open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rəşad Xəlifə

**Rəşad Xəlifə** () ― Misirli biokimyaçı və Qurançı yazar.

## Həyatı
19 Noyabr 1935-ci ildə Misirdə doğulub.1959-cu ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarına köçdü.daha sonra ABŞ vətəndaşlığı aldı və Tucson, Arizonada yaşadı. Amerikalı bir qadınla evliydi, bir oğlu və bir qızı var idi.

Fikirləri səbəbilə 19 Fevral 1989-cu ildə haqqında "Dünya İslam Fiqh Şurası" tərəfindən ölüm fətvası çıxarıldı. Haqqında ölüm fətvası verilməsinə və hədələrə baxmayaraq hər gün sabah Tucson Məscidinə getməyi adət halına gətirən Xəlifənin bu davranışı sonu oldu.31 Yanvar 1990-cı ildə Məsciddə gizlənən 2 nəfərin hücumuna məruz qalan Rəşad Xəlifə, 29 yerindən bıçaqlanaraq qətlə yetirildi.
## İstinadlar
Vərəndə

* Vərəndəçay — Azərbaycanda çay.
* Vərəndə sahəsi — Şuşa qəzasının sahələrindən biri.
* Vərəndə mahalı — Qarabağ xanlığının inzibati bölgələrindən biri.
* Vərəndə sancağı (Vərəndə nahiyəsi)
Üçüncü sülalə (Misir)

**III sülalə** - Qədim Misirdə Qədim padşahlığın ilk sülaləsi. Təxminən e.ə 2686–2575 illərdə (başqa hesablamalara görə e.ə 2727–2655 illərdə) hakimiyyətdə olub.

## Tarix

Sülalənin hakimiyyət dövrü sakit keçib, böyük münaqişələr olmayıb. Bu illərdə mərkəzi hakimiyyət güclənib və bir çox sahədə əhəmiyyətli yenilikləri baş verib.

Siyasi sabitlik, memarlıq sahəsindəki inqilabi yeniliklər və mədəni yüksəliş ilə seçilən III sülalə dövründə möhtəşəm piramida mədəniyyətinin başlanğıcı qoyulub. 

Sülalənin ən tanınmış fironu Coser (e.ə. 2670–2640) olub. O, Misir tarixində ilk daş piramidanın – məşhur Sakkara pilləli piramidasının inşasına göstəriş verib. Bu tikili memar İmhotepin rəhbərliyi altında inşa edilib və dünyada mövcud olan ilk böyük miqyaslı daş memarlıq əsəri sayılır. İmhotep yalnız istedadlı bir memar deyildi. O həm də həkim, alim və dövlət xadimi kimi tanınırdı. İmhotepin şəxsiyyəti daha sonrakı dövrlərdə  ilahiləşib və o Misirin müdriklik tanrısı hesab edilməyə başlayıb.

Coserin hakimiyyəti dövrü ölkədə iqtisadi və mədəni inkişaf illəri hesab olunur. Güclü mərkəzi idarəçilik və əkinçiliyin genişləndirilməsi üçün irriqasiya sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, Misirin sabitliyini təmin edirdi. 

III sülalənin digər mühüm fironları arasında Sexemxet və Huni da var. Sexemxetin hakimiyyəti dövründə, Sakkarada ona aid olan daha bir pilləli piramidanın inşası başlanıb, lakin tam başa çatdırılmayıb. Huni isə sülalənin son hökmdarı kimi, Nil çayı üzərində su idarəetmə sistemlərini təkmilləşdirib.

## Fironlar

## İstinadlar
Mar Bayciyev

**Mar Taşimoviç Bayciyev** () — qırğız yazıçısı.

## Həyatı
Mar Taşimoviç Bayciyev 23 mart 1935-ci ildə Qırğızıstanda anadan olub. 1960-cı ildə Qırğızıstan universitetini bitirib. Pravda və Komsomolskaya pravda qəzetlərində çalışıb.

Mar Bayciyev nasir, dramaturq, teatr və kino rejissorudur. 1990–1995-ci illərdə Qırğızstan Parlamentinin deputatı olub.

Qırğızstan parlamentinin Təhsil, elm, mədəniyyət və idman komitəsinin iclasında yazıçı Mar Bayciyev təklif verib ki, məscidlərdə sübh azanı qadağan edilsin.

Yazıçının məntiqinə görə, əvvəllər azan möminlərə namaz vaxtını xatırlatmaq məqsədilə verilirdi. İndi, bu, lazım deyil və möminlərə görə dinə inanmayanlar əziyyət çəkməli deyillər. Ona görə də səhər saat 5-də verilən azana qadağa qoyulmalıdır.

Yazıçı onu da bildirib ki, qırğız milli mədəniyyətində baş örtüyü olmayıb, əksinə, xanımların üzü həmişə açıq olub. O, misal kimi "Manas" eposundan qadın obrazlarını xatırladıb.

M. Bayciyev söyləyib ki, insanlarda islam və ümumiyyətlə, din haqqında kamil məlumat yoxdur. Ona görə də məktəbliləri dinlə bağlı maarifləndirmək lazımdır ki, böyüyəndə fanat olmasınlar.

## Filmoqrafiya
* Duel

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Мар Байджиев
* Байджиев М. Т. Сказание о Манасе // Новая литературы Киргизстана http://www.literatura.kg/articles/?aid=810
Trisiya Flores

**Trisiya Flores** (; 29 dekabr 1979) — qadınlar arasında uzunluğa tullanma və qaçış yarışlarında iştirak etmiş keçmiş belizli atlet.

## Pekin 2008
Flores 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında Belizi uzunluğa tullanma yarışlarında təmsil edib. O, bu olimpiya oyunlarında Belizi təmsil edən yeganə qadın idmançı olmuşdur. Pekin olimpiadası idmançının qatıldığı ilk Olimpiya Oyunları idi. Flores avqustun 18-də aralarında braziliyalı Mauren Hiqa Maqqi, amerikalı Qreys Apşou və isveçli Karolina Klüftündə olduğu A qrupunda 21 idmançıya qarşı mübarizə aparıb. O, 5.25 metrlik dərəcəylə A qrupunu 19-cu sırada tamamlayıb və final mərhələsinə yüksələ bilməyib. Ümumi sıralamada isə dərəcə ala bilməyən dörd atleti keçərək 42 idmançı arasında 38-ci yeri tutub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Beynəlxalq Yüngül Atletika Federasiyaları Assosiasiyası profili
Göyəzən qalası

**Göyəzən qalası** və ya **Yeddibürclü qala** — Qazax rayonunun Alpout kəndi yaxınlığında, Göyəzən dağının ətəyində yerləşən, inventar nömrəsi 4534 olan yerli əhəmiyyətli tarixi abidə.

## Tarixi
Göyəzən dağında yerləşən, dövlət qeydiyyatına götürülmüş tarixi abidələrdən biri inventar nömrəsi 4534 olan Göyəzən qalasıdır. Bu abidə yerli əhəmiyyətli, memarlıq abidəsidir. XIV əsrə aid edilir. Buna baxmayaraq Göyəzən qalasının VIII əsrin ortalarında ərəb işğalları, XIII əsrdə isə monqol işğalları vaxtı dağıdılması barədə də tarixşünaslıqda müəyyən fikirlər var.

## Memarlığı
İstehkam dağın sıldırım hissəsinə söykənərək yerli daşdan hörülmüş enli divarlara malikdir. Qala divarında yeddi bürc vardır. Divarları və bəzi bürcləri yaxşı qalmışdır. Giriş hissəsi iki bürcün arasında cənub hissədə yerləşmişdir. Qalanın içində müxtəlif təyinatlı tikili qalıqları və su toplamaq üçün qurğular mövcuddur. Qalanın bürcləri 6 metr diametrindədilər. Bürclərin mövcud hissələri təqribən 4 metr hündürlüyə malikdir. Qalanın ərazisi trapesiya şəkillidir, cənub-şərqdəki giriş hissəsi iki bürc də daxil olmaqla 17, şimal-qərbindəki divarı (bürclər də daxil olmaqla) 41 metr uzunluqdadır. Cənub-şərqdən, yəni giriş tərəfdən şimal-qərbə tərəf uzanan divanın uzunluğu, boş bürc də daxil olmaqla 111 metrdir.

## Tədqiqi
Qala ətrafında kiçik miqyaslı arxeoloji qazıntı işləri aparılmışdır. Göyəzən qalasında sovet dövründə ilkin tədqiqatları Cəfərqulu Rüstəmov və Firuzə Muradova aparmışlar. Amma göstərilən abidə ərazisində 1960–1962-ci illərdə arxeoloji tədqiqatlar aparmış erməni arxeoloqları dünya elmi çevrələrində guya bu qalanın "qədim ermənilər" tərəfindən inşa edilməsi barədə saxta fikirlər yaradıblar. Onların dəlil kimi gətirdiyi mənbələrin heç birində qalanın ermənilər tərəfindən inşası və ya istifadəsi, həmçinin, qalanın tarixi lokallaşması və adlanması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Cari arxeloji tədqiqatlar göstərdi ki, qalanın özülündə qədim bir bünövrə olmamış, qala bölgənin islam dövrü inşa qanunları ilə tikilib və erkən orta əsirlərə aiddir.

## Qalereya

### Göyəzən qalasının qalıqları

Fayl:Göyəzən qalasının qalıqları - 14.jpg
Fayl:Göyəzən qalasının qalıqları - 9.jpg
Fayl:Göyəzən qalasının qalıqları - 10.jpg
Fayl:Göyəzən qalasının qalıqları - 11.jpg
Fayl:Göyəzən qalasının qalıqları - 1.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [Gülmirə Baxşiyeva. Mədəni İrsimizi özündə əks etdirən Göyəzən qalası. Ədalət qəzeti. 2025. 16 may (№ 18). s. 16](http://www.anl.az/down/meqale/adalet/2025/may/948672(meqale).pdf)
* [Qocayeva, Rəna. Mədəni irsimizi özündə əks etdirən Göyəzən qalası. Türküstan qəzeti, 2023, 5–11 dekabr, № 44, s. 10](http://www.anl.az/down/meqale/turkustan/2023/dekabr/879061(meqale).pdf)
* [Gülmirə Baxşiyeva. Tarixi dəyərimiz -Göyəzən qalası. Türküstan qəzeti, 2023, 18–24 iyul, s.16.](http://www.anl.az/down/meqale/turkustan/2023/iyul/859871(meqale).pdf)
Qiyaməttəpə yaşayış yeri

**Qiyaməttəpə yaşayış yeri** — Qazax konserv zavodunun yanında yerləşir. Eneolit dövrünə aid ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidədir.

## Mənbə
http://www.qazax.net/az/monumentslist.htm

## İstinadlar
Boztəpə yaşayış yeri

**Boztəpə yaşayış yeri** — Qazax rayonunun Daş Salahlı 1 kilometr şərqdə yerləşir. Son Tunc dövrünə aid ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidədir.

## İstinadlar

## Mənbə
http://www.qazax.net/az/monumentslist.htm
Yeraltı yol (Yuxarı Əskipara)

**Yeraltı yol** (XIV əsr) — Qazax rayonunun Yuxarı Əskipara kəndində yerləşən ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidə.

## Mənbə
http://gazakh.cls.az/more/text/20851 

## İstinadlar
Yeraltı su kəməri (Yuxarı Əskipara)

**Yeraltı su kəməri** — Qazax rayonunun Yuxarı Əskipara kəndində yerləşən ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidə.

## Mənbə
http://www.qazax.net/az/monumentslist.htm

## İstinadlar
David Musxeleşvili

**David Musxeleşvili** () — gürcü tarixçisi, tarix elmləri doktoru, akademik.
1956-1960-cı illərdə Gürcüstan Tarix İnstitutunda kiçik elmi işçi, 1960-cı ildən indiyə qədər böyük elmi işçi. 1967-ci ildən institutun tarixi coğrafiya şöbəsində işləyir.  1999 - 2006-cı illərdə o Tarix və Etnologiya institunun direktoru olub.  
2001-ci ildən  Xristian pravoslav kilsəsi tədqiqat idarəsinin rəhbəri. 2006-cı ildən Tarix, etnologiya və dini tədqiqat və təbliğat  mərkəzinin rəhbəri. 2007-cil ildən Milli Tarix, Arxeologiya və Etnologiya Akademiyasının rəhbəri.

## Elmi işləri
* ციხე-ქალაქი უჯარმა, "მეცნიერება", თბილისი, 1966.
* საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ტ. I, "მეცნიერება", თბილისი, 1977.
* ხოვლეს ნამოსახლარის არქეოლოგიური მასალა, "მეცნიერება", თბილისი, 1978.
* საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხი, ტ. II, "მეცნიერება", თბილისი, 1980. 
* Из исторической географии Восточной Грузии, "Мецниереба", Тбилиси, 1982.
* ქიზიყის ძველი ისტორია, თბილისი, 1982.
* საქართველოს ისტორიის ატლასი (რედაქტორი და თანაავტორი), თბ., 2003
* საქართველო IV-VIII საუკუნეებში, თბილისი, 2003.
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევი, თბილისი, 2008.
* A short Essay on the History of Georgia, Tbilisi, 2008.
* Zur ethnische Herkunft der Bevölkerung des Landes Daiaeni/Diaoxi. “Georgica”, 27, Aachen

## Mənbə
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვებ-გვერდი
Anqstrem

**Anqstrem (A) -** İşığın dalğa uzunluğunun ölçülməsində istifadə edilən ölçü vahididir. 

1 A = 10 ^ -10 m

## Mənbələr
* Astronomi Birimleri
Tanjong Pagar

**Tanjong Pagar** ( Tanjong Pagar) — Sinqapurun Mərkəzi bölgəsində yerləşən tarixi  rayon.

## Adın etimologiyası
***Tanjong Pagar*** (Malay dilində  « mismar burnu») — adı burunda yerləşən balıqçı kəndini əks etdirir. Bu adın meydana gəlməsi haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur. Diqqət çəkən fikirlərdən biri: "kelonqaların" (malay kəndlərində su üzərində qurulan tikililər) formasıdır. Məhz bu tikililəri aşağıdan mismara bənzər dirəklər qoruyub saxlayır. Başqa versiyaya görə bu ad *Tanjong Passar*ın qısaldılmış formasıdır, yol mənasını ifadə edir. Hansıkı bu yol South Bridge Roadu bu balqçı kəndi ilə birləşdirir. Corc Kolmenin 1836-cı ildə ki, xəritəsində bu yol qeyd edilib.

Digər yerli rəvayətə görə kənd əhalisi vaxtilə qılıncbalıqların hücumuna məruz qalırmış. Zirək Hanq Nadima adlı oğlanın tövsüyyəsi ilə kənd əhalisi sahildə ucu şiş dirəklərindən istehkam qurmuş və bunlar balıqlar üçün bir tələyə çevrilmişdi.

## Tarixi
XIX əsrdə uzun müddət gəmi təmiri ərazisi ilə şəhər arasında qalan Tanjong Pagar minlərcə çinli və hindli liman fəhlələrinə xidmət göstərirdi. Şəhər və tərsanə arasında yol hərəkətinin canlanması nəticəsində nəqliyyatın rikşa forması gəlirli sahəyə çevrildi. Bu canlanma üzündən hökumət 1904-cü ildə Tanjonq Pagar-roud ilə Neyl-roudun kəsişməsində Cinrikşa dayanacağını yaratdı.

Tərsanədə gedən işlər nəticəsində ərazidə daşınmaz əmlakın qiyməti artmış və çinlilərin, ərəblərin diqqətini cəlb etdi. Sonda varlı miqrantlar geniş torpaq sahələrini alaraq ərazidə məskunlaşdılar. İkinci dünya müharibəsi zamanı kasıb əhalinin sayca çoxalması, ərazinin çirklənməsi, sosial problemlər, opium çəkmək və fahişəlik bölgə üçün xarakterik hal idi.
1980-ci illərdə Tanjong Pagar Sinqapurun dövlət planına əsasən qorunub saxlanılmağa qərar verildi. Rayonun bir çox binaların öz əvvəlki tarixi forması qaytarılmışdı. Tanjong Pagar öz barlar, kafeləri və restoranları ilə bölgədə məşhurdu.

## Görməli yerləri
* Tras Street - Tanjong Pagarın ən tanınmış küçəsi.
* Cantonment Road - Bölgədən keçən magistiral yol.
* Duxton Hill - ərazidə yerləşən təpə və küçə adı.
* Tanjong Pagar Plaza - iki mərtəbəli ev-mağazalar bölgəsi.
* Little Korea - Koreyalıların üstünlük təşkil etdiyi ərazi.

## Qeyd
* Victor R Savage, Brenda S A Yeoh (2003), *Toponymics — A Study of Singapore Street Names*, Eastern Universities Press, ISBN 981-210-205-1
* National Heritage Board (2002), *Singapore’s 100 Historic Places*, Archipelago Press, ISBN 981-4068-23-3
Monqol ləkəsi

**Monqol ləkəsi** — insanın bel və arxa nahiyələrində rast gəlinən göyümtül ləkə. Bu əsasən melamin piqmentinin derma qatına yığılması ilə əlaqədardır. Bu adın verilməsi əsasən ilk dəfə monqol uşaqlarında aşkarlanması ilə əlaqədar olmuşdur. Əslinə qalanda isə nəyinki monqoloid irqinə mənsub insanlarda həm də digər irqin nümayəndələrində belə müşahidə edilir.

## Təsvir
«Monqol ləkəsi» yeni doğulan uşaqlarda açıq-aşkar şəkildə müşahidə edilən bir izdir. Əsasən uşaqların 12-14 aylığında tamamən yoxa çıxır. Nadir hallarda zəif şəkildə yetkin insanlarda görünə bilir. Sarı-göy-qara rənglərinin yarışığına bənzəyir. Diametri elə də böyük olmayan qəpik böyüklükdə olur. Bəzən diametri 6-10 sm ola bilir.

## Yayılması
Bu ləkələr monqol uşaqlarının 90 % rast gəlinir. Ancaq 6 % yetkin insanlarda qalır. «Monqol ləkəsi» Avropa xalqları da belə müşahidə edilir. Buna misal kimi bolqarları göstərmək olar (6 %). Bu ləkələrə yaponlar, qazaxlar, koreyalılar, aynular, eskimoslar və hindularda müşahidə edilir. Rusiyada isə tuvalar, kalmıklar, buryatlar, yakutlarda rast gəlinir.
## İstinadlar
Atəşpərəstlər daxması yaşayış yeri

**Atəşpərəstlər daxması yaşayış yeri** — Qazax rayonunun Xanlıqlar (digər adı Musaköy) və Köçəsgər kəndləri arasında yerləşən qədim yaşayış yeri. E.ə. VI əsrə aid tikili ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidədir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İlahə Qasımova

**İlahə Qasımova** (d. 14 oktyabr 1992; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanlı karateçi. İlahə Qasımova, 2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarında bürünc medal, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında isə gümüş medal qazanıb.

## Həyatı
İlahə Qasımova 14 oktyabr 1992-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, ali təhsilini Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında alıb.

## Karyerası

İlahə Qasımova, 2015-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında I Avropa Oyunlarına qatıldı. -55 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən İlahə Qasımova, bürünc medal uğrunda görüşdə, İspaniya nümayəndəsi Kristina Ferrer Qarsiyanı 5:2 hesabı ilə məğlub etdi və I Avropa Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.

Bu uğuruna görə İlahə Qasımova, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.

İlahə Qasımova, 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. -55 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən İlahə Qasımova, finalda görüşündə, Misir nümayəndəsi Yassmin Attiaya 2:3 hesabı ilə məğlub oldu və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
* Azərbaycan 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında

## İstinadlar
Ceyson Cons

**Ceyson Cons** () — beynəlxalq səviyyəli yarışlarda Belizi təmsil etmiş sprinter. 15 avqust 1977-ci ildə Almaniyada doğulub. Cons 2000-ci ildə Sidneydə təşkil olunmuş XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında və Pekində təşkil olunmuş XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında Belizi 200 metr məsafəyə qaçış yarışında təmsil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Beynəlxalq Yüngül Atletika Federasiyaları Assosiasiyası profili
Betti DeVos

**Yelizavet "Betti" DeVos**" () — Holland əsilli ABŞ siyasətçisi, Miçiqan ştatından iş adamı, filantrop, təhsil fəalı. Bir neçə il Respublikaçılar Partiyası Miçiqan ştatı təşkilatının sədri olub.

23 noyabr 2016-cı il tarixində ABŞ-nin seçilmiş Prezidenti Donald Tramp onu təhsil naziri təyin edəcəyini elan edib.

## İstinadlar
Ansiferov adası

**Ansiferov adası** (*Sirinki-to*) — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada sönmüş vulkanın krateridir. Maksimal hündürlüyü 761 metr təşkil edir (Ansiferov vulkanı). Adanın sahil xəttinin uzunluğu 12&nbsp;km təşkil edir. XXI əsrin əvvəllərində adada yaşayış yoxdur.
Adanın hazırkı toponimi Danila Yakovleviç Ansiferovun şərəfinə adlandır. Şərqdən Paramuşir adasından eni 12&nbsp;km olan Lujin boğazı ilə ayrılır.

## İstinadlar
Çirinkotan adası

**Çirinkotan** — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada Çirinkotan vulkanının su səthi hissəsini təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 724 metrdir. Ada faktiki olaraq kvadrat formaya malikdir. 29 km şərqində Ekarma adası qərarlaşır. Torpaq örtüyü yaxşı inkişaf etməmişdir. Burada çoxlu sayda quş koloniyaları məskən salır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Описание острова.
* Chirinkotan at Global Volcanism Program.
Nigar Həsənzadə

*Nigar Həsənzadə (aktrisa) — Azərbaycan aktrisası.
*Nigar Həsənzadə (şair) — Azərbaycan şairi.

## Həmçinin bax
*Nigar
*Həsənzadə
İlqar Muxtarov

**Muxtarov İlqar Yusif oğlu** () — Diplomat, hüquqşünas, Azərbaycan Respublikasının Meksika Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri (2009—2016). Azərbaycan Respublikasının Müqəddəs Taxt-Tacda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Həyatı
İlqar Yusif oğlu Muxtarov 1969-ci ildə sentyabr ayının 29-da Bakıda anadan olub. O, əvvəlcə  Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində ərəb dili və tarixi üzrə təhsil alıb. Daha sonra təhsilini Beynəlxlaq hüquq ixtisası üzrə davam etdirib.

1996—1998-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin Avropa, ABŞ və Kanada şöbələrində çalışıb. 1998—2005-ci illərdə Azərbaycanın Amerikadakı səfirliyində işləyib. 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində birinci katib vəzifəsində çalışıb.

2006-cı ilin iyun ayından Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin Amerika şöbəsinin müdiri olub. 2007-ci ildən Azərbaycanın  Amerikadakı  səfirliyinin  siyasi məsələlər şöbəsində çalışıb. 2007—2009-cu illərdə Azərbaycanın Amerikadakı səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili olub.

İlqar Muxtarov 14 aprel 2009-cu ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycanın Meksikadakı fövqaladə və səlahiyyətli səfir təyin edilib.  Həmin vaxt İ. Muxtarova Azərbaycan Respublikasının fövqəladə və səlahiyyətli səfiri diplomatik rütbəsi verilib.. İ.Muxtarov Azərbaycan səfiri kimi  eyni zamanda Kosta Rika, Qvatemala, Kolumbiya, Panama və Peruda akkreditə olunub.

2012-ci il iyulun 7-də Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasının diplomatik xidmət orqanlarında səmərəli fəaliyyətinə görə İlqar Muxtarov 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif olunub. 

Azərbaycan Respublikasının Müqəddəs Taxt-Tacda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

2025-ci ilin aprelində Vatikanda Papa Cəngavər Ordeninin Böyük Xaçına (Cavaliere di Gran Croce dell'Ordine Piano) layiq görülüb.

Rus, ingilis, türk dillərini əla, ərəb və ispan dillərini isə orta səviyyədə bilir.

## Ailəsi
Ailəlidir, bir oğlu var.

İlqar Muxtarov Azərbaycan teatr və kino sənətinin görkəmli xadimləri Xalq artistləri Amaliya Pənahova və Yusif Muxtarovun övladıdır.

## İstinadlar
Makanruşi

**Makanruşi** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada şimaldan cənuba 10 km, şərqdən qərbə isə 7,5 km təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 1169 metrdir. Ada paralel olaraq 8 km, meridian istiqamətdə isə 5 km məsafədə uzanır. Sahəsi 49 km² təşkil edir. Ovalvari formaya malik olub sönmüş marankuşi vulanını su səthi sahəsini təşkil edir. Buradan axan Pitevoy axarı şirinsuludur və adanın cənub-şərqində yerləşən Şərq buxtsına tökülür. Bütün axarları kükürdlüdür: Poloqi, Spalnı, Bilki və s. Sahillərində katerlər üçün əlvrişli saxlanc yeri yoxdur. Adada tüklü və kiçik gəmiricilrə rast gəlinir. Sahil sularında dəniz kələmi bitir.
Beşinci Kuril boğazı Maranruşi adasını Onekotan adasından (29 km cənub-şərqdə), Dördüncü Kuril boğazı isə adanı Paramuşir adasından (60 km şimal-şərqdə) ayırır. 20 km qərbdə isə Avos qayası qərarlaşır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Adanın təsviri. Xəritə
* Şəkillər
Alfonso Martinez

**Alfonso Martinez** ( 13 noyabr 1982) — 58 kq-a qədər çəki dərəcəsində çıxış etmiş Belizli keçmiş taekvondoçu. 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında Belizi təmsil etmişdir.  Martinez, Olimpiya Oyunları tarixində Belizi təmsil edən ilk taekvondoçu kimi tarixə düşüb. 20 avqust tarixində keçirilən görüşdə ikiqat dünya və Avropa çempionu olan ispaniyalı Xuan Antonio Ramosa 1-2 hesabı ilə məğlub olaraq turnirdə mübarizəni dayandırıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*''Taekwondodata.com'' saytında profili
Peskov adası

**Peskov adası** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. 
Ada jurnalist Vasili Mixayloviç Peskovun şərəfinə adlandırılmışdır. Atlasov adası ilə arasında 14 metr məsafə vardır. Ada Oxot dənizində yerləşir. Rusiya Federasiyasının baş naziri Dmitri Medvedev tərəfindən imzalanmış 17 avqust 2016-cı il əmri ilə adsız adaya Peskov adı verilmişdir. Arayışda deyilir ki, bu təklif Saxalin vilayəti duması vermişdir. Vasili Peskov dəfələrlə Kuril adalarınfa olmuşdur. O, istər elmi eksprdisiyaların istərdə səyahətçi kimi bunu etmişdir. 1967-ci ildə «Kuril adaları» adlı oçerkini yazmışdır. 
 
## İstinadlar
Sinqapurun görməli yerləri

**Sinqapurun görməli yerləri** — Sinqapur ərazisində  muzeylər, parklar, istirahət yerləri və maraqlı yerlər yetərincə çoxdur. Görməli yerlərin çoxluğu bir səfərdə bu yerlərin hamısını görməyə imkan vermir. Sinqapurun bəzi yerləri dünyaca məşhurdur: Zoopark, quş parkı, botanika bağı, Marina Bay Sands oteli, körfəz bağları və s. Aşağıda əsas görməli yerlərin siyahısı verilib.

## Parklar və istirahət zonaları
Sentosa. Böyük istirahət zonasına, muzeylər, akvarium və çimərliklərə malik ada.

Dəniz Həyatı Parkı (Sinqapur)
 
Bukit Timah istirahət zonası. Qədim zamanlardan qorunub salanılan cəngəllik.

Curong Quş Parkı. Ekzotik quşların qorunub saxlanıldığı ərazi.

Gecə safarisi- zoopark.

Sinqapur zooparkı.

Botanika bağı.

Küçə restoranlarına malik sahil parkı.

Uzaq Şərq MollU. Qolf meydançası ilə.

Körfəz bağları parkı. (Gardens by the Bay).

Pulau Ubin adası. Dəyişdirilməyən təbiiyəti ilə məşhurdu.

Kusu adası. Malay və daos məbədləri.

Sinqapur çarxı, dünyanın ən böyük müşahidə çarxı.(165 metr)

Pələng  məlhəmi parkı.

## Şəhərin maraqlı yerləri
Çayna -taun. Çin məhəlləsi

Yuxua — çin məhələsinin ən hündür binası və ilk liftli bina.

Kiçik Hindistan rayonu və Serangoon Road.

Ərəb küçəsi.

Kampong Glam — malay məhəlləsi.

Sentosa adasında olan indoneziya kəndi.

How Par Villa. Çin tarixi və mifologiyası ilə bağlı abidələr

Rafflz oteli.

Mohammed Sultan Road.

Maliyyə rayonu. Gözəl göydələnləri ilə diqqət çəkir.

Boat Quay и Clarke Quay  sahil zonası.

Orçard Roud. Böyük mağzalar rayonu.

Hərbi-dəniz klubu binası

Marina Bay Sands — beş ulduzlu otel və kazino.

## Muzey və sərgilər
Sentosa adasında olan okeanarium.

Asiya sivilizasiyası muzeyi

Sinqapur incəsənət muzeyi.

Çin tarixi muzeyiМ.

Sentosa adasında olan Sinqapur tarix muzeyi.

Sentosa adasında olan optik illyuziya muzeyi. (Trick Eye Museum). (http://trickeye.com/singapore/?page_id=18&tl=en_US)

Elm və incəsənt muzeyi (xarici görünüşü lotos çiçəyini xatırladır; 2011=ci ilin 12 fevralında açılıb.)

Sinqapur Milli Muzeyi.

Sinqapur elm mərkəzi.(http://www.science.edu.sg)

## Teatr və konsert zalları
Esplanada teatrı.

Sentosa adasında estrada.

Sendz-Teatr(Sands Theater). Senz Marina-Bay kompleksində.

## Məbədlər və məscidlər
Buddist Şuan Lin məbədi

Camay məscidi

## İstinadlar
Ekarma adası

**Ekarma** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada Ekarma vulkanının su səthi hissəsini təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 1170 metrdir. Ada paralel olaraq 8 km, meridian istiqamətdə isə 5 km məsafədə uzanır. Sahəsi 30 km² təşkil edir. İçməli su yoxdur. Ancaq isti kükürdlü sulsra rast gəlinir. Sahillərində ot bitkiləri bitir. Üstəlik giləmeyvələrə belə rast gəlinir. Ətrafında dəniz kələmi geniş ərazini əhatə edir. Sahillərində dəniz samuru yayılmışdır. Burada çoxlu sayda quş koloniyaları məskən salır.
Ekarma boğazı il Şiaşkotan adasından 8 km (cənub-şərq), Çirinkotan adasından isə 29 km (qərb) yerləşir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Adanın təsviri. Xəritə.
Zakir Əliyev (xanəndə)

**Zakir Əlisahib oğlu Əliyev** — xanəndə, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2013).

## Həyatı
Zakir Əliyev 22 may 1968-ci ildə, Neftçala rayonunun Xolqarabucaq kəndində, qulluqçu ailəsində doğulmuşdur. 1975-ci ildə 1-ci sinifə öz kənd məktəbində daxil olmuş və 8-ci sinifə qədər həmin məktəbdə təhsilini davam etdirib.1983-cü ildə "Gənclərin və tələbələrin III respublika baxış" müsabiqəsinin qalibi olmuş və Bülbül adına orta ixtisas  musiqi məktəbinə daxil olmuşdur. Həmçinin Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində professor Arif Babayevin sinifində muğam təhsili alıb. 1986-cı ilə qədər həmin məktəbdə təhsilini davam etdimişdir. Və bu illər ərzində bütün dövlət tədbirlərində iştirak etmişdir.

Zakir Əliyevin ən böyük uğurlarından biri isə 1985-ci ildə Moskvada keçirilən "Gənclərin və tələbələrin XII ümumdünya festivalı"-nın diplomantı olmağıdır. 1985-ci ildə Heydər Əliyev sarayında Üzeyir Hacıbəyovun 100 illiyinə həsr olunmuş tədbirdə "Leyli və Məcnun" əsərini ifa etmişdir. Həmin dövr üçün böyük uğurlardan biri də Zakir Əliyevin "Leyli və Məcnun" əsərini Moskvada Bolşoy teatrda da ifa etməsi olmuşdur. 1986-cı ildə indiki Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin, Mədəni maarif fakültəsinin, özfəaliyyət teatr kollektivi rejjisoru ixtisasında təhsil alıb, 1987-ci ildə hərbi xidmətə yollanıb ordu sıralarında qulluq etmişdir. 1989-cu ildə hərbi xidmətdən qayıdıb təhsilini davam etdirmiş və 1993-cü ildə Universteti bitirmişdir.

İlk dəfə olaraq Şirin Axundov adına trio ilə videolent formada 1990-cı ildə (22 yaşında) Azərbaycan Televizyasında çahargah muğam dəstgahını ifa etmişdir. 1993-cü ildə də Azərbaycan Televizyasında Mahur-Hindi muğam dəstgahını ifa etmişdir. Həmin illərdə Baba Salahovun ansamblı ilə "Xalq mahnıları və təsniflər" konserti olmuşdur.

1998-ci ildə Sumqayıt şəhərində Səid Rüstəmov adına 3 saylı musiqi məktəbində xanəndəlik fənnini tədris etmişdir.

Sonra isə 2005-ci ildə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində xanəndəlik fənnini tədris etmişdir.

2009-cu ildə isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universtetində, Muğam kafedrasında müəllim kimi fəaliyyətinə davam edib. 2015-ci ildən isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universtetinin, Muğam kafedrasında baş müəllim vəzifəsində çalışır.

2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adını almışdır.

Zakir Əliyev illər boyunca bir çox xarici ölkələrə səfər etmişdir. Türkiyə, İran, Almaniya, Belçika, Hollandiya, Özbəkistan kimi ölkələr bunlara daxildir. Özbəkistanda İstiqlal sarayında solo konsert vermişdir. Azərbaycan Dövlət Televizyasının fondunda Zakir Əliyevin ifa etdiyi bir çox muğam dəstgahlarının (Şur, Mahur-Hindi, Zabul-Segah və s.) videolent yazısı vardır.

Ailəlidir 2 övladı var.

## İstinadlar
Milli kitabxanaların siyahısı

Milli kitabxana bu ölkənin qabaqcıl məlumat bazası kimi xidmət etmək məqsədi ilə hökumət tərəfindən xüsusi yaradılır. İctimai kitabxanaların əksinə onlar vətəndaşlara nadir hallarda kitabları borc verirlər. Bir çox halda onların tərkibinə Qutenberq Bibliyası kimi nadir, qiymətli və əhəmiyyətli əsərlər daxil edilir. Milli kitabxanalar ölkədəki digər kitabxanalardan ölçüsünə görə müqayisədə xeyli fərqlənir.

### A

### B

### C

### Ç

### D

### E

### Ə

### F

### G

### H

### X

### İ

### K

### Q

### L

### M

### N

### O

### Ö

### P

### R

### S

### Ş

### T

### U

### V

### Y

### Z

### Digər ölkələr

## İstinadlar
Vandalizm (film)

**Vandalizm** — 2016-cı ildə Azərbaycanda istehsal olunmuş sənədli film. Film Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sifarişi ilə Trend İnformasiya Agentliyi tərəfindən çəkilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**İdeya və ssenari müəllifi:** Emil Hüseynli

## Təqdimatı
24 noyabr 2016-cı il tarixində Nizami Kino Mərkəzində filmin təqdimatı keçirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Orçard Roud

[thumb|Orçard Roud [Milad bayramı zamanı]]
**Orçard Roud** (, ,  «meyvəli bağa gedən yol») — Sinqapurda küçə, ticarət və əyləncə mərkəzi, şəhərin əsas görməli yerlərindən biri. Çox vaxt küçəni və ətraf əraziləri «Orçard» («meyvəli bağ») adlandırırlar.

## Ümumi məlumat
Orçard Roud Stemford Roud, Benkulen strit, Fort Kaninq Roud küçələrinin kəsışmə yerindən başlayır və 2,2&nbsp;km şimal-qərbə doğru uzanır. 1974-cü ildən küçədə hərəkət bir tərəflidir. Küçə yüksək inkişaf etmiş yeraltı infrastruktura malikdir. Küçə boyu piyada keçidləri, qonşu küçələrlə və ticarət mərkəzləri ilə əlaqələndirici tunellər var.

## Adı
thumb|Orçard Roud
Küçənin adı tərcümədə "Meyvələ bağa gedən yol" mənasını verir. XIX əsrdə bu yol muskat qozu, qara istiot və digər meyvələrin olduğu plantasiyaya aparırdı. Ticari məqsədlə yolun tikintisinə XX əsrdə etibarən başlanılıb.

## Tarixi
[thumb|Orçard Roud. [1900-cu il]]
Orçard Roud artıq 1830-cu illərdə məlum idi. Ancaq 1836-cı ilin Sinqapur xəritəsində onun adı yox idi. 1830-cu illərdə bu ərazidə gambir və qara isti ot becərilirdi. Sonradan onları meyvə ağacları sahələri əvəz etdi.

1846-cı ildə küçənin tikintisi Tank Roda yetişdi. Məhz o zamanlar Orçard Roudla Skotts Roudun kəsişmə yerində həkim Cunanın meyvə bağları var idi. Küçənin adının formalaşmasında bu amildə önəmli rol oynamışdı. 1840-cı illərdə küçəyə yaxın ərazilərdə qəbiristanlıqlar formalaşmağa başladı. Böyük çin qəbiristanlığı Baydefor Roudla kəşimə yerində formalaşmış, benkulen qəbiristanlığı isə keçmiş baş nazirin rezidensiyasından bir az aralı, Sonralar Doxobi Qaut dayanacağı yaxılığında yəhudi qəbiristanlığı meydana gəldi. Bu qəbiristanlıq 1984-cü ildə ləğv edildi.

1860-cı illərdə Orçard Roud yaxınlıqdakı təpəlikdə bir çox şəxsi evlər və bunqalolar meydana gəldi. 1890-cı ilin əvvəlində Tailand kralığının Orçard Roud, 370 ünvanında  səfirliyi açıldı.

2009-cu ildə küçənin yenidən bərpasına 40 milyon dollar xərclənmişdi. 16 iyun 2010-cu ildə yağan yağış küçədə böyük daşqının yaranmasına səbəb olmuşdu. Ticarət mərkəzləri böyük ziyan görsədə ölən və yaralananlar olmamışdı. 70-ə yaxın nəqliyyat rayondan evakuasiya olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* National Heritage Board (2002), *Singapore's 100 Historic Places*, Archipelago Press, ISBN 981-4068-23-3
* Victor R Savage, Brenda S A Yeoh (2003), *Toponymics - A Study of Singapore Street Names*, Eastern Universities Press, ISBN 981-210-205-1
* RedDot Publishing Inc (2005), *The Official Map of Singapore*, RedDot Publishing Inc.
* 
* 100mm of rain fell within 3 hours, causing floods, http://news.xin.msn.com/en/singapore/article.aspx?cp-documentid=4153228
Rauf Qurbanəliyev

**Rauf Qurbanəliyev** () — Azərbaycan kinooperatoru.

## Həyatı
Rauf Qurbanəliyev 2 aprel 1988-ci ildə Rusiya Federasiyasının Krasnoyarsk vilayətində anadan olub. 1990-cı ildə Bakı şəhərində məskunlaşıb. İlk təhsilini 1995–2006-cı illərdə Bakı şəhər N. Nərimanov rayonu 82 saylı orta pilot məktəbində alıb.

2006–2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində kinooperatorluq fakültəsini bitirib. 2011–2012-ci illərdə film şirkətində çalışmışdır.

2010–2011-ci illərdə Naxçıvan M/R–da Hərbi xidmətdə olmuşdur.

2011–2012-ci illərdə Azerbaijan İnternational Filming (AİF-company) Kino şirkətində Quruluşçu Operator vəzifəsində çalışmışdır.

## Mükafat və təltifləri
* "Ən yaxşı gənc operator" — "Paradoks" filminə görə — 2013.

## Filmoqrafiya
# Günaydın, mələyim! (film, 2008) (tammetrajlı bədii film) — operator assistenti
# Ölüm növbəsi (film, 2009) (tammetrajlı bədii film) — operator assistenti
# Əvvəlin sonu-2009 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Vəkil hanı? (film, 2011) (tammetrajlı bədii filmi) — operator assistenti
# İvonna −2011 (tammetrajlı sənədli-bədii film) — quruluşçu operator
# İnkoqnito −2012 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Плачь для мамы-2012 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Чаевые-2012 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Paradoks- 2012 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Sazz wimaxion −2012 (reklam çarxı) — quruluşçu operator
# West Gold −2012 (reklam çarxı) — quruluşçu operator
# Sirr(Məryəm)-2013 (tammetrajlı bədii-sənədli film) — quruluşçu operator
# İnikas – 2013 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Bir ovuc sonsuzluq – 2014 (tammetrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Zəng – 2014 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# 23 −2014 (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# "McDonald's" Azerbaijan- 2014 (reklam çarxı) — quruluşçu operator
# Rexona — 2014 (reklam çarxı) — quruluşçu operator
# Formula1 −2015 (reklam çarxı) — quruluşçu operator
# Dərs (film, 2015) (tammetrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Pərdə (2016) (tammetrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Qara bağ (film, 2016) (qısametrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Bayram axşamı (film, 2017) (tammetrajlı bədii film) — quruluşçu operator
# Münəvvər Rzayeva. Böyük həyatın səhifələri (film, 2024) — rejissor

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rauf Gurbanaliyev — YouTube saytı.
Dördüncü sülalə (Misir)

**IV sülalə** - Qədim Misirdə Qədim padşahlıq dövrünün ikinci sülaləsi. Təxminən e.ə 2639–2506-cı illərdə hakimiyyətdə olub. Sülalə tarixdə "piramida tikənlər sülaləsi" kimi tanınıb. Beləki Xeops, Xefren, Menkaur piramidalarının tikintisi bu dövrə aiddir.

## Tarix
Təxminən e.ə. 2613-2494-cü illərdə hakimiyyətdə olan IV sülalənin hökmranlığı Qədim Misir tarixində önəmli yerə malikdir və böyük piramidaların inşası ilə yadda qalıb. Bu dövr, Nil çayı sahilindəki sivilizasiyasının zirvə nöqtələrindən hesab olunur.

Sülalənin banisi Snofru idi. Onun hakimiyyəti illərində üç böyük piramida inşa etdirildi. Snofrunun Dahşur bölgəsindəki Əyilmiş Piramidası unikal forması ilə seçilir. Bu illərə aid digər böyük tikili - Qırmızı Piramida isə ilk həqiqi düz bucaqlı piramida hesab olunur. Snofrunun dövründə Memfis güclü iqtisadi və mədəni mərkəzə çevrilib.

Snofrudan sonra taxta Xufu (Xeops) çıxdı. Onun adı qədim dövr memarlığının incilərindən, dünyanın yeddi möcüzəsidən müasir zamana qədər gəlib çatan yeganə abidə Böyük Cizə Piramidası ilə əbədiləşib. Bu piramidanın tikintisində misilsiz mühəndislik bacarıqları tətbiq edilib.

Xufunun ardınca Xefren hakimiyyətə gəlib. O, öz adı ilə bağlı olan ikinci böyük Cizə piramidasını tikdirib. Bununla yanaşı Böyük Sfinksin inşasını da onunla əlaqələndirirlər. Xefrenin piramidası və Sfinks, qədim Misirin güc və mistik simvollarından sayılır. 

Sülalənin son görkəmli fironu Menkaur olub. O, Cizəda ən kiçik piramidanı inşa etdirib. Menkauranın dövrü, əvvəlki fironlara nisbətən daha çox sosial və dini dəyişikliklərlə yadda qalıb. Bu illərdə sosial ədalətə və dini rituallara xüsusi diqqət yetirilib.

IV sülalə dövründə dini inanc sistemləri inkişaf edib, fironların tanrı kimi qəbul olunması fikri güclənib və Ra-nın kultu əhəmiyyət qazanıb. Öz növbəsində piramidalar fironların ilahi qüdrətini və ölümdən sonrakı həyatlarını simvolizə edən möhtəşəm tikililər hesab edilir. 

Sülalənin sonu ilə Misir siyasi parçalanma və böhran dövrünə daxil olub. Lakin IV sülalənin mirası, xüsusilə piramida tikililəri, Misirin gələcək mədəniyyətinə və tarixinə dərindən təsir edib.

## Fironlar

## İstinadlar
Raykoke adası

**Raykoke** — Kuril adaları Böyük Kuril cərgəsi mərkəz qrupuna daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada Raykoke vulkanının  su səthi hissəsini təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 551 metrdir. Ada dairəvi formaya malikdir. Diametri 2&nbsp;km-dır. Kraterinin dərinliyi 60 metrdir. Adada içməli su yoxdur. Bitki örtüyündən demək olar ki, məhrumdur. Şiaşkotan adasından Kruzenştern boğazı (70 kmşimal-şərq), Qolovnin boğazı ilə Matua adasından (18&nbsp;km cənubda) ayrılır. Raykokedən 50&nbsp;km cənubda isə Tələ qayaları yerləşir.  
## İstinadlar

## Mənbə
* Adanın təsviri.
* Raikoke at Global Volcanism Program.
Rasşua adası

**Rasşua** — Kuril adaları Böyük Kuril cərgəsi mərkəz qrupuna daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada Rasşua vulkanının  su səthi hissəsini təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 948 metrdir. Adanın cənubunda Serp dağı (495 m) yerləşir. Ada 13&nbsp;km uzunluğa, eni 6&nbsp;km, sahəsi 67&nbsp;km² təşkil edir. Burada cırtdan tozağacı və qızılağac ağacları bitir.  Ərazisində Uria, Fratercula, ağılsızlar quşları yuva qurur. Ərazidində tülkü, qütb tülküsü və kiçik gəmiricilər yaşayır.
Raykoke adasından İnam boğazı (28&nbsp;km şimal-şərqdə), Sredneqo adalarından (10&nbsp;km şimal-şərqdə) Sredneqo boğazı ilə ayrılır.
## İstinadlar

## Mənbə
* Adanın təsviri.
Ağılsızlar

**Ağılsızlar** () — Fırtınaquşular fəsiləsinə aid fəsilə. Cinsə daxil olan növlərin nümayəndələri kifayət qədər uzunömürlü olur. Hətta 40 il belə yaşaya bilirlər.

## Təsviri

### Xarici görünüş
Bədəninin uzunluğu 50 sm-dir. Dimdiyi iridir.

### Arealı və yayılma sahələri
Dəniz quşları əsasən Atlantik okean və Sakit okeanın şimalında, Şimal Buzlu okean və Cənub okeanı suları üzərində yayılmışlar.

### Qidalanması
Ağılsızlar əsasən balıqlar, ilbizlər, xərçənglər, başıayaqlılar və meduzalarla qidalanır. Onlar leşlərlə qidalanmaqdan belə çəkinmirlər. Qidanı suyun səthindən götürürlər.

### Çoxalması
Onlar əsasən qayalıqlarda yuva qurur və bir olmaqla yumurta qoyular. Qırt yatma dövrü 60 gündür.

### Xüsusiyyətləri
Yuvalarını qorumaq məqsədilə düşmənlərinin üzərinə mədə şirəsi atırlar. Bu xüsusiyyətə hətta balalar belə qadirdir. Quruda quşlar elə də yaxşı yerimirlər. Ancaq yaxşı uçmaq bacarıqları vardır.

## Növləri
* 
* 

Qazıntılar zamanı bu cinsə daxil olan iki qədim növlərin qalıqları aşkarlanmışdır. Onlar Sakit okean sahillərində Kaliforniya ərazisində aşkarlanmışdır.
* *Fulmarus miocaenus* orta miosen
* *Fulmarus hammeri* alt miosen.

## Şəkillər

Fulmarus glacialis 1 7.jpg|Ağılsız
Fulmarus glacialis on cliff.jpg|Ağılsız
Eissturmvogel02.jpg|Ağılsız
Southern Fulmar closeup.jpg|Antarktika ağılsızı


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Northern fulmar profile
* Northern fulmar videos photos and sounds
* Southern fulmar videos photos and sounds 

## Həmçinin bax
Jak Derrida

**Jak Derrida** () — Fransız filosof, ədəbiyyat tənqidçisi və dekonstruksiya cərəyanın qurucusu. Derridanın fəaliyyəti təkcə fəlsəfə və ədəbiyyatla məhdudlaşmır o, eyni zamanda XX əsrin 60-cı illərində siyasi motivli irqçilik problemlərinin gündəmə gətirmiş, Fransada yaşayan Əlcəzairli miqrantların hüquqlarının qorunması sahəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1982-ci ildə Çexoslovakiyada başladılan müxalif yönümlü hərəkatı dəstəklədiyi üçün həmin ölkədə həbs edildiyi də məlumdur.

## J. Derridanın əsas əsərləri
# Mətnşünaslıq;
# Pərakəndəlik;
# Martin Haydeqqer və sual;
# Yeni bir yalan;
# Marksın oxşarları;
# Qanundan fəlsəfəyədək;
# Mövqeylər;
# Fəlsəfə traktatları; və …

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ARM prosessorlarının dəstəkləyən əməliyyat sistemlərinin siyahısı

ARM arxitekturası əməliyyat sistemlərinin coxu tərəfindən dəstəklənir.

Bunların arasında Unix и Unix-ə bənzər ƏS: GNU/Linux, BSD, QNX, Plan 9, Inferno, Solaris, iOS, Android, Firefox OS.

Həmçinin bu platforma üzərində müxtəlif variantları işləyə bilən Windows : Windows CE, Windows Phone, Windows RT.

Bundan əlavə ARM-in dəstəkləyən ƏS: ReactOS, FreeRTOS, Nucleus, Symbian OS, RISC OS.

## Dəstəklənən Unix-ə bənzər sistemlər

### Linux-in distributivləri
Növbəti Linux distributivləri ARM prosessorları dəstəkləyir:
* Ångström
* ALT Linux
* Archlinux
* Astra linux
* Bodhi Linux[<span class="iw__tooltip" title="Bodhi Linux — версия статьи «Bodhi Linux» на английском языке">[en]</span>](https://az.wikipedia.org/wiki/:en:Bodhi_Linux) 
* Chrome OS
* Debian
* ELinOS
* Fedora
* Gentoo
* GoboLinux
* iPodLinux
* Kali linux
* Maemo
* MeeGo
* MontaVista
* openSUSE
* Open webOS
* Sailfish OS
* Slackware
* SteamOS
* T2 SDE
* Ubuntu
* Wind River Linux

### BSD
BSD-dən törəmə olan ARM prosessorlarını dəstəkləyən ƏS-ləri:
* RISC iX (Acorn ARM2/ARM3-based systems only)
* FreeBSD
* NetBSD
* OpenBSD

### Solaris
Hərçənd ki, Solaris x86/x86_64 və SPARC tipli prosessorlarla işləyən əməliyyat sistemidir, 2008 — 2009-cu illərdə   OpenSolaris -in ARM versiyası olacaq «osarm»-ı yaratmaq üçün  təsəbbüş göstərilmişdir.

## İstinadlar




## Linklər
* http://www.arm.com/community/software-enablement/rtos-real-time-operating-system.php?tab=RTOS+vendors
Xalçaçı günü (Azərbaycan)

**Xalçaçı günü** – hər ilin 5 may tarixində Azərbaycanda qeyd olunan peşə bayramı.

## Tarixi
5 may tarixinin Xalçaçı günü kimi qeyd olunması Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin 25 noyabr 2016-cı il tarixli sərəncamı ilə hər il müəyyənləşdirilmişdir. Belə ki, 5 may "Azərxalça" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yaradıldığı gündür.

## Tədbirlər
Xalçaçı günü müxtəlif tədbirlər və festivallarla qeyd olunur. Azərbaycan Xalça Muzeyi və ölkədəki digər xalça muzeylərində günlə əlaqədar tədbirlər keçirilir. 2024-cü ilin 4–5 may tarixlərində Azərbaycanda ilk dəfə olaraq Milli Xalça Festivalı keçirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Xalça Muzeyi
Ayvazovski adası

**Ayvazovski adası** — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada rus rəssamı İvan Ayvazovskinin şərəfinə adlanfırılmışdır. Şikotan adasının cənubunda Ayvazovski buxtasında qərarlaşır. Şikotan adasından 200 metrlik boğaz ayırır. Buxtadan şimal-şərqdə Doqquzuncu dalğa adası yerləşir.

Cənub-qərbi hündür, qayalıq və sıldırımlıdır. Şimal-şərq və cənub-qərb sahilləri arasında qumlu çimərlik yerləşir.

## İstinadlar
Gökhan Saki

**Gökhan Saki** (d.18 Oktyabr 1983 Schiedam, Hollandiya) Türkiyə və Hollandiya vətəndaşı peşəkar Kikboksinq idmançısıdır. Hollandiyada Golden Glory Gym komandasında döyüşən Saki 2 dəfə Hollandiya və Avropa Muay Tay çempionu, 2008-ci ildə təşkil olunmuş K-1 Dünya GP 2008 Havay çempionudur.

## Kariyerası
Saki 1993-cü ildə 10 yaşında Muay Tay idmanına başladı. 2008-ci ildə Tokioda təşkil olunmuş Dünya K-1 Grand Prix çempionluğunda yarım finala qədər yüksəldi. Yarım finalda rəqibi hollandiyalı Remy Bonjasky-yə nakaultla uduzdu.
Hollandiyada böyüyən və özünü Kikboksinq-də təkmilləşdirən Saki Türkiyə adına yarışlara çıxmaqdadır. Ləqəbi İsyancı olan Sakinin boyu 182 sm-dir. Sonuncu dəfə 2010-cu ildə K-1 Grand Prix çempionluğunda Türkiyəni təmsil etmiş və izləyənlərin rəğbətini qazanmışdır. Bu yarışda 1/8 finaldakı rəqibi Daniel Ghita ilə qarşılaşmışdır. Eyni xüsusiyyətlərə malik olduqları üçün onlar arasındakı döyüş son dərəcə ağır və böyük maraqla izlənən oldu. Bu yarışda 3-cü raundun sonunda bərabərlik olması ilə əlaqədar verilən əlavə raundda Gökhan Saki qalib gəldi. Daniel Ghita atdığı təpiklər onun sağ qolunu qırılmasına səbəb olur və yarım finalda  rəqibi Alistair Overeemlə döyüşdə heç yumruq dəymədən tək qolu ilə bir çox dəqiq zərbələr atmış və sonuncu ayaq zərbəsinilə rəqibini yerə sərmişdir. Alistair Overeemin onum qolunun qırıq olmasını bildiyi qoluna vurması ilə yarış sona çatdı. Davam edə bilməyən Saki yarışın üçüncüsü oldu. Golden Glory-nin 10 il müsabiqələrində yer aldı. Hələ də davam edən müsabiqələrin favoriti Gökhan Saki görünür.

## Şəxsi həyatı

Sakinin ana və atası Türkiyədən gələn immiqrantlardır. Hollandiya və Türkiyə vətəndaşıdır.
Samandar Kukanov

**Samandar Kukanov** () — Özbəkistan SSR Ali Sovetinin deputatı (1989–1992).

## Həyatı
Samandar Kukanov 1945-ci ildə Özbəkistanın Cizak vilayətinin Feriş rayonunda anadan olmuşdur.

1989-cu ildə Özbəkistan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.

## Həbsi
O, 1992-ci ildə iqtisadi cinayətlərdə – müxalifətdə olan "Ərk" Partiyasını maliyyələşdirməkdə ittiham olunaraq, Özbəkistan dövlət təhlükəsizlik qurumları tərəfindən tutulmuşdur.

24 noyabr 2016-cı ildə həbs müddəti başa çadığı üçün azadlığa çıxmışdır.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi

**Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi** — 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan Respublikasında mövcud olmuş rəsmi dövlət vəzifəsi.

Dövlət katibi 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müdafiə Komitəsinin və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət Şurasının tərkibində olmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət Şurası haqqında Əsasnaməyə əsasən Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə təyin edilmiş və vəzifədən azad edilmişdir. Həmin əsasnamədə onun statusu, funksiyaları və səlahiyyəti Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təsdiq edilən Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi haqqında Əsasnamə ilə müəyyən edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. O, Dövlət Şurası haqqında reqlamentə uyğun olaraq onun işini təşkil etmək və Dövlət Şurası üzvlərinin fəaliyyətini əlaqələndirmək, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti olmayanda və ya onun tapşırığı ilə Dövlət Şurasının iclaslarında sədrlik etmək səlahiyyətlərinə malik idi.

## Dövlət katibləri

## İstinadlar
Kikboksinq

**Kikboksinq** — idmanı müxtəlif texnikaların birləşdiyi müdafiə idmanıdır. Tamamilə fərqli olan 2 idman növünün-Karate və Muay Tay idman növlərinin birləşməsindən əmələ gələn gücə və texniki biliyə əsaslanan idmandır. Kikboksinq ən ağır idman növlərindən biri hesab olunur. Bu idman təkcə hücum üçün deyil eyni zamanda müdafiə üçündür. Təpik və yumruq eyni vaxtda işləndiyi üçün xüsusi əlcək, kask və diş üçün qoruyuculardan istifadə etmək mütləqdir.

## Kikboksinqin Növləri
Kikboksinqin 3 əsas forması ayrılır: Semi contact, light contact, full contact

**Semi contact**

Bu növdə adətən 57 kq-dan 94 kq-a və daha çox ağırlıqlı idmançılar döyüşür. Hər biri 2 dəqiqə olmaqla döyüş 3 raund keçirilir. Başın üstü, boyun və bel hissələrə vurmaq qadağandır.

**Light contact**

Digər xüsusiyyətləri *Semi contact*la eyni olsa da, fərqli olaraq bu növdə sürət daha vacibdi. Və adətən döyüş dayandırılmır. Xal hesabı ilə və ya nakautla bitir.

**Full contact**

Adından da göründüyü kimi bu növdə rəqiblə sonuna qədər mübarizəyə başlanılır. Kikboksinqin ən peşəkar növüdür.

## Azərbaycanın tanınmış kikboksçuları

## İstinadlar
Qrinq adası

**Qrinq adası** — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Ada norveçli bəstəkar Edvard Qrinqin şərəfinə adlandırılmışdır. Şikotan adasının yaxınlığında yerləşir. Şikotan adasından 400 metrlik boğazla ayrılır.

## İstinadlar
Sovet İttifaqının dağılması

**Sovet İttifaqının dağılması** və ya **SSRİ-nin dağılması** — 25 dekabr 1991-ci il tarixində SSRİ-nin Dövlət Başçısı Mixail Qorbaçovun istefa verməsinin ardınca Sovetlər Birliyini təşkil edən respublikaların müstəqilliyini qazanmalarıyla Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının dağıldığı hadisədir.

## İstinadlar
Qneçko adası

**Qneçko adası** — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan qayalıqdan ibarət olan ada. Şikotan adasının şərqində, sahildən 50 metr cənubda yerləşir. Adanın hündürlüyü 30 metr təşkil edir. Sahəsi isə 0,0307&nbsp;km²-dir.

Ada Kuril desant əməliyyatına rəhbərlik etmiş general-mayor Aleksandr Qneçkonun şərəfinə adlandırılmışdır. Adlandırma "Saxalin və Kuril adalarının xəritəsində adlar" proqramı çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Ad 3 sentyabr 2012-ci il tarixində Rus Coğrafiya Cəmiyyətinin Saxalin bölməsində təşkil olunan toplantıda müzakirə edilərək təstiqlənmişdir. Proqramın işturakçıları "İqor Farxutdinov" teloxodunda 7 sentyabr 2012-ci ildə adaya eniş etmişlər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Niyaz Aksanovun foto reportajı
* Курильский остров назвали в честь Сергея Капицы // lenta.ru, 10.09.2012, 12:30:39
* Сергею Капице посмертно "подарили" остров // &#91;НТВ&#93;.— 10.09.2012
* Российская экспедиция даст имена безымянным островам Курильской гряды // Взгляд.— 5.09.2012.
Xose Perurena Lopez

**Xose Perurena Lopez** () — 2008-ci ildən Beynəlxalq Kanoe Federasiyasının prezidenti; 2011-ci ildən Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvü, 2014-cü ildən Beynəlxalq Dünya Oyunları Assosiasiyasının prezidenti.

## Həyatı
Xose Perurena Lopez 4 aprel 1945-ci ildə İspaniyanın paytaxtı Madriddə anadan olub.

## Karyerası
O, 1968-ci il Mexiko Yay Olimpiya Oyunlarında kayakçı kimi mübarizə aparmışdır.

2008-ci ildən Beynəlxalq Kanoe Federasiyasına rəhbərlik edir. 2011-ci ildən Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvü, 2014-cü ildən isə Beynəlxalq Dünya Oyunları Assosiasiyasının prezidentidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər