open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İPhone 4

**iPhone 4** — Apple şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş mobil telefon.

## Xarakteristikası
iPhone4 800 meqahers (MHz) tezlikli A4 prosessorundan istifadə edir və 5 meqapiksellik kamera ilə təchiz olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* iPhone
Nokia E6

**Nokia E6** — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Qurğu monoblok korpusda hazırlanmış, 2,46 düym diaqonallı və 640×480 nöqtə kəskinlikli sensor ekran və QWERTY düzülüşlü klaviatura ilə təchiz edilib. Əməli yaddaşın tutumu 256 MB, birləşdirilmiş fləş daşıyıcının tutumu isə 8 QB təşkil edir. Smartfonun arsenalında — FM tüner, Bluetooth 3.0 və Wi-Fi-in (802.11b/g/n) simsiz əlaqə adapterləri, akselerometr, rəqəmli kompas, GPS peyk naviqasiya sistemi qəbuledicisi, yaxınlıq və işıqlanma dərəcəsi tənzimçiləri vardır. Telefon 8 meqapiksel kamera və 720p formatında video yazmaq imkanı ilə təchiz olunub. Nokia E6 modeli GSM/EDGE 850/900/1800/1900&nbsp;MHz və WCDMA 850/900/1700/1900/2100&nbsp;MHz şəbəkələrində istifadəyə hesablanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nokia E6-00 support
Droid 3

**Motorola Droid 3** — Motorola korporasiyası tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristika

Motorola Milestone 3/XT883 QWERTY klaviatura ilə slayder form-faktorunda hazırlanıb. Smartfon 4 düym diaqonallı və 540х960 piksel kəskinlikli ekrana, 16 QB birləşdirilmiş yaddaşa, microSDHC slotuna, video zənglər üçün ön kameraya, əsas 8 meqapiksel kameraya və videonu 1080p formatında yazmaq imkanına malikdir. Droid 3 1 QHz tezlikli ikinüvəli TI OMAP 4430 prosessoru əsasında hazırlanıb, Wi-Fi, GPS və Bluetooth modulları ilə təchiz edilib. Motorola Milestone 3 Android 2.3 əməliyyat sisteminin nəzarəti altında işləyir.

## İstinadlar



## Xarici keçidlər

* Rəsmi səhifə
IPad (üçüncü nəsil)

**Üçüncü nəsil İPad** planşeti Apple şirkəti tərəfindən istehsal edilir.

## Xüsusiyyətlər
Ekranlar "QXGA — 2048×1536" piksel kəskinliyinə malikdirlər. Yeni paneldə düym üzrə nöqtələrin say göstəricisi 280 ppi-yə bərabərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İPad
Nokia N9

**Nokia N9** — Nokia korporasiyası tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristika

Smartfonun 16 qiqabaytlıq versiyası qara və mavi korpuslarda, 64 qiqabaytlıq isə qara korpusda olacaq. Çəhrayı rəngli korpusda olan smartfonun satışa çıxarılma müddəti haqqında məlumat verilmir. Nokia N9 Nokianın Linux nüvəsinə əsaslanan MeeGo platformasında ilk smartfonudur. MeeGo hazırlamasında Nokia və İntel şirkətləri iştirak edib. Aparat 1 QHz takt tezlikli prosessor istifadə edir və 3,9 düym ekran, Wi-Fi və GPS modulları, NFC (Near Field Communication, yaxın radiuslu radio əlaqə) çipi ilə təchiz edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nokia N9
Samsung Galaxy R

**Samsung Galaxy R** — Samsung şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Smartfon Android 2.3 əməliyyat sistemi ilə işləyir və NVIDIA Tegra 2 aparat platformasına əsaslanır. Samsung Galaxy R 4,2 800x480 piksel kəskinlikli Super Clear LCD ekranı, 2 kamera – 5 meqapikselli əsas və 2 meqapikselli ön kamera ilə təchiz edilib. Smartfon HSPA, Bluetooth 3.0, Wi-Fi və GPS modulları ilə təchiz edilib. Daxili yaddaş həcmi 8 QB təşkil edir, microSD formatı yaddaş kartları üçün slot nəzərdə tutulub. Telefonun ölçüləri 126x67x9,5 millimetr, çəkisi isə 131 qramdır. 

## Həmçinin bax
*Samsung Galaxy Note 10.1
*Samsung Galaxy S5
*Samsung Galaxy S II
*Samsung Galaxy S II HD LTE

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Samsung Galaxy R officially announced for Europe and Asia, nobody surprised
İstehsalat münasibətləri

**İstehsalat münasibətləri** — ictimai istehsal əsnasında insanlar arasında yaranan münasibətlər. Anlayış kimi Karl Marks tərəfindən 1848-ci ildə *"Kommunist Partiyasının Manifesti"* əsərində işlənmişdir. Texniki-istehsalat münasibətlərindən fərqi ondadır ki, Marksın qənaətinə görə, insanların münasibətlərini onların istehsal vasitələrinə olan münasibəti, yəni mülkiyyət münasibətləri ilə müəyənləşdirir.
İstehsal üsulu

**İstehsal üsulu** () — Marksizmə görə, məhsuldar qüvvələrin və onların şərtləndirdiyi istehsalat münasibətlərinin vəhdəti. İçtimai istehsal üsulları, bir tərəfdən — müvafiq istehsalat texnoloqiyasının tarixi tipinə görə (məhsuldar qüvvələr), o biri tərəfdən — istehsal və bölgü əsnasındakı istehsal şəraitinə və vasitələrinə olan hakim münasibətlərin müvafiq iqtisadi gerçəkləşdirilməsi tipinə görə(istehsalat münasibətləri) fərqlənirlər. Hakim istehsal üsulu ictimai-iqtisadi formasiyanın özülü*([[bazis]]i)* sayılır.
Sevan rayonu

**Sevan rayonu**, **Göyçə** — Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistan Respublikası) Göyçə mahalı ərazisində rayon.

**Göyçə rayonunun kəndləri** – Bığlı, Çırçır, Çubuxlu, Əfəndi, Hacımuğan, Ördəkli, Rəhimkənd, Şəhriz, Yayçı, Zeynalağalı

## İstinadlar


 
## Həmçinin bax
* Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
İstehsal vasitələri

**İstehsal vasitələri** — əmək vasitələrinin məcmusudur. İstehsal vasitələri insanlar arasında olan xüsusi ictimai münasibətləri - istehsalat münasibətlərini - yaradır. İstehsal vasitələri və insan əməyi qırılmaz olaraq bağlı və qarşılıqlı şərtlənəndir.
Taxtakörpü su anbarı

**Taxtakörpü su anbarı** — Samur-Abşeron suvarma sisteminə aid su anbarı. Samur-Abşeron suvarma sisteminin yenidən qurulması layihəsi çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonu ərazisində inşa edilmişdir.

## Tarixi
İnşasına 2007-ci ildə başlanmışdır. "Meliorasiya və Su Təsərrüfatı" ASC-nin sifarişçisi olduğu həmin layihəni "Azərkörpü" – indi Avropa-Asiya İnşaat Korporasiyası "Evrascon" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti adlanan iqtisadi qurumun rəhbərlik etdiyi konsorsium həyata keçirmişdir. Taxtakörpü su anbarına suyun verilməsinə başlanması münasibətilə rəsmi mərasim 2013-cü il iyulun 19-da keçirilmişdir. Samurçaydan götürülən su öz axarı ilə Vəlvələçay-Taxtakörpü kanalı ilə Taxtakörpü su anbarına ötürülür.

### Açılış mərasimi
Açılış mərasimi 28 sentyabr 2013-cü ildə keçirilmişdir. Açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva iştirak etmişlər.

## Texniki göstəriciləri
Taxtakörpü su anbarının sahəsi 8,71 kvadratkilometrdir. Bu qurğunun ümumi su tutumu isə 270 milyon kubmetrdir. Gölün faydalı su həcmi 238,4 milyon kubmetrdir. Gil nüvəli torpaq bənd olan bu hidrotexniki qurğunun dibdən eni 754, hündürlüyü 142,5 metrdir. Taxtakörpü su anbarı Azərbaycanın ən hündür torpaq bəndli su anbarıdır. Buda, nəinki regionda, o cümlədən Avropada ən hündür torpaq bəndlərdən biridir. Buradakı qəza sutullayıcının uzunluğu 891, suqəbuledici qurğunun uzunluğu 43,6, enerji tunelinin uzunluğu isə 543 metrdir. Qapı şaxtası 56 metr dərinlikdədir. Burada müasir işıqlandırma sistemi quraşdırılmış, ərazidəki yollara asfalt döşənmişdir. Bakı-Rusiya Federasiyası dövlət sərhədi magistral avtomobil yolundan Taxtakörpü su anbarına ayrılan yol boyunca, həmçinin bütün ərazidə böyük həcmdə abadlıq və yaşıllaşdırma işləri həyata keçirilmişdir. Təkcə Taxtakörpü su anbarının bəndinin gövdəsində 23 milyon kubmetrdən çox torpaq işi görülmüşdür.

## Mənbə
* İlham Əliyev Şabran rayonu ərazisində inşa olunan Taxtakörpü su anbarı, Taxtakörpü su-elektrik stansiyası və Taxtakörpü-Ceyranbatan su kanalının açılış mərasimində iştirak etmişdir. **president.az** 28.09.2013.
Samsung Galaxy S II

**Samsung Galaxy S II** — Samsung şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Samsung Galaxy S II smartfonu LTE şəbəkələrdə işləyə bilər. Müvafiq qurğunun prototipi Cənubi Koreyada çıxıb. Aparat Celox adlanır. Qurğu Qualcomm Snapdragon APQ8060 prosessoru, WVGA kəskinlikli 4.5 düym AMOLED Plus ekranı, 16 Qb daxili yaddaş və 8 meqapiksel kamera ilə təchiz edilib. Qurğu LTE 800&nbsp;MHz şəbəkələrində işləyir.

## Həmçinin bax
*Samsung Galaxy Note 10.1
*Samsung Galaxy R
*Samsung Galaxy S5
*Samsung Galaxy S II HD LTE

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

Galaxy S II
İstehsal amilləri

**İstehsal amilləri**: əmtəə və xidmətlər istehsal etmək üçün istifadə olunan amillərdir. 

**İstehsal amilləri bunlardır**: — əmək, torpaq, kapital, mənfəət.

## İstinadlar
Cild (kitab)

**Cild** ( — hissə, bir kəsim) — çoxcildli kitabın ayrıca bir kitab halında olan hissəsi. Bir cilddə verilən material böyük bir materialın bir hissəsi olmaqla yanaşı, ayrıca bir tamı əhatə etməlidir.

**Cildləmə sahəsi** - (; ) — sənədin iki qonşu səhifəsi arasında cildləmə üçün nəzərdə tutlmuş boşluq və ya iç sahə.

Hər bir cild ayrıca olaraq  bir saydan başalyaraq nömrələnir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov). İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## İstinadlar
İntifada

**İntifada** (oxunuşu: *intifadah*, sözün mənası *ayağa qalxmaq*, *müqavimət* deməkdir) — ümumilikdə fələstinlilərin İsrail işğalina qarşı başlatdığı müqavimətin adı.

thumb|İntifada

## İlk İntifada

İsrail işğalına qarşı ərəb xalqının müqaviməti xarakterini daşıyan ilk İntifada, 1987-ci ildə başlandı. Birinci İntifada, kütləvi olaraq fələstinlilər, İsrail dövlətinə qarşı qalxdı . Müqavimət Jabalia qaçqın düşərgəsində başlandı və qısa müddətdə Qəzzə, Qərb Sahili və Şərqi Qüdsün hər yerinə yayıldı. İsrail ordusuna aid bir maşının 4 fələstinlini vurub öldürməsi bu müqaviməti bir az da artırdı. Fələstinlilər mitinqlərlə şiddətli müqavimət göstərirdi. Ümumi amaldan əlavə, İsrail məhsullarına baykot, plakatlar və barikadalar, İsrail qüvvələrinə daş atmalar beynəlxalq aləmi sirkələdi. Buna cavab olaraq, İsrail bu hərəkatı yatırmaq üçün 80,000 nəfər əsgəri səfərbər etdi. İsrail təhlükəsizlik qüvvələri 1087 nəfər fələstinlini öldürdü, fələstinlilər də buna cavab olaraq 100 nəfər İsrailli mülkini və 60 nəfər də təhlükəszilik işçisini öldürdü, 1400-dən çox mülki vətəndaşı, 1700-dən çox əsgəri yaraladı. Fələstinlilər 822 nəfər fələstinli də İsraillə əməkdaşlıq etməkdə ittiham edərək öldürdü. Sonradan aydın oldu ki, öldürülənlərin əksəriyyətinin İsraillə heç bir əlaqəsi olmayıb.  İsrail ordusunun mitinqlərə sərt müqaviməti, döyülmələr, şiddət və kütləvi həbslər, beynəlxalq qınağa səbəb oldu. 1991-ci ildə zəifləyən müqavimət, 1993-cü il avqust ayında Norveçdə Fələstin muxtariyyətinin  qəbul etdiyi Oslo razılaşmasının imzalanması ilə sona çatdı.

## İkinci İntifada

Fələstinlilər tərəfindən Əl-Əqsa-İntifada olaraq adlandırılan ikinci intifada, Ariel Şaronun Əl-Əqsa məscidini ziyarət edə bilmədiklərini bildirən fələstinli vətənpərvər qruplar tərəfindən, 2000-ci il iyun ayında başladıldı.

Əvvəlcədən "silahlı bir müqavimət" olan və qısa zamanda Fələstin ərazisinin sərhədlərini aşaraq İsrailə qədər yayılan İkinci İntifada 2005-ci il fevral ayında, Misirin Şarm Əl-Şeyx kəndində, Mahmud Abbas və Ariel Şaron arasındakı atəşkəs razılaşması ilə "rəsmi olaraq" sona çatdı.

## Xarici keçidlər
* Fələstin Fəallar qrupu 
## Mənbə
İzafi dəyər

**İzafi dəyər** *([[İngilis dili|ingil.]] surplus value)* — işçinin əməyinin məhsulunun dəyəri ilə aldığı maaşının gerçək dəyəri arasında olan fərq. Kapitalist tərəfindən mənimsənilən izafi dəyər işçinin zəruri ehtiyaclarının ödənilməsi üçün sərf etdiyi vaxtdan artıq işlədiyi vaxt ərzində yaranır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Siyasi iqtisadiyyat

**Siyasi iqtisadiyyat** — insan cəmiyyətinin müxtəlif inkişaf mərhələlərində həyat üçün zəruri vasitələrin istehsalı, bölgüsü və mübadiləsi qanunlarını öyrənən elm.

## Yaranması
Siyasi-iqtisad müstəqil elmi sahə kimi XVI əsrin sonunda yaranıb. Siyasi-iqtisadın inkişafında xüsusi rolu A. Smit və D. Rikardo oynayıblar. Sürətlə inkişaf edən kapitalizm cəmiyətinin, onun maddi sərvətlərini (manufaktura, dənizçilik, ticarət və sairə)əsasları kimi, onun ictimai məcmusunda, ümumiyyətlə əməyi elan edirdilər. Dəyərin əmək nəzəriyəsi əsasında əmək gəlirlərinin mənşəyinin izahına cəhd edilmişdir, eləcə də iqtisadi meyarlara əsasən burjua cəmiyətinin əsas sinifləri qeyd edilmişdir.

## Marks siyasi-iqtisadı
Siyasi-iqtisadın elm kimi inkişafına, öz əsərlərində burjua cəmiyətini, onun hərəkət və inkişaf qanunlarını dərin və hərtəfərli təhlil edən, iqtisadi proseslərin təkamülünün zərurətini göstərən, K. Marks böyük töhfə vermişdir.

Cəmiyətin öyrənilməsinə hərtərəfli baxış, Makrsa nəinki burjua cəmiyətinin mahiyətini (*Kapital*) açmağa, həm də onun ziddiyətlərini göstərməyə, onun inkişafının dərin meyllərini, xüsusi ilə elmini və məhsuldar qüvvələrini tətqiq etməyə imkan verdi. Marks qeyd edirdi ki tarixin hərəkətinin əsasında, spesifikası istehsalat münasibətləri ilə şərtlənən, istehsalın sosial forması durur. Marks dəyərin sosial əmək forması kimi, müvafiq olaraq əmək subyektlərinin (o vaxtki burjua cəmiyəti çərçivəsində — işçilərin və kapitalistlərin) tətqiqinə böyük önəm verirdi.

## Neoklassik siyasi-iqtisad
Neoklassik nəzəriyənin (J. B Səy, A. Marşall, F. Hayek, L. Mizes, M. Fridmen və b.) əsasında iqtisadi təzahürlərin xarici formaları durur. Üç amil: əmək, kapital, torpaq; məcmu tələbatın bərabərliyi qanunu; maksimum fayda nəzəriyəsi, burada səciyəvidir. Bu istiqamətin əsasını J. B Səy qoyub. Bu istiqamətə böyük töhfəni, bazar iqtisadiyyatının əsas maddəsi kimi tələbin və təklifin münasibətini hesab edən, A. Marşall(1842–1924) verib.

## Keynsiançılıq
Siyasi-iqtisadın inkişafına XX əsrdə C. M. Keyns böyük töhfə verdi. İstehsalın qanunauyğunluqlarının funsional aspektlərini, əsaslı vəsaitlər və milli gəlir, sərmayə və əhalinin məşğulluğu, tələb və əmanətlər, dövriyədəki məcmu pulun kəmiyyətini, qiymətlərin, maaşların, gəlirin və faizin səviyyəsi kimi göstəricilərin kəmiyət əlaqələrini tətqiq edərək, Keyns sübut etdi ki, ictimai istehsalın böhransız fəaliyyəti ancaq dövlətin fəal müdaxiləsi şəraitində mümkündür. Bu *"Keynsian inqilabı"* adı ilə siyasi-iqtisada böyük töhfə oldu.

## Nəticə
Hal-hazırda siyasi-iqtisadda aşağıdakı istiqamətləri qeyd etmək olar:
* neoklassik siyasi-iqtisad
* postkeynsian siyasi-iqtisad
* marksist siyasi-iqtisad
* sosial-institusional siyasi-iqtisad

## Mənbə
- Политическая экономия
Operasionalizm

**Operasionalizm** yaxud *əməliyyatçılıq* — XX əsrdə fəlsəfə və onun metodoloqiyasında  yaranmış, nəzəri və emprik mülahizələrin elmi meyarı kimi əməliyyatçılığı hesab edən  istiqamət.

Fizikadakı əməliyyatçılığın, sosial elmlərdə analoqu kimi *[[biheviorizm]](davranışçılıq)* çıxış edir. Onların ümumi cəhəti xüsusi əməliyyatlara və davranış reaksiyalarına qədər daraldılan anlayışların total empirik təvsirlərindədir. 

Əməliyyatçı nöqteyi nəzərin əla təsviri kimi P.U. Bricmenin uzunluq anlayışının analizini göstərmək olar: Bizə yəqin məlumdur ki, biz uzunluq anlayışı altında nəyi nəzərdə tuturuq, əgər biz istənilən obyektin uzunluğunu müəyyən edə biliriksə, fizika üçün isə bundan artığı gərək də deyil. Hər hansı  obyektin uzunluğunu ölçmək üçün, müəyyən fiziki əməliyyatlar keçirmək gərəkdir. 

Beləliklə, uzunluq anlayışı, onu ölçmək üçün gərək olan əməliyyatların müəyyən olunmasıdır: bu o deməkdir ki, uzunluq anlayışı, uzunluğu müəyyən edən əməliyyatlar dəstindən  başqa şey deyil. Ümumiyyətlə, istənilən anlayış altında biz əməliyyatlar dəstini nəzərdə tuturuq; anlayış münasib əməliyyat dəstinin sinonimidir. Bricmen belə düşüncə tərzinin bütünlüklə cəmiyət üçün geniş nəticələrini anlayırdı: Əməliyatçı nöqteyi nəzərin qəbul olunması *“anlayışın”*  adət olunmuş anlam üsulunun məhdudlaşdırılmasından daha artığını nəzərdə tutur,  o mənada ki  biz  əməliyyatçı terminlərdə dəqiq ərz edə bilmədiyimiz anlayışlardan düşüncə alətlərimiz kimi istifadə olunmasından  imtina edirik. Bricmenin təhminləri doğruldu. 

Yeni düşüncə tərzi indi fəlsəfədə, psixologiyada, sosiologiyada və başqa sahələrdə dominantdır. Ən çox narahatlıq gətirən anlayışların əksəriyyəti, onların barəsində əməliyyat terminlərində və davranış reaksiyalarında  dəqiq məruzə oluna bilməməsi nümayiş olunaraq *eliminasiya* olunub.

## Mənbə
* -BİRÖLÇÜLÜ İNSAN. I HİSSƏ Herbert Markyuze
Ceyhun Məmmədov

* Ceyhun Məmmədov (idmançı) — sambo üzrə 9 dəfə dünya çempionu, Azərbaycan Sambo Federsiyasının prezidenti
* Ceyhun Məmmədov (siyasətçi) — Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rektoru.

## Həmçinin bax
* Ceyhun
* Məmmədov
Pənah Mikayılov

**Pənah Abduləli oğlu Mikayılov** () — şair, yazıçı, müəllim, Qabaqcıl maarif xadimi, Ali kateqoriyalı müəllim (1994).

## Həyatı
10 may 1935-ci ildə Laçın rayonunun Qoşasu kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1953-cü ildə Laçın Pedaqoji Texnikumuna daxil olmuş və oranı 1955-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Həmin ildən Kəlbəcər rayonunun Kilsə kənd ibtidai məktəbində müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır. Sonra müəllimlik fəaliyyətini Laçın rayonunun Daşlı, Vəlibəyli, Narışlar və Qoşasu kənd məktəblərində davam etdirmişdir. Pənah Mikayılov 1966-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinə (indiki BDU) daxil olmuş, 1972-ci ildə həmin universitetin filologiya fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra “Aşıq Şəmşirin həyat və yaradıcılığı” mövzusu üzərində işləmiş, lakin müxtəlif problemlər üzündən dissertasiya işini müdafiə edə bilməmişdir.

Pənah Mikayılovun şeirləri müxtəlif qəzet və jurnallarda dərc edilmişdir. Laçının işğalından sonra Sumqayıtda məskunlaşmış, pedaqoji fəaliyyətini Laçın rayon 5 saylı orta məktəbində davam etdirmişdir. 45 illik səmərəli pedaqoji əmək fəaliyyəti olan Pənah Mikayılov müxtəlif “Fəxri Fərman”larla, Respubilkanın “Qabaqcıl maarif xadimi” fəxri adı ilə təltif edilmişdir. Yüksək pedaqoji ustalığa malik olan Pənah müəllim 1994-cü ildə Azərbaycan Respulikası Təhsil Nazirliyinin Komissyasının qərarı ilə “Ali kateqoriyalı müəllim” adına layiq görülmüşdür. Bütün qaçqın ziyalılar kimi Pənah müəllimin də həyatında qaçqınlıq dövrü silinməz qara izlər buraxmışdır. Vətən həsrəti, torpaq nisgili, yurd möhnəti nəcib duyğular sahibi Pənah müəllimin kövrək şair qəlbini şam kimi damla-damla əritdi. O, 1998-ci ilin mayında Sumqayıt şəhərində əbədiyyətə qovuşdu. Şarin “Vətən həsrətli ömür” adlı kitabı ölümündən  bir il sonra, 1999-cu ildə “Sumqayıt” nəşriyyatında, “Vətənə boylanan həsrət” adlı kitabı isə ölümündən 6 il sonra 2004-cü ildə “Bakı” nəşriyyatında çapdan çıxıb.

## Kitabları
*“Vətən həsrətli ömür”, “Sumqayıt” nəşriyyatı, 1999.
*“Vətənə boylanan həsrət”, “Bakı” nəşriyyatı, 2004.

## İstinadlar
Fələstinlilər

**Fələstinlilər** (, ; , ) və ya **Fələstin xalqı** (, ), həmçinin **Fələstin ərəbləri** və ya **fələstinli ərəblər** (, ) — minilliklər boyu Fələstin regionunda məskunlaşmış, indiki dövrdə mədəni və linqvistik baxımdan ərəb olan xalqlardan törəmiş etnomilli qrup.

Müxtəlif müharibələrə və mühacirətlərə baxmayaraq, dünyadakı Fələstin əhalisinin təxminən yarısı indiki İsraili, Fələstinin Qərb sahili və Qəzzə zolağının ərazilərini əhatə edən keçmiş Fələstin mandatı ərazisində yaşamağa davam edir. İsraildə fələstinlilər ölkənin ərəb vətəndaşlarının bir hissəsi olaraq əhalinin demək olar ki, 21 faizini təşkil edir. Onların bir çoxu fələstinli qaçqın və ya məcburi köçkün fələstinlilərdir. Odur ki, onlar arasında bir milyon çox fələstinli Qəzzə zolağından, təxminən 750,000 nəfəri İordan çayının qərb sahilindən və təxminən 250,000 İsrailin özündəndir. Fələstin diasporunun yarıdan çoxu heç bir ölkədə qanuni vətəndaşlığı olmayan apatrid şəxslərdir. Diaspor əhalisinin 2,1 milyonu qonşu İordaniyada qaçqın kimi qeydiyyatdadır və onların əksəriyyəti İordaniya vətəndaşıdır.

## Populyasiya
Fələstinlilər, başlıca Fələstindəki öz tabeliyində olan ərazisində, İsraildə, İordaniya, ərəb ölkələrində yaşayırlar. Orta Şərq daxilində ən çox fələstinli  təxmini yarım milyon insan ilə Çilidədir. İsrail əhalisinin 16 % müsəlman, 2 % xristian fələstinlilərdən təşkil olunub.

## Din
Fələstinlilər çoxu sünni, müsəlmandır. Bundan əlavə az miqdarda xristian bir qrup da vardır. Xristian fələstinlilər çoxsu Fələstin daxilindəki bölgələrdə yaşayırlar.

## Dil
Fələstinli ərəbcənin Fələstin ləhcəsini istifadə edirlər. İsrail vətəndaşı olan fələstinlilərin çoxsu ivritcə və ərəbcə olmaq üzrə iki ana dilə malikdir.

## Həmçinin bax
* Həmas
* Fələstin Azadlıq Təşkilatı
## Mənbə
Tofiq Əhmədov (jurnalist)

**Əhmədov Tofiq Bəşir oğlu** () — SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü.

## Həyatı
1934-cü ildə Laçın şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1952-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş, 1957-ci ildə tam kursu müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

İnstitutu bitirdikdən sonra Laçın rayonuna təyinat almış və gənc mütəxəssis kimi öz ixtisası üzrə aqronom vəzifəsində işləməyə başlamışdır.

1959-cu ildə Laçın şəhər orta məktəbində müəllim işləmiş, 1961-ci ildə isə Laçın şəhər 1№li orta məktəbinə tədris hissə müdiri təyin edilmişdir.

1966-cı ildə Laçın Rayon Partiya Komitəsinə təlimatçı təyin edilən T. Əhmədov 1968-ci ildə "Laçın" qəzetinin kənd təsərrüfatı şöbəsinə müdir vəzifəsinə irəli çəkilir. Peşəkarlığı və işgüzarlığı sayəsində 1980-ci ildə məsul katib, 1988-ci ildən isə redaktor müavini təyin edilir.

25 il jurnalist kimi fəaliyyət göstərən T. Əhmıdov 1979-cu ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü olmuşdur.

Müxtəlif səpkili yazıları hər zaman rayon sakinləri tərəfindən ehtiramla qarşılanmış, yaxşı mənada diqqəti cəlb etmişdir. Rayonun bütün kəndlərini, müəssisə və təsərrüfatlarını bir-bir gəzərək qabaqcıl işçilər, zəhmət adamları, eyni zamanda nümunəvi müəssisələr haqqında silsilə yazılar, maraqlı oçerklər qələmə almışdır.

Həyat yoldaşı və 4 övladı Bakı Dövlət Universitetini bitiriblər.

1992-ci il iyul ayında Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyində "Kommersiya-informasiya" xidməti şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1999-cu ilə qədər həmin vəzifədə çalışmış, sonra təqaüdə çıxmışdır.

Tofiq Əhmədov 25 dekabr 2012-ci ildə ömrünün 79-cu baharında dünyasını dəyişdi.

## İstinadlar
Əbil Sadıqov

**Sadıqov Əbil Şahverdi oğlu** — Ehtiyatda olan kapitan, Laçın rayon İcraiyyə Komitəsinin katibi (1974–1991), Azərbaycan Respublikası Ağsaqqallar Şurasının üzvü.

## Həyatı
1928-ci ildə Laçın rayonunun Dəyirmanyanı kəndində anadan olmuşdur. 1942-ci ildə Mığıdərə kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra 1949-cu ilin sentyabrınadək Mığıdərə kəndinin də daxil olduğu 7 para kəndi özündə birləşdirən "Baş Sovet" adına kolxozda baş mühasib vəzifəsində işləmişdir.
1949-cu ildə Ağdam 2 illik Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. 1951-ci ildə həmin institutu bitirərək təyinatla Mığıdərə kənd orta məktəbində fizika-riyaziyyat müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. 1953-cü ildə Sov. İKP sıralarına üzv qəbul olunmuş, həmin ildən 1957-ci ilə qədər Mığıdərə kənd orta məktəbində partiya təşkilat katibi vəzifəsində işləmişdir.

Bundan sonra Laçın rayon Partiya Komitəsinə təlimatçı vəzifəsinə təyin edilmiş, 1959-cu ildə isə Laçın rayon Partiya Komitəsinin təqdimatı ilə imtahan verərək Bakı Ali Partiya məktəbinə qəbul olunmuşdur. 1963-cü ildə Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsilini başa vurmuş, Laçın rayon Partiya Komitəsinin təşkilat şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Həmin il rayon partiya komitəsinin plenum üzvü, 2 seçki rayon partiya komitəsinin büro üzvü seçilmişdir.

1969-cu ildə Maarif Nazirliyi tərəfindən Laçın rayon internat-məktəbinə direktor təyin olunmuş, 1974-cü ildə öz razılığı ilə tutduğu vəzifədən azad edilmişdir. 1974-cü ildə Laçın rayon Xalq Deputatları sessiyasının qərarı ilə Laçın rayon İcraiyyə Komitəsinin katibi vəzifəsinə seçilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə icraiyyə komitələri ləğv edildiyinə görə 31 dekabr 1991-ci ildə Laçın rayon İcraiyyə Komitəsinin katibi vəzifəsindən azad edilmişdir.

1992-ci ildən 1995-ci ilədək Laçın rayon Xalq Deputatları Sovetində ümumi şöbənin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Ehtiyatda olan kapitandır. 35 il Laçın rayon sovetinin, şəhər sovetinin deputatı olmuşdur.

4 oğlu, 5 qızı var. Onlardan 6 nəfəri ali təhsilli, 3 nəfəri xüsusi orta təhsillidir. Həyat yoldaşı isə müəllimdir. 57 il müxtəlif vəzifələrdə işləyən Əbil Sadıqov hazırda Azərbaycan Respublikası Ağsaqqallar Şurasının üzvüdür.

Əbil Sadıqov 21 aprel 2021-ci ildə 93 yaşında vəfat etmişdir. Bakı şəhərində dəfn edilmişdir.

## İstinadlar
Elti dağı

**Elti dağı** — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərb yamacında yerləşir. Biləv kəndindən 1&nbsp;km. cənubdadır. Dağ konusvari formadadır, sıldırım yamaclıdır (hünd. 1592,7 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Səfərdərə yüksəkliyindən (3826,4 m) cənub-qərbə ayrılan Xoşkeşin qolunun qərbə istiqamətlənmiş eyniadlı şaxəsində zirvə.  Biləv kəndindən 1&nbsp;km cənubdadır.  Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Biləv lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş, sıldırım yamaclı konusvari yüksəklikdir. Təpəsi tünd-boz rəngli layvari piroksenli andezitlərlə təmsil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi strukturu olan Şurud-Vənənd sinklinalının mərkəzi hissəsində yerləşir.

## Həmçinin bax
* Almalıdağ
* Xarxat dağı
* Keçəltəpə
* Arısu dağı
* Güllüdağ
* Gədikdağ

## İstinadlar
Əjdaha dağı

**Əjdəkan(Ajdanakan) dağı** — Azərbaycanın Sədərək rayonu ərazisində dağ. Sədərək kəndindən 750 m. şimalda yerləşir. Dağ konusvari formadadır, sıldırım yamaclıdır.

**ƏJDAHA dağı**  Daşburun dağının el arasında digər adıdır**.**  
## Həmçinin bax:
* Daşburun dağı
* Artım dağı
* Bəysal dağı
## İstinadlar
Ələhi bulağı

**Ələhi bulağı** — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində, Ələhi kəndindən 500 m. cənub-qərbdə bulaq. Ələhi bulağı Gilənçay dərəsində yerləşir.

## Ələhi suyunun tərkibi
Suyun tərkibi karbon qazı ilə boldur. Həmçinin suda natrium, kalsium, maqnezium vardır. Kimyəvi tərkibi Gürcüstanın "Barjomi" suyuna yaxındır. Yerli əhali tərəfindən müalicəvi su hesab edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Naxçıvan Ensiklopediyası, AMEA, Bakı, 2002, 596 səh.
Epos

**Epos** — hər bir xalqın ictimai-estetik təfəkkürünü bütövlükdə əhatə edən folklor əsəri.

Epos həmin mətnləri öz içinə alan, onları bütövlükdə əhatə edən dastançılıq düşüncəsidir. Eposda dastançılığın bütün süjetləri və motivləri cəmlənir. Yəni hər hansı bir dastan konkret bir süjeti və onun tərkib hissələrini təşkil edən motivlərdən ibarətdirsə, epos bütün dastanların süjetlərini və motivlərini əhatə edən dastançılıq ənənəsi, dastançılığın düşüncə ehtiyatı, xəzinəsidir.

## Həmçinin bax
* "Koblandı Batır" qazax qəhrəmanlıq dastanı

## İstinadlar
President.az

**president.az** — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin rəsmi internet saytı. Saytın hal-hazırkı versiyası 2007-ci ilin sentyabr ayında hazırlanmışdır.

Sayt 1998-ci ilin may ayında qeydiyyata alınsa da, 2007-ci ilin oktyabrından etibarən KİV nümayəndələri üçün prezidentin fəaliyyəti ilə bağlı məlumatlar və fotoşəkillər, 2010-cu ilin iyul ayından etibarən isə gündəlik yenilənməklə fəaliyyət göstərir. Saytda dövlət başçısının fəaliyyətini əks etdirən materiallar, o cümlədən görüşlər, səfərlər, qəbullar, çıxışlar, mətbuat konfransları, müsahibələr, habelə göndərilmiş və qəbul edilmiş məktublar, imzalanmış fərmanlar, sərəncamlar, müraciətlər, bəyannamələr, bəyanatlar, qanunlar və digər sənədlər yerləşdirilir. Həmçinin, saytın hər bir istifadəçisi Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məktub göndərmək, təklif və arzularını bildirmək, onu maraqlandıran məsələlər barədə müraciət etmək imkanına malikdir.

Saytın idarəetməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Mətbuat Katibinin xidməti və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Qeyri-hökumət təşkilatları ilə iş və kommunikasiya şöbəsi tərəfindən həyata keçirilir.

## Mobil tətbiqlər
President.az saytının iOS və Android əməliyyat sistemləri üçün mobil tətbiqləri yaradılmışdır. Bu tətbiqlər saytdakı xəbərləri birbaşa telefondan və planşetdən oxumağa imkan verir. iPhone və iPad qurğuları üçün tətbiqləri "iTunes"dan, Android əməliyyat sistemi ilə işləyən mobil telefonlar və planşet qurğuları üçün isə "Google Play"dən endirmək mümkündür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* president.az
* mektebli.president.az
Nokia 700

**Nokia 700** — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Smartfon 1 QHz takt tezlikli prosessor, 2 QB daxili yaddaş və 32 QB tutuma qədər olan microSD kartları üçün slot, 5 meqapiksel kamera, ClearBlack texnologiyasından istifadə etməklə hazırlanmış Gorilla Glass qoruyucu şüşəsi ilə 3,2 düym AMOLED ekran, GPS, kompas, həmçinin Wi-Fi, Bluetooth və NFC modulları ilə təchiz edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nokia 700
Nokia 701

**Nokia 701** — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Nokia 701-də ClearBlack texnologiyasının tətbiqi ilə 3.5 düym İPS ekran qurulub. O, 1 GHz takt tezlikli prosessor, videoəlaqə üçün ön kamera və əsas 8 meqapiksel kamera, verilənlərin saxlanılması üçün 8 giqabayt yaddaş və microSD (32 GB tutuma qədər) kartları üçün slot, Wi-Fi, NFC, Bluetooth, GPS modulları və FM radio qəbuledicisi ilə təchiz olunub. 

## İstinadlar
HTC Sensation XL

**HTC Sensation XL** — HTC korporasiyası tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

HTC Sensation Xl smartfonu Android 2.3.5 (Gingerbread) əməliyyat sistemi ilə işləyir. Smartfon 1.5 QHz takt tezlikli birnüvəli Qualcomm Snapdragon MSM 8255 prosessorla təchiz edilib. Əməli yaddaş tutumu 768 MB; inteqrasiya edilmiş fləş daşıyıcının tutumu 16 QB təşkil edir. 4.7 düym diaqonallı sensor ekran Gorilla Glass şüşəsi ilə qorunub; ekranın kəskinliyi 480×800 nöqtədir. 8 meqapiksel matrislə olan əsas kamera 720p formatında videoyazma imkanını dəstəkləyir; videotelefoniya üçün ön hissədə 1,3 meqapiksel kamera var.

Aparatın digər xüsusiyyətləri bunlardır: Wi-Fi (802.11b/g/n) və Bluetooth 3.0 adapterləri, GPS qəbuledicisi, FM tüner, akselerometr, MicroUSB portu, MicroSD slotu və 1600 мА∙h tutumlu akkumulyator batareyası.

Smartfon yüksək keyfiyyətli Beats Audio audiosistemi ilə təchiz edilib; tədarük dəstinə qulaqlıqlar daxildir. Korpusun qalınlığı 9,9 millimetrdir; “HSDPA” mobil şəbəkəsində işləyə bilir.

## İstinadlar
Nazir (hökumət)

**Nazir** — hökumət üzvü, nazirlik rəhbəri. Nazirlər dövlət xadimi hesab edilir.

## Statusları
Bir sıra ölkələrdə nazirlər xüsusi kateqoriyalara bölünürlər. Məsələn, Böyük Britaniyada:
# Sahə nazirliklərinə rəhbərlik edən nazirlər;
# Xüsusi tapşırıqlar yerinə yetirən nazirlər (portfelsiz nazirlər);
# Nazir müavinləri hesab edilən dövlət nazirləri;
# Nazirliklərin parlamentlə əlaqələrinə cavabdeh olan kiçik nazirlər.

## İstinadlar
İlayda Çevik

**İlayda Çevik** - Gənc türk aktrisası.
## Həyatı
İlk filmə çəkilişi 2013-cü ildə "Qaragül" serialında Türkiyənin məşhur aktyorları və o cümlədən böyük sənətçi Özcan Dəniz ilə bir araya gələrək başlamışdır.
## Filmoqrafiya
* Qaragül - *Maya*
## İstinadlar
İran xarici işlər nazirlərinin siyahısı

## Siyahı

### Məşrutə inqilabından əvvəl

### Məşrutə inqilabından sonra

### Pəhləvilər

### İran İslam Respublikası

## İstinadlar
Ağaverdi dağı

**Ağaverdi dağı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərb hissəsində, silsilənin suayırıcısındakı Camal yüksəkliyindən (3204,3 m) qərbə ayrılan Toğluqaya qolunun cənub-qərb istiqamətli Ağqaya şaxəsində yerləşən, 2099,2 metr hündürlüyü olan dağ.

Dağ Keçili kəndindən 2,5 km qərbdə, Nursu kəndindən 2 km şimal-şərqdədir. Sıldırım yamaclıdır. Üst Eosenin Priabon mərtəbəsinə aid Üst Paradaş yarımlay dəstəsinin terrigen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş kəsik konus formalı yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qırılma zonasının Şahbuz seqmentində, onun Nursu mərkəzi əyilməsinin strukturuna aid Nursu-Qabaqtəpə sinklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ramiz Rizayev

**Ramiz Həsən Qulu oğlu Rizayev** () — Azərbaycan alimi, kimya elmləri doktoru, AMEA-nın həqiqi üzvü (2001).

## Həyatı
Ramiz Rizayev 1939-cu il noyabrın 2-də Naxçıvan şəhərində anadan olub. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirib. R. Rizayev "Neft və neft-kimya sintezi" ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 1983-cü ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilib. 2001-ci ildən AMEA-nın həqiqi üzvüdür. Azərbaycan Dövlət Universitetində fiziki-kimya fənni üzrə dərs demişdir. AMEA-nın Kimya Problemləri İnstitunun baş mütəxəssisdir. 1993-cü il 3 iyul tarixindən Ramiz Rizayev Rusiya Federasiyası fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilmişdir, Azərbaycan Prezidentinin Fərmanı ilə Moskvada, 1994-cü 15 avqust tarixindən səlahiyyətli nümayəndəsi vəzifəsinə təyin edilib. 2005-ci ildə vəzifəsindən geri çağırılıb.

## Elmi Fəaliyyəti
R. Rizayev – heterogen kataliz sahəsində tanınmış alimdir. Parafin, olefin və aromatik karbohidrigenlərin yumşaq və cüt oksidləşmə reaksiyası və onların funksional əvəzli nəzəri və praktik aspektlərin inkişafı ilə bağlı alimin elmi nailiyyətləri olmuşdur. O, aromatik nitrillərin bir sıra istehsalı üçün yeni, faktiki olaraq tullantı pulsuz prosesler əsasında oksidləşmə aromatik karbohidrogenlerin ammonoliz və yüksək katalitik sistem yaradıb. Ramiz Rizayev hidro Olefin və aromatik birləşmələr və parafinic karbohidrogenlərin bir addım oksidləşmə yolu ilə dəhidrogenləşmə oksid birləşməsi geniş tədqiqatlar aparılmışdır.
160 elmi əsərin, 50 müəllif işləri, 29 patentin müəllifidir. O, 7 elmlər namizədi, 26 elmlər doktorunun elmi rəhbəri olmuşdur.

## Mənbə
* R. G. Rizaev, E. A. Mamedov, E. G. Gamid-Zade Mechanism of oxidative dehydrodimerization of propylene over Bi-Sn oxide catalysts(англ.) // Reaction Kinetics and Catalysis Letters. — 1978. — Т. 8. — № 2. — С. 227–233. — 0133–1736.
* R. G. Rizaev, E. A. Mamedov, E. G. Gamid-zade, Yu. D. Pankratiev, A. R. Kuliev (англ.) // Reaction Kinetics and Catalysis Letters. — 1979. — Т. 10. — № 1. — С. 19–23. — 0133–1736.
* R. G. Rizaev, P. G. Firuzi, V. P. Vislovskii, E. A. Mamedov(англ.) // Reaction Kinetics and Catalysis Letters. — 1981. — Т. 16. — № 1. — С. 61–63. — 0133–1736.
* R. G. Rizaev, P. G. Firuzi, V. P. Vislovskii, E. A. Mamedov(англ.) // Reaction Kinetics and Catalysis Letters. — 1981. — Т. 18. — № 3–4. — 0133–1736.
* R. G. Rizaev, P. G. Firuzi, E. A. Mamedov, F. M. Agaev (англ.) // Reaction Kinetics and Catalysis Letters. — 1984. — Т. 24. — № 3–4. — С. 371–374. — 0133–1736.

## İstinadlar
Gömürdağ (dağ, Naxçıvan)

**Gömürdağ**, **Kömürdağ** — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsi aiddir. Sıldırım yamaclıdır (hünd. 3375,9 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısında, Gilançayın mənbə hissəsində zirvə. Orta Eosenin  andezitli porfirit lavalarından təşkil olunmuş konusvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin cənub-şərq qurtaracağında müşahidə edilən  Boyəhməd-Dəvəboynu antiklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir. Şimal-qərb yamacında şimal-şərq istiqamətli fay qırılmaları izlənilir. 

## Həmçinin bax
* Almalıdağ
* Xarxat dağı
* Keçəltəpə
* Arısu
* Güllüdağ
* Gədikdağ

## İstinadlar
Qapıdaşqaya dağları

**Qapıdaşqaya dağ silsiləsi** — Azərbaycanın Şahbuz rayonu ərazisində dağ silsiləsi. Küküçayla Naxçıvançayın arasında yerləşir. Dağların çoxu sıldırım yamaclıdır. Dərələyəz silsiləsinin suayırıcısındakı Keçəldağ zirvəsindən (3118,9 m) cənub-şərqə ayrılan Təklə qolunun cənub-qərbə istiqamətlənmiş eyniadlı şaxəsinin qurtaracağına cavab verir. Naxçıvançayın İşgəsuçay və Qışlaqçay sağ qollarının suayrıcısıdır. Uzunluğu təqribən 12&nbsp;km-dir. Ən yüksək zirvəsinin hündürlüyü 2285,6 m-dir. Orta və Üst Eosenin çökmə və vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş  diaklinal morfostruktur əmələ gətirir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid edilir. Geoloji  quruluşunda bir sıra  antiklinal və sinklinal qırışıqlar, həmçinin müxtəlif istiqamətli fay və fay-yerdəyişmə qırılmaları müşahidə olunur.

## Həmçinin bax:
* Dərəşam dağı
* Xarxat dağı
* Qurddağ
* Ağdaban dağı
* Əjdaha dağı

## İstinadlar
Xarxat dağı

**Xarxat dağı** — Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 2378,1 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Xaşlıdağ yüksəkliyindən (hünd. 2689,8 m) cənub-qərbə ayrılan eyniadlı qolun suayırıcısında, Kilit kəndindən 2&nbsp;km  şimalda zirvə. Alt Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Arısu lay dəstəsinin çökmə süxurlarının Mehri-Ordubad batolitinin Orta Eosen yaşlı qabbro-qranit formasiyasına aid qranodiorit, adamellit və qranitlərilə təmas zolağında yerləşən günbəzvari yüksəklikdir. İntruziyadan ayrılan maqmatik flüidlərin ətraf çökmə süxurlara kontakt təsiri nəticəsində sonuncularda epidot-qranat tərkibli zolaqlı skarnlar müşahidə edilir. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxma zonasının cənub-qərb cinahında yerləşir.

## Həmçinin bax
* Qız-gəlin dağı
* Abdal (dağ)
* Elti dağı
* Ağaverdi dağı
* Qapıcıq dağı

## İstinadlar
İstismar

**İstismar** - istənilən şeyin tükənməsi hesabına istifadəsi.

*Texniki istismar - istifadə müddəti dövründə, məmulatdan (əmək alətləri, qurğular, texniki sistem və s.) yararlanma prosesi. 
*Təbiətin - təbii qaynaqların - yataqların, münbit torpağın, meşələrin və suların, ovçu və balıqçı örüşlərinin istismarı.
*İnsanın istismarı - marksist siyasi-iqtisadına aid anlayış. Başqa insanın əməyinin nəticələrinin bir hissəsinin qarşılıqsız  mənimsənilməsi.
Xaşlıdağ

**Xaşlıdağ** — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 2689,8 m). Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərbinin suayırıcısında yerləşir. Konusvari formadadır. Mehri-Ordubad batolitinin Orta Eosen yaşlı qabbro-qranit formasiyasına aid hibridləşmiş adamellit və qranodioritlərindən təşkil olunmuş konusvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxma zonasının cənub-qərb qanadında yerləşir.

## Həmçinin bax:
* Ağdaban dağı
* Xarxat dağı
* Bərdidaş dağı
## İstinadlar
Həyat Abdullayeva

**Abdullayeva Həyat Həmdulla qızı** (14 oktyabr 1912, Dərbənd — 21 aprel 2006, Bakı) — Azərbaycan heykəltaraşı, əməkdar incəsənət xadimi (1964).

## Həyatı
Həyat Həmdulla qızı Abdullayeva 1912-ci il oktyabr ayının 14-də Dərbənd şəhərində anadan olmuşdur. O, məşhur balıq sənayeçisi Həmdulla Abdullayevin qızıdır. Atasının güllələnməsindən sonra 1930-cu ildə anası ilə birlikdə Qazaxıstana sürgün edilmişdir. 1942-ci ildə Repin adına Leninqrad Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutuna daxil olmuşdur. Həmin illərdə Həyat xanım "Tutu xanım", "Həsən bəy Zərdabi" kimi əsərlərini yaratmışdır. Həyat Abdullayeva dəzgah heykəltaraşlığı sahəsində ilk ali təhsilli heykəltaraş qadın olmuşdur. Təhsilini başa vurduqdan sonra o, Bakıya qayıdır və Bakı Rəssamlıq Texnikumunda dərs deyir. O, Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Texnikumunda sənətin sirlərini P.Sabsayın emalatxanasında alır.

## Yaradıcılığı
Həyat xanımın yaratdığı ilk işi "Gənc oğlan"ın portretidir. 1950-ci ildən heykəl portretlərin, monumentlərin və kiçik formalı plastik əsərlərin — "Ana" (1955), "Yeddi gözəl" (1957) heykəlcikləri, "Həcər" (1959), "Gənclik" (1960), "Lay-lay" (1963) heykəl-kompozisiyaları, Molla Pənah Vaqifin abidəsi (1957), "İki qız" (1967), "Vəcihə Səmədovanın portreti" (1970), "Sənsiz" (1972), "Şah İsmayıl", "Natəvan" və s. kimi yaddaqalan əsərlərin müəllifidir. "Lay-lay" kompozisiyasında körpəsinə ayaqları üstündə lay-lay çalan gənc qadın — ana təsvir olunub. Bu əsər naturadan işlənib. Böyük uğur qazanan bu əsər incəsənətimizin qızıl fonduna daxil olub.
1950-ci ilin ortalarında kiçik formada kompazisiyalı Nizami Gəncəvinin "7 gözəl" əsəri (forforda) tətbiqi sənət sahəsində ən baxımlı işdi: Nizaminin 7 gözəl və Bəhram poemasının motivləri əsasında yaranmış heykəllər silsiləsi. Bu işlər müəllifin qadın portretində rəgarəngliyə, psixoloji tamlığa cəhd etməsindən xəbər verir. hər bir millətin özünün müsbət, kəskin xarakterini, geyimini, düşüncə tərzini, incəliyini verə bilmişdi. "7 gözəl" əsərində olduğu kimi heykəltaraş da müsbət surətlərin aydınlığı ilə təsvir etmişdi. Həyat xanımın uşaqlara həsr olunmuş məzmunlu kompazisiyaları yaradıcılığında xüsusi yer tutur. Uşaqların sadə təmiz mənəviyyatının təsvirinə, xarakteristikasına tamaşaçıların diqqətini cəlb etmişdi. Sovet ədəbiyyatının banisi Maksim Qorkinin heykəlini yaratmışdır. Heykəl M.F.Axundov adına Milli Kitabxananın fasadında qoyulub. Həyat Abdullayeva Azərbaycan rəssamlıq sənətində xüsusi yer tutur. Onu başqalarından fərqləndirən cəhətlərindən biri də bir şəxsiyyət kimi əsərləri ilə özü arasındakı yaxınlıq, böyüklük və səmimilikdir. Azərbaycanın görkəmli heykəltaraşına 1964-cü ildə Əməkdar incəsənət xadimi adı verilmişdir. 2002-ci ildən prezident təqaüdçüsü olub.

Həyat Abdullayeva 21 aprel 2006-cı ildə Bakıda vəfat edib.

## İrsi
2014-cü ildə rejissor Yavər Rzayev “Gözümün işığı və ya qəribə heykəltaraş ömrü” adlı film çəkmişdir. Film Həyat Abdullayevanın 100 illik yubileyinə həsr olunub. Filmin Nizami Kino Mərkəzində təqdimatı keçirilmişdir.

## İstinadlar
Nokia Lumia 710

**Nokia Lumia 710** — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Smartfonun proqram platforması Windows Phone-dur. Aparatın prosessoru 1.4 QHz takt tezlikli ARM Cortex A8 prosessorudur. Əməli yaddaş tutumu 512 MB, inteqrasiya edilmiş fləş modulun tutumu 8 GB-dır. Sensor ekranın diaqonalı 3.7 düym təşkil edir, kəskinlik 480×800 nöqtədir. 720p formatında yüksək dəqiqlikli videoyazma imkanı verən 5 meqapikselli kamera ilə təchiz olunmuşdur. Smartfonun ölçüləri 119×62,4×12,5 millimetr, çəkisi 125 qramdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nokia Lumia 710
* Əsas xüsusiyyətlər
Kseniya Babiçeva

**Kseniya Lvovna Babiçeva** () — aktrisa, Azərbaycan SSR xalq artisti (1946), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.

## Həyatı
1938–1983-cü illərdə S.Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında çıxış etmişdir.

Azərb. SSR Ali Sovetinin (2-ci və 9-cu çağırış) deputatı, Ali Sovetin Mədəniyyət komissiyasının üzvü olmuşdur.

**Rolları:** Xuraman ("Vaqif", S.Vurğun), Sona ("1905-ci ildə", C.Cabbarlı), Tugina ("Son qurban", A.Ostrovski), Nadejda, Sofya ("Düşmənlər", "Zıkovlar", M.Qorki), Nadejda Leonidovna ("Kino çəkilir…," E.Radzinski), Məryəm ("Dairəni genişləndirin", İ.Qasımov) və s.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — yanvar 1941
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — may 1946
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 9 iyun 1959; 28 noyabr 1977

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
*
Nokia 603

**Nokia 603** — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Aparat monoblok tipli klassik korpusda hazırlanıb. Cızıqların yaranmasına qarşı möhkəm olan tutumlu sensor ekranın ölçüsü 3,5 düym təşkil edir, kəskinlik 360×640 nöqtədir. Daxili yaddaş tutumu 2 QB-dır, tədarük dəstinə eyni tutumda MicroSD kartı daxil edilib. Smartfon 5 meqapiksel kameraya malikdir, RDS dəstəkli FM tüner, Wi-Fi və Bluetooth 3.0 simsiz əlaqə adapterləri, GPS peyk naviqasiya sistem qəbuledicisi, NFC mikroçipi, MicroUSB portu və qulaqlıqlar üçün 3,5 millimetr yuva ilə təchiz edilib. Smartfon Symbian Belle proqram platformasında işləyir. Platformaya təkmilləşdirilmiş səyyah və NFC əlaqənin təkmilləşdirilmiş vasitələri daxildir. 

## İstinadlar



## Xarici keçidlər

* Nokia 603 rəsmi səhifə
Cəmilə Bayramova

**Cəmilə Əsədulla qızı Bayramova** () — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).

## Həyatı
1964- cü ildə Binəqədi rayon 4 saylı orta məktəbdə səhsili almağa başlayıb. 4-cü sinifdən təhsilini Bakı Xoreoqrafiya məktəbində davam etdirmişdir. 1975-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirmişdir. 1975–1991-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblında işləmişdir. 1999 ildən Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında rəqqasə işləyir. Xəzər Universiteti qızlardan ibarət rəqs ansanblını yaratmış, orada müəllimlik etmişdir.

## İstinadlar
İradə Bəxtiyeva

**Bəxtiyeva İradə Ağaməlik qızı** (d.1960) — Azərb. SSR Ali Sovetinin (11-ci çağırış) deputatı

## Həyatı
1978-ci ildən əmək fəaliyyətinə Bakı Uşaq Paltarları Tikiş İstehsal Birliyində başlamışdır. Azərb. SSR Ali Sovetinin (11-ci çağırış) deputatı, Ali Sovetin Xalq istehlakı malları və əhaliyə xidmət komissiyasının üzvü olmuşdur.

## İstinadlar
Böhran nəzəriyyəsi

**Böhran nəzəriyyəsi** — Marksist siyasi-iqtisadına aid anlayış. Kapitalizmin böhranının həm subyektiv, həm də obyektiv səbəbləri var.

Kapitalizmin böhranının subyektiv səbəbləri ilk növbədə işçilərin mübarizəsi, tətillər, nümayişlər nəticəsində yaranır. Kapitalizmin böhranının subyektiv səbəbləri, kapitalizmin böhranının obyektiv səbəbləri ilə qarşılıqlı dialektik əlaqəlidirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nəzmiyyə Abbaszadə

**Nəzmiyyə Müzəffər qızı Abbaszadə** () — musiqişünas, ilk azərbaycanlı violençel çalan qadın, professor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2008).

## Həyatı
1968 ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını (indiki Bakı Musiqi Akademiyası; BMA), Həmin ildən konservatoriyanın simli alətlər kafedrasında işə başlamış, 1990 ildən kafedranın müdiri olmuş, 1999 ildən Bakı Musiqi Akademiyasının ifaçılıq fakültəsinin dekanıdır. Qadın simli kvartetinin yaradıcılarından biridir. 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi adına layiq görülüb.

1973 ildə isə P. İ. Çaykovski ad. Moskva Konservatoriyasının aspiranturasını bitirmişdir. 1968 ildən BMA-nın simli alətlər kafedrasında müəllim, dosent, 1990–99 illərdə isə kafedra müdiri işləmişdir. 1999-cu ildən akademiyanın ifaçılıq fakültəsinin dekanıdır. Qadınlardan ibarət simli kvartetin tərkibində 30 il bir sıra xarici ölkələrdə konsert proqramları ilə çıxış etmişdir. Bir çox dərslik və metodik vəsaitin müəllifidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kamil Cəlilov
* Abbasqulu Nəcəfzadə

## Xarici keçidlər
* Musiqi təhsili işçilərinə fəxri adlar verilib
* Təqvim 16–20 iyul
Sona Əhmədova-Şirinova

**Əhmədova-Şirinova Sona Həsən qızı** () — Azərbaycan xalça ustası, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1950).

## Həyatı
6 avqust 1932-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1951–1954-cü illərdə Moskva Bədii-Sənaye Məktəbində oxumuşdur. 1947–1950 və 1954–1966-cı illərdə "Azərxalça" birliyinin Bakı xalça artelində işləmişdir.

## Yaradıcılığı
Bilavasitə onun iştirakı ilə toxunmuş "İ. V. Stalin" (1949, ölçüsü 70 m²; Azərb. İncəsənət Muzeyi, Bakı) və "V. İ. Lenin" (1957, ölçüsü 75 m²; Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyi, Bakı) xalçaları yüksək bədii keyfiyyətə malikdir.

## İstinadlar
Antonina Filippova

**Antonina Mixaylovna Filippova** (; ) — rus əsilli Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan SSR xalq artisti (1943).

## Həyatı
Antonina Filippova 19 fevral 1897-ci ildə Oryol şəhərində anadan olmuşdur. Tula, Novosibrsk və başqa şəhərlərdə, 1935–1950-ci illərdə Azərbaycan Rus Dram Teatrında çıxış etmişdir. 1950-ci ildən Volqoqrad Teatrının truppasında olmuşdur.

**Rolları:** Avqustina Yakovlevna ("Konsert", A.Fayko), Sonya ("Dvoryanlar", N.Poqodin), dayə ("Romeo və Cülyetta", U.Şekspir), Murzavetskaya, Qalçixa ("Qurdlar və qoyunlar", "Günahsız müqəssirlər", A.Ostrovski), Gülzar ("Şərqin səhəri", Ə.Məmmədxanlı), Qraçova ("Xəzər üzərində şəfəq", İ.Qasımov) və s.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 23 aprel 1940
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 17 iyun 1943

## İstinadlar

## Mənbə
*
Qalina Koltunova

**Koltunova Qalina Borisovna** (d.5.10.1918, Bakı-v.1994, Bakı) — Azərbaycan SSR xalq artisti (1981).

Filmoqrafiya:

Şərikli çörək (film, 1969) - rol: həkim

## Həyatı
Bakı Teatr Texnikumunu bitirmişdir (1944). 1941 ildən Azərb. Dövlət Rus Dram Teatrında (1949-52 illərdə fasilələrlə) çıxış etmişdir. Rolları: Qlafira ("Qurdlar və qoyunlar", A.Ostrovski), Nataşa ("Üç bacı", A.Çexov), Liza ("Canlı meyit", L.Tolstoy), Nazlı ("Şərqin səhəri", Ə.Məmmədxanlı), Bənövşə ("Kəndçi qızı", M.İbrahimov), Nadejda ("Mənim ümidlərim", M.Şatrov) və b.

Azərb. SSR Ali Sovetinin (10 və 11-ci çağırış) deputatı, Ali Sovetin Mədəniyyət komissiyasının üzvü olmuşdur. "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar