open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gülnar Məmmədova

**Gülnar Məmmədova** (tam adı: **Gülnar Mərfət qızı Məmmədova**; d. 11 may 1991, Əli Bayramlı) — Azərbaycan şahmatçısı, qadınlar arasında qrosmeyster (2012), Azərbaycan şahmat tarixində ilk dəfə kişilər arasında Beynəlxalq usta (2017). 3 qat Azərbaycan çempionu, bir sıra beynəlxalq turnirlərin qalibi və mükafatçısı. 2009-cu ildən şahmat üzrə qadınlardan ibarət Azərbaycan yığma komandasının üzvü.

## Həyatı
11 may 1991-ci ildə Əli Bayramlı (indiki Şirvan) şəhərində anadan olub.

### Orta təhsil
1997-ci ildə Əli Bayramlı şəhəri, Tahir Bağırov adına 11 saylı orta məktəbin 1-ci sinfinə gedib.2008-ci ildə Əli Bayramlı şəhəri, Elçin İmanov adına 10 saylı orta məktəbi bitirib.

### Ali təhsil
2008-2012 Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası - Bakalavr
2012-2014 Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası - Magistr

### Fəaliyyət
2014-cü ildən Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında şahmat müəllimi kimi fəaliyyət göstərir.

## Karyera
Şahmatla 6 yaşından məşğul olmağa başlayıb. İlk uğuru şahmatla məşğul olmasından 23 gün sonraya təsadüf edir. Belə ki, 1997-ci ildə Şirvan şəhərində 28 May Respublika Gününə həsr olunmuş şahmat turnirinin qalibi olub. 16 yaşadək şahmatçılar arasında dünya ikincisi və Avropa üçüncüsü olub.2009 və 2010-cu ildə qadınlar arasında Azərbaycan çempionu olub. 2016-cı ildə Bakıda keçirilən Şahmat Olimpiadasında 3-cü lövhədə qızıl medal qazanaraq, Azərbaycan qadın şahmatında ilkə imza atıb. Həmin il klublararası Avropa Kubokunda "Odlar Yurdu" komandasının tərkibində öz lövhəsində gümüş medal qazanıb və əmsalını özü üçün rekord həddə - 2401-ə çatdırıb. Bununla da qadın şahmatımızda Beynəlxalq Usta (IM) dərəcəsinə yüksələn ilk şahmatçı olub. 2017-ci ildə "Odlar Yurdu"nun Avropa ikincisi olmasında pay sahibi olub.2018-ci ildə yenə klublararası Avropa Kubokunda öz lövhəsində gümüş medal qazanıb.2019-cu ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət yığmasının heyətində Avropa çempionatının bürünc medalını qazanıb. 2021-ci ildə 11 illik fasilədən sonra 3-cü dəfə Azərbaycan çempionu olub. Həmin il fərdi Avropa çempionatında 6-cı yeri tutaraq Dünya Kubokuna vəsiqə qazanıb.

## Reytinq
Beynəlxalq Şahmat Federasiyasının (FIDE) 2017-ci ilin yanvar ayı üçün açıqladığı reytinq siyahısında Gülnar Məmmədova 2401 reytinq xalı ilə dünyanın ən güclü 100 xanım zəka ustası sırasına daxil olaraq 64-cü pillədə qərarlaşırdı. Bu hələ ki, karyerasında ən yüksək reytinq olub.
Herakles yarımdası

**Herakles yarımadası** — Krım yarımadasının cənub-qərbində yerləşən, Qara dənizin daxilinə üçbucaq şəklində daxil olan yarımada. Hansı ki, Sevastopol buxtası ilə Balaklav buxtasını ayırlr. Yarımadanın sahəsi 100&nbsp;km² təşkil edir.
Yarəmadanın digər adı Traxeyskidir. XIX əsrdə həm də İrakliyski adı işlədilirdi. 
Yarımada Xersonesin kənd təsərrüfatı rayonu olmuşdur. Burada üzüm əkilir bağlar salınırdı.

Yarımada öz növbəsində daşlı slçaq dağlıq ərazidən ibarətdir. Ən hündür zirvəsi Sapun dağıdır
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Гриневецкий С. Р., Зонн И. С., Жильцов С. С.* Черноморская энциклопедия. — М.: Международные отношения, 2006. — С. 142. — ISBN 5-7133-1273-9
Bəşagərd şəhristanı

**Bəşagərd şəhristanı** — İranın Hörmüzgan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Sərdəşt şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 31,235 nəfər və 7,174 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Sərdəşt (Bəşagərd)

**Sərdəşt** — İranın Hörmüzgan ostanının şəhərlərindən və Bəşagərd şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 928 nəfər və 204 ailədən ibarət idi..

## İstinadlar
Vilyam Keyson

**Vilyam C. Keyson** (Oktyabr 1, 1924 – Yanvar 4, 2017) — Bir vaxtlar Missuri Ştatının Senatının üzvü olmuş amerikalı siyasətçi idi. Keyson Missuri ştatının Higginsvil şəhərində anadan olmuşdur. Kolumbiya şəhərində yerləşən *Missuri Universiteti*nin təhsil haqqında qanununa əsasən (LLB 1951) məzun olmuşdur. Keyson 1951-ci ildə Missuridə vəkilliyə qəbul olunmuşdur. O, 1960-cı ildən 1976-cı ilə qədər Missuri Ştatı Senatında 31-ci dairənin (Henri Dairəsi) üzvü vəzifəsində çalışmışdır. O, ABŞ Demokrat Partiyasının üzvü idi.

## Dövlət senatında qaldırdığı məsələlər
* Mülki hüquq
* Ətraf mühitin mühafizəsi
* Qadın hüquqları

## İstinadlar
Əhməd Kurniavan

**Əhməd Kurniavan** (31 Oktyabr 1979 – 10 Yanvar 2017) — Keçmiş peşəkar İndoneziya futbolçusu. O, İndoneziya Super Liqası klublarından olan *Arema Kronus* klubunda qapıçı kimi çıxış etmişdir. Kurniavan həmin klubda qapıçı kimi çıxış edən Kurniya Meyqanın böyük qardaşıdır.

## Uğurları

### Klub uğurları
;Arema Malanq
*İndoneziya Kuboku (1): 2006

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile Ahmad Kurniawan
Şahinabad (Urmiya)

**Şahinabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 222 nəfər yaşayır (54 ailə).

## İstinadlar
FİFA Puşkaş mükafatı

**FİFA Puşkaş mükafatı** — 2009-cu il 20 oktyabr tarixində FİFA tərəfindən yaradılmışdır. Təşkilatın keçmiş prezidenti Yozef Blatterin göstərişi ilə təsis edilmişdir.

Mükafat kişi və ya qadın futbolçu olmaqla ilin estetik olaraq önəmli və ya ən gözəl qoluna görə təqdim edilir. Mükafat 1950 və 1960-cı illərdə Real Madrid klubunun hücumçusu və dövrünün ən önəmli macar futbolçucu olmuş Ferents Puşkaşın şərəfinə təsis edilmişdir. Puşkaş böyük kütlə tərəfindən avropanın ən güclü hücumçusu kimi qəbul edilmişdir. Belə ki, o 84 rəsmi milli matçında 83 dəfə fərqlənməyə nail olmuşdur. O, 528 matça 512 dəfə fərqlənməklə iyirminci əsrdə avropanın ən çox qol vuran oyunçularından biri kimi ad qazanmışdır.

"Futbol tarixində öz oyunu ilə iz buraxan birinin adını qorumaq olduqca önəmlidir. Ferents Puşkaş yalnız bir çox mükafat qazanmış futbolçu kimi deyil həmçinin möhtəşəm insan kimi ad qazanmışdır. Bu səbəbdən FİFA bu mükafatı onun adına təsis etməklə böyük sevinc hissi duyur" fikirlərini Blatter Budapeşt şəhərində mükafatın inaqurasiya mərasimində səsləndirmişdir.

Mükafatın ilk təqdimatı 2008/2009 mövsümünün sonunda olmuşdur. Mükafat ilk dəfə 2009-cu il dünyanın ən yaxşı oyunçusu mükafatı üzrə İsveçrədə baş tutmuş qala gecəsində təqdim edildi. Qalib 21 dekabr tarixində elan edildi və mükafatın ilk sahibi portuqaliyalı Kriştiano Ronaldo olmuşdur.

## Meyarlar
* Bu gözəl bir qol olmalıdır (buraya uzun məsafədən vurulan, fərdi və ya komanda oyun ilə vurulan, qayçı zərbəsi kimi vurulan qollar daxildir.)
* Mükafat heç bir daxili çempionat, cins və milli ayrı-seçkilik edilmədən təqdim edilməlidir.
* Burada təsadüfən, rəqib oyunçunun səhvi üzündən və ya hər hansı oyunçunun ofsayd vəziyyətində ikən vurulan qol qeydə alınmır.
* Daha öncə oyunçu hər hansı mənfi davranışı ilə gündəmə gəlməməli və dopinq testindən uğursuz keçmiş olmamalıdır.

## Qaliblər və namizədlər

### 2009

### 2010

### 2011

### 2012

### 2013
Növbəti siyahıda 2012-ci ilin qalib və namizədləri qeyd edilmişdir. 2013-cü ilin Dekabr ayının 9-dan FİFA.com saytı vasitəsi ilə seçilmiş namizədlərə onlayn olaraq səs vermək mümkündür.

### 2014
2014-cü ilin namizədləri 12 Noyabr tarixində elan edilmişdir.

### 2015
FIFA namizədləri 2015-ci il Noyabr ayının 12-də elan etdi.

### 2016
FIFA namizədləri 2016-cı il Noyabr ayının 21-də elan etdi.

## Ölkələr üzrə qalib olanlar

## Ən çox namizəd olanlar

## İstinadlar
Honkonq qripi

**Honkonq qripi** (yaxud **1968-ci il qrip pandemiyası**) — 1968-1969-cu illərdə baş qaldıran və dünya üzrə 1 milyona yaxın insanın ölümü ilə nəticələnən qrip pandemiyası. Bu qrip Influenza A virusunun H3N2 ştamı tərəfindən yaranır. Bu ştam antigen dəyişikliyi yolu ilə H2N2 ştamından törəmişdir. İlk dəfə Honkonqda aşkar edildiyi üçün pandemiyaya da məhz bu şəhərin adı verilmişdir.

## Kliniki məlumat
Bu qripin simptomları 4-5 gün, bəzi simptomlar isə 2 həftəyədək davam edir. Pandemiyanın baş verdiyi 1968-1969-cu illərdə əsasən 65 yaşdan yuxarı şəxslər bu xəstəlikdən vəfat edirdilər.

## Virusologiya
right|thumb|190x190px|Honkonq qripini törədən qrip virusları (təxminən 100 min dəfə böyüdülüb)
1968-ci ildə virusa qarşı vaksin xəstəliyin ABŞ-da pik həddə çatmasından bir ay sonra yaradılmışdır.

Həm H2N2, həm də H3N2 pandemik qrip ştamları quş qripi viruslarının genlərini daşıyır. Yeni alt növlər quş və insan qripi virusları ilə yoluxmuş donuzlarda yaranmış və tezliklə insanlara keçmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* .

## Xarici keçidlər
* Influenza Research Database – Database of influenza genomic sequences and related information.
Əlil arabası

**Əlil arabası** — fiziki narahatçılığı olan və ya hansısa maneə səbəbi ilə yeriyə bilməyən və ya asanlıqla hərəkət edə bilməyən insanların mobilizasyası üçün istifadə edilən vasitədir. Təkərləri müxtəlif ölçülərdə olur. Ümumiyyətlə əl ilə istifadə edilir amma xüsusi ehtiyaclara görə bədənin demək olar hər yeri ilə istifadə edilə biləcək çeşidləri də var. Hərəkət baxımından avtomatik və mexanik olaraq iki növü olur. Hər ölçüyə və hər cür ehtiyaca görə xüsusi olaraq hazırlanırlar. Fiziki məhdudiyyətli şəxslərdən əlavə bu arabanın müşayiətçisi üçün də digər variantlar mövcuddur. İstifadəçilər ehtiyaclarına görə böyüklük və güc seçimində istədiklərin seçə bilərlər. Darısqal məkanlarda istifadə ediləcəksə yığcam quruluşda olması bəzən üstün tutulur, hava şərtlərinə görə istifadə ediləcəksə gücü və davamlılığı ön plana çıxmaqdadır. Əlil arabası ilə edilən onlarla idman növü var və hər idman sahəsinin ehtiyacları istiqamətində fərqli dizayn və xüsusiyyətlərdə əlil arabası modelləri inkişaf etdirilib.

## Növləri
* Mexaniki əlil arabası
** Standart əlil arabası (poladdan)
** Uşaq əlil arabası
** Alüminium əlil arabası
** Aktiv & adaptiv əlil arabası
** İdmançı əlil arabası (basketbol, tennis və s.)
** Müşayiətçi tərəfindən istifadə olan əlil arabası
* Avtomatik əlil arabası (batareyalı)

## İstinadlar
İmam kəndi

* İmam kəndi (Xoy) —
* İmam kəndi (Urmiya) —
* İmamkəndi (Xudabəndə)
* ‎İmamkəndi (Mahnişan)

## Həmçinin bax
* İmam (dəqiqləşdirmə)
Salehabad

* Salehabad məhəlləsi - Təbriz şəhərinin məhəllələrindən biri
* Salehabad (Həmadan)
* Salehabad (Urmiya)
* Salehabad (Xoy)
* Salehabad (Rəzəvi Xorasan)
* ‎Salehabad (Xudabəndə)
Səidabad

* Səidabad (Maku)
* Səidabad (Marağa)
* Səidabad (Xoy)
* Səidabad (Çaldıran)
* Səidabad (Bostanabad)
* Səidabad (Nəmin)
* Səidabad (Germi)
* Səidabad (Xudabəndə)
* Səidabad-i Süfla (İcrud)
## Həmçinin bax
* Səid
Şor bulaq

* Şor Bulaq (Xoy) — 
* Şor Bulaq (Çaldıran) — 
* Aşağı Şorbulaq (Puldəşt) — 
* Yuxarı Şorbulaq (Puldəşt) — 
* Şorbulaq (Germi)
## Həmçinin bax
* Şor Göl (Salmas)
İsmail Hakkı Şen

**İsmail Hakkı Şen** () — türk teatr və kino sənətçisi.

1958-ci ildən teatrda çalışmağa başlaan İsmayıl Hakkı Şenin əsl peşəsi maşın mühəndisliyi olsa da həyatının böyük bir hissəsini kino və teatra həsr etmişdir. Ankara İncəsənət Teatrı, Ankara Dram Teatrı, Enis Fosforoğlu Səhnəsi, Hadi Zaman Teatrı və Teatr İstanbulda bir çox tamaşada rol alan sənətçi, 150 filmdə oynamışdır.

## Filmoqrafiya
* Kurşun əsgər - 2002 
* Elə bir sevda ki - 2002 
* Ankara yollarında - 2002 
* Böyük adam, kiçik eşq - 2001 
* Tirvana - 2000 
* Mərdoğlu - 2000 
* Məzlum - 2000 
* Sıcak Saatler - 1998 
* Fəridə - 1996 
* Mənə sevgini anlat - 1996 
* Atam əsgərlikdə - 1994 
* Semer - 1993 
* İlk eşq - 1993 
* Şüpheci - 1993 
* Qəfəs quşları - 1993 
* Qurdoğlu - 1992 
* Fatih-Hərbiyyə - 1990 
* Adı Ökkəş - 1987 
* Sevərək öldülər - 1987 
* Şofer qırığı - 1987 
* Ailə pansiyonu - 1987 
* Yalnızlıq bir şərqidir - 1987 
* Tapancamın sapını - 1987 
* Yuvasızlar - 1987 
* Səyyar Kamil - 1987 
* Ağla anam, ağla - 1986 
* Qırqır Həfiyyə - 1986 
* Ağlama - 1986 
* Sevda - 1986 
* Bağışla, Allahım - 1986 
* Atanın oğlu - 1986 
* Mavi yolçuluq - 1986 
* Öksüzlər - 1986 
* Küçə davası - 1986 
* Divardakı qan - 1986 
* Həlimə gülmə - 1985 
* Acımak - 1985 
* Qul sevdası - 1985 
* Gizli yara - 1985 
* Gözlərdən qəlbə - 1985 
* Vazgeçtim Senden - 1985 
* Yaşamadım ki mən - 1985 
* Sənsizliyə öyrənəcəyəm - 1985 
* Şiki Şiki Baba - 1984 
* Sevdalı - 1984 
* Könlüm və mən - 1984 
* Namuslu - 1984 
* İllet - 1983 
* Dönme Dolap - 1983 
* Torpağın qanı - 1983 
* Dəvətsiz qonaq - 1983 
* Üç İstanbul - 1983 
* Çiçək dağı - 1982 
* Aşka Dönüş - 1981 
* Ağla gözlərim - 1981 
* Günah dəftəri - 1981 
* Sivri Akıllılar - 1977 
* Satılmış adam - 1977 
* Kiçik ev - 1977 
* Əşrəf - 1977 
* Yansın bu dünya - 1977 
* Stansiya - 1977 
* Eşq dediyin zarafat deyil - 1976 
* Tülkü payı - 1976 
* Bitirim Hüsnü - 1976 
* Şeytan deyir ki - 1976 
* Mərhaba - 1976 
* Sürgün - 1976 
* Güngörmüşler - 1976 
* Seni Sevmekle Suçluyum - 1976 
* Kaplan Pençesi - 1976 
* Sütü Bozuk - 1976 
* Taşra Kızı - 1976 
* Tuzak - 1976 
* Ne Alırsan İki Buçuk - 1976 
* Sınıfta Şenlik Var - 1975 
* Sev Doya Doya - 1975 
* Hesab günü - 1975 
* Tolga - 1975 
* Dəli qız - 1975 
* Yırt Kazım - 1975 
* Tap baxaq nə çıxacaq - 1975 
* Gəlinin ödü partladı - 1975 
* Anasının qızı - 1975 
* Aklın Durur - 1975 
* İndi növbə kimdədir - 1975 
* Yok Devenin Başı - 1975 
* Kuvvet Macunu - 1975 
* Canım de mənə - 1975 
* Xoruz kimi, maşallah - 1975 
* Hızlım Benim - 1975 
* Kara Boğa - 1974 
* Yatık Emine - 1974 
* Reşo - 1974 
* Şeytan - 1974 
* Mahcup Delikanlı - 1974 
* Ah deme, oh de - 1974 
* Qəhrəmanlar - 1974 
* Palavracılar - 1974 
* Yayla Kızı - 1974 
* Dərdlər mənim olsun - 1974 
* Sezercik Küçük Mücahit - 1974 
* Unutma məni - 1974 
* Yaralı qurt - 1972 
* Həqiqət - 1972 
* İlk eşq - 1972 
* Qorxunc təcavüz - 1972 
* Kölə - 1972 
* Merhaba Tatlım - 1972 
* Həyatmı bu - 1972 
* Ah qoca dünya - 1972 
* Donkişot Sahte Şövalye - 1971 
* Yavru İle Katip - 1971 
* Dağların qartalı - 1970

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* IMBD
Levent Kırca

**Levent Kırca** () — Türk komediyaçı, səhnə və film aktyor, qəzet İşıqlıq bir köşə yazarı

12 oktyabr 2015-ci ildə qaraciyər xərçəngindən ölmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Barı (Urmiya)

**Barı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 168 nəfər yaşayır (53 ailə).
## Xarici keçid

## İstinadlar
PİD tənzimləyici

**Proporsional-inteqral-diferensial tənzimləyici (PİD tənzimləyici)** — əks-əlaqəli idarəetmə dövrəsində istifadə olunan idarəedici qurğu. PİD tənzimləyici avtomatik idarəetmə sistemlərində idarəedici siqnalın formalaşması üçün lazımi dəqiqlik və keyfiyyətdə keçid prosesinin əldə edilməsi məqsədi ilə istifadə olunur. Bu tənzimləyici fasiləsiz olaraq tapşırıq siqnalı və prosesin ölçülmüş dəyişəni arasında fərq kimi e(t) *xətanın qiymətini* hesablayır və proporsional, inteqral, diferensial tənzimləmə qanunları əsasında sistemə düzəliş tətbiq olunur. Bu əsasən mühərriklərin və invertorların idarəedilməsində istifadə olunur.

## Xarici keçidlər

* AVTOMATİK TƏNZİMLƏMƏ NƏZƏRİYYƏSİ, MATLAB/Simulinkdə modelləşdirmə səh.50 
* PİD idarəetmə və tənzimləmənin prinsipləri 
* MATLAB və Simulink ilə PİD idarəetmə
Valentin Serov

**Valentin Serov** (; ) — Rus rəssam, portret rəssam.

## Həyatı
Valentin Aleksandroviç Serov 7 yanvar 1865-ci ildə Sankt-Peterburqda, bəstəkar Aleksandr Nikolayeviç Serov və Valentina Semyonovna Serovanın ailəsində anadan olmuşdu. Serov çox erkən 1871-ci ildə 6 yaşındaykən atasını itirir. Atasının ölümündən sonra anası təhsilini davam etdirmək üçün Münhenə gedir. Bir qədər sonra Serov da anasının yanına köçür. Onlar 1872 −1873-cü illərdə Münhendə yaşayırlar. Serovun anası gənc pianoçu, musiqi həvəskarı idi və uşağına az diqqət yetirirdi, lakin o, oğlunun qabiliyyətini erkən gördü və onu Karl Keppeninqin yanına rəsm dərsləri almaq üçün göndərdi. 1873-cü ildən Serov alman qrafiki Karl Keppeninqdən dərs almağa başladı. Serovun doqquz yaşı olanda heykəltaraş Mark Antokolski onun qabiliyyətini hiss edir və anasına oğlan üçün rus rəssamlarından birini müəllim tutmağı məsləhət görür.

1874-cü ildən Serov Parisdə daha sonra Moskvada Repindən dərs almağa və onunla bir yerdə işləməyə başlayır. Hətta , Repin qeyd edirdi, ki Serov işə o qədər aludə olurduku, ona ara-sıra işdən uzaqlaşmağı təklif edirdim.

## İstinadlar
Muğatel (Urmiya)

**Muğatel** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Əhalinin əsas etnik tərkibini azərbaycanlılar təşkil edir. 2006-cı il məlumatına görə kənddə 42 nəfər (15 ailə) yaşayır.

## İstinadlar
Axın xətti

**Axın xətti** – eynitipli detalların hazırlanması və ya məmulatların yığılması üçün texnoloji prosesin ardıcıllığı ilə düzülmüş, müəyyən takta uyğun işləyən maşınlar və ya avadanlıqlar kompleksi. Emal sexlərinin axın xətti detalları bir əməliyyatdan digərinə ötürən nəqledici qurğularla birləşdirilmiş dəzgahlardan, maşınlardan, yığma sahələrində isə avadanlıq, tərtibat, alət və nəqledici qurğularla təchiz olunmuş iş yerlərindən ibarətdir. Nəqledici qurğular Axın xəttini detal və qovşaqlarla fasiləsiz təchiz etmək və yığılmış məmulatı ardıcıl hərəkət etdirmək üçündür. Axın xətti fərdi, qoşalaşdırılmış (2 detalın eyni vaxtda emalı üçün) və qrup halda (bir neçə detalın eyni vaxtda emalı, yaxud onların müəyyən ardıcıllıqla emalı üçün) olur. Axın xəttində iri obyektlərin yığılması zamanı ayrı-ayrı qovşaq və detallar müəyyən olunmuş ardıcıllıqla bir mövqedən digərinə verilir, quraşdırma işlərini isə texnoloji prosesə uyğun bir obyektdən digərinə keçən ixtisaslaşdırılmış briqadalar görür. Axın xəttində, adətən, metalkəsən dəzgahlarda mexaniki emal, qaynaq, termiki emal, yağlama, rəngləmə və s. yerinə yetirilir. Detalların, qovşaqların, hazır məmulatların yerinin dəyişdirilməsi üçün istehsalın mexanikləşdirilməsi və avtomatlaşdırılmasına imkan verən mövqedəyişən, manipulyator, nəqliyyat vasitələri tətbiq edilir və texnoloji işlər aparılır.

## Mənbə
Akademik avarçəkmə

**Akademik avarçəkmə** – avarçəkmə idmanı növü. Akademik avarçəkmə 18-ci əsrdə Böyük Britaniyada yaranmışdır. 1829-cu ildə Temza çayında keçirilən ilk yarışda Oksford və Kembric universitetlərinin avarçəkənləri iştirak etmişlər. Beynəlxalq Avarçəkmə Federasiyası (FİSA) 1892-ci ildə Turində təsis edilmişdir. 1893-cü ildən FİSA hər il Avropa çempionatını keçirir. 1962-ci ildə kişilər arasında, 1974-cü ildə qadınlar arasında dünya çempionatı keçirilmiş, 1900-cü ildə kişilər arasında, 1976-cı ildə isə qadınlar arasında Akademik avarçəkmə Olimpiya oyunlarının tərkibinə salınmışdır. Azərbaycanda Akademik avarçəkmə çempionatı 1964-cü ildən keçirilir. "Kür" İdman Mərkəzinin yaradılması avarçəkmə idmanının inkişaf etməsində mühüm rol oynamışdır. Avarçəkənlərdən Q. Qurbanov, J. Məmmədova, T. Xudyakova, E. Ujuqova, V. Yakuşa, V. Romanişin və başqaları dəfələrlə SSRİ və SSRİ Xalqları Spartakiadasının çempionu olmuşlar. Azərbaycanın avarçəkmə komandası Moskva (1980) və Seul (1988) olimpiadalarında gümüş və bürünc medallara layiq görülmüşdür. Avarçəkmə üçlüyü (V. Romanişin, İ. Vısotski və İ. Zotov) dünya çempionu və "Dostluq–84" (Moskva) oyunlarının qalibi olmuşdur. 24-cü Olimpiya Oyunlarında (1988, Seul) A. Lukyanov gümüş, V. Yakuşa bürünc, 27-ci Yay Olimpiya Oyunlarında (2000, Sidney) V. Yakuşa, V. Pereverzev, G. Kryuçkin, A. Lukyanov gümüş medallar qazanmışlar. 9 idmançı SSRİ əməkdar idman ustası adına layiq görülmüşdür. 2006-cı ildə Azərbaycan Avarçəkmə Federasiyası təsis edilmiş və 2007-ci ildə FİSA-ya üzv olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Kanoe Federasiyası
* Beynəlxalq Avarçəkmə Federasiyası

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanda avarçəkmə: dünən, bu gün, sabah…
Nesrin Akkoç

**Nesrin Akkoç** () — kino və serial oyunçusu, aktivist.

## Həyatı
1964-cü ildə doğan Nesrin Akkoç, Açık Öğretim Fakültesi, İqtisad fakültəsini bitirmişdir. İncəsənət həyatına teatr işləriylə başladısa da əsl karierinin başlanğıcını 1988-ci ildə Milliyyət qəzetinin açdığı bir gözəllik yarışmasında "kinosu kraliçası" seçilməsiylə etdi. Eyni il rejissorluğunu Ünal Küpeli'nin etdiyi "Həyat Oyunu" adlı filmlə kamera qarşısına keçən sənətçi, fasilələrlə serial və kino filmlərində müxtəlif rollarda oynadı. ÇASOD üzvü olan Akkoç, ÇYDD, şikəstlər Dərnəyi və s. kimi bir çox qeyri-hökumət quruluşunda bir dizi fəaliyyətə qatıldı

## Filmləri
* *Şampiyon Dedem* — 2008
* *Can Pazarı* — 2006
* *Acı Ekmek* — 2006
* *Akbabalar* — 2006
* *Düzen* — 2005
* *Ver Elini İstanbul* — 2005
* *Alman Gelin* — 2000
* *Sınır* — 2000
* *Ezo Gelin* — 2000
* *Yalancı* — 1993
* *Deniz Gurbetçileri* — 1991
* *Aile Bağları* — 1991
* *Yıldızlar Gece Büyür* — 1991
* *Köroğlu* — 1991
* *Başka Olur Ağaların Düğünü* — 1990
* *[[Bizimkiler]]* — 1989
* *El Kızı* — 1989
* *Herşeye Rağmen* — 1988
* *Uyanık Gazeteci* — 1988
* *Sevgi Payı* — 1988
* *Hayat Oyunu* — 1988

## Qaynaqlar

## Xarici keçidler
*
Hacıabad (Urmiya)

**Hacıabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.Bu kənd Urmiya-Sero yolundan on kilometr şimalda yerləşibdir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 378 nəfər yaşayır (97 ailə). Kənd əhalisi azərbaycanlılardır. Əhalinin əsas məşğuliyyəti meyvəçilik, tərəvəzçilik və toyuq saxlamaqdır.

## İstinadlar
Naxox

**Naxox** — 2016-cı ildə çəkilmiş Azərbaycan filmidir.

## Məzmun
Emiliya ilə ailə həyatı qurub xoşbəxt yaşayan Rəftar, ata olmağa hazırlaşır. Bir səhər ağrıları başlayan Emiliyanı xəstəxanaya yerləşdirdikdən sonra xəstəxana xərclərini ödəmək üçün pul axtarmağa başlayır. İlk olaraq da yaxın dostu, illərdir görmədiyi Qəhrəmanın yanına getməyi qərar verir. Qəhrəman isə Nüşabədən sonra onun eşqindən tərki dünya olaraq yaşayır. Beləliklə Rəftar və Qəhrəman illər sonra görüşürlər və məlum olur ki, hər iki qəhrəmanımızın problemləri var, hər ikisinə də təcili iş lazımdır. Rəftar və Qəhrəman əllərinə düşən ilk iş təklifini dəyərləndirərək Ağsaqqal kişiyə dayə düzəlməyi qərar verirlər. Söz dinləməz nadinc Ağsaqqal kişi ilə yaşamaq, ona qulluq etmək elə də asan olmur. Və günlərin bir günü Ağsaqqal təsadüfən dünyasını dəyişir. Təbii ki, bunu heç kimə demək olmaz, çünki hamı onlardan şübhələnəcək. Məhz buna görə bizim iki qorxaq qəhrəmanımız vəziyyətdən çıxış yolunu Ağsaqqalın ruhunu çağırmaqda görürlər. Gözlənilmədən ruh gəlir. Rəftar və Qəhrəman bir tərəfdə Ağsaqqalın cəsədi, bir tərəfdə də onun ruhu ilə baş başa qalır. Beləliklə gülməli hadisələr başlayır.

## Rollarda
* Fərda Xudaverdiyev
* Elməddin Cəfərov
* Ağaxan Salmanlı

## Xarici keçid
* Treyleri izlə
* "Naxox" təqdim olundu, aktrisa küsüb getdi — Fotolar
* "Ölüdən yox, diridən qorxun" deyən məşhurlar bir arada — FOTO
* Naxox aləmi bir-birinə qatıb
Məcidabad (Ərdəbil)

**Məcidabad** - İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 402 nəfər yaşayır (71 ailə).

## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Majidabad,_Nir
Nazlı (Urmiya)

**Nazlı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1.311 nəfər yaşayır (328 ailə).Kəndin yerli əhalisi və nüfusun böyük çoxunluğu(təxminən 90faizini) etnik azərbaycan türkləri təşkil etsə də, burada az sayda ətraf kəndlərdən gəlmiş sünni etiqadlı kürdlər də yaşayırlar ki şikak boyuna bağlıdırlar. Kənddə yaşayan azərbaycanlılar məzhəbi baxımdan şiədirlər.
## Görməli və gəzməli yerləri
*Nazlı məscidi
*Nazlı suanbarı
*Tamtaman köhülü
*Üzüm və alma bağları

## İstinadlar
Camalabad

*Camalabad (Urmiya)
*Camalabad (Səlmas)
*Camalabad (Sərab)
*Camalabad (Poldəşt)
*Camalabad (Ərdəbil)
*Camalabad (Marağa)
*Camalabad (Miyanə)
*Camalabad (Zəncan)
Hacıabad

* Hacıabad (Bicar)
* Hacıabad (Fars)
* Hacıabad (Korani)
* Hacıabad (Qəzvin)
* Hacıabad (Hörmüzgan)
* Hacıabad (Cənubi Xorasan)
* Hacıabad (Soyuqbulaq)
* Hacıabad (Çaroymaq)
* Hacıabad-i Səyyadə (Qürvə)
* Hacıabad-i Axtaçı (Bükan)
Mirdavud (Urmiya)

**Mirdavud** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.

## İstinadlar
Tianeti

**Tianeti** () — Gürcüstanda Msxeta-Mtianeti ölkəsində şəhər, özü ilə yanaşı daha bir şəhəri və 43 kəndi birləşdirən Tianeti bələdiyyə rayonunun inzibati mərkəzi. Tbilisidən 79&nbsp;km şimalda, Qabırrıçayın mənbəyinə yaxın yerdə, çayın sağ sahilində yerləşir. 1960-cı ildənn şəhər statusuna malikdir. Yaxınlığında XI əsrə aid saray qalıqları var.

## İstinadlar
Ceymi Vardi

**Ceymi Vardi** () — Premyer Liqa klubu Leicester City və İngiltərə millisində forvard rolunu oynayan İngilis peşəkar futbolçusu. 16 yaşında sərbəst buraxıldıqdan sonra Vardi, Stocksbridge Park Steels ilə karyerasına başladı, 2007-də ilk komandaya girdi və üç mövsüm orada keçirərək 2010-cu ildə Şimali Premyer Liqa klubu FC Halifax Town'a qatıldı. 25 qol vurdu debüt mövsümündə klubun "İlin Oyunçusu" mükafatını qazandı və ardından açıqlanmayan bir ödəniş qarşılığında avqust 2011-ci ildə Konfrans Premyer klubu Fleetwood Town-a keçdi. Yeni komandasında ilk mövsümündə 31 liqada qol vurdu və bölüyü qazandıqları üçün komandanın "İlin oyunçusu" mükafatını qazandı.

2012-ci ilin may ayında Vardi Leicester City-də çempionluqda 1 milyon funt-sterlinq olmayan rekord transfer qiyməti ilə müqavilə imzaladı və komandanın 2014-cü ildə çempionluğu qazanmasına kömək etdi. 2015–16 Premyer Liqa mövsümündə ardıcıl on bir Premyer Liqada qol vurdu. Matçlarda Ruud van Nistelrooyun rekordunu qırdı və Premyer Liqada Sezonun Ən Yaxşı Oyunçusu və Festival Liderini autsayder olaraq İlin Futbolçusu seçildi. 2019–20 mövsümündə Premyer Liqanın Qızıl Çəkməsini qazandı və mükafatı alan ən yaşlı oyunçu oldu. O, eyni zamanda 38 qolla "ilk 6" ya qarşı ən çox Premyer Liqada vurduğu rekordun sahibidir. Vardi beynəlxalq debütü 2015-ci ilin iyun ayında etdi və UEFA Avro 2016 və 2018 FIFA Dünya Kuboku üçün seçildi.

## İstinadlar
Bəttal Qazi

**Bəttal Qazi** () — Xalq qəhrəmanı.

## Həyatı
Bəttal Qazi və ya Seyid Bəttal Qazi, VIII əsrdə yaşadığı təxmin edilən və haqqında müxtəlif inanclar buraxmış bir xalq qəhrəmanıdır. Malatya Sərdarı Hüseyn Qazinin oğludur. Anası Səidə Xatun türk əsllidir. Bəttal Qazi Malatyada doğulmuşdur. Doğulduğu və yaşadığı evin yeri hələ də mövcuddur. xarabalıq halında qorunur. Uzun illər xalqa yemək paylanan xeyriyyə yeri kimi istifadə olunmuşdur. Haqqında Övliya Çələbinin Səyahətnamə əsərində bəhs edilmişdir. Malatyada doğulduğu yerə öz adı verilmişdir. Anası Səidə Xatun ilə həyat yoldaşı Zeynəb Xatunun, iki oğlunun və nəvəsinin Vaiz Baba türbələri də Malatyadadır (Bəttalqazi). Əmisi Həsən Qazinin türbəsi isə Malatya Darendəsindədir var. Bəttal Qazi haqqında bu günə çata bilmiş qaynaqlar yalnız məsnəvi tərzində yazılmış, bir-birini həm dəstəkləyən, həm də ziddiyyət təşkil edən faktlar ehtiva edən dastanlar və xalqın yaddaşında qalmış olan məlumatlardır.

Bəttal Qazi dastanında və xalq hekayələrində, Əməvilər zamanında Ərəb ordusuyla birlikdə İstanbulu mühasirə etdiyi izah edilməkdədir. Mühasirə həm dənizdən, həm qurudan edilmiş, lakin uğursuzluqla nəticələnmişdir. Dastanda Bəttalın düşməni, ərəb komandirinə oyun oynayıb mühasirə başladığında İstanbula keçərək imperatorluğunu elan edən İmperator Leondur. Ərəb tarixində II İstanbul mühasirəsinin tarixi 717–718 illər olaraq göstərilir. Bizans tarixindəki məlumatlar də bu tarixi təsdiqləyir. Ayrıca Bizans tarixində İmperator III Leonun taxta çıxma tarixi 717 olaraq ifadə edilmişdir, bundan ötəri dastandakı Leonun İmperator III Leo İsauryalı olma ehtimalı üzərində durulur. Dastanda Bəttal Qazinin mühasirə zamanı iyirminci yaşlarnda olduğu deyildiyi üçün, Bəttal Qazinin doğum ilinin 690–695-ci illər ola biləcək olduğu düşünülməkdədir. Bəttal Qazinin 740-cı ildəki Afyon (Akroinon) döyüşündə öldüyü mövzusunda tarixçilər razılığa gəlmişdilər.

740-cı ildə Əskişəhirin Seyitqazi mahalı yaxınlarında döyüşdə aldığı yara səbəbiylə şəhid olmuşdur. Anadoluda İslamın yayılmasına böyük qatqıları olmuşdur. Seyid Bəttal Qazi, İslam Peyğəmbəri Məhəmmədin nəvəsidir. Özü Əməvi komandiri deyil. Amma Əməvi ordusunda vəzifə almışdır. Abdülvəhhab Qazi, Məhəmmədin də aldığı əmanəti təxminən iki əsr sonra Seyid Bəttal Qaziyə təslim etmişdir. Seyid Bəttal Qazi Ələvilər üçün sərçeşmədir. Seyyid Bəttal Qazinin nəvələri Amasya Merzifonda, Əskişəhər Seyidqazidə və Malatya ətrafında yaşayır. Özü Ayasofya kilsəsinə (məscidinə) girən və o zamanın düşmən komandiri Leonun qorxusuna səbəb olan seyiddir. Hələ də Malatya, Manisa, Əskişəhər, Amasya, Tokat, Sivas bölgələrində Bəttal Qazi nəslindən olan insanlar var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Battal Gazi’nin hayatı
Alessandro Strico (kiçik)

**Alessandro Stridjo (kiçik)** (; təxminən 1573-cü il, Mantuya — 6 iyun 1630-cu il Venesiya) — italyan librettoçu, bəstəkar Alessandro Striconun oğlu. Bəstəkar Klaudio Monteverdi ilə dostluğu sayəsində tanınır. Monteverdinin 1607-ci ildə yazılmış Orfey adlı ilk opearsı üçün libretto bəstələmişdir. Həmçinin, o, pastoral balet olan "Tirsis və Hlora" baletinin və s. əsərlərin librettolarının müəllifidi. 1634-ci ilə qədər Stridjo Monteverdi ilə məktublaşırdı, bunun sayəsində tarixçilərə bəstəkarın bioqrafiyasının detalları bəlli oldu. Hersoq Qonzaqın sarayında xidmət edirdi, ona zadəgan titulu verilmişdir. Venesiyada diplomatik missiyası zamanı taun xəstəliyindən öldü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *Diki* Alessandro Striggio (the Younger) (ing.). *AllMusic*.
Qıpçaq (Qoşaçay)

**Qıpçaq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,183 nəfər yaşayır (803 ailə). Bu kəndin bütün əhalisi Azərbaycan türkləri olaraq və Azərbaycan türkcəsi ilə danışırlar. Kəndin xalqı dini baxımından şiə etiqadlı müsəlmandırlar və çoxları əkinçilik, meyvəçilik və davar saxlamaqa çalışırlar.

## Kəndin görməli yerləri
Tacəddin Əli türbəsi bu kəndin görməli yerlərindən sayılır.

## İstinadlar
Ağdaş (Qoşaçay)

**Ağdaş** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Miyandoab bölgəsinin Mərhəmətabad kəndistanında, Miyandoab qəsəbəsindən 28,5 km şimal-qərbdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 952 nəfər yaşayır (282 ailə).

## İstinadlar
"Donbass kömür şaxtalarının bərpa edilməsinə görə" medalı

**"Donbass kömür şaxtalarının bərpa edilməsinə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 10 sentyabr 1947-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
Xirsa

**Xirsa** () — Gürcüstanın Kaxetiya ölkəsində, inzibati mərkəzi Siqnaxi şəhəri olan Siqnaxi bələdiyyəsi ərazisində kənd. Yaxınlığındakı Tibaani kəndinin əvvəlki adı da Xirsa olmuşdur və Xirsa monastırı həmin kəndin ərazisindədir.

## İstinadlar
Tibaani

**Tibaani** () — Gürcüstanın Kaxetiya ölkəsində, inzibati mərkəzi Siqnaxi şəhəri olan Siqnaxi bələdiyyəsi ərazisində kənd. Qombori dağlarının cənub-şərq qurtaracağında, Siqnaxidən 14&nbsp;km məsafədə yerləşir. Əvvəlki adı **Xirsa** idi. Suriyalı müqəddəs aralardan Stefan Xriselinin qəbri və kilsəsi (Xirsa monastırı) bu kənddədir.

## İstinadlar
Mark Harris

**Mark Harris** (29 dekabr 1998-ci ildə anadan olub) — İngiltərə təmsilçələrindən olan *Kardif Siti* klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusu.

## Klub karyerası
Harris öz karyerasına Kardif Siti klubunda başlamışdır. O, 2016-cı ilin dekabr ayında klub ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Harris öz peşəkar karyerasında debütünü Kardif klubu ilə 8 yanvar 2017-ci ildə etmişdir. O, FA Kubokunun üçüncü mərhələsində Fulhem klubu ilə qarşılaşmada Qreq Halfordu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Kardif Fulhemə 2–1 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Milli karyerası
Harris hal-hazırda Uelsin U-19 və U-17 komandalarında çıxış edir.

## Karyera statistikası

## İstinadlar
Rüstəm Emomali

**Rustam Emomali** (, ) — Tacikistanın paytaxtı Düşənbə şəhərinin meri (2017-ci ildən).

## Ailəsi
Atası Emoməli Rəhmon Tacikistan prezidentidir.

## İstinadlar
Məhəmmədsəid Ubaydulloyev

**Məhəmmədsəid Ubaydulloyev** (, ) — Tacikistanın paytaxtı Düşənbə şəhərinin meri (2017-ci ilə qədər).

## İstinadlar
Xirsa monastırı

**Xirsa monastırı** — Gürcüstanın Kaxeti ölkəsindəki Siqnaxi şəhərindən 14 km məsafədə, Tibaani kəndində monastır. VI əsrdə suriyalı müqəddəs atalardan biri olan Stefan Xriseli tərəfində tikilmişdir. Stefan Xriselinin qəbri də buradadır. Dəfələrlə uçmuş və dəfələrlə – XI, XVI, XIX əsrlərdə bərpa edilmişdir. Kilsənin bayır sivarındakı relyef xaçının sol qanadında, iki sətrlik gürcü dilində yazının "Ya isa Kverikani şərəfləndir" kimi oxunduğu iddia olunur. Müasir erməni tarixçisi Hamlet Mkrtumyana görə isə həmin iki sətrlik gürcü dilində yazının tərcüməsi belədir: "Ya İsa, çar Qaqiki şöhrətləndir!". Digər tərəfdəki xaçın üstündə isə gürcü dilində "Ya İsa çar Leonu şərəfləndir" yazılmışdır.

## Ədəbiyyat
* ხირსის მამათა მონასტერი
* ხირსა — მის შესახებ სტატიები, ბიბლიოგრაფია
* ეპისკოპოსი კირიონი. ღირსი სტეფანე და მის მიერ დაარსებული ხირსის მონასტერი. თბილისი, 1998 წელი.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
Birinci Dünya Ölkələri

**Birinci Dünya Ölkələri** — Soyuq müharibə dövründə ABŞ ilə müttəfiq olan dövlətlərlərə, adətən NATO ölkələrinə deyilir.
# Dünya Ölkələri — ABŞ və müttəfiqləri
# Dünya Ölkələri — SSRİ, Çin və müttəfiqləri
# Dünya Ölkələri — Tərəfsiz ölkələr

## Həmçinin bax
* NATO üzvü olan ölkələr

## İstinadlar
Məlhəmli (Qoşaçay)

**Məlhəmli** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 174 nəfər yaşayır (37 ailə).

## İstinadlar
Qurtulmuş

**Qurtulmuş** - İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 702 nəfər yaşayır (123 ailə).
## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Qurtulmush
Astroqraf

**Astroqraf** () – Göy cisimlərinin fotoşəklini çəkmək üçün astronomik alət. XIX əsrin sonlarında göyün fotoqrafik müşahidəsinə başlanması və bunun üçün ixtisaslaşdırılmış alətlərə ehtiyacın yaranması astroqrafları teleskoplar içərisində xüsusi qrup kimi fərqləndirdi. Vizual müşahidələr aparılmadığından müasir astronomiyada alətlərin vizual müşahidə üçün və foto çəkilişlər üçün qruplara ayrılması əhəmiyyətini itirmişdir.

Hazırda astroqraf teleskop növü kimi deyil, konkret çəkiliş aləti kimi istifadə olunur. Göy sferinin sutka ərzindəki hərəkətinin ardınca astoqrafın fırlanması dəqiq saat mexanizmi ilə yerinə yetirilir və ona gid (alətin optik boru suna paralel bərkidilmiş ikinci optik boru) vasitəsilə nəzarət olunur. Astoqrafın əsas xarakteristikası obyektivin, yaxud güzgünü fokus məsafəsi və alətin giriş dəliyidir.

Göyün böyük sahəsindəki ulduzların, Yerin süni peyklərinin və s. foto şəklini çəkmək üçün genişbucaqlı, qısa fokuslu (fokus məsafəsi 1 m-ədək), daha dəqiq ölçmələr üçün isə fokus məsafəsi bir neçə (2–3,5) m olan astroqraflar tətbiq olunur. Çox dəqiq ölçmələr üçün ən uzun fokuslu (7–19 m) astroqraflar işlədilir.

## Mənbə
*
"Baykal-Amur magistralının tikintisinə görə" medalı

**"Baykal-Amur magistralının tikintisinə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 8 oktyabr 1976-cı il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
Astrofotometr

**Astrofotometr** — Göy cisimlərinin parlaqlığını və ya parıltısını, yaxud onlardan gələn işıq selini bir-biri ilə və süni işıq mənbəyi ilə müqayisəli ölçən fotometr. Vizual Astrofotometrdən və elektrofotometrlərdən istifadə edilir.

XIX əsrin 30–40-cı illərindən tətbiq olunan vizual astrofotometr öyrənilən obyektin parlaqlığının etalonla müqayisəsinə əsaslanırdı. Etalon kimi süni işıq mənbəyi və ya parıltısı dəyişməz olan ulduz götürülür. Astrofotometrin müşahidə sahəsinə optiki daxil edilən etalon eyni zamanda tədqiq olunan obyektlə birlikdə görünür. Müqayisə iki obyektdən daha parlağının zəifləməsini ölçməklə aparılırdı.

1861-ci ildə alman astronomu Fredrik Sölnerin ixtira etdiyi polyarlaşmış astrofotometr daha çox yayılmışdı. İki işıq mənbəyinin bərabərliyinin qiymətləndirilməsində vizual astrofotometr yüksək dəqiqlik göstərmirdi: nöqtəvi cismlərin ölçülməsindəki xətalar 5–10%-ə çatırdı. XX əsrin 30-cu illərində vizual astrofotometri daha həssas elektrofotometrlər əvəz etdi. Ulduz elektrofotometri ilə öyrənilən obyektdən və etalondan gələn işıq selinə foto elementin və ya foto elektron artırıcısının fotokatodunun reaksiyası ölçülür. Foto cərəyanların müqayisəsi fotokatodun spektral həssaslığı ilə müəyyən olunan fotometrik sistemdə aparılır.

Elektrofotometr vizual astrofotometrə nisbətən daha dəqiqdir. Çoxda zəif olmayan obyektlər üçün foto cərəyanları 1%-ədək və daha az xəta ilə müqayisə etmək müm kündür. Başqa müasir tipli cihazların yaranması ilə elektro fotometrlərin tətbiq sahəsinin azalmasına baxmayaraq, onlardan indiydək bir sıra teleskoplarda istifadə edilir.

## Mənbə
*
Vəkilabad (Nir)

**Vəkilabad** - İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vakilabad,_Nir
"Xam torpaqlardan istifadə edilməsinə görə" medalı

**"Xam torpaqlardan istifadə edilməsinə görə" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 20 oktyabr 1956-cı il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı

## İstinadlar

## İstinadlar
Sudhindra Çandra Dasqupta

**Sudhindra Çandra Dasqupta** — 1937-ci ildə Hindistanın Tripura şəhərində anadan olmuş olan siyasətçi. Bartiya Canata BJP Partiyasının üzvü idi. O, Tripuranın prezidenti vəzifəsində çalışıb.

Dasqupta 2014-cü ildə Lok Sabha seçkiləri zamanı Qərbi Tripuradan (Lok Sabha seçki məntəqəsi) BJP / NDA-ya seçilmək üçün namizədliyi irəli sürmüşdür.

Dasqupta 12 yanvar 2017-ci ildə 79 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Miskin Qələm

**Miskin Qələm** () — XIX əsrdə yaşamış məşhur kalliqrafiya ustası və rəssam. Miskin Qələm eyni zamanda bəhai dinin qəbul edərək dinin əsas təbliğatçılarından birinə çevirilmişdir. Bəhai dinində Bəhaullahın 19 həvarisindən biri hesab olunur. Miskin Qələm dünyada ən geniş yayılmış bəhai simvollarından olan *ismí al-a'zamın* () kalliqrafik müəllifi kimi tanınır.

Miskin Qələm 1826-cı ildə Şiraz şəhərində anadan olmuşdur. Bəhailik dinin yayılmasını xəbərini alanda İsfahan şəhərində yaşayırdı. Bir necə il sonra Bağdad şəhərinə gedərək burada digər bir bəhai həvarisi Nəbili-Əzəm ilə görüşmüş və dinin təməl prinsipləri ilə daha ətraflı tanış olmaq imkanı əldə etmişdir. Miskin Qələmin Ədirnə şəhərinə gedərək burada Bəhaullah ilə də görüşdüyü məlumdur. Yeni dini qəbul etməmişdən əvvəl sufi yönümlü islam təriqəti olan Nemətullahiyyə təriqətinə mənsub olmuşdur.


Fayl:Mishkin-Qalam-01.JPG
Fayl:Mishkin-Qalam-10.JPG
Fayl:Mishkin-Qalam-15.JPG
Fayl:Mishkin-Qalam-87.JPG
Fayl:Mishkin-Qalam-40.JPG
Fayl:Mishkin-Qalam-21.JPG


## İstinadlar
Hacı Həsən (Qoşaçay)

**Hacı Həsən** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,098 nəfər yaşayır (250 ailə).

## İstinadlar
Xeyrabad

* Xeyrabad (Bostanabad)
* Xeyrabad (Qoşaçay)
* Xeyrabad (Miyanə)
* Xeyrabad (Komican)
* Xeyrabad (Sultaniyə)
* Xeyrabad (Mahnişan)
Dəlikdaş

* Dəlikdaş (Göyçə)
* Dəlikdaş (Çaldıran)
* Dəlikdaş (Qoşaçay)
* Dəlikdaş (dağ)
* Dəlikdağ
* **Dəlikdaş** — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda çay.  
* **Dəlikdaş** — Tiflis quberniyasının Loru-Pəmbək qəzasında, indi Şəmşəddin rayonu ərazisində qışlaq.
Əsgərabad

* Əsgərabad (Biləsuvar)
* Əsgərabad (Xoy)
* Əsgərabad (Qoşaçay)
* Əsgərabad (Sərab)
* Əskərabad (Astara, İran)
İsmayıl kəndi

* İsmail kəndi (Xoy) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* İsmail kəndi (Qoşaçay) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* İsmayıl kəndi (Qoşaçay) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Mərgən-i İsmayılkəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* İsmayılkəndi-i Yek (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* İsmayılkəndi-i Do (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Həmçinin bax
* İsmayılkənd
Hüseyn Ağabəyov

**Hüseyn Rəhim oğlu Ağabəyov** () — Azərbaycanın tibb alimi, tibb elmləri doktoru (1935), professor (1938), Azərbaycan SSR əməkdar həkimi (1942).

## Həyatı
Hüseyn Ağabəyov 1924-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tibb fakültəsini bitirmişdir. Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda mama və ginekologiya kafedrasının professoru (1938–1941, 1943–1956), Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin baş mama-ginekoloqu (1949–1950) işləmişdir.

Tədqiqatları qadın xəstəliklərinin öyrənilməsinə həsr olunmuşdur.

## Təltifləri
* Azərbaycan SSR əməkdar həkimi — 1942
* Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni

## İstinadlar
Püsyan mahalı

**Püsyan mahalı** — Qarabağ xanlığının 25 mahalından biridir.

## Qısa bilgi
* Sahəsi -
* Əhalisi — püsyanlar
* Yaranması — 1747-ci il
* Mərkəzi— Bəxtiyarlı obası
* Sərhədləri —Qərbdən Çulundur mahalı, şimaldan Əcənan mahalı, şərqdən Bərgüşad mahalı, cənubdan Çulundur mahalı.

## Püsyan mahalının tarixi
Qarabağ xanlığının mahallarından biri də Püsyandır. Əvvəlcə mahalın adı haqqında. Mahal öz adını Püsyan elindən alıb. Elin adını, mənşəyini, yayılmasını, yerdəyişməsini dəqiqləşdirək. Eradan əvvəl Azərbaycanda mövcud olan etnoslardan biri Pasian adlanır ki, bu haqda görkəmli etnoqraf Qiyasəddin Qeybullayev məlumat verir. Həmin etnos müəllifin məlumatına görə indiki Ermənistanın Türkiyə ilə həmsərhəd zonalarda yaşamışdır. Q. Qeybullayev Pasian haqqında e.ə. yunan müəllifi Ksefontun məlumat verdiyini də göstərir (yenə orada). Erməni müəllifi M. Xorenski isə e.ə II əsrdə Basian (Pasian) adlı əyalət olduğunu yazaraq, oraya Şimali Qafqazdan bulqarların köçüb gəldiyini göstərir.

Püsyan mahalı 1840-cı ildə ləğv edilib Şuşa qəzasının Zəngəzur sahəsinin tərkibinə qatıldı.

## Əhalisi
Məhəmməd Hüseyn bəyin idarəsində olan Püsyan mahalı 29 kənd və oymaqdan ibarət idi və burada 612 ailə yaşayırdı. Mahal əhalisi əsasən azərbaycanlılardan, yalnız 6 erməni ailəsindən ibarət idi. Əslən qarabağlı olan 20 oymağın əhalisi bir müddət əvvəl Qacarlar dövlətinə qaçmış və rus məmurları tərəfindən siyahıyaalınma keçirilən zamandan cəmi bir neçə ay əvvəl geri döndüklərindən ailələr vergilərdən azad olunmuşdular.
Digər 9 kənd və oymaq isə müxtəlif şəxslərə məxsus idi və əhalisinin bir hissəsi Qacarlar dövlətinə köçüb, sonra geri qayıtmışdılar və bu ailələrin əksəriyyəti Qacarlar dövlətindən Məhəmməd Hüseyn sultanla birgə dönmüşdülər. Xanlıq ləğv olunan ərəfədə Çovundur mahalının Qapan çayının sol sahilindəki hissəsi də Püsyan mahalı ilə birgə idarə olunurdu. Bu hissəyə 6 kənd və oymaq daxil idi.
Həmin kənd və oymaqlarda cəmi 269 ailə məskunlaşmışdı. Vergi ödəməyənlərin sayının çox olması ailələrin əksəriyyətinin vaxtilə Qacarlar dövlətinə köçməsi və siyahıyaalınma aparılarkən yenicə qayıtması ilə bağlı idi

## Püsyan mahalının naibləri

## İstinadlar

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Püsyan eli, Bakı:Mütərcim, 2013, 156 səh. ISBN 978-9952-28-121-7

## Həmçinin bax
* Qarabağ xanlığı
* Püsyan eli
* Sultanovlar (III)
Təzə Qala (Sulduz)

**Təzə qala** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 725 nəfər yaşayır (143 ailə).

## İstinadlar
Şam meşəsinin səhəri

**Şam meşəsinin səhəri** () - rus rəssamları İvan Şişkin və Konstantin Savitski tərəfindən 1889-da çəkilmiş rəsm əsəri.

Animalist-rəssam Savitski ayıların şəklini çəkib, lakin kolleksiyaçı Pavel Tretyakov onun imzasını pozub, beləliklə də əsərin müəllifi kimi yalnız Şişkinin soyadı göstərilir.
Cırtdan TV

Cırtdan.TV 2013-cü ildə fəaliyyətə başlamışdır. Azərbaycanda uşaqlar və gənc analar üçün nəzərdə tutulmuş video arxivli ilk veb saytdır (www.cirtdan.tv) . Cırtdan TV veb lahiyəsi Azərbaycan dilində cizgi filmlərinin sayına görə Azərbaycanda ən böyük saytdır. Saytda 100-dən çox Azərbaycan dilində dublyaj olunmuş cizgi filmi var. Həmçinin rus dilində və türk dilində cizgi filmləri və ailəvi filmlər mövcuddur. Saytın Ailəvi Filmlər bölümündə 60-dan çox Azərbaycan dilinə dublyaj olunmuş filmlər yerləşdirilmişdir. Seriallar, Video dərslər və Video/Foto Arxiv kimi bölümləri də vardır. Analar üçün geniş bloggerlə bölümündə 2016-cı ildən etibarən Mərkəzi Gömrük Xəstəxanasının Baş Genekoloqu Uzman Doktor Hakan Tanrıverdi mütəmadı olaraq həftəlik məqalələrini dərc elətdirməyə başlamışdır.

2013-cü Bakutel sərgisinin iştirakçısı olmuşdur.

2014-cü ildə Cırtdan TV-nın sahibi İlkin Haqverdiyev(İlkin Hakhverdiyev) Azərbaycan Respublikasi Mədəniyyət və Turizm naziri Əbülfəz Qarayev ilə görüş nəticəsində təşəkkürnamə almışdır.

2014-cü ildə ANS Şirkətlər Qrupunun prezidenti Vahid Mustafayev ilə görüş nəticəsində ANS-in dublyaj etdiyi cizgi filmləri rəsmən saytda yerləşdirməyə icazə verilib.

2015-ci ildən etibarən Rabitə və İnformasiya Texnoloqiyalari Nazirliyinin nəzdində olan Yüksək Texnologiyalar Parkının (High Tech Park) daimi rezidentidir.

2017-ci ildə Skolkovanın təşkilatçılığı ilə olan "Open İnnovations STARTUP TOUR" Bakunun iştirakçısı və finalçısı olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan animasiyası
* Animafilm Beynəlxalq Animasiya Festivalı
* Azərbaycan cizgi filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər

*
Feodosiya Morozova

**Feodosiya Morozova** (; ) — din xadimi.

## Həyatı

## Həmçinin bax
* Boyar qadını Morozova

## İstinadlar
3 badam 1 qoz

***3 badam 1 qoz*** tammetrajlı bədii filmi rejissor Rafael Bağıroğlu tərəfindən 2017-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycanda ilk dəfə qara komediya janrında çəkilən filmdə əsas rolları Mənsur Şərif, Rəsul Abbas, Sabir Samiroğlu, Altun Mətləboğlu, Cəmilə Tağızadə, Nigar Babayeva, Mila Əminə, Sevinc Şirinova və Rövşən Kərimduxt ifa edirlər.

## Məzmun
Film dörd dostun başına gələn tragikomik əhvalatlardan bəhs edir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Rafael Bağıroğlu
Ssenarist: Mehdi Sadiq, Rəsul Abbasov, Altun Mətləboğlu
Operator: Nicat Zeynallı
Prodüser: Baxa Heydərov, Əsgər Babayev

## Rollarda
Mənsur Şərif
Rəsul Abbas
Sabir Samiroğlu
Altun Mətləboğlu
Şəhriyar Əbilov
Cəmilə Tağızadə
Nigar Babayeva
Mila Əminə
Sevinc Şirinova
Rövşən Kərimduxt

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2017-ci ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Strelets edamının səhəri

**Strelets edamının səhəri** () rus rəssamı Vasili Surikov tərəfindən 1881-ci ildə çəkilmiş rəsm əsəri

«Strelets edamının səhəri» - rus rəssamı Vasili Surikovun 1698-ci ilin uğursuz qiyamından sonra atıcıların edamına həsr olunmuş rəsm əsəridir. «Strelets edamının səhəri» rəsmi Surikovun Rusiyanın tarixi mövzusuna həsr olunmuş ən böyük əsəri idi. Rəssam I Pyotr dövrünün hadisələrinə müraciət etmişdir. O vaxt çariça Sofyanın başçılıq etdiyi Strelets qiyamı yatırılmış, streletslər (atıcılar) isə edam olunmuşdu. Lakin Surikov edam anını verməmiş, tamaşaçıları sarsıtmaq istəməmişdir. O, bütün diqqətini məhkum olunmuşların ruhi vəziyyətinə və ömrünün axırıncı anlarını yaşayanların son əhvalına yönəltməyə çalışmışdır.
Qasımzadə

**Qasımzadə** — Azərbaycan soyadı.

* Elbay Qasımzadə (d. 1948) — Azərbaycan memarı
* Fuad Qasımzadə (1929–2010) — tanınmış Azərbaycan filosofu, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki
* **[[Qasım Qasımzadə]]**
:* Qasım Qasımzadə (yazıçı) (1923–1993) — şair, tərcüməçi.
:* Qasım Qasımzadə (dövlət xadimi) (1889–1959) — Bakı Şəhər Dumasının deputatı, İran Senatının senatoru.
* Murad Qasımzadə (1915–2010) — azərbaycanlı polkovnik-mühəndis
* Oqtay Qasımzadə (d. 1953) — Azərbaycan alimi.
* Məmmədcavad Qasımzadə
Həsənli (Sulduz)

**Həsənli** (, ) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Bu kənd çox qədim tarixə malikdir, belə ki kəndin yaxınlığında Mannalar çağına aid olan bir təpə yerləşir. Yerlilər bu təpəni Həsənli təpəsi adlandırırlar.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,264 nəfər yaşayır (289 ailə). Kəndin əhalisi şiə müsəlman Qarapapaq türklərinin Canəhmədli tayfasından ibarətdir. Kənd əhalisinə görə Çiyənədən sonra Sulduz bölgəsinın ikinci böyük kəndidir.

## İstinadlar
1989 Frankofoniya Oyunları

**1989 Frankofoniya Oyunları** () — 1989-cu ilin 8–22 iyul tarixləri arasında Mərakeşin Kasablanka və Rabat şəhərlərində keçirilmiş ilk Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 39 ölkədən 1700 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Medal winners 1989 at jeux.francophonie.org  
*Medal tables at jeux.francophonie.org