open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atıcı (film, 2007)

**Atıcı** () — Stiven Hanterin yazdığı "Snayper" romanı əsasında rejissor Antuan Fukuanın 2007-ci ildə çəkmiş olduğu Amerika filmidir.

## Süjet xətti
Filmin baş qəhrəmanı Bob Li Sueqqer dəniz qoşunlarının giziridir. Dünyada uzaq məsafədən istənilən hədəfi vura bilən yeganə snayperdir. Baş qəhrəman münzəvi həyat tərzi sürərək hər kəsdən uzaqda dağlardakı evində gizlənir. Bobbi heç ağlına gətirə bilməzdi ki, prezidentə hazırlanan sui-qəsddə onun adı hallanacaq. Deməli Bobun həyatını təhlükə altına atmaq və onu hökumətə təslim etmək istəyənlər varmış. Onun qarşısında bir tapşırıq var, qısa zamanda əsl qatili ifşa etmək.

## Rollarda
* Mark Uolberq — *[[:en:Bob Lee Swagger|Bob Li Sueqqer]]*
* Maykl Penya— *Nikolas (Nik) Memfis*
* Denni Qlover— *polkovnik Ayzek Conson*
* Keyt Mara— *Sara Fenn*
* Elias Koteas— *Cek Peyn*
* Rade Şerbedciya— *Maykl Sandor / Mixaylo Şerbak*
* Ned Bitti— *senator Çarlz F. Miçam*
* Rona Mitra— *Aludres Qalindo*
* Conatan Lloyd Uoker— *Brent Dobbler*
* Luis Ferreyra — *Hovard Parnell*
* Teyt Donovan— *Rass Törner*
* Levon Helm— *mister Reyt*
* Maykl Dopud— *muzdlu əsgərlərin komandiri*
* Zak Santyaqo — *agent*
* Brayan Markinson — *ABŞ-nin baş prokuroru Rassert*
* Maykl St. Con Smit — *[[FTB]] direktoru Brandt*
* Din Makkenzi — *arxiyepiskop Desmond Mutumbo*
* Tom Batler — *[[ABŞ prezidenti]]*

## Musiqi
Filmin musiqisini Mark Mançina bəstələmişdir. Filmin saundtreki isə Lakeshore Records tərəfindən 27 mart 2007-ci ildə buraxılmışdır. Otis Taylorun "Horrible Letter" mahnısı filmin sonunda və titrlərdə eşidilir.

## Büdcə və gəlir
Film 61 milyon dollar təşkil etmiş istehsal büdcəsinə qarşı ABŞ və Kanadada 47 milyon dollar, dünya miqyasında isə 95,7 milyon dollar gəlir əldə etmişdir.

## TV adaptasiyası
2016–2018-ci illər arasında USA Network bu film və eyniadlı kitab əsasında eyniadlı serial yayımlanmışdır. Filmin prodüseri Mark Uolberq, baş rol ifaçısı isə Rayan Fillippedir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Darvin bankəsi

**Darvin bankəsi** — Xəzər dənizində, Bakıdan 45-50 kilometr şimal-şərqdə və Pirallahı adasından 6 kilometr qərbdə yerləşən bankə neft yatağı. Burada 1950-ci illərdə sənaye əhəmiyyətli neft və təbii qaz ehtiyatları aşkar edilmişdir. SOCAR 2010-cu ildə yataqda 12 quyunun qazılması üçün quraşdırılacaq yeni neft platformasının tikib. "Abşeronneft"in idarə etdiyi digər platforma 2009-cu ildə ümumi hasilatının 7-8,5 ton neft hasilatı ilə daha iki quyu qazıb.

Yataqda 3 milyon ton neft və 0,5 milyard kubmetr (sm) qaz var. Bankənin mərkəzi hissəsində palçıq vulkanı yerləşir.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Əvzai

**Əvzai** () və ya **Əbu Amr Əbdürrəhman ibn Amr ibn Yuhmid əl-Əvzai** () — Əvzaiyyə məzhəbinin banisi, fiqh və hədis alimi.

## Bioqrafiyası
Bəəlbəkdə anadan olub. İlk təhsilini burada alıb. Sonra Dəməşqə gedib. Burada əvvəl Nümeyr ibn Əvs əl-Əşariyə, sonra isə Məkhula tələbəlik edib. Həmçinin Qətadə, Əta ibn Əbu Rəbah, Məhəmməd Baqir, Məhəmməd ibn Münkədir və Abdullah ibn Ləhia kimi müəllimlərdən də dərslər alıb. Yəhya ibn Əbu Kəsir, Nafi, Zöhri, İbn Sirin, Rəbia ibn Əbu Əbdürrəhman kimi alimlərdən hədis dinləmişdir. Malik ibn Ənəs, Şöbə ibn Həccac, Süfyan əs-Səvri, Abdullah ibn əl-Mübarək, Yəhya ibn Said əl-Qəttan, Əbu İshaq əl-Fəzari kmi tanınmış şəxslər də ondan hədis rəvayət ediblər. Abbasilərin qazılıq təklifini qəbul etməmişdir. Beyruta köçmüş və orada da vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Damla (müğənni)

**Damla** () – Azərbaycanlı müğənni. Əsasən pop və estrada janrlarında çıxış edir.

## Həyatı
Məsumə Məmmədova 4 fevral 1988-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Sumqayıt şəhər 36 nömrəli orta məktəbdə almışdır. Daha sonra o, 2005–2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində (ADMİU) Xanəndəlik və mahnı janrı fakültəsində təhsil almışdır .

## Karyerası
Musiqi karyerasına 2010-cu illərin əvvəlində başlayıb. İlk mahnılarını internetdə paylaşaraq geniş kütlənin diqqətini çəkib.

Respublika üzrə çoxsaylı dövlət tədbirlərinin, marafon və konsert proqramlarının iştirakçısı olmuşdur. Prezident seçkilərinə həsr olunmuş seçkiöncəsi konsertlərdə, həmçinin Bakı və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində təşkil olunan tədbirlərdə səhnə almışdır.

Ən populyar ifaları arasında:
“O mənəm”, “Can dostum”, “Vur ürəyimdən”, “Bu yaxınlarda”, “Fırtına”, “Sevmişdim”, “Gəlincik”, “Yara”, “Sevgi”, “Mən razı”, “Hazırlaşır”, “Üzərlik”, “Mənimsən”, “Vur komandir” və digər mahnılar yer alır.

### Konsertlər

Damla müxtəlif böyük məkanlarda solo konsertlər vermişdir:

•Bakı — “Yaşıl Teatr”, Heydər Əliyev Mərkəzinin qarşısı

•Gəncə — Gəncə Dövlət Filarmoniyası

•Sumqayıt — “Kimyaçılar” Sarayı
•Mingəçevir — Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı.

Müxtəlif dövlət bayramlarında — Dirçəliş günü, Milli Qurtuluş günü, 28 May Respublika günü, Bayraq günü, Dövlət Müstəqilliyi günü — solo proqramlarla çıxış etmişdir.

Xüsusi konsert proqramları:

•Göyçay şəhərində Ulu Öndər Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunmuş konsert

•Zəfər bayramının 5 illiyi münasibətilə Gədəbəy və Neftçalada konsertlər

•Heydər Əliyev adına Ali Hərbi Məktəbdə solo çıxış.

### Beynəlxalq çıxışlar
Damla həmçinin müxtəlif ölkələrdə solo konsert proqramları ilə çıxış etmişdir:

•Gürcüstan Dövlət Filarmoniyası

•Rusiya — Moskva da daxil olmaqla bir çox şəhərlər, “Crocus City Hall”

•Almaniya — Köln şəhəri 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Damla — İnstagram hesabı

Damla — YouTube kanalı

Damla — TikTok hesabı
Somali Prezidenti

**Somali Prezidenti**, rəsmi olaraq **Somali Federativ Respublikasının Prezidenti**, Somalinin dövlət başçısıdır. Somali Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı, Somali Prezidenti ölkənin ən yüksək siyasi və icraedici vəzifəsinə sahib olan şəxsdir.

## Tarix
Somali Respublikası 1960-cı ildə müstəqillik qazandıqdan sonra prezidentlik institutu yaradılmışdır.

## Səlahiyyətləri
Somali Prezidentinin əsas vəzifələri aşağıdakılardır:

* Ölkənin daxili və xarici siyasətini müəyyənləşdirmək;
* Hökuməti təyin etmək və baş naziri seçmək;
* Parlament qarşısında hesabat vermək;
* Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı kimi fəaliyyət göstərmək;
* Dövlətin təhlükəsizliyini və bütövlüyünü qorumaq;
* Qanunların icrasına nəzarət etmək və dövlət aparatının işini təşkil etmək.

**Seçki Prosesi** Somali Prezidentini Federal Parlament seçir. Seçki prosesi aşağıdakı mərhələləri əhatə edir:

* Namizədlərin irəli sürülməsi;
* Parlamentdə keçirilən səsvermə mərhələləri;
* Ən çox səs toplayan namizədin prezident elan edilməsi.

## Həmçinin baxın
* Somali prezidentlərinin siyahısı

## İstinadlar
Nizaməddin Ayaşlı

**Nizaməddin Ayaşlı** (; ) — türk diplomat.

Yenicə yaranan Türkiyə Cümhuriyyətinin müxtəlif ölkələrdəki təmsilçisi kimi uzun illər xidmət etdi. Bunlar arasında ən mühümü isə 1950-ci ildə təyinat aldığı Almaniya səfirliyi oldu. Belə ki, İkinci Dünya müharibəsinin ardından Almaniya parçalanmış, uzun danışıqların ardından yalnız 1950-ci ildə Türkiyə Bonn şəhərinə səfir təyin etməyə qərar vermişdir.

Əminə Namiqə Sultanın baldızı, diplomat Əli Kənan Əsin bəyin bacısı Fərdiyə Əsinlə (1894–1979) evlənmiş, 3 övladı olmuşdur.

## Mənbə
* Family tree — Feride Ayaşlı
* Abbildung bei der Türkischen Botschaft in Berlin
* ASKERİ TARİH — Türk diplomat Nizamettin Ayaşlı'nın askerlik döneminden bir fotoğrafı
Zarya

**Zarya** (*Заря заряница*; ; ;  "baxmaq, görmək") — slavyan folklorunda sübhün (dan yeri) tanrıçası. Ənənəyə görə, o, bəzən tək, bəzən isə iki və ya üç bacı kimi təsvir olunur. Zarya adı etimoloji baxımdan hind-avropa sübh tanrıçası H₂éwsōs ilə əlaqəli olmasa da, onun əksər xüsusiyyətlərini daşıyır. O, tez-tez Günəşin, Ayın və bəzən onunla eyniləşdirilən Danica (Səhər Ulduzu) tanrıçasının bacısı kimi təsvir edilir.

Zarya Günəşin Sarayında yaşayır, səhərlər qapını açaraq Günəşin səmaya səyahətə çıxmasına imkan yaradır, onun ağ atlarını qoruyur və eyni zamanda bakirə kimi təsvir olunur. Şərqi Slavyan zaqovor ənənəsində Zarya praktikantın müraciət etdiyi ali qüvvə rolunda çıxış edir.

## Rus ənənəsi
Rus ənənəsində Zaryalar tez-tez iki bakirə bacı kimi təsvir olunur:

* Zarya Utrennyaya (Səhər Zaryası,  "səhər") – sübh tanrıçasıdır,
* Zarya Vechernyaya (Axşam Zaryası,  "axşam") – axşam tanrıçasıdır.

Hər biri Günəşin qızıl taxtının bir tərəfində dayanır. Səhər Zaryası Günəş səhər yola düşərkən səmavi sarayın qapılarını açır, Axşam Zaryası isə Günəş gecə öz məkanına qayıdarkən həmin qapıları bağlayır. Zaryaların qərargahı Buyan adasında yerləşir.

## Belarus ənənəsi
Belarus folklorunda o, Zaranitsa (Зараніца) və ya Zara-Zaranitsa (Зара-Зараніца) adlanır. Bir hekayəyə görə, Zaranitsa Müqəddəs Georgi və Müqəddəs Nikolay ilə qarşılaşır. Müqayisəli mifologiyada bu iki müqəddəs, adətən, hind-avropa mifologiyalarında sübh tanrıçasının qardaşları olan "ilahi əkizlər" funksiyasını yerinə yetirir. Bir folklor mətnində deyilir:

*Müqəddəs Georgi Müqəddəs Nikolay ilə gedirdi və yolda Sübh tanrıçası ilə qarşılaşdı*.

## Sloven ənənəsi
Sloven xalq mahnısı "Zorja prstan pogubila" (Zarya üzüyünü itirdi) adlanır. Mahnıda oxuyan şəxs anasından (majka), qardaşından (bratec), bacısından (sestra) və sevgilisindən (dragi) onun üzüyünü tapmağı xahiş edir.

Monika Kropeyin araşdırmalarına görə, Sloveniya mifoloji ənənəsində:

* Günəş səhərlər Sonçica ( – "günəş") adlı sübh tanrıçası ilə birgə qalxır,
* Axşam isə Zarika ( – "dan yeri") adlı axşam tanrıçası ilə birgə batır.

Bu qadın fiqurları Sloven xalq rəvayətlərində bir-biri ilə rəqabət aparan personajlar kimi də görünür.

Folklorşünas Fanni Koplend bu iki fiquru Günəş və Dan yeri mifoloji obrazları kimi izah etmiş və "Gözəl Zarya Balladası" adlı başqa bir xalq mahnısını qeyd etmişdir. Sloveniya folklorçusu Yakob Kelemina isə Kresnik dövriyyəsi adlanan silsilədə Zora obrazının İlanlar Kraliçasının (gecə obrazının bir təcəssümü ola bilər) qızı kimi göründüyünü qeyd etmişdir..

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
*  performed by the Werchowyna band
*  performed by the Drużyna Grodu Trzygłowa band
Hausos

**Hausos** (pr-hi-av. **H₂éwsōs or *Haéusōs* hərfən dan) — yenidən qurulmuş proto-hind-avropa dininin tanrıçalarından biri.
Onun adı *Ausōs* (proto-hind-avropa h₂ewsṓs-) şəklində bərpa edilir və bir çox epitetlər nəzərə alınmadan rekonstruksiya edilir. Hausos aşağıdakı tanrıçaların ilkin prototipi hesab olunur:

# Baltik Auşrine
# Qədim Yunan Eos
# Roma Avrora
# Vedik Uşas
# German Ostara (Austrōn-; sonrakı ənənələrdə: qədim yuxarı alman Ēostre, Ôstarâ)

## Etimologiyası
Adı *h₂ewsṓs* proto-hind-avropa *h₂wes* ("parıldamaq, işıq saçmaq") kökündən gəlir və "parlaq olan" mənasını verir. İngilis dilindəki *east* ("şərq") və latınca *auster* ("cənub") sözləri də bu köklə bağlıdır. Həmçinin, bu kökdən aurum ("qızıl") sözü də yaranıb (awso-).

Sübh tanrıçası eyni zamanda bahar ilahəsi olmuş və hind-avropa yeni il mifində iştirak etmişdir.Mifdə o, əsarətdən azad edilir (bu motiv Riqvedada və yunan mifologiyasında əks olunub).

Əsas adı olan *h₂ewsṓs*-dan başqa, müəyyən qədər dəqiqliklə onun epitetləri də bərpa oluna bilər. Bunlardan biri *wenos*-dur. Bu kökdən sanskrit dilində *vanas* ("cazibə, istək") sözü yaranıb ki, bu da Riqvedada Uşas üçün işlədilib. Həmçinin, latın dilində Venera adı da (Venus) bu köklə əlaqəlidir. Bu epitet tanrıçanın gözəlliyi və evlilik yaşına çatmış qadın kimi təsvir edildiyini göstərir.

Bu xüsusiyyətin nəticəsi olaraq, sübh tanrıçası ilə sevgi tanrıçası fərqli obrazlara ayrılmışdır. Məsələn, Roma mifologiyasında Venera və Avrora, yunan mifologiyasında isə Afrodita və Eos bir-birindən ayrılmışdır. Qədim Yunan dilində *Αφροδίτη* (Afrodita) adı "dənizin köpüyündən parlayan" mənasını daşıyır ( – "köpük",  – "parladı, göründü").

Digər epitetlərdən biri isə qədim yunan dilində *Ἠριγόνη* (Erigone) – "erkən doğulan" mənasındadır.

İtalik xalqların tanrıçası *Mater Matuta* ("Sübh Anası") Roma müəllifləri (Lukretsi, Priskiyan) tərəfindən Avrora ilə eyniləşdirilmişdir. Ona həsr olunan festival 11 iyun tarixində, sübh çağında qeyd edilirdi.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* 
* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 

* 

* 
* 

* 
* 

* 
* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 

* 

* 
* 

* 

* 

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* Wandl, Florian (2019). "On the Slavic Word for ‘Morning’: *(j)u(s)tro". In: *Scando-Slavica*, 65:2, pp.263–281.
Nəvai (şəhər)

**Nəvai** – Özbəkistanda şəhər. Nəvai şəhəri Nəvai vilayətinin mərkəzidir.

Şəhər məşhur özbək şairi Əlişir Nəvainin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Tarixi

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Asuka (güləşçi)

**Kanako Urai** () — yapon professional güləşçidir. 26 sentyabr 1981-ci ildə Osaka şəhərində anadan olmuşdur. "WWE"yə imza atmış, orada "Raw" brendində "Damage CTRL" üzvü kimi **Asuka** ring adı altında çıxış etmişdir. Diz zədəsinə görə güləşmə fəaliyyətinə fasilə vermişdir.

## Güləşdə
**Bitirmə hərəkətləri**
* Asuka Lock
* Spin Kick

**İmza hərəkətləri**
* Ankle lock
* Flying cross armbar
* Hip attack

**Giriş musiqiləri**
* Chisa Yokoyama - Sakura Wars Theme
* Rei Kondo - The Sun Rises
* Tsutomu Toya - Sadism
* CFO$ - The Future
* Asuka – You Can't Hide

## İstinadlar
Vincenço Cerami

**Vincenço Cerami** () — italyan ssenaristdir.

Cerami rejissor, aktyor və ssenarist "dostu" Roberto Beninyi ilə bərabər son 25 ildə mühüm filmlərə imza atmışdır. Ceraminin imzası İtaliya kinosunda iz qoymuş bir çox məşhur rejissorların filmlərində də yer almışdır.

Beninyinin "Oskar" mükafatına layiq görülmüş "Həyat gözəldir" (La Vita é Bella) filminin ssenarisini yazmış Vincenço Cerami uzun müddət davam etmiş xəstəlikdən sonra 72 yaşında Roma şəhərində vəfat etmişdir.

## Həyatı və erkən illəri

Cerami 1940-cı ildə Siciliyanın Romasco şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlıq illərini Roma yaxınlığında keçirən Cerami, gənc yaşlarında ədəbiyyata və kino sənətinə maraq göstərmişdir. O, orta məktəbdə oxuyarkən məşhur İtalyan yazıçısı Pier Paolo Pasolini ilə tanış olmuş və Pasolini onun ədəbi inkişafına böyük təsir göstərmişdir.

Bolonya Universitetində ədəbiyyat üzrə təhsil aldıqdan sonra Cerami yazıçılıq və jurnalistika sahəsində fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

## Ədəbi fəaliyyəti

Vincenzo Cerami ədəbiyyata 1976-cı ildə nəşr olunan "Un borghese piccolo piccolo" (Kiçik burjua) adlı romanı ilə daxil olmuşdur. Bu roman böyük uğur qazanmış və 1977-ci ildə Mario Monicelli tərəfindən eyni adlı filmə uyğunlaşdırılmışdır.

Cerami daha sonra bir çox roman və pyes yazmışdır. Onun əsərləri əsasən İtaliya cəmiyyətinin sosial və siyasi problemlərini təsvir edirdi. O, incə ironiyası və dərin psixoloji təsvirləri ilə seçilən yazıçı idi.

## Əsas əsərləri

*"Un borghese piccolo piccolo" (1976)
*"Amorosa presenza" (1978)
*"L'ipocrita" (1991)
*"La gente" (1993)

## Kinoda fəaliyyəti

Cerami yalnız yazıçı kimi deyil, həm də kino ssenaristi kimi böyük uğurlar qazanmışdır. O, Roberto Benigni ilə birgə "La vita è bella" (Həyat gözəldir, 1997) filminin ssenarisini yazmışdır. Bu film Oskar da daxil olmaqla bir çox beynəlxalq mükafat qazandı və Ceraminin adını dünya səviyyəsində tanıtdı.

## Digər məşhur ssenarilərindən bəziləri

*"Casotto" (1977, rejissor: Sergio Citti)
*"Il piccolo diavolo" (1988, rejissor: Roberto Benigni)
*"Johnny Stecchino" (1991, rejissor: Roberto Benigni)
*"La tigre e la neve" (2005, rejissor: Roberto Benigni)

## Son illəri və mirası

Cerami 2013-cü ildə, 72 yaşında vəfat etmişdir. O, İtaliya ədəbiyyatı və kinomatoqrafiyasına verdiyi töhfələrlə yadda qalmışdır. Onun romanları və filmləri günümüzdə də geniş oxucu və tamaşaçı kütləsi tərəfindən maraqla qarşılanır.

Vincenzo Cerami, gündəlik həyatın tragikomik tərəflərini ustalıqla təsvir edən və İtaliya mədəniyyətinə böyük təsir göstərən bir sənətkar kimi xatırlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Lukumon

**Lukumon**, , etrusk dilində **lauchme** və ya **lauchume** - etrusk hökmdarlarının titulu,  "kral".  Roma mənbələrində bu, tez-tez şəxsi ad kimi qəbul edilir, xüsusən də Romanın beşinci kralı, Etrusk əsilli Lusius Tarquinius Priscus , salnamələrə görə, orijinal adı Lucumon əvəzinə Roma adını götürmüşdür.   Jak Heurqon bu hadisəni etruskların latın dilində magister ( *[[Magistratura (Qədim Roma)|magistr)]]* sözünün təhrif olunmuş formada etrusk dilində "Makstarna" qəhrəmanı kimi tanınan altıncı Roma kralı Servius Tulliusun şəxsi adı kimi istifadə etmələri ilə müqayisə edir. 

Roma ədəbiyyatında etrusklar haqqında məlum olanların çoxu padşahlara aid olsa da, göründüyü kimi, bir çox etrusk şəhər dövlətləri Roma Respublikasının qurulduğu dövrdə öz monarxiyalarını ləğv etmişlər. *Lukumonlar,* yəqin ki,  etrusk ekvivalenti olan *zilath* titulunu daşıyan magistrlərlə əvəz olundu.  Sonrakı dövrlərdə *Lauchme* termini etrusk soyadı kimi istifadə olundu .
Etrusk On İki Şəhər İttifaqı

**Etruskların On İki Şəhəri** qədim zamanlarda Etrusk İttifaqını təşkil edən 12 şəhər idi. On iki şəhər İtaliyanın indiki bölgələrinin - Toskana, Umbria, Latsio ərazilərində yerləşirdi. Buraya aşağıdakı Etrusk şəhərləri daxildir:

# Veyi ( e.ə. 396-cı ildən sonra - Pupluna )
# Kaisra
# Tarxna 
# Velzna
# Vulçi
# Rusella
# Kluzium
# Perusiya
# Vatluna
# Velatrium
# Arretius
# Kurtun

Pallottino on iki şəhərin meydana gəlməsini eramızdan əvvəl 7-ci əsrə aid edirdi , və onun son qeydi eramızdan əvvəl 6-cı əsrin ortaları olduğu ehtiva olunurdu .N. N. Zalesskinin yazdığı kimi, " *... on iki şəhər sabit siyasi birlik təşkil etmirdi. Müstəmləkəçilik iqtisadi cəhətdən əlverişsiz elementlər tərəfindən həyata keçirilirdi və kortəbii idi* ." Birlik sahildəki Xalkid yunan yaşayış məntəqələri ilə daim mübarizə aparırdı.

Digər etrusk şəhərləri bu on iki icmadan asılı idi: məsələn, Falerii Veyidən, Kapena Faleridən asılı idi.

Birliyin yığıncaqları müntəzəm idi (onlar hər il yazda təyin olunurdu) və fövqəladə idi və ilahə Voltumna məbədində baş tutdu. Bu yığıncaqlarda birliyin ümumi işləri (əsasən müharibə və sülh məsələləri) həll edilir, ümumi dini bayramlar keçirilirdi; Görüş günlərində oyunlar, yarışlar keçirilirdi.
Stepan Paçikov

**Stepan Aleksandroviç Paçikov** () — ParaGraph Intl., şirkətinin həmtəsisçisi. Parascript, Evernote yaradıcısı və VRML texnologiyasının inkişafına böyük töhfə verən şəxs.

## Bioqrafiya
Stepan Paçikov 1 fevral 1950-ci ildə (Vartaşendə) indiki Oğuz şəhərində Aleksandr Stepanoviç Paçikov və Yekaterina Pankovanın ailəsində anadan olub. Ata tərəfdən udin kökləri, ana tərəfdən isə rus kökləri var., Georgi (1953-cü il təvəllüdlü) adlı qardaşı var .

Təhsilini Novosibirsk Dövlət Universitetində, Tbilisi Dövlət Universitetində iqtisadi kibernetika fakültəsində və Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. O, Moskva Dövlət Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsinin aspiranturasını bitirib və qeyri-səlis çoxluqlar üzrə ekspertdir. Qeyri-səlis məntiq sahəsindəki işlərinə görə fizika və riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsinə malikdir. İnformasiya texnologiyaları və kibernetika sahəsində çalışır.

Novosibirsk Dövlət Universitetinin mexanika və riyaziyyat fakültəsinin tələbəsi olarkən Stepan Paçikov NDU-nun Fizika fakültəsinin tələbəsi Mixail Mamin ilə birlikdə Sibirdə ilk rok qruplarından biri olan The Black Lines qrupunu yaratdı və bu, caz-69 və caz-rok festivallarının laureatı oldu.

1986-cı ildən yenidənqurmanın ilkin dövründə müxtəlif vətəndaş cəmiyyəti layihələrində mühüm rol oynayan Moskva uşaq klubu "Kompüter" -in prezidentidir.

### Karyera
1989-cu ildən 1997-ci ilə qədər Stepan Paçikov Apple Newton üçün əl yazısının tanınması sisteminin işlənib hazırlanmasında iştirak edən ParaGraph International -da işləyib. 1992-ci ildə Paçikov Silikon Vadisində ParaGraph ofisini açdı və burada planşetlərdə və toxunma ekranlarında əl ilə mətn daxil etmək üçün Calligrapher proqramını inkişaf etdirdi. 1997–1998-ci illərdə Silicon Graphics şirkətinin vitse-prezidenti vəzifəsində çalışıb.

Stepan Paçikov ABŞ Poçt Xidmətini avadanlıqlarla təchiz edən Lockheed Martin üçün optik xarakterlərin tanınması (OCR) sistemlərini inkişaf etdirən Parascript şirkətinin həmtəsisçisi və idarə heyətinin üzvüdür. 2002-ci ildə o, Evernote-u qurdu və onun tətbiq və xidmətlərin baş memarı oldu.

2015-ci ildə Stepan Paçikov müzakirələrin riyazi cəhətdən düzgün modelini yaratmaq üçün "Klubok" layihəsi üzərində işə başladı və həmçinin "Tanrının proqramlaşdırma dili" adlanan sözü deşifrə etmək üçün kibernetika, proqramlaşdırma, riyaziyyat və biologiyanın kəsişməsində işləməyə davam etdi.

## İstinadlar
İnqvar run daşları

**İnqvar run daşları** — İnqvar rəhbərliyindəki vikinq səfərində həlak olanların xatirəsinə ucaldılmış, təxminən 26 ədəd varyaq run daşlarının adı. Bu səfər 1036–1041-ci illərdə, çoxlu gəmilərin iştirakı ilə baş vermişdir. Vikinqlər Xəzər dənizinin cənub-şərq sahillərinə gəlmiş və ehtimal edilir ki, Gürcüstandakı Sasireti döyüşündə iştirak etmişdirlər. Onların çoxu döyüşdə öldüyü üçün, sağ qalanlar geri qayıtmış, lakin İnqvar da daxil olmaqla, əksəriyyəti xəstəlikdən ölmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Thunberg, Carl L. (2010). Ingvarståget och dess monument´. (Eng. "The Ingvar Expedition and its Monuments") ISBN 978-91-637-5724-2
Uşas

**Uşas** () — Hinduizmdə Vedik tanrıçası, dan yeri ilahəsi kimi tanınır. Uşas dəfələrlə "Riqveda" mətnlərində xatırlanır və David Kinsleyə görə, "həmişə sübh ilə eyniləşdirilir, hər gün dünyaya işığın gəlişi ilə özünü göstərir, sıxıcı qaranlığı qovur, şər demonlarını uzaqlaşdırır, bütün canlıları oyadır, hər şeyi hərəkətə gətirir və hər kəsi öz vəzifəsini yerinə yetirməyə göndərir". O, bütün canlıların həyat mənbəyidir, hərəkət və nəfəs verəndir, xaos və qarışıqlığın düşmənidir, hinduizmdə kosmik və mənəvi nizamı (Ṛta) dəstəkləyən uğurlu oyadıcıdır.

Uşas, "Riqveda"da ən uca tanrıça hesab olunur, lakin Agni, Soma və İndra kimi üç mərkəzi kişi Vedik tanrılarından daha az əhəmiyyətlidir. O, digər əsas kişi Vedik tanrıları ilə bərabər səviyyədədir. O, mükəmməl bəzədilmiş gənc bir qadın kimi təsvir olunur və qızılı arabada və ya yüzlərlə araba ilə səmada hərəkət edir. Onun arabasını qızılı-qırmızı atlar və ya inəklər çəkir. Uşas Vediya günəş tanrısı Surya üçün yolu açır. Surya bəzən onun əri, bəzən isə oğlu kimi göstərilir. Vedalarda ən gözəl himnlərdən bəziləri ona həsr olunmuşdur. Onun bacısı gecə tanrıçası Nişa (və ya Ratri) olaraq tanınır.

## Etimologiyası
Vedik *uṣás* sözü "dan yeri" mənasını verən uṣá sözündən gəlir. Söz Proto-Hind-İran mənşəli Hušā́s (Avestan dilində "ušā") sözündən yaranmışdır. O, həmçinin Proto-Hind-Avropa dilində h₂éusōs ("dan yeri") kökünə əsaslanır və yunan dilində "*ēṓs*", litva dilində "aušrà" sözləri ilə qohumdur. Mellori və Adamsın fikrincə, bu söz İndoevropa ənənələrində "şərq" mənasını verən terminlərin əsasını təşkil edir.

*Uṣás s*-şəkilli kök quruluşuna malikdir, yəni onun genitiv halı *uṣásas* olur və "dan yeri tanrıçası" mənasını ifadə edir. Uşas Proto-Hind-Avropa ilahəsi *h₂ausos* ilə əlaqəlidir. Onun digər İndoevropa panteonlarındakı qohumları arasında Yunan ilahəsi Eos, Roma ilahəsi Aurora, Litva ilahəsi Austra və İngilis ilahəsi Ostara var. Ostaranın adı müasir ingilis dilində "Easter" (Pasxa) sözünün mənşəyi hesab olunur.

## Təsviri
Uşas Vedaların əsas dan yeri tanrıçasıdır. O, bütün canlılara həyat verən, "bütün həyatın həyatı" və "bütün nəfəsin nəfəsi" olaraq təsvir edilir. Yer üzünü hər səhər yenidən canlandıran, xaosu və qaranlığı qovan, hər şeyi hərəkətə gətirən və bütün canlıları vəzifələrini yerinə yetirməyə göndərən bir ilahə kimi təsvir edilir.

O, Vedik ədəbiyyatında ən mühüm tanrıçadır, lakin Aqni, Soma və İndra kimi üç əsas kişi Vedik tanrılarından daha az önəmlidir. Onun adı bu üç tanrıya həsr olunan himnlərlə müqayisədə daha az xatırlanır, lakin Vedalarda digər kişi və qadın tanrılarla eyni səviyyədə qeyd edilir.

## İstinadlar

### Biblioqrafiya
* 
*
Layma

**Layma** — Baltik mifologiyasında tale ilahəsi. Layma doğuş, evlilik və ölüm ilə əlaqələndirilir həmçinin hamilə qadınların hamisi sayılır. Laymanın funksiyaları hind tanrıçası Lakşmi ilə oxşardır.

## Latviyada
Latış mifologiyasında Layma və onun bacıları Karta və Dekla, tale tanrıçalarının üçlüyünü təşkil edirdi. Onlar Skandinaviya Nornları və Yunan Moyraları ilə müqayisə olunur. Layma insanın taleyi barədə son qərarı verən və ən populyar tanrıçadır. Üç tanrıçanın hamısı oxşar funksiyalara malik olsa da, Layma bəxt və analıq, Dekla uşaqlar, Karta isə yetkinlərin həyatı üzərində hakimiyyət sahibidir.

Müasir Dievturiba dinində bu üç tanrıçaya "üç Layma" deyilir, yəni onların eyni tanrıçanın üç fərqli aspekti olduğu qəbul edilir. XIX əsrin sonlarında doğum mərasimlərində Laymaya toyuq, qoyun, dəsmal və ya digər toxuculuq məhsulları qurban verilirdi. Bu rituala yalnız qadınlar qatıla bilərdi və mərasim xüsusi hamamda (pirtis) icra olunurdu.

## Litvada
Litva mifologiyasında Layma (tale, qismət) tez-tez *Laimė* (uğur, xoşbəxtlik) və *Laumė* (pəri) ilə qarışdırılır. Digər əlaqəli tanrıçalar arasında Dalia (tale) və Giltinė (ölüm mələyi, biçici) var. Layma ilk dəfə Vilhelm Martini tərəfindən 1666-cı ildə "*Laimelea*" adı ilə yazılı mənbədə xatırlanmışdır. Daha sonra onun haqqında Matfey Pretoriy, Yakob Brodovski, Filipp Ruiq və başqaları yazmışdır.

Laymanın ən mühüm vəzifələrindən biri yeni doğulmuş uşağın taleyini proqnozlaşdırmaqdır (). Bəzən yalnız bir Layma olurdu, lakin bəzi hallarda üç Layma bir-birinə zidd proqnozlar verirdi. Onun son hökmü dəyişdirilə bilməzdi, hətta özü belə bunu dəyişdirə bilməzdi. Üç tale tanrıçası ideyası alimlər arasında az dəstək qazansa da, bu konsepsiya Avropa dinlərində geniş yayılıb (məsələn, yunan Moyraları).

Laymanın müəyyənləşdirilmiş taleyə inamı ilə bağlı fikirlər Litva dinini "fatalist" kimi xarakterizə etmək üçün istifadə olunmuşdur. 1837-ci ildə Manfred Tits litvalıların qismətə inandığına görə qorxmaz döyüşçülər olduğunu yazmışdır. Alqirdas Julyen Qreymas isə bu baxışın səthi olduğunu və Laymanın taleyi müəyyən etmədiyini, sadəcə onu bildiyini irəli sürmüşdür. Litva mifologiyasında Böyük Tufan haqqında bir versiyada Layma insanlığın yaranmasında iştirak edir.

Layma Qequte (qaratoyuq) ilə əlaqələndirilir. Qreymas onu ayrıca bir tanrıça kimi görsə də, bəzi tədqiqatçılar Qequteni Laymanın bir təcəssümü hesab edirlər. Qequte zamana və fəsillərin ardıcıllığına cavabdeh sayılırdı. Onun ötüş sayının insanın nə qədər yaşayacağını göstərdiyinə inanılırdı. Baharda insanların gələcək taleyini müəyyən edirdi. Əgər bir adam ilk dəfə qaratoyuğun səsini eşidəndə cibində pulu yox idisə, həmin ilin sonuna qədər kasıb qalacağına inanılırdı.

Laymanın müqəddəs ağacı – lindendir. Litva xalq musiqi qrupu Kūlgrinda, 2014-cü ildə "Laymanın ilahilər" (Laimos Giesmės) adlı albom buraxmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Dieqo

**Dieqo** — ad.

* Dieqo Kolon — Yeni İspaniyanın 4-cü vitse-kralı (1511–1518)
* Dieqo Maradona —
* Dieqo Kao — Portuqaliyalı dəniz səyyahlarından biri.
* Dieqo Bisesvar
* Dieqo Karioka
* Dieqo Madriqal
* Dieqo Urtado de Mendosa (şair)
* Dieqo de Nikuesa
Milda

**Milda** () — Litva mifologiyasında sevgi ilahəsi. Lakin onun həqiqiliyi alimlər tərəfindən mübahisə edilir. Buna baxmayaraq, Milda adı Litvada məşhur qadın adlarından birinə çevrilmişdir. Neo-paqan cəmiyyətləri və icmaları, o cümlədən Romuva, may ayında Milda şərəfinə müxtəlif tədbirlər təşkil edirlər. Venerada yerləşən Milda Mons dağı da onun adını daşıyır.

## Narbutun məlumatları
Milda ilk dəfə 1835-ci ildə Teodor Narbutun Litva tarixi ilə bağlı əsərində qeyd edilmişdir. Narbuta görə, Milda həmçinin Aleksota adı ilə tanınırdı. Onun məbədləri Aleksotas (Kaunas) və Antakalnis (Vilnüs) bölgələrində yerləşirdi – hazırda Vilnüsdəki Müqəddəs Pyotr və Pavel kilsəsinin olduğu yerdə onun məbədinin olduğu iddia edilir. Aprel ayı Milda üçün ayrılmışdır.

1835-ci ilin dekabrında Kaunaslı müəllim Şimon Lavrinoviç Narbuta məktub yazaraq, XVIII əsrin sonu və ya XIX əsrin əvvəllərində Perkunas evi adlanan yerdə iki fiqurun tapıldığını bildirmişdir. Narbut bu fiqurları göy gurultusu tanrısı Perkunas və Milda kimi müəyyənləşdirmişdir. Başqa bir bürünc fiqur Vilnüs Qala Kompleksində tapılmış və Adam Kirkor və Vladislav Sırokomlyala tərəfindən əldə edilmişdir. Onlar Narbutun köməyi ilə bu fiqurun Mildaya aid olduğunu iddia etmişlər. Bu fiqur daha sonra Antikvar Muzeyində saxlanılmışdır.

## Elmi analiz
Bununla belə, Aleksandr Brükner, Norbertas Velus, Gintaras Beresnyavisius kimi alimlər belə bir tanrıçanın Litva mifologiyasında mövcudluğu barədə ciddi şübhələr irəli sürmüşlər.

Norbertas Velusun fikrincə, Narbut Mildanı Dominik Şibinskinin yazılarında adı çəkilən Roma nimfası Aleksote obrazından götürərək uydurmuşdur. Kaunasın bir qəsəbəsinin adı Aleksotas olduğuna görə, Milda məbədinin orada yerləşdiyi iddia olunmuşdur. Lakin nə yazılı mənbələrdə, nə arxeoloji tədqiqatlarda, nə də folklorda bu iddiaları təsdiq edəcək dəlil mövcuddur.

Bənzər şəkildə, latış etnoqrafı Piter Şmidt Mildanın Narbut tərəfindən uydurulduğunu, çünki onun bir tanrıça kimi nə dillərdə, nə tarixi salnamələrdə, nə də Baltik xalq ənənəsində heç bir izinin olmadığını iddia etmişdir.

## Mədəni irsi
Narbutun məlumatları sonradan digər yazarlar və tarixçilər, o cümlədən Dionizas Poşka, Yonas Totoraytis və Prane Dundulene tərəfindən təkrarlanmış və populyarlaşdırılmışdır. Mildanın şöhrət qazanmasına ən böyük təsir isə polyak yazıçısı Yozef Kraşevskiyə məxsusdur. O, 1840-cı ildə "Anafielas" adlı üç hissəli epik poema yazmışdır. Bu poemada Milda və onun may ayının əvvəlində keçirilən bayramı qeyd olunmuşdur.

Poema litva dilinə tərcümə edilərək bir neçə dəfə nəşr olunmuş və beləliklə, Mildanın tanrıça kimi populyarlığını artırmışdır. 1846-cı ildə polyak dilində nəşr olunan versiyada Vintsentı Smokovski tərəfindən çəkilmiş 50 taxta oyma təsvir yer almışdır. Bu illüstrasiyalar hələ də Milda obrazının təsvirinə təsir edir.

1918-ci ildə isə Pyatras Vayçyunas Mildaya həsr olunmuş poetik bir pyes yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Pakistanın inzibati bölgüsü

Pakistan — birinci dərəcəli inzibati ərazi vahidləri olan 4 əyalətdən (; ), 2 muxtar ərazidən (; ) və 1 federal paytaxt dairəsindən (; ) ibarətdir. Bu inzibati ərazi vahidlərinin tərkibində 38 bölgə (; ), 100-dən çox rayon (; ), 400-dən çox nahiyə (; ) və bir neçə min ittifaq şurası (; ) vardır.

## İnzibati ərazi vahidləri

## İstinadlar
Perkunatele

**Perkunatete** və ya **Perkunatele** — Baltik mifologiyasında göy gurultusu tanrısı Perkunasın anası olan ilahi tanrıça. Slavyan mifologiyasında isə Perkunatele adı ilə Perunun anası kimi tanınır və bu adın Baltlardan götürüldüyü güman edilir. Xristianlığa daxil edilən bir çox belə tanrıçalar kimi, Perkunatete də zamanla Xristian Madonnası - Məryəm obrazı ilə birləşdirilmiş və fərqləndirilməsi çətinləşmişdir. Məsələn, Panna Maria Perkunatele bu cür epitetlərdən biridir. De Pol Universitetinin professoru Patrisiya Monaxan da onun əslində Baltik göy gurultusu tanrıçası əsasında yaradıldığını düşünür.

## Baltik mifologiyasında
Perkunatetenin Baltik günəş tanrıçası Saule mifologiyasında iştirak etdiyi güman edilir. Bu mifə görə, Saule hər gün səyahətini başa vurduqdan sonra hamamda (saunada) yuyunaraq dincəlir və növbəti günlük yolçuluğa hazırlaşır. Perkunatete isə ona qulluq edir.

Jorj Dyumezilin əsərlərində qeyd edildiyinə görə, Perkunatele yarıq halında təsvir olunan bir palıd ağacı şəklində göstərilmişdir. Bu yarıq qadın cinsiyyət orqanına bənzəyirdi və ora ildırım düşürdü. Əgər ağac qurudursa, alov yaranır və ona ağrı verirdi. Bu isə iki mənanı verirdi:

* Əgər alov doğuşun metaforası idisə, uşağın dünyaya gəlməsi ilə birlikdə tanrıça qəhqəhə çəkirdi.
* Əgər uğursuz sevgi anlamına gəlirdisə, Perkunatele ağrı içində qışqırırdı.

Bu, bir çox mədəniyyətlərdə rast gəlinən klassik məhsuldarlıq mifidir – yəni, harmoniya və həyatın davamı üçün sevgi aktının mükəmməl olması vacibdir. Xristian Məryəmindən fərqli olaraq, Perkunatele bakirə hesab olunmurdu. Onun adı Proto-Hind-Avropa (PIE) *Perkwunos* kökündən gəlir və *perkwus* sözünə qohumdur. Söz "palıd", "şam ağacı" və ya "meşəlik dağ" mənalarını verir.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* 
*
Medeyna

**Medeyna** ( – "ağac" və ya *medė* – "meşə") — Litva mifologiyasının əsas ilahələrindən biri həmçinin latışların *Meža māte* (Meşə Anası) ilə bənzərlik göstərir.  Medeyna, meşələrin, ağacların və heyvanların himayədarıdır. Onun müqəddəs heyvanı dovşandır.

## Tarixi qeydlər
Slavyan transkripsiyasında İoann Malalanın "Xronika"sı (1261-ci il) Jvoruna və daha üç tanrı haqqında məlumat verir. İpatev kodeksi (1252-ci il hadisələri) Litva kralı Mindeuqasın hələ də bütpərəst tanrılara ibadət etdiyini bildirir. Bu kodeksdə Medeyna və adı açıqlanmayan "dovşan ilahəsi" qeyd olunur. Lakin Medeyna həmin dovşan ilahəsinin adı idi, yoxsa o, başqa bir tanrı idi — bu dəqiq məlum deyil.

Rəsmi panteonda Medeyna, əsasən, döyüşçülərin maraqlarını təmsil edirdi. Daha sonra o, kəndlilərin maraqlarını qoruyan torpaq ilahəsi Jemina ilə əvəz olundu. XV əsrdə Yan Dluqoş onu Roma tanrıçası Diana ilə müqayisə etmişdir. Onun adı Yan Lasitski, Mikaloyus Daukşa və Bıxovets Salnaməsində də çəkilir.

## Xarakteristikası
Alqirdas Qreymasın tədqiqatına görə, Medeyna subay, gözəl və ehtiraslı ovçu ilahəsidir, lakin evlənmək istəyi olmamışdır. O, həm cavan qadın kimi həm də dişi canavar(*vilkmergė*) kimi təsvir olunur və canavar sürüsü onu müşayiət edir. Müəllifin fikrincə, Medeynanı həm ilahi, həm də demonik xüsusiyyətlərə malik tanrıça kimi xarakterizə etmək olar. Onun vəzifəsi ovçulara kömək etmək deyil, meşəni qorumaqdır.

## Müqəddəs yerlər və kult
Vikintas Vaytkeviçyus Medeyna kultu ilə əlaqəli beş “Dovşan Kilsəsi” (müqəddəs daşlar, təpələr, meşələr) və on “Canavar İzi” (canavar izlərinə bənzəyən daşlar) müəyyənləşdirmişdir. Bunlar Şərqi Litvada (keçmiş Litva Knyazlığı ərazisində) yerləşirdi.

Litvanın xristianlaşdırılmasından sonra Medeyna kultu zəifləmişdir.

Medeyna Yunan tanrıçası Artemida və Roma tanrıçası Diana ilə oxşar xüsusiyyətlərə malikdir və hətta bəzi hallarda ona Diana da deyilirdi.

## İstinadlar
Eloiza Habbard Linskott

**Eloiza Habbard Linskott** (, ) — XX əsr amerikalı folklorşünası, yığışdırıcısı və folklor irsinin qoruyucusu. Onun "*Folk Songs of Old New England*" (1939) adlı kitabı Amerika xalq mahnıları üzrə dəyərli akademik mənbə hesab edilir. Con Li Bruks bu əsəri 1765-ci ildə yazılmış Bişop Persinin "*Reliques of Ancient English Poetry*" kitabının Amerika ekvivalenti adlandırmışdır.

## Həyatı və karyerası
Linskott Eloiza Barrett Habbard adı ilə Taunton, Massaçusetsdə doğulmuş və böyümüşdür. O, 1920-ci ildə Radklif Kollecini İngilis Ədəbiyyatı üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirmişdir.

Linskott, ailəsinin musiqi irsini qorumaq üçün folklor araşdırmalarına başlamışdır. Çünki uşaqlıqda eşitdiyi ənənəvi mahnılar haqqında heç bir musiqi kitabı yox idi. "Folk Songs of Old New England" kitabı onun təxminən on illik nəticəsi olmuşdur. Bu kitab üçün əsas mənbələrdən biri 150 ildən çox bir müddət Elizabet Foster Ridin qorunub saxlanılmış mahnı kolleksiyası olmuşdur. Lakin Linskott kitabını tərtib edərkən başqa mənbələrdən də istifadə etmişdir.

O, folklor tədqiqatlarını və sahə işlərini davam etdirməyi və yeni kitablar nəşr etməyi planlaşdırsa da, "*Folk Songs of Old New England*" onun yeganə nəşri olmuşdur. Bununla belə, o, musiqi cəmiyyətlərində, düşərgələrdə, qadın klublarında və incəsənət qruplarında xalq musiqisi haqqında çıxışlar etmiş, tez-tez skripkaçı qonaq gətirmiş və bəzən özü mahnılar oxumuşdur.

1940-cı illərdə Linskott "Milli Folklor Festivalı"nda (National Folk Festival) Yeni İngiltərə musiqiçiləri üçün könüllü koordinator kimi çalışmışdır. O, Boston Arenada və Boston İctimai Bağında keçirilən regional folklor festivallarının təşkilində iştirak etmişdir.

## Folklor araşdırmaları və irsi
Linskott araşdırmalarının ilk on ilini şəxsi vəsaiti ilə maliyyələşdirmişdir. 1940-cı ildə o, Musicraft şirkətindən, 1941-ci ildə isə Konqres Kitabxanasından dəstək almışdır. 1941-ci ildə, Alan Lomaksdan (Konqres Kitabxanasının Amerika Xalq Mahnıları Arxivinin rəhbəri) avadanlıq alaraq, cəmi iki həftə ərzində Lomaxa 36 ədəd şüşə nüvəli master asetat diski təqdim etmişdir. Lomaks bu müddətdə onunla mütəmadi yazışmış və ona mentorluq etmişdir.

Linskott cəsarətli, enerjili və fədakar bir tədqiqatçı kimi tanınmışdır. Onun informantlarından biri ona "Qasırğa" ləqəbini vermişdir.

Öz karyerası ərzində o, silindrlər, disklər və lentlər üzərində təxminən 2500 mahnı nəğmə toplamışdır. Onun əlyazmaları, qeydləri və digər materialları hazırda Konqres Kitabxanasının Amerika Folklor Mərkəzində saxlanılır.

## İstinadlar
Marqaret Rid Makdonald

**Marqaret Rid Makdonald** (, ) — amerikalı nağılçı, folklorşünas və mükafatlı uşaq kitabları müəllifi. O, 65-dən çox kitab nəşr etmişdir. Bu kitablar həm nağıllar, həm də nağıl danışmaq haqqında olub, bir çox dillərə tərcümə edilmişdir. Makdonald beynəlxalq səviyyədə çıxış edən bir nağıl ustası kimi tanınır və onu "nağılçılığın böyük xanımı" adlandırırlar. O, "danışılabilən" xalq nağıllarını yaratmağa üstünlük verir. Bu yanaşma, oxucuların uşaqlarla nağılları asanlıqla paylaşmasını təmin edir. Makdonald, Milli Nağılçılıq Şəbəkəsinin idarə heyətinin üzvü olmuş və Amerika Folklor Cəmiyyətinin Uşaq Folkloru Bölməsinin prezidenti vəzifəsində çalışmışdır.

## Həyatı
Marqaret Rid Makdonald Seymur, İndianada doğulmuş və Muskatatak çayı yaxınlığındakı cənubi İndiana bölgəsində böyümüşdür. Onun valideynləri Myurrey Rid və Mildred Emik Rid idi.[9] Ailəsi Nort Vernon Metodist Kilsəsində fəal iştirak edirdi. Anası xristian qadın təşkilatlarında və Eastern Star qrupunda çıxışlar edirdi. Kənd mühitində böyüyən anası Marqareti gecələr şair Ceyms Uitkomb Rilinin () poeziyası ilə tanış etmiş və onun şeirlərinin ritmlərini beyninə həkk etdirmişdir.

### Təhsili
Makdonald İndiana Universitetində təhsil alaraq 1962-ci ildə Antropologiya üzrə bakalavr dərəcəsi əldə etmişdir. 1964-cü ildə Vaşinqton Universitetində Kitabxanaçılıq üzrə magistr dərəcəsi almışdır. 1969-cu ildə Havay Universitetində Erkən Uşaq Təhsili üzrə ikinci magistr dərəcəsini tamamlamışdır.[8] Daha sonra, 1979-cu ildə İndiana Universitetinə qayıdaraq folklor üzrə doktorantura dərəcəsi almışdır. Onun doktorluq dissertasiyası "The Storyteller’s Sourcebook" (1982) adlanır və uşaq folklor topluslarına aid mövzu və süjet göstəricisini ehtiva edir. Əsər 1982-ci ildə Amerika Kitabxanalar Assosiasiyası tərəfindən "görkəmli istinad mənbəyi" olaraq tanınmışdır.

## Karyerası
1995–96-cı illərdə Makdonald Fulbrayt təqaüdçüsü olaraq Tailandın Mahasarakham şəhərində tədqiqat aparmış və yerli nağılçı Vayuppa Tossa ilə çalışmışdır. Bu layihə tələbələri öz yerli dillərindən istifadə etməyə təşviq etməklə yanaşı, az tanınan nağılları ingilis dilinə tərcümə etməklə qorumağı hədəfləmişdir. Nağıllar əvvəlcə yerli dildən ingilis dilinə çevrilmiş, daha sonra oxunaqlı və danışılabilən hekayələrə çevrilmiş, sonda isə mədəni yanlışlıqların olub-olmadığını yoxlamaq üçün yenidən yerli dilə qaytarılmışdır. Makdonald və Vayuppa iki dildə sətir-sətir nağıl danışdıqları xüsusi bir üslub inkişaf etdirmişlər.

Makdonald Vaşinqton Universitetində və Lesley Universitetində nağılçılıq dərsləri tədris etmişdir. O, 2002-ci ildə kitabxanaçılıq fəaliyyətindən təqaüdə çıxdıqdan sonra dünyanı gəzərək nağılçılıq texnikalarını öyrətmiş və çıxışlar etmişdir. O, müxtəlif ölkələrdən nağılçıları milli nağıllarını yazıya köçürməyə təşviq etmiş və Argentina, Kuba, Braziliya, İndoneziya, Laos, Malayziya, Sinqapur, Tailand və Səudiyyə Ərəbistanı kimi ölkələrdən nağıl topluslarını redaktə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Margaret Read MacDonald
* Raven Stone Press
* Margaret Read MacDonald Papers, Elmer L. Andersen Library, University of Minnesota Libraries
Venesiya Nyuall

**Venesiya Nyuall** (, ) — ingilis-amerikalı folklorşünas, Folklor Cəmiyyətinin prezidenti seçilmiş və Amerikan Folklor Cəmiyyətinin üzvü olmuşdur.

## Bioqrafiyası
Venesiya Nyuall 1935-ci ildə Londonda, amerikalı ata və ingilis anadan doğulmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı o, atası tərəfindən ABŞ-da yaşayan nənə-babasında qalmışdır. 1953-cü ildə o, Müqəddəs Andre Universitetinə qəbul olmuş və burada İngilis dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə təhsil almışdır. Sonradan o, folklor sahəsindəki araşdırmaları üçün doktorluq dərəcəsi almışdır.

Nyuallın folklora olan praktiki marağı, müxbir və nəşriyyatçı olan həyat yoldaşı Con Nyuall ilə Mərkəzi Avropaya etdikləri səyahətlərdən sonra yaranmışdır. 1960-cı ildə o, kəndli qadınların bazar çadırlarında bəzədilmiş yumurtalar satdıqlarını müşahidə etmişdir. Nyuall bu yumurtaları toplamağa başlamış və onları ətraflı şəkildə araşdıraraq, *An Egg at Easter* (1971) adlı kitabını yazmışdır. Bu kitab həmin ilin Amerikan Folklor Cəmiyyətinin Çikaqo Folklor Mükafatını qazanmışdır.

1960-cı illərin əvvəllərindən Britaniya Folklor Cəmiyyətinin üzvü olan o, 1967-1980-ci illər ərzində Cəmiyyətin katibi olmuşdur. Xüsusilə tanınmışdır ki, o, xarici alimləri Folklor Cəmiyyətinin toplantılarında məruzə etməyə dəvət edərək güclü əlaqələr qurmuşdur. Bu dövrdə o, Cəmiyyət üçün iki böyük tədbir təşkil etmişdir: 1969-cu ildə Ditçley Parkda keçirilmiş Anqlo-Amerikan Folklor Konfransı və 1978-ci ildə Royal Hollovey Kollecində təşkil edilən Folklor Cəmiyyətinin Yubiley Konfransı. Nyuall, 1985-1987-ci illərdə Folklor Cəmiyyətinin prezidenti olmuşdur.

1970-ci illərdə Nyuall, Londonun Şərq və Afrika Araşdırmaları Məktəbində tədqiqatçı vəzifəsində çalışmışdır. Sonra isə Berkli Universitetində qonaq professor olmuşdur. O, həmçinin folklor nəşrlərinin fəal redaktoru olmuşdur: 1973-1978-ci illərdə o, Batsford nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan Britaniya Adaları Folkloru seriyasının baş redaktoru olmuşdur və 1981-ci ildə *International Folklore Review* jurnalını təsis edib, redaktə etməyə başlamışdır. Jurnal səkkiz il ərzində fəaliyyət göstərmiş və gənc folklorşünasların inkişafına töhfə vermişdir.

## Seçilmiş nəşrləri
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Meri Alisiya Ouen

**Meri Alisiya Ouen** (, ) — amerikalı yazıçı və folklorşünas. Missuri ştatında fəaliyyət göstərmişdir. O, yerli əfsanələr və vudu ilə bağlı bir neçə əsər toplamışdır.

## Həyatı
Meri Alisiya Ouen 29 yanvar 1850-ci ildə Missuri ştatının Sent-Cozef şəhərində anadan olmuşdur. Onun babası və nənəsi, Aqnes Gilmor Krukes Karqill və Ceyms Karqill, 1843-cü ildə şəhərin ilk məskunlaşanlarından olmuş və babası burada dəyirman tikərək uğurlu iş adamına çevrilmişdir. Onların ən kiçik övladı, Aqnes Canet Karqill, hüquqşünas Ceyms A. Ouen ilə evlənmiş və o, dəyirman biznesinə şərik olmuşdur.

Ouen böyüyərkən ailəsi altı kölə saxlayırdı və Ouen tez-tez onların mif və hekayələrinə, xüsusilə də huduyla məşğul olan Maymi Vaythedin danışdıqlarına qulaq asırdı. Həmin dövrdə yerli dövlət məktəbləri olmadığı üçün o, özəl məktəblərdə oxumuş, 1861-ci ildə isə Vətəndaş müharibəsinin başlanması ilə anası tərəfindən evdə təhsil almışdır. Müharibə ailəsi üçün çətin dövr olmuşdur, çünki şəhər Şimali İttifaq qoşunlarının nəzarətində idi, amma onlar Cənub tərəfdarı olan kölə sahibləri idilər. Ailə dəyirmanları yandırılmış, atası isə qısa müddətə həbs edilmişdir. Müharibədən sonra Ouen üç il Pati Qadın Kollecində təhsil almış və 1869-cu ildə bir il Nyu-Yorkun Poukipsi şəhərindəki Vassar Kollecində oxumuşdur.

## Karyerası
Ouen, Alqonkin əfsanələrini oxuduqdan sonra yoxa çıxan xalq nağıllarını yazıya almaq həvəsinə düşmüş və Çarlz Qodfri Lelend ilə yazışmağa başlamışdır. Onun ilk nəşri "Old Rabbit the Voodoo, and Other Sorcerers" olmuş və kitaba giriş sözünü Lelend yazmışdır. Kitab İngiltərənin "*Folk-Lore*" jurnalında müsbət rəy almışdır. Edvin Sidney Hartland, Lelendin əsəri ilk kitab kimi qəbul etmə çağırışına qarşı çıxaraq belə yazmışdır:
"*İlk səhifədən son səhifəyə qədər darıxdırıcı bir hissə yoxdur…*"

Onun tədqiqat və sahə işi 1891-ci ildə Londonda keçirilən İkinci Beynəlxalq Folklor Konqresində təqdim olunmuş və konfransın məqalələr toplusunda "*Among the Voodoos*" adı ilə çap edilmişdir. Onun əsas əsəri "*Voodoo Tales as Told Among the Negroes of the Southwest*" olmuşdur. Ouen Missuri Folklor Cəmiyyətinə uzun illər xidmət etmiş və ömrünün son ilinə qədər cəmiyyətin prezidenti olmuşdur.

O, həmçinin *Century Magazine* və *Overland Monthly* jurnallarında Culiya Skott təxəllüsü ilə məqalələr nəşr etdirmiş və müxtəlif jurnallara rəy və jurnalistika yazıları yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Asim əl-Əhvəl

**Əbu Əbdirrəhman Asim ibn Süleyman əl-Əhvəl əl-Bəsri** (; ) — Tabiin nəslinə mənsub mühəddis.

## Bioqrafiyası
Doğulduğu yer və tarix haqqında mənbələrdə heç bir məlumat yoxdur. Adı Asim, ləqəbi isə Əhvəldir. Ərəbcə Əhvəl, "çəpgöz olmaq" deməkdir. Gözləri çəp olduğu üçün bu ləqəblə adlandırılmışdır. Ənəs ibn Malik və Abdullah ibn Sərcisdən hədis rəvayət etmişdir. Zəhəbi onu dördüncü təbəqə ricalı hesab etmişdir. Hədis rəvayət etdiyi tanınmış tabiinlər İbrahim ən-Nəxai, Həsən əl-Bəsri, Səid ibn Cübeyr və Mücahiddir. Özündən də Şöbə, Məmər ibn Rəşid, Yəhya ibn Səid əl-Qəttan, Abdullah ibn əl-Mübarək kimi məşhur mühəddislər hədis rəvayət ediblər. Əvvəllər Kufə bazarında möhtəsib, daha sonra isə xəlifə Əbu Cəfər əl-Mənsur dövrində Mədaində qazı işləmişdir. Onun Mədain möhtəsibi işlədiyi də nəql olunmuşdur. Lakin təbəqat kitablarına görə, Asim əl-Əhvəl daha çox hədis və rəvayətləri ilə məşhur olmuş, bu sahədə əksər alimlərin fikrincə hafizlik dərəcəsinə yüksəlmişdir. Süfyan əs-Səvri Asimi tanıdığı dörd böyük hədis hafizindən biri kimi göstərmişdir. Yəhya əl-Qəttan onu hədisdə zəif hesab etsə də, Əhməd ibn Hənbəl, İbn Məin, Əbu Züra və Əli ibn Mədini kimi alimlər onun etibarlı (siqa) olduğuna hökm vermişlər. Onun rəvayət etdiyi hədislərin başda "Kütübi-sittə" olmaqla demək olar ki, bütün mötəbər hədis kitablarında yer verilməsi də Asimin hədis elmindəki etibarlı mövqeyini təsdiqləyir. O, hicri 142 (miladi 760 və ya 761) və ya 143-cü ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Co Radner

**Co Radner** () — amerikalı folklorşünas, nağılçı və şifahi tarixçi. Vaşinqtonda yerləşən Amerika Universitetinin professor emeritasıdır.

Radner bakalavr, magistr və doktorantura dərəcələrini Harvard Universitetində almışdır. Onun 1971-ci ildə təqdim etdiyi doktorluq dissertasiyası "*İrlandiyanın fraqmentar salnamələri: Brüssel, Bibliothèque royale de Belgique, MS 5301–5320*" adlanır.

## Karyerası
Radner tədqiqat karyerasına Keltşünaslıq sahəsində başlamış, lakin sonralar İrlandiya tarixi və ədəbiyyatı, folklor və feminist nəzəriyyəsi üzrə əsərlər yazmışdır. O, Vaşinqtondakı Amerika Universitetində çalışmış və burada ədəbiyyat, Amerika Araşdırmaları, folklor və nağılçılıq fənlərini tədris etmişdir.

Radner mütəmadi olaraq "Yaddaşa həkk olunmuş" adlı performansını təqdim edir. Bu performans, 1947-ci ildə Meyn ştatının Braunfild şəhərini bürüyən meşə yanğınlarına əsaslanır. O, "Yaddaşa həkk olunmuş" əsərini yerli sakinlərlə 30 saatdan çox müsahibələr əsasında hazırlamışdır.

## Mükafatları
Onun "Feminist mesajlar: qadınların folklor mədəniyyətində kodlaşdırma" kitabı Amerika Folklor Cəmiyyətinin Elli Kongas-Maranda mükafatına layiq görülmüşdür. Radner 1999-2000-ci illərdə Amerika Folklor Cəmiyyətinin (AFS) prezidenti olmuşdur. Onun prezidentlik nitqi "AFS: İndi və Sabah – Nərdivandan Baxış" adlanır və folklor sahəsində daha çox müxtəlif mənşəli mütəxəssislərin iştirakının vacibliyini vurğulayır. O, həmçinin Milli Nağılçılıq Şəbəkəsinin prezidenti olmuş və "Güc Astanasında: Müasir Nağılçılıq Hərəkatı" adlı çıxışı ilə tanınmışdır. 2013-cü ildə "Yankee Ingenuity: Başınaözgə və Çarə Tapan İnsanların Hekayələri" albomu *Storytelling World Award* mükafatına layiq görülmüşdür. Eyni ildə Yeni İngiltərə Nağılçılıq Hərəkatını İrəlilətmə Liqasının Brother Blue və Ruth Hill Mükafatını almışdır. 2017-ci ildə Amerika Folklor Cəmiyyətinin Fəxri Üzvü seçilmişdir.

## Seçilmiş nəşrləri
* 
*Radner, Joan N. (1983) “The significance of the threefold death in Celtic tradition”, in: Ford, Patrick K. [ed.], *Celtic folklore and Christianity: studies in memory of William W. Heist*, Santa Barbara, California: McNally and Loftin, 180–200.
* 
*Radner, Joan N. (1988). “Interpreting irony in medieval Celtic narrative: the case of *Culhwch ac Olwen*”, *Cambridge Medieval Celtic Studies* 16: 41–59.
* 
*Radner, Joan N.(1990) “‘Men will die’: poets, harpers and women in early Irish literature”, in: Matonis, A. T. E., and Daniel F. Melia (eds.), *Celtic language, Celtic culture: a festschrift for Eric P. Hamp*, Van Nuys, California: Ford & Bailie. 172–186.
*Radner, Joan N. (1992-01-01). "The Combat of Lug and Balor: Discourses of Power in Irish Myth and Folktale". *Oral Tradition*. **7** (1): 143–149. 
*  
*Radner, Joan N (1999). “Writing history: early Irish historiography and the significance of form”, *Celtica* 23: 312–325.
* 
* 
*Radner, Jo (2008-01-01). "On the Threshold of Power: The Storytelling Movement Today". *Storytelling, Self, Society*. **4** (1).

## İstinadlar