open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filipp (Orlean hersoqu)

**Orleanlı Filipp** (; ) — Fransa kralı VI Filippin oğlu, ilk Orlean hersoqu.

8 yanvar 1345-ci ildə Filipp keçmiş Fransa kralı IV Çarlzın qızı Blanşla evləndirildi. Bu evlilik olduqca mühüm idi. Belə ki, Blanş Kapetinqlər sülaləsinin son nümayəndəsi idi. Hersoqun evlilikdən kənar övladları olsa da, bu evlilikdən cütlüyün övladı olmadı. Buna görə də 1376-cı ildə vəfat edən Orleanlı Filippin bütün mülk və ünvanları səltənətə tərəfindən müsadirə edildi.

## Mənbə

* Jean-Marc Cazilhac: *Jeanne d'Evreux, Blanche de Navarre : Deux reines de France, deux douairières durant la Guerre de Cent ans*, Editions L'Harmattan, 2010, 178 p., p. 20
* d'Avray, David (2015). *Papacy, Monarchy and Marriage 860–1600*. Cambridge University Press
* Woodacre, Elena (2013). *The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnerships, 1274-1512*. Palgrave Macmillan

## İstinadlar
Sandor Torgelle

**Sándor Torghelle** () — karyerasının sonuna yaxın Nemzeti Bajnokság II klubu Vasas üçün hücumçu kimi oynayan keçmiş macar futbolçusudur.

O, karyerası ərzində Honved, Marcali, Crystal Palace, Panathinaikos, PAOK, Carl Zeiss Jena, FC Augsburg, Fortuna Düsseldorf və Videoton komandalarında çıxış edib.

2004–2010-cu illər arasında Macarıstan milli futbol komandasının heyətində 42 oyun keçirib.

## Karyera

### Crystal Palace
Macarıstanda böyüyən, Honvéd, Marcali VFC və MTK Hungária klublarında oynayan Torqelle daha sonra 2004-cü ilin avqustunda Crystal Palace FC ilə təxminən 750.000 funt sterlinqə imza atdı. UEFA Avro 2004-dən əvvəl o, Kayzerslauterndə Almaniyanı 2:0 hesabı ilə məğlub etdikləri şokedici beynəlxalq yoldaşlıq matçında Macarıstan milli komandasının heyətində hər iki qolu vurmaqla diqqətləri üzərinə çəkmişdi. O, 10 nömrəli formanı geyinirdi, lakin Crystal Palace-da müntəzəm bir siyahı təmin etmək üçün mübarizə aparırdı. O, Liqa Kubokunda Çarltonla matçda cəmi bir qol vurdu, lakin hakim kobud oyuna görə onu meydandan qovdu.

Palace'da 12 ay qaldıqdan sonra Torqelle 10 nömrəli formanı Jon Mackenə transfer etdi və tezliklə 2005–06 mövsümü üçün Yunanıstanın Panathinaikos klubuna icarəyə göndərildi. Müqavilədə onun geri çağırılması ilə bağlı heç bir bənd yox idi, ona görə də bütün mövsümü Yunanıstanda keçirdi. Ancaq bu, kluba təsir edə bilmədi və Panathinaikos müqaviləni qalıcı etməməyi seçdi.

### PAOK
Torghelle, hücumçu Dimitris Salpingidisin transferi üçün satılan üç oyunçudan biri kimi üç illik müqavilə ilə Yunanıstanın PAOK Saloniki klubuna transfer olundu.

### Auqsburq FK
Torghelle 2 2008–09 mövsümünün başlamazdan əvvəl. Bundesliqa komandası FC Augsburg -a transfer dolub. O, Swabian Bavaria-nın ən böyük komandası olan Augsburg-da iki mövsüm oynadı.

### Fortuna Düsseldorf
17 may 2010-cu il, Torqelle, 2. Bundesliqa komandası Fortuna Düsseldorf ilə anlaşdı.

### Honved
Torqelle 2011-ci ilin avqustunda keçmiş klubu Honved ilə müqavilə imzalayıb. Bu görüş qısamüddətli oldu və 2012-ci ilin yanvarında o, Macarıstan Milli Çempionatı komandası Videoton FC ilə müqavilə imzaladı.

## Beynəlxalq karyera
Torqelle Macarıstan milli futbol komandasında 42 matçda iştirak edib. O, əla qol hissi keçirirdi, lakin meydanda olduqca qəzəbli idi O, 2010-cu il Dünya Çempionatının seçmə mərhələsinin oyunları zamanı Albaniya və Maltaya qarşı vacib qollar vurub. O, 2004-cü ildə Almaniya ilə yoldaşlıq görüşündə 2:0 hesabı ilə qalib gəldikləri oyunda hər iki qolu vurduqdan sonra tanınıb.

## Mənbə
Navarralı Blanş (Fransa kraliçası)

**Navarralı Blanş** (; ) — Fransa kralı VI Filippin ikinci xanımı, Fransa kraliçası.

Blanş 1331-ci ildə Navarra kralı III Filipp və xanımı II Jannanın üçüncü qızı olaraq dünyaya gəldi. Həm ata, həm də ana şəcərəsi Kapetinqlər sülaləsinə əsaslanırdı. Dövrünün mühüm siyasi şəxsləriylə bir neçə dəfə nişanlansa da, bunlardan heç biri uğurlu olmadı. Nəhayət, 29 yanvar 1350-ci ildə o, Fransa kralı VI Filipplə evləndirildi. Əslində Blanşın kralın oğlu və varisi Conla evlənməsi müzakirə edilsə də, 19 yaşlı qızcığaz özündən 38 yaş böyük olan Fransa kralıyla evləndirildi.

Ancaq mərasimdən bir neçə ay sonra yaşlı kral vəfat etdi və o əsnada hamilə olan Blanş dul qaldı. 1351-ci ilin mayında bir qız uşağı dünyaya gətirən Blanş bir daha evlənmədi. Yeganə qızı olan Jannanı Araqon kralı IV Pyotrun oğlu Conla nişanlasa da, qızı toy mərasimindən öncə vəfat etdi.

Navarralı Blanş 5 oktyabr 1398-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi Sen-Deni Bazilikasında dəfn edildi.

## Mənbə

* Knecht, Robert (2004). *The Valois: Kings of France 1328-1589*. Hambledon Continuum
* Sumption, Jonathan (1999). *The Hundred Years War II:Trial by Fire*. University of Pennsylvania Press

## İstinadlar
Tamaş Haynal

**Tamás Hajnal** (15 mart 1981-ci ildə anadan olub) yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən macar keçmiş peşəkar futbolçusudur .

## Klub komanda karyerası
Macarıstanın Esterqon şəhərində anadan olan Hajnal doğma şəhəri Nyergesújfaluda yerli Zoltek SE üçün futbol oynamağa başlayıb.

### VfB Stuttgart
31 yanvar 2011-ci ildə Hajnal VfB Stuttgart-a icarəyə verildi. O, ilk qolunu 27 fevral 2011-ci ildə Ştutqartın 2:0 hesabı ilə qalib gəldiyi Frankfurt Ayntraxtına qarşı vurdu. 7 may 2011-ci ildə Hajnal aşağı liqadan yüksələn VfB Stuttgart-a daimi olaraq transfer oldu.

Hajnal 7 yanvar 2013-cü ildə VfB Stuttgart ilə müqaviləsini 2014-cü ilin iyun ayına qədər bir il daha uzadıb.

### İnqolştadt 04
1 avqust 2013-cü ildə İnqolştadt 04 klubuna keçdi. İlk matça 2. Bundesliqada "Karlsruher SC" yə qarşı oynayıb. 2014-cü ilin sentyabrında klubdan ayrılacağını və çox güman ki, vətəni Macarıstana qayıdacağını açıqladı.

### Ferencvaros
12 dekabr 2014-cü ildə Hajnal 17 ildən sonra keçmiş klubu Ferencvárosi TC- yə qayıtdı. Ferencvárosun hazırkı meneceri Tomas Doll əvvəllər Hajnalı işə götürməkdə maraqlı idi. Lakin Hajnal təklif ediləndən bir neçə həftə əvvəl Ferencvarosun onunla maraqlandığından xəbərsiz idi. Hajnal sərbəst buraxılanda Ferencvaros ilə məşq edirdi. Beləliklə, onun Macarıstana dönəcəyi təqdirdə kluba qoşulacağı dəqiq idi.

7 mart 2015-ci ildə Hajnal Macarıstan Liqasının 2014-15 mövsümündə Budapeştdəki Groupama Arenada 57-ci dəqiqədə Győr- a qarşı ilk qolunu vurdu.

## Milli karyera
9 oktyabr 2004-cü ildə Hajnal Macarıstan yığması ilə Solnada İsveçə qarşı ilk oyununu keçirdi və 17 oktyabr 2007-ci ildə Polşa ilə yoldaşlıq görüşündə ilk beynəlxalq qolunu vurdu. Yekun nəticə 1-0 Macarıstanın xeyrinə oldu. Macarıstan UEFA Avro 2008-in seçmə qrupunu məyusedici altıncı yerdə başa vurdu və növbəti il seçmə mərhələsi başlayandan Avstriya və İsveçrəyə vəsiqə qazana bilmədi. Turnir zamanı Bosniya və Herseqovinanı evdə və səfərdə məğlub edən Hajnal və onun komanda yoldaşları üçün Yunanıstan, Norveç və Türkiyə ilə rəqabət çox çətin olub. Puşkaş Ferenç stadionunda keçirilən yoldaşlıq matçında Hajnal Monteneqroya qarşı iki qol vurub. Yekun nəticə 3-3 oldu. O, 2010-cu ildə Budapeştdə keçirilən FIFA Dünya Çempionatının seçmə mərhələsində Malta ilə oyunda qol vurub. Yekun nəticə 3-0 oldu. Bu qol seçmə mərhələdə vurulan ilk qol olub. Sándor Egervarinin (2010-dan indiyədək) rəhbərliyi dövründə Hajnal ilk matçını Uembli Stadionunda İngiltərəyə qarşı keçirdi. Hajnal l2011-ci il fevralın 9-da Azərbaycanla qarşılaşmada qol vurub. Macarıstan yoldaşlıq görüşündə Azərbaycanı 2:0 hesabı ilə məğlub edib.

## Mənbə
Callum Styles

**Kallum Con Styles** (d. 28 mart 2000, Buri, İngiltərə ) — ingilis əsilli Macarıstan millisinin futbolçusu . O, yarımmüdafiəçi və sol cinah müdafiəçi mövqelərində oynayır. Çempionşip komandalarından biri olan Barnsley- də oynayır.

## Karyera

### Bury
Styles 1 iyul 2016-cı ildə EFL League One komandası Bury- yə qoşuldu. Peşəkar debütünü 8 may 2016-cı ildə Sautend Yunayted ilə mövsümün son oyununda etdi.  Növbəti mövsümdə Styles ilk assistini 18 fevral 2017-ci ildə Chesterfield- ə qarşı etdi. 2016-17 mövsümündə 13 oyuna çıxıb və 2 məhsuldar ötürmə edib. Növbəti mövsüm, Bury komandası Stylesi liqada düzgün qeydiyyatdan keçirə bilmədi. 

### Barnsley
6 avqust 2018-ci ildə Styles £500,000 qarşılığında EFL League One komandası Barnsley- ə transfer oldu. Barnsley ilə dörd illik müqavilə imzaladı, lakin yanvar transfer pəncərəsi açılana qədər Bury klubuna icarəyə verildi.  Kluba qayıtmazdan əvvəl Bury üçün bütün yarışlarda 21 oyun keçirdi. 

Styles Barnsley üçün debütünü 9 mart 2019-cu ildə Mamadou Thiam-ı əvəz edən Accrington Stanley-ə qarşı etdi. Növbəti mövsümün son oyununda Barnsley üçün ilk qolunu Brentford- a qarşı vurdu və Yorkshire komandasına Çempionluq statusunu saxlamağa kömək etdi. 

2020-21 mövsümü məşqçi Valérien Ismaël ilə sol cinah müdafiə sahəsinə çevrildi. Barnsley ilə bütün zolaqlarda 50 oyun keçirdi və 5 qol və 4 məhsuldar ötürmə etdi. Karyerasının ən yaxşı mövsümünü keçirən Styles komandasına Çempionşipdə 5-ci yeri tutmağa və pley-off mərhələsinə vəsiqə qazanmağa kömək etdi. Barnsley pley-off yarımfinalında "Suonsi" yə 1:0, 0:0 hesabı ilə qalib gəlib.  

O, 2021-22 mövsümündə menecer Valerien İsmailin West Bromwich- ə transferi ilə yarımmüdafiəçi mövqeyinə qayıtdı. Liqanın dördüncü oyununda 2-2 hesablı heç-heçə ilə liqanın üçüncüsü QPR-ə kömək etdi. Növbəti həftə Birmingem qarşısında qol vurdu və mövsümə yaxşı başladı. Bununla belə, mövsümün qalan hissəsində ötən mövsümün uğurunu qazana bilməyən Barnsli liqanı sonuncu bitirib və aşağı liqaya düşüb. 2021-22 mövsümündə o, bütün zolaqlarda 46 oyun keçirib və 3 qol və 2 məhsuldar ötürmə edib.

## Mənbə
Janna Barre

**Janna Barre** (, ; ) — Fransa səyyahı. Barre Yer kürəsini dövrə vurmuş ilk qadın kimi tanınır. O, buna dəniz nəqliyyatı ilə nail olmuşdur.

Barre Bugenvil ekspedisiyasına kişi qiyafəsi geyinərək və özünü **Jan Barre** kimi tanıdaraq qoşulmuşdur. O, səyahət zamanı botanist Filiber Kommersonun xidmətçisi olmuşdur.

## Həyatı
Janna Barre 27 iyul 1740-ci ildə Burqundiyada anadan olmuşdur. Onun vəftiz hesabı qorunub saxlanılmışdır, Jan Bare və Janna Poşarın qanuni övladıdır. Barrenin atası günəmuzd fəhlə olmuşdur. Onun kilsə reyestrinə imza atmadığı üçün savadsız olduğu güman edilir.

Barre 1766-cı ildə kişi qiyafəsi geymiş və özünü Jan Barre kimi tanıtmış, qısa müddət sonra Bugenvil ekspedisiyası ilə dünyanı səyahət etməli olan Fransa botanisti Filiber Kommersonun xidmətçisi kimi işə götürülmüşdür. Ekspedisiya zamanı Barre qeyri-adi cəsarət göstərmiş və bundan əlavə, botanika haqqında müəyyən biliklər göstərərək Kommersona kömək etmişdir.

Bir versiyaya görə, Barrenin sirri Taiti adasına qədər açılmamış qalmış, burada yerlilər onun qadın olduğu təxmin etmişdir. Başqa bir versiyaya görə, Kommerson əvvəldən köməkçisi haqqında həqiqəti bilmişdir və Barreni məşuqəsi kimi özü ilə aparmışdır. 1764-cü ildə Bare hamilə qalmışdır və o dövrdə Fransa qanunları nikahdankənar hamilə qalan qadınlardan "hamiləlik şəhadətnaməsi" almağı tələb edirdi ki, orada doğulmamış uşağın atasının adı qeyd edilsin. 1764-cü ilin avqustunda hazırlanmış şəhadətnamə qorunub-saxnaılmışdır. O, burada uşağının atasının adını çəkməkdən imtina etmişdir, lakin tarixçilər onun Kommerson olduğuna inanırlar.

Bu və ya digər şəkildə Bugenvilin gəmi jurnalında yazdığı kimi, ifşa olunduqdan sonra matrosları gəmidə yeganə qadın olan Barreyə cinsi zorakılıqdan çəkindirmək asan olmamışdır. Tarixçilərin təxminlərinə görə, o, buna görə Mavriki adasında gəmidən endirilmiş və o, yalnız bir neçə ildən sonra başqa bir gəmidə Fransaya qayıda bilmişdir.

Barre Mavrikidə Kommersonun köməkçisi olaraq qalmış, Kommerson 1773-cü ildə vəfat etdikdən sonra adada bir meyxana açmışdır. O, sonradan bir fransız əsgəri ilə evlənmiş və onunla birlikdə Sent-Oley kəndinə qayıtmış, bununla da dövranı tamamlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Jeanne Baret (Barret) (1740—1807), Pays de Bergerac : Culture et patrimoine
Nihat Məmmədli

**Nihat Məmmədli** () — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi; 2024-cü il Avropa və Dünya Çempionatlarının qalibi.

## Karyerası
Nihat Məmmədli 2017-ci ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. 2019-cu ildə Nihat Məmmədli iyunda Faentsa şəhərində (İtaliya) yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının, iyulda isə Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının qalibi oldu. Nihat Məmmədli həm də iyunda baş tutan Avropa Gənclər Olimpiya Festivalının da bürünc medalına sahib oldu.

2021-ci ildə Nihat Məmmədli Dortmund şəhərində (Almaniya) gənclər arasında Avropa Çempionatının və Ufa şəhərində (Rusiya) gənclər arasında Dünya Çempionatının bürünc medallarına sahib oldu. 2022-ci ildə isə Nihat Məmmədli Plovdiv şəhərində (Polşa) U23 Avropa Çempionatının qızıl, Roma şəhərində (İtaliya) U20 Avropa Çempionatının və Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) U20 Dünya Çempionatının bürünc, Pontevedra şəhərində (İspaniya) U23 Dünya Çempionatının gümüş medallarına sahib oldu. Nihat Məmmədli həm də iyunda İtaliyanın Roma şəhərində baş tutan Matteo Pellicone beynəlxalq turnirinin də bürünc medalına sahib oldu.

2023-cü ildə Nihat Məmmədli Xorvatiyanın Zaqreb şəhərində baş tutan Zagreb Open beynəlxalq turnirinin gümüş medalına sahib oldu. Apreldə isə Nihat Məmmədli Avropa Çempionatlarında debüt etdi. Xorvatiyanın Zaqreb şəhərində baş tutan turnirin 1/8 final mərhələsində Bolqarıstan nümayəndəsi Edmond Nazaryana 4:8 hesabı ilə məğlub olan Nihat Məmmədli, təsəlliverici görüşdə Macarıstan nümayəndəsi Eri Torbaya 8:0, bürünc medal uğrunda görüşdə isə Ermənistan nümayəndəsi Gevorg Garibyana 10:5 hesabları ilə qalib gəldi və Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vurdu. İyulda Budapeşt şəhərində Polya İmre beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib olan Nihat Məmmədli sentyabrda Belqrad şəhərində debüt Dünya Çempionatını 11-ci pillədə başa vurdu.

Karyerasının ən uğurlu mövsümü 2024-cü ilə təsadüf edən Nihat Məmmədli əvvəlcə fevralda Buxarest şəhərində (Rumıniya) Avropa Çempionatının qalibi oldu. Zagreb Open və Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirlərindən uğursuz çıxış etsə də, ilin əsas turnirində — Tirana şəhərində (Albaniya) baş tutan Dünya Çempionatında bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq dünya çempionu oldu.

## Nəticələri

## İstinadlar
Dénes Rósa

**Dénes Rósa** (7 aprel 1977, Budapeştdə anadan olub) — son olaraq Macarıstanın Birinci Divizionu Ferencváros klubunda oynamış keçmiş macar milli futbolçudur.

## Karyera
Rosa vətəni Macarıstanda bir neçə klubda oynadı və karyerası 2004-cü ildə Ferencváros ilə başa çatdı, burada liqa və kuboku birlikdə qazandı. Bu müddət ərzində o, altı Avropa çempionatında (həm UEFA Kuboku, həm də Çempionlar Liqasının seçmə mərhələsində) çıxış edib və altı qol vurub.

2006-cı ilin yanvarında o, keçmiş Ferencváros komanda yoldaşı Gábor Gyepes ilə əlaqə saxladığı altı aylıq sınaq müqaviləsi ilə Britaniya Çempionatının Wolves komandasına icarəyə verildi. O, klubda debütünü 2 yanvar 2006-cı ildə Koventri Sitiyə 2:0 hesabı ilə uduzduqda etdi və turnirin qalan hissəsində 9 liqa oyununda çıxış edərək iki qol vurdu. Mövsümün sonunda Roza və Wolves 3 illik müqavilə imzalayıb.

Bununla belə, Qlenn Hoddl-un sürpriz gedişi və yayda Mik Makkartinin baş məşqçi kimi gəlişi onu sonradan əsas komandada çıxış uğrunda mübarizədən kənarda qoydu. Makkarti etiraf etdi ki, Roza öz komandasında rol almaqda çətinlik çəkə bilər.  Yarımmüdafiəçi 2007-ci ilin yazında bir ay müddətinə Liqa One Cheltenham Town-a icarəyə verildi, lakin sonradan "Wolves" tərəfindən transfer siyahısına salındı. Növbəti mövsümdə Liqa Kubokunda qısa müddətə Wolves üçün əvəzedici oldu, lakin güclü qol rekorduna baxmayaraq, bir daha heç vaxt əsas komandada çıxış etmədi.

Rósa nəhayət, 13 yanvar 2009-cu ildə müqaviləsi qarşılıqlı razılıq əsasında ləğv edildikdən sonra Wolves-dan ayrıldı.  Qısa müddət sonra uğurlu sınaqdan sonra Şotlandiyanın Hibernian klubu ilə müqavilə imzaladı.  Müqaviləsinin sonunda klubdan ayrılana qədər Hibs üçün 12 dəfə oynadı. Qısa müddət sonra *Edinburgh Evening News* Rozanın şəhərdəki rəqibləri Hearts komandası tərəfindən hədəf alındığını iddia etdi , lakin bunun əvəzinə Rosa Ferencvarosa müraciət etdi.

## Milli komanda karyerası
Dénes Rosa beynəlxalq debütünü 1 iyun 2004-cü ildə Tianjində Çinə qarşı keçirdi.

## Resurslar
TCG Anadolu (L-400)

**TCG Anadolu (L-400)** - Türk Dəniz Qüvvələri ilə xidmətdə olan LHD sinifli hərbi gəmi (helikopter daşıyan dok gəmisi). TCG Anadolu, Türk donanması tarixində ilk sabit disk gəmisidir. Anadolu yarımadasının adını daşıyır. İstanbul Sedef tərsanəsində inşa edilən TCG Anadolu, 10 aprel 2023-cü ildə Türkiyə donanmasına daxil edildi.

Gəmi Türk dəniz qüvvələrinin komanda mərkəzi və flaqmanı kimi xidmət etsə də, uzun müddətli döyüş əməliyyatları, uzun məsafəli hərbi əməliyyatlar və ya humanitar əməliyyatlar kimi Türk Silahlı Qüvvələrinin müxtəlif ehtiyac və tələblərini ödəməyə qadirdir.

## Kaynakça
Aeromobil

**Aeromobil**  — 1990-cı ildə Stefan Klein tərəfindən hazırlanmış və o vaxtdan bəri davamlı inkişafda olan Slovakiya uçan avtomobil layihəsi. Rəsmi internet saytından verilən məlumata görə, avtomobil 2023-cü ilin əvvəlində satışa çıxmalıdır.

## Tarix
İlk avtomobil layihəsi 1990-cı ildə hazırlanır (çexoslovakiyada) və Aeromobil 1.0 adlandırılır. Yalnız 2014-cü ilə qədər ilk uça bilən model hazırlanır, o, həmin ilin oktyabrında ilk uçuşunu edən Aeromobil 3.0 idi. Layihəçilərin fikrincə, onlar fəlakət zamanı avtomobildə ballistik paraşüt hazırlamaq istəyirlər.

Layihənin qurucuları Stefan Klein və Yuray Vasulikdir. İnkişaf Bratislavada həyata keçirilir. Şirkətin rəsmi adı Aeromobil s.r.o-dur.

20 aprel 2017-ci il tarixində Monakonun Monte-Karlo şəhərində dizayn baxımından tamamilə fərqli yeni prototip – istehsal modelinə çevrilməli olan Aeromobil 4.0 təqdim olunur. Şirkət 500 avtomobildən ibarət ilk seriya üçün ilkin sifarişlərin başladığını elan edir.

Əvvəlcə avtomobilin buraxılışı 2018-ci ilə planlaşdırılır, lakin sonra o, əvvəlcə 2020-ci ilə, sonra isə 2023-cü ilə təxirə salınır.

2022-ci ildə ikinci model rəsmi internet saytında peyda olur – dördyerlik olan AM Next (birincisi "AM 4.0" adı ilə verilmişdir). Planlaşdırılan istehsala başlama tarixi 2027-ci ildir. Model yalnız hava taksisi kimi istifadə olunacaq.
## 8 may 2015-ci il hadisəsi
8 may 2015-ci ildə AeroMobil 3.0 prototipi sınaq uçuşu zamanı Nitra hava limanında qəzaya uğrayır. Avtomobil fırlanır və ballistik paraşüt işə düşür. Stefan Klein avtomobil idarə edir. Qəza sonrası bel ağrısı şikayəti ilə təcili yardımla xəstəxanaya aparılır, lakin həmin gün evə buraxılır. Aeromobil ön hissədən zərbə alır. Şirkət layihənin inkişafının davam edəcəyini bildirir. 2015-ci ilin iyun ayında şirkət yeni prototipin hazırlandığını açıqlayır.
## İstinadlar
Lajos Czeizler

**Lajos Czeizler** (5 oktyabr 1893 - 6 may 1969) macar futbolçu və menecer idi.

## Karyera
Czeizler Avstriya-Macarıstanın Heves şəhərində yəhudi ailəsində anadan olub. 1921-1923-cü illər arasında Macarıstan çempionatında Vác FC komandasında qapıçı kimi çıxış edib.

O, məşqçilik karyerasına 1920-ci illərdə Polşada 1923-1926-cı illərdə ilk təcrübəsini keçirdiyi Lodzki Klub Sportowy klubunda başlayıb. Bundan sonra o, ilk illərini İtaliyada “Udineze ” və “CA Faenza”nın kiçik liqa komandalarını, 1930-1931-ci illərdə isə “SS Lazio”nun gənclər komandasını çalışdırmaqla keçirdi.

O, 1935-ci ildən 1936-cı ilə qədər ŁKS-ni çalışdırıb; sonra 1940-cı ildə İsveçdə Västerås SK ilə ilk münasibətini quraraq buraya köçdü. 1942-1948-ci illər arasında o, ən böyük uğurunu IFK Norrköping ilə əldə etdi. O, 1943 və 1948-ci illərdə rekord beş titul və 1943 və 1945-ci illərdə iki milli kubok qazandı  O, 1948-ci ildə Norrköpingə başçılıq edəndə İsveçdə bu titula sahib olan ən yaşlı menecer oldu. Həmin vaxt onun 54 yaşı var idi. Bu rekord daha sonra Helsingborgs IF və məşqçi Konni Karlssonda olub.

İsveçdə qaldıqdan sonra o, İtaliyaya qayıtdı və burada 1951-ci ildə Fransa, İspaniya, Portuqaliya və İtaliyanın ən yaxşı komandalarının qatıldığı Latın Kubokunda " Milan"ı çempionluğa və titula apardı.&nbsp;1954 FIFA Dünya Kubokunda İtaliya millisini çalışdırdı. 1961-ci il mövsümündə o  yanvar ayına qədər Fiorentina-nı çalışdırdı və daha sonra iyun ayında klub finalda Latsio-nu 2:0 hesabı ilə məğlub edərək İtaliya Kubokunu qazandı.

1963-64 mövsümündə o, SL Benfika klubunu dördüncü dəfə Portuqaliya çempionatına və kubokun dubllarına çıxararaq 26 liqa oyununda 103 qol vuraraq klub rekordunu müəyyənləşdirdi.

## Uğurlar
**IFK Norrköping**

* Allsvenskan : 1942-43, 1944-45, 1945-46, 1946-47, 1947-48
* Svenska Kupen : 1943, 1945

**Milan**

* A seriyası : 1951
* Latın Kuboku : 1951

**Benfika**

* Primeira Liqa : 1963-64
* Taça de Portuqaliya : 1963-64

## Mənbə
Mixael Hayniş

**Mixael Artur Yozef Yakob Hayniş** (; ) — Avstriya siyasətçisi, Birinci Dünya müharibəsinin sonunda monarxiyanın süqutundan sonra 1920–1928-ci illərdə Avstriyanın ilk prezidenti.

## Erkən həyatı
Mixael Artur Yozef Yakob Hayniş 15 avqust 1858-ci ildə Avstriya-Macarıstanda, indiki Avstriyanın Aşağı Avstriya diyarında anadan olmuşdur. O, fabrik sahibi olan atasının adını daşıyır. Anası Marianna Hayniş ölkədə sufrajizm seçki hüququ hərəkatının lideri idi.

Hayniş fəaliyyətinə Xəzinədarlıq və Təhsil Departamentində hüquqşünas və məmur kimi başlamışdır. O, daha sonra Aşağı Avstriya və Ştiriyadakı təqaüdə çıxmış və öz mülkləri ilə maraqlanmağa başlamışdır. O, burada model fermalara rəhbərlik etmiş, Fabian hərəkatının Avstriya bölməsinin rəhbəri və Mərkəzi Xalq Kitabxanasının yaradıcılarından biri olmuşdur. Hayniş sonrakı illərdə radikal sosializmdən uzaqlaşaraq mühafizəkar aqrarçı olmuşdur.

## Prezidentliyi
Mixael Hayniş siyasi partiyalardan uzaq idi. O, parlament üzvü olmasa da, şəxsi səlahiyyətlərinə görə prezident seçilmişdir. Hayniş müstəqil namizəd idi. O, 1920-ci ildə seçilmiş və vəzifəyə başlamışdır. Hayniş 1928-ci ilə qədər iki dəfə prezidentlik etmişdir. O, assimilyasiya olunmuş Vyana yəhudi ailəsinin nəslindən olan Emiliya Fiqdor ilə evlənmişdir. Emiliyanın atası Qustav Vyana şəhərinin məclis üzvü idi.

Hayniş prezident kimi, Avstriyanın müharibədən sonra düşdüyü ağır vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün çox çalışmışdır. O, kənd təsərrüfatı sektorunun inkişafı üçün çox işlər görmüş, dəmiryolunun elektrikləşdirilməsini təşviq etmiş, xüsusilə Alp dağlarında turizmi daha çox inkişaf etdirməyə çalışmışdır. Hayniş Almaniya kimi qonşu ölkələrlə ticarət təşviq etmişdir. O, həm də yerli adət-ənənələrin və mədəniyyətin qoruyucusu olmuş, qorunan abidələr haqqında qanunun yaradılması təşəbbüsü ilə çıxış etmişdir. Hayniş həmçinin, Avstriya Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü olmuşdur.

1928-ci ildə əsas partiyalar Haynişi üçüncü müddətə yenidən seçmək üçün konstitusiyaya dəyişiklik etməyi təklif etmişdilər. Federal kansler İqnas Zeypel Hayniş üçün bir illik müddət təklif etmiş, lakin Hayniş üçüncü dəfə prezidentlik etməkdən imtina etmişdir. O, daha sonra 1929–1930-cu illərdə ticarət naziri vəzifəsində çalışmışdır.

O, pangerman ideyalarını dəstəkləmişdir və bu, mübahisə mövzusu olmuşdur. Hayniş daha sonra bir çox həmyerliləri kimi 1938-ci ildə Anşluss mövzusunda Nasist Almaniyasını dəstəkləmişdir. O, 1940-cı ilin fevralında, Anşlussdan təxminən iki il və İkinci Dünya müharibəsinin başlamasından bir neçə ay sonra vəfat etmişdir.

## Əsərləri

* *Zukunft der Oesterreicher* ("Avstriyalıların gələcəyi," 1892)
* *Zur Wahlreform* ("Seçki islahatlarına doğru," 1895)
* *Kampf ums Dasein und Sozialpolitik* ("Mövcudiyyət uğrunda mübarizə və sosial siyasət," 1899)
* *Heimarbeit* (1906)
* *Fleischnot und Alpine Landwirtschaft*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yozef Karol Hell

**Yozef Karol Hell** (, , ) — dağ mühəndisi və ixtiraçı. Dünyanın ilk avtomatik su nasosunun müəllifi.

## Bioqrafiya
Mədən mühəndisi Matey Kornele Hellenin oğludur. 1731-ci ildən atası ilə birlikdə mühəndislik təhsili alır. 1737-ci ildə Mədən Məktəbinin professoru Samuil Mikovininin tələbəsi olur və riyaziyyat, həndəsə və geodeziya üzrə dərin nəzəri biliklər alır.

17-ci əsrin sonu — 18-ci əsrin əvvəllərində Avstriya İmperiyasının dağ-mədən sənayesində böhran baş verir. Mədənlər daha da dərinləşir, yeraltı suların olması mədən işlərinə mane olur və su çəkilmədən işlənmə qeyri-mümkün olur. Mədənləri bağlamalı idi, lakin mühəndis Yozef Hell çıxış yolu kimi suyun enerjisindən istifadə etməyi təklif edir.

Hellin təklif etdiyi inkişafa görə, tayxi (almanca Teich, tərcümədə gölməçə, arxa su deməkdir) qurulur — Ştiavnise dağlarında 60 su anbarı sistemi. Onlar əsasən Banska Ştyavnisa gümüş mədənləri üçün lazım olan enerji istehsalı üçün tikilmişdir. Onları ümumi uzunluğu 100&nbsp;km-dən çox olan kanallar və tunellər birləşdirir.

Ərazidə əhəmiyyətli çaylar yoxdur, buna görə də taixi yağışlardan və qar əriməsindən su toplayırdı. Daha sonra kanal sistemi boyunca su mədənlərdən suyun vurulması üçün maşınlara yönəldilmişdir. Bəndlərin hündürlüyü təxminən 30 metr idi. Taix sisteminin tutumu 3 milyon kubmetrdir. Taixlərin tikintisi çoxlu vəsait tələb edirdi. Rihnava gölündə iki taixa 3 il ərzində (1738–1740) 4000 nəfər tərəfindən tikilmişdir. Bu nəhəng strukturlar mədənləri enerji ilə təmin edir və nəticədə mədən işləri yenidən başlayır, amma o vaxtkı nasosların gücü zəif idi və suyun çəkilməsinə külli miqdarda vəsait xərclənirdi. Dünyada ilk buxarla işləyən nasoslar artıq peyda olmuşdu, lakin onların tikintisi böyük miqdarda ağac tələb edirdi — bu, çox bahalı idi.

1736-cı ildə, 23 yaşında olan mühəndis Yosef Karol Hell, o dövrdə mövcud olan bütün digərlərindən qat-qat güclü olan avtomatik su nasosu hazırlayır. Onun ilk maşını 212 metr dərinlikdən suyu çəkə bilir. Bu nasos 1738-ci ildə Banska Ştyavnisada istifadəyə verilmişdir. Tədricən onun ixtiraları digər Avropa ölkələrində də qəbul edilir. 1749–1768-ci illər arasında inşa edilmiş Yosef Karol Helin nasos maşınları bütün dünyada bu sahədə ən yaxşı texnologiyalardan biridir. Hal-hazırda onlar əsasən neft çıxarmaq üçün istifadə olunur (neft nasosları).

1744-cü ildə atasının ölümündən sonra Banska Ştyavnisa bölgəsinin dağ-mədən mədənlərinin baş mühəndisi olur.

1789-cu il martın 10-da vətəni Banska Ştyavnisada yoxsulluq içində vəfat edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Jozef Karol Hell
Yanez Krek

**Yanez Krek** () — Sloveniyalı sosioloq, yazıçı, siyasi və həmkarlar ittifaqı fəalı, kooperator, din xadimi. Avstriya-Macarıstandakı Ukrayna milli hərəkatının dəstəkçisi, şair Taras Şevçenkonun pərəstişkarı. Cənubi Slavyanlar Dövlətinin ilk ideoloqlarından biri - Yuqoslaviya.
## Bioqrafiya
Yanez Krek kəndli ailəsində anadan olub və erkən yaşda atasız qalıb. 1884-cü ildə Lyublyanada Birinci Milli Gimnaziyanı bitirib. 1884-cü ildə Lyublyanada Dövlət Gimnaziyasını bitirdikdən sonra Roma Katolik seminariyasına daxil olur. 1888-ci ildə keşiş təyin edilir və yepiskop Yakob Missiyası tərəfindən Vyanadakı ilahiyyat fakültəsinə göndərilir. Orada o, xarizmatik siyasətçi Karl Lugerin yeni Avstriya xristian ictimai hərəkatı ilə tanış olur.

Bir müddət keşiş kimi çalışıb. 1892-ci ilin avqustunda Lyublyanadakı Müqəddəs Nikolay Katedralinin vikarı olur və elə həmin ildən Lyublyanadakı Katolik Seminariyasında pulsuz mühazirəçi kimi fəlsəfədən dərs deyir. 1895-ci ildə o, 1916-cı ildə istefaya gedənə qədər yeni qurulmuş Fundamental İlahiyyat və Fəlsəfə kafedrasına rəhbərlik etmişdir.

O, ilk dəfə 1897-ci ildə mühafizəkar Sloveniya Xalq Partiyasından parlament üzvü seçilib. Vyana parlamentindəki işindən razı qalmadığı üçün 1900-cü ilin oktyabrında mandatından istefa verir. 1901-ci ildə Zemski Sobora seçilir, 1908-ci ildə yenidən seçildikdən sonra və 1913-cü ildə ölənə qədər oranın üzvü olaraq qalır.
## Yaradıcılığı
O, sosial hekayələr yazır (Kəndli Elminin Qara Astar toplusu, 1895).

O, Ukrayna dilini, folklorunu və ədəbiyyatını yaxşı bilirdi, Taras Şevçenkonun yaradıcılığını sevirdi. O, gənclər arasında Ukrayna xalq sənətini təbliğ edib. O, şairlər İosip Abram, A. Yupançiç, A. Eryavets, A. Merxar və başqalarında ukrayna sözünə məhəbbət aşılamış, onlara ukrayna mahnıları və fikirlərini, Şevçenkonun şeirlərini orijinalda oxumaq üçün vermişdir.

İozef Abram Taras Şevçenkonun "Kobzar" əsərinin sloven dilinə tərcüməsini Yanez Krekə həsr edib.
## İstinadlar

## Mənbə
*
* http://www.sentjanz.si/krek.php
* Krekova pešpot
Şakir Abbasov

**Şakir Gülşad oğlu Abbasov** — rəsmi dövlət qeydiyyatında olmayan Milli Qeyrət Partiyasının sədri, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası sədrinin sabiq müşaviri, Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.

## Həyatı

### Həbsi
Şakir Abbasov 20 oktyabr 2012-ci ildə həbs edilmiş, 27 oktyabr 2012-ci ildə sərbəst buraxılmışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Şakir Abbasov 20 iyul 1992-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 62 nömrəli fərmanı ilə Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 23 dekabr 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 374 nömrəli fərmanı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.

### Partiya fəaliyyəti
Şakir Abbasov Azərbaycan Xalq Cəbhəsi üzvü olmuşdur. O, daha sonra Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının üzvü və partiya sədrinin müşaviri olmuşdur. Şakir Abbasov 19 oktyabr 2014-cü ildə partiyadan istefa vermişdir.

Şakir Abbasov 27 noyabr 2014-cü ildə Müsavat Partiyasına üzv olmuşdur. O, Müsavat Partiyası Məclisinin üzvü, 4 iyul 2015-ci ildə isə Məclisin Qarabağ Komissiyasının sədri seçilmişdir.

Şakir Abbasov 2021-ci ildə sabiq prezidentliyə namizəd Əşrəf Mehdiyevin sədrlik etdiyi, 2010-cu ildə fəaliyyətini dayandırmış və rəsmi dövlət qeydiyyatı olmamış Qeyrət Partiyasını Milli Qeyrət Partiyası adı ilə bərpa etdiyini elan etmişdir. O, pandemiya ilə əlaqədər biri Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının qərargahı olmaqla 3 fərqli yerdə qurultay keçirdiklərini açıqlamışdır. Milli Qeyrət Partiyası dövlət qeydiyyatına alınmamışdır.

## İstinadlar
İspaniya La Liqası 2021/2022

**İspaniya La Liqası 2021–22** və ya sponsorlu adı ilə **La Liqa Santander** La Liqa'nın 91-ci mövsümüdür.

## Komandalar

## Turnir cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sənan Süleymanov

**Sənan Əmrah oğlu Süleymanov** () — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi, 2020-ci il Avropa çempionatının qalibi.

## Karyerası
Sənan Süleymanov 2012-ci ildə Polşada yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının və Azərbaycanda yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının gümüş medallarına sahib oldu. 2016-cı ildə isə Sənan Süleymanov Rumıniyada gənclər arasında Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vurdu.

2017-ci ildə Sənan Süleymanov əvvəlcə Macarıstanda U23 Avropa Çempionatını 7-ci, sonra isə Serbiyada Avropa Çempionatını 11-ci pillədə başa vurdu. 2019-cu ildə Kiyev şəhərində baş tutan beynəlxalq turnirin qalibi olan Sənan Süleymanov, Qazaxıstanda Dünya Çempionatını 8-ci pillədə, Macarıstanda U23 Dünya Çempionatını isə gümüş medalla başa vurdu.

2020-ci ildə isə Sənan Süleymanov Roma şəhərində (İtaliya) baş tutan Avropa Çempionatının final görüşündə Macarıstan nümayəndəsi Zoltan Levai üzərində qələbə qazanaraq Avropa Çempionatının qalibi oldu. 2021-ci ildə Fransada Fransa Qran-Prisini və Macarıstanda Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirinin bürünc medallarına sahib olan Sənan Süleymanov, Varşava şəhərində (Polşa) Avropa Çempionatını bürünc, Oslo şəhərində (Norveç) Dünya Çempionatını isə gümüş medallarla başa vurdu.

2022-ci ilin fevralında İstanbul şəhərində Vəhbi Əmrənin xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turniri gümüş medalla başa vuran Sənan Süleymanov, martda Budapeşt şəhərində Avropa Çempionatının bürünc, avqustda Konya şəhərində V İslam Həmrəyliyi Oyunlarının isə gümüş medalına sahib oldu. Sentyabrda Belqrad şəhərində (Serbiya) baş tutan Dünya Çempionatında isə uğursuzluqla üzləşdi və turniri 20-ci pillədə başa vurdu.

2023-cü ildə Sənan Süleymanov əvvəl Zaqreb şəhərində (Xorvatiya) baş tutan Zagreb Open beynəlxalq turnirini 28-ci pillədə, sonra da apreldə Avropa Çempionatını 20-ci pillədə başa vurdu. İlin əsas turniri — sentyabrda Serbiyanın Belqrad şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında isə Sənan Süleymanov final görüşündə məğlub olaraq turnirin gümüş medalına sahib oldu. Bununla o, həm də olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

Sənan Süleymanov 2024-cü ilin yanvarında Xorvatiyada Zagreb Open beynəlxalq turnirinin qalibi olsa da, ilin növbəti turnirlərində — fevralda Avropa Çempionatı və iyunda Polya İmre Turnirini medalsız başa vurdu.

## Nəticələri

## İstinadlar
Mukuzani (şərab)

**Mukuzani** () — quru qırmızı gürcü şərabı, gürcü şərabçılığının “vizit kartlarından” biri.

1888-ci ildən istehsal olunur, SSRİ-də №4 olub. Bu şərabda 10,5-12,5% spirt və 6,0-7,0% titrə bilən turşuluq vardır.
## Hazırlanması
Mukuzani şərabı (Gürcaani bələdiyyəsi) Kaxetiya rayonunun Mukuzani kəndi ərazisində saperavi üzüm növündən hazırlanır. 2014-cü ildə bu şərabın üzümçülük bazasının sərhədləri genişləndirildi.

SSRİ-nin dağılmasından sonra belə bir fikir yarandı ki, bütün gürcü qırmızı şərabları arasında Mukuzaninin qırmızı şərabları keyfiyyətli quru şərablar üçün hazırkı qlobal üstünlüklərə ən yaxındır: "Mukuzani şərabları daha yaxşı tərkibli, yüksək keyfiyyətli şərablardır." Bölgənin fərqli terruarının Mukuzaniyə digər saperavi şərablarından daha fərqli və xoş ləzzət verdiyi deyilir.

Ənənəvi olaraq eyni üzüm sortundan hazırlanan Mukuzani və digər quru gürcü şərabları arasındakı əsas fərqin palıd çəlləklərində ən azı üç il saxlanılması olduğuna inanılır. Bununla belə, 2013-cü ildən etibarən Gürcüstan şərab qanunu apellyasiya ilə şərab üçün nəinki palıd, hətta neytral qablarda minimum saxlanma müddəti təyin etmir. Nəticədə, satışda bəzən bir yaş və ya daha az yaşda "Mukuzani" adlı şərab tapa bilərsiniz (yəni şərab vintage deyil, adidir). 
Palıd ağacında köhnəlmiş Mukuzani şərabları tünd qırmızı rənglə ("tünd qırmızı, günəş şüalarını buraxmayan") palıd və giləmeyvələrin yumşaq dadı ilə xarakterizə olunur, palıd və giləmeyvə ətirləri dərhal hiss olunmur. Şərab ətlə daha gözəl uyğunlaşır.

Bəzi Mukuzani istehsalçıları öz nümunələri ilə müntəzəm olaraq müxtəlif beynəlxalq yarışmalarda, xüsusən də London IWSC-də (Beynəlxalq Şərab və Spirt Müsabiqəsi) iştirak edirlər, burada 2014-cü ildən 2021-ci ilə qədər şərabların ən yüksək nailiyyətləri gvə bürünc mükafatları olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  в Викисловаре
* Грузинское вино Мукузани
* Карта аппелласьонов Кахетии
İran Kürdüstanı İnqilabi Xabat Təşkilatı

**İran Kürdistanı Xabat Təşkilatı** (کردی: سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران) — İran Kürdüstanında 5 sentyabr 1359-cu ildə İran kürd sünni ruhanisi Cəlaləddin Hüseyninin rəhbərliyi altında və bir sıra dini şəxslərin köməyi ilə yaradılmış siyasi və hərbi təşkilatdır. müəllimlər. Bu təşkilatın adı əvvəlcə İran Kürdüstanının Milli və İslami Mübarizə Təşkilatı (Xəbat) olub. Lakin təşkilatın 2003-cü ildə İraq Kürdüstanının Ərbil yaxınlığındakı Tobzava (Rozqari) şəhərində keçirilən üçüncü qurultayı zamanı adı dəyişdirilərək İran Kürdüstanının Xabat Təşkilatına çevrildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Vəke Parkı

**Vəke Parkı** () Trialeti silsiləsinin açıq yamacında yerləşən parkdır. Vəke rayonunun dibində yerləşir. Onun tikintisinə 1946-cı ildə başlanılıb və yaşıllıq zolağının yaradılması üçün 200 hektar ərazi ayrılıb.

Şimal tərəfdən Vəke parkı ilə Çavçavadze prospekti geniş pilləkənlə birləşir. Pilləkən bütün fəvvarələr şəlaləsi ilə uzanan parkın əsas oxunda yerləşir. Parkın mərkəzi oxu Silsilədə İkinci Dünya müharibəsi Şöhrət Memorialı ilə tamamlanır. Parkın mərkəzi hissəsini fəvvarə və dairəvi hovuz ayırır.

Vəke parkının xüsusi yaraşıqını yolların örtülməsi üçün istifadə edilən qırmızı qum əlavə edir.

Vəke Parkda uşaq şəhərciyi, açıq səma altında kinoteatr, kafe-barlar və restoran var. Cənub-qərbdə park Mixail Mesxi stadionu ilə bitir.
Almaniya Avstriyası

**Almaniya Avstriyası Respublikası** ( və ya **) — Mərkəzi Avropada tarixi və tanınmamış dövlət. Bu, Birinci Dünya müharibəsindən sonra Avstriya-Macarıstanın nəticəsində əsasən almandilli və etnik alman əhalisi olan ərazilər üçün əsas dövlət kimi ortaya çıxmış və Almaniya ilə birləşmə planlarını özündə əks etdirirdi. Ölkə 118,311 km2 ərazini əhatə etmişdir və 10,4 milyon əhalisi var idi.

Bununla belə, praktikada onun səlahiyyəti Sisleytaniyanın əsasını təşkil edən Dunayboyu və Alp vilayətləri ilə məhdudlaşırdı. İddia etdiyi ərazinin çox hissəsi faktiki olaraq yeni yaradılmış Çexoslovakiya tərəfindən idarə olunurdu və beynəlxalq səviyyədə belə tanınırdı.

Bu himayə altında Almaniya Avstriyası yaratmaq cəhdləri, xüsusən də Versal müqaviləsində Almaniya ilə birlik qadağan edildiyinə və 1919-cu ildə yeni Birinci Avstriya Respublikası dövləti yaradıldığına görə, son nəticədə uğursuz olmuşdur.

## Zəmin
Habsburqların Avstriya imperiyası 1867-ci il kompromisi ilə ikili monarxiya kimi yenidən qurulmuşdu. Bu, macarların dominantlıq etdiyi, nüvəsi Macarıstan krallığı olan və bəzən belə adlandırılan "Müqəddəs İştvan tacının torpaqları"ndan və imperiyanın almanların üstünlük təşkil etdiyi qalan hissəsi, qeyri-rəsmi olaraq "Avstriya" adlanan Sisleytaniyadan ibarət idi. Sisleytaniya cənubda Krayna, Dalmatiya, Avstriya sahilyanı və İstriya, şimalda və şərqdə Bohemiya, Moraviya, Qalisiya və Bukovina ilə birlikdə əsas "Avstriya" vilayətlərini əhatə edirdi. İkili monarxiya və ya məlum olduğu kimi Avstriya-Macarıstan faktiki olaraq Habsburq monarxının Sisleytaniyada Avstriya imperatoru və Transleytaniyada Macarıstan kralı olduğu iki dövlət idi. Əksər hallarda hər birinin öz qurumları var idi. "İmperator Avstriyası" və "kral Macarıstanı" üçün ayrı-ayrı parlamentlər, ayrı-ayrı hökumətlər və nazirliklər var idi.

Avstriya-Macarıstan almanları və macarları, həmçinin doqquz digər böyük milləti özündə birləşdirən çoxmillətli bir varlıq idi. Bu böyük millətlər getdikcə öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu tələb edirdilər. Tarixən almanlar Habsburq monarxiyasında üstünlük təşkil edirdilər, onların gücü və təsiri saylarından xeyli üstün idi. Hətta Sisleytaniya daxilində almanlar əhalinin yalnız 37%-ni təşkil edirdi. Bununla belə, Yuxarı və Aşağı Avstriya, Zalsburq, Karintiya, Vorarlberq və Ştiriya və Tirolun əksəriyyətində almanlar üstünlük təşkil edirdi. Bu ərazilər "Avstriya"nın əsas vilayətləri idi və 6,5 milyon əhalisi var idi. Bohemiya və Moraviyanın əhalisi əsasən çexlərdən ibarət olsa da, almanlar sərhədlərini ərazilərdə yerləşən bir zolaqda çoxluq təşkil edirdi. Bu ərazi daha sonra özünü Sudetenland və Almaniya Bohemiyası vilayətləri elan etmişdir. Bohemiya və Moraviyanın alman əhalisi 3 milyon idi.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
German Potoçnik

**German Potoçnik** (, ləqəbi **German Nordunq**, ) — milliyyətcə sloven olan Avstriya-Macarıstan raket mühəndisi və astronavtikanın qabaqcıllarından biri.
## Bioqrafiya
Atasının ölümündən sonra (1894) Marburq an der Dravada (Ştiriya hersoqluğu) böyüür. Sonralar (ehtimal ki, əmisi, imperator və kral ordusunun general-mayorunun dəstəyi ilə) Moraviyadakı ordu məktəblərində, 1910-1913-cü illərdə, Mödlinqdəki Hərbi Texniki Akademiyada təhsil almışdır. O, kiçik leytenant rütbəsi, mühəndis dərəcəsi ilə "körpülərin və dəmir yollarının tikintisi" ixtisasını bitirmişdir.

Birinci Dünya müharibəsi zamanı Qalisiya, Serbiya və Bosniyada xidmət etmişdir. 1915-ci ildə baş leytenant rütbəsi almışdır. 1919-cu ildə kapitan rütbəsində səhhətinə görə (vərəm) təqaüdə çıxır. Vyana Texnologiya Universitetində elektrik mühəndisliyi və maşınqayırma mühəndisliyi üzrə təhsil alıb. 1925-ci ildən o, özünü raket elmi və kosmik texnologiya problemlərinə həsr etmişdir.

1928-ci ilin sonunda Herman Nordunq təxəllüsü ilə  yeganə kitabı olan "Kosmos məkanını aşmaq problemi: Raket mühərriki" () kitabını nəşr etdirir və bu kitab Berlin naşiri Riçard Karl Şmidt tərəfindən 1929-cu il rəsmi nəşr ili ilə nəşr olunur.

Xroniki xəstəlik (vərəm) səbəbindən subay qalır. Vyanada qardaşı Adolfla yaşayır. O, 1929-cu ildə 36 yaşında sətəlcəm xəstəliyindən yoxsulluq içində vəfat edir. Maribor qəzetlərində dərc olunan nekroloqlarda onun hərbi və akademik nailiyyətləri qeyd edilir, lakin kosmosa uçuşla bağlı əsərlər isə nəzərdən kənar qalır.
## Elmi fəaliyyəti
100 illüstrasiyadan ibarət kitabının 188 səhifəsində German Potoçnik kosmik stansiyaların və geostasionar peyklərin qurulması variantlarını təklif etmişdir. O, kabellə birləşdirilən 3 moduldan ibarət kosmik stansiyanı ətraflı təsvir edib: süni cazibə qüvvəsi yaratmaq üçün daim fırlanmalı olan “canlı təkər”, parabolik güzgü vasitəsilə günəş şüalarından enerji istehsal edən elektrik stansiyası və rəsədxana.

German Potoçnik tərəfindən ifadə edilən, təxminən 36.000&nbsp;km hündürlükdə, daim Yer kürəsinin müəyyən nöqtəsində asılı ola bilən “stasionar peyk” ideyası geosinxron orbitdə, sonralar telekommunikasiya və meteoroloji peyklər şəklində həyata keçirilir. .

Kitab rus (1935), sloven (1986) və ingilis (1999, NASA) dillərinə tərcümə edilmişdir.

German Potoçnikin ideyaları ilk dəfə 1952-ci ildə Verner fon Braun dairəvi formadan ilhamlana bilən orbital stansiya konsepsiyasını dərc edərkən Kosmonavtika İttifaqı tərəfindən dəstəklənir. Kitabın rusca nəşri Sergey Korolyovun yaradıcılığına təsir göstərə bilərdi. Əksinə, müəllifin kitabı Vyana mühitində bir sıra fantaziyalar kimi qəbul edilirdi.
## Xatirə
German Potoçnikin adı Ştiriyanın paytaxtı Qrats şəhərinin küçələrindən birinə verilmişdir.

1990-cı illərdə beynəlxalq kosmik stansiyaya German Potoçnikin adının verilməsi təklifi dəstəklənməyib.

1992-ci ildə Avstriya poçtu tərəfindən German Potoçnikin 100 illik yubileyi üçün poçt markası buraxılmışdır.

## İstinadlar
Elvira Dolinar

**Elvira Dolinar** () — Sloven yazıçısı, feminist və pedaqoq. O, daha çox Slovenka jurnalında qadın hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı məqalələri ilə tanınır, ilk sloveniyalı feminist sayılır.
## Bioqrafiya
Elvira Dolinar 1870-ci ildə Krskoda Avstriya-Alman əsilli ailədə anadan olub. O, müəllim kimi təhsil alır, çünki o dövrdə pedaqogika Sloveniyada qadınların peşə əldə edə biləcəyi yeganə intellektual sahə idi. Lakin sonradan ailə quran Dolinar müəllimlik fəaliyyətini dayandırıb. Həyat yoldaşından dörd övladı var idi, qızı Danitsa adını ədəbi təxəllüsü kimi götürür.

Dolinar müəllimlik təhsili alarkən qadın hüquqları problemləri ilə maraqlanır və bu onu müxtəlif Avstriya jurnallarında bu mövzuda məqalələr yazmağa ruhlandırır. Onun ən rezonanslı əsəri 1897-1902-ci illərdə çıxan və əsasən qadın müəllimlərin nəşr olunduğu “Slovenka” (“Sloven qadını”) jurnalının səhifələrində yer alır. Dolinar qadın hüquqları müdafiəçisi Slovenka üçün 40-dan çox məqalə yazıb. 1897-ci ildə nəşr etdiyi ilk nəşri Ženska emancipacija (“Qadınların azadlığı”) bu jurnalın səhifələrində ilk dəfə olaraq qadınların hüquqlarını açıq şəkildə müdafiə edir və bu, onu ilk sloveniyalı feminist adlandırmağa imkan verir. Onun ən mühüm və populyar məqaləsi olan “Svobodna ljubezen in zakon” (Azad sevgi və evlilik) 1900-cü ildə nəşr olunur. Hər iki ər-arvad münasibətlərini "dözülməz" hesab etdikdə, boşanmaya icazə verilməli olduğu ifadə edilir, bu ifadə o dövrdə əksər slovenlərin riayət etdiyi katolik dəyərlərinə zidd idi. Onun fikirləri, xüsusən katoliklər tərəfindən geniş şəkildə tənqid edilirdi. Dolinar publisistik əsərlərlə yanaşı bədii əsərlər də yazır.

Dolinar 1961-ci ildə Bleddə vəfat edir. Sloveniyanın kommunist Yuqoslaviyasının bir hissəsi olduğu 1945-ci ildən bəri bütün dövr ərzində Dolinar və digər feministlər pislənilib və yalnız 1991-ci ildə Sloveniya Yuqoslaviyadan müstəqillik əldə etdikdən sonra o, “Sloven feminist düşüncəsinin qabaqcılı” kimi təltif olunmağa başlayıb.
## İstinadlar
Albulena Krieziou

**Albulena Krieziou** () — Alban aktrisası. O, aktrisa kimi debütünü 2003-cü ildə "Debanti politik" teatr tamaşasında edib. O, daha çox "Debanti politik" serialındakı Mimoza Ukai rolu ilə və «O sa mirë» sitcomunda Trinqa Belequ rolu ilə tanınır.
## Bioqrafiya
Albulena Krieziou 27 avqust 1986-cı ildə Qyakovitsada anadan olub. Erkən uşaqlıqdan aktrisa olmaq arzusunda idi.

Peçdəki Odhise Pascali İncəsənət Məktəbində orta məktəbi aktyorluq dərəcəsi ilə bitirib. 2008-ci ildə Priştina Universitetinin İncəsənət fakültəsini aktyorluq fakültəsini də bitirmiş, daha sonra həmin sahədə magistr dərəcəsi almışdır.

Albulena kino və teatrda çoxlu rollar oynayıb. O, Qyakova Peşəkar Teatrının, Priştinadakı Dodona Teatrının, Skopyedəki Alban Teatrının və Act Productionsın bir hissəsi idi. 2016-cı ildə İtaliyadakı Aralıq dənizi Film Festivalında və Fransadakı DC Film Festivalında Ən Yaxşı Qadın Oyunçu mükafatını alır.

Priştinada yaşayır, Kosovo Milli Teatrında işləyir. Kriezyu özünün dediyinə görə, teatr onun üçün “ikinci evə” çevrilib, çünki burada özünü rahat hiss edir və orada işləmək “xüsusi zövqdür”.
## Şəxsi həyat
O, bir neçə dəfə ailə həyatı qurub. 2016-cı ilin avqustunda rejissor İlir Bokşa ilə evlənir. 25 dekabr 2017-ci ildə onların oğlu Don dünyaya gəlir.

Müsahibələrinin birində Albulena Krieziou həyat yoldaşı və rejissor İlir Bokşi ilə Yakova Peşəkar Teatrında sevimli layihəsini “Dorëzimi në Spokan” tamaşası adlandırdı.
## İşləri

### Fiolmoqrafiya

* 2005 — Anatema
* 2006 — Vaska
* 2006 — Tonight Is Cancelled
* 2007 — Rikthimi
* 2007 — E dehura
* 2009 — Si Merlin
* 2009 — Shiko botën
* 2009 — Darka
* 2010 — Këpuca
* 2010 — Ashensori
* 2010 — Kodi i jetës
* 2010 — Sinner’s Pride
* 2010 — Turpi
* 2010 — Tri dritaret
* 2011 — The Wedding Tape
* 2012 — Kolona
* 2014 — Dear Nita
* 2016 — Cheating for Papers

### Televiziya
* 2009 — Lexi në qytet
* 2009 — SpitaliKS
* 2013 — O sa mirë
* 2014—2015 — Stinë dashurie
* 2019—2020 — iStar

### Teatr

* 2003 — Debanti politik
* 2004 — Lulëkuqet
* 2005 — Shi në Uerto Monte
* 2005 — Betohem se…
* 2005 — Letër nga burgu… letër në burg
* 2005 — Lumturizet
* 2006 — Sekretet e dashurisë
* 2009 — Tregimi zoologjik
* 2010 — Vdekja dhe vasha
* 2010 — Peer Gynt
* 2019 — The 39 Steps
* 2020 — Eshtrat që vijnë vonë
* 2020 — Allo Allo!

### Klip
* 2014 — *Arsye s’kam* (Вали Куки)

## İstinadlar
Tiran Kelekyan

**Tiran Kələkyan** (; ) — Osmanlı ermənisi jurnalist, yazıçı və siyasi tarixçi.

## Həyatı
Tiran Kələkyan 1862-ci ildə Sərraf Qriqor Kələkyan Əfəndinin oğlu olaraq Osmanlı imperiyasında, Kayseridə anadan olmuşdur. O, 1880-ci ildə ticarət məktəbində oxumaq üçün Marselə göndərilmişdir. Kələkyan qayıdandan sonra jurnalist və hüquqşünas olmuşdur. O, erməni əlifbası ilə türkcə çıxan "*Mənzumə-i Əfkar*" qəzetinin redaktoru, erməni əlifbası ilə türkcə çıxan "*Cahan*" qəzetini bir il nəşr etdirmiş, eyni zamanda Həmid Vəhbinin "*Səadət*" qəzetində tərcüməçi, sonra isə redaktor olmuşdur. Kələkyan "*Tarik Sabah*" və "*Cəridə-i Şərqiyyə*" qəzetlərində yazıçı və baş redaktor olaraq çalışmış, ardınca 1904-cü ildə Londona köçmüşdür. O, 1908-ci ildə konstitusiyalı monarxiyanın elan edilməsi ilə İstanbula qayıtmışdır. Kələkyan "*Sabah*" qəzetinin siyasi baş redaktoru olmuş, həmçinin 1909-–-cü illər arasında "Məktəb-i hərbiyyə" və "Məktəb-i mülkiyyə" kimi məktəblərdə tarix müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, 24 aprel 1915-ci ildə həbs edilərək Çanqırıya göndərilmişdir. Kələkyan 20 oktyabr 1915-ci ildə bir qrup əsgərin müşayiəti ilə məhkəmə qarşısına çıxarılmaq üçün hərəkət etdiyi zaman Qızılirmaq çayı üzərində yerləşən Çoxgöz körpüsündə öldürülmüşdür. Buna baxmayaraq, Əli Çanqaya onun 1 sentyabr 1918-ci ildə vəfat vəfat etdiyini iddia edir.

## İstinadlar
Hüseyn Həsənov (bloqer)

** Hüseyn Həsənov ** () — Azərbaycan əsilli Rusiyalı video bloqer.

## Bioqrafiya
5 iyun 1994-cü ildə Sankt-Peterburqda anadan olub.Məktəbi bitirdikdən sonra Sankt-Peterburq Dövlət İqtisad Universitetinə daxil olub, 2015-ci ildə oranı bitirir. Həmin il xəstə olan atası Hüseynə restoran biznesini təhfil verir.. Təhsil aldığı müddətdə KVN-də çıxış edirdibundan sonra Hüseyn Həsənov videolar yaratmağa və bloqunu davam etdirməyə başlayır. 2017-ci ildə "İlin Kişi Bloqeri" nominasiyasında LF City Awards mükafatına layiq görülüb.

2018-ci ildə Cosmopolitanə görə Runet-də ən nüfuzlu 10 insanı sırasına daxil olub. Elə həmin il Hüseyn Həsənov MC Doni və Lucy Chebotina-nın "Randevu" treki üçün çəkilmiş klipində rol aldı . İnstaqramda baxış sayına görə də rekord vurdu, bloqqerin videosuna 12 milyondan çox izləmə topladı. 2018-ci ildə Vladimir Putinlə keçirdiyi mətbuat konfransında Hüseyn Həsənov Telegram-ın bloklanması ilə bağlı sual verdi. Sonra o, "
Əhval rəngim mavi" mahnısına parodiyasını - "
Əhval rəngi qırmızı" buraxmağa qərar verdi. 2019-cu ildə o, "10 Lyam", Natan ilə "Seç" və Sally & Tabby ilə "Baş sənlə dolu" adlı treklərini buraxdı. 2020-ci ildə "Sən yox" mahnısını buraxdı. Həsənov həm də biznes bacarıqlarının öyrədilməsi üzrə “Milyonerin ağlı” kursunun müəllifi kimidə tanınır.

2025-ci ilin may ayında çirkli pulların yuyulması ilə bağlı cinayət işinə görə Rusiyada axtarışa verilib.

## Şəxsi həyatı
Hüseyn Həsənovun atası Bakıda, anası Moskvada yaşayır.Marianna adlı bir qızla yaxın münasibətdə idi. 2018-ci ilin iyul ayında cütlüyün ayrıldığı məlum olur.Daha sonra bloqqer "Xolostyak" realiti-şousunun qəhrəmanı ola biləcəyinə işarə vurdu.

## Mükafatlar və nominasiyalar

## Diskoqrafiya

## Hüseyn Həsənovun iştirak etdiyi musiqi klipləri
* DONI və Lusya Çebotina - "Görüş"
* Natan - "Mənə sevgini göstər"
* Klava Koka - "MDK-ya aşiq (Kişi versiya)"
* Anet Sey - "Güvə"

## İstinadlar