İvan Şişkin

**İvan İvanoviç Şişkin** (; 25 yanvar 1832, Alabuqa — 1 aprel 1898, Sankt-Peterburq) — rus rəssamı, mənzərə ustası, Düsseldorf rəssamlıq məktəbinin nümayəndəsi, akademik (1865), professor (1873).

## Həyat və yaradıcılığı
İvan Şişkin 25 yanvar 1832-ci  ildə Rusiya İmperiyasının Vyat quberniyasının Alabuqa şəhərində anadan olmuşdur.

Ortabab tacirin oğlu, qeyri-adi istedada malik İ. Şişkin Moskva Boyakarlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq Məktəbini bitirib və üç il xaricdə yaşayıb. Qürbətdə olduğu illərdə daim qızıl çovdar zəmiləri, bol sulu çayları, yamyaşıl meşələri olan ucsuz-bucaqsız rus təbiətinin həsrəti ilə yaşayıb. Yaradıcılığının erkən dövründə Şişkin XIX əsrin ortaları romantik mənzərə rəssamlığı ənənələrini davam etdirmişdir. 1860-cı illərdən yaradıcılığının əsas mövzusunu rus meşəsi təşkil etmişdir . Rəssamın vətənə qayıdan kimi yaratdığı şedevrlərdən biri “Günorta. Moskva ətrafında” (, 1869) adlanır.

Günəş şüaları elə məharətlə təsvir olunub ki, sanki ətraf həqiqətən parlaq işıq selinə bürünüb. Bundan sonra rəssam öz əsərlərində parlaqlığa, gözqamaşdırıcı işıq effektlərinə, həyatın dolğunluğunun təcəssümü olan yay fəslinə üstünlük verəcək. Onun “Vyatka quberniyasında şam meşəsi” (, 1872), “Çovdar zəmisi” (, 1878), “Ucsuz-bucaqsız meşə” (, 1884) əsərləri məhz bu tərzdə yaradılıb.

Şişkinin əsərləri arasında tamaşaçıda sanki həqiqətən qaranlıq çökmüş meşədə azmış kimi vahimə hissi yaradan sıx meşəyə də təsadüf olunur. “Meşənin dərinliyində” (, 1872) belə əsərlərdəndir. Bu əsərə saatlarla tamaşa etmək olar, amma hər dəfə yenə də, məsələn, pusquda durmuş tülkü və uçaraq ondan uzaqlaşan ördək kimi nə isə yeni bir ştrix tapırsan. Doğrudur, bir çoxları hesab edirdi ki, rəssam lüzumsuz xırdalıqlara çox əhəmiyyət verir və buna görə də onu qınayırdılar. 1880-ci illərin əvvəllərində artıq “ovqat mənzərəsi” janrı yaranmağa başlayırdı. 

1880-ci illərin ikinci yarısında Şişkin dövrün ümumi nəbzini tutur və sənət yoldaşı İ.N.Kramskoyun dedeyi kimi, ümumi atmosferə, təbiətin tamaşaçıya bəxş etdiyi “əhval-ruhiyyəyə” xüsusi diqqət yetirməyə başlayır. Amma o, dəbdə olan meyillərə təslim olmur və özünə sadiq qalır. Əvvəlki kimi kətan üzərində aydın, qabarıq, mürəkkəb, mükəmməl və eyni zamanda çox sadə mənzərələr yaradır: “Palıdlar” ( “Дубы”,1887), “Günəşin işıqlandırdığı şam ağacları” ( “Сосны, освещенные солнцем”), “Mordvin palıdları” (,  “Palıd meşəsində yağış” (, hamısı 1891), “Payız” (,1892)...

Bu tablolar heyrətamizdir. Onlara tamaşa edəndə düşünürsən ki, gördüklərin bir gerçəklikdir. İ.Şişkin çar II Aleksandrın sevimli rəssamı olur, hətta şahzadələrin rəsm müəllimi təyin edilir. Ustadın son əsəri “Şam meşəsi” (“Корабельный лес“, 1898) adlanır. Bu əsər üzərində iş başa çatandan dərhal sonra Şişkin dünyasını dəyişir. Ani ölüm onu növbəti əsərini yaratdığı zaman molbert qarşısında haqlayır.

Rəssam faciəli ömür yaşayıb: iki sevimli xanımını, oğullarını torpağa tapşırıb. Amma onun həyat eşqi ilə çağlayan bənzərsiz mənzərələrinə tamaşa edəndə, bütün bunların dərdli adamın məhsulu olduğunu düşünmək çətindir. Qəribə bir paradoksdur, amma bəlkə də sadəcə böyük sənətkarın fırçasından çıxmış bir ovsundur. Şişkinin mənzərələrində insan təsvir olunmayıb, amma onun varlığı daim hiss olunur: Şişkinin tablolarına baxan tamaşaçı özünü bu mənzərənin içində təsəvvür edir.

Görkəmli mənzərə ustası İvan Şişkin 1898-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində vəfat etmişdir.

## Qalereya

 Сторожка_в_лесу.jpg|«Meşədə koma»,  1870
 Иван Иванович Шишкин - Берёзовый лес.jpg|«Ağcaqayın meşəsi»,  1871
 Иван Шишкин. Березовая роща.jpg|«Ağcaqayın meşəsi»,  1878, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi
 Ivan Ivanovich Shishkin - Rye field, 1878.jpg|«Çovdar zəmisi»,  1878
 Иван_Шишкин_На_опушке_соснового_леса_1882.jpg|«Şam meşəsinin kənarında»,  1882, Lvov İncəsənət Muzeyi
 ShishkinII_OpushkaLesaPERM.jpg|«Meşə kənarında»,  1882
 Иван Иванович Шишкин - Вечер.jpg|«Axşam»,  1882
 Ivan Ivanovich Shishkin - Brook in a Birch Forest, 1883.jpg|«Ağcaqayın meşəsində kiçik çay»,  1883
 Ivan Ivanovich Shishkin - Forest distant views, 1884.jpg|«Ucsuz-bucaqsız meşə»,  1884
 ShishkinII_SosnaNaPeskeRYB.jpg|«Qum üzərində şam»,  1884
 Ivan Ivanovich Shishkin - Polesie Landscape, 1884.jpg|«Meşəlik»,  1884
 Туманное утро. Шишкин И.И..jpg|«Dumanlı səhər»,  1885
 Ivan Ivanovich Shishkin - Oak Grove, 1887.jpg|«Palıd meşəsi»,  1887
 Utro_v_sosnovom_lesu.jpg|«Şam meşəsinin səhəri»,  1889
 Iwan Iwanowitsch Schischkin - Rain in an Oak Forest.jpg|«Palıd meşəsində səhər»,  1891
 Shishkin_na_severe_dikom1.jpg|«Şimalda vəhşi heyvanlar var…»,  1891
 Иван_Шишкин_После_шторма_в_Мери-Хови_1891.jpg|«Meri-Hovi fırtınadan sonra»,  1891
 1880er Ivan Shishkin Wald anagoria.JPG|«Meşə»,  1895


## Ədəbiyyat
* Шишкин, Иван Иванович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* *Ф. Булгаков* «Альбом русской живописи. Картины и рисунки И. И. Ш.» — СПб., 1892
* *А. Пальчиков* «Перечень печатных листов И. И. Ш.» — СПб., 1885
* *Ровинский Д. А.* «Подробный словарь русских граверов XVI—XIX вв.» Т. II. — СПб., 1885
* И. И. Шишкин. «Переписка. Дневник. Современники о художнике». — Л., Искусство, 1984. — 478 с., 20 л. илл., портрет. — 50 000 экз.
* В. Манин. Иван Шишкин. — М.: Белый город, 2008. — С. 47. — ISBN 5-7793-1060-2
* *И. Шувалова* Иван Иванович Шишкин. — СПб.: Художники России, 1993
* *Ф. Мальцева* Мастера русского пейзажа: Вторая половина XIX века. — М.: Искусство, 1999
* Галина Чурак. «ЖАНР» ИВАНА ШИШКИНА. Поиски и находки // «Третьяковская галерея». — № 1 (26). — 2010
* Галина Чурак. «Природу нужно искать во всей ее простоте…» — «Третьяковская галерея». — № 4 (17). — 2007
* Малоизвестные факты из жизни И. И. Шишкина // Газета «Новая Неделя». — вып. от 17.01.2014 г.

## Xarici keçidlər

*Ivan Shiskin: A collection of 352 painting (HD)
*Иван Иванович Шишкин. Биография, переписка, творчество и картины художника  
* Все эскизы и картины Ивана Ивановича Шишкина 
* Шишкин Иван Иванович — Биография, статьи, 346 картин 
* Картины Ивана Ивановича Шишкина 
* Иван Шишкин, галерея картин на WikiPaintings 
* Шишкин Иван Иванович. Галерея картин художника, хронология его жизни и творчества  
* Биография и 57 картин Ивана Ивановича Шишкина 
* Мемориальная доска в Елабуге  
* Галерея работ Шишкина И.И.  

## İstinadlar