open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan dilinin Qarabağ dialekti

**Qarabağ dialekti** — Azərbaycan dilinin ləhcələrindən biri. 

## Yayıldığı ərazi
Azərbaycanın Ağdam, Şuşa, Xocalı, Xocavənd, Bərdə, Ağcabədi, Füzuli və Tərtər rayonlarında və Xankəndi şəhərində geniş yayılmışdır.

## Əlaqələri
Gəncə və Qazax dialektləri, həmçinin ayrım ləhçəsi ilə yanaşı Azərbaycan dilinin qərb dialekt qrupuna daxildir.

## İnkişaf tarixi

### Qarabağ ləhcəsinin formalaşması tarixi
Qarabağ dialekti Qarabağ ərazisində yaşayan və geniş əraziyə yayılmış müxtəlif türk tayfalarının danışıq dili əsasında formalaşmışdır. Əsrlər boyu inkişaf nəticəsində tayfaların linqvistik xüsusiyyətləri bir-birinə qarışmış, bəzi oğuz və qıpçaq elementləri canlı danışıq dilində öz arxaizmini saxlamışdır.

Orta əsrlərdə Qarabağın siyasi, sosial və iqtisadi mövqeyi güclənmiş, bölgənin türk əhalisinin nitqi koyne dialekti səviyyəsinə yüksəlmiş və Azərbaycan ədəbi dilinin normalarının formalaşmasında əsas mənbəyə çevrilmişdir. Beləliklə, artıq XVIII əsrdə Azərbaycan ədəbi dili Qarabağ dialektinə söykənirdi.

### Qarabağ ləhcəsinin araşdırılması tarixi

Qarabağda Azərbaycan dilinin ləhcələri və ağızları həm fərdi, həm də monoqrafiya şəklində öyrənilmişdir. Publisist Ceyhun Hacıbəylinin 1933-cü ildə Fransada "Qarabağ ləhcəsi və folkloru (Qafqaz Azərbaycanı)" (fr. Le dialect et le folk-lore du Karabagh (Azerbaïdjan du Caucase)) adlı əsəri dərc edilib. 

Publisist və folklorşünas Sürəyya Talıbxanbəylinin 1933-cü ildə Türkiyədə "Azərbaycan yurd bilgisi" toplusunda nəşr olunan silsilə məqalələrində Qarabağ və İstanbul ləhcələri müqayisə edilib. 1930-cu illərdə Ağdamın Quzanlı kəndindən olan həkim Saleh Axundovun "Azərbaycan türkcəsində yeni tam lüğət" adlı əlyazması Lüğətlər İnstitutuna təhvil verilmişdir. Lüğətin önsöz hissəsində yazılıb ki,"Tərtibçi Azərbaycan dilinin Qarabağ ləhcəsində 18000 kəlməsini xalqın şifahi deyimlərindən toplayıb yeni əlifba sırası ilə düzüb...".

"Azərbaycan dialektologiyasının əsasları" əsərini yazmaq üçün dilçi və türkoloq professor Məmmədağa Şirəliyev 1939-cu ildə Şuşa şəhəri və ətraf kəndlərinin, 1944-cü ildə isə Ağdam rayonunun ləhcələrini öyrənib. 

2005-ci ildə türk alimi Erdal Karaman "Qarabağın ləhcələri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib. Onun bu işi monoqrafiya şəklində çap olunub. 

Qarabağda yayılmış Füzuli (i.Məmmədov), Ağcabədi (i. Quliyev), Ağdam (P. Ağayev), Cəbrayıl (T. Hacıyev), Zəngilan (S. Behbudov), Qubadlı (R. Abbasova) ləhcələri filologiya üzrə doktorluq dissertasiyaları səviyyəsində tədqiq edilib.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
;Azərbaycan dilində

* 
* 
* 
* Məmmədli M. Azərbaycan dialektologiyası (азерб.) / Elmi redaktor: Məmmədəli Qıpçaq. — Б.: Zərdabi Nəşr, 2019. — 352 с.
* Məmmədov M. Azərbaycan dilinin Qarabağ dialektində arxaik sözlər (азерб.) // Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi. — Турция, 2021. — C. V, no 2. — S. 241-250.

;Rus dilində
* Агаев П. Дж. Карабахский диалект азербайджанского языка (говоры Агдамского района). Канд. дисс.. — М., 1951.
2022-ci il fevral ayında vəfat edənlər

**2022-ci il fevral ayında vəfat edənlərin siyahısı.**

### [[25 fevral]]
* Əlibaba Məmmədov — 92 yaşında vəfat edib.

### [[24 fevral]]
* Arif Qazıyev (rejissor) — 83 yaşında vəfat edib.

### [[22 fevral]]
* Kamil Cəlilov — 84 yaşında vəfat edib.

### [[19 fevral]]
* Devid Boqqs — 71 yaşında vəfat edib.

### [[18 fevral]]
* Gennadi Yuxtin — 89 yaşında vəfat edib.

### [[17 fevral]]
* Ənvər Əhməd — 78 yaşında vəfat edib.

### [[16 fevral]]
* Aydın Abıyev — 82 yaşında vəfat edib.

### [[15 fevral]]
* Tayana Tüdegeş — 64 yaşında vəfat edib.
* Məmməd Çıraqov — 83 yaşında vəfat edib.

### [[13 fevral]]
* Əfqan Əsgərov — 92 yaşında vəfat edib.

### [[11 fevral]]
* Lomer Axvlediani — 87 yaşında vəfat edib.

### [[10 fevral]]
* Kenin-Lopsan Monquş — 96 yaşında vəfat edib.

### [[8 fevral]]
* Fəxrəddin Əli — 83 yaşında vəfat edib.
* Fikrət Həşimov — 74 yaşında vəfat edib.

### [[7 fevral]]
* Əli Vəkil — 83 yaşında vəfat edib.

### [[5 fevral]]
* Əbdicəmil Nurpeysov — 97 yaşında vəfat edib.

### [[3 fevral]]
* Nəriman Şıxəliyev — 87 yaşında vəfat edib.
* Əbu İbrahim Əl-Haşimi Əl-Qureyşi — 45 yaşında vəfat edib.

### [[1 fevral]]
* Fuad Bağırov — 30 yaşında vəfat edib.
* Lütfüllah Safi Gülpayiganiv — 102 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
Qodsvey Donyo

**Qodsvey Donyo** () – Kiprin futbol klubu olan Apollonun hücumçusu.

## Karyerası
### Falkenberq (icarə)

Falkenberqin heyətində ilk matçına 30 mart 2014-cü ildə keçirilən Malmö-Falkenberq matçında çıxıb. Matça start heyətdə başlayan Qodsvey Donyo 70-ci dəqiqədə əvəzlənib. Eyni zamanda matçın 31-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç Malmönün 3-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Falkenberqdə ilk qolunu 12 may 2014-cü ildə keçirilən Falkenberq-Yurqorden matçının 90+3-cü dəqiqəsində vurub. Matç Falkenberqin 1-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.
### Norşelland
Norşellandda ilk matçına 20 mart 2016-cı ildə keçirilən Norşelland-Kopenhagen matçının 88-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç Norşellandın 2-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Norşellandın heyətində ilk qolunu 19 avqust 2016-cı ildə keçirilən Norşelland-Randers matçının 64-cü dəqiqəsində vurub.Matç 1-1 hesablı bərabərliklə başa çatıb.
### [[Makkabi Hayfa FK|Makkabi Hayfa]]
Makkabi Hayfada ilk matçına 8 dekabr 2020-ci ildə keçirilən Bney Saxnin-Makkabi Hayfa matçının 77-ci dəqiqəsində çıxıb.Matç Makkabi Hayfanın 0-3 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Makkabi Hayfanın heyətində ilk qolunu 22 dekabr 2020-ci ildə keçirilən Makkabi Hayfa-Bney Yehuda matçının 37-ci dəqiqəsində vurub. Matça start heyətdə başlayan Qodsvey Donyo 69-cu dəqiqədə əvəzlənib. Matç Makkabi Hayfanın 3-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 24 iyun 2022-ci ildə Makkabi Hayfadan ayrıldı.
### [[Neftçi PFK|Neftçi]]
24 iyun 2022-ci ildə Neftçiyə transfer olundu. Neftçidə ilk matçına 21 iyul 2022-ci ildə keçirilən Aris-Neftçi matçında çıxıb.  Eyni zamanda matçın 82-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç Arisin 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## İstinadlar
Qokoku məbədi

– Yaponiyanın Tokio şəhərinin Bunkyo rayonunda yerləşən buddist məbədi. Buddizmin Şinqon sektasının Buzan qoluna aiddir.

## Tarixi
Məbəd 1681-ci ildə şoqun Tokuqava Tsunayoşinin sifarişi ilə keşiş Ryoken tərəfindən qurulmuşdur. Tsunayoşi və onun anası Keyşo İn bu məbədin himayəçiləri olmuşdurlar. Hazırda Əhəmiyyətli mədəni mülk statusu daşıyan əsas zal 1698-ci ildə tikilmişdir. Məbədin qəbiristanlığında Edo dövründə yaşamış 40-dan çox konfutsiçi alimin qəbri yerləşir. Məbədin Tokuqava şoqunluğu ilə sıx əlaqələri olduğu üçün burada tez-tez şoqunluğun adından ibadətlər yerinə yetirilmişdir. Məbəd bodhisattva Kannona həsr olunmuşdur.

## Qalereya

Gate - Gokokuji - Bunkyo, Tokyo, Japan - DSC07764.JPG|Darvazası.
Gokoku-ji (inside of main hall).jpg|Əsas zalın içərisi.
Lantern - Gokokuji - Bunkyo, Tokyo, Japan - DSC07794.JPG|Fənər.
Cemetery - Gokokuji - Bunkyo, Tokyo, Japan - DSC07817.JPG|Qəbiristanlığı.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Viaduk

**Viadúk** (;  — yol, və  — aparıram, sözlərindən əmələ gəlib) — yolun çuxur, dağ dərəsi ilə kəsişməsində daş, dəmir-beton və ya metaldan tikilmiş körpü tipli nəqliyyat qurğusudu.

Viaduklar, bir qayda olaraq, əhəmiyyətli uzunluğa və yüksək dirək elementlərinə malik olurlar; onlar torpaq tökümünün iqtisadi və ya texniki cəhətdən məqsədəuyğunlu olmadığı yerlərdə tikilir. Estakadadan fərqli olaraq, viaduka müxtəlif hündürlü dayaqlar və müxtəlif uzunluqlu gözlər xasdı. Vacib nəqliyyat kommunikasiyaları üzərində viadukların tikintisi Qədim Roma dövründən tətbiq edilir. Yandan baxarkən viadukun forması "V" hərfini xatırladır.

## İstinadlar
Sürxab

* Sürxab (Soyuqbulaq) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Sürxab (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Cavanşir Hüseynov

**Cavanşir Təmraz oğlu Hüseynov** () — Azərbaycan inşaatçı-mühəndisi və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Dövlət Tikinti İşləri Komitəsinin sədri (1978–1985), Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi nazirinin birinci müavini (1975–1978), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı.

## Həyatı
Cavanşir Təmraz oğlu Hüseynov 1934-cü il yanvarın 23-də anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirdikdən sonra Bakı Baş Tikinti İdarəsinin tikinti idarələrində inşaatçı-texnik və tikinti ustası işləmişdir. 1958-ci ildən 1963-cü ilədək Azərbaycan Politexnik İnstitutunun müəllimi və aspirantı olmuşdur.

1963–1968-ci illərdə Azərbaycan SSR Tikinti Nazirliyi tikintinin təşkili və texnologiyası trestinin baş layihə mühəndisi, şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi vəzifəsini icra edən, Baş Kolxozlararası Tikinti İdarəsi tikinti yardım bürosunun rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1968-ci ildən "Sənayetikintimexanikləşdirmə" tresti müdirinin müavini, trestin baş mühəndisi işləmiş və 1971–1975-ci illərdə Azərbaycan SSR Sənaye Tikintisi Nazirliyi 4 nömrəli trestinin müdiri olmuşdur.

Cavanşir Hüseynov 1975-ci ildən 1978-ci ilədək Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi nazirinin birinci müavini işləmişdir. 1978-ci ildə o, Azərbaycan SSR Dövlət Tikinti İşləri Komitəsinin sədri təyin edilmişdir.

Cavanşir Hüseynov 1968-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı" və "Şərəf nişanı" ordenləri ilə təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Cavanşir Hüseynov uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra 1985-ci il dekabrın 2-də vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR hökuməti (1975–1980)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1985–1991)
Jalə

**Jalə** — Azərbaycanlı qadın adı.

* Jalə Əhmədova — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi VI çağırış deputatı 
* Jalə Bayramova — Azərbaycanlı atıcı. 
* Jalə İnan — Türkiyənin ilk qadın arxeoloqu 
* Jalə Amuzgar — Azərbaycan əsilli İran tarixçisi və professor.  
* Jalə Əliyeva — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III, IV, V və VI çağırış deputatı.  
* Jalə Qədimova — pedaqojika elmləri doktoru, professor. 

;Soyad
* Afife Jalə — Türkiyədəki ilk müsəlman teatr aktrisası olaraq bilinən türk teatr aktrisası.
Kamandar

**Kamandar** – Azərbaycanlı adı.

* Kamandar Şərifov
* Kamandar Məcidov
* Kamandar Abdullayev

;Digər
* Kamandar (Şəmkir) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun Badakənd inzibati ərazi vahidində kənd.
Karolina

**Karolina** — ad.

* Karolina Abril — İspaniya pornoaktrisası və internet yayımçısı.
* Karolina Sevastyanova — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Karolina Rodrigez — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Karolina Harrison
* Karolina Herşel — ingilis-alman əsilli astronom.
* Karolina Malçair — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Karolina Kennedi — amerikalı yazıçı, vəkil və diplomat.
* Karolina Aguirre
* Karolina Kurkova

;Digər
* Karolina göyrüşü
* Karolina iti
* Karolina ördəyi

## İstinadlar
Kenzo

**Kenzo** — Yaponiya adı.

* Kenzo Tanqe — Yaponiyalı memar. 
* Kenzo Ohaşi — keçmiş Yaponiya futbolçusu.  
* Kenzo Yokoyama — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Kenza Dahmani
## Həmçinin bax
* Kenza
Qurnik Valbjix İK

**"Qornik" Valbjix İK** () — Polşa idman klubu. Klubun futbol komandası Polşa Rayon Liqasında çıxış edir.

## Nailiyyətlər

* Birinci Liqada altıncı yer – 1983/84, 1985/86.
* Polşa kubokunun yarımfinalları v1954/55, 1987/88.
* Yeniyetmələr arasında Polşa çempionatı – 1968, 1973.
* "Payız ustası" – 1983/84 mövsümü.
* 21 avqust 2004-cü il – Nova-Myasto şəhərində futbol bölməsinin bərpası.
* 29 aprel 2009-cu il – "Qurnik" Nova-Myasto İK basketbol bölməsinin açılışı.

## Xarici keçidlər

*
Qvardiya Koşalin FK

**"Qvardiya" Koşalin İK** ( ) — 1946-cı ildə əsası qoyulmuş, Koşalin şəhərini təmsil edən Polşa futbol klubu. Polşa Üçüncü Liqasında çıxış edir. Klub ev oyunlarını 950 tamaşaçı tutumuna malik  Stanislav Fiqas adına stadionda keçirir.

## Adların tarixi

* 1946 – "Milis" İdman Klubu;
* 1946 – "Zriv" Koşalin;
* 1948 – "Milis" İdman Klubu;
* 1948 – "Qvardiya" Koşalin;
* 1950 – "Zvyazhets" İdman Klubu;
* 1951 – "Qvardiya" İdman Klubu;
* 1957 – MOİK "Qranit";
* 1959 – "Qvardiya" İdman Klubu;
* 1996 – KSPN "Qvardiya" ;
* 2004 – "Qvardiya" ;
* 2005 – "Qvardiya" Koşalin İK.

## Xarici keçidlər

* Офіційний сайт  
* Klub Sportowy Gwardia Koszalin на 90minut.pl  
* Профіль клубу на transfermarkt.com  
* Профіль клубу на soccerway.com
Koşalin

**Koşalin** ( , ), əvvəllər **Köslin** ( ) — Polşanın şimal-qərbində şəhər. Baltik dənizi yaxınlığındadır. Koşalin voyevodalığının inzibati mərkəzidir. Dəmiryol qovşağıdır. Yarımkeçiricilər, avtomobil hissələri, elektrotexnika və tikinti avadanlığı istehsal edilir. Ağac emalı və yeyinti sənayesi, kətan zavodları, Ali Mühəndislik Məktəbi, XIII–XIV əsrlərə aid memarlıq abidələri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Zvolle

**Zvolle** () — Niderlandda şəhər. Overeysel əyalətinin inzibati mərkəzi. Dəmiryol, şose və su yolları qovşağı. Metal emalı, yəni ümumi maşınqayırma, elektrotexnika, yük avtomobilləri istehsalı, Eysel çayında SES, ali texniki məktəb, teatr, muzey var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
Kotvitsa Kolobjeq FK

**"Kotvitsa" Kolobjeq Dəniz Futbol Klubu** () — 1946-cı ildə təsis edilmiş, Kolobjeq şəhərini təmsil edən Polşa futbol klubu. Polşa Üçüncü Liqasında çıxış edir. Ev oyunlarını 3,014 tamaşaçı tutumuna malik Şəhər stadionunda keçirir.

## Adların tarixi

* 1946 – "Kollej-Baltik" İdman Klubu;
* 1948 – "Koleyaj" İdman Klubu;
* 1952 – "Barka" və "Budovlani" idman klubları;
* 1957 – "Barka" İdman Klubu;
* 1958 – "Kotvitsa" İdman Klubu;
* 1974 – "Kotvitsa" Təşkilatlararası İdman Klubu;
* 1992 – "Kotvitsa" Şəhər İdman Klubu;
* 1997 – "Kotvitsa" Şəhər Futbol Klubu.
* 2025 – "Kotvitsa" Dəniz Futbol Klubu

## Xarici keçidlər
* Офіційний сайт  
* Miejski Klub Piłkarski Kotwica Kołobrzeg на 90minut.pl  
* Профіль клубу на transfermarkt.com  
* Профіль клубу на soccerway.com
Kolobjeq

**Kolobjeq** ( , ), əvvəllər **Kolberq** () — Polşanın şimal-qərbində, Kopalin voyevodalığında şəhər. Baltik dənizi sahilində liman. Dəmiryol qovşağı.

## Tarixi
VII–VIII əsrlərdə yaşayış məskəni olmuşdur, IX əsrdə burada qəsr salınmışdır, 1000-ci ildə Kolobjeq yepiskopluğunun əsası qoyulmuşdu. 1255-ci ildə şəhər hüququ almış, almanlaşdırmaya məruz qalmışdır. XIV əsrin əvvəlində Hanzanın üzvü idi. Yeddiillik müharibədə (1756–1763) rus qoşunlarına təslim olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı şəhər 18 mart 1945-ci ildə azad edilmiş və yenidən Polşaya birləşdirilmişdir.

## İqtisadiyyat
Balıqçılıq və balıq emalı, maşınqayırma sənayesi var. Kolobjeq dənizkənarı iqlim kurortudur. Kolobjeqdə sinir sisteminin funksional pozğunluğuna, vərəm mənşəli olmayan tənəffüs yollarının xəstəliklərinə, anemiya və s. tutanlar müalicə olunur. Sanatoriya, su müalicəxanaları, istirahət evləri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Almanlaşdırma

**Almanlaşdırma** və ya **germanizasiya** — təbii və ya məcburi assimilyasiya nəticəsində alman dilinin və mədəniyyətinin digər xalqlar arasında yayılmasına verilən ümumi ad. Həmçinin, bu termin latın qrafikasından istifadə etməyən dillərdən götürülmüş xarici sözlərin alman dilinə uyğunlaşdırılmasına aid edilir.

## Almanlaşdırmanın növləri
Alman dilinin və mədəniyyət elementlərinin tarixən müxtəlif formaları və yayılma dərəcələri mövcuddur. Son antik dövrdən orta Reyn, Yuxarı Dunay və Alp dağlarının Roma əhalisi tədricən almanlaşmaya məruz qalmışdır. Eklektik qəbuldan əlavə, XI əsrdə Bamberq yeparxiyasında yaşayan bütpərəst slavyanlarla baş verdiyi kimi, alman mədəniyyətində tamamilə "məhv edilmə" nümunələri var. Almaniya imperiyasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq təşkil edilən Yaponiya imperiyasının və müasir Yaponiyanın qanunvericiliyində alman mədəniyyətinin eklektik qəbul edilməsinə nümunələr mövcuddur. Almanlaşdırma mədəni əlaqə olub, siyasi qərarla (məsələn, Yaponiya nümunəsi) və ya zorla  (xüsusilə imperiya və Nasist Almaniyası nümunələrində) yeridilirdi.

## İndiki vəziyyət
Müasir Almaniyada danimarkalılar, frizlər və lujiçan slavyanlar ənənəvi milli azlıqlar kimi təsnif edilir və onlara mədəni muxtariyyət zəmanət kimi verilir. 1955-ci ildə Danimarka və Almaniya arasında Danimarkadakı alman, həmçinin Almaniyadakı danimarkalı azlıqların statusunu vtənzimləyən müqavilə imzalanmışdır. Şlezviq-Holşteyndə frizlərin dilinin qorunması haqqında qanun qəbul edilmişdir. Lujiçanların mədəni muxtariyyəti Saksoniya və Brandenburq konstitusiyalarına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Germanisation of the land between the Elbe-Saale and the Oder rivers: Colonisation or assimilation?
Bıtoviya İK

**"Bıtoviya" Şəhər İdman Klubu** () — Bıtuv şəhərini təmsil edən Polşa futbol klubu. Klub 1946-cı ildə yaradılmışdır. Ev oyunlarını 2,043 tamaşaçı tutumuna malik MOSiR stadionunda keçirir.

## Stadion
Komandanın ev stadionu 2012-ci ildə təmir olunmuşdur. Meydançanın ətrafındakı tribunalar tamamlanmışdır. Tamaşaçılıq rekordu 2009-cu ildə Polşa kubokunun 1/8 final matçında 5,000 tamaşaçının müvəqqəti tribunalara toplaşdığı oyunda qeydə alınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт
* Информация о клубе
* Результаты команды
Zdzeşovitse

**Zdzeşovitse** (, ) — Polşada, Kratkovits povyatının Opol voyvodalığında şəhər. Şəhər-kənd kommunası statusuna malikdir. 12,35 km2 ərazini tutur. Əhalisi 11,445 nəfərdir (2019-cu il).

## İdman
* Rux Zdzeşovitse FK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальная страница города
Rux Zdzeşovitse FK

**"Rux" Zdzeşovitse FK** () — Polşa futbol klubu. Zdzeşovitse şəhərini təmsil edən klub Polşa İkinci Liqasında çıxış edir.

## Adların tarixi
* 1946 – "Anna" Zdzeşovitse Əməkçi İdman Klubu.
* "Uniya" Zdzeşovitse.
* 1965 – "Ruç" Zdzeşovitse Metallurgiya İdman Klubu .

## Nailiyyətlər
* İkinci Liqaya çıxış – 2009/2010
* Futbol üzrə Opol kuboku – 2008/2009, 2009/2010

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт клуба
* Неофициальный сайт клуба
Heim ins Reich

**"Heim ins Reich"** (; alman dilindən – "*Reyx bizim evimizdir*", "Reyxin evi") *—* 1938-ci ildə Almaniya füreri Adolf Hitler tərəfindən elan edilmiş, alman xalqını toplamaq və Nasist Almaniyasından kənarda yaşayan bütün folksdoyçenin milli kimliyini gücləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş siyasi doktrina və tədbirlər sistemi. Bu ictimai-siyasi şərait bir daha alman məsələsini həll etməyə, Nasist Almaniyasına xas olan xarici və daxili siyasətin ideoloji rəhbərlərinə və yeni metodlarına əsaslanaraq pangermanizmi gücləndirməyə yönəlmişdi. "Heim ins Reich" siyasətinin hədəfində olan əsas əhali qrupları avstriyalılar və folksdoyçe, Polşanın bir sıra qərb vilayətləri (Sileziya), Sudetland və Versal sülh müqaviləsi nəticəsində Almaniyadan götürülən ərazilər idi.

Proqramın məqsədi alman diasporunun üzvlərini Almaniyaya geri qayıtmaq, alman xalqına reinteqrasiya etmək idi.

"Heim ins Reich" siyasətinin həyata keçirilməsini 1941-ci ildə SS departamentlərindən birinə çevrilən Folksdoyçe Mittelştelle şöbəsi həyata keçirmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Lars Bosse: *Volksdeutsche Umsiedler im „Reichgau Wartheland“*, Magisterarbeit Christian-Albrechts-Universität, Kiel 1992.
* Günther Pallaver, Leopold Steurer (Hrsg.): *Deutsche! Hitler verkauft Euch! Das Erbe von Option und Weltkrieg in Südtirol*, Bozen 2011.
Kulturbolşevizm

**Kulturbolşevizm** və ya **mədəni bolşevizm** () — alman mədəniyyətində alman milli ruhuna zərərli və nasional sosializm ideologiyasına uyğun olaraq alman dövlətinə düşmən hesab edilən cərəyanları bolşevizmin və Oktyabr inqilabının təxribatçı təsiri ilə əlaqələndirən termin.

## Mənşəyi və əhatə dairəsi
1920-ci illərdə Almaniyanın sağçı burjua dairələrində yaranmış və 1929-cu ildə dünya iqtisadi böhranının başlaması ilə alman cəmiyyətində geniş yayılmışdır. Bu, nasistlər tərəfindən 1933-cü ildən hakimiyyətə gəldikdən sonra bədii avanqard və modernizmi yatırmaq, sonradan bu cür sənətkarları təqib etmək üçün fəal şəkildə istifadə olunmuşdur. "*Baubolschewismus*" (tikintidə bolşevizm), "*Kunstbolschewismus*" (incəsənətdə bolşevizm) terminləri də istifadə edilmişdir. Təsviri incəsənətdə bunun sinonimi "*Entartete Kunst*" (degeneratuv incəsənət), musiqidə isə "*Entartete Musik*" (degenerativ musiqi) termini idi. 1930–1950-ci illərdə SSRİ-də, daha sonra isə 1950-ci illərdə müharibədən sonra formalaşmış sosialist ölkələrində oxşar rolu " burjua formalizmi" termini oynamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
*
Sovet imperiyası

**Sovet imperiyası** — Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının bir sıra müstəqil dövlətlərə təsirini qeyri-rəsmi şəkildə təsvir edən siyasi klişe. Bu ifadə Soyuq müharibədə SSRİ-nin rəqibləri tərəfindən ortaya atılmışdır. Bu kontekstdə Macarıstan və Çexoslovakiyada baş verən silahlı toqquşmalar bəzi yerli elitaların sovet təsirini zəiflətmək istəyi kimi şərh olunur.

SSRİ-nin dövlət rəhbərləri formal olaraq imperializmlə ideoloji müxalifətdə idilər, onun müstəmləkələri yox idi və SSRİ-də imperator institutu yaradılmamışdı. Buna baxmayaraq, bir sıra tarixçilər iddia edirlər ki, SSRİ-nin siyasi sisteminin imperiyaya xas xüsusiyyətlərə malik idi. Həmçinin, alimlər arasında belə bir fikir var ki, dövlət həm çoxmillətli, həm də monoetnik formalaşma əlamətlərinə malikdir. Bundan əlavə, SSRİ-nin xarici siyasətinin müstəmləkəçilik xarakteri ilə bağlı fikirlər mövcuddur. XX əsrin bəzi solçuları SSRİ-nin siyasətini sosial-imperializm  adlandırmışdılar (bu termin xüsusilə maoçular tərəfindən tez-tez istifadə olunurdu).

Bütün yuxarıda qeyd edilənlərə baxmayaraq, bəzi tədqiqatçılar SSRİ-də müstəmləkə imperiyasının müəyyən əlamətlərinin mövcudluğunu qəbul etmiş, SSRİ-nin onun peyk dövlətləri ilə münasibətlərində iqtisadi, mədəni və siyasi baxımdan arqumentlər və müxtəlif faktları heç bir müstəmləkə imperiyası üçün xarakterik olmayan formada gətirmişdilər. Beləliklə, SSRİ-nin dövlətin və cəmiyyətin tarixi inkişafının unikal məhsulu olmasına baxmayaraq, ictimai şüurda tam hüquqlu və köklü formada bir imperiya olmadığına dair bir fikir var.

## Əhatəsi

Sovet imperiyasının tərkibinə SSRİ-nin özü və bir sıra peyk dövlətlər daxil idi. Qarşılıqlı İqtisadi Yardım Şurasının üzvü olan bu dövlətlər SSRİ-nin ən yaxın müttəfiqləri idilər.  Şərqi Avropa ölkələri də Varşava Müqaviləsi Təşkilatında ("Şərq bloku") iştirak edirdilər.

* Bolqarıstan Xalq Respublikası
* Kuba Respublikası
* Çexoslovakiya Sosialist Respublikası
* Almaniya Demokratik Respublikası
* Macarıstan Xalq Respublikası
* Monqolustan Xalq Respublikası
* Polşa Xalq Respublikası
* Rumıniya Sosialist Respublikası
* Vyetnam Demokratik Respublikası / Vyetnam Sosialist Respublikası
* Albaniya Xalq Sosialist Respublikası

* Koreya Xalq Demokratik Respublikası SSRİ ilə dostluq münasibətləri saxlayırdı, lakin Koreya hökuməti sosialist ölkələrinin strukturlarına tam qoşulmaqdan çəkinirdi (məsələn, QİYŞ-də yalnız müşahidəçi ölkə olması).

## İstinadlar
Dramatik konflikt

**Dramatik konflikt**, **dramatik münaqişə**, **dramatik ziddiyyət**, **dramatik təzad**, **dramatik fikir ayrılığı** (İngilis dilində Conflict) – ədəbi mətnlərdə dramatik fikir ayrılığı və ya münaqişə. Bir hekayə daxilindəki qüvvələrin qarşıdurması və ya toqquşması nəticəsində formalaşır. Latın dilində ***conflictus*** olub, Latın dilindən tərcümədə münaqişə mənasını verən bu sözün tam olaraq mənası qarşıdurma, qarşı-qarşıya gəlmək, toqquşma deməkdir.

Ədəbiyyatşünas və yazıçı Artur Quiller Coça (Artur Quiller-Couch) görə, dramatik konfliktin yeddi əsas müddəası mövcuddur. Bunlar; insan ilə insan, insan ilə insanın öz təbiəti, insan ilə insanın özü, insan ilə təbiət, insan ilə cəmiyyət, arada qalmış insan və kişi ilə qadın arasındakı münaqişələrdirlər. Bu tərif bir çox oxşar siyahılara da ilham mənbəyi vermişdir.

## İstinadlar
Bıtuv

**Bıtuv** (, ), əvvəllər **Bütov** () — Polşada, Pomeraniya voyvodluğunun Bıtuv povyatında şəhər. Bytov şəhər-kənd kommunasının inzibati mərkəzi. 8,72 km2 ərazini tutur. Əhalisi 16,888 nəfərdir (2004-cü il).

## Həmçinin bax
* Bıtoviya İK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tsitsamuri döyüşü

**Tsitsamuri döyüşü** (gürcücə:წიწამურის ბრძოლა) — Kaxetiya çarlığının hökmdarı I Teymurazla Səfəvi imperiyasının sərkərdəsi Əliqulu xan Şamlı arasında 1615-ci ildə baş vermiş döyüşdür. 

## Döyüş
Döyüş I Teymurazın, David Jandierinin və Nodar Corcadzenin 15 sentyabr 1615-ci ildə Səfəvi imperiyasına qarşı üsyana qalxmasından sonra baş vermişdir. Üsyana cavab olaraq Səfəvi hökmdarı I Abbas öz sərkərdəsi Əliqulu xan Şamlını cəzalandırma üçün göndərmişdir. Onun ordusuna 15 min qızılbaş daxil idi. Üsyançıların mərkəzi olan və Tsitsamuri kəndi yaxınlığında yerləşən qala əsas hədəf olaraq seçilmişdi. Gürcü üsyançı dəstələri günorta saatlarında qızılbaş ordusuna hücum etdilər. Gürcü ordusunun mərkəzdəki qüvvələrinə I Teymuraz, sağ və sol cinahlardakı dəstələrə isə, David və Nodar komandanlıq etməkdəydilər. Qızılbaş ordusunun əsas qüvvələri mərkəzdə yerləşdirilmişdi. Ordunun mərkəz bölmələri məğlub edildikdən sonra, sağ və sol cinahlar da qısa zamanda geri çəkildi. Geri çəkilən qızılbaş ordusu gürcülər tərəfindən təqib edildi və bir çoxu qətlə yetirildi. Sağ qalanlardan bəziləri Araqvi və Kür çaylarında boğuldular.  

Səfəvi ordusu geri çəkilərkən xeyli sayda qəniməti öz düşərgələrində tərk etməyə məcbur oldular. Xeyli sayda qənimət gürcülərin əlinə keçdi. Müasir gürcü tarixçilərindən olan Parsadan Qorgicanidzenin bildirdiyinə görə, Səfəvilərin dəvələri ələ keçirildikdən sonra bazarlarda dəvələrin qiyməti yarıya qədər enmişdi.

## Nəticə
1615-ci ildə qələbə qazanılmasına baxmayaraq, üsyan növbəti il yatırıldı. Bu səfərki yürüşə I Abbas şəxsən özü komandanlıq etməklə birlikdə, daha böyük ordu ilə gəlmişdi. I Teymuraz yenidən İmeretiyaya qaçmağa məcbur oldu. Kiçik üsyançı dəstələrlə dağlıq ərazidə mübarizə aparmağın çətinliyini dərk edən I Abbas böyük ordularını darmadağın etdikdən sonra gürcüləri cəzalandırmaq üçün onlardan yüz minlərlə insanı imperiyanın mərkəzi bölgələrinə deportasiya etdirdi. Bir xeyli insan isə üsyanların yatırılması və cəzalandırılması prosesi zamanı həyatını itirdi.

## Həmçinin bax
* Ağaiani döyüşü
* Şah I Abbasın Kartli və Katexiyaya yürüşləri 
* Martqopi döyüşü

## İstinadlar
Özbəklərin Xorasana yürüşü (1578)

**Özbəklərin Xorasana yürüşü** — Xorasanın 1578-ci ildə özbəklər tərəfindən işğal edilməsi nəzərdə tutulur.

## Arxa plan
Xorasan uzun müddət idi ki, Şeybanilər dövləti ilə Səfəvi imperiyası arasında münaqişə mənbəyi olaraq qalmaqda idi. 1510-ci ildə baş vermiş Mərv döyüşündə Şah İsmayıl Şeybaniləri məğlub edib bütün Xorasanı ələ keçirsə də, bu torpaqlara özbək yürüşləri sonrakı dövrlərdə də təkrarlanmışdır. Xüsusən Osmanlı imperiyası ilə aramsız müharibələrin getdiyi Şah I Təhmasib dövründə Osmanlı ilə əməkdaşlıq edərək özbəklər Xorasana olan hücumlarını daha da artırmışdılar. Belə mərhələlərdən biri də, 1578-ci ildir. Bu ildə 1555-ci ildə imzalanmış Amasya sülh müqaviləsi ilə dayandırılmış Osmanlı ilə müharibə artıq yenidən başlamışdı. Qərb sərhədləri boyunca Osmanlı ordusu ilə döyüşən Səfəvi imperiyasında 1576-cı ildə I Təhmasibin ölümündən sonra daxili qarışıqlıqlar da artmışdı. Bütün bunları əldə fürsət bilən özbəklər 1578-ci ildə yenidən Xorasana hücum etdilər.

## İşğal
Xorasanın özbəklər tərəfindən işğalı 1578-ci ildə həyata keçirildi. Şeybanilərin Mərvdəki komandanları olan Cəlal xan Özbək Şeybani ordusuna komandanlıq etməkdəydi. I Təhmasib özbəklərə Xorasandakı işğal planlarını geri çəkmək qarşılığında pul təklif etmişdi. Bu pul Şah Təhmasibin ölümündən sonra ödənilmədi və bunu bəhanə edən Cəlal xan Özbək Xorasana yürüş təşkil etdi. Cəlal xanla Səfəvi komandanı Murtazaqulu xan Pörnək-Türkman arasında baş vermiş döyüş nəticəsində özbəklər darmadağın edildi və Cəlal xanın başı kəsildi. Məğlub olan özbəklər öz bölgələrinə geri çəkilməyə məcbur oldular.

## Həmçinin bax
* Səfəvi-Şeybani müharibəsi

## İstinadlar
İnallı (Nir)

**İnallı** () — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 208 nəfər yaşayır (47 ailə).

## İstinadlar
Eddison Rey

**Eddison Rey İsterlinq** (; ) — ABŞ aktrisası, fotomodeli, rəqqasəsi və müğənnisi.
## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* 
*
Ovacıq döyüşü

**Ovacıq** və ya **Təkiryaylağı döyüşü**— Nurəli Xəlifə komandanlığı altındakı Səfəvi ordusu ilə Bıyıklı Mehmed Paşa komandanlığı altındakı Osmanlı ordusu arasında baş vermiş döyüşdür. Döyüş nəticəsində Səfəvi ordusu məğlub olmaqla birlikdə, Nurəli Xəlifə həyatını itirmişdir.

## Arxa plan
1512-ci ildə Şərqi Anadoludakı müxtəlif türk və qeyri-sünni tayfalar Səfəvilər lehinə Osmanlı hakimiyyətinə qarşı üsyana başladılar. Üsyanın mərkəzi Çəmişgəzək olmaqla birlkdə, Tokata qədər ciddi toqquşmalara və qırğınlara səbəb oldu. Üsyanı yatırmaq üçün Sinan Paşa komandanlığı altında bölgəyə Osmanlı ordusu göndərilsə də, bu ordu qızılbaşlar tərəfindən ağır məğlubiyyətə uğradıldı.

Bu üsyan başlayan zaman Səlim şahzadə idi və baş verənləri diqqətlə izləməkdəydi. Sonradan taxt uğrunda mübarizədə qalib gələrək atasını hakimiyyətdən devirməyi bacardı və ordusunu hazırlayaraq Səfəvilər üzərinə yürüşünə hazırlaşdı.Bu səfərin böyük döyüşü olan Çaldıran döyüşündə qələbə qazandı. Bu məğlubiyyətən sonra Səfəvi ordusunun Şərqi Anadoludakı hakimiyyətinin əsasları laxlamağa başladı. Son olaraq Kemah mühasirəsi ilə Ərzincandakı hakimiyyətini də itirən Şah İsmayıl Nurəli Xəlifəyə hücuma keçmə əmri verdi. Nurəli Xəlifə ilə döyüşmək üçün isə Səlim sevimli sərkərdələrindən olan Bıyıklı Mehmed Paşanı vəzifələndirdi. Tərcan, Kəmax və Qarahisardan əlavə qüvvələr toplayan Bıyıklı Mehmed Paşa yaz aylarında Fərat çayını keçdi.

## Döyüş
Nurəli Xəlifə Çəmişgəzəyə ilk daxil olduğunda bölgənin yerli hakimi Rüstəm bəy Səfəvi ordusuna müqavimət göstərmədi və tabe oldu. Çaldıranda Osmanlı ordusuna qarşı döyüşsə də, məğlubiyyətdən sonra Səlimə sığınıb bağışlanma istəsə də, tələbi qəbul edilməmiş və edam edilmişdi. Oğlu Pir Hüseyn bəyin isə sığınma tələbi qəbul edildi və qüvvələri ilə birlikdə Bıyıklı Mehmed Paşaya qatılması barədə əmr aldı.

Osmanlı ordusunun yaxınlaşması barədə məlumat alan Səfəvi ordusu  döyüşə tam hazır olmamasına baxmayaraq, geri çəkilmədi və onları qarşılamaq üçün yola qoyuldu. İki ordu Türkiyənin indiki Tunceli bölgəsində yerləşən Ovacığın Təkiryaylağı adlanan məntəqəsində qarşı-qarşıya gəldi.

Sərt keçən döyüşdə Səfəvi ordusu inadkar şəkildə durmadan hücumlar təşkil etsə də, sonda Osmanlı ordusu güclü artilleriya dəstəyi sayəsində qələbə qazandı. Döyüşü davam etdirməkdə qərarlı olan qızılbaşlar komandanları Nurəli Xəlifənin öldürülməsindən sonra dağılmağa başladı. Döyüş nəticəsində hər iki tərəf ağır itki versə də, Səfəvi ordusunun itkisi artilleriya zərbələrinə görə xüsusilə ağır idi.

## Nəticə
Nurəlinin ölümü və bölgədəki Səfəvi ordusunun dağılması ilə Tunceli bölgəsində osmanlı ordusuna müqavimət göstərə biləcək qüvvə qalmamışdı. Qısa müddət ərzində ətrafdakı bəzi qalalar ələ keçirildi, bəziləri isə təslim oldu. Bölgə imtiyazlı bir sancaq elan edilərək Pir Hüseyn bəyə verildi. 3 ildir Anadoluda Osmanlı dövləti üçün böyük problem yaradan Nurəli Xəlifə üsyanını bitirən Bıyıklı Mehmed Paşa buradan Bayburta getdi. Sağ qalmış qızılbaşlar isə şərqə doğru geri çəkildilər.

## Həmçinin bax
* Kemahın mühasirəsi
* Diyarbəkir mühasirəsi
* Bayburtun mühasirəsi
* Çaldıran döyüşü
* Qoçhisar döyüşü
* Mardinin mühasirəsi

## İstinadlar
Mardinin mühasirəsi

**Mardinin mühasirəsi** — 1616-1517-ci illər arasında Süleyman bəy Ustaclı komandanlığı altındakı Səfəvi ordusu ilə Bıyıklı Mehmed Paşa komandanlığındakı Osmanlı ordusu arasında baş tutmuş mühasirə döyüşüdür. Mardinin sonda Osmanlı hakimiyyətinə keçməsinə nəticələnmiş mühasirədə Osmanlı ordusu qələbə qazanmışdır.

## Arxa plan
Bıyıklı Mehmed Paşa komandanlığındakı Osmanlı ordusu 1516-cı ilin may ayında baş vermiş Qoçhisar döyüşündə Səfəvi ordusunu məğlub etdi. Bundan sonra da Mardindəki Səfəvi qarnizonu mühasirəyə alındı. Bu zaman Misir səfərinə çıxan Səlim Mardini mühasirəyə alan Osmanlı komandanı Bıyıklı Mehmed Paşanı da özünə qoşulması üçün çağırdı. Dəli Xosrov Paşanı mühasirəyə almış ordunun rəhbərliyinə buraxan Mehmed Paşa Səlimə qoşulmaq üçün yola düşdü və 3 avqustda ona qatıldı. 24 avqust 1516-cı ildə baş vermiş Mərcidabık döyüşündə sol qanad komandanı olan Bıyıklı Mehmed Paşa Osmanlı ordusunun Hələbi ələ keçirməsindən sonra Mardindəki mühasirəyə rəhbərlik etmək üçün sultanın ordusundan ayrıldı.

## Döyüş
Səfəvi qarnizonu o qədər də çox olmayan Osmanlı ordusuna komandanlıq edən Xosrov Paşa tərəfindən iyun ayından etibarən mühasirədə idi. 1516-cı ilin sonunda və ya 1517-ci ilin əvvəlində Mardinə çatan Bıyıklı Mehmed Paşa özü ilə birlikdə xeyli sayda top gətirmişdi. Səfəvi qarnizonunun komandanı olan Süleyman bəy Ustaclının da sonu digər qardaşları kimi oldu. O da, Osmanlı ilə müharibədə həyatını itirən qardaşları Məhəmməd xan Ustaclı və Qara xan Ustaclı kimi öldürüldü. Qətlə yetirilən Süleyman bəyin başı kəsilərək Səlimə göndərildi.  Həmçinin qaladakı bütün qızılbaş ordusu sona qədər döyüşdü, sağ qalanların hamısı qətlə yetirildi.  

## Nəticəsi
Mardin ələ keçirildikdən sonra Osmanlı qüvvələri Rakka, Urfa, Batman və Mosul kimi Dəclə-Fərat hövzəsindəki önəmli şəhərləri ələ keçirməyə başladı. Bundan başqa, Mardinin mühasirəsi Dəclə-Fərat yürüşünün son mühüm döyüşüdür. 

Bu döyüşdə də artilleriya qüvvələri baxımından Osmanlı dövlətindən geri qalan Səfəvi ordusu bu zəifliyinə görə məğlub olmuş və mühüm ərazilər itirmişdir.

## Həmçinin bax
* Kemahın mühasirəsi
* Diyarbəkir mühasirəsi
* Bayburt mühasirəsi
* Çaldıran döyüşü
* Qoçhisar döyüşü
* Ovacıq döyüşü

## İstinadlar
Kinoda Türkiyə qadını

**Kinoda Türkiyə qadını** — Türkiyə kinosunda Türkiyə aktrisa və qadın rejissorlar. Türkiyə kinosunun birinci filmi 1914-cü ildə çəkilmişdir, lakin aktyor heyətində qadınların da iştirak etdiyi ilk Türkiyə filmi 1919-cu ildə çəkilmişdir. Türkiyə kinosunun ilk qadın baş rol ifaçısı 1923-cü ildə Bedia Müvahhit olmuşdur.

## Aktrisalar

## Rejissorlar

## Prodüserlər
* Tuluxan Təkəlioğlu

## İstinadlar
Dəniz Akkaya

**Dəniz Akkaya** (; ) — Türkiyə modeli, aktrisası və aparıcısı.

## Həyatı
Dəniz Akkaya 1977-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində  anadan olmuşdur. Kayserinin Akören rayonunun Uzunyayla kəndindən olan çərkəz mənşəli ailədəndir. Təhsil həyatını İstanbulda keçirmişdir. İbtidai təhsilini Faiq Rəşid Onat adına ibtidai məktəbdə, orta təhsilini Bilgə Kaan Özəl Sınaq adına liseydə, liseyi isə Semiha Şakir adına özəl sınaq liseyində keçirmişdir. İstanbul Universitetinin ABŞ dil və ədəbiyyatı fakültəsini bitirmişdir.

Teatrda və kinoda rol almışdır. "*[[Maskalı beşlər: Kipr]]*", "*Vizontele Tuuba*", "*Məktəb*" onun rol aldığı filmlərdən bəziləridir.

## Şəxsi həyatı
Onun biznesmen Efe Önbilginlə evliliyindən Ayşə (10 dekabr 2009-cu il təvəllüdlü) adlı bir qızı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Ayla Alqan

**Ayla Alqan** (; ) — Türkiyə kino və teatr aktrisası, müğənnisi.

## Həyatı
Ayla Alqan İstanbulda dünyaya gəlib. O, uşaqlığını Fransada keçirmişdir. O, Fransada Sion İstanbul liseyində və Versal liseyində təhsil almışdır. Alqan bundan sonra ABŞ-yə köçmüş və orada Nyu-York Aktyorlar studiyasına aktrisa kimi qoşulmuşdur. O, ardınca sonra Türkiyədə Dil və Mədəniyyət Mərkəzinə daxil olmuş, teatr aktrisası və təlimatçı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Alqan kino və teatrdan sonra müğənnilik karyerasına başlamışdır.

## Filmoqrafiya
* Savaşın İki Yüzü — 2019
* Köstebekgiller Gölgenin Tılsımı — 2016
* Kurtlar Vadisi Pusu — 2015–2016
* Tut Sözünü — 2015
* O Hayat Benim — 2014
* Unutulmaz — 2010
* Yüreğine Sor — 2010
* Ezber — 2009
* Ayda — 2007
* Şöhret Okulu — 2007
* Binbir Gece — 2006
* Öteki Türkiye'de Bir Cumhurbaşkanı — 2004
* Patroniçe — 2004
* Ziyaret — 2004
* Arapsaçı — 2004
* Aliye — 2004
* Yadigar — 2004
* Metropol Kabusu — 2003
* Hızma — 2002
* Havada Bulut — 2002
* Biz Size Aşık Olduk — 2002
* O da Beni Seviyor — 2001
* Yıldız Tepe — 2000
* Hanım Ağa — 2000
* Üzgünüm Leyla — 2000
* Kurşun Kalem — 2000
* Harem Suare — 1999
* Şükran Büfe — 1999
* Sıdıka — 1997
* Ali (Sakın Arkana Bakma) — 1996
* Beşi Bir Yerde — 1996
* Doktora Bak Doktora — 1994
* Yaz Yağmuru — 1993
* Kız Kulesi Aşıkları (Hera ile Leandros) — 1993
* Seni Seviyorum Rosa — 1992
* Dört Mevsim İstanbul: İstanbul Bir Özlemdir — 1990
* Çil Horoz — 1987
* Eksik Etek — 1976
* Salak Bacılar — 1975
* Gölgedeki Adam — 1970
* Son Söz Benim — 1970
* Yılan Soyu — 1969
* Zilli Nazife — 1967
* Ah Güzel İstanbul — 1966
* Bir az Kül Bir az Duman — 1966
* Yıldız Tepe — 1965
* Serseri Aşık — 1965
* Karanlıkta Uyananlar — 1964

## Albomlar
* Yunus Emre (T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı-1970)
* Ayla Algan (Coşkun Plak-1976)
* Aşka Veda (Coşkun Plak-1977)
* En İyileriyle Ayla Algan (Ossi Müzik-2008)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Alya Algan's Discogs profile
* Ayla Algan's SinemaTürk profile
Ayşəgül Aldinç

**Ayşəgül Aldinç** (; ) — Türkiyə müğənnisi və aktrisası.

## Həyatı
Ayşəgül Aldinç 28 sentyabr 1957-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. O, jurnalist və idman yazıçısı Orxan Aldinç ilə rəssamlıq üzrə müəllim Süheyla Aldinçin qızıdır. Onun ata tərəfi boşnak mənşəlidir. İstanbulun Cahangir məhəlləsində böyüyən Aldinç orta təhsilini anasının təyinatları səbəbilə Taksim, Qocamustafapaşa və Fəriköy rayonlarındakı məktəblərdə keçirmişdir. O, orta məktəbi Sultanəhməd Oğlan İncəsənət Məktəbində bitirmişdir. Aldinç bundan sonra Tətbiqi İncəsənət Akademiyasının (indiki Mərmərə Universiteti tərkibində) Keramika fakültəsini bitirmişdir. O, məzun olduqdan qısa müddət sonra Anafartalar orta məktəbində rəssamlıq üzrə müəllim olmuş, İstanbul Akaretler orta məktəbində isə musiqi müəllimi kimi işləmişdir. Aldinç 1978-ci ildə Mehmet Teoman ilə professional musiqi karyerasına başlamışdır. Onun yeganə evliliyi 1979-cu ildə Mehmet Teomanla olmuşdur, lakin cütlük bir neçə ay sonra boşanmışdır.

## Kitabları
* *Ayşegül Kitapta* (2001, Parantez Yayınları)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Dərya Alabora

**Dərya Alabora** (; doğum adı **Dərya Harupçu**, ; ) — Türkiyə aktrisası.

## Həyatı
Dərya Alabora 19 avqust 1959-cu ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. O, 1982-ci ildə Memar Sinan İncəsənət Universitetinin konservatoriyasının teatr fakültəsini bitirmişdir. O, Alabora "*Məsumiyyət*" və "*Yencək səbəti*" filmlərində oynadığı rollara görə iki dəfə "Qızıl portağal" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Digitalfilmacademy.com.tr - ''Biography of Derya Alabora''
Bedia Müvahhit

**Bedia Müvahhit** (; doğum adı **Əminə Bedia Şekip**, ; ) — Türkiyə aktrisası. O, ilk müsəlman aktrisalarından biri hesab olunur.

## Bioqrafiya
Bedia Müvahhit 16 yanvar 1897-ci ildə Osmanlı imperiyasının paytaxtı İstanbulun Kadıköy məhəlləsində prokuror Şekip bəyin və həyat yoldaşı Refiki xanımın ailəsində anadan olmuşdur. O, ibtidai təhsilini Böyükada adasındakı Müqəddəs Antuan məktəbində almışdır. Müvahhit məktəbi bitirdikdən sonra İstanbulda Notr-Dam-de-Sion Fransız liseyinə daxil olmuşdur. Bedia türk və fransız dillərinə əlavə olaraq, yunan dilini də bilirdi.

Bedia Müvahhit 20 yanvar 1994-cü ildə İstanbul Universiteti Xəstəxanasında vəfat etmişdir. O, Aşyan qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Filmoqrafiya
* *Ateşten Gömlek* (1923)
* *İstanbul Sokaklarında* (1931)
* *Karım Beni Aldatırsa* (1933)
* *Beklenen Şarkı* (1953)
* *Paydos* (1954)
* *Yaşlı Gözler* (1955)
* *Son Beste* (1955)
* *Gülmeyen Yüzler* (1955)
* *Çapkınlar* (1961)
* *Gönül Ferman Dinlemez* (1962)
* *Bir Gecelik Gelin* (1962)
* *Belalı Torun* (1962)
* *Barut Fıçısı* (1963)
* *Genç Kızlar* (1963)
* *İstanbul Kaldırımları* (1964)
* *Kaynana Zırıltısı* (1964)
* *Manyaklar Köşkü* (1964)
* *Gençlik Rüzgarı* (1964)
* *Halk Çocuğu* (1964)
* *Anasının Kuzusu* (1964)
* *Gel Barışalım* (1964)
* *Sarı Kızla Kopuk Ahmet* (1964)
* *Hizmetçi Dediğin Böyle Olur* (1964)
* *Hep O Şarkı* (1965)
* *Sevinç Gözyaşları* (1965)
* *Bozuk Düzen* (1966)
* *Aşkın Gözyaşları* (1966)
* *Çalıkuşu* (1966)
* *Sokak Kızı* (1966)
* *O Kadın* (1966)
* *Sevgilim Artist Olunca* (1966)
* *Şoförün Kızı* (1966)
* *Evlat Uğruna* (1967)
* *Sen Benimsin* (1967)
* *Zehirli Hayat* (1967)
* *Dünyanın En Güzel Kadını* (1968)
* *Katip* (1968)
* *Ateşli Çingene* (1969)
* *Esmerin Tadı Sarışının Adı* (1969)
* *Lekeli Melek* (1969)
* *Son Mektup* (1969)
* *Tatlı Sevgilim* (1969)
* *Yumurcak* (1970)

## İstinadlar
Atəşkəs dövlətləri

**Atəşkəs dövlətləri** (), həmçinin **Atəşkəs sahili** (), **Atəşkəs şeyxlikləri** (), **Atəşkəs Ərəbistanı** və ya **Atəşkəs Omanı** — XIX–XX əsrlərdə müasir Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ərazisində mövcud olmuş, Birləşmiş Krallığı protektoratı çərçivəsində İran körfəzinin cənub sahillərində şeyxliklər birliyi.

## İran körfəzi uğrunda mübarizə
Hindistanda Britaniya müstəmləkə mövqeyi gücləndikcə, ingilislərin Hindistandan Avropaya, xüsusən də İran körfəzindən keçən ən qısa su yolları üzərində hökmranlığını təsdiqləmək marağı artmışdır. Napoleonun Misirə ekspedisiyası Britaniya Ost-Hind şirkətinin Ərəbistan regionundakı səylərini gücləndirmiş və Britaniya ilə Maskat sultanı arasında müqavilələrin imzalanmasına gətirib çıxarmışdır.

Ost-Hind şirkətinin donanması və Maskat donanması 1804–1819-cu illərdə Quldur sahilinin şeyxləri ilə müvəqqəti müqavilələr bağlayaraq dəniz quldurlarına qarşı mübarizə bəhanəsi ilə Dəriyyə əmirliyinə qarşı dəniz müharibəsi aparmışdır. Buna baxmayaraq, vəhabi Dəriyyə əmirliyi quruda dominant qüvvə olaraq qalmışdır. 1811–1818-ci illərdə vəhhabi dövləti misirlilər tərəfindən darmadağın edilmişdi. Odur ki, bu, ingilisləri qane etməmişdi, çünki Misir qoşunlarına komandanlıq edən İbrahim paşa onlarla müqavilələr imzalamaq istəmirdi.

## Ədəbiyyat
* История Востока. В 6 тт. Т. IV. Восток в новое время (конец XVIII — начало XX вв.). Кн. 1 и 2. — М.: Восточная литература РАН, 2004—2005. —
Vəhhabilik

**Vəhhabilik** və ya **Vəhhabizm** (; *əl-Vəhhabiyyə*) — İslamda XVIII əsrdə formalaşmış dini və siyasi hərəkatdır.

## Haqqında
Hərəkat İbn Teymiyyənin (1263–1328) davamçısı olan Məhəmməd ibn Əbdülvəhhabın (1703–1792) şərəfinə adlandırılmışdır. Əslində, "Vəhhabilik" termini təsisçinin şəxsi adından deyil, onun "İbn Əbdülvəhhab" – "əl-Vəhhabın qulunun oğlu" nəsəbindən yaranmışdır. Nəsəbin ikinci hissəsi olan "əl-Vəhhab" Allahın adlarındandır. Bəzi müsəlmanlar bu adlandırmanı Allaha qarşı təhqir hesab edirlər. Məhəmməd ibn Əbdülvəhhab həqiqi İslamın yalnız Məhəmməd peyğəmbərin ardıcıllarının (Sələfüs-Salehin) ilk üç nəsli tərəfindən tətbiq edildiyinə inanırdı və sonrakı bütün yeniliklərə etiraz edərək, onları kənar qüvvələr tərəfindən yeridilən bidət hesab edirdi.

Bəzi etnoqrafların baxış bucağına görə, Vəhhabilik nisbətən yeni cərəyandır. Onlara görə, Vəhhabilik şəhər sakinlərinin sərvətinə etiraz olaraq ifadə edilir. Odur ki, bu, bədəvi əhalinin, eləcə də din xadimlərinin bir hissəsi arasında sosial-iqtisadi və siyasi şəraitin ağırlaşmasının səbəb olmuşdu. Hərəkat Osmanlı imperiyasına qarşı üsyanda da mühüm rol oynamışdır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* Алаев Л. Б., Тихонов Ю. Н. Ваххабиты в Британской Индии // Азия и Африка сегодня. 2001. № 3
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* Ярлыкапов А. А. Исследования по прикладной и неотложной этнологии № 134: Проблема ваххабизма на Северном Кавказе/ Российская акад. наук, Ин-т этнологии и антропологии. — М.: ИЭА, 2000. ISBN 5-201-14658-9
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
SSRİ vitse-prezidenti

**Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı Vitse-prezidenti** ()) —  1990-cı il dekabrın 27-dən 1991-ci il dekabrın 26-dək SSRİ-nin ən yüksək vəzifələrindən biri.

## Tarixi
Vitse-prezident SSRİ Prezidenti ilə vahid tərkib hissəsi olaraq 5 il müddətinə seçilmişdir. SSRİ-nin vitse-prezidenti dövlət prezidentinin tapşırığı ilə onun müəyyən səlahiyyətlərini həyata keçirir, prezident olmadıqda və ya öz vəzifələrini yerinə yetirə bilmədikdə onu əvəz edirdi. SSRİ Prezidentinin səlahiyyətlərini vitse-prezident tərəfindən həyata keçirmək mümkün olmadıqda, onlar SSRİ Ali Sovetinin Sədrinə keçirdi.

## Vitse-prezident

* Gennadi İvanoviç Yanayev (27 dekabr 1990 – 4 sentyabr 1991);
* Vakant (4 sentyabr – 26 dekabr 1991)

## İstinadlar
SSRİ Gənclər Təşkilatları Komitəsi

**SSRİ Gənclər Təşkilatları Komitəsi** (; SSRİ GTK) — Sovet İttifaqında ilk növbədə gənclərin beynəlxalq əlaqələri sahəsində ictimai təşkilat. Komsomoldan fərqli olaraq bu, kommunist ideologiyasının təbliği ilə birbaşa məşğul olmamışdır. Komitə 1956-cı ildə Sovet Gənclərinin Antifaşist Komitəsinin (SGAK; 1941–1956) əsasında yaradılmışdır. Həm GTK, həm də onun sələfi olan SGAK KQB kadrları ilə hərtərəfli doldurulmuşdu. Komitə sovet gənclərinin müxtəlif ictimai, peşəkar, idman, tələbə, mədəniyyət və digər təşkilatlarının beynəlxalq əlaqələrinə nəzarət edirdi.

## İstinadlar
Xarici Ölkələrlə Mədəni Əlaqələr üzrə Ümumittifaq Cəmiyyəti

**Xarici Ölkələrlə Mədəni Əlaqələr üzrə Ümumittifaq Cəmiyyəti** (, ВОКС) — SSRİ-də  1925-ci ildə yaradılmış ictimai təşkilat. 1958-ci ildə Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr üzrə Sovet Cəmiyyətləri İttifaqına çevrilmişdir.

Təşkilatın vəzifələrinə rəsmi olaraq "SSRİ ictimaiyyətini xarici ölkələrin mədəniyyətinin nailiyyətləri ilə tanış etmək və Sovet İttifaqı xalqlarının mədəniyyətini xaricdə təbliğ etmək, SSRİ və digər ölkələr arasında dostluğun və qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına və möhkəmlənməsinə kömək etmək" daxildir.

## Tarixi
1925–1931-ci illərdə cəmiyyətin ofisi Moskvada Malaya Nikitskaya, ev 6 ünvanında yerləşirdi. Buna baxmayaraq, malikanə SSRİ-yə yenicə qayıtmış yazıçı Maksim Qorkinin (1868–1936) sərəncamına verilmişdir. 1948–1994-cü illərdə küçə 1914-1919-cu illərdə orada yaşamış teatr aktyoru V. İ. Kaçalovun xatirəsinə Kaçalov adlandırılmışdır.

1938-ci ildə Böyük təmizləmə dövründə VOKS-un əcnəbilərin qəbulu və dəvət edilməsi üzrə fəaliyyətinə faktiki son qoyulmuşdur.

1958-ci ildə VOKS Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr üzrə Sovet Cəmiyyətləri İttifaqına çevrilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
SSRİ Prezidenti

**SSRİ prezidenti** () — 1990–1991-ci illərdə SSRİ-də dövlət başçısı vəzifəsi.

Sovet İttifaqının Prezidenti vəzifəsi 15 mart 1990-cı ildə SSRİ Xalq Deputatlarının III fövqəladə qurultayı tərəfindən SSRİ Konstitusiyasına müvafiq dəyişikliklərin edilməsi ilə təqdim edilmişdir. Bundan əvvəl SSRİ-də ən yüksək vəzifəli şəxs SSRİ Ali Sovetinin sədri idi.

Bu vəzifəni tutan yeganə şəxs ən yüksək dövlət vəzifəsini partiya vəzifəsi ilə birləşdirən Mixail Qorbaçov olmuşdur.

## Prezidentlər
* Mixail Sergeyeviç Qorbaçov (15 mart 1990 – 25 dekabr 1991)
* vakant (25 dekabr – 26 dekabr 1991)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Конституция (Основной закон) Союза Советских Социалистических Республик (принята на внеочередной седьмой сессии Верховного Совета СССР девятого созыва 7 октября 1977 г.) (в редакции от 26 декабря 1990 г.).
* Закон об учреждении поста Президента СССР.. 14.03.1990. Проект Российского военно-исторического общества «100 главных документов российской истории».
Perevoz

**Perevoz** () — Rusiyanın Nijeqorod vilayətində şəhər (2001-ci ildən), Perevoz bələdiyyə dairəsinin inzibati mərkəzi.

## Coğrafiya
Şəhər Pyana çayı üzərində yerləşir. Burada Moskva–Yekaterinburq magistralında üzərindəki Qorki dəmiryolunun Perevoz dəmiryolu stansiyasını yerləşir.

## İqtisadiyyat
Perevoz şəhəri 2007-ci ildə rayon abadlıq müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. 2008-ci ildə şəhərdə üzgüçülük hovuzu, konkisürmə meydançası və kinoteatrı olan idman kompleksi tikilmişdir. Şəhərdə Mixail-Arxangelsk məbədi tikilmişdir.

## Qalereya

Fayl:Pyana_rapids.jpg|Pyana çayı.
Fayl:Perevoz. Near Pokrovskaya Church.jpg|Şəhərdə kilsəsi.
Fayl:Perevoz. Railroad Station.jpg|Dəmiryol stansiyası.
Fayl:Perevoz. Town Sports centre.jpg|"Çayka" idman və istirahət kompleksi.


## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Пья́нский Перево́з // Прокат — Раковины. — М.: Советская энциклопедия, 1955. — С. 390. — (Большая советская энциклопедия: [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский; 1949–1958, т. 35).

## Xarici keçidlər
* *Аверьянов К. А.* Из истории города Перевоз Нижегородской области // Проблемы исторической географии и демографии. — М., 2013. — С. 168—194.
* Неофициальный сайт Перевоза
* *Аронов Н.* Трудности Перевоза.
* Официальный сайт газеты «Новый путь»
K2-3

**K2-3**, həmçinin EPIC 201367065 kimi tanınır, üç məlum planeti olan qırmızı cırtdandır. Hamısı Super Yerlərdir və ən kənarı yaşayış zonasındadır. O, gec narıncı cırtdan/K tipli ulduz olmaq sərhədindədir, lakin temperaturuna görə o, qırmızı cırtdan kimi təsnif edilir (4000 K adətən spektral sinif M və K arasındakı bölmə xəttidir).

Təxminən 144 işıq ili məsafədə, ulduzun yaxınlığı o deməkdir ki, astronomlar planetlərin atmosferlərini Yer atmosferinə bənzədiyini və bəlkə də həyat üçün əlverişli olub-olmadığını müəyyən etmək üçün öyrənmələrini mümkün etmək üçün kifayət qədər parlaqdır.

## Planet sistemi
K2-3-də 2015-ci ildə kəşf edilmiş ən azı üç təsdiqlənmiş ekzoplanet var
## İstinadlar