open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friç Antonin

**Friç Antonin** (; ) — çex zooloqu və paleontoloqu. Çex botaniki, etnoqrafı və tədqiqatçısı Alberto Voytex Friçin dayısı (1882–1940).

## Həyatı
Friç Antonin 1832-ci ildə Praqa şəhərində anadan olmuş və burada o, hüquq elmini və sonralar tibb elmini öyrənmişdir. O, 1862-ci ildə tibb elmləri doktoru olmuş, 1862-ci ildən ali texniki məktəbdə, 1863-cü ildən Praqa universitetində mühazirələr oxumağa başlamışdır. Sonralar o, Çexiya Kral muzeyinin paleontologiya və zoologiya bölməsinin direktoru və zoologiya professoru təyin edilmişdir.

Antonin Friç 1902-ci ildə London Geologiya Cəmiyyəti tərəfindən elmi nailiyyətlərə görə təsis olunan Layell medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Əsərləri
* "Naturgeschichte der Vögel Europas" (Прага, 1853–1872);
* "Cephalopoden der böhmischen Kreideformation" (вместе с Шлёнбахом, Прага, 1872);
* "Geologische Bilder aus der Vorzeit Böhmens" (Прага, 1873);
* "Reptilien und Fische der böhmischen Kreideformation" (Прага, 1878);
* "Fauna der Gaskohle und der Kalksteine der Permformation Böhmens" (3 т., Прага, 1879–1896);
* "Fossile Arthropoden aus der Stenikohlen und Kreideformation Böhmens" (в сочинении Neumayr u. Mojsisovics, "Beitr. z. Paläont. Böhmens", 1885);
* "Die Crustaceen der böhmischen Kreideformation" (вместе с И. Кафка, Прага, 1887);
* "Studien im Gebiet der Böhmischen Kreideformation" (Прага, 1893);
* "Ueber neue Wirbelthiere aus der Permformation Böhmens" (Прага, 1896).

## Mənbə
* При написании этой статьи использовался материал из Энциклопедического словаря Брокгауза и Ефрона (1890–1907). Ant. Frič, Edwin Bayer: Studien im Gebiete der Böhmischen Kreideformation. Erg. zu Band I. Prag 1900. S. 3
* Joh. Krejčí, A. Frič: Geologische Karten von Böhmen. Section VI. Umgebung von Kuttenberg bis Böhm. Trübau. Prag 1891, S. 3–4
* Literatur von Antonín Frič im WorldCat
* Ludwig Gebhardt: *Die Ornithologen Mitteleuropas*, Zusammenfassung der Bände 1–4, Aula-Verlag, Wiebelsheim 2006, ISBN 3-89104-680-4, Bd. 1, S. 102

## Xarici keçid
* http://app.pan.pl/archive/published/app50/app50-295.pdf

## İstinadlar
Mədəni coğrafiya

**Mədəni coğrafiya** — iqtisadi-sosial coğrafiyanın istiqamətidir, məkandakı mədəni fərqləri və mədəniyyətlərin ərazi bölgüsünü öyrənir. Elmi istiqaməti 1930-cu ildə Karl Sauer tərəfindən yaradılmışdır. Əsasən ABŞ-də inkişaf etmişdir. Saueradan sonra mədəni coğrafiyanın formalaşmasına ən böyük töhfəni Riçard Xartşorn və Vilbur Zelinski vermişdir. Sauer əsasən keyfiyyətli və təsviri analizin metodologiyasını tədqiq edir, hansı ki, 1930-cu illərdə Riçard Xartşorn tədqiq etməyə çalışırdı. Başqa tədqiqatçılar isə kəmiyyət metodunu tədqiq edirdilər. 1970-ci ildə kəmiyyət metodu coğrafiyada həddən artıq etibarilə pozitivizmi artırırdı.

## Tədqiqat sahələri
* Mədəni konvergensiya kimi izah edilən qloballaşma
* Qərbləşmə və ya müasirləşdirilməsi, amerikanlaşma, İslamlaşma və digər oxşar proseslər
* Mədəni imperializm vasitəsilə mədəni hegemonluq və ya mədəni assimilyasiya nəzəriyyələri
* Mədəni regional fərqləndirmə — coğrafi regionda güc və mədəni təcrübələrin bir sıra ideyaları, münasibət, dil və sosial təcrübələri, təşkilat və qurumları, o cümlədən həyat tərzi fərqlərinin öyrənilməsi
* Mədəni landşaftın öyrənilməsi
* Müstəmləkəçilik, post-müstəmləkəçilik, beynəlmiləlçilik, immiqrasiya və emiqrasiya, ekoloji turizm, o cümlədən digər sahələr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şəhabəddin Əhməd bəy Ramazanoğlu

**Şəhabəddin Əhməd bəy Ramazanoğlu** (; ? - 1416) - Ramazanoğulları bəyliyinin hökmdarı

## Həyatı
İbrahim bəyin ölümündən sonra hakimiyyətə qardaşı Şəhabəddin Əhməd bəy keçdi. İbrahim bəyin hakimiyyəti dövründə Birecik bölgəsinin hakimi idi. O hakimiyyəti dövründə bəzən Məmlük sultanına kömək edir, bəzən də ona qarşı döyüşürdü.

Əhməd bəy hakimiyyətə gəldikdən sonra Xəlil bəy Zülqədər ilə ittifaq bağlayaraq Maraşı işğal edir. Hələb hakimi Yelboga vəziyyəti dəyişmək üçün müdaxilə etmək istəsə də Sultan Bərkukun ölümü ona mane oldu. 
1401-ci ildə Əmir Teymurun Suriyadan getməsindən sonra Hələb şəhərinin azad edilməsində Məmlük ordusuna kömək etdi. Eyni zamanda Suriya ərəblərinin şəhəri mühasirəyə aldığı zamanda Hələb hakimi Dəmirdaşa köməklik göstərdi. Sultan Fərəc Əhməd bəyin xidmətlərinə görə ona müxtəlif hədiyyələr göndərdi. Ancaq 1402-ci ildə Hələb hakimi Dəmirdaşla Şam hakimi Tanrıverdinin sultana qarşı üsyanı zamanı Əhməd bəydə onlara kömək etdi. Ancaq yeni Hələb hakimi Tokmak üsyançıları məğlub etdi. Üsyan rəhbərləri Adanada gizləndilər. Sonradan Dəmirdaş bağışlanmasını istədi və təkrar Hələb hakimliyinə təyin edildi.

Sonralar Antakya əmiri Doğancıoğlunun üsyanı zamanı Hələb hakiminə köməklik göstərdi. Hələb hakiminin köməyi ilə Qaramanoğulları və Zülqədəroğulları ilə barışdı. Məmlük əmirlərindən Şeyx və Novruzun arasındakı mübarizədə Şeyxi dəstəklədi. 1410-cu ildə Sultan Fərəc əmirlər arasında ixtilafa son qoymaq məqsədilə Hələb şəhərinə gəldi. Əhməd bəy Hələbə gələrək sultanla görüşdü. Bir müddət sonra isə sultanla görüşmək üçün Qahirəyə getdi. Qahirədən döndükdən sonra Tarsusu Qaramanoğullarından aldı.  Burada Sultan Məlikmüəyyəd Şeyxin adına xütbə oxutdurduqdan sonra şəhərin idarəsini oğlu İbrahim bəyə buraxaraq Adanaya döndü. 1416-cı ildə vəfat etdi.

## Ailəsi
Şəhabəddin Əhməd bəy barədə qeydlərdə 3 oğlu (II İbrahim bəy, İzzəddin Həmzə bəy və Məhəmməd bəy) və 1 qızı olduğu məlumdur. Digər övladları barədə heç bir məlumat yoxdur. Övladları növbə ilə bəyliyi idarə etmişlər. Adı məlum olmayan qızı isə Məmlük sultanı Sultan Fərəc ilə evlənmişdi. Sonradan Baş xanım () adına layiq görülmüşdür
## Həmçinin bax

## İstinadlar
Risalətun-Nushiyyə

Əxlaqi-didaktik mövzuda yazılmış "Risalətun-nushiyyə" ("Nəsihətnamə") 1307-ci ildə yazılmışdır. Əsər 563 beytdən və "Ağlın tərifi" ("Fi tərifil əql") adlı kiçik bir nəsrlə yazılmış hissədən ibarətdir. Bu əsərin ilk 13 beyti bir (Fa’ilatün, failatün, fa’ilün), 550 beyti isə başqa (Məfa’ilün, məfa’ilün, fa’ilün) bəhrdə yazılmışdır. "Risalətun-nushiyyə" əsərinin ilk 13 beytində od, su, torpaq və küləkdən bəhs açılır. Kiçik parçada dörd ünsürdən hazırlanan insan, Tanrı (Padişah) tərəfindən can verilən ilk məxluqun — Adəmin torpaqdan, sudan, oddan, yeldən və candan əxz etdiyi sifətlər (xarakter) haqqında məlumatlar verilir:
Padişahın hikməti gör neylədi,
Od, su, torpaq və suya söylədi.
Bismillah deyib, gətirdi torpağı,
Ol arada hazır oldu ol dəği.
Torpaq ilə suyu bünyad eylədi Ona Adəm deməgi ad etdi.
Yel gəlib ardınca dəbitdi onu Ondan oldu cismi-Adəm, bil bunu.
Od dəxi dəldikdə qızdırdı onu Çünki qızdı, cismə
birləşdi cam.
Əsərin kiçik nəsr hissəsində ağlın tərifi cənnət və cəhənnəm, o cümlədən 4 ünsür — torpaq, su, yel, od haqqında sufiyanə fikirlər özünə yer tapır. Y. İmrənin bu hissədə insan xarakterləri, kimlərin cənnət və cəhənnəm sakini olacaqları barəsində fikirləri də maraqlıdır. Əsərdə qeyd olunur ki, torpaqla su cənnətin, od ilə yel cəhənnəmin əlamətidir. Ona görə də torpaq və su ilə gələnlər cənnət, od və yel ilə gələnlər cəhənnəm sakini olacaqlar. Əsərin 550 beytlik əsas hissəsi isə "Ruh, ağıl və onlara bağlı əhvalın dastanı", "Qənaətin dastanı", "Qəzəbin dastanı" və "Ağlın dastanı" adı altında 4 yerə bölünür, alleqorik ifadə tərzində əxlaqi-didaktik mövzu aparıcılıq təşkil edir. Burada ruh, iman, nəfs, qəzəb və s. cəhətlərdən, onların xüsusiyyətlərindən danışılır, yaxşılıq-lara yiyələnməyin, pisliklərdən qurtarmağın yolları göstərilir:
Nəyi sevər isən, umamn oldur,
Necə sevməyəsən, sultanın oldur.
və ya
Qədimdən nəfsdir sultana asi Bir örnəkdir indi onun bəhasi.
"Qənaətin dastanı" hissəsi maraqlı məzmuna malikdir. Qənaətin hakimliyi dövründə yolkəsənlərin, quldurların baş alıb getməsi Ağlı narahat edir. Ağlın məsləhətləri hər şeyə aydınlıq gətirir. Bu hissədə taxt-tacın, idarəçiliyin timsalında insanlara diqqətli olmaq, xeyirxahlıq etmək, iman göstərmək, haqq yolunu itirməmək və s. cəhətlərin faydasından danışılır. O cümlədən, təkəbbürün, nəfsin insanın, bütövlükdə cəmiyyətin bəlası, pisliklərin mayası olması haqqında da Ağlın dedikləri ən təsirli öyüd kimi diqqəti cəlb edir.
Təkəbbürlü kişinin faydası yox,
Qoymazsa lovğalığı, peşman olur çox.
"Risalətun-nushiyyə" əsərindəki ideyalar bir irfan sahibinin simasında Yunus İmrənin insanları təmizliyə, saflığa, haqq yoluna səsləyən səsi, qaranlıqlarda yandırdığı işıqdır.

## İstinadlar
Zəhərli heyvan

**Zəhərli heyvanlar** — müxtəlif dəstəyə və növə daxil olan heyvanların orqanizmində daima və ya müəyyən dövr ərzində formalaşan xüsusi maddə, insanların və digər canlıların həyatı üçün təhlükə doğurur. Bu canlılarda əsasən zəhər xüsusi kisəçiklərdə toplanılır. Bu toplanan zəhər həmin canlının müdafiə və hücum orqanı funksiyasını yerinə yetirir. Bəzi canlılarda zəhər onların dərilərində toplanır. Bu isə onlardan qida kimi istifadəsini mümkünsüz edir. Zəhərləri müxtəlif təsir və xüsusiyyətlərə malikdir: zəhər bəzi halda canlını qısa müddətli iflic, bəzi halda isə öldürür.  
## Elmə məlum olan zəhərli heyvanlar
Dünyada təxmini 5 min növ heyvan vardır. Heyvanlar arasında əsasən aşağıdakı dəstələrə daxil canlılar zəhərə malikdirlər: Protozoylar, Sürünənlər, Buğumayaqlılar, Suda-quruda yaşayanlar, Balıqlar və Cücülər. Bunula belə dünyada elmə cəmi bir necə növ zəhərli məməli növü məlumdur: Ördəkburun, Yexidna, Yereşənlər. Kök lorilər — yeganə məlum olan zəhərli primat cinsidir.

## Azərbaycanda yayılmış zəhərli heyvanlar
Azərbaycanda insana təsir göstərə bilən zəhərə malik heyvanlar əsasən ilanlardır. Həmçinin ölkədə hörümçəkkimilərə aid iki növ vardır ki, insan sağlığına zərbə vura bilərlər. Ölkəmizdə üç növ bövə və bir növ hörümçəyə rast gəlinir. Azərbaycanda 8 növ zəhərli ilan vardır. Onlar əsasən gürzələrdir. Arıların (çox sayda sancarsa təhlükə doğurar) və hörümçəklərin demək olar ki, hamısı zəhərə sahib olsalarda insan üçün təhlükəsi yoxdur.

* **[[İlanlar]]**
** Növ Adi qalxansifət (*Gloydius halys*);
** Növ Dinnik gürzəsi (*Vipera (Pelias) dinniki*);
** Növ Radde dağ gürzəsi (*Vipera (Montivipera) raddei*);
** Növ Kiçik Asiya gürzəsi (*Vipera xanthina*);
** Növ Şamaxı gürzəsi (*Vipera shemakhensis*);
** Növ Şərq çölgürzəsi (*Vipera (Pelias) renardi*);
** Növ Cənubi Qafqaz gürzəsi (*Vipera transcaucasiana*)
** Növ Gürzə (*Macrovipera lebetina*);

File:Gloydius_halys_1.JPG|Adi qalxansifət
File:Armenian viper.jpg|Radde dağ gürzəsi
File:Macrovipera_lebetina_obtusa01.jpg|Gürzə


* **[[Əqrəblər]]**
** Növ Qara əqrəb
** Növ Sarı əqrəb
** Növ Boz əqrəb


File:Scorpionwithyoung.JPG
File:Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG
File:Scorpion_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar.jpg


* **[[Hörümçəkkimilər]]**
** Növ Böv
** Növ Qaraqurd

Şəkil:Solifugae 2005 Mongolia Gobi Desert.JPG


## Həmçinin bax

* Zəhərli ilan

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Trollhettan

**Trollhettan** () — İsveçin qərbində yerləşən şəhər, Västra Götalands län komunnasının mərkəzi.


Fayl:Trollhättans kyrka 1.jpg
Fayl:Olidan, vy från Kopparklinten.jpg
Fayl:Fallens dagar Juli 2005 008.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Trolhettanda məktəbə hücum

## Keçidlər
* Trollhättan komunnasının rəsmi saytı
Trolhettanda məktəbə hücum

**“Krun” məktəbinə edilmiş hücum** - İsveçin Trolhettan şəhərində yerləşən “Krun” məktəbinə 2015-ci ilin 22 oktyabrında baş tutmuş terrorostik akt. 21 yaşlı Anton Lundin-Petersson məktəbə daxil olub qılıncla orada yerləşən insanlara xəsarət yetirdi. Nəticədə 2 nəfər oldü, daha 2 nəfər isə yaralandı. Qatil polis tərəfindən öldürüldü. Hadisənin rasizm əsasında baş verdiyini bildirən istintaq davam edir.

## İstinadlar
Kiçik qəşəng böcək

**Kiçik qəşəng böcək** () — sərtqanadlılar dəstəsinə, karabidlər fəsiləsinə aid növ. Təhlükə həddinə yaxınlaşır, yaxın gələcəkdə təhlükəli vəziyyətə düşə bilər. Azsaylı növdür.

## Təsviri
Bədəni tünd bürüncü və ya yaşılımtıl qara, nadir hallarda göy, qanadüstlükləri çox zaman parlaq yaşılımtıl, kənarları qırmızı və ya yaşıl rəngdə olan böcəkdir. Uzunluğu 15–28&nbsp;mm-dir. Ətrafları qara rəngli, uzun və nazikdir.

## Yayılması və Sayı
İran, Mərkəzi Avropa, Qafqaz, Orta Asiya, Uzaq Şərq, Azərbaycanda Şabran və İsmayıllı meşələrində rast gəlinmişdir. 2004-cü ildə İ.A.Nuriyeva tərəfindən Şabran rayonunda 4 ədəd, 2006-cı ildə 3 ədəd, 2010-cu ildə 3 ədəd qeydə alınmışdır (4,5,6).

## Həyat tərzi
Enliyarpaqlı meşə ağaclarının gövdə və budaqları üzərində, torpaq üzərində yaşayırlar. Böcəklərə aprelin ikinci yarısında təsadüf edilir və onlar 2 – 4 ilə qədər yaşayır. Qışlama müxtəlif sığınacaqlarda meşə ağacları, kötük və s. içərisində başa çatır. Yumurta torpağa qoyulur, sürfə 2 -3 həftə ərzində inkişaf edir və puplaşma torpaqda baş verir. Böcək və onun sürfələri müxtəlif yarpaqgəmirən tırtılları fəal sürətdə tapır və yeyir. Bunlara tək və həlqəvi ipəksarıyanları, həmçinin qış qarışçısını aid etmək olar. Beləliklə, onlar meşəçilik təsərrüfatına xeyli fayda verirlər. Cücüyeyən quş və heyvanlardan xilas olmaq üçün göyəm, yemişan və s. tikanlı sıx kolların içərisində gizlənirlər.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşayış arealının antropogen təsirlər nəticəsində daralması. Meşələrdə zərərvericilərə qarşı kimyəvi mübarizənin plansız surətdə aparılması.

## Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Litvanın və Belarusun Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.

## Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Meşələrin qırılmasının və insektisidlərin plansız istifadəsinin qarşısının alınması, yayıldığı ərazilərin qorunması.

## İstinadlar
4. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın karabid böcəklər (Coleoptera ,Carabidae) faunasına dair. AMEA Xəbərlər cild 63 №5-6 Bakı “Elm” 2008. s.81-86.

5.Nuriyeva İ.A.  Azərbaycanın Böyük Qafqazın Cənub-Şərq və Lənkəran vilayətlərinin  karabid böcəklərinin (Carabidae) ekoloji xüsusiyyətləri. Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin    əsərləri. II cild Bakı “Elm” 2010. s.384-389.

6. Нуриева И.А. Данные о жужелицах различных районов Азербайджана. Научно-практический конференция I-ых международных Беккеровских чтений Волгоград -2010. с.473-476

## Həmçinin bax
Yekaterina Andreyeva

**Yekaterina Andreyeva** (; , ) — Rusiyalı jurnalist, aktrisa, televiziya aparıcısı.

## Karyerası
1995-ci ildən Rusiyanın "Pervıy" telekanalının "Vremya" proqramının aparıcısı olmuşdur. 2015-ci ilin oktyabr ayında rəhbərliklə münaqişə səbəbindən efirdən kənarlaşdırılmışdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Радиостанция "Эхо Москвы" / Андреева Екатерина
*Лица Первого Канала: Екатерина Андреева
Tianyulong

**Tianyulong** — quşçanaqlılar dəstəsinə, *[[Heterodontosauridae]]* fəsiləsinə aid dinozavr cinsi. Onlar Yura dövründə (təxmini 130–112 milyon il əvvəl) hazırkı Asiya ərazisində yaşamışlar. Onların qalıqları Çinin Lyonin ərazisində aşkarlanmışdır. İlk dəfə *Zheng* və onun həmkarı ilə birlikdə 2009-cu ildə qeydə almışlar. Cinsə yalnız bir növ daxildir — T. confuciusi.

Onlar iki ayaq üzərində hərəkət edirdilər. Bu növə aid tapıntının uzunluğu 71 sm olmuşdur. Üstəlik onların üzərində olan tüklər 3,8 sm olmuşdur. Quyruq nahiyəsində isə hətta 5 sm idi.

Çin alimlərinin fikrinə görə üzəri sərt tükə bənzər örtüklə örtülü olmuşdur. Bu alimlər belə hesab edirlər ki, bunu lələklərin ilkin versiyası hesab etmək olar. Digər dünya alimləri isə bu fikirləri inkar edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İstiqlaliyyət küçəsi (dəqiqləşdirmə)

* İstiqlaliyyət küçəsi (Bakı) — Bakıda küçə.
* İstiqlaliyyət küçəsi (İstanbul) — İstanbulda küçə.
Monthly Afternoon

— Yaponiyanın *[[Kodansha]]* nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan aylıq seynen manqası antologiyası. *"Monthly Aftenoon"* Kodanshanın *Afternoon* xətti jurnallarından biridir. İlk sayı 1986-cı ilin 25 yanvarında çapdan çıxmışdır. Hər say 800 səhifədən ibarət olur və müxtəlif manqakaların əlindən çıxmış 30 manqa seriyasına yer verilir. *"Monthly Afternoon"* *"[[Oh My Goddess!]]"*, *"[[Genshiken]]"*, *"[[Blade of the Immortal]]"* və *"[[Big Windup!]]"* kimi tanınmış seynen manqası jurnallarından biridir. Jurnal *[[Kodansha]]*-nın *"1day"* seriyasının parçasıdır, seriyaya *"[[Morning (jurnal)|Morning]]"* və *"[[Evening (jurnal)|Evening]]"* jurnalları da aiddir. 2008-ci ilin oktyabrında nəşr olunmuş sayında *"[[good! Afternoon]]"* jurnalının təsis olunduğu bildirilmişdir.

2010-cu ildə jurnal 102.834  tirajla satılsa da, 2015-ci ildə bu rəqəm 75.310-a enmişdir.

## Manqa və manqaka siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
Aqilizavr

**Aqilizavr** () — quşçanaqlılar dəstəsinə və *[[Neornithischia]]* qrupuna aid dinozavr cinsi. Onlar əsasən Yura dövrünün ortalarında ( 171,6—167,7 milyon il əvvəl) Asiya ərazisində yayılmışdır. Onların qalıqlarına Çinin Siçuan vilayəti ərazisində aşkarlanmışdır. İlk dəfə alim Penq tərəfindən 1990-ci ildə qeydə almışdır. Yalnız bir növü var — *Agilisaurus louderbacki*.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  ''The Paleobiology Database''
Qətəna

**Qətəna** () — Suriyada şəhər, Dəməşq mühafazasında eyniadlı məntəqə və nahiyənin inzibati mərkəzi. 2004–cü il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 6.865 ailədə 17.228 nəfəri kişilər və 16.768 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 33.996 nəfərdir.

## İstinadlar
Masarik Universiteti

**Masarik Universiteti** (; ) — Çexiyanın Brno şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 1919-cu ildə qoyulmuşdur.

## Xarici əlaqələri
Utrext Şəbəkəsinin üzvüdür.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Qüvvətli antofora

**Qüvvətli antofora** () — Antofora cinsinə aid növ. 
 
## Təsviri
Uzunluğu 16-18&nbsp;mm-dir. Üz, üst dodaqlar və üst çənələr sarı ləkəlidir. Döş tamamilə sıx, sarımtıl ağ tüklərlə örtülmüşdür. Qarıncığın ilk 2 tergiti qısa sarımtıl tüklərlə örtülüdür. Arxa ətraflarda “səbətciyin” tükləri ağ, qanadları isə şəffaf ağdır.

## Yayılması
Cənubi Avropa, Kiçik Asiya, Qafqaz, Rusiya, Suriya, İsrail, İran, Türkmənistanda yayılmışdır . Azərbaycanda Şamaxı, Lerik, Naxçıvan MR-də rast gəlinir.

## Həyat tərzi
Aşağı dağlıq çöl və yarımsəhra landşaftlarında rast gəlinir. Erkən yazda uçur. Daşlıq ərazilərdəki torpaqlarda yuva qurur. Daha çox paxlalıların üzərində qidalanır.  

## Sayı
Nadir rast gəlinən növdür.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Yuvalarının dağıdılması, çiçəkləyən bitki sahələrinin biçilməsi və  mal-qaranın otarılması nəticəsində azaldılması.

## Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Bu arıların yuvalama yerlərində əkin-şum işlərinin aparılmaması, kimyəvi dərmanlamanın qadağan edilməsi. 

## İstinadlar

## Mənbə
*Biolib
*Checklist of the Western Palaearctic Bees (Hymenoptera: Apoidea: Anthophila)
## Həmçinin bax
* Fars zolaqlı arısı
Qrüner şəfəqsaçanı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
  
## Təsviri
Qanadları açılmış halda 25-30 mm-dir. Limonu-sarı rəngdə olub dişi fərdlərin ön qanadlarının zirvəsində qırmızı, erkəklərdə isə qara ləkə vardır.

## Yayılması
Yunanıstan, Türkiyə, Kiçik Asiya, Cənubi Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda Kiçik Qafqazın dağ ətəklərində və dağlarında, kserofil yamaclarında rast gəlinir (Laçın rayonu, Naxçıvan MR və Talış (Zuvand))

## Həyat tərzi
Yaxşı inkişaf etmiş dağlıq kserofil bitkilər (gəvən və akantolimon) bitən yamaclar. Kəpənəklər mayda uçur, dişi fərdlər adətən otlar içərisində gizlənir və az hallarda uçur. Mayın axırında bitkinin yarpaqları ilə qidalanır. Puplaşma iyulun əvvəllərində müxtəlif sığınacaqlarda baş verir, pupları qışlayır və ildə bir nəsil verir. Yumurtalarını kələmkimilər fəsiləsindən olan Turritis glabra bitkisinin üzərinə qoyur. Tırtıllar iyun ayına qədər həmin bitkidə gizlənir. Kəpənəklər quşlar, yırtıcı milçəklər, cırcıramalar və hörümçəklər tərəfindən məhv edilir. Tırtılları üzərində müxtəlif minicilər, xalsid və taxin milçəkləri parazitlik edir. 

## Sayı
Kəpənəklərin miqdarı illər üzrə dəyişilir və bəzən çox az miqdarda olur. Talışda R.M.Əffəndi tərəfindən 3 fərd, 1982-ci ildə P.İ.Bedı tərəfindən 2 fərd, 2011-ci ildə V.V. Tixonov tərəfindən 2 fərd qeydə alınmışdır.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Laçın rayonu işğal altında olduğundan kəpənəyin buradakı yaşayış yerlərinin indiki vəziyyəti barədə məlumat əldə etmək mümkün deyil. Başqa ərazilərdəki yaşayiş yerlərinin mal-qara otlaqlarına çevrilməsi və tapdaq altında qalması bu kəpənəyin arealının məhdudlaşmasına səbəb olur. 

## Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Azərbaycanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir.

## Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Kəpənəyin yayıldığı ərazilərdə qorunan sahələr təşkil etməli, onun sayı və populyasiyanın vəziyyəti barədə məlumat əldə etmək üşün hər il monitorinqlər keçirilməlidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Evening (jurnal)

— Yaponiyanın Kodansha nəşriyyatı tərəfindən hər iki həftədən bir nəşr olunan seynen manqası jurnalı. Jurnal B5 formatında ağ-qara qəzet kağızı üzərində çap olunur, bir sayının qiyməti təqribən 800 ¥ (7 manat) olur. 2015-ci ildə jurnal 115.617 tirajla satılmışdır. 2010-cu ildə bu rəqəm 147.980, 2008-ci ildə 166.000 idi.

## Hazırda yayımlanan manqa seriyalar
**Inuyashiki* (Hiroya Oku)

### Hər sayda yayımlanan manqa seriyaları

## Manqaka və manqa siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Tərtus

**Tərtus** () — Suriyada şəhər, eyniadlı mühafəzə, məntəqə və nahiyənin inzibati mərkəzi. 2004–cü il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 25.480 ailədə 59.157 nəfəri kişilər və 56.612 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 115.769 nəfərdir.

## İstinadlar
Dəra

**Dəra** () — Suriyada şəhər, Dəra mühafəzəsində eyniadlı məntəqə və nahiyənin inzibati mərkəzi. 2004–cü il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 17.224 ailədə 50.026 nəfəri kişilər və 47.943 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 97.969 nəfərdir.

## İstinadlar
Nişantaşı

**Nişantaşı** – Türkiyədə İstanbul'un Şişli ilçəsində, mərkəzi, Valikonağı küçəsi ilə Teşvikiyə küçəsi-Rumeli küçəsinin kəsiştiyi ərazidə yerləşən heykəl daş olan, Meşrutiyet, Şişli ve Teşvikiye, Şişli məhəllələrində Vali evi çevrəsindəki hissələri əhatə edən, ev sahibliyi etdiyi dünyaca məşhur markaların mağazaları, kafelər və əyləncə məkanlarıyla tanınan səmt. İstər quruluşu və tarixi, istərsə də coğrafi ve idari sərhədləri Teşvikiylə də büyük ölçüdə iç içə keçmiş olan Nişantaşı, cənub-qərbindən Maçka, Beşikdaş, cənub-şərqindən Harbiyə, Şişli, qərbindən ve şimal-qərbindən Osmanbey, Şişli ve şərqindən Təşvikiyə, Şişli səmtləriylə həmsərhəddir.

## İstinadlar
Şəfəqsaçan

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

Kiçik və orta ölçülü, işiqlı, bəzəkli kəpənəklədir. Erkəklərin ön qanadlarını yuxarı qutaraçağında narıncı ləkə vardır.

## Növləri
Əsasən şimal yarımkürrəsinin tropik qurşaqdan şimalda yerləşən ərazilərində yayılmışlar. Ümumilikdə 10 növə malikdir:
* *[[Anthocharis cardamines]]* (Linnaeus, 1758) — Avropa, Çim və Yaponniya
* *[[Anthocharis belia]]* (Linnaeus, 1767) — Tunis, Əlcəzair, Mərakeş
* *[[Anthocharis euphenoides]]* Staudinger, 1869 — Cənubi Avropa
* *[[Anthocharis bieti]]* (Oberthür, 1884) — Tibet və Çin
* *[[Anthocharis scolymus]]* Butler, 1866 — Şərqi Çin, Koreya, Ussuri və Yaponiya
* *[[Anthocharis damone]]* Boisduval, 1836 — Cənubi Avropa
* *Anthocharis gruneri* Herrich-Schäffer, 1851 — Almaniya, Kiçik Asiya, Suriya, İran, İraq və Cənubi Qafqaz
* *[[Anthocharis cethura]]* C. & R. Felder, 1865 — ABŞ: Kaliforniya, Nevada, Arizona
* *[[Anthocharis sara]]* Lucas, 1852 — ABbŞ-ın bütün qərb hissəsi
* *[[Anthocharis stella]]* Edwards, 1879 —
* *[[Anthocharis taipaichana]]* Verity, 1911 —
* *[[Anthocharis thibetana]]* Oberthür, 1886 —
* *[[Anthocharis bambusarum]]* Oberthür — Çin
* *[[Anthocharis midea]]* (Hübner, 1809) — ABŞ-nin şərq hissəsi
* *[[Anthocharis lanceolata]]* Lucas, 1852 — Kaliforniya
* *[[Anthocharis limonea]]* (Butler, 1871) — Meksika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kriolofozavr

**Кriolofozavr** () — İri yırtıcı dinozavr olmuşdur. Onlar Yura dövründə indi ki, Antarktida ərazisində yayılmışlar. İlk dəfə V. Hammer tərəfindən 1991-ci ildə Orta-Antarktida silsiləsində Kerkpatrik dağında aparılan qazıntı zamanı aşkarlanmışdır. 1994-cü ildə qeydə alınmışdır. İlk və ətraflı məlumat toplanan Antarktida dinozavrıdır. Kəllələrinin üzərində xüsusi çıxıntı vardırdı idi. Tapılan kəllə çox guman kimi erkəyə mənsub olmuşdur. Dinozavrın bu cür bəzəyinin olması ilə əlaqədar onu ilk vaxtlar "Elvizavr" adlandırırdılar. Səbəb isə Elvis Preslinin maraqlı telinə bənzəməsi idi. Ola bilsin ki, dişilər bu cür bəzəyə sahib deyilmişlər və erkəklərdən iri olmuşlar. Bu dinozavrlar keratozavr — dilofozavrlara yaxın olmuşlar. Canlının uzunluğu 6–8 metr olmuşdur. Bu öz dövrünün ən iri canlısı olmuşdur. Bu zamanlar Antarktida ərazisində buzlar olmamışdır.

Mezazoy erasınnda Antarktida nəhəng cənub qitəsi olan Qondvananın bir hissəsi olmuşdur. Antarktidanın Cənubi Amerika, Cənubi Afrika və Avstraliya ilə əlaqəli olması alimləri burda da dinozavr qalıqlarının aşkarlaması fikri irəli sürməyə vadar edirdi. 1980–1990 illərdə Antartidanın sahil zolaqlarında buzdan azad olmuş ərazilərdə çoxlu sayda ot yeyən dinozavrların qalıqları aşkarlanır. Onların çoxu Təbaşir dövrünə aid olmudur. Burada kriolofozavrlarla yanaşı prozavropoda, yırtıcılardan koelopisis, pterozavr, sinapsida-tritolodonti aşkarlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://dinosauricon.com/genera/cryolophosaurus.html 
* http://www.isgs.uiuc.edu/dinos/de_4/5a65c88.htm 
* http://pubs.usgs.gov/publications/text/polar.html
* http://www.kansascity.com/mld/kansascity/news/nation/7875317.htm?1c
* http://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/340Theropoda/340.200.html#Cryolophosaurus
Benton qraflığı (Vaşinqton)

**Benton** () — ABŞ-nin Vaşinqton ştatında qraflıq.

## Xarici keçidlər
* Benton County (official website) 
* East Benton County Historical Museum
* Tri-City Regional Chamber of Commerce
Gürcüstan universitetlərinin siyahısı

# Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Tədris Universiteti
# Tbilisi Dövlət Universiteti

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Fənərbaxça İK

**Fənərbaxça İdman Klubu** — Türkiyədə idman klubu.

Fənərbaxça Basketbol Komandası 2017-ci ildə Euroleague çempionu olmuşdur.

## İstinadlar
Minmi

**Minmi** () — Ankylosauria qrupuna daxil olan, kiçik ölçülü dinozavr cinsi. Onlar Təbaşir dövrü 119–113 milyon il əvvəl yaşamışlar.

Cənub yarımkürrəsində bronirovanlara aid tapılan ilk tapıntı olmuşdur. Ralf Molnar tərəfindən 1980-ci ildə qeydə alınmışdır. 2011-ci ildə onun həmkarları tərəfindən *Minmi* ankilozavrlara daxil edilirdi. Tapılan tapıntı — *Minmi Crossing* növü adlanır. Avstraliyada aşkarlanan tapıntılar iki yaxşı qalmış skelet və bir necə sümük qalıqlarından ibarətdir.

Onların üzəri müxtəlif ölçülü və formalı donqarlarla örtülü olmuşdur. Bu donqarlar hətta quyruqlarının üzərində belə mövcud olmuşdur. Bu zirehlər onların çəkisini artırsalarda, ayaqlarında görə onların hətta qaça bilmələri deyilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Moskva Cümə Məscidi

**Moskva Cümə Məscidi** — Rusiyanın Moskva şəhərindəki ən böyük və əzəmətli məscidi.

## Yenidənqurma və bərpa işləri
2015-ci il sentyabrın 23-də məscidin yenidənqurma və bərpa işlərindən sonra açılışı olub. Açılış mərasimində Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Fələstin Dövlət Başçısı Mahmud Abbas da iştirak edib. Tədbirə Tatarıstan prezidenti, Çeçenistan, Dağıstan, eləcə də Rusiyanın digər subyekt başçıları, Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Polad Bülbüloğlu, Moskva meri Sergey Sobyanin, Ümumrusiya azərbaycanlılar Konqresinin, Azərbaycandakı əfqan icmasının və tatar diasporunun nümayəndələri və digərləri də qatılıb.

## Tikinti xüsusiyyətləri
Məscidin sahəsi bərpadan sonra 20 dəfə artırılaraq 19 min kvadratmetrə çatdırılıb. Bərpadan sonra məsciddə eyni vaxtda 10 min möminin namaz qıla biləcək. Altı mərtəbəli məsciddə 7 lift var. Məscidin günbəzi 46 metr, diametri 27 metrdir.

Məscidin minarələrində quraşdırılmış eyvanlardan bütün Moskva şəhərini seyr etmək mümkündür. Məscidin tikintisinə 170 milyon dollar xərclənib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* MOSKVADA CÜMƏ MƏSCİDİNİN AÇILIŞI — YouTube saytı
Ponyo (anime)

— Studio Ghibli-də Hayao Miyazakinin ssenarisi və rejissorluğu ilə 2008-ci ildə çəkilmiş tammetrajlı anime-film. Bu, onun Ghibli-də səkkizinci, ümumilikdə isə onuncu filmidir.

## Məzmun
Hekayə iki beşyaşlı uşaq, Soske adında oğlan və Ponyo balığı haqdadır. Soske və anası sıldırım qayanın üstəndə dəniz mənzərəsi olan evdə yaşayırlar. Soskenın atası balıqtutan gəminin kapitanıdır və evdə nadir hallarda olur. Ponyo çoxsaylı bacıları ilə okeanın dibində dəniz cadugarının evində yaşayır. Bir gün Ponyo insanlara baxmaq üçün evdən gedir və şüşə bankaya düşür. Bu halda onu sahildə Soske tapır. Ponyo Soskeya vurulur və insan olmaq arzusuna gəlir.

## Mükafatlar və nominasiyalar

### Mükafatlar
* 2008 — Venesiya Film Festivalının iki mükafatı: *Future Film Festival Digital Award* — xüsusi qeydetmə, Mimmo Rotella fondunun mükafatı (hər ikisi Hayao Miyazakiyə)
* 2009 — Yapon akademiyasının iki mükafatı: ən yaxşı animasiya filmi, ən yaxşı musiqi (Dzö Hisaisiyə)
* 2009 — *Asian Film Awards*mükafatı: ən yaxşı bəstəkar (Dzö Hisaisi)

### Nominasiyalar
* 2008 — Venesiya Film Festivalının Qızıl Şir mükafatına nominasiya (Hayao Miyazaki)
* 2009 — *Asian Film Awards* mükafatına iki nominasiya: ən yaxşı film, ən yaxşı rejissor (Hayao Miyazaki)
* 2010 — Enni mükafatına iki nominasiya: rejissura (Hayao Miyazaki), musiqi (Dzö Hisaisi)
* 2010 — Hong Kong Film Award mükafatına *ən yaxşı Asiya filmi* kateqoriyasında nominasiya

## Maraqlı faktlar
* Animedəki bir epizodda Risa Qonşum Totoro animesinin açılış mahnısını zümzümə edir. Həmçinin, soyuducunun üstündəki çoxsaylı maqnitlərin arasında Totoro da var.

## Keçidlər
* Rəsmi yapon sayt
* Rəsmi amerikan sayt
* Ponyo on the Cliff by the Sea Web
* «Рыбка Поньо на утесе»
* 
*
Seratozavrlar

**Seratozavrlar** () — Terapodalara daxil olan dinozavr infradəstəsi. Seratozavrlar teropodların ən qədim qrupudur. Qrupa daxil canlılar Yura dövrünün əvvəllərində yaşamış və yayılmışlar (161–155 milyon il əvvəl). Məsələn: *[[Limusaurus]]*.

## Klassifikasiya

### Bölgüsü
**Altdəstə**: **[[Terapoda]]**
* **İnfradəstə: Ceratosauria **
** Cins: *[[Berberosaurus]]*
** Cins: *[[Deltadromeus]]*
** Cins: *[[Elaphrosaurus]]*
** Cins: *[[Limusaurus]]*
** Cins: ?*[[Lukousaurus]]*
** Cins: *[[Spinostropheus]]*
** Fəsilə: *[[Bahariasauridae]]*
*** Cins: *[[Bahariasaurus]]*
** **Üstdəstə:** **[[Coelophysoidae]]**
*** Fəsilə: Dilophosauridae
*** Fəsilə: Coelophysidae
** **Üstfəsilə:** **[[Neoceratosauria]]**
*** Fəsilə: *[[Ceratosauridae]]*
**** Cins: *Seratozavrlar*
**** Cins: *[[Genyodectes]]*
** **Üstfəsilə:** **[[Abelisauroidae]]**
*** Cins: *[[Austrocheirus]]*
*** Cins: *[[Genusaurus]]*
*** Cins: *[[Ligabueino]]*
*** Cins: *[[Masiakasaurus]]*
*** Cins: *[[Noasaurus]]*
*** Cins: *[[Ozraptor]]*
*** Cins: *[[Tarascosaurus]]*
*** Fəsilə: *[[Abelisauridae]]*
*** Fəsilə: *[[Noasauridae]]*

### Filoqeniya
Kladoqramma *Xu Xing* tərəfindən 2009-cu ildə təşkil edilmişdir:

## İstinadlar
Iveco

**Iveco** () — İtalyan sənaye avtomobillərinin istehsalçısı. Baş ofis Turində yerləşir.

## Tarix
Konsern Covanni Anyelli tərəfindən 1975-ci ildə yaranıb. Konsernin heyətinə Fiat,  Magirus-Deutz,  həmçinin Fiatın xaricdəki bölmələri ОМ, Lancia, fransız FIAT France SA (Unic yük maşınlarını buraxan) daxil olundular. Növbəti illərdə də konsernın heyətina bir sıra avtomobil zavodları daxil olundu.

Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “IVECO” markalı yük avtomobillərinin istehsalı başlayacaq. Zavod ildə 100 kiçik, orta və iritutumlu yük maşını istehsal edəcək. Məhsullar Rusiya, Gürcüstan, İran və Türkmənistana ixrac ediləcək.

## Iveco avtomobilləri


Fayl:2june 2007 572.jpg|Iveco Massif
Fayl:Jyväskylän Liikenne Iveco Indcar Mago 2.JPG|Iveco Indcar Mago 2 midibus in Jyväskylä, Finland.
Fayl:Bereursus.jpg|Daily van (MY98) in Romania
Fayl:Iveco Daily obuses Orell.jpg|Iveco Daily S2000 minibus
Fayl:Iveco Daily.jpg|Iveco Daily S2000 Chassis-cab
Fayl:Iveco Eurocargo.JPG|Iveco Eurocargo (2003 Restyle)
Fayl:Iveco Trakker.jpg|Iveco Trakker
Fayl:Iveco Stralis ITOY 2003.jpg|Iveco Stralis
Fayl:Formula Truck 2006 Iveco Marinelli at S do Senna.jpg|Iveco Stralis racing truck
Fayl:TLF16-25.JPG|Iveco EuroStar
Fayl:Bucharest Iveco bus 1.jpg|Iveco TurboCity-U 480 bus in Bucharest, Romania (operated by RATB)
Fayl:Iveco Magirus Super Dragon X8.JPG|Iveco Magirus Super Dragon X8
Fayl:Iveco-Autokran.jpg|Iveco-Autokran
Fayl:Iveco Zeta.jpg|Iveco Zeta
Fayl:Iveco Daily front 20080625.jpg|Iveco Daily
Fayl:IvecoUrbanwayBakuBus.jpg|BakuBus Iveco Urbanway


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Chariclea delphinii

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Təsviri
Qanadları açılmış halda 28–32 mm-dir. Ön qanadları bənövşəyi-qırmızıdır, bazal sahə və xarici sahənin içəri hissəsi qonur pulcuqlarla qarışaraq tutqundur. Saçaqları sarımtıldır. Yumuru naxış böyrəkşəkilli naxışın lap yaxınlığında yerləşərək kiçikdir, ətrafı bir qədər solğun bənövşəyi-qırmızı xətlə haşayələnmişdir. Böyrəkşəkilli naxış iri və tutqundur. Arxa qanadları ağımtıldır, enli qonuru-qırmızı haşiyəlidir. Sçaqları ağdır. Qanadların ortasında haşiyəyə yaxın 2 açıq rəngdə ləkə var.

## Yayılması
Avropa, Rusiya, Kiçik Asiya, Şimali Afrika, Türkmənistan, Gürcüstanda yayılmışlar. Azərbaycanda isə lokal şəkildə bütün zonalarda ən çox düzən rayonlarda, qismən dağətəyində və dağ səhralığında rast gəlinir.

## Həyat tərzi
Düzənlik, səhra, dağ-səhra yerlərin kserofit stansiyalarında. Həyat tərzi ətraflı öyrənilməyib. Kəpənəyi aprelin axırlarından avqustun axırlarına qədər uçur. Tırtılı iyul-avqustda mahmızçiçək, əsvəçiçək, kəpənəkçiçək bitkilərinin çiçəyi və meyvələri ilə qidalanır. Ehtimal ki, pupu qışlayır və ildə iki nəsil verir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Deponent

**Deponent** — qiymətli kağızların saxlanılması və ya depozitarda saxlanılan qiymətli kağızlara aid hüquqların uçotu üzrə depozitarın xidmətindən müqavilə əsasında istifadə edən şəxsdir.

## İstinadlar
Depo hesabı

**Depo hesabı** — () qiymətli kağızların uçotu məqsədilə depozitarda ümumi əlamətlərlə birləşdirilmış məlumatların məcmusunu əks etdirən depozitar əməliyyatların uçotu vasitəsidir.
Emissiya prospekti

**Emissiya prospekti** — ()- Müəyyən qiymətli kağızın yeni buraxılışı (emissiyası) zamanı qiymətli kağızlar bazarının buraxılışının tənzimləməsi üzrə səlahiyyətli quruma təqdim edilən, emitent və buraxılan kağız haqqında məlumatlar əks olunan sənəd.
Reyestr saxlayıcısı

**Reyestr saxlayıcısı** -  ()istiqraz və səhm sahiblərinin qeydiyyatını (reyestrini) aparan təşkilat. Azərbaycan Respublikasında reyestr saxlayıcı və depozitar fəaliyyəti ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzi məşğul olur.
Depozitar fəaliyyəti

**Depozitar fəaliyyət** — () Qiymətli kağızların saxlanması və onlara hüquqların, habelə öhdəliklərlə yüklənməsi faktlarının uçotu və təsdiq edilməsi üzrə xidmətlərin göstərilməsi üzrə peşəkar fəaliyyət.
Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzi

**Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzi** — Azərbaycan Respublikasında  depozitar və reyestr saxlayıcı kimi fəaliyyət göstərən dövlət təşkilatı, qeyri-kommersiya hüquqi şəxsi.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 14 iyul 2015-ci il tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Qiymətli kağızlar bazarı haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu”na əsasən mərkəzi depozitar depozitar sistemini idarə edən Milli Depozit Mərkəzidir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının Qiymətli Kağızlar komitəsi

## Xarici keçidlər
* Qiymətli kağızlar bazarı haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu

## İstinadlar
Mercedes-Benz A-Class

**Mercedes A-Class** — alman avtomobil istehsalçısı Mercedes-Benz tərəfindən, 1998-ci ildən başlayaraq istehsal olunan 4-qapılı bir kompakt avtomobildir. Bu seriyanın son nəsli olan W176 modeli 2012-ci ildə istehsal olunmuşdur.

## 1. Nəsil (1997–2004)

### Mühərriklər
**[[Benzin]]**
* 1.4 82 hp
* 1.6 100 hp
* 1.9 124 hp
* 2.1 Evolution 138 hp

**[[Dizel yanacağı|Dizel]]**
* 1.7 CDI 74 hp
* 1.7 CDI 58 hp
* 1.7 CDI 89 hp
* 1.7 CDI 94 hp

### [[Sürətlər qutusu]]
* 5 ileri düz vites
* 6 ileri düz vites
* ST otomatik vites

## 2. Nəsil (2004–2012) (W169)

### Mühərriklər
**[[Benzin]]**
* 1.5 95 hp
* 1.7 116 hp
* 2.0 Turbo 193 hp
**[[Dizel yanacağı|Dizel]]**
* 2.0 CDI 82 hp
* 2.0 CDI 109 hp
* 2.0 CDI 140 hp

### [[Sürətlər qutusu]]
* 5 ileri düz vites
* 6 ileri düz vites
* 7 ileri autronic qutu

## Xarici keçidlər
* Mercedes-Benz Global səhifəsi
* Mercedes-Benz Azərbaycanda

## İstinadlar
Hipoksiya

**Hipoksiya** - orqanizmin toxumalarında oksigenlə təchizatın və ya onun  mənimsənilməsinin pozulması ilə müşahidə olunan haldır. Hipoksiya bir çox xəstəliklər zamanı müşahidə oluna bilər. Kəskin və xronik formaları var. Hipoksiya termini yunanca "hypo" - az, latinca "oxygenium" - oksigen sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hipoksiyanın sinonimləri olaraq "oksigen aclığı” və “oksigen çatışmazlığı” terminlərindən də istifadə olunur.

## İstinadlar
Araxnoidit

**Araxnoidit** — beyin və  onurğa  beyninin hörümçəktoruna bənzər qişasının iltihabı.

## İstinadlar
Blennoreya

**Blennoreya** — yoluxucu xəstəlik olub, gözün birləşdirici qişasının iltihabıdır.

## İstinadlar
Sikoz

**Sikoz** — stafilokokklarin törətdiyi xroniki iltihabi xəstəlik. Daha çox üzdə tük follikullarin əhatə edir.

## İstinadlar
Trixofitiya

**Trixofitiya** — dərini və dəri artımlarını zədələyən göbələk xəstəliyi.
Saya dəri trixofitiyası — əksəriyyətlə bədənin açıq yerlərində: (üzdə, boyunda, əllərdə) olub, burada parlaq-qırmızı dəyirmi formalı və azca qabarıq ləkələr əmələ gətirməsi ilə fərqlənir. Ləkələr tədricən böyüyür və onların səthi nazik qabıqla örtülür, kənarlarında isə bəzən halqa şəklində xırda qovuqlar əmələ gəlir.
Başın saçlı hissəsində — trixofitiya zədələnmələri nəticəsində, qabıqla örtülmüş xırda eritematoz ləkələrə peyda olur. Göbələyin saçlara daxil olması nəticəsində onlar lap kökü yanında (qara nöqtələr şəklində) və ya dəri səthində 1 – 3&nbsp;mm yuxarı hissəsində sınır. Beləliklə, sanki qırxılmış dairəşəkilli sahələr (kötüklər) əmələ gəlir. Trixofitiya ilə zədələnmiş dırnaqlar dişlənmiş və ovulan şəkil alır və çirkli-boz rəngli olur. Bəzi hallarda bu dırnaqların səthində oyuqlar və çatlar əmələ gəlir.
Yaşlılarda xronik trixofitiya — sürtünmə simptomları ilə xarakterizə olunur. Zədələnən saya dəridə açıq çəhrayı rəngli azca kəpəklənən ləkələr əmələ gəlir. Bu cür ləkələr əksəriyyətlə dirsəklərin, əllərin və sarğı sahəsinin dərisində müşahidə olunur. Başın tüklü hissəsində zəif qovuqlanan ovulub atrofiya ilə nəticələnən xırda eritematoz zədələnmə ocaqları qeyd edilir.
## İstinadlar
Osteoparoz

**Osteoparoz** (yunanca: osteo — sümük, poros-dəlik deməkdir)- skeletin metabolik xəstəliyi olub,sümük toxumasının zədələnməsi, sümüklərin deformasiyası və sınığı ilə nəticələnən xəstəlikdir. Osteoparoz çox geniş yayılmış bir xəstəlik olub, xüsusilə qadınlarda menopauza dövründə daha çox rast gəlinir.Osteoparozun əsas fəsadı kiçik travmalar zamanı belə sınıqların yarana bilmə təhlükəsidir. Osteoparoz zamanı onurğanın sınığı ağır yük qaldırma və bədənin sirkələnməsi zamanı baş verə bilər. Dünyada yaşlı insanların əlilliyinin və ölümünün əsas səbəblərindən biri osteoparoz hesab olunur. 60 yaşdan yuxarı qadınlarda bud sümüyü boynunun sınıqlarının əsas səbəbi osteoparoz göstərilir. Osteoparoza və osteopeniyaya yol açan bir sıra hallar vardır:

* Bədən çəkisin azalması
* Cinsi hormonların az olması
* Oturaq həyat tərzi (2 aydan çox yataq rejimi, əlillər üçün kreslodan istifadə)
* Siqaret, alkoqol və narkotik vasitələrindən istifadə.
* "D" vitamininin çatışmazlığı
* Kalsium mübadilə pozulması
* Qalxanvariətraf vəzin xəstəlikləri

## İstinadlar
Amimiya

**Amimiya** — mimikanın zəifləməsi və ya heç olmaması halı. Ruhi xəstəliklər, parkinson xəstəliyi zamanı müşahidə olunur.

## İstinadlar
Fenilketonuriya

**Fenilketonuriya** — ağır irsi xəstəlik olub, əsasən sinir sisteminin zədələnməsi ilə müşahidə olunur. Autosom — resessiv yolla ötürülür

İlk 1934-cü ildə Norveç həkimi və biokimyaçısı İ. A. Fellinq (İvar Asbjörn Fölling, 1888–1973) tərəfindən təsvir edilmişdir. Ağır irsi xəstləik olub əsasən, sinir sisteminin zədələnməsi ilə xarakterizə olunur. Fenilketonuriya, fenilalanin 4-hidrolaza fermentinin çatışmaması ilə bağlı yaranan bir xəstəlikdir. Xəstənin qanında fenilalaninin miqdarı yüksək olur. Onlarda sidik vasitəsilə fenil piroüzüm turşusunun ifrazı baş verir. Bütün bunların səbəbi orqanizmdə yalnız bir fermentin – fenilalanin 4-hidrolazanın çatışmaması durur. Fenilalanin 4-hidrolaza fermentini kodlaşdıran PAH geni 12-ci autosom xromosomun uzun çiyninin 23.2 lokusunda (12q 23.2) yerləşir. Xəstəlik autosom-resesiv tipdə irsən verilir. Müəyyən edilmişdir ki, xəstəliyin rastgəlmə tezliyi :

· Çində-1:18000

· Yaponiyada-1:120000

· Finlandiyada-1:100000

· Koreyada-1:41000

· Türkiyədə-1:2600

· ABŞ-da-1:15000

· Norveçdə-1:13000

**Eiologiya. Patogene**z: Fenilalaninhidroksilazanın sintezini kontrol edən genin mutasiyası nəticəsində fenilalaninin tirozinə çevrilmə mərhələsində metobolik blok əmələ gəlir. Qanda və toxumalarda fenilalaninin miqdarı çoxalır(0,2 ql və daha çox-normada 0,01–0,02 ql). Xəstəliyin patogenzində tirozin sintezinin çatışmazlığı dayanır.

**Kliniki şəkli:** Xəstəlik uşağın həyatının ilk mhəfələrində, ilk aylarında ortaya çıxır. Uşaqlar fiziki və sinir-psixoloji inkişafdan geri qalır. Süstlük, yuxululuq, qıcıqlanmanın artması, ağlağanlıq qeyd olunur. Xəstəlik proqressivləşdikdə epileptikə bənzər bayılmalar, qıcolmalar, başın yırğalanması, tremor, qısa müddətli huşun itirilməsi, müşahidə oluna bilər. Xüsusi qrup əzələlərin yığılması ilə xəstə "dərzi pozası" alır. Hiperkinezlər, əllərin tremoru, ataksiya, bəzən parezlər görülə bilər. Uşaqlar saralır, parlaq dərili və mavi gözlü olurlar. Onlarda dermatit, ekzema, xüsusi qoxulu ("siçan iyi") tərləmə və sidik ifrazı qeyd olunur. Arterial hipotenziyaya meyillilik müşahidə olunur. Müalicə olunmadıqda imbelsillik və idiotiya inkişaf edir.

**Diaqnoz:** Xəstəliyin diaqnozu uşaq doğulduqda sonra 2 aydan gec olmayaraq qoyulmalıdır. Bunun üçün bütün yeni doğulmuş uşaqlar müayinə edilməlidir. Qanda fenilalanin, sidikdə fenilpiroüzüm turşusunun miqdarı təyin olunur.

**Müalicə:** Uşaqlarda xüsusi pəhriz təyin olunur. Qidadan ət, balıq, süd məhsulları, heyvani zülal tərkibli qidalar çıxarılır. Zülsl defisiti fenilalaninsiz aminturşu qarışığı ilə bərpa edilir.

## İstinadlar
Darevski gürzəsi

**Darevski gürzəsi** () — Gürzələr fəsiləsinə daxil olan ilan növü. Dişilər erkəklərdən iri olur. Dişilər 40 sm, erkəklər isə 25 sm olur. İlan öz adını İlya Sergeyeviç Darevskinin adında götürmüşdür. İlk dəfə Ermənistanda aşkarlanmışdır.

## Xariçi görünüşü
Erkəklərin quyruğu 39-43 sm, dişilərdə isə 45-50 sm olur. Başı iri sonucu isə yumrudur.  
Gürzələrin rəngi sarı-boz və ya sarı-qəhvəyi olur. Bədənində ziqzaqvari zolaq keçir. Balalar növə xass rəngə malik olurlar. 
## Yayılması
Onlar Ermənistanın şimal-qərb hissəsində subalp və alp qurşağında yayımışlar. Hündürlüyü 2600–3000 m olan ərazilərdə rast gəlinir. Bu yaxınlarda Türkiyəin şimal-şərqində Zəkəriyə kəndində bu ilanların nümayəndələri aşkarlanmış.. Bundan əlavə Artvin ərazisində də aşkarlanmışdır.

## Zəhərinin təsiri
Darevski gürzəsi zəhərli ilanlara daxildir. Onların zəhərləri insan və heyvanlar üçün təhlükəlidir. Zəhər daxili orqanlarda qanaxma yaradır və ölümə səbəb olur.

## Qidalanması və qorunması
Darevski gürzəsi əsasən Qayalıq kərtənkələləri, gəmiricilər və çəyirtkələrlə qidalanırlar. Bu növ çox nadir hallarda gözə dəyir və sayları azalmaqdadır. Bu səbəndə Beyməlxalq Qırmızı Kitaba daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Aria (jurnal)

— Yaponiyanın Kodansha nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan keçmiş aylıq şoco və cosey manqası jurnalı.

2010-cu ilin aprelində Kodansha yeni jurnalın təsis edilməsində maraqlı olduğunu açıqlamışdır. Jurnalın ilk sayı 28 iyul 2010-cu ildə çapdan çıxmışdır. Jurnal B5 formatında nəşr olunur. *"Aria"* jurnalı əsasən 16–22 yaşlı qadınlar üçün nəzərdə tutulmuşdur.

2013-cü ildə *Kodansha* *"[[Shingeki no Kyojin]]"* manqa seriyasının spin-offu olan *[[Attack on Titan: No Regrets]]* manqasının proloq fəslinə olan təlabatı ödəmək üçün jurnalın tiraj sayını təxminən 500 % (80.000 nüsxə) artırmağa qərar vermişdir.

Jurnal 28 aprel 2018-ci ildə fəaliyyətini dayandırmışdır.

## Manqa seriyaları
* *Amatou Penguin* — Kenci Sonishi
* *Ani — Imo* — Haruko Kurumatani
* *Demon from a Foreign Land* – Kaori Yuki
* *GDGD-DOGS* — Ema Toyama
* *Haikyo Shojo* — Nao Tsukici (başa çatıb)
* *Hanirabi!* — Kuvahara Sota (başa çatıb)
* *First Love Monster* — Akira Hiyoşimaru
* *He's My Only Vampire* — Aya Sooto

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
"Layell" medalı

**Layell medalı** (Lyell Medal) — London Geologiya Cəmiyyətinin geologiya sahəsində yüksək nailiyyətlərə görə elmi təltifi.

Medal müasir geologiya elminin banisi, "XIX əsrin ən görkəmli alimlərindən biri olan" İngiltərə geoloqu Çarlz Layellin (1797–1875) şərəfinə adlandırılmışdır..

## Təltif olunanların siyahısı
Aşağıda təltif olunanların siyahısı verilmişdir.:

## XIX əsr
* 1876 — Con Morris
* 1877 — Ceyms Hektor
* 1878 — Georgİ Busk
* 1879 — Edmont Hebert
* 1880 — Con Evans
* 1881 — Con Vilyam Davson
* 1882 — Con Lusett
* 1883 -Vilyam Bencamin Sarpenter
* 1884 — Cozef Leydi
* 1885 — Harri Qovir Sili
* 1886 — Vilyam Pengellu
* 1887 — Samuel Allport
* 1888 — Henri Alleyne Nikholson
* 1889 — Vilyam Boyd Davkins
* 1890 — Tomas Rupert Jones
* 1891 — Tomas McKennu Hughes
* 1892 — Georgi Higfield Morton
* 1893 — Edvin Tulley Nevton
* 1894 — Con Milne
* 1895 — Con Frederik Blake
* 1896 — Artur Smit Vudvard
* 1897 — Georgi Jenninqs Hinde
* 1898 — Vilhelm Vaagen
* 1899 — Karles Alexander McMahon
* 1900 — Con Edvard Marr

## XX əsr
* 1901 — Ramsay Heatley Traquair
* 1902 — Friç Antonin
* 1902 — Riçard Lidekker
* 1903 — Frederik Vilyam Rudler
* 1904 — Hatqorst Alfred Qabriel
* 1905 — Hans Reusch
* 1906 — Frannk Davson Adams
* 1907 — (Con) Joserh Frederik Viteaves
* 1908 — Riçard Dixon Oldham
* 1909 — Percu Frey Kendall
* 1910 — Artur Vaughan
* 1911 — Fransis Srtur Bather
* 1911 — Artur valton Rove
* 1912 — Filip Lake

## Xarici keçid
* www.geolsoc.org.uk 
* Список награждённых

## İstinadlar
Kiçik Asiya gürzəsi (cins)

**Kiçik Asiya gürzələri**() — Gürzələr fəsiləsinə aid ilan cinsi. Əvvəllər isə bura daxil növlər əsl gürzələr cinsinə daxil edilirdi.

## Qidalanması
Əsasən gəmiricilər ilə qidalanır.

## Çoxalması
Kiçik Asiya gürzəsi ayrıcinsiyyətlidir.

## Klassifikasiya
Cinsə 8 növ daxildir:
*  — İranın şimal-qərbi Zəncan
*  — Türkiyə endemiki
*  — Livan, İsrail, Suriya
*  — Türkiyə endemiki
*  — İran endemiki
*  — Ermənistanda, Naxçıvan (Azərbaycan), İran və Türkiyə.
*  — Şərqi Türkiyə və şimal-qərbi İran
*  — Türkiyə, Suriya, Yunanıstanın adalarında.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Uşaqlar qayıdırlar

**Uşaqlar qayıdırlar** — Takeşi Kitano filmi.

## Qəbul

Bu film günümüzə qədər Kitanonun Yaponiyada ən uğurlu filmidir. Bundan əvvəl, onun filmləri beynəlxalq izləyiciləri tərəfindən vətənidəki izləyiciləri ilə müqayisədə daha böyük həvəslə qəbul olunurdu.

## İstinadlar
Üsamə (film, 2003)

**Üsamə** () — 2003-cü ildə çıxan Əfqanıstan filmi.

## İstehsalı

Siddiq Barmak Pakistanın Pişəvər şəhərində olduğu zaman qəzetdə oxuduğu əhvəlatdan təsirlənmişdi. Qəzetdə yazıldığına görə, bir qız məktəbə getmək üçün oğlan kimi geyinirdi və bu Taliban tərəfindən aşkar edilmişdi. Barmak buna Taliban dövründə Əfqanıstanda yaşayanlardan eşitdiyi əhvəlatlarından elementlər əlavə edərək, filmin ssenarisini yazmışdı.

Film Kabildə 2002-ci ilin iyunundan 2003-cü ilin martınadək 46 min dollar büdcə ilə çəkilib. Bütün rolları rejissorun Kabil küçələrindən seçdiyi qeyri-peşəkarlar ifa edib. Filmdəki dialoqların çoxu onların impovizasiyalarıdır.

## Həmçinin bax

* Baça poş

## İstinadlar
Sianoz

**Sianoz** — dəri və selikli qişaların göyümtül rəngə boyanmasıdır. Sianoza səbəb qanda oksigenin azalması və oksigenin hemoqlobinlə birləşməməsidir.

## İstinadlar