open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miryam Vayselbraun

**Miryam Vayselbraun** (  ) — Avstriya televiziya aparıcısı və aktrisası. 2015-ci ildə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ev sahibi olaraq Avstriyada keçirilən yarışmanın aparıcısı olmuşdur. Bu da ona Avstriyadan kənarda da tanınmasına vəsilə olmuşdur.  
## Bioqrafiyası
27 sentyabr 1981-ci ildə İnsbrukda anadan olub. Media sənayesinə 1998-ci ildə Avstriya regional radio stansiyası olan Antenne Tirolda redaktorluq ilə işləməyə başlamışdır. O, ilk dəfə "BRAVO" jurnalı tərəfindən Girl 2000 seçilməsi ilə şöhrət qazanır. Sonradan Tirol TV regional televiziya şirkətində işlədikdən və Das Magazin mədəni proqramında qısamüddətli işdən sonra 2001-ci ildə yeni yaradılan VIVA Plus televiziya stansiyasına keçir. Burada səkkiz ay "Cologne Day" proqramında iştirak edir. Miryam bir müddət sonra Münhendə yerləşən "MTV Almaniya"da sonra isə Berlindəki Select MTV (2005-ci ilin yanvar ayına qədər) və TRL-in (2007-ci ilin aprelinə qədər) siması olur.

Eyni zamanda ZDF-də "Wetten, dass ..? televiziya şousunda (2003-cü ildən bəri) və ORF-də "Expedition Österreich" (2004-cü ildən bəri) şousunda və "Dancing Stars" şousunda çalışmışdır. Son şouda iştirakına görə Romy mükafatına layiq görülüb.

2006-cı ildə Miryam Vayselbraun RTL-də "Dancing on Ice" şousunda aparıcı olmuşdur. Eyni zamanda "Life Ball" (2007), "Kiddy Contest" (2007 və 2008) üçün çalışmışdır. 2010-cu ildə Sat 1-də "Die Hit-Giganten" serialının üç proqramında iştirak etmişdir.

Televiziya aparıcısı kimi işindən əlavə, Miryam Vayselbraun Yan Dryesin “Letzte Tage, jetzt” adlı audio dram üçün səsləndirmələr belə etmişdir. 2007-ci ildən bədii filmlərdə və televiziya filmlərində aktyorluq etməyə, eyni zamanda musiqili filmlərdə iştirak etməyə başlamışdır. 2012-ci ilin sentyabrından 2014-cü ilin martına qədər "Sky Deutschland"-da Harald Şmidt Şousunda köməkçi olmuşdur. Sonra televiziya aparıcısı kimi işləməyə və filmlərdə rol oynamağa davam etmişdir.

2015-ci ildə VOX-da "Grill den Henssler" kulinariya şousunun iştirakçısı (qonağı) olur.

Miryam Vayselbraun bir sıra mükafatlara layiq görülmüşdür. 2015-ci ildə ilin İlin Trolesi olur.
### Şəxsi həyatı
Miryamın əkiz bir bacısı vardır. Adı Melanidir. Onlar fərqli soyadları daşıyırlar: Miryam - anasının soyadını Vayselbraun, Melani - atanın soyadını Binder.

İki illik münasibətlərdən sonra Miryam musiqiçi Markosdan ayrılmışdır. Ayrıca Sat.1-Frühstücksfernsehenin televiziya aparıcısı Yan Xan ilə də əlaqəsi olmuşdur. Amma dörd il sonra onlar ayrılmışlar.

2013-cü ildən bəri Miryam Vayselbraun 28 sentyabr 2013-cü ildə qızı dünyaya gətirdiyi amerikalı müğənni Lana Del Reyn meneceri Ben Mauson ilə münasibətdədir. Londonun İslinqton məhəlləsində yaşayırlar. Cütlük hazırda ikinci övladlarını gözləyirlər.

## İstinadlar
Sergey Kərimov

**Sergey Kərimov** () — müdafiəçi, Almaniyanın “Volfsburq” klubunun sabiq futbolçusu.

## Həyatı
Sergey Kərimov 21 dekabr 1986öcı ildə Karaqanda vilayətində doğulub.

“Volfsburq”un yetirməsi 2007-2011-ci ildə komandanın şərəfini qoruyub. Son olaraq Almaniyada “Lyopo-Martini” klubunda forma geyinən futbolçu 2014-cü ildə karyerasını bitirmişdi.

Qazaxıstanlı futbolçu ölkəsinin millisinə bir neçə dəfə dəvət alsa da, yalnız bir dəfə yığma formasıyla meydanda olub.

## İstinadlar
Qreqorio Benito

**Qreqorio Benito** () — İspaniyanın “Real Madrid” klubunun futbolçusu.

## Həyatı
Qreqorio Benito 21 oktyabr 1946-cı ildə Kastiliya – La-Mançada doğulub.
 
1966-1982-ci illərdə “Real”da çıxış edib. O, komanda ilə 6 dəfə La Liqa, 5 dəfə İspaniya kubokunun qalibi olub.

2 aprel 2020-ci ildə Madriddə vəfat edib.

## İstinadlar
Li Fierro

**Li Fierro** () — Amerika aktrisası.

## Həyatı
Li Fierro 13 fevral 1929-cu ildə doğulub.
 
1970-ci illərdə çəkilən bir çox məşhur filmin əsas qəhrəmanlarını canlandırıb. 

5 aprel 2020-ci ildə 91 yaşında koronavirus xəstəliyindən vəfat edib. 

## İstinadlar
Stylodipus telum

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. 

## Adı
Bu növün sinonimiyasına daxil olan Dipus halticus (Brandt, 1844) adının nomenklatura statusu yoxdur. Allactaga (Allactaga sibirica Forster) formalarından birinə istinad edərək Dipus halticus Illiger, 1825 adının səhv istifadə edilməsini təmsil edir.

## Areal
Bu canlılar əsasən Çin, Qazaxıstan, Türkmənistan, Ukrayna, Özbəkistan və Rusiya ərazisində yaılmışlar. Rusiyanın Don çayı hövzəsində yerləşən qumluqlarda, Qərbi Xəzərönündən Zaysan dağ arası çökəkliyinə və İrtış çayının sağ sahilinə qədər ki, ərazilərdə görülürlər.

## Xarici görünüş
Bu canlıların uzunluğu 9–12 sm, arxa ayaqlarının uzunluğu isə 4,6–5,1 sm təşkil edir. Başı yuvarlaq, ağız qısaldılmış formadadır. Qulaqları nisbətən kiçikdir. Arxa ayaqları üç barmaqlıdır. Quyruqlarının ucunda tünd rəngdə kiçik bir "fırça" meydana gəlir. Üzərilərinin rəngi qəhvəyi-bozdan qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir. Qarınları ağdır. Qarmaqların altındakı tüklər qaramtıldır.

## Həyat tərzi
Qaranlıqda aktivdirlər. Zəif qaçır, alçaq hündürlüyə sahib bitki örtüyü arasında gizlənməyə üstünlük verirlər. Soyuqlar düşən zaman qış yuxusuna gedirlər, mövsümün başlaması artan istiliklə ilə ortaya çıxırlar. Oyuqlarda yaşayırlar. Bu oyuqların girişlərin sayı 1-dən 6-ya qədərdir. Dişilərdə boğazlıq martın ortalarından avqustun ortalarına qədər baş verir. Apreldə "zirvə" müşahidə olunur.

## Statusu
Stylodipus telum geniş çeşiddə və ehtimal olunan böyük sayda başa malikdirlər. Qarşılaşdığı əsas təhlükə çölün kənd təsərrüfatına cəlb olunmasıdır. Sayının yavaşca azaldığına inanılır, lakin Beynəlxalq Təbiəti Qoruma Birliyi onun qorunma vəziyyətini "ən az qayğı tələb edənlər" kimi qiymətləndirmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Con Prayn

**Con Prayn** (; ) — folk ifaçı.

## Həyatı
Con Prayn 10 oktyabr 1946-cı ildə ABŞ-də doğulub.

Con Prayn ikiqat “Qremmi” mükafatçısıdır. Onun yaradıcılığı Bob Dilan və Brüs Sprinqstin kimi əfsanələrin tərifinə layiq görülüb.

Müğənni martın sonunda koronavirusa yoluxduğundan xəstəxanaya yerləşdirilmişdi. Koronavirus diaqnozu onun həyat yoldaşı, həmçinin menecerində də aşkarlanmışdır.

Con Prayn 7 aprel 2020-ci ildə Neşvilldə koronavirus xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Con Horton Konvey

**Con Horton Konvey** (; ) — Britaniyalı riyaziyyatçı.

## Həyatı
26 dekabr 1937-ci ildə doğulub.

Horton "Həyat" oyununun yaradıcısı kimi məşhur idi. O, həmmüəlliflərlə birlikdə oyunların kombinatorial nəzəriyyəsinin əsasını qoyub və sürreal ədədləri kəşf edib.

Horton 1986-cı ildən bu günə kimi ABŞ-də çalışıb.

11 aprel 2020-ci ildə 82 yaşında Nyu-Cersidə koronavirusdan vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Camal Məmmədov

**Camal Balaca oğlu Məmmədov** () — Gürcüstan SSR kənd təsərrüfarı nazirinin müavini, Gürcüstan SSR Ali Sovetinin deputatı, Marneuli Rayon Xalq Deputatları Soveti İcrayyə Komitəsinin sədri.

## Həyatı
Camal Məmmədov Marneuli Rayon Təşviqat idarəsinin müdiri, Marneuli Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, Gürcüstan SSR Ali Sovetinin deputatı, Gürcüstan SSR Kənd Təsərrüfatı nazirinin müavini. Camal Məmmədov 1918-ci il may aynın 2-də Gürcüstan Respublikasının Borçalı mahalının Goraraxı elinin Sabirkənd kəndində anadan olub. Camal Məmmədov Sabirkənd ibtidai məktəbində oxumuş, və sonra təhsilini Alget kənd orta məktəbində davam etdirmişdi. O, təhsilini davam etdirməkçün Borçalı Türk Pedaqoji texnikumuna daxil olmuşdur. Texnikumu başa vurduqdan sonra 1937-ci ildə Sabirkənd məktəbində müəllim işləməyə başlamışdır. 1939-cu ildə hərbi xidmətə çağrılmışdır. Xidmət müddəti bitməmiş Böyük vətən müharibəsi başlamışdır. 1941–1945-ci illər də Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuş Camal Məmmədovun sorağı Uzaq şərq döyüşlərindən gəlmişdir. Müharibə dövründə dəfələrlə yaralanmışdır. Moskva uğrunda gedən döyüşlərdə igidliklə vuruşmuşdur. O, müharibəni qələbə ilə başa vurub vətənə baş leytenant rütbəsində qayıtmışdır. Camal Məmmədov "Qırmızı Ulduz" ordeni, İkinci dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni, (iyun 1943-cü il), "Moskvanın müdafiəsi uğrunda" (1 may 1944-cü il), "Almaniya üzərində qələbə" medalı (9 may 1945-ci il), ilə təltif olunmuşdur. 1946-cı ildə may ayının 13-də "Şərəf nişanı" ordeninə layiq görülmüşdür. Müharibədən sonra 1945–1948-ci illərdə Camal Balaca oğlu Məmmədov Gürcüstan Ali Partiya Məktəbində təhsil almış, sonra əmək fəaliyyətinə başlayaraq 1948–1951-ci illərdə Marneuli Rayon Təşviqat idarəsinin müdiri işləmişdir. 1951-ci ildə Camal Məmmədov Mareuli Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsin irəli çəkilir. 1961-ci ilədək bu vəzifədə fədakarlıqla çalışır. İşlədiyi müddətdə xalqın etibar və inamını qazanmışdır. Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri işlədiyi dövrdə Xram və Debed çayları üzərindən körpü salınmışdır. Onun dövründə rayon xəstəxanasının binası və kəndlərdə bir neçə ambulatoriya tikilib. Rayon mərkəzinə su kəməri və asfalt yol çəkilib. İndiki 3 saylı azərbaycandilli orta məktəbi də onun işlədiyi dövrdə tikilmişdir.

1957–1959-cu illərdə Camal Məmmədov Moskva Ali Partiya Məktəbində qiyabi təhsil almışdır. O, iki dəfə Gürcüstan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmiş və Sovet İKP -nın XX partiya qurultayının nümayəndəsi olmuşdur. 1961–1963-cü illərdə Camal Məmmədov Gürcüstan SSR Kənd Təsərrüfatı nazirinin müavini vəzifəsində işləmişdir.

Camal balaca oğlu Məmmədov uzun müddət ürək xəsdəliyindən əzab çəkmiş və 1966 ildə iyul ayının 9-da öz doğma eli Gorarxıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Kağız pələng

**Kağız pələng** (Çincə: 紙老虎; *zhilaohu*) — güclü görsənən, əslində isə zərərsiz olan obyektləri təsvir etmək üçün istifadə olunan Çin dilində ifadədir. Bu ifadə təhdid kimi görünən lakin özlüyündə zəif olan şeyləri təsvir etmək kimi işlədilir.
 
Çin lideri Mao Tszedun ABŞ və onun təmsil etdiyi imperializmini eyni zamanda bütün qərb blokunu bu ifadə ilə eyniləşdirmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*https://books.google.az/books?id=C8JJAAAAIAAJ&redir_esc=y
*https://www.marxists.org/reference/archive/mao/selected-works/volume-4/mswv4_13.htm
Ninkasi

**Ninkasi** — Şumer mifologiyasında pivə ilahəsidir.

Atası Uruk kralı, anası isə İnanna məbədinin baş kahini, nəsil ilahəsi idi. Enkinin aldığı səkkiz yaradan birini sağaltmaq üçün yaradılan səkkiz uşaqdan biridir. Bundan əlavə, o, pivə tanrıçasıdır. O, "istəyi təmin etmək" və "ürəyi doyurmaq" üçün hazırlanmış ilahədir. İçkini gündəlik olaraq hazırlayırdı. O həm gündəlik həyatın, həm də dini ayinlərin ayrılmaz hissəsi olan pivənin simvoludur.

## Mənşəsi
Ninkasi qədim Şumer miflərinə görə müdriklik və su tanrısı Enki ilə Ninti adlı tanrıların qızıdır. Bu məlumat xüsusilə "Enki və dünya nizamı" (Enki and the World Order) adlı Şumer mifində yer alır. Həmin mətndə Enki səkkiz tanrıçanı yaradaraq onların müxtəlif sahələrə cavabdeh olmasına qərar verir. Bu tanrıçalardan biri də Ninkasidir və ona pivə istehsalı səlahiyyəti verilir.

## "Ninkasi himni"
Ninkasi haqqında ən məşhur mənbə "Ninkasi himni"(The hymn to Ninkasi) adlı Şumer şeiridir. Bu mətn e.ə. təxminən 1800-cü illərə – Qədim Babil dövrünə aiddir. O, həm dini bir ilahi, həm də dünyanın ilk yazılı pivə resepti hesab olunur.
Himndə qeyd olunan bəzi mərhələlər: bappir (qovrulmuş arpa çörəyi) hazırlanır. Daha sonra bappir, su və malt birlikdə qıcqərdılır. Günəşdə mayalanma baş verir. Bu proseslər bitdikdən sonra pivə təmizlənərək saxlama qanlarına tökülür. Bütün proses Ninkasinin müqəddəs əlləri ilə həyata keçirilir.

Himni yalnız texniki resept deyil, həm də ilahəyə poetik bir ilahi kimi yazılıb. Aşağıdakı misralar nümunə olaraq verilir:

## İbadət və kult
Ninkasiyə aid xüsusi mənədlər və ibadət ocaqları ilə bağlı birbaşa arxeoloji dəlillər az olsa da, onun adı müxtəlif ritual mətnlərində çəkilir. Ən çox Laqaş, Uruk, Nippur kimi şəhərlərdə onun adı qeyd olunur. Ninkasi həm də bayramlarda, xüsusilə yeni il ayinləri və məhəllə festivalları zamanı çağırılırdı.

## Mədəniyyətdə yeri
Ninkasi mədəni, mifoloji aspektdə yalnız pivə ilə məhdudlaşmır – o həm də qadın əmək mədəniyyətinin, məişətdəki qadın nüfuzunun və qadınların dini rollarının təcəssümüdür. Mesopotamiya sənədlərində pivə istehsalçıları əsasən qadınlardır və bu Ninkasi ilə eyniləşdirildi.

## Müasir dövrdə Ninkasi
Bu gün Ninkasi qədim mədəniyyətlərin qida mədəniyyəti, dini praktikaları və sosial strukturları haqqında anlayış yaratmaq üçün mühüm fiqurdur. Bir çox müasir tədqiqatçılar onun adını qədim texnologiyanın izahı, erkən iqtisadi fəaliyyətlər və qadınların rolu ilə əlaqələndirirlər.

ABŞ və Avropada bəzi pivə zavodları və barlar, onun adını kommersiya məqsədləri üçün istifadə edirlər. Məsələn, "Ninkasi brewing company" ABŞ-də fəaliyyət göstərən məşhur brendlərdən biridir.

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* Ninkasi'nin Himni 
* Ninkasi'ye bir Himn : Tərcümə — Şumer ədəbiyyatının elektron mətn korpusundan
Riçard Bax

**Riçard Bax** () — Amerikalı yazıçı.

## Həyatı
Riçard Bax 1955-ci ildə Lonq Beach State College-nə başlayıb.  Kitablarının çoxunda öz həyatından ilham almışdır. Hərbi Hava Qüvvələrində pilot kimi çalışıb. Kitablarının bir çoxunda uçmaqdan bəhs edir.

## Əsərləri

## İstinadlar
Sluç çayı

**Sluç** (, *Южная Случь*) — Qorın çayının sağ qolu. Çayın uzunluğu 451 km, hövzəsinin sahəsi — 13 900 km²-dir.

Sluç çayı öz başlanğıcını Podol yüksəkliyinin Volun yayalasından götürür. Çayın mənbəyi yaxınlığında Xmelnitski vilayətinin Avratin kəndi yerləşir. Bu ərazi vaxtı ilə Avratın yüksəkliyi adlanırdı. Çay öncə şərqə doğru axır, sonra tədricən şimala istiqamətlənir, daha sonra isə şimal-qərbə axır. Sarna şəhərindən sonra yenidən şimala doğru istiqamətlənir. Sluç çayı aşağı axarlarında Polesye düzənliyindən keçiri və Qorın çayına birləşir. Sluçu Qorın çayının mənsəbindən 100 km məsafə ayırır. Sluçun mənsəbi yaxınlığında Velyun kəndi yerləşir.

Çay dərəsinin eni yuxarı axarlarda 0,2–0,8 km, aşağı axarlarda isə 5 km qədər genişlənir. Çay yatağının eni isə 5–50 metr, bəzi yerlərdə 110 metr olur. Çayın meyilliyi 0,4 m/km-dir.

Sluç çayı əsasən qar və yağış suları ilə qidalanır. Dekabr ayında çay suyu donur. Martın ortalarında isə buz qatından azad olur.

Çay suyunun minerallaşmasının orta göstəricisi: yaz aylarında, bol sulu dövrdə — 313 mq/dm³; yaz-payız aylarında — 321 mq/dm³; qış aylarında — 349 mq/dm³.

Rovnen vilayəti ərazisində, çayın sahilində "Skolininıe qorı" landşaft yasaqlığı yerləşir.

Çayın 290 km-lik hissəsi gəmiçiliyə yararlıdır. Çay suyundan bəzən su mənbəyi kimi istifadə olunur. Yuxarı axarlarında kiçik su elektrik stansiyası fəaliyyət göstərir.

Sluç çayı sajhilində yerləşən şəhərlər: Starokonstantinov, Novqorod-Volnski, Sarnı, Lybar.

Sluç çayı sahilindəki kəndlər: Çernievka, Miropol, Kolosovka, Miropol, Kolosovka, Lyubomirka.

## Maraqlıdır
2012-ci ildə kiçik planet olan "*251001 Sluch"* çayın adı ilə adlandırılmışdır.

## Mənbə
**Географическая энциклопедия Украины:** в 3 т. / Редкол .: А. М. Маринич (соот. Ред.) И др. — К . : "Украинская Советская Энциклопедия" им. М. П. Бажана , 1989–1993. — 33 000 экз. —  .

## İstinadlar
Taksim (İstanbul metropoliteni)

**Taksim metrostansiyası** () — İstanbulun ən populyar meydanı olan Taksim meydanı altında yerləşən, M2 və F1 xəttlərində yerləşən stansiya. İstanbulun ən çox izdihamlı metro stansiyasıdır.

Günün pik saatlarından asılı olaraq, anbardan boş nəqliyyat vasitələri Taksim stansiyasından 4.5 ilə 9 dəqiqəlik aralıqlarla gedirlər. Hər gün 394 reys qəbul edən stansiya günlük xəttdən istifadə edən 195 min sərnişinin böyük bir hissəsini qəbul edir. Taksim stansiyasının ikinci mərtəbəsində, yer səviyyəsindən 23.5 metr yüksəklikdə olan və dörd mərtəbədən ibarət olan Taksim-Kabataş funikulyor xətti üçün bir ötürmə stansiyası da yerləşir.

## Tarixçə
Adı çəkilən marşrut üzrə metro xəttinin inşası üçün ilk konkret addım 7 mart 1992-ci il tarixində Garanti Koza-Enka-Doğuş müştərək müəssisələrinə xəttin inşası yolu ilə dövrün dəyərləri 757.882.080.574 TL tender yolu ilə həyata keçirilmişdir. İlk tender Taksim-4-cü Levent ərazisini əhatə edən xəttin Taksim-Şişli ətəyindən ibarət ilk üç stansiyanın inşası üçün tikilmişdir. Stansiyanın təməli 19 avqust 1992-ci ildə qoyuldu və 12 iyun 1994-cü ildə Şişli tunelinə bağlandı. Satın alınan nəqliyyat vasitələri ilk dəfə yüklənmiş, bütün xətt başa çatdıqdan sonra 11 yanvar 1999 tarixində, bundan sonra ilk sınaq 25 mart 1999-cu ildə həyata keçirildi. İlk səyahət 16 sentyabr 2000-ci ildə edildi. Bu tarixdən 2009-cu ilin fevral ayında Şişhane və Atatürk Avtomobil Sənayesi stansiyaları, M2 xəttinin ilk dayanacağı olaraq fəaliyyətə başladı.

2009-cu ildən etibarən yalnız Şişhane stansiyasına xidmət edən M2 xəttinin Taksim-Yenikapı sütununa xidmət stansiyanın eyni platformasında məlumat nişanları ilə ayrılmış iki fərqli sahədə aparılır. Taksim-Şişhane və 4-cü Levent-Atatürk Avtomobil Sənaye stansiyaları arasında yeni nəqliyyat vasitələri istifadə edilərkən Levent xəttindəki mövcud nəqliyyat vasitələri xidmət göstərməyə davam edir.

## Giriş-çıxışlar
Taksim metro stansiyasında dörd əsas giriş qapısı var. Bunlar İstiqlaliyyət küçəsindəki giriş, Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinin girişi, Taksim Gəzi Parkı giriş və Təlimxana girişidir. Bu girişlərdən İstiqlal küçəsi və Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinin girişləri bir həyətdə birləşdirilir, Taksim Gəzi Parkı və Təlimxana girişləri başqa bir ərazidə, müxtəlif yollarla platformalara bağlanır. Taksim stansiyasındakı platformaya aparan 16 eskalator və əksəriyyəti Taksim meydanına gedən 6 lift yaşlı, əlil, uşaq və hamilə qadınların rahatlığı üçün inşa edilmişdir. Stansiyada əsas girişlərin açıldığı geniş dəhlizdə və platformaların bağlandığı dəhlizlərdə ümumi uzunluğu 211 metr olan 3 gəzinti istiqaməti var. Almadağ istiqamətli girişlərdə dörd giriş və iki çıxış turniketi var.

## Fəaliyyət

### Yerləşməsi

### İstiqamətlər

## İstinadlar
Planer

**Planer** (,  sözündən yaranıb) — heç bir enerji mənbəyi olmadan uça bilən sabit qanadlı təyyarədir. Bəzi planerlərin motorlu modelləri də vardır.

Pilot kabinəsi tək və ya iki pilotluq ola bilər. Bir təyyarənin yedəkləməsi vasitəsilə hərəkətə gəlirlər. Çəkici ilə müəyyən bir yüksəklikdə ayrılır və atmosferdəki hava cərəyanlarından istifadə edərək uça bilirlər.

Xüsusilə təşkil edilən yarışlarda məqsəd, ən qısa müddətdə, ən uzun yolu qət etməkdir.

## Tarixi
Aerodinamikanın ümumi prinsipləri haqqında bəzi fikirlər hələ Qədim Misirdə məlum idi. 1898-ci ildə ağacdan hazırlanmış "Ficus Sicomorus" heykəlcik aşkar edilib.

Emmanuel Svedenborq 1714-cü ildə planerin eskizini çəkib. 1853-cü ildə  insanı havaya qaldırmaq üçün ilk müasir planer dizayn etdi.
19–20-ci əsrlərin əvvəllərində planerlərin ən məşhur yaradıcısı Otto Liliental idi. Bir çox modelləri istehsal edib sınaqdan keçirərək, yaxşı uçuş xüsusiyyətlərinə malik balanslaşdırılmış planerin uğurlu dizaynını yaratdıb. O, 1896-cı ildə sınaq uçuşu zamanı baş verən qəzada dünyasını dəyişdi.

Planerlərin çiçəklənmə dövrü 1920–1930-cu illərə təsadüf edir. Bu dövrdə hətta SSRİ-nin əyalətlərində də planer məktəbləri yarandı. İkinci dünya müharibəsinin bir çox pilotları ilk uçuşlarını bu məktəblərdə yeri yetiriblər.

Bu gün istifadə olunan planerlər, karbon və fiberqlas kimi çox yüngül materiallardan hazırlanırlar. Dar gövdəsi, planerin havanı asanlıqla bölməsinə imkan verir, qanadları isə nazik və uzun olması ilə qaldırıcı qüvvədən daha çox istifadə etməyə imkan verir. Planerin mühərriki olmadığından qanad formaları onu havada saxlamağa kömək etməlidir.

## Yarışlar
Planer yarışları məsafə (ən uzun məsafəyə çatmaq), vaxt (ən qısa müddətdə müəyyən bir məsafəyə getmək), yüksəklik (ən yüksəyə çıxmaq) və aerobatika sahələrində keçirilir.

Beynəlxalq Aviasiya Federasiyasının qaydalarına əsasən planer idman növləri üzrə rekordlar 1 günlük vaxt pəncərəsi ərzində yerinə yetirilməlidir. Planerdə qət edilən maksimal məsafə 3009 km-dir. Almaniyadan olan  bu uçuşu 21 yanvar 2003-cü ildə həyata keçirib.
North American P-51 Mustang

North American P-51 Mustang (Masteng), Böyük Britaniya-ABŞ ortaqlığı əsasında yaradılmış olan İkinci dünya müharibəsi qırıcı təyyarə modelidir.

Yüksək hündürlükdə uçan ağır bombardmançıları müşayiət etmək üçün hazırlanmışdır. İkinci dünya müharibəsinin ən uğurlu təyyarələrindən biridir.

## Qısa məlumatlar
*Növü: Qırıcı təyyarə
*Mənşə: ABŞ
*İstehsalçı: North American Aviation
*İlk uçuş :26 oktyabr 1940
*Xidmətə qəbul ili: 1942
*Xidmətdən kənarlaşdırılması: 1984
*Mövcud vəziyyəti: Xidmətdən kənarlaşdırılmışdır. Akrobatik nümayişlərdə hələ də istifadə olunur.
*Əsas istifadəçi: ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri
*Digər istifadəçilər:

1) Kral Hərbi Hava Qüvvələri

2) Çin Respublikası Hərbi Hava Qüvvələri

*İstehsal sayı :15,000 ədəddən çox
*Vahidinin dəyəri: 50,985 US$ (1945) (2018-ci ildə 570,000 US$-a bərabərdir)
*Baza modelləri:

1) North American F-82 Twin Mustang

2) Piper PA-48 Enforcer

3) Rolls-Royce Mustang Mk.X
*Dəyişdirilmiş versiyaları:

1) North American A-36 Apache

2) Rolls-Royce Mustang Mk.X

3) Cavalier Mustang

## Dizayn xüsusiyyətləri
[thumb|sol|200px|Langley Hərbi Hava Qüvvələri bazasında keçirilən uçuş şousunda ([Virciniya, ABŞ, 21 may 2004)]]

İkinci dünya müharibəsindən əvvəl və müharibənin əvvəlində bombardmançı fəlsəfəsi yalnız sürü halında və sıx nizam vəziyyətində bombardmançı basqının təsirli olacağını proqnozlaşdırmışdı. Bu təyyarələrin müdafiə silahları daha sonra inkişaf etdirilsə də, atəş gücünün bu qədər artırılması belə bir müddət sonra kifayət etməyəcəkdir. P-51 bu vəziyyətə bir həll yolu məqsədilə hazırlanmışdır. Yüksək hündürlükdə uçan uzun məsafəli Amerikan bombardmançılarını qorumaq P-51-lərin əsas vəzifəsi olmuşdur. Bu hədəf əsnasında yüksək hündürlükdə uçmaq üçün hazırlanmışdırlar. Güclü bir mühərriyə, möhkəm zireh qorumasına və 12.7 mm-lik (50 kalibrlik) 6 pulemyota sahib idilər.

Avropa cəbhəsində, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin bombardman reydləri zamanı P-51-lər bombardmançılara yaxın uçurdular. Bunu bilən alman təyyarələri böyük dəstələrlə vur-qaç hücumları edirdilər. Bu yaxın qoruma vəzifəsi P-51-lərin qoruduqları təyyarələrdən uzaqlaşmaq və Alman qırıcılarına qarşı hücum etmək imkanlarını məhdudlaşdırırdı. Daha sonralar P-51-lər daha böyük bir əraziyə yayılaraq müşayiət taktikasını tətbiq etməyə başladılar. Bu taktika sayəsində çox sayda Amerika qırıcı təyyarəsi qısa müddət ərzində Alman Hərbi Hava Qüvvələrinə ağır itkilər verdirdilər.

## İstinadlar
Mustang

* Mustang (at) — adətən ABŞ-nin qərb ştatlarında vəhşi atlara verilən ad.
* Ford Mustang — Fordun istehsal etdiyi avtomobil.
* Mustang (film, 2015) — 2015-ci il istehsalı olan film
* Roy Mustang — Fullmetal Alchemist adlı animasiya və manga seriyalarının uydurma personajlarından biri.
* North American P-51 Mustang — Böyük Britaniya və Amerikanın birgə istehsalı olan İkinci dünya müharibəsi dövrünün qırıcı təyyarəsi.
Hüseyn Şeyx əl-İslam

**Hüseyn Şeyx əl-İslam** () — Xarici işlər nazirinin müşaviri (?–2019).

## Həyatı
7 dekabr 1952-ci ildə İsfahanda doğulub.

O, 1979-cu ildə Tehranda ABŞ səfirliyinin ələ keçirilməsinin fəal iştirakçılarından biri olmuşdur.

İranın Suriyadakı səfiri kimi də fəaliyyət göstərib.

İran İslam Respublikasının Xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərifin müşaviri olub.

Hüseyn Şeyx əl-İslam 5 mart 2020-ci ildə koronavirus xəstəliyindən vəfat edib.

## İstinadlar
Kabataş (İstanbul metropoliteni)

**Kabataş metrostansiyası** () — İstanbulda yerləşən tramvay-funikulyor-bərə ötürmə mərkəzidir. 20 aprel 1996-cı ildə istifadəyə verildi.

M7 (Kabataş-Esenyurt) metro xəttinin tikintisi başa çatdıqdan sonra metro əlaqəsi də təmin ediləcəkdir.

Stansiyaya *22, 25E, 26, 26A, 26B, 27E, 27SE, 28, 28T, 29C, 29D, 30D, 41E, 43R, 58A, 58N, 58S, 58UL, 62, 63, 70KE* nömrəli avtobuslar vasitəsilə gəlmək mümkündür. 
## Fəaliyyət
### Yerləşməsi

### İstiqamətlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Balıkəsir

**Balıkəsir** () — Türkiyənin Balıkəsir ilinin inzibati mərkəzi. Mərmərə regionunun Cənub Mərmərə bölgəsində və Egey regionundaki bəzi ərazilərdə olan vilayətin həm Mərmərə, həm də Egey dənizinə sahili var. Türkiyə daxilində isə iki dəniz ilə qonşu olan yalnız 6 il vardır. Şəhər şimal-qərbi Anadoluda yerləşir. Şərqdə Bursa və Kütahya, cənubda Manisa və İzmir, qərbdə Çanaqqala illəri ilə həmsərhəddir. Yunanıstanın Ayvalık ilçəsi ilə Lesbos adasına qonşudur.

2019-cu ilin statistik məlumatlarına görə, əhalisi 1,228,620 nəfərdir. Vilayətin sahəsi 14.583 m²-dir. Vilayətdə km² başına 82 nəfər düşür. Ən yüksək sıxlığı olan 254 nəfər ilə Karesi ilçəsidir. Dənizdən şəhərin hündürlüyü 145 metrdir. 2016-cı ildə TÜRKSTAT məlumatlarına görə bu bələdiyyələrdə 20 rayon, 1 bələdiyyə və 1129 məhəllə var.

Tarixdə ümumiyyətlə *Misya* və *Karesi* kimi tanınan Balıkəsir bölgəsi, Roma, Bizans, Anadolu Səlcuq, Karəsi bəyliyi və Osmanlı İmperiyasının hakimiyyəti altında qalmışdır. Kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq əsas dolanışıq mənbəyidir və inək yağı, qovun, zeytun, zeytun yağı, lütf pendiri kimi kənd təsərrüfatı məhsulları, eləcə də daxili turizmdə daha çox yer tutan sahil qəsəbələri ilə məşhurdurlar.

9-cu Əsas Jet Baza Komandanlığı və Türkiyə Silahlı Qüvvələri Hava Qüvvələri komandanlığının ilk reaktiv bazası olan 6-cı Əsas Jet Baza Komandanlığı da Balıkəsirdə yerləşir.
## Həmçinin bax
* Balıkəsir Milliyyətçi Qüvvələr Muzeyi
## İstinadlar
North American A-36 Apache

North American A-36 Apache/Invader (az: Şimali Amerika A-36 Apaçi/İşğalçı), North American Aviation şirkəti tərəfindən istehsal olunan North American P-51 Mustang qırıcı təyyarəsinin yer hücumları üçün nəzərdə tutulan versiyası; şığıyıcı bombardmançı versiyası. Düzbucaqlı şəklində mövcud idilər, İkinci dünya müharibəsinin Şimali Afrika, Aralıq dənizi, İtaliya və Çin-Myanma-Hindistan cəbhələrində cəmi 500 A-36 şığıyıcı bombardmançı təyyarəsindən istifadə edilmişdir. Vahidinin dəyəri 49.000 ABŞ dolları təşkil etmişdir.

1994-cü ildə A36, P51 və P51A versiyalarından ibarət Allison Motorlu Mustang seriyası buraxıldı. Bu seriyanı plastik modellər hazırlayan bir qrup şəxs tərəfindən yaradılan kiçik bir şirkət olan “Accurate Miniatures” (“Dəqiq miniatürlər”) şirkəti istehsal etmişdir.

## İstifadəçilər

* 
** ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri
: 27-ci Xüsusi Əməliyyat Qrupu
: 86-cı Əməliyyat Qrupu 
: 311-ci Qırıcı Qrupu

*
**Kral Hərbi Hava Qüvvələri
Ocaqlı dazlıq

**Ocaqlı dazlıq** və ya **ocaqlı alopesiya** — skalp adlanan saçlı dərinin avtoimmun xəstəliyi. Skalpda ocaqlı formada, tala-tala saç tökülməsinə bağlı yaranan təkrarlayan xroniki saç xəstəliyidir. Elmi adı aloepcia areata olan bu xəstəlik sadəcə başın saçlı hissəsində deyil, bədənin başqa nahiyyələrində də tük tökülməsinə səbəb olur.

## Etiopatogenez
Xəstəliyin yaranmasında avtoimmun mexanizmlər dayanır. Yəni, xəstənin immun hüceyrələrinin tük follikulalarına hücum etməsi nəticəsində yaranan iltihabi reaksiya tük soğanaqlarının zədələnməsinə gətirib çıxarır. Nəticədə ocaqlı saç tökülməsi yaranır.

## Klinik əlamətlər
Ocaqlı alopesiya saçlı dəridə tala-tala saç tökülməsi ilə başlayır. Xəstəlik proqressivləşərək total alopesiya yarada bilər. Total dazlıq və ya total alopecia zamanı başın bütün saçları tökülür. Xəstəliyin ən ağır formasında bədənin bütün nahiyyələrində tük tökülməsi yaranır. Buna universal alopesiya deyirlər. Xəstəlik istənilən yaşda meydana çıxır. Uşaqlarda saç tökülməsinin önəmli səbəblərindən birisi ocaqlı dazlıq xəstəliyidir. 
## Diaqnozu
Ocaqlı dazlı xəstəliyinin diaqnoz xəstə anamnezi və klinik müayinələr əsasında qoyulur. Lakin, ocaqlı dazlıq xəstəliyinə bənzər alopesiyalar çoxdur. Şüphəli olan təqdirdə histopatoloji, mikrobioloji, laborator testlərdən xəstələr keçirilir.

## Müalicəsi
Ocaqlı alopesiya xəsətliyin müalicəsində kompleks yanaşma tələb edilir. Xəstəyə həm yerli, həm də sistemik müalicələr təyin edilə bilər. Xəstəliyin ağırlığından və pasientin yaşından asılı olaraq müalicə üsulları dəyişir. Ocaqlı dazlıq olan sahələrə səpgidaxili inyeksiyalar da tətbiq edilir.

## Profilaktikası
Psixoemosional stres yaradan faktorlardan uzaq durmaq tövsiyə edilir

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Psoriaz
*Dermatoonkoloq
Fatimə Rəhbər

**Fatimə Rəhbər** (; ) — İran parlamentinin deputatı.

## Həyatı
Fatimə Rəhbər 1964-cü ildə Tehranda doğulub.

İran parlamentinə fevralda keçirilmiş seçkilərdə deputat olmuşdur. Seçkilərdən dərhal sonra koronavirusa yoluxmuşdur.
 
7 mart 2020-ci ildə koronavirus xəstəliyindən Tehranda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
III Riçard (pyes)

thumb|375x375px| ''Kral III. Riçardın tragediyası'' başlıq səhifəsi
**Kral III. Riçardın həyatı və ölümü** (İngiliscə: *The Life and Death of King Richard III*) — Şekspirin yazdığı III Riçardın həyatından bəhs edən qısa pyesdir.Müəllifin ilk pyeslərindən biri olduğu düşünülür.1591-1592-ci illərdə yazdığı düşünülür.Şekspirin 4 tarixi pyesindən sonuncusudur.

## Qəhrəmanlar
York evi

* Kral IV Eduard – İngiltərə kralı
* Richard, Qlouçester hersoqu – IV Eduard qardaşı sonra isə Kral III Riçard
* Corc, Klarens hersoqu – IV Eduard qardaşı
* York hersoginyası – Eduard, Riçard və Corcun anası
* Eduard, Uels şahzadəsi – IV Eduardın ən böyük oğlu  sonra isə Kral V Eduard
* Riçard, York hersoqu –  IV Eduard ən gənc oğlu
* Oğlan – Corcun oğlu
* Qız– Corcun qızı

Lankaster evi

* Kraliça Marqarita  – VI Kral Henri VI  dul qalan arvadı
* VI Kral Henrinin ruhu
* Vestminster Eduardın ruhu, Uels Şahzadəsi –  VI Henrinin oğlu
* Ledi Anne Neville –   Vestminster Eduardın dul qalan arvadı sonralar III Riçardın arvadı
* Tressel və Berkeley – Ledi Annenin xidmətçiləri (çıxışları yoxdur)

Vudvil ailəsi

* Kraliça Yelizaveta – Kral IV Eduard arvadı
* Örl Rivers – Yelizavetanın qardaşı
* Markiz– Yelizavetanın oğlu(ilk evlilik)
* Lord Riçard Qrey –  Yelizavetanın oğlu(ikinci evlilik)
* Sör Tomas Vauqhan – Rivers və Qreyin müttəfiqi

*III Riçardın qrupu*

* Bukinqam hersoqu
* S. Uillyam Ketsbi
* Norfolk hersoqu
* Surrey Örlü – Norfolkun oğlu
* S. Rişard Ratklif
* S.Ceyms Tayrell – qatil
* Lord Lovel
* İki cinayətkar

*Örl of Riçmondun qrupu*

* Henri Tudor, Riçmond Örlu–VI  Henrinin qardaşı oğlu və sonrakı kral VII Henri
* Lord Stanley, Earl of Derby – Richmond's stepfather
* Oksford Örlü
* S.Ualter Herbert
* S. Cyems Blant
* S.Uilyam Brandon

Ruhanilər

* Kanterburi baş yepiskopu
* York baş yepiskopu
* Eli yepiskopu
* Si.Kristofer
* Con– Rahib

## Məzmunu
Əsərin əvvlində Riçard 4-cü Rİçardın İngiltərə kralı olması haqqında belə deyir:

İndi o, narazılığımızın adamıdır 

Möhtəşəm yay bu York günəşi ilə ortaya çıxdı 

Bütün buludlar evimin üstündən keçir

Okeanın dərin qucağına basdırıır

### Ən məşhur sitatı
“At, at, mənim krallığımın əvəzində bir at!” (A horse, a horse, my kingdom for a horse)

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
*http://www.gutenberg.org/ebooks/1503
*http://www.pierre-marteau.com/editions/1597-richard-iii.html
*https://www.bl.uk/works/richard-iii
Şüşə tavan

**Şüşə tavan** — görünməz bir maneəni ifadə etmək üçün istifadə olunan  məcazdır Bu metafor adətən idarəetmənin yuxarı pillələrinə keçməyə imkan verməyən görünməz maneələr haqqında işlədilir.

Metafor ilk dəfə yüksək nailiyyətli qadınların karyeralarındakı maneələrə istinad edərək feministlər tərəfindən tərtib edilmişdir.

## Mənası

Amerika Birləşmiş Ştatları Federal Şüşə Tavan Komissiyası, şüşə tavanı terminini  "azlıqlar və qadınların, ixtisaslarından və qazandıqlarından asılı olmayaraq yuxarı pillələrinə qalxmasının qarşınısını alan görünməz  maneə" kimi qəbul edir.
Devid Kotter və həmkarları, bir şüşə tavanın mövcud olduğunu müəyyən etmək üçün yerinə yetirilməli olan dörd fərqli xüsusiyyətləri müəyyənləşdiriblər. Bir şüşə tavan bərabərsizliyini yaranmasını təmir edir:

* "Ortalama Bir İşçinin  iş xüsusiyyətlərinin aiddiyatı olmayan cinsiyyət və ya irqi fərqi."
* Gəlir fərqi
* Daha yüksək səviyyələrə qalxma şansı
* Karyera inkişafı

Kotter və həmkarları şüşə tavanların cinslə güclü əlaqəli olduğunu aşkar edivlər. Həm ağ, müəyyən azlığa aid olan qadınlar karyeraları zamanı şüşə tavanla qarşılaşırlar. Bunun əksinə olaraq, tədqiqatçılar afroamerikalı kişilər üçün  şüşə tavana dair sübüt tapmayıblar.

## Tarixi
Şüşə tavan terminini ilk istifadə edən şəxs 1978-ci ildə çıxışı zamanı Merilin Loden olmuşdur.

## İstinadlar
https://socy.umd.edu/
http://www.ecatalognow.com/article/Marilyn+Loden+On+Feminine+Leadership/766271/73810/article.html
Hadi Xosrovşahi

**Hadi Xosrovşahi** () — İranın Vatikandakı səfiri (1981–1986).

## Həyatı
1939-cu ildə Təbrizdə doğulub.

1981–1986-cı illərdə İranın Vatikanda səfiri işləyib. 

Hadi Xosrovşahi 27 fevral 2020-ci ildə koronavirus xəstəliyindən Qum ostanında vəfat edib.

## İstinadlar
Məhəmməd Mirməhəmmədi

**Məhəmməd Mirməhəmmədi** (; ) — Məqsədəuyğunluq Şurasının üzvü (2018–2020), Ayətullah Xamneyinin müşaviri.

## Həyatı
3 mart 1949-cu ildə Qumda doğulub.

Məhəmməd Mirməhəmmədi 2 mart 2020-ci ildə koronavirus xəstəliyindən Tehranda vəfat edib.

## İstinadlar
Sosialist Əmlakının Oğurlanmasına Qarşı Mübarizə İdarəsi

**Sosialist əmlakının oğurlanmasına qarşı Mübarizə İdarəsi** (, qısaca OBXSS) — 1937–1946-cı illərdə SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığının, 1946–1991-ci illərdə isə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində mövcud olan dövlət ticarəti, istehlak, sənaye və fərdi əməkdaşlıq təşkilatları, satınalma orqanları və əmanət banklarında sosialist mülkiyyətinin oğurlanmasına qarşı mübarizə şöbəsi. SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin "Dövlət müəssisələrinin, kolxoz təsərrüfatlarının və kooperasiya əmlakının qorunması və ictimai (sosial) əmlakın möhkəmləndirilməsi haqqında" 7 avqust 1932-ci il tarixli qərarına əsasən həyata keçirilən oğurluğa qarşı təcili kampaniya başa çatdıqdan sonra yaradılmışdır. Qətnamə Sovet İttifaqı Kommunist (bolşevik) Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi İ. Stalinin təşəbbüsü ilə qəbul edildi və ilk dəfə olaraq *sosialist mülkiyyətinin oğurlanması* anlayışı formalaşdırıldı. Fövqəladə tədbirlər kütləvi oğurluqların qarşısını almağa və ölkənin ərzaq ehtiyatlarını 1932–1933-cü illərdəki qıtlığa qarşı mübarizəyə səfərbər etməyə kömək etdi, lakin onlardan sonra ölkənin OBXSS-ə həvalə edilmiş oğurluğun qarşısını almaq və aradan qaldırmaq üçün sistemli işə ehtiyac duydu.

2011-ci ilə qədər İqtisadi Təhlükəsizlik və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi Rusiyada oxşar funksiyaları yerinə yetirirdi. 2011-ci ildə Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin növbəti islahatından sonra, İqtisadi Təhlükəsizlik və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi və Rusiya Federasiyasının təsis qurumları səviyyəsində nəzarət və ya əməliyyat-axtarış bölmələri və rayon səviyyəsində şöbələr yaradıldı.
Elman Məmmədov (jurnalist)

**Elman Telman oğlu Məmmədov** () — Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti, Şərurun səsi qəzetinin baş redaktoru.

## Həyatı
Elman Məmmədov Şərur rayonunun Düdəngə kəndində sadə bir kəndli ailəsində dünyaya gəlib. 1969-cu ildə orta təhsilini Düdəngə kəndində başa vurduqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olur.

### Ailəsi
Ailəli olub (həyat yoldaşı 2013-cü ildə vəfat edib), 2 oğlu (1-i 2016-cı ildə vəfat edib), 2 qızı, 10 nəvəsi, 2 nəticəsi var.

## Əmək fəaliyyəti
* 1966-cı ilin sentyabr - 1967–ci ilin fevral ayına qədər Rayon pambıqtəmizləmə zavodunda fəhlə;
* 1967–ci ilin fevral – 1967–ci ilin oktyabrına qədər Düdəngə kəndində Dimitrov adına kolxozun üzvü;
* 1968-ci ilin oktyabr – 1970-ci ilin mart ayına qədər "İşıqlı yol" qəzetində mürəttib;
* 1970-ci ilin mart – 1971-ci ilin dekabr tarixinə kimi "İşıqlı yol" qəzetinin mətbəəsində çapçı;
* 1971-ci ilin dekabr – 1974-cü ilin may ayına qədər  "İşıqlı yol" qəzetində çapçı və briqadir;
* 1974-cü ilin may – 1975-ci ilin avqustuna qədər "İşıqlı yol" qəzetində ədəbi işçi;
* 1975-ci ilin avqust – 1992-ci ilin sentyabr ayına qədər "İşıqlı yol" qəzetinin şöbə müdiri; 
* 1992-ci ilin sentyabr ayından hal-hazırkı vaxta qədər "Şərurun səsi" qəzetinin baş redaktoru.

## Mükafatları
* 4 may 1991-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi adına layiq görülmüş;
* 21 iyul 2008-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuş;
* 21 iyul 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti adı verilmişdir.

## İstinadlar
Bar (Monteneqro)

**Bar** (, , , ) — Monteneqroya aid Adriatik dənizi sahilində şəhər. Eyni adlı bələdiyyənin inzibati mərkəzidir. Bələdiyyənin sahəsi 67&nbsp;km²-dir. Ölkənin əsas dəniz limanıdır.

## Coğrafiya
Şəhər Monteneqronun cənub hissəsində, Adriatik dənizi və Şkoder gölü arasında, 42 ° 6 'enlik və 19 ° 6' uzunluqdadır.

Barda il ərzində 270-dən çox günəşli gün müşahidə edilir. Bu Avropanın ən günəşli şəhərlərindən biridir.
## Tarixi
Arxeoloji tapıntılara görə, müasir Barın ərazisində insanlar əhali eneolit dövründən yaşayır. Apennin yarımadasında yerləşən Bari şəhərinin qarşısında illiryalılara məxsus şəhəri romalılar Antibarium adını verdilər (lakin bu ad yalnız X əsrdən istifadə edildi. VI əsrdən etibarən şəhər Antiparqal adlandırıldı).

Adriatik sahilinə slavyanların gəlməsi ilə, şəhərin orijinal adı Bar olaraq qısalır. 9-cu əsrə qədər Bar şəhəri Dukl slavyan knyazlığına aid idi. 1042-ci ildə slavyanlardan ibarət bir ordu bizanslıları məğlub etdi. Bundan sonra Dukla Bizansdan ayrılaraq müstəqil oldu. 1077-ci ildə Duklanın ilk padşahı olmuş Mixailo Voislavleviçə Barın himayədarı olan Müqəddəs Georgi kafedralında tac qoyuldu.

## Əhalisi
2003-cü il siyahıyaalmasına görə Bar bələdiyyəsində 40,037 nəfər əhali yaşayırdı. Barın əhalisi 13719 nəfərdir.

* 1981-ci il mart - 6742
* 1991-ci il mart - 10971
* 2003-ci il noyabr - 13719

Son siyahıyaalmaya görə bələdiyyə sakinlərinin 44% -dən çoxu özlərini monteneqrolu, təxminən 25% özünü serb, təxminən 12% - alban, 6% -dən çoxu isə müsəlman hesab edir.
## İqtisadiyyat
Bar (Kotor ilə birlikdə) Monteneqronun ən böyük ticarət limanıdır. İtaliyanın Bari şəhərinə müntəzəm bir bərə xidməti vardır. 2016-cı ilin dekabr ayına qədər İtaliyanın Ankona şəhəri ilə bir bərə xidməti mövcud idi. Monteneqronun sahil mühafizə dəstələri Bara limanında yerləşir.

Barda dəri istehsalı, həmçinin ənənəvi zeytun yağı istehsalını inkişaf etdir (1927-ci ilə qədər burada böyük bir zeytun emalı zavodu fəaliyyət göstərirdi).

Son illərdə Bar turizm mərkəzinə çevrilmişdir. Barda əsasən İtaliyadan gətirilən çox sayda geyim və ayaqqabı mağazaları vardır.
## Nəqliyyat

Bar Monteneqronun Adriatik dənizi sahillərindəki digər şəhərlərə iki zolaqlı Adriatik şossesi ilə birləşir. Sozin tuneli ilə qısa müddətə Podqoritsaya getmək mümkündür.

Bardan Belqrad və Podqoritsaya müntəzəm qatarlar şütüyür. 2013-cü ilə qədər birbaşa Moskva-Bar qatar reysləri təşkil edilirdi.

Bara ən yaxın hava limanları Tivat və Podqoritsada yerləşir. Bunlar həm də Ölkənin yeganə hava limanlarıdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Bar xəbərləri
*
North American Aviation

**North American Aviation** (NAA), mərkəzi qərargahı ABŞ-də yerləşən təyyarə istehsalı ilə məşğul olan şirkət idi.  1928-ci ildə yaradılıb, 1967-ci ildə North American Rockwell şirkətinin bir parçası olmuşdur. Hal-hazırda Boeing şirkətinin bir parçasıdır.

## Modelleri

### Təyyarələr
*North American A-5 Vigilante
*North American A-27
*North American A-36 Apache
*North American AJ Savage
*Rockwell B-1 Lancer
*North American B-25 Mitchell
*North American B-45 Tornado
*North American BT-9
*North American F-82 Twin Mustang
*North American F-86 Sabre
**North American F-86D Sabre
*North American F-100 Super Sabre
*North American F-107
*North American FJ-1 Fury
**North American FJ-2/-3 Fury
**North American FJ-4 Fury
*Ryan Navion (L-17 Navion)
*North American NA-16
*North American NA-35
*North American O-47
*North American Rockwell OV-10 Bronco
*North American P-51 Mustang
**North American P-51 variantları
*North American P-64
*North American T-2 Buckeye
*North American T-6 Texan
**North American T-6 Texan variantları
*North American T-28 Trojan
*North American Sabreliner
*North American X-10
*North American X-15
*North American XB-21
*North American XB-28
*North American XB-70 Valkyrie
*North American XF-108 Rapier
*North American YF-93
*North American XA2J Super Savage
*North American XSN2J

### Pilotlu [[Kosmik gəmi]]
*Apollo Komanda Modulu
*North American DC-3
*Skylab Rescue

### [[Döyüş raketi|Döyüş raketləri]] və [[raket]]lər
*AGM-28 Hound Dog
*AGM-64 Hornet
*RTV-A-3 NATIV
*SM-64 Navaho
*S-II
*Little Joe (raket)
*Little Joe II

### [[Pilotsuz uçuş aparatı]]
*North American MQM-42 Redhead-Roadrunner
Zamanlı

* Zamanlı (Gədəbəy) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Zamanlı (bulaq) — Gədəbəy rayonunun Zamanli kəndi yaxınlığında iki qrup mineral bulaqların ümumi adi;
* Zamanlı (çay) — Tovuz və Şəmkir rayonlarında çay. Tovuzçayın sol qolu olub, Axıncaçayına tokülür.

;Şəxslər
* Dəstəgül Zamanlı
I Artakserks

**I Artakserks Əliuzun** () — 424–465-ci illərdə Əhəmənilər sülaləsindən İran şahı.

## Həyatı
Atası I Kserks sui-qəsd nəticəsində öldürüldükdən sonra taxta çıxmışdır. Hakimyyətinin ilk illərində misirlilərin Afina tərəfindən dəstəklənən üsyanını yatırmış, e.ə. 454 ildə Nilin mənsəbində Afina donanmasını darmadağın etmişdi. "Kalli sülhü" (e.ə. 449) formal olaraq yunan–İran müharibələrinə son qoydu. Əhəməni satraplarının separatizm meyillərinə və işğal olunmuş ərazilərdə baş verən xalq üsyanlarına baxmayaraq Artakserksin dövründə mərkəzi hakimiyyət güclü olaraq qalırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
III Artakserks

**III Artakserks Ox** () — 338–358-ci illərdə Əhəmənilər sülaləsindən İran şahı.

## Həyatı
II Artakserksin oğlu. Qardaşlarını qətlə yetirərək hakimiyyətə gəlmiş, parçalanmaqda olan imperiyanın bərpasına çalışmışdır. Bu məqsədlə satraplara qoşun saxlamağı qadağan etmiş, bir sıra üsyanları (Kiçik Asiya, Finikiya və Kiprdə) amansızlıqla yatırmış, e.ə. 341 ildə Misiri yenidən imperiyaya birləşdirmişdir. Xacəsi tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zəfəran (Sabunçu)

**Zəfəran** — Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunun Bilgəh qəsəbə inzibati ərazi vahidində qəsəbə. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunun Bilgəh qəsəbə inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Zəfəran qəsəbəsi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi 1930-cu illərin əvvəllərində təşkil edilmiş zəfəran sovxozunun fəhlələri üçün salınmışdır. 1965-ci ildən Zəfəran adlanmışdır. Oykonim zəfəran bitkisinin adı ilə bağlıdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Bilgəh qəsəbəsi yaxınlığında yerləşmişdir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Cenni Karezi

**Cenni Karezi** (; əsl adı — **Yevgeniya Karpuzi**; ) — yunan teatr və kino aktrisası.

## Həyatı
Yevgeniya Karpuzi 12 yanvar 1934-cü ildə Afinada anadan olmuşdur (bəzi mənbələrdə 1932 və ya 1936 göstərilir). Atası riyaziyyatçı, anası isə məktəb müəllimi idi. Yevgeniya, ilk növbədə Salonikidə, sonra Afinada özəl fransız məktəbində oxumuşdur. O, fransız dilini səlis öyrənmişdir. Gənc olanda atası ailəni tərk edəndə, anası ilə yaşamağa davam etmişdir. 1951-ci ildə Yunanıstan Milli Teatrına qəbul olundu və orada teatr məktəbində oxuyurdu. Onun müəllimləri arasında dramaturq Angelos Terzakis və rejissor Dimitris Rontiris var idi. 1954-cü ildə teatr məktəbini bitirdikdən sonra Aleksis Minotis və Katina Paksino kimi aktyorlarla birlikdə teatrda əsas rolları oynamağa başladı.

Onun səhnə debütü Marika Kotopouli Teatrında "La belle Heléne" adlı fransız komediyasında baş tutdu, digər aktyorlar arasında Melina Merkuri və Vasiliss Diamantopolos var idilər. 1955-ci ildə Karezi, Alekos Sakellariosun "*Laterna, ftoheia kai filotimo"* adlı komediyasında film debütünu etdi, 1957-ci ildə yayımlanan "*Laterna, ftoheia kai garyfallo"* adlı bu filmin davamı da böyük uğur qazandı.

Karyerasının zirvə nöqtəsi 1960-cı illərə təsadüf etdi. 1961-ci ildə o, özünün teatr truppasına rəhbərlik etdi və Yunan kinosunun klassikası sayılan "Lola" (1964), "Mənim dəli…dəli ailəm" (1965), "Cenni-Cenni" (1966), "Pulemyot üçün konsert" (1967) adlı kinolarda çəkildi. Ən böyük uğuru "Qırmızı Fənərlər" (1963) filmi oldu, hansı ki Ən yaxşı xarici dilli filmə görə Oskar mükafatına namizəd olmuşdur.

1972-ci ildə "*Lisistrata*" adlı son filmində rol aldı. Növbəti on il ərzində o, "Virciniya Vulfdan kim qorxur?", Medea və Elektra kimi klassik teatr əsərlərində prodüser və aktrisa kimi çıxış etmişdir. Son dəfə teatr səhnəsində 1990-cı ildə Lula Anagnostakinin "Almazlar və blüz" pyesində rol almışdır. Sonra süd vəzi xərçəngi səbəbindən səhnəni tərk etmək məcburiyyətində qaldı.

Cenni Karezi 27 iyul 1992-ci ildə evində xərçəng xəstəliyindən vəfat etdi. Minlərlə insan onunla vidalaşmağa gəldi. Cenny Karezi Birinci Afina qəbiristanlığında dəfn edildi.

## Şəxsi həyatı
1960-cı illərin əvvəllərində Karezi jurnalist Zahos Hadzifotiu ilə evləndi, lakin bu evlilik iki il sonra boşanma ilə başa çatdı. 1967-ci ildə "Pulemyot üçün konsert" kinosunun çəkilişi zamanı Kostas Kazakos ilə tanış oldu, bu nikahdan onun Konstantin adlı oğlu oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Zəncirli

* Zəncirli — Yardımlı rayonunun Varğadüz inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Zəncirli — Daşkəsən rayonu ərazisində dağ. Digər yerli adı Yeddiqardaşdır; 
* Zəncirli — Şərur rayonu ərazisində dağ silsiləsi. Naxçıvan MR ilə Ermənistanın sarhedindadir. 
* Zəncirli — Daşkəsən rayonu ərazisində çay. Gəncə çayının sol qoludur.  
* Zəncirli — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı.
Qrabove (Donetsk vilayəti)

**Qrabove** () — Ukraynanın Donetsk vilayətində, Şaxtyorsk rayonunda yerləşən kənd. 2014-cü ildən  tanınmayan  Donetsk Xalq Respublikasının nəzəarəti altındadır.

## Coğrafiyası
Qrabove kəndi Mius çayının sağ sahilində yerləşir. Yaşayış məntəqəsinin şimal-şərqindən Donetsk və Luqans vlayətləri arasında olan sərhəd keçir. Kənd ərazisindən çayın axımı istiqamətində Qrabove su anbarının akvatoriyası başlayır.

## Əhalisi
2001-ci ildə keçirilən əhalinin siyahıyaalınmasına görə kənd əhalisi 1000 nəfərdir. Poçt indeksi — 86234. Telefon kodu — 6255.

## Tarixi
Kənd haqqında ilk məlumat XV əsrə addir. Qrabove slobodası (Aleksevka və ya Troiskaya) Miusa çayı kənarında, yüksəkliyin zirvəsində yerləşirdi. Çaydan sağ tərəfdə quru dərə - Qrabove balkası yerləşirdi. Məhs kənd sonradan öz adını bu dərədən almış. Yaşayış məntəqəsinin əsası gizir Vasili İvanoviç İlovayski tərəfindən qoyulmuş və məqsəd poruçik Aleksey və yasavul Nikolay İlovayın uşaqları üçün nəzərdə tutulmuşdur.

1918-ci ildə sloboda Don Ordusu vilayətinə aid olundu. 1918-ci ilin fevralında Qrabove kəndində sovet hakimiyyəti quruldu.

17 iyul 2014-cü ildə Petropavlovka və Qrabove kənləri arasında yerləşən əraziyə *Malaysia Airlinesə* məxsus Boeing 777 təyyarəsinin qalıqları düşmüşdür. Məhs Malayziya Hava Yolları reys 17 bu ərazidə vurulmuş və parçalanmışdır. Nəticədə 298 nəfər həlak olmuşdur.

## Görməli yerləri
Çar Rusiyası zamanı Qrabove kəndində bir tağlı, daşdan inşa olunmuş, dam örtüyü taxta olan Müqəddəs Troisa kilsəsi var idi. Kilsənin inşasına 2 iyun 1801-ci ildə başlanılmış və inşası 16 may 1803-cü ildə bitmişdir. Kilsə zəngi ağac dirəklər üzərindədir. 1899-cu ildə kilsədə genişləndirmə işləri aparılmışdır. Müasir dövrdə kilsənin ancaq divarları qalıb.

## İstinadlar