open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lyüsya Çebotina

**Lyüsya Çebotina** (Lyudmila Andreyevna Çebotina, , ) — rusiyalı müğənni, bəstəkar və aktrisa. 2022-ci ildə "Monako Günəşi" ("Солнце Монако") adlı sinqlı ilə "Qızıl Qrammofon" mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı və karyerası
Lyüsya Çebotina 26 aprel 1997-ci il tarixində, Rusiya Federasiyasının Kamçatka vilayətində yerləşən Petropavlovsk-Kamçatski şəhərində anadan olmuşdur. Onun anası Anna və Elizaveta adlı bacısı vardır. Bacısı hazırda Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində daşınmaz əmlak agenti kimi fəaliyyət göstərir.

Uşaqlıqdan musiqiyə maraq göstərmiş, dörd yaşında ilk dəfə səhnəyə çıxmışdır. On dörd yaşında isə ilk bəstəsini yazmışdır.

O, Dövlət Estrada və Caz İncəsənəti Musiqi Kollecini bitirmiş və estrada-caz vokalı üzrə müəllim ixtisası almışdır.

2015-ci ildə Çebotina Ukraynanın "The Voice" ("Голос") layihəsinin beşinci mövsümündə iştirak etmiş və Svyatoslav Vakarchukun komandasında yarımfinala qədər yüksəlmişdir. O, həmçinin Hindistanın "Dil Hai Hindustani" adlı televiziya müsabiqəsində və Rusiya-1 kanalında yayımlanan "Main Stage" layihəsində iştirak etmişdir.

2017-ci ildə "Yeni Dalğa" ("Новая волна") müsabiqəsində ən yaxşı stil sahibi iştirakçı seçilmişdir.

Eyni zamanda, müğənninin məşhur tərcümeyi-halına görə, tənqidçi Aleksey Majaev, onun debüt albomunu nəzərdən keçirərkən, bunları deyir: "Lyusya Çebotinanın populyarlığı tamamilə gözlənilmədən gəldi. Bir gecə bir qız İnstaqramda Ariana Qrande mahnısının cover versiyasını yerləşdirdi və səhər oyananda o, izləyicilərinin sayının dramatik şəkildə artdığını aşkar etdi."

2019-cu ildə "Cheksiz Sevgi" ("Безлимитная любовь") adlı mini-albomunu təqdim etmişdir.

2020-ci ilin iyun ayında Dmitri Malikovla duetdə oxuduğu "Unison" mahnısını təqdim edir.

2021-ci ildə "The End" adlı albomu çıxır. Albomun aparıcı mahnısı olan "Solntse Monako" artıq noyabrın ortalarında "Apple Music" və "VKontakte" chartinda 6-cı, sonra "Yandex Music"də 2-ci, "Shazam" dünya chartinda isə 63-cü yerə çatır.

2023-cü ildə isə "Birinci Xanım" ("Первая леди") adlı albomu tamaşaçılara təqdim edir.

2024-cü ildə "Keçmişə görə" ("За бывшего") adlı sinqlı ilə çartlarda yüksəlmiş və bu mahnı musiqi platformalarında ən çox dinlənilən treklərdən biri olmuşdur.

2024-cü ildə Çebotinanın norveçli futbolçu Mathias Norman ilə münasibətdə olduğu barədə xəbərlər yayılır və cütlük bu münasibəti sosial şəbəkələrdə dolayısı ilə təsdiqləyir. Lyüsya, Mathias Normanın bir zamanlar formasını geydiyi Moskvanın Dinamo futbol klubunun azarkeşidir.

2024-cü ildə "Yeni Dalğa" müsabiqəsində "Lolita" mahnısını ifa edərkən səhnədə saçını kəsməklə diqqəti özünə cəlb etmişdir.

## Musiqi üslubu və populyarlıq
Çebotina əsasən rus pop janrında fəaliyyət göstərir. Onun mahnıları emosional lirikası və yadda qalan melodiyası ilə seçilir. O, həmçinin musiqi kliplərinin rejissoru və ssenaristi kimi də fəaliyyət göstərir.

2025-ci ilin aprel ayına olan məlumata görə, onun mahnıları ümumilikdə 134.7 milyon dəfə dinlənilmiş və aylıq 408,661 dinləyicisi vardır.

## İstinadlar
İbrahim ibn I Vəlid

**Əbu İshaq İbrahim ibn əl-Vəlid ibn Əbdilməlik** (; ) — Əməvi xəlifəsi.

## Bioqrafiyası
Xəlifəlikdən əvvəlki həyatı haqqında məlumatlar olduqca azdır. İbn Səd onun mühəddis Zöhri ilə görüşdüyünü və ondan bir səhifənin rəvayəti üçün icazə istədiyini nəql etmişdir. Bu nəqldən İbrahimin gənclik illərimdə hədislə maraqlandığı məlum olur. Onun ilk siyasi fəaliyyəti, qardaşı xalifə III Yezid tərəfindən İordaniyaya vali təyin edilməsi ilə başladı və ardınca vəliəhd elan edildi. III Yezidin onu vəliəhd elan etmediyi haqqında da rəvayətlər mövcuddur.

İbrahim, III Yezidin ölümü ilə (19 Zilhiccə 126 / 2 oktyabr 744) xəlifəlik taxtına çıxdı və III Yezidin özündən sonra ikinci vəliəhd təyin etdiyi Əbdüləziz ibn Həccac ibn Əbdülməlikin vəliəhdliyini təsdiqlədi. Lakin bəzi bölgələr onun xəlifəliyini tanımadı və paytaxta yaxın olan Hüms əhalisi də ona itaət etmədi. Təxminən üç ay bu vəzifədə qala bilən İbrahimin hakimiyyəti tamamilə qarışıqlıqlar içində keçdi. II Vəlidin öldürülməsindən sonra alovlanan fitnəni yatırmaqda aciz qaldı. Ölkədəki qarışıqlıqlar getdikcə daha da artdı və onsuz da zəifləmiş mərkəzi hakimiyyətin nüfuzu tamamilə sarsıldı.

Azərbaycan və İrminiyyə valisi Mərvan ibn Məhəmməd isə III Yezidin üsyanı zamanı öldürülən II Vəlidin qisasını almaq və onun oğullarının haqqını qorumaq iddiası ilə hərəkətə keçdi. Ancaq Mərvanın əsl məqsədi xəlifəliyi ələ keçirmək idi. Cəzirə əhalisinin beyətini aldıqdan sonra Suriyaya irəlilədi. Kinnəssrindən keçərək İbrahimin qardaşı olan vali Bəşirin ordusunu darmadağın etdi, həm valini, həm də onun qardaşını əsir aldı. Hums əhalisi beyət etmədiyi üçün İbrahimin göndərdiyi ordu tərəfindən mühasirəyə alınmışdı. Mərvan bu şəhərə doğru istiqamətləndi və Hümsü ələ keçirdi. Əhalinin beyətini aldıqdan sonra 80.000 nəfərlik ordusu ilə Dəməşqə doğru irəlilədi. İbrahim isə ona qarşı böyük bir ordu göndərdi. İki ordu Dəməşq yaxınlığındakı Aynül-Cər adlı ərazidə qarşılaşdı. Burada baş verən döyüşdə (7 Səfər 127 / 18 noyabr 744) İbrahimin sərkərdəsi Süleyman ibn Hişam məğlub olaraq Dəməşqə sığındı. Bu zaman Süleyman və tərəfdarları II Vəlidin zindanda olan iki oğlunu öldürdülər. Bu qələbədən sonra II Mərvan  Dəməşqə daxil oldu və xəlifəliyini elan etdi. Şəhərdən qaçmaq məcburiyyətində qalan İbrahim bir müddət gizləndikdən sonra Mərvana beyət edəcəyini bildirib ondan aman istədi. Mərvan da bu istəyi qəbul edərək onu yaxın çevrəsinə daxil etdi.

İbrahim, Əməvi xəlifəliyinin sonunu gətirən Zap çayı döyüşündə (11 Cəmaziyəl-axir 132 / 25 yanvar 750) çayda boğularaq ölənlər biri oldu. Lakin bəzi rəvayətlərə görə, o, daha əvvəl II Mərvan və ya Abbasilərdən Abdullah ibn Əli ibn Abdullah tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Chilomycterus schoepfi

**Chilomycterus schoepfi** — "Diodontidae" fəsiləsinə aid olan kirpi balığı növü.

## Yayılması

Bu növ əsasən Qərbi Atlantik okeanın tropik sularında, Braziliyadan Floridaya qədər, həmçinin Şimali Amerikanın Atlantik sahillərində tapılır. Bəzən şimalda Keyp Koda qədər irəliləyir və yayın sonu və payız aylarında Nyu-York ətrafında müntəzəm olaraq görünür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Leucopsar rothschildi

**Leucopsar rothschildi** (*Bali tutuquşusu*) — Həmçinin "Rothschild tutuquşusu", "Bali ulduz quşu" kimi tanınan, yerli əhali tərəfindən "jalak Bali" adlandırlan, sərt bədənli bir tutuquşu növü.

## Təsnifat və sistematika

Bali tutuquşusu ilk dəfə 1912-ci ildə Alman ornitoloqu Ervin Ştrezeman tərəfindən təsvir edilmişdir. O, Bali adasında toplanmış dişi nümunə əsasında bu növü təsvir etmiş və yeni bir nəsil olan "Leucopsar" adını vermişdir. Təsvir edilən xüsusi ad "Leucopsar rothschildi", Uolter Rotşildin adına verilmişdir, çünki Ştrezeman Rotşildin muzeyindəki quşları öyrənməyə imkan tapmışdır. Bu tutuquşu növü hələ də yalnız "Leucopsar" (cins (biologiya)|cinsinə) aid olan tək növ olaraq qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avropa Azərbaycan Cəmiyyəti

**Avropa Azərbaycan Cəmiyyəti** (, **TEAS**) — 2008-ci ildə təsis edilmiş lobbiçilik qrupu. Təşkilatın məqsədi Avropada siyasətçilər arasında Azərbaycanın təbliğ edilməsi üçün lobbiçilik fəaliyyəti aparmaq olmuşdur.

## Tarixi
2006-cı ildə Azərbaycan Fövqəladə Hallar naziri Kamaləddin Heydərovun oğlu Tale Heydərov London Azərbaycan Cəmiyyətini təsis etmişdir. 2008-ci ildə bu qrup Avropa Azərbaycan Cəmiyyəti (TEAS) adlandırılmışdır.

İlkin olaraq cəmiyyətin iki direktoru olmuşdur: Nicat Heydərov və Tale Heydərov. Onlar 2008-ci ildən 2013-cü ilin may ayına qədər bu vəzifədə olmuşlar. 2013-cü ilin may ayından etibarən cəmiyyətin direktoru və şirkət katibi Lionel Devid Setter olmuşdur. Şahin Neməti-Nəsəb 2008-ci ildən 2011-ci ilə qədər katib olmuşdur. 2011-ci ildən 2013-cü ilə qədər bu vəzifəni Nicat Heydərov tutmuşdur. 2013-cü ildə ilk korporativ katib kimi "Legis Secretarial Services Limited" ortaya çıxmış, 2014-cü ildə isə bu vəzifə "Nsm Services Limited" tərəfindən əvəz edilmişdir.

## Həmçinin bax

* TEAS Press

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website of TEAS
* Official website of Visions of Azerbaijan Magazine
Perisoreus canadensis

**Perisoreus canadensis** (*Kanada ala qarğası*) — Həmçinin "boz qarğa", "düşərgə qulduru" və ya "viski cek" kimi tanınan, "Corvidae" fəsiləsinə aid quş növü.

## Təsvir

Kanada ala qarğası nisbətən böyük bir oxuyan quşdur, lakin digər qarğalardan kiçikdir. Yetkin bir fərdin uzunluğu 25-33 sm, qanadları arası məsafə isə təxminən 45 sm-dir. Çəkisi 65-70 qram arasındadır. Bədəninin üst hissəsi tünd boz, alt hissəsi isə açıq boz rəngdədir. Başı əsasən ağ, lakin boyun arxası tünd boz və ya qara rəngdədir. Quyruğu uzun və boz rəngdədir, ucları isə daha açıq rəngdədir. Ayaqları və dırnaqları qara rəngdədir. Quşun lələkləri qalındır, bu da onun soyuq mühitdə izolyasiya təmin edir. Erkəklər dişilərdən bir qədər böyükdür, lakin cinsi dimorfizm zəif ifadə olunub. Cavan fərdlər ilk dəfə tük dəyişdikdən sonra yetkin lələklər əldə edirlər. Kanada ala qarğalarının orta ömrü 8 ildir, lakin ən yaşlı qeydə alınmış fərd 17 yaşına çatmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Scatophagidae

**Scatophagidae** — Skatlar kimi tanınan, "Perciformes" dəstəsinə aid olan kiçik şüaüzgəcli balıq fəsiləsi. Bu balıqlara əsasən Hind-Sakit okeanı regionunda rast gəlinir, lakin bir növ digər yerlərə də təqdim edilmişdir.

## Taksonomiya

"Scatophagidae" fəsiləsi ilk dəfə 1883-cü ildə amerikalı ixtioloq Teodor Nikolas Gill tərəfindən rəsmi şəkildə təsvir edilmişdir. Bu ailə, "Fishes of the World"-in 5-ci nəşrində "Siganidae" fəsiləsinə aid dovşan balıqları ilə birlikdə "Siganiodea" üstailəsi daxilində "Percoidei" yarımdəstəsində təsnif edilir. Digər tədqiqatçılar isə onları "Acanthuriformes" dəstəsində cərrah balıqları ilə birlikdə və ya "Eupercaria" seriyası daxilində "incertae sedis" kimi təsnif edirlər. Fəsilənin adı onun tip cinsi olan "Scatophagus"-dan gəlir və bu, "skatos" (nəcis) və "phaga" (yemək) sözlərinin birləşməsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Leonardina woodi

**Leonardina woodi** — Tək nümunəlik bir quş növüdür və taksonomiyası bir neçə dəfə dəyişib. Hal-hazırda "Muscicapidae" ("Köhnə Dünya" uçan bülbülləri) fəsiləsində təsnif edilir. Bu quşa yalnız Filippinlərdə, xüsusən Mindanao adasında rast gəlinir.

## Təsvir

Bu quş, "nadirən görülən orta boylu yer quşu" kimi təsvir edilir. Yuxarı hissəsi qırmızımsı-qəhvəyi, alt hissəsi isə boz rəngdədir. Üst qarındakı rəng isə qırmızımsı-qəhvəyi rəngindədir və quyruğun əsasına qədər uzanır. Ağız qara rəngdə, ayaqları uzun və böyükdür. Cinsiyyətlər arasında fərq yoxdur (cinsiyyət dimorfizmi yoxdur). Quşun səsi yüksək, melodik və sərt olan qışqırıq və kəsik səs dalğalarından ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Stomias boa

**Stomias boa** — Həmçinin "boa ilan balığı", "pulcuqlu ilan balığı", "ilan-boa" və ya "boa pulcuqlu ilan balığı" kimi tanınan, "Stomiidae" fəsiləsinə aid dərin dəniz balığı növü. Bu növə tropik və mülayim okeanlarda dünya üzrə böyük dərinliklərdə rast gəlinir, lakin şimal Sakit okeanı və şimal-qərb Atlantik okeanında yoxdur.

## Taksonomiya

Əvvəllər üç yarımnöv tanınırdı:
* "*Stomias boa boa*" (A. Risso, 1810)
* "*Stomias boa colubrinus*" (Garman, 1899)
* "*Stomias boa ferox*" (J. C. H. Reinhardt, 1842)

Bu yarımnövlər və digər iki növ müstəqil növlərə çevrilib:
* "*Stomias boa boa*" (Risso, 1810) indi "*Stomias boa*" (Risso, 1810) kimi tanınır.
* "*Stomias boa colubrinus*" (Garman, 1899) indi "*Stomias colubrinus*" (Garman, 1899) kimi tanınır.
* "*Stomias boa danae*" (Ege, 1933) indi "*Stomias danae*" (Ege, 1933) kimi tanınır.
* "*Stomias boa ferox*" (Reinhardt, 1842) indi "*Stomias ferox*" (Reinhardt, 1842) kimi tanınır.
* "*Stomias boa gracilis*" (Garman, 1899) indi "*Stomias gracilis*" (Garman, 1899) kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dancen-kroul

**Dancen-kroul** (; ) – fentezi RPG oyunlarında personajlarında labirint mühitində ("zindan") hərəkət etdiyi, müxtəlif bədheybətlərlə döyüşdüyü, tələlərdən qurtulduğu, tapmacalar həll etdiyi və tapdıqları xəzinələri qarət etdikləri ssenari. Dancen-kroul elementləri ehtiva edən videooyunlar və stolüstü oyunlar ayrıca janr hesab olunur və **dancen-krouler** () termini ilə ifadə olunur.

## Stolüstü oyunlar
Dancen-kroul janrında ilk stolüstü oyun 1975-ci ildə buraxılmış "Dungeon!" oyunudur. Növbəti illərdə bir çox oyun bu konseptdən istifadə emişdir. 2010-cu illərin populyar stolüstü oyunlarından biri olan "Gloomhaven" dancen-kroulerdir.

## Videooyunlar

İlk dancen-kroul videooyunu 1975-ci ildə Rasti Razerford tərəfindən PLATO interkativ təhsil sistemi üçün hazırlanmış "pedit5" hesab olunur. Oyun sistemdən silinsə də, daha sonra "dnd" və "Moria" kimi bənzər oyunlar çıxmışdır.

1980-ci illərdə çıxmış "Rogue", "The Bard's Tale", "Cosmic Soldier", "Dungeon Master", "Gauntlet", "Madō Monogatari", "Megami Tensei", "Might and Magic", "Legend of Zelda", "Phantasy Star", "Ultima" və "Wizardry" kimi oyun və seriyalar janrın standartlarının formalaşmasında rol oynamışdır. Oyunların ibtidai qrafikləri labirint yaratmaq üçün lazım olan təkrarlanan plitələr və oxşar qrafiklər üçün əlverişli idi. "Game Developer" saytında Mett Bardon "Telengrad" oyununu "saf dancen-krouler" adlandırmışdır. Bu dövrə aid "Dragon Slayer" və "The Tower of Druaga" kimi dancen-kroulerlər ekşen rol oyunu döyüşünə malikdir.

### Birinci şəxs. komandaya əsaslanan dancen-kroulerlər
Bu altjanra birinci şəxs prespektivindən macəraçı komandanı idarə etməkdən ibarət olan RPG-lər daxildir. "Wizardry", "Might and Magic" və "Bard's Tale" seriyaları bu altjanra aid edilir. Bu cür oyunlar "blobberlər" adlanır.

## İstinadlar
Threskiornis molucca

**Threskiornis molucca** (*Avstraliya ağ ibisi*) — İbislər fəsiləsinə (Threskiornithidae) aid olan quş növü.

## Taksonomiya

Bu növ ilk dəfə 1829-cu ildə Jorj Küvye tərəfindən "Ibis molucca" kimi təsvir edilmişdir. Afrika "müqəddəs ibis"i (T. aethiopicus) və Asiyanın "qara başlı ibis"i (T. melanocephalus) ilə birlikdə supernöv kompleksinə daxil edilir. Bu kompleksdəki statusu illər boyu dəyişmişdir. 1970-ci ildə Holyoak tərəfindən aparılan lələk nümunələrinin geniş təhlili nəticəsində bu növün "T. aethiopicus" ilə oxşarlığı qeyd edilmiş və "T. aethiopicus" növünə daxil edilməsi təklif edilmişdir. Lakin 1991-ci ildə Lou və Riçards tərəfindən aparılan araşdırma nəticəsində yenidən müstəqil növ kimi tanınması tövsiyə edilmişdir. Bu, xromosom tədqiqatları ilə də təsdiqlənmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rhipidura rufifrons

**Rhipidura rufifrons** — Avstraliyaya aid kiçik ölçülü bir quş növü.

## Taksonomiya

"Rhipidura rufifrons"-un mürəkkəb təkamül əlaqələri var və bəzən bu, ziddiyyətli taksonomiyalara səbəb olur. Bu, qeyri-adi deyil, çünki taksonomiyalar sadəcə növün təkamül statusu haqqında fərziyyələrdir. "Rhipidura rufifrons"-un yarımnövləri və yaxın növlərinin taksonomik təsnifatı ilə bağlı müzakirələr hələ də davam edir.

## Tarix

"Rhipidura rufifrons" ilk dəfə 1801-ci ildə Con Latam tərəfindən "Muscicapa rufifrons" adı ilə təsvir edilmişdir. Daha sonra Viqors və Horsfild tərəfindən "Rhipidura" cinsinə daxil edilmişdir. Növün elmi adı "Rhipidura rufifrons"-dur. "Rhipidura" yunanca "fan şəkilli quyruq" mənasını verir, "rufifrons" isə latınca "qırmızı alın" deməkdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Boqove Təbiət Parkı

Albaniyada qorunan ərazi. Boqove Təbiət Parkı Albaniyanın cənubunda 3,3 km ərazini əhatə edən təbiət parkıdır. 1977-ci ildə bir neçə ekosistemi və milli əhəmiyyətli biomüxtəlifliyi qorumaq üçün yaradılmışdır. Boqove təbiət parkı Palearktika Aralıq dənizi meşələrinin, meşəlik ərazilərin və kolluq biomunun yerüstü ekoregionunun qarışıq meşələri olan Pindus dağlarını əhatə edir.

## İstinadlar
Bovilla gölü

**Bovilla gölü** — Albaniyada, Tirana şəhərində göl. Bovilla baraj gölü Albaniyada yer alan 46 kilometr ərazini əhatə edən baraj gölüdür.

Tirananın demək olar ki, həyat mənbəyi olan Bovilla gölü ziyarət etmək üçün gözəl məkandır. Tirandan 20 km məsafədə yerləşən Bovilla gölü həm yaşıl, həm də mavi tonların bir araya gəldiyi yerdir. Balkanlarda belə göllər çox olsa da, deyə bilərik ki, onların ətrafındakı yaşıl təbiət çox sayda turistin ziyarətinə səbəb olur.

Tikinti işləri əvvəlcə 1988-ci ildə başladı, lakin kommunizmin dağılması ilə dayandı. 1993-cü ilin oktyabrında İtaliya dövlətinin dəstəyi sayəsində iş bərpa edildi. 1996-cı ildə tikinti başa çatdıqdan sonra gölün doldurulması və məqsədinə xidmət etməyə başlaması 1998-ci ilə qədər çəkdi.

## İstinadlar
MC Vspışkin

**MC Vspışkin** () (əsl adı: Vladimir Aleksandroviç Turkov, , ) — rus DJ, elektron musiqi ifaçısı, radio aparıcısı və aktyor. O, 2000-ci illərin əvvəllərində Rusiyanın elektron musiqi səhnəsində qeyri-adi obrazı və enerjili çıxışları ilə tanınmışdır. MC Vspışkin, yaşına baxmayaraq, rəngarəng geyimləri, təbii ağ saqqalı və yumoristik çıxışları ilə gənc auditoriyanın diqqətini cəlb etmişdir.

## Həyatı və karyerası
Vladimir Turkov 31 oktyabr 1936-cı ildə Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) anadan olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı atası cəbhədə həlak olmuş, o isə ailəsi ilə birlikdə Leninqrad mühasirəsini yaşamışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Sovet Ordusunda xidmət etmiş, daha sonra universitet təhsili alaraq D. İ. Mendeleyev adına Metrologiya İnstitutunda mühəndis kimi çalışmışdır.

1970-ci illərdə "Koçevniki" (və ya "Savoyarı") adlı rok qrupunun administratoru olmuşdur.

1960-cı illərdə Turkov, "Monolit" adlı bədən tərbiyəsi klubunu yaratmış və burada gənclərə bodibildinq ilə məşğul olmaq imkanı vermişdir. Sovet hakimiyyəti dövründə bodibildinqə qarşı olan şübhələr səbəbilə bu fəaliyyəti ilə əlaqədar təzyiqlərlə üzləşmişdir.

1990-cı illərin sonlarında Turkov, "MC Vspışkin" təxəllüsü ilə Sankt-Peterburqdakı rəqs partilərində DJ kimi çıxış etməyə başlamışdır. O, "Radio Record" radiostansiyasında "Kolbasnıy Tsekh" adlı proqramın aparıcısı olmuşdur.

2003-cü ildə Dmitri Çekov (Niki-forovna) ilə birlikdə "MC Vspışkin & Niki-forovna" duetini yaratmış və "Kolbasnıy Tsekh 3 (Şişki)" adlı mahnı ilə məşhurlaşmışdır.

2004-cü ildə duet "Sex" adlı albomu buraxmış, həmin il MC Vspışkin Danimarkalı DJ Aligator ilə birlikdə "Davay Davay" adlı treki təqdim etmişdir.

14 noyabr 2011-ci ildə MC Vspışkin Sankt-Peterburq metrosunun "Ulitsa Dıbenko" stansiyasında ürək tutmasından vəfat etmişdir. O, 18 noyabrda Smolenski qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Onun xatirəsinə 2011-ci ildə "Mitki" sənət qrupunun təşəbbüsü ilə sərgi təşkil olunmuşdur. 2019 və 2021-ci illərdə də onun həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş sərgilər keçirilmişdir.

## Yaradıcılığı
MC Vspışkin, yaşlı DJ obrazı ilə tanınmışdır. Onun səhnə çıxışlarında rəngarəng geyimləri, ağ saqqalı və enerjili rəqsləri diqqət çəkmişdir. Bəzi mahnılarının məzmunu səbəbilə televiziyada senzura ilə qarşılaşmışdır.

### Diskoqrafiya
* Sex (2004) — MC Vspışkin & Niki-forovna
* Kolbasnıy Tsekh 4 (2004) — MC Vspışkin & DJ Qaqarin
* Davay Davay (2005) — DJ Aligator ilə birlikdə
* 20 Let Radio Record (2015) — Kompilasiya

## İstinadlar
Milomir Todoroviç

**Milomir Todoroviç** (, ) — Serbiya hərbi xadimi, Serbiya Silahlı Qüvvələrinin general-mayoru, 2011–2021-ci illərdə Serbiya Qvardiyasının komandanı.

## Həyatı
### Təhsil
Milomir Todoroviç 29 noyabr 1965-ci ildə Preoçitsa kəndində (indiki Bosniya və Herseqovina Federasiyasının Vitez bələdiyyəsi) anadan olmuşdur. Milliyətcə serbdir. O, ibtidai və orta iqtisad məktəbini əla nəticələrlə bitirmişdir. Todoroviç 16 yaşında orduya qəbul edilmişdir. O, 1990-cı ildə Yuqoslaviya Xalq Ordusunun Quru Qoşunları Hərbi Akademiyasını (piyada fakültəsi) bitirmiş və Yuqoslaviya Xalq Ordusunda xidmətə başlamışdır. Todoroviç 2000-ci ildə Yuqoslaviya İttifaq Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah Məktəbini, 2008-ci ildə Baş Qərargahda ixtisasartırma kurslarını və 2013-cü ildə Təhlükəsizlik və Müdafiə üzrə Ali Kursları bitirmişdir.

### Hərbi xidməti
Hərbi polis sıralarında xidmət etmiş, Qvardiya motoatıcı briqadası tərkibində hərbi polis tağımına və bölüyünə komandanlıq etmişdir. 46-cı müdafiə motoatıcı briqadasında hərbi polis bölüyünün komandiri, batalyon komandirinin müavini və batalyon komandiri olmuşdur. 46-cı arxa briqadanın ümumi dəstək batalyonuna komandanlıq etmişdir. Serbiya Qvardiyasında qərargah rəisi və komandir müavini vəzifələrini tutmuşdur. 2011-ci ildə polkovnik rütbəsində Serbiya Qvardiyasının komandiri təyin edilərək briqada generalı Qoran Radovanoviçi əvəz etmişdir. Eyni zamanda, Serbiya Prezidentinin köməkçisi vəzifəsini icra etmişdir.

Qvardiya komandanı kimi 10 il xidmət etdikdən sonra 19 oktyabr 2021-ci ildə təqaüdə çıxmışdır. Onun yerinə Nikola Deyanoviç təyin edilmişdir.

Evlidir, iki övladı var. Belqradda yaşayır.

## Mükafatları
Milomir Todoroviç aşağıdakı mükafatlarla təltif edilmişdir:

* "Cəsarətə görə" medalı (1991)  
* "Hərbi xidmətdə görkəmli nailiyyətlərə görə" zabit medalı (2013)  
* "Səylə xidmətə görə" gümüş medal (2014)  
* III dərəcəli "Qılınclı Ağ Qartal" ordeni (2014)  
* "Yuqoslaviya İttifaq Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatları iştirakçısı" medalı (2015)  
* "Sosialist Yuqoslaviya Federativ Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatları iştirakçısı" medalı (2016)  
* "20 illik səylə xidmətə görə" xatirə medalı (2016)  
* "NATO təcavüzündən Vətənin müdafiəsinin 20 illiyi" xatirə medalı (2019)  
* Serb Pravoslav Kilsəsinin "Müqəddəs Simeon Mirotoçivi" ordeni (2019)

## Rütbələri

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Satalalı Afrodita

**Satalalı Afrodita heykəli** — Satalada tapılmış tunc Hellenistik heykəlin həqiqi ölçülü başıdır.  Çox böyük ehtimalla eramızdan əvvəl II və ya I əsrdə Anadoluda hazırlanmış bu əsər kəşf edildikdən bir il sonra, 1873-cü ildə Britaniya Muzeyi tərəfindən satın alınmışdır. Əsər bəzi alimlər tərəfindən Knidli Afrodita ilə müqayisə edilir və ya ona oxşadılır.

Heykəl əsasən yunan ilahəsi olan Afroditaya aid edilir, lakin əsas məbədi Satala yaxınlığında yerləşən erməni ilahəsi Anahit ilə də əlaqələndirənlər vardır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər
Zoran Naskoviç

**Zoran Naskoviç** (; ) — Yuqoslaviya və Serbiya hərbçisi, Serbiya Silahlı Qüvvələrinin general-mayoru. O, 2024-cü ildən bəri Serbiya Silahlı Qüvvələrinin Təlim Komandanlığının komandiri kimi xidmət edir. Naskoviç və Serbiya Quru Qoşunlarının 1-ci briqadasının keçmiş komandiri olmuşdur.

## Həyatı
Zoran Naskoviç 5 iyul 1971-ci ildə Kosovska-Kamenitsa şəhərində anadan olmuşdur. O, 1994-cü ildə Quru Qoşunları Hərbi Akademiyasını (tank-mexanikləşdirilmiş bölmələr fakültəsi) bitirmiş, 2006-cı ildə komanda-qərargah heyətinin təkmilləşdirmə kurslarını, 2012-ci ildə Baş Qərargah üzrə təkmilləşdirmə kurslarını və 2021-ci ildə təhlükəsizlik və müdafiə üzrə ali kursları başa vurmuşdur.

Naskoviç 1994-cü ildən Yuqoslaviya Federativ Respublikası Silahlı Qüvvələrində, 2003-cü ildən Serbiya və Monteneqro Silahlı Qüvvələrində, 2006-cı ildən isə Serbiya Silahlı Qüvvələrində xidmət etmişdir. O, Uroşevatsda yerləşən 243-cü mexanikləşdirilmiş briqadanın tərkibində tank tağımına, mexanikləşdirilmiş tağıma, mexanikləşdirilmiş bölüyə və mexanikləşdirilmiş batalyona komandanlıq etmişdir. Naskoviç 78-ci motoatıcı briqadanın mexanikləşdirilmiş batalyonuna rəhbərlik etmiş, 211-ci tank briqadasında əməliyyat məsələləri şöbəsinin rəisi olmuşdur. O, 2001-ci ildə Yuqoslaviya Federativ Respublikasının cənubunda yerləşən ərazilərində, Kosovo ilə sərhəd bölgələrdə baş tutmuş döyüşlərdə iştirak etmişdir.

Naskoviç Serbiya Silahlı Qüvvələri yaradılandan sonra 3-cü briqadanın qərargah rəisi, 4-cü briqadanın komandir müavini və Serbiya Quru Qoşunlarının əməliyyat məsələləri üzrə komandir köməkçisi vəzifələrində çalışmışdır. O, 2024-cü ilin aprelinə qədər Serbiya Silahlı Qüvvələrinin 1-ci briqadasının komandiri olmuşdur.

Naskoviç 4 aprel 2024-cü ildə Serbiya Silahlı Qüvvələrinin Təlim Komandanlığının komandiri təyin edilmişdir.

## Mükafatlar
Zoran Naskoviç aşağıdakı orden və medallarla təltif edilmişdir:

* III dərəcəli "Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində xidmətlərə görə" ordeni (2001)
* III dərəcəli "Müdafiə və təhlükəsizlikdə xidmətlərə görə" ordeni (2017)  
* "Xidmətlərə görə" qızıl medal (Serbiya) (2015)  
* "Yuqoslaviya İttifaq Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatları iştirakçısı" medalı (2015)  
* "Sosialist Yuqoslaviya Federativ Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatları iştirakçısı" medalı (2015)  
* "20 illik səylə xidmətə görə" medalı (2016)  
* “Səylə xidmətə görə” gümüş medal (2016)  
* "Serbiya Silahlı Qüvvələrinin yubiley" medalı (2016)  
* "Hərbi xidmətdə görkəmli nailiyyətlərə görə" zabit medalı (2019)  
* "NATO təcavüzündən Vətənin müdafiəsinin 20 illiyi xatirə" medalı (2019)

## Rütbələr

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Jelko Furunciç

**Jelko Furunciç** (; ) — Serbiya hərbi xadimi, Serbiya Silahlı Qüvvələrinin briqada generalı, 2024-cü ildən Serbiya Qvardiyasının komandanı.

## Həyatı
Jelko Furunciç 16 dekabr 1974-cü ildə Biyelo-Polyedə anadan olmuşdur. O, 1997-ci ildə Serbiya Hərbi Akademiyasını (piyada fakültəsi) bitirmişdir. Furunciç 2010-cu ildə komanda-qərargah heyətinin təkmilləşdirmə kurslarını, 2019-cu ildə isə Baş Qərargah üzrə ixtisasartırma kurslarını başa vurmuşdur.

Furunciç 1997-ci ildən Yuqoslaviya Federativ Respublikası Silahlı Qüvvələrində, 2003-cü ildən Serbiya və Monteneqro Silahlı Qüvvələri sıralarında, 2006-cı ildən isə Serbiya Silahlı Qüvvələrində xidmət etmişdir. O, xidmətə hərbi polis taqımının komandiri kimi başlamışdır. Furunciç bu vəzifədə döyüş əməliyyatlarının iştirakçısı olmuşdur. O, hərbi polis bölüyünün komandir müavini kimi xidmət etmiş, daha sonra 72-ci xüsusi təyinatlı briqadanın tərkibində hərbi polis bölüyünün komandiri olmuşdur. Furunciç Xüsusi Briqadanın Antiterror Batalyonunun komandir müavini, sonra isə həmin batalyonun komandiri vəzifəsini tutmuşdur. O, briqadanın əməliyyat məsələləri üzrə komandir köməkçisi olmuşdur.

Furunciç Rusiya və ABŞ də daxil olmaqla bir çox ölkənin xüsusi təyinat bölmələri ilə birgə təlimlərdə dəfələrlə iştirak etmişdir. O, Birləşmiş Əməliyyat Komandanlığının əməliyyat mərkəzinin müdir müavini vəzifəsində çalışmışdır. Furunciç 72-ci briqadanın xüsusi əməliyyatlar briqadası kimi bərpa edilməsindən sonra onun qərargah rəisi və komandir müavini olmuşdur. O, 4 aprel 2024-cü ildə polkovnik rütbəsində Serbiya Qvardiyasının komandiri təyin edilmiş və Serbiya Respublikası Prezidentinin köməkçisi vəzifəsini tutmuşdur. Furunciç 13 noyabr 2024-cü ildə briqada generalı rütbəsinə yüksəldilmişdir.

## Mükafatları
Jelko Furunciç aşağıdakı 10 mükafatla təltif edilmişdir:

* "Hərbi parad iştirakçısının xatirə" medalı (2015)
* "Serbiya Silahlı Qüvvələrinin yubiley" medalı (2015)
* "Yuqoslaviya İttifaq Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatları iştirakçısı" medalı (2015)
* "Xidmətlərə görə" gümüş medalı (2016)
* "Serbiya ərazisində döyüş əməliyyatları iştirakçısı" medalı (2015)
* "20 illik səylə xidmətə görə" xatirə medalı (2017)
* "NATO təcavüzündən Vətənin müdafiəsinin 20 illiyi xatirə" medalı (2019)
* "Birgə taktiki təlimlər iştirakçısı" medalı (2021)
* "Səylə xidmətə görə" gümüş medalı (2022)
* "Hərbi xidmətdə görkəmli nailiyyətlərə görə zabit" medalı (2024)
* "Serbiya Respublikası müdafiə sisteminə görkəmli töhfəyə görə" medalı (2024)

## Rütbələri

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Etibarsız nağılçı

**Etibarsız nağılçı** və ya *Nənadünyalı nağılçı* — bədii ədəbiyyatda və ya digər ədəbi janrlarda hadisələri oxucuya təqdim edən, lakin söylədiklərinə tam etibar etmək mümkün olmayan qəhrəman və ya hekayəçi. Belə bir nağılçının etibarsızlığı ya bilərəkdən yalan danışmasından, ya yaddaşının zəifliyindən, ya psixoloji problemlərindən, ya da hadisələri subyektiv və təhrif olunmuş şəkildə qavramasından irəli gəlir.

Bu anlayış ilk dəfə XX əsrin əvvəllərində ədəbi tənqid və nəzəriyyə sahəsində müzakirə mövzusuna çevrilmişdir. Termin ilk dəfə 1961-ci ildə amerikalı ədəbiyyatşünas Ueyn C. But tərəfindən "The Rhetoric of Fiction" (Bədii Nəsrin Ritorikası) adlı əsərində sistemləşdirilmişdir.

Nənadünyalı nağılçı texnikası müəllifə oxucu ilə daha mürəkkəb psixoloji oyun qurmağa imkan verir. Bu texnika həm süjetin dərinləşməsinə, həm də personajın daxili aləminin təhlilinə şərait yaradır. Oxucu bu zaman hekayəyə daha aktiv yanaşmalı, nağılçının söylədiklərini təhlil etməli və əsl həqiqəti axtarmalı olur.

## Xüsusiyyətləri
Nənadünyalı nağılçının əsas xüsusiyyəti — oxucunun onun söylədiklərinə şübhə etməyə məcbur qalmasıdır. Əsərin gedişində müəllif və ya digər personajlar vasitəsilə nağılçının ziddiyyətləri, yalanları və ya yanlış təsəvvürləri üzə çıxarılır. Oxucu bu zaman "həqiqət"i nağılçının söylədiklərindən fərqli şəkildə dərk etməyə başlayır.

Etibarsız nağılçılar aşağıdakı səbəblərdən belə təsvir oluna bilər:

* Cahillik və ya sadəlövhlük – məsələn, uşaq və ya təcrübəsiz şəxs.
* Psixoloji pozğunluq və ya xəstəlik – məsələn, ruhi xəstə.
* Yalan danışmaq və manipulyasiya etmək istəyi – qəhrəmanın niyyətindən irəli gələn etibarsızlıq.

## Kinoda və digər janrlarda
Etibarsız nağılçı texnikasından kinoda, xüsusilə psixoloji triller və detektiv janrlarında da istifadə olunur. Məşhur nümunələr arasında “The Usual Suspects” (1995), “Fight Club” (1999), “Gone Girl” (2014) filmləri göstərilə bilər. Bu filmlərdə hadisələrin fərqli bucaqlardan təqdim olunması tamaşaçının reallıqla olan münasibətini dəyişir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* Shen, Dan: "Unreliability", in Peter Hühn (ed.): The Living Handbook of Narratology, Hamburg: Hamburg University Press. (retrieved 8. March 2021)
* Smith, M. W. (1991). *Understanding Unreliable Narrators*. Urbana, IL: National Council of Teachers of English.

## Xarici keçidlər

*
*Henry Sutton's top 10 unreliable narrators
Tiosav Yankoviç

**Tiosav Yankoviç** (; ) — Serbiya hərbi xadimi, Serbiya Hərbi Hava Qüvvələri və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinin general-leytenantı, 2024-cü ildən Serbiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının müavini. O, 2023–2024-cü illərdə Baş Qərargahın Əməliyyat İdarəsinin rəisi, 2018–2023-cü illərdə isə Serbiya Hərbi Hava Qüvvələri və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinin 250-ci raket briqadasının komandiri olmuşdur.

## Həyatı
Tiosav Yankoviç 1997-ci ildə Serbiya Hərbi Akademiyasını (raket qoşunları və hava hücumundan müdafiə fakültəsi) bitirmişdir. O, həmin ildən Yuqoslaviya Federativ Respublikası Silahlı Qüvvələrində, 2003-cü ildən bəri Serbiya və Monteneqro Silahlı Qüvvələri sıralarına, 2006-cı ildən isə Serbiya Silahlı Qüvvələrində xidmət etmişdir. Yankoviç 2008-ci ildə komanda-qərargah ixtisasartırma kurslarını, 2013-cü ildə Baş Qərargah üzrə ixtisasartırma kurslarını, 2017-ci ildə isə təhlükəsizlik və müdafiə üzrə ali kursları başa vurmuşdur.

Yankoviç Hərbi Hava Qüvvələri və Hava Hücumundan Müdafiədə xidmət edən zaman 250-ci raket briqadasının 3-cü batareyasında xidmət etmişdir. Bu batareya 27 mart 1999-cu ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının F-117A sərrast bombardman təyyarəsini, 2 may tarixində isə sonradan ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi olmuş polkovnik-leytenant Devid Qoldfeynin idarə etdiyi F-16 qırıcısını vurmuşdur. Yankoviç zenit-raket kompleksi (ZRK) texniki, ZRK navodka zabiti, batareya navodka komandiri, hava hücumundan müdafiə divizionunun komandir müavini və raket divizionunun komandiri vəzifələrində çalışmışdır. O, 250-ci raket briqadasında əməliyyat məsələləri üzrə komandir köməkçisi, daha sonra qərargah rəisi və komandir müavini olmuşdur. Yankoviç 2018–2023-cü illərdə 250-ci raket briqadasına komandanlıq etmişdir.

Yankoviç 6 iyul 2023-cü ildən Serbiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Əməliyyat İdarəsinin (J-3) rəisi vəzifəsini tutmuşdur. O, 13 noyabr 2024-cü ildən isə Serbiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının müavini təyin edilmişdir.

## Mükafatları
Tiosav Yankoviç aşağıdakı mükafatlarla təltif edilmişdir:

* "Cəsarət" ordeni (1999)
* "Hərbi xidmətdə görkəmli nailiyyətlərə görə zabit" medalı (2012 və 2019)
* "Serbiya Silahlı Qüvvələrinin yubiley" medalı (2015)
* "Belqrad-2014 hərbi paradı iştirakçısının xatirə" medalı (2015)
* "Yuqoslaviya Federativ Respublikası ərazisində döyüş əməliyyatları iştirakçısı" medalı (2015)
* "Xidmətlərə görə" gümüş medalı (2016)
* "20 illik səylə xidmətə görə" xatirə medalı (2017)
* "NATO təcavüzündən Vətənin müdafiəsinin 20 illiyi xatirə" medalı (2019)
* "Şimşək zərbəsi birləşmiş taktiki təlimləri iştirakçısı" medalı (2021)

## Rütbələri

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Sander canadensis

**Sander canadensis** — Percidae fəsiləsinə aid olan şirin suda yaşayan bir balıq növü. Yaxın qohumu olan "walleye" ilə oxşarlıq göstərir.

## Yayılması

"Sander canadensis" geniş yayılmışdır. Onların tarixi yayılma sahəsi Appalaç dağlarının qərbindəki şərqi ABŞ, əsasən cənub, mərkəz və qərb ABŞ, həmçinin cənubi Kanadanı əhatə edirdi. "Sander canadensis"-in yayılması il boyu miqrasiya etdiyi üçün dəyişir. "Sander canadensis"-ə çaylarda daha çox rast gəlinir, halbuki "walleye"lər göllərdə və su anbarlarında daha çox yayılmışdır. Yayılma sahələrinin bir çox hissəsində "Sander canadensis" "walleye"lərlə eyni ərazidə yaşayır. "Sander canadensis" və "walleye"lər arasında hibridləşmə məlumdur; bu hibridlər "saugeye" adlanır və hər iki növün xüsusiyyətlərini daşıyır. Görünüşcə iki növ arasında aralıq olan "saugeye"ləri fərqləndirmək bəzən çətin olsa da, ümumiyyətlə "Sander canadensis"-in xarakterik tünd ləkələrini daşıyırlar. Lakin "Sander canadensis" adətən daha kiçik olur və "walleye"lərdən daha yüksək bulanıqlığa malik sulara daha yaxşı dözür. "Sander canadensis"lər yay aylarında 20–28 °C (68–82 °F) arası isti suya ehtiyac duyur. İsti suya olan tələbatlarının onların şimal və qərb sərhədlərinə təsir etdiyi düşünülür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
WPS Office

**WPS Office (Writer, Presentation, Spreadsheets)** — Kingsoft şirkəti tərəfindən hazırlanmış çoxfunksiyalı ofis proqram paketi.
Microsoft Office ilə tam uyğunluğa malik olan bu proqram fərdi istifadəçilər, bizneslər, tələbələr və dövlət qurumları üçün güclü bir alternativ hesab edilir. Windows, macOS, Linux, Android və iOS platformalarında işləyən WPS Office, həm ənənəvi ofis proqramlarının əsas funksiyalarını, həm də bulud əsaslı xidmətləri bir araya gətirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nikolaye Piku

**Nikolaye Piku** (, variantlar: *Neculai, Nicolai*; ) — Bukovina hersoqluğundan olan Rumıniya skripkaçı-ləutar.

O, xalq melodiyalarını beynəlxalq səviyyəli peşəkar musiqiçilərə (Ferens List, Karol Mikuli) ötürməkdə mühüm rol oynamış, beləliklə, rumın ləutar musiqisini öz dövrünün akademik musiqi dünyasına tanıtmışdır.

## Həyatı
Nikolaye Piku 1789-cu ildə Suçava ətrafında yunan-katolik inanclı rumın kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1801-ci ildən etibarən kəndləri gəzmiş, əsasən toy mərasimlərində çıxış etmək üçün iş axtarmağa başlamışdır. 1803-cü ildən boyar ailələrinin saraylarına dəvət olunmağa başlamış, xüsusilə Hurmuzaki ailəsinin təqdirini qazanmışdır.

1820-ci ildən yay aylarında Bukovina zadəganlarının sevimli görüş yeri olan Bereqomet yaxınlığındakı Lopuşna balneoiqlim kurortunda çıxış etməyə başlamışdır. Bukovinalı vəkil, musiqiçi və siyasətçi Leon de Qoyan 1851 və ya 1852-ci ilin yayında valideynləri ilə Lopuşnaya səfərini belə xatırlayır:

1847-ci ilin mayında Yevdoksi Hurmuzakinin dəvəti ilə Çernovtsı şəhərinə Ferens List səfər etmişdir. O, "Moldaviya" hotelində iki konsert vermişdir. Hurmuzaki ailəsinin evində List Nikolaye Pikunun tarafını dinləmişdir. Bu görüşdən sonra List 1848-ci ildə "Fortepiano üçün rumın rapsodiyası" üzərində işə başlamış, Yassıda Barbu Ləutardan eşitdiyi temalar ilə yanaşı, Pikunun repertuarından, o cümlədən "*Corăbească*" melodiyasından istifadə etmişdir.

1849-cu ildə Bukovinadan olan bəstəkar, Frederik Şopenin şagirdi Karol Mikuli dörd dəftərdən ibarət folklor kolleksiyası tərtib etmişdir. Bu kolleksiya sonradan Fransada "*Douze airs nationaux roumains*" (On iki rumın xalq havaları) adı ilə nəşr olunmuşdur. Kolleksiyanın əsasını Nikolaye Pikunun repertuarı təşkil etmişdir. Ən məşhur əsərlər arasında "*Hora cea cu flori la pălărie*", "Hora în ghe mol*", "*Arcanul*", "*Buciumul*" və başqaları yer alır. Bu təşəbbüs də Hurmuzaki ailəsindən gəlmişdi. Evdoksi Hurmuzakinin oğlu [[Konstantin Hurmuzaki]] 14 noyabr 1851-ci ildə Rumıniya ədibi və siyasi xadimi [[Georgi Baritsi]]yə yazdığı məktubda belə qeyd edirdi:


1850-ci illərin əvvəllərində Piku skripkaçı-leutar [[Qriqore Vindereu]]nun müəllimi olmuşdur.

Nikolaye Piku 2 oktyabr 1864-cü ildə Suçavada, 75 yaşında vəfat etmişdir.

== Mirası ==
Nikolaye Piku [[Avstriya]] taxt-tacının bütün ərazilərini əhatə edən 24 cildlik illüstrasiyalı ensiklopediya olan "*Avstriya-Macarıstan monarxiyası təsvirlərdə və şəkillərdə*", həmçinin "*Kronprinzenwerk*" kimi tanınan əsərdə "ən görkəmli Bukovina leutarı" kimi qeyd edilmişdir. [[Avstriya Milli Kitabxanası]]nda Nikolaye Pikunun (Suçavadan Moş Nikulay Ləutar) təsvir olunduğu guaş saxlanılır. Bu, ensiklopediyanın Bukovinaya həsr olunmuş cildi üçün eskiz kimi yaradılmışdır.

Nikolaye Pikunun repertuarı Suçavadan olan "*Zicălașii''" tarafı tərəfindən bərpa edilmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Gnumeric

**Gnumeric** — GNU layihəsi çərçivəsində inkişaf etdirilmiş açıq mənbəli cədvəl (spreadsheet) proqramı. 
O, "Microsoft Excel" və digər kommersiya cədvəl proqramlarına alternativ olaraq təqdim edilir. "Gnumeric"in əsas məqsədi dəqiq hesablamalar aparmaq və geniş məlumat analiz imkanları təqdim etməkdir.
Bu proqram xüsusilə statistik analiz, elmi tədqiqatlar və məlumatların dəqiq emalı üçün əlverişli bir vasitədir. Digər cədvəl proqramlarından fərqli olaraq, yüksək dəqiqlikli riyazi və statistik hesablama aparmaq qabiliyyəti ilə tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anteriu

**Anteriu** (; variant: *antereu*, köhnə variantı: *anteréy*) — şərqmənşəli uzun ətəkli üst geyimi, kaftan. Bu, Rumıniya knyazlıqları ərazisində saray geyimində qədimdən istifadə olunmuşdur. Köynəyin üzərinə geyinilərək kəmərlə bağlanır, üstündən isə başqa geyimlər — djubya və ya zebun geyinilirdi. Anteriu həm kişilər, həm də qadınlar tərəfindən istifadə olunurdu və şərqmənşəli parçalardan tikilirdi. Rumıniyada anteriu həmçinin, leutarların geyiminin bir elementi idi.

## Etimologiyası
Rumın dilində olan "anteriu" sözü türk dilindəki "anteri" sözündən gəlir, bu isə öz mövqeyini şərq xalqlarının üst geyiminin altında geyindiyi qollu paltar mənasını daşıyır.

## Tarixi
Rumıniyada anteriu ilk növbədə boyarların bayram geyimi olmuş, sonradan kəndlilər arasında yayılmışdır. Xaha sonra bu söz ruhanilərin rəsmi geyimi olan ryanı təsvir etmək üçün istifadə olunmuşdur. Anteriu və zebun leutarların ənənəvi geyimini təşkil edirdi.

Kəndli anteriusunun kəsimi düz palto kəsiminə bənzəyirdi. O, bəzən naxışlı və ya yorğan kimi tikilmiş formada hazırlanırdı. Adətən anteriu ağ rəngdə olur və qara qalun ilə bəzədilirdi.

Anteriu termini XVIII əsrdən etibarən həm kəndlilər, həm də şəhərlilər tərəfindən geyilən paltarı təsvir etmək üçün istifadə olunurdu. Bu geyim Moldova, Munteniya, Dobruca və Olteniyada geniş yayılmışdı. 1763-cü ildə əsgər anteriularından bəhs edən qeydlər mövcuddur.

## Yayılması
Anteriu kimi geyimlər Balkan xalqlarının ənənəvi geyimlərinin bir hissəsidir. Türkcə adı Cənub-Şərqi Avropanın bir çox dilində rast gəlinir:  və  (başqa geyimin altında geyilən qısa qollu paltar),  (qollu kişi və ya qadın üst geyimi). Alban (anderi) və arumın dillərində olan formaları (antiriu, andiri) yeni yunan dilindən () alınma hesab edilir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
*
Linkoln abidəsi (Norveç)

**Linkoln abidəsi** (*Lincolnmonumentet*) Norveçin Oslo şəhərindəki Froqner parkında yerləşir. Əsərin müəllifi Pol Fyeldedir. Abidə 1914-cü il iyulun 4-də ABŞ-ın Şimali Dakota ştatı tərəfindən Norveçə hədiyyə edilmişdir. O, Henriett Veqner pavilyonu yaxınlığında, 19-cu əsrdə tikilmiş mənzərəli parkda yerləşir. Bürünc lövhədə Gettisberq nitqindən bir hissə qeyd edilib:"Xalqın, xalq tərəfindən, xalq üçün idarəçi olduğu bu dövlətin yer üzündən silinməsin" ("*Government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth*."). Sol tərəfdəki lövhədə bu yazı yerləşdirilib: "Şimali Dakota, ABŞ xalqı xalqı tərəfindən Norveçə hədiyyə edilmişdir" ("*Presented to Norway by the people of North Dakota, U.S.A. July 4th, 1914.*").

500 funtluq bürünc büst 4 iyul 1914-cü ildə Osloda bir neçə nüfuzlu şəxsin iştirakı ilə ictimaiyətə təqdim olundu. Təqdimatçılar arasında Şimali Dakota qubernatoru Lui Bencamin Hanna, Karl Berner və Yörgen Lövland yer almışdı.

Abidə 1999-cu ildə Qamleparkendən hazırda olduğu yerə köçürüldü. İndiki yerləşdiyi yer Oslo Muzeyindən şərqdədir (Froqner Menor adlanan yerdə).

## Tarixi
1912-ci ildə Norveç ABŞ-ın Şimali Dakota ştatına 10-cu əsrdə yaşamış vikinqlərin başçısı Rollonnun heykəlini hədiyyə etdi. İyulun 12-də Farqoda Böyük Şimal Dəmir Yolu Deposunun yaxınlığında yerləşdirilmiş bir ithaf mərasimi keçirildi. Heykəl daha sonra indiki yerləşdiyi məskənə, Farqonun mərkəzindəki Elm Lüteran Kilsəsinə köçürüldü. Luis Bencamin Hanna həmin ilin sonunda Şimali Dakota qubernatoru seçildi və o, bu hədiyyənin qarşılığını vermək niyyətində idi. 1913-cü ildə Şimali Dakota qanunverici orqanı Norveçin 1914-cü ildə keçiriləcək Yüzillik Konstitusiya gününü qeyd etmə mərasimində təqdimat vermək üçün 10,000 dollar ayırdı. Qubernator Hanna həmin tədbirə aid uyğun hədiyyə tapmaq üçün beş nəfərdən ibarət komitə yaratdı. Komitə iştirakçıları arasında Herman O. Fyelde (Pol Fyeldenin əmisi) və Meri Dim yer alırdı.

Komitə hədiyyənin Avraam Linkolnın büstü olacağına razılaşdı və təkliflər üçün müsabiqə elan olundu. Qalib Pol Fyelde seçildi. Fyeldenin müəllif olduğu model tamamlananda, komitənin hər bir üzvü hazırlanan büstə baxmaq üçün Çikaqoya yollandı. Qubernator Hannanın başçılıq etdiyi Şimali Dakota ştatı nümayəndə heyəti Fyeldenin 500 funtluq bürünc büstü ilə birgə Norveçə səfər etdi. 4 iyul 1914-cü ildə abidə yüksək rütbəli qonaqların iştirak etdiyi açılış mərasimində Oslonun Froqner parkında ucaldıldı. Daha sonra, abidənin nüsxəsi Şimali Dakotanın Hillsboro şəhərinin məhkəmə binasının ərazisində yerləşdirildi.

## İstinadlar
Prunus domestica var. ovoidea

*  — Prunus domestica bitki növünün sinonimi.
*  — Prunus insititia bitki növünün sinonimi.
Otus everetti

**Otus everett (Everet bayquşu)** — Filippinə endemik quş növü.

## Təsvir və taksonomiya
"EBird" bu quşu belə təsvir edir: "Kiçik bir bayquş, aşağı dağlıq meşələrdə tapılır. Arxa tərəfi tünd qəhvəyi, qanadları zolaqlı, alt hissəsi boz, çənəsi daha tünd, qarın hissəsi isə qara ləkələrlə bəzədilmişdir. Üz hissəsi boz rəngdə olub, qara xətlə kənarlıdır və qulağındakı tüklər V şəklindədir. Everet bayquşu, nəhəng bayquş və "Mindanao scops" bayquşu ilə birlikdə yaşayır, amma Everet bayquşu nəhəng bayquşundan xeyli kiçikdir, "Mindanao" bayquşundan isə bir qədər böyük və daha solğun, daha uzun qulaq tüklərinə malikdir. Səsi, "oovok! oovok! oovok! grrrr" şəklində, enən səs seriyasından ibarətdir."

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ancelka Martiç

**Ancelka Martiç** (; ) — Xorvatiya yazıçısı və ədəbi tərcüməçisi. Ən çox İkinci Dünya müharibəsi dövründə bir oğlanla maral balasının dostluğundan bəhs edən "*Pirqo*" romanı ilə tanınan uşaqlar üçün yazdığı hərbi nəsri ilə məşhurdur.

## Həyatı
Ancelka Martiç 1 may 1924-cü ildə Zaqreb şəhərində üç uşaqdan ikincisi olaraq anadan olmuşdur. Atası 1933-cü ildə gənc yaşda vəfat etmiş, xəstə olan anası isə ailəni dolandırmaqda çətinlik çəkmişdir. Buna görə Martiç çox vaxt kənd yerlərində nənə və babasının yanında keçirmişdir. Bu səfərlər onun ədəbi yaradıcılığının əsas motivlərindən biri olmuşdur.

İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsində orta məktəbi bitirmişdir. 1941-ci ildə müqavimət hərəkatının fəalı olan qardaşı marionet dövlət olan Xorvatiyanın milisi tərəfindən aşkarlanıb tutularaq 1942-ci ilin fevralında Yasenovats həbs düşərgəsində edam edildikdən sonra Martiç partizanlara qoşulmuş və hərbi müxbir kimi fəaliyyət göstərmişdir. Müharibənin sonunda Belqradın azad edilməsində iştirak etmiş və yaralı yoldaşını xilas etdiyinə görə Yuqoslaviyanın "Cəsarət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Martiçin ilk şeirləri "*Kulturni prilozi*" jurnalında dərc olunmuşdur. Müharibədən sonra "*[[Vjesnik]]*" və "*Omladinski borac*" qəzetlərində, eləcə də "*Pionir*" uşaq jurnalında jurnalist kimi çalışmışdır. "*Radost*" uşaq jurnalının baş redaktoru və "*Naša dyeca*" nəşriyyatının baş redaktoru olmuşdur. 1954-cü ildən Xorvatiya Yazıçılar İttifaqının üzvü idi.

11 noyabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir. Zaqrebdə yerləşən Miroqoy qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Yaradıcılığı
Ancelka Martiç şeirlər, uşaq kitabları və illüstrasiyalı kitablar üçün mətnlər yazmışdır. O, Xorvatiyanın uşaqlar üçün yazılmış hərbi nəsrinin ən görkəmli müəllifidir. Buna baxmayaraq, onun bəzi əsərləri avtobioqrafik kitablar və Xorvatiya yazıçısı İvana Brliç-Majuraniçin ənənələrinə uyğun fantastik nəsr nümunələridir. "*Pirqo*" romanında birinci şəxs adından yazılmış lirik hekayədə Martiç müharibənin hamıya, istisnasız olaraq, əzab gətirdiyi haqqında danışır.

Onun əsərləri polyak, çex, rus, italyan, esperanto, Çin və fars dilləri daxil olmaqla bir çox xarici dillərə tərcümə edilmişdir. Martiç özü də sloven dilindən bir sıra kitabları tərcümə etmişdir.

## Əsərləri

## Mükafatları
Ədəbi yaradıcılığına görə Ancelka Martiç Qızıl çələnglə Yuqoslaviya "Əmək" ordeni ilə təltif edilmişdir. 1973-cü ildə Polşa uşaqları adından verilən unikal mükafat olan "Təbəssüm" ordeninə layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Weka

**Weka (Waikato Environment for Knowledge Analysis)** — açıq mənbəli və güclü bir maşın öyrənməsi (machine learning) proqram təminatı.

Əsasən akademik tədqiqatçılar, məlumat alimləri və süni intellekt mütəxəssisləri tərəfindən istifadə edilir. Weka statistik analizlər, maşın öyrənməsi modellərinin qurulması və müxtəlif data mining (məlumat mədəniyyəti) tapşırıqlarının yerinə yetirilməsi üçün hazırlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Moğollar

**Moğollar** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Moğollar (xalq)
* Moğollar (icma)

## Həmçinin bax
* Monqollar
* Monqolar
* Muğallar
Ağ mühacirət

**Ağ mühacirət** () — 1917-ci il Fevral inqilabından və xüsusilə Oktaybr inqilabından (1917) sonra Rusiya İmperiyasının sabiq aristokratiyasının, zadəganların, çar məmurlarının, intellektualların, zabitlərin və digər bolşeviklərə qarşı olanların xaricə kütləvi köçünü ifadə edən anlayışdır. Bu insanlar əsasən Rusiya vətəndaş müharibəsi (1917–1923) dövründə məğlub olmuş Ağ Hərəkatın tərəfdarları idilər.

## Tarixi
1917-ci il Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabı nəticəsində bolşeviklərin hakimiyyətə gəlməsi ilə çoxsaylı siyasi, sosial və mədəni elitalar üçün yeni rejim qəbuledilməz sayıldı. İnqilabdan və daha sonra başlayan vətəndaş müharibəsindən sonra yüz minlərlə insan bolşevik repressiyalarından və sosial-iqtisadi dəyişikliklərdən qurtulmaq üçün Rusiyanı tərk etdi.

Ağ mühacirlər əsasən aşağıdakı ölkələrə köç etdilər:
* Fransa (xüsusilə Paris)
* Almaniya
* Çexoslovakiya
* Polşa
* Türkiyə (xüsusilə İstanbul)
* Çin (xüsusilə Harbin və Şanxay)
* Serbiya və Bolqarıstan
* ABŞ və Kanada

Ağ mühacirlər getdikləri ölkələrdə öz mədəni və siyasi həyatlarını davam etdirdilər. Onlar qəzetlər nəşr etdilər, siyasi təşkilatlar qurdular, məktəblər, teatrlar və mədəniyyət mərkəzləri yaratdılar. Ağ mühacirətin bəzi nümayəndələri mühacirət dövründə Sovet İttifaqı əleyhinə siyasi və ideoloji fəaliyyət göstərirdilər.

## Həmçinin bax
* Rusiya vətəndaş müharibəsi
* Rusiyada mühacirət hərəkatları

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Arjakovsky, Antoine (2013). *The Way: Religious Thinkers of the Russian Emigration in Paris and Their Journal, 1925–1940*. University of Notre Dame Press. .
* Beyda, Oleg (2024). *For Russia with Hitler: White Russian Émigrés and the German-Soviet War*. University of Toronto Press. .
* Borogan, Irina (2022). *The Compatriots: The Russian Exiles Who Fought Against the Kremlin*. PublicAffairs. .
* Hassell, James E. (1992). *Russian Refugees in France and the United States Between the World Wars*. Amer Philosophical Society. .
* Zakharov, Vasilii (2004). *No Snow on Their Boots: About the First Russian Emigration to Britain*. Basileus Press. 

## Mənbə
* Pipes, Richard. *The Russian Revolution*. Vintage, 1991.
* Raeff, Marc. *Russia Abroad: A Cultural History of the Russian Emigration, 1919–1939*. Oxford University Press, 1990.
* Heller, Mikhail; Nekrich, Aleksandr. *Utopia in Power: The History of the Soviet Union from 1917 to the Present*. 1986.

## Xarici keçidlər
* Russia Abroad: A comprehensive guide to Russian Emigration after 1917
* Exploring the White Russians' legacy in Istanbul | Eurasianet