Avstraliya pasportu

**Avstraliya pasportu** — Avstraliya pasportu Avstraliya Birliyi tərəfindən istənilən formada Avstraliya vətəndaşlığına malik şəxslərə verilən səyahət sənədi. Sənəd Avstraliyanın dünya üzrə səfirliklərindən konsulluq yardımına çıxışı asanlaşdırır və Avstraliya Pasport İdarəsi, Xarici İşlər və Ticarət Departamentinin (DFAT) agentliyi və Avstraliya Poçt idarəsi tərəfindən verilir. 2026-cı ilin fevral ayına olan məlumata görə, Avstraliya vətəndaşları 182 ölkə və əraziyə gələrkən vizasız və ya girşdə viza almaq imkanına malik olublar və Henley Pasport İndeksinə görə səyahət azadlığına görə pasport dünyada yeddinci yerdədir. 24 oktyabr 2005-ci ildən Avstraliya yalnız elektron pasportlar adlanan biometrik pasportlar buraxdı. Bu pasportlarda rəqəmsal şəkil də daxil olmaqla pasportun rəngli fotoşəkil səhifəsi ilə eyni şəxsi məlumatları ehtiva edən daxili mikroçip var. Əvvəlki bütün pasportların müddəti bitdiyi üçün bütün Avstraliya pasportları artıq biometrikdir. Avstraliya hava limanlarında Avstraliya və bir sıra digər ölkələrdən olan elektron pasport sahiblərinə immiqrasiyanı daha tez təmizləməyə imkan verən SmartGates (ağıllı qapılar), pasport nəzarəti məntəqələrində üz tanıma texnologiyaları quraşdırılıb.

1988-ci ildən hər il bir milyondan çox Avstraliya vətəndaşına pasport verilir, 2007-ci ildə bu rəqəm 1,4 milyona çatdı və 2021-ci ildə 3 milyona çatdı. 2023-cü ilin may ayına olan məlumata görə, Avstraliya pasportu "dünyanın ən bahalı səyahət sənədi" hesab olunurdu və hər bir pasport 325 AUD dollara başa gəlirdi. Pasportların qiyməti 1 yanvar 2026-cı il tarixinə 422 A$ təşkil edir. 

## Tarixi
1901-ci ilə qədər Avstraliya Britaniya Koloniyasına daxil idi. Pasportdan istifadə ümumi deyildi və tələb olunarsa Britaniya və ya digər milli pasportlardan istifadə edilirdi. Pasportdan istifadə ümumi deyildi və tələb olunarsa Britaniya və ya digər milli pasportlardan istifadə edilirdi. XIX-cu əsrdə şərti azadlığa buraxılmış məhkumlara koloniyalar arasında sərbəst hərəkət etmək imkanı verən "məzuniyyət bileti" adlı daxili pasport növü verilirdi. 1901-ci ildə altı koloniya birləşərək Avstraliya Birliyini yaratdı, lakin avstraliyalılar Britaniya vətəndaşlığını saxladılar. Yalnız 1912-ci ildə ilk federal pasport qaydaları tətbiq olundu və Avstraliya hökuməti tərəfindən verilən pasportların üz qabığında hələ də 1967-ci ilə qədər "British Passport" sözləri var idi.

Birinci Dünya Müharibəsi zamanı beynəlxalq sərhədləri keçənlərin monitorinqi və müəyyən edilməsi Avstraliya və onun müttəfiqlərinin təhlükəsizliyi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edirdi və 1914-cü ildə Müharibə Tədbirləri Aktı Avstraliyanı tərk edən 16 yaşdan yuxarı bütün şəxslərin bəzi pasportlara malik olmasını tələb edirdi.

Avstraliya vətəndaşlığı 26 yanvar 1950-ci ildə 1948-ci il Vətəndaşlıq Aktı qüvvəyə mindiyi zaman yarandı və Avstraliya pasportları Avstraliya vətəndaşları ilə digər Britaniya vətəndaşları arasında fərq qoymağa başladı. Avstraliya vətəndaşı olmayan Britaniya vətəndaşlarının Avstraliya pasportu almaq hüququ davam edirdi. "Britaniya subyekti" termini Avstraliya vətəndaşlıq hüququnda xüsusi məna daşıyırdı. Bu termin 1948-ci il Vətəndaşlıq Aktında olan siyahıya daxil edilmiş ölkələrin bütün vətəndaşlarını əhatə edirdi. Ölkələrin siyahısı zaman-zaman Birliyin üzvü olan ölkələrə (və onların müstəmləkələrinə) əsaslanırdı, lakin onlarla eyni deyildi. Müxtəlif keçmiş müstəmləkələr müstəqil ölkələrə çevrildikcə siyahıya vaxtaşırı düzəlişlər edilirdi, lakin Aktdakı siyahı hər hansı bir zamanda Birlik ölkələrinin tam siyahısını təşkil etmək üçün mütləq aktual deyildi. Avstraliya pasportlarının üz qabığından 1967-ci ildə “British Passport” sözləri çıxarıldı. 

1981-ci ildə Federal, Kvinslend, Yeni Cənubi Uels və Viktoriya hökumətləri narkotik ticarətinin müxtəlif formalarını və bununla bağlı cinayət fəaliyyətini araşdırmaq üçün Stüart Kral Komissiyası yaratdılar. Komissiya vaxtının əhəmiyyətli hissəsini cinayətkarların pasport sistemindən cinayət məqsədləri üçün necə istifadə etdiklərini və sui-istifadə etdiklərini araşdırmağa sərf etdi. Komissiya 1983-cü ildə yekun hesabatını dərc etdirərək, bu cür sui-istifadələrin qarşısının alınmasına dair tövsiyələr verdi və bunların əksəriyyəti federal hökumət tərəfindən həyata keçirildi. Hesabatın tövsiyələrinə pasport üçün müraciət edənlərin Pasport İdarəsinə getməsi və poçtla göndərilən müraciətlərin dayandırılması daxildir; pasportların yalnız vətəndaşlara verilməsini, beləliklə, Britaniya vətəndaşlarının pasport almaq hüququnu dayandırması; doğum haqqında şəhadətnamələrin şəxsiyyəti təsdiq edən kifayət qədər sənəd kimi qəbul edilməməsi; pasportların səyahət və ya digər agentlər vasitəsilə verilməsi dayandırıldığı; və öz adlarını, istər seçim, istər nikah, istərsə də övladlığa götürmə yolu ilə dəyişən bütün şəxslər, dəyişikliyi doğum, ölüm və nikahın dövlət qeydiyyatı orqanlarında qeydiyyata almalıdırlar.

Britaniya subyektinin hüquqi kateqoriyası 1984-cü ildə Avstraliya Vətəndaşlığı (Dəyişiklik) Aktı ilə ləğv edildi və Avstraliya pasportları yalnız Avstraliya vətəndaşlarına verilməyə başladı, baxmayaraq ki, vətəndaşlığı olmayan Britaniya subyektləri tərəfindən saxlanılan mövcud pasportların hər birinin müddəti bitənə qədər etibarlı olmağa davam edirdi.

1980-ci ildə böyük cildli kitab registrləri Pasport verilməsi və Nəzarət sistemi (PICS) adlanan kompüterləşdirilmiş qeydiyyat sistemi ilə əvəz olundu. 

1984-cü ildən etibarən gələn və gedən sərnişinlərin və məlumatların daxil edilməsinin işlənməsini sürətləndirmək üçün Avstraliya ICAO Sənədi 9303 standartına uyğun olaraq maşın oxuna bilən xətləri olan pasportlar verir. 24 oktyabr 2005-ci il tarixindən etibarən Avstraliya yalnız elektron pasportlar adlanan biometrik pasportlar buraxdı. Bu pasportlarda rəqəmsal şəkil də daxil olmaqla pasportun rəngli fotoşəkil səhifəsində olan eyni şəxsi məlumatı ehtiva edən daxili RFID mikroçip var. Bütün Avstraliya pasportları artıq biometrikdir, 2006-cı ildən əvvəlki bütün pasportların müddəti artıq başa çatıb. Avstraliyalı ePassport sahiblərinə və bir sıra digər ölkələrin ePassport sahiblərinə immiqrasiya nəzarətini daha tez təmizləmək üçün Avstraliya hava limanlarında SmartGates quraşdırılıb və pasport sahiblərinin biometrik profilini ələ keçirmək və saxlamaq, həmçinin immiqrasiya məlumat bazası və izləmə siyahısı ilə müqayisə etmək üçün immiqrasiya qapılarında üz tanıma texnologiyası quraşdırılıb. Avstraliya bəzi digər ölkələrdə olduğu kimi gələn sərnişinlərin barmaq izindən istifadə etmir. 

## Pasport seriyasının təsviri

* 1917-ci ildə 'X' seriyalı pasportlar verildi.
* 1937-ci ildə 'A' seriyalı pasportlar verildi. Pasport üzlüyünə Birlik Gerbi və “Avstraliya Britaniya Pasport Birliyi” sözləri daxil idi.
* Avstraliya biometrik pasportları tətbiq edən dünyada (Malayziya, Tailand və İsveçdən sonra) dördüncü ölkə olub.
* 1949-cu ildə Avstraliya vətəndaşlığı yaradıldıqdan sonra pasportlar dəyişildi. Pasportlarda yaş möhürlərdən istifadə etməklə əl ilə daxil edilmiş fotoşəkillər, həmçinin təhlükəsizlik elementləri kimi fotoşəkilin üzərində möhürlər var idi. İki növ pasport verildi:
# 'B' seriyalı pasportlar – Avstraliya vətəndaşı olmayan Britaniya vətəndaşları (yalnız Avstraliya daxilində).
# 'C' seriyalı pasportlar - Avstraliya vətəndaşları üçün.
* 1950-ci ildə 'E' seriyalı pasport 'B' və 'C' seriyalarını əvəz edir.
* 1964-cü ildə üz qabığının yuxarısında Müqəddəs Eduardın tacı, 'Avstraliya' sözünün ardınca Avstraliya gerbi və aşağıda 'British Passport' sözləri olan 'G' seriyalı pasportu təqdim edildi.
* 1967-ci ildə "British Passport" sözləri pasportlardan çıxarıldı, lakin tacı saxlanıldı. Tacın altında 'Avstraliya' sözü görünür, ondan sonra Avstraliya gerbi və 'Pasport' sözü gəlir.
* 1975-ci ildə Avstraliya pasportu funksiyaları üçün məsuliyyət o vaxtkı Əmək və İmmiqrasiya Departamentindən Xarici Əlaqələr Departamentinə (1987-ci ildən Xarici İşlər və Ticarət Departamenti) verildi.
* 1983-cü ilə qədər evli qadının pasport ərizəsi əri tərəfindən icazə verilməli idi.
* 1983-cü ildə departament Avstraliya Poçtu ilə əməkdaşlıq edərək, əksər Australia Poçt məntəqələrində Avstraliya pasportlarının verilməsini təmin etdi.
* 1984-cü ildə "T" seriyalı pasport təqdim edildi, tac emblemi örtükdən çıxarıldı. İlk olaraq sənədə laminat qoyulmuşdur.
* 1986-cı ildə uşaqlar üçün pasportlar tətbiq olundu. Uşaqlar artıq valideynin pasportunda qeyd olunmadılar.
* 1988-ci ildə ABŞ-ın ikiyüzilliyini əks etdirən, "H" və "J" seriyalı pasportlar buraxıldı.
* 1994-cü ildə laminatın yapışqan tərəfində fotoşəkillərin və imzaların rəqəmsal rəngli çapı tətbiq edildi.
* 1995-ci ildə təhlükəsizlik laminatı ilə 'L' seriyalı pasportlar təqdim edildi. Şəxsi məlumat səhifələrinə əvvəlcə fotoşəkil və yapışan laminat təbəqənin altında sahibinin imzası olan kəsilmiş kağız parçası daxil edilmişdir.
* Təxminən 1998-ci ildən etibarən L seriyalı pasportlar üçün şəxsi məlumat səhifəsi yapışan laminatlı plyonka vərəqi altında rəngli lazer printerdən istifadə etməklə çap olunur.
* 27 noyabr 2003-cü il tarixindən etibarən təhlükəsizlik xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən 'M' seriyalı pasport verildi. Təhlükəsizlik laminatının yapışqan səthinə mürəkkəblə çap edilmiş şəxsi məlumat səhifəsi, laminatın özü holoqrafik dizaynı ehtiva edirdi.
* 2005-ci ilin oktyabr ayından etibarən "M" seriyalı pasportlar biometrik və ya elektron pasport kimi verilir. Elektron pasport loqosu şəxsi məlumatlar səhifəsində pasport nömrəsinin altında çap olunur. Qapağı qızıl mürəkkəblə çap edilmişdir.
* 2009-cu ilin may ayından etibarən "N" seriyalı pasportlar biometrik və ya ePassport kimi dəyişdirildi. Pasport mavi əvəzinə qara və üz qabığında cüzi şrift və 'Pasport' sözü ilə registr dəyişikliyi var idi. Üz qabığının çapı gümüş rəngdə idi. Laminatlaşdırılmış səhifədə "fantom görüntü" və "retroreflectiv şəkil" daxil olmaqla əlavə fırıldaqçılığa qarşı tədbirlər daxil edilib. Hər səhifədə Avstraliyanın təsvirləri çap edilmişdi, bu da hər bir viza səhifəsini unikal və saxtalaşdırmasını çətinləşdirirdi.
* 2014-cü ilin iyun ayının sonunda saxtalaşdırmanı daha da çətinləşdirən innovativ təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinə malik “P” seriyalı pasportlar buraxıldı. Onlarda Avstraliya əskinasları ilə eyni texnologiyadan istifadə edilməklə çap edilmiş, qızılı rənglə bəzədilmiş Avstraliya bayrağının təsviri olan mavi örtüyü var idi. Görünən təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinə dünyada ilk dəfə rəngli üzən təsvirli yeni təhlükəsizlik laminatı daxildir.
* 2022-ci ilin sentyabr ayından başlayaraq, "R" seriyalı pasportlarda yerli rəssamların əsərləri və davamlı polikarbonatdan hazırlanmış yüksək təhlükəsizlik məlumat səhifəsi yer aldı, bu da pasportun saxtalaşdırılmasını çətinləşdirir və zədələnməyə daha az həssas edir. Viza səhifələrində 17 tam rəngli Avstraliya mənzərəsi var.

## Pasport növləri
miniaturadeimagen|thumb|Avstraliya pasportlarının növləri
Avstraliya Hökuməti öz vətəndaşları üçün beynəlxalq səviyyədə tanınmış şəxsiyyət sübutu kimi xidmət edən pasportlar təqdim edir. Beynəlxalq aləmdə tanınmaq üçün müxtəlif növ pasportlar verilir. Onlar adətən aşağıdakı kateqoriyalara bölünür:
* Adi Pasport
* Diplomatik pasport
* Xidmət pasportu
* Təcili pasport

Bundan əlavə, məhdud şəraitdə digər səyahət sənədləri də verilir: ImmiCard, PLO56 (M56), Avstraliyaya səyahət üçün sənəd (DFTTA).

Pasportlar bütün Avstraliyada səlahiyyətli şəxsiyyət sənədi kimi istifadə edilə bilər. Tam etibarlılıq müddəti ilə verilmiş pasportlar müddəti bitdikdən sonra iki ilədək şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd kimi istifadə oluna bilər.

### Adi pasport
Bu pasport növü Avstraliya vətəndaşlarına ən çox verilən pasportlardır. Ərizəçi vətəndaşlıq tələblərinə tam cavab verməlidir.  Tələblərə tam cavab verə bilmədikdə, Müvəqqəti Etibarlı Pasport (LVP) verilə bilər. LVP-lər adi pasportlarla eynidir, lakin 12 aya qədər etibarlıdır.

Adi pasportlar adətən 5 və ya 10 il müddətinə etibarlıdır. 16 yaşından kiçik uşaqlara 5 illik pasport verilir, 75 və daha yaşlı böyüklər isə 5 və ya 10 il etibarlılıq müddəti seçə bilərlər. Digərlər müraciət edənlərə adətən 10 illik etibarlılıq müddəti olan pasportlar verilir. Bunun istisnaları var, məsələn, paralel pasportlar.

2024-cü ilə kimi, adi pasportlarda istifadə edilə bilən 34 viza səhifəsi var idi. 66 səhifəlik Səyahət vizası 2017-ci ilin dekabrında tələbin azalması səbəbindən dayandırıldı, çünki bir çox ölkə viza və ya möhürlərdən istifadə etməyi dayandırdı.

### Diplomatik və xidməti pasport
Bu pasportlar Avstraliya Hökuməti üçün işləyən və ya onun adından fəaliyyət göstərən şəxslərə verilir və ilk növbədə Avstraliya Hökumətini rəsmi olaraq xaricdə təmsil etmələri tələb olunan müəyyən kateqoriyalar və vəzifələrdə olan şəxslər üçün nəzərdə tutulub. Bəzi hallarda, bu cür pasportlar əsas ərizəçinin himayəsində olan şəxslərə onların səyahətini asanlaşdırmaq və ya təhlükəsizliyini təmin etmək üçün zərurət yarandıqda verilir. Bu pasportlar yalnız səyahət məqsədi verilə bilər.

Adi pasportlardan fərqli olaraq, bu pasportlardan istifadə edən və ya onlara malik olan şəxslər Avstraliya Hökuməti qarşısında müəyyən qanunvericilik və müqavilə öhdəliklərinə malikdirlər. Bu pasportlar, Nazirlərin Təlimatlarının müvafiq müddəalarından kənar istifadə edildiyi təqdirdə xəbərdarlıq edilmədən ləğv edilir.

### Təcili pasport
Bunlar bütün tələblərə cavab verən, lakin tam etibarlılıq pasportunun verilməsi üçün üç həftə gözləyə bilməyən Avstraliya vətəndaşlarının təcili səyahətini asanlaşdırmaq üçün xaricdəki poçtlarda verilir. Bu pasportlara pasport çipi daxil edilmir, çünki onlar ePasport istehsal etmək imkanı olmayan xarici postlar tərəfindən verilir.

Adi pasport üçün bütün tələblərə cavab verə bilməyən, lakin vətəndaşlıq və şəxsiyyət tələblərini ödəyə bilən və ya təcili səyahət etməli olan və adi pasportu gözləyə bilməyən Avstraliya vətəndaşlarına təqdim olunur. Təcili pasportların verilməsinə ciddi nəzarət edilir. Bu pasportların etibarlılıq müddəti 12 aya qədərdir.

### Xüsusi pasportlar
İstisna hallarda Avstraliya vətəndaşlarına normal tələbləri aşan pasportlar verilə bilər. Belə pasportlar adi, xidməti və ya diplomatik olur. 

#### Paralel pasport
Paralel pasport artıq eyni kateqoriyadan (adi, rəsmi və ya diplomatik) pasportu olan fiziki şəxsə verilən əlavə pasportdur. Bu pasportların verilməsi çox ciddi şəkildə nəzarət edilir və müstəsna hallarda səyahət etmək üçün verilir. Paralel pasportlar ən çox müəyyən yerlərə səyahət sübutunu qəbul etməyən ölkəyə səyahət (və ya tranzit) zamanı verilir. Daha yüksək rütbəli işçilərin icazəsini tələb edən digər hallarda da nəzərdən keçirilir.

Bu pasportlar 3 ilə qədər, istisna olmaqla 12 aya qədər etibarlıdır. Etibarlılıq müddəti adətən səyahət ehtiyaclarının müddəti və 6 ay ilə məhdudlaşır.

#### Məhdud etibarlılıq müddəti olan pasportlar (LVP)
Bu pasportıar şəxsiyyəti və vətəndaşlığı təsdiqləndiyi təqdirdə tam sənədləri təqdim edə bilməyən Avstraliya vətəndaşlarına təqdim edilir. Bu pasportlar adi pasportlarla eynidir, lakin etibarlılıq müddəti 12 aya qədərdir və yalnız Avstraliya daxilində keçərlidir.

Sənədlər tam tələblərə uyğun gəldildən sonra LVP pulsuz olaraq adi pasportla dəyişdirilə bilər.

## Görünüşü
Avstraliya pasportu mavi rəngdədir, üz qabığının yuxarı hissəsində Avstraliya gerbi təsvir edilmişdir. Gerbin altında “AVSTRALİYA”, altında isə “PASPORT” yazılıb. Qapağın aşağı hissəsində beynəlxalq e-pasport simvolu  təsvir edilib. Standart pasportun 42 viza səhifəsi var. 

### Məlumat səhifəsi
Avstraliya pasportuna aşağıdakı məlumatlar daxildir:

* Pasport sahibinin şəkili
* Sənədin növü 
* Verilən dövlət kodu ("Avstraliya" üçün "AUS" kimi qeyd olunub)
* Sənədin nömrəsi
* Soyadı
* Adı
* Milliyyəti ("Avstraliya")
* Doğum tarixi
* Cinsi (qadin, kişi)
* Doğulduğu yer
* Buraxılış tarixi
* İstifadə müddəti
* Sahibinin imzası
* Sənədi təqdim edən səlahiyyətli orqan (sənəd Avstraliyada yox xaricdə alınıbsa, sənədi verən diplomatik nümayəndəliyin adı) 
Məlumat səhifəsi maşın tərəfindən oxuna bilən sahə ilə bitir.

### Pasport qeydi
Pasportların üz qabığının içərisində bütün ölkələrin və ərazilərin səlahiyyətli orqanlarına ünvanlanmış, daşıyıcının Avstraliya vətəndaşı olduğunu göstərən və pasport sahibinin keçməsinə icazə verilməsini və beynəlxalq normalara uyğun davranılmasını təqdim edən qeydlər var.

### Dilləri
Pasport ingilis dilində çap olunub. Fransız dilinə tərcüməsi şəxsiyyət məlumatlarına daxil edilir.

### Biometrik çip
Quraşdırılmış çip sahibinin rəqəmsal fotoşəkilini, adını, cinsini, doğum tarixini, milliyyətini, pasport nömrəsini və son istifadə tarixini saxlayır. Bu, hər bir pasportun çap edilmiş səhifəsində göstərilən eyni məlumatdır. Şəxsiyyətin yoxlanılmasını təkmilləşdirmək və şəxsiyyət oğurluğu ilə bağlı fırıldaqçılığı azaltmaq üçün e-pasportun buraxılması ilə üz tanıma texnologiyası tətbiq edilib.

### Xüsusiyyətləri
Mikroçap – məsələn, bildiriş/daşıyıcının məlumat səhifələrindəki üfüqi xətlər mikroçap olunmuş sözlərdən ibarətdir.

## Pasport üçün müraciətlər
100 ballıq fərdi identifikasiya sistemi Avstraliya pasportu üçün yeni müraciət edənlərə şamil edilir, və Avstraliya pasportu öz növbəsində pasport sahibinin şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd kimi istifadə edilə bilər (100 ballıq yoxlama sxemində 70 bal dəyərində).

A vstraliya pasportu üçün tələb olunan fotoşəkillərin ölçüləri:

* 35–40 mm (1,4–1,6 düym) – eni
* 45–50 mm (1,8–2,0 düym) – uzunluğu
* 32–36 mm (1,3–1,4 düym) – çənədən başın yuxarı hissəsinə qədər üzün maksimum ölçüsü

## Pasport verməkdən imtina
2005-ci il Avstraliya Pasportları Aktına əsasən, Xarici İşlər Nazirliyi bir sıra əsaslara görə, o cümlədən milli təhlükəsizlik və ya sağlamlıqla bağlı pasportdan imtina etmək, ləğv etmək və ya fəaliyyətini dayandırmaq səlahiyyətinə malikdir. 

## Viza tələbləri

Avstraliya pasportu sahibinə başqa ölkəyə daxil olmaq hüququ vermir. Başqa ölkəyə daxil olmaq üçün ölkədən ölkəyə dəyişən və konkret pasport növünə, səyahətçinin milliyyətinə, cinayət tarixinə və bir çox digər amillərə aid edilə bilən ziyarət ediləcək digər ölkələrin viza və giriş tələblərini əməl etməlidir. 

2025-ci ilin oktyabr ayına olan məlumata görə, Avstraliya vətəndaşları 184 ölkə və əraziyə gedərkən vizasız giriş imkanına malik idilər və Henley Pasport İndeksinə görə Avstraliya pasportu səyahət azadlığı baxımından dünyada səkkizinci yeri tutur. 

## Xarici keçidlər
* 
* Australian Passport office official website
* Gateway to the IATA Timatic Web database from Qantas website
* smarttraveller.gov.au – travel advisories and bulletins provided by DFAT including:
** United States-New Entry Requirements
** Europe: Entry Requirements : Schengen Convention
* Portrait of an Australian – a virtual artists' book in the form of an Australian passport created by Jonathan Tse; digitised and held by the Australian Library of Art, State Library of Queensland
* Biometric passport cracked and cloned
* A Passport Identifies who a Person Is

## İstinadlar