Qaz reflektoru

**Qaz reflektoru** — Reaktiv təyyarənin atılması və ya bir raketin atılması zamanı şəxsi heyət və avadanlıqları isti reaktiv qazlar reaktivindən qorumaq üçün hazırlanmış bir cihaz. Bir qayda olaraq, uçuş-enmə zolağında və ya başlatma qurğusunun arxasında quraşdırılan, istiliyədavamlı materialdan ibarət olan bir paneldir . Çox vaxt panellər axan su və ya digər soyuducu ilə soyudulur. Bəzi hallarda (məsələn, təyyarə daşıyıcılarında) qaz reflektorları da lazımdır ki, işlənmiş qazlar arxada dayanan təyyarənin mühərriklərini sıxmasınlar .

Hidravlik aktuator vasitəsi ilə qalxan və yıxılan və süni şəkildə soyudulan monolit betondan metal və ya şüşə panellərə qədər müxtəlif mürəkkəblik dərəcəsi ilə tanınan qaz kameraları. Aerodromlarda və təmir sexlərində qaz reflektorları tez-tez səs əmici maneələrlə birləşdirilir.

## Tarix

### Hava limanları
İlk qaz reflektoru 1950-ci illərdə hava limanlarında peyda oldu. 1960-cı illərdə hündürlüyü 1.8–2.4 m olan qaz reflektorları istifadə edildi; 1990-cı illərə qədər hündürlüyü iki dəfə artdı. Füzelaj səviyyəsindən yuxarı (McDonnell Douglas DC-10, MD-11) mühərrikləri olan böyük təyyarələr üçün qaz soyuducularının hündürlüyü 10 m-ə çatdı. Qaz reflektorları uçuş-enmə zolağının əvvəlində və tez-tez hava limanının perimetri ətrafında quraşdırılmışdır. Plitələrin yamacına görə reaktiv qazlar yuxarıya doğru sapdı. Zaman keçdikcə daha yaxşı qaz dağılması üçün müstəqil olaraq müxtəlif bucaqlara qaldırılan bir neçə paneldən ibarət qaz reflektorları istifadə olunmağa başladı.

### Təyyarə daşıyıcıları
Təyyarə daşıyıcılarında isti defektli qazlar uçuş üçün növbədə olan təyyarəyə ziyan vurmaması üçün hər katapultun arxasında qaz deflektorları quraşdırılır. Qaz zolaqları panelləri istiliyədavamlı materiallardan hazırlanır və elektromexaniki və ya hidravlik sürücüsü var. Qeyri-aktiv vəziyyətdə panellər davamlı uçuş göyərtəsinin bir hissəsini təşkil edərək döşəməyə girilir. Təyyarəyə çıxma zamanı panellər müəyyən bir bucağa qalxır, bu da işçilərə təyyarənin arxasında dayanmasına və saxlanmasına imkan verir.

Qaz sıyırıcıları 1940-cı illərin sonu — 1950-ci illərin əvvəllərində reaktiv göyərtə təyyarələrinin meydana gəlməsi ilə təyyarə daşıyıcılarına quraşdırılmağa başlandı. Yansıtıcılarla təchiz olunmuş ilk təyyarə gəmisi CV-34 "Oriskani" tipli "Essex" idi, 1947-ci ilin oktyabrında — 1951-ci.ilin avqustunda modernləşdirmə zamanı reflektorlar quraşdırıldı.

Təyyarə daşıyıcılarında qaz daşıyıcıları işlənmiş qaz istiliyi 1300 ° C-ə çatan işləyən reaktiv mühərriklərinə yaxın məsafədə yerləşir . Panellərin səthindəki xüsusi bir göyərtə örtük tez bir zamanda uğursuz olur və dəyişdirilməsini tələb edir. Bundan əlavə, panelin qızdırılan səthi təyyarələrin hərəkətinə xidmət edə bilməz . Bu problemi həll etmək üçün, 1970-ci illərin ortalarından etibarən panellərin gəminin yanğınsöndürmə sistemindən çıxan dəniz suyu ilə məcburi soyudulmasından istifadə edilmişdir . Bununla birlikdə suyun məcburi soyudulması qaz qabığının dizaynını çətinləşdirir və potensial etibarsızlıq mənbəyidir. ABŞ-nin son təyyarə daşıyıcılarından birində CVN-77 George W. Buş, 2008-ci ildə uzun müddət istifadə tipli kosmik gəmilərdə istifadə olunan istiliyədavamlı yayma keramika örtüklü örtülmüş qaz bamperləri quraşdırdı.

Tez-tez təyyarə gəmisi daşıyıcısı qaz axınını yuxarı istiqamətə yönəldir, lakin gəminin üstündə xüsusi kanallar vasitəsilə çıxışı ilə onu aşağı göyərtə kosmosuna yönəldən məlum dizaynlar mövcuddur. Bu dizayn panellərin göyərtəsinin örtülməsi qabiliyyətini qoruyur və göyərtə üzərində uçan təyyarələr üçün təhlükə yaratmır .

## Həmçinin bax
* Etihad Airways

## İstinadlar