open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əmtəə

**Əmtəə** — İqtisadi nəzəriyyədə müştərilərin istəklərini qarşılayan və faydalılıq təmin edən məhsul və xidmətlərdir. Əsasən əmtəələr və xidmətlər fərqləndirilir.

İqtisadi nəzəriyyədə bütün əmtəələr maddi hesab edilsə də, həqiqətdə informasiya (və ya Məlumat) kimi əmtəələr qeyri-maddi əmtəələrdir. Misal üçün, digər əmtəələr arasında Alma maddi obyekt olsa da, xəbər qeyri-maddi sinif əmtəələrə aiddir və yalnız Kompüter, Mətbəə kimi alətlər vasitəsilə qavranıla bilir.

## Əmtəələrin faydalılıq xarakteristikası
Əmtəələr öz faydalılığını artıra və azalda bilər və ya marjinal faydalı əmtəə kimi təsvir edilə bilər. Atmosfer kimi bəzi şeylər faydalıdır amma iqtisadi dəyəri yoxdur. Bunlar "pulsuz əmtəələr"ə daxildirlər. İqtisadi nəzəriyyədə pis yaxşının əksidir. Belə ki, hər hansı bir obyektin yaxşı və ya pis olması onun fərdi istehlakçısından asılıdır və buna görə də bütün əmtəələrin hər zaman yaxşı olmadığını anlamaq önəmlidir.

## Əmtəələrin növləri
Əmtəələr fərqli xarakteristikalarına görə maddilik və ya nisbi elastiklik kimi müxtəlif kateqoriyalara bölünürlər. Alma kimi maddi əmtəə informasiya kimi qeyr-maddi əmtəədən insanın ikincini fiziki tuta bilməsinin qeyri-mümkünlüyü baxımından fərqlənir, halbuki, birinci müəyyən fiziki sahəni tutur. Qeyri-maddi əmtəələr xidmətlərdən o baxımdan fərqlənir ki, qeyri-maddi əmtəələr ötürülə və satılıb-alına bilinir.

Qiymət elastikliyi də əmtəələrin növlərini fərqləndirir. Elastik əmtəə qiymətdəki kiçik dəyişiklik səbəbiylə kəmiyyətdəki böyük dəyişikliklərin olduğu əmtəədir və buna görə də, əvəzedici əmtəələr ailəsinə aiddir; məsələn, qələmin qiyməti qalxan kimi istehlakçılar karandaş almağa üstünlük verəcəklər. Qeyri-maddi əmtəə az və əvəzedicisi olmayan, yarış biletləri, rəssamın orijinal əsəri və insulin kimi tibbi təlimat kimi əmtəədir. Tamamlayıcı əmtəələr əvəzedicisi olan əmtəələrdən daha qeyri-elastikdir. Hansı əmtəənin əvəzedici, hansının tamamlaycı olduğu digər əmtəələrlə əlaqəsindən asılıdır.

Aşağıdakı qrafik əmtəələrin ekslyuzivliyinə və rəqabətliliyinə görə sinifləşdirilməsini göstərir.

## Həmçinin bax
*Əmtəə birjası
*Əmtəə fetişizmi

## Mənbələr
* Bannock, Graham *et al.* (1997). *Dictionary of Economics*, Penguin Books.
* Milgate.Murray (1987), "goods and commodities," *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v. 2, pp. 546–48.
Zeynalabdin bin Əli

**Zeynalabdin bin Əli** (, ; ) — Tunisin ikinci prezidenti

Bir müddət əvvəl xalq üsyanı nəticəsində devrilmiş və ölkədən qaçmış Tunis prezidenti Zin əl-Abidin Ben Əlinin varidatının bir hissəsi ictimaiyyətə nümayiş etdirilib.

yerli telekanallardan birində sabiq prezidentə məxsus külli miqdarda pul, zinət əşyaları və sair xalqa göstərilib. Varidat Ben Əlinin Tunis paytaxtı yaxınlığında yerləşən şəhərcikdəki iqamətgahında aşkarlanıb. Mütəxəssislər varidatın bir neçə milyon dollar olduğunu bildirir. Xatırladaq ki, Ben Əli yanvarın 15-də Səudiyyə Ərəbistanına qaçıb. Sonradan onun insult keçirdiyi və komaya düşdüyü haqda xəbərlər var.

Tunisin devrilən prezidenti Zeynəlabdin Bin Əlinin səhhəti ilə bağlı spekulyasiyalar davam edir. Bin Əilinin Ciddədə müalicə olunduğu xəstəxanada öldüyü bildirilir.

Tunis hökuməti Səudiyyə Ərəbistanından Bin Əlinin səhhəti ilə bağlı ən qısa zamanda konkret məlumat tələb edib. Tələb məktubunda Bin Əlinin yaşayırsa, Tunisə təhvil verilməsi istənib. Tunis Xarici İşlər Nazirliyindən verilən açıqlamada bildirilib ki, Bin Əli mühakimə olunacaq və geri verilmə tələbi də bunun üçündür. Açıqlamada qeyd edilib ki, Bin Əli nümayişlər zamanı dinc aksiyaçıların polis tərəfindən öldürülməsi əmrini verməkdə ittiham olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Tunis inqilabı

## Xarici keçidlər
Əl-Hüseyn məscidi

**Əl-Hüseyn məscidi** (*Sayedun Əl-Hüseyn məscidi*) — Misirin Qahirə şəhərində yerləşən qədim məscidlərindən biri. 1154-cü ildə tikilib və Xan əl-Xəlili bazarının yanında yerləşir.

## İstinadlar
Bulbophyllum elegantulum

**** () —   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bulbofilium yoxlama siyahısı
* Səhləbkimilərə aid növlərin İnternet Foto Ensiklopediyası
I Vladimir

**I Vladimir Svyatoslaviç** (qəd-rus Володимѣръ Свѧтославичь; ) — Böyük Kiyev Knyazı. Hakimiyyəti dövründə Kiyev Knyazlığı xristianlıqı qəbul edib.

970 ci ildə atası I Yarapolkun ölümündən sonra Novqorod knyazlı olub. 978 ci ildə Kiyev taxtını ələ keçirib. 988 ci ildə Xristianlıqı Kiyev Knyazlığının dövlət dini elan edib. Vəftizdən sonra xristian *Vasili* adı alıb. Kilsə tarixində **Müqəddəs Vladimir Vəftizçi** kimi tanınır. Rus Pravoslavlıqında anım günü yulian təqvimi ilə 15 iyul keçirilir

## Mənbə
* Karamzin. Əsrlər hekayəsi 
* Rus müqəddəsləri
* Диба Ю. Батьківщина святого Володимира: Волинська земля у подіях X століття (Міждисциплінарні нариси ранньої історії Руси-України). - Львів: Видавництво “Колір ПРО”, 2014. - 484 с.: іл. - (Серія “Невідома давня Україна”. - 1)

## İstinadlar
Ogüsten Lui Koşi

** Koşi ** (; ) — fransız riyaziyyatçısı.

## Həyatı
Məşhur fransız riyaziyyatçısı olan Auqusto Luis Koşi Bastiliyanın işğalından sonra Parisdə 21 avqust 1789-cu ildə anadan oldu. Koşi hürriyətə olan borcunu aclıq və səfalət içində yaşayaraq ödədi. Yarı aclıq içində ancaq atasının hesabına yaşadı. Atası parlamentin vəkili idi.

## Fəaliyyəti
Limit anlayışının sistematik tətbiqinə əsaslanan riyazi analizin klassik kursunun müəllifidir. Analitik funksiyalar nəzəriyyəsinin əsasını qoyanlardan biridir. Diferensial tənliklər, riyazi fizika, ədədlər nəzəriyyəsi, həndəsə üzrə əsərlərin müəllifidir

## Həmçinin bax
* Koşi-Eyler tənliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Koşi
Riçard Dedekind

**Yulius Vilhelm Riçard Dedekind ** () — alman riyaziyyatçısı. Həqiqi ədədlər nəzəriyyəsinin əsaslandırılmasını vermişdir; cəbri ədədlər nəzəriyyəsi üzrə əsərlərin müəllifidir.

## Həyatı
Bir hüquq professoru olan Ulrix Dedekindin 4 övladından ən balacası olan Riçard Dedekind Qaussun anadan olduğu yerdə 6 oktyabr 1831-ci il tarixdə Brunsviçdə anadan olmuşdur. Riçard yeddi yaşından on altı yaşına qədər şəhərdə gimnaziyada oxumuşdur. Cavan yaşlarında riyaziyyat dühası çox da bilinmirdi. Onun ilk sevgisi kimya və riyaziyyat olmuşdur. Riyaziyyata elmlərin xidmətçisi gözü ilə baxırdı. Əsil yolunu aşkar etməkdə də heç ləngimədi. Daha 17 yaşında olarkən fizikanın istifadə etdiyi bir çox qaydalarda səhvlər aşkar etdi və riyaziyyata qayıtdı. Çünki onun atdığı hər addım sağlam olmalı idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dedekind
Beloqorsk (Amur vilayəti)

**Beloqorsk** () — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Amur vilayətinə daxildir.

## İstinadlar
1 (film, 2009)

**1** — 2009-cu ildə istehsal olunmuş Macarıstan filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Rəsmi treyler
99 (film, 1918)

**99** () — 1918-ci ildə istehsal olunmuş Macarıstan filmi.

## Həmçinin bax
*Macarıstan filmlərinin siyahısı
16 dekabr (film)

**"16 dekabr"** — 2002-ci ildə istehsal olunmuş Hindistan filmi.

## Həmçinin bax
*Hindistan filmlərinin siyahısı
16 dekabr (dəqiqləşdirmə)

*16 dekabr — Qriqorian təqvimi ilə ilin 350-ci günü (uzun illərdə 351-ci). İlin sonuna 15 gün qalır.
*16 dekabr (film, 2002) — 2002-ci ildə istehsal olunmuş Hindistan filmi.
1921 (dəqiqləşdirmə)

*1921 — il
*1921 (ədəd) — ədəd
*1921 (film, 1988) — 1988-ci ildə istehsal olunmuş Hindistan filmi.
*E.ə. 1921 — il
1860 (film)

**1860** — 1934-cü ildə istehsal olunmuş İtaliya filmi.

## Həmçinin bax
*İtaliya filmlərinin siyahısı
1860 (dəqiqləşdirmə)

*1860 — il
*1860 (ədəd) — ədəd
*1860 (film, 1934) — 1934-cü ildə istehsal olunmuş İtaliya filmi.
*E.ə. 1860 — il
Dəmənhur

**Dəmənhur** () — Misirin Buheyra vilayətinin mərkəzidir.

## Əhalisi
Əhalisi 247 000 nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Babazənən yüksəkliyi

**Babazənən yüksəkliyi** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonu ərazisində Salyan şəhərinin şimal-şərqində Duzdağ gölünün şimalında yerləşir. Cənub-şərqi Şirvan düzündəki yüksəklik *Babazanan* və *Babazanlı* olaraq da adlanır. Hündürlüyü 41,2 metrdir.

2008-ci ildə Babazənən dağında kütləvi məzarlıq aşkarlanıb. Məzarlıq ərazidə heyvan otaran çobanlar tərəfindən tapılıb. Dağın yamacında yaranmış yarğana baxarkən çobanlar orada çoxlu sayda insan sümüklərinin olduğunu görüblər. Aşkar edilmiş kütləvi məzarlığın 1918-ci ildə ermənilərin rayonda törətdikləri soyqırım zamanı yarandığı güman edilir. Tarixi faktlarda da göstərilir ki, 1918-ci ildə ermənilər bu ərazilərdə qırğınlar törədiblər. Əhali sağ qalmaq üçün Babazənən dağında gizlənsə də, ermənilər onları tapıb qətlə yetiriblər.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Arxeologiya İnstitutunda Babazənən dağında aşkar edilmiş sümük qalıqlarına vizual baxış keçirilib. Baxış zamanı həmin sümüklərin Xəzər antropoloji quruluşuna aid qadın sümükləri olduğu müəyyənləşib. Məzarlıq aşkar olunan ərazi hazırda mühafizə olunur.

Bəzi mənbələrdə yüksəkliyin adı **Babasənan** variantında da işlənmişdir. Mütəxəsislərin bir qismi oronimin ikinci komponentini fars dilindəki "qadın" sözünün qarşılığı, digər qismi isə Sənan şəxs adı ilə əlaqələndirirlər. Əslində isə Babasinən variantında qəbul olunmalı olan bu oronim "baba" və "sinən" (türk dilində "enən", "düşən", "yatan", "kiçilən") sözlərindən ibarətdir.

Yüksəklikdə eyniadlı mineral bulaq olan Babazənən bulağı da mövcuddur. Bir çox tədqiqatçılara görə, burada əsasən qadın xəstəlikləri müalicə olunduğu üçün bulaqlar Babazənən (qadın piri) adı ilə tanınır. Babazənən bulağının suyu isti və kükürdlüdür. Yerli əhali tərəfindən müalicə üçün istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Babazənən (bulaq)
Port-Səid

**Port-Səid** - () - Misirin Port-Səid vilayətinin mərkəzidir. Süveyş kanalının yaxınlığında yerləşmişdir.

## Əhalisi
Əhalisi 500 000 nəfərdir.
3 (film, 1971)

**3** — 1971-ci ildə istehsal olunmuş Norveç filmi
## Xarici keçidlər
*Norsk filmografi

## Həmçinin bax
*Norveç filmlərinin siyahısı
1958 (dəqiqləşdirmə)

*1958 — il
*1958 (ədəd) — ədəd
*1958 (film, 1980) — 1980-ci ildə istehsal olunmuş Norveç filmi.
*E.ə. 1958 — il
Raniyə əl-Abdullah

**Raniyə əl-Yassin** () və ya sonradan **Raniyə əl-Abdullah** (; ) — İordaniya kralı II Abdullahın xanımı, VI İordaniya kraliçası.

## Qalereya

Fayl:Queen Rania - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2008 (1).jpg
Fayl:Queenraniacopy8452.jpg
Fayl:Queen Rania in Washington, DC.jpg
Fayl:Queen Rania - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2008.jpg
Fayl:Queen Rania - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2003.jpg
Fayl:Queen Rania - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2007.jpg
Fayl:The Queen of Jordan at the World Economic Forum 2010.jpg
Fayl:Queen Rania - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2008 (2).jpg
Fayl:Michelle Obama & Queen Rania of Jordan in the Yellow Oval Room 4-23-09.JPG
Fayl:Desmond Tutu, Queen Rania - World Economic Forum Annual Meeting New York 2002.jpg
Fayl:Gordon Brown, Queen Rania - WEF Annual Meeting Davos 2008.jpg
Fayl:King Abdullah II & Queen Rania of Jordan in WashingtonDC, 2007March06.jpg


## İstinadlar
Kubrat xan

**Kubrat xan** (d. 605 - ö. 665)  - Böyük Bolqar xanlığının  qurucusu, hakimiyyət illəri (632-638) . Eyni zamanda Organanın qardaşı oğludur.

## Həyatı

VII əsrin ilk yarısında  Kubrat xan Qaradənizin şimalında dağınıq yaşayan türk Kutrigur, Utrigur, Sabirlər vəOnogurlar kimi soyları və bundan başqa 7 slavyan qövmünü, Bizansın razılığı ilə qurduğu ilk böyük bolqar dövlətinin tərkibində birləşdirmişdir.

Beləliklə Bolqar adında yeni bir boy əmələ gəlmişdir. Ancaq qurulan dövlət uzun ömürlü olmadı. VII əsrin ikinci yarısında, Kubrat xanın 665-ci ildə ölümündən sonra digər bir Türk xalqı olan (Xəzərlər) bu dövləti məğlub etməyi bacarmışlar.

Kubratın böyük oğlu Batbayan (Bayan) Xəzərlərin hökmdarlığı altında yaşamağa razı olmuş və Xəzərlərə qatılmışlar. Xəzərlərin hakimiyyəti altında yaşamağa razı qalan bolqarlara Quru Bolqarlar deyilir.

Kubratın ikinci oğlu Kotrak xan İdil bulqarları xanlığını yaratdı.

Kubratın üçüncü oğlu Altsek xan Avar xanlığına sığınmışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kubrat Han  
* Kubrat Han ve Bulgaristan'ın doğuşu  
* Kubrat Han'ın hazinesi 
* groznijat.tripod.com 
* Клад из Перещепино. Могила хана Кубрата.
* Болгаро-хазарская граница и болгаро-хазарская вражда с конца VII до середины IX века, Георги Атанасов
* Надписи и алфавит протобулгар, П.Добрев
* Гунно-Болгарский этап формирования карачаевцев и балкарцев 
* Топоним Булгар 

## Həmçinin bax
*Böyük Bolqar xanlığı
Əsl yelkənqanadlılar

**** () — yelkənqanadlılar fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Növləri
* Papilio nireus
* Papilio cresphontes
* Papilio polyxenes
* Papilio rutulus
* Papilio glaucus
* Papilio glaucus

## Həmçinin bax
* Bulbophyllum papilio

## İstinadlar
Qərb divarı

**Ağlama divarı** — Qüdsdə Məbəd dağının qərb tərəfində yerləşmiş qədim yəhudi məbədi divarının qalıqları. Qüdsdə olan yəhudilər üçün müqəddəs hesab edilən, Qüds məbədinin aşağı hissəsində qalmış qərb divarıdır. Buna görə **Qərb divarı** () adı ilə tanınır.. Yəhudilərin, Süleymanın Qüdsdə tikdirdiyi Beyt-ül-Makdisdən qaldığına inandıqları və müqəddəs olaraq qəbul etdikləri divardır.

Yəhudilərin *ha-Kotel ha-Ma’aravi (Qərb Divarı)* dedikləri bu divar zamanla Xristianlığın təsiriylə "Ağlama Divarı" olaraq adlandırılmışdır. Təxmini olaraq 485 m uzunluğunda olan Ağlama Divarı, torpaq səviyyəsinin üstündə olan iyirmi dörd böyük daş cərgəsi ilə yerin altında qalmış olan on doqquz daş cərgəsindən meydana gəlmişdir. Hündürlüyü torpaq səviyyəsindən etibarən,18 m olub 6 metri məbəd sahəsinin səviyyəsini keçir. Daşlardan bəzilərinin uzunluğu 12 m, hündürlüyü 1 m, ağırlığı isə 100 tondan artıqdır.

## Qalereya

Fayl:Western Wall.ogv
Fayl:Franciscus kotel.jpg
Fayl:Wailing Wall by Gustav Bauernfeind.png


## İstinadlar
Asparux xan

**Asparux xan** () — Birinci Bulqar dövlətinin qurucusu, Kubrat xanın ortancıl oğlu.

## İlk illəri
Bulqar xanları nominaliyasına görə Asparux Dulo sülaləsinə mənsub olub 61 il hökmdarlıq etmişdir. Asparux atasının ölümündən sonra 50.000 bulqar əsgəri ilə indiki Bolqarıstana girmişdir və Dunay deltasında məskunlaşmışdır. 680-ci ildə Onqal döyüşündə Bizans imperatoru IV Konstantini məğlub edən Asparux ölkənin içlərinə doğru irəliləməyə başlamışdı.

## Hakimiyyəti
Asparuxun qələbəsi ona dövlət qurmağa imkan verdi. Müasir Bolqarıstan ərazisində Yeddi slavyan tayfası ilə müttəfiq olan xan 681-ci ildə imperator tərəfindən müstəqil hökmdar olaraq tanındı. Onun dövründə Pliska və Silistra şəhərləri salınmışdı. 701-ci ildə vəfat etmişdir.

## Mediada
Asparux xan haqqında 1981-ci ildə Aszparuh trilogiyası çəkilmişdir. Asparux rolunu Stoyko Peyev ifa etmişdir.

## İstinadlar
Hektar

**Hektar** — 1 hektar 10000 m²-a bərabərdir. 1795-ci ildə metrik sistem təqdim olunanda **ar** – 240 m² və hektar – 240 m və ya 1/140 km² qiymətləndirildi.
Diu döyüşü (1509)

**Diu döyüşü** — 3 fevral 1509-cu ildə Ərəb dənizində Osmanlı İmperiyası və Portuqaliya İmperiyası arasında baş vermiş dəniz döyüşüdür. Döyüş Hindistanın Diu portu yaxınlığında baş vermişdir. Bu döyüşdə Osmanlı ordusu tərəfdən həmçinin onun müttəfiqləri olan Qucarat Sultanı, Misir Məmlükü və Venesiya Respublikası döyüşüb. Döyüş Portuqaliya donanmasının qələbəsi ilə başa çatdı. Bu hadisə Asiya qitəsində müstəmləkə dövrünün başlanğıcı ilə yanaşı, müsəlman-xristian qarşıdurmasının Hind okeanı regionuna yayılmasının başlanğıcı da hesab olunur.

## Döyüşün səbəbləri
1498-ci ildə Vasko da Qamanın Hindistana dəniz yolu ilə gəlişindən sonra portuqaliyalılar Kojikode şəhərini ələ keçirməyə keçirməyə çalışırdı. Kojikodenin şimalındakı Qucarat vilayəti isə portuqallar üçün daha vacib idi, çünki bu şəhər çox vacib ticarət əhəmiyyətinə malik idi. Bundan başqa qucaratlılar ticarətdə çox böyük rola malik idilər. Onlar bahalı ədviyyatları Malokkodan, ipəyi isə Çindən alaraq onları avropalılara deyil, ərəblərə və türklərə satırdılar, onlar isə öz növbəsində bu məhsulları çox baha qiymətə Avropaya sataraq çox böyük gəlir əldə edirdilər. Qucaratın ələ keçirilməsi Portuqal İmperiyasının çox gəlirli olan bu ticarəti tamamilə ələ keçirməsi demək idi.

Artıq 1505-ci ildə Portuqaliya kralı öz köməkçisi olan Fransisko de Almeydanı 21 gəmidən ibarət olan donanma ilə birlikdə Hind Okeanına göndərir. De Almeydanın vəzifəsi Şərqi Afrika və Hindistanda Portuqaliyaya üçün müstəmləkələr ələ keçirmək idi. Daha sonra 1507-ci ildə portuqallar Afonso de Albukerkinin rəhbərliyi altında Hind Okeanında yerləşən Sokotra adasının tutdular, bundan az sonra isə Fars körfəzidə Səfəvilər dövlətinə məxsus olan Hörmüzü ələ keçirərək, Səfəvilərin Hind Okeanına çıxış yolunu bağladılar.

## Döyüş

## Nəticələri

## İstinadlar
I Svyatopolk

**I Svyatopolk** () - **Svyatopolk Vladimiroviç** Vaftizdə **Pyotr** - Böyük Kiyev Knyazı.

## Ədəbiyyat
#İlk Novqorod Salnaməsi. Moskva-Leninqrad: "SSRİ Elmlər Akademiyası nəşriyyatı". 1950. - 659 səh.

## İstinadlar
881 (dəqiqləşdirmə)

*881 — il
*881 (ədəd) — ədəd
*881 (film, 2007) — 2007-ci ildə istehsal olunmuş Sinqapur filmi.
*E.ə. 881 — il
*NGC 881 — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika.
Batbayan xan

**Batbayan xan** (?-690) — Böyük Bolqar xanlığının xanı, Kubrat xanın oğlu.

## Həyatı
Kubrat xanın böyük oğlu Batbayan (Bayan) Xəzərlərin hökmdarlığı altında yaşamağa razı olmuş və Xəzərlərə qatılmışlar. Xəzərlərin hakimiyyəti altında yaşamağa razı qalan bolqarlara Quru Bolqarlar deyilir. Xalqın ən əhəmiyyətli hissələrindən bir qismi şimala köç edib İdil bolqarları dövlətini qurdular və və şimala köç edən İdil bolqarlarına Ağ Bolqarlar da deyilər.

## Həmçinin bax
*Kubrat xan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Великая Болгария 
*Хронография Феофана Исповедника 
*Имена ранных болгарских правителях
881 (film, 2007)

**881** — 2007-ci ildə istehsal olunmuş Sinqapur filmi.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*Sinqapur filmlərinin siyahısı
491 (film, 1964)

**491** — 1964-cü ildə istehsal olunmuş İsveç filmi.

## Həmçinin bax
*İsveç filmlərinin siyahısı
1895 (dəqiqləşdirmə)

*1895 — il
*1895 (ədəd) — ədəd
*1895 (film, 2008) — 2008-ci ildə istehsal olunmuş Tayvan filmi.
*E.ə. 1895 — il
Abdal Musa

**Abdal Musa** () — türk övliyası, filosofu, ozanı.

## Həyatı
Onun Anadoluya gəlişi ilə bağlı iki rəvayət var. Bir iddiaya görə, o, Buxaradan qırx abdal ilə gəlmişdir. Digər bir rəvayətə görə, Xorasanın Xoy şəhərindən gəlmişdir. Bir iddiaya görə, Təkə bəyi Abdal Musanı odda yandırmaq istəyirmiş, lakin Abdal Musa alovun içinə atılanda alov sönmüşdür.

## İrsi
İndiki dövrdə Türkiyədə, Antalya vilayətinin Almalı rayonunun Təkkə məhəlləsində Abdal Musa adına zaviyə var. Bu zaviyə bəktaşilərin mühüm mərkəzlərindən biri olmuşdur.

## İstinadlar
1939 (dəqiqləşdirmə)

*1939 — il
*1939 (ədəd) — ədəd
*1939 (film, 2009) — 2009-cu ildə istehsal olunmuş Böyük Britaniya filmi.
*E.ə. 1939 — il
ALH 84001

**ALH 84001** (**Allan Hills 84001**) — 27 dekabr 1984-cü ildə Antarktidanın Allan Hills ərazisində tapılan meteorit. Tədqiqatçıların fikrincə bu, Yer kürəsində tapılmış 34 Mars mənşəli meteoritdən biridir. Meteoritin kütləsi 1,93 kiloqramdır. Tərkibində bakteriyanın daşlaşmasını əks etdirən mikroskopik struktura malik olması haqqında  1996-cı ildə NASA alimlərinin bəyanatından sonra meteorit məşhurlaşdı..

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* NASA saytında meteoritin təsviri 
* Царев И. Тайна метеорита ALH-84001
1939 (film, 2009)

**1939** — 2009-cu ildə istehsal olunmuş Böyük Britaniya filmi.

## Həmçinin bax
*Böyük Britaniya filmlərinin siyahısı
1910-cu ilin filmləri

## Seçilmiş kinolar

### Dünya kinoları
* «Аtaliya»/*Athalie*, Fransa (rej. Mişel Karre və Alber Kapellani)
* «Kral Lir»/*Re Lear*, İtaliya (rej. Cerolamo Lo Savo)
* «Frankenşteyn»/*Frakenstein*, ABŞ (rej. C.Sirp Douli)

### Rusiya kinoları
* «Anna Karenina», (rej. Andre Mert)
* «Boqdan Xmelniçkiy», (rej. N.Çernevskiy)
* «Boyarin Orşa», (rej. Pyotr Çardınin)
* «Gecəyarı qəbirsanlıqda», (rej. Vasili Qonçarov)
* «Tələbəlilik illəri», (rej. Pyotr Çardınin)
* «Volqa və Sibir», (rej. Vasili Qonçarov)
* «İkinci gənclik», (rej. Pyotr Çardınin)«Puşkinin həyat və ölümü» filmi
* «Puşkinin həyat və ölümü», (rej. Vasili Qonçarov)
* «Axmaq», (rej. Pyotr Çardınin)
* «Şahzadə Tarakanova», (rej. Kay Qanzen, Andre Mert)
* «Fəsillər», (rej. Vasili Qonçarov)
* «L’Haim/Həyat üçün», (rej. Andre Mert, Kay Qanzen)
* «Leytenant Erqunov», (rej. Kay Qanzen, Andre Mert)
* «Qədr üçün sevirəm, ya da həyat üçün həyat», (rej. Pyotr Çardınin)
* «Böyük maqiya və ya dəli Vasilkinin məktubları», (rej. Pyotr Çardınin)
* «Маrа», (rej. Andre Mert)
* «Napaleon Rusiyada», (rej. Vasili Qonçarov)
* «Böyük Pyotr/ Pyotrın həyatı və ölmü», (rej. Kay Qanzen, Vasili Qonçarov)
* «Xizəkçilər Kraliçası», (rej. Pyotr Çardınin)
* «Duel», (rej. Andre Mert)
* «Rusalka», (rej. Vasili Qonçarov)
* «Qaraçılar», (rej. Andre Mert)
AIDA (marketinq)

**AIDA** (, , ,  sözlərinin ilk hərflərindən yaranıb) – hər hansı bir malı almaq qərarını verəndə alıcı reaksiyasının baş verən ardıcıl etaplarıdır. 1896-cı ildə E. Levis tərəfindən yaradılıb. Attention-diqqət, İnterest-maraq, Desire-arzu və Action-fəaliyyət ingilis sözlərinin baş hərflərindən ibarət abviaturadır.

## Attention-diqqət
İlk mərhələdə alıcının diqqətini cəlb etmək lazımdır. Bu zaman etibar üçün zəmin yaradılır. Maksimum səmərəlilik üçün qabaqcadan istehlakçı haqqında məlumat olmalıdır, onun dəyərləri, motivləri, stimulları öyrənilməlidir. Diqqəti cəlb etməkdən ötrü bir arqumentdən istifadə etməlisiniz. Bu ən güclü arqument olmalıdır ki, istehlakçının düşüncəsini sizin təklifdə cəmləşdirəsiniz. Əks halda onun fikri yayınar və siz onu itirərsiniz. Uzun müddət avtomobil ehtiyat hissələri satan bir nəfər demişdir, müştərinin diqqətini cəlb etmək üçün bunları edirəm: sual verirəm, müxtəlif faktlar misallar gətirirəm, inandırıcı səslənəcək hər sözdən istifadə edirəm, bir də ki, ona demirəm mənim malımı al sadəcə diqqətini cəlb edirəm.

## İnterest-maraq
Bu daha çətin mərhələdir. Tutaq ki, diqqət yaratmısız. Sizin təklif o qədər diqqət cəlb edib ki, istehlakçı vaxtından və resurslarından keçsin? İstehlakçı sizin mal, şirkət, o malın faydası haqqında ətraflı bilməlidir ki, onda maraq yaransın. O bilməlidir ki, həmin malı almamaq hansı neqativ reaksiya verə bilər. Bu mərhələ zamanı istehlakçının təklif olunan məhsul və ya xidmətə münasibəti müəyyənləşir. Müəyyən edir ki, sizinlə ünsiyyətə davam etməlidirmi ya yox. Satıcının vəzifəsi sadəcə malı təqdim etmək deyildir. Bu mərhələdə satıcının vəzifəsi alıcıya malı almağın faydasını aşılamaqdır.

## Desire-arzu
Əgər istehlakçının reaksiyası müsbətdirsə, maraq oyanıbsa onda bu mərhələdə onun arzusunu məhz bu malı almaq arzusunu yaratmaq lazımdır. Bunu alıcının ehtiyaclarını həmin malın üstünlükləri ilə birləşdirərək etmək daha düzgün olar. İstehlakçını inandırmaq lazımdır ki, arzu və ehtiyacını məhz bu mal qarşılaya bilər. Arzu da elə bir arzu olmalıdır ki, dərhal satış baş versin. Bu mərhələdə gərək ciddiliyinizi, biznesinizin gücünü, resurslarınızı bildirəsiz. Müştərini inandırın ki, sizin təklif rəqiblərinizin təklifindən üstündür. Bəzən əlavə xidmətlərin, müxtəlif bonusların təklifi və ya sərfəli təklifin məhdud sayda olmağı haqqda informasiya da müştərinin arzusuna təsir edir.

## Action-fəaliyyət, hərəkət
Bu sonuncu mərhələdi. Bu mərhələdə müştəri həqiqətən də hərəkət edir. Konkret hərəkət. Sizin üçün faydalı olan hərəkət. O malı alır. Satış baş verir. Müştərini heç vaxt əldən buraxmaq olmaz çünki, o sizin gəlirinizin mənbəyidir.
Omurtaq xan

**Qurucu Omurtaq xan** (; ) — Bulqar xanı. 814-831ci illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. Onun dövründə mərkəzi hakimiyyət güclənmiş, yeni binalar tikilib hazırlanmışdır

## Xarici siyasəti
### İlk illəri
Omurtaq xanın ilk illərində hakimiyyət 3 qəyyuma aid idi: Dukum, Diçenq və Çoq. Onlar xristianlığın yayılmasının qarşısını almağa çalışırdılar. Bizanslılarla 814-cü ildə baş verən döyüşdə Omurtaq xan qaça bilmiş, bulqarlar məğlubiyyət almışdı. Bizans Franklarla ittifaqa girmək istəyirdi. Omurtaq buna görə də 815-ci il sülhünü imzalamalı oldu. Bu sülhə görə sərhəd müəyyən olundu, həmçinin əsirlər dəyişdirildi. 30 il boyunca davam edəcək olan atəşkəs imzalandı.

### Franklarla münasibətlər
818-ci ildə keçmiş Avar xaqanlığı ərazisində slavyanların üsyanı başlamış, franklar tərəfindən dəstək görmüşdü. Omurtaq xan frankları məğlub edərək üsyanı yatırtmışdı.

## Daxili siyasəti
Bizansla sülh imzalandığı üçün stabil yaşayan ölkədə yenidənqurma işləri başlamışdı.

### İdarəetmə

Xan üsyanlardan sonra qəbilə hakimiyyətini ləğv edərək ölkəni komitatlara böldü. Hər bölgənin komitatı xan tərəfindən təyin olunurdu. Komitatlar öz növbəsində jupilər adlanan mahallara bölünürdü. Paytaxt xüsusi statusa malik idi. Ordu təkmilləşdirildi və qəbilə şəklində bölünməkdənsə sistematik şəkildə say sistemi ilə bölünməyə başladı. Xan kovxan və içirqu-boyul vəzifələrini təsis etdi.

### Yenidənqurma
Omurtaq xan dağılmış Pliskanın bərpası və digər şəhərlərin tikintisinə nəzarət etməyə başladı. Bu işlərinə görə ona *Qurucu* ləqəbi verilmişdir. Yeni saray, Göy Tanrı üçün böyük məbəd, Tarnovo və Çepelar qəsrləri də bu sıraya daxildir.

### Xristianlığın təqibi
Omurtaq xan xristianlığın düşməni idi və onları təqib edirdi. Hətta böyük oğlu Enravota xristian olduğu üçün onu vərəsəlikdən çıxartmışdı.

## Toponimlər
Antarktikanın Livinqston adasında Omurtaq keçidi mövcuddur.

## İstinadlar
Artemi Volınski

**A. P. Volınski** (1689–1740) – Pyotr çağının bacarıqlı gənc siyasi xadimlərindən biridir.

## Həyatı
O, məşhur Volınskilər nəslindəndir. Atası Pyotr Volınski çar sarayında süfrəçi kimi xidmət etmişdi.

Xəzər dənizi hövzəsində öz hökmranlığını yaratmaq istəyən I Pyotr 1715-ci ildə İsfahana, İran şahının yanına böyük bir elçilik göndərmişdi. Ayrı-ayrı peşə və ixtisasları təmsil edən 71 adam A. P. Volınskinin başçılığı ilə bu elçiliyin tərkibinə qoşulmuşdu. Dərbəndə 1716–cı il avqustun 28-də gəlib çatan elçilik oktyabrın 27-dən dekabrın 4-dəkŞamaxıda qalmış, sonra Muğan və Təbrizdən keçərək İsfahana yollanmışdı. Burada aparılan danışıqlardan sonra (14 mart – 1 sentyabr 1717-ci il) elçilər Lənkərandan keçməklə yenidən Şamaxıya qayıtmış, 1717-ci il dekabrın 12-dən 1718-ci il iyunun 16-a kimi yenidən burada qalmışdılar. Beləliklə,Rusiya elçiləri Səfəvi İranının paytaxtı İsfahanda 5 ay yarım Şamaxıda isə 7 ay yarım olmuşdu. Buradan aydındır ki, Şimali Azərbaycan və bütünlükdə Zaqafqaziya məsələsi elçiliyin və çar Rusiyası hökumətinin qarşıya qoyduğu başlıca məqsədlərdən biri idi. Tarixi ədəbiyyatda A. P. Volınski elçiliyinin yazıları geniş öyrənilmişdir.

Artemi Volınski iki dəfə (birinci dəfə 1717–1725, ikinci dəfə 1732) Həştərxan quberniyasının qubernatoru olmuşdu.

## Səfəvilər haqqında məlumatı
Hələ 1716-cı ildə I Pyotrun Azərbaycandakı elçisi Artemi Volınski Peterburqa yazdığı məktubunda şah Sultan Hüseyni nəzərdə tutaraq yazırdı: "Burada elə bir hakim vardır ki, o, təbəələri üzərində deyil, təbəələri onun üzərində hökmranlıq edirlər və yalnız padşahlar arasında deyil, sadə adamların arasında belə bir axmaq az tapılar". Əfqanlar İsfahana daxil olub tacı şah Sultan Hüseynin başından qapdılar, övladlarını qılıncdan keçirdilər. Şah özü öz tacını Mahmud xanın başına qoyaraq şərəfsizcəsinə "Sən məni yendin, Mahmud xan, mən məğlub oldum"- deyərək hakimiyyətdən əl çəkdi.

## Ədəbiyyat
* Корсаков, "Арт. Петр. Волынский" (в "Древней и Новой России", 1876, кн. I и 1877, кн. I–II);
* его же статья в "Русской Старине" (1885, №&nbsp;10).
* ст. Городецкого, "Памятник на общей могиле Волынского, Еропкина и Хрущева" (в "Русской Старине", 1886, №&nbsp;6).
* Бушев, П. П. Посольство Артемия Волынского в Иран в 1715–1718 гг. М., 1978.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Артемий Волынский. "Инструкция дворецкому Ивану Немчинову о управлении дому и деревень". "Регула о лошадях"(1825)
* Письма А.Волынского Бирону (1732–1733)
* Батыево (родовая усадьба А.Волынского)
Kərim ağa Fateh

**Kərim Ağa Fateh** () — Kərim ağa Şəkixanov Hacı Çələbinin kötücəsi, qısa müddət Şəki xanı olmuş Fətəli xanın oğlu.

## Həyatı

Ədəbi təxəllüsü "Fateh"dir. Kərim ağa Fateh "Şəki xanlarının müxtəsər tarixi" əsərini 1829-cu ildə azərbaycanca yazmışdır. Lakin 1858-ci ildə Peterburqda çap edilmiş "Əl-intixabatül-Bəhiyyə" adı topluda B.Dorn bu əsəri yanlış olaraq Hacı Əbdüllətif Əfəndinin adına çıxarmışdır. Bu yanlışlıq əsərin 1929-cu il çapında da getmişdir. Yalnız bu çapdan sonra Azərbaycan alimi Salman Mümtaz əsərin müəllifin Kərim Ağa Fateh olduğunu aydınlaşdıra bilmişdir. 1958-ci il çapında əsərin müəllifi düzgün olaraq artıq Kərim Ağa Fateh göstərilmişdir.

## Əsərləri

* Şəki xanlarının müxtəsər tarixi

## Xaarici keçidlər

* Mustafa ağa Şuxu. Kərim ağa Fatehin tərcümeyi-halı (Ədalət Tahirzadə. Şəkinin tarizi qaynaqlarda) səh. 108-114. 
* Kərim Ağa Fateh. Şəki xanlarının müxtəsər tarixi. – "Şəki xanlığının tarixindən". Red., F.Babayev. B., 1958, s. 15-17.
* Kərim Ağa Fateh, Şəki xanlarının müxtəsər tarixi, 2-ci, təkrar nəşri. “Azərbaycan Ensiklopediyası” NPB. Bakı. 1993, səh. 3-5. ISBN 89600-007-4

## Həmçinin bax
Tervel xan

**Tervel xan**() 700-715-ci illər arasında  hökm sürən Birinci Bulqar dövlətinin ikinci xanı.
## Həyatı
Asparux xanın oğludur və onun ölməsi üzərinə xan olmuştur. Bizans mənbələrində adı ilk dəfə 704-cü ildə keçir. II Yustiniana taxtına yenidən sahib olması üçün kömək etmiş, qızı Anastasiya ilə evlənmişdir. 717-718-ci illərdəki Ərəblərin İstanbul mühasirəsində Ərəblərə qarşı qələbə qazandığı üçün, *Avropanın qurtarıcısı* ləqəbi ilə tanınmışdır. Tervel xan, II Yustinianın Bizans üsyançıları tərəfindən edamından sonra Frakiyanı işğal etmiş və İstanbulu yağmalamışdı. Tervel xan Bizans imperatoru III Feodosi ilə 716-ci ildə Birinci Bulqar dövləti ilə Bizans arasındaki sərhədi müəyyən etmişdi. Onun dövründə Madara atlısı əsəri divara qazınmışdır.

## Bizansla münasibət
25 may 717-ci ildə imperator III Leonun taxta çıxmasından sonra 200,000 əsgər və 2500 gəmidən ibarət ərəb ordusu İstanbulu mühasirəyə başlamışdı. Tervel xan Leonun köməyinə çataraq ərəbləri məğlub etməyə nail oldu. 719-cu ildə II Anastasiyə kömək etməyə söz versə də, xalq tərəfindən dəstəklənmədiyini görüb əl çəkmişdi..
## Toponimlər
Antarktikada yerləşən Livinqston adasında Tervel təpəsi onun şərəfinə adlanmışdır.
## İstinadlar
Dəfnə Coy Foster

**Dəfnə Coy Foster** (; ) — Türk və amerikan əsilli aparıcı, aktrisa və DJ. Aktrisa 2003–2006-cı illər ərzində yayımlanan "Sihirli Annem" teleserialında oynadığı "Eda" obrazı ilə ölkəsində məşhurluq qazanmışdır. Bundan başqa *Dayə*, *Ruhsar* və *Ağ Yalanlar* kimi seriallarda da epizodik rollarda çəkilmişdir.

## Həyatı
Dəfnə 2 sentyabr 1975-ci ildə Türkiyə'nin İncirlik əyalətində anadan olub. Atası afroamerikalı Stiv NATO-da zabit olaraq fəaliyyət göstərir, anası Xədicə isə türkdür. Dəfnə orta təhsilini Alsancakda aldıqdan sonra fərdi təhsilini İzmirdə davam etdirdi. 2008-ci ildə İlkər Yasin Solmaz ilə evlənib və 2009-cu il 13 iyunda Can Qılınc adında bir oğlu olub. 2 fevral 2011-ci ildə Caddebostanda yazıçı Əhməd Altanın oğlu Kərəm Xalid Altanın evində ölü tapılıb. İlk versiya olaraq ölüm səbəbi astma xəstəliyi göstərilib. Astma xəstəsi olan Dəfnənin ölmədən az əvvəl spirtli içki qəbul etdiyi deyilir. Foster Zincirlikuyu məzarlığında dəfn edildi.

## Karyera
1996-cı ildə Türkiyə-nin Kral Tv telekanalında VJ olaraq işə başladıqdan sonra fərqli kanallarda musiqi verilişlərinə də aparıcılıq etdi. Daha sonra seriallarda rol almağa başlayan Dəfnə uzun müddət davam edən Sehrli Anam serialında Eda rolunu canlandırıb. Əlavə olaraq tv8 telekanalında yayımlanan "*Bir İş Üçün Lazımdır*" adlı verilişə Cəmil Büyükdoğralı ilə aparıcılığını etmişdir. Bundan əlavə TRT-də yayımlanan "*Cehiz Şou*", Kanal 7-də yayımlanan "*Zula*" adlı verilişlərdə aparıcılıq edib. Son olaraq Acun Ilıcalı-nın "*Yoxdur Belə Dans*" yarışmasında iştirak edib.

## Layihələr

### Film və Teleserial

### TV Şoular
* Cehiz Şou
* Qəfildən
* Bir İş Üçün Lazımdır
* NTV Yaşıl Ekran
* Peşakar Ovu
* Zula

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
*
Nicat Qocayev

**Nicat Qocayev** — Misir inqilabı zamanı qətlə yetirilmiş Azərbaycan səfirliyinin əməkdaşı

## Həyatı

Nicat Qocayev 1987-ci il yanvarın 12-də Ağcabədidə anadan olub. Onun uşaqlıq dövrü və gəncliyi doğma yurdunda keçib. Orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirən Nicat Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin beynəlxalq əlaqələr fakültəsinə daxil olur. Orta məktəbdə olduğu kimi, universitetdə də əlaçı oxuyur. Universiteti bitirdikdən sonra ikinci ali təhsil almaq qərarına gəlir. Və İqtisadiyyat Universitetinin mühasibat uçotu fakültəsinə daxil olur. 23 yaşında qiyabi təhsil ala-ala Xarici İşlər Nazirliyində işə düzəlir. Onun səfirlikdə işə düzəlməsinə öz biliyi və bacarığı yardımçı olur. Belə ki, Nicat türk, rus, ingilis, ərəb dillərini müstəqil bilirdi. 8 ay XİN-də çalışdıqdan sonra 2010-cu ilin avqust ayında onu Qahirəyə, Azərbaycanın Misirdəki səfirliyinə ezamiyyətə göndərirlər. Nicat orada mühasib vəzifəsində çalışır. Nicatın başqa istedadı da vardı. O, çox gözəl şahmatçı idi. Dəfələrlə şahmat oyunlarında birinci yerə çıxmışdı. O, həmçinin gözəl tar çala bilirdi. İdmanın karate növü ilə məşğul olurdu.

## Ölümü

Həmişəki kimi Nicat hazırlaşıb evdən çıxır və işə gedir. O, Misirdə baş verən ixtişaşlardan xəbərdar idi. Vəziyyətin təhlükəli olduğunu da bilirdi. Ailəsi ilə sonuncu dəfə danışanda da bunu onlara demişdi. İş yoldaşları, yaxınları bir-birlərinə ehtiyatlı olmağı tapşırırdı. Həmin gün Nicat dostu ilə birgə işdən çıxıb maşına əyləşir. Nicat sükan arxasında olub. Dostunun valideynləri isə arxa oturacaqda əyləşib. Qəfilcən Nicatdan titrək səs çıxır: "Mənə nəsə oldu...". Bu onun son sözü olur. Və keçinir. Deyilənə görə, 10 dəqiqə sonra onu həkimə çatdırırlar. Ancaq çox gec idi. Nicat ölmüşdü. Güllə onun bədəninin sağ hissəsindən dəyib, ağciyərini parçalamışdı. Bu qara xəbər ildırım sürəti ilə Bakıya yayılır. Televiziyalar, qəzetlər, saytlar hamısı bu bəd xəbəri aləmə car edir. Ancaq valideynləri hələ də onun öldüyünü bilmirdi. Ta ki, atası Rza Qocayev ona zəng edənə kimi. Nicat ölümündən bir neçə saat əvvəl atası ilə danışıb, ölkədə vəziyyətin təhlükəli, ancaq özünün ehtiyatlı davrandığını demişdi. Ancaq valideynləri daim təlaş içində idi. Hər saat ona zəng edirdilər. Nicatın ölüm xəbərini valideynləri televiziyadan eşidir. Ancaq xəbərin dəqiqliyinə inanmırlar. Sonra hər şey gerçək olur. Bir gün sonra onun cəsədini doğma yurduna-Ağcabədi rayonuna gətirirlər. O, rayonun Hüsülü kəndinin qəbiristanlığında dəfn olunur.

## Azərbaycanın reaksiyası

Nicat Qocayevin qətlə yetirilməsi ilə bağlı Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Misirə nota verib. Göndərilən notada Misir Xarici İşlər Nazirliyinə hadisə haqda məlumat verilib və bu nazirlikdən Misirin hüquq mühafizə orqanlarına məlumat verilməsi istənilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

*2011-ci il Misir inqilabı
Acun Ilıcalı

**Acun Ilıcalı** () — mənşəcə azərbaycanlı olan türkiyəli televiziya prodüseri və aparıcısı. "Acun Medya"nın və Exxen platformasının yaradıcısı və sahibidir.

## Həyatı
Ailəsi Ərzurumun Ilıca mahalında yaşayıb. Ata tərəfdən əslən azərbaycanlıdır. İlk və orta təhsilini "Edirne İstiklal İlköğretim Okulu"nda alıb, "Kadıköy Maarif Koleji"nin orta bölümündə tamamlamışdır. "Kadıköy Anadolu Lisesi"ni bitirdikdən sonra "Gazi Üniveristesi"nin ingilis dili müəllimliyi fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Lakin universitetdə oxumayıb, televizyanı seçmişdir.

19 yaşında evlənmiş və bu evlilikdən Banu adında qızı dünyaya gəlmişdir. 20 yaşında ikən qızı anadan olduqdan 9 ay sonra ailəsini itirmişdir. Daha sonra ilk həyat yoldaşından boşanmışdır. İkinci evliliyindən Leyla və Yasəmin adında qızları var.

## Karyerası
1995-ci ildə bir mağaza açmış, ticarətə başlamış, lakin daha sonra müflis olmuşdur. Bir dostu vasitəsilə Melihcan Tunçla tanış olan Acun, futbol bacarığını ona göstərmiş, Melihcan heyrətə gəlmiş və onu öz yanında işə götürmüşdür. Beşiktaşın müxbiri ikən futbolçularla səmimi olub özəl reportajlar hazırlamağa başlamış və beləliklə ulduzu parlamışdı. Daha sonra Şansal Büyükanın komandasına transfer olmuşdur. Televole-nin idman jurnalı olan vaxtlarında dünyanı gəzməyə başlamış və özünə aid bir bölmədə bunlar haqqında yazmağa başlamışdır. Daha sonra 2002-ci ildə bu səyahəti "Acun Firarda" adlı bir verilişlə davam etmişdir. Beləliklə 105 ölkəni gəzmişdir. 2005-ci ildə Acun Medya adlı bir şirkət qurmuşdur. Fear Factor, Survivor — Kızlar-Erkekler, Survivor Türkiye-Yunanistan, Survivor — Aslanlar-Kanaryalar, Var mısın Yok musun, Devler Ligi, Yetenek Sizsiniz və Yok Böyle Dans proqramlarının prodüseri, münsifi və aparıcısı olmuşdur. Əlavə olaraq Uğur Dündarın aparıcılıq etdiyi "Yoksa Rüya Mı?" və Behzat Uygurun aparıcılığını etdiyi "Söyle Söyleyebilirsen" verilişlərinin də yaradıcısı Acun Ilıcalı olmuşdur. Türkiyə və Anadoluda göstərdiyi ayaqüstü komediya şouları ilə həyat yolunu izləyicilərə komik bir tərzdə çatdırmışdır. Son olaraq məşhurlarla hazırladığı Yok Böyle Dans yarışmasından gələn gəlirlə əqli çətinlikləri olan uşaqlar üçün məktəb hazırlatdırır. 2013-cü ildə 70 milyon dollar qarşılığında TV8 kanalını almışdır. Kanalın qiyməti 1 ildən sonra 400 milyon dollara qədər qalxmışdır.

## İstinadlar
1922 (film, 1978)

**1922** — 1978-ci ildə istehsal olunmuş Yunanıstan filmi.

## Həmçinin bax
*Yunanıstan filmlərinin siyahısı
1922 (dəqiqləşdirmə)

*1922 — il
*1922 (ədəd) — ədəd
*1922 (film, 1978) — 1978-cü ildə istehsal olunmuş Yunanıstan filmi.
*E.ə. 1922 — il
Azərbaycan Kapoeyra Federasiyası

**Azərbaycan Kapoeyra Federasiyası** 2007-ci ildə Bakıda təsis edilmişdir. İlk kapoeyra məktəbi 1997-ci ildə Lənkəran şəhərində yaradılmış, vahid mərkəz kimi isə 2000-ci ildə Bakıda formalaşmışdır. 2006 ildə ilk "Kontakt" kapoeyra klubu yaradılmış, 2007-ci ildən isə ilk Azərbaycan çempionatı keçirilmişdir. Azərbaycan idmançıları dünya çempionatlarında 1 bürünc (2009) və 1 gümüş (2010) medal qazanmışlar.

Kapoeyra döyüş sənəti Azərbaycanda ilk dəfə 1997-ci ildə Taleh Natiq oğlu Orucov tərəfindən yaradılmışdır. Federasiya ildə bir dəfə Bakı çempionatı, bir dəfə Azərbaycan çempionatı və iki ildən bir "Azərbaycan Kuboku" yarışları təşkil edir.

23 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Kapoeyra Federasiyasının prezidenti Nahid Ağazadə tutduğu vəzifədən istefa verib. Onun yerinə ixtisasca klinik psixoloq olan Günel Muradova təyin olunub.

## İdarə Heyəti
Mənbə
* Günel Muradova — Prezident
* Elgiz Əlizadə — 1-ci vitse-prezident, baş məşqçi
* Elmar Əhmədov — Vitse-prezident
* Rəhmətullah Eyvazov — Baş məşqçinin köməkçisi, İdarə heyətinin üzvü
* Rüfət Vəliməmmədov — Baş direktor.

## Mənbə
* Azərbaycan Kapoeyra Federasiyasının rəsmi veb səhifəsi
* 

### İstinadlar
2002 (film)

**2002** — 2001-ci ildə istehsal olunmuş Honkonq filmi.

## Həmçinin bax
*Honkonq filmlərinin siyahısı
2002 (dəqiqləşdirmə)

*2002 — il
*2002 (ədəd) — ədəd
*2002 (film, 2001) — 2001-ci ildə istehsal olunmuş Honq Konq filmi.
*E.ə. 2002 — il
2046 (film)

**2046** — 2004-cü ildə istehsal olunmuş Honkonq filmi.

## Həmçinin bax
*Honkonq filmlərinin siyahısı
*ÇXR filmlərinin siyahısı
*Fransa filmlərinin siyahısı
*İtaliya filmlərinin siyahısı
*Almaniya filmlərinin siyahısı
Pedaqogika

**Pedaqogika** — tərbiyə, təlim və tədrisin forma və metodlarını öyrənən elm.

«Pedaqogika» sözü iki yunan sözündən ("payda" və "qoqos") əmələ gəlib, hərfi mənası «uşaq ötürən» deməkdir. O, tərbiyə haqqında elmdir.

Pedaqogikanın bir elm kimi obyekti pedaqoji proses və onun mərkəzində duran insandır. Onun mövzusu isə pedaqoji prosesin qanunauyğunluqlarını aşkara çıxarmaq, insanın şəxsiyyət kimi formalaşması və tərbiyəsi məsələlərini həll etməkdir. Pedaqogikanın mövzusu təkcə uşaqların tərbiyəsi ilə məhdudlaşmır; o, ümumilikdə insan tərbiyəsi məsələlərini öyrənir.

Hər bir elmdə olduğu kimi, pedaqogikanın da özünəməxsus anlayışlar sistemi vardır. Buraya pedaqoji proses, tərbiyə, özünütərbiyə, yenidəntərbiyə, təhsil, təlim, şəxsiyyətin inkişafı və s. anlayışlar daxildir.

Pedaqoji proses tərbiyə, təhsil, təlim və şəxsiyyətin inkişafı proseslərinin vəhdətidir. Pedaqoji prosesin bu tərkib hissələri bir-birindən ayrılıqda yox, bir-biri ilə əlaqəli şəkildə — eyni məqsədə xidmət edən vahid proses kimi çıxış edir.

Tərbiyə insan şəxsiyyətinin məqsədyönlü formalaşması, inkişafı prosesi və nəticəsidir. O, iki mənada — geniş və dar mənada işlənir. Geniş (sosial) mənada tərbiyə sosial təcrübənin (yaşlı nəslin əldə etdiyi bilik və bacarıqların, ideya və baxışların) gənc nəslə verilməsi prosesi kimi başa düşülür. Bu halda tərbiyə insana bütün mütəşəkkil və məqsədyönlü təsirləri, o cümlədən sosial həyatın təsirlərini, tərbiyə, təhsil və təlimi özündə birləşdirir. Dar (pedaqoji) mənada tərbiyə tərbiyəçilərin (eləcə də təlim və təhsilin) mütəşəkkil və məqsədyönlü təsiri ilə şəxsiyyətin formalaşması və inkişafı prosesi kimi başa düşülür.

Özünütərbiyə insanın məqsədyönlü və planlı şəkildə öz üzərində işləməsi, şəxsiyyətini təkmilləşdirməsi prosesidir.

Yenidəntərbiyə insanın şüur, xarakter və davranışında kök salmış mənfi halların, keyfiyyətlərin aradan qaldırılması və müsbət keyfiyyətlərin aşılanması prosesidir.
Təhsil insanın bilik, bacarıq və vərdişlər sisteminə yiyələnməsi, bu zəmində onun dünyagörüşünün formalaşması, tərbiyə və inkişafı prosesi, habelə onun nəticəsidir. Təhsil müxtəlif yollarla — təlim və özünütəhsil yolu ilə (eləcə də onların vəhdəti ilə) əldə edilə bilər. Təhsil almağın əsas vasitəsi təlimdir.

Təlim müəllimin rəhbərliyi altında insanın təhsil alması prosesidir. O, müəllim və şagirdlərin məqsədyönlü qarşılıqlı əlaqəsinə əsaslanır.
Şəxsiyyətin inkişafı müxtəlif amillərin (təbii və sosial, xarici və daxili amillərin) təsiri ilə insanın şəxsiyyət kimi formalaşması prosesidir.

Pedaqogikanın nəzərdən keçirilən anlayışları bir-biri ilə qarşılıqlı vəhdətdə olub, bir-birini tamamlayır. Onlar birlikdə vahid və bütöv pedaqoji prosesi təşkil edir, şəxsiyyətin ahəngdar inkişafına kömək göstərir.

Digər elmlərdə olduğu kimi, pedaqogika da elmi-tədqiqatların nəticəsində inkişaf edib, yeni-yeni müddəalarla zənginləşir. Pedaqoji tədqiqatlar təlim-tərbiyə prosesini təkmilləşdirmək, müəyyən qanunauyğun əlaqələri üzə çıxarmaq məqsədilə planlı şəkildə aparılan axtarışlardır.

## İstinadlar
Sian

**Sian** — Şensi əyalətinin inzibati mərkəzi və Çinin şimal-qərbində ən iri şəhəridir.

Əhalisi 3 mln. nəfərdən çoxdur. Sian (şəhərin keçmiş adı — Çanandır) Çinin məşhur qədim paytaxtı və "İpək yolunun" başlanğıc məntəqəsi olmuşdur. E.ə. IX əsrdən o, 10-dan çox sülalənin dövründə paytaxt olmuşdur. Burada bir çox diqqətəlayiq yerlər və qədim abidələr qorunub saxlanmışdır, onların arasında Banpo xarabalıqları – bizi 6000 il ayıran matriarxal cəmiyyətin düşərgəsi, imperator Tsin Şixuanın səradbəsindən götürülmüş döyüşçü və atların terrakota fiqurları – bunların da yaşı 2200 ildir, Tan sülaləsinin "Vəhşi qazlar" Böyük və kiçik paqodaları və Sun sülaləsinin memorial daş plitələri vardır. Sian Çinin turist məqkəzi və müasir sənaye bazalarından biridir. Onun əsas sənaye sahələri maşınqayırma və toxuculuq sənayesidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

* Официальный туристический сайт Сианя 
* Municipal government website 
* Xian City Map  (260 kb,]
* Photos of Xi’an 
* Фотографии Сианя 
* Карта Сианя 
* Спутниковые фотографии Сианя (Google Maps)
* Xi’an map ('''Chinese''')
* Сиань на сайте Русско-китайского клуба
Quançjou

**Quançjou**() - Çin Xalq Respublikasının Quandun əyalətinin inzibati mərkəzidir. 
O, Çjutszyan çayının sahillərində yerləşmiş iri şəhərdir və Çinin cənubunda mühüm qapıdır. Şəhərin əhalisi təxminən 5 mln. nəfərdir. Quançjou Çinin başqa şəhərlərlə müqayisədə xariclə ilk əlaqələr yaradan şəhəridir. 200 il bundan əvvəl o, artıq Çinin xarici ölkələrlə ticarət mərkəzi idi. Xuanpu limanına okean laynerləri daxil olur və buradan dünyanın bütün qitələrinə marşrutlar aparır. 1957-ci ildən başlayaraq burada hər il Çin ixrac mallarının yaz və payız sərgisi keçirilir. Quançjou xaricdən turistlərin qəbuluna görə əsas mərkəzlərdən biridir. Şəhərdə istirahət və əyləncə üçün çoxlu sayda müasir yerlər və mehmanxanalar salınmışdır.

## Qalereya

Fayl:Canton pagoda de las flores.JPG|Rəngli paqoda
Fayl:20031122103838.jpg|Erşa adası
Fayl:Guangzhou_citic_plaza.jpg|Sitik qülləsi
Fayl:Sacré-Cœur de Shizhi.jpg|Katolik ehramı


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Вид Гуанчжоу из космоса (Google)
* Интернет-страница администрации Гуанчжоу  
* Фотогалерея
Sya sülaləsi

**Sya sülaləsi** (, пиньинь xià cháo) — Çində (E.ə. 2205 — E.ə. 1766)-cı illərdə iqtidarda olan əfsanəvi xanədan.

## Tarixi
thumb|left|150px|Lunşan mədəniyyətinə aid qab

Çin tarixşünaslıq ənənəsində ilk sülalə Sya adlanır (E.ə. 2205 — E.ə. 1766-cı illər). Lakin əsaslı arxeoloji məlumatların olmaması hələ ki, onu tarixi reallıq kimi qəbul etməyə imkan vermir.

## Ədəbiyyat
# Sıma Tzyan. Исторические записки. Т. 1. (перевод Р. В. Вяткина)
# Douglas J. KEENAN (2002), "Astro-historiographic chronologies of early China are unfounded", *East Asian History*, 23: 61–68.
# Yun Kuen LEE (2002), "Building the chronology of early Chinese history", *Asian Perspectives: the Journal of Archaeology for Asia and the Pacific*, 41.1: 15–42.
# LI Xueqin (2002), "The Xia-Shang-Zhou Chronology Project", *Journal of East Asian Archaeology*, 4: 321–333.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Çin tarixi

## Xarici keçidlər
*史記
Gürzə (dəqiqləşdirmə)

* **[[Gürzə]]** — pulcuqlular dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
** Adi gürzə
** Əsl gürzə
* Gürzə patrul maşını — Azərbaycan istehsalı hərbi texnika.
* Gürzə (xörək) — Azərbaycan kulinariyasında xəmir xörək.
* Gürzə (XTD) — Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunlarının Xüsusi Təyinatlı Dəstəsi
1612 (film)

**1612** — 2007-ci ildə istehsal olunmuş Rusiya filmi.

## Həmçinin bax
*Rusiya filmlərinin siyahısı
1612 (dəqiqləşdirmə)

*1612 — il
*1612 (ədəd) — ədəd
*1612 (film, 2007) — 2007-ci ildə istehsal olunmuş Rusiya filmi.
*E.ə. 1612 — il
Şan sülaləsi

**Şan sülaləsi** — e.ə. 1554 və e.ə. 1046-cı illər arasında mövcud olmuş Çin səltənəti.

## Tarixi
XX əsrin 20-ci illərinin sonuna qədər Şan sülaləsinə də əfsanə kimi baxılırdı. Lakin Xenan əyalətində indiki Anyan şəhəri yaxınlığında tapıntılar bu sülalənin mövcudluğunu sübut etdi. Tapılan şəhərin xarabalıqları Pan-qen hökmdarının hakimiyyəti zamanı (E.ə. 1401 - E.ə. 1374-cü illər) Xuanxedən cənuba uzanan və tez-tez daşqınlara məruz qalan rayonlardan köçəndən sonra əsası qoyulan şanların paytaxtı ilə uyğun gəlirdi. O dövrlər paytaxtın yeni ərazisi İn adlanırdı. Bu səbəbdən də Şan sülaləsi Çin tarixşünaslığında həm də İn adlandırılmağa başlamışdı.

Paytaxtın Anyana köçürülməsi İn mədəniyyətində bir sıra inqilabi dəyişikliklərlə müşayiət olundu. Bu, ilk növbədə, yazının və kifayət qədər mükəmməl təqvimin yaranması, gümüş tökmənin inkişafı, şum təmizləmə əkinçiliyinə keçid və at qoşqulu arabadan istifadənin başlanmasıdır.

Şan-İn sülaləsi dövründə heroqlif yazısı meydana gəldi, ipəkçiliyin və ipək toxuculuğun inkişafı isə yüksək səviyyəyə çatdı. Bu dövr haqqında məlumatlar tısbağa qınından və gələcəkdən xəbər vermək üçün nəzərdə tutulmuş heyvan sümüklərindən olan lövhələrdəki yazılarda qalmışdır. Şan dövründə istehsal olunmuş bir neçə üstü yazılı gümüş qab aşkara çıxarılmışdır. O, hər kəsin məhdud hüquq və vəzifələrinin olduğu hərbiləşdirilmiş, totalitar cəmiyyət idi. Məsələn, əgər sən kəndlisənsə, müəyyən ölçüdə olan, həsir damlı evdə yaşamaq və yalnız qarğıdalı ilə qidalanmaq, düyüdən isə ancaq bayram günləri istifadə etmək hüququn vardı. Cəmiyyət təbəqələrə bölünürdü. Bu iyerarxiyada ən yüksək mövqeyi hərbçilər, sonra əkinçilər, sənətkarlar tutur, ən aşağı səviyyədə isə ticarətçilər və aktyorlar dururdular. Bu səbəbdən çinlilər uzun əsrlər boyu biznes və ticarətlə məşğul olan insanlara hörmətlə yanaşmırdılar. Ən nəcib iş hərbçi peşəsi, sülh dövründə isə əkinçilik sayılırdı. Hətta imperator da öz tarlasının becərir və məhsul toplayırdı.

Şan-İn sülaləsinin torpaqları müasir Çinin ərazisinin çox da böyük olmayan hissəsini əhatə edirdi. Şərqdən o, Sarı dənizə qədər, qərbdə – Vey çayının mənşəyinə, şimaldan demək olar ki, sonralar Böyük Çin səddinin tikildiyi yerlərə, cənubda Yantszı çayına qədər çatırdı.

## Ədəbiyyat
* Sıma Tzyan. Исторические записки. Т. 1. (перевод Вяткина Р.В. и Таскина В.С.). М., 2001
* Васильев К.В. Истоки китайской цивилизации. М., 1998.
* Варёнов В.А. Вооружение и военное дело иньского Китая. Новосибирск, 1996
* История Китая: Учебник (по ред. А.В. Меликсетова). М., 2004. С.16-26 (автор раздела Л.С.Васильев)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Çin tarixi

## Xarici keçidlər