open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarayönü məscidi

**Sarayönü məscidi** () ― Şimali Kipr Türk Respublikasında, Şimali Nikosiyada yerləşən məscid. Sarayönü meydanına çox yaxındır və tarixən meydanda yerləşmişdir.

## Tarix
Frazsız arxeoloq Kamil Enlart məscidin yerləşdiyi yerdə 14 və 15-ci əsrlərdə, Kipr krallığı və Venesiya Respublikası dövründə karmelit kilsəsinin mövcud olduğunu söyləmişdir. Kilsənin bir günbəzi olduğu və Qüds kralı, Normandiya hersoqu və digər zadəganların dəfn olunduğu bir qəbiristanlıqla əhatə olunduğu bildirilir. 1571-ci ildə Osmanlının Kipri fəth etməsindən sonra Sarayönü meydanında ordu düşərgəsi quruldu və Karmelit kilsəsi əsgərlərin ibadətini asanlaşdırmaq üçün məscidə çevrildi. Bu dövrdə binanın xarici görünüşü Qotik üslubu əks etdirdiyi halda, daxili görünüşü klassik Osmanlı memarlığını sərgiləyirdi. Məscid bu dövrdə "Orduönü məscidi" adlandırılmışdır. 

Daha sonralar Osmanlı hakimiyyəti dövründə ərazidə yeni bir məscid inşa edildi. Bu məscidin tikilmə tarixi üçün təsminlər müxtəlifdir: bəzi mənbələr məscidin inşaatını 1690-1691-ci illərdə Qılınc Əli paşaya aid edərkən, bəziləri də 1820-1824-cü illərdə, Əli Paşaya aid edir. 

Məscidin içərisində Osmanlı memarlığının ənənəvi xüsusiyyətlərindən biri olan, iki iti tağ və bəzəksiz minarə ilə dəstəklənmiş dam var idi. 1873-cü ildə məscidi ziyarət etmiş A.L. Salvator məscidin həyətində yunan yazıları olan sarkofaqın olduğunu və namazdan əvvəl dəstəmaz üçün istifadə edildiyini yazmışdır. Sarkofaq 1980-ci ildə Heydərpaşa məscidinə həyətinə köçürüləcəkdi.

Məscid 1900-cü ilin yanvarında baş verən zəlzələ nəticəsində zərər gördü. Həmin il ingilis memar Fenton Atkinso hazırkı məscidin layihəsini hazırladı. İddialara görə Atkinson Əndəlüs xatirələrindən ilham almışdı. İndiki məscidin inşası 26 noyabr 1901-də başlamış və 1903-cü ildə başa çatmışdır. 

1963-1964-cü illərdə Qanlı Milad adlanan icmalararası qarşıdurmadan sonra Kipr türklərinin rəsmi evlilik mərasimləri keçirəcək binası yox idi. Beləliklə məscid evlilik ofisinə çevrildi. İddialara görə döşəmədəki xalçalar çıxarılmış və məscidə skamyalar qoyulmuşdu. Tikili 2004-cü ildə*,* Türkiyənin milli qəzeti *Zaman* da daxil olmaqla mühafizəkar və mötədil İslamçı dairələrin təzyiqindən sonra yenidən məscidə çevrildi.

## Memarlıq
Məscid Mavr memarlıq üslubunda dizayn edilmişdir və eyni zamanda bəzi Hindistan təsirlərini də özündə cəmləşdirir. Bununla birlikdə layihəsi düzbucaqlıdır və buna görə ənənəvi Kipr stilinə uyğundur. Xarici təsirləri aydın göstərən ön fasadı iti nal şəkilli tağlarla bölünmüş beş hissədən ibarətdir. Əvvəlki Osmanlı məscidindən olan minarə, daşdan və məscidin əsas hissəsindən ayrılmış dayaqlardan düzəldilmişdir. 

## İstinadlar
Əhməd Əhmədzadə

* Əhməd Əhmədzadə (şahmatçı) —  azərbaycanlı şahmatçı, beynəlxalq usta (2019), Aşağı yaş qruplarında üçqat Azərbaycan çempionu (2015, 2016, 2018), 16 yaşadək yeniyetmələr arasında Olimpiya çempionu (2019).
* Əhməd Əhmədzadə (həkim) — Alim, Tibb elmləri doktoru, Professor, Azərbaycan Tibb Universitetinin Travmatologiya və ortopediya kafedrasının müdiri (1998-2021).
* Əhməd Əhmədzadə (siyasətçi) — Azərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri (2006-2021).

## Həmçinin bax
* Əhməd
* Əhmədzadə
Ərəbəhməd məscidi

**Ərəbəhməd məscidi** () ― Şimali Kipr Türk Respublikasında, Şimali Nikosiyada məscid. Tikili XVI əsrin sonlarında inşa edilmişdir. Məscid 1571 nömrəli Osmanlı ordusunun komandirinin adını daşıyır. Məscidin bağçasında bəzi önəmli şəxslərinin qəbiri yerləşir.

Məscid klassik Osmanlı memarlığının bir nümunəsidir. Tikili 1845-ci ildə çoxsaylı tələblər nəzərə alınaraq təmir edilmişdir. Düzbucaqlı formalıdır və Kiprdə tipik türk günbəzini sərgiləyən yeganə məsciddir. Məscidin əsas hissəsini böyük mərkəzi günbəz, girişini isə üç kiçik günbəz əhatə edir. Böyük günbəzin diametri təxminən 6 metrdir. Bundan başqa, məscidin künclərində yerləşən 4 kiçik günbəz daha mövcuddur.

Məscidin qarşısında üç kiçik günbəzlə örtülmüş eyvan var. Tikilinin hal-hazırkı layihəsi 1845-ci ilə aiddir.

Əvvəllər Ərəbəhməd məscidinin yerində məscid binası ətrafında və qonşu evlərdə dağıntıları hələ də qalan kilsə mövcud idi. Lakin bu kilsədən bütöv halda qalmış yeganə qalıqlar 14-cü əsrə aid qəbir daşlarıdır.

Aralarında ən maraqlı yazılı daşlar venesiyalı ailənin üzvləri olan Qaspar Mavrokeni (1402) və Xyu-de-Mimarsın (1324) adlarını əks etdirir. Bu fraqmentlərin əksəriyyəti orta əsrlər yunan əlifbasının adi növündədir. Daşlar arasında XVI əsr italyan intibahının relyef üslubunda olan və yazılarla və ya qalxanlar təsvir olunmuş gerblərlə tamamlanmamış iki məzar döşəməsi var. Bu iki lövhə kolleksiyada relyef üslubundakı yeganə nümunələrdir.

## Qalereya

Fayl:Arabahmet Mosque, Nicosia, Cyprus 02.jpg
Fayl:Chypre Nicosie Mosquee Arab Ahmet Mihrab Minbar - panoramio.jpg
Fayl:Nikozja polnoc3.jpg
Fayl:Nikozja polnoc5.jpg


## İstinadlar
Tahir Abdullayev

* Tahir Abdullayev (memar) — Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1964) və əməkdar memarı (1979).
* Tahir Abdullayev (riyaziyyatçı) — Alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Texniki Universitet) Riyaziyyat kafedrasının müdiri.
* Tahir Abdullayev (idmançı) — qarışıq döyüş sənətləri üzrə azərbaycanlı döyüşçü.

## Həmçinin bax
* Tahir
* Abdullayev
Yalçın Əfəndiyev

* Yalçın Əfəndiyev (riyaziyyatçı)
* Yalçın Əfəndiyev (kinorejissor)

## Həmçinin bax
* Yalçın
* Əfəndiyev
Əli Allahverdiyev

* Əli Allahverdiyev (aktyor)
* Əli Allahverdiyev (iqtisadçı)

## Həmçinin bax
* Əli (ad)
* Allahverdiyev
Xəqani Məmmədov

* Xəqani Məmmədov (tarixçi) — tarix elmləri doktoru, professor.
* Xəqani Məmmədov (futbolçu) — azərbaycanlı futbolçu.

## Oxşar
* Xaqani Məmmədov

## Həmçinin bax
* Xəqani (ad)
* Məmmədov
Tofiq Quliyev (dəqiqləşdirmə)

* Tofiq Quliyev
* Tofiq Quliyev (iqtisadçı)
* Tofiq Quliyev (kimyaçı)

## Həmçinin bax
* Tofiq
* Quliyev
Fazil Məmmədov (dəqiqləşdirmə)

* Fazil Məmmədov (neftçi alim)
* Fazil Məmmədov (siyasətçi)

## Həmçinin bax
* Fazil
* Məmmədov
Qasım Hüseynov

* Qasım Hüseynov (kimyaçı)
* Qasım Hüseynov (əmək qəhrəmanı)

## Həmçinin bax
* Qasım
* Hüseynov
Böyük Hamam

**Böyük Hamam** () ― Şimali Nikosiyada türk hamamı. İplik Pazarı məscidinə yaxındır. Zaman keçdikcə ətraf ərazilərin zəmininin qalxması nəticəsində tikilinin qapısı yer səviyyəsindən 2 metr, hamam otaqları isə 3 metr aşağıda qalmışdır.

## Tarix

Hamamın yerində 1306-1309-cu illərdə latınların Müqəddəs Corc kilsəsi inşa edilmiş və böyük şənliklərlə açılmışdır. Kilsə XIV əsrdə iki mühüm hadisənin məkanı olmuşdur. 10 noyabr 1330-cu ildə Lefkoşa şəhər divarlarının içərisindən axan Pedieos çayının daşqınlarına məruz qaldı. Daşqın 3 000 nəfərin ölümünə səbəb oldu. 17 yanvar 1369-cu ildə isə bəzi cəngavərlər Kipr kralı I Pyotru öldürmək üçün plan qurduqda kilsə sui-qəsd məkanı oldu. Kevork Keşişyana görə kilsə kral sarayının yaxınlığında idi və beləliklə böyük əhəmiyyət kəsb edirdi.

Bina adadakı Osmanlı hakimiyyətinin ilk illərində, 1571-1590-cı illər arasında Türk hamamı olaraq yenidən qurulmuşdur. Məscid Mustafa paşanın vəqfinə aid idi və şəxslər onu idarə etmək üçün fondlardan icarəyə götürmüşdülər. Məsələn, yeniçəri Hacı Mehmed Racilin hamamı 1593-cü ildə 16 illik kirayəyə götürdüyü qeyd olunur.  Bura Osmanlı dövründə qadınların sosiallaşdıqları, xəbər mübadiləsi etdikləri və yemək yedikləri məşhur bir sosial mərkəz idi. 1891-ci ildə "sıcaklık" bölməsindəki mərmər lövhələr sökülərkən lövhələrdən birinin orta əsrlərə aid məzar daşı olduğu ortaya çıxdı və muzeyə köçürüldü.  Hamamın orijinal qazanxanası daşdan hazırlansa da, qızdırılmaq üçün çox odun tələb olunduğu üçün və mənfəətin azaldılması məqasədi ilə daha sonralar mis ilə dəyişdirilmişdir.

Hamam 2007-ci və 2008-ci illərdə UNDP və USAID-in köməyi ilə tikilinin orijinal keyfiyyətlərini vurğulayan texnika ilə təmir edilmişdir.

## Memarlıq
Hamam üç hissədən ibarətdir: müştərilərin paltarlarını çıxardığı "soyunmalık", "ilıq yer" mənasını verən "ılıklık" və "isti yer" mənasını verən "sıcaklık". Haşmet Müzaffer Gürkana görə, "soyunmalık" bölməsi Latın kilsəsinin orijinal qalıqlarından ibarətdir. Hamamın əsas hissəsi hesab edilən "istilık" sahəsində böyük bir günbəz və mərkəzi masaj platforması mövcuddur. Girişdəki arko "soyunmalık" bölməsindəki pəncərələrlə yanaşı, kilsəsinin qalıqları olduğu düşünülən qotik qabartmalar və dekorativ elementlərə malikdir.

## Cari istifadə
Bina, qeyri-kommersiya təşkilatı olan Evkaf İdarəsinə, xüsusən də Lalə Mustafa Paşa vəqfinə məxsusdur. BuraŞimali Kipr Türk Respublikasında fəaliyyət göstərən yeganə orijinal türk hamamıdır. Tikili ənənəvi Türk hamamını yaşamaq istəyən turistlər üçün mühüm məkandır. Kipr türklərinin özləri isə hamama böyük maraq göstərmirlər. Hamamın bəzi saatları yerli sakinlər üçün, bəziləri isə turistlər üçün ayrılmışdır. Yerli sakinlər üçün saat bəzi günlər qadınlar üçün, bəzi günlər isə kişilər üçün ayrılır. Turistlər üçün isə bu belə deyil.

## İstinadlar
Rahib Əliyev (dəqiqləşdirmə)

* Rahib Əliyev (aktyor) — Aktyor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti.
* Rahib Əliyev (mühəndis) — meliorasiya və su təsərrüfatı üzrə əməkdar mühəndisi.

## Həmçinin bax
* Rahib
* Əliyev
Eldar Qasımov (dəqiqləşdirmə)

* Eldar Qasımov — azərbaycanlı müğənni, 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi. Azərbaycanda "ilin adamı" (2011).
* Eldar Qasımov (həkim) — Tibb elmləri doktoru, professor

## Həmçinin bax
* Eldar
* Qasımov
Rəsul Quliyev (dəqiqləşdirmə)

* Rəsul Bayram oğlu Quliyev — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sabiq sədri, Gələcək Azərbaycan Partiyasının (GAP-ın) fəxri üzvü.
* Rəsul Şirin oğlu Quliyev — Azərbaycan alimi, professor.

## Həmçinin bax
* Rəsul
* Quliyev
Zülfüqar Məmmədov

* Zülfüqar Əlif oğlu Məmmədov (1903—1971) — azərbaycanlı cərrah.
* Zülfüqar Mehdi oğlu Məmmədov (1941) — azərbaycanlı memar.

## Həmçinin bax
* Zülfüqar
* Məmmədov
Nəcəf Nəcəfov (dəqiqləşdirmə)

* Nəcəf Nəcəfov (jurnalist) — Azərbaycan jurnalisti, müasir Azərbaycan mətbuatının banilərindən biri.
* Nəcəf Nəcəfov (seleksiyaçı) — Azərbaycan seleksiyaçı-alimi, kənd təsərrüfatı heyvanlarının yetişdirilməsi üzrə mütəxəssis.

## Həmçinin bax
* Nəcəf
* Nəcəfov
Şaqul

**Şaqul** – ipdən və ucuna bağlanmış yükdən ibarət olan qurğudur və düzgün vertikal vəziyyəti təyin etmək üçün bir vasitədir. Yerin cazibə qüvvəsinin təsiri altında ip daim eyni istiqamət alır.

## Tarix

Şaquldan istifadə qədim Misirdə binaların tikintisində yarandığı ehtimal olunur. Üçüncü Sülalənin axır vaxtlarına aid şaqullar tapılmışdır.

İngilis dilində *plumb – lat. "[[Qurğuşun|plumbum]]",* bu da həmin cihazın daşın yerinə qurquşunla əvəz olunması ilə izah edilir. Misirlilər E hərfinin xatırladan bir alət icad etmişdilər, E-nin yuxarı qırağından yükü, yəni şaqulu asırdılar. Aləti divara yaxın qoyaraq baxırdılar. əyər ip E-nin aşağı çıxıntısına dəyirdisə, deməli divar düz dayanıb, yəni tam vertikaldır, şaqulidir. Maraqlısı odur ki, bu faydalı alət çox güman ki əsrlər boyu unudulmuşdur və yenidən indiki zamanda qayıtdı.

## İstifadə
Səthin şaquli olub olmamasını təyin etmək lazım olan hallarda istifadə olunur. Əksər tikinti işlərində vacib alətlərdən biridir. Şaquldan düzgün istifadə etmək ardıcıllığa riayət etmək lazımdır, əks halda aparılan qeydlərdə və işin özündə qüsurların olması qaçınılmazdır.

Şaquldan istifadə zamanı ölçü aşağıdakı kimi aparılır:

* İpin ucu ölçülən səthin ən yuxarı nöqtəsində tutulur, bəzən bunun üçün ipin ucunda xüsusi halqa və ya başqa bior əşya, istifadəni asanlaşdıran bir qulp da ola bilər.
* Yükü buraxıb müəyyən bir səviyyədə dayanmasını gözləmək lazımdır.
* Sonra alınmış göstəriciləri müqayisə edilir, uyğunsuzluq olarsa qeyri-dəqiqlik aşkar edlir.

Ölçülən səthdən mütləq 2–3 sm məsafə olmalıdır, şaqulun səthə toxunub göstəricinin səhv olmasına gətirib çıxara bilməsi ehtimalı olduğu üçün.

Müasir şaqul növlərinin istifadəsi üzərlərində yazılmış təlimata uyğun edilir.

## Növləri
**1)Tikinti şaqulu** və ya **ipli şaqul**, həm də buna **klassik şaqul** deyilir, **2)maqnitli şaqul**, **3)lazer şaqul**, **4)elektron şaqul.**

## İstinadlar
Oturum

**Oturum və ya Suya oturma dərəcəsi** – hərbi və mülkü gəmiqayırmada gəminin və ya qayığın suya oturma (dalma) dərəcəsi. Gəmilərin hərkətlərinin nizamlamasında mühüm rol oynayır.

## Növləri
Oturumun aşağıdakı növləri vardır:

* Layihə  (hesablama) oturumu
* Midelşpanqoutuya görə layihə oturumu
* Gəminin burun tərəfi ilə ilə oturum
* Gəminin dal tərəfi ilə oturum
* Orta oturum

Dərəcəsinə görə:

* Gəminin ən dərin bölmədə suya oturumu (ds) gəminin yay yük xəttinə müvafiq suya oturma dərəcəsidir.
* Gəminin ən az istismar olunan suya oturma dərəcəsi (dl) gözlənilən ən az yüklənmə və onunla əlaqədar maye ehtiyatlarına, o cümlədən, zədəyə qarşı davamlılıq və/yaxud suya batma üçün zəruri ola bilən bu tip ballasta müvafiq olan gəminin istismar olunan suya oturma dərəcəsidir.
* Gəminin bölmədə qismən suya oturma dərəcəsi (dp) gəminin az istismar olunan suya oturma dərəcəsi, üstəgəl gəminin az istismar olunan suya oturma dərəcəsi ilə ən dərin bölmənin suya oturma dərəcəsi arasındakı fərqin 60%-dir.

## İstinadlar
Mübariz Əliyev

* Mübariz Əliyev (cərrah)
* Mübariz Əliyev (musiqişünas)

## Həmçinin bax
* Mübariz
* Əliyev
Quş peyini

**Quş peyini** — quşların ifrazatıdır, defekasiya zamanı ifrazat dəliyindən (kloaka) xaric olunur. Qiymətli, güclü təsir edən gübrə istehsalı üçün xam malıdır. 

## Tərkibi

## İstifadəsi

## Ətraf mühitə təhlükəsi

## Müxtəlif xalqlarda təsvir edilməsi

### Xəzərlərdə

### İnklərdə

## İstinadlar
Li Da-in

**Lee Da-in** () — Cənubi Koreyalı aktrisa. Aktrisa Kyon Mi-rin qızıdır.

## Filmoqrafiya
### Film

### Serial

## İstinadlar
David Mandiç

**David Mandiç** (d. 14 sentyabr 1997-ci il, Lyubuşki) - Xorvat milli həndbolçu.

## Haqqında
"RK Prvo plinarsko društvo Zagreb" komandasının oyunçusudur. Xorvatiyanın həndbol milli komandasının məşqçisi Lino Çervar 2017-ci ilin aprrelində onu da 2017-ci ilin may ayında əldə olunan razılaşma əsasında yığmanın heyətinə dəvət etdi.  Xorvatiya milli həndbol komanasının heyətində böyüklər arasında o 2018-ci ildə Tarraqonedə Aralıq dənizi oyunlarında qızıl medal qazanmışdır. 

## İstinadlar
İvan Kvesiç

**İvan Kvesiç** - (xorv. Ivan Kvesić, d. 13 oktyabr, 1996-cı il) – Xorvat karateçi. 

## Haqqında
2018-ci ildə İspaniyanın paytaxtı Madriddə keçirilən Dünya Karate Çempionatında qızıl medal qazanmışdır. 

## Uğurları

## İstinadlar
Laura Stefanak

**Laura Stefanak** *(xorv. Laura Štefanac; d. [[1998]], [[Zaqreb]], [[Xorvatiya]])*  – Xorvat Paralimpiya üzrə atlet.

## Haqqında
O, 2017-ci ildə Samsunda karlar arasında nizə atmaq üzrə qızıl medal qazanmışdır.  2014-cü ildə Trabzonda və 2016-cı ildə Karlsruedə keçirilən yeniyetmələrarası Avropa çempionatında 3 qızıl və 3 gümüş medal qazanmışdır.

O Zaqrebdə Aqram atlet klubunun üzvüdür. 

## İstinadlar
Tin Srbiç

**Tin Srbiç** (; ) – Xorvatiya bədii gimnastı.

## Haqqında
Üfüqi çubuqda hərəkətlər üzrə gimnastdır. 2017-ci ildə Montrealda keçirilən Bədii Gimnastika üzrə Dünya Çempionatında qızıl medal qazandı. Srbiç 2019-cu ildə Almaniyanın Ştutqart şəhərində keçirilən Dünya Bədii Gimnastika Çempionatında gümüş medal qazandı.

## İstinadlar
Duşko Antunoviç

**Duşko Antunoviç** *(xorv. Duško Antunović;* 24 fevral, 1947 – 16 fevral, 2012) — Xorvat su polosu oyunçusu və məşqçi. 

## Haqqında
Xorvat Korçula Üzgüçülük klubunun və Belqradın serb "Partizan" klubunun  heyətində çıxış edib. Partizanın heyətində 1970-1971-ci illər və 1974-1975-ci illər, 1975-1976-cı illər mövsümündə Avropa Çempionlar Kubokunun ardıcıl olaraq 3 dəfə qalibi olub. 

Zaqreb klubu "Mladosta"nın baş məşqçisi kimi 1989-1990-cı illər mövsümündə Avropa Çempionlar Kubokunun qalibi olub. Növbəti ildə də eyni uğuru təkrarlayıb. 2011-ci ildə Xorvatiya Olimpiya Komitəsinin Matiya Lübek mükafatına layiq görülüb. 

O, 1972 və 1976-cı illərdə Yay Oyunlarında Yuqoslaviyanın şərəfini qorumuşdur. 

## İstinadlar
İohann Krüger

**İohann Krüger** (; ) ― tanınmış Almaniya bəstəkarı və musiqişünas. O, bir çox məşhur himnlərin müəllifidir. O, serb mənşəli idi və xaç adı Yan Kriqar idi. Eyni zamanda o, "Praxis pietatis melica" adlı ən çox istifadə edilən 17-ci əsr lüteran himnləri toplusunun redaktoru idi.

## Erkən həyatı və təhsili
Krüger Qros Breesendə (indiki Quben şəhərinin bir hissəsi) aşxana sahibi Georq Krügerin ailəsində anadan olmuşdur. O, 1613-cü ilə qədər yaxınlıqdakı Latın məkətblərinin birində (o vaxtı Qubendə yerləşən) təhsil alırdı və həmin məktəbin tədris proqramına musiqi və mahnı da daxil idi.

Daha sonra o, əlavə təhsil almaq üçün Sorau və Breslauya və nəhayət Regensburqa yollandı, orada o, Paulus Homberger (1560–1634) onun musiqi müəllimi olmuşdur. 1615-ci ildə Berlinə köçdü və orada "Berlinisches Gymnasium zum Grauen Kloster" məktəbində teologiya üzrə təhsil aldı. 1616-cı ildə fon Blumental ailəsində ev müəllimi olaraq işə götürüldü; onun şagirdləri arasında İoaxim Fridrix fon Blumental da yer alır. 1620-ci ildən Vittenberq Universitetində yenidən teologiyaya yiyələndi və əlavə olaraq musiqi üzrə özəl dərslər alırdı.

## Karyerası

1622-ci ildən vəfat edənə qədər 40 il ərzində o, həm "Zum Grauen Kloster" gimnaziyasında müəllim, həm də Berlində yerləşən Müqəddəs Nikolay kilsəsində vəzifələrini yerinə yetirirdi.

Krüger çoxsaylı konsert əsərlərin və musiqi təhsili sahəsində geniş yazı işlərin müəllifidir. 1643-cü ildə o, məşhur himn yazıçısı Paul Gerhardt ilə tanış oldu. 1647-ci ildə "Praxis pietatis melica*"* adlı 17-ci əsrin ən vacib alman lüteran himninin redaktəsini bitirdi.

## Şəxsi həyatı
1628-ci ildə şəhər şurası üzvünün dul qadını ilə evləndi. Otuzillik müharibə zamanı Krüger və ailəsi aclıq da daxil olmaqla bir çox çətinliklərlə üzləşdilər. Vəbaya yoluxduğdan sonra Krüger ağır vəziyyətə düşdü, amma sağ qala bildi, beş uşağı və həyat yoldaşı isə 1636-cı ildə vəfat etdilər. 1637-ci ildə xəstəlikdən sağaldıqdan sonra aşxana sahibinin 17 yaşlı qızı ilə ikinci dəfə evləndi və onların 14 uşağı dünyaya gəlsə də, çoxusu gənc yaşlarında öldülər. Qızlarından biri saray rəssamı Mixael Konrad Hirt ilə evləndi, hansı ki  1663-cü ildə Krügerin portretini çəkmişdir. Krüger 1662-ci ildə Berlində vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Mutopia Project saytında pulsuz əsərlər
Nataşa Kandiç

**Nataşa Kandiç** (; ) — Serbiyalı ictimai xadim, insan hüquqları müdafiəçisi. Humanitar Hüquq Mərkəzinin təsisçisi və icraçı direktoru (Belqrad). Kandiçin tədqiqat işi Keçmiş Yuqoslaviya Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində cinayətlərin araşdırılması üçün istifadə edilmişdir.
## Bioqrafiyası
Nataşa Kandiç 1946-cı ildə Kraqujevac şəhərində (Serbiya) anadan olmuşdur. Təhsilinə görə bir sosioloqdur. Yuqoslaviyadakı hərbi qarşıdurmalardan əvvəl həmkarlar ittifaqı analitiki vəzifəsində çalışmışdır. Onun yazdığı “Kosovo Düyünü: Aç və ya kəs?” kitabının nəşrindən sonra Kandiç  həmkarlar ittifaqından qovulur (1990). Xorvatiyada müharibənin başlaması ilə Kandiç və dostları dövlətin siyasətinə qarşı hərəkətlər edir. 8 oktyabr 1991-ci ildən 8 fevral 1992-ci ilədək hər gün Serbiya Prezidentinin sarayı qarşısında müharibədə ölənlərin xatirəsinə şam yandırırlar. 1991-ci ilin noyabrından 1992-ci ilin mayına qədər Serbiya vətəndaşlarının Xorvatiyadakı müharibəyə səfərbər edilməsinə qarşı referendum kampaniyasına rəhbərlik edir. Serbiyada Sarayevo bombardmanına qarşı ən böyük aksiyanın - "Qara Krep" in təşkilində iştirak edir. Etnik müharibə cinayətlərini sənədləşdirmək üçün 1992-ci ilin noyabr ayında Hümanitar Hüquq Mərkəzi qurur. 2004-cü ilin aprelində hərbi cinayətlərin sənədləşdirilməsi və istintaqı mərkəzləri şəbəkəsinin yaradılmasında iştirak etmişdir. 
## Kandiçə qarşı ittihamlar
2009-cu ilin fevralında Belqrad dördüncü rayon məhkəməsi tərəfindən Tomislav Nikoliçin böhtanına görə 200 min Serb dinarı cərimə tətbiq edir: 2006-cı ildə B92 kanalındakı televiziya proqramlarından birində Nikoliçin 1991-ci ildə Xorvatiyanın Antin kəndində mülki əhaliyə qarşı müharibə cinayətlərində iştirak etdiyi barədə yalan məlumatlar sızdırıb. Belqrad rayon məhkəməsi hökmü 2009-cu ilin iyununda ləğv edir.

## Mükafatlar
Sarayevonun fəxri vətəndaşı (2005);

Danisa "əxlaqi dəyərlərin yayılmasına verdiyi töhfəyə görə" ordeni (2006). Mükafatı Xorvatiya Prezidenti təqdim etmişdir. 
## İstinadlar
Flora Brovina

**Flora Brovina** (; ) — Kosovo-alban jurnalisti, şair və ictimai xadim.

## Bioqrafiyası
30 sentyabr 1949-cu ildə Kosovoda anadan olmuşdur. Onun ilir Brovin adlı bir qardaşı vardır.

Priştinadakı Tibb İnstitutunu bitirdikdən sonra pediatriya ixtisası üzrə Zaqrebdə təhsilini davam etdirir. Kosovaya qayıdan Flora, gündəlik Rilindja qəzetində jurnalist olaraq işə başlayır. Sonra Priştina xəstəxanasında pediatr kimi işə düzəlir. 1990-cı illərdə siyasi vəziyyət kəskinləşəndə Brovina hadisələrə biganə qalmayaraq zorakılıq aktları haqqında məlumat toplamağa başlayır, humanitar fəaliyyətlə məşğul olur və yetimlərin psixoloji reabilitasiya mərkəzinə rəhbərlik edərək uşaqlara yardım təşkil edir.

Kosovo müharibəsi əsnasında, 20 aprel 1999-cu ildə Brovina maskalı şəxslər tərəfindən qaçırılaraq naməlum bir yerə aparılır. Beləliklə NATO qüvvələri paytaxt Priştinanı alanda və Serbiya qoşunları ölkədən çıxarkən əsirlikdə olur. Qaçırılma ilə bağlı ilk xəbər, oğlunun qaçırılması ilə bağlı məlumatların mümkün qədər geniş yayılmasına çağırmaq üçün PEN Beynəlxalq Yazıçılar Dərnəyi ilə əlaqə saxladığı 24 aprel 1999-cu ildə ortaya çıxır. Pojarevasdakı bir Serbiya həbsxanasına köçürülür və həbsdə olduğu ilk ayda, 200 saatdan çox sorğuya məruz qalır. 5-9 dekabr 1999-cu ildə bir məhkəmədə Yuqoslaviya Cinayət Məcəlləsinin 136-cı maddəsi ilə 'terror fəaliyyətində' günahlandırılır. Beynəlxalq təzyiqlər nəticəsində sərbəst buraxılmadan əvvəl il yarım Serb həbsxanalarında qalır.

Flora Brovina siyasi fəaliyyətlə məşğuldur. 2001-ci ildə Kosova Demokratik Partiyasından Kosova prezidentliyinə namizəd olur. Eyni partiyanın üzvü olaraq 2004-cü ildə Kosova Parlamentinə seçilir. Kosovar Albaniyalı Qadınlar Liqasına da rəhbərlik edir.

Bir sıra şeir toplularının müəllifidir:
* *"Vërma emrin tim"* (1973), 
* *"Bimë e zë"* (1979), 
* *"Luleborë"* (1988), 
* *"Mat e çmat"* (1995),
* *"Thirrje e Kosovë"* (1999).

2001-ci ildə şeirləri Nyu-Yorkda, Robert Elsi tərəfindən tərcümə olunur.

## Mükafatlar
1999-cu ildə Flora Brovina İsveç PEN Klubundan bir mükafat alır və Amerika PEN Amerika Mərkəzi tərəfindən Barbara Goldsmith Freedom to Write Award mükafatına layiq görülür. Həm də Henrix Byoll Vəqfinin İnsan Hüquqları Mükafatı laureatıdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Flora Brovina
* Flora Brovina | WISE Muslim Women
* Kosovo's first lady
Çuxursəəd bəylərbəyilərinin siyahısı

Çuxursəəd bəylərbəyiliyində hakim olmuş Səfəvi hakimlərinin siyahısı nəzərdə tutulur.

## Siyahı

## Ədəbiyyat
* 
*
Süleyman Məmmədov

* Süleyman Məmmədov (dövlət xadimi)
* Süleyman Məmmədov (tarixçi)

## Həmçinin bax
* Süleyman (ad)
* Məmmədov
Elmar Məhərrəmov

* Elmar Məhərrəmov (şahmatçı) — azərbaycanlı şahmatçı, qrosmeyster (1992). Müstəqil Azərbaycan Respublikasının ilk kişi qrosmeysteri.
* Elmar Məhərrəmov (tarixçi) — tarix üzrə fəlsəfə doktoru.

## Həmçinin bax
* Elmar
* Məhərrəmov
Şərif Şərifov (dəqiqləşdirmə)

* Şərif Naidhacav oğlu Şərifov (1988) — güləşçi.
* Şərif İsmayıl oğlu Şərifov (1938–2007) — operator.
* Şərif Hacı oğlu Şərifov (1945) — rəssam.

## Həmçinin bax
* Şərif
* Şərifov
Kazım Məmmədov

* Kazım Məmmədov (aktyor)
* Kazım Məmmədov (milli qəhrəman)

## Həmçinin bax
* Kazım
* Məmmədov
Sekban

**Sekban** — (Farsca *seg-ban*: "köpək baxıcısı"), Yeniçəri ocağının altmış beşinci bölük üzvünə verilən ad.

Sekbanlar, Osmanlı imperiyasında kəndli kökənli muzdlular idi. Sekban termini əvvəlcə nizamsız hərbi hissələrə, xüsusən də silahsız olanlara deyilirdi, lakin nəticədə nizami hərbi qüvvələrdən kənar hər hansı bir orduya da bu cürə müraciət edilə bilərdi. Sekbanlar nəinki Osmanlı dövlətinə sadiq idilər, həm də onlara kifayət qədər maaş verən hər kəsə sadiq ola bilərdilər.
thumb|right|Yeniçəri ağası.
Sekban təşkilatı, Murad Hüdavəndigar dövründə sultanın ovçusu olaraq mövcud idi. 1451-ci ildə  Fateh Sultan Mehmed dövrünə qədər müstəqil bir təşkilat olan Sekban ocağı, Yeniçərlərin itaətsizliyi səbəbi ilə,onların üsyan meylini pozmaq üçün Fatihin əmri ilə Yeniçəri ocağına paylandılar. O zaman onların sayı altı-yeddi min idi. Beş yüz sekban da ov xidmətinə görə saxlanıldı.

Yavuz Sultan Səlimin hakimiyyəti dövründə bütün sekbanlar bölüyə çevrildi və yeniçəri mərkəzinin altmış beşinci bölüyünü təşkil etdi. Piyada və süvari sekbanlar, padşahla ova çıxır, ov itlərini böyüdür və sekban təndirində çalışırdılar. Müharibə vaxtı digər yeniçərilərlə birlikdə döyüşə qatılırdılar.

Yerli piyadalardan olan sekbanlar, əsgərlərə ehtiyac duyulduqda könüllü olaraq toplanan kəndlilərdən olduqları üçün digər qoşunlar kimi möhkəm hərbi təlimə yiyələnməmişdilər. Zaman-zaman, hətta xristianlar da "salyanə" dən xilas olmaq üçün bu birliyə qoşulurdular. Olduqları bölgənin paşasından başqa heç kimi tanımırdılar. Onlara xidmət göstərildiyi müddətdə ulufə alırdılar. Sekbanlar, "Bayrak" adı ilə siniflərə ayrılırdılar. Sekban bölük komandiri və Bayraktar adlı zabitləri vardı. Silah kimi qılıncdan istifadə edirdilər. Zamanla sekbanların əhəmiyyəti azaldıqca, yerlərini "Tüfəngçilər" adlı yeni piyada sinif aldı.

Sekbanların başında sekbanbaşı dururdu. Sekbanbaşı, yeniçəri ağası İstanbulda olmayanda müavin kimi çıxış edir, şəhərin təhlükəsizliyindən məsul olurdu. 1590-cı ildən sonra sekbanlardan vəzirlərə və bəylərbəylərə bəzi gözətçilər verildi. Bunlar, vilayətlərdəki paşaların qapıçılarının əsasını təşkil edirdilər. Sekbanlıq da 1826-cı ildə Yeniçəri ocağı ilə birlikdə ləğv edildi.
## Həmçinin bax
* Padşah

## İstinadlar
Tayler Pozi

**Taylor Qarsia Pozi** (; ) – Amerikalı aktyor və musiqiçi. MTV-nin *[[Gənc qurd (teleserial, 2011)|Gənc Qurd]]* (2011–2017) serialında oynadığı Skott Makkoll rolu ilə tanınır.

## Həyatı
Pozi, Kaliforniyanın Santa Monika şəhərində doğulmuş və Santa Klaritada böyümüşdür. Anası Sindi Terese Qarsia-Pozi və atası isə aktyor-yazıçı Con Pozidir. Onun iki qardaşı var. Anası 2014-cü ilin dekabrında döş xərçəngindən vəfat etdi. Gənc Qurdun beşinci mövsümü onun xatirəsinə həsr olunmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Pozi 2013-cü ildə uşaqlıq sevgilisi Siana Qorlik ilə nişanlandı. Cütlük həmin il on illik münasibətlərdən sonra nişanlarını qaytardı.

oktyabr 2020-ci ildə Pozi əvvəllər kişilərlə münasibətdə olduğunu və cinsi oriyentasiyasını adlarla adlandırmağı sevmədiyini açıqladı. Sirius XM-ə verdiyi müsahibədə Pozi, "cinsi oriyentasiyamı özümə bəlli etmək və bu barədə dürüst olmaq istəyi ilə çox fikir etmişəm. Çox uşağın mənə baxdığını bilirəm və bu damğadan qurtulmaq istəyirəm" demişdir.

## Filmoqrafiya

### Film

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Kişi fahişəliyi

**Kişi fahişəliyi** — ödəmə qarşılığında cinsi xidmətlər göstərən kişilərin praktikasıdır. Bu seks işinin bir növüdür. Müştərilər istənilən cinsdən olsalar da, əksəriyyəti kişilərdir. Qadın fahişələrlə müqayisədə, kişi fahişələr tədqiqatçılar tərəfindən çox az öyrənilmişdir.

Kişi fahişələr üçün istifadə olunan terminlər ümumiyyətlə qadınlar üçün istifadə edilənlərdən fərqlənir. Bəzi şərtlər müştəri və ya iş metoduna görə dəyişir. Bu fahişəliyin qanunsuz yada qadağan olunduğu yerlərdə də, kişi fahişələrin öz işlərini xidmət haqqı qarşılığında, çılpaq modelliklə və ya rəqs, bədən masajı və ya digər seksual xidmətlər göstərirlər. Beləliklə, bir *kişi eskort*, *gigolo* (qadın müştəriləri nəzərdə tutan), *kirayə oğlanı*, *hustler* (ictimai yerlərdə xahiş edənlər üçün daha çox yayılmışdır), *model* və ya *masajçı kimi adlandırıla bilər* . Özünü gey və ya biseksual hesab etməyən, lakin kişi ilə pul qarşılığında cinsi əlaqəyə girən bir insana bəzən *ödəniş qarşılığında qey* və ya *ticarət deyilir*.

## Həmçinin bax
* Seks sənəti
* Seks sənayesi

## İstinadlar
Qax Dövlət Kukla Teatrı

**Qax Dövlət Kukla Teatrı** — Qax rayonu ərazisində yerləşən teatr.

## Haqqında
1971-ci ildən Qax rayon mədəniyyət evinin nəzdində dərnək, 1976-cı ildən isə xalq teatrı kimi fəaliyyət göstərən teatra 1992-ci ildə Dövlət Kukla Teatrı statusu verilib. Teatr 2005-ci ildə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı təsis etdiyi “Qızıl Dərviş” mükafatı layiq görülüb. Qax teatrı dəfələrlə Azərbaycan Respublikası keçirilən festivallarda iştirak etmişdir.


Qax Dövlət Kukla Teatrı Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Estoniya və Gürcüstan keçirilən beynəlxalq festivallarda Azərbaycanı təmsil etmişdir.

## Mükafatlar
Teatr 2005-ci ildə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı təsis etdiyi “Qızıl Dərviş” mükafatı layiq görülüb.

## İstinadlar
Sibel Siber

**Sibel Siber** (; ) — Şimali Kipr Türk respublikasından olan bir siyasətçi. 2013-cü ilin iyun ayından sentyabr ayına qədər ŞKTR Baş naziri vəzifəsini icra edən icra edən ilk qadın olur. 2013-2018-ci illərdə də ŞKTR məclisinin sədri olmuşdur. Siber Fatma Ekenoğlundan sonra bu vəzifəni tutan ikinci qadın olur. 
## Bioqrafiyası
13 dekabr 1960-cı ildə Lefkoşada anadan olmuşdur. Atası Altay Adademir, Meluseya kəndindən olan bir ibtidai sinif müəllimi, anası Aysel Klaudiyadan bir ev xanımı idi. Atası vaxtaşırı müxtəlif məktəblərə təyin olunduğundan ailə daim köçürdü.

16 yaşında Sibel İstanbul Universitetinin Tibb Fakültəsinə daxil olur, bu dövrdə tələbələrlə əlaqəli siyasi hadisələrin zirvəsi yaşanır. 1983-cü ildə universiteti həkim ixtisası ilə bitirmişdir. 1987-ci ildə Şişli Etfal Xəstəxanasında praktik olaraq daxili xəstəliklər sahəsində ixtisaslaşmış bir həkim ixtisasını tamamlayır. Məzun olduqdan sonra Kiprə qayıdır və xüsusi bir klinikada çalışır. 1989-cu ildə Virciniya Universitetində diabet və endokrinoloji üzrə təhsil alır. 1983-cü ildə qəzetdə o dövrdə ən çox tirajla çıxan bir məqalə ilə ŞKTR-nIn səhiyyə sistemini tənqid edir.
Özünün yazdığı “Düşlerim Düşüncelerim” (2011) və “Aynı Masada Yarım Asır - Tutanaklar ve Tanıklık” (2019) adlı iki kitabı var.

Teknokrat olaraq ilk ŞKTR-nın qadın baş naziridir. Onun haqqında “80 Gündə İlk Qadın Baş nazir Dr. Sibel Siber” adlı kitab 10 dekabr 2020-ci il tarixdə nəşr olunmuşdur. 

2015-ci ildə ŞKTR Pprezidentliyinə namizəd olur, ancaq Dərviş Əroğlu və Mustafa Akıncıdan sonra toplanan səs sayına görə 3-cü yeri tutaraq məğlub olur.
19 aprel 2009 erkən ümumi seçimlərində Cümhuriyyət Türk Partiyasından Lefkoşa millət vəkili seçilir. O vaxtdan bəri millət vəkilidir. Hökuməti qurmağı Prezident Derviş Eroğlu ona tapşırır. 2013-cü ilin iyun-avqust ayları arasında baş nazir vəzifəsini icra edir və 13 iyun 2013-cü ildə Prezident Eroğlu kabinet siyahısını qəbul edir və vəzifəsinə başlayır. 28 iyul 2013-cü il tarixində keçirilən seçkilərdən sonra istefasını  təqdim edir.

## Şəxsi həyat
1984-cü ildə uroloq Rıfat Siber ilə evlənir. Onların Şumer (1985) adlı bir qızı dünyaya gəlir.
## İstinadlar
Oçkanvəng monastırı

**Oçkanvəng monastırı** — Xocalı rayonunun Badara kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Oçkanvəngin kitabəsi abidənin ən geci XII-XIII əsrlərdə inşa edildiyini göstərir.  

## Tarixi

Ərazidə olan xaçdaşlar və kitabələr üzərinəki yazılar zədəli, bəzi yerlərdə isə silinmiş vəziyyətdədir. Lakin, kilsə kitabəsində qeyd edilən adlar Qarabağın digər abidələri və tarixi mənbələrdən də elmə məlumdur. Kitabədə adı qeyd edilən Arzu Xatun  III Aterk hakimi Vaxtanq Taqavoraznın həyat yoldaşıdır. Arzu Xatun Xudavəng monastırının başkilsəsinin də sifarişçisi olmuşdur və həmin kilsənin kitabəsində də Arzu Xatunun adı xatırlanır. Kitabədə qeyd edilən digər ad Smbat isə Xaçın knyazı kimi Badara kilsəsindəki xaçdaşlardan birində qeyd edilir. Oçkanvəngin kitabəsi abidənin ən geci XII-XIII əsrlərdə inşa edildiyini göstərir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Monastır əlçatmaz dağlıq ərazidə yerləşir. Kənd ərazisindəki Badara monastırından Oçkanvəngə kimi yolu olmayan meşəlik ərazi ilə təxminən 7-8 km yol qət edilməlidir. Sıx bitən nadir ağac növləri arasında yerləşən mamırlarla örtülü qayalığın zirvəzində Oçkanvəng monastırı yerləşir.

Monastır kompleksi kilsə binası, bir neçə xaraba vəziyyətdə olan tikili və qədim qəbirsanlıqdan ibarətdir. Tağtavanlı örtüyə malik birnefli bazilika olan kilsə binası yaxşı saxlanmışdır. Kilsənin ibadət zalının şimal tərəfində iki köməkçi otaq yerləşir. Badara kəndinin digər abidələri kimi Oçkanvəngin kilsə binası da yonulmamış kobud daşlardan inşa edilmişdir.

Kilsənin giriş qapısı qərb divarında yerləşir. Şərq divarında iki, şimal divarında isə bir pəncərə yeri vardır. Kilsə divarlarında dörd niş vardır.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Xilaskar monastırı (Badara)

**Xilaskar monastırı** — Xocalı rayonunun Badara kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Kilsənin inşaat kitabəsi ciddi zədələndiyindən onun inşa tarixini müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır.

## Tarixi

Kilsənin inşaat kitabəsi ciddi zədələndiyindən onun inşa tarixini müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır. Tarix adətən birinci sətirdə göstərilir, kitabənin birinci sətiri isə tamamilə silinmişdir. Lakin, kitabədə “darpas” (saray), "vaçar" (bazar) kimi sözlərin istifadəsi, İşxan Smpat, Katolikos Atanas kimi adların çəkilməsi kompleksin qədim dini mərkəz olduğunu sübut edir.

Abidəni tədqiq etmiş K. Mkrtçyan ehtimal edir ki, Həsən Cəlalın öldürülməsindən sonra XIII əsrin II yarısında Xaçın knyazlığının mərkəzi Xanabert qalasından buraya köçürülmüşdür.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Vaxtilə qədim yaşayış məskəninin əsas məbədi olmuş monastır xarabalıqlar arasında yeganə tikili kimi qalmışdır. Kilsənin ətrafındakı qədim məzarlıqda yüzlərlə xaçdaşlar vardır.

Monastırın başkilsəsi planda üçnefli bazilika olmaqla, tərəfləri 11.3x9.7 metr ölçülərə malikdir. Altar ətrafındakı köməkçi otaqlar ibadət zalının yarısını tutur. Kilsənin şərq divarında olan üçbucaq formalı iki niş divar boyunca uzanır.

Giriş qapıları olan cənub və qərb divarlarının hörgüsündə kobud yonulmuş, digər divarların hörgüsündə isə yonulmamış daşlar istifadə edilmişdir. Pilyastr və kapitellər zərif şəkildə yonulmuşdur.

Ağımtıl kilsə binası yaşıllıqlar içində olduqca böyük təsir bağışlayır.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Usta Baba Pirməmməd

**Usta Baba Pirməmməd** () — Azərbaycan neft və qaz istehsalı qabaqcılı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948), "Stalin" mükafatı laureatı (1950).

## Həyatı
Usta Baba Pirməmməd 1898-ci ildə Bakı qəzasının Balaxanı kəndində neftçi fəhlə anadan olmuşdur. Üçsinifli məktəb bitirmiş və 1916-cı ildə qazmaçılar dəstəsində fəhləliyə başlamışdır. 1923-cü ildə qazmaçı, 1928-ci ildə qazma ustası vəzifələrində işləmişdir.

Sonrakı illərdə Usta Baba Pirməmməd quyuların təmiri, izolyasiyası kontorunda və qazma kontorunda bir sıra inzibati-texniki vəzifələrdə işləmiş və Azərbaycan Sənaye İnstitutu yanındakı təsərrüfatçı kurslarında oxumuşdur. Bir müddət "Leninneft" qazma kontorunun katibi, 1938-ci ilin dekabrında isə quyuların əsaslı təmiri kontorunun direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, 1940-cı ildən "Leninneft"in qazma kontorunda, 1945-ci ildən isə "Kirovneft"in qazma kontorunda direktor vəzifəsində çalışmışdır. 1945-ci Buzovnaya göndərilən Usta Baba Pirməmməd "Buzovnaneft" qazma kontorunun rəhbəri olmuşdur. O, yeni Buzovna–Maştağa neft sahəsinin kəşfində fəal iştirak etmişdir.

Usta Baba Pirməmməd 1930-cu ildən ildən Sov.İKP üzvü, 1937-ci ildən Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatlar Sovetinin, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (4-cü çağırış) olmuşdur.

Usta Baba Pirməmməd uzun sürən xəstəlikdən sonra 26 mart 1957-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Təltif və mükafatları
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı — 8 may 1948 ("Lenin" ordeni və "Oraq və Çəkic" medalı təqdim edilməklə)
* 3 dəfə "Lenin" ordeni — 6 fevral 1942, 8 may 1948, 15 may 1951
* "Stalin" mükafatı (3-cü dərəcə) — 1950

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hababam sinifi əsgərlikdə

**Hababam sinfi əsgərlikdə** (türk. *Hababam Sınıfı Askerde*) — 2004-cü il istehsalı, Türkiyə komediya filmi.

## Rollarda
* Mehmet Əli Ərbil — dəli Bədri/binbaşı Bədri (*Deli Bedri/Binbaşı Bedri*)
* Xalid Ağcatəpə — briqadir Nəcmi (*Tuğgeneral Necmi*)
* Hülya Avşar — Zəhra binbaşı (*Zehra Binbaşı*)
* Şafak Sezer — Ərcümənt (*Ercüment*)
* Məmət Əli Alabora — burğu Əmrə (*Matkap Emre*)
* Pekər Açıqalın — psixo (*Psiko*)
* Çingiz Kiçikayvaz — pis Kənan (*Kötü Kenan*)
* Məlih Əkənər — bəbə Ruhi (Bebe Ruhi)
* Ceyhun Yılmaz — Kərmit (*Kermit*)
* Volkan Sevərcan — uzman çavuş Dəmir İçbükey (*Uzman Çavuş Demir İçbükey*)
* Ümid Okur — Əmir Əri Besim (*Emir Eri Besim*)
* Kərəm Alışık — Sabit (*Sabit*)
* Zihni Göktay — Yusif müəllim, Yusif yarbay (*Yusuf Hoca, Doktor Yusuf Yarbay*)
* Tuncay Akça — ayaqsız (*Bacaksız*)
* Nejat Birəcik — Saim Saban (*Saim Saban*)
* Hamit Haskabal — Niyazi müəllim, başçavuş Niyazi (*Niyazi Hoca, Başçavuş Niyazi*)
* Mustafa Turan — Hüseyin (*Hüseyin*)
* Ceylan Güvənç — qız əsgər (*Kız Asker*)
* Melisa Toros — qız əsgər (*Kız Asker*)
* Helin Avşar — qız əsgər (*Kız Asker*)
* Seçkin Piriler — Arzu (*Arzu*)
* Duran Uruç — Tomarzalı (*Tomarzalı*)
* Fadı Mahfouz — Dozər (*Dozer*)
* Burak Öncü — gözətçi əsgər (*Bekçi Asker*)

## Həmçinin bax
* Hababam sinfi salam
* Hababam sinifi üçün yarısı

## İstinadlar
Marietta Yannaku

**Marietta Yannaku** (; ) — Yunan siyasətçi və dövlət xadimi, Yeni Demokratiya Partiyasının üzvü, Yunanıstan Parlamentinin deputatı (2019-cu ildən), Avropa Parlamentinin sabiq üzvü və Avropa Xalq Partiyası fraksiyasının üzvü (1984–1990, 1999–2000, 2009–2014), Təhsil və Dini İşlər naziri (2004–2007), Səhiyyə naziri (1990–1991).

## Bioqrafiyası
5 iyun 1951-ci ildə Lakoniyanın Erakion kəndində anadan olmuşdur. Panayotis Yannakisin qızıdır.

Afina Universitetinin Tibb fakültəsini bitirmişdir.

1974-cü ilin oktyabrında Yeni Demokratiya gənclər təşkilatının qurucularından biri kimi icraiyyə komitəsinin üzvü olmuşdur. 1979-cu ildə Yeni Demokratiya Partiyasının, 1997-ci ildən Mərkəzi Komitənin, 1998-ci ildən İcraiyyə Komitəsinin üzvü olmuşdur. 29 iyul 2004-cü ildə partiyanın VI qurultayında partiyanın siyasi şurasının üzvü seçilmişdir. 2007-ci ilin iyul ayında VII Konqresdə Siyasi Şuranın üzvü olaraq yenidən seçilir. 1981–1984-cü illərdə partiya prezidentinin müşaviri olmuşdur.

İlk dəfə 1984 seçkilərə qatılmış, ümumiyyətlə isə dörd dəfə Avropa Parlamentinə seçilmişdir. Avropa Xalq Partiyası fraksiyasının üzvü olmuş, Avropa Parlamentindəki Yeni Demokratiya qrupuna rəhbərlik etmişdir.

Beş dəfə Yunanistan parlamentinə seçilmişdir. 1993-cü ildə keçirilmiş seçkilərin nəticələrindən sonra ilk dəfə Yunanistan Parlamentinə seçilmişdir. 11 aprel 1990-cı ildə Konstantinos Mitsotakis hökumətində Səhiyyə Naziri portfelini alır, 7 avqust 1991-ci ilə qədər bu vəzifəni yerinə yetirir. 10 mart 2004-cü ildə Kostas Karamanlisin ilk kabinetində Təhsil və Dini İşlər Nazirinin portfelini alır. 2006-cı ildə onun təşəbbüsü ilə Yunanıstan parlamenti Afina məscidinin yaradılması haqqında bir qanun qəbul edir. 2006-cı ilin yazında şagird və müəllimlərin kütləvi etirazlarına səbəb olan bir təhsil islahatı elan edir. 16 sentyabr 2007-ci ildə isə istefa verir.

2009-cu ildə Avropa Parlamentinə edilən seçkilərin nəticələrindən sonra yenidən millət vəkili seçildi, Avropa Parlamentindəki Yeni Demokratiya qrupuna rəhbərlik edir.

2019-cu il parlament seçkilərinin nəticələrindən sonra yenidən millət vəkili seçilir. Yunanistan Parlamentinin NATO Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəridir.

Fransız, ingilis, ispan və alman dillərində sərbəst danışır.

## Şəxsi həyatı
1983-cü ildə (1997-ci ildə boşanan) Panayotis Kutsikos ilə evlənir.

## İstinadlar
Otello qəsri

**Otello qəsri** (, ) **və ya Otello qülləsi** ― Kiprin Famaqusta şəhərində yerləşən qəsr. 14-cü əsrdə Kipr kralları tərəfindən inşa edilmiş və daha sonra venesiyalılar tərəfindən dəyişdirilmişdir. Qəsrin müasir adı Şekspirin "*[[Otello]]* " pyesi ilə bağlıdır.

## Tarix

Otello qəsri XIV əsrdə limanı ehtimal olunan düşmən hücumlarından qorumaq üçün Kipr kralları tərəfindən inşa edilmişdir. Bura həm də Famaqustanın əsas girişi olaraq istifadə edilmişdir. Qəsr əvvəllər "keçilməz qala" adlanırdı, çünki ətrafındakı çox dərin xəndəklər səbəbiylə buraya hücum etmək mümkün deyildi.

Kipr Venesiya Respublikasına satıldıqdan sonra qəsrin kvadrat qüllələri daha müasir topçulara uyğun olması üçün dairəvi bürclərlə dəyişdirildi. Bu dəyişikliklərdən sonra qəsrin əsas girişinin üstündə Müqəddəs Mark Aslanı relyefi həkk olundu. Relyefin yaxınlığında qəsrdəki dəyişiklikləri istiqamətləndirən kapitan Nikolo Foskarinin adı və 1492-ci il tarixi yazılmışdır. Görünür qəsrin təmir edilməsini 1481-ci ildə Leonardo da Vinçi məsləhət görmüşdür. Qəsr adını hadisələrin Kiprin liman şəhərlərindən birində baş verdiyi Şekspirin məşhur "*[[Otello|Otello"]]* pyesindən almışdır*.*

1900-cü ildə malyariya riskini azaltmaq üçün qəsrin xəndəyinin suyu boşaldıldı.

Otello qəsri 2014-cü ildə bərpa olunmağa başlamış və 3 iyul 2015-ci ildə yenidən ictimaiyyətə açışlmışdır.

## Layihə
Qəsrin ətrafında dörd dairəvi qüllə yerləşir. Burada Kipr krallığı dövründə inşa edilmiş yeməkxana və yataqxana mövcuddur. Qalanın həyətində, təlatümlü tarixinin yadigarları olan ispan və osmanlılara məxsus toplar var.

## Çağdaş Ədəbiyyat
Hal-hazırda Otello qəsrinə istinad edən və onunla əlaqəli olan çağdaş nəsr ədəbiyyatının yeganə parçası Dean Kerrison tərəfindən yazılmış "Yaşıl gözlü bədheybətin gündəliyi" adlı yaradıcı qeyri-bədii hekayədir.

## İstinadlar
Həvari Andrey monastırı

**Apostola Andreya monastırı** ( ; ) ― Karpaz yarımadasındakı Dipkarpaz şəhərində, Kipr adasının ən şimal-şərq nöqtəsi olan Zəfər burnunun cənubunda yerləşən monastır. Monastır Həvari Andreyə həsr olunmuşdur və Kipr Pravoslav Kilsəsi üçün vacib yerdir.  Həm yunan, həm də türk icmaları monastırı müqəddəs yer hesab edirlər.

## Tarix
Monastırın inşasının ənənəvi hekayəsində deyilir ki, Həvari Andreyi daşıyan gəmi Müqəddəs torpaqlara səyahət edərkən yoldan çıxaraq buradakı qayalara dəyir. Sahilə çıxan Andrey və heyət qayalara toxunmuş və bir anda oradan bulaq qaynayır. Sular bir gözü kor olan gəmi kapitanının görmə qabiliyyətini bərpa edərək şəfa gücünə sahib olduğunu sübut edir. Bundan sonra ərazi ziyarət yerinə çevrilir.

12-ci əsrdə burada İsaak Komninin Şirürəkli I Riçarda təslim olması barədə danışıqlar apardığı, istehkamla əhatə olunmuş monastır mövcud idi. Əsas monastırın kilsəsi 18-ci əsrə, əsas binalar isə yüzlərlə il sonraya aiddir.

Kütləvi ziyarətlər nisbətən yaxın bir zamana, 20-ci əsrə aiddir. 1974-cü ildə Kipr Sülh Hərəkatı əməliyyatından sonra monastırı ziyarət edənlərin sayı azalsa da, 2004-cü ildə keçid məntəqələrinin açılması ilə monastırı daha çox zəvvar ziyarət etməyə başladı. Son illərdə monastır bərbad vəziyyətə düşmüşdür və bərpa işləri aparılır.

## Bərpa
2008-ci ildə adanın mədəni irsinin qorunmasından məsul olan ikitərəfli texniki komitə yaradıldı. Komitə son bir ildə Həvari Andrey monastırının bərpa işlərini koordinasiya edir. Başlanğıcda Kipr kilsəsi əməkdaşlıq etməkdən imtina etdi. Çünki Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı tərəfindən hazırlanmış sənəddə onun bu monastırın sahibi deyil, sadəcə ianəçisi olduğu qeyd edilmişdi. Arxiyepiskop II Xrizostom Kipr kilsəsinin sahibi belə olmadığı bir plana imza atmaqdansa tarixi monastırın çökməsinə icazə verməyə hazır olduğunu söylədi. Bununla birlikdə, 2013-cü il yanvar ayının sonlarında Birləşmiş Millətlər Təşkilatı layihənin birdən çox ianəçi tərəfindən maliyyələşdirilməsinə imkan verən “çox ianəçili bir ortaqlığa” gedəcəyi təklifini hazırladığı zaman bu mövqe yenidən nəzərdən keçirildi*.*

12 yanvar 2013-cü ildə Kiprin şimalındakı səlahiyyətlilər monastırda 5 milyon avrodan çox dəyəri olan genişmiqyaslı bərpa işləri aparılacağını bildirdi. Bərpa işləri hazırda beynəlxalq bir mütəxəssis qrupu tərəfindən aparılır və Kipr Kilsəsi (2 500 000 avro), EVKAF höküməti (2 500 000 avro) və Amerika Birləşmiş Ştatları Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) (25 000 avro) tərəfindən maliyyələşdirilir.

## İstinadlar
Azərbaycan SSR neft ustalarının siyahısı

## 1940-cı illər
### 1940
**4 noyabr 1940-cı ildən:**
* Əliyev Gülbala Ağabala oğlu — Stalinneft tresti quyuları əsaslı təmir kontorunun buruq ustası
* Akinin Pavel Dmitriyeviç — Artyomneft tresti qazma kontorunun direktor müavini
* Astvatsaturov Salak Arkadyeviç — Orconikidzeneft trestinin baş mühəndisi
* Əzimov Kərim Kazımoviç — Kirovneft trestinin baş mühəndisi
* Bakulina Antonina Qriqoryevna — Orconikidzeneft tresti 2-ci mədəninin müdiri
* Vanesov Arsen Manasoviç — Stalinneft trestinin buruq ustası
* Vəzirova Mədinə Məcidovna — Orconikidzeneft tresti 1-ci mədəninin müdiri
* Vəzirov Süleyman Azadoviç — Azərneftkombinatın baş mühəndisi, rəis müavini
* Qabrielyan Aleksandr Qabrieloviç — Kirovneft trestinin baş geoloqu
* Qaibova Suğra Səlim qızı — Orconikidzeneft tresti 3-cü mədəninin müdiri
* Qaynulin Xakim Kərimoviç — Əzizbəyovneft trestinin buruq ustası
* Həşimov Səftər Orucqulu oğlu — Kirovneft tresti 2-ci mədəninin neftçıxarma ustası
* Qorin Viktor Afanasyeviç — Azərneftkombinatın baş geoloqu
* Gülməmmədzadə Murtuz Gülməmməd oğlu — Stalinneft tresti birinci mədəninin müdiri
* Dəryaqulu Balamirzə oğlu — Kirovneft trestinin buruq ustası
* Cəfərov Yəhya Ələsgər oğlu — Leninneft tresti 14-cü mədəninin müdiri
* Zaxaryan Ervand Baxşiyeviç — Kirovneft trestinin buruq ustası
* Klyuçov Vladimir Pavloviç — Orconikidzeneft trestinin baş geoloqu
* Kuzin İqnati Osipoviç — Stalinneft trestinin mürəkkəb işlər üzrə ustası
* Quliyeva Səkinə Cəlil qızı — Orconikidzeneft tresti 11-ci mədəninin müdiri
* Makarçuk İvan Trofimoviç — Stalinneft tresti 3-cü mədənində quyuları təmir ustaı
* Meli̇k-Paşayev Vram Samsonoviç — Azərneftkombinatın baş geoloqu
* Mi̇nasov Aram Moiseyeviç — Kirovneft trestinin müdiri
* Mısev Aleksey Yakovleviç — Azneftzavodlar trestinin Vano Sturua adına Krekinq zavodunun direktoru
* Muradov Baba Qafar — Orconikidzeneft trestinin buruq ustası
* Naumov Viktor Konstantinoviç — Stalinneft trestinin baş mühəndisi
* Oqanov Leon Arutyunoviç — Stalin adına zavodui sqonçusu
* Orucov Sabit Atayeviç — Orconikidzeneft trestinin müdiri
* Paşa Çoban oğlu — Leninneft trestinin 19-cu mədənində neftçıxarma ustası
* Petrosyan Sergey Nersesoviç— Siyəzənneft trestinin buruq ustası
* Pleşko Anna Mixaylovna — Orconikidzeneft tresti 6-cı mədəninin müdiri
* Prosandi̇yeva Anastasiya İvanovna — Molotovneft tresti 3-cü mədəninin neftçıxarma ustası
* Rəsulzadə Mirkazım — Molotovneft tresti 7-ci mədəninin müdiri
* Rüstəmov İbrahim Abuzər oğlu — Kirovneft tresti 5-ci mədəninin neftçıxarma ustası
* Səlimov Süleyman Yusif oğlu — Kaqanoviçneft tresti 6-cı mədəninin neftçıxarma ustası
* Strekalov Emelyan Petroviç — Əzizbəyovneft tresti qazma kontorumun müdir müavini
* Süleymanov Ələkbər Bağıroviç — Kaqanoviçneft tresti 6-cı mədəninin müdiri
* Tahi̇rov Cabar Nəsib — Stalinneft trestinin müdiri
* Xanəhmədov Ağakərim Xanəhmədoviç — Stalin adına zavodun sqonçusu
* Yasinev Boris Petroviç — Azneftkəşfiyyat trestinin geoloqu-mühəndisi
* Əhmədov Əhməd Zülfəli oğlu - "Əzizbəyovneft" Neft və Qaz çıxarma idarəsinin rəisi

## İstinadlar

;Sənədlər