open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meri Blevett

**Meri H. Blevett** () — Amerika sosial tarixi, qadın tarixi və əmək tarixi sahələrində ixtisaslaşmış yazıçı və akademikdir. O, Massaçusets Universiteti Louellin təqaüdçü professorudur və 1999-cu ildə, 36 illik akademik fəaliyyətindən sonra təqaüdə çıxmışdır. Blevett altı akademik monoqrafiyanın və çoxsaylı məqalələrin müəllifi və ya həmmüəllifi olmaqla yanaşı, iki roman da yazmışdır.

## Həyatı və təhsili
O, Qabriele Annan ilə ömrü boyu dostluq etmişdir. Onlar İngiltərədəki irəliləyişçi bir internat məktəbində tanış olmuşdular.

Blevett bakalavr, magisr və fəlsəfə doktorluğu dərəcələrini Missuri Universitetində almışdır.

## Fəaliyyəti
Blevett 1965-ci ildə Louell şəhərinə gəldi və əvvəlcə Louell Dövlət Kollecinin tarix departamentində işləməyə başlamışdır. Bu kollecin adı sonradan Massaçusets Universiteti Louell olaraq dəyişdirildi. 1970-ci illərdə Blevett Merrimak Vadisində icma tarixi layihələrində daha fəal iştirak etməyə başladı. O, Louell Milli tarix parkının yaradılmasında və onunla bağlı şifahi tarix layihələrində rol oynadı. 1976-cı ildə Blevett Coan Rotşild ilə birlikdə Massaçusets Universiteti Louelldə Qadın araşdırmaları proqramını təsis etdi. 1976–1978-ci illərdə o, Louell tarix cəmiyyətinin ilk qadın prezidenti oldu. Təqaüdə çıxdıqdan sonra, Massaçusets Universiteti Louellin tarix departamenti Blevettin şərəfinə tələbə araşdırma məqaləsi üçün illik mükafat təsis etdi.

## Seçilmiş əsərləri

### Monoqrafiyaları
* 1989, *Men, Women and Work: Class, Gender, and Protest in the New England Shoe Industry, 1780–1910*, University of Illinois Press.
* 1990, *The Last Generation: Work and Life in the Textile Mills of Lowell, Massachusetts, 1910–1960* and *Constant Turmoil: The Politics of Industrial Life in Nineteenth Century New England*, University of Massachusetts Press.
* 1991, *We Will Rise in Our Might: Working Women's Voices from Nineteenth-Century New England (Documents in American Social History),* Cornell University Press
* 1995, (co-author with Christine McKenna) *To Enrich and to Serve: The Centennial History of the University of Massachusetts, Lowell*
* 2000, *Constant Turmoil: The Politics of Industrial Life in Nineteenth-Century New England,* University of Massachusetts Press.
* 2009, *The Yankee Yorkshireman: Migration Lived and Imagined (Studies of World Migrations),* University of Illinois Press.

### Romanları
* 2014, *Dealt Hands: A Novel of the Seventies*, CF Publishing Group
* 2018*, The Unforeseen*, Archway Publishing

## Mükafatları
Blevettin "Kişilər, qadınlar və iş" əsəri, Coan Uallax Skott ilə birlikdə 1989-cu ildə Amerika tarix assosiasiyası tərəfindən Qadın tarixi sahəsində Coan Kelli Memorial Mükafatına layiq görülmüşdür. Bundan əlavə, 1989-cu ildə Herbert G. Qutman Mükafatını (ən yaxşı dissertasiya üçün) və Yeni İngiltərə tarix assosiasiyasının kitab mükafatını qazanmışdır.

O, həmçinin iyirmi il ərzində Massaçusetsdə müxtəlif muzeylərdə və tarix cəmiyyətlərində mühazirələr oxumuşdur.

## İstinadlar
Nabonasar

**Nabonasar** () — eramızdan əvvəl 747–734-cü illərdə taxtda olmuş Babil hökmdarı.

## İstinadlar
Levon Melik-Şahnazaryan

**Levon Qrant oğlu Məlik-Şahnazaryan** ( ) – erməni politoloqu, "Voskanapat" analitik mərkəzinin rəhbəri, şovinist və erməni milliyətçisi.

## Bioqrafiya
1974-cü ildə Daşkənddəki Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutuna daxil olmuş, oranı bitirdikdən sonra Daşkənd Dövlət Pedaqoji İnstitutunun rus dilçiliyi kafedrasında müəllim işləmişdir .

1988-ci ildə Dağlıq Qarabağa köçmüş və burada Azərbaycanın digər regionlarından bura gəlmiş ermənilərə qaçqın adı altında daşnakların maliyyə dəstəyini çatdırmış cə qaşqınlar üzrə rayon icraiyyə komitəsinin şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Miatsum hərəkatının sədr müavini idi. 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında Gəncə şəhərində ermənilərin özünümüdafiə dəstələrinin rəhbərlərindən biri olmuşdur . 1991-ci ilin dekabrında qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası Ali Sovetinin birinci çağırış deputatı seçilib. 1992-ci ilin yanvarından 1995-ci ilin iyununadək o, qondarma DQR ali Sovetinin xarici əlaqələr daimi komissiyasının sədri, həmçinin qondarma DQR alii soveti rəyasət heyətinin üzvü olub. 1995–1997-ci illərdə Levon Melik-Şahnazaryan "DQ Respublika" qəzetinin rus versiyasının redaktoru işləyib. 1997-ci ilin sonunda İrəvana köçdü və ömrünün son illərini burada yaşadı.

O, Yerevan Anania Şirakatsi Beynəlxalq Münasibətlər Universitetinin Siyasi Elmlər kafedrasının müəllimi olub. Onun siyasi elmlər mövzusunda 500-dən çox nəşri var. Evli idi. Üç övladı var idi.

O, 2015-ci il avqustun 11-də ağır və uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edib.

## İstinadlar
Əsirlikdə 8 gün (film, 2025)

**Əsirlikdə 8 gün** – 2025-ci ildə CVN TV tərəfindən istehsal olunmuş və real hadisələr əsasında çəkilmiş bəddi-sənədli Azərbaycan filmi.

Filmdə Xocalı faciəsindən sonrakı günlərdə, erməni əsirliyində 8 gün qalmış Xocalı sakini Dürdanə Ağayevanın həyatından bəhs olunur.

## Məzmun
Bədii film Xocalı soyqırımının şahidi olmuş və 8 gün erməni əsirliyində ağır işgəncələrə məruz qalmış Dürdanə Ağayeva və qardaşı Elşad Ağayevin timsalında faciənin yaşanılmış dəhşətli günlərini və çəkilən əzabları əks etdirir.

## Xarici keçidlər

* Əsirlikdə 8 Gün

## İstinadlar
Alfito

**Alfito** () —  fövqəltəbii varlıq. İlk dəfə Plutarxın "*Moralia*" əsərində qeydə alınmışdır. Əsərdə tərbiyəçilər uşaqları qorxutmaq və onlara tərbiyə vermək üçün onun haqqında "*apotropaik uşaq nağılları*" danışırlar. Onun adı "ağ un" mənasını verən "alfita" (latınca "*albus*" – ağ sözü ilə müqayisə edilə bilər) və "*alfitomanteia*" — un və ya arpa unu ilə falçılıq (-manteia) termini ilə əlaqələndirilir. O, ehtimal ki, ağ un rəngində saçları olan yaşlı bir qadın kimi təsvir olunur.

Alfito bəzən sadəcə "*boogeyman*" (qorxulu varlıq) kimi qəbul edilsə də, XIX əsr folklorçusu Vilhelm Mannhardt – Ceyms Freyzerin sələfi – onu adının mənasına görə "taxıl anası" kimi təsnif etmişdir. Digər tədqiqatçılar isə onu bitki ruhu hesab ediblər. Robert Qrevsin fikrincə, Freyzer əslində Alfitonu Demetra və ya Persefona ilə eyniləşdirirdi.

## Haqqında
Alfito haqqında məlumatlar əsasən Plutarxın qısa qeydlərinə və leksikoqraf Hesixiusun dolayısı ilə aid edilən qeydinə əsaslanır. Buna baxmayaraq, Robert Qrevs geniş bir nəzəriyyə irəli sürərək, Alfitonun əslində "*Ağ Tanrıça*" olduğunu və klassik dövrdə uşaq qorxutmaq üçün istifadə edilən bir personaja çevrildiyini iddia etmişdir. O, "Ağ Tanrıça: Poetika Mifinin Tarixi Qrammatikası" adlı əsərində bu tanrıçanın ağlığını ikiqat məna ilə izah edir:

Bir tərəfdən, bu arpa dənələrinin, qadın bədəninin, südün və ya toxunulmamış qarın xoşagələn ağlığıdır; digər tərəfdən isə cəsədin, ruhun və ya cüzamın qorxunc ağlığıdır. ... Göstərilmişdir ki, Alfito bu mənaları birləşdirir: çünki 'alphos' – sifəti bürüyən ağ cüzam növüdür, *alphiton* isə arpa unudur və Alfito Nonakris qayalıqlarında, əbədi qarın altında yaşayır.

Lakin heç bir qədim mənbədə Alfitonun nə cüzam, nə də Arkadiyanın Nonakris bölgəsi ilə əlaqəsi qeyd olunmur. Son tədqiqatlarda Alfito reproduksiya və uşaqların böyüdülməsinə təhlükə yaradan ruhlar və demonlarla, məsələn, Akkо, Gello və Mormo ilə bir sırada götürülür.

## Populyar mədəniyyətdə
Mayda Hiterin "*Cookies*" (Peçenyelər) adlı kitabına yazılmış ön sözdə Volfqanq Pak və Barbara Lazaroff müəllifi Alfito ilə müqayisə edirlər:

Mayda Hiter istənilən şirin, ədviyyatlı, xırtıldayan, çeynənən və ya yüngül bişmiş məhsulun nağılvari xaç anasıdır. Yunan mifologiyasında Mayda, gümüşü saç halosu ilə, unun simvolu və dəyirmanların qadın qoruyucusu olan Alfito tanrıçası kimi tanınardı.

## Həmçinin bax
* Acatar

## İstinadlar
Jasmin Braun

**Jasmin Braun** O, amerikalı yazıçı və tibb tələbəsidir. 2023-cü ildə nəşr olunmuş "İkiqat Çətin: Vətəndaş müharibəsindən 21-ci əsrə qədər həkim olmağa çalışan qaradərili qadınların hekayələri" adlı kitabın müəllifidir.

## Həyatı
Braun uşaqlıq illərində İndianada yaşayıb və tez-tez Missuri ştatının Sent-Luis şəhərində yaşayan geniş ailə üzvlərini ziyarət edib. 2014-cü ildə o, Nyu-Cersi ştatının Hillsboro qəsəbəsində yerləşən Hillsboro Liseyini bitirib. O, məktəbin yüngül atletika komandası, Milli Şərəf Cəmiyyəti və İspaniya Şərəf Cəmiyyətinin üzvü olub.

Braun Ervin Təqaüdçüsü olaraq Sent-Luisdəki Vaşinqton Universitetinin İncəsənət və Elmlər fakültəsində təhsil alıb. O, neyroelmlərə fokuslanaraq biologiya üzrə ixtisaslaşıb. Braun *"Yüksələn alimlərin azlıqlar assosiasiyası"* təşkilatını təsis edib və onun prezidenti olub.

O, bir neçə institutda, o cümlədən Broad İnstitutunda (xərçəng araşdırmaları), Cons Hopkins Universitetində (ağciyər tədqiqatları) və Mayami Universitetinin Miller Tibb ser Məktəbində (davranış araşdırmaları) elmi tədqiqat köməkçisi kimi çalışıb. 2018-ci ilin yazında Qərbi Nil və Zika viruslarının molekulyar yollarını araşdırıb. O, həmçinin Alfa Kappa Alfa təşkilatının üzvü olub. Braun 2018-ci ildə bakalavr dərəcəsi ilə məzun olub.

2017-ci ilin sonunda Braun Rodos Təqaüdü qazanıb. 2018-ci ilin yanvarında Hillsboro şəhərciyi bələdiyyə komitəsi onun Rodos təqaüdünü qazanmasını rəsmi şəkildə elan edib. 2020-ci ildə o, Oksford Universitetinin Hertford Kollecində Elm, Tibb və Texnologiya tarixi üzrə magistr dərəcəsi alıb. Onun tədqiqat mövzusu "Qaradərili qadın həkimlərin tibb sahəsinə və Amerika cəmiyyətinə təsiri" adlanırdı.

2020-ci ildə Braun Pensilvaniya Universitetinin Perelman Tibb Məktəbinə daxil olub. 2023-cü ilin yanvarında, tibb təhsilinin üçüncü ilində, o, tibb sahəsində qaradərili qadınlar haqqında əvvəlki araşdırmasına əsaslanan bir kitab yazıb. Kitabda Braun Rebekka Li Krampler, Mey Edvard Çinn və Merilin Qaston da daxil olmaqla doqquz həkimin profilini təqdim edir.

## Əsəri

* 

## İstinadlar
NATO medalı

**NATO Medalı** (ing. *NATO Medal*) NATO-nun müxtəlif missiyalarında xidmət etmiş şəxslərə verilən beynəlxalq mükafatdır. Bu medal Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) sülhməramlı və hərbi əməliyyatlarda iştirak edən hərbi və mülki heyətə təqdim etdiyi rəsmi tanınma formasıdır.

## Tarixi
NATO Medalı 1992-ci ildən etibarən təşkilatın sülhməramlı və təhlükəsizlik missiyalarında iştirak edən şəxsləri təltif etmək üçün təsis olunmuşdur. Bu medal NATO-nun beynəlxalq sabitliyə və sülhə töhfə verən qüvvələrini mükafatlandırmaq məqsədi daşıyır.

## Kimlərə verilir
NATO Medalı aşağıdakı hallarda təqdim edilir:

* NATO-nun müəyyən olunmuş hərbi və sülhməramlı missiyalarında xidmət edən hərbçilərə və mülki şəxslərə.
* NATO qüvvələrinin beynəlxalq təhlükəsizliyə töhfə verdiyi bölgələrdə iştirak edənlərə.
* Müəyyən edilmiş xidmət müddətini tamamlamış şəxslərə (adətən minimum 30 gün fasiləsiz və ya 60 gün aralıqlı xidmət).

## Medal Növləri

* **Keçmiş Yuqoslaviya üçün NATO Medalı**
* **Kosovo üçün NATO Medalı**
* **Əfqanıstan üçün NATO Medalı (ISAF missiyası)**
* **İraq üçün NATO Medalı**
* **Afrikada NATO Əməliyyatları üçün Medal**
* **NATO-nun “Artan Töhfə” missiyası üçün Medal**

Hər medal müvafiq əməliyyatın spesifik xüsusiyyətlərinə uyğun dizayn edilir və fərqli lent rənglərinə malik olur.

## Həmçinin baxın

* KFOR

## Xarici bağlantılar

* NATO Medals tarixi 26 Mart 2017 tarihinde
Səddam (dəqiqləşdirmə)

**[[Səddam Hüseyn]]** (1937–2006) — İraq siyasətçisi, İraqın 5-ci prezidenti.

**Səddam** bu mənaları ifadə edə bilər:
* Səddam (ad)
Əfqanıstan kampaniyası medalı

**Afghanistan Campaign Medal** (Əfqanıstan Kampaniyası Medalı) Amerika Birləşmiş Ştatlarının hərbi mükafatlarından biridir. Bu medal ABŞ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Əfqanıstandakı hərbi əməliyyatlarda iştirak edən hərbçilərə verilir.
## Mənbə
Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələri

**Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələri** (  Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin bir hissəsi olan və dəniz sərhədlərinin qorunmasına cavabdeh olan silahlı qüvvələrdir.

## Tarix
1991-ci ildə Ukraynanın müstəqillik qazanmasından sonra yaradılmışdır.

## Struktur
Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələri aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

* **Səth Gəmiləri Donanması** – patrul, desant və raket gəmiləri
* **Dəniz Piyadaları** – sahil müdafiəsi və amfibiya əməliyyatları
* **Sahil Mühafizəsi** – dəniz sərhədlərini qorumaq və qanunsuz fəaliyyətlərin qarşısını almaq
* **Aviasiya** – dəniz patrulu və döyüş əməliyyatlarını dəstəkləyən hava qüvvələri

## Mənbə
Qətər Dəniz Qüvvələri

**Qətər Hərbi Dəniz Qüvvələri** (*ing*. **Qatar Emiri Navy**) Qətər Silahlı Qüvvələrinin dəniz komponentidir. Onun əsas vəzifəsi ölkənin sahil xəttini qorumaq, dəniz təhlükəsizliyini təmin etməkdir.

## Tarix
Qətər Hərbi Dəniz Qüvvələri 20-ci əsrin sonlarında kiçik bir dəniz donanması olaraq formalaşmışdır.

## Struktur
Qətər Hərbi Dəniz Qüvvələri aşağıdakı əsas bölmələrdən ibarətdir:

* **Gəmiləri Donanması** – patrul və döyüş gəmilərindən ibarətdir;
* **Dəniz Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr** – dənizdə xüsusi əməliyyatlar və terrorla mübarizə missiyalarını yerinə yetirir;
* **Sahil Mühafizəsi** – ölkənin dəniz sərhədlərini qorumaq və qanunsuz fəaliyyətlərin qarşısını almaq üçün fəaliyyət göstərir;
* **Dəniz Logistik və Texniki Dəstək Xidmətləri** – donanmanın texniki təminatı və baxımını həyata keçirir.

## Həmçinin baxın
Doha

Təmim bin Həməd Al Sani
Portuqaliya Silahlı Qüvvələri

**Portuqaliya Silahlı Qüvvələri** (   ) Portuqaliyanın milli müdafiəsini təmin edən və beynəlxalq sülhməramlı missiyalarda iştirak edən hərbi qüvvələrdir.

## Struktur

Portuqaliya Silahlı Qüvvələri üç əsas bölmədən ibarətdir:
* **Quru Qoşunları (Exército Português)** – ölkənin quru sərhədlərinin qorunmasını və quru əməliyyatlarının icrasını təmin edir.
* **Hərbi Dəniz Qüvvələri (Marinha Portuguesa)** – dəniz sərhədlərinin müdafiəsini həyata keçirir və donanma qüvvələrini idarə edir.
* **Hərbi Hava Qüvvələri (Força Aérea Portuguesa)** – hava məkanının qorunması və hərbi hava əməliyyatlarının icrası ilə məşğuldur.
Yəmən Silahlı Qüvvələri

**Yəmən Silahlı Qüvvələri** - Yəmən Respublikasının hərbi qüvvələridir və ölkənin müdafiəsini təmin etməkdən məsuldur. Silahlı Qüvvələr quru qoşunları, hava qüvvələri və dəniz qüvvələrindən ibarətdir. Ordunun Ali Baş Komandanı Yəmən Respublikasının prezidentidir.

## Tarix
1990-cı ildə Şimali və Cənubi Yəmənin birləşməsindən sonra vahid ordu yaradıldı.

## Struktur

* **Quru Qoşunları** – Yəmən ordusunun əsas hissəsidir və ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunmasına cavabdehdir.
* **Hərbi Hava Qüvvələri** – Hərbi aviasiya vasitəsilə hava təhlükəsizliyini təmin edir.
* **Dəniz Qüvvələri** – Dəniz sərhədlərinin müdafiəsi və su yollarının təhlükəsizliyinə cavabdehdir.
* **Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr** – Terrorla mübarizə və xüsusi əməliyyatların icrası üçün formalaşdırılmışdır.
Mövla ibn Ömər

**Əbu Abdullah ən-Nafi əl-Ədəvi əl-Mədəni** (; ) — Tabiin nəslinə mənsub hədis alimi və fəqih.

## Bioqrafiyası
Təqribən 651-ci ildə dünya gələn Mövla ibn Ömər, Aişə, Əbu Hüreyrə, Ümmü Sələmə, Rafi ibn Xədic, Əbu Lübabə və başqalarından elm almışdır. Əyyub əs-Sixtiyani, Übeydullah ibn Ömər, İbn Əvn, İbn Cüreyc, Əbu Hənifə, Malik, Əvzai, Leys ibn Səd və başqaları ona tələbəlik etmişdir. İmam Buxari, Malik - Nafi - İbn Ömər silsiləsi olan isnadı ən səhih isnad (əsahhül-əsanid) hesab etmişdir. Nafi otuz il Abdullah ibn Ömərə xidmət etmişdir. Buna görə də ona Mövla ibn Ömər (Abdullah ibn Ömərin azad olunmuş köləsi) deyilmişdir.

Malikin dediyinə görə Mövla ibn Ömər ərəb olmadığı üçün tələffüzü qüsurlu olmuşdur. O, rəvayətdəki dil xətalarını aradan qaldırmağı doğru hesab etməmiş, *"mən deşitdiyim kimi nəql edirəm"* demişdir. Onun rəvayətlərinə ''"Altı kitab"'' başda olmaqla bütün hədis kitablarında yer verilmişdir. Bütün hədis alimləri tərəfindən siqa qəbul edilən Mövla ibn Ömərə qarşı həm avropalı şərqşünaslar, həm də İslam alimləri tərəfindən müəyyən iddialar irəli sürülsə də bu iddialar elm əhli tərəfindən əsassız qəbul edilərək tənqid edilmişdir.

## İstinadlar
Hanna Katrin Fridriksson

**Hanna Katrin Fridriksson** (; ) — İslandiya siyasətçisi və dövlət xadimi, "İntibah" Partiyasının üzvü, 21 dekabr 2024-cü ildən İslandiyanın Sənaye Naziri, 2016-cı ildən altinqin üzvü, keçmiş həndbolçu, milli komandanın oyunçusu. İdman karyerasını 1995-ci ildə başa vurmuşdur.

## Bioqrafiyası
Hanna Katrin Fridriksson 4 avqust 1964-cü ildə Fransanın paytaxtı Parisdə anadan olmuşdur. Dövlət xəzinədarı Torben Fridriksson (; 21 aprel 1934 - 4 fevral 2012) və müəllimə Marqret Byörq Torsteynsdouttirin (; 17 oktyabr 1930 - 6 iyul 2016) ailəsində böyümüşdür.

1985-ci ildə Reykyavikdə orta məktəbi bitirmişdir.

"Reykyavik" həndbol klubunun oyunçusu olmuşdur. Daha sonra 1984-cü ilə qədər klubun əsas komandasının heyətində çıxış etmişdir. Komanda dağıldıqdan sonra paytaxt klubu "Valyur"a (valur - "şahin") keçmiş və 1984-1994-cü illərdə bu komandanın şərəfini qorumuşdur. 1994-1995-ci illərdə paytaxtın "Fram" klubunda, 1980-1990-cı illərdə milli komandanın heyətində çıxış etmişdir. 1995-ci ildə həndbolçu karyerasını başa vurmuşdur.

Fəlsəfə və iqtisadiyyat üzrə bakalavr təhsili aldığı İslandiya Universitetini 1999-cu ildə bitirmişdir. Daha sonra 2001-ci ildə Deyvis Kaliforniya Universitetində Biznesin İdarə Edilməsi (MBA) ixtisası üzrə magistr dərəcəsi almışdır.

1990-1999-cu illərdə Morgunblaziz qəzetində jurnalist kimi çalışmışdır.

2001-2003-cü illərdə Reykyavik Universitetində İdarəetmə Məktəbinə (Stjórnendaskóla) rəhbərlik etmişdir. 2003-2005-ci illərdə Reykyavik Universitetinin rəhbəri olmuşdur.

2005-ci ildən 2006-cı ilə qədər Eimskip şirkətinin kommunikasiyalar şöbəsinə rəhbərlik etmişdir.

2007-2009-cu illərdə Reykyavik Universitetində dərs demişdir.

2007-2009-cu illərdə səhiyyə naziri Qvyudlyöygyur Tour Tourdarsonun köməkçisi olmuşdur.

2009-2011-ci illərdə Bivryöst Universitetində dərs demişdir.

2010-2016-cı illərdə Icepharma şirkətində biznesin inkişafı üzrə direktor (2010–2012) və səhiyyə departamentinin meneceri (2012–2016) kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Siyasi karyerası
2016-cı il parlament seçkilərinin nəticələrinə görə Reykyavik-Cənub seçki dairəsindən "İntibah" Partiyasının namizədi olaraq altinqə seçilmişdir. 2017 və 2021-ci il seçkilərində təkrar millət vəkili olmuşdur. 2024-cü il parlament seçkilərində Reykyavik-Şimal seçki dairəsindən namizədliyini irəli sürmüş və parlamentə seçilmişdir. 2016-2024-cü illərdə "Dirçəliş" parlament qrupunun sədri olmuşdur.

2023-cü ilin martında Şimal Şurasında Mərkəz qrupunun sədri seçilmişdir.

Dekabrın 21-də Baş nazir Kristrun Frostadouttirin (Sosial Demokrat Alyansı) rəhbərlik etdiyi koalisiya hökumətinin sənaye naziri təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Martin Keloq

Martin Keloq (; ) — Amerikan teoloq, müəllim və akademik idarəçi; Kaliforniya Universitetinin 7-ci prezidenti (1890–1893 (icraçı); 1893–1899)

## Erkən həyat və təhsili

15 mart 1828-ci ildə Konnektikut ştatının Vernon şəhərində Eliza Vayt (White) və Elin Keloq (Allyn Kellogg) cütünün ailəsində doğulmuşdur.

O, 1850-ci ildə Yel Universitetini bitirərək, həmin ilin valediktorianı olmuşdur.

## Karyerası

O, əvvəlcə Konqreqatsional Kilsəsində misyoner olaraq təyin olunmuş və 1855-ci ildə Kaliforniyanın Şasta şəhərində pastorluq etməyə başlamışdır. Sonra 1857–1860-ci illərdə Qras-Validə (Grass Valley), 1861-ci ildən isə Oklend şəhərində pastorluq etmişdir.

Keloq Kaliforniya Kollecinin fakültəsinə qoşulmuş və bu kollecin vəzifələrinin dövlətə verilməsi ilə Kaliforniya Universiteti qurulanda, bu universitetə keçən yeganə fakültə üzvü olmuşdur.

1 sentyabr 1868-ci ildə Kaliforniya Universitetinin Akademik Senatının ilk üzvü olmuşdur. 1890–1893-cü illərdə həmin universitetdə prezident səlahiyyətlərinin icraçısı, 1893–1899-cu illərdə isə universitetin 7-ci prezidenti olmuşdur.

O, həmçinin Berklidə Təhsil Şurasının üzvü olmuş və iki dəfə Kaliforniya Ümumi Assosiasiyasının moderatoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. Həmçinin, Berklidəki Birinci Konqreqatsional Kilsəsinin idarə heyətində də yer almışdır.

## Pedaqoji fəaliyyəti

Martin Keloq Kaliforniya Universitetinin qurulmasında əsas fiqurlardan biri olmuşdur və Kaliforniyada klassik dillərin inkişafında mühüm rol oynamışdır. O, 1855-ci ildə Kaliforniyaya kiçik bir kilsənin pastoru olaraq gəlib və altı il ərzində Berklidəki Kaliforniya Kollecində dərs verməyə başlamışdır.

Kollec 1869-cu ildə Kaliforniya Universitetinə çevrildikdə, Keloq onun II professoru olaraq təyin edilmiş və 1872-ci ilə qədər bütün Yunan və Latın dili dərslərini tədris etmişdir; bundan sonra isə Latın dili və dilçilik üzrə ixtisaslaşmışdır.

Keloq universitetin prezidenti olarkən də dərs verməyə davam etmişdir. Lakin ofis vəzifələri buna mane olmuşdur. O, Bencamin Ayd Vilırın (Benjamin Ide Wheeler) prezident olaraq onu əvəz etməsindən sonra da dərs deməyə davam etmiş və emeritus olduqdan sonra belə, mütəmadi olaraq dərslər keçmişdir.

## Şəxsi həyatı

Keloqun övladlığa götürdüyü qızı Eni Dey Keloqun (Annie Day Kellogg) 1903-cü ilin aprelində intihar etməsi bir neçə ay sonra onun özünün ölümünə səbəb olmuşdur.

26 avqust 1903-cü ildə San-Fransiskodakı Voldek (Waldeck) Sanatoriyasında vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* University Chronicle--University of California, Berkeley, Vol. 6
* The Year Book of the Congregational Christian Churches of the United States

## Xarici keçidlər

* 1901 portrait of Martin Kellogg, from the collection of the Bancroft Library
* Inaugural Address--''Our University a Public Trust,'' by Martin Kellogg
* Martin Kellogg Fellowships
* Lives of the Dead: Mountain View Cemetery in Oakland
Lyusi Eykin

**Lyusi Eykin** (d. 6 noyabr, 1781 – ö. 29 yanvar, 1864) ingilis tarixçi yazıçısı, bioqrafı və müxbiri idi. O, həmçinin Meri Qodolfin kimi təxəllüslərlə də nəşr olunurdu. Ədəbiyyata meyilli ailəsinə şair, esseist və uşaq kitabları yazıçısı olan bibisi Anna Letisiya Barbould da daxil idi.

## Gənclik illəri
Eykin 1781-ci ildə o vaxtlar Lankaşirə aid olan Varringtonda anadan olub. O, həkim Con Eykin (1747–1822) və onun həyat yoldaşı Marta Cenniqsin(1830-cu ildə vəfat edib)  dördüncü övladı idi. Onların ailəsi tanınmış Unitarianlardan ibarət ədəbi bir ailə idi.

Lusinin atası eyni zamanda tarixçi idi, babası Con Eykin (1713–1780) isə Unitarian alim və ilahiyyat müəllimi kimi Varrinqton Akademiyası ilə yaxından bağlı idi. Bibisi Anna Laetitia Barbauld, tanınmış uşaq yazıçısı idi. Qardaşı Artur Aikin (1773–1854) kimyaçı, mineraloq və elmi yazıçı olmuş, digər qardaşı Çarls Rohemont (1775–1847) Barbauld tərəfindən övladlığa götürülmüş və həkim-kimyaçı olmuşdu. Digər qardaşı, memar Edmund Əykin (1780–1820), memarlıq haqqında təsirli əsərlər yazmışdı.

Lucy Aikin valideynləri ilə birlikdə Böyük Yarmus və Stouk Nyuninqton yaşamışdı. Atası 1822-ci ildə vəfat etdikdən sonra isə Hampsteadə köçmüş və ömrünün qalan hissəsini, Uimbldonda keçirdiyi qısa bir müddət istisna olmaqla, orada yaşamışdı.

O, qısa müddət Yarmutda bir məktəbdə təhsil alsa da, əsasən atası və təhsil sisteminin erkən tənqidçilərindən biri olan bibisindən özəl təhsil almışdır. O, ingilis, fransız, italyan və latın ədəbiyyatı və tarixi üzrə geniş mütaliə etmiş, 17 yaşında jurnallar üçün yazılar nəşr etməyə başlamış və tezliklə atasının əsərlərinin redaktəsində ona kömək etmişdi.

## Seçilmiş əsərləri

* 1801: *Poetry for Children: Consisting of Short Pieces to be Committed to Memory*
* 1804: *Louis Francois Jauffret’s The Travels of Rolando* (translation from French)
* 1810: *Epistles on Women, Exemplifying their Character and Condition in Various Ages and Nations, with Miscellaneous Poems*
* 1811: 
* 1812: *Jean Gaspard Hess’s The Life of Ulrich Zwingli (translation from French)*
* 1814: *Lorimer, a Tale*
* 1818: , published in several later editions
* 1822: ; 
* 1823: *Memoir of John Aikin, MD*
* 1825: ; 
* 1827: *The Life of Anne Boleyn*
* 1828: 
* 1833: ; 
* 1843: 
* 1858: *The Acts of Life: of Providing Food, of Providing Clothing, of Providing Shelter*
* 1858: *Holiday Stories for Young Readers*
* 1864: 1874: 
*

## İstinadlar
Atheris hispida

**[[Atheris]] hispida** — Mərkəzi Afrikaya endemik olan bir gürzə növü.

Bütün digər gürzələr kimi, bu növ də zəhərlidir. Xüsusilə kəskin dişli bel pulcuqları ("tikanlar") ilə tanınır ki, bu da ona tüklü bir görünüş verir. Hazırda heç bir yarımnövü tanınmır. Ümumi adları arasında **qabarıq pulcuqlu kol gürzəsi**, **tikanlı kol gürzəsi**, **tüklü kol gürzəsi** və digərləri daxildir.

## Təsvir
Bu növün erkəkləri maksimum 73 sm (29 düym) ümumi uzunluğa çatır: bədən 58 sm (23 düym), quyruq 15 sm (5.9 düym). Dişilər isə maksimum 58 sm (23 düym) uzunluğa qədər böyüyür. Erkəklər dişilərlə müqayisədə uzun və incədir. Başında qısa bir burnu var, xüsusilə erkəklərdə bu daha qısadır. Gözlər böyükdür və 9–16 dairəvi göz pulcuğu ilə əhatə olunub. Gözlər arasında 7–9 pulcuq var. Burun dəliyi yarıq şəklindədir və gözdən iki pulcuqla ayrılır. Göz və üstdodaq pulcuqları bir sıra pulcuqla ayrılır. Üstdodaq pulcuqlarının sayı 7–10-dur, bunlardan dördüncüsü böyüdülmüşdür. Bədən uzun, güclü dişli bel pulcuqları ilə örtülüdür ki, bu da heyvana unikal "tüklü" görünüş verir, demək olar ki, tüklü görünür. Baş və boyun ətrafındakı pulcuqlar ən uzun olub, arxa tərəfə doğru qısalır. Bədənin ortasında 15–19 sıra bel pulcuğu var. 149–166 qarın pulcuğu və 35–64 quyruqaltı pulcuğu var. Anal pulcuq təkdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Berkli Hüquq Məktəbi

**Kaliforniya Universiteti, Berkli Hüquq Məktəbi**  — Berkli Kaliforniya Universitetinin hüquq məktəbi. 1894-cü ildə William Carey Jones tərəfindən rəhbərlik edilən Hüquq Departamenti olaraq yaranmış və akademik hüquq təhsilinə daha çox fokuslanmışdır. Bu, o dövrün digər hüquq məktəblərindən, məsələn, San-Fransiskodakı Hastings Hüquq Kollecindən fərqli olaraq, praktik hüquq təliminə yönəlmişdi. Departamentin ilk kursları Konstitusiya hüququ, Beynəlxalq hüquq, Roman hüququ və Hüquq nəzəriyyəsini əhatə edirdi.

1901-ci ildə müəllim heyəti genişləndi və məktəb üç illik tam hüquq proqramı təklif etməyə başladı. 1902-ci ildə, artıq tam hüquq təhsilini tamamlayan məzunlar, əlavə kurslara getmədən Kaliforniya Barosuna qəbul olmaq üçün müraciət edə bilirdilər. İlk hüquq diplomları 1903-cü ildə verildi və ilk qadın məzun Emmy Marcuse 1906-cı ildə oldu.

Məktəb, John Henry Boaltın xatirəsinə Boalt Memorial Hüquq Sarayı adlandırılan binadan sonra, "Boalt Hall" adı ilə tanındı, amma bu heç vaxt rəsmi ad olmamışdır. Bu ad 1951-ci ildə yeni bir binaya köçürüldü, amma 2020-ci ildə bu ad silindi.

Bu gün Berkeley Law, yüksək bal keçid nisbətləri və işə düzəlmə nəticələri ilə tanınır. 2019-cu ildə məzunların 98%-i 9 ay ərzində tam zamanlı iş tapdı və orta əmək haqqı 190,000 dollar idi. Məktəb J.D., LL.M., J.S.D. və Ph.D. diplomları təklif edir və illik 320-330 J.D. tələbəsini qəbul edir. Tanınmış məzunları arasında ABŞ-ın Ali Məhkəməsinin keçmiş baş hakimi Earl Warren, ABŞ-ın Xarici İşlər Naziri Dean Rusk və başqa hüquq, siyasət və biznes sahələrində tanınan şəxslər var.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Echis

**Echis** — Ümumi adları ilə mişar-pullu gürzələr və ya xalça gürzələri kimi tanınan, Afrika, Yaxın Şərq, Hindistan, Şri-Lanka və Pakistanın quru regionlarında tapılan bir gürzə cinsi.

## Təsvir
Mişar-pullu gürzələr nisbətən kiçik ilanlardır, ən böyük növlər (E. leucogaster, E. pyramidum) adətən 90 sm (35 düym) uzunluğundan azdır, ən kiçik növlər (E. hughesi, E. jogeri) isə təxminən 30 sm (12 düym) uzunluğundadır. Baş nisbətən kiçik, qısa, geniş, armudşəkilli və boyundan aydın şəkildə ayrılmışdır. Burun qısa və yumru, gözlər nisbətən böyük, bədən isə orta dərəcədə incə və silindrikdir. Bel pulcuqları əsasən kəllidir. Bununla belə, yan tərəflərdəki pulcuqlar 45° bucaq altında çıxır və mişar kimi dişli mərkəzi bir kəlləyə malikdir (buna görə də ümumi ad "mişar-pullu gürzə"dir). Quyruq qısadır və subkaudal pulcuqlar təkdir.

## Coğrafi yayılma
Bu cinsə aid növlər Pakistan, Hindistan (Maharaştra, Racastan, Uttar Pradeş və Pəncabın qayalıq regionlarında) və Şri-Lanka, Yaxın Şərqin bəzi hissələri və ekvatorun şimalındakı Afrikada rast gəlinir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara kəkilli alacəhrə

**Qara kəkilli alacəhrə** (**Lophospingus pusillus**) — Thraupidae fəsiləsinə aid quş növü.

## Təsvir

Yetkin qara kəkilli alacəhrə təxminən 14 sm uzunluğundadır. Sarımtıl-çəhrayı dimdiyi və fərqləndirici qara kəkili var. Erkək fərdin başı və boğazı qara rəngdədir və geniş ağ qaş zolağı var. Yanak hissəsi də ağ rəngdədir. Bədənin üst hissəsi, qanadlar və quyruq boz rəngdədir, qanad örtüklərinin ağ ucları və quyruq künclərindəki böyük ağ ləkələr xüsusilə uçuş zamanı görünür. Alt hissələr əsasən açıq boz rəngdədir. Dişi fərd bir qədər daha solğun rəngdədir, kəkili qalır, lakin baş naxışı daha az fərqlənir, bel və qanadlar qəhvəyi çalarlıdır.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Qara kəkilli alacəhrə Cənubi Amerikanın geniş bir ərazisində tapılır. Onun yayılma sahəsi cənubi Boliviyadan qərbi Paraqvay vasitəsilə şimali Argentinaya qədər uzanır. Adətən açıq meşəliklərdə və çako kolluqlarında, dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəkliyə qədər olan ərazilərdə rast gəlinir. Uruqvayda da, müşahidə edilmişdir.

## Ekologiya

Qara kəkilli alacəhrə adətən cütlər halında və ya kiçik qruplarda görünür. Yerdə və kolluqlarda toxum və kiçik onurğasızlar üçün yem axtarır. Yuva erkək fərd tərəfindən qurulur və qabşəkilli formaya malikdir. Yuva şibyə və bitki liflərindən ibarətdir, hörümçək torları ilə birləşdirilir və heyvan tükləri və incə köklərlə döşənir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Atheris nitschei

**Atheris nitschei** — Viperidae fəsiləsinin Viperinae yarımfəsiləsinə aid zəhərli bir ilan növü. Bu növ Afrikaya endemikdir. Heç bir tanınmış yarımnövü yoxdur.

## Taksonomiya

Əvvəllər yarımnöv kimi tanınan “Atheris nitschei rungweensis” (cənub-qərbi Tanzaniya, şimal-şərqi Zambiya və şimali Malavidə rast gəlinirdi) indi Atheris rungweensis kimi ayrı bir növ statusuna yüksəldilmişdir.

## Etimologiya

Növün xüsusi adı olan “nitschei” alman zooloqu Hinrix Nitşenin (1845–1902) şərəfinə verilmişdir.

1906-cı ildə təqdim edilən “A. woosnami” sinonimi isə Keniyalı oyun mühafizəçisi Riçard Bouen Vusnamın (1880–1915) şərəfinə adlandırılmışdır. Vusnam Birinci Dünya Müharibəsində iştirak etmiş və Çanaqqala döyüşündə həlak olmuşdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Şablon:Sürünən-qaralama
Qara taclı palma tanageri

**Qara taclı palma tanageri** və ya qara taclı tanager *(Phaenicophilus palmarum)* — "Phaenicophilidae" fəsiləsinə aid bir quş növü. Haiti və Dominikan Respublikası arasında bölüşdürülən Haiti adası adasına endemikdir.

## Taksonomiya və sistematika
1760-cı ildə fransız zooloqu Mathurin Jacques Brisson, "*Ornithologie*" əsərinə qara taclı palma tanagerinin təsvirini daxil etmişdir. O, fransızca "Le palmiste" və latınca "Merula palmarum" adından istifadə etmişdir. Brisson latın adlarını uydursa da, bunlar ikili adlandırma sisteminə uyğun deyil və "Beynəlxalq Zooloji Adlandırma Komissiyası" tərəfindən tanınmır. İsveçli naturalist Karl Linney 1766-cı ildə "Systema Naturae" əsərinin on ikinci nəşrini yenilədikdə, əvvəllər Brisson tərəfindən təsvir edilmiş 240 növü əlavə etmişdir. Onlardan biri qara taclı palma tanageri idi. Linney qısa bir təsvir daxil etmiş, "Turdus palmarum" ikili adını uydurmuş və Brissonun əsərinə istinad etmişdir. Palmarum xüsusi adı latınca "xurma ağaclarına aid" deməkdir. Növ indi 1851-ci ildə ingilis geologu və naturalisti Hugh Edvin Strickland tərəfindən təqdim edilmiş "Phaenicophilus" cinsinə yerləşdirilmişdir. Qara taclı palma tanageri, cinsini boz taclı palma tanageri (P. poliocephalus) ilə bölüşür. Onlar hibridləşirlər və bəzən eyni növ hesab edilmişlər. Bu cins uzun müddət "əsl" tanagerlər olan "Thraupidae" fəsiləsinə daxil edilmişdir, lakin 2017-ci ildə köçürülmüşdür. Qara taclı palma tanageri monotipikdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara taclı pitta

**Qara taclı pitta** *(Erythropitta ussheri)* —  Həmçinin *"qara başlı pitta"*, *"qara və tünd qırmızı pitta"*, *"qara və al pitta"* və ya "qara taclı göy pitta" kimi tanınan, parlaq rəngli, yerdə yaşayan bir quş növü. Pitta fəsiləsinə aiddir. Bu növ Cənub-Şərqi Asiyanın Borneo adasına endemikdir. 1877-ci ildə Con Qould tərəfindən təsvir edilmişdir və tip lokaliteti Saravakın şimalındakı Lavas çayı kimi qeyd edilmişdir.

## Taksonomiya
Pitta əvvəllər göy pittanın yarımnövü kimi qəbul edilirdi, lakin morfoloji və vokal fərqlərə, həmçinin parapatriyaya görə, ayrılmışdır.

## Təsvir
Bu quşlar 13-15,5 sm uzunluğa və 50-64 qram çəkiyə qədər böyüyür. Yetkin pitta fərqləndirici xüsusiyyətlərə malikdir. Qara baş və döş, tünd qırmızı qarın və gözlərdən geriyə doğru uzanan açıq mavi zolaqlar. Üst hissələri tünd bənövşəyi-mavi rəngdədir və qanadın əyilməsində parlaq göy ləkə var. Dimdiyinin ucu parlaq qırmızı və ya narıncı rəngdədir. Balalar sarı rəngdədir və qırmızı ağız və dimdik uclarına malikdir. Cavan fərdlər bütövlükdə tünd qəhvəyi rəngdədir və yetkin lələklərini əvəz etməyə başlayana qədər bu rəngdə qalır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara kəkilli tit-tiran

**Qara kəkilli tit-tiran (Anairetes nigrocristatus)** — Tyrannidae fəsiləsinin Elaeniinae yarımfəsiləsinə aid bir quş növü. Qismən Ekvador, əsasən isə Peruda rast gəlinir.

## Taksonomiya və sistematika

Anairetes cinsinin üzvləri, aktiv yemləmə davranışları və kəkili Paridae fəsiləsinin əsl titlərinə bənzədikləri üçün ümumilikdə tit-tiranlar kimi tanınırlar. Bu cins əvvəllər "Spizitornis" adlandırılırdı.

Qara kəkilli tit-tiran monotipikdir. Bəzi XX əsr müəllifləri onu və alacakəkilli tit-tiranı (A. reguloides) ilə eyni növ hesab edirdilər. Lakin təxminən 1990-cı ilə qədər bu fikir rədd edilmişdi. Bu iki növ  adelfotakson  növlərdir və növüstü növ (super növ) təşkil edirlər.

## Hərəkət

Qara kəkilli tit-tiran arealı boyunca bütün il boyu məskunlaşır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara taclı pittasoma

**Qara taclı pittasoma (Pittasoma michleri)** - Conopophagidae fəsiləsinə aid quş növü. Kolumbiya, Kosta-Rika və Panamada rast gəlinir. Onun təbii yaşayış yeri subtropik və ya tropik rütubətli dağətəyi meşələrdir.

## Taksonomiya və sistematika

Qara taclı pittasoma Pittasoma cinsindəki iki növdən biridir. Onlar Qarışqayeyən fəsiləsində (Grallaridae) deyillər. Əvvəlcə Qarışqaquşu fəsiləsinə (Formicariidae) daxil edilmişdi. Lakin qarışqaquşlarından ayrıldıqdan sonra qarışqayeyən fəsiləsinə daxil edilmişdir. DNT sübutlarına əsasən, onlar yenidən təsnif edilmiş və Conopophagidae fəsiləsinə yerləşdirilmişdir. Bu yerləşdirmə morfologiya, vokalizasiyalar və təbii tarixindəki xüsusiyyətlərlə daha da dəstəklənir.

"Pittasoma" cins adı "Pitta" cinsindən və "bədən" mənasını verən və yunan sözü olan "soma"-dan gəlir. Xüsusi ad briqada generalı Nazaniel Miçlerin şərəfinə verilmişdir. Qara taclı pittasoma üçün alternativ adlar "**qara taclı antpitta**" və ya "**qara taclı qnatpitta**"dır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Mənbə

*

## Xarici keçidlər
Yasuhiro Nakasone

**Yasuhiro Nakasone** () — Yaponiyanın Baş Naziri (1982 – 1987),  Liberal Demokrat Partiyasının (LDP) sədri.

## İstinadlar
Əl-Kəsani

**Ələddin Əbu Bəkr ibn Məsud ibn Əhməd əl-Kəsani** (; ) — Hənəfi fəqih və müdərris.

## Bioqrafiyası
Orta Asiyada Fərqanə bölgəsində Sırdərya çayının şimalında yerləşən Kasanda (Kaşan) dünyaya gəlmişdir. Müəllimləri arasında daha sonra qayınatası olan Əlaəddin əs-Səmərqəndi, şagirdləri arasında isə oğulu Mahmud və *"əl-Müqəddiməlül-Qəznəviyyə"* adlı əsərin müəllifi Əhməd ibn Məhəmməd əl-Qəznəvi kimi alimlər vardır. "Məlikül-üləma" ləqəbiylə tanınan Kəsaninin əsl şöhrəti, Ələddin əs-Səmərqəndinin *"Tuhfətül-füqaha"* adlı kitabına yazdığı *"Bədaus-Sənai"* adlı şərhindən qaynaqlanmaqdadır. Bundan çox məmnun qalan müəllimi bir fiqh alimi olan qızı Fatiməni onunla evləndirmiş və mehir olaraq da bu əsəri qəbul etmişdir. Müxtəlif elm səfərlərinə çıxan Kəsani bir ara Konyaya gedərək Səlcuqlu Sultanı I Məsudun sarayında qalmış və bu sırada bəzi elmi müzakirələrə qatılmışdır. Daha sonra Konyadan Hələbdə olan Nurəddin Mahmud Zənginin yanına elçi olaraq göndərilən Kəsani elm adamları və şagirdlər arasında böyük etibar görərək, Zəngi tərəfindən Hələviyyə Mədrəsəsinə müəllim olaraq təyin edilmiş və həyatının sonuna qədər burada dərs vermişdir. Kəsani 1191-ci ildə Hələbdə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
Kəssaninin məlum olan ən məşhur əsəri *"[[Bədəus-Sənəi fi tərtibiş-Şəriə]]"*dir. Əsər, Əlaəddin əs-Səmərqəndinin və Qudurinin *"[[Müxtəsər əl-Quduri|əl-Müxtəsər]]"* adlı əsərinə söykənən *"Tuxfətül-füqaha"* adlı kitabının şərhi olaraq qələmə alınmaqla birlikdə klassik mənada bir şərh olmayıb, yeni bir sistemlə yazılmışdır.

## İstinadlar
Vaxtanq Kotetişvili

**Vaxtanq İliç Kotetişvili** (; ) — folklorşünas, esseist, ədəbiyyatşünas alim, tənqidçi, tarixçi, rəssam, heykəltəraş, sənətşünas, jurnalist və ictimai xadim. Gürcü folklorşünaslığının banisi.
## Həyatı

Vaxtanq Kotetişvili 1893-cü ildə Gürcü kilsəsinin baş keşişi (protoierey) İlya Kotetişvili və Yekaterina Bidzinaşvilinin ailəsində anadan olub. Ondan başqa ailədə daha üç uşaq olub. Bacısı İvlita və qardaşları Giqo və Lado.

Vaxtanq Kotetişvili 1911-ci ildə Tiflis İlahiyyat Seminariyasını bitirmiş, müqəddəs ordenlər almış və Vladimir Bexterev tərəfindən yaradılmış Sankt-Peterburq Psixonevroloji İnstitutunun pedaqoji fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir.

Kotetişvili 1914-1918-ci illərdə Dorpat Universitetinin (hazırda Tartu Universiteti) tarix-filologiya fakültəsində təhsil almışdır. 1918-ci ildə universiteti bitirib. 1919-cu ildən Tiflisdə müxtəlif məktəblərdə müəllim işləmişdir.

Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasını bitirən ilk məzunlar (akademiyanın verdiyi diplomda birinci məzun) arasında olub. Sonradan Vaxtanq Kotetişvili 1930-1932-ci illərdə Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının rektoru olub.

Vaxtanq Kotetişvili XIX əsr gürcü ədəbiyyatı tarixi kursunu yaratmışdır. O, Tbilisi Dövlət Universitetində folklor kafedrasını yaratmış, mühazirələr oxumuş, ilk folklor ekspedisiyasını təşkil etmişdir.

Gürcüstanın sovetləşdirilməsindən sonra Vaxtanq Kotetişvili 1921-ci ilin fevralında Gürcüstanın Sovet Rusiyasına birləşdirilməsinə etiraz olaraq, yazıçı Konstantin Qamsaxurdiya, tarixçi Pavle İnqorokva və şair Aleksandr Abaşeli ilə birlikdə bir neçə ay qara matəm çuxası geyinib.

Vaxtanq Kotetişvili 30-cu illərdə sökülməsi planlaşdırılan Mtatsmindadakı Müqəddəs David kilsəsini (Mama-Daviti) fədakarlıqla müdafiə edib.

Vaxtanq Kotetişvili repressiya qurbanı olub. O, 1937-ci il yanvarın 17-də güllələnib.

## Ailəsi
* Qızları - Leyla, Manana
* Oğlu - Vaxuşti Kotetişvili (1935-2008) - ədəbiyyatşünas, folklorşünas və tərcüməçi.
* Nəvəsi - Quqa Kotetishvili - rəssam.
* Nəvəsi - Tato Kotetişvili (1959, Tbilisi - 1997, Rotterdam) - rejissor, 1997-ci ildə vəfat edib.

## Xatirəsi
Tbilisidə bir küçə Vaxtanq Kotetişvilinin adını daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Он был ученым огромного диапазона
Xəlil Azərbadeqan

**Xəlil Azərbadeqan** () — siyasətçi, 21 Azər hərəkatının iştirakçısı. Azərbaycan Milli Məclisinin üzvü, Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə Marağanın daha sonra isə Ərdəbilin qubernatoru.

Təbrizdə qurulmuş Demokratiya ocağı təşkilatının sədri, İTP Azərbaycan Əyalət Komitəsinin və Azərbaycan Demokrat Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin üzvü olub. Azərbaycan Milli Hökuməti dağıldıqdan sonra həbs olunaraq asılıb.

## Həyatı
Xəlil Azərbadeqan Urmiyada anadan olub. 1905-1911-ci illərdə baş tutmuş Məşrutə hərəkatının iştirakçısı olub.

1943-cü ildə Təbrizdə qurulmuş Demokratiya ocağı təşkilatının sədri olub. 1944-cü ildə Demokratiya ocağı təşkilatı Tudə Partiyası ilə birləşdi. Bundan sonra Xəlil Azərbadeqan İTP Azərbaycan Əyalət Komitəsinə üzv seçilib. 1945-ci ildə Azərbaycan Demokrat Partiyası qurulduqdan sonra partiyanın Mərkəzi Komitəsinə üzvü seçilib. 1945-ci il noyabrın 20-də Təbrizdə Ərk teatrında Azərbaycan Xalq Konqresi fəaliyyətə başlayıb. Xəlil Azərbadeqan da Azərbaycan Xalq Konqresində Urmiya nümayəndəsi kimi iştirak edib.

1945-ci il noyabrın 27-dən dekabrın 2-ə qədər İran tarixində ilk dəfə qadınların da iştirak etdiyi azad seçkilər keçirilib. Urmiyada keçirilən seçkilər nəticəsində Xəlil Azərbadeqan səs toplayaraq Azərbaycan Milli Məclisinə Urmiyadadan nümayəndə seçilib. Azərbaycan Milli Hökuməti tərəfindən Marağanın qubernatoru təyin edilib. Qubernator olduğu dövrdə Marağada yeni yollar salınıb, məktəblər və kinoteatr tikilib. 1946-cı ilin avqust ayında Ərdəbilin qubernatoru təyin olunub. Qubernator olduğu dövrdə Ərdəbildə Balıqlı çayın üzərində körpü və məktəblər tikilib.

1946-cı il dekabrın 11-dən etibarən İran ordusu iri şəhərlərə girməzdən əvvəl bu şəhərlərdə ərbabların quldur dəstələri eləcə də mülki geyimli jandarmalar qırğınlar törətməyə başladılar. Bu dəstələr Tehran radiosu tərəfindən "İran vətənpərvərləri" adlandırılırdılar. Dəstələrin əsas məqsədi demokratların məhv edilməsi və şah qoşununun şəhərlərə girişini təmin etmək idi. Təbriz və Azərbaycanın digər şəhərləri talana və qırğınlara məruz qaldılar. Azərbaycan Milli Hökuməti süqut etdi. Minlərlə insan həbs olundu. Baş verən qırğınlarda ADF üzvləri, fədailər eləcə də tanınan şairlərdən Əli Fitrət, Sədi Yüzbəndi, Cəfər Kaşif və Məhəmmədbağır Niknam qətlə yetirildilər. 1946-cı il dekabrın 14-də ABŞ və Böyük Britaniya tərəfindən dəstəklənən İran ordusu Təbrizə daxil oldu. Bundan sonra da qırğınlar və talan davam etdi. Xəlil Azərbadeqan şəhəri tərk etməyib. Bir neçə gün Ərdəbil şəhəri uğrunda döyüşüb. Daha sonra həbs olunub. Bir müddət həbsdə saxlanıldıqdan sonra 1947-ci il martın 15-də dar ağacından asılıb.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Semyuel Uimz

**Samuel A. Uims** (; 12 dekabr 1936 – 25 yanvar 2003) — amerikalı hüquqşünas və yazıçı. O, erməni soyqırımının inkarı ilə tanınır və *Armenia: The Secrets of a "Christian" Terrorist State* kitabının müəllifidir.

## Həyatı
Uims Arkanzas ştatının Hazen şəhərində anadan olmuşdur. O, vəkil kimi fəaliyyət göstərmiş, lakin müştərilərinin pullarını mənimsədiyinə görə vəkillikdən kənarlaşdırılmışdır. Daha sonra sığorta fırıldağı və yanğın törətməkdə təqsirli bilinmişdir. 1994 və 1998-ci illərdə Hazen şəhərinin meri vəzifəsinə namizədliyini irəli sürsə də, seçkilərdə uğur qazana bilməmişdir.

## Yaradıcılığı
2002-ci ildə Uims *Armenia: The Secrets of a "Christian" Terrorist State* adlı kitabını nəşr etdirmişdir. Kitabda Ermənistanın və erməni diasporunun din pərdəsi altında siyasi məqsədlərini irəlilətməyə çalışdığı iddia edilir. Bu kitab erməni təşkilatları tərəfindən tənqid olunmuş və "anti-erməni təbliğatı" kimi qiymətləndirilmişdir. Kitab sonradan Azərbaycan və Türkiyə dillərinə tərcümə edilərək çap olunmuşdur.

## Ölümü
Samuel Uims 25 yanvar 2003-cü ildə ürək tutmasından vəfat etmişdir. O, Türkiyə ilə sıx əlaqələri ilə də tanınırdı.

## İstinadlar
Ameonna

**Ameonna** (, "yağış qadını") — Yaponiyada yağışı çağırdığına inanılan bir yokaydır. Toriyama Sekienin Kondzyaku Hyakki Shuy adlı əsərində, yağışın altında dayanaraq əlini yalayan bir qadın kimi təsvir edilmişdir.

Müasir Yaponiyada "*ameonna*" (və onun kişi ekvivalenti "ameotoko") davamlı olaraq yağışı öz ardınca gətirdiyi görünən, beləliklə, toy və ya idman tədbirləri kimi xüsusi günləri pozmaqla ad çıxaran uğursuz bir insanı ifadə edir.

## Mənşəyi
Toriyama Sekienin yokay rəsmlər toplusu olan Kondzaku Hyakki Şuy əsərində "Ameonna" başlıqlı bir təsvir mövcuddur. Açıqlama mətnində belə yazılmışdır: "*Çindəki Fuzan (Wu Şan) dağlarında ilahələr səhərlər buluda, axşamlar isə yağışa çevrilir.*

*Ameonna yəqin ki, bu ilahələrə bənzəyir*" (もろこし巫山の神女は 朝には雲となり 夕には雨となるとかや 雨女もかかる類のものなりや). Bu sitat Çu dövrünün ədibi Sonq Yunun *Qaotanfu* (高唐賦) adlı əsərindəki bir epizoda istinad edir.

Orada Çu hökmdarı Huay yuxusunda Vu Şan dağlarında bir qadınla eşq macərası yaşayır və qadın ayrılarkən belə deyir: "*Mən səhər bulud, axşam isə yağış olacağam, gəlin səhər və axşam eyvanda görüşək*." Bu ifadə Çin dilində 朝雲暮雨 (Chaoyunmuyu), Yaponca isə *Chōunbō* kimi yazılır və gizli bir münasibətə işarə edən qədim Çin məsəllərindən biridir.

Buna görə də, Ameonna ilə birbaşa yağışa bağlı olan bir yokay arasında hər hansı bir tarixi əlaqə yoxdur. Bəzi mütəxəssislər hesab edirlər ki, Sekien bu obrazı Edo dövründəki Yoşivara əyləncə məhəlləsini satirik şəkildə təsvir etmək üçün yaradıb.

Bundan başqa, belə bir fikir də mövcuddur ki,yeni doğulmuş övladını yağışlı gündə kamikakuşi (ruhlar tərəfindən qaçırılma) səbəbilə itirən qadınlar Ameonnaya çevrilirlər və sonra ağlayan uşaqların qarşısına içində nəsə gizlənən böyük bir kisə ilə çıxırlar.

Bəzən Ameonna “*narahatlıq yaradan, yağış çağıran yokay*” kimi tanınır. Lakin davamlı quraqlıq zamanı yağış gətirməklə insanları xilas edən bir “müqəddəs yağış tanrısı” kimi də qəbul edilir.

## İnanclar
Naqano prefekturasının Şimoin bölgəsində "*Ameonba*" (雨おんば) adlı sirli bir qadının yağışlı gecələrdə göründüyü deyilir. Onun uşaqları qaçıran bir yokay, ya da yağışlı günlərdə insanlara baş çəkən bir tanrının sonradan yokaya çevrilmiş forması ola biləcəyi irəli sürülür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*CSK: Hyakki Yagyō: Ameonna
*Japanese Wikipedia: Ameonna
*日本の妖怪一覧
*天降女子：出現に際して小雨を降らす
*アマゴ：漢字では**雨女魚**
*雨男
Ovuc izi

**Palm print** (*ovuc izi*), insanın əl ayasında daha dəqiq ovuc içində yerləşən unikal xətlərin və naxışların analizinə əsaslanan biometrik identifikasiya metodudur. Bu metod təhlükəsizlik sistemlərində,Kriminalistika araşdırmalarda və şəxsiyyətin müəyyənləşdirilməsində geniş istifadə olunur.

## Detallar
**Palm Print Strukturu** Ovuc izi insanın əl ayasında yerləşən bir sıra unikal xüsusiyyətləri əhatə edir:

* **Xətlər (Ridges):** Ovucda müxtəlif istiqamətlərdə yerləşən xətlərin forması və sıxlığı.
* **Minutiyalar:** Xətlərin qovuşma və ayrılma nöqtələri.
* **Nümunələr:** Ovucda xüsusi naxışların formalaşdığı sahələr.

**''Məhdudiyyətlər'':**

* **Əl zədələnmələri və ya çirklənmələr tanımanı çətinləşdirə bilər**
* **Bahalı avadanlıq və mürəkkəb proqram təminatı tələb edir**

## İstinadlar
Ancana

**Ancana** () — Kantabriya mifologiyasının ən məşhur pərilərindən biri. Adı Orta əsrlərdə cadugərlər üçün işlədilən *jana* sözündən götürülmüşdür. Bu qadın pərilər qəddar və zalım Oxankanunun qarşısında duran xeyirxah varlıqlardır. Əksər hekayələrdə onlar səxavətli və insanları qoruyan xeyirxah ruhlar kimi təsvir edilir. Kantabriya mifologiyasındakı Ancana obrazı Qədim yunan mifologiyasındakı lamialara, Asturiyadakı ksanalarına, Leon bölgəsindəki janalara və Bask mifologiyasındakı lamialara bənzəyir. Bask lamialarından fərqli olaraq, Ancanalar zoomorfik xüsusiyyətlərə malik deyillər.

Şifahi xalq ənənələrində Anjanalar haqqında müxtəlif izahlar mövcuddur. Bəzi inanca görə, onlar Tanrı tərəfindən göndərilən mələkvari varlıqlardır və dünyada 400 il xeyirxah işlər gördükdən sonra göyə qayıdır və bir daha geri dönmürlər. Digər inanclara görə isə, onlar meşələrin qayğısına qalan ağac ruhlarıdır.

## Təsviri
Ancana çox gözəl və zərif varlıqlardır. Onların boyu təxminən 0,15 m (0,5 fut), dəriləri isə qar kimi ağdır. Səsləri bəzən xoş bir bülbül nəğməsi, bəzən isə payızda yarpaqlar üzərində gəzən böcəyin səsi kimi təsvir edilir. Gözləri çəkik, sakit və sevgi doludur, bəbəkləri isə qara və ya mavi rəngdə olub, ulduzlar kimi parlayır. Onların şəffaf qanadları var. Uzun qara və ya qızılı hörükləri ipək lent və bantlarla bəzədilmişdir. Başlarında yabanı çiçəklərdən hazırlanmış tac olur. Uzun incə ağ xalat geyinirlər və üstlərinə mavi pelerin atırlar. Əllərində isə hər gün fərqli bir rəngdə parlayan söyüd və ya yapon əzgili çubuğu daşıyırlar.

Ancanalar meşə yolları ilə gəzərkən, bulaq sahillərində və çay kənarlarında dincələn zaman həmin sular canlanır. Axan sularla danışa bilirlər. Yaralı heyvanlara və fırtına, ya da Oxankanu tərəfindən zədələnmiş ağaclara kömək edirlər. Meşədə yolunu azmış insanlara, aşiq cütlüklərə və əzab çəkən kasıblara yardım edirlər. Kəndlərə gəldiklərində, mehriban və köməksevər insanların qapılarının önünə hədiyyələr qoyurlar. Onlar yalnız saf ürəkli insanların çağırışına cavab verirlər, amma pis insanları cəzalandırmaqdan da çəkinmirlər.

## Yaz Bərabərliyi
Ənənələrə görə, yaz bərabərliyi gecəsində, Anjanalar dağlıq ərazilərdə toplaşaraq sübhədək əl-ələ tutub rəqs edir və gül ləçəkləri səpirlər. Əgər kimsə bənövşəyi, yaşıl, mavi və ya qızılı ləçəkli bir gül tapsa, ömrünün sonunadək xoşbəxt yaşayacağına inanılır.

## Kantabriya əfsanələrində oxşar pərilər
Ancanalar Kantabriya mifologiyasındakı yeganə pərilər deyillər. Onlara bənzər digər varlıqlar bunlardır:

# Hechiceras del Ebro (Ebro Çayının Sehrbaz Qadınları),
# Mozas del Agua (Su Qızları),
# Viejuca de Vispieres (Vispieresin Kiçik Qarı),
# Anjanas de Treceño (Treceno Ancanaları),
# Moras de Carmona (Karmonanın Mavr Qızları),
# Ijanas del Valle de Aras (Aras Vadisinin İcanaları).

Yanvarın 5-nə keçən gecə, Ancanalar Kantabriyanın kəndlərinə gəlir və uşaqlara oyuncaqlar və müxtəlif hədiyyələr paylayırlar. Bu hadisə hər dörd ildən bir baş verir və adətən kasıb ailələrin uşaqlarına yönəlir. Bununla belə, Kantabriyanın bəzi bölgələrində Ancanaların bu adəti hər il davam etdirilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
*
*
*
*