Selasphorus heloisa

**Selasphorus heloisa** — Kolibrilər fəsiləsinə aid quş növü. 
## Ümumi məlumat
"Beynəlxalq Ornitoloji Komitə" (IOC), "Amerika Ornitoloji Cəmiyyətinin Şimali Amerika Təsnifat Komitəsi" və "Clements" təsnifatı Selasphorus heloisanı "Selasphorus" cinsinə daxil edir. "BirdLife International"ın "Dünya Quşlarının Təlimat Kitabı" (HBW) isə onu "Atthis" cinsinə aid edir. Üç təsnifat sistemi də iki yarımnövü tanıyır: əsas növ "S. h. heloisa" (və ya "A. h. heloisa") və "S. h. margarethae" (və ya "A. h. margarethae").

Selasphorus heloisa 5,9-7,5 sm uzunluğunda və 2-2,7 qram ağırlığındadır. Bu ən kiçik kolibrilərdən biridir. Hər iki cinsin hər iki yarımnövünün qısa, düz, qaraya çalan dimdiyi və göz arxasında kiçik ağ ləkəsi var.

Əsas növ olan "S. h. heloisa" yarımnövünün erkək fərdlərinin üst hissələri metalik tunc-yaşıl və ya qızılı tunc rəngdədir. Boğazı metalik maqenta-bənövşəyi və ya mavi-bənövşəyi rəngdədir və arxa tərəfdəki uzun lələklər açıq və geriyə doğru uzanır. Yan tərəfləri açıq qırmızımtıl-darçını rəngdədir və tunc çalarlıdır. Qalan alt hissələri solğun ağ və ya boz-ağ rəngdədir. Mərkəzi quyruq lələkləri tunc-yaşıl rəngdədir və əsasında qırmızımtıl-darçını rəng var. Növbəti cüt quyruq lələkləri əsas yarısında qırmızımtıl-darçını, xarici yarısında qara rəngdədir və tez-tez bu rənglər arasında tunc-yaşıl zolaq var. Əsas növün dişi fərdləri də metalik tunc-yaşıl və ya qızılı-yaşıl üst hissələrə malikdir. Çənə və boğazı ağ rəngdədir və çoxlu metalik tunc ləkələr var. Yan tərəfləri erkəklərdən daha çox qırmızımtıl-darçını rəngdədir, qalan alt hissələri solğun ağ və ya boz-ağ rəngdədir və quyruqaltı örtüklərində qırmızımtıl-darçını çalar var. Quyruq lələkləri erkəklərdən daha az və solğun qırmızımtıl-darçını rəngdədir və daha çox qara rəng var; xarici lələklərin ucları ağdan çox off-ağ rəngdədir.

## Yayılması və yaşayış mühiti
Selasphorus heloisa Meksikanın hər iki əsas dağ silsiləsində tapılır. Əsas növ olan "S. h. heloisa" şimal-şərqi, mərkəzi və cənubi Meksikada Tamaulipasdan Qerrero və Oaxacaya qədər yayılmışdır. "S. h. margarethae" isə şimal-qərbi və qərbi Meksikada Sinaloa və Çihuahudan Xalisko ştatına qədər tapılır. ABŞ-nin cənub-şərqindəki Huachuca dağlarında bir qeyd var.

Bu növ bir neçə dağ landşaftında yaşayır, o cümlədən yarı-rütubətli və rütubətli şam-palıd meşələrinin, həmişəyaşıl meşələrin, bulud meşələrinin və rütubətli kolluqların daxili, kənarları və açıq ərazilərində. Yüksəklik diapazonu 1,500-3,000 metr (4,900-9,800 fut) arasındadır.

Selasphorus heloisa çox müxtəlif çiçəkli bitkilərdən nektar ilə qidalanır. Bitki örtüyünün bütün səviyyələrində qidalanır, lakin aşağı və orta hündürlükləri üstün tutur. Çiçəklərdə qidalanarkən adətən üfüqi vəziyyətdə havada asılı qalır və quyruğunu yuxarı qaldırır. Daha böyük kolibrilər tərəfindən təzyiqə məruz qalsa da, kiçik ölçüsü sayəsində bəzən onların ərazilərində qidalanmağı bacarır. Nektarla yanaşı, bu növ kiçik buğumayaqlılarla da qidalanır.

Erkək Selasphorus heloisa cütləşmə zamanı dişi qarşısında boğazını açaraq və quyruğunu yuxarı qaldıraraq havada asılı qalır. Həmçinin dişiyə baxaraq ritmik şəkildə şaquli hərəkətlər edir. Çoxalma vəziyyətində olan nümunələr aprel-iyul ayları arasında və həmçinin dekabr ayında toplanmışdır. Oaxacada aparılan bir araşdırmada isə yuva qurma fəaliyyəti yanvarın sonundan martın əvvəlinə qədər müşahidə edilmişdir. Yuva mamır və şibyədən hazırlanmış bir qab şəklindədir və bəzi digər liflər də istifadə edilə bilər. Yuva avokado ağacının ("Persea americana") nazik bir budağında, yerdən təxminən 10 metr (30 fut) yüksəklikdə yerləşir. İnkubasiya müddəti və balaların uçma müddəti məlum deyil.

## Qorunma statusu
"Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı" (IUCN) Selasphorus heloisanı "az riskli" kimi qiymətləndirib. Bu növün geniş yayılma sahəsi var və populyasiya ölçüsü məlum olmasa da, sabit olduğu güman edilir. Təhlükələr müəyyən edilməyib. Meksika hökuməti bu növü təhlükə altında hesab etmir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər