Ciovyo Seriyası

**Ciovyo Kolleksiyası** və ya **Ciovyo Portretləri** kimi tanınan **Ciovyo Seriyası** 16-cı əsrin italyan intibah dövrü tarixçisi və bioloqu Paolo Covio tərəfindən yığılmış 484 portretdən ibarət bir seriyadır.
Ədəbi şəxsiyyətlərin, hökmdarların, dövlət xadimlərinin və digər şəxslərin portretləri vardır. Ciovyo məşhur adamların ictimai arxivi kimi nəzərdə tutulan bu kolleksiyanı ilk olaraq Komo gölü sahilində yerləşən xüsusi bir muzeydə yerləşdirib.Orjinal kolleksiyanın zədələnməsinə baxmayaraq I Kosimo de Mediçi üçün hazırlanmış bir nüsxəsi indi Florensiyanın Uffitsi qalereyasında daimi bir evə malikdir.

## Yaranması

Ciovyo ilk olaraq Roma şəhərində karyerasını davam etdirmək üçün məmləkəti Komonu tərk etdikdən sonra 1512 civarında portret toplaya bildi.  Əvvəl yazıçılara yönəldilmiş kolleksiya hərbiçilər, krallar, papalar, rəssamlar və hətta bir neçə tanınmış qadınları əhatə etmişdir. Seriya öz zamanındakı məşhur adamları da ehtiva edirdi. Ciovyonun qalereyası daimi bir ictimai qeyd kimi xidmət etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur və onun dəqiqliyi haqqında diqqətli olmuşdur. İdeallaşmış portretlər kifayət deyil. O, mümkün olduğu qədər həyatdan çəkilmiş portretləri üstünlük verdi. Belə olmadığı təqdirdə sikkələrdən, büstlərdən və ya əvvəlki həyat portretlərindən hazırlanan bənzərliklər qəbul edilmişdir . Ciovio kolleksiyası istiqamətində əsərlər qazanmaq üçün intensiv işləmiş, müraciət edərək Avropada və Yaxın Şərqdə onlarla ictimai xadimə yazmışdır. Onun yazışmaları göstərir ki, o özü üçün ödənilən bir çox şəkillər üçün qiymət sövdələşməsi aparmış,razı salmağa çalışmış və hətta rüşvət də vermişdir.

Ciovyo kolleksiyasını unikal edən onu ictimaiyyətə açmaq idi.20-ci əsr bioqrafı T.C Prays Zimmermann yazırdı ki,*Göldə bir portret muzey qurma ideyası Avropa sivilizasiyasına ən orijinal töhfədir*.  Portretlərin kolleksiyalarının ruhlandırıcı dəyəri antik nümunələrdən şüurlu şəkildə canlanan tanış İntibah dövrü idi.humanist Poqqio Bracçiolini öz essesi *De nobilitate liber*də yazırdı ki, "çünki onlar şüur ​​və hikmət axtarışında üstünlük qazanan insanların gözlərinin qarşısında yerləşdirildiklərinə inanırdılar ki, qəlbinə kömək etsinlər və ruhu yandırsınlar" deyə romalıları təqlid etməlidirlər. Bənzər kolleksiyaların nümunələri 14-cü əsrin əvvəllərində  və daha az dünyəvi dəstlərlə izah edilə bilər " Doqquz görkəmli "və Roma kitabxanalarında filosofların büstlərinin ədəbi məlumatları,  Plini kimi" bürüncdən şəkillər "... ölümsüz ruhları bizimlə danışanların şərəfinə kitabxanalarda eyni yerdə qurulmuşdur.  lakin bunlardan heç biri ictimaiyyətin inkişaf etdirilməsi məqsədilə nəzərdə tutulmamışdır. Ciovyo tez-tez layihəsini *templum virtutis* olaraq ya da "fəzilət məbədi" kimi onun nəsihətamiz məqsədini əks etdirir.

Muzeyin qurulması 1537-ci ildə başlanmış və 1543-cü ildə başa çatmışdır. Portretlər subyektlərin nailiyyətlərinə görə dörd kateqoriyaya bölünmüşdür:yaşayan yazıçılar (şairlər və filosoflar da daxil olmaqla),vəfat etmiş yazıçılar, böyük sənətkarlar, krallar, papalar və generallar. Şəkillər bu qruplar içərisində ölüm tarixinə görə xronoloji olaraq və ya  hələ də yaşadıqları təqdirdə doğum ilinə görə uyğunlaşdırılır. Sonra əlaqəli olaraq Ciovyo portretlərini müşayiət etmək üçün qısa tərcümeyi-halları yazılmışdır. eləcə də *Eloqia* kimi tanınan *Elogia veris clarorum virorum imaginibvs apposita, quae in Mvsaeo Ioviano Comi spectantur (1546) and Elogia virorum bellica virtute illustrium veris imaginibus supposita, quae apud Musaeum spectantur (1551)* kimi dərc edilmişdir. Bu bioqrafyaların daxil edilməsi yenilik idi. 1517-ci il antikvar Andrea Fulvionun *İllustrium təsvirləri* sikkələrdən çəkilmiş ağac portretləri ilə qısa tərcümeyi-halları birləşdirən bir neçə oxşar əsərdən biridir. Qədim dünyanın təxminən 700 məşhur şəxsiyyətindən ibarət olan *Varro*nun itirilmiş təsvirləri, Cioviyoya də ilham verə bilərdi.

1521-ci ildə Cioviyonun ölümündən sonra orijinal kolleksiyası sonradan dağılmış və itmişdir. Bəzi portretlər Komodakı *Pinacoteca Civica di Palazzo Volpi*də saxlanılır. O,I Kosimo de'Mediçi tərəfindən o il istismara verilmiş bir sıra nüsxədə saxlanılır. Rəssam Kristofano Dell’Altissimo portretlərin sürətlərini 1552-1589-cu illər ərzində nüsxələrini  çıxararaq, 1587-ci ildən bu yana Uffitsinin birinci dəhlizində nümayiş etdirdi.

## Kristofano dell'Altissimo tərəfindən köçürülmüş qalereya


Fayl:Dante Alighieri - Serie Gioviana.jpg|Dante Aligyeri (1265–1321)
Fayl:Bayezid I by Cristofano dell'Altissimo.jpg|Sultan Bəyazid (1357-1403)
Fayl:Shah Ismail I.jpg|Şah İsmayıl Səfəvi (1487-1524)
Fayl:Giovanni di Bicci de' Medici.jpg|Mediçi patriarxı Ciovanni de 'Mediçi (1360-1429)
Fayl:Gjergj Kastrioti.jpg|Albaniyanın milli qəhrəmanı İskəndər bəy (1405-1468)
Fayl:MatteoPalmieri.jpg|Humanist Matteo Palmieri (1406-1475)
Fayl:Pope Alexander Vi.jpg|Papa VI Aleksandr (1431-1503)
Fayl:Pico1.jpg|Filosof Ciovanni Piço della Mirandola (1463-1494)
Fayl:Bande nere Cristofano dell'Altissimo.jpg|Ciovanni dalle Bande Nere (1498-1526)
Fayl:Alessandro-the-moor.jpg|Florensiya hersoqu  Alessandro de'Mediçi (1510-1537)


## Biblioqrafiya
*Aleci Linda Kinger. "Şəxsiyyətin təsvirləri: On beşinci və on altıncı əsrin italyan portret kolleksiyaları". "Fərdin təsviri: İntibah dövründə portretlər"
*Eds. Nikolas Mann and Lyuk Sayson. London: Britaniya Muzeyi Mətbuatı, 1998. 67–79.
*Kampbell Lorne. *İntibah portretləri: 14, 15 və 16-cı əsrlərdə Avropa portret-rəsmləri.* Nyu Havın: Yale Yuniversiti Mətbuatı, 1990.
*Fossi Qloria.Uffitsi qalereyası:*İncəsənət və tarix kolleksiyaları.*Firenze:Firenze Muzeyi, 2001.
*Giovio Paolo. İtalyan *Portret Qalereyası.* Florensiya Alden Graqq tərəfindən tərcümə edilmişdir. Boston: Çapman və Qrimes, 1935.
*Haskell Francis. Tarix və onun təsvirləri: sənət və keçmişin təfsiri. Yale Universiteti Mətbuatı. 1995., 
*Müntz, Eugène. "Le Musée de portraits de Paul Jove. Contributions pour servir à l’iconographie du moyen âge et de la renaissance," *Mémoires de l'Institut nationale de France, Académie des inscriptions et belles-lettres,* Vol. 36, no. 2, 1900. 249–343.
*Zimmermann T. C. Prays. *Paolo Qiovio: Tarixçi və on altıncı əsrin İtaliya böhranı.* Princeton, NJ: Princeton Universiteti Mətbuatı, 1995.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər