open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adi gavalı

**** () — aləminin dəstəsinin fəsiləsinin cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki təsviri
Gavalını tərkibində müxtəlif orqanik turşular, karbohidratlar, 9-16% şikər, pektin (2% qədər), mineral maddələr, C,A,C vitamini, karotin, azot birləşmələri və rəngləyici maddələr vardır.

B vitaminlərinin, eləcə də C və PP vitaminlərinin bolluğu ilə məşhurdur.

## Təbabətdə
Orta əsr müəllifləri gavalının müalicəvi xüsusiyyətlərindən misallar gətirirlər. Məhəmməd Mömin yazır ki, gavalı qızdırmada, şiddətli titrəmə və baş ağrısında xeyirlidir. 460 q gavalını 0,7 suda qaynadaraq yaxşı işlətmə dərmanı əldə edirlər. Gavalı qurdqovucu təsirə malikdir. Ağızı yaxalamaq üçün yemiş həlimi, gavalının yarpaq və kökündən hazırlanan dərman angina və badamcıq şişi zamanı xeyirlidir və damağı möhkəmlədir. Gavalını yaxşı həzm etmək üçün, onu qızılgül ləçəklərindən bişirilmiş mürəbbə ilə yemək lazımdır. İbn Sina qeyd edir ki, gavalı əzilib, dəri üzərindəki yara və dəmrova çəkilsə, fayda vermiş olar. Gavalı yarpaqlarının həlimi ilə ağızı yaxalasanız, boğazdakı iltihab dilçəyə və badamğıca gəlib çıxa bilməz. Gavalı kitrəsindən hazırlanan mərhəm gözün nurunu möhkəmlədir. Şirin gavalı ödü qovur. Gavalı kitrəsini su ilə qatıb içilsə sidik kisəsindəki daşları parçalayır.

Tibet həkimləri gavalını ürək, qara ciyər və ələş xəstəliklərində məsləhət görürlər. Hindistan və Seylonda gavalı tumları sidik kisəsi və böyrəklərdəki daşları parçalamaq üçün tətbiq olunurdu. Başqa dərmanlarla qarışdırıb, onu ilan sancmasına qarşı istidifadə edirdilər. Yara və xoraların üzərinə gavalının təzə, yaxud quru pörtlədilmiş yarpaqlarını və yaxud da ki sirkədə qaynadılmış yarpaqların həlimini qoyurlar.

Daha çox müalicəvi effekti qara gavalı verir, hansı ki, qəbz vaxtı məsləhət görülür. Orqanizmdən suyu və xörək duzunu çıxartmağa qadir olan kalium duzunun mövcudluğu qara gavalını qan təzyiqi və böyrək xəstəlikləri üçün tətbiq edilməsi buna imkan verir. Qara gavalı orqanizmdən xolesterini çıxarır, oteroskleroz və öd kisəsi xəstəliklərində faydalıdır.

Gavalı həm də karbohidratların mübadiləsini normalaşdırır, həyəcanı aradan qaldırır, diqqəti gücləndirir, uzunmüddətli stresi aadan qaldırır, əlavə çəki ilə mübarizədə faydalıdır. Amma şəkərli diabet xəsətlərinə gavalı yeməsi tövsiyə edilmir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hiperqlikemiya

**Hiperqlikemiya** — bu diabetli xəstənin elə vəziyətidir kı, bu zaman qanda şəkər həddindən çox yüksək olur. Dərhal belə bir sual meydana çıxır – nə qədər yüksək? Qanda qlükozanın hansı səviyyəsini hiperqlikemiyanın obyektiv əlaməti hesab etmək olar? Ciddi hiperqlikemiyadan söhbət gedirsə, onun aşağı həddini 13,2–15 mmol/l (238 – 270 ml/q %) hesab etmək olar. Yüngül hiperqlikemiyada isə belə qəti cavab yoxdur. Bir tərəfdən belə hesab edirlər ki, qanda şəkəri 4–8 mmol/l (70–164 ml/q%) arasında saxlamaq lazımdır. Yaşlı adamlarda maksimum 10 mmol/l (180ml/q/%) olar. Belə halda yüngül hiperqlikemiyanın həddini 10 mmol/l (180 ml/q%) hesab etmək olar. Digər tərəfdən 65 yaşdan yuxarı insanlar üçün 11–12 mmol/l (200–216 ml/q%) qanda şəkər elə katastrofik hesab olunmur. Baxmayaraq ki, qanda şəkərin belə yüksəkliyi xroniki ağırlaşmalara gətirib çıxara bilər, lakin onlar tədricən inkişaf etdiyi üçün yaşlı insanlar belə şəkərlə öz həyatlarını sona kimi yaşaya bilərlər. Lakin gənc insanlar üçün yuxarıdakı göstəricilər həddindən artıq arzu edilməzdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Obscure II

**ObsCure II** — survival horror janrında olan oyun. Fransanın "Hidravision" şirkəti tərəfindən istehsal edilmişdir.

## İstinadlar
Xocalı abidəsi (Haaqa)

**Haaqa şəhərində Xocalı abidəsi** — 24 fevral, 2008-ci ildə, Hollandiyanın Haaqa şəhərində ermənilərin Xocalıda törətdikləri soyqırıma etiraz əlaməti olaraq ucaldılan abidə.

## Körpəsini ermənilərdən qorumağa çalışan ana
Azərbaycandan kənarda ucaldılan ilk belə abidənin açılışında Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndələri, diplomatik korpusun əməkdaşları, Azərbaycan və türk diasporlarının təmsilçiləri iştirak edib.

"Kamperfoeliestraat" parkında ucaldılan abidə Hollandiya-Azərbaycan-Türk Kültür Dərnəyinin ən böyük layihələrindən biridir. Abidədə körpəsini erməni qəsbkarlarından qorumaq üçün başının üzərinə qaldıran ana təsvir olunub. Abidənin hündürlüyü 2 metrə yaxındır. 30 illiyə kirayələnmiş ərazidə mərmərdən ucaldılan abidənin ətrafındakı böyük bir sahədə gül-çiçək bağı salınacaq.

2020-ci ildə çoxsaylı ziyarətçilərin eyni anda bu məkanda toplaşmasının qeyri-mümkün olduğu nəzərə alınaraq, abidə daha geniş əraziyə, insanların kütləvi hərəkət etdiyi yerə köçürülüb və ətrafı abadlaşdırılıb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Erməni terrorizmi
* Xocalı soyqırımı
Haaqa

**Haaqa** (Niderland dili:*Den Haag vəya 's-Gravenhage*), Şimal dənizinə baxan qərb sahilində yerləşən Niderlandın bir şəhəri və bələdiyyəsidir. Niderlandın inzibati və kral paytaxtı və onun hökumət mərkəzi, həmçinin Cənubi Hollandiya əyalətinin paytaxtıdır. Burada Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi yerləşir.

Yarım milyondan çox əhalisi olan bu, Niderlandın Amsterdam və Rotterdamdan sonra üçüncü ən böyük şəhəridir. Haaqa Böyük Haaqa şəhər ərazisinin əsas bələdiyyəsidir, şəhərin özündən və şəhərətrafı bələdiyyələrdən ibarət olmaqla, 800.000-dən çox insanı əhatə edir və onu Amsterdam və Rotterdam şəhər ərazilərindən sonra Niderlandın üçüncü ən böyük şəhər ərazisinə çevirir. Rotterdam-Haaqa metropoliten ərazisi, təxminən 2,6 milyon əhalisi olmaqla Avropanın ən böyük və ölkənin ən sıx məskunlaşdığı metropoliten ərazilərindən biridir; ərazidə Rotterdam Haaqa Hava Limanı yerləşir. Niderlandın qərb sahilində yerləşən Haaqa, Avropanın ən böyük şəhərlərindən biri olan daha böyük Randstad konurbanizasiyasının cənub-qərb küncündə yerləşir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

## İstinadlar
Cia Karanci

**Cia Karanci** (29 yanvar 1960, Filadelfiya, Pensilvaniya ABŞ) — 1970-ci illərin sonu və 1980-ci illərin əvvəllərində Amerikanın ilk supermodellərindən biri. Onun üzü bir cox jurnalların üz qabığında dərc etdirilmişdir. O model olmaq üçün Nyu-Yorka 18 yaşı olanda gəlmişdir.

## Karyerası
Cia Karanci model fəaliyyətinə başlayandan sonra tezliklə bir çox əlçatmaz fotoqrafların diqqətini çəkə bildi. Çox gözəl bədənə və sinəyə malik olan Cia Karanci hər kəsin sevimlisinə çevrildi. Kris von Vangenheim, Françesko Skavullo, Artur Elqort, Riçard Avedon kimi fotoqroflarla işləmişdi. Bodi Basiks, Kristian Dior, Kutex, Diane von Fürstenberq, Corco Armani Lanketti, Levi's, Maybelline, Perry Ellis, Versace, Vidal Sassoon, Yves Saint Laurent kimi məşhur adlarla çalışmışdı.

Onunla işləyən hər bir insan Cianın həddindən artıq enerjili və sadə olduğunu söyləyir. O yaşadığı müddətdə karyerasında bir model olaraq ən yüksək uğurlara nail ola bilmişdi. Lakin 1980-ci ildə Sent-Bartsda baş verən fotosessiyadan sonra model agentliyinə rəhbərlik edən və onda öz axtardığı anasını görən Vilhelminanın qəfil ölümü Cianı uçuruma doğru aparır. Həmin ərəfədə o narkotika qurşanır və bu onun karyerasını dağıtmaq üçün bir zəmin olur. Qollarında xoşagəlməz ləkələr görünməsi, gözəlliyinin solması və çəkilişlərə gecikməsi artıq onun karyerasını sonlandırır. 1981-ci ildə o, ictimaiyyətin gözündən yoxa çıxır.

## Şəxsi həyat
Onu kişilər maraqlandırmırdı, o qadınlara üstünlük verirdi. Sandi Linter ilə sevgi həyatı yaşadığı məlumdur.

Cia yalnızlıqdan qurtulmaq istəyirdi və həmişə əsl sevgi axtarışında idi. Bir müddət Elissa Qolden ilə birlikdə oldu, amma bu uzun sürmədi. O, həmişə qadınlarla problemi olduğunu söyləyərdi. Onu tanıyan modellər Cianın həmişə dərdli olduğunu və onu sevəcək birini axtardığını söyləyirdilər. Anasını çox sevən Cia ondan hec vaxt yetəri qədər diqqət görmədiyi üçün həmişə özünü tək hiss edirdi. Onun üçün ögey ana olan Vilhelmina Kuper və Kris von Vangenheimin ölümü ona çox pis təsir etdi. Bu vaxt yenə anasına ehtiyac duyan Cia yenə yalnız qaldı.

Sonunda o narkotik istifadə etməyə başladı. Bir neçə dəfə sağalmağa çalışsa da yenidən narkotikə qurşanırdı. Nəhayət o narkotikə üstün gəldi amma artıq çox gec idi, çünki az bir müddətdən sonra həkimlər onda QİÇS xəstəliyini aşkar etdilər. Həmişə sadə həyat və əsl sevgi, diqqət axtaran Cia 18 noyabr 1986-cı ildə 26 yaşında vəfat etdi. Onun dəfn mərasimi 21 noyabrda keçirildi və model aləmindən heç kəs iştirak etmədi.

Yalnız fotoqraf Skavullo bir müddət sonra ölümündən xəbərsiz olduğunu söyləyərək anasına baş sağlığı göndərmişdir.

## Xatirəsi
Hazırda Cia Karancinin adına xeyriyyə fondları fəaliyyət göstərir və milyonlarla fanatı var. Təsadüfi deyil ki, onun adına şəxsi veb sayt da mövcuddur. Stefen Fridın *Thing of Beauty* kitabı Cianın tərcümeyi halı və onun faciəli həyatı haqqındadır.

Çox faciəli həyat keçirən və yeganə arzusuna çatmayan Cianın həyatı haqqında film də çəkilmişdir. Cia () adlanan həmin filmdə onu Ancelina Coli canlandırmışdır. Aktira 2000-ci ildə Cia roluna görə "Qızıl Qlobus" mükafatını qazandı və eyni rola görə Emmi mükafatına namizəd oldu.

## İstinadlar
ARB Ulduz

**ARB Ulduz** — 2001-ci ildə "Alternativ TV" adıyla Gəncə şəhərində yayıma başlayan televiziya kanalı idi.

## Tarixçə
"Alternativ–Tele–Radio" MMC 5 yanvar 2001-ci il tarixdə Gəncədə təsis edilmişdir. Alternativ TV 15 mart 2001-ci il tarixdən ilk dəfə efirə çıxmışdır. 18 aprel 2001-ci il tarixdən 6 saatlıq efir rejiminə keçmişdir. 1 iyul 2002-ci il tarixdən etibarən efir vaxtı 14 saatadək artırılmışdır. Məqsəd Gəncə şəhəri və ətraf rayonların tamaşaçılarına cizgi, bədii və sənədli filmlər, musiqi və yerli xəbərləri əks etdirən "Xəbər+" informasiya proqramı və digər verilişləri nümayiş etdirməkdir. "Alternativ–Tele–Radio" MMC-nin təsisçisi Tarquliyev Hikmət Cəfər oğludur. Ümumi efir vaxtının 39 faizini ölkədə istehsal olunan proqramlar, 46 faizini xaricdə istehsal olunan proqramlar, 15 faizini şəxsi istehsal proqramları təşkil edirdi. Daha sonra isə formatı dəyişdirilmiş və efir 24 saatlıq efir rejiminə keçmişdir. 2013-cü ildə formatı dəyişdirildikdən sonra Azərbaycanın ilk musiqi telekanalı olmuşdur. 2014-cü ilin mart ayından may ayına kimi ARB-nin test yayımı vasitəsilə Azerspace-1 peykində, KATV1, Ailə TV, ATV Plus kabel televiziyalarında yayımlanırdı. 2015-ci ilin mart ayında loqosunu dəyişdirmiş və 16:9 formatlı yayıma keçmişdir. 18 mart 2015-ci ildən 11 fevral 2019-cu ilədək isə Azerspace-1 peyki vasitəsilə yayımlanmışdır.

19 sentyabr 2016-cı il tarixində "Alternativ TV" olan telekanalın adı dəyişdirilərək "ARB Ulduz" olmuşdur.

11 fevral 2019-cu ildə "ARB Media Qrup"a daxil olan tematik musiqi kanalı "ARB Ulduz"un "reklam gəlirlərinin kifayət qədər olmaması" əsas gətirilərək peyk vasitəsi ilə yayımı dayandırılıb.

2019-cu il martın 3-də "ARB Ulduz"un yayımı rəsmi olaraq dayandırılmışdır.

Milli Televiziya və Radio Şurasının 24 may 2021-ci il tarixli iclasında "ARB Ulduz" telekanalının regional televiziya yayımının 1 il ərzində 60 gün əsassız həyata keçirilmədiyini nəzərə alaraq televiziya yayımçısını lisenziyasına xitam verilməsi barədə müvafiq qərarlar qəbul edilib.


Fayl:Region TV Test Yayımı.png|Alternativ TV Region TV-nin test yayımında olarkən çəkilmiş ekran görüntüsü
Fayl:Alternativ TV loqo.png|Alternativ TV adıyla yayımlandığı müddətdə istifadə etdiyi loqo


## İstinadlar
Qafqaz TV

**Qafqaz TV** — Telekanal 9 avqust 2017-ci ildə Qafqaz TV adı ilə fəaliyyətə başlamış, Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası 09 avqust 2017-ci ildə "Qafqaz" Müstəqil Televiziya və Radio Şirkətinın adının dəyişdirilməsi ilə bağlı müraciətinə baxmış və telekanal Qafqaz TV adlandırılmışdır. Azərbaycanın özəl telekanallarından biri.

## Tarixçə
Telekanal ilk dəfə "Qafqaz" Müstəqil Televiziya və Radio Şirkəti adı altında 09 avqust 2017-ci ildə Quba şəhərində yaradılmışdır. 39-cu kanalda efirə çıxan "Qafqaz" TV 09 avqust 2017-ci il tarixdən verilişlərini əsasən Quba, Qusar, Xaçmaz rayonları ərazisində yayımlamağa başlamışdır.

## Fəaliyyəti və yayım prinsipləri
Telekanal Quba şəhərindən yayımlanır. Televiziyanın şimal bölgəsinin 6 rayonu olmaqla 500 minə yaxın tamaşaçı auditoriyası var. 1 ildən artıqdır ki, yeni inkişaf dövrünə qədəm qoyan Qafqaz TV-nin birinci işi yayım keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və kanalı yeni müasir avadanlıqlarla təchiz etməkdir. Bunun üçün televiziya yeni inzibati bina ilə təmin olunub. Bundan başqa telekanal ən son, müasir texnologiya ilə də təchiz olunub.

Məqsəd ölkənin şimal bölgəsində yaşayan əhaliyə dolğun informasiya vermək, rəngarəng televiziya proqramları, yerli televiziya verilişləri və video proqramları çatdırmaqdır. Kanal gün ərzində 18 saat efir yayımı həyata keçirir. Televiziyanın həftəlik efir müddətinin 70%-ni yerli verilişlər, qalan 30%-ni isə xarici proqramlar təşkil edir.

1 mart 2014-cü ildən artıq Qafqaz TV onlayn olaraq internet üzərindən də yayımlanmağa başlayıb. Artıq dünyanın dörd bir tərəfində Qafqaz Televiziyasını www.qafqaztv.az saytı ilə də izləmək mümkündür. Qeyd edək ki, 2016-cı ilin noyabrından Qafqaz Televiziyası analoq yayımından rəqəmsal yayıma keçib.

## Təsisçilər və icraçı direktor
"Qafqaz" Müstəqil Televiziya və Radio Şirkətinin İcraçı direktoru Eltən Qədimbəylidir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qafqaz TV | YouTube
Qütb TV

** Qütb TV ** — 1995-ci ildən 2015-ci ilə kimi fəaliyyət göstərmiş, Azərbaycanın özəl telekanallarından biri.

## Tarixçə
Qütb Teleradio Şirkəti 1995-ci ildə respublikanın şimal bölgəsində yaşayan əhalinin dolğun informasiya ilə təmin olunması məqsədilə yaradılmışdı. Qütb Televiziyasının verilişləri 27-ci kanalla yayımlanırdı. Telekanalın təsisçisi Mahir Orucov idi. Qütb TV-nin həftəlik yayımının ümumi həcmi 126 saat təşkil edirdi. Ümumi efir vaxtının 25 faizini ölkədə istehsal olunan proqramlar, 52 faizini xaricdə istehsal olunan proqramlar, 23 faizini şəxsi istehsal proqramları təşkil edirdi.

2015-ci ilin aprel ayında fəaliyyəti dayandırılıb və tezliyində "Günəş TV" yayıma başlayıb.
Hipoqlikemiya

**Hipoqlikemiya** — qanda şəkərin normadan az olmasıdır (normal həddən az). Normada qanda (plazmada) şəkərin miqdarı acqarına 3,9 mmol/l (70 mq/dl) — 6,1 mmol/l (110 mq/dl) olmalıdır. Bəzi səbəblərdən qanda şəkərin miqdarının qəfil aşağı düşməsi (3,9 mmol/l-dən və ya 70 mq/dl-dən aşağı) müşahidə olunur, bu da hipoqlikemiya adlanır.
**Əlamətləri**
kəskin zəiflik, çox tərləmə, başağrısı, başgicəllənmə bədənin əsməsi, solğunluq, gözlərin qaralması və ikigörmə (diplopiya), narahatlıq, əhvalın dəyişməsi, qorxu, ürəkdöyünmənin sürətlənməsi, güclü aclıq hissi

## İstinadlar
Mingəçevir TV

**Mingəçevir TV** — 1998-ci ildə Mingəçevir şəhərində yayıma başlayan televiziya kanal idi.

## Tarixçə
"Mingəçevir" TV 4 may 1998-ci ildə yaradılmışdır. Məqsəd əhali üçün gündəlik ictimai–siyasi xəbərlər, bədii–əyləncəli proqramlar, uşaqlar üçün cizgi filmlər, ədəbi–bədii, o cümlədən tənqid–təbliğ xarakterli verilişlər, video filmlərin yayımlanmasıdır.

Mingəçevir Televiziya və Radio Şirkəti 1998-ci ildə Ədliyyə Nazirliyindən qeydiyyatdan keçmişdir. Nazirlik tərəfindən fəaliyyəti ilə əlaqədar nizamnaməsi təsdiq olunmuş və 10/63 saylı şəhadətnamə verilmişdir. MTV-nin hüquqi, maddi texniki bazasını, yaradıcılıq imkanlarını və kadr potensialını nəzərə alaraq 12-ci kanala qanuni fəaliyyəti üçün lisenziya verilmişdir. Telekompaniya gündəlik xəbərlər proqramı, həftəlik analitik proqram, habelə müxtəlif ictimai–siyasi, sosial–iqtisadi, hüquqi–elmi, maarifləndirmə və əyləncəli proqramlar hazırlayıb efirə yayımlayır. Teleşirkətin yayımı 16 rayon və şəhəri əhatə edir. Şirkətin kollektiv üzvləri əsasən gənclərdir və 50%-ə yaxını qızlardır. Şirkətin idarəetmə strukturu təsisçi tərəfindən təsdiq olunmuşdur. Struktura əsasən inzibatçılıq, maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinə nəzarət icraçı direktor həyata keçirir. Bundan əlavə xəbərlər, verilişlər, sosial–iqtisadi araşdırmalar, gənclər, reklam, hüquq layihə və təkliflər, texniki nəzarət və istehsalat, efir və proqramlar üçün xidmət departamentləri təşkil edilmişdir. Bütün idarəetmə strukturuna şirkətin prezidenti nəzarət edirdi. 2010-cu il noyabrın 7-nə təyin edilmiş Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərlə əlaqədar Mərkəzi Seçki Komissiyasına bildiriş təqdim etmiş kütləvi informasiya vasitələrinin son siyahısına Mingəçevir Televiziya və Radio Şirkəti əlavə edildi.

"Mingəçevir" TV-nin təsisçisi Məmmədov Vahid Əziz oğlu idi.

Ümumi efir vaxtının 18 faizini ölkədə istehsal olunan proqramlar, 37,5 faizini xaricdə istehsal olunan proqramlar, 44,5 faizini şəxsi istehsal proqramları təşkil edirdi.

Milli Televiziya və Radio Şurasının 24 may 2021-ci il tarixli iclasında "Mingəçevir TV"nin regional televiziya yayımının bir il ərzində 60 gün əsassız həyata keçirilmədiyini nəzərə alaraq televiziya yayımçısının lisenziyasına xitam verilməsi barədə müvafiq qərarlar qəbul edilib.

## Verilişlərin siyahısı
* Sevgi Mesajları
* Mövqe
* Vergi Saatı
* Yol Üstü

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Milli Televiziya və Radio Şurasının 24 may 2021-ci il tarixli 07/3 saylı Qərarı

## Xarici keçidlər
Simurq M TV

**"Simurq M TV** — Mərkəzi Tovuz şəhərində olan televiziya kanalı.

## Tarixçə
"Simurq M" Televiziyası yayıma 26 iyul]] 1995-ci ildə başlayıb. Telekanalın təsisçisi M.S.Süleymanovdur. 2002-ci ilə qədər kanal müəyyən səbəblərdən yayımda fasilələr edib. 2002-ci ilin may ayından etibarən "SM TV" fasiləsiz yayımı bərpa etdi. 2004-cü ilə kimi kanal yalnız Tovuz şəhərində yayımlanırdı. 2004-cü ilin sonunda Ağstafa rayonunun Köçəskər kəndində ötürücü stansiyasının inşasına, 2005-ci ildə isə həmin stansiyadan yayımlanmağa başladı. 2005-ci ildə Milli Televiziya və Radio Şurasından Gəncə bölgəsində yayım üçün xüsusi razılıq (lisenziya) alındı. Həmin il yayım gücünü 200Watt-dan 1000Watt-a çatdırdı. 2005-ci ildə Tovuz Şəhər Mərkəzi Stadionunda 60.000 tamaşaçı qarşısında 10 illiyini qeyd etdi. Televiziyanın yubileyində Aygün Kazımova, Namiq Qaraçuxurlu, Elnarə Xəlilova və başqa müğənnilər iştirak etdilər. Zaman keçdikcə televiziyada proqram departamenti yaradıldı, xəbərlər departamentinin strukturu dəyişdirildi. Kanalın Bakıda "SM Production" adlı səsyazma studiyası var. Həmin studiyada filmlər, sənədli filmlər, reklam çarxları Azərbaycan dilində səsləndirilir. 2007-ci ilin yanvar ayında İtaliyanın "Electronica" şirkəti tərəfindən Ağstafa rayonundakı ötürücü stansiyanın gücü 2500Watt-a çatdırıldı. 17 fevral 2007-ci ildə "SM TV"nin aparıcı redaktoru Günel Paşayeva "Internews" diplomunu aldı. 2007-ci ilin mart ayında isə kanalın xəbərlər departamentinin rəhbəri Leyla Mirzəyeva Jurnalist Qadınlar Assosiasiyası tərəfindən regionlarda İlin Jurnalisti Diplomu ilə təltif olundu. Həmin ilin mart ayında "SM TV"nin reportyoru Ülviyyə İsmayılova "CNN Türk"-ün dəstəyi ilə Qafqaz Media Mərkəzində jurnalistika ilə bağlı keçirilən müsabiqədə 1-ci olaraq CNN Türk kanalında 2 həftəlik təcrübə mübadiləsi keçmək üçün vəsiqə qazandı. "SM TV"nin həftəlik yayımının ümumi həcmi 130 saat təşkil edir. Yayım dairəsi Azərbaycanın Gəncə–Qazax, Gürcüstanın Borçalı bölgəsidir. Ümumi efir vaxtının 20 faizini ölkədə istehsal olunan proqramlar, 40 faizini xaricdə istehsal olunan proqramlar, 40 faizini şəxsi istehsal olan proqramlar təşkil edir. 2010-cu ildə isə telekanal Region TV İstehsalat Birliyinin tabeliyinə keçdikdən sonra fəaliyyəti dayandırılmış və yerinə Türkel TV (indiki  ARB 24) keçmişdir.

## İstinadlar
ARB Şimal

**ARB Şimal** — 2007-ci ildə "Regional TV" adıyla Xaçmaz rayonunda yayıma başlayan televiziya kanalı.

## Tarixçə
"ARB Şimal" Televiziya Şirkəti 2007-ci il noyabr ayının 15-də fəaliyyətə başlayıb. Kanal Xaçmazdan yayımlanır. "ARB Şimal" Azərbaycanda daxili şəbəkəsi rəqəmsal texnologiya ilə təchiz olunan ilk televiziya kanalıdır. Televiziyanın yayım dairəsinə Xaçmaz, Quba, Qusar, Şabran, Siyəzən, Xızı rayonları daxildir.  2011-ci ildən etibarən "ARB Şimal" internet vasitəsilə dünyanın istənilən nöqtəsindən izləmək mümkündür. "ARB Şimal"ın struktur quruluşu 5 departamentdən ibarətdir. Xəbərlər və Sosial–İctimai Proqramlar, Efir Təminatı, Maliyyə və Kadrlar, Layihələr, Efirdən Kənar Təminat departamentləri.

Televiziyanın kollektivi uzun illərin televiziya təcrübəsinə malik peşəkar kadrlarla yanaşı həm də istedadlı və perspektivli gənclərdən təşkil olunub. "ARB Şimal"da həftəlik yayım həcmi 126 saatdır.

Telekanalın xəbərlər xidməti fəaliyyatə başladığı gündən operativliyi və baş verənlərə obyektiv münasibətilə rəğbət qazanıb

"ARB Şimal" Azərbaycanda dublyaj studiyası olan ilk regional televiziya kanalıdır. Burada 900-ə yaxın bədii və sənədli film Azərbaycan dilində səsləndirilib. Televiziyaçılığa peşəkar yanaşma şirkətin əsas prioritetidir. Fəaliyyəti dövründə televiziyanın istehsalı olan bir sıra layihələr müxtəlif yerli və beynəlxalq festivallarda uğur qazanıb. "ARB Şimal" 2007-ci və 2009-cu illərdə ilin region televiziyası seçilib.

"Xəbər vaxtı" informasiya buraxılışı "yerli xəbərləri dolğun və operativ işıqlandırdığına, aktual problemləri diqqətdə saxladığına" görə "Media Açarı 2010" mükafatına layiq görülüb. "ARB Şimal" bu mükafat təsis olunduqdan bəri onu qazanan ilk regional media qurumudur. 2011-ci ildə isə televiziyanın istehsalı olan "İşıqlı zülmət" filmi H.Əliyev fondunun, BMT-nin Əhali fondunun, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin birgə təşkil etdiyi, 36 yerli, 10 xarici filmin qatıldığı "Azərbaycan Ailəsi 2011" film festivalında ən yaxşı film nominasiyasında qalib olub. 2015-ci ildə ARB Şimalın "Rənglər" sosial çarxı "Azərbaycan ailəsi 2015" film festivalında "Ən yaxşı sosial çarx" nominasiyasında xüsusi mükafata layiq görülüb. Televiziyanın əməkdaşları ABŞ, Türkiyə, Rusiya, Almaniya, Böyük Britaniyada təcrübə keçib.

"ARB Media Qrup"un tərkibinə daxil olan telekanal 19 sentyabr 2016-cı il tarixinədək RTV adlandırılıb. Qeyd olunan tarixdən etibarən isə brendini "ARB" brendinə uyğun şəkildə yeniləyərək "ARB Şimal" adı ilə fəaliyyətini davam etdirməkdədir.

## Loqoları

Fayl:Regional TV loqosu.jpeg|10 may 2014-cü il tarixinədək olan loqo
Fayl:Regional TV.png|10 may 2014–19 sentyabr 2016 tarixləri arasında istifadə etdiyi loqo
Fayl:ARB_Shimal_Logo.png|19 sentyabr 2016-cı ildən etibarən televiziyanın loqosu


## Xarici keçidlər
Lui Paster

**Lui Paster** (; ) — Fransa bioloqu, kimyaçı, əczaçı, müasir mikrobiologiya və immunologiyanın banisi. O quduzluğa qarşı vaksin kəşf etmiş və bakteriyaların bu xəstəliyi necə meydana gətirdiyinin izahını vermişdir. Hətta Parisdə, 1888-ci ildə inşa edilmiş Paster istitutu adını Lui Pasterdən almışdır. Lui Paster cansız materiyadan canlıların yaranmasının (abiogenez) mümkünlüyünü tədqiq etmişdir. 1861-ci ildə çox sadə vasitələrlə apardığı təcrübədə sübut etdi ki, abiogenez fərziyyəsi deyil, biogenez qanunu (canlı canlıdan ortaya çıxır) elmi təsdiqini tapır. O deyirdi:

"Ən adi təcrübənin vurduğu öldürücü zərbədən sonra öz-özünə yaranma nəzəriyyəsi heç vaxt duruş gətirə bilməyəcək… Öz valideynlərinin iştirakı olmadan mikroskopik canlıların dünyaya gəlməsini təsdiq etmək üçün hal-hazırda əlimizdə heç bir əsasımız yoxdur. Bunu mümkün hesab edənlər isə öz xəyallarının və qaçılmaz səhvlərlə nəticələnmiş yanlış təcrübələrin qurbanına çevriliblər"..

Lui Paster 72 yaşında insult və iflic nəticəsində vəfat etmişdir. Onun məqbərəsi Paster İnstitutunun yeraltı qatındadır.

Adı tarixdə 100 ən nüfuzlu şəxs siyahısına daxil edilmişdir.

## Həyatı
Atası adı Jan Jozef Paster pərən-pərən salınmış Napoleon ordusunun keçmiş çavuşu idi. Lui iki illik məktəbi bitirdikdən sonra Kulj Arboa məktəbinə keçdi. 1843-cü ildə ali məktəbə qəbul olundu, təhsilini başa vurduqdan sonra 26 yaşında Strasburq Universitetində kimya mütəxəssisliyini öyrəndi. Paster Strasburq Universitetinin rəisinin qızı ilə 1849-cu ildə evləndi. Bu ailədən əvvəlcə 3 qız övladı dünyaya gəldi və o qızlar yetkinlik yaşına çatmadan öldülər. Paster və həyat yoldaşının daha sonra biri qız, biri oğlan olmaqla 2 övladı da dünyaya gəldi

## Elmi fəaliyyəti
Paster işıq ilə bağlı işlərə maraq göstərmişdir. Fermentasiya prosesi də onu çox maraqlandırırdı və bu sahədə önəmli kəşflər etmişdir. Fermentasiya bakterial fəaliyyətlərin nəticəsi olduğunu və öz-özünə yaranma nəzəriyyəsini rədd etdi.

## Mənbə
* Əli Hüseynov, Məcnun Babayev. "Məşhur biologiya alimləri", Bakı, "Maarif", 2002. səh.44

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lui paster--en
* Lui paster--en
Kanal-S

**Kanal-S** — 2008-ci ildə Şəki şəhərində yayıma başlayan televiziya kanalı.

## Tarixi
Şimal–qərb bölgəsini əhatə edən "Kanal–S" Televiziya Şirkəti 29 dekabr 2008-ci ildən fəaliyyət göstərir. İnzibati binası Şəki rayonunda yerləşir. Telekanal 24 saat yayımlanmaqla regional televiziyalar arasında ilkə imza atıb. Kanalın 3 fərqli rayonda ötürücüsü olmaqla 51, 54 və 32-ci kanallardan ölkənin 70%-dən çox ərazisinə yayımlanır. Həmçinin internet vasitəsilə dünyanın istənilən ölkəsində telekanalı izləmək olar. Yüksək, müasir standartlara cavab verən texniki avadanlıqlarla və rəqəmsal sistemlə də təchiz olunub. Güclü və keyfiyyətli studiya kameraları, ən son montaj proqramları mövcuddur.

"Kanal-S" 7 departamentdən ibarətdir: Xəbərlər, Bədii və Yaradıcılıq departamenti, Proqram departamenti, Texniki departament, Təsərrüfat və Nəqliyyat departamenti, Maliyyə və Kadrlar departamenti, Mühafizə departamenti. Televiziyada 135 nəfər çalışır.

Kollektiv televiziya sahəsində öz sözünü demiş təcrübəli və peşəkar kadrlarla yanaşı, istedadlı gənclərdən təşkil edilib. "Kanal-S" Həmidə Ömərova, Nadir Bədəlov, Anar Ağakişiyev, Yusif Cəfərov kimi məşhurlarla əməkdaşlıq edir.

Telekanalın həftəlik yayım həcmi 168 saatdır. Yayımın 75%-ni televiziyanın öz istehsalı olan proqramlar, 5%-ni ölkə ərazisində, 20%-ni isə xaricdə istehsal olunan proqramlar, filmlər təşkil edir. "Sizə hamıdan yaxınıq" devizini əsas götürən şirkətin prioriteti operativlik və obyektivlikdir.

19 sentyabr 2016-cı il tarixindən etibarən "Kanal-S" olan telekanalın adı dəyişdirilərək "ARB Şəki" olmuşdur.

8 yanvar 2022-ci il tarixindən etibarən "ARB Şəki" olan telekanalın adı dəyişdirilərək yenidən "Kanal-S" olmuşdur.

28 yanvar 2022-ci ildən etibarən "Azerspace-1" peykində və "KATV1" kabel televiziyasında yayıma başlayıb.

14 fevral 2022-ci ildən etibarən artıq rəngarəng verilişlərlə tamaşaçıların görüşünə gəlib. Əsas məqsəd isə bölgələrin, rayon və şəhərlərimizin təbliği, Azərbaycanda güclü turistik potensialı olan məkanların, kənd təsərrüfatının və digər infrastrukturların tanıdılmasıdır.

Hazırda kanalda 121 əməkdaş çalışır və 14 veriliş istehsal olunur.

Kanal-S-də yayımlanan "Sözün bitdiyi an" proqramının 28 mart 2025-ci il buraxılışında aparıcı Nigar Fərhad "Mənim oğlum olsa, mən ona atası olmayan qızı ala bilmərəm" fikrini səsləndirib. Aprelin 1-də Audiovizual Şura bunun  "Media haqqında" qanunun 14.1.4 nömrəli "irqi, dini, mənşə, cinsi, etnik və digər ayrı-seçkilik təbliğ olunmamalıdır" maddəsini pozduğu qərarına gəlib və televiziya kanalına ən uzunmüddətli yayımın dayandırılması sanksiyası tətbiq edilərək proqramlarının yayımının aprelin 4-5 aprel tarixləri arasında 24 saatlıq dayandırılması ilə bağlı qərar verib.
Fayl:ARB Şəki.png|ARB Şəki adıyla yayımlandığı müddətdə istifadə etdiyi loqo


## Xarici keçidlər
* www.kanals.az 
* Kanal-S | Facebook səhifəsi
* Kanal-S | Twitter səhifəsi
* Kanal-S | YouTube kanalı
* Sabiq rəsmi saytı

## İstinadlar
Yevlax TV

**"Yevlax" TV**

"Yevlax TV" 14 iyul 2006-cı il tarixdə yaradılmışdır. 57-ci kanalda yayımlanır.

"Yevlax TV" Məhdud Məsuliyyətli Cə­miy­yə­ti­nin təsisçisi Əliyev Niftalı Müseyib oğludur.

"Yevlax TV"–nin həftəlik yayımının ümumi həcmi 168 saat təşkil edir.

Ümumi efir vaxtının 70 faizini ölkədə istehsal olunan proqramlar, 30 faizini xaricdə istehsal olunan proqramlar təşkil edir.

"Yevlax TV"–nin yayım dilini dövlət dili (70%), əcnəbi dil (30%) təşkil edir.

## Mənbə
Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən regional yayımçılar

## Həmçinin bax
2009 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

**2009 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi**  7-ci baş tutan ənənəvi Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsidir. Müsabiqə 21 noyabr 2009-cu il tarixində Ukraynanın paytaxtı Kiyev şəhərində keçirilmişdir. Ukrayna müsabiqəyə ilk dəfə ev sahibliyi etmişdir. Müsabiqədə 13 ölkə iştirak etmişdir. Bu ölkələrdən İsveç 1 illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönmüşdür. Lakin 2008-ci ildə müsabiqədə iştirak edən Bolqarıstan, Litva və Yunanıstan 2009 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirakdan imtina etmişdir.

Kiyevdə keçirilən 2009 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Click Clack" mahnısı ilə Niderland təmsilçiləri Ralf Makenbax qalib gəlmişdir.

## İştirakçılar

## Səsvermə cədvəli

### 12 xal

Müsabiqədə 12 xal alan ölkələr:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* JuniorEurovision.tv
* İctimai TV 

## Həmçinin bax
* Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi
Bölgə (növ)

**Bölgə** () və ya **** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Morfoloji əlamətləri
Ağzı aypara formasındadır, çox böyük olub, başın bütün alt tərəfini tutur. Qəlsəmə pərdələri bütöv qırış əmələ gətirir. Bığcıqlarında yarpaqşəkilli çıxıntılar var. Bel lövhəciklərinin sayı 9-17, yan - 37-53, qarın - 7-14-dür. Xəzər dənizinin hər yerində, 70–100 m-ə qədər dərinliklərdə yayılmışdır. 

## Yayılması
Nərəkimilərə aid olan Ağ balıq hazırda yaşayan balıqların ən qədimidir. Keçmişdə bəzi fərdləri 120 ilə qədər yaşayırdılar. Adətən, yalqız olur, sürü halında yığışmır. Adi bölgə Aralıq, Xəzər, Qara və Azov dənizləri hövzələrində yayılıb. Xəzərdə növ 2 popoulyasiya ilə təmsil olunmuşdur - Volqa və Kür. 

## Yaşayış yeri və həyat tərzi
Kür bölgəsi keçici balıqdır. Yırtıcı balıqdır. Xul, kilkə, siyənək, aterinalar və sıf ilə, həmçinin xırda balıqlar, balıq körpələri və dib onurğasızları ilə  qidalanır. Uzunluğu 5 m-ə, kütləsi 1500 kq-a qədər çatır. 60-100 il yaşayır. Təkcə Xəzər hövzəsində deyil, həm də bütün şirin su onurğalıları arasında ən böyük balıqdır. Kütləsi 1 tona, uzunluğu 4,2 m-ə qədər olur. 1,5 hətta 2 tona qədər, 9 m uzunluğunda fərdlərin tutulması halları məlumdur. Bölgənin orta kütləsi 70-80 kq-dır. Xəzər dənizi balıqlarındandır.

## Çoxalması
Gecyetişən növdür: dişilər 16-27, başlıca olaraq 20-25 yaşında, erkəklər isə 13-21 yaşnda cinsi yetkinliyə çatır. Hazırda cinsi yetkinlik bir qədər tez-erkəklər üçün 10, dişilərdə isə 14 yaşında baş verir. Dişilər erkəklərə nisbətən bir qədər sürətlə böyüyürlər. Kürdən tutulmuş 18 yaşlı fərdlərin uzunluğu 184 sm-ə çatmışdır. Mart-apreldə və oktyabr-noyabrda iki zirvə ilə bütün il boyu Kürə keçirlər. Payızda kürünün yetişmə dərəcəsi az olduğundan balıqlar çayda qışlayırlar, mart-apreldə yetkinlik ən yüksək həddə çatır (Derjavin, 1956). Kürütökmə martın sonunda - suyun temperaturu 10-120 C olarkən başlanır. Kürülər yapışqanlı olub, 5–11 m dərinliyə tökülür.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Bölgə - yağlı balıqlar kateqoriyasına aid edilən vətəgə balığıdır: onun bədənində 11,3-14,9%, kürüsündə isə 14% yağ vardır. Ayrı-ayrı illərdə Azərbaycanda bölgə tutulması 23-24 min sentner, yaxud bütün nərəkimilərin yarıdan çoxunu təşkil etmişdir. Dənizdə intensiv tutulma nəticəsində bölgə ehtiyatları və uyğun olaraq tutulması güclü şəkildə azalmışdır. Hazırda balıqartırma zavodlarında süni çoxaltmanın sayəsində dənizdə ehtiyatı xeyli artmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fəridə Məmmədova

* Fəridə Məmmədova (müğənni) — Azərbaycan müğənnisi.
* Fəridə Məmmədova (tarixçi) — Azərbaycan tarixçisi.

## Həmçinin bax
* Fəridə
* Məmmədova
Fəridə Məmmədova (tarixçi)

**Fəridə Cəfər qızı Məmmədova** () — Azərbaycan tarixçisi, albanşünas-alim, tarix elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü (2001), AMEA-nın Tarix İnstitutunun əməkdaşı, Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1990), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı.

## Həyatı
Fəridə Məmmədova 8 avqust 1936-cı ildə Zubovkada (hazırkı Şirvan şəhəri) anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirmişdir. 1978-ci ildən Bakı Dövlət Universitetində, ADPU-də, 1997–1998-ci illərdə Xəzər Universitetində və 1998-ci ildən Qərb Universitetində dərs demişdir. 2001-ci ildən AMEA-nın müxbir üzvüdür. 2006-ildən Milli Aviasiya Akademiyasında ictimai fənlər kafedrasının müdiridir.

Fəridə Məmmədova 8 dekabr 2021-ci ildə 85 yaşında vəfat etmişdir.

## Əsas elmi nailiyyətləri
İlk dəfə onun tərəfindən Albaniyada feodal münasibətlərinin genezisi problemi tədqiq olunmuşdur. F. Məmmədova tarixşunaslıqda uzun müddət hakim olmuş I–VII əsrlərdə Albaniyada ibtidai-icma qurluşunun mövcud olması fikrinin yalan olduğunu sübut etmiş, burada feodal münasibətlərinin yaranması və inkişafını elmi şəkildə əsaslandırmışdır. O, Moisey Kalankatuklunun alban mənşəli olmasını və ilk dəfə alban hüquqi abidəsini tədqiq etmişdir. F. Məmmədova Alban dövlətinin e.ə. IV- b.e. VII əsrlərinə aid sərhədlərini müəyyən etmiş, Albaniyada xristianlığın yayılması və alban kilsəsinin yaranması tarixini tədqiq etmiş və Qarabağ tarixini yazmışdır.

## Əsas elmi əsərlərin adları
* Moisey Kalankatuyskinin "Alban tarixi" əsəri Qafqaz Albaniyasının ictimai quruluşu üzrə bir mənbə kimi. Bakı: 1977, (rus dilində).
* Qafqaz Albaniyasının siyasi tarixi və tarixi coğrafiyası. Bakı: 1986, (rus dilində).
* Azərbaycanın tarixi coğrafiyası. Bakı: 1987, (kollektiv monoqrafiya).
* Qarabağ probleminin səbəb və nəticələrində əlaqə (alman və azərbaycan dillərində).
* Le probleme de l'ethnos albano-caucasien, "L'antropoloqie sovietique". Paris: 1990,
* Qafqaz Albaniyası və albanlar-Bakı:2003(rus dilində)
* *Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı:* 96, 5 monoqrafiya
* *Xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı:* 20

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 1 fevral 1990
* 1990-cı il üzrə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 26 may 1991
* "Şöhrət" ordeni — 14 fevral 2004

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fəridə Məmmədova 
*
Füzuli İsmayılov

**İsmayılov Füzuli Cahangir oğlu** () — Əməkdar jurnalist, hərbçi, tarixçi, tarix elmləri namizədi.

## Həyatı
Füzuli İsmayılov 1975-ci ildə Gədəbəy rayonunun Cəfərli kəndində anadan olub. 1992-ci ildə orta məktəbi bitirib. Elə həmin il Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutuna daxil olub. 1997-ci ildə həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. Həmçinin Bakı Dövlət Universiteti hüquq fakültəsinin məzunudur. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının aspiranturasında təhsil alıb. 2005-ci ildə "Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi və ABŞ-ın mövqeyi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. Tarix elmləri namizədidir.

## Fəaliyyəti
1996-cı ildən Azərbaycan Dövlət Radiosunda, 1998-ci ildən 2005-ci ilə kimi isə Azərbaycan Televiziyasında işləyib. 2005-ci ilin may-iyul aylarında Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda kadrlar şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. 2005-ci il avqustun 1-dən İctimai Televiziyada fəaliyyətini davam etdirib. Gənclər və İdman verilişləri departamentinə rəhbərlik edib, Musiqi, bədii və əyləncəli verilişlər departamentinin direktoru, İnformasiya və analitik proqramlar departamentinin Baş redaktoru, Kino və dublyaj departamentinin və Analitik proqramlar departamentinin direktoru vəzifələrində çalışıb. Direktorlar Şurasının üzvü olub. Həftəlik "Yekun" analitik informasiya proqramı ilə efirə çıxıb və "Gecənin aydınlığı", "Aləm-Ailəm" verilişlərinin müəllifi və aparıcısı olub. "Xalq seçir"-Prezident seçkiləri-2013 teledebatlarına moderatorluq edib.

2014-cü ildən 2018-ci ilin oktyabr ayına qədər Dövlət Miqrasiya Xidmətinin İctimaiyyətlə əlaqələr idarəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışıb. 2018-ci ilin noyabr ayında Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi təyin edilib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2016-cı il 16 mart tarixli Sərəncamı ilə (№ 1899) "Miqrasiya orqanlarında qulluqda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilib və 2017-ci il 16 mart tarixli (№ 2746) Sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.

Ailəlidir, 1 qızı və 2 oğlu var.

## Filmoqrafiya
# Muğamat var olan yerdə… (film, 2009)
# Yekun
# İTV, "Gecənin aydınlığı"
# Aləm-Ailəm
# İTV, Xalq Seçir — 2013

## Xarici keçidlər
* Gecənin aydınlığı 

## İstinadlar
Bucaqölçmə standartları

Topoqrafiyada bucaqölçmədə üç model – dərəcə, qradiyent və Radian standartları tətbiq olunur. Hərb sahəsində milyom adlanan ayrıca standartdan istifadə edilir.

## Dərəcə
Dərəcə: Çevrə dövrünün **<math>1\over 360</math>**-i bir dərəcə, bir dərəcənin **<math>1\over 60</math>**-i bir dəqiqə və dəqiqənin **<math>1\over 60</math>**-i bir saniyədir və onlar müvafiq olaraq °, ',  simvolları ilə ifadə olunurlar. Məsələn, 45° 30' 10*.

== Qradiyent ==
Qrad: Çevrə dövrünün *'1\over 400** bir qrad, bir qradın **1\over 100** bir qrad dəqiqəsi və bir qrad dəqiqəsinin **1\over 100** bir qrad saniyəsi adlanır və bu G, ', , eyni zamanda **g, c, cc** simvolları ilə ifadə olunurlar. Qradiyenti aşağıdakı kimi də yazmaq olar:

::::::::::**75g, 17c, 39cc..........75.1739g..........75G, 17', 39"**

== Radian ==
Radian: Çevrə dövrünü <math>2\cdot \pi</math>-yə böldükdə alınır ki, onun hər bölməsinə bir radian deyilir <math>360\over 2\cdot \pi</math> ► <math>180\over\pi</math>

== Standartların bir-birinə çevrilməsi ==
<math>D\over 360</math> **=** <math>G\over 400</math> **=** <math>R\over 2\cdot \pi</math>
:**Nümunə:**
<math>1\over 2\cdot \pi</math> **=** <math>G\over 400</math>>>> **G= 63.66197^g**

<math>1\over 2\cdot \pi</math> **=** <math>D\over 360</math>>>> **D= 57.295791°'''

## Ayrıca bax
*Bucaq
*Bucağın növləri
*Radius
*Triqonometriyanın əsas formulları
Fikrət Hacıyev

**Fikrət Hacıyev** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
19 may 1964-cü ildə Goranboy rayonunun Qızılhacılı kəndində doğulmuşdur. 1978-ci ildə səkkizinsi sinfi bitirərək, Gəncə texniki-peşə məktəbində elektrik ixtisasına yiyələnmişdir. 1982-ci ildə Goranboy rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Hərbi xidməti Ufa şəhərində keçirmişdir. Bakı Kooperativ Texnikumunda təhsilini başa vurmuşdur.

## Döyüşlərdə iştirakı
1991-ci ilin sonunda könüllü olaraq cəbhəyə yollanır. Goranboy özünümüdafiə batalyonunun tərkibində Şəfəq, Zeyvə, Qaraçinar və digər yaşayış məntəqələrinin müdafiəsində fəal iştirak edir. Goranboy döyüşlərində 1992-ci il 5 mayda qəhrəmancasına həlak olur.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı Fərmanı ilə Hacıyev Fikrət Əli oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" fəxri adı verilmişdir.

Qızılhacılı kənd qəbristanlığında dəfn edilmişdir.

Ballıqaya kənd orta məktəbi onun adını daşıyır. Goranboy rayonunda büstü qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 108. 

## Xarici keçidlər
* Milli Qəhrəman Fikrət Hacıyev 1992-ci ilin bu günü vəfat edib
Miqyas (xəritə)

**Miqyas** — Yer  səthinin kartoqrafik təsvirlərdə neçə dəfə kiçildildiyini göstərən kəsr ədədi.

## Miqyasın xəritədə istifadə yolları

* **Sadə miqyas:**
Onun bütün şəkli**<math>1\over N1000</math>** belədir. Metrik sistemdən istifadə edən ölkələrdə işlənir və **1 mm** xəritə üzərində,**N** metr yer üzərinə bərabərdir kimi göstərilir. Örnək: **<math>1\over 25000</math>** yəni **1mm** xəritədə bərabərdir **25m** yerdə.

* **Mürəkkəb miqyas**
ABŞ və İngiltərə kimi metrik sistemdən istifadə etməyən ölkələrdə işlənir. Örnək: **<math>2in\over 5Mi</math>** yəni **2inç** xəritədə bərabərdir **5mil** yerdə.

* ** Xətti miqyas**
Bərabər hissələrə bölünmüş zolaq şəklində qrafik şkala.

## Miqyas baxımından xəritələr

* **Çox böyük miqyaslı xəritələr** 
Miqyasları **<math>1\over 500</math>** və **<math>1\over 100</math>** arasında dəyişilir, bu miqyasda xəritələrə plan deyilir.
* **Böyük miqyaslı xəritələr** 
Miqyası **<math>1\over 10000</math>** və **<math>1\over 500</math>** arasında dəyişilir. Bu xəritələrə mühəndis planı deyilir.
* **Orta miqyaslı xəritələr**
Bunların miqyası **<math>1\over 50000</math>** və **<math>1\over 10000</math>** arasında dəyişilir.
* **Kiçik miqyaslı xəritələr**
Bunların miqyası **<math>1\over 250000</math>** dən yuxarı olur ki onlara Atlas deyilir.

## Həmçinin bax
* Mərz çəkmə
* Autodesk
* Topoqrafiya
* Bucaq ölçümü standartları
Alban salnaməsi

Müəllifi Mxitar Qoşun özünün dediyi kimi Musa Kalankatlının Alban ölkəsinin tarixi əsərinin davamı olan **Alban salnaməsi** 1130-1162-ci illərdə, Səlcuqluların hakimiyyəti dövründə Qafqaz Albaniyası ərazisində baş verənləri əks etdirir. Əsərin erməni mətni 1901-ci ildə Q.Alişan tərəfindən, ingilis mətni 1958-ci ildə Ç.C.Dousett tərəfindən, rus mətni 1960-cı ildə Z.M.Bünyadov tərəfindən nəşr edilmişdir.

Alban salnaməsinin 1237 nömrəli əlyazmasımda belə bir sonluq var: *"...yadellilərin yox,öz həmvətənlərimizin çiyinlərimizə ağır bir yük kimi düşən təqiblərindən bezib bu xronikanın yazılmasını dayandırdıq,-biz alban katalikoslarını da bu siyahıya salmağı zəruri hesab etdik və lazımi şəkildə birləşdirsəydik onların aşğıdakı siyahısını alardıq.*

Alban katalikoslarının əsərdə verilən siyahısı çox önəmlidir. Çünki burda alban kilsəsi yaranandan ta XII əsrə qədər bütün patriatxların adları qeyd olunmuşdur. Siyahının başlığı da maraqlıdır: *"[[Yerusəlim]]dən gəlmiş baş yepiskop Yelişedən sonrakı alban patriarxlarının siyahısı.*

Sərlövhə alban kilsəsinin apostol başlanğıcına bağlı olmasını təsdiqn edir, eləcə də onun təməlini Yerusəlim şəhərinə bağlayır.

## Mənbə
* Fəridə Məmmədova. "Qafqaz Albaniyasının siyasi tarixi və tarixi coğrafiyası". Bakı, 1993
* Moisey Kalankatuklu, "Albaniya tarixi". Mxitar Qoş, "Alban salnaməsi". Ziya Bünyadovun tərcüməsində, Bakı, Elm, 1993. 
* Təkrar nəşr: Moisey Kalankatuklu, "Albaniya tarixi". Mxitar Qoş, "Alban salnaməsi". Ziya Bünyadovun tərcüməsində, Bakı, Avrasiya press, 2006.

## Həmçinin bax
* Qafqaz Albaniyası
* Moisey Kalankatuklu
* Mxitar Qoş
Daş Salahlı mağarası

thumb|150px|right|Daşsalahlıdan tapılmış saxsı küplər
thumb|150px|right|Daşsalahlıdan tapılmış saxsı qab

**Daş Salahlı mağarası** — Aveydağ mağaraları qrupundan olan ən iri mağara.

## Məzmun
Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndindən Qərbdə vulkanik qayalıqdadır. Hündürlüyü 35 metr, uzunluğu 17 metr, eni 10 metr, sahəsi 170 kv. metrdir. Arxeoloji qazıntılar zamanı Daş Salahlı mağarasında iki mədəni təbəqə üzə çıxarılmışdır. I təbəqədən arxeoloji material tapılmamışdır. II təbəqədən Paleolit dövrünə aid materiallar tapılıb. Mağaranın girəcəyində diametri 2 metr olan böyük ocaq yeri aşkarlanıb. Ocaq külü arasından daş məmulatı və heyvan sümükləri tapılıb. Heyvan sümüklərinin əksəriyyəti parçalanıb yandırılmışdır. Daş məmulatı əsasən çaxmaqdaşı və obsidiandan (Dəvəgözü) hazırlanıb. Alətərin çoxu itiuclular və qaşovlardır. Nukleus, bıçaq və gəzli alətlər nisbətən azdır. Daş alətlərin hazırlanma texnikası, forması və müqayisəsinə görə Mustye dövrünə aid edilir. Daş Salahlı mağarasının daş məmulatı Tağlar mağarasınınkılarla eyni dövrə (Son Mustye) aid edilir.

## Mənbə
* Azərbaycan tarixi (7 cilddə). I cild. Bakı: Elm, 1998.
*Mansurov, M. Daşsalahlı mağarası //Mədəniyyət.- 2014.- 18 iyun.- S. 15.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

Azığ mağarası
Topoqrafiya

**Topoqrafiya** () — ərazinin səthinin quruluşunu, yüksəkliklərini və relyef xüsusiyyətlərini öyrənən elm sahəsi. Geodeziya elminin bir hissəsidir.

## Topoqrafiya və xəritə
Topoqrafiya bir elmdır ki əməli riyaziyyatı ölçüm texniklər və rəssamlıq hünəri ilə birləşdirir və yer sahəsinin bir qismini cizgi şəklində səhifə üzərində çəkir.
eləcə demək olar ki xəritə bir səhifənin üzərində yerin bir sahəsinin üfüqi və kiçilmiş şəkilidir.

## Geomorfoloji termin
**Topoqrafiya** – (, ) /yun.topos-yer, məhəl və grapho- yazıram/- topoqrafik xəritədə məhəlli göstərmək üçün onun xəritələşdirmə üsulunu işləyən – hazırlayan, elm. Aerofotoplanalma, eləcə də kosmik planalma müasir topoqrafiyanın əsas üsullarıdır.

## Topoqrafiya iş bölmələri
Bir sahənin alçaq-ucasın səhifə üzərində çəkilməsinə gərək bir neçə işlər görülə ki bu işlər üç yerə bölünür:

1 — Çöl işləri:
* Sahəni ayarlamq, dayanacaqların yerin seçmək və ölçüm işlərini görmək.
2 — Mühasibat

3 — Xəritənləri yaratmaq:
* İstənilmiş miqyas ilə Çöldə görülmüş işlər dəqiq Mühasibat işlərindən sonra bir səhifə üzərində çəkilir.

## Topoqrafiyanın bütün bölmələri
Topoqrafiya elmi iki əsas bölməyə bölünür:

1 — Topolojiya, ki yerın necə düzəlməsini ayarlayır.

2-Topometriya, ki ölçüm sənəti və yerın zahiri şəklini ayarlayır.

## Topoqrafiyanin önəmi və işlənən sahələri
Topoqrafiya qədim texniklərindən biridir ki yerlərin bölməsində istifadə edilirdi.
İndilikdə Topoqrafiya Mühəndislik sahəsində böyük bir rolu var.
O rollardan neçəsin aşağıda ad aparırıq:
* Tikinti işləri
* Yol və dəmir yol işləri
* Körpü işləri
* Tunellər
* Sədd işləri
* Su qaynaqları
* Gəmiçilik işələri
* Əkinçilik
* mədən mühəndislik işləri
və daha ayrıları…

## Topoqrafik planalma
Topoqrafik xəritələrin orijinalını yaratmaq üçün aparılan kompleks işlər. Topoqrafik planalma yerüstü və aerofototopoqrafik üsullarla aparılır. Yerüstü Topoqrafik planalma menzula, taxeometrik və fototeodalit planlama üsullarına bölünür. Bu üsullar çox vaxt və xərc tələb etdiyindən, hazırda topoqrafik xəritələr, əsasən aerofototopoqrafik planalma ilə yaradılır.

## Xarici keçidlər
* Kompleks Geoloji Kəşfiyyat və Topoqrafiya İdarəsi 
* Topography--enviki 
* World Guide--en

## Həmçinin bax
* Yer ölçmə işləri
* Autodesk
* Miqyas (xəritə)
* Bucaq ölçümü standartları

## İstinadlar
Triqonometriyanın əsas düsturları

Triqonometriyada **triqonometrik eyniliklər** triqonometrik funksiyaların daxil olduğu bərabərliklərdir. Həndəsi olaraq isə bu eyniliklər bir və ya bir neçə bucağın müəyyən funksiyalarını ehtiva edən eyniliklərdir. 

## Pifaqorun triqonometrik eynilikləri
Sinus və kosinus arasındakı əsas əlaqə Pifaqorun triqonometrik eyniliyi ilə verilir:

\sin^2\theta + \cos^2\theta = 1,

burada \sin^2 \theta – (\sin \theta)^2, \cos^2 \theta –(\cos \theta)^2 deməkdir.

Bu bərabərlikdən sinus və kosinusu tapmaq mümkündür:

\begin{align}
\sin\theta &= \pm \sqrt{1 - \cos^2\theta}, \\
\cos\theta &= \pm \sqrt{1 - \sin^2\theta}.
\end{align}

Bərabərliyin tərəflərini ayrı-ayrılıqda sinusa və kosinusa və ya hər ikisinə böldükdə aşağıdakı eyniliklər alınır:

\begin{align}
&1 + \cot^2\theta = \csc^2\theta \\
&1 + \tan^2\theta = \sec^2\theta \\
&\sec^2\theta + \csc^2\theta = \sec^2\theta\csc^2\theta
\end{align}

Bu eyniliklərdən istifadə edərək hər hansı bir triqonometrik funksiyanı digəri ilə ifadə etmək mümkündür:

## Çevrilmələr, yerdəyişmələr və dövrilik

### Çevrilmələr

### Dəyişmələr və dövrilik

### İşarələr
Triqonometrik funksiyaların işarəsi bucağın rübündən asılıdır. Əgər {-\pi}  və  işarə funksiyasını ifadə edərsə,

\begin{align}
\sgn(\sin \theta) = \sgn(\csc \theta) &= \begin{cases}
  +1 & \text{if}\ \  0 

## Bucaqların cəmi və fərqi üçün eyniliklər
\begin{align}
\sin(\alpha + \beta) &= \sin \alpha \cos \beta + \cos \alpha \sin \beta \\
\sin(\alpha - \beta) &= \sin \alpha \cos \beta - \cos \alpha \sin \beta \\
\cos(\alpha + \beta) &= \cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta \\ 
\cos(\alpha - \beta) &= \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta
\end{align}

\sin(\alpha - \beta) və \cos(\alpha - \beta) bucaq fərqlərini "\beta" -nı "-\beta " ilə əvəz etməklə və  \sin(-\beta) = -\sin(\beta) və \cos(-\beta) = \cos(\beta) faktına əsaslanaraq da tapmaq olar.

Bu eyniliklər digər triqonometrik funksiyalar üçün cəm və fərq eyniliklərini ehtiva edən aşağıdakı cədvəldə ümumiləşdirilmişdir:

## Əsas triqonometrik düsturlar

## Toplama düsturları

## İkiqat arqument düsturları

## Üçqat arqument düsturları

## Dərəcənin aşağı salma düsturları

## Hasilin cəmə çevrilməsi düsturla

## İstinadlar