open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fəsil

**Fəsil**, **mövsüm** ya da **sezon** — ilin şərti olaraq bölündüyü 4 dövr.
Mövsümlərin bölünməsi müxtəlif cür aparılır:

Təqvim üzrə mövsümlər – dünyanın əksər ölkəsində ilin hər biri 3 təqvim ayına bərabər olan 4 mövsümə bölünməsi qəbul edilib.

Astronomik mövsümlər - gündönümündən (yay və qış) və gecə-gündüzün bərabərləşməsinə uyğun bölünür.

Fenologiya - mövsümlərin müddəti təbiət hadisələrinə uyğun olaraq bölünür (təbiətdə iqlimin mövsümi dəyişikliyinə uyğun).

## Təqvim üzrə mövsümlər
Fəsilləri dövrü belədir : qış payız yaz yay .İlin fəsilləri belə dövr edir: Qış Payız Yaz Yay .Orta en dairələrində il formal olaraq təqribən 4 bərabər hissəyə bölünür. Şimal yarımkürəsinin əksər ölkələrində fəsillərin başlama və bitmə vaxtı aşağıdakı kimi qəbul edilib:

* Yaz — 21 mart — 22 iyun
* Yay — 22 iyun — 23 sentyabr
* Payız — 23 sentyabr — 22 dekabr
* Qış — 22 dekabr — 21 mart

Cənub yarımkürəsində isə bu, aşağıdakı kimi qəbul edilir:

* Yaz — 23 sentyabr — 22 dekabr
* Yay — 22 dekabr — 21 mart
* Payız — 21 mart — 22 iyun
* Qış — 22 iyun — 23 sentyabr
Pandora

**Pandora** — (, bəxşedilmiş, pan — bütün, hamı, tam və doron — hədiyyə, bəxşiş) yunan mifologiyasına görə yer üzündə ilk yaradılmış qadındır. Hesiod onu  — gözəl pislik adlandırmışdır. Bu onun özü ilə birlikdə yerə gətirmiş olduğu bədliklərlə dolu mücrüyə işarədir.

Dəmirçi tanrı Hefest öz emalatxanasında su və torpaq qarışığından ilk qadının dəmir heykəlini yaratmış olur. Bu heykəl həddsiz yaraşıqlı göründüyündən tanrı Zevs onu canlandırmaq fikrinə düşür. Digər tanrılar isə ona misli bərabəri olmayan gözəllik, cazibadarlıq, müdriklik, inandırmaq bacarığı və s. kimi keyfiyyətlər bəxş edirlər. Hermes ona hiyləgərlik, yalan, Hera isə ona hər şeylə maraqlanmaq kimi xasiyyəti bəxş etmiş olurlar.
Zevs isə Prometeyin ilahi qüvvə sayılan odu insanlara verməsindən hiddətlənərək, bunun əvəzini çıxmaq üçün, içərisinə insanların düçar ola biləcəkləri bütün bəlaları qiymətli daş-qaşlarla bəzədilmiş mücrünü içinə dolduraraq toy hədiyyəsi qismində Pandora ilə birlikdə Epimeteyaya bağışlayır. Ağzı kilidlənmiş mücrünün açarını Pandoraya verərək Zevs xoşbəxt və firavan yaşamaq istəyirsə onu açmamağı tapşırır. Epimetey Pandoranın gözəlliyinə valeh olaraq, qardaşı Prometeyin xəbərdarlığına məhəl qoymadan onu özünə arvad edir. Bir müddət Epimetey və Pandora firavan və xoşbəxt həyat sürürlər. Heranın Pandoranın qəlbinə salmış olduğu hər şeyə maraq göstərmək xasiyyəti onu bir an belə rahat buraxmırdı. Bir dəfə maraq onun iradəsinə üstün gələrək mücrünü açmağa məcbur edir. Mücrü açılar-açılmaz içindəki Zevsin insanlara ünvanlanmış "xeyirhaqlıqları": xəstəliklər, kədər, ağrı-acılar bir sözlə bütün bədliklər uçub bütün dünyanı bürümüş olurlar. Azad ola bilməyən, mücrüdə qalan kiçik ümid quşu, o vaxtdan etibarən insanların təskinliyi olur.

## Mənbə
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., 1995 ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, 2008 ISBN 978-88-476-2283-8

## Həmçinin bax
Ələsgərli

**Ələsgərli** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

**Bu soyadı olan tanınmış insanlar**
*Almaz Ələsgərli — Azərbaycan müğənnisi.
*Nüşabə Ələsgərli — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti. 
*Müşfiq Ələsgərli — Jurnalistlərin Həmkarlar İttifaqının sədri
*Ələsgər Ələsgərli — “XXI əsr Türkiyə İnstitutu”nun Rusiya-Slavyan Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri. 

**Kəndlər**
* Ələsgərli (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Ələsgərli (Tərtər) — Azərbaycanın Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Ələsgərli (Füzuli) — Azərbaycanın  Füzuli rayonunun inzibat ərazi  vahidində kənd.

## Həmçinin bax
*Ələsgər
*Ələsgərli bələdiyyəsi
Nərimanlı

**Nərimanlı** — Azərbaycanda işlədilən soyad.

**Bu soyadı olan tanınmış insanlar**
*

**Yaşayış məntəqələri**
* Nərimanlı (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Nərimanlı (Goranboy) — Azərbaycanın Goranboy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Nərimanlı (Basarkeçər) — Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Həmçinin bax
* Nəriman
* Nərimanlı bələdiyyəsi
Sabirkənd

* Sabirkənd (Sarvan) — Gürcüstan Respublikasının '''Aşağı Kartli mxaresinin''' Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Sabirkənd (Ordubad) — Azərbaycanın Ordubad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Sabirkənd (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Monarx

**Monarx** ( — , "tək" və , "hökmdar" — mütləq hökmdar) — monarxiya quruluşu mövcud olan dövlətlərdə vərasət, yaxud seçki (nadir hallarda) yolu ilə seçilən dövlət başçısı (çar, imperator, kral, sezar, kayzer, firon, knyaz, şahzadə, hersoq, taqavor, ekzarx, nequs, şah, sultan, əmir, xəlifə, xan, malik, bəy, vəzir, puştun və s.).

Monarxın əlində ali hakimiyyət, hərbi və məhkəmə hakimiyyəti (mütləq Monarxiya, hazırda yalnız Asiya ölkələrində mövcuddur. Vatikan teokratik monarxiya hesab olunur) cəmləşə bilər. Dövrümüzdə monarxın hakimiyyəti ölkənin ali qanunverici orqanı ilə məhdudlaşdırılır (Parlamentli və ya Konstitusiyalı Monarxiya).
Qapanlı

* Qapanlı (Şəmkir) — Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qapanlı (Tərtər) — Tərtər rayonunun Qaraağacı kənd inzibati ərazi vahidində kənd.
* Aşağı Qapanlı — Tərtər rayonunun Azad Qaraqoyunlu kənd inzibati ərazi vahidində kənd.
* Yuxarı Qapanlı — Tərtər rayonunun Yuxarı Qapanlı kənd inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qapanlı (indi *Alışarlı*) — Tərtər rayonunun Soyulan kənd inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qapanlı düzü — Tərtər rayonu ərazisində düz.
Yeni yol (Şəmkir)

**Yeni yol** (əvvəlki adı: **Leninabad**) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Təzəkənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Leninabad kəndi Yeni yol kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 1625 nəfərdir ki, onun da 51% kişi, 49% isə qadınlar təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yeniabad (Şəmkir)

**Yeniabad** (əvvəlki adı: **Bitdili**) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 1789 nəfərdir ki, onunda 897 nəfəri kişi, 892 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* CIRTDANLARIN tarixi: FIRILDAQ necə dönüb "xalq hərəkatı" oldu.
Varlı Həyat

**Varlı Həyat** (1990-cı ilədək *Orconikidze*) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun Yeni Göyçə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Yaşayış məntəqəsini 1927-ci ildə indiki Aşağı Çaykənd kəndindən köçmüş ailələr binə yerində salmışlar. Əvvəllər Buxarin, bir müddət Novaya Zarya, 1929-cu ildən isə Orconikidze adlanırdı. 1990-cı ildə rəmzi olaraq indiki ad verilmişdir.

## İstinadlar
Təzəkənd (Şəmkir)

**Təzəkənd** — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Rayonun Avıllı və Düzqışlaq kəndləri birləşdirildikdən sonra Təzəkənd adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şəmkirçayın sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 2868 nəfərdir ki, onun da 1416 nəfəri kişi, 1452 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tatarlı (Şəmkir)

**Tatarlı** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
XI əsrə aid Qız qalası kompleksi bu kənddə yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 2675 nəfərdir ki, onunda 1355 nəfəri kişi, 1320 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Zəyəm və Bada çayları kəndin ərazisindən keçir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir. Əkinçilikdə əsas yeri kartofçuluq tutur.
həmçinin Tatarlı kəndində "Lobya" təsərrüfatı geniş yayılmışdır

## İstinadlar
Talış (Şəmkir)

**Talış** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 641 nəfərdir ki, onunda 317 nəfəri kişi, 324 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## Təhsil
96 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 425 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## İstinadlar
Aşağı Çaykənd

**Aşağı Çaykənd** (1991-ci ilədək **Barum**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Aşağı Çaykənd Şəmkir rayonunun Barsum inzibati ərazi vahidində kənd. Dağ ətəyində yerləşir. XIX əsrdə bu ərazidə Gürcüstandan və Ermənistandan gəlmə ermənilər məskunlaşdıqdan sonra kəndin adı Barsum kimi rəsmiləşdirilmişdir. Hal-hazırda, əsasən Ermənistanın Qaraqoyunlu mahalının Çay-kənd kəndindən və Göyçə mahalından didərgin salınmış Azərbaycanlı ailələr burada məskunlaşmışlar.

Qədim tarixə malik Çaykənd kəndində elmi araşdırmalar aparmaq üçün qədimi abidələrlə zəngindir,rayon mərkəzindən uzaq və dağlıq ərazidə olmasına görə arxeoloqların nəzərini cəlb etməsə də,yaxın gələcəkdə elmə yeni töhfələrin verəcəyinə və kəndin qədim tarixinin üzə çıxmasına səbəb olacaqdır

## Mədəniyyəti
Kənddə klub, kitabxana fəaliyyət göstərir, 1 orta məktəb binası, tibb məntəqəsi var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Şəmkir, Daşkəsən və Gədəbəy rayonlarının sərhədində yerləşir, kənd dağlarla əhatə olunub və 3 tərəfinin də dağlarla əhatələnməsi kəndin mənzərəsinə xüsusi ahəngdarlıq qatır.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Sarıtəpə (Şəmkir)

**Sarıtəpə** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 26 iyul 1994-cü il tarixli, 868 saylı Qərarı ilə Şəmkir rayonunun Dəllər Cəyir kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibindəki yeni yaşayış məntəqəsi Sarıtəpə kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Kənd 1988-ci ildə Orta Asiyadan qovulan Axısqa Türkləri üçün salınmışdır. İlk adı Şəmkir kəndi olub, sonra isə dəyişdirilib Sarıtəpə qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 2289 nəfərdir ki, onunda 49% kişi, 51% isə qadınlar təşkil edir. Əhalisini əsasən axısqa türkləri təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq və əkinçilik təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nərimanlı (Şəmkir)

**Nərimanlı** (1991-ci ilədək **Nüzgər**)  – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi

Kənd əhalisi 348 nəfərdir ki, onunda 169 nəfəri kişi, 179 nəfəri isə qadınlar təşkil edir. Bundan əlavə hazırda ərazidə 101 nəfər məcbuki köçkün yaşayır. 

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Mehrili (Şəmkir)

**Mehirli** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidə yerləşən kəndin adı 2001-ci ilə qədər *Mehralı* adlanırdı. Kəndin adı burada məskunlaşmış *mehrili* nəslinin adı ilə bağlıdır.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 1117 nəfərdir ki, onunda 538 nəfəri kişi, 579 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Qılıncbəyli

**Qılıncbəyli** (əvvəlki adı: **Pravda**) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd. 3 iyul 1998-ci il tarixli 518-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Qasım İsmayılov kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Pravda kəndi Qılıncbəyli kəndi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 1290 nəfərdir ki, onunda 630 nəfəri kişi, 660 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağlavaşlı

**Ağlavaşlı** (əvvəlki adları: **Alabaşlı**; **Qasım İsmayılov**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Şəmkir rayonunun Qasım İsmayılov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qasım İsmayılov kəndi Ağlavaşlı kəndi adlandırılmış, Qasım İsmayılov kənd inzibati ərazi dairəsi Ağlavaşlı kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Tarixi
Kəndin əsl adı **''Alabaşlı**dır*. 1943-cü ildə dəyişdirilərək [[Bolşevizm|bolşevik]] inqilabçı [[Qasım İsmayılov (inqilabçı)|Qasım İsmayılov]]<nowiki/>un şərəfinə adı *Qasım İsmayılov* olaraq dəyişdirilmişdi. 12 iyun 2018-ci ildə kəndin adı *Ağlavaşlı* olaraq yenidən qoyulmuşdu.

*Alabaşlı'' toponiminin mənası türk mənşəli söz olub "ala" və "baş"(lı) sözlərindən ibarətdir. Xalq etimalogiyasına görə isə "Ağ" və "lavaş" sözlərinin birləşməsindən yaranmış bir mürəkkəb yer adıdır, toponimdir.

Kənd əhalisinin sayı 2011-ci ildə 2478 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qasımalılar

**Qasımalılar** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kəndin əhalisi 350 nəfər təşkil edir ki, onun da 173 nəfəri kişi, 177 nəfəri isə qadındır.Qasımalılar tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmış yaşayış məntəqələridir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Qədimqala (Şəmkir)

**Qədimqala** (əvvəlki adı: **Muxtariyyat**) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Şəmkir rayonunun Muxtariyyat kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Muxtariyyat kəndi Qədimqala kəndi adlandırılmış, Muxtariyyat kənd inzibati ərazi dairəsi Qədimqala kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 2918 nəfərdir ki, onunda 1483 nəfəri kişi, 1432 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Miskinli (Şəmkir)

**Miskinli** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kənd əhalisi 352 nəfərdir ki, onunda 197 nəfəri kişi, 155 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Qaranuy

**Qaranüy** — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində keçmiş kənd. Hal-hazırda Şəmkir rayonunun Dəllər Cırdaxan kəndinin tərkibində yaşayış massividir. Dəllər Cırdaxan bələdiyyəsinə daxildir.

## Tarixi
Azərbaycan toponimlərinı 17 oğuz etnonimi geniş əksini tapmışdır (əfşar, kayır, karıq, bayat, eymur, iva, karkin, çuvaldar, bayandur, bektili, dügər, qaranüylü, xələc, kəndli, karabotik, çepni və salur). Qaranuy, yaşayış məntəqəsi kimi hələ XVIII əsrin əvvəllərindən mövcud olmuşdur. 1926-ci ilə aid olan və SSRİ dövründə hazırlanmış xəritədə kənd Karaküylü adı ilə göstərilmişdir.

**Qaranüy adının mənası**

Qaranüy adındaki 

*"*'Qara**"-'' Türk millətində qara rəng Güc, qüvvət, cəsarət,ciddi mövqe, qorxu salma kimi mənalar verir

''"**Nüy*'"*-  Bölgə yer, yaşayış məskəni 

Nəticədə *"Qaranüy"* kəndinin adının menası *"Güclü yer, bölgə"* kimi düşünülür

## Coğrafiyası
Qaranüy yaşayış massivi rayon mərkəzindən 14 kilometr, Dəllər dəmiryolu stansiyasından 7 kilometr şimalda, Gəncə — Qazax düzənliyində Kür çayının yaxınlığında olan  ərazidə yerləşir.

## Təhsili
9 illik təhsil sisteminə aid olan T.Əliyev adına orta məktəb əhalinin xidmətindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 870 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Qaralar (Şəmkir)

**Qaralar** (əvvəlki adı: **Komsomol**) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Qasım İsmayılov kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Komsomol kəndi Qaralar kəndi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 583 nəfər təşkil edir ki, onun da 301 nəfəri kişi, 282 nəfəri isə qadındır.

## Toponimikası

## Tarixi

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaraqoyunlu (Şəmkir)

**Qaraqoyunlu** (1991-ci ilədək **Spitakşen**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Şəmkir r-nunda kənd. Dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Ağkənd olmuşdur. Yerli əhali arasında daha çox bu adla tanınır. Kəndi həmin r-ndakı Dağ Cəyir kəndindən gəlmiş ailələr onlara məxsus binə yerində salmışlar. Yaşayış məntəqəsinə salındığı ərazidə torpağın üst qatının ağ rəngdə olduğuna görə Ağkənd adı verilmişdir. Köçüb gəlmə erməni ailələri burada yerləşdirildikdən sonra kənd Spitakşen adlandırılmışdı. Bu da Ağkənd adının erməni dilinə hərfi tərcüməsidir. 1990-cı ildə kəndin adı yenidən dəyişdirilərək Qaraqoyunlu adlandırılmışdır. Kənd sakinlərinin əksəriyyəti Ermənistanın Qaraqoyunlu mahalından zorla köçürülmüşdür.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 121 nəfərdir ki, onunda 59 nəfəri kişi, 62 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İstinadlar
Qaracəmirli

**Qaracəmirli** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Qaracəmirli kəndinin yaranması haqqında bir neçə fərziyyə mövcuddur: İlk fərziyyəyə əsasən yaşayış məntəqəsinin əsasını qoyan Qara və Əmir adlı iki qardaşın at ilxısı olur. Bir gün həmin ilxı itir və onlar atları axtara-axtara gəlib indiki Qaracəmirli ərazisinə çatırlar. Bu yerlərin münbit topağı,gözəl havası çox xoşlarına gəlir və burada kənd salırlar. Elə o vaxtdan kəndin adı ilə qaracəmirli adlanır.

İkinci fərziyyə daha dəqiqdir; deyilənlərə görə el arasında Qaraca Əmir adı ilə tanınan bir kişinin at ilxısı varimiş. Bir gün həmin kişinin atları itir, atları gəzə-gəzə gəlib kəndin indi yerləşdiyi əraziyə çatır. Bu yerlər onun xoşuna gəldiyi üçün burada yaşamağa qərar verir. O gündən bura Qaracaəmir adlanır. Sonralar formalaşıb qaracəmirli olur. Bu oykonim "Qaraca Əmirin nəsli" mənasındadır.

Digər fərziyyəyə görə kəndin adı keçmişdə maldarlıqla məşğul olan Gülüklü, Qapanlı və Koltəknəli adlı kiçik məntəqələrin sakinlərinin ümumi adı olan Qaracəmirli icmasının adı ilə bağlıdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzi ilə məsafəsi 25&nbsp;km-dir. İqlimi subtropikdir. Yay İsti, qışı mülayim rütubətlidir. Kür çayından 10&nbsp;km aralı, Gəncə-Qazax düzənliyindədir.

Orta temperatur qış aylarında 3 dərəcə, yay aylarında isə 30 dərəcədir.

## Əhalisi
Təxminən 6000 min nəfərdən artıq əhalisi var

### Şəxsiyyətləri

Qaracəmirli kəndinin əhalisi 72  nəsildən ibarətdir.
Qaracəmirli ziyalılar, elmlər doktorları, tarixcilər, müəllimlər yurdudur.

*Aşıq Qasım – XIX əsr Azərbaycan aşıqlarındandır.
*Şəmkirli Aşıq Hüseyn – XIX əsr görkəmli Azərbaycan aşıqlarındandır.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Qapanlı (Şəmkir)

**Qapanlı** (əvvəlki adı: **Məmmədalılar**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 26 iyul 1994-cü il tarixli, 868 saylı Qərarı ilə Şəmkir rayonunun Qaracəmirli kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibindəki Məmmədalılar kəndi Qapanlı kəndi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 3285 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq və əkinçilik təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Könüllü (dəqiqləşdirmə)

* Könüllü (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunda kənd.
* Yuxarı Könüllü — Azərbaycanın Şəmkir rayonunda kənd.
* Könüllü — birliyin qeyri-kommersiya və ya ictimai maraqları inkişaf etdirən digər fəaliyyətində asudə vaxtında ödənişsiz iştirak edən adam və ya adamlar.
* Könüllü fəaliyyət — yalnız biznеs və dövlət sеktоrunu dеyil, üçüncü sеktоru əhatə еdən fəaliyyət. 
* Könüllü ordu — Könüllü döyüşən şəxslər.
İrmaşlı

**İrmaşlı** (əvvəlki adları: **Ayxenfeld**; **Engelskənd** (?-29 dekabr 1992)) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Şəmkir rayonunun Engelskənd kəndi İrmaşlı kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Kəndin ərazisi irmaşlı tayfası'na mənsub olduğundan həmin tayfanın adını daşıyırdı. XIX əsrdə burada rus çar hökuməti tərəfindən yerləşdirilən alman ailələri onu Ayxenfeld (almanca Eichenfeld - "palıd dərəsi") adlandırmışdılar. Sovet dövründə, 1930-cu illərdə isə kəndin adı alman filosof və marksizmin yaradıcılarından biri olan Fridrix Engelsin şərəfinə Engelskənd olaraq dəyişdirilmişdi. 1992-ci ildən kəndin əvvəlki adı bərpa olunmuşdur.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 5300 nəfərdir ki, onunda 2750 nəfəri kişi, 2550 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

Əhali əsasən Rusiyada bizneslə işləyənlərdən ibarətdir.

Şəmkirin ən varlı kəndlər içərisində yer alır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Göyməmmədli

**Göyməmmədli** — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun Çardaqlı inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Şiştəpə kəndindən çıxmış ailələr salmışlar. Keçmış adı Goycuxa Məmmədli olmuşdur. Etnotoponimdir. Tovuz rayonunda Göyməmmədli dərəsi qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 574 nəfərdir ki, onunda 283 nəfəri kişi, 291 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Günəşli (Şəmkir)

**Günəşli** (*keçmiş adları:* *Novotroitskoye, Qolistıno, Martuni* *(1990-dək)*) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Şəmkir rayonunun Saler inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidədir.

Yaşayış məntəqəsini XIX əsrin ortalarında Rusiyadan köçürülmüş kəndlilər *Novotroitskoye* adı ilə salmışlar. Kənd salındığı ərazinin adı ilə bir müddət Günəşli kimi tanınmışdır. Sonralar knyaz Qolitsının adı ilə *Qolitsıno* adlandırılmışdır. Siyasi hadisələrlə əlaqədar 1918-ci ildə kəndin sakinləri şimali Qafqaza köçmüşlər.

Sonralar Ermənistanın Noyemberyan rayonundan Gədəbəyin mis mədənlərinə işləməyə gəlmiş erməni ailələri burada məskunlaşmışdı. 1929-cu ildə Qolitsınoda Martuni adına kolxoz yaradılmış və kəndə də *Martuni* (Aleksandr Myasnikyanın təxəllüsü) adı verilmişdır. 1990-cı ildə yaşayış məntəqəsinin adı dəyişdirilərək yenidən **Günəşli** adlandırılmışdır. Hal hazırda əhalinin 35% Bakı və digər rayon əhalisi yerləşir.

Oykonim oğuz türkmənlərinin tərkib hissələrindən biri olan günəşli (gündəşli) oymağının adı ilə bağlıdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 479 nəfərdir ki, onunda 253 nəfəri kişi, 226 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Əliyaqublu

**Əliyaqublu** (əvvəlki adı: **Üçüncü Beynəlmilər**) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 11 fevral 1997-ci il tarixli 248-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Çaparlı kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibindəki Üçüncü Beynəlmiləl kəndi Əliyaqublu kəndi adlandırılmışdır. 20 oktyabr 2009-cu il tarixli 892-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Əliyaqublu kəndi Çaparlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Əliyaqublu kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq və əkinçilik təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ələsgərli (Şəmkir)

**Ələsgərli** (1990-cı ilədək **Badakənd**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Şəmkir rayonun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Zəyəm çayının sahilində, Kicik Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Keçmış adı Badakənd ("samanlıqda olan kənd") olmuşdur. 1990-cı ildə kəndin adı Aşıq Ələsgərin Şərəfinə Ələsgərli adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.

## Tarixi
Əvvəlki adı Badakənd olan bu kənd Badaçayın (Zəyəmin qolu) sahilində, Kicik Qafqazın ətəyindədir. Oykonim bada və kənd sözlərindən düzəlib, "su arxının kənarında; çay kənarında olan kənd" deməkdir. Bəzi ədəbiyyatlarda səhv olaraq Badəkənd variantında verilmişdır. 1920-ci ilədək Zəngəzur mahalında Badabar adlı yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Qaraqalpaq Respublikasında Amudərya çayının sahilində Sultanuizdaq silsiləsinin ətəyində Badaytuqay adlı qoruğun olduğu da məlumdur.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 816 nəfər təşkil edir ki, onun da 486 nəfəri kişi, 330 nəfəri isə qadındır.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Kamandar (Şəmkir)

**Kamandar** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun Badakənd inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Kamandar meşəsi adlanan ərazidə salınmışdır. Yerli əha-linin məlumatına görə, Kamandar həmin meşənin sahibinin adıdır.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 57 nəfər təşkil edir ki, onun da 29 nəfəri kişi, 28 nəfəri isə qadındır.
## Şəkilləri
## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
İsgəndərli (Şəmkir)

**İsgəndərli** — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 26 iyul 1994-cü il tarixli, 868 saylı Qərarı ilə Şəmkir rayonunun Təzəkənd inzibati ərazi vahidinin tərkibindəki yeni yaşayış məntəqəsi İsgəndərli kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir. 

"Azərbaycan Respublikasının Qazax, Qəbələ, Zərdab, Neftçala, Samux və Şəmkir rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 14 iyul 1998-ci il tarixli 524-IQ nömrəli Qanunla ilə Şəmkir rayonunun Təzəkənd kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki İsgəndərli kəndi Kür qəsəbə inzibati ərazi vahidi tabeliyinə verilmişdir. 

" Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati-ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında"  5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ nömrəli Qanunla Şəmkir rayonunun  İsgəndərli kəndi Kür qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla İsgəndərli kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
İnqilabdan əvvəl Cənubi Azərbaycanın Qaradağ və Meşkin əyalətindən gələrək ətraf kəndlərdə rəncbərlik edən əhaliyə 1925-ci ildə kənd salmaq üçün mülkədar Qasımın yeri adlanan ərazidə torpaq sahəsi verilmişdi. Yaşayış məntəqəsi Sovet hakimiyyəti illərində V.İ.Leninin Şərəfinə Leninabad adlanırdı. 1994-cu ildən kəndin adı İsgəndərli kimi rəsmiləşdirilmişdir.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir. 

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əhmədli (Şəmkir)

**Əhmədli** — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun Çardaqlı inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Qasımalılar kənd inzibati-ərazi vahidinin Əhmədli kəndi Şeidlər kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Kənd XIX əsrdə Şiştəpə kəndindən ayrılmış əhmədli nəslinə mənsub ailələr tərəfindən salınmışdır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağ yamacında yerləşir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dəllər Daşbulaq

**Dəllər Daşbulaq** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Şəmkir rayonunun Dəllər Cəyir inzibati ərazi vahidində kənd. Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Yaşayış məntəqələri ərazilərindəki eyniadlı bulaqların adı ilə adlandırılmışdır.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Dəllər Cəyir

**Dəllər Cəyir** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Dəllər Cəyir Şəmkir rayonunun  eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Cəyir çayının sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Kəndi Cəyir çayının yuxarı axarı boyunda, dağlıq ərazidə yerləşən Dağ Cəyir kəndindən fərqləndirmək məqsədilə yaxınlıqdakı Dəllər kəndinin adından istifadə olunmuşdur. Oykonim "Dəllər kəndi yaxınlığındakı Cəyir kəndi" mənasındadır.

## Əhalisi
### Tanınmışları
*Murad Niyazlı — XX əsrdə tanınmış ustad aşıq, şair.
*Taleh Həmid — şair, publisit-jurnalist,

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Daşbulaq (Şəmkir)

**Daşbulaq** (əvvəlki adları: **Dağ İrmaşlı**; **Dağ Daşbulaq**) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Daşbulaq kəndi İrmaşlı kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Daşbulaq kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin ilk, əsl adı olan Dağ İrmaşlı, kənd ərazisinin irmaşlı tayfasına mənsub olmasından belə adlanmışdı; addakı "Dağ" hissəsi onun yaxınlıqda yerləşən İrmaşlı kəndindən fərqləndirmək üçün qoyulmuşdur və bu kəndin dağlıq ərazidə yerləşdiyini əks etdirirdi. Sonralar kəndin adı yaxınlıqda yerləşən Daşbulaq bulağının adıyla Dağ Daşbulaq və nəhayət sadəcə Daşbulaq olaraq dəyişdirilmişdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kəndin yaxınlığında İrmaşlı Alban Kilsəsinin qalıqları yerləşir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağ ətəyində, Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 591 nəfərdir (2009).

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çaylı (Şəmkir)

**Çaylı** — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi

Şəmkir rayonunun Seyfəli inzibati ərazi vahidində kənd. Şəmkir çayının sahilindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Qazax rayonunun Çaylı kəndindən gəlmiş ailələr salmışlar.

## Toponimikası

Şəmkir r-nunun Seyfəli i.ə.v.-də kənd. Şəmkir çayının sahilindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Qazax r-nunun Çaylı kəndindən gəlmiş ailələr salmışlar; Çaylı adlı bütün yaşayış məntəqələri çay kənarında yerləşdikləri üçün belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi

Kənd əhalisi 537 (2009) nəfərdir ki, onunda 256 nəfəri kişi, 281 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı

Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Yuxarı Çaykənd

**Yuxarı Çaykənd** (1991-ci ilədək **Barsum**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kəndin əhalisi 414 nəfər təşkil edir ki, onun da 222 nəfəri kişi, 192 nəfəri isə qadındır.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Dağ Cəyir

**Dağ Cəyir** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Dağ Cəyir Şəmkir rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Cəyir çayının (Kür çayının qolu) sahilində, dağlıq ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrin əvvəllərində Ermənistan ərazisindən və Qarabağdan köçüb gəlmiş ailələr salmışlar. Yaşayış məntəqəsi adını yerləşdiyi dağlıq ərazidən və Cəyir çayının adından almışdır. 1988-ci ildə Azərbaycan Türkləri Ermənistandan kütləvi şəkildə deportasiya edilən zaman Göyçə mahalının Şişqaya kəndinin sakinləri Şəmkir rayonunun Dağ Cəyir kəndinə yerləşdirilmişdir. Hazırda kənd əhalisini Şişqayalılar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

2017-ci ildə Prezident İlham Əliyev Şəmkir-Yeni Göyçə-Dağ Cəyir avtomobil yolunun açılışını edib.

## İstinadlar
Çənlibel

**Çənlibel** (əvvəlki adı: **Çardaxlı**, **Çardaqlı**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Rusiya imperiyası dövründə kənd Yelizavetpol Quberniyası Yelizavetpol uyezdinə daxil idi. 1908-ci ilin əhali siyahıya alınması nəticələrinə görə kəndin əhalisi 1862 nəfər olmaqla əsasən ermənilərdən ibarət idi. Çardaxlı kəndinə ermənilər 1830-cu illərdə Tiflisin Avlabar adlı ərazisindən köçürülmüşdür.

Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqədar kəndin bütün erməni əhalisi, təxminən 310 ailə kəndi tərk edərək Ermənistanın Tavuş regionunda yerləşən Yuxarı Körpülü (Zorakan) kəndinə köçmüş, həmin kəndin azərbaycanlı əhalisi isə Çardaxlıya köçmüşdür. Kəndin adı dəyişdirilərək, 1990-1991-ci illərdən sonra Çənlibel adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Qarabağ müharibəsinin başlamasınadək kəndin əhalisini əsasən ermənilər təşkil etmişdir. Hazırda kəndin əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## Təhsil
Kənddə S.Vəliyev adına 1 saylı tam orta məktəb və R.Pirnəzərov adına 2 saylı tam orta məktəb yerləşir.

## Tanınmış şəxsləri
* İvan (Hovannes) Baqramyan (1897-1982) - Sovet İttifaqı marşalı.
* Amazasp Babacanyan (1906-1977) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
* Rəmal Aslanov (d. 1992) -  Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının vitze-prezidenti və kapitanı, eləcə də Azərbaycan Prezidenti mükafatçısıdır.

## İstinadlar
Qulançarçiçəklilər

**** () —  aləminə aid bitki dəstəsi.

Sıraya daxil olan növ sayı bütün birləpəlilərin təxminən 50%-ni, çiçəkli bitkilərin isə 10–15%-ni təşkil edir.

## Təsvir
Dəstədəki növlərin əksəriyyəti hündürlüyü 15 santimetrdən çox olmayan ot bitkiləri olsa da, onlar arasında dırmaşan növlər (məsələn, qulançarın bəzi növləri), eləcə də ağac əmələ gətirən, hündürülüyü 10 metrə çata bilən bir neçə cins (məs. aqava, yukka, drasena, əzvay) də var. Bir neçə fəsilədə sukkulent cins (məs. Əzvay) mövcuddur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ənvər Fərəcov

**Ənvər Fərəcov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Ənvər Fərəcov 28 iyun 1952-ci ildə Goranboy rayonunun Sarov kəndində doğulmuş, 1968-ci ildə Sarov kənd orta məktəbini bitirmişdir. Sonra Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuşdur. 1974-cü ildə mexanikləşdirmə fakültəsini bitirir və Goranboy rayonunun "Azərbaycan" kolxozunda baş mühəndis vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlayır. 1981-ci ildə həyatını daxili işlər orqanları ilə bağlayır. 1990-cı ildə Özbəkistan Ali Milis Məktəbini bitirərək Azərbaycan DİN-nin sərəncamına göndərilir.

## Döyüşlərdə iştirakı
18 avqust 1991-ci il. Ənvər Fərəcov yoldaşlarını mühasirədən çıxartmaq üçün qeyri-bərabər döyüşə girir. Ermənilərin mühasirəsini yararaq polis əməkdaşlarını itkisiz azad edirlər. Bu əməliyyata görə bölmə rəisi DİN tərəfindən mükafatlandırılır. 14 sentyabr 1991-ci il…Yağı düşmən böyük qüvvə ilə Goranboy rayonunun Erkəç, Mənəşli, Buzluq kəndlərinə hücuma keçmişdi. Bu, Ənvər Fərəcovun son döyüşü idi. O, bu döyüşdə Todam milis bölməsinin daha 3 əməkdaşı — mayor Hümbətov Rizvan Məşədi oğlu, kapitan Əliyev Nəsrəddin Yunis oğlu, kapitan Kamandarov Mövsüm Qasım oğlu ilə bərabər qəhrəmancasına şəhid oldu. Goranboy rayonunun Sarov kəndində dəfn edilib, şəhərdə büstü qoyulub.

## Ailəsi
Ailəli idi. Bir oğlu, bir qızı yadigar qalıb.

## Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 214 saylı fərmanı ilə Fərəcov Ənvər Səyyad oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı " adına layiq görülmüşdür.

Goranboy rayonunda dəfn edilmişdir.

## İrsi
Goranboy rayonunda büstü qoyulmuşdur.

Haqqında Zamin Məmmədov "Vətənə dönənim" adlı film çəkmişdir. Film 2016-cı ildə Nizami Kino Mərkəzində nümayiş olunmuşdur.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 101.

## İstinadlar
Dodaq

**Dodaq** — çənəağızlı onurğalıların əksəriyyətində ağız dəliyini əhatə edən hərəkətsiz dəri büküşləri. Üst və alt dodaq olur.

Tısbağalarda, quşlarda və kloakalı yetkin məməlilərdə çənədə qərni dimdiyin olması ilə əlaqədar dodaq yoxdur.

Balıqlarda dodaqların üzərində adətən dad və hiss orqanları çox olur və ovu tutmağa kömək edir.

Suda-quruda yaşayanların əksəriyyətində dodaqlar tənəffüs zamanı ağız boşluğunu qapamaq üçündür.

Sürünənlərdə (ilanlarda və kərtənkələlərdə) dodaqlar aydın görünür və üst tərəfdən qərni dodaq qalxançıqları ilə örtülmüşdür.

Məməlilərdə dodaqlar hərəkətlidir, balaların əmməyə, yetkin fərdlərin isə yemi fəal surətdə tutmağa uyğunlaşması ilə əlaqədar olaraq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dodaqlar eninə zolaqlı əzələlərdən təşkil olunmuşdur. Filin, donuzun, tapirin üst dodağı çox dartılmış və xortumun, ya da burunun alt tərəfini əmələ gətirir.

Dəyirmiağızlılarda üst dodaq sormac funksiyasını yerinə yetirir. Bir sıra onurğasızlarda ağız aparatının bəzi hissələrinə də dodaq deyilir.

İnsanlarda əzələ və selikli qişalardan təşkil olunmuş hərəkətli büküşlər ön tərəfdən ağız boşluğu ilə hüdudlanmışdır. Girdə və mimiki əzələlərdən təşkil olunmuşdur. Alt və üst dodaq birləşərək ağız yarığını, yan tərəflərdə ağız bucağını əmələ gətirir. Dodaqları üçlü sinir innervasiya edir. Antropolokiyada dodaqları üst dodağın qalınlığına, istiqamətinə və konturuna görə ayırd edirlər. Qalınlığına görə dodaqlar nazik, orta, qalın, şişkin olur. Üst dodaq qabağa çıxmış (proxeyliya), şaquli profilli (ortoxeyliya), bəzən də geri çəkilmiş (opistoxeyliya) olur. Ekvatorial (zənci-Avstraliya) irqə daha qalın (şişkin) dodaqlar və proxeyliya, Avropa irqinə isə ortoxeyliya mənsubdur. Daha nazik dodaqlar Avropanın şimalında və Asiyada yaşayan bəzi xalqlarda təsadüf edilir. Üst dodağın konturu əyri, düz və qabarıq ola bilər. Qabarıq dodaq xüsusilə Mərkəzi Afrika piqmeyləri və semanqlar (Malakka yarımadası) üçün xarakterikdir.
Tolqa Çevik

Tolga Çevik (Tolqa Çevik) - Türk komediya ustası, teatr, kino və serial aktyoru. "Avrupa Yakası" adlı serialda Sacit Kral xarakterini canlandırmışdır. Serialdan çıxdıqdan sonra "Komedi Dükkanı" adlı komediya proqramında çıxış etməyə başlamışdır. 1996-cı ildə Missuri Ştatı Mərkəzi Universitetinin Teatr sənəti fakültəsinin aktyorluq bölməsini bitirmişdir. Məşhur ABŞ aktyoru Robin Uilyamsdan dərs almışdır. ABŞ-dakı təhsilini tamamladıqdan sonra Hadi Çaman Teatrında profesional səhnə həyatına başlamışdır. BKM-nin aktyoru olan Tolga Çevik, əsasən BKM istehsalı olan film, serial və tamaşalarda rol alır.

Cem Yılmazın bacısı Özge Yılmaz ilə evlidir. Bir qızı (Tuna) və bir oğlu (Tan) var.

## Xarici keçidlər

*Tolga Çevikin rəsmi saytı
*Tolga Çevikin fan saytı
Yeni Göyçə

**Yeni Göyçə** (1991-ci ilədək **Saler**) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Kənd dağətəyi ərazidədir. 1988-ci ildə Qərbi Azərbaycanlılara qarşı ermənilər tərəfindən  törədilən soyqırım nəticəsində öz doğma torpaqlarından məcburən çıxarılanların müəyyən bir hissəsi 1988-ci ildən bu kənddə məskunlaşmış və o üzdən kəndin adını Yeni Göyçə qoymuşlar. Sonradan əsasən Kəlbəcər rayonundan da qaçqınlar burada yaşamağa başlamışlar.

## Əhalisi
1988-ci ilin məlum deportasiyasından sonra Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalından bu kəndə pənah gətirənlər məskunlaşmışlar. Kənd əhalisi 204 nəfərdir ki, onunda 104 nəfəri kişi, 100 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar
Psixoterapiya

**Psixoterapiya** (qədim yunanca ψυχή – *ruh* + θεραπεία – *müalicə* deməkdir) – psixoloji üsullar və metodlar vasitəsilə həyata keçirilən müalicədir. Psixoterapiya prosesində pasiyent öz emosiyalarını tənzimləməyin yeni vərdişlərinə yiyələnir, stress vəziyyətlərinin nəticələrini aradan qaldırmağı öyrənir, xəstəlik dövründə pozulmuş münasibətləri bərpa etməyə çalışır. Bu müalicə metodu pasiyentin mütəmadi olaraq (bir qayda olaraq, hər həftə) psixoterapevtlə ünsiyyətdə olmasını nəzərdə tutur. Psixoterapiya bir elmi metod olaraq, psixoterapiya üzrə xüsusi təhsil və təlim hazırlıqları keçmiş, həkim Psixoterapevt tərəfindən aparıla bilər. Psixoterapiya aparan mütəxəssis diplomunda mütləq şəkildə Psixoterapevt ixtisası yazılmalıdır. Həkim psixoterapevt, ilk növbədə psixiatriya üzrə, sonra isə psixoterapiya üzrə təhsil almalıdır və hər iki sahə üzrə xüsusi diplomu olmalıdır. Çox sayda psixoterapiya texnikaları var, bəziləri kiçik fərqliliklər, bəziləri isə çox fərqli psixoloji, mədəni və texniki anlayışlara əsaslanır. Bunların əksəriyyəti, pasient ilə psixoterapevt arasında birəbir ünsiyyətə əsaslanan seansları əhatə edir, ancaq bəziləri ailələr də daxil olmaqla qruplarla həyata keçirilir. Psixoterapiya əsasən dərman müalicəsi tətbiq etmədən, subuta əsaslanan psixoloji üsullar tətbiq etməklə həyata keçirilir.

## Psixoterapiyanın növləri
**Psixodinamik psixoterapiya** – Ziqmund Freyd və Karl Qustav Yunqun psixoanalitik nəzəriyyəsindən qaynaqlanan psixoterapiya metodudur. İnsayt üzərində fokuslaşmış uzunmüddətli psixoterapiyadır. Psixodinamik psixoterapiya psixi fəaliyyəti haqqında psixoanalitik nəzəriyyənin müddəalarına (müdafiə mexanizmləri, transfer, psixi reallıq və s.) əsaslanır. Psixoterapevtik müdaxilələrin əsas məqsədi insayta, yəni qeyri şüurlu olan psixi proseslərin uşaqlıqda formalaşmış psixi və davranış patternlərinin aydınlaşdırmasına və onların dərk edilməsinə nail olmaqdır.

**Koqnitiv-davranış terapiya (KBT)** – disfunksional fikirlər, davranış və emosiyalara bağlı olan problemlərin həllinə yönələn psixoterapevtik müalicə üsulu. Əsası Albert Ellis və daha sonra Aaron Bek tərəfindən formalaşdırılmış psixoterapiya növü. KBT-də strukturlaşmış, problemlərin həllinə yönəlmiş psixoterapevtik yanaşma istifadə olunur. Bu termindən həm koqnitiv, həm də bihevioral texnikaları tətbiq edən birləşdirilmiş psixoterapevtik metodu müəyyən etmək üçün istifadə olunur. İnterpersonal (şəxslərarası) psixoterapiya (İPT) – pasiyentin həyatında emosional cəhətdən yaxın insanlarla münasibətlərindəki problemlərin həllinə yönəlmiş psixoterapiyadır. Psixoterapevt pasiyentə yaxın adamları ilə münasibətlərini nizamlamağa və yaxşılaşdırmağa kömək edir. Bunun nəticəsində pasiyentin emosional vəziyyəti yaxşılaşır və psixopatoloji simptomları azalır. Bu psixoterapiya metodu da, adətən, həftədə 1–2 dəfə olmaqla 20-dən yuxarı psixoterapevtik sessiya keçirilməsini nəzərdə tutur.

**Eqzistensial-Humanistik psixoterapiya(Loqoterapiya)** — bünövrəsi elmi araşdırmalara söykənən üç əsas akademik psixoterapiya üsullarından biri. Əsası Avstriya Vyana şəhərində Viktor Frankl və Elizabet Lukas tərəfindən qoyulmuşdur.
Optik sıxlıq

**Optik sıxlıq** — işığın uducu mühitdə, aşkarlanmış fotolövhələrdə, işıq süzgəclərində və s. optik sistemlərdə udulmasını xarakterizə edən optik parametr.

Buraxma əmsalının (\tau) tərs qiymətinin onluq loqarifmi ilə təyin olunur:D=\lg (1/\tau), yaxud D= \lg \frac{F_{dax}}{F_{xar}}.
Burada Fdax və Fxar uyğun olaraq verilmiş dalğa uzunluğuna malik işığın obyektə daxil olma və ondan xaric olma intensivliyidir.

D=4 olması o deməkdir ki, işıq 104=10 000 dəfə zəifləyib, yəni insana bu, mütləq qara obyekt kimi görsənir.

Optik sıxlıq monoxromatik şüalanma zamanı additiv kəmiyyətdir, yəni ardıcıl qoyulmuş bir neçə obyektin optik sıxlığı bu obyektlərin optik sıxlıqının additiv cə-minə bərabərdir. Şüalanma qeyri-monoxromatik olduqda, udma qabiliyyətinə malik olan obyektlərin optik sıxlığı ayrı-ayrı obyektlərin optik sıxlığının cəmindən kiçikdir. Səpici olmayan bircins mühitlər monoxromatik şüalanmaya məruz qaldıqda (uducu layın üzlərindən qayıtma nəzərə alınmadıqda) onların optik sıxlıqğı *D=<math>\kappa</math> cl* kimi təyin olunur (*c*—konsentrasiya, *l*—uducu mühit layının qalınlığı, \kappa—maddə-nin vahid konsentrasiyasın müvafiq udma əmsalıdır). Uducu layın işıq düşən və çıxan üzlərindən qayıtma baş verdiyi nəzərə alındıqda D = \kappa*cl*— lg[(1— R1) (1— R2)] olur (R1 və R2 uducu mühit üzlərinin qaytarma əmsallarıdır). Mühit qismən səpici olduqda optik sıxlıq düşən işıq dəstəsinin forma və ölçülərindən asılı olur.

## İstinadlar
Tənbəlcüllütlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

## Cinsləri
* *[[Actitis]]*
* *[[Aphriza]]*
* *[[Arenaria]]*
* *Bartramia*
* *[[Calidris]]*
* *[[Catoptrophorus]]*
* *[[Coenocorypha]]*
* *[[Heteroscelus]]*
* *[[Eurynorhynchus]]*
* *[[Gallinago]]*
* *[[Limicola]]*
* *[[Limnodromus]]*
* *[[Limosa]]*
* *[[Lymnocryptes]]*
* *[[Numenius]]*
* *[[Phalaropus]]*
* *[[Philomachus]]*
* *[[Prosobonia]]*
* *[[Scolopax]]*
* *[[Tringa]]*
* *[[Tryngites]]*
* *[[Xenus]]*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aleksandr Dedyuşko

**Aleksandr Viktoroviç Dedyuşko** (rus.: Александр Дедюшко) — Rusiyanın teatr və kino aktyoru.

### Rejissor fəaliyyəti
# Taras Bulba (2009)
Prometey

**Prometey** ( eyni zamanda Promefey mənası qabağı görən ya sonranı düşünən) — qədim yunan mifologiyasında insanların dostu və onları tanrıların özbaşnalığından qoruyan titan İapet və Klimenanın (Apollodora görə), ya Femida və Heyin (Esxilə görə), ya da Hera və titan Yevrimedontun oğlu. Hesiona onun həyat yoldaşı olmuşdur.

## İapet nəsli

## İnsan nəsli
Yunan mifologiyasına görə çox-çox qədim zamanlarda, Yer üzündə ancaq ölməz tanrılar yaşayırmış. Tanrılar insanları və digər məxluqları yaradıb yer üzünə səpələmək qərarına gəlirlər.
Rəvayətə görə Prometey insanları torpaqdan yaratmış, Afina isə onlara nəfəs vermişdir..
Tanrı Zevs titan İapetin oğlanları olan Prometeyə və Epimeteyə yaradılmış insanlara və məxluqlara gözəllik və qüvvə payalamağı tapşırır. Bölgü apararkən Epimetey bütün yaraşıq və quvvəni heyvanlara paylayır. Paylarına heç nə düşməyən insanlar isə köməksiz qalırlar.

## Odun oğurlanması
Prometey insanların dostu olduğundan bu ədalətsizliyi aradan qaldırmaq məqsədilə Afinadan müdrikliyi, Hefestin emalatxanasından isə odu oğurlayaraq insanlara verir. Odun köməyi ilə insanlar qızınmış və yaşayıb-törəyə bilmişlər. Prometeyin bu hərəkəti tanrı Zevsin hiddətinə səbəb olur. O, Prometeyi cəzalandırmaq məqsədilə onu Qafqaz dağlarının zirvəsində zəncirləməyi tapşırır. Burada qartal onun qaraciyərini didib yeyərmiş. Hər dəfə onun didilmiş qaraciyərinin yerini yenisi tutarmış. Beləliklə, Prometey otuz il ərzində əzab çəkərək qaraciyərini qartala yedirtmişdir.

Başqa bir rəvayətə görə, Zevsin hiddətinə digər bir hadisə səbəb olmuşdur. Belə ki, qurbanvermə mərasimində Prometey öküzün ət və içalatını dərisinə bükür, sümüklərini isə yağ və piyin içində gizlədir. Seçim zamanı Zevsin payına sümüklər, insanların payına isə ət və içalat düşür. Bundan hiddətlənən Zevs onu cəzalandırır. Beləliklə ənənəyə görə insanlar qurban kəsilmiş heyvanın ətini özləri yeyir sümük və piyini isə yandırrırlar.

## İstinadlar

## Mənbə
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, ISBN 978-88-476-2283-8
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
* Менелаос Стефанидис, Яннис Стефанидис, ГРЕЧЕСКАЯ МИФОЛОГИЯ, БОГИ ОЛИМПА, Издательство "СИГМА", 2009, Lekanidi St.30, GR-173 43 Athens, Greece ISBN 978-960-425-078-3

## Həmçinin bax