open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Astrafobiya

**Astrafobiya** (həmçinin, astrapofobiya, brontofobiya, keraunofobiya və ya tonitrofobiya kimi tanınır) — ildırım və şimşəkdən anormal qorxudur. Bu, xüsusi fobiya növüdür. Astrafobiya insanlarda və heyvanlarda yarana bilər, lakin müalicə oluna bilən fobiyadır. "Astrafobiya" termini yunan sözləri olan "ἀστραπή" (astrape: şimşək) və "φόβος" (fobiya: qorxu) sözlərindən yaranıb.

## Əlamətlər
Astrafobiyası olan şəxslər tufan zamanı narahatlıq keçirməyə başlayırlar, hətta onlar təhlükənin minimum olduğunu bilsələr belə, qorxmağa davam edirlər. Bəzi simptomlar digər fobiyalarda rast gəlinən əlamətlərlə eynidir. Məsələn, titrəmək, qışqırmaq, tərləmək, panikaya düşmək, öyümə, vahiməyə düşmək və ürək döyüntülərinin artması. Lakin yalnız astrafobiyada müşahidə olunan əlamətlər də var. Məsələn, digər insanların yanında olmaq ehtiyacı, tək qalanda yuxarıda sadalanan simptomların daha da güclənməsi. Astrafobiyadan əziyyət çəkən insanların əksəriyyəti qasırğa zamanı sığınacaq axtarırlar. Onlar çarpayının, xalçanın altında, dolabda, zirzəmidə və bu kimi təhlükəsiz hesab etdikləri yerlərdə gizlənə bilərlər. Bunu etməkdə məqsədləri ildırımın səsini eşitməməkdir, bunun üçün qulaqlarını yuma bilərlər. Eləcə də, pərdəni çəkə bilərlər.

## Nəticəsi
Astrafobiyası olan insanların hava proqnozu xəbərlərinə marağı böyük olur. Qasırğa xəbəri alan astrafobik narahat olmağa başlayır. Onlar yağmurlu mövsümlərdə hava xəbərlərini davamlı olaraq izləyə bilərlər. Hətta, bu bir çox insanın hava vəziyyətini yoxlamadan küçəyə çıxa bilməməsilə nəticələnə bilər. Ən pis vəziyyətlərdə isə astrafobiya agorafobiya (evi tərketmə qorxusu) ilə nəticələnə bilər.

## Müalicə
Astrafobiyadan qurtulmaq üçün ən effektiv müalicə üsulu tufanları müşahidə etmək və ona qarşı immunitet yaratmaqdır. Koqnitiv davranış terapiyaları da tez-tez istifadə olunan metodlardan biridir. Xəstəyə qasırğa zamanı sakitliyini qoruyub saxlamaq üçün təkrarlayacağı ifadələr öyrədiləcək. Dərindən nəfəsalma tapşırıqları da bu cəhdi daha effektiv edə bilər.
Autofobiya

**Autofobiya** — təcridolunma fobiyası və ya tək qalma qorxusudur. Zərərçəkənlar fiziki olaraq tək deyillər, lakin onlar inanırlar ki, başqaları onlara qarşı etinazsızdır, sevilmirlər və xəbərsiz gələn adamlar onları qorxudur.

Autofobiya bədii mətnlərdə "kimsə tərəfindən" mənasında işlənir və kimdənsə qeyri-ixtiyari olaraq qorxmaq  deməkdir. Bu, bəzən özünə nifrətlə əlaqədar olur. Autofobiya digər psixoloji pozğunluqların simptomu ola bilər və ya bir şəxsdə psixoloji problemlərin yaranmasının göstəricisi ola bilər. Bu, həmçinin kiməsə inanmamaq, arxalana biləcəyi kiminsə olmaması və ya dostunun olmaması deməkdir...

## Simptomlar
Autofobiyadan əziyyət çəkən insanlar xəstəliyin simptomlarını büruzə verə bilər, lakin bundan əziyyət çəkdiklərinin fərqində olmaya bilərlər. Autofobiyanın simptomlarına daxildir:
*Şəxs tənhalıq haqda düşünəndə qeyri-ixtiyari qəzəblənir.
*Düşünür ki, onun tək olmaması üçün kimsə nəysə etməlidir.
*Tək qalmağı bacarmamaq və ya təkliyin öhdəsindən gələ bilməmək.
*Yanında başqalarının olması ehtiyacı.
*Kiməsə bağlana bilməmək, kimisə itirmək qorxusu.

## Səbəblər
Autofobiyaya yaxın bir insan, məsələn, həyat yoldaşı tərəfindən tərk edilmək səbəb ola bilər.
Rübab binti İmra əl-Qeys

**Rübab binti İmra əl-Qeys** (və yaxud **Ümm Rübab**) () ‏ İmam Hüseynin həyat yoldaşlarından biri, İmam Hüseynin ən kiçik övladı olan Əli Əsğərin anası.

## İstinadlar
Beynəlxalq Kişilər Günü

**Beynəlxalq Kişilər Günü** — hər il noyabr ayının 19-da qeyd olunan beynəlxalq tədbirdir.

## Tarixi
İlk olaraq 1999-cu ildə Trinidad və Tobago adasında (Karib dənizi adaları) yaranmış və Avstraliya, Karib dənizi ölkələri, Şimali Amerika, Asiya, Avropa və Afrika ölkələrində də qeyd olunmağa başlanmışdır.

Qadın və Sülh Mədəniyyəti komitəsinin direktoru İngeborg Breyns UNESCO-un adından bildirmişdir ki, "Bu, çox gözəl ideyadır və gender balansı təmin etmiş olacaq". O, əlavə edib ki, UNESCO təşkilatçılarla əməkdaşlıq etmək niyyətindədir.

## Məqsəd
Beynəlxalq Kişilər Gününün qeyd olunmasında məqsəd kişilərin sağlamlıq məsələlərinə köklənmək, genderlərarası münasibəti təkmilləşdirmək, gender bərabərliyinə yardım etmək və müsbət kişi rolu modelini vurğulamaqdır. Bu, kişilərə qarşı olan ayrı-seçkiliyi nəzər çatdırmaq və onların cəmiyyət, ailə, evlilik və uşaqların tərbiyəsindəki töhfələrini və naliyyətlərini qeyd etmək üçün bir təşəbbüsdür. Təməl məqsəd isə insani dəyərləri önə çəkməkdir.

## Qeyd olunduğu ölkələr
Beynəlxalq Kişilər Günü 60-dan çox ölkədə qeyd olunur. Trinidad və Tobaqo, Yamayka, Avstraliya, Hindistan, Çin, Amerika Birləşmiş Ştatları, Rumıniya, Sinqapur, Malta, Böyük Britaniya, Cənubi Afrika Respublikası, Tanzaniya, Bosniya və Herseqovina, Macarıstan, İrlandiya, Qana, Kanada, Danimarka, Norveç, Avstriya, Ukrayna, Fransa, İtaliya, Kuba, Azərbaycan  və s. ölkələrdə qeyd olunur.

## İstinadlar
Meriann Akerman

**Marianne Letitia Akerman** — kanadalı roman və dram əsərləri yazarı və jurnalist. " Pierin arzusu" yazarın 2010-cu ildə nəşr olunmuş üçüncü romanıdır.

## Həyatı və karyerası
Marianne Akerman 1952-ci ildə Ontario əyalətində anadan olub. Şahzadə Edvard dairəsində yerləşən bir fermada böyüyüb. O, 1976-cı ildə Karleton Universitetində Siyasi Elmlər üzrə bakalavr dərəcəsinə yiyələnib. 1981-ci ildə Toronto Universitetinin Dram üzrə magistr təhsilinin bitiməzdən əvvəl, bir il Parisdə qalmış və fransız dili və mədəniyyətini öyrənmişdir.
1980-ci illərin əvvəllərində Akerman Montrealda yaşamış və sərbəst journalist kimi fəaliyyət göstərmişdir. Həmçinin, Montreal Gazette üçün teatr tənqidçisi kimi fəaliyyət göstərib və teatr tənqidi üzrə Nathan Cohen mükafatı alıb.
Səksəninci illərin sonlarında o, ikidilli teatr şirkəti yaradır- Teatr 1774 (Theatre 1774) və özünün "L'Affaire Tartuffe", " Pəncərənin yanındakı qadın", " Celeste" və Mavi Valentina" kimi dram əsərlərini, eləcə də Avqust Strinberqin " Xanım Culia" və Ulliam Şeksperin " Ölçü üçün ölçü" əsərləri üzərində işlədiyi adaptələri səhnələşdirmişdir.
Montreala gəlməzdən əvvəl Akerman altı il Fransada Avignon yaxınlığında yaşamışdır (1998–2004). Onun sərbəst journalist kimi yazdığı məqalələri, esse, icmal və tənqidləri "The Walrus", "The Montreal Gazette", "The Globe and Mail", "The Canadian Theatre Review", "The Guardian Weekly", "En Route Magazine" və digər dərgilərdə nəşr olunmuşdur. O, McGill Universitetində dram əsərləri və Kvebek teatrının tarixi adlı dərslər keçmişdir.
Hal-hazırda Akerman Montrealda yaşayır və " The Rover" adlı adlı onlayn incəsənət jurnalı nəşr etdirir. O, McGill Universitetinin iqtisadiyyat tarixi üzrə professor Guyn Kampbell ilə evlidir və bir qızı var.
Mükafatları

"Nathan Cohen" Teatr tənqidi üzrə Milli Mükafat (1985, 1988)
" Mavi Valentina" əsərinə görə Kvebek Dram Festivalında Jurors mükafatı (1989)
" İlan izləri" əsərinə görə Kvebek Dram Festivalında Ən yaxşı yeni tamaşa mükafatı (1988)
" Böyük ideyalar" əsərinə görə King Teatrının Yeni Tamaşa Mükafatı (1989)
" Mavi Valentina" əsərinə görə Kvebek Teatr Akademiyasının Ən yaxşı tamaşa, Ən yaxşı Anqlofon Məhsul naminasiyalarına namizəd (1998)

## Romanları
" Tullanma" (2000)

" Hartın əməlləri" (2005)

" Pierin arzusu" (2010)

## Tamaşaları
"İlan izləri" (1988)

"Gecə sürücülüyü" (1989)

" Böyük idealar" (1989)

"Şaranski" (1989)

"Pəncərənin yanındakı qadın" (1992)

" Bütün istiqamətlərdə sürüçmək" (həmmüəllif) (1995)

"Mavi Valentina" (1996)

## Mənbə
https://en.wikipedia.org/wiki/Marianne_Ackerman
Kərməçataxçay

**Kərməçataxçay** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu ərazisində çay. Cəhriçayın sol qoludur.Uzunluğu 20&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 66&nbsp;km²-dir. Əsasən yağış və qurunt suları hesabına qidalanır.

Kərməçataxçay, bölgənin su ehtiyatlarının formalaşmasında və kənd təsərrüfatının suvarılmasında mühüm rol oynayır.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanın çayları, gölləri və su anbarları 

## Həmçinin bax
Günəşi gördüm

**Günəşi Gördüm** — Mahsun Kırmızıgülün rejissor kimi ikinci işi olan bu filmdə çoxüzvlü bir ailənin dramından bəhs olunur. Bu film Oskar mükafatı kimi tanınan "Akademiya mükafatları"da 2009-cu il Türkiyə namizədi kimi göstərilmişdi. Film Türkiyənin cənub-şərqində yerləşən kürd ailənin İstanbula (bir hissəsinin Norveçə) məcburi köçü və başlarına gələnlərdən bəhs edir.

## Məzmun
Şərq sərhədində yerləşən bir kürd kəndi. 25 ildir iki tərəf arasında qalan çarəsiz insanlar. Məcburi köçürtmə səbəbi ilə böyüyüb boya-başa çatdıqları torpaqlardan, kəndlərindən çıxarılan Altun ailələri bilinməz bir yola çıxırlar. Davud Altun qaçaq yolla olsa da, tez bir zamanda ailəsi ilə birgə Norveçə getmək niyyətindədir. Heydər Altun və ailəsi üçün isə köç yolu İstanbula istiqamətlənib. Səfər başlamışdır. Bitmək bilməyən fırtınalardan keçib gəlmiş, yollarını azmış, çarəsizcə bir çıxış yolu axtaran insanların öz günəşlərindən qoparılıb gələcəyin bilinməzliyində itən uşaqların, bir köçün hekayəsi.

## İstehsalçı şirkət
Boyut Film İstehsalçı – Murat Tokat

## Rollarda
* Mahsun Kırmızıgül: Ramo
* Murat Ünalmış: Mamo
* Yıldız Kültür: Pakize
* Sarp Apak: Ahmet
* Buğra Gülsoy: Berat
* Ali Sürmeli: Nedim
* Altan Erkekli: Davut
* Cemal Toktaş: Kadri
* Erol Demiröz: Haydar
* Erol Günaydın: Vater von Cansu
* Demet Evgar: Havar
* Cezmi Baskın:
* Şerif Sezer: Gülistan
* Cem Aksakal: Cansu
* Nurseli İdiz

## Çəkiliş heyəti
*Rejissor və ssenari müəllifi — Mahsun Kırmızıgül
*Baş koordinator — Ceren Aslan
*Çəkiliş rejissoru — Soykut Turan
*İcraedici direktor — Menderes Demir
*Musiqi — Mahsun Kırmızıgül və Yıdıray Gürgen
*Qurğu – Hamdi Deniz
*Səs — Onur Yavuz
*İşıq — Durmuş Dəmirəzən

## Festival nümayişləri

* 22-ci Tokya Beynəlxalq Film Festivalı (17-25 oktyabr 2009)
* 33-cü Cairo Beynəlxalq Film Festivalı (10-20 noyabr 2009)
* Hindistanda baş tutmuş 40-cı Beynəlxalq Film Festivalı (28 noyabr - 3 dekabr 2009)

## Mükafatlar

* 22-ci Tokio Beynəlxaql Film Festivalı (25 oktyabr 2009) - Asiya Film Mükafatı
* 3-cü Yeşilçam Mükafatları (23 mart 2010) - Ən Yaxşı Köməkçi Aktyor (Cəmal Tokdaş)

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Bibliomaniya

**Bibliomaniya** — kitab kolleksiyası toplamaq və ya kitab ehtiyatı yığmağın sosial münasibətlərə və ya sağlamlığa zərər vuracaq həddə çatması ilə nəticələnən obsessiv-komplusiv pozuntudur.

## Təsviri
Kitablarla əlaqədar olan qeyri-adi davranışlardan biri olan biblomaniya bir kolleksiyaçı üçün lazımlı olmayacaq və ya böyük dəyəri olmayan kitabların toplanmasıdır. Eyni kitabın çoxlu nüsxələrini, nəşrlərini və ya istifadəyə yararlı olmayan kitabların toplanması bibliomaniyada tez-tez rast gəlinən simptomlarıdır. Biblomaniya Əqli Pozuntular üzrə Diaqnostik və İstatistik Təlimatlar kitabında (DSM-IV) psixoloji pozuntu kimi təsdiq olunmayıb.

## Terminin yaranması
Termin Mançestr Kral Xəstəxanasının həkimi Con Ferriar tərəfindən yaradılıb. O, bu termini ilk dəfə 1809-cu ildə bibliomanik dostu Riçard Heberə həsr etdiyi şeirində işlədib. 19-cu əsrin əvvəllərində “Bibliomaniya” sözü obsessive kitab kolleksiyaçılarını təsvir etmək üçün bir çox məşhur mühazirələrdə istifadə edilib. 
## Bibliomaniyadan əziyyət çəkən şəxslər
Stefen Blumberq, 5.3 milyon dollarlıq kitab oğurlamaqda təqsirləndirilərək həbs olunub.
Tomas Filip, 160 000 min kitab və əlyazmadan ibarət kolleksiyaya sahib idi.

## Həmçinin bax

* Tsundoku
Bəs sonra (film, 2011)

**Bəs sonra** — 2011-ci ildə Özcan Dəniz tərəfindən ekranlaşdırılmış romantik komediyadır. Filmin mövzusu evlilik həyatında özünü xoşbəxt hiss etməyən qadının durğunluq keçirən karyerasını yenidən canlandırmaq istəyidir. 2011-ci ilin fevralın 25-də ekrana çıxmışdır.

## Süjet xətti
Yeddi illik evli olan Adem və Didem cütlüyünün münasibətləri bitmək mərhələsinə çatıb. Səbəb isə Ademin vaxt keçdikcə həyat yoldaşına daha az sevgi nümayiş etdirməsi və Didemin özünü bədbəxt hiss etməsidir. Didemin xoşbəxt olması üçün edə biləcəyi yeganə iş illər öncə evliliyi üçün qurban verdiyi karyerasını bərpa etməkdir. Ademin də onun karyerasına qayıtması üçün həvəs göstərəcəyini və ona dəstək olacağını gözləyən Didemin bütün həyatı qapının döyülməsi ilə dəyişir. Belə ki, Adem həmin gün dostlarını qonaq çağırır və hər şey bundan sonra dəyişir.

## Çəkiliş məkanı
Film İstanbul və Antalyada çəkilib.

## Təqdimat
Film 25 fevral 2011-ci ildə geniş tamaşaçı kütləsinə təqdim edildi. Təqim edildiyi ilk həftə 1,265,409 dollar gəlir gətirdi.

## Rollarda
Dəniz Çakır

Özcan Dəniz

Barış Falay

Ragıp Savaş

## Mənbə
https://en.wikipedia.org/wiki/And_Then_What%3F
Xarici aksent sindromu

**Xarici aksent sindromu** — xəstədə qəfildən digər bir dil aksentinin yaranmasıdır. Xarici aksent sindromu adətən zərbə nəticəsində, bəzənsə kəllə-beyin travması nəticəsində yarana bilər. Bunlar sindroma tutulanların ən çox göstərdiyi səbəblər olsa da, miqren olan xəstələr də bu sindroma yaxalan bilərlər. 1941–2009-cu illər ərzində bu sindroma 62 nəfər tutulub.

Bu simptomlar artikulyar planlaşdırma və koordinasiya prosesinin pozulması nəticəsində yaranır. Bunu da qeyd etmək lazımdır ki, xəstə bir-birə xarici dil bilgilərinə (qrammatika, söz ehtiyatı və.s) yiyələnmir. Təsdiqlənməmiş məlumata əsasən 2010-cu ildə bir xorvatiyalı komadan çıxandan sonra almanca səlis danışmağa başlayıb, lakin bu bacarığın beyin zədəsi səbəbindən qazanılması öz təsdiqini tapmayıb.

## Təsviri
Bu sindrom elə təsir bağışlayır ki, sanki sindroma tutulanlar öz dillərində, lakin xarici aksentdə danışırlar. Məsələn, yerli amerikalı ingiliscə elə danışa bilər ki, sanki cənub-şərqi ingiltərəlidi, və Britaniyada yaşayan biri Amerika ingilisi aksenti ilə danışa bilər. Oxsford universitetində aparılan tədqiqata əsasən sindroma səbəb beynin müəyyən hissələrinin zədələnməsidir ki, buraya beynin linqvistik funksiyalarını yerinə yetirən hissəllərdi. Onların zədələnməsi səhv tələffüzə gətirib çıxarır.

## Corc Miçel, 2012
İddia edilir ki, İngiltərəli musiqiçi, ifaçı və söz yazarı Corc Miçel 2012-ci ilin iyulunda komadan ayılanda Şimali London aksenti əvəzinə qərb dairəsinin aksentilə danışmağa başlayıb. O, 2011-ci ildə pnevmaniya nəticəsində komaya düşmüşdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tiflisin yolları

**Tiflisin yolları** — sözləri və musiqisi Cabbar Qaryağdıoğluna məxsus olan bu mahnı XIX əsrin sonlarında yaranıb. Xanəndə gənc yaşlarında nəinki Şuşada, Qarabağda, Cənubi Qafqazda, hətta İranın bir çox şəhərlərində toy məclisləri aparardı. Belə məclislərin biri də Tiflisdə olub. Bu şəhərin gözəlliyi, qədimliyi Cabbar Qaryağdıoğlunu valeh edib. Bu vurğunluğun ifadəsi olaraq "Tiflisin yolları" mahnısını yazıb. Bu mahnı dövrünun bir çox xanəndələri tərəfindən ifa edilib. Xalq mahnısı kimi məşhurlaşıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Mahnı və rəqslərin beşiyi
Stendal sindromu

**[[Stendal]] sindromu** — hiperkulturemiya və ya Florensiya sindromu incəsənətin insan üzərində təsiri nəticəsində, xüsusilə incəsənət əsəri fövqəladə gözəl olduqda və ya çoxsaylı incəsənət əsəri bir məkana toplanmış olduqda insanın ürək döyüntülərinin sürətlənməsi, başgicəllənməsi, ürəkgetməsi, hətta hallüsinasiyalara səbəb ola bilən psixosomatik xəstəlik vəziyyətidir. Bu termin həmçinin digər şəraitlərdəki (məsələn, təbiətdəki mənzərələr) gözəllik bolluğunu görməyə olan reaksiyanı əks etdirə bilər.

## Xəstəliyin adı
Sindrom 19-cu əsrdə yaşamış məşhur fransız yazıçı Stendalın (Henri Mari Beyl) şərəfinə belə adlandırılıb. Belə ki, yazıçı 1817-ci ildə Florensiyaya səyahət edir və bu hadisə ilə qarşılaşır. Bu haqda "*[[Neapol]] və [[Florensiya]]: Milandan Reccoya səyahət*" kitabında bəhs edir.
O, Nikkolo Makiavelli, Mikelancelo Buonarroti və Qalileo Qalileyin dəfn olunduğu Santa Kroçe Baziliyasına səfər edir və ilk dəfə Cottonun freskalarını görəndən sonra emosiyaların əsirinə çevrilir. O yazırdı:

## Tarixi
Florensiya incəsənətini görən bir çox adam bu başgicəllənmələri və ürəktutmaları yaşayıb, lakin bunun sindrom kimi qəbul olunması 1979-cu ilə təsadüf edir. Həmin ildə italyan psixiatrı Graziella Magherini Florensiyada səfərdə olan yüzdən çox turisti müşahidə etmiş və onların keçirdiyi hissləri təsvir etmişdi.

## Mənbə
* Word Spy definition
* Graziella Magherini. *[http://www.auxologia.it/stendhalsyndrome La Sindrome di Stendhal] *. Firenze, Ponte Alle Grazie, 1989.
Sarı bülbül (mahnı)

**Sarı bülbül** — Azərbaycan xalq mahnısı. 

## Tarixi
Azərbaycanın məşhur xalq mahnısı "Sarı bülbül"- ün maraqlı yaranma tarixçəsi var. Ağa Məhəmməd şah Qacar Şuşada qətlə yetiriləndən sonra Qarabağ hökmdarı İbrahim Xəlil xan Cavanşir İranla münasibətlərini yoluna qoymaq üçün öz sevimli qızı Ağabəyim ağanı Fətəli şaha ərə verdi. Ağabəyim ağa da ömrü boyu vətən həsrəti ilə yaşadı. Könül dərdlərini bayatı, qoşma və qəzəllərlə dilə gətirdi. Şah Ağabəyim ağanın qəlbi şad olsun deyə Qarabağdan torpaq, müxtəlif gül-çiçək kolları, meyvə ağacları gətirərək bağ saldırıb. Hətta bağban da şuşalı olub. Bağın da adını "Vətən bağı" qoyublar. Ağabəyim ağa bu gözəl bağçanı gəzərkən bütün gülləri, çiçəkləri özünəməxsus sevgi ilə oxşayıb, ürəyi atlanıb. Amma Şuşadan uzaqda xarıbülbülün bitməməsindən məyus olaraq dərdini belə dilə gətirib:

"Vətən bağı" al-əlvandır,
Yox içində xarıbülbül.
Nədən hər yerin əlvandır,
Köksün altı sarı, bülbül?!

## Mahnı sözləri

Vətən bağı al-əlvandır,
Yox içində xarı bülbül,
Ömür sürməli dövrandır,
Səsin gəlsin sarı, bülbül.

Oxu, quşlar dilə gəlsin,
Xoş nəfəsin elə gəlsin,
Yarım gülə-gülə gəlsin,
Mən çalanda sazı, bülbül.

Bülbül, sənin işin qandı,
Aşiqlər oduna yandı,
Nədən hər yerin əlvandı,
Köksün altı sarı, bülbül…


## Mahnının ifaçıları
Ən məşhur ifaçısı Səxavət Məmmədovdur.  

## Mənbə
*Mahnı və rəqslərin beşiyi
*Könlümüzü oxşayan şərqilər
*Azerbaycan Xalq Mahnilarinin Sozleri
Qəmərim (mahnı)

**Qəmərim** — Müəllifi və ilk ifaçısı Xan Şuşinski olan mahnı.
 
## Tarixi
Xalq mahnısı kimi tanınan "Qəmərim" mahnının yaradıcısı Xan Şuşinskidir. 

Musiqi tədqiqatçılarından Firudin Şuşinski "Xan Şuşinski" adlı yazısında bu barədə diqqətçəkən bir xatirə qələmə alıb. Həmin xatirədən bəlli olur ki, 1936-cı ildə Xan Şuşinski Şuşaya Firudin müəllimin əmisi qızı Fatmanın toyuna gəlibmiş. Firudin Şuşinski yazır: " Özü də məclisdə hamını yox, ən gözəl rəqs etməyi bacaranları oynadardılar. O zaman dəbdə olan oyun havalarından ən məşhuru "Qəşəngi" havası idi ki, qız və gəlinlərimizin əksəriyyəti bu havaya, özü də Xanın iştirak etdiyi toylarda oynamağa can atardılar. Yadımdadır: şirniçi Yunisin qızı Qəməri oynatdılar. Qəmər həm "Qəşəngi"ni oynamaqda, həm də gözəllikdə Qarabağda birinci sayılırdı..." 
35 yaşlı Xan da son dərəcə gözəl və yaraşıqlı bir cavan idi. Qəmərin gözəlliyindən, şirin-şirin süzməsindən ruhlanan Xan bədahətən Qarabağ gözəlinə bu sözləri qoşaraq oxumağa başlayıb:
 

Saçın uzun hörməzlər,
Səni məni verməzlər,
Əyil, üzündən öpüm,
Qaranlıqda görməzlər.
Ay Qəmərim, Qəmərim,
Gözəl Qəmərim, Qəmərim!..

İndi xalq mahnısı kimi dillər əzbəri olan "Qəmərim" ilk dəfə 1936-cı ildə Şuşada Köçərli məhəlləsində Xan Şuşinski tərəfindən bədahətən oxunaraq musiqi dünyamızın solmayan incilərindən birinə çevrilib. 

## İfaçilari
* Xan Şuşinski 
* Arif Babayev

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Qarabağın maralı (mahnı)

**"Qarabağın maralı"** — Sözləri və musiqisi İskəndər Novruzluya məxsus mahnı.

## Tarixi
"Qarabağın maralı" xalq mahnısı kimi məşhurlaşan bu sənət incisinin sözləri və musiqisi Ağdamlı İsgəndərindir. Mahnı Qarabağ gözəli, teatr aktrisası Suğra Bağırova-Abdullayeva həsr olunmuşdur. İlk dəfə 1951-ci ildə şuşalı xanəndə İsa Rəhimovun ifasında səslənib. Sonralar bir çox müğənnilər "Qarabağın maralı"nı böyük həvəslə oxuyublar. Bəzi hallarda da mahnının adını və sözlərini təhrif edərək "Azərbaycan maralı" kimi səsləndiriblər.

## İfaçıları
Bu mahnının ən gözəl ifaçıları isə xalq artistləri Sara Qədimova və Şövkət Ələkbərova olub.

## Sözləri

Ay qız, gəzmə aralı,
Qəlbim səndən yaralı.
Gözlərinə heyranam,
Qarabağın maralı.

Sən bulaq üstə gələndə,
Qıyqacı baxıb güləndə
Aldın səbri-qərarımı,
Qarabağın maralı.

Mən qurbanam gözlərə,
Şirin-şirin sözlərə,
Bir qonaq gəl bizlərə,
Qarabağın maralı.

O günə qurban kəsərəm,
Gəlməsəm səndən küsərəm,
Gəzərəm səndən aralı,
Qarabağın maralı.

Turşsu olsun yaylağımız,
Gözəl Şuşa oylağımız,
Sən olaydın qonağımız,
Qarabağın maralı.

çıxaq Qırxqız yaylağına,
Ceyran-cüyür oylağına,
Enək İsa bulağına,
Qarabağın maralı


## İzlə
* Oxuyur: Şövkət Ələkbərova--Qarabağın maralı
* Oxuyur: Sara Qədimova--Qarabağın maralı

## Mənbə
*
*
*

## Xarici keçidlər
*
Bofort dənizi

**Bofort dənizi** (, ) —Şimal Buzlu okeanın dənizi.

## Coğrafiya
Dəniz şimal-qərbdə Yukon və Alyaska ərazilərin şimal sahiliylə həmsərhəddir. Bofort dənizini Kanada Arktik arxipelaqının qərb sahilini yuyur. Bofort dənizinin şimal-qərb sərhədi Barrau (Alyaska) burnundan Lends End burununa qədər hesab edilir. Şərqdə Banks adasıyla həmsərhəddir.. Dənizin sahəsi təxminən 476 000 km²-dir. Dəniz 1826-cı ildə qütb tədqiqatçısı Con Franklin və britaniya hidroqrafı və admiralı Ser Frensis Bofortun şərəfinə adlandırılmışdır..

Dənizə tökülən ən böyük çay Makkenzi çayıdır bundan başqa bu dəniziə çoxsaylı xırda çaylar tökülür.

## İqtisadi əhəmiyyəti
Dənizin əsas təbii sərvəti şelfdəki neft yataqları hesab olunur ki, bunlar Makkenzi çayı yaxınlığında və  kəşf edilmiş yataqların   materikin Şimal yamacılarında ( Alyaskanın) yerləşir.

Bofort dənizində  ilk neft quyusu 1973-cü ildə Kanada şelfində qazıldı. İlk dəniz neft hasilatı platforması 1986-cı ildə açıldı, o zaman Gulf Canada şirkəti Amauligak təbii anbarından 50 min m³-dən çox neft çıxararaq onu Yaponiyaya satdı.

Sahil ərazilərinin yerli əhalisi (İnupiat, İnuvaluit, Kuçin) Bofort dənizində dəniz balıqçılığı və ovçuluqla məşğul olur.. Bofort dənizi yaxınlığında ən böyük məskunlaşan ərazi Şimal yamacında neft hasilatının mərkəzinə çevrilmiş Alyaskadakı Prudo körfəzidir. 1300 kilometrlik Trans-Alyaska Boru Kəməri xam nefti Prudo körfəzindən Alyaskanın cənubundakı buzsuz Valdez limanına daşıyır.

ABŞ və Kanada arasında Bofort dənizində dəniz sərhədinin delimitasiyası ilə bağlı fikir ayrılıqları var. Anlaşmazlığın kökləri 1825-ci il Rusiya-İngilis müqaviləsinə gedib çıxır.Mübahisəli ərazidə neft və qaz hasilatı üçün Kanada tərəfi müqavilənin mətninə əsaslanaraq, sərhədin həm quruda, həm də dənizdə 141 dərəcə qərb uzunluğu boyunca keçməli olduğunu iddia edir, ABŞ isə hesab edir ki, bu, yalnız quru sərhədinə aiddir, halbuki adi delimitasiya qanunları. dənizdə tətbiq edilir

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bofort şkalası

Bofort adası
Carach Angren

**Carach Angren** — Holland simfonik blək metal qrupu, 2003-cü ildə yaradılmışdır. Onların ilk EP albomu 2005-ci ildə "Ethereal Veiled Existence" adlı albomları olmuşdur. Bu mini EP albomdan sonra qrup 2007-ci ildə "Maddening Media" albom şikəti ilə müqavilə imzalayaraq, ilk studio "Lammendam" adlı albomlarını 2008-ci ildə çıxartdılar. Daha sonra onların ikinci albomu 26 fevral 2010-cu ildə "Death Came Through a Phantom Ship" adlı albomları olmuşdur. Bu albomdan sonra qrup Dark Funeral, Zonaria və Nefarium kimi qruplarla Avropa turlarına qatılaraq konsertlər də çıxış etmişdir.

## Qrup üzvləri
* Dennis "Seregor" Droomers – vokal, bas gitara
* Clemens "Ardek" Wijers – sintezator, piano, köməkçi vokal, orkestr
* Ivo "Namtar" Wijers — zərb alətləri

## Diskoqrafiya
**Studio albomlar**
* Lammendam (2008)
* Death Came Through a Phantom Ship (2010)
* Where the Corpses Sink Forever (2012)
* This Is No Fairytale (2015)
* Dance and Laugh Amongst the Rotten (2017)
**EP-lər**
* Ethereal Veiled Existence (2005)
**Demolar**
* The Chase Vault Tragedy (2004)
Mənim adım qırmızı

**Mənim adım qırmızı** (Benim adım kırmızı) Nobel mükafatı sahibi Orxan Pamukun 1998-ci ildə yazdığı roman.

## Mövzu
Mənim adın qırmızı romanında hadisələr 1591-ci ildə Osmanlı hökmdarı III Muradın hakimiyyəti dövründə İstanbulda cərəyan edir. Saray xəttat və nəqqaşları gizlicə sultanın əmri ilə hazırlanan bir kitab üçün Avropa təsirli rəsmlər çəkillər. Romanın əsas qəhrəmanı sənətkarları evində saxlayan evin qızı Şeküre və ona aşiq olmuş xalası oğlu Karadır. İstanbulda bahalıq və qorxunun yaşandığı bir dövrdə xəttat və nəqqaşlar çay evlərində toplaşır, hekayələrə qulaq asır və əylənirlər. Mənim adım qırmızı romanının özünəməxsusluğu roman qəhrəmanlarının öz dilindən danışırlar, belə ki, ölülər və cansız əşyalar belə kitabın hekayəsini öz dilləri ilə danışırlar.

## Başqa dillərdə
* "My Name is Red" : Erdağ M. Göknar, Nyuyork: Knopf, 2001 (İngiliscə).

* "Mənim Adım Qırmızı"Türkcədən tərcümə edən Nəriman Əbdurrəhmanlı : [Bakı] 2007 (Azərbaycanca)

* "Mon nom est Rouge" : Türkcədən tərcümə edən: Gilles Authier, Paris : Gallimard, 2001 (Fransızca).

* "Rot ist mein Name" Türkcədən tərcümə edən: Ingrid Iren, Münih : Hanser, 2001 (Alman dili).

* "Me llamo Rojo" Türkcədən tərcümə edən: Rafael Carpintero, Madrid, Alfaguara, 2003 ISBN 84-204-6618-2 (İspan dili).

* "Il mio nome è rosso" Türkcədən tərcümə edən: Marta Bertolini ve Şemsa Gezgin, Torino: Einaudi, 2001 (İtalyanca).

* "Zovem se Crvena" Türkcədən tərcümə edən Dr. Ekrem Çauşeviç ve Marta Andrıç, Zagreb: Vukoviç & Runyiç, 2001 (Xorvat dili).

* "Navê Min Sor e" (Kürdcə)

* "Zovem se Crveno" Türkcədən tərcümə edən: Ivan Panović., Belgrad: Geo Poetika, 2006 (Serb dili).

* "Меня зовут Красный, 2001 (Rus dili).

* "Името ми е Червен" 2004 (Bolqar dili).

* "Nimeni on Punainen" Türkcədən tərcümə edən: Tuula Kojo, Tammi Kustannusosakeyhtiö 2000 ISBN 951-31-1507-0 (Fin dili).

* "Mă numesc Roşu" Türkcədən tərcümə edən: ILuminiţa Munteanu, Curtea Veche, 2006 ISBN 973-669-208-6 (Rumin dili).

* "Mitt namn är röd" Türkcədən tərcümə edən: Ritva Olofsson, Norstedts Förlag, Stokholm, 2000 ISBN 91-1-300757-2 (İsveç dili) .
* "わたしの名は「紅」"Türkcədən tərcümə edən: Dr. Michiko Şendil, 2005 ISBN 978–4894344099, (Yapon dili).

* "Nevem Piros" Türkcədən tərcümə edən: Edit Tasnádi, Budapeşt, 2007 (Macar dili)

* "Mano Vardas Raudona" (Litva dili)

## İstinadlar
Fleshgod Apocalypse

**Fleshgod Apocalypse** — 2007-ci ildə Perucca şəhərində yaradılmış İtaliya metal musiqi qrupu.

## Haqqında
Qrupun ilk demo albomu 2007-ci ildə "Promo '07" adlı albomları prodüser Stefano "Saul" Morabito dəstəyi ilə yayımlandı. Qrup növbəti il albom üçün italyan Septycal Gorge, Modus Delicti və Onirik kimi qruplarla birlikdə çalışmağa başlayıb. "Neurotic Records" albom şirkəti ilə müqavilə imazalandı və 2008-ci ildə qrup Behemoth, Origin, Dying Fetus, Hate Eternal, Suffocation və Napalm Death kimi məşhur metal qruplarla Avropada konsertlərlə çıxış etdi. 2008-ci ilin mayında qrup özünün ilk studiya albomu olan "Oracles" albomunu yazdırdı. Həmin ilin dekabrında qrup "Neurotic Records" ilə əməkdaşlığı dayandırmağı qərara aldı və 2009-cu ildə "Willowtip" albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq "Oracles" albomunu yenidən buraxdı. 2011-ci ilin mayında isə qrup bütün dünya üzrə qastrollarla çıxış etmək üçün "Nuclear Blast" albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq, "Agony" albomunu buraxdı. Bu albomdan sonra qrup Şimali Amerika və Avropada konsertlərlə çıxış etdi.

## Qrup üzvləri
### İndiki
* Françesko Paoli – zərb alətləri, gitara, vokal (2007–indiyədək)
* Françcesko Ferrini – fortepiano, orkestr (2010–indiyədək)
* Veronika Bordaççini – vokal (2020-indiyədək)
* Fabio Bartoletti – gitara (2017-2020, 2023-indiyədək)
* Yevgeni Ryabçenko – zərb alətləri (2020-indiyədək)

### Keçmiş
* Kristiano Trionfera – gitara, əsas vokal (2007–2017)
* Tommazo Rikardi – köməkçi vokal, gitaralar (2009–2017)
* Paolo Rossi – bas gitara, təmiz vokal (2007–2024)
* Françesko Strulia – zərb alətləri (2007-2009)

### Müvəqqəti üzvlər
* Mauro Merkurio – zərb (2009)
* David Folçitto – zərb (2017–2020)
* Lüdoviko Kyoffi – bas (2023)

### Qrafik
### Timeline


Fleshgod Apocalypse Metal Frenzy 2017 03.jpg|Françesko Paoli
Fleshgod Apocalypse Metal Frenzy 2017 06.jpg|Paolo Rossi
Fleshgod Apocalypse Metal Frenzy 2017 05.jpg|Françesko Ferrini


## Diskoqrafiya

### Studiya albomlar
* Oracles (2009)
* Agony (2011)
* Labyrinth (2013)

### Demolar
* The Pain of Earth’s Dementia (2007)

### Mini albomlar
* Mafia (2010)
Samanyolu TV

**Samanyolu TV** — 1993-cü ildə İstanbulda fəaliyyətə başlamış, Türkiyənin özəl televiziya kanallarından biri idi. Gülən Hərəkatının sahibi olduğu telekanalın, 2016-cı ildə Türkiyədəki dövlət çevrilişinə cəhddən sonra fəaliyyəti dayandırılmışdır.

## Tarixçə

Samanyolu TV, 1993-cü ildə Türkiyədə təsis edilən ilk özəl telekanallardan biri idi. Interstar, Show TV, Flash TV, HBB və Kanal 6 telekanallarından sonra ölkənin altıncı özəl-ümumrespublika kanalı idi.
1996-cı ilin sentyabr ayının 25-də "Türksat 1C" peyki vasitəsilə Orta Asiyada da izlənməyə başladı. 1999-cu ildə "Eutelsat-2" peyki ilə əhatə dairəsi Avropa və Afrika ölkələrinə kimi genişləndi. 11 yanvar 2000-ci il tarixində, Azərbaycandakı studiyasında "STV Xəzər" adlı qardaş kanalı yayıma başladı.
Telekanalın əsasən din təbliğatı ilə məşğul idi. Veriliş və seriallarının əksəriyyəti İslam dininin təbliğinə yönəlmişdi.
2013-cü il Gəzi parkı etirazlarında hökumətyönümlü xəbərlər yayımladığına görə etirazçılar tərəfindən boykot edilən telekanallardan biri olmuşdu.
15 noyabr, 2015-ci il tarixində, Fətullahçı Terror Qruplaşmasının təbliğat vasitəsi olduğuna görə digər 13 qardaş kanalla birlikdə "Türksat" peykində yayımı dayandırıldı.
Bundan sonra telekanalın avadanlığı binadan çıxarıldı. Telekanalın "Hotbird" və "Astra" yayımlanmasına baxmayaraq 30 aprel 2016-cı il tarixində yayımı dayandı.
Həmin ilin iyul ayında Türkiyə hökumətinin Fətullahçı Terror Qruplaşması ilə apardığı mübarizə çərçivəsində fəaliyyəti tamamilə dayandırıldı.

## İstinad


## Yayınlanan Programlar

*İki Dünya Arasında / 705.Bölüm
*Şefkat Tepe / 158.Bölüm
*Sungurlar / 39.Bölüm
*Ekip 1:Nizama Adanmış Ruhlar / 121.Bölüm
*Ötesiz İnsanlar / 
*Çınarın Gölgesinde
*Şefkat Tepe Sezon
*Sungur Savaşı
*Küçük Gelin
*Hiyanet Sarmalı
*Kollama
*Yeşil Elma
*Kartallar (dizi) / 500.Bölüm
*Şampiyonlar Finali
*Ve İnsan Aldandı
*Benim Ailem
*Tatlı Așklar Bir Hayal 
*Sali sohbeti (yeni program) / 
*225.Bolum
* carsamba sohbeti (yeni program) / 505.bolum
*cumartesi sohbeti (yeni program) / 163.bolum
Andrey

**Andrey** — yunan kişi adı.

* Həvari Andrey — İsanın on iki həvarisindən biri.
* Andrey Fedçuk — Ukraynalı boksçu.
* Andrey Kuptsov — məşqçi
* Andrey Markov — professor, akademik, Rusiya riyaziyyatçısı.
* Andrey Stepanov — Estoniya futbolçusu,
* Andrey Vlasov — SSRİ generalı.
* Andrey Kolkutin —
* Andrey Mirzəbəyov —
* Andrey Karaulov —
* Andrey Martınov —
* Andrey Petrov (atlet) —
* Andrey Adrianov —
* Andrey Faminsın —
* Andrey Mordviçev —
* Andrey Arnautov —
* Andrey Batt —
* Andrey Burke —
* Andrey Kotska —
* Andrey Kulikov —
* Andrey Mazunov —
* Andrey Qaçina —
* Andrey Qluşenko —
* Andrey Qrubba —
* Andrey Quluyev —

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Andrey (dəqiqləşdirmə)
* Andrey (mifologiya)
Natalia Ginzburq

**Natalia Ginzburq** () — öz yaradıcılığında ailə münasibətləri, faşizm və İkinci dünya müharibəsi dövründə və bundan sonrakı dövrdə siyasi haidsələri və fəlsəfəni tədqiq edən italyan yazarı. O, roman, qısa hekayə və esseler yazmış və Strega Mükafatı və Bagutta Mükafatıma layiq görülmüşdür. Onun əsərlərinin əksəriyyəti igilis dilinə tərcümə olunaraq Böyük Britaniya və Amerika Birləşmiş Ştatlarında çap olunmuşdur.

## Həyatı
1916-cı ildə Sicilyada Palermo şəhərində dünyay gəlib, gəncliyinin böyük bir hissəsini ailəsi ilə birgə Turində keçirib. Histoloq olan atası Giuseppe Levi Yahudi əsilli italyan ailəsində doğulub, anası Lidia Tanzi isə katolik idi. Onun valideynləri Natalianı, bacısı Paolanı və üç qardaşını ateist kimi tərbiyə edib böyütmüşlər. onların evi mədəni həyat mərkəzi idi, valideynləri intellectual, fəal və industrial şəxsləri evlərinə qonaq edərdilər. Ginzburq ilk hekayəsini 17 yaşı olanda yazıb.
Evlilik və ailəsi
1938-ci ildə Natalia Leon Giznburqla ailə qurur və onların bu nikahdan üç övladı dünyaya gəlir. Karlo, Andrea və Alessandra.
Natalia Gizinburq demək olar ki, İkinci dünya müharibəsinin zərərlərindən nisbətən kənarda olub. Belə ki, həyat yoldaşının anti-faşist fəaliyyətlərinə görə sürgün edirlər və Natalia 1991–1943-cü illəri uşaqları ilə birgə yoxsul bir kənddə yaşayır. Faşizmə qarşı çıxdıqları üçün həyat yoldaşı ilə birgə gizli Romaya gedirlər və anti-faşist istiqamətli qəzetdə redaktor kimi çalışırlar. Daha sonra həyat yoldaşı həbs olunur və 1944-cü ildə vəfat edir.
1950-ci ildə Natalia ingilis ədəbiyyatı üzrə alim olan Gabriel Baldini ilə evlənir və Romada yaşayır.

## Karyerası

## Əsərləri
* *La strada che va in città* (1942)
* *È stato così* (1947; *Quru ürək* 1949)
* *Tutti i nostri ieri* (1952; *Axmaqlar üçün işıq* 1956 and *All our yesterdays*)
* *Valentino* (1957)
* *Sagittario* (1957)
* *Le voci della sera* (1961; *Axşamçağında səslər* 1963)
* *Le piccole virtù* (1962);*Kiçik lütfkarlıqlar* 1985)
* *Lessico famigliare* (1963; *Ailə məsəlləri* 1967)
* *Mai devi domandarmi* (1970; *Sən heç vaxt məndən soruşmamalısan* 1973)
* *Caro Michele* (1973)
* *Vita immaginaria* (1974)
* *La famiglia Manzoni* (1983)
* *La città e la casa* (1984; *Şəhər və ev* 1987)

## Siyasi fəaliyyəti
Natalia Gizinburq İtaliya Kommunist Partiyasının üzvü olmuş və 1983-cü ildə İtaliya Parlamentinə müstəqil üzv kimi seçilib.

## İstinadlar
Bir qadın düşməni (roman)

**Bir qadın düşməni** —  yazıçı, dramaturq Rəşad Nuri Güntəkinin ən çox oxunan romanlarından biridir.

## Romanın mövzusu
Çox xoş və baxımlı, baxımlı olduğu qədər də gözəl hər istədiyini əldə etməyə vərdiş etmiş bir qızın sevgiyə hər zaman yad olan bir adama yaxınlaşmaq istəyi.
## Süjet
Kitab iki hissədən ibarətdir.Birinci hissədə Saranın atasına ve rəfiqəsi Nərminə yazdığı məktublardan,ikinci hissədə isə romanın ikinci baş qəhrəmanı olan Homongolosun ölən dostuna yazmış olduğu məktublardan ibarətdir.
Adnan paşanın qızı Sara cox gözəl baxımlı diqqət mərkəzində olmağı sevən 20 yaşlarında bir qızdır. Atasi Adnan paşa Ərzurum paşasıdır.Sara anası ilə İstanbulda yaşayır ,lakin hər il atasının yanına getmək istəyəndə atası Ərzurumda qışın sərt keçdiyini bildirdiyindən atasının yanına gedə bilmir. Sara dayısı qızının toyunda iştirak etmək üçün atasına bir balaca oyun oynayır. Ve nəhayət o dayısıgilə yola düşür.Sara Mərmərənin kiçik kəndinə dayısıgilə gəmi ilə yola çıxır .O, gəmidə özünü boğulurmuş kimi göstərərək zarafat edən Homongolos ləqəbli Ziya adlı bir idmançını tanıyır .Saranın gəlməyi münasibətilə qəsəbədə şənlik düzəldilir gəmidə olanlar da bu şənlikdə iştirak edir,lakin həmin idmançı şənlikdə olmur bunu bilən Sara özünə söz verirki, o həmin idmançını özünə aşiq edəcək.Sara bunu  
dayısının yoldaşına və qizlarına deyir . Ziya xarakter baxımından kobud olduqca diqqətsiz biri kimi təsvir olunur.Sara çalışır ki, məqsədinə çatmaq üçün əksər vaxtlarda onun yanında olsun ve o artıq anlayırki  Homongolos onu istəyir lakin hələ etiraf etməyib. Sonra  heç gözlənmədiyi anda Homongolosun ölüm xəbəri gəlir.Homongolos motosiklet qəzasına düşərək  dünyasını dəyişir.Sara buna pis olur.
Homongolos haqqında həqiqət ölümündən əvvəl onun dostuna yazdığı məktubda aydın olur.Homongolos müharibə zamanı  ailəsi tərəfindən internata atıldıqdan sonra onun ağır günləri başlayır və o burada sevgi hissini itirir lakin məktubda artıq Saranı həqiqətən sevdiyini yazır ama Saranın ona qarşı etdiyi oyundan xəbərdar olduğunu da ve məktubdan  7- 8   saat sonra Sara ilə görüşəcəyini de qeyd edir.

## İdeyası
Ən daş qəlbli görünən insanların bele daşdan da olsa bir qelbi vardır.İnsanlar bir-birilərini xarici görkəminə görə dəyər verməməlidir.Onların çirkin olması onların mənəviyyatsız olmağı anlamına gətirməməlidir.Və insanın keçmişini bilmədən onu qiymətləndirmək olmaz.

## Romanın qəhrəmanları
*Sara: Adnan Paşanın nazlı,baxımlı ve bir o qədər də gözəl qızı. Tam bir İstanbul ve sösyətə tərəfdarı.
*Ziya Bey (Homongolos): İdman qrupunun lideri. Saranın özünə aşiq etməye çalışdığı ciddi təbiətli biri.
*Vəsimə: Saranın dayısının çox yaxşı tərbiye almış evlənməyə hazırlaşan qızı.
*Rəmzi Bəy: Sara ilə ada da dostluq edən hətta bir ara Saraya tutulan dayısı qızının nişanlısı idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lün

**Լ**, **լ** (Adı: **lün**, ) — erməni əlifbasının 12-ci hərfi.
* Transkripsiya "l".
* Tələffüzü "L".
* Rəqəm işarəsi "30".

Mesrop Maştots tərəfindən 405–406-cı illərdə yaradılıb. Orta əsrlərdə "erkatagir", "qrçagir", "notrgir", "şhagir" yazı növləri istifadə olunub.

Unicode:
* böyük hərf Լ : `U+053C`
* sətri hərf լ : `U+056C`

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbasının yaranma tarixi
* Mesrop Maştots

## İstinadlar
Selen Soyder

**Selen Soyder** (, ) — Türkiyə modeli, Miss-Türkiyə 2007.

## Həyatı
26 dekabr 1986-cı ildə İzmirin Alsancak qəsəbəsində anadan olmuşdur. Məktəbi qurtarandan sonra Selen Soyder liseyi İzmirdə bitirmişdir.

2006-cı ildə Miss Model Of Turkey yarışmasında Türkiyənin ən yaxşı modeli seçildi ve Miss Bikini Of The Universe yarışmasında Çin Xalq Respublikasında Türkiyəni təmsil etdi. İlk beşliyə daxil olan Soyder, Türkiyəyə "Ən yaxşı milli geyim" mükafatını qazandırdı.

2007-ci ildə Star TV-nin yayımladığı və 1200 nəfərin qatıldığı Türkiyə Gözəllik Yarışması Miss Turkey-də "Türkiyə Gözəli" seçildi və Türkiyəni Miss World 2007-də 106 ölkənin içində Çinin Sanya adasında təmsil etdi. İlk beşliyə daxil ola bilmədi.

2007-ci ildə Vakkonun modeli olmuşdur. Daha sonra dil təhsili üçün Kanadaya gedən Selen Soyder 2009-cu ildə Türkiyəyə geri döndü. Atasının istəyi ilə spikerlik kursuna yazıldı və Star TV-de spikerlik etməyə başladı.

2010-cu ildə FOX TV-də yayımlanan "Yer Gök Aşk" filmində baş rolda oynamışdır, canlandırdığı Toprak rolu ilə "Lalə dövrü" filminə keçərək Türkiyə tarixində ilkə imza atmışdır.

İstanbul Təhsil Universitetinin tarix fakültəsinin tələbəsidir.

2013-cü ildə SelenSoyderFanClub tərəfindən adına bir jurnal nəşr edilmişdir. Və "Selenist" jurnalıyla adına ilk jurnal nəşr olunan məşhur olaraq tarixə keçmişdir.

2014 sentyabr ayında Star Tv-də yayımlanan Reaksiyon adlı seriala başlamışdır. Serialda Zeynəb adlı bir ürək həkimini canlandırmışdır. Reaksiyon 17 dekabr 2014-cü il 13-cü bölümü ilə ekranlara vida etmişdir

## İstinadlar
Xe (hərf)

**Խ**, **խ** (Adı: **xe**, ) — erməni əlifbasının 13-cü hərfi.
* Transkripsiya "x".
* Tələffüzü "X".
* Rəqəm işarəsi "40".

Mesrop Maştots tərəfindən 405–406-cı illərdə yaradılıb. Orta əsrlərdə "erkatagir", "qrçagir", "notrgir", "şhagir" yazı növləri istifadə olunub.

Unicode:
* böyük hərf Խ : `U+053D`
* sətri hərf խ : `U+056D`

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbasının yaranma tarixi
* Mesrop Maştots

## İstinadlar
Kanazava

**Kanazava** () — Yaponiyanın Çubu regionunda yerləşən İşikava prefekturasının paytaxtı.

## Həmçinin bax
Üör

**Üör** — Cənubi Azərbaycan mənşəli, Amerika Birləşmiş Ştatlarında fəaliyyət göstərmiş pagan black metal qrupudur. 2012-ci ildə fəaliyyətini dayandırıb. Qrup adını Saxa folklorundakı bir ruh adı olan üördən götürür. Üör intihar edən insanların və şamanların ruhuna deyilir.

## İfa tərzi
Azərbaycan metal səhnəsində paqan blek metal ifa edən ilk qrupdur. 2011-ci ildə qurulan qrup, ən çox bütpərəstlik və İslam öncəsi mifologiyaya müraciət edir və dinə qarşı musiqi ifadə edən ilk Azərbaycan qruplarından biridir. Qrupun mahnı sözləri azərbaycan dilində, ingilis dilində, uyğur dilində və türk dilindədir. 

## Diskoqrafiya

## Xarici keçidlər
* Üör - Spotify səhifəsi
* Üör - Reverbnation səhifəsi (Rəsmi)
* Üör rəsmi Facebook səhifəsi
Ataxan Paşayev

**Ataxan Əvəz oğlu Paşayev** () — Azərbaycan tarixçisi, əməkdar mədəniyyət işçisi, tarix elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsinin rəisi.

## Həyatı
Ataxan Paşayev 1938-ci ildə Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Culfa rayonunun Başkənd kəndində anadan olub. 1963-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Əmək fəaliyyətinə 1962-ci ildə Oktyabr İnqilabı və Sosialist Quruculuğu arxivində böyük elmi işçi kimi başlayıb. 1963–1965-ci illərdə Arxiv İdarəsinin baş metodisti, 1966–1982-ci illərdə Respublika Mərkəzi Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivinin direktoru, 1982–1984-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitutunun baş müəllimi işləyib. 1984-cü ildən 2018-ci ilə qədər Milli Arxiv İdarəsinin rəisi olmuşdur.

## Fəaliyyəti
1981-ci ildə Tarix İnstitutunun İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasında dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi, 2008-ci ildə isə AMEA-nın A. A. Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun Müdafiə Şurasında "XIX-XX əsrlərdə ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımları və deportasiyalar" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsi alıb.

1984-cü ildən "Azərbaycan arxivi" jurnalının baş redaktorudur. 1968-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif edilıb. Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisidir (1981).

Beynəlxalq Arxivlər Şurasının 7-ci (1972, Moskva), 13-cü (1996, Pekin) və 14-cü (2000, Sevilya), 2004 Vyana konqreslərinin nümayəndəsi olub və bu konqreslərdə Beynəlxalq Arxivlər Şurası Baş assambleyasının üzvü seçilib.

Keçmiş SSRİ, Müstəqil Dövlətlər Birliyi habelə Türkiyə Cümhuriyyəti arxiv orqanlarının, tarix qurumlarının keçirdiyi elmi konfranslarda və simpoziumlarda Azərbaycan Respublikasını təmsil edərək, dəfələrlə elmi məruzələrlə çıxış edib.

2013-cü ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

### Elmi əsərləri
* Molla Nəsrədddin. Bakı: Gənclik, 1982. 148 s.
* Köçürülmə. Bakı, "Azərnəşr", 1995. 40 s.
* Açılmamış səhifələrin izi ilə. Bakı, "Azərbaycan", 2001. 536 s.
* Cümhuriyyət parlamentinə gedən yol. Bakı, "Adiloğlu", 2005. 88 s.
* "Molla Nəsrəddin" jurnalının nəşri tarixindən. Bakı, "Çaşıoğlu", 2009. 356 s.
* Ermenilerin Azərbaycan halkına qarşı torpak iddiaları, soyqırımı və təhcirləri (XIX –XX yüzyıl). Ankara, ATİB 2011.138 s.
* Ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı torpaq iddiaları, soyqırımı və deportasiyalar (XIX–XX əsrlər). Bakı, "Çaşıoğlu", 2011. 136 s.
* XIX–XX əsrlərdə ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı ərazi iddiaları, soyqırımları və deportasiyalar. Bakı, "Çaşıoğlu", 2011. 328 s.
* Геноцид, депортации и территориальные претензии армян к азербайджанскому народу (XIX–XX век). Баку, "Эльм ве техсил", 2013. 152 s.
* Ötən günlərdən. Bakı, "Elm və təhsil", 2015. 101 s.
* Tarixi yaddaşımızın etibarlı saxlanc yeri. Bakı, "Elm və təhsil", 2016. 380 s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şahin Musayev

**Şahin Xeyrəddin oğlu Musayev** — Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri vəzifəsini icra edən (fevral 1992), general-mayor.

## Həyatı
General-mayor Şahin Musayev müdafiə nazirinin müavini, baş qərargah rəisi işləmişdir. Baş Qərargah rəisi Şahin Musayev rusdilli idi. Müdafiə Nazirinin müavini, baş qərargah rəisi Şahin Musayev müəyyən çatışmayan hərəkətlərə yol versə də, çox savadlı taktiki döyüş hazırlığını bacaran hərbçi idi. Erməni ordusuna qarşı hücum planını Şahin Musayevlə bərabər Müdafiə Nazirinin baş qərargah rəisinin birinci müavini polkovnik Şikarov Şikar Şükür oğlu hazırlayırdı.

## Fəaliyyəti
17 fevral 1992-ci ildə Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyində növbəti dəyişiklik olmuşdur. 26 yanvar 1992-ci ildəki Daşaltı faciəsinin günahkarı hesab edilən Tacəddin Mehdiyev müdafiə naziri vəzifəsindən azad edilib. Bu vəzifənin müvəqqəti icrası nazirin 1-ci müavini, Baş Qərargah rəisi Şahin Musayevə tapşırılıb. Azərbaycanın Qarabağdakı itkilərində xüsusi "rolu" olan general Şahin Musayev 1992-ci ilin mayında Şuşanın işğalından sonra ölkədən qaçmışdır.

## Həmçinin bax
* Tofiq Kərimov

## İstinadlar
Səməd bəy Cəmillinski

**Səməd bəy Cəmillinski** (tam adı: *Səməd bəy Cəmil bəy oğlu Cəmilinski*; ) — Cənub-Qərbi Azərbaycan general-qubernatoru (1919–1920).

## Həyatı
Səməd bəy Cəmilbəy oğlu Cəmillinski 1892-ci ildə Qarabağın Cəmilli obasında anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini molla məktəbində alsa da, təhsilini sonralar Gəncə gimnaziyasında davam etdirmişdir. Ali təhsilini isə Peterburqdakı Rusiya Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində almışdır.

### Ailəsi
* Xurşudbanu Natəvanın qızı Həcər bəyim xanımın oğludur.

## Fəaliyyəti
1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə bir müddət Qarabağ general-qubernatorluğu nəzdində Naxçıvan bölgəsinə dair xüsusi tapşırıqlar üzrə müvəkkil olmuşdur. 1919-cu ilin avqustunda Qərbi Azərbaycanın (Naxçıvan mahalının) general-qubernatoru təyin edilmişdir.

Qərargahı əvvəl Ordubadda yerləşmiş, sonra isə Naxçıvana köçürülmüşdü. Cəmillinski bölgənin idarə olunmasında, erməni-daşnak silahlı dəstələrindən təmizlənməsində, cari problemlərinin həllində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin xəttini həyata keçirməyə səy göstərmiş, qaçqınların yerləşdirilməsi və təmin olunması məsələlərinə böyük diqqət yetirmişdi. Cəmillinski Naxçıvan mahalı və ətrafının İrandan müdafiəsi və onun erməni qəsbkarılığının dəf olunması sahəsində mühüm işlər görmüşdür. Mahalın idarəçiliyi ilə əlaqədar olaraq yerli siyasi qüvvələrlə (Kəlbalı xan və b.) yaranan fikir ayrılıqları üzündən 1920-ci il fevralın sonunda vəzifəsindən getmək istəmiş və bu məqsədlə də hökumətdən başqa şəxslə əvəz olunmasını xahiş etmişdi. Azərbaycan Cümhuriyyətinin süqutunadək həmin vəzifədə qalmışdır.

Britaniyanın *Lancashire Evening Post* qəzetinin 5 aprel 1920-ci il tarixli sayında 1920-ci ilin mart ayına olan məlumata görə, Cəmillinskinin bölgədə Amerika hakimliyi meydana çıxandan bəri Azərbaycanın maraqları naminə mübahisəsiz Naxçıvan valisi olduğu ifadə edilir. 18–24 mart tarixlərində, eyni sərbəst buraxılışa görə, ermənilər müsəlman kəndlərinə basqın etdilər və yerli sakinləri qətlə yetirdilər.

Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Əbdülsəməd bəy Cəmillinski mühacirət etmədi, vətənində qaldı. 1937-ci ilin noyabr ayının 7-sindən 8-ə keçə gecə güllələnmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycan Cümhuriyyətinin daxili işlər nazirləri və silahdaşları: İstiqlal fədailəri: 1918–1920 / İ. Şahsevən; red. Z. Şahsevənli; elmi red. Ş. Qasımov.- Bakı: Mütərcim, 2017.- 476 s.
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası]]. İki cilddə. I cild. Bakı, "Lider nəşriyyat", 2004, 308
* Aзepбaйджанская Демократиская Pecnyблика (1918–1920)

### İstinadlar

## Həmçinin bax
* İsmayıl bəy Camalbəyov
Eskarp

**Eskarp** - (*[[fransız dili|frans.]] eskarpe - kəskin eniş, dik*)
*1) 20-ci əsrə qədər şturm əleyhinə istifadə olunan, uzunmüddətli yaxud səhra istehkamının(bürc, fort)daxili kəskin enişli xəndəyi.
*2) düşmənə tərəf çevrilmiş və 14%-dən 45% qədər kəskinliyi olan, hündürlüyün (çay qırağı) dik enişinin  (2-3 metr) hündürlükdə pilləvari formada qazılması ilə torpaqdan tank-əleyhinə müdafiə xəndəyi. İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində sərhəd möhkəmləndirilmiş istehkamları sistemində, İkinci Dünya müharibəsində isə müdafiə hüdudlarının yaradılmasında istifadə edilib. Eskarpların fasları pulemyot və artilleriya atəşi ilə qorunurdu, civarları minalanırdı.

## Mənbə
*Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T.8 səh. 609
Klaus Hayssler

**Klaus Hayssler** () — Amerikan ata! televiziya serialında personaj. Klaus — Smit ailəsində yaşayan və danışa bilən qızıl balıqdır. Personajı Di Bredli Beyker səsləndirib.

## Bioqrafiya
Klaus şərgi Almaniyanın xizəklə tramplindən tullanma üzrə idmançısı idi. Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi kommunistik ölkənin idmançısının Olimpiya oyunlarında qələbə qazanmasına yol verə bilməzdilər. Buna görə də onlar Klausun beynini (daha doğrusu beyin dalğalarını) qızıl balığın bədəninə köçürdülər. Onun əsl bədəni isə oyun vaxtı soyuq su hövzəsində batdı. Klaus komfortla Smitlərin evində məskunlaşır və ailənin tamhüquqlu üzvünə çevrilir, bunun üçün də o tez-tez öz şəxsi mövqeyi irəli sürməyə çalışır. Klausun tənəffüs sistemi sirr olaraq qalır. O uzun müddət həm suda, həm də quruda qala bilir. Bir çox epizodlarda göstərildiyi kimi, o yarıya qədər su ilə doldurulmuş kiçik çən vasitəsi ilə evdə qəzişə bilir (üzgəclərinin köməyi ilə). Klaus yaşadığı akvarium suyunun keyfiyyətinə çox dözümlüdür. Sadə balıqlar su kranından doldurulan akvariumda ölürlər, lakin Klaus əksinə, o hətta paltaryuyan maşında, kofe termosunda yaşaya bilir. Klausun səsi slovak aktyoru Piter Lorreyə bənzədilib.

## Seksual kimlik
Klaus hiperseksual, emosional cəhətdən isə dəlisovdur. O daim Fransini əldə etməyə çalışır. Bütün günü öz seksual fantaziyaları haqqda danışır, bu fantaziyaların bir çoxu sadizm elementləriylədi. Smit ailəsi hansısa ciddi bir sualı müzakirə edərkən, Klaus ancaq seksual yönəmli ifadələri əlavə edir. "Finances With Wolves" epizodunda Klaus qızıl balıq bədənini qaradərili adamın bədəni ilə dəyişir. Yenidən insana çevriləndən sonra, o az qala Fransinlə evdən qaçırdı. Lakin ticarət mərkəzində onun üstünə sütun düşür. Bundan sonra onun beyni yenidən qızıl balığın bədəninə köçürülür.

## Maraqlı faktlar
Amerikan ata! serialının almandilli versiyasında, Klaus sakson dialektində danışır, bu Şərgi Almaniyada yaşayanlar üçün tipik dialekt formasıdır. Klausun obrazı ADR-in Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyi, yəni Ştazini xatırladır.