open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İslam Bazarqanov

**İslam Bazarqanov** — Azərbaycan sərbəst güləşçisi. Hazırda 57 kq çəkidə yarışır.

## Karyera
Bazarqanov 2024-cü ilin Avropa Güləş Çempionatında 57 kq çəkidə kişilər arasında bürünc medal qazanıb. Çempionat Rumıniyanın Buxarest şəhərində keçirilib. O, bürünc medal üçün mübarizədə ukrayna Kamil Kərimovu məğlub edib.

10 aprel 2025-ci ildə Slovakiyanın paytaxtı Bratislavada keçirilən Avropa çempionatında bürünc medal qazanıb.

17 iyul 2025-ci ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə təşkil olunan reytinq turnirində gümüş medal qazanıb.

2025-ci ilin noyabrında Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyadda keçirilən VI İslam Həmrəyliyi Oyunlarında gümüş medal qazandı.

10 yanvar 2026-ci ildə Bakıda keçirilən yunan-Roma və sərbəst güləş üzrə Azərbaycan çempionatının qalibi olub.

25 fevral 2026-ci ildə Albaniyanın paytaxtı Tiranada keçirilən "Muhamet Malo" turnirində bürünc medal qazanıb

## İstinadlar
Ramin Əhmədov (futbolçu)

**Ramin Əhmədov** () — azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
Ramin Əhmədov Azərbaycan Premyer Liqasındakı debütünü "Zirə" komandasının "Qarabağ"la oyunu zamanı etmişdir.

O, 8 fevral 2024-cü ildə "Şamaxı" klubuna transfer edilib. 24 dekabr 2024-cü ildə klub Əhmədov ilə başa çatmış müqavilə müddətini uzatmayıb və onunla yollarını ayırıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cordan Deyvis (basketbolçu)

**Cordan Dincelo Deyvis** (; ) – Azərbaycan–ABŞ basketbolçusu. Sonuncu dəfə Almaniyanın "Hamburq Tovers" klubunda çıxış etmişdir. Şimali Kolorado Universitetində kollec basketbolu oynamışdır.

## Kollec karyerası
Deyvis "Şərqi Vaşinqton" komandası üçün müraciət etsə də, karyerasına "Şimali Kolorado" komandasında başlamışdır. Deyvis starter kimi başladığı mövsümdə hər oyun başına 11 xal, 3,6 ribaund və 2,1 ötürmə ilə yadda qalmışdır. Növbəti iki mövsüm ərzində Big Sky Konfransının adlarına layiq görülmüşdür. O, komandası ilə 2018-ci ildə *CollegeInsider.com* postmövsüm turnirinin qalibi olmuşdur. Həmin mövsümdən sonra Deyvis 2018-ci ilin NBA draftına göstərilmiş, lakin "Şimali Kolorado" komandasında oynamağı seçmişdir.

O, yeni mövsümdə bir sıra uğurlara imza atmışdır. O, "Cənubi Yuta"ya qarşı oyunda 2000 karyera xalını keçmiş, oyunda 36 xalla (karyerası üçün rekord) yadda qalmışdır. Növbəti mövsüm komandasının ən məhsuldar oyunçusu olmuş, 16 fevral 2019-cu ildə "Şərqi Vaşinqton"a qarşı məğlub olduqları oyunda Mayk Hiqqinqsin 2.112 xallıq göstəricisini keçmişdir. Həmin mövsüm Deyvis oyun başına 23,4 xal, 4,7 ribaund və 4,7 xalla yadda qalmış, karyerasını 2.270 karyera xalı ilə yekunlaşdırmışdır. Mövsümün sonunda Deyvsin İlin Big Sky Oyunçusu adına layiq görülmüşdür.

## Peşəkar karyerası
2019 NBA draft mövsümündə draft olunmamış qaldıqdan sonra 2019 NBA Yay Liqasında "Denver Naqqets" komandasına qatılmışdır. 15 iyul 2019-cu ildə "Baksi Manresa" komandası ilə müqavilə imzalamışdır.

20 noyabr 2019-cu ildə Almaniya çempionatında çıxış edən "Rasta Vexta" komandasına keçmişdir. Klubda oyun başına 11,2 xal və 2,4 ötürmə ilə yadda qalmışdır. 18 may 2019-cu ildə Deyvis "Hapoel Tel-Əviv" klubu ilə müqavilə imzalayaraq İsrail çempionatında çıxış etməyə başlamışdır. 24 iyul 2020-ci ildə İspaniyanın "UCAM Mursiya" klubuna keçmişdir. O, 15 dekabrda komandası ilə üçillik müqavilə imzalamışdır. 16 fevral 2023-cü ildə Almaniyanın "Hamburq Tovers" klubuna keçmişdir..

## Milli komanda
2017-ci ildə Azərbaycan Basketbol Federasiyası 2017 FIBA U-20 Avropa Çempionatının B Divizionunda Azərbaycan adına yarışması üçün Deyvisə müraciət etmişdir. O, Azərbaycan pasportu əldə etmiş və turnirə qatılmışdır. Oyun başına 26,8 xal və 10,2 ribaundla yadda qalsa da, komanda növbəti mərhələyə keçə bilməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şimali Kolorado bioqrafiyası
Konstantin Kuznetsov

**Konstantin Petroviç Kuznetsov** (; ) — peşəkar sovet futbolçusu, baş məşqçi.

## Karyerası
Konstantin Kuznetsov Azərbaycan futbolunun ilk ulduzlarından biri hesab olunur. O, 1938–1941-ci illərdə, həmçinin 1959-cu ildə "Neftyanik" klubunu çalışdırıb.

Kuznetsov məşqçi fəaliyyətindən əvvəl 1926-cı ildə "Proqress Bakı" komandasında forma geyinirdi. Məhz aparıcı futbolçu olduğundan onu Zaqafqaziya milli komandasına da çağırırdılar. Daha sonra fəaliyyətini məşqçi kimi davam etdirir. O, 1937-ci ildə "", 1940-cı ildə Cənub İnşaatçısı FK klublarının baş məşqçisi olub.

Konstantin Kuznetsov İkinci Dünya müharibəsindən öncə "Neftyanik"in (indiki "Neftçi PFK") baş məşqçisi vəzifəsində çalışıb. "Neftyanik" onun rəhbərliyi altında həm Bakı, həm də ölkə çempionatında yüksək yerlər tutub. Daha sonra Böyük Vətən müharibəsinin başlaması onun məşqçi karyerasına da böyük zərbə vurur. Klub rəhbərliyindən ayrıldıqdan sonra 1959-cu ildə komandanın nəticələrinin getdikcə pisləşməsi SSRİ Respublika İdman Komitəsinin rəhbərlərini hərəkətə gətirir və "Neftyannik"də böyük kadr dəyişikliyi başlanır. Komandaya Konstantin Kuznetsov baş məşqçi gətirilir.

Konstantin Kuznetsovun oğlu Yuri Kuznetsov atasından fərqli olaraq, "Neftçi"nin həm futbolçusu, həm də baş məşqçisi olub. Nəvəsi Aleksandr Yurieviç Kuznetsov də futbolçudur. Moskva "Dinamo"sunda və SSRİ yığmasında gənclər səviyyəsində çıxış edib. 2006-cı ildən "Dinamo"nun, 2013-cü ildən — Lev Yaşin adına Dinamo Akademiyasının direktorudur.

## İstinadlar
Güllü qarı məscidi

**Güllü qarı məscidi** — Şəki şəhərinin Kiçik Qala küçəsində yerləşən tarixi məscid.

## Tarixi
Güllü qarı məscidi, 19-cu əsrin memarlıq incilərindən biri olaraq, Şəkinin Kiçik Qala məhəlləsinin dar küçələrində yerləşir. Bu tarixi məscid, yerli çay daşlarının ustalıqla hörülməsi nəticəsində yaranmışdır və Şərq memarlığının ənənəvi elementlərini özündə əks etdirir. Sadə, lakin nəfis görünüşü ilə seçilən bu kiçik məscid, əsrlər boyu yerli icmanın dini və ictimai həyatının ayrılmaz bir parçası olmuşdur. Məscidin divarları, zamanın sınağından keçmiş daşların şahidliyi ilə, nəsillərdən-nəsillərə ötürülən inancların və dəyərlərin daşıyıcısıdır. Sovet dövründə dini fəaliyyətlərin qadağan edilməsi səbəbindən bir müddət qapılarını bağlamağa məcbur olan məscid, 1990-cı illərdə ölkənin müstəqilliyini bərpa etməsi ilə birlikdə yenidən canlanmış və ibadətgah kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Məscidin ətrafında formalaşan məhəllə həyatı, insanların bir araya gələrək dini və sosial tədbirlər təşkil etməsi, məscidin yalnız dini bir məkan deyil, həm də cəmiyyətin birləşməsinə xidmət edən bir mərkəz olduğunu göstərir.

## Adının mənşəyi
Məscidin adı ilə bağlı rəvayətə görə, əsasən qadınların toplaşdığı bu məsciddə səliqə-sahmanın qorunmasına ən çox Güllü adlı bir qadın fikir verirmiş. Onun məscidə olan qayğısı və xidmətləri nəticəsində məscid camaat arasında "Güllü qarının məscidi" kimi tanınmağa başlamış və sonradan bu ad rəsmiləşmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Güllü qarı məscidi çay daşından inşa edilmiş sadə, düzbucaqlı plana malikdir. Dam örtüyü kirəmitlə örtülmüşdür. Məscidin interyeri sadə və təvazökardır. Mehrab və minbər kimi dini elementlər sadə şəkildə işlənmişdir. Məscidin ətrafında kiçik bir həyət və yardımçı binalar (dəstəmazxana və s.) yerləşir. Məscidin giriş qapısı üzərində kitabə yoxdur.

Məscidin divarları çay daşından hörülmüş və ağ əhənglə suvanmışdır. Məscidin dam örtüyü dörd tərəfdən maili formada olub, kirəmitlə örtülmüşdür. Məscidin interyerində divarlar və tavan ağ rəngə boyanmışdır. Məscidin ibadət zalı sadədir və hər hansı bir bəzək elementi yoxdur. Zərif mehrab və minbər isə taxtadan hazırlanmış və oyma naxışlarla bəzədilmişdir.

## Əhəmiyyəti
Güllü qarı məscidi Şəkinin tarixi və mədəni irsinin bir hissəsidir. Məscid həm dini, həm də ictimai məqsədlər üçün istifadə olunur. Yerli əhali üçün dini ayinlərin keçirildiyi məkan olmaqla yanaşı, məscid həm də icma üzvlərinin bir araya gəldiyi, müzakirələr apardığı bir məkandır. Məscid həmçinin Şəkinin turizm potensialına da töhfə verir, turistlər tərəfindən ziyarət edilir.

## İstinadlar
DTX Mədəniyyət Mərkəzi

**DTX Mədəniyyət Mərkəzi**, həmçinin **Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin Mədəniyyət Evi** və ya **Şəhriyar adına mədəniyyət evi** (keçmiş **Dzerjinski adına mədəniyyət sarayı**) — Azərbaycanın Bakı şəhərində Stalin ampiri üslubunda tikilmiş mədəniyyət və incəsənət abidəsi. Bina hazırda Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin mədəniyyət mərkəzi kimi xidmət göstərir.

## Tarixi
1949-cu ildə Həsən Məcidovun layihəsi əsasında tikilmiş və hazırda Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) Mədəniyyət mərkəzinin yerləşdiyi bina XX əsr memarlığının nümunəsidir. Bina Stalinist memarlıq üslubunda inşa edilib. İlkin olaraq binanın yerləşdiyi ərazidə tanınmış polyak memarı İosif Ploşkonun layihəsi əsasında 1909-1912-ci illərdə inşa edilmiş Müqəddəs Bakirə Məryəmin kosteli yerləşib. Alman kosteli adlanan dini abidə 1931-ci ildə bolşeviklərin əmri ilə dağıdılıb.

Ötən əsrin 30-cu illərində o zaman vahid bir qurum olan dövlət daxili işlər və təhlükəsizlik orqanları üçün Bakıda mədəniyyət klubunun yaradılması qərarına gəlinir. 1938-39-cu illərdə sonralar "Dzerjinski klubu" kimi tanınan binanın inşası aparılsa da, İkinci Dünya müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar tikinti işləri yarımçıq qalır. 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Layihə İnstitutunun layihəsinə əsasən binanın tikintisi tamamlanır.

1951-53-cü illərdə baş mühəndis Həsən Məcidovun rəhbərliyi altında müəyyən tikinti-tamamlama işləri aparılan binada uzun müddət dövlət əhəmiyyətli müxtəlif tədbirlər keçirilmişdir. Binada qurultaylar, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi, daxili işlər orqanları, sərhəd qoşunlarının yubiley mərasimləri tədbirləri keçirilib.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 31 yanvar 2008-ci il tarixli qərarına əsasən Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Mədəniyyət mərkəzinin yerləşdiyi bina bu qurumun balansına verilmişdir. Əsaslı təmir-tikinti işlərindən sonra Mədəniyyət Mərkəzinin binasının rəsmi açılışı ilə bağlı mərasim Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin iştirakı ilə 14 mart 2009-cu il tarixdə keçirilmişdir.

Yüksək keyfiyyətli səs və işıq avadanlığı ilə təchiz edilən Mədəniyyət mərkəzində 600 nəfərlik konsert salonu, 100 nəfərlik kiçik zal, konfrans zalı və 120 nəfərlik restoran yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* MTN Şəhriyar adına Mədəniyyət Sarayının taleyinə aydınlıq gətirdi
* Bakı şəhəri icra hakimiyyəti KONSERT VƏ SƏRGİ SALONLARI
Rüfət Abdullazadə

**Rüfət Abdullazadə** (tam adı: *Rüfət Şahin oğlu Abdullazadə*; ) — Azərbaycan Premyer Liqasında "Zirə" FK yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Karyera

### Klub
Abdullazadə 2017-ci il noyabrın 4-də Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt"ın "Keşlə" ilə oyununda debüt edib.

2026-cı il yanvar ayında Zirə FK Rüfət Abdullazadə ilə müqavilə bağlayıb və sonradan transfer edilmək hüququ ilə 2026-cı il mövsümün sonunadək Xorvatiyanın "Varajdin" klubundan icarəyə götürülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rufat Abdullazade Soccerway saytında
Yusif Nəbiyev (futbolçu)

**Yusif Nəbiyev** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Səbail"də müdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

1997-ci il sentyabrın 3-də Azərbaycanın Ağstafa rayonunda anadan olub. İlk 6 sinfi Ağstafa şəhər 3 saylı orta məktəbdə oxuyub. 2010–2015-ci illərdə Qəbələ şəhər 2 nömrəli tam orta məktəbdə təhsilini davam etdirib. 6 yaşında Ağstafa “Avey” FK-nın uşaq yaş qrupunda məşqçilər Rəşad Axundov və Mahir Mustafayevin rəhbərliyi altında futbola başlayıb. 2010-cu il fevralın 1-də 13 yaşında ikən 13, 14, 15, 16 və 17 yaşadək yaş kateqoriyalarında çıxış etdiyi "Qəbələ" FK-nın futbol akademiyası ilə müqavilə imzalayıb.

## Karyera

### Klub
2015-ci ilin əvvəlində Yusif Nəbiyev "Qəbələ" FK-nın əvəzedici komandasında çıxış etməyə başlayıb və burada iki mövsüm keçirib, Premyer Liqa klublarının əvəzedici heyətləri arasında keçirilən Azərbaycan çempionatının əvvəl gümüş mükafatçısı, sonra isə qalibi olub.

2016-cı ilin yay transfer pəncərəsində icarə əsasında bir illik müqavilə bağladığı Sumqayıt klubuna keçdi. 6 avqust 2016-cı ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt" FK-nın əsas heyətində ilk rəsmi oyununu "Zirə" komandasına qarşı keçirib.

## Şəxsi həyatı
Yusif "Viktoria Žižkov"un futbolçusu Fərid Nəbiyevin böyük qardaşıdır.

## Fəxri

### Beynəlxalq
Azərbaycan U23

İslam Həmrəyliyi Oyunları: (1) 2017

### U-17
21 sentyabr 2013-cü ildə 17 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasının tərkibində ilk oyununu keçirib. UEFA Avropa çempionatının qrup mərhələsinin İslandiya millisi ilə 3:3 hesablı heç-heçə ilə başa çatan oyununda o, matçın 90 dəqiqəsinin hamısını meydanda keçirib.

### U-19
2014-cü ildə 19 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasının sıralarına çağırılıb. O, ilk oyununu rəsmi oyunda 2014-cü il noyabrın 12-də Avropa çempionatının qrup mərhələsində Slovakiya millisinə qarşı keçirib. Oyunun 84-cü dəqiqəsində əvəzedici kimi meydana çıxdı.

### U-21
O, 2016-cı il oktyabrın 7-də Finlandiya yığması ilə UEFA Avropa çempionatının qrup mərhələsinin seçmə mərhələsində Azərbaycanın gənclərdən ibarət yığmasında debüt edib. Eyni zamanda, o, matçın bütün 90 dəqiqəsini meydanda keçirib.

## İstinadlar
Kamal Mirzəyev

**Kamal Nəsrullah oğlu Mirzəyev** () — Şamaxı klubunun yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Həyatı
14 sentyabr 1994-cü ildə Azərbaycan, Ucarda anadan olub. Kamal Mirzəyev futbola İsmayıl Hüseymovun rəhbərliyi altında  Nefçinin 11 yaşlılar klubunda başlayıb.

## Klub karyerası
Mirzəyev 28 aprel 2013-cü ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Qəbələ" ilə "Qarabağ" oyununda debüt edib.  23 avqust 2019-cu ildə Mirzəyev Əl-Salmiya SC ilə bir illik müqavilə imzalayıb.  2022-ci ildən Kamal Mirzəyev Şamaxı FK-da çıxış edir.

## İstinadlar
Abdulla Seyidəhmədov

**Abdulla Seyidəhmədov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Zirə" üçün çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbol qapıçısıdır.

## Klub karyerası
2018-ci il martın 4-də Abdulla Seyidəhmədov Azərbaycan Premyer Liqasında Zirə üçün Keşləyə qarşı matçda debüt etmişdir

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nicat Süleymanov

**Nicat Süleymanov ** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Araz-Naxçıvan"da yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
Süleymanov 2018-ci il mayın 12-də Azərbaycan Premyer Liqasında "Qarabağ"ın "Keşlə" ilə oyununda debüt edib.

## Uğurları
Azərbaycan Premyer Liqası (2): 2017–18, 2018–19

## İstinadlar
Züleyxa Səfərova

**Züleyxa Səfərova** () – Azərbaycan tennisçisi. Azərbaycan milli komandasında çıxış edir.

## Karyerası
Züleyxa Səfərova 27 noyabr 1999-cu ildə doğulmuşdur. 2014-cü ildə Bakı Tennis Akademiyasında tennis üzrə yeniyetmələr arasında Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq turnirdə 16 yaşlıların mübarizəsində iştirak etmişdir. 2014-cü ildə keçirilmiş Bakı Kuboku turnirində çıxış etmiş, turnirin ən gənc debütantlarından biri olmuşdur. Lakin Belarus təmsilçisi Aleksandra Sasnoviçə məğlub olaraq mübarizəni erkən dayandırmışdır.

Səfərova 2015-ci ildə keçirilmiş Bakı Kubokunda Ukrayna tennisçisi Oleksandra Koraşvili ilə qarşılaşmada 0–2 hesabı ilə məğlub olaraq mübarizəni dayandırmışdır. Cütlüklərin yarışında isə Əminə Dik ilə birlikdə Polina Monova-Kseniya Lıkina cütlüyünə qarşı mübarizə aparmış, lakin 0–2 hesabı ilə məğlub olmuşdurlar.

O, 2018-ci ildə Bakıda keçirilmiş ikinci beynəlxalq həmrəylik tennis çempionatında qız cütlüklərin finalına çıxmış və Anjelika İsayeva ilə birlikdə qırğızıstanlı Kseniya Palkina-Sara Kunakunova duetinə qarşı oynamışdır. O, həmin turnirin fərdi yarışında mübarizəni erkən dayandırmışdır.

2021-ci ildə Litvanın Vilnüs şəhərində keçirilmiş Billi Cin Kral Kubokunda Azərbaycan millisinin tərkibində yarışmış və millinin ilk qələbəsinin əldə olunmasında iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qadınların Tennis Assosiasiyasının saytında
Ədilxan Qərəhmədov

**Ədilxan Qərəhmədov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Kəpəz"də yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Karyerası
2 mart 2019-cu ildə Qarahmədov Azərbaycan Premyer Liqasında "Səbail"in "Sumqayıt"la oyununda debüt etdi. 2024-cü il fevralın 8-də "Kəpəz" İrəvandan Qərəhmədovla mövsümün sonuna qədər əlavə bir il opsiya ilə müqavilə imzaladığını elan etdi.

## İstinadlar
Molla İbrahimxəlil Dodui

**Molla İbrahimxəlil Məhəmməd oğlu** və ya təxəllüsü ilə **Molla İbrahimxəlil Dodui** () —  Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Molla İbrahimxəlil Məhəmməd oğlu 1860-cu ildə Şəki şəhərinin Dodu məhəlləsində anadan olub. Dodu məhəlləsində doğulduğuna görə də təxəllüsünü Dodui qoyub. Şeirlərini "İbrahim" və ya "Dodui" təxəllüsü ilə qələmə alıb. Ərəb, fars dillərini mükəmnəl bilmiş, məhəllə mollası təyin olmuş, ruhani şair kimi tanınıb. Molla İbrahimxəlil klassik şeirin ayrı-ayrı şəkillərində şeirlər yazıb, lakin əsərləri divan halında toplanmayıb. Şairin əsərlərində diqqət çəkən məqamlardan biri də odur ki, özü ruhanilik etsə də, bəzi mollaların, ruhanilərin naqisliyini, eyiblərini açıq tənqid edib. Buna baxmayaraq o Küdudlu qәryәsindә prixod mollalığına tәyin olunub, ruhanilәr silkinә də daxil olmuşdur.

Molla İbrahimxəlil Dodui 1900-cu ildə 40 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
Elgün Nəbiyev

**Elgün Nəbiyev** () — "Limanoviya" FK-da cinah yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.
## Klub karyerası
Nəbiyev 17 dekabr 2016-cı ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt"la "Zirə" oyununda debüt edib.

## İstinadlar
Salman Mümtazın anadan olduğu ev

**Salman Mümtazın anadan olduğu ev** və ya **Salman Mümtazın ev muzeyi** — Azərbaycan şairi Salman Mümtazın anadan olduğu və uşaqlığının keçdiyi ev. Şəki şəhərinin M. Ə. Rəsulzadə küçəsi 85 ünvanında yerləşir. 1985-ci ildən şairin xatirə muzeyi kimi fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Salman Mümtazın evi, Şəki şəhərinin tarixi məhəllələrindən birində, zəngin mədəni irsi ilə seçilən bir ərazidə yerləşir. 1895-ci ildə inşa edilən bu ev, Şəki memarlıq məktəbinin ənənəvi üslubunda tikilmişdir. İki mərtəbəli olan evin geniş həyəti və taxta eyvanları, Şəki evlərinin xarakterik xüsusiyyətlərini əks etdirir.

Bu ev, Azərbaycanın görkəmli şairi və ədəbiyyatşünası Salman Mümtazın doğulduğu və uşaqlıq illərinin keçdiyi məkandır. Salman Mümtaz, 1902-ci ildə bu evdə dünyaya göz açmış və 1920-ci ilə qədər burada yaşamışdır. Bu dövrdə şairin şəxsiyyətinin formalaşmasında və yaradıcılığının ilk nümunələrinin ortaya çıxmasında evin mühüm rolu olmuşdur.

1985-ci ildə Salman Mümtazın xatirəsini əbədiləşdirmək və ədəbi irsini gələcək nəsillərə ötürmək məqsədilə evdə onun adına muzey açılmışdır. Muzeyin yaradılması ilə şairin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı tədqiqatların aparılması və təbliğ edilməsi üçün əlverişli şərait yaradılmışdır. Muzeydə şairin şəxsi əşyaları, əlyazmaları, fotoşəkilləri və digər sənədlər sərgilənir. Bu eksponatlar, Salman Mümtazın həyatının müxtəlif dövrlərini və yaradıcılıq yolunu izləmək üçün qiymətli mənbələrdir.

## Muzey ekspozisiyası
Muzey ekspozisiyası üç otaqdan ibarətdir. Birinci otaqda şairin həyat və yaradıcılığını əks etdirən fotoşəkillər, əlyazmaları, kitablar və şəxsi əşyaları (qələmi, eynəyi, saatı və s.) sərgilənir. İkinci otaq şairin iş otağının bədii təsviridir. Burada şairin yazı masası, kitabı, qələmi və digər əşyaları yerləşdirilib. Üçüncü otaq isə şairin ailəsinə həsr olunub. Burada şairin valideynləri və qardaşları haqqında məlumatlar, onların fotoşəkilləri və əşyaları (geyimləri, məişət əşyaları və s.) nümayiş etdirilir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Salman Mümtazın evi Şəki memarlıq məktəbinin ənənəvi xüsusiyyətlərini daşıyır. İki mərtəbəli evdə taxta eyvanlar, şəbəkə pəncərələr və rəngli şüşələrdən istifadə olunub. Binanın fasadı nəbati ornamentlərlə bəzədilib. Evin interyerində isə taxta tavanlar, oyma qapılar və divarlar diqqət çəkir.

## Muzeyin əhəmiyyəti
Salman Mümtazın ev muzeyi Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyəti üçün əhəmiyyətli bir məkandır. Muzey şairin həyat və yaradıcılığını tədqiq etmək, gənc nəslə onun irsini tanıtmaq baxımından mühüm rol oynayır. Hər il çoxsaylı ziyarətçilər, xüsusilə də ədəbiyyatsevərlər və tədqiqatçılar tərəfindən ziyarət edilir.

## Həmçinin bax
* Yuxarı Baş Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəki şəhərindəki Salman Mümtaz adına Ev Muzeyi
Elçin Mustafayev

**Elçin Mustafayev** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Araz-Naxçıvan"ın sağ cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
22 yanvar 2021-ci ildə Mustafayev Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt"la "Şamaxı" FK matçında debüt etdi.

## İstinadlar
Tərlan Əhmədli

**Tərlan Əhmədli** () — Azərbaycan Premyer Liqasında Araz-Naxçıvan klubunun qapıçısı kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Karyera
2013-cü il 20 dekabrda "Sumqayıt" komandasının heyətində "Xəzər Lənkərən"a qarşı oyunda debüt edib. Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt", "Sabah", "Qəbələ", "Turan-Tovuz" və "Araz-Naxçıvan"da çıxış edib.

## Nailiyyət
### Klub
Azərbaycan Birinci Liqası, Xəzər Bakı (1): 2017-18

### Milli
İslam Həmrəyliyi Oyunları, Azərbaycan U23 (1): 2017

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* Tarlan Ahmadli
Samir Qurbanov

**Samir Qurbanov** () — cinah yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
11 may 2019-cu ildə Qurbanov Azərbaycan Premyer Liqasında "Qəbələ" FK-nın "Sumqayıt"la oyununda debüt etdi.

24 avqust 2019-cu ildə Qurbanovun Çexiyanın "Viktoriya Jijkov" klubuna icarə əsasında keçdiyi açıqlanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nağıyev Ülfət Arif oğlunun evi

**Nağıyev Ülfət Arif oğlunun evi** (həmçinin **İpək manufakturası** kimi də tanınır) — Azərbaycanın Şəki şəhərində yerləşən tarixi yaşayış binası. Bina 1910-cu ildə inşa edilmişdir.

## Tarixi
Nağıyev Ülfət Arif oğlunun evi 1910-cu ildə, Şəkinin tanınmış xeyriyyəçi və ictimai xadimi Ülfət Nağıyev tərəfindən inşa etdirilmişdir. Ülfət Nağıyev Şəkinin iqtisadi və mədəni inkişafına böyük töhfələr vermiş bir şəxsiyyət olaraq tanınır. O həmçinin, şəhərin abadlaşdırılması və təhsil sisteminin inkişafı üçün bir sıra layihələr həyata keçirmişdir.

Bir müddət sonra bina mülkiyyət hüququ ilə Ülfət Nağıyevin qızı Tahirə Nağıyevaya keçmişdir. Nağıyeva atası kimi xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə məşğul olmuş və şəhərin ictimai həyatında fəal iştirak etmişdir. 1920-ci ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmiş və müxtəlif dövlət təşkilatlarının istifadəsinə verilmişdir. Sovet dövründə bina əvvəlcə məktəb, sonra isə uşaq bağçası kimi fəaliyyət göstərmişdir. XX əsrin əvvəllərində binanın birinci mərtəbəsində ipək manufakturası fəaliyyət göstərib. Burada barama istehsalı və ipək parça toxunması ilə məşğul olunurdu. Manufaktura Şəkinin iqtisadi həyatında mühüm rol oynayıb. 1990-cı illərdə Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bina yenidən özəl mülkiyyətə qaytarılmışdır.

Hazırda bina yaşayış binası kimi istifadə olunur və Şəkinin tarixi məhəlləsinin görkəmli tikililərindən biri olaraq qalmaqdadır.

2015-ci ildə Şəki Şəhər İcra Hakimiyyəti tərəfindən binanın muzey kimi istifadəyə verilməsi təklif olunub. Lakin bu təklif hələ ki, reallaşmayıb.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Nağıyev Ülfət Arif oğlunun evi Şəki memarlıq məktəbinin ənənəvi üslubunda tikilib. İki mərtəbəli bina həyətlə birlikdə 947,2 kvadratmetr sahəyə malikdir. Binanın fasadı Şəki şəbəkələrindən və oyma naxışlardan ibarət zəngin bəzəklərə malikdir. Taxta eyvanlar və pəncərələr binaya xüsusi gözəllik verir.

## Həmçinin bax
* Yuxarı Baş Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nağıyev Ülfət Arif oğlunun evi (İpək manufakturası) - Şəki İrs Reyestri
* Şəki Şəhər İcra Hakimiyyəti Nağıyev Ülfət Arif oğlunun evini muzeyə çevirmək istəyir - EKSKLÜZİV
Ruslan Hacıyev (futbolçu)

**Ruslan Hacıyev** — Azərbaycan Premyer Liqasında "Səbail"də cinah yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
Hacıyev 2018-ci il mayın 12-də Azərbaycan Premyer Liqasında "Qarabağ"ın "Keşlə" ilə oyununda debüt edib.

## Uğurları
Azərbaycan Premyer Liqası: 2017–18

## İstinadlar
Aleksey Şapoşnikov

**Aleksey Nikolayeviç Şapoşnikov** (; ) — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu, məşqçi.

## Həyatı
Aleksey Şapoşnikov 16 mart 1899-cu ildə Orexovo-Zuyevo şəhərində anadan olub. O, Belavin kişi gimnaziyasında oxumuş, sonra mexanika zavodunda çertyojçunun şagirdi kimi çalışmışdır. Alekseyin böyük qardaşı sovet rəssamı, pedaqoq, Orexovo-Zuyevo şəhərinin fəxri vətəndaşı olan Aleksandr Nikolayeviç Şapoşnikov (1894–1972) həm də "İnqilab döyüşçüləri" abidələrinin və "1885 Morozov tətili" rəsm əsərinin həmmüəllifidir. Pavla Politova İonovna adlı xanımla ailə həyatı qurmuşdur. Yeganə oğlu Valeri Böyük Vətən müharibəsində həlak olub.

## Futbolçu karyerası

### İlk illəri
Uşaqlıqdan idmana marağı olan Aleksey futbolla yanaşı, atletika ilə də (sprint qaçış, hündürlüyə tullanma, nizəatma) məşğul olub. "Orexovo-Zuyevo" idman klubunun uşaq məktəbinin yetirməsidir.

### Klub karyerası
Aleksey Moskvanın və Moskva vilayətinin müxtəlif klublarında çıxış edib. İlk dəfə 1917-ci ildə klub karyerasına doğulduğu şəhəri təmsil edən "Qırmızı Orexovo" ("Əmək Bayrağı") komandasında başlayan futbolçu "ZKS" klubunda iki il oynadıqdan sonra 1924–1926-cı illərdə yenidən bu klub üçün mübarizə aparmışdır. Daha sonra Moskvanın digər klubları ilə müqavilə imzalayan Aleksey klub karyerasının son dörd ilində ölkənin nüfuzlu "Proletarskaya Kuznitsa" (indiki "Torpedo") klubunda çıxış etmişdir.

Klub karyerası ərzində ən uğurlu ili 1920-ci il olmuş, bu zaman həm RSFSR, həm də SSRİ çempionu tituluna layiq görülmüşdür. 1923-cü ildə SSRİ, 1927-ci ildə isə yenidən RSFSR çempionu adını qazanmışdır.

### Milli komanda
SSRİ yığmasının heyətində iki oyun keçirib. Hər iki oyun Türkiyə millisinə qarşı olub.

Məşqçi karyerası
Aleksey məşqçi kimi fəaliyyətə ilk dəfə 1935-ci ildə başlamış və dörd il ərzində SSRİ-nin Stalinqrad, Həştərxan, Ufa və Stalinbad komandalarını çalışdırıb. 1945-ci ildə "Traktor Stalinqrad" komandasının baş məşqçisi kimi işlədikdən sonra "Neftçi"yə rəhbərlik etməyə başlamışdır.

1949–1952-ci illərdə RSFSR Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsinin inspektoru və futbol şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışan Aleksey Şapoşnikov 1953–1956-cı illərdə digər bir inzibati vəzifədə fəaliyyətinə davam etmişdir. 1956–1958-ci illərdə "Spartak Ufa", "Lipetsk" və "Belqorod" komandalarını çalışdırmış və bununla da məşqçilik karyerasını başa vurmuşdur.

## İstinadlar
Əhməd Əfəndi Zövqi

**Molla İbrahimxəlil Məhəmməd oğlu** və ya təxəllüsü ilə **Əhməd Əfəndi Zövqi** () — Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Qazı Molla Əhməd Əfəndi XIX əsrdə Şəkinin Baş Göynük kəndində anadan olub və qazı seçilib. Əhməd Əfəndi şair kimi də tanınıb. Şəxsiyyəti və yaradıcılığı haqqında ilk məlumatı ədəbiyyatşünas Salman Mümtaz vermişdir:

Əhməd Əfəndi Zövqi 1867-ci ildə Şəkidə vəfat edib.

## İstinadlar
Abbas Ağazadə

**Abbas Ağazadə** () — Azərbaycanın Turan Tovuz klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Karyera
9 iyul 2019-cu ildə Ağazadə "Sabah" klubu ilə 3 illik müqavilə imzalayıb. O, Azərbaycan Premyer Liqasında debütünü avqustun 19-da "Neftçi" ilə 1:1 hesablı heç-heçə ilə başlayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Elçin Rəhimli

**Elçin Rəhimli** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Şamaxı"nın yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyeryası
Rəhimli 10 noyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Səbail"lə "Sabah" oyununda debüt edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İbrahim Aslanlı

**İbrahim Aslanlı** () — Azərbaycan Premyer Liqasında Şamaxı FK-da müdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Karyerası
5 noyabr 2017-ci ildə Aslanlı Azərbaycan Premyer Liqasında "Qarabağ"ın "Kəpəz"lə oyununda debüt etdi.

## İstinadlar
Əli Şirinov

**Əli Şirinov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Zirə"də çıxış edən azərbaycanlı yarımmüdafiəçi.

## Karyerası
24 fevral 2019-cu ildə Şirinov Azərbaycan Premyer Liqasında "Neftçi Bakı"nın "Səbail"lə oyununda debüt etdi.

## İstinadlar
Camal Cəfərov

**Camal Cəfərov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah" klubundan icarə olaraq "Kəpəz"in hücumçusu kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.
## Karyera
Cəfərov 17 aprel 2021-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"ın "Şamaxı" ilə oyununda debüt edib.

O, ardıcıl olaraq 2023-2024 və 2024-2025 mövsümlərində "Kəpəz" tərəfindən "Sabah"dan icarəyə götürülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aşıq Camal

**Aşıq Camal** () — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Aşıq Camal Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində anadan olub. Daha sonra Qax rayonunun Zəyəm kəndində yaşayıb. Aşıq Camal el sənətkarı olmuş, aşıq şeirinin müxtəlif janrlarında şeirlər yazmışdır. Zəyəm kənd orta məktəbinin dil-ədəbiyyat müəllimi Bəsti Səfərqızı aşığın ədəbi irsindən xeyli nümunələr və onun yaratdığı "*[[Şahbaz və Camalşah]]*" dastanından müəyyən parçaları toplaya bilib. Aşığın əldə olan şeirləri onun yaradıcılıq potensialının genişliyindən və zənginliyindən xəbər verir. Aşıq Camal 1907-ci ildə 77 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Dəmir şüa

**Dəmir şüa** (, **, ) — İsrailin müdafiə podratçısı olan Rafael inkişaf etmiş müdafiə sistemləri tərəfindən 17 avqust 2020-ci ildə dünyaya nümayiş etdirilmiş hava hücumundan müdafiə sistemidir. Sistem ilk dəfə 11 fevral 2014-cü ildə Singapur Air Show sərgisində nümayiş etdirilmişdir. Dəmir şüa Dəmir Qübbə hava hücumundan müdafiə sisteminin effektiv bir formada qarşısını almaqda çətinlik çəkdiyi mənzili çox kiçik olan, yəni 7 kilometrə qədər olan qısa mənzilli raketləri, artilleriya mərmilərini və Hava toplarını məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bundan əlavə, sistem pilotsuz uçuş aparatlarını da məhv edə bilir. Sistem mənzili 7 kilometrə qədər olan düşmən hədəflərini məhv etmək üçün “yönləndirilmiş yüksək enerjili lazer şüasından” istifadə edəcəkdir. Dəmir şüa Arrow 2, Arrow 3, Davud sapandı və Dəmir Qübbə ilə yanaşı, İsrailin inteqrasiya olunmuş hava hücumundan müdafiə sisteminin beşinci elementini təşkil edəcəkdir. Bununla belə, Dəmir şüa həm də müstəqil bir hava hücumundan müdafiə sistemidir.

Dəmir şüa, atışdan sonrakı 4-5 saniyə ərzində havadakı hədəfi məhv etmək üçün fiber lazerdən istifadə edir. İstər müstəqil sistem kimi, istərsə də hava hücumundan müdafiə sisteminin bir hissəsi kimi xarici işarələmə ilə fəaliyyət göstərsin, təhlükə müşahidə sistemi tərəfindən aşkar edilir və nişanlanma üçün texnikanın platformaları tərəfindən izlənilərək nəzarət altında saxlanılır. Adi raketləri məhv edən (zərərsizləşdirən) qurğularla müqayisədə istiqamətləndirilmiş enerji silahından istifadənin əsas üstünlükləri atış başına daha aşağı qiymət, limitsiz yükləmə (şarjör), daha aşağı əməliyyat xərcləri və daha az işçi qüvvəsidir. Sistemin məsrəfləri raketlərin xərcindən az olmasa da, onun istismarı üçün raketlərdən daha az xərc tələb olunur.

2016-cı ildə lazer güc səviyyələrinin "onlarla kilovat" olacağı və artımların yüzlərlə kVt olaraq planlaşdırıldığı bildirilmişdir.

Dəmir şüa indiyədək əsasən İsrail Müdafiə Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Rafael şirkəti İsrailin Müdafiə Nazirliyindən sistemin işlədilməsini seçib-seçməyəcəyi ilə verəcəyi qərarı gözləyir. Rafael şirkəti, həmçinin sistemin əhatə dairəsini genişləndirmək üzərində planlar hazırlayır və prototipi daha da inkişaf etdirmək üçün digər şirkətlərlə tərəfdaşlıq etmək niyyətindədir.

Sistem bərk cisim lazerləri üzərində aparılmış olan beş illik tədqiqat və inkişafa əsaslanır və Rafael tərəfindən hazırlanmışdır. Layihənin bütün xərcləri İsrailin Müdafiə Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilmiş və ABŞ tərəfindən hərtərəfli sığortalanmışdır. Dəmir şüa batareyası mobildir (hərəkət edə bilən) və bir ədəd hava hücumundan müdafiə radarı, bir ədəd komanda və idarəetmə (C2) bölməsi və iki ədəd HEL (*High Energy Lazer*; ) sistemindən ibarətdir.

## İstinadlar
İlkin Muradov

**İlkin Muradov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Zirə"nin yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
29 aprel 2017-ci ildə Muradov Azərbaycan Premyer Liqasında "Zirə" nin "Şüvəlan"la oyununda debüt edib.

2023-cü il fevralın 15-də Muradov mövsümün qalan hissəsi üçün icarə əsasında "Səbail"ə keçib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İdris İnqilablı

**İdris İnqilablı** — Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"da yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
25 avqust 2019-cu ildə İnqilablı Azərbaycan Premyer Liqasında "Qəbələ"nin "Qarabağ"la oyununda debüt etdi.

4 iyun 2020-ci ildə İnqilablı Sabah FK ilə dörd illik müqavilə imzaladı.

2023-cü il yanvarın 3-də İnqilablı mövsümün qalan hissəsinə icarə əsasında "Kəpəz"ə keçib.

## Mənbələr
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Mariya Kirilyuk

**Mariya Kirilyuk** () – Azərbaycan voleybolçusu. Azərbaycan milli komandasının üzvüdür. Azərbaycan, Çin, Rusya komandalarında orta blokçu mövqeyində çıxış etmişdir.

## Karyerası
Mariya Kirilyuk 2016/17- 2017/18-ci illərdə "Lokomotiv Bakı"da iştirak edərək 2 dəfə 4-cü yeri tutmuşdur. 2018/19-cu illərdə Azərbaycan Superliqasında 1-ci yeri, Avropa Qızıl Liqasında 11-ci yeri, Avropa Çempionatında 10-cu yeri, Çağırış kubokunda isə 17-ci yeri  qazanıb. 2020/21-ci illərdə Dünya Olimpiya Təsnifatı 2021-də 3-cü yer,  Avropa Olimpiya Təsnifatı 2021-də 8-ci yer, Avropa Qızıl Liqasında 10-cu yer, Savariya kubokunda 4-cü yer, Avropa Çempionatında 24-cü yeri tutmuşdur.

2021/22-ci illərdə Rusiya kubokunda 8-ci, Rusiya Superliqasında 13-cü yeri tutmuşdur. 2023-cü ildə Azərbaycan millisi ilə Avropa çempionatında yarışmışdır. Həmin il "Severyanka" klubunda çıxış edərək Rusiya birinciliyinin Yüksək A Liqasında gümüş medal qazanmışdır. 2024-cü ildə Azərbaycan millisi ilə Qızıl Avropa Liqasında çıxış etmiş, komandası ilə 8-ci yeri tutmuşdur.

## Klublar

## İstinadlar
Kamal Qurbanov

**Kamal Qurbanov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Səbail" də sağ cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
2015-ci il avqustun 9-da Qurbanov Azərbaycan Premyer Liqasında "Neftçi"nin heyətində "Kəpəz"ə qarşı debüt etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xəzər Mahmudov

**Xəzər Mahmudov** () — yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
Mahmudov 6 dekabr 2019-cu ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Keşlə" ilə "Qarabağ" matçında debüt edib.

9 iyul 2024-cü ildə "Karvan" klubu Mahmudov ilə bir illik müqavilə imzaladığını açıqlayıb. 29 dekabr 2024-cü ildə klubun onunla müqaviləsinə qarşılıqlı razılıq əsasında xitam verilib.

## İstinadlar
Qurban Səfərov

**Qurban Səfərov** () — azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
Səfərov 27 noyabr 2021-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"la "Şamaxı" oyununda debüt etdi. 24 dekabr 2024-cü ildə onun "Şamaxı" klubu ilə müqaviləsinə xitam verilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zülfüqarovun mədrəsəsi

**Zülfüqarovun mədrəsəsi** və ya **Zülfüqarovun mollaxanası** — Şəki şəhərində yerləşən 1911-ci ilə aid tarixi-memarlıq abidəsi.

Bina, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 3 noyabr 2021-ci ildə verdiyi 338 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Tarixi
Zülfüqarovun mədrəsəsi 1911-ci ildə Şəki şəhərində tacir Zülfüqarov tərəfindən tikdirilib. Mədrəsənin tikilmə tarixi binaya əsas giriş qapısının sağ və sol tərəfində daş lövhələrdə hicri və miladi təqvim ilə həkk olunub. 

Azərbaycan bolşeviklər tərəfindən işğal olunduqdan sonra Zülfüqarovların mülkləri müsadirə olunub. Sonrakı illərdə mədrəsənin binasından bank binası, idman, peşə, musiqi məktəbi və ziyalılar evi kimi istifadə olunub.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bina özəl mülkiyyətə qaytarılıb. Hazırda qəzalı vəziyyətdədir.

2001-ci ildən binanın yerləşdiyi Şəki şəhərinin tarixi hissəsi UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına namizəd seçilib. 2019-cu il iyulun 7-də "Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi" UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib. Qərar Bakı Konqres Mərkəzində keçirilən UNESCO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 43-cü sessiyasında qəbul olunub.

Bina Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 3 noyabr 2021-ci ildə verdiyi 338 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Mədrəsə Şəki memarlıq məktəbinin ənənəvi üslubunda tikilib. Mailli relyefdə inşa edildiyi üçün ön fasadda üç, arxa fasadda isə iki mərtəbəlidir. Binaya giriş-çıxışın birbaşa küçəyə açılmaması üçün əsas giriş qapısı şimal fasadı ilə qərb fasadının kəsişməsində, relyefin maili olması səbəbiylə ikinci mərtəbə səviyyəsində yerləşir. Binanın fasadı Şəki şəbəkələrindən və oyma naxışlardan ibarət bəzəklərə malikdir. Fasadın bəzəklərində istifadə olunan naxışlar həm dini, həm də dünyəvi motivləri əks etdirir. Binanın interyeri də Şəki memarlıq məktəbinin ənənəvi üslubunda tərtib edilib. Otaqlar geniş və işıqlıdır. Tavanlar taxtadandır, divarlar isə əhənglə suvanıb. Otaqların bəzilərində divar rəsmləri və naxışlar da mövcuddur. Plan quruluşu sadə və funksionaldır. 485 kv.m sahəsi olan mədrəsə binasının planlaşdırılması iki cərgədə yerləşdirilmiş otaqlar və mərkəzi hissədə yerləşən dəhliz vasitəsilə həll edilib. Birinci və ikinci mərtəbələrin plan quruluşu demək olar ki, oxşardır. Üçüncü mərtəbədə isə geniş zalın alınması üçün dəhliz divarının bir tərəfi götürülmüş, plan quruluşunda bəzi dəyişikliklər edilmişdir. 

## Həmçinin bax
* Hacı Zülqədər Zülfüqarovun evi

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Rəhman Daşdəmirov

**Rəhman Daşdəmirov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"ın müdafiəçisi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu. Həmçinin yaraşıqlı futbolçu :)

## Klub karyerası
Daşdəmirov 2022-ci il fevralın 28-də Azərbaycan Premyer Liqasında "Şamaxı" FK-nın "Qarabağ" la oyununda debüt edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Famil Camalov

**Famil Camalov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Turan-Tovuz" un hücumçusu kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
Camalov 12 sentyabr 2021-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Neftçi" ilə "Qarabağ" oyununda debüt etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Zahid Mərdanov

**Zahid Mərdanov** () — Azərbaycanlı futbolçu

## Klub karyerası
Mərdanov 11 may 2019-cu ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"ın "Zirə" ilə oyununda debüt edib.

2023-cü ilin yanvarından Şamaxı klubunda oynayan futbolçunun müqaviləsinə 2025-ci ilin yanvarında qarşılıqlı razılaşma əsasında xitam verilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Samir Məhərrəmli

**Samir Məhərrəmli** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Kəpəz" də yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası
Məhərrəmli 21 avqust 2022-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasında "Kəpəz"in heyətində "Qəbələ" ilə oyunda debüt edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nikolina Başnakova

**Nikolina Başnakova** (d. 29 mart 1998) — Azərbaycanın qadınlardan ibarət voleybol komandasının üzvü.

## Klub karyerası
İlk  dəfə 2015-2016-cı illərdə Azərreyl QVK klubunun heyətində debüt edib. 2016-2018-ci illərdə Bursa BBSK klubunun heyətinə, 2018/2019-cu illərdə və 2020-2021-ci illərdə Sarıyer Belediyesi klubuna transfer olunub.

2021-2022-ci illərdə MCM-Diamant KNRC klubunda çıxış edib.

2022-2023-cü illərdə Benedik RA klubu onu öz heyətinə qatıb.

2023-2024-cü illər mövsümünü İtaliyanın Pallavolo C.B.L. Kosta Volpino komandasının heyətində keçirib.

## İstinadlar
Abdulax Xaybulayev

**Abdullah Tilovur oğlu Xaybulayev** () — Azərbaycan Premyer Liqasının "Sabah" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Azərbaycan futbolçusu.

## Klub karyerası
Xaybulayev 2021-ci il mayın 4-də Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt"la "Sabah" oyununda debüt edib.

28 yanvar 2023-cü ildə Xaybulayev 2023-cü ilin dekabrına qədər icarə əsasında "Samtredia"ya keçdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xalisə Qarı

**Xalisə Hacı Bayram qızı** və ya təxəllüsü ilə **Xalisə Qarı** () — Azərbaycan şairəsi.

## Həyatı
Xalisə Hacı Bayram qızı XVIII əsrin ikinci yarısında varlı-ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atasının evində qonaq olan ziyalılar və şairlər kiçik Xalisənin əzbərdən dediyi qoşma və bayatıları dinlədikdən sonra atasına Xalisəni oxudub savadlandırmasını məsləhət görmüşlər. Onun atası Hacı Bayram qızına xüsusi müəllim vasitəsilə təhsil verib. Xalisə böyüdükcə şeirə və elmə həvəsi artmış və özü orijinal qoşmalar yazmağa başlamışdır. O, həmyaşıdı olan kiçik qızların savadsız, hüquqsuz vəziyyətlərinə acıyaraq öz evlərində qızlar üçün məktəb təşkil etmiş, onlara savad öyrətmişdir. Bununla kifayətlənməyərək, atasının yardımı ilə kiçik ev kitabxanası da yaratmışdır. Kiçik yaşlarında özünü böyüklərdən daha fərasətli apardığı, dərin mənalı söhbətlər etdiyi üçün qocalar ona "Qarı" (qoca, çox bilmiş) təxəllüsü vermişlər. O, özündən sonrakı nəslinə örnək olmuşdur. Bunun nəticəsidir ki, onun nəslindən Əbdüllətif əfəndi "Nuxəvi" kimi tarixçi alim yetişmişdir.

## İstinadlar
Rövşən Şahmuradov

**Rövşən Şahmuradov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Şamaxı"nın yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən Azərbaycan futbolçusu.

## Klub karyerası
2 oktyabr 2022-ci ildə Şahmuradov Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"la "Şamaxı" oyununda debüt etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Leni Yoro

**Leni Olivie Yoro** () — Premyer Liqa klubu Mançester Yunayteddə mərkəz müdafiəçisi kimi çıxış edən Kot-d'İvuar peşəkar futbolçusu. O, dünyanın ən yaxşı perspektivli və gənc mərkəz müdafiəçilərindən biri hesab olunur.

Lill akademiyasının məzunu olan Yoro uşaq ikən kluba qoşuldu və daha sonra 2022-ci ilin may ayında 16 yaş, 6 ay və 1 yaşında peşəkar Liqa 1-də debüt edəndə əsas komandanın ən gənc oyunçularından biri oldu. Əsasən əvəzedici kimi istifadə edildiyi ilk böyük mövsümdən sonra ikinci tam mövsümündə bir yeniyetmə kimi Lillin təməl daşlarından birinə çevrildi və 2023-cü ilin avqustunda Avropada debüt etdi. 2024-cü ildə Mançester Yunayted ilə müqavilə imzaladı. Yoro Fransanı 17 yaşadək, 18 yaşadək, 19 yaşadək, 21 yaşadək və 23 yaşdan aşağı səviyyələrdə təmsil edib.

## İstinadlar
Endər Poladxanlı

**Endər Poladxanlı** () ― .Azərbaycan basketbol komandası olan "Sabah"ın heyətində çıxış edir.

## Uğurları
2022/2023 mövsümündə "Sərhədçi"də çıxış etmiş oyunçu 499 xal, 184 ribaund və 103 assistlə komandasının liderlərindən olub.

Endər Poladxanlı 2022-ci ildə Türkiyənin Konya şəhərində keçirilmiş İslam Həmrəyliyi Oyunlarında basketbolun 3×3 növündə gümüş medal qazanıb. 2016-cı ildə San-Marinoda təşkil olunan Avropa Çempionatının C divizionunda U-18 millisinin heyətində qızıl medal əldə edib. Komandanın kapitanı olaraq təşkilatçılar tərəfindən çempionatın ən yaxşı oyunçusu (MVP) adına layiq görülüb.

Avropada da oyun təcrübəsinə malik olan basketbolçu "Şole" klubunun heyətində gənclər arasında Fransa çempionatının qalibi olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Endər Poladxanlı ilə evdə idmançılar kimi məşq edin
* Endər Poladxanlı SABAH STORE mağazasının açılışında
Kiş çayı

**Kiş** – Şəki rayonu ərazisində çay. Əyriçayın (Qanıx hövzəsi) sağ qoludur. Mənbəyini Baş Qafqaz silsiləsindəki Seyidyurd dağının cənub yamacından (2900 metr yüksəklikdən) alır. Cənubi Qafqazın on selli çaylarndandır. Yuxarı axınında Damarçın (Damarcıq) adlanır. Kiş kəndinin adı ilə adlanmışdır.

Öz mənbəyini Kiçik Qafqaz dağlarından götürən çay eyniadlı Kiş kəndinin kənarından axır. Daşqın çayları sırasına daxildir. Meşə ilə əhatə olunan çay relyefinin mənzərəli görünüşü var. Kiş kəndinin və Şəki rayonunun şirin su ehtiyatı məhz bu çayın hesabına ödənilir. Kiş kəndində əsasən, dəmyə əkinçiliyi olduğundan təkcə həyətyanı bağlarda və həyatyanı sahələrin suvarılmasında Kiş çayının suyundan istifadə edilir. Qış və yay vaxtlarında suyu azalan çay yaz aylarında əriyən buzların hesabına gurlaşıb ətrafa və kəndə xeyli ziyan verir. Çayın ərazisi təbii ehtiyatlar baxımından tikinti materialları ilə zəngindir. Bura əsasən daş, çınqıl və meşə materialları aiddir.

## İstinadlar
Çuxadurmaz (çay)

**Çuxadurmaz** – Şəki rayonu ərazisində çay. Kiş çayının sol qoludur. Mənbəyini Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacından (3280 metr yüksəklikdən) alır. Tez-tez sel hadisələri olur. Adını eyniadlı dağdan almışdır.

## İstinadlar
Daşuçan (dağ)

**Daşuçan** – Şəki rayonu ərazisində dağ. Baş Qafqaz silsiləsinin zirvəsidir. Hündürlüyü 3192 metr. Oronim daş və uçan (uçmaq felindən) komponentlərindən düzəlib, "daş düşən" mənasındadır. Görünür, dağın adı aşırıma və sürüşmə nəticəsində zirvədən daşların qoparaq yerə düşməsi, aşağıya yuvarlanması ilə bağlıdır.

## İstinadlar
Hacı Rəsul (şair)

**Hacı Rəsul** () — Azərbaycan şairi və taciri.

## Həyatı
1802-ci ildə Şəki şəhərinin Yuxarı-baş məhəlləsində anadan olub. "Rəsul" az müddət təhsil almağına baxmayaraq, ərəb və fars dillərini öyrənmiş, bir sıra dini kitabları mütaliə etmişdir. Ticarət və çörəkçilik etməklə ailəsinin gündəlik ehtiyacını ödəmişdir. Az müddət məhəllə məscidində mollalıq etmişdir. Çox mütərəqqi və mömin bir şəxs olduğundan əsərlərinin çoxunda dini məsələlərdən bəhs etmişdir. Təhsilini ərəb və fars dilində aldığından şeirlərində ərəb və fars dillərində kəlmə və tərkiblər işlətməklə dili ağırlaşdırmışdır: Hacı Rəsul "Rəsul" hamını daşıdığı əqidə də möhkəm olmağa, əqidəsindən dönməməyə, Allahın əmrini və şəriət qanunlarını yerinə yetirməyə çağıraraq, özünə xitabən yazmışdır:Şair bir sıra tərifnamələr də yazmışdır. 1882-ci ildə Şəki şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Rəşad Məmmədov (güləşçi)

**Rəşad Məmmədov** (22 dekabr 2001, Şəmkir rayonu) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçi.

## Həyatı
Rəşad Məmmədov 22 dekabr 2001-ci ildə Şəmkir rayonumin Talış kəndində anadan olub. 2009-cu ildə güləşlə məşğul olmağa başlayıb. Vaqif Feyzullayevin rəhbərliyi altında məşq edir, Neftçi İdman Klubunda çıxış edir. Azərbaycan İdman Akademiyasında təhsil alıb.

## Karyerası
Rəşad Məmmədov 2023-cü ildə Azərbaycan Çempionatında bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq turnirin qalibi oldu.

2024-cü ilin fevralında Rumıniyanın Buxarest şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında yunan-roma güləşi üzrə Azərbaycan yığmasının aparıcı üzvü Eldəniz Əzizli zədələndiyinə görə son Azərbaycan çempionu, gənc Rəşad Məmmədov heyətə cəlb edildi. Həmin turnirdə Məmmədov final görüşünə qədər bütün rəqibləri üzərində qələbə qazansa da, həll edici görüşdə məğlub oldu və Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu. Mayda isə o, Azərbaycanda baş tutan U23 Avropa Çempionatında bürünc medalın sahibi oldu. Həmin ilin noyabrında isə Məmmədov Tirana şəhərində (Albaniya) 23 yaşlılar arasında Dünya Çempionatının final görüşündə məğlub olaraq gümüş medalın sahibi oldu.

## Nəticələri

## İstinadlar
Seymur Məmmədov (futbolçu)

**Seymur Samir oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"ın yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən Azərbaycan peşəkar futbolçusu.

## Karyera
### Klub
Məmmədov 28 avqust 2022-ci il də Azərbaycan Premyer Liqasında "Sabah"ın heyətində "Qəbələ" ilə oyunda debüt etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Seymur Məmmədov - AFFA-nın rəsmi veb saytı
Bigül

**Bigül** – Şəki rayonu ərazisində dağ. Yerli əhalinin məlumatına görə, toponim *Birgül* adının təhrif olunmuş formasıdır. Bi komponenti qədim abidələrin dilində "iti uclu, ülgüc" mənasında, gül komponenti isə türkdilli xalqların toponimiyasında qul variantında "yarğan, qaya" mənasında işlənir. Bu baxımdan oronim "iti uclu qaya" kimi izah oluna bilər.

## İstinadlar
Bioyq

**Bioyq** – Şəki rayonu ərazisində dağ. Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacındadır. Hündürlüyü 2204 metr. Oronimin düzgün variantı *Bioyuq*dur. Tədqiqatçılar türk dillərindəki bi (madyan) və Azərbaycan dilindəki oyuq (mağara, kaha, quyu) komponentlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş bu sözü "madyan mağarası, madyan quyusu" kimi izah edirlər.

## İstinadlar
Boyundağ

**Boyundağ** – Şəki rayonu ərazisində dağ. Künkütçayın yuxarı axarındadır. Hündürlüyü 2191 metr. Oronim boyun (dağ aşırımı) və dağ (müsbət relyef forması) komponentlərindən düzəlib, "aşırımlı dağ" deməkdir.

## İstinadlar
Çəngələr

**Çəngələr** – Şəki rayonu ərazisində dağ. Daşüz silsiləsinin zirvəsidir. Hündürlüyü 672 metr. Yerli əhalinin məlumatına görə, dağın adı çən (duman, çiskin) və gələr (gəlmək felindən) sözlərindən düzəlib "çənli, dumanlı" mənasındadır.

## İstinadlar
Çiriş (dağ)

**Çiriş** və ya **Çiliş** – Şəki rayonu ərazisində dağ. Baş Qafqaz silsiləsinin zirvəsidir. Hündürlüyü 3242 metr. Çiliş/çiriş dialektlərimizdə "sürüşkən", "şirəli" mənalarında işlənir. Azərbaycanda Çiriş adlı bitki növü də var.

## İstinadlar