open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çika Kuroda

– təbii piqmentlər haqqında araşdırmaları ilə tanınan Yaponiya kimyaçısı. Yaponiyanın ilk qadın kimyaçısı hesab olunur. O, 1916-cı ildə Yaponiyada elmi bakalavr dərəcəsi əldə etmiş ilk qadındır.

## Həyatı və karyerası
Çika Kuroda 24 mart 1884-cü ildə Yaponiyanın Saqa şəhərində doğulmuşdur. 1901-ci ildə Saqa Normal Məktəbindən, 1906-cı ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbindən məzun olmuş, Fukui Normal Məktəbində müəllimlik etməyə başlamışdır. 1909-cu ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbində köməkçi professor olmuşdur. Tohoku Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olunmuş və universitetin ilk qadın tələbəsi olmuşdur. Professor Macima Toşiyukinin başçılığı altında təbii piqmentlər haqqında araşdırmalar aparmağa başlamışdır. 1916-cı ildə məzun olanda universitetin köməkçi professoru təyin olunmuşdur. 1918-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinin professoru olmuşdur.

1921-ci ildə Təhsil Nazirliyinin xarici tələbəsi kimi Oksford Universitetinə daxil olaraq Vilyam Henri Perkinin tələbəsi olmuşdur. 1923-cü ildə Yaponiyaya qayıtmışdır. Həmin il baş verən Böyük Kanto zəlzələsinə görə araşdırmalarına davam edə bilməmişdir. 1924-cü ildə RIKEN-ə daxil olaraq Macima laboratoriyasında işləməyə başlamış, 1929-cu ildə saflor piqmentinin strukturu haqqında işini tamamlayaraq doktorantura dərəcəsi əldə etmişdir. Beləliklə, Yaponiyada bu dərəcəni əldə edə bilmiş ikinci qadın olmuşdur.

Kuroda 1936-cı ildə Yaponiya Kimya Cəmiyyəti tərəfindən Macima mükafatına layiq görülən ilk şəxs olmuşdur. 1949-cu ildə Oçanomizu Universitetinin professoru təyin olunmuşdur. 1952-ci ildə təqaüdə çıxaraq fəxri professor seçilmişdir. O, 1959-cu ildə "Bənövşəyi lent" medalı və 1965-ci ildə "Qiymətli tac" ordeni ilə təltif olunmuşdur. 8 noyabr 1968-ci ildə Fukuokada ölmüşdür.

## Elmi töhfələri
Kuroda 1918-ci ildə *[[Lithospermum erythrorhizon]]* adlı bitki növündən əldə olunan piqment haqqında məqalə təqdim etmiş və Yaponiya Kimya Cəmiyyətində nitqlə çıxış edən ilk qadın olmuşdur. O, müxtəlif təbii mənbələrin, eləcə də, badımcan qabığının və qara soyanın piqmentini araşdırmışdır. 1930-cu illərdən etibarən naftoxinon birləşmələrini və onların törəmələrini araşdırmışdır. Bu araşdırmalara dəniz kirpilərinin belində tapılmış piqment haqqında tədqiqatlar da daxildir.

Oçanomizu Universitetitində soğan qabığının piqmentini öyrənmiş və araşdırmaları əsasında yüksək qan təzyiqli insanların müalicəsi üçün *Keruchin C* adlı dərman hazırlamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Miçiyo Tsucimura

– Yaponiya aqronomu və biokimyaçısı. Yaşıl çayın komponentlərini araşdırmışdır. O, Yaponiyada kənd təsərrüfatı üzrə doktorat dərəcəsi əldə etmiş və laboratoriya köməkçisi olmuş ilk qadındır.

## Həyatı
Miçiyo Tsucimura 17 sentyabr 1888-ci ildə Saytama prefekturasının Okeqava şəhərində doğulmuşdur. Cinco Ali İbtidai Məktəbində köməkçi müəllim kimi işlədikdən sonra 1909-cu ildə Tokio Prefektura Qadınlar Normal Məktəbindən, 1913-cü ildə isə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbindən məzun olmuşdur. Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbində Kono Yasuinin tələbəsi olmuş və elmi tədqiqatlara böyük maraq göstərmişdir. Məzun olduqdan sonra yeddi il boyunca Kanaqava və Saytama prefekturalarında müəllimlik etmişdir. Daha sonra tədqiqatçı karyerasına başlamışdır.

Tsucimura Hokkaydo Universitetinə daxil olmaq istədə də, universitet qadın tələbə qəbul etmədiyi üçün 1920-ci ildə kənd təsərrüfatı kimyası fakültəsinin qida laboratoriyasında ödənişsiz köməkçi kimi işləməyə başlamışdır. Burada ipəkqurduların qidalanmasını araşdırmağa başlamışdır. 1922-ci ildə Tokio Universitetinin tibbi kimya laboratoriyasına keçmiş və biokimya araşdırmalarına başlamışdır. 1923-cü ildə Böyük Kanto zəlzələsi nəticəsində laboratoriya məhv olmuş və o, RIKEN tələbəsi olmuşdur. Umetaro Suzukinin laboratoriyasında qida kimyası və biokimya sahələrində araşdırmalara davam etmişdir. 1950-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinin professoru olmuşdur. 1 iyun 1969-cu ildə ölmüşdür.

## Yaşıl çay araşdırmaları
Tsucimura 1924-cü ildə Seytaro Miura ilə birlikdə yaşıl çayda C vitamininin olduğunu kəşf etmişdir. Onlar tərəfindən yazılmış "Yaşıl çayda C vitamini" məqaləsi Şimali Amerikaya yaşıl çay ixracatını artırmışdır.

Tsucimura yaşıl çay araşdırmalarına davam etmiş və 1929-cu ildə çaya acılıq verən katexini ayıra bilmişdir. 1930-cu ildə çayın daha acı birləşməsi olan tannini ayırmışdır. Bu iki kəşf onun "Yaşıl çayın kimyəvi birləşmələri haqqında" adlı diplom işi üçün mövzu təşkil etmişdir. 1934-cü ildə yaşıl çaydan qallokatexini ayırmış və 1935-ci ildə bitkilərdən C vitamini kristallarını ayırmaq metodunu patentləşdirmişdir.

## Mükafatları və irsi
Tsucimura 1956-cı ildə Yaponiya Aqronomiya Mükafatına layiq görülmüş, 1968-ci ildə "Qiymətli tac" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Google 16 sentyabr 2021-ci ildə Tsucimuranın 133 illiyi münasibətilə dudl yayımlamışdır. Onun Okeqava şəhərində doğulduğu yer üçün xatirə daşı qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Seylab

**Seylab** və ya **Silab**:
* Seylab (Azərşəhr) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.  
* Seylab (Qürvə) — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Antiatlantizm

**Antiatlantizm** və ya **Qərb əleyhdarlığı** – Qərb mədəniyyəti və Qərb dünyası ilə əlaqəli institutlara qarşı olan mənfi münasibətdir.

## Tərif və istifadə

Antiimperializm bir çox hallarda Antiatlantizmin hərəkətverici qüvvəsidir. Üstəlik, Qərb ölkələrində, xüsusən də Hollandiya, Almaniya və Böyük Britaniyada da Antiatlantizm mövcuddur. İslam dünyasında isə Amerika Birləşmiş Ştatlarına qarşı Antiatlantizm münasibətinin olduğunu qeyd etmək mümkündür. ABŞ-yə nifrət onun İsrailə dəstəyindən, İraqı işğal etməsindən və İrana qarşı sanksiyalarından irəli gəlir.

Soyuq müharibədən sonra Samuel P.Hantinqton mədəni münaqişələrin iqtisadi-siyasi (liberalizm-kommunizm) münaqişələri əvəz edəcəyini iddia etmişdir. Hantinqton İslam dünyasının tədricən radikallaşacağını və eyni zamanda da qərbliləşməni rədd edəcəyini düşünür.
Antiimperializm

**Antiimperializm** — imperializmə qarşı çıxmaq deməkdir. O, təkcə siyasi və iqtisadi əleyhdarlıq deyil, həm də imperializmin mədəni təzyiqlərinə, ələ keçirmə proseslərinə qarşı bir əleyhdarlıqdır.

## Konsepsiyanın məzmunu və tarixi
Ümumiyyətlə, antiimperializm həm də müxtəlif dillərdə danışan və müxtəlif mədəniyyətlərə malik olan qonşu ölkələrə qarşı işğalçılıq müharibələrinə qarşıdır. Bir sözlə, bir ölkənin öz hüdudlarından kənara genişlənməsinin də əleyhinədir. Anti-imperialistlərə misal olaraq Romadakı Respublikaçı senatorları və 1898-ci ildəki İspaniya-Amerika müharibəsindən sonra yaradılmış *"Antiimperialist*" adlı təşkilatı göstərmək olar.

"İmperializm" termini ingilis dilinə 1870-ci illərdə İngiltərənin baş naziri olmuş Benjamin Disraelinin son dərəcə təcavüzkar və səs-küylü müstəmləkəçilik siyasəti nəticəsində daxil olmuşdur. Bu sözü bu siyasətləri dəstəkləyən Riçard Çemberlen işlətmişdir. Bəziləri üçün imperializm idealist və xeyirxah siyasətdir. Başqa bir baxışa görə, "imperializm" kapitalist hərisliyi və şəxsi mənafeyə müvafiq olaraq yaradılmış siyasətlə xarakterizə olunur. Con Atkinson Hobson və marksist Lenin bu anlayışa daha çox nəzəri və makroiqtisadi mənalar əlavə etmişdirlər. Bir çox solçu nəzəriyyəçilər imperializmin bu struktur və ya sistemli tərəfini vurğulayan fikirləri qəbul etmişdirlər. Bu tip yazıçılar XIX əsrin son bir neçə onilliklərini əhatə edən konsepsiyanı genişləndirmiş və onu Xristofor Kolumba və hətta Səlib yürüşlərinə qədər uzanan və əsrlər boyu davam edən dünya sisteminə verilən ad halına gətirmişdirlər. Konsepsiya müəyyən bir tarixi dövr ərzində yayıldıqca onun əsasən bir-birinə paralel olan beş fərqli qolu meydana çıxmışdır. Mənəvi, iqtisadi, sistemli, mədəni və maddi. Bu konsepsiyanın bu təkamülü gücə və xüsusən də qərb gücünə qarşı artan bir narahatlıq və hətta ikrah yaratmışdır.

Kapitalizm, aristokratiya və imperializm arasındakı əlaqə uzun müddət tarixçilər və politoloqlar tərəfindən müzakirə edilmişdir. J. A. Hobson (1858–1940), Cozef Şumpeter (1883–1950), Torşteyn Veblen (1857–1929) və Norman Angell (1872–1967) və bunlar kimi qeyri-marksist yazıçılar Birinci Dünya müharibəsi və müharibələrarası dövrdə çox sayda əsərlər yazaraq yüksək məhsuldarlıq göstərmişdirlər. Xüsusilə 1950-ci illərdə imperializmin Avropa və ABŞ-yə hərbi-siyasi təsirləri öyrənilmişdir. Hobsona görə, ediləcək sosial islahatlar nəticəsində imperializmin mənfi təsirləri yaxşılaşdırıla bilər. Hobsona görə, hökumətin vergi siyasəti vasitəsilə müdaxilələri daha geniş istehlakı təmin edəcək, sərvətləri artıracaq və dinc beynəlxalq dünya nizamını bərqərar edəcəkdir. Digər tərəfdən, əgər dövlət bu müdaxilələri etməsə, yəni dövlət icarədarların və faizdən pul qazananların işlərinə qarışmasa, sağlam olmayan ictimai quruluş və imperializm meydana gələcəkdir.

## Həmçinin bax
* Demokratik Fransız Müsəlmanlar Partiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şadiabad (Qürvə)

**Şadiabad** () — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 117 nəfər yaşayır (27 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Con Atkinson Hobson

**Con Atkinson Hobson** () — imperializmin tənqidinə verdiyi töhfələri ilə tanınan ingilis iqtisadçı və sosioloq.

## Haqqında
İmperializm terminini ilk dəfə istifadə edən iqtisadçı Hobson imperializmi "dövlət daxilində idarəetmənin cilovunu ələ keçirən maddi marağın, daxili dəbdəbəni dəstəkləmək üçün iqtisadi zəliləri, sərvətlərini qurutmaq və yad cismlərə yapışdırmaq üçün imperialist ekspansiyaya yönəldiyi parazit bir proses" kimi tərif etmişdir.

Ən mühüm imperializm nəzəriyyəçilərindən biri olan Hobson, təhlilləri ilə xüsusən Vladimir Leninin eyni mövzudakı düşüncələrində dərin təsirlər buraxmışdır. Lenin Hobsonun əsərindən bəhrələnməsi haqqında "imperializm mövzusunda əsas ingilis dilindəki tədqiqat işi olan C. A. Hobsonun kitabından, zənnimcə bu əsərin layiq olduğu bütün diqqəti ilə istifadə etmişəm" demişdir.

Hobson və məşhur avstriyalı marksist nəzəriyyəçi Rudolf Hilferdinqin imperializmlə bağlı fikirlərindən bəhrələnən Lenin, Karl Marksın məşhur "Kapital" əsərindəki (1867) ideyalarını ifadə etmiş və bunları sintez halına gətirərək marksist metoda öz töhfələrini vermişdir. İmperializmi kapitalizmin ən yüksək mərhələsi kimi görən bu anlayış gələcəkdə marksist-leninist ideologiyada mühüm rol oynayacaqdır.

## İstinadlar
Rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsi işçilərinin peşə bayramı günü

**Rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsi işçilərinin peşə bayramı günü** — 2006-cı il 6 dekabrdan etibarən hər il qeyd olunan peşə bayramı.

Peşə bayramı Azərbaycan Respublikasında telefon rabitəsinin yaradılmasının 125 illiyi ilə əlaqədar olaraq, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2 dekabr 2006-cı il, 1804 nömrəli sərəncamı ilə təsis edilib.

Hər il peşə bayramı ilə əlaqədar olaraq, bu sahədə çalışanlar müxtəlif fəxri adlar və Azərbaycanın digər dövlət təltifləri ilə təltif edilirlər.

## Tarixi
İndiki Azərbaycan ərazilərinə aid ilk ciddi rabitə fəaliyyəti Hülakülər dövlətinə təsadüf edir. Tarixə məlum olan ilk yazılı mənbə Qazan xanın 1303-cü ildə dövlətini iqtisadi və siyasi böhrandan qurtarmaq üçün poçt sahəsində islahatlar həyata keçirməsidir. Poçt rabitəsinin dövlət səviyyəsində təşkilinin təməli isə ilk dəfə 1501-ci ildə isə Şah İsmayıl Xətai tərəfindən qoyulub.

Peşə bayramının hər il 6 dekabr tarixində keçirilməsi isə birbaşa 1881-ci il dekabrın 6-da Bakıda "Nobel qardaşları" cəmiyyəti tərəfindən ilk telefon xəttinin çəkilməsi ilə bağlıdır.

## İstinadlar
Kimiko Tsumura

– Yaponiya no aktrisası və dramaturqu. O, no tamaşalarında çıxış edən ilk qadınlardan biridir.

## İlk illəri
Kimiko Tsumura 16 avqust 1902-ci ildə Yaponiyanın Akaşi şəhərində doğulmuşdur. O, üç qızdan və bir oğuldan ibarət ailənin ən gənc üzvü idi. Kimiko doğulduqdan dərhal sonra ailə işlə əlaqədar olaraq Tokioya köçmüşdür. Kimikonun atası Masumi biznesmen idi və uşaqlarının sənət təhsilinə böyük önəm verirdi. Kimikonun böyük bacısı Şizuko no nəğmələrini və rəqslərini öyrənmiş, digər bacısı Çiyo isə peşəkar rəssamdan ənənəvi rəssamlıq dərsləri almışdır. 

Kimiko əvvəlcə Çiyo kimi rəssamlıqla məşğul olsa da, 13 yaşından etibarən ənənəvi teatr sənətinə maraq göstərməyə başlamışdır. Həmin dövrdə Tokioda qızlar üçün no dərsləri təşkil olunsa da, onların no tamaşalarında çıxış etmələrinə icazə verilmirdi.

## Karyerası
Tsumura 17 yaşında aktyor Kanze Kasetsunun tələbəsi olmuşdur. Təhsili zamanı 200-ə qədər ənənəvi no tamaşasını öyrənmiş və əzbərləmişdir. Koreyanın Busan şəhərinə səyahət edərək müəllimlik etmiş və təlimçi kimi tanınmağa başlamışdır. 19 yaşında Koreyada səhnəyə çıxaraq ilk ictimai tamaşasını gerçəkləşdirmişdir.

Tsumuranın no tamaşasında çıxış etməsi xəbəri Yaponiyaya çatmış və ölkədə keçirilən no tamaşalarından məsul olan Noqaku Assosiasiyasını şoka salmışdır. Tsumuranın assosiasiya ilə əlaqə qurması qadağan edilmiş və Kasetsu ilə olan müəllim-şagird əlaqələri bitmişdir. Bu baxmayaraq, no sənətindən əl çəkməmiş və 1925-ci ildə Yaponiyaya qayıdanda Ryokusen-Kay adlı məktəb yaratmışdır. Növbəti 50 il ərzində bir çox no tamaşası yazaraq səhnələşdirmiş, tez-tez Koreyaya səyahət etmişdir. Bir çox tələbəsi tanınmış no sənətçisi olmuşdur.

## İrsi
Google 2022-ci ildə onun 120 illiyi münasibətilə dudl təqdim etmişdir.

## İstinadlar
Gündüz İsmayılov

**Gündüz Arif oğlu İsmayılov** – Azərbaycanı təmsil edən pauerliftinqçi.

## Karyerası
Gündüz İsmayılov 1996-cı ildə Atlanta Paralimpiadasında mübarizə apardı. Ümumi nəticədə 170 kiloqramlıq nəticə göstərdi və X Yay Paralimpiya Oyunlarını yeddinci pillədə başa vurdu.

Daha sonra Gündüz İsmayılov 2000-ci il Sidney Paralimpiadasında mübarizə apardı. Ümumi nəticədə 240 kiloqramlıq nəticə göstərən Gündüz İsayılov və Sidney Paralimpiadasının qızıl medalına sahib oldu. Amma Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin (IPC) Anti-Dopinq Komissiyası Gündüz İsmayılovdan dopinq üçün götürülən qan analizi nümunəsində qadağan olunan nandrolone preparatı olduğu məlum oldu və onun nəticələri ləğv olundu. Gündüz İsmayılov həm də 2004-cü ildə baş tutacaq Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparmaqdan da məhrum edildi.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 fevral 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycanın Milli Paralimpiya Komitəsinin yaradılmasının 20 illiyi münasibətilə Gündüz Arif oğlu İsmayılov Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplom ilə təltif edildi.

## İstinadlar
Yüksel Arıcı

**Yüksel Arıcı** (d. ) — Türkiyə aktyoru. "*[[Qurdlar Vadisi (teleserial)|Qurdlar Vadisi]]*" serialında canlandırdığı Pala obrazı ilə tanınır.

## Həyatı
Adanada anadan olub. Adana "Erkek" Liseyində təhsil almışdır. O, peşəkar teatr həyatına 1981-ci ildə Adana Şəhər Teatrında başlamış, 1987-ci ildə "*Karınca Katarı*" adlı filmdə çəkilmişdir. 1991-ci ilə qədər teatr aktyorluğunu Adana, Ankara və İstanbulda özəl teatrlarda davam etdirmişdir. 1990 və 1991-ci illərdən etibarən televiziya seriallarında və filmlərdə rol almağa başlamışdır.

## İstinadlar
Quyu

**Quyu** — qazma və ya deşmə yolu ilə maye ehtiyatlara, adətən suya çatmaq üçün yerdə yaradılmış qurğudur. Ən qədim və ən çox yayılmış quyu növü yeraltı sulu təbəqələrdə yeraltı sulara çıxış üçün su quyusudur. Quyu suyu nasosla və ya mexaniki və ya əl ilə qaldırılan vedrələr və ya böyük su tuluqları kimi qablardan istifadə etməklə çəkilir. Quyular ilk dəfə ən azı səkkiz min il əvvəl yaradılıb və quru su axınının çöküntüsindəki sadə çömçədən tutmuş İran kəhrizləri, Hindistanın pilləli quyuları və sakiehlərinə qədər tikinti baxımından tarixən müxtəlifdir. Quyuda astarın yerləşdirilməsi sabitliyin yaradılmasına kömək edir və taxta və ya hörmə işlərinin astarları ən azı Dəmir dövrünə qədər gedib çıxır.

İnkişaf etməkdə olan ölkələrin kənd yerlərində olduğu kimi, quyular ənənəvi olaraq əllə qazma yolu ilə yaradılırdı. Bu quyular ucuz və aşağı texnologiyalıdır, çünki onlar əsasən əl əməyindən istifadə edirlər və qazıntı zamanı struktur kərpic və ya daşla örtülə bilər. Kessonlama adlanan daha müasir üsul, çuxura endirilən əvvəlcədən tökmə dəmir-beton quyu halqalarından istifadə edir. Daha dərin quyular qazma quyusunda bir bit istifadə edərək, əl qazma üsulları və ya maşın ilə qazıla bilər. Deşilmə yolu ilə tikilən quyular adətən poladdan və ya plastikdən ibarət zavodda hazırlanmış boru ilə örtülür. Deşilmə quyular qazılma quyulara nisbətən daha böyük dərinliklərdə su əldə edə bilir.

Quyuların iki geniş sinfi həmin yerdəki ən yuxarı doymuş sulu təbəqədə tamamlanan dayaz və ya qeyri-məhdud quyular və keçirməyən təbəqə vasitəsilə altındakı sulu təbəqəyə batmış dərin və ya məhdud quyulardır. Kollektor quyusu şirin su gölünün və ya axının aradakı materialdan süzülməsi ilə bitişik tikilə bilər. Quyunun yeri hidrogeoloq və ya yeraltı su tədqiqatçısı tərəfindən seçilə bilər. Su nasosla və ya əllə çəkilə bilər. Səthdən gələn çirklər asanlıqla dayaz mənbələrə çata bilər və suyun patogenlər və ya kimyəvi çirkləndiricilərlə çirklənməsinin qarşısını almaq lazımdır. Quyu suyu adətən səth sularından daha çox məhlulda mineral ehtiva edir və içməli olmadan əvvəl müalicə tələb oluna bilər. Torpağın şoranlaşması su səviyyəsinin aşağı düşməsi və ətrafdakı torpaq qurumağa başladığı zaman baş verə bilər. Digər ekoloji problem metanın suya sızma potensialıdır.
Rudxan qalası

**Rudxan qalası** ( , ); **Rudxan qalası** İranda müsəlmanların Farsları zəbt etmək istəyərkən ərəb işğalçılarından müdafiə etmək üçün Talış xalqı tərəfindən kərpicdən və daşdan tikilmiş orta əsrlərə aid qaladır. Sasani imperiyasının süqutu ilə bu ərazi o zaman yeni qurulan Təbəristanda ərəblərə qarşı müdafiə mövqeyinə çevrildi.

İranın Gilan vilayətinin Fumən şəhərindən 25 km cənub-qərbdə yerləşən bu hərbi kompleks Sasanilər dövründə (224–651) tikilmiş, daha sonra 1096-cı ildə Nizari İsmaililər tərəfindən sui -qəsdçilərin istifadəsi üçün yenidən inşa edilmiş hərbi kompleksdir. Qala  sahəsi olan bir dağın iki ucunda inşa edilmişdir. Onun memarları qalanın tikintisində təbii dağlıq mövqedən məharətlə istifadə etmişlər.

Rudxan qala çayı ətraf yüksəkliklərdən başlayır və cənubdan şimala axır.

Sıx meşələri olan dağlıq dolama yolu keçdikdən sonra qala haqqında ilk diqqət çəkən şey onun böyük giriş qapısıdır.

Rudxan qalası 715 və 670 metr hündürlüyündə olan dağın iki zirvəsində yerləşir və özündə 1550 metr uzunluğunda möhkəm istehkam və döyüş divarlarını ehtiva edir. Qalanın 42 qülləsi hələ də salamatdır.
Kuroda Seyki

və ya **Kuroda Kiyoteru** – Yaponiya rəssamı. Yaponiyanı impressionizmlə tanış etmişdir. "Yaponiyada Qərb rəssamlığının atası" hesab olunur.

## Həyatı
Kuroda Seyki 1866-cı ildə müasir Kaqoşima prefekturasının ərazisində doğulmuş və dayısı Kuroda Kiyotsuna tərəfindən övladlığa götürülmüşdür. 1884-cü ildə hüquq təhsili almaq üçün Parisə səyahət etmişdir. Parisdə sənət əsərləri satmaqla məşğul olan Hayaşi Tadamasa, eləcə də, sənətşünaslıq tələbələri Yamamoto Hasui və Fuci Masazo ilə tanış olmuşdur. İki il boyunca həm hüquq, həm də rəssamlıqla məşğul olmuşdur. Lakin ailəsinin icazəsi ilə özünü tamamilə rəssamlığa həsr etməyə qərar vermiş və Rafael Kollenin tələbəsi olmuşdur.

Kurodanın yaradıcılığı tanınmış və Fransanın bir sıra təsviri incəsənət cəmiyyətlərinə qəbul edilmişdir. 1893-cü ildə Yaponiyaya qayıdaraq Meyci dövrünün Qərb rəssamlığında yeni istiqamət başlatmışdır. O, Meyci Təsviri İncəsənət Cəmiyyətinə qoşulanda gənc üzvlər onun liderliyini sezmiş, mühafizəkarlar isə onu rəqib hesab etmişdirlər. Kollenin digər tələbəsi olmuş Kume Keyiçiro ilə birlikdə fransız sisteminə əsaslanan Tenşin Doco studiyasını açmışdır.

1896-cı ildə Kuroda və onun təqibçiləri Meyci Təsviri İncəsənət Cəmiyyətini tərk edərək Ağ At Cəmiyyəti adlı müstəqil rəssamlıq təşkilatı yaratmışdırlar. Tezliklə ona Tokio İncəsənət Məktəbinə qoşulmaq barədə təklif gəlmiş və o, Yaponiyada Qərb rəssamlığının liderinə çevrilmişdir. 1897-ci ildə çəkdiyi "Göl kənarı" əsəri onun ən tanınmış əsəri hesab olunur. 1900–01-ci illərdə Parisdə Yaponiya Təhsil Nazirliyinin nümayəndəsi kimi işləmiş və Parisdə beynəlxalq sərgilərdə çıxış etmişdir.

Kuroda 1907-ci ildə Təhsil Nazirliyi tərəfindən təşkil olunan Bunten sərgisinin hakimi təyin olunmuş, 1919-cu ildə İmperiya evinin rəssamı seçilmiş, 1919-cu ildə isə Yaponiya Təsviri İncsənət Akademiyasının üzvlüyünə qəbul edilmişdir. 1922-ci ildə bu təşkilatın prezidenti seçilmişdir. 1920-ci ildə Yaponiya parlamentinin deputatı olmuşdur. O, 1930-cu ildə İncəsənət Tədqiqatı İnstitutunun əsasını qoymuşdur.

## İrsi
Kurodanın "Göl kənarı" və "Mayko" əsərləri Yaponiya hökuməti tərəfindən buraxılmış poçt markalarının üzərində təsvir edilmişdir. Tokio Milli Muzeyində onun əsərlərinin sərgiləndiyi Kuroda Memorial Zalı yaradılmışdır. Google 9 avqust 2022-ci ildə Kurodanın 156 illiyi münasibətilə dudl təqdim etmişdir.

## Əsərləri

Woman holding a mandolin by Kuroda Seiki (Kuroda Kinenkan).jpg|"Mandolin tutan qız", 1891.
Kuroda Maiko.jpg|"Mayko", 1893.
Kuroda-seiki-kohan00-6-1b.jpeg|"Göl kənarı", 1897.
The Fields by Kuroda Seiki (Pola Museum of Art).jpg|"Çəmən", 1907.
Easter Lilies by Kuroda Seiki (Ishibashi Museum of Art).jpg|"Zanbaqlar", 1909.
Explosion of Sakurajima (eruption) by Kuroda Seiki (Kagoshima City Museum of Art).jpg|"Sakuracimanın püskürməsi", 1914.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Shaman King

— Hiroyuki Takei tərəfindən yazılıb illustrasiya edilmiş bir manqa seriyası. Manqa Şaman Döyüşündə qalib gələrək Şaman Kralı olmaq üçün şaman bacarıqlarından yararlanan Yoh Asakuranın macəralarından danışır. Takei manqada daha öncə heç yoxlanılmamış bir mövzunu ələ almaq istədiyi üçün şamanizmi manqanın ana mövzusu seçmişdir. Manqa orijinal olaraq Şueişanın Həftəlik Şonen Campında iyul 1998 və avqust 2004 arasında yayımlanmışdır. Fərdi buraxılışlar yığılıb 32 tankobon buraxılışı halında yayımlanmışdır. Kodanşa 2017-ci ildə manqa seriyasının hüquqlarını əldə edib 2018-ci ildə manqanı 35 e-kitab buraxılışı olaraq yenidən yayımlamışdır; habelə seriya 2020-ci ildən etibarən çap formatında da yayımlanmaqdadır.

## Qaynaqlar
Azərbaycan paralimpiyaçılarının siyahısı

**Azərbaycan paralimpiyaçılarının siyahısı** — aşağıda Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparan Azərbaycan paralimpiyaçılarının siyahısı göstərilib. 1996-cı ildən yeddi dəfə Yay Paralimpiya Oyunlarında, bir dəfə isə Qış Paralimpiya Oyunlarında çıxış edən Azərbaycanı Paralimpiya Oyunlarında 72 idmançı təmsil edib.

Azərbaycanın Paralimpiya Oyunları tarixində medallarına əyarına görə ən uğurlu idmançı — üç qızıl və bir gümüş medala sahib olan üzgüçü Roman Salehdir.

## Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparan idmançıların siyahısı

## Qeydlər

## İstinadlar
Bakının açarı

**Bakının Açarı** — 2022-ci ildə çəkilmiş Azərbaycan Film Akademiyası filmidir. Quruluşçu rejissor və ssenari müəllifi Zaur Tahirsoydur. Layihə  Azərbaycan Film Akademiyası Postmodern Aktyorluq Məktəbinin tədris proqramı çərçivəsində ərəsəyə gətirilib

## Məzmunu
Xanlıqlar dövründə Bakının yeraltı şəhərinin açarı rusların əlinə keçir. Açar ruslarda olsa da Bakının yeraltı şəhərinin yerini ancaq Bakının qoruyucuları bilir. Qoruyuculardan sonuncusu günümüzdə tarix müəllimi işləyir. O açarı ələ keçirmək üçün şəhərin ən yaxşı 5 oğrusunu bir araya yığıb açarı rusların Bakıdakı tarix muzeyindən oğurlamaq planı qurur. Ruslar da muzeydə açarın oğurlanmasını gözləyir ki, qoruyucunun izinə düşsünlər. Tanıtım linki

## Filmin janrı
Film Macəra janrındadır.

## Yaradıcı heyət
:**Quruluşçu rejissor:** Zaur Tahirsoy
:**Ssenari müəllifi:** Zaur Tahirsoy
:**Quruluşçu operator:** Elvin Mikail
:**Montaj:** Azflix Pro

### Aktyor heyəti
:Azərbaycan Film Akademiyası aktyor və aktrisa heyəti:
:Urfan Cabbarlı
:Nərmin Əhməd
:Vüsal Dastan
:Anar Əli
:İbrahim Əlizadə
:Fidan İsmayılova
:Maya Hüseynli

## Çəkiliş yerləri
• Filmin çəkilişi Azərbaycan Film Akademiyasında aparılıb.

## Həmçinin bax

* Sayrışan işıqlar
* Terapiya Otağı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi instagram səhifəsi
* Rəsmi youtube səhifəsi
Bəy Dəmir (Qürvə)

**Bəy Dəmir** () — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 98 nəfər yaşayır (21 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Şocaabad

*Şocaabad (Kəleybər) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Şocaabad (Qürvə) — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Xoşkamrud

*Xoşkamrud-i Sülfa (Qürvə) — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.  
*Xoşkamrud-i Ülya (Qürvə) — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Nə? Harada? Nə zaman? (idman versiyası)

**[[Nə? Harada? Nə zaman?]]** (NHN) (, qısaca *ЧГК*)) oyununun idman versiyası rəsmi olaraq 1989-cu ildə SSRİ-də IAC-nin Mariupoldakı ilk təsis qurultayından sonra meydana gəlmişdir, 1983-cü ilin sonunda Odessanın "Erudit" klubunda oxşar qaydalara uyğun oynanılmağa başlanmışdı .

Oyun, 1975-ci ildə Vladimir Voroşilov və Natalia Stetsenko tərəfindən yaradılan"Nə? Harada? Nə zaman?"oyununun əsasında yaradılmışdı, lakin bir çox fərqlər mövcuddur: məsələn, eyni suallar üzrə komandaların bir-birinə qarşı yarışması dünyanın bir çox ölkəsində eyni vaxtda həyata keçirilir. İdman NHN klubları təkcə keçmiş SSRİ ölkələrində deyil, həm də dünyanın bir çox ölkələrində (Almaniya, İsrail, ABŞ, Böyük Britaniya, Kanada, Finlandiya, Çexiya, Hollandiya, Polşa, Kipr, İsveçrə, Rumıniya) mövcuddur. Bu ölkələrdə iştirakçılar əsasən rusdilli ölkələrdən olan mühacirlərdir. Bəzi ölkələrdə oyunun yerli dillərdə versiyaları da var (məsələn, Almaniyada "Was? Wo? Wann?").

## Növlər
## Qaydalar

## Suallar
## Həmçinin bax
* Nə? Harada? Nə zaman?
* Nə? Harada? Nə zaman? Məcəlləsi

## İstinadlar
Sivilizasiyaların toqquşması

**Sivilizasiyaların toqquşması** — Samuel Hantinqton tərəfindən hazırlanmış olan bir tezisdir ki, bu tezisə görə Soyuq müharibədən sonrakı dövrə müvafiq olaraq, yəni 1990-cı illərdən etibarən beynəlxalq ittifaqlarda və ya münaqişələrdə müəyyənedici amil siyasi və ya iqtisadi ideologiyalar deyil, sivilizasiyalardır və bu tendensiya XXI əsrdə də davam edəcəkdir.

Hantinqton bu tezisə ilk dəfə 1993-cü ildə “Foreign Affairs” jurnalında dərc olunmuş məqaləsində toxunmuş, daha sonra bu tədqiqat işini genişləndirərək 1996-cı ildə kitab halında nəşr etdirmişdir.

## Sivilizasiyalar

*Qərb sivilizasiyasının mərkəzi Qərbi Avropa (Avropa İttifaqı) və Şimali Amerikadadır, lakin Avstraliya və Yeni Zelandiya kimi avropalıların məskunlaşdığı ölkələrdə də mövcuddur. Hantinqtona görə Sakit Okean adaları, Şərqi Timor, Surinam, Fransız Qvianası və şimali və mərkəzi Filippin də bu mədəniyyətin təsiri altındadır.
*Pravoslav ölkələri Ermənistan, Belarusiya, Bolqarıstan, Kipr, Gürcüstan, Yunanıstan, Moldova, Monteneqro, Makedoniya, Rumıniya, Rusiya, Serbiya və Ukraynadır.
*Latın Amerikası Qərb sivilizasiyası ilə yerli mədəniyyətlərin qarışığıdır. Argentina kimi bəzi Cənubi Amerika ölkələri bəziləri tərəfindən qərb sivilizasiyasının bir hissəsi kimi göstərilmişdir.
*İslam sivilizasiyası Mərkəzi Asiya, Şimali Afrika, Cənub-Qərbi Asiya, Əfqanıstan, Albaniya, Azərbaycan, Banqladeş, İndoneziya, Malayziya, Maldiv adaları, Pakistan, Somali, Mindanao, Türkiyə və Hindistanın bir hissəsində geniş yayılmışdır.
*Hindistan sivilizasiyası, Hindistan, Nepal və Hindistan diasporunun mövcud olduğu regionlarda yayılmışdır.
*Çin sivilizasiyası Çin, Koreya, Sinqapur, Tayvan və Vyetnamda mövcuddur. Bu sivilizasiya eyni zamanda Çin diasporunun getdiyi və yaxından əlaqəli olduğu yerlərdə, xüsusən də Cənub-Şərqi Asiyada da yayılmışdır.
*Yaponiya mədəniyyəti Çin sivilizasiyası ilə Altay mənşəli mədəniyyətlərin qarışığıdır.
*Qara Afrika sivilizasiyası, ehtimal ki, Hantinqtonun qeyd etdiyi səkkizinci böyük mədəniyyətdir.
*Buddist ənənələrinə malik olan Butan, Kamboca, Laos, Monqolustan, Myanma, Şri-Lanka, Tayland, Arunaçal-Pradeş, Kalmıkiya, Nepalın bir hissəsi, Sibirin bir hissəsi və Tibet digər sivilizasiyalardan fərqli bir həyat tərzində yaşayırlar, lakin Hantinqton onların digər mədəniyyətlərdən müstəqil, böyük beynəlxalq mədəniyyət olduğuna inanır.
*Bunlardan başqa Hantinqton bəzi ölkələri qərarsız ölkələr olaraq müəyyən etmişdir. Bir mədəniyyətə mənsub olmasına baxmayaraq (xalqın istəksizliyinə baxmayaraq) başqa sivilizasiyalara keçmək istəyən ölkələr bu tərifə daxil edilirlər. Efiopiya, Haiti və Türkiyə kimi ölkələri “qərarsız” ölkələr olaraq görmüşdür. İsrail digərlərindən fərqli mədəniyyətə malik olsa da, Hantinqtona görə, o, qərb sivilizasiyasından çox da fərqlənmir və müəyyən mənada onun bir hissəsidir. Hantinqton həmçinin Karib dənizi hövzəsindəki keçmiş Britaniya koloniyalarının da digərlərindən fərqli mədəniyyətə aid olduğuna inanır.
*Bəzi mənbələrdə Çin, Hindistan, Buddist və Yapon mədəniyyətləri vahid sivilizasiya kimi qeyd olunurlar.

## İstinadlar
Foreign Affairs

***"Foreign Affairs"*** – ABŞ-də iki ayda bir nəşr olunan siyasət elmləri, beynəlxalq münasibətlər və iqtisadiyyat jurnalıdır. Xarici Əlaqələr Şurasının nəşr etdiyi jurnalın internet saytında isə gündəlik olaraq məqalələr dərc olunur. 1922-ci ilin sentyabrından etibarən Xarici Əlaqələr Şurası tərəfindən hər rübdə bir dəfə (3 aydan bir yəni) nəşr olunmağa başlandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* ''Foreign Affairs'' archive (1922–) at JSTOR
* ''The Journal of International Relations'' archive (1919–1922) at JSTOR
* ''The Journal of Race Development'' archive (1910–1919) at JSTOR
Sən tək deyilsən (film, 2003)

**Sən tək deyilsən** (hind: **कोई मिल गया**, Rom: **Koi… Mil Gaya**) — rejissor Rakesh Roşan tərəfindən hind dilində çəkilmiş və 8 avqust 2003-cü ildə ekranlara çıxan hind fantastik komediya filmi. Baş rollarda Hrithik Roshan, Preity Zinta və Rekha oynamışdır. Film inkişafdan geri qalmış və yadplanetli dostunun köməyi ilə qeyri-adi qabiliyyətlər qazanmış gəncdən bəhs edir. Sonrakı illərdə iki davam filmi çəkilmişdir: "Krrish" (2006) və "Krrish 3" (2013)

## Süjet xətti
Alim Sancay Mehra — Yer planetindən kənarda, kosmosun uzaq fəzalarında həyatın olduğuna əmindir. Belə həyat izini taparaq, yadplanetlilərlə təmas qurmağı arzulayır. O kosmosa səs siqnalları göndərə bilən kompüter proqramı yaradır. Günlərin bir günü onun arzusu reallaşır. Onun siqnalına cavab olaraq yadplanetlilər kosmik gəmi göndərir. Ancaq alim bunun sevincini yaşamağa vaxt tapmamış, həyat yoldaşı Sona ilə birlikdə ağır avtomobil qəzasına düşür və həlak olur. Hadisənin üzərindən xeyli müddət keçir. Bir gün oğlu Rahit dostu Nişa ilə birlikdə atasının kompüterini tapır və əyləncə məqsədilə onu sınaqdan keçirmək fikrinə düşür. O bu əyləncənin başına hansı oyunların gətirəcəyini təsəvvürünə belə gətirmir…

## İstinadlar
Kriş (film, 2006)

**Kriş** (hind: कृष, Rom: **Krrish**) — rejissor Rakeş Roşan tərəfindən çəkilmiş və 23 iyun 2006-cı ildə ekranlara çıxan hind fantaziya filmidir. “Sən tək deyilsən” filminin davamıdır və bu filmin eyni zamanda da “Krrish 3” adlı davam filmi mövcuddur.

## Süjet xətti

Krişna Mehra fövqəltəbii gücləri “Cadu” adlı yadplanetli ilə qarşılaşma nəticəsində yaranan vunderkind uşaq Rohit Mehranın oğludur. Bu qabiliyyətlər Krişnadan da yan keçməmişdir. Rohit Mehra isə məkrli həkim Aria tərəfindən oğurlanmışdır. Nəvəsini bəd nəzərlərdən mühafizə etmək üçün Krişnanın nənəsi onu uzaq bir kəndə aparır.

Lakin taleyin iradəsi ilə artıq yetkinləşib güclənən Krişna atasının uzun illər gizli şəkildə saxlandığı Sinqapura gəlir.

Krişnanın gəlişi ilə eyni vaxtda şəhər əhalisinin gözü qarşısında Kriş adlı sirli maskalı qəhrəman da peyda olur.

## İstinadlar
Krriş 3

**Kriş 3** (hind: **कृषकृष 3**, Rom: **Krrish 3**) — Rejissor Rakeş Roşan tərəfindən çəkilmiş və 1 noyabr 2013-cü ildə ekranlara çıxan Hindistan superqəhrəman filmidir. “Sən tək deyilsən” və “Krrish” filmlərinin davamıdır.

Film istedadlı alim Rohit Mehra və onun super qəhrəman oğlu Krişna Mehranın (başqa adı ilə Kriş) həyatından bəhs edir. Krişna, mutant əlaltılarının hər cür köməkliyindən istifadə edən pis dahi Kaal ilə mübarizə aparmalıdır.

Kriş 3-ün ilkin olaraq 3D-də yayımlanması planlaşdırılırdı, lakin filmi 3D-ə çevirmək üçün vaxt az olduğundan rejissor Rakesh Roshan filmin 2D-də yayımlanacağını elan etməli olmuşdur. Kriş 3 1 noyabr 2013-cü ildə bütün dünyada buraxılmışdır. Seriyanın növbəti hissəsi olan “Krrish 4” filminin nümayişi pandemiya səbəbindən 2021-ci ilin iyun ayına qədər təxirə salınmışdır.

## Süjet xətti

Kriş şər doktor Aryanı məğlub etdikdən sonra atası Rohiti əsirlikdən xilas etməyə müvəffəq olur və bundan sonra super qəhrəman şərlə mübarizəni davam etdirir və bir çox insanın həyatını təhlükədən xilas edir. Bunun üçün Kriş tədricən hamı tərəfindən tanınan qəhrəmana çevrilir.

Krişna və həyat yoldaşı Priya nəhayət Krişnanın atası ilə başqa şəhərə köçürlər. Rohit elmi fəaliyyətini davam etdirir və yüksək inkişaf etmiş əqli qabiliyyətlərini cəmiyyətin xeyrinə istifadə edir.

Lakin onların hamısı planetin o tayında qaranlıq qüvvənin hər gün daha da artdığından xəbərsizdir. Və onun adı Kaaldır. Təbiətcə dahi olan Kaal öz qabiliyyətlərini pislik üçün istifadə edir və bununla da bütün dünyaya üfunət və dağıntılar yayır. Pis əməllərində ona kömək etmək üçün, Kaal “özünün yaratdığı” məxluqlardan ibarət bir ordu formalaşdırmışdır.

Tezliklə Rohit və Kriş Kaalın planlaşdırdığı pisliyin qarşısını ala biləcək yeganə şəxslərə çevrilirlər. Lakin onlar bu şər dahiyə mane olmağı bacarmırlar və nəticədə tale superqəhrəman və antaqonisti üz-üzə qoyur. İndi Krişin üzərinə təkcə Kaalın şər planlarını məhv etmək deyil, həm də ən çətini – ailəsini Kaaldan müdafiə etmək vəzifəsi düşür. Krişna bu adamla aparacağı amansız mübarizədə öz daxilindəki və özünün də xəbərsiz olduğu yeni qüvvələri oyatmalı olacaqdır.

## İstinadlar
Güllü Çoxeli

**Güllü Çoxeli** (,  ; ) — SSRİ və Gürcüstan estrada müğənnisi. Gürcüstan SSR əməkdar artisti (1967).

## Həyatı
Güllü Çoxeli 12 fevral 1935-ci ildə Tbilisidə anadan olmuşdur. Onun anası Gürcüstanın xalq artisti Yelena Çoxeli olmuşdur. O, məktəb illərində oxumağa başlamış, Tbilisi Dövlət Konservatoriyasının musiqi məktəbində təhsil almışdır. Çoxeli 1953-cü ildən filarmoniyanın vokal triosunda peşəkar səhnədə çıxış etmişdir.

1950-ci illərin sonlarında Oleq Lundstrem, Konstantin Orbelyan, Yuri Saulskinin orkestrlərində çalışmışdır. Onun repertuarının əsasını o zaman dünya xalqlarının mahnıları təşkil edirdi. 1961-ci ildən solo konsertlər və Eddi Rosner tərəfindən idarə olunan böyük qrup ilə çıxış etmişdir. Sovet cazının aparıcı ifaçılarından biri kimi tanınır.

1967-ci ildə Sopot Beynəlxalq Mahnı Festivalında birinci yeri tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* გიული ჩოხელი — ქართველი ჯაზდივა
* Певцы советской эстрады
* Gyulli Chokheli at last.fm
Natiya Todua

**Natiya Todua** ( ; ) — Gürcüstan və Almaniya müğənnisi. O, "*[[Səs Almaniya]]*" verilişinin yeddinci mövsümünü qazandıqdan sonra Almaniyada məşhurlaşmışdır. Todua 2018-ci ildə "*[[İdol (telelayihə)|İdol]]*"un Gürcüstan versiyası üzrə münsif olmuşdur.

## Həyatı
Todua 12 mart 1996-cı ildə Tbilisidə 1990-cı illərin əvvəllərində Abxaziya müharibəsi zamanı Abxaziyadan qaçan valideynlərinin ailəsində anadan olub. Onun iki yaşı olanda ailəsi Abxaziyaya qayıdıb Qali rayonunda məskunlaşıb. Məktəbi bitirdikdən sonra o, bacısı ilə Tiflisə qayıdıb, burada Todua Qafqaz Universitetində iqtisadiyyat üzrə təhsil alıb. O, 2014-cü ildə *X Factor Georgia* və 2015-ci ildə *X-Factor Ukraynada* iştirak etsə də, yarışlarda uğur qazana bilməyib.

Todua 2016-cı ildə Almaniyanın Brüxzal şəhərinə köçmüş və burada "au pair" kimi işləməyə başlamışdır. Növbəti il "*[[Səs Almaniya]]*" verilişinin yeddinci mövsümü üçün dinləmələrə qatılmış, Samu Haberin komandasına qoşulmuşdur. Todua müsabiqədə irəliləyiş göstərmiş və nəticədə 17 dekabr 2017-ci ildə Almaniya ictimaiyyəti tərəfindən qalib seçilmişdir. Todua 29 dekabr 2017-ci ildə 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün Almaniyanın milli seçimi olan "*Unser Lied für Lissabon*" müsabiqəsində iştirakçı kimi təsdiqlənmişdir. Onun "*My Own Way*" adlı mahnısı 20 fevral 2018-ci ildə buraxılmış və müsabiqədə sonuncu yeri tutmuşdur.

Todua 2018-ci ildə "*[[İdol (telelayihə)|İdol]]*"un Gürcüstan versiyası üzrə münsif olmuşdur.

## İstinadlar
Lana Qoqoberidze

**Lana Qoqoberidze** (; ) — Gürcüstan kinorejissoru və siyasətçisi.

Qoqoberidzenin bədii və sənədli filmləri bir neçə beynəlxalq mükafata layiq görülmüşdür. Onun "*Gün gecədən uzundur*" filmi 1984-cü ildə Kann Film Festivalına daxil edilmişdir. Elə həmin il XXXIV Berlin Beynəlxalq Film Festivalında münsiflər heyətinin üzvü olmuşdur.

Qoqoberidze 1958-ci ildə başlayaraq memar Vladimir Aleksi-Mesxişvili ilə evlənmişdir. Onun iki qızı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kono Yasui

– Yaponiya bioloqu və sitoloqu. O, Yaponiyada elm üzrə doktorat dərəcəsi əldə etmiş ilk qadındır.

## Həyatı
Kono Yasui 16 fevral 1880-ci ildə Yaponiyanın Kaqava prefekturasında doğulmuşdur. Kaqava Normal Məktəbinin qadınlar bölməsində təhsil almış, 1898-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinə daxil olmuşdur. 1902-ci ildə məzun olduqdan sonra Gifu Qızlar Liseyində, 1904-cü ildə Kanda Qızlar Məktəbində müəllim kimi işləməyə başlamışdır. 1905-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinin yeganə elmi tədqiqat üzrə tələbəsi olmuş, zoologiya və botanika sahələrində ixtisaslaşmışdır.  Onun tərəfindən 1905-ci ildə yazılmış "Karp balığında Veber orqanı" məqaləsi *"Zoological Science"* jurnalında qadın müəllifə aid ilk məqalə olmuşdur.

Yasui 1906-cı ildə botanika və sitologiya sahələrində araşdırmalar aparmağa başlamışdır. *[[Salvinia natans]]* adlı qıjı növünün ziqotunu araşdırmış və nəticələri *"Journal of Plant Science"* jurnalında nəşr olunmuşdur. Digər tədqiqatları Böyük Britaniyanın *"Annals of Botany"* jurnalında yayımlanmış və işi xarici jurnalda yayımlanmış ilk yapon qadın olmuşdur. 1914-cü ildə təhsil almaq məqsədilə əvvəlcə Almaniyaya, daha sonra ABŞ-yə getmiş və Çikaqo Universitetində sitologiya araşdırmaları aparmışdır. 1915-ci ildə Harvard Universitetində kömürü öyrənmiş, 1916-cı ildə Yaponiyaya qayıdaraq Tokio Universitetində "Qəhvəyi kömürün quruluşu və Yaponiyada daş kömür" adlı diplom işini tamamlamışdır.

Yasui 1924-cü ildə qarğıdalının, tradeskansiyanın və yabanı xaşxaşın genetikasını öyrənməyə başlamışdır. 1929-cu ildə *"Cytologya"* jurnalının əsasını qoymuşdur. 1945-ci ildə atom bombasının bitkilərə təsirini öyrənmişdir. 1949-cu ildə Oçanomizu Universitetinin professoru olmuşdur.

## Mükafatları
Yasui 1955-ci ildə "Bənövşəyi lent" medalı ilə, 1965-ci ildə isə "Qiymətli tac" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Yelena Tevdoradze

**Yelena Tevdoradze** (; ) — Gürcüstan siyasətçisi, müəllimi və Gürcüstan parlamentinin keçmiş üzvü.

## Həyatı
Tevdoradze 5 sentyabr 1938-ci ildə Tbilisidə anadan olmuşdur. O, 1960-cı ildə Tbilisi Xarici Dillər İnstitutunun Alman dili və ədəbiyyatı fakültəsini bitirmişdir. Tevdoradze 1962–1963-cü illərdə Rustavi şəhərində orta məktəb müəllimi, 1963–1965-ci illərdə yerli komsomolun rəhbəri olmuşdur. O, 1972-ci ildə Tbilisi 3 saylı məktəbin direktor müavini, 1975-ci ildə isə Tbilisinin 90 saylı məktəbinin direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Tevdoradze 1993-cü ildən 2003-cü ildə qurum ləğv olunana qədər Gürcüstan Vətəndaşları İttifaqının üzvü olmuşdur. O vaxtdan Vahid Milli Hərəkatın üzvüdür. O, 1995–2008-ci illərdə Gürcüstan parlamentinin üzvü olmuş, 2004–2013-cü illərdə Əfv üzrə Dövlət Komissiyasının prezidenti olmuşdur. O, həmçinin 2004-cü ildə reintreqasiya işləri üzrə nazir müavini olmuşdur.

Tevdoradze 2008-ci ildə Gürcüstanda parlamentin inkişafına və insan hüquqlarının müdafiəsinə verdiyi şəxsi töhfəyə görə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Nobuko

**Nobuko** — ad.

*Nobuko Kondo — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
*Nobuko Caşima — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
*Nobuko Yoşiya – Yaponiya yazıçısı.
Noriko

**Noriko** — ad.

*Noriko Baba — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
*Noriko İşibaşi — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Norman

**Norman** — ad.

* Norman Bor — İrlandiya botaniki.  
* Norman İtzkovitz — Prinston Universiteti Yaxın Şərq Araşdırmaları Hissəsi müəllim olan bir Osmanlı tarixçisi.  
* Norman Endjell — Böyük İlluziya kitabının müəllifi və ingilis iqtisadçı.  
* Norman Foster — ingilis memar.  
* Norman Ridus — Amerikalı aktyor. 
* Norman Şvartskopf
* Norman Abel
* Norman Abramson
Dinar Həmidov (polkovnik-leytenant)

**Dinar Zəkəriyyə oğlu Həmidov** (, ; ) — Rusiya hərbçisi, Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı. "Cəsarət" ordeninə layiq görülmüşdür. Əslən Volqa tatarlarındandır.

## Həyatı
Dinar Zəkəriyyə oğlu Həmidov 8 oktyabr 1980-ci ildə RSFSR-yə bağlı Tatarıstanda, Pitrəç rayonunda anadan olmuşdur. Atası Lenin-Kokuşkin adına Peşə Texnikumunun işçisi Zəkəriyyə Həmidov, anası isə Nəsilə Həmidovadır. Güləş və atletika ilə məşğul olmuşdur. O, məktəbi bitirdikdən sonra Kazan Ali Artilleriya Komandanlıq Məktəbinə daxil olmuşdur. 2002-ci ildə məktəbi bitirdikdən sonra taqım komandiri kimi Peçenqaya göndərilmişdir. 2016-cı ildən 200-cü ayrı motoatıcı briqadanın reaktiv artilleriya diviziyasının komandiri olmuşdur. O, üç dəfə Suriyada ezamiyyətdə olmuş, hər bir ezamiyyət 6 ay davam etmişdir. Həmidov Rusiyanın Ukraynaya hücumunun iştirakçısı olmuşdur. O, döyüşdə həlak olmuşdur. Dinar Həmidov 9 aprel 2022-ci ildə doğulduğu kənddə dəfn edilmişdir.

## Ailəsi
2008-ci ildə ailə həyatı qurmuşdur. Həyat yoldaşının adı Lidiyadır, cütlüyün 3 övladı var: Kamilla, Əminə və Abdulla.

## İstinadlar
Oqtay

**Oqtay** — ad.

* Oqtay Rəcəbov — Azərbaycan bəstəkarı.
* Oqtay Mirqasımov — Azərbaycan kinorejissoru, ssenarist
* Oqtay Səfərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 
* Oqtay Eldəgəz — müəllim, yazıçı, Milli Azadlıq Qərargahının sədri.  
* Oqtay Bədəlov —  
* Oqtay Kazımi — Azərbaycan bəstəkarı
* Oqtay Məmmədbəyov
* Oqtay Şəhriyarlı
Masako

**Masako** — yapon adı.

*Masako Yoşida — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
*Masako Katsura — yaponiyalı məşhur karambol bilyardçısı.
Nikola

**Nikola** — ad.

* Nikola Tesla — futuroloq, elektrik və maşın mühəndisi, ixtiraçı.
* Nikola Müller — Almaniyanı təmsil edən bədii gimnast.  
* Nikola Paşiç — serb siyasətçi və diplomat
* Nikola Muskat — Maltalı üzgüçü.  
* Nikola Burbaki
;Digər
* Nikola çayı — Kotelnı adasının qərbindən axan çay.
Kristine

**Kristine** — ad.

* Kristine Esebua — Gürcüstanlı oxatan.
* Kristine Kalmer — Cənubi Afrika Respublikasını təmsil edən marafonçu.

## Həmçinin bax
* Kristin
Lin

**Lin** — ad.

* Lin (Roma papası) — Müqəddəs Pyotrdan sonra 2-ci Roma Papası.
* Lin Leyşram —  Hindistanlı model və aktrisa.
* Lin Luder — Koulman Strit Qəyyumluq Klubunun üzvü.
Qiyamət (film, 2003)

**Qiyamət** (Rom: **Qayamat**, digər adı: **"Qiyamət: Şəhər təhlükə altında"**) — 2003-cü ildə Harri Baveja tərəfindən çəkilmiş hind trilleridir. Film Hollivud istehsalı olan Qaya filminin remeykidir. Baş rollarda Acay Devqan və Sunil Şetti oynamışdır. Film Hindistanda bir sıra mükafatlar əldə etmiş və eyni zamanda da, hərəkətlər, xüsusi effektlər və kinematoqrafiya üzrə mükafatlara namizəd olmuşdur.

## Süjet xətti
Mumbayda milyonlarla insan bioloji silah hücumundan sonra əzab içində ölümlə üz-üzə qalırlar. Təhlükəli raketlərin istehsalında istifadə edilən virus, pakistanlı generalın sifarişi ilə iki qanqster qardaş olan Əli və Abbas Ramani və onların müştərək sevgilisi Leyla tərəfindən Hindistan laboratoriyasından oğurlanmışdır. 200 nəfəri girov götürdükdən sonra şəhərlə üzbəüz yerləşən bir adadakı həbsxananı tuturlar. Onlar Hindistan hökumətindən Kəşmirin müstəqilliyini, yüz milyonlarla rupi və onların qaçması üçün vertolyot tələb edirlər. Komando əməliyyatına cavabdeh olan kəşfiyyat zabiti Əkrəm Şeyx (Sunil Shetty), bir vaxtlar həbsxanadan qaçmağı bacaran və buna görə də həbsdən azad edilən yeganə cinayətkar olan Raçitaya (Ajay Devqan) indi terrorçular tərəfindən işğal olunmuş adadakı həbsxanaya girməyə kömək etməsi üçün müraciət edir.

## İstinadlar
Liu

**Liu** — Çin adı.

* Liu Pinq — Çini təmsil edən su poloçusu.  
* Liu Hsian — Tiefu konfederasiyasının şərqdəki son başçısı.  
* Liu Tucuan — Tiefu konfederasiyasının şərqdəki V başçısı.  
* Liu Kuren — Tiefu konfederasiyasının şərqdəki IV başçısı.  
* Liu Luqu — Tiefu konfederasiyasının şərqdəki III başçısı.  
* Liu Çonqvanq 
* Liu Veyçen 
* Antoni Liu — Amerika Samoasından olan cüdoçu.
* Liu He Ba Fa
Lorenzo

**Lorenzo** — İtalyan adı.

* Lorenzo Kosta — İtalyan rəssam 
* Lorenzo Kalleqari — Seriya A təmsilçilərindən olan Genoa klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu 
* Lorenzo Buffon — italiyalı futbolçu, qapıçı.  
* Lorenzo İnsine — İtaliyalı peşəkar futbolçu 
* Lorenzo Marsaliya — İtaliyalı suya tullanan.  
* Lorenzo Bartolini — 
* Lorenzo Ebesilyo — holland futbolçu.  
* Lorenzo di Bonaventura — italyan mənşəli amerikalı kinorejissor və kino prodüseridir.
* Lorenso Baldauff
Mənə məhəbbətini bəxş et (film, 2019)

**Mənə məhəbbətini bəxş et** (Rom: **De De Pyaar De**) — Luv Rancan tərəfindən yazılmış və rejissor debütündə Akiv Əlinin rejissorluğu ilə çəkilmiş 2019-cu il istehsalı olan hind dilində çəkilmiş romantik komediya filmi. Film Bhushan Kumar, Krishan Kumar, Luv Ranjan və Ankur Garg tərəfindən T-Series və Luv Films adlı müvafiq film şirkətlərinin rəhbərliyi altında istehsal olunmuşdur. Baş rollarda Ajay Devgn, Tabu və Rakul Preet Singh çəkilmişdirlər. Film orta yaşlı Londonda yaşayan Hindistanlı olan və boşanmaq istəyən Aşişdən bəhs edir; Aşiş az qala yaşının yarısı qədər yaşı olan gənc qadın Ayişə ilə evlənməyə qərar verir. Ayişə tezliklə Aşişlə bərabər Hindistana gəlib Aşişin keçmiş həyat yoldaşı və uşaqları da daxil olmaqla bütün ailə üzvləri ilə tanış olduqdan sonra xaos baş verir.

## İstinadlar
Luv Films

Luv Films uşaqlıq dostları olan Luv Rancan və Ankur Garg tərəfindən yaradılmış Hindistanın film istehsalı ilə məşğul olan şirkətidir. Mumbayda yerləşən Luv Films bədii filmlər istehsal edir və yayımlayır və eyni zamanda da şirkət qısa müddət ərzində özünü hind kino sənayesində istehsalçılarından biri kimi təsdiqləmişdir.

## Müəssisə
Luv Films 2012-ci ildə Luv Ranjan ilə *Sonu Ke Titu Ki Sweety*, *Pyaar Ka Punchnama* seriyalarının və *Akaash Vani* filminin ssenari müəllifi ilə rejissoru olmuş və eyni zamanda da Microsoft məzunu olan sahibkar Ankur Qarq tərəfindən təsis edilmişdir. Luv şirkətin yaradıcı qüvvəsi olmuş, Ankur isə biznes məsələlərini idarə etmişdir.

## İstinadlar
İvan Panfilov

**İvan Panfilov** () — sovet hərbi xadimi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (12.04.1942, ölümündən sonra), general-mayor (06.04.1940).
## İstinadlar
T-Series

**Super Cassettes Industries Private Limited** və ya daha çox tanınmış adı ilə **T-Series**, 1983-cü ildə Gülşən Kumar tərəfindən əsası qoyulmuş Hindistan film və musiqi şirkətidir. Şirkət əsas diqqətini xüsusi ilə Bollivud filmlərində istifadə olunan musiqilər ilə hind pop musiqisinə yönəltmişdir. T-Series 2014-cü ilə görə Hindistan musiqi bazarının 35%-nə sahibdir və bu onu Hindistanın ən böyük musiqi şirkəti edir. 2023-cü ilin noyabr ayına olan məlumata görə, T-Series 237 milyard ümumi baxışla YouTube-da ən çox baxış sayına və 2023-ci ilin avqustuna olan məlumata əsasən 252 milyon abunəçisi ilə ən çox abunəçisi olan kanalın sahibi və onun idarəçisidir. Şirkətin kanalı bu adı PewDiePie kanalını keçərək qazanmışdır. Ən çox musiqi şirkəti kimi tanınan T-Series film istehsalı şirkəti kimi də orta səviyyədə müvəffəqiyyətlər qazanmışdır.

## İstinadlar