Əbu-Dabi Solomon Quqqenhaym muzeyi

**Əbu-Dabi Solomon Quqqenhaym muzeyi** — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Əbu-Dabi şəhərindəki Səadət adasının mədəniyyət rayonunda tikilən sənət muzeyi. Tamamlandıqdan sonra onun Solomon Quqqenhaym muzeylərinin ən böyüyü olması planlaşdırılır. Binanın layihəsini memar Frank Gehri hazırlamışdır. 2006-cı ildə muzey layihəsi elan edildikdən sonra saytda 2011-ci ildə işlərə başlansa da, tezliklə dayandırıldı. Tikinti işlərində ləngimələr oldu. Muzeyin 2025-ci ildə tamamlanacağı gözlənilir. Muzey Solomon Quqqenhaym muzeyinin beş filialından biri olacaq və orijinalından 12 dəfə böyük olması planlaşdırılır.

Muzey beynəlxalq turistləri cəlb etmək üçün Səadət adasındakı daha böyük incəsənət və mədəniyyət müəssisələri kompleksinin bir hissəsidir. Muzeyin kolleksiyasında Qərbi Asiya, Şimali Afrika və Cənubi Asiyanın müasir incəsənət nümunələrinin nümayişi gözlənilir.

## Tarixi
8 iyul 2006-cı ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhəri Nyu Yorkdakı Solomon R. Quqqenhaym Fondu ilə 30.000 kvadrat metrlik (320.000 kv fut) Quqqenhaym muzeyi inşa etmək üçün müqavilə imzaladığını elan etdi. Muzey Səadət adasında inşa olunmalı idi.

Quqqenhaym Fondu 2008-ci ildə bildirdi ki, "Əbu-Dabinin Turizm İnkişafı və İnvestisiya Şirkəti… muzeyin sahibi olacaq". Fondu yaradılacaq gələcək muzeydə öz proqramını yaradacaq və onu idarə edəcək. Solomon R. Quqqenhaym Fondunun sədri Uilyam Mark bu haqda belə demişdir: "Məhz tarixi presedentin dərin mənasında və beynəlxalq anlaşmaya körpü rolunu oynayan mədəni mübadilələrə sadiq öhdəliyi ilə Fond Əbu-Dabidə Quqqenhaym muzeyinin yaradılması üçün bu müqaviləni imzalayıb. Əbu-Dabinin ovaxtkı vəliəhd şahzadəsi, sonradan BƏƏ-nin prezidenti və Əbu-Dabinin hökmdarı Məhəmməd ibn Zeyd Əl-Nəhayan qeyd edib ki, "imza Əbu-Dabi hökumətinin sakinləri və qonaqları üçün dünya səviyyəli mədəniyyət məkanı yaratmaq əzmini ifadə edir.

## Səadiyyə mədəniyyət rayonunda yerləşdiyi yer
Muzeyin Əbu-Dabi şəhərinin düz sahilində, Səadət (Saadiyat) adasında yerləşməsi planlaşdırılır. Adanın mədəniyyət bölgəsində Əbu-Dabidə dünya səviyyəli muzey mərkəzlərinin ən böyük nümayəndəliklərinin yerləşdirilməsi planlaşdırılır. Quqqenhaym muzeyinin binası Fars körfəzi boyunca bir vaxtlar "yuxulu olan bu səhra şəhərini" beynəlxalq incəsənət paytaxtına və turizm məkanına çevirmək üçün nəzərdə tutulmuş sərgi sahəsinin yaradılmasına dair nəhəng layihənin bir hissəsidir. Quqqenhaym fondunun keçmiş direktoru Tomas Krens bu məsələyə münasibət bildirərək "Yaxın Şərq müasir mədəniyyət baxımından dünyanın ən mühüm inkişaf edən bölgələrindən biridir", deyib.

Adadakı obyektlər arasında 2017-ci ildə açılmış Jan Nuvel tərəfindən layihəsi hazırlanmış Luvr Əbu-Dabi Muzeyi incəsənət muzeyi var. Planlaşdırılan əlavə obyektlərə Böyük Britaniyada yerləşən memarlıq şirkəti Foster and Partners tərəfindən Lord Norman Fosterin rəhbərliyi altında layihələndirilən Zayed Milli Muzeyi, Zaha Hadid tərəfindən hazırlanmış ifaçılıq sənəti mərkəzi, Nyu York Universitetinin kampusu, Tadao Ando tərəfindən konsept dizaynı ilə dəniz muzeyi və bir sıra incəsənət pavilyonları daxildir.

## Dizayn və inşası
Solomon Quqqenhaym muzeyinin layihəsi memar Frank Qehri tərəfindən verilib. Muzeyin işıqlandırma sistemi "L'Observatoire International" tərəfindən hazırlanıb. Üç tərəfdən Fars körfəzi ilə əhatə olunan bu sahə adanın şimal çimərliklərini qoruyan süni dalğaqıran kimi də fəaliyyət göstərir. Qehrinin dediyinə görə: "Bu yerin özü, demək olar ki, suyun üzərində və ya hər tərəfdən suya yaxın, gözəl dəniz və yerin işıq keyfiyyəti ilə bir səhra landşaftında yerləşir."

Muzeyin 320.000 kvadrat fut (30.000 m2) ərazisində Solomon R. Quqqenhaym Fondunun ən böyük obyekti olması planlaşdırılır. O, təxminən 130,000 kvadrat fut (12,000 m2) sərgi sahəsini yerləşdirmək üçün nəzərdə tutulub. Qehrinin layihəsində sərgi qalereyaları, təhsil və tədqiqat sahəsi, konservasiya laboratoriyası, müasir ərəb, İslam və Yaxın Şərq mədəniyyəti mərkəzi və "incəsənət və texnologiya" mərkəzi var.

Ənənəvi orta şərq örtülü həyətlərindən və səhra günəşinə məruz qalan strukturları sərinləmək üçün istifadə edilən külək qüllələrindən ilhamlanaraq muzeyin müxtəlif ölçülü üfüqi və şaquli qalereyalardan ibarət klasterləri podiumlarla birləşdirilib. Binanın enerji səmərəliliyini maksimuma çatdırmaq üçün nəzərdə tutulan təbii xüsusiyyətləri özündə birləşdirən mərkəz örtülü həyət ətrafında planlaşdırılıb. Ən böyük qalereyalar böyük müasir incəsənət instalyasiyalarının nümayişi üçün böyük miqyasda olacaq. Binanın hissələri bir-birinin üstünə yığılmış qalereyalarla dörd mərtəbəli olacaq. Muzey adanın müasir incəsənət və mədəniyyət planının mərkəzi hissəsi olmaq niyyətindədir.

2011-ci ildə muzey Əbu-Dabiyə bitişik Səadət adasının şimal-qərb ucunda yerləşən yarımadada sahə və struktur işlərinə başladı. Lakin həmin il tikinti dayandırıldı. Tamamlanma tarixi əvvəlcə 2011-ci ildən 2013-cü ilə, sonra 2015-ci ilə, əmirlik beton tədarükçüləri ilə müqavilələri ləğv etdikdən sonra, yenidən 2017-ci ilə qədər təxirə salındı.

Turizm İnkişafı və İnvestisiya Şirkəti (TDIC) tikinti ərizələrinin və müqavilələrin təsdiqindən sonra işlər davam etdirilməli idi. 2019-cu ildə Quqqenhaym Fondu muzeyin tikintisinin təxminən 2023-cü ildə başa çatacağını və muzeyin tərkibinə incəsənət və texnologiya mərkəzi, uşaq təhsili müəssisəsi, arxivlər, kitabxana və tədqiqat mərkəzi və konservasiya laboratoriyasının daxil olacağını bildirdi.

2021-ci ilin oktyabrında muzeyin tikintisi "BESIX Group"un törəmə şirkəti "Six Construct" və "Trojan Contracting"ə verildi. Əbu-Dabi Mədəniyyət və Turizm Departamenti muzeyin 2025-ci ildə açılmasının gözlənildiyini açıqladı.

## Kolleksiyası
Quqqenhaym Fondu bildirib ki: Muzeydə nümayiş etdiriləcək sənət əsərləri "Əbu-Dabinin mədəniyyətinə, milli və İslam irsinə hörmətlə yanaşacaq. Məqsədimiz qarşıdurma deyil, mədəni mübadilə ilə məşğul olmaq, müasir incəsənətin cəsarətini mühafizəkar müsəlman dəyərlərinə uyğunlaşdırmaqdır". Fond həmçinin bildirib ki, "bütün müasir mədəniyyətlərə və onların adət-ənənələrinə estetik diskurs sahəsində potensial tərəfdaşlar kimi baxır… Yaxın Şərq müasir mədəniyyət baxımından dünyanın ən mühüm inkişaf edən regionlarından biridir".

Quqqenhaym Fondu kuratorları 2009-cu ildə beynəlxalq incəsənət təmsilçiliyini toplamağa başlayıblar. Muzey 2014-cü ilin noyabrından 2015-ci ilin yanvarına qədər adanın Səadətdəki ziyarətçi mərkəzində "İşıqla Görmək: Quqqenhaym Əbu-Dabi kolleksiyasından seçmələr" kimi bu əsərlərin ön görünüşünü nümayiş etdirib. O, 2017-ci ildə Əbu-Dabidə daha bir sərgi təqdim olunub və muzey Qərbi Asiya, Şimali Afrika və Cənubi Asiyadan olan müasir və müasir incəsənətə diqqət yetirərək kolleksiyasını yaratmağa davam edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səhrada Luvr.
* Əbu-Dabidə "Memarlıq ulduzları"