open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cazibə (qrammatika)

**Cazibə (qrammatika)** — Dilçilikdə cazibə, bir cümlədəki bir xüsusiyyəti bir sözdən digərinə yanlış şəkildə genişləndirən dil istehsalında bir səhv növüdür. Bu, başqa sözlə razılaşma əsasında xüsusiyyətin təyin edildiyi razılığın cəlb edilməsinə aid ola bilər. Bu, adətən ingilis dilində mövzu fel razılaşması ilə baş verir, xüsusən də mövzu mürəkkəb isim fraza quruluşunda feldən ayrıldıqda. O, həmçinin qrammatik rollara əsaslanan xüsusiyyətlər təyin edən hal sürücüsünə və ya ingilis dilinin dialektal formalarında inkar hissəciklərini genişləndirən mənfi sürücüyə aid edilə bilər.

## Müqavilə cəlbediciliyi
Razılaşmanın cəlbediciliyi felin mövzudan fərqli olan isimlə uyğunlaşması zamanı baş verir. Bu, ən çox mürəkkəb mövzu isimləri ilə baş verir, bunun əsas nümunəsi New Yorker-də ortaya çıxdı:

ABŞ-də ingilis dilini rəsmi dil etmək səyləri getdikcə sürətlənir.
Mövzu isim söz birləşməsinin "səy" başlığı cəmdir, lakin fel tək formada görünür, çünki ara cümlədəki "dil" yerli isim təkdir və buna görə də tək xüsusiyyətin "is"də görünməsinə səbəb olur. . Bok bu misala işarə etsə də, cümlədəki kimi yerli isimlərin çoxalma və felə cəmləşməsinin daha geniş yayılmış nümunəsinə əməl etmir:

"Kabinetlərin açarı yoxdur"

Cəmli isimlərin daha tez-tez cəlb edilməsi tendensiyası çoxluğun bir xüsusiyyət kimi qeyd edilməsindən qaynaqlanır, burada təklik standartın bir hissəsi hesab olunur və isimlərin çoxluq işarəsinin aktivləşməsi felin cəm formasının aktivləşməsini cəlb edir. Razılaşma yalnız Subject Verb razılaşması ilə deyil, həm də İngilis dilində WH hərəkətində Obyekt Verb razılaşması ilə görünür. Bu qeyri-qrammatik quruluşu götürək.

## Cəlbedici hallar
Case cazibəsi, nisbi əvəzliyin nisbi bənddəki funksiyasına uyğun bir işə malik olmaqdansa, onun əvvəlki halını götürməsi ("cəlb etməsi") prosesidir. Məsələn, aşağıdakı ingilis cümləsində nisbi əvəzliyin müvafiq halı, ittihamedicisi var:

Bu, dünən tanış olduğum adamın müdiridir.
Digər tərəfdən, aşağıdakı səhv hökmdə apellyasiya şikayəti var:

Bu, dünən tanış olduğum adamın müdiridir.
"[from] a man" qabaqcıl söz sahibi olduğu üçün nisbi əvəzlik də yiyəliyə çevrilmişdir. Cazibə standart ingilis dilində nəzəri prosesdir, lakin Yunan Septuagintasında geniş yayılmışdır və Əhdi-Cədiddə də rast gəlinir.

## İstinadlar
Ştolzenfels

**Ştolzenfels qalası** () — Lan çayının mənsəbi ilə üzbəüz Reynin sol sahilində Koblensin eyniadlı rayonunun yuxarısında yerləşir.
2002-ci ildən qala YUNESKO-nun Orta Reyn Vadisinin ümumdünya irs siyahısına daxildir.
## Tarixi
thumb|Səmadan görünüşü. 2007-ci il
Qala 1242-1259-cu illərdə Trier arxiyepiskopu II Arnold tərəfindən yay iqamətgahı kimi tikilmişdir.
İngilis neoqotikası binanın romantik üslubuna güclü təsir göstərmişdir.
Yay iqamətgahının otaqları qiymətli mebel və rəsmlərlə bəzədilib.
Ən yadda qalan otaq qədim zirehlərin nümayiş olunduğu Cəngavər Zalı idi.

Otuzillik müharibədə qala döyüşən tərəflər tərəfindən fəal şəkildə istifadə edilmişdir.
Qala 1689-cu ildə dağıdılıb və 150 ​​il xarabalıq qalıb.

1842-ci ildə sarayın genişləndirilməsi və yenidən qurulması dayandırıldı.
1843-cü ildən işçilər üçün yaşayış yeri kimi istifadə olunur. Neoqotik ibadətgah 1845-ci ildə tikilmişdir.

## Hazırda
thumb|Восстановление замка Штольценфельс
thumb|Июль 2009 года
thumb|Гобелен Замка Штольценфельс
Cəngavərlər Zalı tarixi silahlar və su qabları kolleksiyasının toplusudur.
Ziyarətçilər terlik geyinməlidirlər.
Qalanın orta əsrlərə aid otağında divarlar rəssam Hermann Stilkenin rəsmləri ilə bəzədilib.
Onlar romantizmin ən mühüm əsərlərindəndir.

2011-ci ildə Koblensdə Garden Show sərgisi keçirildi. Tədbirin hazırlanması üçün Ştolzenfels qəsrinin bərpası üçün dövlət vəsaitindən 16 milyon avro ayrıldı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Бейер, Генрих: Замок Штольценфельс: сувенир для путешественников Рейне. Кобленц, 1842
* Фейстеля, Симон: история королевского замка Капеллена Штольценфельс к Рейну. Кобленц, 1842
* Марка Буша Карл: Вспоминая Штольценфельс: краткая история замка и города Кобленца, с Его Величеством королём Фридрихом Вильгельмом IV посвящённый фиксированной кантату. Кобленц, 1850
## Xarici keçidlər
* Schloss Stolzenfels
* UNESCO Welterbe Oberes Mittelrheintal
* 50 hochaufgeloste Schloss-Bilder des Malers Caspar Scheuren (15,3 MB)
* Burgen, Schlosser, Altertumer in Rheinland Pfalz
* Stolzenfels digital im Zustand 1845 mit Uberblendungen zur Ruine und zu den Entwurfen von Schinkel, Schnitzler u. a.
* Material zu Schloss Stolzenfels in der Sammlung Duncker der Zentral- und Landesbibliothek Berlin (PDF; 301 kB)
* Das Stolzenfels-Album von Caspar Scheuren
Göyöskürək

**Göyöskürək** — kəskin antroponotik hava-damcı bakterial infeksiyası, tənəffüs yollarının təhlükəli yoluxucu xəstəliyi.

Ən xarakterik əlaməti paroksismal spazmodik öskürəkdir. İki yaşdan kiçik uşaqlar üçün çox təhlükəlidir.

1950-ci ilə qədər peyvəndin geniş tətbiqindən əvvəl, göyöskürək uşaqlar arasında ən çox yayılmış xəstəliklərdən biri idi. Peyvənd xəstəliyin qarşısını alır, lakin peyvənd edilmiş insanlar bakteriyaların daşıyıcısı ola bilər və onu peyvənd olunmamış insanlara ötürə bilirlər, nəticədə sonuncular hələ də xəstəliyin inkişaf riski altındadır.

## Xəstəliyin törədicisi

Göyöskürək xəstəliyini Borde-Janqu bakteriyası törədir (ilk dəfə 1906-cı ildə onu təsvir edən belçikalı alim J. Borde və fransız alimi O. Jangın şərəfinə adlandırılmışdır) (Bordetella pertussis). Ananın antitellərinə görə anadangəlmə immunitet inkişaf etmir. Yoluxuculuq (təmasda olduq yoluxma ehtimalı) 90% -dir. 1937-ci ildə göyöskürək çöpünə bənzər bir mikroorqanizm, parapertussis çubuğu təcrid olundu. Bu mikroorqanizmin yaratdığı xəstəlik yüngül öskürəyin forması kimi davam edir, lakin göyöskürəyə qarşı immunitet qoymur.

## İnkişafı
Ən çox altı yaşa qədər uşaqlar xəstələnirlər. İnkubasiya dövrü 7 gündən 14 günə qədər davam edir. İnfeksiya yoluxmuş şəxslə birbaşa təmasda olduqda hava-damcı yolu ilə ötürülür. Xəstə xəstəliyin 1-ci günündən 25-ci gününə qədər yoluxucudur. Vaxtında antibiotik terapiyası qəbul etdikdə yoluxucu dövrün müddəti azaldıla bilər. Yetkin yaşda olan insanlar da Bordetella pertussisin daşıcısı ola bilərlər. Xəstə xəstəliyin ilk əlamətləri göründüyü andan 30 gün ərzində ətrafdakı insanlar üçün təhlükəlidir.

Bu tip infeksiyaya qarşı anadangəlmə immunitet yoxdur. Xəstəlikdən sonra sabit immunitet yaranır. Bir dəfəlik peyvənd qısamüddətli effekt verir, peyvənd cədvəlində göstərilən vaxtda təkrar peyvənd tələb olunur.

## Müalicəsi
Xəstəliyi ağır formada keçirən, beyində qan dövranının və tənəffüs ritmində problem olan xəstələr, erkən yaşda olan uşaqlar xəstəxanaya yerləşdirilir. Epidemioloji göstəricilərə görə qapalı uşaq müəssisələrindən (xəstəliyin şiddətindən asılı olmayaraq) uşaqlar xəstəxanaya yerləşdirilir.

## Ədəbiyyatı
* 
* Коклюш // Энциклопедия "Кругосвет".
* *Шувалова Е. П.* Инфекционные болезни. — : Медицина, 2005.
* Инфекционные болезни у детей: учебник для педиатрических факультетов медицинских вузов / Под ред. проф. В. Н. Тимченко. — : СпецЛит, 2008.
* Versteegh FGA, Schellekens JFP, Fleer A, Roord JJ. Pertussis: a concise historical review including diagnosis, incidence, clinical manifestations and the role of treatment and vaccination in management. Rev Med Microbiol |2005;16(3)79–89

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bahadur Axundov

**Bahadur Məmməd oğlu Axundov** — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR rabitə naziri (1984–1990), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı.

## Həyatı
Bahadur Məmməd oğlu Axundov 1929-cu ilin may ayında anadan olmuşdur. Moskva Elektrotexnika Rabitə İnstitutunu bitirmişdir.

Bahadur əmək fəaliyyətinə 1943-cü ildə Bakı teleqrafının mexaniki kimi başlamış, növbə mühəndisi, şöbə rəisi, Bakı teleqrafının rəisi, 1963-cü ildən Azərbaycan SSR Rabitə Nazirliyinin baş mühəndisi olmuşdur. 1965-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan SSR rabitə nazirinin birinci müavini, 1984-cü ildə isə Azərbaycan SSR rabitə naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Bahadur Axundov 1956-cı ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı seçilmişdir. "Azərbaycan SSR əməkdar rabitəçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Dağ kralının mağarasında

thumb|Edvard Qriq

"**Dağ kralının mağarasında**" () — Henrik İbsenin 1867-ci ildə yazdığı *[[Per Günt]]* pyesinin 2-ci pərdəsinin altıncı səhnəsi üçün təsadüfi musiqi kimi Edvard Qriq tərəfindən 1875-ci ildə bəstələnmiş orkestr musiqi parçasıdır. O, əvvəlcə Opus 23-ün bir hissəsi idi, lakin sonra Per Günt, Suite No. 1, Op.46-nın son parçası olaraq çıxarıldı.  Onun asanlıqla tanınan mövzusu ona populyar mədəniyyətdə simvolik status qazanmağa kömək etdi,  burada bir çox sənətçi tərəfindən aranjiman edilib.

Adın tərcüməsi hərfi deyil. Duvr Norveçin dağlıq bölgəsidir və "qubbe" (qoca) kişi və ya ər kimi tərcümə olunur. "Gubbe" qadın həmkarı "kjerring" ilə birlikdə kişi və qadın trolları, "trollgubbe" və "trollkjerring"ləri fərqləndirmək üçün istifadə olunur. Tamaşada Dovregubben Peer Gyntin fantaziyada icad etdiyi trol kralıdır.

## Parametrləri

Əsər baş qəhrəman Per Günt, yuxu kimi bir fantaziyada "Dovregubbens (Dağ kralının meşəsi) zalına" girərkən ifa olunur. Səhnənin təqdimatı davam edir: “Troll saray adamları, qnomlar və qoblinlərdən ibarət böyük bir izdiham var. Dovregubben övladları və qohumlarının əhatəsində tacı və əsa ilə taxtında oturur. Per Günt onun qarşısında dayanır. Salonda böyük hay-küy var”. Oxunan misralar səhnənin ilk sətirləridir.  

Qriq özü yazırdı: “Dağ Kralının mağarası üçün mən elə bir şeylər yazmışam ki, o qədər inək, həddindən artıq norveçlilik və “öz-özünə yetər” qoxusu gəlir ki, mən bunu eşitməyə dözə bilmirəm, ümid edirəm ki, ironiya özünü hiss etdirəcək”. “Özünə... kifayət qədər” mövzusu – “ Özünə sadiq ol” ifadəsində nəzərdə tutulan öhdəlikdən qaçmaq və sadəcə kifayət qədər iş görmək – *Per Güntün* əsasını təşkil edir və bu ifadə səhnədi bu parçanı izləyən Per və dağ kralı tərəfindən. müzakirə olunur.  

## Musiqi

Əsər B minorun ümumi açarındadır. Sadə mövzu orkestrin ən aşağı registrlərində yavaş-yavaş başlayır, əvvəlcə violonçellər, kontrabaslar və fagotlar ifa edir. Bildirildikdən sonra, əsas mövzu bir neçə fərqli artan notla çox az dəyişdirilir, lakin mükəmməl beşdə bir yerə köçürülür ( F-sharp majorun açarına, dominant açar, lakin yastı altıncı ilə) və müxtəlif alətlərdə ifa olunur.

Daha sonra iki qrup alətlər eyni yüksəklikdə bir-biri ilə "toqquşana" qədər müxtəlif oktavalarda hərəkət edir və çıxır. Temp tədricən prestissimo finala qədər sürətlənir və musiqinin özü getdikcə daha yüksək və çılğın olur.

## Mahnının sözləri ''Per Günt''-də

## İstinadlar
Abxaziya himni

**Abxaziya himni** və ya **Aiaaira** — Abxaziyanın rəsmi himni. Sözləri, Abxaziya 1992-ci ildə müstəqilliyini elan etdikdən sonra yazılıb.

## Sözləri
Laknau gözəli (film, 2006)

**Laknau gözəli** və ya **Lakxnau gözəli** (urduca **امراؤ جان‎**, hindcə: **उमराव जान**, ingiliscə **Umrao Jaan**) 2006-cı ildə orijinalı urdu və hind dillərində çəkilmiş Hindistan bədii filmidir. Filmin premyerası 2 noyabr 2006-cı ildə baş tutmuşdur. Filmin süjet xətti XIX əsrin məşhur hind şairəsi və rəqqasəsi Umrao-Can-Adanın həyatından bəhs edən və real hadisələrə əsaslanaraq yazılmış Mirzə Məhəmməd Hadi Rusvanın “Rəqqasə” romanının ekranlaşdırılmış versiyasıdır.

## İstinadlar
Laknau gözəli (film, 1981)

**Laknau gözəli** və ya **Sevimli Umrao** (urduca: **امراؤ جان‎**, hindcə: **उमराव जान**, İngiliscə: **Umrao Jaan**) — 1981-ci ildə çəkilmiş hind bədii filmidir, filmin orijinalı urdu dilində çəkilmiş, sonradan isə hind dilinə dublyaj olunmuşdur. Filmin süjet xətti XIX əsrin məşhur hind şairəsi və rəqqasəsi Umrao-Can-Adanın həyatından bəhs edən və real hadisələrə əsaslanan və Mirzə Məhəmməd Hadi Rusvanın qələmə aldığı “Rəqqasə” (1899) romanının ekranlaşdırılmış versiyasıdır.

## İstinadlar
Laknau gözəli (dəqiqləşdirmə)

Laknau gözəli (film, 2006) – 2006-cı ildə orijinalı urdu və hind dillərində çəkilmiş Hindistan bədii filmidir. 

Laknau gözəli (film, 1981) – 1981-ci ildə çəkilmiş hind bədii filmidir.
Okean (film, 1986)

**Okean** (ingiliscə: **Samundar**) – 1986-cı ildə Rahul Rawailin rejissorluğu və Muşir-Riazın prodüserliyi ilə çəkilmiş Hindistan romantik döyüş filmidir. Filmdə Sunny Deol, Poonam Dhillon, Anupam Kher və Amrish Puri çəkilmişdirlər.

## Aktyor heyəti

*Sunny Deol ... Ajit
*Poonam Dhillon ... Anjali
*Anupam Kher ... Rajeshwar Nath / Girija Shankar
*Paresh Rawal ... Hansukh
*Amrish Puri ... Raizada Narsingh
*Navin Nischol ... Surajbhan
*Manauj Nair ... Samundar

## Saundtrek

Sözlər: Anand Bakshi
Oyan Sid (film, 2009)

**Oyan Sid** (ingiliscə: **Wake up Sid**) 2009-cu ildə çəkilmiş Hindistan romantik komediya filmi. Filmin rejissoru Ayan Mukerji və prodüseri Karan Coharın Dharma Productions şirkətidir. Filmdəki hadisələr müasir Bombeydə baş verir və Kəlküttədən gələn istedadlı yazıçı Aisha (Konkona Sen Sharma) tərəfindən həyatın mənasını öyrənən kollec tələbəsi Sid Mehra (Ranbir Kapoor) adlı dəcəl bir atanın oğlunun hekayəsindən bəhs edir.

## Saundtrekləri

#Shankar Mahadevan – Wake Up Sid! – 3:51
#Clinton Cerejo – Kya Karun? – 4:13
#Shankar Mahadevan – Aaj Kal Zindagi – 4:13
#Kavita Seth, Amitabh Bhattacharya – Iktara – 4:13
#Shankar Mahadevan, Uday Benegal – Life Is Crazy – 4:14
#Tochi Raina, Amitabh Bhattacharya, Raman Mahadevan – Iktara – 3:44
#Shankar Mahadevan – Wake Up Sid! (Club Mix) – 3:44
Konkona Sen Şarma

Konkona Sen Şarma () hind aktrisasıdır. Bollivudun yeni simalarından biridir. O, rejissor Aparna Senin qızıdır. Dörd yaşında debüt etdikdən sonra 2001-ci ildə peşəkar karyerasına başlamışdır. O, müxtəlif Filmfare Mükafatlarını qazanmışdır. Onun ən məşhur filmləri “Metroda həyat” və “Gözlərdəki həqiqət” filmləridir.

## İstinadlar
Hideyo Noquçi

və ya doğum adı ilə  – Yaponiya bakterioloqu. O, sifilis xəstəliyinin törədicisi olan *[[Treponema pallidum]]* bakteriyasını kəşf etməsinə görə tanınır.

## Həyatı və karyerası
Seysaku Noquçi 9 noyabr 1876-cı ildə Yaponiyanın Fukuşima prefekturasının İnavaşiro qəsəbəsində doğulmuşdur. 1878-ci ildə evdəki ocağa düşərək sol əlini yandırmışdır. 1892-ci ildə Kanae Vatanabe əlini əməliyyat etdirmiş və Noquçi baş barmağını yenidən hərəkət etdirə bilmişdir. Bu hadisədən sonra tibb sahəsinə maraq göstərməyə başlamışdır. 1896-cı ildə tibb təhsili almaq üçün Tokioya yola düşmüş və 1897-ci ildə milli imtahanı keçərək həkim olmuşdur. 1898-ci ildə Şibasaburo Kitasatonun başçılıq etdiyi Yoluxucu Xəstəliklər İnstututuna daxil olaraq bakterioloq olmağa qərar vermişdir. Bu dövrdə adını Seysakudan Hideyoya dəyişmişdir. O, Çinə gedərək taunla mübarizə aparmışdır.

Noquçi 1900-cü ildə Simon Fleksnerin dəvəti ilə ABŞ-yə getmiş və Pensilvaniya Universitetində işləmişdir. Burada ilan zəhərini öyrənmişdir. 1903-cü ildə Milli Serum İnstitutunda işləmək üçün Danimarkaya getmişdir. 1904-cü ildə Nyu-Yorkda yerləşən Tibbi Tədqiqat üzrə Rokfeller İnstitutunda işləməyə başlamışdır.

1915-ci ildə Yaponiyaya qayıtsa, 1918-ci ildə sarı qızdırma xəstəliyini öyrənmək üçün Cənubi Amerikaya getmiş, Peru, Braziliya, Salvador, Ekvadorda olmuş və vaksin hazırlamışdır. 1927-ci ildə sarı qızdırma xəstəliyinin səbəbini aşkar etmək üçün müasir Qananın ərazisində yerləşən Akkra şəhərinə getmişdir. O, Nyu-Yorka qayıtmağı planlaşdırsa da, sarı qızdırmaya yoluxmuş və 21 may 1928-ci ildə Akkrada ölmüşdür.

## Elmi töhfələri
Noquçi 1913-cü ildə ABŞ-də sifilis xəstəliyinin törədicisini kəşf etmişdir. Bu kəşfinə görə 1914 və 1915-ci illərdə Tibb üzrə Nobel mükafatına namizəd göstərilmişdir. O, poliomielit, Oroya qızdırması və traxoma xəstəliklərini də tədqiq etmişdir.

## Xatirəsi
1939-cu ildə Noquçinin doğulduğu yerdə Hideyo Noquçi Memorial Muzeyi açılmışdır. Noquçinin Ekvadorda çəkdirdiyi fotosu 1000 yenlik əsginasda öz əksini tapmışdır. Google 9 noyabr 2011-ci ildə onun 135 illiyi münasibətilə dudl yayımlamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Kathak

**Kathak** (hindi : **कथक**) Şimali Hindistana məxsus olan klassik rəqs üslubudur.

Bu rəqsdə sürətli ayaq hərəkətləri, fırlanmalar və əl hərəkətləri vacibdir. Hər rəqs bir hekayədən danışır. Keçmişdə “kathaka” adlı nağılçılar mifləri, mifoloji hekayələri rəqs hərəkətlərinin müşayiəti altında danışırdılar. Məhz bu rəqslərə əsaslanaraq hekayələrin danışılması ənənəsi nəsildən-nəslə keçmiş və günümüzə qədər gəlib çatmışdır.
Kira Vassiliki

**Kira Vassiliki** (; əsl adı **Vassiliki Kontaksi**; ) — Osmanlı hökmdarı Əli Paşanın sarayında böyümüş nüfuzlu yunan qadın.

## Həyatı

Vassiliki Kontaksi Yunanıstanın Tesprotiya vilayətindəki Filyate kəndində anadan olub. On iki yaşında o, atasının həyatını şəfaət etmək üçün yerli osmanlı hökmdarı Əli Paşaya verildi. Atasını əfv edən Əli Paşa 1808-ci ildə Vasiliki ilə evlənir və o, onun hərəmi olur. Xristian inancını tətbiq etməyə icazə verilərək, o, pravoslav xalqı adından şəfaət etdi. Ola bilsin ki, Yunanıstanın vətənpərvər təşkilatı "Filiki Eteriya" ilə əlaqə saxlayıb. Bu müddət ərzində o, bir sıra xeyriyyə təşəbbüsləri həyata keçirdi. 1819-1820-ci illərdə o, Afon dağında bir sıra bərpa işlərini maliyyələşdirdi.

1822-ci ilin yanvarında Osmanlı sultanı qüvvələri tərəfindən Yaninanın mühasirəsinin son mərhələsində Vassiliki Əli Paşa və şəxsi mühafizəsi ilə birlikdə İoannina adasına qaçdı. Sultan tərəfindən qanundankənar elan edilən Əli Paşa yanvarın 22-də osmanlı nümayəndə heyəti tərəfindən orada edam edildi. Əlinin ölümündən sonra Vassiliki əsir olaraq Osmanlının paytaxtı Konstantinopola göndərilir. Daha sonra o, əfv edildi və Yunanıstana qaytarıldı, bu vaxt Yunanıstanın uğurlu Müstəqillik Müharibəsindən (1821-1830) sonra müstəqilliyini qazandı. 1830-cu ildə yunan dövləti Vassilikiyə Katoçidə orta əsrlərə aid qüllə bağışladı və ömrünün qalan hissəsini burada keçirdi. 1834-cü ildə dizenteriyadan vəfat etdi.

## İncəsənət və ədəbiyyatda
1895-ci ildə Vassilikinin qızıl naxışlı məxmər pul kisəsini Nikolaos Konstantinidis 25 draxmaya alıb. Vassiliki müxtəlif rəssamlar tərəfindən təsvir edilmişdir. O, 19-cu əsrin bir sıra romanlarında, məsələn, Aleksandr Dümanın *"[[Qraf Monte Kristo]]"* və ingilis yazıçısı Riçard A. Devenportun *"Epir vəziri tepelenili Əli Paşanın həyatı"* əsərlərində qısaca xatırlanır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nalbəndan (Xudabəndə)

**Nalbəndan** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 992 nəfər yaşayır (212 ailə).

## İstinadlar
David Tiberi (həmimperator)

**David Tiberi** (; ) — 641-ci ilin sonunda (yaxud 642-ci ilin əvvəlinə qədər) bir neçə ay Bizansda hakimiyyətdə olmuş üç imperatordan biri. David imperator II İrakli ilə onun həyat yoldaşı və qardaşı qızı imperatriça Martinanın oğlu idi. O, imperator və imperatriçanın Yerusəlimə səfərindən sonra anadan olmuşdur. Odur ki, onun bu adı alması imperator ailəsinin özünü Bibliyadakı Davudla əlaqələndirmək cəhdi idi. Tarixçilərə görə, padşah Davudun həyatını təsvir edən Davud lövhələri gənc şahzadəyə həsr olunmuş və ya onun doğumunu qeyd etmək üçün yaradılmış ola bilər. 638-ci ildə Davidə ''sezar'' titulu verilmişdir, bu da sarayda yüksək əhəmiyyət daşıyırdı. Bu mərasimdə o, əvvəllər böyük qardaşı İraklinin geyindiyi kamilafkion papağını almışdır.

İmperator İraklı 641-ci ilin fevralında, Davidin 10 yaşı olanda vəfat etmişdir. Bundan sonra imperator ailəsinin müxtəlif qolları arasında hakimiyyət uğrunda mübarizə başlamışdır. Tərəflər nəticədə kompromisə getmiş, David qardaşı İrakli və qardaşı oğlu II Konstant ilə şərikli imperator olmuşdu. Bizans dövləti Tiberi həmimperator olduğu müddətdə ərəblərin Misirə yürüşü, həmçinin monotelitizm və digər xristoloji doktrinalarla bağlı davam edən dini çəkişmələr səbəbindən ciddi problemlərlə üzləşmişdi. Hər üç imperator azyaşlı idi və dul imperatriça Martina regent olmuşdu. Martina İrakli ilə insentual münasibəti, ənənəvi olmayan vərdişləri və ambisiyaları səbəbindən o qədər də populyar bir fiqur deyildi. Onun rejimi üsyan nəticəsində, tarixçilərin ehtimallarına görə, 642-ci ilin yanvarında devrilmişdir. O, oğulları ilə birlikdə Rodosa sürgün edilmişdir. Bizansda siyasi mutilyasiyanın ilk nümunələrindən biri kimi, üsyançılar Martinanın dilini, oğullarının isə burunlarını kəsdirmişdir. Tiberi haqqında başqa tarixi qeydlər yoxdur, bəzi tarixçilər onun və ailəsinin ömürlərinin qalan hissəsini dinc şəkildə keçirdiklərini fərz edirlər.

## Ədəbiyyat

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Varnakert döyüşü

**Vardanakert döyüşü** — Araz çayı yaxınlığındakı Varnakertdə yerləşdirilmiş ərəb qarnizonu ilə Ermənistan knyazlıqları arasında döyüş. Erməni knyazı VI Smbat Baqratuni Naxçıvanda qarnizondan olan 5,000 nəfərlik əməvi ordusunu məğlub etmişdi. Qəfil hücuma məruz qalan ərəblər Araz çayına qaçmış, orada ya boğulmuş, a da donaraq ölmüşdülər. Bizans komissiyası tərəfindən hakimiyyətə seçilən Smbat Ərməniyyənin əksəriyyətini yenidən ələ keçirməyə, ərəbləri regiondan qovmağa nail olmuşdur.

Bu uğura baxmayaraq, əməvi generalları Məhəmməd ibn Mərvan və Məsləmə ibn Əbdülməlik tezliklə Ərməniyyə üzərində nəzarəti bərpa etmişdilər. 704-cü ildə Naxçıvanın baş kilsəsinin yandırılması, orada erməni knyaz ailələrinin genişmiqyaslı qırğınının təşkil edilməsi ilə müsəlmanların regiona nəzarəti təmin edilmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

*  
*
Himeyuri Sülh Muzeyi

– Yaponiyanın Okinava prefekturasının İtoman şəhərində yerləşən muzey. Muzey Okinava döyüşü zamanı yaralı yapon əsgərlərə tibbi yardım göstərmiş Himeyuri tələbələrinə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
*"Himeyuri"* sözü Okinava prefekturasının iki qadınlar məktəbini bildirmək üçün istifadə olunur. Onların 1916-cı ildə yaratdıqları jurnalın adından yaranan bu söz bu məktəblərdə təhsil alan şəxsləri adlandırmaq üçün istifadə olunmağa başlanmışdır.

İkinci dünya müharibəsi zamanı Himeyuri tələbələri Okinava döyüşündə yaralanan yapon əsgərlərə tibbi yardım göstərmək məqsədilə səfərbər olmuşdurlar. Müharibə nəticəsində əsgərlərə qayğı göstərən 136 Himeyuri tələbəsi və müəllimi ölmüşdür. Himeyuri Sülh Muzeyi 1989-cu ildə bu şəxslərin fədakarlığını anmaq və müharibə xatirələrini nümayiş etdirmək məqsədilə yaradılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzey Himeyuri qülləsinin yaxınlığında yerləşir. İki məktəbin əsas binası əsasında modelləşdirən muzey binasında müharibədən əvvəlki dövrü təsvir edən sənədlər, sahə xəstəxanasının dioraması və sağ qalmış Himeyuri tələbələrinin mesajları sərgilənir. Muzey ziyarətçilərini Okinava döyüşündən bir il əvvəl – 1944-cü ildə məzun olmuş sinifin fotosu qarşılayır.

Muzeyin birinci sərgi zalı məktəblərin həyatına həsr olunub. İkinci sərgi zalında isə Himeyuri tələbələrinin vəzifələri və xəstəxana kimi istifadə olunmuş Haebaru mağarasının modeli sərgilənir. Üçüncü sərgi zalında müharibədən sağ çıxmış Himeyuri tələbələrinin müsahibələri və ABŞ ordusu tərəfindən çəkilmiş fotoları nümayiş etdirilir. Dördüncü sərgi zalında sağ qalanların yazılı xatirələri və Himeyuri tələbələrinin fotoları yer alır. Beşinci sərgi zalında sağ qalan Himeyuri tələbələrinin bəyannaməsi öz əksini tapmışdır: "Bizim hər birimiz müharibədə yaşadıqlarımızı danışmağa davam edəcəyik".

## Qalereya

Himeyuri Peace Museum03n3104.jpg|Muzeyin girişində daş abidə.
Himeyuri Peace Museum05n3104.jpg|Muzeyin bağçası.
Himeyuri Peace Museum10n3000.jpg|Tələbələrə həsr olunmuş heykəl.
Himeyuri Peace Museum.jpg|Muzeyin girişi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aracamux

**Aracamux** — Cəbrayıl rayonunda işğal dövründə Ermənistanın qeyri-qanuni məskunlaşdırma siyasəti nəticəsində salınmış yaşayış məntəqəsi. Yaşayış məntəqəsi 2004-cü ildə salınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abxaziya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası bayrağı

**Abxaziya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası bayrağı** — 26 aprel 1951-ci ildən Abxaziya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının bayrağı.
Aykut

**Aykut** — ad.

* Aykut Kocaman — Türkiyə futbolçusu və futbol baş məşqçisi.
* Aykut Oray – Türk teatr, kino və serial aktyoru.
* Aykut Erçetin — Türkiyə futbolçusu
* Aykut Barka — Türkiyəli geoloq.
;Soyad
* İmren Aykut — Türkiyə iqtisadçısı və dövlət xadimi.
Ordu generalı (Azərbaycan)

**Ordu generalı** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində ən ali hərbi rütbə.

## Haqqında
Ordu generalı hərbi rütbəsi NATO təsnifatındakı "OF-10" ranqına, habelə dörd ulduzlu general rütbəsinə uyğundur. 

"Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən ordu generalı üçün həqiqi hərbi xidmətdə olmağın son yaş həddi müəyyən edilmir.

2011-ci ildə ləğv edilmiş Hərbi xidmət haqqında qanunda “Hərbi rütbələrin verilməsi” adlı 9-cu maddədə bu cür qeyd edilirdi:

“Ali zabit hərbi rütbələri ali zabit vəzifələrində çalışan hərbi qulluqçulara Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən verilir. “Ordu generalı” hərbi rütbəsi müharibə dövründə dövlətin bütün Silahlı Qüvvələrinə rəhbərlik işində respublika qarşısında xüsusi xidmətlərə görə verilir.”

2 may 1995-ci il tarixli 1030 nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə 9-cu maddə yeni redaksiyada verilmişdir:

“Ordu generalı" hərbi rütbəsi müharibə dövründə dövlətin bütün silahlı qüvvələrinə rəhbərlik işində xüsusi xidmətlərə görə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanına və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatı ilə ali zabit vəzifələrində çalışan hərbi qulluqçulara Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən fərdi qaydada verilir.”

20 aprel 2004-cü il tarixli 640-IIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2004-ci il, № 5, maddə 319) ilə 9-cu maddənin bu-ikinci hissəsi çıxarılmışdır.

## Təsnifatı
"Xüsusi, hərbi, diplomatik rütbələrin və ixtisas dərəcələrinin qarşılıqlı uyğunlaşdırılması Qaydası"na əsasən ordu generalı hərbi rütbəsi Azərbaycanda dövlət qulluğundakı həqiqi dövlət müşaviri ixtisas dərəcəsinə, prokurorluq və ədliyyə orqanlarındakı Həqiqi dövlət ədliyyə müşaviri, gömrük orqanlarındakı həqiqi dövlət gömrük xidməti müşaviri, vergi orqanlarındakı həqiqi dövlət vergi xidməti müşaviri ali xüsusi rütbələrinə uyğundur.

## Fərqlənmə nişanları
Ordu generallarının poqonlarında Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin emblemi əvəzinə rəngli təsvirdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbi yerləşdirilir. Gerbin ölçüləri 45x50 mm-dir. Poqonlarındakı üzərində ölçüsü 30 mm olan 1 ədəd səkkizguşəli ulduz vardır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan generallarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Ağasəf

**Ağasəf** — ad.

* Ağasəf Haqverdiyev — Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı.
* Ağasəf Mövsümov — texnika elmləri doktoru, professor.

## Həmçinin bax
* Ağasəfa
Barış

**Barış** — ad.

* Barış Manço
* Barış Arduç
* Barış Əkinçiər
;Digər
* Barış (şəhər) — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Ulyanovsk vilayətinə daxildir.
Elgün

**Elgün** — ad.

* Elgün Səfərov – hüquq üzrə fəlsəfə doktoru.
* Elgün Həmidov — Azərbaycanın teatr və kino aktyoru.
* Elgün Nəbiyev — "Limanoviya" FK-da cinah yarımmüdafiəçisi.
Kana (ad)

**Kana** — Yapon qadın adı.

*Kana Kitahara — Yaponiya qadın futbolçusu.  
*Kana Osafune — Yaponiya qadın futbolçusu.
Pol

**Pol** — ad.

* Pol Sezan — fransız rəssamı 
* Pol Volker — Amerikalı aktyor, model 
* Pol Kruqman — amerikalı iqtisadçı, icmalçı və yazıçı 
* Pol Qrem Vilson — Avstraliya botaniki.  
* Pol Samuelson — amerikalı iqtisadçı. 
* Pol Ellyo —  
* Pol Lorens Danbar — 
* Pol Massolini —
Pişin

* Pişin (İran) — İranın Sistan və Bəlucistan ostanının Sərbaz şəhristanının Pişin bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 
* Pişin (şəhər, Pakistan) — 
* Pişin rayonu —
Alar Karis

**Alar Karis** (eston. *Alar Karis;* ) – Estoniya Respublikasının Dövlət Xadimi və Alim. 11 oktyabr 2023- ci ildən Estoniya Respublikasının 6-cı Prezidenti.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
2034 FİFA Dünya Kuboku

**2034-cü il FIFA Dünya Kuboku**— 25-ci FIFA Dünya Kuboku. FİFA-ya üzv assosiasiyaların milli komandaları arasında dörd ildən bir keçirilən beynəlxalq kişi futbol çempionatı.

## Ev Sahibinin seçilməsi
2034-cü il dünya çempionatı üçün seçim prosesi hələ başlamayıb. Bununla belə, 2027-ci ildə seçiləcək ev sahibi ilə bəzi erkən namizədlər təklif edilmişdir. Aşağıda namizədlərin siyahısı verilmişdir:

### ASEAN
2034-cü ildə keçiriləcək futbol üzrə dünya çempionatı üçün ilk təklif Cənub-Şərqi Asiya Millətləri Assosiasiyasının üzvləri tərəfindən kollektiv təklif kimi irəli sürülüb. ASEAN-ın birgə müraciət ideyası hələ 2011-ci ilin yanvarında, Sinqapur Futbol Assosiasiyasının keçmiş prezidenti Zainudin Nordin verdiyi açıqlamada bu təklifin ASEAN Xarici İşlər Nazirləri toplantısında irəli sürüldüyünü bildirən zaman gündəmə gəlmişdi. 2017-ci ildən etibarən FİFA qaydalarına əsasən, 2030-cu il Dünya Çempionatı Asiyada (AFC) keçirilə bilməz, çünki 2022-ci ildə Qətərin seçilməsindən sonra Asiya Futbol Konfederasiyasının üzvləri namizədlər siyahısından kənarlaşdırılır. Beləliklə, AFC üzvü tərəfindən ən erkən təklif 2034-cü il üçün edilə bilər.

15 iyun 2022-ci ildə Kambocanın Baş naziri Hun Sen ASEAN-ın sədri vəzifəsində Cənub-Şərqi Asiya liderlərini 2034 və ya 2038-ci illərdə futbol üzrə dünya çempionatına ev sahibliyi etmək üçün müraciət etməyə çağıracağını söyləyir.

### Misir
Misirin İdman və Gənclər Naziri Əşrəf Sobhi bildirib ki, Misir 2034 FIFA Dünya Çempionatına ev sahibliyi etmək təklifini nəzərdən keçirir.

### Zimbabve
Zimbabvenin Turizm və qonaqpərvərlik sənayesi naziri Valter Mzembi, Zimbabvenin 2034-cü ildə keçiriləcək futbol üzrə dünya çempionatına ev sahibliyi etmək üçün müraciət edəcəyini bildirib.

### Avstraliya
2022 FIFA Dünya Çempionatına ev sahibliyi etmək üçün uğursuz təklifindən sonra, Avstraliya 2023 FIFA Qadınlararası Dünya Çempionatına ev sahibliyi edəcək OFC üzvü olan qonşu Yeni Zelandiya ilə birgə təklifi nəzərdən keçirdi. Avstraliya bu niyyətini 2021-ci ilin avqustunda, Brisben şəhərinin 2032-ci il Yay Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi etmək iddiasında uğur qazanmasından qısa müddət sonra bərpa etdi. Bu dəfə, Yeni Zelandiya əvəzinə İndoneziya və digər ASEAN ölkələri ilə birgə namizədlik də Avstraliya tərəfindən müzakirə edilib. Ancaq, İndoneziya Avstraliya ilə birgə təklifdən çəkinir, çünki ölkənin də eyni müsabiqə üçün ASEAN-ın təklifində iştirak edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bomarea

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Bu bitki cinsi əsasən And dağları üçün səciyyəvi olsa da, bəzən Mərkəzi Amerika, Meksika və Qərbi Hindistanda da rast gəlinə bilər. *Bomarea* cinsinə aid bəzi növlər dekorativ bitki kimi yetişdirilir.

Bu cinsin nümayəndələri eyni fəsiləyə aid *Alstroemeria* cinsinə bənzəyir.

*Bomarea* cinsi dörd yarımcinsə bölünür: *Baccata*, *Bomarea*, *Sphaerine* və *Wichuraea.* Bunlardan ən böyüyü təxminən 70 növü olan *Bomarea*-dır.

Cinsə təxminən 110-122 arası növ daxildir.

## Növlər
2014-cü ilin iyul ayı üçün qəbul edilmiş növlər aşağıdakılardır:

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dəməşq Milli Muzeyi

**Dəməşq Milli Muzeyi&#x200E;** (‎) — Suriyanın paytaxtı Dəməşqin mərkəzində muzey. Muzeyin ən məşhur hissəsi II əsrə aid olan və orada yenidən qurulmuş Dura-Evropos sinaqoqudur. Dəməşq Milli Muzeyi şəhərin qərb hissəsində, Dəməşq Universiteti ilə Süleymaniyyə təkyəsi arasında yerləşir.

## Eksponatlar
Eksponatların toplanmasına 1919-cu ildə başlanılmış, indiki bina isə 1936-cı ildə tikilmişdir. Eksponatlar 5 zalda saxlanılır. Daş dövrünə aid qalıqlar və skeletlər var. Eksponatların çoxu Ebla, Uqarit kimi qədim yerlərdə tapılmışdır. Bunlardan ən əhəmiyyətlisi dünyanın ilk əlifbasıdır. Roma və Bizans eksponatları var. Buraya çoxlu nadir heykəllər, həmçinin daş və mərmər sarkofaqları daxildir. Burada zərgərlik bölməsi və bir çox digər eksklüziv eksponatlar var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Aşio mis mədəni

– Yaponiyanın Toçiqi prefekturasının Nikko şəhərində (keçmişdə Aşio qəsəbəsində) yerləşən fəaliyyətsiz mis mədəni. Mədən 1880-ci illərdə Yaponiyada baş verən ilk ətraf mühit çirklənməsinə səbəb olmasına, eləcə də, 1907-ci ildə mədənçilərin iştirakı baş vermiş qiyama görə tanınır. İkinci dünya müharibəsi illərində mədəndə işləməyə məcbur edilmiş bir çox müharibə əsiri ölmüşdür.

Mədən 1973-cü ildə fəaliyyətini dayandırmışdır və hazırda burada muzey, eləcə də, attraksion fəaliyyət göstərir. 2008-ci ildə Aşio mis mədəni milli tarixi yer elan olunmuşdur.

## Tarixi
Aşio mis mədəni 1550-ci ildə kəşf edilmiş, 1610-cu ildə Tokuqava hökuməti tərəfindən birbaşa idarə olunmağa başlamışdır. Mədəndən illik 1500 ton mis çıxarılırdı. Nikko Toşoqu məbədinin və Edoda yerləşən Zoco məbədinin tikintisində, eləcə də, Kaney Tsuho sikkələrinin hazırlanmasında Aşio mədənindən çıxarılmış misdən istifadə olunmuşdur.

Mədəndə mis istehsalı azaldıqdan sonra Aşionun 44 mədənçisi hökumətdən mədəndə sikkə kəsmək üçün icazə istəmişdir. 1741-ci ildə Aşiko sikkəxanası ilk 6 ay ərzində minlərlə, növbəti beş ildə isə 20 milyondan çox Kaney Tsuho sikkəsi kəsmişdir. 1871-ci ildə mədən özəlləşdirilmişdir. 1891-ci ildə elektrik vaqonlarından istifadə edən ilk mədən olmuşdur. Həmin dövrdə mədən Yaponiyanın mis istehsalının 40%-ini təmin edirdi. 1916-cı ildə mədənin illik mis istehsalı 14 min tona çatmışdır.

### İnsidentlər
1877-ci ildə mədənin yeni sahibi olmuş Furukava İçibey mədəndə yeni mis damarları kəşf etmişdir. İntensiv mədənçilik əməliyyatları bölgədə zəhərli qazların buraxılmasına, meşələrin qırılmasına və suların çirklənməsinə səbəb olmuşdur. Yaponiyada ilk ətraf mühit çirklənməsi kimi tanınan Aşio mis mədəni çirklənməsi ətraf mühit hərəkatının yaranması ilə nəticələnmişdir.

1907-ci ildə mədəndə Aşio mis mədəni qiyamı hadisəsi baş vermişdir. Daha yaxşı iş şəraiti tələb edən mədənçilər qiyam qaldırmış və mədən avadanlıqlarının böyük hissəsini yandırmışdırlar. İkinci dünya müharibəsi illərində əsasən koreyalılardan ibarət müharibə əsirləri mədəndə işləməyə məcbur edilmişdir. Nəticədə, 100-dən çox müharibə əsəri mədəndə ölmüşdür. Onların xatirəsini yad etmək üçün mədən yaxınlığında bir neçə kenotaf tikilmişdir.

## Muzey
Mədən 1973-cü ildə bağlanmış və 1980-ci ildə ictimaiyyət üçün açılmışdır. Ziyarətçilər qatara minərək mədənin 1885-ci ildə açılmış Tsudo şaxtasında səyahət edə bilərlər. Mədəndə müxtəlif dövrlərdə işləmiş işçilərin realistik maketləri quraşdırılmışdır. Burada ilk elektrik vaqonu və mədənin modeli nümayiş etdirilir. Mədənin yaxınlığında Furukava-Aşio Tarix Muzeyi və sikkə formasında abidə yerləşir.

## Qalereya

Ashio Copper Mine circa 1895.JPG|1895-ci ildə.
Ashio copper mine - inside A - 2015-2-5.jpg|Mədənin içərisi.
Ashio copper mine Korean cenotaph.jpg|Koreyalıların xatirəsinə qoyulmuş kenotaf.
Ashio Copper Mine Tsudoko 01.JPG|Tsudo şaxtasına gedən vaqon.
Ludlamite from Ashio Mine, Japan.jpg|Mədəndən çıxarılmış ludlamit.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aşio mid mədəninin şəkilləri
Drymophila

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Cinsin nümayəndələri 30 sm (*D. moorei*) və ya 40 sm (*D. cyanocarpa*) hündürlüyündəki kiçik ot bitkiləridir.

Bitkiyə ekvatorial meşələr və nəmli sklerofit meşələrdə rast gəlinir. Çoxillikdir, yazda çiçək açır. *D. moorei* növünün çiçəkləri bal arıları tərəfindən tozlanır. Bitkinin toxumları heyvanlar tərəfindən yayılır. Ağdan açıq-çəhrayı və ya bənövşəyi rəngə qədər dəyişə bilən çiçəkləri 1–1,5 sm diametrindədir və yarpaq qoltuqlarından tək-tək böyüyür və ya iki–üç çiçək şəklində toplanır.

Cinsin elmi adı "meşə" mənasını verən *drimo* () və "dost" mənasını *filo* () sözlərindən ibarətdir və bu cinsin nümayəndələrinin yaşayış yerinə istinad edir.

## Növləri
Cinsin hər ikisi Avstraliya üçün səciyyəvi olan iki növü var:

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ukrayna Şahinləri

**Ukrayna Şahinləri** ()  — Ukrayna Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olmuş aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün MiQ-29 təyyarələri istifadə olunurdu.

## Tarixi
Komandanın yaranma fikrin ilk dəfə 1992-ci ildə,  MiQ-29 təyyarələri ilə ABŞ-də və Kanadada solo uçuşlar həyata keçirilən zaman yaranıb. Ukraynalı pilotlar "İldırım Quşları"nın və "Mavi Mələklər"in pilotaj fiqurlarını görüblər. 1995-ci ildə komanda qurulub. 2002-ci ildə komanda ləğv olunub.

## Uçuşlar
İlk dəfə pilotlar 1996-cı ildə  L-39 təlim təyyarələri ilə məşqlərə başlayıblar. 1996-cı ilin yayında isə MiQ-29 təyyarələri istifadə olunmağa başlayıb. 1997-ci ildə komanda ilk ictimai uçuşunu həyata keçirib.

Komanda son uçuşunu 5 oktyabr 2001-ci il tarixində həyata keçirib.

## Təyyarələrin sonrakı taleyi
2022-ci ildə internetdə silahlanma ilə təchiz olumuş, Ukrayna Şahinlərinin dizaynında boyanmış təyyarənin videosu yayıldı. 2022-ci ilin 13 oktyabr tairxində Ukrayna Şahinlərinin dizaynına bənzər dizaynda rənglənmiş təyyarənin qalıqları internetdə öz əksini tapdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Luzuriaga

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Cinsin elmi adı ispan botanik *Don İqnatio de Luzuriaqanın* şərəfinə verilmişdir.

Bitkinin vətəni Yeni Zelandiya, Çili, Argentina və Folklend adalarıdır. Cinsin nümayəndələrinin nazik, sürünən gövdəsi, kiçik, sadə yarpaqları, altıləçəkli, kasayabənzər ağ çiçəkləri və kürə şəklində ətli giləmeyvələri var. Bitkinin giləmeyvələrinin rəngi ağdan tünd bənövşəyiyə, toxumlarının rəngi isə sarıdan qəhvəyiyə doğru dəyişir.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sergey Abramov (riyaziyyatçı)

**Sergey Mixayloviç Abramov** (; ) — informasiya texnologiyaları və kompüter sistemləri sahəsində Rusiya alimi, Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2006-cı ildən), fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1996).

1980-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin hesablama riyaziyyatı və kibernetika fakültəsini bitirmişdir. 1986-cı ildən Proqram Sistemləri İnstitutunda (Pereslavl-Zalesski), 1991-ci ildən bu İnstitutun Çoxprosessorlu Sistemlər üzrə Tədqiqat Mərkəzinin direktoru; Rusiya Federasiyası Təhsil Nazirliyinin Rusiya Regional Problemlər Elmi-Tədqiqat İnstitutunun direktor müavini olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Абрамов, Сергей Михайлович (учёный) на официальном сайте РАН
* Биография Сергея Михайловича Абрамова
* Электроника — Наука. Технология. Бизнес. 2009, № 1, с. 4-11
Fyodor Abramov

**Fyodor Aleksandroviç Abramov** (; ) — sovet-rus yazıçısı. "*Pryaslinı*" trilogiyası (1958-1973), "*Ev*" romanı (1978), həmçinin "*Pelageya*" (1969), "*Taxta atlar*" (1970), "*Keçmişə səyahət*" (1974) hekayələrinin müəllifidir. Abramovun sosial təhlilə meyilli olan və dilinin rəngarəngliyi ilə seçilən nəsri İkinci Dünya müharibəsi illərində və müharibədən sonrakı illərdə insanların taleyini, şimal kəndlərinin problemlərini, kolxoz həyatının qeyri-təntənəli mənzərəsini, kəndli xarakteri və həyat tərzinin deformasiyasını əks etdirir. Ədəbi tənqid və jurnalistika ilə də məşğul olmuşdur.

## Təltif və mükafatlar
* "Lenin" ordeni (28.02.1980);
* II dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni (08.06.1946);
* "Leninqradın müdafiəsinə görə" medalı ;
* "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı;
* SSRİ-nin digər medalları.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Life and work of F. Abramov / Ed. D. Gillespie. Evanston, 1997.
* *Большакова А. Ю.* Нация и менталитет: феномен «деревенской прозы» XX в. М., 2000;
* Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / В. Казак ; [пер. с нем.]. — М. : РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. — 5000 экз. — .
* *Мартынов Г. Г.* Летопись жизни и творчества Фёдора Абрамова: 1920—1983. Кн. I: 1920—1958. ‒ : Изд. дом «Міръ», 2015. — 608 с., ил.; ISBN 978-5-98846-124-1.
* *Мартынов Г. Г.* Летопись жизни и творчества Фёдора Абрамова, 1920‒1983. Кн. 2. 1959‒1965: [Текст] / Г. Г. Мартынов. ‒ : Издательский дом «Міръ», 2017. ‒ 636 с.

## Xarici keçidlər
* Портал «Вселенная Фёдора Абрамова»
* Изданные книги
*  Абрамов, Фёдор Александрович в библиотеке Максима Мошкова.«Архангельские журналисты. XX век»
* д/ф «Северное сияние Фёдора Абрамова» (2014, РТР)
* Игорь Фунт к 95-летнему юбилею Ф. Абрамова
*
Eduar Druen de Lüis

**Eduar Druen de Lüis** (; ) — Fransa diplomatı, siyasətçi və dövlət xadimi. O, dörd dəfə (fasilələrlə) Fransanın xarici işlər naziri vəzifəsində çalışmışdır.

O, İyul monarxiyası dövründə Madriddə müvəqqəti işlər vəkili, sonra Deputatlar Palatasının üzvü olmuş və burada Fransua Gizonun siyasətinə qarşı çıxmışdır. Fransada fevral inqilabından sonra əvvəlcə təsisçi, sonra qanunverici məclisin üzvü olmaqla həmişə sağdan səs vermişdir.

Druen de Lüis Lui Napoleonun ilk kabinetində xarici işlər naziri olduqdan sonra prezidentin Roma Respublikasına qarşı siyasətini dəstəkləmiş, papa hakimiyyətinin bərpasının tərəfdarı olmuşdur.

1849-cu ildə portfelini Aleksis de Tokvilə təhvil vermiş, Londona səfir kimi getmişdir. Buna baxmayaraq, o, tezliklə geri qayıtmış və 24 yanvar 1851-ci ildə əvvəlki vəzifəsinə qayıtmışdır. 128 iyul 1852-ci ildə Lui-Feliks-Etyen de Türqodan sonra yenidən Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri olmuşdur.

## İstinadlar
Qanlı (Xudabəndə)

**Qanlı** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 324 nəfər yaşayır (58 ailə).

## İstinadlar
Aşio mis mədəni qiyamı

– 1907-ci ilin fevralında Yaponiyanın Toçiqi prefekturasında yerləşən Aşio mis mədənində baş vermiş iğtişaş. Daha yaxşı iş şəraiti tələb edən mədənçilər qiyam qaldıraraq mədən tikililərinə böyük zərər vurmuşdurlar.

## Tarixi
1906-cı ildə Naqaoka Tsuruzo və Minami Sukematsunun başçılığı altında 600 mədənçi Yaponiya Mədənçilər Birliyinin Aşio şöbəsini yaratmışdır. Onlar daha yaxşı iş şəraiti və maaşların 60% artırılmasını tələb etməyə başlamışdırlar.

Mədənçilərin tələbləri qarşılanmadığı üçün 4 fevral 1907-ci ildə Aşio mis mədənində qiyam başlamışdır. Mədənçilər telefon xətlərini kəsmiş, mühafizə qüllərinə və digər şirkət binalarına hücum etmişdirlər, lakin polislər onları dayandıra bilmişdirlər. 6 fevralda mədənçilər əsas mühafizə qülləsini dinamitlə partlatmış və 130 tikilini yandırmışdırlar. Qiyam zamanı sadəcə bir nəfər – sərxoş qiyamçı ölmüşdür.

Yaponiya hökuməti mədəndə hərbi vəziyyət elan etmiş və 7 fevralda qiyamı yatırmaq üçün 3 hərbi birlik göndərmişdir. 628 mədənçi saxlanılmış, 182 mədənçi qiyam başlatmaqla ittiham olunmuş və 82 mədənçiyə həbs cəzası verilmişdir.

## Nəticəsi
Qiyamdan sonra şirkət islahatlar aparmış və mədənçilərin maaşını 20% artırmışdır. Mədənçilər daha çox müstəqillik əldə etmişdirlər. Aşio mədənində baş verən qiyam Yaponiyanın başqa yerlərində də mədən qiyamlarının baş verməsinə təsir göstərmişdir. Bunlardan biri Beşşi mis mədəni qiyamı olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Roma Respublikası (1849–1850)

**Roma Respublikası** () — İtaliyada 9 fevral 1849-cu ildə elan edilmiş qısamüddətli dövlət. Papa IX Piyin Qaetaya getməsi səbəbindən Papa dövlətləri hökuməti müvəqqəti olaraq respublika hökuməti ilə əvəzlənmişdir. Respublikaya Karlo Armellini, Cüzeppe Madzini və Aurelio Saffi rəhbərlik etmişdir.

Əvvəlki hökumət dövründə vətəndaşların yalnız katolisizm və iudaizmə etiqad etməsinə icazə verilirdi. Respublikanın əldə edəcəyinə ümid etdiyi əsas yeniliklərdən biri onun konstitusiyasında təsbit edilmişdir. Onlar Papa IX Piy və onun xələflərinə Katolik kilsəsini idarə etmək hüququnu təmin edərək din azadlığını qorumaq istəyirdilər. Roma Respublikasının Konstitusiyası dünyada ilk dəfə öz konstitusiya qanununda ölüm cəzasını ləğv etmişdir.

Fransa qoşunları tərəfindən sıxışdırılan Roma Respublikası 4 iyul 1849-cu ildə ləğv edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər

* George Macaulay Trevelyan, "Garibaldi's defense of Rome" excerpts from * Garibaldi and the Thousand*, 1910
* Keith Frye, "'Roma o Morte'": the Siege of Rome&#x2014;1849", 1997 A detailed account.
* The Constitution of the Roman Republic
* Unpublished manuscript poem titled 'Rome in 1849', University of Birmingham
Aşio mis mədəni çirklənməsi

– Yaponiya tarixində baş vermiş ilk ekoloji fəlakət. XIX əsrin ikinci yarısında Toçiqi prefekturasında yerləşən Aşio mis mədənində aparılan intensiv işlər ətraf mühitə və yerli sakinlərin sağlamlığına böyük ziyan vurmuşdur.

## Tarixi
1877-ci ildə Aşio mis mədəninin yeni sahibi Furukava İçibey yeni mis damarları kəşf etmiş və yeni texnologiyalardan istifadə edərək mədəndə intensiv mis hasilatına start vermişdir. Mədəndə aparılan intensiv əməliyyatlar nəticəsində zəhərli tullantılar yaxınlıqda axan Vatarase və Tone çaylarına atılmağa başlamışdır. Mədənə aid olan tüstü bacalarından ayrılan toksinlər ağacların ölməsinə səbəb olmuş və meşələrin məhvinə səbəb olmuşdur. Mədən odun ehtiyacını qarşılamaq üçün özü də ağacları qırmağa başlamış, meşələrin məhv olması nəticəsində daşqınlar başlamışdır. 1890-cı ildən etibarən daşqınlar Kanto düzənliyinin şimalında yerləşən 50.000 akr ərazini çirkləndirmiş və 500 mindən çox insanın həyatını təhlükə altına salmışdır.

Mədənin səbəb olduğu tullantılar çayların balıqçılıq sənayesinə də ziyan vurmuşdur. Çaylarda yaşayan balıqlar ölməyə, balıqları yeyən şəxslər isə xəstələnməyə başlamışdır. Tezliklə bu çaylarda tutulan balıqların satılmasına qadağa qoyulmuşdur. 1880-ci illərin sonuna qədər bu çayların su canlıları tamamilə məhv olmuşdur. Çirklənmə 3000-dən çox balıqçının həyatına təsir göstərmişdir. Vatarase çayı boyunca yetişən bambuklar ölmüş, qar daha sürətlə əriməyə başlamış, yerli cücü populyasiyası məhv olmuşdur.

Fermerlər bu vəziyyətə qarşı çıxaraq etiraz aksiyaları və petisiyalar başlamışdırlar. Siyasətçilər Tanaka Şozo və Şimada Saburo məsələni Yaponiya parlamentinə daşımışdırlar. Jurnalislər, sosialistlər və xristian humanistlər çirklənmənin qarşısının alınmasını dəstəkləmişdirlər. Çirklənmə Yaponiyada ətraf mühit hərəkatının yaranmasına səbəb olmuşdur. 1900-cü ildə Aşio mis mədəninin fəaəliyyətinə qarşı Kavamata insidenti baş vermişdir.

Hökumət 1897-ci ildə mədənin sahibi olan *"Furukawa"* şirkətinə tullantılara nəzarət sistemindən istifadə etmək barədə göstəriş vermişdir. Daşqınların baş verdiyi Yanaka kəndi 1907-ci ildə ləğv edilmişdir.

## Bərpa işləri
1957-ci ildə meşələri bərpa etmək üçün ağac əkmə layihəsi başladılmışdır. Mədəninin səbəb olduğu ekoloji problemlər mədənin bağlandığı 1973-cü ilə kimi davam etmişdir. 1974-cü ildə Vatarase çayı boyunca fermerliklə məşğul olmuş şəxslərə ümumilikdə 7 milyon ABŞ dolları təzminat ödənilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*