open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çimərlik paltarı (idman)

**Leotard geyim** gövdəni örtən, lakin ayaqları açıq qoyan uniseks, bir parça paltardır. Geyimi ilk dəfə fransız akrobatik rəssamı Jül Léotard (1838–1870) məşhurlaşdırmışdır. Qolsuz, qısaqol və uzunqol mayolar var. Unitard, ayaqları da əhatə edən bir variasiyadır.

Leotardlar akrobatlar, gimnastlar, rəqqaslar, fiqurlu konkisürənlər, idmançılar, aktyorlar, güləşçilər və sirk ifaçıları tərəfindən həm məşq geyimi, həm də performans geyimləri kimi geyinilir. Onlar tez-tez alt paltarı kimi üstdən balet ətəkləri və taytlar və ya bəzən velosiped şortu ilə geyinilir. Gündəlik geyim kimi, leotard kəmərlə geyilə bilər; Həm də kombinezon və ya ətək altına geyinmək olar.

Leotardlar adətən boyundan geyilir, paçada cırtdan olan bodysuitlərdən fərqli olaraq. Çubuq boyunlu çimərlik paltarları geniş boyun açıqlığına malikdir və paltarın elastikliyi ilə yerində saxlanılır. Digərlərinin boyun xətti və ya polo boyun var və zəncirbənd və ya düymə ilə boyun arxasına yaxındır.

Leotardlar müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunur, o cümlədən yoqa, ürək-damar məşqləri, rəqslər, pijama, paltarın altındakı laylı istilik, istirahət və gündəlik geyimlər. Onlar uşaq geyimlərinin və oyun paltarlarının bir hissəsini təşkil edə bilər və üst paltar kimi geyilə bilər.

## İstinadlar
Fidan Əlizadə

**Fidan Əlizadə** () ― 57 kq çəki dərəcəsində yarışan azərbaycanlı cüdoçu. 2022-ci ildə Yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatında və 2024-cü ildə gənclər arasında Avropa çempionatında qızıl medalın sahibi olmuşdur.

## Karyera
2020-ci ildə Əlizadə İspaniyanın Fuenxirola şəhərində keçirilən yeniyetmələr arasında Avropa Kubokunda mübarizə aparmış, lakin yer tuta bilməmişdir.

2022-ci ildə o, bir neçə yeniyetmələr arası Avropa Kubokunda mübarizə aparıb, Buxarestdə keçirilən turnirdə qızıl medal, Fuenxirolada keçirilən tirnirdə isə bürünc medal qazanıb. Əlizadə iyun ayında Xorvatiyanın Poreç şəhərində keçirilən 2022 yeniyetmələr arasında Avropa çempionatında iştirak edib. O, qadınlarda –57 kq çəki dərəcəsində qızıl, qarışıq komandalar üzrə isə Azərbaycan komandasının tərkibində isə bürünc medal qazanıb. Həmin il Əlizadə Banska-Bistritsada keçirilən Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalında qızıl medal qazanıb. Sarayevoda keçirilən 2022 yeniyetmələr arasında dünya çempionatında mübarizə aparıb. Çempionatın yarımfinalında ayağından zədə alıb. Final oyununda püşkatmanın nəticəsinə görə mübarizə aparmalı olan Əlizadə zədəli olduğu üçün komanda oyunda iştirak etməyib. Nəticədə yarışın qalibi avtomatik olaraq digər komanda təyin edilib və Azərbaycanın komandası çempionatı gümüş medalla başa vurub.

2023-cü ildə Berlində keçirilən gənclər arasında Avropa Kubokunda gümüş medal qazanıb. Əlizadə 2023-cü ildə yeniyetmələr arasında Avropa çempionatında və gənclər arasında dünya çempionatında mübarizə aparıb. O, həmçinin 2023 cüdo üzrə qarışıq komandalar arasında Avropa çempionatında Azərbaycanı təmsil edib. Əlizadə 2023 Avropa Oyunlarında Azərbaycanı cüdoda təmsil edən komandanın tərkibində olub.

Əlizadə 2024-cü ildə Berlində keçirilən gənclər arasında Avropa Kubokunda qızıl medal qazanıb. O, 5 sentyabr 2024-cü ildə Estoniyanın paytaxtı Tallində keçirilən gənclər arasında Avropa çempionatında qızıl medal qazanaraq ikinci dəfə dəfə Avropa çempionu olmuşdur. Oktyabr ayında Tacikistanın paytaxtı Düşənbədə keçirilən gənclər arasında dünya çempionatında çıxış edərək 7-ci yeri tutub. Eyni ilin noyabrında Polşanın Pila şəhərində keçirilən 23 yaşadək cüdoçular arasında Avropa çempionatında mübarizə aparan Əlizadə 57 kq çəki dərəcəsində qızıl medalın sahibi olub.

14 fevral 2025-ci ildə Bakıda keçirilən Grand Slam turnirində –57 kq çəki dərəcəsində iştirak edərək 7-ci olub. Əlizadə 6 aprel 2025-ci ildə Xorvatiyanın Dubrovnik şəhərində keçirilən cüdo üzrə Avropa Kubokunda –57 kq çəki dərəcəsində qızıl medal qazanıb.

## İstinadlar
Krop-top

**Krop-top** ( ), və ya sadəcə **krop**, həmçinin **qısa köynək** — qarın, beli qismən və ya ən çox sinəyə qədər hissəni açıq saxlayan geyim növü. Qısa köynəklər qədim zamanlardan Hindistanın milli qadın geyimində istifadə olunub. "Choli" bir neçə minilliklərə aid olan və hələ də demək olar ki, orijinal şəklində qorunub saxlanılan ənənəvi hind geyimidir.

Müasir krobun ilk versiyaları 1930-cu illərdə ortaya çıxdı. 1960-cı illərə qədər onlar getdikcə kiçildi və göbəyi üzə çıxardı. Daha bir neçə il keçdi və onlar bir qədər uzandı, lakin kəmər xətti aşağı düşdü, belə ki, göbək açıq qaldı və krob 90-cı illərin modasının əlaməti oldu.

Xüsusilə 90-cı illərdə məşhur olan kroblar 2013–2014-cü illərdə podiumlara qayıtdı və hələ də populyarlıq zirvəsindədir.

Krobun populyarlığı son moda mövsümlərinin demək olar ki, heç bir nümayişinin onun iştirakı olmadan tamamlanmaması ilə təsdiqlənir.

İstinadlar:

# crop top definition - Dictionary - MSN Encarta. *web.archive.org* (26 марта 2011). Дата обращения: 7 января 2025.
# Виды легких топов. Как и с чем их носить.. Статьи компании «Оптово - розничный магазин одежды "МОДНЫЙ РАЙ"». *modniy-ray.com.ua*. Дата обращения: 18 октября 2020. Архивировано 19 октября 2020 года.
Pedro Rok Otano

**Pedro Rok Otano** (; ) — Kubalı boks məşqçisi; Boks üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi (2014-cü ildən).

## Fəaliyyəti
Pedro Roque 2014-cü il avqustun 25-də boks üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi vəzifəsinə gətirildi. Onun rəhbərliyi altında Azərbaycan yığması Olimpiya Oyunları, Dünya və Avropa Çempionatları, Avropa Oyunlarında 10-u qızıl olmaqla 32 medala sahib oldu:

* 2015-ci il Avropa Oyunları (6 qızıl, 1 gümüş və 2 bürünc)
* 2015-ci il Avropa Çempionatı (1 bürünc)
* 2015-ci il Dünya Çempionatı (1 qızıl, 1 gümüş və 2 bürünc)
* 2016-cı il Olimpiya Oyunları (1 gümüş və 1 bürünc)
* 2017-ci il Avropa Çempionatı (1 gümüş)
* 2017-ci il Dünya Çempionatı (1 qızıl və 1 bürünc)
* 2019-cu il Avropa Oyunları (1 qızıl və 1 bürünc)
* 2019-cu il Dünya Çempionatı (—)
* 2020-ci il Olimpiya Oyunları (1 bürünc)
* 2021-ci il Dünya Çempionatı (1 qızıl və 2 bürünc)
* 2023-cü il Dünya Çempionatı (1 gümüş və 1 bürünc)
* 2023-cü il Avropa Oyunları (1 gümüş və 1 bürünc)
* 2024-cü il Avropa Çempionatı (2 bürünc)
* 2024-cü il Olimpiya Oyunları (1 bürünc)

2015-ci ildə Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplomu, 2016-cı ildə "Tərəqqi" medalı, 2024-cü ildə isə 3-cü dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Rəşad Məmmədov (cüdoçu)

**Rəşad Məmmədov** (; ) — Azərbaycan əsilli Belarus cüdoçusu. Cüdo üzrə Avropa çempionatının qızıl və bürünc mükafatçısı. Beynəlxalq müsabiqələrin qalibi və mükafatçısı. Belarus Respublikasının beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

## Həyatı
1994-cü ildə Avropa çempionatında beşinci, gənclər arasında Avropa çempionatında isə üçüncü olub.

1997-ci ildə Ostende şəhərində təşkil olunmuş Avropa çempionatında 60 kq çəki dərəcəsində yarışan Məmmədov, bütün rəqiblərini üstələyərək, qitə birinciliyinin qalibi olub. Bununla da, o, Belarusun cüdo üzrə ilk Avropa çempionu kimi adını tarixə yazdırıb.
1998-ci ildə Avropa, 2003-cü ildə isə Belarus çempionatında bürünc medal qazanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəşad Məmmədov ''The-sports.org'' saytında
Vera Fişer

**Vera Fişer** () — Braziliyalı aktrisa və gözəllik müsabiqəsinin qalibi, 1969-cu ildə "Miss Brazil" tacını almış və ölkəsini 1969-cu ildə "Kainat gözəli" yarışmasında təmsil etmiş, burada Top 15-ci yeri tutmuşdur.

## Erkən həyatı

Fişer Blumenau, Santa-Katarinada alman əsilli braziliyalı Hildeqard Berndt və alman Emil Fişerin ailəsində anadan olmuşdur. Protestantlıq mühitində böyümüşdür. Fişerin tərcümeyi-halına görə, atası Nasist olmuş və onu döymüşdür.

Beş yaşına qədər Fişer yalnız almanca danışırdı; məktəbdə isə portuqal dilini öyrənməyə başlamışdır.

## Karyerası

Fişer 1969-cu ildə Miss Brazil tacını almışdır. O, həmçinin Miss Universe 1969 müsabiqəsində yarımfinalçı olmuşdur.

O, 1973-cü ildə pornoçançada olan *A Superfêmea* filmində və *The Graduate* romanı əsasında çəkilmiş Migel Falabellanın The Graduate filmində,  *A Primeira Noite de Um Homem* (2004) pyesində rol almışdır.

O, *[[Klon (teleserial, 2001)|O Clone]]* (The Clone) və *Laços de Família* (Ailə bağları) kimi telenovella filmlərində rol almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.imdb.com/name/nm0279152
*Vera Fischer – Bir Profil 
*Miss Brazil rəsmi saytı
Buxara məscidi (Kazan)

** Buxara məscidi ** () — Rusiya, Tatarıstan, Kazan şəhərindəki məscid və dini abidə. Məscid 2017-ci ildə istifadəyə verilmişdir.

## Memarlığı
Məscid Krallıq İstirahət Mərkəzinin (Buxarskaya küç., 3A) binasında yerləşir, burada restoran, boulinq və banket zalı yerləşir. Bu, dəyişkən sayda mərtəbəli (2-3 mərtəbəli) müasir memarlıq binasıdır. Məscid Buxara küçəsindən ayrıca girişi olan binanın üç mərtəbəli sağ qanadında yerləşir . Eyni zamanda, məsciddən birbaşa halal müəssisə kimi yerləşən restorana getmək olar.

Namazxana 3-cü mərtəbədə yerləşir. İki düzbucaqlı sütunla bölünür. Mehrab zalın küncündə yerləşir.

Mövcud olduğu ilk beş ildə Buxara məscidinin minarəsi olmasa da, 2022-ci il mayın 14-də binanın arxa hissəsində minarə quraşdırılıb. Bu, ikinci mərtəbədə metal hasarla örtülmüş iki mərtəbəli minarədir.

## Qalereya


Казань, посёлок Дальний. Бухарская мечеть, вид с боковой стороны.JPG
Казань, посёлок Дальний. Молельный зал в Бухарской мечети.JPG
Казань, посёлок Дальний. Вестибюль Бухарской мечети.JPG
Казань, посёлок Дальний. Вход в мечеть «Бухара».JPG


## İstinadlar
İsrafil İsrafilov

* İsrafil İsrafilov (dövlət xadimi) — Azərbaycan dövlət xadimi.
* İsrafil İsrafilov (hərbçi) —  Rusiya imperiyası kapitanı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Polşa Respublikası polkovniki, Üçüncü Reyx ştandartenfüreri; siyasi mühacir, Berlində Azərbaycan Milli Komitəsinin rəhbəri (1944–1945).

## Həmçinin bax
* İsrafil
* İsrafilov
Cornutia corymbosa

*  — Premna serratifolia bitki növünün sinonimi.
*  — Callicarpa tomentosa bitki növünün sinonimi.
2024/2025 UEFA Millətlər Liqası

**2024–25 UEFA Millətlər Liqası** —UEFA-ya üzv olan bütün assosiasiyaların kişi milli komandalarının iştirak etdiyi beynəlxalq futbol turniri olan UEFA Millətlər Liqasının dördüncü mövsümü. Turnir 2024-cü ilin sentyabrından noyabrına (liqa mərhələsi), 2025-ci ilin martına (A Liqasının 1/4 finalı və A/B və B/C liqasının pley-off oyunları), 2025-ci ilin iyununa (Millətlər Liqasının finalı) və 2026-cı ilin martına (C/D liqasının pley-off oyunları) qədər keçiriləcək.

Turnirin hazırkı qalibi 2023-cü ilin finalında qalib gəlmiş İspaniyadır.

## Format
2024-25 mövsümündə milli komandalar dörd liqaya bölünəcək, A, B və C liqalarında hər biri dörd komandadan ibarət dörd qrupa bölünmüş on altı komanda, D Liqasında isə hər biri üç komandadan ibarət iki qrupa bölünmüş altı komanda iştirak edəcək. Komandalar liqalara 2022-23 UEFA Millətlər Liqasının ümumi reytinqinə əsasən ayrılmışdır. D liqası komandaları istisna olmaqla geri qalan bütün komandaların hər biri öz qrupları daxilində altı oyun keçirəcək. D liqası komandalarının isə hər biri 2024-cü ilin sentyabr, oktyabr və noyabr aylarında ev-səfər dairəvi sistemi ilə dörd oyun oynayacaq.

## İstinadlar
Belçikalı Mariya-Xose (İtaliya kraliçası)

**Belçikalı Mariya-Xose** (; ) — Belçika kralı I Albertin qızı, sonuncu İtaliya kraliçası. 34 günlük qısa səltənəti səbəbilə, *"May Kraliçası"* adlanır.

## Mənbə

* Saad719 (2 February 2021). *[https://royalwatcherblog.com/2021/02/02/funeral-of-queen-marie-jose-of-belgium-2001/ "Funeral of Queen Marie Jose of Italy, 2001"].* *The Royal Watcher*
* Cope, Rebecca (28 January 2021). *[https://www.tatler.com/article/last-queen-of-italy-marie-jose "The extraordinary life of the beautiful, and radical, last Queen of Italy"]*. *Tatler*
* *[https://www.theguardian.com/world/2011/aug/31/mussolini-queen-marie-jose-affair "Mussolini 'had affair with Italy's last queen'"]*. *The Guardian*. 31 August 2011

## İstinadlar
Şahzadə Çarlz (Flandriya qrafı)

**Belçikalı Çarlz** (; ) — Belçika kralı I Albertin oğlu, Flandriya qrafı.

## Mənbə

* Els Witte, Jan Craeybeckx, Alain Meynen *Political History of Belgium: From 1830 Onwards*, Academic and Scientific Publishers, Brussels, 2009, p. 278. ISBN 978-90-5487-517-8
* William Mark Adams (2004). *[https://books.google.com/books?id=jJ38la9nQdEC&pg=PA5 Against Extinction: The Story of Conservation]*. Earthscan. p. 5. ISBN 9781849770415
* Noterman, Jacques (2004). *Le roi tué*. Brussels: Editions Jourdan le Clercq. ISBN 9782930359069
* Raskin, Evrard (2005). *Elisabeth Van België - Een ongewone koningin*. Antwerp: Hautekiet. ISBN 905240822X
* Van Ypersele, Laurence (2006). *Le roi Albert: Histoire d'un mythe*. Charleroi: Broché. ISBN 978-2804021764
* Donaldson, Norman and Betty (1980). *How Did They Die?*. Greenwich House. ISBN 0-517-40302-1

## İstinadlar
İsveçli Astrid (Belçika kraliçası)

**İsveçli Astrid** (; ) — İsveç kralı II Oskarın nəvəsi, Karl Bernadotun qızı, IV Belçika kraliçası.

1926-cı ilin sentyabrında Belçika kralı I Albertin oğlu Şahzadə Leopoldla nişanlandı. Cütlük 4 noyabrda Stokholmda, 10 noyabrda isə Brüsseldə keçirilən mərasimlə evləndilər. Bu nigahdan cütlüyün 3 övladı doğuldu.

* Jozefina-Şarlotta, Böyük Lüksemburq hersoqinası
* Boduen, Belçika kralı
* II Albert, Belçika kralı

Ərinin 1934-cü ildə taxta çıxmasıyla Belçika kraliçası oldu. Qısa səltənəti əsnasında xeyriyyə işləriylə məşğul olan Astrid 29 avqust 1935-ci ildə əri III Leopoldla düşdüyü avtomobil qəzası nəticəsində həlak oldu.

## Mənbə

* Lerche, Anna; Mandal, Marcus (2003). *A royal family : the story of Christian IX and his European descendants*. Copenhagen: Aschehoug. ISBN 9788715109577
* Sparre, Anna (2005). *Astrid, mon amie* (in French). Brussels: Luc Pire. ISBN 9782874155161

## Həyatı
Qonza və Soza

və  – gəmi qəzası nəticəsində Rusiyaya çatmış iki yapon. Onlar Sankt-Peterburqa aparılaraq Rusiya imperatriçası Anna İvanovna ilə görüşmüş, yapon dili məktəbində ruslara yapon dilini tədris etmişdirlər.

## Həyatları
Qonza və Soza 1729-cu ildə şoquna dəyərli mallar və gümüş aparan, Satsumadan yola düşən *"Vakaşima"* gəmisinin sərnişinləri idilər. Qonza tacir, Soza isə gəmi pilotu idi. Gəmi qəzaya uğrayaq Kamçatka yarımadasının cənub-şərqində yerləşən Avaça körfəzinin sahilinə çatmışdır. Gəmi heyəti kamçadalların hücumundan qurtulsalar da, kazaklarla qarşılaşmışdırlar. Yerli kazak lideri Andrey Ştinnikovun əmri ilə kazaklar yaponlara atəş açaraq 15 nəfəri qətlə yetirmiş, ancaq Qonza və Soza qətliamdan sağ çıxa bilmişdirlər. Onlar İrkutska çataraq bu hadisə haqqında məruzə vermişdirlər. Qətliamın səbəbkarı olan Ştinnikov həbs olunmuş və yaponların iştirakı ilə asılaraq edam olunmuşdur.

Qonza və Soza əvvəlcə Moskvaya, daha sonra Sankt-Peterburqa göndərilmiş və 1733-cü ildə İmperatriça Anna ilə görüşmüşdürlər. Qonza Damian Pomortsyev, Soza isə Kozma Şults adını götürmüşdür. 1735-ci ildə pravoslavlığı qəbul edən Qoza və Soza Aleksandr Nevski monastırında rus dilini öyrənmiş və yapon dilini öyrətmişdirlər. Onlar 1736-cı ildə İmperatriça Annanın göstərişi ilə Peterburq Elmlər Akademiyasında yaradılmış yapon dili məktəbində müəllim kimi işləməyə başlamışdırlar. Bu, Avropada ilk belə məktəb idi. Sankt-Peterburq qarnizonundan olan əsgərlərin iki oğlu Andrey Fenyev və Pyotr Şenanıkin onların şagirdləri təyin olunmuşdurlar. Soza 1736-cı ilin axırında ölmüş, Qonza müəllimliyə davam etmişdir.

Qonza rus dilində səlis danışmağı öyrənsə də, Yaponiyanı 11 yaşında tərk etdiyi üçün yapon dilində yazı bacarıqları zəif olmuşdur. Buna səbəbdən yapon dilini öyrətmək üçün Satsuma dialektində hazırladığı yazı materialları kiril qrafikasında tərtib olunmuşdur. O, 1738-ci ildə kitabxanaçı Andrey Boqdanov ilə birlikdə yeni slavyan-yapon lüğətini tərtib etmişdir. 1739-cu ildə daha üç nəfər onun şagirdi təyin olunmuşdur. Qonzanın 1739-cu ilin dekabrındakı ölümündən sonra məktəbin rəhbəri Boqdanov olmuş, Fenyev və Şenanıkinə rəsmi tərcüməçi statusu verilmişdir. Onlar 1742-ci ildə Yaponiyaya göndərilmiş Rusiya ekspedisiyasında yapon dili tərcüməçiləri kimi iştirak etmişdirlər. Sankt-Peterbuqdakı yapon dili məktəbi 1754-cü ildə İrkutska köçürülmüşdür.

## Həmçinin bax
* Denbey – 1697-ci ildə Kamçatkada xilas edilən, Rusiyada yapon dili tədrisi ilə məşğul olan yapon.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Tənbəki qəlyan

**Boru** tütün çəkmək üçün istifadə edilən ağac, daş, metal, şüşə və gil kimi materiallardan hazırlanmış cihazdır .

Hal-hazırda, adətən briar və ya lülə ağacı kimi materiallardan hazırlanır. Yaxşı bir əl istehsalı boru olduqca yüksək qiymətə sahib ola bilər.

Borularda müəyyən rütubətə malik xüsusi qarışdırılmış tütün qarışıqları istifadə olunur.

## Struktur
Ənənəvi boru tütünün alovlandığı yanma kamerasından və ebonit və ya oxşar materiallardan hazırlanmış ağızdan ibarətdir. Klassik boruda, yanma zamanı yaranan su buxarını kondensasiya etmək və tüstünü bir qədər sərinləmək üçün ağızlığın boru gövdəsinə qoşulduğu hissənin sonunda adətən alüminiumdan və ya misdən hazırlanmış filtr elementi var.
İndiki borularda kondensatorlar yerinə taxta və ya karton qapaqlı balza ağacından hazırlanmış və tərkibində aktivləşdirilmiş karbon olan filtrlər istifadə olunur. Bu tip filtrlər borunun quruluşundan asılı olaraq 4-9 mm qalınlığında və 30-35 mm uzunluqda istehsal olunur. Aktivləşdirilmiş karbon və ya balza filtrlərinin istifadəsi tütün çəkməyin sağlamlığa mənfi təsirlərini bir qədər azaldır. Balsa filtrləri təxminən 90% qoruma təmin edir və bu filtrə daha çox üstünlük verilir.

Tütünün yandırılması nəticəsində çıxan tüstünü içərisində su olan qabdan süzən qəlyana bənzər çox hissəli borular da var .

## Tarix
Tütün çəkmək üçün istifadə edilən ilk boruya bənzər cihazlar eramızdan əvvəl 1500-cü illərdə Amerika qitəsinin yerli sakinləri tərəfindən istifadə edilmişdir . 

Yerlilər üçün tütün çəkmək daha çox mərasim məqsədləri üçün idi. Xüsusi məclislərdə sülh boruları adlanan boruya bənzər alətlərdən istifadə edilirdi. Avropalılar Amerika qitəsinə ayaq basdıqdan sonra köhnə qitəyə gələn tütün qısa müddətdə geniş yayıldı. 16-cı əsrdə köhnə qitədə tütün bitkiləri istehsal olunmağa başladı. Bu dövrlərdə dənizçilər arasında təbaşir boruları ilə tütün çəkmək çox yayılmışdır.

## Sağlamlığa təsirlər
Şübhəsiz ki, tütünün bütün digər formaları kimi tütünün də sağlamlığa zərəri var. Nikotin maddəsinin asılılığa səbəb olduğu kliniki sübuta yetirilən boru; Dil, dodaq və qırtlaq xərçəngi üçün də tetikleyici ola bilər. Tütünün yandırılması nəticəsində ayrılan tüstünün tərkibində dəm qazı, kadmium, siyanid, xloroform, DDT və etanol olmasa da, astma, tənginəfəslik və ən əsası emfizema səbəb olur. 

Bir çox ölkələrdə tütün məmulatlarının üzərinə “xəstəliyə səbəb ola bilər” xəbərdarlığının qoyulması məcburidir və onların ictimai yerlərdə istifadəsi qadağandır.
Mariya Lilyan Bael

**Mariya Lilyan Bael** (; ) — Belçika kralı III Leopoldun ikinci xanımı. Kralla gizlicə evləndiyi üçün heç vaxt kraliça ünvanı ala bilmədi. Bununla yanaşı övladları şahzadə titulu daşısalar da, Belçika taxt-tacından məhrum edildilər.

## Mənbə

* *[https://www.smh.com.au/national/a-wife-loved-by-a-king-but-not-her-people-20020620-gdfdqp.html "A wife loved by a king but not her people".]* The Sydney Morning Herald. 20 June 2002
* *[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1396745/H-R-H-Princess-Liliane-of-Belgium.html "H R H Princess Liliane of Belgium".]* *The Daily Telegraph*. 10 June 2002
* Geais, Pierrick (12 February 2021). *[https://www.vanityfair.fr/savoir-vivre/story/l-histoire-d-amour-entre-le-roi-leopold-iii-et-lilian-baels-qui-a-scandalise-la-belgique/13394 "L'histoire d'amour du roi Léopold III qui a scandalisé la Belgique"]*. *Vanity Fair* (in French)

## İstinadlar
Lara Adra Osmanoğlu

**Lara Adra Osmanoğlu** və ya **Lara Adra Sultan** (d. 1986, Paris) — Osmanlı sülaləsinin ən gənc qadın üzvlərindən biri. Onun atası Cəmil Adra II Əbdülhəmidin oğlu şahzadə Mehmed Səlim Əfəndinin qızı Namiqə Sultanın qızı Fatma Fəthiyyə Xanımsultanın oğludur.

## Həyatı
Lara Adra 1986-cı ildə Parisdə doğulub. Atası Cəmil Adra II Əbdülhəmidin oğlu şahzadə Mehmed Səlim Əfəndinin qızı Namiqə Sultanın qızı Fatma Fəthiyyə Xanımsultanın oğludur. Ata tərəfdən nənəsi Fatma Fəthiyyə Xanımsultan Osmanlı imperiyası mənsublarının Türkiyə hökumətinin qərarı ilə xilafətin ləğvindən sonra sürgünə göndərildiyi vaxt 12 yaşında idi. Fransa və Beyrutda yaşayan nənəsi iki dəfə evlənmiş, hər iki həyat yoldaşı da öldükdən sonra uşaqlarına özü baxmışdır. Laranın anası rusəsillidir. O doğulan vaxt ailəsi Livanda idi, müharibə səbəbilə Fransaya qayıdan anası Nadya Bogayeviski doğuşun ardından Livana qayıtdı, amma ölkədəki iç qarışıqlıqlar səbəbilə onlar təkrar Parisə köçdülər. Livanda yaşadıqları vaxt atası Cəmil Adranın ofisi bombalanmışdır. O, Fransada iqtisad üzrə təhsil aldı və sonra ABŞ-də magistr təhsilini tamamlayaraq Parisə döndü və bankda işləməyə başladı.

İki yaşından etibarən Fransada yaşayan və fransız kimi böyüyən Lara Adra özünü "qautre quart" adlı fransız kekinə bənzədir; "dörd inqridiyent, yəni kərə yağı, süd, şəkər və yoğurt. Mən o kek kimiyəm; fransız, livanlı, rus və türkəm.". Lara evdə fransızca danışıldığı üçün türkcə öyrənə bilməyib. İlk dəfə 12 yaşında Türkiyəyə gəlmiş və ölkədəki sarayları gəzmişdir. Onun Türkiyə vətəndaşılığı yoxdur.

## İstinadlar
Belçikalı Jozefina-Şarlotta (Böyük Lüksemburq hersoqinası)

**Belçikalı Jozefina-Şarlotta** (; ) — Belçika kralı III Leopoldun qızı, Böyük Lüksemburq hersoqinası.

## Mənbə

* Icelandese Presidency Website Archived 2015-07-17 at the Wayback Machine, Josephine Charlotte; stórhertogafrú; Lúxemborg ; 1986-06-09; Stórkross
* *[https://web.archive.org/web/20130522131514/http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2005/01/10gd/cv_gd/index.html "Notice biographique de S.A.R. la Grande-Duchesse Joséphine-Charlotte"]*. Government of Luxembourg

## İstinadlar
Boduen (Belçika kralı)

**Boduen** () və ya **Saksen-Koburqlu Boduen Albert Çarlz Leopold Aksel Mari Qustav** () () — V Belçika kralı.

## Mənbə

* Conway, Martin (2012). *The Sorrows of Belgium: Liberation and Political Reconstruction, 1944-1947*. Oxford University Press. ISBN 978-0199694341
* Wilsford, David, ed. (1995). *Political Leaders of Contemporary Western Europe: A Biographical Dictionary*. Greenwood Press. ISBN 978-0313286230
* Boulden, Jane (2001). *Peace Enforcement: The United Nations Experience in Congo, Somalia, and Bosnia* (1st ed.). Westport, Conn.: Praeger. ISBN 0275969061
* Glasenapp, Jörn (2008) '"Der Degendieb von Léopoldville. Robert Lebecks Schlüsselbild der Dekolonisation Afrikas" In Paul, Gerhard (ed.) (2008) Das Jahrhundert der Bilder: 1949 bis heute Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, pp. 242–249, ISBN 978-3-525-30012-1
* McIntire, Suzanne; Burns, William E. (2009). *Speeches in World History*. Infobase Publishing. pp. 438–40. ISBN 9781438126807
* Prados, John (2006). *Safe for Democracy: The Secret Wars of the CIA*. Rowman & Littlefield. p. 278. ISBN 9781566638234

## İstinadlar
Dəkan (Xürrəmdəşt)

** Dəkan ** (, ) — İranın Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Xürrəmdəşt bəxşinin Şimali Ramənd dehistanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 863 nəfər yaşayır (263 ailə). Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Şəhanə Hümbətova

**Şəhanə Hümbətova  — (9 may 2005, [[Bakı]], Azərbaycan)** — azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Baku Juniyors" klubunun hazırkı, həmçinin Azərbaycanın qadınlardan ibarət U17 millisinin keçmiş yarımmüdafiəçisi.

## Həyatı və Karyerası
2021-ci ildən "8-li İOEUGİM" ilə peşəkar karyerasına başladı. 2022-ci ildə klubun dağılması nəticəsində, Şəhanə Hümbətova "Xırdalan City" klubuna keçid etdi. Bu klubla birlikdğ 2022/2023 sezonunda bürünc medal əldə etdi.

2023/2024 sezonu "Xırxalan" klubunun fəaliyyətini dayandırması ilə "Baku Juniyors" klubuna keçdi. Bu sezon da, bürünc medal əldə etdi. Hazırda karyersını elə "Baku Juniyors" klubunda davam etdirir.

## Milli Karyerası
2021-ci ildən Azərbaycanın U17 milli yığmasının üzvüdür.

## Uğurları
* **Baku Juniyors**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Bürünc (1):** *(2023/2024)*

* **[[Xırdalan Siti FK|Xırdalan Siti]]
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Bürünc (1):*' *(2022/2023)''

## İstinadlar
Ocimum verticillatum

*  — Plectranthus verticillatus bitki növünün sinonimi.
*  — Ocimum filamentosum bitki növünün sinonimi.
Şimali Ramənd dehistanı

** Şimali Ramənd dehistanı ** () — İranda, Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Xürrəmdəşt bəxşində inzibati-ərazi vahidi.

## Əhalisi
2016–cı il siyahıyaalınmasına görə dehistanın əhalisi 2.144 ailədə 3.522 nəfəri kişilər və 3.323 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 6.845 nəfərdir.
İnzibati baxımdan 8 kəndi əhatə edir ki onlardan birində əhali yaşamır.

### Milli tərkibi
Dehistan əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.



 

## İstinadlar
Avtomatlaşdırılmış planlaşdırma və planlaşdırma

**Avtomatlaşdırılmış planlaşdırma və cədvəlləşdirmə** süni intellekt və əməliyyatların tədqiqi metodlarından istifadə edərək, qaynaqların müəyyən məqsədlərə çatmaq üçün zaman və məkanda ayrılmasını avtomatlaşdıran kompüter elminin bir sahəsidir. Bu sahə, insanların iştirakını minimuma endirmək və səmərəliliyi artırmaq üçün təkrarlanan və mürəkkəb planlaşdırma və cədvəlləşdirmə tapşırıqlarını avtomatlaşdırmağa yönəlmişdir.

## Avtomatlaşdırılmış planlaşdırma və cədvəlləşdirmənin əsas xüsusiyyətləri

### Problemin təsviri
Planlaşdırma və cədvəlləşdirmə problemi dəqiq bir şəkildə təyin olunmalıdır. Buraya məqsədlər, məhdudiyyətlər, qaynaqlar və vaxt çərçivələri daxildir.

### Alqoritmlər və metodlar
Müxtəlif planlaşdırma və cədvəlləşdirmə problemlərini həll etmək üçün müxtəlif alqoritmlər və metodlar mövcuddur. Bunlara məhdudiyyət proqramlaşdırması, genetik alqoritmlər və simulyasiya daxildir.

### Həll yollarının qiymətləndirilməsi
Yaradılan həll yollarının keyfiyyəti müəyyən edilmiş meyarlara əsasən qiymətləndirilməlidir. Bu meyarlara effektivlik, dəyəri və ədalət daxil ola bilər.

## Avtomatlaşdırılmış planlaşdırma və cədvəlləşdirmənin tətbiq sahələri

### İstehsal və əməliyyatlar
İstehsal cədvəllərinin yaradılması, maşınların təyin edilməsi və inventarın idarə edilməsi.

### Nəqliyyat və logistika
Marşrutların optimallaşdırılması, yük daşınmasının planlaşdırılması və nəqliyyat vasitələrinin cədvəlləşdirilməsi.

### Səhiyyə
Əməliyyatların planlaşdırılması, xəstəxanaya qəbulun idarə edilməsi və tibb personalının cədvəlləşdirilməsi.

### Təhsil
Dərs cədvəllərinin yaradılması, imtahanların planlaşdırılması və müəllimlərin təyin edilməsi.

## Faydaları

### Artırılmış səmərəlilik
Qaynaqların optimallaşdırılması və boş dayanıqlı vaxtın azaldılması.

### Azalmış xərclər
Əmək, material və enerji xərclərinin minimuma endirilməsi.

### Yaxşılaşdırılmış keyfiyyət
Daha dəqiq və etibarlı planlar və cədvəllər.

### Artırılmış çeviklik
Dəyişən şərtlərə və gözlənilməz hadisələrə daha yaxşı uyğunlaşma qabiliyyəti.

## Nümunələr

* Bir şirkət istehsal proseslərini optimallaşdırmaq və tədarük müddətlərini qısaltmaq üçün avtomatlaşdırılmış planlaşdırmadan istifadə edə bilər.
* Bir xəstəxana xəstələrə daha yaxşı qulluq göstərmək və gözləmə müddətlərini azaltmaq üçün əməliyyatların planlaşdırılmasını və tibb bacılarının cədvəlləşdirilməsini avtomatlaşdıra bilər.
* Bir universitet tələbələr və müəllimlər üçün daha effektiv bir tədris mühiti yaratmaq üçün dərs cədvəllərinin yaradılmasını avtomatlaşdıra bilər.

## İstinadlar
Beta tərəzi

Beta Tərəzi (β Tərəzi, qısaldılmış Beta Lib, β Lib),Rəsmi olaraq (*[[İngilis dili|ing.]]*Zubeneschamali /zuːˌbɛnɛʃəˈmeɪli/) adlı ("beta" təyin olunmasına baxmayaraq) Tərəzi bürcünün ən parlaq ulduzudur. Parallaks ölçmələrindən onun məsafəsini Günəşdən 185 işıq ili (57 parsek) kimi qiymətləndirmək olar.

Bu ulduzun görünən vizual böyüklüyü 2,6-dır. Eratosfenə görə, Beta Tərəzi Antaresdən daha parlaq olduğu müşahidə edildi. Ptolemey 350 il sonra onun Antares qədər parlaq olduğunu söylədi. Uyğunsuzluq Antaresin daha parlaq olması ilə əlaqədar ola bilər, lakin bu dəqiq bilinmir. Bu, sadəcə olaraq, Beta Tərəzinin dəyişkən ulduz olması və 0,03 böyüklüyündə indiki dəyişkənliyi göstərməsi səbəb ola bilər.

## Adı
β Tərəzi (latınca Beta Librae) ulduzun Bayer təyinatıdır.O, Ərəbcə الزُّبَانَى الشَمَالِي (al-zubānā al-šamāliyy) yaranan ənənəvi Zubeneschamali /ˌzuːbənˌɛʃəˈmeɪli/ (daha az yayılmış tərcümələr və ya pozğunluqlar) adını daşıyırdı" . Bu ad Tərəzi "əqrəbin caynaqlarını" təmsil edən bir dövrdə yaranmışdır. Ərəbcə al-kiffah aš-šamāliyy "şimal pan (tərəzi)" və Latın ekvivalenti Lanx Borealisdən olan Kiffa Borealis də var idi. 2016-cı ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı ulduzlar üçün xüsusi adları kataloqlaşdırmaq və standartlaşdırmaq üçün Ulduz Adları üzrə İşçi Qrupu (UAİQ) təşkil etdi. WGSN (UAİQ) 21 Avqust 2016-cı ildə bu ulduz üçün Zubeneşimali adını təsdiqlədi və o, indi Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı (BAİ) Ulduz Adları Kataloquna daxil edilmişdir. Çin dilində Kök mənasını verən 氐宿 (Dī Xiù) β Tərəzi, α2 Tərəzi, ι Tərəzi və γ Tərəzidən ibarət asterizmə istinad edir. Beləliklə, β Tərəzi üçün Çin adı 氐宿四 (Dī Xiù sì), "Kökün Dördüncü Ulduzu"dur.

## Xüsusiyyətlər
Spektrinin xüsusiyyətlərinə əsasən, Beta Tərəzi B8 V ulduz təsnifatına malikdir və onu B tipli əsas ardıcıllıq ulduzu edir. Günəşdən təxminən 130 dəfə daha parlaqdır və səth temperaturu 12,300 K, Günəşdən iki dəfə çoxdur. Bu yüksək temperatur sadə spektrli işıq yaradır və bu onu Yer və ulduz arasındakı ulduzlararası qaz və tozun tədqiqi üçün ideal edir. Öz növünün bir çox ulduzları kimi, o, 250 km·s-1 proqnozlaşdırılan fırlanma sürəti ilə Günəşdən 100 dəfə çox sürətlə fırlanır. İlkin ulduzun ölçülən bucaq diametri 0,801 mas. Bu sistemin təxmini məsafəsində bu, Günəşin radiusundan təxminən 4,9 dəfə böyük fiziki ölçü verir. Bu tip kütləvi, hidrogen əriyən ulduz tez-tez mavi-ağ görünür və adətən müasir müşahidəçilər tərəfindən ağ və ya mavi rəngdə olur, lakin əvvəlki müşahidəçilər tez-tez Beta Tərəzisini çılpaq gözlə görünən yeganə yaşılımtıl ulduz kimi təsvir edirdilər. Görünür, bəzi müşahidəçilər onu niyə yaşıl kimi gördüklərinə dair ümumi qəbul edilmiş izahat yoxdur. Beta Tərəzi miqyasında kiçik dövri dəyişikliklər Yerdən birbaşa müşahidə olunmayan bir yoldaş ulduzun varlığını göstərir. Lakin o, tək ulduz kimi təsnif edilir. Təxminən 200 milyon il ərzində Beta Tərəzi nüvəsindəki hidrogen ehtiyatını tükəndirəcək və oxşar başlanğıc kütləsi olan Beta Herkulisə bənzər nəhəng ulduza çevriləcəkdi.

## Həmçinin baxın

* Kainat
* Ulduzlar
* Tərəzi Bürcü

#

## İstinadlar
Kompüter görünüşü

**Kompüter görünüşü** kompüterlərin dünyanı insanlar kimi "görmək" və şərh etmək üçün görüntüləri necə "anlaya" biləcəyini araşdıran kompüter elminin bir sahəsidir. Bu sahə, kompüterlərə kameralar və sensorlar vasitəsilə əldə edilən görüntüləri təhlil etmək, anlamaq və onlardan məlumat çıxarmaq imkanı verən alqoritmlər, metodlar və sistemlər inkişaf etdirir.

## Kompüter görünüşünün əsas tapşırıqları

* **Təsvir əldə etmə**: Görüntüləri kameralar və sensorlar vasitəsilə rəqəmsal formatda əldə etmək.
* **Ön işləmə**: Görüntülərdəki səs-küyü azaltmaq, kontrastı artırmaq və digər təkmilləşdirmələr etmək.
* **Xüsusiyyət çıxarılması**: Görüntülərdən obyektləri, kənarları, rəngləri və teksturaları təsvir edən xüsusiyyətləri çıxarmaq.
* **Seqmentasiya**: Görüntüyü fərqli obyektlərə və ya bölgələrə ayırmaq.
* **Obyekt aşkarlanması və tanıması**: Görüntülərdə müəyyən obyektlərin mövcudluğunu və yerini müəyyən etmək.
* **İzləmə**: Görüntü ardıcıllığında obyektlərin hərəkətini izləmək.
* **3D rekonstruksiya**: 2D görüntülərdən 3D modellər yaratmaq.

## Kompüter görünüşünün tətbiq sahələri
Kompüter görünüşü müxtəlif sahələrdə geniş tətbiq olunur:

* **Səhiyyə**: Tibbi görüntülərin təhlili, xəstəliklərin diaqnozu və cərrahi əməliyyatların dəstəklənməsi.
* **Nəqliyyat**: Özünü idarə edən avtomobillər, yol nişanlarının tanınması və sürücünün yorğunluğunun aşkarlanması.
* **Təhlükəsizlik**: Üz tanıma, obyekt izləmə və video nəzarət sistemləri.
* **Əyləncə**: Artırılmış reallıq, virtual reallıq və xüsusi effektlər.
* **İstehsal**: Keyfiyyətə nəzarət, robot manipulyasiyası və avtomatlaşdırılmış yoxlama.

## Əsas metodlar

Kompüter görünüşündə müxtəlif metodlar və alqoritmlər istifadə olunur:

* **Maşın öyrənməsi**: Dərin öyrənmə daxil olmaqla, kompüterlərə böyük məlumat dəstləri üzərində təlim keçməklə görüntüləri tanımağı və təhlil etməyi öyrətmək.
* **Kompüter qrafikası**: 3D modellər yaratmaq və görüntüləri manipulyasiya etmək.
* **Rəqəmsal görüntü işlənməsi**: Görüntülərdəki səs-küyü azaltmaq, kontrastı artırmaq və digər təkmilləşdirmələr etmək.
* **Rəng analizi**: Obyektləri tanımaq və seqmentasiya etmək üçün rəng məlumatlarından istifadə etmək.

## İstinadlar
Övrazcin

** Övrazcin ** və ya ** Pənahabad ** () — İranın Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Xürrəmdəşt bəxşinin Əfşariyyə dehistanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 1,244 nəfər yaşayır (377 ailə). Kəndin əhalisini Azərbaycanlılar təşkil edir, Azərbaycan dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Reyhan Yılmaz

**Reyhan Yılmaz** () ― görmə məhdudiyyətli türk paralimpiya qolbolçusu. O, Türkiyəni 2024 Yay Paralimpiya Oyunlarında təmsil edən milli komandanın üzvü olub.

O, 2017-ci ildə Finlandiyanın Lahti şəhərində keçirilmiş Avropa Qolbol Çempionatında gümüş medal qazanıb. Yılmaz 2018-ci ildə İsveçin Malmö şəhərində keçirilən Qolbol üzrə Dünya Çempionatında da gümüş medalın sahibi olub.

## İstinadlar
II Albert (Belçika kralı)

**II Albert** () — VI Belçika kralı.

21 iyul 2013-cü ildə səhhətinin pisləşməsini bəhanə edərək taxtdan çəkildiyini elan etdi. Beləliklə, Roma papası XVI Benedikt, Niderland kraliçası Beatriks və Qətər əmiri Həməd ibn Xəlifə Sanidən sonra 2013-cü ildə səltənətdən çəkilən dördüncü monarx oldu.

## Mənbə
* Matthew Price (3 July 2013). *[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-23167525 "Belgium's King Albert II announces abdication".]* *BBC News*.
* White, Sam (3 July 1953). *[https://news.google.com/newspapers?nid=1144&dat=19530703&id=r2AbAAAAIBAJ&sjid=q00EAAAAIBAJ&pg=6650,477813&hl=en "Europe's Most Slandered Princess".]* Pittsburgh Press.
* Bacchi, Umberto (18 June 2013). *[http://www.ibtimes.co.uk/articles/480189/20130618/belgium-king-albert-daughter-delphine-boel-sues.htm "Belgium: King Albert's 'Disowned Natural Daughter' Delphine Boel Seeks Recognition in Court".]* *International Business Times*

## İstinadlar
Öznur Cürə

**Öznur Cürə Girdi** () — qadınlar arasında makaralı oxatma idman növündə W2 kateqoriyasında mübarizə aparan türk para-oxatan. O, Paralimpiya, dünya və Avropa çempionu və bəzi dünya rekordlarının sahibidir.

## İdman karyerası
Cürə evdən uzaq olduğu, iflic səbəbi ilə xəstəxanalarda fiziki müalicə aldığı vaxtlarda oturaraq voleybol oynamağa başlayıb. Lakin o, bu idman növünə davam etməyib. Fiziki müalicəsi bitdikdən sonra İstanbula qayıdıb və 2019-cu ildə onu "Okçuluk Vakfı" idman klubuna dəvət edən para-oxatan Bahattin Həkimoğlu ilə tanış olduqdan sonra para-oxatma üzrə idman karyerasına başlayıb. O, makaralı oxatma yarışlarında W2 kateqoriyası üzrə mübarizə aparır. Məşqçiləri Elanur Karakoç və Hasan Basri Hancıdır.

### 2024
Cürə Fransanın Paris şəhərində keçirilən 2024 Yay Paralimpiya Oyunlarında qadınlar arasında fərdi makaralı oxatma yarışının sıralama mərhələsində 704 xal toplayaraq yeni bir dünya rekordu təyin edib. O, daha sonra həmin yarışda iranlı Fatimə Həmmatini məğlub edərək qızıl medalın sahibi olub.

## Şəxsi həyatı
Öznur Cürə 1 oktyabr 1997-ci ildə İstanbulun Kağıthanə səmtində anadan olub. Onun iki böyük bacısı və bir kiçik qardaşı var. Atası 2014-cü ildə Ordudan İstanbula qayıdarkən avtomobilin aşması ilə nəticələnən yol qəzası törədib. Qəza nəticəsində Cürənin anası boynundan aşağı, Cürə özü isə belindən aşağı iflic olmuşdur. O, əvvəlcə Boluda, daha sonra isə Düzcədə fiziki müalicə alıb.

Cürə İstanbul Aydın Universitetində İdman Elmləri fakültəsinin İdman menecmenti ixtisası üzrə təhsil almışdır. 2023-cü ilin fevral ayında Zonquldaklı Fatih Girdi ilə evlənib və soyadına həyat yoldaşının "Girdi" soyadı əlavə edilib. Cütlük İstanbulda yaşayır.

## İstinadlar
Fatma Gül Gülər

**Fatma Gül Gülər** () — görmə məhdudiyyətli türk paralimpiya qolbolçusu. O, dünya və Avopa çempionu olan Türkiyə milli qolbol komandasının üzvüdür.

## İdman karyerası
Güləri qolbol oynamağa 2012-ci ildə ibtidai sinif müəllimi yönləndirib. O, gözdən əlillər üçün orta məktəbdə təhsil aldığı müddətdə məktəbin komandasında oynayıb. Onun məktəbinin komandası 2018-ci ildə Qızlar arasında Qolbol üzrə Türkiyə Çempionatında ikinci olmuşdur.

O, doğulduğu şəhər olan Qəhrəmanmaraşın "Akçakoyunlu İdmanyurdu" idman klubunda oynayır. Klub Türkiyə Qadın Qolbol Birinci Liqasında mübarizə aparır. Gülərin məşqçisi Gültəkin Karasudur. 

### 2024
Gülər 2024-cü ildə Fransanın Paris şəhərində keçirilən Yay Paralimpiya Oyunlarının finalında İsraili məğlub edərək qızıl medal qazanmış Türkiyə milli komandasının üzvü olub.

## Şəxsi həyatı
Fatma Gül Gülər ​​12 fevral 2004-cü ildə Türkiyənin Qəhrəmanmaraş şəhərində anadan olub. O, anadangəlmə görmə qüsurludur.

Orta təhsilini gözdən əlillər üçün məktəbdə başa vurduqdan sonra Qaramandakı Qaramanoğlu Mehmetbəy Universitetinin İdman elmləri fakültəsində idman məşqçiliyi ixtisası üzrə təhsil almağa başlamışdır.

## İstinadlar
Şahzadə Aleksandr (III Leopoldun oğlu)

**Şahzadə Aleksandr Emanuel Henri Albert Mari Leopold** (; ) — Belçika kralı III Leopoldun ikinci evliliyindən doğulan oğlu, Belçika şahzadəsi. Kralın gizli evliliyindən dünyaya gəlməsi səbəbilə, şahzadə titulu daşımasına baxmayaraq Belçika taxt-tacından məhrum edilmişdir.

18 iyul 1942-ci ildə Laykendə dünyaya gəldi. Atası Belçika kralı III Leopold, anası isə onun gizlicə evləndiyi ikinci xanımı Mariya Lilyan Baeldir. Vəftiz anası isə ögey bacısı olan Jozefina-Şarlottadır. Uşaqlığının ilk illəri ağır keçdi. Belə ki, ölkənin nasistlər tərəfindən işağl edilməsinin ardından ailəsiylə birlikdə göz altına alındılar. 1944-cü ildə baş tutan Normandiya əməliyyatından sonra isə ailəsiylə birlikdə alınaraq Saksoniyadakı malikanələrin birinə həbs edildilər. 1945-ci ildə amerikalılar tərəfindən azadlığa buraxılsalar da, ölkəyə dönmələri 1950-ci ildə keçirilən referendumdan sonra gerçəkləşdi. Çox keçmədən isə atası III Leopold, ilk evliliyindən doğulan böyük oğlu Boduenin lehinə taxtdan çəkildi.

Valideynlərinin gizlicə evlənməsi səbəbilə Aleksandr və ondan sonra dünyaya gələn 2 bacısı kralın rəsmi övladları olaraq qəbul edilsələr də, Belçika taxt-tacından məhrum edildilər. Doğuşdan etibarən ciddi ürək çatışmazlığı olan Aleksandr ABŞ-da əməliyyat olundu. 14 mart 1991-ci ildə Böyük Britaniyanın Suffolk əyalətində, daha öncə 2 dəfə evlənmiş polyak əsilli Lea Uolmanla nigahlandı. Anasının buna etiraz etməsindən çəkindiyi üçün evlilik 1998-ci ilədək gizli tutuldu. Xanımının öncəki evliliklərindən 2 övladı olsa da, cütlüyün bu nigahdan uşağı olmadı.

29 noyabr 2009-cu ildə ağciyər arteriyasının tromboembolizmi səbəbilə Belçikada vəfat etdi. 4 dekabrda tərtib olunan cənazə mərasiminin ardından cənazəsi Laykendəki ailə məzarlığına dəfn olundu.

## Mənbə

* Séguy, Philippe (2008-04-29). "Léa de Belgique: Il faut en finir avec le malheur". *Point de Vue* (in French): 18–21
* *[https://www.smh.com.au/national/a-wife-loved-by-a-king-but-not-her-people-20020620-gdfdqp.html "A wife loved by a king but not her people".]* The Sydney Morning Herald. 20 June 2002
* *[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1396745/H-R-H-Princess-Liliane-of-Belgium.html "H R H Princess Liliane of Belgium".]* *The Daily Telegraph*. 10 June 2002
* Geais, Pierrick (12 February 2021). *[https://www.vanityfair.fr/savoir-vivre/story/l-histoire-d-amour-entre-le-roi-leopold-iii-et-lilian-baels-qui-a-scandalise-la-belgique/13394 "L'histoire d'amour du roi Léopold III qui a scandalisé la Belgique"]*. *Vanity Fair* (in French)

## İstinadlar
Belçikalı Mariya-Esmeralda (III Leopoldun qızı)

**Belçikalı Mariya-Esmeralda Adelayd Lilyan Anna Leopoldina** (; ) — Belçika kralı III Leopoldun ikinci evliliyindən doğulan qızı, Belçika şahzadəsi. Kralın gizli evliliyindən dünyaya gəlməsi səbəbilə, şahzadə titulu daşımasına baxmayaraq Belçika taxt-tacından məhrum edilmişdir.

30 sentyabr 1956-cı ildə Laykendə dünyaya gəldi. Atası taxtdan əl çəkdirilən keçmiş Belçika kralı III Leopold, anası isə onun gizlicə evləndiyi ikinci xanımı Mariya Lilyan Baeldir. Vəftiz atası isə ögey qardaşı olan II Albertdir. Valideynlərinin gizlicə evlənməsi səbəbilə Mariya-Esmeralda kralın rəsmi övladı olaraq qəbul edilsə də, Belçika taxt-tacından məhrum edildi. 5 aprel 1998-ci ildə Londonda ingilis əsilli farmakoloq Sör Salvador Monkada ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 2 övladı dünyaya gəldi.

* Aleksandra Leopoldina Monkada (4 avqust 1998, London)
* Leopold Danyel Monkada (21 may 2001, London)

Jurnalistika üzrə təhsil alan Mariya-Esmeralda yazar və jurnalist olaraq fəaliyyət göstərir. Bundan başqa qadın haqlarının müdafiəsi və təbiətin mühafizəsi üzrə aktivist fəaliyyətləri vardır.

## Mənbə

* Séguy, Philippe (2008-04-29). "Léa de Belgique: Il faut en finir avec le malheur". *Point de Vue* (in French): 18–21
* *[https://virunga.org/fr/nouvelles/la-princesse-esmeralda-de-belgique-filme-le-parc-des-virunga/ "La Princesse Esmeralda de Belgique filme le Parc des Virunga - Parc National des Virunga"]*
* *[https://www.smh.com.au/national/a-wife-loved-by-a-king-but-not-her-people-20020620-gdfdqp.html "A wife loved by a king but not her people".]* The Sydney Morning Herald. 20 June 2002
* *[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1396745/H-R-H-Princess-Liliane-of-Belgium.html "H R H Princess Liliane of Belgium".]* *The Daily Telegraph*. 10 June 2002
* Geais, Pierrick (12 February 2021). *[https://www.vanityfair.fr/savoir-vivre/story/l-histoire-d-amour-entre-le-roi-leopold-iii-et-lilian-baels-qui-a-scandalise-la-belgique/13394 "L'histoire d'amour du roi Léopold III qui a scandalisé la Belgique"]*. *Vanity Fair* (in French)

## İstinadlar
Linköping

**Linköping** ([ˈlɪnːˌɕøːpɪŋ]) — İsveçin cənubunda yerləşən bir şəhərdir. Östergötland əyalətinin mərkəzidir və 162.200 əhalisi ilə (2023) ölkənin yeddinci ən böyük şəhəridir.

## Tarix

Linköping İsveçin ən qədim şəhərlərindən biridir və tarixi XII əsrə qədər uzanır. Şəhər tarixən dini bir mərkəz olmuşdur və Linköping kafedralı ölkənin ən əhəmiyyətli qotika üslubunda tikilmiş olan kilsələrindən biridir. XVII əsrdə Linköping İsveçin ən böyük ikinci şəhəri idi, lakin daha sonra iqtisadi əhəmiyyətini itirməyə başlamışdır.

## Coğrafiya

Linköping, Stångån çayının sahilində yerləşir və Roxen gölünə yaxındır. Şəhər, Götaland düzənliyində yerləşir və ətrafı əkinçilik sahələri və meşələrlə əhatə olunmuşdur.

## İqtisadiyyat

Linköping, İsveçin ən sürətlə inkişaf edən şəhərlərindən biridir və iqtisadiyyatı texnologiya, təhsil və səhiyyə sahələrinə əsaslanır. Şəhərdə Saab Automobile şirkətinin qərargahı yerləşir və bu şirkət İsveçin ən böyük müdafiə sənayesi şirkətidir. Linköping Universiteti ölkənin ən böyük universitetlərindən biridir və şəhər iqtisadiyyatına böyük təsir göstərir.

## Təhsil və mədəniyyət

Linköping Universiteti 30.000-dən çox tələbəyə sahibdir və şəhərdə bir çox tədqiqat mərkəzi və institut yerləşir. Şəhərdə bir neçə muzey, teatr və sənət qalereyası da mövcuddur.

## Nəqliyyat

Linköping, İsveçin nəqliyyat şəbəkəsinə yaxşı inteqrasiya olunmuşdur. E4 avtomobil yolu şəhərdən keçir və Stokholm və Malmö şəhərlərinə birbaşa əlaqə təmin edir. Linköping Şəhər Hava Limanı şəhər mərkəzindən cəmi bir neçə kilometr aralıda yerləşir və bir çox Avropa şəhərinə uçuşlar təklif edir.

## Maraqlı yerlər

***Linköping kafedralı**: XII əsrdə tikilmiş möhtəşəm bir qotika üslubunda olan kilsə.
***Gamla Linköping**: Şəhərin tarixi mərkəzinin qorunub saxlanılan bir hissəsi.
***Saab Aerokosmik muzeyi**: Saab şirkətinin tarixi və məhsulları haqqında bir muzey.
***Östergötlands muzeyi**: Östergötland əyalətinin tarixi və mədəniyyəti haqqında bir muzey.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* (ingilis dilində)
* www.visitlinkoping.se – The official visitors guide to Linköping
Arogenez

**Arogenez** (yun. aϊρω – qaldırmaq və genez) Strukturun ümumi səviyyəsinin yüksəldilməsi (morfofizioloji tərəqqi) istiqamətində orqanizmlərin təkamülü; aromorfozların inkişafı əsasında baş verir. Sinonim kimi "anaqenez" termini də işlədilir.

## İstinadlar
Cəfərabad (Xürrəmdəşt)

** Cəfərabad ** (, ) — İranın Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Xürrəmdəşt bəxşinin Əfşariyyə dehistanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 753 nəfər yaşayır (218 ailə). Kəndin əhalisini Azərbaycanlılar təşkil edir, Azərbaycan dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Arxilox

Arxilox (; ) – qədim Yunan şairi. Bir çox yunan müharibələrində iştirak etmişdir. Antik dövrün ilk lirik şairi olmuşdur. Lirik şeir, elegiya, himn, epitafiya, həcv və təmsillərindən parçalar (200–250 misra) qalmışdır. Arxilox yamb vəzninin yaradıcısı hesab edilir. Antik dövrdə Arxiloxun sənətini yüksək qiymətləndirilmiş, onu Homerə, Hesioda oxşatmışdırlar; vətənində şərəfinə məbəd inşa etmişdirlər (e.ə. V əsrin əvvəllərində). Feognidin, Alkeyin, Sapfonun, Pindarın yaradıcılığında, həmçinin Yunan dramaturgiyasında Arxiloxun təsiri hiss olunur.

## İstinadlar
Əfşariyyə dehistanı

** Əfşariyyə dehistanı ** () — İranda, Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Xürrəmdəşt bəxşində inzibati-ərazi vahidi. Bölgə öz adını burada yaşayan Əfşar boyudan alıb və Əfşarların yurdu mənasını daşıyır.

## Əhalisi
2016–cı il siyahıyaalınmasına görə dehistanın əhalisi 3.394 ailədə 3.692 nəfəri kişilər və 3.570 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 7.262 nəfərdir.
İnzibati baxımdan 19 kəndi əhatə edir ki onlardan üçündə əhali yaşamır.

### Milli tərkibi
Dehistan əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar. Əhalisi əsasən Əfşar boyunun törəmələridirlər.



 

## İstinadlar
Qabriel Sundukyan

**Qabriel Sundukyan** (; ) — erməni yazıçısı və dramaturqu, müasir erməni dramaturgiyasının banisi.

Tiflisdə varlı erməni ailəsində anadan olan Sundukyan həm klassik, həm də müasir erməni, fransız, italyan və rus dillərini öyrənmiş, Sankt-Peterburq Universitetində oxumuş və burada fars dilinin versiyası prinsipləri üzrə dissertasiya yazmışdır. Daha sonra Tiflisə qayıdıb dövlət qulluğuna daxil olmuş, 1854-58-ci illərdə Dərbəndə sürgün edilmişdir. 1863-cü ildə Tiflisdəki erməni teatr kollektivi onun ilk tamaşası olan "Gecə asqırmağın xoşbəxtliyi"ni tamaşaya qoymuşdur. Onun məşhur "Pepo" pyesi (1871) 1935-ci ildə ilk erməni pyesinə çevrilmişdir. İrəvandakı Sundukyan adına Dövlət Akademik Teatrına onun adı verilib.
## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*The Heritage of Armenian Literature: From the Eighteenth Century to Modern Times, By Agop J. Hacikyan, Gabriel Basmajian, Edward S. Franchuk, Wayne State University Press, 2005, 
## Xarici keçidlər
Meksika filtrı

**Meksika filtrı** – inkişaf etməmiş ölkələrdə, xüsusilə, Meksikada baş verən film və televiziya səhnələri üçün istifadə olunan sarı və ya sepiya rəngli filtr.

## Tarixi
2000-ci ildə buraxılmış *"[[Traffik]]"* filminin rejissoru Stiven Soderberq filmin Meksikada baş verən səhnələri üçün sarı filtrdən istifadə etmişdir. Tezliklə ABŞ və Avropadakı film istehsalçıları Latın Amerikası və Cənub-Şərqi Asiyada baş verən səhnələri fərqləndirmək üçün bu filtrdən istifadə etməyə başlamışdırlar.

2008-ci ildə yayımlanan, hadisələri Meksika ilə əlaqəli olan *"[[Breaking Bad]]"* serialında sarı rəngli filtrın tez-tez istifadə olunmasından sonra fanatlar bu filtrı "Meksika filtrı" adlandırmışdırlar. "Meksika filtrı" termini 2023-cü ildə baş verən Kanada meşə yanğınları zamanı Nyu-York şəhərinin görünüşünü təsvir etmək üçün istifadə olunmuşdur.

## İstifadə
Sarı rəngin isti iqlim, kriminalistika, təhlükə ilə əlaqələndirilməsi Meksika filtrından istifadəyə səbəblər kimi göstərilir. Rejissorlar "üçüncü dünya ölkəsi" estetikası yaxalamaq üçün bu filtrı tətbiq edirlər. Meksika filtrının istifadə olunduğu bəzi film və seriallar:
* "Traffik"
* "Sikario"
* "Breaking Bad"
* "Mişar 10"
* "Xilasetmə"

## Tənqid
Meksika filtrı Meksika və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrini steriotipik təsvir etdiyinə görə tənqid olunur və haqqında internet memləri hazırlanır.

## İstinadlar
Packard Model G

**Packard Model G** — 1902-ci ildə keçmiş Amerika avtomobil istehsalçısı  tərəfindən istehsal edilmiş iki silindrli avtomobildir. Yalnız 4 nüsxə istehsal olunub. Təkər bazası 2,3 metr və arxada əlavə qapısı olan açıq kuzovlu avtomobilə səkkiz sərnişin yerləşə bilirdi. Ön və arxada iki yanacaq çəni yerləşir.

## İstinadlar