open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Funksional əlaqələr

## [[Hidrometeorologiya|Hidrometeoroloji]] amillər
Hidrometeoroloji hadisə və proseslər çoxsaylı amillərin təsiri altında formalaşır. Bu hadisə və prosesləri öyrəndikdə, onlarla müxtəlif amillər arasındakı əlaqələr təhlil olunur. Ararılan tədqiqatlar iki tip məsləni həll etməyi imkan verir:
* Funksional əlaqələr
* Staxastik əlaqələr

## Funksional əlaqələr
# Birinci tip məsələ, hidrometeoroloji hadisə və ona təsir edən amillərin ərazi üzrə və zamana görə dəyişmə səbəblərinin müəyyən edilməsi ilə əlaqədardır
# İkinci tip məsələ isə, baxılan və ya prosesin inkişaf tendensiyası və ya onların konkret kəmiyyət göstəricisinin təyini ilə bağlıdır.
Y və X təsadüfi kəmiyyətlər arasındakı əlaqələr və onların sıxlığından asılı olaraq iki qrupa bölünür: funksional və Staxastik əlaqələr. Funksional asılıqlarda perdiktorun, x, hər bir qiymətinə, predikdiktantın, y, yalnız bir qiyməti uyğun olur, yəni bütün müşahidə nöqtələri əlaqə xətti üzərində yerləşir.

## Həmçinin bax
Staxastik əlaqələr

## Xarici keçidlər
## İstinadlar
Staxastik əlaqələr

## Hidrometeoroloji amillər
Hidrometeoroloji hadisə və proseslər çoxsaylı amillərin təsiri altında formalaşır. Bu hadisə və prosesləri öyrəndikdə, onlarla müxtəlif amillər arasındakı əlaqələr təhlil olunur. Ararılan tədqiqatlar iki tip məsləni həll etməyi imkan verir:
* Funksional əlaqələr
* Staxastik əlaqələr

## Staxastik əlaqələr
Hidrometeoroloji praktikada **y=f(x)** əlaqəsinin xarakteri adətən fərqli olur. Bu hadisələrə təsir göstərən çoxsaylı amillərin hamısını nəzərə almaq qeyri-mümkündür və buna hec ehtiyac da yoxdur. Belə ki, çox zaman yalnız bir-iki amilin təsiri həlledici olur və onlarda pediktor kimi istifadə olunur. Belə hallarda ölçmələrin dəqiqliyindən asılı olmayaraq müşahidə nöqtələri əlaqə xətti ətrafında səpələnir və bunlara stoxastik (ehtimallı) asılılıqlar deyilir. Bəzən ola bilər ki, Y və X kimi kəmiyyətləri arasında əlaqə olmasın.

## Həmçinin bax
Funksional əlaqələr

## Xarici keçidlər
## İstinadlar
Sartan buzlaq epoxası

**Sartan buzlaq epoxası** (, ) — son Pleystosenin axırlarında Sibir dağlarında sonuncu dağ buzlaşması, Taymırda və Putorana platosunda isə örtük buzlaşmasının inkişaf epoxası. Bəzən vahid Son Pleystosen /Zıryan/ buzlaşmasının axırıncı mərhələsi kimi başa düşülür.

## Həmçinin bax
* Epoxa
* Relyef
* Sahil

## İstinadlar
Düzləmə səthləri

**Düzəlmə səthləri** — adətən güclü parçalanmış, dağlıq ərazilərdə dik yamaclarla əhatələnən və qırışıq strukturları bucaq altında kəsən, zəif dalğalı dağüstü düzənliklərdən ibarət olub, relyefin inkişaf tarixində tektonik hərəkətlərin sabitlik və ya relyefin enmə mərhəlləlrində formalaşmışdır. Düzəlmə səthləri yaşı, yüksəkliyin, onların kəsdiyi süxurların litoloji tərkibin və qırışıqlıq dərəcəsi, yeni tektonik hərəkətlərin intensivliyi, torpaq-bitki örtüyü, iqlim şəraiti və b. amillərlə əlaqədar relyefin parçalanma dərəcəsçindən, ekzogen proseslərin intensivliyindən asılı olaraq müasir relyefdə müxtlif formada (vəziyyətdə) saxlanmışlar. Onlar Böyük və Kiçik Qafqazın, Talışın və Arazyanı silsilələrin xarakterik relyef formalarından biridir.

Böyük Qafqazın Azərbaycan hissəsində düzəlmə səthləri kifayət qədər geniş yayılmışdır. Burada düzəlmə səthləri ayırmışlar. Ancaq bu düzəlmə səthlərinin morfologiyası, yaşı, mənşəyi haqqında daha ətraflı məlumat B. Ə. Budaqovun (1957, 1969, 1973) və Lilienberqin (1958) əsərlərində verilmişdir. B. Ə. Budaqov burada 8, D. A. Lilienberq 7 düzəlmə səthi ayrılmışlar: Şahdağ (3800–4000 m – 4200 m), Şahyurdu (3500–3600 m), Salavat (2800–3100 m), Qovdaq-Dibrar (2000–2400 m), Taxtayaylaq (1500–1600 m), Çuxuryurd (1200–1300 m), Şamaxı (600–800 m), Qobustan (300–500 m). B. Ə. Budaqovun ayırdığı Şahyurdu (3500–3600 m) düzəlmə səthi Şahdağ düzəlmə səthindən aşağıda yerləşir və sərbəst düzəlmə səthi kimi ayrılmışdır.

Kür çökəkliyində Kür və Qabırrı çayları arası ərazinin qərb hissəsində antiklinal silsilə və platolarda 700–1000 m yüksəklikdə yerləşən hamar suayrıcıları Müseyibov M. A. (1975) düzəlmə səthlərinə aid edir və onların son pliosendə formalaşdığını qeyd edir. Müəllif Kiçik Qafqazın dağətəyində yerləşən Naftalan düzəlmə səthini də bunlarla eyni yaşılı hesab edir. Bunlardan başqa burada Aşağı və Orta Dördüncü dövrdə formalaşmış 600–700 və 380–460 m yüksəklikdə səthlər ayrılır.

Kiçik Qafqazda düzlmə səthləri nisbətən yaxşı formada 1000–1400 m yüksəkliklərdə saxlanılmışdır. Düzəlmə səthlərinin yayılma xüsusiyyətindən, yaşından və onların kəsdiyi süxurların litoloji tərkibindən asılı olaraq orta, xüsusilə yüksəkdağlıq qurşaqda düzəlmə səthləri az saxlanılmışdır.
Kiçik Qafqazda Naftalan (700–900 m), Çardaqlı (800–1400 m), Tərtər (1600–1800 m), Mıxtökən (2000–2200 m), Göyçə (Sevan) (2400–2800 m) və Hinaldaq (3000–3200 m) düzəlmə səthləri ayrılır.

M. Ə. Abbasov Naxçıvan MR-da Kiçik Qafqazın mərkəzi və şimal-şərq hissəsində yüksəkliyinə və yaşına görə uyğunluq tşkil edən beş düzəlmə səthi (800–1000 m, 1100–1200, 1700–1800, 2000–2200 və 2400 m) ayrılmışdır.

B. A. Antonov Talışda Astarxanbazar (Cəlilabad) (250–450 m), Yardımlı (800–1000 m), Lerik (1000–1200 m), Çayrud (1600–1800), Mistan (2000–2200 m) və Kömirkey (2400 m) düzəlmə səthlərini ayrılmışdır.

## İstinadlar
Yeraltı axım

**Yeraltı axım** hövzənin geoloji quruluşunun əsas funksiyasıdır. Ərazinin geoloji quruluşunun mürəkkəbliyindən asılı olaraq yeraltı suların formalaşması və çayların yeraltı sulardan qidalanması şəraiti də müxtəlifdir.

Yüksək dağlıq ərazilərdə yeraltı suların qidalanma şəraiti az öyrənilmişdir. Burada yeraltı axım əsasən dellüvial və allüvial çöküntülərdə formalaşır, onun rejimi isə çox halda atmosfer yağıntılarının paylanmasından asılıdır. Yeraltı sularla ən bol ərazilər Böyük Qafqazın cənub yamacında orta yuranın qum daşları və şistlərin yayıldığı sahələrdir. Bu qatlara aid olan bulaqların orta debiti 7–8 l/s-yə çatır. Şimal-şərq yamacın dərin dərələrində debiti 50 l/san-ə çatan çoxlu bulaqlar mövcuddur. Bu rayonlarda yeraltı qidalanma çay axımının əsas hissəsini təşkil edir. Geoloji quruluşun və çay hövzələrinin hidrogeoloji şəraitinin qidalanmaya təsiri Kiçik Qafqaz ərazisində özünü daha aydın göstərir. Kiçik Qafqazın çay hövzələri vulkanogen süxurlardan və sukeçirən çöküntülərdən ibarətdir. Yeraltı suların payı bir sıra çay hövzələrində (Tərtərçay, Arpaçay, Bazarçay, Həkəri və s.) 60–65%-dən çoxdur.

Böyük və Kiçik Qafqaz çaylarından fərqli olaraq Lənkəran təbii vilayətinin çaylarında hidrogeoloji şəraitdən asılı olaraq yeraltı axım illik axımın 20–30%-ni təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Axım
Sebxa

**Sebxa** (, ) — Şimali Afrika səhralarında gilli yastı dibə malik, şoranlıqlardan ibarət, axarsız qapalı çökəklər. Orta Asiya səhralarında takırlara oxşardır.

## Həmçinin bax
* Səhra
* Relyef
* Dərələrin təsnifatı

## İstinadlar
Atmosfer prosesləri

## [[Atmosferin ümumi sirkulyasiyası|Ümumi atmosfer dövranı]]
Ümumi atmosfer dövranı iqlim yaradan amillərdən biridir. Coxillik iqlim yaradan amillərdən biridir. Çoxillik iqlim dəyişmələrini hərtərəfli tədqiq etmək üçün müxtəlif zaman intervallarında dayanıqlıq halını saxlayan və böyük coğrafi əraziləri əhatə edən makroproseslərin dəyişilmə qanunauyğunluqlarını bilmək olduqca vacibdir.

## Atmosfer prosesləri
İlk dəfə olaraq 1896-cı ildə Van –Bebber Avropa sinoptik rayonunda müşahidə olunan sinoptik prorseslərin təsnifatıını vermişdir. Böyük rus alimi B. P. Multanovski və onun tələbələrinin apardıqları tədqiqatlarda irimiqyaslı atmosfer hərəkətlərinin ümumiləşdirilməsinə və tipləşdirilməsinə böyük yer ayırmışlar.
Multanovski müəyyən etmişdir ki, tədiqat aparan rayonun bir hissəsində siklon mərkəzlərinin, o biri hissəsində isə antisiklon mərkəzlərinin konsentrasiyası müşahidə edilir. Bu hal adətən 5–7 sutka davam edir. Multanovski by muddəti təbii sinoptik dövr adlandırmışdır.

## Həmçinin bax
Atmosferin ümumi sirkulyasiyası, Atmosfer sirkulyasiyasının əsas xassələri

## Xarici keçidlər
Atmosferin sirkulyasiyası

## İstinadlar
Sediplen

**Sediplen** (, ) — hər hansı layın və yaxud vahid reqressiv sıra əmələ gətirən bir neçə layın tavanına uyğun gələn düzənlik səthi. Sediplen ilkin akkumulyativ relyefini saxlayır.

## Həmçinin bax
* Akkumulyasiya
* Relyef

## İstinadlar
Mərziban bin Məhəmməd

* Mərzban ibn Məhəmməd (Salari) — 941—957-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Salari hökmdarı.
* Mərziban bin Məhəmməd (Şəddadi) — 978—985-ci illərdə Gəncə əmiri olmuş Şəddadi hökmdarı.
Ber təpəcikləri

**Ber təpəcikləri** — Aşağı Volqa sahillərində,Volqanın deltasında və Xəzər sahili ovalıqda qum və ya gil yığınından ibarət uzunsov,hamar formalı təpəciklər. Adətən qərbdən şərqə doğru,bir birinə paralel uzanan bu təpəciklərin hündürlüyü 20-25 metr,uzunluğu isə 0.5-2 kilometr olur.

## Həmçinin bax
* Volqa
* Xəzər

## İstinadlar
Anarla üz-üzə (film, 1989)

***Anarla üz-üzə*** filmi rejissorlar Ramiz Həsənoğlu və Rəis İsmayılov tərəfindən 1989-ci ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycantelefilm"də istehsal edilmişdir. Film yazıçı, şair, tərcüməçi, ssenarist Anarın həyat və yaradıcılığına həsr olunub.

## Məzmun
Film yazıçı, şair, tərcüməçi, ssenarist Anarın həyat və yaradıcılığına həsr olunub.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Zeynal Məmmədov, Ramiz Həsənoğlu
Rejissor: Ramiz Həsənoğlu, Rəis İsmayılov
Operator: Adil Abbasov
Bəstəkar: Cavanşir Quliyev

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1989-cu ilin Azərbaycan filmləri
1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Semiarid iqlim

**Semiarid iqlim** (, ) — lat.semi – yarım və aridus-quru – yarımquru iqlim, yarımarid iqlim. Mülayim enliyin səhralarına xas olan iqlim.

## Həmçinin bax
* İqlim
* Relyef
* Arid iqlim

## İstinadlar
Sirkulyasiya tipləri

## Vanqeymə görə sirkulyasiya formaları
Q. Y. Vanqeymin təklif etdiyi təsnifat Yer kürəsinin atlantika-avropa sektorunda müşahidə olunan atmosfer dövranı üzrə tədqiqatlarını Vanqenqeym 1933-cü ildən başlamışdır. Makroproseslərin inkişaf mərhələsini tədqiq etdiyi zaman o, müəyyən etmişdir ki, müəyyən zaman intervalında əsas barik əsas barik sistemlərində və əsas hava axınlarının paylanmasında müəyyən qanunauyğunluqlar müşahidə olunur.

## Elementar sinoptik proses
Həmin zaman müddəti 3–5 sutkaya bərabər olub və bu zaman müşahidə olunan prosesləri Vanqenqeym elementar sinoptik proseslər adlandırmışdır. (ESP)
Vanqenqeym 42 illik məlumatları təhlil edərək bu sektorda müşahidə olunan bütün prosesləri 26 tipdə ümumiləşdirir. Ümumiləşdirmə zamanı aşağıdakı kriteriyalardan istifadə edilmişdir:
# Troposfer qatında barik və termik qradiyentlərin olması;
# Barik mərkəzlərinin yerdəyişməsinin istiqaməti;
# Hündürlüklərdə əsas axınların istiqaməti.
Bu kriteriyalardan istifadə edərək Vanqenqeym müəyyən etdiyi 26 tipi 3 formada ümumiləşdirmişdir:
* Qərb (W) forması
* Şərq (E) forması
* Meridional (C) forması
Bu zaman 26 tipdən 9-u W formasına, 10-u E formasına və 7-si C formasına aid edilmişdir.

## Həmçinin bax
Atmosfer sirkulyasiyası

## Xarici keçidlər
Atmosferin sirkulyasiyası

## İstinadlar
Seraki

**Seraki** (, ) — fr.serac, lat. serum – sulu maye – buz dillərinin qeyri-bərabər əriməsi nəticəsində buz şəlalələrinin səthində əmələ gəlmiş buz piki və dişləri.

## Həmçinin bax
* Eroziya fazası
* Eol relyef
* Dərələrin təsnifatı

## İstinadlar
Serir (yataq)

**Serir** və ya **Sarir** — Liviyadakı nəhəng neft yatağı. 1961-ci ildə kəşf edilmiş, 1966-cı ildə burada istehsala başlanmışdır.

Geoloji ehtiyatların həcmi 3,8 milyard ton neft olduğu təxmin edilir. İlkin ehtiyatlar 2000 milyon ton, qalan hasil olunan ehtiyatlar 330–600 milyon ton neft olduğu qiymətləndirilir.

Yataqların dərinliyi 2490–2775 m bərabərdir. Neftin sıxlığı 0,84 q/sm3-dir. Neftlilik təbaşir və paleogen dövrünə aid yataqlarla əlaqələndirilir.

Yatağın operatoru Liviya milli neft şirkəti olan "National Oil Company"nin 100% törəmə şirkəti olan "Arabian Gulf Oil Company" şirkətidir.

## Həmçinin bax
* Eroziya fazası
* Relyef
* Səhra

## İstinadlar
Sifon (termin)

**Sifon** (, ) — yun.siphon-kiçik boru, nasos – geomorfologiyada, yeraltı karst çaylarının kanalının şaquli səthdə dirsəkvari əyilməsi.

## Həmçinin bax
* Səhra
* Relyef
* Karst

## İstinadlar
Sifon (dəqiqləşdirmə)

* Sifon (termin)
* Sifonoforlar -ərbəst üzən dəniz heyvanları dəstəsi.
* Sifon (hidrotextika) -  avtomatik suötürücü. 
* Sifon (məişət) -  içərisində qazlı su hazırlamaq və saxlamaq üçün qab.
Qütb dairələri

**Qütb dairələri** () — Hər iki yarımkürədə 66° 33′ 39″ paralelindən keçən en dairəsidir. Şimaldakı şimal qütb dairələri cənubdakı cənub Qış dairələri bu dairələrdən qütblərə doğru qalan sahələr isə münasib surətdə: şimal qütb sahəsi və cənub qütb sahəsi adlanır. Şimal qütb dairələri üzərində yay gündönümündə günəş üfüq arxasında batmır, yəni iyunun 22-də burada ən uzun gündüz olur (24saat), qış gündönümündə günəş üfüq arxasından çıxmır, yəni dekabrın 22-də burada ən uzun gecə olur (24 saat). Qütb dairələrindən qütbə qədər olan sahədə qışda çoxgünlük qütb gecəsi olur ki, onun uzunluğu qış dairələri üzərində 1 gündən qütbdə 6aya qədərdir, yayda isə belə çoxgünlük qütb gündüzü olur. Bu hadisənin əksi cənub yarımkürəsində müşahidə edilir.

Qütb dairəsi qütb bölgələrini müəyyənləşdirən dünya xəritəsində göstərilən beş böyük enlikdən biridir:

*Cənub Qütb dairəsi və ya  Arktik dairəsi: 66° 33′ 39″ cənub enliliyində yerləşir.

*Şimal Qütb dairəsi: 66° 33′ 39″ şimal enində yerləşir.

## Həmçinin bax
* Qütb gecəsi

## İstinadlar
Sikl terrası

**Sikl terrası** (, ) — tektonik hərəkətlərin təsiri nəticəsində çay dərəsinin meyilliyinin artması və eroziya bazisinin aşağı düşməsi ilə əlaqədar formalaşan terraslar. Sikl terrası iqlimin rütubətlənməsi, çayın eroziya fəaliyyətinin artması nəticəsində də yaranır.

## Həmçinin bax
* Terras
* Relyef
* İqlim

## İstinadlar
Vensen meşəsi

**Vensen meşəsi** () — Fransa meşəsi.Qalanın ətrafında yerləşdiyi  Vensen meşəsi Parisin ən böyük parkı olub sahəsi 995 hektardır.

## Mövcud vəziyyət

İndi parkda dörd göl var: Qravel, Minim, Sen-Mande və Domenil. XX-ci əsrdə çoxsaylı süni kanallar və çeşmələr sementlənmişdir. Vensen meşə yollarından avtomobil yolları keçir. Artıq bir neçə on ildən çoxduki yollar nəqliyyat üçün bağlanıb və yalnız piyadalara və velosipedçilərə açıqdır. Vincennes meşəsində hipodrom, Milli İdman və Bədən Tərbiyəsi İnstitutu, tropik və botanika bağları, velodrom, buddist pagoda və digər obyektlər var. Meşədə kiçik hind-çin xramı, akvarium, gül parkı, tropik kollar var.Meşənin yaxınlığında zoopark yerləşir.Sahəsi 17 hektar olan zooparkda 72 metr hündürlüyündəki süni qaya dağ keçiləri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Meşədə 700 quş və 600 növ isə digər heyvanlar mövcuddur.

## Görünüşü

Image:Boisvincennes4.JPG|[[Sen-Mande (göl)|Sen-Mande
Image:Lac st Mandé.JPG|Sen-Mande gölü
Image:Hippodrome de Vincennes DSC03756.JPG|İppodrom
Image:Bois de Vincennes - Paris.jpg|Domenil gölü
Image:PagodeDaumesnil.JPG|
Image:Bois de Vincennes 20060816 10.jpg
Image:Bois de Vincennes 20060816 17.jpg
Image:Boisvincennes5.JPG


## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Elementar sirkulyasiya mexanizmləri

## Elementar sirkulyasiya mexanizmləri
Multanovskinin yaratdığı elmi məktəbin ideaları B.L.Dzedzeyevskinin tədqiqatlarında öz əksini tapmışdır. Dzedzeyevski şimal yarımkürəsində baş verən makro proseslərin təsnifatını vermişdir. O yer səthində baş verən proseslərin dinamikasını təhlil etdiyi zaman müəyyən etmişdir ki, müxtəlif sirkulyasiya situasiyaları tez-tez təkrarlanır. Həmin situasiyaları sonradan Dzedzeyevski elementar sirkulyasiya mexanizmləri adlandırmışdır.
## Elementar sirkulyasiya mexanizmlərinin fəaliyyət müddəti
Elementar sirkulyasiya mexanizmlərinin fəaliyyət müddəti 1-10 günə bərabərdir. ESM dəyişilməsi sıçrayışla baş verdiyi müəyyən olmuşdur. 
Təhlil zamanı Dzedzeyevski 1899-1948 ilə kimi ABŞ-də nəşr olunan sinoptik xəritələrin və 1949-cu ildən başlayaraq isə SSRİ hidrometeoroloji mərkəzinin Mərkəzi Proqnozlar İnstitutunun çap etdiyi xəritədəki məlumatlardan istifadə etmişdir. 
## Elementar sirkulyasiya mexanizmlərinin əsas tipləri
Elementar sirkulyasiya mexanizmlərinin tipləşdirməsi zamanı onların aşağıdakı xassələrindən istifadə edilmişdir: 
# Polyar hövzədən daxil olan əsas hava kütlələrinin sayı və istiqaməti
# Tropik zonadan daxil edilən hava kütlələri (cənub kütlələr)
Dzedzeyevski müəyyən etdiyi 4 elementar sirkulyasiya mexanizmlırini 13 
əsas tipdə birləşdirmişdir. Apardığı tədqiqatlar nəticəsində alim şimal yarımkürəsində baş verən makroproseslərini ümumiləşdirərək 4 qrup sirkulyasiyaya ayırmışdır:
# Zonal sirkulyasiya. 1-2 tipləri əhatə edir
# Zonallığın olmadığı sirkulyasiya. 3-7 tipləri əhatə edir.
# 8-12 tipləri əharə edən meridional şimal sirkulyasiyası
# Meridional cənub sirkulyasiya. Cəmi 1 tipi – 13 tipi əhatə edir
## Həmçinin bax
Atmosfer sirkulyasiyası
## Xarici keçidlər
Atmosferin sirkulyasiyası
## İstinadlar
Singenez

**Singenez** (, ) — yun.syn-birlikdə və genesis – əmələgəlmə – hərfi mənada mineralların, süxurların və sinegenez nə iləsə eyni zamanda (eyni vaxtda) əmələgəlməsi.

## Həmçinin bax
* Eroziya fazası
* Süxur
* Relyef

## İstinadlar
Balkan dağları

**Balkan dağları** (, ) — Bolqarıstanın qərbindən şərqinə doğru uzanaraq ölkəni iki yerə bölən dağ. Dağın uzunluğu 600&nbsp;km-dir.

Balkan dağları Dəmirqapı boyunca Dunay çayının keçdiyi cənubi Karpat dağlarının təbii davamıdır. Bu dağlar "Balkan yarımadası" və "Balkanlar" coğrafi adlarının əsasını təşkil etmişdir. Bu dağ ölkəsinin ərazisi XX əsrin 70-ci illərinin sonlarından sovet və Bolqarıstan coğrafiyaşünasları tərəfindən etibarən tədqiq olunmağa başlanmışdır. Elmi işlər Stara Planina və Qafqazın ərazilərinin müqayisəli tədqiqatı proyektinin bir hissəsi idi və ona SSRİ EA Coğrafiya İnstitutunun direktoru İ. P. Gerasimov və Bolqarıstan EA Coğrafiya İnstitutunun direktoru J. S. Qlıbov rəhbərlik edirdi.

Qədim dövrlərdə dağ silsiləsi Hem, Em (, , İordan buranı  и  adlandırmışdır), bəzən **Hemmimont** (, İordanın əsərlərində ) deyilirdi. Ovidə görə, Trakyanın mifoloji kralı Hem tanrıların cəzası olaraq bu dağlara çevrilmişdir.

## Zirvəsi
Ən hündür nöqtəsi Botevdir (2376 m). Bu dağda çoxlu müharibələr olmuşdur.
Balkan dağları balkan yarımadasında yerləşdiyi üçün Balkan dağı adlanır.
## Milli parkları
Balkan dağlarında 4 milli park vardır.
* Sinite Kamani
* Balgarka
* Vrancanski Balkan
* Stranina Planina
Bu milli parklarda dağın fauna və florası qorunur.
Antik dövlərdə Balkan dağları Hemus (bolqar dilində Xemus), yunanca aimos, latınca Haemus adlandırılmışdır.
## Relyefi
balkan sıra dağları 600&nbsp;km uzanaraq Tuma gölünə qədər davam edir. Sıradağ Trakya ərazisinin təbii sərhəddinin təşkil edir. Dağın bəzi hissələrinin hündürlüyünün az olması burada keçidlərin yaranmasına şərait yaratmışdır. bu keçidlərdə ən vacibi Şipka dövlət keçididir. Burada bir çox vadilər vardır. Onlardan ən məşhuru İskar vadisidir. Ən yüksək nöqtəsi 2376 m-dir. Dağ 3 hissəyə bölünür: Qərbi Balkan, Orta Balkan və Şərqi Balkan

## Karst mağaraları
Balkan dağlarında karst, xüsusilə də qərb hissəsində inkişaf edib. Aşağıda ən böyük və ən məşhur mağaralar göstərilib:

* Divar yazıları olan Maqura
* Sıyeva dupka
* Ledenika və s.

### Faydalı qazıntıları
Burada mis, qurğuşun-sink və dəmir filizləri, kömür və qəhvəyi kömür yataqları yerləşir.

## İstinadlar
Şəkillərin deşifrlənməsi

**Şəkillərin de-şifrlənməsi** (, ) — frans. dechiffrer – araşdırmaq, tapmaq – obyektin xassələri ilə onların aero – və kosmik şəkillərdə təsviri xarakteri arasındakı mövcud qanunauyğun asılılığa əsaslanaraq fotoşəkillərlə ərazinin, su sahəsinin, eləcə də atmosfer hadisələrinin tədqiqi üsulu /metodu. Obyektləri şəkildə tapmaq və müəyyənləşdirməklə, onları kəmiyyət və keyfiyyətcə səciyyələndirməklə və obyektləri şərti işarələrlə göstərməklə nəticələnir. Onun metodikası çöl və kameral işlərin birliyinə əlaqəsinə əsaslanır.

## Həmçinin bax
* Eroziya fazası
* Eol relyef
* Dərələrin təsnifatı

## İstinadlar
Şlak konusu

**Şlak konusu** (, ) — şlak və adətən bazalt və andezit-bazalt tərkibli vulkan materiallarından təşkil olunmuş və vulkanın bir dəfə püskürməsi nəticəsində əmələ gəlmiş konus formalı kiçik, sərbəst monogen vulkan. Konusun daxili hissəsində qırıntı materiallar adətən qırmızı kərpic rəngində və bir-birinə yapışaraq birləşmiş şəkildə olur.

## Həmçinin bax
* Konus
* Relyef
* Faydalı qazıntılar

## İstinadlar
Şott (termin)

**Şott** (, ) — ər. – şimal-qərbi Afrikada, Böyük Səhranın şimal-qərbində yumşaq duz qatı olan çökəklik. Şott gur yağışlar zamanı şor gölə çevrilir. Əlcəzairdə Melkir Şott dibi dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir.

## Həmçinin bax
* Duz
* Yağış
* Afrika

## İstinadlar
Ardenlər

**Ardenlər** ( - "sıx meşəlik") — sıx meşələrlə örtülmüş, böyük bir hissəsi Belçika, Lüksemburq və Fransa ərazisinə düşən dağ sisliləsi. Fransada "Champagne-Ardenne" bölgəsi adını bu dağ silsiləsindən almışdır.

## Relyefi
Ardenlərin maksimum hündürlüyü 650 m, orta hündürlüyü isə 350–500 m arasındadır. Regionun əsas xüsusiyyətlərindən biri də bulaqların yaratdığı kəskin yamaclı vadilərdir. Bunlardan ən böyüyü Meuse vadisidir. Bölgənin ən böyük şəhərləri Liege və Namur Meuse vadisində yerləşir. Ardenlər Almaniyada Ayfel dağına birləşir. Eifel və Arden ayrı ayrı iki silsilə kimi görünsədə eyni geoloji quruluşa malikdir.

## Tarixi
Bölgənin adı antik dövrlərdə "Arduenna Silva" adlanırdı. Bu geniş ərazini əhatə edən meşə Belçikadakı Sambre çayından Almaniyadakı Reyn çayına kimi uzanır. Hal-hazırda Ardenlərin sahəsi azalmışdır. Bu ərazinin vacib yer olması uzun illər ərzində avropalılar münaqişə zonasına çevirmişdir. XX əsrdə ərazinin təbii-coğrafi şəraitinin əlverişsizliyi irəli sürülərək burada hərbi sınaqlar ləğv edilmişdir. Ancaq I və II dünya müharibələri dövründə almanlar bu riskə gedərək Ardenləri keçərək Fransaya daxil olmuşlar. Bu dövrdə Ardenlər çox ekoloji zərər məruz qalmışdır.

## İqtisadiyyatı
Ərazinin meşə və yay otlaqları ilə örtülməsi burada heyvandarlığın inkişafına şərait yaratmışdır. Əsasən südlük istiqamətində heyvandarlıq inkişaf eləmişdir. Fauna və florası olduqca zəngindir. Həmçinin ərazinin çox gözəl mənzərəli olması turizmin müxtəlif sahələrinin inkişafına şərait yaratmışdır. Belçikanın ən mühüm turizm bölgəsidir.
Ağcaxərabə (Sərdrud)

**Ağcaxərabə** — İranın Həmədan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Rəzən bölgəsinin Sərdrud kəndistanında, Rəzən qəsəbəsindən 10 km şimalda, Rəzən-Həmədan avtomobil yolunun 4 kilometrliyində yerləşir.

## İstinadlar
Ayfel dağları

**Ayfel dağları** bəzən **Eyfel dağlarıda** deyilir. Dağ Almaniyanın qərbində, Şimali Reyn-Vestfala və şimal-qərbdən Reynland-Pfalça arasında yerləşir. Ümumi sahəsi 2004-cü ildə 110&nbsp;km² idi.

## Coğrafiyası
Ayfel dağı cənubdan Mozel çayı, şərqdən Reyn çayı ilə əhatələnir. Şimal sərhəddi Hones Vyana dağları ilə, qərbdən Belçika və Lüksemburqun Adrenası ilə sərhədlənir.
Ayfel dağı aşağıdakı hissələrə bölünür
* Şimal hissə
* Cənub hissə
* Qərb hissə
Ayfel dağının Bon şəhərindən keçən hissəsində Laax vulkanı yerləşir. 2007-ci ildə vulkan kraterindən kömür çıxarılır.

## Relyefi
Nyuburqinq bu dağda yerləşən ən məşhur dağ yoludur. Onun şimal hissəsi çətin və qorxulu döngələri ilə məşhurdur.

Akveduk Ayfel isə ən uzun roma su kəmərləri keçir ki, buda Kölndə su kəmərləri ilə birləşir
* Акведук Айфель — один из самых длинных римских акведуков, некогда снабжавший водой Кёльн.

## Ədəbiyyat
# **↑** Айфель // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 12.
# **↑** Эйфель, возвышенность // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.
# **↑** Название этой немецкой области, во французской транскрипции "Эйфе́ль", дало новое имя для семьи Гюстава Эйфеля, урождённого Боникхаузен (*Bönickhausen*); его предок, переселившийся во Францию, был отсюда родом.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Маар Айфель (англ.) на сайте Global Volcanism Program Смитсоновского института
* Сайт национального парка (нем.)
Eylin Uornos

**Eylin Karol Uornos** () — 1989–1990-cı illər aralığında Florida ştatında 7 nəfərin ölümündə günahlandırılan amerikalı seriyalı qatil. ABŞ-nin ən məşhur seriyalı qatillərindən olan bu homoseksual qadın 7 nəfəri öldürsə də, ikisinin cəsədi tapılmadığı üçün 5 nəfəri öldürməkdə mühakimə olunub. Uşaq vaxtı onun atası pedofillikdə günahlandırılaraq tutulub. Anası kiçik qızını babasına verərək qaçıb. 13 yaşında təcavüzə məruz qalan Uornos uşaq dünyaya gətirib. Babası onu evdən qovduqdan sonra həyatda qalmaq üçün fahişəlik edən Uornos köhnə bir avtomobil alıb. 20 yaşında olarkən 70 yaşlı kişi ilə evlənib və ərini döydüyü üçün boşanıb.

Məhkəmədə öldürdüyü adamların ona təcavüz etdiyini deyən Uornos edamdan əvvəl etiraf çıxışı belə olub: *"Qətlləri qəzəbimdən törətdim. Edam edilməliyəm, çünki həbsdən çıxsam yenə adam öldürəcəyəm"*.

## Həyatı
Eylin Uornos, Eylin Karol Pittmen doğum adı ilə 29 fevral, 1956-cı ildə Miçiqanda doğulub.

## Haqqında çəkilmiş filmlər
* Bədheybət (film, 2003)

## Həmçinin bax
* Lizzi Hollidey
* Velma Barfild
* Anna Mari Han
* Cudias Buenoano

## İstinadlar
Amel çayı

**Amel çayı** Belçikada yerləşir.
## Çay
Amel çayı Belçikanın şərq sərhəddində yerləşir. Çay Liege əyaləti ərazisindən keçir. Çay sahəsi 1077 kv.km-dir. Ümumi uzunluğu 93&nbsp;km. Çayın sağ qolu Urtdur. Maas - çay sistemidir.  
## İstinad
* Амблева // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Ekvatorial iqlim qurşağı

## Ekvatorial [[iqlim]] qurşağı
Ekvatorial iqlim qurşağı tam zolaq yaratmır. Ilboyu ekvatorial hava kütləsi
hakimdir. Günəş radiasiyasının miqdarı az dəyişdiyindən fəsillər bilinmir, daima
yaydır. Günəşin düşmə bucağı böyük, hava qalxan hərəkətlidir. Ilboyu temperatur
+26 — +28 °C-dir. Təzyiq alçaqdır. Hər gün hava buludlu və yağıntılı olur. Sıx çay şəbəkəsi mövcuddur. Yağıntıların çox olmasının əsas səbəbi bu zonada okeanların çox geniş sahə tutmasıdır.
Məlum olduğu kimi,atmosferin umumi hava dövrani bir çox səbəblərdən , xüsusi ilə suyun və qurunun qeyri-bərabər paylanması amilinin təsiri ilə pozulur. Nəticədə biz ideal , yəni həmin sahə üçün gözlənən dövrü görmuruk. Dövrun pozulması yer kürəsində radiasiya rejiminin üstünlük təşkil etməsi ilə əlaqədar olaraq yalnız müxtəlif sahələrdə və xüsusən merdional istiqamətdə baş verir. O na görə də yer kürəsində atmosferin ümumi dövrü nə qədər pozulsada , yenə yer kürəsində iqlim zonallığı müşahidə edilir. Ekvatorial iqllim tipinin ən başlıca xassəsi passatlar vasitəsilə buraya gələn tropik havanın rütubətlənməsidir. Ekvatorial zonada həm daniz, həm də quru üzərində tropik havanın rütubətlənməsi eyni dərəcədə gedir. Çünki quru üzərində yayılan sıx tropik meşələr heç də okean səthindən az su buxarlandırmır. Həmin səbəbə görə də istər okean istərsə də quru üzərində bu zonadakı havanın fiziki xassəsi bir birininin, demək olar ki, tamami ilə eynidir. Ona görə də ekvatorial zonada kontinental və dəniz iqlimi ayrılmır. Ekvatorial iqlim tipi ekvatorial sakitlik zonasında bütun il boyu qüvvətli radiyasiya və temperatur ilə əlaqədar əmələ gəlmişdir. Bu zonada temperaturun illik dəyişməsi hiss olunmayacaq dərəcədə zəifdir və illik temperatur amplitudu sutkalık temperatur amplitudasından kiçikdir. Burada temperaturun çox hissəsi buxarlanmaya sərf olunur və gizli hala keçir. Ekvatorial zonada temperatur təsadüfi hallarda 350 –dən çox olur. Aylıq orta temperaturları 24–280 ola bilir. Hətta ayaz gecələrdə belə havanın temperaturu orta hesabla 160-dən aşağı düşmür. Çoxtəsadüf hallarda sutkalıq amplitud 100-ə çata bilir. Bu zona üçun konvektiv yağıntı səciyyəlidir.

## Ekvatorial iqlim qurşağının tipləri
Əsas ekvatorial zonanın yağıntıları termik konveksiyadan əmələ gələrək leysan səciyyısi daşıyır. Yağıntılar həmişə günün ikinci yarısında baş verir və çox şiddətli ildırım çaxması baş verir. Yağıntının orta illik miqdarı 1500–2500 mm-dir. Lakin ayrı-ayrı yerlərdə (kamerun dağı ətəklərində və s) 10000 mm yağıntı düşə bilir. Çünki yağıntıları kütlənin dinamik qalxması deyil sürtunən səthinin qalxması əmələ gətirir Ekvatorial zonanın şəraiti 2 tip hava əmələ gətirir
# Az miqdarda topa buludlar əmələ gətirən konveksiya;
# Yerli xarakterli ildırım ,tufan və leysan yağışı əmələ gətirən nəmli adiobatik konveksiya.
Birinci tip minumum yağıntılar dövründə müşahidə olunur. Bəzən buraya müddətdə dəniz qütüb hava kutləsi daxil ola bilir. Yüksəkliyə görə təkcə temprayur təkcə hər 100 metrdə 0,50 azalır. Qlan metroloji ünsürlər isə demək olar ki, dəyişməz qalır.

## Həmçinin bax
İqlim, İqlim tipləri

## Xarici keçidlər
Yerin iqlim qurşaqları

## İstinadlar
Ömrüm-günüm (albom)

**Ömrüm-günüm** – Azərbaycan müğənnisi Aygün Kazımovanın albomudur.

## Hazırlanması
Kompakt-disk Türkiyədə istehsal olunub və Baki - Raks şirkəti tərəfindən satışa buraxılıb. Albomdakı mahnıların çoxu Cavanşir Quliyevə aiddir.

## Mahnıların siyahısı

## İstinadlar

## Mənbə
*Rəsmi YouTube Kanalı
*Rəsmi Facebook Səhifəsi
*Rəsmi İnstagram Səhifəsi
Prosion

**Alpha Canis Minoris** (qısaldılmış Alpha CMi, α CMi) adlı Canson Kiçik Köpək bürcünün ən parlaq ulduzudur. Procyon (Bré /proʊsi.ɒn/; PRO-see-on). Çılpaq gözlə, 0.34-lik görünən böyüklük gecə səmada səkkizinci parlaq tək ulduz kimi görünür. Spektral tipli F5 IV-V-nin ağ əsas ardıcıllığı ulduzundan və DQZ, Procyon B spektral tipli ağ cırtdan yoldaşı olan Procyona adlı ikili ulduz sistemidir.

Avropa Kosmik Agentliyinin Hipparcos astrometriya peykləri tərəfindən müəyyən edildiyi kimi, yalnız 11.46 işıq ili (3.51 parsec) tapılar və bu səbəbdən dünyanın ən yaxın ulduzundan biridir. Ən yaxın qonşu, ulduz Luytenin Star, təxminən 1,12 lir (0,34 ədəd), ikincisi, Procyon ətrafını əhatə edən hipotetik bir planet, gecə səmada 2.7 ulduzun vizual ölçüsü olaraq görünür.

Procyon gecə səmada səkkizinci parlaq ulduzdur və 14 yanvar gecə nəticələr verir. Sirius və Bətəlqeyzə ilə yanaşı, Qış Üçbucağı asterisiyanın üç hissəsindən birini təşkil edir. Axşam saatlarında Procyonu izləmək üçün başlama saatı qışda gecikir.

Rəng indeksləri 0.42-dir və tonun solğun sarı görünüşü vardır.

0.34 uzunluğunda parlaq bir əsas komponent olan Procyon A ilə ikili bir ulduz sistemidir və Procion B ölçüsündə 10.7 kiçik bir bürüm var. Bu cüt, elliptik orbitalda 40.82 il müddətində 0.407 eksantrikliyi ilə əvəzlənir. İki komponentin ortalama ayrılması UO və Günəş arasında olan məsafədən bir qədər azdır, lakin eksantrik traektoriyalar 8,9 AU və 21,0 AU-a çatdırılacaq.

A star, F5IV-V-nin ulduz təsnifatına və son mərhələdə F tipli əsas ardıcıllıq ulduzuna işarə edir. Procyona spektral sinif üçün parlaqdır; nüvəli hidrogenin helyuma çevriləcəyi bir alt məhsuldur və sonra "yanma" nüvəndən genişlənəcəyini düşünlür Genişlənməyə davam edərkən, ulduz, mövcud diametrinin təxminən 80 ilə 150 dəfə şişiriləcək və qırmızı və ya narıncı dönəcəkdir. Bu ehtimal 10 ilə 100 milyon il arasında olacaq.

Star atmosferinin effektiv temperaturu təxminən 6.530 K, Procyon A ağ rəng verir. Günəş kütləsinin 1,5 dəfə, Günəşin iki dəfə radiusunu və 7 dəfə günəş parlaqlığını (L.) təşkil edir.

## İstinadlar
Ağcakəhəl (Marağa)

**Ağcakəhəl** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.. 
## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Səracu kəndistanında, Marağa şəhərindən 25,5&nbsp;km cənub-şərqdədir.
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 608 nəfər yaşayır (107 ailə).
## İstinadlar
Maas

**Maas** - Niderland və Belçika ölkələri ərazisində yerləşir. Çay Belçika, Fransa və Niderlandın ərazisindən keçir. Uzunluğu 925&nbsp;km, hövzənin sahəsi isə 36 min.kv.km-dir. 
## Maas çayı
Çay öz başlanğıcını Fransanın Lanqr platosundan götürür. Sedan və Şarlevil-Mezeraya istiqamətində şimala axır və sonda Belçikaya daxil olur. Namurda şimal-şərq istiqamətində qərbdə doğru Ardenlər və sonra Liega şimala doğru axır. Niderlandın ərazisində şimala Venloya qədər axır və sonra qərbə istiqamətlənir. Reyn çayının sağ qoludur. Çay delta yaradaraq Şimal dənizinə tökülür. 

## Qidalanması
Çay yağış və qar suları ilə qidalanır. Axımı 300-400 kub.m\san-dir.
Çay Sena, Reyn, Şelda çayları ilə birləşir.
## Şəhərlər
Maas Berden, Sedan, Namur, Lyej, Maastrixt, Rotterdamdan keçir.

## Ədəbiyyat
# Маас // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 209.
# **↑** Инструкция по передаче на картах географических названий Нидерландов. — М.: РИО ВТС, 1956. — С. 13.
# **↑** Маас // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 224.
## İstinad
* На Викискладе есть медиафайлы по теме **Маас**
* Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* *Маас* — статья из Большой советской энциклопедии.
Dübrar dağı

**Dübrar dağı** — Azərbaycan Respublikası Xızı rayonu ərazisində yerləşən dağ. Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub — şərq hissəsindən keçən Dübrar dağ silsiləsinin baş zirvəsi, Dübrar dağ (Kolanı) hündürlüyü 2205 metrdir.

## Həmçinin bax
* Babadağ
* Beşbarmaq dağı
* Murovdağ

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aygün (albom)

**Aygün** – Azərbaycan müğənnisi Aygün Kazımovanın albomudur.

## Hazırlanması
Alboma Azərbaycan bəstəkarları Eldar Mansurov, Cavanşir Quliyev, Vaqif Gərayzadənin əsərləri daxildir. Albomdakı "Bir payız gecəsi" mahnısını erməni müğənni Hayko (Spitakci) Ghevondyan ifa etmiş və öz albomuna daxil etmişdir. Əsərin müəllifi Eldar Mansurovdur.

## Mahnıların Siyahısı

## Albomdakı video kliplər
"Я и ты" — 2000-ci ildə yayımlanan bu video klip dövrünün ən möhtəşəm klipi hesab olunur. 2012-ci ilə qədər YouTube video saytında Azərbaycan klipləri arasında ən çox izlənən video adlı liderliyini qoruyub saxlamışdır.

"Matros" — 2000-ci ildə yayımlanan növbəti klipdir. Klipdəki aşiqin bütün məşuqələrənin rollarını Aygün Kazımova özü ifa etmişdir.

"Məhəbbət üçbucağı" — 2000-ci ildə çəkilən və albomdan yayımlanan son video klipdir. Bir ulduzun həyatından və ona olan fenomen tələbatdan bəhs edən bu klipdə Aygün Kazımovanın günlük yaşantısından çoxlu görüntülər istifadə olunmuşdur. Klipdə Aygün Kazımovanın dostlarına və sənət yoldaşlarına da rast gəlmək mümkündür.

## Video Klip
* ''Я и ты ''
* ''Məhəbbət üçbucağı ''

## İstinadlar

## Mənbə
* Rəsmi YouTube Kanalı
* Rəsmi Facebook Səhifəsi
* Rəsmi İnstagram Səhifəsi

## Həmçinin bax
Geotermik pillə

**Geotermik pillə**- () Temperaturun 1 dərəcə artması üçün yer qabığı dərinliyinə şaquli xətt üzrə nə qədər enmək lazım olduğunu göstərən metr miqdarıdır.Geotermik pillənin orta kəmiyyəti 33 metrdir.Lakin süxurların istilik keçirməsindən,onların yatımının xarakterindən,relyefdən və s.səbəblərdən asılı olaraq geotermik pillə 27.7 metrlə (Hollandiya) 45.8 metr arasında (ABŞ) dəyişir.

## Həmçinin bax
* Temperatur
* Temperatur şkalası
* Temperaturun şaquli dəyişməsi

## Xarici keçidlər
* Yerin təbəqələri

## İstinadlar
Qorki (Belarus)

**Qorki** () — Belarusda şəhər. Mogilyov vilayətinə daxil olan Qorki rayonunun inzibati mərkəzi.

1 yanvar 2016-cı il tarixinə olan hesablamalara əsasən, şəhər əhalisinin sayı 33,830 nəfər hesablanmışdır.

## Həmçinin bax
* Belarus şəhərləri
* Mogilyov vilayəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qorki şəhərindən gündəlik xəbərlər
* Qorki şəhəri haqqında ətraflı məlumat
Hostel

**Hostel** () — qonaqlara qısa və ya uzun müddətli yaşayış təklif edən, bir qayda olaraq otaqda əlavə xidmətlər olmayan yataqxana tipli yaşayış sistemi. Ümumi yerləşməyə malik şəhər yataqxanaları bura aid edilir. 

## İstinadlar
Viza

**Viza** () — Bir xarici ölkəyə daxil olmaq, orada yaşamaq, yaxud oradan getmək üçün xarici pasportda edilən xüsusi qeyd və ya rəsmi icazə.

## Viza növləri
Alınma məqsədinə görə viza növləri aşağıda verilmişdir.

Tranzit vizalar Qısa müddətli viza Uzun müddətli viza İmmiqrasiya vizası
Rəsmi viza

**Transit viza**

Tranzit vizası, bir ölkədən digərinə getmək üçün üçüncü ölkənin ərazisindən keçmək lazım gəldiyi hallarda alınan viza növüdür. Tranzit vizası viza sahibinə bu ölkənin ərazisindən keçməyə imkan verir. Tranzit vizası qısamüddətli vizadır.

**Qısamüddətli viza**

Qısamüddətli viza, viza müraciətinin edildiyi ölkəyə qısa müddətə səyahət etməyə imkan verən bir viza növüdür. Turist vizası, tibbi viza, ziyarət vizası, atletik və ya sənət vizası, qaçqın vizası, rəqəmsal köçəri vizası, xüsusi viza kimi vizalar qısamüddətli viza növünə daxildir. Qısamüddətli viza sahibləri səyahət etdikləri ölkədə maksimum 90 gün qala bilərlər.

**Uzunmüddətli viza**

Uzunmüddətli viza bir ölkədə 90 gündən çox qalmağa imkan verən viza növüdür. Tələbə vizası, müvəqqəti işçi vizası, sığınacaq vizası, yaşayış vizası, asılı viza kimi viza növləri uzunmüddətli viza növünə daxildir.

**İmmiqrasiya vizası**

İmmiqrant vizası, viza müraciətinin edildiyi ölkədə daimi yaşamaq istəyən şəxslərə verilən viza növüdür. İmmiqrasiya vizası almış şəxslər müraciət etdikləri ölkəyə köçmək və orada yaşamaq niyyətindədirlər. Evlilik vizası, ailə birləşməsi vizası, ailə üzvü vizası, pensiya vizası kimi vizalar immiqrant vizasına daxil edilən viza növləridir.

**Rəsmi viza**

Rəsmi viza dövlətə xidmət edən və dövləti təmsil edən şəxslərə verilən viza növüdür. Rəsmi vizalar diplomatlar, konsullar kimi dövləti təmsil edən və dövlət adından bir ölkəyə səfər edən şəxslərə verilir.

## İstinadlar
Gidəyli

**Gidəyli** — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Toponimikası
Gidəyli- İsmayıllı rayonunun Hacıhətəmli i.ə.v.-də kənd.
Kəndin adı XIX əsrdə Haputlu Gidəyli kimi qeydə alınmışdır. Haputlu adlı
kəndlərin əhalisi Quba qəzasından gəlmələrdir. Sonralar oykonimin birinci
komponenti ixtisara uğramışdır. Gidəyli komponenti isə etnotoponimdir.
Tədqiqatçılar göstərirlər ki, Orta Asiyanın şərqində qırğız buqu qəbiləsində,
həmçinin Altayda xemçik tuva tayfası tərkibində gedey tayfa adına rast gəlinir.
## Həmçinin bax
* Ağbulaq (İsmayıllı)
* İvanovka (İsmayıllı)
## Xarici keçid
*  http://ismayilli.
## İstinadlar
Dörd müqəddəs şəhər

**Dörd müqəddəs şəhər** - Yəhudi mədəniyyətində Qüds, Hebron, Tiberiya və Safed şəhərlərinə verilən ümumi ad.

Yerusəlimin yəhudilər üçün əhəmiyyəti, Davudun eramızdan əvvəl 12-ci əsrdə İsrail Krallığının paytaxtı elan etməsindən və yəhudi xalqının sürgündə olduğu 70 illik fasilə ilə 950 il davam edən, oğlu Süleyman tərəfindən orada İsrail Allahı üçün məbədin tikilməsi ilə əlaqədardır.

Hebronun yəhudilər üçün əhəmiyyəti yəhudi patriarxları İbrahim, İshaq və Yaqubun və onların üç arvadı Sara, Rebekka və Leanın ənənəvi dəfn yeri olan Patriarxlar mağarasından gəlir.

Yəhudilər üçün Tiberiya və Safedin əhəmiyyəti əsasən ilk əsrlərdə Yəhuda Krallığının məhv edilməsinə qədər başlayır. Səfed və Tiberiya krallığın dağılmasından sonra yəhudilərin yaşadığı əsas şəhərlər idi. Bunlar Yerusəlim Talmudunun yazıldığı şəhərlər idi.

## İstinadlar
Sevdim (albom)

**Sevdim** – Azərbaycan müğənnisi Aygün Kazımovanın albomudur.

## Hazırlanması
Alboma Azərbaycan bəstəkarları Eldar Mansurov, Vaqif Gərayzadənin əsərləri daxildir. Aygün Kazımova albomdakı "Sevdim", "Qəlbimin şəklini çək", "Tez gəl", "Uyma" mahnılarına klip çəkmişdir.

## Mahnıların Siyahısı

## Albomdakı video kliplər
"Sevdim" — albomdan yayımlanan ilk sinqldır. Klip çox böyük marağa səbəb olmuşdur. Azneft dairəsində aparılan çəkilişlər zamanı 10 dəqiqə ərzində yüzlərlə insan kadr arxasına toplanması ilə proses sürətləndirilmişdir.

"Şəklimi çək" — adı çəkilən sinqlı ilk dəfə "Sevdim" klipinin təqdimat gecəsində Aygün Kazımova ifa etmişdir. Klip bir şantajçı qadın və sevgilisinin həyatından bəhs edir. Klipin rejissoru Ülviyyə Könüldür. Klip Azərbaycan tarixinin ən möhtəşəm kliplərindən biri hesab olunur.

"Tez gəl" — Aygün Kazımovanın ən həyəcanlı çəkilişə sahib klipidir. Çünki bu klip Aygün Kazımovanın Sankt-Peterburq şəhərində keçirtdiyi plastik əməliyyat zamanı lentə alınmışdır.

"Mən aydan gəlmişəm" — mahnı 2001-ci ildə yayımlansa da, Aygün Kazımova Lider televiziyasındakı çıxışını 2016-cı ildə rəsmi klip kimi qeydə aldı.

"Uyma" — alboma bonus sinql kimi daxil olan bu mahnı Azərbaycanda ilk bəstələnən R&B/Pop mahnısıdır. Klipdə cəsarətli obrazlarla qarşımıza çıxan Aygün Kazımova bu dövrdə Pepsi şirkəti ilə müqavilə da imzalamışdır və reklam üzü olmuşdur.

## Video Klip
''Sevdim'' 
çək ''

## İstinadlar

## Mənbə
* Rəsmi YouTube Kanalı
* Rəsmi Facebook Səhifəsi
* Rəsmi İnstagram Səhifəsi

## Həmçinin bax
Maqnitorezistivlik

**Maqnitorezistivlik** materialların xarici maqnit sahəsinin təsiri altında sistemin müqavimətinin dəyişməsi xassəsidir. Böyük maqnitorezistivlik effektinin kəşfi bərk maqnit çeviricilərinin inkişafına gətirib çıxardı. Bu çeviricilər tətbiqetmələrdə işlədilən çox baha naqilli çeviriciləri əvəz etdi.

Bütün keçiricilər adi maqnitorezistivlik kimi qəbul edilən zəif maqnitorezistivlik xassəsi göstərir. Bu xassə çeviricilərdə istifadə etmək üçün çox zəif hesab olunur. Çox maqnit materiallar isə anizotropik maqnitorezistivlik kimi tanınan nisbətən böyük maqnitorezistivlik xassəsi göstərir. Adi maqnitorezistivlikdən fərqli olaraq bu xassədən çevirici texnologiyasında istifadə etmək mümkündür. Elmdə olan son yeniliklər tədqiqatçılara nanostrukturlu çoxlaylı qurğuların hazırlanmasına imkan verdi. Bu qurğularda rast gəlinən effektlər nəhəng maqnitorezistivlik və tunel maqnitorezistivliyi adlanır. Bu texnologiyaların üçündən də hal-hazırda istifadə olunur.

## İstinadlar
Bəyimdağ

**Bəyimdağ**-   Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonu ərazisində, Zarat kəndindən cənub qərbdə dağ. Dağın hündürlüyü 936 metrdir.

## Toponimikası
Bəyim (Xeyran Nisə bəyim) - Səfəvi dövlətinin siyasi həyatında mühüm rol oynamış, Səfəvi hökmdarı Məhəmməd Xudabəndənin arvadı,  I şah Abbasın anası olmuşdur. Mənbələrdə Məd-i Ülya kimi adı çəkilən bu qadın 1578/79-cu illərdə Şirvana hücum etmiş Krım xanının vəliəhdi Adil Gireyə (Gəray) və Osmanlı qoşunlarına qarşı vuruşan Səfəvi ordusuna bilavasitə rəhbərlik etmiş və Səfəvilər bu döyüşdə qələbə çalmışdı. Bu hadisədən sonra şirvanda bir çox yer adları və dağ komponentləri bu qadının adı ilə bağlanmışdır. Memorial toponim sayılır.
 
## Həmçinin bax
Dəvəçi rayonu
## Xarici keçid
http://kayzen.az
## İstinadlar
Kürtport

**Kürtport**- Azərbaycan Respublikası Goranboy rayonu ərazisində dağ.

## Toponimikası
Murovdağ silsiləsinin şimal yamacındadır. Dağın Hündürlüyü 2190 m. Oronim türk dillərində, o cümlədən Azərbaycan dilinin dialektlərində "qar, qar yığını" mənalarında işlənən kürt və pərt/port (parıldayan, işıldayan) sözlərindən düzəlib, "qarı parıldayan dağ" mənasındadır.

## Həmçinin bax
* Goranboy rayonu
* Qaratikanlı (dağ)

## İstinadlar

## Xarici keçid
* http://goranboy-ih.
1-ci Türkmən (Baymak)

**1-ci Türkmən** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Mukas kənd şurasının tərkibindədir.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Baymak): 39 km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 28 km.

## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана 
* Историческая справка по указанному населенному пункту на сайте Историко-краеведческого портала Ургаза.ру
Butik

**Butik** () — şık geyim, zərgərlik və ya digər adətən lüks əşyaları satan kiçik mağaza.

## İstinadlar
Turist tələsi

[thumb|[Monqolustanda yolüstü turist tələsi]]

**Turist tələsi** () — Bir çox turisti cəlb edən və mal və xidmətlərin normaldan daha bahalı olan bir yer.

## İstinadlar
Seks-şop

**Seks şop** (), bəzən **erotik şop** () kimi qeyd olunur — pornoqrafiya, prezervativ və digər cinsi və ya erotik əyləncəyə aid məhsulları satan mağaza. İlk seks şop 1962-ci ildə Almaniyanın Flensburq şəhərində açılmışdır.

## Tarixi
### Çin
2013-cü ildə Pekində 2000-dən çox seks şop fəaliyyət göstərirdi. Məhsulların əksəri Çində istehsal olunub.

### Yaponiya

Yaponiyada seks şoplar hentay jurnallar, seks videolar və DVD-lər satılır.

## İstinadlar
Ağcakəhəl-Dərvişlər (Təbriz)

**Ağcakəhəl-Dərvişlər** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Səriskənd bölgəsinin Səriskənd kəndistanında, Səriskənd qəsəbəsindən 18 km şimaldadır.

## İstinadlar
Bulon meşəsi

**Bulon meşəsi** () — Parisin qərbində 845 hektarlıq sahəni əhatə edir. XIY əsrdə burada Notr-Dam-de-Bulon-sür-Mer kilsəsi tikilmişdir. Bulon meşəsinin adı bu kilsənin adından götürülüb.

## Tarixi
Azəbaycanlı kinosevərlərə yaxşı tanış olan və hədsiz sevdikləri, maraqla dəfələrlə tamaşa etdikləri məşhur Aleksandr Dümanın (ata) əsəri əsasında ekranlaşdırılmış fransız filmi "Üç muşketyor" un qəhrəmanlarının qılınc oynatdıqları Bulon meşəsi Parisin qərbində 845 hektarlıq sahəni əhatə edir.Meşədə  cır meyvə ağacları və süni kiçik göllər var. Əvvəl bura palıd ağaclarından ibarət böyük meşəlik olmuşdur. XIY əsrdə burada Notr-Dam-de-Bulon-sür-Mer kilsəsi tikilmişdir. Bulon meşəsinin adı bu kilsənin adında götürülüb.Qədim dövrlərdə meşəyə sığınmış quldur və soyğunçular əhalini daima qorxu altında saxlamışlar. Bu vəziyyətdən xilas olmaq üçün 1556-cı ildə kral II Hnerinin göstərişi əsasında meşə hasara alınmış və içəri daxil olmaq üçün səkkiz qapı qoyulmuşdur. XIV Lüdovikin dövründə meşə yenidən qurulmuşdur. 1815-ci ildə meşədə düşərgə salmış  ingilis və rus əskərlərinin səhlənkarlığı ucbatından ona ciddi zərər dəymişdir. 1852-ci ildə III Napoleonun göstərişi ilə meşə yenidən əvvəlki görünüşünü almışdır. İngiltərədəki Hayd Parka heyran olmuş III Napaleon həmin dövrdə Parisin meri olmuş baron Osmana meşənin yenidən qurulması barədə əmr vermişdir.Hazırda 150 mindən çox ağacı olan meşədə süni göllər, şəlalələr yaradılmışdır.Meşədəki Baqatel parkını cənnətin bir güşəsi hesab etmək olar. Müxtəlif güllər, bəzək kolları və tobuz quşları parka xüsusi yaraşıq verir.

## Bulon meşəsinin yolları

* 14 kmlik yürüş yolları.
* 14&nbsp;km velosiped yolları.
* qaçış yolları üçün 2,5&nbsp;km.
* 10 restoran, 8 büfet.
* Bütün ağacların 56% palıd, 11% akasiya, 10% isə şam.

## Qalereya

Şəkil:Paris Bagatelle 03.jpg|
Şəkil:Paris Bagatelle Roseraie.jpg|
Şəkil:Paris Bois Boulogne Serres Auteuil.jpg|
Şəkil:Lac du bois de Boulogne.JPG|Göldə qayıqlar
Şəkil:Grande cascade bois de Boulogne.JPG|Şəlalə


## Xarici keçidlər
* Bois de Boulogne 
* Michael Oborne, "History of the Château de la Muette"
Ağcakəhəl-Zamani (Bostanabad)

**Ağcaköhül-Zamani** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 119 nəfər yaşayır (22 ailə).

## İstinadlar
Ağcakənd (Qəzvin)

**Ağcakənd** — İranın Qəzvin ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Ziyaabad bölgəsinin Qaqazan kəndistanında, Ziyaabad qəsəbəsindən 14 km şimalda, dağ ətəyindədir.

## İstinadlar
Ağcakənd (Əbhər)

**Ağcakənd** () — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Əbhər şəhristanının Əbhərrud qəsəbəsindən 20&nbsp;km cənubdadır.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 145 nəfər yaşayır (43 ailə).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağcakəndi (Həştrud)

**Ağcakəndi** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 267 nəfər yaşayır (61 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Səriskənd bölgəsinin Atəşbəy kəndistanında, Səriskənd qəsəbəsindən 18 km qərbdədir.
## İstinadlar
Ağcaqala (Zəncan)

**Ağcaqala** () — İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 315 nəfər yaşayır (82 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Zəncan şəhristanının Qarapəşlu kəndistanında, Zəncan şəhərindən 72&nbsp;km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Ağcaqaya (Kürdüstan)

**Ağcaqaya** — İranın Kürdüstan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Sənəndəc şəhristanının Qorvə bölgəsinin Xudabəndəli kəndistanında, Gültəpə qəsəbəsindən 20 km cənub-şərqdədir.

## İstinadlar
Ağcaqaya (Xudabəndə)

**Ağcaqaya** () - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,469 nəfər yaşayır (312 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Xudabəndə şəhristanı Xudabəndalu kəndistanında, Qiydar qəsəbəsindən 36&nbsp;km şərqdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Ağcaqışlağı (Meşkinşəhr)

**Ağcaqışlağı** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Şərqi Meşkin kəndistanında, Meşkinşəhr şəhərindən 30 km şimal-şərqdə, Meşkinşəhr-Ərdəbil avtomobil yolunun 3 kilometrliyindədir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 70 nəfər yaşayır (14 ailə).

## İstinadlar