "Qarabağ"ın futbolçusu Mahir Mədətov vurduğu qolla komandasını hesabda irəli çıxarıb. 68-ci dəqiqədə "Qəbələ"nin oyunçusu Ürfan Abbasov avtoqola imza ataraq "Qarabağ"ı 2:0 hesabı ilə irəli çıxarıb.

Oyun elə bu hesabla da başa çatmış və "Qarabağ" Azərbaycan Kubokunun sahibi olmuşdur.

## Oyunun nəticələri

## İstinadlar
Yengicə hamamı

**Yengicə hamamı** - Şərur rayonunun Yengicə kəndində yerləşən tarixi memarlıq abidəsi.

Abidə XX əsrin 80-ci illərinə qədər hamam kimi fəaliyyət göstərib. 2018-ci ildə təmir edilib. Hazırda təyiantına uyğun istifadə edilmir. 

## Haqqında
Hamam XVIII əsrin sonunda Şahtaxtılı Tovuz xanım tərəfindən tikdirilib. Düzbucaqlı formada olan hamamın ümumi sahəsi 650 kavadratmetrdir. Bina 19x19x5 sm ölçüdə olan bişmiş kərpiclər və əhəngdən istifadə olunmaqla tikilib. Hamam binası iki səkkizbucaqlı zala və onlara bitişik iki köməkçi otağa bölünür. Binanln cənubunda hamamın ocaqxanası yerləşib. İki zalın arasında yerləşən köməkçi otaqların qapıları yuyunma zalına açılır. Hamam döşəmənin altında yerləşdirilmiş isti hava kanalları vasitəsilə qızdırılıb. Bina günbəzin mərkəzində yerləşən baca və divarlarda açılmış kiçik pəncərələrlə işıqlandırılırdı.

Yengicə hamamı XX əsrin 80-ci illərinə qədər fəaliyyət göstərib. Sonradan istifadəsizlikdən və təmirsizlikdən hamamın binası dağılmış və qəzalı vəziyyətə düşüb. 

Hamamın binası 2017-ci ilin mart ayından 2018-ci ilin sentyabr ayına qədər bərpa edilib. Hazırda hamam təyinatı üzrə istifadə edilmir. Tarixi binada 7 fərqli sahə üzrə xidmət təşkil edilib.

## Həmçinin bax
* Xok hamamı
* Gənzə hamamı
* Üstüpü hamamı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Yengicə hamamı / Naxçıvantv
* Qədim Yengicə hamamı bərpadan sonra / Naxçıvantv
Koroğlu (abidə)

**Naxçıvan şəhərində Koroğlu abidəsi** - Naxçıvan Muxtar Respublikasının paytaxtı Naxçıvan şəhərinin cənub girişində xalq qəhrəmanının şərəfinə qoyulmuş abidə.

Naxçıvan şəhərində Naxçıvançayın sahilində Əziz Əliyev küçəsində Koroğlu meydanında ucaldılmışdır. Xalq qəhrəmanı Koroğlunun at üstündə heykəlinin müəllifi heykəltaraş Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı, əməkdar incəsənət xadimi Hüseynqulu Əliyevdir.

1988-ci ildə ucaldılmış bu abidəyə 2008-ci ildə yeni tərtibat verilmişdir.

## Mənbə
* Naxçıvan Muxtar Respublikasının rəsmi portalı
Dərbənd FK

**«Dərbənd»** — Rusiyaın Dərbənd şəhərində fəaliyyət göstərən futbol klubu. Klub 1966-cı ildə təsis edilmişdir. 1992-ci ildə Futbol üzrə Rusiyanın II liqasının 1-ci zonasında 18-ci yeri tutmuşdur. 

## Klubun keçmiş adları
* 1969-cu ilə qədər — «Urojay»
* 1969—1991 — «Vinoqradar»
* 1992—1994 — «Altair‑Hellinq»

## Baş məşqçiləri
* 1992 — Ağa Rzayev
* 1995 — Vyaçeslav Lyoqki
* 1996 — Romes Arzumanyan

## Tanınmış oyunçuları
*  Semyon Valyavski
*  Qurban Zamanov
*  Eduard Timoşenko
*  Kamil Yunusov
* / Teymur Məmmədov

## Mənbə
Статистика на сайте КЛИСФ
Həmişəyaşar sənətkar... Əli Zeynalov (film, 2015)

**Həmişəyaşar sənətkar... Əli Zeynalov** — rejissor Sənan Sultanovun 2015-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.

## Məzmun
Filmdə görkəmli teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti Əli Zeynalovun xatirəsinə həsr olunur.

## Film haqqında
Filmdə "Sən həmişə mənimləsən", "Antoni və Kleopatra" teatr tamaşalarının, "Kölgələr sürünür", "Bir qalanın sirri", "Səhər", "Leyli və Məcnun", "Xoşbəxtlik qayğıları", "Üzü küləyə", "Birisigün, gecəyarısı...", "Üzeyir ömrü", səsləndirdiyi "O olmasın, bu olsun", "Uzaq sahillərdə", "Möcüzələr adası", "Mən ki gözəl deyildim" filmlərinin, eləcə də Azərbaycan Radiosunda "Nəsimi" radiotamaşasının və Azərbaycan Televiziyasında "Köhnə dəbli komediya" televiziya tamaşasının kadrlarından istifadə edilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Müəllif:** Yaqub Əlioğlu
:**Rejissor:** Sənan Sultanov
:**Operator:** Elşən Bədəlov
:**Montaj:** Araz Əjdərov, Səbuhi Tağıyev
:**Rejissor assistentləri:** Mikayıl Əjdəroğlu, Samir Məlikov
:**Qrafika:** Murad Zeynalov, Kazım Bağırov
:**Musiqi tərtibatı:** Əliabbas Qasımov
:**Geyim:** İradə Həyatova
:**Mətni oxuyanlar:** Ədalət Məmmədov, Əfqan Soltanov, Cəlal Məmmədov
:**İnzibatçı:** Etibar Almazov
:**Redaktor:** Səyavuş Məmmədov

### Rollarda
:Əfqan Soltanov
:Elşən Adıgözəlov
:Sabir Əliyev

### Filmdə iştirak edən
:Əli Zeynalov (arxiv; aktyor, xalq artisti)
:Əlisəttar Atakişiyev (arxiv; rejissor, ssenarist, operator, rəssam)
:Lətif Səfərov (arxiv; aktyor, ssenarist, rejissor)

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Mustafa Kama

**Mustafa Kama** (28 yanvar 1992) — Seneqallı taekvondoçu. Mustafa Kama Seneqalı 2017-ci ildə XXIII Taekvondo üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.

## Karyerası
Mustafa Kama birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Taekvondo üzrə Dünya Çempionatında kişilər 54 kq çəkidə, 1/32 final mərhələsində Malinin nümayəndəsi Adama Ballo üzərində 13:10 hesabı ilə qalib gəlsə də, növbəti mərhələdə Albaniyanın nümayəndəsi Elord Qyana ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə 8:11 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Qapanat mahalı

**Qapanat mahalı** —XII əsrin 60-cı illərindən etibarən Eldənizlər dövlətinin Naxçıvan vilayətinin tərkibinə daxil olmuş inzibati vahidlərdən biri.

## Naxçıvan vilayətinin tərkibinə daxil edilməsi
XII əsrin 60-cı illərində paytaxtı Qapanat olan alban Sünik hakimliyinin süquta uğramasından sonra, onun daxil olduğu ərazilər də Naxçıvan vilayətinin tərkibinə daxil edilmişdir. S.Orbelianinin qeydlərindən məlum olur ki, 1170-ci ildə Atabəy Şəmsəddin Eldənizin sonuncu Sünik qalası olan Baqaberdi tutmasından sonra Sünik hakimliyinin varlığına faktiki olaraq son qoyulmuşdur.

Bu dövrdən Naxçıvan vilayətinin inzibati ərazi quruluşundan yeni bir dairənin (mahalın) Qapanatın və ya Kabbanın olduğu qənaətinə gəlmək olar. Təsadüfi deyildir ki, orta əsr müəllifi Y.Həməvi Naxçıvan vilayətinin tərkibində olmuş Kabbanı (Qafanı –E.K.) şəhər və dairə (mülk, əmirlik) kimi təsvir etmiş və onun Təbriz və Beyləqan arasında yerləşdiyini yazmışdır.

## Mənbə
* Kəlbizadə E. Naxçıvanın tarixi coğrafiyası (XII-XVIII əsrin I yarısı). Naxçıvan: Əcəmi, 200 s., s.25

## İstinadlar
Faqnan qalası

**Faqnan qalası** - Orta əsrlərdə Naxçıvan vilayəti ərazisində XII-XIII əsrlərdə mövcud olmuş əsas qalalardan biridir.

Qala haqqında yalnız Həmdullah Qəzvininin "Nüzhət əl-qülub" əsərində məlumata rast gəlinir.

Naxçıvanın tarixi coğrafiyasını araşdıran tarix üzrə fəlsfə doktoru Elnur Kəlbizadə H.Qəzvininin adını çəkdiyi dörd qaladan üçünün (Əlincə, Sürməli, Tağmar) lokalizasiyasını aparsa da dördüncü qala olan Faqnan haqqında apardığı araşdırmalar bir nəticə verməmiş, bu səbəbdən də bu qalanın harada yerləşdiyi, hansı məqsədlərlə istifadə olunduğu barədə konkret fikir irəli sürməmişdir. Tədqiqatçı yalnız Culfa rayonunun Gülüstan kəndi yaxınlığında qalıqları qalmış bir gözətçi-istehkam qalasının Faqnan qalası ola biləcəyi ehtimalını bəzi yerli sakinlərə istinadən irəli sürsə də bununla bağlı tarixi faktın olmadığını göstərmişdir.

Qala monqolların hücumları nəticəsində dağıdılmışdır.

## Mənbə
Kəlbizadə E. Naxçıvanın tarixi coğrafiyası (XII-XVIII əsrin birinci yarısı), Naxçıvan:Əcəmi, 2016, 200 s. 

## İstinadlar