open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lemorn Brabant yarımadası

**Lemorn Braban** () — Mavriki adasının cənub-qərbində yerləşən yayımada. Yarımadada hündürlüyü 556 metr olan bazalt qatası vardır. Ərazi turistik mərkəz kimi fəaliyyət göstərir.

Ərazi XIX əsrdən məşhurdur. Belə ki, qaya asıllıqdan qaçmış qullar məhz burada gizlənirdilər.

Yarımadanın lanşaftı 2008ci ildən UNESCOnun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Le Morn — dünyanın su üzərində həyata keçirilən idman növlərinin həyata keçirilməsi üçün ən əlverişli yerdir.

## Mənbə
* Le Morne Brabant: The heritage of the Mauritian nation 
* UNESCO World Heritage Centre — Le Morne Brabant
Rumıniya Milli Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Rumıniya Milli Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** () və ya qısaca **"ALFA karteli"** () — Rumıniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Konfederasiyanın baş qərargahı Buxarestdə yerləşir.

## Tarixi
"ALFA karteli" 1990-cı ildə işçilərin əsl etibarlı təmsilçiliyinin qurulması məqsədilə yaradılmışdır.

## Öhdəlikləri
Təşkilatın əsas məqsədi ictimai ədaləti və işçilərin maraqlarını qorumaq, müdafiə etmək və Rumıniyada demokratiyanı gücləndirməkdir. Konfederasiya işçilərin maraqlarını müdafiə etməsi ilə Rumıniyada həmkarlar ittifaqı hərəkatının formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayır.

## Fəaliyyəti
Konfederasiya daimi iş yerlərinin yaradılması, öz üzvlərinin iş və həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması, iqtisadi dirçəliş və stabillik, düzgün əməkhaqqı siyasəti üçün mübarizə aparır.

Konfederasiya yerli və milli səviyyədə kollektiv əmək müqavilələrinin bağlanması, sosial dialoqun və sosial tərəfdaşlığın inkişaf etdirilməsində də müxtəlif səviyyələrdə fəaliyyət göstərir.

Öz maraqlarını və mövqelərini müdafiə etmək üçün təşkilat piketlər, nümayişlər, yürüşlər keçirir.

Konfederasiya Rumıniya fəhlələrinin maraqlarına təsir göstərə biləcək hökumət tərəfindən verilmiş qərarlara öz mövqeyini ifadə edir, üzvlərini və ictimaiyyəti bu barədə daima məlumatlandırır.

## Tərkibi
Konfederasiya heç bir inzibati orqandan, siyasi partiyadan asılı olmayan müstəqil təşkilatdır. İstənilən şəxs onun üzvü ola bilər.

Hazırda konfederasiyaya sahə müxtəlifliyi baxımından özəl və dövlət sektoru daxil olmaqla 38 sahə birliyi daxildir.

## Rəhbərləri
Hazırda təşkilatın rəhbəri 2009-cu ilin dekabr ayından Boqdan Hossudur.

## Beynəlxalq əməkdaşlıq
Təşkilat Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası və Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası ilə sıx əməkdaşlıq edir.

## Mənbə
* **Arzu ŞAHBAZİ**. ''Rumıniya Milli Azad Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası — CNSLR'' . "Ülfət" qəzeti, 31.08.2012. 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Mehriban

**Mehriban** — qadın adı və təxəllüs.

* Mehriban Əliyeva — Azərbaycanın birinci xanımı
* Mehriban Nəsib — Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin üzvü, Amerikada Azərbaycan diasporunun fəalı
* Mehriban Yadulla —

;Yaşayış məntəqələri
* Mehriban (İran) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sarab şəhristanının Mehriban bəxşində yerləşən bir şəhər.

## Həmçinin bax
*Mehriban Əliyeva adına eksperimental məktəb
Rumıniya Milli Azad Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Rumıniya Milli Azad Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** ( və ya qısaca ) — Rumıniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Konfederasiyanın baş qərargahı Buxarestdə yerləşir.

## Tarixi
1993-cü ildə yaradılmışdır.

## Fəaliyyəti
Konfederasiya öz üzvlərinin əsas peşə, sosial, iqtisadi və mədəni hüquqlarını təmsil və müdafiə edir. Həmkarlar ittifaqı üzvlərinin iqtisadi, sosial və peşə fəaliyyəti ilə əlaqədar olan qanunvericilik aktlarının işlənib hazırlanması və onlara dəyişikliklər edilməsi barədə kollektiv danışıqlarda tərəfdaş və nümayəndə qismində çıxış edir. Ədalət və sülh məsələləri ilə məşğul olan müxtəlif milli və beynəlxalq həmkarlar ittifaqı təşkilatları ilə əməkdaşlığa, həmrəyliyə imkan yaradır.

## Tərkibi
Bu konfederasiya siyasi partiyalardan, dövlətdən və işəgötürənlərdən asılı olmayan, ali statusa malik milli həmkarlar ittifaqı təşkilatıdır. Hazırda ölkə iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrini əhatə edən 40 həmkarlar ittifaqı federasiyasını – sahə birliklərini özündə birləşdirir. Ümumilikdə 800.000 nəfər üzvü var.

## Rəhbərləri
Hazırda təşkilata Marius Petku rəhbərlik edir.

## Beynəlxalq əməkdaşlıq
Təşkilat Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası və Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası ilə sıx əməkdaşlıq edir və onların tamhüquqlu üzvüdür.

## Həmçinin bax
*Rumıniya Milli Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

## Mənbə
***Arzu ŞAHBAZİ**. ''Rumıniya Milli Azad Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası - CNSLR'' . "Ülfət" qəzeti, 31.08.2012. 
*

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Emin

**Emin** — kişi adı.

* Emin Sabitoğlu — azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycanın xalq artisti,
* Emin Ağalarov — Tanınmış azərbaycanlı müğənni.
* **[[Emin Quliyev]]**
:* Emin Quliyev (futbolçu) —
:* Emin Quliyev (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
:* Emin Quliyev (rəssam) —
:* Emin Quliyev (üzgüçü) —

* Emin İmaməliyev — Azərbaycan futbolçusu.
* Emin Ağayev — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi
* Emin Qəribov — Rusiyada çıxış edən Azərbaycan əsilli gimnast.
* Emin Milli — azərbaycanlı bloqqer.
* Emin Mahmudov — yazıçı
* Emin Şəkinski — Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Cinayət Axtarış İdarəsinin rəisi
* Emin Sadıxov — "Gənc qızıl qələmlər" ədəbi cəmiyyətinin fəal qurucularından biri.
* Emin Mehdiyev — Montajçı. Kompüter qrafisti.
* Emin Mirabdullayev — Rejissor, aktyor.
* Emin Əhmədov —
* Emin Cəbrayılov —
* Emin Musavi —
* Emin Ağayev (tennisçi) —
* Emin Bektörə —
* Emin Səfixanov —

## Həmçinin bax
* Eminli
* Eminov
Şahı adası

**Şahı adası**, **İslami adası** (), () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında, Urmiya gölünün şərq hissəsində yerləşən ada. Ada Urmiya gölündə yerləşən yeganə məskunlaşmış adadır. Gölün quruması ilə əlaqədar tam olaraq quruya birləşmişdir.
 
Adada ümumilikdə 7 kənd vardır:Saray, Ağgünbəd, Gəmiçi, Borçalı, Qıpçaq, Teymurlu və Bəhramabad. Rəvayətə görə Hülaku xanın qəbri adada yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İran coğrafyası və advermə səhifəsi (Tərcümə olunub)
II Pedro

**II Pedro** (, ) — Braziliya imperatoru olaraq Braqansa dinastiyasından olan və ölkəni 1831–1889-cu illərdə idarə edən şəxs

## Həyatı
Adı — Pedro di Alkantara Juan Karluş Leopoldo Salvador Bibiano Fransisko Şaver di Paula Leokadio Migel Qabriel Rafael Qonzaqa di Braqansa və Austriya ().

II Pedro öz imperator postuna cəmi 5 yaşında I Pedru (Braziliya imperatoru)nun ölümündən sonra gəlir. Parlament 1840-cı ilə qədər ölkəni idarə edərək onu hakimiyyətun yeganə mənbəyi elan etmişdir. Yaxşı təhsil almışdır (onun ilk müəllimi Joze Bonifasiu di Andrada və Silva olmuşdur).

1843-cü ildə o, Tereza Kristina Burbon Siçiliyalı ilə evlənmişdir(1822–1889). O, I Fransiskın (Birləşmiş Siçiliyanın kralı) qızıdır. Onların iki oğlu və iki qızı doğulur:
* Afonsu Braziliyalı (1845–1847)
* İzabella Braziliyalı (1846–1921), kronşahzadə, регент Бразилии. O, Luis Filip Qaston di Orleansa ərə getmişdir.
* Leopoldina Braziliyalı (1847–1871), Avqust Saksenə ərə getmişdir (1842–1922).
* Pedro (1848–1850).

II Pedronun hakimiyyəti dönəmində bir sıra müharibələr baş vermişdir. . 1865-ci ildə başlanan Paraqvay müharibəsi onu göstərdi ki, Braziliya çox zəifdir. Orduda silah, pul çatışmazlığı özünü açıq aydın göstərirdi. Demək olar ki, bütün azad insanlar müharibəyə cəlb edilmişdi. Bu onu göstərdi ki, artıq quldarlıq çökmüşdür.

II Pedronun özünə gəldikdə isə mülayim, liberal insan olaraq çox guman ki, ölkəsində gedən insan alverinə utançvericiliklə yanaşmışdır. O ölkədə Abolisionizmin güçləndiyini, ona və quldarlara münasibətin kəskinləşdiyini hiss edirdi. Bu da ölkədə respublika meyillərinin artmasına və quldarlığın ləğvinə olan meyilləri güçlənirdi.

## Quldarlığın ləğvi və İnqilab
1888-ci ildə imperator ölkədə yox idi və Avropada müalicə alırdı. Onun vəliəhd qızı quldarlığın ləğvi haqqında qanun qəbul edir. Ancaq bu monarxiyanı xilas edə bilmədi. 15 noyabr 1889 respublikaçılar üsyana başlayırlar və Pedronu legitim hesab etmirlər. İnqilabçıların üzvləri arasında tanınmış şəxslər az olsa da, qətiyyəti ilə fərqlənirdilər. 16 noyabrda II Pedro hakimiyyətdən əl çəkir və Portuqaliyaya getməli olur.
5 dekabr 1891-ci ildə Parisdə vəfat etmişdir. 1939-cu ildə onun və həyat yoldaşının nəşi Braziliyaya gətirilərək orada torpağa tapşırılmışdır.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Üç tenor

**Üç tenor** — ispan opera müğənniləri Plaçido Dominqo, Xose Karreras və italyan opera müğənnisi Luçano Pavarottinin birlikdə tarixi çıxışlarına verilən ad.

## Konsert siyahısı
Anu xatun

**Anu xatun** (d. ? — ö. 13.5.1696; Terelc, Tuşetu xan aymağı, Xalxa) — Cunqar xanlarından, əvvəlcə Senqe xanın, sonra Qaldan-Boşoqtunun qadını, qəhrəman qadın.

## Həyatı
Anu xatun oyratların qolu olan xoşutların knyazı Qaldamanın qızı, Oçirtu-Çeçen xanın nəvəsi idi. Uşaqlıqdan Qaldan-Boşoqtu ilə tanış olmuşdu. Gələcəkdə onun xanımı olmağı arzulayırdı. Amma Qaldan rahib olduğundan və Tibetə oxumağa getdiyindən, onun böyük qardaşı, gələcək cunqar xanı Sengeyə verdilər. Anu xatun Sengedən Çevan-Rabdan və Sonom-Rabdan adlı övladları oldu.

Senqenin ölümündən sonra və Qaldanın Cunqariyaya qayıdışından sonra Anu xatun onun qadını oldu. Bu izdivacdan Sevden-Balcir adlı oğlu, Yunçixay və Bum adlı qızları oldu. Birinci oyrot-mancur müharibəsində əri ilə birlikdə yürüşdə iştirak etdi.

## Ədəbiyyat
* *Златкин И. Я.* История Джунгарского ханства. — М., 1964, 1983.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Oyratlar
* Xoşutlar
* Senqe
* Qaldan-Boşoqtu
Mandala

**Mandala** ( *Maṇḍala*, 'çevrə') — Hinduizm və Buddizmdə Kainatı təmsil edən dini simvoldur.

Çox vaxt dairə və ya kvadrat şəklində olan və hər şeyin mistik mərkəzinin simvolu olan mandalalar meditasiya vasitəsi olaraq istifadə edilir.

Hinduizmdə Siva ve Saktinin kosmik rəqsini, Buddizmdə Budda Diyarını və ya Buddanı təmsil edən mandalalar mövcuddur.

Buddizmdə Mandalalar ona inanan insan üçün kainatdakı müqəddəsliyi və eyni müqəddəsliyin həmin şəxsin özündəki potensial vəziyyətini xatırladan əhəmiyyətli işarələrdir. Buddizm baxımından mandalanın məqsədi insanın çətinliyinə onu aydınlanmaya çatdıraraq son vermək və həqiqətlə bağlı doğru fikrə çatdırmaqdır.

## Mandala növləri
# Mistik Mandala
# Geometrik Mandala

## Həmçinin bax
* İn və Yan
* Buddizm
* Sonsuz düyüm
* Çakra

## Mənbə
# "Mandala, Tibet Buddhizminin müqəddəs simvolu", London-1977
Vilyam Noks Darsi

**Vilyam Noks Darsi** () — Brisith Petroleum-un (BP) yaradıcısı, britaniyalı sahibkar və vəkil, İranda neft hasilatı və kəşfiyyatı sahəsində lider.

## Həyatı
Vilyam Noks 1849-cu ildə vəkil ailəsində doğulmuşdur. 1863-1865-ci illərdə Noks Vestminster məktəbində təhsil alır, 1866-cı ildə o, ailəsi ilə birlikdə Kvislend şəhərinə (Avstraliya) köçürlər. Noks hüquqşunaslıq təhsili alır, 1872-ci ildə vəkillik üçün imtahan verir. 1882-ci ildə Noks qızıl çıxarılması üçün sindikat yaradılmasında iştirak edir, daha sonra bu sindikatda hüquqşunas kimi işləməyə başlayır. 1886-ci ildə sindikat Mount Morgan Goldmining Korporasiyası adlı səhmdar cəmiyyətə çevrildi, Darsi isə səhmlərin banilərindən biri. Şirkət tez bir zamanda böyük məbləğlərə imza atır, Vilyam ölkə milyonçuları siyahısına qoşulur.

Vilyam Noks 1906-cı ildə İran petroluna 250.000 £ sərmayə qoyur, lakin bu sərmayə uğursuzluqlarla üzləşdi. İflasa doğru gedən yolda Noks Rotşildlərlə əməkdaşlığa başlayır.

BP şirkətinin əsası 1901-ci ildə Vilyam Noks Darsinin cəhdləri sayəsində qoyulmuşdur. O, İran şahından müsbət cavab aldıqdan sonra qarşısında İranda neft ehtiyatlarının axtarışı və kəşfi ilə məşğul olmaq imkanı açılır. 1909-cu ildə Vilyam Noks tərəfindən İran neftinin hasilatı, kəşfiyyatı və petrol satışı üçün rəsmi British Petroleum (BP) şirkəti yaradıldı. Vilyam Noks ömrünün sonuna qədər BP-də çalışmış, rəhbərlik etmişdir.

1917-ci ildə vəfatından sonra birinci və ikinci evlilikdən olan övladlarına 984,000 £ miras qalır. Vilyam Noks 1917-ci ildə Stenmor, Midlseksdə (Londona yaxın ərazi) vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Xoşutlar

**Xoşutlar** ()—Oyratların etnoqrafik qrupu.

## Tarixi

Onlar Monqolustanda, Çində, Uyğurustanda və digər məkanlarda yaşayırlar. Tarixən Çingiz xanın avanqard hissələrində xidmət ediblər. Xanın şəxsi qvardiyası Keşikə cəlb olan qüvvələrin əsas hissəsi onlar idilər. 

Bir diplomat olan Yevgeni Schuyler Türküstan adlı əsərində, Xoşutlardan söz edir. Faruk Sümərin görüşünü qismən dəstəkləyən müəllif, onların Monqol boyundan olduğunu söyləyir:

“Çingiz xanın xələfləri ilə apardığı hakimiyyət mücadilələri sırasında Cunqarya (Yarış ovası) üç qüvvətli Monqol qəbilələrinin savaş alanıydı. Bunlar, Çoroslar (Çoros), Xoşutlar və (Turgot)Turqutlardı”.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Seyid (dəqiqləşdirmə)

**[[Seyid]]** (*seyyid*; ərəbcə: سيد‎) — Ərəbistanda islamiyyətə qədər tayfa rəhbərinə deyilirdi. Günümüzdə ad və təxəllüs kimi də işlədilir.
 
* Seyyid Battal Qazi Külliyəsi

## Həmçinin bax
* Seyid (ad)
* Seyidli
* Seyidov
* Seyidzadə
Ərgünəş (dağ)

**Ərgünəş**, **Argünəş** — Xocavənd rayonunun Xırmancıq kəndi ərazisində dağ. Hündürlüyü 1468 m-dir. Oronim Ar və günəş sözlərindən düzəlmişdir.

## Haqqında
Toponimik ədəbiyyatlarda Ərgünəş şəklində təqdim olunan bu oronim belə izah olunur: 
 
"Yaxınlığındakı dağlardan hündürlüyü çox olmasına və günəş şüası ilk dəfə həmin dağın zirvəsinə düşməsinə görə dağ belə adlanmışdır". 

Ar sözü "keşikçi, gözətçi"; "quru çay dərəsi" mənaları ilə yanaşı buryat, yakut və monqol dillərində "qərb, arxa tərəf, Şimal, dağın kölgə düşən hissəsi, quzey" mənalarını da ifadə edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, Quba rayonu ərazisindəki hal-hazırda Dolanlar adlanan dağın da əvvəlki adı Argünəş olmuşdur. Bu oronimin coğrafi mövqeyi ikinci izahla üst-üstə düşür. Dolanlar adına gəlincə, dolan qədim fars və tacik dillərində "dağ keçidi", monqol dilində (dalın) "arxa tərəf, yüksəklik, yol" deməkdir. Bu baxımdan Argünəş və Dolanlar oronimləri sinonim hesab oluna bilər. Qırğızıstanda Dolon, Tacikistanda Dolona, Dolonabulak yer adları bu oronimin türk dilləri üçün yad olmadığını sübut edir.

## İstinadlar
Bo Bayden

**III Cozef Robinett „Bo“ Bayden** (; ) — Amerikalı vəkil, hərbçi və siyasətçi. ABŞ Demokrat Partiyasının üzvü idi.

## Ailəsi

Atası ABŞ-nin 46-ci vitse-prezidenti Co Baydendir. Anası ABŞ-nin ikinci xanımı Cil Baydendir.

## Vəfatı
2010-cu ildə insult keçirən Bo Bayden, həmin ilin may ayında müalicə olunmaq üçün xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.

46 yaşında ikən – 30 may 2015-ci ildə beyin xərçəngindən vəfat etmışdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Beau Biden for Governor
Bayden ailəsi

**Bayden ailəsi** () — ABŞ-nin siyasətçi ailələrindən biri.

Bayden ailəsinin ən məşhur üzvləri bunlardır:
*Co Bayden (d. 1942) — ABŞ Demokrat Partiyasının üzvü, Amerika Birləşmiş Ştatlarının 46-cı prezidenti.
*Bo Bayden (1969-2015) — Co Baydenin oğlu.
*Hanter Bayden (d. 1970) — Co Baydenin oğlu.
*Cil Bayden (d. 1951) — Co Baydenin həyat yoldaşı, ABŞ-nin birinci xanımı.


Joe Biden official portrait 2013 (cropped) 2.jpg|Co Bayden
Beau Biden 2013 (cropped).jpg|Bo Bayden
Jill Biden official portrait headshot.jpg|Cil Bayden
Xose Eduvixes Dias

**Хose Eduvixis Dias** (; ) — keçmiş paraqvay generalı. Dias Paraquani departamentinin Serro Vera şəhərində anadan olmuşdur. Onun valideynləri Xuan Andres Dias və Dolores Veradır.

## Həyatı
1852-ci ildən özünümüdafiə dəstələrinə sonradan isə № 40 polis batalyonuna qənul olunur. Asunsonun Polis rəisi vəzifəsinə qədər qalxır və Paraqvay müharibəsinin 1866-cı ilin yazında Korrientesdə həyata keçirilən reyddə özünü yaxşı tərəfdən göstərir. Dias 22 sentyabr 1866-cı ildə baş verən Kurupayte döyüşündə müttəfiqləri darmadağın edir. Bu hadisədən 4 ay sonra 7 fevral 1867-ci ildə Fransisko Solano Lopesin əmrini yerinə yetirərkən həlak olmuşdur. Onun vəzifəsi Kanoe çayı hövzəsinə kəşfiyyat təşkil etmək olmuşdur. Bu zaman onun yaxınlığında Braziliya gəmisindən açılan top mərmisi partlayır və o ağır yaralanır. Həkimlər onun həyatını xilas etmək üçün ayağını kəssələrdə onun həyatını xilas etmək mümkün olmur. Onun ölüm saatı zamanı general rütbəsi alır.

Kurupayte döyüşündən başqa o, Korrales, Estero Bellako, Tuyati, Bokeron və Saus döyüşlərində də iştirak etmişdir.

Onun ölümündən sonra cənazəsi Asusona gətirilir və çox minlik insan toplusunu müşayəti ilə tirpağa tapşırılır. Rekalet rayon qəbirsanlığında bastırılır. 1939-cu ildə onun nəşinin qalıqları Fransisko Solano Lopeslə birlikdə Panteon qəhrəmanlar qəbirsanlığında bastırılır.

Paraqvayın əsas şoselərindən (Puta) biri onun adını daşıyır. Paraqvayın 100 quaraninin üzərində onun rəsmi əks olunub.

## İstinadlar
Burxan Xaldun dağı

**Burxan Xaldun dağı** — Monqolustanın Xentiy vilayətində yerləşən hündürlüyü 2.445 metrə bərabər dağ.

Dağ YUNESCOnun Qeyri-maddi mədəni irsinə daxil "Xan Khentii Qoruğu"nun ərazisindədir. Bundan əlavə dağı ən çox tanıtdıran özəlliyi monqulların tarixi şəxsiyyəti olan Çingiz Xanın burada dəfn olunmasıdır.

## Xarici keçidlər
Çingiz Xanın dəfn olduğu Burxan Xaldun dağında araştırma
Keyp-Kross yarımadası

**Keyp-Kross** (, , ) — Afrikanın qərb sahillərində, Namibiya ərazisində, materikin cənub qutaracağından 1850&nbsp;km məsafədə yerləşir.  Burunu ətrafı özünə xass olan Kap dəniz pişikləri ilə məşhurdur. Ərazidə qoruq mövcuddur və turistlər arasında popularlığı ilə seçilir. Bundan başqa yarımadada Padraonun eynisi mövcuddur, o 1485 Dieqo Kaonun təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı əraziyə gətirilmişdi. Ariginal xaç hazırda Portuqaliyada saxlanılır. Yarımada öz adını bu xaçdan götürmüşdür.


Fayl:Capecross inschrift.JPG|Memorial
Fayl:Cape Cross Osos.jpg|
Fayl:Cap cross stamp 1900.jpg|


## Mənbə
* Атлантическое побережье Намибии
Nina Sublatti

**Nina Sulaberidze** (; d. 31 yanvar 1995, Moskva) və ya tanınmış adı ilə **Nina Sublatti** () — Gürcüstanı Avroviziya 2015 müsabiqəsində *"Warrior"* mahnısı ilə təmsil edən müğənni, xəttat və model.

## Həyatı və karyerası

### 1995-2013

Sublatti gürcü ailənin qızı kimi 1995-ci ilin 31 yanvarında Rusiyanın paytaxtı Moskvada anadan olmuşdur. Doğumundan qısa müddət sonra ailəsi Gürcüstana köçmüşdür. İncəsənət məktəbində rəsm, heykəltəraşlıq dərsləri almışdır. 2008-ci ildə modellik dərsləri də öyrənmişdir. 2011-ci ildə Georgian Dream Studiosunda təhsil almağa başlamış, müğənni Bera İvanişvili ilə işlər görmüşdür.

### 2013-h.h.

2013-cü ildə *"Saqartvelos Varskvlavi"* müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. Eyni il ilk albomu *"Dare to Be Nina Sublatti"*ni çıxartmışdır və bu albom Gürcüstanda ən yaxşılardan biri hesab olunmuşdur. 2014-cü ilin dekabrında Sublatti Gürcüstanı Avroviziya 2015 müsabiqəsində təmsil etmək üçün yarışacaq 5 iştirakçıdan biri olduğu açıqlanmışdır. Milli final 14 yanvar 2015-ci ildə baş tutmuşdur. Milli finalda "Warrior" mahnısı ilə çıxış edərək qalib olmuş və ölkəsini Vyanada təmsil etmək hüququ qazanmışdır. İsveçli bəstəkar Tomas Qison ilə işləmiş və səhnə isveçli kareoqraf Saça Cin-Baptiste tərəfindən dizayn edilmişdir. "Warrior" mahnısı ilə 19 mayda Avroviziyanın birinci finalında yarışan Sublatti finala yüksəlmişdir. 23 mayda baş tutan finalda 51 xal toplayaraq 11-ci olmuşdur.

## Şəxsi həyatı

Musiqi karyerasında Cenis Coplin, Brayan Moklo və Byorkdan təsirlənmişdir. Bədənində bir neçə döymə vardır.

## Sinqlları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ümid Bəsən

**Ümid Bəsən** () — Türk musiqiçi. Piyanist.

## Bioqrafiya
14 oktyabr 1956-cı ildə Osmaniyə rayonunda dünyaya gələn Ümid Bəsənin ilk musiqi aləti melodika oldu və Tayfunlar Orkestrini qurdu. Musiqi və təhsilini bir yerdə apara bilməyəcəyini fərq edincə lisey təhsilini yarım buraxdı. Hərbi xidmətə getmə ərəfəsində 1976-cı ildə Kütahya rayonuna getdi. Hərbi şəhərcikdə onu dinləyən bir general Ü. Bəsəni Zonquldak həbi şəhərciyinə göndərdi. Hərbi xidmətindən sonra Adana şəhərinə getdi və gecə klublarında işə başladı. Bu klublardan birində onu dinləyən futbolçu Mətin Oktay, Bəsəni İstanbuldakı qazino sahibi dostlarına tövsiyə etdi. Sənətçinin İstanbulda işə başladığı ilk məkan Küncüm Bistro oldu. Bəsən, 1980-ci ildə Selami Şahin və Əhməd Səlcuq İlkan ilə birlikdə ilk val səsyazmasını yayımladı.

## Albomlar
* *Şikayetim Var* (1980)
* *Islak mendil* (1981)
* *Bayramın Olsun* (1982)
* *İkimizin Yerine* (1982)
* *Dostlar Sağolsun* (1983)
* *Yıkılan Gurur* (1984)
* *Bir Akşam Üstü* (1984)
* *Vazgeçtim Senden* (1985)
* *I Love You* (1986)
* *Deli Gönlüm* (1987)
* *Halk Konseri 1* (1987)
* *Aşk Burcu* (1988)
* *Müzikli Bir Masal* (1989)
* *Bir Tanesin Sen* (1990)
* *Son Şarkı* (1991)
* *Gökkuşağı* (1992)
* *İkimiz De Sevdik* (1993)
* *Görüşürüz* (1994)
* *Yalnız Kaldım* (1995)
* *Yağmur Var Gözlerimde* (1996)
* *Hadi Git* (1997)
* *Nostalji* (1998)
* *Bizim Hikayemiz* (2000)
* *Dokunsalar Ağlarım* (2001)
* *O Gece* (2003)
* *Ben Bu Gece Ölmezsem* (2006)
* *İyi Günde Kötü Günde* (2008)
* *Garaj Konserleri* (2013)
* *Ümit Besen 2014* (2014)
* *Başka* (2016)

## İstinadlar
Biqa dili

**Biqa dili** () — Raja Ampat adalarının ən böyük 4 adasından biri olan Misool sakinlərinin danışdığı dil. Avstroneziya dillərinə aiddir.

2001-ci ilin məlumatına görə bu dildə təqribən 300 nəfər danışır.

## İstinadlar
Alyaska yarımadası

**Alyaska yarımadası** () — Şimali Amerikanın şimal-qərbində, Sakit okean akvatoriyasına daxil olan Berinq dənizi və Bristol körfəzi onun sahillərini yuyur. Ərazisi Alyaska ştatının cənub-qərbində yerləşir. Uzunluğu 700&nbsp;km, eni 170 kmdən 10&nbsp;km qədərdir. Aleut sıra dağları ərazidən keçir. Burada fəaliyyətdə olan Katmay vulkanı(2047 m) vardır. Ən hündür zirvəsi Veniminovadır (2507 m). Yarımadanın ərazisi Dağ Tundra iqlim tipinə uyğundur. Kiçik miqdarda Buzlaq vardır. Şimal-qərb sahilləri laqun və kiçik göllər ilə zəngindir.

1980-ci ildə yarımadanın yaxınlığında yerləşən adaların bir qismi *Alyaska dəniz milli qoruğu* ərazisinə daxil edilmişdir. Yarımadanın bir qismi isə Alyaska yarımadası milli qoru ərazisinə daxildir.

## İstinadlar

## Mənbə
*Ugashik Area website
*Lake & Peninsula Borough 
*Lake and Peninsula School District
*Alaska Peninsula Trek
* Trawl survey of shrimp and forage fish in Alaska's Westward region, 2006 / by David R. Jackson. Hosted by Alaska State Publications Program.
Pavel Klimov

**Klimov Pavel Dmitriyeviç** (; d. 7 fevral 1920, Bakı, Azərbaycan – ö. 8 dekabr 1992, Moskva) — kiçik leytenant, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (24 iyul 1943)

## Həyatı
Pavel Klimov 7 fevral 1920-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. Milliyətcə rusdur.

1941-ci ildə Hərbi Dəniz Təyyarəçilik Məktəbini bitirmişdir. Bakı ŞHK-dan orduya çağırılmışdır.

Qırıcı təyyarəçi Kiçik leytenant Pavel Klimov döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə 24 iyul 1943-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

1959-cu ildə Baş Ştabın Akademiyasını bitirmişdir. Qvardiya polkovniki rütbəsində SSRİ Müdafiə Nazirliyində çalışmışdır.

Pavel Klimov 8 dekabr 1992-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

## Ədəbiyyat
# "Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı" VII cild, K, Q(Q...-Qaz.) hərfləri, Respublika Xatirə Kitabı redaksiyası, Bakı, 2007. səh.250.
# Бойко В. С. Крылья Северного флота. — Мурманск: Мурманское книжное издательство, 1976. — 317 с.
# Герасименко Д. Я., Колкер И. И., Нехорошков Ф. А. Славен героями Северный флот. 30-летию разгрома гитлеровских захватчиков в Заполярье посвящается. — Мурманск: Мурманское книжное издательство, 1974. — 208 с.
# Сорокажердьев В. В. Они сражались в Заполярье: Герои Советского Союза, 1939—1945: боевые биографии. — Мурманск: Кн. изд-во, 2007. С. 113—114. ISBN 978-5-85510-305-2.

## Xarici keçidlər
*Климов Павел Дмитриевич
Salavati

**Salavati** () — Raja Ampat adalarının ən böyük 4 adasından biri. Misool, Batanta və Vayqeo ilə birlikdə "4 kral" adlandırılırlar. Sahəsi 1,623&nbsp;km²-dir. Ən yüksək nöqtəsi 925 metr; sahil xəttinin uzunluğu 200,2&nbsp;km-dir.

## Faunası
* Çöldonuzu (*Sus scrofa*)
* Qara siçan (*Rattus rattus*)
**[[Proyexidna]]*
**[[Myoictis melas]]*
**[[Echymipera kalubu]]*
**[[Dendrolagus inustus]]*
**[[Dorcopsis muelleri]]*
**[[Phalanger orientalis]]*
**[[Spilocuscus maculatus]]*
**[[Petaurus breviceps]]*
**[[Pseudochirulus canescens]]*
**[[Hydromys chrysogaster]]*
**[[Melomys rufescens]]*
**[[Pogonomelomys bruijni]]*
**[[Rattus praetor]]*
**[[Dobsonia magna]]*
**[[Dobsonia beauforti]]*
**[[Macroglossus minimus]]*
**[[Nyctimene aello]]*
**[[Nyctimene albiventer]]*
**[[Paranyctimene]]*
**[[Pteropus conspicillatus]]*
**[[Pteropus macrotis]]*
**[[Rousettus amplexicaudatus]]*
**[[Syconycteris australis]]*
**[[Emballonura nigrescens]]*
**[[Nyctophilus microtis]]*
**[[Pipistrellus papuanus]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Salawatin satama
Batanta

**Batanta** () — Raja Ampat adalarının ən böyük 4 adasından biri. Misool, Salavati və Vayqeo ilə birlikdə "4 kral" adlandırılırlar. Sahəsi 455,9 km²-dir. Ən yüksək nöqtəsi 1183 metr; sahil xəttinin uzunluğu 226,6 km-dir.

## Faunası
* Çöldonuzu
* Qara siçan
* *[[Cicinnurus respublica]]*
* *[[Myoictis wallacei]]*
* *[[Echymipera kalubu]]*
* *[[Phalanger orientalis]]*
* *[[Spilocuscus maculatus]]*
* *[[Paramelomys platyops]]*
* *[[Dobsonia beauforti]]*
* *[[Dobsonia magna]]*
* *[[Macroglossus minimus]]*
* *[[Nyctimene albiventer]]*
* *[[Pteropus conspicillatus]]*
* *[[Rousettus amplexicaudatus]]*
* *[[Syconycteris australis]]*
* *[[Emballonura nigrescens]]*
* *[[Hipposideros cervinus]]*
* *[[Hipposideros diadema]]*
* *[[Hipposideros maggietaylorae]]*
* *[[Rhinolophus euryotis]]*
* *[[Miniopterus australis]]*
* *[[Myotis adversus]]*
* *[[Pipistrellus papuanus]]*

Rhyticeros plicatus -Lincoln Park Zoo-8a-3c.jpg | *Rhyticeros plicatus*
Wilson's Bird of Paradise.jpg | *Cicinnurus respublica*
CpZ Paradisaea rubra 00.jpg |*Qırmızı cənnət quşu*


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* "Google Maps"dan peyk görüntüsü
Sergey Biryuzov

**Sergey Biryuzov** (; ) — İkinci dünya müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı və Sovet İttifaqı Marşalı.

## Bioqrafiya
Sergey Biryuzov 1904-cü ildə Ryazan rayonun Skopin şəhərində anadan olmuşdur. 1926-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 1922-ci ildə Qırmızı Orduya qatılaraq Frunze Hərbi Akademiyasına 1934-cü ildə gedənə qədər batolyon komandiri olmuşdur. 1937-ci ildə məzun olduqdan sonra silah diviziyasının rəisi olmuşdur. 1939-cu ildə Xarkov Hərbi Bölgəsində vəzifələndirilmişdir. Həmin ilin avqustunda 1932-ci Diviziyanın komandiri olmuşdur. Cənub-qərb və Bryansk cəbhələrində komandanlıq etmişdir. Döyüşlərdə özü diviziyaya əmrlər vermişdir. Barbarossa əməliyyatı zamanı 5 dəfə yaralanmışdır. Bunlardan ikisi çox ciddi yaralanmalardır.

1942-ci ilin aprelindən noyabrından 48-ci Ordu qərargah başçısı olmuşdur. 1943-cü ilin aprel ayına qədər isə 2-ci Mühafizə Ordusu qərargah başçısı vəzifəsini yerinə yetirmişdir. Bu ordu Saturn əməliyyatı zamanı vacib rol oynamışdır. 1943-cü ilin aprel ayında Fedor Tolbuhin komandanlığındakı Cənub Cəbhəsində vəzifələndirilmişdir.

## Mükafatları
*Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (no 10828; 1 fevral 1958)
*Yuqoslaviya Xalq Qəhrəmanı (1964)
*Beş Lenin ordeni (27 mart 1942, 6 noyabr 1947, 20 avqust 1954, 1 fevral 1958, 20 avqust 1964)
*Üç Qırmızı Bayraq ordeni (13 sentyabr 1944, 3 noyabr 1944, 20 aprel 1953)
*Suvorov ordeni 1-ci dərəcə (16 may 1944) və ikinci dərəcə (31 mart 1943)
*Kutuzov ordeni, 1-ci dərəcə (17 sentyabr 1943)
* Boqdan Xmelnitski ordeni, 1-ci dərəcə (19 mart 1944)

### Medallar
*"Stalinqradın müdafiəsinə görə" medalı
* "Sovet Ordusu və Donanmasının 30 illiyi" Yubiley medalı
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı
* "Belqradın azadlığına görə" medalı
* "Sovet Ordusu və Donanmasının 40 illiyi" Yubiley medalı

## Mənbə
* http://militera.lib.ru/memo/russian/biryuzov1/index.html
Florida yarımadası

**Florida yarımadası** () — Şimali Amerikanın cənub-şərqində yerləşir. Ərazisinin böyük hissəsi Florida ştatını torpaqlarında yerləşir. Sahəsi 115 min km² təşkil edir. Şərqdə Atlantik okeanın, qərbdə isə Meksika körfəzi onun sahillərini yuyur. Kuba adasında onu Florida boğazı ayırır.

Yarımada ərazisində ən hündür zirvə 99 m təşkil edir. Bu yaylada karst məşəlli təbiət abidələrinə rast gəlinir. Yarımadanıb şərq hissəsi nisbətən yüksəlmiş, qərb hissəsi isə nisbətən alçaqdır. Bu hissə laqun və Manqrov meşələri ilə zəngindir. Ərazi okeanın təsirinə məruz qalır. Şimalda subtropik, cənub hissədə isə tropik iqlim qurşağında yerləşir. Qımı isti və günəşli, qışı isə bürküdür. Orta temperatur yanvarda 14 °S (şimalda), 20,7 °S (cənubda) arası dəyişir. İyulda isə temperatur 27°S 28,7°S təşkil edir. İllik yağıntının miqdarı — 1200–1400&nbsp;mm. Çayları qısa ancaq bol suludur. Buna misal kimi Sent-Cons çayını göstərmək olar. Ərazi göllər və bataqlıqlarla zəngindir. Burada Amerikanın cənub hissəsində yerləşən ən böyük gölü (Okiçobi) məhz burada yerləşir. Everqleyds Milli Parkı milli park statusuna malikdir. Şimalında subtropik iqlim qurşağında (Şam ağacı, Maqnoliya, cırtdan palma), cənubunda isə — tropik bitkiləri, arekakimilər və s. geniş yayılmışdır. Bölgə Fosforit və Titan kimi faydalı qazıntıları ilə tanınır. ABŞ-nin əsas turizm ərazilərindəndir. Xüsusi ilə Mayami qış ayları daha çox turist qəbul edir..


Şəkil:Everglades-np.jpg|Milli park
Şəkil:Friendship Fountain at Night.JPG|Dosluq fontanı
Şəkil:Florida topographic map-en.svg|Florida ştatı


## İstinadlar
Preri

**Preri** (  "çəmən" "çəmənlik") — Şimali Amerikada çöl zonası, Orta Qərbdə, Amerika Birləşmiş Ştatlarında və Kanadada vegetasiya zonası. Cənubi Amerikada pampas, Avrasiyada çöl olduğu kimi preri də mülayim çöl bölgələrinə aiddir. Böyük Düzənliklərin şərq hissəsini əhatə edir. Ağacların və kolların qıtlığı burada olan məhdud vegetasiyanın göstəricisidir. Bunun səbəbi qitə daxili yerləşmə və qərbdən yağıntıların qabağını kəsən Qayalı dağlardır.

Hal-hazırda preri böyük, süni şəkildə az sulanmış bir ərazidi, hansı ki, kənd təsərrüfatının məqsədləri üçün istifadə olunur. Bu torpağlarda buğda, qarğıdalı və digər aqrar mədəniyyətlər becərilir.

Preri ABŞ-nin  Şimali Dakota, Cənubi Dakota, Nebraska, Kanzas, Oklahoma, Montana, Vayominq, Nyu Meksiko, Texas, Missuri, Ayova, İllinoys, Ohayo, İndiana, Viskonsin, Minnesota ştatlarında daha çox yayılıb. Kaliforniyada olan Mərkəzi Vadi həmçinin preri sayılır. Kanadanın Manitoba, Saskaçevan və Alberta ştatlarının böyük sahələrini preri tutur.

## Fauna
Əvvəllər preridə milyonlarla bizonlar olub. XIX əsrin sonuna qədər ağ sakinlər onları demək olar ki, hamısını məhv edib və beləcə bir çox hindu tayfalarının həyat və mədəni əsaslarını dağıtıblar. Buranın başqa xarakterik heyvanları çəməni itləri və koyotlardı.

## Məhsuldarlıq
Uzun və təkrarlanan quraqlıq və bəzən leysanların olmasına baxmayaraq, Böyük Düzənliklərin çəmənləri güclü torpaq eroziyasına uğramıyıblar. Prerinin doğma otlarının kök sistemləri torpaq axıntısının qarşısını almaq üçün zəmini möhkəm saxlayırlar. Bu dərin köklər prerinin hətta ən quru şəraitində bitən bitkilərin su almağa kömək edirlər. Quru şəraitdə buranın doğma bitkiləri kənd təsərrüfatı mədəniyyətlərindən daha az zərər görüb.

## Növləri

Şimali Amerikanın preriləri əsasən üç qrupa bölünür: yaş, miziki və quru.

### Yaş
Yaş prerilərdə torpağ veqetasiya sezonunun böyük hissəsində bir qayda olaraq çox nəm və pis su drenajına sahib olur. Belə şəraitdə batağlığlarında yaranması mümkündür. Preriyanın bu növü torpağ təsərrüfatının ən yaxşı növüdür.

### Mizik
Mizik preriası yaxşı drenaja sahibdir. Bu tip kənd təssərüfatında ən çox istifadə ediləndi, buna görə də ən çox bu növün yox olmaq təhlükəsi var.

### Quru
Quru preri susuz torpağ üçün bir az yaşdı, çünki yaxşı drenaja sahibdi. Bu növə tez-tez yüksəkliklərdə və ya ətəklərində rast gəlmək olar. Yağış qıtlığında burada bitkilər azlıq təşkil edirlər.

## Həmçinin bax
*Savannalar
*Çöl
*Düzənlik

## İstinadlar
Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** () — Almaniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Konfederasiyanın baş qərargahı Berlində yerləşir.

## Tarixi

### 1933-cü ilə qədər
Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının ilk ümumi komissiyası 14 mart 1892-ci ildə Halbertştad şəhərində yaradılmışdır. Həmin vaxt onun 300.000 üzvü var idi. 1919-cu ildə iyunun 30-dan iyulun 5-dək Nürnberq şəhərində keçirilən qurultayda **Ümum Alman Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası**nın əsası qoyulmuşdur. Konfederasiyanın sıralarında 3 milyon üzvü olan 52 birlik birləşirdi. 1933-cü il mayın 2-də isə ölkədəki bütün həmkarlar ittifaqları nasist rejimi tərəfindən buraxılmışdır.

### 1946-1949-cu illər
1946-1949-cu illərdə alman həmkarlar ittifaqları yenidən təsis olundu. 1946-cı il oktyabrın 9-11-də Almaniyanın Sovet işğalı zonasında yerləşən indiki Berlin şəhərində **Azad Alman Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası**, 1947-ci ilin aprel ayının 25-də isə müttəfiqlərin işğalı zonasında **Alman Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** təsis edildi. Hər iki konfederasiya 1990-cı ildə **Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** ilə birləşdi. Həmin konfederasiya 1949-cu il oktyabr ayının 12-də Münhen şəhərində təsis olunub.

## Fəaliyyəti

Konfederasiya 4 ildən bir Federal Qurultay keçirir. Bu qurultayda həmkarlar ittifaqının aparacağı siyasi xətti müəyyən edilir və 5 federal icraedici seçilir.

Konfederasiyanın üzvü olan federasiyaların rəhbərləri İcraiyyə Komitəsini formalaşdırırlar. Konfederasiyanın İcraiyyə Komitəsi bu quruma daxil olan üzv birliklərin prezidentləri ilə birlikdə təsis edilir. İcraiyyə Komitəsinin üzvləri, regional təşkilatların prezidentləri və üzv birliklərdən 70 nəfərdən ibarət nümayəndə heyəti ilə birlikdə Federal Şura yaradılır. Şura ildə bir dəfə toplanaraq, milli məsələlərə dair qərarlar qəbul edir.

Konfederasiyanın həmçinin "Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası-Gənclik" adlanan () təşkilatı da var.

## Tərkibi
Konfederasiyası ölkədəki bütün çalışanları təmsil edir.

Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası 8 sahə birliyindən ibarətdir.

### Üzvlərinin sayı

## Rəhbərləri
Təşkilatın prezidenti Reyner Hofmandır. Ondan əvvəlki rəhbər Mixayıl Zommer 2010-cu ildə Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının prezidenti seçilmişdir.

## Xarici əlaqələri
Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının və Həmkarlar İttifaqları Məşvərətçi Komitəsinin üzvüdür.

2009-cu ildə Berlin şəhərində Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının yaradılmasının 60 illiyi münasibətilə keçirilmiş qurultayda bir çox ölkələrdən nümayəndə heyəti iştirak etmişdir.

## Həmçinin bax
*Ver.di

## Ədəbiyyat
*
* F.Deppe/G.Fülberth/H.J.Harrer: Geschichte der deutschen Gewerkschaftsbewegung ISBN 3-7609-0290-1

## Mənbə
*Əsmər HƏSƏNLİ. ''Almaniya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası'' . "Ülfət" qəzeti, 10.02.2012. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Misool

**Misool** () — Raja Ampat adalarının ən böyük 4 adasından biri. Salavati, Batanta və Vayqeo ilə birlikdə "4 kral" adlandırılırlar. Sahəsi 2,034&nbsp;km²-dir. Ən yüksək nöqtəsi 561 metrdir

## Məskunlaşma
Əsas yaşayış məntəqələri adanın şimal sahilində yerləşən Vaiqama və Lilintadır.

Adadakı sakinlər biqa və matbat dillərində, eləcə də İndoneziya dilində danışırlar.

## Tarixi
Holland müstəmləkə imperiyasının bir hissəsi olmuşdur.

1942-də Yaponiya tərəfindən işğal edilmişdir. 1945-ci ilə qədər Yaponiya İmperator Dəniz Qüvvələrinin bazası olmuşdur.

UvA-BC 300.105 - Siboga - Jura gesteente bij Lilinta op het eiland Misool.jpg|1899-1900
UvA-BC 300.108 - Siboga - Misool vanuit Lilinta gezien.jpg|1899-1900
UvA-BC 300.109 - Siboga - Lilinta.jpg|1899-1900
UvA-BC 300.259 - Siboga - korakora van de radja van Misool in de wateren bij de kampong Lilinta(h).jpg|1899-1900


## Faunası

**[[Echymipera kalubu]]*, ümumi tikanlı bandikut
**[[Echymipera rufescens]]*
**[[Dorcopsis muelleri]]*
**[[Phalanger orientalis]]*
**[[Spilocuscus maculatus]]*
**[[Petaurus breviceps]]*
**[[Macroglossus minimus]]*
**[[Melanotaenia flavipinnis]]* və *[[Melanotaenia misoolensis]]*, Misool göy qurşağı balığı
**[[Nyctimene aello]]*
**[[Pteropus conspicillatus]]*
**[[Aselliscus tricuspidatus]]*
**[[Pipistrellus papuanus]]*

## Ədəbiyyat
*Allen, G. 1996. Melanotaenia misoolensis.  2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 4 August 2007.
*Traditional kingdoms of Maluku, early 15th century, and the spheres of influence of Ternate and Tidore, early 16th century 
*Jelle Miedema, *Perspectives on the Bird's Head of Irian Jaya, Indonesia:* Proceedings of the Conference Leiden, 13-17 October 1997

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Indonesia Field Project - Misool - Marine Conservation Agreements
Ver.di

**Ver.di** ( — ) — Almaniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Təşkilatın baş qərargahı Berlində yerləşir.

## Tarixi
2001-ci ildə yaradılmışdır.

## Tərkibi

Təşkilat əsasən xidmət sahəsində çalışan işçilər sıralarında cəmləşdirir və 2.180.000 üzvü var.

## Rəhbərləri
Hazırda təşkilata Frank Bsirske rəhbərlik edir.

## Ədəbiyyat
* Berndt Keller: *Multibranchengewerkschaft als Erfolgsmodell? Zusammenschlüsse als organisatorisches Novum — das Beispiel Verdi.* VSA-Verlag, Hamburg 2004. ISBN 3-89965-113-8.
* Hans-Peter Müller, Horst-Udo Niedenhoff, Manfred Wilke: *Verdi: Porträt und Positionen.* Deutscher Instituts-Verlag, Köln 2002. ISBN 3-602-14588-3.

## Mənbə
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Introduction on the ver.di homepage
Sirilo Antonio Rivarola Akosta

**Sirilо Antonio Rivalo Аkosta** (; )  -  Paraqvaylı siyasətçi və dövlət xadimi, Paraqvay Respublikasının Prezidenti.

Milli azadlıq hərəkatının qəhrəmanı Xuan Bautist Rivarolanın oğludur. 
## Fəaliyyəti
Paraqvay müharibəsindən önçə Fransisko Solano Lopesin rəqibi olmuşdur. Müharibədə fəal iştirak etmişdir. 25 may 1869 cı ildə Braziliyalılar tərəfindən əsir götürülür.

1869-ci ildə ordunun məğlubiyyətindən sonra müharibə partizan xarakteri almağa başlayır. Rivarola bundan sonra Solano Lopesə qarşı çıxaraq müvvəqqəti hökumətə rəhbərlik edir. Onun hakimiyyəti Asunson ətrafı ilə sərhədlənirdi. 1869-cı ildən müvvəqti hökumətin prezidenti və müvvəqəti Triumviratın əsas şəxsi idi. Bu Triumvirat müttəfiqlərdən asılı idi.

Bu postda 15 avqust 1869 - 1 mart 1870 dönəmində hakimiyyətdə olmuşdur.

O əvvəlki vəzifəsindən istefa verdikdən sonra 1 mart 1870 ildə rəsmi prezident olur. 31 avqust 1870 ci ildə yenidən bu vəzifədən istefa verir. Lakin artıq növbəti gün 1 sentyabr 1870 ci ildə yenidən bu posta qayıdır. O bu vəzifədə 18 dekabr 1871 ci ilə qədər qalır.

Paraqvayın dövlət başçısı olaraq  müttəffiqlərlə sülh danışıqları aparmışdır. 
Epidemiya zamanı vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Cirilo Antonio Rivarola Acosta
Abdul Halim Muadzam Şah

**Abdul Halim Muadzam Şah**, ***Əl-Mutasimu Billahi Muhibbuddin Tuanku əl-Hac Abdul Halim Muadzam Şah ibni əl-Mərhum Sultan Badlişah*** (; ) — Malayziyanın XIV Ali Başçısı

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hermes Ermestu da Fonseka

**Hermes Ernestu da Fonseka** (, ) — Braziliyalı hərbi və siyasi xadim, marşal. Braziliyanın ilk prezidenti Deodoru da Fonsekanın böyük qardaşı və braziliyanın 8-ci prezidenti Ermes Roqriges da Fonsekanın atası.

Paraqvay müharibəsində fəal iştirak etmişdir. Matu-Qrosu (1875—1878) və Baiya (1890) vilayətlərinin başçısı olmuşdur.

## Mənbə
*com que o excellentissimo senhor coronel Barão de Diamantino vice-presidente da província de Matto-Grosso passou a administração da mesma ao excellentíssimo senhor general '''Hermes Ernesto da Fonseca''' em o dia 5 de julho de 1875.
Akçabük (Türkeli)

**Akçabük** () — Türkiyənin Sinop ilinin Türkeli ilçəsində yerləşən kənd.

## Tarixi

Akçabük kəndinin məlum olan ən qədim adı "Makdil" olub indiki Marbel məhəlləsindən almışdır. Daha sonrakı adı "Yervi" olub Yervi məhəlləsindən götürmüşdür. Bu adlar romalılardan qalmışdır. Son adı "Akçabük"ü isə indiki Sancaqoğlu məhəlləsinin keçmiş adı "Bayaz" adından almışdır. "Bayaz" fars sözü olub "ağ, axça" deməkdir. "Bük" isə ağacsız yer mənasını verir.

## Haqqında

Əhalinin başlıca gəlir mənbəyi heyvandarlıq və əkinçilikdir. Qışda yanacaq kimi odundan istifadə olunur. Kənddə 5 avtobus, 30 avtomobil, 4 yük maşını, 10 traktor vardır. Burada 3 ibtidai məktəb, 1 sağlamlıq evi, 1 dəyirman, 1 karxana, 1 məscid, 4 ibadətxana yerləşir.

Məktəblərində 137 şagir təhsil almaqdadır. Kəndin əsas problemi işsizlik, köç və gəlir çatışmazlığıdır.

## Coğrafiya

Sinop ilinin mərkəzindən 96&nbsp;km, Türkeli ilçəsinin mərkəzindən 14&nbsp;km uzaqlıqdadır. Dəniz səviyyəsindən 300 metr yüksəklikdədir.

## İqlimi

Kəndin iqliminə Qara dəniz iqlimi hakimdir.

## Əhalisi

2012-ci ilin məlumatına əsasən kəndin əhalisi 706 nəfərdir.

## İstinadlar
Telanqana

**Telanqana** — Hindistanın cənubunda ştat. 114,840 km2 ərazi ilə Hindistanın 12-ci iri ştatıdır.

Ərazisinin böyük hissəsi Heydərabad ştatının tərkibində olmuş (Medak və Varanqal rayonları), Britaniya Racı dönəmində Heydərabad Nizamı tərəfindən idarə olunmuş, 1948-ci ildə Hindistan dominionuna qoşulmuşdur. 1956-cı ildə ştatların linqvistik xüsusiyyətlərə görə yenidən təşkil olunarkən Heydərabad ştatının Teluqu dilində danışan hissəsi – Telanqana Andhra ştatına birləşdirildi, yeni Andhra Pradeş ştatı quruldu. 2014-ci ilin iyunun 2-də Telanqana Andhra Pradeşdən ayrılaraq paytaxtı Heydərabad şəhəri olan 29-cu yeni ştat oldu. Heydərabad on ildən çox olmayan müddətdə Andhra Pradeş və Telanqana ştatlarının birləşmiş paytaxtı kimi fəaliyyət göstərməyə davam edəcəkdir.

Telanqana şimaldan Maharaştra, Çhatisqarh; qərbdən Karnataka; cənub, şərq və şimal-şərqdən Andhra Pradeş ştatları ilə qonşudur. Ştatın 35,286,757 nəfər (2011-ci ilin statistikası) əhalisi var. Əsas şəhərləri Heydərabad, Nizamabad, Xarimnaqar, Xammam, Varanqal şəhərləridir.

## İstinadlar
İspaniya Mətbəə İşçilərinin Həmkarlar İttifaqı

**İspaniya Mətbəə İşçilərinin Həmkarlar İttifaqı** () — İspaniyanın mətbəə işçilərinin birləşdiyi aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı.

## Tarixi
1897-ci ildə yaradılmışdır. Bu təşkilat ölkədə yaradılmış ilk katolik həmkarlar ittifaqı idi.

## Mənbə
*La Organización Sindical Española, *Escuela Sindical 1961*. 1961: Madrid, page 27.
Muğanlı (Qəmərli)

**Muğanlı** — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Qəmərli rayonu (Artaşat rayonu) ərazisində kənd.

## Tarixi
Muğanlı - İrəvan quberinyasının İrəvan qəzasında, indiki Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd. Erməni mənbələrində kəndin adı Muğamlı kimi göstərilir. İ.Şopenin əsərində kəndin adı Boqamli kimi verilmişdir. Rayon mərkəzindən 15&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim türk mənşəli muğanlı etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir.

Etnotoponimdir. Sadə quruluşlu toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 20.VIII.1945-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Muğan, 25.l.1978-ci il fərmanı ilə yenidən dəyişdirilib Ovtaşen qoyulmuşdur.

## Əhalisi
1828-ci ildən sonra kəndə İrandan köçürülən 52 erməni yerləşdirilmişdir. Onlar 1831-ci ildən sonra kənddən köçüb getmişlər. Kənddə 1831-ci ildə 243 nəfər, 1873-cü ildə 388 nəfər, 1886-cı ildə 371 nəfər, 1897-ci ildə 392 nəfər, 1908-ci ildə 513 nəfər, 1914-cü ildə 811 nəfər, 1919-cu ildə 350 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1919-cu illərdə azərbaycanlılar soyqırımına məruz qalaraq qırğınlarla deportasiya olunmuş və xaricdən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmişdir. Azərbaycanlılar öz doğma kəndlərinə indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 58 nəfər, 1926-cı ildə 64 nəfər, 1931-ci ildə 28 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin 1948-ci ildəki xüsusi qərarı ilə azərbaycanlılar Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

### Əhali qırğınları
* **Muğanlı** – 1918-ci il. 900 nəfər yaşamışdır. Daşnakların genosid siyasətinə qurban getmiş yüzlərlə kənddən biri. Əhaliyə divan tutularaq məhv etmişlər. 1922-ci ildə kəndə 28 nəfər qayıtmş və dogma yürdun ermənilərin əlində oldugunun şahidi olmuşlar.

## Ədəbiyyat
* Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-oğuz yurdu "Ermənistan"", Bakı, "Sabah", 1994.
* İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
* Həbib Rəhimoğlu. "Silinməz adlar, sağalmaz yaralar", Bakı, "Azərnəşr", 1997.
* B.Ə.Budaqov, Q.Ə.Qeybullayev. "Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti". Bakı, "Oğuz eli", 1998.
* Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası, Bakı, "Gənclik", 1995.

## İstinadlar
Kanada Əmək Konqresi

**Kanada Əmək Konqresi** (; ) — Kanadanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Konqresin baş qərargahı Ottava şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Kanada Əmək Konqresi 23 aprel 1956-cı ildə xidmət sahəsində fəaliyyət göstərən işçiləri özündə cəmləşdirən **Kanada Həmkarlar İttifaqları və Əmək Konqresi** ilə bütün sahələrin əməkçilərini özündə cəmləşdirən **Kanada Əməkçilərinin Konqresi**nin birləşməsi nəticəsində yaranmışdır. Qeyd olunan hər iki təşkilat o dövrün işçilərinin maraqlarını qoruyan aparıcı qurumlar idi.

## Tərkibi
İlk dövrdə Kanada Əmək Konqresinin üzvləri arasında nəqliyyat, mədən və özəl sektorun işçiləri çoxluq təşkil edirdi. 1960-cı illərdən etibarən digər sahələrdə çalışanlar da bu çoxluğa qatılmağa başladı. 1963-cü ildən başlayaraq Kanadada bir neçə azad həmkarlar ittifaqları yarandı. Bunlardan biri Kanada Dövlət Qulluqçularının Birliyi idi. Bu təşkilat da 1970-ci ildə Kanada Əmək Konqresinin tərkibinə keçdi. Daha sonra səhiyyə və təhsil işçiləri birləşərək həmkarlar ittifaqları yaratdılar. 1990-cı ildə onlar da Konqresin sıralarına qəbul olundu.

Hazırda Kanada Əmək Konqresi 3,3 milyondan çox işçinin maraqlarını qoruyur. Konqres ölkədə fəaliyyət göstərən bütün federal və regional əmək birlik və təşkilatların baş qərargahıdır.

## Rəhbərləri
1956-cı ildə Konqresin ilk prezidenti Klaud Jodoin seçilmişdir və o, 1968-ci ilədək bu vəzifədə çalışmışdır.

1999-2014-cü illərdə konqresə başçılıq edən Ken Qeorqeti jurnalistlərə verdiyi müsahibələrinin birində bildirmişdir:

*"Bizə inanan işçilərimizin hüquqlarını müdafiə etmək üçün bütün yollardan istifadə edirik. Bütün yollar dedikdə mən tək təşəbbüskarı olduğumuz mitinq, tətil, nümayişləri nəzərdə tutmuram. İşçilərin iş yerlərində baş qaldıran problemlərini həll etmək üçün yerlərdə komissiyalar yaradılıb. Onlar yazılı şəkildə öz çətinlik və tələblərini o komissiyalara bildirirlər. Komissiyalar isə öz növbələrində İcraiyyə Komitəsinin iclaslarında həmin ərizələrin əsasında qoyulan məsələləri müzakirəyə çıxardırlar və müvafiq qərarlar qəbul olunur. Bununla yanaşı, biz həmkarlar ittifaqlarının konqresi olaraq, Parlamentdə də öz tələblərimizi çatdırırıq. Nəticədə müəyyən qərarlar qəbul olunur. Ehtiyac duyulduğu hallarda ölkənin Əmək Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklər edilir".*

2014-cü ildən bəri təşkilata Hassan Yussuf rəhbərlik edir.

## Mənbə
*Afaq. ''Kanada Həmkarlar İttifaqları''. "Ülfət" qəzeti, 12.10.2012. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rumıniya Milli Həmkarlar İttifaqları Bloku

**Rumıniya Milli Həmkarlar İttifaqları Bloku** ( və ya qısaca **BNS**) — Rumıniyanın ən iri və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Təşkilatın baş qərargahı Buxarest şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Blok 1991-ci ildə yaradılmışdır.

## Fəaliyyəti
Təşkilatın əsas fəaliyyət istiqamətləri piket və mitinqlərin təşkili üzrə müxtəlif tədbirlərin, müəssisələrdə həmrəylik aksiyalarının, qurultayların, seminarların və kampaniyaların mütəmadi olaraq keçirilməsi, üzv təşkilatların və onların fəaliyyətinin əlaqələndirilməsidir.

## Tərkibi
Bloku dövlət və eləcə də özəl sektorda fəaliyyət göstərən müəssisələrdə çalışan işçiləri birləşdirir və 350.000 üzvü var.

## Rəhbərləri
Təşkilata Dumitru Kostin rəhbərlik edir.

## Beynəlxalq əməkdaşlıq
Təşkilat Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası və Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası ilə sıx əməkdaşlıq edir.

## Həmçinin bax
*Rumıniya Milli Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
*Rumıniya Milli Azad Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

## Mənbə
*

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Vayqeo

**Vayqeo** () — Raja Ampat adalarının ən böyük 4 adasından biri. Misool, Salavati və Batanta ilə birlikdə "4 kral" adlandırılırlar. Sahəsi 3153,7&nbsp;km²-dir. Ən yüksək nöqtəsi 993 metr; sahil xəttinin uzunluğu 691,5&nbsp;km-dir.

## Məskunlaşma

Əhalisi təxminən 10 min nəfərdir.

## Faunası

**[[Varanus boehmei]]*
**[[Cicinnurus respublica]]*
**[[Achaea simplex]]*
**[[Hypochlorosis ancharia]]*
**[[Hypolycaena phorbas]]*
**[[Karstarma waigeo]]*
**[[Nepenthes danseri]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*"Google Maps"dan peyk görüntüsü
* Entwicklung und Waldschutz auf Waigeo, West-Papua auf www.geo.de