open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İsveçrə bıçağı

**İsveçrə bıçağı** — isveçrə cib bıçağı və ya isveçrə hərbi bıçağı Victorinoks şirkəti tərəfindən istehsal olunan(2005-ci ildən həmçinin Wenger SA şirkəti tərəfindən də istehsal olunur) çoxfunksiyalı alətdir. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Amerikan əsgərləri tərəfindən almanca "Offiziersmesser" sözü tələffüz etməkdə çətinlik çəkdikləri üçün adı İsveçrə bıçağı kimi dəyişdirilmişdir. Müxtəlif funksiyalar bıçağın qolu içərisinə bir pivot nöqtəsi mexanizmi vasitəsilə yerləşdirilmişdir. İsveçrə bıçağının sapı adətən ənənəvi qırmızı rəngdə təsvir edilsə də, 2006-cı ildən bəri digər rənglər və formalar ortaya çıxdı.

## Tarixi
İsveçrə bıçağı ilk çoxfunksiyalı cib bıçağı deyildi. 1851-ci ildə "Mobi Dik" əsərində Melvill buna bənzər bir bıçaq təsvir etmişdi.

1880-ci illərin sonlarında İsveçrə Ordusu əsgərləri üçün yeni qatlanan cib bıçağı hazırlamaq qərarına gəldi. Bu bıçaq, konservləşdirilmiş yeməklərin açılmasında və İsveçrə xidmət tüfənginin, Schmidt-Rubin-in yığılması üçün bir tornavida funksiyasını da daşımalı idi.1891-ci ilin yanvarında bıçaq rəsmi olaraq Modell 1890 adını aldı.

1891-ci ildə cərrahi avadanlıq hazırlayan bir şirkətin sahibi olan Karl Elsener İsveçrənin özündə də bıçaq istehsal etməyə başladı.

### Victorinox və Wenger
1908-ci ildə İsveçrə hökuməti, regional favoritizm mövzusunda bir məsələnin qarşısını almaq istəyərək, eyni zamanda qiymətlərin enməsinə ümid edərək rəqabət etmək istədiyi Victorinox və Wenger ilə müqaviləni bölüşdü, hər biri istehsalçı sifarişin yarısını götürdü.

## Funksiyaları
Əsas funksiyaları;
* Kiçik bıçaq
* Dırnaq üçün/ dırnaq təmizləyicisi
* Taxta mişar
* çəngəl ayırıcı
* Qayçı
* tel kəsici
* Budama bıçağı
* Əczaçılıq spatulası
* Kiber Alət (Bit sürücüsü)
* LED işıq
* USB çubuq
* Böyüdücü linza
* Torpaq təmizləyicisi
* Qoşulma açarı

### Kilidləmə mexanizmləri
Bəzi İsveçrə bıçaqlarında təsadüfən bağlanmaması üçün kilidləmə funksiyası var. Wenger, standart 85 mm modellərindən bir neçəsində əsas bıçaq üçün "PadLock" təklif edir.

### Ölçülər
* Victorinox modelləri 58 mm (2.3 in), 74 mm (2.9 in), 84 mm (3.3 in), 91 mm (3.6 in), 93 mm (3.7 in), 100 mm (3.9 in), 108 mm (4.3 in) və 111 mm
* Wenger modelləri 65 mm (2.6 in), 75 mm (3.0 in), 85 mm (3.3 in) 93 mm (3.7 in), 100 mm (3.9 in), 120 mm (4.7 in) və 130 mm (5.1) mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.victorinox.com/global/en
* https://www.pizzini.at/info_sak_engl.htm
* https://web.archive.org/web/20131112024548/http://www.wengerna.com/stuff/contentmgr/files/6/0a82f37ec9ef875e15b019e83ff52ead/pdf/vx_wenger_mediainformation_e_130130.pdf
* https://www.pizzini.at/info_sak_engl.htm#Steelinfo
Sud Aviasiya

**Sud Aviasiya** — keçmiş Fransa təyyarə istehsalçısı idi. Şirkət 1 mart 1957-ci ildə SNCASO və SNCASE-nin birləşməsi ilə quruldu və 10 iyul 1970-ci ildə Nord Aviasiya və SERB ilə birləşərək Aérospatiale adını aldı.

## Modellər
* Sud Aviation SE.116 Voltigeur (Sud Aviation Voltigeur)
* Sud Aviation Caravelle
* Sud Aviation Super-Caravelle
* Sud Aviation Vautour

## İstinadlar
Sud Aviation Caravelle

**Sud Aviation Caravelle** — Sud Aviasiya tərəfindən istehsal olunan Fransa mənşəli regional reaktiv sərnişin təyyarəsidir. Təyyarə ilk uçuşunu 27 may 1955-ci ildə etdi və 26 aprel 1959-cu ildə xidmətə başladı. Caravelle, qısa və orta həcmli bazar üçün hazırlanmış ilk reaktiv təyyarədir.

Sərnişin xidmətlərinə başladıqdan bir neçə il sonra, Caravelle Avropanın ən uğurlu ilk nəsil reaktiv sərnişin təyyarələrindən biri oldu. Təyyarə Avropadakı operatorlara əhəmiyyətli satışlar etdi və hətta United Airlines şirkətinin 20 Caravelle sifarişi ilə ABŞ bazarına çıxmağı bacardı.

## Texniki xüsusiyyətləri

*Ekipajı: 3
*Sərnişin tutumu: 80
*Uzunluq: 32.01 m
*Qanad uzunluğu: 34.3 m
*Hündürlük: 8.72 m
*Qanad sahəsi: 146.7 m²
*Boş çəki: 22,200 kg
*Maksimum uçuş çəkisi: 46,000 kg
*Motor: 2 × Rolls-Royce Avon Mk.527 turbojet

## İstinadlar
Mehracnamə

**Mehracnamə** — klassik ədəbiyyatda, xalq poeziyasında Məhəmməd peyğəmbərin merac səfəri ilə bağlı yazılmış şeirlərdir. Merac, mirac – "yüksəlmə", "qalxma" deməkdir. Leylət əl-Merac – Məhəmməd peyğəmbərin merac etdiyi gecə (Qəməri təqvimi ilə 7-ci ay – Rəcəbin 27-si) dini bayram kimi İslamda qeyd edilir. Ona Rəcəb bayramı deyilir. Dini rəvayətə görə, həmin gecə Məhəmməd peyğəmbər göyün üzü ilə Qüdsə əfsanəvi səyahət etmişdir. Oradan isə “nur pilləkəni” ilə qalxaraq Allahla görüşüb söhbət etmişdir.

Meraca bəzən “pilləkən gecəsi” də deyirlər. Şərq, eləcə də türk xalqlarının ədəbiyyatında məhz meracla bağlı şeirlər yaranmışdır ki, bu silsilədən yaranan nümunələri meracnamələr kimi bir anlamda təhlil etmişlər.

Yunis İmrənin “Ya Rəbbi Səttarül-Eyyub, səndən dilərəm ümmətim” və s. bu silsiləyə daxildir.

Merac mövzusu aşıq yaradıcılığında tez-tez xatırlanır. Məhəmməd peyğəmbərin meraca getməsinin təəssüratları (hansı atı minməsi, hansı gündə səfərə çıxması, kimlərlə rastlaşması və s.) müxtəlif aşıq
deyişmələrində sorğu mövzusu olmuşdur.

## İstinadlar
United Airlines

**United Airlines** Inc (adətən sadəcə "United" adlandırılır) — İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində yerləşən böyük bir Amerika hava yolu şirkəti.. 2010-cu ildə 3 milyard dollarlıq bir ortaqlığın ardından United tamamilə United Continental Holdingsə məxsus olmuşdur. Aviaşirkət bir vaxtlar dünyanın ən böyük təyyarə istehsalçılarından biri olan Boeing şirkətinə məxsus idi.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* ''Hemispheres'' inflight magazine
* 
* UAL.com Official website archive
* BBB Profile
* KION de Mexico data at siem.gob.mx (mexico´s government. business info system)
Minacat

**Minacat** — Şərq ədəbiyyatında işlək şeir çeşidlərindən biri olub məsnəvi və qəsidəyə yaxınlığı ilə səciyyələnir.

Münacatda ulu yaradanın qüdrəti, böyüklüyü və onun ilahi keyfiyyətləri, insan təsəvvüründəki ucalığı tərənnüm olunur. Kainatın yaradıcısı kimi həm də qeyri-adi nizamlayıcı funksiyası, hər şeyi yerinə qoya bilməsi, tənzimləməsi vurğulanır. Klassik ədəbiyyatda şeir divanlarının başlanğıcında bir forma olaraq minacatlar ənənəvi xarakter almışdır.

Aşıq yaradıcılığında da ustad sənətkarlar bu şeir çeşidindən yararlanmışlar. Şair Məmmədhüseynin, Molla Cumanın, Növrəs İmanın, Aşıq Nəcəfin və başqa sənətkarların yaradıcılığında minacatlar özünə geniş yer almışdır.

## İstinadlar
Müəmma

**Müəmma** — klassik Şərq ədəbiyyatında geniş yayılmış formalardandır. Müəmmanı "mənzum tapmaca"
da adlandırırlar. Məlum olduğu kimi, müəmmalardan bir çoxu əbcəd hesabı əsasında yazılır. Belə
ki, bəzən rəqəm söylənilir, onun müqabili olan hərf nəzərdə tutulur, bəzən də hərf söylənilir, onun müqabili olan rəqəm nəzərdə tutulur. Orta və Yaxın Şərq ədəbiyyatında İ.Nəsimi və M.Füzulinin müəmmaları daha məşhurdur. Müəmmalarda şair fikrini müxtəlif sözlər, təşbehlər, rəmzlər içərisində bir növ gizlədib ifadə edir. Müəmmalarda əsas fikri, mətləbi tapmaq üçün fikirləşmək lazımdır.

Aşıq yaradıcılığında, xüsusən də deyişmələrdə müəmmalardan geniş istifadə olunmuşdur. Qurbani,
Abbas Tufarqanlı, Xəstə Qasım, Hüseyn Şəmkirli, Aşıq Ələsgər və Molla Cumanın müəmmaları məşhurdur.

Ustadlar müəmmalardan müxtəlif məqsədlərlə, xüsusən də aşıq və sinədəftərlərlə deyişmə-qarşılaşma
zamanı imtahan-sorğu vasitəsi kimi istifadə etmişlər.

## İstinadlar
Gergey Aqneş

**Qerqey Aqneş**  (  ) — Macarıstan şairi, nəsr yazıçısı, tərcüməçi, Koşut mükafatı laureatı. Onun əmisi qızı Fenakel Cudit eyni zamanda məşhur yazıçı və Ədəbiyyat Akademiyasının üzvüdür.
## Bioqrafiyası
Jurnalist Qutmann Cyordiya () və hökumət rəsmisi Fanakel Rosanın () ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlığını Zalaeqerseqdə keçirmişdir. Budapeşt və Seqeddəki məktəblərdə oxumuşdur. Atası Mauthauzen həbs düşərgəsində vəfat etmişdir. Qerqey Aqneş anası ilə birlikdə Holokostdan qorunmaq üçün İsveçrəyə aid bir evdə yaşayarırdılar. Sonra onlar da gettoya aparılırlar. Macarıstan nasist qoşunlarından azad edildikdən sonra Endreddəki evlərinə qayıtdılar.

Qerqey Aqneş 17 yaşında lokomotiv zavodunda işə başlamışdır. 1950-ci illərin əvvəllərində universitetdə təhsilini siyasi səbəblərə görə davam etdirə bilməsə də sonradan Lorand Etvös Universitetinin Humanitar Fakültəsinə daxil olur. 1957-ci ildə liseylərində macar və ingilis dilləindən dərs demək üçün müəllim diplomu alır. 1963-cü ilə qədər müəllim işləyir. Sonradan jurnalist və Macarıstan radiosunda xarici verilişlərin redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. Sonralar ədəbi yazar olaraq fəaliyyət göstərir. 1977-1988-ci illərdə ədəbi jurnalda redaktor işləmişdir.
## Ədəbi fəaliyyəti
1960-cı illərdən başlayaraq öz əsərlərini yazmağa başlayır. Əsərlərinin əsas mövzusu sevgi olur. 2006-cı ildə 14 kitab, o cümlədən altı seçilmiş əsər toplusu meydana gəlir. Seçilmiş şeirlər toplusu 2006-cı ildə nəşr olunur. Sonra üslubu həqiqət və elmi fantastika qarışığı olan dörd hissədən ibarət avtobioqrafik bir roman yazır
.

Onun işində tərcümələr mühüm yer tutur. Onun ilk tərcümələri 1958-59-cu illərdə nəşr olunan Ceyms Coys və Tomas Dilananın kitabları idi. Əsasən şeirləri tərcümə edir, amma tərcümələri arasında dram, romantika və qısa hekayələr də vardır. Tərcümələri əsasən ingilis ədəbiyyatına aiddir.
## Mukafatları
* Attila Yojef mükafatı (1977, 1987)
* Tibor mükafatı (1985, 1996)
* İlin kitabı (1988)
* Milan Fyuşta mükafatı (1994)
* Salvatore Qvasimodo mükafatı (1995)
* Qetz mükafatı (1996)
* Koşuh adına mükafat (2000)
* Artisjus mükafatı (2007)
* Budapeştin Fəxri Vətəndaşı (2014)

## İstinadlar
Nəzirə

**Nəzirə** — hər hansı bir sənətkarın əsərinin təsiri altında yazılmış əsər. Divan və aşıq ədəbiyyatında nəzirə yazmanın özünün qədim və tarixi ənənəsi vardır.

Aşıq yaradıcılığında da hansısa şeirin, bədii nümunənin təsiri altında çoxsaylı şeirlərin yazılma ənənəsi vardır.

M.P.Vaqifin “Oynasın” rədifli şeirinin təsiri altında onlarla aşıq şeiri qoşulmuşdur. Qurbani, Abbas Tufarqanlı, Xəstə Qasım, Aşıq Valeh, Aşıq Ələsgər, Hüseyn Bozalqanlı kimi ustad aşıqların şeirlərinə həm aşıq ədəbiyyatının özündə, həm də yazılı ədəbiyyatda çoxsaylı nəzirələrin yazıldığı görünməkdədir.

## İstinadlar
Çinqaçquk

**Çinqaçquk** — Ceyms Fenimor Kuperin Sonuncu Mogikan da daxil olmaqla beş Leatherstocking nağılından dördündə yer alan ədəbi qəhrəmandır.

## Etimologiyası
Çinqaçquk sözünün mənası amerika yerli xalqlarının dilində "böyük ilan" mənasına gəlir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://coursesite.uhcl.edu/hsh/Whitec/LITR/4232/research/critics/mohicansassgn.htm
Cəld və cəsəd

**Cəld və cəsəd** — 1995-ci ildə Sem Reymi tərəfindən çəkilmiş filimdir. Filmdə baş rolları Şeron Stoun, Rassl Krov və Leonardo Di Kaprio oynayır.

## İstinadlar
Peşrov

**Peşrov** (*Pişro*) — Şirvan aşıq mühitinə məxsus hava növü və onun oxunuş tərzi. Şirvan aşıq
məclislərində birinci ustadnamə “Peşrov” havası ilə ifa olunur, ikinci ustadnamə oxunmur, yalnız söylənilir, üçüncü ustadnamədə isə hər hansı bir “Şikəstə” havasından istifadə edilir. “Peşrov” sırf dastan yaradıcılığı ilə bağlı meydana gəlmiş janrdır. “Peşrov”un müstəqil hava şəklində ifa olunmasına baxmayaraq, onun əsas funksiyası məclisin açılışı ilə bağlıdır. 

Səciyyəvidir ki, klassik türk musiqi növü olan “fasıl”ın da instrumental müqəddiməsi “Pişro” adlanır. Şirvan aşıq mühitində “Peşrov”un bir janr kimi təkmilləşməsində Aşıq Mirzə Bilalın və zurnaçalan Əli Kərimovun əvəzsiz xidmətləri olmuşdur. Peşrov havalar silsiləsinə “Şirvan peşrovu”, “Çobanyaylağı peşrov”, “Eyvazı”, “Şur peşrov”, “Kərəm peşrov”, “Koroğlu peşrov”, “Qafiyə peşrov”, “İbrahimi”, “Əlicadi peşrov”, “Hicazi peşrov”, “Qobustan peşrov”, "Bilal peşrov” daxildir.

## İstinadlar
Avqust Ferdinand Möbius

**Avqust Ferdinand Möbius**,(İn: /ˈmɜːbiəs/ Alman: [ˈmøːbi̯ʊs]; ) — Alman riyaziyyatçısı və nəzəri astronomu.

## Həyatı
Möbius Saksoniya-Anhalt, Schulpforta şəhərində anadan olub. 13 yaşına qədər evdə daha sonra isə 1803-cü ildə Schulpforta'nda Kollecinə daxil oldu və 1809-cu ildə buradan məzun oldu.

## İstinadlar
İtirilmiş zamanın axtarışında

**İtirilmiş zamanın axtarışında** — Marsel Prust həyatının son 17 ilində yazdığı nəhəng romandır. Roman ümumilikdə 4215 səhifədən ibarətdir. XX əsr ədəbiyyatının ən böyük əsərlərindən biri hesab olunur.

## Cildlər
# Svana doğru (1913)
# Çiçək Açmış Gənc Qızların Kölgəsində (1919)
# Quermantes Tərəfi (1920–1921)
# Sodom ve Qomorra (1921–1922)
# Məhbus (1923)
# İtkin Albertine (1927)
# Yaxalanan Zaman (1927)

## Həmçinin bax
* XX əsrin 100 kitabı (Le Monde)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.huffpost.com/entry/tldr-prousts-in-search-of-lost-time_n_559e8cb1e4b0967291558d31
1997 Qadınlar arasında İslam Oyunları

Qadınlar arasında İslam Oyunları **ikinci dəfə** 1997-ci ildə İranın Tehran şəhərlərində keçirilmişdi. Oyunlarda 21 ölkədən 748 idmançı, 95 komanda, 290 hakim və 8 beynəlxalq müşahidəçi iştirak etmişdilər. Ən çox medal qazanan ev sahibi İran komandası oldu.

## İştirakçılar

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İdman növləri
Oyunlarda keçirilən idman növləri arasında atletika, badminton, qılıncoynatma, həndbol, cüdo, üzgüçülük və voleybol var idi.

## Medal cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yasəmən Ramazanova

**Yasəmən Allahverdi qızı Ramazanova** () — C. Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının aparıcı aktrisası və rejissoru. Komik, psixoloji və dramatik rolların məharətli ifaçısı, Azərbaycanın xalq artisti (2008), Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü.

## Həyatı
Yasəmən Ramazanova 1958-ci il 25 yanvarda Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Tunbul kəndində anadan olmuşdur.

1981-ci ildə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu(indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) bitirmişdi. Həmin ildən Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında aktrisa və rejissor işləyir

Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Teatrının səhnəsində ifa etdiyi obrazlar
* Nina, Göyərçin, İsmət, Afət ("Şeyx Sənan", "Uçurum", "Ana","Afət" Hüseyn Cavid)
* Gültəkin ("Aydın" Cəfər Cabbarlı)
* Gülnaz ("O olmasın bu olsun" Üzeyir Hacıbəyov)
* Ənbər ("Füdzi dağında qonaqlıq" Çingiz Aytmatov, Kaltey Məhəmmədcanov)
* Zenfira ("Qaraçılar" Aleksandr Puşkin)
* İnanc xatun ("Atabəylər" Nəriman Həsənzadə)
* Lamiyə ("Dodaqdan qəlbə" Rəşad Nuri Güntəkin)
* Ceyran xanım ("Ağa Məhəmməd şah Qacar" Əli Əmirli) və s.

Yasəmən Ramazanova həm də teatrda rejissor kimi fəaliyyət göstərib. Y. Ramazanova H. Cavidin "Afət", C. Xuqayevin "Mənim qaynanam" tamaşalarının rejissoru olmuşdur.2005-ci ildən 2016-cı ilə kimi M. T. Sidqi adına Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının bədii rəhbəri və direktoru vəzifəsində çalışıb. Teatrın səhnsəində H. Cavidin "Ana", C Kərimovanın "Nəğməkar bülbül", Ş. Qüdrətoğlunun "Ağ atlı oğlan", A. Şaiqin "Yazıya pozu yoxdur", "Gözəl bahar" , Z. Vedilinin "Təpəgöz" , C. Məmmədquluzadənin "Çay dəstgahı" əsərlərini tamaşaya qoymuşdur.2009-cu ildən Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvüdür.

Bununla yanaşı Yasəmən Ramazanova 1980-ci illərdən başlayaraq Naxçıvan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsi ilə də sıx əməkdaşlıq edib. Telviziya və radioda hazırlanan müxtəlif tamaşalarda aktrisa, bəzi verilişlərdə isə aparıcı kimi çıxış edib. Eyni zamanda dövlət əhəmiyyətli tədbirlərin aparıcısı olaraq ictimai işlərdə də fəallıq göstərib. Hətta Azərbaycan komsomolunun 31 və Ümumittifaq komsomolunun 19-cu Qurlrutayının nümayəndəsi olub. Bu isə o zamanlar hər bir gəncin ən böyük arzusu idi.

## Mükafatları
* 1987-ci il Naxçıvan MSSR-nin əməkdar artisti
* 1999-cu il "əməkdar artisti" fəxri adı
* 2008-ci il "xalq artisti" fəxri adı
* 2005-ci il Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı

## Filmoqrafiya
# Tale yükü (rejissor assistenti)

## İstinadlar
Cənab yaxşı oğlan

**Cənab yaxşı oğlan** (, 1997) — Honq Konqda çəkilmiş, Ceki Çanın da olduğu komediya, adrenalin janrda bir filmdir.

## Məzmun
Televiziya aşpazı Ceki, bir televiziya aparıcısının, həyatının macərasında onu əyləndirən yerli narkotik mafiyasına qarşı mübarizədə kömək edir.

## Rollarda

## İstinadlar
Harbin Beynəlxalq Buz və Qar Heykəlı Festivalı

**Xarbin beynəlxalq buz və qar heykəlı festivalı** — hər il yanvarın 5-dən fevralın 25-dək Çinin Xarbin şəhərində keçirilir.Dünyanın ən böyük buz heykəli festivalı hesab olunur.Dünyanın müxtəlif yerlərindən festivala gələn sənətkarlar öz əsərlərini hazırlamaq üçün Sunqari çayından istifadə edirlər.
 
## Tarixi

Xarbin festivalı ilk dəfə 1963-cü ildə keçirilib.Lakin 1985-ci ildən daimi olaraq keçilir.
2014-cü ildə festivalın 30 illik yubileyi keçirilmişdir.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.hindustantimes.com/travel/the-world-s-largest-ice-festival-features-massive-stunning-sculptures-see-pics/story-b9g0rNY56ylYRlgK3Y2FnI.html
2001 Qadınlar arasında İslam Oyunları

Qadınların İslam Oyunları **üçüncü** 2001-ci il noyabr ayının 2–8 tarixlərində İranın Tehran və Rəşt şəhərlərində keçirilmişdir. Oyunlarda 23 ölkədən 795 idmançı və 84 komanda 15 fərqli idman növündə iştirak etmişdilər. Yarışda 34 ölkə iştirak edirdi, lakin ABŞ-də 11 sentyabr hücumları və Əfqanıstan müharibəsi səbəbiylə beynəlxalq müşahidəçilərin sayı kimi ölkələrin sayı da azaldı. Yarışa 389 hakim və 9 beynəlxalq müşahidəçi nəzarət edirdilər. Ən çox medal qazanan 185 medalla ev sahibi İran oldu, bu da oyunlarda təqdim olunan medalların təxminən yarısı qədər idi.

## İştirakçılar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İdman növləri
Yarışda idmançılar 15 müxtəlif idman növündə mübarizə aparırdılar: badminton, basketbol, şahmat, qılıncoynatma, futzal, gimnastika, həndbol, karate, atıcılıq, üzgüçülük, stolüstü tennis, taekvondo, tennis və voleybol.

## Medal cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aşok Desai

**Aşok H. Desai** () — Hindistan siyasətçi və hüquqşünası. Hindistanın Baş prokuroru (1996-1998).

## Həyat və karyera
9 iyul 1996-cı ildən 6 may 1998-ci ilə qədər Hindistanın Baş prokuroru idi. O, həmçinin 18 dekabr 1989-cu ildən 2 dekabr 1990-cı ilə qədər Hindistanın baş vəkili olmuşdur . O, Padma Bhushan ordeni ilə təltif edilib. O, Padm Bhushan ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Ölümü
Desai 13 aprel 2020 ilində 77 yaşında öldü.

## İstinadlar
Regional reaktiv təyyarə

**Regional reaktiv təyyarə** və ya ingilis dilində olan adı ilə **Regional Jet** (qısaca RJ) — sürətli, çox qənaətcil və qısa uçuş zolaqlarından asanlıqla havaya qalxa bilən bir təyyarədir. İlk dəfə 1978-ci ildə ortaya çıxmışdır. Aviasiyada bilet qiymətlərinin azalması, hava limanlarının sayının artması və coğrafi səbəblərə görə qısa uzunluğu olan uçuş-enmə zolağına malik meydanların açılması bu gün bu təyyarə sinfinə tələbi artırmışdır. Əvvəllər bu sinif yalnız Douglas DC-9 və digərləri tərəfindən inhisara alınmışdı və bu gün Airbus, BAE Systems, Bombardier, Canadair, Embraer, Suxoy və Comac kimi şirkətlərin təyyarə istehsalına başlaması ilə gedərək daha böyük bazar halına gəlmişdir.

Bu təyyarələrin ən vacib xüsusiyyəti, müəyyən bir gövdə quruluşuna sahib olmamalarıdır. Bu sinifdə CRJ 900 Bombardier kimi mühərriyi arxasında yerləşən, dar gövdəli regional reaktiv təyyarə olduğu kimi, eləcə də qısa və mühərriyi qanadlarının altında yerləşən A-318 tipli təyyarələrdə mövcuddur. Bu təyyarələrdə sərnişin təsnifatı yoxdur. Belə təyyarələrdə gəzintinin şəhərlərarası avtobusdan heç bir fərqi yoxdur. Bu tip təyyarələrin məqsədi ən az yanacaq sərfiyyatı, hava limanında parklanma haqqını azaltmaq və mümkün qədər çox sərnişin oturacağına sahib olmaqdır. Normal sərnişin təyyarələrində mövcud olan Turbofan reaktiv mühərriyindən istifadə etdikləri üçün çox yaxşı bir güc-çəki balansına sahibdirlər. Qalxma və sürətdə çox böyük performansa malikdirlər.

Bu tip təyyarəyə xalq dilində Dolmuş tipli reaktiv və ya Mini reaktiv təyyarə deyilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Drenaj sistemi

**[[Drenaj]] sistemi** yada **Boşalma quruluş**, **Qurutma quruluş**, **Boşalma dövrəsi** (ing. drainage system),  sıvının bir drenaj hövzəsindəki axınlardan, çaylardan və göllərdən ibarətdir. Drenaj sistemində sərt və ya yumşaq qayaların olub-olmaması, torpaq yamacı və topoqrafiya əhəmiyyətlidir. Geomorfoloqlar və hidroloqlar axınlara boşalma hövzəsinin bir hissəsi kimi baxırlar . Topoqrafiya bir boşalma hövzəsində yeraltında və yerin üstüdəki suların axınını müəyyənləşdirir. Drenaj hövzələri bir-birindən topoqrafik maneələrlə ayrılır. Drenaj hövzəsini bütün axın qolları təmsil edir. Qolların sayı və uzunluğu hövzəni genişləndirə bilər və topoqrafiyaya görə şəklini dəyişə bilər.

## Boşalma quruluşu növləri

Kanalların quruluşuna görə boşalma quruluşları bir çox kateqoriyadan ibarətdir. Boşalma növləri ərazinin topoqrafiyası və geologiyası ilə müəyyən edilir.

### Dendritik (Ağaca bənzər) boşalma quruluşu

### Paralel boşalma quruluşu

### Künclü (trellis) boşalma quruluşu

### Düzbucaqlı boşalma quruluşu

### Şüalı (Radial ) boşalma quruluşu

### Karstlı boşalma quruluşu

### Mərkəzdənqaçan (Centripetal) boşalma quruluşu

### Balanssız boşalma quruluşu

## Mənbə

* Monroe J., Wicander R. (2007) Fiziki Geologiya Yerinin araşdırılması. Ankara: TMMOB GEOLOJİ Mühəndislər Palatası. Ankara 
* Atalay, İ., (2005), Ümumi Fiziki Coğrafiya (5). Çap), META Çap Çap, İzmir

## Xarici bağlantılar

* sistem (geomorfologiya)  
* StarHydro - fluvial geomorfologiya və sualtı hidrologiya anlayışlarını əhatə edən proqram vasitəsidir  
* Pidwirny, M. (2006). "Drenaj Hövzəsi Anlayışı". Fiziki coğrafiyanın əsasları, 2-ci nəşr. Tarix baxıldı  
* Michael E. Fiziki mühit: Fiziki coğrafiyaya giriş. 2006. ziyarət tarixi [ ölü / qırılmış link ]   
* Ip, Kim Wai; Lam, Chi Chung; Sze, Ming Hui; Wong, Kam Fai; Yeung, Kam Chuen (2009). "How does water shape our rivers and coasts?". Böyük Orta Tədqiqat Coğrafiyası . 1 . Oxford Universiteti Mətbuat. s.   2.7.  .
Sasik gölü

**Sasik (Sasık****, Kunduk)** () — Odessa vilayətində süni göl. Vaxtı ilə liman olan Sasik gölü Tatarbunar və Kiliyski rayonlarında yerləşir. Gölün sahəsi 210&nbsp;km², dərinliyi 2,7 metrdir.  Sasik gölü şimaldan cənuba doğru 29&nbsp;km məsafədə uzanır. Eni isə 3–12&nbsp;km arasında dəyişir.

## Ümumi məlumat
left|thumb|Sasik gölü (solda).
Sasik limanı 1970-ci illərə kimi kurort zonası idi. Limanın palçığı bir çox müalicəvi xüsusiyyətlərə malik idi. Sonradan liman suyunun şirinləşdirilməsi məqsədi ilə böyük layihə işlənildi. Liman suyunu kənd təsərrüfatında istifadə etmək üçün onu dənizdən bənd vasitəsilə ayırdılar. Düzgün olmayan hesablamara görə layihə uğursuz oldu. Liman suyu yarımçıq şirinləşdi və suvarılan kənd təsərrüfatı bitkiləri məhf oldular. Göl sahilində ki, kurortu bağladılar. Yeri həkimlər əhaliyə suda çimməyi qadağan etdilər. Su səviyyəsi tədricən qalxdı. Sahildə ki, tikililər yararsız hala düşdülər. Biosenozun dəyişməsi ilə əlaqədar göldə iri balqlar formalaşdı. Yerli əhali hakimiyyətdən bəndin dağıdılmasını və limanın bərpasını tələb edir.

Sasik gölünə Sarata və Koqilnik çayları tökülür. Çaylar əsasən yaz aylarında göl suyunu daha çox şirinləşdirir. Quraqlıq dövründə göl suyunun səviyyəsi Dunay çayından çəkilmiş Dunay-Sasik kanalı vasitəsilə həyata keçirilir. Göl suyunun səviyyəsi 1 metr arasında dəyişə bilir. Suyun donması dekabrda başlayır və mart ayında buzdan azad olur.

Göl sahili yerli quşların yuva qurma məkanıdır. Sasik və Şaqan-Alibey-Burnas sistemi beynəlxalq su-bataqlıq hövzəsi statusu almışdır. Ərazidə olan su quşları beynəlxalq Ramsar konvensiyasının siyahısına salınmış və qorunur.

## Xarici keçidlər

* *Иван Русев.* Узурпированный Сасык или «Сказка о Золотой рыбке» в объективе иностранного журналиста | Dumskaya.net (21 октября 2014)

## İstinadlar
Altunizadə (İstanbul metropoliteni)

**Altunizadə metrostansiyası** () — İstanbul metropoliteninin M5 xəttində yerləşən bir metrostansiyasıdır. Stansiya Üsküdarın Altunizadə məhəlləsində Altunizadə qovşağında yerləşir. Stansiya 15 dekabr 2017-ci ildə açıldı. Stansiya hissəsi və piyada tunelləri qazma tunel sistemi və turniket zonası və açma sistemi ilə metrobus bağlantısı zonası ilə qurulur.

Altunizadə stansiyasında 7 çıxış var. Platforma və turniket döşəməsi arasında 2, küçə ilə turniket döşəməsi arasında 7 olmaqla 9 lift, 27 eskalator yer alır. Metrobus Altunizade stansiyası ilə əlaqəli 2 çıxışı var.

Stansiyaya *9*, *9A*, *9Ç*, *9Ş*, *9T*, *9Ü*, *9ÜD*, *11*, *11A*, *11BE*, *11C*, *11D*, *11E*, *11EK*, *11G*, *11K*, *11L*, *11M*, *11N*, *11P*, *11SA*, *11ST*, *11ÜS*, *11V*, *11Y*, *12ÜS*, *13*, *13B*, *13TD*, *14*, *14D*, *14F*, *14FD*, *14K*, *14M*, *14R*, *14Y*, *14YK*, *15F*, *125*, *129T*, *139*, *139A*, *320*, *D1*, *MR9* nömrəli avtobuslar vasitəsilə gəlmək mümkündür. Bununla yanaşı, *Üsküdar-Aləmdağ*, *Üsküdar-Tavukçuyolu pr.-Aləmdağ*, *Üsküdar-Əsədpaşa* mikroavtobusları ilə də buraya gəlmək mümkündür.

## Fəaliyyət
### Yerləşməsi

### İstiqamətlər




## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Altunizadə metrostansiyası video materiallar
Turbofan

Turbofan və ya Turboventilyasiyalı mühərrik itələnməsi işlənmiş qaz ilə bərabər geniş ventilyasiya ilə də təmin olunan etibarlı və təmiri asan olan mühərrik növüdür. Ön hissəsi böyük, arxa hissəsi konus formalı və daha kiçikdir. Ümumiyyətlə sərnişin təyyarələrində istifadə olunur.

Ön tərəfdəki turbinlə əmilən hava kompressor pərvanələri tərəfindən yanma kamerasına daxil olur, burada qatılaşdırılmış hava yanacaqla yandırıldıqda (bəzi mühərriklərdə su qarışdırılır) eyni zamanda böyük bir itələmə qüvvəsi yaranır. Bunu raket sürətlənməsi də adlandıra bilərik. Bu yaradılan itələmə qüvvəsi eqzos çıxışındakı turbinlər vasitəsilə çölə göndərilir, bütün bu sistem eyni milə bağlı bir mexanizmdir.
Khan Academy

**Khan Academy** və ya **Xan Akamdemiyası** — 2008-ci ildə Sal Xan tərəfindən yaradılan sinif daxilində və xaricində öyrənmək istəyənlərin özlərinə ən uyğun şəkildə öyrənə bilmələri üçün çalışma tapşırıqları, öyrədici videolar, interaktiv çalışmalar vasitəsilə şəxsiləşdirilmiş öyrənmə təcrübəsi vəd edən amerikan qeyri-kommersiya təşkilatı. Riyaziyyat, fizika, proqramlaşdırma, tarix, incəsənət, iqtisadiyyat və daha bir çox bunlar kimi mövzulara toxunur. Boşluqları və güclü cəhətləri aydınlaşdırıb uyğun olaraq tapşırıq vermə alqoritmamızdan istifadə edərək riyaziyyat üzrə ibtidai sinifdən universitet səviyyəsinə qədər bütün şagirdlərə bələdçilik edir. Sayt həmçinin daha mütəxəssisləşdirilmiş məzmun vəd etmək üçün NASA, Modern Sənət Muzeyi, Kaliforniya Elmlər Akademiyası və MIT kimi qurumlarla əməkdaşlıq edir.

Veb-sayt və onun məzmunu əsasən ingilis dilində verilir, bununla yanaşı, eyni zamanda, azərbaycan, benqal, bolqar, çin, çex, danimarka, ərəb, holland, fransız, gürcü, alman, ivrit, hindi, indoneziya, italyan, yapon, koreya, norveç, polyak, portuqal, serb, ispan, isveç, tamil, teluqu, türk, urdu və özbək dillərində də fəaliyyət göstərir.

## Tarixçə
Qurumun qurucusu Salman Xan, ABŞ-nin Nyu-Orlean şəhərində bir benqallı ata və bir hind anasının övladı olaraq doğulub böyüdü. Massaçusets Texnologiya İnstitutunda üç fərqli sahə üzrə təhsil aldıqdan sonra dörd il ərzində Harvardda biznes idarəetməsi fakültəsi üzrə magistratura pilləsini qazandı.

2004-cü ilin sonlarına yaxın əmisi oğlu Nadiaya riyaziyyat tədris edərkən, bənzər kurs istəkləri tələbi ilə Youtube videolarını hazırlamağa başlayan Salman Xan, hazırladığı dərsləri yüksək qiymətləndirənlərin sıx marağına görə 2009-cu ildə işini tərk etmiş və 2010-cu ildən bəri "Khan Academy" adlı qeyri-kommersiya təşkilatı yaratmış və dərslər hazırlamağa başlamışdır. Məlumatın ehtiyacı olan hər kəs üçün sərbəst olacağına inanan Xan, maliyyə sektorunda uğurlu bir karyeradan imtina edərək, ən dəyərli bir şey olduğuna inandığı biliklərini paylaşmağı seçir. Khan Academy, qazanc üçün deyil, ianə ilə dəstəklənən və təhsil sahəsindəki sosial sahibkarlığın nümunəsidir. Bill & Melinda Qeys vəqfi, Ann və John Doerr, Lemann Vəqfi və Google kimi böyük təşkilatlardan ianələr alaraq, texnologiyaya əsaslanan və insanlara yönümlü təhsil anlayışının yayılmasına və dünyada təhsildə bərabər imkanlara töhfə verməyi hədəfləyir. 2010-cu ildə Google, dərsləri artırmaq və bütün əsas ifadələri fərqli ortaq dillərə tərcümə etmək üçün, 10^100 Layihəsi çərçivəsində Khan Academy təşkilatına 2 milyon dollar verdiyini açıqladı. 2020-ci ildə saytın azərbaycanca versiyası açılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Khan Academy veb-səhifəsi
* Khan Academy azərbaycanca versiyası
Türkü

**Türkü** — Bütün müstəvilərdə mahnı ilə sinonimləşir. Xalq ədəbiyyatında çox geniş şəkildə yayılmış şeir nümunələridir. Qəhrəmanlıq, məhəbbət, təbiət gözəlliklərinin təsviri və s. mövzularda olur.

Türkülər xalq ədəbiyyatının çox qədim nümunələri sırasında həmişə mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir. Tarixi prosesdə dəyişikliklərə uğramasına baxmayaraq, həmişə xalq ruhunun ifadəsi türkülərdə əsas və başlıca amil kimi görünmüşdür. Ölçü və qafiyələnmə baxımından gəraylı və qoşmaya bənzəyən türkülər daha çox bəstə
baxımından seçilir. Bölgə özəllikləri ilə fərqlənir. Özəlliklərinə görə Urfa ağzı, Egin ağzı, Kayabaşı, Türkməni və s. kimi sıralamalar vardır. Türkülər şəkil baxımından sözləri dəyişən və dəyişməyib təkrarlanan (nəqərat) misralardan yaranır. Türk ədəbi-nəzəri fikrində dəyişənlər "bənd", təkrarlananlar "bağlama" adlanır. Heca vəznində gəraylı (səmayi) və qoşma qəliblərində nizamlanır.

## İstinadlar
Daşıyıcı qüvvə

Daşıyıcı qüvvə, axışqanlar mexanikasında bir aerofoil boyunca axışqanın əmələ gətirdiyi səthi qüvvələrin nəticəsidir.

Daşıma qüvvəsi, bir flüid daxilində yer alan cismə flüid tərəfindən tətbiq edilən bütün hidromexanika qüvvələrinin cəmidir. Bu qüvvənin istiqaməti flüidin daxilindəki cismin hərəkət xəttinə doğru düz bucaq yaradır.

Daşıma gücü qanad profilinin ətrafındakı cərəyanlar (flüid) arasındakı təzyiq fərqindən və qanad ucunda baş verən hərəkət istiqamətinə dik olan dövrandan irəli gəlir
Aerofoil

**Qanad profili** və ya **aerofoil** — Bir qanad, pərvanə, rul, yelkən kimi bir flüid içində hərəkət edən cisimlərin 2D kəsiyi. Bunlar hava, su kimi hər hansı bir maye içində hərəkət edən nəqliyyat vasitəsinə optimal daşıyıcı qüvvə/sürtünmə nisbəti vermək üçün nəzərdə tutulmuş əyri və ya düz, ümumiyyətlə damla formalı hissələrdir.

Qanadlardan əlavə Fin (şaquli stabilizator) və üfüqi stabilizator kimi bir çox aerodinamik idarəetmə səthinin əsas hissəsini təşkil edir.

## Hissələri
* Hücum bucağı flüidin nəqliyyat vasitəsinə nisbətən hərəkət istiqamətinə əsasən hesablanır. Profil ətrafındakı flüidin sürəti və istiqaməti dəyişkən olacağı üçün uzaq bir nöqtədə sürət vektorundan istifadə olunur.
* Veter xətti, profilin hücum kənarı (ən kiçik radius nöqtəsi) və arxa tərəfi arasındakı düz xəttdir.
* Kamber xətti profilin aşağı və yuxarı səthi arasında, tam ortada yerləşən nöqtələri birləşdirən xəttdir.

## Bernoulli prinsipi
Qanadın qozbel olan yuxarı hissəsində, flüidin getməli olduğu yol alt hissədən daha çoxdur. Bu səbəbdən yuxarıdakı flüid (maye) daha sürətli hərəkət edir. Bernoulli prinsipinə görə, sürəti artan havanın statik təzyiqi azalır. Bir cismin iki əks səthində müxtəlif sürətlə hərəkət edən hava təzyiq fərqini yaratmaqla aerodinamik qüvvə yaradır. Bernoulli prinsipindən irəli gələn bu aerodinamik qüvvə (daşıyıcı qüvvə) sayəsində təyyarələr havada qala bilirlər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* 
* Ali Kamranpay, Alireza Mehrabadi. Numerical Analysis of NACA Airfoil 0012 at Different Attack Angles and Obtaining its Aerodynamic Coefficients. Journal of Mechatronics and Automation. 2019; 6(3): 8–16p.
* 

## Xarici keçidlər

* UIUC Airfoil Coordinates Database
* Airfoil & Hydrofoil Reference Application
* FoilSim An airfoil simulator from NASA
* Airfoil Playground - Interactive WebApp
* Desktopaero
* Airflow across a wing (University of Cambridge)
* DesignFOIL An airfoil generation & analysis tool that no longer requires registration.
Şaquli stabilizator

**Şaquli stabilizator** və ya **fin** — təyyarədə istiqamət sabitliyini təmin etmək üçün istifadə olunan şaquli müstəvidir. Adətən bunun üzərində bir sükan mövcuddur.
Qalxma

**Qalxma**; uçmağı bacaran canlıların və təyyarələrin yer, su və digər səthlərlə təmasının kəsilməsi və uçmağa başlaması. Kosmik gəmilərin və raketlərin yerdən böyük bir bucaq yaradacaq şəkildə rampadan etdiyi qalxmaya əsasən fırlatma deyilir.

Bir cismin qalxması üçün, daşıyıcı qüvvənin cazibə qüvvəsini üstələməsi lazımdır. Təyyarələr şaquli qalxma və üfüqi qalxma edə bilənlər kimi ikiyə bölünür. Bəzi hibrid nəqliyyat vasitələri həm şaquli, həm də üfüqi şəkildə qalxma həyata keçirdə bilirlər. Əksər sabit qanadlı təyyarələr yerdə sürətlənirlər ki, qanadlarda nəqliyyat vasitəsini havaya qaldırmağa yetəcək qədər qüvvə olsun. Helikopterlər kimi fırlanan qanadlı nəqliyyat vasitələri də paletlərdə olan daşıma qüvvəsi ilə qalxmanı həyata keçirirlər. İsti hava balonları isə içərisindəki isti havanın xaricdəki havadan daha yüngül olması səbəbinə görə batmazlıq qüvvəsi sayəsində qalxma həyata keçirirlər.
Üfüqi stabilizator

**Üfüqi stabilizator** təyyarələrin uçuş oxunun paralel olduğu üfüqi müstəvidə təyyarənin tarazlı bir uçuş həyata keçirməsinə imkan verən səthlərdir. Adi təyyarələrdə üfüqi stabilizator quyruqda yerləşir və kiçik bir cüt qanada bənzəyir. Hündürlük sükanı və hündürlük çəpəri üfüqi stabilizatorun ucunda yerləşir. Hündürlük sükanı və hündürlük çəpəri istisna olmaqla üfüqi stabilizatorun digər hissələri ümumiyyətlə hərəkətsizdir.

## Hərəkətli üfüqi stabilizator

Bəzi təyyarələrdə tamamilə hərəkət edə bilən üfüqi bir stabilizator var. Bu təyyarələrdə ayrıca bir hündürlük sükanı (lift) olmur və eyni zamanda stabilizator hündürlük sükanı rolunu oynayır.

Kanart təyyarələrində isə daşıyıcı kanart və ya nəzarət kanartı üfüqi bir stabilizator rolunu oynayır.
2005 Qadınlar arasında İslam Oyunları

Qadınlar arasında İslam Oyunları **dördüncü dəfə** 2005-ci il sentyabr ayında İranın Tehran və Rəşt şəhərlərində keçirilmişdir. Oyunlarda 45 ölkədən 1316 idmançı və 200 komanda 15 fərqli idman növündə iştirak etmişdilər. Yarışa 12 ölkədən olan 516 hakim və 15 beynəlxalq müşahidəçi nəzarət edirdilər. Bir çox ölkə budəfəki yarışa ilk dəfə qatılmışdır, o cümlədən ABŞ, Şərqi Asiya, Avropa və Afrikadan olan ölkələr. Ən çox medal qazanan 102 medalla ev sahibi İran oldu.

## İştirakçı ölkələr

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İdman növləri
Yarışda idmançılar 15 müxtəlif idman növündə mübarizə aparırdılar: atletika, badminton, basketbol, qılıncoynatma, futzal, qolf, gimnastika, həndbol, cüdo, karate, skvoş, üzgüçülük, stolüstü tennis, taekvondo, tennis və voleybol.

## Medal cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Varsağı

**Varsağı** — aşıq şeir biçimlərindən biri. Xalq şeiri üslubunda yazan sənətkarlar, aşıqlar bu formadan öz yaradıcılıqlarında istifadə etmişlər.

"Varsağı" qədim Azərbaycan qəbilələrindən birinin adı ilə bağlıdır. Qədim türk tayfalarından bəziləri ozan statusundan musiqiçi – folklor sənətkarını “varsaq” adı ilə də çağırmışlar. 

"Varsaq" bir termin kimi müxtəlif anlamlarda işlədilir. M.Seyidov varsağını bir termin olaraq: a) qəbilə adı; b) yer adı; c) qəbiləyə məxsus əşya adı; ç) şeir forması və melodiya adı; d) sənətkara verilən ad kimi şərh edir. 

Şah İsmayıl Xətai, M.Əmani, Qaracaoğlan, Dadaloğlu və başqaları yaradıcılığında varsağılardan geniş şəkildə istifadə etmişlər. Varsağılar lirik-məhəbbət, təsəvvüf və nəsihətamiz ruhda olmuşdur. Bu, səkkiz və on bir hecalı, dördmisralı və bir neçə bəndlik şeirdir. Qafiyələnməsi **abab**, **cccb**, **çççb** və s. olur. Gəraylı və qoşmadan fərqli olaraq hər bəndin sonuncu misrası bütün bəndlərdə eyni olur.

## İstinadlar
Polis əhvalatı (film, 1985)

**Polis Hekayəsi** (警察 故事; Jǐngchá Gùshì; Jyutping: Ging2 caat3 gu3 si6, ) — 1985-ci ildə Honq Konq fəaliyyətli filmdir.Həm də baş rollarda ulduz olan Ceki Çan tərəfindən

yazılmış və rejissor.Çan'ın "Kevin" Çan Ka-Kui adlı bir Honq Konq polis detektivi olaraq göstərdiyi Polis Hekayəsi seriyasından birincisidir. Çan, filmin Amerikalı film bazarına girməsi üçün nəzərdə tutulan The Protector-da rejissor Ceyms Glickenhausla işləməkdən məyus bir təcrübədən sonra başladı.

Polis Story, hazırlanmış döyüş ilə bir çox genişmiqyaslı fəaliyyət səhnələrini, aralı bir şəhər içərisindəki bir avtomobili təqib edən Çan, xidməti revolveri ilə ikiqat qatlı avtobusun dayanmasını və böyük bir yer alış-veriş mərkəzindəki bir iqlim döyüş səhnəsini ehtiva etdi.Bir neçə şüşə qab və Çan'ın bir neçə mərtəbədən aşağı sürüşən işıqlar ilə örtülmüş bir dirək səhnəsi çox təhlükəli idi.

Polis Hekayəsi Şərqi Asiyada böyük bir uğur idi. 1986 Honq Konq Film Mükafatında ən yaxşı film mükafatını qazandı. Çanın avtobioqrafiyasına görə, Polis Story’ni ən yaxşı fəaliyyət filmi hesab edir. 2016-cı ildə Polis Hekayəsi Time Out-in kino tənqidçiləri, rejissorları, aktyorları və stunkt aktyorları arasında keçirdiyi sorğuda bütün dövrlərin ən yaxşı dördüncü ən yaxşı filmi seçildi. 1 Fevral 2019-da, filmin 4K bərpası sonrakı Polis Hekayəsi 2 ilə birlikdə Şimali Amerikada məhdud bir teatr sərbəst buraxılışı oldu.

## İstinadlar
Stabiliator

Stabilator və ya hərəkət edən quyruq və ya bütün uçan quyruq, tamamilə hərəkət edə bilən bir təyyarənin idarəetmə səthidir. Ənənəvi dizaynlarda, üfüqi stabilizator və hündürlük sükanı ayrı hissələrdir, stabilizator isə tək tam hərəkətli hissədən ibarətdir. Stabilizatorlar tanqaj idarəsini daha yüksək Max sürətlərində daha yüksək səmərəliliklə sazlama nəzarətini təmin etməkdən əlavə, təyyarə tarazlığını dəyişdirmək və yoke qüvvələrini məhdudlaşdırmaq üçün faydalı bir cihazdır.

Stabiliator (“stabilize-elevator”) həm də təyyarə terminologiyasında bütün hərəkət edən quyruq müstəvisi, bütün hərəkət edən quyruq (müstəvi), bütün hərəkət edən stabilizator, bütün uçan quyruq (təyyarə), tam uçan stabilizator, uçan quyruq və döşəmə arxa müstəvi kimi tanınır.
Tanqaj idarəsi

Tanqaj idarəsi; təyyarələrin yan oxu ətrafındakı hərəkətinə deyilir. Bu təyyarənin burnunun yuxarıya-aşağıya doğru hərəkətidir. Təyyarələrdə bu hərəkət qolun arxaya və irəliyə doğru hərəkəti ilə, üfüqi stabilizator və ya kanartda yerləşən hündürlük sükanı (elevator) tərəfindən həyata keçirilir.
İdarəetmə çarxı

**İdarəetmə çarxı** və ya lever, təyyarəni idarə etmək üçün nəzərdə tutulan xüsusi qurğu. Lever; qanadcıq və rul kimi nəzarət səthlərini hərəkət etdirmək üçün istifadə olunur. Qanadcıq ilk növbədə təyyarənin yuvarlanma oxunda yatış həyata keçirməsini; hündürlük sükanı isə tanqaj hərəkətlərini təmin edir.

## Qaleriya

Fayl:Airbus A380 cockpit.jpg|Airbus A380 sərnişin təyyarəsindəki side-stick tipli lever
Fayl:Pilotska kabina zrakoplova.JPG|Cessna 152 təyyarəsindəki yoke (boyunduruq) tipli lever
Fayl:737-700h.gif|Boeing 737 təyyarəsinin üfüqi stabilizatoru (sarı). Leverin irəli-geri hərəkəti ilə üfüqi stabilizator üstündəki hündürlük sükanı idarə edilir.
Fayl:Aileron roll.gif|Qanadcıqların (qara) hərəkəti ilə təyyarənin enişə keçməsi
Qadınlar arasında İslam Oyunları

**Qadınlar arasında İslam Oyunları** — 1993-cü ildə başlayan çoxnövlü beynəlxalq idman yarışması. Tədbir **İslam Qadın İdmanı Federasiyası** (*IFWS*) tərəfindən təşkil edilmişdir. Oyunlarda iştirak etmək üçün istənilən millətdən olan müsəlman qadınlara icazə verilirdi.

Yarış tədbiri 1993, 1997, 2001 və 2005-ci illərdə İranda keçirilmişdir.

## Məqsədlər

# İslam dininə görə, müsəlman qadınlar beynəlxalq idman yarışlarında qapalı geyim və baş örtüyü olmadan yarışa bilməzlər.
# Müsəlman qadınları regional, qitə, qlobal və olimpiya miqyasında qlobal rəqabətə nail olmağa ruhlandırmaq.
# Qadınlar arasında İslam Oyunları beynəlxalq yarışa çevriləcək və idmançıların çıxışlarının qeydiyyatı aparılacaqdır.

## Keçirilmiş arışlar

## Medal cədvəli
25 ölkə Qadın İslam Oyunlarında ən azı bir medal qazanmışdır. 23 ölkə ən azı bir qızıl medal qazanmışdır. Bu günə qədər ən çox medal qazanan ölkə İrandır.

## Həmçinin bax

* İslam Həmrəyliyi Oyunları

## İstinadlar
Zəncirləmə

**Zəncirləmə** — Azərbaycan aşıq ədəbiyyatında çox az-az işlənən spesifik formalardan biri. Zəncirləmədə hər bir bəndin son sözü ya olduğu kimi, yaxud da tərkib halında özündən sonrakı bəndin əvvəlinə keçid şəklində zəncirlənir. Zəncirləmələr də cığalar kimi musiqinin ritminin və ahənginin dəyişməsi ilə əlaqədar müxəmməs, müsəddəs və s. aşıq şeri şəkillərinə əlavə olunur. Daha çox saz havasının, ifaçılığın tələbi ilə meydana çıxan zəncirləmə bir tərəfdən şerin özünə oynaqlıq və ifadəlilik gətirir, o biri tərəfdən isə sənətkarın poetik ustalığını, bilik və bacarığını nümayiş etdirir. Zəncirləmələrin konkret forması yoxdur. Onlar on beş, on bir, səkkiz hecalı müxəmməs, yaxud qoşma misralarına əlavə olunan beş-yeddi hecalı oynaq şeir parçalarıdır. Zəncirləmənin mürəkkəb formasına Məlikballı Qurbanın yaradıcılığında təsadüf olunur. Həmin sintetik şeir şəkli qoşma-müstəzad əvvəl-axır zəncirləmə adlanır:

Bir gözəlin övsafından bu zaman,
Danışıb deyərəm, söylərəm xitab,
Bağlaram kitab,
Ollam sərhesab.
Sərhesab oluban səhraya düşdüm,
Tapmadım sənin tək bir ali nisab,
Bir ülüləlbab,
Zülfü piçü tab.
Piçü tab olmaqda gəzdim cahanı,
Tiflisi, Gəncəni, Şəki, Şirvanı,
Dağıstan, Qəbələ, Bakı, Qubanı,
Qarabağ mahalına etdim irtiqab,
Altımda iqab,
Ayaq bər-rikab.
Ayaq bər-rikab, mən oldum səvar,
Kəndi, obanı gəzdim nə ki, var.
Çayıllı, Nimrəli, Xunaşın, Dizmar,
Sərvü-Çartaz, Dəlilidən ictinab,
Yox bir içim ab,
Bilməzlər savab.

Göründüyü kimi, burada hər misranın sonunda işlənən söz, yaxud ifadə yeni misranın əvvəlində təkrarlanır, ona görə də bu tipli zəncirləmə əvvəl-axır zəncirləmə adlanır.

Zəncirləmə ilə cığanın forma yaxınlığına və funksiya eyniyyətinə baxmayaraq onlar eyni şerin tərkibində paralel surətdə müstəqil də mövcud ola bilərlər. Aşıq Hüseyn Şəmkirlinin aşağıda bir parçası verilən "Könül" adlı zəncirli-cığalı müsəddəsi buna misal ola bilər:

Ay həzərat, qulax asın,
Biir təzə yar istər könül.
Gözləri şəhla kimi,
Zülfü ənbər istər könül.
Yanağı gül yarpağı,
Ləbi əhmər istər könül.
Tər əndamı güldən nazik,
Sinəsi qar istər könül.
Qoynu cənnətin bağı,
Məməsi nar istər könül.
Qoynun rizvan,
Huriyi-qılman,
Can sənə qurban,
Öldüm, ay aman,
Qaşları kaman.
Qaşları qövsi-qüzeh,
Belə düxtər istər könül,
Düxtərin gül sifəti,
İrəngi lalə qırmızı,
Tikilib qullabıdan,
Sərində şalı qırmızı.
Qoyubdu tər xınanı,
Ağ, nazik ələ qırmızı.
Məclis içində saqi,
Əldə piyalə qırmızı.
Dodağından öpəsən,
Yanağından öpəsən,
Buxağından öpəsən,
Ayağından öpəsən,
Çünki qədəm götürüb,
Belə nigar istər könül.

Bu nümunədə cığa ilə zəncirləmə bir-birinin arıdnca gəlir və zəncirləmə, əslində, müsəddəsin hər bəndindəki fikrin yekunu, tamamlanması funksiyasını öz üzərinə götürür.

Molla Cumanın "Mən" rədifli şeri də məşhur zəncirləmə nümunəsidir:

Aşıqlıq Adəmdən icad olubdur,
Ol Adəm atanın nəvəsiyəm mən.
Nə qədər dünyaya aşıq gəlibdir,
Külli aşıqların anasıyam mən.

Aşıq anasıyam, şairlər kökü,
Gəzərəm dünyanı divanə təki,
Mahalım Göynükdü, şəhərim Şəki,
Layiski kəndinin binasıyam mən.


## İstinadlar

## Mənbə
* Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, 509 səh.
Mənim Addımım İttifaqı

**Mənim Addımım İttifaqı** *([[Erməni dili|erm]]: Իմ քայլը դաշինք - /im kaylı daşink/)* — Ermənistan Respublikasında Vətəndaş İttifaqı (Nikol Paşinyan), Misiya Partiyası (Manuk Sukiasyan) və vətəndaş cəmiyyətinin müstəqil siyasətçilərindən ibarət siyasi ittifaq.İttifaq 2018 İrəvan Şəhər Şurası Seçkilərindən öncə avqust ayında qurulmşdur. İttifaqın lideri baş nazi Nikol Paşinyandır.

## Tarixi
2018-ci ilin başlanğıcında, 31 Mart tarixində Nikol Paşinyan liderliyində Ermənistanın ikinci ən böyük şəhəri olan Gümrüdə üsyan başladı. Üsyan Mənim Addımım adlandı. Üsyanın səbəbi dəyişdirilən idarəetmə sistemində Serj Sarkisyanı seçildiyi baş nazir postundan devirmək idi.

23 sentyabr 2018-ci ildə İttifaq İrəvan Şəhər Şurası seçkilərinin Hayk Marutyanın mayor seçilməsi və 65 yerdən 57-ni qazanmaqla qalibi oldu. İttifaq ümumi səslərin 81.06%-ni, yəni 294,109 səsi qazana bildi.

İttifaq 2018 Ermənistan Parlamenti seçkilərinə də qatıldı və 132 yerdən 88-ni qazanaraq Ermənistan Respublikasının Milli Məclisinin iqtidar partiyası oldu.İttifaq ümumi səslərin 70%-ni, yəni 884,456 səsi qazana bildi.

## İdeologiya
İttifaqın prinsipi "Böyük Çadır"dır, yəni hər hansı bir siyasi mövqeni dəstəkləmir. İttifaq anti-korrupsiya üzrə fokuslanıb. Nikol Paşinyan isə mərkəzçi demokrat siyasətçi olaraq özünü ifadə edir.

Paşinyanın anti-Rusiya siyasətini dəstəkləməyinə baxmayaraq seçki qələbəsindən sonra İttifaq Rusiya ilə siyasi və diplomatik əlaqələri gücləndirməyə kökləndi. Həmçinin Paşinyanın Avropa birliyi və ABŞ ilə də əlaqələri var.

## İstinadlar
Bernulli diferensial tənliyi

Riyaziyyatda **Bernulli diferensial tənliyi** y'+ P(x)y = Q(x)y^n  şəklində adi diferensial tənliyə deyilir, burada n ədədi 0 və ya 1-dən başqa hər hansı bir həqiqi ədəddir. 1695-ci ildə bunu müzakirə edən Yakob Bernulli adını daşıyır. Bernulli tənlikləri özəl tənliklərdir, çünki məlum dəqiq həlləri olan xətti olmayan diferensial tənliklərdir. Bernulli tənliyinin məşhur bir xüsusi halı logistik differensial tənliyidir.

## Xətti diferensial tənliyə çevirmə
 n = 0 olduğu hal üçün diferensial tənlik xəttidir.  n = 1 olarsa ayrıla bilər haldadır. Bu hallarda, bu formaların tənliklərini həll etmək üçün standart üsullar tətbiq edilə bilər.  n \neq 0 və n \neq 1 olduqda u = y^{1-n}  yerləşdirilirsə hər hansı bir Bernoulli tənliyini xətti diferensial tənliyə endirilir. Məsələn, n = 2 də, u=y^{-1} yerləşdirilirsə,  \frac{dy}{dx} + \frac{1}{x}y=xy^2  diferensial tənliyindən \frac{du}{dx} -\frac{1}{x}u=-x xətti diferensial tənliyi d əldə edilir. 

## Həll
Qoy x_0 \in (a, b) və 

: \left\{\begin{array}{ll}
z: (a,b) \rightarrow (0, \infty)\ ,&\textrm{if}\ \alpha\in \mathbb{R}\setminus\{1,2\},\\
z: (a,b) \rightarrow \mathbb{R}\setminus\{0\}\ ,&\textrm{if}\ \alpha = 2,\\\end{array}\right.

xətti diferensial tənliyin bir həlli olsun 

: z'(x)=(1-\alpha)P(x)z(x) + (1-\alpha)Q(x).

Onda bizdə y(x) := [z(x)]^{\frac{1}{1-\alpha}} var ki aşağıdakının bir həllidir 

: y'(x)= P(x)y(x) + Q(x)y^\alpha(x)\ ,\ y(x_0) = y_0 := [z(x_0)]^{\frac{1}{1-\alpha}}.

Və bütün fərqli diferensial tənliklər üçün, bütün \alpha>0 üçün bizdə y\equiv 0 var ki  y_0=0 üçün həllidir. 

## Nümunə
Bernoulli tənliyini nəzərdən keçirək 

: y' - \frac{2y}{x} = -x^2y^2

(bu vəziyyətdə daha konkret olaraq Riccati tənliyi ). y=0 sabit funksiyası bir həlldir.  y^2 bölünməsiylə  

: y'y^{-2} - \frac{2}{x}y^{-1} = -x^2

Dəyişən dəyişənlər aşağıdakı tənlikləri verir 

: w = \frac{1}{y}
: w' = \frac{-y'}{y^2}.
: -w' - \frac{2}{x}w = - x^2
: w' + \frac{2}{x}w = x^2

inteqrasiya amili istifadə edərək həll edilə bilər 

: M(x)= e^{2\int \frac{1}{x}\,dx} = e^{2\ln x} = x^2.

İlə çarparaq M(x) , 

: w'x^2 + 2xw = x^4,\,

Sol tərəf wx^2 törəməsidir. Hər iki tərəfi x'e görə inteqrasiya etmək aşağıdakılara səbəb olur  

: \int w'x^2 + 2xw\,dx = \int x^4\,dx
: wx^2 = \frac{1}{5}x^5 + C
: \frac{1}{y}x^2 = \frac{1}{5}x^5 + C

y üçün həll 

: y = \frac{x^2}{\frac{1}{5}x^5 + C}  
: dır. 

## İstinadlar

*
*
Aerobatika

**Aerobatika** və ya **hava aerobatikası** — bir təyyarəni qeyri-adi vəziyyətlərdə qoymaqla "loop", "rulon", "viril" kimi normal uçuşda istifadə edilməyən manevrlərlə həyata keçirilən həssas və dəqiq uçuş. Aerobatik manevrlər; şou, döyüş, idman və ya təlim məqsədilə keçirilir. Aerobatika, əsasən təyyarə və ya playner kimi sabit qanadlı təyyarələr tərəfindən yerinə yetirilir, lakin bəzi helikopter modellərində də məhdud aerobatika hərəkətləri etmək mümkündür.

## Etimalogiyası
Aerobatika termini ilk dəfə 1914-cü ildə ingilis aviasiya jurnalı The Airplane tərəfindən irəli sürülmüşdür. Yunan dilində "havaya aid" mənasını verən aero-prefiksi ilə "ayaq ucunda gəzmək" mənasını verən akrobatika sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir.

## Həmiçinin bax
* Aerobatika komandalarının siyahısı
* "Missing man" düzülüşü

## İstinadlar
Patrik Rotfus

**Patrik Ceyms Rotfus** () — amerikalı yazıçı,"Kralqatili Xronikaları" əsərlər seriyası ilə məşhurdur.

## Erkən həyatı
Patrik Rottfus, Viskonsin ştatının Madison şəhərində anadan olmuşdur.

## Əsərləri
* "Kralqatili Xronikaları"
* "Küləyin adı"
* "Ağıllı adamın qorxusu"
* "Səssizlyin musiqisi"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://locusmag.com/2010/08/patrick-rothfuss-worldbuilder/