open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Palatinus gölü

**Palatinus** () — Macarıstanda süni göl. Göl Macarıstanın şimalında, Komarom-Esterqom medyesində, Esterqom şəhəri yaxınlığnda yerləşir. Yerli əhalinin əksəriyyəti gölü **Pala** adlandırır. Digər adı isə **Şatorkopustaidir** (). Sahəsi 32 hektar olan göl Budapeşt şəhərindən 40 km şimalda yerləşir.

## Ümumi məlumat
Gölün təxmini sahəsi 0,32 km², uzunluğu 0,8 km, eni isə 0,4 km-dir. Ən dərin yeri 10 metrdir. Göl dəniz səviyyəsindən 124 metr yüksəklikdə yerləşir. Yay aylarında göl suyunun orta temperaturu +19&nbsp;°C olur. Piliş vadisi yaxınlığnda yerləşən Palatinus gölü yeraltı sularla qidalanır. Göl sahilinin bir qismi ot örtüyünə malik olsa da, bir hissəsi qumla örtülüdür. Esteqrom və Doroq şəhərlərinin yaxınlığında olan bu göl Macarıstanın ən təmiz gölü hesab olunur. Eyni zamanda Komarom-Esterqom medyesinin ən böyük gölüdür.

Palatinus gölü 1950-ci ildə, köhnə mədənin yerində formalaşmışdır. Mədəndə sənayedə istifadə olun qum həmçinin qonur kömür hasil olunurdu. Mədənin yaxınlığlnda kiçik Drost kəndi olmuşdur. Gölə "Palatinus" adını Budapeştdən olan üzgüçülər vermişdir. Göl suyun təmizliyi və şəffaflığı ilə paytaxt çimərliyi olan Palatinusu xatırladırdı. Göl dibinin və sahilindəki qum təbii filtir funksiyasını yerinə yetirir.

1953-cü ildə ərazidə balıqçılar cəmiyyəti yaradılmış və göldə balq yetişdirməyi planlaşdırırdı. Sonrakı illərdə gölün şimal hissəsi çimərlik üçün nəzərdə tutulmuşdur. Cənub hissəsi isə balıqçılıq və balıq çoxaldılması üçün ayrılmışdır. 2006-cı ildən göldə dayvinq muzeyi fəaliyyət göstərir.

Göl yaxınlığında mağaza, televiziya mərkəzi və otel var. 2009-cu ildə gölü 37 min turist ziyarət etmişdir.

## İstinadlar
Saxlanılma

**Saxlanılma** — cinayət törətməkdə şübhəli bilinən şəxsin həmin cinayəti törətdiyinə dair sübutların olması halında dövlət ittihamçısının qərarı ilə, ibtidai istintaqın aparılması və ya istintaqın başa çatdırılması üçün lazım gəldikdə məcburi formada, hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən müəyyən müddətə həbsdə saxlanması prosesidir.

Müvəqqəti həbs şübhəli bilinən şəxsin dövlətin hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən qanuni əsaslarla müvəqqəti olaraq nəzarət altında saxlanılmasıdır. Çox vaxt saxlanılan şəxs əvvəlcə təcridxanaya aparılaraq burada ifadə verir, daha sonra isə qarşısına çıxarıldığı prokuror onun azadlığa buraxılmasını və ya məhkəməyə göndərilməsini tələb edir.

Müvəqqəti həbs, bir şəxsin barəsində davam edən və ya gözlənilən cinayət ittihamlarına görə istintaq çərçivəsində müvəqqəti olaraq saxlanılması, yaxud həmin şəxsi və ya əmlakı qorumaq məqsədilə həyata keçirilən hüquqi tədbirdir.

Müvəqqəti həbs prosesi hər zaman şəxsin müəyyən bir yerə (adətən polis bölməsi və ya müvafiq hüquq-mühafizə orqanının binasına) aparılması ilə nəticələnməyə bilər; bu, həmçinin dindirmə məqsədilə və ya inzibati tədbir kimi tətbiq oluna bilər.

Şəxslər, müəyyən bir yurisdiksiyanı tərk etmələrinə icazə verilmədikdə (məsələn, səyahət qadağasının bir forması olan ölkədən çıxış qadağası tətbiq olunduqda) və ya müəyyən bir əraziyə daxil olmaları və ya oradan çıxmaları məhdudlaşdırıldıqda da müvəqqəti həbs vəziyyətində hesab oluna bilərlər.

Bir şəxs, psixi pozuntuya görə məcburi yatma qaydasında saxlanıla bilər; bu halda məqsəd xəstəliyin məcburi müalicə yolu ilə sağaldılmasıdır.  Bundan əlavə, vərəm kimi yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə də müvəqqəti həbs tədbiri tətbiq oluna bilər.

Termin bəzən eyni əsaslarla əmlakın müvəqqəti saxlanılması mənasında da işlədilir. Müvəqqəti həbs prosesi həbs əməliyyatından əvvəl baş verə bilər və bəzi hallarda bu mərhələyə daxil olmaya da bilər.

Bəzi dövlətlər və onların silahlı qüvvələri tərəfindən müvəqqəti həbsdə saxlanılan şəxslər nə hərbi əsir, nə də cinayət işi üzrə şübhəli kimi təsnif edilir və onlara bu statuslara müvafiq münasibət göstərilmir.

İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamənin 9-cu maddəsinə əsasən, "heç kəs əsassız yerə tutulub saxlanıla, müvəqqəti həbs və ya sürgün edilə bilməz." Dövlətlər arasında baş verən münaqişələr zamanı müvəqqəti həbs edilmiş şəxslərə münasibət Dördüncü Cenevrə Konvensiyasının müddəaları ilə tənzimlənir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* Human Rights Watch on Detainees
* ACLU on Detainees
* Penitentiaire Inrichtingen in Vught
* Dienst Justitiële Inrichtingen
* Виды задержания
* Британские лорды отвергли задержание на 42 суток (проголосовали за сохранение максимального срока задержания в пределах 28 суток) // Русская служба Би-би-си
1992 Qarabağ FK mövsümü

**1992 Qarabağ FK mövsümü** — Qarabağ üçün 1992 mövsümü, Azərbaycan Premyer Liqasında keçirdiyi ilk mövsümdür.

## Mövsümə ümumi baxış
1992-ci il mayın 3-də "Qarabağ" ilə Sabirabadın "İnşaatçı" komandalarının görüşündə Mehman Alışanovun vurduğu qol, həm "Qarabağ"ın "Azərbaycan Premyer Liqası"nda vurduğu ilk qol, həm də ki, ümumilikdə Azərbaycan tarixində "Azərbaycan Premyer Liqası"nda vurulan ilk qol olur.

Klub, iki mərhələli Azərbaycan çempionatının final mərhələsinin qalibi olur. Ancaq, turnir cədvəlindəki yekün xallara, final mərhələsi üçün seçmə mərhələ oyunlarının xalları da əlavə edildikdən sonra klub dördüncü yerdə qərarlaşır.

## Heyət

## Transferlər

### Gələnlər

### Gedənlər

## Azərbaycan Premyer Liqası

### Oyunlar

### Final mərhələsi

### Qrup oyunları

*Nəticəsi ləğv olunan oyunlar cədvəldə göstərilməyib. Bundan başqa "Gənclik" (Nəvahi) qrup, "Şirvan" (Kürdəmir) isə final mərhələsində bütün oyunlarda texniki məğlubiyyət alıb ki, həmin qarşılaşmalar siyahıya daxil edilməyib.*

### Turnir cədvəli

#### Final mərhələsi

*Qələbəyə görə 2, heç-heçəyə görə isə 1 xal verilib.*

#### Ümümi

*Qələbəyə görə 2, heç-heçəyə görə isə 1 xal verilib.*

## Statistika
*Ancaq Azərbaycan Güclülər dəstəsinin oyunları*.

## İstinadlar
Aleksandr Ankvab

**Aleksandr Zolotinskoviç Ankvab** (, *Aleksandr Zolotinska-ipa Ankəab*; , *aleksandre zolotinskis dze ankvabi*; ; ) — 29 may 2011-ci ildən 1 iyun 2014-cü ildə istefa verənə qədər Abxaziya Prezidenti vəzifəsində xidmət göstərmiş siyasətçi və biznesmen. 2020-ci ildən 2024-cü ilə qədər Abxaziya Baş naziri olaraq xidmət göstərdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abxaziya Baş naziri

**Abxaziya Baş naziri** — Gürcüstanın *de-yure* hissəsi sayılan Abxaziyanın *de-fakto* hökumət başçısı. 

## İstinadlar
Critically Ashamed

***Critically Ashamed*** — Kanada pop-pank musiqi qrupu -in ikinci studiya albomu. 1 avqust 2006-cı ildə Tooth & Nail Records tərəfindən buraxılıb. 

## Trek siyahısı

## İstinadlar
A Twist in My Story

***A Twist in My Story*** — ABŞ rok qrupu -in ikinci studiya albomu. 19 fevral 2008-ci ildə "Glassnote Records" tərəfindən buraxılıb. 

## Trek siyahısı

## İstinadlar
On Your Side

***On Your Side*** — ABŞ rok qrupu -un ikinci studiya albomu. 13 oktyabr 2009-cu ildə "Fueled by Ramen" tərəfindən buraxılıb. 

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Miracle Pill

***Miracle Pill*** — ABŞ rok qrupu -un on ikinci studiya albomu. 13 sentyabr 2019-cu ildə "Warner Records" tərəfindən buraxılıb. 

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Nemo (müğənni)

**Nemo Mettler** (; ) — daha çox **Nemo** mononimi ilə tanınan İsveçrə repçisi və müğənnisi. Nemo, skripka, pianino və barabanda ifa etməyi bacarır. 2024-cü ildə Nemo, İsveçrəni Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində *"[[The Code]]"* mahnısı ilə təmsil etmiş və qalib gəlmişdir.

## Fəaliyyəti
2015-ci ildə Nemo tərəfindən çıxarılmış *"Clownfisch"* mahnısı İsveçrə hit-paradlarında 95-ci yerə kimi yüksəlmişdir. İfaçının 2017-ci ildə çıxardığı "Du" adlı sinql İsveç hit-paradlarında 4-cü yerə kimi yüksəlmişdir. "ProSieben" telekanalında yayımlanan *"The Masked Singer Switzerland"* musiqi şousunun 2021/2022-ci illərdə efirə çıxmış ikinci mövsümündə, Nemo, beşinci yeri tutmuşdur.

29 fevral 2024-cü ildə İsveçin 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Nemo tərəfindən *"[[The Code]]"* mahnısı ilə təmsil olunacağı elan edilmişdir. 9 may 2024-cü ildə Nemo müsabiqənin ikinci yarımfinalında çıxış etmiş və finala vəsiqə qazanmışdır. 11 may 2024-cü ildə Nemo 591 səslə 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
2023-cü ilin noyabrında, Nemo, qeyri-binar kimi kaminq-aut etmişdir. Həmin məqalədə, Nemo həmçinin bildirmişdir ki, onlara müraciət zamanı əvəzliklər yerinə adından istifadə olunmasına üstünlük verir, ingilis dilində dialoq zamanı isə onlar şəklində müraciət olunmasına üstünlük verir.

## Diskoqrafiya

### Geniş yayım

### Sinqllar

#### Əsas ifaçı kimi

#### İştirakçı müğənni kimi

### Hit-paradlarda olmuş digər mahnılar

## İstinadlar
The Code

**The Code** — İsveçrə müğənnisi Nemonun 29 fevral 2024-cü ildə "Better Now Records" leyblında çıxardığı mahnı. Nemo tərəfindən qeyri-binar identikliklə barışmanın detallı təsviri kimi təqdim olunan mahnının yazılmasında, müğənni ilə yanaşı daha üç müəllif iştirak etmişdir. İsveçrəni 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən mahnı birinci yeri tutmuşdur.

## İstinadlar
Beşamel sousu

**Beşamel sousu** () - fransız mənşəli ağ yemək sousudur. Xüsusilə lazanya kimi xəmir yeməklərində istifadə olunur. Bu sousdan xüsusilə də digər souslar əlavə ediləcəyi zaman ilk addım kimi istifadə olunur.

## Haqqında

Fransız mətbəxinin əsas souslarından biri hesab edilən bu sous un və süd əlavə edilərək əldə edilir. Sousun tutarlılığı un nisbətindən asılı olaraq dəyişiklik nümayiş etdirir. Sousun adı François Pierre La Varenne (1615 - 1678) tərəfindən yaradılmış olan Le Cuisinier François (təsis tarixi: 1651) ilə eynidir.
Tomat sousu

**Pomidor sousu** və ya **tomat sousu** əsasən pomidordan hazırlanan və yeməyin bir hissəsi kimi təqdim edilən sousdur. Tomat sousları ət və tərəvəzlər üçün geniş istifadə edilsə də, çox makaron yeməkləri ilə bərabər istehlak edilirlər. İtaliyada ona *Napoletana sousu* deyirlər.
Dzukiya Milli Parkı

**Dzukiya Milli Parkı** () — Litvanın cənubunda milli park. Milli park ölkənin Dzukiya bölgəsində yerləşir. Park ərazisi dəniz səviyyəsindən 80-160 metr yüksəklikdədir. Ərazinin ən yüksək nöqtəsi Dalqiakalnisdir (168,2 m). Vilnüs şəhərindən 100 km cənub-qərbdə yerləşir.

## Ümumi məlumat
1991-ci ilin 23 aprelində yaradılan milli parkda şam meşələri, təbii landşaft və regionun kəndləri qorunur. Dzukiya milli parkının təxmini sahəsi 550 km² olub əsasən Neman çayı boyunca yerləşir. Parkın yerləşdiyi ərazi qumlu Dayvana düzənliyi adlanır. Milli parkın əsas hissəsi (95 %) Varen rayonu ərazisinə daxildir. Parkın təxminən 4 %-i  Alituss,1 %-i isə Lazdiji rayonlarının ərazisinə aiddir. Milli parkın inzibati mərkəzi Marsinkonis kəndində yerləşir. Mill park ərazisində olan önəmli yaşayış məntəqələrindən biri də Merkine şəhəridir.

Dzukiya milli parkı Livanın ən böyük qorunan təbii zonası hesab olunur. Ümumi sahənin 43 700 hektarı meşə ərazsidir. Mürəkkəb çay sistemləri, kiçik çaylardan tutmuş Litvanın əsas çay arteriyası olan Neman bu əraziyə daxildir. Park ərazisindən axan digər iri çaylardan Ula və Myarkisi misal göstərmək olar.

Milli parkın yerləşdiyi bölgənin iqlimi ölkənin digər ərazilərinə nisbətən kontinentaldır. Ərazinin yanvar ayının orta temperaturu-5,4°С, maksimal göstərici isə - 40,0°С-dir. İyulun orta temperaturu +17,7°C-dir. Litvada qeydə alınan ən yüksək temperatur da bu ərazidə qeydə alınmışdır +37,0°C.

Ərazi üçün xarakterik landşaft — Marsinkonis, Linyajyaris, Qribauli və Şunupise bölgələrinin dyun massivləri. Dyunlar təxminən 30 min il əvvəl, buzlaşmadan sonra formalaşmışdır.

Milli parkda 200 nəfərə yaxın əməkdaş fəaliyyət göstərir. Milli park ərazisi 10 sahəyə bölünüb.

## İstinadlar
Sometimes I Sit and Think, and Sometimes I Just Sit

***Sometimes I Sit and Think, and Sometimes I Just Sit*** — Avstraliya indi-rok musiqiçisi  debüt studiya albomu. 20 mart 2015-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
The Velvet Underground & Nico

***The Velvet Underground & Nico*** — ABŞ rok qrupu The Velvet Underground-un və Almaniya müğənnisi  debüt studiya albomu. 1967-ci ilin martında Verve Records tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Dig Me Out

***Dig Me Out*** — ABŞ rok qrupu -nin üçüncü studiya albomu. 8 aprel 1997-ci ildə "Kill Rock Stars" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
A Fistful of Peaches

***A Fistful of Peaches*** — Böyük Britaniya indi-rok qrupu -nin üçüncü studiya albomu. 17 mart 2023-cü ildə "Foxfive Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Washing Machine

***Washing Machine*** — ABŞ eksperimental rok qrupu Sonic Youth-un doqquzuncu studiya albomu. 26 sentyabr 1995-ci ildə "DGC Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Makes Me Sick Makes Me Smile

***Makes Me Sick Makes Me Smile*** — ABŞ indi-rok qrupu -in debüt studiya albomu. 30 sentyabr 2022-ci ildə "Dirty Hit" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Bearnisk sousu

**Bearnisk sousu** və ya **Béarnaise sousu** fransız mətbəxindən olan yağlı sousdur. Bəzi mənbələr bu sousun Béarn regionuna mənsub olduğunu iddia edirlər. Bəzi mənbələrdə isə Bearnisk sousunun kərə yağı ilə deyil, zeytun yağı ilə hazırlandığı qeyd edilmişdir. Fransız yemək kitabı olan *Larousse gastronomique* kitabında, Bearnisk sousunun Fransız mətbəxinin ən dadlı souslarından biri olduğu iddia edilmişdir.

## Hazırlanması

Yumurta sarısı ilə qatılaşdırılmış kərə yağına soğan və ağ şərab sirkəsi əlavə edildikdən sonra ona tərxun da vurulur və bununla da dadı daha da gözəl edilir.

## İstinadlar
Bearn

**Béarn** (Qaskon dilində: Bearn və ya Biarn) - Fransanın cənubunda yerləşən qədim bir regiondur. Region müasir dövrdə 387 kommunadan ibarətdir.Qaskon dili regionda geniş bir formada istifadə olunur. Regionun əhalisi isə təxminən 350.000 nəfərdən ibarətdir.
Qaskon dili

**Qaskon dili** Fransanın Qaskoniya regionunda danışılan Latın dillərindən biri olan Oksitan dilinin ləhcəsidir. Təxmini olaraq 254 min nəfər insanın danışdığı bu Oksitaniya ləhcəsinin dörd alt ləhcəsi mövcuddur. 1982-ci ildə Berndə aparılmış olan bir anket nəticəsində məlum olmuşdur ki, insanların 51%-i Qaskon dilində danışır.
Oksitaniya (tarixi vilayət)

**Oksitaniya** (Oksitan dilində: Occitània) — Cənubi Fransa, Andorra, İtaliya (*Oksitan vadisi*), Monako və İspaniya (Val-d'Aran) ərazisində yerləşən tarixi və etnik regiondur. Oksitaniya termini ilk dəfə 1290-cı illərdə Latın dilində olan mətnlərdə qeyd edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Pierre Lavelle, L’Occitanie, histoire politique et culturelle, Puylaurens, Institut d'études occitanes, 2004, 587 pages (ISBN 2-85910-350-3).
* Michel Banniard (dir.), Langages et peuples d’Europe : cristallisation des identités romanes et germaniques, VIIe-XIe siècle : colloque international / organisé par le Centre européen d’art et civilisation médiévale de Conques et l’université de Toulouse-Le Mirail, juillet 1997, Toulouse : CNRS, université de Toulouse-Le Mirail, 2002, 269 pages (ISBN 2-912025-09-5).
* Laurent Abrate, Occitanie 1900—1968, des idées et des hommes : l'émergence et l’histoire de la revendication occitane, Puylaurens, Institut d'études occitanes, 2001, 622 pages (ISBN 2-85910-280-9).
* Pierre Pasquini, Le pays des parlers perdus, Montpellier, Presses du Languedoc, 1994, 190 pages, préface de Robert Lafont.
* Gilles Rebull, «Nationalité et régionalisme en Provence de 1859 à 1893 : une interprétation de l'évolution felibréenne au regard de l’expérience catalane», Lou Félibrige — La revisto, n°222, premier trimestre 1997.
* René Merle, Une mort qui n’en finit pas ? L'écriture de l’idiome natal de la fin de l’Ancien régime à la naissance du Félibrige, Nîmes, MARPOC ; Montpellier, CNRS-Montpellier III, 1990, 215 pages (ISBN 2-907690-02-7).
* Eliza Miruna Ghil, L'Âge de parage : essai sur le poétique et le politique en Occitanie au XIIIe siècle, New York-Bern-Paris, P. Lang, 1989, 407 pages, Collection «University studies in medieval and Renaissance literature», trad. de l’américain (ISBN 0-8204-1072-1).
* Yves Rouquette, Occitanie, Centre international de documentation occitane, 1984, 260 pages (ISBN 2-901191-20-7).
* Isabelle Laborie, La vie occitane dans l’Hérault au — travers de la production picturale de 1900 à 1950. Mémoire de Maîtrise. Université Paul Valéry. Montpellier III,1993.
* Daniel Borzeix, René Pautal et Jacques Serbat, Révoltes populaires en Occitanie : Moyen Âge et Ancien Régime, Le Loubanel, les Monédières, 1983, 394 pages (ISBN 2-903438-29-3).
* Alain Alcouffe, Pierre Lagarde, Robert Lafont avec la collaboration de Jean-Claude Lugan, Pour l’Occitanie, Toulouse, Privat, 1979, 210 pages (ISBN 2-7089-4604-8).
* René Nelli, Mais enfin, qu’est-ce que l’Occitanie ?, Toulouse, Privat, 1978, 202 pages.
* Gaston Balzagues, «Les Organisations occitanes», Paris, revue *Les Temps modernes*, num. 324—326 août-septembre 1973.
* François Fontan, «La Nation Occitane : ses frontières, ses régions», Bagnols sur Cèze, revue *Lo lugarn / Lou Lugar*, 1969, dernière édition en 2002 ().

## Xarici keçidlər

* L’Agonie d’une civilisation , Simone Weil, *Le génie d’Oc*, 1943
* Site de l’Académie des arts, lettres et sciences de Languedoc 
* Comitat d’Afrairament Occitanò-Catalan 
* IEO Lengadòc 
* La porta d’Oc 
* occitania.fr
Abxaziya gerbi

Abxaziya Qafqazda yerləşən qismən tanınan **[[Abxaziya|Abxaziya Respublikasının]]** nəzarəti altında olan ərazidir. *De-yure* tanınmış **[[Abxaziya Muxtar Respublikası]]** ərazinin legitim hökuməti olduğunu iddia edir.

## Abxaziya Respublikası
**Abxaziya Respublikası gerbi** — Gürcüstandan ayrıldığını bəyan etdikdən sonra 23 iyul 1992-ci ildə Abxaziya Ali Soveti tərəfindən qəbul edilmişdir.

## Abxaziya Muxtar Respublikası

Abxaziya Muxtar Respublikası hökuməti gürcü və abxaz dillərində muxtar respublikanın adını daşıyan və Suxumidəki Hökumət Evinin təsviri olan möhür qəbul etmişdir.


File:Coat of arms of Abkhazia (GE).svg|Abxaziya Muxtar Respublikası üçün təklif edilən gerb


## Tarixi gerblər

File:Principality of Abkhazia coat of arms.svg|Abxaziya knyazlığının gerbi
Emblem of the SSR of Abkhazia (1928-1931).svg|Abxaziya Sovet Sosialist Respublikasının emblemi (1928-1931)
Emblem of the Abkhaz ASSR (1978–1992).svg|Abxaziya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının emblemi (1978-1992)


## İstinadlar
Abxaziya Xalq Məclisi

**Xalq Məclisi — Abxaziya Respublikası Parlamenti** (; ; ) — Abxaziya Respublikasının bir palatalı qanunverici orqanı.

## İstinadlar
Qaskoniya

**Qaskoniya** (Bask dilində: *Gaskoinia*, Fransız dilində: *Gascogne* Qaskon dilində: *Gasconha*) — Fransanın tarixi və coğrafi regionudur. Region Baskların tarixi yaşayış məntəqəsidir. Buna görə də, *Qaskon* adının *Vaskon* adından meydana gəldiyi təxmin edilir. (Vaskon sözü latıncadan tərcümə edildikdə Bask deməkdir). Aleksandr Dümanın məşhur roman qəhrəmanı olan D'Artagnan da məhz bu ərazidəndir.

## İstinadlar
Val-d'Aran

**Val-d'Aran** Kataloniyanın şimal-qərb hissəsində yerləşən bir dairədir. Dairənin ərazisi 620.5 km², əhalisi isə 7130 nəfər təşkil edir. Regionun rəsmi dili Aranes dilidir. Paytaxtı isə Vielha e Mijaran şəhəri hesab edilir.

## İstinadlar
Rekiva gölü

**Rekiva** () — Litvanın mərkəzi hissəsində göl. Buzlaq mənşəli olan göl ölkənin Şyaulyay qəzasıda yerləşir. Göl akvatoriyasının cənub hissəsi Şyaulyay şəhərinə, cənub, qərb və şimal-qərb hissələri isə Şyaulyay rayonunun ərazisinə aiddir. Gölün şərq sahilində  və  yaşayış məntəqələri var.

## Adlandırılması
Litva dillər inistutunun toponimlər lüğətində gölün əsas adı —  (**Rekiva**) kimi göstərilib. Digər geniş yayılmış variantlar:  (**Rekivos**) və  (**Rekiyavas**). Həmçinin az işlədilən adlar: Rakuevo, Rekiev, Karpievskoe.

## Ümumi məlumat
Rekiva gölü Litvanın ən böyük göllərindən biridir. Ümumi sahəsi — 1179,2 hektardır. Dəniz səviyyəsindən 130 metr yüksəklikdə yerləşən göl ərazisi bataqlıq, meşəlik ərazilərdən ibarətdir. Dairəvi formaya malik olan gölün uzunluğu 4,7 km və ən enli yeri isə 4,1 km-dir. Sahil ərazisi dik olmayıb bataqlıqlaşmışdır. Gölün şərq sahilləri daha əlverişlidir və bataqlıqlar azlıq təşkil edir. Sahil xətti düz olub uzunluğu 14 km-dir. Rekiva gölünün maksimal dərinliyi 4,8 metr, orta dərinlik isə — 2 metrdir. Göl dibi çöküntü qatının qalınlığı 3—4 metr arasında dəyişir. Sutoplayıcı hövzənin sahəsi — 19,4 km²-dir. Qədimdə göl axarsız olsa da, XX əsrin sonlarında kanal vasitəsilə Lielupe, Venta və Neman çaylarının hövzələri ilə birləşdirilmişdir.

Rekiva gölü və ətraf ərazidəki Rekivos bataqlıqları Avropa İttifaqının Natura 2000 qorunan təbiət ərazilərlərinin siyahısına daxil edilib. Gölün cənub-qərbində və qərbində Rekivos botanika-zoologiya yasaqlığı (*Rėkyvos botaninis zoologinis draustinis*) fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Aranes dili

**Aranes dili** (Qaskon dilində: Aranés; ispan dilində: Aranese; katalan dilində: Aranès; Fransız dilində: Aranais) Kataloniyanın Val-d'Aran regionunun rəsmi dilidir. Bu dil təxmini olaraq 7000 insan tərəfindən ana dili kimi istifadə edilir. Fransada danışılan qaskon dilinin bir ləhcəsi hesab edilir. 1984-cü ildən bəri isə bu dil məktəblərdə tədris olunur.

## İstinadlar
Vielha e Mijaran

**Vielha e Mijaran** və ya **Vielha** (Aranes dilində: Vielha, Katalan və İspanca: Viella) - İspaniyanın Kataloniya regionunun Lleida əyalətinin dairə mərkəzidir. Dünyada Oksitan dilinin rəsmi dil kimi istifadə edildiyi yeganə ərazi olan Val-d'Aran regionunun paytaxtıdır. Ərazinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü isə 974 metrdir. Əhalisi 2005-ci ildəki əhalinin siyahıya alınmasının statistik məlumatlarına əsasən 5020 nəfər təşkil edir.

## İstinadlar
Lleida (əyalət)

**Lleida əyaləti** və ya **Lérida əyaləti** (katalanca: *Lleida*) İspaniyanın Kataloniya muxtar vilayətində yerləşən bir əyalətdir. Əyalətin mərkəzi isə əyalətə adını vermiş olan Lérida şəhəridir.

## İstinadlar
Lleida

**Lleida** () — Kataloniyada, Lleida vilayətinin mərkəzi olan şəhərdir. 2005-ci ilin statistik məlumatlarına əsasən, şəhərin əhalisi 125.000 nəfər təşkil etmişdir.

## Dillər

Region ənənəvi olaraq katalan dilində danışılan bir regiondur. Burada katalan dilinin şimal-qərb ləhcəsində danışılır. Regionda ispan dilində də danışılsa da, Val-d'Aranda Qaskon dilinin bir ləhcəsi olan Aranes dilində danışırlar.

## İstinadlar
Qoşul ya da öl

**Qoşul ya da öl** () — On üç koloniyadakı parçalanmanı göstərən siyasi karikatura. Bencamin Franklinə məxsus original karikatura 9 may 1754-cü ildə *"The Pennsylvania Gazette"* tərəfindən nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar
Darwinia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tomex

*  — Callicarpa bitki cinsinin sinonimi.
*  — Litsea bitki cinsinin sinonimi.
*  — Dobera bitki cinsinin sinonimi.
The Record

***The Record*** — ABŞ indi-rok superqrupu Boygenius-un debüt studiya albomu. 31 mart 2023-cü ildə "Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Qeyri-binar gender

**Qeyri-binar** və ya **Gender-kvir** — yalnız kişi və ya qadın olmayan gender kimliyinə malik (gender binarlığından kənar) şəxsləri bildirmək üçün istifadə edilən ümumi termindir. Adətən doğulduğu cinsin əksi olan genderlə özlərini identikləşdirdiklərinə görə, qeyri-binar genderli insanlar, çox vaxt transgender insanlarla eyniləşdirilir, lakin, bəzən qeyri-binar genderli insanlar özlərini transgender hesab etmirlər.

Qeyri-binar genderli insanlar özlərini keçid cinsli və ya üçüncü cinsin nümayəndələri kimi, birdən çox cinsin nümayəndələsi identikləşdirə bilirlər, cinsə malik olmaya və ya gender flüidliyinə malik ola bilirlər. Gender identikliyi cinsi oriyentasiya və romantik oriyentasiyadan fərqlidir: qeyri-binar genderli insanlar müxtəlif oriyentasiyaya malik ola bilirlər.
## İstinadlar
Velute

**Velute** və ya **velute sousu** fransız mətbəxindən olan toyuq bulyonu (toyuq suyu), yüngül qovrulmuş un və yağ qarışığı ilə hazırlanan ağ sousdur. *Allemande* sousu *velute* sousunun tərkibinə yumurta sarısı və toyuq bulyonu və ya balıq bulyonunu qarışdırmaqla hazırlanır. İstəyə əsasən sousun tərkibinə göbələklər də əlavə edilə bilər.

## İstinadlar
Sitrus sousu

Sitrus sousu () Fransız mətbəxindən olan və sitrus meyvələrindən hazırlanan sous növüdür. Bu sous xüsusilə ördəklə bərabər verilir.

## Hazırlanması

Ördəyin bişirilmə üsulundan asılı olaraq sitrus sousunu hazırlamaq üçün müxtəlif yollar mövcuddur. Ördək öz şirəsində zəif odda bişirildikdə, sirkə və şəkəri kiçik bir qazanda karamelize olana qədər qızdırılır. Daha sonra ördəyin bişirildiyi su əlavə edilib qaynadılır. Sous azaldığı zaman, təzə sıxılmış sitrus meyvələri və limon suyu sousa əlavə edilir. Sous yenidən qaynadılır və süzgəcdən keçirilir. Qızardılmış sitrus və limon qabıqları da sousa əlavə edilir.

Ördək yağda qızardıldığı zaman, bişirildiyi tavada ağ şərab, bulyon (ət suyu), karamelize edilmiş sirkə və şəkər qaynadılır. Daha sonra isə ona sitrus və limon şirələri əlavə edilir.

## İstinadlar
Raviqot

**Ravigote sousu** fransız mətbəxindən olan yaşıl sousdur. Adətən Aralıq dənizi midyəsi, yengəc klam və alabalıq salatı kimi balıq və dəniz məhsulları ilə verilsə də, qızardılmış ətlə də yaxşı gedir.

## Hazırlanması

Mikserlə kele və ya bulyon, sirkə, xardal, qara istiot və acı qırmızı istiot tozu yavaş-yavaş yağ əlavə edilərək emulsiya halına gətirilir. Bu emulsiya cəfəri, yaşıl soğan, şüyüd, frank cəfərisi, tərxun, sarımsaq qabığı və yumurta ilə qarışdırılır. Turşu xiyar, tikanlı kəvər və krem kimi maddələrin də əlavə edilməsi mümkündür.

## İstinadlar
Laurus indica

*   — Persea indica bitki növünün sinonimi.
*  — Machilus thunbergii bitki növünün sinonimi.
*  — Machilus odoratissimus var. odoratissimus bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Persea americana bitki növünün sinonimi.
Əli Doğan

**Əli Doğan** (, ) — Türkiyəli siyasətçi, nazir (2002).

## Həyatı
İstanbul Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsini bitirib. Çekmece Nüvə Araşdırmaları Mərkəzində inzibati mütəxəssis vəzifəsində çalışıb. Sərbəst ticarətlə məşğul olub. O, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 20-ci və 21-ci dövrlərində Ana Vətən Partiyasının Kahramanmaraş millət vəkili olub və 2002-ci ildə qısa müddət ərzində Türkiyənin 57-ci hökumətində insan haqlarından məsul dövlət naziri vəzifəsində çalışıb. O, 1994-cü ildə ləğv edilən Fatih bələdiyyəsinə seçkilərdə Ana Vətən Partiyasından namizədi olub.

## İstinadlar
Petalanthera

*  — Justicia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Ocotea bitki cinsinin sinonimi.
*  — Cevallia bitki cinsinin sinonimi.
You're Gonna Miss It All

***You're Gonna Miss It All*** — ABŞ emo musiqi qrupu -un ikinci studiya albomu. 11 fevral 2014-cü ildə "Run for Cover Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Never Hungover Again

***Never Hungover Again*** — ABŞ rok qrupu -un üçüncü studiya albomu. 22 iyul 2014-cü ildə "Epitaph Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
You'll Be Fine

***You'll Be Fine*** — ABŞ emo musiqi qrupu -ın ikinci studiya albomu. 6 mart 2020-ci ildə "No Sleep Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Capacity

***Capacity*** — ABŞ musiqi qrupu Big Thief-in ikinci studiya albomu. 9 iyun 2017-ci ildə "Saddle Creek Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Minho Universiteti

**Minho Universiteti** (Universidade do Minho) — Portuqaliyanın tarixi Minho vilayətində dövlət universiteti. Universitet ölkənin ən böyük universitetlərindəndir. 

## Tarixi
1973-cü ildə qurulan Minho Universiteti o zamanlar Portuqaliyada ali təhsilin strukturunu dərindən dəyişdirən "Yeni Universitetlər"dəndir.

Universitetin 19000-dən çox tələbəsi (onların 42%-i aspirantdır), təxminən 1300 müəllim-professor heyəti var. Portuqaliyanın ən böyük universitetlərindən biridir.

## Kampusları
* Largo do Paço (rektorluq), Braqada
* Qualtar şəhərciyi, Braqa 
* Konvento dos Congreqados, Braqa
* Azurem şəhərciyi, Guimarães

## Reytinqləri
2012-ci ildə The Times Minho Universitetini dünyanın ən yaxşı 400 təhsil müəssisəsi sırasına daxil etdi.

2013-cü ildə Minho Universiteti Times Higher Educationun reytinqində dünyanın ən yaxşı 100 universitetindən biri seçildi.

2014-cü ildə Times Higher Educationun reytinqində ümumi hesabda 75-ci və 2015-ci ildə 351—400 arasında yer aldı.
## Məktəbləri

*Memarlıq Məktəbi
*Ədəbiyyat, İncəsənət və İnsan Elmləri Məktəbi
*Psixologiya Məktəbi
*Təhsil İnstitutu
*Sosial Elmləri İnstitutu
*İqtisadiyyat və İdarəetmə Məktəbi
*Mühəndislik Məktəbi
*Hüquq Məktəbi
*Elmlər Məktəbi
*Tibb Məktəbi

Universitetdə tədris fakültələri ilə yanaşı, müxtəlif bilik sahələri üzrə ixtisaslaşmış tədqiqat mərkəzləri fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Faris Kərəm

**Faris Kərəm** (; ) — Livanlı müğənni. Dəbkə və ərəb musiqisinin başqa janrlarında əsərlər yaradıb.

## Diskoqrafiya
### Albomlar
* Chlonn (1998)
* Janen (2002)
* Aktar Min Rohi (2003)
* Dakeelo (2004)
* W'edni (2005)
* Yo' Borni (2007)
* El Hamdlilah (2010)
* Fares Karam 2013 (2013)
* 44:36 (2018)

### Sinqllar
* Aal Tayib (2015)
* Bala Hob Bala Bateekh (2016)
* Mnamnam (2016)
* Aa Mawedna Walla Shou (2022)
* Amarjee (2022)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Spin

***Spin*** — ABŞ rok qrupu -ın beşinci studiya albomu. 19 may 2017-ci ildə "Black Cement" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Talon of the Hawk

***Talon of the Hawk*** — Nyu-Cersidən olan rok qrupu -un ikinci studiya albomu. 21 may 2013-cü ildə "Bar/None" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Roderik Makkinon

**Roderik Makkinon-** Doğulub 19 fevral 1956 il, Berlinqton, Massaçusets, ABŞ)  . — amerikalı biokimyaçı və kristalloqraf, "Hüceyrə membranlarındakı kanallarla əlaqəli kəşflərinə görə ion kanallarının strukturu və mexanizmi ilə əlaqədar tədqiqatlarına görə" kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı.(2003 ildə)

ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (2000 il) .

## Bioqrafiyası
Roderik Makkinon 19 fevral 1956-cı ildə Berlinqtonda (Massaçusets, ABŞ) anadan olub. O, əvvəlcə Bostondakı Massaçusets Universitetinə daxil oldu, lakin bir il sonra elmin daha dərindən öyrənilməsi üçün Brandeys Universitetinə keçdi və burada Kristofer Millerin laboratoriyasında kalsiumun hüceyrə membranları vasitəsilə daşınmasını öyrəndi. 1978-ci ildə Roderik Makkinon Brandays Unuversitetində biokimya üzrə bakalavr dərəcəsi aldı və Tafts Universitetində tibb fakültəsinə daxil oldu. 1982-ci ildə tibb elmi dərəcəsini alsa da, həkimlik işindən narazı qaldı. 1986-cı ildə R.Makkinnon Brandays Universitetinə Millerin laboratoriyasına qayıtdı.

## Elmi fəaliyyəti
1989-cu ildə Roderik Makkinon Harvard Universitetində dosent oldu və burada kalium kanalının əqrəb zəhərinin spesifik toksini ilə qarşılıqlı təsirini araşdırmağa başladı. 1989-cu ildə Rokfeller Universitetində molekulyar neyrobiologiya və biofizika üzrə professorluq və laboratoriya təyinatı aldı, burada sinir sistemində və ürəkdə kalium kanallarının xüsusi əhəmiyyətinə görə kalium kanalının strukturu üzərində işləməyə başladı.

1998-ci ildə R.Makkinon və həmkarları kristalloqrafiyadan istifadə edərək bakterial kalium kanalının üçölçülü molekulyar quruluşunu əldə edə bildilər və kanalın seçiciliyini, yəni kanalın nə üçün yalnız kalium ionlarının keçməsinə imkan verdiyini, lakin daha kiçik natrium ionlarının keçməyəcəyini aşkar etdilər. Zülal kristalloqrafiyası işi Kornel Universitetindəki CHESS sinxrotron şüalanma mənbələrində və Brukhayven Milli Laboratoriyasında NSLS-də aparılmışdır.

## Mükafatları

* 1995 il - Michael və Kate Barány Mükafatı
* 1997il - Nyukomb Klivlend Mükafatı
* 1998 il - V.Alden Spencer Mükafatı
* 1999 il - Əsas Tibbi Tədqiqat üçün Albert Lasker Mükafatı, Clay Armstronq və Bertil Hill ilə "Təbiət boyu membranların elektrik potensialını idarə edən, bununla da sinir impulslarını yaradan və əzələlərin daralmasına, ürək ritminə və hormon ifrazına nəzarət edən ion kanalı zülallarının funksional və struktur arxitekturasını aydınlaşdırmaq üçün" 
* 2000 il - Rozenstil Mükafatı, "Neyronlarda və digər hüceyrə növlərində elektrik siqnalının yaradılmasının molekulyar əsaslarına dair araşdırmasına görə"
* 2001 il - Perl Neyroelm Mükafatı - UNC
* 2003 il - Louise Gross Horvitz mükafatı
* 2003 il - Piter Aqre ilə birlikdə bakterial kalium kanalının üçölçülü molekulyar quruluşunun və onun seçiciliyinin təbiətinin kəşfinə görə Kimya üzrə Nobel Mükafatı.
* 2005 il - Hans Neyrat Mükafatı

## İstinadlar
Hildesheim Universiteti

**Hildesheim Universiteti** (alm. Universität Hildesheim) — Almaniyanın Hildesheim şəhərində dövlət universiteti.

## Tarixi

Hildeşeim Universiteti 1946-cı ildə əsası qoyulmuş Alfeld Pedaqoji Universitetin nərzində yaranmışdır.

1978-ci ildə universitet müstəqil oldu Hildeşeim Elmi Universiteti adlandırıldı.

1989-cu ildə universitetin adı dəyiçərək Hildeşeim Universiteti oldu.

## Akademik strukturu

Hildeşeim Universiteti 4 şöbəyə bölünür, onlardan 27 institut yaradılmışdır.

### Fakültələri və İnstitutları

#### Fakültə 1: Təhsil və Sosial Elmlər

* Təhsil Araşdırmaları İnstitutu (Tətbiqi Təhsil Elmləri bölməsi, Ümumi Təhsil Elmləri bölməsi)
* İbtidai Məktəb, Didaktika və Ümumi Elmlər İnstitutu
* Psixologiya İnstitutu
* Sosial Elmlər İnstitutu
* Katolik İlahiyyat İnstitutu
* Protestant İlahiyyat İnstitutu
* Tarix İnstitutu
* Sosial və Təşkilati Təhsil İnstitutu
* İdman Elmləri İnstitutu

#### Fakültə 2: Mədəniyyətşünaslıq və Estetik Ünsiyyət

* Mədəniyyət Siyasəti İnstitutu
* Fəlsəfə İnstitutu
* Ədəbi Yazı və Ədəbiyyatşünaslıq İnstitutu
* Media, Teatr və Xalq Mədəniyyəti İnstitutu
* Musiqi və Musiqişünaslıq İnstitutu
* Təsviri İncəsənət və İncəsənət Elmləri İnstitutu

#### Fakültə 3: Dilçilik və İnformasiya Elmləri

* Alman Dili və Ədəbiyyatı İnstitutu
* İngilis Dili və Ədəbiyyatı İnstitutu
* Mədəniyyətlərarası Kommunikasiya İnstitutu
* Tərcüməçilik və İxtisaslaşdırılmış Kommunikasiya İnstitutu
* İnformasiya Tədqiqatları və Dil Texnologiyaları İnstitutu

#### Fakültə 4: Riyaziyyat, Təbiət Elmləri, İqtisadiyyat və Kompüter Elmləri

* Biologiya və Kimya İnstitutu
* Coğrafiya İnstitutu
* Fizika İnstitutu
* Mühəndislik İnstitutu
* Riyaziyyat və Tətbiqi Kompüter Elmləri İnstitutu
* Kompüter Tədqiqatları İnstitutu

## Tədqiqatları

Hildeşeim Universitetinin 4 şöbəsində müxtəlif Təhsil kursları təklif olunur.

* Psixologiya, Pedaqogika və Sosial pedaqogika dərsləri. Kurslar əsas kampusda keçirilir.
* Mədəniyyətşünaslıq, Yaradıcı yazı və İfaçılıq sənəti. Kurslar Domane Marienburqun mədəniyyət şəhərciyində keçirilir.
* Dillər və ünsiyyət
* İT və Ətraf mühit elmləri kursları təklif edilir. 

İbtidai, orta məktəblər üçün müəllimlik təhsili bütün dörd şöbədə öyrənilə bilər və onun tədqiqat dairəsi 18 fənni əhatə edir.

## İstinadlar
Lanqedok

**Lanqedok** Fransanın Herault, Qard və Ardeş departamentləri ilə Yuxarı Luara, Lozer, Tarn, Tarn-et-Garonne, Haute-Garonne və Ariège departamentlərinin bəzi hissələrini özündə birləşdirən tarixi və mədəni regiondur. Regionun sərhədləri keçmiş Lanqedok əyaləti ilə eynidir.
Aillade sousu

**Aillade sousu** — Cənubi Fransız mətbəxindən olan sarımsaqlı vinaigrettedir (salat bsousu). O, adətən soyuq ət, balıq, kartof və sirkə souslu (*vinaigrette*) tərkibli yeməklərlə verilir. Sousu hazırlamaq üçün qoz və sarımsaq bərabər əzilir. Mayonez hazırlanırmış kimi əzməyə yavaş-yavaş yağ əlavə edilir. Ona, həmçinin şüyüd, frank cəfərisi, duz, qara bibər və cəfəri kimi ədviyyatlar da əlavə edilə bilər. XVIII əsrdə, M. Duchatın dediklərinə görə, *aillade* sousu Lanqedokda yoxsul insanlar tərəfindən yedikləri ət xörəkləri üçün hazırladıqları bir sous idi.

## İstinadlar
Aioli

**Aioli** sarımsaqlı evdə hazırlanan mayonezdir. Soyuq və ya isti qaynadılmış balıq, soyuq ət yeməkləri, salatlar və tərəvəz yeməkləri ilə bərabər verilir.

## Hazırlanması
Sarımsağı yumurta sarısı və duz ilə bərabər sarımsaq əzəndə əzin. Mayonez konsistensiyasına çatana qədər qarışdıraraq yavaş-yavaş zeytun yağı əlavə edin.

## İstifadəsi

Provansda *aioli qarni* yeməyi qaynadılmış treska, ilbiz, şüyüd, mixəkli soğan, yerkökü, yaşıl lobya, ənginar, kartof, qaynadılmış yumurta və göyərti ilə duzlu suda bişirilmiş xırda səkkizayaqlıları aioli sosu ilə boşqaba düzərək hazırlanır.

Qızardılmış balıq üçün aioli vinagrette sousu: əzilmiş qoz, badam, fındıq və çörək qırıntıları süzgəcdən keçirilir. Süd və əzilmiş sarımsaq qarışığı ilə isladılır və süfrəyə verilməzdən əvvəl zeytun yağı, limon və sirkə ilə qarışdırılır.

## İstinadlar
Düksel

**Düksel** () toyuq, hinduşka içalatı, şorba və souslarda istifadə edilə bilən göbələk, soğan və ətirli göyərtilərin qarışığıdır. Yeməklərə göbələk dadı əlavə etmək üçün istifadə edilən məhsul olsa da, məzə kimi də hazırlana bilər. Hazırlandıqdan sonra hissələrə ayrılaraq dondurula bilər. Onun ilk dəfə XVII əsrdə yaşamış fransız aşpazı olan Fransua-Pierre de la Varen tərəfindən hazırlandığı və onu işə götürən Markiz d'Uxellesin şərəfinə belə adlandırdığı güman edilir.

Onun əsas tərkib hissəsi çox incə doğranmış göbələk və soğandır. Göyərti kimi kəklikotu və ya mərzədən müntəzəm olaraq istifadə olunur. Duz və istiot, həmçinin də kokos palması tozu əlavə edilərək dadı daha daha da fərqli edilə bilər. Bəzi aşpazların reseptlərində isə konservləşdirilmiş ağ şəraba, sarımsağa və qaymağa da rast gəlmək mümkündür. İstifadə ediləcəyi reseptin strukturundan asılı olaraq, çörək qırıntıları, üyüdülmüş çörək qırıntıları və ya qovrulmuş unla onun konsistensiyasını artırmaq, sousa yaxın bir tutarlılıq üçün isə onu qatılığını qaymaq və ya bulyon ilə seyrəltmək mümkündür.

## İstinadlar
İspan sousu

**İspan sousu** və ya **Espagnole sousu,** qovrulmuş un və yağ qarışığının sümük bulyonuna əlavə edilməsi ilə hazırlanan Fransız mətbəxinin souslarından biridir. Bu sous ənənəvi olaraq *demi-glace*nin hazırlanması üçün istifadə edilmiş olsa da, lakin müasir *demi-glace* mal əti bulyonunun qaynadılması və azaldılması ilə hazırlanır.

## İstinadlar
Yaponiya Elm və Texnologiya İnstitutu

**Yaponiya Elm və Texnologiya İnstitutu** — Yaponiyanın İşikava ştatının Nomi şəhərində aspirantura universiteti. İnstitut Elm və Texnologiya sahəsində qabaqcıl tədqiqat və inkişaf proqramlarına malikdir. Universitet 1990-cı ildə yaradılıb.

## Proqramları
XXI-ci əsrin Mükəmməllik Mərkəzi proqramı çərçivəsində Yaponiya Elm və Texnologiya İnstitutu 2 proqram təqdim etmişdir:

# Bilik elminə əsaslanan texnologiyaların yaradılması
# İnkişaf edə bilən cəmiyyət

## Ali məktəbləri

* İnformasiya Elmləri Ali məktəbi
* Materialşünaslıq Ali Məktəbi
* Bilik Elmləri Ali Məktəbi

Tədqiqat mərkəzləri

* İnsan həyatının öyrənilməsi
* Elm və İdarəetmə
* Təhlükəsizlik və Şəbəkələr
* Kəşfiyyat Robotları
* Əyləncə Texnologiyası
* Enerji və Ətraf Mühit
* Materiallar Kimyası
* Tətbiqi Fizika
* Bio-elm və Biotexnologiya

## İstinadlar
Aleksandra Kornhauzer Freyzer

**Aleksandra Kornhauzer Freyzer** (; ) — sloveniyalı kimyaçı.

O, Elm və mühəndislik fakültəsinin kimya professoru və Sloveniya Lyublyana Universitetinin Beynəlxalq Kimya Tədqiqatları Mərkəzinin direktoru olub.
## Erkən həyatı
Varlı ailədə dünyaya gələn *Aleksandra Kalearinin*  beş qardaşı və bacısı var idi. Onun atası Şkofya-Lokada sonradan *Jelovica* adlanan şirkətin sahibi olub. 1930-cu illərin Böyük böhranı zamanı ailə bütün var-dövlətini itirir. 1940-cı ildə, İkinci Dünya müharibəsi zamanı, on beş yaşında olan Aleksandra, partizanlara dəstək verən gənclər təşkilatına rəhbərlik edib. Atası Bequnyadakı konslagerdə həbs edilib, ailəsi məcburi əməyə cəlb edilsə də, ailə üzvlərinin hər biri müharibədən sağ çıxıb. Kamnik və Domjal şəhərlərində qısa müddət dərs dedikdən sonra Aleksandra 1948-ci ildə kimya üzrə təhsil almaq üçün universitetə daxil olub.
### Şəxsi həyatı
Aleksandra Freyzer iki dəfə ailə həyatı qurub. Onun ilk həyat yoldaşı sloveniyalı həkim Pavel Kornhauzer olub. İkinci həyat yoldaşı Britaniyalı kimyaçı Malkolm Freyzer isə Şərqi İngiltərə Universitetində kimya üzrə professor və sonradan Milli Akademik Mükafatlar Şurasının baş icraçı direktoru olub. Aleksandra hər iki həyat yoldaşının soyadından istifadə edib.

O, 2020-ci ilin mayın ayında 93 yaşında vəfat edib.

## Fəaliyyəti
1954-1980-ci illər arasında Freyzer əczaçılıq şirkətləri üçün alkaloidlər və antibiotiklər haqqında geniş araşdırmalar aparıb. 1980-ci ildən sonra kimyəvi tədqiqatlarını müəllimliklə birləşdirən Aleksandra Aİ, BMTİP, UNESCO, BƏT və ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi daxil olmaqla bir sıra beynəlxalq təşkilatlarda elmi işçi kimi çalışıb. Daha sonra təmiz texnologiyaların təbliğində fəal iştirak edən Freyzer 1999-cu ildə bu sahədə biliklərin inkişafına görə Tokioda Honda mükafatını alan ilk qadın alim olub.

1960-1970-ci illərdə fəal siyasətlə məşğul olan Aleksandra Kornhauzer Stane Kavçiçanın dövründə Sloveniya İcraiyyə Şurasında səhiyyə, mədəniyyət, elm və təhsildən məsul vitse-prezident vəzifəsini çalışıb. Üç illik siyasi fəaliyyətdən sonra o, yenidən akademik fəaliyyətinə geri döndü.

Aleksandra Sloveniyadan kənarda İsveçrə, Böyük Britaniya və ABŞ-ın universitetlərində çalışmış və ölkə daxilində 60-dan çox beynəlxalq seminarlar vermişdi. Freyzer Birləşmiş Millətlər Şurası, Dünya İncəsənət və Elmlər Akademiyası və Londondakı Avropa Akademiyasının üzvüdür (1988-ci ildən). O, Əczaçılıq Akademiyasının Loran Lavuaze medalı, Amerika Kimya Cəmiyyətinin Robert Brasted xatirə mükafatı laureatıdır.

O, 90 yaşına kimi peşəkar fəaliyyətini davam etdirən Aleksandra Kornhauzer Freyzer, 1997-ci ildə Sloveniyada elmi sahəsinin ən ali mükafatı olan Zoys mükafatını qazanıb. O, həmçinin Lyublyananın fəxri vətəndaşı olub.

## İstinadlar
Azad İslam Universiteti

**Azad İslam Universiteti** — İran İslam İnqilabından sonra qurulmuş beynəlxalq bir universitetdir. Universitetin çoxlu filialları mövcuddur.

## Tarixi
1982-ci ilin may ayında İranda baş verən mədəni inqilabdan iki il sonra Haşimi Rəfsəncaninin təklifi və Ruhullah Xomeyninin dəstəyi ilə Azad İslam Universiteti yaradıldı. Əhməd Xomeyni və Haşimi Rəfsəncani də daxil olmaqla İslam Respublikasının bəzi yüksək səviyyəli siyasətçiləri onun qəyyumlar şurasının üzvləri olmuşlar.

İranın Azad İslam Universiteti Azərbaycanda filial açacaq.

## Həmçinin bax

* Azad Berlin Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bedfordşir Universiteti

**Bedfordşir Universiteti** — İngiltərənin Bedfordşir şəhərlərində müasir, innovativ universitet.

## Tarixi
Təhsil müəssisəsi 1882-ci ilə aiddir, lakin 1993-cü ildə universitet statusu alıb və sonra Luton Universiteti adlandırılıb. 2006-cı ildə Luton Universiteti ilə De Montfort Universitetinin Bedford şəhərciyinin birləşməsindən sonra, Şəxsi Şuranın təsdiqi ilə adı "Bedfordşir Universiteti" olaraq dəyişdirildi.

## Kampusları
Universitet 5 kampusda yerləşir:

* Luton kampusu
* Bukingemşir kampusu
* Bedford kampusu
* Eysberi kampusu 
* Milton Keyns kampusu

## Akademik strukturu
Universitetdə 100-dən çox ölkədən 20,000-dən çox tələbə təhsil alır. O, həm Böyük Britaniyada, həm də Beynəlxalq səviyyədə təxminən 40 akademik tərəfdaşla işləyir.

Universitetdə bakalavr, magistratura və doktorantura kursları təklif olunur. Kurslar öz sahələri üzrə aparıcı mütəxəssislər tərəfindən tədris olunur.

### Fakültələri və Məktəbləri

* Biznes məktəbi
* İncəsənət, Texnologiyalar və Elm fakültəsi
* Təhsil fakültəsi
* İdman fakültəsi
* Sağlamlıq fakültəsi
* Sosial Elmlər fakültəsi
* Jurnalistika və Kommunikasiya şöbəsi
* İncəsənət və Dizayn məktəbi
* Tətbiqi Sosial Elmlər fakültəsi
* Kompüter Elmləri və Texnologiyaları fakültəsi
* İngilis dili və kommunikasiya fakültəsi
* Təhsil Araşdırmaları məktəbi
* Media İncəsənət və İstehsalat Departamenti
* İfaçılıq sənəti və ingilis dili fakültəsi
* İdman Elmləri və Fiziki Fəaliyyət Departamenti
* Psixologiya fakültəsi
* İdman terapiyası və reabilitasiya şöbəsi
* Müəllimlərin təhsili fakültəsi
* Klinik Təhsil və Liderlik Departamenti
* Səhiyyə Təcrübəsi Departamenti
* Həyat Elmləri fakültəsi

Məzun olan tələbələrin 92%-i işlə təmin olunub və ya təhsillərini davam etdirirlər.

## Həmçinin bax
* Birləşmiş Krallıq universitetlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* University of Bedfordshire Students' Union
Philip Morris International

**Philip Morris International (PMI)** — məhsulları 180-dən çox ölkədə satılan çoxmillətli ABŞ tütün şirkəti. Şirkətin ən məşhur və ən çox satılan məhsulu "Marlboro"dur. 

## İstinadlar
Günay İsmayılova

**Günay İsmayılova** (8 Mart 1998, ?, Azərbaycan) — Azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. "Neftçi" klubunun və Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli yığmasının qapıçısı

## Həyatı və Karyerası
Günay İsmayılova 8 mart 1998-ci ildə anadan olub. Qapıçıdır. 

İlk klubu Bakının "Fidan" klubu olmuşdur.  

2014-cu ildə U19 Qızlar Liqasının ən yaxşı oyunçusu seçildi.  O, "Fidan" klubumda 2017-ci ilə qədər çıxış edib. 

2017-ci ildə isə, Azərbaycan mediasında böyük səs-səda salaraq, Türkiyənin "Beşiktaş" klubuna transfer olub.  6 Aylıq müqavilə başa çatdıqdan sonra, 2018-ci ildə "Kireçburnu spor" klubunda forma geyinib. 

2023-cü ildə Türkiyənin "Amedspor" klubunda çıxış edirdi.

2023-cü ildən etibarən isə Bakının "Neftçi" klubunda forma geyinir. 
## Milli Karyerası
2011-ci ildə U17 Millisində çıxış edib. 
2017-ci ildə U19 Millisində çıxış edib. 

## Uğurları
*Azərbaycan
** U19 Qızlar Liqası "**Sezonun Ən Yaxşısı** (1) — (*2013/2014*)

* **Neftçi FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** (2023/2024)

## Şəxsi Nailiyyətləri

* Neftçi
** Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası **Sezonun Ən Yaxşı Qapıçısı (1)** - *(2023/2024)* 

## İstinadlar
Mavi mağara (Bişevo)

**Mavi mağara (qrot)** () — Xorvatiyanın Bişevo adasında dəniz mağarası. Mağara  mağara tipinə aiddir. Mağara Adriatik dənizində, Balun buxtasında, Bişevo adasının şərq hissəsində yerləşir. Ərazi baxımdan Xorvatiyanın Split-Dalmasiya jupaniyasına aiddir. Mağaranın populyar olmasına və Mavi mağara adlandırılmasına səbəb gün ərzində üç saat, günəşli və sakit havada mağaranın daxili tamamilə mavi parıtıya qərq olur.

## Ümumi məlumat
Mavi mağaranın uzunluğu 24 metr, eni isə 10-20 metr arasında dəyişir. Dəniz səthindən mağaranın hündürlüyü 15 metrdir. Dərinlik isə 3—20 metr arasında dəyişir. Su səviyyəsindən yuxarıda olan girişin ölçüləri: 1,5 m hündürlük, 2,5 m eni. Mağara daxilində uzunluğu 5 metrə, hündürlüyü isə 1 metrə qədər olan qayıqlarla üzməyə icazə verilir. Qayıqda maksimum 10 nəfər ola bilər. Bu giriş sonradan açılmışdır və mağaranın işıqlanmasında heç bir rol oynamır. Mağaraya işıq daha dərində olan və daha böyük olan təbii girişdən düşür.

Mağara və ümumən Bişevo adası əhəndaşından ibarətdir və min illər boyu dəniz dalğaları tərəfindən abraziyaya məruz qalmışdır.

Ərazidəki balıqçılar qədimdən mağara haqqında məlumatlı olsa da, daha çox populyarlığı 1884-cü ildən sonra qazandı. Məhz baron Oyqen fon Ransonet mağara haqqında ətraflı məlumat vermişdir.

Saat 10 və 13 aralarında mağaranın təbii girişindən, sualtından mağara daxilinə günəş şüaları düşür. Nəticədə mağara daxili açıq akvamarin rəngindən tünd mavi rəngə, eləcə də gümüşü rəngə çalır.

Bu qeyri-adi mənzərəni seyr etmək üçün hər 10 minə yaxın turist mağaranı ziyarət edir.

Bəzən Beşevo adasının Mavi mağarasını ona çox bənzəyən Kapri adasında olan Mavi mağara ilə müqayisə edirlər.
## Xarici keçidlər

*  на сайте *showcaves.com*
*  Видео 0:02:50

## İstinadlar
Cənubi Fransa

**Cənubi Fransa** (xalq dilində ***le Midi***) — Atlantik okeanı, Jironda, İspaniya, Aralıq dənizi, İtaliya və İsveçrə ilə həmsərhəd olan Fransa regionudur. Midinin əhatə etdiyi yerlər aşağıdakılardan ibarətdir.

* Akvitaniya
* Midi-Pyrenees
* Lanqedok-Russillon
* Provence-Alp-Kot d'Azur
* Korsika
* Rona-Alpların cənub hissələri

## İstinadlar
Siliya Kapsis

**Vasiliki Siliya Kapsis** (, *Vasiliki Silia Kapsi*; ) — Avstraliya-Kipr müğənnisi, rəqqasəsi və aktrisası. 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Kipri *"Liar"* adlı mahnı ilə təmsil etmişdir.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Limuzin (region)

**Limuzin** () (Oksitanca: *Lemosin*) — Fransanın 26 regionundan biridir. Fransanın mərkəzində yerləşir. Mərkəzi şəhəri Limogesdir. Bu region Fransanın Avropadakı regionlarının içərisində ən az məskunlaşılmış regionudur. Regiondakı Kröz departamenti Fransanın ən yaşlı əhalisinə malikdir. Korrez departmenti də Fransa prezidenti Jak Şirakın departamentidir.

Siyasi baxımdan isə bu region solçuların qalası hesab olunur. Fransanın beş əsas həmkarlar ittifaqından biri olan CGT *(Confédération Générale du Travail — Ümumi Əmək Konfederasiyası)* 1895-ci ildə Limoges şəhərində yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər