open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jan Ogüst Dominik Enqr

**Jan Ogüst Dominik Enqr** (; ) — fransız rəssamı. XIX əsr Avropa akademizminin görkəmli nümayəndələrindən biri.

## Həyatı
Fransız akademik rəssamı Jan Ogüst Dominik Enqr 1780-ci ilin avqustun 29-da Fransada anadan olub. Onun atası bir çox uğurlu peşəyə sahib olub: daşyonma, miniatür rəssam, heykəltaraş, dekorativ bənna və bir də həvəskar musiqiçi. İlk rəsm və musiqi təhsilini atasından alan gənc Enqri özünün ilk tanınmış rəsm əsərini 1789-cu ildə antik tökmə gipslə yaratmışdır. 1786-cı ildə o, yerli məktəbdə təhsilini davam etdirmiş, lakin 1791-ci ildə Fransa İnqilabının baş verməsi təhsilinə son qoymuş və məktəb bağlanmışdır. Təhsilinın yarımçıq qalması Enqri üçün həmişə təhlükə mənbəyi olaraq qalmışdır.
1791-ci ildə atası Joseph Enqri oğlunu Tuluza şəhərinə aparır. Tuluzda onu Royale de Peinture Akademiyasının heykəltaraş və memarlıq sinfinə qəbul etdirir. Burada gənc Enqri məşhur heykəltaraş Jan Pier Viqan və peyzaj rəssamı Jan Briant yanında təhsil alır. Musiqi təhsilini isə skripkaçı Lejeunin rəhbərliyi ilə davam etdirir. 13–16 yaşınadək Tuluz Capitole Orkesrtrində ikinci skripkaçı olur və o, ömrünün axırına qədər də hər zaman skripkasını ifa edir.

## Yaradıcılığı
Enqr bir çox əsər çəkərkən Corconenin "Yatan Venera" və Tisianın "Urbino Venera" əsərlərindən ilham alsa da, əsasən 1809-cu ildə Jak-Lui Davidin çəkdiyi "Madam Resamierin portreti"nin təsiri altında olmuşdur. O əsərlərində Parmicanino və digər maniyeristlər kimi soyuq rəng tonlarından istifadə etmişdir. Parmicaninonun da Enqr kimi anotomik yanlışlıqları ilə məşhurlaşmış "Uzun boğazlı Madonna" adlı əsəri vardır. Rəssamın fərqli stilləri bir araya gətirməsi, klassik şəkli romantik mövzuyla birləşdirməsinin nəticəsi idi ki, 1814-cü ildə əsər ilk dəfə sərgiləndiyi zaman böyük diqqət cəlb etmişdi. Tədqiqatçılar rəssamı çağdaş üslublara qarşı çıxan bir üsyançı kimi dəyərləndirirlər. Əsər 1819-cu ildə Paris Salonunda sərgiləndiyi zaman tədqiqatçılardan biri "nə sümüklər, nə əzələlər, nə qan, nə yaşam, nə qabartma…Əslində bu görüntünü təmin edən heç biri deyildi." demişdi. Rəssam anotomik gerçəkliyi diqqətə almamış, əvəzində hissləri və şəhvəti qabarıq göstərməyə çalışmışdır. Əsər 1820-ci illərin ortalarına kimi tənqidçilər tərəfindən ciddi şəkildə müzakirə edilmişdir. Tədqiqatçılar əsərlərini rəssamın neoklassisizmdən ayrılması və eqzotik romantizmə yaxınlaşması dövrünün başlanğıcı kimi qəbul edirlər. Rəsm əsərləri, hazırda Parisdəki Luvr muzeyində sərgilənməkdədir.
Məşhur rəssama Napoleon Bonapart'ın bacısı Neopolitan kraliçası Karolin Murat tərəfindən də bir əsər sifariş edilmiş və o bu əsəri 1814-cü ildə tamamlamışdır.
Enqr 1867-ci il yanvarın 14-də səksən altı yaşında sətəlcəmdən vəfat etmişdir. Ömrünün axırına qədər o, öz iş fəaliyyətini davam etdirə bilmişdir. Akademik rəssam Parisin Pere Lachaise qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. Onun 4000-dən çox rəsm əsəri və skripkası Montauban şəhər muzeyində, indiki Enqri Muzeyi kimi tanınan muzeydə saxlanılır.

## İstinadlar
Lotu Bəxtiyar

**Lotu Bəxtiyar** () — qanuni oğru, kriminal aləmdə Lotu Bəxtiyar, Batya, Bako, Basilava ləqəbləriylə tanınır.

## Həyatı
Kərimov Bəxtiyar Ağababa oğlu 1959-cu il martın 21-də Bakı şəhəri Novxanı kəndində anadan olub. 1976-cı il iyul ayının 22-də Xalq məhkəməsinin qərarı ilə 5 il həbs cəzası alıb. Maykopdakı uşaq koloniyasına etap edilib (köçürülüb). Cəzasını tam çəkib qurtarmamış 1977-ci ildə oradakı haqsızlıqlara qarşı mübarizə apardığna görə onun cəza müddətinə 3 il də əlavə olunaraq Rusiyanın Vladimir şəhərindəki "Vladimirski Tsentral" türməsinə (qapalı rejim) etap olunub. 1982-ci ildə "Vladimirski Tsentral" türməsinin lazaretində bütün ittifaq üzrə qanuni oğruların patriarxı sayılan Vasya Brilyant ləqəbli Vasili Babuşkin və digər qanuni oğru Nikolay Yakutenko tərəfindən qanuni oğru adını alıb. 1983-cü ildə azadlığa buraxılıb.

İkinci dəfə 1985-ci il iyun ayının 28-də (226.38 maddəsi ilə) 2 il müddətinə həbs olunub. 1987-ci ildə azadlığa buraxılıb.

Üçüncü dəfə 1989-cu ildə (189, 220.38-ci maddələrlə) 3 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 1992-ci il iyul ayının 15-də bəraət alaraq azadlığa buraxılıb.

1993-cü ildə ailə həyatı qurub.

Dördüncü dəfə 1994-cü il dekabr ayının 22-də fövqəladə vəziyyətdə həbs olunub. Həbs olunmasına baxmayaraq hüquq mühafizə orqanları əllərində əsaslı dəlillər olmadığına görə ona cəza müddəti təyin edə bilməmişlər. Nəhayət 2 ildən sonra 1996-cı il mart ayının 3-də onu 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum ediblər. 1997-ci il mart ayının 12-də işə yenidən baxılaraq ona 4 il iş kəsilmişdir.

Bütün bu illər ərzində o keçmiş Sovet İttifaqının Maykop, Vladimir, Balaşixa, Perm, Karlaq, Zlatoust, Novosibirsk, Krasnoyarsk kimi şəhərlərində məhbusluq həyatı yaşamışdır. 1998-ci il aprel ayının 6-da Bakı şəhərindəki 13 saylı kolonun xəstəxanasında qara ciyər serrozundan vəfat edib. Novxanıdakı kənd qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb.

## Fəaliyyəti
1993-cü ildə Azərbaycanda çörək problemi təhlükəsi yaranmışdı. Rusiyanın Qroznı şəhərində taxıl vaqonları saxlanılıb Bakıya buraxılmırdı. Orada cərəyan edən hadisələr səbəbindən qonşu dövlətin rəhbərləri məsələnin həlli iqtidarında deyildi. Bəxtiyar bu işə müdaxilə edir. Çeçenistanda olan dostlarının səyi ilə vaqonların yolu açılır, taxıl Bakıya gəlib çıxır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Bəhram Çələbi, Lotu Bəxtiyar
Sədun

Sədun – Tarixi Azərbaycan ərazisində vilayət, Şirvanşahlar dövlətinin tərkibində olmuşdur.

"Tarix-i əl-Bab"da adı çəkilən Sədun Şəbəranın yaxınlığında idi. Xaqani və Fələki Şirvani kimi şairlər III Mənuçöhrün Girdimanda və Sədunda (Sədan) tikdirdiyi suvarma şəbəkələrini vəsf etmiş, həmin şəhərlərin Şirvanşah tərəfindən salındığını göstərmişlər. Xanıkov yazırdı: *"Sədun, indiki Siadan, Qübbə rayonunda, Şabranın xarabalıqlarının yaxınlığında şəhərdir".* Sədun-Sədan Xəzər dənizi və Ataçay çayının, Siyəzən şəhərinin yaxınlığında lokallaşdırılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qafqaz Albaniyası
* Şirvanşahlar dövləti
* Azərbaycan (tarixi ərazi)
İsfar Sarabski

**İsfar Aydın oğlu Rzayev-Sarabski** () — Azərbaycan pianoçusu, bəstəkar. 2009-cu ildə keçirilən pianoçuların Montrö Caz Festivalının qalibi. Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2010), "Zirvə" Dövlət Mükafatı laureatı (2010).

## Həyatı
2 noyabr 1989-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. Məşhur Azərbaycan opera müğənnisi, aktyor, Şərq opera sənətinin əsasını qoyanlardan biri olan Hüseynqulu Sarabskinin nəticəsi. O, Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbini, Bakı Musiqi Akademiyasını bitirmişdir. Hazırda Berklee College of Music-də təhsilini davam etdirir. O, dünyanın *"Royal Albert Hall", "Queen Elizabeth Hall", "Miles Davis Hall", Jazz Club Vibrato, Jazz Club "Zinko", "The Konzerthaus", Jazz Club "Asphalt", Jazz Club "Duc des Lombards", Jazz Club "Porgy & Bess", Jazz Club "Bird’s Eye" ,"Teatre Apollo" * kimi ən nüfuzlu konsert salonlarında çıxış etmişdir.

*İsfar Sarabski* İsveçrə, Norveç, Fransa, Rusiya, Gürcüstanda keçirilən festivallarda iştirak etmişdir. Eləcə də *"Henkokun dostları"* UNESCO-da *"Jazz Day"*-də iştirak etmişdir. 2012–2013-cü illərdə Amerikanın caz musiqisi fondu tərəfindən Nyu-Yorkda keçirilən qala konsertə dəvət olunmuşdur.

O, 2011-ci ildə moskvalı *Aleksandr Maşin* (zərb alətləri) və *Makar Novikov* (kontrabass) ilə bərabər *"İsfar Sarabskinin triosu"*nu yaradıb. *İsfar Sarabskinin* triosu Amerikanın və Avropanın bir çox festivallarında və konsertlərində iştirak etmişldir. *İsfar Sarabski* həm də Royal Philharmonic Concert Orchestra (Kral Filarmonik konsert orkestri), Oleq Lundstremin orkestri ilə bərabər – İgor Butman, Ben Williams, Mark Guiliana, *Alan Hampton, Pat Senatore, Greg Swiller, Erik Klass, Christian Veber, Samuel Rohrer, Malcolm Creese, James Maddren* kimi musiqiçilərlə də çıxış etmişdir.

*İsfar Sarabski* *"Novruz", "G-Man", "Generation", "Edge", "Deja Vu", "Grustniy Vecher", "Last Chance", "Preludiya", "Agent", "Revival", "Eastern Market", "Now I’m Here", "In Transit to New York", "Buta", "Lullaby", "Limping Stranger", "Cobra Dance", "In Memory of V. Mustafazade"* əsərlərinin müəllifidir.

18 iyul 2009-cu ildə İsfar İsveçdə keçirilən 43-cü Montrö Caz Festivalının qalibi olmuşdur.

2019-cu ildə ABŞ səsyazma leyblı olan Warner Music Groupla müqavilə imzalayıb.

2022-ci ildə Fransanın Sete şəhərində açıq havada keçirilən illik "Jazz à Sète" festivalında Azərbaycanı təmsil etmişdir.

## Mükafatları
6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə və 9 may 2024-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Musiqi
* Isfar Sarabski — In memory of Vagif Mustafazade
* Isfar Sarabski playing "Novruz" at the 2009 Montreux Jazz Festival
* DJ Chin@ & Isfar Sarabski Azerbaijan Avenue Fashion TV

## Albomları
* Planet (2021)

## Filmoqrafiya
# Əlvida, Şmidt! (film, 2019) — Filmin bəstəkarı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Исфар Сарабский: "Обожаю зал, сцену, зрителей"
Əmir bəy Aslanov

**Əmir bəy Aslanov** () — həkim, tibb elmləri namizədi.

## Həyatı
1896–1900-də Bakıda türk məktəbində oxuyub; Bakı real məktəbi (1910), Kiyev Müqəddəs Vladimir Universiteti (1916) məzunudur.

1910-da Bakı real məktəbini bitirib; 1916-da Kiyev Universitetinin tibb fakültəsini başa vurub, dəri-zöhrəvi həkimidir. AJ DİN Bakı qradonaçalnikliyinin həkimi (AR, 551); sovet dönəmində bir çox mühüm vəztfələrdə, o sıradan ASSR Səhiyyə Nazirliyi Klinik İnstitutunun direktoru (1930–1933) olub.

1938-dən ömrünün sonunadək ATİ-də dəri-zöhrəvi xəstəliklər kavedrasında assistent işləyib. Nigar xanım Aslanova-Vəlibəyovanın əridir.

## Həmçinin bax
* Aslanovlar

## İstinadlar
Google Video

**Google Video** — Google şirkəti tərəfindən təqdim olunan, video faylların yerləşdirilməsini və onlar üzrə axtarışı təmin edən veb-xidmət. Xidmətdən istifadə edənlər video fayllara birbaşa baxa və ya .gvi formatında öz kompüterlərinə endirə bilərlər. Həmçinin video-fraqmentlər hər hansı veb-saytın HTML-koduna daxil edilə bilər.

## Tarixi
Xidmətin rəqibləri — iFilm, Metacafe, Veoh, blip.tv və Outloud.tv xidmətləridir. 9 oktyabr 2006-cı ildə Google şirkəti keçmiş rəqibi olan YouTube şirkətini 1,65 milyard ABŞ dollarına satın alsa da, bu saytı Google Video xidməti ilə birləşdirməyərək, sadəcə video faylların axtarış sistemlərini bir-birinə inteqrasiya etdi.

2009-cu ildə Google Video-da yeni videoların əlavə olunması dayandırıldı, lakin əvvəl yüklənmiş videoları izləmək mümkün idi.

29 aprel 2011-ci ildə videoları izləmək funksiyasının da dayandırılması nəzərdə tutulsa da, 25 aprel 2011-ci ildə Google şirkəti bu planından əl çəkdiyini bildirdi. Həmçinin şirkət, bütün məzmunun YouTube-a keçiriləcəyini, lakin Google Video keçidlərinin aktiv qalacağını bildirdi.

## Xarici keçidlər
* Google Video — Rəsmi veb-sayt
Laçın yurdu

***"Laçın yurdu"*** — Ədəbi-bədii publisistik jurnal. Jurnal 2010-cu ildə Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçib, 2011-ci ildən nəşr edilib və rübdə bir dəfə işıq üzü görüb.

## Məzmun
Jurnalda laçınlı şəhidlər, ziyalılar, tarixi şəxsiyyətlər, elm, mədəniyyət, incəsənət adamları, veteranlar, idmançılar, Laçın rayonunun işğal altında olan kəndləri, tarixi abidələri, mədəniyyət nümunələri haqqında məlumatlar, publisistik məqalələr, xatirə yazıları, şeirlər və ədəbi düşüncələr dərc olunur.

"Laçın yurdu" jurnalı səhifələrində ciddi, araşdırma yazılarına xüsusi yer ayırır. Şou xəbərlərdən uzaqdır. Ona görə də jurnala maraq ilbəil artmaqdadır.

## Jurnalın əsas rubrikaları
"Laçın toponimləri", "O kənd bizim kəndimizdi", "Nəsr", "Publisistika", "Poeziya", "Kitab rəfi", "Araşdırma", "Ovqat", "Münasibət", "Axtar babaları", "Şəhidlərimiz", "Qazilərimiz", "Sənətçilərimiz", "Ziyalılarımız", "Kimlər keçdi bu dünyadan", "Dünya ədəbiyyatı" və s.

## Jurnalın dizaynı
Jurnal ilk sayından başlayaraq hər nömrəsinin cildində rayondakı tarixi abidələrin fotosunu çap edir

## Jurnalın heyəti
* Təsisçi və baş redaktor: Arif Məmmədli
* Baş redaktorun müavini: Araz Yaquboğlu (01.01.2012–indi).
* Redaktor: Siyavuş Əmirli (2011–31.12.2012).
* Məsul katib: Elnur İrəvanlı

### Redaksiya heyəti
Knyaz Məmmədov, İlham Qəhrəman, Ələmdar Şahverdiyev, Tamxil Ziyəddinoğlu, Mütəllim Həsənov, Fəxri Uğurlu, Taleh Şirinov, Yusif Mirzə, Fəxrəddin Şahsuvarov və Orxan Cəbrayılov.

## Jurnalın seriyaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* '''karabakhmedia.az'''-da jurnalın bölümü 
* 
* 
*
Azərbaycan Respublikasının əməkdar təbiəti mühafizə işçilərinin siyahısı

__NOTOC__
**Azərbaycanın əməkdar təbiəti mühafizə işçisi** — 1991-1998-ci illərdə mövcud olmuş, Azərbaycanda təbiətinin mühafizəsi sahəsində uzun illər səmərəli fəaliyyətlərinə görə verilən fəxri addır.

1991-1998-ci illərdə **11 nəfərə** "Əməkdar təbiəti mühafizə işçisi" fəxri adı verilib.

## 1992
# Əliyev  Qaşdar Salman oğlu — 13.02.1992
# Tuayev Dmitri Qavriloviç — 13.02.1992
# Əliyev Adıgözəl Rəsul oğlu — 04.06.1992
# İbrahimov Məmməd İnfil oğlu (Məmməd Araz) — 04.06.1992
# Məmmədov Əli Şahbaz oğlu — 04.06.1992
# Məmmədov Hüseyn Ələsgər oğlu — 04.06.1992
# Məcidov Yüzasif Əli Həsən oğlu — 04.06.1992
# Rəhimov Ədalət Vilayət oğlu — 04.06.1992
# Hacızadə Bahar Rəşid qızı — 04.06.1992
# Həsənov Fikrət Məsim oğlu — 04.06.1992
# Camalov Salman Əli oğlu — 04.06.1992

## İstinadlar
Nokia E7-00

## Dizayn

### Ölçüləri
* Ölçü: 123,7 x 62,4 x 13,6&nbsp;mm
* Çəki (akkumulyator ilə): 175 q
* Həcm: 97,8 kub. sm

### Düymələr və daxil etmə metodları
* QWERTY-klaviatura
* Ana düyməsi, Güc düyməsi, Kilid düyməsi, Kamera düyməsi, Səs düyməsi
* Mətn daxil etmə və UI-i kontrolun barmaq toxunuş dəstəyi ilə istifadəsi
* Ekranda tam əlifba-rəqəm klaviaturası
* Stilusa istifadə etmək imkanı
* Tam ekran əl yazısı tanıma
* Çin dili üçün xəttin tanınması

### Görünüş
* Anodlaşdırılmış alüminium korpus: boz (Dark Grey), gümüşü (Silver White), yaşıl (Green), göy (Blue) və narıncı (Orange).

### Ekran və istifadəçi interfeysi
* Ekran ölçüsü: 4"
* Ölçü: 16:9 nHD (640 × 360 pixels) AMOLED
* 16 milyon rəng
* Tutumlu sensor ekran
* Oriyentasiya tənzimçisi (Akselerometr)
* Kompas (Maqnitometr)
* Yaxınlıq tənzimçisi
* Ətraf mühit işıq detektoru

### Personal tənzimləmə
* Üç formada quraşdırılan ev ekranı: Menyu, Vidjetlər, Mövzular, Qısa yollar, Nişanlar, Quraşdırılan profillər (Symbian Belle yeniləməsiylə siz əlavə olaraq müxtəlif formalı vidjetlərlə birlikdə yeni altı ev ekranı əldə edə bilərsiniz)
* Melodiyalar: MP3, AAC, eAAC, eAAC+, WMA, AMR-NB, AMR-WB
* Video melodiyaları
* Mövzular: Şəkillər, Ekran qoruyucular, Audio mövzular & Əvvəlcədən müəyyən edilmiş mövzular

## Aparat təminatı

* BL-4D 1,200 mAh Li-Ion batareya
* Danışıq müddəti (maksimum):
** GSM-də 540 dəqiqə (9 saat)
** WCDMA-də 300 dəqiqə (5 saat)
* Gözləmə müddəti (maksimum):
** GSM-də 430 saat (17 gün, 22 saat)
** WCDMA-də 470 saat (19 gün, 14 saat)
* Batareya doldurma
** Micro-usb

### Məlumatların ötürülməsi şəbəkəsi
* GPRS/EDGE class B, multislot class 33
* HSDPA Cat9, maksimum sürət 10.2 Mbit/s, HSUPA Cat5 2.0 Mbit/s
* WLAN IEEE 802.11 b/g/n
* Məlumatların modemi kimi xidmət etmək qabiliyyəti
* MS Outlook dəstəyi: kontaktların, təqvimin və qeydlərin sinxronlaşdırılması

### Yaddaş
* Daxili yaddaş: 16GB

### Əməliyyat tezliyi
* GSM/EDGE 850/900/1800/1900
* WCDMA 850/900/1700/1900/2100
* WCDMA-ın və GSM-ın arasında avtomatik dəyişmə
* Uçuş rejimi

### Bağlantı
* Bluetooth 3.0
* HDMI
* High-Speed USB 2.0 (micro USB bağlayıcısı)
* Micro USB bağlayıcısı and adaptoru
* USB On-the-Go
* Standard 3.5&nbsp;mm AV bağlayıcısı
* FM Radio
* Simsiz daxili b/g/n bağlantı adapteri

## Funksiyalar
* 8 meqapiksel kamera
* Video zəngləri dəstəyi
* HD video çəkiliş

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nokia E7-00 rəsmi məhsul səhifəsi
* "Forum Nokia"da Nokia E7-00 haqqında
Rey Çarlz

**Rey Çarlz Robinson** () - Məşhur amerikalı musiqiçi.

## Qalereya


Fayl:Ray Charles 260971neu000.jpg|Rey Çarlz (1971, Heynrix Klaffsın fotosu)
Fayl:Ronald Reagan, Nancy Reagan, and Ray Charles.jpg|Rey Çarlz ABŞ prezidenti Ronald Reyqan və birinci xanım Nensi Reyqan ilə (1984) 
Fayl:Ray Charles star on HWF.JPG|Rey Çarlzın "Hollywood Walk of Fame" də ulduzu (6777)



## Xarici keçidlər
Ceymi Oliver

**Ceyms Trevor "Ceymi" Oliver** (; 27.05.1975, Klavering, Esseks) — ingilis aşpaz, restorator, teleaparıcı, məşhur kulinariya kitablarının müəllifi.

## Teleşou
* The Naked Chef (1999)
* Return of the Naked Chef (2000)
* Happy Days with the Naked Chef (2001)
* Jamie’s Kitchen (2002)
* Oliver’s Twist (2002)
* Jamie’s School Dinners (2005)
* Jamie’s Great Italian Escape (2005)
* Jamie’s Return to School Dinners (2006)
* Jamie’s Chef (2007)
* Jamie At Home (2007)
* Jamie At Home Christmas Special (2007)
* Jamie’s Fowl Diners (2008)
* Jamie Cooks Christmas (2008)
* Jamie’s Ministry of Food (2009)
* Jamie Saves our Bacon (2009)
* Jamie’s American Roadtrip (2009)
* Jamie Oliver’s Food Revolution (2010)

## Xarici keçidlər
Ancela Lensberi

**Ancela Bricid Lensberi** (; ) — ABŞ-İngiltərə aktrisası, müğənni, prodüser və yazıçıdır.

Üç dəfə Oskar mükafatına, on səkkiz dəfə Emmi mükafatına namizəd olub, altı dəfə Qızıl qlobus mükafatı laureatı olub və beş dəfə "Toni" yüksək Amerika teatr mükafatına layiq görülüb. 2013-cü ildə Lensberi yetmiş ildən artıq kinematoqrafın inkişafına göstərdiyi xidmətlərə görə, Fəxri Oskar mükafatına layiq görülüb.. 2014-cü ildə dram incəsənəti və xeyriyyəçilik fəaliyyətinə görə, Britaniya İmperiyası Ordeni Xanım-Komandoru elan edilib.

## Həyatı
Ancela Bricit Lensberi aktrisa Moyna MakQill və biznesmen Edqar Lensberinin ailəsində anadan olmuşdur. Gələcək aktrisanın babası leyborist partiyasının lideri Corc Lensberi idi. İkinci dünya müharibəsi vaxtı anası və iki kiçik qardaşı ilə Kanadaya köçürlər. Çox keçmədən isə ABŞ-yə gedirlər.

Ancela Lensberinin kinoda ilk rolu rejissor Corc Kyukorun 1944-cü ildə çəkdiyi "Qaz işığı" filmində olmuşdur. Həmin ekran əsərində onun tərəf-müqabilləri tanınmış aktyorlar Şarl Buaye və İnqrid Berqman idi. Gənc aktrisa elə o zaman ikinci planda ən yaxşı qadın roluna görə "Oskar"a namizəd göstərilmişdi. Lakin buna baxmayaraq mükafatı qazana bilməmişdi. İkinci filmi olan "Dorian Qreyin portreti"nə görə Ancela Lensberi Amerika Kino Akademiyasının mükafatına namizəd olmuşdur.

Aktrisanın sözlərinə görə o, baş qəhrəmanlardan birini ifa etmək istəyirdi. Amma "Metro-Goldwyn-Mayer" kino şirkətinin rəhbərləri Lensberini xarakterik rollara və xüsusilə də bacı, sevgili, ana rollarını təklif edirdilər. Ancelanın 22–23 yaşı olanda studiya ona Frenk Kapranın "Nikahda olmaq" filmində Spenser Treysinin 45 yaşlı sevgilisi rolunu verdi.

1962-ci ildə Ancela Lensberinin çəkildiyi ən tanınmış film olan "Mancur namizəd" ekranlara çıxır. Bu politik trillerdə Lensberi xanım Ayslin rolunu ifa edirdi. O, bu rola görə "Qızıl qlobus" və ABŞ Kinotənqidçilərinin Milli Şurasının mükafatına layiq görülmüşdür. Lensberi həm də "Oskar"ın ən real qalibi hesab olunurdu. Lakin son anada heykəlcik "Möcüzə yaratmaq" filmindəki roluna görə aktrisa Patti Dükə verildi.

1984-cü ildə aktrisa "Qətli o yazdı" serialındakı Cessika Fletçer roluna razılaşdı. Serial 12 il göstərilərək çox məşhur oldu. Bu müddət ərzində serialın 33 rejissoru olımuşdu. Cessiki Fletçer roluna görə aktrisa 12 dəfə "Emmi" mükafatına layiq görülmüş, ancaq qalib ola bilməmişdi.

## Teatr
Lensberinin Broadveydəki debütü 1957-ci ildə "Paradiso Oteli" səhnələşdirilməsi ilə başlandı, amma səhnə ulduzuna onu Jerry Hermanın "Meym" (1966) musiqili tamaşası çevirdi. Burada onun səhnə yoldaşı Bi Artur oldu.

## Şəxsi həyatı
Şəxsi həyatına gəldikdə isə Ancela hələ 19 yaşı olanda aktyor Riçard Kromuell ilə ailə qurmuşdu. Amma bu nikah çox sürmədi və cəmi 1 ildən sonra onlar boşandılar. 1946-cı ildə aktyor Hard Heffildin gecəsində Lensberi irland aktyoru Piter Şou ilə tanış olur. 3 ildən sonra onlar ailə qururlar. Bu nikahdan onların 2 övladı dünyaya gəlir. Onları bağladığı nikah şou-biznes tarixində ən uzun sürən nikahlardan hesab olunurdu. Belə ki, onların ailəsi 2003-cü ildə Piterin ölümünə qədər davam etdi.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Reise, Reise

***Reise, Reise*** (/) — Rammstein qrupunun dördüncü albomudur. Çıxışdan bir müddət sonra albom platinalı olub.

## Treklər

### Yaponiyada çıxan bonus treklər

# «Mein Teil (You Are What You Eat Edit)»
# «Amerika (Digital Hardcore Mix)»

## Xarici keçidlər
Aydan Salahova

**Aydan Salahova** () — Rusiya rəssamı.

Məşhur rəssam Tahir Salahovun qızıdır. Moskvada yaşayır. 1992-ci ildə Rusiyada ilk müasir incəsənət qalereyalarından birini ("Aydan") açıb. Salahovanın əsərləri Tretyakov qalereyasında, Moskva Müasir İncəsənət Muzeyinin kolleksiyalarında, Roma və Nyu-York qalereyalarında saxlanır. 2024-cü ilin iyununda YARAT Müasir İncəsənət Məkanında Bakıdakı ilk irimiqyaslı sərgisi – "Sükutun səsləri" keçirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aydan Salahovanın başıbəlalı əsərləri
* Айдан Салахова: Публика все еще не привыкла к моей правде
Aqşin Kazımzadə

**Aqşin Zəki oğlu Kazımzadə** () — Azərbaycanın əməkdar jurnalisti.

## Həyatı
Aqşin Kazımzadə 17 dekabr 1937-ci ildə texnika elmləri doktoru, professor Zəki Kazımzadənin ailəsində anadan olub. 1956-cı ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunda (indiki Dövlət Neft Akademiyası) təhsil alarkən jurnalistikaya ilk qədəmlərini "*Molodyoj Azerbaydjana*" qəzetində qoyub. "*Sovetski sport*"un Azərbaycan üzrə yeganə azərbaycanlı bölgə müxbiri işləyib. 2011-ci il 10 iyun tarixində 74 yaşında vəfat edib.

## Fəaliyyəti
O həmçinin "*Fizkulturnik Azerbaydjana*" (indi "*İdman*") və "*Panorama*" qəzetlərinə rəhbərlik edib, "*Bakinski raboçi*", "*Günay*", "*Bizim əsr*", "*Zerkalo*", "*Vışka*", "*Kaspi*" və digər rusdilli nəşrlərdə çalışıb. "*Sovetski sport*" qəzetinin müxbiri olub. Xüsusi müxbir kimi futbol üzrə bir neçə dünya və Avropa çempionatında — İngiltərədə (1966-cı il), Meksikada (1970-ci il), Argentinada (1978-ci il), İspaniyada (1982-ci il) və Fransada (1984-cü il) olub. 5 olimpiya oyunlarında da olub.

90-cı illərin əvvəllərində "İdman" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsindən gedən Aqşin Kazımzadə yeni yaradılan Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasında Beynəlxalq əlaqələr departamentinə başçılıq etdi. Bir müddətdən sonra Kazımzadə həftəlik "*AFFA NEWS*"a rəhbərlik etdi. Sonra isə "*Panorama*" qəzetində idman şöbəsinin müdiri vəzifəsini tutdu və qısa müddətdən sonra bu qəzetin baş redaktoru oldu.

Sonralar jurnalist fəaliyyətini "*Trend*" informasiya agentliyində, "*Səhər*", "*Günay*", "*Bizim əsr*", "*Zerkalo*", "*Vışka*", "*Bakinski raboçi*" qəzetlərində davam edirib. Bir müddət "*Azərenerji*" ASC-nin mətbuat xidmətinə rəhbərlik edib. Ömrünün son illərində yazıları "*Kaspi*" və "*İdman*" qəzetlərində dərc olunurdu.

## Mükafatları
Azərbaycanın Əməkdar jurnalisti, milli "*Qızıl qələm*", "*İnam*", Həsən bəy Zərdabi adına mükafatların laureatı, Beynəlxalq İdman Mətbuatı Assosiasiyasının üzvü olub, "*Tərəqqi*" medalı və çoxlu fəxri diplomlara layiq görülüb.

## Həmçinin bax
* Zəki Kazımzadə
* Rəna Kazımzadə

## Xarici keçidlər
* Aqşin Kazımzadəyə məxsus yazı makinası Mətbuat Tarixi Muzeyinə hədiyyə edilib – Fotolar
* "Mən-Aqşin Kazımzadə…"

## İstinadlar
Belqrad meşəsi

**Belqrad meşəsi** () ― Türkiyənin ən böyük şəhəri İstanbulun şimalında təqribən 5,500 hektarlıq təbii meşə sahəsi. 1521-ci ildə Osmanlılara əsir düşən Belqrad şəhərindən didərgin düşmüş minlərlə serbin adını daşıyır. Coğrafi cəhətdən meşə Trakya yarımadasının ən şərq nöqtəsində yerləşir. Meşə ərazi Sarıyer və Eyüp rayonları arasında bölünür. Bir neçə tarixi su anbarı meşənin içində yerləşir.

## İstinadlar
Belarus Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Belarus** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**ndə 2004-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 16 dəfə iştirak etmişdir. Ölkə iştirak etdiyi illər ərzində müsabiqədə heç vaxt qalib gəlməmişdir və əldə etdikləri ən yüksək nəticə Helsinkidə keçirilən 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Dmitri Koldunun ifa etdiyi "Work Your Magic" mahnısı ilə qazandıqları altıncı yerdir.

Avroviziyadakı ilk iştirakından 2016-cı ilədək yalnız ingilis dilində olan mahnılarla təmsil olunan Belarus ilk dəfə 2017-cı ildə belarus dilində səslənən mahnı ilə müsabiqədə təmsil olunmuşdur.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

Fayl:Kolduneurovision2007.jpg|Dmitri Koldun Helsinki səhnəsində (2007)
Fayl:3+2 band 01.JPG|3+2 qrupu Oslo səhnəsində (2010)
Fayl:ESC2013 - Belarus 15.jpg|Alyona Lanskaya Malmö səhnəsində (2013)
Fayl:ESC2014 - Belarus 01.jpg|Teo Kopenhagen səhnəsində (2014)
Fayl:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 260.jpg|NAVI Kiyev səhnəsində (2017)
Fayl:Eurovision 2019 Belarus.jpg|Zena Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Belarus Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Aşıq Novruz

**Aşıq Novruz (tam adı:''Şairov Novruz Süleyman oğlu'')** () — aşıq, şair, sazbənd.

## Həyatı

Şairov Novruz Süleyman oğlu 24 aprel 1929-cu ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. O, Daşkəndli məşhur şair Məmmədhüseynin nəticəsidir.

Hələ uşaqlıqdan saza-sözə çox böyük marağı olan Novruzun ustadı böyük qardaşı Aşıq Abbasəli olmuşdur.

Aşıq Novruz ailəsi ilə birlikdə 1941-ci ildə Gədəbəy rayonuna köçmüş və bir müddət burada yaşadıqdan sonra Şəmkirin Dağ Tatarı kəndinə köçmüşdür.

1953-cü ildə ata-baba yurdu olan Göyçə mahalından həmkəndliləri və qohumları departasiya olunduqdan sonra 1954-cü ildə o da Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndinə köçmüşdür.

1955-ci ildə ailə həyatı quran Aşıq Novruz dörd oğul və dörd qız atası olmuşdur.

1956-cı ildən ömrünün axırına qədər Bərdə rayonunda Mədəniyyət Evinin üzvü olmuşdur.

Aşıq Novruz dəfələrlə radio və teliviziyada çıxışlar etmişdir. Bu gün də onun lent yazılarından Azərbaycan Dövlət Televiziyasının qızıl fondunda saxlanılır. 1985-ci ildə belə çəkilişlərin birində Aşıq Novruz xalq şairi Xəlil Rza Uluturk ilə görüşmüşdür. Aşıq Novruzun saz çalıb-oxuması Xəlil Rzanın könlünü çox oxşadığına görə elə oradaca "Aşıq Novruz" rədifli qoşmanı yazıb ona həsr etmişdir.

Aşıq Novruz 1986-cı ildən 1992-ci ilə qədər Bərdə şəhər 1 saylı "Musiqi Məktəbi"ndə dərs keçmişdir.

Aşıq Novruz uzun müddət saz çalıb oxumuş həm ifaçı aşıq kimi, həm yaradıcı aşıq kimi və həm də sazın düzəldilib-hazırlanmasının mahir sənətkarı kimi də tanınmışdır.

Tədqiqatçı Araz Yaquboğlu Aşıq Novruzun sazbəndliyi haqqında yazır: — Sazın hazırlanmasını Aşıq Novruz əla bacarırdı. O bu sənəti fitri istedadı sayəsində öyrənmişdi. Onun düzəltdiyi sazlar bu gün də Bərdə, Tərtər, Yevlax, Ağcabədi və Gəncədə istifadə olunmaqdadır. Düzəltdiyi sazlara müştərinin istəyinə əsasən xüsusi zövqlə naxışlar da vurardı. O saz və taziyanə (mizrab) üçün materialı özü axtarar, yaxşı material tapardı. Sazı hazırlayarkən çanağı üçün tut ağacından, qolu üçün qoz ağacından, taziyanə üçün isə köhnə gilas ağacının qabığından istifadə edərdi. Novruz kişi sazı kiçik oğlu İnqilabla birlikdə düzəldərdi. Bunda həm də məqsəd onun da bu sənəti öyrənməsi idi. İnqilab da bu sənəti yaxşı mənimsəsə də Novruz kişinin vəfatından sonra demək olar ki, bu sənəti davam etdirmir.

OĞULLARI AŞAĞIDAKILARDIR

ŞAİROV KAMAL

ŞAİROV QABİL

ŞAİROV ŞAKİR

ŞAİROV İNQİLAB

Nəvəsi Şairli Süleyman Qabil oğlunun adı Şairov Novruzun atası Şairov Süleymanın adından gəlir.

Şairov Novruzun nəticəsi Şairli Novruz Ülvi oğlunun adı isə birbaşa Şairov Novruzun adından gəlir.

Aşıq Novruz 3 noyabr 2000-ci ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində vəfat etmiş və kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

* Daşkəndli Şair Məmmədhüseynin nəticəsidir 
* Aşıq Abbasəlinin qardaşıdır.
* Səyyad Şairovun qardaşıdır.

## İstinadlar
Nuranə Nur

**Nuranə Nur** — şairə, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və əməkdaşı, Prezident Mükafatçısı. 

## Həyatı
Nuranə Nur 1980-ci ildə Göyçayda  anadan olub. Bakı şəhər Nərimanov rayonu 39 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. Daha sonra təhsilini  Nizami rayonu 289 saylı Zəngi liseyində davam etdirib.1997-ci ildə həmin liseyi  bitirərək 1 saylı Bakı Tibb Məktəbinə daxil olub, tibb bacısı ixtisasi alıb. 2012 ci ildə  Bakı Slavyan Universitetinin " Yaradıcılıq" fakültəsinə daxil olub.

## Yaradıcılığı

Şeirləri "Azərbaycan", "Ulduz", "Literaturnıy Azerbaydjan" jurnallarında, "Ədəbiyyat qəzeti", "525-ci qəzet", "Ədalət", "Kaspi" qəzetlərində, "Poeziya günü" almanaxında (2010), ingilis dilində "Buta"(2010) poeziya antologiyasında və digər mətbu orqanlarda müntəzəm çap olunur. Radio ve televiziya dalğalarında müntəzəm çıxışları olur . Şeirləri bir neçə xarici dilə tərcümə edilib. Vaşinqtonda, İraqda, Türkiyədə və Təbrizdə Ədəbi dərgilərdə çap olunub.Şairin "Yanaqda yağış yeri", " Yoxluğuna və sağlığına" , " Darıxmaq kimi " 
kitabları işıq üzü görüb. Internet məkanında,ədəbi portallarda daim yeni şeirləri ilə çıxışlar edir. Şeirlərinə mahnılar bəstələnib. Tamaşalara mahnı mətnləri yazıb. 

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təsis etdiyi Gənc Ədiblər Məktəbinin xüsusi diplomuna layiq görülüb.Prezident mükafatçısıdır.

## Ailəsi
Ailəlidir. Emin adlı bir oğlu, Şəfəq adli bir qızı var.

## Xarici keçidlər
*Nuranə Nur 
*Saytı
Aşpazlıq

**Aşpazlıq** və ya **Kulinariya** ( — mətbəx) — yemək hazırlama ilə bağlı insanın fəaliyyəti.

## Tarix

Filogenetik analiz göstərir ki, insan əcdadları 1,8–2,3 million il əvvəl bişirməni ixtira edə bilərdilər. Cənubi Afrikadaki Uanderuork mağarasında tapılan sümük fraqmentləri və bitki külü erkən adamlar orada 1 milyon il əvvəl alovu kontrol etməyinin fikirini dəstək edən sübutunu verib. *[[Homo erectus]]* 500 min il əvvəl yeməklərini bişirdiyini sübutu mövcuddur. Onların 400 min il əvvəl alovu idarə etməyinin sübutu alimləri tərəfindən geniş şəkildə dəstəklənilir. 300 min il əvvəldən gələn arxeoloji tapıntıların arasında Avropa və Orta Şərq ətrafındaki qədim ocaqlar, yer peçləri, yamdırılmış heyvan sümükləri və çaxmaqdaşları var. Antropoloqların fikrinə görə, geniş yayılmış bişirmə təxminən 250 min il əvvəl ocaqların üzə çıxması ilə başlayıb.

Yaxınlarda, daha erkən, 790 min il əvvəl işlədilmiş ocaqlar haqqında məlumat üzə çıxmışdı.

Aşpazlığa aid məlum ilk kitab b.e.ə. 40-cı ildə romalı Aspi tərəfindən yazılmışdır.

## Etimologiya

Qədim Yunanların təbabət tanrısı Asklepinin (yun. Ἀσκληπιός, Asklepios) aşpazı Kulina adlanırdı. Həm də romalılarda onuncu ilahə "Kulinariya" adlanırdı.

## İnqrediyentlər

### Karbohidratlar

### Yağlar

### Protein

Heyvan mənşəli protein əzələlər, içalat, süd və yumurta kimi mallardan gəlir. Həmin mallarda böyük miqdarda protein olur. Protein həmçinin təhminən bütün bitkilərdə, özəlliklə paxlalılarda və toxumlarda mövcuddur, halbuki miqdarı nisbətən azdır. Göbələklərdə isə proteinin miqdarı tərəvəzlərdən, meyvələrdən və toxumlardan böyükdür.

### Su

### Vitaminlər və minerallar

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Kulinariya Günü

## İstinadlar
Xorvatiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Xorvatiya** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1993-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 25 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. 1993 və 2011-ci illər arasında ölkənin Avroviziya təmsilçiləri *Dora* pop festivalı vasitəsilə seçilmişdir. İştirak etdiyi illər ərzində Xorvatiya heç vaxt müsabiqənin qalibi ola bilməmiş və indiyədək əldə edilən ən yüksək nəticə 1996-cı ildə Maya Blaqdan və 1999-cu ildə Doris Draqoviçin təmsilində qazandıqları dördüncü yer olmuşdur. Ölkə ümumilikdə altı dəfə müsabiqədə ilk onluqda yer almışdır.

2004-cü ildə Avroviziyada yarımfinal mərhələsinin tətbiqindən sonra Xorvatiya altı dəfə yarımfinal mərhələsində məğlub olmuşdur. 2010-cu ildən 2013-cü ilədək dörd il ard-arda yarımfinal məğlubiyyətindən sonra ölkə 2014 və 2015-ci illərdə müsabiqəyə qatılmaqdan imtina etmişdir. Növbəti ildə Avroviziyaya geri dönən Xorvatiya 2016 və 2017-ci illərdə müsabiqənin finala yüksələ bilmişdir.

Xorvatiya daha öncə 1961-ci ildən 1991-ci ilə kimi Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının tərkibində Avroviziyada iştirak etmişdir. Xorvat qrupu olan Riva 1989-cu ildə Yuqoslaviyaya Avroviziyada ilk və yeganə qələbəsini qazandırmışdır. 1990 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi Xorvatiyanın Zaqreb şəhərində keçirilmişdir.

## Təmsilçilər

;**QEYD**:
: a.  Xorvatiya yarımfinalda 13-cü yeri tutmasına baxmayaraq münsiflər heyətinin qərarı ilə finala vəsiqə qazanmışdır.

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Ev sahibliyi

## Qalereya

image:Feminnem - Lako je sve (2nd Semi-final).jpg|Feminnem qrupu Oslo səhnəsində (2010)
image:%D0%9D%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%87.JPG|Nina Badriç Bakı səhnəsində (2012)
image: ESC2013 - Croatia 03.jpg|Klapa s Mora qrupu Malmö səhnəsində (2013)
image:ESC2016 - Croatia 23 (zoom).jpg|Nina Kralyiç Stokholm səhnəsində (2016)
image:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 223.jpg|Jak Hudek Kiyev səhnəsində (2017)
image:ESC2018 - Croatia 01.jpg|Franka Lissabon səhnəsində (2018)
image: ESC2019-Croatia.jpg|Roko Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## İstinadlar

## Həmçinin bax
E-demokratiya

**Elektron demokratiya** (e-demokratiya) — demokratik institutların inkişafı və möhkəmlənməsi üçün İKT-ni tətbiq etməklə, vətəndaşların, cəmiyyətin və dövlətin siyasi fəaliyyətində fəal iştirakını təmin etməyə yönəldilib.

"Elektron demokratiya" elə demokratik siyasi sistemdir ki, burada dövlət demokratik proseslərin – informasiyanın və kommunikasiyanın yayılması, qərarların qəbulunda məsləhətləşmə və səsvermə yolu ilə vətəndaş maraqlarının nəzərə alınması kimi vacib funksiyalarını həyata keçirərkən kompüter və kompüter şəbəkələrindən istifadə edir.

E-demokratiya (elektronik və demokratiya sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib) siyasi və idarəetmə işlərində informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından istifadəni nəzərdə tutur. Buraya hökumət, seçilmiş rəsmilər, media, siyasi təşkilatlar, vətəndaşlar/seçicilərin iştirakı daxildir. E-demokratiyanın məqsədi internet, mobil telefon və kompüter texnologiyası vasitəsilə hazırkı nümayəndəli demokratiyada vətəndaşların daha çox iştirakını təmin etməkdir.

## İstinadlar
Öküz soliteri

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Öküz soliterinin epidemiyası Afrika, Latın Amerikası, Filippin və qismən Şərqi Avropa ölkələrində mövcuddur.

## Xüsusiyyətlər
Yetkin bir lent qurd təxminən 2-5 min seqmentdən ibarətdir və uzunluğu 4-10 metrə çatır. Degelmintizasiya, yəni parazitlərdən müalicə olunub qurtulmaq tədbirləri görülmədikdə insan bağırsağında yaşama müddəti 18-20 ildir. Qarmaqların olmamasına görə donuz soliterindən fərqlənir. İldə təxminən 600 milyon, bütün ömrü boyu isə 11 milyard yumurta qoyur

Öküz soliterinin gövdəsi kiçik baş, qısa boyun və uzun lentşəkilli gövdədən ibarətdir. Başında yuvarlaq əzələ əmzikləri var, onların köməyi ilə yetkin parazit sahibin bağırsağının divarlarına yapışır. Bu parazitin yaşayıdığı mühit insanların və iri buynuzlu heyvanların nazik bağırsağıdır. Parazit bağırsağın başqa hissəsində yerləşə bilməz. Bu parazitin aralıq sahibi mal-qara olmalıdır.

Öküz soliterinin tənəffüs və həzm sistemi yoxdur. Qida maddələri bədənin bütün səthi tərəfindən udulur. İfrazat sistemi kanallarla əmələ gəlir. Qurdun ifrazat sistemi nərdivan quruluşludur. Kanallar birləşərək xaricə açılır. Hiss orqanları yoxdur.

## Həyat sikli
Çoxalma prosesi ya seqmentlər arasında mayalanma, ya da öz-özünə mayalanma (Yastı qurdların əksəriyyəti kimi hermofroditdir) ilə olur. Yetkin fərdi insanın nazik bağırsaqlarında yerləşir. Aralıq sahibinin, yəni mal qaranın bədəninə yumurta şəklində daxil olur və bağırsaqlarında yumurtalardan altı qarmaqlı onkosfer sürfələri çıxır, bağırsaq divarını deşərək qan və limfa axını ilə bütün bədənə, o cümlədən əzələlərə daşınır və orada üzgəclərə (fin) çevrilir. Həyat dövrünü davam etdirmək üçün çiy və ya zəif qızardılmış və ya pis bişmiş yoluxmuş əti bu parazitin yeganə qəti sahibi olan insan yeməlidir. İnsan bədənindən nəcislə birlikdə xarici mühitə daxil olan proglottidlər bir müddət torpaq boyunca sürünərək, artıq yoluxmuş sürfələri olan yumurtaları yayırlar. Yumurtalar təsadüfən mal-qara tərəfindən qəbul edilə bilər və sikl yenidən təkrarlanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ərdəbil xalçaları

**Ərdəbil xalçaları** — Azərbaycan xalçaçılıq məktəblərindən olan Təbriz xalçaçılıq məktəbinin Ərdəbil qrupuna aid xovlu xalçalar.

## Ümumi məlumat

Ərdəbil özünün xalı, xalça, ipək və s. məhsulları ilə şöhrət qazanmışdır. Ancaq Ərdəbildə toxunan xalça və palazlar digər sahələri çox arxada qoymuşdur. Azərbaycan xalçaçılığında özünəməxsus yerə malik olan Ərdəbil xalçalarının tarixi zəngin və qədimdir.

Burada toxunan xalçalar "Ərdəbil xalçaları" adlanırdı, lakin XVI – XVII əsrlərdən başlayaraq əyri nəbati naxışların inkişafı və çox sayda yeni xalça kompozisiyalarının əmələ gəlməsi ilə Ərdəbil xalçaları "Ağaclı xalçaları", "Ləçəkturunc xalçaları, "Şeyx Səfi", "Şahabbası xalçaları", Əfşan xalçaları adı ilə istehsal olunmağa başladı. Ərdəbil və onun ətraf kəndləri hələ qədim dövrlərdən rəngli, əlvan parçaların, təbii iplikdən hazırlanan geyimlərin, xovsuz və xovlu xalçaların istehsal mərkəzi olmuşdur. Ərdəbildə yüksək sənətkarlığa nail olmuş və onun bədii ənənələrini davam etdirən, xalça işinin görkəmli, istedadlı ustadlarını Türkiyə, Əfqanıstan, Hindistan kimi ölkələrə işə dəvət edirdilər. Əsasən Ərdəbildən, Təbrizdən və Kaşandan gəlmə ustalar Hindistana köçüb, orada İran – hind xalçaçılığının yeni məktəbini yaratdılar.

## Bədii xüsusiyyətləri
Ərdəbildə və onun ətraflarında (Namin, Ağbulaq, Miriş, Mir, Astara və başqaları) müxtəlif keyfiyyətdə, müxtəlif növdə və sıxlıqda xalçalar toxuyurlar. Kiçik ölçülü namazlıq xalçaların (100x150sm) əsas istehsal mərkəzi Ərdəbil olmuşdur. Xalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunan namazlıqların orta sahəsinin naxışları dini xarakterli ornamental üslublaşdırılmış yazılardan ibarət olardı. Tağın forması çox vaxt mürəkkəb konturlu rəsmlə ifadə olunur. Bunlar Quran ayələrindən və dualardan sətirlərdir. Bu yazılar möminlər üçün müqəddəs olub, namaz qılma mərasimi ilə əlaqədardır. Müqəddəs sətirlər, bir qayda olaraq, xalçanın yuxarı hissəsində yerləşdirilir. Namazlıqlar, adətən, məhrabla (tağla – ləçəklə) olur.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Ərdəbil xalçaları" müxtəlif keyfiyyətdə, müxtəlif növdə toxunduğundan bu xalçaların ölçüləri, hər kvadrat desimetrdə və eləcə də hər kvadrat metrdə vurulan ilmələrin sıxlığı, həmçinin bu xalçaların xovunun uzunluğu müxtəlif ölçülərdədir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan xalçaları
* Şeyx Səfi xalçası

## Xarici keçidlər
Zəncan xalçaları

**Zəncan xalçaçılıq məktəbi** — Qədim Azərbaycan ərazisi olan Zəncanda xalçaçılıq da qədim və zəngin tarixə malikdir.

## Tarixi
Təbriz xalçaçılıq məktəbi Azərbaycanın ən qədim və məşhur xalçaçılıq məktəbidir, Təbriz, Ərdəbil, Marağa, Mərənd, Maku, Xoy, Urmiya, Zəncan, Qərəcə, Heris, Sərab, Əhmədabad, Miriş, Əhər, Salmas, Görəvan, Sennə, Qaradağ və başqa xalça məntəqələrini əhatə edir. Bu ərazidə yaşamış türkdilli tayfalar hələ qədimdən xalçaçılığın yaranması və inkişafında mühüm rol oynamış, müxtəlif dövrlərdə İran xalça sənətinin təşəkkülünə ciddi təsir göstərmişlər. Orta əsrlərdə Şərqin ən mühüm ticarət mərkəzlərindən və zəngin şəhərlərindən olan, eləcə də Avropa ilə ticarət əlaqələri xalçaçılıq sənətinin sürətli inkişafına səbəb olmuşdur.

## İstehsalı
Digər peşələrlə yanaşı Zəncanda xalçaçılıq da çox inkişaf etmişdir. XVI əsrdə Türkiyəyə köçürülən minlərlə azərbaycanlı sənətkar arasında zəncanlı xalça ustaları da var idi. Türkiyənin "Anadolu" və xüsusilə "Uşaq" adlı xalça kompozisiyalarında Zəncan xalçalarına xas bədii və texniki xüsusiyyətlər aydın nəzərə çarpır.

## Bədii xüsusiyyətləri
"Zəncan" adı ilə tanınan xalçalar Qarabağın "Dəryanur" xalçasını çox xatırladır. Həm ara sahənin, həm də köbə zolağının bədii quruluşu əyrixətli nəbati naxışları olan müəyyən xalça nümunəsindən götürülmüşdür. Qarabağın "Dəryanur" xalçaları "Zəncan" xalçaları ilə müqyisədə daha zəngin rəng qammasına malikdirlər. Son dövlər "Zəncan" xalçaları kimyəvi vasitələrlə boyanan iplikdən toxunur. Onların keyfiyyəti də bir qədər aşağı düşmüşdür.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Zəncan" adı ilə tanınan xalçalar əsasən kiçik ölçülü, bəzən uzunsov olur. Onların toxunuşu sıx olmur. İşlənməsi kobud olsa da, rənglərinin zənginliyi və harmonik uyğunluğu ilə fərqlənir. Bu, xüsusilə dəvə yunundan toxunan xalçalara aiddir. Belə xalçalar yüksək keyfiyyətli xalça nümunələri hesab olunur. Yaxın vaxtlara qədər Zəncan palaslarına və kilimlərinə, həmçinin mürəkkəb toxunuşlu xurcunlara və çuvallara Rusiya bazarlarında böyük tələbat var idi.

## Həmçinin bax
* Təbriz xalçaçılıq məktəbi
* Şah Abbası xalçaları
* Şahabbası xalçaları
* Şeyx Səfi xalçası

## İstinadlar
Gədəbəy xalçaları

**Gədəbəy xalçaları** — Gəncə xalçaçılıq məktəbinin Gəncə qrupuna daxil olan xovlu Azərbaycan xalçalarıdır. Xalçalar adını Gəncə şəhərindən 50 km qərbdə yerləşən Gədəbəy rayonunun adından almışdır. Bəzi xalçaçılar bu xalçanı "Çaykən", "Gölkənd" və ya "Qaraqoyunlu" xalçaları da adlandırırlar. Gədəbəy xalçaları Gəncə xalçalarının orta keyfiyyətli xalçalar kateqoriyasına aiddir.

## İstehsalı
Gədəbəy xalçaları Gəncədən 50 km qərbdə yerləşən Gədəbəy rayonunda istehsal olunur. Yaxın keçmişə qədər Gədəbəy xalçaçılıq məktəbinin istehsal mərkəzləri həm də Çaykənd və Gölkənd (müasir Ermənistan ərazisində yerləşən kənd orada "Qaraqoyunlu" adlanırdı) kəndləri idi. Gədəbəydə həm də *"Şamxor"*, *"[[Çıraqlı xalçaları|Çıraqlı]]"*, *"[[Fəxralı xalçaları|Fəxralı]]"* tipli xalçalar (onları Gəncənin müxtəlif rayonlarında toxuyurdular) və *"[[Qazax xalçaları|Qazax]]"* xalçaları istehsal olunurdu.

Qədim dövrlərdən Gədəbəy Gəncə tipli xalçaların toxunduğu ən böyük xalçaçılıq mərkəzlərindən biri olmuşdur. Gədəbəy rayonu heyvandarlığı (xüsusilə qoyunculuğun) inkişafı və yun alınması üçün çox əlverişli təbii şəraitə malikdir. Xalçaçılığı bu ərazilərdə yüksək inkişaf səviyyəsinə çatmasına da bu təbii şərait imkan yaratmışdır.

## Bədii xüsusiyyətləri
Xalçanın ara sahəsi şaquli istiqamətdə uzanmış ulduzşəkilli medalyonlarla bəzədilmişdir. Onların arasında uzunsov düzducaqlılar yerləşdirilib. Bu düzbucaqlıların daxilinə hörülmüş şaquli formaların sonlarında buynuzvari burumlar (qıvrımlar) var. Kontur xətli bütün mərkəzi hissə haşiyə naxışı şəklindədir. "Qaragöz" haşiyəsi ön planı arxa plandan ayırmaqla yanaşı onu həm də formalaşdırır.

Ön planda yerləşən gətəbə şəkilli göy rəngli göllər və göllərin arasında yerləşən sarı rəngli düzbucaqlı elementlər Gədəbəy xalçalarının dekorunda əsas xarakterik elementlərdir. Ara sahənin arxa planı, adətən, naxışsız və hamar olsa da rəngi birincidən tünd olur. Ara sahəsi düzbucaqlılara və ya kvadratlara bölünən Gədəbəy xalçalarına da rast gəlinir. Gədəbəy xalçalarının köbə zolağı Gəncə-Qazax tipli xalçalara məxsus sadə naxışlı zolaqlardan ibarətdir.

## Texniki xüsusiyyətləri
Adətən, Gədəbəy xalçaları 150x240sm ölçüdə və ya daha uzunsov formada istehsal olunur. İlmələrin sıxlığı: hər kvadrat desimetrdə 32x32 ilmədən 38x38 ilməyə qədər yerləşir (hər bir kvadrat metrdə 102 min ilmədən 144 min ilməyə qədər). Xovun hündürlüyü 6–8 mm-dir.

## İstinadlar
Qay Musius Ssevola

**Qay Musius Ssevola** () – Romanın əfsanəvi qəhrəmanı, Romanı etrusklardan xilas etmiş şəxsdir. Tarixdə "Kord" adı ilə də tanınır.

## Tarixi
B.e.ə. 509-cu ildə Etrusk hökmdarı Porsena Romanı mühasirəyə alan zaman Roma gənci Mutsiy senatın razılığı ilə Porsenanı öldürmək üçün düşmən qərargahına getmiş, lakin səhv edərək onun sərkərdələrindən birini öldürmüşdür. Mutsiy əsir alınanda süallara cavab verməkdən imtina etmişdir. Porsena onu oda atmaqla təhdid etmiş, lakin cəsur gənc Mutsiy sağ əlini kürəyə soxaraq, şöhrət sevən üçün yanmaq əzabının qorxulu olmadığını söyləmişdir. Sağ əli qopanadək onu odun üzərində saxlamışdır. Bundan heyrətlənən Porsena onu azad etmiş və Roma ilə sülh bağlamışdır. Bu hadısədən sonra onu "Ssevola " (latınca: "scaevola" — "solaxay") ləqəbi ilə çağırırdılar, lakin bir neçə müddət keçdikdən sonra Mutsiy vəfat edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tit Liviy: Romanın tarixi
* Auradan Ekkehart
BTR-60

**BTR-60** — SSRİ istehsalı olan zirehli maşın. BTR-60-ın 150 at gücü və iki ədəd topatan hissəsi var. İstehsalçısı SSR olmasına baxmayaraq Fransa və İtalyadakı BTR-60 tanklarının sayından azdır.

## Xarici keçidlər
Güllə atıcılığı

**Güllə atıcılığı** - idman növü. Olimpiya Oyunlarına atıcılığın iki növü, güllə atıcılığı və oxatma daxildir. Birinci növə pnevmatik, kiçik çaplı tapançadan və stenddən atıcılıq daxildir. Bu idman növü güllə ilə və stend atıcılığında dəqiq nişan almaq yarışlarıdır.

Güllə atıcılığı kiçik kalibrli və Amerika tüfəngləri ilə, tapançalarla və revolverlərlə keçirilir. Tüfənglərdən uzanaraq, dizi üstə və ayaq üstə 25m-dən 300m məsafəyə qədər atəş açırlar. Hər atəş üçün 3 dəqiqəyə qədər vaxt ayrılır. Bu "yavaş" atıcılıq adlanır. Lakin "sürətli" atıcılıq da var: məsələn, Amerika tüfəngindən 300m məsafəyə 30 saniyə ərzində 5 atəş açmaq.

Çox zaman atəş hərəkətsiz hədəflərə açılır. Kağız və karton hədəf üzərində qara dairə və onun ətrafında zonalar cızan konsentrik çevrələr çəkilir. Mərkəzə vurmaq 10 xal, sonrakı zonaya 9 xal.... axırıncı zonaya vurmaq 1 xal sayılır. Hərəkət edən hədəflərə atıcılıq müxtəlif cür olur: "qaçan maral"a 100 m məsafədən, "qaçan cüyür"ə 50m məsafədən atəş. Heyvanın natural böyüklükdə çəkilmiş profilində 5, 4, 3, 2 və 1 xalı göstərən dairələr çəkilir. Xüsusi qurğunun köməyi ilə "maral" 5,4 m/san., "cüyür" isə 4m/san. sürətlə hərəkət edir. Hədəfi ayaq üstə bir və ya iki güllə vurmaq lazımdır.

Tapançalardan və revolverlərdən ayaq üstə 25m və 50m məsafədəki hərəkət və ya peyda olan hədəflərə atəş açırlar.

Güllə atıcılığının çoxlu müxtəlif terminləri var. Stend atıcılığı - ov tüfəngindən qırma ilə uçan hədəfləri (kiçik boşqabları) vurmaqdır. Bu boşqablar xüsusi maşınla 20m/san. sürət ilə tullanılır. Stend atıcılığı üzrə dünya və olimpiya birincilikləri keçirilir.

## Tarix
Barutun ixtirasından sonra odlu silahlar istifadə bu idman növünün bünövrəsini qoydu.Xeyli xərc tələb eləyən bu idman növü XIX əsrdə Şimali Avropada və İngiltərədə oynanmağa başladı.Atıcılıq üzrə ilk dünya çempionatı 1890-cı ildə keçirilirdi. 1896-cı ildə isə Olimpiya oyunlarında oynandı.

## Həmçinin bax
http://www.shooting-fed.gov.az/  Azərbaycan Atıçılıq Federasiyası
Şahabbası xalçaları

**Şahabbası xalçaları** — Azərbaycanın Təbriz xalçaçılıq mərkəzininnin Ərdəbil qrupuna aid olan "Şahabbası" adlı xalçalar qədim və zəngin tarixə malikdir.

## İstehsalı
Bu xalçaların adı Səfəvilər dövlətinin beşinci hökmdarı I Şah Abbasın (1587 −1629-cu illər) adı ilə bağlıdır. Şah Abbas Səfəvilər dövlətinin paytaxtını Azərbaycandan İranın daxili rayonlarına – İsfahan şəhərinə köçürtdü. Bununla əlaqədar olaraq Azərbaycanın bir çox görkəmli ustaları və sənətkarları İsfahana köçmək məcburiyyətində qaldılar. Orada qısa müddət ərzində həndəsi şəbəkə əsasında nəbati naxışla qurulmuş ilk xalılar toxundu və böyük məşhurluq qazandı.

## Bədii xüsusiyyətləri
"Şahabbası" xalçalarının bədii quruluşu "Əfşan" xalçalarında olduğu kimidir. Onlar detallarla və "Şahabbası gülləri" adlanan elementlərlə fərqlənir. "Şahabbası gülləri" əsasən üslublaşdırılmış çiçəklərdən, həmçinin enli əncir yarpaqlarından ibarətdir. Bu elementlər şəbəkəni təşkil edən xətlərin kəsişmə nöqtələrində yerləşir. Ara sahənin yuxarı hissəsində, mərkəzi ox üzərində çiçəklər üçün güldan təsvir edilmişdir. Belə güldanı "Şeyx Səfi", "Xanlıq" və başqa xalçalarda görmək olar. "Şahabbası" xalçasının xarakterik xüsusiyyəti elementlərin üfiqi xətt üzrə asimmetrik yerləşməsidir. XVII əsrin ikinci yarısından başlayaraq "Şahabbası" xalçasının adı – "Covşaqan" yayılmağa başlayır. Covşaqan – İsfahan şəhərindən şimalda yerləşən məşhur xalçaçılıq məntəqəsidir.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Şahabbası" xalıları, adətən, böyük ölçüdə olur və bir qayda olaraq, sıx toxunur.

## Həmçinin bax
* Təbriz xalçaçılıq məktəbi
Endorfin

**Endorfin** — insanın bədənində ağrının azalması üçün beyin neyronları tərəfindən çıxarılan maddədir. Endorfin hipofiz vəzisindən sintez edilən beta-lipotrofin maddəsinin sayəsində yaranır. Ağrını azaltmaq üçün sinirləri keyidir. Endorfinin digər adı "Sevinc hormonu" və ya "Həzz hormonu" kimi səslənir. Həyəcan, ağrı, məşq, ədviyyatlı yemək istehlakı, seks və orqazm kimi vəziyyətlərdə azad artım göstərir Onlar idmanla məşğul olan zaman böyrəküstü vəzilərində adrenalinin ayrılma prosesi baş verir. Bu zaman əzələlərdə ağrılar hiss olunmağa başlayır. Bu ağrını çox hiss etməmək üçün endorfin hormonu beyin toxumaları tərəfindən sintez olunmağa başlayır..

## Həmçinin bax
* ASMR

## İstinadlar