open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kobe limanı

**Kobe limanı** — Hanşin Sənaye Bölgəsində yerləşən Keihanşin ərazisindəki Hyoqo prefekturasındakı Kobe şəhərində Kansa Yaponiyanın dəniz limanıdır. Rokkonun dağı ətəyində yerləşən düz ərazilər məhduddur və Port adası, Rokko adası, Kobe hava limanı və digərlərini yaradılması üçün süni adaların konstruksiyaları həyata keçirilir.

## Tarixi
thumb|Kobe limanının səmadan görünüşü
Orta əsr dövründə liman Hyoqo no Tsu () kimi tanınırdı.

1858-ci ildə Amiti və Ticarət müqaviləsi Hyoqqo limanını əcnəbilərə açdı.

İkinci Dünya müharibəsi sütunlarından sonra Müttəfiq Qüvvələri, daha sonra Birləşmiş Ştatların Qüvvələri tərəfindən işğal edildi. (Sonuncu 1973-cü ildə dönmüşdür.)

1970-ci illərdə liman dünyadakı ən çox konteynerləri idarə etdi. 1973–1978-ci illərdə dünyanın ən sıx konteyner limanı idi.

1995-ci ildə Böyük Hanşin zəlzələsi nəticəsində limanın şəhər hissəsinin çoxunun məhv edildi və oradakı obyektlərin və xidmətlərin çoxununun fəaliyyətinin dayandırılmasından sonra təxminən 10 trilyon yen və ya 102,5 milyard dollar həcmində zərərl hesablandı və bu Yaponiyanın ÜDM-lərinin 2,5 faizini təşkil edərdi. Kobe sahəsindəki əmlakın yalnız 3% -i zəlzələnin sığortası ilə əhatə olunduğuna görə, itkilərin əksəriyyəti sığortalanmadı, Tokioda isə 16% idi.

Kobe zəlzələdən əvvəl dünyanın ən işlək limanlarından biriydi, lakin təmir və yenidən qurulmasına baxmayaraq, Yaponiyanın əsas yük gəmisi kimi əvvəlki statusunu heç vaxt geri almamışdır. Yaponiyanın dördüncü işgüzar konteyner limanı olaraq qalır.thumb|Harborland — Mereken Parkı gəmi Nautica gəmisi ilə görüntüsü.

## Avadanlıqları
*Konteyner kayutu: 34
* Ərazi: 3.89 km²
* Maksimum layihə: 18 m

### Ictimaiyyət üçün əyləncə obyektləri
*Meriken Parkı
*Kobe Limanı Qülləsi
*Harborland
left|thumb|233x233px|Kobe limanını tərk edən Amsterdam kruiz gəmisi

## Sərnişin xidmətləri
Cənubi Koreya, Busan, həftədə iki dəfə

Şanxay, Çin: həftədə bir dəfə

Tianjin, Çin: həftədə bir dəfə

## Kruiz limanı
Kobe həmçinin müəyyən kruiz gəmiləri üçün bir ev limanıdır. Limana yan alan kruiz xətləri, Holland America Line və Princess Cruise Line kimi növlərdir.

## Həmçinin bax
* Kobe

## İstinadlar

## Xarici keçdilər
* Kobe liman və sığınacağının ofisi
Stromatoporatalar

**Stromatoporatalar** — şərti olaraq hidroidlərə aid edilən yarımsinif; fossil halında ardıcıl olaraq bir-birinin üzərində yatan çoxsaylı lövhəciklərdən (laminlər) ibarət olan karbonatlı əmələgəlmələr qalır. Laminlərin paylanması orqanizmin ardıcıl böyüməsi ilə əlaqədardır. Stromatoporatalar koloniyalarının formaları müxtəlifdir: lövhəciklərdən kürə — sferoidşəkilli və silindirik — budaqlıya qədər. Koloniyanın alt hissəsində ümumi qırışıqlı örtük — bazal epiteka müşahidə edilir. Stromatoporatalar təhkim olunan və ya sərbəst uzanmış bentosa aid edilirlər. Onlar əsasən tropiklərdə və subtropiklərdə sublitoralın üst hissəsində yaşamış, çox güman ki, evriqalin orqanizmlər olmuşdur. Stromatoporatalar karbonat süxurlarda, o cümlədən dolomitlərdə rast rast gəlirlər; əhəngdaşı, bəzən isə rifogen əhəngdaşları əmələ gətirirlər. Müxtəlif formalı koloniyaların yaratdığı əhəngdaşlar stromatopor, silindirik və budaqlı koloniyaların (məsələn: *Amphipora* cinsi və b.) əmələ gətirdiyi əhəngdaşlar isə amfipora əhəngdaşları adlanır. Orta ordovik — paleogen; paleozoy stromatoporatalar yüksək inkişaf dövrü gec ordovik, silur və devonda, mezozoy stromatoporatalar yüksək inkişaf dövrü isə yura və təbaşirə təvafüq edir. 

## Mənbə
*
Suffoziya

**Suffoziya** — torpaqda həll olmuş duzların (xlorid, xlorid-sulfat, karbonat) yuyulub çıxarılması, qruntların mikroaqreqat quruluşunun pozulması, enən su cərəyanları vasitəsilə xırda süxur hissəciklərinin yuyulub dərinə daşınması və sonradan yeraltı sularla çıxarılması. Mexaniki və kimyəvi suffoziya növləri ayrılır. Suffoziya nəticəsində üstdə yatan süxur qatlarının çökməsi, Yer səthində isə qapalı çuxurlar, yaxud xırda mikroçökmələr, "boşqablar" və daha iri enmiş sahələr əmələ gətirir. Kiçik çuxurların diametrı 10 *m*-dən 100–500 *m*, dərinliyi 0,1–1,5 *m*, iri çökmələrin ölçüləri uyğun olaraq, 600–1500 *m*-ə qədər olur.
## Proses
Suffoziya yumşaq torpaq, löss və ya digər yapışmayan materiallar çatları və oyuqları olan əhəngdaşı süxurunun alt təbəqəsinin üzərində olduqda baş verir. Yağış və səth suları bu materialı yavaş-yavaş bu çatlardan keçirir və altındakı mağaralara aparır. Zaman keçdikcə bu müxtəlif dərinlikdəki landşaftda depressiya yaradır.

## Suffoziyaya qarşı yayılma
Suffoziya həm kütlə itkisi, həm də həcmli büzülmə ilə xarakterizə olunan torpaq strukturunun dağılmasına səbəb olan qeyri-sabitlik yaradan dağıdıcı bir prosesdir. Suffoziyada daha qaba hissəciklər nöqtə-nöqtə əlaqəsini itirirlər. Bu, dağıdıcı olmayan və həcmdə dəyişiklik olmadan kütlə itkisi ilə xarakterizə olunan yayılmadan fərqlidir. Yayılma daha iri hissəciklər nöqtə-nöqtə təmasda qalır və incə hissəciklər aralarındakı boşluqlardan çıxarılır.

## Həmçinin bax
* Süxur
* Su

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Suffoziya
Nəhavəndi

**Nəhavəndi** — təxəllüs. Nəhavəndə doğulanlar bu nisbəni almışlar.

;Bu təxəllüsü olan tanınmışlar
* Şeyx Əbül-Abbas Nəhavəndi — Baba Kuhi Bakuvinin muasiri olmuşdur.
* Əbdülbaki Nəhavəndi — "Məasir-i Rəhimi" əsərinin müəllifi
* Mansur Nəhavəndi — Baş məşqçi İnter
* Şeyx Əli Əkbər Nəhavəndi — şiə alimi
* Sadıq xan Nəhavəndi — (Sadıq Gürcü)
Bricmen Stokbarger metodu

**Bricmen** — Stokbarger metodu Harvard Universiteti fiziki Persi Uilyam Bricmenin (1882–1961) və Massaçusets texnologiya institutunun fiziki Donald K.Stokbargerin (1895–1952) şərəfinə adlandırılıb. Bu metod özündə monokristal külçələrin yetişdirilməsində istifadə olunan iki fərqli metodu birləşdirir.

Polikristallik material ərimə temperaturundan yüksək temperaturuna qədər qızdırılır və konteynerin aşağı ucundan başlayaraq yavaş soyudulur. Proses şaquli istiqamətlərdə həyata keçirilir və adətən ərintinin qarışdırılması üçün fırlanan tigel (ampula) istifadə olunur.

Çoxralski üsulu ilə bəzi yarımkeçirici kristalların yetişdirilməsi çətin olduğundan bu məqsədlə çox vaxt Bricmen-Stokbarger metodundan istifadə olunur. Bu proses monokristal külçələrin istehsalında çoxeffektiv üsul sayılır

Bricmen texnikası ilə Stokbarger texnikası arasında çox incə fərq var: halbuki, hər iki metodda hərəkət edən tigel və temperatur qradiyenti istifadə edilir, Bricmen metodunda əsasən sobadan çıxışda yaradılan idarə olunmayan qradiyent;Stokbarger texnikasında isə iki əlaqəli peçin yuxarı və aşağı donma nöqtələrinin temperaturlarını ayıran arakəsmə və ya rəfdən istifadə olunur. Bricmen metodunun Stokbarger modifikasiyası ərinti sərhəddində temperatur qradiyentini daha yaxşı idarə etməyə imkan verir.

## İstinadlar
Vinsent Kompani

**Vinsent Kompani** (; ) — Belçika peşəkar futbol məşqçisi və mərkəz müdafiəçisi kimi oynayan keçmiş oyunçu və Bundesliqa klubu "Bayern Münxen" klubunun hazırkı məşqçisi.

## İstinadlar
Stratiqrafiya

**Stratiqrafiya (lat."stratum"-təbəqə və yun. "qrafo" - yazıram)-** tarixi geologiyanın bölməsi; Yer qabığını təşkil edən, Yerin və onun üzərində məskunlaşmış üzvi aləmin inkişafının təbii mərhələlərini əks etdirən çökmə, vulkanogen və metamorfik əmələgəlmələrin tarixi ardıcıllığını, ilkin münasibətlərini və coğrafi yayılmasını öyrənir. Stratiqrafiyanın əsas məqsədləri: 1. Yer qabığının inkişaf tarixini aydınlaşdırmaq üçün onun ayrı-ayrı sahələrində süxurların ilkin yatım ardıcıllığını və yaş münasibətlərinin müəyyən edilməsi; struktur geologiya, geoloji planalma və axtarış-kəşfiyyat işləri kimi məsələləri həll etmək üçün baza yaradılması; Yer kürəsi üçün ümumi olan nisbi geoxronoloji şkalanın yaradılması; 2. Hər hansı ölkə və ya regionda geoloji əmələgəlmələrin yatım ardıcıllığının öyrənilməsi.

## Mənbə
*
Qreyon Kyei

**Qreyon Kyei** (12 avqust 1995-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan *Reyms* klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası
Kyei *Stad Reyms* akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü Reyms klubu ilə 12 aprel 2015-ci ildə etmişdir. O, 74-cü dəqiqədə Nikolas de Previlli əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Reyms Liqa 1 görüşündə Nitsaya 1-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Karyera statistikası
### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*France profile  at FFF
Çendu

**Çendu** — Çinin mərkəzi hissəsində şəhər. Sıçuan əyalətinin inzibati mərkəzi.

## Əhalisi
Əhalisi 14 milyon (2010).

## Coğrafiyası
Mintszyan çayı sahilindədir.

## Tarixi
E.ə. 4 əsrdə salınmışdır. E.ə. 221–63-cü illərdə Şu çarlığının, eramızın 908–965-ci illərində Xou Şu (Son Şu) çarlığının paytaxtı idi. 1644–46-cı illərdə Çjan Syançjunun üsyançı ordusu tərəfindən tutulmuşdu. 17-ci əsrin 2-ci yarısında Çinin mancurlar tərəfindən işğalından sonra Sıçuan əyalətinin inzibati mərkəzi olmuşdur. 1911-ci ilin sentyabrında xalq üsyanı zamanı üsyançılar tərəfindən mühasirəyə alınmışdı. 1949-cu il dekabrın 27-də Çin Xalq Azadlıq Ordusu tərəfindən qomindançılardan azad edilmişdir.

## Sənayesi
Ölkənin iri nəqliyyat qovşağı və sənaye mər kəzidir. Çoxsahəli maşınqayırma (dəzgahlar, alətlər, radio aparatları, nəqliyyat vasitələri), ağac emalı, metal emalı, yüngül və yeyinti sənayesi inkişaf etmişdir. Mis, alüminium, kimyəvi gübrələr istehsal olunur. Bədii sənətkarlıq (o cümlədən zərxara istehsalı); universitetlər var.

## Qalereya

Hongzhaobi.jpg|Honqzhaobi, Çendu
South Renmin Road.jpg|Cənubi Renmin yolu
Hongxing Road.jpg|Honqxinq yolu
Zongfu Road Chengdu.jpg|Zonqfu yolu
S. Renmin Road.jpg|S. Renmin yolu
Jiuyanqiao.jpg|Jin yolu
Sichuan Library.jpg|Siçuan kitabxanası



## Həmçinin bax
* Nankin
* Sian

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çendu rəsmi internet səhifəsi
Şaumyanabad

**Şaumyanabad** (əvvəlki adı: **Xankəndi**) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Toponimikası
Kənd vaxtilə Şirvan xanlarına məxsus idi və bu səbəbdən Xankəndi adlanırdı. Oykonim "xana məxsus kənd" mənasını daşıyır. Kollektivləşmə illərindən sonra Stepan Şaumyanın adı ilə Şaumyanabad adlanmışdır.***'

== Tarixi ==
[[Kənd]] vaxtilə [[Şirvan xanlığı|Şirvan xanlarına]] məxsus idi.***'

5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şamaxı rayonunun Mədrəsə qəsəbə inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Şaumyanabad kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Ləngəbiz silsiləsinin ətəyində yerləşirdi.****

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Çeptsa çayı

**Çeptsa** — Rusiya Federasiyasının Udmurt Respublikasında, Perm diyarı və Kirov vilayətində çay.

## Haqqında
Vyatkanın (Volqa hövzəsi) sol qolu. Uzunluğu 501 km, hövzəsinin sahəsi 20,4 min *km<sup>2</sup>
*. Yuxarı Kama yüksəkliyindən başlanır, aşağı axınında Vyatka Uvalını kəsib keçir. Əsasən qar suları ilə qidalanır. Ortaillik su sərfi Qradoboi kəndi yaxınlığında 123 *m3/san*-dir. Çeptsa hövzəsində ümumi sahəsi 26,6 *km<sup>2</sup>
* olan 500-dən çox göl var. Noyabrdan mayadək donmuş olur. Ağac axıdılır. Mənsəbindən 135 *km* məsafədə gəmiçiliyə yararlıdır. Sahilində Qlazov, Kirovo-Çepetsk şəhərləri var.

## Həmçinin bax
* Volqa çay
* Amur çayı
* Anqara
* Arqun
* Aşağı Tunqus

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çeptsa çayı
Aqavnatun

**Aqavnatun** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda erməni kəndi.

## Tarixi
1441-ci ildən bu kənd Eçmiadzin kilsəsinin vəqfi idi

## Mədəniyyəti

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Şəkilləri

## Mənbə

## Həmçinin bax
Yuxarı Xatınarx

**Yuxarı Xatınarx** — İrəvan quberniyasında Eçmiədzin qəzasında, əvvəl Zəngibasar rayonunda, sonralar isə Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonuunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km cənub-qərbdə, Böyük Qarasu çayının yanında yerləşir.
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Kənddə 1828-ci ilə kimi azərbaycanılılar yaşamışdır. Türkmənçay müqaviləsindən sonra,
1828–29-cu illərdə İranın Xoy vilayətindən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmiş və azərbaycanlılar kənddən deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

Kənd Böyük Qarasu çayından çəkilən arxın kənarında İrəvan xanı Səfıqulu xanın (1655–1680)
arvadı Xatun tərəfindən salınmışdır. Ona görə də kənd Xatınarx adlandırılmışdır.
Toponimin əvvəllindəki "yuxarı" sözü fərqləndirici əlamət bildirir. Antropotoponimdir. Quruluşca
mürəkkəb toponimdir

## İstinadlar
Aşağı Türkmənli

**Aşağı Türkmənli** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd.

## Tarixi
Aşağı Türkmənli - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin)
rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 15&nbsp;km məsafədə, Böyük Qarasu çayının yanında yerləşir.
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində «Türkmənli» formasında qeyd edilmişdir.

Toponim Azərbaycan dilində fərqləndirici əlamət bildirən aşağı sözü ilə -li mənsubluq
şəkiliçisi qəbul etmiş qızılbaşların türkmən etnonimindən əmələ gəlib, «Türkmən tayfasının yaşadığı kənd» anlamını verir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm.SSR AS RH-nin 3.1.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Musagyuğ (Musakənd)
qoyulmuşdur.

## Mənbə

## İstinadlar
El Cerro

**El Cerro** (; ) — ABŞ caz musiqiçisi. Qremmi mükafatı və müxtəlif musiqi mükafatları sahibidir. 
 1981-ci ildə yayımladığı musiqi albomu "*Breakin' Away*" və 1980-ci illərdə yayımlanan rol alıb bəzi sinqllarını səsləndirdiyi məşhur serial "*[[Mavi Ay (teleserial, 1980)|Mavi Ay]]*" ilə tanınır. Müğənninin yüksək bir performans göstərdiyi 1985-ci ildə səsləndirdiyi sinqlı "*We Are the World*" populyardır.

12 fevral 2017-ci ildə 76 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
Sulfoduzlar

**Sulfoduzlar** — minerallar, kimyəvi cəhətdən tioturşuların duzları, başqa sözlə oksigeni kükürdlə əvəz olunmuş oksigenli turşu duzlarının kükürdlü analoqları. Tioarsenitli H3[AsS3], tiostibiumlu H3[SbS3] və tiobismutlu H3[BiS3] turşuları duzlarının mineralları ayrılır. İzomorf qatışıqları Zn, Co, Te və b. Sulfoduzlar üçün ion və həmçinin kovalent kimyəvi rabitə səciyyəvidir. Sulfoduzlar əsas quruluş vahidi piramida, ya da tetraedr olan [SbS3]3-, [AsS4]3- və b. tipli radikallardır. Sulfoduzlar çoxunun quruluşu hələlik açılmayıb. Sulfoduzlar əksəriyyəti monoklinik və rombik sinqoniyalarda kristalaşır. Habitus iynəvari, prizmatik, nadir hallarda lövhəvari. Sulfoduzlar yarısından çoxu mükəmməl, ya da orta ayrılmaya malikdir; əksəriyyəti yüksək dərəcədə kövrəkdir. Müxtəlif rəngli və çalarlı; boz rəng üstünlük təşkil edir. Parıltı metallik, nadir hallarda almazı. Sərtliyi 2,5–4. Xüsusi çəki 3,6–8,8, adətən 5–7 arasında dəyişir. Qeyri-şəffaf. Bəzilərinin (tioarsenidlər) xırda qırıntıları zəif işıq keçirir. Sulfidlərə nisbətən sulfoduzlar işıqəksetmə qabiliyyəti aşağıdır. Çoxları üçün zəif ikiqat əksetmə və kəskin anizotropiya səciyyəvidir. Bəzi sulfoduzlar daxili reflekslər müşahidə olunur; adətən tünd qırmızıdır; arsenat duzlarında daha güclü olur. Sulfoduzlar hidrotermal şəraitdə, bəzən peqmatitlərdə və sulfid yataqlarının oksidləşmə zonasında əmələ gəlir. Səthəyaxın, az və bəzən orta dərinlik əmələgəlmələri üçün səciyyəvidir. Sulfoduzlar çoxu Ag, Sb, As, Pb-Zn, Ag-Sn və b. aşağı və orta temperaturlu yataqlarda rast gəlinir. Bəzi sulfoduzlar Ag, Pb, Cu, Bi, As filizləridir.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Aşağı Qarxun (Üçkilsə)

**Aşağı Qarxun** və ya **Araks** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd, türk mənşəli toponim. Başqa adı **Şərifabad**dır.

## Tarixi
1918-ci ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1928-ci ildən sonra qovulmuş ailələrin az hissəsi geri qayıtmış və ermənilərlə qarışıq yaşamışdır. 1949-cu ildə onlar Azərbaycana köçürülmüşlər. Aşağı Qarxun adı XIX əsrin sonlarında Yuxarı Qarxun adlanan kənddən çıxmış bir qrup ailənin ayrı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Digər adı Şəfiabaddır. XIII əsrdə monqolların tərkibində gəlmiş türk mənşəli Karkın tayfasının adını əks etdirir.

## İstinadlar

## Mənbə
* İbrahim Bayramov. Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri. Bakı,2002
Kiçik Zeyvə

**Kiçik Zeyvə** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd, türk mənşəli toponim. Zеyvə (sonra Yuxarı Zеyvə) kəndindən yaranmış məntəqədir.

## Tarixi
Kiçik Zeyvə rayon mərkəzindən 5&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir. Kəndin digər adı Türk Zeyvəsi, Tatar Zeyvəsi olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 234 nəfər, 1873-cü ildə 492 nəfər, 1886-cı ildə 516 nəfər, 1897-ci ildə 580 nəfər, 1904-cü ildə 550 nəfər, 1914-cü ildə 598 nəfər, 1916-cı ildə 491 nəfər, 1919-cu ildə 2174 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. Azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq tarixi-etnik torpaqlarından qırğınlarla deportasiya olunmuşdur. 1918-ci ildə azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur.

Toponim Azərbaycan dilində fərqləndirici əlamət bildirən kiçik sözü ilə ərəb dilində «guşə, künc, bucaq» mənasında işlənən zaviyə sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir. Ermənistan SSR Ali Rəyasət Heyətinin 25 yanvar 1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Arataşen qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Böyük Zeyvə

**Böyük Zeyvə, Arataşen** () — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd, türk mənşəli toponim.

## tarixi
Böyük Zeyvə rayon mərkəzindən 5,5&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Kəndin ilkin sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. Türkmənçay müqaviləsindən sonra kəndə 1828-29-cu illərdə İranın Salmas və Xoy vilayətlərindən və 1915-16-cı illərdə Türkiyənin Alaşkerd vilayətindən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 29 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Azərbaycanlılar XX əsrin əvvəllərində, 1905-1906-cı illərdə sıxışdırılıb tarixi-etnik torpaqlarından qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

Toponim Azərbaycan dilində fərqləndirici əlamət bildirən «böyük» sözü ilə ərəb dilində «guşə, künc, bucaq» mənasında işlənən zaviyə sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bu söz (zaviyə) islamiyyətlə əlaqədar olub fars dilindəki xanəgah sözü ilə sinonim münasibətindədir və «bir şeyx və ya mürşidin rəyasəti altında olan dərvişlərin yaşadıqları və ibadət etdikləri yer» anlamını verir.

Səfəvilərin hakimiyyəti dövründə imtiyazlı zümrələr içərisində feodallardan sonra ikinci yeri ruhanilər tuturdu. Ruhanilərə hər vilayətdə şeyxülislamlar, vaizlər və nəhayət, dərviş malikanələrindəki (xanəgah və zaviyələrdəki) şeyxlər daxil idi. Ömürlərini ibadətlə keçirən ruhanilər, tərkidünyalar üçün bir küncdə, bucaqda, camaatdan kənarda tikilən evlər zaviyə adlanırdı və sonralar həmin yer yaşayış məntəqələrinə çevrilmişdi. Deməli, Zeyvə kəndləri, zaviyə sözünün əsasında formalaşmışdır. Digər tərəfdən bu bir daha göstərir ki, həmin ərazi Səfəvilərin hakimiyyəti altında olmuşdur. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir. Erm. SSR AS RH-nin 25 yanvar 1978-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Arataşen (Bolluq kəndi) qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Varmaziyar

**Varmaziyar**, **Varmaziar**, **Arevaşat** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçtniədzin) rayonunda kənd.

## Haqqında
Rayon mərkəzindən 12 km cənub-şərqdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim türk dilində "dərə, vadi, dərin yarğan" mənasında işlənən var və ərəb dilində "ziyarət yeri, ziyarət olunan yer, qəbir" mənasında işlənən məzar sözlərindən əmələ gəlib, "dərədə, vadidə olan kənd" mənasını ifadə edir. Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Erm. SSR AS RH-nin 4.IV.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Arevaşat qoyulmuşdur. XIX əsrin ortalarında ermənilər yerləşərək Azərbaycan türklərini sıxışdırmışlar. 1886-cı ilə aid mə'lumata görə kəndin əhalisi erməni idi. 1946-cı ildə kənd ermənicə Arevşat adlandırılmışdır. İran dillərində var "qala", "möhkəmləndirilmiş kənd" sözündən və Məzyar şəxs adından ibarətdir. Naxçıvanda Vərməziyar kənd adı ilə mənşəcə eynidir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 61 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1828–29-cu illərdə indi Ermənistan adlanan əraziyə İranın Xoy və Salmas vilayətlərindən köçürülən ermənilər həm də burada yerləşdirilmiş və azərbaycanlılar kənddən çıxarılmışdır. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Deni Qaysumov

**Deni Qaysumov** (d. 6 fevral 1968, Şali, Çeçenistan) — çeçen əsilli sabiq Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
6 fevral 1968-ci ildə Şalidə anadan olmuşdur.

## Karyera statistikası

### Millidə
Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində 23 oyun keçirmişdir.

## Xarici keçidlər
*CSKA Profile 
*
Şirabad (Üçkilsə)

**Şirabad** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, kənd. Adı dəyişdirilərək Parakar qoyulmuşdur.. Yerli tələffüz forması Pərəkər. Şirabad da adlanmışdır

## Tarixi
XVII əsrin ortalarından mə'lumdur. Ermənistanın Türkiyə ilə sərhəd bölgəsində, Qars və Çorak bölgələrində yerləşən Parqar dağının (inli bu dağ sistemi Barkal adlanır) adındandır. Erməni mənbələrində Parxar dağı kimi XI əsrdən mə'lumdur. Erməni tarixçiləri bu adı ermənicə hesab edirlər, halbuki Orta Asiyada Yuxarı Zərəfşan (Tacikistanda) bir əyalət VIII əsrdə Parqar adlanırdı. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Ter əyalətinin Pyatiqorsk nahiyəsində Perkal dağı, Kuban əyalətinin Maykop dairəsində Barkal xutoru, Dağıstan əyalətinin Qazıqumuq dairəsində Perkaludaq toponimləri ilə mə'naca eynidir. Qars əyalətinin Oltin qəzasında Paragüldağ və Naxçıvan qəzasında Paradaş toponimləri də bu sıraya aid edilə bilər.

## Əhalisi
Ararat vilayətinin hakimi Əmirqunə xanın [1605–1625]. Şərqi Anadoludan köçürüb gətirdiyi ermənilərin yerləşdirdiyi kəndlərdəndir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://old.fact-info.az/ts_general/download/Azerbaycanlilarin_soyqirimi_ve_deportasiyasi.pdf
Şirabad

;
*Şirabad (Üçkilsə) —  

;İranda
*Şirabad (Urmiya) — İranda kənd.

;Özbəkistanda
*Şirabad (Özbəkistan) — Özbəkistanda şəhər
Əlaməti-Qiyamət

***Əlaməti Qiyamət*** — rejissoruluğunu Doğa Can Anafartanın etdiyi 2016-cı ilin türk filmi. Filmin baş rollarını Murad Onuk və Mügə Əsməray paylaşır. Filmdə 1999-da Türkiyədə və dünyanın bəzi yerlerində yaşanan qorxu dolu hadisələrin Yeni Dünya Nizamı, Mehdi, İsa, şeytan, dəccal, cin və illüminati kimi mövzulara paralel inkişaf etdiyi düşüncəsini müdafiə edən hekayəsinə yer verilib. Hekayənin mərkəzində isə yalnız yaşayan "Əlif" adlı hamilə bir qadın var.

## İstinadlar
Hacılar (Üçkilsə)

**Hacılar** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 5 km şimal-şərqdə, Kasax çayının sol sahilində yerləşir. 1590-cı ildə tərtib
edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində  qeyd edilmişdir. 

Toponim kəngərli türk tayfasından olan hacılar etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Qııruluşca sadə toponimdir.

Erm.SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il tarixli fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Mrqastan
qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1828-ci ilə kimi yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsindən sonra buraya İrandan köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 61 nəfər, 1873 - cü ildə 112 nəfər, 1886-cı ildə 144 nəfər, 1897-ci ildə 180 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1904, 1914 - cü illərdə kənddə yaşayan azərbaycanlılar və ermənilər ümumi şəkildə göstərilmişdir. 1918-ci ildə kənddə 248 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

Kənddə yaşayan azərbaycanlılar 1919 - cu ildə ermənilərin təcavüzünün qurbanı olaraq tarixietnik
torpaqlardan deportasiya olunmuşdur. Indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra - 1922-ci ildə burada 7 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 

1923 - cü ildə onlar yenidən ata-baba torpaqlarından qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Ayarlı (Üçkilsə)

**Ayarlı**, **Lernamerdz** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 13 km şimal-şərqdə, Abaran çayının qolunun yanında yerləşir. Qafqazın 5
verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 

Toponim «öz təşkilatı olan və varlılar hesabına kasıblara köməklik məqsədini güdən şəhər yoxsullarından ibarət təbəqə» mənasını bildirən ayarı sözü əsasında əmələ gələn ayarlı nəsil adı əsasında əmələ gəlmişdir. Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm.SSR AS RH-nin 25.1.1978-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Lernamerdz qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 38 nəfər, 1873 - cü ildə 265 nəfər, 1886-cı ildə 252 nəfər, 1897-ci ildə 355 nəfər, 1904 - cü ildə 353 nəfər, 1914 - cü ildə 373 nəfər, 1916-cı ildə 339 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndin sakinləri erməni təcavüzünə məruz qalaraq tarixi-etnik torpaqlarından qırğınlarla deportasiya olunmuşdur.

İndiki Ermənistanla sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar ata-baba yurdlarına
dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 97 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. Onlar 1924-25-cı illərdə sıxışdırılaraq kənddən çıxarılmış, onların yerinə ermənilər və kürdlər yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

Ayarlıda 1918-ci ildə 800 nəfər yaşamışdır. Kənd bütünlükdə soyqırım qurbanı olmuşdur. Əhalisinin əksəriyyəti işgəncələrlə öldürülmüş, salamat qalanlar didərgin düşmüşlər. Bundan sonra kəndə ermənilər yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Aşağı Əylənli

**Aşağı Əylənli** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 04 aprel 1946-cı il fərmanı ilə adı ildə dəyişdirilərək Lenuqi qoyulmuşdur. XIX əsrin axırlarında Əglənlu-Yasaqlu da adlanmışdır.

## Əhalisi
1828–1832-ci illərdə İrandan və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar qovulmuşdur.

## Tarixi
Aşağı Əylənli XIX əsrin axırlarında Əglənlu-Yasaqlu da adlanmışdır. 1828–1832-ci illərdə İrandan və Türkiyədən gəlmə ermənilər də yerdəşdikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar qovulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* http://karabakhinfo
Yuxarı Əylənli

**Yuxarı Əylənli** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 2 km şimal-şərqdə, Alagöz dağının cənub-qərbində yerləşir. Kəndin başqa adı Əylənli-Əbdülrəhman olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim fərqləndirici əlamət bildirən yuxarı sözü ilə əylənli nəsil adı əsasında əmələ gəlmişdir. Əylənli tayfası F.Sümərin "Oğuzlar" əsərində əyələnoğlu kimi qeyd edilir. Patronim toponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Erm. SSR AS RH-nin 4.IV.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Tsaxkunk qoyulmuşdur. Mənbədə Aylanlu kimidir (yеnə orada). Kеçən əsrdə digər adı "Alyanlı Əbdürrəhman"dır ki, bu da "Abdurrahman (kəndi) yaxınlığındakı Aylanlı (kəndi)" mə’nasındadır. 1918-ci ildə kənddə Türkiyədən gəlmə еrmənilər də yеrləşmişlər. 1946-cı ildə kənd еrmənicə Tsaxkunk adlandırılmışdır. 1948-ci ildə kəndin azərbaycanlıları Azərbaycana köçürülmüşdür. Toponimin mənşəyi barədə iki fikir ola bilər:
* 1. "Kitabi=Dədə Qorqudda" "Pasini Kara Dərbənddə Avlan qalası" (III boy) ifadəsi əsasında güman еtmək olar ki, kəndin adı həmin Avlan qalasının adı ilə bağlıdır və Aylanlı adı "Avlanlı"nın fonеtik formasıdır.
* 2. Kəndin yеrli tələffüz forması Əglənlidir. 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə də kəndin adı Əklənlu kimi göstərilmişdir. Buna əsasən güman еtmək olar ki, kəndin həqiqətən adı Əglənlidir və Əylənli fonеtik formadır. 1588-ci ilə aid bir türkcə mənbədə qışı da Gəncə sancağının Çalabеrti və Bərdə sancağının Şir nahiyəsində Əglənli adlı maldar еlin yaşaması qеyd olunur

## Əhalisi
Kənddə 1828-ci ilə kimi yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. Türkmənçay müqaviləsindən sonra İran və Türkiyədən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmiş və azərbaycanlılar sıxışdırılaraq kənddən çıxarılmışdır. Burada ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 50 nəfər 179 azərbaycanlı yaşamışdır. 1840-cı illərdə onlar da kənddən qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Xuan Dias de Solis

**Xuan Dias de Solis** (; ) — ispan kəşfiyyatçı. İspanya Kralının yanında dənizci olaraq Visente Yanes Pinson ilə birlikdə 1508-də Braziliya səfərlərini istiqamətləndirdi. 1512-də Ameriqo Vespuççinin ölümündən sonra baş bələdçi oldu. Yeni qitənin cənubuna səfər edən Solis 8 oktyabr 1515-də 3 gəmi və 70 nəfərlik ekipajıyla İspanyadakı Sanlukar-de-Barramedadan ayrıldı. Braziliya sahillərinə keçərək La Platanın şərq sahilinə çatdı. Solis və ekipajı koloniya qurmaq üçün bir az irəlilədilər, ancaq 1516-da Uruqvayda yerlilərin hücumuna məruz qalıb öldürüldülər.

## İstinadlar
Şahvarut

**Şalıbulaq**, **Şahvarut**, **Uşakert** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad (Oktemberyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9 km cənub-qərbdə, Araz çayının sol sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Erməni mənbələrində Şavarud kimi yazılır. 

Toponim fars dilində «qaya, möhkəm, bərk» mənasında işlənən şah sözündən və Azərbaycan dilində «möhkəmləndirilmiş kənd, qala» mənasında işlənən var sözünə -ud şəkilçisinin qoşulmasından əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranmış mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.VII.1968-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Uşakert qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 59 nəfər, 1873 - cü ildə 72 nəfər, 1886-cı ildə 116 nəfər, 1897-ci ildə 153
nəfər, 1908-ci ildə 96 nəfər, 1914 - cü il də 128 nəfər, 1916-cı ildə 132 nəfər yalnız azərbaycanlı
yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri qırğınlarla deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk etmiş azərbaycanlılardan sağ qalanlar ata-baba yurdlarına qayıda bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 108 nəfər, 1926-cı ildə 106 nəfər, 1931-ci ildə 96 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə kəndin sakinləri olan azərbaycanlılar 1948-1949-cu illərdə zorla tarixi-etnik torpaqlarından Azərbaycana deportasiya olunmuşdur. Kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Muğancıq (Üçkilsə)

**Muğancıq**, **Muğan** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 5 km məsafədə yerləşir. Kəndin adı sonralar Muğan kimi rəsmiləşdirilimişdir. 1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə, 1728-ci il mənbələrində Muğanlı kimi, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Muğancıq kimi qeyd edilmişdir.

Toponim muğanlı türk etnonimi əsasında formalaşmışdır. Muğancıq muğan və Azərbaycan dilində kiçilmə mənası bildirən -cıq şəkilçisindən ibarətdir. «Kiçik Muğanlı» mənasını ifadə edir. Muğanlılar Muğan düzündə yaşamış türkdilli Azərbaycan tayfalarının ümumi adıdır. Sonralar muğanlıların bir hissəsi şahsevən türk tayfasının tərkibinə daxil olmuşdur. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## İstinadlar
Kris Smollinq

**Kristofer Lloyd "Kris" Smollinq** (d. 22 noyabr 1989, Qrinviç) ingilis futbolçu. Hal-hazırda Mançester Yunayted FK klubunun formasını geyinir.

## Karyerası

### Klub karyerası
2007-ci ildə Meydston Yunayted FK klubunda peşəkar olan Smollinq karyerasındakı ilk matçına 11 dekabr 2007 tarixində 1–1 nəticələnən matçda Harlou Taun FK qarşısında çıxdı və stadionda 90 dəqiqə qaldı. İlk qolunu isə 24 mart 2008 tarixində 4–2 qazandıqları matçda İst Tarrok Yunayted FK qarşısında atdı. Smollinq iyun 2008 tarixində Fulhem FK-ya 10 bin £ qarşılığında transfer oldu. Fulhem forması altındakı ilk matçına 24 may 2009 tarixində 2–0 məğlub olduqları matçda Everton FK qarşısında çıxdı. Avropa kuboklarındakı ilk matçına 17 sentyabr 2009 tarixində 1–1 bitən matçda CSKA Sofia qarşısında çıxdı. Ancaq Fulhem formasıyla qolu yoxdur. Smollinq 27 yanvar 2010 tarixində Mançester Yunayted FK klubuna transfer oldu. Smollinq Mançester Yunayted forması altındakı ilk matçına 8 avqust 2010 tarixində 3–1 qazandıqları matçda Çelsi FK qarşısında çıxdı. İlk Çempionlar Liqası matçına isə 0–0 nəticələnən matçda Reyncers FK qarşısında çıxdı və stadionda 90 dəqiqə qaldı. Hal-hazırda Mançester Yunayted formasıyla heç qolu yoxdur. 2010–11 mövsümündə klubu ilə İngiltərə Premyer Liqası çempionluğu yaşadı. 8 iyul 2011 tarixində klubuyla müqaviləsini 5 ilə qədər uzatdı.

### Milli klub karyerası
Smollinq İngiltərə (21 yaşlılar) forması altındakı ilk matçına 11 avqust 2009 tarixində 0–0 bitən matçda Hollandiya (21 yaşlılar) qarşısında çıxdı. İlk qolunu isə 8 oktyabr 2010 tarixində 2–1 qazandıqları matçda Rumıniya (21 yaşlılar) qarşısında atdı. Smollinq indiyə qədər İngiltərə (20 yaşlılar) formasını bir dəfə, İngiltərə (21 yaşlılar) formasını isə 14 dəfə geyindi və bir qol atdı.

## Statistikaları

### Klub
: *22 may 2011 etibarıyla*

## Nailiyyətləri

### Klub
;Mançester Yunayted
* İngiltərə Premyer Liqası 2010–11, 2012–13
* İngiltərə Milli Futbol Superkuboku: 2010, 2011, 2013

## Qeydlər


## İstinadlar

## Xarici əlaqələr
* 
* Manchester United FC profili
* Premier League profili
Bağırbəyli

*Bağırbəyli (Qafan) — Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonu ərazisində kənd. 
*Bağırbəyli (Ucar) — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Bağçalı (Amasiya)

**Bağçalı** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Amasiya rayonun ərazisində kənd.

## Tarixi
Güllübulaq kəndinin yaylaq yеrində yaranmışdır. 1918–20-ci illərdə azərbaycanlılar buradan ermənilər tərəfindən qovulmuş, erməni soyqırımına məruz qalmışlar. Azərbaycanlılar qovulduqdan sonra kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## Əhalisi
1886-cı ildə 162, 1897-ci ildə 240, 1905-ci ildə 277, 1914-cü ildə 236 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Qazax еlinin Qarapapaq tayfasından ibarət əhalisi 1921-ci ildə Türkiyəyə köçdükdən sonra kənd dağılmışdır.

## Toponimi
Toponim bağça sözünə -lı şəkilçisi artırmaqla yaranmış fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir. Əsli Baxşalı, еhtimal ki, şəxs adındandır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bağçacıq (Vedi)

**Bağçacıq** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Vedi (Ararat) rayonunda kənd.

## Tarixi
İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Vedi (Ararat) rayonunda kənd olmuşdur. Rayon mərkəzindən 22–23 km şimal-şərqdə, Vedi çayının yanında yerləşirdi. 1590-cı il tarixli "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 1590-cı ildə və 1728-ci ilə aid mənbələrdə çəkilir.

## Toponimi
Toponim bağça sözünə -cıq şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
1828–1832-ci illərdə kəndin Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuşdur. Bir neçə ildən sonra onun bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmışdır. Kənddə 1873-cü ildə 236, 1886-cı ildə 361, 1897-ci ildə 373, 1904-cü ildə 618, 1914-cü ildə 680, 1916-cı ildə 455 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918–19-cu illərdə azərbacanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşdur. Ermənistanda Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra kəndi məcburi tərk etmiş azərbaycanlılar geri dönə bilmişlər. Kənddə 1922-ci ildə 88 nəfər, 1926-cı ildə 130 nəfər, 1931-ci ildə 162 nəfər, 1939-cu ildə 270 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə 1948–49-cu illərdə kəndin sakinləri — azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüş və kənd 1959-cu ildə ləğv edilmişdir. Kənd oradakı Baxçacuq dağının adını əks etdirir. İndi ölü kənddir.

## İstinadlar
Nadir Nəbiyev

**Nadir Nəbiyev** (d. 18 iyul 1980, Tovuz) — Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
18 iyul 1980-ci ildə Tovuzda anadan olmuşdur.

## Karyera statistikası
### Millidə
Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində 27 oyun keçirmişdir.

## Xarici keçidlər
*
Cuniyə

**Cuniyə** () — Livanın qərbində şəhər, Kisrəvan—Cübeyl mühafəzəsinin inzibati mərkəzi.

## Əhalisi
Əhalisi 102,2 min (2012).

## Coğrafiyası
Aralıq dənizi sahilində, dağlarlaəhatə olunmuş Cuniya buxtasında, Beyrutdan 20&nbsp;km şimadadırdadır. Nəqliyyat qovşağıdır. Port. Paytaxt Beyrutu ölkənin şimalı ilə birləşdirən sahil avtomobil yolu Cuniyədən keçir.

## Tarixi
Vətəndaş müharibəsinin başlamasından sonra (1975) sürətlə inkişaf etmişdir.

## Memarlığı
Cuniyə turizm mərkəzidir; sahil boyunca çox saylı hotellər, restoranlar, əyləncə kompleksləri (*o cümlədən Yaxın Şərqdə ən iri kazinolardan biri “Kazino dü Liban”*) var. Şəhərin görməli yeri ətrafında 20-dək monastır və kilsənin (*ən qədimi Paduyalı Müqəddəs Antoni kilsəsi, [[1628]]*) yerləşdiyi Müqəddəs Məryəm heykəlidir (*tunc, 19-cu əsrin sonları*). Sent-Espri-de-Kaslik Universiteti (*[[1961]]; qeyri-dövlət*) var. Çoxsaylı mağaralar (*Ceyta kahası və s.*).

## Qalereya

CasinoduLiban.jpg|Liavnda kazino
3133 (8)jounieh.JPG| Harissa şəhərindəki teleferik kabel maşını.
Paragliding take-off.png|Cuniyə Körfəzi üzərində yamac paraşütü
Jounieh Bay Fisheye (4012270469).jpg|Harissa, Livan görünüşü
Harisa lebanon.jpg| teleferik kabel maşını Cuniyədən Harissaya ziyarətçi götürür


## Həmçinin bax
* Beyrut
* Bəəlbək
* Sur
* Tərabülüs əş-Şam
* Zəhlə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cuniyə rəsmi internet səhifəsi
Aşağı Xatınarx

**Yuxarı Xatınarx** — İrəvan quberniyasında Eçmiədzin qəzasında, əvvəl Zəngibasar rayonunda, sonralar isə Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd.

## Tarixi
İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 6 km cənubda, Böyük Qarasu çayının yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

1670–80-ci illərdə Çuxur-Səd bəyləribəyi Səfixanın Qarasu çayından çəkdirdiyi arxın kənarında onun arvadı Xatın, kənd saldırmış və həmin kənd Xatınarx adlanmışdır. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 25.1.1978-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Qay qoyulmuşdur

## Əhalisi
Kənddə 1828-ci ilə kimi yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. Türkmənçay müqaviləsindən sonra 1828–29-cu illərdə buraya İranın Xoy və Salmas vilayətlərindən ermənilər köçürülüb yerləşdirilmişdir.

Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 208 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1870-ci illərdə azərbaycanlılar sıxışdırılaraq tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Eliaquim Manqala

**Eliaquim Manqala** - Fransalı futbolçu.Müdafiəçidir.

## Klub karyerası
### Standard Lyej

### Portu
### Mançester Siti

### Valensiya

## Milli Komanda karyerası
2013-cü ildən Fransa formasını geyinir və 8 oyuna çıxmışdır.
İrrasional (dəqiqləşdirmə)

**İrrasional**:
* İrrasionalizm — idealist fəlsəfədə ağılla, düşüncə ilə dərk edilməyən, ağla zidd olan;
* İrrasional ədədlər — dövri olmayan sonsuz onluq kəsrə deyilir.
* İrrasional insan (film, 2015) — Rejissor Vudi Allenin öz ssenarisi əsasinda çəkdiyi film.
Tomas Çatterton

**Çatterton Tomas** (*20.11.1752, [[Bristol]] – 24.8.1770, [[London]]*) — ingilis şairi.

## Həyatı
15-ci əsrə aid uydurma rahib Tomas Rauli adından orta əsrlər ingilis dilində balladalar (*“Mərhəmət haqqında gözəl ballada”*), poemalar (*“Turnir”, “Kabuslar parlamenti”, “Hastinqs yaxınlı ğındaadöyüş”*), ekloqalar, satiralar, apokrifik bioqrafiyalar və traktatlar (*“İngiltərədə boyakarlığın yüksəlişi”*) yazmışdır.

## Fəaliyyəti
Dram əsərlərin (*“İyela” faciəvi interlüdiyası, “Qisas”burleski [[1770]]-ci ildə tamaşaya qoyulmuşdur*),öz dövrünün poeziyası ruhun da şeirlər və stlizasiyaların, siyasi məqalələrin müəllifidir. 1770-ci ilin aprelində Londona köçmüş, ehtiyac və X. Uolpolun onun mistifikasiyalarını ifşa etməsi gənc şairi intihara təhrik etmişdir. Bütün yazdıqları ölümündən sonra nəşr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Alfred Tennison
* Con Milton
* Dante Qabriel Rossetti
* Elinor Farcon
* Kit Duqlas
* Persi Biş Şelli
* Redyard Kiplinq
* Sara Kolric
* Tomas Eliot
* Vilyam Morris
* Vilyam Şekspir
* Vilyam Bleyk

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tomas Çattertonun əsərləri
Paskal Numa

**Paskal Olivier Numa** () ― fransalı keçmiş futbolçu. Karyerasına "PSJ"-də başlamışdır.

## İstinadlar
Entre-Rios

**Çayarası** () — Cənubi Amerikanın Daxili düzənliklərində, Argentinanın şimal şərqində təbii vilayət.

## Əhalisi
Əhalisi 1,235,994 nəfərdir. (2011)

## Coğrafiyası
Parana və Uruqvay çayları arasında (*27° və 34° c.e.-ləri arası*) yerləşir. Səthi alçaq (*hündürlüyü 50 –110 m*) allüvial düzənliklərdən ibarətdir; şimal hissəsini göl və bataqlıqlar, mərkəzini və cənubunu səthi çay dərələri ilə parçalanmış düzənliklər və xırda təpəliklər tutur.

İqlimi subtropik, rütubətlidir. Yayı isti (yanvarın orta temperaturu 24 –27&nbsp;°C), qışı yumşaqdır (iyulun orta tempraturu 10 –17&nbsp;°C), soyuq cənub qərb küləkləri (pampero) zamanı –5&nbsp;°C-yədək düşür. Ya ğıntının ortaillik miqdarı 1000 –1700 *mm*-dir. Çayarasının qərb hissəsində Parana çayında tez-tez fəlakətli daşqınlar olur. Torpaq örtüyünü, əsasən, hidromorf torpaqlar təşkil edir. Parana və Uruqvayın geniş çaybasarlarında bataqlıq və çəmənliklərlə növbələşən həmişəyaşıl ağac növlərindən ibarət qalereya meşələri, qalan ərazilərdə kolluqlar, sıx və hündürdənli bitkilər yayılmışdır. Əhalinin sıx məskunlaşdığı yerlərdə antropogen landşaftlar (*mal-qara üçün otlaqlar, düyü, çay, tütün plantasiyaları, şam və evkaliptdən ibarə  süni meşəsalma sahələri və s*.) üstünlük təşkil edir. 20-ci əsrin əvvəlində bataqlıqların böyük hissəsi qurudulmuşdur. Qalan su-bataqlıq sahələrində bir çox nadir heyvan növləri (*uzunquyruq susamuru, [[Bataqlıq maralı]], [[Amerika timsahı]]*) məskunlaşmışdır. Çayarasında, əsasən, Parana və Uruqvayın çaybasarların da 10-dan çox qorunan kiçik təbii ərazi (*El-Palmar, Pre-Delta milli parkları*) var. Argentinanın qorunan ən iri ərazilərindən biri – İberiya əyalət təbiət qoruğu Ramsar konvensiyası çərçivəsində qorunan beynəlxalq əhəmiyyətli su-bataqlıq sahələrinə daxil edilmişdir.

## Qalereya

Casa de gobierno Entre Ríos 1.JPG|Entre-Riosun sahə qubernatorluğu
Palacio San José 2.jpg|Xusto de Urkuios Dördüncü San Jose Argentinalı ilk prezidenti
Colón (Entre Ríos, Argentina) - Botes sobre el río Uruguay.jpg|Uruqvay çayında qayıqlar



## Həmçinin bax
* Argentina

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Entre-Rios rəsmi internet səhifəsi
Şoşonit

**Şoşonit -** traxibazalta (traxidoleritə) yaxın, olivin saxlayan subqələvi sıralı effuziv (bəzən damar) süxur subqələvi bazalt-traxibazalt ailəsindən olub 25–55% plagioklazdan, 35%-dək sanidindən (bəzən analsimlə), 30%-dək avgitdən, 20%-ə qədər olivindən və 5% filiz minerallarından, apatit və biotitdən ibarətdir. Əsas kütləsi şüşəli və ya aydınkristallik olub, qələvi çöl şpatları ilə (bəzən leysitlə) zəngin olur. Absarokit və banakitlərlə assosiasiyadır.

## Mənbə
*
Andrey Qromıko

**Andrey Qromıko** (, ) — SSRİ-nin tanınmış dövlət xadimi, SSRİ dövrünün görkəmli diplomatı. SSRİ-nin xarici işlər naziri.

## Həyatı
Andrey Qromıko 18 iyul 1909-cu ildə Qomel vilayətinin ucqar bir kəndində anadan olub.

Andrey Qromıkonun siyasi karyerasının başlanğıcının maraqlı tarixçəsi var. 30-cu illərdə SSRİ Xalq Xarici İşlər Komissarlığında Stalin tərəfindən aparılan represiyalar və təmizləmələrdən sonra bu quruma yeni kadrların cəlb olunması məsələsi Molotova həvalə olunub. Molotov ciddi seçimlərdən sonra namizədlərin siyahısını Stalinə təqdim edib. Stalin siyahını nəzərdən keçirərkən Qromıkonun adı üzərində dayanıb: "Bu soyad mənim xoşuma gəlir".

Beləliklə, Andrey Qromıko 1939-cu ilin may ayında Xarici İşlər Komissarlığında Amerika ölkələri üzrə şöbənin müdiri vəzifəsinə təyinat alıb.

Andrey Qromıko qısa bir müddət ərzində öz işinin bilicisi kimi tanınıb, Kremlin etibar edəcəyi siyasətçi kimi dövlətin siyasi kursunun müəyyənləşdirilməsində əsas söz sahiblərindən birinə çevrilib. Bunun nəticəsi olaraq o, şəxsən Stalinin təşəbbüsü ilə Vaşinqtona səfir təyin edilib, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə çox da isti olmayan münasibətlərin yaxşılaşdırılması kimi vacib bir məsələ məhz ona həvalə edilib.

İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsində Amerika ilə SSRİ arasında əsas körpü rolunu oynayan Qromıko bir çox əhəmiyyətli siyasi tədbirlərin, o cümlədən Yalta görüşünün təşkilatçılarından biri olub.

Andrey Qromıko 1957-ci il fevralın 15-də SSRİ-nin xarici işlər naziri təyin edilib. Bu təyinatın ömrü düz 28 il, 1985-ə kimi davam edib.1985-ci ildə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri seçilib.1983–1985-ci illərdə SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini çalışmışdır

Andrey Qromıko 1989-cu ildə 80 yaşına üç gün qalmış Moskva şəhərində vəfat edib. O, özünün vəsiyyəti, doğmalarının xahişi ilə Moskvada Novodeviçye qəbirstanlığında dəfn olunub.

## İstinadlar
Şpinel

**Şpinel** — mineral, alümoşpinellər qrupu MgAl2O4. Şpinel qrupun başqa mineralları (hersinit, qanit və qalaksit) izomorf sıralar əmələ gətirir. Al qismən Fe3+, Cr3+, Mn3+-la əvəz olunur. Kubik. Kristalları oktaedrik, bəzən kubik,  rombododekaedrik. İkiləşmə {111} şpinel qanunu üzrə, bəzən polisintetik, nadir hallarda {211} üzrə. Ayrılma {111} üzrə qeyri-mükəm­məl. Aqreqat: dənəvər, tək-tək dənələr. Rəngi müxtəlif çalarlı, qırmızı, yaşıl, göy, qara, rəngsiz. Cizgisi ağ. Şüşə parıltılı. Bəzən asterizm müşahidə edilir. Qırmızı şpinel ultrabənövşəyi şüada parlaq-qırmızı işıqla lüminessensiya edir. Sərtliyi 7,5-8. Xüsusi çəkisi 3,6-4,1. Aksessor mineral kimi əsasi, nadir hallarda turş süxurlarda, çox vaxt maqneziumlu skarnlarda, kalsifirlərdə və başqa kontakt-metaso­matik süxurlarda rast gəlinir. Həmçinin buynuzdaşı və qneyslərdə, kristallik şist və amfibolitlərdə, habelə səpintilərdə. Tuflarda, meteoritdə də tapılmışdır. Qəşəng qırmızı kristalları (nəcib şpinel) qiymətli daşdır. Rənginə görə növ müxtəlifliyi: rubin şpineli, rubisell, rubin-bale və b. Tərkibinə görə növ müxtəlifliyi: pleonast, seylonit, xlor-şpinel, qanoşpinel, xrom-seylonit və b.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.

## Xarici keçidlər
Ambonlular

**Ambonlular** – Şərqi İndoneziyada yaşayan xalqdır. Sayları 600 min nəfərdir. Həmçinin Niderlandda da yaşayırlar. Malayya dilinin Melayu-Ambon dialektində və İndoneziya dilləri qrupunun Ambon-Timor dialektində danışırlar. Dindarları müsəlman və xristiandır.

Ambonlular 16–19-cu əsrlərdə avtoxton əhali ilə İndoneziya, Avropa və s. mənşəli köçkünlərin qaynayıb-qarışması nəticəsində formalaşmışlar. 15–16-cı əsrlərdə burada dünyanın ən iri ədviyyat ticarəti mərkəzlərindən biri yaranmışdır. Ambonluların böyük qismi Avropa mədəniyyətini mənimsəmiş, bir hissəsi (bürgerlər) avropalılarla bərabərhüquqlu idi. 1951-ci ildə Cənubi Molukk  Adaları Respublikası adı ilə qurum yaradan Ambonluların separatçı liderləri 1960-cı illərin ortalarınadək müqavimət göstərməkdə davam etmişlər. Ənənəvi məşğuliyyətləri ədviyyat istehsalı, bostançılıq, balıqçılıq və sənətkarlıqdır (dulusçuluq, dəmirçilik, silah hazırlanması, sədəf üzərində oyma və s.). Ambonlular İndoneziyanın ən yüksək təhsil səviyyəsinə malik xalqlarından biridir; İndoneziya ziyalılarının böyük hissəsi Ambonlulardan ibarətdir, çoxları orduda və idarəçilik sahəsində xidmət edir. Ambonlular Cənubi Molukk adalarının digər xalqlarına təsir göstərmiş, bir sıra hallarda onları assimilyasiya etmişlər. Çox zaman Ambonlular adı Maluku vilayətinin bütün əhalisinə şamil olunur. 

## Mənbə
Şistlər

**Şistlər -** əsasən kvars və yaxud çöl şpatı və onların tünd rəngli minerallarından (amfibollar istisna olmaqla) ibarət olan aşağı pilləli metamorfizm məhsulu. Şistlər üçün xırda dənəlilik, şistlilik, relikt quruluş və tekstur səciyyəvidir. Bəzən metamorfizmin orta (və qismən yüksək) pilləsinin metamorfik süxurlarını (qneyslər, qranulitlər və b.) birləşdirən kristallik şistlər qrupu ayrılır.

## Mənbə
*
Pifaqor stəkanı

**Pifaqor stəkanı** – Samos adasından olan qədim yunan filosofu Pifaqorun ixtirası. Bu stəkan hədiyyəlik əşya, zarafat vasitəsi kimi istifadə olunurdu. Şərabı stəkanın içində şaquli vəziyyətdə durmuş dirəyin başına qədər doldurduqda qeyri-adi heç nə baş vermir, lakin maye çubuğu keçdikdə son damlasına qədər stəkandan boşalır. Bunu dirəyin içindəki boru təmin edir. Pifaqor stəkanı məşhur atalar sözünə-"çox istəyən azdan da olar" ifadəsinə allüziyadır və, adətən, tamahkar şəxslərə dərs vermək məqsədilə istifadə olunurdu.

## İstinadlar
Pere (zirvə)

**Pere piki** () — Şpitsbergen arxipelaqında (Norveç) hündürlüyünə görə ikinci zirvə.

Zirvə Qərbi Şpitsbergen adasında, Nyuton zirvəsindən 22&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. Zirvənin hündürlüyü 1712 metrə çatır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Şəkil
Malaqal dağı

**Malaqal dağı** — Qazax rayonu ərazisində dağ.

## Ümumi məlumat
Əli-Bayramlı kəndindən cənub-şərqdədir. Hündürlüyü 544 metrdir. Güman etmək olar ki, oronim Azərbaycanın bir çox rayonlarında müxtəlif variantlarda qeydə alınmış "isti vaxtda mal-qaranın sərin düşənə kimi saxlandığı kölgəli yer" mənalı mağal sözü ile eyni mənşəlidir.

## Həmçinin bax
* Qazax rayonu
* Şirvan şəhəri

## İstinadlar