open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La-Şapel-de-la-Tur

**La-Şapel-de-la-Tur** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. La-Tur-dyu-Pen kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.

INSEE kodu — 38076. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 1700 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 375 ilə 452 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion 55 km şərqdə Qrenobldan 55 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:400 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1700
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 text:2012
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:756
  bar:1968 from:0 till:725
  bar:1975 from:0 till:811
  bar:1982 from:0 till:1044
  bar:1990 from:0 till:1295
  bar:1999 from:0 till:1384
  bar:2006 from:0 till:1580
  bar:2012 from:0 till:1700


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* La-Şapel-de-la-Tur haqqında ümumi məlumat
Herseqovinalılar

**Herseqovinalılar** (, , ) — milliyyətindən asılı olmayaraq Herseqovina əhalisinin ümumi adı.

Etnik olaraq əsasən xorvatlar, boşnaklar və serblərdən ibarətdir. Mülki mənada onlar Bosniyalılar, yəni Bosniya və Herseqovinanın vətəndaşlarıdır. Əksəriyyətinin  dini katolik, islam və pravoslavdır. Serb-Xorvat dilinin milli çeşidlərinə daxil olan Ekava ləhcəsində adnışırlar.
## Tarixi
1860-1913-cü illərdə "Köhnə Herseqovina" nın dağılmasından əvvəl müasir Serbiya və Monteneqronun (Monteneqro Herseqovina) qərb bölgələrinin sakinləri də Herseqovinalılar adlandırılırdı. Məhs Herseqovina ləhcəsi əsasında XIX əsrin birinci yarısında Vuk Karadiç ədəbi serb-xorvat dilini inkişaf etdirdirmişdir.

### Etnoqrafik xüsusiyyətlər
Xorvat tarixçisi Vekoslav Klaiç sülhsevər və fleqmatik boşnaklardan fərqli olaraq, Herseqovalıları qəddar və rüsvayçı sayırdı.

Rusiyanın inqilabdan əvvəlki nəşrində Bosniya və Herseqovina olaraq qeyd edilirdi. Avstriya-Macarıstan vilayətin işğal oçerkinə dair məqalələrdə qeyd edildi: Bosniya və Herseqovinanın ümumi görünüşündə fərq şübhəsizdir. Boşnak kəndi Herseqovinadan daha ağırdır ... Boşnaklar Herseqovinalılardan daha mülayimdirlər. Hansı ki onun müraciyyəti daha yumşaqdır. Herseqovinalılar azadlığı sevən, cəsur, sona qədər cəsarətlidir. Herseqovinalılar daha hərəkətli və həssasdır və buna görə də boşnakdan daha isti olur. Bosniya intiqam hissi ilə xarakterizə olunmur, Herseqovina intiqam alır.

Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətində qeyd olunduğu kimi:

## İstinadlar
Umixana Çuvidina

**Umixana Çuvidina** ( ) — Osmanlı dövrünün Bosniya şairəsi. Əsərləri bu günə qədər qalmış ən qədim bosniyalı qadın müəllifdir. Çuvidina şeirlərini səsləndirir və ənənəvi boşnak xalq musiqisi janrı olan Sevdalinkya böyük töhfə verirdi.
## Bioqrafiyası
Çuvidina 1794-cü ildə Sarayevoda (müasir Bosniya və Herseqovinanın paytaxtı), sonra Osmanlı İmperiyasının bir hissəsində, restoran işlədən və sonra qarpız yetişdirib satan bir boşnak ailəsində anadan olmuşdur. Çuvidina Milatsk çayının sol sahilində yerləşən Sarayevonun Hride məhəlləsində böyümüşdür.

1813-cü ildə Çuvidina 19-cu əsrin əvvəllərində Serb üsyanının yatırılması zamanı Ali Paşa Derendeliyanın imperiya ordusunda əsgər olaraq ölən Muyo Çamcı-Bayraktar adlı bir gənclə nişanlanır. Drina çayı, yaxınlığında, o qədər də kiçik olmayan Loznitsa qəsəbəsində öldürülür. Nişanlısının ölümündən təsirlənən Çuvidin heç vaxt evlənməməyi qərara alır, sevgilisi və yoldaşları haqqında şeir yazmağa başlayır.

Muyonun ölümündən üç ilə qədər Umixana evinin həyətindən bayıra çıxmır. Dördüncü ildə o, bütün saçlarını ölən sevgiyə görə əbədi yas əlaməti olaraq kəsir və onları həyətdəki hasarlara bağlayır. Bu barədə onun şeirlərində məlumat verilir.

Şübhəsiz Çuvidinanın müəllifliyinə aid edilə bilən yeganə tam olan əsər “Sarayevolular Serbiyaya qarşı müharibəyə gedir” (Bosniya Sarajlije iđu na vojsku protiv Srbije) adlı 79 şeirli dastanıdır.

Umixana Çuvidina çox qocalır və 1870-ci ildə dünyasını dəyişir. O, müsəlman adəti ilə Sarayevoda naməlum bir yerdə, "qayanın üstündəki bir meşənin altına" basdırılır.
## Xatirəsi
1970-ci ildə Sarayevonun Bolyakov-Potokun rayonunda onun şərəfinə bir məktəb (Umihana Čuvidina Osnovna Škola) açılır.

## Yazdığı bəzi əsərlər
Bu əsərlər təxminən 1810 və 1820-ci illərdə yazılıb:
* *Čamdži Mujo i lijepa Uma*
* *Sarajlije iđu na vojsku protiv Srbije*
* *Žal za Čamdži Mujom*

## İstinadlar
Əfifə Kərəm

**Əfifə Kərəm** (; ) — Livan əsilli jurnalist, roman yazıçısı və tərcüməçi.

## Həyatı
Afifa Kərəm Amxitdə,(indi Livan Mutasarrifate dağları ətrafında məkan) Osmanlı ordusuna xidmət edən varlı bir həkim ailəsində anadan olmuşdur.Qohumu Con Karamla evlənəndə onun on üç yaşı vardı və ona qədər yerli missioner məktəblərində təhsil almışdı. 1897-ci ildə əri ilə birlikdə ABŞ-yə köçdü və Luiziana ştatının Şrivport şəhərində yerləşdi.

## Jurnalistika
Kərəm ərəb dili və ədəbiyyatı öyrənməyə davam etdirirdi. 1903-cü ildə iyirmi yaşında yazısını Nyu-Yorkda yerləşən ərəbdilli Əl-Hoda qəzetinə rəhbər təqdim etməyə başladı. Onun baş redaktoru Naoum Mokarzel ona ərəb ədəbi mətnlərini oxumaq üçün təmin etdi və şəxsən onun yazısını tənqid etdi. 1911-ci ildə, ölkədən kənarda olduğu müddətdə onu altı ay müddətinə kağıza tapşırdı. Elə həmin il Kərəm iki il sonra ikinci nəşr olan Əl-İmra'a əl-ələ verərək Məcallat əl-İlam əl-Cədid əl-Nis’iyyə (Yeni Dünya: Bir Xanımlar Aylıq Ərəb Jurnalı, 1911) qurdu. 1913-cü ildə Kərəm tərəfindən qurulan "Suriyyi Karramyya" (Suriyalı Qadın) dünyada şöhrət topladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bredford Universiteti

**Bredford Universiteti** () — İngiltərənin Bredford şəhərində Universitet. Keçmiş rektoru Pakistan İslam Respublikasının 22-ci baş naziri İmran Xan olub. əhalisinin tərkibinə 7.435 bakalavr və 2225 aspirant daxildir. Yetkin tələbələr lisenziya cəmiyyətinin üçdə birini təşkil edir. Tələbələrin 22% -i xarici, 110-dan çox fərqli ölkədən gəlirlər. 2010-cu ildə UCAS vasitəsilə universitetə 14 406 müraciət daxil olmuş, onlardan 3421-i qəbul edilmişdir.
1973-cü ildə dünyada sülhün və münaqişənin öyrənilməsi üçün ən böyük universitet mərkəzi olan Sülh Tədqiqatları Bölümünü açan ilk İngilis universiteti idi.

## Tarixi
Universitetin yaranma tarixi 1832-ci ildə qurulan Mexanika İnstitutuna, şəhərdə iş yerləri ilə əlaqəli bacarıqları olan işçilərə olan ehtiyaca cavab olaraq formalaşmışdır. 1882-ci ildə institut Bradford Texniki Kollecinə çevrildi. 1957-ci ildə Bradford Texnologiya İnstitutu, ali təhsil kurslarını davam etdirmək üçün qabaqcıl texnologiya kolleci kimi yaradılmışdır. Kampusdakı ən böyük bina olan Richmond binasının inşasına 1963-cü ildə başlanıldı. Horton bina və Chesham binası sonradan Richmond yolunun qarşı tərəfində əlavə edildi.
Təsis Nizamnaməsi Bradford Universitetini yaratmaq üçün 1966-cı ildə verilmişdir; o zaman baş nazir Harald Vilson universitetin ilk kansleri oldu.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Əhməd Şövqi

**Əhməd Şövqi** (; ) — Ərəb əsilli Misir şairi.

## Həyatı
Qarışıq bir türk, ərəb, çərkəz, kürd və yunan köklərindən ibarət kübar bir ailədə anadan olub .Şair əslən Misirli olmayıb. Babası Əhməd Şövqi Məhəmməd Əli dövründə Misirə gəlmişdir və Səid Paşanın dövründə gömrük katibi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. Ondan sonra ana tərəfdən babası Əhməd Həlim İbrahim Paşanın dövründə Anadoludan Misirə köçmüşdür. İbrahim Paşa onu sarayındakı yunan əsilli “Temzar” xanım ilə evləndirmişdir. Əhməd Həlim xədiv İsmayılın xüsusi vəkili olmuş və öləndən sonra xədiv bu vəzifəni onun dul qadınına ötürmüşdür. Şairin tərbiyəsi ilə yunan nənəsi məşğul olmuşdur. Hələ İbrahim paşanın dövründən Əhməd Şövqinin saray ilə əlaqəsi olmuşdur. Xədiv İsmayılın dövründə o, üç yaşında idi. İsmayıl paşa şairin təlim-tərbiyəsi ilə xüsusi maraqlanmış, beləcə, Əhməd Şövqi aristokratik saray mühitində böyümüşdür. Dörd yaşında Qahirədə Şeyx Salehin məktəbinə getmiş, sonra ibtidailər üçün olan məktəbdə oxumuşdur. 

Xədiv məhkəməsində bir il işlədikdən sonra Şövqi üç il Montpellier və Paris Universitetlərində Hüquq təhsillərini davam etdirməyə göndərilir. Fransada olarkən, Fransız dramaturqlarının əsərlərindən, xüsusən də "Molière" və "Racine"nin əsərlərindən çox təsirlənir. Şair 1894-cü ildə Misirə qayıdır və İngilislər 1914-cü ildə onu İspaniyanın cənubunda yerləşən Əndəlüsə sürgünə məcbur edirlər. Sürgündə də Şövqi ərəb ədəbi mədəniyyətinin görkəmli bir üzvü olaraq qalır. Şövqi 1920-ci ilə qədər İspaniyada qalır. Vətənə qayıtdıqdan sonra ədəbi və siyasi arenada daha çox təmsil olunur və 1927-ci ildə ədəbi sahəyə verdiyi böyük töhfələrinə görə “Əmir əş-şüəra” (Şairlərin əmiri) adına layiq görülür.

O, sürgün olunana qədər Saray El-Qobbadakı Xedivey Abbas II sarayının yaxınlığındakı Əl-Matariyyə bölgəsində 'Karmet ibn Hani' və ya İbn Hani'nin Bağçasında yaşayırdı. Misirə qayıtdıqdan sonra Gizada yeni Karmet İbn Hani adını verdiyi bir ev tikdi. Məhəmməd Abdel Vahabla görüşdü və onu ilk dəfə sənətə tanıtdı, onu evində bir qonaqlıq verdiyinə görə özünün müttəfiqi etdi. Daha sonra ev Əhməd Şevki Muzeyinə çevrildi və Məhəmməd Əbdül Vahab ən məşhur Misir bəstəkarlarından biri oldu.
## Həmçinin bax
Esat Ayyıldız, “Ahmet Şevki’nin Mısır İstiklalinin Müdafaası İçin Sömürge Yöneticisine Hitaben Nazmettiği Lâmiyye’sinin Tahlili”, *Arap Edebiyatında Vatan ve Bağımsızlık Mücadelesi,* ed. Ahmet Hamdi Can – İhsan Doğru (Ankara: Nobel Bilimsel Eserler, 2021), 1-26.

## İstinadlar
Vətən (qəzet)

**Vətən** — 2002-2007-ci illərdə Rusiyada dərc olunan həftəlik, müstəqil ictimai-siyasi və kulturoloji məzmunlu mühacirət mətbuatı.

## Tarixi
Rusiyada Azərbaycan və rus dillərində çıxan həftəlik ictimai-kulturoloji “Vətən” qəzeti 2002-2007-ci illərdə fəliyyət göstərmişdir. Qəzetin təsisçisi və baş redaktoru Namiq Murad (Namik Muradov) olmuşdur.

“Vətən” qəzetinin redaksiyası Marı Respublikasının Yoşkar-Ola şəhərində (Ünvan: Mətbuat evi, IV mərtəbə, 404-405-ci otaq) yerləşmişdir. 

Moskva, Sankt-Peterburq, Nijni-Novqorod, Kazan, Volqoqrad, Ulyanovsk, Kirov, Çeboksarı və Yoşkar-Ola şəhərlərində yayınlanan qəzet, Rusiyada yaşayan Azərbaycan diasporunun nümayəndələri və Azərbaycan mədəniyyəti, iqtisadiyyatı, adət və ənənələri ilə maraqlanan hər kəs üçün nəzərdə tutulmuşdur. 

Qəzetin tirajı 5000 - 10 000 nüsxə arasında dəyişmişdir. Əvvəlcə həftəlik nəşr olunan qəzet daha sonra aylıq yayına çevrilmişdir.

Qəzet Azərbaycanda, Rusiyada və dünyada gedən ictimai-siyasi proseslər barədə xəbərlər dərc etmiş, diaspor həyatını işıqlandırmış, musiqi, idman, mədəniyyət və iqtisadiyyat haqqında məlumatları yaymışdır. 

Qəzetin redaksiya heyətinin üzvləri Fəxrəddin Məmmədov, İlqar Yusifov, Denis Məhəmmədxanov, rəssamı Valeri Şumkov (Küyçü), Azərbaycan təmsilçilsi Kəmalə Musayeva olmuşdur.

## İstinadlar
Stela Davati

**Stela Davati** () — Gürcüstanın Duşeti bələdiyyəsinin Davati kəndində tapılan daş barelyefi. Onun üstündə arxangellər Mikayıl və Cəbrayıl əks olunub, onlar ortada qədim gürcü əlifbası Asomtavruli təsviri olan perqament tutublar. Bu, əlifbanın bu günümüzə qədər qalan ilk təsviridir.

Gürcü alimi G. Narsidzenin fikrini görə, Stela Davati eramızın IV—VI əsrlərinə aiddir. კ (K), ტ (T), və ჭ (Ç) hərflərində işarə şəklində qeyd var. R.Ramişvilinin ehtimalına görə, bu müəyyən nömrələrə uyğundur. 5000, 300 və 20 yəni = 5320 (qədim gürcü mətnlərindəki nömrələr hərflərlə işarə olunurdu). Bibliyada dünya xronologiyası eramızdan əvvəl 5604-cü ildən hesablandığını nəzərə alsaq, onda 5604-5320=e.ə. 284-cü il. Gürcüstan alimlərinin fikrincə, çar I Parnavaz məhz eramızdan əvvəl 284-cü ildə gürcü əlifbasını yaratdı.


Stela of Davati.jpg|Stela Davati
Stela of Davati2.jpg|Stela Davati


## Ədəbiyyat

* Abramishvili, G & Aleksidze, Z. (1990), «A national motif in the iconographic programme depicted on the Davati Stela». Le Muséon
* Р. Рамишвили, Открытие в селе Давати, ж. «Мнатоби», 1986,№ 8
* К. Церетели, Стелы из села Давати, ж. «Дзеглис мегобари», 1984, № 68.
* Г. Нарсидзе, Открытие в селе Давати. ж. «Мнатоби», 1987, № 4
* Г. Нарсидзе, Открытие в селе Давати. ж. «Мнатоби», 1987, № 8
* К. Мачабели, Стелы в Грузии, 1999.
* Г. Джавахишвили, Стелы раннефеодального периода, 1998.
* Р. Патаридзе, Грузинский алфавит из Давати. ж. «Мнатоби», 1987, № 2

## İstinadlar
İmereti çarlığı

**İmereti çarlığı** () — XV əsrin sonunda yaranan Kartli və Kaxeti ilə birlikdə Gürcüstanın üç müstəqil feodal krallıqlarından biri. Paytaxtı Kutaisi idi.

XVI əsrin sonlarında İmereti çarlığı yalnız İmereti ərazisi ilə məhdudlaşırdı. 1555-ci ildə imzalanan Amasya sülh müqaviləsinə görə İmereti çarlığı Osmanlı Dövlətinə tabe oldu və vergi ödəməli oldu. İmereti çarlığının tarixi davamlı feodal iğtişaşları və qul ticarətinin çiçəklənməsi ilə əlamətdardır.

Feodal daxili müharibələri xüsusilə XVII əsrdə gücləndi. Yalnız I Solomon (1752–84-cü illərdə hökmranlıq etmişdir) çar hakimiyyətini gücləndirə bilmişdir. O, qul ticarətini qadağan etmişdir, eyni zamanda qərbi Gürcüstanı birləşdirməyə çalışırdı. I Solomonun türklərlə uzun müddətli müharibəsi 1757-ci ildə Xresil zəfəri ilə bitdi və 1758-ci ildə Kartli çarı II İrakli ilə hərbi ittifaq ilə qeyd edildi.

XVIII əsrdə İmeretiya çarları dəfələrlə Rusiyadan kömək istəyirdi, lakin Osmanlı İmperiyası ilə münasibətləri çətinləşdirməmək üçün təvəqqelər rədd olunurdu. 1774-cü ildə imzalanan Kiçik Qaynarca sülhünə əsasən, Osmanlı İmperiyasının İmpereti çarlığına qoyulan vergi ləğv edildi.

1804-cü ildə İmereti kralı II Solomon Rusiyanın himayəsinə keçdi. 1811-ci ildə İmereti krallığı Rusiya İmperiyasının İmereti vilayətinə çevrildi.

## Ədəbiyyat
* [Имеретинское царство](https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Fayl:Kazakhstan_National_encyclopedia_(ru)_-_Vol_2_of_5_(2005).pdf&page=456) // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Alma Ata: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. II. — ISBN 9965-9746-3-2.
* Посольство стольника Толочанова и дьяка Иевлева в Имеретию, 1650–1652. — Tiflis: изд. Тифлис. ун-та, 1926. — 230 с.
UEFA Avro 1976 heyətləri

16–20 iyun 1976-cı ildə Yuqoslaviyada keçirilən Futbol üzrə 5-ci Avropa çempionatında iştirak edən komandaların heyətləri.

## 

## 

## 

## 

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1976 final mərhələsinin ətraflı statistikası RSSSF saytında

## Həmçinin bax
Əkizlərin effekti (film, 2003)

**Əkizlərin effekti** (ing. *The Twins Effect,* çin. *千機變*) — Dante Lamanın filmi.

## Məzmunu
Rive, güclü vampir klanı olan Nosferatu ilə mübarizə edən ovçu komandalarından biridir. Bu canavarları adi yollarla məğlub etmək mümkün deyil, buna görə Rive və döyüş yoldaşları fiziki qabiliyyətlərini çox artıran bir vampirin qanından xüsusi bir serum istifadə edirlər. Ancaq bu dopinqə qarşı antidotu vaxtında götürməsəniz, özünüz ovladığınız birinə çevrilə bilərsiniz. Bir gün Rive, on səkkiz yaşlı əkiz bacılarının Honq Konqda itkin düşdüyü xəbərini alır. Ölülər regionunun komandiri əfsanəvi vampir Kazafın gənc qızlar arasında gəlin axtardığını biləndə vəziyyət çox mürəkkəbləşir ...

## Rollarda

## Həmçinin bax

# Ceki Çan

## İstinadlar
Əbdürrəhman Önül

**Əbdürrəhman Önül**  (; ) — Türkiyə himn sənətkarı, yazıçısı və bəstəkarı.

## Yaşayışı
1 dekabr 1973-cü ildə Bayburtda anadan olub. İstanbul Fatih İmam Hatip Liseyini bitirdi. Uşaq ikən musiqiyə marağı olan Əbdürrəhman Önül bir çox özəl kursda musiqi oxudu və bir çox musiqi alətindən istifadə etdi. 1990-cı ildə *Yalvar Allah'a* albomu ilə musiqi bazarına *girdi* . Bazarda 30-dan çox albomu mövcuddur. Təxminən 10 ildir Türkiyə və Avropa 'da ən çox albomu satılan ilahi sənətçisi olma ünvanını əlində tutmaqdadır. Etdiyi bütün albümler Türkiyə 'də və özəlliklə Avropa ' da sıx maraq görmüşdür. Türkiyə 'nin yerli, regional, milli radio və televiziya kanallarında çoxlu sayda proqramlar yaymışdır. İl boyu öz kanal Muhacir TV / Dolunay Int TV, hər Çərşənbə günü *Önül və Gönüller* ilə birlikdə *çalışır* və hər cümə axşamı *Nihat Hatipoğlu, Dosta Doğru* və ATV ilə birlikdə olur. Ramazan ayında Muhacir TV-dəki proqramını dayandırır və iş günlərində *, Sahurda* və şəhərətrafı konsertlərdə və həftə sonlarında *Nihat Hatipoğlu ilə* konsertlər verir.

## Albomları
                                                                                                                                                                                                   
* Sevdim Onu
* Yalvar Allah'a (1990)
* Ben de Geleyim
* Söyle Dostum (2005)
* GÜL Demeti
* İşte Zikrullah
* Özler Dururum
* Allah de Kalbim
* Ay Parçası
* Aşk Bahçesi
* Gül Yüzüne
* Yusuf'un Öyküsü (2006)
* Arafat (2007)
* Son Peygamber (2008)
* Bilali Habeşi (2008)
* Kerbela  (2006)
* Kırmızı Güller (2006)
* Resul'ün Ümmetiyiz 
* Hac Mevsimi (2013) 
* Yar Muhammed (2011) 
* Gül Ahmed'e (2012)
* Son Nebi (2012)
* Medine Gülü (2009)
* Dosta Doğru (2014)
* Ağlama Zeynebim (2015)
EY RESUL (2010)
HOŞGELDİN (2019)

## Buna da baxın

* ilahi

## Qaynaqlar

## Xarici bağlantılar

* 
*
UEFA Avro 1976 (seçmə mərhələsi)

UEFA Avro 1976-nın seçmə mərhələsi ikipilləli olmuşdur: qrup mərhələsi (oyunları 1974-1976-cı illərdə keçirilmişdir) və 1/4 oyunları (1976-cı ildə keçirilmişdir). Otuz iki komanda hər birində dörd komanda olmaqla səkkiz qrupda mübarizə aparmışlar (hər komanda qrupdakı rəqiblərinin hər biri ilə evdə və səfərdə olmaqla iki oyun keçirmişdir). Qrupda birinci yeri tutan komanda 1/4-ə vəsiqə qazanmışdır. 1/4 mərhələsinin iştirakçıları öz aralarında iki oyun keçirmişlər (evdə və səfərdə). Hər cütlüyün qalibi final turnirinə vəsiqə əldə etmişdir.

## 1-ci qrup



## 2-ci qrup



## 3-cü qrup



## 4-cü qrup



## 5-ci qrup



## 6-cı qrup



## 7-ci qrup



## 8-ci qrup



## 1/4 final

|}

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1976 seçmə mərhələsi RSSSF.com saytında 
* UEFA Avro 1976 uefa.com saytında 

## Həmçinin bax
Marta Lacza

**Márta Lacza** () — Macarıstan qrafika rəssamı və portret rəssamı.

## Həyatı
1967-ci ildə universitet təhsili başa vuraraq sənətkarlıq və qrafika sahəsinə keçdi. Budapeştdə, özü kimi 28 avqust 2015-ci ildə vəfat edən həyat yoldaşı Dékány Ágoston ilə yaşayırdılar. Lacza bir müddət universitetlərdə rəssamlıq da öyrətdi.

1974-1998 illəri arasında bir çox sərgi təşkil edən Lacza, Macarıstanın dünya boya və qrafika sənətçilərindən biridir.

Lacza 1980 ilə 1983 arasında Derkovits təqaüdünü və 1983-cü ildə Munkácsi mükafatını qazandı. Milli Macarıstan televiziyasında onun haqqında 40 dəqiqəlik bir veriliş yayımlandı. Belçikadakı beynəlxalq "Frans Masereel Rijkscentrum voor graphite" nin qrafika sənətçiləri tədbir seriyasının əvvəl.

## Əsərləri
* *Autóbusz*
* *Félnyolc*
* *Gyere be*
* *Gyógygödör*
* *Gyógyvíz*
* *Harmadosztály*
* *Mester*
* *Madarak*
* *Merengő*
* *Katyiba*
* *Piac*
* *Szőrmekereskedő*
* *Tükör*
* *Habok*
* *Najádok*
* *Ködös történetek* (1986)
* *Küszöb* (1988)
* *Ginkgo biloba* (1992)

## Solo sərgilər
* 1975-1976, 1978-1984, 1990 Budapeşte>
* 1979 Szolnok
* 1982 Siófok
* 1983 Hamburg

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *Élet és Művészet* (Vivo kaj Arto) - aŭtobiografio, (2007)
* Artportal.hu 
* Terebess.hu
Əbdürrahman Əşrəf

**Əbdürrahman Əşrəf** (Türkcə: **Abdürrahman Eşref**; ) — bir Osmanlı alimi və divan şairidir. *Ona [[Kipr (ada)|Kipr]] Mollası* da deyilir.

## Həyatı
İstanbulda anadan olub. Divan şairi Əhməd Nədimin dayısıdır. Mədrəsədə oxuyub. Əbdürrahman Əşrəf uzun müddət Kiprin Qzaısı idi.

## Əsərləri
* Tezkiret-ul Hikem fi Tabakat-ül Ümem (Millətlərin Qataqları haqqında Hikmət Tezkiresi)
* Uyun-ül Ulum (Elm mənbələri)
* Mir'at üs Safa (Safa Güzgü)
* Şerh-i Muamma-i Sagir li-Mevlana Məscidi (Mövlana Məscidinin Kiçik Muamının şərhi)
* İlm-ül Əxlaq (Əxlaq Elmləri)
* Zerrinname
* Kəşf

## İstinadlar
Devid Stern

**Devid Joel Stern** () — 1984 ilə 2014 arasında NBA-nın patronu olan Amerikalı idman adamıdır.

Bu, NBA-nı yerli liqaya çevirərək dünyanın ən böyük idman təşkilatlarından birinə çevirdi. Bunu edərkən həyata keçirdiyi köklü qərarlar əvvəlcə reaksiya qazandırsa da, sonrakı illərdə düşdü. Bu tətbiqlərə misal olaraq NBA Geyimi Kodunu göstərmək olar.

## Həyatı
Devid Joel Stern 22 sentyabr 1942-ci ildə Nyu-York ştatında anadan olmuşdur.

## İstinadlar
Triqrad dərəsi

**Triqrad dərəsi** ()&nbsp;— Bolqarıstanda çay dərəsi. Eyni adlı Triqrad çayının yaratdığı bu dərə Rodop dağlarının cənubunda, Yunanıstanla sərhəddə yerləşir. Triqrad çayı Şadder çayının sol qoludur və Smolyanski vilayəti ərazisindən axır. Çay dərə boyu axaraq *"Şeytan boğazı"* (Дяволското гърло) mağarasına tökülür və 530 metrlik məsafədən yenidən yer səthinə çıxır.

## Ümumi məlumat
Dərənin qərb divarının hündürlüyü 300 metr, şərq hissəsinin hündürlüyü isə 300-350 metrə çatır. Dərənin yuxarı axarlarında iki divar arasında olan məsafə təqribən 300 metrdir. Lakin dərənin şimal hissəsi tədricən daralar və 100 metr olur. Dərənin maksimal hündürlüyü 1450 metrdir və Triqrad kəndinin 1.2&nbsp;km-də yerləşir. Ümumi uzunluğu 7&nbsp;km olsa da əsas dağlıq hissəsinin uzunluğu 2–3&nbsp;km-dir.

Nadir və endemik bitki və heyvan növləri, eləcə də təbii yaşayış yerlərini qorumaq məqsədi ilə 1963-cü ildə Triqrad dərəsində təbiəti mühafizə zonası yaradıldı.

Triqrad dərəsi "Bolqarıstanın 100 turizm obyekti" layihəsinin bir hissəsidir (88-ci yer). Dərənin əsas görməli yerlərindən biri sol (qərb) yamacda yerləşən "Şeytanın boğazı" mağarasıdır. Şərq yamacında, daha bir məşhur mağara şərq yamacda yerləşir - *Xaramık çuxuru*. Dərənin başlandığı yerdən təxminən 500 metr aralıda Triqrad qayaları və Bolqarıstanın yeganə "Ayılar Muzeyi" yerləşir. Dərə boyu ensiz, bir zolaqlı yol keçir və Triqrad, Vodni Pad, Zrebevo və Kesten kənləri ilə əlaqə yaradan yeganə yoldur.

## Maraqlıdır
Antaraktidada, Cənubi Şetland adalarının Livinqston adasındakı *Trigrad Gap* boşluğu Triqrad dərəsinin adını daşıyır.

## Ədəbiyyat

* Мичев, Николай и др. Географски речник на България. София, Наука и изкуство, 1980. с. 500.
* Райчев, Димитър. Триградско ждрело и Дяволско гърло. София, Медицина и физкултура, 1979.

## İstinadlar
Polis əhvalatı

*Polis əhvalatı (film, 1985)  
*Polis əhvalatı 2 (film, 1988)
*Polis əhvalatı 3: Super polis (film, 1992)
*Polis əhvalatı 3: Super polis 2 (film, 1993)
*Polis əhvalatı 4: İlk zərbə (film, 1996)  
*Yeni polis əhvalatı (film, 2004)
*Polis əhvalatı 2013 (film, 2013)
Yaşar Zeynalov

**Yaşar Zeynalov** () — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı.

## Həyatı
Yaşar Zeynalov 5 aprel 1960-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Rəsimə 1975–1979-cu illər arasında Bakıda Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində başlamışdır. 1979-cu ildə bu məktəbin məzunu olaraq, 1979–1985-ci illər arasında təhsilinə İ. Y. Muxina adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq Akademiyasında davam etmişdir.

## Fəaliyyəti
1987-ci ildə Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasında müəllim işləməyə başlamış və 1994-cü ilə qədər bu vəzifəni davam etdirmişdir.

Yaşar Zeynalov 40-dan çox cizgi filmində rəssam kimi çalışmış və 500-dən çox kitab üçün illüstrasiyalar üzərində işləmişdir.

Rəssam Yaşar Zeynalovun əsərləri Bakı, Moskva, Sankt-Peterburq, Riqa, Tallin, Tbilisi, Minsk, Kiyev, Berlin, İstanbul, Ankara və İzmirdə 4 fərdi və 50-dən çox qrup sərgisində sənətsevərlərə təqdim edilmişdir. Sənətçinin şəkilləri Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, Almaniya, Amerika, Hollandiya, Avstriya, İngiltərə, Yaponiya, Səudiyyə Ərəbistanı və İraqda bir çox böyük kolleksiyalarda yer almaqdadır.

2005–2008-ci illəri arasında İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin Topkapı Mədəniyyət Parkında yerləşən "Panorama 1453 Tarix Muzeyi" nin inşasında Baş Rəssam vəzifəsində çalışmışdır.

2012-ci ildə Harbiye Hərbi Muzeyi üçün "Mohaç döyüşü" dioramını;

2016-cı ildə Konyada "Zindankale" dioramasını;

2017-ci ildə Konya İslam Mədəniyyət Mərkəzində "Konyanüma" panoramasını;

2018-ci ildə "Bursa 1326" panoramasını;

2018-ci ildə "Manisa Mesir Macunu Festivalı" nın dioramasını hazırladı.

1989-cu ildən Gənc Rəssamlar İttifaqının və 2005-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

Yaşar Zeynalov hal-hazırda İstanbulda yaşayır və "Panorama 1915" -Çanaqqala döyüşü Panorama Muzeyi və Etimesqut bələdiyyəsinin "Türk Tarixi Parkı" üçün "Ərgənəqon dastanı", "Malazgird döyüşü", "İstanbulun fəthi", "Sakarya döyüşü" dioramalarının qurulması davam etməkdədir.

## Mükafatları
* 2016-cı ildə Yaşar Zeynalov Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.
* 

## İstinadlar
Fatimə Cinnah

**Fatimə Cinnah** ( ;) — Māder-e Millat ("Millətin Anası") olaraq məşhur olan Pakistan siyasətçisi, diş həkimi, dövlət xadimi və Pakistanın qabaqcıl qurucularından biri. Məhəmməd Əli Cinnahın kiçik bacısı idi. 1923-cü ildə Kəlkətə Universitetindən bir diş həkimi dərəcəsi aldı və daha sonra Pakistanın ilk qubernatoru olmuş böyük qardaşı Məhəmməd Əli Cinnahın yaxın adamı və məsləhətçisi oldu.Britaniya Hindistanın güclü bir tənqidçisi, iki millət nəzəriyyəsinin güclü bir müdafiəçisi və Ümumdünya Hindistan Müsəlman Liqasının lider üzvü olaraq ortaya çıxdı.

Pakistan müstəqillik əldə etdikdən sonra Cinnah, yeni qurulan ölkədə miqrant qadınların məskunlaşmasında ayrılmaz rol oynayan Pakistan Qadınlar Liqasını qurdu. Qardaşının ölümünə qədər ən yaxın köməkçisi olaraq qaldı. Ölümündən sonra Fatiməyə 1951-ci ilə qədər millətə müraciət etmək qadağan edildi; onun 1951-ci ildə millətə etdiyi radio müraciəti Ləyaqət Əli Xan rəhbərliyi tərəfindən ağır senzura edildi. 1955-ci ildə "Qardaşım" kitabını yazdı, ancaq Fatiməni "anti-millətçi material" da günahlandıran qurum tərəfindən senzura görə yalnız 32 il sonra, 1987-ci ildə nəşr olundu. Hətta kitabın əlyazmasından sadəcə bir neçə səhifə çıxarıldı.

Cinnah, 1965-ci ildə hərbi diktator Eyyub xana qarşı prezident seçkilərində iştirak etmək üçün özünün təyin etdiyi siyasi istefadan çıxdı. O, siyasi partiyaların konsorsiumu tərəfindən dəstəkləndi və hərbi tərəfindən siyasi fırıldaqlara baxmayaraq Pakistanın ən böyük iki şəhəri olan Kəraçi və Dəkkə (Banqladeş) qalib gəldi. ABŞ-nin "Time" jurnalı 1965-ci il seçki kampaniyası barədə məlumat verərkən yazmışdı ki, Cinnah Eyyub xan və müttəfiqləri tərəfindən onun təvazökarlığı və vətənpərvərliyinə qarşı hücumlara məruz qalmışdır.

Cinnah 9 iyul 1967-ci ildə Kəraçi şəhərində vəfat etdi. Bəzi məlumatlara görə, onun qeyri-təbii səbəblərdən öldüyü iddia edildi. Onun ölümü mübahisələrə məruz qaldı. Ailənin üzvləri sorğu keçirməsini tələb etmişdilər, lakin hökumət onların tələbinə mane oldu. O, Pakistandakı ən hörmətli qadın liderlərdən biri olaraq qalır və Kəraçidəki dəfn mərasimində təxminən yarım milyon adam iştirak etmişdi.

## İstinadlar
Şahmar Hüseynov

**Şahmar Həsən oğlu Hüseynov** () — Azərbaycan yazıçısı, aktyor, rejissor köməkçisi və teatr xadimi.

## Həyatı
Şahmar Hüseynov 1939-cu ilin 31 iyul tarixində Xanlar rayonunun Nərimanov kəndində anadan olmuşdur. Ailəsi Gəncə şəhərinə köçəndə Şahmar ilk təhsilini də burda alır. Məktəbi bitirdikdən sonra Bakıya gələn yazıçı hərbi xidmət keçir (3 il) və leytenant rütbəsi qazanır.

Sənədlərini əvvəlcə Azərbaycan Tibb Universitetinə verən Şahmar Hüseynov I kursu başa vurmadan oranı tərk edir və dram və aktyorluq fakültəsinə qəbul Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti olunur.

Şahmar Hüseynovun kurs rəhbəri məşhur Azərbaycan rejissor və aktyoru Adil İsgəndərov olub, ona sənətin incəliklərini öyrədib. Təhsilini bitirdikdən sonra Şahmar Hüseynov Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrına təyinat alıb. 1966-ci ildən yazıçı Kukla teatrında aktyor, daha sonra rejissor köməkçisi kimi fəaliyyət göstərib.

Şahmar Hüseynov əllidən çox tamaşada oynamış və hər tamaşada fərqli obrazlar yaratmışdır. O, Məşədi İbad tamaşasında Qoçu Əsgər, *Zəncirlənmiş pəri* əsərində Rəhman rolunun, Eldar Baxışın *Məlikməmməd* pyesində Aşıq və sairə obrazların ifaçısı olub.

Şahmar Hüseynov 1970-ci ildə Kukla teatrında çalışan aktrisa Elmira Hüseynova ilə ailə həyatı qurub. Ayxan və Həsən adında iki oğlu var. 1988-ci ilin 9 yanvar tarixində Bakıda, yaşadığı mənzildə ürək tutmasından dünyasını dəyişir. Valideynlərinin istəyi ilə dəfni doğma yurdu Gəncədə baş tutur.

## Yaradıcılığı
Uşaq vaxtından kiçik hekayələr yazan Şahmar Hüseynov aktyor fəaliyyəti ilə yanaşı yazıçılıqla da məşğul olub. Şahmar imzası ilə Azərbaycan mətbuatında hekayələri işıq üzü görüb. Onun *Bir balaca səhv* adlı ilk hekayəsi 1977-ci ildə Ulduz jurnalında çap edilib.

Bir-birindən maraqlı hekayələri ilə ədəbi mühitə səs salan Şahmar təkcə aktyor kimi deyil, həm də yazıçı kimi də peşəkarlaşıb. Şahmarın hekayələrində kənd cazibəsi, yaşadıqları ilə yanaşı teatr aləmi, şəhər həyatı, xüsusilə, aktyorların həyatı öz əksini tapıb. 70-ci illərdə yazıçının *Sehrli güzgü* adlı pyesi çalışdığı Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında səhnələşdirilib və tamaşaçılar tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb.

1986-cı ildə "Elçilik" adlı bir hekayələr kitabı çap olunub. Ölümündən sonra, 1989-cu ildə isə yazıçının *İtki* kitabı çapdan çıxır. 11 yanvar 1989-cu ildə "Gözləmədyim gəliş", "Qoyungöz", "Qəndil-sinab" heykayələrinə görə Mirzə Fətəli Axundov adına ədəbi mükafata layiq görülür.

### Kitablar
* *Elçilik* hekayələr toplusu (1986, Bakı)
* *İtki* (1989, Bakı)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* **[http://www.adalet.az/w117160/details/#.XqV4oykzbDc Unudulmaz Şahmar Hüseynov — Ədalət Qəzeti.]**
Tatta

**Tatta** () — Pakistanın Sind əyalətində tarixi şəhər. Tatta orta əsrlərdə Sindin paytaxtı idi və ardıcıl üç sülalə üçün hakimiyyət yeri olaraq xidmət etdi. YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısında olan Tattanın Makli Nekropolu, dünyanın ən böyük qəbiristanlıqlarından biridir və həmçinin 14-18-ci əsrlər arasında alt Sindin sincretik cənazə üslubunda tərtib edilmiş çox sayda monumental məzarı var. 17-ci əsrdə tikilmiş Şah Cahan məscidi dekorativ plitələrlə zəngindir və Cənubi Asiyada kafel işlərinin ən mükəmməl abidəsi sayılır.
## Etimologiyası
Sindlilərin fikrində Thattanın Sindhi adı əslində * Tatto * olmalıdır və ya çay kənarındakı yaşayış məntəqələrinə aid olan Sindhi 'Tatti' və ya 'Tatto' sözlərindən qaynaqlana bilər.

## İstinadlar
Medalyon (film, 2003)

**Medalyon** () — film 2003-cü ildə Qardon Çanın rejissorluğu ilə çəkilmişdir. Filmin baş rollarını Ceki Çan, Li Zvans və Kler Forlani ifa edir.

## Məzmunu
Honq Konq polisi Eddi Yunq tamamilə ümidsiz bir vəziyyətdə sağ qalmağı bacarır. Sirli bir sehrli medalyon onun həyatını xilas edir. Bu antik zinət əşyaları Eddi-yə inanılmaz, fövqəladə bir güc verir, yenilməz bir döyüşçüyə çevririr. Gənc, partnyoru Nikol ilə birlikdə medalyonun sirrini açmağa, eyni zamanda, qədim hərbi nizam üzvlərini inkar etməyə,  güclü bir iz buraxılışına sahib olmağa çalışır.

## Rollarda

## İstinadlar
Elevter Andronikaşvili

**Elevter Luarsaboviç Andronikaşvili** (, ; ) — Sovet gürcü fiziki.

## Həyatı
 ildə Sankt-Peterburqda anadan olmuşdur. Əcdadları güclü zadəganlardan idilər. Onun qardaşı ədəbiyyatşünas İrakli Andronikaşvili idi. 1932-ci ildə Leninqrad Politexnik İnstitutunu bitirdi. 1934-1945-ci illərdə Tbilisi Dövlət Universitetində mühazirə dərsləri deyirdi. 1942-ci ildən Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda işləmiş, 1951-ci ildən bu institutun direktoru olmuşdur. 1940-1941-ci illərdə və sonra 1945-1948-ci illərdə Moskva Fizikia Problemləri İnstitutunda doktorluq dissertasiyası üzərində işləyir, 1948-ci ildə dərəcə alır. 1951-ci ildən Tbilisi Dövlət Universitetinin Fizika kafedrasının müdiri və professoru idi. 1955-ci ildən Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü idi.

Andronikaşvilinin əsas işləri kvant hidrodinamikası, aşağı temperatur fizikası, kosmik şüa fizikası, bərk cisim radiasiyası fizikası, nüvə texnikası, biofizika, biotermodinamika və ifrat axıcılığa aiddir. Bir-birinə yaxın yerləşən 2 diskdə yarğalanma periodu və sönməsinin araşdıran eksperiment zamanı ilk dəfə sübut etdi ki, maye helium II-də elə hallar olur ki, maye eyni vaxtda iki növ hərəkətdə iştirak edir; ilk dəfə helium II-nin normal komponentinin özlülüyünün, DNT və RNT-nin  hüceyrədaxili əriməsinin istiliyindən asılılığını ölçmüşdür. 1960-cı ildə helium II-də burağan dalğalarını araşdırırdı. 1961-ci ildə, o, mütləq sıfıra yaxın temperaturalarda olan nüvə reaktorlarında maddələrin radiaktik şüalanması üçün SSRİ-də ilk aşağı temperaturlu dövrə yaratdı.

9 sentyabr 1989-cu ildə Tbilisidə vəfat etdi.

## Mükafatları

* Lenin ordeni (24.12.1980).
* 3 dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni  (3.06.1954, …, …).
* Üçüncü dərəcəli Stalin mükafatı (1952) — 1949-1951-ci illərdə Eksperimental və Nəzəri Fizika jurnalı () və Kolloid jurnalında () dərc olunan məqalələrdə göstərilən maye helium-II xüsusiyyətlərinin eksperimental tədqiqatlarına görə.
* SSRİ dövlət mükafatı (1978) — "Skan edən  mikrokalorimetriya — bioloji makromolekulların öyrənilməsinin yeni yolu" () (1963—1977) adlı bir sıra əsərlərə görə.

## Xarici keçidlər

* 
* Istituto dell’Enciclopedia Italiana-da məqalə
*
Nadejda Çernova

**Nadejda Çernova** (; ) — rus əsilli qazax şairəsi, tərcüməçi və jurnalist, publisist, ədəbiyyatşünas. Qazaxıstan Yazıçılar Birliyinin üzvü. Kirov adına Qazax Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. Prostor jurnalının şeir şöbəsinin müdiridir.

## Bioqrafiyası
Ədəbiyyata gedən yol Aleksandr Puşkinin əsərlərini oxumağı sevən atası Mixail Timofeeviç Çernovun göstərişi ilə başlayır. Uşaqlığını Semipalatinskdə keçirmişdir. Nadejda Çernova 10 yaşında şeirlər yazmağa başlamış və 15 yaşında "Günəş" şeiri "Leninski Smena" və "Kazakhstanskaya Pravda" qəzetlərində dərc edilmişdir. Məktəbi bitirdikdən sonra Kirov adına Qazax Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə daxil olur. Sonra iyirmi beş il Prostorda çalışdı, burada ədəbiyyat sahəsində məşhur şəxsiyyətlərlə tanış oldu: Moris Simaşko, Viktor Vasiliev, Anatoli Kim, İlyas Yesenberlin, Mixail Pak və başqaları. Ədəbiyyatşünas Pavel Kosenko və şairə Rut Tamarina onu "İkinci Rimma Kazakova" olaraq adlandırırdılar.

Nadejda Çernovanın şeirləri dünyanın bir çox dillərinə tərcümə edilmişdir. Özü də tərcümə işləri ilə məşğul olur. Əsasən qazax, bolqar, fransız və digər dillərdən tərcümələr edir. 2006-cı ilə qədər "Prostor" ədəbi jurnalının nəsr şöbəsinə rəhbərlik etmişdir.
### Ailə
İki dəfə ərə getmişdir. Nadejda Çernovanın ilk əri respublikanın əməkdar müəllimi və filoloq Oleq Qennadieviç Novojilov idi. İlk evliliyindən Denis adlı oğlu dünyaya gəlmişdir. Üstəlik Alyona adlı nəvəsi var. İkinci əri Fransada mühacirətdə yaşayan rus şairi Yuri Sofiev və İrina Xorinqin oğlu İqor Yuriyeviç Sofiev idi. 1955-ci ildə İqor Sofiev atası ilə birlikdə SSRİ-yə köçmüşdür.
### Mükafatları
* «Kurmet» ordeni
### Bioqrafiayası
* "Köçəri-həyat"
* "Odrəngi"
* "İki səs"
* "Gündönümü"
* "Səmavi ev"
* "Avqustun yaşı"
* "Yalnız sevgi haqqında"
* "Saksaul"
## Mənbə
* Биография и библиография в Павлодарската областна универсална научна библиотека 
* Биография в „Объектив Восток“
* Биография в Източно Казахстанска регионална универсална библиотека
*  Биография и библиография в „ҚазАқпарат“
* Сборник «Только о любви»
Kamçiya qoruğu

**Kamçiya biosfer qoruğu** ( — Bolqarıstanın şərqində yerləşən qoruq. Qoruq əsasən Kamçiya çayının subasar ərazilərini və mənsəbini əhatə edir. Çayın subasar hissəsində olan meşələri qorumaq üçün 1951-ci ildə yaradılmışdır. Yaraldılan zamanı daha böyük ərazini əhatə edirdi - 1200 hektar. Kamçiya uzun müddət UNESCO-nun qorunan ərazilər siyahısında idi. Qoruq ərazisinə həmçinin Qara dəniz sahillərində olan kiçik zolaq daxil idi. Qoruqdan qorunma statusu 2017-ci ildən götürülmüşdür.

## Coğrafiyası
Qoruğun əsas sahəsi 842.1 hektardır (bufer zonası 230 ha). Əsas sahənin 764 hektarı meşədir, qalan 78.1 ha meşəsiz ərazilərdir (34.5 ha çəmənliklər, 0.4 ha kanallar, 3.3 ha qobular, 21,8 ha bataqlıq meşələri, 9,9 ha bataqlıqlar və s.). Qoruq ərazisinin uzunluğu 40 km, eni isə 5 km-dir. Çayın aşağı axınındakı "Longoz" meşəsi bütün Avropada bu tip meşələrin ən yaxşısı hesab olunur.

Qoruqda qalıq çay meşələri, çay sahili boyunca qamışlıqlar və  kiçik şirin su bataqlıqları, əkin sahələri (əvvəllər Staro-Oryahovski bataqlıqları), qum təpələri olan bir çimərlik və dəniz buxtası var.

## Florası
Meşələrdə saqqız ağacı, qarağat, palıd, ağcaqayın və qızılağac üstünlük təşkil edir. Eləcə də yemişan, zoğal, birgöz, ağəsmə və mərəvcə geniş yayılıb.

## Faunası
Qoruq zonasında 200 növ quş yaşayır. Onlardan 5 növün nəsli kəsilmək üzrədir və Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyinin Qırmızı kitabına düşüb. Su hövzələrində 25 növ balıq var: adi çəki, qafqaz xulu, cənub tikanbalığı və s.

Kamiya qoruğundakı məməlilərdən avropa cüyürünü, çöldonuzunu, meşə dələsini və tülkünü misal göstərmək olar.

## İstinadlar
Qazaxıstan bolqarları

**[[Qazaxıstan]] [[bolqarlar]]ı** (, ) — Qazaxıstan ərazisində yaşıyan çox saylı milli azlıqlardan biri. 1999-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Qazaxıstanda 6 915 nəfər özünü bolqar hesab edir.

## Tarixi
1907-ci ildə Qazaxıstanda ilk bolqar köçkünləri meydana gəlir. Onlar Pavlodar vilayətində Razdumovka və Andrianovka, Aqtöbe vilayətində isə Bolqarka kəndlərini qururlar. İkinci Dünya müharibəsi dövründə Bolqarıstan sakinlərinin ikinci dalğası Qazaxıstana gəlir. Bolqarlar Qazaxıstanın hər yerində məskunlaşmışlar, lakin Aktöbe və Pavlodar vilayətində onların payı respublika üzrə orta göstəricidən yüksəkdir.

Bolqarıstanın Qazaxıstandakı səfirliyi ilə əlaqəsi olan Qazaxıstanda Bolqarıstan Mədəniyyət Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Bolqar diasporunun yaranmasının yüz illiyi ilə Bolqarka kəndində yeni bir məktəb açılır. Bayram tədbirində bölgənin 15 etnik və mədəni dərnəyinin nümayəndələri iştirak etdilər.

Pavlodar radiosunda "Bolqar üfüqi" verilişi var. Bolqar dilini və xalqın adət-ənənələrini qorumaq üçün Pavlodar Regional Dil İnkişafı İdarəsinin dəstəyi ilə "Bolqarstan adətləri" adlı bir dərslik çap edildi. Qazaxıstanda "Martenitsa" və "Vyara" folklor ansamblları, "Roksolana" etnik moda teatrı, Ağsaqqallar Şurası və "Slavlar" gənclər birliyi fəaliyyət göstərir. Diaspor gənclərin tarixi vətənlərində universitetlərə oxumağa göndərilməsi üçün tədbirlər görür.

## Sayı və nisbəti
### Siyahıyaalmalar
Bu illərdəki siyahıyaalmaya görə bolqarların sayı və nisbəti, vilayət və respublika əhəmiyyətli şəhərlərdə sayı:

## Təşkilatlar
Xaricdəki Bolqarlar Dövlət Agentliyinin Bolqarıstandakı saytında bildirilir ki, Qazaxıstanda 5 bolqar təşkilatı var — üç birlik və iki məktəb.
* Qazaxıstandakı Bolqarıstan Mədəniyyət Mərkəzi (ictimai birlik) 1994;
* Deportasiya olunmuş Bolqarların Bolqarıstan Mədəniyyət Mərkəzi "İntibah" (ictimai birlik) 1997;
* Qazaxıstandakı Etnik Bolqarlar İctimai Fondu "Slavlar" 2002;
* Milli dirçəliş məktəbində Bolqarıstan şöbəsi;
* Bolqar məktəbi (1908)

## Şəxsiyyətləri
Qazaxıstanda anadan olmuş bolqar mənşəli şəxslər:

Oleq Qriqorieviç Dimov (1946–2016), siyasətçi

## İstinadlar

## Mənbə
*
Amaliya Materna

**Amaliya Fridrix Materna** ( )-avstriyalı opera müğənnisi (dramatik soprano).

Həm də məşhur vokal pedaqoq kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Həyatı
Amaliya Materna özünün müğənnilik karyerasına Qratsedə kilsə xorunda ifa etməklə başlamışdır. 1865-ci ildə elə Qratsedə yerləşən opera teatrı "Taliya"nın səhnəsində çıxış etməyə başlamışdır. Müğənni Karl Fridrixlə ailə həyatı qurduqdan sonra, Vyanada onunla bərabər çıxış etmək təklifi alır. 1869-cu ildə 30 ildən çox fəaliyyət göstərdiyi Vyana Dövlət Operasında fəaliyyətə başlayır. O, həmçinin Londonun, Sankt-Peterburqun opera səhnələrində çıxış etmişdir. 1884–1885-ci illərdə ABŞ-da qastrol səfərində olmuşdur. O, Vaqner repertuarının bir sıra partiyalarının ilk ifaçısı hesab edilir. Onun ən əsas ifaları arasında 1874-cü ildə Vyanada ilk dəfə olaraq oynanan *[[Aida (opera)|Aida]]* operasında Amneris rolunu və Karl Qoldmarkın *Die Königin von Saba* operasında baş rolu göstərmək olar.

Bayroyt festivalının ilk iştirakçılarındandır. Onun son çıxışı 1894-cü il dekabrın 31-də Vyana səhnəsində Elizabet rolu iıə olmuşdur. 1897-ci ildə səhnəni tərk etmişdir. Səhnədən uzaqlaşdıqdan sonra Vyanada musiqi ifası ilə bağlı dərs deməyə başlamışdır. Onun tamaşaçılar qarşısında son çıxışı 1913-cü ildə Vaqnerin yubileyinə həsr olunmuş konsertdə baş tutmuşdur.

## İfaları
* Meyerber Cakoma "Afrikalı" — *Selika*
* Meyerber Cakoma "Huqenotlar" — *Valentina*
* 

## Qalereya

## İstinadlar
Muranska planina Milli Parkı

**Muranska planina Milli Parkı** (Slovak. Národný park Muránska planina) Slovakiyanın ən gənc milli parklarından biridir. Əsas sahə 21,318 ha və qoruyucu sahə 21,698 ha ölçülür. Buraya 14 kiçik qorunan ərazi daxildir. Qərargah Revucada yerləşir.

## Tarixi
Mövcud Muranska planina Milli Parkının ərazisi ilk dəfə 1976-cı ildə qorunan bir sahə olaraq tanınırdı. Bu status 1997-ci ilin oktyabrında milli park statusuna dəyişdirildi. Park rəsmi olaraq 27 may 1998-ci ildə açıldı. 
## Məkan
Muránska Planina milli parkı, ölkənin şimalındakı Horehronie bölgəsi ilə cənubdakı Gemer bölgəsi arasındakı sərhədlərdən uzaqda Mərkəzi və Şərqi Slovakiya arasındakı sərhəddə yerləşir.Sahə qərbdəki Klenovská Rimava vadisindən Javorinka yəhərinə və şərqdə venervená Skala kəndinə qədər uzanır. Milli park Banská Bystrica Bölgəsindəki 3 bölgəyə, yəni şimaldakı Brezno bölgəsinə, cənubda Rimavska Sobota və cənub-şərqdə Revúca bölgəsinə yayılmışdır. Tisovec şəhərinin və səkkiz kəndin kadastr əraziləri milli parkın və onun bufer zonasının hüdudlarında yerləşir. Park, Slovenské rudohorie dağ silsiləsinin geoloji bir hissəsi olan Muránska planina (Muráň Yaylası) ərazisini qoruyur.  
## Geologiya
Muránska planina geologiyası Mezozoy erasına aiddir. Bu müddət ərzində nəhəng bir dolomit və əhəng daşı hazırkı milli parkın yerləşdiyi yerə daşındı və örtük meydana gətirdi. Bu fenomenə görə milli parkın əsasını hələ də əhəngdaşı və karst birləşmələri olan dolomit yaylası təşkil edir. 
Milyon il ərzində su tədricən sərt xüsusiyyət əldə edən dərin dərələrlə oyuldu. Dik qayalı yarğanlar əsasən ərazinin şimal-qərb və cənub-şərq kənarlarında yerləşir. Platonun öz səthi nisbətən düzdür və 900 m ilə 1400 m arasında yerləşir. Yaxşı inkişaf etmiş karst olduğuna görə yaylada çox sayda uçurum, mağara, dolin, karren və bulaqlar var. Muránska planina milli parkının relyefi çox möhkəm və bir çox yerlərdə qayalıqdır. Milli parkın ən aşağı yerləşdiyi yer Murá kəndinə yaxın, 400 m yüksəklikdə yerləşir.  Cəmiyyət üçün əlçatmaz olan 150-dən çox mağara var. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Narodny park Muranska planina, Muran
Meri Şervaşidze

**Meri Şervaşidze** (; ) — gözəlliyi ilə məşhur gürcü aristokrat qadını, 1921-ci ildə İstanbulda keçirilən dünya Gözəllik Müsabiqəsinin qalibi, Qalaktion Tabidzenin əsərlərinin "muzası", Koko Şanelin modeli.

## Biyografya
Bələdiyyə sədrinin atası, general-mayor Prokop Shervashidze Abxaziya şahzadəsi, daha sonra isə Dövlət Dumasının üzvü idi. Məryəm Batumidə anadan olmuş, lakin atasının işi səbəbiylə ailəsi ilə Sankt-Peterburqa köçmüş, burda Məryəm Empress Freilina oldu.

Prokof Shervashidzenin ölümündən sonra ailəsi əsasən Kutaisidə yaşayırdı. 1918-ci ildə Şellinin nişanlısı Gigusha Eristavi (George Ksani Eristavi), İmperator 2-ci Nicholas'ın idarəşisi, meriyaya ərə getmək üçün Gürcüstana qayıtdı.1921-ci ildə, Gürcüstanın bolşeviklər tərəfindən ələ keçirilməsinə bir neçə gün qaldıqda, Məryəm gəmi ilə Batumidən Fransaya yola düşdü. Gəmi bir neçə gün İstanbulda dayandı, burada bələdiyyə başçısının artıq  sürgün olunmuş əri də ona qoşuldu. Məryəm də qatıldığı və hətta qazandığı Dünya Gözəllik Müsabiqəsi İstanbulda oldu.

Gigusha Eristavı gənc öldü və eləki heç övladı olmadı. Yaşlı Meri Parisin Latour küçəsində tamamilə tək yaşayırdı. Nadir hallarda gürcü mühacirləriilə əlaqə saxlayır, nadir hallarda gürcü kilsələrini ziyarət edirdi. Meri Shervashidze ömrünün son illərini qocalar evində keçirdi. Evsiz bir ev deyildi, gözəl xanımın hətta orada bir qulluqçusu vardı. Laturi küçəsindəki öz mənzilində vaxtaşırı yoldaşlarıyla çıxıb bunko oynayardı. Bələdiyə sədrinin yaxın dostu Babo Dadiani xatırladığı kimi, ömrü boyu bələdiyyə binasında tanışlar və ya qəriblər tərəfindən göndərilən çiçəklər düzülmüşdü. 
Məryəm 97 yaşında bir qocalar evində öldü. Rəvayətə görə, həyatının son gününə qədər gözəliyini qorudu. Babo Dadianinin xahişi ilə Katolikos - Patriarx. Müqəddəslik və Müqəddəslik 2-ci İlia, Gürcüstanın Sioni Kilsəsində Bələdiyyə Başçısı Shervashidzeyə ehtiramlarını bildirdi.

## İstinadlar
Pəncab Müsəlman Liqası

** Pəncab Müsəlman Liqası**—Ümumdünya Müsəlman Birliyi Dəkkədə qurulduğu zaman 30 Dekabr 1906-cı ildə İllik Bütün Hindistan Muhammadan Təhsil Konfransı münasibətilə, Pəncabdan gələn müsəlman liderlər, yəni Mian Məhəmməd Şəfi, Miyan Fəzli Hüseyni, Əbdüləziz, Xəvacə Yusif Şah və Ş. Qulam Sadiq. Daha əvvəl Mian Muhammad Shafi 1906-cı ilin əvvəllərində Müsəlman Birliyi təşkil etdi, lakin Ümumdünya Hindistan Müsəlman Birliyi yarandıqda, baş katib olduğu Pəncabda güclü bir şöbəsini qurdu. Şah Din ilk Prezidenti seçildi. 1907-ci ilin noyabr ayında təşkil edilən bu filial Pəncab əyalət müsəlman liqası olaraq tanınırdı. 
## Tarixi
1913-cü ildə Məhəmməd Əli Cinnah Ümumdünya Müsəlman Birliyinə qoşuldu və hinduların - müsəlman iş əlaqələrinin tərəfdarı idi və Fazl-i Hüseyni, Maulana Məhəmməd Əli, Pir Tacud Din, Xəlifə Şücaəddin və Zəfər Əli xan, Konstitusiya vasitəsi ilə özünüidarə etmək üçün Hindistan Milli Konqresi ilə dost olmaq istədi. 
1916-cı ildə Məhəmməd Əli Cinnah, Hindistan Hökumətinə Hindistana daha liberal yanaşma və hindlilərə ölkələrini idarə etmək üçün daha çox səlahiyyət vermək üçün təzyiq göstərmək üçün bir razılaşma əldə etmək üçün Hindistan Milli Konqresi ilə danışıqlar apardı. Müsəlman Birliyi əsas məqsədini dəyişdirdi və Britaniya hökumətinə təzyiq göstərmək üçün Konqreslə əlbir olmağa qərar verdi. Bundan əvvəl Müsəlman Birliyinin əsas məqsədi Hindistanda yalnız müsəlman maraqlarını qorumaq idi,
Lakin Məhəmməd Şəfinin başçılığı ilə Pəncabdakı müsəlman liderlər Britaniya hökumətinin rəğbətini alçaltmadan müsəlman hüquqlarının qorunması üçün dayandılar və 28 dekabr 1916-cı ildə imzalanan Laknau Paktına qarşı çıxdılar.
Məhəmməd Şəfi və Maulvi Rafi-ud-Din, Əbdüləziz və Seyid Əli Rza kimi digər mühafizəkar dostları əyalətlərdə müsəlman çoxluğunu qurban verəcəyi səbəbiylə Ümumdünya Müsəlman Birliyi və Hindistan Milli Konqresi arasındakı əməkdaşlığa qarşı çıxdılar. Pəncab və Benqal. Ayrı bir müsəlman varlığını vurğulamaq istədi və fikrinə görə müsəlman millətinin çox qanı olan düşüncələrindən imtina etdi.
Qalb-i Abidin sözlərinə görə, Sir Məhəmməd Şafinin rəhbərliyi altında olan Pəncab Müsəlman Birliyindəki mühafizəkar liderlərə, Pəncab rəhbərliyi tərəfindən zaman-zaman müxtəlif əhəmiyyətli siyasi inkişaflar mövzusunda Məhəmməd Əli Cinnah tərəfdarlarına qarşı üsyan etmək tövsiyə edildi. Cinnaha qarşı üsyan, Pəncab Müsəlman Birliyini iki qrupa - Cinnah qrupu və Şafi qrupuna böldü. Bu dərin bölgülər əvvəllər İngilislərin dəstəyi ilə 1916-cı il tarixli Laknau Paktı Konqres və Müsəlman Birliyi arasında bağlanmaq ərəfəsində yaradıldı.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər