open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yuxarı Qəsil

**Yuxarı Qəsil** — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun Yuxarı Qəsil kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 11 dekabr 2012-ci il tarixli, 500-IVQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Ağdaş şəhər inzibati ərazi dairəsinin tərkibindəki Ağdaş şəhəri ilə həmsərhəd olan Yuxarı Qəsil kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Yuxarı Qəsil kəndinin ərazisindən 320,95 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 95,89 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 22,33 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 202,73 ha) torpaq sahəsi Ağdaş şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisi 1705 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tofiqi

**Tofiqi** — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun Tofiqi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Tofiqi kəndi Şirvan düzündədir. XIX əsrə aid mənbədə Toyfiqi formasında qeydə almmışdır. Yerli əhali Toroo şəklinda da işlədir. Oykonim çox güman ki, Tofiq antroponimi ilə əlaqədardır.

## Din
Kənddə Tofiqi kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Orta Qəsil

**Orta Qəsil** — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun Qulbəndə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi

### Uzunömürlüləri
#Dadaşova Gözəl Alı qızı — d. 1889

## İstinadlar
Yuxarı Ağcayazı

**Yuxarı Ağcayazı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun Yuxarı Ağcayazı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Yuxarı Qolqəti kənd Sovetinin Yuxarı Ağcayazı kəndi Dəhnəxəlil kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 9 oktyabr 2007-ci il tarixli 425-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağdaş rayonunun Yuxarı Ağcayazı kəndi Dəhnəxəlil kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Yuxarı Ağcayazı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Ağdaşda iki eyniadlı kənd olduğu üçün birinci komponent həmin yaşayış məntəqələrini fərqləndirmək məqəsdi ilə işlədilir. Toponim türk mənşəli "ağca" — rəng, "yazı" isə — çöl, düz, düzənlik mənasını ifadə edir.

## Tarixi
Kənd 1712-ci ildə yaranmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 27&nbsp;km aralı, Şirvan düzündə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 641 nəfərdir

### Tanınmış şəxsləri
* Heydərov Arif Nəzər oğlu – Azərbaycan SSR daxili işlər naziri

## İqtisadiyyatı
Kəndin ərazisi 717 ha, kənddəki təsərrüfatların sayı 200-dür. Əhali əsasən əkinçilik, maldarlıq və meyvə-tərəvəzçiliklə məşğul olur.

## Mədəniyyəti
Kənddə klub və kitabxana mövcuddur.

## Təhsil
Kənddə tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.

## Din

## Səhiyyə
Kənddə feldşer-mama məntəqəsi var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şəkili (Ağdaş)

**Şəkili** — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun Şəkili kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 9 oktyabr 2007-ci il tarixli 425-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağdaş rayonunun Şəkili kəndi Qoşaqovaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Şəkili kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Tarixi
Kənd Şəkidən köçən ailələr tərəfindən yaradılıb. 1913-cü ildə Yelizavetpol quberniyasının inzibati-ərazi bölgüsünə əsasən kənd Ərəş qəzasının Şəkili kənd cəmiyyətinə tabe idi. 1926-cı ildə Azərbaycan SSR-in inzibati-ərazi bölgüsünə əsasən kənd Nuxa qəzasının Xaldan dairəsinə aid edilirdi. 1929-cu ildə inzibati bölgü və qəzalar ləğv edildikdən sonra Azərbaycan SSR-in Ağdaş rayonunda Qoşaqovaq kənd şurası yaradılmışdır. 1961 və 1977-ci illərin İnzibati bölgüsünə əsasən Şəkili kəndi Azərbaycan SSR Ağdaş rayonunun Qoşaqovaq kənd sovetinə daxil idi. 1999-cu ildə Azərbaycanda inzibati islahat aparılmış və bu kəndin də daxil olduğu Ağdaş rayonunun Qoşaqovaq bələdiyyəsi təsis edilmişdir. 2007-ci ildə Şəkili bələdiyyəsi təsis edilmiş, lakin 2014-cü ildə bələdiyyə ləğv edilmiş və kənd yenidən Qoşaqovaq bələdiyyəsinin tərkibinə daxil edilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Şəkili kəndi Şəkili kanalı və Neymətabad kanalı sahilində yerləşir, kəndin yaxınlığında Türyançay çayı axır. Kənd Qoşaqovaq bələdiyyəsinin mərkəzindən 4&nbsp;km, Ağdaş rayon mərkəzindən 10&nbsp;km, Bakıdan 243&nbsp;km məsafədə yerləşir. Ən yaxın dəmir yolu stansiyası Ləki stansiyasıdır.

Kənd dəniz səviyyəsindən 55 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kənddə havanın orta illik temperaturu +15,0 C-dir. Kənddə semiarid iqlimi mövcuddur.

## Əhalisi
1886-cı ildə kənddə 459 nəfər yaşayırdı, hamısı azərbaycanlı, dini etiqadına görə 372 müsəlman sünni, 87 müsəlman şiə idi. 2009-cu il üçün əhalisi 1069 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Kənddə orta məktəb yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çester Artur

**Çester Alan Artur** (; ) — Amerika dövlət xadimi, hüquqşünas. Amerika Birləşmiş Ştatlarının 21-ci prezidenti (1881–1885) və 20-ci vitse-prezidenti.

1881-ci il sentyabrın 19-da prezident Ceyms Qarfildin qətlindən sonra həmin vaxt vitse-prezident vəzifəsini daşıyan Çester Artur prezident vəzifələrinin icrasına başlamış və sentyabrın 22-də konstitusiyaya sədaqət andı içmişdir.

Dövlət vəzifələrinin hakim partiyanın nümayəndələri arasında bölüşdürülməsi qaydasını ləğv edərək 1883-cü ildə dövlət qulluğu haqqında qanun qəbul etmişdir. Qanuna əsasən ABŞ dövlət aparatında vəzifəyə təyinatlar müsabiqə yolu ilə həyata keçirilməyə başlandı.

## Həmçinin bax
* Amerika Birləşmiş Ştatları prezidentlərinin siyahısı

## İstinadlar
Prokariotlar

**Prokariot hüceyrələr** (lat. *Procaryota*) — bir hüceyrə membranına malik olan xırda və sadə quruluşlu hüceyrələrdir.Onların orta ölçüsü 5 mkm-a yaxındır. Onlarda, adətən, membran quruluşuna malik orqanellalar yoxdur, məs., mitoxondirilər və endoplazmatik tordakı kimi. Hüceyrə nüvəsinin əvəzinə onun ekvivalenti (nukleoid) olur ki, bu da sıx spiral şəklində burulmuş yeganə bir DNT molekulundan ibarətdir. Bundan başqa bakteriyalar eukariotların nüvə xarici DNT- lərinə oxşar xırda plazmid formalı DNT-lərdən ibarət ola bilir.

Fotosintez qabiliyyətinə malik olan prokariot hüceyrələrdə (göy-yaşıl yosunlar,yaşıl və al-qırmızı bakteriyalar) membranların müxtəlif iri qabarıqları tilakoidlər vardır.Bunlar öz funksiyalarına görə eurokariotların plastidlərinə uyğundurlar.Bu tilakoidlər funksional cəhətdən mitoxondiriləri əvəz edirlər.Prokariotlar yer üzündə maddə enerjinin bioloji çevrilmələrində mühüm rol oynayırlar. Fotosintezedici bakteriyalar günəş enerjisini udaraq onu karbohidratların və hüceyrələrin digər komponentlərinin sintezi üçün istifadə edilir ki, bunlar da öz növbəsində digər orqanizmlər üçün qida kimi istifadə edilir.Bəzi bakteriyalar atmosferdən molekulyar azotu fiksə edərək bioloji faydalı azottərkibli birləşmələr əmələ gətirirlər.
Çox güman ki, prokariotlar bioloji evalyusiya prosesində eurokariotlardan əvvəl əmələ gəlmişlər.
Vahid Nəzərov

**Vahid Əliş oğlu Nəzərov** — Azərbaycan Ağır Atletika Federasiyasının sabiq birinci vitse-prezidenti, milli komandanın sabiq baş məşqçisi, SSRİ idman ustası

## Haqqında
O, dəfələrlə Azərbaycan çempionu tituluna sahib çıxıb. 32 yaşında beynəlxalq dərəcəli hakim adını alıb. Gənc yaşlarından məşqçilik fəaliyyətinə başlayan Nəzərov 17 il Azərbaycan milli komandasında baş məşqçi işləyib. Onun rəhbərliyi altında yığma 1996-cı il Atlanta, 2000-ci il Sidney və 2008-ci il Pekin Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edib. Ölkə prezidentinin 25 dekabr 2006-cı il dekabr sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi" fəxri adına layiq görülüb.

Nəzərov 1992-ci ildən — 2010-cu ilədək Ağır Atletika Federasiyasının birinci vitse-prezidenti postunda çalışıb. 2009-cu ilin iyul ayında əsas milli komandanın baş məşqçi postundan kənarlaşdırılıb. Onun yerinə bolqarıstanlı Yanko Rusev gətirilib. Nəzərova isə gənclərdən ibarət yığmanın baş məşqçi vəzifəsi tapşırılıb.

1978-ci ildə SSRİ idman ustası olan Nəzərov Azərbaycanda ən gənc əməkdar məşqçi adına layiq görülüb.

Vahid Nəzərov 2011-ci ildə ilin ən yaxşı hakimi adına layiq görülmüşdür.
The Horrors

**The Horrors** — İngiltərə rok-qrupu.

## Albomları
* *[[Strange House]]* (5 mart 2007)
* *[[Primary Colours]]* (4 may 2009)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Andre Mariner

**Andre Mariner** () — İngiltərə futbol hakimi

Marinerin hakimlik karyerasında ciddi bir hadisə yaşanmasa da, bu sənətə sırf təsadüf nəticəsində gəlib. Doğma şəhərində — Şeldonda keçirilən bütün matçlara yollanan və heç kimə azarkeşlik etməyən Andre, 1992-ci ildə iki həvəskar komandanın qarşılaşmasına gedir. Lakin bu görüşün hakimi naməlum səbəbdən stadiona gəlib çıxmır. Vəziyyətin belə olduğunu görən 21 yaşlı Mariner təşkilatçılara yaxınlaşıb, matçı idarə edə biləcəyini deyir. Və bu işin öhdəsindən gəlir. Çəkdiyi əziyyətə görə ona 10 funt-sterlinq qonorar verirlər. Bundan sonra gənc oğlan hakim olacağını qətiləşdirərək, ölkə miqyaslı turnirlərə 13 il vaxt sərf edir. 2005-ci ildə İngiltərə çempionatında peyda olan Mariner müxtəlif liqalarda oyunları sıralayır və nəhayət, FİFA hakiminə çevrilir.

Onun 2009-cu ilin yanvarında FİFA referisinə çevrilməsi böyük müzakirələrə səbəb olub. Bütün britaniyalıların sakit insan kimi tanıdıqları Marinerin FİFA dərəcəsi alması futbol ictimaiyyətini təəccübləndirib. Buna səbəb hakimin 37 yaşında olması idi. Bəzi ingilislər düşünürdülər ki, beynəlxalq oyun təcrübəsinə malik olmayan Mariner çox yaşlıdır. Hətta onun üçün "qırxında öyrənən gorunda çalar" məsəlini də çəkirdilər. Andreyə FİFA dərəcəsi verilməsi iki amillə əlaqəli ola bilərdi: ya ölkədəki hakimlik məktəbinin zəifləməsi nəticəsində gənc ədalət təmsilçilərinin yoxluğu, ya da onun başıaşağı, doğru-dürüst olmasının İngiltərə Futbol Assosiasiyası tərəfindən mükafatlandırılması.

## Beynəlxalq arenada
Üçüncü kateqoriyalı ingilis hakim indiyədək bir sıra beynəlxalq matçda fit çalıb.

### İdarə etdiyi beynəlxalq matçlar
* U-19, elit mərhələ (Fransa):
** 20 may 2009-cu il. Norveç - Rumıniya — 1:1
** 23 may 2009-cu il. Fransa -Rumıniya — 3:0
* Avroliqanın ikinci təsnifat mərhələsi:
** 23 iyul 2009-cu il. "Uypeşt" (Macarıstan) - "Styaua" (Rumıniya) — 1:2

## Mənbə
* "Qarabağ" klubunun futbolçuları üçün 3 oyunluq və 10 funtluq təsadüfi hakim
Arktika ordusu

**Arktika ordusu** — Kanadanın Şimal qütbündə xidmət edən xüsusi ordusu

Uzun zamandan bəri Şimal qütbü uğrunda Rusiya ilə gərginlik yaşayan Kanada bu istiqamətdə yeni addım atıb. Kanada şimal qütbündə xidmət edəcək xüsusi ordu — "Arktika ordusu" yaradıb.

Kanadanın müdafiə naziri Piter Mak Kay ölkənin şimalındakı sonuncu əyalət olan Şimal-Qərb ərazilərinin paytaxtı Yellounayf şəhərində keçirilən mərasimdə "Arktika ordusu"nun yaradıldığını rəsmi şəkildə açıqlayıb. Nazir hazırda 60 əsgərdən ibarət olan bu ordunun sayının, habelə texnika və digər avadanlıqların artırılacağını, prosesin 2019-cu ilədək davam edəcəyini bəyan edib.

Qeyd edək ki, yeni yaradılan ordu Kanada ordusunun tərkib hissəsi olaraq, şimalda xidmət edəcək. Hazırda isə "Arktika ordusu"nun sayını artırmaq üçün elanla əsgər axtarılır.

## İstinadlar
Ağdaş (Kəlbəcər)

**Ağdaş** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun İstibulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan dövlət başçılarının imzaladığı üçtərəfli bəyanatdan sonra Ağdaş kəndi 25 noyabr 2020-ci ildə boşaldıldı.

## Tarixi
Kəlbəcər rayonunun Çaykənd inzibati ərazi vahidində kənd. Dağlıq ərazidədir. Kənd Ağdaş dağının döŞündə salınmışdır. Etnotoponimdir. ƏfŞarların araşlı oymağının bir qolunun ağdaş adlanması və Ağdaş rayonunun XX əsrin əvvəllərinə qədər Ərəş qəzası kimi qeydə alınması bunu bir daha subut edir. Ağdaş toponimi türk xalqlarının onomastikasında geniş yayılmışdır: Aktaş (Özbəkistanda dağ), Akdaş (Türkmənistan), Aktas (Qazaxıstan), Ağdaş (Başqırdıstan, Ermənistan), Aqtaş (Əfqanıstan), Akdaş (İran, Türkiyə) və başqaları.

## Yaylaqlar
Alagöllər yaylağı, Söyüdlü yaylağı, Hacı Ələmşaha toy olan yurd, Kürdlərin yurdu, Çınqıl yurd, Çala yurd, Qonur yurdu, Ağqaya yurdu.

## Bulaqlar
Dördgözlü bulaq, Soyuq bulaq, Çınqıllı bulaq, Pir bulaq.

## Məşhur yerlər
Çüxur yer, Böyük güney, Xanların çəpəri, İnəyi canavar yeyən, Tanrıverdinin çəpəri, Taplar biçənəyi, Kalafalı tələ biçənəyi, Ardışlı güney, Dikinəyer, Dibi kaha daş, Arı qayası, Budağın yurdu, Məstanvurulan qaya.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kəlbəcər rayonunun toponimləri 
* Kəlbəcər rayonu
* Qarabaq
Ağzıbir (Kəlbəcər)

**Ağzıbir** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Heç bir Azərbaycan saytında bu adla qeyd olunmadığından bu kəndin ad dəyişikliyinə məruz qaldığı və ya artıq mövcud olmadığı ehtimal edilir.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd ərazisi 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kəlbəcər rayonunun toponimləri
* Kəlbəcər rayonu 
* Qarabaq

## Həmçinin bax
Ağbulaq (Kəlbəcər)

**Ağbulaq**, **Alçalı** (?–2015) — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Günəşli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.

2020-ci ildə işğaldan azad edilib

## Tarixi
29 may 2015-ci ildə **Günəşli** kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki **Alçalı** kəndi **Ağbulaq** kəndi adlandırılmışdır.

Kəlbəcər rayonunun ərazisində 3 ədəd Alçalı kəndi var. Alçalı (Qılınclı sovetliyi), Alçalı (Daşbulaq sovetliyi) və **Alçalı (Günəşli sovetliyi)**. Bu kəndlər alça ağacları ilə bol olan ərazilərdə yerləşdiyinə görə belə adlanırlar.

## Toponimikası
Kənd dağətəyi ərazidədir.

## Yaylaqlar
Alagöllər yaylağı, Bədirbəyli yurdu, Qərvənd yurdu, Taxtadüz yurdu, Heydərin yurdu, Uçuğun başı yurd, Dəlikdaş yurdu, Sandıq yurd.

## Bulaqlar
Zeynalın bulağı, Sarı bulaq, Daşdan çıxan bulaq, Sandıq bulağı.

## Məşhur yerlər
Balaca göl yeri, Günəşqaya, Qırmızıqaya, Kəlölən.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı–əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil etmişdir.

## Həmçinin bax
* Günəşli (Kəlbəcər)
* Nəbilər (Kəlbəcər)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kəlbəcər rayonunun toponimləri
* Kəlbəcər rayonu
* Qarabaq
* Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər Rayon İcra Hakimiyyəti
Alırzalar

**Alırzalar** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Başlıbel kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatları nəticəsində Azərbaycana qaytarılıb.

## Toponimikası
Alırzalar kəndi Qaraxan çayının sahilində, Dəlidağın ətəyindədir. Deyilənə görə, kəndin əsasını Laçın r-nunun keçmiş Muncuqlu kəndinin sakini Hacı Alırza adlı şəxs qoymuşdur. Etnooykonimdir. 1988-ci ilədək Ermənistanın Ararat rayonunda eyniadlı kənd olmuşdur.

## Yaylaqlar
Usublu yaylağı yurdu, Təvərə qayanın boynu yurd.

## Bulaqlar
Duzlu bulaq.

## Məşhur yerlər
Duzlu bulağın düzü, Sənəm xanımın yurdu, Maloynayan barmaq, Qatarın guneyi, Qatarqaya.

## Binələr–Qışlaqlar
Zəylik binəsi.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı–əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil etmişdir.

## Həmçinin bax
*Kəlbəcər rayonu
*Laçın rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Kəlbəcər rayonunun toponimləri
*Kəlbəcər rayonu 
*Qarabaq
*Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər Rayon İcra Hakimiyyəti
Allıkənd

**Allıkənd** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Daşbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilib.

## Toponimikası
Alıkənd oyk. Kəlbəcər rayonunun Oktyabrkənd inzibati ərazi vahidində kənd. Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Keçmış adı Alılıdır. Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndi XIX əsrdə kəlbəcərli Alı Kərbəlayi Avaz oğlu özünə məxsus binə yerində salmış və yaşayış məntəqəsi də onun adı ilə adlandırılmışdır (Alılı kənd/Allıkənd/Alı kənd). Oykonim Alı (antr.) və kənd (yaşayış məntəqəsi termini) sözlərindən düzəlib, "Alıya məxsus kənd" deməkdir. 1933-cu ildə Göyçay rayonunun Ramal və İəkər inzibati ərazi vahidilərində daha iki Alıkənd kəndi qeydə alınmışdır

## Yaylaqlar
Alagöllər yaylağı, Bədirbəy yurdu, Yalyurd, Taxtadüz yurdu, Köhnəyurd, Heydərin yurdu, Qazıxanlı yurdu, Sandıq bulağın yurdu.

## Bulaqlar
Zeynal bulağı, Cahanın bulağı, Qiblə bulağı, Sarı bulaq, Qaynatma bulaq, Çeyil bulağı, Qoşa bulaq, Göl bulağı, Qazıxanlı bulağı, Sandıq biçənəyin bulağı.

## Məşhur yerlər
Dəlikdaş, Baladüz, Gözələ, Sandıq biçənəyi, Aralıq, Təpələr, Turşəngli çala, Ağuludöş, Böyük zəhman, Məşədi Xudonun biçənəyi, Təkağac, Alonun kahası, Aynanın kahası, Xaçındalı, Koma, Yastana, Aralığın güneyi, Barmaqlar, Avasın kahası, Heydərin yerləri, Həvşə, Dana güneyi, Böyükgüney, Yalındalı, Tala, Duzdaxlar, Komağac, Qamışlı dərə, Ardışlı, Yolaşan, Naziksu (çay), Qaraquşun dərəsi, Kalafalıq, Əmirin hasarı, Qarama yerləri, Dərə damı, Alonun yeri, Alo yeri.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı–əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər Rayon İcra Hakimiyyəti
*Kəlbəcər rayonunun toponimləri
*Kəlbəcər rayonu
Alolar

**Alolar** — Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun Yellicə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Keşdək kənd Sovetindən Alolar kəndi Yellicə kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Keştək kəndinə məxsus binə olmuşdur. Sonralar həmin kənddən alolar nəslinə mənsub ailələrin burada daimi məskunlaşması nəticəsində yaşayış məntəqəsi yaranmışdır. Etnotoponimdir. Digər məlumata görə Alolar kəndi Dərələyəzdən gəlib burada məskunlaşan Alo adlı kişinin adı ilə bağlıdır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Tərtərçayın qolu olan Keşdək çayının (digər adı Alolar suyu) sahilində yerləşir.

### Yaylaqları
Çəvlik yurdu, Yuxarı Pələngə yurdu, Aşağı Pələngə yurdu, Daşınbaşı yurd, Bağırxan yurdu, Dəlihəsən yurdu, Əlinin yurdu, Əyri yurd

### Bulaqları
Qara bulaq, Çoban bulağı, İşgəsu bulağı, Ağqaya bulağı, Xırmandaşının bulağı, Ağ bulaq, Daş bulaq, Həmərsinlinin bulağı, Kolludaş bulağı, Xəlyarlı bulaqları, Səvlik bulağı, Qoyun kahasının bulağı, Quzu kahasının bulağı, Yanıq bulaq, Pırtpırt bulaq, Qıjılı bulaq, Dərə yurdunun bulaqları, Əyri yurdun bulağı, Şırşır bulaq

### Məşhur yerləri
Bostanlar, Göyüşün yal yeri, Dikgüney, Dalmeşə, Yal yeri, Qalaça quzeyi, Yuxarı kor bulaq, Aşağı kor bulaq, Qalaça, Keşdəyin düzü, Murtuzabiçən, Xarrat, Danadaşı, Xırmandaşı, Zalın meşə yeri, Ağqaya, Çiçəkli, Molla Allahverdinin biçənəyi, Palçıqlı yal, Kolludaş, Vəliölən, Rzanın damı, Paşa düzdağı, Xəlyarlı, Yanıq, İbrahimin kahası, Taruçan, Biçilənyal, İtlərqırılan, Şirinin şamı, Qaraqaya, Ellaz ayı tutan, Ələmağacı 

### Binələri və qışlaqları
Pələngə binəsi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bank Avrasiya

**Bank Avrasiya** (**ASC**) Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının 28 noyabr 2007-ci il tarixli 251 saylı "Bank fəaliyyətinin həyata keçirilməsi barədə bank lisenziyası" əsasında fəaliyyətə başlamışdır.

## Üzvlük
Bank Avrasiya ASC aşağıda sadalanan təşkilatlara və sistemlərə üzvdür:
*Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu (dekabr, 2007);
*XÖHKS - Xırda Ödənişlər üzrə Hesablaşma Klirinq Sistemi (yanvar, 2008);
*Sahibkarlığa Kömək Milli Fondu (fevral, 2008);
*Bakı Banklararası Valyuta Birjası (iyun, 2008);
*SWIFT - Beynəlxalq Banklararası İnformasiyaların Ötürülməsi və Ödənişlər Sistemi (iyun, 2008);
*AZIPS - Real Vaxt Rejimində Banklararası Hesablaşmalar Sistemi (iyul, 2008);
*"MasterCard İnternational"beynəlxalq ödəniş sistemi (avqust, 2008);
*Azərbaycan Banklar Assosiasiyası (fevral, 2009);
*Azərbaycan İpoteka Fondu (may, 2009).

## Səhmdarları

2024-cü il, oktyabrın 30-da "Bank Avrasiya" ASC-nin səhmdarları siyahısında dəyişiklik olub. Səhmdarların ümumi yığıncağının qərarına əsasən, bankın nizamnamə kapitalının 37.5 faiz hissəsinə malik "YevroStandart" MMC-nin payı "Top Properties" MMC-yə satılıb. Eyni zamanda, bankın digər səhmdarı - "PMD Group" MMC-nin nizamnamə kapitalındakı 37.5 faiz iştirak payının 12 faizi "Top Properties" MMC-yə, 24.5 faizi artıq 25 hissəyə sahib olan "Azbizneskom" MMC-yə və 1 faizi isə Rüstəm Eynullayevə satılıb. Bununla da bankın nizamnamə kapitalının 49.5 faizinə "Top Properties" MMC, 49.5 %-ə "Azbizneskom" MMC və 1 faizlik hissəsinə isə R.Eynullayev sahiblik edir.

## Mənbə

* Bank Avrasiya 
* Baker Tilly Azerbaijan
Böyük Qaramurad

**Böyük Qaramurad** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Böyük Qaramurad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Böyük Qaramurad inzibati ərazi dairəsinin (Böyük Qaramurad, Ataxal, Qurudərə, Toplar kəndləri daxildir) mərkəzi.
Böyük Qaramurad kəndi rayon mərkəzindən təxminən 18&nbsp;km qərbdə, Qaramurad çayının (Zəyəm çayının qolu) sahilində, Şahdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir. Kənddə tam orta məktəb, mədəniyyət evi, 2 kitabxana, ambulatoriya var.

## Tarixi
Arxeoloji qazıntılar zamanı Böyük Qaramurad kəndi ərazisində son tunc dövrünə aid "Baş qalaça", "Böyük qalaça", "Bala qalaça" siklop tikililərinin cənub ətəyində daş qutu qəbir aşkar edilmişdir. Abidədən dulus məmulatı, metal əşyalar, əqiq, tunc muncuqlar və sair materiallar əldə edilmişdir. Tapıntilar Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin inkişaf dövrünə (e.ə. XI-IX əsrlər) aid edilir. Böyük Qaramurad kəndində memarlıq abidələrindən alban məbədi (1634) var.

## Toponimikası
Qaramurad çayının (Zəyəm çayının qolu) sahilində, Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Toponim Qaramurad şəxs adı ilə bağlıdır. Birinci komponent yaşayış məntəqəsini həcm cəhətdən eyniadlı digər yaşayış məntəqəsindən fərqləndirir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1743 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## Mənbə
*Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV cild. Bakı,2013. səh.466.

## İstinadlar
Bursaspor FK

**Bursaspor** — Türkiyənin Bursa şəhərini 2-ci Liqa'da təmsil edən futbol klubu.

## Stadion
1950–2015-ci illər arasında 25.661 tamaşaçı tutumuna malik Bursa Atatürk Stadionunda oynayan Bursaspor 2015-ci ildən bəri 43.361 tamaşaçı tutumuna malik Timsah Park stadionunda oynayır.

## Tarixi

### Tomislav Kaloperoviç dövrü

### Metin Oktay dövrü

### Mustafa Ertan dövrü

## Heyət

## Statistika

## Uğurları
* Süper Lig
** **Çempionat (1)**: 2010

* 1-ci Liqa
** **Çempionat (2)**:1967, 2006

* 3-cü Liqa
** **Çempionat (1)**:2025

* Türkiyə Kuboku
** **Çempionat (1)**:1986

* Baş Nazir Kuboku
** **Çempionat (2)**:1971, 1992

## Liqa mübarizələrı
* **[[Super Liqa (Türkiyə)|Super Liqa]]: 50-ci mövsüm**
1967–2004, 2006–2019

* **[[Türkiyə 1-ci Liqası|1. Liqa]]: 9-cu mövsüm**
1963–1967, 2004–2006, 2019–2022

* **[[Türkiyə 2-ci Liqası|2-ci Liqa]]: 3-cü mövsüm**
2022—2024, 2025–

* **[[Türkiyə 3-cü Liqası|3-cü Liqa]]: 1-ci mövsüm**
2024-2025
İtirilmiş simvol

**İtirilmiş simvol kitabı** (ingiliscə: *The Lost Symbol*) - Məşhur amerikalı yazıçı Den Braunun əsəri.

“The Lost Symbol” (İtirilmiş simvol) romanı professor Lenqdona həsr olunub. Yazıçının bu əsəri 2009-cu ildə həm kitab, həm də elektron formada oxuculara təqdim olunub. Kitabın ilk tirajı 6,5 milyon cilddə buraxılıb. 17 avqust 2009-cu ildə Den Braunun adı ən yaxşı satılan Amerika kitabları arasında üçüncü sırada yer alıb.

## Məzmun

Robert Lenqdonun macəraları davam edir. Bu dəfə o, masonların dünyanı dəyişə biləcək böyük sirrini tapmalıdır. Əsrlərlə gizli qalan sirlər, müəmmalı işarələr, simvollar və keçmişin labirintləri ilə ölümcül təhlükəli səyahət...

## Xarici keçidlər
*
Qrover Klivlend

**Stiven Qrover Klivlend** (ing. *Stephen Grover Cleveland*; 18 mart 1837, Kolduel, Nyu-Cersi, ABŞ — 24 iyun 1908, Prinston, Nyu-Cersi, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 22-ci və 24-cü prezidenti (1885–1889, 1893–1897). Prezident vəzifəsini fasiləylə iki dəfə tutmuş yeganə şəxsdir.

Klivlend həmçinin, respublikaçıların tam ağalığı ilə keçən 1860–1912-ci illər aralığında Demokratlar partiyasından seçilmiş yeganə ABŞ Prezidentidir.

1928–1946-cı illərdə çap olunan 1000 dollarlıq əskinasın üzərində Qrover Klivlendin portreti təsvir olunmuşdu.

## Maraqlı faktlar
Qrover Klivlend Ağ Evdə evlənmiş yeganə ABŞ prezidentidir. O, birinci prezidentlik dövründə, 1886-cı ilin iyununda Ağ Evin Mavi Zalında 21 yaşlı Fransez Folsomla ailə həyatı qurmuşdur.

## Həmçinin bax
* Amerika Birləşmiş Ştatları prezidentlərinin siyahısı

## İstinadlar
Mixail Şveytser

**Aktyor**

## Həyatı

## Filmoqrafiya

#Miçman Panin (film, 1960)
#Bizim küçə (film, 1961)

## Xarici keçidlər
UEFA Kuboklar Kuboku 1983/1984

**UEFA Kuboklar Kuboku 1983/1984** — UEFA Kuboklar Kubokunun 24-cü mövsümüdür. Finalda "Yuventus" (İtaliya) "Porto" (Portuqaliya) klubuna 2:1 hesabı ilə qalib gələrək, ilk dəfə bu turnirin qalibi olmuşdur. 

## Xarici keçidlər
* 1983-84 competition at UEFA website
* Cup Winners' Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*  Cup Winners Cup Seasons 1983-84–results, protocols
* website Football Archive  1983–84 Cup Winners Cup
Boston çay qonaqlığı

**Boston çay dəstgahı** () — 16 dekabr 1773-cü ildə Bostonda Britaniya hakimiyyətinə qarşı etiraz aksiyası. Amerika inqilabının başlanğıcı sayılır.

## Haqqında
Boston Çay Qonaqlığı 16 Dekabr 1773'cü ildə Boston limanında "Azadlıq Oğulları" (Sons of Liberty) tərəfindən təşkil olunmuş siyasi etiraz aktıdır. Yerli qəbiləlilərin tərzində geyinmiş bir neçə insan East India şirkətinə aid gəmilərə çıxaraq bütün yükü - çay qutularını dənizə atdı. Çayın ümumi çəkisi 42 ton təşkil edirdi.

Bu etiraz, 10 May 1773'cü ildə qəbul olunmuş Çay aktına qarşı yönəlmişdi. Bu akt East India şirkətinə aksiz ödəmədən çay idxal etməyə icazə verirdi, bu da amerikalı tacirlərin biznesinə zərər vururdu. Aktın özü isə Britaniya İmperiyasının "Yeni Dünyasında" fiskal siyasəti sərtləşdirən bir neçə digər tədbir ilə birlikdə 1767'ci ildə təsdiq olunmuşdu. Bu aktlar Taunşendin aktları kimi tanınır. Bu tədbirlər dərhal Amerikadakı Britaniya kolonistlərinin etirazına səbəb olmuşdu. Bu insanlar artıq özlərini amerikalı olaraq adlandırmağa başlamışdı. Kontrabanda artıq xalq arasında patriotik bir addım kimi qəbul olunurdu.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
*Çay partiyası hərəkatı
Hayk

Ermənilər Nuhun nəvəsi olan **Haykdan** gəldiklərinə inanırlar.

Nuhun gəmisinin Ağrı Dağına oturması Ermənilərin öz ana yurdlarının Şərqi Anadolu olmasını hesab etməklərinə gətirib çıxarmışdır.

Üstəlik Hayk 400 il yaşamış və yurdunu Babilə qədər genişləndirmişdir. Bu bir əfsanə olan və elmlə heç bir əlaqəsi tapılmayan fikiridir.

Tarixçi Auguste Carriére də bunu xüsusu vurğulamaqla "köhnə Erməni tarixçilərin verdikləri məlumatlara güvənmənin böyük bir qəflət olacağını, çünki verdikləri məlumatların çoxunun uydurma olduğunu" qeyd edir.

## Mənbə
UEFA Kuboku 1976/1977

**UEFA Kuboku 1976/1977** — UEFA Kubokunun 6-cı mövsümü. Finalda "Yuventus" komandasına qalib gələn "Atletik" klubu kubokun sahibi olmuşdur.

## 1/4 Final

### Birinci oyun

### İkinci oyun

*Yuventus 4–1 hesabı ilə qalib gəlib.*

## 1/2 Final

### Birinci oyun

### İkinci oyun

*Yuventus 5–1 hesabı ilə qalib gəlib.*

## Final
*

### Birinci oyun

### İkinci oyun

*Atletik Bilbao 2-2 Yuventus. Yuventus səfərdə vurulan qol hesabına qalib gəlib.*

## Həmçinin bax
UEFA İntertoto Kuboku 2008

**UEFA İntertoto Kuboku 2008** — UEFA İntertoto Kubokunun 14-cü — sonuncu mövsümü

## I mərhələ

## II mərhələ

## III mərhələ — Final

### Qaliblər

## İstinadlar
Teokratiya

**Teokratiya** ( — Tanrı və  — idarə etmək) — cəmiyyət məsələlərinin qanuni halda dini qanunlarla həll edildiyi idarəetmə sistemi. Dini strukturların və din xadimlərinin dövlət siyasətinə ciddi təsir etdiyi siyasi sistem. Ali siyasi hakimiyyətin dini liderlərin əlində olduğu və ya din qanunlarının dövlət idarəsində əsas qanun kimi istifadə edildiyi idarəetmə formasıdır. Teokratik dövlətdə ruhani rəhbərlər hökmdarlıq edir və qərarlar ilahi qanunlara əsasən verilir.

## Müasir teokratiya elementli dövlətlər

### İslam dövlətləri

Şəriəti siyasi institutların əsası kimi qəbul edən Səudiyyə Ərəbistanı və İran klassik formada teokratik dövlətlər sayılırlar. İran eyni zamanda "teokratik respublika" da sayıla bilər. Çünki siyasi sistem islam dini üzərində qurulub. Yaxın Şərq dövlətlərinin əksəriyyətinin hüquq sistemi islam dininin təsiri altındadır. Türkiyə, İndoneziya, Banqladeş və Pakistan daxili həyatda dinin ciddi təsirinə baxmayaraq dünyəvi qanunlarla idarə olunur.

İsrail, Hindistan və Filippin qanunlarına görə şəriəti qəbul edənlər üçün o rəsmi qanun sayılır. Şəriət qanunlarının Sudan, Nigeriya, Əfqanıstan, Liviya və digər ölkələrdə də cəmiyyətə və dövlətə təsiri güclüdür.

### Müqəddəs taxt-tac - ([[Vatikan]])

1929-cu ildə müstəqil dövlət elan edilən Vatikan klassik formada dini dövlətdir.

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Şah Nemətulla Vəli

**Şah Nemətulla Vəli** () — ərəb şairi, sufi, alim.

## Həyatı
Nemətulla Vəli ("Vəli", yəni "müqəddəs" — ona verilmiş ləqəbdir. Bu, Allahın adlarından biridir) 1330-cu ildə Hələb şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Mir Abdullah Vəli ərəb sufi və mürşidi, anası isə Cənubi İranın zadəgan farslarından idi. Nemətilla Vəlinin nəsil şəcərəsi beşinci imam Məhəmməd Baqirdan başlayır. Gənc ikən Nemətulla islam ölkələrinə uzunmüddətli səyahətdə olmuşdur. Hər bir müsəlmana vacib bilinən Məkkə ziyarətinə (Həccə) yollanmışdır. Burada Şeyx Abdulla əl-Yəfi ilə rastlaşaraq yeddi il müddətində ona müridlik etmişdir. Müridlik müddətindən sonra ikinci dəfə (bu dəfə kamil bir insan kimi) yenidən səyahətə çıxmış, Qahirəni, Suriyanı, İraqı, Azərbaycanı və İranı gəzmişdir. O, İranın Kirman şəhərində həmişəlik məskunlaşmışdır.

Şah Nemətulla Vəli yeni bir sufi qardaşlığının (təriqətinin) yaradıcısıdır. "Nemətullahiyyə" adlanan bu təriqətin həm adı, həm də emblemi ona işarə verir (emblemdə onun adı təbərzinlərin arasına salınmışdır). O, sufi həyat tərzi, sufi fəlsəfəsi, sufi əxlaqı haqqında öz fikirlərini ərəb və fars dillərində yazdığı 500-dən artıq müxtəlif həcmli elmi və bədii əsərdə açıqlamışdır.

Sufilik tarixinin ən ali nümayəndələrindən olan Nemətulla Vəlinin səyi nəticəsində təsəvvüfə və sufilərə qarşı maraq xeyli artmışdır. Ətrafında çoxlu sayda mürid və davamçılarının olmasına baxmayaraq Şah Nemətulla Vəli özü əkinçiliklə məşğul olaraq şəxsi nümunəsində peşəkar fəaliyyətin özünütərbiyədə ən yaxşı vasitə olduğunu göstərmişdir.

101 il ömür sürmüş Nemətulla Vəli həyatının son 25 ilini Kirman vilayətinin Mahan kəndində yaşamış, burada xanəgah tikdirmişdir. Onun qəbri indiyə qədər ziyarətgahdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Nemətullahiyyə
Borussiya Münhenqladbax FK

**"Borussiya"** — Almaniyanın Münhenqladbax şəhərinin futbol klubu

## Tarixi
1 avqust 1900-cü ildə yaranmışdır.

## Avropa kuboklarında iştirak
18 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
UEFA Çempionlar Kuboku 1991/1992

1991-92-ci illərdə Avropa Kubokunun 37-ci mövsümü keçirilmişdir. Turnirin qalibi ilk dəfə olaraq "Barselona" olmuşdur, onlar finalda əlavə vaxtdan sonra Sampdoriya klubuna qalib gəlmişdilər, bu qalibiyyət 1966-cı ildən sonra İspaniya komandaları üçün ilk qələbə olmuşdur. Qələbə topunun müəllifi cərimə zərbəsindən fərqlənən Ronald Kuman olmuşdur. Bu mövsümdən sonra turnirin adı "UEFA Çempionlar Liqası"na dəyişdirildi. Bu mövsümdə ilk dəfə idi ki, ikinci raundun 8 qalibini iki qrupa böldülər və hər iki qrupun qalibi finala vəsiqə qazandılar. Məhz bu mövsümdə Şərqi Almaniyadan olan klub sonuncu dəfə Avropa Kubokunda iştirak etdi, bu nəticəni yalnız 2017-ci ildə qrup mərhələsinə düşən RB Leypziq təkrarlaya bilmişdir.

Həmçinin bu mövsümdə ingilis klubları altı illik fasilədən sonra yenidən turnirdə iştirak hüququnu qazanmışdılar, fasilənin səbəbi 1985-ci ildə baş verən Heyzel faciəsindən sonra verilən qadağa olmuşdur. Əgər "Liverpul"dan savayı hər hansısa klub İngiltərə Liqasının qalibi olsaydı. onlar bir il tez qayıda bilərdilər, lakin "Liverpul"un İngiltərə klublarına verilən 5 illik cəza ilə yanaşı daha bir il cəza müddəti qüvvədə olduğu üçün, turnirdə iştirak edə bilmədi. İngiltərəni bu mövsüm Arsenal təmsil etdi və ikinci raunda qədər irəliyə bildi.

Ötən mövsümün çempionu "Srvena Zvezda"nın keçmiş Yuqoslaviyada gedən müharibə üzündən öz meydanlarında oynamaq imkanı olmadı, beləliklə onların titulu qorumaq şansları azaldı. "Srvena Zvezda" qrupda ikinci yeri tutduğundan finala vəsiqə qazana bilməmişdir. Həmçinin, bu ölkənin klublarının futbol üzrə Avropa yarışlarında iştirak etdiyi sonuncu mövsümü idi. Halbuki bəzi keçmiş Yuqoslaviya respublikalarından olan klublara artıq 1993-94 mövsümündə iştirak etməyə icazə verilirdi. BMT-nin embarqo ucbatından Yuqoslaviya Federal Respublikasının klubları Avropa futbol elitasına yalnız 1997/1998 mövsümündə qayıda bildilər.

## Birinci tur
Qeyd: "Kayzerslauten" və "Hanza" klubları müvafiq olaraq Bundesliqa və Oberliqa (futbol üzrə ADR çempionatı) çempionları olduğu üçün hər ikisi Çempionlar Kubokuna vəsiqə qazandılar. Almaniyanın birləşməsi baş verdiyi üçün, bayraqlar Qərbi və Şərqi Almaniyanı deyil, bütöv Almaniyanı göstərir.

## İkinci tur

## Qrup mərhələsi

### A qrupu

### B qrupu

## Final

## Bombardirlər siyahısı

## Xarici keçidlər
*1991/1992 mövsümünün bütün oyunları UEFA-nın saytında
*Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation saytında Çempionlar Kubokunun nəticələri
* UEFA protokolunda 1991/1992 mövsümünün bombardirləri
UEFA Çempionlar Liqası 1992/1993

**[[UEFA Çempionlar Liqası|Çempionlar Liqası]]nın 1992/1993 sezonu** UEFA tərəfindən təşkil olunmuş Avropanın aparıcı klub futbol turnirinin 38-ci mövsümü və turnirin adı "Çempion Klublar Kuboku"ndan "UEFA Çempionlar Liqası"na dəyişdirilməsindən sonra 1-ci sezonu idi.

Bu mövsümdə ikinci dəfə idi ki, ikinci raundun 8 qalibini iki qrupa böldülər və hər iki qrupun qalibi finala vəsiqə qazandılar. Bundan başqa, ilkin mərhələnin keçirilməsinə ehtiyac qaldı, çünki bu sezon SSRİ və Yuqoslaviyanın dağılmasından sonra ilk idi və bunun nəticəsində çoxlu sayda yeni ölkələrin çempionları yarışda iştirak etmək hüququnu qazanmışdılar. İsrail və Farer adaları da ilk dəfə təmsil olunurdular.

Turnirin qalibi ilk dəfə olaraq Olimpik Marsel klubu oldu, onlar finalda Milanı üstələdilər. Lakin qələbədən sonra klub və onun prezidenti Bernar Tapiyə oyunun alınması barədə iddialar sürüldü. Bu Fransa Liqasında keçirilən oyun ilə bağlı idi, hesab olunur ki, Tapi çempionluğu həll edən sonuncu oyunda Valansyenə rüşvət vermişdir ki, onlar Fransa Liqasını tez qazanıb, Çempionlar Liqasının finalına hazırlaşmaq üçün daha çox vaxt əldə etsinlər. Bu da ona gətirib çıxartdı ki, Fransa Futbol Federasiyası Marseli Liqa çempionluğundan məhrum etdi tərəfindən (Çempionlar Liqasının finalı bu turinirə aid olmadığı üçün, Avropa çempionu adı yerində qaldı). Onların növbəti mövsümdə Çempionlar Liqası, Qitələrarası Kuboku və Avropa Superkubokunda iştirakları ləğv edildi. Marsel, həmçinin, 1994-cü ildə 2-ci Diviziona düşdü.

Ötən mövsümün çempionu Barselona ikinci turda MOİK Moskvaya məğlub oldu.

## Klublar

## İlkin mərhələ

## Birinci tur

*Qeydlər*


## İkinci tur

## Qrup mərhələsi
Qrup mərhələsi 1992-ci il 25 noyabrda başlamış və 1993-cü il aprelin 21-i başa çatmışdır. Səkkiz komanda dörd nəfərdən ibarət iki qrupa bölünmüşdü və hər qrupda komandalar ev və qonaq stadionlarında bir-birinə qarşı oynamışdılar, beləliklə hər bir klub qrup mərhələsində 6 oyun keçirtmişdir. Hər qələbəyə 2 xal, heç-heçəyə isə 1 xal verilirdi. Sonunda hər iki qrupda birinci yeri tutan klublar finala yüksəldilər

### A qrupu

### B qrupu

## Final

## Bombardirlər siyahısı

## Xarici keçidlər
* UEFA saytında 1992–93 mövsümünün bütün oyunları
* European Cup results at Rec. Sport. Soccer Statistics Foundation
* All scorers 1992–93 UEFA Champions League (excluding preliminary round) according to protocols UEFA + all scorers preliminary round
* 1992/93 UEFA Champions League — results and line-ups (arxiv)

## İstinadlar
UEFA Çempionlar Liqası 1995/1996

Çempionlar Liqasının 1995/1996 sezonu UEFA tərəfindən təşkil olunmuş Avropanın aparıcı klub futbol turnirinin 41-ci mövsümü və "UEFA Çempionlar Liqası" rebrendinqindən sonra 4-cü mövsüm idi. Turnirin qalibi Yuventus oldu, hansı ki finalda son çempion Ayaksı oyunsonrası penalti zərbələrində məğlub etdi. Qalibiyyət klubun 1985-ci ildən sonra turnirdə ilk uğuru idi və ümümlikdə ikinci çempionluğu idi. Bu Yuventusun 1990-cı illərdə qazandığı yeganə Çempionlar Liqası titulu idi, baxmayaraq ki onlar növbəti iki finala da yüksələ bilmişdilər. Bundan əlavə, bu qalibiyyət İtaliya klubları tərəfindən qazanılan sayca üçüncü idi, baxmayaraq ki Seriya A klubları 1992-ci ildən 1998-ə qədər ard-arda 7 dəfə finala qədər irəliyə bilmişdilər.

Turnir tarixində ilk dəfə idi ki, klublar qalib gəldiyi halda iki xal yerinə, üç xal qazanırdılar.

## İstinadlar
UEFA Çempionlar Liqası 1994/1995

Çempionlar Liqasının 1994/1995 sezonu UEFA tərəfindən təşkil olunmuş Avropanın aparıcı klub futbol turnirinin 40-cı mövsümü və "UEFA Çempionlar Liqası" rebrendinqindən sonra 3-cü mövsüm idi. Turnirin qalibi Hollandiya klubu Ayaks oldu. O, finalda oyunun sonlarında vurduğu qolla turnirin son qalibi Milanı məğlub etdi. Ayaks turnir boyu nə qrupda, nə də sonrakı mərhələlərdə bir dənə də oyunu uduzmadı və 1973-cü ildən bəri Avropada ilk titulunu qazandı.

Avropa Kubokunun əvvəlki variantı ilə nisbətən turnirin formatına radikal dəyişikliklər edilmişdir, belə ki UEFA ilə AYİ arasında final oyunun yayım müqaviləsi bitdi və bu formatın ümumi icmalı üçün səbəb oldu, hansı ki maliyyə cəhətdən təmin olunmuş yeni özəl teleşirkətlərin marağını cəlb etdi. Bu il qrup mərhələsində dörd komandadan ibarət 4 qrup yaradılmışdır, bundan əvvəlki mövsümdə isə 2 qrupda dörd komanda mübarizə aparırdı. Həmçinin, bu ildə ilk dəfə səkkiz komanda pley-off mərhələsinə çıxdı və kiçik klubların Çempionlar Liqası əvəzinə UEFA Kubokunda iştirak etdiyi 3 mövsümdən birinci idi. Bundan başqa ilk dəfə idi ki, yarış ilk matçdan etibarən sona kimi UEFA çempionlar Liqası adı ilə tanınırdı, öncəki 2 mövsümdə UEFA Çempionlar Liqası ancaq birinci tur və final arasında baş verən oyunlara şamil olunurdu.

Keçmiş Yuqoslaviya Respublikası BMT-nin iqtisadi sanksiyalar səbəbindən ardıcıl üçüncü mövsüm iştirak edə bilmədi. Son çempion Milan klubu idi və o, finalda Ayaksa məğlub oldu.

## Klublar

## İlkin mərhələ

* 
* 
* 
* 

## Qrup mərhələsi

Bu mövsümdə 16 komandadan 10-u qrup mərhələsində debüt etdi: AEK, Ayaks, Bayern Münhen, Benfika, Kazino Zalsburq, Dinamo Kiyev, Hayduk, Mançester Yunayted, PSJ və Styaua Buxarest. Bu komandalar içərisində 2 klub, Benfika və Dinamo Kiyev, bundan öncə Çempionlar Kubokunun 1991/1992 mövsümünün qrup mərhələsində mübarizə aparmışdı.

### A qrupu


### Qrup B


### Qrup C


### Qrup D


## Pley-off

### 1/4 final

|}

### Yarımfinal

|}

### Final

## Bombardilər siyahısı
UEFA Çempionlar Liqası 1994/1995 (ilkin mərhələni nəzərə alınmadan) ən yaxşı bombardirləri aşağıdakılardır:

## Həmçinin bax
* UEFA Kuboklar Kuboku 1994/1995
* UEFA Kuboku 1994/1995

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 1994–95 bütün oyunları – bütöv mövsüm UEFA vebsaytında
* RSSSF saytında Avropa Kubokunun bütün nəticələri
* UEFA protokoluna əsasən Çempionlar Liqası 1994/1995 bütün qol vuranları (ilkin mərhələni nəzərə almadan)
* İlkin mərhələnin bütün qol vuranları
* UEFA Çempionlar Liqası 1994/1995 — nəticələr (arxiv)
UEFA Çempionlar Kuboku 1955/1956

**Çempionlar Kuboku 1955/1956** — UEFA-nın ali futbol turniri olan Çempionlar Kubokunun ilk mövsümü. Turnirin qalibi "Real Madrid" olmuşdur. Çempion, 13 iyun 1956-cı ildə Paris şəhərindəki Park de Prens stadionunda keçirilən finalda "Reyms" klubunu məğlub etmişdir. Çempionlar Kubokunun ilk beş mövsümündə iştirakçı klubları L'Équipe futbol qəzeti tərəfindən seçilirdi; klubların Avropada prestijli və tanınmış olmaları qəzetin əsas seçim məyarı idi. İlkin seçilmiş komandalar içərisində İngiltərənin "Çelsi" klubuna ölkəsinin Futbol Assosiasiyası tərəfindən turnirdə iştirak etmək qadağası qoyulmuşdur, çünki qurum turniri yerli futbol yarışlarına maneə törədən kimi görürdü; Şotlandiya klubu "Aberdin" eyni səbəbdən iştirak edə bilməmişdir. Çelsinin yerinə turnirə Polşanın "Qvardiya Varşava" klubu qatıldı. Bundan əlavə, "Holland Sport", "Honvéd" və "AB" klubları müvafiq olaraq Niderland, Macarıstan və Danimarkanı təmsil etmək fürsətindən imtina elədilər, onların yerinə "PSV Eyndhoven", "Vörös Lobogó" və "Orhus" klubları (1997–98 mövsümünə qədər yerli liqanı udmadan və ya turnirin son qalibi olmadan Çempionlar Kubokuna vəsiqə qazanan sonuncu klublar oldular) çıxış etdilər. Bu, eyni zamanda 1957-ci ildə Qərbi Almaniyaya birləşdirilmiş Saarland təmsilçisinin iştirak etdiyi yeganə UEFA turniri idi.

İlk tur cütlükləri təşkilatçılar tərəfindən təyin edildi və növbəti mövsümlərdən fərqli olaraq püşkatma baş tutmadı.

## Klublar

## Birinci raund

## 1/4 final mərhələsi

## Yarımfinal

## Final

## Bombardirlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 1955/1956 mövsümü UEFA-nın saytında
* 1955/1956 mövsümünün bütün oyunları UEFA-nın saytında
* UEFA protokollarına görə Çempionlar Kuboku 1955/1956-da qol vuran bütün oyunçular
UEFA Çempionlar Kuboku 1956/1957

**UEFA Çempionlar Kuboku 1956/1957** — Avropanın əsas futbol klub yarışı UEFA Çempionlar Kubokunun 2-ci mövsümü. Turnirin qalibi sayca 2-ci dəfə "Real Madrid" klubu olmuşdur. Çempion, 30 may 1957-ci ildə Madrid şəhərindəki Santyaqo Bernabeu stadionunda keçirilən və 2–0 hesabı ilə bitən finalda "Fiorentina" klubunu məğlub etmişdir.

Birinci mövsüm uğurla keçdiyi üçün yarışa daha 6 ölkənin təmsilçiləri qatıldılar: Bolqarıstan, Çexoslovakiya, İngiltərə, Lüksemburq, Rumıniya və Türkiyə. İngiltərə Futbol Assosiasiyası ("FA") 1955-ci ildə "Çelsi" klubuna yarışda iştirak etməyə icazə vermədi və Çempionlar Kubokunu "diqqəti yayındıran" hesab etməyi davam etdirdi. Bununla birlikdə, FA-nın istəyinə zidd olaraq, "Mançester Yunayted" İngiltərə çempionu qismində yarışa qatıldı və beləcə Avropada oynamış ilk ingilis klubu oldu. Saarın Qərbi Almaniya ilə birləşməsindən sonra boş qalan yer əlavə olaraq son çempion "Real Madrid"ə verildi. Beləliklə İspaniya, Avropanın əsas yarışında iki klub ilə təmsil olunan ilk assosiasiya oldu.

## İlkin mərhələ
29 iyun 1956-cı ildə UEFA-nın Parisdəki mənzil-qərargahında ilkin mərhələnin püşkü atıldı. Klubları coğrafi cəhətdən üç səbətə ayırd etmişdilər.

Təqvimi iştirakçı klublar təyin etdilər və bütün matçlar 1 oktyabr tarixindədək keçirildi.

|}

## Birinci raund

|}

1 İkinci oyun Brüsselin Kral Boduen stadionunda keçirilmişdir

## 1/4 final

|}

## Yarımfinal

|}

## Final

## Bombardirlər
Çempionlar Kuboku 1956/1957 (ilkin mərhələ daxil olmaqla) bombardirlər siyahısı aşağıdakı kimidir:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 1956/1957 mövsümünün bütün oyunları, UEFA-nın vebsaytı
* UEFA protokollarına görə Çempionlar Kuboku 1956/1957 mövsümünün bütün bombardirlər (ilkin mərhələni saymadan) + kvalifikasiya raundunun bütün bombardirləri
* Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation-da Çempionlar Kuboku nəticələri
* Çempionlar Kuboku 1956/1957 - nəticələr və heyətlər (arxiv)
UEFA Çempionlar Kuboku 1990/91

1990–91-ci illərdə Avropa Kubokunun 36-cı mövsümü keçirilmişdir, bu turnir Avropa Futbol Assosiasiyaları İttifaqı (UEFA) tərəfindən ona üzv olan kişi futbol klubları üçün təşkil olunur. Həmən mövsüm kuboku ilk dəfə olaraq Srvena Zvezda qazandı, finalda onlar oyunsonrası penalti seriasında Olimpik Marselə qalib gəldilər. Bu turnir tarixində ikinci dəfə idi ki, onu Şərqi Avropa təmsilçisi qazandı, bunu ilk dəfə 1985–86 mövsümündə Rumıniyanın Styaua Buxarest klubu etməyə bacarmışdı (1986). Bu mövsüm həmçinin qrup mərhələsisiz keçən son turnir oldu, növbəti 1991/1992 mövsümündən başlayaraq qrup mərhələsi turnirin ayrılmaz hissəsinə çevrildi. Srvena Zvezda turniri qazana bilmiş yeganə Yuqoslaviya klubu ola bildi, bir müddət sonra bu ölkə dağıldı.

Bu mövsümdə ingilis klublarına 1985-ci ildə Heyzel stadionun faciəsi nəticəsində verilən beş illik qadağanın müddəti bitirdi, və onlar yenidən turnirə qayıda bilərdilər, lakin İngiltərə çempionu "Liverpul" daha bir illiyə cəza aldığından, iştirak edə bilmədi. Hollandiya çempionu Ayaksötən mövsüm oyun zamanı azerkeşlərinin pis davranışı üzündən Avropa Kubokuna buraxılmamışdı, ona görə də onların yeri təsnifatda silindi və Milana birinci mərhələdə avtomatik qələbə verildi.

Turnirin son qalibi Milan turnirdə həm İngiltərə, həm də Hollandiya təmsilçisi olmadığından öz yolunu ikinci mərhələdən başladı. Onları 1/4 finalda Marsel məğlub etdi, ilk oyun 1:1 bərabərliklə bitdi, ikinci oyunda Marsel 1:0 qalib gələrkən stadionun dörd projektorundan ikisi işləmədi. 15 dəqiqədən sonra elektrik bərpa olunsa da, Milan meydana qayıtmağa imtina etdi, UEFA isə buna görə İtaliya təmsilçisini cəzalandırdı və 3:0 hesablı məğlubiyyət verdi. Marsel mərhələni 4:1 hesabla keçdi.

## Klublar

*  Dinamo Tirana FK
*  Svarovski Tirol FK
*  Brügge
*  MOİK Sofiya
*  APOEL
*  Sparta Praqa
*  OB
*  Kuusysi
*  Olimpik Marsel
*  Dinamo Drezden
*  Bavariya
*  Panatinaykos
*  Ueypeşt
*  Aküreyri
*  Milan
*  Napoli

*  Union Lüksemburq
*  Valletta
*  Portadaun
*  Lilleström
*  Lex Poznan
*  Porto
*  Sent Patriks Atletik
*  Dinamo Buxarest
*  Reyncers
*  Spartak Moskva
*  Real Madrid
*  Malmö
*  Qrasshopper Sürix
*  Beşiktaş
*  Srvena Zvezda

## 1/16 final

## 1/8 final

## 1/4 final

## Yarımfinal

## Final

## Bombardirlər siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 1990/1991 mövsümü ərzində vurulmuş bütün qollar UEFA-nın rəsmi saytında
UEFA Çempionlar Kuboku 1988/1989

1988/89-cu illərdə Avropanın əsas kubok turniri Çempionlar Kubokunun 34-cü mövsümü keçirildi. Turnirin qalibi 1969-cu ildən bəri ilk dəfə və ümümlikdə üçüncü dəfə "Milan" klubu oldu. O, finalda 4:0 hesabı ilə rahatlıqla "Styaua Buxarest" komandasına qalib gəldi. Bu 1974-cü il mövsümünün finalından bəri ən inamlı qələbə idi.

Son çempion "PSV Eyndhoven" dörddəbir finalda "Real Madrid"ə məğlub olmasından sonra, turniri tərk etdi.

## Birinci tur

## Ikinci tur

1 İkinci mərhələ Belqradda təzədən oynanıldı. Belqradda ilk oyun Qərbi Almaniyalı hakim Diter Poli tərəfindən qatı duman səbəbindən dayandırılmışdı, hesab 1–0 Srvena Zvezdanın xeyrinə idi, amma sonra hesab sıfırlanmışdır və təkrar oyun növbəti gün keçirildi. Təkrar oyun 1–1 hesabı ilə bitdi.

## 1/4 final

## Yarımfinal

## Final

*

## Bombardirlər siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*1988–89 All matches – season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* All scorers 1988–89 European Cup according to protocols UEFA
*1988/89 European Cup  - results and line-ups (archive)
*  European Cup 1988-89 – results, protocols, players statistics
* website Football Archive  1988–89 European Cup
UEFA Çempionlar Kuboku 1959/1960

**UEFA Çempionlar Kuboku 1959/1960** —  Avropanın əsas futbol yarışı UEFA Çempionlar Kubokunun 5-ci mövsümü. Turnirin qalibi ard-arda beşinci dəfə "Real Madrid" klubu oldu.  18 may 1960-cı ildə Qlazqo şəhərinin Hempden Park stadionunda keçirilən final oyununda ispan klubu Almaniyanın "Ayntraxt Frankfurt" klubuna 7–3 hesabı ilə qalib gəldi. Bu Çempionlar Kuboku tarixi ərzində ən böyük hesablı final oyunudur. Həmçinin, ilk dəfə idi ki, Almaniya təmsilçisi turnirin finalına qədər irəlliyə bilmişdir.

İlk dəfə idi ki, turnirdə Yunanıstan klubu iştirak edirdi, hansılar ki ötən mövsüm iştirakdan imtina etmişdilər.

## İlkin mərhələ
6 iyul 1959-cu ildə İtaliyanın Çernobbyo şəhərində (Komo əyaləti) ilkin mərhələnin püşkü atıldı.  Son çempion kimi "Real Madrid" avtomatik növbəti mərhələyə vəsiqə qazandı, qalan 26 klub isə coğrafi olaraq üç səbətə qruplaşdırıldı. Hər səbətdə çıxan ilk iki klub avtomatik olaraq növbəti mərhələyə keçirdi, digər klublar isə sentyabr ayında ilkin mərhələdə oynamalı idilər.

Təqvimi iştirakçı klublar təyin etdilər və bütün matçlar 30 sentyabr tarixindədək keçirildi.

|}

1 "KuPS" klubu püşatmadan sonra turnirdə iştirak etməkdən imtina etdi, "Ayntraxt Frankfurt" növbəti mərhələyə keçdi

## Birinci raund

|}

1 "Sparta Rotterdam" pley-off oyununda "Göteborq"a 3–1 hesabı ilə qalib gələrək 1/4 finala yüksəldi.

2 "Nitsa" pley-off oyununda "Fənərbaxça"ya 5–1 hesabı ilə qalib gələrək 1/4 finala yüksəldi.

## 1/4 final

|}
1 "Reyncers" pley-off oyununda "Sparta Rotterdam"a 3–2 hesabı ilə qalib gələrək yarımfinala yüksəldi.

## Yarımfinal

|}

## Final

## Bombardirlər
Çempionlar Kuboku 1959/1960 bombardirlər siyahısı (ilkin mərhələ daxil olmaqla) aşağıdakı kimidir:

## İstinadlar