open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məhəmməd Nuri

**Məhəmməd Nuri** () — İranın qabaqcıl xalq və pop müğənnilərindən biri idi. O, Tehran Universitetində ingilis dili və ədəbiyyatı öyrənmişdir, lakin öz peşəkar karyerasını musiqidə davam etdirdi.. O,Fars dili ilə yanaşı, Azərbaycan dilində də mahnılar ifa edib."Nazənin-e-Məryəm" ya "Can-e Məryəm" onun fars dilinəki ən gözəl mahnılarındandır.

## Azərbaycan dilindəki mahnıları
* Xumar oldum

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Xumar oldum mahnısının onlayn klipi 
*Can-e-Məryəm mahnısının danlodu 
*Can-e-Məryəm mahnısının onlayn klipi 
*Mohammad Nouri: A Bridge between Iranian Folk and Pop Music, BBC Persian
*His collaborations with Fariborz Lachini
*His works
Arif Şərifov

**Şərifov Arif Rza oğlu** — AzMİU-nin Elm və texnika işləri üzrə prorektoru, texnika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar müəllimi".

## Həyatı
Arif Şərifov 1966-cı ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun "İnşaat, yol maşınları və avadanlığı" ixtisasını bitirmiş və təyinatla gənc mütəxəssis kimi "İnşaat maşınları" kafedrasında assistent vəzifəsinə işə götürülmüşdür. 1969-cu ildə Leninqrad (Sankt-Peterburq) İnşaat mühəndisləri İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş, 1971-ci ildə namizədlik, 1994-cü ildə Moskvada doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1973-1975-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun komsomol komitəsinin katibi vəzifəsində işləmiş, AzLKGİ XXIX qurultayına nümayəndə seçilmişdir. Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun partiya komitəsi katibinin təşkilat məsələləri üzrə müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1967-ci ildən "İnşaat, yol və meliorasiya maşınları" kafedrasında assistent, baş müəllim, dosent, professor vəzifələrində işləmiş və yeni yaradılmış "Mexanikləşdirmə və avtomatlaşdırma" fakültəsinin ilk dekanı seçilmişdir. İnşaat, yol və meliorasiya maşınlarının hidravlik sistemlərindəki işçi mayelərin təmizlənməsi problemləri ilə məşğul olur. 120-dən çox elmi məqalənin, monoqrafıyanın, 7 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 20 dərslik, dərs vəsaiti və metodiki göstərişlərin müəllifıdir.

Hazırda "İnşaat, yol və meliorasiya maşınları" kafedrasının müdiri, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti nəzdində fəaliyyət göstərən D.02.042 Dissertasiya Şurasının, Kvalifıkasiya məsələləri üzrə, Müsabiqə komissiyasının Sədri və Təhsil Nazirliyinin "Nəqliyyat" bölməsi üzrə tədris-metodiki şurasının üzvüdür.

Bir sıra beynəlxalq və respublika elmi konfranslarında iştirak etmişdir. Elmi rəhbərliyi ilə 7 nəfər elmlər namizədi hazırlanmışdır.

## Mənbə
* http://www.azmiu.edu.az/?/az/content/441
Nərgiz Abdullayeva

**Abdullayeva Nərgiz Cavad qızı** — AMİU-nun Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, memarlıq doktoru (2012), professor.

## Həyatı
Nərgiz Abdullayeva 1977-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirib. 1978–1982-ci illərdə Bakı Dövlət Layihə İnstitutunda memar vəzifəsində çalışıb. 1982-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində işə başlayıb. 1986–88-ci illərdə həmin institutun aspiranturasının əyani şöbəsində oxuyub. 1989-cu ildən Memarlıq-kompozisiyası kafedrasında assistent, baş müəllim, dosent vəzifəsində işləyib. 1990-cı ildə "XIX əsrin axırı XX əsrin əvvəllərində Bakı neft rayonunun sənaye-memarlığının tarixi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib və memarlıq namizədi elmi dərəcəsi alıb. 1992-ci ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür. 2001-ci ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Memarlıq fakültəsinin Dizayn kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır. 2005-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Beynəlxalq Əlaqələr üzrə prorektoru vəzifəsinə təyin edilib. 2010-cu ildən Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət üzrə Problem Şurasının sədr müavini kimi fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə "Azərbaycan memarlığında mühəndis qurğularının rolu" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib və elmlər doktoru elmi dərəcəsi alıb.2017-ci ildə Beynəlxalq Memarlar Akademiyasına (MAAM) professor, 2020-ci ildən müxbir üzv seçilib.

84-dən çox elmi və metodik əsərin müəllifidir. Onlardan: 3-sü monoqrafiya, 1-i dərslik, 4-ü dərs vəsaiti və 6-i fənn proqramıdır.

## Təltifləri
* 2006-cı ildə universitetin 30 illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq "Qabaqcıl təhsil işçisi "döş nişanı ilə mükafatlandırılıb.
* 2012-ci ildə Azərbaycanda memarlığın inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Əməkdar memar" fəxri adı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Şəfiqə Eyvazova

**Şəfiqə Alxas qızı Eyvazova** () — Azərbaycan kamançaçalanı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).

## Həyatı
Eyvazova Şəfiqə Alxas qızı 9 mart 1947-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur.

1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir. 1963–1976-cı illərdə Azərbaycan Teleradio Verilişləri Şirkətinin xalq çalğı alətləri orkestri və Əhsən Dadaşovun rəhbərlik etdiyi ansamblın (hazırda Ə. Dadaşov adına) solisti olmuşdur.

## Fəaliyyəti
1965-ci ildən solo konsertlərlə çıxış edir. Repertuarına "Rast", "Cahargah", "Rahab", "Şur", "Şüştər" və s. muğamlar, Azərbaycanın və xarici ölkə bəstəkarlarının əsərləri daxildir. SSRİ xalqlarının folklor musiqisi festivalında (1978, Bişkek; 1979, Moskva), musiqişünasların Beynəlxalq simpoziumunda (1987, Səmərqənd), eləcə də YUNESKO xətti ilə ABŞ-də keçirilən "Şərq xalqlarının musiqi folkloru" festivalında (1988, Alim Qasımov və Ramiz Quliyevlə birgə) iştirak etmişdir.

1974-cü ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) dərs deyir. Eyvazova bir çox xarici ölkələrdə (ABŞ, İsveçrə, Almaniya, Fransa, Polşa, Belçika, İtaliya, Əfqanıstan və s.) qastrolda olmuşdur.

## Mənbə
* Şəfiqə Eyvazova
Ədalət Vəzirov

**Ədalət Səfərəli oğlu Vəzirov** () — Azərbaycan musiqiçisi, kamança ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (1998).

## Həyatı
Ədalət Vəzirov 27 aprel 1951-ci ildə Xızı rayonunun Dizəvər kəndində anadan olmuşdur. Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb.

O, 1974-cü ildə Moskvada keçirilən V Beynəlxalq Musiqi müsabiqəsinin qalibi olub. 1980-ci ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında və Sumqayıt Musiqi Texnikumunda (2000–2002-ci illərdə direktor) müəllim işləyib, bir çox tanınmış musiqiçilər yetişdirib.

O, uzun müddət əməkdar artist Baba Salahovun rəhbərlik etdiyi xalq çalğı alətləri ansamblında, SSRİ Xalq Artisti Zeynəb Xanlarovanın rəhbərlik etdiyi ansamblda çalışmışdır. Bir çox xarici ölkələrdə — ABŞ, Kanada, İraq, Misir, Türkiyədə ifaçılıq sənətimizi yüksək səviyyədə nümayiş etdirib. Ədalət Vəzirov kamança ifaçılığından əlavə peşəkar fortepiano və qarmon ifaçısı idi.

Ədalət Vəzirov xalq mahnısı, rəqs, rəng və təsniflərini, muğamları mükəmməl ifa etmək, üçlükdə xanəndəni, tarzəni düzgün müşayiət etməklə yanaşı, Azərbaycan və dünya bəstəkarlarının əsərlərini yüksək səviyyədə ifa etmək bacarığına malik bir ifaçı olmuşdur.

Məşhur yəhudi kamança ifaçısı Mark Eliyahunun müəllimi olub.

5 oktyabr 2002-ci ildə İstanbulda ürək tutmasından vəfat edib. Yasamal qəbiristanlığında dəfn olunub.

Qardaşı da həmçinin musiqiçidir. Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, qarmon ifaçısı Kamil Vəzirovdur.

## Həmçinin bax
* Ağaxan Abdullayev — Bayatı Kürd təsnifi (Firuz Əliyev — Tar, Ədalət Vəzirov — Kamança)https://www.youtube.com/watch?v=NHMGN-ftR-A

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vəzirov Ədalət Səfərəli oğlu
İnşaatçı kadrlar (qəzet)

**İnşaatçı kadrlar** - Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin rəsmi qəzeti.

## Haqqında

Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin "İnşaatçı kadrlar" qəzeti 1983-cü il iyunun 16-dan nəşr olunur. Qəzetin ilk redaktoru bu günədək həmin vəzifədə çalışan Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi Akif Nemət oğlu Hacıyevdir.

Nəşr olunduğu ilk gündən "İnşaatçı kadrlar" qəzeti universitetdə aparılan təlim-tərbiyə işində, gənclərin hərbi-vətənpərvərlik ruhunda böyümələrində rektorluğa, ictimai təşkilatlara və professor-müəllim heyətinə həmişə yaxından köməklik göstərib.

Qəzetin səhifələrində universitetin, eləcə də respublikamızın tədris ocaqlarında çalışan təcrübəli müəllimlərin, elm, sənət adamlarının, ziyalıların maraqlı, aktual yazıları dərc olunur. 
"İnşaatçı kadrlar" qəzeti öz oxucularını yalnız universitetin həyatı ilə deyil, həm də Azərbaycanda və beynəlxalq aləmdə baş verən yeniliklərlə tanış edir.

Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti rektorluğunun, professor-müəllim heyəti və tələbə kollektivinin mübariz tribunası olan "İnşaatçı kadrlar" qəzetinin fəaliyyəti, demək olar ki, bu tədris ocağının qaynar həyatı ilə həmişə sıx bağlı olub.

Universitetin 36 ildə keçdiyi şanlı və şərəfli yol, bu qəzetin nömrələrində dərc olunmuş yazılarda, məktublarda və fotoşəkillərdə yaşayır.

## Əlaqə

Az 1073, Bakı şəhəri,
Ayna Sultanova küçəsi, 5, 
I tədris korpusu, IV mərtəbə

Redaktor: Akif Nemət oğlu Hacıyev

Telefon: 539 10 45 (2-43)
* e-mail: info@azmiu.edu.az
* tel: 012 439 10 45
* tel: daxili 1-43
 
## Mənbə

*
Zakir Həsənov

**Zakir Əsgər oğlu Həsənov** () — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-polkovniki. Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri (2013-cü ildən).

## Həyatı
Zakir Həsənov 6 iyun 1959-cu ildə Astara rayonunda anadan olmuşdur.

* 1976-cı ildə Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi lisey bitirib.
* 1980-ci ildə Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbini bitirib.
* 1986–1987-ci illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının Akademik idarəetmə kurslarını bitirib.
* 1980–1985-ci illərdə Almaniyada yerləşən Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir.
* 1985–1993-cü illərdə SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Sibir Hərbi Dairəsinin Altay Hərbi Komissarlığında çalışmışdır.
* 1993–2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Sərhəd Qoşunları Baş İdarəsində xidmət etmiş, daha sonra Dövlət Sərhəd Xidmətinin Beynəlxalq Əlaqələr İdarəsinin rəisi vəzifəsinə irəli çəkilmişdir.
* 2003–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirinin müavini — Daxili Qoşunların Komandanı vəzifəsində çalışmışdır.
* 22 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə naziri təyin edilib.

Ailəlidir, 3 övladı var.

## Ali hərbi rütbələri
* General-mayor (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 may 2003-cü il tarixli 869 nömrəli Fərmanı ilə).
* General-leytenant (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 may 2005-ci il tarixli 802 nömrəli Sərəncamı ilə).
* General-polkovnik (22 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə naziri təyin edilmiş və general-polkovnik rütbəsi verilmişdir).

## Təltifləri
* "Zəfər" ordeni (9 dekabr 2020)
* "Azərbaycan Bayrağı" ordeni (19 aprel 2016)
* "Azərbaycan Bayrağı" ordeni (30 iyun 2004)
* 1-ci dərəcəli "Rəşadət" ordeni (25 iyun 2018)
* "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan) (5 iyun 2019)
* "Vətən uğrunda" medalı (11 mart 2008)
* "Hərbi xidmətlərə görə" medalı (16 avqust 2002)
* "Sərhəddə fərqlənməyə görə" medalı (15 dekabr 1998)
* "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 1-ci dərəcəli medalı
* "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 2-ci dərəcəli medalı
* "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 3-cü dərəcəli medalı
* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Veteranı" medalı
* "Qüsursuz xidmətə görə" 1-ci dərəcəli medalı
* "Qüsursuz xidmətə görə" 2-ci dərəcəli medalı
* "Qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli medalı
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 10 illiyi (1991–2001)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi (1918–2013)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Polisinin 90 illiyi (1918–2008)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Polisinin 95 illiyi (1918–2013)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 90 illiyi (1919–2009)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 95 illiyi (1919–2014)" yubiley medalı
* "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi (1919–2019)" yubiley medalı
* "Qarabağ" ordeni (7 noyabr 2023)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xüsusi istilik tutumu

**Xüsusi istilik tutumu** —Ədədi qiymətcə 1kq kütləli maddəni 1K və ya 1°C qızdırmaq üçün lazım olan istilik miqdarına bərabər olan fiziki kəmiyyət.  Xüsusi istilik tutumu- kiçik "c" hərfi ilə işarə olunur. 

Xüsusi istilik tutumu- maddənin enerji uddma qabiliyyətini xarakterizə edir.

c=Q/mΔt  

Q=cmΔt 

Q-istilik miqdarı 

c-xüsusi istilik miqdarı 

Δt - (t2-t1) temperatur dəyişməsi 

m - maddənin kütləsi 

Burada Q-istilik miqdarı, Δt-temperatur dəyişməsi, m-isə cismin kütləsidir. “c”-nin BS-də vahidi kiloqram kelvində couldur:

[c]=[Q]/[m][ΔT] =1C/1kq*1K=1C/kq*K/1m2/K*san2 

Xüsusi istilik tutumu yalnız maddənin növündən və aqreqat halından asılıdır. Suyun istilik tutumu 4200  C/kq*K-dir, bu göstərir ki, 1kq suyu qızdırmaq üçün ona 4200 C istilik miqdarı vemək lazımdır. Buzun xüsusi istilik tutumu suyun 2100 C/kq*K-dir. Dəmir maddələrin xüsusi istilik tutumu daha az olduğu üçün onlar daha az istilik miqdarı tələb edir. Məsələn: Mis(400 C), Qızıl (130 C) və s.

## İstinadlar
İstilik miqdarı

## Xarici keçidlər
Cavanşir Məmmədov (general)

**Cavanşir Qəhrəman oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin Baş İctimai Təhlükəsizlik İdarəsinin rəisi, polis general-mayoru.

## Həyatı
1953-cü ildə Gürcüstan Respublikasının Başkeçid rayonunun Şahmarlı kəndində anadan olmuşdur. 1974-cü ildə M. F. Axundov adına Azərbaycan Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu, 1983-cü ildə Krasnoyarsk Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini, 1985-ci ildə isə SSRİ DİN-in Akademiyasını bitirmişdir. Silahlı Qüvvələrin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.

1976-cı ildən daxili işlər orqanlarında xidmət edir. Bu dövrdə ictimai təhlükəsizlik strukturunda müxtəlif vəzifələrdə xidmət aparmışdır.

1989–1992-ci illərdə Bakı şəhəri Baş Polis İdarəsinin rəis müavini, 1992–1993-cü illərdə Bakı şəhəri Qaradağ rayon polis idarəsinin rəisi, 1993-cü ildə isə Bakı şəhəri Baş Polis İdarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.

1994-cü ildə DİN-in İctimai Təhlükəsizlik İdarəsinin rəis müavini, bir müddətdən sonra həmin idarənin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

2001-ci ilin iyun ayından Baş İctimai Təhlükəsizlik İdarəsinin rəisi təyin olunmuşdur.

İctimai təhlükəsizliyin qorunması, sabitliyin bərqərar olunması fəaliyyətindəki uğurlu nəticələrə və müsbət göstəricilərə görə müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2002-ci il tarixli 725 nömrəli Fərmanı ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2004-cü il tarixli 293 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-mayoru xüsusi rütbəsi verilmişdir.

Ailəlidir. İki övladı var.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin saytında Cavanşir Məmmədov haqqında səhifə. mia.gov.az
Məhərrəm Talıbov

**Məhərrəm Yusif oğlu Talıbov** () — Naxçıvan Muxtar Respublikası prokurorunun müavini, III dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri.

## Həyatı
Məhərrəm Yusif oğlu Talıbov 1971-ci il mart ayının 15-də Şərur rayonunda anadan olmuş, 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasının hüquqşünaslıq ixtisasını bitirmişdir.

1995-ci ildən 1999-cu ilədək Baş Mühafizə İdarəsinin Prezidentin Təhlükəsizliyi Xidmətinin mühaizəsiçi, 1999-cu ildən 2004-cü ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili işlər orqanlarında müxtəlif məsul vəzifələrdə işləmişdir.

2004-cü ilin dekabr ayından Naxçıvan Muxtar Respublikasının Prokurorluq orqanlarına qəbul edilməklə Naxçıvan Muxtar Respublikası Prokurorluğunun Daxili işlər orqanlarının istintaq, təhqiqat və əməliyyat-axtarış fəaliyyətində qanunların icrasına nəzarət şöbəsinin prokuroru və böyük prokuroru vəzifələrində işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun 9 yanvar 2008-ci il tarixli əmri ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası prokurorunun müavini General mayor vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

III dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri ali xüsusi rütbəsindədir.

2022-ci lin dekabrında Naxçıvan Muxtar Respublikası prokurorunun müavini vəzifəsindən azad olunub.

Ailəlidir, üç övladı var.

Vasif Talıbovun qardaşıdır.

## İstinadlar
Bakı 2020 Yay Olimpiya Oyunları iddiaçısı

**Bakı 2020 Yay Olimpiya Oyunları iddiaçısı** — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinin 2020 Yay Olimpiya Oyunlarına iddiaçı şəhər olduğu mərhələ

Azərbaycan tərəfi Bakının 2020 Yay Olimpiya Oyunlarına iddiaçı şəhər olduğunu 2011-ci ilin avqustunda açıqlamış və bununla bağlı Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinə rəsmi müraciət etmişdir. Həmin ayın 26-da keçirilən BOK-un iclasında Bakının rəsmi şəhər kimi namizədliyimiz təsdiqlənmişdir.

Bakı 23 may 2012-ci ildə genişmiqyaslı idman yarışmaları təcrübəsinin olmamağı ilə bağlı namizədlər siyahısından çıxarılmışdır.

## İstinadlar



## Həmçinin bax
*Bakı 2016 Yay Olimpiya Oyunları iddiaçısı
İstanbul 2020 Yay Olimpiya Oyunları iddiaçısı

**İstanbul 2020 Yay Olimpiya Oyunları iddiaçısı** — Türkiyənin İstanbul şəhərinin 2020 Yay Olimpiya Oyunlarına iddiaçı şəhər olduğu mərhələ.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* 2020 Yay Olimpiya Oyunları
Məhəmməd Nadir şah

**Məhəmməd Nadir Şah** () — 1929-1933-cü illər arasında vəzifə yerinə yetirmiş olan Əfqan kralı.

## Həyatı
Məhəmməd Nadir 1929-cu ildə Əfqanıstan kralı oldu və 1933-cü ildə öldürülməsinə qədər taxtda qaldı. Məhəmməd Nadir, taxtı ələ keçirməzdən öncə üçüncü Anqlo-Əfqan Döyüşündə (1919) əhəmiyyətli bir rol oynadı. Ondan dərhal sonra, Kral Amanullah ilə anlaşılmazlıqlar səbəbindən, Məhəmməd Nadir, Fransada sürgündə yaşamaq üçün Əfqanıstandan ayrıldı. Həbibulla Kalakani üsyanı və Kral Amanullah (Yanvar 1929) taxtdan endirilməsindən sonra, Nadir Fransadan ayrıldı və Kalakaniyə qarşı döyüşə hazırlaşmaq üçün Hindistana getdi. Məhəmməd Nadir, Hindistandan gələn İngilis və müxtəlif tayfa dəstəyi ilə Kalakaniyi geri itələdi və 1929-cu ilin oktyabr ayında Kabili ələ keçirdi.

Daha sonra Kalakaniyi əsir alaraq edam etdirdi. Ancaq Kalakani yandaşlarını aldadaraq onu həbsə attırdığını söylərək ikinci bir üsyanın qarşısını aldı.

Kral olduqdan sonra, Kral Amanullahı taxta geri istəyən insanlara qarşı döyüşdü. Bundan başqa Kral Amanullah tərəfindən həyata keçirilən modernizasiya planlarının bir çoxuna qarşı çıxdı.

Mir Qulam Məhəmməd Qubar Tacik və Paştun kimi etnik qrupları hərəkətə keçirib, zor tətbiq edərək Məhəmməd Nadirin qaydalarına reaksiya göstərir. Kabilin şimalını işğal edən Mir Qulam qeyri-kafi və zəif ordusu ilə Məhəmməd Nadirə qarşı məğlub olmuşdur.

Məhəmməd Nadir Şah 1933-cü ildə bir sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər

*Afghanistan Online: Biography - Mohammad Nadir Shah
Məhəmməd Ziyaülhaqq

**Məhəmməd Ziyaülhaqq** () — Pakistanın altıncı prezidenti.

Pakistanda, seçki ilə hakimiyyətə gələn Zülfiqar Əli Bhuttonu 1977-ci ildə hərbi çevrilişlə devirən generaldır. 1979-cu ildə Bhutto edam edilmişdir. Şəriət nizamını elan edən Ziyaülhaqq 1988-ci ildə ABŞ səfirinin və qərargahlarınında olduğu təyyarənin salınması nəticəsində həyatını itirənə qədər rəhbərlikdə qalmışdır. Ölümündən sonra seçkiləri açıq fərqlə qazanan Zülfiqar Əli Bhuttonun qızı Bənazir Bhutto baş nazir olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Annotated Bibliography for Muhammad Zia-ul-Haq from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
* "Who Killed Zia?" by Edward Jay Epstein for *[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]*, September 1989
* Official profile at Pakistan Army website 
* The Constitution of the Islamic Republic of Pakistan
* General Zia-ul-Haq’s plane crash due to mechanical problem (Times of London)
Banak

**Banak** — () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Montana ştatında yerləşən kabus şəhər. Şəhərin əsası 1862-ci ildə Erasmus Darvin Levet tərəfindən qoyulmuşdur. 1864-cü ildə şəhər ətrafında, qızılın kəşf edilməsi, qızıl həyəcanına səbəb olmuşdur. Şəhərdə üç otel, üç çörək dükanı, üç dəmir emalatxanası, iki bərbərxana və iki ət dükkanı vardı. XIX əsrin ortalarından sonra Montana ştatının ən önəmli şəhərlərindən olan Banakda, bir restoran və üç salonda fəaliyyət göstərirdi. Ətraf ərazilərdə qızıl ehtiyatlarının tükənməsindən sonra, şəhərdə əhalinin sayı sürətlə azalmağa başlamışdır. 1970-ci ildə şəhər tamamilə boşalmış və milli qoruq ərazisi elan edilmişdir.

## Xarici keçidlər

* Banak milli dövlət qoruğu (ingiliscə) 
* Banak şəhərinin şəkilləri
* Tarix və şəkillər
* Henri Plumerib tarixi
Məhəmməd (ad)

**Məhəmməd** (Ərəbcə:مُحَمَّد-Muhammad-Muhəmməd) ya **Məmməd** ərəb mənşəli bir ad və H-M-D kökündəndir; *Həmd*. Ərəblər ilə yanaşı bir çox fərqli müsəlman millətlər tərəfindən istifadə edilmiş və istifadə edilməkdədir. İslamda, Məhəmməd, Allahın son peyğəmbəri olub.

## Etimologiya
*Məhəmməd* ərəbcə Pasif fel sifəti və H-M-D (Həmd-Həmd olmuş) kökündən gəlir və tərifəlayiq həmd olmuş, yüksək qiymətləndirilmiş, yüksək təqdir edilmiş anlamındadır.

## Transliterasiyalar
* **Muhəmməd **(Muhammad مُحَمَّد), **Muhammed**, **Mohamed**, **Mahammad (Məhəmməd)**, **Mohammed** və **Mohamad**: Ərəb ölkələri
* **Mohəmməd** (Mohammad محمد), **Məhəmməd**:İran, Əfqanıstan, Pakistan
* **Muhammed**, **Muhamed**, **Muhammet**, **Muhamet** ya **Mehmet**:Türkiyə,Albaniya
* **Muhammed**, **Muhamed**: Bosniya və Herseqovina
* **Mamadou**: Seneqal
* **Mahometus**: Latın dilində
* **Maometto**: İtalyan dilində
* **Μωάμεθ (Moameth)**: Yunan dilində
* **Mahoma**: İspan və Katalan dillərində
* **Mamede**: Qalisiya dilində
* **Мухаммад (Mukhammad-Muxammad)**, **Магомед (Magomed-Maqomed)**: Rus dilində
* **Maxamed**: Somali dilində
* ** Мұхаммед (Mukhammed-Muxamed)**: Qazax dilində
* **穆罕默德 (Mùhǎnmòdé)**: Çin dilində
* **Məhəmməd**, **Məmməd**:Azərbaycan dilində və Fars dilində

## İlk ad

### Məhəmməd
* Məhəmməd — Peyğəmbər, İslam dininin banisi.
* Məhəmməd Füzuli — görkəmli orta əsr Azərbaycan Türk şairi və mütəfəkkiri.
* Şeyx Məhəmməd Xiyabani — İranın inqilab tarixində görkəmli yer tutan böyük alim, mütəfəkkir və siyasətçi.
* Məhəmməd Cahan Pəhləvan — Atabəylər dövlətinin hökmdarlarından biri, Atabəy Şəmsəddin Eldənizin oğlu.
* Məhəmməd ibn Heysam — Şirvanşahlar dövlətinin ikinci hökmdarı.
* Məhəmməd ibn Zəkəriyə ər-Razi — Fars tibb və kimya elm adamı
* Məhəmməd Müsəddiq — 1951–1953-cü illərdə İranın baş naziri.
* Məhəmməd Behişti — İranın Ədliyyə başçısı.
* Məhəmməd Fazil Lənkərani — İslam dünyasının və şiə məzhəbinin böyük alimi, müctəhidi və mərcəyi-təqlidi.
* Molla Məhəmməd Ömər — "Taliban" hərəkatının sabiq lideri.
* Məhəmməd Əbdüh — XIX–XX əsr İslam dünyasında mühüm rol oynamış alim, ictimai, siyasi və dini xadim.
* Məhəmməd Ziyaülhaqq — Pakistanın altıncı prezidenti.
* Məhəmməd Hənifnejad — Xalq Mücahidləri Təşkilatının banilərindən biri.
* Məhəmməd Said — İranın baş naziri.
* Məhəmməd Nuri — İranın müğənnisi.
* Məhəmməd Bəndduz Təbrizi — Azərbaycanlı xəttat.
* Məhəmməd Əl-Baradei — 1997-ci il 1 dekabr tarixindən Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin direktoru.
* Məhəmməd Ənvər əs-Sadat — Misirin 3-cü prezidenti (1970–1981), marşal. Nobel Sülh Mükafatı laureatı (1978).
* Məhəmməd Xatəmi — İranın 5-ci prezidenti.
* Məhəmməd Marmaduk Piktal — Britaniyalı İslam yazıçısı.
* Məhəmməd Mamağani — Azərbaycanın ilkinci Şeyxi alimi və müctəhidi.

## Soy adı

## Törədilmiş adlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *[http://www.muslim-baby-names.com/ Searchable Muslim baby names online dictionary] *

## Həmçinin bax
* Məmməd
* Məhəmmədrza
Füzuli Ələkbərov

**Füzuli Ələkbərov** () — Azərbaycan Respublikasının keçmiş Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri.

## Həyatı
Füzuli Ələkbərov 3 fevral 1958-ci ildə Naxçıvan MR-in Culfa rayonunun Saltaq kəndində anadan olub.

1980-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakültəsini, 1990-cı ildə isə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Sənayenin planlaşdırılması fakültəsini bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 15 avqust 1980-ci ildə Şəki rayonunun Qoxmuq kənd orta məktəbində müəllim kimi başlayıb.

Rus, türk və ingilis dillərində sərbəst danışır. Ailəlidir, dörd övladı var. İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Nizami Ələkbərovun qardaşıdır.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Füzuli Ələkbərov Şəki şəhər komsomol komitəsinin katibi, Azərbaycan LKGİ Mərkəzi Komitəsində təlimatçı, 1987–1991-ci illərdə "Sputnik" Beynəlxalq Gənclər Turizm Bürosunda sədr vəzifələrində çalışıb.

1992–2006-cı illərdə "İmproteks" Şirkətlər Qrupunun prezidenti olub. 2003–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Sahibkarlar Şurasının üzvü olub. 1996-cı ildən Azərbaycan Respublikası Cüdo Federasiyasının prezidentidir. 1993-cü ildən YAP-nın üzvüdür.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 7 fevral 2006-cı il tarixli 1277 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri təyin edilib. 22 oktyabr 2013-cü ildə vəzifəsindən azad edilib.

## İstinadlar
Osmanlı Bankına hücum

**Osmanlı Bakına hücum** (, ) 1896-cı ildə Daşnaksütun tərəfindən təşkil edilmiş, silahlı hücum. Hücum 26 avqust 1896-cı ildə saat 13:00 da baş vermişdir. Hücumun məqsədi, Avropa ölkələrinin və Rusiyanın diqqətini Osmanlı imperiyasında baş verən daxili qarşıdurmalara yönəltmək olmuşdur. Silahlı hücumu məşhur erməni terrorçusu Armen Qaro təşkil etmişdir. Armen Qaro bununla, maliyyə baxımdan yaxşı vəziyyətdə olan Osmanlı imperiyasını daxildən sarıtmaq istəyirdi. Silahlı hücumda Armen Qarodan başqa daha 25 terrorçu iştirak etmişdir. Əl bombaları, dinamit və tapançalarla silahlanan terrorçulardan 9 nəfəri, bankın mühafizə xidmətinin işçiləri tərəfindən öldürülmüşdür. Öldürülənlər arasında, hadisələrin təşkil edilməsində, böyük rolu olan Papken Siunidə vardı. Papken Siunin öldürülməsindən sonra, silahlılara rəhbərlik Armen Qaronun əlinə keçmişdir.

Osmanlı Bankına hücumun baş verməsindən sonra İstanbul şəhərində yaşayan türklər və ermənilər arasında münasibət gərginləşməyə başladı. Hadisədən bir neçə gün sonra, tərəflər arasında atışmalar başlamışdı. Hadisə zamanı Osmanlı Bankının prezidenti Edqar Vinsent terrorçu ermənilərlə danışıq aparmaq məqsədilə Rusiya səfirinə müraciət etmişdir. Rusiya səfiri, erməni əsilli diplomat Maksimovu məsələ ilə məşğul olmaq göstərişi vermişdir. Maksimov apardığı danışıqlarla, hər iki tərəflə görüşmüşdür. Maksimovun səyləri nəticəsində ermənilərin xeyrinə razılıq əldə olunur. Erməni terrorçular, Osmanlı imperiyasının sərhədlərini tərk edəcəkləri təqdirdə, heç bir təqibə məruz qalmayacaqlarına təminat alırlar. Terrorçular Edqar Vinsentin şəxsi gəmisi ilə şəhərdən ayrılırlar. Bir neçə gündən sonra terrorçular Fransanın Marsel şəhərinə çatırlar.
Məhəmmədiyyə (Mərakeş)

**Məhəmmədiyyə**, (, *Al-Muhammadia*) keçmişdə Fedala (; *fədl-ül Allah / Fəzlullah adından*), Mərakeşin şimal-qərb hissəsində liman şəhəri.

Atlantik okeanı sahilində, Kasablanka şəhərinin 24 km şimal-şərqində. 14-cü və 15-ci əsrlərdə taxıl və qurudulmuş meyvə satın alan Avropalı ticarət gəmilərinin diqqət nöqtəsi olan şəhər, 18-ci və 19-cu əsrlərdə zaman-zaman xristian tüccarlarca taxıl ixrac antreposu olaraq istifadə edildi.Şəhərdə 1913-cü ildən sonra fransızlar tərəfindən müasir liman təsisləri quruldu.Şəhər, 1959-cu ildə Mərakeş sultanı V. Məhəmmədin (hd 1927–1961) adını aldı. Ölkə xaricindən limana gələn xam neft şəhərin dərhal cənub-qərbində iştirak edən, ölkənin ən böyük neft rafinerisində işlənir.

## Qardaş şəhərlər
*  Gent, Belçika
*  Zaviyə, Liviya
*  Perpiniya, Fransa
*  Belfor, Fransa
*  Drö, Fransa
*  Noqinsk, Rusiya.
*  Ciyanqyin, Çin.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* History of Mohammédia (french)
Bodi

**Bodi** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yerləşən kabus şəhər.

1880-ci ildə şəhərdə 2.800 nəfər yaşayırdı. Qızıl hərisliyi dövründə şəhərdə əhali sürətlə artmışdır. 1900-cu ildə qızıl bloklarından birində işin zəifləməsi ilə, şəhər əhalisinin artımı dayanmış, 1910-cu ildən etibarən azalmağa başlamışdır. 1962-ci ildə kabus şəhərin yerləşdiyi ərazi milli parka çevrilmişdir. Hər il Bodie şəhərini 200 min turist ziyarət edir.

## Qalereya

Bodie California c1890.jpg|1890-cı ildə.
Bodie6Aug2006.JPG|2006-cı ildə.
İndoneziyaca Vikipediya

**İndoneziyaca Vikipediya**, (*Wikipedia bahasa Indonesia*) vikipediyanın İndoneziya dilindəki versiyasıdır. 7 noyabr 2007-ci ildə fəaliyyətə başlayıb. İndoneziyaca Vikipediya 31 may 2005-ci ildə 10.000 məqaləyə sahib idi. 26 fevral 2009-cu ildə isə İndoneziyaca Vikipediyada 100.370 məqalə vardı.30 dekabr 2011-ci ildə məqalə sayı 180.521-dir.
Viktoriya (ştat)

**Viktoriya** – Avstraliyanın cənub-şərqində yerləşən əyalət. Viktoriya Avstraliyanın ən kiçik əyaləti olmasına baxmayaraq, ən çox əhalinin yaşadığı əyalətdir. Viktoriyanın əsası 1800-cü illərdə qoyulmuşdur. Kəndlilər bu ərazidə kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurdular. Əyalətdə qızılın kəşf olunması, qızıl həyəcanına səbəb olmuş və Viktoriyanın əhalisi sürətlə artmağa başlamışdır. 2005-ci ilə olan məlumata görə Viktoriya əyalətində 5 milyon nəfər yaşayır. Əyalətin mərkəzi olan Melburn şəhərində Viktoriya  əhalisinin 70% yaşayır. Melburn Avstraliyanın ən böyük və ən inkişaf etmiş bir neçə şəhərindən biridr.

## İstinadlar
İnteqral

thumb|234x234px|f(x)-in a-dan b-yə qədər olan inteqralı, y=f(x) funksiyasının a ilə b arasındakı fiqurun sahәsinә bәrabәrdir. 
**İnteqral** – kəsilməz *f(x)* funksiyasının ibtidai funksiyalarının ümumi şəklinə *f(x)* funksiyasının **inteqralı** deyilir.

## Tarixi
İnteqral sahəsində ən böyük işləri Qotfrid Leybnits və İsaak Nyuton görmüşlər. "İnteqral" sözünü və işarəsini ilk dəfə elmə alman alimi Qotfrid Leybnits daxil etmişdir. Bu söz latıncadan "Cəm" ("ſumma", "summa") mənasını verir. İnteqral **∫** hərfi ilə işarə edilir:
:F(x) = \int f(x)+ c, 

[a, b] parçasında götürülmüş *f(x)* funksiyasının müəyyən inteqralın düsturu belədir:
: \int_a^b \! f(x)\,dx \,

Qeyri-müəyyən inteqralın isə düsturu belədir:
:F = \int f(x)\,dx+c

## İnteqral hesabına aid nümunə
 
:f(x) = 5x^2 + 9x + 15\,.
:f'(x) = 10x + 9 + 0\,.  
:\int (10x + 9)\, dx = 5x^2 + 9x + C.

## Bəsit funksiyaların inteqralları
### Rasional funksiyalar
:\int dx = x + C
:\int {dx \over x} = \ln{\left|x\right|} + C
:\int {dx \over {a^2+x^2}} = {1 \over a}\arctan {x \over a} + C

### İrrasional funksiyalar
:\int {dx \over \sqrt{a^2-x^2}} = \arcsin {x \over a} + C
:\int {-dx \over \sqrt{a^2-x^2}} = \arccos {x \over a} + C
:\int {dx \over x \sqrt{x^2-a^2}} = {1 \over a} \sec  + C
:\int \cot{x} \, dx = \ln{\left| \sin{x} \right|} + C
:\int \sec{x} \, dx = \ln{\left| \sec{x} + \tan{x}\right|} + C
:\int \csc{x} \, dx = \ln{\left| \csc{x} - \cot{x}\right|} + C
:\int \sec^2 x \, dx = \tan x + C
:\int \csc^2 x \, dx = -\cot x + C
:\int \sec{x} \, \tan{x} \, dx = \sec{x} + C
:\int \csc{x} \, \cot{x} \, dx = - \csc{x} + C
:\int \sin^2 x \, dx = \frac{1}{2}(x - \sin x \cos x) + C
:\int \cos^2 x \, dx = \frac{1}{2}(x + \sin x \cos x) + C
:\int \sec^3 x \, dx = \frac{1}{2}\sec x \tan x + \frac{1}{2}\ln|\sec x + \tan x| + C
:\int \sin^n x \, dx = - \frac{\sin^{n-1} {x} \cos {x}}{n} + \frac{n-1}{n} \int \sin^{n-2}{x} \, dx
:\int \cos^n x \, dx = \frac{\cos^{n-1} {x} \sin {x}}{n} + \frac{n-1}{n} \int \cos^{n-2}{x} \, dx
:\int \arctan{x} \, dx = x \, \arctan{x} - \frac{1}{2} \ln{\left| 1 + x^2\right|} + C

### Hiperbolik funksiyalar
:\int \sinh x \, dx = \,cosh x + C
:\int \cosh x \, dx = \sinh x + C
:\int \tanh x \, dx = \ln| \cosh x | + C
:\int \mbox{csch}\,x \, dx = \ln\left| \tanh {x \over2}\right| + C
:\int \mbox{sech}\,x \, dx = \arctan(\sinh x) + C
:\int \coth x \, dx = \ln| \sinh x | + C
:\int \mbox{sech}^2 x\, dx = \tanh x + C

### Tərs hiperbolik funksiyalar
: \int \operatorname{arcsinh} x \, dx  = x \operatorname{arcsinh} x - \sqrt{x^2+1} + C
: \int \operatorname{arccosh} x \, dx  = x \operatorname{arccosh} x - \sqrt{x^2-1} + C
: \int \operatorname{arctanh} x \, dx  = x \operatorname{arctanh} x + \frac{1}{2}\log{(1-x^2)} + C
: \int \operatorname{arccsch}\,x \, dx = x \operatorname{arccsch} x+ \log{\left[x\left(\sqrt{1+\frac{1}{x^2}} + 1\right)\right]} + C
: \int \operatorname{arcsech}\,x \, dx = x \operatorname{arcsech} x- \arctan{\left(\frac{x}{x-1}\sqrt{\frac{1-x}{1+x}}\right)} + C
: \int \operatorname{arccoth}\,x \, dx  = x \operatorname{arccoth} x+ \frac{1}{2}\log{(x^2-1)} + C

## Xarici keçidlər
* Wolfram Integrator
Qərbi Avstraliya

**Qərbi Avstraliya** () - ərazisinə görə Avstraliyanın ən böyük əyalətidir. Paytaxtı əyalətin ən böyük şəhəri olan Pert şəhəridir.

## İstinadlar
Firudin bəy Aslanbəyovun evi

**Firudin bəy Aslanbəyovun evi** — Ağdamın Quzanlı qəsəbəsində təxminən 1895–2019-cu illərdə mövcud olmuş tarixi ev.

Evi tikdirən Əmiraslan bəyin doqquzuncu oğlu Firudin bəy 1863-cü ildə Şuşa qəzasının Cavanşir sahəsinin Sarıcalı-Quzanlı kəndində anadan olmuşdu. Molla yanında oxumuşdu. Özəl mülkünü idarə etməklə güzəran keçirirdi.

Firudin bəyin Quzanlı kəndində ikimərtəbəli evi vardı. Təəssüflər olsun ki, Quzanlı qəsəbəsi, Zərifə Əliyeva küçəsində bişmiş qırmızı kərpicdən tikilmiş ikimərtəbəli hündür və yaraşıqlı otaqları olan bir bina baxımsız və sahibsiz qaldığından uçmaq təhlükəsi ilə üzləşib. Binanın döşəmələri palıd ağacındandır. Qədim sobanın heç qiyməti yoxdur. Deyilənə görə, iki əsrə yaxın tarixi olan bu möhtəşəm və əzəmətli binanı Qarabağın tanınmış, adlı-sanlı bəylərindən olan Firudin bəy tikdirib.

Qəsəbə sakini — 76 yaşlı Zeynal Həsənov deyir ki, gözümü açıb bu binanı belə möhtəşəm görmüşəm: "Bu mülkün əzəli sahibi Firudin bəy xeyriyyəçi adam olub, xalq üçün vaxtında çox iş görüb. Quzanlıda Firudin bəyin şəxsi pulları hesabına kəhrizlər qurulub, suvarma sahələri üçün əlavə su ehtiyatları aşkarlanıb. İndi o kəhrizlər də fələyin güdazına gedib. Torpaq üstünü örtüb. Məncə, bu kəhrizləri yenidən diriltmək olar. Torpaq adamlar kimi zalım deyil. Sadəcə, suyun gözünü tutmuş torpağı qazıb kənara atmaq lazımdır. Onda altındakı xəzinəni görəcəksən".

75 yaşlı sakin Maqsud Quliyev isə söylədi ki, Firudin bəylə Səməd bəy iki qardaş olublar: " İki qardaş həmin bu ikimərtəbəli binada yaşayıblar. Bu binanın tarixi təxminən, 1895-ci ilə gedib çıxır, qırmızı kərpicdən tikilib. Binanın içindəki divar sobası olduqca gözəldir. Bir sözlə, tarixi tikili gözəlliyi ilə yadda qalan bina olsa da, bu günə kimi baxımsız qalıb. 1930-cu ildən 1961-ci ilə kimi həmin bu bina kolxozun idarəsi olub. 1961–1986-cı illərə kimi Quzanlı kənd xəstəxanası kimi fəaliyyət göstərib. Binanın heç bir yerində çat yoxdur. Dəfələrlə qəsəbədə yeraltı təkanlar olub. Çox yaşayış evlərinin divarları çat versə də, bu binaya heç nə olmayıb, elə olduğu kimi də qalıb. Bina iki mərtəbədən ibarət olmaqla 4 alt və 4 üst böyük, hündür, yaraşıqlı otaqları var. Həyəti də böyükdür. Su quyusu var ki, suyu öz-özünə çıxır. Az bir vəsaitlə həmin binanı təmir edib, istifadəyə vermək olar.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Cavanşir eli: Sarıcalı oymağı, Bakı, "Şuşa", 2011. 344 səh.

## Xarici keçidlər
* Ağdamda tarixi bina söküldü: İcra Hakimiyyəti SƏBƏB tapdı
Zaur Paşayev (samboçu)

**Zaur Zabit oğlu Paşayev** () — samboçu və cüdoçu.

## Həyatı
Zaur Paşayev 1982-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

Zaur Paşayev sambo üzrə dünya və Avropa çempionatlarının mükafatçısıdır. 
Həmçinin, Zaur Paşayev veteranlar arasında cüdo üzrə dünya çempionatının qızıl mükafatına layiq görülmüşdür. (ABŞ, MAYAMİ 2012 8–11 NOYABR)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fyodor Emin

**Fyodor Aleksandroviç Emin** (əsl adı **Məhəmmədəmin bəy Hüseyn bəy oğlu**; ) — Rusiya yazıçısı və jurnalisti.

## Həyatı
Fyodor Emin təxminən 1735-ci ildə İstanbul şəhərində doğulmuşdu. Osmanlı Yeniçəri ordusunda xidmət etmişdi.

1758-ci ildə Londona getmişdi. Orada Rusiya səfiri M. Qolitsinə yaxınlaşmışdı. Ondan pasport alıb, 1761-ci ildə Rusiyaya gəlmişdi. Xristianlığı qəbul etmişdi. Xaç suyuna salınarkən Fyodor Aleksandroviç adını qəbul etmiş, soyadını Emin saxlamışdı.

O, ana dili olan türk dilindən başqa, italyan, ingilis, ispan, polyak və portuqal dillərini bilirdi.

Fyodor Aleksandroviç Emin 16 aprel 1770-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://bvi.rusf.ru/fanta/esf_l/authors/e/emin.htm
* http://www.znaniy.com/e/90-emin-fedor-aleksandrovich.html
* Е. Б. Бешенковский — Жизнь Федора Эмина 

## Həmçinin bax
Şaolin

thumb|right|200px|Şaolin məbədi
**Şaolin** (Çincə: 少林寺, pinyin: Shàolínsì) - Sunşan dağında yerləşən, mərkəzi Çin Büdpərəst məbədidir.
 
## Tarix
Şaolin məbədi 464-cü ildə Çinə səyahət edən ilk hind rahiblərindən biri olan Bodhidharmanın fəaliyyəti sayəsində, 495-ci ildə Sunşan dağı ətrafında tikilmişdir.  1928-ci ildə Şi Yuan () adlı ordu başçısının əmri ilə Şaolin məbədi yandırılmışdır. Bu vaxtda artıq məbəddə döyüş sənətləri ilə məşğul olan ustalar olmur. Bir müddət sonra Tszi Tsinin oğluna bura yenidən qayıtmaq və rahiblərə döyüş sənətlərini öyrətmək təklif olunur. Müasir Şaolin ustaları məhz ondan döyüş sənətinin sirlərini öyrənmişlər. Şaolin Kunq-fu döyüş növü bu məbəddə yaranmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Loqarifm

thumb|right|200px|Loqarifmik funksiyasının qrafiki
**Loqarifm** - b ədədini almaq üçün a əsasını yüksəltmək lazım gələn qüvvət üstünə b ədədinin a əsasına görə loqarifmi deyilir: \log_a b\,. "Loqarifm" terminini elmə ilk dəfə şotlandiya alimi Con Nepyer (1550-1617) gətirmişdir.

## Loqarifmik eyniliklər
Aşağıdakı cədvəlin 1-ci tərəfində düstur, 2-ci tərəfində isə bu düsturlara aid misallar verilmişdir:

## Xarici keçidlər
* 
*
Qulam İshaq Xan

**Qulam İshaq Xan** () — Pakistanın prezidenti.

## Həyatı
O, Pişəvər Universitetini bitirmişdi. 1947-ci ildə dövlət işində məmuriyyətə başlamışdı.

1990-cı ildə hərbçilər tərəfindən dəstəklənən Qulam İshaq Xan, seçkilərin yenidən keçirilməsi tələbi ilə hökuməti devirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Qulam İshaq Xan
*  Qulam İshaq Xan
Kvinslend

**Kvinslend** ( - *Kraliçə torpağı*) -  Avstraliyanın şimal-qərbdə yerləşən əyaləti. Paytaxtı əyalətin ən böyük şəhəri olan Brisben şəhəridir. Kvinslend əyaləti Qərbi Avstraliyadan sonra ölkənin ən böyük ikinci əyalətidir. Kvinslenddə əsasən turizm sahəsi inkişaf edib. Paytaxt Brisben şəhərində yüksək səviyyəli turizm təsisatları mövcuddur.

## İstinadlar
Namiq Əhmədov (fizik)

**Əhmədov Namiq Abduləvvəl oğlu** () — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1991).

## Həyatı
Namiq Əhmədov 1949-cu ildə Şəki şəhərində müəllim ailəsində dünyaya gəlib. 1956-cı ildə Şəki şəhərindəki 12 saylı orta ümumtəhsil məktəbinə daxil olub, 1966-cı ildə oranı bitirib. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil olub və 1971-ci təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. Təyinatla 1971-1972-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda işləyib. 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində aspiranturaya daxil olub və SSRİ EA-nın Bioüzvikimya İnstitutuna ezam edilib. Orada "Oliqopeptidlərin nəzəri konformasiya analizi" mövzusunda dissertasiya işi yazıb. 1975-ci ildə aspiranturanı qurtardıqdan sonra təyinatla Azərbaycan Dövlət Universitetində işə qəbul olunub. 1976-cı ildə dissertasiya müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, 1991-ci ildə Moskva şəhərində SSRİ EA-nın Kimyəvi Fizika İnstitutunda "Peptid hopmonlarının quruluş-funksiya əlaqələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsi alıb.

1975-ci ildən indiyə qədər Bakı Dövlət Universitetində çalışır. Hazırda Bakı Dövlət Universitetindəki Fizika Problemləri Elmi-tədqiqat institutunun "Nəzəri fizika" şöbəsində baş elmi işçi vəzifəsində elmi fəaliyyətini davam etdirir. Elmi-tədqiqat işləri müxtəlif biomolekulların fəza quruluşlarının öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Beş elmlər namizədi və bir elmlər doktoru yetişdirmişdir. 180-dən çox elmi əsərin müəllifidir. Bu nailiyyətlərinə görə biofizika ixtisası üzrə professor elmi adı alıb.

Ailəlidir. İki qızı, üç nəvəsi var.

## Mənbə
*Araz Yaquboğlu. Tələbə dünyası. Bakı: "Elm və təhsil", 2011.
Abasət İsayev

**Abasət İsa oğlu İsayev** () — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Abasət İsayev 1948-ci il oktyabrın 7-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ordubad rayonunun Kotam kəndində anadan olmuşdur. O, 1971-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakultəsini bitirib və AMEA Fizika İnstitutunda yarımkeçiricilər fizikası ixtisası aspiranturaya daxil olub. Burada selen yaımkeçiricisinin elektron xassələrinin tədqiqi üzrə elmi-tədqiqat işləri aparıb və 1976-cı ildə namizədlik, 1992-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. Abasət İsayev 2017-ci ildə professor elmi adını alıb.

### Elmi-pedeqoloji fəaliyyəti
Onun həm namizədlik, həm də doktorluq dissertasiyası kristal və amorf selen və selen əsasında olan yarımkeçirici sistemlərdə elektron proseslərinin tədqiqinə həsr olunmuşdur. Abasət İsayev tərəfindən ilk dəfə olaraq selen monokristalında bir sıra qeyri-tarazlıqlı proseslər (qalıq və mənfi fotokeçiricilik, foto və elektro-stimulyasiya effektləri, anomal fotokeçiricilik, fotocərəyanın alçaq tezlikli rəqsləri və s.) müşahidə edilmiş və həmin effektlərin kompleks şəkildə tədqiqi nəticəsində yükdaşıyıcıların generasiya-rekombinasiya proseslərini və dreyfini idarə edən müxtəlif təbiətli baryerlərin parametrləri təyin edilmiş, həmin proseslərin mexanizmi aydınlaşdırılmışdır.

İsayev 1994-cü ildən Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) ilə əməkdaşlıq edir və 2015-ci ildən Fizika institutunun magistrantlarına müxtəlif fənnləri tədris edir. O, 1994–2010-cu illərdə Bakı şəhərindəki 289 saylı məktəbdə (Zəngi liseyində) fizika fənnini tədris edib. Abasət İsayev 2004–2011-ci illərdə Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin Fizika fənni üzrə Elmi-Metodiki Şurasının sədr müavini, 2008-ci ildən isə Dövlət İmtahan Mərkəzində Fizika fənni üzrə ekspert olmuşdur.

## Elmi əsərləri
Abasət İsayev 130 elmi əsərin müəllifidir və bunlardan 60-ı ölkədən xaricdə, 40-ı isə beynəlxalq bazalarda indekslənmiş jurnallarda dərc olunmuşdur. O, 4 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentin sahibidir.

### Əsas elmi əsərləri

* A.I. Isayev, S.I.Mekhtieva, N.Z.Jalilov, R.I, Alekperov, Localised states in the band gap of chalcogenide glass-like semiconductors of Se–As system with Sm impurity,Solid State Communications, 149, ISS 1-2, (2009) 45
* А. И. Исаев, С.Н. Гарибова ,В.З.Зейналов Алекберов Р.И., Исследование оптических параметров халькогенидной полупроводниковой системы Se-As , содержащей примеси EuF3 Физика и техника полупроводников 2011, том45, вып,8,ст.1026-1030
* A.I. Isayev, S. I. Mekhtieva, N. Z. Jalilov, R.I. Ələkbərov V.Z. Zeynalov. The optical absorption of Se95As5 system doped by atoms of samarium // J. of Optoelectronics and Advanced Materials-RC, vol.1, ISS .8, 2007, p.368-372

## İstinadlar
Sent-Kits və Nevis

**Sent Kits və Nevis Federasiyası** — Karib dənizinin şərq hissəsində yerləşən dövlət, Sent-Kids və Nevis adalarından ibərətdir. Dövlət başçısı Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının kralı III Çarlz, onu təmsil edən general-qubernator ser Edmund Lorens, Baş Naziri Denzil Duqlas
Ölkənin ərazisi — 261 км². Əhalisi — 50 min nəfər (2010). Paytaxtı Baster, Sent-Kits adasında yerləşir.

Sen-Kits və Nevis həm ərazisinə, həm əhalisinin sayına görə Karib dənizinin ən kiçik dövlətidir.

Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının kralının rəhbərlik etdiyi Millətlər Birliyinin üzvüdür.

Sahil xəttinin uzunluğu — 135&nbsp;km.

## Tarixi
Adalar 1493-cü ildə Xristofor Kolumb tərəfindən kəşf edilib. Yerli əhalisi hindular olub.

1623-ci ildə Sent-Kitsdə ingilislərin, 1624-ci ildə fransızların yaşayış məskəni salınır.

1623-ci ildə fransız-ingilis hərbi dəstələri çay sahilində 4000-ə qədər yerli əhalini süngüdən keçirirlər. Sonradan o çay qanlı çay adlandırılıb.

XVII əsrdə Böyük Britaniya və Fransa arasında adalar üstündə mübarizə gedir. 1783-cü ildə Versal müqaviləsinə görə adalar Britaniyaya verilir.

19 sentyabr 1983-cü ildən **Sen-Kits və Nevis Federasiyası** adı ilə müstəqil dövlətdir.

## Mənbələr

* Sen-Kits və Nevis Hökumətinin rəsmi saytı
* Sen-Kits və Nevis Federasiyasının Maliyyə Nazirliyinin rəsmi saytı 
* Nevis adasıMaliyyə Nazirliyinin rəsmi saytı 
* Sen-Kits adasının rəsmi turist saytı
* Nevis adasının rəsmi turist saytı
* Sen-Kits adasının Anqlikan kilsəsinin rəsmi saytı 
* Sen-Kitsin xəritəsi
* Nevisin xəritəsi

## Həmçinin bax
Spektral cihazlar

**Spektral cihazlar**-müxtəlif uzunluqlu dalğaları yaxşı ayırd edən, spektrin ayrı-ayrı hissələrinin bir-birini örtməsinə imkan verməyən (sanki) cihazlardır. İş prinsipi işığın dispersiya hadisəsinə (prizmalı spektroskoplar) və difraksiyası hadisəsinə(difraksiya qəfəsli spektrometrlər) əsaslanır.

* **[[Dispersiya|Dispersiya hadisəsi]]**-mühitin sındırma əmsalının işığın dalğa uzunluğundan asılı olaraq dəyişməsinə deyilir.**Spektr**-dispersiya nəticəsindəağ işığın üçüzlü prizmadan keçməsi zamanı yaranan mənzərədir.**Spektrdə rənglərin düzülmə ardıcıllığı**-qırmızı, narıncı, sarı, yaşıl, mavi, göy və bənövşəyi.
* **Monoxromatik işıq**-müəyyən dalğa uzunluguna malik olan işıqdır. Deməli ağ işıq mürəkkəb işıqdır.
* **İnfraqırmızı şüalar**-dalğa uzunluğu qırmızı işığın dalğa uzunluğundan böyük olan işıqdır.
* **Ultrabənövşəyi şüalar**-dalğa uzunluğu bənövşəyi işığın dalğa uzunluğundan kiçik olan şüalardır. Dispersya hadisəsi birinci dəfə 1606-cı ildə Nyuton tərəfindən müşahidə edilmişdir.
* **Normal dispersiya**-dalğa uzunluğu artdıqca sındırma əmsalı azalan dispersyadır.
* **Anomal dispersiya**-dalğa uzunluğu artdıqda sındırma əmsalı artan dispersyadır.
* **[[Spektroqraf]]lar**-spektri fotolöhvəyə cəkməyə imkaan verən cihazdır.
* **[[Spektrometr]]**-hər bir dalğaya uyğun şüalanma enerjisini ölçməyə imkan verən cihazdır.
Spektrlər bütöv, xətti və zolaqlı olmaqla üç yerə bölünür.
* **Bütöv spektr**-közərmiş bərk və ya maye halında olan cisimlər və böyük təzyiq altında olan qazın verə bildiyi spektrdir. Belə spektrlərdə müxtəlif rənglər bir-birinə arası kəsilmədən keçir.
* **Xətti spektr**-qaz halında atomar şəkildə olan bütün maddələrin verə bildiyi spektrdir. Xətti spektrin alınması göstərirki atom yalnız müəyyən dalğa uzunluqlu işıq buraxır.
* **Zolaqlı spektr**-bir-biriylə rabitəsi olmayan və ya zəif rabitədə olan malekulların verə bildiyi spektrdir.
* **Udulma spektri**-bütöv spektr verən mənbədən gələn şüalar az qızmış qazdan keçən zaman müşahidə olunan spektrdir. Udulma xəttinə buraxma xətti uyğun gəlir, yəni az qızmış cismin atomu bütöv spektrdən elə dalğa uzunluqlu şüaları udur ki, başqa şəraitdədə həmin dalğa uzunluqlu şüanı buraxır.
* **[[Spektral analiz]]**-maddənin buraxma və udulma spektrlərinə əsasən onların kimyəvi tərkibini və aqriqat halını öyrənmək üsuludur. Spektral analizin köməyi ilə Günəş və ulduzların kimyəvi tərkibi müəyyən edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Myakişev G. Y. Fizika XI sinif üçün dərslik maarif nəşriyatı Bakı 1992.
* A. Meharbov və b. Fizika kursu

## İstinadlar
Krista Volf

**Krista Volf** () — Almaniya Demokratik Respublikasında yaşamış və sosializmi mənimsəmiş romançı, ədəbiyyat tənqidçisi, oçerkist.

## Həyatı

Krista Volf 1949-cu ildə üzv olduğu Sovet tərəfdarı olan Sosialist Birlik Partiyasını və dövlətin tətbiq etdiyi təzyiqi tənqid etdi. 1989-1990-cı illərdə partiya üzvlüyündən ayrıldı. Jena və Laypziqdə ədəbiyyat təhsili gördü. 1993-ci ildə açıqlanan sənədlər 1959-1961 arasında Ştazi üçün müxbir olaraq çalışdığını göstərməkdədir.

Almaniya Demokratik Respublikası dövründə dövlət rəhbərliyini açıq şəkildə tənqid etdiyi halda yazıçı Karl Marksın təlimlərinə bağlı qalmış və iki alman respublikasının birləşməsinə qarşı çıxmışdır.

1 dekabr 2011-ci ildə həyat yoldaşı, Qerhard Volf ilə yaşadığı Berlində vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Christa Wolf: Biography at FemBio – Notable Women International
* ''The quest for Christa Wolf'' an interview with Hanns-Bruno Kammertöns and Stephan Lebert about private chats with Honecker, a German society in check mate, the influence of Goethe, the shortcomings of Brecht, and the lasting effects of Utopia at signandsight.com.
Saif Əli Xan

**Saif Ali Xan**, (, , ; ) — hind kinoaktyoru, prodüser.

1970-ci il 16 avqust tarixində Nyu-Dehli şəhərində anadan olmusdur.

## Filmoqrafiya
* Nə sən bilirsən, nə də mən (film, 2002)
* Sabah açılacaq, yoxsa yox? (film, 2003)
* Om Şanti Om (film, 2007)
* Kokteyl (film, 2012)

## Mənbə
* Саиф Али Кхан на сайте "Кинопоиск"
* Саиф Али Кхан на сайте "My-hit"
Fernando Verdasko

**Fernando Verdasco Carmona** () — Tennisçi

## Həyatı
15 noyabr 1985-ci ildə İspaniyanın Madrid şəhərində anadan olmuşdur. Hal-hazırda ATP dünya reytinqində 22-ci yerdədir. 4 yaşından tennis oynamağa başlayan Fernando, 8 yaşından peşəkar məşqlərə başlamışdır. İspaniya yığması tərkibində 3 dəfə Devis Kuboku çempionluğu yaşamışdır. 2009-cu il Avstraliya Açıq çempionatında 1/2 finala qədər gələn Verdasko, bu turda Rafael Nadala qarşı Avstraliya açıq çempionatı tarixinin ən uzun sürən matçını oynamışdır. Verdasko bu matça məğlub olmasına baxmayaraq, karyerasının ən gözəl matçalından birini oynamışdır.

## İstinadlar