open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikolay Muşeqyan

**Nikolay Muşeqyan** (; ) — ABŞ kompüter alimi və proqramçısı, kriptovalyuta pioneri və mərkəzləşdirilməmiş maliyyə (DeFi) platformalarının əsas inkişaf etdiricisi. MakerDAO-nun ilkin inkişaf etdiricilərindən biri və steyblkoynların pionerlərindən biridir.

## Həyatı
O, 28 mart 1993-cü ildə Kentukki ştatının Leksinqton şəhərində anadan olmuş və uşaqlığının çox hissəsini Kaliforniyanın San Dieqo qraflığı və Kanzas ştatının Overlend-Park şəhərlərində keçirmişdir. Blu-Velli-Nort Liseyində akademik göstəriciləri ilə fərqlənmiş və məktəbin marş orkestrinə rəhbərlik etmişdir.

## İstinadlar
Sarıtorpaq məhəlləsi (Şəki)

**Sarıtorpaq məhəlləsi** — Şəki şəhərində tarixi məhəllə, Yuxarı Baş Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunun tərkibindədir.

## İstinadlar
Luiz Mauntbetten (lord)

**Şahzadə** **Luiz** **Fransisk Albert Viktor Nikolay Mauntbetten** (; ) — Battenberq sülaləsindən olan alman şahzadəsi, Krallıq donanmasının üzvü. Hər iki dünya müharibəsində Krallıq donanmasında xidmət etdi və İkinci Dünya müharibəsinin sonlarında cənub-şərqi Asiya komandanlığına təyin edildi. Ardından Hindistanın son ingilis hakimi oldu.

18 iyul 1922-ci ildə Edvina Şinda Aşliy ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 2 qızı doğuldu.

* Patrisiya Netçbul (1924-2017)
* Leydi Pamela Mauntbetten (1929)

Müharibənin ardından Britaniya ordusu və donanmasında müxtəlif yüksək vəzifələrdə xidmət etdi. Britaniya kral ailəsiylə yaxın əlaqələr qurdu və III Çarlzın gənclik illərindən etibarən məsləhətçisi oldu.

1979-cu ildə çıxdığı balıqçı qayığının partlaması nəticəsində həlak oldu. Sui-qəsdin ardından Vestminster abbatlığında təntənəli cənazə mərasimi keçirildi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Georq Mauntbetten

**Şahzadə** **Georq Luiz Viktor Henri Sergey Mauntbetten** (; ) — Battenberq sülaləsindən olan alman şahzadəsi, Krallıq donanmasının üzvü.

1892-ci ildə Darmştadtda dünyaya gəldi. Anası Şahzadə Viktoriya Kraliça Viktoriyanın nəvəsi və Hessen və Reyn şahzadəsidir. Atası Şahzadə Lüdovik isə atasının əmisioğlu və Battenberq şahzadəsi idi. Atası kimi Krallıq donanmasında xidmətə başladı və burada hərbi karyera qurdu. 15 yanvar 1913-cü ildə kiçik leytenant, 15 fevral 1914-cü ildə leytenant rütbəsinə yüksəldi. Bu rütbəylə Birinci Dünya müharibəsinə qatıldı.

Müharibə davam etdiyi əsnada 15 noyabr 1916-cı ildə Londondakı rus səfirliyində Nadejda Mixailovna ilə evləndi. Xanımı rus çarlarının şəcərəsinə mənsub idi və böyük knyaz Mixail Romanovun nəvəsi idi. Cütlüyün bu nigahdan 2 övladı doğuldu.

* Tatyana Yelizaveta Mauntbetten (1917-1988)
* David Mixail Mauntbetten (1919-1970)

Artan alman düşmənliyi nəticəsində Britaniya kralı V Corc bütün alman ünvan və rütbələrindən imtina etdi. Onun bu addımı bir çox monarx qohumlarına nümunə oldu. Beləcə, valideynləri Şahzadə Viktoriya və Şahzadə Lüdoviklə yanaşı, o və bacı-qardaşları da daşıdıqları Battenberq soyadından imtina edərək, onun ingiliscələşmiş versiyası olan Mauntbetten soyadını mənimsədilər.

1917-ci ilin sonlarında Milford Haven markizi olan atasının 1921-ci ildə ölümünün ardından, bu ünvanı təhvil aldı. 9 dekabr 1932-ci ildə öz istəyilə hərbi karyerasına son qoydu və təqaüdə ayrıldı. 8 aprel 1938-ci ildə Londonda sümük iliyi xərçəngi səbəbilə vəfat etdi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* Zubrzycki, J. (2021) *The House of Jaipur*, Hurst & Company: London. .

### İstinadlar
Battenberqli Lüdovik

**Şahzadə** **Lüdovik Aleksandr Mauntbetten**  (; ) — Böyük Hesse hersoqu II Lüdovikin oğlu, Krallıq donanmasının üzvü.

Avstriyada doğulmasına, İtaliya və Almaniya böyüməsinə baxmayaraq Şahzadə Lüdovik 14 yaşında Britaniya Krallıq donanmasına qatıldı. Uzun illər xidmət etməsinin ardından Birinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə vəzifədən alındı. Buna səbəb isə alman şahzadəsi olması idi. Beləcə, 1917-ci ildə V Corcun tələbiylə bütün alman ünvanlarından imtina etdi və soyadının ingilisləşmiş versiyası olan *Mauntbetten* soyadını aldı. Həmin ilin sonlarında Milfor Haven markizi ünvanı aldı və ölümünədək bu ünvanı daşıdı.

30 aprel 1884-cü ildə əmisi oğlu Böyük Hesse hersoqu IV Lüdovikin qızı Şahzadə Viktoriya ilə Darmştadtda evləndi. Üstəlik, gəlin Kraliça Viktoriyanın nəvəsi idi. Cütlüyn bu nigahdan 4 övladı dünyaya gəldi.

* Şahzadə Alis
* Şahzadə Luiza
* Şahzadə Georq
* Şahzadə Luiz

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* ADM 196/38 Battenberg Service Record at The National Archives (fee payable for download).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Yunan və Danimarkalı Sesilya

**Yunan və Danimarkalı Şahzadə Sesilya** (; ) — Yunanıstan və Danimarka şahzadəsi, titular Böyük Hesse hersoginyası.

1911-ci ildə Afinadakı Tatoy sarayında dünyaya gəldi. Atası Yunanıstan kralı I Georqun oğlu Şahzadə Endryu, anası isə Batterberq şahzadəsi Alisadır. Xoşbəxt uşaqlıq illəri yaşadı. Ancaq Yunanıstandakı inqilabı hərəkat səbəbilə gənclik illərində Avropanın müxtəlif yerlərində sürgündə keçdi. Sürgün illərində ailəsi parçalandı. Anası 1930-cu ildə şizofreniya diaqnozuyla İsveçrədəki bir sanatoriyaya qapadıldı. Atası isə qalan ömrünü Parisdəki məşuqələriylə keçirdi.

1929-cu ildə tanış olduğu dayısı Ernst Lüdovikin oğlu Şahzadə Georqla 2 fevral 1931-ci ildə Darmştadtda evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı doğuldu.

* Şahzadə Lüdviq (1931-1937)
* Şahzadə Aleksandr (1933-1937)
* Şahzadə Yuanna (1936-1939)

1937-ci ilin mayında əriylə birlikdə Nasist partiyasına qatıldı. Toy mərasimi səbəbilə, ailəsiylə birlikdə Britaniyaya uçduğu təyyarə Belçika hava məkanında qəzaya uğradı və bu qəza əsnasında hamilə olduğu dördüncü övladını dünyaya gətirdi. Qəza nəticəsində, əri Şahzadə Georq Donatus, 2 oğlu, yenicə dünyaya gətirdiyi övladı, qaynanası Şahzadə Elyanora və bir neçə yaxın ailə dostlarıyla birlikdə həlak oldu. Cənazələri Darmştadta gətirildi və 23 noyabr 1937-ci ildə baş tutan cənazə mərasiminin ardından burada dəfn olundular.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 

* 
*  
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Karin

**Karin** — ad.

* Karin Koypers — Niderlandı təmsil edən su poloçusu.
* Karin Ageman — İsveçli dizayner və reklam rəssamı.
* Karin (imperator) —
* Karin Jan-Pyer — Ağ Evin mətbuat katibi

## Həmçinin bax
* Karin-Pəhləvilər
Karlen

**Karlen** — ad.

* Karlen Xudaverdiyev — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
* Karlen Ağacanyan — Ermənistan polis işçisi, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
* Karlen Abqaryan
Yunan və Danimarkalı Sofiya

**Yunan və Danimarkalı Şahzadə Sofiya** (; ) — Yunanıstan və Danimarka şahzadəsi, Prussiya şahzadəsi.

1914-cü ildə Korfuda dünyaya gəldi. Atası Yunanıstan kralı I Georqun oğlu Şahzadə Endryu, anası isə Batterberq şahzadəsi Alisadır. Xoşbəxt uşaqlıq illəri yaşadı. Ancaq Yunanıstandakı inqilabı hərəkat səbəbilə gənclik illərində Avropanın müxtəlif yerlərində sürgündə keçdi. Sürgün illərində ailəsi parçalandı. Anası 1930-cu ildə şizofreniya diaqnozuyla İsveçrədəki bir sanatoriyaya qapadıldı. Atası isə qalan ömrünü Parisdəki məşuqələriylə keçirdi.

1920-ci illərin sonlarında kiçik alman şahzadəsi olan Hesseli Kristofla tanış oldu. Hər ikisi Kraliça Viktoriyanın şəcərəsinə mənsub idi. Cütlük 15 dekabr 1930-cu ildə Darmştadtda evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 5 övladı doğuldu.

* Şahzadə Kristina (1933-2011)
* Şahzadə Doroteya (1934-2025)
* Şahzadə Karl (1937-2022)
* Şahzadə Rayner (1939)
* Şahzadə Klarisa (1944)

1930-cu illərin ortalarında əriylə birlikdə Nasist Partiyasına qatıldı. İkinci Dünya müharibəsinin başlamasının ardından övladlarıyla birlikdə qaynanasının villasına köçdülər. Əri isə cəbhəyə yollandı. Ancaq müharibənin gedişatında Adolf Hitlerin əsilzadələrə olan inamı itdi. İlk öncə qaynı həbs edildi və xanımı müəmmalı şəkildə vəfat etdi. Çox keçmədən əri Şahzadə Kristof 1943-cü ildə müəmmalı şəkildə vəfat etdi. O əsnada Şahzadə Sofiya beşinci övladına hamilə idi.

Müharibənin ardından daha çətin günlər yaşadı. Amerikalı əsgərlər onun zinyət əşyalarını oğurladı. Ərinin bütün mülkləri isə müsadirə edildi. Beləcə, maddi sıxıntı yaşamağa başladı. 1946-cı ildə bir digər uzaq qohumu Şahzadə Georq Vilyamla münasibətə başladı. 23 aprel 1946-cı ildə onunla evləndi və bu nigahdan daha 3 övlad dünyaya gətirdi.

* Şahzadə Velf (1947-1981)
* Şahzadə Georq (1949)
* Şahzadə Frederika (1954)

İlk evliliyi əsnasında faşistlərlə olan yaxınlığı səbəbilə, 1947-ci ildə qardaşının Britaniya vəliəhdi Şahzadə Elizabetlə baş tutan toy mərasiminə çağırılmadı. Ancaq 1950-ci illərin əvvəlində yenidən Britaniya monarx ailəsinin tədbirlərində iştirak etməyə başladı. 2001-ci ildə Bavariyadakı bir qocalar evində vəfat etdi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 

* 
*  
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Bernar Oberten

**Bernar Oberten** (; ) — Fransa rəssamı.

## Həyatı

O, 1957-ci ildə İv Kleyn ilə tanış olmuş və 1960-1961-ci illərdə ZERO hərəkatına qoşulmuşdur.

Mətnlərindən biri olan "*Məkan konsepsiyasında qırmızı rəngin təsviri vəziyyətinin eskizi*" "*Zero*" jurnalının 3-cü cildində, iyul 1961-ci ildə dərc edilmişdir.

O, qırmızı monoxromları (1958),[4] panel üzərində boya və dırnaqları, odlu rəsmləri və performans sənəti ilə tanınır.

## İstinadlar
Kapital menecmenti

**Kapital menecmenti** və ya **Kapitalın idarə edilməsi** — maliyyə menecmentinin iqtisadi istehsalın funksiyası kimi dəyərə malik olan və ya digər iqtisadi aktivlər üçün faydalı hesab edilən kapital aktivləri ilə məşğul olan sahəsidir. Kapitalın idarə edilməsi geniş mənada iki sinfə bölünür:
* Dövriyyə kapitalının idarə edilməsi — firmanın və ya biznes təşkilatının özü üçün kapital dəyəri kəsb edən aktivlərin idarə olunmasını əhatə edir.
* İnvestisiya menecmenti — əsas gəlir modellərindən kənarda mövcud olan və alternativ gəlir mənbəyi hesab edilən aktivlərlə məşğul olur.

Bu intizam ona görə mövcuddur ki, biznes təşkilatları və ya digər hüquqi şəxslər üçün sərmayə dəyəri olan aktivlər mövcud vəsaitlərin optimal, adekvat və ya kifayət qədər performans göstərməsi üçün idarəetmə tələb edir. Aşağı performanslı kapital aktivləri istər ictimai sektor, istərsə də özəl sektorda yerləşməsindən asılı olmayaraq, hər hansı bir hüquqi şəxsin maliyyəsi və gələcək varlığı üçün öhdəlik (liabiliti) yaradır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

*
Prettifun

**Prettifun** () — ABŞ repçisi; müğənni, prodüser və mahnı müəllifi. 2021-ci ildən bəri öz işini həyata keçirir. Adını geniş kütləyə tanıtması isə 2024-cü ildə repçi həmkarı Çenin "*Miley Cyrus*" və "*Pizza Time*" adlı sinqllarına prodüserlik etməsi ilə bağlıdır. Şəxsi dinləyici bazasını "*Pretti*" və "*[[Funhouse]]*" adlı studiya albomları ilə bərkidib.

## Erkən illəri və təhsili
Şimali Karolinanın Şarlott şəhərində böyüyüb, ailəsi maddi cəhətdən çox da imkanlı deyildi. Uşaqlığında "*[[Borderlands 2]]*" və "*[[Minecraft]]*" kimi oyunlara həvəs göstərib. Orta məktəb illərində teatrla ciddi məşğul olub. "Northwest School of the Arts"da teatr üzrə təhsil alıb, lakin sonradan həmin məktəbi yarımçıq qoyub başqa məktəbi bitirib. "The Fader"ə verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, teatra getdiyi müddət oradan çox şey öyrənib. 8 yaşında isə xalası Engi vəfat edib və bu itki onu dərindən sarsıdıb.   

## Fəaliyyəti
Bit düzəltmə sənətinə 13 yaşında start verib. İlk günlərdə dram-pedlərlə işləyib, get-gedə DAW proqramlarını da prosesə qatıb. Rep hissəsinə gəlincə, Prettifan mikrofonu əlinə COVID-19 pandemiyası illərində alıb. Buna onu dostu *ezcodylee* razı salıb və ilk mahnılarını da onunla birlikdə yazıb. Həmin dövrdə "4ersona" adlı onlayn kollektivin üzvləri ilə tanışlıq yaranıb. Kollektiv indi fəaliyyət göstərmir, amma o vaxtlar sıralarında *skaiwater*, Riç Amiri və Çe kimi adlar olub. Prettifan sonradan onlarla müntəzəm birgə iş aparıb. Kollektiv ona iki şeyi öyrədib: ardıcıl musiqi buraxmağı və ətrafına düzgün insanları toplamağı. Şarlottdə yarı ştat işləyərkən musiqidən əl çəkməyib, 2023-cü ildə isə ilk albomu "*Hi-Fi*"ı buraxıb. 2024-cü il onun üçün həqiqi sıçrayış ili olub. Çenin "*Miley Cyrus*" və "*Pizza Time*" sinqllarında prodüserliyi ilə geniş auditoriyaya çatıb. "*Pretti*" və "*Funhouse*" layihələri isə onu həm reper, həm də prodüser kimi möhkəm şəkildə sənayedə yerləşdirib. 2025-ci ildə "*Funhouse Deluxe*" adlı genişləndirilmiş versiyasını nəşr edib. Həmin ilin iyunun 20-də isə "2025 Summer Smash" festivalının səhnəsinə ilk dəfə səhnəyə çıxıb.

## Üslubu
Musiqisini bir janra sığdırmaq çətindir. Onun musiqisi reyc-rep, hiperpop və melodik trep üslublarını özündə birləşdirir. Parlaq sintezatorlar, distorsiyaya uğradılmış 808-lər və video oyun atmosferlərini xatırladan güclü bir səs divarı onun əsas imzasına çevrilib. Pyer Bornun təsiri aydın sezilsə də, öz üslubunu əsasən "4ersona" onlayn kollektivində şəkilləndirib. Eyforiyalı, *chiptune* ruhlu prodüksiyasını "*Pissy Pamper*" kimi mahnılarda Lil Uzi Vert ya da Pleyboy Kartini xatırladan uşaq səsiylə qoşalaşdırır. Musiqisi adətən nikbin, şirin və pozitiv ovqatlı kimi xarakterizə edilir. Amma Prettifanın özü "əyləncə" () dedikdə daha böyük bir şeyi nəzərdə tutur, yaratmaq sevincini və insanlarla həqiqi bir bağ qurmağı.

## Şəxsi həyatı
"*[[Five Nights at Freddy's]]*" oyununa və animeyə də bəndi var.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Hi-Fi* (2023)
* *Pretti* (2024)
* *Funhouse* (2024)
* *FunHouse Deluxe* (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Eupatorium schaffneri

*  — Ageratina schaffneri bitki növünün sinonimi.
*  — Ageratina oligocephala bitki növünün sinonimi.
Eupatorium berlandieri

*  — Ageratina occidentalis bitki növünün sinonimi.
*  — Ageratina havanensis bitki növünün sinonimi.
Eupatorium gracile

*  — Ageratina glechonophylla bitki növünün sinonimi.
*  — Ageratina gracilis bitki növünün sinonimi.
Şahzadə Eduard (Edinburq hersoqu)

**Şahzadə Eduard Antoni Riçard Lüdovik** (; ) — Britaniya kraliçası II Elizabet və Şahzadə-konsrot Filippin oğlu, Edinburq hersoqu.

10 mart 1964-cü ildə saat 8:20 radələrində Bukingem sarayında dünyaya gəldi. Anası Britaniya kraliçası II Elizabet, atası isə Yunanıstan və Danimarka şahzadəsi Filipp Mauntbettendir. 2 mayda Vindzor sarayında vəftiz edildi. Qarışıq təhsil həyatının ardından 2002-ci ildən etibarən anası Kraliça Elizabetin rəsmi təmsilçisi kimi müxtəlif dövlət tədbirlərinə qatıldı.

19 iyun 1999-cu ildə Vindzor sarayındakı Müqəddəs Corc kilsəsində Sofiya Rus-Consla evləndi və cütlüyün bu nigahdan 2 övladı doğuldu.

* Luiza Mauntbetten-Vindzor (2003)
* Ceyms Mauntbetten-Vindzor (2007)

2023-cü ildə böyük qardaşı III Çarlz tərəfindən ömürboyu Edinburq hersoqu ünvanı verildi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Butterworth, Hugh Montagu; Cooksey, Jon (2011). *Blood and Iron: Letters from the Western Front*. Casement. p. 218. ISBN 9781848844919
* Seward, Ingrid (2017). "Chapter 9: Watching the Family Grow". *My Husband and I: The Inside Story of 70 Years of the Royal Marriage*. Simon & Schuster. ISBN 978-1471159589
* Paget, Gerald (1977). *The Lineage and Ancestry of H.R.H. Prince Charles, Prince of Wales* (2 vols). Edinburgh: Charles Skilton. ISBN 978-0-284-40016-1

### İstinadlar
Tuçepi

**Tuçepi** — Makarska rivyerasında, Cənubi Dalmatiyada, Xorvatiyada yerləşən kurort qəsəbəsi və eyniadlı icmadır. 
O, Makarska şəhərindən təxminən 4 km cənubda yerləşir. 2001-ci il siyahıyaalmasına əsasən əhalisinin sayı  1 763 nəfər olmuşdur.
Bu gün Tuçepi məşhur turizm kurortudur.

## Tarixi
Qəsəbə Adriatik dənizi ilə Biokovo dağ massivi arasında uzanan dar sahil zolağında yerləşir. Tuçepinin uzunluğu 3 km-dən çoxdur və onun bütün sahil xətti çimərliklərdən ibarətdir. Sahil boyunca çoxsaylı villalar, apartamentlər və otellərlə əhatə olunmuş gəzinti xiyabanı uzanır. Qəsəbənin bir qədər yuxarısından isə Adriatik magistral yolu keçir.
Qəsəbə hələ bizim eramızdan əvvəl illiriyalılar tərəfindən salınmışdır.
Yerli ənənəyə görə, Pietro Candiano (dəniz döyüşündə yerli slavyan tayfaları ilə qarşıdurmada həlak olan Venesiya Doge Pietro Kandiano ) burada dəfn edilmişdir.

XIII əsrdə kəndin gerbində təsvir edilmiş Müqəddəs Georgi kilsəsi tikilmişdir. 1962-ci ildə Tuçepi güclü zəlzələyə məruz qalmış və bəzi binalar dağılmışdır.

20-ci əsrin ikinci yarısında turizm sənayesinin sürətli inkişafı və kənd təsərrüfatının əhəmiyyətinin azalması səbəbindən Biokovo yamaclarındakı ətraf kəndlərdən əhalinin tədricən Tuçepinin özünə köçü baş vermişdir.

## İstinadlar
Epoxe

Fəlsəfədə **epoxe** ( – “dayanma”, “saxlama”, “müvəqqəti olaraq dayandırma”) —  mühakimənin dayandırılması, yəni hər hansı bir iddia barədə təsdiq və ya inkar hökmü verməkdən çəkinmə mövqeyini ifadə edən anlayış. Termin xüsusilə Skeptisizm ənənəsində, daha sonra isə fenomenologiyada mühüm nəzəri prinsip kimi inkişaf etmişdir. 

## Antik skeptisizmdə
Epoxe anlayışı ən sistemli şəkildə Pirronizm çərçivəsində işlənmişdir. Elisli Pirron və onun davamçıları hesab edirdilər ki, əşyaların həqiqi təbiəti haqqında qəti bilik əldə etmək mümkün deyil.
Müxtəlif mövqelər üçün bərabər güclü arqumentlər (isosteniya) mövcud olduğuna görə müdrik insan hökm verməkdən çəkinməli və mühakiməni dayandırmalıdır.

Pirronist skeptiklərə görə epoxe nəticəsində insan Ataraksiyaya (ruhi sakitlik və sarsılmazlıq vəziyyəti) nail olur. Beləliklə, epoxe yalnız nəzəri mövqe deyil, həm də praktik-etik məqsədə xidmət edən bir üsuldur.

Epoxe anlayışı həmçinin Akademik skeptisizmdə (xüsusilə Arkesilaos və Karneadın fəaliyyətində) müəyyən formada istifadə edilmiş, lakin burada mühakimənin tam dayandırılmasından çox ehtimal və inandırıcılıq dərəcələri vurğulanmışdır.

## Fenomenologiyada
XX əsrdə epoxe anlayışı Edmund Husserl tərəfindən fenomenologiyanın metodoloji prinsipi kimi yenidən şərh edilmişdir. Husserlə görə fenomenoloji epoxe gündəlik “təbii mövqe”nin (dünyanın obyektiv mövcudluğu haqqında spontan inamın) mötərizəyə alınmasını (reduksiya) ifadə edir.

Fenomenoloji epoxe skeptik inkar deyil; burada məqsəd dünyanın mövcudluğunu rədd etmək deyil, onun haqqında ontoloji hökmü müvəqqəti olaraq kənara qoyaraq şüur təcrübəsinin saf təsvirinə nail olmaqdır. Bu üsul fenomenoloji reduksiya ilə sıx bağlıdır və şüurun intentional quruluşunun araşdırılmasına imkan yaradır.

## Anlayışın fəlsəfi əhəmiyyəti
Epoxe fəlsəfədə tənqidi düşüncənin və metodoloji özünüdərkin ifadəsi kimi qiymətləndirilir. Antik skeptisizmdə o, dogmatizmə qarşı vasitə kimi çıxış edirdisə, fenomenologiyada bilik və təcrübənin əsas strukturlarını aşkara çıxarmağın ilkin mərhələsi hesab olunur.

Beləliklə, epoxe müxtəlif fəlsəfi ənənələrdə fərqli məqsədlərə xidmət etsə də, ümumi olaraq mühakimənin müvəqqəti dayandırılması və idrak mövqeyinin yenidən qurulması ideyasını ifadə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xocalı Soyqırımı Memorialı

**Xocalı Soyqırımı Memorialı** — Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə həsr edilmiş memorial kompleks.

## Tarixi
Prezident İlham Əliyevin 2025-ci ilin fevralın 25-də imzaladığı Sərəncama əsasən, Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi, tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması və milli yaddaşın qorunması məqsədilə yaradılıb. Kompleksinin yaradılması məqsədilə 18,3 milyon manat ayrılıb. 

26 fevral 2026-c ildə İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva və ailə üzvləri Xocalı Soyqırımı Memorialının açılışında iştirak ediblər. 

İlham Əliyev memorial kompleksinin açılış mərasimində çıxış edərək bildirmişdir ki, layihə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən uzun müddət əvvəl hazırlanmış, hətta Bakı şəhərində inşası üçün ərazi də müəyyən edilmişdir. Lakin inşaya başlanılması üçün onun tərəfindən təsdiqlənməli olan son qərarı qəbul etməmiş, Xocalının azad edilməsindən sonra memorialın məhz şəhərin özündə inşa olunması barədə qərar vermişdir. Dövlət başçısı kompleksin Xocalıda qurulmasını tarixi ədalətin təcəssümü və xalqın yaddaşının rəmzi kimi qiymətləndirmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Layihə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən hazırlanan konsepsiya əsasında reallaşdırılıb. Memorialı dörd tərəfdən əhatə edən monolit Xocalı sakinlərini soyqırımından qorumağa çalışan rəmzi əllər formasında layihələndirilib. Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə ehtiram əlaməti olaraq Memorialın həyətində qış fəslinin sonunda çiçək açan və yazın müjdəçisi olan badam ağacları əkilib.

Memorial dörd bölmədən ibarətdir. İlk iki bölmədə Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yaşadan ekspozisiya zalı yaradılıb.



Fayl:Boş qalmış stul. Xocalı Soyqırımı Memorialı.jpg|Boş qalmış stul
Fayl:Heydər Əliyevin rəsmi. Xocalı Soyqırımı Memorialı.jpg|Heydər Əliyevin rəsmi
Fayl:Xocalı soyqırımı memorialının açılış mərasimi.jpg|Memorialın açılışı. Arxa fonda badam çiçəkləri görsənir.
Fayl:Mehriban Əliyeva xocalılarla bir yerdə.jpg|Mehriban Əliyeva xocalılılarla bir yerdə
Fayl:Xocalı qurbanlarının təmsili rəsmi. Xocalı Soyqırımı Memorialı.jpg|Xocalı qurbanlarının təsviri
Fayl:Xocalı-Gədəbəy mədəniyyəti nümunələri. Xocalı Soyqırımı Memorialı.jpg|Xocalı-Gədəbəy mədəniyyəti nümunələri



## Vikimənbədə
* :s:İlham Əliyevin Xocalı Soyqırımı Memorialının açılışında nitqi

## İstinadlar
Ket Denninqs

**Ket Denninqs** (doğum adı: **Ketrin Viktoriya Litvak**; ) — ABŞ aktrisası. O, CBS-in "2 cibiboş qız" () (2011-2017) komediya serialında Maks Blek roluna və "Tor" (2011) filmi ilə başlayan Marvel Kinematoqrafiya Kainatının superqəhrəman filmlərindəki Darsi Lüis obrazına görə geniş tamaşaçı kütləsinə tanışdır.  
  
2000-ci ildə aktrisa kimi ilk addımını atan K. Denninqs bugünə qədər onlarca layihədə iştirak edib. "Qırx yaşlı təmiz oğlan" () (2005), "Böyük ananın evi 2" () (2006), "Çarli Bartlett" (2007), "Evdəki dovşancıq" () (2008), "Nik və Noranın sonsuz pleylisti" (2008), "Qısa əhvalatlar" () (2009), "Himayədar" () (2009) və "Şəhərətrafının qaranlıq üzü" () (2014) filmləri onun filmoqrafiyasında əsas işlər hesab olunur.  
  
## Erkən illəri
Ketrin Viktoriya Litvak 1986-cı il iyunun 13-də Pensilvaniya ştatının Brin-Maur şəhərində anadan olub. Anası Ellen Cudit Litvak şair və nitq terapevti, atası Cerald C. Litvak isə molekulyar farmakoloq, universitet professoru və kafedra rəhbəri olub. K. Denninqs ailənin beşinci, yəni ən kiçik övladıdır. Ailə yəhudi mənşəlidir. O, Pensilvaniya ştatının Vinvud şəhərində yerləşən Penn-Kottec adlı tarixi bir evdə böyüyüb. 1694-cü ildə inşa edilmiş bu ev haqqında aktrisa özü deyib ki, orada  bir növ "qeyri-adi" (paranormal) şeylər baş verirdi.
  
Aktrisa kimi ilk addımlarını 9 yaşında reklam meydançalarında atıb. Ailəsinin maddi vəziyyəti peşəkar dərslər üçün heç vaxt kifayət etməyib. İlk qazancını kartof çipsi üçün çəkilmiş reklamdan əldə edib. Hərçənd ki, məhsulun tərkibindəki zərərli maddə səbəbindən reklam çarxı heç vaxt yayımlanmayıb. Karyerasının əvvəllərində SAG kartını qazanmaq üçün çəkilişlərdə kiçik epizodik rollara razılaşır.  
  
Məktəbə demək olar ki, ayaq basmayıb: təhsilini evdə alıb. "Friends' Central School"da cəmi yarım gün oxuması onun ənənəvi məktəblə yeganə təması sayılır. 14 yaşında attestatını alır və aktrisa karyerasını ciddi şəkildə davam etdirmək məqsədilə ailəsini də götürür Los-Ancelesa köçür.  
  
2008-ci ildə "Philadelphia" jurnalına müsahibəsində "Denninqs" soyadını niyə seçdiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, öz əsl soyadı ona "arzuolunmaz" görünürmüş. Bundan savayı bu soyad vasitəsilə kimin onu gerçəkdən tanıdığını, kimin tanımadığını da sezmək istəyirdi. Soyadın kökü isə anasının yaxın dostu Lloyd Aleksanderin həyat yoldaşı Cenin Denninin soyadına gedib çıxır.
  
## Şəxsi həyatı
K. Denninqs 2008-ci ildə açıqlayıb ki, yəhudilik onun üçün "*mənşəyinin vacib bir parçasıdır, lakin din bütövlükdə həyatında yer tutmur.*" O özünü dini kimlikdən daha çox etnik və mədəni baxımdan bu köklərə bağlı hesab edir.  
  
2001-2010-cu illər arasında K. Denninqsin şəxsi bloqu fəaliyyət göstərib, o həmçinin "YouTube"da videobloq formatını da sınamışdı.  
  
2021-ci ilə olan məlumatlara görə K. Denninqs Milli adlı pişiyi ilə birlikdə Los-Ancelesdə məskunlaşıb. Aktrisa heyvanların müdafiəsinə həssaslıqla yanaşır.
  
Siqaret və spirtli içkilərdən tamamilə uzaq durur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Eduard Artemyev

**Eduard Nikolayeviç Artemyev** (; 30 noyabr 1937, Novosibirsk, SSRİ – 29 dekabr 2022, Moskva, Rusiya) — sovet və rus bəstəkarı. Rusiya Federasiyasının Əmək Qəhrəmanı (2022), Rusiya Federasiyasının Xalq Artisti (1999), Rusiya Federasiyasının dörd Dövlət Mükafatı laureatı (1993, 1995, 1999, 2017), Vasilyev qardaşları adına RSFSR Dövlət Mükafatı (1988) və "Qızıl Maska" mükafatı (2017) laureatı.

O, Andrey Tarkovski, Nikita Mixalkov və Andrey Konçalovskinin filmlərinə musiqi müəllifi kimi tanınır.

## İstinadlar
Əlimərdanlı (dəqiqləşdirmə)

**Əlimərdanlı**  — aşağıdakı mənalarda işlənilə bilər:
* Əlimərdanlı  — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd.
* Əlimərdanlı — Azərbaycanın Ağdam rayonunun Ağdam şəhərinin ərazisində keçmişdə mövcud olmuş kənd.
Loqan Lerman

**Loqan Veyd Lerman** () — ABŞ aktyoru. Ekranla tanışlığını uşaqlıqda reklam çarxları vasitəsilə yaşayıb, 1990-cı illərin ortalarından bu sahədə görünüb.  
  
"Cek və Bobbi" () serialı (2004–2005) onun ilk ciddi ekran təcrübəsi sayılır. "Kəpənək effekti" (2004) və "Bayquşun səsi" () (2006) filmləri də bu erkən dövrə aiddir. Şöhrətin qapısını isə ona "Persi Cekson" () seriyası (2010–2013) açır. Baş rolda göründüyü bu filmlərlə adı dünyaya yayılır. Eyni dövrdə "Üç muşketyor"da () (2011) Dartanyan, "Qınına çəkilmiş birinin ağlından keçənlər"də () (2012) isə tamaşaçının ürəyinə yatan bir obraz yaradır.  
  
Zamanla daha yetkin obrazlara yönəlib. "Nuh" (2014), "Qəzəb" (2014) və "Qürur yarası" () (2016) filmləri bu mərhələnin parlaq nümunələridir. "Ovçular" () triller serialı (2020–2023) isə onu yenidən televiziya ekranlarına gətirib.  
  
## Erkən illəri
Beverli-Hillz (Los-Anceles dairəsi) sakinidir. Ailəsində anası Liza (qızlıq soyadı Qoldman) onun menecerliyini üstlənib, atası Larri Lerman isə sahibkar və ortopedik protez mütəxəssisidir. Evdə ondan böyük həm bir qardaş, həm də bir bacı var.  
  
Yəhudidir və gəncliyində bar-mitsva mərasimini keçirib. Ailəsinin tarixi isə olduqca əhatəlidir. Dörd babası dörd ayrı ölkədə doğulub.  
  
Aktyorluq seçdiyi üçün özünü ailəsinin "özgə cürə biri" sayır. Ailədə tibb adamları üstünlük təşkil edir. Onların ulu babadan qalma bir şirkəti var, 1915-ci ildən bəri ortopedik protez istehsalı ilə məşğuldurlar. L. Lerman Beverli-Hillzdəki liseyini qurtardıqdan sonra 2010-cu ildə Nyu-York Universitetinin yaradıcı yazarlıq fakültəsinə sənəd verib, amma oxumağı sonraya saxlayıb.
  
## Şəxsi həyatı
Kinematoqrafiya sənətinə hədsiz bağlı biridir və özünü "kino düşkünü" adlandırmaqdan çəkinmir. Gənclik illərindəki müsahibələrində filmlərin onu şəkilləndirdiyini və özünü yaradıcı biri saydığını deyir. 2010-cu ildə filmin çəkilişinə dair hər şeydə əli olmaq istədiyini bildirib. Ssenari yazmaq, prodüserlik, rejissorluq... sadalaya-sadalaya qurtarmır. Rejissorlardan isə Pol Tomas Anderson, Stenli Kubrik, Devid Finçer və Piter Boqdanoviçə xüsusi hörmət bəsləyir. Ən sevdiyi filmlər mövzusuna gəlincə, "Amerikansayağı gözəllik", "Həyatın üçün savaş" () və "Ləkəsiz zehnin əbədi parıltısı" () ilk ağlına gələnlərdir.  
  
2011-ci ildə özü barədə danışarkən "içəri çəkilən, sakit" biri olduğunu, evdən çıxmağa xüsusi həvəs duymadığını və idmanla maraqlanmadığını söyləyib.  
  
2023-cü ilin noyabrında o, uzun müddətdir birlikdə olduğu sevgilisi Ana Korriqanla nişanlandığı xəbərini verib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Vill Poulter

**Vilyam Cek Poulter** () — İngiltərə aktyoru. İllər ərzində həm kinoda, həm də televiziyada parlaq işlər ortaya qoyub. Fəaliyyəti boyu "BAFTA" mükafatını əldə edib, üstəlik iki "Praymtaym Emmi" nominasiyasına da nail olub.  
  
İlk cizgilərini "Gülüş məktəbi" () (2009) ilə çəkir. Ardından "Narniya xronikaları: Sübh fatehinin səyahəti" (2010) filmində Cılız Yustes obrazını yaşadaraq özünə yer qazanır. Dünya onu isə "Biz Millerlərik" (2013) komediyası ilə tanıyır. Bu uğurun davamı olaraq növbəti il "BAFTA"nın "Yüksələn ulduz" mükafatı da ona nəsib olur.  
  
V. Poulterin filmoqrafiyasına distopik elmi fantastika trilogiyası "Labirintdə qaçan"ın birinci və üçüncü hissələri (2014–2018), tarixi "Sağ qalmış" (2015), cinayət dramı "Detroyt" (2017), dəhşət filmi "Midsommar" (2019), romantik drama "Külək qanadlı atlar" () (2024) və hərbi drama "Atəş altında" (2025) daxildir. Aktyor "Qalaktika mühafizəçiləri 3"də (2023) Adam Vorlok surətini yaradaraq Marvel Kinematoqrafiya Kainatına qoşulub.

Televiziya layihələrində "Asılılıq bataqlığı" () ("Hulu", 2021) miniserialı və "Ayı" () ("FX", 2023–indiyədək) serialındakı ifasına görə "Praymtaym Emmi" mükafatına namizəd olub. "Amazon Prime Video"nun tarixi miniserialı "Yeraltı dəmiryolu" () (2021), eləcə də "Netflix"in "Qara güzgü: Qudurğan" () (2018) və "Qara güzgü: Zövq aləti" () (2025) layihələri də onun işləri sırasındadır.
  
## Erkən illəri
Vill Poulter 1993-cü il yanvarın 28-də Londonun Hammersmit ərazisində doğulub. Atası Nil Poulter London İmperial Kollecində profilaktik kardiovaskulyar tibb sahəsində professor kimi çalışır. Anası Kerolayn (qızlıq soyadı Barra) isə gəncliyini Keniyada keçirmiş keçmiş tibb bacısıdır.
  
Harrodian məktəbində oxuyub. Məktəbin məzunları arasında Corc Makkey və Robert Pattinson kimi tanınmış aktyorlar var. Disleksiya və hərəkət koordinasiyası ilə bağlı çətinlikləri olsa da, dramatik sənətə olan həvəsi onu ayaqda saxlayıb:  "*səhnə ona başqa heç nəyin vermədiyi bir şey verib.*"
  
2012-ci ildə Bristol Universitetində aktyorluq ixtisasına qəbul olur, ancaq "Labirintdə qaçan" filmindəki rol təklifi gəldikdən sonra bir illik təhsilini yarıda kəsib universitetdən ayrılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Böyük gözəllik (film)

***Böyük gözəllik*** () — İtaliya kinorejissoru Paolo Sorrentinonun 2013-cü ildə ekranlara çıxmış filmi. Həmin il Kann kinofestivalında film "Qızıl palma budağı" uğrunda yarışa qoşulub. Toronto Beynəlxalq Film Festivalı və Reykyavik Avropa Film Festivalı da onu proqramlarına alıb. Tallinn qara gecələr festivalında isə "Böyük priz" məhz bu filmə verilib.  
  
"Ən yaxşı əcnəbidilli film" kateqoriyasında 86-cı "Oskar", "Qızıl Qlobus" və "BAFTA" mükafatlarını bir arada qazanan film kinonun ən uğurlu nümunələrindən biri sayılır. İtalyan "Medusa Film", "Indigo Film" və fransız "Babe Films" şirkətlərinin ortaqlığı ilə ekrana gələn əsərə "Banca Popolare di Vicenza", "Pathé" və "France 2 Cinéma" maliyyə dəstəyi verir. Çəkilişlərə 9.2 milyon avro xərclənən film dünya üzrə 24 milyon dollardan çox gəlir əldə edib.  
  
## Təsvir
Bəzi insanlar həyatı yaşayır. Bəziləri isə sadəcə seyr edir. Cep Qambardella ikinci dəstədəndir. Onilliklər boyu Romanın ən parlaq gecələrinin ortasında olub, ən doğru sözü deyib, ən düzgün vaxtda gülüb. Tək bir roman yazıb, o roman da onu əbədi yaşadıb. Bundan sonra yazmayıb. Çünki yazmaq lazım olmayıb. Roma onsuz da onundur. Elə ki 65 yaşına girənədək... Keçmişdən bir xəbər gəlir. Kiçik bir şey. Amma insanı içindən yıxan şeylər də həmişə kiçik olur...

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sure Thing

"**Sure Thing**" () — ABŞ müğənnisi və mahnı müəllifi Migelə aid mahnı. Mahnının arxasında prodüser Heppi Peres durur və bu mahnı Migelin "*[[All I Want Is You]]*" () (2010) adlı ilk albomu üçün yazılıb. İlk dəfə 2007-ci ildə "Myspace" üzərindən "YouTube"a yüklənib. 2011-ci ilin yanvarında albomun ikinci sinqlı kimi radioya təqdim edilib. R&B janrında olan mahnıda neosoul elementləri güclü şəkildə özünü göstərir və müğənni Con B-nin üslubuna yaxınlığı ilə xüsusi diqqət çəkir.  
  
Mahnı ABŞ "Billboard Hot 100"də 36-cı pilləyə qədər irəliləyib. ABŞ R&B hit-paradında isə liderlik mövqeyinə çıxıb və əlli həftədən artıq orada mövcudluğunu qoruyub. "*Sure Thing*" Migelin "Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs" hit-paradındakı ilk birinciliyidir və "*[[Adorn]]*" üzə çıxana qədər, yəni 2012-ci ilə qədər onun ən güclü sinqlı olaraq qalıb. 2013-cü ilin iyuluna olan məlumata görə mahnı ABŞ-də 1 milyon 106 min nüsxə satıb.
  
On il öncə çıxan mahnı "TikTok"da viral olduqdan sonra axın platformalarında yenidən sıçrayış yaşayıb. Dünya üzrə bir çox ölkənin musiqi hit-paradlarına geri döndən mahnı həmin ölkələrin bir qismində indiyədək əldə etmədiyi mövqelərə çatıb. Böyük Britaniyada dördüncü pilləyə yüksəlib və Migeli bu bazarda ilk dəfə ilk ona salıb. 2023-cü ilin fevralında ABŞ radiosuna yenidən buraxılan "*Sure Thing*" mahnısı "Billboard Hot 100"ə də qayıdıb və on birinci yerdə qərar tutub. Migel isə bu uğurla "Pop Airplay" hit-paradında ilk dəfə zirvəyə çıxıb.  
  
## Musiqisi və sözləri
Lirik baxımdan Migel sevgisini füsunkar bənzətmələrlə dilə gətirir. Sevgilisini taxtaya özünü isə təbaşirə bənzədir, yaxud özünü nota, sevgilisini isə melodiyaya oxşadır. Mahnının not yazısına görə əsər fa diyez minor (F♯m) tonallığında bəstələnib.
  
## Videoklip

Musiqi videosunun rejissoru Hayb Vilyams olub, çəkilişlər Havay adalarının Honolulu şəhərində aparılıb və video 2011-ci il yanvarın 5-də izləyicilərə təqdim edilib.  
  
## Remiks versiya
Rəsmi remiksin qonağı reper Puşa Tidir.
  
Lil Veyn isə 2011-ci il iyulun 13-də çıxan "*[[Sorry 4 the Wait]]*" miksteypində mahnının öz remiksinə yer ayırıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Barri Bariş

**Barri Bariş** () — Amerikalı fizik və 2017-ci ildə Nobel mükafatı laureatı. Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun fəxri professorudur. O, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (2002 il) və Amerika Fəlsəfi Cəmiyyətinin (2025 il) üzvü, həmçinin London Kral Cəmiyyətinin (2019 il) və Rusiya Elmlər Akademiyasının (2019 il) xarici üzvüdür.

## Həyat yolu
Barri Bariş, Cənubi Kaliforniyada böyüyüb. O, 1957-ci ildə Berklidəki Kaliforniya Universitetində fizika üzrə bakalavr dərəcəsi, 1963-cü ildə isə yüksək enerjili fizika üzrə doktorluq dərəcəsi alıb. 1963-cü ildən Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda işləyir.

1994-cü ildən LIGO-da aparıcı tədqiqatçı, 1997-ci ildən isə direktoru olmuşdur. Amerika Fizika Cəmiyyətinin üzvüdür.

## Mükafatları
* 2013-cü ildə- Qlazqo Universitetinin Fəxri Doktoru
* 2017-ci ildə — Asturiya Şahzadəsi Mükafatı (elm və texnologiya sahəsində tədqiqatlara görə)
* 2017-ci ildə — Henri Dreyper Medalı
* 2017-ci ildə — Fizika üzrə Nobel Mükafatı
* 2022-ci ildə — ABŞ Milli Elm Medalı

## İstinadlar
Mister Olimpiya 2000

**Mister Olimpiya 2000** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca otuzaltıncısı .  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 2000-ci ilin 20-22 oktyabr tarixində, Las-Veqas şəhərindəki "Mandalay Bay" idman komleksində keçirilmişdir. Yarışmanın ümumi mükafat fondu 325 min dollar idi.

## Nəticələr
Ronni Koulmen ardıcıl olaraq üçüncü dəfə yarışın qalibi oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mr. Olympia
* 2000 Olympia Weekend coverage
Əli Abbas bəy Əlibəyov

**Əli Abbas bəy Hacı Niftalı oğlu Əlibəyov** () — Quba ictimai-siyasi həyatının tanınmış nümayəndəsi, 1918–1920-ci illərdə Quba şəhər başçısı olmuşdur.

## Həyatı
Əli Abbas bəy Əlibəyov 1870-ci ildə Qubada bəy ailəsində anadan olmuşdur. Qubada ikiillik şəhər məktəbini bitirmişdir. Çar Rusiyası dövründə Quba qəzasının məhkəmə orqanlarında kiçik vəzifələrdə çalışmış, bir müddət Bakıda 2-ci Barışdırıcı bölmənin katibinin köməkçisi olmuşdur.

1918-ci ilin əvvəllərində Qubaya qayıtmış və həmin il Quba şəhər başçısı seçilmişdir. 1920-ci ilin aprel ayının sonunadək — Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulana qədər — bu vəzifədə fəaliyyət göstərmişdir.

### 1918-ci il Quba hadisələri
1918-ci ilin aprel–may aylarında Qubada baş vermiş hadisələr zamanı şəhəri tərk etməmişdir. Əhalinin vəziyyətini yüngülləşdirmək məqsədilə erməni hərbi dəstələrinin başçısı olan Amazasp ilə danışıqlar aparmışdır. Eyni zamanda, şəhərin müdafiəsi üçün silahlı müqavimətin təşkilində fəal iştirak etmişdir. 1918-ci il Quba hadisələrini araşdıran Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının işində yaxından iştirak etmiş, özü də ətraflı ifadə vermişdir.

### Sovet dövrü
1920-ci ilin aprelində Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra həbs edilmiş, bütün mülkiyyəti müsadirə olunmuşdur. Lakin qısa müddət sonra azadlığa buraxılmışdır.

1929-cu ildə “keçmiş qolçomaq” kimi seçki hüququndan məhrum edilmiş, lakin bir ay yarımdan sonra hüquqlarının bərpasına nail olmuşdur. Quba qəzasında vəkillik fəaliyyəti göstərmiş, həbs olunana qədər Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Müdafiəçilər Kollegiyasının üzvü olmuşdur. O, həmçinin Azərbaycan SSR Ədliyyə Xalq Komissarlığı sistemində aparılan “təmizləmə” proseslərindən keçmişdir.

### Həbsi və ölümü
6 avqust 1937-ci ildə Azərbaycan SSR Daxili İşlər Xalq Komissarlığının (DİXK) Quba Rayon Şöbəsi tərəfindən həbs edilmişdir. Ona qarşı antisovet təbliğat aparmaq ittihamı irəli sürülmüşdür. Özünü təqsirli bilməmişdir. 26 avqust 1937-ci ildə Azərbaycan SSR DİXK-nın Xüsusi Üçlüyünün qərarı ilə ən yüksək cəzaya — güllələnməyə məhkum edilmişdir. 1937-ci ildə edam edilmişdir. Sonralar ölümündən sonra bəraət almışdır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Şahzadə Eduard (Kent hersoqu)

**Şahzadə** **Eduard** (; ) — Böyük Britaniya kralı V Corcun nəvəsi, Britaniya monarx ailəsinin üzvü, Kent hersoqu.

## Həyatı
9 oktyabr 1935-ci ildə saat 2:05 radələrində Belqraviada dünyaya gəldi. Atası Şahzadə Georq Britaniya kralı V Corcun oğlu, anası Şahzadə Marina isə Yunanıstan kralı I Georqun nəvəsidir. Atasının 1942-ci ildə avia-qəzada həlak olmasının ardından onun daşıdığı Kent hersoqu ünvanını hələ 6 yaşında ikən aldı və 83 il boyunca daşıdı.

8 iyun 1961-ci ildə Yorkda Yekaterina Vorsliylə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı doğuldu.

* Corc Vindzor (26 iyun 1962)
* Leydi Helen Taylor (28 aprel 1964)
* Nikolay Vindzor (25 iyul 1970)

II Elizabetin rəsmi təmsilçisi kimi bir çox yerli və əcnəbi dövlət tədbirlərində iştirak etdi, 140-dan çox xeyriyyə qurumunda fəaliyyət göstərdi. 1976-cı ildən bəri Surrey Universitetinin rektorudur. 1994-cü ildə xanımı katolik məzhəbini qəbul etdi. Onun 2025-ci ildə ölümünün ardından Britaniya monarx ailəsinin yaşayan ən yaşlı üzvü oldu.

## Həmçinin baxın

* Şahzadə Eduard və Yekaterina Vorslinin toyu

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* HRH The Duke of Kent; Vickers, Hugo (2022). *A Royal Life*. Hodder & Stoughton. ISBN 978-1529389708
* HRH The Duke of Kent (21 September 2020). *[https://bloodcancer.org.uk/news/his-royal-highness-duke-kent-marks-blood-cancer-awareness-month/ "His Royal Highness The Duke of Kent marks Blood Cancer Awareness Month"]*
* Jenkins, Roy (1999). "Sir John Simon". *The Chancellors*. London: Papermac. ISBN 0333730585
* Seward, Ingrid (1994). *Royal Children*. London: St. Martin's Press. p. 171. ISBN 978-0312105334
* *Medal Yearbook 2021*. Honiton, Devon: Token Publishing. 2021. p. 295. ISBN 978-1-908828-53-8

### İstinadlar
Mişel Mayor

**Mişel Mayor** () — İsveçrə astrofizik alimi və Cenevrə Universitetinin Astronomiya kafedrasının fəxri professoru. M.Mayor rəsmi olaraq 2007-ci ildə təqaüdə çıxsa da, Cenevrə Rəsədxanasında fəal tədqiqatçı olaraq işləyir.

O, 2010-cu il V.A.Ambartsumyan Beynəlxalq Mükafatının həmmüəllifidir. O, Fizika üzrə Volf Mükafatı (2017il) və Fizika üzrə Nobel Mükafatı (2019il, Didye Keloz və Ceyms Pibls ilə birlikdə) laureatıdır.

Fransa Elmlər Akademiyasının (2002il), ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (2010il) xarici üzvü.

## İş həyatı
1966-cı ildə Lozanna Universitetində fizika üzrə magistr dərəcəsi, 1971-ci ildə isə Cenevrə Rəsədxanasında astronomiya üzrə doktorluq dərəcəsi almışdır. Onun dissertasiyasının mövzusu Günəş ətrafındakı ulduzların kinematik xüsusiyyətləri və onların Qalaktikanın spiral quruluşu ilə mümkün əlaqəsinin araşdırılması olmuşdu. O, 1971-ci ildə bir müddət Kembric Universitetinin Astronomiya İnstitutunda işləyib. Cenevrə Universitetində işləyərkən Çilidəki Avropa Cənub Rəsədxanasında (ESO) və Havay Universitetinin Astronomiya İnstitutunda bir neçə elmi yaradıcı məzuniyyət keçirmişdir.

1971-ci ildən 1984-cü ilə qədər M.Mayor Cenevrə Universitetinin Astronomiya kafedrasının yerləşdiyi Cenevrə Rəsədxanasında elmi işçi kimi çalışmışdır. 1984-cü ildə universitetdə dosent olmuşdur. 1988-ci ildə universitet onu professor vəzifəsinə yüksəltmiş və 2007-ci ildə təqaüdə çıxana qədər bu vəzifədə qalmışdır. M.Mayor 1998-ci ildən 2004-cü ilə qədər Cenevrə Rəsədxanasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

1995-ci ildə Didye Keloz ilə birlikdə Günəşə bənzər bir ulduzun (51 Pegasi) ətrafında fırlanan ilk ekzoplaneti kəşf etdi. Bu kəşfə görə Mişel Mayor və Didye Keloz 2019-cu ildə Fizika üzrə Nobel mükafatına &nbsp;layiq görülüblər.

## Mükafatları

* 1998 -ci ildə- Juliya Jansen Mükafatı
* 2000 -ci ildə - Balzan Mükafatı
* 2004 -cü ildə Albert Eynşteyn Medalı
* 2004 -cü ildə - Fəxri Legion Kavaleri ordeni
* 2005 -ci ildə - Şau Mükafatı, ("ulduzların ətrafında fırlanan ilk planetlərin orbitlərini və kütlələrini təyin və kəşf etdiklərinə, planetlərin və planet sistemlərinin necə əmələ gəldiyini anlamağımızda mübarizə etdiklərinə görə.")
* 2010 -cu ildə - Viktor Ambartsumyan adına Beynəlxalq Elm Mükafatı, ("planetar sistemlər və onları əhatə edən ulduzlar arasındakı əlaqələrin öyrənilməsinə verdiyi mühüm töhfələrə görə.")
* 2010 -cu ildə -Karl Şvartsşild Medalı
* 2011 -ci ildə - BBVA Fondunun Bilik Sərhədləri Mükafatı
* 2015-ci ildə - Kral Astronomiya Cəmiyyətinin Qızıl Medalı, "Digər ulduzların ətrafında fırlanan planetlərin kəşfinə və onları tapmaq üçün nəzərdə tutulmuş cihazların hazırlanmasına görə."
* 2015 -ci ildə - Kioto Mükafatı
* 2017 -ci ildə - Fizika üzrə Volf Mükafatı, "Günəşə bənzər bir ulduzun ətrafında fırlanan ilk ekzoplanetin kəşfinə görə."
* 2017 -ci ildə - Fəxri Legionun zabiti
* 2019 -cu ildə - Fizika üzrə Nobel Mükafatı

## İstinadlar
Şahzadə Aleksandra (1936)

**Şahzadə Aleksandra** (; ) — Böyük Britaniya kralı V Corcun nəvəsi, Britaniya monarx ailəsinin üzvü.

25 dekabr 1936-cı ildə saat 11:20 radələrində Belqraviada dünyaya gəldi. Atası Şahzadə Georq Britaniya kralı V Corcun oğlu, anası Şahzadə Marina isə Yunanıstan kralı I Georqun nəvəsidir. 9 fevral 1937-ci ildə Bukingem sarayında vəftiz edildi. İkinci Dünya müharibəsi illərində atası cəbhədə vuruşurdu və bu səbəblə, nənəsi dul kraliça Mariya Teklə birlikdə onun Badmintondakı villasında yaşadılar. Atası 1942-ci ildə baş verən avia-qəzada həlak oldu. İlk öncə Askot Berkşirdə, ardından Parisdə yatılı məktəbdə təhsil aldı.

24 aprel 1963-cü ildə Vestminster abbatlığında Ceyms Brus Oqilvi ilə evləndi. Ərinin qraf ünvanı almaqdan imtina etməsi səbəbilə, övladları heç bir monarxial ünvan daşımır. Cütlüyün bu nigahdan 2 övladı doğuldu.

* Ceyms Robert Brus Oqilvi (29 fevral 1964)
* Marina Viktoriya Aleksandra Oqilvi (31 iyul 1966)

Əri 1988-ci ildə cəngavər ünvanı aldı və 1997-ci ildə Məxvi şuraya üzv seçildi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* HRH The Duke of Kent; Vickers, Hugo (2022). *A Royal Life*. Hodder & Stoughton. ISBN 978-1529389708
* HRH The Duke of Kent (21 September 2020). *[https://bloodcancer.org.uk/news/his-royal-highness-duke-kent-marks-blood-cancer-awareness-month/ "His Royal Highness The Duke of Kent marks Blood Cancer Awareness Month"]*
* Jenkins, Roy (1999). "Sir John Simon". *The Chancellors*. London: Papermac. ISBN 0333730585
* Seward, Ingrid (1994). *Royal Children*. London: St. Martin's Press. p. 171. ISBN 978-0312105334
* *Medal Yearbook 2021*. Honiton, Devon: Token Publishing. 2021. p. 295. ISBN 978-1-908828-53-8

### İstinadlar
Şahzadə Maykl (1942)

**Şahzadə** **Maykl** (; ) — Böyük Britaniya kralı V Corcun nəvəsi, Britaniya monarx ailəsinin üzvü.

4 iyul 1942-ci ildə saat 7:35 radələrində nənəsi dul kraliça Mariya Tekin Badmintondakı villasında dünyaya gəldi. Atası Şahzadə Georq Britaniya kralı V Corcun oğlu, anası Şahzadə Marina isə Yunanıstan kralı I Georqun nəvəsidir. 4 avqustda Vindzor sarayında vəftiz edildi. Doğulduğu əsnada atası cəbhədə vuruşurdu, anası və bacı-qardaşıyla birlikdə nənəsinin Badmintondakı villasında yaşadılar. Doğumundan 7 həftə sonra atası avia-qəzada həlak oldu.

30 iyun 1978-ci ildə Vyanada dul Mariya-Kristina ilə qeyri-rəsmi bir mərasimdə evləndi. Səbəb isə xanımının daha öncə boşandığı və dini inancının katolik olması idi. Cütlüyün 2 övladı doğuldu.

* Frederik Vindzor (6 aprel 1979)
* Qabriella Kinqston (23 aprel 1981)

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Picknett, Lynn, Prince, Clive, Prior, Stephen & Brydon, Robert, *War of the Windsors: A Century of Unconstitutional Monarchy* (2002), p. 271. Mainstream Publishing. ISBN 1-84018-631-3

### İstinadlar
Əbu Zeyd əl-Ənsari

**Əbu Zeyd Səid ibn Əvs ibn Sabit əl-Ənsari** (; ) — Bəsrə dilçilik məktəbinə mənsub dil və ədəbiyyat alimi.

## Bioqrafiyası
Bəsrədə anadan olmuşdur. Quranın kitab halına salınmasında iştirak etmiş şəxslərdən olan Əbu Zeyd Sabit ibn Zeyd əl-Ənsarinin nəslindəndir.  

O, Əbu Əmr ibn Əla, Müfəddəl əd-Dəbbi, İbn Cüreyc və Səid ibn Əbu Ərubə kimi şəxslərdən qiraət və hədis öyrənmişdir.    

Tirmizi, İbn Səd, Əbu Hətim ər-Razi, Əbu Davud və başqaları Əbu Zeydə tələbəlik etmişlər.    

Dövrünün qabaqcıl şəxsləri ilə münasibətlər quran Əbu Zeyd, Şafei ilə dostluq etmiş, Əbu Hənifə ilə görüşmüş və xəlifə Mehdi tərəfindən Bağdada dəvət edilmişdir.     

Əbu Zeyd Bəsrədə vəfat etmişdir.     

Əbu Zeydi Cahiz "xəta etməyən iki şəxsdən biri", Yəhya ibn Məin ilə Əbu Hətim ər-Razi isə "saduq" adlandırmış və onun Qədəriyyə tərəfdarı olduğu iddiasını rədd etmişdir. Əbu Davud ilə Tirmizi ondan hədis rəvayət etmişdir.     

## Həmçinin bax

* Əl-Əsmai
*Məmər ibn əl-Müsənna

## İstinadlar
Şahzadə Vilyam (Qloster hersoqu)

**Şahzadə** **Vilyam** (; ) — Böyük Britaniya kralı V Corcun nəvəsi, Britaniya monarx ailəsinin üzvü.

18 dekabr 1941-ci ildə ailəsinin Hartfordşirdəki villasında dünyaya gəldi. Atası Şahzadə Henri Britaniya kralı V Corcun oğlu, anası isə onun xanımı Leydi Alis Montakyudur. 22 fevral 1942-ci ildə Vindzor sarayında vəftiz edildi. Uşaqlığının ilk illəri atasının vəzifə yeri olan Avstraliyada keçdi. İngiltərəyə qayıtmasının ardından Eton kollecində təhsilini davam etdirdi. Ali təhsilini isə Kembric və Stenfordda aldı.

Professional pilot olan Vilyam şəxsi helikopteriylə bir neçə yarışa qatılırdı. 28 avqust 1972-ci ildə baş tutan yarışlardan birində qəzaya uğradı və idarə etdiyi helikopter 30 min izləyicinin gözləri önündə qəzaya düşərək alovlandı. Cənazəsi Berkşirdəki Froqmor məzarlığına dəfn olundu.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Cadbury, Deborah (2015). *Princes at War*. England. ISBN 978-1610394031
* St. Aubyn, Giles; Fleming, Launcelot (24 January 1977).  London: Frederick Muller. ISBN 978-0584102437
* Röhl, John C.G.; Warren, Martin; Hunt, David (1998). *Purple Secret: Genes, 'Madness', and the Royal Houses of Europe*. London: Transworld Publishers Ltd. ISBN 978-0552145503
* Wilson, A. N. (2015). *Victoria: A Life*. Penguin Publishing Group. ISBN 9780143127871
* Warren, Martin J.; Smith, Alison G. (2009). *Tetrapyrroles: Birth, Life and Death*. Landes Bioscience. p. 21. ISBN 978-0-387-78517-2
* Duchess of Gloucester, Princess Alice (1983). *The Memoirs of Princess Alice, Duchess of Gloucester* (Hardcover ed.). London: Harper Collins. ISBN 9780002166461

### İstinadlar
Şahzadə Riçard (Qloster hersoqu)

**Şahzadə Riçard** (; ) — Böyük Britaniya kralı V Corcun nəvəsi, Britaniya monarx ailəsinin üzvü.

26 avqust 1944-ci ildə ailəsinin Northemptondakı villasında dünyaya gəldi. Atası Şahzadə Henri Britaniya kralı V Corcun oğlu, anası isə onun xanımı Leydi Alis Montakyudur. 20 oktyabrda Vindzor sarayında vəftiz edildi. Uşaqlığının ilk illəri atasının vəzifə yeri olan Avstraliyada keçdi. İngiltərəyə qayıtmasının ardından Eton kollecində təhsilini davam etdirdi. Ali təhsilini isə Kembricdə aldı.

8 iyul 1972-ci ildə danimarkalı Brijit Eva van Henriksen ilə evləndi. Kensinqton sarayında yaşayan cütlüyün bu nigahdan 3 övladı doğuldu.

* Aleksandr Vindzor (24 oktyabr 1974)
* Davina Vindzor (19 noyabr 1977)
* Roza Qilman (1 mart 1980)

Evləndiyi 1972-ci ildə onun memarlıq karyerası sonlandı. Belə ki, böyük qardaşı və atasının ünvanlarının varisi olan Şahzadə Vilyam avia-qəzada həlak oldu və Riçard atasının yeganə oğlu olaraq bütün ünvan və titulları öz üzərinə aldı. 1974-cü ildə atasının vəfatının ardından Qloster hersoqu ünvanı aldı. II Elizabetin ardından taxta çıxan III Çarlzın rəsmi təmsilçisi kimi bir çox dövlət tədbirinə qatıldı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* Mussell, John W. (2004). Mackay, James (ed.). *The Medal Yearbook 2004*. Devon, UK: Token Publishing Ltd. p. 236. ISBN 9781870192620
* Olvera Ayes, David A (2011). *La Orden Mexicana del Águila Azteca: apuntes para su historia*. Mexico: Cuadernos del cronista. p. 719. ISBN 978-6070047213

### İstinadlar