open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Norfolk hersoqu

**Norfolk hersoqu** () — Birləşmiş Krallığın monarxial strukturunda olan əsilzadə ünvanlarından biri. Rəsmi iqamətgahları Sasseksdəki Arundel qalasıdır və ənənəvi olaraq, İngiltərə Anqlikan kilsəsinə yox, Roma-Katolik kilsəsinə mənsubdurlar. Tarix boyunca bu ünvana layiq görülən bütün Norfolk hersoqları İngiltərə kralı I Edvardın şəcərəsinə mənsubdur.

## Tarixi
Norfolk hersoqluğundan öncə Normandiyalı Rocer Biqod ilə başlayan Norfolk qraflığı ünvanı vardı. Oğul şəcərəsi 1306-cı ildə geridə varis qoymadan vəfat edən V Norfolk qrafı Rocer Biqod ilə sonlandı və ünvanın bütün mülk və sərvəti səltənət tərəfindən ələ keçirildi. Çox keçmədən 1312-ci ildə İngiltərə kralı II Edvard qardaşı Tomas Brotertonu Norfolk qrafı təyin etdi və bu ünvan qardaşından sonra onun qızı Marqaritaya və nəvəsi Tomas Movbreyə keçdi.

1397-ci ildə II Riçard son Norfolk qrafinyası Marqarita Brotertonun nəvəsi Tomas Movbreyi hersoq təyin edərək eyni anda qraflığı hersoqluğa yüksəltdi. Ancaq o əsnada qrafinya sağ idi və bu səbəblə formal olaraq ona da, *Norfolk hersoqinası* ünvanı verildi. Bununla yanaşı, hər ikisi bir neçə ay fərqlə 1399-cu ildə öldü və hersoqluq yenidən qraflığa çevrildi. Tomas Movbreyin dul xanımı Yelizaveta Fitzalan isə 1425-ci ildəki ölümünədək Norfolk qrafinyası olaraq yaşadı. 1425-1476-cı illərdə hersoqluq Movbrey ailəsinin əlində qaldı. Ancaq sonuncu hersoq III Con Movbreyin geridə oğul varis qoymadan vəfat etməsinin ardından, 3 yaşındakı qızı Anna Norfolk qrafinyası oldu və hersoqluq yenidən ləğv edildi.

## Norfolk hersoq(ina)ları

### Birinci təsisi (1397)

### İkinci təsisi (1477)

### Üçüncü təsisi (1483)

## Mənbə

* Morris, Susan; Bosberry-Scott, Wendy; Belfield, Gervase, eds. (2019). "Norfolk, Duke of". *Debrett's Peerage and Baronetage*. Vol. 1 (150th ed.). London: Debrett's Ltd. pp. 3818–3832. ISBN 978-1-999767-0-5-1
* Mosley, Charles (ed.) *Burke's Peerage, Baronetage & Knightage*, 107th edition, volume 2. Wilmington, Delaware, U.S.A.: Burke's Peerage (Genealogical Books) Ltd, 2003
* C. Given-Wilson, 'Mowbray, Thomas (I), first duke of Norfolk (1366–1399)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004
* Robinson, John Martin. *The Dukes of Norfolk: A Quincentennial History*. Oxford University Press, 1982
Femtometre

**Femtometr** SI vahidliyinə uyğun olaraq **f** simvolu ilə işarələnən ölçü vahididir. Bu, metrin qatıdır və 10−15 və ya 0,000000000000001 kimi göstərilir. Femto sözü qədim Nors dilində fimmtān, on beş mənasını verir. 1964-cü ildə Çəki və Ölçü Vahidləri üzrə 12-ci Baş Konfransda qəbul edilmişdir. Femto sözü qədim Nors dilində *fimmtān*, on beş mənasını verir. **1964-cü ildə 12.**

Vahid nümunəsi:
Quti

**Quti Ernandez** (, ) – Quti adı ilə tanınan, İspaniyalı, peşəkar futbolçu. Hücumameyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış etmişdir. Hazırda isə furbol məşqçisi kimi fəaliyyət göstərir.

Quti karyerası ərzində, demək olar ki, yalnız Real Madrid klubunda oynayıb. O burada 542 rəsmi oyunda iştirak edib və uzun müddət komandanın vitse-kapitanı olub. Quti Real Madriddə 15 titul qazanmağa nail ola bilib, bunlardan ən mühümləri üç dəfə UEFA Çempionlar Liqası qalibi və beş dəfə La Liqa çempionu olmaqdır. O, Real Madriddən sonra peşəkar karyerasını Türkiyənin Beşiktaş PFK klubunda davam etdirib.

Quti, İspaniya milli komandası ilə 13 dəfə meydana çıxıb və 1999-cu ildə debüt edib.

## Karyerası
### Real Madrid
Torrexon de Ardozda anadan olan Quti, 1986-cı ildən etibarən Real Madridin futbol akademiyasında oynamağa başlayıb. Akademiyada oxuduğu müddətdə hücumçu kimi çıxış etsə də, sonradan mərkəzi yarımmüdafiəçi mövqeyinə keçib və karyerasının böyük bir hissəsini bu mövqedə oynayaraq keçirib. Real Madrid C-də ilk oyununu 2 dekabr 1995-ci il tarixində, Sevilya FK qarşı keçirib və həmin oyunda Real Madrid C, 4–1 hesablı ev qələbəsi qazanıb. Həmin mövsümü Quti komandanın heyətində 9 oyun keçirib və ümumilikdə mövsümü bir qol vurmaqla başa vurub.

## İstinadlar
Əjdahanın doğulması (film, 2016)

**Əjdahanın doğulması** — 2016-cı ildə Corc Nolfinin rejissorluğu və Kristofer Uilkinson və Stiven C.Rivelin yazdığı süjet xətti ilə çəkilmiş Amerika istehsalı olan döyüş sənəti döyüş filmi. Filmdə baş rolları Filip Van-lung, Xia Yu, Çzin Sin, Qu Jingjing, Ron Yuan və Billi Maqnussen canlandırmışdır. Maykl Dorqanın "Brüs Linin ən çətin döyüşü" adlı məqaləsi əsasında çəkilmiş film 1965-ci ildə San-Fransiskoda gənc döyüş sənətçisi olan Brüs Linin kunq-fu ustası Vonq Cek-Mana meydan oxuması və bu əsnada Brüs Li ətrafında cərəyan edən guya əsl olan hekayənin uydurma versiyasıdır.

Filmin əsas çəkilişləri 17 noyabr 2015-ci ildə Kanadanın Vankuver şəhərində başlamışdır. "Əjdahanın doğulması" filmi 2016-cı il Toronto Beynəlxalq Film Festivalında Xüsusi Təqdimatlar bölməsində nümayiş etdirilmək üçün seçilmiş və 25 avqust 2017-ci ildə OTL Releasing, BH Tilt və WWE Studios tərəfindən seçilmiş kinoteatrlarda nümayiş olunmuşdur. Film tənqidçilərdən mənfi rəylər almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
 
* 
*
Vilayət Quliyev (hərbçi)

**Vilayət Bərxuda oğlu Quliyev** () — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-mayoru, 2-ci Ordu Korpusunun komandiri və 2020-ci ilin Vətən müharibəsinin Komandanlarından biri.

## Həyatı
Vilayət Quliyev Cəbrayıl rayonunun Tinli kəndində anadan olub.

O, 2016-cı ilin aprel döyüşlərində Lələtəpənin azad olunmasında yaxından iştirak edib.

Onun rəhbərlik etdiyi hərbi hissə 44 günlük Qarabağ müharibəsi zamanı Füzuli, Cəbrayıl və Hadrut istiqamətində bir çox yaşayış məntəqələrini işğaldan azad edib. Döyüşlərin gedişində ayağından qəlpə yarası almasına baxmayaraq, qısa müddət sonra döyüş meydanına geri qayıdıb və mübarizəsini davam etdirib. Daşaltı kəndinin, Şuşa şəhərinin azad edilməsində xüsusi rol oynayan zabitlərdən biridir.

O, 2024-cü ilin oktyabrında 2-ci ordu korpusuna komandir təyin olunub.

2020-ci il dekabrın 15-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Rəşadət" ordeni ilə təltif olunub.

Prezident İlham Əliyevin 2024-cü il 25 iyun tarixli Sərəncamı ilə Vilayət Bərxuda oğlu Quliyevə general-mayor ali hərbi rütbəsi verilib.

## Təltifləri
*  (2 fevral 2024) — 3-cü dərəcəli "Rəşadət" ordeni
*  — "Vətən uğrunda" medalı
*  (25 dekabr 2020) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı
*  (24 iyun 2021) — "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı
*  (24 iyun 2021) — "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı
## İstinadlar
Where Is My Mind?

**Ağlım Haradadır?** () — Amerikalı alternativ rok qrupu Pixies-in mahnısıdır. 1988-ci ildə çıxan debüt albomu Surfer Rosa-nın yeddinci parçası kimi buraxılmışdır. Mahnı 2021-ci ildə Rolling Stone jurnalının "Bütün Zamanların 500 Ən Yaxşı Mahnısı" siyahısında yer almış və 493-cü sırada qərarlaşmışdır.

## Haqqında
Mahnı, Black Francis tərəfindən Massachusetts Amherst Universitetində oxuyarkən yazılıb və Karib dənizində dalğıc olduğu zaman yaşadığı təcrübələrdən ilham alıb. O dalğıclıq edərkən öz gördüklərini belə ifadə edib, "Mənim arxamca qaçan çox kiçik balıqlar var idi. Niyə belə olduğunu bilmirəm? balıqların davranışı haqqında çox şey bilmirəm".

Gitarist Joey Santiago mahnının gitara xəttini tərtib edib. O, öz rolundan belə danışıb: "Bu, əslində, cəhd etdiyim ilk şey idi. Hətta dərhal güclü və cəlbedici səslənən bir tənbəl arpeggio idi."

## Tanınması
1999-cu ildə Fight Club filmində (mahnının son səhnədə səsləndiyi film) yer aldıqdan sonra, mahnı daha geniş bir dinləyici kütləsinə çatdı. 2009-cu ildə Avstraliyanın Triple J radiosunun keçirdiyi "Hottest 100 of All Time" musiqi sorğusunda yarım milyondan çox səs toplayaraq 29-cu yerə layiq görülmüşdür.

All Elite Wrestling-in Orange Cassidy və Best Friends qrupu "Where Is My Mind?" mahnısını yeni giriş teması olaraq 2021-ci ilin mart ayında istifadə etməyə başladı. AEW-nin baş icraçı direktoru Tony Khan, mahnının istifadəsi üçün çoxillik bir müqavilə imzaladı və "AEW-də mahnının hər istifadəsi bizim məzmun kitabxanamızda əbədi yaşayacaq" dedi. 2022-ci ildən etibarən Cassidy "Where Is My Mind?"-ı istifadə etməyi dayandırdı və onun əvəzinə Jefferson Starship-in "Jane" mahnısını seçdi. Lakin Cassidy, 2024-cü ildə yenidən "Where Is My Mind?" mahnısını istifadə etməyə başladı.

## İstinadlar
2 ((G)I-dle albomu)

***2*** – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış ikinci studiya albomu. 29 yanvar 2024-cü ildə buraxılmışdır və 8 mahnıdan ibarətdir. Alboma öncədən buraxılmış *"[[Wife ((G)I-dle mahnısı)|Wife]]"* mahnısı və əsas sinql *"[[Super Lady]]"* daxildir. Albomun B-tərəfində yer alan *"[[Fate ((G)I-dle mahnısı)|Fate]]"* və *"Revenge"* mahnıları Cənubi Koreyanın striminq platformalarında uğur qazanmışdır.

## Buraxılması
8 yanvar 2024-cü ildə "Cube Entertainment" "(G)I-dle"ın *"2"* adlı ikinci studiya albomunun buraxılacağını açıqlamışdır. Dörd gün sonra geri döyüş treyleri yayımlanmışdır. 18 yanvarda alboma daxil olan treklerin siyahısı və əsas sinql olan *"[[Super Lady]]"* açıqlanmışdır. 21 yanvarda *"Wife"* mahnısının tizeri, növbəti gün mahnının özü və klipi buraxılmışdır. 24 yanvarda *"Super Lady"* üçün qısa film yayımlanmışdır. Albom 29 yanvarda buraxılmışdır. Albomun B-tərəf treki olan *"Revenge"* üçün klip 16 fevralda buraxılmışdır.

## Konsepsiya və kompozisiya
Albomun ərsəyə gəlmə prosesindən danışan Minni mahnılar üzərində "I Am Free-ty" dünya turunun başa çatmasına az qalmış işləməyə başladıqlarını bildirmişdir. O, albomun *"Vision"* və "7Days" mahnılarını 10 gün ərzində hazırlamışdır. Soyon albomun hazırlanmasında bütün üzvlərin aktiv iştirak etdiyini bildirmişdir.

*"2"* albomuna 8 trek daxildir. *"Super Lady"* albomunun əsas mahnısıdır. Üçüncü trek *"Doll"* "qaranlıq atmosfer"ə malik mahnı kimi təsvir olunmuşdur. Dördüncü trek *"Vision"* cersi-klab stilindədir. Beşinci trek *"7Days"* "emosional gitara ritmi"nə malikdir. Altıncı trek *"Fate"* "rəngli qrup ritmi"nə malik mahnı, yeddinci trek *"Rollie"* "dinamik və vintaj ritmə" malik mahnı kimi təsvir olunmuşdur.

## Qəbul
"NME" platforması albomu müxtəlifliyinə və qrupun inkişaf edən dinamikasını əks etdirməsinə görə bəyənsə də, innovasiya ehtiva etməməsinə görə tənqid etmişdir. *"2"* 1.163.395 nüsxə sataraq qrupun ən çox satılan albomu olmuşdur. Albom Cənubi Koreya albomları üçün nəzərdə tutulmuş həftəlik "Circle" hit-paradında birinci yerə yüksəlmişdir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Sultan Şeyxmus

**Sultan Şeyxmus** ( kürd : Siltan Şêxmûs ) və ya tam adı **Musa bin Mahin El-Mardini ez-Zûli**, 1077-ci ildə Mardində anadan olmuş və 1164-cü ildə Mardində vəfat etmiş, İslam alimi və Əbdülqadir Gilani şagirdidir.

Türbəsi Mardin-Diyarbəkir yolu üzərindəki Yüce kəndindədir.

## İstinadlar
Senorita ((G)I-dle mahnısı)

***Senorita*** () – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış mahnı. 26 fevral 2019-cu ildə *"[[I Made]]"* minialbomunun əsas sinqlı kimi buraxılmışdır. Mahnının yapon dilində olan versiyası 26 avqust 2020-ci ildə qrupun ikinci Yaponiya minialbomu olan *"[[Oh My God (minialbom)|Oh My God]]"* ilə buraxılmışdır.

## Buraxılması
Mahnın sözləri Soyon tərəfindən yazılmışdır. O, mahnının "ispanca" hissəsini daha yaxşı vurğulamaq üçün braziliyalı televiziya şəxsiyyəti Karlos Qorito ilə işləmişdir. Soyon *"Senorita"* mahnısını 2017-ci ildə buraxılmış *"[[Despacito (mahnı)|Despacito]]"* mahnısından təsirlənərək yazmışdır. Mahnı 26 fevral 2019-cu ildə kliplə buraxılmışdır. Qrup üzvləri klip üçün "Kaja" kosmetika brendi ilə əməkdaşlıq etmişdir.

## Musiqi və sözlər
*"Senorita"* latın və rəqs-pop janrlarında olan mahnıdır. Mahnı kastanyet, caz, elektronik effektlər, gitara və flamenko musiqisi ehtiva edir. Mahnının sözləri bir oğlana ilk baxışdan aşiq olan bir qız haqqındadır. Qız öz emosiyalarını inamla "senyor"a çatdırmağa çalışır.

## Qəbul
Mahnı buraxıldıqdan bir həftə sonra "Gaon Digital" hit-paradında 19-cu yerə yüksəlmişdir. "Billboard Korea"nın "Kpop Hot 100" hit-paradında 10-cu yerə qədər yüksələ bilmişdir.

## İstinadlar
Salvia barbata

*  — Salvia gesneriflora bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia africana bitki növünün sinonimi.
Salvia colorata

*  — Salvia aurea bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia africana bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia viridis bitki növünün sinonimi.
Salvia angustifolia

*  — Salvia reptans bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia azurea bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia dentata bitki növünün sinonimi.
Salvia elongata

*  — Salvia sclareoides bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia azurea bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia indica bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia stachyoides bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia protracta bitki növünün sinonimi.
Salvia bicolor

*  — Salvia leucantha bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia barrelieri bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia barrelieri bitki növünün sinonimi.
Salvia pyrenaica

*  — Salvia verbenaca bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia barrelieri bitki növünün sinonimi.
Salvia kotschyi

*  — Salvia heldreichiana bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia macrosiphon bitki növünün sinonimi.
Salvia parviflora

*  — Salvia verbenaca bitki növünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
*  — Salvia nilotica bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia syriaca bitki növünün sinonimi.
Salvia incarnata

*  — Salvia fruticosa bitki növünün sinonimi.
*   — Salvia elegans bitki növünün sinonimi.
Salvia longiflora

*  — Salvia tubifera bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia elegans bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia dombeyi bitki növünün sinonimi.
Salvia caesia

*  — Salvia polystachia bitki növünün fəsiləsi.
*  — Salvia farinacea bitki növünün fəsiləsi.
Salvia praecox

*  — Salvia verbenaca bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia spinosa subsp. spinosa bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Salvia virgata bitki növünün sinonimi.
Alberto Zakkeroni

**Alberto Zakkeroni** (it. *Alberto Zaccheroni*, ) — italyan futbol mütəxəssisi, futbol üzrə BƏƏ və Yaponiya yığma komandalarının keçmiş baş məşqçisi.

O, A Seriyasında bir sıra top klubların baş məşqçisi olub. Karyerasının ən yüksək məqamı rəhbərlik etdiyi AC Milanda (1998–2001) elə ilk mövsümdə (1998–99) skudetto qazanması olub. Zakkeroninin çalışdırdığı digər böyük klublar arasında Latsio, Inter Milan və Juventus da var, ancaq hamısında mövsümün bir hissəsində müvəqqəti məşqçi kimi çalışıb. O, 2011-ci ildə Yaponiya yığmasının baş məşqçisi kimi Asiya Kubokunu qazanıb. Zakkeroni həm də qeyri-ənənəvi 3-4-3 taktiki sistemi ilə məşhurdur.

## İstinadlar
Salvia collina

*  — Salvia verbenaca bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia nemorosa subsp. nemorosa bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Salvia flocculosa bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia × sylvestris bitki növünün sinonimi.
Salvia spicata

*  — Salvia parryi bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia humboldtiana bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia flocculosa bitki növünün sinonimi.
Salvia grandiflora

*  — Salvia patens bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia fulgens bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia fulgens bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia tomentosa bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia gesneriflora bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia officinalis subsp. officinalis bitki yarımnövünün sinonimi.
Salvia pendula

*  — Salvia fulgens bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia nutans bitki növünün sinonimi.
*  — bitkinin süni hibrid növü.
I Made

***I Made*** () – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış ikinci minialbom. 26 fevral 2019-cu ildə buraxılmışdır. Minialbom əsas sinql *"[[Senorita ((G)I-dle mahnısı)|Senorita]]"* daxil olmaqla, 5 trekdən ibarətdir.

## Buraxılması
10 fevral 2019-cu ildə "Cube Entertainment" 26 fevral 2019-cu ildə qrupun *"I Made"* adlı ikinci minialbomunun buraxılacağını açıqlamışdır. 13 fevralda minialboma daxil olan treklərin siyahısı yayımlanmışdır. Albomun əsas sinql *"[[Senorita ((G)I-dle mahnısı)|Senorita]]"* daxil olmaqla 5 mahnıdan ibarət olduğu açıqlanmışdır. Qrup üzvü Minni ilk dəfə mahnı bəstələmədə iştirak etmişdir.

20 fevralda albom üçün tizerlər yayımlanmışdır. Albom 26 fevralda rəqəmsal olaraq, növbəti gün fiziki olaraq buraxılmışdır. *"Blow Your Mind"* üçün Minni tərəfindən hazırlanmış klip 19 fevralda buraxılmışdır. *"Senorita"* mahnısının klipi 26 fevralda buraxılmışdır. Bu klip 21 saat ərzində 5 milyon YouTube baxışı almışdır.

## Kompozisiya
*"I Made"* 16 dəqiqə uzunluğunda olan, 5 trekdən ibarət olan minialbomdur. Albom latın musiqisi, rəqs-pop, ballada, qaranlıq R&B və EDM janrlarındadır. Albomun böyük hissəsi Soyon tərəfindən yazılmışdır. Minni sonuncu trekin hazırlanmasında iştirak etmişdir. Açılış treki *"Senorita"* albomun əsas sinqlıdır.

## Qəbul
Albom Cənubi Koreya albomları üçün nəzərdə tutulmuş həftəlik "Gaon" hit-paradında ikinci yerə yüksəlmişdir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Yelizaveta Fitzalan (Norfolk hersoqinası)

**Yelizaveta Fitzalan** (; ) — İngilis əsilzadəsi, Norfolk hersoqinası.

I Norfolk hersoqu Tomas Movbreyin ikinci xanımıdır. Ərinin ölümü və hersoqluğun ləğvindən sonra Norfolk qrafinyası olaraq həyatını davam etdirdi.

## Mənbə

* Weis, Frederick Lewis (2004). *Ancestral Roots of Certain American Colonists Who Came to America before 1700, 8th Edition*. Baltimore, MD 21211-1953: Genealogical Publishing Co., Inc. p. 22. ISBN 978-0-8063-1752-6
* Rawcliffe, C., biography of *USFLETE, Sir Gerard, of North Ferriby and Ousefleet, Yorks*, published in The History of Parliament: the House of Commons 1386-1421, ed. J.S. Roskell, L. Clark, C. Rawcliffe., 1993
* Richardson, Douglas (2011). Everingham, Kimball G. (ed.). *Magna Carta Ancestry: A Study in Colonial and Medieval Families*. Vol. III (2nd ed.). Salt Lake City. p. 2010

## İstinadlar
Con Movbrey (II Norfolk hersoqu)

**Con Movbrey** (; ) — İngilis əsilzadəsi, II Norfolk hersoqu. Yüzillik Müharibənin iştirakçılarından biridir.

Anasının ölümünün ardından 1425-ci ildə atasının mülklərini miras aldı və Norfolk hersoqu ünvanını bərpa etdi. Atasının rəqibi olan Bolinburqlu Henrinin bacısı qızı Yekaterina Nevillə evləndi və ölümündən sonra geridə bir oğul varisi buraxdı.

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Klitarx

**Klitarx** (yun. Κλείταρχος; IV əsr e.ə.) qədim yunan tarixçisi; Dinonun oğlu Kolofondan.

Klitarx, Makedoniyalı İsgəndər haqqında yazan mühüm tarixçilərdən biridir. Ola bilər ki, Klitarx əslən Misirli idi, və ya ən azından Ptolemey Lagusun sarayında uzun müddət yaşamışdı. Kvintilian onun yazı bacarığının yüksək olduğunu qəbul etsə də, məlumatlarının etibarlılığına şübhə edir. Siseron da onu Femistoklun ölümünü saxtalaşdırılmış şəkildə təqdim etməkdə ittiham edir. Bununla yanaşı, Klitarxın əsərlərinin geniş şəkildə istifadə edildiyi məlumdur və Siciliyalı Diodor, <span lang="tr" dir="ltr">Kuintus Kurtius Rufus</span>, <span lang="tr" dir="ltr">Yustin</span>, Plutarx kimi tarixçilər, eləcə də İskəndər haqqında romantik əsərlərin müəllifləri onun mənbələrinə müraciət ediblər. Klitarxın əsərlərində istifadə etdiyi şişirdilmiş və qeyri-təbii üslub zamanla atalar sözü olaraq tanınmışdır.

Klitarxın həyatı haqqında demək olar ki, heç nə məlum deyil. Onun Makedoniyalı İskəndərin yürüşündə iştirak etdiyinə dair bir fərziyyə var.

## İstinadlar
Tomas Movbrey (I Norfolk hersoqu)

**Tomas Movbrey** (; ) — İngilis əsilzadəsi, I Norfolk hersoqu.

Norfolk qrafinyası olan nənəsi Marqarita Brotertonla birlikdə 1397-ci ildə Norfolk hersoqluğuna yüksəldi. Özü kimi I Edvardın kötücəsi olan Bolinburqlu Henriylə girişdiyi siyasi mübarizə səbəbilə, 1398-ci ildə ömürlük sürgün edildi. Həcc ziyarəti məqsədilə Qüdsə yola düşsə də, Venesiyada ikən vəfat etdi.

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Con Movbrey (IV Norfolk hersoqu)

**Con Movbrey** (; ) — İngilis əsilzadəsi, IV Norfolk hersoqu.

Oğul varisi olmadığı üçün ölümündən sonra 3 yaşındakı qızı Anna Norfolk qrafinyası oldu və hersoqluq ləğv edildi.

## Mənbə

* Tait, James (1894). "John Mowbray, third Duke of Norfolk". *Dictionary of National Biography*. Vol. 39. pp. 222–225
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Norfolk, Earls and Dukes of" . *Encyclopædia Britannica*. Vol. 19 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 742–744
Muştaid parkı

**Muştaid parkı** () — Tbilisidə yerləşən park. David Aqmaşenebeli prospektinin sonunda, Sol sahil, Tsabadze, Mayakovski, Vaxuşti Baqrationi küçələrinin arasında yerləşir.

## Tarixi
Rəvayətə görə, XIX əsrin birinci yarısında bu yerdə fars əsilli Mir Fəttah Ağa Muştaid vaxtsız vəfat etmiş gürcü arvadının xatirəsinə bağ salmışdı. Təxminən 50 hektar ərazisi olan bu torpaqlar Rusiya–Qacar müharibəsi zamanı xidmətlərinə görə Rusiya hökumətindən ona hədiyyə olaraq verilib.

1853-cü ildə bağ şəhər rəhbərliyi tərəfindən satın alınaraq şəhər parkına çevrilib, əvvəlki sahibinin adı verilərək Muştaidi kimi tanınmağa başlanıb. Park yüksək səviyyəli qonaqların qəbulu yeri kimi fəaliyyət göstərib.

1887-ci ildə parkda Nikolay Şavrovun (1858−1915) rəhbərliyi ilə Qafqaz ipəkçilik stansiyası təşkil edilib. Stansiya binası memar Aleksandr Şimkeviçin layihəsi əsasında tikilmişdir.

XIX-XX əsrlərin əvvəllərində park şəhərin ən yaxşısı hesab olunurdu.

Sovet dövründə park Serqo Orconikidzenin adını daşıyırdı. 1935-ci ildə burada SSRİ-də ilk uşaq dəmir yolu çəkildi.

## Ədəbiyyat
* *О. Ткешелашвили*. Тбилиси. Краткий справочник-путеводитель. Тбилиси: «Сабчота Сакартвело», 1967.
## İstinadlar
Yekun Dövlət İmtahanı

**Yekun Dövlət İmtahanı** () – Rusiyada keçirilən bir imtahan. Bu, hər bir şagirdin orta məktəbi bitirdikdən sonra universitetə və ya peşə kollecinə daxil olmaq üçün verməli olduğu bir sıra imtahanlardan ibarətdir. 2009-cu ildən etibarən YDM Rusiyada orta məktəblərdə yekun imtahanın yeganə forması və universitetlərdə ilkin qəbul imtahanlarının əsas formasıdır. Şagirdlər YDM-i rus dili, riyaziyyat, xarici dillər (ingilis, alman, fransız, ispan, çin), fizika, kimya, biologiya, coğrafiya, ədəbiyyat, tarix, ictimai elmlər və informatika fənlərindən verə bilərlər. Rus dili və riyaziyyat üzrə YDM məcburidir; bu o deməkdir ki, hər bir şagird bu fənlərdən lazımi nəticələr əldə etməlidir ki, Rusiyada hər hansı bir universitetə daxil ola bilsin və ya orta məktəb diplomu ala bilsin.

## Tarix
Yekun Dövlət İmtahanı (YDM) ilk dəfə Rusiyada 2001-ci ildə təhsil eksperimenti kimi tətbiq edilmişdir və əvvəlcə Rusiyanın bir neçə regionunda keçirilmişdir: Çuvaşıstan, Mari El, Yakutiya, habelə Samara və Rostov vilayətlərində. İlk sınaq imtahanı yalnız səkkizinci siniflər üçün təşkil olunmuşdu. 2002-ci ildə bu eksperiment Rusiyanın 16 regionunda davam etdirildi, 2003-cü ildə isə 47 regiona genişləndirildi. 2006-cı ildə Rusiyada təxminən 950 min məktəb məzunu bu imtahanda iştirak etdi. 2008-ci ildə bu rəqəm bir milyondan çox məzuna çatdı. 2001–2008-ci illərdə YDM-də iştirak edəcək məktəblərin və siniflərin siyahısı Rusiyanın yerli təhsil idarələri tərəfindən müəyyən edilirdi. Hal-hazırda YDM Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən regional və yerli təhsil idarələri ilə birlikdə həyata keçirilir.

## Struktur
YDM iki hissədən ibarətdir (I və II kimi göstərilir).

**Birinci hissə** qısa yazılı cavab tələb edən tapşırıqları əhatə edir. Bu cavablar adətən bir neçə hərf və ya rəqəmdən ibarət olur.

**İkinci hissə** isə şagirdin yaradıcılıq bacarıqlarından istifadə edərək həll etməli olduğu bir və ya bir neçə tapşırıqdan ibarətdir. Fənndən asılı olaraq tapşırıq riyazi məsələ, inşa və ya arqumentləşdirilmiş cavab tələb edən sual ola bilər. I hissədən fərqli olaraq, hansı ki kompüter vasitəsilə yoxlanılır, II hissə imtahanın keçirildiyi regionda imtahan komissiyasının hər fənn üzrə professorları tərəfindən qiymətləndirilir.

## Kağız formaları
Hər fənn üzrə YDM testində dörd stasionar forma istifadə olunur: qeydiyyat forması, cavab vərəqi № 1 (A və B hissələrinin cavablarını yazmaq üçün istifadə olunur), cavab vərəqi № 2 (C hissəsinin cavablarını yazmaq üçün istifadə olunur), və əlavə cavab vərəqi № 2 (yalnız əsas cavab vərəqi № 2 dolduqda verilir).

## Mənbələr

## İstinadlar
Yusif Bolat

**Yusif Memət oğlu Bolat** (; ) — Sovet Krım tatar yazıçısı, dramaturq və publisist, Özbəkistanın əməkdar mədəniyyət işçisi.
## Həyatı
Yusif Memət oğlu Bolat Aluştada anadan olub. Kənd məktəbini bitirib. Yalta Tatar Pedaqoji Texnikumunda təhsil alıb, Yalta vilayət komsomol komitəsində işləyib. 1931-ci ildə Krım Pedaqoji İnstitutunun Krım tatar dili və ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olmuş, daha sonra aspiranturada təhsil almışdır.

Müharibələrarası dövrdə Krım Dövlət Tatar Dram Teatrının səhnəsində Bolatın yeddi pyesi tamaşaya qoyulub. 1937-ci ildə SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olub.

1937-ci ildə Krım Yazıçılar İttifaqının iclasında o, məruzə ilə çıxış edərək, digər məsələlərlə yanaşı, Krım yazıçılarının yaşlı nəslinin sovet ölkəsinin mənafeyinə xəyanət etdiyini, sovet sisteminə nifrət və oxucuları bu cür ruhda tərbiyə etdiyini bildirib. Ardınca bir sıra yazıçılar, o cümlədən İrqat Qədir həbs edilib.

1937-1939-cu illərdə - Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Yazıçılar İttifaqının məsul katibi olub. 1939-1941-ci illərdə “Ədəbiyyat Şurası” (“Sovet ədəbiyyatı”) jurnalının redaktoru, 1941-ci ildən “Qızıl Qırım” qəzetinin redaktor müavini, 1942-ci ildən Moskvada radio komitəsində Krım tatar radiosunun verilişlərinin məsul redaktoru vəzifələrində çalışıb. 

1944-cü ildə krım tatarlarının deportasiyası zamanı Özbəkistana deportasiya olunub, burada müəllim, sonra isə jurnalist kimi fəaliyyət göstərib. 1961-1984-cü illərdə “Lenin Bayrağı” qəzetində şöbə müdiri, sonra məsul katib, daha sonra redaktor müavini vəzifələrində çalışıb. Özbəkistanın əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adını alıb.

Yusif Bolat 1986-cı ildə Daşkənddə vəfat etmişdir.
## Şəxsi həyatı
1939-cu ildən yazıçılar Şamil Aladin və Maqsud Süleymanla Simferopolda Jukovski, 20 küçəsindəki “Mütəxəssislər evi”ndə bir mənzildə yaşayıb. 1940-cı ildə Sıdıka Umerova ilə nigaha girib.

Yusuf Bolat Şamil Ələddinin dayısı idi.
## Mükafatları
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (16.03.1979)
## Yaradıcılığı
**Bəzi əsərləri:**
* “Zənglər çalanda” ()
* “Yaşamaq istəyirəm” ()
* “Son gecə” ()
* "Alim" ()
* “Arzı qız” ()
* “Toy davam edir” ()
* “Saf ürəklər” ()
* "Hənifə" ()

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Некоторые произведения Юсуфа Болата языке оригинала
* Открылась выставка, посвященная 100-летию Ю.Болата
* Бесценно творчество Юсуфа Болата
Con Movbrey (III Norfolk hersoqu)

**Con Movbrey** (; ) — İngilis əsilzadəsi, III Norfolk hersoqu. Yüzillik Müharibənin iştirakçılarından biridir.

Atasının vəfatının ardından 1432-ci ildə onun mülklərini miras aldı və Norfolk hersoqu təyin edildi. Güllər müharibəsində öncə Lankasterləri dəstəkləsə də, daha sonra York cəbhəsinə qatıldı və Yorklu Edvardın 1461-ci ildəki qələbəsində mühüm rol oynadı.

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
I Am (minialbom)

***I Am*** () – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış ilk minialbom. 2 may 2018-ci ildə rəqəmsal, 3 may 2018-ci ildə fiziki olaraq buraxılmışdır. Əsas sinqlı *"[[Latata]]"* olan alboma 6 trek daxildir.

## Buraxılması
5 aprel 2018-ci ildə "Cube Entertainment" növbəti qız qrupununun adını – "(G)I-dle"ı açıqlamışdır. Agentlik qrupun üzvlərini cütlüklə anons etmişdir: 8 apreldə Miyon və Uqi, 10 apreldə Şuhua və Sucin, 12 apreldə Soyon və Minni. 18 apreldə qrupun 2 mayda buraxılacaq *"I Am"* minialbomu ilə debüt edəcəyi açıqlanmışdır. 23–24 apreldə hər bir üzvü əks etdirən konsepsiya şəkilləri buraxılmışdır.

26 apreldə minialboma daxil olan treklərin siyahısı və əsas sinql *"[[Latata]]"* açıqlanmışdır. 29 apreldə minialbom üçün tizer buraxılmışdır. 30 apreldə *"Latata"* üçün 6 fərdi musiqi tizeri buraxılmışdır.

Soyon albomu təsvir edərkən "6 fərqli şəxsiyyəti ehtiva edən albom" ifadəsindən istifadə etmişdir: "Mən *"Latata"* mahnısını yazarkən hər bir üzvünü düşünərək yazmışam".

## Tanıtım
"(G)I-dle" 2 mayda Blue Square iMarket Zalında *"Latata"* və *"Maze"* mahnılarını ifa etmişdir. Qrup "Latata" mahnısını 3 mayda Mnet-in "M Countdown" verilişində tanıtmağa başlamışdır. Qrup 22 mayda 2018-ci ildə SBS MTV-nin "The Show" verilişində ilk musiqi verilişi qalibiyyətini əldə etmişdir.

## Qəbul
Albom 9 may 2018-ci ildə "Billboard"un dünya albomları hit-paradında 5-ci yerə yüksəlmişdir. 2018-ci ilin avqustuna qədər Amerikada 1000 nüsxəsi satılmışdır. *"I Am"* "Billboard"un 2018-ci ilin ən yaxşı K-pop albomları siyahısında 11-ci yeri tutmuşdur.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Dubay Möcüzə bağı

**Dubay Möcüzə bağı** (Dubai Miracle Garden) — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərində çiçək bağı. Bağ 2013-cü ildə istifadəyə verilmişdir. 72.000 kv. m.-dən (780.000 kv. fut) çox ərazini əhatə edir və 50 milyondan çox çiçək və 250 milyon bitkisi olması onu dünyanın ən böyük çiçək bağçasına çevirir.

2015-ci ilin aprel ayında bağ Garden Tourism Award tərəfindən Mosel Mükafatına layiq görüldü.

## İnkişafı
İlk möcüzə bağı layihəsinin konsepsiyası Dubailand və Dubai Properties Group arasında razılaşma əsasında formalaşıb. Layihənin inkişafı iordaniyalı iş adamı Abdel Naser Rahhalın rəhbərlik etdiyi Akar Landscaping and Agriculture Company  ilə müqavilə əsasında tamamlandı. Layihənin dəyəri 40 milyon AED (11 milyon ABŞ dolları) olaraq qiymətləndirilmişdir.

Birinci mərhələnin inkişafı iki ay çəkdi və buna 400 işçi tələb olundu. Layihənin ikinci hissəsi 2013-cü il iyunun ortalarında başlayıb və oktyabrda başa çatdı. Buraya çiçəkli saat, kəpənək bağı, satış mağazaları və məscid daxildir. Adətən ən ətirli və rəngarəng çiçəkləri nümayiş etdirir, 120 çeşidi olan 150 milyondan çox çiçək, o cümlədən bəziləri heç vaxt Körfəz bölgəsində becərilməmişdir.

## Fəaliyyəti
Dubay Möcüzə bağı ümumiyyətlə hər il oktyabrdan aprel ayına qədər fəaliyyət göstərir, maydan sentyabr ayına qədər bağlıdır. Bağ hər gün səhər saat 9-dan axşam 9-a qədər, bazar ertəsindən cümə gününə qədər, həftə sonları (şənbə və bazar) və bayram günlərində isə səhər saat 9-dan axşam 23.00-a qədər açıq olur. Bağ yalnız gecə bağlandıqdan sonra suvarılır.

## Dubay Kəpənək bağı
2015-ci ildə Dubay Möcüzə bağında dünyanın ən böyük və regionda ilk qapalı kəpənək bağı və 26 növdən 15.000-dən çox kəpənək üçün sığınacaq olan Dubay Kəpənək bağı açıldı.

## [[Ginnesin Rekordlar Kitabı|Ginnesin Rekordlar kitabı]]
Dubay Möcüzə bağı 2013-cü ildə dünyanın ən böyük gül bağı elan edildi və Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Jan-Pol Kosta

**Jan-Pol Kosta** (; ) — Fransa hüquqşünası, hüquq professoru, 19 yanvar 2007-ci ildən 3 noyabr 2011-ci ilədək Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin (AİHM) sədri.

## Şəxsi həyatı
İlk evliliyində həyat yoldaşı vəfat etmişdir. İkinci dəfə evlənmişdir. Beş övladı var.

## Seçilmiş əsərləri
* "Fransada və dünyada ictimai azadlıqlar" (1986)
* "Müasir dünyada Dövlət Şurası" (1993)
* "İnsan hüquqları və dövlət idarəçiliyinin rolu" (1997)
* "Fransız dünyəvi dövləti" (1998)

## Mükafatları
*  "Fəxri legion" ordeni

## İstinadlar
Nadir Mahmudov

**Nadir Şahlar oğlu Mahmudov** () — Azərbaycan səs rejissoru, səs redaktoru və səs dizayneri.

## Həyatı
Nadir Şahlar oğlu Mahmudov 21 yanvar 1989-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Püsyan kəndində anadan olub. O, 1996–2007-ci illərdə Bakı şəhərindəki Yeni Günəşli qəsəbəsində yerləşən 275 nömrəli orta məktəbdə təhsil almışdır. 2008–2014-cü illərdə Kazan Milli Tədqiqat Texnoloji Universitetində ali təhsil alaraq logistika üzrə məzun olsa da, incəsənət və kino sahəsinə maraq göstərdiyi üçün səs rejissoru və səs dizayneri kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

Peşəkar karyerasına 2014-cü ildən başlayıb və serial və filmlərin səs post-prodakşn sahəsində çalışır. O, səs rejissoru, səs redaktoru və səs dizayneri kimi müxtəlif yerli serial və filmlərdə çalışmışdır. O, fəaliyyət göstərdiyi dövrdə bir sıra yerli prodakşn şirkətləri ilə əməkdaşlıq etmişdir, o cümlədən "Azərbaycanfilm" kinostudiyası və müstəqil prodakşnlar.

2019-cu ildə Xocalı faciəsinin 27-ci ildönümünə çəkilən "Ana harayı" videoçarxının quruluşçu rejissoru və post-prodakşn rəhbəri olub. 2022-ci ildə səs rejissoru olduğu *"Tunes of Sanatorium"* filmi "Ji.hlava" Beynəlxalq Sənədli Film Festivalında nümayiş olunmuşdur. 2023-cü ildə səs rejissoru olduğu *"Salam İsa"* qısametrajlı filmi Sergey Gerasimov adına Ümum-Rusiya Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun (VGİK) keçirdiyi MDB ölkələrinin "Yüksəliş" Beynəlxalq Tələbə Filmləri Festivalında "Ən yaxşı bədii film" nominasiyasında qalib olub. 2023-cü ildə səs rejissoru olduğu "*[[Baharın oğurlanması]]*" animasiya filmi "ANİMAFİLM" Beynəlxalq Animasiya Festivalında ali mükafata layiq görülüb. 2024 cü ildə, Bakı Beynəlxalq Film Festivalında səs rejissoru olduğu *"Babamın evi"* sənədli filmi “Ən yaxşı sənədli film” nominasiyasında  mükafat alıb.

2024-cü ildə Nadir Mahmudovun rəhbərliyi ilə Azərbaycanda ilk "*[[Dolby Atmos]]*" texnologiyasına sahib səs studiyası yaradılmışdır.2025-ci ilin fevral ayından İctimai Televiziyada yayımlanan, *"Əqrəb mövsümü. İki dünya bir olsa da"* serialında Azərbaycan televiziya sektorunda ilk dəfə olaraq stereo panoramik (dialog panning) səs texnologiyasını tətbiq edib.2025-ci ildə Nadir Mahmudov Azərbaycan Animasiya Assosiasiyasına üzv seçilmişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Prezident (korporativ titul)

**Prezident** — təşkilatın, şirkətin, icmanın, klubun, həmkarlar ittifaqının, universitetin və ya digər qrupun rəhbəri. Prezident və baş icraçı direktor arasındakı münasibət konkret təşkilatın strukturundan asılı olaraq dəyişir. Baş əməliyyat direktoruna bənzər şəkildə, korporativ prezident titulu ayrıca vəzifə kimi sərbəst şəkildə müəyyən edilir. Prezident adətən səlahiyyət baxımından müxtəlif vitse-prezidentlərdən (o cümlədən, baş vitse-prezident və icraçı vitse-prezident) yuxarıda yer alan korporativ məmurun qanuni olaraq tanınan ən yüksək rütbəsidir, lakin təkbaşına ümumiyyətlə, praktikada baş icraçı direktora tabe sayılır. Prezidentin səlahiyyətləri təşkilatlar arasında geniş şəkildə dəyişir və belə səlahiyyətlər "*[[Robertin nizamnamə qaydaları]]*" kimi nizamnamələrdəki xüsusi icazədən irəli gəlir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Fransa İnzibati Elmlər İnstitutu

**Fransa İnzibati Elmlər İnstitutu** — Fransada ictimai birlik. 1947-ci ildə Rene Kassen tərəfindən yaradılmışdır. Assosiasiya ictimai kommunal kimi tanınmış və Beynəlxalq İnzibati Elmlər İnstitutunun üzvüdür. Fransa İnzibati Elmlər İnstitutu prezidenti Fransanın Dövlət Şurası ilə əlaqəsi olan ənənəvi olaraq Dövlət Şurasının vitse-prezidentidir.

## Təsviri
Fransa İnzibati Elmlər İnstitutu Fransada inzibati hüququ inkişaf etdirmək məqsədi daşıyır. 1947-ci ildə yarandığı gündən İnstitut çoxsaylı konfranslar təşkil etmiş və inzibati hüquq üzrə Fransa doktrinasının işlərində iştirak etmişdir. Fransa İnzibati Elmlər İnstitutu 1969-cu ildə iki regional ofis əlavə etmişdir: biri Bordoda, digəri Nitsada.

## İstinadlar
Salvia chia

*  — Salvia hispanica bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia hispanica bitki növünün sinonimi.
*  — Salvia potus bitki növünün sinonimi.
Uşaq dəmir yolu

**Uşaq dəmir yolu** — dəmir yolu nəqliyyatı ilə maraqlanan uşaqların dəmir yolu peşələrini öyrənə biləcəyi məktəbdənkənar təhsil müəssisəsi. Bu fenomen SSRİ-də yaranıb və sovet dövründə olduqca inkişaf edib. Dünyada ilk uşaq dəmir yolu 1932-ci ildə Moskvadakı Qorki parkında açılıb. SSRİ-nin dağılması zamanı ölkədə 52 uşaq dəmir yolu var idi.

Bir çox uşaq dəmir yolları hələ də postsovet ölkələrində və Şərqi Avropa ölkələrində fəaliyyət göstərir. Bir çox xüsusi dəmir yolu texnologiyası artıq əsas xətlərdə yoxdur və buna görə də bu yollar tarixi dəmir yolu hesab edilir. İstisnalar az olsa da, Şərq Blokunda tikilmiş uşaq dəmir yollarının əksəriyyətinin ən azı 600 mm-lik rels genişliyi var və tam ölçülü dar genişlikli vaqonları daşıya bilər.

## Həmçinin bax
* Kiçik Qafqaz dəmiryolu (Tiflis)

## İstinadlar
Mosul döyüşü (1745)

Əfşar-Osmanlı Müharibəsində baş verən döyüş. Nadir Şahın Oğlu Nəsrullah Mirzə, Abdullah Paşanın Başçılıq etdiyi Osmanlı-Kürd qoşununu ağır bir məğlubiyyətə uğratdı.

## Döyüş
Nadir şahın oğlu Nəsrullah Mirzə Əfşar-Osmanlı müharibəsi zamanı Kirmanşahdan hərəkətə keçərək Osmanlı qoşunu ilə döyüşə girdi. Qarşı tərəfin qoşunu Türklər və Kürdlərdən ibarət idi. Döyüş Mosul yaxınlığında baş verdi. Əfşarlar Osmanlılar üzərində qələbə çaldı və əsirlərdən bir hissə Nadir Şahın düşərgəsinə yola salındı. Döyüşdən sonra Nəsrullah Mirzə Kirmanşaha qayıtdı. Nəsrullah Mirzə Nadir Şaha bildirdi ki, Osmanlı imperyasının digər torpaqlarınıda ələ keçirmək olar lakin, Şah bu fikrə razı olmadı və Sultan Mahmudla barışmaq niyyətinə gəldi.

## İstinadlar
I Trust

***I Trust*** () – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış üçüncü Koreya minialbomu. 6 aprel 2020-ci ildə rəqəmsal olaraq, 7 aprel 2020-ci ildə ildə fiziki olaraq buraxılmışdır. 5 trekdən ibarət olan alboma daha öncə buraxılmış *"[[Lion ((G)I-dle mahnısı)|Lion]]"* sinqlı və əsas sinql *"[[Oh My God ((G)I-dle mahnısı)|Oh My God]]"* daxildir. Bütün mahnılar Soyon tərəfindən yazılmışdır. Fiziki buraxılışın iki versiyası mövcuddur: *"Truth"* və *"Lie"*.

## Buraxılması
18 fevral 2020-ci ildə "(G)I-dle"ın mart ayının ortasında geri dönüş edəcəyi bildirilmişdir. Lakin COVID-19 pandemiyası səbəbilə albomun buraxılması aprel ayına qədər təxirə salınmışdır.

19 mart 2020-ci ildə "Cube Entertainment" albomun aprelin əvvəlində buraxılacağını açıqlamışdır. Eyni ay "Cube" albomun adını, tizer şəklini və trek siyahısını yayımlamışdır.

*"I Trust"* qrupun "I" seriyasına daxil olan üçüncü albomudur (*"[[I Am (minialbom)|I Am]]"* və *"[[I Made]]"* albomlarından sonra). Albomun əsas mövzusu özünə güvənmək və özünəinamdır. Soyon albomun konsepiyasını *""* animesini izlədikdən sonra düşündüyünü açıqlamışdır.

## Musiqi və kompozisiya
*"I Trust"* özünəinam konsepsiyasında olan albomdur. Albomun açılış treki *"[[Oh My God ((G)I-dle mahnısı)|Oh My God]]"* urban hip-hop janrında olan mahnıdır. Mahnının "mən sadəcə özümə inanaraq özünəinam qazana bilmə" mövzusuna toxunur. *"Luv U"* mahnısının sözləri güclü sevgi enerjisi haqqındadır. *"Maybe"* mahnısı rəqs-pop janrındadır və insanın özünə inanmağa başlarkən qarşılaşdığı tərəddüdlərdən bəhs edir.

## Qəbul
Albom buraxıldığı ilk gün ərzində 91.311 fiziki nüsxə satmış, qrupun həmin günə qədər qədər ən tez və ən çox satılan albomu olmuşdur. Üç gün ərzində albomun 100.000-dən çox nüsxəsi satılmışdır. Albom "Gaon" albomlar hit-paradında birinci yerdə debüt edərək qrupun Cənubi Koreyadakı ilk bir nömrəli albomu olmuşdur. İlk dəfə olaraq qrupun bir albomundakı bütün mahnıları "Gaon" hit-paradında yer almışdır.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
I Burn

***I Burn*** () – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış dördüncü Koreya minialbomu. 11 yanvar 2021-ci ildə buraxılmışdır. Əsas sinqlı *"[[Hwaa]]"* olan albom 8 trekdən ibarətdir. Albomun fiziki buraxılışı üç versiyadan ibarətdir: "Winter", "Flower" və "Fire". Albom qrupun "I" seriyasına daxil olan dördüncü albomudur. *"I Burn"* qrupun Sucinin iştirakı ilə buraxdığı sonuncu albom olmuşdur.

## Buraxılması
9 dekabr 2020-ci ildə qrupun yanvarda yeni albom buraxacağı bildirilmişdir. "Cube Entertainment" bu xəbəri təsdiqləmişdir. 27 dekabrda yeni albom üçün vizual film buraxılmışdır. Videoda yağış, alov, gül və kəpənək kimi təbiət elementləri öz əksini tapmışdır. 28 dekabrda albomun adı və 11 yanvar 2021-ci ildə buraxılacağı açıqlanmışdır. 31 dekabrda albomun trek siyahısı yayımlanmışdır. 2 yanvarda albom üçün konsepsiya videosu buraxılmışdır. 11 yanvarda qrup onlayn mediada albom üçün tanıtım keçirmişdir. Tanıtım zamanı Uqi açılış treki *"Hann (Alone Winter)"*i *"[[Hann (Alone)]]"* ilə *"[[Hwaa]]"* mahnılarını əlaqələndirən mahnı kimi təsvir etmişdir.

"(G)I-dle" albomu üç fiziki versiyada buraxmışdır. "Winter" versiyasında qrup soyuq və tənha qış atmosferini əks etdirmişdir. "Flower" versiyasında qrup rəngli geyimlərlə göstərilmişdir. "Fire" versiyasında qrup qaranlıq səhnədə və alovlarla təsvir olunmuşdur.

## Musiqi və sözlər
Qrup üzvləri Minni, Soyon və Uqi alboma daxil olan mahnıların yazılmasında və bəstələnməsində iştirak etmişdirlər. Qrupun açıqlamasına görə *"I Burn"* ayrılıqdan sonra yenidən xoşbəxt olma prosesində yaşanan hisləri haqqındadır. *"Hann (Alone in Winter)"* ayrılıqdan sonra hiss olunan soyuqluğu, *"Hwaa"* qəlbsındıran vədanın öhdəsindən gəlməni, *"[[Moon ((G)I-dle mahnısı)|Moon]]"* hisləri gizlətməyi və *"Where is Love"* sevginin boşluğunu təmsil edir. *"Dahlia"* mahnısı acgözlük və cazibədarlıq haqqındadır.

Albomun açılış treki *"Hann (Alone in Winter)"* mahnısı qrupun 2018-ci ildə buraxdığı *"Hann (Alone)"* mahnısının davamı kimi buraxılmışdır. Bu mahnı orta tempdə olan ballada kimi yazılmışdır. *"Hwaa"* mahnısı mumbaton hanrında olan mahnıdır. *"Moon"* mahnısı pop janrında olan səmimi hislər haqqındadır. *"Where is Love"* disko-restro üslubunda olan rəqs mahnısıdır. *"Lost"* mahnısı R&B janrındadır. Bağlanış treki *"Dahlia"* medium pop janrında olan mahnıdır.

## Qəbul
Albom gündəlik "Hanteo" hit-paradında 1-ci yerdə debüt etmiş və 75.510 nüsxə satmışdır. Albom "iTunes"in top albomlar hit-paradında 52 regionda özünə yer tapmışdır. Alboma daxil olan bütün mahnılar "Gaon Digital" hit-paradına daxil olmuşdur.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Elektron resursların idarə edilməsi

**Elektron Resursların idarə edilməsi**  () — kitabxananın elektron informasiya ehtiyatlarının seçilməsi, əldə edilməsi, lisenziyalaşdırılması, çıxışı, saxlanılması, istifadəsi, qiymətləndirilməsi, mühafizəsi və seçimdən çıxarılmasını izləmək üçün kitabxanaçılar və kitabxana işçiləri tərəfindən istifadə olunan metod və üsullara aiddir. Bu resurslara elektron jurnallar, elektron kitablar, media axını, verilənlər bazası, məlumat dəstləri, CD-ROM-lar və kompüter proqramları daxildir, lakin bunlarla da məhdudlaşmır.

## Tarixi
Rəqəmsal inqilabın meydana çıxmasından bəri kitabxanalar elektron informasiya resurslarını öz kolleksiyalarına və xidmətlərinə daxil edilmişdir. Resursların daxil edilməsi Raqanatanın Kitabxana Elminin Beş Qanununda ifadə olunan kitabxana elminin əsas dəyərlərindən, xüsusən də elektron texnologiyanın informasiyaya çıxışı daha birbaşa, rahat və vaxtında təmin etdiyinə inamdan irəli gəlirdi. Bununla belə, 1990-cı illərin sonlarında məlum oldu ki, kitabxanaçıların fiziki resursları idarə etmək üçün istifadə etdikləri üsullar elektron mediaya yaxşı tərcümə olunmur. 2000-ci ilin yanvarında Rəqəmsal Kitabxanalar Federasiyası (RKF) informasiya texnologiyalarından istifadə ilə bağlı tədqiqat kitabxanalarının üzləşdiyi əsas problemləri müəyyən etməyə yönəlmiş qeyri-rəsmi sorğu keçirdi. Sorğuya əsasən, rəqəmsal kolleksiyanın inkişafı kitabxanaçılar arasında ən böyük narahatlıq və qeyri-müəyyənlik mənbəyi hesab olunur və elektron resurslarla işləmək haqqında biliklər nadir hallarda fərdi kitabxanalardan kənara ötürülür. Nəticədə Rəqəmsal Kitabxana Federasiyası Kolleksiya Təcrübələri Təşəbbüsünü yaratdı və yaxşı elektron resursların idarə edilməsi təcrübələrini sənədləşdirmək üçün üç hesabat verdi.

2001-ci ildə Vaşinqton Universitetindən Timoti Cuel *“Kommersiya baxımından mövcud olan elektron resursların seçilməsi və təqdim edilməsi”* adlı məruzəsində akademik kitabxanaların elektron resursların əldə edilməsi, lisenziyalaşdırılması və aktivləşdirilməsini idarə etmək üçün istifadə etdikləri yerli və xüsusi idarəetmə üsullarını müzakirə etdi. O, “mövcud kitabxana idarəetmə sistemləri və proqram təminatının elektron resursları izləmək üçün mühüm funksiya və imkanlara malik olmadığı” və “ehtiyacları müəyyən etmək və standartları müəyyən etmək üçün koordinasiyalı səylərin çox faydalı olacağı” qənaətinə gəldi.

2019-cu ildə “The Scholarly Kitchen” jurnalında yazan Cozef Espozito qeyd edib ki, müxtəlif ölçülü bir çox akademik kitabxanaların rəhbərləri ilə görüşdə elektron resursların idarə olunması sistemlərindən narazılığın yekdil ifadəsi mövcuddur.

## Məlumatların təhlili
2020-ci illərdə kitabxanalar kitabxanaçılara elektron resursları seçmək üçün istifadə edilə bilən məlumatları təhlil etməkdə kömək etmək üçün bir neçə metodu birləşdirən qeyri-kommersiya təşkilatı Unpaywall Journals kimi açıq mənbəli məlumatların təhlili alətlərindən istifadəni genişləndirdilər.

## Həmçinin bax
* ERAMS
* OpenURL məlumat bazası
* UKSG

## İstinadlar
Aysel Ziyadova

**Aysel Ziyadova (12 aprel 2006, Naftalan, Azərbaycan**) — azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Qəbələ" klubunun, həmçinin Azərbaycanın qadınlar ibarət U19 yığmasının hücumçusu. Bəzi mənbələrə əsasən Aysel Ziyadova U19 millisində bir dönəm kapitan olaraq çıxış etmişdir.

## Həyatı və Karyerası
2018-ci ildən "UGİUM Naftalan" klubunda forma geyinməyə başladı. Daha sonra gənclik karyerasını "Mingəçevir" klubunda davam etdirdi. Bu klubla birlikdə 2021-2022 sezonunda U17 liqasının ən yaxşı oyunçusu seçildi.

2022-2023 sezonunda "Şəmkir" klubunda forma geyinmişdir. 2023-cü ildən etibarən "Qəbələ" klubunda forma geyinməyə başladı.

## Milli Karyerası
2023-cü ildən etibarən Azərbaycanın qadınlardan ibarət U19 millisində çıxış etmişdir.

## Həmçinin bax
* Aysun Seydiyeva
* Səma Həsənli
* Şəhanə Hümbətova

## İstinadlar
Etibar (film, 2016)

**Etibar** — qara komediya janrında 2016-cı ildə çəkilmiş ABŞ filmi. Filmin rejissoru Aleks və Ben Bruyer, ssenari müəllifi isə Ben Bruyer və Adama Hirşdir. Filmdə baş rolları Nikolas Keyc, Elayca Vud, Skay Ferreyra, Cerri Lyuis, Kevin Uayzman və Stiven Uilyams canlandırmışdırlar. Filmin ilk premyerası DirecTV-də baş tutmuş (14 aprel 2016-cı il) və yalnız bundan sonra filmin premyerası baş tutmuşdur (13 may 2016-cı il). Filmin distrubitoru Saban Films olmuşdur. Bu, Cerri Lyuisin 2017-ci ildəki ölümündən əvvəl oynadığı son filmidir (baxmayaraq ki, Maks Rouz filmi bu filmdən sonra ekranlara girmişdir).

## Aktyorlar

* Nikolas Keyc — leytenant Cim Stoun
* Elayca Vud — serjant Devid Uort
* Skay Ferreyra — qız, mənzildə olan
* Cerri Lyuis — mister Stoun, Cimin atası
* İtan Salli — detektiv
* Kevin Uayzman — Roy
* Stiven Uilyams — Kliff

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Altı nömrəli məşhur

**Altı nömrəli məşhur** ( qısaldılmış formada *CS6*) — Finlandiya tekstil mağazasından alınmış parça üzərində çap olunmuş, uzun müddət kimə məxsus olduğu bilinməyən qadın şəklinə verilən addır.

2020-ci ildə TontsaH adlı reddit istifadəçisi r/TipOfMyTongue subredditində post paylaşaraq, parça üzərində təsvir olunmuş 8 siluetin kimlərə məxsus olduğunu tapmaq üçün kömək istədi. Onlardan 7-si 2000-ci illərin ortalarında məşhurluq yaşayan aktyor və modellər olsa da, müəllif tərəfindən 6 rəqəmi ilə nömrələnmiş şəklin kimə aid olduğu müəyyən etmək çətin oldu və uyğun adlı (r/CelebrityNumberSix) subreddit yaradıldı.

Subredditin üzvləri dörd il ərzində yüzlərlə nəticəsiz axtarışlar apardılar, o cümlədən parçanın tədarükçüsü ilə əlaqə saxlamağa cəhd göstərdilər. 2024-cü ildə StefanMorse adlı istifadəçi PimEyes aləti vasitəsilə şəkildəki şəxsin ispan model Leticia Sardan olduğunu ehtimal etdi. Sentyabrın 8-də IndigoRoom adlı istifadəçi fotoqraf Leandre Escorsell tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmiş orijinal şəkli yerləşdirdi (IndigoRoom Escorsell ilə əlaqə saxlamışdı, çünki onun Sardanın şəkillərini çəkdiyi bilinirdi). Ertəsi gün, 2009-cu ildən modellikdən təqaüdə çıxan Sarda, əlində həmin fotonu tutduğu şəkli yayımladı. Bundan sonra o, şəklin nüsxələrini satdı və yenidən modellik etməyə başladı.

## İstinadlar