open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abbasov

**Abbasov** — Azərbaycanda çox yayılmış soyadlardan biri.

### A
* **[[Abbas Abbasov]]**
:* Abbas Abbasov (dövlət xadimi) (d. 1949) — Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti sədrinin birinci müavini (1992–2006).
:* Abbas Abbasov (mühəndis) (1928—2009) — Alim, Texnika elmləri doktoru
* Adil Abbasov (d. 1951) — operator, operator assistenti.
* Akim Abbasov (1911—1992) — general-mayor, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.

### B
* Baloğlan Abbasov (1919—1942) — sovet snayperi, baş serjant.

### C
* Cəfərxan Abbasov (1903—1965) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

### E
:* Elvin Abbasov (iş adamı) (d. 1982) — Azərbaycanlı iş adamı. Vision TV-nin təsisçisi, "TimeSoft" MMC və "Virtual Azerbaijan Group of Companies" MMC şirkətlərinin həmtəsisçisi və direktoru, Ciu-citsu Federasiyanın idarə heyətinin üzvü (2019).
* Emil Abbasov (d. 1971) — Azərbaycan aktyoru.

### G
* Gündüz Abbasov (1930—1995) — Azərbaycan kino aktyoru, yazıçı, tərcüməçi və rəssam.

### H
* Hacıağa Abbasov (1888—1975) — aktyor, teatr təşkilatçısı, dramaturq, Azərbaycanın Xalq artisti.

### Q
* Qəzənfər Abbasov (d. 1962) — Azərbaycan xanəndəsi.
* Qurbanəli Abbasov (d. 1952) — Ukraynanın əməkdar artisti.

### M
* **[[Mehdi Abbasov]]**
:* Mehdi Abbasov (direktor) (1898—1979) — dövlət xadimi, "Azdövsutəslayihə" institutunun direktoru.
:* Mehdi Abbasov (milli qəhrəman) (1960—1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Məsum Abbasov (1937—2019) — Azərbaycan SSR Tikinti Nazirinin müavini.

### N
* **[[Namiq Abbasov]]**
:* Namiq Abbasov (həkim) (d. 1941) — Azərbaycan pulmonoloqu.
:* Namiq Abbasov (siyasətçi) (1940—2024) — Azərbaycanın Milli Təhlükəsizlik naziri (1995–2004).

### O
* **[[Orxan Abbasov]]**
:* Orxan Abbasov (geoloq) (d. 1980) — geoloq.
:* Orxan Abbasov (icra başçısı) (d. 1987) — Daşkəsən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

### S
* Samir Abbasov (d. 1978) — Azərbaycan futbolçusu.

### T
* **[[Tofiq Abbasov]]**
:* Tofiq Abasov (əməkdar məşqçi) (1924—2005) — Azərbaycan idmançısı.
:* Tofiq Abbasov (futbolçu) (d. 1949) — futbolçu.
:* Tofiq Abbasov (politoloq) (d. 1979) — televiziya aparıcısı, politoloq. 

### V
* Vaqif Abbasov (d. 1952) — azərbaycanlı kimyaçı.
* Vüqar Abbasov (d. 1974) — azərbaycanlı iş adamı, Naxçıvan Muxtar Respublikası Futbol Federasiyasının sədri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin VI çağırış deputatı.

### Y
* Yaşar Abbasov (d. 1980) — FİFA kateqoriyalı azərbaycanlı futbol hakimi.

## Həmçinin bax
* Abbasova
* Abasov
La Plata şəhəri

**La Plata** və ya **La-Plata** () — Argentinada şəhər, Buenos-Ayres vilayətinin inzibati mərkəzi. La Plata çayının sahilində yerləşir.

Şəhərin əsası rəsmi olaraq 19 noyabr 1882-ci ildə Dardo Roxa tərəfindən qoyulmuşdur. La Plata şəhərinin adı 1952 və 1955-ci illər aralığında Syudad-Eva-Peron olmuşdur.

Şəhər Argentina birinci diviziyasında çıxış edən iki vacib kluba ev sahibliyi edir: Estudiantes de La Plata və Gimnasiya Esqrima La Plata.

## İqtisadiyyat

### Maliyyə
La Plata şəhərində 1960-cı ildə təsis edilmiş fond birjası fəaliyyət göstərir. Bu birja Argentina Fond Birjaları sisteminin üzvüdür.

La Platada ölkədə fəaliyyət göstərən bir çox bank təşkilatının filialı yerləşir.

## Əhali

La Plata şəhərinin əhalisinin sayı 1960-cı ildən bəri aşağıdakı templə dəyişmişdir:
* 1960: 337,060
* 1970: 391,247
* 1980: 459,054
* 1991: 521,759
* 2001: 763,943
* 2010: 799,523

2001-ci ildə La Plata 763,943 nəfər əhalisi ilə Argentinada ən böyük altıncı aqlomerasiya olmuşdur.

Əhalisinin əksər hissəsi ispan və italyan əsilli şəxslərdən, həmçinin alman, ərəb, yəhudi və polyak milli azlıqlardan ibarətdir. Şəhərdə İspaniya və İtaliya konsulluqları ilə yanaşı, ərəblərə məxsus bir neçə cəmiyyət, institut və yəhudilərə məxsus kitabxana, məktəb, sinaqoq fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Argentina
* Argentina şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Şəhərin rəsmi saytı 
* Şəhərin interaktiv xəritəsi
Kopenhagen Hava Limanı

**Kopenhagen Hava Limanı** (Danimarka dilində: Københavns Lufthavn) (IATA: CPH, ICAO: EKCH) — Danimarkanın paytaxtı Kopenhagendəki  beynəlxalq havalımanı.

Danimarkanın Oresund Bölgəsindədir. Amager Adasında yerləşən  havalimanı, Kopenhagen şəhər mərkəzindən 8 kilometr; Oresund Körpüsünün digər sahilində yerləşən Malmö şəhər mərkəzindən isə 24 kilometr uzaqlıqdadır. Skandinaviya ölkelerindəki ən böyük havalimanı olub Avropadakı ən köhnə beynəlxalq hava limanlarından biridir.
 
Skandinaviya Havayolları, Cimber Sterling, Norweigan Air Shuttle kimi hava yolu şirkətləri üçün ana mərkəzdir. Gündəlik 60  uçuş istiqaməti müəyyən edilib və 62.000-dən çox sərnişinə xidmət göstərilir. 2011-ci ildə 22.7 milyon sərnişin havalimanını istifadə etmişdir. Hava limanının sahibi Københavns Lufthavne şirkətidir. Hava limanında 1.700 işçi çalışır.

Hava limanının digər adı Kastrup Hava limanıdır.

## Həmçinin bax
Skandinaviya Hava Yolları

thumbnail

**Skandinaviya Hava Yolları** və ya  **SAS** ( (SAS), Skandinaviya Hava Yolu Daşımaları Sistemi (SAS)) — Danimarka, Norveç və İsveçin çox millətli hava yolu daşımaları və bu Skandinaviya ölkələrində öndə gələn aviaşirkətdir.

Mərkəzi İsveçin paytaxtı Stokholmdadır. Sahibi SAS AB dir. Star Alliance-nın bir qurucu üzvüdür və bununla birlikdə Air Greenland, Linjeflyg, Spanair, Thai Airways International və AIRLINE Scanairın da qurucusudur. SAS-ın Estoniya Hava Yollarınınin 49% hissəsini almışdır. Kopenhagen, Avropa və qitələr arası xidmətlər üçün mərkəz kimi xidmət edir. 2006-cı ildə bu aviaşirkət 25 milyon sərnişini daşıdı.

thumbnail|Mərkəzi bina

## Mənbə
*Türkiyə Vikipediyasında İsveç Hava Yolları məqaləsi
Abasov

**Abasov** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

* İsmət Abasov — Azərbaycan Respublikasının keçmiş kənd təsərrüfatı naziri
* İsmayıl Abasov — AMEA-nın müxbir üzvü
* Midhət Abasov — texnika elmləri doktoru (1962), professor. AMEA-nın həqiqi üzvü (1980)
* Rizvan Abasov — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi.
* Qurban Abasov — "Şöhrət" ordeni laureatı (16.06.1994)
* Məzahir Abasov — "Şöhrət" ordeni laureatı (15.12.1998)

## Həmçinin bax
*Abbas
*Abbasov
Estonian Air

**Estoniya Hava Yolları** və ya **Estonian Air** — Estoniyanın milli hava yolu şirkətidir. Şirkətin mərkəzi ölkənin paytaxtı Tallindir. Estonian Air Skandinaviya Hava yolları Sisteminin bir parçasıdır. Bu avia şirkət Stokholm, Oslo və Kopenhagendən Estoniyaya uçuşlar da təşkil edir.

Estonian Air ölkənin müstəqilliyini əldə etməsinin dərhal ardından 1 dekabr 1991-ci ildə quruldu. İlk uçuşunu Frankfurta 1991-ci ildə reallaşdırdı. 1992-ci ildə IATAnın üzvü oldu.

İndiki vaxtda 22 uçuş nöqtəsində xidmət verməkdə olan şirkətin cəmi 6 təyyarəsi var.
Spanair

**Spanayr** və ya **Spanair** — İspaniya, Malyorkada bir hava yolu şirkətidir. SAS Group-una aiddir. Aprel 2003-cü ildən etibarən Spanayr bir Star Alliance hava yolu ittifaqı üzvüdür. 28 Yanvar 2012 də iflas etmişdir, bütün uçuşlarını dayandırmışdır.

## Qəza
Ən son qəzası: 20 Avqust 2008-ci ildə JK 5022 səfər sıralı Madrid-Kanariya adaları uçuşunu reallaşdıracaq MD-82 tipli təyyarə  qalxış  zamanı sol mühərrikinin alov alması nəticəsində yerə düşdü. Bu qəzada 154 sərnişin ölmüşdür.

## Mənbə
*Türkcə vikipediya
KLM

**KLM** və ya **Hollandiya Kral Hava Yolları** () — Hollandiyada hava yolu şirkəti.

Air France ilə xidmət verməkdədir. KLM 1919-cu ildə Rotterdam şəhərində qurulmuşdur. Ölkə içi, xarici və yük daşımaları xidmətini 111 ayrı nöqtəyə çatdırmaqdadır. Mərkəzi Amsterdam Şiphol Hava limanıdır.

## Xarici keçidlər
Türkcə Vikipediya
TAROM

**TAROM** — Rumıniyada bir hava yolu şirkətidir və Rumıniyanın ilk milli havayoludur. Qərargahı Buxarestdədir.

## Tarix
Ruminiyada ilk aviaşirkəti kimi 1920-ci ildə CFRNA adı ilə qurulmuş, 1954-cü ildə yenidən qurulanda TAROM adını almışdır. 26 ölkənin 54 nöqtəsinə reysləri var.

## Mənbə
*Türk Vikipediyası
Tatarlı

**Kəndlər**
* Tatarlı (Goranboy) — Goranboy rayonunda kənd.
* Tatarlı (Şəmkir) — Şəmkir rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Tatarlı bələdiyyəsi
Laodikeya

**Laodikeia** — E.ə. I əsrdə Anadolunun ən əhəmiyyətli və məşhur şəhərlərindən biri.
 
Dənizli ilinin 6&nbsp;km şimalında yerləşən antik Laodikeya şəhəri, coğrafi baxımdan çox uyğun bir nöqtədə və Lykos çayının cənubunda qurulub. Şəhərin adı antik qaynaqlarda daha çox "Likos sahilindəki Laodikeia" şəklində keçməkdədir. Digər antik qaynaqlara görə isə şəhər E.ə. 261-263 illəri arasında II Antioxos tərəfindən qurulmuş və şəhərə Antiokhosun arvadı Laodikenin adı verilmişdir. 
Şəhərdəki böyük sənət əsərlərinin e.ə. I əsrə aid olduğu düşünülməkdədir. Romalılar da Laodikeyaya xüsusi bir əhəmiyyət vermişlər və Kıbyra (Gölhisar-Horzum) Conventusunun paytaxtı etmişlər.
    
İmperator Karakalla zamanında Laodikeyada bir ardıcıl keyfiyyətli sikkə kəsilirdi . Laodikeya xalqının da qatqılarıyla şəhərdə çox sayda monumental quruluş düzəldilmişdir. Kiçik Asiyanın 7 məşhur kilsəsindən birinin bu şəhərdə olması, xristianlığın burada nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir. E.ə. 60-ci ildə meydana gələn çox böyük bir zəlzələ şəhəri yerlə bir etmişdir.

Strabonun bildirdiyinə görə Leodikeya  məşhur bir növ qoyun yetişdirirdi. Yazar bu heyvanların Leodikyalılara böyük gəlir təmin etdiyini də izah etməkdədir. Şəhər ayrıca tanınmış bir toxuculuq sənayesi inkişaf etdirmişdir. "Laodikean" olaraq adlandırılan bir növ parçadan Diokletian fərmanında söz açmaqdadır. Leodikyada toxunan və "Trimita" adıyla bilinən parçalar o qədər məşhur idi ki, şəhər "Trimitariya" olaraq xatırlanırdı. Leodikeyadaki qazıntılar 1961-1963 illəri arasında Kanada Quebec Laval Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən, professor Jean des Gagniers rəhbərliyində düzəldilmiş və çox maraqlı bir bulaq quruluşu tamamilə ortaya çıxarılmışdır. Bu müvəffəqiyyətli işlər, xüsusilə bulaq quruluşu və üzərində çox yaxşı Etüdlər düzəldilən bir hissə birlikdə nümayiş olunmuşdur.

## Böyük Teatr
Antik şəhərin şimal-şərq tərəfində, Yunan teatrı tipində əraziyə uyğun olaraq Roma  tərzində tikilmişdir. 20000 insan tutumundadır

## Kiçik Teatr
Böyük teatrın 300 metr qədər şimal-qərbində yerləşir. Yunan teatrı tipində əraziyə uyğun olaraq, Roma üslubunda inşa edilmişdir. Təxminən 15.000 adam ala biləcək böyüklükdədir.

## Xarici keçidlər
* [Http://www.pau.edu.tr/laodikeia/ Laodekiya]  
* [Http://laodikeia.pau.edu.tr/ Rəsmi sayt]
Qədir Süleymanov

**Qədir Süleymanov** () — Fransadakı Azərbaycan diasporunun ən fəal nümayəndələrindən biri, Fransada Azərbaycan Evi təşəbbüs qrupunun üzvü.

1917-ci ildə İrəvanda anadan olan Qədir Süleymanov İkinci Dünya müharibəsi zamanı sovet ordusu sıralarında vuruşub, yaralanıb və əsir düşüb. Bir müddət əsir düşərgələrində qaldıqdan sonra o, Almaniyaya səfər edən Osmanlı ordusunun generalı, Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru Paşanın müdaxiləsi ilə əsirlikdən azad edilib.

Müharibə başa çatdıqdan sonra isə Qədir Süleymanov Fransanın paytaxtı Parisdə qalmağa qərar verib. O, Fransanın azadlığı uğrunda göstərdiyi şücaətə görə Fransa hökuməti tərəfindən bir çox mükafatlarla təltif olunub.

Vətənindən ayrı düşmüş Qədir Süleymanov yalnız 33 il sürən həsrətdən sonra doğma torpağına qovuşa bilib.

Qədir Süleymanov 1989-cu ildə Fransada Azərbaycan Evinin əsasını qoyanlardan biri, bu ölkədəki Azərbaycan diasporunun ən fəal üzvlərindən idi.

Qədir Süleymanov 17 sentyabrda vəfat etmiş və 19 sentyabr 2014-cü ildə Parisdəki Monparnas məzarlığında torpağa tapşırılıb.

## İstinadlar
Qazaxıstanda neft sənayesi

**[[Qazaxıstan]]da neft sənayesi** zəngin təbii ehtiyatları və oradakı əlverişli liberal rejimi ilə burada çoxlu investisiyaların cəlb olunmasına səbəb olmuşdur. Qazaxıstan kəşf olunmuş dünya neft ehtiyatlarına görə 13-cü, qaz və kondensat ehtiyatlarına görə 15-ci, neft hasilatının səviyyəsinə görə 28-ci yeri tutur. Burada təkcə Tengiz neft yatağında 2-3 milyard ton neft-qaz ehtiyatlarının olması güman edilir. Hətta bəzi ölkədaxili mənbələrdə Qazaxıstanın neft ehtiyatlarının miqyasının liderlər sırasında ən qabaqçıl mövqedə olması səslənməkdədir. Lakin böyük neft ehtiyatları bu ölkənin müvafiq resurslarının ixracı məsələsində əngəllər törədir. Bu məqsədlə Qazaxıstan dövləti yeni neft kəmərlərinin inşasında maraqlıdır. O, bu kəmərləri Avropaya, Rusiya, Xəzər dənizi, İran vasitəsilə çıxarmağa və hətta Çinə nəql etməyə belə hazırlaşır. Neft hasilatı burada hazırda 55 yataqda təmin edilir. Bunlardan da Mangistaun və Atırau vilayətlərində ümumi neftin 60%-i hasil edilir. Ölkənin quru sahələrində 7,8 milyard ton neftin olması güman olunur və bunun da 65-70%-i Xəzər hövzəsinin payına düşür. Daha iri ehtiyatların, 13 milyard ton şərti-yanacağın Xəzər dənizinin Qazaxıstan sektorunda olması ehtimal edilir. Dünyanın nəhəng 9 neft şirkəti Xəzərin Qazaxıstan sektorundakı şelfində seysmik göstəricilərə əsaslanan axtarış kəşfiyyat işləri aparır. Kaştana neft yatağınınn ölçülərinin «Tengiz» yatağından 2 dəfə böyük olması güman edilir. Kommersiya dəyərindən daha çox siyasi əhəmiyyət daşıyan bu layihə regional potensiala sürət verəcək və böyük dövlətlərin Xəzərə olan siyasətində dəyişikliklərə gətirəcəkdir. Ölkə həm də mühüm daş kömür ehtiyatlarına malikdir. Qazaxıstan hökuməti iqtisadiyyatın, xüsusən də neft sənayesinin yenidən təşkili üçün çox mühüm addımlar atmışdır. Aparılan islahatlar neft sənayesində köklü dəyişilliklərə səbəb olmuşdur. Burada ehtiyatların istismarı üçün lisenzision kontrakt sistemi müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir. 90-cı illərdə bu ölkənin neft-qaz sənayesinə 3 milyard dollardan çox xarici sərmayə qoyulmuşdur. Qazaxıstan 2015-2020-ci illərdə hətta ən pis mütəxəssis rəyinə görə belə illik neft hasilatını 120 milyon tona çatdıracaqdır ki, bunun da yarısı dəniz yataqlarında hasil ediləcəkdir. Qazaxıstan 2013-cü ildə dəyər ilə ifadə edildikdə neft ixracından $55,2 milyard gəlir əldə edib. Qazaxıstan Respublikasının Milli Fonduna daxil olmuş vergilər və ödənişlər isə $22,1 milyard təşkil edib. 2013-cü ildə Qazaxıstan 81.8 milyon ton neft hasil edib.

## Həmçinin bax
*Azərbaycanda neft sənayesi

## İstinadlar
Derri

**Derri** (irlandiyaca: Doire ya da Doire Cholm Chille Scots : Derrie ya da Lunnonderrie) — Şimali İrlandiyanın Londonderri qraflığında şəhər.

2002-ci ildə Kraliçanın fərmanı ilə "Şəhər" statusunu qazanmışdır.

Şəhər Foyle çayının qərbində qurulmuşdur.

2001-ci ildə əhalisi 90.663-ə çatmışdır. Şimali İrlandiyanın ikinci böyük şəhəridir. Derri adı İrlandiya dilində "meşəlik" mənasına gələn "doire" adından  gəlməkdədir.
Şenzou 5

**Şenzou 5** - 2003-cü ilin oktyabrın 15-də Çinin kosmik proqramının ilk insanla fəzaya göndərilən kosmik gəmisidir.1999-cü ildən bəri Çinin dörd insansız gəmisinin missiyası keçirilmişdi. Bu missiya ilə Çin fəzaya insan göndərən üçüncü dövlət oldu.

## Siyasət
Çin medyası bu hadisəni Çinin elm və texnologiyasının uğuru və Çin milliyətçiliyində önəmli bir hadisə olaraq göstərdi. Ancaq həm Çin həm də Qərb medyası missiyanın komandiri Yanq Liveyin Çin bayrağı ilə bərabər ABŞ bayrağını da göstərdiyini xəbər verir.

## İstinad

## Həmçinin bax
*Çinin kosmik proqramı
*Yanq Livey
Neza Biduan

**Neja Bidouane** () — Əlillər arasında yarışmış keçmiş Mərakeşli atlet.

1999 IAAF Dünya Atletizm Çempionatında gümüş medal qazanmış və Afrika rekorunu 52.90 saniyə ilə qırmışdır.

Abdeləziz Sahere ilə evlidir.

## İstinadlar
Həbibə Qasımova

**Həbibə Süleyman qızı Qasımova** (d. 24 avqust 1922, Bakı, Azərbaycan SSR — ö. 19 noyabr 2014,Bakı, Azərbaycan) — biologiya elmləri doktoru (1963), professor (1965), Azərbaycan SSR-nin Əməkdar elm xadimi (1980), Torpaq mikrobiologiyası sahəsində ilk azərbaycanlı qadın alim

## Həyatı
Həbibə Qasımova 24 avqust 1922-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1939-cu ildə orta məktəbi bitirmişdir. 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini "Fərqlənmə" diplomu ilə bitirmişdir. Universitetdə oxuduğu müddətdə fakültənin komsomol katibi, partiya bürosu katibi və universitetin komsomol komitəsi katibinə qədər yüksəlmişdir.

1945–1948-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsil almış, 1949-cu ildə "Azərbaycanın penisillin əmələgətirən göbələkləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

Həbibə Qasımova 1963-cü ildə "Qazıntı üzvi maddələrin torpağın mikroflorasına təsiri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib biologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.

1965-ci ildə professor elmi dərəcəsi almış, 1980-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi adına layiq görülmüşdür.

1965-ci ildən 1967-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinin dekanı olmuşdur.

1967-ci ildən Azərbaycan Dövlət Universitetinin ibtidai bitkilərin sistematikası və mikrobiologiya kafedrasının müdiri olmuşdur.

150-dən artıq elmi əsərin, 5 tədris kitabının, 2 ixtiranın müəllifidir. İllinoys ştatı (ABŞ) Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü idi.

Həbibə Qasımova 18 noyabr 2014-cü ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## Mükafatları
* Əməkdar elm xadimi — 1980.
* Qafqazın müdafiə medalı — ?.
* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı — ?.
* Əmək veteranı — ?.

## İstinadlar
Abbasova

**Abbasova** — Azərbaycanda daha çox işlədilən Abbasov soyadının qadın cinsinə aid forması.

* Xədicə Abbasova — Azərbaycan müğənnisi
* Xuraman Abbasova — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ Ali Sovetinin deputatı
* Lalə Abbasova — jurnalist, III çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı
* Emiliya Abbasova — Biologiya elmləri namizədi.
* Məlahət Abbasova — Aktrisa
* Elmira Abbasova (musiqişünas) — musiqişünas, pedaqoq. Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1967). Sənətşünaslıq namizədi (1962), professor (1980).
* Kəklik Abbasova —

## Həmçinin bax
* Abbasov
* Abasov
Abdullayev

**Abdullayev** — Azərbaycanda çox yayılmış soyadlardan biri.

### A
* Ağaxan Abdullayev (1950–2016) — Azərbaycan xanəndəsi.
* Atin Abdullayev (d. 1989) — Azərbaycan futbolçusu.

### C
* Cabbar Abdullayev (d. 1936) — Azərbaycann pedaqoqu
* Cahangir Abdullayev (1901–1973) — Azərbaycan sovet terapevti, kardioloq.
* Cavid Abdullayev (general) — Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin müavini.

### D
* Daniyal Abdullayev (1920—?) — Brest qalası müdafiəçilərindən biri.

### E
* Eduard Abdullayev (1928–1988) — Kino rəssamı. Quraşdırma səhnələrin rəssamı. Dekor rəssamı.
* Elman Abdullayev (d. 1976) — Azərbaycan Respublikasının Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2014-indi).
* Elmar Abdullayev (d. 1947) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru.
* Elnur Abdullayev (d. 1986) — Azərbaycan futbolçusu.
* Emil Abdullayev (rejissor) (d. 1989) — rejissor.

### Ə
* **[[Əsgər Abdullayev]]**
:* Əsgər Abdullayev (futbolçu) (d. 1960) — SSRİ və Azərbaycan futbolçusu.
:* Əsgər Abdullayev (general-leytenant) (d. 1963) — dövlət xadimi.
:* Əsgər Abdullayev (mühəndis) (1927–1998) — Azərbaycan alimi, mühəndis-elektrik.
:* Əsgər Abdullayev (tarixçi) (1928–2021) — Azərbaycan alimi, tarix elmləri doktoru.

### F
* Faiq Abdullayev (1936–2021) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru.
* Fariz Abdullayev (d. 1989) — Azərbaycan Real Aykido İdman Klubunun prezidenti.
* Fəxrəddin Abdullayev (d. 1957) — Azərbaycan alimi, fizika‑riyaziyyat elmləri doktoru.

### H
* Həsən Abdullayev (1918–1993) — Azərbaycanın görkəmli fiziki, Sovet hakimiyyəti dövründə yarımkeçiriciləri ilk tədqiq edənlərdən biri.
* Həsi Abdullayev (1910–1967) — Azərbaycan tarixçisi.

### X
* Xilqət Abdullayev

### K
* Kainat Abdullayev (1989–2013) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, şəhid.
* **[[Kamal Abdullayev]]**
:* Kamal Abdullayev (dirijor) (1927–1997) — Azərbaycan dirijoru.
:* Kamal Abdullayev (dövlət xadimi) (1922–1982) — dövlət xadimi.
:* Kamal Abdullayev (energetik) (d. 1936) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru.

### M
* Maşallah Abdullayev (1950–2022) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Mehdi Abdullayev (d. 1980) — dövlət xadimi.
* Mikayıl Abdullayev (1921–2002) — Azərbaycan qrafik və teatr rəssamı.

### N
* Namiq Abdullayev (d. 1971) — Azərbaycan sərbəst güləşçisi.
* Namiq Abdullayev (milli qəhrəman) (1974–1993) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

### R
* Rafiq Abdullayev (d. 1946) — "Buduq" Cəmiyyətinin sədri.
* Rauf Abdullayev (d. 1937) — Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası simfonik orkestrinin dirijoru.
* Rövşən Abdullayev (1969–1993) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Rövşən Abdullaoğlu (d. 1978) — Azərbaycanlı yazıçı.

### S
* Sabir Abdullayev (d. 1957) — Azərbaycan xanəndəsi.
* Səməd Abdullayev (1920–1943) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (17.11.1943).

* Sərdar Abdullayev (d. 1951) — iqtisad elmləri doktoru.
* Şövqiyar Abdullayev (1969–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Səyyar Abdullayev

### V
*Vahab Abdullayev

### Z
* Zakir Abdullayev (d. 1937) — Azərbaycan alimi, geologiya-mineralogiya üzrə elmlər doktoru.

## Həmçinin bax
* Abdullayeva
Ellora mağaraları

thumbnail
**Ellora mağaraları** — Hindistanda Maharaştra ştatında yerləşən Ellora kəndindəki mağaralar sistemi.

1983-cü ildən UNESCO bədii irsinə daxil edilmiş bu məbəd və qalalar 6-9 əsrlərə aiddir. 34 mağaradan 12 buddist, 17-isi induizm, 5 isə caynist məbədidir.

## Haqqında
thumbnail|left
Hindistanda Maharaştra əyalətinin şimalında Auranqabad şəhərinə 30–40&nbsp;km uzaqlığında olan  Ellora mağaralarının tarixi olduqca qədimdir.  Acanta mağaralarına çox yaxındır, lakin aralarındakı fərqdən ötrü iki mağara müqayisə belə edilə bilməz. Ellorada yalnız şəkillər deyil,  heykəl və heykəlciklər də aşkarlanmışdır və əlavə olaraq tək bir məbəd deyil bir çox dinə aid məbədlər də tapılmışdır.

Mağaralar şimal-cənub istiqamətində oyulublar və ən başdakı mağara ilə ən sondakı arasında təxminən 2 kilometr məsafə var. Bu sahədə cəmi 34 mağara var. Bu 34 mağaradakı məbədlərın hamısı eyni dinə aid deyil. 17 induizmə, 12 buddist və 5 dənə də caynist məbədi mövcuddur ki, bu da tarixdə fərqli dinlərə xidmət etdiyini ortaya qoyur.

Mağaralarda olan şəkillər və heykəllər həqiqətən sənətkarlıq möcüzəsidir və bu heykəllər burada keçirilən dini mərasimlər haqqında məlumatlar verməkdədir. Bir çox dinə xidmət edən bu mağaralarda ilk məbədlər buddistlər tərəfindən inşa edilmişdir. Qayaların içinə oyulan məbədlərin quruluşları çox keyfiyyətli və indiki vaxtda da xüsusiyyətini və orijinal quruluşunu itirməmişdir. Mağaraların ən ortasında ana məbəd Kaysala yerləşir.  Tarixçilərin apardığı araşdırmaya görə bu məbədin tikilməsi 150 il davam etmiş və təxminən 7.000-10.000 işçi bu məbədlərin tikintisində işləmişdirlər.

Hindu mifologiyasında Tanrı Şivanın evi olaraq bilinən Kaysala sözündən adını alan məbəd möhtəşəmliyi ilə seçilir. Kaysala adında Himalaya dağlarında bir dağın adı da mövcuddur.

Kaysala məbədini fərqləndirən əsas xüsusiyyət  qayaların ətrafında oyularaq yaradılan bir həyətə sahib olmasıdır. Araşdırmalar 200.000 ton qayanın çəkic ilə oyulması və kəsilməsi ilə bu məbədlərin meydana gəldiyini göstərir.

## Xarici keçidlər
* Kayzen
* Bilgiustam
Hutular

**Hutular** — Burundi və Ruandada yaşayan Bantunlar qrupuna mənsub xalq.

Ruanda əhalisinin 84 % və Burundi əhalisinin isə 85 %-ni etnik Hutular təşkil edir. Hutuları ayrıca bir etnik qrup kimi sinifləndirmək bir çox mənbələrdə qəbul edilmir. Belə ki, Ruandanın digər bir önəmli xalqı olan Tutsilərlə Hutular arasında dini, irqi və ya fiziki baxımdan heç bir fərqlilik mövcud deyildir. Hutular Ruanda vətəndaş müharibəsi və Ruanda soyqırımı əsnasında aktiv fəaliyyət göstərmişdir. Belçikalıların əraziləri istila etdiyi ilk illərdə Hutularla Tutsilər arasında müəyyən fərqliliklər (xarici görünüş və boy) mövcud olsa da, XX əsrin sonlarına yaxın həmin fərqliliklər zamanla aradan qalxmışdır.
Universitet başçıları şurası (İsrail)

**Universitet başçıları şurası ** () — İsraildə universitetlərarası təşkilat. Tərkibinə İsraildə fəaliyyət göstərən  yeddi İsrail universiteti daxildir.

Şura Israildəki ali təhsil sahəsində bütün ali məktəblər üçün ümumi olan siyasət, təhsil haqqının və müəllimlərin əmək haqqının, abituriyentlərin qəbulunun kriteriyalarının, beynəlxalq elmi əlaqələrin maliyyələşdirilməsinin həddinin müəyyən edilməsi, diplomların tanınması və s. məsələlərlə məşğul olur.

Şuraya psixoloji qəbul imtahanları keçirən və 1981-ci ildə yaranan İsrail imtahan və qiymət mərkəzi tabedir.

Şura hər kvartalda dərc olunan, şuranın və universitetlərin fəaliyyətini əks etdirən «Akademiya»  jurnalı buraxır.
 
Şuranın 2012-ci ildən prezidenti professor Menahem Ben-Sassondur (Qüdsdə Yəhudi Universitetinin prezidenti).

## Şuranın sədrləri
* prof. İtshaq Apeloyq (Yitzhak Apeloig) (2004—2009)
* prof. Aaron ben-Zeyev (Aaron Ben-Ze'ev) (2009—2010)
* prof. Rivka Karmi (Rivka Carmi) (2010—2012)
* prof. Menahem Ben-Sasson (2012 - h.h.)
 
## Həmçinin bax

*İsrail universitetlərinin siyahısı

## Mənbə
* Şuranın rəsmi saytı (yəhudi dilində)
* «Akademiya» — kvartal jurnalı
Ariel Universiteti

**Ariel Universiteti** () — İsrail ali təhsil müəssisəsi. İordan çayının qərb sahilində, Samariyada, Ariel şəhərində yerləşir.  1982-ci ildə kiçik bir kollec kimi yaradlaraq universitet pilləsinə qədər inkişaf yolu keçib.  2014-cü ildə universitetdə 14 min nəfər tələbə təhsil alır və 100 nəfər professor çalışırdı. Universitet kampusunda yəhudilər, ərəblər, dünyəvi və dini təhsil nümayəndələri, ölkə vətəndaşları və xarici ölkələridə yaşayan yəhudi ailələrindən tələbələr təhsil alır. 
## Həmçinin bax

## Mənbə
* Ариэльский университет, официальный сайт на русском языке
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Hot-doq

**Hot-doq** () — Almaniya-da yaranan və çörək içərisində sosislərdan ibarət sendviç bənzəri qida növü.

## Tarixçə
Hot-doq Amerika mətbəxinin klassik yemək növlərindən biridir.

Bu yemək 1860-cı ildən başlayaraq, demək olar ki, ABŞ-nin simvoluna çevrilmişdir. Belə ki, həmin ildən alman immiqrantları bu yeməyi özlərilə ABŞ-ya gətirmişlər və elə həmin ildən də (yəni, 1860-cı ildən) hot-doq ABŞ-nın yerli əhalisi tərəfindən çox bəyənilmişdir. Sonralar, yəni 1893-cü ildə Çikaqoda keçirilən Beynəlxalq Sərginin iştirakçılarının hər birinə həmin yeməkdən verilmişdir. Bu yemək sərgidə iştirak edənlər tərəfindən kifayət qədər bəyənilmişdir.

1900-cü ildə Almaniyadan ABŞ-yə gəlmiş qəssab Çarlz Feltman burada hot-doqun kütləvi istehsalına başlamışdır. 1910-cu ildə Ç. Feltman dünyasını dəyişidi. Ondan sonra qalan restoran və otellerin ümumi dəyəri milyonlarla ölçülürdü. O dövrlər bu, çox böyük bir miqdarda pul demək idi.

1957-ci ildən ABŞ-nın Ticarət Palatası tərəfindən hot-doq gününü rəsmiləşdirilmiş, bundan 37 il sonra isə "Hot-doq və sosislər" Milli Şurası yaradılmışdır.

## Ad
Yeməyin adının haradan və necə yaranması ilə bağlı çoxlu araşdırmalar aparılmışdır. Hot-doq sözünün Azərbaycan dilinə hərfi mənası "isti it" deməkdir. Bəzi tarixçilər təsdiq etməyə çalışmışlar ki, hot-doq söz birləşməsi ilk dəfə alman qəssabı İohann Lanner tərəfindən işlədilmişdir. O, böyük sosisləri "balaca itlər" adlandırmışdır ().

Digər tarixçilər isə bu sözün amerikada yarandığını təsdiqləməyə çalışmışlar. Nyu-Yorkda, XX əsrin əvvəllərində benqallarla keçirilən matç zamanı satılan sosislərlə bağlı bu ad yaranmışdır. İlk öncə hot-doq sözünü karikaturaçı Ted Dorqan öz karikaturalarında işlətmişdir. Öz karikaturalarını belə adlandırmaqla o, benqallıların bu yeməyi it ətindən hazırladıqlarına işarə etmişdir. Bəzi tarixçilər isə bunu təsdiq etməyə çalışmışdılar. Tarixçilərin dediklərinə görə, bu cür sosislər XIX əsrin ortalarında benqaliyada it ətindən hazırlanırmış və bu səbəbdən də o zamanlar bu cür sosislər hot-doq – yəni, "it ətindən hazırlanmış isti sosislər" — adlandırılırdı.

## Maraqlı faktlar
* "Hot-doq və sosislər" Şurasının verdiyi məlumatlara əsasən, hər bir amerikalı il ərzində ən azı 60 hot-doq yeyir.
* Hot-doqun zərərləri haqqında çox danışılsa da, hot-doq həvəskarları yenə də bu yeməyin dadını çıxarmaqda davam etməkdədirlər. Hər il iyulun 18-i Beynəlxalq Hot-doq Günü kimi qeyd edilir.

## İstinadlar
Sent-Etyen FK

**Sent-Etyen FK** () — fransız futbol klubu. Klub 1919-cu ildə Fransanın Sent-Etyen şəhərində yaradılıb və öz adını təmsil etdiyi şəhərdən götürüb. Hal-hazırda Fransa Liqa 1 çempionatından mübarizə aparan kluba fransız mütəxəssis Kristof Qaltye rəhbərlik edir. Komanda ev oyunlarını Sent-Etyen şəhərində yerləşən və 40 minlik azarkeş tutumu olan *Stade Geoffroy-Guichard* stadionunda keçirir. Komandanın kapitanlığıni isə 1996-cı ildən klubun formasını geyinən Loïc Perrin yerinə yetirir.

Sent-Etyen futbol klubu 10 qat Fransa Çempionu, 5 qat Fransa Kubokunun qalibi və 1 dəfə Fransa Liqa Kubokunun qalibi olmaqla Fransa futbol tarixinin ən titullu klublarından hesab olunur. Klub Fransa Liqa 1 də ən çox çempion olan klub titulunu özündə saxlamağa davam edir. Fransa Çempionatında əldə edilən uğurlarla yanaşı klub müxtəlif vaxtlarda 6 dəfə də Fransa kubokuna sahib çıxmışdır. Bu nəticə ilə *Sent-Etyen AS* Fransa Kubokunu ən çox qazanan 3 klubdan biri ünvanını hələ də qoruyur.

Sent-Etyen klubunun əzəli rəhibi Fransanın digər bir klubu olan Olimpik Lyon klubudur. Bu komandalar arasında keçirilən görüşlər hər zaman öz prinsipiallığı ilə fərqlənir və bu komandaların qarşılaşması Ron derbisi adlandırılır. 2009-cu ildən etibarən Sent-Etyen futbol klubunun qızlar üçün nəzərdə tutulmuş komandası fəaliyyətə başlamışdır.
Sent-Etyen

**Sent-Etyen** — Fransada şəhər və kommuna, Ron-Alp bölgəsi Loire departamentinin inzibati mərkəzidir.
 
## Tarixi
XVI əsrdən etibarən Sent-Etyen şəhərində silah sənayesi inkişaf etmişdir. Böyük Fransa inqilabı əsnasında Sent-Etyen qısa olaraq Arm-Vill ( olaraq dəyişdirildi.
Daha sonra kömür mədəninin mərkəzi olan Sent-Entyen kommunu və son dövrlərdə velosiped istehsalı ilə daha da məşhurlaşmışdır.

XIX əsrin ilk yarısında Sent-Etyen təxminən 33 min nəfərlik (1832-ci ildə) əhalisi olan kiçik bir şəhər idi, ancaq 1880-ci ildə sənaye inqilabı və sənayenin sürətli böyüməsi sayəsində əhalinin sayı 110 minə çatdı.
## Mədəniyyəti
Şəhərdə - Jana Monne adına Universitet, mədənçilər məktəbi, incəsənət məktəbi, Milli mühəndislər məktəbi və Ali Ticarət məktəbi kimi tanınmış təhsil mərkəzləri vardır.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Koventri, Böyük Britaniya, 1955
*  Vuppertal, Almaniya, 1958
*  Luqansk, Ukrayna, 1959
*  Ferrara, İtaliya, 1960
*  Patras, Yunanıstan, 1990
*  Katoviçe, Polşa, 1994
*  Banska Bistritsa, Slovakiya, 2006
## İstinadlar
Qumarxana

**Qumarxana** — Kütləvi şəkildə qumar oyunlarının təşkil edildiyi və ya keçirildiyi  yerlərə verilən ümumi ad. Bir çox ölkələrdə qumarxanalara daxil olmaq üçün şəxslərdən yetkinlik yaşına çatmaları tələb olunur. Amerika Birləşmiş Ştatları başda olmaqla Almaniya, Çin, Fransa, İngiltərə, Kipr, İsveçrə, Avstraliya, İtaliya və Monakoda 18 yaşından aşağı şəxslər qumarxanalara buraxılmır. Günümüzdə qumarxanaları ifadə etmək üçün daha müasir bir termin olan Kazino sözündən istifadə olunur. ABŞ-nin Nevada ştatında yerləşən Las-Veqas şəhəri və Avropada yerləşən Monako ümumdünya qumarxana paytaxlarından hesab olunur.

## Qumarxanaların tarixi

Qumarxanaların dəqiq tarixi məlum deyil. Tarixi mənbələrdə Qədim Çində bir çox mərc oyunlarının oynanıldığı məlumdur. Həmin oyunlar hələ eramızdan əvvəl 2.300-cü ildə təşkil edililirdi. Qədim Yunanıstan və Qədim Romada da Qədim Çində olduğu kimi müxtəlif növ şans oyunları keçirilmişdir. İntibah dövrü Avropasından etibarən isə şans oyunları həvəskarlarının toplaşdığı ilk qumarxanalar meydana gəlməyə başladı. Tarixə məlum olan ilk qumarxana İtaliyanın Venesiya şəhərində 1638-ci ildə açılmışdır. Belə ki, hər il şəhərdə təşkil edilən karnavallar zamanı ölkənin müxtəlif yerlərindən gələn qumar həvəskarlarına nəzarət etmək üçün şəhərin mərkəzində ilk qumarxana fəaliyyətə başladı. *Ridotto* olaraq adlandırılan bu qumarxana 1770-ci ildən etibarən şəhərdə varlı və kübar insanların azalmasından sonra bağlanmışdır.

Avropadan Şimali Amerikaya kütləvi köçün başlamasından sonra Amerika qitəsində də ilkin qumarxanalar yaradılırdı. Salun olaraq adlandırlan bu tip yerlərdə kovboylar həm içki içir, həm də qumar oynayırdılar. Vəhşi Qərb mədəniyyətinin ayrılmaz tərkib hissələrindən olan Salonlar sırf qumarxanalar kimi əyləncə mərkəzləri kimi fəaliyyət göstərirdi. ABŞ müstəqillik əldə etdikdən sonra ölkənin müxtəlif bölgələrində qumar mərkəzləri yaranmağa və formalaşmağa başladı. Nyu-Orlean, Çikaqo, Sent-Lüis və San-Fransisko XIX əsr boyunca və XX əsrin ortalarına qədər Amerika qumar mərkəzləri hesab olunurdu. 1931-ci ildə Nevada ştatında qumar biznesi qanuniləşdirilir. Bununlada ABŞ ərazisində qumar biznesinin bir ştatın ərazisində cəmləmək hədəflənmişdir. 1978-ci ildə isə Nyu-Cersi ştatının Atlantik Siti şəhərində də qumarxanaların açılmasına rəsmən icazə verilir.

## Həmçinin bax
*Qumarbaz (film, 1959)

## İstinadlar
Salun

**Salun** — Vəhşi Qərb mədəniyyətinə daxil olan və əsasən kovboylar tərəfindən istifadə edilən əyləncə yerləri.

## İstinadlar
Fərəhani

**Fərəhani** () — İran soyadı.

* Mirzə Əbülqasim Fərəhani (1779–1835) — İranın baş naziri, dövlət xadimi.
* Mirzə İsa Fərəhani (1733–1822) — Abbas mirzənin vəziri.
* Mirzə Tağı xan Əmir Kəbir Fərəhani (1807–1852) — Nəsrəddin şah Qacarın (1848–1896) dövründə İranın baş naziri (1847–1851), dövlət xadimi.
* Behzad Fərəhani (doğ. 1945) — İran aktyoru.
* Gülşiftə Fərəhani (doğ. 1983) — İran aktrisası.
* Ramin Fərəhani (doğ. 1969) — İran kinorejissoru.

## Xarici keçidlər
Zərkub Təbrizi

**Nəciməddin Əbu Bəkr Zərkub Təbrizi** () — şair.

## Həyatı
XII əsrdə yaşamış azərbaycanlı fütuvvət şeyxi idi. O, Təbrizdə Nəcməddin Zərkub adı ilə tanınmışdı. Bu da onun peşəsinin zərgərlik olduğunu göstərir. H. 640-cı (1242) ildə kubrəviyyə şeyxi Səədəddin Məhəmməd ibnül-Müəyyəd əl-Həmmuyə Cüveyninin (öl. 1252) Təbrizə gəlməsi ilə Nəcməddin Təbrizinin həyatı dəyişmişdi. O, şeyx Sə’dəddin Həmmuyəyə intisab etmiş, onun müridlərindən biri olmuşdu. Şeyx Nəcməddin Zərkub Təbrizi h. 712-ci (1313) ildə vəfat etmiş, Təbrizin Kəcil qəbristanında dəfn edilmişdi. Şeyx Nəcməddin Təbrizi farsca‚ "Risalə dər Bəyani-Fütuvvət" adlı əsərin müəllifi idi. O, həm də farsca sufiyanə şeirlərin müəllifi idi.

## Yaradıcılığı
Sürəverdiyyə təriqətinin üzvü Nəciməddin Əbu Bəkr Zərkub Təbrizi tərəfindən də Fütüvvənamənin qələmə alınması məlumdur. Şeyx Sədəddin Həməvinin müridi olan Zərkuba vəzir Xacə Rəşidəddin böyük hörmət bəsləyir və onunla məktublaşırdı. Mərdlik haqqında gözəl və incə sözlər məcmuəsi olan „Fütüvvnamə“ əsrində müəllif deyir: „Mərdlik üç cürdür: birincisi, Allahın əmrini müdafiə etmək, ikincisi, Allah tərəfindən göndərilmiş peyğəmbərin şəriətinə əməl etmək, üçüncüsü, seçilmiş Allah bəndələrinin məclisində olmaq. Ən həqiqi mərdlik-Allahdan başqa nə varsa tərk etməkdir“.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xacə Abdulla Seyrəfi

**Xacə Abdulla Mahmud oğlu Seyrəfi** (?-?)—xəttat.

## Həyatı
O, Təbrizdə bir çox məşhur abidələrin — Rəb-e Rəşidi, Qiyasiyyə, Dəməşqiyyə və s. xəttatı idi. Ustad-şagird məscidinin kitabələrin bir qisminin müəllifi isə onun şagirdi idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şimali Keyp vilayəti

**Şimal Burun əyaləti** (, Afrikaanca: Noord-Kaap, Tsvana dili: Kapa Bokone, Xhosa dili: Mntla-Koloni) — Cənubi Afrika Respublikasının ən böyük, əhali sıxlığı ən az əyaləti.

1994-cü ildə keçmiş Burun əyalətinin Şimal Burun, Cənub Burun və Qərbi Burun olaraq üç yerə bölünməsi ilə qurulmuşdur. Ən böyük şəhəri və paytaxtı Kimberleydir.

## Demoqrafiya
Əhalinin sayı(2001): 822.727. Ən seyrək nüfuzlu Cənubi Afrika Respublikası əyalətidir.

Dillər:
* Afrikaan (% 68).
* Setsvana (% 20.8).

## Rayonları
* Namakua
* Piksli ka Seme
* Siyanda
* Frankes Baard
* Con Taolo Qaetseve.

## Coğrafiya
Şimali Keyp təxminən 361.830 km2lik sahəsi ilə Cənubi Afrika Respublikasının ən geniş əyaləti və qəsəbələrin arasındakı məsafələrin böyüklüyündən ötəri da ən seyrək sahib sahib əyalətidir. Ərazi hətta Almaniyadan bir az böyükdür. Qərb sahilinə tarla çiçəkləri ilə məşhur Namaqualand bölgəsi yerləşir.

Şimalda Namibiya və Bostvana ilə, Şərqdə Şimali Qərb Əyaləti və Azad Əyalət ilə, Cənubda Qərb Burun və Şərq Burun əyalətləri ilə sərhədləri varkən, Qərbdə Cənubi Atlantik Okeanına sahili vardır.

## İstinadlar
Hoqqabazlıq

[thumb|300px|right|[İeronim Bosxun Hoqqabaz adlı tablosu. Rəsm ərəsində rəssam hoqqabaz tərəfindən göstərilən nömrəyə diqqətlə baxan insanları təsvir etmişdir. Şəklin aşağı tərəfində isə insanların diqqətini cəmləməsindən isitfadə edən şəxsin izləyicilərdən birinin pul qabını oğurladığı görünür.]]

**Hoqqabazlıq** — göz yanılması və ya əlin cəld hərəkəti əsasında sehrbazlar tərəfindən müxtəlif nömrələrin göstərilməsi sənəti. Hoqqabazlıq ilə cadugərliyi bir birindən fərqləndirmək üçün sehrbazlar tərəfindən xüsusi dekorlar hazırlanır.

Hoqqabazlıq sənəti tarixən mövcud olmuş, lakin əsasən Orta əsrlərdən etibarən inkişaf etməyə başlamışdır. Hoqqabazlıq bir sənət ki, Avropada inkişaf etmişdir. Orta əsrlərdə Avropada yerləşən şəhərlərin şəhər meydanlarında hoqqabazlar tərəfindən insanlara müxtəlif sehr nömrələrinin göstərildiyi məlumdur. Venesiya da hər il təşkil edilən karnavallarda Avropanın müxtəlif bölgələrindən gələn sehrbazlar iştirak edirdi. Hoqqabazlar əsasən əlin cəldiyindən istifadə edərək izləyiciləri aldatmağa çalışırlar. Onlar tərəfindən istifadə edilən əsas alətlər çubuq və papaqdır.

## Həmçinin bax
* Janqlyorluq
Alyaska körfəzi

**Alyaska körfəzi** - Sakit okeanın şimali-şərq hissəsinə verilən ad. Təxmini 1.533.280&nbsp;km² ərazini əhatə edən Alyaska körfəzinin əsas axıntısı, körfəz sularına nisbətən daha isti və saatın əks istiqamətində doğru axan Alyska axıntısıdır. Alyaska körfəzinin sahillərində Ankoric, Süard və Valdez kimi liman şəhərləri yerləşir.
Janqlyorluq

**Hoqqabazlıq** və ya **Janqlyorluq** () - müəyyən bir sayda nəsnəni havada atıb tutan və bu əsnada ən azı bir ədəd nəsnənin hərəkət halında (havada) olmasını təmin edən sirk və ya səhnə sənəti. Janqlyor sözü Azərbaycan dilinə fransız dilindən keçmişdir. Fransız dilində həmin sözü qarşılığı () sözüdür.

Janqlyor öz nümayişləeini həyata keçirən zaman əsasən top, bita, halqa və ya butulkadan istifadə edilir. Janqlyorluq sənəti İntibah dövründən etibarən Avropada geniş yayılmış və inkişaf etmişdir. XV-XVI əsrlərdən etibarən təşkil edilən festival və karnavallarda janqlyorlar araasında müxtəlif yarışlar keçirilmişdir. Qədim Misirdə janqlyorluq idman növü kimi məşhurluq qazanmışdır. Orta əsrlər isə bir peşə kimi formalaşmış və özünə əsasən teatr dünyasının daxilində yer etmişdir. Bu gündə janqlyorluq sənəti isrə hobbi kimi istərsə də peşə kimi dünyanın müxtəlif ölkələrində böyük məşhurluq əldə etməkdədir.

## Həmçinin bax
* Hoqqabazlıq
Nelspreyt

**Nelspreyt** — Cənubi Afrika Respublikasında yerləşən şəhər.

## Haqqında
Nelspeyt şəhəri Cənubi Afrika Respublikasının şimal-şərqində yerləşən kiçik Mpumalanqa əyalətinin paytaxtıdır. Mpumalanqa yerli dildə "günəş çıxan yer" deməkdir. İngilislər tərəfindən 1849-cu ildə salınan Nelspreyt şəhərində görməli yerlər də az deyil. Burada Sadvala bölgəsindəki qədim mağara və dinozavr parkı yerləşir.

Əhalisi 58.672 nəfərdir.

## İdman
Şəhərin əsas peşəkar futbol klubları "Mpumalanqa Bleyk Eysis" və "Uitbank Spörs"dür.

## İstinadlar
Tacuddin Mustafin

**Tacuddin Mustafin** — Qafqaz müsəlmanlarının ilk müftisi.

Qafqazın sünni İslam cərəyanına mənsub olan müsəlmanların ilk müftisini 1832-ci ildə çar generalı Roze təklif edib. Bu şəxs hərbi hissədə yenicə kapitan rütbəsini alan Tacuddin Mustafin idi. O, Kazan şəhərindən çar ordusunun kapitanı vəzifəsindən Tiflisə dəvət edilmişdi.

Tacuddin Mustafin Şeyx Şamillə ümumi dil tapa bilmədiyi üçün az vaxtda hörmətini itirir və 1840-cı ildə vəzifəsindən azad edilir.
Osman Əfəndi Vəlizadə

**Osman Əfəndi Vəlizadə** (? - ö. 1847) — Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin ikinci müftisi. O, bu vəzifədə 1842-ci ildən 1847-ci ilə qədər qalmışdır.

## Həyatı
Osman Əfəndi Qazax qəzasının Birinci Şıxlı kəndində nüfuzlu Azərbaycan şairlərindən olan Molla Vəli Vidadinin ailəsində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini atasından almış, daha sonra isə ənənəvi şərq elmlərində mütəxəsisləşmiş, rus dilini öyrənmişdir. Sonrakı fəaliyyət illəri ərzində Qazax, Borçalı və Tiflis qəzalarında hörmətli alim kimi məşhurlaşmışdır.

1842-ci ildə milliyyətcə tatar olan Tacuddin Mustafin vəzifədən uzaqlaşdırıldıqdan sonra Rus İmperator Ordusunun generallarından olan Yevyeni Qolovinin tövsiyyəsi ilə Osman Əfəndi Qafqazın ikinci müftisi təyin edilmişdir. 1847-ci ilin dekabrında Tiflisdə ilk şiə dini seminariyası açılmışdı. Bundan sonra Müfti Osman Vəlizadə eyni şəhərdə sünnilər üçündə eyni şərtlər altında seminariyanın açılması istəyini Qafqaz canişini General Vorontsovun qarşısında qaldırmışdır. Nəticədə onun istəyi 1848-ci ildə təmin edilmiş, 1849-cu ildə seminariyanın açılışı həyata keçirilmişdir. Seminariyada təhsil alan tələbələrdən hər hansısa ödəniş alınmamaqda idi. Başqa yerlərdən olan tələbələr mədrəsədəki qonaq evində qalmaqda idilər. Seminariyanın özü məscid tərəfindən dəstəklənməkdə idi.

Osman Vəlizadə 1847-ci ildə vəfat etmiş və onun vəzifəsinə oğlu Məhəmməd Vəlizadə təyin edilmişdir.
## Həmçinin bax
* Mirzə Hüseyn Qayıbzadə
* Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi
## İstinadlar
Məhəmməd Müftizadə

**Məhəmməd Əfəndi Müftizadə** — Qafqaz müsəlmanlarının III Müftisi.

Osman Əfəndi Vəlizadə vəfat etdikdən sonra onun yerinə oğlu Məhəmməd Əfəndi Müftizadə təyin edilir. Məhəmməd Əfəndi dövrünün ən nüfuzlu ilahiyyatçılarından biri olub. 1867-68-ci illərdə Şamaxıya gedib və orada Seyyid Əzim Şirvani ilə görüşüb. Məhəmməd Əfəndi Müftizadə 1847-ci ildən ömrünün axırınadək, yəni 1880-ci ilə kimi Tiflisdə Ruhani İdarəsində Qafqaz (Zaqafqaziya) sünni müsəlmanlarının müftisi vəzifəsini icra edib.
Əbdülhəmid Əfəndizadə

**Əbdülhəmid Əfəndizadə** — Qafqaz müsəlmanlarının IV Müftisi.

Müfti Əbdülhəmid Əfəndizadə 1812-ci il aprel ayının 15-də Şamaxıda anadan olub. 10 yaşında təhsilə başlayan Əbdülhəmid məktəbi bitirdikdən sonra (17 yaşında) əmisi Hacı Əli Əfəndizadənin dərs dediyi Şamaxı mədrəsəsinə daxil olub və burada Şərq dillərinə yiyələnib.

Mədrəsə təhsilini bitirdikdən sonra əmisi ilə bir yerdə işləməyə başlayan Ə.Əfəndizadə maarif sahəsində gedikcə şöhrət qazanır. Əmisinin məsləhəti ilə o, 1849-cu il fevralın 22-də dövlət məktəbinə işə götürülür və şəriət müəllimi vəzifəsini icra edir.

Ə.Əfəndizadə məkdəbdə işlədiyi zaman Azərbaycan, fars və ərəb dilərindən əlavə, fransız dilinin incəliklərini də şagirdlərə öyrədə bilib. Sonralar onun işlədiyi dövlət məktəbi müəyyən səbəblərə görə bağlanır. Ə.Əfəndizadə 1860-ci ilin əvvəlində Məkkəni ziyarət edib hacı titulunu qazanır. 1864-cü il yanvarın 16-da Şamaxı Ruhani İdarəsinə sədr və qazi təyin edilir. O, fəaliyyətinə görə carişinlik tərəfindən brilyant qaşlı üzüklə mükafatlandırılıb.

Müfti Ə.Əfəndizadə 1872-ci il dekabrın əvvəllərində Qafqaz (Zaqafqaziya) Sünni Əhli İdarəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunduğundan Tiflisə köçür.

O, 1880-ci il dekabr ayının 10-da Tiflisdə vəfat edib.
İbrahim Əfəndizadə

**Hacı İbrahim Əfəndi Əfəndizadə** () — Qafqaz müsəlmanlarının VI müftisi..

## Bioqrafiyası
Müfti Hacı İbrahim Əfəndi Əfəndizadə 15 may 1870-ci ildə Şamaxı şəhərində anadan olub.

1944-cü ildə SSRİ dövründə ilk dəfə keçirilən Qafqaz Müsəlmanlarının növbəti qurultayında Hacı İbrahim Əfəndizadə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini idi. Baş müfti seçildi və ömrünün sonuna kimi bu vəzifəni icra etdi. O, ilahiyyat elmlərini yaxşı bilən, dini ayinləri və şəriət tələblərini təbliğ edən bir din xadimi kimi şöhrət qazanmışdır. Sülh tərəfdarı olan Əfəndizadə Ümumdünya Sülh Şurasının nüvə silahlarına qarşı çağırışlarını alqışlamış, ABŞ-nin Koreyaya hərbi müdaxiləsini pisləmiş və dünyanı sülhə çağırırdı.

Müfti İbrahim Əfəndizadə 1957-ci il sentyabrın 18-də vəfat etdi.

## İstinadlar
Ace of Base

**Ace of Base** — İsveçin rok qruplarından biri.

## Tarixi
Ace of Base (*Eys of Beys* kimi tələffüz olunur) qrupu musiqi dünyasına ilk öncə "Tech Noir"adı ilə qatılıb. İlk əvvəl qrup tecno musiqi ifa etmişlər. Sonradan öz musiqi tərzlərini və adlarını dəyişərək "Ace of Base" adı altında fəaliyyət göstərməyə başlamışlar.

Qrupun üzvləri Cenni Berggren, Cons "Joker" Berggren, Malin "Linn" Berggren və Ulf "Buddha" Ekberg olub. Qrup İsveçdə yaranıb. 1997-ci ildə onu üzvü Linn, 2009-cu ildə isə Cenni Berqqern tərk edib. 1992-ci ildə ilk albomları olan "Happy Nation" satışına görə Ginnesin Rekordlar kitabına düşmüşdür. Satış 21 milyon olub. Bu albom onları məşhurlaşdıraraq bütün dünyada tanıtdı. Daha sonradan "Wheel of Fortune" albomu ilə onlar daha da böyük uğur əldə etməyə başladılar.Bu sinql çıxdığı gündən musiqi reytinqlərində birinci yerlərdə yerləşirdi.

## Albomları
* Happy Nation (1992) Single: Wheel Of Fortune, All That She Wants, Happy Nation, Waiting For Magic.
* The Sign (Happy Nation ABD versiyası) (1994) Single: All That She Wants, The Sign, Don't Turn Around, Living In Danger.
* The Bridge (1995) Single: Lucky Love, Beautiful Life, Never Gonna Say I'm Sorry.
* Flowers (1998) Single: Life Is A Flower, Always Have Always Will, Cruel Summer, Travel To Romantis.
* Cruel Summer (1998) Single: Cruel Summer, Whenever You're Near Me
* Singles of the Ninetees (1999) Single: C'est La Vie Always 21, Hallo Hallo.
* Da Capo (2002) Single: Beautiful Morning, Unspeakable.

## İstinadlar
Şərif Vəlizadə

**Vəlizadə Şərif Əfəndi Hacı-Veysal oğlu** — Qafqaz müsəlmanlarının VIII Müftisi. 1881-ci ildə Göyçay qəzasının Martı kəndində anadan olub. Qafqaz (Zaqafqaziya) müsəlmanlarının V qurultayında (1960-cı il) Göyçay məscidinin imamı Şərif Əfəndi Vəlizadə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini – müfti seçilir. Yaxşı dini məlumata və nitq qabiliyyətinə malik olan Şərif Əfəndi daim müasirləşmənin tərəfdarı olub. O, deyib: "Köhnəlmiş dini tələbləri təzələməsək dinimiz əldən gedər, dindarlar bizdən üz döndərər". Ateizm təbliğatına müqavimət göstərməyin tərəfdarı olub. O, ateizmi "məscidin günbəzinə dəyib kənara düşən" qoza bənzədib. Şərif Əfəndi 1966-cı ildə vəfat edib. Onun vəfatından sonra Ruhani İdarəsində müfti vəzifəsi iki il boş qalıb. O bir müddət əlyazmalar institutunda kiçik elmi işci işləyib, N. Gəncəvinin xəmsələrinin tərcüməsi ilə məşğul olub.

## İstinadlar
Əhməd Bozgəziyev

**Əhməd Bozgəziyev** — Qafqaz müsəlmanlarının IX Müftisi.

1968-ci ildə Qafqaz (Zaqafqaziya) müsəlmanlarının VI qurultayında yüksək dini savada malik olan Əhməd Əfəndi Bozgəziyev Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini – müfti seçilir. O, mütailə ilə məşğul olub dini baxışları müasir elmə isnad edərək əsaslandırmağı sevən bir insan olub. Orucluğun müalicəvi əhəmiyyətindən bəhs edən moizələrlə məscidlərdə çıxışlar edərək insanları mübarək Ramazan ayının fəziləti ilə bağlı maarifləndirməyə çalışıb. İslamın sosial ehkamlarını izah etməyə çalışıb, müasir dövlət quruluşunu ilkin müsəlman icmasının oxşarı hesab edib.

Dini tələblərə ciddi əməl olunmasını əsas vacib şərt sayıb. Zahirən təkəbbürlü göründüyünə görə, dindarlar arasında bir o qədər də nüfuza malik olmayıb. Buna görə də, 1969-cu ildə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin plenumunda Müfti Əhməd Əfəndi Bozgəziyev müftilikdən kənar edilib.
İsmayıl Əhmədov

**İsmayıl Əhmədov** () —Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin 10-cu müftisi olmuşdur.

## Həyatı
### İlk illəri
İsmayıl Əhmədov 27 noyabr 1907-ci ildə Şəkidə anadan olmuşdur. 1916–1918-ci illərdə Şəki ibtidai məktəbində, daha sonra şəhər məktəbində təhsil almış, 1923–1930-cu illərdə isə mədrəsədə oxumuşdur. 1936-cı ildə ailə həyatı qurmuşdur.

### Fəaliyyəti
1941-ci il 23 iyunda İkinci Dünya müharibəsi zamanı Nuxa (indiki Şəki) hərbi komissarlığından orduya çağırılmışdır. O, “Stalinqradın müdafiəsinə görə” və “Hərbi xidmətlərə görə” medalları ilə təltif edilmişdir.

1945–1967-ci illərdə Nuxa istehlak xidməti müəssisəsində bərbər kimi çalışmış, daha sonra Bakıya köçərək demək olar ki, iki ilə yaxın Hacı Əjdərbəy (Göy) məscidində molla vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.

1969-cu ilin mayında Hacı İsmayıl Əhmədov  Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin plenumunda Hacı İsmayıl Əhmədov sədr müavini – müfti seçilir. . Ali dini təhsili olmayan yeni müfti dövləti loyal mövqeyi və mülayim xarakteri ilə tanınırdı. O, təbliğat aparmaqda çox da həvəsli olmasa da, xoş münasibəti sayəsində sünni icmasının rəğbətini qazana bilmişdi.

1970 və 1973-cü illərdə müfti İsmayıl Əhmədov Məkkəni ziyarət etmişdir. Bununla yanaşı, bir sıra xarici ölkələrə səfərlər etmiş, müxtəlif beynəlxalq müsəlman toplantılarında və sülh konfranslarında iştirak etmişdir.

### Ölümü və irsi
İsmayıl Əhmədov 18 fevral 1986-cı ildə 78 yaşında Bakıda vəfat etmişdir. Onun ölümündən sonra müfti vəzifəsi 1989-cu ilə qədər vakant qalmışdır. 1932-ci ildə yazdığı "Ramazan" adlı qəsidəsi ölümündən sonra dərc olunmuşdur.
## Həmçinin bax
* Mirzə Hüseyn Qayıbzadə
* Osman Vəlizadə
## İstinadlar