Əl-Bab döyüşü

**Əl-Bab döyüşü** — Suriyada vətəndaş müharibəsi dövründə Hələb mühafəzəsində yerləşən Əl-Bab şəhəri uğrunda aparılmış hərbi qarşıdurma. Döyüş çərçivəsində şəhərin şimalında Türkiyə Silahlı Qüvvələri və Suriya müxalif qrupları, o cümlədən Azad Suriya Ordusu ilə əlaqəli birliklər tərəfindən bir hücum, şəhərin şərq və qərb istiqamətlərində Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) tərəfindən ayrıca hücum, cənubdan isə Suriya Silahlı Qüvvələri tərəfindən başqa bir hücum həyata keçirilmişdir. Türkiyənin rəhbərlik etdiyi şimal qüvvələrinin məqsədi Suriyaya Türkiyə hərbi müdaxiləsi çərçivəsində Əl-Babı İraq və Levant İslam Dövlətindən (İŞİD) ələ keçirmək olmuşdur. Döyüşün sonunda Türkiyənin dəstəklədiyi qüvvələr Əl-Bab, Qəbbasin və Bizanı ələ keçirmiş, Suriya Ordusu Tadif və daha cənubdakı ərazilərə nəzarəti təmin etmiş, SDQ isə şəhərin şərq və qərb istiqamətlərində irəliləyiş əldə etmişdir.

Bu döyüş İŞİD əleyhinə aparılmış digər əməliyyatlar ilə eyni dövrə təsadüf etmişdir. Bunlara SDQ tərəfindən başladılan Rəqqə əməliyyatı, İraq qüvvələrinin başlatdığı Mosul döyüşü və İŞİD-in Suriya hökumət qüvvələrinə qarşı uğurla həyata keçirdiyi Palmira əməliyyatı daxildir. Kürd tərəfləri həmçinin, bu vəziyyətin Suriya hökuməti ilə Türkiyə arasında əldə olunduğu iddia edilən "Hələbə qarşılıq Əl-Bab" razılaşmasının nəticəsi olduğunu irəli sürmüşdür. Bu iddiaya görə, Türkiyə Hələbdə müxaliflərə verdiyi dəstəyi məhdudlaşdırmış, bunun müqabilində isə Əl-Baba qədər irəliləməyə şərait yaradılmış və beləliklə, şərq–qərb istiqamətli kürd dəhlizinin formalaşması ehtimalı zəiflədilmişdir.

## Zəmin

Əvvəlki ay ərzində Əl-Bab şəhərinin qərbində aparılmış Dəyr-Hafir əməliyyatından sonra müxalif qüvvələr Suriya Demokratik Qüvvələri ilə birbaşa qarşıdurmadan yayınmaq məqsədilə diqqəti Əl-Babın qərb kəndlik ərazilərindən yayındırmış və şəhərin şimalında İŞİD-ə qarşı hücuma başlamışdır.

## Nəticələr

24 fevral tarixində Əl-Babın şimal-qərbində yerləşən Süsyan kəndində İŞİD tərəfindən həyata keçirilən intihar hücumu nəticəsində 50-dən artıq şəxs həlak olmuş, 70-dən çox insan yaralanmışdır. Həmin günün sonrakı saatlarında eyni kənddə baş vermiş digər partlayışdan sonra həlak olanların sayının azı 68 nəfərə çatdığı bildirilmişdir. Türkiyənin dəstəklədiyi qüvvələr Əl-Babı ələ keçirdikdən sonra Türkiyə qüvvələri şəhərin cənubunda yerləşən Tadif qəsəbəsindəki İŞİD mövqelərini artilleriya atəşinə tutmağa başlamışdır.

24–25 fevral tarixlərində Suriya hökumət qüvvələri Əl-Babın cənub-şərqində irəliləyişini davam etdirmiş və bir neçə kəndi ələ keçirmişdir. 25 fevralda İŞİD döyüşçülərinin böyük hissəsinin Tadifdən geri çəkildiyi bildirilsə də, həmin vaxt şəhərin kimin nəzarətinə keçəcəyi aydın olmamışdır. Növbəti gün Suriya Ərəb Ordusu (SƏO) qalan İŞİD qüvvələri ilə toqquşmalardan sonra şəhəri ələ keçirmişdir. Tadifin Suriya Ordusu tərəfindən nəzarətə götürülməsindən sonra Azad Suriya Ordusu bölmələri şəhər yaxınlığında Suriya Ordusuna qarşı hücumlara başlamış və 22 SAO hərbçisinin öldürüldüyü iddia edilmişdir, lakin Suriya hökuməti tərəfdarı olan mənbələr bu rəqəmlərin şişirdildiyini bildirmişdir. Tadifdə yerləşən Suriya Ordusu qüvvələrinin gələcəkdə Əl-Babı Türkiyənin rəhbərlik etdiyi qüvvələrdən geri almaq üçün dayaq nöqtəsi kimi istifadə edə biləcəyi ehtimal edilmişdir. 27 fevral tarixində Rusiya tərəfindən bölgədə SƏO və ASO qüvvələri arasında növbəti atəşkəsin vasitəçilik yolu ilə təmin olunduğu bildirilmişdir.

Döyüş başa çatdıqdan sonra şəhərdə qalan bəzi mülki şəxslər İŞİD-in insanları canlı qalxan kimi istifadə etdiyini, şəhərdə nəzarət-buraxılış məntəqələri quraraq çıxmağa cəhd edənləri geri qaytardığını və tez-tez yaşayış evlərindən insanları çıxararaq həmin evlərdə gizləndiyini bildirmişdir. Eyni şəxslər şəhəri tərk etməmələrinin səbəbləri kimi həm İŞİD qüvvələrindən qorxularını, həm də təşkilatın geri çəkilməzdən əvvəl şəhəri minaladığını göstərmişdir.

2018-ci ilin sentyabr ayının sonlarında Şərqi Qutədən çıxarılmış "Ceyş əl-İslam" döyüşçüləri qrupun genişmiqyaslı yenidən təşkili barədə məlumat vermiş və Şərqi Qutadan köçürülmüş şəxslər üçün Əl-Babda yeni yaşayış məhəlləsinin salınması planlarını açıqlamışdır.

### "Leopard 2" tankları

İlkin mərhələdə Suriyada istifadə edilən Türkiyəyə məxsus üç ədəd "Leopard 2A4" tankı İŞİD tərəfindən tank əleyhinə idarə olunan raket sistemləri ilə məhv edilmiş və ya zədələnmişdir. Ehtimal olunur ki, bu həmlələr Suriya və ya İraq ordularının ələ keçirilmiş ehtiyatlarından əldə olunmuş "Faqot" və ya "Konkurs" tipli raketlərlə həyata keçirilmişdir. 2016-cı ilin dekabr ayının ortalarında "Fərat qalxanı" əməliyyatı zamanı Əl-Bab yaxınlığında daha iki "Leopard 2A4" tankı İŞİD tərəfindən ələ keçirilmiş və bu barədə görüntülər yayılmışdır. 2016-cı ilin sonuna doğru İŞİD ümumilikdə 10 ədəd "Leopard 2A4" tankını ya ələ keçirmiş, ya da sıradan çıxarmışdır. Bu tankların bir hissəsi əldəqayırma partlayıcı qurğularla, digərləri isə tank əleyhinə silahlarla zədələnmişdir. Bu hadisə "Leopard 2A4" tanklarının bir münaqişə çərçivəsində ən çox sayda sıradan çıxarıldığı epizod kimi qiymətləndirilmişdir. 2017-ci ilin yanvar ayında yayımlanan əlavə görüntülərdə bir neçə tankın tamamilə məhv edildiyi, bəzilərinin isə qüllələrinin qoparıldığı müşahidə olunmuşdur. Ən ağır zədələnmiş tankların ələ keçirilməsinin qarşısını almaq məqsədilə hava zərbələri ilə məhv edilmiş ola biləcəyi ehtimal edilmişdir, lakin əksər mənbələr zədələrin əsasən tank əleyhinə raketlər və ya intiharçı tərəfindən idarə olunan minalanmış avtomobillərlə vurulduğunu bildirmişdir.

2017-ci ilin yanvar ayında Almaniyanın "*[[Die Welt]]*" nəşri İŞİD döyüşçülərinin Suriyada Türkiyə ordusunun istifadə etdiyi altı "Leopard 2" tankını məhv etmək üçün "9M133 Kornet" tipli tank əleyhinə raketlərdən istifadə etdiyini yazmışdır.

Fotoşəkil sübutlarına əsasən, ən azı səkkiz "Leopard 2" əsas döyüş tankının məhv edildiyi bildirilmişdir.

## İstinadlar