open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şıxbabalı

**Şıxbabalı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Şıxbabalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Qarqar çayının sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşən kənd.

Kənd 1993-ci il iyulun 4-də Ermənistan Ordusu tərəfindən işğal olunmuş, 20 noyabr 2020-ci il tarixində Dağlıq Qarabağ atəşkəs bəyanatının şərtlərinə əsasən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri kəndə daxil olmuş, kənd işğaldan azad olunmuş və kənddə Azərbaycan bayrağı ucaldılmışdır.

## Toponomiyası
Ağdam rayonunun Şıxbabalı inzibati-ərazi vahidində Kəndin keçmiş adı Şeyxbaba olub. Kənddə Şıxbabalı türbəsi var. Kənd həmin türbənin adındandır"

### Antrtoponimi

* Yerli məlumata görə də, toponim üstünə "Məşhəd" yazılmış Şıxbabalı sərdabəsinin adından yaranıb. Şıxbabalı adının əsasında Şıx Baba antrtoponimi durur. Şıx şeyx sözünün təhrif olunmuş formasıdır. Yerli ləhcədə dini termin olan Şeyxə şıx deyilir. Bəzi dialektlərimizdə şıx seyid mənasında da işlənilir.

* Şeyx ərəb sözü olub, bir neçə mənada işlənir: 1) qoca, pir; 2) bir qəbilənin başçısı; 3) pir başçısı. Şeyx (titul) elmli savadlı şəxslərə də deyilirdi. S.Ataniyazov Türkmənistanda ərəb sözlərindən yaranan toponimlərdən bəhs edərkən qeyd edir ki, "ömər", "seyit", "xoca", "şıx" "maqtım", "müjevür" kimi sözlərdən toponimlər əvəz edilmişdir. 
* Türkmənistanda "şıx" sözü ilə bağlı səkkiz coğrafi ad yaranmışdır. Onlardan Şıxoba, Şıxbulaq, Şıxtürkmənbulaq və s. misal göstərmək olar. Azərbaycanda Şıx adlı yerlərin bir neçəsi ocaqdır. Şıxbaba adının ikinci komponenti olan baba sözü qədim tarixə malikdir. Bu sözün türk dillərində geniş və müxtəlif mənada işləndiyinə rast gəlirik. Azərbaycan dilində "baba" atanın və ya ananın atasına deyilir. Bəzi 6 şivələrimizdə, əsasən, qərb qrupunda ataya da "baba" və ya "bava" deyirlər. Hazırda osmanlı türklərinin dilində "baba" ata mənasında işlənilir. Qədim türk lüğətində də "baba" yalnız "ata" mənasında verilir. 
* A.Qurbanov "baba"nın Azərbaycan dilində xüsusi ad – kişi adı kimi işləndiyini və bu adın həm də geniş yayılmış adlardan olduğunu göstərir. 
* Ə.Tanrıverdiyev Baba antroponimini yalnız qohumluq münasibətini ifadə edən sözlər əsasında yaranan şəxs adlarına aid edir. Azərbaycan toponimiyasında bu adla bağlı çoxlu toponimlər var. Məs.; Babalı (Səlilabad), Babaser (Masallı), Babasəfər (Şamaxı), Babacan (Gədəbəy), Babazənən (Salyan), Babayel (Goranboy), Babalı (Xaçmaz), Babaxanlı (Cəlilabad), Babaküçə (Masallı, Lerik), Babagil (Lerik), Ağbaba (Qərbi Azərbaycan), Heydərbaba (Cənubi Azərbaycan) və s. S.Ataniyazov haqlı olaraq bildirir ki, "baba", "ata" sözlərindən əmələ gələn coğrafi obyektlər müqəddəs yerlər sayılır . Buna Azərbaycanda Babadağ, Qırğızıstanda Çolpanata qəsəbəsini misal göstərmək olar.

## Mədəniyyəti
* Şıxbabalı türbəsi

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Cahangir Gözəlov — Yazıçı, publisist, felyetonçu
* Rey Kərimoğlu -Qarabağ qazisi, jurnalist.
* Şirvani Ədilli — Şair, tədqiqatçı
* İsmayıl İsgəndərov.(1911-1986)kimyaçı alim,Pedaqoq,böyük ziyalı.Böyük Vətən Müharibəsi Qəhrəmani,qazisi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Orxan Məmmədov (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, Sabah, 2001.

## Həmçinin bax
* Ağdam
* Ağdam abidələrinin siyahısı

## Xarici keçidlər
*
Şirvanlı (Ağdam)

**Şirvanlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Kəngərli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 

Ağdam rayonunun Şirvanlı kəndi 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.

Azərbaycan Respublikasının 29 noyabr 2002-ci il tarixli 384-IIQ nömrəli Qanunu ilə Ağdam rayonunun Şirvanlı kəndi Göytəpə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, yeni yaradılan Kəngərli kənd inzibati ərazi dairəsi verilmişdir. 

İkinci Qarabağ Müharibəsindən əvvəl, 16 sentyabr 2024-cü il tarixində azvision saytının verdiyi məlumata görə  erməni silahlı bölmələri bu gecə Ağdam rayonunun Şirvanlı kəndi ərazisində yerləşən mövqelərdən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mövqelərini atəşə tutublar.
20 noyabr 2020-ci ildə Kənd Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qaytarılmış, Müdafi Nazirliyi bu barədə videogörüntü yayımlamışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şotlanlı (Ağdam)

**Şotlanlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Nəmirli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bu Kəndin aid olduğu Nəmirli kənd inzibati ərazi dairəsinin Təzəkən kəndi və "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Ağdam rayonunun Əhmədağalı bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
Şotlanlı kəndi İrandan gələn türk tayfaları tərəfindən formalaşdırılmışdır.

Şotlanlı kəndinin uzun tarixi vardir. Kökü əcəmi kürdlərinə gedib çıxan Şotlanlı kəndinin əhalisi qədim zamanlarda Türkiyədən Cənubi Azərbaycana — Cənubi Azərbaycanın Sərab ərazisinə — Şəqaqi elinə gəlmişlər. (Burada yaşamış Şatiranlu oymağı Şotlanlıların kökü hesab edilir və bu adın mənşəyinin də oradan gəldiyi ehtimal olunur.) 1747 ci ildə — Nadir şahın ölümündən sonra Azərbaycan xanlıqlara parçalananda bu tayfa Sərab xanlığının ərazisinə daxil olmuşdur. 1828 ci ildə — Türkmənçay müqaviləsi bağlandıqdan sonra sonuncu Sərab xanı Sadıq xan Şəqaqinin oğlu Cahangir xan Şəqaqi ilə birlikdə Zəngəzur mahalına — daha dəqiq desək, Qubadlı rayonunun Zilanlı kəndinə köç etmişlər. Bir müddətdən sonra bəhs olunan Şotlanlı camaatı Agdam rayonuna Şotlanlı kəndinin əsasını qoymuşdur. İndi Şotlanlı kəndi Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahididir. Sovet dönəmi bitənə qədər Şotlanlı kəndi Nəmirli, Umudlu (Kolanlı), Şurabad kəndləri ilə birgə Nəmirli kənd sovetliyi adlandırılmışdır. Kənddə 1 məktəb, 1 xəstəxana, 1 magaza,1klub fəaliyyət göstərmisdir. Kənddə Alban məbədi olmuş sonralar kənd sakinləri tərəfindən naməlum səbəblərə görə dağıdılmışdır.

23.04.1994-cü il tarixində Şotlanlı kəndi bütun mudafiələrə baxmayaraq Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olmuşdur. 

20.11.2020-ci il tarixində bu Kənd Üçtərəfli Qarabağ atəşkəs bəyanatına əsasən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qaytarılıb.

## Təsərrüfatı
1974-cü ilə qədər ən çox inkişaf edən sahə pambıqçılıq olmasına baxmayaraq,1974-cü ildən sonra Kənddə ən çox inkişaf edən sahə üzümçülük olmuşdur. Kənd hər il Ağdam şərabçılıq zavoduna tonlarla üzüm vermişdir. Burada həmçinin baramaçılıq, bostançılıq, taxılçılıq, meyvəçilik inkişaf etmişdir. Burada heyvandarlıqda inkisaf edən sahələr sırasındadır.

## Əhalisi
Qarabağ müharibəsinə qədər olan statistikaya görə Şotlanlı əhalisi 279 ailə 1382 nəfərdən ibarət olmuşdur.

## Dini
Şotlanlı kəndinin əhalisi şiə etiqadlı müsəlmanlardan ibarət olmuşdur.

## Müharibədən sonra Şotlanlı
Müharibədən sonra Şotlanlı kənd camaatının əksəriyyəti Bakı şəhərinə, Tərtər rayonunun İsmayılbəyli kəndinə, Ağdam rayonuna, Mingəçevir şəhərinə, Sumqayıt şəhərinə köçmüşdür və burada artıq 20 ildən çoxdur ki məskunlaşmışdır.

## İstinadlar
Qasımlı (Ağdam)

**Qasımlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Qasımlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Əhalisi

### Görkəmli şəxsləri
* Tamerlan Qarayev — diplomat, Azərbaycan Ali Soveti sədrinin keçmiş müavini, 1993–2001-ci illərdə Azərbaycanın Çindəki, 2004-cü ildən bəri isə Hindistandakı səfiri

## İstinadlar
Orta Güneypəyə

**Orta Güneypəyə** — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Orta Güneypəyə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 

## Tarix
Kənd Ağdərə rayonunun tərkibində olub. 

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 noyabr 1991-ci il tarixli, 441 saylı Fərmanı ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Mardakert rayonunda Orta Güneypəyə kənd Soveti yaradılmış və Orta Güneypəyə kəndi Baş Güneypəyə kənd Sovetinin tərkibindən onun tərkibinə verilmişdir. 

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Orta Güneypəyə kəndi Ağdam rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. 

1993-cü ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur.

İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Orta Güneypəyə kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 

19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qaytarılmışdır.

5 dekabr 2023-cü ildə yenidən Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Böyük Duzlu göl

**Böyük Duzlu göl** () — ABŞ-nin qərbində Yuta ştatının şimal-qərb hissəsində yerləşən duzlu göl.
Amfitrita (nereida)

[250px|left|thumb|[Poseydon və Amfitritin evlənməsi]]
[250px|left|thumb|[Poseydon və Amfitrit]]
**Amfitrita** () — yunan mifologiyasında personaj, Psevdo-Apollodora görə okeanida, Okean və Tefidanın qızı. Hesioda görə nereida, Poseydonun arvadı, Triton, Rodos və Bentesikimin anası.

Əfsanəyə görə Poseydonun onu özünə arvad etmək arzusunu eşidərək dərhal Atlantın yanına qaçır, lakin sonradan Poseydonun göndərmiş olduğu delfinin təkidi ilə geri qayıtmağa məcbur olmuşdur.

İncəsənət əsərlərində okeanida Amfitrita bir ilahə və okeanın çariçası kimi, dəniz atları və tritonlar qoşulmuş arabada, dəniz tanrısı Poseydonun yanında təsvir edilir. Teseyə qızıl çələngi məhz Amfitrita bağışlamşdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, ISBN 978-88-476-2283-8
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1

## Həmçinin bax
Kazbek

**Kazbek** ( — *buz zirvəsi*, ) — Mərkəzi Qafqazın şərq hissəsində Rusiya və Gürcüstan sərhədlərində yerləşən dağ.

## İstinadlar
Asama dağı

**Asama** () — Yaponiyanın Honşu adasının mərkəzi hissəsnidə yerləşən fəaliyyətdə olan vulkan. Hündürlüyü — 2568 metrdir. 2 fevral 2009-cu ildə vulkanın oyanması başlandı və nəticədə Tokionun bir hissəsinə kül töküldü..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Global Volcanism Program
İsmixan Didərgin

**İsmixan Didərgin** (tam adı:*Məmmədov İsmixan Müseyib oğlu*; ) — Azərbaycan şairi, jurnalist, müəllim.

## Həyatı
İsmixan Didərgin 25 aprel 1933-cü ildə Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olub. 6 yaşından atadan yetim qalıb. Uşaqlıq və  gənclik illərində ağır zəhmətə qatlanmalı olmuşdur. İbtidai təhsilini öz doğma kəndində, orta təhsilini qonşu Zod kəndində almışdır. Gənc yaşlarından şer yazmağa başlamışdır.

1957-1962-cı illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsində oxumuşdur. Doğulduğu Ağkilsə kənd orta məktəbində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

1965-1970-ci illərdə Basarkeçər rayonununda çıxan "Bolluq uğrunda" qəzetində işləmişdir. 1970-1988-ci illərdə Ağkilsə kənd orta məktəbində dil-ədəbiyyat müəllimi işləmişdir.

1988-ci ildə doğma yurd-yuvasından məcburən ayrılmış, Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində məskunlaşmışdır.

Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində 5 iyun 1994-cü ildə vəfat etmiş və kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

* Aşıq Ələsgərin qardaşı nəvəsidir.
* Növrəs İmanın bacısı oğludur.

## Kitabları
* "Ayırdılar qucağından Göyçənin". Bakı, "Yazıçı"-1992. 104 səh. 8000 tiraj.

## Mənbə
* Ziyəddin Məhərrəmov. XX əsr Göyçə aşıq mühiti (1920-1950-ci illər). Bakı: NPB-1997, səh.31-32
* Azərbaycan ədəbiyyatı inciləri. səh. 151-153, səh. 414-415, səh. 521-522.
* Ələsgər ocağı. səh. 270-285.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  İsmixan Didərgin Facebook-da
*  İsmixan Didərgin YouTube-da
*  İsmixan Didərgin YouTube-da
*  İsmixan Didərgin YouTube-da
Zar mağara düşərgəsi

**Zar mağara düşərgəsi** — Paleolit dövrünə aid, ölkə əhəmiyyətli abidə. Kəlbəcər rayonunun Zar kəndinin qərb tərəfində yerləşən mağara. Zar mağarası Üst Paleolit dövründə insanlıqdan əvvəlki yaşayış yerinin arxeoloji məskənidir.

## Haqqında məlumat.
Мağara, xəzinə axtaranlar tərəfindən dağıdılmışdır. Dağıdılmış sahədə М.Мənsurovun apardığı araşdırmalar zamanı obsidiandan hazırlanmış 152 əşya aşkar edilmişdir. Onlar istehsal tullantılarından, qəlpələrdən, nukleuslardan, itiuclulardan, qaşovlardan, iskənələrdən, vərdənə və s. alətlərdən ibarətdir. Tapıntılar arasında bütün parametrlərinə görə Üst Paleolit dövrünə uyğun olan qaşovlar, yarpaqşəkilli itiuclular, retuşla işlənmiş lövhələr, qarmaqşəkilli alətlər vardır. Мağaranın cənub qurtaracağında aparılan kəşfiyyat qazıntısı zamanı, kəsikdə çınqıl və çaydaşı qarışıq gilli torpaqdan yaranmış altı təbəqənin olduğu müəyyən edilmişdir. Bir-birini əvəz edən bu təbəqələrin yalnız dördündə maddi mədəniyyət qalıqlarının olduğu müəyyən edilmiş, mədəni təbəqələrdən ona yaxın əmək aləti aşkar olunmuşdur. Aşağıdan yuxarıya doğru sıralanan bu əmək alətlərində texniki irəliləyiş aydın nəzərə çarpır. Zar mağarasının əmək alətləri tipoloji və texnoloji səviyyəsinə, qəlpələrin morfologiyasına görə Мustye mədəniyyətinin ikinci mərhələsini və Мustyedən Üst Paleolitə keçidi əks etdirir.

## Arxeoloji qazıntılar
1981–1987-ci illər ərzində Kəlbəcər rayonunda aparılan bir arxeoloji kampaniya zamanı tarixdən əvvəlki insanların mağara şəkilləri tapıldı. Qazıntılar zamanı çaxmaqdaş bıçaqlar, ox ucları və sümük daraqları da tapıldı. Kəşf edilmiş lövhələrdəki çuxur izləri buğdanın üyüdülməsində istifadə olunduğunu göstərir. Bu lövhələr Tağlar mağarasında tapılanlara bənzəyir. Hər iki mağaradakıların eyni qrupa aid olduqları və ya qohum olduqları və qarşılıqlı əlaqədə olduqları güman edilir. Tağlar mağarasında istehsal olunan çox sayda əsər və əşyalar Zar yerində istifadə edilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Kəlbəcərin tarixi barədə
* Zar mağara düşərgəsi 

## Həmçinin bax
* Azıx mağarası
* Tağlar mağarası
* Kəlbəcər
* Qarabağ

## İstinadlar
Daşbaşı

* Daşbaşı (Xocalı) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Daşbaşı (Xocavənd) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Daşbaşı (Zəngəzur) — Qərbi Azərbaycannın Qafan rayonununda kənd.
* Daşbaşı (Kvemo-Kartli) — Gürcüstanın Tsalka bələdiyyəsinin Trialeti Sadabo icması kənd.
Yeniyol

* Yeniyol (Babək) — Azərbaycan Respublikasının Babək rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Yeniyol (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Yeniyol (Amasiya) — Ermənistanın Amasiya rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Birinci Yeniyol — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Həmçinin bax
* Yeni yol
Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı

**[[Abdulla Şaiq]] adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı** – 1931-ci ildə Bakıda uşaqlar üçün yaradılmışdır. Ayrı-ayrı illərdə (1931–1941; 1946–1950) müstəqil teatr kimi, müəyyən çağlarda isə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı (1941–1946) və Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası yanında (1950 ildən) fəaliyyət göstərmişdir. 1965-ci ildən müstəqil teatrdır.

## Ümumi məlumat
İndiki Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla teatrının əsasını 1931-ci ildə Mollağa Bəbirli qoymuşdur. Bu teatrın ilk tamaşası 1932-ci ildə ("Sirk" adlı tamaşa) göstərilmişdir. Müxtəlif illərdə (1931–1941-ci illər); (1946–1950-ci illər) müstəqil teatr kimi, müəyyən dövrlərdə isə Azərbaycan Gənc tamaşaçılar teatrı (1941–1946-cı illər) və Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdində (1950-ci ildə) fəaliyyət göstərmişdir. Azərbaycan və rus bölmələri var. 1964-cü il aprel ayının 15-də teatra "Dövlət" statusu verilib. 1975-ci ildən teatrda böyüklər üçün də tamaşalar göstərilir.

## Tamaşalar haqqında

Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının azərbaycan dili və rus dili bölmələri var. İlk dövrlərdə teatrda Azərbaycan, rus və Qərbi Avropa dramaturqlarının pyesləri (sadələşdirilmiş şəkildə), Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı motivləri əsasında tərbiyəvi əhəmiyyətli əsərlər tamaşaya qoyulmuşdur: "Hacı Qara" (M. F. Axundov), "Zorən təbib" (J. B. Molyer), "Almas" (C. Cabbarlı), "Böyük İvan" (S. V. Obraztsov), "İsgəndər və Çoban (tamaşa)", "Cırtdan", "Nərgiz" (M. Seyidzadə) və s.

60-cı illərdən teatr repertuarını azyaşlı uşaqların, məktəblilərin səviyyəsinə uyğun qurur. 1975-ci ildən teatrda böyüklər üçün də tamaşalar göstərilir. "Üç nağıl" (Abdulla Şaiq), "Göyçək fatma" (M. Dilbazi), "Artıq tamah baş yarar" (Ə. Səmədov), "Keçinin qisası" (Ə. Abbasov), "Əkiz qardaşlar" (H. Ziya), "Bu kimin evidir?" (R. Heydər), "Meşə nağıl" (T. Mütəllibov), "Balaca qızcığaz Tino" (L. Babinskaya), "Gözəl Vasilisa" (Y. Z. Çernyak), "Qaravəlli" (Anar), "Üç gombul" (Y. Oleşa), "Pəri cadu" (Ə. Haqverdiyev), "Qarınqulu Zürafə" (Y. Torbai), "Qar qız" (A. A. Ostrovski) və s. teatrın ən yaxşı tamaşalarındandır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan teatrlarının siyahısı
* Fenomen sinematoqrafının binası
* Gəncə Dövlət Kukla Teatrı
* Qax Dövlət Kukla Teatrı
* Kukla Teatrı
* Kukla (teatr)
## Mənbə

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının rəsmi saytı 
* Teatr haqqında əlavə məlumatlar 
* Kukla Teatrında "Melodiya"
* Səda — "Melodiya" adlı səssiz tamaşanın premyerası keçirilib (28.04.2016)
* Kukla Teatrı Yunanıstanda Azərbaycan mədəniyyəti həftəsində iştirak edib
*
* Qurban Məsimov və Rəhim Rəhimov "Günə doğru"da
* …
* 86 illik teatr, "Turpun nağılı", nəhəng kuklalar…
* Kukla Teatrının drondan çəkilişi.
Elektra (okeanida)

**Elektra** ( "parıltılı", "gözqamaşdırıcı") — yunan mifologiyasında personaj, okeanidalardan biri, Okean və Tefidanın qızı, Tavmantın arvadı.

## İstinadlar
Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı

**M. Davudova adına Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı** – 1968-ci ildə təşkil edilmişdir. (1974-cü ildən M. Davudova adınadır). 1969-cu ildə Cəfər Cabbarlının "Almas" pyesi ilə açılışı olmuşdur.

## Repertuarı haqqında
Teatrın repertuarında klassik və müasir dramaturqların pyesləri geniş yer tutur.

Ən yaxşı tamaşaları: "Kəndçi qızı" (M. İbrahimov), "Mahnı dağlarda qaldı", "Unuda bilmirəm" (İ. Əfəndiyev), "Eşq və intiqam" (S.S.Axundov), "Müfəttiş" (N.V. Qoqol), "Hacı Qara" (M.F. Axundov), "Aydın", "Solğun çiçəklər" (C. Cabbarlı), "Haray" (İ. Hüseynov), "Ölülər" (C. Məmmədquluzadə), "Yol kənarı" (M. Zarudni), "Qütb ulduzu" (N. Xəzri), "Sərt oyunlar" (A. Arbuzov), "Duman çəkilir" (S. Azəri), "Pəri cadu" (Ə.B. Haqverdiyev), "Günəşli yer" (V. Vinniçenko) və b.

80-cı illərdə teatrda əməkdar artist V. Məmmədov, N. Rzayeva, artistlər K. Əliyeva, İ. Əlimov, H. Hörmətzadə, T. Şərifov və b. fəaliyyət göstərmişlər.

Teatrın baş rejissoru R. Almuradov idi. İndi baş rejissor Z.Q. Abbasovdur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan teatrlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mingəçevir Dövlət Dram teatrında yeni premyera — FOTOLAR
Bozavənd

**Bozavənd** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Heç bir Azərbaycan saytında bu adla qeyd olunmadığından bu kəndin ad dəyişikliyinə məruz qaldığı və ya artıq mövcud olmadığı ehtimal edilir.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd ərazisi 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## İstinadlar
Daşbaşı (Xocavənd)

**Daşbaşı** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Arakül kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1993-cü ildən 20 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Daşbaşı kəndi 20 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.1993-cü il avqust ayının 15-də Daşbaşı faciəsi baş vermişdir.

## Toponimikası
Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, kəndi Xocalı rayonunun Daşbaşı kəndindən köçüb gəlmiş ailələr saldığı üçün kənd onların keçmiş yaşayış məntəqələrinin adını daşıyır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Daşbaşı kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Xaçındərbətli

**Xaçındərbətli** (keçmişdə **Xaçındörbətli**) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Əlimədətli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1989-cu illərdə kənd ərazisində su anbarı tikilərək, balıqçılıq təsərrüfatı və su-elektrik stansiyası yaradılıb.

Birinci Qarabağ Müharibəsi zamanı Xaçindərbəndlidən Ağdam şəhərinin elektroenergetika sistemi qidalandırılıb. Bunun nəticəsində şəhərdə elektrik kəsintilərinin müddətinin azaldılmasına nail olunub.

Kənd 1993-cü il iyunun 15-də, Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistan Ordusu tərəfindən işğal olunaraq, **Armenakavan** adlandırılıb.

20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Xaçındərbətli kəndinin əhalisinin sayı 67 nəfər təşkil edirdi.

2022-ci ildə kənd ərazisində su anbarı bərpa edildi.

## Toponimikası
Yuxarı Qarabağda məskunlaşmış monqol mənşəli dörbət (monqolca adı ''dörvöd'') tayfası buralarda iki məntəqə yaranmışdır və onları fərqləndirmək üçün biri Xaçın Dörbətli, digəri Cinli Dörbətli adlandırılmışdır. 1477-ci ilə aid mənbədə Qarabağda Dərbət-Aran və ya Vaqan Dərbət Aran adlı kəndin olması da qeyd olunmuşdur.

## Tarixi abidələri

* Qutlu Musa türbəsi

## Xarici keçid
* http://www.karabakh. 

## İstinadlar
Mollalar (Əlimədətli, Ağdam)

**Mollalar** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Əlimədətli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Kənd əhalisi heyvandarlıq, qoyunçuluq, üzümçülük, bağçılıq və digər sahələrlə məşğul olmuşdur.

## İqlimi və coğrafiyası
Kəndin iqlimi mülayim-istidir.

Kəndin ətrafı sıra dağlarla əhatələnmişdir.

Mollalar ərazisində duru və sərin bulaqlar mövcuddur.

Burada dağ-bozqır bitkiləri (kəklikotu), bodur otu və s. geniş yayılmışdır.

## İşğalı və azad olunması
Kənd 1993-ci il iyunun 15-də Ermənistan Ordusu tərəfindən işğal olunmuşdur.

İşğal edildikdən sonra kəndin adı dəyişdirilərək "Nor Aygestan" adlandırılmış və buranın gözəl təbiəti olduğu üçün buraya əvvəllər Ağdərənin "Çaylı" kəndində yaşayan Ermənilər köçürülmüşdür.

2020-ci il 10 noyabr kapitulyasiyasına əsasən Ermənistanın Ağdam rayonunu Azərbayacana təhvil verməsindən sonra bu kənd də 20 noyabr 2020-ci ildə öz azadlığına qovuşdu.

## Tarixi
Mollalar kəndinin oykonimi "mollalar nəslinə mənsub olanlar" mənasındadır.

## İstinadlar
Yadigar Hüseynov

**Hüseynov Yadigar Yusif oğlu** () — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.

## Həyatı

Yadigar Hüseynov 1955-ci il mayın 3-də Gürcüstanın Bolnisi rayonunun Saraçlı kəndində anadan olmuşdur.

## Təhsili

1972-ci ildə orta məktəbi, 1977-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsini bitirmişdir.

## Karyerası

1977-1981-ci illərdə Qəbələ rayonunda müəllim işləmiş, 1981-2000-ci illərdə isə Bakı Dövlət Universitetinin "Yarımkeçiricilər" laboratoriyasında çalışmışdır. 1989-cu ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. 1990-1991-ci illərdə İtaliyada I Roma Universitetində elmi ezamiyyətdə olmuşdur. 1993-cü ildə elmi işlərinin nəticələrinə görə Beynəlxalq Soros Fondunun mükafatına layiq görülmüşdür. 2003-cü ildə *"Avtonom qidalanan funksional qurğu və heteroelektron quruluşların yaradılmasının fiziki-texnoloji xüsusiyyətləri"* mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 2004-cü ildə Bərk cisim elektronikası kafedrasını yaratmışdır. Hazırda həmin kafedranın professoru və kafedra müdiridir. 120-dən çox elmi məqalənin, 6 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 2 monoqrafiyanın, 6 dərs vəsaitinin müəllifidir. 2000-ci ildən Sumqayıt Dövlət Universitetinin Elmi işlər üzrə prorektoru vəzifəsində çalışıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Saraçlılar
*Sumqayıt Dövlət Universiteti
Dorida (okeanida)

**Dorida** () — yunan mifologiyasında mifik personaj, okeanida, titanlar Okean və Tefidanın qızı, Nereyin arvadı və hereidlərin anası.

## İstinadlar

## Mənbə
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, ISBN 978-88-476-2283-8
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Məlikli (Ağdərə)

**Məlikli** (əvvəlki adları: **Maniklu, Adıgözəlbəyli**) — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Məlikli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin adı Manik çayının adından və -/M mənsubiyyət şəkilçisindən ibarətdir. 

Digər adı Adıgözəlbəylidir. Kənd vaxtilə Qarabağ xanları nəslindən olan, "Qarabağnamə" əsərinin müəllifi Mirzə Adıgözəl bəyə (1780–1848) mənsub olduğu üçün belə adlanırdı. 

1992-ci ildən kəndin adı Məlikli kimi rəsmiləşdirilmişdir.
## Tarixi
1992-ci il martın 12-də Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Maniklu kəndi Ağdam rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Ağdam rayonunun Maniklu kəndi Məlikli kəndi adlandırılmışdır. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi antiterror əməliyyatı nəticəsində Məlikli kəndi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır. 5 dekabr 2023-cü ildə yenidən Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Məliki 

## Həmçinin bax
Netlog

**Netlog** — üzvlərin ünsiyyət qura bildiyi və ictimai ətraflarını genişlədə bildikləri onlayn platforma. "Netlog"da üzvlər bloqlar, şəkillər, videolar, fəaliyyətlər və daha çoxuyla meydana gətirdikləri öz səhifələrini yoldaşlarıyla paylaşa bilirlər. Bu sayədə Avropada gənclərin ictimai ətraflarıyla ünsiyyət qurmalarını təmin edən bənzərsiz bir vasitədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Netlog
Perseida (okeanida)

**Perseida** və ya *Persa* () — yunan mifologiyasında mifik personaj, okeanida, titanlar Okean və Tefidanın qızı.

## İstinadlar
Yeniyol (Ağdam)

**Yeniyol** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Heç bir Azərbaycan saytında bu adla qeyd olunmadığından bu kəndin ad dəyişikliyinə məruz qaldığı və ya artıq mövcud olmadığı ehtimal edilir.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd ərazisi 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## İstinadlar
Suma

**Suma** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Güllücə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Suma kəndi 1994-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Tarixi
  
Suma kəndi rayon mərkəzindən 21 km. şimal-şərqdə, Qarabağ düzündə yerləşir;  Ağdam rayonunun Güllücə və Tağıbəyli kəndləriylə qonşudur. Suma kəndi 16 aprel 1994-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunub.
       
## Mədəniyyəti
  
İşğala qədərki dövrdə Suma kəndində orta məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi  və müxtəlif  ticarət-iaşə obyektləri var idi. Güllücə və Suma kəndlərinin arasında müqəddəs yer – Güllücə ocağı adlı ziyarətgah mövcuddur. Güllücə, Suma, Tağıbəyli, eləcə də Ağdamın digər kəndlərindən adamlar gəlib Güllücə ocağını ziyarət edirdilər. İşğal altında olan bütün yaşayış məntəqələri kimi, Suma kəndini də ermənilər dağıdıb xarabalığa çeviriblər.
    
## Əhalisi
     
İşğala qədər (16 aprel 1994-cü il) Suma  kəndində 1286 nəfər əhali yaşayırdı. Əhalinin əsas məşquliyyəti heyvandarlıq, taxılçılıq, üzümçülük və baramaçılıq olub.

## İstifadə olunan ədəbiyyat

* Baxşeyiş Abbasoğlu, “Ağdam arıları”, 2003;
* Ramiz Abbaslı, “Yeddi kəndin məktəbi”, 1996.

## İstinadlar
Azərbaycanlıların Mədəniyyət Mərkəzi

**Azərbaycanlıların Mədəniyyət Mərkəzi** (AMM) - əsas məqsədi azərbaycanlıların Gürcüstan cəmiyyətinə inteqrasiya olunması, gənclərin təhsilə marağının artırılması, azərbaycanlıların mədəniyyətinin, tarixinin, ədəbiyyatının təbliğini aparan, Gürcüstanın Marneuli şəhərində yerləşən qeyri-hökumət təşkilatıdır. Mərkəz 2006-cı ildə indiki sədri Fazil Həsənovun Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev və Gürcüstan Respublikasının prezidenti Mixail Saakaşvilinin Marneulidəki görüşləri zamanı müraciətindən sonra yaranmışdır.

### Fəaliyyəti

Azərbaycanlılarn Mədəniyyət Mərkəzinin nəzdində sistematik gürcü dilöyrətmə və kompüter kursları fəaliyyət göstərir. Eləcə də, mərkəzin nəzdində "Sarvan" folklor rəqs qrupu fəaliyyət göstərir. Qrupun bədii rəhbəri Cəmilə Məmmədovadır, xoreoqrafı isə Nino Lomidzedır. Qrupun repertuarında azərbaycan və gürcü milli rəqsləri var. Gürcüstanda yaşayan etnik azlıqlar (Gürcüstan, Ukrayna, Estoniya, Ermənistan və s) arasında keçirilən Global Peace Festivalda qrupun solisti Aygün Həsənova milli rəqs "Sarı gəlin"i ifa edərək 1 yer qazanmışdır. Bundan əlavə, "Open new world 2009" yarışmasının solo nominasiyasında "Sarı gəlin" rəqsi 1-lik qazanmışdır, qrup nominasiyasında isə "Nazilə" rəqsini ifa edərək Sarvan qrupu 2 yerə sahib olub.

### KİV

Azərbaycanlıların Mədəniyyət Mərkəzi qəzet və jurnal nəşri ilə məşquldur. "Region press" qazeti artıq ayda 3 dəfə oxucuların qarşısına çıxır, qazetdə gənc qələmlərin yazılarına və hüquq məsləhətlərinə rublika ayrılıb. AMM-də elmi-kütləvi "Qarapapaqlar" dərgisi və rəngli "Meydan" jurnalı nəşr olunur.

### Tədbirlər

Mərkəzdə Gürcüstanın və Azərbaycanın milli bayramları ilə yanaşı Azərbaycan tarixində olan qara səhifələr də qeyd edilir (20 yanvar, Xocalı faciəsi, 9 aprel və s.).

Tədbirlər geniş şəkildə ziyalıların və gənclərin iştirakı ilə qeyd edilir.

### Humanitar yardım

Azərbaycanlılar yaşayan ucqar kəndlər üçün 6 bölgəyə bütün ləvazimatları ilə birgə xeyir-şər üçün çadır-palatkalar çatdırılıb. AMM-nin Gürcüstanın Qardabani, Bolnisi, Marneuli, Dmanisi bölgələrində Azərbaycanın Səhiyyə Nazirliyinin xətti ilə 6 nəfərdən həkim briqadası bir neçə gün ərzində imkansız xəstələri təmənnasız müayinədən keçiriblər.

Heydər Əliyev Fondunun və Azərbaycan-Gürcüstan Parlamentlərarası Dostluq Qrupunun təşəbbüsü ilə milli bayramlarda uşaqlara, əllilərə, imkansızlara, eşitmə qabiliyətı zəif olanlara əlil arabaları, eşitmə aparatları və digər hədiyələr təqdim olunur.
	 	 
### Mükafatlar

Azərbaycanlıların Gürcüstan cəmiyyətinə inteqrasiya olunması prossesində apardığı uğurlu fəaliyyətinə görə 2008-ci ildə Berlində Azərbaycanlıların Mədəniyyət Mərkəzi "Beynəlxalq Qobustan" mükafatına layiq görülmüşdür. 2009-cu ildə isə uğurlu ictimai fəaliyyətinə görə "Qızıl buta" mükafatı ilə təltif olunub.

## Xarici keçidlər
* Azerbaijanis Cultural Center in Marneuli
Tantal (mifologiya)

250px|thumb|Tantal
**Tantal** () yunan mifologiyasında Zevs və okeanida Plutonun oğlu, Friqiyada yerləşən Sipilin çarı.

## Tantal haqqında miflər
Zevslə Friqiya çariçası Plutonun oğlu, Lidiyalı Ksanfa görə isə Himeneyin oğludur), onun arvadı Diona və ya Steropa və ya Evrianassadır. Pelop, Nioba və Broteyin atasıdır.

İlahların sevimlisi kimi Tantal onların şuralarına və yemək məclislərinə çağrılırdı. Belə yüksək vəziyyət onun qürurlanmasına səbəb oldu və ilahları təhqir etdiksən sonra onu cəza olaraq Aidə, cəhənnəmə atdılar.

Əfsanənin bir versiyasına görə, o Zevsin gizli qərarlarını açıqlamış və ya insanlara ilahların sirrlərini açmışdı, digər versiyaya görə, o dostlarını qonaq etmək üçün ilahların stolundan nektar və ambroziya oğurlamışdı. Üçüncü versiyaya görə, Tantal onun üçün Zevsin məbədindən oğurlanmış qızıl itə sahib olmaq məqsədilə yalandan and içərək söyləmişdi ki, o Pandareydən Zevsin qızıl itini götürməmişdir və buna görə də, Zevs onu ildırımla vurmuş və Sipil dağını Tantalın başına uçurmuşdu.

Nəhayət, başqa bir mifə görə, Tantal ilahların hər şeyi görüb görmədiklərini sınamaq üçün öz oğlu Pelopu öldürmüş, onun ətindən yemək hazırlamış və ilahları bu yeməyə qonaq etmişdi. Lakin onlar hər şeyi başa düşmüş və Pelopu diriltmişdilər.

## Tantal əzabları
Pavsaniy yazır ki, o Sipildə, Tantal gölü yaxınlığında Tantalın qəbrini görmüşdür.

Homerin yazdığına görə, ölülər dünyasında Tantal aclıq və susuzluğun olmaz əzabını çəkir. Boğazınacan suda dursa da, o su içə bilmir, yaxınlığında meyvələr görsə də, yeyə bilmir: o ağzını  kimi su axıb gedir, o meyvəni dərmək üçün əlini uzadan kimi meyvə olan budaq ondan uzaqlaşır. "Tantalın əzabları" ifadəsi bir məsələ çevrilmişdir və sonsuz, dözülməz əzabları bildirir.

## Tantal mədəniyyətdə
Tantal Frinixin "Tantal", Pratinin "Tantal", Esxilin "Nioba", Sofoklun "Tantal" faciələrinin personajıdır. Senekanın "Fiest" faciəsində Tantalın kölgəsi personajı var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sizif

## Ədəbiyyat
* Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.493-494.
* Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.3. С.356-357.
Rövşən Əliyev (hərbçi)

**Rövşən Əliyev** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
30 avqust 1972-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. Əslən Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Yarpızlı kəndindəndir. 1989-cu ildə Xətai rayonundakı 254 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitutunun maşınqayırma fakültəsinə daxil olmuşdur. 1991-ci ilin mayında könüllü olaraq orduya yazıldı.

## Döyüşlərdə iştirakı
Rövşən Əliyev Ağdamda yaradılmış milli müdafiə taboruda döyüş meydanına atıldı. O, döyüşlərdə Sırxavənd, Qazançı kəndlərinin düşməndən azad edilməsində yaxından iştirak etdi. Cəsur döyüşçü 1992-ci ilin martında yeni tapşırıq aldı: "Əsgərlərimiz Muğanlı, Şıxbabalı yüksəkliklərində mövqe tutmalıdır".  Verilən bütün əmr və tapşırıqları layiqincə yerinə yetirən Əliyev Rövşən 1992-ci il 14 iyunda Xocalı rayonunun Dəhrəz kəndində gedən döyüşlərdə iştirak edərkən düşmən gülləsi onun arzularla dolu qəlbini susdurmuşdur.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 dekabr 1992-ci il tarixli 350 saylı fərmanı ilə Əliyev Rövşən Nəriman oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.

Vaxtilə təhsil aldığı 254 saylı orta məktəbə və Bakı şəhərindəki küçələrdən birinə qəhrəmanın adı verilmişdir.

## Ədəbiyyat
*Elbrus Şahmar "Şah İsmayıl qartalları" Bakı-1996. ("Haqq özü gələcək Azərbaycana" oçerki) səh.54-57.
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 88-89.

## İstinadlar
Natiq Məmmədov (hərbçi)

**Natiq Məmmədov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, 1994-cü il 4 oktyabr hadisələri şəhidi.

## Həyatı
11 may 1975-ci ildə Zaqatala rayonunun Dağlı kəndində anadan olmuşdur. 1990-cı ildə burada kənd orta məktəbinin rus dili bölməsinin səkkizinci sinfini bitirdikdən sonra, təhsilini Qax rayonundakı 3 saylı texniki-peşə məktəbində davam etdirmiş, mexanizator ixtisasına yiyələnmişdir. Bir müddət "Dağıstan" kolxozunda çalışmışdır. Natiq Məmmədov subay idi.

## Döyüşlərdə iştirakı
Natiq Məmmədov 1993-cü ildə Milli Ordu sıralarına çağırılmış, bir müddət təlim keçdikdən sonra Füzuli, Ağdam, Tərtər istiqamətlərində döyüşlərdə iştirak etmişdir.

1994-cü il 4 oktyabr hadisələri zamanı qiyamçı dəstənin zərərsizləşdirilməsi zamanı Natiq Məmmədov şücaət göstərərək şəhid olmuşdur.

Zaqatala rayonunun Əli Bayramlı kəndində dəfn edilib.

## Təltifləri
Azərbaycan Resublikası prezidentinin 5 oktyabr 1994-cü il tarixli 215 saylı fərmanı ilə Məmmədov Natiq Bəşir oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

## İrsi
* Zaqatala rayonuda yerləşən uşaq bağçası Natiq Məmmədovun adını daşıyır.
* 2024-cü il mayın 2-sində İctimai Televiziyanın "Heç kim unudulmur, heç nə yaddan çıxmır" verilişinin növbəti seriyası Natiq Məmmədova həsr edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 202.

## İstinadlar
Nizami Məmmədov (hərbçi)

**Nizami Məmmədov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
12 yanvar 1958-ci ildə Xankəndi şəhərində dünyaya göz açmışdır. N.Gəncəvi adına 4 saylı məktəbi bitirdikdən sonra 1975–1977-ci illərdə İrkutsk vilayətində hərbi xidmətdə olmuşdur. 1988-ci illərdə erməni  millətçiləri azərbaycanlıları doğma el-obalarından qovarkən o, əhalinin təhlükəsizliyini təmin edirdi. Polis zabiti Nizami daha sonra Şuşaya köçür və burada işini davam etdirir.

## Döyüşlərdə iştirakı
Nizami Məmmədov özünümüdafiə batalyonlarına silah–sursat çatdırılmasında iştirak edir, döyüşlərə atılırdı. Nizami Daşaltı, Malıbəyli, Qaladərəsi kimi mühüm əməliyyatlarda iştirak etmiş erməni basqınçılarına öz gücünü göstərmişdi. 1992-ci il 29 mart snayper gülləsi onun arzularla dolu qəlbini susdurdu. Vətənin cəsur övladı əbədiyyətə qovuşdu.

## Ailəsi
Evli idi, üç oğlu yadigar qalıb.

## Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Məmmədov Nizami Murad oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.

Nizami Məmmədov Bərdə rayonunun Dəymədağlı kəndində dəfn edilib.

## Həmçinin bax
* Birinci Qarabağ müharibəsi
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

## Mənbə
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 203.

## İstinadlar
Rafael Əsədov (hərbçi)

**Rafael Əvəz oğlu Əsədov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
### Erkən illəri
Rafael Əvəz oğlu Əsədov 1952-ci il oktyabrın 27-də Gəncədə anadan olub. 1969-cu ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Tbilisi Ali Artilieriya Məktəbinə daxil olmuşdur. 1973-cü ildə hərbi məktəbi bitirərək, təhsilini Sankt-Peterburq Нәгbi Artilleriya Akademiyasında davam etdirmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra SSRİ Silahlı Qüvvələrinin tərkibində Macarıstan, Vyetnam və Əfqanıstanda qulluq etmişdir.

### Birinci Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı
1991-ci ildən Əsədov Ağdam, Goranboy, Tovuz və Gədəbəy bölgələrində hərbi əməliyyatların fəal iştirakçısı olmuşdur.

### Ölümü
1992-ci il 12 noyabrda Ağstafa bölgəsində əməliyyata hazırlıq zamanı döyüş mövqelərinə nəzarət edərkən, yaxınlıqda partlayan mərmi qəlpələrindən həlak olmuşdur. Bakı şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.

### Şəxsi həyatı
Ailəli idi. İki övladı yadigar qalıb.

## Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 202 saylı Fərmanı ilə Əsədov Rafael Əvəz oğlu ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 98.
Abdulla Qəbulzadə

**Abdulla əfəndi İbrahim (Hacıbaba) əfəndi oğlu Qəbulzadə** () — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü, Zaqatala dairəsi Qax bölgəsinin qazısı, Əhrar Partiyasının üzvü.

## Həyatı
Abdulla Qəbulzadə 1853-cü ildə Qaxmuğalda doğulmuşdur. O, yerli ruhanilərdən, Dağıstan üləmalarından dərs almış, sonra iki il Bağdadda oxuyaraq, həm də dünyəvi elmləri mənimsəmişdir.

Abdulla Qəbulzadə Qax bölgəsinə qazı – şəriət məhkəməsinin hakimi təyin edilmişdir. O, həm də Qaxmuğal məscidi nəzdində məktəb açaraq müəllimlik etmişdir. Akademik İmam Mustafayev də Abdulla əfəndidən dərs almışdır.

Abdulla Qəbulzadə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasını dəstəkləmiş və yerli əhalini yeni dövlətə sədaqətlə xidmətə çağırmışdır. Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa Qaxda olarkən Abdulla əfəndi onun təmtəraqla qarşılanmasını təşkil etmiş və İslam bəy Qəbulovun evində paşa ilə görüşmüşdür.

### Sovet dövrü
Sovet dövründə də Qaxda yaşayan Abdulla əfəndini dəfələrlə Bakı Dövlət Universitetin şərqşünaslıq fakültəsində dərs deməyə dəvət etmişdilər. Lakin o, ahıl yaşda olduğuna və səhhətinə görə getməmişdir.

Abdulla Qəbulzadə 1942-ci ildə həbs edilmiş, lakin yaşının çox olmasına görə bir neçə gündən sonra buraxılmışdır. Onu həbs edərkən kitabxanasında olan bürün kitabları yandırmışdılar.

### Ölümü
Abdulla Qəbulzadə 1943-cü ildə Qaxda vəfat etmiş, indiki Qax şəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Siyasi fəaliyyəti
Abdulla Qəbulzadə 15 dekabr 1918-ci ildə Zaqatala nahiyyəsi üzrə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü seçilmiş, 16 yanvar 1919-cu ildə sənədləri təsdiqlənmişdir. O, parlamentdə əvvəlcə bitərəf olmuş, sonra Əhrar Partiyasının üzvü olmuşdur. Abdulla Qəbulzadə parlamentin qanun layihəsi komissiyasının üzvü olmuşdur.

25 yanvar 1919-cu ildə parlamentin sayca doqquzuncu iclasında komissiya tərəfindən baxılmış olan "Ədəmi-ictimai" qanunu Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin müdafiəsinin ardından yekdilliklə qəbul edilir. Qanunun qəbulundan sonra parlamentin 4 fevral 1919-cu il tarixli sayca on ikinci iclasında Vladimir Ollonqren, Abdulla Qəbulzadə, Bəhram bəy Vəzirov, Bayram Niyazi Kiçikxanlı, Əli bəy Zizikski, Hacı Hüseyn Əfəndizadə və Rəşid bəy Axundzadə hökumət qulluğundan istefa verərək, parlament üzvlüyünü qəbul etdilər.

Abdulla Qəbulzadə səhhəti və ailə vəziyyəti ilə əlaqədar istefa vermişdir. Parlamentin 16 oktyabr 1919 tarixli səksən dördüncü iclasında Abdulla Qəbulzadənin uzun müddətdir xəstə olduğundan istefa etməsi ilə bağlı Zaqataladan göndərilmiş teleqram oxundu. 25 dekabr 1919-cu ildə onun yerinə oğlu Baba bəy Qəbulzadə parlamentin üzvü seçilmişdir.

## Mənbə
# 
# 
# 
# Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri (səkkizinci buraxılış), Bakı, 2012, səh. 218–220;
# 
# 

### İstinadlar
İçəribazar

**İçəri bazar (Qax qala qapıları və divarları)** — Qax şəhərinin mərkəzində yerləşir. XVIII əsrin I yarısında inşa olunmuş, XIX əsrdə ruslar tərəfindən təmir edilmişdir. Əvvəllər xalq arasında İçəribazar adlanan (indi İcəribazar küçəsidir) məhəlləni əhatə edən qala divarları və bürclərlə əhatələnmiş qala qapılarından ibarətdir.

Bəstəkar Müslüm Maqomayevin atasının emalatxanası bu məhəllədə yerləşir.

## Şəkillər

Fayl:Ala qapı.jpg|İçəri bazar küçəsi, Ala qapı girişi (bərpa olunduqdan sonra)
Fayl:İçəri bazar4.jpg|İçəri bazar küçəsi, Ala qapı girişi 2 (bərpa olunduqdan sonra)
Fayl:İçəri bazar2.jpg|İçəri bazar küçəsinin yuxarı giriş qapısı 2 (bərpa olunduqdan sonra)
Fayl:İçəri bazar7.jpg|"Arxadan vurulan zərbə" filminin bir hissəsi burada çəkilmişdir.
Fayl:İçəri bazar8.jpg|İçəri bazar küçəsi (bərpa olunduqdan sonra)
Fayl:İçəri bazar10.jpg|İçəri bazar küçəsi (bərpa olunduqdan sonra)
Fayl:İçəri bazar3.jpg|İçəri bazar küçəsi (bərpa olunduqdan sonra)


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qax abidələri (film, 2001)
Kalliroya (okeanida)

**Kalliroya** (  "gözəl axan") — yunan mifologiyasında okeanida.

## İstinadlar

## Mənbə
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, ISBN 978-88-476-2283-8
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1

## Həmçinin bax
Valensiya

**Valensiya** və ya tarixi adı ilə **Bələnsiyə** — İspaniyada şəhər.

## Ümumi məlumat
İspaniyada əhalisinin sayına görə Madrid və Barselonadan sonra 3-cü şəhər olan Valensiya, eyni zamanda Valensiya Muxtariyyətinin də paytaxtıdır.

Tarixən bu şəhər ticarət və toxuculuq sənayesi mərkəzi olmuşdur. Günümüzdə sənaye ilə yanaşı, tarixi-turistik əhəmiyyətini qorumaqdadır.
Hal-hazırda şəhər ətrafında çox sayda müəssisələr yerləşir. Bunların sırasında məşhur avtomobil istehsalçısı "Ford" zavodu vardır.

## Mədəniyyət
Valensiyaya məxsus Fayyas Bayramı hər il martın ayının 2-ci və 3-cü həftələrində, 15-19 mart tarixləri arasında qeyd edilir.

## Qardaş şəhərlər
*  Mayns, Almaniya (4 avqust 1978)
*  Bolonya, İtaliya (29 iyun 1979)
*  Verakruz, Meksika (26 sentyabr 1984)
*  Sakramento, Kaliforniya, ABŞ (29 iyun 1989)
*  Valensiya, Venesuela, Venesuela (20 mart 1982)
*  Odessa, Ukrayna (13 may 1982)
*  Burqos, İspaniya

## Həmçinin bax
* Alakuas

## İstinadlar
Sumuq qala

**Sumuq qala** — Qax rayonunun İlisu kəndində Bucaq məhəlləsində müdafiə qülləsi. XVIII əsrdə inşa olunmuşdur. Dağlıq ərazilərdə yaşayan insanların ailəsi ilə birlikdə düşməndən qorunmaq üçün yaşayış evinə bitişik inşa etdikləri müdafiə qülləsinin bir örnəyidir. Qüllənin inşasında çay daşından, əhəng məhlulundan və bişmiş kərpicdən istifadə olunmuşdur. Qalanın adıyla bağlı bir sıra mülahizələr mövcuddur. Rəvayətə görə qüllə Sumu xan adlı bir İlisu hakimi tərəfindən inşa etdirilmışdir. Lakin tarixi mənbələrdə Sumu xan yox, sadəcə Usmi (dağlı hakimlərə verilən titul məsələn Qaytaq usmisi) titulu ilə bir müddət sultanlığı ıdarə etmiş Məhəmməd xanın adına rast gəlinir.

Sumuq qala ayrıca bütün keçmiş SSRİ məkanında "Qorxma mən səninləyəm" filmi ilə məşhurdur. Yuli Qusmannın çəkdiyi bu musiqili macəra filmində sovet estradasının və kinosunun Polad Bülbüloğlu və Lev Durov kimi məşhur ulduzları oynamışlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dünyada məşhur olan filmin çəkildiyi, haqqında rəvayətlər gəzən "Sumu qala"

## Həmçinin bax
* İlisu dövlət tarix-mədəniyyət qoruğu
* Qax abidələri (film, 2001)
Lexus RX

**Lexus RX 400h** — Toyota Motor Corporation şirkətinin 2005-ci ildən istehsal etdiyi örta ölçülü hibrid lüks krossover.

Yerlərin sayı 5-dir. Mühərriki 3,4 l həcmində, gücü 365 a.g. olan  benzin-elektrik hibridi.

Xarici dizaynı dairəvi dumanəleyhinə işıqlar, 18 düym ölçüdə litium disklərlə xarakterizə olunur.
Rövşən Hüseynov (hərbçi)

**Rövşən Hüseynov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Rövşən Hüseynov 22 fevral 1967-ci ildə Ağdam rayonunun Quzanlı kəndində anadan olmuşdur. 1984-cü ildə burada orta məktəbi bitirdikdən sonra Mədəniyyət evində işləmişdir. 1985-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1985–1987-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. Rövşənin başçılığı ilə 1992-ci ildə iyirmi tələbə Bakı Dövlət Universitetində təhsillərini yarımçıq qoyaraq iki ay hərbi hazırlıq keçirlər. Sonra onlar ən qaynar döyüş nöqtəsi olan Goranboya yola düşürlər

## Döyüşlərdə iştirakı
Rövşən Hüseynov tələbələrlə birlikdə "N" saylı batalyona təhkim etmişdilər. 1992-ci il 28 aprel erməni işğalçıları 300 nəfərlik qoşun və böyük silah sursatla Ağcakənd istiqmətində hücuma keçmişdi Rövşənin taqımı nəinki ermənilərin iki zirehli texnikasını hətta onlarla canlı qüvvəsini məhv edə bildi. 1992-ci il 11 may Şıxarx uğrunda qanlı döyüşlər gedirdi. Mingəçevir alayının 27 əsgəri mühasirəyə düşmüşdü. Tələbə taqımı onları xilas etmək əmrini alır Rövşənin başçılıq etdiyi taqım döyüşə atıldı onlar mühasirəyə düşən 27 döyüşçünü azad edə bildilər lakin özləri mühasirəyə düşdülər Rövşən atəş nöqtəsini öz üzərinə cəlb edərək tələbələrə təhlükəsiz yerə çəkilmək əmrini verir burada tələbələrdən ikisi həlak olur digərləri isə mühasirədən çıxa bildilər, pulemyotu ilə erməni faşistlərinin xeyli hissəsini məhv edən cəsur vətən övladı döyüş meydanında qəhrəmancasına həlak oldu.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 202 saylı fərmanı ilə Hüseynov Rövşən Şəmil oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Elbrus Şahmar "Şah İsmayıl qartalları" Bakı-1996. ("Ana-bacılarımızın naləsi ərşə dirənib" oçerki) səh.43–46.
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 124–125.
Sadıq Hüseynov (hərbçi)

**Sadıq Hüseynov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
29 avqust 1961-ci ildə Ağcabədi rayonunun Xocavənd kəndində doğulmuşdur. 1968–1978-ci illərdə burada orta məktəbdə oxumuşdur. 1980-cı ildə ordu sıralarına çağırılmışdır. 1989-cu ildə DİN-nin sərəncamı ilə Şuşa şəhərində sahə müvəkkili olaraq işə başlayır.

## Döyüşlərdə iştirakı
Ermənilərin azğınlaşmış silahlı dəstələri Azərbaycan torpaqlarını işğal etdikləri vaxtlarda digər polis əməkdaşları kimi o da, döyüşlərə girirdi. 29 mart 1992-ci il o döyüşlərdən birində ağır yaralanır buna baxmayaraq silahı yerə qoymurdu. 13 aprel 1992-ci il erməni faşistlərinin silahlı dəstələri Şuşanı ağır raket atəşinə tutmuşdular. Sadıq döyüş yoldaşlarını xilas edərkən qəhrəmancasına həlak oldu.

## Ailəsi
Ailəli idi, bir övladı yadigar qalıb.

## Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Hüseynov Sadıq Dayandur oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Ağcabədi rayonunun Xocavənd kəndində dəfn edilmişdir.

Xocavənd kənd orta məktəbinə onun adı verilmişdir.

## Həmçinin bax
* Birinci Qarabağ müharibəsi
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

## Mənbə
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 126. 

## İstinadlar