Min möhtəşəm günəş

**Min möhtəşəm günəş** *()* — əfqan əsilli ABŞ yazıçısı Xalid Hüseyninin 2007-ci  yazdığı və 2003-cü ildə çıxan ən çox satılan debüt əsəri olan "Çərpələng Uçuran"ın böyük uğurundan sonra yazdığı romandır. Heratdan olan qanunsuz yeniyetmə Məryəm ailə faciəsindən sonra Kabildən olan bir ayaqqabı ustası ilə evlənməyə məcbur edilir. Bir nəsil sonra dünyaya gələn Leyla nisbətən imtiyazlı bir həyat yaşayır, lakin oxşar bir faciə onu Məryəmin ərinin evlilik təklifini qəbul etməyə məcbur etdikdə onun həyatı Məryəmlə kəsişir.
Hüseyni qeyd edib ki, o, romanı "ata-oğul hekayəsi" hesab etdiyi "Çərpələng Uçuran"dan fərqli olaraq "ana-qız hekayəsi" kimi qəbul edir. Kitab əvvəlki əsərlərində istifadə edilən bəzi mövzuları, məsələn, ailə dinamikasını davam etdirir, lakin əsasən qadın personajlara və onların müasir Əfqan cəmiyyətindəki rollarına diqqət yetirir.
"Minlərlə möhtəşəm günəş" 22 may 2007-ci ildə satışa çıxarıldı və Kirkus Reviews, Publishers Weekly, Library Journal və Booklist tərəfindən geniş tənqidi rəylər aldı və satışa çıxdıqdan sonra on beş həftə ərzində New York Times-ın ən çox satılanlar siyahısında birinci yeri tutdu. Satışa çıxdığı ilk həftə ərzində bir milyondan çox nüsxə satıldı. Columbia Pictures film hüquqlarını 2007-ci ildə satın aldı və kitabın teatr adaptasiyası 1 fevral 2017-ci ildə Kaliforniyanın San-Fransisko şəhərindəki Amerika Konservatoriyası Teatrında premyerası oldu.
## Yaradılması yolu
### Adı
Kitabın adı Jozefina Devisin XVII əsr İran şairi Saib Təbrizinin "Kabul" şeirinin tərcüməsindəki bir sətirdən götürülmüşdür:
"Kabilin hər küçəsi sehrlidir,
Misir karvanları bazarlarından keçir,
Damlarında parıldayan ayları saymaq olmaz,
Və divarlarının arxasında gizlənən minlərlə şanlı günəşi."
Hüseyni izah etdi: "Bir personajın sevimli şəhərinin itkisinə yas tutduğu bir səhnədə istifadə etmək üçün Kabil haqqında şeirlərin ingilis dilində tərcümələrini axtarırdım və bu şeirə rast gəldim. Anladım ki, səhnə üçün yalnız düzgün sətri deyil, həm də təsirli bir başlığı - sonuncu bənddə görünən "minlərlə şanlı günəş" ifadəsini tapmışam."
### İlham qaynağı
İki əfqan qadını haqqında roman yazmağa nəyin səbəb olduğu soruşulduqda, Hüseyni belə cavab verdi:
"Çərpələng Uçuran"ı yazmağı bitirdikdən sonra bir müddət əfqan qadınları haqqında bir hekayə yazmaq fikri ilə maraqlanırdım. İlk roman kişilərin üstünlük təşkil etdiyi bir hekayə idi. Əmirin həyat yoldaşı Sorayya istisna olmaqla, bütün əsas personajlar kişilər idi. Əfqan cəmiyyətinin "Çərpələng Uçuran"da toxunmadığım bütöv bir tərəfi var idi, hekayə ideyaları ilə zəngin hiss etdiyim bütöv bir mənzərə... 2003-cü ilin yazında Kabilə getdim və küçə künclərində dörd, beş, altı uşağı ilə birlikdə pul diləyən bu burqa geyinmiş qadınları gördüyümü xatırlayıram. Onların küçədə cüt-cüt gəzdiyini, uşaqlarının cırıq paltarlarda arxasınca getdiyini və həyatın onları bu nöqtəyə necə gətirdiyini düşündüyümü xatırlayıram... Kabildəki bu qadınların çoxu ilə danışdım. Onların həyat hekayələri həqiqətən ürək parçalayan idi... "Min Möhtəşəm Günəş"i yazmağa başlayanda özümü o dözümlü qadınlar haqqında dəfələrlə düşündüyümü gördüm. Kabildə tanış olduğum heç bir qadın məni ilhamlandırmasa da. İstər Leyla, istərsə də Məryəm, onların səsləri, üzləri və inanılmaz sağ qalma hekayələri həmişə mənimlə idi və bu roman üçün ilhamımın böyük bir hissəsi onların kollektiv ruhundan qaynaqlanırdı."
### Müsahibə
Hüseyni etiraf etdi ki, "Min möhtəşəm günəş"i yazmaq bəzi cəhətlərdən ilk romanı olan "Çərpələng uçuranı"ndan daha çətin idi. O, ikinci kitabı yazarkən, "Çərpələng uçuranı"ndan fərqli olaraq, "heç kimin onu gözləmədiyi" zaman çoxlu gözləntilər olduğunu qeyd etdi. O, həmçinin daha geniş personaj heyəti, Məryəm və Leylaya ikili diqqət yetirməsi və təxminən qırx beş il davam edən bir neçə nəsil əhatəsi sayəsində ikinci romanını birincisindən daha "iddialı" hesab etdi. Lakin romanı yazmağa başladıqdan sonra onun daha asan olduğunu gördü: "Yazmağa başladıqca, hekayə sürət qazandıqca və Məryəm və Leylanın dünyasına qərq olduqca, bu narahatlıqlar təbii olaraq yox oldu. "Çərpələng Uçuran"da olduğu kimi, əlyazma da əhəmiyyətli bir düzəliş tələb etdi; Hüseyni kitabı tamamlanmadan əvvəl beş dəfə yenidən yazdı. Romanın gözlənilən buraxılış tarixi ilk dəfə 2006-cı ilin oktyabrında elan edildi və o zaman "ailə, dostluq, iman və sevgidə tapıla bilən qurtuluş" haqqında bir hekayə kimi təsvir edildi
## Süjet
Heratın kənarında Məryəm acıqlı və küskün anası Nana ilə birlikdə ucqar bir daxmada yaşayır. Məryəm, anası ilə varlı yerli biznesmen Cəlil arasında yaşanmış münasibətin nəticəsi olaraq dünyaya gəlib. Cəlilin qanuni ailəsi ilə üzləşməmək üçün Məryəm və anası şəhərdən kənarda yaşayırlar. Nana, Cəlilin etdiklərinə və Məryəmə qarşı yalançı münasibətinə görə ona kin bəsləyir; Cəlil isə Məryəmı hər cümə axşamı ziyarət edir. Məryəmin on beşinci ad günündə Cəlil, söz verdiyi kimi onu şəhərə — Pinokkionu izləməyə — aparmağa gəlmir. Nananın istəklərinə baxmayaraq, Məryəm Cəlili tapmaq üçün təkbaşına Herata gedir və Cəlilin evinin qarşısında gecələyir; ona Cəlilin evdə olmadığı deyilmişdi, lakin Məryəm sonradan öyrənir ki, Cəlil həmin gecə evdə imiş. Qəlbi qırılan Məryəm evə qayıdır və Nananın özünü asaraq intihar etdiyini görür.
Məryəm qısa müddətlik Cəlilin evinə köçürülür, lakin tezliklə Kabuldan olan, özündən otuz yaş böyük dul ayaqqabı ustası Rəşidlə evləndirilir və Kabulda yaşamağa başlayır. Rəşid əvvəlcə Məryəmə qarşı nəzakətli olur, lakin Məryəmin yeddi düşüyündən sonra onun oğul dünyaya gətirə bilməməsinə görə getdikcə daha amansız və zorakı olur. İllər sonra xəstə Cəlil Məryəmi görməyə gəlmək istəsə də, Məryəm onu evinə buraxmır.
Bu vaxt Məryəmin gənc qonşusu Leyla atasına — məktəb müəlliminə — çox bağlı böyüyür və mücahidlər sırasında Sovetlərə qarşı vuruşan iki oğlunun ölümündən sonra dərin depressiyaya düşən anası üçün narahat olur. Leyla yaxın qonşu oğlu, bir ayağı protez olan Tariqlə uşaqlıqdan dostdur və illər keçdikcə aralarında sevgi yaranır. Leyla on dörd yaşında olanda ölkədə vətəndaş müharibəsi başlayır və Kabul tez-tez raket hücumlarına məruz qalır. Tariqin ailəsi şəhəri tərk etməyə qərar verir və yola düşməzdən əvvəl vidalaşarkən Leyla ilə Tariq ehtirasın təsiri ilə cinsi əlaqədə olurlar. Bir müddət sonra Leylanın ailəsi də qaçmağa hazırlaşarkən raket onların evinə düşür və Leylanın valideynləri həlak olur. Yaralanmış Leylanı Məryəm və Rəşid öz evlərinə götürür. Leyla sağalarkən Rəşid ona elçi düşməyə başlayır, bu isə Məryəmi narahat edir. Bir adam gələrək Leylaya bildirir ki, Tariq və ailəsi Pakistana gedərkən bombalanmada ölüblər. Leyla Tariqdən hamilə olduğunu anlayır və uşağın atasının Rəşid olduğuna onu inandıraraq, Rəşidlə evlənməyə razı olur. Qız övladı doğur və adını Əzizə qoyur.
Uşaqsız Məryəm əvvəlcə Leylaya və Əzizəyə soyuq davranır və onlardan uzaq durur. Lakin zaman keçdikcə onların münasibəti istiləşir, ana-qız kimisi bir bağ qururlar və Rəşidin zorakılığına qarşı bir-birilərinə dəstək olur, birlikdə Əzizəni böyüdürlər. Bir gün qaçmağa cəhd edirlər, lakin polis tərəfindən yaxalanırlar və cəzalandırılaraq Rəşid tərəfindən döyülür və ac saxlanılırlar.
Bu arada Taliban Kabula nəzarəti ələ keçirir və qadınların hüquqlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdıran sərt qanunlar tətbiq edir. Leyla aclıq və dərman çatışmazlığı içindəki kasıb qadın xəstəxanasında ağrıkəsicisiz sezaryen əməliyyatı ilə oğlu Zalmanı dünyaya gətirir. Leyla və Məryəm Zalmanı böyütməkdə çətinlik çəkirlər; Rəşid ona xüsusi diqqət göstərir və onu Əzizədən üstün tutur. Quraqlıq hökm sürərkən Rəşidin emalatxanası yanır, o isə müxtəlif ağır işlərə məcbur olur, bu isə onun aqressiyasını daha da artırır. Yemək qıtlığı səbəbilə Rəşid Leylanı Əzizəni yetimxanaya verməyə məcbur edir və Leylanın onu ziyarət etməsinə kömək etməkdən imtina edir. Leyla təkbaşına yolda getdiyi üçün Taliban tərəfindən dəfələrlə döyülür.
Bir gün gözlənilmədən Tariq Leylanın qapısında peyda olur. Leyla anlayır ki, Rəşid onu Kabildən çıxmaması üçün aldadıb və Tariqin öldüyü haqqında yalançı birini göndərib. Məryəm və Leyla, bu dəfə Tariqin də köməyi ilə, yenidən qaçmağı planlaşdırırlar. Lakin Rəşid işdən qayıdanda, oğlu Zalman ona Leylanın evdə kişi qonağı olduğunu bildirir. Qəzəblənən Rəşid, Əzizənin əsl atası barədə şübhələrinin olduğunu açıqlayır və qadınları vəhşicəsinə döyməyə başlayır, sonra isə Leylanı boğmağa cəhd edir. Leylanı xilas etmək üçün Məryəm kürəklə Rəşidi öldürür. Taliban tərəfindən tutulacaqlarını bilən Məryəm, Leyla, Tariq və uşaqların qaça bilməsi üçün özünü qurban verir və təslim olur. Qətli etiraf edən Məryəm ictimai edam cəzasına məhkum edilir. O, edama sakitliklə gedir; çünki Leyla və uşaqlarla keçirdiyi illərdə ilk dəfə xoşbəxtlik və sevgi tapdığını düşünür.
Leyla və Tariq uşaqlarla birlikdə Əfqanıstandan qaçaraq Pakistanın Pəncab bölgəsindəki Murri şəhərinə gedirlər və orada evlənirlər. Talibanın devrilməsindən sonra onlar Əfqanıstanın yenidən qurulmasında iştirak etmək üçün Kabula qayıtmağa qərar verirlər. Yolda Herata dönüb Məryəmin böyüdüyü kəndi ziyarət edirlər. Orada Məryəmə dərs verən mərhum mollanın oğluyla görüşürlər. O, Cəlilin Məryəmə geri qayıdarsa verilməsi üçün buraxdığı bir qutunu Leylaya təqdim edir. Qutuda Pinokkionun videokassetəsi, bir kisə pul və Cəlilin dərin peşmanlıqla yazdığı məktub var idi; məktubda o, Məryəmə sevgisini və onu öz qızı kimi böyütmədiyi üçün peşmanlığını etiraf edirdi. Ailə Kabula qayıdır və pulu Əzizəni yerləşdirdikləri yetimxananı təmir etməyə sərf edirlər. Leyla orada müəllim kimi işləməyə başlayır. O, üçüncü dəfə hamilə qalır və əgər qız olsa, adını Məryəm qoymağı planlaşdırır.
## Obrazlar
### Baş qəhrəmanlar
**Məryəm.** 1959-cu ildə Heratda anadan olmuş etnik tacikdir. Cəlil və onun xidmətçisi Nana arasındakı əlaqənin qeyri-qanuni övladı olduğu üçün həyat boyu utanc və ayıblamalarla üzləşir. Anasının ölümündən sonra məcbur edilərək ondan çox böyük bir ayaqqabı ustası ilə evləndirilir və Kabula köçürülür. Hüseyni Məryəmi “hər mənada təcrid olunmuş, insanlarla normal ünsiyyətdən uzaq bir qadın” kimi təsvir edir. Məryəm sadəcə başqa bir insanla bağlılıq hissi arzulayır. Əvvəllər Leylaya qarşı nifrət bəsləsə də, onların hər ikisinin “zorakı və psixoloji olaraq əzici” Rəşidlə evli olmalarının yaratdığı “ortaq əziyyət” sayəsində Məryəm ona dost və ana kimi qayğı göstərən biri olur. Leylanı müdafiə edərkən Məryəm Rəşidi öldürür və bu səbəbdən Taliban tərəfindən ictimai şəkildə edam edilir.

**Leyla.** 1978-ci ildə Kabildə anadan olmuş etnik tacikdir. Əfqan–Sovet müharibəsində iki böyük qardaşının ölümü nəticəsində sağ qalan yeganə övladdır. Atası və anası tərəfindən yaxşı təhsil alır; əvvəl məktəbdə, sonra isə Kabil təhlükəli olduqda evdə oxuyur. Hüseyni Məryəmlə müqayisədə Leylanın “atası, dostları və uşaqlıq dostu Tariqlə daha dolğun münasibətlər qurduğunu” qeyd edir. Valideynləri öldükdən və Tariqin guya öldüyü xəbərini aldıqdan sonra özünü və doğulacaq uşağını qorumaq üçün Rəşidlə evlənməyə məcbur qalır. Bu, əvvəlcə Məryəmdə qısqanclıq yaradır. Lakin sonradan Leyla yaşadıqları işgəncə və əzablar nəticəsində Məryəm üçün demək olar ki, qızına çevrilir. Romanın sonunda Leyla Kabula qayıdır və yetimxanada müəllimə işləyir.

**Rəşid.** Kabildə yaşayan etnik puştun ayaqqabı ustasıdır. İlk evliliyində bir oğlu olub, lakin uşaq boğularaq ölüb və romanda bu hadisənin Rəşidin sərxoş olduğu bir vaxtda baş verdiyi ima olunur. Rəşid dərin qadın düşməni xarakterinə malikdir və arvadlarına, eləcə də “qızı” Əzizəyə fiziki və psixoloji zorakılıq göstərir. Bununla yanaşı, oğlu Zalmaya qarşı sonsuz məhəbbət nümayiş etdirməsi onun nadir insani anlarından biridir. Leylanı boğmağa çalışdığı zaman Məryəm onu kürəklə öldürür. Hüseyinidən sitatla, Rəşid “patriarxal, qəbiləçilik ruhunun təcəssümüdür”, lakin müəllif onu tamamilə şeytani göstərmək istəmədiyini, bəzi insani anlar əlavə etdiyini bildirir.

**Tariq.** 1976-cı ildə Kabildə doğulmuş etnik puştundur. Beş yaşında mina partlayışı nəticəsində bir ayağını itirir. O və Leyla yaxın dost olaraq böyüyürlər və Kabili tərk etməzdən əvvəl sevgiyə çevrilən münasibət yaşayırlar. Pakistanda qaçqın kimi ağır sınaqlarla üzləşir: atası xəstəlikdən ölür, özü bilmədən narkotik qaçaqmalçılığına qarışdığı üçün yeddi il həbs olunur və həbsdə olarkən anası soyuqdan dünyasını dəyişir. Azad olunduqdan sonra iş tapır və sonra Leyla ilə yenidən görüşür. Rəşidin ölümündən sonra o, Leyla ilə Pakistana gedir və evlənirlər. Taliban devrildikdən sonra Leyla ilə birlikdə yenidən Kabula qayıdır.
### İkinci dərəcəli obrazlar
**Nana.** Herat yaxınlığındakı bir kənddən olan etnik tacikdir. Gənc yaşda bir oğlanla nişanlı olsa da, “bədəninə cin girməsi” kimi izah olunan qıcolma tutması səbəbilə evlənə bilmir. Daha sonra Cəlilin evində xidmətçi işləyir və onunla münasibət yaşayaraq Məryəmi dünyaya gətirir. Bu münasibət Cəlilin ailəsinə rüsvayçılıq gətirdiyi üçün Nana və Məryəm evdən uzaqlaşdırılır. Bu hadisələr Nana üçün dərin acı və kin yaradır və o, tez-tez Məryəmi psixoloji olaraq incidir. Məryəm on beş yaşında evdən çıxanda, Nana onun onu tərk etdiyini düşünərək özünü asır.

**Molla Fəyzulla.** Məryəmin Qurani-Kərim müəllimi olan yerli sufi imamdır. Onun az sayda sevgi və mərhəmət göstərən insanlarından biridir. Məryəm Kabula köçürüldükdən sonra əlaqələri kəsilir. 1989-cu ildə təbii şəkildə dünyasını dəyişir.

**Cəlil.** Heratlı varlı iş adamıdır. Üç arvadı və doqquz (sonradan on) qanuni övladı var. Məryəmi çox sevsə də, onu öz digər övladları kimi qəbul etməkdən çəkinir. Onun bu davranışı Məryəmin anasının ölümünə və onların arasındakı əlaqənin dağılmasına səbəb olur. Ölməzdən əvvəl peşmançılıq dolu məktub və hədiyyələr buraxır. Məryəm bunları heç vaxt almır; Leyla sonradan Herata gedəndə bu əşyaları alır.

**Hakim.** Leylanın atasıdır; təhsilli, geniş dünyagörüşlü bir kişidir. Müəllim kimi çalışır, sonra müharibədən sonra fabrikdə işləməyə başlayır. O, qızının təhsilini hər şeydən üstün tutur. Arvadı Fəriba ilə münasibəti oğullarının ölümü səbəbilə pisləşir. Buna baxmayaraq, Kabili tərk etməyərək ailəsinə sadiq qalır və raket partlayışında həyat yoldaşı ilə birgə ölür.

**Fəriba.** Leylanın anasıdır; əvvəllər şən, mehriban bir qadın kimi təsvir olunur. Oğlanlarının müharibədə ölümü onu dərin depressiyaya salır və qızı ilə münasibətini zədələyir. Şəhərdəki təhlükəyə baxmayaraq, oğullarının xatirəsinə bağlı qaldığı üçün Kabili tərk etmir. Nəhayət, raket partlayışında Hakimlə birlikdə ölür.

**Hasina.** Leylanın uşaqlıq dostlarından biridir. Şən və zarafatcıl qızdır. Əmisioğluna nişanlandıqdan sonra Almaniyaya köçmək üçün Kabildən ayrılır.

**Qiti.** Leylanın digər yaxın dostudur və tez-tez Leyla ilə oğlanlardan danışar. Bir raket partlayışında parçalanaraq ölür.

**Əzizə.** Leyla və Tariqin 1993-cü ildə Kabildə doğulan qeyri-qanuni qızıdır. Tariqin guya öldüyünü eşitdikdən sonra Leyla, Əzizənin atasının Rəşid olduğunu gizlətmək üçün onunla evlənir. Əzizə doğulduqdan sonra Rəşid Leylaya qarşı soyuyur, bu isə Leyla ilə Məryəmi yaxınlaşdırır. Qıtlıq dövründə Əzizə bir müddət yetimxanaya yerləşdirilir.

**Zalmai**. Leyla və Rəşidin 1997-ci ildə Kabildə doğulan qanuni oğludur. Leyla əvvəlcə onu abort etdirməyi düşünür, çünki o, Rəşidin oğludur. Zalmai atasına heyran olur, onun zorakılığını anlamır. Məryəmin Rəşidi öldürdüyünü heç vaxt bilmir və ona sadəcə şəhəri tərk etdiyini deyirlər. Romanın sonunda Tariqi ata fiquru kimi qəbul etməyə başlayır.
### İctimai rəy
Buraxılışından sonrakı ilk həftədə *Min Möhtəşəm Günəş* bir milyondan çox nüsxə satılaraq, ard-arda on beş həftə *The New York Times*-ın ən çox satılanlar siyahısında birinci yeri tutdu. *Time* jurnalından Lev Qrossman əsəri 2007-ci ilin Top 10 Bədii Kitab siyahısında üçüncü yerə layiq gördü və onu “dözülməz olanı dözmək üçün sıx, zəngin, təzyiqli bələdçi” kimi qiymətləndirdi.Conatan Yardli isə *The Washington Post Book World* jurnalında yazırdı: “Əgər Xalid Hüseyninin *Min Möhtəşəm Günəş* əsərinin *Çərpələng uçuran* qədər yaxşı olub-olmadığını düşünürsünüzsə, cavab budur: Xeyr. O daha yaxşıdır.”
*Min Möhtəşəm Günəş* tənqidçilər tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılandı. *Publishers Weekly* əsəri “Əfqanıstanın güclü və sarsıdıcı təsviri” kimi səciyyələndirdi,*USA Today* isə müəllifin üslubunu “ürək ağrıdan dərəcədə gözəl” adlandırdı.
*The New York Times* yazarı Liza Si kitabın uğurunu Hüseyninin “emosiyanın gücünü çox az məşhur yazıçının anladığı kimi yaxşı anlaması” ilə izah etdi. *The Guardian*dan Nataşa Uolter yazırdı: “Hüseyni müəyyən tip hekayə danışmaqda bacarıqlıdır – elə hekayələr ki, içindəki dözülməz hadisələr – zorakılıq, yoxsulluq və istismar oxunaqlı olur. O, personajlarının yaşadığı dəhşətləri gözardı etmir, amma onun birbaşa, izahlı üslubu və hekayənin qurtuluşa doğru getdiyi hissi, bütün faciələrinə baxmayaraq, narrativin asanlıqla qavranmasına imkan yaradır.”
*O*, *Oprah Magazine* jurnalından Kaslin Medvik romanda çox yüksək qiymətləndirilən müsbət rəy verdi:
“Müharibədən viran olmuş Əfqanıstanı düşündükdə ağla gələn ilk şey bəlkə də sevgi deyil. Lakin Xalid Hüseyninin A Thousand Splendid Suns romanının səhifələrinə hopmuş əsas hiss elə məhz sevgidir – gizli, güclü, gözəl, qadağan və sonsuz dərəcədə səbirli bir sevgi. Müəllifin ən çox satılan ilk romanı Çərpələng uçuran da olduğu kimi, Hüseyni yenə də gözlənilməz dostlar arasındakı bağları, valideynlərlə övladlar arasında yaranan uçurumları və səssiz qəlblərin dəyişməz inadını təsirli şəkildə araşdırır.”
*The New York Times yazarı Miçiko Kakutani daha tənqidi bir rəy yazaraq romanın başlanğıcını “ağır və kobud”, əsərin ilk hadisələrini isə “sabun operası vari” adlandırdı. Bu iradlara baxmayaraq, o sonda belə nəticəyə gəldi: “Lakin tədricən Hüseyninin instinktiv hekayə danışma bacarığı üstün gəlir, tənqidləri güc və sürətlə aşıb keçir. O, Məryəm və Leylanın emosional reallığını oxucu üçün hiss olunur edir və onların gündəlik həyatını təsvir etməklə Kabilin adi günlərinin – həm Taliban hakimiyyətindən əvvəl, həm də dövründə – necə olduğunu bizə göstərməyi bacarır.” Oxşar şəkildə The Christian Science Monitor dan İvonn Zip də belə nəticəyə gəldi ki, *Min Möhtəşəm Günəş* sonda “ədəbiyyat əsəri kimi bir qədər zəifdir”.
Romanın iki əsas qadın qəhrəmanı – Məryəm və Leylanın təsviri bir çox tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. The Houston Chronicle dan Con Friman onları “son dərəcə cazibədar” adlandırdı,USA Today dən Kerol Memmott isə onları “ümidsiz şəraitdə belə zərrə qədər işığa sarılan möhtəşəm qəhrəman xarakterlər” kimi təsvir etdi.Medvik onların obrazlarını belə yekunlaşdırdı: “Haramı – yəni ‘qeyri-nikah’ damğası vurulmuş Məryəm 15 yaşında zorakı evliliyə məcbur edilir, Leyla isə uğur üçün böyüdülmüş gözəl bir qız olduğu halda şəriət qaydaları və onunla Məryəmin ortaq əri tərəfindən demək olar ki, tanınmaz hale salınır. Üç onilliyi əhatə edən bu epik hekayə məhv edilmiş və lakin sevməkdən vaz keçməyən ölkələri kimi ‘baxmağa xoş olmayan, amma hələ də ayaqda qalan’ bu iki mərd qadının taleyini izləyir. Onlar bir-birində davam etmək üçün lazım olan gücü tapırlar.”
Entertainment Weeklydən Cennifer Ris Rəşidi “son illərin ədəbiyyatında ən iyrənc kişi obrazlarından biri” adlandırdı. Liza Si isə Təriq istisna olmaqla “kişi qəhrəmanların ya amansız dərəcədə pis, ya da acınacaqlı dərəcədə zəif göründüyünü” yazdı və belə əlavə etdi: “Əgər bir qadın yazıçı kişi qəhrəmanları haqqında belə yazsaydı, yəqin ki, onu ‘kişi düşməni’ adlandırardılar.”
2019-cu il noyabrın 5-də BBC News *Min Möhtəşəm Günəş* əsərini “ən ilhamverici 100 roman” siyahısına daxil etdi.

## Həmçinin bax
* Xalid Hüseyni
## Xarici keçidlər
* Xalid Hüseyninin "Min möhtəşəm günəş" tamaşası
* Min möhtəşəm günəş PDF forması  
* Rəsmi facebook səhifəsi 
* 
* Xalid Hüseyninin "Min möhtəşəm günəş" tamaşası
## İstinadlar