open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi

**Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi** fəxri adı — təhsil sahəsində xüsusi xidmətlərinə görə məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin müdirlərinə və tərbiyəçilərinə, ümumi təhsil, ilk-peşə ixtisas təhsili və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin müəllimlərinə və tərbiyəçilərinə və təhsil sisteminin digər işçilərinə bu sahədə azı iyirmi il işlədikdə verilir.

## Laureatlar
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici linklər
Azərbaycan Respublikasının təhsil işçilərinə “Əməkdar müəllim” fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin SərəncamıEdu.gov.az

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:Azərbaycan təhsilinin inkişafında xidmətlərinə görə aşağıdakı təhsil işçilərinə “Əməkdar müəllim” fəxri adıPresident.az

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllim fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin SərəncamıAzertag.az
Azərbaycan Respublikasının əməkdar kənd təsərrüfatı işçisi

**Azərbaycan Respublikasının əməkdar kənd təsərrüfatı işçisi** —

## Həmçinin bax
*Azərbaycan SSR əməkdar kənd təsərrüfatı işçilərinin siyahısı
*Azərbaycan Respublikasının əməkdar kənd təsərrüfatı işçilərinin siyahısı
Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi

**Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi** — səhiyyə sahəsində xüsusi xidmətlərinə görə müalicə-profilaktika, sanitariya, sanatoriya-kurort müəssisələrinin, elmi-tədqiqat institutlarının, apteklərin, əczaçılıq zavodlarının, aptek anbarlarının və digər səhiyyə idarələrinin bu sahədə azı iyirmi il işləmiş işçilərinə verilən fəxri ad.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının əməkdar pilotu

**Azərbaycan Respublikasının əməkdar pilotu** — yeni aviasiya texnikasının öyrənilməsində, uçuş kadrlarının hazırlanmasında və uçuşların təhlükəsizliyinin təmin olunmasında böyük xidmətləri olan, ixtisası üzrə azı 25 il işləyən və ən azı 10000 saat uçuş yerinə yetirən Azərbaycan Respublikasının mülki aviasiya uçuş heyətinin üzvlərinə verilən fəxri ad.

## Laureatlar

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının əməkdar tibb işçisi

**Azərbaycan Respublikasının əməkdar tibb işçisi** — yüksək peşəkarlığına görə müalicə-profilaktika, əczaçılıq, sanitariya, sanatoriya-kurort, elmi-tədqiqat və digər səhiyyə müəssisələrində tibb məntəqəsinin müdiri, tibb bacısı, feldşer, mama, diş texniki, rentgen texniki, laborant, feldşer-laborant, anestezist, instruktor-dezinfektor, sanitar-feldşer, həkim köməkçisi, entomoloq köməkçisi, tibbi statistik, tibb qeydiyyatçısı, müalicə-bədən tərbiyəsi üzrə instruktor və əczaçı vəzifələrində çalışan işçilərə səhiyyə sahəsində azı iyirmi il işlədikdə verilən fəxri ad.

## İstinadlar
Eber Lopes

**Eber Lopes** (; 13 iyul 1972, Londrina, Braziliya) — Braziliyalı futbol hakimi.

## Hakimlik karyerası
1995-ci ildən peşəkar hakimdir, 1997-ci ildən Braziliya çempionatının oyunlarını idarə edir.

2012-ci ildən FİFA hakimidir.

Futbol üzrə 2014-cü il dünya çempionatının seçmə mərhələsinin oyunlarında hakimlik edib. 2016-cı il Kopa Amerika Sentenario final oyununu idarə etmişdir. Lopes finalda əsasən, argentinalıların etirazlarına səbəb olan qərarlarla yadda qalmışdı. Brazilyalı referi həlledici oyunda Çilinin və Argentinanın bir oyunçusuna qırmızı vərəqə vermişdi. Matçın 28-ci dəqiqəsində çilili Marselo Diazı ikinci sarı vərəqəylə meydandan qovan hakim, 43-cü dəqiqədə isə argentinalı Markos Roxoya qırmızı vərəqə göstərmişdi.

## İstinadlar
Ukulele

**Ukulele** — Havay gitarası kimi tanınan bu alət 4 simli mizrablı gitara növüdür, bəzən cüt simli, yəni 8 simli də olur.

## Alətin adının mənşəyi
Ukulelenin adı bəzi versiyalarda "hoppanan bit" mənasını verir, çünki ifa zamanı simlər üzərində barmaqların hərəkəti hoppanan biti xatırladır.Digər versiyaya görə, alətin adı "buralara gəlmiş hədiyyə" mənasını verir.

## Tarixi
Ukulele 1880-ci illərdə braginya (Madeyra adasından gələn miniatür gitara, portuqal kavakinyo (cavaquinho) alətinə qohumdur) alətinin bir növü kimi inkişaf edib. Ukuleleni icad edən Manuel Nunyes sayılır. Ukulele Sakit okean sahilləri adalarında yayılıb, lakin bu aləti gördükdə, ilk növbədə, insanın ağlına Havay musiqisi gəlir, çünki bu gitaranı ilk dəfə məşhurlaşdıranlar 1925-ci ildə San-Fransisko şəhərindəki Sakit okean sərgisinə qastrola gəlmiş Havay musiqiçiləri olmuşlar.

## Quruluşu
Ukulele gitarasının çanaq hissəsi müxtəlif formalarda olur. Standart-gitarayabənzər, "ananas" formalı, avarşəkilli, üçkünc, dördkünc (çox zaman onları bahalı siqar qablarından düzəldirlər) və s. Ukulelenin düzəldilməsində hər şey ustanın təxəyyülündən asılıdır.

## Növləri
Havay gitarasının 5 növü var:
*1. Soprano Ukulele (53 sm) ilk və daha çox yayılmış növ
*2. Konsert Ukulelesi (58sm) ilk növdən bir az böyük 
*3. Tenor Ukulele (66 sm) XX əsrin 20-ci illərində üzə çıxıb 
*4. Bariton Ukulele (76 sm) XX əsrin 40-cı illərində hazırlanıb.
*5. Bas Ukulele (76sm) səsi ən bəm və ölçüsünə görə ən böyük növ.

## İstinadlar
Çanza

**Çanza** və ya **şanza** (монг. шанз, бур. *шаанза*) — monqol və buryat simli-mizrablı musiqi aləti.

## Alətin quruluşu
Çanzanın xarici görünüşü olduqca orijinaldır. Böyük ölçülü aşıqlar bərkidilmiş boynu hamar səthli oval çanaq-rezonatora birləşdirilib. Adətə görə , çanağına üzünə ilan dərisi çəkilir.3 ipək və ya bağırsaq simlər (pərdə düzümü kvarta-kvintalıdır) özünəməxsus tembrdə titrəşən, xışıldayan, bir qədər zərb duyumu yaradan səs çıxarır.

## Alətin tarixi
Çanza alətini XX əsrdə Rusiyada rekonstruksiya ediblər. Bəzi modellərinə 4-cü simi artırılıb, həmçinin , alətin bir neçə növü hazırlanıb.

## Çanza aləti əsərlərdə
Orkestrlərdə, Çanza alətinə çox zaman müşayiətçi rol verilir, lakin onu həm solo , həm də tematik partiya ilə ifa etmək olar. Xalq təcrübəsində Çanza xalq mahnılarını oxuyanları müşayiət edir.

Buryat bəstəkarları Çanzanı simfonik və XÇA orkestrinə daxil edirlər ki, bu da onun qeyri-adi səslənməsi ilə parlaq təəssürat oyadır. Çanza aləti J. Batuyev və B. Mayzelin "Eşq naminə" baletində Solo çıxış edir.

## İstinadlar
Kərənay

**Kərənay** — İran , Tacikistan və Özbəkistan ərazisində yayılmış mis-nəfəsli xalq musiqi alətidir.

## Alətin quruluşu

Çox uzun, hətta bəzən 2 metrdən uzun gövdəyə malik, əyilməmiş boruşəkilli formada olur. Registry və tembrinə görə trombona yaxındır. Kərənay üçün, adətən, döyüş və təntənə münasibətilə carçəkmə siqnallarının çalınması xasdır. Alətin çox güclü və uzağa yayılan səsi vardır. Müasir dövrdə Kərənay tacik və özbək xalq şənliklərində və toy mərasimi zamanı geniş istifadə olunur.
 
## İstinadlar
Varberq FK

**Varberq Florbol Klubu** () — İsveç florbol klubu. İsveçin ən uğurlu florbol klublarından biri hesab olunur. Forma rəngləri göy, ağ və göydür. Əzəli rəqibləri Piksbo Vallenstam klubudur. Varberq dörd qat İsveç çempionudur: 1998, 2005, 2007, 2008.

## Heyət





## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* iPhone tətbiqi
Bundestaq

**Bundestaq** () — Almaniya Federativ Respublikasının xalq nümayəndəliyinin birpalatalı orqanıdır. 7 sentyabr 1949-cu ildə Almaniya Federtaiv Respublikasının Bonn şəhərində fəaliyyətə başlamışdır. 1999-cu ildə Bundestaq fəaliyyətini Berlin şəhərində davam etdirmişdir.

## İstinadlar
Bidzina Kvernadze

**Bidzina Kvernadze** (*Aleksandr Aleksandroviç*) (gür. ბიძინა კვერნაძე; ) — Sovet gürcü bəstəkarı və pedaqoqu.

## Həyatı
Bidzina Kvernadze 1953-cü ildə Tbilisi Konservatoriyasında A.M.Balançivasenin bəstəkarlıq sinfini bitirmişdir.

1953—1968-ci illərdə Tbilsinin musiqi məktəblərində nəzəri fissiplinlərin tədrisi üzrə müəllim işləmişdir. 1958-ci ildən Tbilisi  Konservatoriyasında bəstəkarlıq kafedrasının (1988-ci ildən professor).

## İstinadlar
Nubiya səhrası

**Nubiya səhrası** — Səhra Afrikanın şimal-şərqində, Saxaranın şərqində yerləşir. Səhra Nil çayı ilə Etbay silsiləsi arasında qərarlaşır. Böyük qismi Sudan az qismi isə Misir ərazisində yerləşir.

## Relyef
Relyefi pilləvari olaraq 1000 metrdən 350 m hündürlük arasında yerləşir. Səhrada hündürlüyü 1240 metr olan tənha dağ vardır. Səhra qurumuş çay vadi və dərələri ilə zəngindir. Dəniz səviyyəsindən orta hündürlüyü 500 metrdir. Ən hündür nöqtəsi Oda zirvəsi 2259 metrdir.

## Bitki və heyvanlar aləmi

Bitki örtüyü kasad olsa da, burada Palma, tamarisk, akasiya və bir sıra kol bitkiləri bitir. Heyvanlar aləmindən gekkonlar, zəhərli ilanlar, səhra varanları, kərtənkələlər, caqqallar, kaftar və hətta timsaha rast gəlinir.

## İqlimi
İqlimi quru subtropik, isti, kontinentaldır. İyul ayının orta temperaturu +30ºС, yanvar ayının isə +15ºС təşkil edir. Maksimal temoeratur +53ºС-dir. Qışda soyuq gecələr nadirdeyildir. İllik yağıntının miqdarı 25 mm təşkil etsə də, bəzi illərdə yağıntı düşmür.

## Əhali
Səhra ərasisində ümumilikdə 2–2,5 milyon nəfər yaşayır. Əhalisi: Nubiyalılar, Ərəblər, Berberlər, Nilotlar, Koplar. Dinləri İslam (sünnü), xristian. Dilləri: Ərəb dili, İngilis dili, Nilot dili, Nubiya dili, Beca dili, Kop dili.

## İstinadlar
Dəşti-Naümid

**Dəşti-Naümid** () - Orta Asiyada, Əfqanıstan - İran sərhədində yerləşən səhra. Dəşti-Kəvir səhrasının tərkib hissəsini təşkil edir.
## İstinadlar
Krav-maqa

**Krav-maqa** (ivr. קרב מגע: "yaxın döyüş") — İsrail hərbçiləri tərəfindən inkişaf etdirilən və hal-hazırda istifadə edilən döyüş sənətlərindən biridir. Krav-maqa İsrail Silahlı Qüvvələri tərəfindən müəyyən dəyişikliklər edilərək istifadə edilir. Döyüş sənətindən müəyyən öldürmə texnikaları çıxarılaraq İsrail hərbiçiləri tərəfindən özünümüdafiə məqsədilə istifadə edilir.

## Etimalogiyası
Təmas mənası verən maga (מגע) ifadəsi ilə "döyüş" mənasını verən krav (קרב) ifadəsindən ibarətdir. Digər dillərə əsasən yaxın döyüş olaraq tərcümə edilir.

## İstinadlar
Yuxa (səhra)

**Yuxa** () — ABŞ ərazisində yerləşən Sonora səhrasının tərkib hissəsini təşkil edən qumlu səhra. Meksika-ABŞ sərhəddində qərarlaşır (Kaliforniya ştatı).

## Xarici keçidlər

*Yuha Desert Map - Routes of Travel
*BLM PDF titled "Exploring the Yuha Desert" 
*Yuha Desert Recreation Area - BLM Area
BİM

**Birləşmiş Mağazalar ASC** və ya qısaca **BİM** — Türkiyədə satış yapan diskaunter mağaza. Mağaza sayına görə 2-ci, illik gəlir baxımından Türkiyənin ən böyük pərakəndə marketidir.

BİM şirkətinin xalis mənfəət 2013-cü ildə 3,5%, 2014-cü ildə 2.7% və 2015-ci ildə 3.3% idi. 2013 413 milyon, 2014 395.3 milyon, 2015 583.1 milyon Türk lirəsi təşkil etmişdir.

## Tarixçə
1995-ci ildə 21 mağaza ilə fəaliyyətə başlayan BİM Birləşik Mağazalar ASC-nin əsas prinsipi əsas ərzaq və istehlak məhsullarını ən yaxşı qiymətə və ən yüksək keyfiyyətlə istehlakçıya çatdırmaqdır. Diskaunt tipli Türkiyədəki ilk nümayəndəsi olan BİM, məhdud sayda məhsulla, lakin yüksək keyfiyyətlə daim xidmətdədir.

1997-ci ildə Türkiyənin ilk xüsusi marka məhsulu olan Dost Süd BİM-in məhsuludur. 2000-ci ildə 599 mağazaya, 2005-ci ildə 1,194 mağazaya çatan BİM ASC, 2016-ci ilin dekabr ayı etibarilə Türkiyə daxilində 5.580 mağazası var. Şirkət 2005-ci ilin iyul ayında BIMAS kodu ilə Borsa İstanbulda siyahıya alındı. 2016-cı ilin dekabr ayına olan məlumata görə, səhmlərin 71,02 faizi açıq şəkildə satılır.

Mərakeşdəki fəaliyyətinə 11 aprel 2009-cu ildə, eyni gündə Kasablanka şəhərində 10 mağaza açaraq başladı. Hazırda şirkətin Mərakeşdə 478 mağazası var. 2014-cü ilin ikinci yarısında Misirdə 46 mağaza açaraq açmış, hal-hazırda sayı 212-yə çatdı. Bundan əlavə, şirkət GSM sektoruna 2012-ci ildə Avea mərkəzli virtual operatoru BİMCell ilə daxil oldu. BimCell abunəçilərinin sayı 2012-ci ilin sonunda 440 min, 2013-cü ilin sonunda 700 min, 2014-cü ildə isə 1 milyona çatdı. 2011-ci ildə 8 milyard TL-ni keçən gəlir ilə, Türkiyə qida pərakəndə bazarındakı bir nömrəli mövqedə qalmağa davam etdi.
## İstinadlar
Yuma

**Yuxa** () — ABŞ ərazisində yerləşən Sonora səhrasının qərb hissəsini təşkil edən qumlu səhra. Meksika-ABŞ sərhəddində qərarlaşır (Arizona ştatı ABŞ və Aşağı Kaliforniya Meksika). 
Səhra Arizona ştatının cənub-qərbində, Hila çayından cənubda, Kolorado çayından isə şərqdə yerləşir. Səhranın cənubu Meksika sərhədinə yaxın Böyük səhra (, ) adlandırılır. Yayı dəhşətli istiləri, qışı isə orta temperaturları ilə seçilir.

## İstinadlar
Yevgeni Matveyev

**Yevgeni Semyonoviç Matveyev** (; ) — sovet teatr rejissoru, aktyoru və pedaqoqu. SSRİ Xalq Artisti (1974).

## Həyatı
8 mart 1922-ci ildə Mikolayevdə doğulmuşdur.

1 iyun 2003-cü ildə Moskvada vəfat edib.

## İstinadlar
Kolorado (səhra)

**Kolorado** () — ABŞ ərazisində yerləşən Sonora səhrasının şimal-qərb hissəsini təşkil edən səhra. Meksika-ABŞ sərhəddində qərarlaşır.
Səhra Kaliforniya ştatının cənub-qərbində, Meksikanın isə şimal-şərq hissəsini əhatə edir. Sahəsi 40,000&nbsp;km²-dir. Kolorado çayının şərqində qərarlaşır və öz adını buradan almışdır. Səhranın mərkəzində Solton-Si gölü yerləşir.
## İstinadlar
Ümumdünya Turizm Təşkilatı

**Ümumdünya Turizm Təşkilatı** (**ÜTT**, , ) — turizm üzrə ixtisaslaşmış beynəlxalq təşkilat. Mərkəzi qərargahı İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərində yerləşir. Baş katibi 2018-ci ildən gürcüstanlı Zurab Pololikaşvilidir.

## Tarixi
Bu təşkilatın nizamnaməsi 1970-ci ilin sentyabr ayının 27-də Mexikoda qəbul olunmuşdur. 1974-cü ildə isə o, Rəsmi Turizm Təşkilatlarının Beynəlxalq İttifaqın üzvü olan rəsmi turizm təşkilatları tərəfindən ratifikasiya olunmuşdur. 
Nizamnamənin ayrılması hissəsi qismində isə Maliyyə Qaydaları çıxış edir. Həmin Qaydalara uyğun olaraq, Təşkilatın maliyyə dövrü 2 illik bir müddəti əhatə edir. Büdcəyə gələn gəlirləri isə Ümumdünya Turizm Təşkilatı Baş Assambleyası tərəfindən müəyyən olunan və hər bir ölkənin iqtisadi inkişaf səviyyəsindən və həmin dövlət üçün beynəlxalq turizmin əhəmiyyətindən asılı olaraq, formalaşdırılan yığımlar, o cümlədən digər daxilolmalar təşkil edir.

## Fəaliyyəti
Ümumdünya Turizm Təşkilatının fəaliyyəti daha geniş spektrə malikdir. Bu fəaliyyət özünü həm milli, həm də beynəlxalq turizmin inkişafında büruzə verir.

## Üzvləri

Təşkilatın nizamnaməsi 3 kateqoriya üzvləri – həqiqi, assosasiya edilmiş və qoşulmuş üzvləri özündə birləşdirir. Hazırda Ümumdünya Turizm Təşkilatının 145 həqiqi üzvü, 7 assosasiya edilmiş, 300-dən çox qoşulmuş üzvləri vardır.

## Orqanları
Təşkilatın səlahiyyətini öz orqanları – Baş Assambleya, İcariyyə Şurası, Katiblik, digər köməkçi və işçi orqanlarının fəaliyyəti vasitəsilə həyata keçirilir.

Həqiqi üzvləri təmsil edən nümayəndələrdən ibarət olan Baş Assambleya hər 2 ildə bir dəfə toplanır. Baş Assambleyanın funksiyaları aşağıdakılardır:
*öz prezident və vitse-prezidentinin seçilməsi; 
*İcariyyə Şurasının üzvlərinin seçilməsi; 
*Baş Katibin təyini; təşkilatın Maliyyə reqlamentinin təsdiqi; fəaliyyətin ümumi proqramının təsdiqi; 
*təşkilatın və onun orqanlarının fəaliyyəti barədə hesabatlara baxılması və təsdiq olunması; 
*təşkilatın üzvlüyünə qəbul olmaq üçün Ümumdünya Turizm Təşkilatının Nizamnaməsinə uyğun olaraq qəraraların qəbulu və s.

Baş Assambleya 6 regional komissiyanı təsdiq etmişdir:
*Afrika (KAF)
*Amerika (KAM)
*Şərqi Asiya və Sakit Okean (KAM)
*Avropa (KEV)
*Yaxın Şərq (KME)
*Cənubi Asiya (KSA) üzrə komissiyalar.

İcariyyə Şurası hər 5 həqiqi üzvə 1 üzv prinsipi ilə Baş Assambleya tərəfindən 4 il müddətinə – tərkibi hər 2 ildən bir növbəlilik əsasında dəyişmək şərti ilə seçilir. Şübhəsiz ki, bu zaman Afrika, Amerika, Şərqi Asiya və Sakit Okean, Avropa, Yaxın Şərq, Cənubi Asiya regionlarının bərabərhüquqlu coğrafi nümayəndəlik prinsipinə mütləq əməl edilməlidir.

Təşkilatın köməkçi orqanlarına – Proqram və Əlaqələndirmə üzrə texniki Komitə, Büdcə-maliyyə Komitəsi, Ətraf mühit üzrə Komitə, Formallıqların sadələşdirilməsi üzrə Komitə, Statistika üzrə Komitə, qoşulmuş üzvlər kateqoriyasında üzvlüyə baxılması üzrə Yarımkomitə aiddir.

## Baş katibləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Erik Ramos

**Erik Fabian Ramos** — Paraqvay futbolçusu, "Neftçi Bakı" klubunun eks-oyunçusu və Paraqvay milli futbol komandasının oyunçusu.

## Karyera

### Klub karyerası
Erik Ramos Karapequada doğulub. Karyerası boyunca Ramos Paraqvayda və Azərbaycanda "12 oktyabr", "3 fevral", "Rubio Nyu", "Neftçi Bakı" futbol klublarında oynayıb.

2012-ci ilin yayında Erik Ramos "Neftçi Bakı" ilə 1 illik icarə müqaviləsi imzalayıb. İlk mövsümdə o klubu ilə birlikdə Azərbaycan Premyer Liqasının qalibi və Azərbaycan kubokunun sahibi olub. 2012–2013-cü il mövsümündən sonra 2 klub öz aralarında transfer barədə anlaşa bilməyib və Erik Ramos Paraqvaya qayıdıb. 2014-cü ilin iyununda "Neftçi Bakı" Erik Ramosun klubuna transfer üçün pul ödəyib və müqavilə imzalanıb. 2015–2016-cı il mövsümündəki Azərbaycan kubokunun finalından sonra Erik Ramos klubda qalmayacağını bildirib.

### Milli
Erik Ramosun Paraqvay milli futbol komandasında debütü 2012-ci ildə olub.

## Karyera statistikası

## Uğurları
;Neftçi Bakı
* 2012–2013 Azərbaycan Premyer Liqası:
* 2012–2013 Azərbaycan kuboku:

## İstinadlar
Səyahət agentliyi

**Səyahət agentliyi** - turistlərə turizm haqqında məlumat verən, turları təşkil edən, öz turlarını və digər səyahət agentliklərinin təşkil etdiyi turları satan şirkətdir.  Fərdlər və qruplar üçün səyahətlər, səfərlər və ekskursiyaları planlaşdırır, təşkil edir və həyata keçirir.

## Tarixi
Müasir səyahət agentlikləri XIX əsrin ikinci yarısında ortaya çıxmışdır.1841-ci ildə Tomas Kuk Midland Railway şirkəti ilə müştərək olaraq agentliklər şəbəkəsi yaratdı.  Onlar öz turlarından əlavə digər firmaların da xidmətlərini təklif edirdilər. Digər ilk Britaniya səyahət agentlikləri  Dean & Dawson,,  the Polytechnic Touring Association, və the Co-operative Wholesale Society agentlikləri idi.  ABŞ-də ən yaşlı səyahət agentliyi Brownell Travel şirkətidir. Bu şirkət 4 iyul 1887-ci ildə *Devonia* adlı gəmi ilə 10 nəfəri Nyu-Yorkdan Avropaya yola saldı.

1920-ci illərdə ticari aviasiyanın inkişafı turizm agentliklərini də ön plana çəkdi.

## Növləri
### Türkiyə
Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi səyahət agentliklərini 3 qrupa bölür :
* A qrup - Bütün səyahət agentlikləri vəzifələrini yerinə yetirirlər. 
* B qrup - Beynəlxalq quru, dəniz və hava nəqliyyat vasitələri A qrupunun təklif etdiyi turların biletlərini satırlar.
* C qrup - Yalnız Türkiyə vətəndaşları üçün ölkədaxili turlar təşkil edirlər.

## İstinadlar
Avstriyada turizm

**Avstriyada turizm** — Avstriya ərazisindəki turizm bazaları, istirahət mərkəzləri və səyahətlər.

Avstriya hazırda iqtisadi cəhətdən Avropanın ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridir. O, İkinci dünya müharibəsi illərində öz gözəl tarixi memarlıq abidələrini dağılmaqdan qoruyub saxlaya bildi. Gözəl saraylar, mehmanxanalar, yollar hələ müharibədən əvvəl tikilmişdi. Onlar daim ölkənin tükənməz turizm resursları hesab olunur. Avstriya iqtisadiyyatında turizm əhəmiyyətli yer tutur.

Şimal-cənub, qərb-şərq istiqamətində hərəkət edən turistləri Avstriyanın gözəl avtomobil yolları cəlb edir. Onların əksəriyyəti bir günlük turistlərdir.

Avstriyada ölkədaxili turizm işi dünya standartlarına uyğun şəkildə təşkil edilir, ancaq, Avstriyalılar öz ölkələrində səyahət etməyə o qədər də maraq göstərmir, Aralıq dənizi sahillərində və qışda dağ kurortlarında dincəlməyə üstünlük verirlər.

Hazırda Avstriya qış idman növləri üzrə lider mövqeyi tutmuş beynəlxalq turizm mərkəzidir. Buna uyğun olaraq beynəlxalq turizm də ölkənin qərbində, dağlıq hissəsində cəmləşib. Avstriyanın dağlıq, xizək kurortları hələ müharibədən qabaq böyük zövqlə tikilib. Burada ayaq xizəyi məktəbi fəaliyyət göstərir, həvəskarlara düz yerdə ayaq xizəyi sürmək öyrədilir. Ayaq xizəyi muzeyində xizək idmanı kompleksləri nümayiş etdirilir. Hər il ayaq xizəyi idmanı üzrə beynəlxalq yarışlar keçirilir. Burada idman bütün istirahət günlərini zənginləşdirir. Avstriyada əksər qış günlərində havalar isti keçir.

Avstriyaya qonaqlar başlıca olaraq Almaniya, Niderland və Böyük Britaniyadan gəlir. Bu üç ölkədən gələn turistlərin payına tur günlərin 80%-i, səfərlərin yarısı isə Almaniyanın payına düşür. Avstriyaya Polşadan bir qayda olaraq alıcı turistlər daha çox gəlir. Burada "basabas" mövsümü daha dəqiq müəyyənləşib – yayda avqust ayına, qışda isə fevral ayına təsadüf edir.

Avstriyada qış turizminin şöhrətinin artması nəticəsində bu ölkədə ekoloji şərait gərginləşir və ekoloji tarazlığın bərpası problemi meydana çıxır.

## Xarici turistlər
Avstriyaya gələn qonaqlar arasında aşağıdakı ölkələr üstünlük təşkil edir:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official Website of the Austrian National Tourist Office
Beynəlxalq turizm

**Beynəlxalq turizm** — xidmətlərin beynəlxalq ticarətinin əsas və vacib sahələrindən biri.

Beynəlxalq turizm beynəlxalq iqtisadiyyatın sürətlə inkişaf edən, biznes sahəsinin ən gəlirli növü, böyük həcmdə investisiya cəlb edən, artan məşğulluğu təmin edən və həmçinin, ölkə büdcəsinə gəlir gətirən sahələrindən biridir. Faktiki olaraq, müasir dünya iqtisadiyyatında qlobal turizm sisteminin elementləri formalaşır. Qlobal turizm sistemi özündə beynəlxalq mehmanxana şəbəkələrini, hava, su və yer üzündəki turist daşınmalarını və yerlərin əvvəlcədən sifarişi üzrə kompüter sistemini birləşdirir.

Beynəlxalq turizmin bütün göstəriciləri dayanmadan artır və dünya, ümumdaxili məhsulunun artım templərinə uyğun ümumi şəkildə irəliləyir. Lakin səyahətlərin dinamikası milli iqtisadiyyatların konyukturasına və ümumdünya iqtisadiyyatına qarşı çox həssasdır.

Beynəlxalq turizm nəinki illər üzrə, hətta dünya regionları üzrə eyni səviyyədə inkişaf etmir. 1990-cı illərin sonlarında gələnlərin maksimal sayı Avropa ölkələrinə düşürdü – təxminən 59%. Asiya və Sakit okeanı regionuna dünya turistlərinin 14%-i düşürdü. Yaxın və Orta Şərqə (Misir, İsrail, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və s.), Cənub-Şərqi Asiyaya (Tailand, Sinqapur, İndoneziya və s.) və digər ölkələrə turistlərin axını günü-gündən artır. Xarici qonaqların qəbulu üzrə ilk 10 ölkəyə aiddir: Fransa, İspaniya, ABŞ, İtaliya, Çin, Böyük Britaniya, Meksika, Kanada, Polşa, Avstriya. Beynəlxalq turizm üzrə gəlirlərin böyük həcminə görə ilk 10 ölkə ABŞ, İspaniya, İtaliya, Fransa, Böyük Britaniya, Meksika, Kanada, Çin, Avstriya, Almaniyadır. Turist balansının ən çox müsbət saldosuna İspaniya, İtaliya, Fransa, Meksika, Türkiyə malik olduğu halda, ən çox mənfi saldoya Almaniya, Yaponiya, Böyük Britaniya və Şimali Avropanın ölkələri malikdirlər.
Taleb Rifai

**Taleb Rifai** () — Ümumdünya Turizm Təşkilatının baş katibi (2010-cu ildən).

## Həyatı
Taleb Rifai 1949-cu ildə İordaniyada anadan olmuşdur.

## Ailəsi
Ailəlidir. 5 övladı var.

## İstinadlar
Villibald Pahr

**Villibald Pahr** — 1983–1986-cı illərdə Avstriyanın Qərbi Almaniyadakı səfiri. 1986–1989-cu illərdə Ümumdünya Turizm Təşkilatının baş katibi.

## İstinadlar
Antonio Enriquez Saviqnak

**Antonio Enriquez Saviqnak** () — 1990–1996-ci illərdə Ümumdünya Turizm Təşkilatının baş katibi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dünya turizm reytinqləri

**Dünya turizm reytinqləri** () — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ümumdünya Turizm Təşkilatı tərəfindən ildə üç dəfə açıqlanan turizm reytinqi. Bu reytinqdə BMT-yə üzv olan region və subregionlar beynəlxalq turistlərin sayına, daxili turizmdən əldə olunan gəlirə və xaricə gedən ziyarətçilərin xərclərinə əsasən sıralanmışdır.

## 2014 gəliş istiqamətinə görə ən çox ziyarət edilən ölkələr

2014-cü ildə bütün dünyada 1,133 turist gəlişi olmuşdur. Bu rəqəm 2013-cü ildəkinə nisbətən 4,3 % çoxdur (2013-cü ildə 1,087 milyard turist gəlişi). 2014-cü ildə ən çox ziyarət edilmiş yerlər:

### Afrika və Orta Şərq

#### Afrika
2013-cü ildə Afrikaya 55,7 milyondan çox turist gəlişi olmuşdur. Bu rəqəm 2012-ci ildəkinə nisbətən 5,4 % çoxdur. 2013-cü ildə Afrikada ən çox ziyarət edilmiş 10 ölkə

#### Orta Şərq
2014-cü ildə Orta Şərqə 51 milyon beynəlxalq turist gəlişi olmuşdur. Bu rəqəm 2013-cü ildəkinə nisbətən 5 % çoxdur. 2014-cü ildə ən çox ziyarət edilən Orta Şərq ölkələri:

### Amerika
2014-cü ildə Amerikaya 181 milyondan çox beynəlxalq turist gəlişi olmuşdur. Bu rəqəm 2013-cü ildəkinə nisbətən 8 % çoxdur. 2014-cü ildə ən çox ziyarət edilən Amerika ölkələri:

### Asiya
### Amerika
2014-cü ildə Orta Şərq 263 milyondan çox beynəlxalq turist gəlişi olmuşdur. Bu rəqəm 2013-cü ildəkinə nisbətən 5 % çoxdur. 2014-cü ildə ən çox ziyarət edilən Asiya ölkələri:

### Avropa
2014-cü ildə Avropaya 582 milyondan çox beynəlxalq turist gəlişi olmuşdur. Bu rəqəm 2013-cü ildəkinə nisbətən 3 % çoxdur. 2014-cü ildə ən çox ziyarət edilən Avropa ölkələri:

## 2014-cü ildə turizmdən ən çox gəlir götürən ölkələr

## 2014-cü ildə beynəlxalq turizm xərcləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Ölkələrin siyahısı
* Dünya statistikası
Faiq Süleyman Paşa

**Faiq Paşa** () — Osmanlı generalı, Məşriq-i Əzəm-i Osmanı adıyla qurulan böyük mason lojasının ustadı.

## Həyatı
Qülləli Əsgəri Liseyindən məzun olduqdan sonra Mühendishane-i Berri-i Hüməyüna daxil oldu. 17 yanvar 1900-cü ildə Kapitan rütbəsi ilə məzun oldu və Sisam adasına təyin edildi. 1904-ci ildə Selanik məntəqənin komandiri Fərid Paşanın vəkilliyinə gətirildi. 1908, 17 may tarixində Baş məmur rütbəsinə yüksəlir. 1909-cu il 30 iyul tarixində Üsküdar bayrağı mutasarrıflığına təyin edildi. 9 Fevral 1911-ci ildə isə Erkan-ı Hərbiyə-i Ümumiyə Şöbəsinə təyin olundu.

Balkan döyüşlərində  mükəmməl xidmət göstərmiş Fəthi Paşanın döyüşən əsgərləri müdafiə etməsi üçün Koçişte Təpəsində həlak olmasından sonra 1912-ci ildə Faiq Paşa komandir vəzifəsinə yüksəlir.

Osmanlı tarixinin qanlı döyüşlərindən olan Zığındərə Müharibəsində (28 iyun - 3 iyul, 1915-ci il) döyüşdü. 2 iyul tarixində 6-sı zabit olmaq üzrə, 164 əsgər həyatını itirdi. 4-ü zabit olmaq üzrə, 289 əsgər də yaralandı.

Faiq Paşa 30 Avqust 1916-cı il tarixində Çavreş Dağları ətrafında davam edən müharibə zamanı güllə yarası nəticəsində həyatını itirdi.

## İstinadlar
Fəşəm

**Fəşəm** (Farsca: فشم‎, Fasham) — İranın Tehran ostanında şəhər.

## Ümumi məlumat
Tehran ostanının Şimiranat şəhristanının Rudbar-i Qəsran bəxşində olan və bu bəxşin idarə mərkəzi olan şəhərin 2006-cı il  rəsmi əhalisi 6.895 nəfər və 2.019 evdir.

## İstinadlar
Mişel Rokar

**Mişel Rokar** (d. 23 avqust 1930, Kurbevua, Fransa – ö. 2 iyul 2016, Paris, Fransa) — Fransa siyasətçisi.

## Həyatı
Mişel Rokar 23 avqust 1930-cu ildə Fransada anadan olub.

1988-1991-ci illərdə Fransanın baş naziri vəzifəsində çalışıb. O, Avropa Birliyinin böyük tərəfdaşı kimi məşhur idi.

2016-cı ildə 86 yaşında ikən vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Speech of Michel Rocard denouncing the methods of some who push for software patents in Europe 
*Michel Rocard règle ses comptes avec le socialisme à la française (*[[Le Monde]]*).
Altar

**Altar** () — Meksika ərazisində yerləşən Sonora səhrasının təribini hissəsini təşkil edən qumlu səhra. Səhra Kaliforniya körfəzinin şimal sahillərində qərarlaşır. Uzunluğu 40&nbsp;km, eni isə 100&nbsp;km təşkil edir.

## Xarici keçidlər
*World Heritage Centre:  Official UNESCO   '''El Pinacate and Gran Desierto de Altar Biosphere Reserve'''  website
*UNESCO: Photo gallery of Reserve
*ElPinacate.gob.mx: '''Reserva de la Biosfera El Pinacate y Gran Desierto de Altar''' 
*ElPinacate.gob.mx: "Historia" (la ocupación humana)
Alvord səhrası

**Alvord səhrası** () — ABŞ ərazisində, Oreqon ştatının cənub-şərqində, Böyük Hövzə bölgəsində yerləşən səhra.

Səhra uzunluğu 19,2&nbsp;km, eni isə 11,2&nbsp;km olan qurumuş göl yatağıdır. Stins dağı onun qərb sərhədidir. Səthi o qədər hamardır ki, burada hətta kiçik təyyarələr eniş edə bilirlər.

Şimal və qərb hissələrdə isti su mənbələri vardır. İl ərzində səhraya orta hesabla 166&nbsp;mm yağıntı düşür.

Səhra ABŞ vətəndaş müharibəsi dövründə ABŞ ordu nazirliyinin Oreqon bölməsinin rəhbəri olmuş general Benjamin Alvordun (1813—1884) şərəfinə adlandırılmışdır.

## Şəkillər

Şəkil:SteensMountainOR.jpg|Alvord səhrasından şimal-qrbdə yerləşən Stins dağı
Şəkil:AlvordDesertOR.jpg|Stins dağından Alvord səhrasının mənzərəsi

## Xarici keçidlər
* Alvord Desert 
* The Wilderness Society: Wilderness in Oregon’s High Desert
* Alvord Desert Gliders
Skopye gerbi

thumb|left|Yuqoslaviya krallığının tərkibində ikən istifadə olunmuş Skopye gerbi.
**Skopye gerbi** () — Makedoniyanın paytaxtı və ən böyük şəhəri olan Skopyenin simvollarından biri. Gerbin lövhəsi alman qalxanından ibarətdir. Qalxanın yuxarı hissəsi qövsvari şəkildə olub içəri girir, sağ və sol yuxarı güclər italik xətlərdən ibarətdir. Gerbdə bu simvolları görmək olar:
* Daşkörpü
* Skopye qalası
* Vardar çayı
* Başıqarlı dağlar

Şəhər bayrağında Skopyenin gerbini də görmək olar.

Bu gerbdən ilk dəfə rəsmi şəkildə 1970-ci ildə istifadə olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Skopye bayrağı
* Skopye

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Skopye şəhərinin rəsmi saytında
Clockwork Planet

— Şinonun rəssamlığı ilə Yuu Kamiya və Tsubaki Himana tərəfindən yazılan ranobe seriyası. 2 aprel 2013-cü ildən bu yana *[[Kodansha]]* nəşriyyatının *Kodansha Ranobe Bunko* imprinti altında 4 cildi çapdan çıxmışdır. Kuronun rəssamlığı ilə hazırlanan manqa adaptasiyası isə 2013-cü ildən *[[Kodansha]]* nəşriyyatının *"[[Monthly Shōnen Sirius]]"* şonen manqası jurnalında nəşr olunur. Manqanın 5 tankobon cildi çapdan çıxmışdır. Anime adaptasiyasının 2017-ci ilin aprelindən yayımlanması planlaşdırılır.

## Məzmun
Hadisələr tamamilə dağılmış və saat mexanizmi ilə tamamilə yenidən tikilmiş dünyada baş verir. Bir gün Naoto Miura adlı lisey şagirdi gözlənilmədən bir avtomat qızla rastlaşır.

## Personajlar
;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

## Media
### Ranobe
İlk ranobe cildi 2 aprel 2013-cü ildə *[[Kodansha]]* nəşriyyatı tərəfindən *Kodansha Ranobe Bunko* imprinti altında nəşr olunmuşdur. 29 dekabr 2015-ci ilə kimi dörd cildi çapdan çıxmışdır.

## Anime
Anime adaptasiyası 2015-ci ilin dekabrında anons edilmiş, 2016-cı ilin dekabrında anime serialı adaptasiyası olacağı təsdiqlənmişdir. Anime *[[Xebec (studiya)|Xebec]]* studiyası tərəfindən çəkilir və 2017-ci ilin aprelindən TBS və BS-TBS kanalları vasitəsilə yayımlanması planlaşdırılır. Tsuyoşi Naqasava rejissor, Kenci Suqihara ssenarist, Şuiçi Şimamura personaj dizayneri, Kenci Teraoka mexaniki dizayner, Şu Kanematsu, Hanae Nakamura, Kaori Nakano və Satoşi Hono bəstəkarlardır.

Animenin açılış mahnısı *fripSide* tərəfindən ifa olunacaq.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Albaniyadakı ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

**Albaniyada Ümumdünya irsi obyektləri** — Albaniyada mədəni və təbii irs əmlaklarının UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına yazılmış və ya ölkənin ilkin siyahısına daxil edilmiş siyahıdır. Aşağıdakı siyahı Albaniya Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısıdır. (Seçim meyarları əsasında)


Butrint,_Albania.jpg|Butrint Milli Parkı
Gjirokaster,_street_3.jpg|Daş Qyirokaser şəhəri


## Ümumdünya irsi

## İstinadlar
Türkmənistandakı ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

**Türkmənistanda Ümumdünya İrsi Abidələrinin siyahısı** — Türkmənistanda mədəni və təbii irs əmlaklarının UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına yazılmış və ya ölkənin ilkin siyahısına daxil edilmiş siyahıdır. Siyahı 1972-ci ildə tərtib edilmişdir. Aşağıdakı siyahı Türkmənistan Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısıdır. (Seçim meyarları əsasında)

## Qalereya

Fayl:KonyeUrgenchMausoleum.jpg|Kunya
Fayl:Nisa.jpg|Nisa
Fayl:Mervturkmenistan.jpg|Mərv


## İstinadlar
Ovayxi (səhra)

**Ovayxi səhrası** () — ABŞ ərazisində yerləşən quraq ərazi və böyük hissəsi səhra olan bölgə. Kolumbiya platosunun cənub qutaracağında, Oreqon, Aydaho və Nevada ştatları ərazisində yerləşir. Səhranın sahəsi 24 280&nbsp;km², səthinin hündürlüyü isə 1600 metrdir
Səhranın böyük qismi ABŞ dövlətinin ali federal orqanının nəzarətindədir. 
## İstinadlar
Hugo Hotel

**Hugo Hotel** — San-Fransiskonun *South of Market* bölgəsində yerləşən və 26 ildir ki, möhtəkirlər tərəfindən vakant kimi verilən, Brayn Qoqqin tərəfindən * Defenestration of Furniture* incəsənət qurğusunun yerləşdiyi, 1997-ci ildə inşa edilən hoteldir. Otel Teo V. Lenzen tərəfindən hazırlanmışdır və 200–214 Altıncı Küçədə yerləşir.

2009-cu ildə bina ekspropriasiya vasitəsilə San-Fransisko Şəhər və Qraflıq tərəfindən satın alınmışdır. Otel təmir məqsədilə 2015-ci ildə dağıdıldı. Tikintinin 2017-ci ilin yanvar ayında başa çatdırılması nəzərdə tutulub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Brian Goggin's ''Defenestration'' website
Monthly Shōnen Sirius

— Yaponiya aylıq şonen manqası jurnalı. *[[Kodansha]]* nəşriyyatı tərəfindən 2005-ci ilin mayından nəşr olunur. B5 formatındadır və bir sayının qiyməti 580 yapon yenidir. Digər şonen manqası jurnalları kimi bu jurnal da 16-21 yaşlı oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Manqa seriyaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İqor İlyinski

**İqor Vladimiroviç İlyinski** (; ) — sovet aktyoru, teatr və kino rejissoru. SSRİ Xalq Artisti (1949). Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü (1960). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1974). Lenin mükafatı laureatı (1980). Üç dəfə Stalin mükafatı laureatı (1941, 1942, 1951).

## Həyatı
İqor İlyinski 1901-ci ildə Moskvada hərbi həkim Vladimir Kapitanoviç İlyinskinin ailəsində anadan olub. 1918-ci ildə V. F. Komissarjevskaya adına teatrda, sonralar Moskvanın müxtəlif teatrlarında çıxış etmişdir. Bədii qiraət ustası kimi radio və estradada çıxış etmişdir. İlyinski 13 yanvar 1987-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
* Karnaval gecəsi (film, 1956)

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Mamidoil Jetoil

**"Mamidoil Jetoil"** — Yunanıstanın neft şirkəti Yunanıstanın ən uzunömürlü və böyük şirkətlərindən biridir.

1968-ci ildə yaradılmış "Mamidoil Jetoil" şirkəti Yunanıstan və Balkan ölkələrində neft məhsullarının saxlanılması, daşınması və ticarəti ilə məşğul olmuşdur. Şirkətin "JETOIL" brendi ilə 600 yanacaqdoldurma məntəqəsi olmuşdur. Eyni zamanda törəmə müəssisələri vasitəsilə Albaniya, Bolqarıstan, Serbiya və Kosovoya sərmayə yatırmışdır.

Şirkətin böyük problemləri 2015-ci ildə başlamışdır. Nəticədə Yunanıstanın cənubundakı biznesi satılmışdır. 2015-ci il iyun ayının əvvəlində şirkət iflasa uğradığının elan olunması üçün ərizə vermişdir. Şirkətinin 2015-ci ilin sonuna kreditorlara və dövlətə 314 milyon avro borcu olmuşdur. Müştərilərin isə şirkətə 174 milyon avro borcu olmuşdur.
 
Şirkətinin sahibi olan 84 yaşlı Kiriakos Mamidakis şirkəti iflasa uğradığı üçün 2016-cı ildə Krit adasındakı evində intihar etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
"Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 95 illiyi (1919–2014)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 95 illiyi (1919–2014)" medalı** — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi.

## Təltif edilənlər
* "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 95 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər

## İstinadlar
Miniloft

**Miniloft** — İki qonşu binalarda 14 geniş, çardaq-tipli mənzillərdən ibarət olan, Berlin şəhərində yerləşən oteldir.

## Quruluşu
Əsas iki bina 2002-ci ildə təmir edilib və 2003-cü ildə *Berliner Architekturpreis* tərəfindən əldə edilmişdir. Oteldə üç *Klassik* və üç *Kompakt* miniloft və sahibinin evi yerləşmişdiir.

## Bəndər
Otelin yeni binası 2004-cü ildə tikilmişdir. Bu əyri otel paslanmayan polad və şüşə fasada malikdir. 2004-cü ildə Avropa İttifaqının Myes van der Roh mükafatına layiq görülüb və *Venesiya Bienali* sərgisinin Almaniya pavilyonunda nümayiş etdirilib. Burada dörd *Qapanmış* və dörd *Açılmış* miniloft toplanmışdır.

## Arxitektura
Hər iki bina memarlıq idarəsi olan *Deadline* tərəfindən hazırlanmışdır. Əkiz layihələr bir neçə memarlıq jurnalında, həmçinin *[[A10]]* və *[[Deutsche Bauzeitung]]*-da da dərc olunmuşdur.

## İstinadlar
Rikkati tənliyi

y^{\prime}+a(x)y+b(x)y^{2}+c(x)=0  (*) 
şəklində tənliyə ***Rikkati tənliyi*** deyilir. Rikkati tənliyi b(x)=0 olduqda xətti, c(x)=0 olduqda isə Bernulli tənliyinə çevrilir. Rikkati tənliyinin hər hansı y_{1}(x) xüsusi həlli məlum olduqda y(x)=y_{1}(x)+z(x) əvəzləməsi vasitəsilə Bernulli tənliyinə gətirlir. Ümumi halda, Rikkati tənliyi kvadraturaya gətirilə bilmir, yəni həll etmək olmur.
## Tarixi
Xüsusi halda:
:: b\frac{dx}{dt} = x^2 + at^{\alpha}, \quad (**)
haradakı \alpha,\, a,\, b\neq 0 —sabiti, ilk dəfə italyan riyaziyyatçısı tədqiq etmişdir Yakopo Françesko Rikkati və ailələrini Bernulli .
\alpha = {4n}/{(1-2n)}, \ n \in \mathbb{N}, или \alpha=-2  Jozef Liuvill (1841)isbat etmişdir.
(*) şəkildə **ümumi Rikkati tənliyi** , (**) — isə **xüsusi Rikkati tənliyi** adlanır.

## Xassələri

#  y^{\prime}+m(x)(Ay+By^{2}+C)=0  olduqda dəyişənlərinə ayrılan,
#  y^{\prime}+A\frac{y}{x}+B\left(\frac{y}{x}\right)^{2}+C=0  olduqda bircins,
#  y^{\prime}+A\frac{y}{x}+B(y)^{2}+\frac{C}{x^{2}}=0  olduqda ümumiləşmiş bircns tənliyə çevrilir.

## Nümunə.

y^{\prime}+2ye^{x}-y^{2}=e^{2x}+e^{x} Rikkati tənliyini həll edin.

### Həlli:
::y_{1}(x)=e^{x} tənliyin həlli olduğunu bilavasitə yoxlamaq olar. Onda y(x)=z+e^{x} əvəzləməsini aparmaqla alırıq:
z^{\prime}+e^{x}+2(z+e^{x})e^{x}-(z+e^{x})^{2}=e^{2x}+e^{x}, z^{\prime}-z^{2}=0.  
Alınan tənliyi həll etsək, z=\frac{1}{x+C}.
:: Deməli, y=e^{x}-\frac{1}{x+C} Rikkati tənliyinin ümumi həlli olur.

## Ədəbiyyat
* Q.T. Əhmədov, K.Q. Həsəov, M.H. Yaqubov, Adi diferensial tənliklər kursu, Bakı, Maarif, 1978. 
* И.Г.Петровский, Лекции по теории обыкновенных дифференциальных уравнений, М., Наука, 1984. 
* Л.С.Понтрягин, Обыкновеные дифференциальные уравнения, М., Наука, 1982. 
* В.В.Степанов, Курс дифференциальных уравнений, М., 1959. 
* А.Ф.Филиппов, Сборник задач по дифференциальным уравнениям, М., 2004. 
* X.M. Quliyev, K.Q. Həsəov, Difernsial tənliklər, Məsələ və misallar tənliyi, Bakı, Çaşıoğlu, 2001. 
* M.H. Yaqubov, Y.T. Mehrəliyev, Birtərtibli adi difernsial tənliklər, BDU, Bakı, 1999. 
* Л.Э.Эльсгольц, Дифференциальные уравнения и вариационные исчисление, Москва, 1969. 
* Н.М.Матвеев, Методы интегрирования обыкновеных дифференциальных уравнений, Минск, Выщэйщая школа, 1974. 
* А.Н.Тихонов, А.Б.Васильева, А.Г.Свешников, Дифференциальные уравнения, Москва, Наука, 1985.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Wolfram Math. World: Riccati Differential Equation
* Eq. World: General Riccati equation
Sheraton Grand Incheon Hotel

**Sheraton Grand Incheon Hotel** — Sonqdo İBD-də açılmış ilk hoteldir. Hotel Northeast Asia Trade Tower, Songdo Convensia və Sonqdo Mərkəzi Parkının yaxınlığında yerləşmişdir. Hotel *Starwood* tərəfindən idarə olunan 5 ulduzlu və HOK tərəfindən işlənib hazırlanmış LEED sertifikatlı hoteldir. Günəş şüalarının təsirini azaltmaq məqsədilə dörd yüksək perforasiyalı alüminium günəş kölgəsi yerləşdirilmişdir. Hoteldə 319 otaq, 9 banket zalı, azad internet zalı, fitnes mərkəzi, qapalı hovuz mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sheraton Grand Incheon Hotel Official Website 
* Sheraton Grand Incheon Hotel Facebook
Saint Luke's Tower

thumb|Saint Luke's Tower
 — Yaponiyanın Tokio prefekturasının Çüo rayonunda yerləşən göydələndir. Hündürlüyü 221 m, 51 mərtəbəli göydələnin tikintisi 1994-cü ildə başa çatıb.

## İcarədarlar
* Credit Pricing Corporation   
* Nippon MacDermid Co., Ltd.   
* Sanki Engineering Co., Ltd.  
* Sojitz Cosmetics Corporation  
* UMG ABS, Ltd.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Aşırım

300px|thumb
**Aşırım** və ya **gədik**— dağ silsiləsi və ya massivin darağında eniş sahəsi. Aşırımlar bir dağ dərəsindən digərinə asanlıqla və rahat keçməsinə xidmət edir. Mühüm nəqliyyat yolu üzərində yerləşən dağ aşırımları əsasən xüsusi ada malik olur. Bu aşırımlar mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Aşırımların hündürlüyü dağların hündürlüyündən asılıdır. Uralda aşırımların orta hündürlüyü 400 m, Alplarada - 3000 m-ə dək, Himalayda-5500 m-dək, Böyük Qafqazda isə 2500 m-dir. Aşırımdan şose və dəmir yolları, bəzilərindən isə yük heyvanlarının və piyadaların hərəkəti üçün dar cığırlar keçir. Azərbaycanada Ağsu və Biçənək aşırımları mühüm əhəmiyyətə malikdirlər. 

Aşırımlardan adəti üzrə avtomobil və dəmir yolu keçir. Bəzi aşırımların keçilməsi ancaq at, ulaq və  insanların keçməsinə xidmət edir. Aşırımların yuxarı hissəsi adəti üzrə nisbətən düzən olduğundan burada bəzi hallarda kiçik yaşayış məntəqələri salınırdı. Bəzən müharibələr zamanı hərbi-strateji əhəmiyyəti daha böyük olur.
thumb|250px

Aşırımlara verilən adların yaranma xüsusiyyəti:
* Az tanınan və ya tanınmış insanların adları;
* Aşırımın olduğu bölgədə baş vermiş mühüm hadisələr ilə bağlı;
* Dağ rayonlarının adı ilə;
* Ekspedisiya və anlaşılmayanlarla bağlı;
* və başqaları.

## Mühüm aşırımlar
Dünyada:
* Kxardunq-La, h = 5359 m (Hindistan) —  1976-cı ildə inşa edilmişdir, avtomobillərin hərəkəti üçün 1988-ci ildən açılmışdır.
* Suqe La, h = 5430 m (Çin) — Lxasanın qərbi.
* Semo La, h = 5565 m (Çin) 
* Nanqla-La, h = 5716 m (Nepal) — Nepal və Çin arasında. 
* Marsimik-La, h = 5582 m (Hindistan) 
* Stelvio, h = 2757 m (İtaliya) —  Şərqi Alp.  
* Aktaybal (aşırım) h = 4655 m (Tacikistan, Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti) 
* Dəryal aşırımı, h = 2379 m (Gürcüstan) —  Baş Qafqaz silsiləsi.

Azərbaycanda:
* Biçənək aşırımı
*Tatarkeçməz (aşırım)

## Xarici keçidlər
* Aşırımlar 
* Aşırım (termin)
Samitlərin səslənməsi

Danışıq səslərinin fərqli xüsusiyyətlərinə görə iki növə bölünür:sait səslər və samit səslər.
Sait səslər ağız boşluğunda sərbəst və maneəsiz tələffüz olunur.
Samit səslərin tələffüzündə isə ağız boşluğunda müxtəlif maneələr olur.
Dilimizdə 25 samit səs var ki,onlar yazıda 23 hərflə ifadə olunur.
Samit hərflər:[b];[c];[ç];[d];[f][g];[ğ];[h];[x];[j];[k];[q];[l];[m];[n];[p];[r];[s];[ş];[t];[v];[y];[z].
Samitlər səs tellərinin iştirakına görə iki növə bölünür:
1. Cingiltili samitlər
2. Kar samitlər

Kar samitlər təkcə küydən əmələ gəlir və onların tələffüzündə səs telləri iştirak etmir.
Cingiltili samitlərin tələffüzündə isə səs telləri də iştirak edir və onlar küydən və avazdan ibarət olur.
Dilimizdəki cingili və kar samitlərin çoxu cütlük təşkil edir.

## İstinadlar
Ksente Boqoyev

**Ksente Boqoyev** (Makedon dili: *Ксенте Богоев*; ) — Yuqoslaviyalı iqtisadçı, professor və 1968–1974-cü illər aralığında Makedoniya Sosialist Respublikasının İcra Şurasının sədri.

## Haqqında
Ksente Boqoyev iqtisadiyyat üzrə təhsil almışdır və doktorluq dissertasiyasını Belqradda tamamlamışdır. Skopye Universiteti İqtisad Fakültəsi dekanlığı və daha sonra eyni universitetin Rektorluq vəzifəsini icra etmişdir. 1945–1952 illəri arasında Maliyyə naziri müavini vəzifəsinin icra edən Boqoyev 1977-ci ildə Yuqoslaviya Milli Bankı başçılığı vəzifəsinə gətirilmişdir. Ayrıca 1992–1997 illəri arasında Makedoniya Elm və İncəsənət Akademiyasına rəhbərlik etmişdir.

Boqoyev maliyyə, pul nəzəriyyəsi, iqtisadi siyasət kimi sahələrdə 250 elmi məqalə müəllifi olub, mövzuyla əlaqədar bir çox mükafatın da sahibi olmuşdur.

## İstinadlar
Almaniya–İtaliya futbol rəqabəti

**Almaniya və İtaliya yığmaları arasındakı futbol rəqabəti** Avropanın iki ən maraqlı futbol yığması olan Almaniya və İtaliya arasında keçirilir və beynəlxalq səviyyədə davamlılığına görə yalnız Braziliyadan geri qalır. Ümumilikdə hər iki komanda bütün Avropa ölkələrinin birlikdə ümumi nəticəsindən çox — 8 dəfə FİFA Dünya Kubokunun qalibi və 14 dəfə bu turnirin finalçısı olublar. Onlar bir-birinə qarşı 5 dəfə Dünya Kubokunun finalında oynayıblar və bu oyunlar dünya futbolu tarixinə keçib. 1970-ci ildə bu iki ölkə arasında keçirilən "Əsrin oyunu" yarımfinal oyunu İtalyanın əlavə vaxtda qazandığı 4:3 hesablı qalibiyyəti ilə yadda qalmışdır, bu dramatik oyuna Mexiko şəhərində Azteca stadionunun (Estadio Azteca) girişində xatirə lövhəsi qoyulmuşdur.

Almaniya milli futbol komandası həmçinin 3 dəfə UEFA Avropa Çempionatı kubokunu qazanmışdır, İtaliya milli futbol komandası isə bu titulu yalnız bir dəfə qazanmışdır. Bu iki ölkə Avropa Çempionatında 4 dəfə üz-üzə gəlmişdir, bunlardan üçü əsas hissədə heç-heçə (birində almanlar penaltilərdə qalib olmuşdur), biri isə italyanların qələbəsi ilə baş çatmışdır.

Almaniyanın beynəlxalq çempionatlarda daha çox qalib olmasına baxmayaraq, İtaliya başa-baş keçirdikləri 34 oyuna 15 qələbə, 11 heç-heçə və 8 məğlubiyyətlə dominantlığını qoruyub saxlayır.

Bundan başqa, Almaniya Avro-2016 dörddə bir mərhələsindəki oyuna qədər heç vaxt əsas oyunlarda İtalyanı məğlub edə bilməyib (almanlar italyanlar üzərindəki digər bütün qələbələri yoldaşlıq oyunlarında qazanıb). Bundan başqa, bu iki yığma arasında Avro-1996 qrup mərhələsində İtaliya turnirdən uzaqlaşdırıldı, həmin vaxt Almaniya artıq nokaut mərhələsinə vəsiqə qazanmışdı.

Həmçinin İtaliya və Almaniya Demokratik Respublikası (Şərqi Almaniya) arasında hərəsinə 1 qələbə və 2 heç-heçə olmaqla 4 matç keçirilmişdir.
Bu iki ölkə bir dəfə Yay Olimpiya Oyunları zamanı da bir-birinə qarşı oynamışdır. 1988-ci ildə Seulda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında Qərbi Almaniya bürünc medal uğrunda oyunda İtalyanı 3:0 hesabı ilə məğlub etmişdir.

Almaniya 1995-ci il 21 iyunda Münhendə Alyans Arenada 2:0 hesabla İtaliya üzərində qələbə qazandıqdan yalnız 21 il sonra 29 mart 2016-cı ildə 4:1 hesabla italyanları məğlub edə bildi.

2 iyul 2016-cı ildə Almaniya böyük turnirlərdə (Avropa Çempionatı və Dünya Çempionatı) İtaliyaya qarşı özünün ilk rəqabət xarakterli qələbəsini qazandı. Fransanın Nouveau Stade de Bordeaux stadionunda UEFA Avropa Kuboku 2016 turnirinin dörddə bir mərhələsi oyununda əsas vaxtda 1:1 heç-heçə ilə keçən gərgin oyundan sonra italyan müdafiəsini qıra bilməyən almanlar penaltilər seriyasında 6:5 hesabı ilə qalib gəldilər.

## Oyunların siyahısı

(a) İtaliya əlavə vaxtda 4:3 hesabla qələbə qazanıb
(b) İtaliya əlavə vaxtda 0:2 hesabla qələbə qazanıb
(c) Almaniya penaltilərdə 6:5 hesabı ilə qələbə qazandı

## Statistika

### Ümumilikdə
Keçmiş Qərbi Almaniyaya qarşı oyunlar da daxil olmaqla
Penaltilər seriyası heç-heçə nəticələrə daxil edilməklə
* Ümumi oyunların sayı: 34
* İtalyanın qazandığı qələbə sayı: 15
* Heç-heçə: 11
* Almaniyanın qazandığı qələbə sayı: 8
Biçənək aşırımı

**Biçənək aşırımı** — inzibati cəhətdən Şahbuz rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısında, Naxçıvançayın mənbə hissəsində olan aşırımdır (hünd. 2346,9 m). Biçənək kəndi ərazisində yerləşir. Öz adını yaxınlığında yerləşən kəndin adından götürmüşdür. Mühüm əhəmiyyət kəsb edən Naxçıvan-Laçın-Yevlax avtomobil yolu aşırım ərazisindən keçir. Naxçıvan ilə Azərbaycanın tazixi torpaqları olan Zəngəzuru birləşdirir.

Alt pliosen yaşlı Biçənək lay dəstəsinin andezit, andezit-dasit, bazalt lavaları və piroklastlarını yaran gəzdəkdir. Cənub-qərb yamacı orta pleystosen yaşlı flüvioqlasial konqlomeratlarla örtülmüşdür. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Batabat-Qanlıgöl əyilməsinin hüdudlarında yerləşir. Aşırımın gəzdək hissəsi və yamacında şimal-qərb istiqamətli eyniadlı fay qırılması və onun şaxələri müşahidə olunur.

## Tarixi
Tarixi qaynaqlara görə, Biçənək aşırımı qədim və orta əsrlərdə Naxçıvandan Beyləqana və oradan da Bərdəyə gedən yolun üstündə idi. IX əsr ərəb tarixçilərinin məlumatına görə, Azərbaycanın şimal hissələrinə hücum edən ərəb sərkərdəsi Salman ibn Rəbiə öz qoşununu Beyləqana Biçənək aşırımı ilə aparmışdı. Bu aşırım Naxçıvanla Arranı birləşdirən yeganə yol olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Biçənək aşırımı

## Həmçinin bax
* Qudurdağ aşırımı
Jil Roberval

**Jil Roberval** (; 10 avqust, 1602 – 27 oktyabr, 1675) — Fransız riyaziyyatçısıdır; "bölünməyənlər" üsulunun yaradıcılarından biridir; tsikloidin kvadraturasını tapmışdır.

## İstinadlar
Zod aşırımı

**Zod aşırımı** — Göyçə mahalı və Kəlbəcər rayonunu birləşdirən aşırım. Zod dağ aşırımı Zəngəzur silsiləsinin şimalinda, şərqi Göyçə silsiləsindədir. Hündürlüyü 2365 m. Tərtər çayının hövzəsindən Göyçə gölü hövzəsinə yol buradan keçir.

## Məzmun
Dağlıq Qarabağın şimalını Ermənistanla birləşdirən Zod aşırımı özünəməxsus yerdir.

## Geomorfologiyası
Şahdağ silsiləsinin cənub-şərqdində, Konqur zirvəsi (3043 m) ilə Kəmərqaya zirvəsi (3008 m) arasəndan keçərək, enlik istiqamətində Ermənistan Respublikası əarzisndəki Zod kəndinə enir. Keçidin mütləq yüksəkliyi 2200 m-dir. May-sentyabr aylarında hər cür nəqliyyat vasitələri üçün açıqdır. Qış dövründə isə xüsusi hazırlıqlı nəqliyyatdan istifadə olunur. Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonu ərazisindəki Dəmirçidam yaşayış məntəqəsinə 6 km-ə qədər məsafə qət edilməlidir. Aşırıma hər iki tərəfdən hərəkət istiqaməti şay dərəsi boyu (Levçayın qolu) olduğundan su ehtiyatı kifayət qədərdir. Yaxın ətraıənda intensiv məskunlaşma var (müxtəlif növ mədələnlərlə əlaqədar salınmış kiçik qəsəbələr).

## Oronimi
Oronim Azərbaycan dilində və onun dialektiarinda "iti uclu", "takabbürlü", "möhkəm" mənalarında işlənilən zod sözündəndir. Qədim Azərbaycan torpaqları olan keçmiş Basarkeçər (indiki Vardenis) rayonunda Zod adlı kənd var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 

## Həmçinin bax
* Zod
* Kəlbəcər döyüşü
Mişel Şal

**Mişel Şal** (; ) — Fransız riyaziyyatçısı, riyaziyyat tarixçisidir; "Həndəsi üsulların yaranması və inkişafının tarixi xülasəsi" (1837) kitabının müəllifidir; onun həndəsi tədqiqatları proyektiv həndəsənin işlənib hazırlanmasına təkan vermişdir.

## İstinadlar
Nikola Şüke

**Nikola Şüke** (; ) — Fransız riyaziyyatçısıdır; ilk dəfə məhculun dərəcəsini göstərmək üçün qüvvət üstündən istifadə etmişdir; "Ədədlər haqqında üç hissədən ibarət elm" kitabının müəllifidir.

## İstinadlar