open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fərhad Əliyev

**Fərhad Şövlət oğlu Əliyev** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikasının iqtisadi inkişaf naziri (2001–2005), dövlət əmlakı naziri (1999–2001), ticarət naziri (1999).

## Həyatı
Fərhad Şövlət oğlu Əliyev 1963-cü ildə Cəlilabad rayonunda anadan olub. 7 yaşında ikən atası Əliyev Şövlət xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən avtomobil qəzasında həlak olub. Bundan sonra ailənin bütün yükü anası Şövkət Əliyevanın üzərinə düşüb və o, himayəsindəki 8 uşağı təkbaşına böyüdüb.

Fərhad Əliyev 1970–1980-ci illərdə Cəlilabadın Alar kəndindəki orta məktəbdə təhsil alıb. Orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra o, 1980-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutuna (AzİMİ) daxil olub və 1985-ci ildə ali məktəbi bitirib. Həm in ildə Cəlilabad rayonunda əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1985–1987-ci illərdə sovet ordusunda müddətli hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra yenidən əmək fəaliyyətini davam etdirib.

Fərhad Əliyev ali məktəbdə oxuduğu və orduda xidmət etdiyi zamanlarda ictimai işlərdə fəal iştirak edib. O, ADİMİ-nin Tələbə Həmkarlar Təşkilatının sədr müavini seçilib, orduda nümunəvi xidmətinə görə dəfələrlə mükafatlandırılıb.

## Siyasi fəaliyyəti
F. Əliyev 1985–1990-cı illərdə ictimai fəaliyyətlə yanaşı müxtəlif dövlət işlərində çalışıb. O zaman Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında önəmli rol oynayan Azərbaycan Komsomol Təşkilatı Mərkəzi Komitəsinin təşkilat şöbəsində sektor müdiri vəzifəsinə qədər yüksəlib. Beynəlxalq turizm "Sputnik" Səhmdar Cəmiyyətinin prezidenti olub.

1990–1997-ci illərdə turizm, ticarət, inşaat, istehsalat sahəsində işləyən özəl şirkətlərə başçılıq edib. 

Fərhad Əliyev 1999-cu ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv olmuşdur. Hakim Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvü olub.

O, 1997-ci ildən əmək fəaliyyətini dövlət aparatında ticarət nazirinin birinci müavini vəzifəsində davam etdirməyə başlayıb. Bir qədər sonra isə Fərhad Əliyev Azərbaycan Respublikasının ticarət naziri vəzifəsinə təyin olunub. 1999–2001-ci illərdə dövlət əmlak naziri vəzifəsində işləyib.

2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin qərarı ilə İqtisadiyyat, Ticarət və Dövlət Əmlakı nazirlikləri, Antiinhisar və Sahibkarlığa Yardım Komitəsi, Xarici İnvestisiyalar üzrə Dövlət Agentliyi birləşdirilərək İqtisadi İnkişaf Nazirliyi yaradılıb və Fərhad Əliyev nazirliyin başçısı təyin olunub.

2005-ci il oktyabrın 19-da parlament seçkiləri ərəfəsində iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev öz xidməti kabinetində həbs edilib. Ağır Cinayətlərə Dair İşlər üzrə Azərbaycan Respublikası Məhkəməsinin 2007-ci il 25 oktyabr tarixli hökmü ilə 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. 14 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə cəzanın çəkilməmiş hissəsindən azad edilmişdir.

## Ailəsi
Ailəlidir. İki övladı var. Həyat yoldaşı Səbinə Əliyeva Azərbaycan Tibb Universitetinin məzunudur.

1969-cu il təvəllüdlü qardaşı Sudeyif Əliyev Beynəlxalq Bankın Cəlilabad rayon şöbəsinin sədri vəzifəsində çalışmış, 19 yanvar 2015-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. 1994-cü il təvəllüdlü oğlu Yusif Əliyev, İkinci Qarabağ müharibəsində könüllü olaraq iştirak edib.

## İstinadlar
Kristian Ponsele

**Kristian Ponsele** (fr. *Christian Poncelet*; ) — konservativ fransız siyasətçisi, 1998-2008-ci illərdə Fransa Senatının Prezidenti. Fransa prezidenti Nikola Sarkozinin rəhbəri olduğu Xalq Hərəkatı İttifaqının üzvü.

## Həyatı

## İstinadlar
Hidayət Səfərli

**Hidayət Əhməd oğlu Səfərli** () — Ssenari müəllifi, səsləndirici, aktyor.

## Həyatı
Hidayət Səfərli 5 fevral 1932-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Şəkərabad kəndində anadan olmuşdur. Anası Hökümə xanım məşhur Ordubad xanı Mirzə Mehdiqulu xanın qızıdır. Hidayət Səfərlinin ailəsi Dünya şöhrətli alim Nəsirəddin Tusi nəslinə aiddir. Atası isə Naxçıvanın tanınmış xanı olan Səfər xanın oğludur.

Hidayət Səfərli orta təhsilini Naxçıvan şəhərindəki 1 nömrəli məktəbi (indi həmin məktəb qardaşı şair-dramaturq İslam Səfərlinin adını daşıyır) sonra 1954-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmusdur. 1959-cu ildə Ali məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Radiosunda fəaliyyətə başlamışdır.
Hidayət Səfərli 48 il Azərbaycan Radiosunun əməkdaşı kimi Respublikamızın bütün rayonlarını qarış-qarış gəzmiş, zəhmətkeş insanların uğurlarından reportajlar, radio-oçerklər, müsahibələr hazırlamışdır.

"Radio mənim həyatımdır" deyən Hidayət Səfərli ömrünün radioda, mikrafon önündə keçməsinə, saçlarının bu yolda ağarmasına heyfslənməmişdir.
Silsilə müsahibələr "Yaz dumanı qar gətirər, qız dumanı qar gətirər", "Arazla Kür görüşəndə", "Doqquz iqlim qurşaqlı Vətənim", "Xəzər tükənməz sərvətimizdir" və s. mövzularda reportajlar bu gündə yaddaşlardan çıxmır.

Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərlik etdiyi 1969–1982-ci illər rayonlara səfəri zamanı kənd əməkçiləri ilə görüşlərində Hidayət Səfərli də müşayiət etmiş və silsilə reportajlar hazırlamışdır. Həmin lent yazıları bu gün də Azərbaycan Radiosunun qızıl fondunda saxlanılır.
Mətbuatda uzun illər səmərli fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Jurnalisti Fəxri adına layiq görülmüş, "Ustaq Sənətkar" Jurnalist mükafatı ilə təltif edilmişdir. Hidayət Səfərli Prezident taqaüdçüsü olmuşdur.

Hidayət Səfərli 16 fevral 2013-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

* İslam Səfərlinin qardaşıdır.
Natəvan İsmayılova

**İsmayılova Natəvan Nazim qızı** () — azərbaycanlı vokalçı, aktrisa.

## Həyatı
Natəvan İsmayılova 2002-ci ildə Bakı Musiqi Akademiyasının magistraturasını bitirmişdir. Hələ Musiqi Akademiyasının tələbəsi ikən istedadlı və ümidverən bir vokalçı kimi teatrda fəaliyyətə başlayan Natəvan İsmayılova artıq opera səhnəsində  Dilbər ("Sevil"), Gülçöhrə ("Arşın mal alan"), Gülzar("Şah İsmayıl"), Gülnar ("Vaqif"), Natəvan ("Natəvan") kimi aparıcı partiyaları böyük ustalıqla ifa edir.

Natəvan İsmayılova həm də Azərbaycan Dövlət Kamera orkestri və Dövlət Xor kapellası ilə bir çox konsertlərdə maraqlı proqramla çıxış edir.
Gənc vokal ustası Almaniya, Şimalı Kipr, Türkiyə, BƏƏ-də və s. ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuşdur.

## Filmoqrafiya
# Yurd yeri 2
Kompüter faylı

**Kompüter faylı** — informasiyanın diskdə tutduğu yerdir.

Faylın adı iki hissədən ibarət olur: adın özündən və faylın tipini göstərən uzantıdan. Faylın adında hərf və rəqəmlərdən istifadə etmək olar. Məsələn: "İnformatika-7", "Lesson1", "sgfg123", "Bölüm_1". Bəzi simvolların xüsusi təyinatı olduğundan faylın adında onlardan istifadə etmək olmaz.Kompüter üçün faylın adının böyük və ya kiçik hərflərlə yazılmasının fərqi yoxdur. Faylın adı ən çoxu 255 simvoldan ibarət ola bilər, ancaq çalışmaq lazımdır ki, o, yetərincə qısa olsun. Faylın adında * / :  ? \ | " simvollarından istifadə etməyin. Həmin simvolların hər birinin əməliyyat sistemi üçün xüsusi mənası var.

## Növləri
Faylın aşağıdakı növləri olur:

# Sistem faylları – dəyişməyən fayllar. Bunlar yalnız əlavələrin və əməliyyat sistemlərinin versiyaları digərlərilə əvəz olunduqda dəyişilirlər (*.sys).
# İnformasiya faylları – dəyişilməyə məruz qalan fayllar, məsələn:
* mətn redaktorlarında yaradılan fayllar (*.doc, *.odt, *.txt);
* verilənlər bazasının faylları (*.mdb, *.odb);
* elektron cədvəllərinin faylları (*.xls, *.ods),
* media-fayllar (səs faylları: *.wav, *.mp3, *.ogg, *.midi, *.au, video-fayllar: *.avi, *.mov);
* qrafik fayllar (*.jpg, *.gif, *.bmp, *.tif, *.png);
* prezentasiyalar (*.ppt, *.pps, *.odp);
* web-fayllar (*.htm, *.html);
* konfiqurasiya faylları (sistem reestr, DHCP, WINS, DNS və Active Directory verilənləri);

Hər bir faylın öz unikal adı və ünvanı vardır. Ünvan faylın harada yerləşdiyini göstərir. Eyni məqsədli faylları qovluqlarda quruplaşdırırlar. Bu istifadəçiyə faylı tez axtarıb tapmağa imkan verir.

Hər bir fayl yarandığı proqramdan asılı olaraq xüsusi formata (genişləndiriciyə) malikdir.

Bütün əməliyyat sistemləri faylların axtarışı ilə məşğul olan xüsusi proqrama malikdir. Disketlər, bərk və kompakt disklər *cığırlara* və sektorlara bölünmüşdür. Ən birinci cığır və ya *0*-cı cığır – yükləmə sektoru (Boot Record) sistem xarakterli olub, onda diskin formatı haqqında əməliyyat informasiya yerləşir. Ondan sonra fayılların yerləşmə cədvəli (FAT-cədvəli) yerləşir. Bu cədvəldə diskdəki faylların ünvanları yerləşir. Əgər diskdən hər hansı fayl istifadə üçün çağırılsa, bu zaman bu cədvəldən həmin faylın yerləşdiyi cığır və sektor müəyyən olunur. Bundan sonra maqnit başlıq həmin yerdən faylı oxuyur, prosessor isə onu operativ yaddaşa göndərir. 3,5 düyümlü disketlər (floppi) 1,44 Mbayt informasiya tutumuna malik olub, hər cığırda 18 sektor olmaqla 80 cığıra bölünür. Bəzən hər hansı bir faylın və ya qovluğun harada saxlandığını və yaxud hansı adla saxlandığını heç cür xatırlamaq olmur. Belə fayl yaxud qovluqları tapmaq üçün əməliyyat sistemində AXTARIŞ SİSTEMİ nəzərdə tutulmuşdur.

## İstinadlar
Kamran Quliyev

**Kamran Məmmədqulu oğlu Quliyev** () — Azərbaycan aktyoru, rejissor, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1999).

## Həyatı
1981-ci ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olub 1986-cı ildə institutu bitirib.

K.Quliyev 1979-cu ildən Naxçıvan teatrında aktyor işləyir.

1997-ci ildən teatrın baş rejissorunu əvəz edib. 2004-cü il fevraldan 2013- cü ikin iyun ayına qədər teatrın direktoru və baş rejissoru vəzifəsində çalışıb. 

Teatrda işlədiyi müddətdə H. Cavidin "Şeyx Sənan"ında Keşiş, "Uçurum"unda Uluğ bəy, "Ana"sında Səlim, "Topal Teymur"unda Əmir Teymur, A. N. Ostrovskinin "Günahsız müqəssirlər"də Neznamov, A. Dudayevin "Astana"da Nikolay, H. Arzulunun "Əlincə qalası"nda Əmir Altun, "İtilənən Xəncərlər"ində Qubuşov, C. Məmmədquluzadənin "Kamança" pyesində  Qəhrəman Yüzbaşı, "Anamın kitabı"nda Mirzə Məmmədəli, O. Kamalın "Yad qızı"nda Məzhər bəy, A. Turan Oflazoğlunun "Dəli İbrahim"ində Silahdar Yusif, N. Nərimanovun "Nadir şah"ında Nadir şah, N. Həsənzadənin "Atabəylər"ində Qızıl Arslan, "Pompeyin Qafqaza yürüşü"ndə Pompey, İ. Əfəndiyevin "Hökmdar və qızı"nda, İbrahim xan və s. rollar oynamışdır.

Rejissor kimi Anarın "Sizi deyib gəlmişəm"(1992-ci il), Həmid Arzulunun "İtilənən xəncərlər"(1996), "Ərsizlər və arsızlar"(1999), "Mərhəmət məhəbbət deyil"(2003), Rauf İçərişəhərlinin "Arzum çin oldu"(1997), "Kələkbaz qızlar"(1999), Ramiq Muxtarın "Şəhərli kürəkən"(1998), Ü. Hacıbəyovun "Arşın Mal Alan"(1999), Həsən Elsevərin "Qorxulu oyun"(2000), H. Cavidin "Topal Teymur"(2000), "İblis"(2003),(2007),  Elçinin "Mənim ərim dəlidir"(2001), "Mənim Sevimli dəlim"(2002), İ. Əfəndiyevin "Şeyx Xiyabani"(2001) Adil Babayevin "Yarımçıq şəkil"(2001), N. Həsənzadənin "Pompeyin Qafqaza yürüşü"(M. Fərzəlibəyli ilə birlikdə 2002), İ. Məlikzadə "Gəl qohum olaq"(2002), M. F. Axundovun "Lənkəran xanın vəziri"(2004), Hidayətin "Bu dünyanın adamları"(2004), C. Məmmədquluzadə "Dəli Yığıncağı"(2005), Elman Həbib "Sahilsiz çaylar"(2005), Mir Cəlal "Dirilən adam"(2006) əsərlərinə və digər tamaşalara quruluş vermişdir.

1987-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar artistİ, 1999-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti fəxri adına layiq görülüb. 25 sentyabr 2008-ci ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub. 26 iyul 2002-ci ildə Prezident Mükafatı alıb. Hazırda Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyində çalışır.

## İstinadlar
Nəzakət Xudiyeva

**Xudiyeva Nəzakət Əli qızı** — azərbaycanlı aktrisa, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti.

## Həyatı
Nəzakət Xudiyeva 1974-cü ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutunu bitirdikdən sonra Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında çalışmağa başlamışdır. İstedadlı aktrisa bu müddət ərzində bir-birindən fərqli onlarla qadın obrazları yaratmışdır. O, doğma teatrın səhnəsində 50-yə yaxın tamaşada çıxış etmişdir.

6 may 2015-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

2017-ci il may ayının 6-da vəfat etmişdir. 

## Əsas rolları
# Oqtay Eloğlu (C.Cabbarlı) — Sevər
# Aydın (C.Cabbarlı) — Böyükxanım
# Şeyx Sənan (H.Cavid) — Əzra
# Vaqif (S.Vurğun) — Gülnar
# Hacı Qəmbər (N.b.Vəzirov) — Yetər

## Filmoqrafiya
# Tale yükü
# Nehrəmli qız (film, 2002)

## İstinadlar
Qudyalçay

**Qudyalçay** — Azərbaycanda çay. Quba və Xaçmaz rayonları ərazisindən axıb Xəzər dənizinə tökülür.

## Ümumi məlumat
Uzunluğu 108&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 799&nbsp;km²-dir. Başlanğıcını Böyük Qafqaz silsiləsindəki Tufandağın şimal yamacından (3000 m) alır. Dağlıq sahədə çaya, soldan Doqquzul (uzunluğu 12&nbsp;km), sağdan isə Ağçay (uzunluğu 24&nbsp;km), qovuşur. Quba şəhərindən aşağı çay iki qola ayrılır: sağ qolu Qudyal, sol qolu isə Qımıl adlanır.

Axımının əsas hissəsi qar suları hesabına əmələ gəlir: 50%-ni qar, 32%-ni yeraltı, 18%-ni isə yağış suları təşkil edir. Qar suyu hesabına çayda aprel-iyul aylarında böyük daşqınlar əmələ gəlir. Bu dövrdə illik axımının 60–75%-i keçir. Orta illik su sərfi 6,85 kub m/san-dir. İllik axımın 26%-i yazda, 41%-i yayda, 21%-i payızda, 12%-i isə qışda keçir. Orta illik asılı gətirmələr sərfi 21.9 kq/san, lillənməsi isə 3200 q/kub m-dir. Suyu hidrokabonatlı-kalsiumlu olmaqla 300 mq/l minerallaşmaya malikdir.

Qudyalçayın aşağı axımından suvarma işlərində geniş istifadə olunur. Bundan başqa suyun bir qismi Samur–Abşeron su kanalına axıdılır. Quba şəhəri yaxınlığında çayın üzərində HES qurulmuşdur.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan çayları
*Qudyalçay (film, 2001)

## Mənbə
* Qudyalçay 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Xaqani Savalan

**Xaqani Həşimov (Xaqani Savalan)** () — film direktoru, prodüser, "RITM production"un direktoru, "CineMAN" jurnalının təsisçisi.

## Həyatı
Xaqani Savalan 10 sentyabr 1964-cü ildə Kəlbəcər rayonunda anadan olub. Bakı Dövlət Universitetini bitirib. "Tayfun-S" şirkətinin prezidenti işləyib. 2001-2005-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziyasında (AzTV), "Aztelefilm" Yaradıcılıq Birliyində film direktoru olub. 2004-cü ildə yaradılmış "Ritm production" müstəqil kino şirkətinin təsisçilərindən biri və direktorudur.

## Filmoqrafiya
# 40-cı qapı (film, 2009)(tammetrajlı bədii film)
# Almas Yıldırım (film, 2004)
# Cabir Novruz (film, 2002)
# Əsrin şahidi (film, 2002)
# Fotoqraf (film, 2002)
# Həsən bəy Zərdabi (film, 2003)
# İki xalqın oğlu (film, 2004)
# İrəvan teatrı (film, 2003)
# Koroğlu (film, 2003)
# Kömür (film, 2004)
# Qədim Şəmkir (film, 2003)
# Lal (film, 2003)
# Maestro (film, 2002)
# Mədəniyyət salnaməsi. Qürbət əmi (film, 2003)
# Mən kitabımı başlayıram (film, 2006)
# Mir Teymur (film, 2003)
# Oyun (film, 2003)
# Ömür yolu. Abdulla Babayev (film)
# Rəssamlıq akademiyası (film, 2002)
# Seminariya (film, 2002)
# Usta Rəşid (film, 2001)

## İstinadlar
Sabit Bağırov

**Sabit Bağırov** () — Azərbaycan Respublikasının Strateji Proqramlar üzrə Dövlət Müşaviri və Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin sabiq prezidenti.

## Həyatı
Sabit Aydın oğlu Bağırov 1948-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu 1972-ci ildə isə həmin institutun aspiranturasını bitirmişdir. 1987-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının İdarəetmə Problemləri İnstitutunda elmi dissertasiyanı müdafiə etmişdir. 1971–1972-ci illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda mühəndis vəzifəsində çalışmışdır. 1974–1977-ci illərdə Ümumittifaq Elmi Tədqiqat və Neft Maşınqayırma Texnologiyaları İnstitutunun laboratoriya müdiri olmuşdur. 1977–1992-ci illərdə AZNEFTKİMYAMAŞ Konsernin Məlumat Hesablama Mərkəzinin layihələndirmə üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.

1994–2004-cü illərdə Xəzər enerji layihələri üzrə müxtəlif şirkətlərdə məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır.

1995-ci ildən Center for International Private Interprise (USA), Eurasia Foundation (USA), Open Society Institute (USA), Transparency International, Fridrich Nauman Foundation (Germany), Fridrich Ebert Foundation (Germany) və s. təşkilatları tərəfindən maliyyələşdirilən müxtəlif layihələrin rəhbəri olmuşdur.

1998 və 2004-cü illərdə Dünya Bankının Azərbaycan enerji layihələrində məsləhətçi olmuşdur.

Ailəlidir, 3 övladı var.

## Siyasi fəaliyyəti
Sabit Bağırov 21 iyul 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidenti Fondunun İcraçı direktoru təyin olunmuşdur. Bu vəzifədən 4 avqust 1993-cü il tarixində azad edilmişdir.

13 sentyabr 1992-ci il tarixində yaradılmış Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin ilk prezidenti vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 13 iyul 1993-cü il tarixində bu vəzifədən azad edilmişdir.

23 fevral 1993-cü il tarixində yaradılan Beynəlxalq Energetika Şurasının Azərbaycan Milli Komitəsinin sədri seçilmişdir.

1993–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının departament rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır.

1994-cü ildən Sahibkarlığın və Bazar İqtisadiyyatının İnkişafına Yardım Fondunun və İqtisadi və Siyasi Araşdırmalar Mərkəzinin prezidenti vəzifələrində çalışır.

Hazırda Şəffaflıq-Azərbaycan təşkilatının İdarə Heyətinin və EİTİ-Azərbaycan QHT Koalisiyası Şurasının üzvüdür.

Bir müddət Müsavat Partiyasının üzvü olmuşdur.

## İstinadlar
Eduard Şevardnadze

**Eduard Şevardnadze** (; ) — Gürcüstanın Respublikasının 2-ci Prezideni (26 noyabr 1995 – 23 noyabr 2003). Gürcüstan Respublikasının Başçısı (6 noyabr 1992 – 26 noyabr 1995). Gürcüstan Respublikası Dövlət Şurasının Sədri (10 mart 1992 – 4 noyabr 1992). Ümumilikdə Gürcüstan Respublikasının Rəhbəri (10 mart 1992 – 23 noyabr 2003). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981). Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK Siyasi Bürosu üzvü (1991, noyabr-dekabr).

## Həyatı
1928-ci il yanvarın 25-də anadan olub. 1972–1985-ci illərdə Gürcüstan Kommunist Partiyası MK-nın birinci katibi, 1985–1990-cı illərdə SSRİ-nin Xarici İşlər naziri vəzifələrində çalşıb. 1995–2003-cü illərdə Gürcüstan Respublikasının 2-ci Prezidenti olub. 2003-cü ildə Gürcüstanda baş vermiş olan Qızılgül inqilabı ilə hakimiyyətdən devrilmişdir.

## Ölümü
7 iyul 2014-cü ildə vəfat etmişdir. 13 iyul 2014-cü ildə Tiflisdəki *Müqəddəs Üçlük Sameba* Kafedralında təşkil edilmiş olan bir dövlət mərasimindən sonra vəsiyyətinə əsasən yaşadığı iqamətgaha aparılmış iqamətgahın bağçasında, daha əvvəl vəfat etmiş olan həyat yoldaşının yanında torpağa tapşırılmışdır.

## Həmçinin bax
* Zviadistlər

## İstinadlar
Leonid Kuçma

**Leonid Daniloviç Kuçma** (; ) — Ukrayna Respublikasının 2-ci Prezidenti.

## Həyatı
Leonid Kuçma 9 avqust 1938-ci ildə Ukraynanın Chaikyne şəhərində (Çerniqov vilayəti) anadan olmuşdur. 19 iyul 1994-cü ildən 23 yanvar 2005-ci ilə kimi Ukrayna Respublikasının 2-ci Prezidenti olmuşdur.

## İstinadlar
Bomba (film, 2005)

**Bomba** — Rəşad Mehdiyevin rejissoru olduğu tammetrajlı Azərbaycan bədii filmi. 

## Məzmun
Qonşularının əli ilə dəlixanaya saldırılan Arif *([[Rafael İsgəndərov]])* oradan qaçır və öz doğma məhəlləsinə qayıdır. Lakin onun evini qonşusu Ağarza *([[Muxtar Maniyev]])* mənimsəmişdir. Belə olan vəziyyətdə Arif məsələni öz bildiyi kimi həll etməyə çalışır və bütün qonşuların iç üzü açılmış olur.

## Film haqqında
Film 2005-ci ildə çəkilmişdir. Lakin tamaşaçılara 2007-ci ildə VHS və DVD formatında təqdim edilmişdir.

## Səhv
Filmin əvvəlindəki titrlərdə Şahin Həsənov sonundakı titrlərdə Şahin Həsənli, Müşfiq Hətəmov isə Müşviq Hətəmov kimi göstərilir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Qasım Səfəroğlu
:**Bəstəkar:** Rauf Məmmədov
:**Səs rejissoru:** Teymur Kərimov
:**Quruluşçu rəssam:** Şahin Həsənli
:**Montaj:** Elşad Rəhimov
:**İcraçı prodüser:** Fərid Məmmədli
:**Prodüserlər:** Müşfiq Hətəmov, Azər Cabbarov
:**Quruluşçu operator:** Nadir Mehdiyev
:**Quruluşçu rejissor:** Rəşad Mehdiyev  
:**Rejissor:** Elman Şeydayev
:**İnzibatçılar:** Məmməd Nuri, Mail Mansurov
:**Rejissor assistenti:** Bəxtiyar Qurbanov
:**İşıq ustaları:** Tahir Bağırov, Əliağa İbrahimov
:**Operatorlar:** Yaşar Kərimov, Asif Şirəliyev
:**Səs operatoru:** Zaur Məmmədov
:**Qrim ustası:** İlqar Cəfərov
:**Geyim Ustası:** Təranə Qurbanova
:**Rejissor köməkçisi:** Elgün Əzimov

### Rollarda
:Muxtar Maniyev – Ağarza
:Nəsibə Eldarova – Minəxanım
:Rafael İsgəndərov – Arif
:Coşqun Rəhimov – Mirzəbaba
:Sabir Məmmədov – Səlim
:Mehriban Xanlarova-Səriyyə
:Naibə Allahverdiyeva-Balaxanım
:Mirzə Ağabəyli-Əliş kişi
:Rüfət Axundov-Bədəl
:Vəfa Zeynalova-Badam
:Rövşən Kərimduxt-Balababa
:Cəfər Namiq Kamal-Baş həkim
:Məhərrəm Musayev
:Möhsün Hüseynxanlı-Polis rəisi
:Aslan
:Heybət Heybətov
:İlham Rəsulzadə
:Sənan Ağaəli
:Məmmədhüseyn Səmədov
:Asif Ağayev-Həkimin köməkçisi
:Elşən
:Maarif  Məhərrəmbəyli ( kino rejissor ) - bufetcik Mirsalah rolunda

## Həmçinin bax

* QAZ (film, 2005)
* Hərənin öz payı+tayı (film, 2006)
* Moskva-Bakı qatarı (film, 2005)
* Bu Şəhərdə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maqsud Məmmədov (baletmeyster)

**Maqsud Davud oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan balet artisti, baletmeyster, Azərbaycan SSR xalq artisti (1970).

## Həyatı
Maqsud Məmmədov 30 may 1929-cu ildə Gəncədə anadan olub. 1950-ci ildə Moskva Xoreoqrafiya Məktəbini bitirib ( sinfi). Bakıya qayıtdıqdan sonra 1951-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında solisti işləyib.

Maqsud Məmmədov həm milli baletlərimizdə, həm də dünya klassiklərinin əsərlərində mürəkkəb partiyaları böyük uğur və şərəflə ifa edib. Sənətkarın ifa yaradıcılığının əsasını Polad ("Qız qalası", Əfrasiyab Bədəlbəyli), Mənzər, Lenni ("Yeddi gözəl" və "İldırımlı yollarla", Qara Qarayev), Fərhad ("Məhəbbət əfsanəsi", Arif Məlikov), Azad ("Gülşən", Soltan Hacıbəyov), Pərviz ("Qaraca qız", Əşrəf Abbasov), Albert ("Jizel", Adolf Adan), Dezire, Ziqfrid, Şahzadə ("Yatmış gözəl", "Sonalar gölü" və "Şelkunçik" Pyotr Çaykovski), Xli Şan Fu və Ma Li Çen ("Qırmızı lalə", Reynqold Qlier), Pyero ("Qızıl açar", Boris Zeydman), kolen ("Arlekinada", Rikardo Driqo), Vatslav ("Bağçasaray fəvvarəsi", Boris Asafyev), Frondoso ("Laurensisa", Aleksandr Kreyn), Qəhrəman ("Şopeniana", Frederik Şopen), Bazil ("Don Kixot", Lüdviq Minkus) obrazlarının ifası təşkil edir.

Arif Məlikovun "Məhəbbət əfsanəsi" baletindəki Fərhad rolu Maqsud Məmmədovun ən uğurlu işlərindəndir. O, Azərbaycan Opera və Balet Teatrının Monte-Karlo, Fransa, Lüksemburq qastrollarında qalib olub.

1972–1973-cü illərdə Əlcəzairdə baletmeyster və pedaqoq işləyib.

Maqsud Məmmədov 1979-cu ildən Sov. İKP üzvü olmuşdur.

Maqsud Məmmədov xalq artisti Rəfiqə Axundovanın həyat yoldaşıdır.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 21 may 1970
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 30 aprel 1955
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 9 iyun 1959
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002
* "Şöhrət" ordeni — 29 may 2019
* "Teatr Xadimi" qızıl medalı — 2006

## Quruluş verdiyi baletlər
**Rəfiqə Axundovayla birgə**
* Xəzər balladası (1968)
* Qobustan kölgələri (1969)
* Yallı (balet) (1969) xoreoqrafik miniatürü
* Ləzgihəngi (balet) (1969) — xoreoqrafik miniatürü
* Azərbaycan süitası (1969)
* Kaleydoskop (1971)
* Muğam (1972) xoreoqrafik miniatürü
* Üç inqilab (1973)
* İldırımlı yollarla (1975)
* Yeddi gözəl (1978)
* Babək (1986)

## Filmoqrafiya
* Doğma xalqıma (film, 1954)
* Dədə Qorqud (film, 1975)
* Qayınana (film, 1978)
* Yeddi gözəl (film, 1982)
* Qərib cinlər diyarında (film, 1977)
* Bəyin oğurlanması (film, 1985)
* Bir qəlbin iki dastanı (film, 2001)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Balet, ömrüm mənim" sənədli filmi təqdim edilib
Nursultan Nazarbayev

**Nursultan Əbiş oğlu Nazarbayev** (; ) — Qazaxıstan Respublikasının 1-ci Prezidenti (1990–2019). Elbaşı () titulunun daşıyıcısı, Qazaxıstan Respublikasının Təhlükəsizlik Şurasının sabiq rəhbəri və hakim Nur Otan partiyasının sabiq lideri.

## Həyatı
Nursultan Nazarbayev 6 iyul 1940-cı ildə Qazaxıstan Respublikasında doğulmuşdur.

1958–1960-cı illərdə Dneprodjerzinsk texniki peşə məktəbində oxumuş, "Kazmetalurqstroy" trestində fəhlə işləmişdir. 1960–1969-cu illərdə Karağandı metallurgiya zavodunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1967-ci ildə Karağandı metallurgiya zavodunun nəzdində Ali Texniki Məktəbi bitirmişdir, iqtisad elmləri doktorudur. 1969–1984-cü illərdə Karağandı metallurgiya zavodunda, Temirtau səhər partiya komitəsində, Qazaxıstan Kommunist partiyası Mərkəzi Komitəsində komsomol və partiya işlərində çalışmışdır. 1976-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Ali Partiya məktəbini qiyabi bitirmişdir. 1984–1989-cu illərdə Qazaxıstan SSR Nazirlər Sovetinin sədri olmuşdur. 1989–1990-cı illərdə Qazaxıstan Kommunist Partiyasının mərkəzi Komitəsinin birinci katibi və Qazaxıstan SSR Ali sovetinin sədri seçilmişdir.

24 aprel 1990-cı ildə Qazaxıstan Respublikasının Ali Soveti tərəfindən Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir. 1 dekabr 1991-ci ildə ümumxalq seçkiləri nəticəsində Qazaxıstan Respublikasının 1-ci Prezidenti seçilmişdir. 29 aprel 1995-ci ildə ümumxalq referendumu nəticəsində prezident səlahiyyətləri uzadılmışdır. 10 yanvar 1999-cu ildə seçkilərdə 81,71% səs toplayaraq yenidən prezident seçilmişdir. 4 dekabr 2005-ci ildə seçkilərdə 91,15% səs toplayaraq təkrar prezident olmuşdur.

19 mart 2019-cu ildə Qazaxıstan Prezidentliyindən istefa etmişdir:

## Ailəsi
Evlidir, üç qızı var.

## Maraqları
Tennis və xalq musiqisinə maraq göstərir.

## Mükafatları
3 aprel 2017-ci ildə "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Elnarə Xəlilova

**Xəlilova Elnarə Sabit qızı** () — Azərbaycan müğənnisi və aktrisası. Dövlət Sərhəd Xidmətinin kapitanı

## Həyatı

### Uşaqlıq illəri
Elnarə Xəlilova 1 oktyabr 1980-ci ildə Bakıda anadan olub. 1987-ci ildə 144 № orta məktəbə gedib, 1997-ci ildə həmin məktəbi bitirib. Elə həmin ildə Azərbaycan Dövlət Dillər Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olub və universitetdən qırmızı diplomla məzun olub. Daha sonra təhsilini Milli Konservatoriyada davam etdirib.

13 yaşında ikən anası o "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti "Bənövşə" uşaq xorununa aparıb və ilk səhnə fəaliyyətini də belə başlayıb. Əfsər Cavanşirovun rəhbərliyi altında həmin xorun solisti olub. Sənətçi sonrada birlikdə çalışdığı Xuraman Şuşalı ilə burada tanış olub.

### Gənclik illəri
1999-cu ildə "Qızıl Açar-99" mahnı müsabiqəsinin laureatı olub. 2000-ci ildə Vaqif Gərayzadənin triosuna dəvət alıb. Qrupda çalışdığı vaxtlar Zülfiyyə Xanbabayevanın, Aygün Kazımovanın və bir çox ulduzların bek vokalisti olub. Qrupdan ayrıldıqdan sonra "Şərq ulduzları" uşaq teatrında çalışıb. Sonradan "Elnarə və onun dostları" qrupunu yaradıb. 2003-cü ildə "SS Production" şırkəti ilə 5 il müddətinə müqavilə bağlayıb və solo karyerasına başlayıb. İlk mahnısı "Sənsizəm" olub. Həmin il "Qəm otağı" adlı ilk klipi işıq üzü görüb. "Gənc Sim", "Pantene Pro-v" markalarının Azərbaycanda siması olub. Bundan əlavə Özbəkistanda "Nəzakət", Azərbaycanda istehsal olunan "Məşədi İbad-94" filmlərində baş rol alıb. İndiyə kimi 6 klipi işıq üzü görüb — "Qəm otağı", "Məhəbbət payım", "Uzaqlara", "Yuxulu şəhər", "Çünki gəncsən", "Cibdə varsa pul". 2006-cı ildə ailə həyatı qurub. Həmin il "Məhəbbət payım" adlı solo albomunu buraxıb. "Səbuhi" studiyasında yazılan disk 16 mahnıdan ibarət olub.

### Son dövrlər
Elnarə Xəlilova gənclərə dəstək olmaq məqsədilə "El yaradıcılıq" mərkəzini yaratmışdır. Burada o, bir çox gənc musiqiçilərə öz dəstəyini göstərir. Tələbələri ilə efirlərə qatılır, kliplər təqdim edir.

### Şəxsi həyatı
Ailəlidir. 4 övladı — 1 qızı, 3 oğlu var. 2006-cı ildə ailə həyatı quran Elnarənin 2007-ci il iyunun 22-də qızı, 2009-cu il oktyabrın 11-də oğlu olub.

## Klipləri

## Filmoqrafiya
# Məşədi İbad-94 (film, 2005) — Gülnaz
# Milçək (film, 2006) (mahnı ifa edən)

## Mükafatları
* "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi (1919–2019)" yubiley medalı – 2019

## İstinadlar
Cahangir Qurbanov

**Qurbanov Cahangir Qafar oğlu** () — Azərbaycan müğənnisi.

## Həyatı
Cahangir Qurbanov 1976-cı 17 sentyabrda Sumqayıt şəhərində anadan olub. Naxçıvan Muxtar Respublikasında böyüyüb, burada 3 N-li orta məktəbdə orta təhsilini başa vurduqdan sonra Naxçıvan Dövlət Universitetinin Hərbi fiziki təlim fakültəsinə daxil olub. 1998-ci ildə ali təhsil aldıqdan sonra Bakı şəhərinə köçüb. Bir neçə beynəlxalq festivalın qalibi və qranpri mükafatçısıdır. 2009–2010-cu illərdə ATV telekanalında "Yeni Ulduz" tele-yarışmasının qalibi olub. 2012-ci ildə Üzeyir Hacibəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının solo oxuma fakültəsinə daxil olub (professor Hüseyin Əliyevin sinfinə). 2013-cü ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solistidir. Aparıcı solist-vokalçı kimi teatrın repertuarında olan əksər milli və klassik opera tamaşalarında əsas rollarda çıxış edir. "Leyli və Məcnun"da Nofəl, "Şah İsmayıl"da Aslan şah, "Sevil"də Atakişi, "Toska"da Anjelotti, "L'elisir D'amore" Belkore, "Pagliacci" Silvio və s. Azərbaycan Respulikası DİN-yi DQ-nin nümunəvi göstərici orkestrinin dirijorudur.

Ailəlidir, bir övladı var.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 10 may 2019, 7 may 2020, 7 may 2021, 6 may 2023, 9 may 2024, 8 may 2025

## Filmoqrafiya
# Tale yükü
# Milçək (film, 2006)

## İstinadlar
Zaur Terequlov

**Terequlov Zaur Rəşid oğlu** — Səməd Vurğun adına Rus Dram Teatrının aktyoru.

## Həyatı
Zaur Terequlov 2005-ci ildə Səməd Vurğun adına Rus Dram Teatrının nəzdində aktyorluq studiyasını bitirib. 2003-cü ildən Səməd Vurğun adına Rus Dram Teatrında aktyor vəzifəsində işləyir. Teatrda işlədiyi müddətdə uşaqlar və böyüklər üçün üçün bir tamaşada rol almışdır.

## Mükafatları
8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Əsas rolları

### Uşaqlar üçün tamaşalar
# Kot v sapoqax (Q.Kalau) — Stefan və Qraf
# Şelkunçik (V.Reznikova) — Şelkunçik
# Snejnaya koroleva (Y.Şnars) — Kay 
# Vasilisa Prekrasnaya (Y.Çernyak) — Vasili

### Böyüklər üçün tamaşalar
# Qarold və Mod (K.Xiqqins) — bağban 
# 12-ci gecə (U.Şekspir) — matros
# Çayka (A.P.Çexov) — Yakov

## Filmoqrafiya
# Milçək (film, 2006)
# Qüdsi (film, 2007)

## İstinadlar
Mövsüm Hüseynov

**Möhsün Hüseynxanlı** (tam adı: *Mövsüm Turbəndə oğlu Hüseynov*; ) — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2018).

## Həyatı
Hüseynov Mövsüm Türbəndə oğlu 1958-ci il iyun ayının 13-də Laçın rayonunda anadan olmuşdur. 1980–85-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitunu bitirib. 1982–1995-ci illərdə Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında, 1995–1997-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında, 1997–2008-ci illərdə Bakı Bələdiyyə Teatrında çalışıb. 2010-cu ildən bu günədək yenidən Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında fəaliyyətini davam etdirib.

20 yanvar 2025-ci ildə vəfat edib.

## Mükafatları
16 oktyabr 2018-ci ildə isə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Hücum (film, 1989)
# Qəzəlxan (film, 1991)
# Yük (film, 1995)
# Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi (film, 1996)
# Otel otağı (film, 1998)
# Yanmış körpülər (film, 2007)
# Şans (film, 2004)
# Bomba (film, 2005)
# Heydər Əliyev (film)
# Vəkil hanı? (film, 2011)
# Fədakar (film, 2015)

## İstinadlar
Təvəkkül Əliyev (aktyor)

**Təvəkkül Əjdər oğlu Əliyev** () — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti.

## Həyatı
Təvəkkül Əliyev 1973-cü ildə İncəsənət İnistitutunun kino və dram aktyorluğu fakültəsini bitirdikdən sonra N. B. Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlamışdır. T. Əliyevin Lənkəran teatrının səhnəsində oynadığı ilk rol M. İbrahimovun "Yaxşı adam" pyesindəki Azər obrazı olmuşdur. Daha sonra o, N. Xəzrinin "Sən yanmasan", İ. Əfəndiyevin "Mahnı dağlarda qaldı", N. Hikmətin "Bayramın birinci günü", A. P. Çexovun "Yubiley", M. İbrahimovun "Kəndçi qızı", M. Musiyenkonun "Nəsillər, eşidin!", V. Şekspirin "Qış nağılı", H. Cavidin "Topal Teymur", S. Vurğunun "Fərhad və Şirin", Ə. Haqverdiyevin "Ağa Məhəmməd şah Qacar", Ə. Əylislinin "Vəzifə" və onlarla digər əsərlərdə Eldar, Nicat, Şadi bəy, Xirin, Alman zabiti, Rəşad, Sillerqut, İldırım Bəyazid, Fərhad, Mirzəqulu xan, Əjdər kimi yadda qalan obrazlar yaratmışdır. O, səhnə fəaliyyəti ilə yanaşı rayonda keçirilən mədəni-kütləvi tədbirlərin təşkilində də yaxından iştirak edir. Xalq artisti Böyükxanım Əliyevanın həyat yoldaşıdır.

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti idi. 25 iyun 2013-cü ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir. Təvəkkül Əliyev 23 yanvar 2017-ci ildə qəflətən ürək tutmasından vəfat etmişdir. Mərhum aktyor Bakıda Zabrat qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Yanmış körpülər (film, 2007)
# Cavad xan (film, 2009)
# 100 kağız (film, 2015)
# Bağışla, gələ bilmədim (film, 2015)
# Xəstə oruc (film, 2016)
# Məni iri planda çəkmə (2017)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lənkəran Teatrı 126-cı mövsümünə başlayıb
Aşıq Əmrah

**Aşıq Əmrah Gülməmmədov** () — Gürcüstanlı ustad-aşıq.

## Həyatı
Aşıq Əmrah (Əmrah Paşa oğlu Gulməmmədov) 1908-ci ildə Borçalıda – Gürcüstan Respublikası Marneuli rayonunun Araplı kəndində doğulmuşdur. Saz çalmağı uşaq yaşlarında atası Paşa kişidən öyrənmişdir. Həddi-büluğa çatanda atası onu dövrünün seçilib-sayılan ustad sənətkarı Aşıq Məsimin (Məsim Yadigarov) yanına şəyirdliyə qoyur.

Əmrah Gülməmmədov Aşıq Məsimin yanında püxtələşdikcə, aşıq sənətinin sirlərinə daha yaxından bələd olur, həzin aşıq-el havalarının mahir ifaçısına çevrilir. Beləliklə, o, öz sənətini inkişaf etdirərək, yüksək zirvələrə qaldırmağa müvəffəq olur.

Aşıq Əmrahın 1930-cu illərdən Borçalının ən böyük el şənliklərində səsləndirdiyi havalar və mahnılar artıq 50-ci illərdən başlayaraq Bakının radio dalğalarında və geniş konsert salonlarında səslənir.

1959-cu ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüyündəki iştirakı onun ustad aşıq kimi daha da məşhurlaşmasına təkan verdi.

1961-ci ildə Azərbaycan aşıqlarının III qurultayında, 1966-cı ildə Aşıq Ələsgərin yubileyində, 1984-cü ildə isə Azərbaycan aşıqlarının IV qurultayında ağsaqqal ustad-aşıq kimi hamişəlik yadda qalan çıxışları olmuşdur.

Aşıq Əmrahın bir sənətkar kimi böyüklüyü həm də ondadır kı, o, çalıb-oxumaqla yanaşı mahir saz reformatoru idi. Mütəxəssislərin yekdil fikrinə görə Sadıqcanın tardakı yeniliklərini Aşıq Əmrah sazda etmişdir. Böyük ustadın çoxlu şəyirdləri olmuşdur, amma onun yetişdirdiyi aşıqlar arasında ən məşhuru həmişəyaşar saz və söz ustası Aşıq Kamandardır.

Aşıq Əmrah sənətkarlığının ucalığı həm də ondadır ki, tədqiqatçılara məlum olan 72 saz havasını inkişaf etdirib təkmilləşdirərək onların sayının 81-ə çatdırmısdır. O, ilk dəfə olaraq "Yurd yeri", "Susənbəri", "Turacı" və s. qədim Borçalı havalarını bərpa edərək səsləndirmişdir.

Aşıq Əmrah 1987-ci ildə doğma kəndi Araplıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Zakir Qaralov

**Zakir Bəkir oğlu Qaralov** () — Azərbaycan hüquqşünası, Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru (2000–2020), I dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri (2002).

## Həyatı
Zakir Bəkir oğlu Qaralov 1956-cı il yanvarın 13-də Gürcüstan SSR-nin Başkeçid rayonunun Ormeşən kəndində anadan olmuşdur.

1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirdikdən sonra prokurorluq orqanlarına işə qəbul edilərək 1981-ci ilədək Bakı şəhərı Səbail rayon prokurorunun köməkçisi, 1981–2000-ci illərdə Baş Prokurorluğun ümumi nəzarət şöbəsinin prokuroru, böyük prokuroru, Bakı şəhəri Nəsimi rayon prokurorunun müavini, Nəsimi rayon prokuroru, Baş Prokurorluğun milli təhlükəsizlik orqanlarında istintaqa nəzarət şöbəsinin, Ümumi Nəzarət İdarəsinin prokuroru və böyük prokuroru, Bakı şəhəri Sabunçu rayon prokuroru, Gəncə şəhər prokuroru vəzifələrində işləmişdir.

25 aprel 2000-ci ildən 1 may 2020-ci ilədək Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru olmuşdur. I dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri ali xüsusi rütbəsindədir (2002). Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının üzvüdür.

Ailəlidir, iki övladı var.

## Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikası prokurorluq orqanlarının inkişafında xidmətlərinə görə 29 sentyabr 2006-cı ildə isə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə, 29 sentyabr 2008-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar hüquqşünası" fəxri adı ilə, 13 yanvar 2016-cı ildə isə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Mələkxanım Eyubova

**Mələkxanım Yadigar qızı Eyubova** () — xanəndə, muğam ifaçısı, Azərbaycanın xalq artisti.

## Həyatı
Mələkxanım Eyubova 5 noyabr 1962-ci ildə Şamaxıda anadan olmuşdur. 1969-cu ildən 1979-cu ilədək Bakıdakı 155 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır.

Qarmon ixtisası üzrə 5 illik musiqi məktəbini bitirmişdir. Ə. Cavanşirovun rəhbərlik etdiyi uşaq xorunun solisti olmuşdur. 1979-cu ildən 1984-cü ilə kimi M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin "Musiqili komediya aktyorluğu" fakültəsində təhsil almışdır. 1980-ci ildən 1985-ci ilədək "İrs" folklor ansamblının, 1985-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində S. Rüstəmov adına Xalq Çalğı Alətləri orkestrinin solisti olmaqla yanaşı, C. Qaryağdıoğlu adına muğam üçlüyündə çalışmışdır.

Dünyanın bir çox ölkələrində — ABŞ, Almaniya, Avstraliya, Fransa, Türkiyə, Rumıniya, Belorusiya, Latviya, İsveç, İraq, Hollandiya, Belçika, Rusiya və s. konsert proqramları ilə çıxış etmişdir.

1995-ci ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında Leyli rolunun ifaçısı olmuşdur.

10 ildən artıqdır ki, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində muğam ixtisası üzrə professor vəzifəsində çalışır. Azərbaycanın əməkdar (1998) və xalq artisti (2002) adına layiq görülmüşdür.

Almaniya, Fransa və Türkiyədə muğam albomları buraxılmışdır.

Heydər Əliyev Fondunun mükafatçısıdır. 2016-cı ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülmüşdür. 1 may 2017-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

13 dekabr 2023-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin 100 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Qabil (film, 2001)
# Zəlimxan dastanı (film, 2007)
# Xalq təranələri (film)

## İstinadlar

## Mənbə
* Mələkxanım Eyubova
Kəpənəkçi (Sarvan)

**Kəpənəkçi** (Kürüstü Kəpənəkçi) — Gürcüstan Respublikasının '''Aşağı Kartli mxaresinin''' Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
Kəpənəkçi ərazi birliyinə daxildir bu kəndlər:
İkinci Kosalı
Birinci Kosalı 
Kəpənəkçi
İlməzli 
Keşəli
Ambarovka 
Alget üzümçülük təsərrüfatı

## Coğrafi mövqeyi
Kəpənəkçi kəndi Marneuli rayonunun Qardabani ilə sərhəd zonasında Kür çayının sağ sahilində dəniz səviyyəsindən 280-300 metr hündürlükdə yerləşir.

## Əhalisi
2002-ci ilin siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən kənddə 1383 nəfər əhali yaşayır ki, bunların da 711-i kişilər, 672-si isə qadınlardır. Kənd əhalisinni 96%-i azərbaycanlılardan ibarətdir.

=Xarici keçidlər=
* Региональный Информационный портал Квемо-Картли: Поселившимся в Квемо Болниси беженцам выдали удобрение для аграрной деятельности.
Distant təhsil

**Distant təhsil** — tədris prоsesinin elektrоn, telekоmmunikasiya, prоqram-teхniki vasitələr əsasında təşkil оlunduğu  fоrmasıdır. Distant təhsil öyrədən və öyrənən arasında əlaqəni telekommunikasiya və kompüter şəbəkələri vasitəsilə operativ, müntəzəm dialoq, əks əlaqə əsasında, uzaq məsafədən həyata keçirir.

Distant təhsilin xarakterik xüsusiyyətlərinə həmçinin çeviklik, modulluluq, iqtisadi səmərəlilik, müəllimin yeni rolu, təhsilin keyfiyyətinə xüsusi nəzarət, təlimin xüsusiləşdirilmiş vasitə və texnologiyalarından istifadə və s. məsələlər aiddir.

Distant təhsildə informasiyalar öyrənənlərə çap materialları, elektron materiallar, elektron dərslik, televerilişlər və s. formalarda təqdim edilir. Bu tədris informasiyalarının kitablar, disklər, audio-video kasetlər kimi daşıyıcıları vardır. Distant təhsildə tədris metodik kompleksdən, kompüter, televizor, audio-video maqnitofon, multimedia texnikası və s. kimi təlim vasitələrindən istifadə olunur.

Təhsilin distant forması müəyyən səbəblər üzündən təhsilini artırmaq imkanı olmayan və yeni ixtisas almaq arzusunu həyata keçirə bilməyən potensial şəxslərə real təhsil imkanları yaradır. Bu təhsil forması ənənəvi təhsil formalarına nisbətən öyrənənlərin müstəqilliyini, fəallığını, şüurluğunu, yaradıcılığını optimal şəkildə inkişaf etdirir.

## Tarix
Distant təhsil ilk illərindən başlayaraq 1970-ci illərə qədər əsasən çap materiallarına əsaslanırdı. Radio, audiokasset, faks, kino və telefon kimi rabitə vasitələrindən istifadə etməklə müəyyən təcrübələr aparılsa da, televiziya yayımı sahəsinin inkişafına qədər çap materiallarından əsas tədris vasitəsi kimi istifadə edilmişdir. Distant təhsil termini ilk dəfə Viskonsin Universitetinin 1892-ci il kataloqunda meydana çıxmışdır. Növbəti dövrdə distant təhsil konsepsiyasının əsasını qoyacaq müəyyən inkişaflar müşahidə olunmuşdur. Bu termin 1960-cı ildən etibarən geniş tətbiq sahəsinə malik olmuşdur. “Distant təhsil” termini daha sonra Almaniyada 1960-1970-ci illərdə alman pedaqoq Otto Peters tərəfindən təqdim edilmiş və Fransadakı distant təhsil müəssisələrinin adı (teleenseignement) kimi istifadə edilmişdir. 
## Xarici keçidlər
UZAKTAN EĞİTİM VE UYGULAMALARI 
## İstinadlar
Azərbaycan xəritəsi (film, 2006)

***Azərbaycan xəritəsi*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Oqtay Əlizadə tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmişdir. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Filmdə Azərbaycan xəritəsinin tarixindən və bu günündən bəhs edilir.

## Məzmun
Filmdə Azərbaycan xəritəsinin tarixindən və bu günündən bəhs edilir.

## Film üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Səidə Rzayeva
Rejissor: Oqtay Əlizadə
Operator: Oqtay Əlizadə

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2006-cı ilin Azərbaycan filmləri
2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
İsmayıl Məmmədov (rəssam)

** İsmayıl Əsəd oğlu Məmmədov** () — Azərbaycanlı rəssam, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı.

## Həyatı
Əməkdar rəssam İsmayıl Məmmədov 1948-ci il mart ayının 31-də Bakıda doğulub. Paytaxtın Səbail rayonundakı 189 saylı orta məktəbin səkkizinci sinfini bitirərək 1963-cü ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinin rəngkarlıq şöbəsinə daxil olub. Tələbəlik illərindən kitab qrafikası ilə məşğul olmağa başlayıb. 1968-ci ildə rəssamlıq məktəbini bitirib və həmin il də İlya Repin adına Leninqrad (bugünkü Sankt-Peterburq) Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutuna qəbul edilib. SSRİ xalq rəssamı, professor Yefsey Mousenkonun sinfini 1974-cü ildə bitirib. Əvvəlcə Azərbaycan Respublikası Rəssamlar İttifaqının Bədii Fondunda işləyib, sonra pedaqoji fəaliyyət göstərib. 1976-cı ıldən Respublika və Beynəlxalq rəsm sərgilərində iştirak edir.

Məşhur boyakar, istedadlı qrafık İsmayıl Məmmədov teatr rəssamlığı ilə ciddi məşğul olur. O, 10 fevral 1996-cı ildən Akademık Milli Dram Teatrında quruluşçu rəssamdır. Burada işləməklə yanaşı, 6 iyul 1998-ci ildən −2007-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının baş rəssamıdır.

İsmayıl Məmmədov Akademik Teatrda İlyas Əfəndiyevin "Hökmdar və qızı", Bəxtiyar Vahabzadənin "Özümüzü kəsən qılınc" ("Göytürklər"), "Dar ağacı", Əli Əmirlinin "Köhnə ev", "Varlı qadın", Nazim Hikmətin "Kəllə", Ramiz Novruzun "Hələ "sevirəm" deməmişdilər…", Cəfər Cabbarlının "Ulduz, yaxud Ədirnə fəthi" dramlarının, Musiqili Komediya Teatrında Üzeyir bəy Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" ("Məşədi İbad"), Rüfət Əhmədzadə və Emin Sabitoğlunun "Hələlik", İmre Kalmanın "Maritsa", "Qaraçı premier", Ferens Leqarın "Şən dul qadın", Qeybulla Rəsulov və Cavanşir Quliyevin "Məhəbbət oyunu", Tamara Vəliyeva və Emin Sabitoğlunun "Bankir adaxlı", Rauf Hacıyevin "Talelər görüşəndə" ("Romeo mənim qonşumdur"), Qara Qarayevin "Coşğun Qaskonlu" operettalarının, Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında Nəbi Xəzrinin "Burla xatun" pyesinin tamaşalarına bədii tərtibat verib.

İsmayıl Məmmədova 30 may 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı fəxri adı verilmişdir.

Uzun illər ağciyər xərçəngindən əziyyət çəkən sənətkar 12 dekabr 2016-cı ildə gecə saatlarında Bakıda vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Mənim ağ şəhərim (film, 1993)
# Azərbaycan xanlıqları. Naxçıvan və İrəvan xanlıqları. 5-ci film (film, 2003)
# Bəyaz həyat (film, 2003)
# Azərbaycan xəritəsi (film, 2006)
# Daşdan tikilmiş şəhər (film, 2008)
# Günaydın, mələyim! (film, 2008)

## İstinadlar
Yusif Mirzə (rəssam)

**Yusif Mirzə** () — Azərbaycan rəssamı.

## Həyatı
1959-cu ildə Laçın rayonunun Sadınlar kəndində anadan olub. 1976-cı ildə Bakı Pedaqoji İnstitutunun Qrafika fakültəsinə daxil olub. 1981-ci ildə rəssamlıq fakültəsini bitirmişdir. 1981 – 1985-ci illərdə Laçın Xalq Teatrında rəssam işləmişdir.

1987-ci ildə, Bakıda, "Ölkənin Gəncləri" adlı sərgidə, 1990-cı ildə Qazaxıstanda keçirilmiş "Xəzər – Dostluq Dənizidir" adlı sərgidə iştirak etmişdir.

1990-cı ildə Latviyanın Riqa şəhərində Bakı günləri çərçivəsində keçirilən sərgidə iştirak etmişdir. 1990-cı ildə Fransanın Nitsa şəhərində Azərbaycan rəssamlarının sərgisində iştirak etmişdir. 1991-ci ildə BƏƏ-də, Abu-Dabi şəhərində Azərbaycan rəssamlarının sərgisində iştirak etmişdir.

1994-cü ildə Britiş Petroleum tərəfindən İstanbulda təşkil edilmiş, Azərbaycan və Türkiyədən olan gənc rəssamların sərgisində iştirak etmişdir. 1996-cı ildə Ankarada, Novruz Festivalına həsr edilmiş Türkdilli ölkələrin rəssamlarının birgə sərgisində iştirak etmişdir.

1997-ci ildə Norveçdə, Oslo Mədəniyyət Mərkəzində keçirilən sərgidə iştirak etmişdir. 1998-ci ildə Şimali Kiprdə, Nikosiyada, Atatürk Kültür Mərkəzində keçirilən sərgidə iştirak etmişdir.

Onun işləri ABŞ, İngiltərə, Almaniya, Finlandiya, Norveç, İsveç, Türkiyə, İran, Kipr, Latviya və digər ölkələrdə özəl kolleksiyalarda yer almışdır.

Müxtəlif üslublarda işlənmiş rəsm əsərləri dünyanın 20-dən artıq ölkəsində çeşidli qalereyalarda sərgilənib.

Məşhur norveçli səyyah Tur Heyerdal Azərbaycana səfəri zamanı Yusif Mirzənin rəsmləri ilə tanış olub, rəssamın yaradıcılığını yüksək qiymətləndirib, öz şəxsi muzeyi üçün müəllifin bir neçə əsərini satın alıb.

Yusif Mirzə hal-hazırda Bakı şəhərində yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səməd Səmədov

**Səməd Səmədov** () — Azərbaycan estrada müğənnisi, xalq artisti.

## Həyatı
1946-cı il sentyabrın 17-də Aşqabadda anadan olub.

1948-ci ildə zəlzələ nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Bakıya, İçərişəhər məhəlləsinə köçür. Müslüm Maqomayev, Fərhad Bədəlbəyli, Polad Bülbüloğlu kimi musiqi xadimləri ilə birgə Bülbül adına musiqi məktəbinin skripka sinfini bitirdikdən sonra A.Zeynallı adına Musiqi Məktəbinin nəzəriyyə sinfinə daxil olur.

1988-ci ildən Səməd Səmədov toylarda çıxış edir. Müğənniyə əsas popularlıq 1992-ci il tarixdə, Eldar Mansurovun Piruz Dilənçinin "Qızlar" adlı şerinə bəstələdiyi mahnını ifa etdikdən sonra gəlib.

2000-ci ildə əhali arasında aparılan sorğunun nəticələrinə görə Səməd Səmədov rəsmi olaraq "Toylar Kralı" adını qazandı. Ona bu adı Azərbaycan estradasının korifeyi Mirzə Babayev verib. Səməd Səmədov xalqın məhəbbətini özünün ən böyük uğuru hesab edir. O, Müstəqil 'Qrant' Milli İctimai Mükafatının ikiqat sahibi, 150 müxtəlif mahnının, 5 albomun, 20 klipin ifaçısıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Səməd Səmədov ötən onilliyin ən yaxşı toy müğənnisidir. 2001-ci il sentyabrın 17-də Eldar Bağırbəyovun baş prodüser olduğu 'Ulduzlar Bağı'nda Səməd Səmədovun ad ulduzunun qoyulmuşdur. 12 sentyabr 2011-ci ildə Xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

24 iyul 2021-ci ildə 74 yaşında sepsis və septik şok diaqnozu səbəbindən vəfat edib.

## Məşhur mahnıları
* 1 – Qızlar
* 2 – Bu dünyanın üzünə bax!
* 3 – Bakılı balasıyam
* 4 – Sensiz qalan dünya
* 5 – Sevgimiz
* 6 – Taleyimə qurban olum
* 7 – Yenə görüşərik

## Filmoqrafiya
# Yanmış körpülər (film, 2007)
# El içində (veriliş, 2007)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vladivostok

**Vladivostok** () ya da **Uraşio** () — Uzaq Şərqdə Rusiya Federasiyasında şəhər, Primorsk diyarının mərkəzi. Çin Xalq Respublikası və Şimali Koreya sərhədlərinə yaxındır. Rus Donanmasının ana bazası bu şəhərdə yerləşir. Trans Sibirya Dəmiryolu ilə Moskvaya bağlı. 2002-ci ildə əhalinin sayı 594.701 nəfərdir

Vladivostok Rusiya Uzaq Şərqinin ən böyük şəhəridir. Şəhərin ən önəmli iqtisaddiyat fəaliyyətləri nəqliyyat, balıqçılıq və donanma bazası ilə əlaqadar fəaliyyətlərdir. Vladivostokda altı universitet yerləşir.

## Saat qurşağı
 Valdivostok Primorsk diyarı kimi Vladivostok saat qurşağında yerləşir. Yerləşmə zonasına görə +10:00 UTC yerləşir. Moskva vaxtına görə saat qurşağı +7 yerləşir və Rusiyada MKS+7 olaraq bildirilir.

## İstinadlar