open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hafiz Cəfərov

**Hafiz Yusif oğlu Cəfərov** () — atıcılıq üzrə Azərbaycanlı məşqçi. Olimpiya çempionu Zemfira Meftahətdinovanın məşqçisi.

## Həyatı
Hafiz Cəfərov 26 aprel 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Hafiz Cəfərov 1970-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasını bitirib.

## Fəaliyyəti
Hafiz Cəfərov 1976-cı ildən atıcılıq üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisidir. Bu müddət ərzində onun tələbələrindən, Valeri Timoxin Dünya Çempionatlarının gümüş medalları qazanıb, Zemfira Meftahətdinova isə Olimpiya çempionu olub.

Hafiz Cəfərov 2000-ci ildə "Şöhrət" ordeninə, 2004-cü ildə "Tərəqqi" medalına, 2008-ci ildə isə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi" fəxri adına layiq görülüb.

## İstinadlar
Yaxt-klub (Taqanroq)

**Yaxt-klub** — Taqanroq şəhərində, Taqanroq körfəzi sahilimdə inşa edilmiş tikili.

Adres:Taqanroq şəhəri, Portavaya keçəsi, ev 1–2.

## Tarix
Taqanroq yaxt-klub 1908-ci ildə Kommersiya klubunda təşkil edilmişdir. Elə onun ilk idarəçiliyidə buradan həyata keçirilmişdir. Yaxt-klub üçün ilk bina XIX əsrin üçüncü yarısında taxtadan inşa edilmişdi. Bina "Rus gəmiçilik və ticarət cəmiyyətinin" imkanları daxilində inşa edilmişdur. Yaxt-klubun yaxınlığında cəmiyyətin agentliyi yerləşirdi.

Taxta tikili özünəməxsus görünüşə malik olaraq qüllə və eyvanlara sahib idi. Eyvanlara pilləkənlərlə qalxmaq mümkün idi. Binada restoran və bilyard zalı mövcud idi. Yaxt-klubda yerləşən restoran suyun üzərində yerləşirdi. Yaxt-kluba daxil olmaq yalnız klub üzvlərinin rəyi əsasında buraxılır. Bura giriş iyirmi beş qəpikdir. 1910-cu ildə restoranı Т. Novomlinski idarə edirdi. Burada daim orkest musiqi səsləndirirdi.

Yaxt-klubda 25 şlyup vardı. Onları icarəyə götürmək mümkün idi. Burada həm də şəxsi yaxtalar və katerlər belə vardı. Şlyuplar Kuljinski villasından şəhər bağına qədər üzürdülər.

1930–1950-ci illərdə yaxt-klubda yelkənli qayıqidmanı üzrə məşgul olan idmaçıların təlimi məqsədilə istifadə edilirdi. 1950-ci ilin yanvarında Respublikanın Bədəntərbiyəsi və İdman komitəsi yeni yaxt-klubun yaradılması haqqında qərar qəbul edir. 1952-ci ildə yeni yaxt-klub yaradılır.

Yeni binada konfrans zalı, tədris sinifləri və yeməkxana mövcud idi. Burada həmdı müşahidə meydançası və güllə var.

Hazırda yaxt-klub respublika idman təşkilatının balansındadır.

## Ədəbiyyat
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## Mənbə
* Современное здание яхт-клуба
* Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на старых открытках и фотографиях

## İstinadlar
Fabriza D'Ottavio

**Fabriza D'Ottavio** (d. 3 fevral 1985) — İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast. Fabriza D'Ottavio İtaliyanı 2004 Afina, 2012 London Olimpiadalarında təmsil etdi.

## Karyerası
Fabriza D'Ottavio 2004-cü ildə İtaliyanın bayrağı altında Yunanıstanın Afina şəhərində XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Elisa Blançi, Marinella Falca, Daniela Masseroni, Elisa Santoni və Laura Vernizzi ilə birgə finalda 49.450 xal topladı və 3-cü yeri tutdu.

Fabriza D'Ottavio növbəti Olimpiya Oyunlarında 2008-ci ildə Çinin Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Elisa Blançi, Marinella Falca, Daniela Masseroni, Elisa Santoni və Anjelika Savrayuk ilə birgə finalda 34.425 xal topladı və fəxri 4-cü yeri tutdu.

## İstinadlar
Anjelika Savrayuk

**Anjelika Savrayuk** () — Ukrayna əsilli İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast. Anjelika Savrayuk İtaliyanı 2008 Pekin və 2012 London Olimpiadalarında təmsil etdi.

## Karyerası
Anjelika Savrayuk birinci dəfə Olimpiya Oyunlarında 2008-ci ildə Çinin Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Fabriza D'Ottavio, Marinella Falca, Daniela Masseroni, Elisa Santoni və Elisa Blançi ilə birgə finalda 34.425 xal topladı və fəxri 4-cü yeri tutdu.

Dörd il sonra Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan Olimpiya Oyunlarında Anjelika Savrayuk qrup yarışlarında komanda yoldaşları Romina Laurito, Marta Pacnini, Elisa Santoni, Elisa Blançi və Andreyea Stefanesku ilə birgə gümüş medal qazandı.

## İstinadlar
1971 KONKAKAF Çempionatı

**1971 KONKAKAF Çempionatı** () — 1971-ci ilin 20 noyabr – 5 dekabr tarixləri arasında Trinidad və Tobaqoda təşkil olunmuş sayca beşinci KONKAKAF Çempionatı. Turnirin qalibi də elə ev sahibi olan Meksika milli futbol komandası olmuşdur.

## Stadion
Turnirin bütün matçları Port of Speyn şəhərindəki "Queen's Park Oval" stadionunda keçirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ənvər Rüstəmov

**Ənvər Göyüş oğlu Rüstəmov** d. 17 dekabr, 1917, Aşqabad, Türkmənistan — 18 yanvar, 2005, Aşqabad) — Akademik, zooloq, Stalin mükafatı laureatı.

## Həyatı
Ənvər Göyüş oğlu 17 dekabr 1917-ci ildə Aşqabad şəhərində anadan olmuşdu. 1934–1938-ci illərdə pedaqoji institutda oxumuşdu. M. K. Laptevin başçılığı altında ekpedisiyalarda iştirak etmişdi. 30 ildən artıq İ. M. Kalinin adına Türkmənistan Kənd Təsərrüfatı institutunun rektoru olmuşdur (1960-cı ildən). Tədqiqatı, əsasən, səhra landşaftının qorunması və səmərəli istifadəsinə həsr edilmişdir. Səhra şəraitində müxtəlif heyvanlarda aşkar edilmiş eyni uyğunlaşmaların, əsasən, "səhra yaşayışı formalı" olduğunu ilk dəfə Ənvər Rüstəmov isbat etmişdir. "Qaraqum çölünün quşları" adlı iş yazaraq 32 yaşında doktor və professor olmuşdu. O, İsveçdə, İngiltərə, Fransa, Hindistan, Zair, Amerika Birləşmiş Ştatları və sair ölkələrdə keçirilən konqreslərdə məruzə ilə çıxış etmişdir. O, Türkməninstanın SSR Ali sovetinin (6–7-ci çağırış) deputatı, Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin on doqquzuncu Assambleyasının baş katibi (1978), Türkmənistan SSR Təbiəti Mühafizə Cəmiyətinin sədri olmuşdur.
Ənvər Rüstəmov məşhur zooloqdur. Biologiya elmləri doktoru (1950), professor (1951), Türkmənistan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki (1975, müxbir üzvü 1969), Türkmənistan SSR əməkdar elm xadimi idi. (1967)
Ənvər Rüstəmov onlarla elmi məqalənin "Sovet ittifaqının quşları" (5-ci və 6-cı cild, 1958), "SSRİ-ninn suda-quruda yaşaysın və sürünən heyvanları" 1971, A. Q. Bannikov və İ. S. Dareviski üzə birlikdə), "Təbiətin qorunması" (1977, A. Q. Banninkkovla birgə), "SSRİ-nin quşları" (1981) və sair əsərlərin müəllifidir.
Akademik Ənvər Rüstəmovun elmi kadrlar hazırlanmasında mühüm xidmətləri olmuşdur. O, Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və bir neçə medalla təltif edilmişdir.
Ənvər Rüstəmov 18 yanvar 2005-ci ildə vəfat edib.

## Ailəsi
Ənvər Rüstəmov Yelizaveta Aleksandrovna Yuxtovskaya ilə ailə qurmuşdu. İqor (1945), Eldar (1952) adlı oğlanları, Bella (1942) adlı qızı var.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Rüstəmovlar, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2009, № 12, səh.51–54
Nikolay Paninin binası

**Nikolay Panin yaşayış binası** - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Ulyanovskaya küçəsi, ev 39 ünvanında yerləşən bina. Bina 1910-cu ildə modern stilində inşa edilmişdir. Nikolay Panin yaşayış binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.
## Tarix
Bina 1910-cu ildə Yevgeni Miaxaloviç Qulinin layihəsi əsasında Nikolay Alekseyeviç Paninin şəxsi vəsaiti ilə inşa edilmişdir. Yaxınlığında yerləşən Staroobradçeski Pokrovski binası ilə vadhid tandem təşkil edir. Binada köhnə provaslav ənənələrinə xidmət edən ibadət evi vardı. Onun özü də qədim provaslav məzhəbi icmasının üzvü olmuşdur. Hazırda bu məzhəb Rusiya  qədimprovaslav kilsəsi adlanır. Ölümündən sonra o binanı məbədə verməyi istəmişdir. 1920-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Rostov vilayəti innzibati rəhbərliyinin 9 oktyabr 1998-ci ildə 411 saylı əmri ilə Panin binası dövlət qorumasına alınmış və regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

## Arxitektura
Panin yaşayış binası Ulyanovski küçəsində Pokrovski məbədinin qarşısında yerləşir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir və düzbucaqlı konfiqurasiyaya malikdir. Birinci mərtəbənin pəncərələri düzbucaqlı, ikinci mərtəbənin pəncərələri isə yarımdairəvi formadadır. Binaya girişdə iki qatlı qapıya sahibdir. 
## İstinadlar
Şimali, Mərkəzi Amerika və Karib milliləri FİFA Dünya Kubokunda

## Statistika

## Xarici keçidlər
*FIFA Fact Sheet: History of the FIFA World Cup (TM) Preliminary Competition (by year) (44 page PDF document)
Əmir Rüstəmov

**Əmir Məmməd oğlu Rüstəmov** () — general-mayor.

## Həyatı
Əmir Məmməd oğlu Rüstəmov 5 dekabr 1909-cu ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Kiçik yaşlarından ailəsi ilə birlikdə Aşqabada köçmüşdü. İnşaat texnikumunu bitirdikdən sonra (1931) SSRİ Baş Pambıqçılıq Komitəsinin Tacikistan SSR tikinti trestində mühəndis işləmişdir. 1932-ci ildən Sovet Ordusunda xidmət etmişdir. 1937-ci ilə qədər Orta Asiyada müxtəlif hərbi dəstələrin tərkibində basmaçıların qalıqlarına qarşı mübarizə aparmışdır. 1941-ci ildə V. V. Kuybışev adına Hərbi Mühəndislik Akademiyasını bitirmişdir. 1942–1943-cü illərdə Rostov altında, Qafqaz uğrunda gedən vuruşlarda fəal iştirak etmişdir. Böyük Vətən müharibəsindən sonra Quru qoşunların mühəndis xidməti qərargahı əməliyyat söbəsinin rəisi təyin olunmuşdur. 1952-ci ildə K. J. Voroşilov adına Hərbi Akademiyanı bitirmişdir. Almaniyada Sovet qoşunları qrupunun tərkibində ordu mühəndis qoşunlarının rəisi (1952–56), Sibir Hərbi Dairənin mühəndis qoşunlarının rəisi (1956–66), V. V. Kuybışev adına Hərbi Mühəndislik Akademiyasında kafedra rəisi (1966–69) işləmişdir. 1969-cu ildə ehtiyata buraxılmışdır.

## Mükafatları
Qırmızı Bayraq, Qırmızı Ulduz ordenləri və medallarla təltif olunmuşdur.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Rüstəmovlar, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2009, № 12, səh.51–54

## İstinadlar
Nottinqem Forest FK

**Nottinqem Forest FK** — İngiltərənin Nottinqem şəhərində yaradılan, oyunlarını 30,602 nəfərlik Siti Qraund stadionunda oynayan futbol klubu. Premyer Liqada mübarizə aparan klub İngiltərənin köklü klublarındandır.
Hacı Seyid Zeynalabdin Rəhimzadə

**Hacı Seyid Zeynalabdin Rəhimzadə Xoyi** () — İran Milli Məclisinin üzvü, siyasətçi.

## Həyatı
Hacı Seyid Zeynalabdin Seyid Məhəmmədrəhim oğlu Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Ticarətlə məşğul idi. Atası və əmisi Hacı Məhəmməd ağa Xoyi də Təbrizin birinci gildiya tacirlərindən idi.

Hacı Seyid Zeynalabdin Rəhimzadə siyasi həyata atılmış, Azərbaycan əyalətindən bir neçə dəfə İran Milli məclisinə nümayəndə seçilmişdi.

Hacı Seyid Zeynalabdinin Murtuza adlı oğlu vardı.
Mirbəşir Qasımov

**Mirbəşir Fəttah oğlu Qasımov** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri (1938–1949).

## Həyatı
Mirbəşir Fəttah oğlu Qasımov 1879-cu ildə Cənubi Azərbaycanın Daşbulaq kəndində anadan olmuşdur. 1898-ci ildən inqilabi işə qoşulmuşdu.

Mirbəşir Qasımov 1905-ci ildə Balaxanı neft mədənlərində çalışırdı.

Qasımov 1920-ci ilin aprelində Müsavat hakimiyyətinə qarşı üsyanın əsas təşkilatçılarından olub. 1921-ci ildən 1935-ci ilədək Azərbaycan hökumətinin sədr müavini, 1935–1937-ci illərdə Azərbaycan SSR xalq sosial təminat komissarı, 1938-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin rəyasət heyətinin sədri olub.

Mirbəşir Qasımov 23 aprel 1949-cu ildə vəfat edib.

1949-cu ildə Mirbəşir Qasımovun vəfatından sonra onun xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə Tərtər rayonunun tarixi adı dəyişdirilərək Mirbəşir qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Dairə məhkəməsinin binası (Taqanroq)

**Dairə məhkəməsinin binası** — Taqanroqun mərkəzində tarixi qədim bina. Taqanroqun arxitektura abidələri siyahısına daxildir. Hal-hazırda binada Taqanroq metallurgiya kolleci yerləşir.

## Tarixi
right|thumb|Dairə məhkəmə binası ХIХ əsr|240 px
Dairə məhkəməsinin binası Dobrolyubovski xiyabanının küncündə (9-11) və Petrovskaya küçəsində yerləşir. Bina XIX əsrin ikinci yarısına xas arxitekturada inşa edilmişdir. 1860-cı illərdə gələcəkdə şəhər rəhbərliyində mühüm vəzifələrdən birini tutan, tacir N. T. Curiç öz imkanları hesabına Taqanroqun Petroskaya küçəsində bina tikməyi qərara alır. Bir müddət sonra o tikintiyə marağı itirir. Bina yarımtikili olaraq Dairə məhkəməsinə satılır. Bu bina taqanroqda ilk üç mərtəbəli bina olmuşdur. 
Dairə məhkəməsi bu binada 30 aprel 1869 ildə açılmışdır. Hakimlər Don vilayətinin mülki və cinayət işləri ilə əlaqədar məsələlərə baxırdılar. Hakimlər şəhərin sayılıb-seçilən ailələrindən seçilirdi. 
1882-ci ildə məhkəmə binanı tərk edərək Taqanroqun mərkəzi küçəsinə köçmüşdür.

1920-ci ildə bu binada Əmək sarayı yerləşir. 1936 - 1938-ci illərdə burada hazırlıq uçilişi yerləşirdi. 1939–1941-ci ildə binada Müəllimlər Universiteti yerləşirdi. İkinci Dünya müharibədindən sonra binada metallurqiya texnikumu yerləşdirilmişdi.

## Arxitekturası
right|thumb|Dairə məhkəmə binası ХХ əsr|240 px
Binanın layihəsi A. Zaqoskinə mənsubdur. Binanın zəngin elementlər baxımından zəngindir. Şəhər sakinləri çox zaman binanı «Miniaturda olan qış sarayı» adlandırırlar. Binanın girəcəyi də Taqanroq Metallurgiya kollecinin emblemi yerləşir.

Binada məhkəyə aid bəzi elementlər saxlanılır. Otaqkarın qapılarında kiçik pəncərələr vardır. Bu pəncərələr dustaqlara nəzarət etmək məqsədi güdürdü.

## Müasir dönəm
Hal-hazırda binada Taqanroq metallurgiya kolleci yerləşir.

## Həmçinin bax
* Dairəvi bina (Taqanroq)

## Ədəbiyyat
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## Mənbə
* «Зимний дворец» в Таганроге 
* Достопримечательности Таганрога
## İstinadlar
Beliz baş nazirlərinin siyahısı

**Belizin baş nazirləri** () —  Beliz baş nazirləri. Hazırda Belizin baş naziri Din Barroudur.
## Beliz baş nazirlərinin siyahısı (1981–indi)
Vodnı adası

**Vodnı adası** — ada Rostov vilayəti ərazisində yerləşən Manıç-Qudila gölünün daxilində yerləşən ada.

## Coğrafiyası
Ada aypara formasına malikdir. Ada 12&nbsp;km uzunluğa və 4&nbsp;km enə malikdir. Burada yaşayış yoxdur. Adada kiçik kərpiç tikili vardır. Bu tikilini Rostov qoruğunun əməkdaşları tərəfindən inşa edilmişdir. Adada ağaclara demək olar ki, rast gəlinmir. Ancaq ada boyunca at kəllə və sümüklərinə rast gəlinir.

Ada 1948-ci ildə meydana gəlmişdir. 1936-ci ildə Kuban və Erolık çaylarının birləşdirilməsindən sonra geniş əkin sahəsi suyun altında qalmışdı. Bu layihəni gerçəkləşdirmək məqsədi ilə 12 il tələb olunmuşdur. Nəticədə tarlaların hündür hissələri adaya çevrilmişdir. Onlar arasında ən böyüyü Vodnı olmuşdur. Digər fərziyyəyə görə ada 1954-cü ildə Proletarnoe su anbarından buraxılan su sayəsində meydana gəlmişdir.

## Fauna
Belə bir rəvayət vardır ki, adada aşkarlanan at qalıqlarının hələ Batı xanın dövründən qalması fikiri irəli sürülür. Digər fərziyəyə görə isə atlar Qızmızı ordunun geri çəkilərkən götürə bilmədikləri atların qalıqları. Ancaq bu fərziyələr bir fikir olaraq qalır.

Ancaq həqiqət bundadır ki, bu ərazi vaxtı ilə kolxoz təsərrüfatının ərazisi olmuşdur. Su gözlənilmədən qısa müddətə geniş ərazini basdığından onların köçürülməsi mümkünsüz olmuşdur.

1950-ci illərdə kolxoz adanı otlaq sahəsi kimi istifadə etməyi qərara alır. Burada 5 min qoyun və onlarla at saxlanılırdı. Bir müddət göl tədricən şorlaşmağa başlayır. Bundan sonra isə kolxoz adadya artezian suyu çəkməyi qərara alır.

1980-ci illərdə ada otlaq əhəmiyyətini itirmişdir. Bu zaman adada yalnız atlar qalmışdı. Üstəlik adanın ətrafları qamış kolluqları ilə örtüldüyündən bərələrin sahilə yan alması çətinləşmişdir. Burada sanatoriya tikmək istəsələrdə bir nəticə əldə olunmamışdır.
## İstinadlar
Poreçnı adası

**Poreçnı adası** — Rostov vilayətinin ərazisində, üç çayın birləşdiyi ərazidə yerləşən ada. Şimaldan Şimali Dones çayı, cənubdan Sal çayı, şərqdən — Köhnə Don çayları ilə əhatələnir.

## Təsviri
Adanın sahəsi 660 hektardır. Eni 3–4&nbsp;km, uzunluğu isə 11&nbsp;km təşkil edir. Ada üçbucağı (ürəyi) xatırladır. Geoloji çat ərazisində yerləşir. Ada ərazisində iki göl vardır ki, onlarda isti iqlim səbəbindən qurumuşdur.

Ada lanşaftı zənginliyi ilə seçilir. Burada çöl, savanna, səhra və leşəlik belə vardır. Burada yaşayan Ağquyruq dəniz qartalı və baklan Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Ada Rostov vilayətinin tarixi abidələri siyahısına daxil edilsə də, qorunma həyata keçirilmir. Adanın araşdırılmasına 1990-cı illərdən başlanmışdır. Bura hətta «Poreçnı adasının sirri» turistik maşrutlar təşkil edir.

Adanın təsviri hətta Vasili İvanoviç Surikov tərəfindən çəkilmişdir. Adada Yermak meşəsi vardır.

## Tarixi
Ada ərazisində daş və dəmir dövrlərinə aid yaşayış məntəqələri vardır. Burada hətta erkən orta əsrlər dövründə belə yaşayış olmuşdur. Xalqların böyük köçü zamanı V əsrdə hunların hücumuna məruz qalır.

Adada don kazaklarının ilk hərbi düşərgəsi yerləşirdi. İvan Qroznının önəmində adada Moskva şəhərinin tikilməsi fikiri irəli sürülürdü. Üstəlik atamanların söhbətlərində adada şəhərin salınması üçün kifayət qədər meşə materialının olmasını deyirdilər.

Adada atamanlara aid kəndin olması ehtimal edilir. Burada yaşayan atamanlar aid ən qədim yazılı məlumat 1570-ci ilə aiddir. Bu zaman İvan Qroznı atamanlara Moskva dövləti ilə ittifaqa girməyi məsləhət görür. Əvəzində isə onları mükafatlandıracağını bildirir.

## Arxeologiya
Arxeoloji baxımıbdan zəngin ərazidir. 1994-cü ildə arxeoloq Aleksadr Smolyak adada katakomba qəbrlərini aşkarlamışdır. İki kameraya oxra səpilmişdi. 
## İstinadlar
Salsk ippodromu

**Salsk ippodromu** ― Salsk şəhərində yerləşən ippodrom. İppodrom 1935-ci ildə inşa edilmişdir.
Yerləşdiyi ərazi: Rostov vilayəti, Salsk şəhəri, Çernişevski küçəsi, 32/k. Müəssisənin rəhbəri Qladkiy Roman Serqeeviçdir.

## Tarixi
1935-ci ildə Salsk dövlət atçılıq təsərrüfatında don və ingilis-don atları yetişdirilirdi. Elə həmin ildəcə burada ilk ippodrom təşkil edilmişdir. Burada ən böyük göstəricilər 1970–1991-ci illərə təsadüf edir. İppodromun imkanlarından 19 ferma və iki atçılıq zavodu istifadə edirdi. Bu illərdə sınaqdan çıxarılan atların sayı 200–350 olmuşdur. Sovet hakimiyyətinin dağılmasından sonra bu göstəricilər azalmışdır. Məsələn 2012-ci ildə burada yalnız bir gün yarış olmuşdur.

İppodrom 39,9 ha ərazini əhatə edir. Dairə sadədir. Cıdır dairəsinin uzunluğu 1609 metrdir. Start boksu yoxdur. İppodromda atların saxlandığı ərazi, elə də böyük olmayan mehmanxana vardır. Hazırda ippodromda atlar üçün cıdır və atçılığın digər təsərrüfat əhəmiyyətli ləvazimatları vardır.

2000-ci ildə ippodromda terləşən at ilxısı arasında ən məşhur at təmiz qanlı ingilis atı olan Piliqrim olmuşdur. O 2011-ci Rostov ippodromunda keçirilən yarışmada 7-ci yeri tutmuşdur.

1997 — 2011 illər ərzində ippodrom Rusiya Minselxozun balansına daxil idi.

2011-ci ildə ippodromdo qətl hadisəsi baş vermişdir. Bu yerli mediada böyük rezonans yaratmışdır.

İppodromda hər il müxtəlif bayram tədbirləri həyata keçirilir (2013-cü ildə şəhər günü münasibəti keçirilən bauşyram tədbiri)

## İstinadlar

## Mənbə
* Сальский ипподром
* Ипподром (Сальск)
Jan-Kevin Oqustin

**Jan-Kevin Oqustin** () — Bundesliqa təmsilçilərindən olan RB Leypziq klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Pari Sen-Jermen
Oqustin öz peşəkar karyerasında debütünü Pari Sen-Jermen klubu ilə 8 aprel 2015-ci ildə etmişdir. O, 88-ci dəqiqədə Sent-Etyen klubu ilə qarşılaşmada Xavyer Pastoreni əvəz etmişdir. *Park des Prinses*də keçirilən görüşdə Pari-Sen Jermen Fransa Kubokunun yarımfinal mərhələsində Sent-Etyenə 4-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

O, Monrealın *Stad Saputo* stadionunda keçirilən 2015 Fransa Superkuboku görüşündə 63-cü dəqiqədə Edinson Kavanini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə PSJ Olimpik Lion klubuna 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

19 noyabr 2016-cı ildə Oqustin Liqa 1-də Nant klubu ilə oyunda mövsümdə ilk dəfə olaraq qol ötürməsi vermişdir. O bu ötürməni 13-cü dəqiqədə Anxel Di Mariyaya vermişdir. Həmin görüşdə klubu 2-0 hesabı ilə qələbə qazanmışdır.

### RB Leypziq
6 iyul 2017-ci ildə Jan-Kevin Oqustin Pari Sen-Jermen klubundan ayrılaraq €13 milyon qarşılığında RB Leypziq klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

1 Fransa Superkuboku görüşləri daxildir.

## Şəxsi həyatı
Oqustinin valideynləri Haiti vətəndaşıdır.

## Uğurları

### Klub
;Pari Sen-Jermen
*Liqa 1: 2015–16
*Fransa Kuboku:  2014–15, 2015–16, 2016-17
*De la Liqa Kuboku: 2015–16, 2016–17
*Fransa Superkuboku: 2015, 2016

;Pari Sen-Jermen KFA
*UEFA Gənclər Liqası İkinci: 2015–16

### Ölkə
*UEFA Avropa U-19 Çempionatı: 2016

### Fərdi
*UEFa Avropa U-19 Turnirin Komandası: 2016
*UEFA Avropa U-19 Çempionatı Ən Yaxşı Oyunçu: 2016
*UEFA Avropa U-19 Çempionatı Bombardir: 2016

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*France profile  at FFF
*PSG profile
Aralıq (anatomiya)

**Aralıq** —  anus ilə xarici cinsiyyət üzvləri arasındakı nahiyənin adı olub, kiçik çanağın çıxacağı sayılır. Adətən romb şəklindədir. Qasıq bitişməsinin aşağı kənarı onu ön, büzdüm  arxa, qasıq və oturaq sümüklərinin aşağı şaxələri, oma-qabar bağı və oturaq qabarları isə yan tərəflərini əhatə etmişdir. Aralıq nəzəri olaraq oturaq qabarlarından keçən köndələn xətt vasitəsilə iki üçbucağa bölünür. Öndəkinə sidik-cinsiyyət üçbucağı — , arxadakına isə anus üçbucağı —  deyilir. Sidik-cinsiyyət üçbucağında kişilərdə penis, qadınlarda isə cinsiyyət yarığı — , anus üçbucağında isə adından məlum olduğu kimi anus yerləşmişdir. Anus və cinsiyyət üzvləri arasında orta xətt boyunca  piqmentli tikiş —  keçir. Aralıq əsasını əzələlər təşkil edir. Bura topoqrafik baxımdan anus nahiyəsi əzələlərindən təşkil olunmuş çanaq diafraqması —  və sidik-cinsiyyət nahiyəsinə aid əzələlərdən təşkil olunmuş sidik-cinsiyyət diafraqması —  daxildir.

## Aralıq fassiyaları
Aralıq aşağıdan xüsusi dərin və səthi fassiyalarla, yuxarıdan isə çanaq fassiyası ilə örtülüdür. 
* Aralığın sətfi fassiyası — 
* Aralığın dərin fassiyası — 
* Çanaq fassiyası — 

## Aralıq əzələləri
* Anusu qaldıran əzələ — 
* Büzdüm əzələsi — 
* Anusu büzən xarici əzələ — 
* Aralığın səthi köndələn əzələsi — 
* Aralığın dərin köndələn əzələsi — 

## Damar və sinir təchizatı
Aralıq adətən daxili cinsiyyət arteriyasının aşağı düzbağırsaq və aralıq  şaxələri —  ilə qanla təchiz olunur. Venoz qan isə eyni venalarla daşınır. Aralıq dərisi isə cinsiyyət sinirindən çıxan aşağı düzbağırsaq, aralıq, arxa xaya şaxələri —  ilə innervasiya olunur.
Quru fontan

**Quru fontan** — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Axta (Razdan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 12 km cənub-qərbdə yerləşir.

Toponim quru və fontan sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə tarixən azərbaycanlılar yaşamışdır. 1828-ci ildən sonra burada ruslar yerləşdirilmişdir. 1897-ci ildə burada 162 nəfər rus, 8 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

XX əsrin əvvəllərində, 1905–1906-cı illərdə azərbaycanlılar qovulmuşdur.

## İstinadlar
Sultanbəy (Dərələyəz)

**Sultanbəy** - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov , Vayk) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 20&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

Kənd Sultan adlı bəy tərəfindən salındığı üçün «Sultanbəy kəndi» adlanmışdır. Toponim şəxs adı əsasında əmələ gələn antropotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
1920-ci ildə Azərbaycanda bolşevik hakimiyyəti qurulduqdan sonra 1921-ci ildə təsis edilmiş inzibati ərazi bölgüsünə görə Naxçıvan qəzasının Cəhri rayonunun tərkibində olan 20 kənddən biri də Sultanbəy kəndi olmuşdur. ZSFSR MİK-nin qərarı ilə 1929-cu il fevralın 18-də Naxçıvana məxsus bir sıra torpaqlar - Şərur qəzasının Qurdqulaq, Xaçik, Horadiz, Naxçıvan qəzası Şahbuz nahiyəsinin Oğbin, Ağxəç, Almalı, İtqıran, Sultanbəy kəndləri, Ordubad qəza¬sının Qarçevan kəndi və Kilit kənd torpaqlarının bir hissəsi, həmçinin həmin vaxt Zəngilan rayonunun Nüvədi, Ernəzir, Tuqut kəndləri, Sovet hökumətinin məqsədyönlü siyasəti sayəsində Ermənistan SSR-ə verildi  Erm. SSR AS RH-nin 3.l. 1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Bartsiruni qoyulmuşdur.

## Əhalisi
1828-ci ilə kimi azərbaycanlılar yaşamışdır. Türkmənçay müqaviləsindən sonra (1828-ci il) azərbaycanlılar sıxışdırılaraq çıxarılmış və 1829 - cu ildə İranın Salmas vilayətindən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zeytə

**Zeytə** - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 7&nbsp;km cənub-qərbdə, Arpaçayın bir qolu olan Zeytədərəsi çayının sahilində yerləşir. Erməni mənbələrində kəndin adı həm də Çopma, Çomap, Zeta, Çapma, Zeyvə kimi göstərilir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə qeyd edilmişdir.

Yuxarıda qeyd etdik ki, kəndin qədim adları çox olmuşdur və biri də «Zeyvə»dir. Onda bu qənaətə gəlirik ki, Zeytə, Zeyvə sözünün fonetik formasıdır. Deməli, ərəb dilində «künc», «bucaq» mənasında işlənən zaviyə (>zeyvə >zeytə) sözündən əmələ gəlib.

Ermənistan prezidentinin 19.IV.1991-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Zedsa qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 67 nəfər, 1873 - cü ildə 224 nəfər, 1886-cı ildə 261 nəfər, 1897-ci ildə 324 nəfər, 1916-cı ildə 403 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalanlar ata-baba yurdlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 34 nəfər, 1926-cı ildə 147 nəfər, 1931-ci ildə 228 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1988-ci ilin noyabr ayında Ermənistan dövləti kəndin sakinlərini deportasiya etmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

Zeytədə 1918-ci ildə Japonun daşnak qaniçənləri 580 nəfərlik bu kəndi darmadagın etmiş, əhalinin böyük qismi məhv edilmişdir. Qaçıb qurtaran insanlar Naxçıvana sıgınmışlar. 1922-ci ildə 34 adam öz dogma evinə dönmüşdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Herher

**Herher** — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 17&nbsp;km şimal-qərbdə, Arpaçayın sağ qolu olan Herherçayın yanında yerləşir. 1728-ci ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Hərhər kimi, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Qerqer (Herher) formasında qeyd edilmişdir.
Kəndin qədim adı erməni, eləcə də rus mənbələrində Erern formasında göstərilir. Kəndin adı VIII əsrdə Erern formasında xatırlanır. Kənddə albanlara məxsus məbəd 1291-cı ildə tikilmişdir.

## Toponimi
Toponim Strabonun «Coğrafiya» əsərində adı çəkilən qarqar tayfasının adı əsasında formalaşmışdır. Qarqar tayfası qədim türk tayfalarından biridir). Qarqar etnonimindəki q səsi h səsinə keçərək Herher formasını almışdır. Q~h səs əvəzlənınəsi Azərbaycan dilində qanunauyğun haldır: qamuhamı, qansıhansı sözlərindən q~h səs əvəzlənınəsi özünü aydın şəkildə göstərir. Ümumiyyətlə, XVIII əsrə qədər h səsi ilə başlayan sözlər (sual əvəzlikləri) q səsi ilə işlənmişdir. Herher etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Kəndin adı indi Gerger (Gərgər) formasında işlənir. Elə Gərgər qarqar türk etnoniminin səs dəyişməsi əsasında yaranan bir variantıdır. 1728-ci ilə aid mənbədə Dərələyəz nahiyəsində Hərhər kimidir  . 1832-ci ildə kənddə gəlmə еrmənilər də yеrləşmişlər. Bundan sonra kəndin əhalisi qarışıq yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur. 1922-ci ildə əhali qayıdaraq yеnidən məskunlaşmışdır. Əhalinin bir qismi 1949-cu ildə Azərbaycana köçürülmüş, qalanı isə 1988-ci ildə qovulmuşdur. 1728-ci ilə aid mənbədə Hərhər kimidir . Qarqar еtnoniminin təhrifidir.

## Əhalisi
Burada 1831-ci ildə 213 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1850-70-cı illərdə kəndə İranın Salmas vilayətindən köçürülmüş ermənilər yerləşdirilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı, 1873 - cü ildə 647 nəfər, 1886-cı ildə 656 nəfər, 1897-ci ildə 1047 nəfər, 1914 - cü ildə 1220 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdnr. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalanlar tarixi-etnik torpaqlarına qayıtmışlar. Burada 1922-ci ildə 156 nəfər, 1926-cı ildə 220 nəfər, 1931-ci ildə 278 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə kənddə yaşayan azərbaycanlılar 1948-1953 - cü illərdə zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Talıboğlu

**Talıboğlu** - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Artik rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 13&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim nəsil adı (Talıboğlu nəsli) əsasında əmələ gəlmişdir. Patronim toponimdir. Quruluşca
sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 15. VII. 1948-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Lusakert qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Aşağı Kilsə

**Aşağı Kilsə** — İrəvan quberniyasının Loru-Pəmbək qəzasında, indi Quqark rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 23&nbsp;km cənub-qərbdə, Hallavarla Güllüdərə kəndləri arasında yerləşir. Quqark
rayonunda tarixən Kilsə kəndi olmuşdur. Sonra Kilsə kəndindən ayrılanlar yeni kənd salırlar. Yeni
salınan kənd Kilsə kəndindən fərqləndirilmək üçün Aşağı Kilsə kəndi adlandırılmışdır.

Toponim «aşağı» fərqləndirici sözü ilə «dini məbəd» mənasında işlənən kilsə sözünün
birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1922-ci ildə 87, 1926-cı ildə 110, 1931-ci ildə 128 nəfər, 1987-ci ildə 120 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1988-ci ilin dekabr ayında ermənilər kəndə hücum edərək azərbaycanlıları zor və qırğınlarla öz doğma kəndlərindən qovmuşlar. İndi burada yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Münşi əl-məmalik

**Münşi əl-məmalik** —"Dövlət katibi", şah şurasının üzvü və sərəncamında xeyli mirzə ştatı olduğuna görə, münşi əl-məmalik nüfuzlu əyan idi. O vaqiyə-nəvislə (məclis-nəvis) yanaşı şahın yazışmasının bir hissəsini idarə edirdi. Bu iki vəzifə arasında funksional fərq görmək çətindir. Vaqiyənəvis dövlət şurası (məclisi-i əla) iclaslarını sənədləşdirir, arxivi nizama salırdı. O, sarayın tarixşünası, şahın şəxsi katibi idi,şahın yerli hakimlər və xarici dövlətlərlə yazışmasını təşkil edirdi. Münşi əl-məmalik və onun mirzələri şahın bütün məktublarında (pərva nəcət), fərmanlarda və digər rəsmi sənədlərdə müəyyən olunmuş tuğraları yerinə yetirirdilər.

İsgəndər bəy Münşi dövrünün tanınmış münşi əl-məmaliklərindən aşğıdakıların adlarını çəkir:
*Məhəmmədi bəy Təbrizi Keçəçi, 
*Mirzə Məhəmməd, 
*Qazi Abdulla Cüveyni, 
*Xacə Əlaəddin Mənsur. 
Onların hamısı şaha yaxın olan saray adamları sırasından çıxmışdı. “Təzkirət əl-Mülük” göstərir ki, münşi əl-məmalik ilk Səfəvilər dövründə böyük nüfuza malik olmuşdur.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
Oqtay Əfəndiyev. Azərbaycan Səfəvilər dövləti. Bakı ,”Şərq-Qərb”,2007, 344 səh. +8 səh.(illüst.) ISBN 978- 9952- 34-101- 0

## Həmçinin bax

* Səfəvilər
Vəzir-i qorçiyan-i əzəm

**Vəzir-i qorçiyan-i əzəm** —Ehtimal etmək olar ki, bu halda şah qvardiyaçılarının, qorçilərin hərbi dəstələrinin vəziri və mustoufisi nəzərdə tutulur. Onlar qvardiyaçılar dəstəsinin rəisi olan qorçibaşının yanında xidmət edir, qorçibaşı üçün dəftərxana və mühasibat işlərini yerinə yetirirdilər. Təyinatlar üzrə sənədlər hazırlayır, əmrlərə, vəsiqələrə hesabatlara və s. möhür basır, tapşırıq qeydləri aparırdı.

İsgəndər bəy Münşi dövründə böyük qorçilərin vəziri olmuş, Ərəbgirli nəslindən çıxmış Əliqulu bəyin adını çəkir. Həm də bu zaman bildirilir ki, bu vəzifə Səfəvilər hakimiyyətinin əzəlindən onun atası Hüseyn bəyə və nəslinə məxsus olmuşdur. Mirzə Fəthullah İsfahani “böyük qorçilərin mustoufisi” kimi xidmət etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
Oqtay Əfəndiyev. Azərbaycan Səfəvilər dövləti. Bakı ,”Şərq-Qərb”,2007, 344 səh. +8 səh.(illüst.) ISBN 978- 9952- 34-101- 0

## Həmçinin bax

* Səfəvilər
Şaxtı Dram Teatrı

**Şaxtı Dram Teatrı** — Rostov vilayəti, Şaxtı şəhəri ərazisində yerləşən teatr. Teatr 1929-cu ildən fəaliyyət göstərir. Hazırda teatr Şevçenko keçəsi 143 ünvanında yerləşir. Teatrın əvvəlki adı **Şaxtı şəhər «Plast» Dram Teatrı** (1992—2006).

## Tarix
Şəhərdə ilk teatr trupbası 1923-cü meydana gəlmişdir. Teatr trupbası əsasən şaxtaçılardan və sadə işçilərdən toplanmışdı. Bir müddət sonra onlar artıq professionallara çevrilsələr də onların uzun zaman binası olmamışdır. 1929-ci ildə Sovetski küçəsində bir binada teatr açılır. Bu tatrın tarixi olaraq qeyd edilir. İlk səhnəyə qoyulan tamaşa Aleksadr Vasileviç Suxovo-Kobılının  «Kraçinskinin toyu» tamaşası olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi dönəmində teatr işçilərinin bir qismi döyüşlərə yollanmışdır. Şəhər işğal edildikdən sonra teatr evakuasiya edilmişdir.

1989—1994-ci illərdə teatr binasında təmir işləri aparılnışdır. Bununla belə tratr trupbasının fəaliyyəti heç zaman dayandırılmamışdır. Teatr bu müddətdə Rusiyanın digər şəhərlərinə qostrol səfərləri təşkil etmişdir. Özünün fəaliyyəti dönəmində teatr dəfələrlə müxtəlif mükafarştlara layiq görülmüşdür.

## Repertuar
2016-cı ilə olan repertuarı:
* «İnsan, hansı ki ödəyir», İ. Jamiak;
* «Olduqca sadə tarix», Lado Mariya
* «Potomok», V. Jerebsov;
* «Bizim dövrün qəhrəmanı», Mixail Lermantov
* «№ 13», Kuni Pey;
* «Bumbaraş», Y. Kim;
* «Əziz Pamela», Con Patrik;
* «Pul, pul, pul…», Stepan Lukiç Lobozyorov;
* «Qonaq», İ. Mixaiçeva;
* «Azad çütlük», F. Rame;
* «Skamya», Aleksadr İsaakoviç Qelman;
* «Mənim xoşbəxtliyim», Aleksadr Mixayloviç Çervinski;
* «Şaxta Babanın son məhəbbəti», D. Veryasova;
* «Alenı svetok» İ. Karnauxova, L. Brasueviç;
* «Ölkəz Koşey Vasilise ilə necə evlənmişdir», Y. Boqdanov;
* «Boz Qurd və Qırmızı papaq»;
* «Ağbəniz», Şarl Perro

## İstinadlar

## Mənbə
* Şaxtı Dram Teatrının rəsmi saytı
Elizabet Vorren

**Elizabet Enn Uorren** (, qızlıqda Herrinq ; ) — ABŞ akademik və siyasətçi. Hazırda ABŞ Senatında Massaçusets ştatını təmsil edən Senatordur. Əvvəl isə o, Texas Universitetinin Hüquq Məktəbi, Pensilvaniya Universitetinin Hüquq Məktəbi və ən son Harvard Hüquq Məktəbində hüquq professoru olmuş.

Uorren Demokrat Partiyasının aparıcı siyasətçi sayılır və Amerikan proqressivlərin arasında məşhurdur.

## Həyatı

### Siyasi meyilləri
Uorren uzun illər ərzində səsini Respublikaçılara verirdi: *Respublikaçı ona görə olmuşam ki, fikirləşirdim ki, onlar bazarı dəstək etmək üçün ən yaxşı adam idilər*. Öz sözlərinə görə, o bunu artıq doğru olmadığını sayıb, 1995-ci ildən bəri Demokratlara səs verməyə başladı. O həmçinin qeyd etmişdi ki, hər iki partiyaya, onların heç biri aparıcı olmağa istəmədiyinə görə səs verirdi.

### Karyerası

#### Akademik
Gec 1970-ci, 1980-ci və 1990-cı illərdə Uorren bir sıra universitetlərində hüquq öyrədirdi və eyni zamanda, müflisləşmə ilə şəxsi maliyyə kimi məsələləri araşdırırdı.

#### Məsləhətçi
1995-ci ildə Uorren Milli Müflisləşmə Resenziya Komissiyası üçün məsləhətçi olmağa çağırılıb.

#### Siyasətçi

##### 2012 Senat seçkiləri
2011-ci ilin sentyabrın 14-də, Uorren 2012-ci ilin Senat seçkilərdə Massaçusets ştatından öz namizədliyi irəli sürmək istədiyini elan edib. Bu oturacağa Demokrat Edvard Kennedi vəfatından sonra, 2010-cu ilin seçkilərində Respublikaçı Skott Braun seçilib.

Uorren Demokratik nümayəndəsi olmaq üçün öz nümayəndəsini rəqibsiz sürürdü və 2012-ci ilin iyunun 2-də keçən ştatın Demokratlar qurultayında deleqatlardan rekord 95,77% səs toplayıb, uddu.

##### 2020-ci il prezident seçkiləri
2019-cu ilin fevralın 9-da Uorren Massaçusetsın Lourens şəhərində 1912-ci ilin toxucular etiraz tətili baş verdiyi yerindəki toplaşmada öz namizədliyini irəli sürdüyü haqqında rəsmi bəyan edib. 2020-ci ilin martın 5-də o, öz prezident kampaniyasını bitirib.

## Siyasi mövqeləri
Britaniya *New Statesman* jurnalı Uorrenı *ABŞ-nin 20 ən proqressivlərin* arasında olduğunu sayır.

2019-cu ilin yanvarında Uorren Trampın Suriyadan və Əfqanıstandan ABŞ qoşunların çıxarılması qərarını təndiq edib. O, çıxarılmanın lazımi olduğu ilə razılaşıb, amma onun ABŞ mütəffiqləri ilə "uzlaşdırılan" bir plan çərçivəsində edilməli olduğunu demiş.

## İstinadlar
Ştrimer apteki

**Ştrimer apteki** — Taqanroq şəhərinin ərazisində, Petrovskaya küçəsi, ev 61 ünvanında yerləşən bina. Binanln inşasına 1971-ci ildə başlanılmışdlr. O zaman bina Petrovskaya küçəsi, ev 33 ünvanında qərarlaşırdı.

## Tarix
Kənpiçdən inşa edilən iki mərtəbəli binanın əsası 1871-ci ildə qoyulmuşdur. Bu bina aptek binası olaraq Moisey Osipoviç Ştrimerin vəsaiti gesabına inşa edilmişdir. Təkcə onun zirzəmisində 1870-ci illərdə Taqanroqda butılkalarda Qafqaz mineral suları satılırdı.

Moisey Ştrimerin 44 yaşında ikən zərbədən ölümündən sonra (1880-ci ilin fevralında) mülkiyyət hüququ onun həyat yoldaşı olan Nadejda Davidovaya keçir. O, uşaqları Aleksandr (1866) vı Pelenoy (1869) ilə burlikdə binada 1925-ci ilə qədər yaşamışlar. Aktek isə öz fəaliyyətini davam etdirmişdir. Taqanroq üçün nadir hadisələrdən biri onda idi ki, iri bir bina sovet hakimiyyəti qurulduqdan donra belə uzun zaman milliləşdirilməmişdi. Burada 1870–1925-ci illər ərzində bir ailə yaşamışdı.

1912-ci ildə binada "Böyük petrovskaya N. Ştrimer apteki" fəaliyyət göstərirdi. Onun icarə hüququ M. A. Barinberqə məxsus idi. Aptekdə təbii mineral sular, xəstələrə qulluq üçün vastəlır və dırmanlar satılırdı.

1912-ci ildə binanın zirzəmisində "Ararat" adlı kababxana yerləşirdi.

Bina 1941–1943-cü illərdə almanların nəzarətində olmuş və sənəd işləri aparılan bina kimi istifadə edilmişdir.

Hazırda binada Rusiya Vergilər Nazirliyinin № 15 ərazi idarəsi yerləşir.

## Arxitektura
Borokko stilində və dekor işləmələri ilə inşa edilmiş binadır.

## Tanınmış sakinləri
* **Yakov Solomonoviç Parnox** (1847–1912) — aktekin sahibi, Taqanroq şəhər dumasının üzvü, Taqanqoqun fəxri sakini.

## İstinadlar
Meksikada və Orta Amerikada yerli koloniallığa qarşı müharibələr

**Meksikada və Orta Amerikada yerli koloniallığa qarşı müharibələr** (İspan dilində *Guerras anticoloniales indígenas en México*), Yeni dünyada Şimali Amerikanın yerlisi Meksika Hinduları ilə Köhnə Dünyadan gələn İspan (Kastilyalı, Galiçyalı, Katalonyalı) immiqrant məskunlaşmaçılar və Meksika, Guatemala, Honduras, Belize, El Salvador, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Cənubi və Qərb bölgələrilılar arasında baş verən və 1519-indiki illərdə aralıq olaraq əsrlərə yayılan Meksika Müstəqillik Döyüşü əvvəli və sonrası bir sıra qarşıdurmalar silsiləsidir. Döyüşün əsas səbəbi, kəşf edildiyi andan etibarən Amerika qitəsini şərqdən işğal etməyə başlayan cənub-qərb Avropalı müstəmləkəçilərin davamlı artması və bu artım sonunda yerlilərin torpaqlarına yerləşmələridir. Meksikanın şimalında yaranan döyüşlər qismən Amerika Birləşmiş Ştatlarının cənub-qərbində Meksika sərhədindəki Hindi müharibələri ilə də əlaqəlidir.

## Həmçinin bax
* Hindi müharibələri
* Meksika hinduları
* Asteklər
* Apaçilər

## İstinadlar
Karib Niderlandı

**Karib Niderlandı** () — Karib dənizində Niderlanda aid 3 özəl bələdiyyədən ibarət ərazi. Müdafiə və beynəlxalq məsələləri Niderland Krallığının səlahiyyətlərindədir. Niderland Karibindəki 6 adadan 3-cü Karib Niderlandında birləşmişdir. Bunlar Boneyr, Sint-Estatius və Saba adalarıdır. Qanuni formada bu üç ada ayrıca **BES adaları** (adaların baş hərflərindən ibarət olan abbreviatura) olaraq da adlanırlar.

## Statistika

## İqtisadiyyatı

### Pul vahidi
1 yanvar 2011-ci ilə qədər Karib Niderlandına daxil olan 3 adanın hamısında Niderland Antilləri quldeni istifadə edilmişdir. Adalar bu tarixdən sonra Niderland Krallığında istifadə olunan avro və ya keçmiş Niderland Antil adalarına aid ərazilər olmuş Kürasao və Sint-Martenin istifadə etdikləri Karib quldeni əvəzinə ABŞ dollarını seçir. Hazırda da ölkənin pul vahidi ABŞ dollarıdır.

## İqlimi
Karib Niderlandının adaları bütün il boyunca isti keçən tropikal iqlimin təsiri altındadır. Buradakı rüzgaraltı adaları rüzgarüstü adalarına nisbətən daha isti və quraqdır. Rüzgarüstü adalarında yaz mövsümündə qasırğalar müşahidə edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Official website of the National Office for the Caribbean Netherlands
*Official website of the government of Bonaire 
*Official website of the government of Saba
*Official website of the government of St. Eustatius

## Həmçinin bax
* Niderland Karibi
Eri Kanalı

**Eri Kanalı**, Eri gölü ilə Hudson çayını birbirinə bağlayır. 584&nbsp;km uzunluğa, 12 metr genişliyə və 1,20 metr dərinliyə sahibdir. Şimali Amerikanın böyük beş gölünü Nyu-Yorkdan Atlantik okeana bağlayır.Birinci dəfə 1699-cu ildə tövsiyə edilən kanalın yaradılmasına 1817-ci ildə başlanılmış və 26 oktyabr 1825-ci ildə açılmışdır.
Rodos türkmanları

**Rodos türkmanları** () — 1522-ci ildə Rodos adasının Osmanlı dövlətinə birləşdirilməsi ilə adanı türkləşdirmək məqsədi ilə Anadoludan adaya köçürülən türkman tayfaları. Bu tayfalar Bayandur, Döyər, Qayı, Salur və Yıvadır.

## İstinadlar
Nərmin Kazımova

**Nərmin Kazımova** () — azərbaycanlı şahmatçı, qadınlar arasında qrosmeyster (2015).

## Erkən illəri
Nərmin 28 iyul 1993-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Əylis kəndində dünyaya gəlib. 2002-ci ildən şahmatla məşğul olmağa başlayıb. O, Bakı şəhərindəki 1 nömrəli İxtisaslaşdırılmış Olimpiya Ehtiyatları Uşaq-Gənclər Şahmat-Dama İdman Məktəbininin yetirməsidir. Məşqçi-müəllimi azərbaycanlı beynəlxalq qrosmeyster Rəsul İbrahimovdur.

## Şahmat karyerası
2008-ci ildə qadınlar arasında şahmat üzrə Azərbaycan çempionatında ikinci yeri tutub. Bundan əlavə həmin ildə 20 yaşa qədər qızlar arasında Azərbaycan çempionatının bürünc mükafatçısı olub.

2009-cu ilin noyabr ayında Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən gənclər arasında şahmat üzrə Dünya çempionatında üçüncü olub.

2010-cu ilin aprelində Yunanıstanın Saloniki şəhərində keçirilən məktəblilərin Avropa çempionatında ikinci yerə sahib çıxıb. Eyni ilin oktyabr ayında Yunanıstanın Haldiniki şəhərində keçirilən dünya birinciliyində 9 xal toplayaraq 18 yaşlı qızlar arasında dünya çempionatının qızıl medalına layiq görülüb.

2011-ci ildə 18 yaşa qədər qızlar arasında Azərbaycan çempionatında üçüncü yeri tutmuşdur.

2012-ci ildə 20 yaşa qədər qızlar arasında Azərbaycan çempionatında üçüncü yeri tutub.

2015-ci ildə qadınlar arasında şahmat üzrə Azərbaycan çempionatında Nərmin Məmmədova və Türkan Həsənova ilə 2-4-cü yerləri bölüşdürmüşdür. Əlavə göstəricilərə görə Kazımova 2-ci, Məmmədova isə 3-cü yerin sahibi olub.

2016-cı ildə qadınlar arasında şahmat üzrə Azərbaycan çempionatında 9 mümkün xaldan 8 xal toplamış Nərmin Azərbaycan çempionu oldu.

Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli komandasının tərkibində 2008-ci ildə İtaliyanın Turin və 2016-cı ildə Azərbaycanın Bakı şəhərlərində keçirilmiş Ümumdünya Şahmat Olimpiadalarında və 2009-cu ildə Serbiyanın Novi Sad şəhərində keçirilmiş komandalar arasında Avropa çempionatında çıxış etmişdir.

Nərmin, 2009-cu ildə qadınlar arasında beynəlxalq usta adına, 2015-ci ildə isə qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster adına layiq görülmüşdür.

## Reytinqi
FİDE-nin rəsmi saytında dərc olunmuş 2017-ci ilin fevral ayına olan məlumata görə Nərmin 2323 xalla Azərbaycan qadın şahmatçıları arasında 3-cü, "Top 100 Women February 2017" reytinq cədvəlində isə 154-cü yerdə qərarlaşıb.

## Şəxsi həyatı
Azərbaycanlı şahmatçı Misrətdin İsgəndərov ilə ailə həyatı qurub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*FIDE Chess profili
*Narmin Kazimova. Chess-DB.com 
*Narmin Kazimova. Chessgames.com 
*Narmin Kazimova. 365Chess.com
Niderland Karibi

**Niderland Karibi** — Karib dənizində Niderland Krallığına aid olan altı ada ölkələsi və bələdiyyəsi. Bunlar Niderland Krallığını təşkil edən Aruba, Kürasao, Sint-Marten dövlətləri və Karib Niderlandının özəl Boneyr, Sint-Estatius, Saba bələdiyyələridir.

## Statistika

## Adaların qruplaşdırılması
Niderland Karibindəki adalar üçün istifadə edilən rəsmi olmayan müxtəlif akronimlər mövcuddur. Bunlar:
* ABC adaları: Aruba, Boneyr və Kürasao;
* BES adaları: Boneyr, Sint-Estatius və Saba;
* SSS adaları: Saba, Sint-Estatius və Sint-Marten.

Dutch Caribbean map.png|Niderland Karibi adalarının xəritəsi.
Kingdom of the Netherlands location tree.svg|Niderland Karibinin ölkələri və özəl bələdiyyələri şəklin Karib (mavi arxaplanlı) bölməsində göstərilmişdir.


## Həmçinin bax
*Karib Niderlandı

## Xarici keçidlər
Kürasao

**Kürasao** () — Niderland Krallığını təşkil edən 4 ölkədən biri. Karib dənizinin cənubunda, Venesuelanın şimalında yerləşir. Paytaxtı Villemştad şəhəridir. Bu şəhər Niderland Karibində ən böyük şəhərdir.

## Tarixi
10 oktyabr 2010-cu ildən əvvəl Niderland Antil adalarının bir hissəsi idi.

## Ərazisi

Ərazisi 444&nbsp;km²-dir.

## Əhalisi
2016-cı ilin yanvar ayına olan məlumata görə halisi 158,986 nəfərdir. Xalqın əksəriyyəti Afrika mənşəli olub Ərəb (Livan), Çin, Hind, Avropa, Kolumbiya, Venesuela mənşəlilərdən ibarətdir.

## Dil
Yerli dili papyamento dili olmasına baxmayaraq, rəsmi dil 2007-ci ilə qədər yalnız Niderland dili idi. Həmin il papyamento dili də ikinci rəsmi dil kimi qəbul olunmuşdur. 2001-ci ilin statistik göstəricilərinə görə, Kürasao əhalisinin 81 %-i evdə papyamento dilində danışarkən 8 %-i Niderland dili, 6 %-i ispan, 3 %-i ingilis və 2 %-i də digər dillərdə danışır.

## Din
2001-ci ilin statistik göstəricilərinə görə, Kürasao əhalisinin 80,1 %-i katolik, 4,6 %-i dinsiz, 3,6 %-i protestant, qalan hissəsi də digər dinlərin təəssübkeşləri idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*Curaçao Tourism Board
*Directory and information guide for Curaçao 
*First Millennium Development Goals and Report. Curaçao and Sint Maarten. 2011 
*
*
*
*

## Həmçinin bax
Sint-Marten

**Sint-Marten** () — Niderland Krallığını təşkil edən 4 ölkədən biri. Karib dənizində yerləşir. Paytaxtı Filipsburq şəhəridir.

## Tarixi
10 oktyabr 2010-cu ildən əvvəl Niderland Antil adalarının bir hissəsi idi.

## Ərazisi
Ərazisi 37 km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ilin məlumatına görə halisi 353,609 nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website of the Sint Maarten government
* Philipsburg Jubilee Public Library
* St. Maarten Chamber of Commerce and Industry (official site).
* St. Maarten Hospitality and Trade Association (official trade association site).
* House of Nehesi Publishers (book publishing/research/PR foundation).
* American University of the Caribbean School of Medicine
* University of St. Martin
Riçard Qrant

**Riçard Eyterxeysen Grant** (, ) — Amerika və Esvatini aktyoru, rejissoru, prodüseri və ssenari müəllifi. Brem Stokerin Drakulası rollarda məşhurluq qazanıb.

## İstinadlar
Uruqvay SV

**Uruqvay SV** — Boneyrin Rinkon şəhərini təmsil edən futbol klubudur. Klub hal-hazırda Boneyrin əsas liqası olan Boneyr Liqasında mübarizə aparır.

## Tarixi
Klub 1962-ci ildə təsis edilmişdir.

## Uğurları
***Bonayre Liqası**
****Çempion** (1): 1983
****İkinci** (1): 1999/00
***MCB Kuboku**
****İkinci** (3): 2013, 2014, 2015/16
*Mənbə(lər):

## İstinadlar
Məhəmməd Soltanəhməd oğlu

**Məhəmməd Soltanəhməd oğlu** (*Biqələm*) — şair.

## Həyatı
1860-cı ildə Bakı şəhərinin Hökməli kəndində anadan olmuşdur.Atası Soltanəhməd Bakı kəndlərində məşhur pəhlivan idi.Qardaşı Soltanəhməd də atası kimi pəhlivan olmuşdur.Məhəmmədin isə kiçik yaşlardan marağı şeir,qəzələ idi. Təhsil ala bilməyən Məhəmməd şeirlərini kəndin savadlı mollası sayılan Fərruxa yazdırmışdır.Bu səbəbdən də şeirlərini ``Biqələm`` təxəllüsü ilə yazmışdır.Savad ala bilməməsinin əsas səbəbi maddi durumla bağlı olmuşdur.O Hökməli kənd sakini Qızbacı ilə ailə həyatı qurnuşdur.Onun üç övladı olmuşdur. Qızı Gəlinxanım hal-hazırda Siyəzən rayonunda yaşayır. Lakin,atası həyatdan köçərkən Gəlinxanım azyaşlı olduğundan atası ilə bağlı xatirələri elə də çox deyildir.Məhəmməd Soltanəhməd oğlu qış aylarında qazanc məqsədilə Hökməli kəndi ətrafında qazılmış neft quyularından neft çıxararaq şəhərdə və digər kəndlərdə satırmış.Biqələmin Sərdar adlı oğlu vəfat etmiş,Balacaxanım adlı qızı isə Hökməlidə yaşamır.Biqələm 1930-1935-ci illər arasında vəfat etmiş və Hökməli kənd məzarlığında dəfn edilmişdir.

## Yaradıcılığı
Biqələm müxtəlif mövzulu qəzəllər, həcvlər yazmışdır.Tez-tez el şənliklərinə dəvət olunduğu üçün şeirləri də elə bu məclislər vasitəsilə xalq arasında yayılmışdır.O təkcə Bakıda deyil,ölkənin bir çox bölgələrində tanınırdı.Hətta Əliağa Vahid Biqələmin yanına tez-tez gələr və onu özünə ustad bilərmiş. Biqələm məşhur şair Dilqəmlə də dostluq etmişdir. Təhsil almasa belə,yazdığı əsərlərin filoloji təhlili zamanı ərəb-fars tərkiblərindən istifadə etdiyini görürük.Güclü hafizəsi olduğundan o bu sözləri şifahi öyrənmişdir.Lakin,o şeirlərini sadə dildə yazaraq təbii ifadələr işlətmişdir.

## Şəxsi keyfiyyətləri

Son dərəcə məğrur insan olan Biqələm çətin günlər keçirməsinə baxmayaraq heç kimdən yardım istəməmişdir.O şeirlərini,qəzəllərini maddi ehtiyacını ödəmək üşün satmamışdır.O şeirlərinin məclislərdə təmənnasız oxunması üçün şərait yaratmışdır.Kiçik həcmli lirik qəzəllərlə yanaşı,dini mövzulara da toxunan Biqələmin şeirlərindən onun dindar şəxs olmasını görmək olur.Biqələm kənd əhalisinə yardım edən,hər kəslə ünsiyyət qurmağı bacaran kamil bir insan olmuşdur.

## Elmi əsərlərdə ``Biqələm``

Həyat və yaradıcılığı haqqda ətraflı tədqiqat aparılmamışdır.Şair haqqında ilk məlumat və bir neçə şeiri ``Deyilən söz yadigardır`` şeir toplusunda nəşr edilmişdir.2006-cı ildə isə Məmmədağa Ağarzaoğlu "Hökməlinin iftixarı Biqələm" adlı kitab çap etdirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hökməlili şair Biqələm