open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Devid Uork Qriffit

David Llewelyn Wark Griffith () Akademiya Mükafatına layiq görülmüş Amerika kinorejissoru idi. O, 1915-ci ildə çəkdiyi və kinematoqrafik şücaətinə görə bəyənilən və eyni zamanda bütün zamanların ən mübahisəli filmlərindən biri olan və "Bir millətin doğulması" filmi ilə tanınır.

## Karyerası
David Wark Griffith (1875–1948), jurnalist, teatr tənqidçisi, teatr aktyoru kimi müxtəlif işlərdə çalışdıqdan və tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanmayan **"The Fool and The Girl"** (**"Axmaq və Qız"**, yaxud **"Çılğın və Qız"**) adlı komediya yazdıqdan sonra **Biograph Production House** adlı studiyaya daxil olan və filmlərə rejissorluq etməyə başlayan cənublu bir zabitin oğlu olub, qeyri-adi intuisiyası və nadir məharəti ilə yalnız istehlak mallarının istehsalı ilə məşğul olan kinonu müstəqil ifadə vasitəsinə, şəxsi baxışın ifadəsi üçün müvafiq olan yeni bədii dilə çevirməyə müvəffəq olmuşdur.

Dostu ilə ilk dəfə kinoya getdiyi zaman kinonu çox darıxdırıcı görmüş və "belə bir şoudan zövq alan hər kəsi səhər tezdən güllələmək lazımdır" demişdir, lakin Nyu-Yorkda işsiz qalandan sonra o, Edison və Bioqraf şirkətlərinə film mövzularını tövsiyə etməyə başlamışdır.

### Bir Millətin Doğulması
15 il nümayiş etdirilmiş və Qriffitin şah əsəri sayılan "Bir millətin doğulması" filmi Tomas Diksonun həm roman, həm də pyes kimi yazdığı "The Clansmen" əsərindən uyğunlaşdırılmışdır.

Hətta prezident Uilson üçün belə Ağ Evdə filmi xüsusi olaraq nümayiş etdirmişdirlər və o filmi "videoya çəkilmiş tarix" kimi təsvir edərək filmi çox yüksək səviyyədə qiymətləndirilmişdir. Məşhur Variety jurnalında da "Qriffitin iki dollarlıq filmi kino sənayesinə həyəcan gətirdi" başlığı ilə bir məqalə çap olunmuşdur. Bir Millətin Doğulması öz istehsalçılarına öz dövrünə görə inanılmaz sayılacaq bir miqdarda, iyirmi milyon dollar gəlir qazandırmışdır.

Bir Millətin Doğulması xüsusi ilə Atlanta yanğını, Peterburq müharibəsi, ağdərili qadının zorlanması və Linkolnun qətli kimi səhnələrin yer aldığı kino tarixinin əsas filmlərindən biridir.

### Dözümsüzlük
"Bir Millətin Doğulması" əsərindən sonra, qismən də ona ünvanlanan tənqidlərə cavab vermək üçün Qriffit tarix boyu dözümsüzlük anlayışından bəhs edən dörd hissədən ibarət Intolerance ("Dözümsüzlük") (1916) əsərini çəkmişdir. Dözümsüzlük dörd hissədən ibarətdir. Bunlar Babilin süqutu, Məsihin əzabları və Müqəddəs Varfolomey gecəsində Huqenotların Soyqırımı hissələridir.

Çəkilişləri 1914-cü ilin iyulunda başlayan filmin məsrəflər baxımından heç bir problemi olmamışdır: Hollivudda nəhəng bir Babil şəhərinin maketi tikilmişdir; İlahların nəhəng heykəlləri hazırlanmış və minlərlə əlavə fiqurlardan istifadə edilmişdir. Babil səhnələrinin bəziləri şardan (balon) çəkilmişdir. Qriffit əvvəlki filmdən əldə etdiyi bütün gəliri bu filmə yatırmış və iki illik əziyyətli işdən sonra filmin çəkilişləri 1916-cı ildə başa çatdırılmışdır.

Dözümsüzlük amerikalı tamaşaçıların diqqətini cəlb etməsə də, 1919-cu ilin əvvəllərində Moskvada nümayiş etdirilərkən, xüsusilə gənc sovetlərin böyük marağına səbəb olmuşdur.

## İstinadlar
Qanqo məbədi

və ya **Şin Qanqo məbədi** – Yaponiyanın Nara şəhərində yerləşən buddist məbədi. Buddizmin Keqon və Şinqon Ritsu sektalarına aiddir. Əsası 588-ci ildə qoyulmuşdur. UNESCO-nun ümumdünya irsi siyahısındadır.

## Tarix

Məbəd 588-ci ildə Soqa no Umako tərəfindən qurulmuşdur. İlk öncə Asuka şəhərində yerləşdiyi üçün Hoko məbədi və Asuka məbədi adları ilə tanınmışdır.

İmperatorluq sarayı Asuka şəhərindən Nara şəhərinə köçürüləndən sonra məbəd 718-ci ildə Narada yenidən təşkil olunmuşdur. Buna görə də Şin (Yeni) Qanqo məbədi adı ilə tanınır. Yenidən tikilmiş məbəd düzbucalıq həyətin içərisində yerləşən böyük qızıl zaldan və cinahlarda yerləşən iki beşmərtəbəli paqodadan ibarət idi. 749-cu ildə Qanqo məbədi Today məbədindən sonra ölkənin ikinci ən əhəmiyyətli məbədi hesab olunurdu. Nara dövründə Sanron məktəbinin məbədi kimi qəbul edilmişdir. Nara və Heyan dövrlərində bir çox əhəmiyyətli dövlət tədbirləri Qanqo məbədində keçirilmişdir. Çiko və Rayko kimi keşişlər bu məbəddə Sanron haqqında mühazirələr vermiş, Şoqo, Şinrey, Qomyo və Myosen kimi keşişlər isə Hosso təliminin ustaları olmuşdurlar. Hosso təliminin digər mərkəzi olan Kofuku məbədindən cənubda yerləşdiyi üçün Qanqo məbədi Hosso təliminin cənub qolu hesab olunmuşdur. Bu dövrdə Qanqo məbədi "Naranın yeddi məbədi" statusuna qədər yüksəlmişdir.

Heyan dövrünün ortalarından etibarən məbəd öz əhəmiyyətini itirməyə başlamış, lakin bohisattva Kanon və Təmiz torpaq inancı üçün ibadət mərkəzi olaraq qalmağa davam etmişdir. 1859-cu ildə baş vermiş yanğın məbədi tamamilə məhv etmişdir.

## Vəziyyəti
Paqodanın daş bünövrəsindən başqa orijinal tikilinin heç bir hissəsi müasir dövrə qədər gəlib çatmamışdır.

Hazırkı məbəd Qokurakudo adlı əsas zaldan və Zen otağından ibarətdir. Hər iki tikili Milli xəzinə elan olunmuşdur. Məbəddə qorunan digər xəzinələrə budda Yakuşinin IX əsrdə hazırlanmış taxta ikonası və beşmərtəbəli paqodanın VIII əsrdə aid, 5,5 metrlik modeli aiddir. Məbəddə budda Amidanın Heyan dövrünə aid heykəli, Şahzadə Şotokunun XVIII əsrə aid heykəli və Kukayın XIV əsrə aid heykəli mühafizə olunur. Bu heykəllərin üçü də Əhəmiyyətli mədəni mülk elan olunmuşdur.

Məbəd Çiko tərəfindən hazırlanmış iki orijinal mandalanın nüsxələrinə də ev sahibliyi edir. Biri XIII əsrə aiddir və taxta lövhələr üzərində çəkilib. Digəri isə XV əsrə aiddir və ipək parça üzərində hazırlanıb. Hər iki mandala Əhəmiyyətli mədəni mülk statusu daşıyır.

## Qalereya

Gango-ji gate.jpg|Darvazası.
Gangoji09nt3200.jpg|Zen otağı.
Yakushi Nyorai (Gangoji Nara).jpg|Yakuşi heykəli.
Gangoji, tou-ato-2.jpg|Paqodanın daş bünövrəsinin yerləşdiyi yer.
Gaogo-ji National Treasure World heritage 国宝・世界遺産元興寺30.JPG|Ümumdünya irsi siyahısında olduğunu bildirən elan.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Çinarə Məlikzadə

**Çinarə Məlikzadə** () — Azərbaycanlı müğənni, aktrisa. Mustafa Ceceli, Haluk Levent, Rafet El Roman kimi sənətçilər ilə duetlər ifa edib və birlikdə səhnəyə çıxıb.

## Həyatı
Çinarə Məlikzadə 11 oktyabr 1990-cı ildə Bakıda anadan olub. Kiçik yaşlarından musiqiyə maraq göstərən Çinarə Məlikzadə xalq artisti Oqtay Zülfiqarovdan xanəndəlik dərsi alıb və musiqi məktəbində fortepiano üzrə oxuyub. 2008–2012-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin aktyorluq fakültəsini bitirib. "Pöhrə", "Yeni Ulduz", "O səs Türkiye" kimi bir çox müsabiqələrdə iştirak edib.

## Yaradıcılığı
Çinarə Məlikzadə "Gedək üzü küləyə" mahnısı ilə məşhurlaşdıqdan sonra solo fəaliyyətə başlayıb. O, hazırda həm filmlərə çəkilir, həm də solo ifaçıdır.

Mustafa Ceceli, Haluk Levent, Rafet El Roman kimi sənətçilər ilə duetlər ifa edib və birlikdə səhnəyə çıxıb.

Vətən müharibəsi dövründə ifa etdiyi "Azərbaycan" mahnısı ilə məşhurlaşıb. O, müxtəlif dövlət tədbirləri və konsert proqramlarında çıxış edib.

Azərbaycan, Türkiyə, Şimali Kipr, ABŞ, Polşa, İsveç, Ukrayna kimi bir sıra ölkələrdə müxtəlif konsert və musiqi tədbirlərində çıxış edib, bir sıra solo konsertlər verib.

### Solo konsertləri
2019-cu ildə İlham Qasımovun çəkdiyi 8 beynəlxalq festivalın qalibi olan "Qız qalası" filmində, İran və Türkiyənin birgə ərsəyə gətirdiyi rejissorluğu Mehrdad Qafarzadəyə aid *"Bana bir aşk şarkısı söyle"* filmində rol alıb.

## İstinadlar
Şulqi

**Şulqi** (; ) — təxminən e.ə. 2094–2046-cı illərdə hakimiyyətdə olmuş, üçüncü Ur sülaləsindən Ur çarı, Şumer və Akkad çarı. Əvvəllər onun adı **Dunqi** kimi oxunurdu, lakin indiki dövrdə bu transkripsiyadan istifadə edilmir.

Şulqi Ur-Nammunun oğludur. Ur çarlarının annalları daha sonrakı dövrlərdə, Selevki padşahı II Antioxun hakimiyyəti dövründə bir tələbə tərəfindən köçürülmüş və çox zəif qorunmuş nüsxəsində verilən məlumata görə, Şulqi çar Utuxenqalın qızının oğlu idi.

Şulqi hakimiyyətdə olduğu müddətdə dövləti davamlı və ardıcıl olaraq gücləndirmiş və genişləndirmiş, atasının dövründə başlanan tikililərin tikintisini tamamlatdırmışdır. Arxeoloqlar üzərində Ur-Nammunun möhürü olan yerlərdə Şulqinin möhürü olan kərpiclər tapırlar. Atası kimi Şulqi də təkcə Urda yox, həmçinin Şumerin digər şəhərlərində də məbədlər ucaltmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Список датировочных формул Шульги
* Ниппурский царский список
* «Туммальская надпись»
* Законы Шульги
* Емельянов В. В. Культура и культурность в шумерском царском гимне (Shulgi B)
Barda Balka

**Barda Balka** — indiki İraqın şimalında, Kiçik Zab və Çəmçəmal çayları yaxınlığında arxeoloji abidə.

Burada tapılan tapıntıların oxşarları Çəmçəmal vadisi ətrafında yerləşən digər ərazilərdə də aşkar edilmişdir. Alətlərin tapıldığı sahənin mərkəzində Neolit dövrünə aid meqalit mövcuddur.

## Qalereya

Fayl:Barda Baka Paleolithic site, Sulaymaniyah Iraq. c. 100000-60000 BCE. A large megalith once stood here and was demolished deliberately.jpg|2021-ci ilin mart ayında Barda Baka
Fayl:Barda Bakal Paleolithic site, Sulaymaniyah Iraqi Kurdistan, c. 100000-60000 BCE. A large megalith once stood here and was demolished deliberately.jpg|Barda Balkada yerləşən meqalitin qalıqları
Fayl:Fragment of the Paleolithic megalith of Barda Balka, Sulaymaniyah, Iraq, c. 100000-60000 BCE. The megalith was deliberately demolished.jpg|Barda Balka meqalitinin fraqmenti
Fayl:A piece of stone from the archeological site of Barda Balka, modern-day Chamchamal, Iraqi Kurdistan. The Sulaymaniya Museum, Iraq..JPG|Barda Balka meqalitinin fraqmenti
Fayl:Hand-axes from Barda Balka, Sulaymaniyah, Iraq. Acheulean period, c. 250,000 years ago. Sulaymaniyah Museum, Iraqi Kurdistan.jpg|Barda Balkada tapılan alətlər


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Chemchemal valley archaeological sites
Bohemiyalı Yelizaveta

**Bohemiyalı Yelizaveta** (; ) — Bohemiya kralı V Frederik (Çexiya) və Yelizaveta Stüartın böyük qızı. Herford abbatlığını şahzadə abbatis kimi idarə etdi, 1650-ci ildə Rene Dekartın vəfatına qədər yeddi il yazışmalar aparmışdır.

## Ədəbiyyat
* The Complete Correspondence of Elisabeth of Bohemia and René Descartes
* The Descartes-Elisabeth correspondence in an easier-to-read version

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Godfrey, Elizabeth. *[http://www.archive.org/details/sisterofprinceru00godf A Sister of Prince Rupert, Elizabeth Princess Palatine and Abbess of Herford]*. London, New York: J. Lane.
* «Other Women’s Voices»
* The Woman Who Took on Descartes
* Online-Biography of Elisabeth of Bohemia, Princess Palatine (in German)
* The Princess’s correspondence with Descartes, lightly edited for easier reading.
Asarhaddon

**Asarhaddon** (, *Aşşur-axa-iddin*; mənası – "Aşşur mənə qardaş verdi") — e.ə. 680–669-cu illərdə hakimiyyətdə olmuş Assuriya çarı. O, Sennaxeribin oğlu olmuşdur. Asarhaddonun hakimiyyətinə aid qeydləri olan mixi lövhələr – "Annallar" qorunub saxlanılmışdır. Onlar Britaniya muzeyində saxlanılır.

## İstinadlar

## Xarici istinadlar
* Анналы Асархаддона
III Tiqlatpalasar

**III Tiqlatpalasar** (; ) — e.ə. 745–727-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Assuriya çarI. O, hakimiyyəti dövründə Assuriyada islahatlar həyata keçirmiş, qonşu ölkələrə, o cümlədən Urartu dövlətinə basqınlar təşkil etmişdir.

II Sarduri onun əzəli düşmənlərindən biri idi.

## Qeydlər:
Etimadsızlığın dayandırılması

**Etimadsızlığın dayandırılması** — əslində qeyri-real və ya qeyri-mümkün olan bir şeyi, məsələn, spekulyativ fantastika əsərini tədqiq edərkən ona zövq naminə inanmaq üçün tənqidi düşüncədən və ya məntiqdən məqsədli şəkildə yayınma. Aristotel ilk növbədə konsepsiyanın ideyasını teatrın prinsipləri ilə əlaqədə tədqiq etmişdir. O, müəyyən etmişdir ki, tamaşaçılar katarsis yaşamaq üçün fantastikanın qeyri-reallığına məhəl qoymurlar.

## Tənqidi
Estetik filosoflar ümumi mənzərədə "etimadsızlığın dayandırılması"nın insanların "uydurma" ilə münasibətlərini dəqiq səciyyələndirmədiyini irəli sürürlər. Kendall Valton qeyd etmişdir ki, əgər tamaşaçılar həqiqətən də qorxu filminə inamsızlığı dayandırsalar və onun obrazlarını mütləq fakt kimi qəbul etsələr, onlar real reaksiyalara sahib olacaqlar. Məsələn, tamaşaçılar təhlükə altında olan personaja "arxana bax!" deyə qışqıra, ekranda baş verən qətl hadisəsinin şahidi olduqlarından polisə zəng edə bilərlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Coleridge's ''Biographia Literaria'', Chapter XIV, containing the term
Düyün (ədəbiyyat)

**Düyün** — bir aktın başlanğıcını təşkil edən hadisə. Bu, ya artıq mövcud olan ziddiyyətləri aşkar edir, ya da özbaşına münaqişələr yaradır.

Belə ki, Vilyam Şekspirin "*[[Hamlet]]*" faciəsində düyün baş qəhrəmanın ruhla görüşü və ondan sonra atasının qətlinə görə xain kraldan qisas almaq qərarından ibarətdir.

Düyün süjetin əsas elementlərindən biridir.

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Литературная энциклопедия: Завязка.
Kulminasiya (ədəbiyyat)

**Kulminasiya** (; mənası – "zirvə") — ədəbiyyatda hadisələrin inkişafında ən gərgin an. Kulminasiya nöqtəsi əsərin süjetində təsvir olunan konfliktin şiddətini ortaya qoyur. Kulminasiya ən yaxşı işlənmiş halda epik və dramatik janrdakı əsərlərdə olur. Məsələn, Kolas Yakubun "*Gənc palıd*" əsərində kulminasiya nöqtəsi Andrey Plexinin malikanənin meşəsindəki oğurluq hadisəsini meşəçiyə etiraf etdiyi səhnədir.

Böyük formada olan əsərlərdə hər hekayə xəttinin kulminasiyası var.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* Кульміна́цыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта (белор.) / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — С. 9–10. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0155-9.
Psixi enerji (psixoanaliz)

**Psixi enerji** — diqqətin, marağın və ehtirasın bir obyektdən (və ya cari fəaliyyətdən) digərinə köçürülməsinin xüsusiyyətlərini təsvir etmək üçün Ziqmund Freydin təklif etdiyi termin. Mur — Fayn nəzəriyyəsinin  tərifində o, “zehni aparatın hər hansı fəaliyyətinin və  bütün psixi təzahürlərin əsasında yatan hipotetik olaraq mövcud və  kəmiyyətcə ölçülə bilən enerjiyə” uyğun gəlir. “Psixi enerji”, F.Taysonun və R.Taysonun fikrincə, psixoanalizdə oxşar mənada başa düşülür, lakin fiziki kəmiyyət kimi “enerji” anlayışının analoqu deyil.

## Haqıında
Termin Freydin təfsirində, Çarlz Raykrofta görə, hərəkətlər [diqqət, maraq, bağlılıq] zehni təmsillərə (daimi, müəyyən dərəcədə, bir şeyin təsvirləri) müəyyən miqdarda enerjinin qoyulduğu mövqe ilə izah olunur. əvvəllər qəbul edilmiş və ya bu cür təsvirlərin yaradılması prosesi) cisimlərdir və bu kəmiyyətlər hərəkətliliyi ilə fərqlənir. "Psixi enerji" anlayışına uyğun olaraq, sonuncunun əsas funksiyaları iki qrupa bölünür: motivasion və instrumental. Birincisi, boşalma (enerjinin yığılması maksimum icazə verilən dəyərə çatdıqda) ilə ifadə edilir, instrumental funksiya isə müxtəlif funksiyaların formalaşmasına və ya yerinə yetirilməsinə xidmət edir: məsələn, “şüursuz düşüncələrin və fikirlərin şüura keçidini asanlaşdırmaq”.

Psixi enerji konsepsiyası Freydin metapsixologiyası üçün (iqtisadi və dinamik yanaşmalarına görə) ən vacib olanlardan biridir, lakin eyni zamanda, zaman keçdikcə o, [konsepsiya] bir çox çatışmazlıqları üzə çıxardı və ciddi və hətta şiddətli tənqidlərə məruz qaldı. elmi ictimaiyyət — xüsusən də bir sıra tanınmış analitiklər hətta Mur və Faynın anlayışına görə hələ də tam şəkildə baş verməmiş "psixik enerjinin" varlığı ideyasından tamamilə imtina etməyi tələb etdilər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Psychic Energy & Psychoanalytic Theory
Narrativ

**Narrativ** (; mənası – "nağıl etmək, demək") — söz və ya obrazlar ardıcıllığı şəklində oxucuya və ya dinləyiciyə təqdim edilən, bir-biri ilə əlaqəli hadisələrin müəyyən toplusu haqqında öz-özünə yaradılmış nağıl etmə. "Narrativ" termininin mənalarının bir hissəsi ümumi işlənən "povest", "hekayə" sözləri ilə üst-üstə düşür. Narrativ doktrinası narratologiyanın çərçivəsindədir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Калмыкова Е. С., Мергенталер Э.* Нарратив в психотерапии: рассказы пациентов о личной истории (часть II) // Журнал практической психологии и психоанализа, № 2, 2002 г.
* *Карабаева А. Г.* Нарратив в науке и образовании // Инновации и образование: Сборник материалов конференции. Серия «Symposium», вып. 29. — СПб.: Санкт-Петербургское философское общество, 2003. — С. 89—96.
* 
* *Брокмейер Й., Харре Р.* Нарратив: проблемы и обещания одной альтернативной парадигмы
* 
*
Yem və dəyişdirmə

**Yem və dəyişdirmə** — dələduzluğun növü. Bu, əsasən pərakəndə satışda istifadə edilsə də, digər kontekstlərə də aid edilir. İlk növbədə, müştərilər satıcıların reklam etdiyi aşağı qiymətə olan məhsulları və ya xidmətlərinə görə "yemə düşürlər", lakin onlar mağazaya gələndə ya reklam edilən məhsulların mövcud olmadığını aşkar edirlər, ya da satıcılar müştərilərə oxşar, lakin daha yüksək qiymətə olan məhsullara baxmağa məcbur edirlər. Buna "dəyişdirmə" deyilir.

"Yem və dəyişdirmə" üsulları kommersiya mədəniyyətinin bir hissəsi kimi uzun və geniş bir tarixə malikdir. Məsələn, məsələn, Çin müəllifi Çjan İnyinin təxminən 1617-ci ildə dələduzluq haqqında yazdığı "*[[Dələduzluq haqqında kitab]]*" əsərində bunun bəzi variasiyalarına rast gəlmək olar.

## Leqallığı
"Yem və dəyişdirmə" İngiltərə və Uelsdə 2008-ci ildə qəbul edilmiş "İstehlakçıları ədalətsiz ticarət təcrübələrindən qorumaq" haqqında qanun çərçivəsində qadağandır. Bu qanunun pozulması cinayət məsuliyyəti daşıyır. Dələduzluğun bu növü Kanadada Rəqabət haqqında qanuna əsasən qadağandır. "Yem və dəyişdirmə" Avstraliyada 2010-cu ildə qəbul edilmiş "Rəqabət və istehlakçı haqqında akt"a görə qadağandır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Ön söz

**Ön söz** — ədəbi və ya elmi əsərin əsas mətndən əvvəl olan hissəsi. Ön sözdə müəllifin özünün, redaktorun, naşirin və ya əsərlə bağlı başqa şəxslərin izahatları və şərhləri olur.

Ön söz sadəcə ədəbi əsərin bütövündən yox, həmçinin onun ayrıca bir hissəsindən əvvəl də gələr bilər. "Yevgeni Onegin"in son fəsli buna nümunədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Словарь Ушакова
* Литературная энциклопедия
Müqəddimə

**Müqəddimə** — əsərin müəllifi tərəfindən yazılmış, kitabın və ya başqa ədəbi əsərə giriş. Əsərin əvvəlində fərqli şəxs tərəfindən yazılmış mətn ön söz adlanır, müqəddimədən əvvəl yazılır. Müqəddimə tez-tez ədəbi işin ərsəyə gətirilməsində kömək edənlərə minnətdarlığın ifadəsi ilə tamamlanır.

"Müqəddimə" sözü Azərbaycan dilinə ərəb dilindən keçmişdir. "Qabaq, ön" mənaları ilə bağlı bu söz qədəm, təqdim, əqdəm sözləri ilə qohumdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* A history of the preface in several languages is contained in: Tötösy de Zepetnek, Steven. *[https://docs.lib.purdue.edu/clcweblibrary/totosystudyofpreface The Social Dimensions of Fiction: On the Rhetoric and Function of Prefacing Novels in the Nineteenth-Century Canadas]*. Braunschweig-Wiesbaden: Westdeutscher (Friedr. Vieweg & Sohn), 1993. CLCWeb: Comparative Literature and Culture.
* *[http://www.patmcnees.com/the_difference_between_a_preface__foreword__and_introduction_52536.htm The difference between a preface, foreword, and introduction]*, patmcnees.com

## Xarici keçidlər
Saxta xəyanət

**Saxta xəyanət**, kəşfiyyat dairələrində adətən "**təxribat**" və ya "**podstava**" — kəşfiyyat agenti tərəfindən saxta iddialar əsasında edilən xəyanət. Saxta xəyanətkarlar dezinformasiya yaya və ya köstəbəklərin ifşa edilməsində kömək ola bilər. Xəyanətin saxta olması ehtimalı adətən xəyanətkarlar haqqında məlumat verən kəşfiyyat agentliklərində narahatlıq doğurur.

## İstinadlar
Persi Liza

**Karlos Persi Liza Spinoza** və ya qısaca **Persi Liza** () — Perunun Sporting Cristal klubu və Peru milli komandasında hücumçu cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən perulu peşəkar futbolçu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Persi Liza Soccerway-
* Persi Liza Transfermarkt-da profili
* Persi Liza Club Sporting Cristal-da
* Persi Liza AS Perudakı profili
Luici Serafini

**Luici Serafini (**) — Milanda yaşayan italyan rəssam və dizayner. O, ən çox uydurulma dil olduğuna inanılan xəyali şeylərdən ibarət illüstrasiyalı ensiklopediya olan Codex Seraphinianus-u yaratması ilə məşhurdur. Bu əsər 1981-ci ildə Franko Mariya Riççi tərəfindən nəşr edilmişdir.

## İstinadlar
HIP 14810

**HIP 14810**, Qoç bürcünün şimal bürcündə üç ekzoplanetar yoldaşı olan ulduzdur. O, Delta Arietisdən təxminən 1,3° şimalda yerləşir,, lakin 8,6 görünən vizual böyüklüklə çılpaq gözlə görünmək üçün çox zəifdir. Sistem paralaks ölçmələrinə əsasən Günəşdən 165 işıq ili məsafədə yerləşir, lakin −5 km/s radial sürətlə yaxınlaşır.
Bu, G6V ulduz təsnifatına malik adi G tipli əsas ardıcıl ulduzdur. O, nisbətən aşağı fəaliyyət səviyyəsinə və 0,5 km/s aşağı proqnozlaşdırılan fırlanma sürətinə malikdir ki, bu da onun təxminən səkkiz milyard il yaşı olan köhnə ulduz olduğunu göstərir. Ulduzun kütləsi və parlaqlığı Günəşlə eyni olan yüksək metallığa malikdir.

## Planet sistemi
Ulduzun orbitində üç təsdiqlənmiş planet var. HIP 14810 b və HIP 14810 c üçün kəşf sənədi 2007-ci ildə, HIP 14810 d üçün isə 2009-cu ildə c planeti üçün orbital parametrlərin təftişi ilə birlikdə nəşr edilmişdir. Simulyasiyalar göstərir ki, bu planetlərin orbitləri yaşayış zonasında hipotetik super-yer üçün sabit orbitə imkan vermir.
## İstinadlar
HIP 57274

**HIP 57274** üç planetdən ibarət sistemə malik Böyük Ursanın şimal dairəvi qütb bürcündəki ulduzdur. O, çılpaq gözlə görünməzdir, görünən vizual böyüklüyü 8,96-dır. Bu sistemə olan məsafə ulduz paralaksına əsaslanaraq 84,4 işıq ilidir və o, +30 km/s radial sürətlə daha da uzaqlaşır. Ulduz 0,382 qövs saniyə/il sürətlə göy sferasını keçərək nisbətən yüksək düzgün hərəkət sürətinə malikdir.

Bu, K5V ulduz təsnifatına malik adi K tipli əsas ardıcıl ulduzdur. Təxminən səkkiz milyard il yaşı olan Günəşdən daha yaşlı görünür və 1 km/s-dən az proqnozlaşdırılan fırlanma sürəti ilə yavaş-yavaş fırlanır. Ulduz Günəşin kütləsinin 73%-ni və Günəşin radiusunun 68%-ni təşkil edir. Heliumdan daha ağır olan elementlərin bolluğu Günəşdəkindən təxminən eyni və ya bir qədər yüksəkdir. Ulduz 4640 K effektiv temperaturda fotosferdən Günəşin parlaqlığının cəmi 19%-ni yayır.

## Planet sistemi
HIP 57274 orbitində fırlanan üç ekzoplanet 2011-ci ildə radial sürət metodu ilə kəşf edilib və onların hamısının kütləsi Yerdən əhəmiyyətli dərəcədə böyükdür. 2014-cü ildə planetar tranzitlərin axtarışı uğursuz oldu. Planet orbitləri ola bilsin ki, çox dəyişkəndir və orta hərəkət rezonanslarından güclü şəkildə təsirlənir. Ulduzun yaşayış zonası daxilində hipotetik super-yer üçün ən sabit zona ev sahibi ulduzdan 0,37–0,56 AB daxilində orbit olacaqdır.

## İstinadlar
Film rejissoru

**Film rejissoru**, **film direktoru**, **direktor** və ya **kinorejisor** — hər hansı bir kinoya və ya seriala rəhbərlik edərək onun çəkilişləri üzrə işləri öz üzərinə götürən şəxs. Ümumi qəbul edilmiş tərifə görə, teatr və ya kino rejissoru “aktyorların rollarını bölüşdürən və tamaşanı təşkil edən, ərsəyə gətirilmiş əsərdə bütün müvafiq rolların ahənginə və düzülüşünə cavabdeh olan şəxsdir”. Kinorejisoru bəzən rejissor da adlandırırlar. Kinorejissor filmin bədii və dramatik strukturunu ssenari əsasında tərtib edir.

## Vəzifələri

*Həmçinin kinorejisor; teletamaşa, serial və kino kimi çəkilişlərin olduğu audiovizualları idarə edir;

*Filmin ümumi bədii mahiyyətini müəyyənləşdirir;

*Ssenaridə müəyyən olunduğu kimi, filmin məzmun və süjet axınına nəzarət edir və onu təşkil edir.

*Aktyorların ifalarını həm mexaniki, həm də dramatik şəkildə idarə edir; 

*Filmin çəkiləcəyi yerlərin müəyyənləşdirilməsi və təşkili işlərini həyata keçirir;

*Texniki detalların təşkili və idarə edilməsi; 

*Rejissorun film üçün nəzərdə tutduğu bədii baxışı müəyyən edən hər hansısa digər bir fəaliyyət;

*Rejissorlar zaman-zaman rejissorluq etdikləri filmlərin ssenarilərini də yazırlar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Spencer Moon: *Reel Black Talk: A Sourcebook of 50 American Filmmakers*, Greenwood Press 1997
* *The St. James Women Filmmakers Encyclopedia: Women on the Other Side of the Camera*, Visible Ink Press, 1999
* *International dictionary of films and filmmakers*, ed. by Tom Pendergast, 4 volumes, Detroit [etc.]: St. James Press, 4th edition 2000, vol. 2: Directors
* *Contemporary North American Film Directors: A Wallflower Critical Guide* (Wallflower Critical Guides to Contemporary Directors), ed. by Yoram Allon Del Cullen and Hannah Patterson, Second Edition, Columbia Univ Press 2002
* Alexander Jacoby, Donald Richie: * A Critical Handbook of Japanese Film Directors: From the Silent Era to the Present Day*, Stone Bridge Press, 2008, 
* Rebecca Hillauer: *Encyclopedia of Arab Women Filmmakers*, American University in Cairo Press, 2005, 
* Roy Armes: *Dictionary of African Filmmakers*, Indiana University Press, 2008, 
* Philippe Rege: *Encyclopedia of French Film Directors*, Scarecrow Press, 2009

## Xarici keçidlər
Yaqub (ad)

**Yaqub** — ad.

* Yəqub — peyğəmbər.
* Yaqub Məmmədov (siyasətçi) — tibb elmləri doktoru, professor
* Yaqub Hacıyev — akademik, baytarlıq elmləri doktoru (1968), professor (1972).
* Yaqub Babayev — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, pedaqoq, filologiya elmləri doktoru, professor (2017)
* Yaqub Qurbanov

## Həmçinin bax
* Yaqublu
* Yaquboğlu
Abbas (dəqiqləşdirmə)

* Abbas (Şəki) — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Abbas bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunda bələdiyyə.

## Həmçinin bax
* Abbas
* Abasov
* Abbasov
* Abbasova
* Abbasabad
* Abbaslı
* Abbasgöl
Aleks

**Aleks** — ad.

* Aleks Uebb — Maqnum Foto agentliyinin amerikalı fotoqrafı.
* Aleks Florea — Rumıniya müğənnisi.
* Aleks Morris — ABŞ-nin qara dərili aktyorlarından biri
* Aleks Koomber — Birləşmiş Krallıqı təmsil edən skeletonçu.
* Aleks Buda ― Albaniya tarixçisi.
* Aleks Qoqiç — Kipr futbolçusu.
* Aleks Salmond — Şotlandiyanın Birinci naziri.
* Aleks Dram Houks — ABŞ botaniki.
* Aleks Santana —
* Aleks Teyşeyra —

## Həmçinin bax
* Aleks Kross (film, 2012) — 2012-ci ildə rejissor Rob Koen tərəfindən çəkilmiş triller filmi

## İstinadlar
Asako

**Asako** (kanci: 麻子, 朝子, 浅子, 亜少子; hiraqana: あさこ) — yapon qadın adı. Mənası istifadə olunan kancilərdən asılı olaraq dəyişir. Məsələn, "朝子" formasında yazıldıqda "səhər uşağı" mənasını verir.

* Asako İdeue — Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Asako Takakura — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Mənim həyatım

**Mənim həyatım** — Anton Çexovun 1896-cı ildə nəşr olunan kitabı

## Məzmun
Hekayənin baş qəhrəmanı olan Misail Poloznev atası, bacısı və həyat yoldaşı ilə münasibətini xatırlayır. Atası əyalətın memarı, kübar və zadəganlığı ilə öyünən adamdır. Ətrafındakı insanların onun haqqında nə düşündüyü onun üçün dünyada ən vacib şeydir. "Soylu cəmiyyətin" razılığı ilə ailəsi arasında seçim etmək məcburiyyətində qalır və birincini seçir əvvəlcə oğlu, sonra qızı ilə ünsiyyətini kəsir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* А. П. Чехов. Моя жизнь 
* My Life
Qinkaku məbədi

və ya rəsmi adı ilə  – Yaponiyanın Kioto şəhərinin Sakyo rayonunda yerləşən buddist məbədi. Zen buddizminin Rinzay sektasının Şokokuci qoluna aiddir. Tərk edilmiş Tenday monastırı olan Codo məbədinin ərazisində yerləşir. Məbəd Hiqaşiyama mədəniyyətinə aid edilir.

## Tarix

Səkkizinci Muromaçi şoqunu olan Aşikaqa Yoşimasa 1465-ci ildə özü üçün iqamətgah tikdirməyə qərar vermiş və ən keyfiyyətli materialları tapmaq üçün bütün əyalətlərdə axtarış əmri vermişdir. İqamətgahın tikintisi 1483-cü ildə tamamlanandan sonra Yoşimasa buraya köçmüşdür. 1485-ci ildə Şokoku məbədinin keşişi olmuş və 1490-cı ildə öldükdən sonra vəsiyyəti əsasında iqamətgah məbədə çevrilmişdir. Yoşimasanın ölümündən sonrakı dini titulu Cişoin olduğu üçün məbədə Çişo adı verilmişdir.

Şokoku məbədinin ilk abbatı olan Zen keşişi Muso Soseki məbədin ilk fəxri abbatı seçilmişdir. Yoşimasa tərəfindən oğulluğa götürülən Hoşo Şuzay isə məbədin ikinci abbatı təyin edilmişdir. Qinkaku məbədinin bir çox abbatı Konoe kimi zadəgan ailələrindən seçilirdi.

Məbəd qeydlərinə görə Qinkaku məbədi əslində 12 tikilidən ibarət olmuşdur. 1397-ci ildə tikilmiş Kinkaku məbədindən təsirlənən Yoşimasa məbədin Kannon zalına gümüş üzlük çəkdirmək istəmiş, lakin öldüyü üçün bunu edə bilməmişdir. Gümüş üzlüyün heç vaxt çəkilməməsinə baxmayaraq Kannon zalı "Gümüş pavilyon" (Qinkaku) adı ilə tanınmış və bu ad məbədin adına çevrilmişdir. Tenbun erasında baş vermiş böyük yanğın məbədi məhv etmiş, orijinal tikililərdən ancaq Qinkaku zalı və Toqudo zalı salamat qalmışdır. Meyci dövründə məbəd yararsız hala düşmüş, lakin ianələr və hökumət dəstəyi sayəsində bərpa olunmuşdur.

## Quruluşu
Qinkaku binası ikimərtəbəli strukturdur. Birinci mərtəbə şoin üslubundadır. Yoşimasanın meditasiya ilə məşğul olduğu otaq bu mərtəbədə yerləşir. İkinci mərtəbə qızılla bəzədilmiş Kannon təsvirinə ev sahibliyi edir. Yoşimasanın yaşadığı və özəl ibadətgahı olan Toqudo zalında budda Amidaya və Yoşimasaya həsr olunmuş səcdəgahlar, eləcə də, Aşikaqa şoqunlarının xatirə lövhələri yerləşir. Binanın şimal-şərq küncündə Yoşimasa tərəfindən dizayn edilmiş çaşitsu mövcuddur. Bu çay otağı Yaponiyadakı ən qədim çaşitsu hesab olunur.

Toqudo və Qinkaku zalları arasında bağ yerləşir. Bu bağ Sayho məbədinin bağı əsasında təşkil olunsa da, Kaney erasında yenidən təşkil olunmuşdur.

## Qalereya

Ginkaku-ji sand garden.jpg|Qum bağçası.
Ginkakuji04.jpg|Qışda.
Garden of Ginkakuji.jpg|Bağı.
Gate of Jishoji (Ginkaku) Temple.JPG|Darvazası.
Ginkaku-ji 2007-11-20 (2099309235).jpg|Gölməçəsi.
Ginkaku-ji Plan.jpg|Planı.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Kenni Sayef

**Kenni Sayef** () – Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçinin yarımmüdafiəçisi.

## Karyerası
### [[Gent FK|Gent]]
Gentdə ilk matçına 29 avqust 2014-cü ildə keçirilən Gent-Kortrijk matçının 82-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç Kortrijkin 0-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Gentin heyətində ilk dəfə 14 sentyabr 2014-cü ildə keçirilən Gent-Excel Mouskron matçında fərqlənib. Matça 75-ci dəqiqədə çıxmasına baxmayaraq 82-ci dəqiqədə fərqlənməyi bacarıb. Eyni zamanda matçın 82-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç Gentin 1-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 1 iyul 2018-ci ildə Gentdən ayrıldı.
### [[Anderlext FK|Anderlext]]
Anderlextin heyətində ilk matçına 21 yanvar 2018-ci ildə keçirilən Genk-Anderlext matçında çıxıb. Matç Anderlextin 0-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Anderlextdə ilk qolunu isə 24 yanvar 2018-ci ildə keçirilən Anderlext-Beveren matçının 83-cü dəqiqəsində vurub.Eyni zamanda matçın 90+3-cü dəqiqəsində də qol vurub. Lakin həmin qolunu hakim qeydə almayıb. Matç 2-2 hesablı bərabərliklə başa çatıb. 1 iyul 2022-ci ildə Anderlextdən ayrıldı.
### Aşdod (icarə)
Aşdodda ilk matçına 12 sentyabr 2021-ci ildə keçirilən Aşdod-Hapoel Hayfa matçının 59-cu dəqiqəsində çıxıb. Matç Hapoel Hayfanın 1-3 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Aşdodda ilk qolunu isə 30 oktyabr 2021-ci ildə keçirilən Aşdod-Makkabi Hayfa matçının 27-ci dəqiqəsində vurub. Matça start heyətdə başlayan Kenni Sayef matçın 62-ci dəqiqəsində əvəzlənib. Matç 2-2 hesablı bərabərliklə başa çatıb.
### [[Neftçi PFK|Neftçi]]
1 iyul 2022-ci ildə Neftçiyə transfer olundu. Neftçidə ilk matçına 21 iyul 2022-ci ildə keçirilən Aris-Neftçi matçında çıxıb. Matça start heyətdə başlayan Sayef 87-ci dəqiqədə əvəzlənib. Eyni zamanda matçın 31-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç Arisin 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Neftçidə ilk qolunu 28 iyul 2022-ci ildə keçirilən Neftçi-Aris matçının 62-ci dəqiqəsində vurub. Eyni zamanda 57-ci dəqiqədə  Eddi İsrafilovun vurduğu qolun ötürməsini verib. Matça start heyətdə başlayan Sayef 89-cu dəqiqədə əvəzlənib. Matç Neftçinin 3–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## İstinadlar
Bertalan

**Bertalan** — ad.

* Bertalan Sekey — macar rəssam-romantizm.
* Bertalan Semere — Macarıstan şairi və Macarıstan krallığının III baş naziri.
* Bertalan Farkaş — ilk macar kosmonavtı və kosmosda birinci esperanto.
Bəsti

**Bəsti** — Azərbaycan qadın adı.

* Aşıq Bəsti — XIX əsrin tanınmış qadın aşığı. 
* Bəsti Cəfərova — aktrisa. Azərbaycanın xalq artisti (1998) 
* Bəsti Bağırova – 
* Bəsti Sevdiyeva – xanəndə, əməkdar artist.
Bəykəndi

* Bəykəndi (Qəzvin) — İranın Qəzvin ostanının eyniadlı şəhristanının Kuhin bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.  
* Bəykəndi (Həştrud) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Bəykəndi (Çaldıran) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Bəykəndi (Nəzərkəhrizi dehistanı) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Cunci

**Cunci** — Yaponiya adı.

* Cunci Nişikava — keçmiş Yaponiya futbolçusu.  
* Cunci Kavano — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Cunko

**Cunko** — Yaponiya qadın adı.

* Cunko İşida — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Cunko Ozava — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Cunko Tanaka — Yaponiyanı təmsil edən sinxron üzgüçü.
Dayqo

**Dayqo** — Yaponiya adı.

* Dayqo Nişi — Yaponiya futbolçusu.  
* Dayqo Kobayaşi — Yaponiya futbolçusu. 

## Həmçinin bax
* Dayqoro
Emi

**Emi** — ad

* Emi Uaynhaus — 
* Emi Li - Amerikalı vokalist və bəstəkar.  
* Emi Adams — Amerikan aktrisası və müğənnisi 
* Emi Yip — Çin aktrisası 
* Emi Yamamoto — Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Emi Nakacima — Yaponiya qadın futbolçusu.  
* Emi Morris Bredli — ABŞ-nin Men ştatından olan müəllim 
* Emi Paskal — amerikalı biznesmen və film istehsalçısı. 
* Emi Saymetz — amerikalı aktrisa, yazıçı, prodüser, rejissor və redaktor.

## İstinadlar
Cunya

**Cunya** — Yaponiya adı.

* Cunya Tanaka — Yaponiya futbolçusu.
* Cunya İto — Yaponiya futbolçusu.
* Cunya Enoki — Yaponiya aktyoru.
Dayki

**Dayki** — Yaponiya adı.

* Dayki Niva — Yaponiya futbolçusu.  
* Dayki İvamasa — Yaponiya futbolçusu.  
* Dayki Takamatsu — keçmiş Yaponiya futbolçusu.  
* Dayki Sakamoto — 
* Dayki Kamikava — Yaponiya cüdoçusu.
Azərbaycan SSR hökuməti (1953–1955)

**1953–1955-ci illər Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının hökuməti** — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Azərbaycan SSR Ali Sovetinin III çağırışının beşinci sessiyasından sonra formalaşdırılmış tərkibi. 18 aprel 1953-cü ildən Azərbaycan SSR Ali Sovetinin IV çağırışının birinci sessiyasındək, yəni 26 mart 1955-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir.

## Haqqında
18 aprel 1953-cü ildə keçirilmiş Azərbaycan SSR Ali Sovetinin III çağırışının beşinci sessiyasında Azərbaycan SSR hökumətinin — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin yeni tərkibi təşkil edildi. Sessiyada Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi Mir Cəfər Bağırov hökumət başçısı — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri, Teymur Quliyev isə Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini seçildi. Həmin il avqustun 17-də keçirilən Ali Sovetin növbəti sessiyasında Mir Cəfər Bağırov vəzifəsindən azad edildi və Teymur Quliyev yenidən əvvəlki vəzifəsinə — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədri vəzifəsinə qaytarıldı. 9 mart 1954-cü ildə isə onu bu vəzifədə Sadıq Rəhimov əvəz etdi. Hökumət Azərbaycan SSR Ali Sovetinin IV çağırışının birinci sessiyasında yeni kabinet tərkibi formalaşdırılanadək fəaliyyət göstərdi.

### Struktur dəyişiklikləri
Hökumətin fəaliyyət göstərdiyi 2 il ərzində bir sıra struktur dəyişiklikləri olmuşdur:
* 15 avqust 1953-cü ildə Azərbaycan SSR Avtomobil Nəqliyyatı Nazirliyi Azərbaycan SSR Yol və Nəqliyyat Təsərrüfatı Nazirliyi adlandırılmış;
* 5 oktyabr 1953-cü ildə Azərbaycan SSR Yol və Nəqliyyat Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan SSR Avtomobil Nəqliyyatı və Şose Yolları Nazirliyinə çevrilmiş;
* 24 oktyabr 1953-cü ildə Azərbaycan SSR Sovxozlar Nazirliyi, eləcə də Azərbaycan SSR Yüngül və Yeyinti Sənayesi Nazirliyi əsasında Azərbaycan SSR Çoxişlənən Sənaye Malları Nazirliyi və Azərbaycan SSR Ərzaq Malları Sənayesi Nazirliyi yaradılmış;
* 6 yanvar 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı və Tədarük Nazirliyi Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi adlandırılmış, Azərbaycan SSR Kommunal Təsərrüfatı və Mənzil-Mülki Tikinti Nazirliyi iki ayrı quruma — Azərbaycan SSR Kommunal Təsərrüfatı Nazirliyinə və Azərbaycan SSR Kommunal Təsərrüfatı Mənzil-Mülki Tikinti Nazirliyinə bölünmüş;
* 30 yanvar 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Su Təsərrüfatı Nazirliyi yaradılmış;
* 8 may 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Balıq Sənayesi yaradılmış;
* 3 may 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi yaradılmış;
* 25 avqust 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Mənzil-Mülki Tikinti Nazirliyi Azərbaycan SSR Şəhər və Kənd Tikintisi Nazirliyinə çevrilmiş;
* 19 may 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Ət və Süd Məhsulları Sənayesi Nazirliyi yaradılmış;
* 2 iyun 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Neft Sənayesi Nazirliyi yaradılmış;
* 9 fevral 1955-ci ildə Azərbaycan SSR Rabitə Nazirliyi yaradılmışdır.

## Hökumətin tərkibi

### Nazirlər Sovetinin sədri və onun müavinləri

### Azərbaycan SSR nazirləri

### Komissiya və komitə sədrləri

## Qeydlər

## İstinadlar
Emma

**Emma** — Ceyn Ostinin 1815 - ci ildə nəşr olunan kitabı

## Məzmun
Hekayənin qəhrəmanı Emma Vudhaus gözəl, yüksək əhval-ruhiyyəli, ağıllı və mülki zadəganlardan olan gənc qadındır. Emma, ​​əsasən təcrübəsinin olmaması və həmişə haqlı olduğuna inamı səbəbindən bəzi ciddi səhvlərə yol verir. O, Frank Çörçilllə qısa flört edir; lakin romanın sonunda cənab Naytlini sevdiyini anlayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Emma 

Emma Jane Austen
Meymand (Nir)

**Meymand** () — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 319 nəfər yaşayır (74 ailə).

## İstinadlar
Eduard Artsyunyan

**Eduard Simonoviç Artsrunyan** (; ) — Ermənistan və SSRİ rəssamı, pedaqoqu. O, müasir Ermənistan rəssamlığının ən böyük nümayəndələrindən biri hesab edilir. Artsrunyan Ermənistan SSR xalq artisti (1989) adına layiq görülmüş, SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü (1961) olmuşdur.

## Həyatı
Eduard Simonoviç Artsrunyan 28 dekabr 1929-cu ildə Leninakan şəhərində (indiki Gümrü) anadan olmuşdur. O, 1944-cü ildə Merkurov adına Leninakan Rəssamlıq Məktəbini bitirdikdən sonra İrəvan şəhərindəki P. Terlemezyan adına rəssamlıq məktəbinə qəbul olunmuşdur. Artsrunyan 1947–1951-ci illərdə Ümumrusiya Rəssamlıq Akademiyası nəzdində orta rəssamlıq məktəbində təhsilini davam etdirmişdir.

Artsrunyan 1951–1957-ci illərdə Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının İ. E. Repin adına Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutunun rəngkarlıq fakültəsində təhsil almışdır.

O, ardınca Moskvaya köçmüş və burada "Plakat" nəşriyyatında işləmişdir.

## Xarici istinadlar

* Скончался народный художник Армении Эдуард Арцрунян
Artsrun Abrahamyan

**Artsrun Abrahami Abrahamyan** (; ) — Ermənistan kimyaçısı, kimya elmləri doktoru (1971).

## Həyatı
Artsrun Abrahami Abrahamyan 25 oktyabr 1909-cu ildə Osmanlı imperiyası ərazisində, Ərcişdə anadan olmuşdur. O, İrəvan Pedaqoji (1931) və Politexnik (1936) institutlarını bitirmişdir. Abrahamyan 1941–1958-ci illərdə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun ümumi kimya kafedrasına, 1958-ci ildən Ermənistan SSR Üzvi Kimya İnstitutunun fiziki-kimya və üzvi analiz laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir.

Abrahamyan Ermənistanda pemza və tufların adsorbsiya xassələrinin öyrənilməsi və üzvi materiallarda karbon, hidrogen, halogen, kükürd, civə və digər elementlərin mikroanaliz üsullarının işlənib hazırlanması ilə məşğul olmuşdur.

## İstinadlar
Artsrun Ağacanyan

**Artsruni Knyazeviç Ağacanyan** (; ) — Ermənistan siyasətçisi və dövlət xadimi, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı
Artsruni Knyazeviç Ağacanyan 21 noyabr 1955-ci ildə Ermənistanın Artik şəhərində anadan olmuşdur. O, 1979-cu ildə İrəvan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir. İxtisasca iqtisadçıdır. Ağacanyan 1979–1981-ci illərdə Sovet Ordusunda hərbi xidmət keçirmişdir. O, 1981–1986 -cı illərdə Ermənistanın Şirak mərzində Ərtik rayon icraiyyə komitəsinin təlimatçısı olmuşdur. Ağacanyan 1986–1988-ci illərdə trikotaj fabrikinin direktoru olmuşdur. O, 1994-cü ilin aprelindən Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir.  Ağacanyan 1988–1999-cu illərdə Ərtik rayon corab fabrikinin direktor müavini kimi işləmişdir. O, 30 may 1999 -cu ildə 126-cı dairə üzrə ikinci çağırış Ermənistan parlamentinin deputatı seçilmişdir. Ağacanyan "Orinats Yerkir" partiyasının üzvü olmuşdur.Buna əlavə olaraq, o, sosial məsələlər, sağlamlıq və ekologiya daimi komissiyasının üzvü olmuşdur.

23 mart 2011-ci ildə 4-cü çağırışda deputatlıq səlahiyyətlərini vaxtından əvvəl tərk etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Страница Арцруни Агаджаняна на сайте парламента Армении, 2 созыв.
* Страница Арцруни Агаджаняна на сайте парламента Армении, 4 созыв.
* Сайт партии «Оринац Еркир».
Çadorvan

**Şazərvan** (və ya **Çadorvan**) — Kəbənin bünövrəsinin aşağı hissəsini əhatə edən maili, çıxıntılı mərmər hissədir. Bu ad farsca "Çadorban" sözündən götürülüb, çünki binanın bünövrəsini çadorvan xarici kəməri kimi daha möhkəm edir.

## Tarixi və Memarlığı
Şazərvan Kəbəni yağış sularından və sel sularından qorumaq üçün inşa edilmişdir. Tarixi mənbələrə görə, bu hissə müxtəlif dövrlərdə (xüsusilə Osmanlı və Səudiyyə dövrlərində) təmir edilmiş və genişləndirilmişdir. 

Əsas xüsusiyyətləri:
* **Materialı:** Hazırkı Şazərvan yüksək keyfiyyətli ağ mərmərdən hazırlanmışdır.
* **Üzüklər:** Kəbənin pərdəsini (Kəsvəni) bünövrəyə möhkəm bağlamaq üçün Şazərvanın üzərində 41 ədəd mis üzük yerləşdirilmişdir.
* **Ölçüləri:** Şazərvanın hündürlüyü təxminən 11-14 sm, eni isə 40-50 sm-dir.

## Maraqlı Faktlar
* **Təvaf qaydası:** İslam hüququna görə, Şazərvan Kəbənin daxili bünövrəsinin bir hissəsi sayılır. Bu səbəbdən Həcc və Ümrə ziyarəti zamanı təvaf edənlər Şazərvanın üzərinə çıxmamalı, onun xaricindən keçməlidirlər.
* **İstisna:** Kəbənin qapısının altında və "Hicri-İsmayıl" (Hatim) tərəfində Şazərvan yoxdur.

## İstinadlar

1. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, "Kəbə" məqaləsi.
2. "The Architecture of the Holy Mosque", Saudi Ministry of Hajj.
3. Arxiv sənədləri: Osmanlı dövrü Kəbə təmiri qeydləri.
Artsrun Avaqyan

**Artsrun Abqari Avaqyan** (; ) — Ermənistan və SSRİ ədəbiyyatşünası. Filologiya elmləri doktoru (1998), professor (2000), Ermənistan Respublikasının əməkdar elm xadimi (2014), Ermənistan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2000).

## Həyatı
Artsrun Avaqyan 1942-ci ildə İrəvanda anadan olmuşdur. O, 1959-cu ildə Xaçatur Abovyan adına orta məktəbi, 1968-ci ildə İrəvan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika fakültəsini bitirmişdir. Avaqyan 1970-ci ildən İrəvan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində çalışmış, 2000-ci ildən dekan olmuşdur. O, 1977-ci ildə namizədlik, 1998-ci ildə doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir.

Artsrun Avaqyan erməni diasporu və sovet ədəbiyyatı ilə bağlı bir çox elmi məqalələrin müəllifidir.

## İstinadlar
Artsrun Manukyan

**Artsrun Sergey Manukyan** (; ) — erməni əsilli SSRİ aktyoru. O, aktyor Varujan Manukyanın atasıdır.

## Həyatı
Artsrun Manukyan 1935-ci ildə İrəvanda anadan olmuşdur. O, 1952-ci ildə İrəvan İncəsənət və Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsinə, Vardan Açemyanın emalatxanasına qəbul olunmuşdur. O, Qafan teatrında çalışmış, bir sıra tamaşalarda oynamışdır. Manukyan 1962-ci ildən İrəvanda Qabriel Sundukyan adına Milli Akademik Teatrın aktyorudur. 

## İstinadlar
Əbu Həmzə Qureyşi

**Əbu Həmzə Qureyşi** ( ; ) — İraq Şam İslam Dövlətinin 27 oktyabr 2019-cu ildə Əbu Həsən Muhacirin ölümündən sonra təyin edilmiş rəsmi nümayəndəsi. Onun adı ilk dəfə 31 oktyabr 2019-cu ildə "Furqan Media İstehsalat İnstitutu" media mərkəzinin yaydığı "kim Allahla bağladığı əhdə sadiq olsa, Allah ona böyük bir nemət bəxş edər" başlıqlı rəsmi açıqlamada hallanmışdır. Əbu Həmzə burada "Şeyx Mühacir Əbu Həmzə Qureyşi" kimi təqdim edilmişdir.

Əbu Həmzə ilk çıxışında Əbu Bəkr Bağdadinin və qrupun keçmiş spikeri Əbu Həsən Muhacirin ölümünü elan etmiş və sonra İslam Dövləti Şurasının yeni "xəlifə" seçdiyini bildirmişdir. Əbu İbrahim Haşimi Qureyşi "xəlifə" elan edilmiş, Əbu Həmzə isə qrupun bütün tərəfdarlarını “dünyadakı bütün müsəlmanların lideri” olan Əbu İbrahimin adına and içməyə çağırmışdır. O həmçinin, vəd etmişdir ki, İslam Dövləti Bağdadi və Muhacirin ölümünə görə ABŞ-dən qisas alacaq.

## İstinadlar
Alfredo de Anxelis

**Alfredo de Anxelis** (; ) — Argentina bəstəkarı və dirijoru, Argentina tanqosunun ustası.

## Həyatı
Alferdo de Anxelis Argentinada, Buenos-Ayresin cənubundakı Adroge şəhərində anadan olmuşdur. O, musiqi karyerasına müğənni Xuan Hilibertininin müşayiəti ilə başlamışdır. Tezliklə de Anxelis pianoçu Xuan Politonu əvəz edərək Anselmo Ayetanın orkestrinə qoşulmuşdur. De Anxelis Xuan D'Arienso ilə eyni kompozisiyada skripka çalışmışdır. 1930-cu illərdə o, müxtəlif qruplarla çıxış etmiş, nəhayət 20 mart 1941-ci ildə öz orkestrini toplamışdır. De Anxelis beləliklə, Buenos-Ayresin Korrientes küçəsindəki "*Marzotto*" kafesində debüt rymişdir. Bu qrupun artıq diqqətəlayiq nailiyyətləri olan yeganə üzvü vokalist Hektor Morea idi. Orkestr həmçinin "El Mundo"  radiosunda çıxış etmişdir. De Anxelis 1943–1977-ci illərdə "Odean" leyblı üçün 486 trek yazmışdır.

De Anxelisin orkestri daxilində çıxış edən vokalçılar arasında Floreal Ruis, Karlos Dante, Xulio Martel, Oskar Larroka, Xuan Karlos Qodoy və başqaları var idi. De Anxelis Anibal Tryilo və ya Osvaldo Pulyeze qədər məşhur deyildi, lakin o, ənənəvi tanqoya ilham üçün baxan orkestr rəhbəri idi.

## Kompozisiyalar

* Dejame así (1943)
* Como se muere de amor (1943)
* De igual a igual (1944)
* Pregonera (1945)
* Un tango y nada más (1945)
* Ivón (1945)
* El taladro (1946)
* Melodía gris (1946)
* Oro muerto (Jirón porteño) (1946)
* La brisa (1946)
* Lunes (1947)
* No te perdono más (1948)
* Cuatro líneas para el cielo (1948)
* La limosna (1949)
* El ciruja (1949)
* Allá en el bajo (1949)
* Pampa y cielo (1951)
* Lina (1952)
* La novena (1953)
* Bailarín compadrito (1953)
* Volvamos a empezar (1953)
* Guardia vieja (1954)
* Sangre maleva (1955)
* Leyenda del río (1955)
* El huérfano (1955)
* Pifia (1955)
* Amor de marinero (1956)
* Mi dolor (1957)
* La criolla (1957)
* Plata (1957)
* Pavadita (1958)
* Quién tiene tu amor (1958)
* T.B.C. (1960)
* Así se baila hoy (1964)
* Isla de Capri (1964)
* La milonga celestial (1964)
* Y dicen que no es amor (1969)
* Sin gritar (1971) 

## İstinadlar
Axan Abilqazin

**Axan Abilqazin** (; ) — SSRİ Ali Sovetinin III çağırış deputatı (1950–1954).

## Həyatı
Axan Abilqazin 15 sentyabr 1917-ci ildə Rusiya imperiyasında, Akmola vilayətinin Kokçetav rayonunun Janaul kəndində anadan olmuşdur.

Axan Abilqazin 1950–1954-cü illərdə Kokçetav vilayətindən seçilmiş SSRİ Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. O, Stalinin dəfn mərasimində iştirak etmişdir.

## İstinadlar