open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diofizitizm

Diofizit, Nestorun müdafiə etdiyi fikirdir. Monofizit anlayışının əksidir.

Bu görüşə görə:

*Kəlam 30 yaşında olarkən İsaya gəlmişdi,
*Məryəmdən o vaxta qədər anadan olan İsa pak və günahsız bir insan idi.
*Allahlıq keyfiyyəti yalnız Kəlam gəldikdən sonra gəldi və yalnız bundan sonra həm insan, həm də tanrı xüsusiyyətlərinin hər ikisini daşıyır,
*Məryəm bir Allah olan İsanın deyil, bir insan olan İsanın anası hesab olunur.

Beləliklə, bu görüşə görə, Məryəm Allahın anası (Theotokos) deyil, Məsih İsanın anasıdır; Allah doğula bilməz, buna görə İsa Ata ilə eyni ola bilməz. Ancaq Kəlamın gəlişindən sonra İsa da insan və ilahi xüsusiyyətlər var idi və İsa həm tanrı, həm də insan olmuşdu. İsa bu iki təbiəti kəlamın gəlməsindən sonra özündən əks etdirirdi (Diofizit).

Bu görüşə görə, çarmıxa çəkildikdə, ilahi təbiət İsadan ayrılmış, sadəcə olaraq insan olan İsa əziyyət çəkdi və iztirabları ilahi İsaya toxunmadı.

Bu fikirlər Roma və Yunan kilsələri tərəfindən qəbul edilmədi, 431-ci ildə toplanmış Birinci Efes Məclisi tərəfindən rədd edildi, lakin Nestorius qovulmadı, ancaq vəzifəsindən alındı. Fəaliyyətini davam etdirən Nestorius güclənməyə başladı və bizim eranın 449-cu ilində Efesdə toplanan İkinci Efes Məclisində çıxarılan qərarla Nestor xaric edildi və nəticədə Nestorun fikirlərini müdafiə edənlər öz şəxsi kilsələrini qurdular.

Assuriya (Nasturi) və Xaldey kilsələri bu gün diofizit görüşə malik kilsələrdir.
Qazaxıstan İdarəetmə, İqtisadiyyat və Strateji Tədqiqatlar Universiteti

**Qazaxıstan İdarəetmə, İqtisadiyyat və Strateji Tədqiqatlar Universiteti** və ya **KIMEP** ()—Qazaxıstanın Almatı şəhərində ali təhsil müəssisəsidir. KIMEP kredit əsaslı, Şimali Amerika tipli bakalavr, magistr və doktorluq dərəcələri proqramlarını təklif edən özəl, qeyri-kommersiya universitetidir. Dərslərin əksəriyyəti ingilis dilində tədris olunur.
## Tarixi

KIMEP Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevin göstərişi ilə 1992-ci ildə təsis edilmişdir. KIMEP-in Almatı şəhərinin cənub-mərkəzindəki şəhərciyi, Qazaxıstan Kommunist Partiyasının keçmiş Mərkəzi Tədris Məktəbinin binalarını işğal etdi. Keçmiş Sovet İttifaqında qurulan ilk özəl ali təhsil müəssisələri sırasında idi. Nazarbayev, keçmiş iqtisadi müşaviri prezidenti Chan-Young Bangi, institutun ilk icraçı direktoru təyin etdi.

İlk MBA və İqtisadiyyat MA proqramları 1992-ci ildə başladı və MPA proqramı 1993-cü ildə tələbə qəbuluna başladı. 81 MBA və MA tələbələrindən ibarət olan birinci sinif 1994-cü ildə KIMEP-ni bitirdi. 

1998-ci ildə Kanadanın Monreal, Kvebek, MakGill Universitetinin köməyi ilə Beynəlxalq İcra Mərkəzi yaradıldı. 1999-cu ildə KIMEP Biznes İdarəetmə və Sosial Elmlər sahəsində ilk dörd illik bakalavr proqramlarını təqdim etdi. 424 tələbə bakalavr proqramında iştirak etmişdir. 

2001-ci ildə KIMEP, Orta Asiyada bütün akademik proqramlar üçün Amerika tipli kurs kredit sistemi tətbiq edən ilk qurum oldu. Bu sistem tələbələrə kurslarını və müəllimlərini seçmək üçün rahatlıq verir. 

On il ərzində KIMEP yeni magistr təhsili, Biznes İdarəetmə Doktoru proqramı, rəhbərlik sertifikatı və bir çox peşə proqramlarını təqdim etdi. Qəbul on qat artdı. Kampusda yeni bir kitabxana, yeni tədris korpusu və idman zalı da daxil olmaqla əhəmiyyətli təmir işləri görüldü. 

2000-ci ildə Chan-Young Bang, bu gün tutduğu mövqe ilə KIMEP-in prezidenti oldu. 2004-cü ildə KIMEP, doktor Bangin 60%, Qazaxıstan Respublikası Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən 40% paya sahib olan özəl, kommersiya olmayan bir təhsil müəssisəsi oldu. 

2 aprel 2008-ci ildə Prezident Nazarbayev KIMEP şəhərciyində oldu, ən yeni binaları gəzdi və tələbələrlə görüşdü.  2008-ci ildə institut təxminən 600 bakalavr və 152 magistr dərəcəsi verdi. 

2011-ci ildə Bang Business College, Asiya Biznes Təhsili Forumundan regional (II səviyyə) akkreditasiya aldı. KIMEP saytındakı bir şərhə görə, "Mükafat KIMEP-nin qlobal iş məktəbi akkreditasiyasının" qızıl standartına "- AASCB və EQUIS-ə nail olmağından iki ilə dörd il olduğunu təsdiqləyir. növbəti üç il. "

8 fevral 2012-ci ildə KIMEP, Qazaxıstan Respublikası Ədliyyə Nazirliyindən statusunun dəyişdirildiyi barədə təsdiq aldı. İnstitut indi KIMEP Universiteti adı altında fəaliyyət göstərəcəkdi. Bu dəyişiklik 26 yanvar 2012-ci ildə, nazirlik rəsmi olaraq universitetin nizamnaməsini qəbul etdiyi və yeni dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamə verdiyi zaman qüvvəyə mindi.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Zvornik

**Zvornik** (, , )  — Bosniya və Herseqovinanda yerləşən şəhər. Ölkənin şimal-şərqində, Serbiya ilə sərhəd yaxınlığındadır. Drina çayı üzərində yerləşir. Serb Respublikasına daxil olan Zvornik icmasının inzibati mərkəzidir.

Köhnə adı (1519-cu ilə qədər) Zvonik (Zvonnik) olmuşdur. Bu ad zvono, zvoniti - "zəng çalır" (ehtimal ki, Zvonigrad ilə eyni mənşəlidir) kəlməsindən törəmişdir. Keçmişdə də həmçinin İzvornik adıda istifadə olunmuşdur.
## İqtisadiyyat və nəqliyyat
Zvornik və ətraf ərazilərində qida və ayaqqabı sənayesi, ağac və metal emalı, alüminium emalı müəssisələri mövcuddur. Şəhərin yaxınlığında 1955-ci ildə tikilmiş Zvornikskaya Su Elektrik Stansiyası vardır. Bosniya və Herseqovinanı Avropa və Rusiyanın qaz ötürmə sistemi ilə birləşdirən  bir qaz kəməri Zvornikdən keçir. 2012-ci ildə Zvornik icmasını dörd minə yaxın turist ziyarət etmiş, təxminən 6 min nəfər isə şəhərdə gecələmişdir.

Şəhərin içərisində Köhnə Körpü vardır. Bu körpü Zvorniki Serbiyanın Mali Zvornik şəhəri birləşdirir. üstəlik həm də sərhəd rolu oynyır. M19 şossesi Zvorniki Sarayevo ilə birləşdirir. Bosniya və Serbiyanın şimal bölgələri ilə avtomobil əlaqəsi şimal şəhər ətrafı Karakay qəsəbəsi vasitəsilə həyata keçirilir.

Karakayda Tuzla və Serbiya dəmir yolları ilə əlaqəli Zvornik dəmir yolu stansiyası vardır. Ən yaxın beynəlxalq hava limanı 47&nbsp;km məsafədə yerləşən Tuzladır. Sarayevo Beynəlxalq Hava Limanı isə 140&nbsp;km məsafədədir.

## Əhali

2013-cü il siyahıya alınmasına əsasən şəhərdə 12 674 nəfər, icmada isə 63 686 nəfər yaşayırdı.

## Mədəniyyət və idman
Zvornikdə hər il avqustun 2-dən 8-dək "Zvornik Yayı" mədəni tədbiri keçirilir. Əsas tədbirlər şəhər çimərliyində baş tutur.

Şəhərdə Serb Respublikası futbol üçün Birinci Liqasında oynayan Drina futbol klubu vardır. Üstəlik "Drina" basketbol klubuna da sahibdir. 
## İstinadlar
Çexey Təbiət Yasaqlığı

**Çexey Təbiət Yasaqlığı** () — Rumıniyanın şimal-qərbində, Krasna çayı hövzəsində yerləşən və özünəməxsus su ekosisteminə malik təbiət yasaqlığıdır.

## Fauna
**[[Quşlar]]**: kiçik danquşcuq (*Ixobrychus minutus*), yaşılbaş ördək (*Anas platyrhinchos*), *Acrocephalus arundinaceus*, ağ leylək (*Ciconia ciconia*), adi qamışfərəsi (*Gallinula chloropus*);

**[[Quyruqsuzlar|Qurbağalar]]**: *Bombina veriegata*, *Bombina bomina*;

**[[Sürünənlər]]**: Avropa yaşıl kərtənkələsi (*Lacerta viridis*)

## Flora
Çexey nohuru, çoxsaylı nadir növlərə sahib, yüksək çeşidli floranın inkişafı üçün çox əlverişli bir ərazidir.

Ağac növləri: boz söyüd (*Salix cinerea*), qızılağac (*Alnus glutinosa*), keçi söyüdü (*Salix caprea*);

Ot növləri: *Hydrocharis morsus-Ranae, Scutellaria galericulata var epilobiifolia,* Ranunculus sceleratus *Ranunculus sceleratus L,* *Utricularia vulgaris L.,* Qamış *(Phragmites australis),* *Typha akçakesme*, *Utricularia vulgaris L.*

## Xarici keçidlər
* Çexey Təbiət Yasaqlığı

## Şəkillər

Scutellaria galericulata 2.jpg|*Scutellaria galericulata*
Smaragdeidechse.jpg|Yaşıl kərtənkələ


## İstinadlar
Şərqi Katolik Kilsələri

Xristianlıqda öz ritual formalarını və dillərini qoruyan, lakin Papanın nüfuzunu qəbul edən pravoslav və Şərqi pravoslav kilsələrinə Şərqi katolik kilsələri (və ya Uniat kilsələri) deyilir.

## Xüsusiyyətləri
Bu kilsələr öz inanc formalarını, ibadət formalarını və ibadət dillərini saxlayırlar, lakin yepiskopları Papa tərəfindən təsdiqlənməlidir.

## Dünyadakı Uniat Kilsələri
#Xaldey katolik kilsəsi
#Maruni Kilsəsi
#Melkit Katolik Kilsəsi
#Qibti Katolik Kilsəsi
#Süryani Malankara Katolik Kilsəsi
#Süryani Malabar Katolik Kilsəsi
#Erməni Katolik Kilsəsi
#Yunan Katolik Kilsəsi
#Bolqar Katolik Kilsəsi
#Ukrayna Katolik Kilsəsi
#Alban Katolik Kilsəsi
#Gürcü Katolik Kilsəsi

Uniat kilsələridir
İzmir limanı

**İzmir limanı** və **Alsancak limanı** — Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən dəniz limanı. İzmir körfəzində yerləşir.

## Tarixi
İzmir Osmanlı İmperiyasının əhəmiyyətli liman şəhəri idi və burada ilk tikintilər 1869-cu ildə inşa olunmağa başlandı. Limanın özü 1955-1959-cu illər arasında tikildi. Liman ilk öncə Türkiyə Dəmir Yollarına məxsus idi. 1960-cı ildə isə DenizBank (dəniz işlərinə cavabdeh olan dövlət bankı) tərəfindən alındı. 1 yanvar 1989-cu ildə Türkiyə Dövlət Dəmir Yollarına geri təhvil verildi. 2007-ci ildə limanı özəlləşdirmə prosesi getsə də, hüquqi səbəblərə görə özəlləşdirmə dayandırıldı. 2017-ci ilin mart ayında Mayami limanı ilə qardaşlaşmış olundular. 2018-ci ildə liman infrastrukturu Türkiyə Sərvət Fonduna () daxil edildi. İzmir körfəzində daha böyük gəmilərin limandan istifadə etməsinə imkan yaratmaq üçün reabilitasiya layihəsi həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.

## Texniki cəhətləri
Ümumi torpaq sahəsi 902.000 kvadratmetrdir. Orta dərinlik 11 metrdir.

## Biznes
2018 rəqəmlərinə görə limanı ziyarət edən dəniz gəmilərinin sayı 2047-yə bərabərdir. Həmin ildə ümumi ticarət həcmi 9 milyon ton idi.

## İstinadlar
Birinci Efes Məclisi

**Birinci Efes Şurası** — İstanbul Patriarxı Nestorun mübahisəli təlimlərinə görə 431-ci ildə Efes Məryəm Ana kilsəsində keçirilmiş məclis. İsgəndəriyyə Patriarxı Kiril Nestoriusu bidətdə ittiham edərək Papa *I Celestine*yə müraciət etmişdir. Papa da öz növbəsində, Kirillə həmfikir olduğunu Nestorun fikrini dəyişdirməsini və ya onun kilsədən xaric ediləcəyi barədə məlumat verməsi haqqında səlahiyyət vermişdir. Çağırış gəlməzdən əvvəl Nestor İmperator II Feodoru əks fikirlərini müzakirə edə biləcəyi ümumi bir məclis çağırmağa inandırmağı bacarmışdır. Şurada təxminən 250 yepiskop iştirak etmişdir. Məclis qarşılıqlı meydan oxuma şəraitində keçmiş və onlar bir-birlərini günahlandırmışdırlar. Şərqi və Qərbi Pravoslavlar Roma Katoliklərinin və bir çox digər Qərb xristianlarının üçüncü ekumenik konsulu hesab olunur. Digər tərəfdən, Efes Şərq Kilsəsi tərəfindən rədd edilmişdir (İngilis dilində: Church of the Orient).

Nestor İsaya 30 yaşında ikən Kəlamın endiyini, ancaq o zamandan sonra insan və Allah xüsusiyyətlərini daşıdığını, Məryəmin Allah olan İsanın deyil, insan olan İsanın anası olduğunu söyləmiş və dolayı yolla Məryəmə “Allahın anası” (Theotokos) deyilməsi ilə razılaşmamış və Allahın doğulmadığını, doğula bilməyəcəyini bildirmişdir. Nestora görə, İsanın insan şəxsiyyəti və ilahi şəxsiyyəti bir-birindən ayrıdır; buna görə Nestor doktrinası bəzi mənbələrdə diofizit (“iki təbiətli”) adlandırılır. Bu görüşə görə, çarmıxa çəkildikdə ilahi təbiət İsadan ayrılır, yalnız insan olan İsa əziyyət çəkmişdir, yəni İsanın əzabları Allah İsaya toxunmamışdır.

Səkkiz qanun (canon) təsdiq edilmişdir:

*Canon 1-5 Nestor, Caelestius və onların davamçıları tənqid edilmişdir
*Canon 6 Şuranın qərarlarına əməl etməyənlər vəzifələrindən kənarlaşdırılacaq və ya xaric ediləcəklər.
*Canon 7 Birinci Nikeya Kilsə Məclisi tərəfindən qurulan inanc sistemindən hər hansı bir ayrılma qəti şəkildə qadağan edilmişdir.
*Canon 8 Yepiskopun Kipr kilsəsinin daxili işlərinə qarışması tənqid edilmiş və ümumiyyətlə, belə bir qərar verilmişdir: heç bir yepiskop əvvəldən öz əllərində olmayan və ya xələflərinin əlində olmayan bir əraziyə nəzarət etməyəcəkdir.
Efes məclisi

Efes Məclisi aşağıdakı mənaları verə bilər:

*Birinci Efes Məclisi — 431-ci ildə təşkil edilmişdir. 
*İkinci Efes Məclisi — 449-cu ildə təşkil edilmişdir.
*Üçüncü Efes Məclisi — 475-ci ildə təşkil edilmişdir.
Nataliya Morar

**Nataliya Morar** ( ) — The New Times jurnalının müxbiri və siyasi müşahidəçisi kimi tanınan moldovalı jurnalist və teleaparıcı. Morar 2007-ci ildə "Kremlin Qara Büccəsi" adlı qalmaqallı nəşri, Rusiyaya giriş üçün dörd illik qadağa ilə nəticələnir. 2010-cu ildən 2012-ci ilə qədər Moldaviyanın  Publika TV televiziya kanalında "Fabrika" tok-şousunun aparıcısı olur. 2013-cü ildən 2017-ci ilə qədər "Siyasət" verilişinə, 2015-ci ildən 2017-ci ilə qədər TV7 telekanalında "İnterpol" verilişinə, 2017-ci ildən 2018-ci ilə qədər TV8 telekanalında "Siyasət" verilişinə aparıcılıq edir. 2018-ci ildən bəri televiziyada "Nataliya Morarın Siyasəti" verilişini yayımlayır.
## Bioqrafiyası

Nataliya Morar Moldova SSR-nin Kotov (indiki Hinçesti) şəhərində anadan olub. Ata aqressiv olması səbəbindən ana  Nataliyanın dörd yaşı olarkən ondan boşanmaq qərarına gəlir. "Gaudeamus" rus-rumın litseyində oxuyan Nataliya 2002-ci ildə Moskvaya köçür. Burada M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin sosiologiya fakültəsinə daxil olur. 2007-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
## Karyerası
2005-ci ildə Morar Demokratik Alternativ (YES!) Bitərəf gənclər hərəkatının qurucularından biri idi. 2005-ci ilin sentyabrından 2006-cı ilin avqust ayına qədər Açıq Rusiya Fondunda İctimai Siyasət Məktəbi layihəsinin koordinatoru olaraq çalışmışdır. 2006-cı ilin avqustundan Digər Rusiya koalisiyasının sözçüsü olur.

2007-ci ilin fevral ayında "The New Time" jurnalı ilə təcrübəçi kimi əməkdaşlıq etməyə başlayır. Özünün jurnalist və eyni zamanda hər hansı bir siyasi təşkilatın mətbuat katibi olmasını qəbuledilməz hesab etdiyi üçün siyasi təşkilatlardakı üzvlüyündən imtina edir. 2007-ci ilin iyulundan siyasət şöbəsinin tam müxbiri olur. Morar nəşrləri Rusiyadakı korrupsiyaya həsr olunmuşdu. Xüsusilə o, bankir Andrey Kozlovun öldürülməsi və Avstriyanın Raiffeisen Zentralbank və Rusiyanın «Diskont» bankları ilə çirli pulların yuyulması hadisələri haqqında yazır. Bundan sonra o, çirkli pulların yuyulmasında Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin direktor müavini və FTX-nin İqtisadi Təminat şöbəsinin müdiri general-leytenant Aleksandr Bortnikovun adınıda qeyd edir. 2007-ci ilin noyabrında Dövlət Ümumrusiya Xalq Rəyi Öyrənmə Mərkəzinin qeyri-qanuni maliyyə fəaliyyətinə dair bir sıra məqalələr dərc edir.
2008-2009-cu illərdə Think Moldova Vəqfinə rəhbərlik etmişdir. Öz etirafı ilə, 6 aprel 2009-cu ildə Moldovada keçirilən parlament seçkilərindən sonra baş tutan etiraz aksiyasında iştirak etmişdir. 7 apreldə aksiya Kişinyovda iğtişaşlara çevrilmişdir.
## İstinadlar
Sumqayıt bələdiyyələri

**Sumqayıt bələdiyyələri** — Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.

## Tarix
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis olunub.

## Siyahı

## Təmsil olunan siyasi partiyalar
**  Yeni Azərbaycan Partiyası (13)
**  Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası (1)
**  BAXCP (1)
**  Bitərəf (4)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan bələdiyyələrinin siyahısı

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Mingəçevir bələdiyyələri

**Mingəçevir bələdiyyələri** — Mingəçevir şəhərində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.

## Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis olunub.

## Siyahı

### Mingəçevir bələdiyyəsi
2019-cu il bələdiyyə seçkilərində Mingəçevir bələdiyyəsinə 18 üzv seçilmiş, onlardan 14-ü Yeni Azərbaycan Partiyasının, 2-si bitərəf, 1-i Ana Vətən Partiyasının üzvü, 1-i isə Demokratik İslahatlar Partiyasının üzvüdür.

## Mənbə
* 
* 

### İstinadlar
Şirvan bələdiyyələri

**Şirvan bələdiyyələri** — Şirvan şəhərində yerləşən bələdiyyələri.

## Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ilsə təsis olunub.

## Siyahı

## Mənbə
* 
* 

### İstinadlar
Yeddincı sülalə (Misir)

**VII sülalə** — Qədim Misirdə birinci aralıq dövründə hökmranlıq etmiş sülalə.

## Ümumi məlumat
VII sülalənin mövcudluğu ilə bağlı şübhələr mövcuddur. Manefonun yazılarından başqa heç bir yerdə bu ada rast gəlinmədiyindən bəzi mütəxəssislər bu sülalənin tarixdə mövcud olmadığı fikrini müdafiə edirlər. Ənənəvi olaraq VII sülalənin hakimiyyəti birinci ara dövrə uyğun olduğu qəbul edilir. Manefona görə onlar çox qısa müddət taxtda olmuşlar.

Yeddinci sülalə adətən uydurma hesab olunur və buna görə ya müasir alimlər tərəfindən tamamilə nəzərə alınmır, ya da səkkizinci sülalə ilə birləşdirilir. Buna görə bəzi alimlər VIII sülalə üzvlərinin bir hissəsini yeddinciyə aid edirlər.

## Fironlar
Fironların VII sülaləyə məxsusluqları mübahisəlidir. Çox vaxt VIII sülaləyə aid edilirlər.

## İstinadlar
Zolotıe vorota metrostansiyası

**«Zolotıe vorota»** ( — Kiev metropoliteninin 29-cu stansiyası. Stansiya *Sresko-Peçerski* xəttində,  «Lukyanovskaya» və «Dvores sporta» stansiyaları arasında yerləşir. Stansiya 31 dekabr 1989-cu ildə istismara verilib. Stansiya öz adını yaxınlıqda yerləşən şəhərin tarixi ərazisindən almışdır. Ümumi sərnişin istifadəsi — 19,9 min adam/sutka. 2011-ci ildən stansiya  "mədəni irs yeri", memarlıq və şəhərsalma abidəsi, monumental sənət abidəsi statusunu əldə etmişdir.

## Dizayn
Zolotıe vorota stansıyasının ilkin layihəsi daha sadə və bəsit idi. Sonradan həm dərinlik artırıldı, həm də həcmi genişləndirildi. Stansiya dərin sütünlu quruluşa malikdir. Üç yeraltı zala malikdir: orta və iki minik platforması. Stansiya zalları daxildən iki cərgə sütunlarla ayrılmışdır. Orta zal yer üstü vestibüllə eskalatorlu tunellə birləşib. Stansiyanın dərin olması səbəbi ilə eskalatorlar enişdə orta zalda dayanır. Daxili yetərincə gözəl olan stansiyanın divarları mozaika ilə bəzədilmişdir. İşıqlandırma klassik stildədir.

Yaruslar arası eskalator zalı silindrik formaya malikdir. Salonun divarları kərpicdən hörülmüş və mərmərdir. Havalandırma pəncərələri növbələnir. Salonun günbəzləri mozaikadır və kərpicdən hörülmüşdür.

Zolotıe vorota stansiyası özünə məxsus dizaynına görə 2011-ci ildə dünyanın ən gözəl metro stansiyaları reytinqində 11-ci yerə layiq görülmüşdür (Bootsnall). 2012-ci ildə stansiya Avropanın ən gözəl 22 metrostansiyası siyahısına daxil edilmişdir (Daily Telegraph).

## İş rejimi
Stansiya saat 5:38-də açılır. Bağlanır - 0:05-də. İlk istiqamət 06:02 -də Sıres və 05:48-də Krasnıy xutora olur. Sonuncu istiqamət saat 00:14-də Krasnıy xutora, 00:30-da isə Sıres stansiyasına doğru olur.

## İstinadlar
Abşeron rayonunun bələdiyyələri

**Abşeron bələdiyyələri** — Abşeron rayonunda fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.

Abşeron rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən 12 bələdiyyə var.

## Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis edilib.

## Siyahı

## Mənbə
* 
* 

### İstinadlar
Qazaxıstan Elmlər Akademiyası

**Qazaxıstan Elmlər Akademiyası** — Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti 1993-cü il 21 yanvar fərmanı ilə "yenidən qurulma" nəticəsində Qazax SSR Elmlər Akademiyasını yaratdı Qazaxıstan Respublikasının Prezidentinin 2001-ci il 6 Noyabr əmri ilə Qazaxıstan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasına dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilən əsas tədqiqat proqramları çərçivəsində görülən işlərin təhlili funksiyaları həvalə edildi.Hökuməti, 22 May 2002-ci ildəki Fərmanı ilə "Qazaxıstan Respublikası Milli Elmlər Akademiyası" Respublika Dövlət Qurumunun Nizamnaməsi kimi təsdiq edildi.

Nizamnaməyə əsasən, Qazaxıstan Milli Elmlər Akademiyası üzvlərini (akademiklərini), Qazaxıstanın müxbir üzvlərini və aparıcı elm adamlarını birləşdirən dövlət elmi bir qurumdur. Elmlər Akademiyası inzibati, elmi, texniki, sosial-mədəni və digər funksiyaları yerinə yetirmək üçün yaradılmış respublika dövlət qurumudur. Qazaxıstan Respublikası Təhsil və Elm Nazirliyi Elmlər Akademiyasının dövlət orqanı, habelə bununla əlaqədar funksiyaları yerinə yetirən dövlət mülkiyyət hüquqları subyektidir. Qazaxıstan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasının məqsədi və əsas fəaliyyətləri bunlar idi: tədqiqat fəaliyyəti; RK-da elmin vəziyyəti və inkişafının təhlili; elmin inkişafı və elmi kadr hazırlığı üçün prioritet sahələrin müəyyənləşdirilməsi; elmi və ekspert dəstəyi; tədqiqat proqramlarının formalaşdırılması və həyata keçirilməsinin əlaqələndirilməsi; öz səlahiyyətləri daxilində beynəlxalq əməkdaşlığın, innovasiya və investisiya fəaliyyətinin inkişafına kömək etmək.

Milli Elmlər Akademiyasının fəaliyyətinə ümumi rəhbərlik və koordinasiya səlahiyyətli orqan (nazirlik) tərəfindən həyata keçirilmişdir. Elmlər Akademiyası İdarə Heyətinin icraedici orqanı Qazaxıstan Elmlər Akademiyasının prezidenti idi. Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti, 2003 21 oktyabr Fərmanı ilə "Qazaxıstan Respublikasının Milli Elmlər Akademiyası" respublika dövlət qurumu ləğv edildi və "Qazaxıstan Respublikası Milli Elmlər Akademiyası" ictimai birliyi yaradıldı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Səkkizincı sülalə (Misir)

**VIII sülalə** — Qədim Misirdə birinci aralıq dövrdə hakimiyyətdə olmuş sülalə.

## Ümumi məlumat
Manefonun yazılarında bu sülalə Qədim Padşahlığa aid edilsə də müasir dövrdə birinci aralıq zamanda hökm etdikləri qəbul edilir. Bu zaman artıq mərkəzi dövlət dağılmış və ayrı-ayrı müstəqil nomlar yaranmışdı. Onların VI sülalə ilə qohum olduqları göstərilir. Bəzən mövcud olduğu şübhə doğuran yeddinci sülalə ilə səkkizinci ilə birləşdirilir.

Misiroloqlar hesab edirlər ki, səkkizinci sülalə Misiri təxminən 20–45 il idarə edib. İllər intervalı bir neçədir:
* e.ə. 2190–2165
* e.ə. 2181–2160
* e.ə. 2191–2145
* e.ə. 2150– 2118

Birinci aralıq dövrü nomlar arası savaşlarla, aclıqla xarakterikdir. Böyük dağıntılara görə bu illərdən indiki zamana çox az artefakt gəlib çatıb. Aparılan tədqiqatlar VIII sülalənin ancaq Memfis və onun ətrafında hakim olduqlarını göstərir. Bu illərdə Uaset (Tebes) və Naret-henetet (Herakleopol) nomları yaradıldı. VII sülalə Naret-henetet nomarxı və IX sülalənin banisi I Xeti tərəfindən süquta uğradılıb.

## Fironlar
Sülaləyə mənsub fironların dəqiq siyahısını mənbələrin olmaması səbəbindən müəyyən etmək çətindir:

## İstinadlar
Budapeşt Hill Qala funikulyoru

**Budapeşt Hill Qala funikulyoru** və ya **Budavári Sikló** — Macarıstanın Budapeşt şəhərində yerləşən bir funikulyor. Adam Klark Meydanı və çay səviyyəsindəki Zəncirli körpüsü yuxarıdakı Buda qalası ilə birləşdirir.

Xətt 2 mart 1870-ci ildə açılır. Funikulyor 1920-ci ildən bəri bələdiyyə mülkiyyətindədir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı tamamən məhv edilir. 4 iyun 1986-cı ildə isə yenidən açılır. Xəttin bir xüsusiyyəti, onu keçən iki piyada körpüsünün olmasıdır. Xəttin açılışında bu piyada körpüləri mövcud olur. Ancaq qala bağının genişləndirildiyi 1900-cü ildə bu körpülər ləğv edilir. 1983-cü ildə orijinal dizaynına əsasən bərpa edilirlər.

## Tarix
Xəttin inşasına 1868-ci ilin iyulunda başlanılır. İlk sınaq buraxılışı 23 oktyabr 1869-cu ildə baş tuturdildi. Budapeşt Hill Qala funikulyoru 2 mart 1870-ci ildən bu yana xalqın ümumi istifadəsinə verilir.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı vaqonlar və terminallar bomba ilə məhv edilir.

Funikulyorun qalıqları daha sonra sökülür. Funikulyoru Eskalatorlarla əvəzləməyi daha sonra nəzərdən keçirirlər. Funikulyorun yenidən qurulması 1965-ci ildə qərara alınır. Bununla bağlı hətta bir neçə plan da təqdim edilir. Ancaq tikinti işləri təxirə salınır. İki terminal  ("V" xətti) arasında bir minibus xidməti 1975-ci ildə istifadəyə verilir. Bu xətt 1986-cı ildə funikulyor yenidən açılana qədər fəaliyyət göstərir.
## Texniki xüsusiyyətlər
Xətt aşağıdakı texniki parametrlərə malikdir:

* Uzunluq: 95 metr (312 fut)
* Hündürlük: 51 metr (167 fut)
* Maillilik: 31.75 °
* Vaqon sayı: 2
* Tutumu: bir vaqonda 24 sərnişin
* Konfiqurasiya: qoşa yol
* Maksimum sürət: saniyədə 1,5 metr (4.9 ft/s)
* Ölçü: 1435 mm (4 fut 8 1⁄2)
* Güc: Elektrik
* Səyahət vaxtı: 1,1/2 dəqiqə
## Əməliyyat
Xətt BKV (Mass Transport Company of Budapest) tərəfindən idarə olunur. Hər gün 07.30-dan 22.00-dək fəaliyyət göstərir. Xüsusi tariflərə tabedir.

## İstinadlar
Navesti çayı

**Navesti** — Estoniyanın cənub-qərbində  uzunluğunda çay. Bu Pyarnuya axan ən böyük çaydır. Navestinin mənbəyi Yarvamaa rayonundakı İmavere kəninə yaxındır. Çay qərbdən axır və üç rayondan: Yarvamaa, Vilyandimaa və Pyanumaadan keçir. Navestinin hövzəsinin sahəsi 3,000 km2 (1,200 mil2), orta axın sürəti isə saniyədə 27.9 kub metrdir.

Vırtsyavr gölünün Emajogi vasitəsilə Peypus gölünə axmasından əvvəl Navesti çayının mənsəbi Vırtsyavr gölü idi.

## Balıqlar
Navestidə 18 növə qədər balıq mövcuddur, bunlara çapaq, lota, Qafqaz enlibaşı, ide, xanı, adi durnabalığı, kumja, külmə və ruff daxildir.
Kəraçinin tarixi

**Kəraçi tarixi** Pakistanın Sind bölgəsində təbii liman var idi və əvvəllər Sindi qəbilələrinə aid yerli balıqçı tərəfindən balıqçılıq limanı olaraq istifadə edilmişdir. Arxeoloji qazıntılar, Tunc dövründən bəri limanın əhəmiyyətini göstərən Hind vadisi sivilizasiyasına gedən bir dövrü aşkar etdi. Banbhor liman şəhəri bölgədə əhəmiyyətli bir ticarət mərkəzi rolunu oynayır və eranın başlanğıcında qurulmuşdu, Liman Krokola, Morontobara limanı və Hind-Yunan Baktriya Krallığının dəniz limanı Barbarikon kimi yunanlar tərəfindən müxtəlif adlarla qeyd edilmişdir. (bəzi Yunan mətnlərinə görə Ratya və Ramya) . Ərəblər isə bunu Debal limanı kimi tanıyırdılar, Məhəmməd bin Qasımın fəth qüvvəsini eramızdan əvvəl 712-ci ildə Sində (Cənubi Asiyanın qərb küncünə) apardığı yer idi. Banbhora yaxın, müasir Kəraçidə. Manora adasının yaxınlığında ilk müasir liman şəhəri 19-cu əsrin sonlarında İngilis müstəmləkəsi Rac dövründə quruldu.

## Tarixi

Kəraçinin qədim adları arasında: Krokola, Barbarikon, Nava Nar, Rambaq, Kurruk, Karak Bander, Auranqa Bandar, Minnaqara, Kolaçi, Morontobara, Kolaçi ya Qot, Banbhor, Debal, Barbarice və Kraçi var

Yunanlar bu yeri bir çox adla qeyd etdilər: Krokola, İskəndərin Hind Vadisində etdiyi planından sonra Babil üçün bir donanma hazırlamaq üçün düşərgə qurduğu yer; Morontobara və Baktriya səltənətinin limanı olan Barbarikon.

Debal və Bhanbhor, müasir Kəraçi şəhərinin yaxınlığında qurulmuş qədim liman şəhərləri idi. Skifo-Parfiya dövrünə aiddir və eramızın 8-ci əsrində ərəblərin ixtiyarına keçməzdən əvvəl Hindu Buddist krallıqları tərəfindən idarə edilmişdir. 13-cü əsrdə tərk edilmişdi. Eramızın 727-ci ilə aid bölgədəki ən qədim məscidlərdən birinin qalıqları hələ də şəhərdə qorunub saxlanılır.

İndiki Kəraçi şəhəri, Bəlucistan və Makran bölgələrindən olan Bəluc tayfaları tərəfindən məşhurlacaq bir şəkildə "Kolaçi" olaraq quruldu və bu ərazidə kiçik bir balıqçılıq icmasını yaratdı. Orijinal icmanın nəsilləri hələ də Kəraçi limanının yaxınlığında yerləşən Abdullah Qat adasında yerləşən ərazidə yaşayırlar. Sind Moğol inzibatçısı Mirzə Qazi Bəy, Tatta şəhərləri də daxil olmaqla, (Makran sahili və İndus deltası kimi bölgələrdən ibarət) sahil Sindinin inkişafı üçün kredit götürülmüş ilk tarixi şəxsiyyətlərdən biri idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
İkinci Efes Məclisi

**İkinci Efes Şurası** — 449-cu ildə toplanan kilsə məclisidir. Ekumenik kilsə məclisi olaraq İmperator II Teodosiusun çağırışı ilə çağırılsa da, mübahisəli protokollarına görə ekumenik sayılmamış və **"***Saxta məclis***"** adlandırılmışdır. Daha sonra Xalxidon məclisi tərəfindən rədd edilmişdir.
Xalkidon kilsə məclisi

Xalxidon Şurası və ya Kadıköy Şurası, 8 oktyabr 451-ci ildə başlayan və 1 noyabrda sona çatan bir ekumenik məclisdir. Xalxidon, bu gün İstanbul şəhərindəki Kadıköy ilçəsinin mərkəzidir.

Qərb Pravoslavları, Roma Katoliklərinin və digər bir çox qərb xristianlarının 4-cü ekumenik məclisi hesab olunur. Şurada Eutychesin Monofizitizm doktrinası rədd edildi və İsanın həm tam mənada insan, həm də sözün əsl mənasında ilah olduğunu təyin edən Xalxidon kredosu (kiminsə hərəkətlərini istiqamətləndirən inancların və ya məqsədlərin ifadəsi) qəbul edilmişdir.

## Xalxidon Şurasında qəbul edilən qərarlar
* İsada həm insan, həm də ilahi xüsusiyyətlər var, bu əlamətlər Məryəm İsanı dünyaya gətirməzdən əvvəl də mövcud idi. İsa, Allah kimi Ata ilə eyni mahiyyət daşıyır və insan kimi də günahlardan başqa insanlarla eyni mahiyyətdədir. Beləliklə, Məryəm yalnız insan olan İsanın anası deyil, həm də Tanrı olan İsanın anasıdır və buna Allahın anası mənasını verən Theotokos deyilməlidir.
* Bu fərqli təbiətlər birləşmədən sonra heç bir şəkildə dəyişmədi və öz xüsusiyyətlərini qorudu.
* Çarmıxda əziyyət çəkən yalnız İsanın insan təbiətidir, bu ağrı ilahi təbiətə toxunmamışdı.
* Əslində, bu qərara etiraz edən, diofizit görüşə yaxın olan monofizit yepiskopları öz müstəqil kilsələrini qurdular.
Qazaxıstanda səhiyyə

**Qazaxıstanda tibb** — hər bir ölkədə olduğu kimi, Qazaxıstan vətəndaşlarının sağlamlığı və rifahını qorumağa çağırılır. Qazaxıstanın səhiyyə sistemi hazırda bazar münasibətlərinə keçid mərhələsindədir.

## Qazaxıstanda dövlət səhiyyə sistemi
Qazaxıstan Respublikasında səhiyyə sahəsində dövlət tənzimlənməsi Qazaxıstan Respublikası Səhiyyə və Sosial İnkişaf Nazirliyinin səlahiyyətlərinə daxildir .
## Səhiyyə Sistemindəki islahatlar
Son illərdə dövlət səhiyyə sistemində islahatlar və inkişaf etdirməyə yönəlmiş bir sıra tədbirlərə ev sahibliyi edəcəkdir. 2002-ci ildə Səhiyyə ili elan edildi, İslahat və Səhiyyə İnkişafı Dövlət Proqramı qəbul edildi, pulsuz tibbi xidmətin siyahısı daim genişlənir.

Hal-hazırda, Qazaxıstan Respublikası Hökuməti vərəm, diabet, QİÇS, onkoloji xəstəliklərin müalicəsinə, həmçinin yod çatışmazlığı probleminə ciddi diqqət yetirir. Bütün bu sahələrdə müvafiq dövlət proqramları qəbul edilmişdir.
### "Sağlam Qazaxıstan"
2011-2015-ci illər arasında Qazaxıstanda sağlamlığın inkişafı Dövlət Proqramı "Salamatty Kazakhstan" həyata keçirildi. Bu proqram çərçivəsində ana və körpə ölümünün göstəriciləri azaldı. Kardiologiya və ürək əməliyyatı üçün təkmilləşdirilmiş göstəricilər isə çoxaldı.
### Sağlamlıq
Dövlətdə «Денсаулық» Proqramının icrası 2016-cı ildən 2019-cu ilə qədər olub.
2018-ci ildən etibarən Qazaxıstanda icbari tibbi sığorta tətbiq edilmişdir .
## Dərman Təchizatı
Əgər 6 min adda dərman varsa (bunlardan 600-ü Qazaxıstanda istehsal olunur), Qazaxıstanın dərman bazarının həcmi ildə 400 milyon dollar olaraq qiymətləndirilir.
Qazaxıstan Respublikası Səhiyyə nazirinin sözlərinə görə, Qazaxıstan dərmanların 95% -ə qədərini idxal edir. Eyni zamanda dərman dövriyyəsinin 97% -i özəl sektorun payına düşür.

Əczaçılıq fondlarının 40% -i dövlət tərəfindən xərclənir, vətəndaşlar da satışın 60% -ni təmin edərək bazarda fəal iştirak edirlər .. Eyni zamanda, satılan ilk 10 dərmana ümumiyyətlə sübut bazası olmayan fondlar daxildir .
Pulsuz dərman təminatının yarıdan çoxu Qazaxıstanda ambulator səviyyədə təmin olunur (xəstəxanalarda - təxminən 45 faiz) .

Bu gün Qazaxıstanda əczaçılıq şirkətlərinin 100-dən çox xarici nümayəndəliyi var. Qazaxıstana ən böyük dərman tədarükçüləri Rusiya, Almaniya, Fransa və ABŞ-dır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Atatürk maskası (İzmir)

**Atatürk maskası** () — İzmir şəhərində müasir Türkiyənin qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün başı formasında beton relyefdən düzəldilmiş heykəl. O, tarixi Kadifekale qalasının cənubunda yerləşir. Onun üzərində işlər 2009-cu ildə tamamlanmışdır.

42 m yüksəklikdə olan Atatürk Maskası Türkiyənin ən yüksək relyef heykəlidir və dünyada onuncu yüksək relyef heykəldir. Meşələr üzərində qurulmuş və ABŞ-da yerləşən Raşmor dağından fərqli olaraq dağın yamacına həkk olunmayıb. Daha dəqiq təsvir etmək üçün dağ kosmik truss sistemini ehtiva edən polad konstruksiyasından ibarətdir. Tamamlanma işləri üç il çəkən maska, Braziliyanın Rio-de-Janeyrodaki İsa Məsihin heykəlindən daha yüksəkdədir.

Hava və iqlimin dağıdıcı təsiri ilə əlaqədar təmirçilər kömək üçün təcrübəli alpinistlərə müraciət etmişdilər, çünki kran abidənin bəzi yerlərinə qalxa bilmirdi.

## İstinadlar
Evtihian

Eutyches (e.ə. 378 civarı Konstantinopol; ölümü 454-cü ildən sonra) Bizanslı piresbiter və monofizit ideyasının tərəfdarıdır. Eutyches, İsanın təbiətində insan təbiətinin heç bir elementinin olmadığı fikrini irəli sürdü, çünki bu element ilahi təbiət tərəfindən udulmuşdur. Düşüncələrinə görə 451-ci ildə Xalkidon kilsə məclisindən sonra qovulan Eutyches sürgünə məruz qalmış və çox böyük ehtimalla sürgündə də vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Arximandrit

Arximandrit, Piresbiter və ya Presbyter (Yunanca πρεσβὺτερoς "ən yaşlı olan") Köhnə kilsədə yaşına və təcrübəsinə görə hörmət edilən bir kilsə üzvü. Bu kilsə üzvləri zamanla kilsədə kütləvi ibadətdə öncül (prioritet) olmağa başlamışdılar. Onların əhəmiyyəti, xüsusən də 4-cü əsrdən sonra xüsusi ilə artmışdır.
Timfi

**Timfi** () — Yunanıstanda dağ. Dağ ölkənin şimal-qərbində yerləşir. *Yanina* prefekturasında yerləşən dağ Yunanıstanın hündürlüyünə görə altıncı dağıdır. Dağ üç pikdən ibarətdir: ən yüksək olan Qamila (). Hündürlüyü 2497 metrdir. İkinci zirvə Quradır () - 2467 metr. Üçüncü zirvə isə Astrakadır ()- 2432 metr. Timfi dağı şərqdən qərbə doğru 20-25 km məsafədə uzanır. Eni isə 15 km-dir. Timfi dağının yamaclarında alp tipli göl - Drakolimin yerləşir.

## Ümumi məlumat
Dağ Pind dağ silsiləsinə aiddir. Timfi massivi özündə Vikos dərəsini birləşdirir. Dərə və dağ Vikos-Aoos Milli parkına daxildir. Timfi adının mənşəyi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Ehtimal olunur ki, Strabon öz əsərlərində "Tymphe" və ya "Stymphe" kimi  göstərdiyi dağın adı sonradan Timfeya əyalətinə verilmişdir.

Dağın cənub və cənub-şərq yamacı nisbətən yastıdır. Şimal yamacı dik qayalıqdır və hündürlük 400 metrə yaxındır. Qərb yamacı da dik olub Vikos dərəsinə düşür. Dağ massivi əsasən paleosen və eosen yaşlı əhəng daşlarından təşkil olunub. Massivdə eləcə də yura dövrünə aid süxurlar var. Milli park və dağ massivində əsasən aralıq dənizi iqlimi üstünlük təşkil edir. Daxili hissələrdə isə kontinentallıq yüksəkdir. Yay ayları quraq keçir.

Timfi zirvəsinin ilk rəsmi fəth olunması 7-8 iyun 1956-cı ilə təsadüf edir. *Giorgos Xanthopoulos* və *Giorgos Michailidis* ilk dəfə olaraq dağın Qamila pikinə dırmanmışlar. 25-26 avqust 1960-cı ildə isə *Guido Magnone* və *Spyros Antypas* Qamilo pikinə şimal-şərq yamacı ilə dırmandılar.

## İstnadlar
Üçüncü Efes Məclisi

Üçüncü Efes Şurası 475-ci ildə Anadolunun Efes şəhərində keçirilmişdir. İsgəndəriyyə Papası II Timoteyin sədrliyi ilə keçirilən iclasda Peter Fuller, sonra Antakiyanın Patriarxı və Efes Exarxı Paul da iştirak etmişdir. Bu, Xalkidon kilsə məclisini və xüsusilə Leonun kitabını qınayan İmperatorluq boyunca 500–700 yepiskop tərəfindən imzalanmış İmperator Baziliskusun son bir ensiklini təsdiqlədi. Bu məclis, beləliklə Xalkidonun Şərq Pravoslavlığı üçün ən əhəmiyyətli sinodik qınaqlarından birini təşkil edir. Bəzi Xalkidonların, Qeyri-Xalkidonların Eutychesin səhv təlimlərini qəbul etdikləri barədə ittihamlarına cavab olaraq, Üçüncü Efes iştirakçıları Məsihin insanlığına xələl gətirən bütün təlimləri anatematizasiya etmişdilər, lakin Eutyches haqqında heç bir açıq söz demədən bunu etdilər. Bundan əlavə, məclis, Trakya, Pont və Asiya üzərindəki Konstantinopol Patriarxiyasına səlahiyyət verərək Xalkidonda güzəştə gedilən Efes Kilsəsinin (Asiya sivil yeparxiyasına uyğun olaraq) tam muxtariyyətini bərpa etdi.

## İstinadlar
Zaqatala bələdiyyələri

**Zaqatala bələdiyyələri** — Zaqatala rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.

## Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis edildi.

## Siyahı

## Mənbə
* 
* 

### İstinadlar
Çanaqqala 1915 körpüsü

**Çanaqqala 1915 körpüsü** — Çanaqqala ilinin Lapseki və Gelibolu ilçələri arasında qurulacaq olan Dardanel boğazı üzərindəki ilk asma körpü. Ümumilikdə isə Mərmərə bölgəsində 5-ci asma körpüsüdür. Körpü Mərmərə dənizindən 10&nbsp;km cənubda inşa edilir.

Tamamlandıqda bu layihənin bir qolu olan Xınalı-Təkirdağ-Çanaqqala-Balıkəsir avtomobil yolunun bir hissəsi olacaqdır. Bu yolun özü də hazırda inşa edilməkdədir.
## Arxa plan
Dardanel boğazı üzərində körpü inşa etmək fikiri ilk dəfə 1984-1989-cu illər arasında ortaya atılmışdır. Daha sonra 1994-cü ildə yenidən gündəmə gələn körpü layihəsi üçün 1995-ci ildə tender başladı. 18 xarici şirkətin qatıldığı tenderdə qalib gələn şirkət, layihənin gerçəkləşdirməyin mümkün olmadığını bildirərək layihəni tərk edir
## Layihə
Layihə ilk əvvəl yalnız avtomobillərin hərəkəti üçün nəzərdə tutulur. Nəqliyyat, dənizçilik və rabitə naziri Lütfi Elvanın göstərişi ilə layihə avtomobil nəqliyyat vasitələri və dəmir yolu üçün körpüyə dəyişdirilir.

Xınalı - Tekirdağ - Çanaqqala - Savaştəpə avromobil yolu Malkara - Çanaqqala şosesi (1915 Çanakkale Körpüsü daxil olmaqla) İstanbulun Xınalı-1 qovşağı bölgəsindən, Ədirnə şose yolundan başlayacaq. Daha sonra Mərmərə Ereqlisi və Çorlu yaşayış məntəqələrindən keçən və qərbə doğru hərəkət edən yol Təkirdağ il mərkəzinin şimalından davam edərək Evreşenin cənub-qərbinə gedəcək və Şarköyün şimalından keçdikdən sonra Malkaranın şərqindən Çanaqqala yarımadasına çatacaqdır. Bolayır və Çanaqqalanın şimalından keçən avtomobil yolu Sütlücə ilə Şəkərqaya arasındakı Çanaqqala 1915 körpüsünə çatacaq. 

3 mart 2016-cı ildə Nəqliyyat, Dənizçilik və Rabitə naziri Binəli Yıldırım tərəfindən körpünün adının Çanaqqala 1915 Körpüsü olduğu, Cümhuriyyətin 100 illiyinə uyğun olaraq qüllələr arasındakı məsafənin 2023 metr olacağı bildirildi.

## Tender
26 Yanvar 2017 cümə axşamı günü Daelim (Cənubi Koreya) - Limak - SK (Cənubi Koreya) - Yapı Merkezi OGG, Çanaqqala 1915 körpüsü üçün keçirilən tenderi qazandı. Tender prosesinin başa çatması ilə təməlin 18 mart 2017 tarixində qoyulacağı elan edildi.
## Təməl atma
Çanaqqala 1915 körpüsünün təməli 18 mart 2017 tarixində Lapsekide qoyuldu. Mərasimdə Türkiyənin Baş nazir Binəli Yıldırım, Nəqliyyat Dənizçilik və Rabitə naziri Əhməd Arslan və Cənubi Koreya İnfrastruktur və Nəqliyyat naziri Ho-In Kang iştirak etdi.

## Qalereya

Fayl:Çanakkale 1915 Bridge construction March 2020 2.jpg
Fayl:Çanakkale 1915 Bridge construction March 2020 1.jpg
Fayl:1915 Çanakkale Bridge Commemorative Coin.jpg|alt=|Çanaqqala Körpüsü Xatirə Sikkəsi


## İstinadlar
Pyarnu körfəzi

**Pyarnu körfəzi** () — Riqa körfəzinin şimal-şərqində, cənubi Estoniyada körfəz.

## Coğrafiya
Körfəzin 411&nbsp;km2 sahəsi var. Körfəzin girişində maksimal dərinlik 12 m-dir. Sahilləri aşağı axının bəzi yerlərində qumludur. Körfəzin suyunun duzluluğu yazda 0-0,8 ppm, payızda isə 5.5 ppm-ə qədərdir.

Körfəzə axan bir neçə çay var və onlardan ən böyüyü Pyarnu çayıdır.

Körfəz həmçinin Estoniyanın ən vacib sahilboyu balıq ovu bölgəsidir.

## İstinadlar
Cekinin axtarışında (film, 2009)

**Cekinin axtarışında** (ing. *Looking for Jackie*) — film Çində 2009-cu ildə çəkilmişdir. Filmdə Ceki Çan öz rolunu ifa edir.

## Məzmunu
Çunq Yatsan 16 yaşındadır, İndoneziyada yaşayır və bir gün onu tələbə kimi qəbul edəcək bütü Ceki Çanla görüşməyi xəyal edir. Çunq xəyallarına o qədər qarışır ki, o, hətta oxumur — mandarin ləhcəsindəki qiymətləri xüsusilə zəifdir, buna görə sinif yoldaşları onu döndərirlər. Çunq'u Pekindəki nənə və babalarına göndərmək istəyirlər və əvvəlcə yeniyetmə ayrılmaq istəməsə də, sonra Ceki Çan'ın növbəti filminin orda çəkiləcəyini öyrənəndə Pekinə gedir.

## Rollarda
* Ceki Çan — *öz rolu*
* Çanq İşan — *Çunq Yatsan*
* Yuyi Nan — *rejissor qız*

## İstinadlar
Tennen dağları

**Tennen** ()  -  Avstriyada çox da böyük olmayan dağ silsiləsi. Silsilə Şimali Əhəngdaşlı Alplara aiddir. Yetərincə çox parçalanmış bu silsilə Şərqi Alplarla həmsərhəddir. Sahəsi 60&nbsp;km² olan bu silsilədə karst prosesləri çox yüksəkdir. Bölgədə müxtəlif karst mağaralarına rast gəlinir. Silsilə ölkənin Zalsburq ştatındadır. Silsilənin 37&nbsp;km²-lik hissəsi dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəkdə yerləşir. Zalsburq yaxınlığında olan hissəində 1982-ci ildə təbiət qoruğu yaradılmışdır.

## Ümumi məlumat

Tennen silsiləsinin ən hündür zirvəsi Rauçekdir (2430 m). Rauçekdən şərqdə ikinci ən hündür zirvə Bleikogel (2412 m) yerləşir. Əksər yüksək zirvələr silsilənin cənub yamacında yerləşir. Silsilədən qərbində olan Haqen dağı Tennendən Zals çayı ilə ayrılır. Tennen silsiləsi əsasən əhəng daşlı süxurlardan təşkil olunub. Məhs bu üzdən ərazidə karst prosesləri güclü gedir. Silsilədə həm də yura yaşlı dolomit süxurlar geniş yayılıb.

Silsilədə mağaralar yetərincə çoxdur. Bunlardan ən populyarın Verfen şəhəri yaxınlığında yerləşən *Eisriesenwelt* mağarasıdır. Uzunluğu 42&nbsp;km olan bu mağara dünyanın ən böyük buz mağarasıdır. Digər mağaralardan *Brunnecker* və *Winnerfall* misal göstərmək olar. Bu mağaralar su mağaraları hesab olunur. İlin çox vaxtı mağara daxili su ilə dolu olur. Bu daha çox qar əriyən vaxtı və yağışlı mövsümdə baş verir.

Tennen silsiləsi alpinistlər üçün maraqlı məkandır. Ərazidə çoxlu marşrut cığırları var. Yollar yetərincə təhlükəlidir. Ancaq hazırlıqlı alpinistlər üçün məshləhət bilinir. Ərazidə onlarca alpinistlərə xidmət üçün dağ evləri tikilmişdir. Qış aylarında xizək turizmi populyar olur.

## Xarici keçidlər

* Mountain huts in the Tennen 
* Alpine pastures in the Bavarian-Austrian Limestone Alps|Alpine pastures in the Tennen Mountains

## İstinadlar
Neuqrund krateri

**Neuqrund** — Estoniyada yerləşən zərbə kateridir.  diametrindədir və əvvəllər Ordovikdə, təxminən 470 milyon il əvvəl meydana gəldiyi təxmin edilsə də, sonrakı

araşdırmalarla, Kembri mənşəli (təxminən 535 milyon il əvvəl) ola biləcəyi aşkar edildi. Krater dənizin dibindədir və quruyla heç bir əlaqəsi yoxdur. Yaxınlıqdakı bir ada olan Osmussaar sahillərində tapılan qneysli brekçiya daşlarının, zərbə nəticəsində oraya atıldığı güman edilir. Neuqrund kraterinin Ordovik dövründəki bir toqquşma zamanı yarandığı,  böyük bir nəzəri asteroidin Yupiterin cazibə qüvvəsi nəticəsində orbitini və istiqamətini dəyişərək Yerin orbitinə girdiyi düşünülür.

Bu nəzəriyyəni dəyişdirmək lazım ola bilər, çünki son tədqiqatlar kraterin Kembriyə aid olduğunu bildirir.

## Xarici keçidlər

* Vredefort krateri

## İstinadlar
Kyardla krateri

**Kyardla** () — Estoniyanın Kyardla şəhəri yaxınlığında zərbə krateridir. Diametri -dir və yaşının təxminən 455 milyon il, Ordovikin sonlarına aid olduğu təxmin edilir. Krater sualtıdır və səthlə əlaqəsi yoxdur.

Kraterin meydana gəlməsi, həmçinin İsveçdəki Tvyaren və Lokne kraterləri ilə də nəticələnmiş ola bilən 100&nbsp;km genişliyindəki asteroidin zərbəsi ilə əlaqələndirilir.

## İstinadlar
Maribor sinaqoqu

**Maribor Sinaqoqu** () Sloveniyanın Maribor şəhərində hal-hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərən sinaqoq. Orta əsrlərdə Maribordakı gettoda *Židovska ulica* ("Yəhudi küçəsi")-nın mərkəzində yerləşən, Avropanın ən qədim qorunan sinaqoqlarından biridir və Sloveniyada yerləşən iki sinoqoqdan biridir (digəri isə Lendava Sinaqoqudur ().

Bir zamanlar Alpların şərqində ən görkəmli yerlərdən biri olan Maribordakı orta əsr yəhudi icmasının mərkəzi kimi fəaliyyət göstərirdi.

## Tarixi
İlk olaraq 1354-cü ilə aid mənbələrdə xatırlanan sinaqoqun 13-cü əsrin sonlarında tikildiyi düşünülür. Bina şəhər divarlarının yanında yerləşən yəhudi qəbiristanlığı, iqamətgah və Talmud məktəbini özündə birləşdirən kompleksin bir hissəsi idi. Yaxınlığındakı qala *Židovski stolp* ("Yəhudi qalası") olaraq tanınırdı və binanın divarları Drava çayının sahillərinə dayanırdı.

1785-ci ildə II İosifin antiklerik islahatları zamanı sinaqoq müsadirə edildi və hərbi anbara çevrildi. Ticarət anbarı, şərab zirzəmisi, sənət studiyası və 1811-ci illərə qədər qaldığı bir yaşayış evi kimi istifadəyə verildikdən sonra 1980-ci ilə qədər bu həcmdə xidmət etdi.

Keçmiş ziyarətgahın yenidən qurulması da daxil olmaqla, 1992-ci ildən 2000-ci ilə qədər davam edən bir neçə illik təmir işlərindən sonra, bina 2001-ci ildə Maribor və Sloveniyanın yəhudi icmasının tarixinə həsr olunmuş muzey və mədəniyyət-sərgi məkanı kimi açılmışdır. Ərazi əvvəlcə Maribor Regional Muzeyi tərəfindən idarə edildi. 2011-ci ildən etibarən Maribor Yəhudi Mədəni İrs Sinaqoqu Mərkəzi adı altında müstəqil bir dövlət qurumu bu əraziyə nəzarət edir. 2015-ci ildən etibarən sinaqoq Sloveniyada dövlət əhəmiyyətli bir mədəniyyət abidəsi kimi qeyd olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Jujemberk qalası

**Jujemberk qalası** — Sloveniyada, Jujemberk kəndinin mərkəzində qala. Krka çayı üzərindəki uçurumda yerləşir.

## Tarix
Qala haqqında ilk məlumatlar 1295-ci ildən başlayır. XVI əsrdə divarları yenidən qurulmuş və müdafiə divarları dairəvi qüllələrlə möhkəmləndirilmişdir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı burada İtalyan qarnizonu yerləşirdi. Müharibənin sonundakı hava hücumları zamanı qala ciddi ziyan gördü. Qalanın tədricən yenidən qurulması 1960-cı illərdə başlamış və 1996-cı ildə başa çatmışdır. Yaz aylarında (iyun-sentyabr) qalanın zirzəmisində konsertlər təşkil olunur.

## İstinadlar
Ədib Şişəkli

**Ədib əş-Şişəkli** (; ) — suriyalı dövlət və siyasi xadim, 1953–1954-cü illərdə Suriya prezidenti.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fərman Hüseynov

**Fərman Hüseynov** () — azərbaycanlı siyasi-ictimai xadim.

## Həyatı
Fərman Hüseynov 16 yanvar 1962-ci ildə Neftçala rayonunun Həsənabad qəsəbəsində anadan olub. 1979-cu ildə Həsənabad qəsəbə orta məktəbini bitirib. 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram-kino" fakültəsini bitirib 1983–1985-ci illərdə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına aktyor vəzifəsində işləyib. 1983–1985-ci illərdə keçmiş SSRİ-nin Sverdlovsk vilayətində hərbi xidmətdə olub.

1985–1992-ci illərdə Neftçala rayon Mədəniyyət şöbəsində rayon Mədəniyyət Evinin müdiri, metodisti, Tarix Diyarşünaslıq muzeyində baş elmi işçi, Qızlar Kollecində müəllim işləyib. 1992-ci ildə Azərbaycan Politoloqiya İnstitutunun "Dövlətçilik" fakültəsinə daxil olub, milli hakimiyyət devriləndən sonra fakültənin ləğv edilməsi səbəbindən təhsili yarımçıq qalıb.

1990-cı ilin 25 yanvarında Bakıda yanvar qırğınını törədən sovet hərbi birləşmələrinin Neftçalada həyata keçirdikləri cinayət nəticəsində ağır güllə yarası aldığı üçün III qrup əlildir.

## Siyasi fəaliyyəti
Fərman Hüseynov 1990-cı illərin əvvəlində Neftçalada milli hərəkatın lideri olmuş, Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Neftçala Rayon Şöbəsinin ilk sədri seçilmişdir. 1990-cı ilin ortalarında rayonda ilk müstəqil mətbuat orqanı olan "Əqidə" qəzetini təsis edib.

1992–1993-cü illərdə Neftçala rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı işləyib.

"20 yanvar" İctimai Birliyi Neftçala rayon şöbəsinin sədridir. 1989-1990-cı illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Ali Məclisinin üzvü, 1989-1995-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Neftçala Rayon Şöbəsinin, 1995-2007-ci illərdə isə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası Neftçala Rayon Şöbəsinin sədri olmuşdur. 2007-ci ildə Fərman Hüseynov Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası sıralarından istefa verərək Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasına üzv olmuşdur.

### Seçkilərdə
Fərman Hüseynov 1999-cu il bələdiyyə seçkilərində Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü olaraq Neftçala Şəhər Bələdiyyəsinin üzvü seçilmişdir.

Fərman Hüseynovun 2000-ci ildə AXCP tərəfindən, 2005-ci ildə isə Azadlıq Blokunun vahid namizədi olaraq Milli Məclisə deputatlığa namizədliyi irəli sürülmüşdür.

Müəyyən dövrlərdə Neftçala Bələdiyyəsində hüquq şöbəsinin müdiri, Rayon Təhsil Şöbəsində filmotekanın metodisti və Mədəniyyət şöbəsində müxtəlif məsul vəzifələrdə işləmişdir.

2020-ci ildən VHP-nin Neftçala rayon təşkilatının sədr əvəzi və 61 saylı Neftçala seçki dairəsinin deputatı Sabir Rüstəmxanlının deputat köməkçisidir və halhazırda da 70 saylı Neftçala seçki dairəsinin deputatı Tənzilə Rüstəmxanlının köməkçisidir.

## Mükafatları
1993-cü ildə ölkə prezidenti Əbülfəz Elçibəyin fərmanı ilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uyğunda xidmətlərinə görə "Azadlıq Uğrunda Mübariz" fəxri adına layiq görülüb. Prezident təqaüdçüsüdür.

## İstinadlar
İsmayıllı bələdiyyələri

**İsmayıllı bələdiyyələri** — İsmayıllı rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.

## Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis olunub.

## Siyahı

## Mənbə
* 
* 

### İstinadlar