open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qolbodin burnu

**Qolbodin burnu** () — Rusiya, Primorsk diyarı ərazisində yerləşən burun. Burunun sahillərini Yapon dənizinə daxil olan Böyük Pyotr körfəzinin suları yuyur. Zolotoy Roq buxtasını Diomid buxtasından ayırır. Çerkavski yarımadasının cənub qutaracağını təşkil edir. Yarımada Vladivostok və Novqorod qərargah komandiri İvan Çerkavskinin şərəfinə adlandırılmışdır. Burun isə Böyük Pyotr körfəzində hidroqrafik araşdırmalar aparan "Svetlana" freqatının giziri İ. Qolbodinin şərəfinə adlandırılıb. Burun sahillərində olan rif isə qərargah kapitanı M. A. Klıkov tərəfindən "Kit" paraxodunda 1873-cü ildə tətqiq edilmişdir. 1876–1877-=ci illərdə isə burada batareya təşkil olunur. Burun qayalı və sıldırımlıdır.

## Mənbə
* Qolbodin burnu
Qrand Est

**Qrand Est**  (), (keç. *Elzаs — Şampа́n — Ardenlər — Lotarinqiya*, , qıs. *ACAL* və ya *ALCA*) — Elzas, Lotarinqiya və Şampan-Arden bölgələrini birləşdirərək, 2014-cü ildə Fransada ərazi islahatı nəticəsində yaradılan region . Yeni bölgənin formalaşma tarixi 1 yanvar 2016-cı ildir .

Ən böyük şəhər, bölgənin paytaxtı olan Strasburqdur..

## Adı
Qanunun mətni birləşmiş bölgələrin əksəriyyəti üçün Fransanın mövcud regionların adlarını birləşdirən  «tire» ilə birləşdirən müvəqqəti adını müəyyənləşdirir. Regional kapitalın daimi adı və yeri 2016-cı il 1 iyul tarixinə qədər Regional Şuranın qərarı ilə müəyyənləşdirilməli və 2016-cı il oktyabrın 1-dək Fransa Dövlət Şurası tərəfindən təsdiq edilmişdir ..

İnzibati bölmənin müvəqqəti adı Elza + Şampan + Ardenlər + Lotarinqiya tarixi ərazilərinin adlarından ibarət idi.

## Tərkibi
2015-ci ilin mart ayında inzibati islahatlardan sonra region 4 tarixi sahədən, 10 departamentdən ibarətdir:
* Ardenlər (Şampan — Ardenlər): 4 rayon, 19 kanton, 463 kommun
* Yuxarı Marna (Şampan — Ardenlər): 3  rayon, 17 kanton, 438 kommun
* Yuxarı Reyn (Elzas): 4  rayon, 17 kanton, 377 kommun
* Vogezlər (Lotarinqiya): 3  rayon, 17 kanton, 514 kommun
* Marna (Şampan — Ardenlər): 5  rayon, 23 kanton, 620 kommun
* Möz (Lotarinqiya): 3  rayon, 17 kanton, 501 kommun
* Mört və Mozel (Lotarinqiya): 4  rayon, 23 kanton, 594 kommun
* Mozel (Lotarinqiya): 6  rayon, 27 kanton, 730 kommun
* Aşağı Reyn (Elzas): 5  rayon, 23 kanton, 527 kommun
* Ob (Şampan — Ardenlər): 3  rayon, 17 kanton, 433 kommun

## Coğrafiya
Region Belçika, Almaniya, Lüksemburq və İsveçrə ilə dövlət sərhədinə malikdir. Bundan əlavə, region qonşu bölgələrlə sərhəddədir: Burqundiya-Franş-Konte, İl-de-Frans və O-de-Frans.

Bölgənin əsas mənzərəsi Vosges və Ardennes dağ silsilələri tərəfindən formalaşır.

Almaniya ilə sərhəd boyunca Reyn çayı axır. Bundan başqa, *Maas*, *Mozel*, *Marna*  və *Sona* daxil olmaqla, regionda axan bir neçə böyük çay var.

## İstinadlar
Klervo (abbatlıq)

**Klervo** (, ) — Fransanın keçmiş Cistercian abbey, sərəncamın ən qədim və ən mühüm monastırlarından biridir. 1115-ci ildə Saint Bernard Klervosky tərəfindən qurulmuşdur. Clervaux Ob (Champagne) müasir şöbəsinin ərazisində yerləşir.
Cistercilərin Sədri, St. Benedictin nizamnaməsinə ciddi riayət edilməsi əmri olaraq 1098-ci ildə St Moçskiy tərəfindən təsis edilmişdir. 1113-cü ilədək yalnız Cistercians monastırı, adı sifariş verən Sito (fr. Còteaux, lat. Cistercium) idi. Sifarişin sürətlə böyüməsinə kömək edən iki hadisə Sito baş meneceri Stephen Harding və 1112-ci ildə Stiven Bernardın Cisterciyaya gətirilməsidir.

1113 və 1114-cü ildə ilk iki qızı monastır quruldu - Laferte və Pontigny, bir il sonra Klervo və Morimon. Stefan Harding tərəfindən yazılmış "Carta Caritatis" Sifarişinin konstitusiyası ən qədim Cistercian monastırlarının xüsusi rolunu müəyyənləşdirdi və onların rəhbərləri sifarişin işlərini idarə edən şöbə təşkil etdilər.

Clervaux, 1115-ci ilin iyun ayında abbeyin ilk abbası olmuş St. Bernard tərəfindən təsis edilmişdir. Həyat boyu Clervaux əsasən qurucunun səlahiyyətinə görə sürətlə böyümüşdür. 12-ci əsrin ilk yarısında Avropada Cistercian abbeyslərinin sürüşməsinə bənzər bir zəmanət zirvəsinə baxmayaraq, Clairvo öz fəaliyyəti üçün fərqlənirdi. St Bernardın həyatında, Clervaux keşişləri tərəfindən 66 bağlı filosoflar qurulmuşdur. 1153-cü ildə Cistercian Sifarişi 345 abbey sayılmış, onlardan 167-i Clervaux filialına aiddir . Abadın özü tədricən genişlənmişdi, bununla yanaşı, böyük torpağa sahib idi. Clairvo abbosları kilsədə böyük nüfuza sahib idi və həm də Fransanın kralları və Papa diplomatik mediatorlar kimi xidmətlərinə müraciət etdi.

Clervaux əsas kilsəsinin tikintisi 1145-ci ildə tamamlanıb. XVI əsrin sonlarında, əlyazmaların sayı 1700-dən çoxdur və 18-ci əsrin sonlarında kitabxana 3,800 əlyazma və 35,000 ədəd bibli kitabdan ibarət idi. Abbey öz yazı sisteminə malik idi və tipoqrafiyanın ixtirasının ardından bir tipoqrafiya təşkil edildi.

Böyük Fransız İnqilabı dövründə, monastır bağlanıb, kitabxana Troyesə köçürüldü. 1808-ci ildə abbey həbsxanaya çevrilmiş və iki yüz ildir istifadə edilmişdir. 1819-cu ildə kafedral tamamilə sökülüb. 20-ci əsrin sonu və XXI əsrin əvvəllərində Claurvonu tarixi mirasın obyekti kimi bərpa etmək üçün ayrı addımlar atılmışdı: qalan tarixi binaların əksəriyyəti Mədəniyyət Nazirliyinə köçürüldü və həbsxana 1971-ci ildən sonra tikilmiş binalara köçdü. Bu addım nəhayət qorunan abidələrə sərbəst giriş imkanı verdi. Bu günə qədər XII əsrin binalarından yalnız dönüşüm evləri qaldı. Bundan əlavə, XVII-XVIII əsrlərdəki monastika binaları qorunub saxlanılır. Clervauxun tarixi abidələri bərpa prosesindədir.

YUNESKO 2009-cu ildə Dünya Rekordları Yaddaşında Abbey Kitabxanasını daxil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт аббатства Клерво 
* Abbaye de Clairvaux 
* «Клерво». //Католическая энциклопедия. Т.2. Изд. францисканцев. М.: 2005
Nizami Gəncəvinin heykəli (Roma)

**Nizami Gəncəvinin heykəli** () — XII əsrin görkəmli şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin abidəsi Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı ilə ucaldılıb. Heykəl İtaliyanın paytaxtı, Roma şəhərində Villa Borghese parkında, Viale Madame Leticia ərazisində yerləşir. Abidənin müəllifləri Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı Salxab Məmmədov və heykəltaraş Əli İbadullayevdir. Layihə, Roma şəhərın Hökumətinin tarix və incəsənət üzrə komissiya tərəfindən təsdiqlənmişdi.

## Heykəlin açılışı
Abidənin açılışı 2012-ci il aprelin 20-də Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi və Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2011-ci il 23 dekabr tarixli "Azərbaycan dahi şair və mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin 870 illiyi haqqında" sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının İtaliyadakı səfirliyinin iştirakı ilə baş tutmuşdur.

Açılış mərasimində Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, Azərbaycanın birinci xanımı Mehriban Əliyeva, Roma Şəhər şurasının beynəlxalq şöbənin rəhbəri Serena Forni,  Azərbaycanın İtaliyadakı səfirliyinin nümayəndələri, mədəniyyət və turizm nazirin müavini Ədalət Vəliyev və digər rəsmi şəxslər iştirak ediblər.

## Abidənin təsviri
Abidə üzərində italyanca "Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi 1141-1209" () yazılıb.

## Həmçinin bax
* Bakı şəhərinin abidələri
* Nizami Gəncəvi
* Heykəl

## İstinadlar
Jonkier burnu

**Jonkier burnu** — Rusiya, Saxalin vilayəti, Saxalin adasının qərbində yerləşən burun. Aleksandrovsk-Saxalinski rayonu ərazisində yerləşir.
Burun Saxalin adasının mərkəzi hissəsində, 51-ci paralel üzərində yerləşir. Tatar boğazının daxilinə doğru bir necə yüz metr uzanır. Maksimal hündürlüyü 171, 7 mertrdir. Burunun qarşı tərəfində, Aleksandrovsk-Saxalinsk rayonunun gerbində və Aleksandrovsk-Saxalinsk şəhərinin bayrağında əks olunmuş Üç Qardaş qayaları vardır. Buruna adı 1787-ci ildə fransız dənizçi Jan Fransua de Laperuz fransız admiralı, Yeni Fransanın general-qubernatoru Jak-Pier de la Jonkierin şərəfinə adlandırmışdı. Burun Valentin Pikulun "Katorqa" rpomanında təsvir edilir.

1897-ci ildə Jonkier burnunda hazırda da fəaliyyət göstərən mayakı inşa edilmişdir. 1880–1883-cü illərdə isə Aleksandrovski katorqaçıları mayaka tunel qazmışlar. 2011-ci ildə mayakına aparan tunelin təmiri ilə bağlı tender elan edilmişdir. Tender 2 100 000 rublla məhdudlaşırdı.

Pikuldan Anton Çexovun "Saxalin adası" romanında da burunun adı çəkilir.

## Mənbə
* Мыс Жонкиер на сайте "Чеховский Сахалин"

## İstinadlar
Velikan burnu

**Velikan burnu** — Saxalin adasınin cənub-şərqində, Tonino-Aniv yarımadasının şərq sahillərində yerləşir. Saxalin vilayətinin yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi olaraq qorunur. Əsas təbiət cizgiləri onun əsrarəngiz dəniz terrasına sahib olmasıdır. Burada dəniz terrası üzərində olan iynəyarpaqlı ağaclar, qaya bitkiləri qorunur. Dənizə doğru çıxan qayalar üzərində suiti sürülərini və quş koloniyalarını müşahidə etmək olur.
## Mənbə
* Ziyarətddən öncəki məsləhətlər
Mustafa Mustafayev

*Mustafa Mustafayev (mühəndis)  
*Mustafa Mustafayev (filoloq)

## Həmçinin bax
*Mustafa  
*Mustafayev
Stolbçatı burnu

**Stolbçatı burnu** — Kunaşir adasının qərb sahillərində yerləşən burun. Federal bölgüyə görə Saxalin vilayəti Yujno-Kuril şəhər dairəsinə daxildir (Rusiya). Ancaq adaya Yaponiya iddia edərək onu Hokkaydo prefekturasının Nemuro dairəsi ərazisi hesab edir.
## Təsviri
Stolbçatı burnu Mendeyeyev vulkanının lava axınları zamanı formalaşmışdır. Dalğaların eroziya fəaliyyəti isə ona əsrarəngiz görkəm vermişdir. Burada qayaların hündürlüyü 40-50 m arasında dəyişir. Qayalar Kunaşir boğazı daxilinə doğru uzanır. Suyun dağıdıcı fəaliyyəti isə sualtı daş «dirəkləri» əmələ gətirir.
## Turizm
Unikalığı və əsrarəngizliyinə görə burun turistlər arasında tanınır. Kuril qoruğu adminiostrasoyası tərəfindən buruna  Stolbçatı ekoloji cığırı adlı turlar təşkil edilir. maşrutun ziytarət olunması azaddır. Ancaq qoruğa giriş zamanı mütləq şəkildə qaydara uyğun şəkildə sənədləşmə aparılır.
## İstinadlar

## Mənbə
* Stolbçatı burnu 
* Фотографии столбчатых скальных структур
Möz (departament)

**Möz** () — Fransanın şimal-şərqində yerləşən, Qrand Est regionun departamenlərindən biri. Sıra nömrəsi — 55. İdarə mərkəzi — Bar-lö-Dük. Əhalisi — 200 509 nəfərdir (departamentlər arasında 89-cu yer, 2010-cu ilin məlumatları).

## Coğrafiyasi
Sahəsi — 6211&nbsp;km². Departamentin ərazisində *Möz , Er, Şyer, Orlen, Orj* və s. çayları axır.

Departament 3 rayon, 31 kanton və 498 kommuna daxildir.

Möz çayında Skladina adlı bir mağara var..

## Tarixi
Möz 1790-cı ilin mart ayında Böyük Fransız İnqilabı zamanı yaradılan ilk 83 departamentdən biridir.Keçmiş  Barrua əyalətinin ərazisində yerləşir. Adı Möz çayından gəlir.
## Qalereya

Fayl:Bar-le-Duc Place Saint-Pierre.jpg|
Fayl:Bar-le-Duc - Eglise Saint-Etienne - Le Transi -192.jpg|
Fayl:10 Château d'Hattonchâtel.jpg|
Fayl:Chapelle castrale Vaucouleurs.jpg|
Fayl:Louvemont-Côte-du-Poivre - Poilu.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Prefecture website 
* Conseil Général website 
* http://www.tourisme-meuse.com/
Qryaznov burnu

**Qryaznov burnu** () — Qara dəniz sahillərində yerləşən burun. Olqinski buxtasını cənub-şərqdən əhatələyir. Eyni buxtanın şimal-qərb hissəsini əhatələyən Aqriya burnuna nisbətdə daha iti quruluşa sahibdir.

## Mənbə
Путеводитель по Ольгинке и Ольгинской бухте
Dodaq boyası

**Dodaq boyası** — əsasən qadınların dodaqlarına çəkdikləri müxtəlif rəngli kosmetik məhsul.

## Tarixi
Dodaq boyama mədəniyyəti təxminən 5000 il bundan əvvələ təsadüf edir. Dodaq boyasını ilk icad edənlər qədim Mesopotomiyalılar hesab edilir. Qədim zamanlarda  qadınlar dəyərli daşları əzərək əldə etdikləri rəngdən dodaqlarını boyamaq üçün istifadə etmişlər. Qədim Misirdə isə dodaq boyasından istifadə kral və şahzadə ailələrinə mənsub olmuş, onlar böcək, bitki, yod, brom, yosun, balıq pulcuğu və oxralardan istifadə edərək dodaq boyası əldə edirdilər. Orta əsrlərdə kilsə güclü bir təşkilat idi və buna görə dodaq boyasını günah hesab etdiyi üçün  qadağan etmişdir, amma sonrakı dövrdə bu mədəniyyət sərbəstləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Jeleznı Roq

**Jeleznı Roq** — Taman yarımadasının cənub sahillərində, Taman stansiyasından 10&nbsp;km cənubda yerləşən burun. Burun dənizə doğru 1.3&nbsp;km məsafədə uzanır. Maksimal hündürlüyü 65 m-dir. Burunun yuzarı hissəsində üzüm kolları əkilmişdir. Cənub-qərb sahillərində elə də böyük olmayan çimərlik vardır.

Jeleznı Roq Kubanda yeganə yerdir ki burada dəmir filizi ehtiyatı vardır. Dəmir filizi səthə yaxın yerləşməsi ilə seçilir. Burada filiz 1932-ci ilə qədər kustar üsulla çıxarılmışdır.

## Mənbə
* ''Лотышев И. П.'' География Кубани. Энциклопедический словарь. Майкоп, 2006.
Kadoş burnu

**Kadoş burnu** — Qara dəniz sahillərində, Tuapse yaxılığında yerləşən burun. Burun Aqoy kəndi ilə Tuuapse şəhəri arasında yerləşir. Kadoş burnu yaxınlığında Kiselyov qayası vardır. Milyon il əvvəl tektonik hərəkətlər sayəsində okean dibinin qalxması ilə meydana gəlmişdir. Burun ərazisində qədim insanın izlərinə və əmək aləıtlərinə rastlanılmışdır. Qədim insan məskəninin yaşı 335 min il olaraq qiymətləndirilir.

Kadoş burnu birtki örtüyü ilə zəngindir. Burada müxtəlif növ quş, ilan və həşaratlara rastlamaq mümlkündür.

## İstinadlar
Qıpqırmızı qızıl (film, 2003)

**Qıpqırmızı qızıl** () — Cəfər Pənahinin 2003-cü ildə dram janrında çəkdiyi film. Film 56-cı Kann kinofestivalında jürinin "xüsusi baxış mükafatı"na layiq görülüb.

## Süjet
Film zərgərlik mağazasının qarəti səhnəsi ilə başlayır. Hüseyin tabe olmayan mağaza sahibinə atəş açır. Sonra isə o siqnalizasiyanın işə düşməsinə görə tələyə düşdüyünü anlayır və çıxılmaz vəziyyətdə qaldığına görə özünü öldürür. Sonra isə film qəlbində özünün cəmiyyətdəki aşağı statusuna görə sıxılan, pitsa kuryeri olan Hüseyinin həyat hekayəsini göstərmək üçün iki gün əvvələ qayıdır.

## Rollarda
* Hüseyin İmadəddin — Hüseyin
* Kamyar Şeysi — Əli
* Azita Rayedji — Hüseyinin həyat yoldaşı
* Şahram Vəziri — zərgər
* Ehsan Amani — çayxanadakı kişi
* Puranq Nakxael — varlı
* Kave Nəcmabadi — satıcı
* Sabir Safael — gənc əsgər

## Çəkilişlər
Baş rolun fiaçısı olan Hüseyin İmadəddin peşəkar aktyor olmayıb və həyatda doğrudanda pitsa kuryeri işləyir. Bundan başqa o həm də paranoid şizofreniyasından da əziyyət çəkirdi buna görə də çəkilişlərin aparılması zamanı bəzi çətinliklər olur. İran İslam Respublikasının Mədəniyyət və İslami İrşad Nazirliyi filmdə bəzi səhnələrin kəsilməsini tələb etsə də Pənahi bununla razılaşmır və filmdə heç bir dəyişiklik etmir. Nəticədə film İranda qadağan olunur. Bu qadağa hələ də davam edir

## Mükafatlar
* 2003-cü ildə Kann kinofestivalında jürinin "Xüsusi baxış" mükafatına layiq görülüb. 
* 2003-cü ildə Beynəlxalq Çikaqo kinofestivalında "Qızıl Hüqo" mükafatına layiq görülüb. 
* 2003-cü ildə Tbilisi kinofestivalında "Qızıl Prometey" mükafatına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qıpqırmızı qızıl filmi
Od (departament)

**Od** () — Fransanın cənubundakı Oksitaniya regionunun departamentlərindən biri. Sıra № 11. İnzibati mərkəz Karkason. Əhalisi 365 854 nəfərdir (vahidlər arasında, 66-cı yerdə, məlumatlar 2010).

## Tarix
Od 1790-cı ilin martında Fransız İnqilabı zamanı meydana çıxan ilk 83 departamentdən biridir. Bu köhnə Langedok vilayətinin ərazisində yerləşir. Departamentin  eyni adlı çayı da mövcuddur.

## İnzibati bölmə
Departamentdə 3 rayon, 35 kanton və 438 kommuna daxildir.

### Rayonlar
* Karkason
* Limu
* Narbon

### Kantonlar

## Qalereya

Carcassonne JPG01.jpg|Karkason
Quillan.jpg|
Bugarach2.jpg|
Port Leucate (Aude), view over Leucate.jpg|
Cassoulet Carcassonne FRA 001.JPG|
Fontfroide, Arbeitshof.jpg|
190608 Burg-Puilaurens 01.jpg|*Château de Puilaurens*
Leucate-La Franqui (Aude), view from the cliffs.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Préfecture de l’Aude
* Département de l’Aude Les Comptes des Communes et des groupements à fiscalité propre : - Données Individuelles Budget principal seul - Données consolidées "Budget principal et budgets annexes"
* Conseil départemental de l’Aude
* Agence de Développement Touristique de l'Aude (ex Comité Départemental du Tourisme de l'Aude)
* Musique et musiciens d'Église dans le département de l'AUDE autour de 1790
Dairə (film, 2000)

**Dairə** () — rejissor Cəfər Pənahinin 2000-ci ildə çəkdiyi film. Film müasir İranda (XX əsrin sonları) qadınların asan olmayan talelərindən bəhs edir. Film Venesiya kinofestivalının ən yüksək mükafatı olan "Qızıl şir"-i qazansa belə İranda qadağan olunub.

## Süjet
"Dairə" — bir neçə iranlı qadının öz həyatlarında hiss etdikləri cinsi diskriminasiyanı göstərən filmdir. Onlardan biri öyrənir ki qızının qız övladı dünyaya gəlib. Halbuki onlar uşağın oğlan olacağını gözləyirdilər. Ana burada qızının gələcəyi üçün narahat olur. Digər yanda isə yenicə həbsxanadan çıxmış bir neçə qadın göstərilir. Onlar pul tapıb öz doğma kəndlərinə qayıtmaq istəyirlər. Bir yanda isə qadının biri abort etdirmək istəyir. Pənahi bu qadınların keçmişi haqda heç nə demir, ancaq ölkəsindəki qadınların sıxışıb qaldığı tabuları, qadağaları bütün çılpaqlığı ilə göstərir.

Filmdə baş rol yoxdur bütün film qadınların İran cəmiyyətində qarşılaşdıqları gündəlik problemləri özündə göstərən kiçik hekayələrdən ibarətdir. Bu hekayələr bəzən bir birləri ilə qovuşurlar bu isə özlüyündə bir çevrə dairə yaradır. Film adı da məhz buna görə "Dairə"-dir.

## Rollarda
* Nərgiz Məmizadə — Nərgiz
* Məryəm Parvin Almani — Arzu
* Müjgan Fərəmərzi — Müjgan fahişə 
* İlham Saboktəkin — İlham tibb bacısı
* Munir Ərəb — Munir bilet satıcısı
* Solmaz Pənahi — Solmaz
* Fereşte Sədri Orafayi — Pəri
* Fatimə Nağavi — Ana 
* Abbas Əlizadə — Pərinin atası
* Maidə Təhmasibi — Maidə 
* Ataullah Moğadas — Hacı
* Məryəm Şayeqan — Pərvanə

## Mükafatlar
* 2000-ci ildə Venesiya Kinofestivalında ən yüksək mükafat olan "Qızıl şir" mükafatı da daxil olmaqla 6 mükafata layiq görülüb. 
* 2000-ci ildə ABŞ Kinotənqidçiləri Milli Şurası tərəfindən "İfadə azadlığı" mükafatına layiq görülüb.
* 2001-ci ildə San-Sebastiyanda keçirilən kinofestivalda FİPRESSİ mükafatı qazanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [Dairə film [IMDb] saytında ]
Qalaktik koordinat sistemi

**Qalaktik koordinat sistemi** göy koordinat sistemidir, Günəş kimi onun mərkəzidir.

Qalaktik koordinat sistemində əsas müstəvi olaraq bizim daxil olduğumuz ulduz sisteminin — Qalaktikanın müstəvisi qəbul olunmuşdur. Qalaktika müstəvisinin göy sferi ilə kəsişdiyi böyük göy dairəsinə **qalaktik ekvator** deyilir. Qalaktika müstəvisi ekvator müstəvisi ilə **62°.6**-lik bucaq əmələ gətirir. Qalaktika müstəvisinə perpendikulyar olan və dünyanın mərkəzindən keçən xəttə **Qalaktikanın oxu** deyilir. Qalaktikanın oxu iki nöqtədə göy meridianını kəsir. Bu kəsişmə nöqtələrindən dünyanın şimal qütbünə yaxın olan **Qalaktikanın** **şimal qütbü L**, dünyanın cənub qütbünə yaxın olan isə **Qalaktikanın cənub qütbü L′** adlanır.

Qalaktikanın qütblərindən və verilmiş göy cismindən keçən böyük göy yarımdairəsinə **qalaktik enlik dairəsi** deyilir.

## Qalaktik uzunluq

Qalaktik ekvator boyunca C Qalaktika mərkəzindən verilmiş göy cisminin qalaktik enlik dairəsinə qədər olan qövsün uzunluğuna **qalaktik uzunluq l** deyilir.

l= ᑌCK

Qalaktik uzunluq 0**°**- 360**°** arasında qiymətlər ala bilər.

## Qalaktik enlik
LML' qalaktik enlik dairəsi boyunca Qalaktika müstəvisindən M göy cisminə qədər olan qövsün uzunluğuna **qalaktik enlik b** deyilir.

b= ᑌKM

Qalaktik enlik 0**°**- 90**°** arasında qiymətlər ala bilər.

## Təyin edilməsi
İlk qalaktik koordinat sistemi 1785-ci ildə Villiam Herşel tərəfindən istifadə edilmişdir. Lund Rəsədxanası 1932-ci ilə qədər bir neçə dərəcə fərqlənən bir sıra müxtəlif koordinat sistemləri istifadə edilmişdir. Bu, Lund gözətçiliyi əsasında standart bir qalaktik koordinat sistemini bir qalaktik şimal qütbündə R və qalaktik təyyarə və ekvatorial düzləmin kəsişdiyi nöqtədə 0 ° uzunluqdadır.

1958-ci ildə Beynəlxalq Astronomiya Birliyi qalaktik nöqtəli hidrogenin hidrogen xəttindən radioaktiv izlənilməsinə istinad edərək qalaktik uzunluqun 32 °-ə və genişliyi 1,5 ° -ə dəyişməsini dəyişdirən qalaktik koordinat sistemini müəyyən etmişdir. Qalaktik uzunluq doğru yüksəlişlə eyni istiqamətdə artır. Qalaktik en, şimal qalaktik qutuya doğru pozitivdir, Günəşdən keçən bir təyyarə və qütblərin ± 90 ° olduğu zaman qalaktik ekvatora paralel 0° təşkil edir.

## Düzbucaqlı koordinatlar
Bəzi tətbiqlərdə qalaktik uzunluq və enlik və məsafə əsasında düzbucaqlı koordinatlardan istifadə edilir. Uzaq keçmişə və ya gələcəyə aid bəzi işlərdə qalaktik koordinat sistemi x-oxun həmişə qalaktikanın mərkəzinə girməsi üçün fırlanan kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
Hoqqa (film)

** Hoqqa ** — 2017-ci ildə çəkilmiş Azərbaycan komediya filmi.

## Məzmunu
Filmdə dostu Kəramət (*[[Vüsal Murtuzəliyev]]*) ilə birlikdə Qızxanımı (''Dilarə Əliyeva'') qaçırtmış Eşqinin *([[Elməddin Cəfərov (aktyor)|Elməddin Cəfərov]]*) başına gələn hadisələrdən bəhs olunur.

Eşqin və Qızxanım Facebook sosial şəbəkəsində tanış olurlar. Qızxanım rayonda yaşayır, atası onu başqasına ərə vermək istədiyinə görə Eşqindən onu qaçırmasını istəyir. Eşqin onu dostunun meyit daşıyan maşını ilə qaçırdır və hadisələr elə bundan sonra başlayır...

## Filmin heyəti

### Rollarda

* Dilarə Əliyeva — *Qızxanım*
* Elməddin Cəfərov — *Eşqin*
* Vüsal Murtuzəliyev — *Kəramət*
* Cəfər Namiq Kamal — *Demoqoq*
* Rauf Şahsuvarov — *İldırım*
* Nofəl Quliyev — *Nəbi*
* Nahidə Orucova — *xala*
* Oqtay Əliyev — *müdir*
* Ədalət Əbdülsəmədov — *fəhlə*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hoqqa filminin təqdimat gecəsi
* Müasir Azərbaycan filminin hoqqaları
Yadulla Məftun Amini

**Yadullah Məftun Amini** (; ) — azərbaycanlı şair.

## Həyatı
Yadulla Amini 1926-cı ildə Qərbi Azərbaycan ostanının Şahindej şəhərində anadan olmuşdur. İbtidai və orta təhsilini Təbriz şəhərində almışdır. Ali təhsilini almaq üçün Tehrana yollanmış və burada Tehran Universitetində hüquq təhsili almışdır.

## Ədəbi fəaliyyəti
*Məftun* ləqəbi ilə şeirlər yazan Yadulla Amini ilk dövrlərdə farsca klassib üslubda şeirlər yazmışdır. 1980-ci illərdən etibarən Yadulla Amini ritmik olmayan və müasir üslublu şerlər yazmışdır. Fars dili ilə yanaşı azərbaycanca da şeirlər yazan Yadulla Amininin bu dildə ilk şeirlər toplusu *Aşıqlı karvan* adlanır.

## Əsərləri
* Poemaları
** *Aşıqlı karvan* ((müğənnilər) 1960-cı illər, Təbriz)
** *Anarestan* (Nar bağı, 1967, Təbriz)
** *Aşıqlı karvan* (1979)
** *Nahang ya Movi* (1979, Tehran)
** *Fasl-e-Pünhan* (Gizlənmiş mövsüm)
** *Mən və xəzan-e-toh* (2006)
** *Şab-e-xəzər-o-doh*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Panaqiya burnu

**Panaqiya burnu** — Krasnodar diyarı, Temryukski rayonu ərazisində yerləşən burun. Burun Taman yarımadasının cənub-qərbində, Taman stansiyasından 12 km aralıda yerləşir. Burunun hündürlüyü 30 metrdir. Qədim isti dənizlərin rif zonası olmuşdur. Hazırda isə dəniz hər il 1 metr sahil zonasını su altına salır.

Burun yerli əhəmiyyətli təbiət zonası elan edilmişdir.
## İstinadlar

## Mənbə
* Foto
* Foto
Fransa departamentlər siyahısı

**Fransa departamentlər siyahısı** — 22 dekabr 1789-cu il Fransa Qurucu Məclisi tərəfindən təsis edilmiş qərara əsasən departamentlər, Fransanın inzibati vahidləri qəbul edildi. Departmentlər isə rayon və kantonlar bölündü. 17 May 2013-cü ildəki sonuncu seçki sisteminin struktur qanuna əsasən -  hər kantonun seçiciləri seçkilər zamanı müxtəlif cins şöbəsinin idarə heyətinin iki üzvünü seçirlər. Onlar 6 ilin səs çoxluğu nəticələrinə əsasən birinci və ikinci turlardan keçərək seçilirlər. 
2015-ci ildən etibarən Fransa ərazisi 101 departamentə bölünür(5-i dənizkənarı ərazi), 335 rayon (12-si dənizkənarı) və 2054 kanton (59-u dənizkənarı).

## Həmçinin bax
* Fransa şəhərləri
* Fransa tarixi
* Fransanın Cənub və Antarktika əraziləri

## İstinadlar
Karantinnı burnu (Kalamit körfəzi)

**Karantinnı burnu** () — Krım yarımadasının qərbində yerləşən burun. Burun Qara dənizə daxil olan Kalamit körfəzinə daxil olur. Ərazisində Mirmek antik şəhəri yerləşir.

Kalamit körfəzinə doğru uzanan burun Evpatoriya buxrtası ilə əhatələnir. Ərazisində Kerkinitida antik yunan şəhəri yerləşir. Burunun şimalında Evpatoriya dəniz limanı, şərqində isə çimərlik vardır. Sahilləri isə su altı və üstü daşlarla sahibdire. şimal hissəsində isə Evpatoriyaya aid yaşayış binaları vardır.

## Həmçinin bax
* Karantinnı burnu

## İstinadlar
Karkason (rayon)

**Karkason** () — Langedok-Russilyon bölgəsindəki biri olan () rayondur. Od departamentinin rayonu. Suprefektur — Karkason. Rayonun əhalisi 2006-cı ildə 153 203 nəfər idi. Əhalinin sıxlığı 57 nəfər / km² təşkil edir. Rayonun sahəsi 2668 km²-dir.

## Coğrafiya
Karkason rayonu departamentin şimal-qərb hissəsini işğal edir və Şimaldan Tarn departament ilə, şimaldan Ero departamenti tərəfindən Narbon rayonunun şərqində, Limu rayonunun cənub-qərb hissəsində, Qərbi Aryej departamentivə Yuxarı Haronna departamenti ilə şimal-qərbdə sərhəddir.

## Xarici keçidlər
* Национальный институт статистики — округ Каркассон
Oyrat burnu

**Oyrat burnu** () və ya **Uret burnu** — Tərxan Qut yarımadasının cənub qutaracağında, Krım yarımadasının qərbində yerləşən burun. Burun Qara dənizə doğru uzanır. İnzibati cəhətdən Çernomorski rayonuna daxildir. Sahilləri əsasən sıldırımlıdır. Bəzi hissələrdə isə kiçik çimərliklər, su altı və üstü daşlar vardır. Sahil hissədə hündürlük 5–10 m arasında dəyişir. Burun ərazisi və ətrafı birillik ot bitkiləri ilə örtülür. Burada b.e.ə IV əsrdən b.e II əsri aralığında yaşayış yeri olmuşdur. Tərxan Qut yarımadasında əsas dayvinq ərazilərindən biridir.

## İstinadlar
Rusiyanın veb-briqadaları

**Rusiyanın veb briqadaları** (), bəzən **Rusiyanın troll ordusu**, **Rusiya botları**, **troll fabrikası** və ya **troll ferması** kimi tanınınr — dövlət tərəfindən dəstəklənən anonim internet siyasi şərhçiləri və Rusiya hökumətinə bağlı trollardır.

## İstinadlar
Maverick

**Maverick** — CAR-ın Paramount Group tərəfindən hazırlanmış zirehli transportyor. Ilk dəfə Africa Aerospace and Defence (AAD) Exhibition 2008-də təqdim olunmuşdur.
Mbombe

**Mbombe 6x6** — CAR-ın Paramount Group şirkətinin mina qorunması istehsalı ilə təkərli zirehli avtomobil. Mbombe, STANAG 4569 metoduna əsasən IV səviyyədə qorunmanı təmin edir.
RG-31

**RG-31 Nyala** — BAE Land Systems tərəfindən, BAE Land Systems OMC-in Cənubi Afrika şöbəsi və Kanada General Dynamics Land Systems istehsal olunan zirehli vasitədir.
Nikolay burnu

**Nikolay burnu** () — Krım yarımadasının ucqar cənub nöqtələrindən biri (digəri Sarıç burnudur). Burun Qara dənizə doğru uzanır. İnzibati cəhətdən Yalta şəhər sovetliyinin, Foros qəsəbə sovetliyinə daxildir.  Adını Müqəddəs Nikolaydan alması ehtimal edilir. Digər fərziyyədə isə burunun adı Napoluon müharibələri zamanı qəhrəmanlıq göstərmiş Nikolay Raevski ilə bağlıdır. I Aleksandrın burun yaxınlığında ona Təsəlli bağını verməsi faktı vardır. Burundan 1&nbsp;km məsafədə Foros qəsəbəsi yerləşir. Sevastopola olan məsafə 33&nbsp;km, Yalataya isə 33&nbsp;km-dir. Ondan qərbdə isə Sarıç burnu yerləşir. Burunun ərazisi birbaşa "Foros" sanatoriyasında yerləşən "Foros" uşaq düşərgəsinə bitişikdir.
## İstinadlar
Arif Abbasov (futbolçu)

**Arif Mikayıl oğlu Abbasov** () — futbolçu, məşqçi, hakim.

## Həyatı
Arif Mikayıl oğlu Abbasov 23 iyul 1945-ci ildə Bakıda doğulub. Azərbaycan futbolunun yetirməsi 1964 – 1974-cü ildə Tomsk şəhərinin müxtəlif komandalarında çıxış edib. Həmçinin, o, Tomsk Dövlət Pedeqoji İnstitutunun Bədən tərbiyəsi fakültəsini bitirib. Futbolçu karyerasını başa vurduqdan sonra hakimliyə başlayan Abbasov Rusiya çempionatının oyunlarına hakim-inspektor qismində təyinat almaqla yanaşı, Tomsk Futbol Federasiyasına rəhbərlik edib. O, 14 iyun 2009-cu ildə hakim-inspektor qismində təyinat aldığı II divizionun "Okean" – "Smena" görüşündən öncə infarktdan vəfat edib. Abbasov Rusiyada futbol üzrə qış turnirinin əsas təşkilatçılarından biri olub.

## İstinadlar
Lazarev burnu (Nevelskoy boğazı)

**Lazarev burnu** — Rusiya, Xabarovsk diyarı, Şəhər tipli Lazarev qəsəbəsi ərazisində yerləşən burun. Amur limanının qərbində qərarlaşır. Yerləşdiyi yarımada ərazisində Ermak burnu da vardır. Burun dənizçi, admiral, Rusiya İmperiyasının Qaradəniz donanmasının komandanı (1834–1851), Antarktidanı ilk dəfə kəşf edəmnlərdən biri olmuş Mixail Lazaryevin şərəfinə adlandırılmışdır.
Burun Saxalin adasına ən yaxın materik sahəsidir.

## İstinadlar
Lazarev burnu (Sevastopol)

**Lazarev burnu** () — Krım yarımadasında, Sevastopol buxtasının cənubunda yereləşən burun. Burun Korabelnaya buxtasını, Yujnaya buxtasından ayırır. 
Burun dənizçi, admiral, Rusiya İmperiyasının Qaradəniz donanmasının komandanı (1834—1851), Antarktidanı ilk dəfə kəşf edəmnlərdən biri olmuş Mixail Lazaryevin şərəfinə adlandırılmışdır.
Burunda Sevastopol dəniz zavodu (1783) və M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin filialı yerləşir. Filialı Lazarev kazarmalarında  fəaliyyətdədir. 1867-ci ildə isə Mixail Lazaryevə abidə qoyulsa da həmin abidə 1928-ci ildə sökülmüşdür. Onun yenidən bərpası planlaşdırılır. 
## İstinadlar
Limu (rayon)

**Limu** ( — Fransada rayon ().Langedok-Russilon bölgəsindəki rayonlarından biri . Rayonun departamenti — Od. Suprefektura - Limu. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 43387 nəfər olmuşdur. Əhalinin sıxlığı 24 nəfər / km² təşkil edir. Rayon ərazisi  1781&nbsp;km²-dir.
## Tarix
Od departamenti 17 fevral 1800-ci ildə yaradılan zaman Limu rayonu orijinal departamentin bir hissəsidir.
## Coğrafiya
Limu rayonu şimalda Karkason, Narbon rayonu ilə şərqdə, Cənub-şərqdə Pireneyi departamenti və qərbdə Aryej departamenti ilə sərhəddir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Национальный институт статистики — округ Лиму
Narbon (rayon)

**Narbon** () — Langedok-Russilyon bölgəsindəki rayonlardan biri (). Od departamentin rayonudur. Suprefektur - Narbon. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 144.432 nəfər idi. Əhalinin sıxlığı 85 nəfər / km². Rayon sahəsi 1690&nbsp;km².

2012-ci ildə 5000-dən çox əhalisi olan əsas şəhərlər Narbon (51,869 nəfər), Lezinyan-Korber (10,883 nəfər), Kursan (6,056 əhali), Por-la-Nuvel (5,653 nəfər) və Sijan (5,476 nəfər).

## Tarix
Od departamenti 17 fevral 1800-cü ildə yaradılan zaman Narbon rayonu orijinal departamentin bir hissəsi idi.

2015-ci ildən etibarən, bələdiyyələrin sayı hər il dəyişir, məsələn 2014-cü ildəki kantonun yenidən bölüşdürülməsi nəticəsində, müəyyən rayonların perimetrlərini düzəltməyə və ya yeni bələdiyyələrin yaradılmasına səbəb olur. Narbon rayonundakı bələdiyyələrin sayı 2015-ci ildə 82, 2016-cı ildə 82, 2017-ci ildə isə 109-a bərabərdir. 2017-ci il yanvarın 1-dən etibarən rayon 109 bələdiyyə mövcuddur.

## Coğrafiya
Narbon rayonu, şərqdə Aralıq dənizi ilə , Cənub-şərqdə Limu və şimal-qərbdə Karkason rayonu ilə Cənub-şərqə qədər sərhəddir.
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu —  Narbon rayonu
Aksa (kanton)

**Aksa**  — kanton, Fransanın Langedok-Russilyon bölgəsində yerləşən Od departamentinə tabedir. Limu rayonuna daxildir.

Kantonun INSEE kodu 1103-dir. Aksa, kantonunda əsas olan 14 kommuna mövcuddur.

## Kanton kommunları

## Əhali

## Xarici keçidlər
* Кантон Акса на карте Франции
* Население коммун департамента Од на сайте INSEE
Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu

**Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu**  (, qıs. **INSEE** və ya **Insee**)  — institut Fransada rəsmi statistika hesablamalarını və təhlilini həyata keçirir. İqtisadiyyat, Sənaye və məşğulluq Nazirliyi tərəfindən idarə olunur. Oktyabr ayından etibarən İnstitutun direktoru Jan-Filip Kotidir.
## Vəzifələri
* Əhalinin sayımlarının təşkili və keçirilməsi, habelə Fransa əhalisi ilə bağlı müxtəlif statistikaların dərc edilməsi
* Əhalinin müəssisələrə və iqtisadiyyata olan maraqlarına dair məlumatların toplanması (dövri və ya nöqtə)
* Fransa ilə bağlı əsas sosial-iqtisadi göstəricilərin qiymətləndirilməsi (ÜDM, işsizlik, yoxsulluq və s.)
* Müxtəlif indekslərin (qiymət və gəlir indeksləri, istehlak qiymətləri indeksi, inflyasiyanın hesablanması və s.) Nəşri

## Funksiyalar
INSEE həmçinin aşağıdakı kataloqları idarə edir:  
* Fiziki şəxslərin reyestri (BRPP)  aşağıdakılardan ibarətdir:  
** Fiziki şəxslərin milli identifikasiya reyestri (RNIPP), bu xüsusilə fiziki şəxslərin reyestrində qeydiyyat nömrəsini (NIRPP və ya NIR), adətən sosial sığorta nömrəsi adlandırılanı ehtiva edir;  
** Birləşmiş seçki reyestri (EİZ);  
* Şirkətlərin və onların müəssisələrinin identifikasiya sistemi üzrə milli kataloq (SIRENE), şirkətlərin identifikasiya sistemi nömrələri (SIREN) və müxtəlif müəssisələrinin SIRET identifikatorları daxil olmaqla.  

INSEE müəyyən təsnifatların identifikasiyasında istifadə olunan kodları idarə edir:  
* COG kodu (rəsmi coğrafi kod, “INSEE kodu” kimi də tanınır) coğrafi əraziləri müəyyən edir: bələdiyyələr (bax siyahı), kantonlar, rayonlar, departamentlər, regionlar, ölkələr və xarici ərazilər;  
* APE kodu (Main Activity Performed – Aparılan əsas fəaliyyət) INSEE tərəfindən hər bir şirkətə və müəssisəyə onların əsas fəaliyyəti əsas alınaraq Fransız fəaliyyət təsnifatı (NAF) üzrə verilir; 
* Peşələr və sosial-peşə kateqoriyaları (SPK).  

INSEE statistik məlumatları da yayır və təhlil edir. O, çoxsaylı sənədlər, kitablar və dövri nəşrlər, eləcə də bəzi CD-ROM-lar nəşr edir. Lakin təxminən bütün statistika öz veb-saytında açıq şəkildə mövcuddur. Bu statistikaya çıxışı asanlaşdırmaq üçün INSEE Fransanın müxtəlif regionlarında “INSEE vasitəçiləri” yaratmışdır.  

Nəhayət, INSEE fəaliyyətinin müxtəlif aspektlərini Milli Statistik Məlumatlar Şurasına (CNIS) təqdim edir. Qeyd etmək lazımdır ki, sorğu formalarının hazırlanması CNIS və CNIL-in nəzarəti altında həyata keçirilir.  

## Suverən missiyalar
Fransa Milli Statistika və İqtisadi Tədqiqatlar İnstitutu (Insee) bir neçə əsas funksiyanı yerinə yetirir. O, birləşdirilmiş seçki reyestrini aparır və bir neçə digər reyestri idarə edir: fiziki şəxslərin identifikasiyası üzrə milli reyestri, bu identifikasiya nömrələrinin (və ya sosial sığorta nömrələrinin) verilməsini təmin edir, həmçinin müəssisələrin və onların təşkilatlarının qeydiyyatı aparılan SIRENE reyestri. O, əhali siyahıyaalmasının təşkilini və nəzarətini həyata keçirir (məlumatların toplanması bələdiyyələr tərəfindən aparılır).
## İstinadlar


## Həmçinin bax
* INSEE
## Xarici keçidlər
* Официальный сайт INSEE
Rodez

**Rodez** (, ) — Fransa cənubunda yerləşən şəhər, Averon departamentin paytaxtı. 26 min əhalisi, şəhərətrafı əhalisi - 50 minə qədər.

## Tarix
Şəhər Averon çayına baxan bir təpədə yerləşir. Böyük Fransız inqilabından əvvəl Rodez Rueq əyalətinin paytaxtı idi.

## Görməli yerlər
Əsas görməli yeri Notre Dame kafedralıdır.

## İqtisadiyyat
Rodez ənənəvi kənd təsərrüfatı məhsullarının ticarət mərkəzidir.
## Qalereya

TourdesCorbieres599.png|
MairiedeRodez4571.png|
Rodez-coquelicots480.JPG|
Gymnase du Dojo, Rodez.jpg|
Rodez - Cathédrale Notre-Dame -07.JPG|
Rodez - Cathédrale Notre-Dame -11.JPG|
12 - Rodez Clocher de la cathédrale.jpg|
Ancien évêché de Rodez.JPG|


## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Averon (departament)

**Averon** ,  — Fransa cənubunda Oksitaniya regionunun departamentlərindən biri. Sıralama nömrəsi 12. İnzibati mərkəz - Rodez. Əhalisi 288,364 nəfərdir (departamentlər arasında 78-ci yer, 2010-cu ilin məlumatları).

## Coğrafiya
Ərazi ərazisi 8735&nbsp;km²-dir. Departament dağlıq ərazidə yerləşir, ən yüksək nöqtə Maiyebio zirvəsi (1469).
## Tarix
Averon 1790-cı ilin mart ayında yaradılmış ilk 83 departamentlərindən biridir.

## İstinadlar

# Франция, Монако. Монако. Остров Корсика // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 56—57. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
#  Аверон, деп. // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 8.

## Xarici keçidlər
* Prefecture website
* General council of Aveyron's website
* General Council of Aveyron
* Department of Aveyron Accounts by communes and groupings: - Individual data in main budget only; Consolidated data in main budget and annexes"
* Aveyron's bulletin board 
* Hosted and Guided Tours in Aveyron
Qarabağ müharibəsində şəhid olan Axısxa türklərinin siyahısı

**[[Axısqa türkləri]]** (gürcücə *მაჰმადიანი მესხები* Mahmadiani meskhebi və ya *თურქი მესხები* T’urk’i meskhebi, türkcə:*Mesheti Türkleri*, *Ahıska Türkleri*, ingiliscə: *Meskhetian Turks*) — Qazaxıstanda, Özbəkistanda, Azərbaycan Respublikasında, Qırğızıstanda, Rusiya Federasiyasında, Türkiyədə  bəzən kompakt halda, digər yerlərdə dağınıq şəkildə yaşayan türk xalqlarından  biri. Çox zaman onları *Mesxeti türkləri* də adlandırırlar. Dilləri Azərbaycan dilinə, Türk dilindən (Türkiyə türkcəsindən) daha yaxındır.

Tarix boyu etnik yaşayış yerləri  Gürcüstanın Məhsəti bölgəsi olmuşdur. 1944-ci ildə Axısqa türkləri Stalin repressiyasının qurbanı olmuş, axısqalılar kütləvi şəkildə öz doğma yerlərindən deportasiya olunmuşdur.

31 iyul 1944-cü ildə  SSRİ Dövlət Müdafiə Komitəsinin "№ 6279"  qərarı ilə (14 noyabr 1944-cü ildə icra edildi) 90 538 Axısqa türkü  məcburi şəkildə Gürcüstandan Qazaxıstan (40 min nəfər), Özbəkistan (30 min nəfər) və Qırğızıstanın (20 min nəfərdən çox) çöllərinə köçürülmüşdür.

1999-cu idə aparılmış siyahıya almaya əsasən Azərbaycanda 43.454 nəfər , eyni ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən isə Qırğızıstanda 33.327 nəfər, Qazaxıstanda 2.761 nəfər Axısqa türkü yaşayır.

2002-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Rusiya Federasiyasında 3.257 nəfər , Ukraynada 2001 -ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən isə 336 nəfər Axısqa türkü yaşayır.

Azərbaycanda yaşayan Axısqa türkləri Qarabağ müharibəsi zamanı döyüşlərdə də aktiv şəkildə iştirak etmişdir.
## Siyahı
### Şəhid olanlar

### Girovluqda olanlar
Qarabağ müharibəsi zamanı 50 nəfər Axısqa türkü erməni əsirliyindən qayıtsa da, 12 nəfər hələ də əsirlikdədir.  

## Həmçinin bax
* Axısqa türkləri 
* Qarabağ müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İstək

**İstək** — yerinə yetirilməsi(başqası tərəfindən) arzu edilən şey.

## İstək haqqında
* İstəyim yalnız iştə bir şəfqət; Bir təbəssümo hüsni-dilbərdən. H. Cavid.
* İstəyim xalqıma hər an ucalıqdır, ucalıq; Mənə yaddır qocalıq. S. Rüstəm.
* Sanki cavanlaşdıyüz il bədənim; Gözümdə qalmadı istəyim mənim. Z. Xəlil.
Karlos Ezquerra

**Carlos Sanchez Ezquerra** (d. 12 noyabr 1947 &ndash; ö. 1 oktyabr 2018, İspan cizgi roman sənətçisidir. İngiltərədə çıxan cizgi roman layihələri üçün çalışmış və həyatını Andorra şəhərində davam etmişdir.Onun ən məşhur əsəri Judge Dredd-dir.

İspan cizgi roman sənətçisi Karlos Ezquerra 2018-ci il oktyabrın 1-də ağ ciyər xərçəngindən 70 yaşında ölmüşdür.

## İstinadlar
Tibbi etika

**Tibbi etika** — tibb işçilərinin öz peşə vəzifələrini yerinə yetirən zaman riayət etməli olduqları mənəvi‐etik normalar toplusudur.
Harri Ozborn

**Herri Ozborn** () yaxud **Yeni Qoblin** () – Marvel Comics kainatında xəyali bir personaj.

Yeni qoblin əslində Piter Parkerin, yəni Hörümçək-adamın ən yaxın dostu Herri Ozborn****'dur. Herri atasının ölümündən sonra Hörümçək-adamın əslində ən yaxın dostu Piter olduğunu öyrəndikdən sonra Piterdən intiqam almaq üçün özü-özünə söz verər (Sonralar atasının köməkçisinin sayəsində atasının özünü öldürdüyünü öyrənincə verdiyi sözü pozaraq Hörümçək-adama Venom və Qum-adamın qarşısında durmağa kömək edir). Qüvvətli fiziki gücə sahibdir və özünün yaratdığı texnoloji alətlərdən istifadə edir.
Torinyan burnu

**Torinyan burnu** () — İspaniyanın Atlantik okeanı sahillərində yerləşən burun. Burnu İspaniyanın materikdə yerləşən ən ucqar qərb nöqtəsidir. Qalisiya muxtar regionunun La Korunya əvaləti, Muhia şəhəri yaxınlığında yerləşir. Maksimal hündürlüyü 93 metrdir.

## Qalereya

Fayl:Costa da morte.jpg|Dəniz sahili


## İstinadlar
Yaxşı

**Yaxşı** — müsbət xüsusiyyətlərə və ya keyfiyyətlərə malik olan; öz keyfiyyəti ilə verilən tələbləri təmin edən, lazımi qaydada olan, bəyənilən.

## Azərbaycan dilində mənası
“Yaxşı” sözü Azərbaycan dilində müxtəlif məna və hallarda istifadə olunur:
# Müsbət qiymətləndirmə — bir şeyin qənaətbəxş, lazımi keyfiyyətdə olduğunu ifadə etmək üçün işlədilir. Məsələn, “Bu yemək yaxşıdır” — yeməyin dadının və ya keyfiyyətinin yaxşı olduğu deməkdir.
# Razılıq bildirmək — razılaşmanı ifadə etmək üçün istifadə olunur. Məsələn, “Yaxşı, sabah görüşərik” — burda razılıq bildirərək bir planı təsdiq edir.
# Sağlamlıq və ya rifah — bir insanın fiziki və ya mənəvi vəziyyətini təsvir etmək üçün işlədilir. Məsələn, “O, yaxşıdır” — yəni o, sağlam və ya rahat vəziyyətdədir.
# Əxlaq və davranış — insan davranışlarını və əxlaqını ifadə etmək üçün də istifadə edilir. Məsələn, “O, yaxşı insandır” — bu, həmin şəxsin mənəvi keyfiyyətlərinin müsbət olduğunu göstərir.

Beləliklə, "yaxşı" həm əşyalara, həm də insanlara müsbət bir dəyər vermək üçün istifadə olunan geniş mənalı bir sözdür.

## Şərə qarşı müqavimət
Dində, etikada və fəlsəfədə “xeyir və şər” çox yayılmış ikilikdir. Manixey və İbrahim dini təsirləri olan mədəniyyətlərdə şər adətən yaxşılığın antaqonist əksi kimi qəbul edilir. Yaxşılıq qalib gəlməli, şər isə məğlub olmalıdır.

Dini bir anlayış olaraq, yaxşı və şər arasındakı dixotomiyanın əsas ideyaları Qərb mədəniyyətlərində elə inkişaf etmişdir ki, bu gün:

* Yaxşılıq geniş anlayışdır, lakin adətən həyat, xeyriyyəçilik, davamlılıq, xoşbəxtlik, sevgi və ədalətlə əlaqələndirilir.
* Pislik adətən şüurlu və qəsdən törədilən qanunsuzluq, başqalarına zərər verməyə yönəlmiş ayrı-seçkilik, insanların psixoloji ehtiyaclarını və ləyaqətini azaltmağa yönəlmiş alçaldılma, dağıdıcılıq və lazımsız və/və ya ayrı-seçkilik olmadan zorakılıq hərəkətləri ilə əlaqələndirilir 
* insan vəziyyətinin dilemması və onun həm yaxşı, həm də pis əməlləri yerinə yetirmək qabiliyyəti

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Aristotle. "Nicomachean Ethics". 1998. USA: Oxford University Press. (1177a15)
* Bentham, Jeremy. *The Principles of Morals and Legislation*. 1988. Prometheus Books.
*  Corrected repr. 1984; repr. with new foreword 2001.
* Dewey, John. *Theory of Valuation*. 1948. University of Chicago Press.
* Griffin, James. Well-Being: Its Meaning, Measurement and Moral Importance. 1986. Oxford: Oxford University Press.
* Hume, David. *A Treatise of Human Nature*. 2000. Oxford: Oxford University Press.
* Hurka, Thomas. *Perfectionism*. 1993. Oxford: Oxford University Press.
* Kant, Immanuel. *Groundwork of the Metaphysic of Morals*. 1996. Cambridge University Press. Third section, [446]-[447].
* Kierkegaard, Søren. *Either/Or*. 1992. Penguin Classics.
* Rawls, John. *A Theory of Justice*. 1999. Belknap Press.
* Ross, W. D. *The Right and the Good*. 1930. Oxford University Press.
Finisterre burnu

**Finisterre burnu** (, , ) — İspaniyanın Atlantik okeanı sahillərində yerləşən burun.

Bəzən Finisterre burnunu İspaniyanın materikdə yerləşən ən ucqar qərb nöqtəsi hesab edirlər. Ancaq burundan da qərbdə yerləşən ərazilər vardır. Burunun adı latıncadan  tərcümədə «dünyanın sonu» anlamını verir. Burunun ən hündür nöqtəsi «Monte Facho» dağıdıər. Dağın hündürlüyü 238 metrdir. Dağda mayak inşa edilmişdir. 1747-ci ildə Avstriya taxtı uğrunda burun yaxınlığıında dəniz döyüşü baş vermişdir. 1870-ci ilin 6 sentyabrdan 7-sinə kecən gecə burundan 20 mil aralıda Britaniya məxsus olan HMS Captain gəmisi batmışdır. Dənizçilər qayıqlarla buruna qədər gəlib çatmıçdılar. 1990-cı ildə isə burunda «Kepten» gəmisində həlak olanların şərəfinə abidə ucaldılmışdır.

## Qalereya

Fayl:Galiciacoast.jpg|Finisterre burnunun yaxınlığı
Fayl:Fisterra.JPG|Mayak


## Mənbə
* Finisterre burnu yaxınlığında döyüş
Yuxarı Provans Alpları (departament)

**Yuxarı Provans Alpları** (, ) — Fransanın cənub-şərqindəki Provans-Alp-Kot-d'Azur bölgəsinin departamentlərindən biri. Sıralama sayı 4. İdarə mərkəzi Din-le-Ben . Əhalinin sayı 165 155 nəfərdir (departamentlər arasında məlumatın 94-cü yeri, məlumatlar 2010).

## Coğrafiya
Ərazi 6925 km²-dir. Departament quru iqlimi olan dağlıq ərazidə yerləşir. Kənd təsərrüfatı üçün suvarma istifadə edilir.

## Tarix
13 aprel 1970 tarixinə qədər departament *Alt Alplar* adlandırıldı.

Şimali-de-Provans, 1790-cı il 22 dekabr tarixli qərarla ilə 4 mart 1790-cı ildə Fransız İnqilabı dövründə yaradılan 83 orijinal departamenlərdən biri idi. Bu, *Yuxarı Provans*, sonra *Alt Alplar* adlandırıldı.

12 avqust 1793-cü ildə Vaucluse departament Buş-dü-Ron, Drom və Alt Alplar şöbələrinin hissələrindən yaradılmışdır. Basses-Alpes Saultun kantonunu bu nöqtədə Vauclusa itirdi. On yeddi il sonra, 1810-cu ildə Barcillonnette kantonu Hautes-Alpes-ə köçürüldü.

Alt Alplar departamenti 1942-ci ilin noyabrından 1943-cü ilin sentyabrına qədər faşist İtaliya tərəfindən işğal olunmuşdur.

Alt Alplar departamenti 13 aprel 1970-ci ildə *Yuxarı Provans Alpları* adlandırıldı.

XX əsrin əvvəllərində nəşr olunan *Atlas Larousse*-dən "Alt Alplar" adlı məqalədən bir nüsxə alınmışdır:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*  Conseil général website 
* Abbeys in the Alps (fr. with translator)
*  Prefecture website
* Préfecture web-site in English 
*  SPLAF Detailed information in French
* Sisteron guide 
*  Department of Alpes-de-Haute-Provence (04) The accounts of the Communes and groupings: — Individual and Consolidated data "Principle Budget and annexes"
*  Website for Alpes-de-Haute-Provence and Basses-Alpes, well documented and illustrated (anecdotes, personalities)
*  ''Robbery in the Basses-Alpes…'' , by Abbot Maurel (1899). Text online.
*  ''The Plague of 1720 in the Basses-Alpes'' , by Abbot Maurel (1908). Text online.
*  Chamber of Commerce and Industry of Alpes-de-Haute-Provence
*  Visit to the Valley of La Blanche, Seyne-les-Alpes and nearby villages
*  The Alps of Hautes Provences, Mural Paintings from the 11th to the 16th centuries
Estaka de Bares

**Estaka de Bares** () — İspaniyanın Atlantik okeanı sahillərində yerləşən burun. Pireney yarımadasının ən ucqar şimal nöqtəsini təşkil edir. ispaniyanın tarixi bölgəsi ola Qaıisiyanın şimal-qərbindədir. Biskay körfəzinin Atlantik okeanı ilə olan təbii sərhəddini təşkil edir.

## Mənbə
* Fotorreportaje: Base Americana LORAN en Estaca de Bares.
Arif Abbasov

* Arif Abbasov (etnoqraf) —— Tarixçi-etnoqraf. Tarix elmləri doktoru (1995), AMEA-nın müxbir üzvü (2001).
* Arif Abbasov (futbolçu) —— futbolçu, məşqçi, hakim.

## Həmçinin bax
* Arif
* Abbasov
Palos burnu

**Palos burnu** () — İspaniyanın cənub-şərqində yerləşən burun. İnzibati baxımından Mursiya vilayətinin Kartahena inzibati vahidliyinə daxildir. Burun Avropa materikinin ən böyük laqunu olan Mar-Menor və qumlu La-Manqa dilindən cənub-şərqindəyerləşir

Bueun qayalıdır və Kordiler-Bekita dağ sisteminin şimal qutaracağını təşkil edir. Palos Kosta-Kalidanın bir hissəsi olsa belə onun sahilləri daşlı və sıldırımlıdır. Burundan şərqdə Ormiqas adası yerləşir (*Islas Hormigas*)

Hələ antik dövrdə Böyük Plini və Postumius Festus Avienus burunda Ball Hamon məbədinin olması haqqında məlumat vermişdir. Roma və Karfagen anlaşmalarında əsrarəngiz burunlardan biri olaraq adı keçir. XVI əsrdə İspaniya kralı II Filipp Bərbər dəniz quldurlarından qorunmaq məqsədi ilə burada istehkam inşa etdirmişdir. 31 yanvar 1865-ci ildə burunda mayak inşa edilmişdir

Burun iki dəniz döyüşünün baş verməsi baxımından xatırlanılır. Birinci döyüş 19 iyun 1815-ci ildə Bərbərlərlə müharibədə, ikincisi isə 5–6 mart 1938-ci ildə vətəndaş müharibəsi zamanı baş vermişdir

## İstinadlar
Qrenen burnu

**Qrenen burnuu** (}}) — Danimarkanın ucqar şimal nöqtəsi. Burun Yutlandiya yarımadasında, Skagen şəhərindən şimalda yerləşir. Dəniz sahili əsasən qumlu çimərliklərdən ibarətdir. Hər il ortalam 10 m, şimal-şərq istiqamətdə İSveçə doğru hərəkət edir.

Qrenen çimərliyi Skagen rəssamları cəmiyyətinin taplolarına əks olunmuşdur. Onla 1875-ci ildən 19-cu əsrin sonlarına qədər hər ilin yayında burada toplaşardılar.

## Mənbə

* Skagen Odde Naturcenter
* Grenen Kunstmuseum
Dioskoreyakimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

## Cinsləri
;Dioscoreaceae (*sensu stricto*)
* *[[Dioscorea]]*
* *[[Epipetrum]]*
* *[[Rajania]]*
* *[[Stenomeris]]*
;(Taccaceae)
* *[[Tacca]]*
;(Trichopodaceae)
* *[[Avetra]]*
* *[[Trichopus]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dioscoreaceae The Plant List saytında

## Həmçinin bax
İzahedilməmiş Sərvət Sərəncamı

**İzahedilməmiş Sərvət Sərəncamı** () — Britaniyada potensial çirkli pullara malik şübhəli korrupsioner xarici rəsmiləri hədəfləmək üçün yeni qanundur. Milli Cinayət Agentliyinin təhqiqatçıları inanırlar ki, ingilis mülklərinə milyardlarla funt çirkli pul qoyulur, lakin sübutların olmaması səbəbiylə həmin əmlak sahiblərini cinayətlə ittiham etmək və ya aktivləri təqib etmək demək olar ki, mümkünsüzdür. 

Yeni "İzahedilməz Sərvət Sərəncamı" onları zənginliklərini açıqlamağa məcbur etmək cəhdidir.  Əgər bir şübhəli xarici rəsmi və ya ailələri, sərvətlərinin qanuni mənbəyini göstərə bilmirsə, Milli Cinayətkarlıq Agentliyi onların mülkünü ələ keçirmək üçün Ali Məhkəməyə müraciət edə bilər.

## İstinadlar
Robert Müller

**Robert Suan Müller III** (; ) — 2001-ci ildən 2013-cü ilə qədər Federal Təhqiqat Bürosunun rəhbəri.

## İstinadlar