open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əhməd Cənnəti

**Əhməd Cənnəti** və ya **Ayətullah Əhməd Cənnəti** (; ) — İranlı din xadimi, siyasətçi və hakimdir.

O, Konstitusiyanın Müdafiəsi Şurası və Ekspertlər Məclisinin sədri, həmçinin də Tehranın müvəqqəti imam-cüməsidir. Xalq Mücahidləri Təşkilatının üzvü olmuş olan oğlu Hüseyn Cənnəti İran təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən küçə qarşıdurması nəticəsində öldürülmüşdür. Digər oğlu olan Əli Cənnəti isə İrşad və Mədəniyyət Naziridir. Hakkani Mədrəsəsinin yaradıcılarından biri olan Əhməd Cənnəti 1980-ci ildən bəri Konstitusiyanın Müdafiəsi Şurasının üzvü, 1992-ci ildən bəri isə sədri vəzifəsindədir. O, eyni zamanda da Ekspertlər şurasının sədri vəzifəsini də icra edir. Məhz bu səbəblərə görə də İran siyasətini formalaşdıran şəxslərdən biri hesab edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Membership history 
* There is no hope for a free election
*Jannati and Karroubi debate on the policy for the evaluation of candidates (BBC Persian)
*The Gates of the U.N. and the Security Council Should Be Closed
*The English Are the Father of the Great Satan Excerpts from a Friday sermon at Tehran University, Feb. 2005
*To the U.S: Invade Iran, If You Dare Feb. 2007 transcript
Master Yağış Damcısı

**Yağış Damcısı usta** — Avstraliya, Yeni Zelandiya və Sinqapur kompaniyalarnan yaradılmış və ilk dəfə Avstraliyanın Seven Network televiziya kanalında 15 mart 2008-ci ildən 14 fevral 2009-cu ilə qədər yayımlanmış cizgi televiziya proqramıdır. Ümumilikdə 24 dəqiqəlik 26 seriya buraxılıb.

## Süjet
Serial beş elementdən ikisinin, Yun usta ilə Çitaido qədim döyüş sənətini öyrənən Yağış Damcısının (su) və Şao Yenin (ağac) təcəssümü ilə başlayır. Lakin Tazonleg dövlətinin hökmdarı general Bu, Flamo, od elmenti, könüllü olaraq ona qoşulduqdan sonra digər dörd elementi zəbt etmək arzusunu reallaşdırmaq üçün Yunu əsir alaraq dünya nizamını pozur. General Bu bunu elementlərin birləşməsinə və onu məğlub etməsinə mane olmaq üçün edir. Usta Yağış Damcısı və Şao Yen tezliklə iki digər elementlə birləşir: Cin Hou, metal elementi (antropomorfik qızıl meymun) və Niva, torpaq elementi (gildən hazırlanmış görünən insanabənzər qız). Onlar birlikdə Usta Yunu xilas etməyə və qızıl əjdahanın məğlub olduğu yerə gedib gücünü bərpa etməyə çalışırlar.

## Səsləndirmə aktyorları
* Coş Anderson Yağış Damcısı usta rolunda
* Ceyn U'Brayen Cin Hou, Qırmızı oğlan və digər müxtəlif personajlar kimi rolunda
* Reyçel King Niva rolunda
* Sara Obri Şao Yen rolunda
* Coş Kvon Tart Flamo rolunda
* Devid Frensis Grab rolunda
* Brayan Migan General Bu rolunda

## İstehsal
Cizgi serialı Big Communications, Flux Animation Studio, Flying Bark Productions, Media Development Authority və Southern Star Entertainment tərəfindən hazırlanıb. Həmçinin şəxsən Brent Çembers, Vinsent Lim, Ceff Uotson və Yasmin MakKonvill. Rejissorlar: Syusan Oliver, Stiv Kuper və Kevin Uotton. Ssenari müəllifləri: Pol Barber, Kim Goldsuorsi, Lisa Hoppe, Brendan Luno, Con Meyn, Kitti Fipps, Cina Ronkoli, Ceyms Uoker, Entoni Uott, Devid Uitt, Leonard Ma, Ceyms Meldram, Coşua Çang və Ceff Lourens. Birinci sezon 26 seriyadan ibarət olub və 2008-ci ildə buraxılıb.

## Tənqid
Cizgi serialı birmənalı rəylər almadı. O, *""*, *"([[İngilis dili|ing.]]) Xiaolin Showdown"* və *"[[Samuray Cek]]"* kimi məşhur uşaq cizgi filmlərindən döyüş sənətlərin və ünsürlərin mövzuları kopyalamaqda ittiham olunur.

## Yayımlama

## İstinadlar
Ac həriflər

**Ac həriflər** bu mənaları ifadə edə bilər:

* ''Ac həriflər'' (pyes) — Azərbaycan yazıçısı Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev tərəfindən 1911-ci ildə yazılmış pyes.
* ''Ac həriflər'' (film) — eyniadlı pyes əsasında Azərbaycan rejissoru Ramiz Həsənoğlu tərəfindən 1993-cü ildə ekranlaşdırılan Azərbaycan filmi.
Jaklin Fernandes

**Jacqueline Fernandez** () — Şri Lankalı model və aktrisa. Fernandes 2006-cı ildə ölkəsində keçirilmiş olan "Miss Şri Lanka" gözəllik müsabiqəsində birinci yerə çıxmışdır. Həmçinin də həmin il ABŞ-da keçirilən “Miss Universe Beauty” müsabiqəsində iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Ələddin (film, 2009)

**Ələddin** (orijinal adı: *Aladin*) — 2009-cu ildə Sujoy Ghosh tərəfindən çəkilmiş hind dilindəki fantastika, döyüş və komediya janrında olan filmdir. Filmdə baş rollarda Amitabh Bachchan, Sanjay Dutt, Riteish Deshmukh və Jacqueline Fernandez (film sektorundakı ilk debütüdür) çəkilmişdir. Film Neil Schaffner və Caroline Shaffner tərəfindən yazılmış *Düzgün Yataq, Səhv Ər* əsərinin əsasında hazırlanmış olan Marathi pyesinin Pati Saqle Uçapati tərəfindən kinoya gətirilməsi idi.

Film çox da gəlir gətirməmişdir.

## İstinadlar
Sən yaşamağa bax

**Sən yaşamağa bax** — 21 mart 2022-ci ildə Netflix-də yayımlanan, rejissoru Hakan Kırvavaç, ssenari müəllifi Hakan Bonomo, baş rollarda Kaan Urqancıoğlu və Aslı Enverin oynadığı, "TAFF Pictures" istehsalı türk dram filmi.

## Film heyəti
* Kaan Urqancıoğlu — Fırat
* Aslı Enver — Melisa
* Ezgi Şenler — Fatoş
* İbrahim Kendirci — Görkəm
* Mert Ege Ak — Can
* Birce İrem — Bircə
* Defne Ayşe Özpirinç — Ayşə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Marqarita Al

**Marqarita Al** ( ) — rus və qazax şairəsi, filosof, rəssam, nasir, ədəbiyyatşünas, metametafor və rus kosmizminin tədqiqatçısı, Avrasiya Xalqları Assambleyasının ədəbi şurasının sədri, Avrasiya xalqlarının mədəni layihələrinin inkişafına yardım fondunun "LIFFT" pezidenti, Ümumdünya Yazıçılar Təşkilatının "WOW" prezidenti (2023), peşəkar rəssamlar Yaradıcılıq Birliyinin üzvü, beynəlxalq PEN təşkilatının üzvüdür.

Poetik janrda 10 şerin müəllifi kimi şöhrət qazanmışdır. Futurist  instalyasiyalarının ənənələrini davam etdirərək, poetik səhnələr yaratmışdır.

Oljas Süleymenov, Konstantin Kedrov və Aleksander Oçhirov onun ədəbi və ictimai fəaliyyətində müəllimləri və mentorları hesab olunur.

## Həyatı
7 oktyabr 1959-cu ildə Qazaxıstan SSR-nin SSRİ Alma-Ata şəhərində anadan olmuşdur.

1990-cı ildə Avrasiya Milli Universitetini bitirib.

1997-ci ildə SSRİ parçalanandan sonra Moskva şəhərinə köçüb.

2005-ci ildən Poeziya və Fəlsəfə Akademiyasında.

2023-cü ildən Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda fəaliyyət göstərir.

2019-cu ildə Bakıda dünyanın 52 ölkəsindən olan yazıçıların iştirakı ilə "Ədəbiyyatda gələcəyin insan obrazının yaradılması" dəyirmi masasının moderatoru olmuşdur. Bu tədbirdə beynəlxalq məruzəçilər Oljas Süleymenov, Konstantin Kedrov, Kristof Şatrovski, yazıçı və dramaturq, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun kiçik qardaşı İdo Netanyahu olmuşlar.

2020-ci ildə Medelin beynəlxalq poeziya festivalında (Kolumbiya) dünyanın 103 ölkələri nümayəndələri sırasında Rusiyanı təmsil etmişdir və avanqard poeziyası iki dildə — rus və ispan dillərində təqdim olunub: Marqarita Al və Andrey Voznesenski.

2021-ci ildə Bakıda keçirilən Nizami Gəncəvi Beynəlxalq forumunun spikeri olmuşdur.

2023-cü ildə Misirin Qahirə şəhərində Dünya Yazıçılar Təşkilatının "WOW" yaradılması haqqında Memarandumun imzalanması üçün dünyanın 18 ölkəsindən olan yazıçılardan ibarət təşəbbüs qrupunda çıxış etmişdir.

25 dekabr 2023-cü ildən Ümumdünya Yazıçılar Təşkilatının "WOW" təsisçilərindən biri və prezidentidir.

4 poetik kitabın müəllifidir. Şerləri ingilis, fransız, ispan, ərəb və azərbaycan dillərinə tərcümə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Azərbaycan": Moskvanın hökumət evində azərbaycanlı yazıçının kitabının təqdimatı olub
* Day. Az: Подведены итоги Евразийского фестиваля "ЛИффТ" в Баку — красная дорожка, победители
Firmiana

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dactylus

*  — Diospyros bitki cinsinin sinonimi.
*  — Microstegium bitki cinsinin sinonimi.
*  — Cynodon bitki cinsinin sinonimi.
Polygonum spectabile

*  — Persicaria amphibia bitki növünün sinonimi.
*  — Polygonum patulum bitki növünün sinonimi.
*  — Persicaria ferruginea bitki növünün sinonimi.
Halliburton

**Halliburton** () — Amerikanın transmilli neft xidmətləri şirkəti. Şirkət öz xidmətlərini dünyanın 70-dən çox ölkəsində təqdim edir və baş ofisi Texas ştatının Hyuston şəhərində yerləşir.

Forbes Global 2000-də 2022-ci il üzrə dünyanın ən böyük şirkətləri siyahısında o, 616-cı yerdə qərarlaşıb (gəlir üzrə 773-cü, xalis mənfəətə görə 722-ci, aktivlərə görə 1430-cu və bazar kapitallaşmasına görə 515-ci yer) .

## İstinadlar
T-155 Panther

**T-155 Panther** Türkiyə tərəfindən hazırlanmış və 2000-ci ildən başlayaraq kütləvi istehsalına başlanılmış olan Maşın və Kimya Sənayesi Korporasiyası tərəfindən istehsal edilmiş 155 mm-liközüyeriyən haubitsadır. Maksimum sürəti asfalt yolda 20 km/s, qoşquda isə 80 km/saat təşkil edir.

## İstifadəçilər
*  — 2012-cilin ilə qədər 255 ədəd təhvil alınmışdır; ümumilikdə isə 400 ədəd təhvil alınmalıdır.
*  — Ümumilikdə 72 ədəd təhvil alınmışdır. Birinci 12 ədədlik partiyası 2008–2009-cu illər arasında, digər 60 ədədlik partiyası isə 2011 ilə 2013-cü illər arasında təslim alınmışdır.

## İstinadlar
Schlumberger

**Schlumberger** ( *"Şlumberje"* ) — dünyanın ən böyük neft xidməti şirkəti. Şirkətin əsas əməliyyat mərkəzləri Hyuston, Paris, London və Haaqada yerləşir. Şirkət Hollandiyanın Antil adalarında  (ofşor zonada) qeydiyyata alınıb. Forbes Global 2000-də 2022-ci il üzrə dünyanın ən böyük şirkətləri siyahısında 348-ci yeri tutmuşdur (gəlir üzrə 502-ci, xalis mənfəətə görə 547-ci, aktivlərə görə 854-cü və bazar kapitallaşmasına görə 261-ci yer)  .

## İstinadlar
İstishab

**İstishab** () — islam hüququ termini.

Qısaca İstishab; keçmişdə müəyyən edilmiş müddəanın sonradan dəyişdiyi məlum deyilsə və yaxud dəyişdiyinə dair heç bir dəlil yoxdursa, eyni qalacağına hökm etməkdir. Məsələn: ər-arvadın nikahı əks xəbər gələnə qədər davam etmiş sayılır. Bu ikinci dərəcəli sübutdur.

Lüğətdə bu söz özünə yaxın birini tapmaq və onun dostluğunu istəmək deməkdir. Termin olaraq, əvvəllər məlum olan bir vəziyyətin əksini sübut edən dəlil olmadıqda, mövcudluğunu davam etdirdiyini mühakimə etmək deməkdir.

İstishab müharibə, zəlzələ və ya yanğın kimi fəlakətlərdən sonra itkin düşən insanların qazanılmış hüquqlarını qorumaq məqsədi daşıyır. Ölüm xəbəri gələnə qədər həmin şəxsin mövcud hüquqları qorunur. Lakin həmin şəxs həmin vaxt yeni hüquqlar əldə edə bilməz.

## Funksiya
İstishab Malikilər arasında geniş yayılmışdır. O, ictihad, istihsan və istislah kimi presedent materialları ehtiva etməsə də, bütün sadalanan üsullar kimi, hüquq normalarının ziddiyyəti, Quran və Sünnədə. sözün həqiqi mənasında əməl etməkdə çətinlik çəkdiyi təqdirdə fəqihlərə ixtisaslı qərarlar qəbul etməyə imkan verir.

İstishabın funksiyasını müsəlmanların beş vaxt vacib namazı nümunəsi ilə izah etmək olar. İslam tarixinin ilk illərində gündə beş vaxt namaz qılmaq müsəlmanlar üçün vacib deyildi. Və yalnız bu əməlin vacibliyinə dəlalət edən şəriət dəlili bərqərar olduqdan sonra namaz vacib oldu. İstişab bu halda şəriət mətnləri gəlməmişdən əvvəl müəyyən edilməmiş altıncı namaz üçün mətnin olmamasına işarə edəcəkdir. Başqa bir misal: itkin düşmüş şəxsin ölümünün sübutu təqdim olunmayana qədər heç kim onun mirasını ala bilməz. Müvafiq olaraq, şəxs təqsiri sübuta yetirilənə qədər məsuliyyətdən azad edilir.

## İstişab növləri
İstishab bir neçə növə bölünür. Əsas növləri aşağıdakılar:

**İlkin yoxluq prezumpsiyası** yetkinlik yaşına çatmış müsəlmana hər hansı şəriət normalarının qanuniliyi müəyyən edilənə qədər tətbiq edilməməsidir. Buna misal olaraq müsəlman üçün vacib olan altıncı namazın qılınmaması, şəxsin günahsız olması ehtimalı və s. göstərmək olar. İslam ilahiyyatçıları bu növ istishabın qanuniliyi ilə bağlı yekdil fikirdədirlər (icma).

**Gündəlik həyatda əsas caizlikdir** — fəqihlərin böyük əksəriyyəti zərərli şeylərdə əsasın haram (haram) olduğu kimi, gündəlik faydalı işlərdə əsasın caizlik (halal) olduğuna inanır. Məsələn, müəyyən bir yemək növü onun haram olduğunu sübut edən şəriət dəlili sübut olunmayana qədər caiz olacaqdır.

**Əksinə dəlil olana qədər varlıq ehtimalı** — hər hansı şəriət norması ilə bağlı istishab tərəfindən dəstəklənən mətnlər varsa, bu normanın ləğvi ilə bağlı bəyanatlar dəlillərlə təsdiq olunmayana qədər qəbul edilmir. Məsələn: qarşı tərəfin əmlakın dayandırılmasına dair iddialarını təsdiq edən sübutlar təqdim olunana qədər əmlak şəxsə məxsus olmaqda davam edir.

## İstinadlar
Suzuşi Hanayaqi

– Yaponiya müasir rəqqasəsi və xoreoqrafı.

## Həyatı
Hanayaqi 15 avqust 1928-ci ildə Osaka şəhərinin Docima bölgəsində doğulmuşdur. O, *[[nihon-buyo]]* rəqsi üzrə Hanayaqi məktəbində *şiha* () dərəcəsini əldə etmişdir. Han Takehara və Yaşiyo İnoedən *[[ciuta-may]]* dərsləri, Takaya Equçidən *neur-tanz* dərsləri və Hisao Kanzedən *[[no]]* dərsləri almışdır.

Hanayaqinin nihon-buyo rəqsi üzrə debüt çıxışı 1955-ci ildə baş tutmuşdur. 1961-ci ildə Nyu-Yorka köçmüş, orada Marta Qrehem, Mers Kanninqem və Anna Halprindən rəqs və xoreoqrafiya dərsləri almışdır. Hanayaqi ABŞ-də Hanter Tamaşa Evi, Asiya Cəmiyyəti, Texnologiya Dəb İnstitutu, "The Village Gate" və Cudson Memorial Kilsəsi kimi yerlərdə çıxış etmişdir. O, Cudson Rəqs Teatrının qurucusu olmuşdur. 1984-cü ildə avanqard teatr direktoru Robert Vilson ilə əməkdaşlıq etməyə başlayaraq onun "Diz oyunları" əsəri üçün rəqs etmiş və xoreoqrafiya hazırlamışdır.

Hanayaqi xoreoqrafiya işlərinə Paris Opera Balet Teatrı üçün hazırlanmış "Müqəddəs Sebastyanın şəhidliyi" baleti və Bastiliya Operası üçün hazırlanmış "Madam Batterflay" operası daxildir. Onun digər işləri arasında "Şamın əkizi" (1957), "Vol-Strit jurnalı" (1966, Karla Blenk ilə birlikdə), "Bitvin" (1988) və "Bitvin-2" (1992, Katsuhiro Yamaquçi ilə birlikdə) var. 2000-ci ildə Yaponiyaya qayıtmış və qadın olmasına baxmayaraq, Tokio yerləşən Milli Teatrında baş tutan no tamaşasında bir kişi rolunu canlandırmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* 'Last' homage to Suzushi Hanayagi
Şimal axını

**Şimal axını** (; ) — Qərbi Avropanı təbii qazla təmin etmək üçün Baltik dənizinin dibi ilə Rusiyadan Almaniyaya uzanan təbii qaz kəmərləri şəbəkəsi. O, "Şimal axını 1" və "Şimal axını 2" adlı iki ayrı layihədən ibarətdir. Hər iki boru kəmərinin hər biri iki borudan, NS1 A və B, həmçinin NS2 A və B olmaqla, cəmi 4 fiziki borudan ibarətdir. Hər iki boru kəməri Rusiyadan başlayır və Almaniyanın Lubmin şəhərində bitir. Kəmərlər Almaniya, Hollandiya və Fransa maraqlı tərəfləri ilə birlikdə Rusiyaya məxsusdur (51 faiz). Layihə Rusiya, Almaniya, Fransa, Avstriya və Hollandiya şirkətlərindən ibarət konsorsium tərəfindən maliyyələşdirilib. Bu, Rusiya təbii qazını birbaşa Qərbi Avropaya çatdırmaq üçün Ukrayna və Polşadan yan keçən ilk boru kəməri idi.

"Şimal axını 2" layihəsinə ABŞ başlanğıcdan bəri qarşı çıxırdı, çünki onlar Almaniyanın Amerikadan daha bahalı LNG almasını istəyirdilər. ABŞ daha sonra layihədə iştirak edən şirkətlərə qarşı sanksiyalar tətbiq edib. ABŞ-ın sanksiyaları alman siyasətçiləri tərəfindən "Almaniya və Avropanın daxili işlərinə və onların suverenliyinə ciddi müdaxilə" kimi kəskin tənqid edilib.
* Şimal axını 1 (NS1) Rusiyanın şimal-qərbində, Finlandiya yaxınlığındakı Vıborq şəhərindən başlayır və 2011-ci ildə istismara verilib. O, Nord Stream AG tərəfindən idarə olunur. Qazprom 31 avqust 2022-ci il tarixində texniki xidmət səbəbiylə rəsmi olaraq çatdırılmanı qeyri-müəyyən müddətə dayandırıb.
* Şimal axını 2 (NS2) Rusiyanın şimal-qərbindəki Ust-Luqadan başlayır. Boru kəməri Avropaya qaz ixracını artırmaq üçün tikilib və illik ötürmə qabiliyyətini iki dəfə artırmaq məqsədi daşıyır. Layihə 2021-ci ildə tamamlanıb, lakin çünki Almaniya əvvəlki birgə razılaşmaya uyğun olaraq Rusiyanın Ukraynanın separatçı Donetsk Xalq Respublikası və Luqansk Xalq Respublikasının bölgələrini müstəqil olaraq tanıması səbəbindən 22 fevral 2022-ci ildə açılış icazəsini dayandırması səbəbindən istifadəyə verilməyib. 2022-ci il fevralın 7-də ABŞ prezidenti Co Bayden ilə birlikdə Rusiyanın Ukraynanı işğal edəcəyi təqdirdə layihəni dayandırmaq barədə xəbərdarlıq edilib.

## 2022-ci il təxribatı
26 sentyabr 2022-ci ildə Şimal axını 1 və 2-ci təbii qaz boru kəmərlərində baş verən dörd partlayış nəticəsində dörd xəttdən üçünün yararsız hala düşməsi barədə xəbərlər yayıldı.

Dörd boru kəmərindən heç biri işləməsə də, onların tərkibində təzyiqli təbii qaz var idi ki, onun böyük miqdarı Baltik dənizinə buraxıldı.

6 fevral 2022-ci ildə Almaniya kansleri Olaf Şolts ilə birgə mətbuat konfransında çıxış edən ABŞ prezidenti Co Bayden "Rusiya Ukraynanı yenidən işğal edərsə, o zaman artıq "Şimal axını 2" olmayacaq. Biz buna son verəcəyik" dedi. Ondan bunu necə edəcəyini soruşduqda, "Sənə söz verirəm, bunu edə biləcəyik" cavabını verdi.

## İstinadlar
Maymayzu-ido

– Yaponiyanın Musaşino regionuna xas olan qədim su quyusu növü. Bu su quyuları spiral formasında qazıldığı üçün bu cür adlanmışdır. Bənzər struktura İzu adalarında da təsadüf edilmişdir.

## Xüsusiyyətlər
"Maymayzu-ido" yapon dilinin Tama dialektindən tərcümədə "ilbiz su quyusu" deməkdir. Bu cür adlanmasının səbəbi quyunun spiral formasında qazılması və yuxarıdan ilbiz qabığına oxşamasıdır. Musaşino platosunun gilli toprağında şaquli formada quyu qazmaq topraq sürüşməsi təhlükəsinə səbəb olduğu üçün su quyuları spiral formasında qazılırdı. Maymayzu-idolar orta əsrlərdə Tokio və ətraf ərazilərin əsas içməli su mənbələrindən biri olmuşdur.

Maymayzu-quyusu qazmaq üçün əvvəlcə yumşaq gil təbəqələrini dəf edərək spiral çuxur qazmaq və aşağıya uzanan cığır yaratmaq lazım idi. Bundan sonra ən dib nöqtədə suyu çıxarmaq üçün şaquli quyu qazılırdı. Prosesin çətinliyi səbəbilə orta əsrlərin əvvəllərində yaranmış  ifadəsi Musaşino regionu ilə əlaqələndirilən epitet olmuşdur.

## Quyular
;Ome-Şinmaçi maymayzu quyusu
Ome şəhərinin Şinmaçi bölgəsində yerləşir və böyük maymayzu-idodur. Ome–Çiçibu yolundan keçən yolçular tərəfindən 400–500 il əvvəl qazıldığı güman olunur. Quyu 33 metr enində və 7 metr dərinliyindədir. Quyu ərazisi 1987-ci ildə aşkar olunmuş və tarixi əhəmiyyəti səbəbilə həmin il Oido parkında bərpa olunmuşdur.
;Qonokami maymayzu quyusu
Hamura şəhərində tikilmiş Qonokami məbədində yerləşir. XIII–XIV əsrlərdə qazıldığı güman olunsa da, yerli əfsanəyə görə 806–810-cu illərdə qazılmışdır. Yaxınlıqdakı kəndin içməli su ehtiyacını qarşılayan quyu 1741-ci ildə bərpa olunmuş və 1960-cı ilə qədər istifadə olunmağa davam etmişdir. Tarixi yer statusunu daşıyan bu maymayzu quyusunun eni 16 metr, dərinliyi 4,3 metrdir.

## Qalereya

Sayama Nanamagarii 1.JPG|Sayama şəhərində yerləşən maymayzu-ido.
Maimaizoo.JPG|Fuçuşi Kyodo Meşə Muzeyində yerləşən maymayzu-ido.
Ome Shinmachi Oido.JPG|Ome-Şinmaçi maymayzu quyusu.
Yaene spiral well A.jpg|Yaene su quyusu.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İstislah

**İstihsan** () — islam hüququ termini.

Hərfi mənada "istislah" bir şeyi yaxşı görmək, bir şeyin yaxşı olmasını istəmək deməkdir.

İslam şəriətində nəsihət növlərindən biri olan Məsləh-i mürsələ göndərilən nəsihət adlandırmaq olar. Mesalih-i mürsələ, "əsas dəlil" (Quran, Sünnə, icma və qiyas) lehinə və ya əleyhinə heç bir dəlili olmayan məsələlərə verilən addır. İstislah Malik ibn Ənəs (713–795) tərəfindən işlənib tətbiq edilmiş və Maliki məzhəbinin əsas fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biridir. Bütün əsas məzhəblər tərəfindən bu və ya digər dərəcədə istifadə olunur. Hənəfi məzhəbində müstəqil hüquqi kateqoriya deyil. Şafiilər istislahı istihsanın bir hissəsi hesab edirlər. Bu üsuldan hənbəli məzhəbinin banisi Əhməd ibn Hənbəl tərəfindən də istifadə edildiyi məlumdur. Məhəmməd peyğəmbərin səhabələri müstəsna hallarda istihsandan istifadə edirdilər.

İstihsanın növü hesab olunur ki, qiyasla hökmü islah etmək üsuludur və ondan kənarda tətbiq oluna bilməz. İstihsandan fərqli olaraq istislah Quran və Sünnədən tamamilə müstəqildir.

İstislah anlayışı müsəlmanların dinini və həyatını qorumaq, onların qayğısına qalmaq, nəsil artırmağı təmin etmək və mallarını qorumaq ideyasına əsaslanır. "İstislah tərəfdarları hesab edirlər ki, Quranda, sünnədə və ya əshabların yekdil rəylərində dəqiq cavablar olmadığı halda, yuxarıda qeyd olunan maraqlar nəzərə alınmaqla məsələlər həll edilməlidir. Üstəlik, sonuncular toqquşduqda, üstün olanlara üstünlük verilir və möminlərin ümumi mənafeləri ayrı-ayrılıqdan öndə olur".

İstislah yalnız bir neçə şərt yerinə yetirildikdə etibarlıdır:

* Qərar yalnız müsəlmanların münasibətinə aid olmalı və iman məsələlərinə aid edilməməlidir;
* Qərar nə ruha, nə də imanın hərfinə zidd olmamalıdır;
* Qərar şəriətin daha məqbul üsullarından irəli gələn fiqhin heç bir müddəasına zidd olmamalıdır;
* Qərar əsaslandırma dəlillərinə zidd olmamalıdır;
* İstislah edilən qərarın faydası aşkar, zəruri və əhəmiyyətli olmalıdır.
İstislah nümunəsi: Müharibə elan olunduğu halda müdafiə üçün lazım olan vəsaitin yığılması yalnız zənginlərdən edilməlidir.

## İstinadlar
Arkade oyunu

**Arkade oyunu** — adətən restoranlar, barlar və əyləncə salonları kimi ictimai müəssisələrdə quraşdırılan sikkə ilə idarə olunan əyləncə maşınıdır. Əksər arkade oyunları əsasən bacarıq oyunları kimi təqdim olunur və onlara arkade video oyunları, langırt maşınları, elektromexaniki oyunlar, geri qaytarma oyunları və ya merçendayzerlər daxildir.

## İstinadlar
1921-ci il Monqolustan İnqilabı

**1921-ci il Monqolustan İnqilabı** — Monqolustanda baş verən kommunist inqilabı idi. Bu inqilab nəticəsində Monqolustan Çindən müstəqilliyini əldə etdi və Monqolustan Xalq Respublikası elan edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İstihsan

**İstihsan** () — islam hüququ termini.

Hərfi mənada “bir şeyi gözəl hesab etmək” mənasını verən istihsanın İslam şəriətində iki istifadəsi var. Bu istifadələrdən biri daha dar bir sahəni əhatə edərkən, digəri daha genişdir. Qiyası tərk edib ayə və hədislərə ən uyğun olanı götürmək deməkdir.

Dar baxımdan istihsan qiyasın bir hissəsidir. Buradakı sillogizmin səbəbi elədir ki, onu dərindən düşünüb tədqiq etdikdə başa düşmək olar. Bu növ istihsanın başqa adı hafi qiyasdır.

Bu baxımdan onun tərifi “qiyasdan daha güclü sillogizmə çevrilmək”dir ki, buna görə hər nur qiyas istihsandır, lakin hər istihsan hafi qiyas deyildir. 

Digər və daha ümumi istihsan isə “müxalif olan və sillogistik qiyasla uyğun gələn dəlil” seçimidir.
Bənzər bir təcrübə İmam Əbu Hənifə və onun ardıcılları (Əbu Yusif, Məhəmməd əş-Şeybani və s.) tərəfindən tətbiq edilmişdir, baxmayaraq ki, bu prinsip onlardan əvvəl də mövcud olmuşdur.

İstixsan imamın nədənsə yersiz və ya zərərli olduğu ortaya çıxan qiyas əsasında verilən qərarları islah etmək üsulu kimi istifadəyə verilmişdir. Bu halda dini hökm müctəhidin verdiyi situasiyaya daha münasib olan üstünlük əsasında verilir. Qiyas kanonik mətnlə, İslam ilahiyyatçılarının yekdil qərarı (icma) və ya adət (urf) ilə ziddiyyət təşkil etdikdə də istixsan tətbiq edilir. İstixsan qərarı presedent deyil və bir dəfə tətbiq oluna bilər. İstixsan yalnız Hənəfi məzhəbində geniş istifadə edilmişdir. Əksər müsəlman ilahiyyatçıları istixsanı rədd etmiş, Maliki və Şafii məzhəblərində onun funksiyasını istislah (Məsalihul-mürsələ - “müstəqil faydalı hərəkətlər”) yerinə yetirir.
## İstinadlar
I. Marqarita

**I Marqarita** (); 15 mart 1353 – 28 oktyabr 1412) Danimarka, Norveç və İsveç kraliçası idi. Kalmar İttifaqını qurdu və 1389-cu ildən 1412-ci ilə qədər onun ilk hökmdarı oldu.

## Həyatı
Marqarita 1353-cü ildə Kopenhagen şəhərində anadan olub. Danimarka kralı IV Henrix Valdemar və Meklenburq hersoginyası Helviqin üçüncü övladı olaraq dünyaya gəldi. O zaman Danimarka və Norveç krallıqları birləşmişdi. Marqaritanın uşaqlığı saray əzəməti və incəliyi ilə əhatə olunmuş, zadəganlıq və siyasi intriqa kölgəsində keçirdi.

1363-cü ildə o vaxt cəmi 10 yaşı olan Marqarita Norveç kralı VI Haakon ilə evləndi. Bu evlilik Danimarka və Norveç krallıqları arasındakı əlaqələri daha da gücləndirdi və Marqaritanın siyasi üfüqlərini genişləndirdi. Evli olduqları müddətdə Marqarita əri ilə birlikdə Norveçi idarə etdi və siyasi bacarıqlarını inkişaf etdirdi.

## Hökmranlığı
Marqarita 1363-cü ildə Norveç kralı VI Haakon ilə 10 yaşındayken evləndi. Onların evliliyi 1380-ci ildə Haakonun ölümünə qədər davam etdi. Cütlüyün bu evlilikdən Olav adlı oğlu olub. Olav 1376-cı ildə Danimarka kralı oldu, lakin 1387-ci ildə öldü.
Marqaritanın Haakondan sonra başqa evliliyi olmayıb.
Marqaritanın evliliyi Kalmar İttifaqının qurulmasında mühüm rol oynadı. Haakonun ölümündən sonra Marqarita
Norveçin regenti oldu və oğlu Olavın Danimarka kralı olmasını təşkil etdi. 1387-ci ildə Olavın ölümündən sonra Marqarita Danimarka kraliçası seçildi. Sonrasında Norveç zadəganlarına qalib gələ bildi və 1388-ci ildə Norveç kraliçası tacını aldı.

Marqarita təkcə siyasətdə deyil, həm də incəsənətdə və elmdə mühüm inkişaflara öncülük etdi. O, Kopenhagen Universitetinin əsasını qoyub, bir çox rəssam və elm adamlarına himayədarlıq edib. Marqaritanın dəstəyi ilə Şimali Avropada İntibah dövrü çiçəklənməyə başladı.

### Kalmar ittifaqı

## Ölümü
Marqarita Valdemarsdotter 28 oktyabr 1412-ci ildə 59 yaşında Flensburq qəsrində vəfat etdi. Ölüm yatağında qardaşı oğlu Erik Pommerni özünə varis təyin etdi və Kalmar İttifaqının idarəçiliyini ona təhvil verdi. Marqaritanın iradəsi birliyin qorunub saxlanmasına və möhkəmləndirilməsinə yönəlib. O, Erikdən ittifaqın üç krallığını bərabər şəkildə idarə etməyi və onlarla ədalətli davranmağını istədi.

## İstinadlar
Qara ox (roman)

**Qara Ox** (*ingiliscə orijinal adı* : **The Black Arrow**, *tam adı* **The Black Arrow: A Tale of Two Roses**) Qızılgüllər Müharibəsi zamanı 1888-ci ildə Robert Louis Stevenson tərəfindən yazılmış tarixi romandır.

## İstinadlar
Kosciusko dairəsi

**Kosciusko mahalı** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının İndiana ştatında bir mahaldır. 2010-cu il siyahıyaalınmasına görə vilayətin əhalisi 77,538 nəfərdir. Vilayətin mərkəzi Varşava şəhəridir.

## İstinadlar
Zəncirli körpü

**Zəncirli körpü** və ya **Seçeni körpüsü** Budapeştinin iki tarixi hissəsini — Buda və Peşti birləşdirən Dunay çayı üzərindəki asma körpüdür. 1849-cu ildə açılmış və Dunay çayı üzərində ilk daimi körpü olmuşdur. Körpü Macarıstanının iqtisadi və sosial həyatında mühüm rol oynadı və Buda və Peştin vahid Budapeşt şəhərində birləşməsi üçün stimullardan birinə çevrildi.

## Ad
**Körpü**, tikintisinin təşəbbüskarı və təşkilatçısı olan macar siyasətçisi Qraf İştvan Seçeninin adını daşıyır.

## Yer
Körpü İştvan Seçeni Meydanı və Adam Klark Meydanını birləşdirir. Körpünün sol sahilində Qreşem sarayı və Macarıstan Elmlər Akademiyası, sağda isə Sıfır Kilometr Daşı (Budapeşt) və Buda qalasına aparan Budapeşt Hill Qala funikulyoru nun aşağı stansiyası var. Yuxarı axınında Marqaret körpüsü, aşağı axınında Erzsebet körpüsü yerləşir.

## Tarix
Körpü qraf Szeçeninin təşəbbüsü ilə 1839-cu ildə ingilis mühəndisi Villiam Tierney Klark tərəfindən layihələndirilib. Tikintiyə şotland mühəndis Adam Klark nəzarət edirdi. (V. Klark ilə qohumluq əlaqəsi yoxdur).
1849-cu ildə müstəqillik uğrunda gedən müharibə zamanı avstriyalı əsgərlər körpünü partlatmağa çalışsalar da, Klark zəncir kameralarını su ilə dolduraraq onu xilas etmişdir.
Körpü 1849-cu ildə istifadəyə verilib və Macarıstanın paytaxtında ilk daimi körpü olub. O zamanlar dünyanın ən böyük körpülərindən biri kimi tarixə düşüb. Körpüyə girişlərin hər birinə heykəltəraş Yanos Marşalko(Marschalkó János) tərəfindən, 1852-ci ildə şir cütlükləri əlavə edilmişdir. Körpü 1899-cu ildən indiki adını daşıyır.
Körpünün polad konstruksiyası 1914-cü ildə tamamilə yenidən qurulmuş və mökəmləndirilmişdir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı, körpü geri çəkilən alman qoşunları tərəfindən partladılır. 1949-cu ildə nəqliyyatın hərəkəti üçün istifadəyə verilib. Körpü üzərindəki aksesuarlar çuqundan hazırlanmışdır.

Körpü ilə bağlı lətifələrdən birində deyilir ki, heykəltəraş Yanos Marşalko körpünü üzərindəki şirlər üçün dil düzəltməyi unudub. Bu barədə şəhər əhalisi arasında söz-söhbət yayılanda, guya heykəltəraş utandığı üçün özünü Dunay çayına ataraq canına qəsd edib. Əslində isə , aslanların dilləri var, lakin onlar aşağıdan görünmür, çünki şirlər üç metr hündürlükdə quraşdırılıb. Heykəltəraş Yanos Marşalko 1890-cı illə qədər yaşamışdır.
2001-ci ildə macar pilot Peter Besenyei(Péter Besenyei) qəzaya uğramış təyyarəni körpünün altından uçurur. Bu fənd Red Bull aviasiya yarışları üçün standart götürülür.

## Qalereya

Barabas-lanchid.jpg|Körpünün təməlinin qoyulması - rəssam Miklos Barabaş, 1864
File:Lanc hid - Budapest 3 Febr 1946 Foto Takkk Hungary.jpg|1946-cı il, körpünün görünüşü
Ponte dei leoni.JPG|Girişin qarşısında aslanlar
Budapest chain bridge pillar by night.JPG|Körpü dayaqlarından birinin, gecə görünüşü

## İstinadlar
Süleyman ibn Sürəd Xüzai

**Süleyman ibn Sürəd Xüzai** — () O Kufədəki "Bəni Xüzaə" qəbiləsinin rəhbəri və "Əbu Mutrif" ləqəbi ilə məşhurdur. Bəziləri onu səhabə, bəziləri isə ona tabein hesab etmişlər. Təvvabin hərəkatının liderlik qrupunun beş əsas üzvü arasında Təvvabinin rəhbəri kimi tanınırdı.
Kufə ağsaqqallarından olan o 5 nəfər bunlardır:
1. Süleyman ibn Sürəd Xüzai;
2. Abdullah ibni Val Təmimi;
3. Rifaə ibni Şəddad Bəcəliy;
4. Abdullah ibni Səd Əzdi;
5. Abdullah ibni Nəcbə Fəzari.
Süleyman ibn Sürəd Xüzai İslam peyğəmbəri Məhəmməd Mustafanın (s) dövründə yaşamış və İslam Peyğəmbərindən birbaşa hədisləri Altı kitabda nəql edilmişdir. Tarixi mənbələrdə onun doğum tarixi qeyd olunmasa da, hicri qəməri tarixi ilə 65-ci ildə şəhid olanda 93 yaşında olduğu üçün peyğəmbərdən 5 il əvvəl dünyaya gəldiyi ehtimal edilir.

## Süleyman və Təvvabin hərəkatı
O, həzrəti Əli, Həsən bin Əli və Hüseyn bin Əlinin səhabələrindən idi və Kufədəki şiələrin görkəmli simalarından və rəhbərlərindən biri və İmam Hüseynin qanının qısasını almaq istəyən Təvvabin hərəkatının rəhbəri idi. Bu müharibənin nəticəsi Təvvabinin məğlubiyyəti və Süleyman ibn Sürəd Xüzainin ölümü ilə nəticələndi. Təvvabin hərəkatı Kərbəla hadisəsindən dörd il sonra olduğu üçün Əməvilərlə mübarizədə o qədər də təsirli olmadı və demək olar onlar qiyamın məqsədlərinə çata bilmədilər.

## Həmçinin bax
* Hüseyn ibn Əli (ə)
* Aşura
* Təvvabin hərəkatı
* Muxtar Səqəfi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu və Heydər məscidinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən "Dini və tarixi aspektdən Kərbəla hadisəsi" konfransında məruzə edilmiş: "Kərbəla faciəsində Süleyman ibn Sürəd Xüzainin rolu". Bakı, 2023.09.07
Təvvabin hərəkatı

**Təvvabin hərəkatı** () — Ərəb dilindən tərcümədə "təvvabin" tövbə edənlər deməkdir. İmam Hüseynə məktub yazaraq Kufəyə dəvət edən, amma ona qoşulmayan və tənha buraxan şəxslər Aşura faciəsindən sonra peşman oldular. Onlar İmam Hüseynin şəhadətində özlərini günahkar bilərək tövbə etdilər və bu günahı yalnız İmamın intiqamını almaq üçün qiyam qaldırmaqda və bu yolda şəhid olmaqda gördülər. Təvvabin hərəkatının başçısı Kufə şiələrindən olan Süleyman ibn Sürəd Xüzai adlı şəxs idi. Kufəlilər Süleymanın evinə yığışaraq qiyama hazırlaşmağa başladılar. Ətraf şəhərlərə yardım üçün xəbər göndərilsə də, qiyam başlayanda cəmi 4 min nəfər bir araya gəldi. Onlar yolüstü Kərbəlada İmam Hüseynin məzarını ziyarət etdilər. Əynül-vərdə adlı məntəqədə Übeydullah ibn Ziyadın başçılıq etdiyi Əməvi qoşunu onların qarşısını kəsdi. Dörd gün davam edən döyüşdə təvvabinin əksər hissəsi şəhid oldu, qalanları geri çəkildi. Onların əksəriyyəti sonralar Muxtarın qiyamına qoşuldu. Təvvabin hərəkatı Aşura faciəsindən sonra İmam Hüseynin qanını almaq şüarı ilə həyata keçirilmiş ilk mütəşəkkil hərəkat sayılır.

## Həmçinin bax
* Aşura
* Hüseyn ibn Əli
* Süleyman ibn Sürəd Xüzai

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maykl Smit

**Maykl Smit** () — ingilis əsilli kanadalı biokimyaçı. 1993-cü ildə "DNT əsaslı kimyadaki metodların təkmilləşdirməsindəki töhfələrinə görə, Oliqonukleotid əsaslı, sayt istiqamətlənmiş mutagenezin qurulmasına və protein tədqiqatlarında təkmilləşdirməsində verdiyi fundamental töhfələrə görə" Keri Mullis ilə də paylaşdığı Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatıdır.
London Kral Cəmiyyətinin üzvü (1986 il), ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının xarici üzvüdür (1996 il).

## Bioqrafiyası və elmi işi
Maykl Smit 26 aprel 1932-ci ildə İngiltərənin Blekbörn şəhərində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1950-ci ildə Mançester Universitetinə daxil olmuşdu. Universiteti bitirdikdən sonra 1956-cı ildə dissertasiya müdafiə etmişdir. M. Smit dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Vankuverdəki Britaniya Kolumbiya Universitetinə getdi və 2000-ci ildə ölümünə qədər bütün həyatı boyu burada çalışdı. M. Smit molekulyar biologiya sahəsində çalışdı və müasir biologiyada son dərəcə geniş istifadə olunan sahəyə yönəldilmiş mutagenezi icad etdi. 1993-cü ildə buna görə kimya üzrə Nobel mükafatı aldı.

## Mükafatları
* 1986 — Beynəlxalq Gairdner Mükafatı
* 1992 — Flavel medalı
* 1993 — Kimya üzrə Nobel mükafatı
* 1995 — Kanada Tibb Şöhrət Zalına daxil edildi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əynul-Vərdə döyüşü

**Əynul-Vərdə döyüşü** () — 685-ci il yanvarın əvvəllərində Əməvi ordusu ilə Tövbəçilər arasında baş vermiş döyüş.

## Zəmin
Əynul-Vərdə () adada (Dəclə ilə Fərat arasında yerləşən bölgə) "Təvvabin" (tövbə edənlərin) qiyamının baş verdiyi bölgədir. "Təvvabin", Hüseyn ibn Əlinin qisasını almaq və ona kömək edə bilməmələrinin əvəzini ödəmək üçün Süleyman ibn Sürəd Xüzainin komandanlığı ilə Əməvi hökumətinə qarşı qiyam edən bir qrup Kufə əhalisi idi. Onların çoxu həmin bölgədə şəhid oldular. Deyilənə görə, Əynul-Vərdə Kufə ilə Şam arasında yerləşən yaşayış məntəqələrindən də biridir. Bu ərazi Rəsul-Əyn kimi də tanınır. Rəsul-Əyn hazırkı Suriyanın şimal-şərqindəki əl-Həsəkə vilayətində yerləşir.

## Həmçinin bax
* Təvvabin hərəkatı
* Süleyman ibn Sürəd Xüzai

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Suriyanın federallaşdırılması

**Suriyanın federallaşdırılması** — Suriyada vətəndaş müharibəsinə son qoymaq üçün mümkün həll yolu kimi mübahisəli şəkildə irəli sürülən təklif. Geniş mənada bu, mərkəzləşdirilmiş Suriya Ərəb Respublikasının muxtar bölmələri olan federativ respublikaya çevrilməsi deməkdir. Rusiya, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nümayəndələri, ABŞ və İsrail kimi Suriyada vətəndaş müharibəsində iştirak edən bir çox qüvvələr və aktorlar "federal bölünmə" ideyasını qəbul etmişdilər. Bəşər Əsəd federalizm ideyasını açıq şəkildə rədd etmiş, Suriyadakı ərəb əksəriyyətinin bu cür təkliflərə qarşı olduğunu bəyan etmişdir. Həmçinin, Ərəb Dövlətləri Liqasının üzvləri və Türkiyə də daxil olmaqla, regiondakı qonşu ölkələrin əksəriyyəti bu təklifi rədd etmişdir.

Federalizasiya prosesinin az-çox etnik və dini-məzhəbi zəmində baş verəcəyinə görə, onun əleyhdarları tərəfindən "ölkənin bölünməsi" və "balkanlaşdırlma" kimi rədd edilmişdir. Suriya Milli Şurası və Suriya İnqilabçı və Müxalif Qüvvələrinin Milli Koalisiyası kimi Suriya müxalifətinin əksər fraksiyaları federallaşma ideyasını ardıcıl olaraq rədd etmişdir. Digər tərəfdən, kürd müxalifət partiyaları bu ideyanı güclü şəkildə təbliğ ediblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Belarus traktoru

**Belarus** () — 1950-ci ildən Belarusun paytaxtı Minskdə yerləşən Minsk Traktor Zavodunda istehsal olunan traktor seriyası. Bu traktorlar Müstəqil Dövlətlər Birliyində yaxşı tanınır və dünyanın 100-dən çox ölkəsinə, o cümlədən ABŞ və Kanadaya ixrac edilir.

## Tarixi
İkinci Dünya müharibəsinin sonunda SSRİ-də kənd təsərrüfatı infrastrukturu pis vəziyyətdə idi: müharibənin sonrakı illərində kənd təsərrüfatı maşınlarının istehsalı mövcud deyildi. Böyük kolxozlarda hələ də işləyən traktorlar və maşınların əksəriyyəti 1930-cu illərin əvvəllərində və ya daha əvvəl istehsal edilmişdi və ağır istifadədən köhnəlmişdilər. Kommunist dövləti SSRİ daxilində bir neçə yerdə yeni traktorların istehsalına göstəriş vermişdi. MTZ-nin əsas quraşdırma zavodu Minskdə olsa da, digər yerlərdəki zavodlarında da müxtəlif tipli traktorların istehsalı mövcud idi. Bütün bu traktorlar dizayn olaraq bir-birlərindən fərqlənsələr də, hamısı "Belarus" adı altında ixrac edilirdi.

1948-ci ildən bəri Minsk Traktor Zavodunda 3 milyona yaxın traktor hazırlanmışdır.

Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko Vladimir Putinə 70 illik yubileyində 1523.3 model Belarus traktoru hədiyyə etmişdir.

## Lisenziya

### Azərbaycan
2006-cı ilin oktyabrında Gəncə Avtomobil Zavodu ilə Minsk Traktor Zavodu arasında əməkdaşlıq yaradılmışdır. 2007-ci iln mart ayının 27-də Gəncə avtomobil zavodunda yığımdan keçən ilk "Belarus" markalı traktor konveyerdən düşüb.

### Pakistan
*Fecto Group* ilk dəfə 1962-ci ildə Qərbi Pakistanda Sovet Brend Traktorlarını təqdim etmişdi. Traktorlar əvvəllər SSRİ-dən gətirilmiş, daha sonra 1980-ci illərdə Lahorda Fecto Belarus Traktor Yığma Zavodu tikilmişdir. O vaxtdan bəri zavod tərəfindən 25 at gücündən 80 at gücünə qədər müxtəlif traktor modelləri təqdim edilib.

### Rumıniya
2010-cu ilin oktyabr ayında Rumıniyada yerləşən *IRUM* şirkəti, taxta-şalban traktorlarında ixtisaslaşaraq yerli bazar üçün xaricdən gətirilən Belarus TAG traktorlarından yığmağa başlyıb.

### Serbiya
2011-ci ildə Serbiyanın *Agropanonka* şirkəti yerli bazar üçün ildə 3 000 traktor yığmağa başlayıb.

### Tacikistan
2012-ci ilin sentyabrında Tacikistan və Belarus Tacikistanın cənubunda Belarus traktorları istehsal edən şirkət yaratmaq barədə razılığa gəliblər. Tacikistanda istehsal olunan traktorların bir hissəsinin regionun digər ölkələrinə ixracı planlaşdırılır.

### Kamboca
2013-cü ilin mart ayında Kambocada Pnompen yaxınlığında Belarus Traktor Yığma Zavodu açılmışdır. Birgə layihə Kamboca və ətraf ölkələrin bazarlarına hər il 400-dən çox müxtəlif model traktorun tədarükünü nəzərdə tutur.

## İstinadlar
Krista Qoff

**Krista Qoff** () — ABŞ tarixçisi, sovet və postsovet tarixi, sovet milli siyasəti və XX əsrdə Qafqaz tarixi üzrə mütəxəssis.

## Təhsili
Krista Qoff Makalester Kollecindən bakalavriat dərəcəsini və Braunn Universitetində magistratura dərəcəsini almışdır. Daha sonra Miçiqan Universitetində tarix üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi qazanmışdır. O, həmçinin Sankt-Peterburq, İrkutsk və Bakı universitetlərində təhsil almışdır.

## Karyerası
Qoff 2021-ci ildən "**" jurnalının həmredaktorudur. Həmin il Kornell Universiteti Nəşriyyatında "*Nested Nationalism*" əsərini nəşr etdirmişdir.

2023-cü ildən Mayami Universitetində tarix üzrə dosentdir. O, həmçinin Havard Universitetində Rusiya, Şərqi Avropa və Avrasiya Tədqiqatları (REEES) proqramının həmdirektorudur.

## Publikasiyaları

### Məqalələr
* 
* 

### Kitablar
* 
* 

### Tezislər
* 

## İstinadlar
Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History

***''Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History***'' — "Slavica Publishers" tərəfindən nəşr olunan rüblük resenziyalı akademik jurnal. Rusiya və Avrasiyanın tarixini və mədəniyyətini əhatə edir. Baş redaktorlar Endrü Cenks (Kaliforniya Dövlət Universiteti), Suzen Morrissi (İrvayn Kaliforniya Universiteti) və Villard Sanderlenddir (Cincinnati Universiteti).

## Abstraktlaşdırma və indeksləşdirmə
Jurnal abstraktlaşdırılmış və indekslənmişdir:

* Arts and Humanities Citation Index
* Current Contents/Arts and Humanities
* EBSCO databases
* Modern Language Association Database
* Scopus

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Fərat vulkanı

**Fərat vulkanı** (, ) — Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı qurulan birgə əməliyyat otağı və koalisiya. Əsasən Suriya kürdlərinin Xalq Müdafiə Birlikləri (XMB) və Azad Suriya Ordusunun (ASO) müəyyən fraksiyalarından ibarət olmuşdur. Qrup İraq və Şam İslam Dövlətini Hələb və Rəqqə mühafəzələrindən çıxarmaq üçün mübarizə aparmışdır. 2015-ci ilin oktyabrında Vaşinqtonda yerləşən "Institute for the Study of War" qurumu "Fərat vulkanı"nı Hələb mühafəzəsindəki "güc vasitəçilərindən" biri hesab etmiş, ilk növbədə "İŞİD-ə qarşı" olduğunu, lakin mütləq "rejim əleyhdarı" olmadığını əlavə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Burkan al-Furat Archives - ARA News
Şimali Hələbdə döyüşlər (fevral, 2016)

**2016-cı ilin fevralında şimali Hələbdə döyüşlər** — Suriya Ərəb Ordusu və müttəfiqləri tərəfindən 2016-cı ilin fevral ayının əvvəlində Hələbin şimal-qərbində başlayan hərbi əməliyyat. Hücum Nübl və Əl-Zəhranın üç illik mühasirəsini uğurla qıraraq Suriya üsyançılarının Türkiyədən əsas tədarük yolunu kəsmişdir.

## Zəmin
2016-cı il yanvarın ikinci yarısında yeni hücuma hazırlıq üçün Dəməşqdən Hələbə Suriya hökumətinin əhəmiyyətli əlavə qüvvələrinin göndərilməsi barədə xəbərlər yayılmağa başlamışdır. Əraziyə təxminən 3,000 əlavə əsgər göndərilmişdir.

## SDQ-nin rolu
İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusu ilə bağlı "Fars Xəbər Agentliyi" xəbər vermişdir ki, kürdlərin rəhbərlik etdiyi Xalq Müdafiə Birlikləri (YPG) Suriya Ordusuna kömək edir, çünki SDQ-nin Əfrin birlikləri Şirava məntəqəsinin Ziyarə və Xarebə kəndlərini ələ keçirmişdi."Fars Xəbər Agentliyi" yaralı Suriya hökumət qüvvələrinin kürd bölgəsinə göndərildiyini iddia etmişdir.

## İstinadlar
Ekososializm

**Ekososializm**, həmçinin **yaşıl sosializm**, **sosialist ekologiya**, **ekoloji materializm** və ya **inqilabi ekologiya** — sosializmin aspektlərini yaşıl siyasət, ekologiya və alterqlobalizm və ya antiqlobalizm ilə birləşdirən ideologiya. Ekososialistlər ümumiyyətlə kapitalist sisteminin genişlənməsinin repressiv dövlətlərin və transmilli strukturların nəzarəti altında qloballaşma və imperializm yolu ilə sosial təcrid, yoxsulluq, müharibə və ekoloji deqradasiyanın səbəbi olduğuna inanırlar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* The Ecosocialist International Network
* Capitalism Nature Socialism (CNS) (Journal). Taylor & Francis Online page
* 
* ''Climate and Capitalism''. (An online journal edited by Ian Angus).
* 
* 
* 
* ''Another Green World'': Derek Wall's Ecosocialist Blog
* Dan Jakopovich, "Green Unionism In Theory and Practice," Synthesis/Regeneration 43 (Spring 2007).
* 
* 
* ''After Bali: The Global Fight for Climate Justice'', video presentation by Patrick Bond
* The official site of "Ecosocialists Greece" Political Organization
* 
* Ecosocialist Horizons
* 
* 
* 
*
Ruslan Xomçak

**Ruslan Borisoviç Xomçak** (; ) — Ukrayna hərbi xadimi, general-polkovnik, Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurası katibinin birinci müavini, keçmiş Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı, 28 mart 2020-ci il tarixinə qədər Baş Qərargah rəisi.

Əvvəllər 21 may 2019-cu il tarixindən etibarən Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı vəzifəsini Baş Qərargah rəisi vəzifəsi ilə birləşdirmişdir. Prezident Vladimir Zelenskinin 28 mart 2020-ci il tarixli fərmanı ilə Ali Baş Komandan və Baş Qərargah rəisi vəzifələri bölünmüşdür. Həmin gün Zelenski Xomçakı Baş Qərargah rəisi vəzifəsindən azad etmiş və onu Silahlı Qüvvələrin Baş Komandanı, eyni zamanda Sergey Korniyçuku Baş Qərargah rəisi təyin etmişdir.

27 iyul 2021-ci ildə Ruslan Xomçak Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı vəzifəsindən azad edilmiş və Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurası katibinin birinci müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

## Ailəsi
Xomçak Anna Kovalenko ilə evlidir. Kovalenko vətəndaş fəalı, jurnalist, "Avromeydan"ın fəal iştirakçısı, Ukraynanın üç müdafiə nazirinin keçmiş müşaviri və Ukraynanın informasiya siyasəti naziridir. O, 13 oktyabr 2020-ci ildən 4 avqust 2021-ci ilə qədər Çerniqov Regional Dövlət Administrasiyasının rəhbəri olmuşdur.

2021-ci ilin yanvarında cütlüyün qızı Mariya anadan olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ümum-Rusiya Bədii Gimnastika Federasiyası

**Ümum-Rusiya Bədii Gimnastika Federasiyası** (ÜBGF; ) — Rusiya qeyri-hökumət təşkilatı. 1991-ci ildə yaradılmışdır.

## Tarixi və funksiyaları
SSRİ-də ayrıca Ümum-Rusiya Bədii Gimnastika Federasiyası (Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası) da mövcud idi, lakin o zaman bu, yalnız SSRİ Bədii Gimnastika Federasiyasının respublikada bədii gimnastikanın inkişafı və populyarlaşdırılması üzərində işləmək üçün hazırlanmış struktur şöbəsi idi. İndiki "Ümumrusiya Bədii Gimnastika Federasiyası" 1991-ci ildə təsis konfransı (12 sentyabr 1991-ci il, İvanovo şəhəri) tərəfindən təsis edilmişdir. Növbəti il 9 yanvarda qeyr-hökumət təşkilatı RSFSR Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

2001-ci ildə hesabat-seçki konfransında təşkilatın strukturu yenidən qurulmuşdur. Rusiya Federasiyası Prezidentinin köməkçisi Sergey Yastrjembski prezident seçilmişdir. O, 2008-ci ilin dekabrında İrina Viner prezident seçilənə qədər bu vəzifədə iki dəfə dörd illik müddətə qalmışdır. İndi o, Federasiya prezidentinin vəzifələrini milli komandanın baş məşqçisinin işi ilə birləşdirir.

Təşkilat Rusiya Federasiyasının İdman və Turizm Nazirliyi tərəfindən akkreditə edilmişdir və "bədii gimnastika" idman növü üzrə Ümum-Rusiya idman federasiyası statusu verilmişdir (Rusiya Federasiyası İdman və Turizm Nazirliyinin 27 fevral 2011-ci il tarixli № 1681 sərəncamı).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт Всероссийской федерации художественной гимнастики
Şimali Suriya Bufer Zonası

**Şimali Suriya Bufer Zonası**, həmçinin **Təhlükəsiz Zona**, **Sülh Dəhlizi** və ya **Təhlükəsizlik Mexanizmi** — 2019-cu ilin avqustunda Suriyada vətəndaş müharibəsi çərçivəsində Türkiyə–Suriya sərhədinin Suriya tərəfində Türkiyənin sərhədi keçmək və Şimali və Şərqi Suriya Muxtar Administrasiyasının işğal etməsindən çəkindirmək məqsədilə yaradılmış müvəqqəti demilitarizasiya zonası (DMZ). DMZ kürdlərin rəhbərlik etdiyi Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) və onların hərbi şuraları tərəfindən idarə olunurdu. Bu, ABŞ Silahlı Qüvvələri və Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti tərəfindən icra edilirdi.

Bufer zona 2019-cu il oktyabrın əvvəlində, tam yerinə yetirilməmiş halda olarkən Türkiyə tərəfindən ləğv edilmişdir. Çox keçməmiş, ABŞ Prezidenti Donald Trampın ABŞ qüvvələrinin Suriyanın şimalından çıxarılmasına dair əmr vermişdir. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bölgəyə qurudan hücumu planlaşdırılmış və 9 oktyabrda Türkiyənin növbəti hücumu bufer zonanı tamamilə gündəmdən salmışdır

Uğursuz ABŞ–Türkiyə razılaşması 22 oktyabr 2019-cu ildə Rusiya, Türkiyə və Suriya hökuməti arasında müzakirə edilən ayrıca İkinci Şimali Suriya Bufer Zonası ilə əvəz olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Suriyanın şimalının Türkiyə tərəfindən işğalı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Həma qətliamı (2023)

**2023-cü il Həma qətliamı** — 16 aprel 2023-cü ildə Suriyanın Həma mühafəzəsində, Həma şəhərinin yaxınlığındakı səhrada 36 yerdombalanı ovçusunun İslam Dövləti qiyamçıları tərəfindən öldürülməsi. Ölənlərdən 17-nin də rejim tərəfdarı MMQ döyüşçüləri olduğu bildirilmişdir. Həmin gün İslam Dövləti silahlıları Deyr əz-Zövr yaxınlığında bir qrup çobana atəş açaraq beş nəfəri və 250 qoyunu öldürmüşdülər.

## Zəmin
Yerdombalanı ovu Suriyanın bir çox yerlərində onların dəyərinə görə populyar bir fəaliyyət. Bir kiloqram yerdombalanı 25 ABŞ dollarına qədər dəyərə malik ola bilər ki, bu da həmin ölkədəki orta aylıq əmək haqqından yüksəkdir. İslam Dövləti üsyançıları 2023-cü ildə yerdombalanı ovçularını xüsusilə hədəf almağa başlamışdı və hücumlar xüsusilə yüksək ölüm sayı ilə nəticələnmişdir. 17 fevral 2023-cü ildə İslam Dövləti yaraqlıları Hüms mühafizəsinin Əl-Süxnə şəhərində bir qrup yerdombalanı ovçusuna hücum edərək 61 yerdombalanı ovçusunu və 7 əsgəri öldürmüşdülər. Altı gün sonra, 23 fevralda İŞİD yaraqlıları Həma mühafəzəsində 15 yerdombalanı ovçusunu öldürmüş, daha 40 nəfəri qaçırmışdılar. 2023-cü ilin fevralından bəri yerdombalanı ovçularına edilən hücumlar 150-dən çox insanın ölümü ilə nəticələnmişdir.

## Qətliam
Suriyanın Həma mühafəzəsində, Həma şəhərinin yaxınlığındakı səhrada 36 nəfər öldürülmüşdür. Ölən yerdombalanı ovçularından 17-si rejim tərəfdarı MMQ döyüşçüləri idi. Həmin gün ayrı bir hücumda İslam Dövləti qiyamçıları bir qrup çobana atəş açmışdılar. Suriya İnsan Haqları Monitorinq mərkəzinin məlumatına görə, beş çobanın öldürüldüyü, daha iki çobanın isə qaçırıldığı bildirilmişdir. Hadisə nəticəsində 250 baş qoyun öldürülmüş, qalan mal-qara isə oğurlanmışdır.

## İstinadlar
İkinci Şimali Suriya Bufer Zonası

**İkinci Şimali Suriya Bufer Zonası**, həmçinin **Soçi sazişi** və ya **Soçi razılaşması** (, ) — Suriyanın şimalında Türkiyə Silahlı Qüvvələri (TSQ) ilə Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) arasında bufer zona. Bu, 2019-cu ildə Türkiyənin Suriyanın şimal-şərqinə hücumu zamanı Rusiya və Türkiyə prezidentləri tərəfindən 22 oktyabr 2019-cu ildə Rusiyanın Soçi şəhərində imzalanmış anlaşma memorandumu əsasında yaradılmışdır. Regionun böyük hissəsi Suriya Ordusu və Rusiya Hərbi Polisi, bir hissəsi isə TSQ tərəfindən idarə olunur.

## Soçi razılaşması

Razılaşma Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında 22 oktyabr 2019-cu ildə Rusiyanın Soçi şəhərində keçirilən diplomatik zirvə görüşündə müzakirə edilmişdir. Müqavilə üzrə danışıqların yekunlaşdırılması altı saat yarım çəkmişdir.

Aparılan danışıqlardan sonra əldə edilən anlaşma memorandumuna əsasən, Suriyanın şimalında İkinci Şimali Suriya Bufer Zonası regionda davam edən münaqişəni sona çatdırmaq məqsədilə bufer zona kimi formalaşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* BBC article containing a map of the Second Northern Syria Buffer Zone