Ənvər Bayramov

** Ənvər Rza oğlu Bayramov ** () — Azərbaycan Texnologiya Universiteti mexanika kafedrasının professoru.

## Həyatı
Ənvər Bayramov 15 avqust 1939-cu ildə Göyçə mahalının Kiçik Məzrə kəndində anadan olmuşdur. Atası İsmayılov Rza Bayram oğlu 1941-ci ildə Boyük Vətən Müharibəsinə getmiş və 25 yaşında həlak olmuşdur. Anası İsmayılova Sura Hüseyn qızı 23 yaşında dul qalaraq iki övladını böyütmüş, 1980-ci ildə Gəncə şəhərində vəfat etmişdir.
 
Ə. Bayramov 1947-ci ildə Basarkeçər rayon Balaməzrə kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub.

1952-ci ildə Ə. Bayramovun ailəsi başqa qohum-əqrabaları ilə birlikdə Azərbaycan SSR-in Tərtər rayonuna deportasiya olunub və o təhsilini Tərtər rayon Cəmilli kənd orta məktəbində davam etdirib və 1957-ci ildə həmin məktəbi bitirib.

1958-ci ildə Ə. Bayramov Nuxa toxuculuq texnikumuna qəbul olunaraq həmin texnikumu 1961-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1961-ci ildə Daşkənd Toxuculuq Institutunun mexanika fakültəsinə daxil olur. O, əyani şöbədə əla qiymətlərlə oxumaqla yanaşı 1961-1966-cı illərdə "Uzbekxlopkomaş" zavodunda frezerçi, institutun qrafika kafedrasında baş laborant, təchizatçı, "Tadjikteksilmaş" zavodunda mühəndis-konstruktor vəzifələrində işləmişdi. İnstitutun rektoru akademik M.A.Xadjinova Nuxa ipək kombinatına Bayramov Ənvərin nümunəvi tələbə olması haqda razılıq məktubu yazmışdı və həmin məktub Nuxa şəhərinin "İpəkçi" qəzetində dərc olunmuşdu.

Ə.Bayramov 1967-ci ildə Daşkənd Toxuculuq İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş və  Özbəkistan SSR Elmlər Akademiyasının Mexanika Institutunun aspiranturasına qəbul olunmuşdur. O, müxtəlif materialların sürtünmə qüvvəsini, eləcə də ilkin deformasiyaları təyin etmək metodikasını işləyərək müxtəlif ölçü cihazları layihələndirmişdir. Ənvər Bayramov vaxtından əvvəl  “Sürtünmə qüvvəsinin və ilkin deformasiyanın təyin olunması üçün cihazların mexanizmlərinin nəzəri əsaslarının işlənməsi” mövzusundakı namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Ə.Bayramovun adı atom şüalarının materialların sürtünmə əmsalına təsirini tədqiqat yolu ilə öyrənən birinci alimlər cərgəsində olmuşdur.

O ilk dəfə olaraq sürtünmə qüvvəsinin, eləcə də kontaktda olan materialların səthindəki ilkin deformasiyanın əsas kontakt amillərindən asılı olaraq təyin olunması metodikasını təklif etmişdir.

1971-ci ilin sentyabr ayından Ç.İldırım adına Politexnik İnstitutunun Gəncə filialında fəaliyyətə başlamışdır. Gəncə şəhərində fəaliyyət göstərən toxuculuq kombinatı ilə bağlanan təsərrüfat müqaviləli işə görə darayıcı maşınlar üçün layihələndirilən yeni daraq mexanizmi istehsalata tətbiq olunaraq milyonlarla manat iqtisadi səmərə vermişdi.
 
1972-ci ildə ilk dəfə olaraq institutda elmi-tədqiqat işlərinin yekununa həsr olunmuş elmi konfransın təşkilatçısı olmuşdur.

1976-cı ildə dosent Ə.R.Bayramov mexanika-texnologiya fakültəsinə dekan müavini, 1979-cu ildə yenicə təşkil olunmuş mexanika fakültəsinin  dekanı vəzifəsinə seçilmişdir.

1981, 1982-ci illərdə Ə.R.Bayramov tələbə qəbulu üzrə komissiyanın məsul katibi təyin olunmuşdur.

1984-1994-cü illərdə Ə.R.Bayramov SSRİ Təhsil üzrə Dövlət Komitəsində və Rusiya Federasiyasında materiallar müqaviməti, inşaat mexanikası və elastiqiyyət nəzəriyyəsi fənləri üzrə elmi-metodiki şuranın üzvü olmuşdur.

1992-ci ildən mexanika kafedrasının professoru olmuşdur.

1994-cü ildən YAP-ın fəal üzvü olmuşdür.

1996-cı ilin Ə.R.Bayramov oktyabr ayında yüngül sənayenin mexanika-texnologiyası fakültəsinə dekan vəzifəsinə seçmişdir.

1999-cu ildən Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü olmuşdur.

1991 və 1999-cu illərdə yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasında səmərəli elmi-pedaqoji fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur.

2000-ci ildən başlayaraq Ənvər müəllim universitetdə təlim-tərbiyə işlərinin yaxşılaşdırılması üçün müxtəlif komissiyalara rəhbərlik etmiş və birləşmiş metod şuranın sədr müavini olmuşdur.

## Əsərləri
### Dərslikləri
#Ə.R.Bayramov. “Yastı kəsiyin həndəsi xarakteristikası”, 1977. 
#Ə.R.Bayramov. “Sərbəst iş üçün praktiki materiallar müqaviməti kursu”, 1993.

### Elmi əsərləri
#“Исследование коэффициента трения некоторых материалов с учетом влажности и температур”. Материалы научно-технической конференции профессорско-преподавательского состава ТТИ-та, Ташкент, 1968 г.
#“Прибор для определения коэффициента трения скольжения”. Реферативный сборник. Хлопковая промышленность. Ташкент,1969 г.Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Прибор для определения коэффициентов трения верчения у различных кинематических пар”. Сборник. Механика машин. Изд. «Фан», Ташкент, 1970 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Влияние предварительного смещения на коэффициент трения твердых тел”. Сборник. Механика машин. Изд. «Фан», Ташкент,1970 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым
#“О коэффициенте трения хлопка-сырца в зависимости от его влажности и волокнистости”. Сборник. Механика машин. Изд. «Фан», Ташкент, 1970 г.Совместно с Х.Х.Усманходжаевым
#“Влияние влажности хлопка-сырца и волокна на их коэффициент трения верчения”. Тезисы докладов I Республиканской конференции по прикладной механике, посвященной 100-летию со дня рождения В.И.Ленина. Ташкент,1970 г.
#“Влияние влажности различных волокнистых мaтериалов на коэффициент трения скольжения”. Сборник. Вопросы механики, Изд. «Фан», Ташкент, 1970 г.
#“Об одном аналоговом методе определения цепкости волокнистых веществ”. Механика машин, Изд. «Фан», Ташкент,1970 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Прибор для определения коэффициентов трения верчения”. Информационное сообщение № 15, Ташкент, 1970 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Прибор для определения коэффициентов трения скольжения”. Информационное сообщение № 15, Ташкент, 1970 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Разработка основ теории механизмов приборов для определения коэффициентов трения и предваритель-ного смещения”. Автореферат на кандидатскую диссертацию. Ташкент,1970 г.
#“Влияние влажности материалов на коэффициент трения скольжения”. Сборник. Вопросы механики. Вып.8, Изд. «Фан», Ташкент,1970 г.Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Разработка основ отбойного ножа валичного джина”. Научный отчет института механики и сейсмостойкости сооружений АН Узбекской ССР,Ташкент,1971 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым, Ш.Рахматкариевым, Х.Х.Самарходжаевым.
#“Определение основ отбойного ножа валичного джина”. Сборник. Вопросы механики, Изд. «Фан», Ташкент, 1971 г.
#“Измерение коэффициентов трения различных материалов”. Известия АН УзССР. Серия технических наук, №3,Ташкент,1972 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Методы определения коэффициентов трения различных кинематических пар”. Доклад Академии Наук УзССР, №6, Ташкент,1972 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым.
#“Разработка основных расчетных параметров механизма прибора для определения коэффициентов трения различных материалов”. Сборник. Вопросы механики, Изд-во «Фан», Ташкент, 1972 г.
#“Влияние состояния поверхности тканей на их коэффициент трения скольжения”. Сборник. Вопросы механики, Изд-во «Фан», Ташкент, 1972 г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым, М.Я.Мустафаевой.
#“Классификация ворсовальных машин”.Журнал «За технический прогресс»,№6,Баку,1972г. Совместно с Х.Х.Усманходжаевым,А.С.Сархановым. 
#“Методика определения коэффициента трения с учетом начальной скорости”.Журнал «За технический прогресс»,№6,Баку,1973 г.Совместно с А.С Сархановым.
#“Расчет на прочность и жесткость ворсующих валиков ворсовальных машин”. Журнал «За технический прогресс», №10, Баку, 1973 г.Совместно с А.С Сархановым.
#“Определение предварительных деформаций с учетом силы трения трущихся поверхностей”. Тезисы докладов ХVII научно-технической конференции вузов Закавказских  Республик, Баку,1973 г.Совместно с  Т.Б.Аббасовым.
#“Методы съема волокон со съемочного барабана чесальных машин”. Журнал «За технический прогресс», №8, Баку, 1974 г.Совместно с Т.Б.Аббасовым.
#“Исследование основных расчетных параметров вибромеханизма БА-1”.Сборник трудов молодых ученых Аз.НИИМЭСХ, Кировабад, 1974 г.Совместно с  Т.Б.Аббасовым.
#“Определение предварительных деформаций упругих тел”. Сборник трудов молодых ученых Аз.НИИ-МЭСХ, Кировабад,1974 г.
#“Разработка нового гребенного механизма к съемным барабанам чесальных машин”. Научный отчет Кировабадского филиала АзПИ им. Ч.Ильдрыма, Кировабад, 1974 г.Совместно с Т.Б.Аббасовым.
#“Методика определения предварительных деформаций с учетом контактных факторов”. Журнал «За технический прогресс», №10, Баку, 1974 г.Совместно с  Г.Г.Мустафаевым.
#“Экспериментальные исследования предварительных деформаций с учетом контактных факторов”. Сборник трудов молодых ученых Аз.НИИМЭСХ, Вып.II, Кировабад,1975 г.
#“Исследование предварительных деформаций контактирующихся тел с учетом основных контактных факторов”. Тезисы докладов Всесоюзной научной конференции  «Теория трения, износа и смазки», Ташкент, 1975 г.
#“Устройство и принцип работы вибромеханизма БА-1”. Сборник трудов молодых ученых Аз.НИИМЭСХ, Вып.II, Кировабад,1975 г.Совместно с  Т.Б.Аббасовым.
#“Методика определения предварительных угловых де-формаций упругих тел с учетом основных контактных факторов”. Сборник трудов молодых ученых Аз.НИИ-МЭСХ, Вып. III, Кировабад,1976 г.Совместно с  С.И.Исмаиловым.
#“Методика определения предварительных деформаций упругого тела до потери устойчивости”. Сборник трудов молодых ученых Аз.НИИМЭСХ, Вып. III, Кировабад,1976 г.Совместно с  Г.Г.Мустафаевым.
#“Определение упругих предварительных деформаций упругих тел с учетом основных контактных факторов”. Материалы Научной Конференции проф-препод. состава Белорусского института механизации сельского хозяйства, посвященной 60-летию Великой Октябрьской революции.Минск,1977 г.Совместно с Р.И.Мачановым, С.Д.Исмаиловым.
#“Определение приведенных коэффициентов трения при вращательном движении посредством упругого тела”. Журнал «За технический прогресс», №11, Баку, 1978 г.Совместно с  С.Д.Исмаиловым.
#“Расчет на прочность элементов конструкции с учетом предварительных деформаций”. Журнал «За технический прогресс», №10, Баку, 1980 г.
#“Методика определения коэффициента трения высших кинематических пар посредством  деформации тела”. Сборник трудов молодых ученых Аз.НИИМЭСХ, Выпуск 5, Кировабад, 1982 г.
#“О теоретическом анализе винтовой конструкции вертикально-шпиндельной хлопкоуборочной машины”. Вестник сельского хозяйства Азерб.ССР, Баку, 1982 г.Совместно с А.С Сархановым.
#“Расчет на прочность упругих контактируемых тел с учетом предварительных деформаций”. Тезисы ХXII научно-технической конференции проф.-препод. состава втузов Закавказии, Тбилиси, 1984 г.
#“Методика определения коэффициента трения с уче-том возбуждающихся сил”. Материалы I научно-технической конференции проф.-препод. состава Аз.ТИ, Кировабад,1985 г.
#“Методика определения коэффициента трения различных материалов с учетом характера приложения нагрузки”. Новое в технике и технологии текстильной промышленности. Сборник трудов, I выпуск, Кировабад, 1986 г.
#“Исследование и разработка технических решений с целью улучшения технологического оборудования кондитерского производства”. Отчет хоздоговорных работ № 9-85, Кировабад, 1985, № 01850078959, ВНТЦ, М.,1986 г.
#“Исследование предварительных деформаций упругих тел с учетом основных контактных факторов”.Отчет 1982-85 г. №02860075635 ВНТЦ,М.,1986г.
#“Исследование работы дисковых  шелушителей с целью применения их для измельчения орехов в линии производства грильяжных сортов конфет”. Материалы межреспубликанской научно-технической конференции «Прогрессивная техника и технология в пищевой промышленности»,Кировабад,1986г.Совместно с Н.С.Алиевым.
#“О новом способе определения предварительных деформаций в различных условиях”. VI всесоюзный съезд по теоретической и прикладной механике, Ташкент, 1986 г.
#“Определение коэффициентов трения текстильных материалов”. Тезисы докладов межреспубликанской научной конференции «Прогрессивная техника и технология в текстильной и легкой промышленности», Кировабад,1988г.Совместно с Н.Б.Джафаровым.
#“Методы определения силы трения и поверхностных деформаций волокнистых материалов”. Текстиль-89, Материалы Республиканской научной конференции «Актуальные проблемы техники и технологии в текс-тильной и легкой промышленности», Кировабад,   1989 г.
#“Исследование влияния контактных факторов на величину силы трения волокнистых материалов”. Материалы Всесоюзной научно-практической конференции «Ученые и специалисты в решении проблемных вопросов теории механизмов хлопкоуборочных машин». Ташкент, 1990 г.
#“Разработка методики определения коэффициентов трения с учетом скорости движения и характера приложения нагрузки”. «Новое в технике и технологии текстильной и легкой промышленности», Сборник научных трудов, II выпуск, Кировабад, 1990 г.
#“Расчет на прочность с учетом разрушения контактных поверхностей”. Тезисы докладов юбилейной научно-практической конференции проф.-препод. Состава, посвященной 10-летию образования Аз.ТИ, Гянджа,1991 г.
#“Научные основы расчета конструкции текстильных машин на прочность и устойчивость”. Научный отчет за 1986-91 г.г №018800001740 ВНТЦ.М.,1991 г.
#“CR-322 Y tipli BEFAMA yundarayıcı maşınların tipik reduktorlarının yenidən layihələndirilməsi və tədqiqi”. Elmi hesabat № 4-91, AzTİ, 1993 il.
#“Влияние силы трения на предварительное смещение контактируемых тел” (монография). Аз.НИИТИ, Баку, 1993 г.
#“Fırlanma hərəkətində ilkin deformasiyanı nəzərə almaqla möhkəmliyə hesabat”. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının 50 illiyinə həsr olunmuş elmi konfransın materialları, Gəncə,1995 il.
#“Fırlanma hərəkətində elastiki əsaslar üzərində yerləşən hissələrin kontakt amillərini nəzərə almaqla sürtünmə əmsalının təyini”. Az.Tİ-nin “Materiallar müqaviməti” kafedrasının 1995-ci il üçün illik elmi hesabatı.
#“Fırlanma hərəkətində kontakt səthlərindəki ilkin deformasiyanın enerji üsulu ilə təyini”. Az.Tİ-nin 15 illiyinə həsr olunmuş elmi-praktiki konfransın  materialları, Gəncə, 1996 il.
#“Enerji üsulu ilə irəlıləmə hərəkətində  ilkin deformasiyadan istifadə etməklə möhkəmliyə hesabat”. Az.Tİ-nin “Materiallar müqaviməti” kafedrasının 1996-cı il üçün illik elmi hesabatı.
#“Sürtünmə ilə ötürmədə ilkin deformasiyanın təyin olunmasının elmi əsasları”. Az.Tİ-nin professor-müəllim heyətinin XV elmi-praktiki konfransının  məruzələrinin tezisləri, Gəncə,1997 il.
#“Определение сил трения текстильных материалов с рабочими органами машин”.Тезисы докладов Всероссийской научно-технической конференции «Современные технологии текстильной промышленности» (Текстиль-97), Москва, 1997 г.
#“О прочности деталей текстильных машин”. Тезисы докладов Всероссийской научно-технической конференции «Современные технологии текстильной промышленности» (Текстиль-98), Москва,1998 г. 
#“О рациональном выборе материалов кинематических пар в машинах текстильной и легкой промышленности”. Доклады II международной научной конференции «Современные проблемы текстильной и легкой промышленности», посвященные  35-летию учебно-исследовательского института легкой промышленности Кутаисского технологического госуниверситета им. Н.И.Мусхелишвили. Кутаиси, 1998 г.
#“İlkin bucaq deformasiyasının kontakt təzyiqindən və bucaq sürətindən asılı olaraq təyini”. Azərbaycan Texnologiya İnstitutunun professor-müəllim heyətinin XVI elmi-praktiki  məruzələrinin tezisləri, Gəncə,1998 il.
#“Kinematik cütlərdə kontakt amillərin ilkin deformasiyaya təsiri”. Beynəlxalq elmi-texniki konfransının materialları. AzTİ,Gəncə, 1999 il.
#“Колебание текстильных нитей с переменным натяжением”. Материалы Международной научно-технической конференции, Аз.ТИ, Гянджа, 1999 г.
#“Kinematik cütlərdə kontakt amillərin ilkin deformasiyaya təsiri”. AzTU-nun “Tətbiqi mexanika” kafedrasının 1999-cu il üçün elmi hesabatı.
#“Влияние числа колебаний в минуту съемного гребня на производительность чесальной машины 4ММ-450-М3”. XXVII Elmi Konfrans məruzələrinin tezisləri, Az.Tİ, Gəncə, 2000 il.
#“Mürəkkəb deformasiyaya məruz qalan sapların möhkəmliyə hesablanması”. XXVII Elmi Konfransının məruzələrinin tezisləri, Az.Tİ, Gəncə, 2000 il.
#“Elastiki sapların kinematikası və dinamikası”. AzTU-nun “Tətbiqi mexanika” kafedrasının 2001-ci il üçün elmi hesabatı.
#“Исследование влияния продольного колебания нитей основы на их прочность при переплетении ткани”. Материалы международной научной конференции, Витебск, 2002 г.
#“Исследование некоторых вопросов механики нитей основы в ткацких станках”. Материалы международной научно-технической конференции «Текстиль-2002», Ташкент,2002 г.
#“Dahi rəhbər,tarixi xilaskar və cəsur insan”. “Heydər Əliyev milli dövlətçiliyimizin banisidir” mövzusunda Elmi-praktiki konfransının materialları, AzTU, Gəncə, 2003 il.
#“Toxucu dəzgahlarında sap və parçalarla bağlı mexaniki sistemlərə təsir edən amillər”. Yeyinti və yüngül sənaye istehsalının  mütərəqqi texnnika və texnologiyası adlı elmi-praktiki konfrans, AzTU, Gəncə, 2003 il.
#“Əriş sapların eninə rəqsi hərəkətinə təsir edən əsas amillər”. AzTU-nun “Tətbiqi mexanika” kafedrasının 2003-ci il üçün elmi hesabatı.
#“Əriş saplarında eninə rəqsi hərəkətdən yaranan deforma-siyanın və gərginliyin təyini”. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Gəncə Regional Elmi Mərkəz, “Xəbərlər” məcmuəsi, №11, Gəncə, 2004 il.
#“Mürəkkəb deformasiyaya məruz qalan sapların möhkəmliyə hesablanması”. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Gəncə Regional Elmi Mərkəz, “Xəbərlər” məcmuəsi, №14, Gəncə, 2004 il.
#“Toxucu dəzgahlarında mexaniki sistemlərin tədqiqi”. Yeyinti və yüngül sənaye sahələrinin  aktual problemləri, Respublika elmi-praktiki konfransının  materialları, Gəncə, 2004 il.
#“Toxunma zamanı parçaya təsir edən qüvvələrin təyini”. AzTU-nun “Tətbiqi mexanika” kafedrasının 2004-cü il üçün elmi hesabatı.
#“Dəyişən gərilməli əriş sapların rəqsi hərəkətləri”. AzTU-nun elmi xəbərləri, №3-4,Gəncə,2005 il.
#“Toxunma zamanı parçaya təsir edən qüvvə amilləri və onların təsirindən yaranan gərilmələrin təyini”. Azərbay-can Milli Elmlər Akademiyasının Gəncə Regional Elmi Mərkəz, “Xəbərlər məcmuəsi,” № 16, Gəncə, 2005 il.
#“Sürtünmə qüvvəsini nəzərə almaqla saplarda yaranan gərilmə və deformasiyanın təyini”. AzTU-nun “Mexani-ka” kafedrasının 2005-ci il üçün elmi hesabatı.
#“Elastiklik həddindən kənarda sapın gərilməsinin tədqiqi”. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Gəncə Regional Elmi Mərkəz, Xəbərlər məcmuəsi,”  № 21, Gəncə, 2006 il.
#“Yüngül və toxuculuq sənaye sahələrinin maşın və avadanlıqlarının işlədikləri şərait və onların etibarlılığa təsir edən amilləri”. AzTU-nun “Mexanika” kafedrasının 2006-cı il üçün elmi hesabatı.
#“Silindr formalı detallarla kontaktda olan saplarda yaranan gərilmə qüvvələrinin təyini”. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Gəncə Regional Elmi Mərkəz, “Xəbərlər məcmuəsi”, № 28, Gəncə, 2007 il.
#“Yüngül və toxuculuq sənaye maşın və avadanlıqlarının işçi orqanlarının möhkəmliyinə gərilmə qüvvəsinin təsiri”. AzTU-nun “Mexanika” kafedrasının 2007-ci il üçün elmi hesabatı.
#“Hamar səthdə yerləşdirilən sapların müvazinəti”. Yeyinti, toxuculuq və yüngül sənaye sahələrinin aktual problemləri adlı Respublika elmi-praktiki konfransın materialları, Gən-cə, 2007 il.
#“Elastiklik həddindən kənarda saplarda yaranan qısalma-nın yükü azaltmaq üsulu ilə təyini”. Az.TU-nun elmi xəbərləri, №7-8, Gəncə, 2008 il.
#“Yüngül və toxuculuq sənayesinin və yeyinti istehsalının maşın və avadanlıqlarının mexaniki sistemlərində iştirak edən detalların möhkəmliyə hesabat metodikasının hazırlanması”. AzTU-nun “Mexanika” kafedrasının 2008-ci il üçün elmi hesabatı.
#“Elastiki bəndlərdə aparıcı qüvvənin təyini”. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Gəncə Regional Elmi Mərkəz,“Xəbərlər məcmuəsi,” №36, Gəncə, 2009 il.

## İstinadlar