Azad Abışev

**Abışov Azad Ziyad oğlu** () — Azərbaycan əsilli Rusiya kimyaçısı, Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, professor.

## Həyatı
Abışev Azad Ziyad oğlu 1935-ci il mayın 15-də Azərbaycan Respublikasının Puşkin (indiki Biləsuvar) rayonunun Qriboyedovka qəsəbəsində anadan olub.

Atası — Ziyad Musa-Rza oğlu (1910—1981-ci illər) və anası Qəmər Heydər qızı (1914—2003-cü illər) əslən İran sərhədi ilə yaxın olan Qara-Kazımlı dağ rayonundandırlar. 1937—1939 illərdə bu rayonun sakinləri Orta Asiyaya deportasiya olunmuş, atası və anası isə  Qriboedovka rus kəndinə köçmüşlər.

## Təhsili
1946—1956 illərdə Puşkin rayonun Nizami adına orta məktəbində oxumuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun əczaçılıq fakultəsinə qəbul olmuş və oranı fərqlənmə ilə bitirmişdir.

1963-cü ildə Leninqrad şəhərində SSRİ EA-nın V.L. Komarov adına  Botanika İnstitutu bitkilərin kimyası laboratoriyasının aspiranturaya qəbul olunmuşdur. Eyni zamanda 1963—1965-cü  illərdə A.A. Jdanov adına  Leninqrad Dövlət Universitenin kimya fakultəsində oxumuşdur. 
1967 -ci ildə A.Z. Abışev LDU-nın kimya fakültəsinin elmi şurasında elmi dərəcə almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir, 1978-ci və 1984 -cü illərdə  bioorqanik kimya, təbii və fizioloji aktiv maddələrin kimyası və orqanik kimya (zərif üzvi sintez) ixtisasları üzrə kimya elmləri doktoru elmi dərəcə almaq üçün disertasiya müdafiə etmişdir.

1979-cu ildə  ona baş elmi işçi, 1991 -ci ildə isə professor adı verilmişdir.

1992-ci ildə о Avropa  Kimyaterapeya  Cəmiyyatinin üzvü, 1994 -cü ildə isə Nyu-York Elmlər Akademiyasının bitki dərmanların kimyası və texnologiyası və qeterodövrlü birləşmələrin biokimyası sahəsində  həqiqi üzvü seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Azad  Abışovun elmi-tədqiqat işi yeni ürək – damar, immunmodulyatorların və virus əleyhinə təsir göstərən dərman preparatlarının yaradılmasına yönəlmişdir. Ilk dəfə olaraq onun tərəfindən sintetik antigenlər sahəsində (immunomodulyatorların və onların konyuqə olunmuş (birləşmiş) antigenlərinin) və kalsium ionlarının antoqonistlərinin Rusiyada və xaricdə patentləşdirilmiş elmi istiqaməti işlənib hazırlanmışdır.

Təbii heterotsiklik birləşmələrin və onların sintetik analoqlarının A. Z. Abışovun rəhbərliyi altında aparılan kimyəvi və farmakoloji tədqiqatları prosesində ilk dəfə olaraq yeni nəsil  kalsium ionlarının antoqonistlərinin xassələrinə malik olan və nəinki ürək əzələlərində və damar əzələlərində olan L-tipli potensial asılı kalsium kanallarının keçiriciliyinə, həm də mərkəzi sinir sistemi və qanqliyalarda geniş yayılmış N və T tipli kalsium kanallarının keçiriciliyinə  fəal təsir edən birləşmələr (obtusifol, dekursinol, diumankal və ya onların analoqu) aşkar edilmişdir.

A.  Abışovun elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri onun çoxsaylı elmi işlərində işıqlandırılmışdır. O, 260-dan çox elmi məqalələrin və tezislərinin, o cümlədən tələbələrinin iştirakı ilə yazılmış 7 monoqrafiyanın, SSRİ-nın 17 müəllif şəhadətnaməsinin, 10 Rusiya patentinin, 3 İtaliya patentinin müəllifidir.

A. Z. Abışovun elmi-pedaqoji işləri tələbələrə dərs keçirilməsi formalarının və üsullarının və tibb ali məktəblərində  bioüzvi kimyanın öyrədilməsi üsullarının təkmilləşdirilməsinə istiqamətlənmişdir.  1987-2000-ci illlər dövrü ərzində o İ. İ. Meçnikov adına Sankt-Peterburq Dövlət Tibb Akademiyasının bioüzvü kimya kursu ilə birlikdə biokimya fakültəsinin professoru vəzifəsini tutmuşdur. Onun tərəfindən bioloji fəal heterotsiklik birləşmələr üzrə xüsusi mühazirələr hazırlanmış və bunları o uzun illər rus və ingilis dilində tələbələrə, aspirantlara və ordinatorlara oxumuşdur.

Mühazirələrin əsas məzmunu "Антагонисты кальция" (Баку, изд-во "АМУ", 2002) adlı tədris-metodiki vəsaitni  tibb və əczaçılıq ali məktəblərin tələbələri və  müəllimləri üçün ümumiləşdirmişdir.

## Ailə həyatı
Azad Abışev həyat yoldaşı Sevda ı Abışeva ilə üc uşaq böyütmüşlər. Oğlu Rəşad Abışev (1978-ci il) — RTEA-nın Eksperimental Tibb İnstitutun kardiologiya üzrə aspirantıdır, qızı Sevinc Abışeva (1980-cı il) — həkim-fizioterapeft, kiçik qızı  Sevil isə (1986-ci il)  — İ.İ.Meçnikov adına Sankt-Peterburq Dövlət Tibb Akademiyasının tibbi-profilaktika fakultəsinin tələbəsidir.

## Mükafatları
*  "Sovet xalqının 1941—1945 illərdə Böyük Vətən müharibəsində qələbəsinin  əlli illiyi" medalı (1995-ci il) .
*  "Sankt-Peterburqun 300 illiyi  medalı (2003-cü il)
*  RMHIF-nın "Rusiya həmkarlar ittifaqlarının 100 illiyi" medalı (2005-ci il)

Rusiya Federasiyası Prezidentin  fərmanı ilə A.Z. Abışeva " Rusiya Federasiyasının  əməkdar elm xadimi" fəxri adi verilmişdir (2007-ci il)

## Əsas işləri
# Абышев А.З. Диуманкал высокоэффективный антагонист ионов кальция для лечения ишемической болезни сердца. СПб.: Barcodes Prodaction Ltd, 1997.
# Абышев А.З., Семенов Е.В., Мельников К.Н. и др. Анкардин (диуманкал) — антагонист ионов кальция нового поколения. СПб.: Правда, 2002.
# Абышев А.З., Агаев Э.М., Семенов Е.В. Антогонисты ионов кальция нового поколения. Баку: АМУ, 2003.
# Абышев А.З., Агаев Э.М., Керимов Ю.Б. Химия и фармакология природных кумаринов. Баку: Caspian Supplies, 2003.
# Abyshev A.Z., Agayev E.M., Abdulla-zade A.A. et al. The development of new cardiovascular, immunomodulating and antiviral drugs. Baku: Uni-print, 2004.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Газета Вышка № 4 (19648) от 02 февраля 2007 года.
* Сын – Абышев Рашад Азадович – биография на сайте ЛЕНмедцентра