open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Piyalə Paşa

**Piyalə Paşa**(d. 1515 - ö. 1578) — Qanuni Sultan Süleyman dövründə 14 il kapitanı dərya vəzifəsində olmuş və mühüm qələbələr qazanmış bir Osmanlı dövlət xadimi və dənizçisidir.

## Həyatı
Əslən xarvatdı. Atası sonradan müsəlman olaraq Əbdürrəhman adını almışdır. Mohaç müharibəsindən sonra Macarıstandan yığılan bir uşaq kimi kiçik yaşlarda Endurana gətirilib burada təhsil almışdır. 1547-ci ildə qapıçıbaşı olaraq saraydan çıxmışdır. Sonra Gelibolu bəylərbəyi olmuşdur.

1553-cü ildə aldığı bəylərbəylik ilə kapitanı dərya adı verilmiş və kapitanı dərya adını 1567-ci ilə qədər saxlamışdır. 1555-ci ilin yazında əmrində olan 60 gəmidən ibarət donanma ilə və Turqut Rəislə birlikdə Fransaya yardıma göndərilib. 1556-cı ilin yazında Orana hücum etdi lakin şəhərin İspaniya canişini Qraf Alcaudete, Mərakeş Sultanı Milli əs-şeyx ilə ittifaq bağladı və Piyalə Paşa qalanı ələ keçirə bilmədi. 1557-ci ildə yenə Turqut Rəislə birlikdə Tunisdə Bizerteyə bir axın tərtib edib və bu şəhər Osmanlılar əlinə keçdi. 1558de Majorcaya bir yürüş təşkil etdi və bu yürüşdə Balearık adasını ələ keçirdi. Bu uğurlarına görə Əlcəzair Bəylərbəyi titulu verilib. Sakız və Cerbe Adasını almış, Əlcəzairin ələ keçirilməsini başa çatdırmışdır. İspaniya, İtaliya və Fransa sahillərində 67-ə qədər kiçik ada ələ keçirmişdir. İspaniya Kralı II Felipenin donanmalarını zəiflətmiş və məşhur sərkərdələrini əsir almıştır

Osmanlı donanmasının bu uğurlarına qarşı olaraq İspaniya, Papalıq Dövləti, Malta, Neapol Krallığı, Cenova Respublikası və Florensiya Respublikası böyük bir ittifaq quraraq Cerbe adasına hücum etdilər və bu adanı ələ keçirdilər. Piyalə Paşa və Turqut Rəis bu müttəfiqlər donanması ilə 9-14 May 1560-cı il tarixində Tunisin Cerbe adası açıq Cerbe dəniz müharibəsinə başladılar. Piyalə Paşa komandasındakı Osmanlı donanması, İspan qüvvələrinin başına keçdiyi bir Xaçlı donanmasını məğlubiyyətə uğratdı. Osmanlıların əhəmiyyətli bir qələbə qazandığı bu müharibədə Xristianlar ittifaqı 60 gəmi və 18 min dənizçi itirdilər.  Cerbe adası yenidən Osmanlılar əlinə geçdi.

II Səlimin qızı Gövhər Sultanla evlənib. 1564-cü ildə İspanyaya aid olan "Perron de Velz" adasını ələ keçirdi. 1565-ci ildə Maltanın mühasirə etməsində Turqut Rəis ilə birlikdə fəaliyyət göstərib. Amma Turqut Rəisin döyüşlərdə vurulması ilə qayıtmaq məcburiyyətində qaldı. 1566da Sakız adasını aldı. 1568-ci ildə kapitanı deryalıq vəzifəsi ilə bərabər üçüncü vəzir oldu. Sonra Lələ Mustafa Paşa sərdarlığı altında Kipri almaq üçün göndərilib. Buradakı uğurundan sonra ikinci vəzir titulu verildi.
 
Bu vəzifədə ikən 1578-ci ildə vəfat edən Piyalə Paşa Kasımpaşada öz tikdirdiyi Piyalə Paşa məscidinin yanındakı türbədə dəfn edildi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Yayin Kurulu, "Piyale Paşa", (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.441 ISBN 975-08-0072-9
* Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.II say.41-42  http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft

## Xarici keçidlər
Yela Kreçiç

**Yela Kreçiç** () — sloven jurnalist, Slavoy Jijekin həyat yoldaşı.

## Həyatı və fəaliyyəti

1979-cu ildə Lyublyanada doğulmuş, Lyublyana Universitetində təhsil alıb, Sloven avanqardı haqda tezisini müdafiə etdikdən sonra 2009-cu ildə Fəlsəfə doktoru olmuşdur. 20 may 2013-cü ildə filosof Slavoy Jijeklə evlənmişdir. Sloveniyanın Delo qəzetində çalışır. Deynəlxalq arenada tanınması 2013-cü ilin dekabrı Culian Assanjdan aldığı müsahibə sayəsində olmuşdur.

## İstinadlar
Akreditasiya

**Akkreditasiya** (, "etibar etmək") — təhlükəsizlik tədbirlərinin müəyyən edilmiş çoxluğunun həyata keçirilməsinə əsaslanaraq informasiya sisteminin əməliyyatlarına icazə verilməsi və təşkilatın əməliyyatlarına (məqsədlər, funksiyalar, imic və ya nüfuz daxil olmaqla), təşkilatın aktivlərinə və ya əməkdaşlarına olan riskin qəbul edilməsi haqqında səlahiyyətli təşkilatın rəsmisi tərəfindən verilmiş rəsmi qərar.

## Ədəbiyyat
* İmamverdiyev Y. N, "İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti", 2015,"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı,160 səh
Yevqraf Meçnikov

**Yevqraf İliç Meçnikov**(, ) — Rusiyalı dağ mühəndisi, dövlət xadimi, senator.

## Həyatı

Yevqraf İliç Meçnikov 21 may, 1770-ci ildə Rusiyada anadan olmuşdu.

1829-cu ildə Cənubi Qafqazı təftiş etmək üçün göndərilən senator Meçnikov və Kutaysov yoxlamanın nəticəsini raportlarında belə bildirirdilər: “Yüz minlərlə xalqın hüququ, namusu və mülkü komendantların kefinə tabedir. Xanlar dövründə əsasən, vergi toplananda və ya başqa mükəlləfiyyətlər istəniləndə mahaldakı adət və ənənə, ictimai vəziyyət və mülahizələrə əməl olunduğu halda, komendantlar bu məsələlərdə kar və kordurlar”.

Həmin senatorlar Tiflisdən o dövrə Rusiya imperiyasının ədliyyə naziri D.B.Daşkova göndərdikləri raportda yazırdılar: “Bu vaxta qədər topladığımız məlumatdan aydın olur ki, bilavasitə Gürcüstan ərazisində hər cür pislik, rəzalət həddini aşaraq son dərəcəyə gəlib çatmışdır. Müsəlman vilayətlərindəki idarəyə gəlincə, burada idarə edənlərin zülmü ilə idarə olunanların məzlumluğu təsəvvür olunmaz dərəcədə faciəli şəkil almışdır. İnsan ləyaqəti tapdalanmış, ədalət tamamilə unudulmuş, qanunsuzluq, cinayət, qərəzçilik, rəislərin özbaşınalığı hökm sürür”.

XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalından ən çox əziyyət çəkən, sözsüz ki, ölkə əhalisinin böyük əksəriyyətini təşkil edən kəndlilər idi. Xanlıqlar dövründən qalma ənənəvi feodal istismarına müstəmləkə zülmünün əlavə edilməsi, yeni-yeni vergilər və mükəlləfıyyətlər qoyulması, vergilərin bölüşdürülməsi və yığılmasında hər cür qanunsuzluq, yerli hakimiyyət orqanlarının özbaşınalığı Azərbaycan kəndində sosial ziddiyyətləri daha da kəskinləşdirmişdi. Təsadüfı deyil ki, 1829-1830-cu illərdə Zaqafqaziyada yoxlama aparan senatorlar qraf Kutaysov və Yevqraf Meçnikov müsəlman əyalətlərində maliyyə-vergi sistemində çoxlu qanunsuzluq və özbaşınalıqların mövcudluğunu xüsusi ilə qeyd etmişlər. Senatorlar komendant idarə sistemini kəskin tənqid etmişdilər. Yerli idarədə himayə, məhkəmədə müdafiə olunmayan, hər şeyi itirmiş xalqın hökumətə inamı itmişdi. Senatorlar Cənubi Qafqazda yeni idarəçilik sisteminə keçilməsini hökumətə məsləhət bilmişdilər.

Yevqraf Meçnikov 22 sentyabr, 1836-cı ildə vəfat edib.
Şəhriyar qalası

**Şəhriyar qalası** — orta əsrlərə aid qala. Qala Biləsuvar şəhərindən 9&nbsp;km qərbdə yerləşir. Hal-hazırda qalanın yerində təpəciklər mövcuddur. Qalanın tədqiqata ehtiyacı vardır.

## Mənbə
Mədəniyyət
Elizabet Şu

**Elizabet Şu** (; ) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı

Elizabet Şu 6 oktyabr 1963-cü ildə Delaver ştatının Uilminqton şəhərində anadan olub.Harvard Universitetini bitirib. 1982-ci ildən kinoya çəkilməyə başlayıb.

“Las-Veqası tərk edərkən” filmində Elizabet Şu qızıl ürəyə sahib olan fahişə obrazını canlandırıb. Onun filmdəki tərəf müqabili Nikolas Keyc olub. Hər iki aktyor bu filmə görə “Oskar” alıblar.

## Filmoqrafiya
* Las-Veqası tərk edərkən
* Sirli dəri (2004)

## Xarici keçidlər
Ədalət Partiyası

* Ədalət Partiyası (Azərbaycan, 1916) — Cənubi Azərbaycanlı mühacirlər 1916-cı ildə (1917) tərəfindən əsası qoyulmuş sosial demokratik yönümlü partiya.
* Ədalət Partiyası (Azərbaycan, 1993) — Azərbaycanda 1993-cü ildən fəaliyyət göstərən siyasi partiya.
* Ədalət Partiyası (Türkiyə, 1961) — Raqib Gümüşpala liderliyində qurulmuş, 1961–1980-ci illərdə Türkiyə siyasətində təmsil olunmuş siyasi partiya.
* Ədalət Partiyası (Türkiyə, 2015) — Türkiyədə siyasi partiya.
* Ədalət Partiyası (Cənubi Koreya)

## Oxşar
* Ədalət və İnkişaf Partiyası

## Həmçinin bax
* Ədalət (dəqiqləşdirmə)
Qoyko Mitiç

**Qoyko Mitiç** (; ) — serb əsilli yuqoslav kinoaktyoru, rejissoru və kaskadyoru.

## Həyatı
Qoyko Mitiç 13 iyun 1940-cı ildə Serbiyanın Leskovats şəhəri yaxınlığındakı Stroykovts kəndində kəndli ailəsində anadan olub. Belqrad Bədən Tərbiyəsi institutunu bitirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gojko Mitic's Filmography
* Gojko Mitic at IMDB
* gojkomitic.de (German)
* Biography (German)
* Song about him
Qriqori Potyomkin

**Qriqori Aleksandroviç Potyomkin**(; ) — Rusiyanın XVIII əsrdəki genişlənmə siyasətinin memarlarından biri olan bir rus generalı, general-feldmarşal, dövlət xadimi və II Yekaterinanın sevgilisidir. Həyatını çariçayla birlikdə Osmanlı dövlətini parçalayarak Rusiyanın hökmranlığını altında paytaxtı İstanbulda olan yeni bir Bizans imperiyası qurma xəyalına həsr etmişdir.

## Həyatı
Qriqori Potyomkin 13 sentyabr 1739-cu il tarixində Rusiyanın qərbindəki Smolensk şəhəri yaxınında alt rütbəli bir zabitin oğlu olaraq dünyaya gəldi. Moskva Universitetində təhsil gördü. Sarayın mühafiz alayına qatıldı. 1762 ildə mühafiz alayından bir qrupun Rus çarı III Pyotru taxtdan endirərək yeni arvadı II Yekaterinanı taxta çıxarması olayına qatıldı. 1774-cü ildən sonra Potyomkin çariçanın sevgilisi oldu və sərhədsiz miqdarda pul-paraya və siyasi gücə sahib oldu. Çariça Potyomkini 1784-cü ildə Rusiya ordusunun baş komandanlığa gətirdi.

II Yekaterina və Potyomkinin xəyalı [Rusiyanı [[Balkanlara və [Asiyaya hökm edən böyük bir imperiya halına gətirmək idi. Bizans imperiyasını Rusiyanın hökmranlığı altında yenidən canlandırmaq və İstanbulu bu imparatorluğa paytaxt etmək istəyirdilər. Bu məqsədlə Polşanı parçalayarak Prussiya və Avstriya arasında paylaştılar. Ayrıca 1774-cü ildə [Kiçik Qaynarca sülhündən sonra [Osmanlı dövlətindən müstəqil hala gələn Krımı Rusiyanın bir parçasına çevirməyə qərar vərdilər. Bu məqsədlə 1783-cü ildə Krımı rəsmən Rusiya torpaqlarına qatdılar. Q. Potyomkin Rusiyanın Krım kralı oldu. Krımda Xerson, Nikolayev, Akyar və Yəkaterinoslav kimi yəni Rus qəsəbələri qurdu. 1787-ci ildə II Yekaterina Krıma göstərişli bir ziyarətə gəldi. Məqsəd Osmanlı dövlətini sindirməq və Krımı Rusiyanın qalıcı bir parçası halına gətirmək idi.

Osmanlılar bu hərəkətləri Kiçik Qaynarca sülhüna qarşı görərək Rusiyaya müharibə eləan etdilər. Rusiya-Osmanlı müharibəsi 5 il davam etdi. Potyomkin 1790-cı ilndən etibarən müharibəni bugünkü Rumıniyanın şimal şərqində olan Yaş şəhərində qurduğu çox göstərişli qərargahından idarə etdi. 1791-ci ildə çariçənin yəni səvgilisi Platon Zubovu bitərəf ətmək üçün qısqanclıqdan Sankt-Peterburqa gəri döndü. Ancak çariçə Potyomkinin Yaşa gəri dönərək Osmanlılarla sülh müzakirəsi aparmasını istiyirdi. Yola çıxandan sonra 5 oktyabr 1791 tarixində Yaş şəhərinin 65 km uzaklıqta yüksək qızdırma və həzimsizlikdən öldü. II Yekaterina Potyomkini özünün qurduğu Xerson şəhərində inşa ettirdiyi Katərina katədralinə dəfn etdirdi.

Potyomkinin ölümündən 1 il sonra Rusiyayla Osmanlı dövləti Potyomkinin qərargahının olduğu yerdə Yaş şəhərində [Yaş sülhünü imzaladılar. Bu sülhə görə [Osmanlı dövləti məcburən Krımı Rusiyaya buraxmağa razı oldu.

## İstinadlar
Suleyhilər

**Suleyhilər** — Misirdə Fatimilər xilafətinə bağlı müsəlman xanədan (1047–1138). Yəməndə ismaililər məzhəbinin hökmran olmasına şərait yaratmışdır.

## Tarixi

Ailənin Yəməndəki hökmranlığı, Fatimi dailərinin işbirliyinə dayanan Əli bin Məhəmmədlə (hökmdarlığı 1047-1067) başladı. Öncə dağlıq bölgəni ələ keçirən Əli bin Məhəmməd, daha sonra Tihamə sahil bölgəsində oturan Necahiləri, Sənadakı Zeydiləri (1063) və Ədəndəki Maaniləri (1064) yerlərindən etdi. Ayrıca Hicazdakı Musavi şəriflərin yerinə Haşimi şəriflərin keçmesinə şərait yaratdı (1063). 

Əli əs-Suleyhinin ölümünün ardından yerinə oğlu əl-Məlikül-Mükərrəm Əhməd əs-Suleyhi keçti. Amma əl-Mükərrəm Əhməd əs-Suleyhi dönəmində (1067-1084) Suleyhi torpaqları azalmağa başladı. Şimalda Necahilər yenidən güc-qüvvə qazandılar. Cənubda isə Ədən, İsmailiyyə məzhəbindən başqa bir xanədan olan Zurayilərə verildi. Əhməd hökmdarlığının son illərində feili hakimiyyəti böyük ölçüdə arvadı əs-Seyyidə Ərvaya buraxdı. Ervanın ölümündə (1138) sonra Yəmənin idarəsi Zurayiləre keçdi. Suleyhi məlikləri XII əsrin sonuna kimi Yəməndəki bəzi qalaları əllərində tutdular.

## Hökmdarları
*Əli bin Məhəmməd əs-Suleyhi (1047—1067 və ya 1081)
*əl-Mükərrəm Əhməd əs-Suleyhi (1067 или 1081–1086)
*Ərva bint Əhməd (1086–1138)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Güllük Dağı Milli Parkı

**Güllük Dağı Milli Parkı** və ya **Termessos Milli Parkı** — Türkiyənin Antalya vilayətinin Qorqudeli rayonunda yerləşən milli park. 1970-ci ildə açılmışdır və sahəsi 6.702 ha-dır.

## Haqqında
Milli park arxeoloji, botanik, geoloji və geormorfoloji quruluşa malikdir. Güllük dağının (Solimos dağı) yamaclarında Anadolunun yerli xalqı olan *solimlər* tərəfindən qurulmuş Termessos antik şəhərinin qalıqları yerləşir. Şəhərin yaxınlığında dərin vadilər və təpələr vardır. Termessos antik şəhərinin qalıqları yaxşı mühafizə edilmişdir. Güllük dağının cənub-qərbində 1150 m yüksəklikdə salınmışdır. Ən yaxşı qorunmuş qalıqlar ellinist dövrünə aid məzarlardır. Digər əsərlər Roma dövrünə aiddir. Qüllələr, səddlər, aqora, kral yolu, teatr, su anbarları, məzarlar ən əhəmiyyətli əsərlərdir.

Antalyada Güllük Dağı Milli Parkından başqa üç milli park daha vardır: Olimpos Bəydağları Milli Parkı, Körpülü Kanyon Milli Parkı və Altınbeşik Mağarası Milli Parkı.

## Canlılar
Milli parkda nəsli kəsilmək üzrə olan lan yaşayır. Dağ keçisi, məzar qartalı, qaraqulaq və vaşaq kimi məməli heyvanlar var.
Milli parkın əsas bitkiləri Aralıq dənizi iqliminə uyğunlaşmış Eldar şamı və makvisdir. 68 növ bitki tapılmışdır. Bu bitkilərdən 39 növü endemik, 2 növü isə sadəcə Güllük dağında bitir.

## İstifadə
Parkda düşərgə qurmaq imkanı mövcuddur. Milli parka hər il 35.000 ziyarətçi gəlir. Yaxınlıqdakı kazino ziyarətçilərin ehtiyacını qarşılayır. Milli park universitetlər, milli parklar və Türkiyə Ov-Vəhşi Həyatı İdarəsi ilə Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası (TÜBİTAK) tərəfindən "Təbiət məktəbi" kimi istifadə olunur.

## Nəqliyyat

Antalya-Qorqudeli yolu ilə çata bilinən milli parkın Antalyadan uzaqlığı 34&nbsp;km-dir.

## Qalereya

Porte d'Hadrien 3.JPG
Termessos Alketasgrab.JPG
Термессос.Храм Артемиды.jpg


## İstinadlar
Amazon Tall Tower Observatory

**Amazon Tall Tower Observatory** ( - **ATTO**) — Cənubi Amerikanın ən yüksək qülləsi.

Amazoniyanın keçilməz cəngəlliklərinin dərinliklərində yerləşir. Qülləyə ən yaxın şəhər Manausdur ki, oraya olan məsafə 170 kilometrdən artıqdır.

Braziliya və Almaniyanın birgə layihəsi olan Amazoniya meşələri ilə atmosfer arasında qarşılıqlı təsiri araşdırmaq üçün tikilmişdir. Hündürlüyü 325 metrdir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Max-Planck-Gesellschaft
Kaberne-sovinyon

**Kaberne-sovinyon** () — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm sortlarından biri.

Bu üzüm növündən əsasən qırmızı şərab istehsalında istifadə edilir. Ən yaxşıları Bordo da yetişir.

## İstinadlar
Nikaraqua kanalı

**Nikaraqua kanalı** — Nikaraquada, Atlantik okeanı və Sakit okean arasında əhəmiyyətli su yolunu təşkil edən irəli sürülən kanal layihəsi.

## Tarixi
Belə bir su yolunun inşası ilk dəfə erkən müstəmləkə dövründə təklif edilmişdir. Həmin təklifdə San Xuan çayından Nikaraqua gölünə bir giriş yolu olaraq istifadə etmək nəzərdə tutulmuşdur. XIX əsrdə III Napoleon, bu su yolu ilə əlaqədar bir məqalə də qələmə almışdı. Panama kanalındaki fransız hissələrini satın aldıqdan sonra ABŞ, Nikaraqua planından imtina etmişdir.

2013-cü ilin iyununda Nikaraqua Parlamenti, “Hong Kong Nicaragua Canal Development Investment Company” (HKND Group) adlı şirkətə 50 illik imtiyaz verən qanun layihəsini qəbul etdi. Belə ki, yaxın 50 ildə layihədən əldə olunan gəlirdən istifadə etmək hüququ bu şirkətə məxsus olacaq.

Kanal istifadəyə başlandığında imtiyaz müddəti 50 il daha uzadıla biləcək. Layihənin dəyəri 50 milyard dollar həcmində qiymətləndirilir.
Kanal inşasına 2014-cü ilin dekabrında başlanmışdır. 2019-cu ildə istifadəyə verilməsi nəzərdə tutulmuşdu.

HKND Group 2018-ci ilin fevral ayında, Nikaraqua əhalisinin etirazlarına görə layihəni tamamilə dayandırdığını açıqlayıb.

## Faydası
Bu kanalın sayəsində yüklərin Amerika, Avropa və Asiya arasında su yolu ilə daşınmasına çəkilən xərclər üç dəfəyədək azalacaq.

Ehtimal olunur ki, tikinti müddətində ölkədə 200 min yeni iş yeri yaranacaq. Kanal istismara verildikdən sonra isə 50 min nəfər işlə təmin olunacaq.

## Əleyhdarları
Layihənin əleyhinə olanlar hesab edirlər ki, kanalın çəkilişi ciddi ekoloji risklər doğuracaq və ətraf mühitə ağır zərər vuracaq.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Panama kanalı
*Süveyş kanalı
Qrin Benk teleskopu

**Qrin Benk teleskopu** () — dünyanın ən böyük tam fırlanan parabolik radioteleskopu. ABŞ-nin Qərbi Virciniya ştatının Qrin Benk şəhərindədir.

Teleskop uzaq qalaktikalardan elektromaqnit dalğalarını qəbul edir.

## İstinadlar
Qrin Benk (Qərbi Virciniya)

**Qrin Benk** () — ABŞ-nin Qərbi Virciniya ştatında şəhər. Dünyanın ən sakit şəhəri hesab olunur.

Dünyanın ən böyük tam fırlanan parabolik radioteleskopu olan Qrin Benk teleskopu bu şəhərində yerləşir. Ona görə də bu şəhərdə istənilən formada rabitə vasitələrinin istifadəsi qəti qadağandır. Bu səbəbdən burada mobil rabitə, Wi-Fi, radio və hətta televiziya da yoxdur.

Şəhər ətrafındakı "sükut zonası"nın ümumi sahəsi 33 min kvadrat kilometrdən artıqdır.

## İstinadlar
Rislinq

**Rislinq** () — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm növlərindən biri. Əsasən Almaniyada yetişdirilir. Yetişdirilməsi üçün sərin iqlimə ehtiyacı var.

Bu üzümdən hazırlanan şərab həm şirin, eyni zamanda kəm turş olması ilə seçilir.

## İstinadlar
San Xuan çayı (Nikaraqua)

**San Xuan çayı** () — Nikaraqua və Kosta-Rika arasında sərhəd çayı.

## Tarixi
BMT-nin Haaqadakı Beynəlxalq məhkəməsi 2009-cu ildə San Xuan çayı ilə bağlı Nikaraqua və Kosta-Rika arasında çoxillik münaqişəsini həll edib. Məhkəmənin mübahisə ilə bağlı çıxardığı qərara görə, Kosta-Rika çayda azad naviqasiya imkanı qazanmış, Nikaraqua isə hərəkəti nizamlamaq, eləcə də gəmiləri və sərnişinləri yoxlamaq hüququna malik olmuşdur.

## İstinadlar
Şenin Blan

**Şenin Blan** () — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm növlərindən biri.

Baha qiymətə satılan üzüm növlərindəndir.

Bu üzümdən hazırlanan şərabın meyvə tərkibli qarışıqları da vardır. Şəraba Şardone əlavə edəndə onun dadı meyvəli və turş olur.

## İstinadlar
Siyəzən Şərab zavodu

**Siyəzən Şərab zavodu** — şərab istehsalı ilə məşğul olan Azərbaycan müəssisələrindən biri.

## Tarixi
Zavod 1970-ci ildə qurulmuş, 1990-cı illərdə isə fəaliyyətini dayandırmışdır.

2010-cu ildə "Synergy Group" ASC tərəfindən yenidən qurulmuş və burada beynəlxalq standartlara uyğun istehsal prosesi təşkil edilmişdir.

## İstinadlar
Pino-nuar

**Pino-nuar** () — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm növlərindən biri. Əsasən Fransada yetişdirilir.

Bu üzümdən hazırlanan şəraba qara albalı və moruq da əlavə edilə bilər.

## İstinadlar
Qrenaş

**Qrenaş** () — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm növlərindən biri. Dünyada geniş yayılan ikinci üzüm növü.

Bu üzüm növü quraqlıq və həddindən artıq isti olan yerlərdə yetişdirilir.

## İstinadlar
Danimarka azərbaycanlıları

**Danimarka azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Danimarkada yaşayan hissəsinin adı.

## Diaspora təşkilatları
Hazırda bu ölkədə azərbaycanlıların bir sıra cəmiyyət və birlikləri fəaliyyət göstərir:
*"Vətən" Cəmiyyəti;
*Danimarka-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti;
*Danimarka-Azərbaycan Türk Qadınlar Birliyi;
*Danimarka Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi;
*Danimarka-Azərbaycan Cəmiyyəti;
*Danimarka Azərbaycan Gənclər Təşkilatı.

Qeyd olunan qurumların əsas fəaliyyət istiqamətləri Danimarkada Azərbaycanı layiqincə təmsil etmək, ölkənin üzləşdiyi problemlər, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, Ermənistanın təcavüzkar siyasəti, eləcə də zaman-zaman Azərbaycan xalqına qarşı törədilən soyqırım siyasətini danimarkalılara çatdırmağa yönəlib. Həmçinin, paralel olaraq Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni irsi, mədəniyyəti də həmin qurumlar tərəfindən Danimarka ictimaiyyətinə çatdırılır.

## Tədbirlər
Danimarkada yaşayan azərbaycanlılar hər ilin mart ayında Herlev şəhərində Novruz bayramı münasibətilə tədbir keçirirlə. Türklər, ruslar, özbəklər, uyğurlar, latışlar, ukraynalılar və başqa millətlərin nümayəndələrinin də iştirak etdiyi bu bayram şənliyi yerli ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla qarşılanır.

28 may Respublika Günü də dünyanın hər bir ölkəsində olduğu kimi Danimarkada da azərbaycanlılar tərəfindən geniş qeyd edilir. Bu bayram ənənəvi olaraq hər il Hillerod şəhərinin mərkəzindəki "Torvet" meydanında qeyd edilir.

## Tanınmışlar
*Məsud Aşina;
*Səfər Sadiqi.
*Səid Aşina

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*"Vətən" Cəmiyyətinin saytı.
Xəyal Adası

**Xəyal Adası** — "Azərsun Holdinq" Şirkətlər Qrupunun layihəsi. Bu, yüksək standartlara cavab verən yaşayış, ticarət, əyləncə və idman sahələrini əhatə edən layihədir.

## Ərazisi
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportuna gedən yolun üzərində yerləşir. Ərazisi 320 hektardır.

## Yaşayış sahəsi
12 yanvar 2015-ci il tarixə olan məlumata görə, yaşayış sahəsində müasir tələblərə cavab verən yüksək keyfiyyətli 2100 mənzil, fərqli ölçülərdə və konseptlərdə 300 villa inşa olunur.

## İstinadlar
Dik Beddouz

**Dik Beddouz** (; d. 1926 – ö. 24 avqust 1991) — Kanadalı idman jurnalisti. O, "Vancouver Sun" və "The Globe and Mail" qəzetlərində, daha sonra isə televiziya və radioda işləmişdir.

## Super seriya
1972-ci ilin yazında SSRİ və Kanadanın ən güclü xokkeyçiləri arasında 8 oyundan ibarət yarışın keçirilməsi barədə razılıq əldə edildiyi zaman "The Globe and Mail" qəzetinin işçisi olan Dik Beddouz belə iddia edir ki, kanadalılar 8 görüşün hər birində qələbə qazanacaq. O, öz fikrində ciddi olduğunu sübut etmək üçün belə bir vəd də verir:

*"Əgər ruslar cəmi 1 oyunda belə qələbə qazana bilsə mən öz məqaləmi [[borş]] ilə birlikdə yeyəcəm. Redaktor qeydi: Hər ehtimala qarşı əlinizin altında xama saxlayın".*

Lakin elə ilk oyun SSRİ-nin 7:3 hesablı qələbəsi ilə başa çatır. Vəziyyət belə olduqda isə Dik Beddouz verdiyi vədi tutmalı olur. Oyun başa çatdıqdan sonra o, məqaləsinin dərc olunduğu qəzeti hissələrə bölərək yeyir.

## Kitabları
*
*
*
*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Dick Beddoes at Sports Media Canada
Parge del Rekuerdo

**Parque del Rekuerdo** () — Uruqvayda özəl qəbiristanlıq.

O, Montevideo mərkəzindən 25&nbsp;km şərqdə, Kanelones departamentində yerləşir.

## Tarixi
1993-cü ildə yaranmışdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Parque del Recuerdo
Alvaro Uribe Veles

**Alvaro Uribe Veles** (; d. 4 iyul 1952, Medellin, Antioqa, Kolumbiya) — Kolumbiya Respublikasının 31-ci Prezidenti (2002-2010).

## Həyatı
4 iyul 1952-ci ildə Medellin şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
1976-cı ildə Ticarət üzrə Medellin Dövlət Müəssisələrinin rəhbəri olmuşdur.

1977-1978-ci illərdə Kolumbiya Əmək Nazirliyində Sədr vəzifəsində çalışmışdır.

1980-1982-ci illərdə Kolumbiya Mülkü Aviasiyasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

1984-1986-cı illərdə Medellin Şəhər Şurasının deputatı olmuşdur.

1995-1997-ci illərdə Antioqanın Qubernatoru olmuşdur.

1986-1990, 1990-1994-cü illərdə senator olmuşdur.

2002-ci ildə ölkənin Prezidenti seçilmişdir. 2006-cı ildə yenidən bu vəzifəyə seçilmişdir. 7 avqust 2010-ci ilə qədər bu vəzifədə olmuşdur.

## Ailəsi
Evlidir, 2 övlad atasıdır.

## Şəkilləri

Lula Uribe.jpg
KOCIS Korea-Colombia summit (4762443253).jpg
Alvaro Uribe Velez with Obamas.jpg
Álvaro Uribe Velez 57th President of Colombia.jpg


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Li Ranaldo

**Lee Ranaldo** () — amerikalı müğənni, mahnı müəllifi, Sonic Youth qrupunun vokalisti, ritm və solo gitaristi.

## Bioqrafiyası
* jrnls80s ISBN 1-887-128-31-X
* Lengths & Breaths ISBN 0-934953-79-1 (Waterrow Press)
* Road Movies ISBN 1-932360-73-5 (Softskull Press)
* Bookstore ISBN 1-885175-06-X
* Moroccan Journal (Ring Taraigh)

## Diskoqrafiyası
* From Here to Infinity (1987)
* A Perfect Day EP (1992)
* Scriptures of the Golden Eternity (1993)
* Broken Circle / Spiral Hill EP (1994)
* East Jesus (1995)
* Clouds (1997)
* Dirty Windows (1999)
* Amarillo Ramp (For Robert Smithson) (2000)
* Outside My Window The City Is Never Silent - A Bestiary (2002)
* Text Of Light (2004)
* Maelstrom From Drift (2008)
* Countless Centuries Fled Into The Distance Like So Many Storms EP (2008)
* Between The Times And Tides (2012)
* Last Night on Earth (Lee Ranaldo and the Dust) (Matador Records, 2013)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.sonicyouth.com/lee
Mingünlük müharibə

**Mingünlük müharibə** () Kolumbiyada baş vermiş 1899-1902-ci illəri əhatə edən vətəndaş müharibəsi. Konflikt Konservantlar və Liberallar partiyaları arasında baş vermişdir. Konflikt nəticəsində Panama müstəqil respublika elan edilir.

## Siyasi vəziyyət

XIX əsrdə Kolumbiyada vəziyyət elə də stabil deyildi. 1860-1862-ci illərdə ölkədə vətəndaş müharibəsi baş vermişdi. 1863-cü ildə konsitutsiyanın yaranması ilə ölkənin adı Birləşmiş Kolumbiya Ştatları adlandırılır. Bununla da ölkə federallaşır. 1886-cı ildə yeni konsitutsiyanın qəbulu ilə mərkəzləşmə güclənir və ştatlar adı departamet adı ilə əvəzlənir.

Ölkə Kolumbiya Respublikası adlandırılır. Mərkəzləşdirmə ştatlarda narazılıqlar yaradır. İqtisadiyyatın çökməsi, dövriyəyə çoxlu sayda kağız pulların buraxılması nəticəsində infiliyasiyanın güclənməsi vəziyyəti daha da ağırlaşdırırdı. Prezident Manuel Antonio çox qoca və xəstə olması səbəbindən ölkəni idarə edə bilmirdi.

## Müharibənin gedişi

Müharibəyə səbəb Konservantların seçkilərin nəticələrini dəyişdirməkdə itiham olunması ilə başlayır. 20 oktyabr 1899-cu ildə Santander departamentində Liberallar üsyan qaldıraraq mərkəzi hökumətə qarşı çıxırlar. Üsyançılar Venesueladan əlavə qüvvələrinin gəlməsini gözləyirdilər. Kasapellada 24 oktyabrda Liberallara ağır zərbə vurula bilərdi, amma konservantların Maqdalena çayı hövzəsində vəziyyəti çətin olaraq qalırdı. Bununla belə Konservantlar iki fraksiyaya bölünmüşdü -**Tarixilər** və **Millilər**. Rafael Uribe konservant Peralonsa üzərində qalib gəlir. Ancaq Paloneqroda 11-26 may 1900-cu ildəki vuruşmada Liberallar ağır itki verirlər. Bundan sonra Liberallar partizan müharibəsinə başlayırlar. 31 iyulda Saklenatonun yerinə general Xose Manuel Marrokin gəlir. 1901-ci ildə Liberallar Aquaduledə (Panama) baş vermiş döyüşdə qalıb gəlir.

29 iyul 1901-ci ildə Konservantlar Venesueladan gələn köməyi dayandırmağa müvəffəq olurlar. Bundan sonra Liberallar müharibənin davam etdirilməsinin mənasızlığını anlayırlar. Uribe sülh danışıqlarına getməyə məcbur olur. 24 oktyabr 1902-ci ildə müharibə rəsmən bitsə də, Panamada müharibə noyabr ayında da davam edirdi. ABŞ qoşunları Panama kanalındakı yatırımları qorumaq üçün əraziyə donanma yeridir. Nəticədə üsyançı Liberallar başda Erreri olmaqla silahı yerə qoymağa məcbur olurlar.

## Nəticə

21 noyabr 1902-ci ildə Amerikanın "Viskonsin" hərbi  gəmisində sülh sazişi imzalanır. Panama müstəqil dövlətə çevrilir. Bu müharibə Cənubi Amerika tarixində ən qanlı müharibələr siyahısına daxildir. Müharibədə 100.000-130.000 arası itki olması faktı var. Üstəlik Kolumbiya iqtisadiyyatını tamamilə dağıdır. Bu iki partiya arasında münaqişələr hələ uzun müddət bitmir və 1948-1958 illərdə növbəti La Violensiya müharibəsinə səbəb olur

## İstinadlar

## Mənbə
* Müharibənin xranologiyası
* Kolumbiyanın qısa tarixi
Teon Kennedi

**Teon Kennedi** (d. 1986, Filadelfiya, Pensilvaniya) — Beynəlxalq Yüngülçəki üzrə Qızıl Əlcək Çempionu (2004)

## Həyatı

## Qələbələri

## Mükafatları

## Həmçinin bax
* Fransisko Rodriges

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Teon
Sarkofaq

**Sarkofaqın mənası**  — qədim xalqlarda daş tabut.Sarkofaq digər tabutlardan fərqli olaraq üstü naxış və oymalarla bəzənir , bəzən qapaq hissəsi heykəl formasında yonulur.

## Qədim dövrün məşhur sarkofaqları
Robert İrvin Hovard

**Robert İrvin Hovard** (; ) — Amerika yazıçısı.

## Həyatı

Amerikalı məşhur yazıçı Robert Hovard fantastik, tarixi, detektiv, vestern, macəra janrında əsərlər yazıb. Fantezi janrının alt janrı olan “qılınc və sehr”in yaradıcısı hesab olunur. Bu alt janrda yazılan əsərlərin qəhramanı qılınc oynadır, sehrli varlıqlarla döyüşür. Bir çoxlarımızın uşaqlıqda izlədiyimiz cizgi film qəhrəmanı “Konan” da Hovardın qələminin məhsuludur.

Robert  Hovard “Kimmerli Konan”ı 1932-1936-cı illərdə yazıb. “Barbar Konan” adı ilə də tanınan əsərdə söhbət kimmer tayfalarından gedir. Yazıçının “Konan” obrazını yaradarkən Çingiz xandan təsirləndiyi deyilir. Həm görünüş baxımından, həm də yerinə yetirdikləri missiya baxımından.

Robert Hovardın ölümü də çox faciəvi olub. Onun anası əməliyyatdan sonra komaya düşür. Hovard atası və dostları ilə xəstəxanada günlərlə keşik çəkir. 1936-cı ilin 11 iyun səhəri tibb bacısı heç bir ümid qalmadığını deyir. Hovard küçəyə çıxır, avtomobilinə minir və silahını çıxararaq başına atəş açır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hanter Stokton Tompson

**Hanter Stokton Tompson** (; ) — amerika yazıçısı.

## Həyatı
Amerikalı məşhur jurnalist və yazıçı Hanter Tompson 20 fevral 1937-ci ildə doğulub. “Qonzo” jurnalistikasının yaradıcısı hesab olunan Tompson alkoqol və narkotik aludəçisi idi. “Qonzo” jurnalistikasının əsas xüsusiyyəti bundan ibarət idi ki, jurnalist burada klişe söz və ifadələrdən tamamilə imtina edir. Obyektiv olmaq məcburiyyəti yoxdur. Əksinə, jurnalist gördüyü hadisələri subyektiv formada nəql edir. Çoxu siyasi mövzuda olan məqalələrdə klişe ifadələr yerinə, daha səmimi, daha dürüst və daha əyləncəli ifadə tərzi seçilmişdi. Söyüşdən, jarqondan, ironiyadan, lağlağıdan da bol-bol istifadə edilirdi. Hadisələrin mərkəzində jurnalist özü dayanırdı. Və oxucu hər şeyə onun gözü və onun yanaşma tərzi ilə baxırdı. Əslində, bu tərz özü də narkotikin təsiri ilə ortaya çıxmışdı.

Hanter Tompson ən məşhur əsəri – “Las Veqasda qorxu və nifrət” 1972-ci ildə yayımlanıb. 1978-ci ildə kitab əsasında eyniadlı film çəkilib.

Hanter Stokton Tompson 20 fevral 2005-ci ildə arvadı Anita üçün “Futbol sezonu başa çatdı” başlıqlı məktub qoyur və silahla öz başına atəş açaraq intihar edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mişel Baçelet

**Veronica Mişel Baçelet Xeriya** (; ) — Çili Respublikasının 35-ci (2006-2010) və 37-ci (2014-cü ildən) Prezidenti.

## Həyatı
29 sentyabr 1951-ci ildə Çilinin Santyaqo şəhərində anadan olmuşdur.

## Təhsili
Orta təhsilini Merilenddə almışdır.

Ali təhsilini 1970-ci ildə Çili Universitetinin Tibb fakültəsində almağa başlamışdır.

1975-ci ildə Humbolt Universitetində təhsilini davam etdirmişdir.

## Fəaliyyəti
1990-1993-cü illərdə Qərb Metropoliteni Səhiyyə Xidmətində, 1994-1997-ci illərdə Səhiyyə Nazirliyində məsləhətçi, 1998-2000-ci illərdə Müdafiə Nazirliyində məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
2000-2002-ci illərdə Çilinin səhiyyə naziri, 2002-2004-cü illərdə isə Çilinin müdafiə naziri olmuşdur.

2006-cı ildə ölkə Prezidenti seçilmiş və 11 mart 2010-cu ilədək bu vəzifədə olmuşdur. 2014-cü ildə ikinci dəfə Çili Prezidenti seçilmişdir.

## Ailəsi
3 övlad anasıdır.

## Şəkilləri

Bachelet en su juventud, junto a su padre.jpg
Michelle Bachelet Jeria el día de su graduación (Liceo Javiera Carrera).JPG
Michelle Bachelet junto a su hija Sofía.jpg
Presidenta recibió a Comandante en Jefe del Ejército, general Humberto Oviedo.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Fernando Luqo

**Fernando Luqo** (; d. 30 may 1951, San Solano, Paraqvay) — Paraqvay Respublikasının Prezidenti (2008-2012).

## Həyatı
30 may 1951-ci ildə Paraqvayın San Solano şəhərində anadan olmuşdur.

## Dini fəaliyyəti
Orta təhsilini Enkarnasion şəhərindəki dini məktəbdə almışdır.

15 avqust 1977-ci ildə keşiş, 1977-1982-ci illərdə Ekvadorda missioner olmuşdur.

17 aprel 1994-cü ildə Roma Katolik Kilsəsinin yepiskopu seçilmişdir

## Siyasi fəaliyyəti
29 oktyabr 2007-ci ildə Paraqvayın Xristian Demokratlar Partiyasının üzvü olaraq,
həmin partiyadan Prezident seçkilərinə öz namizədliyini irəli sürmüş və 2008-ci ildə ölkənin Prezidenti seçilmişdir. 22 iyun 2012-ci ilə qədər bu vəzifədə olmuşdur.

## Ailəsi
1 övlad atasıdır.

## Şəkilləri

Asuncion de Lugo (copyred).jpg
Fernando Lugo Mendez Py (Copyred).jpg
Fernando Lugo.jpg
Presidentelugo.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
La Violensiya müharibəsi

**La Violensiya** () — Bu hərbi toqquşma 1948-1958 ci illərdə Kolumbiyada baş vermiş vətəndaş müharibəsidir.Münaqişə tərəfləri Konservativlər və Kolumbiya Liberal Partiyası olmuşdur.

Müharibənin başlaması haqqında müxtəlif fikirlər var.Bəzi tarixçilər münaqişənin 1946-ci ildə Kolumbiya Konservativ Partiyasıın hakimiyyətə gəlməsi ilə başladığını deyirlər.Bəziləri isə münaqişənin tarixini Xorxe Qaytanın öldürülməsindən sonra başladığını hesab edirlər.

## Münaqişənin tarixi

9 aprel 1948 -ci ildə Liberallar partiyasının üzvü Xorxe Qaytan öldürülür.O ölkə əhalisinin kasıb təbəqəsi arasında öz xoşniyyətli fikirlərinə görə seçilirdi.Onun ölümü Boqotada toqquşmalara gətirib cıxarır.2000 nəfərin həyatına son qoyulur.Bu hadisələrdən sonra digər regionlarda da üsyanlar baş qaldırır.Liberallar və Kommunistlər partiyası tərəfdarları partizan müharibəsinə başlayır.Onlar hag hökumət qüvvələrinə ,gah da öz aralarında toqquşurlar.Bu toqquşmalar nəticəsində kəndlər tərk edilir ,ölkədə milyonlarla evlər  boşaldılır.Müharibə şəraitində 1949-cu ildə Konservativlərin nümayəndəsi Laureano Eleuterio Qomes Kastro prezident seçilir.O kongresi buraxır,senzura tətbiq edilir və protestantlar təqib edilir.Bu ərəfədə ölkədə iki cevriliş olur.1953-ci ilin iyun ayında hakimiyyətə general Roxas Pinilya gəlir.Müharibənin sona catdıracağına söz verir.1957-ci ilin may ayında O,kongres cağırır hansı ki onu növbəti prezidentlik müddətinə təsdiqlənir.Bu ölkədə növbəti üsyanlar dalğası yaradır. 10 may da yeni hərbi cevriliş baş verir.
## Münaqişənin sonu
Ölkədə vəziyyətin nəzarətdən çıxacağını görən Konservativlər və Liberallar ümumi razılığa gəlirlər. 'Milli Cəbhə' yaradılır ki, 12 il müddətində ölkəyə rəhbərlik etməyi onun üzərinə qoyulur. 21 dekabr 1957-ci ildə müqavilə imzalanır. Bu müharibə 200.000 insanın həyatına son qoyur.
Bununla belə ölkədə sabitlik uzun sürmür. Ölkə növbəti Kolumbiya vətəndaş müharibəsi (1964 - davam) yaşayır. Müharibə günümüzdədə davam edir.

## İstinadlar
Pareidoliya

İnsan psixologiyası çox asanlıqla yanıla bilir və beynimiz daha əvvəl öyrəndikləri ilə ilk dəfə gördüklərini tamamilə əlaqəsiz olsa da bir-birlərinə bənzətməyə çalışır. Elmdə "**pareidolia"** adlanan bu "aldanma" çox zaman maraqlı bənzətmələr ortaya çıxardır.

Pareidolia ümumiyyətlə dəqiq olaraq görülə bilməyən əşya və ya hər hansı bir tikilini daha əvvəldən bilinən əşyaya bənzətmə şəklində qarşımıza çıxmaqdadır. Buna misal olaraq, bəzən hər hansı şirniyyat üzərində məşhur bir adamı görmə, buludlarda şəkillər görmə, aşağı keyfiyyətli fotoşəkillərdə yadplanetlilər və ya insan üzləri görmə, geriyə verilən kaset və CD-lərdə gizli mesajlar eşitmə və s. kimi vəziyyətləri göstərmək olar.

Bu vəziyyət, sinir elmində təsadüfi gələn siqnallara beynin hal-hazırda bilinən bir məlumatı çağırmasıyla verdiyi reaksiya olaraq bilinməkdədir, yəni əlaqəsiz məlumatlar arasında əlaqə quraraq yaranan sual işarələrini aradan qaldırma üsulu olaraq görülür. Bu, beynin ziddiyyət təşkil edən verilənləri həll etməsi üşün inkişaf etdirdiyi qüsurlu üsullardan yalnız biridir.
Alexandro Foksli

**Alexandro Foksli** (; d. 26 may 1939, Vinya de Mar, Çili) — Çili Respublikasının xarici işlər naziri (2006-2009).

## Həyatı
26 may 1939-cu ildə Çilinin Vinya de Mar şəhərində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
1990-1994-cü illərdə Ümumdünya İnkişaf Bankının rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır.

1994-1996-cı illərdə Çili Kəndli Demokrat Partiyasının sədri olmuşdur.

1994-1999-cu illərdə Beynəlxalq Əlaqələr üzrə Konsulluq Şurasının üzvü, 1999-2005-ci illərdə Şuranın İdarə Heyətinin üzvü olmuşdur.

1998-2006-cı illərdə Senator olmuşdur.

2006-cı il martın 11-də Çili Respublikasının xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 12 mart 2009-cu ilədək bu vəzifədə olmuşdur.

## Şəkilləri

Bachelet, Foxley y Lagos Weber.jpg
Foxley - Rice MG 9783 600.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*CV of Alejandro Foxley
Metro-2

thumbnail|"Metro-2"-nin xəritəsi
**"Metro-2"** () — Moskvada yerləşən ictimai metro ilə paralel yerləşən məxfi yeraltı tuneldir. Belə bir tunelin fəaliyyət göstərməsi indiyədək nə təkzib, nə də təsdiq edilməmişdir. Stalinin dövründə KGB tərəfindən **D-6** () kodlaşması altında tikilib. Yeraltı ərazidən hazırda Rusiya Müdafiə Nazirliyi istifadə edir.

Qeyri-rəsmi məlumatlara görə, "Metro-2" Kremli Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin qərargahı ilə birləşdirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*A thorough site on the subject 
*Detailed analysis of the system  
*GlobalSecurity.org article 
*BBC News article 
*Detailed map of the famous part of the system (D6 system, OAO "TransInzhStroy" system, and not very famous "SovMin system") by NIO "Azimut" 
*A supposed map of the system 
*Moscow's "Metro-2": The Ultimate "Secret Subway", The World’s Ultimate Secret Subway Network! Moscow Metro-2!! Detailed Line Descriptions!!!, Moscow's Metro-2: Fact or Fantasy? commentary about various aspects of Metro-2 lore, sometimes smug, sometimes satirical but readable.
Alfredo Qomes Urkuyo

**Alfredo Qomes Urkuyo** (; ) — Nikaraqua Respublikasının vitse-prezidenti (2005–2007).

## Həyatı
9 avqust 1942-ci ildə Rivas şəhərində anadan olmuşdur.

## Təhsili
İlk ali təhsilini Rivas şəhərindəki Rosendo Lopes İnstitutunda almışdır. Daha sonra təhsilini Diriamba şəhərinin Pedaqoji İnstitutunda və Xinotepe şəhərinin Xuan Xose Rodrigez İnstitutunda davam etdirmişdir.

1970-ci ildə Manaquanın Mərkəzi Amerika Universitetində baytarlıq və zooloq peşəsinə yiyələnmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
2005-ci il oktyabrın 10-da Nikaraqua Milli Asambleyası tərəfindən Respublikanın vitse-prezidenti seçilmişdir. 2007-ci ilin yanvarına qədər bu vəzifədə olmuşdur.

## Ailəsi
Evlidir, altı övlad atasıdır.

## Mükafatları
* 2002-ci ildə "Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə"də göstərdiyi xidmətlərə və vətənpərvərliyə görə Vətəndaş Cəmiyyəti tərəfindən təşəkkürnaməyə layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Çauçilla qəbiristanlığı

**Çauçilla qəbiristanlığı** () — Peru ərazisində Naska səhrasından yarım saatlıq məsafədə yerləşən arxeoloji abidə. Dünyanın ən qəribə qəbiristanlığı hesab olunur.

XX əsrin əvvəlində kəşf edilmişdir. Burada arxeoloqlar 700 yaşı olan qəbir tapıblar. Sonuncu qəbir XIX əsrə aiddir.

Bu qəbristanlığın digərlərindən fərqi çoxdur. Əsas fərq insanın basdırılması qaydasıdır. Şəxsi əşyaları ilə birgə dəfn edilmiş bütün mərhumlara "oturaq" forma veriblər. Eyni zamanda mərhumun siması xoşbəxt və gülərüzlüdür. Sanki, ölülər yaşadıqları həyatdan narazı deyillər və hər kəsi bura dəvət edirlər.

Cəsədlər mumyalanmasa da çox yaxşı vəziyyətdə qalıblar. Alimlər hesab edir ki, buna səbəb Perunun mövcud quru iqlimidir.

Cəsədlər üzərində aparılan araşdırma zamanı məlum olub ki, xüsusi ritual zamanı ölünün əyninə təmiz pambıqdan paltar geyindirilib. Hətta üzərindən əsrlər keçməsinə baxmayaraq paltarlar öz keyfiyyətini itirməyib. Ən maraqlısı odur ki, ölən şəxslərin saçları necə var elə də qalıb.

Qəbirlərin ətrafı təmiz gildən düzəldilən kərpicdən hörülüb. Məhz buna görə, heç bir bakteriya və ya həşərat cəsədə ziyan vura bilməyib.

## Şəkilləri

Chauchilla (7521862612).jpg
Mummies (7521862812).jpg
Nazca-chauchilla-c01.jpg
Nazca-chauchilla-c13.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rahul Bose

**Rahul Bose** () — hind aktyoru, ssenarist, rejissor və aktivist.

## Həyatı
Rahul Bose 1967-ci il iyul 7-də anadan olmuşdur. Bitas inkişaf kimi Bollywood Side Effects cüt hansılardır , film görüldü. 013 Tamil - Hindi film Vishwaroopam və o oynadı.

## İstinadlar
Norman Xose Kaldera Kardenal

**Norman Xose Kaldera Kardenal** (; ) — Nikaraqua Respublikasının xarici işlər naziri (2002–2007).

## Həyatı
21 oktyabr 1946-cı ildə Manaqua şəhərində anadan olmuşdur.

## Təhsili
İlk təhsilini Kalasanz Kollecində almışdır. Daha sonra təhsilini Qranadanın Mərkəzi Amerika Kollecində davam etdirmişdir.

1968-ci ildə Leksinqton şəhərinin Hərbi Ventvors Akademiyası və Gənclər Kollecinin Müəssisələr Administrasiyası üzrə texnik peşəsinə yiyələnmişdir.

## Fəaliyyəti
1975-ci ildə Mərkəzi Amerika üçün Nikaraqua İxracat Mərkəzinin administratoru seçilmişdir.

1980–1984-cü illərdə Qvatemalada beynəlxalq ticarət üzrə məsləhətçi kimi xidmət göstərmişdir.

1984-cü ilin yanvar ayında Hondurasda baş texniki məsləhətçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

1996-cı ildə Beynəlxalq Ticarət Mərkəzində fəaliyyətə başlamışdır.

1999-cu ildə Nikaraqua Ticarət, Sənaye və İnkişaf Nazirliyinə vəzifəyə təyin olunmuşdur.

## Siyasi fəaliyyəti
2002-ci il yanvarın 10-da Nikaraqua Respublikasının xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2007-ci ilin yanvarına qədər bu vəzifədə olmuşdur.

## Ailəsi
Evlidir, üç övlad atasıdır.

## İstinadlar
Qafqaz Azərbaycan Respublikası (kitab)

**"Qafqaz Azərbaycan Respublikası"** — 1919-1920-ci illərdə Versal Sülh danışıqlarında iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin Parisdə nəşr etdirdiyi üç kitabdan biri. Bu kitab nümayəndəliyin ən operativ nəşri idi. Kitabın əsas müəllifi Əkbər ağa Şeyxülislamovdur.

## Məzmunu
51 səhifəlik bu kitab 14 bölmədən ibarətdir:
*I bölmə – "Azərbaycanın mənşəyi: müstəqil xanlıqlar və onların təşəkkülü";
*II bölmə – "Azərbaycanın yerli əhalisi, onlann keçmiş rus imperiyasına münasibəti";
*III bölmə – "Transqafqaz Seymi Federasiyasi: onun zəifləməsi və süqutu";
*IV - XIII bölmələr – ? 
*XIV bölmə – "Azərbaycanın Sülh konfransına ümidləri və tələbləri".

## Həmçinin bax
*Azərbaycanın iqtisadi və maliyyə vəziyyəti (kitab)
*Azərbaycan Respublikasının antropoloji və etnik tərkibi (kitab)

## İstinadlar
İtaliyada islam

**İtaliyada islam** () — İtaliya ərazisində islam dininin yayılmasını göstərir.

## Tarixi
1995-ci ildə Romada ölkənin və Avropanın ən böyük məscidinin təntənəli açılışı olmuşdur. Onun inşa edilməsi barədə danışıqlar hələ 1930-cu illərdə aparılmışdır, lakin həmin zaman İtaliyanın rəhbəri olan Mussolini yalnız Məkkədə katolik kilsəsinin tikiləcəyi təqdirdə buna razılıq verəcəyini bildirmişdi. İndi isə məscid "qarşılığı olmadan" inşa edildi. Onun açılışında İtaliyada yaşayan 700 min müsəlmanın böyük əksəriyyəti iştirak etmişdir

## İstinadlar
Belçikada islam

**Belçikada islam** (, , ) — islam dini Belçika ərazisində.

## Tarixi
1975-ci ildə ümumdünya neft böhranının qızğın çağında Belçikada "Brüssel İslam Mərkəzi" rəsmi fəaliyyətə başlamışdır. Bundan sonra Türkiyə öz nümayəndələri və pedaqoqlarını bu Mərkəzə göndərmişdir. Səudiyyə Ərəbistanı isə Belçika kralı tərəfindən ayrılmış ərazidə həmin dövr üçün Avropada ən böyük olan məscidi inşa etdirmişdir.

## İstinadlar
Samuel Santos Lopez

**Samuel Santos Lopez** (; d. 13 dekabr 1938, Manaqua, Nikaraqua) — Nikaraqua Respublikasının xarici işlər naziri (2007-ci ildən).

## Həyatı
13 dekabr 1938-ci ildə Manaqua şəhərində anadan olmuşdur.

## Siyasi fəaliyyəti
2007-ci il yanvarın 10-da Nikaraqua Respublikasının xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Biography at the Ministry of Foreign Relations
Reynaldo Qarqano

**Reynaldo Qarqano** (; ) — Uruqvay Şərq Respublikasının xarici işlər naziri (2005-2008).

## Həyatı
26 iyul 1934-cü ildə Paysandu şəhərində anadan olmuşdur.

## Siyasi fəaliyyəti
1956-cı ildə Uruqvay Sosialist Partiyasına daxil olmuşdur.

1964-1974-cü illərdə həmin partiyanın həftəlik dərgisi olan "El Sol"un baş redaktoru, 1970-1973-cü illərdə isə "El Oriental" qəzetinin baş redaktoru olmuşdur.

1974-1984-cü illərdə Latın Amerikası ölkələrində və İspaniyada mühacirətdə olmuş, bu müddətdə İspaniya Sosialist Fəhlə Partiyası ilə yaxından əməkdaşlıq etmişdir.

1984-cü ildən Uruqvay Senatının üzvü, 2001-ci ildən Uruqvay Sosialist Partiyasının sədri idi.

2005-ci il martın 1-də Uruqvay Şərq Respublikasının xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 3 mart 2008-ci ilədək bu vəzifədə olmuşdur.

## Vəfatı
Səhhətində yaranmış problemlər nəticəsində 5 fevral 2013-cü ildə Montevideo vəfat etmişdir. Parque del Recuerdo qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycanın iqtisadi və maliyyə vəziyyəti (kitab)

**"Azərbaycanın iqtisadi və maliyyə vəziyyəti"** — 1919-1920-ci illərdə Versal Sülh danışıqlarında iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin Parisdə nəşr etdirdiyi üç kitabdan biri.

## Məzmunu
Kitabda Azərbaycanın və xüsusilə də Bakının iqtisadi və maliyyə vəziyyəti təsvir edilmişdir.

Rəqəmlər və faktlar əsasında dəqiq məlumatlar bu kitab vasitəsilə Versal Sülh konfransının iştirakçılarına çatdırılır.

Kitabın ayrıca bölməsində gəlir və xərclər, gömrükdən gələn mənfəətlər, fövqəladə xərclər haqqında ətraflı məlumat verilmişdir.

### 1919-cu ilin büdcəsi
Azərbaycan Demokratik Respublikasının 1919-cu il üçün büdcəsi də kitaba daxil edilmişdir. Büdcədən aydın olur ki, gəlir və xərclər bərabər, yəni 665 milyon rubl olmuşdur. Bu rəqəmlərdən maraqlı bir fakt aydınlaşır: Gənc respublika ağır iqtisadi və siyasi şəraitdə yaşasa da, xalq təhsilinə xüsusi fikir verilmiş, onun inkişafı üçün 45 milyon rubl ayrılmışdır. Yalnız hərbi sahə üçün ayrılan 140 milyon rubl məbləğindəki xərc xalq təhsilinə, maarifə ayrılan xərcdən çoxdur. Kitabda verilmiş rəqəmlərdən o da aydın olur ki, xalq maarifinə ayrılmış xərc kənd təsərrüfatına ayrılan xərclərə bərabərdir.

## Həmçinin bax
* Qafqaz Azərbaycan Respublikası (kitab)
* Azərbaycan Respublikasının antropoloji və etnik tərkibi (kitab)

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının antropoloji və etnik tərkibi (kitab)

**"Azərbaycan Respublikasının antropoloji və etnik tərkibi"** və ya **"Azərbaycan Respublikası əhalisinin antropoloji və etnik tərkibi"** — 1919–1920-ci illərdə Versal Sülh danışıqlarında iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin Parisdə nəşr etdirdiyi üç kitabdan biri.

## Məzmunu
Bu kitabda Qafqaz ərazisində Azərbaycan əhalisinin məskunlaşması tarixi, Azərbaycan əhalisinin yaşadığı ərazilərin sahəsi, qonşu xalqlarla münasibətləri öz əksini tapmışdır. Kitabçada verilmiş rəqəmlər və faktlar "Qafqaz təqvimi"ndən, "Qafqaz xalqlarının yerləşdiyi ərazi və yerlər" külliyyatından, 1897-ci ildə nəşr olunmuş "Rusiyada əhalinin siyahıyaalınması" kitabından götürülmüşdür.

## Həmçinin bax
* Qafqaz Azərbaycan Respublikası (kitab)
* Azərbaycanın iqtisadi və maliyyə vəziyyəti (kitab)

## İstinadlar
Çannel Adaları Milli Parkı

**Çannel Adaları Milli Parkı** (ing. *Channel Islands National Park*) — ABŞ-nin Kaliforniya ştatının cənub sahillərində yerləşən 8 Çannel adasının 5-ni əhatə edən milli park. Milli parkın sahəsi 1 009,94&nbsp;km²-dır və ABŞ Milli Park Xidməti tərəfindən idarə olunur.

## Tarixi
Çannel adaları Kaliforniyanın Sakit okean sahillərində yerləşən 8 adasıdır. Bu adalar yaşayış məskənlərinə yaxın olsalar da dəniz yolunun çətin olması və kimsəsiz olmaları səbəbi ilə inkişaf göstərməmişdirlər. 26 aprel 1938-ci ildə ABŞ prezidenti Franklin Ruzveltin bir qərarnaməsi ilə bu adalar "milli abidə" elan edilmiş və bu adalardakı təbii qoruma federal dairə-büro Milli Park Xidmətinə verilmişdir. Amma bu qoruma ancaq 8 adadan 5-nə tətbiq edilmişdir. Həmçinin o zaman 100,994 hektar sahəsi olan Çannel Adaları Milli Abidəsinin ərazisinin ancaq 31,978 hektarı federal dövlət sahibliyi altında olmuşdur. Bu adalar arasında ən böyüyü olan Santa Kruz adasının 76 %-i Təbiət Qorunağı quruluşu sahibliyi altında olub bu quruluş tərəfindən idarə olunmaqdadır. Bu milli abidə 1976-cı ildə Milli Biokürə Qoruğu elan edilmişdir. Milli abidə 5 mart 1980-ci ilsə ABŞ Konqresinin qərarı və ABŞ prezidentinin təsdiqi ildə Çannel Adaları Milli Parkına çevrilmişdir.

## Coğrafiya
Bu milli parkın əhatə etdiyi adalarda Santa Barbara şəhəri yaxınlığındakı Konsepşın Point burnundan Los-Anceles şəhərinin bir hissəsi olan San Pedroya qədər yerləşən adalardır. Çannel Adaları Milli Parkının idarə mərkəzi və Robert Lagomarşino Ziyarətçi Mərkəzi Venturadadır. Milli park 5 adadan ibarətdir:

# San Migell (38&nbsp;km²)
# Santa Roza (214&nbsp;km²)
# Anakapa (2,8&nbsp;km²)
# Santa Barbara (2,6&nbsp;km²)
# Santa Kruz (245&nbsp;km²)

## Qalereya

Fayl:Channel Islands National Park.jpg|Çannel Adaları Milli Parkı.
Fayl:0425_aquaimages.jpg|Dəniz şiri, Anakapa adası
Fayl:Sea Fan.jpg|Anakapa adasında dəniz canlısı.
Fayl:San-miguel-cuyler-hike.jpg|San Migel adası


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt: Channel Islands National Park
* Channel Islands National Park Visitor's Guide
* NPS Public domain pictures of park