open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Residivləşən polixondrit

**Residivləşən polixondrit** – qığırdaq toxumalarının (qulaq seyvanı, burun, traxeola-ringeal) iltihabı və destruksiyası, qeyri-eroziv, seroneqativ poliartrit, koxlaer və/və ya vestibulyar pozğunluqlar, gözün zədələnməsi baş verir. Çox vaxt vaskulitlər və mielodisplaziya ilə assosiasiya olur.

## Həmçinin bax
* Hiper-IgM-immunodefisit sindromu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Revmatik polimialgiya

**Revmatik polimialgiya** – ən çox rast gəlinən autoimmun sindromlardan biridir, yaşı 50-dən yuxarı və daha çox olan qadınlar xəstələnir. Ətrafların proksimal hissəsi və boyun nahiyəsində ağrı (amma əzələ gücü normaldır), buxovlanma hissi, oynaq sindromu (eroziyasız), qızdırma, EÇS və CRP artması, seroneqativ (RF və anti-CCP) olan və kiçik dozada (15–20 mq) QK sürətli, yaxşı, dinamik effekt verməsi ilə gedən iltihabi sindromdur. Giqant-hüceyrəli arteriitdən başqa digər xəstəlikləri inkar etmək lazımdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Reyno fenomeni

**Reyno fenomeni** () – əl və ayaq barmaq arteriyalarının və dəri arteriolalarının stress, soyuq nəticəsində artmış aktiv reaksiyasıdır (angiospazm), barmaqlar ağarır, göyərir, qızarır (3 rəngli Fransız bayrağı). Ağarma ən önəmlisidir. Adətən birinci barmaqlar prosesə qoşulmur. Prosesə qulaqlar, burun, dodaqlar da qoşula bilər. Etiologiyası: sistem revmatik xəstəliklər, travma zədələnmələri, dərman və kimyəvi maddələr, qanın özlüyünün artması, arteriyaların obliterəedici xəstəlikləri və s. I-li və II-li olur. Akrosianozdan ayırmaq lazım gəlir.

## Reyno fenomeni I
15–30 yaşlı qadınlarda başlayır, trofik pozğunluqlar nadir hallarda rast gəlir. Dırnaq yatağı kapillyaroskopiyasında və seroloji müayinədə dəyişiklik yoxdur.

## Reyno fenomeni II
30–40 yaşda, tutmada zədələnmənin asimmetrik olması, revmatik (ilk növbədə SSk) və digərin aşkarı, trofik pozğunluqlar, dırnaq yatağında dəyişiklik, autoantitellərin pozitivliyi.

## Reyno fenomeni uşaqlarda
Xüsusilə cavan qızlarda olur, vazomotor qeyri stabillikdən, akrosianozdan, nadir hallarda virus infeksiyasından sonra yaranan daimi soyuq və göyərmiş əl və ayaqların vazospastik pozğunluqlarından ayırmaq lazımdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Risser əlaməti

**Risser əlaməti** – qalça darağının ossifikasiya dərəcəsi ¼ olmaqla bölünür. Əgər I dərəcədə (apofiz ossifikasiyası 0–25%) uşağın boyatması ilə bağlı skolioz ağırlaşırsa, IV dərəcədə (ossfikasiya 75–100%) skoliozun artması zəif olacaq, apofiz qalça darağı ilə tam birləşdikdə (V dərəcə) skolioz artmayacaq.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cəbə

**Cəbə** — () Fələstində yaşayış məntəqəsidir.

## Tarixi

## Tanınmışları
* Şeyx Hürr Amili
* Şeyx Bəhai

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Muristan

**Muristan** — (İvrit: מוריסטן, ərəb. مورستان) — Qüdsün Köhnə Şəhərinin Xristian Məhəlləsində yerləşən küçə və mağazalar kompleksi.
Müqəddəs Qəbiristanlıq Kilsəsinin cənubundakı ərazi Yəhuda Makkabeyin dövrünə aiddir. Rəvayətə görə, kral V Antiox, Davudun məzarını qarət etdiyinə görə Baş Kahini cəzalandırmaq üçün Yerusəlimə getdi. Qolqotada olarkən padşaha ilahi görüntü ilə Baş Kahini əfv etmək və orada xəstələrə və kasıblara qulluq etmək üçün xəstəxana tikmək tapşırıldı. 1496-cı ildə Uilyam Kaursin yazırdı ki, İuda Makkabaeus və Con Hirkan xəstəxananı həmin yerdə qurdular.

## Tarixi

130-cu ildə Hadrian 66–73-cü illər Birinci Roma-Yəhudi Müharibəsinin nəticəsi olan Yəhudeyadakı Yerusəlimin xarabalıqlarını ziyarət etdi. O, şəhəri yenidən quraraq, onun adını Aelia Capitolina və Roma baş tanrısı Yupiter Capitolinus qoydu. Hadrian ilahə Venera üçün böyük bir məbəd tikdi, onun yerində İmperator Böyük Konstantin sonralar Müqəddəs Qəbir kilsəsini tikdi.
​637-ci ildən sonra ərəb hökmranlığı dini azadlığa icazə verdi. 800-cü ildə Müqəddəs Roma İmperatoru Böyük Karl yataqxananı genişləndirdi və kitabxana əlavə etdi. 870-ci ildə Yerusəlimə səfəri haqqında məlumat yazan Bernard Monk Müqəddəs Qəbir kilsəsi yaxınlığındakı Benedikt xəstəxanasından bəhs edir. 993-cü ildə Toskanalı Hyu Markiz və həyat yoldaşı İtaliyada xəstəxanaya əhəmiyyətli əmlak verdi.
1009-cu ildə Fatimi xəlifəsi Əl-Həkim Qüdsdəki yataqxananı və çoxlu sayda başqa tikililəri dağıtdı. 1023-cü ildə İtaliyanın Amalfi və Salerno şəhərlərindən olan tacirlər Xəlifə Əli əl-Zahirdən Qüdsdə uşaq evi, monastır və ibadətgah tikmək üçün icazə aldılar.
Fələstində və Suriyada (1024–1029) bədəvi üsyanı oldu. 1027-ci ildə Əli əz-Zahir və VIII Konstantin arasında bağlanmış müqavilədə VIII Konstantin xəlifənin adının imperatorun ixtiyarında olan məscidlərdə tanınmasına və Konstantinopoldakı məscidin bərpasına icazə verdi.

## Arxeologiya
Muristanda aparılan qazıntılar təxminən 20-ci əsrin əvvəllərində aparıldı və Hospitaller kompleksinin 160 yard (şərq-qərb) ilə 143 yard (şimal-cənub) ölçüsündə təxminən kvadrat sahəni tutduğunu aşkar etdi. XX əsrin ilk onilliklərində orijinal binalardan çox az şey qalmışdı. Qalıqlara Mar Hanna kilsəsi, David küçəsindəki bir sıra tağlar və müasir Xilaskar kilsəsinə daxil edilmiş Müqəddəs Məryəm Latina Hospitaller Kilsəsinin şimal qapısının qalıqları daxildir. Bu gün xəstəxanadan qalan kiçik bir girintidə yerləşən, küçədən dəmir darvazalarla və hasarlanmış həyətlə qorunan müasir bir abidədir.
2012-ci ilin noyabrında açılmış, Xilaskar Kilsəsinin altında yerləşən "Durch die Zeiten" arxeoloji parkı Yerusəlim şəhərinin 2000 ildən çox tarixini kəşf etmək imkanı verir.

## İstinadlar
Aland Muzeyi

**Aland Muzeyi** və ya **Aland Mədəniyyət Tarixi Muzeyi** — Finlandiyanın Mariehamn şəhərində muzey. Muzeyin binası şəhərin şərq hissəsində, limandan təxminən 200 m. aralıda yerləşir. Aland Dəniz Muzeyi ilə yanaşı adaların ən əhəmiyyətli muzeydir.

Aland Muzeyinin sərgisi arxipelaqın tarixinə və müasir həyatına həsr olunub.

Muzey adaların tarixini e. a. dövrlərdən bu günə qədər izləyir və yerli incəsənətin və mədəniyyətin daimi kolleksiyasını, eləcə də maraqlı müvəqqəti sərgilərini nümayiş etdirir. Muzeydə həmçinin İsveçrə mədəniyyətinə aid eksponatlar nümayiş olunur.
## Muzeyin tarixi
 
Aland Muzeyi 1936-cı ildən bəri "Aland Dostları" (Ålands vänner) fondunun yaratdığı sənət kolleksiyasından qaynaqlanır.

* 1953-cü ildə Aland İncəsənət Assosiasiyası yaradıldı və bu, 10 ildən sonra əsl muzeyin açılmasına səbəb oldu. Mədəniyyət muzeyinin açılışı 1955-ci ildə Aland adaları Mədəniyyət Assosiasiyası tərəfindən təklif edildi və iki il sonra yaradıldı.
* 1976-cı ildə “Aland dostları” fondu özünün 188 əsərdən ibarət bütün kolleksiyasını incəsənət muzeyinə bağışladı və o vaxtdan bəri fond yeni sənət nümunələrinin əldə edilməsində fəallıq göstərir.
* 1981-ci ildə sənət muzeyi indiki binasına daimi köçdü
* Mədəniyyət komitəsi yaradıldıqdan sonra 1963-cü ildə Aland hökuməti tərəfindən idarə olunan yeni Aland Mədəniyyət Muzeyi açıldı. 

Muzey Aland adaların böyük dövlətlər dövründən bu günə qədər olan tarixinə, etnoqrafiyasına və mədəniyyətinə həsr olunub.

Burada daimi sərgilərlə yanaşı, mütəmadi olaraq tematik müvəqqəti sərgilər və tədbirlər təşkil olunur.
### Mükafatı

Aland Muzeyi mədəniyyət tarixi muzeyidir və 
26 aprel 1983-cü ildə Avropa Şurasının xüsusi Muzey Mükafatına layiq görülüb.
## Eksponatları

Aland Muzeyi e. ə. dövrlərdən müasir dövrə qədər Aland tarixini əhatə edən artefaktların daimi kolleksiyasına malikdir. Kolleksiyalara arxeoloji, tarixi, etnoqrafik və təbii sənət əsərləri daxildir.

Muzeyin eksponatları adanın 7500 il əvvəl ilk insanların dövründən bu günə qədər olan tarixini əhatə edir. Adalar İsveçrə və Rusiyanın işğalı altında olduğu dövrlər keçmişdir ki, bunların hamısı öz izini qoymuş və yerli xalqın mədəniyyətinə təsir etmişdir. Muzey eksponatlarının arasında rəsmlər, geyimlər, qədim tibb alətləri, ov alətləri və s. əşyalar var.

Muzey heykəllər və rəsmlərdən tutmuş müasir video sənətinə qədər Aland adalarının sənət əsərlərini geniş spektrini ehtiva edir və həmçinin bir neçə yenilikçi xüsusi sənət sərgisinə ev sahibliyi edir. Eksponatların əksəriyyəti daimidir, baxmayaraq ki, yerli rəssamların müntəzəm müvəqqəti sərgiləri də olur.
## Qallereyası


Şəkil:Tekannan Oljemålning av Joel Pettersson.JPG|
Şəkil:Bombardment of Bomarsund.jpg|
Şəkil:Broken-beer-bottle.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
BM-21UM "Berest"

**BM-21UM "Berest"** — Ukrayna istehsalı olan 122 mm-lik Reaktiv yaylım atəş sistemidir. Sistem KrAZ-5401 markalı yük şassisinə və modernləşdirilmiş BM-21 Qrad buraxılış qurğusuna əsaslanır. Qrad buraxılış qurğusundakı 40 raket əvəzinə Berest buraxılış qurğusunda 50 raket mövcuddur. Texnikanın yanacaq çəni 300 litr olub, maksimum sürəti 90 km, gediş ehtiyatı magistral yolda 600 km, təkər formulu isə 4х2-dir.

## Tarixi
BM-21UM Berest sistemi ilk dəfə 9–12 oktyabr tarixlərində Kiyevdə keçirilən Silah və Təhlükəsizlik 2018 sərgisində təqdim edilmişdir. "Berest" BM-21 Grad-ın dərin modernləşdirilmiş versiyasıdır və onu əvəz etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

"Berest" öz dövriyyə vəsaiti hesabına Şepetivka təmir zavodu tərəfindən hazırlanmışdır.

## Qaleriya

BM-21UM Berest 03.jpg|
BM-21UM Berest, Kyiv 2018, 30.jpg|
BM-21UM Berest, Kyiv 2018, 22.jpg|Buraxılış qurğusunun kabindən idarəsi
BM-21UM Berest, Kyiv 2018, 25.jpg|
BM-21UM Berest, Kyiv 2018, 24.jpg|
BM-21UM Berest, Kyiv 2018, 26.jpg|Buraxıcı qurğu
BM-21UM Berest, Kyiv 2018, 28.jpg|Qabaq təkər


## İstinadlar
"Silah və Təhlükəsizlik" sərgisi

**"Silah və Təhlükəsizlik" sərgisi** (, "**Zbroya ta Bezpeka**") — hər il keçirilən silah və hərbi texnikaların ticarəti sərgisi. Ukrayna Nazirlər Kabinetinin himayəsi altında Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilir. Nazirlər Kabinetinin 2004-cü il qərarına əsasən ilk sərgi 2004-cü ilin sentyabr ayında keçirilmişdir.

## Tarixi
2018-ci ildəki sərgi iştirakçılarına 456 Ukrayna və 17 ölkədən gəlmiş olan 47 xarici iştirakçı daxil idi. Polşa, Türkiyə və Çexiya ilk dəfə olaraq 2018-ci ildə bu sərgidə stendləri ilə çıxış etmişdirlər.

2019-cu ildəki sərgi iştirakçılarına 320-dən çox Ukrayna və 16 ölkədən gəlmiş olan 48 xarici iştirakçı daxil idi.

2020-ci ilin sərgisi COVID-19 karantini ilə əlaqədar olaraq 2021-ci ilin iyun ayına qədər təxirə salınmışdır.
2023-cü ildə sərgi Rusiya-Ukrayna müharibəsinə görə keçirilməmiş və 29 sentyabr 2023-cü ildə Kiyevdə keçirilən bir günlük Beynəlxalq Müdafiə Sənayesi Forumu konfrans ilə əvəz olunmuşdur.

## İstinadlar
Valyuta-kredit əlaqələri

**Valyuta-kredit əlaqələri** — müxtəlif ölkələrin subyektləri, yəni rezidentləri və qeyri-rezidentləri arasında maliyyə münasibətləri və ya predmeti valyuta sərvətlərinə mülkiyyət hüququnun və valyuta sərvətləri ilə bağlı digər mülkiyyət hüquqlarının ötürülməsi olan bir ölkənin hüquq subyektləri arasında münasibətlər.

## İştirakçılar
* Dövlətlər və hökumət təşkilatları
* Beynəlxalq təşkilatlar
* Müxtəlif təşkilati-hüquqi forma və fəaliyyət növləri olan müəssisə və təşkilatlar:
*: Banklar
*: Müəssisələr (istehsal, ticarət, xidmət sənayesi və s.)
*: Maliyyə təşkilatları (sığorta şirkətləri, investisiya fondları, bank olmayan maliyyə təşkilatları və s.)
*: Qeyri-kommersiya təşkilatları
*: Digər təşkilatlar
* Sahibkarlar
* Vətəndaşlar

## Ədəbiyyat
* Международные экономические отношения. Учебное пособие под ред. проф. Л. Е. Стровского — М: ЮНИТИ-ДАНА, 2003 ISBN 5-238-00495-8
Yük maşını kabinəsi

**Yük maşını kabinəsi** yük maşınında, avtobusda və ya mikroavtobusda olan kuzov üslubudur. Onun şaquli ön hissəsi, "düz üzlü" və ya yarım kapotu mövcud olur və kabinəsi ön oxun üstündə (və ya qarşısında) yerləşdirilir. Bu, mühərrikin sürücünün qarşısında quraşdırıldığı ənənəvi yük maşınlarından fərqli bir üsuldur. ABŞ-da tullantıların təkrar emalı ilə məşğul olan terminal traktorlar üçün geniş istifadə olunur.

## Mənbə
Çelik

**Çelik** — türk soyadı.
	
* Ömər Çelik — türk jurnalist və siyasətçi.
* Burak Çelik — Türkiyəli aktyor və modeldir.
* Mert Çelik — azərbaycanlı futbolçu
* Sənəm Çelik — Türkiyə teatr, teleserial və kino aktrisası, balerina.
* Ava Çelik — Alman aktrisa.
* Ayşegül Çelik Şahin — Türk yazar.
Tullantıların yığılması

**Tullantıların təkrar emalı** — köhnə metal və ya plastik əşyaların müəyyən bir çevrilmə yolu ilə yenidən istifadəyə yararlı hala gətirilməsi üçün həyata keçirilən bütün proseslərin cəmidir.

Bu işlə məşğul olan insanlar tullantıları zibilliklərdən və ya iş yerlərindən yığırlar və bu işi görən biznesmenlərə satırlar. Biznesmenlər də öz növbələrində onları emal edən fabriklərə verirlər.

## Həmçinin bax
* "Tullantıdan sənətə" muzeyi

## İstinadlar
Tullantı

**Tullantı,** istifadə olunmayan materialların tullantısıdır. Tullantılar bir çox materialdan ibarət ola bilər. Ən yüksək dəyəri olan tullantılar metal tullantılarıdırlar.

Tullantı alverçiləri insanların əllərində olan yararsız tullantıları asanlıqla götürürlər və bundan sonra onları əridib yenidən xammala çevirə bilirlər. Bu proses təkrar-təkrar istifadə olunarsa, təkrar emal baş verir. Beləliklə də, tullantılar özlüyündə bazara çevrilirlər.

Məsələn, hal-hazırda yeni olan elektron cihaz gələcəkdə köhnəldikcə tullantıya çevrilə bilər və  tullantıya çevrildikdən sonra onun tərkibində olan dəmir, polad, mis və qurğuşun kimi materiallardan yenidən istifadə edilə bilər.
Həmid

**Həmid** – kişi adı.
	
* Həmid Araslı – ədəbiyyatşünas.
* Həmid Abbasbəyli —
* Həmid Ataman — azərbaycanlı mühacir
* Həmid Həmidli
* Həmid Sultanov — Azərbaycan SSR-nin Daxili İşlər Naziri
* Həmid İsmayılov
Zəmanətli ödəmə

**Zəmanətli ödəmə** — ilkin qiymət və sonrakı kotirovka arasında mümkün fərqi ödəmək üçün törəmə alətlər müqaviləsi üzrə ödəmə.

## Haqqında
Zəmanət haqqı anlayışı müştəri tərəfindən ilkin olaraq ödənilən sifariş üçün ümumi ödəniş məbləğinin onun icrası zamanı sifarişdən mümkün imtinanın qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulmuş hissəsinə aiddir. Sifarişdən imtina zəmanət haqqının itirilməsi ilə nəticələnir.

Münasibətlərdə qeydə alınan ən çox rast gəlinən hal kirayəçinin kirayə üçün təhlükəsizlik depozitinin köçürülməsidir. Bu təcrübə geniş yayılmışdır və təhlükəsizlik depozitləri demək olar ki, bütün annuitet müqavilələrində görünür. Üstəlik, söhbət təkcə daşınmaz əmlakdan deyil, həm də avadanlıqların, avtomobillərin və digər məişət əşyalarının icarəsindən gedir. Ancaq belə bir geniş yayılmış fenomen heç bir şəkildə qanunvericinin diqqətinə təsir etmədi — burada birbaşa və aydın tənzimləmə yoxdur. Buna görə də, mühasibat uçotu apararkən, mümkün olduqda onları vəziyyətə "tənzimləmək" üçün standart normaları tətbiq etmək lazımdır.

İcarəyə götürən tərəfindən kirayə müqaviləsinin rəsmi imzalanmasından əvvəl də köçürülən təminat depozitinin əsas məqsədi onun belə bir müqavilə bağlamaq niyyətini maddi cəhətdən təsdiqləməkdir. Bu o deməkdir ki, əmanət qoymağın bütün əlamətləri mövcuddur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Dövlət maliyyəsi

**Dövlət maliyyəsi** — dövlətin bu və ya digər formada iştirakçısı olduğu pul münasibətlərinin təşkili forması. Dövlət maliyyəsi iqtisadi münasibətlərin məcmusudur, dövlətin öz orqanlarının saxlanması və özünəməxsus funksiyalarını yerinə yetirməsi üçün zəruri olan vəsaitlərin təhsili və bölgüsü sistemidir.

## Dövlət maliyyəsinin funksiyaları
Dövlət maliyyəsi, mərkəzləşdirilmiş (dövlət) maliyyəyə aid olan hissədə maliyyə sisteminin bir hissəsidir. Dövlət maliyyəsinin əsas məqsədi dövlətdən öz funksiyalarının həyata keçirilməsi üçün zəruri olan maliyyə vəsaitlərinin formalaşmasını və istifadəsini təmin etməkdir.

Dövlət maliyyəsi, digər maliyyə kateqoriyaları kimi, aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir:

# paylanması
# nəzarət
# tənzimləyən

## Dövlət maliyyə idarəçiliyi
Dövlət maliyyəsinin idarə edilməsi dövlət orqanları, ilk növbədə Prezident və qanunvericilik (dövlət maliyyəsi sahəsində müvafiq qanunlar qəbul edən Federal Məclis) və icra (Hökumət, Mərkəzi Bank, Maliyyə Nazirliyi və s.) tərəfindən həyata keçirilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Финансы: Учебник /Под ред. В. В. Ковалева М:ТК Велби, Изд-во Проспект, 2004
*
Dövlət qiymətli kağızları

**Dövlət qiymətli kağızları** — dövlət tərəfindən buraxılmış qiymətli kağızlar. Bu qiymətli kağızlar borc qiymətli kağızları kateqoriyasına aiddir.

Dövlət qiymətli kağızları Bakı Fond Birjasında ən böyük ticarət həcminə sahib maliyyə alətləridir.

Maliyyə Nazirliyi tərəfindən buraxılan dövlət istiqrazları tədavül müddətinə görə qısamüddətli (1 ay, 3 ay, 6 ay və 1 il), orta müddətli (2 il və 3 il) və uzun müddətli (5 il və daha artıq) ola bilər. Bu dövlət qiymətli kağızları dövlətin daxili borclanma aləti olmaqla, büdcə kəsrinin maliyyələşməsi məqsədilə buraxılır. Maliyyə Nazirliyinin istiqrazları üzrə hüquqi və fiziki şəxslər, rezident və qeyri-rezidentlər alıcı qismində çıxış edə bilərlər.

## Dövlət qiymətli kağızlarının növləri

### SSRİ
SSRİ-də dövlət qiymətli kağızlarının aşağıdakı növləri buraxılırdı::

* Dövlət Müharibə Krediti İstiqrazları
* Xalq təsərrüfatının bərpası üçün dövlət kreditinin istiqrazları;
* SSRİ xalq təsərrüfatının inkişafı üçün dövlət kreditinin istiqrazları
* Dövlət istiqrazları 3% daxili uduşlu kredit;
* digər istiqrazlar

### ABŞ
ABŞ-də dövlət qiymətli kağızlarının aşağıdakı növləri buraxılır (bax: ABŞ Xəzinədarlığının Qiymətli Kağızları):

* Qısamüddətli Xəzinə vekselləri (Vekslər)
* Ödəmə müddəti 1 ildən 9 ilə qədər olan ortamüddətli xəzinə istiqrazları (Qeydlər).
* Ödəmə müddəti 10 ildən çox olan uzunmüddətli xəzinə istiqrazları (İstiqrazlar).
* Xəzinədarlıq İnflyasiyadan Qorunan İstiqrazlar (TIPS).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Берзон Н. И., Аршавский А. Ю., Буянова Е. А.* Фондовый рынок. — М: Вита-Пресс, 2002. — ISBN 5-7755-0456-9
KrAZ-5401

KrAZ-5401 kabovarlı yük maşını Ukraynadakı KrAZ zavodunda istehsal olunur. İlk dəfə 2013-cü ildə təqdim edilmişdir.

KrAZ-5401 312 at gücünə malik YaMZ-536 mühərriki, MFZ-430 muftası və 9JS119TA mexaniki transmissiya ilə təchiz edilmişdir.

## Texniki xüsusiyyətlər
* Mühərrik: YaMZ-536 6,65 litrlik ardıcıl altı silindrli dizel mühərriki (Euro IV)
* Güc: 312 at gücü (229 kVt)
* Dönmə momenti: 1,230 N⋅m (907 lb⋅ft)
* Transmissiya: mexaniki 9JS119ТА
* Mufta: tək diskli MFZ-430
* Ox konfiqurasiyası: 4x2
* Yükgötürmə qabiliyyəti: 5.000–13.500 kq

## Həmçinin bax
* KrAZ-255B

## İstinadlar
Kristofer

**Kristofer** — ad.
	
* Kristofer Lloyd — ABŞ aktyoru
* Kristofer Li — Böyük Britaniyalı aktyor.
* Kristofer Lambert — Fransız əsilli ABŞ aktyoru
* Kristofer Daniels — Amerikalı peşəkar güləşçi
* Kristofer Makkendles – Amerikalı səyyah.
* Kristofer Alberto Martinez Berroteran — Venesuela Bolivarın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
* Kristofer Kerz — 
* Kristofer de Amel — 
* Kristoffer Velde — 

## İstinadlar
Salahov

**Salahov**

* Arif Salahov — artilleriya general-mayoru, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin ilk 4 zabitindən biri olmuşdur
* Baba Salahov — Azərbaycan tarzəni, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1964)
* Elşən Salahov — Bakı şəhəri Xəzər Rayon İcra Hakimiyyətinin hazırkı başçısı (2019-), başçının sabiq birinci müavini (2018–2019)
* Fizuli Salahov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçusu
* Məmmədnicat Salahov — heykəltaraş, dünyada futbol hakiminə qoyulan ilk heykəlin müəllifi
* Mustafa Salahov — azərbaycanlı alim, kimya elmləri doktoru, professor, Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü
* Nizami Salahov — Azərbaycanlı futbolçu
* Qılman Salahov — azərbaycanlı kamançaçalan, bəstəkar, dirijor, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1940)
* Tahir Salahov — Sovet Azərbaycan və Rusiya rəssamı, pedaqoq, professor, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının vitse-prezidenti
* Telman Salahov — azərbaycanlı futbolçu və məşqçi, SSRİ idman ustası və əməkdar məşqçisi
* Teymur Salahov — Azərbaycan SSR-nin siyasi və dövlət xadimi
* Şahin Salahov — Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Tikinti və kommunal təsərrüfatı şöbəsinin müdiri
* Şakir Salahov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Vidadi Salahov — tarix üzrə fəlsəfə doktoru, "Turan-exspress" qəzetinin baş redaktoru,"Tərəqqi" medalı laureatı, Tarix elmləri doktoru, professor, Qazaxıstan hökuməti yanında Dövlət Tarixi İnstitutunun Tarix Akademiyasının akademiki, Qazaxıstanın Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzləri Birliyinin rəhbəri
* Vüqar Salahov — Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı və hərbi pilotu, "Qarabağ" ordeni kovaleri
* Yusif Salahov — ADR hökumətinin 1918-ci ildə xaricə ali təhsil almağa göndərdiyi 99 gəncdən biri, pedaqoq, həkim
* Əhməd Salahov — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti (2002)
Salahova

**Salahova**

* Aydan Salahova — Azərbaycan rəssamı
* Elza Salahova — kimya elmləri doktoru
* Zərifə Salahova — Azərbaycan ictimai xadimi, Miniatür kitab muzeyinin təsisçisi və rəhbəri
Qulamhüseyn İbrahimi Dinani

**Qulamhüseyn İbrahimi Dinani** (; ) — İranlı filosof və yazıçıdır. Onun məşhur olmasının bir səbəbi də Ş. Sührəvərdi fəlsəfəsi sahəsində araşdırmaları və son illərdə işraqilik fəlsəfəsinin dirçəlişi ilə bağlıdır. Dinani İbn Sina, İbn Rüşd, Sührəvərdi, Molla Sədra fəlsəfəsi, ümumiyyətlə, İslam fəlsəfəsinin cərəyanları və müsəlman filosoflarının düşüncələri üzərində xüsusi şəkildə tədqiqatlar aparmış və məharətə malikdir. Hazırda Tehran Universitetinin Ədəbiyyat və Humanitar Elmlər fakültəsinin fəlsəfə kafedrasının təqaüdçü professorudur.

## Həyatı və təhsili
Qulamhüseyn İbrahimi Dinani 26 dekabr. 1934-cü ildə İsfahan əyalətinin Dinan şəhərində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini kəndlərində aldıqdan sonra İsfahandakı Nimavard seminariyasında dini təhsil alıb. Müqəddimat kursunu və fəlsəfənin əsaslarını bitirdikdən sonra Qum elmi hövzəsinə və seminariyasına daxil olur. Xaric fiqhi və Üsul prinsiplərini böyük məharətlə öyrənməklə yanaşı, Əllamə Təbatəbaidən də fəlsəfə öyrənmişdir. Fəlsəfəni Qumda Seyid Məhəmmədhüseyn Təbatəbai ilə yüksək səviyyədə oxudu və onun xüsusi tələbələrindən olmuşdur.

## Əsərləri
* Hikmət və Fəlsəfə Dərnəyi tərəfindən nəşr edilmiş İslam Fəlsəfəsində Ümumi Fəlsəfə Qaydaları (üç cilddə), Tehran, 1998 və Mədəniyyət Araşdırmaları və Tədqiqat İnstitutu, 1999.

## Həmçinin bax
* Əllamə Təbatəbai

## İstinadlar
Başıkəsik günbəz

**Başıkəsik günbəz** ― Cəbrayıl rayonunun Dağ Tumas kəndində yerləşən XIII-XIV əsrlərə aid günbəz.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Başıkəsik günbəz Cəbrayıl rayonunun Dağ Tumas kəndində yerləşir. XIII-XIV əsrlərə aid olan günbəzin üstü açıq olduğuna görə insanlar tərəfindən "Başıkəsik" adlandırılıb. Hündürlüyü 12 metr, diametri 5 metrdir.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra türbə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. Daha sonra türbə bərpa olunub və ilkin formasına gətirilib. Cəbrayıl rayonunun işğal edildikdən sonra günbəzin divarları bir neçə yerdən dağıdılıb. Ermənistan Silahlı Qüvvələri günbəzdən müşahidə postu kimi istifadə ediblər. 

2020-ci il oktyabrın 23-də türbənin yerləşdiyi Dağ Tumas kəndi Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilib.  Ermənistan Silahlı Qüvvələri kəndi tərk edərkən tarixi abidənin ətrafını minalayıblar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Cəbrayıldakı tarixi abidə belə minalanıb - APA TV
Fuciko Fucima

– Yaponiya rəqqasəsi və xoreoqrafı. O, yaşayan milli xəzinə elan olunmuş ilk rəqqasədir.

## Həyatı
Fuciko Fucima 31 oktyabr 1907-ci ildə Tokioda **Kimiyo Tanaka** adı ilə doğulmuşdur. 8 yaşında olan ənənəvi yapon məktəbinin Fucima məktəbinin İemoto qolunun rəhbəri olan II Kanemon Fucimanın şagirdi olmuşdur. Bu dövrdən etibarən məktəbin aparıcı üzvlərindən biri olmuş, hətta məktəbin növbəti iki rəhbərinin müəllimi olmuşdur. 1926-cı ildə səhnə adını qəbul etmişdir.

Fucimanın ən məşhur rəqsləri gənclik bulağından bəhs edən bir Çin əfsanəsinə əsaslanan *"Kikucido"* və Kiotadakı sevgilisini ziyarət edən döyüşçüdən bəhs edən *"[[Kakeqiyo]]"* rəqsləri olmuşdur. "Kakeqiyo" onun ən məşhur rəqslərindən biri olmuş, bu rəqsə görə 1955-ci ildə Təhsil Nazirliyinin Teatr Festivalı Mükafatına layiq görülmüşdür.

Fucima kabuki tamaşaları üçün tokivazu rəqslərinin xoreoqrafiyası ilə məşğul olmuşdur (məsələn, *"Masakado"* və *"Seki no To"* tamaşaları üçün). O, 1985-ci ildə Yaponiya hökuməti tərəfindən yaşayan milli xəzinə elan olunmuşdur. O, bu ada layiq görülən ilk rəqqasə olmuşdur. 1992-ci ildə Los-Ancelesdə yerləşən Yaponiya Amerika Teatrında çıxış etmişdir. 14 oktyabr 1998-ci ildə Tokioda yerləşən bir xəstəxanada mədə xərçəngi səbəbilə ölmüşdür.

## Şəxsi həyatı
Fucimanın övladığa götürdüyü qızı Rankey rəqqasə və rəqs müəllimi olmuşdur. Fucima ölümündən əvvəlki son performansında Rankey ilə birlikdə çıxış etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
VI Kancuro Fucima

və ya doğum adı ilə  – Yaponiya rəqqası və xoreoqrafı. O, yapon rəqsinin Fucima məktəbinin rəhbəri olmuşdur. Karyerasını başa vurduqdan sonra  adını götürmüşdür.

## Həyatı
Kancuro Fucima 1781-ci ildə əsası qoyulmuş Fucima məktəbinə başçılıq edən şəxslərə verilən, nəsildən nəsilə ötürülən səhnə adıdır. Bu təxəllüs ilk dəfə Kanbey Fucima tərəfindən istifadə olunmuşdur.

Hideo Fucima 1900-cü ildə Tokio şəhərində doğulmuşdur. O, əvvəlcə özünə **Onoe Umeo** səhnə adını götürsə də, daha sonra Fucima məktəbinə qəbul olunmuş və 1927-ci ildə VI Kancuro Fucima adını qəbul etmişdir. 1927-ci ildə kabuki aktyoru VI Onoe Kikuqoro üçün rəqs xoreoqrafiyası təşkil edərək Kabukizanın xoreoqrafı olmuşdur. *"Yamauba"* və *"Oymatsu"* kimi işlərin müəllifi olmuşdur. O, kostyumsuz və maskasız ifa olunan *[[suodori]]* rəqsinin ustası kimi tanınmışdır. 1990-cı ildə karyerasını başa vurmuş və Kancuro Fucima adını qızına ötürərək özünə II Kanco Fucima adını götürmüşdür.

## Mükafatlar
25 mart 1960-cı ildə Yaponiya hökuməti tərəfindən yaşayan milli xəzinə elan olunmuşdur. *"Makuracişi"* üçün hazırladığı xoreoqrafiyasına görə 1963-cü ildə Yaponiya İncəsənət Akademiyası Mükafatına layiq görülmüşdür. 1967-ci ildə həmin akademiyanın üzvü olmuşdur. 1982-ci ildə "Mədəniyyət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Forbidden Stories

**Forbidden Stories** — "təhdid, həbs və ya qətllə üzləşən digər jurnalistlərin işini davam etdirmək və dərc etmək" missiyası olan qeyri-kommersiya təşkilatı. Buna nail olmaq üçün təşkilat, jurnalistlərə işlərini onlara göndərməyə imkan verir, beləliklə, müəllif daha onu yaza bilməyəcəyi təqdirdə digər jurnalistlərin materiala çıxışı olur. O, Sərhədsiz reportyorlar və Freedom of the Press Foundation kimi təşkilatlarla əməkdaşlıq edir.

Beynəlxalq səviyyədə *[[Columbia Journalism Review]]*, *[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]*, Deutschlandfunk, *[[The Guardian]]*, *[[Le Monde]]*, and RTBF tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

2018-ci ilin mart ayında Fransanın İllik Jurnalistika Sammitində "İlin Jurnalistika Layihəsi" mükafatını qazanıb və 2019-cu ildə innovasiya kateqoriyası üzrə Avropa Mətbuat Mükafatının qısa siyahısında yer alıb.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Alleqeyni (dairə, Pensilvaniya)

**Alleqeyni** () —  ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında dairə. 2013-cü il iyulun 1-nə şəhristanın əhalisi  nəfər idi.

Əsas şəhəri —  Pittsburqdur.

## Adının mənşəyi
Alleqeyni, ərazisindən axan Alleqeyni çayının adını daşıyır. Adı Lenape dilindən gəlir. Sözün dəqiq mənası məlum deyil. Adətən verilən məna "gözəl çay"dır, lakin bəziləri uzun illər əvvəl Lenape tərəfindən məhv edilənə qədər çay boyunca yaşamış qədim mifik allegevi qəbiləsinə istinad edirlər.

## İstinadlar
Armstronq (dairə, Pensilvaniya)

**Armstronq** () —  ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında dairə. Rəsmi olaraq 12 mart 1800-cü ildə yaradılmışdır. 2010-cu ildə əhalinin sayı 68941 nəfər idi.

## Coğrafiyası
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, dairənin ümumi sahəsi 1.719.762 km2-dir ki, bunun da 1.691.272 km2 quru və 28.490 km2 və ya 1.580% sudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* ABŞ Milli Ölkələr Assosiasiyası
* Armstronq Ticarət Palatası
* Armstrong County Public Libraries
Berks (dairə)

**Berks** () — ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında dairə. Rəsmi olaraq 1752-ci ildə təsis edilmişdir. 2012-ci ildə əhalinin sayı 413 491 nəfər idi.

## Coğrafiyası
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, dairənin ümumi sahəsi 2,242,942 km2-dir, bunun 2,224,812 km2 quru, 18,130 km2 və ya 0,780% sudur.

## Əhalisi
2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən, mahalın 154,356 ailədə 411,442 sakini və 106,532 ailəsi var. Əhalinin sıxlığı hər km2-ə 184,90 nəfərdir. Rayonda 164 827 yaşayış binası var, bina sıxlığı hər km2-ə təxminən 74,10 binadır. Əhalinin irqi tərkibi: ağlar — 76,90%, afroamerikalılar — 4,90%, yerli amerikalılar (hindlilər) — 0,30%, asiyalılar — 1,30%, havaylılar — 0,00%, digər irqlərin nümayəndələri — 2,50%, iki və ya daha çox irqin nümayəndələri — 1,30%. İspanlar irqindən asılı olmayaraq əhalinin 16,4%-ni təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт правительства округа Беркс, штат Пенсильвания 
* Национальная ассоциация округов США
Baks (dairə)

**Baks** () — ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında dairə. Rəsmi olaraq 1682-ci ilin noyabrında yaradılmışdır. 2010-cu ildə əhalinin sayı 625,249 nəfər idi.

## Coğrafiyası
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, dairənin ümumi sahəsi 1.610.982 km2-dir, bunun 1.572.132 km2-i quru, 38.850 km2-i və ya 2,370%-i sudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bucks County Alive
* Bucks Happening
* Bucks County Business Association
* Visit Bucks County: Official tourism, meeting, and group tour website
* More Stats About Bucks County
* BucksCountyNightOut
* Bucks County History
* New Hope & Ivyland Railroad
Biver (dairə, Pensilvaniya)

**Biver** () — ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında dairə. Rəsmi olaraq 12 mart 1800-cü ildə yaradılmışdır. 2010-cu ildə əhalinin sayı 170,539 nəfər idi.

## Coğrafiyası
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, dairənin ümumi sahəsi 1.149.961 km2-dir, bunun 1.124.061 km2-i quru, 25.900 km2-i və ya 2,180%-i sudur.

## Əhalisi
2000-ci il siyahıyaalınmasına görə, dairənin 72,576 ailədə 181,412 sakini və 50,512 ailəsi var. Əhalinin sıxlığı hər km2-ə 161,00 nəfərdir. Rayonda 77 765 yaşayış binası var, bina sıxlığı hər km2-ə təxminən 69,00 binadır. Əhalinin irqi tərkibi: ağlar — 92,55%, afroamerikalılar — 5,96%, yerli amerikalılar (hindlilər) — 0,10%, asiyalılar — 0,25%, havaylılar — 0,01%, digər irqlərin nümayəndələri — 0,20%, iki və ya daha çox irqin nümayəndələri — 0,92%. İspanlar irqindən asılı olmayaraq əhalinin 0,72%-ni təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт правительства округа Бивер, штат Пенсильвания
* Национальная ассоциация округов США
*
Maya Hacıyeva

**Maya Hüseynəli qızı Hacıyeva** () — Azərbaycanın ilk riyaziyyatçı qadın alimi.

## Həyatı
Maya Hacıyeva 1914-cü ildə Şuşa şəhərində kasıb bir ailədə anadan olub. Atası xırda əşyaların ticarəti ilə məşğul olub, anası isə evdar qadın idi. Azərbaycan Respublikasının prokuroru, dövlət xadimi Hüsü Hacıyev onun böyük qardaşıdır.

Əvvəlcə ibtidai sinfi, sonra realnı məktəbi bitirib və 1928-ci ildən 1931-ci ilədək Şuşa Pedaqoji Texnikumunda təhsil alıb. Dəqiq elmlərə böyük maraq göstərən Maya Hacıyeva təhsilinə davam etmək üçün Bakıya — böyük qardaşının yanına gələrək Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun Fizika–riyaziyyat fakültəsinə qəbul alır. Həmin ərəfədə böyük qardaşı 1931-ci ildə Hüsü Hacıyev Ağdaş rayonunda qaçaqlar tərəfindən öldürülür. Həmin hadisə ona böyük sarsıntılar yaşatsa da, o, təhsilini davam etdirir və 1935-ci ildə məzun olub.

Ali məktəbdə xüsusi fərqləndiyinə görə, institut rəhbərliyi onu Moskvaya göndərir. Beləliklə, 1935–1938-ci illərdə Maya M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsində təhsil alaraq ixtisaslı kadr azlığı yaşanan Bakıya qayıdır və tezliklə Azərbaycan Dövlət Universitetində assistent kimi fəaliyyətə başlayıb. Eyni zamanda, Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun Nəzəri fizika kafedrasında (1939–1941), sonra keçmiş Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (1943–1952) Ali riyaziyyat kafedrasında çalışıb.

İkinci Dünya müharibəsinin başlaması Hacıyevanın elmi axtarışlarında istiqamətlərini dəyişməsinə səbəb olur. O, 1941–1943-cü illərdə aspirantura oxuyub, *"Helmhols tənliyi üçün sərhəd məsələsi"* mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsi alıb. Beləliklə, Maya Hacıyeva Azərbaycanın ilk riyaziyyatçı qadın alimi kimi tarixə düşüb. Onun ilk monoqrafiyası 1945-ci ildə Azərbaycanın gənc alimlərinin müsabiqəsində ən yüksək mükafata layiq görülüb.

1944-cü ildən Azərbaycan Dövlət Universitetinin Nəzəri mexanika kafedrasında dosent kimi fəaliyyət göstərib. 1999-cu ilin sentyabrında vəfat edib.

## Xatirəsi
1999-cu ildə Bakı Dövlət Universitetində Maya Hacıyevanın anadan olmasının 85, elmi-pedaqoji fəaliyyətinin 60 illiyi qeyd olunub.

2023-cü ildə Təhsilin İnkişafı Fondu və "Women in Tech" təşkilatının Azərbaycan nümayəndəliyinin birgə təşkilatçılığı ilə Maya Hacıyeva adına "İKT bacarıqları" təqaüd proqramı təsis olunub.

## İstinadlar
Ən yaxşı qadın roluna görə Oskar mükafatı

**Ən yaxşı qadın roluna görə "Oskar" mükafatı** - Ən Yaxşı Qadın aktrisa üçün Akademiya Mükafatı hər il Kino Sənəti və Elmləri Akademiyası (AMPAS) tərəfindən verilən bir mükafatdır. Mükafat ənənəvi olaraq əvvəlki ilin ən yaxşı kişi rolunun qalibi tərəfindən verilir.

Ən yaxşı qadın rolu mükafatı ümumilikdə 95 dəfə 79 aktyora verilib. İlk qalib “7-ci səma”, “Küçə mələyi” və “Günəş: İki insanın mahnısı” filmlərindəki rollarına görə Janet Qaynor olub. Ən son qalib, hər şeyin hər yerdə hamısı bir anda filminə görə Mişel Yeoh olub, qalib gələn ilk Cənub-Şərqi Asiya aktrisası olub. Ən çox qalibiyyət rekordu dörd dəfə Katharine Hepburn-a məxsusdur. Frances McDormand üç dəfə, digər on iki aktrisa-da iki dəfə mükafata layiq görülüb. Meryl Streep bu kateqoriyada ən çox nominasiya (17) alıb və iki dəfə qalib olub. 41-ci  Mükafatlandırmada Barbra Streisand və Katharine Hepburn eyni sayda səs toplayaraq Ən Yaxşı Qadın aktrisa nominasiyasına layiq görüldülər və hər ikisi təltif olundu. Bu hadisə indiyə qədər yalnız bir dəfə baş verib.

## Mükafat üçün namizədlik prosesi
Namizədlər hal-hazırda AMPAS-ın aktyorlar bölməsində bir səsvermə yolu ilə müəyyən edilir; qaliblər Akademiyanın bütün səsvermə hüququna malik üzvlərinin səsverməsi ilə seçilir.

Mükafatların ilk üç ilində aktyorlar öz kateqoriyalarında yalnız ən yaxşılar seçilib. O zaman onun seçmə dövründəki bütün işləri (bəzi hallarda üç filmə qədər) mükafatdan sonra siyahıya alınmışdı. Buna baxmayaraq, 1930-cu ildə keçirilən 3-cü Akademiya Mükafatlarında, bu müddət ərzində nə qədər mükafata layiq görülməsindən asılı olmayaraq, hər qalibin mükafatına yalnız bir film daxil edilmişdir.

Aktyorun bir filmdə konkret performansa görə namizəd göstərildiyi mövcud sistem 4-cü Akademiya Mükafatlarında təqdim edildi. 1937-ci ildə 9-cu Akademiya Mükafatlarından başlayaraq, kateqoriya hər il maksimum beş namizədlə məhdudlaşdırıldı.

## Çoxsaylı qalibiyyətlər və nominasiyalar
Üç və ya daha çox Ən Yaxşı Aktrisa mükafatı qazananlar:

## Çoxlu Ən Yaxşı Aktrisa nominasiyaları olan filmlər

* Həvva haqqında hər şey (1950) - Anne Baxter və Bette Davis
* Birdən, Keçən Yay (1959) - Katharine Hepburn və Elizabeth Taylor
* Dönüş nöqtəsi (1977) - Anne Bancroft və Shirley MacLaine
* Sevgi şərtləri (1983) – Shirley MacLaine və Debra Winger
* Thelma və Louise (1991) - Geena Davis və Susan Sarandon

## Həmçinin bax
Ən yaxşı kişi roluna görə Oskar mükafatı

"Oskar" mükafatı

## İstinadlar
Ruzvelt otağı

**Ruzvelt otağı** () — ABŞ Prezidentinin əsas rəsmi iş yeri olan Ağ Evin Qərb qanadındakı konfrans-zalı. Demək olar ki, Qərb qanadının mərkəzində, Oval kabinetin yanında yerləşir. O, 1969-cu ildə prezident Riçard Nikson tərəfindən ABŞ-ın iki prezidentinin - Teodor Ruzveltin və Franklin Ruzveltin şərəfinə belə adlandırılıb (birincisi Qərb qanadını tikib, ikincisi onu genişləndirib).


Fayl:ClintonRooseveltRoom.jpg|link=Файл:ClintonRooseveltRoom.jpg|alt=Комната во время правления Билла Клинтона| Bill Klinton dövründə otaq
Fayl:George_W._Bush_speaks_during_teleconference_in_Roosevelt_Room.jpg|link=Файл:George_W._Bush_speaks_during_teleconference_in_Roosevelt_Room.jpg|alt=Телеконференция Джорджа Буша в комнате Рузвельта|Ruzvelt otağında Corc Buşun telekonfransı
Fayl:P051109PS-0134_(3523390516).jpg|link=Файл:P051109PS-0134_(3523390516).jpg|alt=Администрация Барака Обамы в комнате Рузвельта|Ruzvelt otağında Barak Obama administrasiyası


## Xarici keçidlər

* Ruzvelt otağı
* Ağ Ev, memarlıq və Ağ Evin interyerləri haqqında məlumat
Sin Şixuandinin mavzoleyi

**Sin Şixuandinin mavzoleyi** (Sin Şixuandi; ingiliscə: Qin Chi Huang) (çincə: 秦始皇陵; pinyin: *Qínshǐhuáng Líng* ) Çinin Şensi əyalətinin Sian şəhərinin Lintonq rayonunda yerləşən mavzoleydir. Məqbərənin eramızdan əvvəl 246-208-ci illər arasında tikildiyi və kəsilmiş piramida formasında 76 metr hündürlüyündəki bir məzarın kurqanının altında yerləşdiyi bildirilir. Məqbərənin planı daxili və xarici şəhərlərə bölünən o dövrdə Çinin paytaxtı olmuş olan Xianyang şəhəri əsas götürülərək modelləşdirilmişdir. Daxili şəhərin perimetri 2.5 km (1,55 mil), xarici şəhərin perimetri isə 6,3 km (3 mil) təşkil edir. Məqbərə şəhərin cənub-qərb hissəsində yerləşir və üzü şərq tərəfə baxır. Sarkofaq və dəfn artefaktlarının yerləşdiyi əsas dəfn kamerası məqbərənin yerləşdiyi ərazinin nüvəsində yerləşir.

Məzarın özü hələ ki, qazılmamışdır. Arxeoloji tədqiqatlar hal-hazırda məqbərəni əhatə edən sıx nekropolun müxtəlif hissələrində cəmləşmişdir; bunlara kurqandan şərq tərəfdə yerləşən Terrakota Ordusu da daxildir. Terakota ordusu ziyarətgahda qarnizon kimi xidmət edirdi və ərazidə qazıntılar hələ də tamamlanmamışdır.

## İstinadlar
Syanyan

Siyanyan (Sadələşdirilmiş çincə: 咸阳; Ənənəvi Çin dili: 咸陽; Pinyin; *Xiányáng*) Çinin Şaansi əyalətində yerləşən prefektura səviyyəli şəhərdir. Şəhər Vey çayının sahilində və əyalətin paytaxtı hesab edilən Sian şəhərindən bir neçə kilometr qərb tərəfdə yerləşir. Ərazisi 10,213 km², əhalisi isə 2010-cu ilin statistik məlumatlarına əsasən 2,429,318 nəfər təşkil edir. Siyanyan həmçinin də Çin sülaləsinin paytaxt şəhəri olmuşdur.

## İstinadlar
T28

**T28** və ya **T28 Super Ağır Tankı** İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Amerika Birləşmiş Ştatları Ordusu tərəfindən istifadə üçün nəzərdə tutulmuş olan super ağır tankdır. Siegfried Xəttində almanlara qarşı istifadə edilmək üçün nəzərdə tutulsa da, daha sonra müharibənin sonrakı mərhələlərində Sakit okean cəbhəsində Yaponiyaya qarşı istifadə edilməsi də planlaşdırılmışdır.

86 tonluq T28 Super ağır tankı əvvəlcə ağır tank kimi dizayn edilmişdir. 1945-ci ilin axırlarına doğru T95 özüyeriyən artilleriya sistemi kimi yenidən adlandırılmış və 1946-cı ildə isə adı *T28 Super ağır tankı* olaraq təyin olunmuşdur. Tankın hərəkət mənzili 160 km olub, maksimum sürəti saatda 13 km təşkil etmişdir.

Layihə ləğv edilənə qədər cəmisi 2 ədəd prototipi istehsal edilmişdir. Tankın qabaq hissəsində olan 305 mm-lik zirehi onun müharibələr zamanı Üçüncü Reyxin ordusu olan Vermaxtın əsas tank əleyhinə silahlarından biri olan məşhur 8,8 sm KwK 43 kimi ağır topuna qarşı etibarlı müdafiə təmin edirdi.

## Həmçinin bax
* T32 (tank)

## İstinadlar
Hot Rock & Alternative Songs

**Hot Rock & Alternative Songs** (əvvəlki adları: **Rock Songs** və **Hot Rock Songs**) — ABŞ-də ən populyar rok və alternativ mahnıları sıralayan musiqi hit-paradı. Hər həftə Billboard tərəfindən tərtib olunur və radio yayımı, rəqəmsal yükləmələr və striminq məlumatlarından əldə olunan mənbələr əsasında hazırlanır. Bu cədvəl ABŞ-də ən populyar və ən çox dinlənilən rok və alternativ mahnıların siyahısını təqdim edir. 

## İstinadlar
Videoklip

**Videoklip** (**musiqi videosu**) — musiqi əsərini vizual şəkildə təadim edən material. Bu videolarda mahnını ifa edən musiqiçilər, habelə mahnının məzmununu əks etdirən dramatik və ya bədii səhnələr yer ala bilər. Musiqi videoları auditoriyaya mahnını və ifaçıları tanıtmaq, eləcə də əsərin bədii obrazını gücləndirmək məqsədilə hazırlanır. Onlar televiziya kanallarında, internet platformalarında ("YouTube" və s.) yayımlanır. İstehsal prosesində adətən musiqi şirkətləri, rejissorlar və prodüserlər birgə iştirak edir.
1989 (Taylor's Version)

***1989 (Taylor's Version)*** — amerikalı müğənni Teylor Sviftin yenidən yazdığı dördüncü albom. Bu onun 2014-cü ildə buraxdığı beşinci albomu olan "1989"un yenidən yazılmış versiyasıdır. Albom 27 oktyabr 2023-cü ildə "Republic Records" tərəfindən buraxılıb.

## İstinadlar
Big Machine Records

**Big Machine Records** — Universal Music Group-a məxsus ABŞ musiqi şirkəti. 2005-ci ildə Tennessi ştatının Neşvill şəhərində təsis edilib. Ən çox kantri və pop sənətçilərinin buraxılışlarını həyata keçirir.

## İstinadlar
Albom

**Albom** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Musiqi albomu
* Mini-albom
* Fotoalbom
* Marka albomu
* Stiker albomu
* Komiks albomu
* Avtoqraf albomu
Dirty Hit

**Dirty Hit** — 2009-cu ilin dekabrında Böyük Britaniyada Ceymi Oborn, Çak Ueyt, Brayan Smit və İngiltərə yığmasının keçmiş futbolçusu Uqo Ehioqu tərəfindən təsis edilmiş müstəqil musiqi şirkəti. İlk olaraq 2009-cu ildə Londonda yaradılmış olan şirkət böyüyüb və biznesini dünyanın digər yerlərində genişləndirib. 2020-ci ildə Los-Anceles, Sidney və Tokioda ofislər açmışdır.

## Sənətçilər

## İstinadlar
Harri Potter (dəqiqləşdirmə)

***[[Harri Potter]]*** Coan Ketlin Roulinq tərəfindən yazılmış romanlar seriyası.

**Harri Potter** həmçinin franşizanın digər hissələrini də ifadə edə bilər:

* Harri Potter (personaj)
* ''Harri Potter'' (film seriyası)
** ''Harri Potter və Fəlsəfə Daşı'' (film)
** ''Harri Potter və Sirlər Otağı'' (film)
** ''Harri Potter və Azkaban Məhbusu'' (film)
** ''Harri Potter və Alov Qədəhi'' (film)
** ''Harri Potter və Simurq Ordeni'' (film)
** ''Harri Potter və Yarımqan Prins'' (film)
** *[[Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. I hissə]]*
** *[[Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. II hissə]]*
* ''Harri Potter'' (teleserial)
* Wizarding World
* ''Harri Potter'' uydurma kainatı
* *[[Harri Potter və Lənətlənmiş Uşaq]]*
Şinrin-yoku

və ya **meşə vannası** – meşədə vaxt keçirərək təbiətlə əlaqə qurmaqdan ibarət olan terapevtik rahatlaşma praktikası və ya prosesi. Şinrin-yoku konsepsiyası ilk dəfə Yaponiyada ortaya çıxsa da, 2010-cu illərdən etibarən ABŞ-də populyarlıq qazanmağa başlamışdır.

## Tarixi
"Şinrin-yoku" termini ilk dəfə 1982-ci ildə Yaponiya Meşə Agentliyinin direktoru Tomohide Akiyama tərəfindən ortaya atılmışdır. O, meşə ziyarətlərini sağlamlıq ekoturizmi ilə əlaqələndirmək üçün belə bir konsepsiya yaratmaq istəmişdir.

2004-cü ildə Yaponiyada Meşələrin Terapevtik Effektləri Assosiasiyası, 2007-ci ildə Yaponiya Meşə Tibbi Cəmiyyəti yaradılmışdır.

## Praktika
Şinrin-yoku ilə məşğul olmaq ağacların və otların arasında olmaq, meşənin atmosferi ilə əlaqə qurmaq deməkdir. Şinrin-yoku ilə məşğul olarkən mobil telefon və kamera kimi elektronika cihazları qıraqda qoyulur. Praktika meşədə sakitcə gəzərək yerinə yetirilir. Şinrin-yoku zamanı beş duyğudan istifadə etmək vacibdir. Praktika zamanı bunları etmək olar:
* Meşənin səsinə (quşların və böcəklərin) qulaq asmaq
* Ağaclara, yarpaqlara, otlara toxunmaq
* Çiçəkləri və ya ağaclardan ifraz olunan efir yağlarını qoxlamaq
* Ətrafı və mənzərəni müşahidə etmək
* Nəfəs dərərək meşə havasının qoxusunu hiss etmək

## Faydaları
Aparılmış elmi tədqiqatlara əsasən şinrin-yoku ilə məşğul olmaq kortizol konsentrasiyasını azaldır, qan təzyiqini aşağı salır, sinir sisteminə müsbət təsir göstərir.

## İstinadlar
Ümid (ad)

**Ümid** — ad.

* Ümid Bəsən — Türk musiqiçi. Piyanist.
* Ümid Cizrə — Türkiyə akademiki
* Ümit Erdim — teatr və kino aktyoru.
* Ümid Özdağ — türkiyəli siyasətçi, professor və yazıçı.
Səhranın ağ günəşi

**"Səhranın ağ günəşi"** — 1969-cu ildə Vladimir Motılın rejissorluğu ilə çəkilmiş Şərq janrında olan Sovet bədii filmidir. Film vətəndaş müharibəsi zamanı Qırmızı Ordu əsgəri Fyodor İvanoviç Suxovun qadınları quldur Abdullanın hərəmindən xilas etməsi zamanı başına gələn hadisələrdən bəhs edir. Film Rüstəm İbrahimbəyov və Valentin Yejovun ssenarisi əsasında "Mosfilm" və "Lenfilm" kinostudiyalarının istehsalat bazasında çəkilmişdir.

## Süjet xətti
Hadisələr Xəzər dənizinin şərq sahillərində, 1920-ci illərin əvvəllərində cərəyan edir. Suxov Fyodor İvanoviç evinə qayıdır. Yolda əzablı ölümə məhkum edilmiş Səid adlı yerli sakini başına qədər quma basdırılmış vəziyyətdə aşkarlayır. Səidi xilas edən Suxov, ardınca Abdulla və onun quldur dəstəsini təqib edən Qızıl ordu komandiri Rəhimovla rastlaşır. Abdul qəsrdən qaçsa da, həyat yoldaşlarını özüylə aparmayıb. Zövcələrini özüylə apara bilmədiyinə görə onları öldürmək qərarına gəlib. Rəhimov qadınların günahsız yerə ölməməsi üçün onların mühafizəsini Suxova həvalə edir…

## Filmdə işlədilən və gündəlik dilə keçmiş olan sözlər
* "Şərq, qəliz məsələdir" (Восток — дело тонкое); Şərqdən danışarkən istifadə olunur. Şərqi başa düşmək çətindir deməkdir.
* "Gömrüyə görə yaxşı" ("Tamoojня дает добро!"); Bir fikir qəbul olunarkən istifadə edilir.
* "Onların sistemləri (silahları) fərqlidir" ("Гранаты у него не той системы"); Döyüşdə uduzmuş olan adam bu sözü bəhanə kimi deyir.
* "Gülçitay, üzünü aç!" (Гюльчетай, открой личико!) Üzü hansısa bir formada örtülmüş (məsələn, yorğan altında) olan şərq qadınlarına deyilir.
* "Atırdılar!" (Стреляли!); Filmdə Suxov münaqişəyə girəndə Seyid ona kömək etmək üçün qəfildən orada görünür. Suxovun "Sən haradan gəldin?" sualına "Atırdılar, marağa gəldim" deyə cavab verir. Bu cavabdan bu söz yaranmışdır. Kiməsə kömək etməyə gedəndə bu sözü demək adət halını almışdır.

## Əsas personajlar
* Anatoli Kuznetsov (Анатолий Кузнецов, Suxov)
* Raisa Kurkina (Раиса Куркина, Suxovun arvadı)
* Spartak Mişulin (Спартак Мишулин, Seyid)
* Pavel Luspekaev (Vereşagin (Çar məmuru))
* Kaxi Kavsadze (Кахи Кавсадзе, Abdullah)
* Tatiana Fedotova (Gülçitay)
* Nikolay Qodovikov (Николай Годовиков, Petruxa)

## İstinadlar
Tarixin sonu və sonuncu insan

**"Tarixin sonu və sonuncu insan"** ( ) — amerikalı filosof və politoloq Frensis Fukuyamanın ilk kitabı. 1992-ci ildə Free Press tərəfindən nəşr edilmişdir. Kitabın nəşrindən əvvəl müəllifin *“The National Interest”* jurnalında “Tarixin sonu?” essesi (1989) dərc olunmuş və həm mətbuatda, həm də elmdə geniş rezonans doğurmuşdur. “Tarixin sonu və sonuncu insan” kitabında Fukuyama esse xəttini davam etdirir və iddia edir ki, Qərb tipli liberal demokratiyanın bütün dünyaya yayılması bəşəriyyətin sosial-mədəni təkamülünün son nöqtəsini və son idarəetmə formasının formalaşmasını göstərir. Fukuyamanın fikrincə, tarixin sonu hadisələr tarixinin sonu demək deyil, bir əsrlik ideoloji qarşıdurmaların, qlobal inqilabların və müharibələrin sonu və onlarla birlikdə incəsənət və fəlsəfənin sonu deməkdir.

Fukuyama birbaşa göstərir ki, o, “ tarixin sonu ” konsepsiyasının müəllifi deyil, yalnız əsası Hegel tərəfindən qoyulmuş və sonra Karl Marks və Aleksandr Kojevenin əsərlərində inkişaf etdirilən ideyaları davam etdirir.

Sonrakı illərdə daha çox dillərə tərcümə olunan "Tarixin sonu və sonuncu insan" kitabı iyirmi&nbsp;dilə tərcümə edilmiş ,&nbsp;həm elmi mətbuatda, həm də publisistikada çoxlu tənqidlərə məruz qalmışdı. Əksər rəyçilər müəllifin ideoloji qərəzliliyinə, liberal demokratiya ideyalarına hədsiz sadiqliyinə, hadisələri qiymətləndirməkdə və faktları seçməkdə seçiciliyə, eləcə də islamçılıq kimi liberal demokratiyanın yayılmasına açıq şəkildə qarşı çıxan bu cür artan hərəkatların əhəmiyyətini lazımi səviyyədə qiymətləndirməməsinə diqqət çəkiblər.

Frensis Fukuyama kitabın nəşrindən sonra yaranan mübahisələrdə fəal iştirak etmiş, ardıcıl olaraq öz mövqelərini müdafiə etmiş, lakin sonrakı əsərlərində əvvəllər bəyan etdiyi fikirlərini tədricən yenidən nəzərdən keçirmişdir.

## İstinadlar