Sankt-Peterburq

**Sankt-Peterburq** (; 1914-cü ildən 1924-cü ilədək *Petroqrad*, 1924-cü ildən 1991-ci ilədək *Leninqrad*) — Rusiya Federasiyasının federal əhəmiyyətli şəhəri, Rusiyanın Şimal-Qərb Federal dairəsinin inzibati mərkəzi, Rusiya Federasiyası Konstitusiya Məhkəməsinin, MDB Parlament Assambleyasının, 1992-ci ildən Rusiya Leninqrad vilayətinin hakimiyyət orqanlarının yerləşdiyi şəhər. XVIII–XX əsrlərdə — Rusiya İmperiyasının paytaxtı. SSRİ dövründən qəhrəman şəhər.

Şimali Avropada, Rusiyanın şimal-qərbində, Baltik dənizinin Fin körfəzinin sahilində , ora tökülən Neva çayının sahilində yerləşir.

Rusiyanın vacib iqtisadi, elmi, mədəni və tarixi şəhəri, böyük nəqliyyat qovşağıdır. Şəhər mərkəzindəki tarixi abidələr UNESCO-nun dünya mirası siyahısına daxildir.

## Adları
* 27 may 1703-cü ildən 31 avqust 1914-cü ilədək **Sankt-Peterburq** (, , )
* 31 avqust 1914-cü ildən 26 yanvar 1924-cü ilədək **Petroqrad** (, )
* 26 yanvar 1924-cü ildən 6 sentyabr 1991-ci ilədək **Leninqrad** ( )
* 6 sentyabr 1991-ci ildən **Sankt-Peterburq** (, )
Ayrıca, Çar Rusiyası vaxtında XX əsrin əvvəllərinə kimi azərbaycanlılar arasında bu şəhərə **Fitilbörk** deyilirdi və eyni şəkildə "Molla Nəsrəddin" jurnalında, Cəlil Məmmədquluzadə, Üzeyir Hacıbəyov və s. yazıçıların əsərlərində də görünür.

## Tarixi
1712–1918-ci illərdə Rusiya imperiyasının paytaxtı olub.

Əsası 27 may 1703-cü ildə çar I Pyotr tərəfindən qoyulmuşdur.

Şəhərdə üç böyük inqilab baş vermişdir: 1905–1907-ci illər, 1917-ci il Burjua-Demokratik fevral inqilabı, 1917-ci ildə Böyük Oktyabr Sosialist inqilabı. 1941–1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsi dövründə şəhər uzun müddət mühasirədə saxlanılmışdır. Bunun nəticəsində şəhərdə 1500000 nəfər insan ölmüşdür. 1965-ci ildə qəhrəman şəhər statusunu daşıyır. 1966-cı ildən başlayaraq şəhərin əhalisi də çoxalmağa başlamışdır. Şəhərdə yeni tikililər sürətlə artmağa başlamışdır. Böyük prospektlər-Yuri Qaqarin prospekti, Kosmonovatlar prospekti salınmışdır. 1967-ci il Okyabr İnqilabının yubileyində "Юбилейный" İdman Sarayı,"Октябрьский" Böyük Konsert zalı tikildi. 1979-cu ildə Fin körfəzinin sahilində bənd tikildi , hansı ki, şəhəri körfəzin suyundan müdafiə edirdi. 1982-ci ildə Vasilkoy adasında Dəniz Vağzalı tikdilər. 1988-ci ildə isə Sankt-Peterburq şəhərinin əhalisi 5 milyona çatdı. 1990-cı ildə YUNESKO-nun mədəni irs siyahısına daxil edilib.

### Şəhərin bayram və xatirə günləri
Sankt-Peterburqda ümumrusiya və beynəlxalq bayramlarla yanaşı, şəhərin bayram və xatirə günləri də qeyd olunur:
* 14 yanvar — Sankt-Peterburqun Nizamnaməsinin qəbul olunması günü; (1998-ci ildə qəbul olunub)
* 18 yanvar — Leninqrad blokadasının yarılması günü; (1943-cü ildə)
* 27 yanvar — Leninqradın faşist blokadasından tam azad olunması günü; (1944-cü ildə)
* 10 fevral — Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin anım günü; (şair 1837-ci ildə vəfat etmişdir)
* 27 may — Sankt-Peterburq şəhərinin yaranma günü; (1703-cü ildə)
* 5 iyun — Leninqrad dəniz mina blokadasının yarılması günü; (1946-cı ildə) 2006-cı ildən qeyd olunur
* 9 iyun — Birinci Pyotrun doğum günü; (1672-ci ildə)
* 14 iyun — Müqəddəs İoann Kronshtadtın xatirə günü;
* 20 iyun — Sankt-Peterburq məktəblərində "Al yelkənlər" adlı məzunlar bayramı (1968-ci ildən 1979-cu ilə qədər və 2005-ci ildən qeyd olunur);
* 1 İyul — Yenidənqurma günü (2006-cı ildən qeyd olunur);
* 12 iyul — Müqəddəs Pyotr və Pavel günü;
* 8 sentyabr — Leninqrad qurbanlarının xatirə günü (1941-ci ildə Leninqradın mühasirəsinin əvvəli);
* 10 sentyabr — Sankt-Peterburq Sənaye Günü (2016-cı ildən qeyd olunur);
* 12 sentyabr — Müqəddəs Şahzadə Aleksandr Nevski'nin qalıqlarının Sankt-Peterburqa köçürülmə günü (1724) — Nistad Sülh günü (1721);
* 30 oktyabr — Gəmi quruculuğu günü (2014-cü ildən qeyd olunur)

## Coğrafiyası və iqlimi
Şimala yaxın olmasına baxmayaraq yaz aylarında istilik 30 dərəcəyə çatmaqdadır, qışları isə soyuq keçər, kanallar bu sırada donar, bol yağış yağar.

Şəhərin yayıldığı bütün sahələr boyunca dəniz səviyyəsindən ən yüksək nöqtə 14–15 m ətrafındadır. İyun — İyul arasında gündüzlər daha uzun olar və təxminən 2 həftə günəş haradasa heç batmaz. Bu vəziyyətə bəyaz gecələr adı verilmişdir.

### Sankt-Peterburqda doğulan tanınmış şəxsiyyətlər

Fayl:Kutuzov1.jpg|Mixail Kutuzov
Fayl:Alexander Blok.jpeg|Aleksandr Blok
Fayl:Dmitri Shostakovich credit Deutsche Fotothek adjusted.jpg|Dmitri Şostakoviç
Fayl:Vladimir Nabokov 1973.jpg|Vladimir Nabokov
Fayl:Peter II after Ludden, German school (priv.coll).jpg|II Pyotr
Fayl:Kramskoy Alexander III (1).jpg|III Aleksandr
Fayl:Ivan VI Antonovich (Oranienbaum).jpg|VI İvan
Fayl:Borodin.jpg|Aleksandr Borodin
Fayl:Anna pavlova -c. 1905.jpg|Anna Pavlova
Fayl:Vladimir Putin - 2012.jpg| Vladimir Putin
Fayl:Dmitry Medvedev 17 July 2015.png|Dmitri Medvedev
Fayl:A. Kosygin 1967.jpg|Aleksey Kosıgin
Fayl:N Roerich.jpg|Nikolay Rerix
Fayl:Andrei Arshavin 2012.jpg|Andrey Arşavin
Fayl:1934-V I Vernadsky.jpg|Vladimir Vernadski
Fayl:Perelman, Grigori (1966).jpg|Qriqori Perelman
Fayl:Georg Cantor2.jpg|Georq Kantor
Fayl:G. Balanchine (young).jpg|Corc Balançin
|Ayn Rand
Fayl:Galina Ulanova 1968.jpg|Qalina Ulanova
Fayl:Leonid Kantorovich 1975.jpg|Leonid Kantoroviç
Fayl:Boris Spasski (1956) - corrected.jpg|Boris Spasski
Fayl:Joseph Brodsky 1988.jpg|İosif Brodski
Fayl:Sergei Konstantinovich Krikalev.jpg|Sergey Krikalyov


## Qardaş şəhərlər

## Həmçinin bax
* Sankt-Peterburq metropoliteni

## İstinadlar