open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrey Fedçuk

**Andrey Fedçuk** (Ukraynaca: Андрій Васильович Федчук; ) — Ukraynalı boksçu.

## Həyatı
Andrey Fedçuk bizneslə məşğul olub və Kolomıy şəhərinin deputatı kimi fəaliyyət göstərib.

## Uğurları
Andrey Fedçuk 1998-ci ildə gənclər arasında dünya çempionatının bürünc mükafatçısı olub. Sidney olimpiadasında isə o, 81 kq çəki dərəcəsində bürünc medal qazanıb.

2004-cü ildə Fedçuk Avropa çempionatının bürünc medalına yiyələnib. 2004-cü il Afina Yay Olimpiya Oyunlarında isə o, 9-cu olub. Bir neçə il öncə Fedçuk həvəskar boksu tərk etsə də, peşəkar boksa keçməyib.

## İstinadlar
Xudabəndə məscidi

**Xudabəndə məscidi** — İrəvanda ilk böyük məscid.

Azərbaycan arxeoloqu və epiqrafçısı İsa Əzimbəyov 1928-ci ildə İrəvanda ekspedisiyada olmuşdur. Ekspedisiyanın nəticələrinə dair yazdığı "Tiflisin, İrəvanın və Naxçıvan SSR-in müsəlman kitabələri" adlı məqaləsində göstərir ki, həmin vaxt Məşədi Cabbar adlı şəxs ona yaxınlıqda Şah Abbas məscidindən daha qədim bir məscidin olduğunu və onun şah Xudabəndə tərəfindən inşa edildiyini söyləmişdir.

## Memarlıq quruluşu
Uzunluğu 9 metr olan bu məscidin eni 6 metr, hündürlüyü isə 12 metr idi. Çox da hündür olmayan bir mehrabı varmış. Bişmiş qırmızı kərpicdən inşa edilmiş məscidin giriş qapısının üstündəki kitabədə əbcəd hesabı ilə onun təmir olunma tarixi də göstərilib.Kiçik mehrabı olan məscid qırmızı bişmiş kərpicdən inşa edilmişdir. 1685-ci ildə Səfəvi hökmdarı Şah Süleyman tərəfindən təmir etdirilən məscidin giriş qapısı üzərində bir təmir kitabəsi qoyulmuşdur.

Sənge tarixe çu məqsud şod əz dur zəman,
Kordən xodid be tarixe qədim Əhməd xan.

Buradan aydın olur ki, məscid hicri tarixi ilə 1099-cu ildə, miladi ilə 1685-ci ildə Səfəvi hökmdarı şah Süleyman (hak. 1666–1694) tərəfindən təmir olunmuşdur. Yuxarıda göstərilən *Əhməd xan* sözü əbcəd hesabı ilə 704-cü hicri ilini (miladi 1305) əmələ gətirir ki, bu da Elxani hökmdarı Olcaytu Məhəmməd Xudabəndi Xulaqiydinin hakimiyyət illərinə (hak. 1304–1316) düşür.

## Xarici keçidlər
* 
* 

## İstinadlar
Heyvagülü

**"Heyvagülü"** və ya **"Ağabəy rəqsi"** — Azərbaycanın milli rəqsi. Segah muğamı üstündədir. Qara zurna ilə ifa olunan xalq rəqsidir. Solo rəqslərə aiddir. El arasında bu rəqsi "Ağabəy rəqsi" də adlandırırlar. Bu bəstə Əli Kərimov tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*"YouTube"da "Heyvagülü" rəqsi.
Rəcəb Paşa məscidi

**Rəcəb Paşa məscidi** — 1725-ci ildə Rəcəb Paşa tərəfindən İrəvan qalasında inşa edilmiş məscid.

## Haqqında
1724-cü ildə Osmanlı qoşunları yenidən İrəvanı ələ keçirdikdən sonra türk sərkərdəsi Rəcəb paşa şəhərin inkişafı üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirmişdi. Onun tapşırığı ilə 1725-ci ildə Qalanın içərisində yeni bir məscid inşa edilmişdi ki, həmin məscid onu inşa etdirənin şərəfinə Rəcəb paşa məscidi adlandırılırdı.

## Memarlıq quruluşu
Bu məscid düzgün paralelepiped formasında və sferik günbəzli idi, həmçinin Şərq üslubunda həndəsi ornamentlərlə bəzədilmişdi.

## Tarixi
İrəvan qalasının 1827-ci il oktyabrın 1-də rus qoşunları tərəfindən işğalından bir gün sonra Rəcəb Paşa məscidinin günbəzindəki ay-ulduzu çıxarıb, yerində xaç və kilsə zəngi asaraq onu rus pravoslav kilsəsinə çevirmişdilər. Daha sonra onun xarici quruluşunda da dəyişiklik edilmiş, fasadına silindrik sütunlar əlavə edilmiş, damına örtük vurulmuş, xristian məbədi formasına salınmışdı. Rəssam Frans Rubonun İrəvan qalasının alınmasına həsr etdiyi rəsmdə öndə Rəcəb paşa məscidi və onun minarəsi, arxa planda isə İrəvan xan sarayının yaxınlığında Sərdar məscidinin təsviri verilmişdir. 1930-cu illərdə aparılan "Allahsızlar" kampaniyası çərçivəsində Rus pravoslav kilsəsi də sökülərək məhv edilmişdir.

## Həmçinin oxu

* Erməni vandallarının məhv etdikləri İrəvan məscidləri
* İndiki Ermənistan ərazisində Azərbaycanın tarixi abidələri vandalizmə məruz qalıb
* Erməni vandalizmi ABŞ-ın hesabatında
* İrəvan məscidləri
* Qərbi Azərbaycanda dağıdılan və ya erməni kilsəsinə çevrilən məscidlər

## İstinadlar
Şükürbəyli məscidi

**Şükürbəyli məscidi** — İrəvanda məscid.

## Tarixi
Ruslar 1827-ci ildə məscid binasının içərisini dəyişmiş və adını da İrəvan qarnizonunun Müqəddəs Məryəm Ana adına Pokrov kilsəsi () qoymuşlar. Şükürbəyli məscidi hazırda rus kilsəsi kimi fəaliyyətdədir.

## İstinadlar
Zal xan məscidi

**Zal xan məscidi** və ya **Şəhər məscidi** — İrəvan şəhərinin qədim yerlərindən biri olan Şəhər hissəsində yerləşən məşhur məscidlərdən biri.

## Tarixi
Məscid İrəvan şəhərinin Qala və Təpəbaşı məhəllərinin arasında yerləşmişdir. Güman edilir ki, məscid 1649–1685-ci illərdə ucaldılmışdır. Henri Linçə görə, məscidin üzərində ərəb qrafikası ilə Azərbaycan türkcəsində olmaqla məscidin 1687-ci ildə tikildiyi qeyd olunmuşdur. Burdan belə başa düşülür ki, 1679-cu ildə tikilmişdir. 1928-ci ildə məscidin böyük zalı sökülmüş və yerində İrəvan oteli tikilmişdir. 1999-cu ildəki rekonstruksiyadan sonra otel Qolden Tulip İrəvan Otel adlandırılmaqdadır. Azərbaycan Dövlət Arxiv İdarəsində saxlanılan və 1949-cu ilə aid məlumata görə, Zal xan məscidi sovet dövründə sərgi salonu kimi istifadə olunmuşdur. Zal xan məscidinin istifadə məqsədi İkinci Dünya müharibəsindən sonra dəyişdirilmişdir. Buna qədər məscidin iki mərtəbəli binası və bir çox hücrəsi mövcud olmuşdur. Hal-hazırda, Artistlər Evinin sərgi salonu köhnə məscidin binasında yerləşməkdədir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Xarici görünüşünə görə Göy məscidə bənzəyən Zal xan məscidinin də dincəlmək üçün həyəti, sərin bağçası olmuşdur. Tədqiqatçıların verdikləri məlumata görə, Zal xan, yaxud Şəhər məscidi İrəvan şəhərinin mərkəzindəki hazırda Respublika meydanı adlanan ərazidə olmuşdur. 1928-ci ildə Şəhər məscidinin böyük zalı sökülərək onun yerində "Yerevan" hoteli inşa edilmişdir. 1999-cu ildə rekonstruksiya edildikdən sonra həmin hotel hazırda "Golden Tulip Hotel Yerevan" adlanır. Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivində saxlanılan 1949-cu ilə aid bir arxiv sənədində Zal xan məscidinin sərgi zalı kimi istifadə edildiyi göstərilmişdir. İkimərtəbəli binası və çoxlu hücrələri olan Zal xan məscidinin mədrəsəsinin təyinatı İkinci Dünya müharibəsindən sonra dəyişdirilmişdir. Hazırda həmin binada Rəssamlar evinin sərgi salonu yerləşir.

## Həmçinin bax
* Göy məscid (İrəvan)
* Abbas Mirzə məscidi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İrəvan məscidlərinin (o cümlədən Zal xan məscidi) qədim fotoları
Qaravəlilər

**Qaravəlilər** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Qaravəlilər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 954-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Qaravəlilər kəndi Hacılar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Qaravəlilər kəndi mərkəz olmaqla, Qaravəlilər kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, XIX əsrdə Mülkülü kəndindən çoban Qaravəli adlı şəxsin əvvəllər burada binəsi olmuş və Qaravəlinin binəsi adlanmışdır. Sonralar imirzələr tirəsinə mənsub ailələrin (Tovuz rayonunun Bozalqanlı kəndindən) saldığı kənd də Qaravəlinin adı ilə adlanmışdır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 422 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaraməmmədli (Gədəbəy)

**Qaraməmmədli** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Qaraməmmədli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Qaraməmmədli oyk., sadə.
* Ağsu r-nunun Ağsu şəhər i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir. Kənd qaraməmmədli nəslinin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlanmışdır;
* Füzuli r-nunun Dilağarda i.ə.v.-də kənd. Köndələnçayın (Arazın qolu) sahilində, dağlıq ərazidədir. Kəndi qaraməmmədli nəslindən olan ailələr saldığı üçün belə adlanmışdır;
* Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini təqr. XVIII əsrin axırlarında Ağköynək kəndindən (Qazax r-nu) gəlmiş Qara Məmməd adlı bir şəxs saldığı üçün belə adlanmışdır. Hazırda kənddə qaraməmmədli adlı nəsil də yaşayır. Qızıltorpaq adlı ərazidə salındığına görə, kəndə bəzən Qızıltorpaq da deyilir;
* Yevlax r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. İncəçayın sağ sahilindən 3&nbsp;km aralı, Yuxarı Qarabağ kanalının sağ sahilində, Qarabağ düzündədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə burada məskunlaşmış qaraməmmədli nəslinin adını daşıyır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 849 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qasımlı (Gədəbəy)

**Qasımlı** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun İnəkboğan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Qasımlı oyk., sadə.
* Ağdam r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Qarqar çayından 2&nbsp;km. aralı* dağətəyi düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi 1820-ci ildə Cənubi Azərbaycandan köçüb gəlmiş qasımlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır;
* Dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Hacıqasımlıdır. Yaşayış məntəqəsini təqribən XIX əsrdə Çobankərə (indiki Ermənistan ərazisində) kəndindən gəlmiş Hacı Qasım adlı şəxs saldığma görə belə adlanmışdır;
* Masallı r-nunun Yeddioymaq i.ə.v.-də kənd. Kəndin Qasımlı adlanması, Qasımın bu kəndə gəlişi ilə bağlıdır. **Qasım Mirzə Toğrul oğlu** 1737-ci ildə Ərdəbildə anadan olmuşdur. Qasım qardaşları ilə bir müddət Lənkəran qəzasında (Böyük bazar) ərazisində yaşadıqları müddətdə mükəmməl elmi-dini təhsil almışdır. 1754-cü ildə dini çıxışları və geniş dünyagörüşü Lənkəran xanının xoşuna gəlmiş və qeyd olunan əraziləri Qasıma bəxşiş vermişdir.
Yazılı Mənbələrə və şfahi dildən-dilə keçən məlumatlara görə Qasımlı kəndinin ərazi vahidi kimi tanınması Qasımın bu əraziyə gəldikdən sonra, elmi-dini mədrəsə yaratması olmuşdur. Ətraf ərazilərdə olan elmi və dini biliklər verməklə məşğul olmuşdur. Beləliklə bu ərazi Qasımın adı ilə tanınmağa başlamışdır. Lənkəran xanı Cəmaləddin Mirzə bəyin əmrinə əsasən Qasımın yaşadığı, tabeçiliyində olduğu ərazidə yaşayan əhali vergidən azad idi. Əhali Qasımla razılaşdırılmış şəkildə Qasıma cüzi vergi verirdilər. Bu vergidən azad olunma Lənkəran xanlığının süqutuna qədər davam etmişdir. Atası **Toğrul Mirzə Musa oğlu**, anası yəhudi əsilli (Yohəvəd) **Çiçək** xanım olmuşdur. Keçirdiyi xəstəlik səbəbindən Qasımın övladı olmamışdır. 
1819-cu ildə həcc ziyarətində vəfat etmişdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 417 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qalakənd

**Qalakənd** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Miskinli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
XIX əsrin ortalarında Gədəbəy rayonu ərazisində mis filizi yataqları kəşf edilmiş və Qalakənddə 1855-1856-cı illərdə yerli sahibkarlar tərəfindən misəritmə zavodu tikilmişdir. Daha sonra həmin zavod Almaniyanin "Simens" şirkəti tərəfindən alınaraq, 1865-ci ildə yenidən qurulmuşdur. Burada əksəri azərbaycanlılar olmaqla yanaşı, ruslar, almanlar, yunanlar, bolqarlar, rumınlar, italyanlar və başqaları işləyirdilər. Qalakənd misəritmə zavodu Avropada ən böyük metallurgiya mərkəzlərindən birinə çevrildi. 1883-cü ildə Qalakənddə İkinci misəritmə zavodu işə düşdü. Həmin illərdə Gədəbəy və Qalakənd misəritmə zavodlarında odun yanacağı maye yanacağı ilə, yəni mazut və neftlə əvəz edildi. 1887-ci ildə Zaqafqaziyada birinci olaraq Qalakənd HES işə salındı və burada iri balıqçılıq təsərrüfatı yaradıldı. Qalakənd Misəritmə Zavodunda dünyada birincilər sırasında Siemens-Billiter elektroliz laboratoriyası quraşdırıldı və bu üsulla təmiz mis əldə edilməyə başlanıldı. 1891-ci ildə Qalakənd zavodunda elektroliz yolu ilə qızıl və gümüş istehsal olunurdu. Qazma işləri əvvəllər əllə aparılırdısa, 1893-cü ildən almazla, 1902-ci ildən isə bu işlər elektriklə görülmüşdür. Müxtəlif səbəblərə görə 1914-cü ildə Siemens qardaşlarının Gədəbəy-Qalakənd bölgəsində fəaliyyətləri başa çatmışdır.

## Toponimikası
Şəmkir çayının sahilində, Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. XIX əsrdə kənd Qarabulaq (indiki Rüstəm Əliyev) kəndində ucalan dağın zirvəsindəki Koroğlu qalasına görə belə adlanmışdır. Bəzi tədqiqatçılara görə, həmin qalanın adı Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poemasında qeyd etdiyi Pərisuz olmuşdur.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 174 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
## Qalereya

Fayl:Gədəbəy Qala kəndi2.jpg
Fayl:Gədəbəy7.jpg
Fayl:Gədəbəy Qala kəndi1.jpg
Fayl:Gədəbəy Qala kəndi3.jpg


## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qoşabulaq (Gədəbəy)

**Qoşabulaq** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Qoşabulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qoşabulaq qədim insan məskənlərindən biridir. Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin ayrılmaz tərkib hissəsi olan bu ərazidə qədim Alban qəriristanlıqları, Alban kilsəsi və digər tarixi abidələr bu ərazinin hələ Qafqaz Alban dövləti zamanında əhəmiyyətli yaşayış məskəni olduğunu sübut edir.

## Toponimikası
Bada çayının (Zəyəm çayının qolu) sahilində, Şahdağ silsiləsinin (Kiçik Qafqaz) ətəyindədir. Keçmiş adı Törpülü olmuşdur. Yerli məlumata görə kəndin salındığı ərazi XIX əsrin əvvəllərində Yanıqlı kəndinin (Tovuz r-nu) binəsi olmuşdur. XIX əsrin axırlarında mövcud olmuş Törpülü kəndindən gəlmiş ailələr burada məskunlaşmışlar. Sonralar kənd ərazisindəki Qoşabulaq adlı bulağın adı ilə tanınmışdır.

## Mədəniyyəti
Azərbaycan və dünya elminə öz töhfələrini vermiş bir sıra alimləri var. 
Qoşabulaq kəndində 2 ümumtəhsil məktəbi, 2 klub, 3 kitabxana var. Həmçinin xəstəxana, feldşer-mama məntəqəsi, 4 həkim var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qoşabulaq Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunda bir kənd və bələdiyyə vahididir. Əhalisi 2,500 nəfərə yaxındır.Gədəbəyin ən hündür zirvəsi Qoşabulaq zirvəsinin hündürlüyü 3549 metrdir. 
En: 40°45'38* şimal uzunluğu
Uzunluq: 45°45'11*
Qoşabulaq, Google
İqlimi: yayı quraq keçən mülayim isti iqlim
Orta temperatur: yanvarda -2S-dən 10S-dək, iyulda isə 2S-dən 25S-dəkdir.
İllik yağıntı 600–900&nbsp;mm-dir. Yağıntılar müxtəlifdir: yay-yaz aylarında yağış və dolu, qış aylarında isə qardan ibarətdir. İlk qar oktyabr-noyabr aylarında yağır.

## Əhalisi
Əhalisi əsasən yerli Azərbaycan türklərindən ibarətdir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2064 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Təsərrüfatı əsasən kənd təsərrüfatından ibarətdir. İqtisadiyyatında kartofçuluq, heyvandarlıq və taxılçılıq əsas yer tutur. Müalicəvi əhəmiyyəti olan "Qoşabulaq" suyu burada istehsal olunur. Qoşabulaq kəndi həmçinin turizm sahəsində də çoxlu turist cəlb edən yerlərdəndir. Məşhur Şahzadə Bulağı burada yerləşir.

## Din
Kənddə Həzrət Əli məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti
*Qoşabulaq Google Map
*http://www.facebook.com/pages/Qosabulaq-G%C9%99d%C9%99b%C9%99y-Azerbaijan/107504082618000
*http://gedebey.net/sayt/?p=1231

## İstinadlar
Avropa İqtisadi Birliyi

**Avropa İqtisadi Birliyi** (qısaca: **AİB**) — Təşkilata üzv olan ölkələr arasında iqtisadi inteqrasiyanı yaratmaq üçün qurulmuş regional təşkilat.

## Tarixi
1957-ci ildə Roma Müqaviləsi və altı ölkənin iştirakı ilə (Almaniya, İtaliya, Hollandiya, Belçika, Lüksemburq və Fransa) Avropa İqtisadi Birliyi və yenə eyni ildə Avropa Atom Enerji Topluluğu quruldu. Bu üç topluluq qanunvericilik nöqtəsindən ayrı, siyasi cəhətdən isə vahid bir təşkilatdır. Üç topluluğun da ümumi iqtisadi hədəfi, iqtisadi fəaliyyətlərin müntəzəm inkişafı, daimi və nizamlı iqtisadi böyümə, yaşayış standartının artırılması, yüksək bir məşğulluq səviyyəsi, iqtisadi və valyuta istikrarı idi. 1960-cı illərin sonlarında Avropa İqtisadi Birliyi çərçivəsində vahid Gömrük İttifaqı yaradılmış, gömrük rüsumları ləğv olunmuş, qarşılıqlı ticarətdə kəmiyyət məhdudiyyətləri ləğv olunmuş, üçüncü tərəfə qarşı ümumi gömrük tarifləri müəyyənləşdirilmişdir. Avropa İqtisadi Birliyinin uğuru Böyük Britaniya, Danimarka və İrlandiyanın Birlik üzvlüyünə müraciət etməsinə səbəb oldu. Fransanın 1961-ci ildə və 1967-ci ildə iki dəfə veto hüququnu istifadə etdiyi çətin bir dövrdən sonra bu üç ölkə 1972-ci ildə üzvlüyə qəbul edildilər. Üzv dövlət sayını altıdan doqquza yüksəldən ilk genişlənmə ilə birlikdə Birlik sosial və regional mövzularda üzərinə götürdüyü məsuliyyətlərlə yeni bir nüfuz qazandı. 1973 və 1979-cu illərdəki iki neft böhranı dünya səviyyəsində pulun qeyri-sabitliyini daha da artırdı. 1979-cu ildə Avropa Pul Sisteminin dövriyyəyə girməsi valyuta məzənnələrinin sabitləşməsinə kömək etdi. Birlik 1981-ci ildə Yunanıstanın, 1986-cı ildə də İspaniya və Portuqaliyanın qatılmaları ilə cənuba doğru genişləndi. Avropa İqtisadi Birliyində 1992-ci ilədək vahid daxili bazarın formalaşdırılması prosesi başa çatdı. Avropa İqtisadi Birliyinin məqsədi, əvvəlcə Gömrük İttifaqı və müştərək bazar, daha sonra da bir çox milli siyasətin koordinasiyası və müştərək siyasətlər ilə iqtisadi birliyə nail olmaqdır. 1993-cü ildə Maastrixt sazişi qüvvəyə minmiş və Avropa İqtisadi Birliyi rəsmən Avropa Birliyi adlandırılmışdır.

## Üzv Dövlətlər

## İstinadlar

## Mənbə
* Politologiya. İzahlı lüğət. Bakı,2007. səh.22
Çaykənd (Gədəbəy)

**Çaykənd**, **Qasımağalı** (?-2015) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
29 may 2015-ci ildə Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki **Qasımağalı** kəndi **Çaykənd** kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kiçik Qafqaz dağının ətəyindədir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 118 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti
Qaravultomba

**Qaravultomba** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Parakənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Gədəbəy rayonunun ən qədim kəndlərindən biridir.

## Toponimikası
Orta dağlıq qurşaqdadır. Oykonim qaravul (gözətçi məntəqəsi, keşikçi) və tomba (türk dillərində “yüksəklik, təpə, baş”mənalarında işlənir) komponentlərindən düzəlib, ərazidəki eyniadlı təpənin adını daşıyır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
Kənddə 1000-ə yaxın ev var. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 482 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən kənd təsərrüfatı, xüsusilə kartofçuluq və heyvandarlıqla məşğul olur.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qozqaralı

**Qozqaralı** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Poladlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi 1930-cu ildə həmin r-ndakı Heriknaz kəndindən köçmüş ailələr tərəfindən Qozqaralı adlı ərazidə salındığı üçün belə adlanmışdır. Əraziyə isə orada qozqara ağacı çox olduğu üçün belə ad verilmişdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 118 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Çalburun

**Çalburun** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Çalburun kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Govlu olmuşdur. 1903-cü ildə Govlu kəndi Çalburun adlanan dağ tirəsinin ətəyinə köçürülmüş və yeni yaşayış məntəqəsi də Çalburun adlandırılmışdır. Toponim çal (boz rəng) və burun (dağın çıxıntılı hissəsi) komponentlərindən düzəlib, "boz rəngli çıxıntı" mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1848 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çaldaş (Gədəbəy)

**Çaldaş** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Çaldaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Çaldaş kəndi dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsini Qazax r-nunun Birinci Şıxlı və İkinci Şıxlı kəndlərindən köçüb gəlmiş eyvazlılar nəslinin aşıqlı tirəsinə mənsub ailələr salmışlar. Kəndin ərazisində Böyükçal və Balaçal adlı iri boz daşlarla örtülü sahələr vardır. Kənd öz adını bu ərazinin adından almışdır. Oronim çal (boz rəng) və daş sözlərindən düzəlib, "boz dağlıq" mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1233 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
 
## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qızıl unitaz

**Qızıl unitaz** (italyanca: *Bidone d’oro*) — İtaliya A seriyasının ən bərbad futbolçusuna verilən mükafat.

## Bütün qaliblər

İl ərzində ümidləri doğrultmayan, biabırçı səviyyədə çıxış edən oyunçuya verilən mükafat 2003-cü ildə təsis olunub. İndiyədək Rivaldo (2003-cü il), Nikola Leqrottalye (2004-cü il), Kristian Vyeri (2005-ci il), Adriano (2006-cı və 2007-ci illər) və Rikardu Kuarejma (2008-ci il) "Qızl unitaz"a "layiq görülüb". 2009-cu ildə isə bu mükafata Yuventus klubunun futbolçusu Felipe Melo layiq görülüb.

## İstinadlar
Bəhreyn milli futbol komandası

**Bəhreyn milli futbol komandası** — Bəhreyn dövlətini beynəlxalq arenalarda təmsil edən milli futbol komandası.

## Tarixi

## Uğurları

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zənbil

**Zənbil** — Bakı arxipelaqında Azərbaycana məxsus ada. Uzunlugu 0,9&nbsp;km, eni 0,4&nbsp;km-dir. Sahildən uzaqlıq 9,5&nbsp;km təşkil edir. Sahəsi 0.4 Km² təşkil edir. Adından məlum olduğu kimi türk sözüdür, "hörülmüş səbət" deməkdir. Yəqin ki, bu ad adanın uzaqdan çevrilmiş səbətə bənzədilməsindən yaranıb. Duvannıy ismini adaya ruslar verib. Belə bir fərziyyə var ki onun adı Stepan Razinlə bağlıdır. X-əsrdə Slavyanların basqınları zamanı onlar adada olmuşlar.
## Ekologiyası
Səngəcal neft estakadalarına yaxın olması neft çirklənməsi təhlükəsi yaradır. 1999-ci il iyun ayındakı yoxlamalar zamanı Daş adalar qrupuna aid 3 adada və Zənbil adasında neftdən tələf olmuş 100 quş,7 suiti və 2 nərə balığı aşkar edilib.
## İstinadlar
Küveyt milli futbol komandası

## Tarixi
İlk rəsmi oyununu 1961-ci ilin sentyabrın 3-də Mərakeşdə Liviyaya qarşı keçirən komanda 2:2 hesablı heç-heçə edib. Ən böyük hesablı məğlubiyyətləri 0:8 hesablı olub. İki dəfə. 1961-ci il, sentyabrın 3-də Mərakeşdə Misir, 2003-cü ilin noyabrın 19-da Portuqaliyada. Ən böyük hesablı qələbəsi 2000-ci ilin fevralın 14-də rəsmiləşib. Butanı evdə 20:0 darmadağın ediblər. Həmin il Sidney Olimpiadasının iştirakçısı olan Küveyt yalnız Asiya kubokunda uğuru ilə öyünür. 1976-cı ildə gümüş medal əldə edən ərəblər 4 il sonra növbəti yarışda çempion adını qazanıb. Asiya kubokunda (1984-cü ildə) bürünc medal götürərək, ardıcıl üç dəfə mükafatçılar sırasında yer alıblar. Dünya çempionatının final mərhələsinə yalnız 2 dəfə çıxan zəngin neft ölkəsinin təmsilçiləri hər iki halda qrup səddini aşa bilməyib. 1982-ci ildə İspaniyada keçirilən mundialda isə qalmaqal yaradıblar. Fransa ilə oyunda hesabda 1:3 geridə olarkən, baş hakimin qərarına etiraz əlaməti kimi oyunu davam etdirmək istəməsələr də, Şeyx Faxad Əl Əhmədin müdaxiləsindən və hakimin vurulan qolu ləğv etməsindən sonra daşı ətəklərindən töküblər.

## Uğurları

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qızıl ehtiyatı

**Qızıl ehtiyatı** — Ölkənin xəzinəsinə və ya Mərkəzi Emissiya Bankına məxsus olan, külçə və kəsilmiş pul şəklində saxlanılan ehtiyat qızıl fondu.

Bir ton qızıl təxminən 32150.75 unsiyaya bərabərdir.

## İstinadlar
Vanqa

**Vanqa** (əsl adı **Vangeliya Pandeva Quşterova (Surçeva)**, ) — Ekstrasens.

## Həyatı
1911-ci ildə Makedoniya Respublikasında anadan olmuşdur. 1996-cı il 11 avqust tarixində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mirzəyi (rəqs)

**Mirzəyi** — Azərbaycanın qədim rəqslərindən biridir. Musiqisi vağzalı rəqsinə çox oxşayır, fərqli cəhəti isə daha aram olmağıdır. Təkcə Azərbaycanda deyil, Cənubi Qafqaz musiqiçilərinin repertuarına daxildir.

## Tarix
## Adından məlum olduğu kimi qarabağlı [[ney]] ustası Mirzə tərəfindən təqribən 1860-1870-ci illərdə yaradılıb. Bir əsrdən də artıq vaxt keçməsinə baxmayaraq bu rəqs hələ də öz təravətini itirməmişdir. Xalq arasında tanınan məşhur rəqqasların repertuarlarında bu rəqs daim öz layiqli yerini almışdır. Müəllifi rəqsin melodiyasını [[ney]] alətində yaratsa da [[tar]] və [[kamança]] ifasında da gözəl səslənir.Musiqisi vağzalı rəqsinin musiqisinə çox oxşayır.
## Texnikası
Ancaq təntənəli şənliklərdə, toylarda ifa edilir. Çox vaxt əldə dəsmal olmaqla, həm kişilər, həm də qadınlar tərəfindən oynanılır. 
Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" operettasında dördüncü məclisdə toy səhnəsində Məşədi İbad bu rəqsi şabaş (pul) yığa-yığa ifa edir.

Əlibaba Abdullayevin quruluşunda isə onu bir neçə, əllərində çayla doldurulmuş stəkanlı qızlar ifa edib.Bu rəqs indiki dövrümüzə qədər çatıb

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azerbaijan Dance - MİRZƏYİ - YouTube
* *[[O olmasın, bu olsun (film, 1956)|"O olmasın, bu olsun" filmi (1956)]].* Meşədi İbadın toyda Mirzəyi rəqsi
* Ermənilərin "Pepo" filmində Mirzəyi rəqsi

## Həmçinin bax
* Vağzalı
* O olmasın, bu olsun (film, 1956)
* Azərbaycan musiqisi
Cozef Debone Qrex

**Cozef Debone Qrex** () — Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Azərbaycan üzrə həmməruzəçisi, maltalı parlamentar.

## Həyatı
Qrex 1939-cu il sentyabrın 17-də anadan olub. Malta Nümayəndələr Palatasının üzvüdür.

1958-ci ildə Malta Əmək Partiyasında katib və partiyanın bir neçə qolunun rəhbəri kimi fəaliyyətə başlayıb. 1959-ci ildə Əmək Briqadasının əsasını qoyanlardan biri olub. 1967-ci gənclər katibi, 1969-cu ildə partiya işləri üzrə sədr müavini seçilib. 1971-ci ildə Malta parlamentinə seçilib. O zamandan deputatdır.

1983-cü ildə Maltanın maliyyə və investisiya naziri, 1996-cı ildə nəqliyyat və limanlar naziri olub. 2003-2008-ci illərdə Malta beynəlxalq aeroportu və ölkə təhlükəsizliyi üzrə kölgə naziri kimi fəaliyyət göstərib. Hazırda müdafiə və limanlar üzrə kölgə naziridir.

Təmsil etdiyi Əmək Partiyası hazırda Maltada müxalifətdədir.

Qrex 1999-2003-cü illərdə AŞPA-da əvəzedici üzv statusunda təmsil olunub. 2004-cü ildən ölkəsinin AŞPA-dakı nümayəndə heyətinin üzvüdür. Sosialistlər fraksiyasında təmsil olunur.

AŞPA-nın monitorinq, eləcə də mədəniyyət, elm və təhsil komitələrinin üzvüdür. Bununla yanaşı, yerli və regional demokratiya, mədəni irs, Avropa mükafatı, gənclər və idman alt komitələrində də təmsil olunur.

2009-cu il noyabrın 18-də Monitorinq Komitəsinin Parisdə keçirilən iclasında Azərbaycan üzrə həmməruzəçi seçilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*QREX (AŞPA-nın Azərbaycan üzrə yeni həmməruzəçisinin ömür yolu)
Yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Azərbaycanda 16 (bəzi məlumatlara görə 42) növü yayılmış, tərxun adlanan bir növü isə becərilir. Bəzi növlərində efir yağları, turşular və s. maddələr var. Acı yovşan (), adi yovşan () və başqa növləri dərman bitkisidir. Yarpaqlarından və gövdəsinin çiçəklənmiş uc hissəsindən hazırlanan dəmləmə, tinktura və ekstraktı iştaha artıran və dərman vasitə kimi işlədilir. Eyni zamanda antibakterial xüsusiyyətlərə də malikdir. Əsasən dağlarda bitir və dadı olduqca acıdır.

## Adlandırılma
**Yovşan** türk mənşəli sözdür. Mahmud Kaşğarinin "Divani Lüğət-it Türk" əsərində bu söz "yapçan" (ىَبْجانْ) və "yavçan" (ىَٯْجانْ) kimi işlənmişdir. Yovşanın elmi adı **Artemisia** sözünün ya yunan ilahəsi Artemidanın, ya da e.ə. 350-ci ildə ölən botanik və tibb alimi Kariyalı II Artemisiyanın adından yarandığı göstərilir..

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cəfərli

**Cəfərli** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

**Bu soyadı olan tanınmış insanlar**
*Seyran Cəfərli — "Kirpi" satirik jurnalında karikaturaçı rəssam.
*Tahir Cəfərli — Rusiya alimi.

**Cəfərli** həmçinin istinad edə bilər:

**Kəndlər**

**Azərbaycan**
:*Cəfərli (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
:*Cəfərli (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
:*Cəfərli (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.
:*Cəfərli (İmişli) — Azərbaycanın İmişli rayonunda kənd.
:*Cəfərli (Qazax) — Azərbaycanın Qazax rayonunda kənd.
:* Bala Cəfərli

**Gürcüstan**
:*Cəfərli (Borçalı) — Gürcüstanın Bolnisi rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
*Cəfərabad
*Cəfər
*Cəfərli bələdiyyəsi
*Cəfərov
Vaterloo Universiteti

**Vaterloo Universiteti** — Kanadanın Ontario ştatının Vaterloo şəhərində ictimai universitetdir. Universitet, 1957-ci ildə Gerry Hagey və Ira G. Needles tərəfindən yaradılıb.

## Həmçinin bax
Cücanlı

**Cücanlı** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun İsalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Axınca çayının sahilində Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Cucanbəyli olmuşdur. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Tovuz r-nundakı Əlibəyli kəndindən köçüb gəlmiş Cücənbəy adlı şəxs salmış və kənd də onun adı ilə adlandırılmışdır. 1917-ci ildə bu kənd Cüncübəy şəklində qeydə alınmışdır. Oykonim çaçanlı və ya cancanlı etnonimi ilə də bağlı ola bilər.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 144 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Nağılar (Gədəbəy)

**Nağılar** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Daryurd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 954-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Nağılar kəndi Əliismayıllı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Daryurd kəndi mərkəz olmaqla, Daryurd kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Cinqaralı olmuşdur. Kəndin adı bəzən Nağdalılar variantında da qeydə alınmışdır. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini vaxtilə Kiçik Qaramurad kəndindən çıxmış nağılar (digər adı cinqaralı) nəslinə mənsub ailələr salmışlar.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şahdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 311 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Novoivanovka

**Novoivanovka** (*keçmiş adları - *'Qarapapaq**, **Seyiddərəsi**, **Qərib Seyid**'') — [[Azərbaycan Respublikası]]nın [[Gədəbəy rayonu]]nun Novoivanovka kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

==Toponimikası==
Novoivanovka ([[Oykonim|oyk]].). Dağətəyi ərazidədir.

[[Yaşayış məntəqəsi]] [[1852-ci il]]də qonşu [[Novosaratovka|Novosaratovka kəndi]]<nowiki/>ndən ayrılaraq burada yurd salmış Q.F.İvanovun adını daşıyır. Onun başdaşında kəndi 1852-ci ildə həmin İvanovun salması barədə yazı var. Oykonim “İvanovun yeni kəndi” mənasındadır.

==Tarixi==
Kənd əvvəllər **Qarapapaq**, **Seyid dərəsi**, **Qərib Seyid*' adlarını daşımışdır. Kənddə 4-cü əsrdə tikilmiş [[1600]]-il yaşı olan *Ağkilsə'' adında tikili mövcuddur. Ağkilsə Gədəbəy rayonunun ən qədim tarixi abidəsi hesab olunur.

Novoivanovka Gədəbəydə sonucu sərhəd kəndidir. Burada Rus mədəniyyət mərkəzi yerləşir. 80-ci illərin sonlarında başlanan müharibə ilə burada məskunlaşan rusların (molokanların) çoxu kəndi tərk etmişdir. Hal-hazırda kənddə təqribən 18-23 molokan yaşayır. Əhalinin əksəriyyətini Ermənistandan bura köçmüş Azərbaycan türkləri təşkil edir.

## Haqqında
Novoivanovka kəndi Gədəbəy rayonunda əsasən molokanların məskunlaşdığı 3 kənddən (Slavyanka , Novosaratovka və Novoivanovka) biridir. Paytaxt Bakıdan 400 kilometr qərbdə, dəniz səviyyəsindən 1391 metr hündürlükdə yerləşir və əhalisi 1668 nəfərdir. Kəndin ən hündür yeri dəniz səviyyəsindən 1606 metr hündürlükdə yerləşir. Kənddə 1 kvadrat kilometrə 70 nəfər düşür.

İqlimi kontinentaldır. Orta illik temperatur 7&nbsp;°C-dir. Ən isti ayı avqust ayıdır, hansı ki, bu ayda orta aylıq temperatur 18&nbsp;°C olur. Ən soyuq ayı isə yanvar ayıdır, ki bu aydı temperatur -6&nbsp;°C olur. Orta illik yağıntı 736 millimetr təşkil edir. Ən çox yağıntı may ayında 104&nbsp;mm, ən az yağıntı isə avqust ayında 23&nbsp;mm düşür.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1788 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
## Görüntülər

Fayl:Село Новоивановка в Кедабеке, Азербайджан.jpg
Fayl:Село Новоивановка Азербайджан.jpg
Fayl:Molokan village Novoivanovka.jpg


## Həmçinin bax
*Novosaratovka

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Novosaratovka

**Novosaratovka** (tarixi adı **Fındıqlı**) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Novosaratovka kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
**Novosaratovka** (oyk.). Dağətəyi ərazidədir.

Keçmiş adı **Fındıqlı** olmuşdur. Çarizmin köçürmə siyasəti nəticəsində 1850-ci ildə Rusiyanın Saratov quberniyasından gəlmələrin *Fındıqlı* adlanan yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim “yeni Saratov” mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Mülayim iqlimə sahibdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2539 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Novoivanovka
* Fındıqlı çayı

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti
*Novosaratovka Şəkilləri

## İstinadlar
Nərimankənd (Gədəbəy)

**Nərimankənd** (əvvəlki adı: **Orconikidze**) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Nərimankənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Gədəbəy rayonunun Orconikidze kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Orconikidze kəndi Nərimankənd kəndi, Orconikidze kənd inzibati ərazi dairəsi Nərimankənd kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Dağlıq ərazidədir. Memorial toponimdir.

## Tarixi

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 924 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmış şəxsləri
* Şəfəq Qasımov — Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi (1984).
* Bulud Qasımov — Karikaturaçı rəssam.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Musayal

**Musayal** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Dəyəqarabulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Şahdağ silsiləsinin (Kiçik Qafqaz) ətəyindədir. Kənd ərazisində tapılan qədim küp qəbirlər, kəndin aşağı hissəsində - indi də "Kilsə" adlandırılan ərazidə mövcud olmuş qədim məbəd qalıqları, "Yurdlar" adlanan ərazidə tikili daşları qalıqlrı sübut edir ki, burada qədimdə də yaşayış məskəni mövcud olmuşdur. Kəndin indiki məskunlaşması isə 19-cü əsrin sonları, 20-ci əsrin əvvəllərində baş vermişdir. Müxtəlif ərazilərdən, o cümlədən indiki Daşkəsən rayonunun Qabaqtəpə kəndindən, Zərifdən və digər əraf ərazilərdən gələn insanlar ərazini maldarlığa əlverişli hesab edərək burada məskunlaşmışlar. Kənddə ilk sövxozun qurulmasından bir müddət sonra əkin sahələrinin azlığlı və yolsuzluq problemi ilə əlaqədar kənd əhalisi Düzyurd kəndinin yaxınlığında yerləşən "Göllər" ərazisinə köçürülmək istənmiş, lakin əhalinin bir qismi bununla razılaşmamışdır. Daha sonra əhalinin bir qismi indi Talakənd ərazisinə köçərək bu kəndi salmışlar. 
Kəndin bu cür adlanması nə vaxtsa Musa adlı şəxsin (bəzi ehtimallara görə Miskinli ərazisindən olmuşdur) kəndi əhatə edən üç yalın (dağ birləşməsi, aşırım) ən böyüyü olan, yerli sakinlərin "aşağkı yal" da adlandırdıqları yerdə təsərrüfatla məşğul olması ilə bağlı olub. Yəni həmin yal "Musa yalı" (Musanın yalı, aşırımı) adlandırıldığına görə kənd də bu cür adlanıb.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 142 nəfər əhali yaşayırdı. Lakin hazırda kənd demək olar ki, tamamilə boşalmışdır və qış aylarında orada heç kim yaşamır. Yay aylarında isə yalnız bir neçə kənd sakini maldarlıq məqsədi ilə kəndə qayıdır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil etmişdir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çobankənd

**Çobankənd** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Çobankənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Çobankənd kəndi Novosaratovka-Novoivanovka yolunun üstündə yerləşir. Kənd ümumilikdə üç hissədən ibarətdir. Novoivanovka, Yenikənd, Arabaçı və Şahdağ kəndi ilə sərhəddir.

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, inqilabdan əvvəl Novoivanovka kəndində şəxsi təsərrüfatlarda çobanlıq edənlərə 1925-ci ildə Alağac adlanan bu yerdə torpaq sahəsi verilmişdi. 1925-1926-cı illərdə bir neçə çoban öz ailələri ilə birlikdə burada məskunlaşaraq kəndin əsasını qoydular. Ona görə də kənd Çobankənd adlandırılmışdır.

## Mədəniyyəti
*Kənddə 1 məktəb və 1 kitabxana fəaliyyət göstərir.

## Əhalisi
Əhalisi maldarlıq-qoyunculuq və qaramal saxlamaqla, eləcə də əkinçiliklə (kartofçuluq) məşğuldur. Maldarlıq yaylaq və qışlaq prinsipi ilə həyata keçirilir. Kənd əhalisi Oğuz Türkmən boyu olan Eymur boyundandırlar. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1482 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
*Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Gədəbəy rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Maarif

**Maarif** — kişi adı.

;Bu adı olan tanınmış şəxslər
* Maarif Cəfərov — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
* Maarif Əkbərov — riyaziyyatçı, filosof
* Marif Zeynalov — alim.

;Yaşayış məntəqələri
* Maarif (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda kənd.

;Digər
* Maarif (təhsil) — bilik və təhsil yayımı.
* Maarif (nəşriyyat) — kitab çapı ilə məşğul olan nəşriyyat.
* Maarif (qəzet) — aylıq jurnal-qəzet.
* Maarif (telekanal) — Televiziya kanalı.
Qazağı

**Qazağı** — Azərbaycanın Qazax rayonuna məxsus olan, sürətli templi və dinamik hərəkətləri ilə seçilən xalq rəqsidir. Bu rəqs həm kişilər, həm də qadınlar tərəfindən ifa olunur və adətən el şənliklərində, toy mərasimlərində və milli bayramlarda nümayiş etdirilir.1936-cı ildə bəstəkar Üzeyir Hacıbəyov mahnı və rəqs ansamblı yaradarkən bir sıra mütəxəssislərin köməyi ilə bu rəqsi xoreoqrafik yönümündə işləyərək nota salınmışdır. Səhnə tamaşası kimi quruluşunda "Qazağı" onu böyük məharətlə oynamağı bacaran bir dəstə kişi tərəfindən ifa olunur.

## Təsviri
Qazağı rəqsi Azərbaycan xalq rəqsləri arasında özünəməxsusluğu ilə fərqlənir. Rəqs əsasən ritmik və çevik hərəkətlərə əsaslanır. Bu rəqsdə bədən duruşu, çevik addımlar və ani dönüşlər əsas rol oynayır. Qazağı rəqsi Qazax bölgəsinin qəhrəmanlıq ruhunu və mərdliyini simvolizə edir. Rəqsdə düzümü rəngarəng və texniki cəhətdən mürəkkəb hərəkətlər çoxdur. Məişətdə, el şənliklərində bu rəqs solo qaydasında ifa olunur. Kişi rəqslərinin çoxunda olduğu kimi, hökmən sərrast hərəkətlər, daxili qüvvənin əzəməti tələb olunur və oynayanlardan hər biri öz qabiliyyətini, rəqsdə nəyə qadir olduğunu göstərməyə çalışır.

## Tarixi
Rəqsin tarixi Qazax bölgəsindəki qədim mərasim və bayram ənənələrinə dayanır. Ənənəvi olaraq bu rəqs kişilər tərəfindən ifa olunsa da, sonradan qadın ifaçıların repertuarına da daxil edilmişdir. Rəqsin müşayiətində adətən zurna və nağara alətlərindən istifadə olunur.

## İfa xüsusiyyətləri
* Rəqs qrup və ya solo şəkildə ifa olunur.
* Hərəkətlər ritmik və cəlddir.
* Rəqs zamanı qəhrəm anlıq, vətənpərvərlik və fəxarət ifadə olunur.
* Rəqs çox vaxt "Cəngi", "Tərəkəmə", "Köçəri" kimi digər xalq rəqsləri ilə birlikdə ifa olunur.

## Musiqi
Rəqs musiqisi əsasən zurna və nağaranın müşayiəti ilə ifa olunur. Musiqidə yüksək temp və ritmik zərbələr üstünlük təşkil edir. Qazax bölgəsinə xas olan musiqi üslubu bu rəqsdə aydın şəkildə hiss olunur.

## Geyim
Qazağı rəqsi zamanı ifaçılar ənənəvi Azərbaycan milli geyimlərindən istifadə edirlər. Kişilər çox vaxt papaq, çuxa və kəmər taxır, qadınlar isə uzun donlar, baş örtükləri və gümüş bəzəklərlə səhnəyə çıxırlar.

## Əlavə bax
* Azərbaycan rəqsləri
* Qazax rayonu
* Zurna
* Nağara

## Xarici keçidlər
* Qazağı rəqsi – video nümunə
* Azərbaycan xalq rəqsləri portalı
Pedaqoji maarifçilik

**Təhsildə maarif **  və ya **Pedaqoji maarifçilik** — əhali arasında savad, bilik, mədəniyyət yaymaq üçün mütəşəkkil surətdə həyata keçirilən tədbirlər sistemi. Məsələn, xalq maarifi, maarif xərcləri, maarif şöbəsi. 

Maarif insanın ömrü boyu əldə edilən bilik, təhsil, savadla ölçülür.

## Həmçinin bax
*Maarifçilik
*Maarifçilik dövrü

## Mənbə
Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
Gəncə paxlavası

**Gəncə paxlavası** — Azərbaycanın qədim şirniyyat növüdür.

## Lazım olan ərzaqlar

### Xəmir
200qr yağ
200qr xama
2 yumurta
0,5 S/t su
950qr un
1qr duz

### İçlik
* 1kq qoz
* 0,5kq badamləpəsi(qaynar suda isladilaraq soyulmuş halda)
* 1,3kq şəkər tozu
* 10qr əzilmiş hil-müxək

### Üzərinə tökmək üçün
* 500qr ərinmiş kərə yağı

### Şərbət
* 1s/t su
* 0,5s/t
* 2s/t şəkər tozu
* 10qr zəfəran.

## Hazırlanma qaydası
Hazırlanmış xəmirdən 12–13 kündə (4-ü böyük olmaqla) ayrılaraq yayılır. Dibi yaxşıca şit yağla yağlanıb üzərinə 2 qalın yuxa salındıqdan sonra içlik əlavə edilir. Hər nazik qatdan bir çoxlu içlik səpilir. Bu axıradək davam etdirilir. Sonda 2 qalın fətir salınır, 5–10 dəqiqədən sonra rom şəklində doğranılır. Üzəri dəmlənmiş xüsusi paxlava rəngi və yumurta sarısının qatışığı ilə rənglənib qoz və badam ləpəsi ilə bəzədilir. Qaynar közdə yaxud isti sobada 30–40 dəqiqəyə bişir. Sobaya qoyduqdan 15–20 dəqiqə sonra ərinmiş yağ qaşıqla aralarına tökülür. Tam bişdikdə üzərinə qaynar şərbət tökülərək 1–2 dəqiqə sonra sobadan çıxarılır.

## Həmçinin bax
* Quba paxlavası
* Quba bükməsi
* Şəki halvası

## İstinadlar
Azərbaycan dağ merinosu

**Azərbaycan dağ merinosu** — 1940-cı illərin sonunda Azərbaycan SSR-də yetişdirilən incə yunlu dağ qoyun cinsi. 

Qafqaza köçürülmüş molokanların özləri ilə gətirdikləri Mazayev, yeni Qafqaz merinosları ilə qabayunlu bozax cinsi qoyunlarınını çarpazlaşdırılması nəticəsində alınmışdır. Vasili Georgieviç Smaraqdov, Mirzə Sadıxov, Firuz Məlikov, Süleyman Hüseynov, Qara Haqverdiyev, 1947-ci ildə Azərbaycan dağ merinosunun yetişdirilməsi işlərinə görə Stalin mükafatına layiq görülüblər. Cins 1948-ci ildə təsdiq edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Keçəldağ (Qarabağ)

**Keçəldağ** — Azərbaycanda, Qarabağ yaylasında hündürlüyü  olan sönmüş vulkan konusudur. Üst Pliosenin vulkan suxurlarından təşkil olunmuşdur. Yamaclarında qədim buzlaq relyefi formaları inkişaf etmişdir. Zirvəsi qayalıqdır. Alp çəmənlikləri, perlit yatağı var. Kəlbəcər rayonu ərazisindədir.
## Coğrafi xüsusiyyətləri
Həkəri çayı hövzəsini və qismən də Tərtərçayın yuxarı hövzəsini əhatə edir. Relyefi dərin erozion parçalanmaya məruz qalmış, bəzi yerlərdə lava və vulkanogen-prolüvial çöküntülər altında basdırılmışdır. Tektonik-denudasiya və litostruktur mənşəli silsilə və tirələr, intruziv massivlər, dağarası çökəkliklər səciyyəvidir. Suayırıcılarda və yamaclarda düzəlmə səthi qalıqları, Mıxtökən, Çalbayır silsilələrinin yamaclarında qayma tipli səpintilər, çay dərələrində terraslar müşahidə edilir. Karst inkişaf etmişdir. Yarımvilayətdə Kəlbəcər, Mıxtökən və Həkəri geomorfoloji rayonlarını ayrılır.

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. Bakı: 2007, səh.24.
Göyəzən dağı

**Göyəzən dağı** — Kiçik Qafqazın dağətəyi sahəsində ekstruziv günbəz-dağ. Təbaşir dövründə püskürmüş vulkanın yerində əmələ gəlmişdir. Yer səthindən hündürlüyü 250 m, diametri 130 metrdən çoxdur. Düzənliyə basdırılmış möhtəşəm sütuna bənzəyir. Azərbaycanın Qazax rayonunun ərazisindədir.

## Ümumi məlumat
Göyəzən dağı Qazaxın rəmzi sayılır. O, mərkəzdən 20 km aralıda, Coğaz çayından 2 km solda, Alpout və Abbasbəyli kəndləri ərazisində yerləşir. Nadir geoloji təbiət abidəsi vulkan püskürməsi nəticəsində yaranıb. Morfoloji xüsusiyyətinə və gözəlliyinə görə Mon-Pele tacından (Vest-hind adalarından biri olan Martunika adasında) sonra dünyada ikinci dağ sayılır. Hündürlüyü 250 metr olsa da, qazaxlılar buranı "dünyanın mərkəzi" hesab edirlər. Zirvəsi nisbətən düzən olub, geniş meydançanı xatırladır. Burada orta əsrlərə aid yeddi bürclü qala divarları və dördkünc bina qalıqları, həmçinin bir neçə mağara aşkar edilmişdir.

Dibində və ətəyində iri və qədim yaşayış yerin, yeddibürclü qalanın qalıqları görünür. Gövdəsində ilkin insanın məskəni sayılan mağara-otaqlar var. Zirvəsi nisbətən yastıdır. Deyilənə görə qədimdə bayramlarda və düşmən təhlükəsi olanda dağın zirvəsində tonqal qalanarmış. Göyəzən istehkamının IX–XII əsrlərə aid keşikçi məntəqəsi olması güman edilir. Göyəzən dağının adı IX əsrə aid gürcü mənbəyində Kavazin şəklində qeydə alınmışdır. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oronim türk dillərindəki kava (qaya, sıldırım) və sın/sin (dağ beli) komponentlərindən düzəlib, "sıldırımlı dağ beli" deməkdir. Tovuz rayonunun Bala Şamlıq kəndində də şiş bir qaya Göyəzən adlanır. Göyəzən toponimi ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər və yozmalar da var.

## Mənbə
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Bakı 2007 səh.23

## İstinadlar
Qızyurdu (zirvə)

**Qızyurdu** — Azərbaycan Respublikasında Talış silsiləsinin yüksək zirvələrindən biri. Hündürlüyü 2433 m-dir. Yamacları və zirvəsi çox parçalanmışdır. Qayalıq və çöl landşaftı var. Lerik rayonu ərazisindədir.

## İstinadlar

## Mənbə
*Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Bakı 2007
2010 Afrika Millətlər Kuboku

**Afrika Millətlər Kuboku 2010** — 2010-cu ilin yanvarında Anqolada keçirilib. Final mərhələdə 160 ölkə iştirak edib.

## Qrup mərhələsi

### A qrupu
* Anqola
* Mali
* Malavi
* Əlcəzair

### B qrupu
* Kot d`İvuar
* Burkina-Faso
* Qana
* Toqo

### C qrupu
* Misir
* Nigeriya
* Mozambik
* Benin

### D qrupu
* Kamerun
* Qabon
* Zambiya
* Tunis
Yeni Zelandiya milli futbol komandası

**Yeni Zelandiya milli futbol komandası** - Yeni Zelandiyanı beynəlxalq futbol arenasında təmsil edir və YZF tərəfindən idarə olunur. Hal-Hazırda Okeaniya bölgəsində yarışır.

## Tarixi

## Uğurları
Əlcəzair milli futbol komandası

## Tarixi
Əlcəzair yığması tarixində ilk dəfə 1982-ci ildə mundialın final mərhələsinə yüksələ bilib. İspaniyada keçirilən yarışda afrikalılar ilk oyunda AFR yığmasını 2:1 hesabı ilə məğlub etməklə, bütün dünyanı şoka salıb. Sonradan Avstriyaya uduzub, Çilini məğlub edən komandanın "torbası" Almaniya – Avstriya matçında tikilib. Artıq növbəti mərhələyə çıxan avstriyalılar qonşularına 0:1 hesabı ilə uduzaraq, hər 3 komandanın eyni xal toplamasın və Əlcəzairin kənarda qalmasına səbəb olub.

4 il sonra isə "səhra tülküləri" qrupda cəmi 1 xal toplamaqla zəif imicini doğruldub. CAR-da üçüncü cəhdini gerçəkləşdirəcək komanda Afrika Millətlər Kubokunda kifayət qədər uğur qazanıb. Lakin bu uğurlar uzaq keçmişdə qalıb. 1990-cı ildə qızıl, 1970-də gümüş, 1984 və 1988-ci illərdə bürünc qazanıb.

## Uğurları
Paraqvay milli futbol komandası

## Tarixi

Paraqvay yığması iki dəfə Cənubi Amerika Kubokunun qalibi olub (1953, 1979). Dünya Çempionatının final turnirlərində yeddi dəfə iştirak edib, 1998-ci ildə 1/8 finalda mübarizəni dayandırıb.

## Uğurları

## İstinadlar