open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikloş İbl

**Mikloş İbl** (, )  — XIX əsrdə yaşamış macar memar, Avropa memarlığında eklektikanın görkəmli nümayəndəsi. Onun məşhur işlərindən biri Budapeştdə yerləşən Macarıstan Dövlət Opera teatrıdır.

## Haqqında
Mikloş İbl 6 aprel 1814-cü ildə Sekeşfexervar şəhərində anadan olmuşdur. Vyana Texniki Universitetində ali təhsil almış və təhsilini bitirdikdən sonra Mixai Pollakın köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır. 1836-1840-cı illər ərzində isə Henrik Koçun ofiisndə işləyən Mikloş İbl təhsilini davam etdirmək üçün əvvəl Münhenə daha sonra isə İtaliyaya köçərək bir müddət burada yaşamışdır. Macarıstana qayıtdıqdan sonra Mixai Pollakın oğlu Aqoşton ilə birlikdə Qraf Layoş Battyaninin qəsrinin bərpası ilə məşğul olmuşdur. Onun ilk əsas işi 1845-1855-ci illərdə inşa edilən Fot kilsəsi sayılır.
Yaradıcılığının əvvəllərində daha çox romantik üslubda binalar inşa etsə də, İtaliyaya ikinci səfərindən sonra Renesans dövrü mədəniyyətindən təsirlənmiş və neo-renesans bina layihələri hazırlaşmışdır. Onun inşa etdiyi binaların bir çoxu günümüzdə də Budapeşt şəhərini ən önəmli mənzərələrindən birinə çevrilmişdir. Buna misal olaraq: Müqəddəs Stefan Bazilikasını, Rak termal hamamını, qədim gömrük binasını və kral sarayının Kristinavaroş qanadını göstərmək olar. Bundan başqa Mikloş İbl saysız kilsə, yaşayış binaları və qəsr layihələri hazırlamış, inşa etmişdir.
## Fəaliyyəti

* 1845-1849. Fot, Kral qəsri (bərpa)
* 1845-1855. Fot, Roman Catholic kilsəsi
* 1852. Budapeşt, Qrabovski – (Roçaa-) villa
* 1857-58. Budapeşt, Milli Atçılq Mərkəzi
* 1860. Albertirsa, Sapari şapeli
* 1860. Leanfayu, Dyulai-villa
* 1860.  Venkeyim qəsri
* 1860-1864. Nadçenk, R.C. kilsəsi
* 1862 Keçkemet, Evangelist kilsəsi
* 1862-1865. Budapeşt, Festetik sarayı
* 1863. Budapeşt, alman teatrı 
* 1863. Budapeşt, Kral sarayı
* 1863-1864. Budapeşt, MTA binası
* 1865. Fedvernek , Sapari qəsri
* 1865-1866. Budapeşt, qədim parlamenti binası
* 1865-1879. Budapeşt, R.C. kilsəsi
* 1867. Budapeşt, Palfi sarayı
* 1867-1891. Budapeşt,Müqəddəs İştvan bazilikası. Hild tərəfindən başlamş, İbl tərəfindən davam etdirilmiş,  Kauzer tərəfindən tamamlanmışdır.
* 1870-1874. Budapeşt, Gömrük binası
* 1871. Budapeşt, Marqit körpüsü 
* 1872. Parad, İbl oteli
* 1873-1884. Budapeşt, Macarıstan Dövlət Opera teatrı
* 1875-1879. Okidos, Venkeim qəsri
* 1880-1882. Paradşaşvar, Károlyi qəsri
* 1882-1888. Budapeşt, Budapeşt Klarisseum R.C. kilsəsi
* 1883-1884. Budapeşt, Seçeni sarayı (dağıdılmışdır)
* 1888. Parad, Ersebet oteli
## Qalereya

Fót, Katolikus plébániatemplom.jpg|Foatda Katolik kilsəsi
Károlyi Palace, Budapest.jpg|Károlyi Sarayı, Budapeşt
Corvinus_foepulet.jpg|Budapeşt Korvinus Universiteti
Aftnn St Stephen's Basilica.jpg|Budapeştdə yerləşən məbəd
Ikervár - Palace.jpg|İkervar-Saray


## İstinadlar
Maqda Frank

**Maqda Frank Fişer** (tam adı: *Maqda Frank*, ; ) — Macarıstan-Argentina heykəltəraşı.

## Həyatı
Maqda Frank Transilvaniyada Kluj-Napoka şəhərində anadan olmuşdur. Həmin dövrdə Macarıstanın ərazisi olsa da, 1918-ci ildə şəhər Rumıniyanın tərkibinə daxil edilmişdir. Faşist təqibi səbəbi ilə Maqda Frank Macarıstanı tərk etmiş və İsveçrədə məskunlaşmışdır. İllər sonra Jülian Akademiyasında təhsil almaq üçün Parisə köçmüşdür. 1950-ci ildə Argentinanın Buenos-Ayres şəhərinə gəlib həyatda qalan yeganə ailə üzvünü - qardaşını ziyarət etmişdir. O, burada professor təyin olunmuş və Pizarro Qalereyasında əsərlərini nümayiş etdirmişdir. Buenos-Ayres Premio Palanzaya qatılmışdır. Eduardo Sivori Muzeyində Benito Kinkela Martin mükafatı almış və Argentina Senatı tərəfindən təltif olunmuşdur. Onun əsərləri Paris Müasir Dövlət İncəsənət Muzeyi, Parisin Milli İncəsənət Muzeyi və Buenos-Ayresin Milli İncəsənət Muzeyinin kolleksiyalarının bir hissəsidir. Frank 1995-ci ildə Argentinada məskunlaşmış və Saavedra səmtində, Vedia 3546 ünvanında Maqda Frank ev muzeyi inşa etmişdir. 2010-cu ildə Argentinanın Buenos-Ayres şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Venesuelanın federal mülkiyyəti

**Federal mülkiyyət** (), *Venesuelanın federal mülkiyyəti* hərdən səhvən: *Ştat federal mülkiyyət* () — Venesuelanın ayrı bir inzibati və ərazi vahidi, Karib və Venesuela Körfəzində adalarından (12 ada qrupu) əksəriyyətini birləşdirən ada. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Venesuela sahillərinin naviqasiya xəritələri
* Federal torpaqların xəritələri
Macarıstanda bərpa olunan enerji

**[[Macarıstan]]** Avropa İttifaqının üzvüdür və bərpa olunan enerji payını artırmaq üçün AB strategiyasında iştirak edir. 2009-cu ildə Aİ-də 2020-ci ilədək 20% paya malik olan Bərpa olunan Enerji üzrə Avropa Direktivi qəbul edilmişdir.
2030-cu ilə qədər külək enerjisi, AB-də orta hesabla 26-35% elektrik istehsal etməli və yanacaq xərclərinin qarşısını almaq üçün Avropaya illik 56 milyard avro qənaət etməlidir.
2020-ci ilə qədər, Macarıstanın  alternativ enerji  mənbələrindən əldə edilən elektrik enerjisinin 14,7% -ə çatması gözlənilir (əsas hədəf 13% -dən yüksəkdir). Hal hazırda, Macarıstan Aİ-də bərpa olunan enerji mənbələrinin ən kiçik payı (11%) olan ölkədir (6% bioloji mənbə və 3% külək enerjisindən istifadə edir).
2015-ci ildə bərpa olunan enerjinin payı 10,5% -ni təşkil edirdi və bura bərpa olunan enerji mənbələrinin 52% -i bioloji, 22% külək, 7% su , günəş enerjisi 3% daxil idi.
## Külək enerjisi
Proqnozlara görə, 2010-2020-ci illərdə Macarıstanda külək enerjisi stansiyalarının yaratdığı güc 400 MVt artmışdır.
2010-cu ilin sonunda küləyin elektrik enerjisi 295 MVt idi. 2016-cı ildə Macarıstan hökuməti yeni külək enerjisi generatorlarının quraşdırılmasını qadağan etdi. Ölkədəki külək elektrik stansiyalarının mövcud gücü 329 MVt təşkil edir.
## Günəş enerjisi
Ölkə daxilində günəş enerjisinin inkişafı daha sürətlə atır, lakin daha kiçik bir həcmdə.
2015-ci ilədək 110 MVt gücündə günəş batareyaları quraşdırılmış, 2016-cı ildə bu istiqamətdə ölkənin potensialını iki dəfə artırmağı planlaşdırmışdır.

## Hidroelektrik stansiyalar
Macarıstan Karpat hövzəsindədir, buna görə suyun enerji mənbələri çox məhduddur. Gabçikovo-Nagymaros bəndləri layihəsinin uğursuzluğundan sonra ölkədə su elektrik stansiyalarının tikintisi cəmiyyətdə vacibliyini və dəstəyini itirdi.
Macarıstan hökuməti Xorvatiyanı Drava sahələrində su bəndlərinin tikintisini müzakirə etməyə qadağan etdi.
Ölkədə ən böyük iki hidroelektrik stansiyası - Tisalek və Kiskere bəndləri müvafiq olaraq 12,5 MVt və 28  MVt təşkil edir. Güclü su elektrik stansiyalarına çevrilən köhnə su dəyirmanları da enerji istehsal edir.
## Geotermal mənbələr
Macarıstanda evləri və sənaye sahələrini qızdırmaq üçün geotermal enerji mənbələrindən istifadə olunur.
Turada,  2017-ci ildə istifadəyə verilmiş 2.6 MVt gücündə ilk geotermal elektrik stansiyası istifadəyə verilmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçdilər

* National renewable energy action plans 2020
* Progress reports
Dimitri Jeltov

**Dimitri Jeltov** (tam adı: *Dimitri Stepanoviç Jeltov*, , ; ) — partiya işçisi.
## Bioqrafiyası
Dmitri Stepanoviç Jeltov 1890-ci ildə Napolnoe Alatır kəndində (indiki Pores rayonu) anadan olmuşdur. 1910-cu ildə Pores müəllimlər seminariyasını bitirmişdir. Bundan sonra kənd məktəbində fəaliyyət göstərir. Vətəndaş müharibəsinin iştirakçısıdır. 1914-cü ildə orduya çağırılmışdsır. 1918-ci ildə Komunist partiyası Alatır qəza komitəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1921-24-ci illərdə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Mordoviya katibi işləmişdir. Onun təşəbbüsü ilə «Yaktere teşte» (Qırmızı ulduz) və «Od vele» (Yeni kənd) qəzetləri nəşr olunmağa başlanmışdır. Onun bir başa rəhbərliyi altında Alatır şəhərində (sonradan Alatır Pedaqoji Təbiət Elmləri Texnikumuna çevrilmişdir), Samar quberniyasında Malı Tolkay kəndində, Saratov vilayəti Petrovsk şəhərində erzyan dilində pedaqoji texnukumlar aşılır. Daha sonra Türkmən heyətinin üzvü, Mərkəzi kənd təsərrüfatı banklarının müfəttişi Buryat-Monqol Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Əkinçilik üzrə Xalq komisarlığının sədri işləmişdir.  1937-ci ildə represiyaya məruz qalaraq sürgün edilir. 1956-cı ildə ona bəraət verilmişdir. 1961-ci ildə SSRİ, Qırğızıstan Sovet Sosialist Respublikasının Bişkek şəhərində vəfat etmişdir.

## Ədəbiyyat
* Дёмин, Василий Иванович. Эрзянь журналистиканть эрямопингезэ : монография : кавто пельксстз Василий Дёмин. - Саранск : Лит. фонд России, 2013. - Васенце пельксхь ' - 404 с. - Мордов.- эрзя яз.
## İstinadlar
İmre Şteyndl

**İmre Şteyndl** (, ) — XIX-XX əsr macar memarı, Budapeşt Texnologiya və İqtisadiyyat Universiteti və Vyana İncəsənət Akademiyasında təhsil almışdır. Macarıstan Elmlər Akademiyasının üzvü, Qotik arxitekturasında ixtisaslaşmış və biliklərini öz əsərlərində, xüsusilə  Macarıstan Parlament binasının memarlığında geniş şəkildə istifadə istifadə etmişdir. 

1870-1875-ci illərdə İmre Şteyndl dizaynına görə Budapeştdə yeni bir hökummət binası inşa edilmişdir.

[1885]-ci ildən 1904-cü ilə qədər tikilmiş, memarın əsas yaradıcılıqlarından biri Macarıstan Parlament Binasıdır. 1902-ci ildə İmre Şteyndl möhtəşəm memarlıqla işlədiyi Macarıstan Parlament Binasının açılışından əvvəl vəfat edir. Binanın tikilmə müddəti isə 1904-cü ilə qədər davam etmişdir.
## Memarlıq işləri
* Budapeşt şəhərinin yeni binası-1870–1872
* Ticarət və Sənaye Bankı-1872
* Korvinlər qəsrinin bərpası-1870-1874
* Seqed kilsəsinin yenidən qurulması-1876
* Macarıstanın Müqəddəs Elizabet Katedralının yenidən qurulması
* Muzey Bulvarında yerləşən universitet binaları-1880–1883
* Macarıstanın Müqəddəs Elizabet Kilsəsi, Roses Meydanı-1893–1901
*

## İstinadlar
Tətbiqi İncəsənət Muzeyi (Budapeşt)

**Tətbiqi İncəsənət Muzeyi** () — Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində yerləşən muzey. Dünayda üçüncü ən qədim tətbiqi incəsənət muzeyidir.

## Memarlığı
Bina modern memarlıq üslubunda inşa edilmişdir. 1893 və 1896-cı illərdə Edön Lehnerin memarlığı ilə tikilmişdir. Binanın damı yaşıl rəngdədir və interyeri hindu, moğol və İslam dizaynları ilə işlənilmişdir. Binanın yenidən bərpaya ehtiyacı var və bu istiqamətdə fəaliyyət planı hazırlanılır.

## Kolleksiyası
Muzeydə metal, mebel, tekstil və şüşədən hazırlanan vəsaitlərin kolleksiyası saxlanılır. Muzeydə kitabxana da fəaliyyət göstərir. Digər iki ərazidə də muzeyin filialı var: Hopp Ferenç Şərqi Tətbiqi İncəsənət Muzeyi və Nadteten sarayında.

Muzey Qrand bulvarın cənubunda Ferençvaroş rayonunda yerləşir.

## Qalereya

File:Iparművészeti légifotó.jpg|Muzeyin səmadan görünüşü
File:Iparművészeti Múzeum, részlet.jpg|Muzeyin fasadı
File:Budapest.Kunstgewerbemuseum.Decke.wmt.jpg|Tavanı
File:Iparművészeti Múzeum (1070. számú műemlék) 18.jpg|Dam detalları
File:Museum of Applied Arts, Budapest.jpg|Lantern, Tətbiqi İncəsənət Muzeyi, Budapeşt


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The museum's web page
*  Permanent furniture exhibition at the Nagytétény Castle Museum
Boyyay mükafatı

**Riyaziyyat üzrə Beynəlxalq [[Yanoş Boyyay]] mükafatı** () — Macarıstan Elmlər Akademiyası tərəfindən təsis edilmiş, riyaziyyatçılar üçün beynəlxalq mükafat. Mükafat hər beş ildən bir son 10 ildə özünün son dərəcə əhəmiyyətli yeni nailiyyətlərini izah edən monoqrafiyasını nəşr etmiş riyaziyyatçılara verilir.

## Laureatlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Bolyai János Nemzetközi Matematikai Díj (MTA)
*A nemzetközi Bolyai-díj bővülő története (Korunk)
Hulusi Behçet

**Xülusi Bəhçət** () () — Türk dermotologiya mütəxəssisi və alimi.

1937-ci ildə, bir qan damarı iltihab xəstəliyi olan və bu gün öz adı ilə anılan Bəhçət Xəstəliyini təsvir edən ilk elm insanı olmuşdur.

Çətin bir uşaqlıq keçirən Bəhçət çox gənc yaşda anasını itirmiş və nənəsi tərəfindən böyüdülmüşdür. Atasının Dəməşqdəki işləri səbəbiylə ibtidai təhsilini o vaxtlar Osmanlı İmperiyasında olan Dəməşqdə tamamlamışdır. Fransızca, almanca və latınca öyrənmişdir. Tibb təhsilini Gülhanə Hərbi Tibb Akademiyasında almışdır. O dövrlərdə Osmanlı Dövlətində mülki tibb təhsili almaq mümkün olmadığından, ali təhsilini hərbi yolla davam etdirmişdir. 1910-cu ildəki buraxılışından sonra dörd il ərzində dermotologiya və cinsi yolla bulaşan xəstəliklərdə xüsusi araşdırmalar aparmışdır.

Birinci Dünya müharibəsi (1914–1918) zamanı Ədirnədəki hərbi xəstəxanada dermatoloji və zöhrəvi xəstəliklər mütəxəssisi kimi çalışıb. Müharibədən sonra (1918–1919 arası) tibbi biliyini inkişaf etdirmək məqsədilə əvvəl Budapeştə sonra da Berlinə getmişdir və burada bir çox məşhur həmkarı ilə tanışlıq imkanı tapmışdır.

Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra sərbəst işləməyə başlayıb; Əvvəl Hasköy Cinsi Xəstəlikləri Xəstəxanasında (Haliç) baş həkim olmuş, sonra Vaqif Qureba Xəstəxanasına keçmişdir. O dövrdə İstanbul Tibb Fakültəsinin bir hissəsi olan xəstəxanada professor da olmuşdur.

1923-cü ildə, məşhur bir diplomatın qızı olan Rəfiqə Davaz ilə evlənmişdir. Evlilikdən bir qızları olmuşdur.

## Elmi işləri
1933-cü ildə qədim Darül Funundan İstanbul Universiteti yeni qurulmuşdu. Bu islahat dövründə İstanbul Universitetinin Dəri Xəstəlikləri və Sifilis Klinikasını qurmuş və professor seçilmişdir. Xülusi Bəhçət, Türk akademiyasında professor adını alan ilk şəxsdir. Peşənin ilk illərindən bəri dermatologiya məsələsində məhsuldar bir elm insanı olaraq, bir çox milli və beynəlxalq konqresə orijinal məqalələrlə iştirak etmiş və bir çox elmi jurnalda məqaləsi dərc olunmuşdur.

Bəhçət, yeni nəsillərin təhsilinə yardım etmək üçün çox sayda məqaləni Türkcəyə çevirmişdir və Koreya kimi uzaq ölkələrlə əlaqə qurmaq üçün beynəlxalq yığmalarda orijinal fakt göstərişlər dərc etmişdir.

O, eyni zamanda Türk tibbinin inkişafında nəşriyyatda da lider idi və 1924-cü ildə Türkiyədəki "*Turkish Archives of Dermatology and Syphilology*" adlı ilk dermato-veneroloji jurnalını yaymışdır.

## İstinadlar
Yeni Dil Hərəkatı

**Yeni Dil Hərəkatı** — Gənc Qələmlərin həyata keçirdiyi dildə sadələşmə hərəkatıdır.

“Gənc Qələmlər” dərgisi ətrafında toplanıb, “Yeni dil” hərəkatını başladanlar da dövrün türkçülük hərəkatını yürüdən sənət və fikir adamlarıdır. Türkcənin sadələşməsi məsələsində ən qalıcı addımı “Yeni dilçilər” atdılar. 1911-ci ildə Selanikdə “Gənc Qələmlər” dərgisi ətrafında toplaşan “Yeni dilçilər” ilk dəfə “Milli ədəbiyyat” anlayışını da ortaya atmışdılar. Ömər Seyfəddin və Ziya Göyalpın başçılığı ilə Gənc Qələmlər və Yeni Dil hərəkatı “Milli bir ədəbiyyat milli bir dillə yaradıla bilər” fikrini ortaya atıb, Türkcənin sadələşməsi üçün bu əsasları qəbul və elan etmişdilər:
# Ərəbcə və farsca dil qaydalarını işlətməməli və bu qaydalarla yaradılan tərkiblər aradan götürülməli.
# Ərəbcə və farsca sözlər türkcədə deyildiyi kimi yazılmalı.
# Başqa türk şivələrindən sözlər alınmamalı.
# İstanbul şivəsi əsas götürülərək yeni bir yazı dilinin meydana gətirilməsi.
# Dil və ədəbiyyatın şərq-qərb təqlidçiliyindən uzaqlaşdırılması.

Türk şair, yazıçı və fikir adamları arasında qısa zamanda yayılan bu yeni dil və milli ədəbiyyat anlayışı bir ədəbiyyat axını halını alıb və dövrün bütün şair və yazıçıları bu anlayışla əsərlər yaratmışlar. Bu dönəmdə sadə dillə əsər yazan şair və yazıçılardan bəziləri bunlardır: Ziya Göyalp, Ömər Seyfəddin, Faruq Nafiz, Xalid Fəxri, Orxon Seyfi, Yusuf Ziya, Ənis Behiç, Xalidə Ədib, Yaqub Qədri, Rəfiq Xalid, Rəşad Nuri, Yəhya Kamal; Türkçü hərəkatın içində olmayan Mehmet Akif, Süleyman Nazif və digərləri.

Çağdaş türkcənin sadələşməsi və inkişafında “Yeni dil” hərəkatı ilk dövr, başlanğıc dövr olaraq düşünülsə, ikinci dövr də 1930-cu illərdə başlayan “Dil İnqilabı” dövrüdür. Bu dövrdə Atatürkün başçılığı ilə türkcəyə dövlət əli uzandı, sadələşmə və türkcəçilik bir “dövlət siyasəti” halına gətirildi. 1928-ci ildə Latın əlifbasının qəbulu və 1932-ci ildə Türk Dili Tədqiq Cəmiyyətinin və 1936-cı ildə Türk Dili Qurumunun yaradılması türkcənin sadələşdirilməsi və zənginləşdirilməsi ilə yanaşı, onun araşdırılması və incələnməsini də təmin etmişdir.

## İstinadlar
Məhəmməd Hatta

**Məhəmməd Hatta** () İndoneziyanın ilk vitse-prezidenti, sonra isə ölkənin baş naziri vəzifəsində işləyib. İndoneziyanın ilk prezidenti Sukarno da daxil olmaqla İndoneziyanın müstəqilliyi üçün Hollandiyadan qarşı mübarizə aparmışdır. Hatta Qərbi Sumatra, Niderland Ost-Hindində (İndoneziya) anadan olmuşdur. İlk təhsilinden sonra Niderland Ost-Hindinin holland məktəblərində və sonra 1921-ci ildən 1932-ci ilə qədər isə Hollandiyada təhsil alıb.

## Həyat
Hatta 12 Avqust 1902-ci ildə Fort De Kokda (indi Bukittinggi kimi tanınır) məşhur və güclü İslam ailəsində  dünyaya gəldi. Onun babasına Payakumbuh yaxınlığındakı Batuhampar şəhərində uləma kimi hörmət edilirdi. Atası Hacı Məhəmməd Cəmil o səkkiz aylıq olarkən vəfat etdi və altı bacısı və anası ilə birlikdə yaşadı. Minhanqkabau ənənəsinin matriarxaizm cəmiyyətində olduğu kimi  anasının ailəsində böyüdü. Anasının ailəsi zəngin idi və Hatta məktəbdə Quranı bitirməklə yanaşı hollandca da öyrəndi.

1913-1916-cı illərdə Bukittinqqidə Sekolah Melayu ('Malay Məktəbi') bitirdikdən sonra Padanq şəhərində holland dili ibtidai məktəbi (*ELS* və ya *Europeesche Lagere* Məktəbi) bitirdi. On üç yaşındaykən Bataviada (indiki Cakarta) holland orta məktəbinə (*HBS* və ya *Hogere burgerschool*) qeydiyyatdan keçmək üçün imtahan verdi. Lakin anası Padanqada qalmağı istədi, çünki o, hələ də təkcə paytaxta getmək üçün çox gənc idi. Hatta daha sonra kiçik orta məktəbə və ya *MULO*ya (*Meer Uitgebreid Lager Onderwijs*) daxil oldu.

Boş vaxtları ərzində poçt şöbəsində *part-time* işləmişdir. Normalda *MULO* tələbələri işləməyə icazə verilmirdi, lakin *HBS* imtahanının ixtisasına görə orada işləyə bildi. Hatta futbolla maraqlanırdı. Məktəbdəki futbol komandasına qatıldı və başçılıq etdi. O mövqeyindən istifadə edərək əlaqə sahəsini genişləndirdi.

Hatta Taher Marah Soetan başçılıq etdiyi Sərrik Usaha (Birlik Cihadı) ofisi ziyarət etdi. O ofisdə holland qəzetləri oxuyur, xüsusilə Niderland Ost-Hindindəki Volksraad (parlament) içərisində siyasi müzakirələr apardı. Xatta on altı yaşında siyasi və milli hərəkatlarla maraqlanırdı. 1918-ci ildə Padanq şəhərində yaradılan *Jong Sumatranen Bond* (və ya *Sumatra gənclər birliyi*) filialının xəzinədarı seçildi.

## İstinadlar
Türk dərnəyi

**Türk dərnəyi** () — İkinci Məşrutiyyətin elanından sonra İstanbulda qurulmuş dərnək. Osmanlı imperiyasında ilk milliyətçi quruluş olaraq qəbul edilir.

25 dekabr 1908-ci ildə qurulan dərnəyin qurucuları arasında Nəcib Asim bəy, Əhməd Midhət, Əhməd Hikmət bəy, Rza Tofiq Bölükbaşı, Bursalı Mehmet Tahir bəy, Vələd Çələbi, Yusif Akçura, Fuad Köseraif və Əmrullah Əfəndi yer almışdır. Dərnək, kurs və konfranslar təşkil etmiş, öz adı ilə bir dərgi də çıxarmışdır.

Dərnəyin məqsədi 1909-cu ildə çıxarılan “Türk dili” dərgisində açıqlanmışdır. Məqsəd “ Türk adı ilə anılan bütün tayfaların keçmişi, halı və əsərlərini öyrənmək və öyrətməktir.” Üzvləri dil və mədəniyyət arasındakı əlaqəni başa düşən dərnək, dildə sadələşdirmə aparmaq üçün çalışmışdır.

Bu cəmiyyətin damı altında rus elm adamı Qordlevski, Karaçun Əfəndi, alman elm adamı Martin Hartmann ilə türkçü yazıçılardan İsmayıl Qaspıralı, Əli bəy Hüseynzadə, Mehmed Əmin Yurdaqul, Köprülüzadə Mehmet Fuad bəy, İspartalı Haqqı bəy, Hüseyn Cahid bəy, Xalid Ziya Uşaklıgil və erməni məbuslardan Aqop Boyacıyan və Tıngır əfəndilər də vardı.

Dərnəyin aylıq yayım orqanı öz adını daşıyan "Türk Derneği Dergisi" idi.  Dərgi 1911-ci ildə 6, 1912-ci ildə isə 1 say olmaqla, toplamda 7 sayı buraxıldıqdan sonra bağlanmışdır. Dərgidə türk tarixi və Osmanlı cəmiyyəti haqqında yazılmış məqalələr dərc olunmuşdu. Məqalələrdə əsas olaraq dil problemi ələ alınmışdır.

Dərnək 1912-ci ilə qədər fəaliyyət göstərdikdən sonra dağıldı. Qalan üzvləri isə yeni qurulmuş “Türk Yurdu” adlı cəmiyyətə qatıldı. "Türk Ocağı" cəmiyyəti qurulduğunda "Türk Yurdu" üzvləri olaraq oraya köçürüldülər.

## İstinadlar
Görünməz qonaq

**Görünməz qonaq** () — 2016-cı ildə çəkilmiş ispan detektiv triller filmi. Bu Bədən filmindən sonra rejissor Oriol Paulonun ikinci triller filmidir. Film 6 yanvar 2017-ci ildə İspaniyada yayımlanmışdır.

Bu, 4 milyon avroluq büdcəsinə qarşı 30,5 milyon dollar həcmində gəlir əldə etmişdir. Film rəsmi olaraq iki dəfə yenidən hazırlanmışdır: 2018-ci ildə nümayiş etdirilən italyan Görünməz şahid filmi  və Red Chillies Entertainment tərəfindən 8 mart 2019-da yayımlanan hind filmi Badla.

## İstinadlar
Ani Yudhoyono

**Ani Yudhoyono** (*Kristiani Herrouati*; ) — İndoneziya Respublikasının keçmiş prezidenti Susilo Bambanq Yudhoyononun xanımı və 2004-cü ildən 2014-cü ilədək İndoneziyanın birinci xanımıdır.

## Ailə və təhsil
Kristiani Herrouati 6 iyul 1952-ci ildə Cokyakarta şəhərində general-leytenant Sarvo Edi Vibovo və Hj. Sri Sunarti Hadiyah ailəsində anadan olmuşdur.

1973-cü ildə İndoneziyanın Xristian Universitetində tibb tələbəsi oldu, lakin üçüncü ildə Cənubi Koreyada səfir vəzifəsinə təyin olunmuş atasını izləməkdən imtina etdi. Daha sonra 1976-cı ildə Susilo Bambanq Yudhoyonoyla evləndi. Anni Terbuka Universitetində təhsilini davam etdirdi və 1998-ci ildə Siyasət elmləri üzrə bakalavr dərəcəsi aldı.

## Karyera
Onun siyasi fəaliyyəti 2004-cü ildə Demokratik Partiyanın sədr müavini vəzifəsinə təyin olunması aiddir. İndoneziya Respublikasının Prezidenti seçkisi uğrunda ərinin seçilməsi üçün kampaniya təşkil etdi.

Ərinin prezidentliyə seçilməsi  ərəfəsi uşaqlar üçün oxumaq üçün kitablarla dolu olan polio immunizasiya kampaniyaları və *Mobil Pintar* (*Smart Cars*) təşkil olundu. Zəlzələ və sunami Aceh və Niyasi vurduqda yardım səyləri etdi.

2007-ci ildə nadir Papua kəpənək növü onun adına layiq görülmüşdür. Muzeyə hədiyyə edilən kəpənək **Delias kristianiae** nümunəsi ilə təqdim edilmişdir.

## İstinadlar
Qisaçıların (Marvel Comics) siyahısı

## Hazırkı üzvlər (Komiksə görə)
* Kapitan Marvel (Marvel Comics)
* Ares
* Qara dul (Nataşa Romanova)
* Dəmir adam
* Sentri
* Hörümçək-adam
* Eşşək arısı (komiks)
* Möcüzə adam (komiks)

## Keçmiş üzvlər (Komiksə görə)
* Qarışqa adam
* Kapitan Amerika
* Doktor Druid (komiks)
* Halk (komiks)
* Human torch
* Görünməz qadın (komiks)
* Paul Vitman "Paul" Speyd (komiks)
* Maşın adam (komiks)
* Mors Barton (komiks)
* Ay cəngavəri (komiks)
* Heter Duqlas (komiks)
* Ay Draqonu (komiks)
* Quasar (komiks)
* Civə (komiks)
* Reyc (komiks)
* Qum Adam (komiks)
* Qırmızı cadugər (komiks)
* Svordsmen (komiks)
* Benjamin Grimm (komiks)
* Vijn
* Erik Masterson (komiks)

## Qisasçılar (yer-982)
* Mey Parker
* Şennon Karter
* Kassandra Lanq
* Hudson Loqan
* Zeyn Yama
* Kevin Masterson
* Meynfreym
* Antoni Stark

## Qisasçılar Akademiyası
* Henri Pim
* Klinton Barton
* Herkules
* Pietro Maximoff
* Ava Ayala
* Yokasta Vi Kuiteria
* Lira
* Qrir Qrant

## Qərb Sahilləri Qisasçıları
* Şahingöz
* Mokinqbörd
* Döyüş maşını
* Möcüzə adam
* Tiqra
* Dəmir adam
* Şey
* Hank Pim

## İstinadlar
Sloveniyada təhsil

**Sloveniyada təhsil** - Sloveniyada ibtidai təhsildən ikinci təhsilə qədər müddəti əhatə edib (proqramları və təhsil sisteminin inkişafı daxil olmaqla) Sloveniya Respublikasının Milli Təhsil İdarəsi tərəfindən tənzimlənir. Uşaqlar 6 yaşınadək məktəbə gedir və 15 yaşında məzun olurlar. Məktəb 24 İyun tarixində başa çatır və 1 sentyabr tarixinə qədər uşaqlar tətil edir.
Təhsil ili, iki yarım ilə bölünür, hər birində uşaqların tətili var( payız, Milad, qış və May).

## Birinci mərhələ
İlk beş il ərzində məktəblilər eyni sinifə gedir və sinifdə bir müəllim tədris edir.
Bəzi müəllimlər bədən tərbiyəsi, təsviri incəsənət və musiqi kimi fənləri öyrədirlər. Baş müəllim əsas müəllimə təhsili tələbələrə təqdim etməkdə köməklik edir. Təhsilə oxuma, yazma və hesablama ilə başlayırlar. Uşaqlar ana dilini (Sloven, Macar və ya İtalyan dili – təhsil aldıqları məkandan asılı olaraq), riyaziyyat, təbii və sosial elmləri, musiqi, bədən tərbiyəsi və təsviri incəsənəti öyrənirlər. Dördüncü sinifdən xarici dil (əsasən İngilis dili) öyrənirlər.

## İkinci mərhələ
İbtidai təhsilin ikinci dövrü uşaqların yeni müəllimlərə təyin edildiyi zaman, altıncı sinifdən başlayır. Əsas müəllim bir və ya iki fənni öyrədir, digər müəllimlər isə müxtəlif fənnləri tədris edir.
Uşaqlar riyaziyyat, ana dili və xarici dillər, bədən tərbiyəsi, musiqi, coğrafiya, tarix və təsviri incəsənət öyrənirlər. Daha sonra fizika, kimya, biologiya və əmək əlavə olunur. Yeddinci sinifdə uşaqlar dərs üçün ən azı 2 saat  seçməlidirlər (istəyə görə 3 saat).
Ümumi təklif 40 fəndir. Həmçinin bura xarici dil, astronomiya, incəsənət, informatika və s. daxildir.
## 
Dövlət imtahanları ==
3, 6 və 9-cu siniflərin sonunda uşaqlar riyaziyyat, ana dili və ilk xarici dilindən xüsusi dövlət imtahanından keçirlər. Digər fənlərdən imtahan isə, 8 və ya 9-cu siniflərdə Təhsil Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilir.
İmtahanın nəticələri yoxlanılır: ilk iki halda, onlar şagirdlərin ümumi səviyyəsini sadəcə qeyd edirlər, lakin 9-cu sinifdə təhsilin nəticələri qeyd olunur. Əldə olunan nəticələr təhsilini davam etdirən şagirdlər üçün həlledici rol oynayır.
## Qiymətləndirmə
Qiymətləndirmə, SSRİ-də olduğu kimi 5 ballıq sistemlə müəyyən olunur. Ən yüksək nəticə 5 olduğu halda, 1 qeyri-qənaətbəxş yəni mənfi nəticə deməkdir.  "2" qiyməti imtahandan keçmək və ya vəzifəni uğurla yerinə yetirmək deməkdir. 
## Milli Təhsil İnstitutu
Sloveniya Respublikasının Milli Təhsil İnstitutu ölkənin təhsil sisteminin inkişafı ilə məşğul olan Sloveniyanın əsas ictimai təşkilatıdır ki, universitetə qədər təhsili təmin edir və uşaq bağçaları, ibtidai məktəblər, orta məktəblər, musiqi məktəbləri və internat məktəblərini əhatə edir.
## Yüksək təhsil
Orta məktəb məzunları peşə texniki məktəbinə, sənət akademiyasına və ya universitetə qeydiyyatdan keçə bilər. Ölkədə üç böyük dövlət universitet var: Lyublyana Universiteti, Maribor Universiteti və Primorska Universiteti. Dünya Universitetlərinin Akademik Sıralamasına görə, Lyublyana Universiteti dünyanın 500 ən yaxşı universitetlərindən biridir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Educational quality
Kopaida

**Kopaida** və ya **Kopais** (; ) — Mərkəzi Yunanıstanda, Beotiya düzənliyində yerləşən keçmiş göl. XIX əsrin sonlarında göl qurumuşdur. Bir zamanlar göldə yerləşən adada melaqit vardı. Homerin Arne adlandırdığı şəhərin burada yerləməsi ehtimal edilir.

## Quruması
thumb|left
Göl mövcud olduğu dövrdə onun sahillərində Qaliartos, Orxomenos və Xeroniya adlı şəhərlər mövcud olmuşdur. Gölə Kifisos, Termessus və Triton çayları tökülür. Göl ətrafında geniş əkin sahələri vardı. Göl daşarkən bu sahələri su basırdı. Göl ətrafında olan bataqlıq müxtəlif xəstəliklərə səbəb olurdu. 1867–1887-ci illərdə *Lake Copais Company* britaniya şirkəti gölün boşaldılması məqsədilə kanallar inşa etməyə başlayır. Nəticədə 200&nbsp;km² sahə qurudulmuşdur. Bu qurudulmuş sahə uzun zaman *Lake Copais Company* şirkətinə mənsub olmuşdur. 1952-ci ildə isə mülkiyyət hüququ hökumətin nəzarətinə verilir

1957-ci ildə gölün drenajını idarə etmək və yeni bir yol çəkmək məqsədilə *The Kopais Lake Agency* şirkəti qurulur. Əsas işlər elə həmin ildə aparılmışdı. Ancaq agentliyin 30 işçisi və prezidentinin şəxsi sürücüsü 2010-cu ilədək mövcud olmuşdur

Gölün qurumasından əvvəl göldən axan su çox sayda yeraltı kanallar vasitəsilə dənizə axırdı. Coğrafiyaşünas Strabon yazdığına görə bu kanalların bəziləri süni idi. Müasir arxeoloji araşdırmalar göstərir ki, iri kanalların bir çoxu b.e.ə 14 əsrdə inşa edilmişdir. Stabon bu kanalların inşasını Makedoniyalı İsgəndərin dövründə Kratet adlı mühəndis tərəfindən həyata keçirildiyini qeyd edir.

## İstinadlar
Fatmavati

**Fatmavati** () İndoneziyanın Milli Qəhrəmanıdır (). İndoneziyanın birinci xanımı olan Fatmavati İndoneziyanın ilk prezidenti Sukarnonun üçüncü həyat yoldaşı və İndoneziyanın ilk qadın prezidenti Meqavati Sukarnoputrinin anasıdır. İndoneziyanın ilk bayrağı onun tərəfindən qurulub.

## Həyat

Fatmavati 5 fevral 1923-cü ildə Benqkulu şəhərində Həsən Din və Xədicənin evində doğulmuşdur. Əcdadlarından biri Inanapura Sultanlığı, Minanqkabau Krallığının bir şahzadəsidir. Sukarno ilə tanış olduğu zaman o, yeniyetmə idi və 53 yaşlı Inqit adlı bir qadınla evli idi. Şübhəsiz ki, Sukarnonun həyat yoldaşı ərindən boşanmaq istəmirdi, lakin iki ildən sonra boşanmağı qəbul etdi. Sukarno yeni uşağının adını daşımaq istəyi olduğunu ifadə edərək yeni həyat yoldaşı bildirdi.

1943-cü ildə Fatmavati Sukarnonun üçüncü həyat yoldaşı oldu və sonrakı il ilk uşağı bir oğlu dünyaya gəldi. Sukarno oğlunu ildırım mənasını verən Gunturk adlandırdı. 1945-ci ildə İndoneziya müstəqil elan edilərkən həyat yoldaşı idi. Yeni ölkənin bayrağı Fatmavati tərəfindən tikilib və eyni bayraq 1967-ci ilə qədər hər il yenidən dalgalandı. O, bir neçə dəfə evləndiyi kimi ilk həyat yoldaşı deyildi. Lakin bütün əvvəlki xanımları dövlət qanunlarına uyğun olaraq boşanmışdı. Buna görə Fatmavati o dövrdə tək həyat yoldaşı idi.

## İstinadlar
Devi Sukarno

**Dewi Sukarno** (デ ヴ ィ · ス カ ル ノ Devi Sukaruno) tam adı **Ratna Sari Devi Sukarno** (ラ ト ナ · サ リ · デ ヴ ィ · ス カ ル ノ; ) — Ratona Sari Devi Sukaruno Nemoto Naokoda doğulub (根本 七 保子 Naoko Nemoto); 6 Fevral 1940), Yaponiyada **Devi Fujin** kimi tanınan (デ ヴ ィ 夫人, Ledi Devi, Madam Devi) yapon iş adamı, moda cəmiyyətində yaxşı tanınmış, televiziyaların qonağı və xeyriyyəçidir. İndoneziyanın ilk prezidenti Sukarnonun xanımlarından biridir.

## Bioqrafiya
19 yaşındakı Naoko Nemoto 57 yaşındakı Sukarnonu Imperial Oteli yaxınlığında, Tokyodakı Ginza hostes barında qarşıladı. Sukarno Yaponiyaya dövlət səfərində o incəsənət tələbəsi və icraçı idi.

Naoko 1962-ci ildə İndoneziyada Sukarno ilə evləndi və İslamı qəbul etdi və Sukarno ona İndoneziya adı olan "Yava-sanskrit" mənasını verən *bir tanrıça zinətinin mahiyyəti* **Ratna Sari Devi Sukarno** adı verdi. Onların Kartika adlı (indi "Carina" adını istifadə edir) bir qızı vardı. Sukarno General Suxarto tərəfindən 1967-ci il çevrilişi ilə devrildi və üç il sonra vəfat etdi.

Devi Sukarno Sukarnonun devrilməsindən sonra Avropaya köçdü və Fransa, İsveçrə və ABŞ-də yaşadı. 2008-ci ildən etibarən Şibuya, Tokio, Yaponiyada yaşayır, burada o xatirə dolu iqamətgahında yaşayır.

Devi Sukarno aşkar bir şəxsiyyətiylə tanınır. Yaponiyada o tez-tez sadəcə tam adından daha çox **Devi Fucin** (デ ヴ ィ 夫 人 *Devi Fucin*, demək olar ki, "Devi" ya da "Madam Devi") kimi adlandırılır. 2008-ci ilin yanvar ayından etibarən ərinin sələfi Suxartonun ölümündən sonra gedən Devi Fucin mətbuat orqanlarında çıxışlar etdi, Suxarto hökumətini repressiv rejim adlandırdı və onu Kamboçyalı despot Pol Potla müqayisə etdi.

2012-ci ildən etibarən Devi Sukarno 16 iti və onun kosmetik biznesinə diqqət yetirir və tez-tez Milli Vergi Agentliyi tərəfindən araşdırılan xeyriyyəçilik fəaliyyətinə malikdir. İndi Yaponiyada yarımştat işlə məşğul olur və yapon televiziyasında 2005-ci ildə Tokiyoda təşkil edilən Beynəlxalq Miss gözəllik müsabiqəsi üçün münsif vəzifəsini yerinə yetirir. O, heykəl gözəlliyi ilə tanınır və doktoru onun plastik cərrahiyyə olmadığını iddia edir.

## İstinadlar
Edit Farkaş

**Edit Elizabet Farkaş** (tam adı: *Edit Elizabet Farkaş*, ; ) — macar Antarktika tədqiqatçısı, Antarktikaya ayaq basmış Yeni Zelandiya Meteoroloji Xidmətinin qadın heyətinin ilk üzvü və bu uğura imza atmış ilk macar qadın. Bununla yanaşı, o, 30 ildən çox dünyanın aparıcı ozon monitorinqi tədqiqatlarına rəhbərlik edib.

## Həyatı
Edit Farkaş 13 oktyabr 1921-ci ildə Macarıstanın Dyula qəsəbəsində anadan olmuşdur. İbtidai sinif və orta məktəb təhsilini Sentqothard qəsəbəsində və Dyör şəhərində almışdır. 1939-cu ildə ali məktəbə daxil olan Farkaş 1944-cü ildə Budapeştdə Peter Pazman Katolik Universitetinin riyaziyyat və fizika müəllimliyi ixtisasını bitirmişdir. Müharibədən sonra 1949-cu ildə Yeni Zelandiyaya qaçqın kimi miqrasiya etmişdir. Burada 1952-ci ildə Vellinqton Viktoriya Universitetində fizika üzrə MSc dərəcəsini başa vurmuşdur.

## Fəaliyyəti
Farkaş ozon tədqiqatçısı və meteoroloq idi. O, 1951-ci ildə Yeni Zelandiya Meteoroloji Xidmətinin Tədqiqat bölməsində meteoroloq kimi işləməyə başlamış və 35 il ərzində bu fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Farkaş otuz ildən çox - 1950-ci illərdən 1986-cı ildə təqaüdə çıxanadək ozon monitorinqi sahəsində dünyanın aparıcı araşdırmalarını həyata keçirərək ozonun müşahidəsini aparmışdır. 1960-cı illərdə onun işi getdikcə daha çox Dobson ozon spektrofotometri ilə ümumi ozonun ölçülməsini ehtiva edən atmosferik ozonun öyrənilməsinə çevrildi. O atmosferik ozon maraqlarının tədqiqinə həsr olunmuş atmosfer sahəsi üzrə elm adamlarının kiçik beynəlxalq qruplarından birinin üzvü idi, hansı ki həmin qrup o dövrdə atmosfer sirkulyasiyasının tədqiqatlarına kömək etmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Onun fəaliyyəti dünyanın çirkləndirməyə qarşı münasibətinin həmişəlik dəyişməsinə səbəb olan ozon dəliyinin aşkar edilməsinə böyük töhfə vermişdir. Atmosfer ozonunun ölçülməsinə olan marağı təbii olaraq, onun təcrübi biliklərinin hava səthinin çirkləndirilməsi ilə bağlı tədqiqatların tərkib hissəsi kimi ozon qatının monitorinqində və atmosferdəki bulanıqlığın ölçülməsində tətbiqinə gətirib çıxardı.

Farkaş 1975-ci ildə Antarktikaya ayaq basmış ilk macar qadın və həmçinin Yeni Zelandiya Meteoroloji Xidməti heyətinin ilk qadın üzvü idi. Onun İkinci Dünya müharibəsinə dair gündəlikəri *"The Farkas Files"* kitabının əsasını təşkil edir.

## Vəfatı və xatirəsi
Farkaş 1986-cı ildə təqaüdə çıxdıqdan sonra Yeni Zelandiya Meteoroloji Xidmətinin Henri Hill mükafatına layiq görülən ilk qadın idi. 1988-ci ildə Almaniyada Dördillik Ozon Simpoziumunda ozon tədqiqatına 30 illik töhfəsi üçün xüsusi təşəkkür almışdır.  Edit karyerası ilə bağlı bir sıra şəxsi əşyaları və digər əşyaları, o cümlədən Antarktidadan süxur nümunələri, fotoşəkillər, nəşrlər və cənub qitəsində qaldığı zaman yazdığı romanın orijinalını muzeyə bağışlamışdı. Uzun müddət sümük şişinə qarşı mübarizə aparmış və 3 fevral 1993-cü ildə Vellinqtonda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Xarici İşlər Nazirliyi (Slovakiya)

**Slovakiya Xarici İşlər Nazirliyi**  ()  — Slovakiya hökumətindəki Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri dövlətin xarici işlərindən məsul hesab edilir. Nazirlik 1990-cı ildə "Slovakiya Respublikasının Beynəlxalq Əlaqələr Nazirliyi" kimi yaradılıb. 1992-ci ildən "Slovakiya Xarici İşlər Nazirliyi" adı ilə tanınır. 

## Slovakiya dövlətini xarici işlər nazirləri [[1939]] — [[1945]]
* Ferdinand Dürçanski — (14 mart 1939 — 20 iyul 1940);
* Voytex Tuka — (20 iyul 1940 — 5 noyabr 1944);
* Ştefan Tiso — (5 noyabr 1944 — 4 aprel 1945).

## Çexoslovakiyanın bir hissəsi olan Slovakiyanın Beynəlxalq Əlaqələr Nazirləri [[1990]] — [[1992]]
* Milan Knyajko — (6 sentyabr 1990 — 22 aprel 1991);
* Yan Çarnoqurski — (22 aprel — 6 may 1991) 
* Pavol Demeş — (6 may 1991 — 24 iyun 1992).

## Slovakiya Xarici İşlər Nazirləri [[24 iyun]] [[1992]]
* Milan Knyajko — (24 iyun 1992 — 19 mart 1993); 
* Yozef Moravçik — (19 mart 1993 — 15 mart 1994);
* Eduard Kukan — (15 mart — 13 dekabr 1994);
* Yuray Şenk — (13 dekabr 1994 — 27 avqust 1996);
* Pavol Qamjik — (27 avqust 1996 — 11 iyun 1997);
* Jdenka Kramplova — (11 iyun 1997 — 6 oktyabr 1998);
* Yozef Kalman — (6 oktyabr — 30 oktyabr 1998);
* Eduard Kukan — (30 oktyabr 1998 — 4 iyul 2006); 
* Yan Kubiş — (4 iyul 2006 — 26 yanvar 2009);
* Miroslav Layçak — (26 yanvar 2009 — 9 iyul 2010);
* Mikulaş Dzurinda — (9 iyul 2010 — 4 aprel 2012);
* Miroslav Layçak — (4 aprel 2012 —).

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Slovakiya Respublikası (1939-1945)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Slovakiya xarici işlər nazirlərinin siyahısı ''rulers.org''
Ziyadxan Kiryakov

**Ziyadxan Kiryakov** () — Böyük Vətən müharibəsi veteranı, Marneuli şəhər Mərkəzi bazarının direktorunun birinci müavini, Təqaüdçülərin Hüquqlarının Müdafiəsi Assosiasiyasının yaradıcısı.

## Həyatı
Ziyadxan Kiryakov 1926-cı il may ayının 15-də Marneuli rayonunun Gorarxı kəndində dünyaya göz açıb. Orta təhsilini Tbilisidə alıb. 1942-ci ildə könüllü olaraq ordu sıralarına daxil olub və müharibədən sonra 1945-ci ildə ordudan tərxis edilib. Hazırda əmək və müharibə veteranıdır.

### Ailəsi
Ziyadxan Kiryakov hazırda 7 nəvə, 9 nəticə babasıdır.

## Fəaliyyəti
İş fəaliyyətinə 1946-cı ildən Tbilisi şəhərində Tədarük nazirinin katibi vəzifəsi ilə başlayıb.
* 1947-ci ildə Mərkəzi Komsomol Komitəsinin inspektoru;
* 1949-cu ildə Tbilisi şəhərinin Kirov rayonu evlər müdiri;
* 1950–1952-ci illərdə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Çimlyanevski düşərgə şöbəsinin baş müfəttişliyində və Rostov vilayətində baş "Hidrovolqa "ev tikintisi idarədə işləyib.
* 1953-cü ildə Gürcüstanın Tianeti rayonunun Artilleriyanın İdarə Heyətinin sədri;
* 1954-cü ildə Stalin adına Rustavi Metallurgiya zavodunun Domna sexində rəis müavini;
* 1955-ci ildə Algeti Kant İstehlak Cəmiyyətinin sədr müavini;
* 1965-ci ildə Marneuli şəhərinin İctimai qida-sənaye idarəsində direktor müavini və eyni zamanda yeməkxana və restoran istehsalının direktoru;
* 1960–1975‑ ci illərdə Marneuli şəhəri Birləşmiş ictimai işlər idarəsində direktor müavini;
* 1975–1982-ci illərdə Marneuli neft bazasının baş operatoru;
* 1982–1995-ci illərdə Marneuli istehlak cəmiyyətində müxtəlif mağazaların direktoru işləyib.

1995-ci ildən bu günə qədər Marneuli şəhərinin Mərkəzi bazarının direktorunun birinci müavini vəzifəsində çalışır. 2003-cü il iyul ayının 8-də Marneuli şəhərində Təqaüdçülərin Hüquqlarının Müdafiəsi Assosiasiyasını yaradıb.

## Mükafatları
Dövlət qarşısında göstərdiyi xidmətlərə görə 2003-cü ildə eks-prezident Eduard Şevardnadzenin 668-ci qərarına əsasən Marneuli şəhərində müharibə veteranları hərəkatının inkişafında, gürcü və Azərbaycan xalqları arasında dostluğun möhkəmləndirilməsində və veteranların sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasında göstərdiyi öz şəxsi yardımına, səmərəli əməyi və ictimai işgüzarlığına görə, Marneuli şəhər Veteranların Hüquqlarının Müdafiəsi Komitəsinin və Gürcüstan Azərbaycanlıları Birliyinin Qocalar şurasının rəhbəri, müharibə və əmək veteranına qayğısına görə Ləyaqət ordenilə mükafatlandırılıb.
* Xidmətlərinə görə birinci dərəcəli Vətən Müharibəsi ordenilə və onlarla hökumət medalları ilə təltif edilib. Dörd uşaq atasıdır.
* 2010-cu ilin mayın 9-da Gürcüstan Prezidenti Mixail Saakaşvili tərəfindən Faşizm üzərində qələbənin 65 illik yubileyi ilə əlaqədar keçirilən tədbirdə orden ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Natalya Narışkina

**Natalya Kirillovna Narışkina** () - rus çariçası, I Pyotrun anası.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Корсакова В. Наталья Кирилловна // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
Çexiya parlamenti

**Çexiya parlamenti**-(Çex dilində: Parlament České Republiky) Çexiyanın paytaxtı Praqada, Mala Strana'da yerləşən Çexiyanın qanunvericilik orqanıdır.

## Ümumi məlumat
Bu parlament birbaşa seçkilərdə seçilmiş iki palatadan ibarətdir:
Deputatlar Palatası
Yuxarı Ev: Senat
Konstitusiyanın 15-ci  maddəsi ilə "Parlament" adını verilmişdir . Parlamentdə parlamentlər sistemində adi səlahiyyətləri həyata keçirilir: qanunlar qəbul edir.Konstitusiyanı dəyişdirmək hüququ vardır, beynəlxalq sazişləri təsdiqləyir; zəruri hallarda, müharibə elan edir, Çexiyada xarici hərbi qüvvələrin olması və ya xaricdə Çex hərbi qüvvələrinin göndərilməsini təsdiqləyir.
## Tarix
Bohemiya ərazilərində yaradılmış müasir parlamentarizm ənənəsi 1861-ci ildə  Avstriya imperiyasının (bundan sonra Avstriya-Macarıstanın Cisleithan hissəsi)İmperator Şurası (Reichsrat, Řískská rada)  dövrünə aiddir. 

1918-ci ildə Çexoslovakiya elan edildikdən sonra Milli Məclis (Národní shromáždění) İmperator Şurası və Dövlət Diyeti (Bohem, Moravian, Silesian) həm də qanunvericilik vəzifələrini icra etdi  1938-39-cu illərdə və 1948-89-cu illər arasında qeyri-demokratik rejimlər içərisində bir parlament var idi (yarı avtoritar və ya kommunist rejimi). Çexoslovakiyanın federallaşması nəticəsində (1968), ölkənin Çexiya və Slovak hissələrinin milli şuraları yaradılmışdır.

Deputatlar Palatası Çex Milli Şurası (Česká národní rada) ilə davamlılığını davam etdirir, Senat 1996-cı ildə quruldu (İlk Çexoslovakya Respublikasına istinadən).
## İstinadlar
Növil-sür-Uaz

**Növil-sür-Uaz** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — l'Otiy. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 28 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 3 km şimal-qərbdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:480 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1872 from:0 till:443
  bar:1881 from:0 till:427
  bar:1891 from:0 till:450
  bar:1901 from:0 till:404
  bar:1911 from:0 till:408
  bar:1921 from:0 till:371
  bar:1931 from:0 till:381
  bar:1946 from:0 till:392
  bar:1954 from:0 till:495
  bar:1968 from:0 till:905
  bar:1982 from:0 till:885
  bar:1990 from:0 till:1036
  bar:1999 from:0 till:1433


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Piyada (qoşun növü)

**Piyada** — müvafiq döyüş tapşırıqlarının bilavasitə yerüstü şəraitdə icrasında ixtisaslaşmış və əsasən səyyar qaydada döyüş əməliyyatları həyata keçirən qoşun növü. Quru qoşunlarındakı əsas döyüş sinifidir. Müharibədə ən ön cəbhədə yer alan, lazım gəldikdə düşmən ordusu ilə qabaq-qabağa döyüşəcək əsgərlərdən formalaşdırılır. Piyadalar, timdən tabora qədər müstəqil birliklərin tərkibində xidmət edirlər.

Piyadanın əsas silahı avtomatdır.

Piyadanın müharibədə vəzifəsi: Atəş və manevrlər ilə düşmənə yaxınlaşmaq, onu əsir almaq, məhv etmək və ya atəş açaraq, yaxından döyüş və əks-hücum ilə düşmənin hücumunu dayandırmaq və düşməni geri çəkilməyə məcbur etməkdir. Bir bölgənin tam olaraq ələ keçirilməsi və nəzarət altında saxlanılması, ancaq piyada birliklərinin mövcudluğu ilə mümkündür.

Piyadalar öz vəzifələrinə görə müxtəlif siniflərə bölünürlər: Piyada, Mexanikləşdirilmiş Piyada, Motorlu piyada, Komando, Sərhəd, Tank əleyhinə, Minaatan və Hava-Desant Qüvvələri olaraq müəyyənləşdirilmişdirlər.

## Qalereya

Fayl:2ID Recon Baghdad.jpg|Amerika Birləşmiş Ştatları piyadaları Bağdadda kəşfiyyat apararkən.
Fayl:Alarmposten1.jpg|Alman ordusundakı motoatıcı piyadalar 2006-cı ildə keçirilmiş bir hərbi təlim zamanı.
Fayl:2645205 Turkish soldiers, serving as a reactionary force for the KFOR Multinational Battle Group-East in Kosovo.jpg|thumb|Türk piyadaları Kosavada patrulda.
Fayl:Somali soldiers.jpeg|küçükresim|Türkiyənin təlim keçdiyi Somali ordusunun piyadaları.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* English, John A., Gudmundsson, Bruce I., *On Infantry*, (Revised edition), The Military Profession series, Praeger Publishers, London, 1994. .
* *The Times*, Earl Wavell, Thursday, 19 April 1945 In Praise of Infantry  .
* Tobin, James, *Ernie Pyle's War: America's Eyewitness to World War II*, Free Press, 1997.
* Mauldin, Bill, Ambrose, Stephen E., *Up Front*, W. W. Norton, 2000.
* Trogdon, Robert W., *Ernest Hemingway: A Literary Reference*, Da Capo Press, 2002.
* *The New York Times*, Maj Gen C T Shortis, British Director of Infantry, 4 February 1985.
* Heinl, Robert Debs, *Dictionary of Military and Naval Quotations*, Plautus in *The Braggart Captain* (3rd century AD), Naval Institute Press, Annapolis, 1978.
* Nafziger, George, *Napoleon's Invasion of Russia*, Presidio Press, 1998.
* McManus, John C. *Grunts: inside the American infantry combat experience, World War II through Iraq* New York, NY: NAL Caliber. 2010  plus Webcast Author Lecture at the Pritzker Military Library on 29 September 2010.

## Xarici keçidlər

* Historic films and photos showing Infantries in World War I at europeanfilmgateway.eu
* In Praise of Infantry, by Field-Marshal Earl Wavell; First published in "The Times", Thursday, 19 April 1945.
* The Lagunari "Serenissima" Regiment KFOR: KFOR Chronicle.
* Web Version of U.S. Army Field Manual 3–21.8 – The Infantry Rifle Platoon and Squad.
*  — includes several drawings
İtaliya qovağı

## Ümumi yayılması
Vətəni Əfqanıstandan bütün Aralıq dənizyanı ölkələrə; İtaliyaya və başqa ölkələrə yayılmışdır.
## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30–40 m-ə çatan, budaqları düz və ya yuхarıya doğru çəpəki yönəlmişdir. Çətiri ensiz sütunvari və ya piramidaldır. Cavan budaqlarının və gövdəsinin qabığı bozumtul-sarı, köhnə gövdələrinin qabığı tünd-boz rəngdə və ya qaramtıldır, üzərində dərin çatları vardır. Qısalmış zoğlarının yarpaqları parlaq, rombşəkilli-yumurtavari və ya enli-üçbucaq şəklindədir. Qaidə hissələri enli pazşəkilli və ya azca ürəkvaridir, təpə hissələri sivriləşmişdir. Mart-aprel aylarında çiçək açır. Digər хüsusiyyətlərinə görə qara qovağa oхşayır.
## Ekologiyası
İtaliya qovağı yaşayış məntəqələrində, çayların kənarlarında və dərələrdə təbii halda bitir.
## Azərbaycanda yayılması
İtaliya qovağına Böyük Qafqaz və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
## İstifadəsi
Хiyabanlarda, bağ və parklarda, habelə küçələrdə, göllərin və su anbarlarının ətrafında yaşıllaşdırma məqsədi ilə istifadə edilir. Abşeronda bağ və parklarda rast gəlinir.
## İstinadlar
*Tofiq Məmmədov, “Azərbaycan dendroflorasi” V cild, Baki, “Elm”, 2019, 370 səh.
Dəfnəyarpaq qovaq

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Növün arealı Qərbi və Şərqi Sibiri, Qazaxıstanı, Monqoliyanı, Çinin şimal rayonlarını əhatə edir. Mədəni şəraitdə Rusiyada yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürülüyü 10–20 (25) m, çadırvari çətirli ağacdır. Zoğları və cavan budaqları sarı və ya sarımtıl-qonur, üç uzunsov qanadvari buğumludur. Yaşlı ağaclarda gövdənin aşağı hissəsində dərin yarıqlı, tünd bozdur; yaşlı budaqlarda yaşılımtıl-qonur, hamardır. Tumurcuqları uzunsov-yumurtavari, iti, uzunluğu 1–2 sm, yapışqanlıdır. Yarpaqları bünövrəsində yumru, ucunda biz, kənarları xırda dişli, zoğlarda yarpaq ayası ensiz, lansetvari; budaqlarda-yumurtavari və ya uzunsov, uzunluğu 6–15 sm, eni 2–7 sm-dir. Saplaqların uzunluğu 6 sm-dir, silindrik, üstü çıxıntılıdır. Yalançı zoğları tez tökülən, yumurtavari-lansetvari, bizdir. Sırğaları sıx deyil; çiçək altlıqları kəsikli, çılpaq, yumurtavari və ya yumru, uzunluğu 3–5 mm-dir. Erkəkcikləri 60–65; tozluqları al-qırmızı; yumurtalığın uzunluğu 6 sm-dir, oyuqlu-çılpaqdır. Çiçəkləmə aprel ayının axırı və ya may ayında olur. İyun-iyul ayında meyvə verir.

## Ekologiyası
Çay vadilərində, çınqıllı, qumlu yerlərdə, yamaclarda bitir. Qışa davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da rast gəlinir.

## İstifadəsi
Avtomobil, dəmir yolları ətrafının yaşıllaşdırmasında tək əkinlərdə istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çauşeskunun son çıxışı

**Çaușeskunun son çıxışı** — 21 dekabr 1989-cu ildə Rumıniya Sosialist Respublikasının rəhbəri Nikolae Çauşesku tərəfindən həyata keçirilmiş olan xalqa xitab edilmiş çıxışdır. Çıxış Rumıniya inqilabında önəmli rol oynamışdır.

## Çıxış
Çauşeskunun milli televiziyada canlı olaraq yayımlanmaqla Buxarestdə həyata keçirəcəyi çıxışdan əvvəl ölkədə üsyanlar və gərginliyin böyüməsindən sonra Timişoarda çoxlu insanların öldürülməsi ilə nəticələnən hadisələr baş verdi. Çıxış daha çox illik hesabat xarakteri daşıyırdı və çıxışın mətni həm uğurların, həm də xalqın hakimiyyətə dəstəyinin ortaya çıxması üçün ölkə rəhbərliyi tərəfindən olduqca diqqətlə yazılmışdı.

Çıxışda çoxlu sayda fəhlələr qırmızı bayraq, afişa və Çauşeskunun həyat yoldaşı olan Yelena Çauşeskunun böyük rəsmlərini əllərində tuturdular. Çıxışa təqribən 80.000 insan gəlmişdi. Rumıniya Komunist Partiyasının səlahiyyətliləri qabaq cərgələrdə yer almışdılar. Sekuritate agentləri və polislər təhlükəsizliyi təmin edirdilər.

Çaușesku, Partiya Mərkəzi Komitəsinin binasının balkonuna çıxmış və çıxışına başlamışdır. Ancaq kütlənin əhval-ruhiyyəsini çox yanlış şəkildə qiymətləndirmişdir. Buxarestdəki bir elektrik stansiyasından gəlmiş fəhlələr uca səslə "Ti-mi-șoa-ra!  Ti-mi-șoa-ra!" şəklində şüarlar səsləndirdilər. Çaușesku sakitliyi təmin etmək üçün sağ əlini qaldırdı. Çaușesku və həyat yoldaşı insanlara meydandan ayrılmamaları çağırışını etdilər. Daha sonra Çaușesku işçilərin maaşlarında ayda 200 Rumın leyi məbləğində artım edəcəyini bildirdi və 100 - 110 lei arasında tələbə təqaüdlərində də artım ediləcəyini bildirdi. 42 ilin uğurlarının təqdiri ilə çıxış davam etdirildi.

Ardından anidən bir təhlükəsizlik nümayəndəsi çıxdı və çox sürətli bir şəkildə Çaușeskunu balkondan aldı.

## Çıxışdan sonra və edamı

22 dekabrda Çaușesku və həyat yoldaşı olan Yelena, Buxarestdən bir helikopterlə çıxarıldılar, ancaq bir neçə saat sonra Tarqoviște şəhərində ələ keçirildilər. Tələsik bir məhkəmə prosesindən sonra güllələnərək edam edildilər.

## İstinadlar