Donald Trampın birinci andiçmə mərasimi

**Donald Trampın birinci andiçmə mərasimi** — Donald Trampın ABŞ-ın 45-ci Prezidenti kimi ilk müddətinin inaqurasiyası. 20 yanvar 2017-ci ildə, cümə günü Vaşinqtonda, ABŞ Konqresində keçirmişdir. Mərasimdə təxminən 300.000-600.000 insan iştirak etmişdi. Tədbir 58-ci ABŞ Prezident inaqurasiyası idi. 

ABŞ-ın Ali Məhkəməsinin sədri Con Roberts tərəfindən keçirilən prezident andı, ABŞ Konstitusiyasının İkinci maddəsinin 1-ci bölməsinin 8-ci bəndinə və 20-ci düzəlişə uyğun olaraq, Tramp tərəfindən prezident olduqdan sonra ilk vəzifəsi olaraq qəbul edildi. Tramp sol əlini iki müqəddəs kitaba — şəxsi Bibliyasının nüsxəsinə və Linkolnun bibliyasına qoyaraq and içdi. 

Tramp birinci dəfə Prezident olanda 70 yaşı var idi. Dörd il sonra, 2021-ci ildə, Co Bayden prezident seçildi. Tramp bu titulu ikinci dəfə, düz səkkiz il sonra, 20 yanvar 2025-ci ildə, 78 yaşı olanda geri aldı. 

## Konteksti
Andiçmə mərasimi Donald Trampın 9 noyabr 2016-cı ildə seçilməsi ilə başlayan prezidentlik keçidinin rəsmi nöqtəsi oldu və onun rəsmi prezident olması ilə qeyd edildi. Tramp 19 dekabr 2016-cı ildə Seçki Kollegiyası tərəfindən rəsmi olaraq seçildi.  Trampın qələbəsi 6 yanvar 2017-ci ildə Konqresin birgə iclasında seçici səslərinin hesablanması ilə təsdiqləndi.

## Planlaşdırması
Andiçmə mərasimi əsasən iki komitə tərəfindən planlaşdırılırdı:  Konqresin İnaqurasiya Komitəsi və 2017-ci il Prezident İnaqurasiya Komitəsi. Seçkilər 8 noyabr 2016-cı il tarixinə planlaşdırılsa da, Konqres komitəsi 21 sentyabrda andiçmə platformasının tikintisinə başladı.

### Birgə Konqres Komitəsi
Prezident Trampın andiçmə mərasimi və andiçmə naharı komitə sədri Missuri ştatının senatoru Roy Blant, Senatın partiya liderləri Kentukki ştatının senatorları Miç McKonnell və Şuk Şamer, Viskonsin Nümayəndələr Palatasının spikeri Pol Ryan və Nümayəndələr Palatasının partiya liderləri Kaliforniyadan nümayəndə Kevin McKarti və Nensi Pelosidən ibarət olan Birgə Konqresin Andiçmə Mərasimləri Komitəsi tərəfindən planlaşdırılmışdı. Komitəyə Senatın İnzibati qaydalar üzrə işlər komitəsi nəzarət edirdi.

Konqresin İnaqurasiya üzrə Birgə Komitəsi, Andiçmə mərasiminin mövzusunu "Unikal Amerika" olaraq seçdi.

Andiçmə Komitəsi 20 yanvar 2016-cı il tarixində tam açılış tədbirlərinin cədvəlini açıqladı.

### Prezidentin andiçmə mərasiminin təşkili komitəsi
2017-ci il Prezidentin İnaqurasiya Komitəsi Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti və Vitse-prezidentinin göstərişi ilə konsertlər, parad və bir sıra digər tədbirlər təşkil etdi. Komitənin sədri investor, uzun müddət Trampın dostu və müttəfiqi, eləcə də "Koloni Kapital" şirkətinin təsisçisi olan Tomas Barrak idi. Komitənin həmsədrləri Luis M. Eyzenberq və Roy Beyli idi. Komitə üzvləri arasında Şeldon Adelson və Miriam Adelson, Stiv Uinn və Fil Ruffin, neft və qaz maqnatları Harold Hamm, iş qadını və film prodüseri Dayan Hendriks, biznesmen və xeyriyyəçi Co Kraft, Qeyl İkan (Karl İkanın həyat yoldaşı), Rey Uoşbern, Centri Biç, Roy Beyli və "Nyu-York Jets" komandasının sahibi Vudi Conson var idi.

## Açılış öncəsi tədbirlər
### Diplomatik sammit: Sədrin Qlobal Şam yeməyi

Çərşənbə axşamı, yanvarın 17-də Tramp, xarici diplomatlar və Tramp administrasiyasının yeni rəsmiləri və təyin olunan şəxslər arasında təqdimat xarakteri daşıyan "Sədrin Qlobal Şam yeməyi" adlı yüksək səviyyəli şam yeməyində iştirak etmək üçün Vaşinqtona gəldilər. Şam yeməyi The Wall Street Journal tərəfindən inauqurasiyadan əvvəl ən yüksək profilli tədbir kimi təsvir edilmişdi. Həm Tramp, həm də seçilmiş vitse-prezident Mayk Pens toplantıda çıxış etmişdilər.

Tədbirdə iştirak edənlərin arasında Trampın Con Kerridən sonra dövlət katibi olmaq üçün seçdiyi Reks Tillerson, Nyu-York şəhərinin keçmiş meri Rudolf Culiani, Milli Təhlükəsizlik müşaviri təyin edilmiş Maykl Flinn və İsrail səfiri Ron Dermer iştirak etmişdir. Çıxışı zamanı Tramp ABŞ Prezident Administrasiyasında olduğu vəzifələrində indiyə qədər etdiyi seçimləri, eləcə də vitse-prezident kimi Pensin seçilməsini yüksək qiymətləndirdi.

### Arlinqton Milli Qəbiristanlığında əklil qoyma mərasimi

Nyu-Yorka qayıtdıqdan sonra Tramp yanvarın 19-da ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən uçan təyyarə ilə Endryus Birgə Bazasına gələrək Vaşinqtona qayıtdı. 

Tramp və vitse-prezident Pens “Trump” otelində şam yeməyindən sonra həyat yoldaşı və ailəsinin müşayiəti ilə Arlinqton Milli Qəbiristanlığında Naməlum Əsgərin məzarına rəsmi əklil qoyma mərasimində iştirak ediblər. Mərasimdə Tramp və Pensini general-mayor Bradley Beker müşayiət edirdi. Arlinqton Milli Qəbiristanlığı 400.000-dən çox insanın, əsasən ABŞ Silahlı qüvvələrin üzvlərinin, Şərəf medalı ilə təltif olunanların və yüksək vəzifəli siyasi məmurların dəfn olunduğu yerdir.

### Kilsə xidməti və Ağ Evdə qəbul

İnaqurasiyanın səhəri, yanvarın 20-də Donald və Melanya Tramp, Mayk Pens və həyat yoldaşı Karen Müqəddəs Con Yepiskop Kilsəsində kilsə mərasiminə qatıldılar. Ənənə olaraq hər bir prezident andiçmə mərasiminin səhəri kilsə xidmətində iştirak edir.

Kilsə mərasimindən sonra təzə seçilən prezident Tramp və xanımı prezident Barak Obama və birinci xanım Mişel Obama ilə görüşmək üçün Ağ Evə gediblər. Obamalar Trampları salamlayıb və onlar Ağ Evin mətbuat korpusu qarşısında fotolar çəkdirdilər.  Daha sonra vitse-prezident Co Bayden və həyat yoldaşı Cill Bayden, Mayk Pens və həyat yoldaşı Karen Pens ilə birlikdə Ağ Evdə təşkil olunan çay mərasimində iştirak etdilər. Ənənəyə uyğun olaraq, ABŞ Prezidenti və yeni seçilmiş prezident arasında keçirilən görüşdən sonra onlar ABŞ Prezidentinin rəsmi dövlət avtomobili ilə açılış mərasimi üçün Konqresə yollandılar.

## Açılış tədbirləri
### Mərasim
Mərasim Konqres binasının Qərb tərəfində keçirilmişdi. İnauqurasiyada həyat yoldaşları ilə birlikdə ABŞ prezidentinin səlahiyyətlərini başa vuran Barak Obama, ABŞ-ın səlahiyyət müddəti başa çatan vitse-prezidenti Co Bayden (2020-ci ildə Trampı məğlub etmiş və 2021-ci ildə 46-cı Prezident kimi andiçmə mərasimi keçirmişdi), ABŞ-ın keçmiş prezidentləri Cimmi Karter, Bill Klinton və Corc Buş, ABŞ-ın keçmiş vitse-prezidentləri Den Kueyl və Dik Çeyni iştirak etmişdilər. Mərasimdə 2016-cı ildə Trampın əsas rəqibi olan Hillari Klinton da iştirak etmişdi, lakin uduzmuş namizəd kimi deyil, keçmiş birinci xanım kimi.

#### Vəzifə andı

Saat 11:54-də Ali Məhkəmənin hakimi Klarens Tomas ABŞ-ın 48-ci vitse-prezidenti Mayk Pensini and içməyə dəvət etdi. Günorta saatlarında Tramp hakim Con Robertsin idarə etdiyi mərasimdə and içərək ABŞ-ın 45-ci Prezidenti oldu. Tramp iki İncilə, anasının ona hədiyyə etdiyi və tarixi Avraam Linkolnun incilinə əl basaraq and içdi. Andiçmə mərasimindən sonra Dəniz Piyadaları Orkestri “Ali Baş Komandana salam” (“Hil to the Chief”) mahnısını ifa etdi və Trampın şərəfinə ənənəvi 21 silah salamı verildi.

#### Açılış nitqi

Prezident Tramp daha sonra 1433 sözdən ibarət 16 dəqiqəlik inauqurasiya nitqini söylədi.

2016-cı ilin dekabr ayının sonlarında Tramp demişdi ki, inauqurasiya nitqinin ilk layihəsini yazır və ilham mənbəyi kimi Con Kennedi və Ronald Reyqanın əvvəlki andiçmə çıxışlarını əsas gətirir.

Tramp Amerika siyasətində yeni bir dövrün başlanacağına söz verdi. O, çıxışında iqtisadi və xarici siyasət məsələlərinə istinad edərək seçki kampaniyası zamanı "Birinci Amerika" şüarını təkrarladı. Trampın “xarici dünyanın formalaşmasında Amerika gücünün rolu ilə bağlı güclü iddia irəli sürməmək qərarı Ronald Reyqandan Corc Buşa qədər son Respublikaçı prezidentlərin inauqurasiya nitqlərindən uzaqlaşmaq idi” və “son 100 ildə ABŞ-ın demək olar ki, hər bir prezidentinin xarici siyasəti narahat edən beynəlmiləlçi baxışından fərqli idi”. Buna baxmayaraq, Trampın xarici siyasət mövzuları “bir çox amerikalılara, eləcə də Vaşinqtonun ikitərəfli xarici siyasət quruluşunu tənqid edənlərə” müraciət idi.

Trampın nitqindən sonra üç dini lider xeyir-dua verdi və mərasim ABŞ dövlət himninin ifası ilə yekunlaşdı.

### Mərasimdən sonra
İnaqurasiya mərasimindən sonra prezident Tramp, birinci xanım Melanya Tramp, vitse-prezident Mayk Pens və ikinci xanım Karen Pens keçmiş prezident Barak Obamanı və keçmiş birinci xanım Mişel Obamanı yola salınma mərasiminə müşayiət etdilər, sonra Konqresin pilləkənlərinə qayıdaraq Obamaların helikopteri havaya qalxarkən əl yellədilər. Nahardan əvvəl, ənənəyə uyğun olaraq, Prezident Tramp Konqresin Prezident Otaqında ilk prezidentlik bəyannaməsini imzaladı.

Tramp daha sonra ABŞ Prezident Administrasiyasına namizədliyini və bir neçə müavinlərinin təsdiqi üçün Senata rəsmi olaraq təqdim edən sərəncamlar imzalayıb. Onun imzaladığı ilk qanun layihəsi, istefada olan general Ceyms Mettisin Birləşmiş Ştatların müdafiə naziri vəzifəsinə namizədliyinin irəli sürülməsinə icazə verən 1947-ci il Milli Təhlükəsizlik Aktından imtina idi.

Tramp həmçinin Andiçmə mərasimini Milli Vətənpərvərlik Günü elan etdi və onun bəyannaməsini imzaladı. Trampdan əvvəl Barak Obama öz inaqurasiya gününü Milli Yeniləşmə və Barışıq Günü elan etmişdi.

İmzalanma mərasimində birinci xanım, Trampın uşaqları, bir neçə nəvəsi, senatorlar Roy Blant, Mitç Makkonel və Çak Şumer, Konqres liderləri Pol Rayan, Kevin Makkarti və Nensi Pelosi də daxil olmaqla Konqresin Birgə İnauqurasiya Komitəsinin sədrləri müşayiət ediblər. Sonra Tramplar ABŞ Konqressindəki nahar yeməyinə qatıldılar. 
Qonaqlar arasında Vaşinqtonun yüksək səviyyəli qanunvericiləri ilə yanaşı, keçmiş prezidentlər və vitse-prezidentlər də var idi. Rəsmi çıxışı zamanı Tramp iştirak edənlərdən 2016-cı il seçkiləri zamanı rəqiblərindən biri olan Hillari Klintonu ayaq üstə alqışlamağı xahiş edib.

Nahar yeməyindən sonra Tramplar paradı izləmək üçün Ağ Evdəki prezident tribunasına qalxdılar.

### Parad

Nahardan sonra parad başladı. Paradın çox hissəsində prezident Tramp və birinci xanım Melanya Tramp təhlükəsizlik risklərinə görə prezidentin istifadə etdiyi zirehli limuzində səyahət ediblər. Onlar iki dəfə limuzindən çıxdılar və paradın bir hissəsini, Pensilvaniya prospekti boyunca gəzdilər. Bu ABŞ-da uzun müddət davam edən ənənədir. 

Parad açılış mərasimindən sonra günorta və axşam saatlarında təxminən iki saat davam etdi.  Konqresin İnauqurasiya Komitəsinin məlumatına görə, paradı 8000-dən çox adam, həmçinin “məktəb və universitet orkestrləri, Atçılıq korpusu, veteran qrupları daxil olmaqla, qırx təşkilat təmsil edirdi”.

Paraddan qısa müddət sonra Tramp ilk prezident sənədlərini imzalamaq üçün Oval Ofisə getdi.

### Bal gecəsi

Prezident Donald Tramp və birinci xanım Melanya Tramp 20 Yanvar 2017-ci il axşam  "Azadlıq və Müstəqillik: Rəsmi Prezidentin İnaqurasiya balı" adlı üç rəsmi inaqurasiya balında iştirak etdilər.

Volter E. Vaşinqton Konqres Mərkəzində keçirilən iki rəsmi baldan biri Liberti bal, prezident və birinci xanım üçün gecənin ilk tədbiri oldu. Tramplar Frenk Sinatranın "My Way" mahnısına rəqs etdilər.
Trampların qatıldığı ikinci bal da Volter E. Vaşington Konqres Mərkəzində keçirilən bal oldu.

Prezidentin və birinci xanımın iştirak etdiyi üçüncü bal Milli Muzeydə keçirilən Silahlı Qüvvələr balı oldu. Prezidentin İnaqurasiya Komitəsindən verilən məlumata görə, bal mərasimlərinə yalnız dəvətnaməynən gəlmək olub. Pulsuz biletlər “müvəqqəti və ehtiyatda olan hərbi qulluqçular, “Şərəf” medalı alanlar, yaralı hərbi qulluqçular, hərbçi ailələri, veteranlar və fövqəladə hallara müdaxilə edənlər” üçün nəzərdə tutulub. Balın açılışında Tramp və həyat yoldaşı Melanya toplaşan hərbçilər qarşısında çıxış ediblər. Onlar hərbçilərə göstərdikləri fədakarlıq və xidmətlərinə görə təşəkkür ediblər. Tramp Baş komandan kimi andiçmə mərasimi ilə bağlı təbriklərə görə əsgərlərə təşəkkür etdi.

### Kilsədə ibadət

Yanvarın 21-də Prezident Tramp, birinci xanım Melanya Tramp, vitse-prezident Pens və ikinci xanım Karen Pens Vaşinqton Milli Katedralında toplandılar. Bu ənənə ilk prezident Corc Vaşinqtona gedib çıxır. Din adamlarının arasında müxtəlif dinlərdən olan iyirmidən çox dini lider var idi. İbadət keşiş Rozmari Dunkan, yəhudi kantoru Maykl Manieviç və müsəlman imamı Məhəmməd Maqidin azan oxuması ilə başladı.

## Gələnlərin sayı

Tədbirdən əvvəl federal və yerli qurumlar 700.000 ilə 900.000 arasında insanın iştirakına hazırlaşmışdı. Tramp andiçmə mərasimində “inanılmaz, bəlkə də rekord sayda seçici fəallığının” olacağını proqnozlaşdırmışdı.

Milli Park Xidməti National Mallda baş verən hadisələrlə bağlı izdiham təxminlərini dərc etmədi. İdarə edən Vaşinqton Böyükşəhər Tranzit İdarəsindən (WMATA) ictimai nəqliyyatda baş verən görüntülər və statistik məlumatlar izdiham ölçülərini təxmin etmək üçün istifadə olunur. WMATA, Trampın andiçmə mərasimi günü səhər saat 11-dən əvvəl metroya 193.000 sərnişinin, bütün gün ərzində isə 570.557 sərnişinin mindiyini bildirərək, bunun 639.000 sərnişinin həftə içi orta səyahət sayından aşağı olduğunu qeyd etdi.

### Administrasiyanın cavabı

Yanvarın 21-də keçirdiyi mətbuat konfransında Ağ evin mətbuat katibi Şon Spayser izdihamın “həm şəxsən, həm də bütün dünyada andiçmə mərasiminə şahidlik edən ən böyük auditoriya olduğunu” bildirdi və medianı “inauqurasiya həvəsini azaltmaq” üçün saxta izdiham təxminləri yaymaqda ittiham etdi.  NBC-nin 2017-ci ildə Trampın andiçmə mərasiminin YouTube-da NBC-nin canlı yayımı bir gün ərzində 8 milyondan çox baxış toplayıb.

### Baxış sayı
ABŞ-da Andiçmə mərasiminin televiziya tamaşaçılarının sayı 30,6 milyon olub, bu, Obamanın 2013-cü ildəki ikinci andiçmə mərasimindən (20,6 milyon) çox, lakin Obamanın 2009-cu ildəki ilk andiçmə mərasimindən (38 milyon) və Reyqanın 1981-ci ildəki ilk andiçmə mərasimindən (402 milyon) azdır. Trampın andiçmə mərasimi 6,8 milyondan çox baxışla saytın onillik tarixi ərzində ən çox yayımlanan Twitter videosu oldu. Üç əsas kabel xəbər şəbəkələrində: Fox News, CNN və MSNBC-də Trampın and içməsi və inaqurasiya nitqi ilə çıxış etməsini 16,63 milyon adam izləyib.

**Ümumi kabel televiziyasına baxanlar<br />11:45-12:15**

**Ümumi kabel televiziyasına baxanlar<br />20:00-23:00**

**Ümumi televiziya tamaşaçıları<br />11:00-dan 16:00-a qədər**

## Həmçinin bax
* Donald Trampın birinci kabineti
* Donald Trampın ikinci kabineti
* Donald Trampın ikinci and içmə mərasimi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website 
* Presidential Inauguration 2017 
* Military District of Washington – 58th Presidential Inauguration
* Text of Trump's Inaugural Address