Verilənlərin əldə edilməsi

**Verilənlərin əldə edilməsi**, *verilənlərin toplanması sistemi*, *məlumatların əldə edilməsi* — real dünyadakı fiziki şəraiti ölçən siqnalların seçilməsi və nəticədə alınan nümunələrin kompüter tərəfindən idarə oluna bilən rəqəmsal rəqəmli dəyərlərə çevrilməsi prosesi. DAS, DAQ və ya DAU abbreviaturası ilə qısaldılmış məlumat toplama sistemləri adətən analoq dalğa formalarını emal üçün rəqəmsal dəyərlərə çevirir. Məlumat toplama sistemlərinin komponentlərinə aşağıdakılar daxildir:

* Fiziki parametrləri elektrik siqnallarına çevirmək üçün sensorlar.
* Sensor siqnallarını rəqəmsal dəyərlərə çevrilə bilən forma çevirmək üçün siqnal kondisioner sxemi.
* Şərti sensor siqnallarını rəqəmsal dəyərlərə çevirmək üçün analoqdan rəqəmsal çeviricilər.

Məlumatların toplanması proqramları adətən Assembly, BASIC, C, C++, C#, Fortran, Java, LabVIEW, Lisp, Pascal və s. kimi müxtəlif ümumi təyinatlı proqramlaşdırma dillərindən istifadə etməklə hazırlanmış proqram təminatı proqramları tərəfindən idarə olunur. Müstəqil məlumatların əldə edilməsi sistemləri çox vaxt verilənlərin toplanması sistemləri adlanır.

Müxtəlif, adətən spesifik aparat avadanlıqlarından məlumat əldə etmək üçün bütün lazımi alətləri təmin edən açıq mənbəli proqram paketləri də mövcuddur. Bu alətlər mürəkkəb təcrübənin sürətli, çevik və uyğunlaşa bilən proqram təminatı tələb etdiyi elmi ictimaiyyətdən gəlir. Bu paketlər adətən fərdi uyğunlaşdırılır, lakin Maksimum İnteqrasiya edilmiş Məlumat Alma Sistemi kimi daha ümumi DAQ paketləri asanlıqla uyğunlaşdırıla bilər və bir neçə fizika təcrübəsində istifadə olunur.

## Tarixi
1963-cü ildə IBM məlumatların toplanması üzrə ixtisaslaşmış kompüterlər istehsal etdi. Bunlara IBM 7700 Data Acquisition System və onun varisi olan IBM 1800 Data Acquisition and Control System daxildir. Bu bahalı ixtisaslaşdırılmış sistemləri 1974-cü ildə ümumi təyinatlı S-100 kompüterləri və Tecmar/Scientific Solutions Inc tərəfindən istehsal olunan məlumatların toplanması kartları ötdü. 1981-ci ildə IBM IBM Fərdi Kompüterini, Scientific Solutions isə ilk fərdi kompüter məlumatlarının toplanması məhsullarını təqdim etdi.

## Metodologiyası
Məlumatların toplanması fiziki hadisə və ya ölçülə bilən xüsusiyyətlə başlayır. Nümunələrə temperatur, vibrasiya, işıq intensivliyi, qaz təzyiqi, maye axını və qüvvə daxildir. Ölçülən xarakteristikanın növündən asılı olmayaraq, ölçülmüş fiziki vəziyyət əvvəlcə məlumat toplama sistemi tərəfindən oxuna bilən standart formaya çevrilməlidir. Bu çevrilmələri yerinə yetirmək vəzifəsi sensorlar adlanan cihazların üzərinə düşür. Məlumatların toplanması sistemi real dünya obyektlərinin fiziki xüsusiyyətlərinin ölçülməsinə və ya monitorinqinə imkan verən proqram və texniki vasitələrin birləşməsidir. Tam məlumat əldəetmə sistemi məlumatların toplanması üçün avadanlıq, sensorlar və aktuatorlar, siqnal emal avadanlığı və məlumatların toplanması proqramı ilə işləyən kompüterdən ibarətdir. Sinxronizasiya tələb olunarsa (məsələn, hadisəyə əsaslanan məlumatların toplanması sistemləri üçün), ayrıca, kompensasiya edilmiş, paylanmış sinxronizasiya sistemi tələb olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Tomaž Kos, Tomaž Kosar, and Marjan Mernik. Development of data acquisition systems by using a domain-specific modeling language. *Computers in Industry*, 63(3):181–192, 2012.