open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nayada (Neptunun peyki)

**Nayada** () və ya **Neptun III**— Neptunun daxili peyklərindən biri. Peykə Yunan mifalogiyasıda Nimfa növü olan Nayadanın adı verilib.

## Tarix
**Nayada** Voyacer 2 zondu tərəfindən şəkilləri çəkillməzdən əvvəl Sentyabrın ortalarında kəşf edilmişdir.Peyk ilk olaraq **S/1989 N 6** adlandırılmışdır.Bu kəşf 29 Sentyabr 1989-cu il də açıqlanmışdır..Adı isə 16 sentyabr 1991-ci il də verilmişdir.

## Fiziki xarakteristikaları
[thumb|left|210px|Neptunnun orbitində fırlanan Nayadanın [simülasyon görünüşü.]]
Nayada düzənsiz formalaşır və hər hansı geoloji dəyişikliklərin əlamətinin olmadığını göstərir.Çox güman ki, bu peyk, Neptunun orijinal peyklərinin hissələrinin yenidən biləşərək əmələ gətirdikləri dağıntılardan ibarət bir yığndır.

## Orbital xarakteristikaları
Nayadanın orbiti Neptunun buludlarının yuxarı təbəqəsi üzərində təxminən 23,500&nbsp;km məsafədə fırlanır.Nayadanın radiusu Neptunun sinxron orbital radiusundan aşağıda olduğundan,o nəhəg yavaşlama ilə içəriyə doğru spiralvari dolanır və ola bilsin ki sonda Neptunun atmosferinə təsir göstərsin

## Araşdırma
Voyacer 2 dən sonra Neptun sistemi yerüstü rəsədxanalar və Habbl teleskopu vasitəsilə geniş şəkildə öyrənilib.2002-2003-cü illərdə sistem adaptiv optika istifadə edərək Kek teleskopu vasitəsilə müşahidə olunmuş və ən böyük dörd daxili peyk asanlıqla aşkar edilmişdir.Talassa bəzi şəkillərin emalı nəticəsində tapılsa da,Nayadanın yeri müəyyən edilməmişdir.Habbl bütün məlum olan peykləri aşkar etmək imkanına malikdir və mümkün yeni peyklər və daha çoxu Voyacer 2 zondu tərəfindən tapılıb.8 Oktyabr 2013-cü ildə SETİ İnstitutu açıqladı ki,Nayada 2004-ci ilə aid arxivdəki Habbl şəkillərində yerləşmişdir.Araşdırmalardan sonra Nayadanın gözlənilən mövqeyindən 80 dərəcə aşağıda yerləşdiyi məlum olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Nyuton qravitasiya qanunu

## Xarici keçidlər
*Naiad Profile  by NASA's Solar System Exploration.html
*Known Satellites
*Archival Hubble Images Reveal Neptune's “Lost” Inner Moon (SETI : October 8, 2013) 

## İstinadlar
Mirzə Kazım Qazi

**Mirzə Kazim Qazi** (təxəllüsü:*Fateh*; d. 1832, Bərağuş qəsəbəsi, Sərab şəhəri, Təbriz mahalı – ö. 1892, İrəvan) — müəllim, şair.

## Həyatı
Mirzə Kazım daimi olaraq İrəvanda yaşayıb və orada da vəfat etsə də, əslən İrəvana gəlmədir. Onun vətəni Təbriz mahalının Sərab şəhəri yaxınlığındakı Bərağuş qəsəbəsidir. Mirzə Kazım 1832-ci ildə anadan olub, təhsilini Təbrizdə aldıqdan sonra cavan vaxtlarında İrəvana gəlib, əvvəlcə İran dövlətinin rus konsulluğunda katib-tərtibçi işlərinə baxmışdır. Amma sonralar bu işdən çıxmış, təlim-tərbiyə işlərinə meyli olduğuna görə xüsusi məktəb açaraq müəllimlik etmiş, məktəb işlərini qayda-qanun üzrə aparmaqla ibtidai təhsil alanlara şifahi üsulla təlim verərmiş. Mirzə Kazımın məktəbi bütün İrəvan sakinlərinin rəğbətini qazanmış və həqiqətən bu cənab öz sənət məşğuliyyətində bir qüsura yol vermədən canı-dildən uşaqların təliminə cəlb olunmuşdur.

Mirzə Kazım ilə bərabər Axund Mirzə Əli də həmin vaxtlarda İrəvanda məktəb açmışdı. Axund Mirzə Əli özünü tanıtmış qeyrətli və çalışqan bir müəllim idi.

Mirzə Kazımın beş cild kitabı qalıbdır ki, onlardan dördünü mərhum cocuqların təlimi üçün tərtib etmişdir. Amma onlardan
heç biri bu hala kimi çap olunmayıbdır: 1. "Elmi hesab", 2. "Sərfu-nəhvi-farsi", 3. "Elmi-bəlağət" (natiqliq məharəti elmi),
4. "Vacibati-şəriyyət" (allahın göstərişlərinə əsasən yazılmış qanunlar, islam qanunları). 5. "Teatr hekayəsi".

Mirzə Kazım M. F. Axundov kimi əlifbamızın dəyişdirilməsi məsələsinə daha çox önəm verən yaradıcı ziyalılardan olmuşdur.
Təzəməslək adamlardan olduğunu məişətimizin köhnələn, çürüyən, işə yaramayan cəhətlərinin aradan qaldırılmasını məqsədəuyğun
sayırdı.

Mirzə Kazım 1892-ci ildə İrəvanda vəba xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Monteneqro iqtisadiyyatı

**Monteneqro iqtisadiyyatı** - keçid dövründə olan iqtisadiyyatdır. Slobodan Miloşeviçin hakimiyyəti dövründən başlayaraq Monteneqro öz iqtisadiyyatını Serbiyanın federal nəzarətindən azad etmiş və Monteneqro mərkəzi bankı yaradılmışdır. Ölkə valyutası ilk olaraq “Yuqoslav dinarı” , daha sonra alman markası, daha sonra isə avro olaraq müəyyən edilmiş, avroya keçid gömrük tariflərinin yığılması və büdcənin idarə olunmasına müsbət təsir göstərmişdir. Serbiya və Monteneqro ittifaqının 2006-cı ildə dağılması bu iki ölkənin Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı və s. beynəlxalq maliyyə təşkilatlardakı üzvlüklərinin də bölünməsinə və ayrılmasına səbəb olmuşdur. Monteneqro 18 Yanvar 2007-ci ildə Beynəlxalq Valyuta Fondunun və Dünya Bankının üzvünə çevrilmişdir. 2007-ci ilin oktyabr ayında Avropa Birliyi ilə imzalanmış “Sabitləşdirmə və Birləşmə” sazişi (Stabilization and Association Agreement) nəticəsində Monteneqro 15 dekabr 2008 tarixində Avropa Birliyinə üzvlük üçün müraciət etmişdir. Hal-hazırda Monteneqro Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olması üzrə fəaliyyətini davam etdirir.

Monteneqronun siyasi və iqtisadi cəhətdən başlıca problemləri işsizlik və regionların qeyri-bərabər inkişafıdır. Monteneqroda alüminium sənayesinin inkişafı böyük alüminium kompleksinin yaradılmasına imkan yaratmışdır. Digər bir tərəfdən, Monteneqro xarici investisiyanı ölkənin turizm sektoruna cəlb etməyə başlamışdır. Kreditlərlə bağlı baş verən problemlər, əmlak sektorunda və alüminium idxalının azalması nəticəsində qlobal iqtisadi böhran ölkənin iqtisadiyyatına böyük zərbə vurmuşdur.

## İşsizlik
Monteneqro Məşğulluq İdarəsi məlumatına görə ölkədə 2019-cu il iyun ayı üçün 35 min işsiz insan (15,74 faiz) var. Ölkədə ən yüksək işsizlik səviyyəsi 2000-ci ilin iyul ayında (32,7 faiz), ən aşağı səviyyə isə (10,1 faiz) 2009-cu ilin avqustunda qeydə alınıb.

## Mənbə
Tom Soyyerin macəraları

**Tom Soyyerin macəraları** — Mark Tvenin 1876-cı ildə çıxan romanı. Kitabda Tom Soyyer və ən yaxın dostu Heklberri Finn-in Missisipidə başlarına gələn bir-birindən maraqlı macəralardan danışılır. Romana aid bir neçə dəfə film və cizgi filmləri çəkilib. O, Polli xala ilə yaşayır çünki, Atası, anası qəzaya düşərək ölüb.

## Obrazlar
* Tom Soyer
* Helkberri fin
* Poli xala
* Hindu Co

## Filmlər
* Tom Soyyer, 1907 Səssiz film
* Tom Soyyer, 1917 Paramount studiyası
* Tom Soyyer, 1930
* Tom Soyyer, 2000 Cizgi film filmi.

## İstinadlar
Heklberri Finnin macəraları

**Heklberri Finnin macəraları** — Mark Tvenin 1884-cü ildə çıxartdığı roman. Mark Tven məşhur "Tom Soyyerin macəraları" (1876) adlı romanının davamı kimi bu romanı yazmışdır.

Kitabda Heklberri Finnin dostu Tom Soyyerlə birlikdə Missisipidə başlarına gələn macəralardan danışılır.

## Roman əsasında filmlər
* Heklberri Finn, 1920 Cizgi film filmi,
* Hek Finn, 1937-ci il filmi,
* Heklberri Finn 1974 Musiqili film və s.

## İstinadlar
Arpaçay SES

**Arpaçay su-elektrik stansiyası** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda yerləşir. Açılışı 9 sentyabr 2013-cü ildə olub.

Arpaçay su-elektrik stansiyası Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə təsdiq olunmuş "2008–2013-cü illər üzrə Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı" çərçivəsində inşa olunmuşdur. Stansiyanın tikintisinə 2011-ci ilin fevral ayında başlanılmış və qısa müddətdə başa çatdırılmışdır. Gücü 20,5 meqavat olan su-elektrik stansiyası suqəbuledici qurğu, stansiya binası, tunel və transformator yarımstansiyasından ibarətdir. İstehsal olunmuş elektrik enerjisini şəbəkəyə ötürmək üçün transformator yarımstansiyası qurulmuş, 11 kilometr
uzunluğunda 110 kilovoltluq elektrik verilişi xətləri çəkilmişdir.

## İstinadlar
"Xudafərin" SES

**Xudafərin SES** — İran və Azərbaycan arasındakı beynəlxalq sərhəddə yerləşən Araz çayı üzərindəki torpaqla doldurulmuş bənd. İranın Şərqi Azərbaycan ostanına daxil olan Xumarlı kəndindən 8 kilometr (5,0 mil) qərbdə və Azərbaycanın Cəbrayıl rayonundakı Xudafərin kəndindən 1&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. 1993-cü ildən 2020-ci ilin 18 oktyabr tarixinə qədər Ermənistan Respublikasının nəzarəti altında olmuşdur.

SES Araz çayı üzərində İranla Azərbaycan arasında imzalanmış razılaşmaya uyğun olaraq inşa edilir. Stansiyanın gücü 102 və ya 200 meqavata bərabərdir. Su anbarı vastəsi ilə 75.000 hektar ərazinin suvarılması nəzərdə tutulmuşdur.

## Tarixi
Bəndin məqsədi hidroelektrik enerji istehsalı və suvarmadır. Sovet İttifaqı ilə iran arasında 1977-ci ilin oktyabrında baş tutan razılaşması ilə layihəsi hazırlanmışdır. Layihələndirmə 1982-ci ildə sona çatmış, 1990-cı illərin əvvəllərində yenidən işlənmiş və 1999-cu ildə inşaat işlərinə başlamışdır. Ermənistan KİV-lərinin verdiyi məlumata görə, İran Ermənistanla layihəni başa çatdırmaq üçün gizli bir razılaşma imzalanmışdır.

Bəndin tamamlanması 2008-ci ildə baş tutmuşdur. SES 2010-cu ildə açılır. Suvarma işləri ilə bağlı tikint hələ də davam edir. İnşaat zamanı bir neçə Tunc dövrünə aid yer, o cümlədən Saka-İskit döyüşçüsünün qəbri tapılmışdır.

2022-c ilin iyulunda "Xudafərin" və "Qız Qalası" hidroqovşaq və su-elektrik stansiyalarının (SES) üzərində iki bəndin birgə tikintisini sürətləndirəcək sənəd imzalanıb.

## Həmçinin bax
* Xudafərin körpüləri
* "Xudafərin" su anbarı

## İstinadlar
Salis Məmmədov

**Salis Məmmədsani oğlu Məmmədov** () — "Şəkinin səsi" və "İpəkçi" qəzetlərinin həmtəsisçisi və baş redaktoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (23.10.1991).

## Həyatı
Salis Məmmədov 1 iyul 1932-ci ildə Nuxa (indiki Şəki) şəhərində anadan olmuşdur. 1948-ci ildə Nuxa radio məlumatları redaksiyasında məlumatçı kimi əmək fəaliyyətinə başlamış və 1951-ci ilə - Nuxa radio verilişləri redaksiyası ləğv edilənədək orada işləmişdir.

1952-ci ildən "Nuxa fəhləsi" qəzeti redaksiyasında, 1962-ci ildən isə Nuxa rayonlararası "Lenin bayrağı" qəzetində ədəbi işçi olmuşdur. 1959-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olmuş, 1965-ci ildə oranı bitirmişdir. Tələbəlik illərində onun vasitəçiliyi ilə Bəxtiyar Vahabzadənin "Gülüstan" poeması "Nuxa fəhləsi" qəzetində nəşr edilmişdir.

1965-ci ilin aprelində Nuxa şəhər partiya komitəsi bürosunun qərarı ilə Nuxa İpək Kombinatının "İpəkçi" qəzetinə redaktor təyin edilmiş və 2009-cu ilin yanvar ayına qədər - 44 il bu qəzetin redaktoru olmuşdur. 1990-cı ilin dekabrında "İpəkçi"nin ənənəvi təsisçilərindən imtina etmiş və bu qəzeti "Şəki İpəkçilərinin Açıq Tribunası" elan edərək, qəzetin başlığı üstündəki V.İ.Lenin tərəfindən deyilmiş və Sovet mətbuatının atributu olan *"Bütün ölkələrin proletarları birləşin!"* şüarını yığışdırmışdır. Bu, həmin vaxta qədər Azərbaycanda analoqu olmayan, SSRİ-də isə yalnız nadir təsadüf edilən hadisə idi.

Salis Məmmədov Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının orqanı olan "Müxbir" bülleteninin redaksiya heyətinin üzvü idi. O, 1993-cü ildə oğlu Aydın Məmmədovla birlikdə ilk müstəqil region qəzeti olan "Şəkinin səsi"ni təsis etmiş və vəfatına qədər həmin qəzetin baş redaktoru olmuşdur.

Salis Məmmədov 29 yanvar 2009-cu il tarixində uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir.

## Mükafatları
SSRİ-nin "Şərəf nişanı" ordeni, "Leninin yubiley" medalı, Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının "Qızıl Qələm" mükafatı, 21 iyul 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir. 1993 və 1994-cü illərdə redaktoru olduğu "İpəkçi" qəzeti 60 illik yubileyi münasibətilə prezident Heydər Əliyev tərəfindən 2 təbrik məktubu almışdır.

23 oktyabr 1991-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Fəxri Xiyabanda bizdən də bir nəfər var, yaxud Salis Məmmədovun maraqlı əsli-nəcabəti haqqında məktub 
*Azərbaycan respublikasının mərhum sabiq prezidenti Heydər Əliyevin 1993-cü ildə "İpəkçi" qəzetinə göndərdiyi təbrik məktubunun mətni
*"İpəkçi" keçmiş SSRİ-də ilk qəzetlərdən biri, Azərbaycan SSR-də isə ilk qəzet idi ki Kommunist partiyasının orqanı olmaqdan imtina etmişdir!
*"Şəkinin səsi"nin yaranma tarixçəsi
*44 il bir qəzeti redaktə etmiş adam - Salis Məmmədov
*Sovet jurnalistikasındakı əyalət dissidenti
*44 ilin redaktoru vəfat edib

## Həmçinin bax
*"İpəkçi" qəzeti
Layma Vaykule

**Layma Vaykule**(; ) — estrada müğənnisi.

## Həyatı
Latviyalı ulduz Layma Vaykule sovet dönəmində estrada müğənnisi kimi ilk addımlarını Azərbaycanda atıb. Tanınmış müğənni bir müddət "Azkonsert"in üzvü olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pyotr Çaadayev

**Pyotr Yakovleviç Çaadayev** (; ) — rus mütəfəkkiri və publisisti.

## Həyatı
Pyotr Yakovleviç Çaadayev 7 iyun 1794-cü ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur.

Pyotr Çadayevin məşhur birinci məktubu və orada yer alan fikirlər hər kəsə məlumdur. Hansı ki, onu məhz bu məktuba görə dəli elan etmişdilər. Onun ilk məktubu dərc olunanda bütün Rusiya sarsılmış, I Nikolay qəzəblənmişdi. O zaman Çaadayevi Avropada tanındığı üçün öldürə və ya başqa şəkildə cəzalandıra bilmədilər və odur ki, onu dəli elan etdilər. Çaadayev də hesab edirdi ki, xalq öz ziyalılarının ardınca getməli və onu öyrənə-öyrəni özü də yüksəlməlidir.

Pyotr Çaadayev 26 aprel 1856-cı ildə Moskva şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Hozier (müğənni)

**Andryu Hozier-Birn** () — İrlandiyalı müğənni. *Hozier* adlı ilk albomu 19 sentyabr, 2014-cü ildə çıxmışdır.

## Həyatı və karyerası

### İlk illəri
Musiqi ilə əlaqədar ailədə doğulan Hozier, 2009-dan 2012-yə qədər *Anuna* adlı musiqi qrupunda üzv olmuşdur. O, həmin qrupun Hollandiya və Norveçdə olan konsertlərində də iştirak etmişdir.

### Solo karyerası
2013-cü ildə Hozier Take Me To Church adlı mahnısını yayımladı və bu mahnı onu məşhurlaşdırdı. Bu mahnı həmçinin 57-ci Qremmi mükafatının "2015-ci ilin Ən yaxşı Mahnısı" mükafatına namizəd olub. Daha sonra isə *Work Song* *From Eden* kimi mahnıları da yayımlanmışdır.

## İstinadlar
DC Comics

**DC Comics** — ABŞ komiks nəşriyyatı. Time Worner-in sahib olduğu Warner Bros. şirkətinin bir hissəsidir. DC Comics ABŞ-nin ən böyük və ən məşhur komiks nəşriyyatlarından biridir. Bir digəri Marvel Comics-dir. DC Comics tərəfindən yaradılmış məşhur personajlara Supermen, Betmen, Möcüzə qadın, Yaşıl fənər, Fleş, Akvamen, Şahinqız, Yaşıl Ox və Şahin-adam aiddir. Nəşriyyat Ədalət Liqası, Ədalət Cəmiyyəti və Gənc Titanlar kimi məşhur komandaların, eləcə də Joker, Leks Lutor, Pişik-qadın, Darksayd, Ras al Qul, Detstrok, Sinestro və Breynyak kimi super cinayətkarların müəllifidir. DC Comics həmçinin DC dünyasına daxil olmayan "Gözətçilər" və "V Vandetta deməkdir" komikslərini çap etdirmişdir.

Nəşriyyatın adı hələ Betmen personajı yaradılarkən yer aldığı *"Dedektiv komiksləri"* (*"Dedective Comics"*) seriyasının baş hərflərindən götürülmüşdür. Nəşriyyatın baş qərargahı 2013-cü ilə qədər Nyu Yorkda yerləşmiş, o tarixdən etibarən isə Kaliforniyanın Berbank şəhərində yerləşməkdədir.

DC Comics və Marvel Comics birlikdə 2008-ci ildə ABŞ-də çap olunan komikslərin 80%-nin müəllifi idilər.

## Tarix
DC Comicsin əsası 1934-cü ildə Malkol Hiler-Nikolson tərəfindən qoyulmuşdur. Nəşriyyatın ilk adı *National Allied Publications* idi. Nəşriyyatın ilk komiksi 1935-ci ilin fevralında nəşr olunmuş *"Yeni əyləncə: Böyük komiks jurnalı"* komiksinin ilk sayı idi. 1935-ci ilin dekabrında *"Yeni komikslər"* nəşr olunmağa başlandı. Bu, komiks Qızıl dövrün başlanğıcının xəbərçisi idi. Daha sonra bu komiksinin adı dəyişdirilərək *"Macəra komiksləri"* olmuş, 1983-cü ilə qədər 503 sayı nəşr olunmuş, DC Comicsin ən uzun müddət çap olunmuş komiksi olmuşdur. 2009-cu ildə DC Comics bu adla yeni komiks nəşr etməyə qərar vermişdir.

3-cü komiks seriyası *"Dedektiv komikslər"* olmuşdur. Bu komiksin reklamı 1936-cı ilin dekabrında edilsə də, 1937-ci ilin martında çap olunmuşdur. 1939-cu ilin mayında komiksin 27-ci sayında Betmen personajının peyda olmasından sonra bu komiks xeyli məşhurlaşmışdır. Nəşriyyatın qurucusu Malkom isə nəşriyyatı tərk etmişdir. 1937-ci ildə nəşriyyat adını *Dedective Comics* almışdır.

Dedective Comics adı ilə ilk təsis olunmuş komiks *"Əməliyyat komiksləri"* olmuşdur. Bu komiks seriyasında ilk dəfə Supermen yer almışdır. Komiksin 1938-ci ilin iyun ayında nəşr olunmuş ilk sayı komiks dünyasına yenilik gətirmişdi. Bu komiksdə ilk dəfə *"super qəhrəman"* termini işlədilmişdi və komikslərdə ilk dəfə super qəhrəmanlar iştirak edirdi. Tezliklə nəşriyyat Qum-adam və Betmen kimi məşhur personajlarını yaratmışdır.

22 fevral 2010-cu ildə *"Əməliyyat komiksləri"*nin ilk sayının nüsxəsi xərracda 1 milyon ABŞ dollarına satılmışdır.

## Loqolar

DC Bullet (SVG).svg|1977-2005
Dc variantlogo.jpg |1983 variant loqo
DC Comics logo old.png |2005-2012
DC comics logo 2012.png|2012-2016
DC Comics logo.svg|2016-h.h


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*  : Urban Comics
Bağdad yəhudiləri

**Bağdad yəhudiləri** — XVIII əsrin ortalarında İraqdan (əsasən Bağdaddan) köçən və Hindistanın liman şəhərləri olan Suratda və Mumbaidə məskunlaşan Hindistan yəhudilərinin etnik qrupu.
## Tarixi
XIX əsrin əvvəllərində Bağdaddan, Bəsrədən və Hələbdən gələn yəhidilərdən ibarət icmada insanların sayı xeyli artdı və onlar tədricən Hindistanın digər şəhərlərinə-Kəlküttəyə, Punaya və Çennai şəhərlərinə yayıldılar. İcma üzvləri Hindistanın dövlət aparatında, ticarətdə və orduda yüksək uğurlar qazanmışlar. Onlar Hindistan yəhudilərinin - Bəni-İsrail və yəhudi qaçqınlarını Yaxın Şərq və Avropa yəhudilərinin mədəniyyəti ilə tanış edir, ictimai və mədəni tədbirlərdə fəal iştirak edirdilər. Bağdad yəhudiləri Hindistanda məskunlaşdıqları ərazilərdə ivrit dilində kitab nəşr edən tipoqrafiyanın, yəhudi məktəblərinin və sinoqoqların əsasını qoymuşlar.

Hindistandakı yəhudi icmasının tərkibində İraqdan gələn yəhudilərlə yanaşı, digər ölkələrdən - İrandan, Əfqanıstandan, Yəməndən, və Suriyadan yəhudilər də var idi.XIX əsrdə Bağdad yəhudi icması təkcə Hindistanda deyil, Cənub-Şərqi Asiyada - Yanqonda, Pinanqda, Şanxayda və Banqkokda yeni icmalar yaratmışlar.

Bağdad yəhudiləri ingilis dilində və ərəb dilinin yəhudi-İraq dialektində danışırdılar. Müasir dövrdə İsraildə, Hindistanda, Avropada, ABŞ-da, Kanadada, Avstraliyada, və Pakistanda yaşayan Bağdad yəhudilərinin sayı təxminən 4000 nəfərdir.
## Xarici keçidlər
* История еврейского народа 

## İstinadlar
Venda (xalq)

**Venda** — Cənubi Afrika Respublikasının şimalında Zimbabve ilə sərhəddə yaşayan xalq. 

## Haqqında
Venda xalqının sayı təxminən 600 min nəfərdən 1 milyon nəfərədəkdir . Venda dili Cənubi Afrika Respublikasının rəsmi dillərindən biri olan bantu dilləri ailəsinə aiddir. Venda xalqı bəzi mülahizələrə görə Konqo meşələri  adlanan ərazidən, bəzi mülahizələrə görə Böyük Rif vadisində, Limpopo çayı sahillərində məskunlaşan bantuların köçürülməsi zamanı bu əraziyə gəlmişlər. 1973-1994-cü illərdə venda bandustanı mövcud olmuşdur.

Əfsanəyə görə venda knyazları öz xalqını Zimbabvedən Şimali Transvaala (idiki Cənubi Afrika Respublikasının Limpopo vilayəti) gətirən əfsanəvi qəhrəman Toxo ya Ndoyun nəslindəndirlər. Paytaxtın əsasını qoyduqdan sonra o, Fundizi gölündə itmişdir, əfsanəyə görə o, bu gün də həmin göldə yaşayır.

## İstinadlar
Prank

**Prnak** () — telefon xuliqanlığı, telefon zarafatı. Pranklar kimsə başqa adamın adından zəng edirlər. Provokasiya ilə qarşı tərəfdən maraq doğuracaq cavab almağa çalışırlar.

## İstinadlar

## Mənbə

* Пранк — розыгрыш или хулиганство?  — Передача на «Радио России»
* Атака пранкеров на радиостанцию «Радонеж»
QAZ-66

**QAZ-66** () — Qorki Avtomobil Zavodunun 1964–1999-cu illərdə istehsal etdiyi yük avtomobil. Sovet Ordusunda və 1960–1990-cı illərində SSRİ və Rusiyanın milli iqtisadiyyatında istismar olunmuş ən kütləvi yük maşını. Rusiyada xalq arasında "Şişiqa" ləqəbi ilə tanınır.

Avtomobilin konstruktoru Aleksandr Dmitriyeviç Prosvirnindir.

## Tarixi
Konveyerdən son nüsxəsi – "QAZ-66–40" 1 iyul 1999-cu ildə buraxılmışdır. Ümumilikdə "QAZ-66" ailəsinə aid 965.941 nüsxə istehsal olunmuşdur. GAZ-66 ailə. 1999-cu ildə istehsalı dayandırıldıqdan sonra, onun əvəzinə QAZ-3308 əvəzinə istehsal olunur.

## Əsas modifikasiyaları

* QAZ-66–1 (1964–1968)
* QAZ-66A (1964–1968)
* QAZ-34
* QAZ-66B (1966)
* QAZ-66D (1964–1968)
* QAZ-66P
* QAZ-66E (1964–1968)
* QAZ-66–01 (1968–1985)
* QAZ-66–02 (1968–1985)
* QAZ-66–03 (1964–1968)
* QAZ-66–04 (1968–1985)
* QAZ-66–05 (1968–1985)
* QAZ-66–11 (1985–1996)
* QAZ-66–12 (1985–1996)
* QAZ-66–14 (1985–1996)
* QAZ-66–15 (1985–1996)
* QAZ-66–16 (1991–1993)
* QAZ-66–21 (1993–1995)
* QAZ-66–31
* QAZ-66–41 (1992–1995)
* QAZ-66–40 (1995–1999)
* QAZ-66–92 (1987–1995)
* QAZ-66–96

; İxrac üçün
* QAZ-66–51 (1968–1985)
* QAZ-66–52 (1968–1985)
* QAZ-66–81 (1985–1995)
* QAZ-66–91 (1985–1995)

; İxtisaslaşdırılmış

* AP-2
* AS-66
* DDA-66
* QZSA-731, 983A, 947, 3713, 3714
* MZ-66
* R-142
* 3902, 3903, 39021, 39031
* 2001, 2002, 3718, 3719, 3716, 3924, 39521
* QAZ-SAZ-3511
* QAZ-KAZ-3511

; Avtobuslar
* NZAS-3964, Volqar-39461
* APP-66
* PAZ-3201, PAZ-672
* PAZ-3206, PAZ-3205

## Populyar mədəniyyətdə
* 2010-cu ildə istehsal edilən "Call of Duty 7: Black Ops" oyununda "QAZ-66" bazasında hazırlanmış "Vorkuta" mühafizəçilər üçün nəqliyyat kimi istifadə olunur.
* Tom Klansinin 1991-ci ildə yazdığı "Dünyanın bütün qorxusu" novellasında "QAZ-66" qeyd olunmuşdur.
* 2012-ci ildə istehsal olunmuş "Qabağıalınmazlar 2" filmində Jan-Klod Van Dammın iştirakı ilə "QAZ-66" nümayiş olunub.

## Qalereya

GAZ-66.jpg|
GAZ 66.jpg|
Truck5b Zamárdi.jpg|
Verkhnyaya Pyshma Tank Museum 2012 0153.jpg|
Ukrainian ambulance in Iraq.jpg|
GAZ-66 Hun Zamárdi 2010 06.jpg|


## Həmçinin bax
* Qorki Avtomobil Zavodu

## Ədəbiyyat
* Автомобиль ГАЗ-66 и его модификации. Руководство по ремонту — каталог деталей / под ред. главн. конструктора ОАО "ГАЗ"Кудрявцева Ю. В.. — М.: Агро-книга, 1996.
* Гоголев Л. Д. Автомобили-солдаты: Очерки об истории развития и военном применении автомобилей. — М.: Патриот, 1990. — 191 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-7030-0226-5.
* "Войсковой ремонт автомобиля ГАЗ-66"
* Руководство по обслуживанию ГАЗ-66, 1990 г.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Руководство по эксплуатации ГАЗ-66
* Gaz-66 enthusiast group Группа энтузиастов ГАЗ-66
* Gaz-66 enthusiast website ГАЗ-66 вебсайт 
* Polish Gaz-66 site ГАЗ-66 в Польше
* Gaz-66 expedition site Экспедиция на Чукотку 2007 год
* Gaz-66 blog ГАЗ-66 блог
* Gaz-66 Video ГАЗ-66, видео
* Gaz-66 Video ГАЗ-66, видео
* ГАЗ-66 Народ.ру.
* Газ-66, видео
Öykü Çəlik

**Öykü Çəlik** () — Türkiyə aktrisası.

## Həyatı
Öykü Çəlik 13 iyul 1987-ci ildə İstanbulda anadan olub. Boyu 1.70 metr, çəkisi 60 kq-dır. Öykü Çəlik göy rəngi çox sevdiyini bildirir, çünki onun gözləri də bu rəngdədir. Atası futbol məşqçisi olduğu üçün və ailəvi səbəblərdən 11 ildə düz 9 məktəb dəyişdirmişdir. O, ingilis dilini çox gözəl bilir və aktrisalıqdan başqa futbol, buz konkisi və digər idmanlarla maraqlanır.

Öykü Çəlik Bilkənt universitetinin teatr fakültəsində oxumuşdur. Lakin o, ali təhsilini yarımçıq buraxmısdır. Səbəb isə odur ki, tələbik illəri zamanı bir maşın qəzası keçirməsidir.

"Selena", "Eşref saatı", "Könülçələn" kimi seriallarda rol alan Öykü Çəlik "Nuri" serialında canlandırdığı Reyna xarakteriylə böyük maraq doğura bilmişdir.

Tolga Karel ilə yaşadığı eşq ilə uzun müddət gündəmdən düşməyən Öykü Çəliyin son zamanlarda "Mənim üçün üzülmə" adlı serialda rol alın. Onu da qeyd edək ki, bu serialın rejissoru Mahsun Qırmızıgüldür.

## Filmoqrafiya
* 2013 — "İki dost"
* 2013 — "Romantik komediya"
* 2012–2014 — "Mənim üçün üzülmə"
* 2012 — "Bir zamanlar Osmanlı: Qiyam"
* 2011 — "Nuri"
* 2010 — "Könülçələn"
* 2010 — "Mahpeykər Köşəm Sultan"
* 2009 — "Qəsəbə"
* 2009 — "Qanımdakı"
* 2009 — "Cin keçidi"
* 2008 — "Akasya dayanacağı"
* 2006 — "Selena"

## Xarici keçidlər
Neslihan Atagül

**Neslihan Atagül** () — Türkiyə aktrisası.

## Həyatı
Neslihan Atagül 20 avqust 1992-ci il tarixində İstanbulda doğulmuşdur. Anası rus, atası çərkəz mənşəlidir.13 yaşında Sevinc Erberkin sahibi olduğu Erberk Ajansın nömrəsini tapıb ünvanını almış və anasıyla gedib qeydini etdirmişdir. Bir ay sonra da bir reklam çarxında oynamışdır.
Yeditepe Universitetində teatr bölümündə oxuyur.

2006-cı ildə "Yarpaq tökümü" serialında canlandırdığı Deniz xarakteri ilə aktyorluq dünyasına addım atdı.
2006-cı ildə ilk uzun metrajlı filmi "İlk eşk"-da Vahide Gördüm, Çetin Tekindor ilə birlikdə oynadı. Bu filmdəki rolu ilə Qızıl Koza Film Festivalında "Ümüd verən gənc aktrisa" mükafatını aldı.

18 noyabr 2011-ci ildə Atv-də yayımlanan, Mahsun Kırmızıgülün senaristliyini və rejissorluğunu etdiyi ilk serial çalışması olan "Həyat davam edir" adı serialda Neslihan Atagül, Fikret Kuşkan, Menderes Samancılar, Arif Erkin Güzelbeyoğlu kimi ustalarla oynamışdır.

2012-ci ildə Yeşim Ustaoğlunun yazıb idarə etdiyi, baş rollarında Neslihan Atagül, Özcan Deniz, Nihal Yalçın və Barış Hacıhanın iştirak etdiyi və avtobusların uğradığı bir fasilə yerində çalışan iki gəncin əhvalatını izah edən "Əraf" filmində, gənc aktrisa Neslihan Atagül də öz qabiliyyətini gözəl bir şəkildə göstərdi.

Neslihan Atagül 2013-cü ildə Pəyami Səfanın eyni adlı romanından uyğunlaşdırılan baş rolları Kadir Doğulu, Yunus Emre Yildirimer ilə paylaşdığı televiziya serialında rol aldı.

## Mükafatları
2013–45-ci Kino Yazarları Dərnəyi Mükafatları, "Ən yaxşı aktrisa mükafatı" ("Əraf")
2012–25-ci Tokyo Beynəlxalq Film Festivalı, "Ən yaxşı aktrisa mükafatı" ("Əraf")
2012 — Qızıl Koza Film Festivalı, "Ümüd verən gənc aktrisa mükafatı" ("Əraf")
2012 — Moskva Sabah Film Festivalı "İndinin və gələcəyin ən yaxşı aktrisası mükafatı" ("Əraf")
2007 — Qızıl Koza Film Festivalı, "Ümüd verən gənc aktrisa mükafatı" ("İlk eşk")

## Filmoqrafiya
* 2015 — "Kara Sevda"
* 2015-Səndən mənə qalan
* 2013 — "Fatih-Hərbiyyə"
* 2011–2012 — "Həyat davam edir"
* 2012 — "Əraf"
* 2011 — "Qəlbim səni seçdi"
* 2011 — "Canım atam"
* 2006 — "İlk eşk"
* 2006–2010 — "Yarpaq tökümü"
Xədicə Aslan

**Xədicə Aslan** () — Türkiyə aktrisası.

## Həyatı
Hatice Aslan 20 fevral 1962-ci ildə Sivasda doğulmuşdur. Uşaqlığı Sivasdakı Qazı Burhanəddin məhəlləsində keçmişdir. 9 uşağın altıncısıdır. Sivas liseyində oxuyub. Atası Xəlifə Aslan dövlət dəmir yollarında işləyirdi, əslən Malatyanın Kuluncak qəzasına bağlı Darılı (Çörmü) kəndindəndir. Anası Rəhmə Aslan isə Sivasın Hambal kəndindəndir.

1979–1983-cü illərdə Ankara Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb. Konservatoriyasından məzun olduğu il Dövlət teatrına daxil olub. 1986-cı ildə İzmir dövlət teatrına köçürülüb. 1986–1992-ci illər arasında İzmir dövlət teatrı heyətində çalışıb. Uşaq oyunları və musiqilərdə rol alıb, sonra yenidən Ankaraya qayıdıb. Bu dövrdə Ankarada çəkilən "Ferhunde xanımgil" serialında ailənin ortancıl qızı Nejlanı tam yeddi il canlandırdı.

Daha sonra İstanbul dövlət teatırına keçən aktrisa "Xürrəm Sultan" və "Xınalı qar" seriallarının ardından beş mövsüm **Ən son Atalar eşidər** () serialında oynayıb. Ankara, İzmir və İstanbul dövlət teatrlarında çox sayda oyunda rol alıb. 2000-ci ildə Ankaradan İstanbula köçüb. 2000-ci ildən bəri də İstanbul dövlət teatrında iştirak edir. İlk kino filmi olan Nuri Bilge Ceylanın rejissorluğu ilə "Üç meymun" ilə ölkə daxilində və ölkə xaricində müxtəlif festivallarda mükafatlar alıb.

İlk evliliyini teatr və dublyaj sənətçisi Hakkı Ergök ilə qurub, 20 il evli qaldıqdan sonra boşanıblar. Ekin Ergök (1984) adında bir oğlu var. İkinci dəfə rəssam Renan Kaleli ilə ailə qurub. 17 avqust 1999-cu ildə Mərmərə zəlzələsində bütün ailəsini itirən 23 yaşlı Ece Dizdar (1983) adlı mənəvi qızı var.

## Mükafatları
* 2009–2-ci Yeşilçam mükafatları, "Ən yaxşı qadın oyunçu mükafatı" ("Üç meymun")
* 2009–41-ci SİYAD Türk künosu mükafatları, "Ən yaxşı qadın oyunçu mükafatı" ("Üç meymun")
* 2011–7-ci River Run Beynəlxalq Film festivalı, "Ən yaxşı qadın oyunçu mükafatı" ("Üç meymun")
* 2011–18-ci Qızıl Qoza film festivalı, "Ən yaxşı qadın oyunçu mükafatı" ("Bədən")

## Teatr rolları
* "Immortals"
* "Qayğısız Abdal"
* "Kiçik kdam nə oldu sənə"
* "Karacaoğlan"
* "Müfəttiş"
* "Axmaq ərin hiyləgər arvadı"
* "Kişi yoldaş"
* "Əziznamə"
* "Paltarlıq xana"

## Filmoqrafiya
* 2012 — "Bədən"
* 2010–2012 — "Lalə dövrü"
* 2010 — "Samanyolu"
* 2009 — "Eastern Plays" (yaz mövsümü)
* 2008 — "Üç meymun"
* 2008 — "Toy müğənnisi"
* 2007 — "Bayrampaşa: Mən çox qalmayacağam"
* 2003 — "Vəhşi Bənövşə"
* 2003 — "A. G. A"
* 2003 — "Xürrəm Sultan" (Mahidövran Sultan)
* 2002 — "Xınalı qar"
* 2002 — "En son babalar duyar"
* 1993 — "Ferhunde xanımgil"
* 1993 — "Dəli balta"
* 1992 — "Elifin yuxuları"

## İstinadlar
Serenay Aktaş

**Serenay Aktaş** (d. 1 oktyabr 1993)— Türk futbolçu və aktrisa.

## Həyatı
Serenay Aktaş 1 oktyabr 1993-cü ildə İstanbul vilayətində dünyaya gəlmişdir. Serenay Aktaş aktrisa olmaqla yanaşı, həm də futbolçudur. O, bir çox futbol komandasında oynayıb və hazırda futbola davam edir.

Serenay Aktaş kiçik yaşlarından etibarən teatrla böyük bir əlaqəsi olub. Aktrisa bir çox seriallarda iştirak edib, "Türk malı", "Şübhə", "Yaxşı Cazibə", "Qəlbim səni seçdi" və "Möhtəşəm yüz il" kimi seriallarda rol alıb. O, 2014-cü ildə Acun İlıcalının təşkil etdiyi, dünyanın ən çətin yarışmalarından biri olan "Survivor"a qatılmışdır.

## Futbol Kariyeri

## Filmografi
Ebru Yaşar

**Ebru Yaşar** ()— Türkiyə müğənnisi.

## Həyatı
Türkiyənin tanınmış müğənnisi Ebru Yaşar 8 avqust 1977-ci il tarixində Ankarada anadan olub. Musiqiyə qarşı olan böyük sevgisindən kiçik yaşlarından səhnəyə addımlarını atıb. Vaxt keçdikcə səsinin dəyərini daha gözəl bilən sənətçi yaxın dostlarının da məsləhəti ilə albom çıxarmaq istəyini reallaşdırıb.

1995-ci ildə "Bu sahildə" adlı albomunu çıxardıb. Albomun adını daşıyan mahnı hər kəs tərəfindən çox sevilib. Az müddətdə əldə etdiyi nailiyyətə görə eyni ildə Maqazin Qəzetləri Dərnəyi tərəfindən "İlin qadın sənətçisi" mükafatına layiq görülüb. Gün keçdikcə ulduzu parlayan sənətçi 3 il fasilədən sonra — 1998-ci ildə "İdobay" adlı musiqi şirkətiylə işləməyə başlayıb.

1999-cu ildə "Səni anan mənim için doğurmuş" adlı albomunu satışa çıxarıb. Albomuyla fırtınalar əsdirən sənətçi əsasən də albomun adını daşıyan mahnısı sayəsində kiçikdən-böyüyə hər kəsin məhəbbətini qazanıb.

Albomunda qazandığı nailiyyətə görə Maqazin Qəzetləri Dərnəyi tərəfindən "İlin qadın sənətçisi" seçilib və eyni ildə Kral TV tərəfindən "İlin qadın sənətçisi" və "Səni anan mənim için doğurmuş" adlı mahnısı "İlin mahnısı" mükafatına layiq görülüb. İbrahim Tatlısəslə birgə bu mahnıya gözəl bir klip də çəkdirib.

"O beni sırtımdan vurdu" və "Yalan" adlı mahnılarına da klip çəkdirən sənətçi eyni sevgini bu 2 klipində də görüb. Adı İbrahim Tatlısəslə çox çəkilirdi, hətta sevgili olduqlar haqda döhbətlər yayılmışdı. Ebru Yaşar hər kəsə açıqlama verərək çox mehriban dost olduqlarını hər bildirib.

4 il sonra — 2003-cü ilin may ayında Ebru Yaşar "Aşkımız buraya kadar" adlı albomunu çıxarıb və bu albomundan "Aşkımız buraya kadar", "Yeminim var" və "O değil" kimi bir neçə hit mahnıya kliplər çəkdirib. 2006-cı ilin avqust ayında "Yeşillənirim" adlı albomu işıq üzü görüb. Bu albom onun ən çox satılan albomu olub.

2008-ci ildə İsmail YK ilə duet mahnısı olan "Seviyorum səni" mahnısını hər kəsə sevdirməyi bacarıb. Təzə albomuna bu mahnının adını verib. Bu albomda olan şux mahnısı "Eğer"ə də klip çəkdirib, bu albomdon ən axırıncı klipini Sinan Akçılın bəstələdiyi "Kararsız" adlı mahnıya çəkdirib. 2011-ci ildə "Delidir" adlı albomuyla yenə hər kəsin sevgisini qazanıb. Keçən il axırıncı albomu "Ebru"nu pərəstişkarlarına hədiyyə edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Despina (Neptunun peyki)

**Despina** (;) və ya **Neptun V** — Neptunun üçüncü ən yaxın daxili peyki. Peykə Poseydonnun və Demetranın qızı olan nimfa Despinanın adı verilib.

Despina Voyager 2 zondu tərəfindən çəkilən şəkillərdən 1989-cu il iyulun sonlarında aşkar edilmişdir.Peyk müvəqqəti olaraq **S/1989 N 3** adlandırılmışdır.Kəşf 2 avqust 1989- cu ildə açıqlanmışdır.Peyk 16 sentyabr 1991-ci ildə adlandırılmışdır.

Despina düzənsiz formalaşır və hər hansı geoloji dəyişikliklərin əlamətinin olmadığını göstərir.Çox güman ki, bu peyk, Neptunun orijinal peyklərinin hissələrinin yenidən biləşərək əmələ gətirdikləri dağıntılardan ibarət bir yığndır.

Despinanin orbiti Talassanın orbitindən kənarda və yalnız Neptunun halqaları daxilində hərəkət edir.Despinanın radiusu Neptunun sinxron orbital radiusundan aşağıda olduğundan,o nəhəg yavaşlama ilə içəriyə doğru spiralvari dolanır və ola bilsin ki sonda Neptunun atmosferinə təsir göstərsin.

thumbnail|Neptunun orbitində fırlanan Despinanın simülasyon görünüşü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Despina Profile 
*Neptune's Known Satellites
*Astronomy Picture of the Day featuring Despina and its shadow transiting Neptune

## Həmçinin bax
Heidi Klum

**Heidi Klum**(; doğ. 1 iyun 1973, Berqiş-Qladbax, Şimali Reyn-Vestfaliya, Almaniya) — alman supermodeli, aktrisası.

## Həyatı
Heidi Klumun bioqrafiyası olduqca maraqlıdır. 1973-cü ildə Almaniyada anadan olub. Karyerası 1992-ci ildən başlayıb. O, 18 yaşında "1992-ci ilin Modeli" müsabiqəsinin qalibi seçilib. Bu qələbə ona 300 minlik gəlir gətirdi və "Late-Night Show"-da iştirak hüququ verdi. Beləliklə, dizaynerlik təhsilini yarımçıq qoyaraq model karyerasına başladı. 1993-cü ildə Klum ABŞ-yə köçdü. Ona məşhurluğu 1998-ci ildə "Sports İllustrated" jurnalının üz qabığında çimərlik geyimi ilə çəkdirdiyi şəkil gətirdi. Bundan sonra o məşhur jurnallar olan "Vogue" və "Elle"nin üz qabıqlarında tez-tez çəkilməyə başladı. Əlavə olaraq Klum Victoria's Secret brendinin siması oldu.

### Heidi Klumun şəxsi həyatı
Super model iki dəfə ailə qurub. Birinci həyat yoldaşı bərbər olub. Onlar yalnız 1997–2001-ci illər ərzində bir yerdə olublar. Boşandıqdan sonra Haidi "Fomula 1"-in meneceri, milyonçu Flavi Britore ilə tanış olur. Ondan Haidinin bir qızı var və ikinci həyat yoldaşı Sil onu rəsmi olaraq öz qızı kimi qeydiyyatdan keçirib.

Klum və Sil 2005-ci ildə ailə qurub və onlar 4 uşaq tərbiyə edirlər. Sonradan məlum oldu ki, Klum boşanmaq üçün ərizə verib, lakin müğənni indi də nişan üzüyünü barmağından çıxarmır və hələ də həyat yoldaşını sevdiyini söyləyir.

Klum 2005-ci ildən şirniyyat ixrac edən "Kadjet" şirkətinin Fasd food restoranlar şəbəkəsi zəncirinin reklamlarında iştirak edir. Bundan başqa, "Stifelkönig", "Birkenstoc" ayaqqabı firmasının, "Taft" saça qulluq vasitələri seriyası, SPAR supermarketlər şəbəkəsi, "Douglas" şirkətinin reklamlarında, 2007-ci ilin payızında yoldaşı Sil ilə birlikdə Volkswagen Tiguan reklamında çəkilib.

Klumun şöhrəti ilə şirkətlər öz mallarını uğurla satırlar. Nyu-Yorkun "Mouawad" zərgərlik mərkəzi Klumla birlikdə "Very-Sexy Fantasy Bra" brilyant kolleksiyası seriyasını işləyib hazırladı və bu kolleksiya Victoria's Secret sərgisində nümayiş olundu.

2004-cü ilin dekabrında Klumun ilk kitabı "Klum's Body of Knowledge" nəşr olundu. 2005-ci ildə ilk dəfə olaraq çiçək növü Klumun adını daşıdı — "Heidi Klum Rose".

2009-cu ildə "Vogue" jurnalı öz iyun buraxılışını bütünlüklə Heidi Kluma həsr etdi.

2008-ci ilə Heidi Klumun adı Amerikanın maliyyə və iqtisadiyyat jurnalı olan "Forbest"in 15 ən varlı top-modeli siyahısında yer aldı. 2012-ci ildə onun adı artıq bu jurnalda yox idi. Çünki o artıq top-model kimi fəaliyyət göstərmirdi, belə ki, efir nəhənglərindən sayılırdı. 2011-ci ildən onun adı ən hökmlü qadınlar siyahısında 39-cu yerdədir.

## İstinadlar
İpəkçi (qəzet)

**"İpəkçi"** — Şəkidə nəşr edilmiş çoxtirajlı qəzet, sonuncu fəhlə qəzeti.

## Tarixi

"İpəkçi" qəzeti 13 mart 1933-cü il tarixdən nəşr edilir. O vaxt qəzet "**Nuxa ipək kombinatı firqə kollektivinin və yerli komitəsinin orqanı**" idi və ilk redaktoru Rəsul Rəsullu olmuşdu. Daha sonra isə — 1935-ci ildən, qəzet Əli İsgəndərovun və digər şəxslərin redaktorluğu ilə çap edilmişdi. İkinci dünya müharibəsi illərində — 1943-cü ildə, qəzetin nəşri dayandırılsa da, müharibədən sonra — 1958-ci ildə yenidən bərpa edilir. 1958–1965-ci illərdə qəzetin redaktoru Məmmədiyyə Cabbarov (Süleymanlı), 1965–2009-cu illərdə isə Salis Məmmədov olmuşdur. 2009-cu ildən etibarən isə redaktor Aydın Məmmədovdur.

"İpəkçi" qəzeti 1983-cü ildə, 50 ilik yubileyi münasibətilə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur. Qəzetin 60 illik yubileyi münasibətilə isə Azərbaycan Respublikasının o vaxtkı prezidenti Heydər Əliyev qəzetin redaksiyasına təbrik məktubu ünvanlamışdır.

### Azərbaycan Sovet mətbuatında ilk müstəqil qəzet
"İpəkçi" qəzetinin 12 dekabr 1990-cı il tarixli, 33–34 (1967–1968) saylı nəşrində, V. İ. Lenin tərəfindən deyilmiş və Sovet mətbuatının atributu olan "Bütün ölkələrin proletarları birləşin!" şüarı qəzetin başlığı üzərindən götürülmüş, daha əvvəl "Azərbaycan Kommunist partiyası V. İ. Lenin adına Şəki İstehsal İpək Birliyi Komitəsinin, Birlik Həmkarlar İttifaqı, Komsomol Komitələrinin və baş direktorluğun orqanı" olan bu qəzet, bu dəfə "Şəki ipəkçilərinin açıq tribunası" elan edilmişdir. Bu, həmin vaxta qədər, Azərbaycan Sovet mətbuatında analoqu olmayan, keçmiş SSRİ-də isə nadir hallarda təsadüf edilən bir hadisə idi. Qəzetin həmin sayında, "Oxucularımıza" sərlövhəli baş məqalədə isə redaktor, mərhum Salis Məmmədov böyük qətiyyət, cəsarət və uzaqgörənliklə atılmış bu addım barədə daha təfsilatı ilə bəyanat vermişdir.

### XXI əsrdə
"İpəkçi" qəzetinin həmtəsisçisi və redaktoru Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti Salis Məmmədovun 2009-cu ildə vəfatından sonra oğlu Aydın Məmmədov qəzetə rəhbərlik edib. 2010-cu ildə bu qəzet A2 ölçüdə 4 səhifədən ibarət olmaqla 8 dəfə nəşr olunmuşdur.

2018-ci ildə print versiyası, 2022-ci ilin dekabrında isə saytı da fəaliyyətini dayandırıb.

## Maliyyə mənbələri
2012-ci ilə qədər "İpəkçi" qəzetinin nəşriyyat xərci bu qəzetin redaktorunun "Şəki-İpək" ASC-dən aldığı 92 manat məvacib hesabına ödənilirdi. 2012-ci ildə isə "Şəki-İpək" ASC rəhbərliyi həmin məvacibi də ödəməkdən imtina etmişdir.

## Qeydlər


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "İpəkçi" qəzetinin 2010-cu ildən başlamaqla nəşr olunmuş saylarının fləş/PDF variantı
* "İpəkçi" qəzetinin 2010-cu ildən başlamaqla nəşr olunmuş saylarının PDF variantı
Sem Smit

**Samuel Frederik Smit** (19 may 1992, London) — ingilis müğənni və bəstəkar. 2012-ci ildə Latch mahnısı ilə məşhurlaşdı. Naughty boy adlı müğənninin "La La La" mahnısı ilə 2013-cü ilin may ayında ilk dəfə UK Singles Chart-da bir nömrə oldu. Onun ən məşhur mahnısı olan "*Stay with Me*" dünya miqyasında yayıldı. Bu mahnı İngiltərədə bir və Amerika Birləşmiş Ştatlarında iki nömrə oldu. Sonraki mahnısı "*İ'm not the only one*" isə İngiltərədə üç, ABŞ-də beş nömrə oldu.
Badə İşçil

**Badə İşçil** () — Türkiyə aktrisası.

## Həyatı
Badə İşçil 1983-cü ildə avqust ayının 8-i İstanbulda dünyaya gəlib. Yeditəpə Universiteti Moda Dizayn Fakültəsinin məzunu olub.

2007-ci ildə Badə İşçil Cine5 kanalında nəşr olunan Metropol Cafe adlı komediya serialına ilk dəfə rol alıb. Amma onu əslində daha da məşhur edən rolu isə 2009 və 2011-ci illər arasında "Ezel" adlı televiziya serialında Şəbnəm Sertuna obrazıdır. "Ezel"in ardından hələ də davam etməkdə olan "Kuzey Güney" adlı televiziya serialında Banu Sinaner xarakterini canlandırmaqdadır.

Badə İşçilin ən böyük şikayəti xarici görünüşündən ötrü insanların fərqli baxması, yanılmasıdır. Bir reportajında ​​da vəziyyəti belə şərh edir: "Saçımın rəngi və türk standartlarına görə fərqli bir tipin meydana gəlməsi "sarı saçına, mavi gözünə güvənir" kimi təəssürat yaradır." Məni tanımayanlar özündən razı və ərköyün zənn edir. Halbuki çox cana yaxın və səmimi biri olduğumu düşünürəm. Dünya malı yalan gəlir mənə.* Qadın həm gözəldir, həm soyuqdur, həm də təvazökar.

Davamlı olaraq çəkilişlərlə keçən həyatı yaşadığından saçı, makiyajı və hazır bir üslub vəziyyəti olunca gündəlik həyatında da sadə paltarlar geyməyi seçim edir. Onun ən sevdiyi stil ikonları isə saç rəngi ilə özünü yaxın hiss etdiyini söylədiyi Kate Moss, Sienna Miller və Rihannadır. Badə İşçil Kate Mossa *Dünyanın stil məsləhətçisi* deyir. Rihannanın isə idman tərzinin öz gündəlik geyimi ilə bir az uşaq və rəngli bir geyim tərzi olduğunu düşünür.

Dəbi, yeni mövsüm dizaynlarını Bade İşçil izləyir. Onsuz da moda dizaynını oxuduğu üçün işini mükəmməl bilir. Azad Masur da çox yaxın yoldaşıdır deyə istər-istəməz Türkiyənin yaxşı geyinən qadınlarından biri olmaması bir az qəribə olardı.

Badə İşçil idmana çox üstünlük verir! Gözəlliyini və formasını qorumaq üçün çox çalışır. Badə İşçil boş vaxtlarında idmanla ya da yeriməklə məşğul olur. O söyləyir ki, elə qısa məsafə yerişləri düşünməyin. Qadın 20 kilometrə kimi məsafə getməlidir.

İncə beli və dümdüz qarnı üçün səhər oyanar-oyanmaz səhər yeməyi etməzdən əvvəl yürüşə çıxmağa borclu bilir.

Badə İşçilin bir müsahibəsi əsnasında: *Sağlam həyat sənə görə nə məna ifadə edir, deyə soruşmuşlar, buyurun, cavabı: "Mənə görə sağlam həyat mexanizmini doğru istifadə etmək deməkdir. Mənim də sağlam yaşadığım deyilir. İnsan bədəninin mütləq bəzi dəyərləri var. Onları mütləq tətbiq etməyə çalışıram.

Məsələn, gündə ən azı səkkiz saat yatmağa diqqət göstərirəm. İki litr su içməyə cəhd edirəm. Səhər, günorta və axşamı nizamlı yeməyə çalışıram. Səhər yeməyində çox yeyib, günorta bir az daha az və axşam ən az miqdarda yeyərək qidalanma təşkil edirəm. Bundan başqa bədənin yalnız yemək və içmək üçün yaradıldığını düşünmürəm. Bədənin hərəkətə də ehtiyacı var. Bunun üçün də hərəkət etməyə çalışıram. Bəzən mən də tez-bazar yeyirə, amma o hallarda daha çox hərəkət edirəm'' deyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nehir Erdoğan

**Nehir Erdoğan** (16 iyun 1980)—Türkiyə aktrisası .

## Həyatı

Nehir Erdoğan 16 iyun 1980-ci ildə İzmirdə anadan olub.

Selma Yiğitalp Litseyi Ağırlıqlı Xarici Dil Bölümündə sürən tələbə həyatı sırasında teatr sahnəsi ilə tanış oldu.

İlk və orta təhsilini İzmirdə bitirdikdən sonra Marmara Universiteti İqtisadi və İdarə Bilimlər Fakültəsi İşlətmə bölməsinə daxil oldu və buranı bitirdi.Ardınca yenə eyni universitetin Sosial Bilimlər İnstitutu Radyo Televizor və Kino bölməsini oxudu.

Nehir Erdoğan qısa bir vaxt içində Amerikada yaşamışdı.Sonra Yabancı Damat serialı üçün Türkiyəyə geri dönmüşdü.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
* IMDb'de Nehir Erdoğan
* Sinema Türk'te Nehir Erdoğan
Rekha

**Rekha** (, , ; ) — hind aktrisası, müğənni.

## Həyatı
Rekhanın əsl adı Banurekha Qaneşandır. 10 oktyabr 1954-cü ildə Hindistanda anadan olmuşdur. İki dəfə ailə həyatı qurub. Atası Qemini Qaneşan aktyor, anası Teluqu Puşpavalli aktrisadır. 12 yaşından filmlərə çəkilir. 1988-ci ildə "Qisas yanğısı" filminə çəkilmişdir. 2006-cı ildə "Kriş" filmində rol almışdır. Hazırda yeni film üzərində işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dəniz Çakır

**Dəniz Çakır** ()— Türkiyə aktrisası.

## Həyatı və karyerası
Deniz Çakır 31 dekabr 1981-ci ildə Ankarada dünyaya gəlib.

Hacettepe Universiteti Ankara Dövlət Konservatoriyasının Teatr Hissəsinin məzunudur. Məzun olduqdan sonra İstanbula yerləşdi. Konservatoriyadan məzun olmadan əvvəl Ankara Radiosunda, radio teatrı etdi və radio reklamı səsləndirdi. İlk televiziya təcrübəsi olan "Qadın İstəsə" dəki Alov roluyla tanındı, amma əsl çıxışını Yarpaq Dökümü serialdakı Ferhunde xarakteriylə etmişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Şridevi

**Şridevi** (, , ; doğ. 13 avqust 1963,  Sivikasi, Tamilnad, Hindistan - 24 fevral 2018, Dubay, BƏƏ) — hind aktrisası.

## Həyatı

Aktrisa, prodüserdir. Əsl adı Şri Amma Yanqerdir. 13 avqust 1963-cü ildə Tamillandda (Sivakasi) anadan olmuşdur. 4 yaşından filmə çəkilib. İlk filmi "Tamil" filmi (Kandhan Karunai) olmuşdur. 1988-ci ildə çəkildiyi  “Dələduz” filmində əkiz bacılar roluna görə "Ən yaxşı aktrisa" adına layiq görülmüşdür. Həmin ildə “Çandni” filmində də çəkilmişdir. Bonni Kapur ilə ailəlidir. İki qızı var.
Aruna İrani

**Aruna İrani** (18 avqust 1952)— hind aktrisası.

## Həyatı

Aktrisa, prodüser, rəqqasədir. 18 avqust 1952-ci ildə Mumbayda anadan olmuşdur. 1960-cı illərdən filmə çəkilməyə başlayıb. ”Bobbi” filmində rəqqasə rolunu oynayıb. 2002-ci ildə “Yeganə" filminə çəkilib. Ailəlidir, övladı yoxdur.
Anuşka Şarma

**Anuşka Şarma**(; ) — hind aktrisası və modeli.

## Həyatı
1 may 1988-ci ildə Banqalorda yüksək rütbəli ordu zabiti ailəsində anadan olmuşdur. İlk filmi 2008-ci ildə "Bu cütlüyü Tanrı yaradıb" olmuşdu. Meşhur hindistanlı kriket oyunçusu Virat Kohlinin sevgilisidir. Qardaşı Karneş Şarma ilə birlikdə Clean slate films şirkətini qurmuşdur.

## Filmoqrafiya
* Bu cütlüyü Tanrı yaradıb
* Badmaash company
* Band baaja baaraat
* Patiala house
* Ladies & Ricky Bahl
* Nə qədər ki sağam (film, 2012)
* *Matru Ki Bijlee Ka Mandola*
* PK
* NH10
* Bombay velvet
* Dil dhadakne do
* sultan
* ae dil hai mushkil
* Phillauri
* jab harry met sejal

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İran Kosmik Agentliyi

**İran Kosmik Agentliyi** (İKA) — ( *Sázmán e Fazái e Irán*) İran İslam Respublikasının Kosmik Agentliyi. İran 2009-cu ildə orbitə öz peykini göndərərək kosmosa peyk göndərən ölkələr sırasına qoşulmuşdur. İran 1958-ci ildə yaradılmış Kosmosdan Sülh Məqsədilə İstifadə üzrə Birləşmiş Millətlər Komitəsinin *24 qurucu üzv*ündən biridir.

## Tarixi
İran Kosmik Agentliyi (İKA) 1 fevral 2004-cü ildə İran Parlamenti tərəfindən qəbul olunmuş qanunla yaradılmış və səlahiyyətləri İran Rabitə və informasiya Texnologiyaları Nazirliyinə verilmişdir.

## Peykləri
## Mənbə
Sonali Bendre

**Sonali Bendre** (, ; doğ. 1 yanvar 1975, Mumbay, Maharaşatra, Hindistan) — hind aktrisası və modeli.

## Həyatı

Aktrisa 1994-ci ilin fotomodelidir. 1 yanvar 1975-ci ildə Bombey şəhərində anadan olmuşdur. Ailəlidir, bir oğlu var.

## Filmoqrafiya
Amrita Sinqh

**Amrita Sinqh** () — hind aktrisası.

## Həyatı
9 fevral 1958-ci ildə müsəlman ailəsində anadan olmuşdur. 1983-cü ildən filmə çəkilir. İlk filmi "Sevginin gücü" olmuşdur. 1991-ci ildə məşhur aktyor Saif Əli Xanla ailə həyatı qurmuşdur. İki övladı var. 2004-cü ildə Amrita Sinqh Saif Əli Xandan ayrılmışdır.

## Filmoqrafiya
* Məhəbbətin gücü (film, 1983)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Caya Bhaduri

**Caya Bhaduri**(, ərlik soyadı **Caya Baççan**; () — hind aktrisası və yazıçısı.

## Həyatı

Aktrisa, yazıçı, prodüserdir. 9 aprel 1948-ci ildə anadan olmuşdur. İlk dəfə filmə 1963-cü ildə çəkilib. 2001-ci ildə “Həm xoşbəxtlikdə, həm kədərdə” filminə çəkilib. Abhişek Baççanın anasıdır. Ailəlidir, iki övladı var.

## Filmoqrafiya
* Qisas və qanun (film, 1975)

## Həmçinin bax

* Amitabh Baççan
* Abhişek Baççan
Rima Sen

**Rima Sen**(, *Reema Sen*; ) — hind aktrisası və modeli.

## Həyatı
Əsl adı Riya Dev Vermadır. 29 oktyabr 1981-ci ildə Kəlküttə şəhərində anadan olmuşdur. Subaydır.
Formidable (mahnı)

**Formidable** Belçikalı müğənni Stromaenin mahnısı.  Mahnı 2013 ildə iyunun 4 yayımlanmışdır və *Racine Carrée* albomunun sayca ikinci mahnısı sayılır. Fransa musiqi çartlarında birinci yerə çıxmışdır. Bu mahnı Stromaenin 2009-cu ildə yayımlanan "Alors on dance" mahnısından snora ən uğurlu mahnısıdır.

## Mahnı videosu
21 may 2013-cü ildə YouTube'da Stromaenin içkili halda olan həvəskar videosu yayımlandı. Video Brüsseldə "Louise/Louiza" metro stansiyasında çəkilmişdir. Videoda həmçinin insanlar Stromae və onunla birlikdə üç polisin şəklini də çəkir.

## İstinadlar
Norman Finkelşteyn

**Norman Qari Finkelşteyn** () — yəhudiəsilli ABŞ siyasi elm adamı, yazıçı və professor. O, dünyada Holokost və Fələstin-İsrail münaqişəsi haqdakı fikirləri, mühazirələri və əsərləri ilə tanınır.

## Həyatı
Onun anası almanların İkinci Dünya müharibəsi dövründə Polşada yaratdıqları həbs düşərgəsində, atası isə Auşvitz həbs düşərgəsidə, almanların İkinci Dünya müharibəsi dövründə yəhudiləri saxladıqları və kütləvi şəkildə öldürdükləri ən böyük ölüm düşərgəsində idilər. Atasının almanların əlindən qaçdığı deyilir. Bütün bunlara baxmaraq, Finkelşteyn öz vicdanına sığınaraq yəhudiləri Holokostu bəhanə edərək başqalarına qarşı, xüsusən də günahsız fələstinlilərə qarşı qətlliam və vəhşiliklərdə günahlandırır.

2014-cü ildə İsrailin Qəzzəyə hücumlarına etiraz edib aksiya keçirən zamanı Finkelşteyn və 20-yə yaxın amerikalı polis tərəfindən nəzarətə götürülüb.

## Həmçinin bax
* Qəzzə bölgəsinə humanitar yardım aparan gəmilərə hücum

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sneha Ullal

**Sneha Ullal** (d. 18 dekabr 1987) — hind aktrisası.

## Həyatı
18 dekabr 1987-ci ildə Omanın paytaxtı Maskat şəhərində anadan olmuşdur. Əsas tamil, hind, teluqu, kannada dillində filmə çəkilir. Təhsilini  Maskatda  yerləşən hind məkəbində alıb. Mumbaya köçdükdən sonra Varkat kollecinə daxil olur. 2005-ci ildə Salman Xanla bir yerdə "Laki, sevgi üçün zaman yoxdur" filminə çəkilib. Subaydır.