Uaylder Penfild

**Uaylder Penfild** (; ) —  Kanadada fəaliyyət göstərmiş amerikalı əsilli neyrocərrah, beyin xəritələşdirilməsi sahəsində qabaqcıl tədqiqatçı və Monreal Nevrologiya İnstitutunun qurucusu.  O, epilepsiya xəstəliyinin cərrahi müalicəsi və insan beyninin funksional sahələrinin xəritələndirilməsi sahəsində apardığı işlərlə tanınır. Penfild “açıq beyin cərrahiyyəsi” texnikası ilə beynin hissələrinin stimullaşdırılması yolu ilə insanın yaddaş və hiss orqanlarının əlaqəsini tədqiq etmişdir.

## Bioqrafiyası
Uaylder Penfild 1891-ci il yanvarın 26-da Vaşinqton ştatının Spokan şəhərində anadan olmuşdur. ABŞ-da böyümüş, daha sonra Prinston Universitetini bitirmişdir. Rods təqaüdü ilə Oksford Universitetinə daxil olmuş, burada tanınmış fizioloq Çarlz Şerrinqtonun tələbəsi olmuşdur. 1918-ci ildə tibb təhsili almaq üçün Con Hopkins Universitetinə daxil olmuşdur. Daha sonra Fransada və Almaniyada neyrocərrahiyyə təcrübəsi keçmişdir.

1928-ci ildə Kanadaya köçərək MakGill Universitetinə professor təyin olunmuş, burada həm də öz elmi və tibbi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1934-cü ildə Monreal Nevrologiya İnstitutunu təsis etmişdir.

Penfildin ən böyük töhfəsi epilepsiyanın müalicəsində cərrahi üsulların tətbiqini inkişaf etdirməsi və beyin korteksinin funksional sahələrinin xəritələndirilməsi olmuşdur. O, xəstənin huşu açıq saxlanıldığı cərrahiyyə əməliyyatlarında beyinin müxtəlif nahiyələrini elektrik stimullaşdırmaqla yaddaş, hiss, hərəkət və emosional reaksiyaları müşahidə etmişdir. Bu tədqiqatlar nəticəsində o, insan beynində hansı bölgələrin hansı funksiyalara cavabdeh olduğunu müəyyənləşdirmiş və bu xəritələri yaratmışdır.

Ən məşhur elmi nailiyyətlərindən biri də **"Penfild homunkulu"** adlı beynin motor və sensor korteksinin vizual təsviridir. Bu təsvir, bədənin müxtəlif hissələrinin beyindəki nisbi əhəmiyyətini göstərən xəritədir.

Penfildin işi, yalnız tibbdə deyil, həm də psixologiya, neyrobiologiya, fəlsəfə və süni intellekt sahələrində böyük rezonans doğurmuşdur. Onun metodları və yanaşmaları epilepsiya cərrahiyyəsində bu gün də tətbiq olunur.

Uaylder Penfild həmçinin populyar elmdə də tanınmış sima idi. O, elmi biliklərin cəmiyyətə çatdırılmasının tərəfdarı olmuş, bir neçə kitab müəllifi olmuşdur. Onun "The Mystery of the Mind" adlı əsəri neyroelmin fəlsəfi aspektlərini tədqiq edir.

Uaylder Penfild 1976-cı il aprelin 5-də Kanadanın Monreal şəhərində vəfat etmişdir. Onun adı bu gün də Kanada və beynəlxalq elmi ictimaiyyətdə böyük ehtiramla yad olunur. Monreal Nevrologiya İnstitutu isə onun irsini davam etdirən aparıcı elmi-tədqiqat mərkəzlərindən biri olaraq qalır.

## Seçilmiş nəşrləri

### Kitabları
**Cytology and Cellular Pathology of the Nervous System*. By various authors. Edited by W. Penfield. Three volumes, 1280 pages, 1932 (read online)
*"*Epilepsy and Cerebral Localization: A Study of the Mechanism, Treatment, and Prevention of Epileptic Seizures*". By Wilder Penfield and Theodore C. Erickson. Chapter XIV by Herbert H. Jasper. Chapter XX by M. R. Harrower-Erickson. Charles C. Thomas, 1941. 
*Penfield, Wilder (1941). *Canadian Army of Military Neurosurgery*. Ottawa: Government Distribution Office. (read online)
*
*Penfield, Wilder; Kristiansen, Kristian (1951). *Epileptic seizure patterns; a study of the localizing value of initial phenomena in focal cortical seizures,*. Springfield, Ill.: Thomas. .
**Epilepsy and the Functional Anatomy of the Human Brain.*  2nd edition. Jasper, H., and Penfield, W. Little, Brown and Co., 1954. 
* (read online)
**Speech and Brain Mechanisms*, Penfield, Wilder and Roberts, Lamar, Princeton University Press, 1959. (read online)
**The Torch, a story of Hippocrates.* Penfield, W. Little, Brown and Co.; 1960. . (Historical novel) "A story of love, treachery, and the battle for truth in ancient Greece." (read online)
**The Mystery of the Mind : A Critical Study of Consciousness and the Human Brain*. Penfield, Wilder. Princeton University Press, 1975.  (read online)
**No Man Alone: A Neurosurgeon's Life*, Little, Brown and Co., 1977. . Penfield's autobiography. (read online)
**Something hidden : a biography of Wilder Penfield.* Jefferson Lewis, Doubleday and Co., 1981. . (read online)

### Məqalələri
* 
*

## Həmçinin bax
* Epilepsiya
* Penfild homunkulu
* Beyin xəritələşdirilməsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 1958 *Gateways To The Mind* - Note: Starting at 46 minutes there is a 3 minutes video talk by Wilder Penfield (watch online)
*1981 *Something Hidden: A Portrait of Wilder Penfield* by Bob Lower and Jefferson Lewis, National Film Board of Canada and Canadian Broadcasting Corporation. VHS and DVD (watch video dailies online)
*Penfield's Order of Canada citation
* Wilder Penfield Fonds at the Osler Library of the History of Medicine, McGill University.
** Searchable database of the Penfield Fonds from the Osler Library of the History of Medicine
** A selection of items from the fonds have been digitized: Wilder Penfield Digital Collection
* Jefferson Lewis Fonds at the Osler Library of the History of Medicine, McGill University, contains materials assembled by Jefferson Lewis to write his biography of Penfield, Something Hidden
* Penfield biography at the "Great Canadian Psychology" website (University of Alberta).
* Wilder Graves Penfield, MD, OM, CC, FRS, 1891-1976 / text by Kate Williams and Wilder G. Penfield III  (archive)