open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Megera

**Megera** (  Μέγαιρα, "paxıl") — qədim yunan mifologiyasında günahkarları təqib edib onları dəliliyə sürükləyən qan davası tanrıçalarından ən qorxulusudur . O, Erebos və Nyukty nun qızıdır.

Megera həsəd və qəzəbin təcəssümü kimi tanınır. Onu başında saç əvəzinə ilanlar , əlində dişlər və qamçı saxlamış vəziyyətdə təsvir edirdilər.

Təsviri mənada o, qəzəbli və qəmli bir qadındır (məsələn,  , ). Megera kəpənəyi və Megera asteroidi (464) onun şərəfinə adlandırılmışdır.
Aşağı Həzaran (Çaroymaq)

**Aşağı Həzaran** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə kənddə 33 nəfər yaşayır (6 ailə).

## İstinadlar
Aidə Şirinova

**Aidə Rəcəb qızı Şirinova** () — Mayor, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, azərbaycanlı polis, ilk hərbi komandir müavini qadın, İSBAM departament rəhbəri.

## Həyatı
* Aidə Şirinova 7 avqust 1959-cu ildə Bərdə şəhərində anadan olub. 1977-ci ildə Bərdə şəhər 3 saylı tam orta məktəbi bitirib, həmin ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasına daxil olub.
* 1981-ci ildə ali məktəbi bitirib, Bərdə rayon Uşaq gənclər İdman məktəbində metodist vəzifəsində çalışıb.
* 1992-ci ildə Xocalı soyqırımından sonra hərbi xidmətə gedib. Bərdə Özünü müdafiə batalyonunda (733 nömrəli Hərbi hissə) döyüşüb. 1 iyun 1992-ci ildən 2 dekabr 1992-ci ilə qədər Müdafiə Nazirliyinin Bərdə Özünü müdafiə batalyonunda (733 nömrəli Hərbi hissə) *İdman xidməti rəisi*, *Əsgərlərin sosial müdafiəsi üzrə* Komandir müavini vəzifəsində xidmətdə olub. Azərbaycanın Hərb tarixində bu vəzifəyə yüksələn ilk hərbçi qadın olaraq tarixə keçib.
* 1993-cü il 1 yanvar tarixində Şuşa rayonunun polis şöbəsində, 1994-cü il mart ayından Ağdərə rayonunun polis şöbəsində baş leytenant olaraq xidmət edib.
* Xidmət etdiyi müddətdə Şuşa və Ağdərə polis şöbələrinin şəxsi heyəti ilə birlikdə torpaqlarımızın bütövlüyü uğrunda [Yuxarı Qarabağda gedən döyüşlərdə, Tərtər rayonun müdafiəsində, o cümlədən keçmiş Şaumyan (hazırkı Goranboy), Gülüstan, Talış, Marağa, keçmiş Marquşavan (hazırkı Şıxarx), Həsənqaya, Aşağı-Yuxarı Çaylı, Ağdərə rayonunun alınmasında və Qırmızı kənd, Kasapet, Dəmirli, Orta kənd, Dranbon, Çıldıran yaşayış məntəqələrində aparılan döyüşlərdə iştirak edib.
* 1998-ci ilə qədər Ağdərə rayon Marquşavan kəndində yerləşən Ağdərə polis şöbəsində xidmətini davam etdirib. 1998-ci ildən Qaradağ rayon Polis idarəsində pasport qeydiyyat şöbəsində baş inspektor vəzifəsində, 2008-ci dən Nəsimi rayon polis idarəsinin 21-ci polis bölməsində,
* 2014-cü ildən Qaradağ rayon polis idarəsində uçot qeydiyyat bölməsinin baş inspektoru, yetkinlik yaşına çatmayanlarla profilaktik işin təşkili bölməsinin inspektoru vəzifəsində xidmət aparıb. Yaş həddinə görə əmək pensiyasına çıxıb.

Aidə Şirinovanın 2014-cü ildə *Ey Türk oğlu, qalx ayağa* adlı kitabı nəşr olunub.

## Ədəbiyyat
* Canalı Mirzəliyev "Müqəddəs hissin təzahürü" "MBM", 2009, 176s
* Məhbubə Ömər "Qəhrəmanlar döyüşür yurdu yaşatmaq üçün" Poema Bakı "Adiloğlu" nəşriyyatı, 2010, səh 162–206
* Redaktor və tərtibçi İlhamə Qəsəbova "Anam mənə oğul dedi". Bakı, "Yazıçı" nəşriyyatı, 2015, 328s
* Ramiz Təmkin "Bir qız tanıyıram". Poema. Bakı, "Papirus Nəşriyyat-Poliqrafiya", 2018, 74s
* İlhamə Qəsəbova "Məni də apar komandir". Sənədli roman. Bakı. "Elm və təhsil" nəşriyyatı , 2019, 176s

## İstinadlar
Qaraciyər xərçəngi

**Qaraciyər xərçəngi** dünya üzrə ən çox rast gəlinən 5-ci xərçəng növüdür və ümumilikdə xərçəng səbəbindən olan ölümlərə görə isə 2-ci yerdədir. Qaraciyərin bədxassəli şişləri arasında ən geniş yayılanı hepatosellular karsinomadır (HCC). HCC-dən əlavə qaraciyərin bədxassəli şişlərinə öd yolu xərçəngi və ya digər adı ilə Xolangiosellular karsinoma (CCC) da aiddir. CCC öd yollarından, HCC isə qaraciyər toxumasından yarandıqları üçün qaraciyər xərçəngi dedikdə HCC nəzərdə tutulur.

## Simptomlar
HCC-nin simptomlarına qısa müddət ərzində çəki itirilməsi, Sarılıq, assit, iştahasızlıq aiddir.

## Risk faktorları
HCC-in əsas risk faktoru Qaraciyər serozu hesab edilir. Belə ki, HCC-li xəstələrin 80–90%-də qaraciyər serozu müşahidə edilir. Buna əlavə olaraq, Hepatit B, Hepatit C, uzunmüddətli alkoqol qəbulu istər qaraciyər serozu, istərsə də HCC üçün önəmli risk faktorlarıdır.

## Diaqnostika
Qaraciyər şişlərinin ilkin diaqnostikasında qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi (USM) önəmli rol oynayır. Ancaq USM zamanı müəyyən edilən şişlər daha dəqiq diferensiyal diaqnoz üçün Kompüter tomoqrafiyası, Maqnit rezonans tomoqrafiya daha yaxından müayinə edilməlidirlər. Bundan əlavə olaraq, qaraciyərin biopsiyası vasitəsilə şişin histoloji xarakteri də müəyyən edilə bilər. Həmçinin qanda Alfa-feto-Proteinin (AFP) miqdarı HCC xəstələrində yüksək miqdarda müşahidə edilir. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, AFP həmçinin qaraciyər serozunda da yüksək miqdarda ola bilir. Ona görə də bu göstəricinin sensitivliyi və spesifikliyi çox yüksək dərəcədə deyil. Qeyd etmək önəmlidir ki, şişin lokalizasiyasından, ölçüsündən, aqressivliyindən asılı olaraq əlavə başqa müayinələr də həyata keçirilə bilər.

## Müalicə
HCC-nin müalicəsində əsas müalicə metodu cərrahi müdaxilədir. Bu istər reseksiya şəklində, istərsə də qaraciyər transplantasiyası şəklində həyata keçirilə bilər. Cərrahi müalicə mümkün ollmadığı hallaqda invaziv radioloji müdaxilə və ya Kimyaterapiya kimi müalicə üsullarından istifadə etmək olar.

## Həmçinin bax
* Arterial kimyaembolizasiya

## İstinadlar
Klaukkala

**Klaukkala** () — Finlandiyadakı kənd, Nurmijärvi bələdiyyəsinin bir hissəsi.

## Görməli yerlər
Mümkün bir turizm mənzərəsi, Klaukkala'nın köhnə mərkəzində memar Anssi Lassila tərəfindən dizayn edilmiş müasir üslubda, mis örtüklü Klaukkala kilsəsidir. Evangelic Lüteran Kilsəsinin bir yepiskopu Mikko Heikka, bunu 28 Noyabr 2004-cü ildə ithaf etdi. Kənddə 1995-ci ildə inşa edilmiş Aeginanın Müqəddəs Nektarios taxta bir Pravoslav kilsəsi də var.

## Xarici keçidlər

* Nurmijarvi.Fi - Rəsmi sayt
Monninkyulya

**Monninkyulya** (, ) — Finlandiyada Askola bələdiyyəsinin bir hissəsi olan kənd.

## Xarici keçidlər

* Monninkylä - Rəsmi Facebook sayt
Saukkola

**Saukkola** — Finlandiyadakı kənd və rayon, Lohja şəhərinin bir hissəsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lohja. Fi — Rəsmi sayt
Kirveskoski

**Kirveskoski** — Finlandiyadakı kənd, Pornainen bələdiyyəsinin bir hissəsi.

## Xarici keçidlər

* Pornainen-seura ry - Rəsmi sayt
Koreya Yaponiyanın hakimiyyəti altında

**Koreya Yaponiyanın hakimiyyəti altında** — 1910-1945-ci illərdə Koreyanın Yaponiya İmperiyasının müstəmləkəsi olması dövrü.

Koreya bu dövrdə suverenliyə sahib olmamışdı, yarımadadakı hakimiyyət yapon general-qubernatoruna məxsus idi. Müstəmləkə dövrü yüksək iqtisadi artım templəri, müasir Koreya mədəniyyətinin yaranması, müasir Koreya sənayesinin təməllərinin formalaşması, orta ömür uzunluğunun demək olar ki, iki dəfə artması (23.5 ildən 43 ilədək) və müasir ibtidai təhsilin geniş yayılması ilə yadda qaldı. Eyni zamanda, bu dövrün ilk və son onilliklərində müstəmləkə hakimiyyəti əhali ilə bağlı sərt avtoritar siyasət yürütdü və bu müddət ərzində koreyalılara qarşı ayrı-seçkilik edildi.

Yaponiyanın hakimiyyəti altında olan Koreyanın tarixini üç mərhələyə ayırılır:

* Birinci mərhələ (1910-1919)
* İkinci mərhələ (1919-1930)
* Üçüncü mərhələ (1930-1945)

1910-cu ildə Yaponiya marşalı Terauti Masatake Koreyanın ilk general-qubernatoru təyin edildi. O, yarımadanın modernləşdirilməsi üçün qətiyyətli siyasət yürütməyə başladı. Beləliklə, onun əmri ilə Koreyada bir neçə min məktəb açıldı, burada, xüsusən də yapon dili və yapon ədəbiyyatı öyrənildi. Terauti Koreyada torpaq islahatı həyata keçirdi: Torpaq kadastrı yaradıldı, lakin o, yazılı sənədlər əsasında tərtib edildi, Koreyada torpaq münasibətləri çox vaxt adi qanunlar ilə tənzimləndi. Koreya mənbələrinə görə, bu Koreya kəndlilərinin əhəmiyyətli bir hissəsi tərəfindən torpaq itkisinə səbəb oldu. 1939-cu ildə yapon general-qubernatoru "Adların dəyişdirilməsi haqqında qanun" verdi. Fərmandan sonra ilk altı ayda Koreyalı ailələrin 80.5%-nin adlarını dəyişdirdi. 1945-ci ildə Yaponiyanın danışıqsız təslim olmasından sonra Koreyada yapon ağalığı başa çatdı.
Terauçi Masatake

**Terauti Masatake** (; ) – yapon siyasətçisi, qraf, marşal, Yaponiyanın 18-ci Baş naziri, Yaponiyanın hakimiyyəti altında olan Koreyanın 1-ci general-qubernatoru.

## İstinadlar
Li Sın Man

**Li Sın Man** () — Koreya Respublikasının Müvəqqəti Hökumətinin ilk başçısı, eyni zamanda Koreya Respublikasının (Cənubi Koreya) ilk prezidenti. 1948-ci ilin avqustundan 1960-cı ilin aprelinə qədər üç dəfə prezidentlik müddəti Koreyanın Cənubi, Amerikan və Şimal, Sovet tərəfdarı, Koreya müharibəsi və Koreya yarımadasında sonrakı gərginliyin artması fonunda keçdi. Li Sın Man sərt antikommunist və avtoritar hökmdar olmuşdur, seçki nəticələrinin saxtalaşdırılması səbəb olduğu kütləvi etirazlardan sonra hakimiyyəti sona çatdı. 1949-cu ildə Koreya dövlətinin yaradılmasına görə "Xidmətə görə" ordeni və "Muonqva" Böyük Ordeninə layiq görülüb.

## İstinadlar
Rayamyaki

**Rajamäki** — Finlandiyadakı kənd, Nurmijärvi bələdiyyəsinin bir hissəsi.

## Görməli yerlər
1880-ci illərdə Rajamäki-də qurulan Altiyanın spirt sənayesi kəndin inkişafının vacib hissəsidir. Kənd, eyni zamanda Erkki Huttunen tərəfindən tərtib edilmiş və 1938-ci ildə tamamlanan funksionalist Rajamäki kilsəsinə sahibdir.

## Xarici keçidlər

* Rajamaenkylayhdistys. Fi — Rəsmi sayt
Cəlilabad (Çaroymaq)

**Cəlilabad** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Quruşay kəndistanında, Qaraçay qəsəbəsindən 30 km şimal-qərbdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 42 nəfər yaşayır(8 ailə).

## İstinadlar
Ər-Rutba

**Rutba** — İraqın Anbar mühafazasında şəhər. 1941-ci ildə baş vermiş Anqlo-İraq müharibəsi burada cərəyan edib.

## İstinadlar
FutureLearn

**FutureLearn** — əsası Open University tərəfindən qoyulan onlayn təhsil şirkətidir. Fəaliyyətə 2012-ci ilin dekabr ayından başlayıb. Dərslər onlayn verilir. Fevral 2019-cü il məlumatına görə 10.0 milyondan çox istifadəçi qeydiyyatdan keçibdir.

FutureLearn istifadəçilərə mühəndislik, kompüter elmləri, hüquq, tibb, biologiya, sosial elmlər, riyaziyyat və başqa sahələrdə kurslar təklif edir. Kurslar dünyanın məşhur universitetləri tərəfindən təqdim edilir.

## Tərəfdaşlar
Futurelearn, Mülki aviasiya milli məktəbi, SUPAERO, *Grenoble École de management* və s. Kimi universitetlərlə tərəfdaşlığa başlamışdır.

Futurelearn, yeni ortaqlıq və kursların platformaya əlavə edilməyə davam edəcəyini söylədi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Udacity

## Xarici keçidlər
* FutureLearn
Süleymani

**Süleymani** — soyad, təxəllüs.

* Süleymani (rəqs) — Azərbaycanın milli rəqsi.
* Qasım Süleymani — İran hərbçisi, general-mayor.
* Peyrəv Süleymani — tacik sovet şairi.
* Qurban Süleymani — dutar musiqiçisi və müğənni.

## Həmçinin bax
* Süleymaniyyə
Driadalar

**Driadalar** (  Δρυάδες,   dən — ağac, əsasən də palıd) Yunan mifologiyasına görə meşə nimfaları, ağacların himayədarları. Nimfaların çox sayda kateqoriyalarından biri.

Bəzən driadalar ağacların adları ilə adlanırdı. Məşhur nimfaların ən qədimləri olan Driadalar Uranın qan damlalarından yaranan və göyrüş ağacında yaşayan (meliadalar) driadalardı.

Driadalar ölümlü nimfalardı. Hesab edilirdi ki, driadalar bağlı olduqları ağacların ayrılmaz hissələridi və ağaclar öldükdə onlar da ölür. v ağaclar. İnanırdı ki, quru bağlar bağlandığı ağacdan ayrılmaz və ağac öldükdə ölür.

Belə bir inanc var idi ki, ağac əkən və onlara qulluq edən insanlar ağac nimfalarının himayəsi altındadırlar. Onlar meşədə azdıqda və ya başlarına bir hadisə gəldikdə Driadalar onları mühafizə edirlər. Ağacların səbəbsiz yerə zədələnməsi və və ya məhv edilməsi səbəbindən isə Driadalar insanı çox ağır cəzaya məhkum edə, məsələn, ağıldan məhrum edə bilər.

Ən məşhur Driada Driopadır.
Meliyalar (mifologiya)

**Meliyalar** (  Μελίαι və ya , "kül") — qədim yunan mifologiyasında, ən qədim və yeganə ölüm külü nimfaları . Uranın qanından Gaia tərəfindən əmələ gəlmişdir. Onları Zevsin çörəkçisi hesab edirdilər. Onların son varisi Talos idi. Melialar vakhan qruplarından biridir . Nimfalardan bir neçəsi **Meliya** adını daşıyırdı:

* Foroneya və Egialeyanın İnahdan olan anası
* Amik və Miqdonun Poseydondan olan
* İsmeniya və Tenerin anası, başqa cür deyilsə Apollondan olan Keos.
## İstinadlar
Kolomyö

**Kolomyö** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Belle kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Belle.

INSEE kodu — 01110.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 115 nəfər təşkil edirdi.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Milli Statistika İnstitutu
İnnimon

**İnnimon** () — Fransada kommuna. Rona-Alplar regionuna aid olan En departamentinin Lyui kantonunda yerləşir.

Kommuna Belle kommuna dairəsinə daxildir.

INSEE kodu — 01190.

## Coğrafiyası

Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 60 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2010-cu ildə əhalinin sayı 114 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 70 nəfər (15–64 yaş arasında) 51 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 19 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72,9%, 1999-cu ildə 70,4%). 51 aktiv sakindən 49 nəfər (27 kişi və 22 qadın) işləyir, 2 nəfər işsizdir (1 kişi və 1 qadın). 19 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 7 nəfər təqaüdçü, 9 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.

## Qalereya

Fayl:Innimont.jpg| İnnimon
Fayl:Eglise Innimont.JPG|Kilsə
Fayl:Lavoir d'Innimont - Bugey - Ain.JPG|
Fayl:Vue d'Innimont (Ain, France).jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bədr Təşkilatı

**Bədr Təşkilatı** () — qeyri-rəsmi olaraq *Bədr Briqadası* və ya *Bədr Korpusu* da adlandırılan, İraqda Ayətullah Seyid Məhəmməd Baqir əl-Həkim tərəfindən qurulmuş bir siyasi partiyadır. Bədr Təşkilatı İran mərkəzli fəaliyyət göstərən Şiə İslam Partiyası tərəfindən idarə olunan İraq İslam Ali Şurasının hərbi qanadı idi. 2003-cü ildə ABŞ və müttəfiqlərinin İraqa müdaxilə etməsindən sonra Bədr döyüşçülərinin əksəriyyəti yenidən qurulan İraq ordusuna və polis qüvvələrinə qatıldılar. Siyasi cəhətdən, Bədr Briqadası və İraq İslam Ali Şurası 2003-cü ildən bəri bir tərəfdə sayılırdı, lakin hal-hazırda hər iki partiya qeyri-rəsmi olaraq ayrılmışdır. Bədr Briqadası qüvvələri və onların İranlı komandirləri 2014-cü ildən etibarən İraqda İraq Şam İslam Dövləti - İŞİD-ə qarşı vuruşmağa başladılar. Hal-hazırda Xalq Səfərbərlik Qüvvələrinin bir hissəsi olan partiyanın lideri İraqın keçmiş nəqliyyat naziri olmuş Hadi əl-Əmiridir.

## Tarixi

### İraq İslam Ali Şurası

Təşkilat 1982-ci ildə İraqdakı İslam İnqilabı Ali Şurasının hərbi qanadı olaraq İranda yaradılıb. Səddam Hüseynnin hakimiyyəti dövründə 20 il ərzində İraq ərazisində fəaliyyət göstərdi və İran zabitləri tərəfindən idarə edildi. Əsası İran-İraq müharibəsində İran qoşunları ilə birlikdə vuruşan bir neçə min iraqlı sürgün və qaçqınlardan ibarət idi. Qruplaşma əsasən İran tərəfindən silahlandırılıb və idarə olunurdu.

1991-ci ildə İraqdakı vətəndaş müharibəsi zamanı Səddam Hüseynin şiələrin müqəddəs məkan olaraq qəbul etdikləri Nəcəf və Kərbəla şəhərlərinə yönəlməsinə cavab olaraq ona qarşı vuruşmağa başladılar. Üsyan yatırıldıqdan sonra onlar İrana geri qayıtdılar.

1995-ci ildə Kürd Vətəndaş müharibəsi zamanı İran 5 min Bədr döyüşçüsünü İraq Kürdüstanına yerləşdirdi.

### İşğaldan sonrakı İraq

2003-cü ildə ABŞ və müttəfiqlərindən ibarət koalisiya qüvvələrinin İraqa müdaxilə etməsindən sonra İraqa qayıdan qrup Müvəqqəti Koalisiya Hakimiyyəti tərəfindən İraq milislərinin könüllü tərksilah edilməsinə cavab olaraq adını briqadadan təşkilata dəyişdi. Bununla yanaşı, təşkilatın təhlükəsizlik qüvvələri içərisində bir milis olaraq fəaliyyət göstərdiyi və İraqdakı məzhəb zorakılığı (2006-2008) əsnasında gizli həbsxana və məzhəb qətlləri etməkdə ittiham olunduğuna inanılır.

Səddam Hüseyinə qarşı olduqları üçün Bədr Briqadası, BƏƏS partizanlarına qarşı mübarizədə ABŞ-nin tərəfdarı olaraq görüldü.
"İranAir"ə aid mülki təyyarənin vurulması

**"İranAir"ə aid mülki təyyarənin vurulması** — 3 iyul 1988-ci ildə İran Havayollarına (İranAir) aid 655 uşuş nömrəli Airbus A300B2–203 tipli təyyarənin Tehran-Dubay marşrutu üzrə hərəkəti zamanı Fars körfəzində Amerika Birləşmiş Ştatlarına aid *Vinsennes* raket gəmisi (USS Vincennes (CG-49)) tərəfindən vurulması hadisəsi. Hadisə nəticəsində təyyarədəki 290 nəfər nəfər həlak olmuşdur. Onlardan 16-sı təyyarə ekipaj üzvləri, 274-ü isə sərnişin olmuşdur. Sərnişinlərdən 66-sı uşaq olmuşdur. Hadisə ilə bağlı ABŞ İrandan üzr istəməmişdir.

## ABŞ-nin mövqeyi

## İranın mövqeyi

## Tərəfsiz mövqelər

## İstinadlar
Külək - Bozqurdun sirri

**Külək - Bozqurdun sirri** - Azərbaycanlı yazıçı Xülya Cəfərova tərəfindən yazılmış Azərbaycan ədəbiyyatında süjet xəttində superqəhrəmanların yer aldığı Külək trilogiyasından olan sayca ikinci romandır. Bu əsərdə seriyanın ilk kitabı olan Külək - Yel kürəsinin şahzadəsi romanında təsvir olunan mübarizə fərqli məkanda davam edir. Əsərin əsas qəhrəmanı Külək artıq böyüyüb və indi təkcə vətəni Yel kürəsini yox, həm də buzların əsir aldığı anası Umayı, Mirvari planetini də xilas etməlidir. Bütün kainatı gözləyən təhlükədə isə ona ən böyük himayədarı və qoruyucusu Bozqurd, şahzadə İnci və fövqəlgüclərə malik insan - Qaya kömək edəcək.

## Kitab haqqında fikirlər
**''Qənirə Paşayeva**, millət vəkili'' - Bu roman insanlara daxillərindəki superqəhrəmanı üzə çıxarmağa kömək edir. Ədəbiyyatımızda ilk milli superqəhrəman olan Külək Azərbaycan və ümumtürk dəyərlərini özündə ehtiva edir. Roman gənclərimiz üçün özünükəşfə çağırışdır. 

## Xarici keçidlər
* Külək trilogiyasının 2-ci kitabı "Külək - Bozqurdun sirri" çap olunub 
* “Külək - Bozqurdun sirri” kitabının təqdimatı olub 

## İstinadlar
Doqquz qüllə

**Doqquz qüllə** (inq : Ийс гӏала) memorial kompleksi — İnquşetiya respublikasında yerləşən və Stalin repressiyalarının qurbanlarına həsr olunmuş abidə.

## Haqqında
Muzeyin açılışı 23 fevral 1997-ci ildə inquş və çeçenlərin Orta Asiya və Qazaxıstana sürgün edilməsinin ildönümündə baş tutub. Abidənin layihəsinin müəllifi Rusiyanın əməkdar rəssamı Murad Polonkoyevdir. O, 2002-ci ildə bu layihəsinə görə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının qızıl medalına layiq görülüb. Memorial abidə memarlıq abidəsi kimi qeydə alınıb və Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının reyestrinə salınıb. Abidə 1997-ci ildə məftillərlə əhatələnmiş 9 qüllə şəklində tikilib. Bu məftillər sürgün edilmiş 9 xalqı simvolizə edir. Mərkəzi qüllə 4 mərtəbəlidir və hündürlüyü 25 metrdir. Qüllələr ayrı ayrılıqda inquş xalqının fərqli memarlıq dövrlərini əks etdirir.

## Abidədə keçirilən anım günləri
* **23 fevral** - İnquş xalqının deportasiyasını anım günü.
* **30 oktyabr** - Siyasi repressiya qurbanlarının anım günü.

## Həmçinin bax
* Kədər maskası
* 1944-cü ilin deportasiya qurbanları memorialı

## Xarici keçidlər
* Doqquz qüllə Memorial Kompleksi
* Doqquz qüllə Memorial Kompleksi 

## İstinadlar
Həşdi Şabi

**Xalq Səfərbərlik Qüvvələri** (bəzən *Xalq Səfərbərlik Komitəsi* və *Xalq Səfərbərlik Bölmələri* olaraq da adlandırılır) ( al-Ḥashd ash-Shaʿbī) – daha çox **Həşdi Şabi** adı ilə də tanınan İraq dövləti tərəfindən maliyyələşdirilən, əsasən şiə müsəlman qruplarından ibarət olan, eyni zamanda sünni müsəlman, xristian və yezidi qruplarını da əhatə edən hərbi birləşmədir. Həşdi Şabi bölmələri bir qruplaşma kimi 2014-cü ildə yaradıldı və İŞİD-ə qarşı demək olar ki, hər bir böyük döyüşdə mübarizə apardı. 2018-ci ilin əvvəllərində İraqın o vaxtki Baş naziri olaraq Baş Komandan Heydər əl-Abadi tərəfindən tamamilə yenidən qurulandan sonra yeni İraq Respublika Qvardiyası adlandırıldı. Keçmiş Baş nazir "Xalq Səfərbərliyi döyüşçülərinin vəziyyətini uyğunlaşdırmaq üçün" qaydalar tərtib etdirdi və onlara İraq ordusunun digər birləşmələrində olduğu kimi maaş verdirirdi.

## Loqotip və bayraq
Birləşmə tərkibindəki qrupların hər birinin ayrılıqda öz bayraqları olsa da, Xalq Səfərbərlik Qüvvələri olaraq İraq bayrağı ilə birlikdə üzərində "Al-Hashd Al-Sha'bi" ibarəli yazı olan sarı vəya ağ bayraq da istifadə edilir.

## Adı
Rəsmi yerli adla əlaqədar olaraq, ərəbcə الشعبي (ash-Shaʿbī) kəlməsi xalq arasında deyildiyi kimi "xalq" və ya "populyar" kimi tərcümə olunur. Ərəb dilində الحشد (al-Hashd), səfərbərlik prosesindən daha çox səfərbər olunan bir qrup insan anlamı kimi - "səfərbərlik" mənasını verir. Digər mənalarda isə əl-həşd "izdiham", "qoşun", "dəstə", "toplaşmaq" və ya "birləşmək" kimi də tərcümə edilə bilər.

## Formalaşması
Başlanğıc vaxtda yəni 2014-cü ildə Həşdi Şabi tərkibində Nuri əl-Malikinin dəstəyi ilə vuruşan yeddi milis qrupu var idi:
* Bədr Təşkilatı
* Əsaib Əhl əl-Həqq
* Xətaib Hizbullah
* Xətaib Seyyid əl-Şühəda
* Hərəkat Hizbullah əl-Nücəba
* Xətaib əl-İmam Əli
* Xətaib Cund əl-İmam

Karnegi Orta Şərq Beyin Mərkəzi təmsilçiləri Faleh Cabar və Renad Mansour'un sözlərinə görə, Baş nazir Nuri əl-Maliki bu qüvvələri İŞİD-in meydana çıxması ilə mübarizə aparmaq və özünün sünni bölgələrində təsirini qorumaq üçün istifadə etdi.
Emin Hacıyev

**Emin Hacıyev** (; ) — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi VI çağırış deputatı.

## Həyatı
Hacıyev Emin Məcid oğlu 1982-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub.

Emin Hacıyev 1998-ci ildə Sumqayıt şəhər 5 saylı və 22 saylı orta məktəbləri bitirmiş, 2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin bakalavr, 2004-cü ildə isə magistr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. 2008-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində "Azərbaycanda ipoteka mənzil kreditləşməsinin formalaşması və inkişafı" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edərək iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini qazanmışdır. Daha sonra 2013–2015-ci illərdə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Diplomatik Akademiyasında magistr təhsili almışdır.

Ailəlidir, 3 övladı var.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
2006-cı ildə İqtisadi İnkişaf Nazirliyində aparıcı məsləhətçi vəzifəsində çalışıb. 2007-ci ildən Sankt-Peterburq şəhərindəki Azərbaycan Respublikasının Baş Konsulluğunun əməkdaşı, 2009–2020-ci illərdə Rusiyanın Azərbaycanlı Gənclər Birliyinin idarə heyətinin üzvü və məsul katibi vəzifəsində çalışmışdır. Azərbaycandakı və Rusiyadakı fəaliyyəti dövründə bir-birindən əhəmiyyətli layihə və tədbirlərin təşkil olunmasının təşəbbüskarı və icraçısı kimi çıxış edib, eləcə də Azərbaycan həqiqətlərinin Rusiya ictimaiyyətinə çatdırılmasında əhəmiyyətli addımlar atmışdır. 9 fevral 2020-ci ildə keçirilən parlament seçkilərində 43 saylı Sumqayıt 3-cü seçki dairəsindən namizədliyini irəli sürmüş və 63,5% səs toplayaraq Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı seçilmişdir.

## Təltif və mükafatları
* 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən xalqlar arasındakı dostluğun möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Emin Hacıyev: Biz Sankt-Peterburqdakı SZKEO nəşriyyatının Azərbaycandan üzr istəməsini tələb edirik
Qənati-Məlik (Kirman)

**Qanadi Malik** — İranın Rabor şəhristanında kənd.

## Əhalisi
2006-cı ilin statistikasına görə 338 nəfər olmaqla 77 ailə qeydə alınmışdır.

### Tanınmışları
* Qasım Süleymani — general-mayor.

## İstinadlar
Primordializm

**Primordializm** və ya **perennializm** millətlərin qədim və təbii fenomen olduğunu iddia edən nəzəriyyədir. Bəzən Azərbaycanca ilksəlçilik də deyilir.

## Haqqında
Primordializm alman romantizmi ideyalarında, xüsusən Yohann Qotlib Fixtenin və İohann Qottfrid Herderin əsərlərində izlənə bilər. Herderə görə, millət dil qrupu ilə eyni mənaya gəlir. Herderin düşüncələrinə görə, dil düşüncələrlə eyni mənaya malikdir və hər bir dil bir icmada öyrənilir, nəticədə  isə hər bir icma fərqli düşünməlidir. Burada həmçinin, iddia edilir ki, hər bir icma zamanla sabit təbiətə malik olur.

Primordializm İkinci Dünya müharibəsindən sonra xeyli tənqidə məruz qaldı və bir çox millətçilik alimləri milləti   müasir texnologiyalar və siyasət vasitəsiylə inşa edilmiş cəmiyyət kimi baxmağa başladı. Bu yanaşmaya modernizm deyilir.

Primordializm etnik mənsubiyyətlə bağlı olaraq iddia edir ki, etnik qruplar və milliyyətlər ona görə mövcuddur ki, bioloji faktorlar və xüsusən, territorial yerləşməyə yönəlik fəaliyyətlər və inanc ənənələri mövcuddur.

Bu nəzəriyyə və yaxud yanaşma etnik qrupun üzvlərinin eyni xarakteristikanı, mənşəni və bəzən qan bağı kimi nəsnələri paylaşan qohumluq əlaqəsinə əsaslanır. Nigeriyadakı İqboslar özlərini yəhudilərin nəvələri kimi hiss etdiklərini bildirirlər. Primordializm  isə, etnik kimliyi bir dəfə  inşa edildikdən sonra sabit olduğunu iddia edir.

## Həmçinin bax
* Millətçilik

## İstinadlar
Varşava ticarət qülləsi

**Varşava ticarət qülləsi** () — Polşanın paytaxtı Varşavada yerləşən göydələn. 43 mərtəbəli göydələnin hündürlüyü 184 metr, anten ilə birlikdə - 208 metr, Polşadakı ikinci ən yüksək göydələndir. 

Qalanın inşası 1997-ci ilin iyun ayından 1999-cu ilin noyabr ayına qədər davam etdi. Bina Wyszyński, Majewski, Hermanowicz və RTKL memarlıq bürosu tərəfindən hazırlanmışdır.

Tikinti 2002-ci ildə əmlakını Apollo-Ridaya satan Cənubi Koreyanın Daewoo şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir.

## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Federasiya (kompleks)
* Oko (Moskva)

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt  , 
* SkyscraperPage.com
Balkar xalqının repressiya qurbanlarına həsr olunmuş abidə

**Balkar xalqının repressiya qurbanlarına həsr olunmuş abidə** — 1944-1957-ci illər arası sürgün edilmiş balkar xalqına həsr olunmuş abidə. Memorial abidənin açılışı 8 mart 2002-ci ildə Kabardino-Balkariya respublikasının Nalçik şəhərində Kanukoyeva küçəsində baş tutub. Abidənin ətrafında hər il matəm mitinqləri keçirilir.

## Haqqında
Abidənin qoyulması ilə bağlı qərar 8 mart 1989-cu ildə balkar xalqının deportasiyasının 45-ci ildönümü münasibətilə qəbul olunub. Məhz bu tarixdə "Balkar xalqının soyqırım qurbanlarına" yazılmış simvolik daş gələcəkdə abidənin tikiləcəyi özülə qoyulmuşdur.

Abidənin mmemarlıq xüsusiyyətləri orta asiya məqbərə tərzindədir. Abidənin divarında balkar xalqının sürgün edildiyi tarix - 8 mart 1944-cü il - 28 mart 1957-ci il qeyd olunub. Memorialın ekspozisiyasına yüzlərlə toplanmış sənədlər, şəxsi əşyalar daxildir. Ekspozisiya 2 mərtəbədə yerləşir eləcə də burada, müvəqqəti ekspozisiyalar üçün sərgi zalı, akt zalı, arxiv və işçi bölmələri mövcuddur.

## Həmçinin bax
* Doqquz qüllə
* Kədər maskası
* 1944-cü ilin deportasiya qurbanları memorialı

## İstinadlar
Əl-Amara

**Amara** — İraqın Meysan mühafazasının mərkəzi. Əhalisinin 79% ni şiələr təşkil edir. Bu da 1000 il əvvəl buralarda yaşayan Lurlar ilə bağlıdır. Şəhər həmçinin Dəclə və Fərat çayı arasında yerləşir.
 
## İstinadlar
Qənati-Məlik

* Qənati-Məlik (Kirman) — İranın Rabor şəhristanında kənd. 
* Qənati-Məlik (Fars) — İranda kənd.
Abdulla Ələkbərov

* Abdulla Ələkbərov (bioloq) — Biologiya elmləri doktoru, professor.
* Abdulla Ələkbərov (rəssam) — Azərbaycanlı rəssam. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı (1972) və Jurnalistlər Birliyinin (1981) üzvü.

## Həmçinin bax
* Abdulla
* Ələkbərov
Qulukənd (Çaroymaq)

**Qulukənd** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 100 nəfər yaşayır (18 ailə).

## İstinadlar
Pak Çon Hi

**Pak Çon Hi** (; ) — Koreya Respublikasının hərbi və dövlət xadimi, 1962–1979-cu illərdə ölkə prezidenti. Onun dövründə rəqibi Şimali Koreyanın iqtisadiyyatını keçməyə imkan verən iqtisadi islahatlar ("Koreya iqtisadi möcüzəsi") həyata keçirilmişdir. 26 oktyabr 1979-cu ildə sui-qəsd cəhdində öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Bakıda neftçilərin tətili (1954)

**Bakıda neftçilərin tətili** — 16 iyul 1954-cü il tarixində öz həyat şəraitlərindən narazılıq edən və əsasən azərbaycanlılardan ibarət olan Bakı neftçiləri tərəfindən təşkil edilmiş və insan tələfatı ilə nəticələnmiş tətil.

Milisin silahlı müdaxiləsi nəticəsində tətil iştirakçılarından təxminən 20 nəfər öldürülmüş, yüzlərlə insan həbs olunmuşdur. Həbs olunanlardan 300-ə yaxını sonradan SSRİ-nin müxtəlif bölgələrinə sürgün olunmuşdur. Sürgün olunanlar arasında tətil iştirakçılarının ailə üzvləri, qadınlar və uşaqlar da olmuşdur.

## Reaksiya
Hadisə barədə məlumat 1954-cü ilin oktyabrında ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinə ötürülüb və 2007-ci ildə məlumatın üzərindən məxfilik qrifi götürülüb. Hazırda həmin məlumatla MKİ-nin kitabxanasında kağız və elektron variantda tanış olmaq mümkündür.

## İstinadlar
Bliznesı adaları

**Bliznesı adası** () — Urup adasının şimal-şərq qutaracağında, Oxot dənizində 2 ada və qayalıqdan ibarət bir adalar qrupu. Arxipelaqın ümumi sahəsi təqribən 0.3&nbsp;km²-ə çatır. Bunun 0,17&nbsp;km² "Sanıça" adasının payına düşür. Ada 95.1 m hündürlüyə malikdir. 54.8 min m² ərazi Minerva adasının payına (Minerva məbədinin şərəfinə) düşür. Üçüncü qaya adası "Pivnaya kruşka" adlanır. Bu adaya cənubdan baxanda pivə bakalına bənzəyir. Adanın sahəsi 7,5 min m²-dir. İnzibati olaraq Saxalin vilayətinin Kuril şəhər dairəsinə daxil edilmişdir.

## Coğrafi xüsusiyyəti
Adada yaşayış yoxdur. Dəniz quşları və məməlilər üçün bir sığınmacaq rolu oynayır. Arxipelaq Urup adasının Kastrikum yarımadasından 950 metr şimalda yerləşir və yuvarlaq bir formaya malikdir. Arxipelaqın dərinliklərində Sanıça körfəzi yerləşir. İqlimi sərin, rütubətli yaya və mülayim soyuq qışa malikdir. Çəmən otlarla örtülmüşdür. Külək rejimi sərtdir. Hər il fevral-mart aylarında Oxot dənizinin çox hissəsi kimi gətirilən ağır buzlarla örtülür. Arxipelaqın ətrafındakı okean suları yalnız 1-1,5 ay ərzində buzdan tamamilə azad olur. Bütövlükdə arxipelaqdakı orta illik temperatur təxminən 2,0&nbsp;°C-dir.

## Araşdırma
1945-ci ildən bəri adalar RSFSR-in tərkibinə, 1991-ci ildən isə Rusiya Federasiyasının tərkibinə daxildir.

2012 ekspedisiyası zamanı arxipelaqa verilən müasir rus adının etimologiyası, rus dənizçilərinin "Sanıça" adının məşhur müraciət forması kimi istifadə edilməsi ilə əlaqələndirilir. Arxipelaq 2012-ci ilin noyabr ayında "Adsız dəniz coğrafi obyektlərinin adlandırılması" proqramı çərçivəsində hidroqrafik gəminin ikinci ekspedisiyası zamanı alim I. A. Tixonov tərəfindən araşdırılmış və təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
West Tower

**West Tower** () — Liverpulun mərkəzində yerləşən 40 mərtəbəli göydələn.
## Xüsusiyyətləri
Göydələn Liverpulda yerləşən ən hündür tikilidir. 
Tikili vahid memarlıq üslubunda (modernizm) inşa edilmişdir. 5-ci mərtəbədən 33-cü mərtəbəyə qədər dəbdəbəli mənzillər, 34-cü mərtəbədə isə panoramalı restoran var. Qalan mərtəbələri (6 mərtəbə) üst qatında yerləşən ayrı bir sahə.

Binanın inşası şirkətə 35.000.000 funt sterlinqə başa gəldi.

## Qalereya

West tower construction.jpg|2007 may
Westtowerlpool.jpg|
Pier Head and Commercial District, Liverpool.jpg|Mersi çayından qalaya baxmaq
West Tower Night.jpg|gecə görünüşü
Liverpool Commercial District.jpg|

## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz
## İstinadlar
Şər qarışanda (film, 2016)

**Şər qarışanda** — rejissor Samir Kərimoğlu tərəfindən 2016-cı ildə çəkilən Azərbaycan tammetrajlı bədii  qorxu janrlı filmi.

## Məzmun
Filmdə əhvalat rayonlardan birində baş verir. Əsas personajlardan biri Aidə (Oksana Rəsulova) müəllimdir və 11-ci sinfin şagirdlərinin sinif rəhbəridir. Günlərin birində məktəbə yeni tarix müəllimi Seyran (Ramiz Novruz) gəlir. Aidə onunla ilk görüşdə həyəcanlanır. O, Aidənin rəhbərlik etdiyi sinfin uşaqlarını ələ alır, onlarla gəzintiyə aparır, yaxından ünsiyyət qurmağa çalışır. Hadisələrin gedişatında aydınlaşır ki, Seyranın həqiqi adı Fərruxdur. Aidənin əsl adi isə Günel... Fərrux, 1990-cı illərin əvvəllərində Günelə orta məktəbdə dərs deyib və onun gözü qarşısında sinif yoldaşlarını qətlə yetirib. Güneli isə azad edib. Fərrux 20 il həbs həyatı sürəndən sonra çıxır və Güneli tapır. Onun məqsədi yeni şagirdlərini və Güneli öldürməkdir. O da aydın olur ki, rayon təhsil şöbəsi Fərruxu tarix müəllimi kimi məktəbə göndərməyib. Finalda Günelin sayıqlığı nəticəsində uşaqlar xilas olur...

## Film heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**İdea və ssenari müəllifi:** Fariz Əliyev, Rəşad Süleymanoğlu
:**Quruluşçu rejissor:**Samir Kərimoğlu
:**Quruluşçu operator:** Nadir Mehdiyev
:**Qurluşçu rəssam:** Cavid Hüseynov
:**Bəstəkar:** Sevic Ağasıyeva
:**Səs operatoru:** Orxan Ağalarov
:**Səs rejissoru:** Azad Vəliyev
:** 2-ci rejissor:** Azər Aydəmir
:** Bum operatoru:** Rüstəm Rüstəmov
:**Qurluşçu rəssam:** Janna Kruçinina
:**Qrim ustası:** Polina Tkacenko
:**Qrim assistenti:** Liya Quliyeva
:**Musiqi tərtibatı və montaj:** Samir Kərimoğlu
:**Montaj təhcizatı:** Elçin Şükür
:**Səs rejissoru assistentləri:** Əli Əliyev, Xumar Qulu-zadə
:**Rejissor assistenti:** Fərid Məhərrəmov
:**2-ci operator:** Asif Şirəliyev
:**Rəng korreksiyası:** Nicat Zeynallı
:**İşıqçılar:** Novruz Novruzov, Ülvi Bayramov
:**Kamera texnik:** Anar Nəsrullayev
:**Fotoqraf:** Məhəmməd Ağa
:**Plyback:** Teymur Teymurov
:**Dolly:** V.Mustafayev, V.Rzayev, O.Rzayev, T.Ağayev
:**Sürücülər: ** Rəvan Bəşirov, Namiq Abdullayev
:**İnzibatçılar:** Rahib Musayev, Elmar Musayev
:**Baş prodüser:** Oksana Rəsulova
:**Soundtrack:** “Bir gün gələr” bəstəkar: Jhonas Thander, söz: Ülviyyə Alovlu, ifa: İlhamə Qasımova

### Filmdə iştirak edənlər
:Ramiz Novruz
:Oksana Rəsulova
:Qurban İsmayılov
:İlhamə Qasımova
:Anar Seyfullayev
:Ülvi Həsənov
:Mələk Kazımova
:Cövdət Şükürov
:Günəş Mehdizadə
:Kəmalə Piriyeva
:Sənan Əlləz
:Rasim Məmmədov
:Əlibəy Məmmədli
:Şəhriyar Əbilov
:Murad İsmayıl
:Ramail Bayramov
:Cavid Aydınov
:Samir Arazxanov
:Zemfira Əbdülsəmədova
:Məsumə Babayeva
:Nəsibə Eldarova
:Ləman Məmmədova
:Rəsul Rəsulov
:Müslüm Kərimli
:Səbinə Qaragözlü
:Nicat Əskərzadə
:Vaqif Hüseynov
:Leyla Qasımova
:Zəhra Bədəlbəyli
:Əhməd Sədətdinov
:Rəhnumə Rəsulova
:Fəyyaz Rəsulov

## Xüsusi təşəkkürlər
:Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi 
:Xaçmaz rayonu Samur-Yalama Milli Parkı
:Şabran rayonu İcra Hakimiyyəti
:Şabran rayonu Pirəmsən və Leyti kənd sakinlərinə
: Pirəmsən kənd orta məktəbinə

## Həmçinin bax
*Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
https://www.youtube.com/watch?v=1Rt5Bs6xwGQ
Qo Şoutsin

**Qo Şoutsin** (; ) – çinli astronom, hidravlika mühəndisi, riyaziyyatçı və siyasətçi. Yuan sülaləsinin dövründə (1271–1368) yaşamışdır. Adam Şall fon Bell ondan o qədər təsirlənmişdi ki, onu "Çinin Tixo Brahesi" adlandırmışdı. Camal əd-Din onla əməkdaşlıq etmişdir.

1231-ci ildə Çinin Hebei əyalətində kasıb ailədə anadan olmuşdur. Əsasən babası Qo Yon tərəfindən böyüdülmüşdür. Babası Beş klassik, astronomiya, riyaziyyat və hidravlika kimi sahələrdə olan bilikləri ilə tanınan bir mütəxəssis idi. Şoutsin balaca yaşlarından intelektual bacarığını göstərməyə başlamışdı. Yeniyetmə olanda babasının üzərində işlədiyi su saatının eskizini tapmış və onun işləmə mexanizmini dərk etmişdir. O, su saatının bir növünün dizaynını inkişaf etmişdir. Bu cür su saatları hazırlamaqda ustalaşdıqdan sonra 16 yaşında riyaziyyat öyrənməyə başlamışdır. Riyaziyyatdan sonra hidravlika və astronomiyanı da anlamağa başlamışdır.

20 yaşında o, hidravlika mühəndisi olmuşdur. 1251-ci ildə bir dövlət rəsmisi kimi Dahuoquan çayı üzərində körpünün bərpa edilməsinə kömək etmişdir. 1250-ci illərdə Kubilay xan Çinin hakimi olmuşdur. O, hidravlik mühəndisliyin və su nəqliyyatının əhəmiyyətini anlamış, Quonu Dadu (indiki Pekin) ilə Sarı çay arasındakı ərazini nəzərdən keçirməyə göndərmişdir. Dadunun yeni su mənbəyi üçün Quo Böyük Kanal layihəsi başlatmışdır. Layihənin uğurundan sonra Kubilay xan Quonu bənzər layihələri idarə etməsi üçün imperiyanın müxtəlif yerlərinə göndərmişdir. Quo xanın hidravlika, riyaziyyat və astronomiya mövzularında baş məsləhətçisi olmuşdur.

## İstinadlar
Nimann-Pik xəstəliyi

**Nimann-Pik xəstəliyi** və ya **sfinqomielinlipidoz** – irsi sfinqomielinaza fermentinin irsi defekti ilə əlaqədar baş verən xəstəlik. Xəstəlik zamanı beyin qabığı hüceyrələrində, beynin ağ maddəsində, qaraciyərdə, dalaqda, sümük iliyində, böyrəküstü vəzilərdə, böyrəklərdə, limfa düyünlərdə, dəridə və qanın mononuklear hüceyrələrində (monositlər və limfositlər) sfinqomielinlərin miqdarı artır.

## Haqqında
Xəstəliyin ilk əlaməti həyatın ilk ilində (çox vaxt 6-7 aylıq uşaqlarda) təzahür edir: tədricən qaraciyər və dalaq böyüyür, kəskin arıqlama və psixi inkişafın ləngiməsi müşahidə edilir; mərkəzi sinir sisteminin fəaliyyətinin pozulması fonunda piramid sistemin zədələnməsi əlamətləri müşahidə edilir (hərəkət pozulması, spasifik iflic və s.).

Sonralar əzələ tonusu və reflekslər zəifləyir; idiotiya, korluq və karlıq müşahidə edilir. Xəstəlik 5 yaşına qədər ölümlə nəticələnir (xəstə uşaqların tez-tez infeksion və iltihabi xəstəliklərə tutulması ölüm hallarını tezləşdirir). Toxuma və üzvlərdən götürülmüş biopsiya müayinələrində Pik hüceyrələrinin görünməsi bu xəstəliyin əsas morfoloji diaqnostik kriteriyası sayılır.

Xəstəliyin A, B, C olmaqla 3 tipi mövcudddur. Bir-biri ilə əlaqəli olan A və B tip  1 – cili turş sfinqomielinaza fermentinin əksikliyi və bunun nəticəsində sfinqomielin toplantısı ilə xarakterikdir. A tip xəstəlikdə, ağır formada sfinqomielinaza əksikliyi görünür, sfinqomielinin seramid və fosforilxolinə parçalanmasında pozğunluq yaranır.

Bütün faqosit hüceyrələrində və neyronlarda artıq miqdarda sfinqomielin toplanır. Makrofaqlar lipid damlaları ilə dolur və stiplozma sanki incə vakuol və ya köpük kimi görünür. Elektron mikroskopda bu vakuolların ikincili lizosomlar olduğunu, bəzən də "zebr" cisimləri deyilən, mielin fiqurlarına oxşayan sitoplazmatik cisimciklər saxladığını görmək olur. Çoxlu sayda faqosit hüceyrələr olduğu üçün dalaq, qaraciyər, sümük iliyi, limfa düyünü, ağciyərlər ən çox zədələnən orqanlardır.

Dalaq böyüməsinə çox rast gəlinir. Eyni zamanda onurğa beyni və qanqlionlar da daxil olmaqla, bütün sinir sistemi zədələnir. Lipid toplanması ilə əlaqədar neyronlar genişlənmiş və vakuolludur. Xəstəliyin bu tipi uşaqlarda körpə yaşlarında orqanomeqaliya və ağır nevroloji pozğunluqlarla özünü göstərir.

Xəstəlik əsasən həyatının ilk üç ili içində uşaqların ölümünə səbəb olur. B tip xəstələrdə orqanomeqaliya müşahidə olunur, lakin nevroloji pozğunluqlara rast gəlinmir. C tip xəstəliyin (NPC) A və B tipləri əlaqəli olduğu düşünülürdü, lakin C tip digər tiplərdən olduqca fərqlidir və ən çox rast gəlinən tipdir. Xəstəlik NPC1 və NPC2 genlərindəki mutasiya nəticəsində meydana çıxır. NPC bir çox toplanma xəstəliklərinin əksinə, lipid daşınmasındakı 1 – cili pozğunluqlarla əlaqədar ortaya çıxır. Hüceyrələrdə xolesterinlə yanaşı, M1 və M2-qanqliozidlər də toplanır.

Xəstəlik klinik olaraq heterogendir. Ən çox rast gəlinən forması uşaqlıq dövründə ortaya çıxır, ataksiya, vertikal yuxarı baxış məhdudluğu, distoniya, disartriya, psixomotor geriliklə təzahür edir. Dünyada sadəcə 394 şəxsdən birində rast gəlinən xəstəlikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Genetik ev istinad saytı
Qəşənq xırdaləçək

**Qəşənq xırdaləçək** (lat. Erigeron venustus)

## Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi düz, 10-40 sm hündürlükdə, sadə, bəzən 2-3 budaqlı, az yarpaqlı, tükcüklüdür. Kökyanı yarpaqları uzunsov və ya lansetvari-çəlovvari, ucu biz, bəzən küt, gövdə yarpaqları oturaqdır. Səbətləri 1-2 sm enində, yarımkürəvari, tək-tək gövdənin təpəsində yerləşir. Sarğısı tüklü, vəzili, boz və ya al qırmızı rəngdədir. Kənar çiçəkləri 1&nbsp;mm enində dardilcikli, əlvan çəhrayı, orta çiçəkləri boruvari sarı rəngdədir. Toxumcaları 2–3&nbsp;mm uzunluqda, zəif tüklüdür; kəkili toxumcadan 2 dəfə uzun, qəhvəyitəhər tükcüklüdür.

## Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı dağ qurşağından alp qurşağına kimi yayılmışdır. Yüksək dağ çəmənlərində, töküntü və qayaların üzərində bitir.

## Xalq təbabətində və tibbdə yeri

## İstinadlar
Qasım Süleymaninin dəfn mərasimi

**Qasım Süleymaninin dəfn mərasimi** () — İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun General-mayoru, Qüds qüvvələrinin komandiri Qasım Süleymani ilə İran və İraqın müxtəlif şəhərlərində generalın doğma şəhəri olan Kirmanda təşkil olunmuş hüzür və dəfn mərasimləri. Mərasimlər Bağdad, Kərbəla, Nəcəf, Əhvaz, Məşhəd, Tehran və Qum şəhərlərində geniş kütlələr tərəfindən təşkil olunmuşdur. Süleymaninin cənazə mərasimi 1989-cu ildə Tehran şəhərində İran İslam Respublikasının qurucusu, Ruhullah Xomeyninin cənazə mərasimdən sonra İrandakı ən böyük kütləvi dəfn mərasimi olaraq tarixə keçmişdir.

7 yanvar 2020-ci ildə Kirmandaki dəfn mərasimində izdiham baş verdi, ən azı 56 nəfər həlak oldu və 200-dən çox adam yaralandı. Nəticədə, kütləvi izdiham səbəbindən Süleymaninin dəfni təxirə salındı.

Süleymani 8 yanvar çərşənbə günü, İranın İraqdakı iki ABŞ hərbi bazasına hücumundan bir neçə saat sonra doğma şəhəri Kirmanda dəfn edildi.

## İstinadlar
Gürcü güləvəri

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik, bozumtul-yaşıl qısa tüklüdür. Gövdəsi düz, dağınıq budaqlı, (25) 50- 70 (100) sm hündürlükdədir. Kökətrafı yarpaqları saplaqlı, lirəşəkilli lələkvari yarılmışdır. Seqmentləri lansetvari və ya xəttidir, sivri uclu, sivri uclu-dişli və ya eləcə də lələkvari bölünmüşdür, orta yarpaqları oturaqdır, dərin lələkvari bölünmüş və ya lələkvari yarılmışdır, az sayda xətti və ya lansetvari, xırda sivri ucludişli və ya tam kənarlı seqmentlərlə yuxarı yarpaqları tam (bütöv) kənarlıdır. Səbətləri çoxsaylı, tək yumurtavari, 8-12 mm enindədir. Sarğı yarpaqları solğun, dərivari, çılpaq, kənarları ensiz, ağ kirəmidvari xarici və orta enli oval və ya yumurtavari-oval təpə hissədə möhkəm əyilmiş tikanlı 5-25 sm uzunluqdadır, qaidədə genişlənmiş 1-3 sayda qısa nazik tikanlı, daxili yarpaqcıqlar uzunsov-xətti, dairəvi, qəhvəyi zarlı əlavə ilə. Çiçəkləri çəhrayı, yan çiçəkləri böyüməmiş olur. Toxumcaları 3-4 mm uzunluqda, uzunsov, açıq rəngli; kəkili ağ, toxumcadan 2 dəfə qısadır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü (25) 50-70 (100) sm, gövdəsi düz, aralanmış-budaqlanan, bozumtul-yaşıl qısa tüklü olan çoxillik bitkidir. Kökətrafı yarpaqları saplaqlıdır, bir qədər liraşəkilli-lələkvari kəsilmiş, seqmentləri neştərvari və ya xətvari, sivri uclu, dişləri sivri uclu və yaxud həmçinin lələkvari bölünmüşdür; orta yarpaqları oturaqdır, dərin lələkvari bölünmüş və ya lələkvari kəsilmiş bir neçə xətvari və ya neştərvari, dişləri xırda sivri uclu və ya tamkənarlı seqmentlərlədir, yuxarı yarpaqları bütövdür. Səbətləri çoxsaylı, tək, yumurtaşəkillidir, eni 8-12 mm, qısa saplaq üzərindədir, demək olar ki, yuxarı yarpaqlarla bürünmüşdür. Qın yarpaqları tutqun, qalın dərili, çılpaqdır, kənarları ensiz ağ pərdəciklidir. Çiçəkləri çəhrayı rəngdədir, kənardakılar artmayandır. Toxumlarının uzunluğu 3-4 mm olub, uzunsov, parlaq, hamar, çox vaxt tünd cizgilidir; kəkili ağ rəngli, toxumcadan iki dəfə qısadır. İyun-avqust aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabr aylarında meyvə verir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər. Böyük Qafqazın qərbi və şərqi, Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi və Xəzər sahili ovalıqlarının rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Alaq kimi əkin, tarla, bostan və kolluqlarda, çay boyunca yollarda, zibilli yerlərdə bitir.

## Yaşayış mühiti
Əkin sahələrində, zəmilərdə, bostanlarda, həmçinin kolluqlarda alaq kimi, çay yataqlarında, yol kənarında, zibilli yerlərdə rast gəlinir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şırşır (Çaroymaq)

**Şırşır** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 38 nəfər yaşayır (7 ailə).

## İstinadlar
Katasteriazm

**Katasterizm** (   καταστερίζω «ulduz" arasında yerləşdirilmiş  ilə +  «ulduz») Qədim Yunan mifologiyasında - tanrıların, insanların heyvanların və əşyaların ulduzlu səmaya çevrilməsi prosesi: bürclərə, asterizmlərə, ulduzlara və süd yoluna.  Müasir mənada **katasterizm** mifoloji və dini təsvirlərin göy obyektlərinə köçürülməsidir. Termin yalnız qədim miflər üçün istifadə olunur, qismən astral mif anlayışına uyğundur. Günəş və ayla əlaqəli miflər üçün günəş və ay mifləri terminlərindən istifadə olunur ; bundan başqa "katastrofizm" anlayışı planetlər üçün istifadə edilmir.

Katasterizm qədim yunan şairləri arasında sevilən mövzu idi. Ən məşhur əsər Kirenalı Eratosthenin  "Katasterizmlər" (rus dilində "Ulduzlara çevrilmə") idi (e.ə. 276-194-cü illər). e. ) əsəridi. Roma  şairlərində katasterizm mifləri əsas hissə kimi ümumiyyətlə çevrilmədir,  Theogony ilə bərabər isə məşhur  yaradıcılıq mövzusu olmuşdur.

Qədim bürclərin əksəriyyəti onların mənşələrini izah edilən bir neçə miflə və ya bir mifin versiyaları ilə əlaqəlidir   Aşağıda ən məşhur və ümumi qəbul edilmiş katasterizmlər təqdim edlir. 

## Həmçinin bax

* Asterizmlər
Vasif Əliyev (geoloq)

**Vasif İsmayıl oğlu Əliyev** (d.1929, Azərbaycan, Naxçıvan - ö.1982, Azərbaycan) — Azərbaycanda kolçedan yataqlarının və metasomatitlərin öyrənilməsi sahəsində ilk mütəxəssislərdən biri, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor.

## Həyat və fəaliyyəti

Əliyev Vasif İsmayıl oğlu 1929-cu ildə Azərbaycanın Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geologiya-coğrafiya fakültəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitunun aspiranturasına qəbul olunur. 1952-1957-ci illərdə Azərbaycan EA Geologiya İnstitunda işləmişdir. 1955-ci ildə "*Çiraqidzor-Toqanalı filiz sahəsinin kolçedan yataqlarının filizətraflarının dəyişməsi və struktur-tektonik xüsusiyyətləri*" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. 1976-cı ildə "Kiçik Qafqazın kolçedan filiz formasiyaları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Ömrünün son 5 ili ərzində "Kristalloqrafiya, mineralogiya və geologiya" kafedrasına başçılıq etmişdir. Azərbaycanda kolçedan yataqlarının və metasomatitlərin öyrənilməsi sahəsində ilk mütəxəssislərdən biri olan V.Əliyev  Kiçik Qafqazın kolçedan yataqları süxurlarının mineralogiyasını, geokimyasını və filizətraflarını tədqiq etmiş və kolçedan filizlərinin yerləşdiyi perspektivli sahələrin aşkarlanması üçün kriterilər işləyib hazırlamışdır. V.Əliyev 100-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın və bir neçə tədris vəsaitinin müəllifidir. 

## Mənbə

* Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004
Vasif Əliyev

* Vasif Əliyev (siyasətçi) — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III çağırış deputatı.
* Vasif Əliyev (geoloq) — geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor.

## Həmçinin bax
* Vasif
* Əliyev
Vüqar Əhmədov

**Əhmədov Vüqar Cəbrayıl oğlu** () — "Azərişıq" ASC-nin sədri (7 yanvar 2020–indi), "Azərişıq" ASC-nin sədrinin müavini (2015–2020), İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzinin direktoru.

## Həyatı
Vüqar Əhmədov 3 yanvar 1975-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin menecment fakültəsində bakalavr və magistr pilləsi üzrə təhsil alıb. Daha sonra Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını Dövlət və bələdiyyə idraəetməsi ixtisası üzrə bitirib. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin İnformatika və idarəetmə fakültəsinin menecment kafedrasının iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru proqramının doktorantıdır.

2015–2018-ci illər Rusiya Federasiyası Prezidenti yanında Xalq Təsərrüfatı və Dövlət Qulluğu Akademiyasında təhsil alıb. İxtisası iqtisadçı-energetikdir.

Ailəlidir. 2 övladı var.

## Əmək fəaliyyəti
Xarici İqtisadi Əlaqələr Nazirliyində və Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Bir müddət Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi (sonradan İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi) İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzinin direktoru olub.

14 oktyabr 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə sədr müavini vəzifəsinə təyin olunub.

7 yanvar 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəcamı ilə "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə sədr təyin olunub.

2001-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## İstinadlar