Media manipulyasiyası

**Media manipulyasiyası** — havadarların öz xüsusi maraqlarına uyğun görüntü və ya mübahisə yaratdıqları bir-birilə əlaqəli üsullar silsiləsi. Bu cür taktikalara yalanlardan, manipulyasiyadan, dezinformasiyadan, ritorik və təbliğat üsullarından istifadə daxildir. Bundan başqa, çox vaxt hansısa informasiyanı və ya baxış bucağını sıxışdırmaqla insanların və ya qrupların diqqətini kənara çəkməklə senzura tətbiq etmək də bu taktikalara aid edilir. "*[[Təbliğat: İnsanların münasibətlərinin quruluşu|Təbliğat: İnsanların münasibətlərinin formalaşması]]*" kitabında Jak Ellül yazmışdır ki, ictimai rəy yalnız kommunikasiya vasitələrinin təmin etdiyi kanallar vasitəsilə özünü ifadə edə bilər və onsuz heç bir təbliğat ola bilməz. Bu, ictimaiyyətlə əlaqələr, təbliğat, marketinq və s. sahələr daxilində istifadə olunur. Hər bir kontekst üçün məqsəd tamamilə fərqli olsa da, əsas üsullar çox vaxt bir-birinə oxşardır.

## Kontekstlər

### Aktivizm
Aktivizm, xüsusilə mübahisəli məsələnin bir tərəfini dəstəkləyən və ya ona qarşı çıxan birbaşa güclü fəaliyyətə vurğu edən təcrübə və ya doktrinadır. Bu, sadəcə olaraq sosial baxışlara təsir etmək və ya onları dəyişdirmək üçün hərəkata başlamaqdır. Bu, adətən nüfuzlu şəxslər tərəfindən başlanır, lakin böyük kütlələri olan ictimai hərəkatlar vasitəsilə kollektiv şəkildə həyata keçirilir. Bu ictimai hərəkatlar ictimai mitinqlər, tətillər, küçə yürüşləri və hətta sosial mediada çağırışlar vasitəsilə edilir.

### Reklam
Reklam müəyyən bir auditoriyanı məhsul və ya xidmət almağa inandırmağa çalışan təşviq formasıdır. Marketinqin ilk növlərindən biri, hədəf bazarını almağa, satmağa və ya müəyyən bir hərəkəti həyata keçirməyə inandırmaq məqsədi daşıyır. Bu, öz məhsullarını və ya xidmətlərini televiziya fasilələrində, veb-saytlarda və mobil tətbiqlərdə bannerlərdə göstərmək üçün media orqanlarına ödəniş etməklə məhsullarını satmaq istəyən müəssisələr tərəfindən həyata keçirilir.

Bu reklamlar təkcə müəssisələr tərəfindən deyil, müəyyən qruplar tərəfindən də edilə bilər. Qeyri-kommersiya reklamçıları bir məqsəd üçün maarifləndirmə və ya xüsusi ideyaları təbliğ etmək ümidi ilə reklama pul xərcləyirlər.

### Mistifikasiya
Mistifikasiya kimlərisə aldatmaq üçün nəzərdə tutulmuş bir şeydir. Aldadıcı ictimai hərəkətlər, elmi saxtakarlıqlar, saxta bomba təhdidləri və biznes fırıldaqları mistifikasiya nümunələridir.

## Həmçinin bax

* İnternet senzurası
* Dezinformasiya
* Misinformasiya
* Media savadlılığı
* Mem

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

;Ümumi
*Chomsky, Noam; Herman, Edward S., *[[Manufacturing Consent|Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media]],* New York: Pantheon Books, 1988.
*Cialdini, Robert B., *Influence: Science and Practice,* 4th Edition New Jersey: Allyn & Bacon, 2000.
*Ewen, Stuart, *Captains of Consciousness: Advertising and the Social Roots of the Consumer Culture,* New York: McGraw-Hill, 1976.
*Ewen, Stuart, *PR! A Social History of Spin,* New York: Basic Books, 1996.
*Ewen, Stuart; Ewen, Elizabeth, *Channels of Desire: Mass Images and the Shaping of American Consciousness,* New York: McGraw-Hill, 1982.
* Ellul, Jacques. **. Trans. Konrad Kellen & Jean Lerner. New York: Knopf, 1965. New York: Random House/ Vintage 1973
*Jamieson,  H.  K, *Dirty  Politics:  Deception,  Distraction  and  Democracy*  Oxford University  Press, 1992.
*Jowett, Garth S.; O'Donnell, Victoria, *Propaganda and Persuasion,* Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 1999. .
*Parenti,  M.,  *[https://web.archive.org/web/20180624081302/http://www.michaelparenti.org/MonopolyMedia.html Monopoly  Media  Manipulation],*  Mediterranean  Quarterly, Spring  2002.
*Lutz, William D., *Doublespeak,* New York, NY: HarperPerennial, 1990. .
*Rushkoff, Douglas, *"They Say"*, in *Coercion: Why We Listen to What "They" Say,* New York: Riverhead Books, 1999.
;Keys tədqiqatları
*Beeston,  R.,  *Bin  Laden  Heads  List  of  Suspects,  Terror  in America*  Times, 12 September 2001.
*Bohannon, J., *I  Fooled  Millions  of  People  into  Thinking  Chocolate Helps  Weight  Loss,  Here's  How*  IO9,  Gizmodo,  Debunkery, 27  May  2015.
*Braddock  J.,  *Historian  says  US  backed  "efficious  terror"  in  1965 Indonesian  Massacre,*  World  Socialist  Website, 7  July  2009.
*Cashmore, E.;  McLaughlin, E.,  *Out  of  Order:  Policing  Black  People,*  Routledge, 1991.
*Hodges,  D., *West  Africans  Are  Streaming  Across  the  U.S.  Southern  Border  Carrying  the  Ebola  Virus,*  The  Common  Sense  Show, 3 August 2014.
*Howard, Philip N.; Ganesh, Bharath; Liotsiou, Dimitra; Kelly, John; François, Camille, *[https://comprop.oii.ox.ac.uk/research/ira-political-polarization/ The IRA, Social Media and Political Polarization in the United States, 2012-2018] *. Computational Propaganda Research Project, 17 December 2018.
*Kellner,  D.,  *9/11,  Spectacles  of  terror,  and  media  manipulation,* Miscellany, 15 August 2006.
*Ostrow, J., *Politics  in  Russia:  A  Reader,*  Sage  Publications, 26  June  2012.
*Sniffen, Michael J., *[https://www.boston.com/news/nation/washington/articles/2007/01/28/libby_case_witness_details_art_of_media_manipulation/ Libby case witness details art of media manipulation] *, Boston Globe, 28 January 2007.
*Turner-Sadler, J.,  *African  American  History:  An  Introduction,*  Peter  Lang Publishing, 2009.

## Xarici keçidlər
* "The Persuaders" *Frontline*
* "Understanding Jargon: A Short Bibliography" by Philip E. Agre