open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frederik von Parat

**İohann Yakob Frederik von Parat** (*Johann Jacob Friedrich Vilhelm Parrot*; ) — Rusiya İmperiyasının Livoniya bölgəsində ömrünü keçirən alman təbiətşünas və səyyahı. Parrot 1829-cu ildə Xaçatur Abovyanla Ararat dağının zirvəsinə qalxan ilk şəxs olmuşdur.

## Həyatı
Parrot 1791-ci ildə Karlsrue şəhərində anadan olmuşdur. Bu gün Estoniyanın ərazisində yerləşən Dorpat Universitetində tibb və təbiət elmləri üzrə təhsil almışdır. 1811-ci ildə Moritz von Engelhardt ilə Krıma və Qafqaza səyahət etdi. Bu səfər zamanı bir barometrdən istifadə edərək Xəzər dənizi ilə Qara dəniz arasındakı dəniz səviyyəsi fərqini ölçdü.

Qayıdandan sonra Rusiya ordusunda cərrah oldu. 1816 və 1817-ci illərdə Alp və Pireneyə getdi. 1821-ci ildə Dorpat Universitetində fiziologiya və patologiya sahələrində professor adını almış və 1826-cı ildə fizika sahəsində professor olmuşdur. 1826–1829 illəri arasındakı Fars-Rus və Osmanlı-Rus müharibələri nəticəsində ruslar Qafqazı ələ keçirəndən sonra Ermənistana səyahət etmişdir.

İki uğursuz cəhddən sonra, Fridrix Parrot, erməni yazıçısı Xaçatur Abovyan, üç erməni tələbəsi və iki rus əsgəri ilə birlikdə 5.137 metr yüksəklikdəki Ararat dağının zirvəsinə qalxdı. Bu dırmaşma ilə Parrot Ararat dağına çıxan birinci şəxs oldu və eyni zamanda Estoniya alpinizm ənənəsinin əsasını qoymuşdur. Parrot dağa çıxanda dostu olmuş Abovyanın elmə olan aclığından təsirlənmiş və Abovyana növbəti il ​​Dorpat Universitetində təqaüd verdi.

Ararat dağına qalxdıqdan sonra Parrot elmi işlərini davam etdirdi. 1830–1834-cü illər arasında Dorpat Universitetinin rektoru olmuşdur. 1841-ci ildə 49 yaşında Dorpatda vəfat etdi. Məzarı Tartudakı Raadi qəbiristanlığındadır.

## İstinadlar
Bozkurt Ergör

**Bozkurt Ergör** () — türk alpinist.

## Həyatı
Bozkurt Ergör Niğdənin Bor mahalında anadan olub. 

1969-cu ildə Sönməz Targan ilə birlikdə Demirkazık zirvəsini, 21 fevral 1970-ci ildə isə Ararat dağının ilk qış çıxışlarını reallaşdırmışdır.

Adı Kaçkar dağlarındakı Ergör buzlaqlarına verilmişdir.

## İstinadlar
Ziusudra

Ziusudra Şumer mifologiyasında daşqından sağ çıxan insandır. Üç böyük dinə görə Ziusudraya bərabər olan Nuh peyğəmbərdir. Onun Babildəki ekvivalenti Utnapiştimdir. Ziusudra əslən Şuruppak kralı idi, buna görə onun adı başqa yerdə də xatırlanır.

Ziusudra Daşqından xilas olaraq tanrılar tərəfindən ölümsüzlüklə mükafatlandırılmışdır. Həyat yoldaşı ilə Tilmun adasında yaşayır. Tilmun adasına demək olar ki, çatmaq mümkün deyildir. Bəzi hesablamalara görə, Tilmun adası Sinay yarımadası ola bilər. Gilqameş dastanına görə, Gilgameş bu adaya çatana qədər bir çox ölümlərdən qayıtmışdır. O qədər yorulmuşdu ki, Ziusudranın evinə gəldikdən sonra çox dərin bir şəkildə yuxuya getdi, bir həftə boyunca oyanmadı. Buna görə Ziusudra Gilqameşin ölümsüz ola bilməyəcəyini vurğulayır; yalnız cavanlıq otunu tapıb cavanlaşa biləcəyini söyləyir.
Maliyyə Monitorinqi Xidməti (Azərbaycan)

**Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Monitorinqi Xidməti** — cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin (ƏL/TM) qarşısının alınması sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş səlahiyyətləri həyata keçirən, habelə müvafiq sahədə siyasətin formalaşmasında iştirak edən orqandır.

## Tarix
30 dekabr 2022-ci il tarixində "Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında" 767-IIIQ saylı Qanunun qəbul edilməsindən sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 fevral 2009-cu il tarixli 66 nömrəli Fərmanı ilə Maliyyə Monitorinqi Xidməti Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının yanında müstəqil struktur vahidi olaraq yaradılmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 fevral 2016-cı il tarixli 760 saylı Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası publik hüquqi şəxs kimi yaradılmış və Maliyyə Monitorinqi Xidməti struktur vahidi olaraq onun tabeliyində fəaliyyət göstərmişdir.

25 may 2018-cı il tarixli 95 nömrəli Fərmana uyğun olaraq, Maliyyə Monitorinqi Xidməti Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasından ayrılaraq fəaliyyətini publik hüquqi şəxs  kimi davam etdirir.

24 fevral 2020-ci ildə 2018-ci il 18 iyul tarixli 215 nömrəli Fərman ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Maliyyə Monitorinqi Xidmətinin Nizamnaməsi”ndə dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin imzaladığı Fərman ilə Maliyyə Monitorinqi Xidməti fəaliyyət müstəqilliyi təmin edilməklə, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin tərkibində fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

## Məqsəd
Maliyyə Monitorinqi Xidmətinin Nizamnaməsinə əsasən müəyyən edilmiş məqsədlərə xidmət edir:
* Azərbaycan Respublikasında cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasının və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin qarşısını almaq üçün qanunla müəyyənləşdirilmiş tələblərə riayət olunmasına nəzarət etmək, vahid tənzimləməni həyata keçirmək, siyasətin formalaşmasında və həyata keçirilməsində iştirak etmək;
* Milli risk qiymətləndirilməsini həyata keçirmək, bu istiqamətdə dövlət orqanlarının və qurumlarının fəaliyyətini əlaqələndirmək;
* Monitorinq iştirakçılarının, monitorinqdə iştirak edən digər şəxslərin, nəzarət və digər dövlət orqanlarının fəaliyyətini əlaqələndirmək, onlardan daxil olan məlumatları toplamaq və təhlil etmək;
* Monitorinq subyektlərindən məlumatların əldə edilməsi, təhlili və mübadiləsi vasitəsilə cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizəyə dəstək vermək.

## MMX-nin idarə olunması
MMX-nin idarəetmə orqanı MMX-yə rəhbərliyi və nəzarəti həyata keçirən İdarə Heyətidir. İdarə Heyətinin tərkibi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat nazirinin təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilən üç üzvdən – İdarə Heyətinin sədrindən və onun iki müavinindən ibarətdir. İdarə Heyətinin səlahiyyət müddəti 5 ildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayti
Utnapiştim

**Utnapiştim**, Babildəki Gilqameş dastanına görə, Şumer şəhər-dövləti Şuruppak padşahı olmuşdur. Rəvayətə görə, adı dastana daxil olmayan həyat yoldaşı ilə birlikdə, tanrı Enlil tərəfindən göndərilən və bütün canlıları məhv etməyi hədəfləyən böyük daşqından xilas olmuşdur. Utnapiştimin hekayəsindən, Gilqameş dastanının XI lövhəsində bəhs olunur.

Utnapiştim və həyat yoldaşı daşqından yaxa qurtarmağı və dünyadakı heyvanların və bitkilərin həyatını da Utnapiştimin düzəltdiyi gəmi ilə xilas etməyə müvəffəq olduqdan sonra, tanrı Enlil tərəfindən onlara ilahlıq verilir. Gilqameş Utnapiştimdən ölməzliyin sirrini soruşur. Utnapiştim Gilqameşi bir bitki tapmaq üçün göndərir. Bu bitki ilə cavanlaşmağa ümid edir. Gilqameş bitkini tapsa da, bir ilan bitkini onun əlindən alır və nəticədə Gilqameş vətəninə əliboş qayıdır.

## Utnapiştim, Ziusudra və Nuh
Utnapiştimin Şumerlərdəki qarşılığı Ziusudra, İbrahim (İudaizm, Xristianlıq, İslam) dinlərindəki ortağı isə Nuhdur.

Mesopotamia əfsanələri ilə Müqəddəs Kitabda xatırlanan Böyük Tufan arasında böyük oxşarlıqlar olsa da, Müqəddəs Kitabdakı hekayə ibrani baxımdan yazılmışdır. Babil əfsanəsinq görə fəlakətin səbəbi tanrılar arasındakı fikir ayrılığıdır; Tövratın Çıxış Kitabında isə bu, bəşəriyyətin mənəvi çöküşüdür. Mesopotamiyanın ibtidai politeist dinlərindən ilham alan hekayə, Tövratda hər şeyə qadir, lakin yaxşılıq tərəfdarı olan bir tanrının varlığının sübutuna çevrilir. Qurtuluşdan sonra Ziusudra, Utnapiştim və arvadına tanrılıq verilərkən, Nuh və arvadına bəşər tarixini yenidən yazmaq tapşırığı verilmişdir.

## İstinadlar
Linsferbax

**Linsferbax** () — Almaniyada çay, Hessen torpağı üzrə axır. Hövzəsinin sahəsi 33,107&nbsp;km², çayın uzunluğu 18,2&nbsp;km. Eder çayının sol qoludur.

Çayın qırağında 1885-ci ildə tikilən *Oberlinspher Mühle* dəyirmanının binası yerləşir. Dəyirman 1571-ci ildən bu yerdədir. Üst axında çay qoruğun ərazisi üzrə  axır.

## İstinadlar
Şuruppak

**Şuruppak** və ya **Şuruppaq** (Şumer dili: 𒋢𒆳𒊒𒆠 ŠuruppagKI, “Şəfa yeri”), bugünkü adı ilə Tell Fara, İraqın Əl-Qadisiyyə əyalətində, Fərat çayının sahilində yerləşən qədim Şumer şəhəridir. Həm də Nippurdan 56&nbsp;km cənubdadır. Şəhər hava və taxıl tanriçası Sudanın şərəfinə adlandırılmışdır.

## Kəşfi

1900-cü ildə Hermann Volrath Hilprecht tərəfindən edilən ölçmə və müşahidə işlərindən sonra ilk qazıntı 1902-ci ildə Robert Koldewey və Friedrich Delitzsch tərəfindən edildi və qazıntı 8 ay davam etdi. Qazıntılar zamanı həmçinin, bu gün Berlin və İstanbul Muzeylərində qorunan Sarqon Akkadlıdan əvvəlki dövrə aid lövhələr də tapıldı. 1931-ci ilin mart ayında Amerika Şərqşünaslıq Məktəbi və Pensilvaniya Universitetinin əməkdaşlığı ilə bir araya gələn ortaq bir qrup, Schmidt və Samuel Kramerin rəhbərliyi altında 6 həftə qazıntı işləri aparmışdır. Qazıntılar nəticəsində bikonveks və 87 lövhə tapıldı ki, bunların əksəriyyəti də Sarqondan əvvəlki dövrə aid idi. 1973-cü ildə Harriet P. Martin üç günlük səthi tədqiqat işi həyata keçirmişdir. Bu araşdırma nəticəsində dulusçuluq tapıntıları göstərdi ki, Şruppak şəhərinin tarixi ən azı Cemdet Nasr dövrünə qədər gedib çıxır, şəhərin inkişafı isə erkən padşahlıq dövründən başlanmışdır.

## İstinadlar
Qauhati Universiteti

**Qauhati Universiteti** () – Assam bölgəsinin Qauhati şəhərində yerləşən Hindistanda dövlət universiteti.

## Tarixi
Qauhati Universiteti 1848-ci ildə Assam bölgə hökuməti tərəfindən yaradılmışdır. Şimal-Şərqi Hindistanın ən qədim və nüfuzlu universitetlərindən biridir. Universitetin fəaliyyətə 18 kolleclə başlamışdır. Hazırda isə universitetin tərkibinə 341 kollec daxildir.

Qauhati Universitetinin 1955–1956-cı illərdə inşa olunmuş hazırkı kampusu şəhərin işərisində, Brahmaputra çayının sahilində yerləşir. Universitet altı fakültədən ibarətdir: təbiət elmləri, hüquq, mühəndislik, kommersiya, tibb və incəsənət.

Gauhati Universiteti Hindistan Universitetləri Birliyinin (*Association of Indian Universities*) və Beynəlxalq Universitetlər Cəmiyyətinin (*Association of Commonwealth Universities*) üzvüdür.
Gauhati Universitetinin kitabxanası Assam bölgəsinin ən böyük kitabxanası hesab olunur. Kitabxananın kolleksiyasında 850.000-ə yaxın kitab, jurnal və məcmuə vardır. Bundan əlavə, kitabxanada təxminən 300 yaşı olan 5000-ə yaxın qiymətli əlyazması mühafizə olunur.
Gauhati Universitetinin Azərbaycanın elmi mərkəzləri ilə əlaqələri mövcuddur. 2018-ci ildən Universitetinin İran departamenti nəzdində türk dili tədris olunur.

## İdarəetmə
Q. U. Məhkəmə İcra Şurası və Elmi Şura universitetin səlahiyyətindədir.

## İstinadlar
Nippur

**Nippur** (indiki *Niffer* və ya *Nuffar*) — İraqın cənub-şərq hissəsindəki qədim şəhərdir. Dövlət mərkəzi olmasa da, Mesopotamiyanın dini həyatında həlledici rol oynamışdır.

Şumer əfsanələrinə görə Tanrı Enlil (Akkad dilində Bel) bu şəhərdə yaşayırdı. Nippurda yığışan tanrılar məclisinin qərarları barədə insanlara məlumat verən Enlil eyni zamanda gücün də nümayəndəsi hesab edilirdi. Başqa bir inanca görə, Enlil insanı Nippurda yaratmışdır. Ölkəni fəth edən hər bir padşah Enlilin müqəddəs idarəetmə gücünə sahib olmaq üçün mərasimlər keçirərək özünə xeyir-dua verməyə çalışardı. Buna görə, Mesopotamiyanı, hansı sülalənin idarə etməsindən asılı olmayaraq Nippur və şəhərdəki Enlil Məbədi öz müqəddəsliyini qoruyurdu.

Amerikalı mütəxəssislər Mesopotamiyada ilk arxeoloji qazıntılarını 1889-1900-cü illər arasında Nippurda apardılar; 1948-ci ildə bu işə yenidən qayıtdılar. Şumer lövhələri şəhərin şərqindən tapıldığı üçün bu bölgə katiblərin məhəlləsi adlandırıldı. Nippur qazıntıları Şumer yazıları haqqında əsas məlumat mənbəyinə çevrildi. 1990-cı ildə aparılan qazıntılar zamanı Şəfa ilahəsi olan *Bau*ya (Gula) həsr olunmuş böyük bir məbəd tapıldı.

Şəhərin tarixdən əvvəlki tarixi haqqında az məlumat olsa da, e.ə. 2500-cü ildə bugünkü xarabalıqlarının əhatə etmiş olduğu sahəyə yayıldığı və şəhər ətrafının müdafiə divarları ilə qorunduğu düşünülür. Daha sonra Urun üçüncü sülaləsinin ilk kralı Ur-Nammu (e.ə. 2112-2095) Enlil Məbədini indiki formasına gətirdi, divarlarla əhatə olunmuş həyətdə zikkurat və məbəd tikdirdi.

Enlil Məbədi ilə birlikdə ətrafındakı binaların üstünə daha sonralar parçalar salındı. Bizim eranın III əsrində geriləyən şəhər XII və ya XIII əsrdə tamamilə tərk edildi

## İstinadlar
Nuzi

[300px|right|thumb|E.ə. II minillikdə [Mesopotamiyanın xəritəsi]]
**Nuzi** və ya indiki adı ilə **Yorqantəpə** — Şimali Mezopotamiyada Kərkük şəhərindən 13 km cənub-qərbdə yerləşən qədim yaşayış məskənidir.

Yorqantəpə yaşayış yerində arxeoloji tədqiqatlar zamanı eneolit dövrünə (e.ə. IV minilliyin ikinci yarısı) aid təbəqələr aşkarlanmışdır. Bundan əlavə buradan xeyli sayda gil lövhələrin tapıldığı Şumer-Akkad yaşayış məntəqəsi olan Qasur şəhərinin qalıqları (e.ə. III minilliyin ikinci yarısı) aşkarlanmışdır.

## İstinadlar
Kibritmiyan

**Kibritmiyan** () — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 154 nəfər yaşayır (55 ailə).

## İstinadlar
Pnitaqor

**Pnitaqor** (; e.ə. 332/331 ildə vəfat edib) — Kipr adasında yerləşən Salaminin hökmdarı.

## Həyatı
E.ə. 351/350-ci ildə hakimiyyətə gəlmişdir, bu farsların tərəfini saxlayan əmisi II Evaqoru qovduqdan sonra mümkün olmuşdur. E.ə. 340-cı illərdə Sidon hökmdarı II Tabnit ilə farslara qarşı Kipr üsyanında iştirak etmişdir. E.ə. 344—343-cü illərdə Afina strategi Fokion və keçmiş hökümdar Evaqoromun başçılığı ilə fars muzdurlar qoşunu Salamini mühasirəyə almışdır. Ada bütövlüklə farslar tərəfindən zəbt olunanda, Pnitaqor təslim oldu. Naməlum səbəbdən o, Artakserks tərəfindən şəhərin hökmdarı təyin edilmişdir.

Durisə əsasən, İss vuruşmasından sonra Pnitaqor öz flotuyla İskəndərə qoşuldu və Tir şəhərinin mühasirəsində iştirak etdi və orada flaqman gəmisini itirdi. Tirin alınmasından sonra e.ə. 332-ci ilin yayında o, evə buraxıldı və mükafata kimi Tamassos şəhərini aldı..

Növbəti ildə Salaminin hökümdarı onun oğlu Nikokreon oldu.

## İstinadlar
Hisar Xürvan dehistanı

**Hisar Xürvan dehistanı** — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan dehistan.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə dehistanda 9,662 nəfər  yaşayır (3,211 ailə).

## İstinadlar
Şorgöl

* Şorgöl (Bünab)
* Şorgöl (Biləsuvar)
* Şor Göl (Salmas)
* Şorgöl — Ağcabədi rayonu ərazisində süni təpə. Hündürlüyü 10 m. 
* Şorgöl — Ağcabədi rayonu ərazisində göl. Mil düzündədir; 
* Şorgöl — Bakı şəhəri Suraxanı rayonu ərazisində göl.
Çizə

**Çizə** () — iranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.Çizə kəndinin yaxınlığında bir böyük mis yatağı yerləşir ki 2020-ci ildə istismara verilib.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 87 nəfər  yaşayır (30 ailə). Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir.

## Görüntülər

Fayl:روستای چیزه1.jpg
Fayl:طبیعت روستای چیزه.jpg
Fayl:تصویر معدن.jpg
Fayl:طبیعت روستای چیزه 1.jpg


## İstinadlar
Levan Qoqoberidze

**Levan Davidoviç Qoqoberidze** () — sovet dövlət xadimi, Gürcüstan Kommunist partiyasının beşinci birinci katibi, 1916-cı ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü. Quba üsyanının yatırılmasında iştirak edib.

## Həyatı
1896-cı ildə Kutaisi quberniyasının Pridonaan-Djixaişi kəndində dvoryan ailsində anadan olub. 1916-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olub. 1918-ci ilin fevral ayından Kommunist Partiyasının Qafqaz Diyar Komitəsinin və Bakı komitəsinin üzvüdür. 1918-ci ildə Stepan Şaumyanın başçılıq etdiyi Bakı Xalq Komissarları Sovetində komissarın müvəkkili vəzifəsinə dəvət olunub. 1919-cu ilin may ayında bakı fəhlələrinin tətillərinə rəhbərlik edib. 1920-ci ildə Quba üsyanının yatırmaq üçün Əliheydər Qarayevlə birgə bölgəyə ezam olunub.

1921-ci ildən Tiflis İnqilab Komitəsinin sədri, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının Tiflis Komitəsinin katibi olub. 1923–1924-cü illərdə Gürcüstan Xalq Komissarları Sovetinin sədr müavini, 1924–1925-ci illərdə Acarıstan Muxtar SSR-nin Kommunist partiyasının birinci katibi olub. 1925–1926-cı illərdə 1921-ci ildə ölkəni tərk etmiş gürcü siyasi mühacirlərini bölmək məqsədilə Parisdə siyasi və kəşfiyyat işləri ilə məşğul olub. 1930-cu ildə Gürcüstan Kommunist partiyasının birinci katibi olub. 1930–1934-cü illərdə Qırmızı Professorlar İnstitutunda təhsil alaraq, SSRİ Xalq Təchizat Komissarlığında fəaliyyət göstərmişdir. 1934-cü ilin may ayından Eyskdə, Rostov Na Donuda partiya işləri ilə məşğul olmuşdur. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının 13-cü 15-ci 16-cı çağırışlarında nümayəndə olmuşdur. 14 dekabr 1936-cı ildə həbs olunmuş və əksinqilabi fəaliyyətdə təqsirli bilinərək 21 mart 1937-ci ildə güllələnmişdir.

## Həmçinin bax
* Əliheydər Qarayev
* Lavrenti Beriya

## İstinadlar
Nemətabad

* Nemətabad (Ağdaş)
* Nemətabad (Yevlax)
* Nemətabad (Təbriz)
* Nemətabad (Əsədabad)
* Nemətabad (Qürvə)
İskəndər

* İskəndər (roman)
* İskəndər (Təbriz)
* İskəndər şəlaləsi
## Həmçinin bax
* İsgəndər
Roman incəsənəti

**Roman incəsənəti** – 1066-cı ildə normanların İngiltərəni fəth etməsi ilə başlayan XII əsrdə Qotik incəsənətin ortaya çıxmasına qədər davam edən incəsənət hərəkatı. İngiltərədə Norman üslubu, Avropada isə Roman üslubu olaraq adlandırılır.

O dövrdə kilsələr və monastırlar ətrafdakı tək daş binalar idi. Böyük tavanın çəkisi divarların üzərində idi. Buna görə də, divarlar qalın və pəncərələr kiçik olurdu. Dörd divaraın üzərinə böyük tavan qoyulurdu. Buna görə Romanüslubuna "kobud" üslub deyilirdi.

## Xüsusiyyətləri
Roman üslubu Roman memarlığından başqa dövrün sənət nümunələri olan həm heykəltəraşlıqda, həm də rəssamlıqda güclü üslub olaraq səciyyələnirdi. Zəburun bu dövrün ən zəngin bəzədilmiş əsərləri olan işıqlandırılmış əlyazmalarındakı səhnələrdə bu üslubun görüntülərini görmək olar. Sonuncu kilsələrdə ən çox yayılmış mövzular üçün Bizans ikonoqrafik modellərini izləməyə davam etdi, bunlar Məsihin Əlahəzrətində, Son Qiyamətdə və Məsihin Həyatından səhnələrində seçilir.

Dekorasiyaya çox əhəmiyyət verilməmiş, xüsusilə heykəllərdən istifadə edilməmişdir. Çünki bütpərəstlik qısa müddət əvvəl tərk edilmişdi və heykəllər də bütpərəstliyi xatırladırdı.

Heykəltəraşlıq dekorasiyası daha sonra Fransada başladı. Şərq incəsənətinin təsiri heykəltəraşlıq və rəsm əsərlərində hiss olunurdu. Heykəllər və şəkillər ilk növbədə bəzək üçün deyil, İncildə yazılmış hadisələri ümumi şəkildə təsvir etmək üçün istifadə olunurdu. Heykəltəraşlar və rəssamlar estetikaya o qədər də önəm vermirdilər, onlar sadəliyə qaçaraq heykəllərini və şəkillərini düzəldirdilər. Ancaq rənglər əhəmiyyətini itirmişdi, rəssamlar istədikləri rəngləri istədikləri yerdə, uyğun gəlməsələr belə istifadə etmişdirlər.

Bu hərəkat hətta XII əsrin sonlarına qədər yaşaya bilməmiş və qotika dövrü başlanmışdır.

Roman üslubunun mühüm əsərlərindən bəziləri bunlardır: Tournai Kafedralı, Murbach Benedictine Kilsəsi və Saint Trophime Kilsəsi.

## İstinadlar
Əlvan (Culfa)

**Əlvan** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 74 nəfər yaşayır (24 ailə).

## İstinadlar
Molday

**Molday** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Firudin Səməndərov (1939–2019) — Azərbaycan hüquqşünası.

## İstinadlar
İctimai diplomatiya

**İctimai diplomatiya** () və ya **xalq diplomatiyası** — xarici ictimayyətdə hökumətin strateji hədəflərinə qarşı arxainlıq və ya dözümlük qurulması məqsədilə hökumət hesabına xarici ictimayyətin məlumatlandırması və onlara təsir etməyin vasitəsilə bilavəsitə əlaqə yaradılması.

## Tarix

1965-ci ildə *İctimai diplomatiya* ifadəsini ilk dəfə onun müasir mənasında iştədən Fletçer Hüquq və Diplomatiya Məktəbinin dekanı olan Edmund A. Qullion idi. Bundan sonra o, ABŞ-də bir sıra səbəblərə görə işlənməyə başladı: birincisi, ABŞ-yə özünü SSRİ-dən fərqləndirmək üçün propaqanda və psixoloji hərb ifadələrə mərhəmətli əvəz lazım idi; ikincisi, ABŞ Məlumat Agentliyinin işçiləri özləri üçün diplomat statusunu əldə etmək istəyirdilər; və üçüncü, beynəlxalq mövqe haqqında vahid bir konsepsiya mərkəzləşməni nəzərdə tuturdu (Məlumat Agentliyi Amerikanın səsini idarə etməyinin davamı və o vaxt Dövlət Departentinin nəzərində olan mədəni işlərin hissəsini 1978-ci ildə öz nəzərəsinin altına köçürtmək üçün bunu bir dəlil şəkildə iştədib). O vaxtdan bəri, Soyuq Müharibənin sonuna qədər bu ifadə ABŞ-dən xaric geniş şəkildə istifadə edilmirdi. Soyuq müharibədən sonra isə, 24 saatlıq televizyanın və daha sonra internetin populyarlığı gəlməsinin və bundan əlavə Şərqi Avropada siyasi dəyişiklərin nəticəsində beynəlxalq münasibətlərdə məlumatın vacibliyi qalxıb və ictimai diplomatiya dünya ətrafında müxtərlif dövlətlər tərəfindən bir siyasət kimi qəbul olunmuşdu.

## Üsulları

Nikolas C. Kull ictimai diplomatiyanın beş üsulu müəyyənləşdirib: qulaq asma (*listening*), tərəfdarlıq (*advocacy*), mədəni diplomatiya (*cultural diplomacy*), mübadilə diplomatiyası (*exchange diplomacy*) və beynəlxalq yayım (*international broadcasting*). Urbanizasiya və qloballaşma proseslərin nəticəsində qardaş şəhər, şəhər şəbəkələnməsi (*city networking*) və ağıllı şəhər kimi ictimai diplomatiya üsulları inkişaf edir.

## İstinadlar
Tural Cəlilov

**Tural Alim oğlu Cəlilov** () — azərbaycanlı futbolçu. Mövqeyi yarımmüdafiəçidir. Azərbaycan milli futzal çempionatında çıxış edən "Premier" Quba komandasının üzvüdür. Azərbaycan milli komandasının keçmiş oyunçusu olmuşdur.

## Həyatı
11 yaşında doğma şəhəri Xaçmazda uşaq futbol məktəbində futbol oynamağa başladı. İlk məşqçisi Zöhrab Mahmudov olmuşdur.

"Ədliyyə" (Bakı) və "Gənclərbirliyi" (Sumqayıt) klublarında çıxış edib.

2007–2010-cu illərdə Azərbaycan Premyer Liqa komandasının — "Simurq" (Zaqatala) klubunun heyətinə cəlb olundu.

"APA-Sport" agentliyinin apardığı hesablamaya görə, Tural Cəlilov 2008/2009-cu il mövsümündə, 17-ci Azərbaycan Futbol Çempionatının 26 oyununun hamısında meydançaya çıxan yeganə yerli oyunçu olub. Cəlilov Zaqatala təmsilçisinin uğuruna 4 qol və 2 ötürməylə töhfə verdi. Xüsusilə ilk dövrədə prinsipial matçda doğma arenada "Karvan"ı 2:0 hesabıyla üstələyən komandasının hər iki qolunun müəllifi olan futbolçunun ulduzu məhz həmin oyundan sonra parladı. Bir müddət sonra Tural Berti Foqtsun da diqqətini çəkərək milliyə çağırıldı.

Bundan başqa, gənc futbolçu çempionatın yekunlarına görə birinciliyin ən yaxşı 5 sol cinah yarımmüdafiəçisindən biridi. Cəlilovun əsas üstünlüyü sürəti və meydanda daim hərəkətdə olmasıdı.

## Milli komanda karyerası
Azərbaycan milli komandasında debüt 19 noyabr 2008-ci ildə Bakıda, Azərbaycan və Albaniya milli komandaları arasında 1:1 hesablı heç-heçə ilə başa çatan yoldaşlıq oyunu zamanı baş tutub. Albaniyayla görüşün ikinci hissəsində yığmada debüt etmək şansı qazandı. 2009-cu il iyunun 6-da Cəlilov Uels-ə qarşı Dünya çempionatının seçmə oyununda rəsmi debütünü (ehtiyat oyunçu kimi) keçirdi.

## Mükafatları
*  **Bürünc (1)** Azərbaycan Premyer Liqası 2008/2009
*  **Gümüş (1)** Azərbaycan Premyer Liqası 2010/2011
*  **Qızıl (1)** Azərbaycan Kuboku 2010/2011
*  **Qızıl (1)** Azərbaycan Superkuboku 2013/2014

## İstinadlar
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Qaz-neft-mədən fakültəsi

**Azərbaycan Dövlət Neft və Sənayə Universitetinin Qaz-neft-mədən fakültəsi** (QNMF) — Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının fakültələrindən biridir.

## Tarixi
ADNSU-nun aparıcı fakültələrindən biri olan Qaz-neft-mədən fakültəsində kadr hazırlığı 1920-cı ildən həyata keçirilir. 1920–1930-cu illərdə fakültə "Neft-sənaye", 1930–1936-cı illərdə "Dağ-mədən", 1936–1940-cı illərdə "Dağ-mədən və neft texnologiyası", 1940–1979-cu illərdə "Neft-mədən" adlandırılıb. 1979-cu ildən isə "Qaz-neft-mədən" fakültəsi adı altında fəaliyyət göstərir. Fakültənin inkişafında ADNSU-ya müxtəlif vaxtlarda rəhbərlik etmiş rektorların, görkəmli alimlər akademik L.S. Leybenzon, N.S. Uspenskiy, A.R. Serebrovskiy, professor B.S. Dobrovskiy, akademiklər A.X. Mirzəcanzadə, S.M. Quliyev, M.P. Quluzadə, professorlar M.V. Abromoviç, Q.A. İbatulov, K.B. Şahbazbəyov, Z.M. Əhmədov və başqalarının fəal iştirakı və köməyi olub.

## Kafedralar
#Neft-qaz mühəndisliyi
#Neftin, qazın nəqli və saxlanması
#Sənaye təhlükəsizliyi və əmək mühafizəsi
#Azərbaycan dili

## Təhsil
İxtisaslar:
*Neft-qaz mühəndisliyi
*Neft-qaz qurğuları mühəndisliyi
*Fövqəladə hallar və həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi
*Logistika və nəqliyyat texnologiyaları mühəndisliyi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* ADNSU
Karnataka

**Karnataka** — Hindistanın cənub-şərqində ştat. 1 dekabr 1956-cı ildə Ştatların yenidənqurmasə haqqında qanununun qəbulu ilə yaranmışdır. Əvvəlcə Maysur adlandırılmış, 1973-cü ildə indiki adını almışdır. Paytaxt və ən böyük şəhər Banqalordur. Əhalisi 61,130,704 nəfərdir (2011).

## İstinadlar
Qərbi Benqaliya

**Qərbi Benqaliya** və ya **Qərbi Benqal** () — Hindistanın şərqində ştat. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Kəlküttədir. Əhalisi 91 347 736 nəfərdir (ştatlar arasında 4-cü yer; 2011-ci ilin məlumatına əsasən).

## Tarixi

1947-ci ildə Britaniya Hindistanının dağılmasından sonra Benqaliya dini cərəyanlar üzrə bölündü. Bölgənin qərb hissəsi Hindistana (Qərbi Benqal deyilir), şərq hissəsi Pakistana Şərqi Benqal (daha sonra Şərqi Pakistan adlandırıldı) adı verilən bir vilayət olaraq birləşdirildi. Şərqi Pakistan 1971-ci ildə Banqladeş adlı müstəqil bir dövlət oldu. Benqaliyanın bölünməsi bir çox sosial-iqtisadi, siyasi və etnik problemlərin yaranmasına səbəb oldu.

## İstinadlar
İlham Məmmədov

* İlham Məmmədov (riyaziyyatçı) — Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü, AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun direktoru (2001-2003), NATO-nun elm komitəsinin ilk azərbaycanlı eksperti (2000-2002), AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun və BDU-nun nəzdində Birləşdirilmiş Dissertasiya Şurasının həmsədri (2003), "Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun əsərləri" jurnalının baş redaktoru, "AMEA-nın xəbərləri" jurnalının fizika-riyaziyyat və texnika buraxılışının redaktor müavini.
* İlham Məmmədov (siyasətçi) — Azərbaycan Milli Məclisinin III, IV, V və VI çağırış deputatı.
* İlham Məmmədov (futbolçu) — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş sovet və Azərbaycan futbolçusu, məşqçi. Azərbaycan milli futbol komandasının keçmiş üzvü.

## Həmçinin bax
* İlham
* Məmmədov
X əsrin axmaqları (film, 2003)

**X əsrin axmaqları** — Amitabh Baççan tərəfindən 2003-cü ildə çəkilmiş Hindistan fantastik komediya filmi. Baş rolda Fəridə Cəlal, Pariş Raval və Gülşən Qrover oynayıb.Bəstəkar Pritam və Salim-Süleymanın bu filmə bəstələdiyi mahnılar özü bir albom olmuşdular.

## Məzmun

Mumbay özünü Çindi Çor ( Gülşən Qrover ) adlandıran bədnam oğru qorxusundan yaşayır və təhlükəsizlik və polis qorunmasına heç bir əhəmiyyət vermədən istədiyi zaman və istədiyi şeyi oğurlayır. Ghoshal ( Ashish Vidyarthi ) İmperator Babuşanın ( Gülşən Qroverin də oynadığı ) tacının sərgisini və sonrakı auksionunu elan edərkən , Chindi bu qiymətsiz tacı oğurlamaq niyyətində olduğunu iddia edir və Ghosal bu çətinliyi qəbul edir və xüsusi təhlükəsizlik işçilərini işə götürür. .Çindi oğurluğu həyata keçirir və təhlükəsizlik işçilərindən ikisi Vikram ( Məhəmməd İqbal Xan ) və Ajay ( Anuj Sawhney ) və ortağı John D'Souza ( Paresh Rawal)), şübhəli olmaq və qaçışda olmaq. Bu cinayətdən yaxa qurtarmaq üçün Çindini tutmalı və tacı bərpa etməlidirlər. Təhlükəsizlik işçiləri tərəfindən təqib edilərkən üçlük bir divara çırpılır və 10-cu əsrdə yenidən imperator Babuşanın sarayına aparılır. Üçlülər bir Bollivud filminin çəkilişlərində olduqlarını düşünür və həbs olunana qədər heç bir şeyə ciddi yanaşmırlar. Bədbəxt üçlük bu cinayətdən yaxa qurtarmaq üçün təkcə qaçmaqla yanaşı, tacı da 21-ci əsrdə geri götürməli olduqlarını başa düşür. Yalnız bir möcüzənin 21-ci əsrə qayıda biləcəyini başa düşürlər.

## Film haqqında
Film 2003-cü ildə çəkilib.Filmin Ssenari müəllifi dünyaca məşhur aktyor Amitabh Baççandır.Filmin ssenari müəllifinin Baççan olmağına baxmayaraq film uğurlu alınmadı və Baççan çox ziyana düşdü.

## Film heyəti

#### Ssenari müəllifi:
Raceş Xattar,Amitabh Baççan

#### Bəstəkar:
Pritam,Salim-Süleyman(Fonxal olaraq)

#### Rollarda:
Pariş Raval-Coni

Məhəmməd İqbal Xan-Viki Vikram

Anuc Savni-Accu Acay

Gülşən Qrover-Çindi Çor;İmperator Babuşan

Natanya Sinqx-Şahzadə Cünəli

Raima Sen-Şahzadə Rudəli

Fəridə Cəlal-De Souza;Hiraka

Qədir Xan-Qotherd

Narendra Ca-Komandir

Aşiş Vidyarti-Qoşal

Bobbi Darlinq-40-cı arvad

Virendra Saksena-Müfəttiş Çatripal

Kraliça Nilüfər-1-ci arvad

## Mahnılar

## İstinadlar
Ramin Məmmədov

* Ramin Məmmədov (siyasətçi)
* Ramin Məmmədov (publisist)

## Həmçinin bax
* Ramin
* Məmmədov
Gülfərəc (Culfa)

**Gülfərəc** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 83 nəfər yaşayır (21 ailə).

## İstinadlar
Anar Məmmədov

* Anar Məmmədov (sahibkar) — Azərbaycanlı sahibkar.
* Anar Məmmədov (siyasətçi) — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı.
* Anar Məmmədov (hərbçi) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı. Vətən müharibəsinin iştirakçısı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.

## Həmçinin bax
* Anar (ad)
* Məmmədov
Abbasbəyli (Saatlı)

**Abbasbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Sahib

**Sahib** — Kişi adı.

* Sahib Alıyev — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı, Əməkdar jurnalist.
* Sahib Ələkbərov
* Sahib Əliyev
* Sahib İbrahimli
* Sahib Əhmədov — biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, publisist, zooloq.

;Yaşayış məntəqələri
* Sahib (İran)
Əlimuradlı

**Əlimuradlı** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Gomuşçu (Sabirabad)

**Gomuşçu** — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Gomuşçu kəndi 5 oktyabr 2023-cü ildən etibarən Yolçubəyli kəndinin vahidliyinən çıxaraq Gomuşçu kəndi elan olunmuşdur. 

## İstinadlar
Beriyakənd

**Beriyakənd**, **Xanlarkənd** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Məhəmməd Təhviq Əlavi

**Məhəmməd Təhviq Əlavi** () — İraq Ərəb İslam Respublikasının 50-ci baş naziri.

## Həyatı

## Təhsili
Əlavi, Səddam Hüseyn hökuməti tərəfindən istədiyi kimi, orta təhsil aldıqdan sonra Bağdad Universitetində Memarlıq mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil almışdır. Daha sonra Sürgünə getdi və 1977-ci ildə Livana köçdü, burada təhsilini başa vurdu və 1980-ci ildə Beyrut Amerika Universitetidən Memarlıq ixtisası aldı. Daha sonra Birləşmiş Krallıqa köçdü.

## Şəxsi həyatı
İraqın 38-ci baş naziri Əyad Ələvi onun əmisi oğludur. (Fuad Məsum)

## İstinadlar
Qaradərə

* Qaradərə (Zəngilan) — Zəngilan rayonunun Ördəkli inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qaradərə (Culfa) — İranın Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
* Qaradərəçay — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa və Ordubad rayonları ərazisindən axan çay.
* Qaradərə (İcrud)
* ‎Qaradərə (Mahnişan)
* Qaradərə (Altınova)
Qaraçı

## Xalq

* Qaraçılar — Hind-Avropa mənşəli köçəri xalq
* Azərbaycan qaraçıları — Azərbaycanda yaşayan azsaylı xalqlardan biri

## Toponimlər
* Qaraçı (Xaçmaz) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd
*Qaraçı Bulaq (Çaldıran) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd
* Qaraçı-i Mədən (Culfa) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd

## İncəsənətdə

* Qaraçı karvansarası — Abşeron rayonunun Pirəkəşkül kəndi yaxınlığında orta əsrlərə aid memarlıq abidəsi
* Qaraçı qızı — Migel de Servantesin müəllifi olduğu hekayə
* Qaraçılar (poema) — Aleksandr Puşkinin müəllifi olduğu poema

## Digər

* Qaraçı bayrağı — Qaraçıların milli bayrağı
* Qaraçı dili (Roman dili) — Qaraçıların danışdıqları dil
* Qaraçı holokostu  — İkinci Dünya müharibəsi dövründə Nasist Almaniyası tərəfindən Şərqi Avropa ərazisində yaşayan qaraçı xalqına qarşı sistematik şəkildə həyata keçirilmiş soyqırım aktı 
* Qaraçı (titul) — XV–XVIII əsrlərdə türk xalqları arasında ən ali feodal titullardan biri
Fahralı

**Fahralı** — Yozqat vilayətinin Çayıralan mahalında kənd.

## Tarixi
Kəndin adının haradan gəldiyi və tarixi haqqında heç bir məlumat yoxdur

## Coğrafiya və nəqliyyat
Yozqatdan 125 km, Çayıralan mahalından 10 km məsafədədir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kəndin iqtisadiyyatı əkinçilik və heyvandarlığa əsaslanır.

## İnfrastruktur məlumatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yerelnet
Arunaçal-Pradeş

**Arunaçal-Pradeş** () — Hindistanın şimal-şərqində ştat.

Əhalisi 1.382.611 nəfərdir (dövlətlər arasında 27-ci yer; 2011-ci ilə əsasən). Bölgə Hindistan və Çin arasında ərazi mübahisəsi mövzusudur. Əcnəbilərin bu bölgəyə girişi ciddi şəkildə tənzimlənir.

## İstinadlar
Kerala

**Kerala** () — Hindistanın cənub-qərbində Malabar sahilində yerləşən, ərazisi 38,863&nbsp;km² və əhalisi 33.387.677 nəfər (2011 siyahıyaalması) olan ştat. Əhalinin sıxlığı 859,11 nəfər / km² təşkil edir ki, bu da ölkədə ən yüksək əhali sıxlığı göstəricilərindən biridir. Paytaxt Trivandram (Thiruvananthapuram), ştatın ən sıx məskunlaşdığı şəhərdir. Ukinci ən çox məskunlaşan şəhər Koçi (Koçin) şəhəridir. Ştatda rəsmi dil Malayalam dilidir.

## İstinadlar
Enollar

**Enollar** – tərkibində >C=C(OH)– qrupu saxlayan xətti və ya tsiklik quruluşlu üzvi birləşmələr.

Bir qayda olaraq, müvafiq karbonil birləşmələrlə tarazlıqda (keto-enol tarazlığı) olur. Alifatik enollar üçün keto-enol tarazlığı, demək olar ki, tamamilə karbonil birləşmələrə tərəf dəyişir, ən sadə enol hesab edilən vinil spirti isə ümumiyyətlə, sərbəst halda ayrılmamışdır. Enolların karbonil birləşmələrdən əmələ gəlməsi (enollaşması) turşu və qələvi mühitdə az polyar həlledicilərin istifadə edilməsi ilə baş verir. Karbonil birləşmələrin elektronoakseptor əvəzləyicilərinin [CO, C(O)OC2H5, CN, NO2 və b.] β-vəziyyətdə olması və enlların metal ionları (məs., Fe+3) vasitəsilə xelat komplekslərlə əlaqələndirilməsi enollaşmaya kömək edir. Poliflüor ketonlar ən davamlı enollar əmələ gətirir, çünki onların tərkibindəki mütəhərrik α-hidrogen atomlarının olması ketoenol tarazlığının enolların əmələ gəlməsi istiqamətində yerini dəyişməsinə səbəb olur. Enollar habelə metalların enolyatlarını turşulaşdırmaqla, yaxud enolların sadə və mürəkkəb efirlərinin hidrolizindən alınır. Enollar ambident birləşmələrin kimyəvi xassələrinə malikdir; onlar O və ya C atomları üzrə elektrofil reagentlərlə (X+) reaksiyaya girərək tərkibində >C=C(OX)– və >CX–C(O)– qrupları olan müvafiq məhsullar əmələ gətirir. Karbonil birləşmələrin çoxlu sayda reaksiyaları, məs., halogenləşmə, aldol kondensləşməsi, kroton kondensləşməsi enolların alınma mərhələsindən keçməklə gedir.

## İstinadlar
Eskadra minadaşıyıcısı

**Eskadra minadaşıyıcısı** – düşmənin sualtı və suüstü gәmilərinə torpeda və artilleriya zərbələri endirmək, kəşfiyyat aparmaq, döyüş və konvoy gəmilərini hava, yaxud gәmi hücumlarından, raket zərbələrindən qorumaq və s. üçün hərbi gəmi.

## Tarixi
Eskadra minadaşıyıcısı XX əsrin əvvəllərində meydana çıxmışdır. Əsas vəzifəsi minalanmış maneələr yaratmaq və sualtı qayıqları tapıb məhv etmək idi. Eskadra minadaşıyıcısı helikopterlər, zenit və gəmivuran raket kompleksləri, torpeda aparatları, artilleriya silahları və minalar ilə təchiz olunur.

## İstinadlar
Cessika Mey

**Cessika Mey** () — Braziliya əsilli Türk televiziya aktrisası.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi veb sayt  
* 
* Jessica May Instagram səhifəsi 
* Jessica May Twitter səhifəsi
Camna

**Camna**, **Yamuna** və ya **Cumna**  — Hindistanda ümumi uzunluğu 1376 km olan çay. Qanqın ən uzun və ən yüksək suyu (ildə 110 km³). Mərkəzi Himalayın cənub yamaclarında başlayır, Yamunotri buzlağından (Zaskar silsiləsi) 3255 m yüksəklikdə axır.

Hindistanın Haryana və Uttar Pradeş ştatlarından, həmçinin paytaxt Dehlidən axır. Dehlidən əlavə Mathura və Aqra şəhərləri də Camna üzərində yerləşir. Yamunanaqar şəhərinin yaxınlığında, cənuba dönür, Hind-Qanq düzənliyinə baxır və Allahabad şəhərinin yaxınlığında hindular üçün müqəddəs Sanqam təşkil edərək Qanqa axır.
## İstinadlar
Nataşa Stankoviç

**Nataşa Stankoviç** () — Hindistan serbi, aktrisa, model, rəqqas. 2012-ci ildə Serbiyadan Hindistana köçdükdən sonra Hindistanda ən təəccüblü şəxslərdən olub. Bollivudda Satryagarha filmi ilə debüt etdi və iştirak etdiyi Böyük Boss şousunun 8-ci mövsümündə populyarlıq qazandı.

## Həyatı
4 mart 1992-ci ildə Serbiyanın Pozarevaç şəhərində anadan olub. İlk təhsilini də Serbiyada alıb.20 yaşında ali təhsil almaq üçün yaxşıca düşünür. O, hind filmlərinin vurğunu idi. Hindistanda populyarlıq qazanmaq istəyirdi. Ona görə də, 2012-ci ildə,20 yaşında ali təhsil almaq üçün Hindistana getdi. Onun Hindistanda daimi qalmaq da fikri vardı. Bu fikir hamını təəccübləndirirdi və gözlər onda idi. Ali təhsilini aldı və model olmağa qərar vardı. Titli, Filips, Conson Conson və digər şirkətlərdə modellik etdi. Reklamlarda oynadı. Sonra aktrisa olmaq qərarına gəldi.2013-cü ildə aktyor Acay Devqandan Təklif aldı və həmin ildə Satyagraha filmində mahnı oxunularkən rəqs etdi. Həmin filmdə onunla başqa Amitabh Baççan, Karina Kapur və digər aktyor-aktrisalar oynayırdılar. Nataşa heç də pis başlamamışdı və davam etmək istəyirdi.2014-cü ildə Bandok adlı musiqili video çəkdi və orada iştirak etdi. Həmin il onun üzünə populyarlıq qapısı açıldı. O, Böyük Boss adlı şouda iştirak etdi. Bu şouya bütün ölkə baxırdı. O, bu şouda iştirak etməsi ilə də, populyarlıq qazandı. Hamı onu Hindistan serbi kimi tanıdı. Sonra həmin ildə Valey Babu adlı video çəkdi.Acay Devqan ona tanınması üçün çox köməkliklər göstərdi. 2014-cü ildə Devqanın "Ceksonun fəaliyyəti" filmində oynadı. Ondan sonra "Arima Nambi" filmində oynadı. 2016-cı ildə "Getmək üçün 7 saat" filmində Maya rolunu oynadı.2017-ci ildə Mehbuba adlı rəqsi ilə çox diqqət çəkdi. 2018-ci ildə Şahrux Xanın ən bahalı filmi "Sıfır" filmində sevgili rolunu oynadı. Onun filmdə oynaması ilə Stankoviç yenə də dəbdə qaldı. 2019-cu ildə "Naç Baliye" adlı şouda iştirak etdi və Biq Bossdakı məharətini təkrarladı. Sonra "Bayram" adlı internet serialında Sara rolunu oynadı. Nataşa Stankoviç Hindistanda ən çox tanınan tək-tük xaricilərdəndir. Karyerasına yeni-yeni fikirlərlə yenidən davam etmək fikrindədir.

## Şəxsi həyatı
1 yanvar 2020-ci ildə məşhur kriket oyunçusu Hardik Pandya ilə nişanlanıb.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Azərbaycan tanıtım ocağı

**Azərbaycan tanıtım ocağı (ATO)** Təbriz universitetinde 2006 dan bəri çalışan öyrənci təşkilatı.  Azərbaycanlı öyrənciləri öz doğma yurdlarının ictimai-iqtisadi və kültürəl problemlərinə hassaslatmaq yanında bilimsəl tədqiqat aparmaq və öyrınciləri umum Azərbaycan məsələlərinin həlli üçün fəallaştırmaq Atonun əsas amacıdır.

## İstinadlar
Aleksandr İvanov (cangüdən)

**Aleksandr İvanov** (tam adı: *Aleksandr Alekseyeviç İvanov*;  ) — Heydər Əliyevin şəxsi mühafizəsinin keçmiş rəhbəri və "İnterfaks-Azərbaycan" agentliyinin baş direktoru. Azərbaycan cəmiyyətində daha çox "*Saşa*" adı ilə tanınıb.

## Həyatı
Aleksandr Alekseyeviç İvanov 1950-ci ilin 12 iyul tarixində Bakıda anadan olub. Uzun müddət SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsində işləyib.

1978-ci ildən 1982-ci ilə qədər Azərbaycan SSR KQB-nin 5-ci diviziyası nəzdində 9-cu bölmənin baş təhlükəsizlik işçisi və Heydər Əliyevin cangüdəni olub.

1987-ci ilin oktyabrından Heydər Əliyevin Siyasi Bürodakı vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasına qədər onunla olub.

A. İvanov 2005-ci ilin avqust ayında "İnterfaks-Azərbaycan" informasiya agentliyinin baş direktoru təyin edilib.

O, dekabrın 21-də beyninə qan sızması nəticəsində vəfat edib. İvanovla vida mərasimində Azərbaycanın ictimai və siyasi xadimləri, jurnalistlər, güc strukturlarının işçiləri iştirak edib. Milli Qvardiyanın əsgərləri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin adından əklil qoyublar. Aleksandr İvanov Yasamal qəbiristanlığında dəfn edilib. Onun məzarı üzərinə dövlət strukturları, dostları və qohumları tərəfindən güllər və əklillər düzülüb.

### Şəxsi həyatı
Üzgüçülük ilə məşğul olub.

## İstinadlar
Eristika

**Eristika** - *(yun. eristikos – mübahisә edәn)* mübahisә etmәk mәharәti.
## Tarixi
Eristika Qәdim Yunanıstanda e.ә 5 әsrin 2-ci yarısında sofistlәr arasında, e.ә. 4 әsrdә Meqara mәktәbindә geniş yayılmışdı. Qәdim yunan ritorika vә fәlsәfәsindә inandırmaq mәharәti kimi meydana gәlmiş eristika çox keçmәdәn mübahisә zamanı hәr hansı müddәanı, doğru vә ya yanlışlığından asılı olmayaraq, müdafiә, yaxud tәzkib etmәk üçün işlәdilәn üsullar mәcmusuna çevrildi. Aristotel “Sofist tәkziblәr haqqında” traktatında sofistika ilә eristika arasında fәrq qoymamış, sofist әqli nәticәlәri eristik sillogizmlәr adlandırmışdır. Hazırda bilәrәkdәn yanlış mühakimә üçün işlәdilәn üsullar sofistika, ümumiyyәtlә, mübahisә etmәk mәharәti isә eristika adlandırılır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Diazonium duzları

**Diazonium duzları** - ümumi formulu - Ar-N2Hal (Hal adətən Cl olur). Diazonium duzları (dördlü ammonium duzları kimi) aşağıdakı kimi yazılır:
* C6H5N+≡N Cl-

## Alınması
Diazonium duzlarının alınmasının bir neçə üsulu vardır. Ancaq praktiki əhəmiyyəti kəsb edən bir üsul-aromatik aminlərin diazolaşdırılması reaksiyasıdır.

:: \mathsf{R\text{-}NH_2 + 2HCl + NaNO_2 \rightarrow R\text{-}N\equiv N^+Cl^- + NaCl + 2H_2O}

Diazonium duzları olduqca davamsız birləşmələrdir. Buna görə onlarla aparılan reaksiyalar olduqca aşağı temperaturlarda (0...25oC) aparırlar. Diazonium duzları suda yaxşı həll olur, ancaq quru halda partlayış təhlükəsi vardır.
## Diazonium duzlarının reaksiyaları
Diazonium duzları çox maraqlı maddə olub, aminlərdən ən müxtəlif maddələrin alınması üçün geniş imkanlar verir. Reaksiyaları iki müxtəlif qrupa bölmək olar: azotun ayrılması və azotun ayrılmaması ilə gedən reaksiyalar.

Alkoksilləşmə:

:: \mathsf{ArN\equiv N^+X^- + H_2O \rightarrow ArOH + N_2 + HX}

Şiman reaksiyası:

:: \mathsf{ArN\equiv N^+BF_4^- \rightarrow ArF + N_2 + BF_3}

Zandmeyer reaksiyası:

:: \mathsf{ArN\equiv N^+X^- + CuCl \rightarrow ArCl + N_2 + CuX}

:: \mathsf{ArN\equiv N^+X^- + CuCN \rightarrow ArCN + N_2 + CuX}

:: \mathsf{ArN\equiv N^+X^- + I^- \rightarrow ArI + N_2 + X^-}

:: \mathsf{ArN\equiv N^+X^- + SCN^- \rightarrow ArSCN + N_2 + X^-}

## Mənbə
* S.F.Qarayev, U.B.İmaşev, G.M.Talıbov, "Üzvi kimya", Bakı-2003.
* Химическая энциклопедия. - Т.2. - М.: Советская энциклопедия, 1990
Atatəpə

**Atatəpə** Tiflis əyalətinin Pətək nahiyəsində (indi Borçalı bölgəsində) kənd adı.

## Toponimkası
Atatəpə — Tiflis əyalətinin Pətək nahiyəsində (indi Borçalı bölgəsində) kənd adı. Ordakı Adatəpə dağının adındandır. Azərbaycanın Samux mahalında Adabaş və İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında Adatəpə, dağ adları ilə eynidir. Digər adı Ardanış olan bu dağ Qazax-Borçalı elləri üçün yaylaq yerləri olmuşdur. Əsli Adatəpə yaxud Adaytəpə. Türk dillərində ada (aday) və təpə sözlərindən ibarətdir. Ada (aday) həm "dörd tərəfi su ilə əhatə olunmuş quru yer", həm də düzənlikdə təpə mənasındadır. Türkmənistan toponimiyasında ada, "qum təpəsi" sözü mənasındadır.

## Həmçinin bax
Borçalı qəzası

## İstinadlar

## Xarici keçid
axc.preslib.az
Rutger Hauer

**Rutger Ulsen Hauer** () — hollandiyalı aktyor, yazıçı və ekoloq. Həm holland, həm də ingilisdilli seriallarda və filmlərdə rol alıb. 

Onun karyerası Hollandiya televiziyasında yayımlanan "Floris" serialındakı rolu ilə 1969-cu ildə başladı və 1973-cü ildə kütləvi uğur əldə edən "Türk şirniyyatı" filmi ilə daha da gücləndi. 1977-ci ildə o, "Narıncı əsgər" filmi ilə dünya miqyaslı ulduza çevrildi və Amerika filmlərində çəkilməyə başladı. "Gecə qırğıları" filmində beynəlxalq terrorçu, *[[Ülgücün üzəri ilə qaçan (film, 1982)|Blade Runner]]* filmində öz mövcudluğunu dərk edən android Roy Battini canlandırır. Bu filmlərdə nümayiş etdirdiyi aktyor bacarığı onun "Ostermanın uikendi", "Ledi-şahin", "Bədən və qan", "Yol yoldaşı", "Sobibordan qaçış" (bu rola görə Ən yaxşı ikinci plan aktyoru nominasıyasında Qızıl Qlobus mükafatı), "Kor qəzəb", "Qəhrəmanların qanı" və "İzdivac" filmlərində aparıcı rollar almasına səbəb oldu. 1990-cı illərdə o "Baffi – vampirlərin qatili", "Təhlükəli adamın etirafları", *[[Günahlar şəhəri (film, 2005)|Sin City]]*, *,* "Ayin" kimi filmlərdə məşhur köməkçi rollar, habelə "Tüfəngli evsiz" filmində baş rol oynadı. 

Hauer ekoloq idi. O, həmçinin Rutger Hauer Dəniz Ulduzları Dərnəyi adlı QİÇS haqda məlumatlılıq təşkilatı qurmuşdu.  

Hauer 23 yanvar 1944-cü ildə, Hollandiya İkinci Dünya Müharibəsi dövründə alman işğalı altında olarkən Bryokelendə anadan olmuşdur.  1981-ci ildə verdiyi bir reportajda "Mən müharibənin ortasında anadan olmuşam və bu səbəbdən pasifizmdə dərin köklərim olduğunu düşünürəm. Zorakılıq məni qorxudur." Valideynləri Tyonke və Arend Hauer Amsterdam yaxınlığında bir aktyor məktəbi işlədən aktyor idilər. Üç bacısı vardı, biri böyük və iki kiçik.

## Təltifləri
Hauer, 2013-cü ildə Hollandiya Aslanı ordeni ilə təltif edilərək cəngavər adı aldı. 

## Şəxsi həyatı
Hauer, 1985-ci ildə ikinci həyat yoldaşı, 1968-ci ildən bəri birlikdə olduğu İneke ten Keyt ilə evləndi. Birinci həyat yoldaşı Haydi Mersdən Ayşa Hauer adlı bir övladı var. Aktrisa olan 1966-cı il təvəllüdlü Ayşa 1987-ci ildə ana oldu və Rutger də 43 yaşında baba oldu. 

2007-ci ilin aprel ayında o, Patrik Kvinlanla birlikdə yazdığı "*Bütün o anlar: Qəhrəmanlar, cinayətkarlar, replikantlar və ülgücün üzəri ilə qaçanların hekayələri"* adlı avtobioqrafiyasında o özünün bir çox film rollarını müzakirə edib. Kitabdan əldə edilən gəlir Rutger Hauer Dəniz Ulduzları Dərnəyinə yönəldilib.

## Ölümü
Hauer, 19 iyul 2019-cu ildə, Hollandiyanın Beetsterzvaaq kəndindəki evində, təyin olunmamış xəstəlikdən sonra vəfat edib. 

## Diskoqrafiya

* Aryen Entoni Lukassen tərəfindən *Lost in the New Real* (2012) - ifaçı (sözlər: Voyt Kampf) 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*  
*  
* Virtual Tarixdə Rutger Hauer
Şeytan kilsəsi

**Şeytan kilsəsi** — 1969-cu ildə Anton Szandor Lavey tərəfindən yazılmış Şeytan Bibliyasında (The Satanic Bible) ifadə olunan satanizmi həyata keçirən dini bir təşkilatdır. *Lavey*in ölümündən sonra Peter Howard Gilmore "baş keşiş" olaraq Şeytan kilsəsinin rəhbəri olmuşdur.

## İnancları
Şeytan kilsəsi tanrıya və ya şeytana dua etmir. La-Veya satanizmi hər kəsin özünün özünə tanrı olduğuna inanır. İnsan ehtiraslarının və təbiətinin basdırılmasına inanmır. Baş keşiş *Peter Gilmore*, *David Shankbone*yə verdiyi müsahibədə "Mənim özümün həqiqi inancıma görə, fövqəltəbii güclərə inanan hər kəs dəli olmuşdur. İblisə və ya Tanrıya inanmalarından asılı olmayaraq, insanların hamısının müəyyən hadisələrdən geriyə çəkilmə səbəbləri vardır" demişdir. Gilmorun tərifinə görə şeytan "hərəkət üsuludur". Şeytan ivritcə "düşmən" və ya "əleyhinə çıxan", "sual verən biri" deməkdir.

Gilmore deyir: "Satanizm ateizmdən başlayır. Biz kainata baxırıq, əlaqəsizdir. Allah yoxdur, şeytan da yoxdur. Heç kim əhəmiyyət vermir!"

## İstinadlar
Bolozon

**Bolozon** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. İzernor kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Nantüa.

INSEE kodu — 01051.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 94 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 66 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 50 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 16 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 75,8%, 1999-cu ildə 66,1%) olmuşdur. Fəal 50 sakindən 46 nəfəri (25 kişi və 21 qadın), 4 nəfər işsiz (1 kişi və 3 qadın) idi. 16 hərəkətsiz 5 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər - təqaüdçü, 2 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Qalereya

Mairie Bolozon 2.jpg|Şəhər meri
Vue bourg Bolozon 1.jpg|Kilsə
Gare de Cize-Bolozon 190610.JPG|Siz-Bolozon Qatar stansiyası
SNCF TGV PSE Viaduc de Cize - Bolozon.jpg|
Route_de_la_Serra.JPG|Dağ yolu


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Yurd (jurnal)

***"Yurd" (jurnal)*** — türkmənlərin ilk rəsmi mətbu orqanı.

## Məlumat
1970-ci il yanvarın 24-ü türkmənların mədəniyyət hüquqlarının fonunda türkmən dilində fəaliyyətə başlayan “Yurd” jurnalının meydana gəlməsi türkmən mətbuatının inkişafı üçün vacib addım oldu. 1972-ci il iyunun 18-də işıq üzü görmüş “Yurd” jurnalı türkmənların ilk rəsmi mətbu orqanı olması ilə yanaşı, İraq-türkmən mədəniyyəti, ədəbiyyatının yaşamasına və inkişafına öncüllük etmişdir. Otuz üç il fəaliyyət göstərmiş “Yurd” jurnalı İraqın əvvəlki qəzet və jurnalları kimi Amerika işğalından sonra bağlanıb. Jurnalın son sayı 2003-cü il martın 15-də işıq üzü görüb.

## İstinadlar