open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tetritskaro bələdiyyəsi

**Tetritskaro bələdiyyəsi** — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresində  inzibati-ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Tetritskaro şəhəridir.

## Əhalisi
2014-cü ildə bələdiyyənin əhalisinin sayı 28.300 nəfər olub. Gürcüstanda 2002-ci ildə aparılmış əhalinin siyahıyalınması nəticələrinə görə rayonun əhalisi 25.354 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin etnik tərkibi aşağıdakı kimi olub.

## Yaşayış məntəqələri
Bələdiyyənin tərkibinə 86 yaşayış məntəqəsi daxildir, bunlardan 1 şəhər, 1 qəsəbə və 84-ü kənddir.

## İstinadlar
2012 Türkiyə Superkuboku

**2012 Türkiyə Superkuboku** — 2011-12 sezonu Super Liqa çempionu Qalatasaray ilə Türkiyə Kuboku qalibi Fənərbaxça arasında keçirilən Super Kubok qarşılaşmasıdır. Finalın təşkil ediləcəyi şəhər Ərzurum olaraq təyin olunmuşdur. Qarşılaşma 12 avqust 2012-ci il bazar günü tarixində Kazım Karabəkir Stadionunda keçirilmişdir. Final oyununda Qalatasaray Fənərbaxçanı 3-2 hesabı ilə məğlub edərək kuboka sahib çıxmışdır.

Super Kubok 2012-də Türkiyənin bir-biriylə ən çox matç keçirən 2 komandası arasında adı 2006-ci ildə dəyişdirildikdən sonra keçirdiyi ilk matçı olmuşdur. Kubok mübarizəsi ilk dəfə İstanbul xaricinə çıxarkən əlavə hakim tətbiqidə ilk dəfə olaraq bu matçda edildi. Onuda qeyd edək ki, bu derbi 372-ci dəfə üz-üzə gəlmişlər.

## Oyundan əvvəl
### Oyunun biletləri
Oyunun biletləri qarşılaşmadan 3 gün əvvəl satışa çıxarıldı. Bir qala arxasına Fənərbaxça tərəfdarı yerləşdirilərkən, digər qala arxasına isə Qalatasaray tərəfdarları yerləşdirildi. Oturma planı iki komandanın tərəfdarların bir-birinə çata bilməyəcəyi şəkildə nizamlandı.

### Oyunun hakimləri
Qarşılaşmanı hakim Cüneyt Çakır idarə etmişdir. Çakır'ın yardımçıları Bahattin Duran ve Tarık Ongun, dördüncü hakim isə Süleyman Abay seçilmişdir.

## Matç barədə
Bu 2 komanda 2011-12 sezonunda 4 dəfə üz-üzə gəlmişlərki bunların 1-ində Qalatasaray, digərində Fənərbaxça qalib gəlmişdir. Digər 2 oyun isə heç-heçə başa çatmışdır. Sezonun ardından Qalatasaray Super Liqa, Fənərbaxça isə Türkiyə Kubokunun sahibi oldu. Ona görə də bu komandalar yenidən üz-üzə  gəldilər.

Fənərbaxçada Sərdar Kesimal və Gökhan Gönül zədələri səbəbiylə oyunda yer almadı. Qalatasarayda isə Felipe Melo komandaya gec qatılması, Tomas Uyfaluji və yeni transfer Burak Yılmaz kart cəzaları səbəbiylə oyunda yer ala bilmədi.

### Matçın adamı
Qalatasarayın Fənərbaxçanı 3-2 hesabı ilə məğlub etdiyi Super Kubok matçında oyunun 2 qoluna imza atan Umid Bulut mətbuat nümayəndələrinin səsverməsiylə kubokun ən qiymətli oyunçusu seçildi və mükafatını aldı.

### Oyunun detalları

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Super Liqa 2011–12
* Türkiyə Kuboku 2011–12
Tuluza

**Tuluza** və ya **Tuluz** ( , yerli tələffüz ,  , ) — Fransanın cənubunda şəhər, Fransanın cənubunda Cənub-Pireneylər bölgəsinin, Ot-Qaron departamentinin və Tuluz şəhər dairəsinin paytaxtı. Fransanın ən böyük mədəni, elmi və sənaye mərkəzlərindən biri; əhalisinə görə ölkənin dördüncü şəhəri (427 min nəfər, 2004) (Paris, Marsel və Lyondan sonra).

Şüarı — *Per Tolosa totjorn mai*, tərcüməsi "Tuluz üçün hər şeydən çoxlu".

## Coğrafiyası
Tuluza Atlantik Okeanı (250 km) ilə Aralıq dənizi (150 km) arasında Qaronna çayı sahillərində yerləşir. Tuluzada, Lanquedos və Qaronna kanalları Atlantik Okeanı ilə Aralıq dənizini birləşdirir. Şəhərin köhnə, böyük, sağ hissəsini Qaronna çayının sahili tutur. Şəhər orta əsrlərdən etibarən, meşə zolağı ətrafında genişlənmişdir.
Əvvəldən burada Oksitan dili istifadə edilir. Tuluzanın sol sahildə — Sen-Sipreyen, arxasında isə müasir inkişaf yatağının bir sahəsi olan Mirai yerləşir.

## Tarixi
419-cu ildən 507-ci ilə kimi Vestqot krallığı səltənətinin paytaxtı Tuluza olmuşdur.

508-ci ildə Tuluza, I Xlodviq başçılıq etdiyi franklar tərəfindən ələ keçirilir. Zaman-zaman Tuluza, müstəqil Aktivaniya krallığının paytaxtı oldu. 721-ci ildə Tuluza Saratinlərin mühasirəsinə qarşı çıxdı. 778-ci ildən Tuluza Fransanın cənubunu öz nəzarəti altında saxlayan, qrafların iqamətgahı idi.

## Qalereya

Fayl:Toulouse Capitole Night Wikimedia Commons.jpg|Tuluza, Kapitole (Bələdiyyə Sarayı)
Capitole Toulouse - Salle des Illustres.jpg|Tuluza Kapitolenin rəsimli zalı
Alexandre Falguière - Pèire Godolin -Toulouse.jpg|Tuluza, Vilson  Fəvvarələr Meydanı Havuzu
Basilique Saint-Sernin de Toulouse - exposition ouest-1-.jpg|Tuluza, Saint-Sernin 
Façade de la cathédrale Saint-Étienne de Toulouse.jpg|Tuluza St.Etienne Katedrali
Le Pont-Neuf de Toulouse.jpg|Tuluzada Qarrona çayı ve Pont Neuf 
Musée des Augustin, l'aile Darcy - Viollet-le-duc.jpg|Tuluza Aqistins Manastır Muzeyi
Musée Saint-Raymond - Toulouse.jpg|Tuluza San-Raymond Muzeyi
Musée Georges Labit.jpg|Tuluza Qeorqes Labit Muzeyi girişi
Fayl:Ariane 5 at Cite de l'Espace 5.jpg|Tuluza Space Saytına Ariane 5 raket
Fayl:ReyneriePlaceAbbalDuHautDuLac3.JPG|Tuluza Reyner küçəsi
Fayl:Canal du midi toulouse.jpg|Tuluzada Kanal Midi
Fayl:Toulouse - View on Saint Sernin.jpg|Tuluza panaroması


## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Atlanta, Corciya
*  Bolonya
*  Kiev
*  Təl-Əviv
*  Çuntsin
*  Elçe

## Həmçinin bax
* Airexpo

## İstinadlar

## Mənbə
* Tuluzun turist ofisi
Santo-Dominqo

**Santo-Dominqo** () — Dominikan Respublikasının paytaxtı, onun mədəni və iqtisadi mərkəzi. 1502-ci ildə **Yeni İzabella** adı ilə əsası qoyulub, (), 1936-1961-ci illərdə adı **Syudad-Truxilyo** () idi.

## Əhalisi, dil və din
Şəhərin əhalisi 2 200 000 nəfərdir. Əhalinin 70%-i mulatlar, 10%-i zəncilər, qalanları avropalılardır. Avropalılar cəmiyyətin yuxarı təbəqə insanlarıdır. Dövlət dili ispan dilidir. Dindarların 95%-i katoliklərdir.

## Mənbə
* Santo Dominqo  — şəhərin tarixi.
* Santo Dominqonun görməli yerləri
* Santo Dominqonun turist serveri. 
* Dominikan Respublikası on layn. 
* Santo Dominqonun xəritəsi 
* Dominikan metrosu: videoreportaj
Lion

**Lion** ( }}) — Fransada şəhər, Ron-Alp bölgəsinin, Ron departamentini və 14 kantonun inzibati mərkəzi.

Lion "**Böyük Lion**un" () və ya 37 inzibati vahiddən ibarət Lyon şəhərlər cəmiyyətinin (*[[:fr:Communauté urbaine de Lyon]]*) mərkəzidir. 1,2 milyon nəfər əhalisi vardır.

## Təhsil
* EMLYON Business School
* Qabaqcıl Elmlər Politexnik İnstitutu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəhərin saytı
* Самый полный русскоязычный сайт о Лионе
* Lion qözölgül sahəsinin inkişafı haqqında sayt
* Lion kommunal xidmətlərinin saytı
Amali sülaləsi

**Amali sülaləsi** — Qotlara hökm etmiş bir sülalə idi. Adlarını qədim bir qəhrəman olan **Amal**dan alırdılar. Amal güclü demək idi. Amalilər və Baltilər daim mübarizə aparan bir nəsil idi. Tarixdə Amalilərin nəslindən gəldiyini iddia edən iki ailə vardı: Sakson hersoqları olan Billunqlar və Rusiyadakı baron ailəsi olan Solovyevlər.

## Hökmdarlar
# **[[Ermanarix]]**
# **[[Valamir]]**
# **[[Vidimir]]**
# **[[Teodemir]]**
# **[[Teodorix]]**
# **[[Atalarix]]**
# **[[Teodahad]]**

## İstinadlar
Nedao döyüşü

**Nedao döyüşü** — German tayfaları və Hunlar arasındakı döyüşdür.

Attilanın ölümündən sonra hakimiyyətə keçən Ellakın hakimiyətinə razı olmayan Gepidlərin kralı Ardarix döyüşdə qalib gələrək onu öldürmüşdü.

## İstinadlar
Mulatlar

**Mulatlar** — avropeid və neqroid irqlərinin qarışığından yaranan insanlar. Mulatlar Latın Amerikası və Karib dənizi hövzəsi əhalisinin əksəriyyətini təşkil edirlər (Dominikan Respublikası — 73 %, Kuba — 51 %, Braziliya — 38 %), həmçinin bəzi Afrika ölkələri (CAR, Namibiya). Bu ifadə ilk dəfə XVI əsr ispan sənədlərində rast gəlinir və ispan və ya portuqal dilindən yarandığı ehtimal edilir.

*Mulato* sözü birinci versiyaya görə o ərəb sözü olan *muvallod*dan yaranıb, bu sözlə təmiz ərəb olmayanlar adlandırılırdılar. İkinci versiyaya görə ispan sözü olan *mulo*dan yaranıb ki, eşşəklə atın qarışığı olan qatıra deyilir.

Həmçinin kvarteron- 1/4 zənci qarışığı olan, oktoron və ya myulatr — 1/8 zənci, myustiv(1/2), qriff (3/4), marabu (7/8), musti (1/8) və mustafino (1/16)qarışığı olan tiplər də var. Axırıncı iki ad yerli Yamay adlarıdır. İndi bu terminlər az işlədilir. Elmdə isə "açıq" və "tünd" mulatlar anlayışı var.

## Məşhur mulatlar
* Barak Obama — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 44-cü Prezidenti.
* Kreyq Deyvid — britaniya müğənnisi.
* Rianna — ABŞ müğənnisi.
* Ronaldo — Braziliya futbolçusu.
* Buker Taliafer Vaşinqton — amerika yazıçısı.
Tsalka bələdiyyəsi

**Salka bələdiyyəsi**, **Barmaqsız bələdiyyəsi** — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresində inzibati-ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Salka şəhəridir.

## Tarixi
Tsalka rayoyu 1930-cu ildə təşkil edilmişdir. Buna qədər əraziləri 1921-1929-cu illərdə Tiflis qəzasına daxil idi. 1 yanvar 1931-ci il tarixinə olan inzibati-ərazi bölgüsünə əsasən Tsalka rayonu 1.060&nbsp;km² ərazini, bu ərazidə yerləşən 7 kənd sovetliyinə daxil olan toplam 44 kəndi və bu kəndlərdə yaşayan 35.163 nəfər əhalini əhatə edirdi, rayonun inzibati mərkəzi Güney Qala kəndi idi. 22 dekabr 1932-ci ildə Barmaqsız kəndinin adı dəyişdirilərək Tsalka qəsəbəsi adlandırıldı. Yeni inzibati bölgüyə əsasən Tsalka qəsəbəsi Tsalka rayonunun inzibati mərkəzi oldu.

## Coğrafiyası
Barmaqsız bələdiyyəsi əsasən Zəlyə yaylasında yerləşir. Sıx hidroşəbəkəyə malikdir. Bələdiyyə ərazisində çoxlu sayda iri və xırda çaylar axır. Ən böyük çayı Borjomi ərazisində mənbəyini götürən Anaxatır çayıdır. İqlimi dağ iqlimidir. Orta illik temperatur 5,9&nbsp;°C. İllik orta yağıntı miqdarı 600–740&nbsp;mm-dir.

## İnzibati-ərazi bölgüsü
## Əhalisi

### Milli tərkibi
2006-cı ilin iyul ayına olan rəsmi təxminə əsasən Tsalka rayonunun 22.6 min nəfər əhalisnin 11 min nəfərini və ya 48.7 %-ni **[[ermənilər]]**, 8 min nəfərini və ya 35.4 %-ni **[[gürcülər]]**, 1.8 min nəfərini və ya 8 %-ni **[[azərbaycanlılar]]**, 1.5 min nəfərini və ya 6.6 %-ni **[[urumlar]]**, 0.3 min nəfərini və ya 1.3 %-ni isə digərləri təşkil edir. Əhalisinin sıxlığı hər km²-də 20 nəfərdir. Əhalinin 85%-ni kənd əhalisi təşkil edir.

#### Yaşayış məntəqələri üzrə

Sovet İttifaqının dağılmasından, 1989-cu ildən bəri gürcülərin sürüşmə zonalarından Barmaqsıza köçürülməsindən və yunanların kütləvi şəkildə bölgəni tərk etməsindən əvvəl rayonun 46 kəndindən 28-də yunanlar, 13-də ermənilər, 4-də azərbaycanlılar, 1-də gürcülər əksəriyyət təşkil edirdi. Hal-hazırda isə rayon əhalisinin 55%-ini ermənilər təşkil edir və onların məskunlaşdığı kəndlər əhali sayına görə daha iridir. Əsasən erməni əhalili kəndlərin sayı 12, yunan əhalili 13, gürcü əhalili 7, azərbaycanlı əhalili 5-dir.

*Əsasən erməni əhalili kəndlər: Aşqala, Qızılkilsə, Nərdivan, Quşçu, Dərəköy, Ozni, Ayazma, Qabur, Burnaşeti, Cütkilsə, Daşbaşı, Təzə-Xaraba.
*Əsasən yunan əhalili kəndlər: Avranlı, Öləng, Beştaşen, Yeddikilsə, Cinis, Günyaqala, Başköy, Tsintskaro, Təkkilsə, Axalıq, İmera, Səfər-Xaraba, Şipək.
*Əsasən azərbaycanlı əhalili kəndlər: Ərcivan-Sarvan, Tecis, Çölmən, Gödəklər, Tarson, keçmişdə Minasazkənd (indi kənd xarabalıqdır).
*Əsasən gürcü əhalili kəndlər: Rexa, Gümbət, Neon-Xaraba, Xando, Qaraköm, Çapayevka, Santa.
Xram SES kəndinin əhalisi qarışıqdır (ermənilər, yunanlar, gürcülər).

## İqtisadiyyatı
Barmaqsız bələdiyyəsinin illik büdcəsi 3 milyon laridir. Bələdiyyə gəlirlərinin əsas hissəsini kənd təsərrüfatı, maldarlıq, xırda sahibkarlıq və kommunal ödənişlər təşkil edir. Kənd təsərrüfatında istifadə edilən torpaq sahəsi 860&nbsp;km² təşkil edir. Bələdiyyə ərazisindən respublika əhəmiyyətli magistral yol, həmçinin Marabda-Axalkalaki dəmiryolu keçir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Saypan

**Saypan** () — Şimali Marian adalarının paytaxtı; ada-şəhər.

## Əhalisi
Ada-şəhərin əhalisi 62,4 min nəfərdir (2000), bu ölkə əhalisinin dörddə üçü deməkdir. Əsas ünsiyyət kkimi ingilis dilindən istifadə edilir. Məişətdə yerli xalqın dili olan çamorro geniş yayılıb.  

Şəhərdə Çin, Banqladeş, Filippin, Tailand, Vyetnam, Kamboca, yaponiya və Koreyadan gələnlər çox saydadırlar.
Valparaiso

**Valparaiso** ( — "Cənnət düzənliyi") — Çili şəhəri və dəniz limanı. Valparaiso vilayətinin inzibati mərkəzidir. Əhalisi — 263 499 nəfərdir (2002). Ərazisi 401,6 km². Paytaxt Santyaqodan 104 kilometr şimal-qərbdə yerlşir.

## Əhəmiyyəti
Şəhərdə ölkə parlamenti — Çili Milli Konqresi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* ciudaddevalparaiso.cl 
* Encyclopedia Britannica — Valparaíso
Eninə axtarış alqoritmi

**Eninə axtarış alqoritmi** (Breadth-first search) — Qraf nəzəriyyəsində qrafda axtarış etmək üçün istifadə olunan strategiyadır. Eninə axtarış alqoritmi kök (başlanğıc) nöqtədən başlayır və bütün qonşu nöqtələri yoxlayır. Bütün qonşu nöqtələri yoxladıqdan sonra bu qonşuların bütün qonşularını yoxlayır və alqoritm bu şəkildə davam edir.

## Həmçinin bax
* Dərinə axtarış alqoritmi

## İstinadlar
Dərinə axtarış alqoritmi

**Dərinə axtarış alqoritmi** — qraf və ya ağacda axtarış etmək üçündür. Başlanğıc (kök) nöqtəsindən başladıqdan sonra bir qol üzrə sona kimi axtarış edir, ondan sonra isə geri qayıdaraq digər qol üzrə axtarış etməyə başlayır.

## Həmçinin bax
* Eninə axtarış alqoritmi
Malazgird

**Malazgird** () — Muş ilinin ilçəsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rayonun rəsmi saytı
* Şəhərin rəsmi saytı

## Həmçinin bax
Davud Kazımov

**Davud Mehdi oğlu Kazımov** () — Azərbaycan boyakarı, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (1992).

## Həyatı
Davud Kazımov 1926-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. Sənətin sirlərini ilk olaraq Azərbaycanın xalq rəssamı Kamil Xanlarovun rəssamlıq dərnəyində alıb. 1945-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib, 1947-ci ildən isə respublika və ümumittifaq sərgilərinin daimi iştirakçısı olmuşdur. Yaradıcılığının erkən dövrlərində çəkdiyi "Zuğulba", "Dəniz sahili" kiçik həcmli lirik mənzərələr olub.

## Yaradıcılığı
Rəssamın yaradıcılığında əmək mövzusu əsas yerlərdən birini tutur. Sonrakı illərdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində yaşayan insanların həyat tərzi, adət-ənənələri, etnoqrafik incəllikləri, rəngarəng milli geyimləri rəssamın yeni mövzuları olub.

Bu səfərlərindən gətirdiyi bir sıra etüdləri əsasında işlədiyi əsərlər dəfələrlə Azərbaycan və SSRİ sərgilərində uğurlar qazanıb. "Xəzərin təkində", "Sağıcılar", "Yollar" və əsərləri xüsusi fərqlənir.

Davud Kazımov Azərbaycan təsviri sənətində qrafika ustası kimi də tanınır. O, kitab illüstrasiyası sahəsində daha çox çalışıb. Onun illüstrasiyaları arasında Cəlil Məmmədquluzadənin, Cəfər Cabbarlının hekayələrinə, Mirzə Əli Möcüzün şeirlərinə çəkilmiş rəsmləri qeyd olunur.

"Neft daşları"nda Xəzər neftçilərinin həyatı rəssamın üstünlük verdiyi mövzularından biri olmuşdur. O, dəfələrlə dəniz şəhərində müşahidələrini rəsm albomuna köçürüb, etüdlər edib. Bütün bunlar sonralar süjetli tablolara, mənzərələrə, portretlərə çevrilib.

Davud Kazımov bir çox xarici ölkələrdə yaradıcılıq ezamiyyətlərində olub. Rəssam 1979-cu idə Bolqarıstanda, 1980-ci ilin sonunda İspaniyada səfərdə olub, bu səfərlərin nəticəsi olaraq, yaradıcılığında xüsusi yer tutan "Bolqarıstan silsiləsi" və "İspaniya silsiləsi"nə daxil olan əsərlərini yaradıb.

## Tanınması
Xalq rəssamının əsərləri Almaniya, Çexoslovakiya, İtaliya, İraq, Türkiyə və başqa ölkələrdə nümayiş etdirilib. Hazırda rəssamın bir sıra əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi, Azərbaycan Tarix Muzeyi və Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində nümayiş etdirilir.

Davud Kazımov Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının professoru kimi çalışıb və rəngkarlıq fakültəsində pedaqoq kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı — 5 dekabr 1977
* "Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" fəxri adı — 4 mart 1992

## İstinadlar
Avro disko ifaçılarının siyahısı

**Avro disko ifaçılarının siyahısı** - bu siyahıda Avro disko janrında ifa edən bütün ifaçıları və onların hit mahnıları vardır.  

## 0-9

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## V

## W

## X

## Y

## İstinadlar
Kiçik Su pərisi: Arielin başlanğıcı

***Kiçik Su pərisi: Arielin başlanğıc hekayəsi*** () — 2008-ci ildə Volt Disney şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş cizgi filmi.

## Məzmun
Cizgi filmində ilk seriyasından əvvəl baş verən hadisələr əsas yer tutur. Dəniz hakimi Kral Triton həyat yoldaşının vəfatından sonra musiqiyə qadağa qoymuşdur. Amma buna baxmayaraq onun qızı Ariel məlahətli səsi ilə atasını razı salmağa çalışacaqdır…

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
*
Əhməd Şimşirgil

**Əhməd Şimşirgil** () — Türkiyə "tarixçisi".

## Həyatı
Əhməd Şimşirgil 1959-cu ildə Boyabadda doğulub. İlk, orta və lisey təhsilini eyni yerdə tamamladı.1978-ci ildə Atatürk Üniversitetinin ədəbiyyat fakültəsinin tarix bölümünə daxil olur və 1982-ci ildə məzun olur.

1983-cü ildə eyni bölümdəki Yeniçağ Anabilim Dalıından Araşdırma Görevlisi olaraq vəzifəye başlayır. 1985-ci ildə Yüksek Lisansını (aspiranturanı) tamamlayır. 1989-cu ildə Marmara Universitetinin fənn ədəbiyyat fakültəsinin tarix bölümünə keçir. 1990-cı ildə *Osmanlı Taşra Teşkilatından Tokat (1455–1574)* adlı dissertasiyası ilə tarix doktoru elmi adını alır. 1997-ci ildə *Uyvar'ın Osmanlılar Tarafından Fethi ve İdaresi* adlı araşdırması ilə dosent vəzifəsinə seçilir.

Seyid Muradinin qələmə aldığı Barbaros Xeyrəddin paşa'ın qəzaları *Kaptan Paşanın Seyir Dəftəri* adı sadələşdirərək, ayrıca Osmanlı tarixini ilə ilgili *Kayı I* ,*Kayı II*,*Kayı III*,*Taşa Yazılan Tarix Topkapı Sarayı* və *Ahmet Cevdet Paşa və Məcəllə* adlı əsərlərini nəşr etdirdi. 2003-cü ildə professor kodrosuna keçən Şimşirgilin Osmanlı şəhər tarixi, siyasi həyatı və təşkilatı ilə ilgili çesidli dərgilərdə dərc olunmuş çox sayda elmi məqaləsi vardır.

Evlidir və üç övlad atasıdır.

## Əsərləri
* *Birincil Kaynaklardan Osmanlı Tarihi Kayı I*, *Tarih Düşünce Kitapları. İstanbul, 2004, 1. baskı, ISBN 9756300008.*
* *Birincil Kaynaklardan Osmanlı Tarihi Kayı II*, *Şems Yayıncılık. İstanbul, 2006, 1. baskı, ISBN 9944–304–00-X.*
* *Birincil Kaynaklardan Osmanlı Tarihi Kayı III*, * KTB Yayınları (Ademder). İstanbul, 2009, 1. baskı ([http://www.ktbyayinlari.com)
* *Kaptan Paşa'nın Seyir Defteri: Gazavât-ı Hayreddin Paşa*, *Seyyid Murâdi; Türkçeleştiren: Ahmet Şimşirgil. Babıali Kültür Yayıncılığı. İstanbul, 2003, ISBN 975-8486-24-1.*
* *Topkapı Sarayı: Taşa Yazılan Tarih.*, *Tarih Düşünce Kitapları İstanbul, 2005, ISBN 975-6300-12-4.*
* *Osmanlı Tarihi, Ufukların Padişahı: Kanuni, Kayı IV*, * KTB Yayınları (Ademder). İstanbul, 2011, 1. baskı ([İstinadlar ==

== Həmçinin bax ==

== Xarici keçidlər ==
* http://fef.marmara.edu.tr/index.php?sayfa=37 Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

==)
* En:wikipedia Ahmet Şimşirgil maddesi
* Biyografi ve diğer çalışmaları hakkında
* "Ahmet Şimşirgil`le Osmanlı Devleti üzerine sohbet" Tûbâ Karabey
* Ahmet Şimşirgil Resmi Sitesi
Sayram

**Sayram** () — Qazaxıstanda tarixi kənd.

## Ümumi məlumat
Çimkəndin 10 km şəeqində, Sayramsu çayının sahilində yerləşir.

Əhalisi 40 mindən çoxdur. Əhalinin 95 faizini özbəklər təşkil edirlər.. Eləcə də qazaxlar və başqa millətin nümayəndələri yaşayırlar.

## Tarixi

## Sayram və Əhməd Yəsəvi
Əhməd Yəsəvi Qərbi Türküstanın Çimkənd şəhəri yaxınlığındakı Sayram qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir.

Orta Asiya türkləri arasında İslamı yayan, Anadolunun türkləşməsində və müsəlmanlaşmasında böyük rolu olan Əhməd Yəsəvinin doğum tarixi dəqiq bilinmir.

Əhməd bin İbrahim bin İlyas Yəsəvi — Pir Sultan, Xoca Əhməd, Kul Xacə Əhməd kimi də tanınmışdır. O, ilk təlim və tərbiyəsini Yəsi şəhərində almış və bu şəhərin adını özünə təxəllüs götürmüşdür.

Kiçik yaşlarında anasını itirən Əhməd ilk dərslərini Sayramın ən məşhur vəlilərindən olan atası Şeyx İbrahimdən almışdır. Amma o 7 yaşında ikən atası da vəfat etmişdir. Atası öləndən sonra əvvələcə Yəsidə Arslan Babadan dərs alan Əhməd, qısa zaman içində təhsildə böyük uğurlar qazanmışdır. Arslan Baba dünyasını dəyişəndən sonra o, Buxaraya yollanmış və burada böyük övliya Yusif Həmədaninin şagirdi olmuşdur. Həmədanidən icazət və xilafət alan Əhməd Yəsəvi müəlliminin vəfatından sonra bir müddət Buxarada qalıb burada şagird yetişdirmişdir.

Əhməd Yəsəvinin əsas əsəri sayılan "Divani-hikmət" əslində müəllifdən əsrlərcə sonra Yəsəvi dərvişləri tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu səbəbdən ərin mətninin dili XI əsrin deyil, daha sonrakı yüzilliklərin dil xüsusiyyətlərinə malikdir. "Divani-hikmət" qafiyə sistemi və vəzn baxımından qoşmalara bənzəyən dördlüklərdən və əruz vəznində yazılmış qəzəllərdən ibarətdir.

## Qalereya

Fayl:Sayram Main Mosque.jpeg|Sayramın əsas məscidi
Fayl:SayramSkyline.jpg
Fayl:Sayram Gate.jpg
Fayl:Arslan legend.jpg|Придорожная надпись в Сайраме *(на узбекском)* "Здесь на этом ханском мосту Арыстан баб передал святому тюркского народа Хазрет Султану аманат пророка на хранение"


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* sayram.kz
Yuxarı sorb dili

**Yuxarı sorb dili** () — Almaniyanın Saksoniya regionunun bu gün tərkib hissəsi olan tarixi Yuxarı Lusatiya vilayətində sorblar tərəfindən danışılan bir azlıq dili. Aşağı sorb, çex, polyak, slovak və kaşub dilləri ilə birlikdə Qərbi slavyan dil ailəsini formalaşdırır.

## Həmçinin bax
*Sorb dilləri

## Xarici keçidlər

*Ethnologue Yuxarı sorb dili üzrə
Aşağı sorb dili

**Aşağı sorb dili** () Şərqi Almaniyanın Brandenburq regionunun bu gün tərkib hissəsi olan tarixi Aşağı Lusatiya vilayətində danışılan Slavyan azlıq dili

## Həmçinin bax
*Sorb dilləri
*Yuxarı sorb dili

## Xarici keçidlər
*  Dolnoserbski radio proqram *(RealAudio*)
*Aşağı sorb dili  Ethnologue da
Georq Vilhelm Rixman

**Qeorq Vilhelm Rixman** () – Alman əsilli Rusiya fizikidir. Elektrik hadisələri üzərində M.V.Lomonosov və Q.V.Rixmanın apardığı tədqiqat, mahiyyət etibarilə ən dəyərlidir. Bu alimlər hava hissəciklərinin müxtəlif atmosfer cərəyanları zamanı bir-birinə sürtünməsi nəticəsində elektriklən-məsini və buradan da ildırım hadisəsinin elektrik təbiətli olmasını isbat etmişlər. Lakin Qeorq Rixman təcrübə zamanı Kürəvi ildırımın zərbəsindən həlak olmuşdur. Onun ölümü zamanı M.V.Lomonosov bura gəlmiş və yerdə qara ləkənin olduğun görmüşdür. Bu hadisədən sonra bir müddət Rusiyada elektrik üzərində araşdırmaya qadağan qoyulmuşdur. Qeorq Rixman tarixdə təcrübə zamanı ölmüş ilk alimdir. 
 
## İstinadlar
Vazopressin

**Vazopressin** — əsas xüsusiyyətlərindən biri qan damarlarını daraltmaq və bu yolla qan təzyiqini artırmaq olan hormon.

Bu, insanın təkamül prosesində xüsusi əhəmiyyətli faktordur. Bu təhlükəsizlik sisteminin işləməsi hərtərəfli planlaşdırılmışdır. Ürəyin mədəcik hissəsinə və ürəyə gedən damarların içinə qan təzyiqini ölçən xüsusi reseptorlar yerləşdirilmişdir. Məlumdur ki, insan qan təzyiqini ölçmək üçün texnoloji cihazlardan istifadə edir. Bu cihazlar bir çox müxtəlif elm sahəsinə mənsub mütəxəssisin birgə fəaliyyəti ilə icad edilmişdir və qabaqcıl texnologiya ilə istehsal edilir. Halbuki, ürəkdə eyni funksiyanı gözlə görünməyən çox kiçik molekullar həyata keçirirlər. Bu reseptorlardan çıxan sinirlər isə sanki kabel rabitəsi kimi hipofiz vəzinə bağlanıblar. Normal qan təzyiqi ilə bu reseptorlara daima impuls göndərilir və bu kabellər vasitəsilə hipofiz vəzinə müntəzəm elektrik axını ötürülür. Hipofiz vəzi isə bu siqnalları aldıqda vazopressin hormonunun ifraz edilməsini dayandırır.

Ciddi qanaxma olduqda insan çox qan itirir və damarlarındakı qan miqdarı azalır. Bu da qan təzyiqinin düşməsinə səbəb olur ki, aşağı qan təzyiqi xəstə üçün çox təhlükəlidir. Qan təzyiqi düşdükdə damarların və ürəyin içində yerləşən reseptorların hipofizə göndərdiyi impuls da kəsilir. Bu isə hipofizin həyəcan vəziyyətinə keçməsinə və vazopressin hormonu ifraz etməsinə səbəb olur. Vazopressin hormonu dərhal qan damarlarının ətrafında yerləşən əzələlərin gərilməsinə səbəb olur və bu proses qan təzyiqinin qalxmasını təmin edir.

## İstinadlar
Namiq Əliyev

* Namiq Əliyev (nazir müavini) — maliyyə nazirinin müavini
* Namiq Əliyev (səfir) — Azərbaycanın Gürcüstanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri
* Namiq Əliyev (futbolçu) — Azərbaycan futbolçusu
* Namiq Əliyev (həkim) — Azərbaycan alimi.

## Həmçinin bax
* Namiq
* Əliyev
Sent-Corces

**Sent Corces** () — Qrenadanın paytaxtı, onun siyasi və mədəni mərkəzi.

## Coğrafi şəraiti
Sent Corces kiçik Antil adalarına aid olan Qrenada adasının qərb sahilində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 118 metr hündürlükdədəir.

## Əhalisi, dil və din

Şəhər əhalisi şəhərətrafı ilə birlikdə 40 min nəfərdir. Etnik cəhətcə 50 % zəncilərdir, 40 % mulatlar, qalanı hindlilər və avropalılardır.

Dövlət dili ingilis dilidir. Иir qisim əhali patau danışır. Dominant din — xristianlıqdır (katolisizm və protestantlıq).

## İstinadlar
Sorb dilləri

**Sorb dilləri** (, ) — Hind-Avropa dillərinin Qərbi Slavyan filialı altında təsnif edilirlər. Almaniya şərq ində yerləşən Lusatiya regionunda Slavyan azlıqı olan Sorbların anadilidir. Tarixən kimi tanınan **Vend dili** (Wendish) və ya **Lusatiya dili** (Lusatian) kimi də tanınır. polyak, Kaşub, Çex və Slovak dillərinə sıx bağlıdır.

İki ədəbi dili var: Yuxarı sorbca (), ki Saksoniyada 40,000 nəfər tərəfindən danışılır və **[[Aşağı sorb dili|Aşağı sorbca]]** () Brandenburqda 10,000 nəfər tərəfindən danışılır. Bu iki dil danışılan ərazi Lusatiya kimi tanınır (*Łužica*,Yuxarı sorbcada *Łužyca* Aşağı sorbcada, və ya *Lausitz* Almancada).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sorbcanın dil ağacı
Pavel Qraçov

**Pavel Sergeyeviç Qraçov** () — Rusiyanın müdafiə naziri (1992–1996), ordu generalı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
Pavel Qraçov 1 yanvar 1948-ci ildə Tula vilayətində doğulub. SSRİ Silahlı Qüvvələrində vzvod, rota, batalyon, polk, diviziya komandiri olub. Əfqanıstan müharibəsində iştirakına görə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülüb.

1990–1991-ci illərdə SSRİ Hava Desant Qoşunlarının komandanı olub, daha sonra Rusiya müdafiə nazirinin birinci müavini vəzifəsini tutub. 1992–1996-cı illərdə Rusiyanın müdafiə naziri vəzifəsində çalışıb.

Müdafiə naziri postunu tərk edəndən sonra Pavel Qraçov "Rosvoorujeniya" və "Rosoboroneksport"da xidmət edib. 2007-ci ildən, Silahlı Qüvvələrdən tərxis olunandan bəri Popov adına Radio Zavodunda (Omsk) baş direktor müşaviri idi.

Pavel Qraçov 2012-ci il sentyabrın 23-ü Moskva vilayətində vəfat edib. O, sentyabrın 12-dən Müdafiə Nazirliyinin hərbi hospitalında, reanimasiya şöbəsində müalicə olunurmuş.

## İstinadlar
Kaşub dili

**Kaşub dili** və ya **Kassub dili** (Kaşubca: *kaszëbsczi jãzëk*, *pòmòrsczi jãzëk*, *kaszëbskò-słowińskô mòwa*; ) Slavyan dillərinin lehit alt qrupuna aid olan dil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Omniglot

## Həmçinin bax
Tsalka

**Salka**, **Barmaqsız** — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli ölkəsində şəhər. Salka bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi. Tsalka su anbarı yaxınlığında, dəniz səviyyəsindən 1569 metr hündürlükdə, Aşağı Kartlinin ikinci ən iri şəhəri olan Marneulidən 84&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.

## Tarixi
22 dekabr 1932-ci ildə Başkeçid rayonu tərkibindəki Barmaqsız kəndinin adı dəyişdirilərək Tsalka qəsəbəsi adlandırılmışdır.

3 aprel 1984-cü ildə Tsalka rayonunun inzibati mərkəzi Tsalka qəsəbəsi rayon tabeli şəhər statusu almışdır.

## Əhalisi

### Milli tərkibi
17 yanvar 1939-cu il Ümumsovet əhali siyahıyaalınmasına əsasən Tsalka rayonunun inzibati mərkəzi Tsalka kəndində 4.875 nəfər əhali yaşayırdı, onlardan 3.444 nəfərini və ya 70.65 %-ni **[[urumlar]]**, 171 nəfərini və ya 3.51 %-ni **[[ermənilər]]**, 166 nəfərini və ya 3.41 %-ni **[[gürcülər]]**, 43 nəfərini və ya 0.88 %-ni **[[azərbaycanlılar]]**, 1.051 nəfərini və ya 21.55 %-ni isə digərləri təşkil edirdi.

17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasına əsasən 
Tsalka rayonunun Tsalka şəhərində, Bediani və Trialeti qəsəbələrində yaşayan toplam şəhər əhalisi 2.411 nəfər olmuşdur. Tsalka rayonunun toplam şəhər əhalisinin 59 %-ni **[[urumlar]]**, 23 %-ni **[[gürcülər]]**, 11 %-ni **[[ermənilər]]**, 2 %-ni **[[ruslar]]**, 1 %-ni isə **[[azərbaycanlılar]]** təşkil edir.

2006-cı ilin yanvar-fevral aylarına olan rəsmi təxminə əsasən Tsalka şəhərinin 1.8 min nəfər əhalisnin 70 %-ni **[[gürcülər]]**, 15 %-ni **[[urumlar]]**, 10 %-ni **[[azərbaycanlılar]]**, 5 %-ni isə **[[ermənilər]]** təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Borçalının adları dəyişdirilmiş şəhərləri
Filip Parker

**Filip Parker** () — INSEAD-ın elmi idarəetmə üzrə professoru; dünyanın ən sürətlə yazan yazıçısı; 200 mindən çox kitabın müəllifi.

## Yazma texnologiyası
Filip Parker internetdən axtarışla götürülən informasiya ilə şablonla kitab yazmaq metoduna patent almış və bu üsulla indyə qədər 200 mindən çox kitab çap etdirmişdir. Onun tək ayaqqabılar haqqında 188, şamlar haqqında isə 219 kitabı vardır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Dünya kitab rekordu: 200 min kitabın müəllifi Filip Parker
"Berlinin alınmasına görə" medalı

**"Berlinin alınmasına görə" medalı** — İkinci dünya müharibəsində qələbə mükafatı..

## Təsisi
Medal İkinci dünya müharibəsi zamanı Berlinin ələ keçirilməsi şərəfinə 9 iyun 1945-ci il tarixində SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə yaradılıb.

## Təsviri
Dəyirmi, 32 mm diametrli, tunc medal. Arxasında döşə asılması üçün xüsusi sancaq yerləşdirilmişdir. Medalın üzərində "Berlinin alınmasına görə" sözləri, ən yuxarı hissəsində isə sovet ordusunun rəmzi olan 5 guşəli ulduz həkk edilmişdir.

## İstinadlar
Nəşət Ərtaş

**Nəşət Ərtaş** () — Türk ozan. Abdal musiqiçi olaraq da tərif edilir. Bozkırın Tezenesi olaraq da bilinir. Kırşehir Abdallarındandır.

## Həyatı
Nəşət Ərtaş 1938-ci ildə Çiçəkdağında doğulub.

25 sentyabr 2012-ci ildə İzmirdə vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Türkiyədə məşhur musiqiçi vəfat edib
Sent-Heliyer

**Sent Helier** (bəzən **Sent-Helyer** deyə qeyd olunur; , , norm. *Saint Hélyi*, ) — şəhər və liman, Böyük Britaniya taxt-tac ərazisi olan Cersinin paytaxtı, onun iqtisadi mərkəzi. Cersinin on iki dairəsindən biri.

Sent Helier Cersi adasının cənubundakı kiçik körfəzdə yerləşir.

Ərazisi — 10,6 km². Əhalisi — 28,3 min nəfər (2001), bu isə ada əhalisinin üçdə biri deməkdir.

Şəhər burada VI əsrdə yaşamış və piratlar tərəfindən öldürülmüş xristianlıq tərəfdarı Müqəddəs Helierin şərəfinə adlandırılıb. Balta ilə öldürüldüyü güman eedildiyi üüçn Cersinin gerbində balta təsviri vardır.

Əsas görməli yerləri Yelizaveta qalası, Müqəddəs Helier kilsəsi və parlament binasıdır. Kral şəhər parkında II Georqun heykəli vardır, onun yanı «sıfır kilometr» hesab edilir. Adada hər nöqtənin məsafəsi həmin yerdən hesablanır.


Image:Salle Paroissiale de Saint Hélier, Jersey.jpg | Sent Helier administrasiyasının binası
Image:Liberation sculpture Jersey.jpg | Cersinin azad edilməsinə həsr edilmiş abidə
Image:George_II_statue_St_Helier_Jersey.jpg | II Georqun heykəli
Image:Central Market St Helier.jpg| Sent Helierin mərkəzi bazarı
Image:Saint Helier from Noirmont Jersey.jpg|Cersi adasının cənubundakı körfəzdən şəhər görüntüsü


## Mənbə
* Sent Helierin rəsmi saytı
Sen-Pyer və Mikelon

**Sen-Pyer və Mikelon** () — Fransanın dəniz ərazilərinə daxil olan departamenti. Kabota körfəzində Nufaulend adasından 20 kilometr cənubda olan kiçik adalarda yerləşir.

Ərazisi 242&nbsp;km², əhalisi 6 min nəfərdir.

## Həmçinin bax
Kaxeti

**Kaxeti diyarı** () — Gürcüstan Respublikasının doqquz diyarından (gürcücə: მხარე) biridir. Tarixi və müasir elmi Azərbaycan mənbələrində bəzən **Qaxet** adıyla tanınır. İnzibati mərkəzi Telavi şəhəridir. Diyar Azərbaycan və Rusiya ilə həmsərhəddir. Kaxetinin cənubunda Keşiş dağ məbədi yerləşir.

## İnzibati-ərazi bölgüsü
Kaxeti diyar səkkiz bələdiyyəyə bölünür (2014):
*Telavi bələdiyyəsi (ərazisi 1,094&nbsp;km², əhalisi 58.350)
*Axmeta bələdiyyəsi (ərazisi 2,248&nbsp;km², əhalisi 31.461)
*Qurcaani bələdiyyəsi (ərazisi 849&nbsp;km², əhalisi 54.337)
*Kvareli bələdiyyəsi (ərazisi 1,000&nbsp;km², əhalisi 29.827)
*Dedoplistsğaro bələdiyyəsi (ərazisi 2,531&nbsp;km², əhalisi 21.221)
*Laqodexi bələdiyyəsi (ərazisi 890&nbsp;km², əhalisi 41.678)
*Saqareco bələdiyyəsi (ərazisi 1,515&nbsp;km², əhalisi 51.761)
*Sığnaq bələdiyyəsi (ərazisi 1,251&nbsp;km², əhalisi 29.948)

## Tarixi

VIII əsrdən başlayaraq Kaxeti müstəqil feodal knyazlıq olmuşdur. XI–XII əsrlərdə o, çar Qurucu Davidin səyləri nəticəsində birləşmiş Gürcüstan çarlığının tərkibidə girmişdir.

Gürcüstan çarlığının süqutundan sonra Kaxeti 1460-cı illərdə yenidən müstəqil olub yerli çar tabeliyində kiçik dövlət kimi mövcudluğunu davam eləmişdir. 1762-ci ildə Kaxeti çarlığı qonşu Kartli çarlığı ilə birləşmiş, Kaxetinin paytaxtı Telavi yeni birləşmiş Kartli-Kaxeti çarlığının paytaxtı olmuşdur. Səfəvilərin hücumu nəticəsində dövlət xeyli zəifləmişdir. Əhalisinin böyük hissəsi İranın ucqar bölgələrinə (Luristan, Mazandaran, Xorasan) sürgün edilmişdir. 1801-ci ildə Kartli-Kaxeti çar Rusiyasının tabeliyinə keçmişdir.

1918-ci ildə Kaxeti müstəqil Gürcüstan Demokratik Respublikasının tərkibinə girmişdir. Sovet vaxtında səkkiz rayona bölünmüş Kaxeti 1994-cü ildən bəri vahid inzibati bölgə kimi Gürcüstanın tərkibində olmaqdadır. İnzibati mərkəzi Telavi şəhəridir.

## Əhalisi
2014-ci il əhalinin qeydiyyata alınmasına əsasən Kaxetinin 318.583 sakinindən 85,16%-i (271.298 nəf.) gürcülər, 10,16%-i (32.354 nəf.) azərbaycanlılar, 1,75%-i (5.581 nəf.) kistlər (çeçenlər), 0,79%-i (2.526 nəf.) osetinlər, 0,69%-i (2.191 nəf.) ermənilər, 0,60%-i (1.921 nəf.) ruslar, 0,32%-i (1029 nəf.) Avarlar, 0,16%-i (504 nəf.) yezidi kürdlər, 0,06%-i (202 nəf.) ukraynalılar, 0,05%-i (158 nəf.) yunanlar təşkil edir.

Kaxeti diyarının ən böyük etnik azlığı olan azərbaycanlılar əksəriyyəti Saqareco (33,16%), Laqodexi (23,04%) və Telavi (12,77%) bələdiyyələrində, kiçik icmalar həmçinin Dedoplistskaro və Axmeta bələdiyyələrində yaşayır.

Kaxeti çeçenlərin qeydi-adi subetnik qrupu olan kistlərin sıxca yaşadığı yeganə yerdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kaxeti üsyanı (1812)
Faks

thumb|300px|Samsunq faksaparatı

**Faks** () — skanerləşdirilmiş və çap olunmuş materialı telefon vasitəsilə (mətn və şəkillər də), adətən bir printer və ya digər çıxış cihaza bağlı bir telefon nömrəsinə ötürülməsidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mustafaqulu Bayat

**Mustafaqulu Bayat** (Səmsamülmülk) — siyasətçi, İranın müasir kənd təsərrüfatı təsisçilərindən biri və Kərəc Kənd Təsərrüfatı Kollegiyasının banisi. O, Ərakın ilk oğlanlar üçün orta məktəbini təsis etmiş və bu məktəbi Səmsamiyə adlandırmışdır.

## Həyatı
Mustafaqulu xan mülkədar və millət vəkili Abbasqulu xan Bayatın oğlu, Mürtəzaqulu Bayatın kiçik qardaşıvə Məhəmməd Musaddıqın bacısı oğlu idi.

Mustafaqulu xan Məlaikə xanım Məhəmməd mirzə qızı Mülkara ilə ailə qurmuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mustafaqulu Bayat İslam Dünyası Ensiklopediyası yazıçı, Bağır Aqili

## Həmçinin bax
* Mürtəzaqulu Bayat
Xoca (film, 2012)

**Xoca** — 2012-ci ildə çəkilmiş film.

“Xoca” filmi faktlar əsasında lentə alınıb. Filmin rejissoru və ssenari müəllifi Vahid Mustafayevdir.  Baş prodüser Mir Şahin, prodüser Eyyub Danişvər, bəstəkar Yaşar Baxış, səs rejissoru Məsud Behnam, operator Afşin Əlizadə, montaj edən isə Elşad Rəhimovdur.

Filmdə hadisələr Bakıda və Xocalıda paralel şəkildə baş verir.

## Plagiat iddiası
2013-cü ildə musavat.com və minval.az saytları "Xoca" filmində 2010-cu ildə lentə alınmış "Brest qalası" filmindəki bir neçə epizodun eynilə təkrarlandığı iddia edib və bu barədə '''araşdırma videomaterial''' yayımlayıb.

Filmin baş prodüseri Mirşahin Ağayev isə bu iddiaları təkzib edib. Təkzibdən sonra musavat.com və minval.az saytları yeni bir açıqlama yayaraq iddialarını yenidən təkrar ediblər.

ANS Şirkətlər Qrupunun vitse-prezidenti Mais Məmmədov mövzu ilə bağlı açıqlamasında həm “Brest qalası”, həm də “Xoca” filmini dəfələrlə izlədiyini, “Xoca” filminin çəkilişlərində iştirak etdiyini söyləyərək, ortada heç bir plagiatlığın olmadığını bildirib.

Daha sonra filmin rejissoru Vahid Mustafayev də plagiat iddiası ilə bağlı açıqlama verərək iddiaları təkzib edib.

28 mart 2013-cü ildə “Brest qalası” filminin müəllifi Aleksandr Kott öz kinoəsəri ilə “Xoca” fimi arasındakı “oxşarlıq” iddialarını şərh edərkən “Xoca” filminin yaradıcılarına qarşı məhkəmə iddiası ilə çıxış etməyəcəyini açıqlayıb. Həmin gün Mais Məmmədov isə rus rejissorun "Xoca" ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər haqda danışmaq istəmədiyini bildirib. Sabahsı gün, 29 mart 2013-cü ildə rus rejissorun "Xoca" filmi barədə heç vaxt heç bir açıqlama vermədiyi iddia olunsa da elə həmin gün rus rejissorun açıqlamasını yayan sayt isə rejissorun həqiqətən də "Xoca" filmi ilə bağlı açıqlama verdiyi iddiasını bir daha təkrar edib və bununla bağlı "skrinşot" foto təqdim edib.

2018-ci ildə isə Minval.İnfo saytı film barədə oxşar plagiat iddiası irəli sürüb.

## İstinadlar

## Mənbə
* Mustafayev, V. Vahid Mustafayev: “Xırda adamlar böyük kinodan danışmasınlar”: [“Xoca” filminin rejissoru Vahid Mustafayevlə müsahibə] /müsahibəni apardı Sevinc Mürvətqızı //525-ci qəzet.- 2013.- 2 mart.- S.8-9.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
* YouTubeda izlə
* TVSeansda filmi izlə 
* 
* Bakı Filmin rəsmi saytında — Xoca
* Xoca — KinoTap səhifəsi  
* 
* Xoca — Trailer
* Vahid Mustafayev "Pen klub"un canlı efirində! "Xoca" filmi necə alınıb?
* «Xoca» ilə özümüzü tanıtmaq(mı?) (REAKSİYA) 
* “ANS əsəblərimizlə oynamasın!” — Milli Qəhrəman övladından sərt təpki
Rigan şəhristanı

**Rigan şəhristanı** — İranın Kirman ostanında şəhristan. İnzibati mərkəzi Məhəmmədabad şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 53 059 nəfər və 11 380 ailədən ibarətdir.

## İstinadlar
Dırnaqtutan

**Dırnaqtutan** — əl və ayaq dırnaqlarını düzəltmək üçün istifadə edilən alət. Dırnaqtutanlar adətən paslanmayan poladdan, həmçinin plastik və alüminiumdan hazırlanır.

## Xarici keçidlər
* Nicholson Baker.''Clip Art'' The New Yorker,7 novembre 1994

## Həmçinin bax
Dırnaq törpüsü

thumb|right|75px|Dırnaq törpüləri

**Dırnaq törpüsü** — yüngülcə dırnaqların kənarlarını yumşaltmaq və şəkilləndirmək üçün istifadə edilən vasitədir. Manikür və pedikürdə də istifadə edilir.

## Mənbə
*
Telavi

**Telavi** (, ) — Alazan vadisində (Gürcüstan) şəhər, Telavi bələdiyyəsinin mərkəzi, Kaxetiya diyarının paytaxtı.

Əhalisi — 19 629 nəfər (2014).

Şəhər Sivi-Qombor dağ silsiləsinin şimal yamacında, dəniz səviyyəsindən 490 metr hündürlükdə, Tbilisidən 70&nbsp;km. aralıda yerləşir.

## Tarixi
Telavinin adı b.e. I əsrinə aid mənbələrdə çəkilir. Şəhər Yaxın Şərqdən Avropaya aparan karvan yolunun üzərində vacib ticarət mərkəzi olmuşdur. XI əsrdə və XVII əsrdən XVIII əsrə qədər Kaxetiya çarlığının paytaxtı olmuşdur.

## Görməli yerləri
* VIII—XVIII əsrlərə aid qala;
* 800 yaşlı çinar ağacı;
* Telavi Dram Teatrı;
*Ətrafında:*
* Şuamta monastırlar kompleksi (V—XVI əsrlər);
* İkaltoy akademiyasının xarabalıqları (XI—XII əsrlər) (rəvayətə görə Şota Rustavelli burada oxumuşdur)

## Tanınmış adamları

### Doğulanlar
* Henrix Malyan (1925—1988) — rejissor, SSRİ xalq artisti (1982)
* Kaxi Asatiani (1947—2002) — gürcü əsilli sovet futbolçusu, məşqçi.

## Maraqlı faktlar
* Telavi Georgi Daneliyanın məşhur "Mimino" filmində hadisələrin cərəyan etdiyi yerlərdən biridir.
* İosif Stalinin atası Telavidə vəfat etmişdir.

**Şəhər mərkəzinin panoramı**


  


şəkil:Talavi (10.10.09).jpg
şəkil:Telavi14.jpg|
şəkil:Telavi13.jpg|
şəkil:Telavi Ethnography Museum.jpg
şəkil:Telavi15.jpg|
şəkil:Telavi16.jpg|
şəkil:Telavi17.jpg|
şəkil:Telavi18.jpg|
şəkil:Telavi19.jpg|
şəkil:Telavi Art School.jpg


## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Telavidə hava proqnozu
Baster Kiton

**Cozef Frenk Kiton**, səhnə adı **Baster Kiton** (; ) — amerikalı komediya aktyoru və rejissoru, səssiz kinonun ən tanınmış komiki, əfsanəvi "Şerlok-kiçik" , "Naviqator" və "General" filmlərinin yaradıcısı.

## Həyatı
Kitona "Baster " (, yəni dəliqanlı) təxəllüsünü məşhur illüziyaçı Harri Hudini vermişdir. Ona bu təxəllüsün verilməsinin səbəbi Kitonun 6 aylığında pilləkandan yıxılaraq heç bir xəsarət almaması olmuşdur. 3 yaşından səhnədə "3 Kiton" şousunda iştirak etmiş və çox sevilmişdir. Buster Keaton Production kinokompaniyasını yaratmışdır.

Atası, Con Kiton "Tibbi şou"da Harri Hudininin tərəf yoldaşı olmuşdur. Basterin atası rəqs edir və salto aşırdı. Baster isə anasının saksofonda ifa etdiyi zaman kart fokusları göstərərək tamaşaçıları heyrətləndirirdi.

Baster 6 aylığında pilləkandan yıxılaraq ağlamağa başlayır. Yıxılanın yanında olan Hudini onu qaldıraraq belə demişdir: "İlahi, bu nə yıxılma idi" (OMG, what a buster). Sonra balaca Kiton bir neçə yanğın və dəmiryolu qəzası keçirməsinə baxmayaraq, xoşbəxtlikdən sağ qala bilmişdi. Bundan sonra o şəhadət barmağı ilə oynağını bərk əzmiş, sonra başına kərpic düşmüş və ən nəhayət qasırğa qurbanı olmuşdur. Qasırğa zamanı hava qıfı uşağı özü ilə yuxarı mərtəbəli evdən apararaq bir küçədə yerə endirmişdir. Valideynləri uşağın səhnədə, yəni onların yanında təhlükəsiz olduğunu anlayaraq onu özləri ilə aparırlar.

3 yaşından Baster valideynləri ilə səhnədə çıxış etməyə başlamışdır. Kitonların teatrı çoxlu qastrollarda olurdu. Kitonlar ailəsi ancaq uşaq əməyinə görə məsuliyyətə cəlb olunmayan yerlərdə qastrollarda olurdular. Uşağın istedadı hamıya məlum idi. Tamaşaçılar ilk dəfə səhnəyə Böyük Kitonla yanaşı onun dizi boyda olan Balaca Kitonun çıxmasını görəndə həddindən çox gülmüşdülər. Çünki Baster atasının geyindiyi parik və paltarları geyinmiş, onun hərəkətlərini yamsılayırdı. 2 ildən sonra onun atası səhnəyə yeni nömrə qoyur. Basterin valideynləri bir-birinə əşyalar atmaqla ailə mübahisələrini səhnədə nümayiş etdirirdilər. Sonda isə bir-birlərinə öz oğullarını atırdılar. Hər dəfə oğlan gurultu ilə yerə dəyir, yerindən duraraq gülüşsüz şəkildə tamaşaçılardan bu cür üzr istəyirdi: "Bağışlayın, mən yıxıldım". Atası ona səhnədə gülməyi qadağan etmişdi. "3 Kiton" şousu möhtəşəm şöhrət qazanmışdı. Basteri heç kimin şübhə etmədiyi böyük gələcək gözləyirdi.

## Maraqlı faktlar
Kitonun təxəllüslərindən biri "Daş sifətli insan" və ya "Gülüşsüz komik" idi. Onun bacarığı ekranda ən absurd situasiyaları oynayarkən sifətinin ifadəsini dəyişməmək idi.

Nyu-York qanunlarına görə, 7 yaşından az olan uşaqlar səhnəyə buraxılmırdı. Kitonun 5 yaşı olanda Toni Pastor Basterin artıq 7 yaşı olduğuna and içmişdi.

Uşaqların müdafiəçiləri ilə pis hadisədən qaçmaq üçün, bəzi teatrların menecerləri Kitonu karlik kimi reklam edirlər.

## Filmoqrafiya

### Ssenarist
1935 — Operada gecə

### Rejissor
1938 — N şəhərində həyat

1946 — Evlənmək asandır

1932 — Hollivud handikanı

### Aktyor
1920 — Balda

1917 — Koni adası

1936 — Kimyaçı

1939 — Qərbdən olan taun

1940 — Yeni Ay

1950 — Sanset bulvarı

## İstinadlar
XVI Karl Qustav

**XVI Karl Qustav** (; ) — indiki İsveç kralıdır. Qustav Adolf Bernadot və Sibilla Sakse-Koburq-Qotanın tək oğludur. Atası öldüyü üçün taxta babasından sonra o keçmişdir.

## Uşaqlığı
Karl Qustav 1946-cı ildə Stokholmda anadan olmuşdur. Onu xaç suyuna Uppsala arxiyepiskopu Erlinq Eydem salmışdı. O anadan olan kimi Yamtland hersoqu tituluna sahib olmuşdur. Atası erkən yaşda öldüyü üçün 4 bacısı ilə babasının yanında böyüyən Karl Qustav bu haqda 2005-ci ildə bir nitqində danışmışdı. Orta təhsili bitirdikdən İsveç Donanması, İsveç Ordusu və İsveç Hava Qüvvələrində 2 il yarım təhsil görən Karl donanmada leytenant, orduda isə kapitan rütbəsinəcən yüksəldi. Uppsala Universiteti və Stokholm Universitetini bitirən Karl bir çox xarici şirkətdə idarəetmə barədə təlim keçdi.

## Krallığı
1973-cü il, sentyabrın 15-i təntənəli şəkildə kral olan Karl İsveç kralları içində ən qısa titul işlədən adam olmuşdur. Belə ki, o babasının "Tanrının izni ilə İsveçlilərin, Qotların və Vendlərin kralı" (*[[Latın dili|lat.]]* Dei Gratia Suecorum, Gothorum et Vandalorum Rex) titulundan imtina etmişdir. Özünə xüsusi şüar hazırlatmışdır. Kralın hüququ və vəzifəsi çox azdır. O təkcə mərasimlərdə vəzifə yerinə yetirir, açılışlar edir. Baş naziri təyin edə bilmir. Onun vəzifələri arasında xaricə rəsmi səfərlər etmək və qonaq qəbul etmək, parlament sessiyaları açmaq və postuna yeni gəlmiş xarici dövlət başçılarına təbrik məktubları yazmaqdır. O, həm də hər il Nobel mükafatını təqdim edir.

## Ailəsi
Kral 1976-cı ildə Silvia Sommerlat ilə evləndi. Onların toy mərasimində ABBA qrupu "Dancing Queen" adlı mahnılarını ifa etmişdi. Onların üç övladı var:
* Viktoriya Bernadot — vəliəhd, Vasterqotlandiya hersoqinyası — 1977-ci ilin 14 iyul tarixində anadan olmuşdu. 2010-cu ildə isə Daniel Veslinq ilə evlənmişdi. 1980-ci ildə qəbul edilən qanuna görə kralın bütün övladları bərabər vəliəhdlik hüququna malikdir. Yəni vəliəhd qadın da ola bilər. Buna görə də vəliəhdlik kiçik qardaşından sonra Viktoriyaya keçmişdi. İndiki kralın ölümündən sonra taxt Viktoriyanın olacaq.
* Karl Filip Edmund Bertil Bernadot — Vermlandiya hersoqu. 13 may 1979-cu ildə anadan olmuşdu.
* Madeleyn Tereza Ameliya Jozefina Bernadot — Halsinqlandiya və Qastriklandiya hersoqinyası. 10 iyun 1982-ci ildə anadan olmuşdu.

Kral indiki bütün Avropa monarxları ilə qohumdur.

## İstinadlar
Azərbaycan-Danimarka futbol matçlarının siyahısı

## Kişilər

### Əsas milli komanda

### U-21

### U-19
#14.10.2009 Kfar-Sava, İsrail AÇSO Danimarka - Azərbaycan 0:3
#31.03.2015 Fler, Fransa AÇSO Danimarka - Azərbaycan 3:0

### U-17
#28.09.2006 BakıAÇSO Azərbaycan - Danimarka 0:0

### Klublar
#02.07.2017 Tirol, Avstriya YO Brondbü – Qarabağ 5:1
#15.08.2017 Bakı, Azərbaycan UEFA ÇL Qarabağ – Kopenhagen 1:0
#23.08.2017 Kopenhagen, Danimarka UEFA ÇL Kopenhagen – Qarabağ 2:1
#10.02.2020 Antalya YO Azərbaycan (U-21) – Hellerup 2:2
#01.10.2025 Bakı, Azərbaycan, UEFA GL Qarabağ (U-19) – Kopenhagen (U-19) 0:5
#01.10.2025 Bakı, Azərbaycan, UEFA ÇL Qarabağ – Kopenhagen 2:0

## Qadınlar

### Əsas milli komanda
#28.09.2004 AÇSO Danimarka - Azərbaycan 20:0
#21.09.2021 Bakı, Azərbaycan AÇSO Azərbaycan - Danimarka 0:8
#12.04.2022 Danimarka AÇSO Danimarka - Azərbaycan 2:0

### U-21

### U-19
#15.09.2014 Bakı, Azərbaycan AÇSO Azərbaycan - Danimarka 0:3

### U-17

### Klublar

## Futzal

### Əsas milli komanda
#19.03.2015 Bakı, Azərbaycan AÇSO Azərbaycan - Danimarka 11:2
#22.01.2026 Bakı, Azərbaycan YO Azərbaycan - Danimarka 1:4
#24.01.2026 Bakı, Azərbaycan YO Azərbaycan - Danimarka 4:2

## Çimərlik futbolu

### Əsas milli komanda
#13.08.2016 Şiofok, Macarıstan AÇSO Danimarka – Azərbaycan 2:3

## İstinadlar
Bağçalar

**Bağçalar** — Gürcüstan Respublikasının '''Aşağı Kartli mxaresinin''' Başkeçid rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd. 1 yanvar 2010-cu il vəziyyətinə görə İpnari kənd inzibati-ərazi dairəsinə daxildir.
## Coğrafiyası
Kənd Gədi çayının mənsəbində, rayon mərkəzi Başkeçid şəhərindən 17&nbsp;km qərbdə yerləşir.
## Tarixi
Borçalı bölgəsində Bağçalar yaşayış məntəqəsi adına ilk dəfə 1701-ci ilə aid məxəzlərdə rast gəlinmişdir.

## Əhalisi
Tarixən yalnız etnik azərbaycanlılardan ibarət əhalisi olan kənddə 1721-ci ildə 25 ailə, 1870-c ildə 4 ailədə 27 nəfər, 1926-cı ildə 15 ailədə 104 nəfər əhali yaşamışdır.

17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasına əsasən kənddə yaşayan 149 nəfər əhali 100 % etnik azərbaycanlılardan ibarətdir.

1 yanvar 2010-cu il tarixinə olan rəsmi təxminə əsasən kənddə 146 nəfər əhali yaşayır.

## Təhsil
Kənddə ilk dünyəvi məktəb 1926-cı ildə yaradılıb. Hazırda kənddə bir ibtidai məktəb fəaliyyət göstərir. Hazırda məktəbdə 10 şagird təhsil almaqdadır.

## İstinadlar
Furye çevrilməsi

**Furye çevrilməsi** — fizika və mühəndislikdə tətbiq olunan riyazi çevrilmədir. Adətən zamandan aslı olan *f*(*t*) funksiyasının tezlikdən aslı və çox vaxt \hat f şəklində işarə olunan funksiyaya çevrilməsidir.
 inteqrallana bilən funksiyas üçün Furye çevrilməsi aşağıdakı şəkildədir:

\hat{f}(\omega)=\int\limits_{-\infty}^{\infty}f(x)e^{-2\pi ix\omega}\,dx, istənilən \omega həqiqi ədədi üçün

## Həmçinin bax
* Veyvlet

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Furye transformasiyalarına interaktiv giriş
Vaza sülaləsi

**Vaza sülaləsi** - Müasir İsveç tarixini başlatmış və İsveç imperiyasını qurmuş sülalə.

## Hakimiyyətə gəlməsi

Vaza sülaləsi hakimiyyətə Kalmar Birliyinə etiraz olaraq doğmuş olan vətənpərvər hərəkatının verdiyi təkanla gəlmişdi. Qədim əsilzadə ailəsi olan Vaza ailəsinin başçısı olan Qustav Eriksson Danimarka kralı və Kalmar Birliyinin başçısı olan II Kristiana qarşı üsyan edərək İsveçi müstəqil krallıq etdi. Vaza sülaləsi dövründə Katolik etiqadı tərk edilərək Lüteranizmə keçildi.

## Kralları

### İsveçdə

I Kristinanın könüllü taxtdan çəkilməsindən sonra İsveçdə taxt onun ögey qardaşı olan X Karla keçdi.

### Polşada

Polşada II İohannın taxtdan çəkilib keşiş olmağa qərar verməsi ilə Vaza sülaləsinin hər iki ölkədə olan hakimiyyəti bitdi. Polşada hakimiyyət Mixail Vişneveskinin əlinə keçdi.