open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Renuar (film, 2012)

**Renuar** və ya **Renuar: axırıncı məhəbbət** () —2012-ci ildə rejissor Jil Burdo tərəfindən çəkilmiş film. Film Birinci Dünya müharibəsi zamanı Kan-sür-Merdə yaşayıb işləyən Pyer-Ogüst Renuarın son illərindən bəhs edir. Film 65-ci Kann Film Festivalının Xüsusi görünüş proqramında iştirak etmiş və eyni zamanda da 2014-cü ildə keçirilmiş 4 Sezar Mükafatında Ən Yaxşı Kostyum Dizaynı nominasiyası üzrə namizəd olmuş və həmin mükafatı qazanmışdır.

## Süjet xətti

1915-ci ildə məşhur rəssam Pyer-Ogüst Renuarın oğlu Jan Renuar Birinci Dünya müharibəsi cəbhələrindən birində yaralanır və xəstəxanada müalicə olunduqdan sonra atasının yanına qayıdır. Oynaqları artritdən əziyyət çəkən gənc rəssam olan Jan onun ilham mənbəyinə çevrilmiş gənc model Andrenin şəkilini çəkir.

Qısa bir müddət sonra isə Jan Andreyə aşiq olur. Bir müddətdən sonra isə Jan yenidən aktiv ordu sıralarına yazılır və 10 gün sonra cəbhəyə yola düşür.

## Rollarda

## İstinadlar
Ramune

– Yaponiyada hazırlanan qazlı içki növü. 1884-cü ildə ixtira olunmuşdur. Kodd butulkasında satılır.

## Ad
 sözü ingilis dilindəki "lemonade" () sözündən yaranmışdır. Ramune limonad hesab olunsa da, içkinin dadı limonada oxşamır.

## Tarixi
Ramune 1884-cü ildə Kobedə yaşayan şotland farmakoloq Aleksandr Kameron Sim tərəfindən ixtira edilmişdir. O, bu içkini limonad əsasında hazırlamışdır. Ramune 1884-cü ildə Kobenin beynəlxalq icması üçün istehsal olunmağa başlamışdır. Ramune 1885-ci ildə Yaponiyada baş verən vəba epidemiyası zamanı populyar içkiyə çevrilmişdir. Tokio qəzetlərindən biri ramuneni vəbanın qarşısını alan içki kimi təqdim etmişdir. Ramune sudan daha etibarlı və hətta müalicəvi hesab olunaraq istehlak edilmişdir. İçki xalq arasında müalicəvi içki kimi tanınmışdır. Tezliklə *"Tombow Beverage"* kimi şirkətlər ramune istehsal etməyə başlamışdır.

Ramune 1930-cu illərə qədər Yaponiyada ən çox satılan qazlı içki növü kimi qalmışdır. Onun əsas iki rəqibi 1884-cü ildə ixtira olunmuşdur "Mitsuya Cider" və 1914-cü ildə yaradılmış "Ribbon Citron" içkiləri olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsindən sonra Yaponiyada Qərb içkiləri populyarlaşmış və ramune əvvəlki populyarlığını itirmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Ramune kacitsusui içkisi (meyvə ilə dadlandırılmış su əsaslı içki) hesab olunur. İçki Kodd butulkasında satılır. Bu butulkanın içində yerləşən marbl içkinin qazlı xüsusiyyətlərini qorumaq üçün nəzərdə tutulub və butulkanın xüsusi açılma qaydası var. Ramunenin sitruslu, yemişli, portağallı, qarpızlı, çiyələkli, şaftalılı kimi çeşidləri mövcuddur.

## Populyar mədəniyyətdə
2017-ci ildə serializasiya olunmağa başlayan "Dr. Ramune -Mysterious Disease Specialist-" manqa seriyası müəmmalı xəstəlikləri sağaldan Ramune adlı həkimdən bəhs edir. 2021-ci ildə anime serialı adaptasiyası yayımlanmışdır. 2019-cu ildə nəşr olunmağa başlayan "Chitose Is in the Ramune Bottle" ranobe seriyasının anime adaptasiyası çəkilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Varşava Qafqaz Müsəlmanları qəbiristanlığı

**Varşava Qafqaz Müsəlmanları qəbiristanlığı** () — Varşava şəhərində Miynarska küçəsi 60 ünvanında yerləşən tarixi müsəlman qəbiristanlığı.

2014-cü ilin iyul ayında qəbiristanlıq Povazkidəki tarixi dini qəbiristanlıqlar kompleksini təşkil edən beş başqa nekropolla birlikdə tarixi abidə kimi status alıb.
## Tarixi
Qafqaz Müsəlmanları Qəbiristanlığı Varşavada mövcud olan iki müsəlman qəbiristanlığından (digəri Varşava Müsəlman Tatar qəbiristanlığıdır) ən qədimidir. Yəhudi və Evangelist-Auqsburq qəbiristanlıqları arasında yerləşir. 1830-cu ildə Varşava Yevangelist-Auqsburq kilsəsindən 2152 rubla alınmış torpaqda inşa olunub. Qəbiristanlıq 1838−1839-cu illərdə təsis edilib. Darvazanın yanında qəbiristanlıq baxıcısının yaşadığı kiçik bir ev var idi.

Nekropol 1867-ci ilə qədər istifadə edilib. Orada rus ordusunun müsəlman əsgərləri, eləcə də səfərə gələn tacirlər və Varşava sakinləri dəfn edilib. Qəbiristanlıq 30 il istifadədən sonra bağlanıb. Yaxınlığında Varşava Müsəlman Tatar qəbiristanlığı təsis edilib.

Varşava üsyanı zamanı qəbiristanlıq qonşu Evangelist qəbiristanlıqları ilə birlikdə şiddətli döyüş bölgəsi idi. Onu Daxili Ordunun "Viqri" və "Antoni" batalyonları müdafiə edirdi.

Hazırda qəbiristanlıq yenidən fəaliyyətə başlayıb. Burada Çeçenistandan olan qaçqınlar dəfn olunur.

Varşava Qafqaz Müsəlmanları qəbiristanlığının ilk illərdə əvvəlcə 0,5 hektara yaxın ərazisi var idisə, indi təxminən 1 hektardır.

## Qəbiristanlıqda dəfn olunanlar
Qəbiristanlıqda Polşanın bir çox görkəmli müsəlmanları dəfn olunub. Onların arasında ən məşhurları aşağıdakılardır:
* Yan Buçzaki (1851) – Polşa tatarı, vaxtilə Quranın polyak dilinə ilk tərcüməçisi;
* Zaçariasz Kienski (1857) – Çar ordusu generalı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Karol Mórawski: Warszawskie cmentarze. Przewodnik historyczny. Warszawa: PTTK „Kraj”, 1991, s. 148-149. ISBN 83-7005-333-5.
Hesablama fizikası

**Hesablama fizikası** (və ya kompüter fizikasına aid metodlar, ) — fiziki hadisələri modelləşdirmək və simulyasiya etmək üçün kompüter əsaslı alqoritmlərdən və riyazi metodlardan istifadə edən fizika sahəsidir. Bu sahə elmi hesablama və simulyasiya üsullarını birləşdirərək mürəkkəb fiziki prosesləri və sistemləri araşdırmağa kömək edir.

## Əsas tətbiq sahələri
Hesablama fizikasının əsas tətbiq sahələrinə aşağıdakılar daxildir:

# *Molekulyar dinamik modelləşdirmə* — atom və molekulların hərəkətini təhlil etmək üçün istifadə olunur. Bu, kimya, biofizika və materialşünaslıqda çox faydalıdır.
# *Kvant mexanikası* — hesablama fizikası kvant mexanikası problemlərinin həllində çox geniş istifadə olunur, xüsusilə atom və molekulyar strukturların modelləşdirilməsində.
# *Termodinamik və statistik fizika* — termodinamik sistemlərin davranışını proqnozlaşdırmaq üçün statistik metodlarla fiziki modellər qurulur.
# *Astrofizika* — ulduz sistemləri, qalaktikalar və qara dəliklər kimi böyük miqyaslı sistemlərin hərəkətini modelləşdirmək və təhlil etmək üçün istifadə olunur.
# *Materialşünaslıq və qatı cisim fizikası* — kristal strukturlar, metal və yarımkeçirici materialların xüsusiyyətlərini analiz etmək və yeni materiallar yaratmaq üçün istifadə olunur.

Hesablama fizikasında ümumiyyətlə Monte Karlo metodları, sonlu fərq metodları, matris hesablamaları və Furir çevirmələri kimi riyazi və statistik metodlar istifadə olunur.

## Hesablama fizikasında problemlər
Hesablama fizikası problemlərini dəqiq həll etmək çox çətindir. Bu, bir neçə (riyazi) səbəblə bağlıdır: cəbri və/və ya analitik həll qabiliyyətinin olmaması, mürəkkəblik və xaos. Məsələn, güclü elektrik sahəsində bir atomun ətrafında fırlanan elektronun dalğa funksiyasının hesablanması (Stark effekti) kimi zahirən sadə görünən problemlər belə praktiki alqoritm (əgər tapılarsa) formalaşdırmaq üçün böyük səy tələb edə bilər — qrafik metodlar və ya axtarışı kimi digər daha qabarıq və ya daha sərt üsullar tələb oluna bilər. Daha inkişaf etmiş tərəfdən, bəzən riyazi təlaş nəzəriyyəsi də istifadə olunur (burada bu xüsusi nümunə üçün işləyən model göstərilir). Bundan əlavə, bir çox bədən problemləri (və onların klassik analoqları) üçün hesablama dəyəri və mürəkkəbliyi sürətlə artır. Makroskopik sistem adətən onu təşkil edən hissəciklərin sırasına görə  10^{23} ölçüyə malikdir, ona görə də bu, problem yaradır. Kvant mexanikasının məsələlərinin həlli, bir qayda olaraq, sistemin ölçüsündə eksponensial sıraya malikdir, klassik N-cisimlər üçün isə N-kvadrat düzülüyə malikdir. Nəhayət, bir çox fiziki sistemlər təbiətcə ən yaxşı halda qeyri-xətti, ən pis halda isə xaotikdir: bu o deməkdir ki, hər hansı ədədi səhvlərin “həllin” faydasız olacağı nöqtəyə çatmamasını təmin etmək çətin ola bilər.

## İstinadlar
Herodian

**Herodian** (; ) — qədim yunan tarixçisi, b.e. 180–238-ci illəri əhatə edən 8 kitabda "Mark Avrelidən tarix" () əsərinin müəllifi. Son üç kitab tərbiyəvi dəyərə malikdir.

Ukrayna antikçisi İ. P. Sergeyevin qeyd etdiyi kimi, Herodianın "Tarixi" əsəri əsasən dövrün şifahi ənənəsi əsasında yaradılmışdır, "müəllif əsəri yazan zaman oxucuları razı salmaq üçün narrativin valehediciliyindən həddən artıq narahat olmuş və bəzi hallarda aktual hadisələri təhrif etmişdir".

Herodian Suriyadan gəlmiş və daha aşağı inzibati vəzifələrdə çalışmışdır.

## İstinadlar
Hellanik

**Mitilinili Hellanik** və ya **Lesboslu Hellanik** (, ; ) — qədim yunan tarixçisi, Herodotun müasiri.

"''Suda''"da yazıldığına görə, o, bir müddət Makedoniya hökmdarlarından birinin sarayında yaşamış və Perperendə vəfat etmişdir. İoni dialektində yazıb. Plutarx amazonların Kimmeriya Bosforunu buz üzərində keçdiklərini bildirərkən Hellanikə istinad edir.

Hellanik son İoni loqoqrafı hesab olunur. Sonrakı tarixçilər (Fukidid, Ktesi, Efor, Feopomp, Diodor, Plutarx və s.) Hellanikin əsərlərindən material götürmüşdülər. Hellanikə aid edilən 28 əsər məlumdur, lakin onların əksəriyyəti, tarixçilərin fikrinə görə, başqa müəlliflər tərəfindən yazılmışdır.

## İstinadlar
Giorgi Pirpasopulos

**Giorgi Pirpasopulos** (; ) — Yunanıstan aktyoru, rejissoru və aparıcısı.

## Həyatı
Giorgi Pirpasopulos 14 iyul 1974-cü ildə Avstraliyanın Adelaida şəhərində anadan olmuş və iki yaşında Yunanıstana köçmüşdür. Afinada və Londonda Kral Dramatik İncəsənət Akademiyasında aktyorluq təhsili almışdır. O, televiziyada  yeniyetmə yaşlarından fəaliyyət göstərməyə başlamış və o vaxtdan bəri televiziya, kino və teatrda bir çox çıxışlar etmişdir. O, Yunanıstan Kino Akademiyasının qurucu üzvlərindən biridir, 2012-ci ildə isə Yunanıstan Aktyorlar Assosiasiyasının prezidenti olmuşdur.

## İstinadlar
Adaş

**Adaş** ()— eyni adı daşıyan insanların hər biri üçün digərinə qarşı istifadə etdiyi ifadə.

## Tarixi
Bu ifadə ilk dəfə 1635-ci ildə işlədilib. İngilis müqəddəs kitab tərcümələrində, "birinin reputasiyasını qorumaq" və ya "birinin reputasiyası ilə təsdiqlənmiş" mənasını verən İvrit ifadəsini ifadə etmək üçün istifadə edilib. Məsələn, Zəbur 23:3-də belə deyilir: "O, məni öz adının xatirinə düz yollarda aparır" (Kral İacob Müqəddəs Kitabı, 1604), ya da metrik versiyada "hətta öz adının xatirinə" (Rous 1641, Şotlandiya Psalteri 1650, "Rəbb mənim çobanımdır").

## İstifadəsi
"Adaş" termini, adının bir şeydən və ya birindən alındığı hallarda, ikinci ad alan şəxs üçün istifadə olunur. Adı alanın birincisinə görə adaş adlandırıldığına görə, bu adlar adətən insanlar arasında yayğındır, lakin müasir istifadədə əşya və yaxud bölgələrin də addaşları ola bilər.

## Həmçinin bax
* Kod adı
* NATO kod adı

## İstinadlar
Dağıstan dilləri

'''Dağıstan''' dillərinə Ləzgi dilli və Avar dilli dillər daxildir.Bununla belə Azərbaycan dili Dərbənddə, və başqa bölgələrdə Dargin, Nogay, Qumuq, Rus, Ağul, Lak, Tat, Tabasaran,Rutul, Tsahur dilləri daxildir.

Dağıstan Haqqında↓

İnsamer-Dağıstan Haqqında

Dağıstan Vikipediya
Hitler çaydanı

**Maykl Qreyvs dizaynlı zəngli və fitli, paslanmayan polad çaydan** və ya tanınan adı ilə **Hitler çaydanı** – 2013-cü ildə ABŞ-də "JCPenney" mağazalar şəbəkəsi tərəfindən satılmış polad çaydan. Nasist Almaniyasının diktatoru Adolf Hitlerə oxşadılması səbəbilə sosial mediada diqqət cəlb etmişdir.

## Tarixi
Çaydan ABŞ memarı və dizayneri Maykl Qreyvs tərəfindən "JCPenney" üçün dizayn edilmiş məhsullar kolleksiyasının bir hissəsi idi. Kaliforniya ştatının Kalver-Siti şəhərinin 405-ci ştatlararası avtomagistralında quraşdırılmış reklam lövhəsinin fotolarının 2013-cü ilin mayında sosial şəbəkələrdə paylaşılmasından sonra çaydan internet, xüsusilə də, Reddit istifadəçi tərəfindən Nasist Almaniyasının diktatoru Adolf Hitlerə bənzədilmişdir. Çaydanın qara rəngdə olan qulpu və qapağı Hitlerin saç stili və bığı ilə, lüləyi isə nasist salamı verən sağ qolu ilə müqayisə olunmuşdur. "KPCC" dinləyiciləri arasında keçirilmiş sorğuda iştirakçıların 31%-i çaydanın diktatoru xatırlatdığını, 25%-i xatırlatmadığını bildirmişdir.

## Cavab
Medianın diqqətindən sonra "JCPenney" məhsula marağın səbəb olduğu reklam lövhəsini yığışdırmış və çaydanın Hitlerlə bənzərliyinin təsadüfi olduğunu açıqlamışdır: "Əgər biz bir kəsə oxşayan çaydan dizayn etsəydik, biz bunu qar adamı ilə edərdik". Hitler çaydanı pareydoliyaya bir nümunə kimi göstərilir. "Haaretz" üçün yazan Qavriel Rozenfeld Hitler çaydanının populyarlığının "hitlerləşdirmə"nin və Hitler memləri fenomeninin bir parçası olduğunu bildirmişdir.

Populyarlığı səbəbilə "JCPenney" mağazalarındakı bütün Hitler çaydanları satılmış, daha sonra eBay-da 199 ABŞ dolları qiymətində (orijinal qiyməti 40 ABŞ dolları) satışa çıxarılmışdır.

## İstinadlar
Kətan

**Kətan** — incəsənətdə üzərində yağlı boya (bəzən yapışqanlı boya, tempera və s.) ilə rəsm çəkmək üçün istifadə edilən parça. Bu məqsədlə kətan xüsusi çərçivəyə tarım çəkilir, bəzi hallarda ağaca, yaxud kartona yapışdırılır və üzərinə rəng astarı (qrunt) yaxılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zəyrəkkimilər (yarımfəsilə)

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pəncərə toru

**Pəncərə toru** (həmçinin həşərat toru, böcək toru, milçək toru, pəncərə setkası, pəncərə şəbəkəsi kimi də tanınır) – pəncərə açılarkən həşəratlardan və cismlərdən qorumaq üçün nəzərdə tutulan təchizat. Adətən metal, fiberglas, plastik məftil və ya digər plastik hissələrdən hazırlanmış tor şəbəkəsindən ibarət olur. Taxta və ya metal çərçivəyə bərkidilir. Azərbaycanda, Avstraliyada, ABŞ-da, Kanadada və dünyanın digər bölgələrindəki evlərin çoxunda pəncərələrdə milçək, ağcaqanad və arı kimi uçan həşəratların girişini önləmək üçün torlar var.

## Tarixi
"Pəncərə torları üçün toxunmuş məftil" 1822-ci ildə "American Farmer" jurnalında qeyd olunmuşdur. Məftil pəncərə torlarına dair reklamlar 1836-cı ildə "Boydun göy kitabı" kitabında da yer almışdır. 1839-cu ildə isə iki məftil pəncərə toru Boston şəhərində Kvinsi Hollda nümayiş etdirilmişdir. 1861-ci ildə "Gilbert, Bennett & Company" qida emalı üçün məftil tor ələk istehsal edirdi. Bir işçi məftil parçasının boz rəngə boyanıb pəncərə toru kimi satıla biləcəyini anladı və bu məhsul dərhal uğur qazandı. 7 iyul 1868-ci ildə Bayley və McCluskey dam üstü vaqon pəncərələri üçün ABŞ Patenti (nömrə 79541) aldılar, bu, havalandırma təmin etməklə yanaşı, "qığılcım, kül, toz və s."nin sərnişin bölməsinə daxil olmasının qarşısını alırdı.

## Ölçüsü
Metal tor çərçivələri (dönmə forması) adətən 6.4 mm (1⁄4 in), 7.9 mm (5⁄16 in), 9.5 mm (3⁄8 in) və ya 11 mm (7⁄16 in) qalınlığında olur, həmçinin 19 mm (3⁄4 in) və 25 mm (1 in) genişliyindədir. Ən çox rast gəlinən ölçülər 7.9 mm (5⁄16 in) və 11 mm (7⁄16 in) ilə 19 mm (3⁄4 in) arasındadır. 6.4 mm (1⁄4 in) və 7.9 mm (5⁄16 in) ölçüləri adətən tək pəncərəli pəncərələr üçün istifadə olunur, iki daha iri ölçü isə ikiqat pəncərəli pəncərələr üçün istifadə edilir. 9.5 mm (3⁄8 in) adi ölçü olmadığından, 7.9 mm (5⁄16 in) qalınlığı onun yerinə istifadə edilə bilər və lazım olduqda düzəldilə bilər. Çərçivələr unboya, ağ, bronz, bej, qara, çöl qumu və s. daxil olmaqla müxtəlif rənglərdə gəlir. Torun əlavə gücü üçün çarpaz çubuq da daxil ola bilər.

## İstinadlar
Telenovella

**Telenovella** — adətən Latın Amerikasında yayımlanan sabun operanın bir növüdür. 1950-ci illərdə meydana çıxmış və bu ölkələrin televiziyalarında özünə geniş auditoriya kütləsi yığmış bir janra çevrilmişdir. Univision, Venevisión, TV Globo, Telefe, Telemundo, Caracol Televisión, América TV kimi televiziya kanalları Meksika, Venesuela, Braziliya, Argentina, Kolumbiya və Peruda müxtəlif telenovellalar təqdim etmişdirlər. Onlar təkcə məzmun (kontent) istehsal etməklə kifayətlənməmiş, həm də onu digər Latın Amerikası ölkələrinə və dünyanın qalan hissəsinə ixrac etmişdirlər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

*Castellot de Ballin, Laura (1993). *Historia de la televisión en México. Narrada por sus protagonistas*. México: Alpe.
*Covarrubias, Karla; Angélica, Bautista y Ana B. Uribe (1994). *Cuéntame en qué se quedó. La telenovela como fenómeno social*. México: Trillas.
*Roura, Assumpta (1993). *Telenovelas, pasiones de mujer. El sexo en el culebrón*. España: Gedisa.
*Trejo Silva, Marcia (2011). *La telenovela mexicana. Orígenes, características, análisis y perspectivas*. México: Trillas. 
*Uribe, Ana B. (2009). *Mi México Imaginado: telenovelas, televisión y migrantes*. México: Porrúa
*Varios autores (2007). *El gran libro de las telenovelas. 50 años de historia*. México: Editorial Televisa.
*Verón, Eliseo y Lucrecia Escudero Chauvel (comp.) (1997). *Telenovela, ficción popular y mutaciones culturales*. España: Gedisa.
*Villanueva Solorio, Mario (1997). *Para una tipología de villanos telenoveleros en México*. Tesis profesional. México: ENEP (FES) Acatlán. Mención Honorífica.
Cek və paxla ağacı

**Cek və paxla ağacı** () — rejissor Brayan Henson tərəfindən 2001-ci ildə çəkilmiş Amerikanın fentezi telenovellasıdır. Filmin süjet xətti klassik ingilis nağılı olan "Cek və paxla ağacı" nağılına əsaslanır.

## Rollarda

## İstinadlar
7-ci qrup

**7-ci qrup** () — rejissor Alberto Rodriqes tərəfindən çəkilmiş 2012-ci il istehsalı olan İspaniya polis triller filmidir. Film on altı kateqoriya üzrə 2012-ci ildə İspaniya Milli Kino Mükafatı olan "Qoya"  mükafatına namizəd göstərilmişdir.

## Rollarda

* Antonio de la Torre — *Rafael*
* Mario Kasas — *Anhel*
* Hoakin Nunes — *Mateo*
* Xose Manuel Poqa — *Migel*
* Xulian Vilyaqran— *Hoakin*
* İnma Kuesta — *Elena*
* Lusiya Qerrero — *Lusiya*
* Estefaniya de los Santos — *Kaoba*
* Pedro Servantes — *Euloxio*
* Alfonso Sançez — *Amador*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Grupo 7 on *La Higuera* (İspanca)
Reket

**Reket** (, -*Şantaj etmə* sözündən), hədə-qorxu gəlməklə, əsir götürməklə, güc tətbiq etməklə müşayiət edilən zorakılığın bir növü

## İstinadlar
Cəlaləddin Süyuti

**Hafiz Cəlaləddin Əbdürrəhman ibn Əbu Bəkr əs-Süyuti** (; ) — təfsir, hədis, fiqh, ərəb dili və ədəbiyyatı alimi.

## Bioqrafiyası
1 Rəcəb 849-cu ildə (Oktyabr 1445) Qahirədə anadan olub. Hudeyri nisbəsi ilə də tanınır. Böyük babası Hümaməddin sufi olub və onun məzarı hələ də ziyarətgahdır.

Təhsil həyatına Quranı öyrənərək başlamış və *"Umdətül-əhkam"*, *"Minhəcüt-talibin"*, *"əl-Əlfiyyə"* və *"Minhəcül-vüsul"* adlı kitabları əzbərləmişdir. Şümunni, Bulkini, Məhəlli və Qafiyəciyə tələbəlik etmiş, İbn Tolun, Mənufi, Davudi, İbn İyas, Nəşşar, Şami, Əlqami, Şazəlli isə ondan elm almışdır.

Süyuti, həyatının son beş ilini Nildəki Rəvza adasında keçirmiş və orada da (Oktyabr 1505) vəfat etmişdir.

## Hədis elmindəki yeri
Süyuti, İbn Həcər əl-Əsqəlanidən dərhal sonrakı dövrdə hədis elmini təmsil edən bir neçə mühüm şəxsiyyətdən biridir. O, həyatının bəzi dövrlərində hədis müəllimliyi etmiş və əsasən hədis sahəsində əsərlər qələmə almışdır. Hədis elmində mütləq müctəhid sayılmağın hafizlik məqamına çatmaqla mümkün olduğunu deyən Süyuti, özü 200.000 hədisi əzbər bildiyini və bu elmdə müctəhidlik dərəcəsinə çatdığını bildirmişdir. Öz dövründə ondan başqa hədis hafizinin olmadığını irəli sürsə də, digər bəzi əsərlərində Səxavi, Biqai, Fəxrəddin Osman ibn Məhəmməd əd-Diyəmi və İbrahim ibn Əli əl-Qərkaşəndi kimi alimləri də hafiz olaraq xatırlayır. Hədis elminin həm rəvayət, həm də dirayət sahəsində əsərlər yazmış Süyuti, xüsusilə "cəmi" tipli kitabları ilə həmin dövrdə geniş yayılmış ensiklopedik əsər yazma ənənəsini hədis sahəsində də gətirmişdir.

## Əsərləri
Qələmə almış olduğu əsərləri bunlardır:

* Təfsirul-Cəlaleyn. Əsərin müəllifi Məhəlli olsa da, əsər Süyuti tərəfindən tamamlanmışdır.
* əd-Dürrul-Mənsur. Süyuti bu əsərini rəvayət metoduna əsaslanaraq qələmə almışdır.
* Əl-İtqan fi Ülum əl-Quran. Quran elmlərinə dair əsəri.
* Cəmul-Cəvami. Bütün hədisləri toplamaq məqsədilə qələmə alınmış əsəri.
* əl-Cəmius-Sağir. Müəllifin qısa hədislərə bağlı əsəri.
* ət-Təvşir. Buxarinin "Səhih" əsərinə yazılmış şərhdir.
* əl-Havi lil-Fətavi. Süyutinin fətvalarının cəm olduğu əsər.
* əl-Əşbah vən-Nəzair. Hüquqla bağlı qələmə alınmış əsəri.
* əl-Muzhir. Süyutinin qələmə almış olduğu lüğət.
* əl-Budurus-Səfirə. Axirət həyatı ilə bağlı əsəri.
* əl-Həsaisül-Kübrə. Məhəmməd peyğəmbərin möcüzələri haqqında olan əsəri.
* Buğyətül-Vuat. Dilçi alimlər haqqında olan əsəri.

## Həmçinin bax
* Ərəb dili
* Quran təfsiri
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sibəveyh

**Sibəveyh** ( **' və ya ;  **'  ) — Ərəb dilinin qrammatikası və sintaksisi alimlərindən biri. Qrammatikada Bəsrə sintaksisi məktəbinin rəhbəri.

Tam adı "Əbu Bəşər Əmr bin Osman bin Qənbər Sibəveyh"dir. *Sibəveyh Şirazi* kimidə tanınır. Onun adının mənası "almaya aid"dir. İslamdan əvvəl və ilk İslam dövründə bir çox İran adları nisbi — "vayh" şəkilçisi ilə bitmişdir, məsələn: "Dadowieh", "Zadowieh" və s. Ona görə, Avropada *Sibəveyh* adını *Sibaveyh* və ya *Sibeveyh* kimi tələffüz edirlər. Məqbərəsi İranın Şiraz şəhərində yerləşir, həm də İranın Buşehr şəhrində ona mənsub bir məqbərə mövcuddur.

## Həmçinin bax
* Ərəb dili
* Ərəb ədəbiyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Daşıyıcılar (film, 2009)

**Daşıyıcılar** () — 2009-cu ildə çəkilmiş Amerika qorxu filmi. Baş rollarda Coş Hartnett, Lou Teylor Puççi, Kris Payn, Paypr Perabo və Emili Van Kampın iştirak etdiyi filmin ssenari müəllifi və rejissoru Aleks Pastor və Devid Pastordur. 2009-cu il sentyabr ayının 4-də ABŞ-də nümayiş etdirilmişdir.

## Süjet xətti

Bütün dünyada yayılmış olan virus epidemiyasına görə bütün insanları qorxu bürümüşdür. Filmdə Brayan və Denni adlı iki qardaşın yanında olan Brayanın sevgilisi Bobbi və Denninin dostu Keyt ilə birlikdə bu xaosdan maşınla qaçaraq sağ qalmağa çalışmalarından, bu mübarizə zamanı dörd gəncin yol boyunca başına gələn hadisələrdən bəhs edilir. Məqsədləri Brayan və Denninin uşaqlıqlarını keçirdikləri Tartl Biç () adlı çimərliyə çatmaq və lazım gələrsə orada həyatlarını itirmək olan gənclər zaman-zaman öz vicdanlarını da sorğu-sual etmək məcburiyyətində qalırlar. Film başlanğıcı kimi qeyri-müəyyən bir formada bitir.

## Aktyorlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* ''Carriers'' at Yahoo! Movies

* Interview with David and Alex Pastor at Twitchfilm
Hioqi

– sərv ağacından hazırlanan və saray əyanlarının istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş yapon yelpiyi.

## Tarixi
Hioqi Yaponiyanın saray həyatında istifadə olunan yelpik növü olmuşdur. Özünü sərinlətmək üçün yox, mərasimlərdə istifadə olunmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu səbəbdən XIX əsrə qədər saray əşyası kimi tanınmışdır. Əvvəlcə təkcə imperatorun hioqidən istifadə edilməsinə icazə verilsə də, tədricən bütün saray əyanları hioqidən istifadə etməyə başlamışdırlar. Hioqi əvvəlcə kişilərin əşyası hesab olunsa da, daha sonra qadın əşyasına çevrilmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Hioqi adətən 34–38 sayda mokkandan (taxta parça) ibarət olan yelpikdir. Mokkanlar öndən kəpənək formasında, arxadan isə quş formasında olan metal pərçimlə əlaqənib. İmperatriça üçün nəzərdə tutulmuş hioqinin pərçimi kağızdan idi. Yelpiyin digər ucunda mokkanlar ipək kordonla bir-birinə bağlanırdı.

Hioqi şam, xrizantema, bambuk, gavalı və sakura təsvirlərinə malik dizaynlarla, bəzən isə ağ zəmində qızılı və gümüşü buludla əhatə olunan quş təsvirləri ilə bəzədilirdi. Qırmızı, göy, yaşıl və bənövşəyi rənglərə üstünlük verilirdi. Hər bir qoruyucu çubuğun ucuna süni çiçək salxımları və müxtəlif rənglərdə olan uzun ipək kordonlar qoşulurdu. 16 yaşından kiçik olanlar üçün nəzərdə tutulmuş hioqi sərv yox, sidr ağacından hazırlanırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sahul

**Sahul** — tarixdən əvvəl mövcud olmuş qitə. Onun 98 milyon il əvvəl meydana gəldiyi, qədim superqitə Qondvanadan qoparaq, Son buzlaq maksimumunun sonuna qədər (18,000 il əvvəl) təcrid olunmuş vəziyyətdə mövcud olduğu və unikal bir ekosistem meydana gətirdiyi güman edilir. Qitə indiki Antarktida, Avstraliya, Yeni Qvineya və Tasmaniya ərazisini özündə birləşdirirdi.

Təxminən 40 milyon il əvvəl Antarktida Sahuldan ayrılmışdır, lakin Avstraliya və Yeni Qvineya dəniz səviyyəsinin indikindən aşağı olması səbəbindən Torres boğazının yerində və Arafura dənizinin bir hissəsində quru körpü ilə bağlı qalmışdır.

İnsanlar qitəyə təxminən 55,6 min il əvvəl gəlmiş və onun meqafaunasının kütləvi məhvinə səbəb olmuşdur.

## İstinadlar
Sundaland

**Sundaland** — Cənub-Şərqi Asiyada Asiya kontinental şelfini əhatə edən biocoğrafi region. Region Malay yarımadasından və əsas Kalimantan, Yava və Sumatra adaları ilə yanaşı onlara bitişik adalardan ibarətdir.  Sundalandın şərq hüdudu həm də Asiya faunasının şərq sərhədi, həmçinin İndomalay və Avstralasiya zonaları arasında sərhəd kimi xidmət edən Volles xəttidir.

Buz dövründə, təxminən 110,000–12,000 il əvvəl dəniz səviyyəsi daha aşağı idi və bütün Sundaland Asiya qitəsinin uzantısı idi. Nəticədə, Sundaland adaları bir çox Asiya heyvanlarına və qədim veddoidlərin məskunlaşdığı əraziyə ev sahibliyi edir.

## İstinadlar
Sahilyanı miqrasiya nəzəriyyəsi

**Sahilyanı miqrasiya nəzəriyyəsi** — müasir paleoantropologiya və genetikada mövcud olan nəzəriyyə. Bu nəzəriyyələrə görə, 100–200 min il əvvəl Afrikada müasir insanların peyda olmasından sonra insanlar ilk olaraq Afrikadan sahilyanı ərazilər boyu şərqə köç etmişdilər.

## Nəzəriyyə
Sahilyanı miqrasiya zamanı ilkin olaraq Bab əl-Məndəb boğazından (80–45 min il əvvəl) Ərəbistan yarımadası, Hindustan, Cənub-Şərqi Asiya, Yeni Qvineya, Avstraliya (40 min il əvvəl), sahilyanı Çin və Yaponiyanın məskunlaşdığı güman edilir. Bu dövr yuxarıda qeyd olunan regionlarda mitoxondrial haploqrupların M və N, eləcə də Y-xromosom C və D haploqruplarının yayılması ilə əlaqələndirilir. Bu nəzəriyyəyə görə, müasir neqritlərə və ya proto-avstraloidlərə bənzər insanlar Afrikadan Ərəbistan yarımadasına, oradan Hindustanın cənub sahillərinə, oradan Andaman adalarına və İndoneziyaya gəlmiş, buradan da cənubdan Avstraliyaya, şimaldan isə Yaponiyaya yayılmışdılar.

## İstinadlar
Barux Qoldşteyn

**Barux Qoldşteyn** (; ; ) — Amerikada doğulmuş, İsrail vətəndaşı olan yəhudiəsilli həkim, dini ekstremist. 

O, 1994-cü ildə Hebrondakı İbrahim məscidində pulemyot vasitəsilə 29 nəfəri öldürən, 150 fələstinlini yaralayan və fələstinlilərə atəş açan kütləvi qətl törətmişdir. O, sözügedən məscidin qalan ibadətçiləri tərəfindən yanğınsöndürəndən istifadə edilərək zərərsizləşdirilib, sonra fələstinlilər onu yerindəcə öldürülənə qədər döyüblər. Onun bu terror aktına motivasiyası qeyri-yəhudilərin məhv edilməsi kontekstində ifrat yəhudi inancları səbəb olmuşdu. Qərbi İordaniya şəhəri olan Hebronda Barux Qoldşteyn adlı bir yəhudi odlu silahla 29 fələstinlini öldürdu, 125-ini yaraladı. 25 fevral 1994-cü ildə törədilən bu qətliam tarixə "*İbrahim məscidi qətliamı*" olaraq düşdü. Bundan sonra çıxan nümayişlərdə yenə 20-dən çox fələstinli həyatdan köçdü.

## Həmçinin bax
* İsrail-Fələstin münaqişəsi
* Bibliya mətnşünaslığı
* İsrail və aparteid

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Masdar

**Masdar** ( və ya **Abu Dhabi Future Energy Company** — BƏƏ-də dövlətə məxsus bərpa olunan enerji şirkəti. Mubadala İnvestisiya Şirkətinin törəmə şirkəti olaraq 2006-cı ildə Sultan Əl Cabir tərəfindən təsis edilmiş və sədrlik etmişdir. Şirkət Beynəlxalq Bərpa Olunan Enerji Agentliyinin baş qərargahı olan Masdar şəhərinin inkişafına cavabdehdir.
## Tarixi
2006-cı ildə BƏƏ hökuməti bütün resursları diversifikasiya etmək və yerli iqtisadiyyatı artırmaq üçün Abu Dhabi Future Energy Company PJSC (Masdar) şirkətini təsis etdi.

Sultan Əl Cabir şirkətin qurucusu və baş icraçı direktorudur.  O, 2009-cu ildə Masdar-ın Beynəlxalq Bərpa Olunan Enerji Agentliyinin (IRENA) baş ofisinin Masdar şəhərində mövcudluğunu təmin etmək səylərinə nəzarət etmişdir. 2016-cı ilin əvvəlində Məhəmməd Camal əl Ramahi Masdarın baş icraçı direktoru təyin edildi.
## İstinadlar
Mister Olimpiya 1984

**Mister Olimpiya 1984** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca iyirmincisi.  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 1984-cü ilin noyabrında, ABŞ-ın, Nyu-York şəhərinin  keçirilmişdir. Yarışmanın ümumi mükafat fondu 100 min dollar idi.
## Nəticələr
Yarışın qalibi 25 yaşlı Li Heyni oldu. Qalib 50 min dollar pul mükafatı əldə etdi. Bu yarışmada indiyə kimi olmuş Mister Olimpiya yarışları ilə müqayisədə rekord sayda tamaşaçı (5000) və pul mükafatı qeydə alınmışdır (100 000 dollar).

## Xarici keçidlər
* Mr. Olympia
## İstinadlar
Yeni Lissabon Universiteti

**Yeni Lissabon Universiteti** () — Portuqaliyanın paytaxtı olan Lissabon şəhərində yerləşən dövlət universitetidir. 1973-cü ildə yaradılmış olan universitet Lissabondakı 3 universitetdən ən yenisidir.

2018-ci ilin məlumatlarına əsasən 20.077 tələbəsi olan universitetdə 5 fakültə və 4 institut fəaliyyət göstərir. Universitet Lissabonun müxtəlif ərazilərinə səpələnmiş müxtəlif kampuslarda təhsil verir.

## Tarixi

Yeni Lissabon Universiteti 1973-cü ildə təsis edilmiş və Lissabon metropoliten ərazisində fəaliyyət göstərən ən yeni dövlət universitetidir. Bu universitetin Lissabon, Almade, Oeiraşe və Kaşkaişedə tədris bölmələri fəaliyyət göstərir.

Universitet Portuqaliyada və xüsusilə Lissabonda müntəzəm olaraq ali təhsilə artan tələbata cavab olaraq yaradılmışdır. Universitet yarandığı ilk illərdə magistratura və mütəxəssis proqramlarına diqqət yetirdiyi halda, 1977-ci ildən etibarən tədris proqramlarını və tədqiqat işlərini genişləndirməyə başlamışdır.

Yeni Lissabon Universitetinin strukturu Akademik Bölmələrin hər birinin böyük muxtariyyətə malik olduğu şöbə və fənlərarası modelə müvafiq formada təşkil edilmişdir.

## Fakültələr

Yeni Lissabon Universiteti hər biri böyük muxtariyyətə malik olan doqquz akademik bölməyə ayrılmışdır. Bunlar aşağıdakılardır:

*Elmlər və texnologiyalar fakültəsi ()
*Sosial və humanitar elmlər fakültəsi
*Tibb elmləri fakültəsi
*Hüquq fakültəsi
*İqtisadiyyat və idarəetmə fakültəsi
*Statistika və məlumatların idarə edilməsi
*Xalq sağlamlığı ()
*Gigiyena və tropik təbabət ()
*Kimyəvi və bioloji texnologiya ()

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Universidade NOVA de Lisboa
*Courses Guide
* A degree of influence - The financial Times
Cek və lobya ağacı (dəqiqləşdirmə)

*Cek və paxla ağacı () — rejissor Brayan Henson tərəfindən 2001-ci ildə çəkilmiş Amerikanın fentezi telenovellasıdır.

*Cek və lobya ağacı (nağıl) — ingilis nağılıdır.
Baxşi İşxanyan

**Baxşi İşxanyan** (; ) — erməni ictimai-siyasi xadimi, iqtisadçı, publisist.

## Həyatı
Baxşi Zakarbekoviç İşxanyan 1879-cu ildə Xaçın mahalının Sarıkeşiş kəndində anadan olmuşdur. 1899-cu ildə Şuşa yeparxiya məktəbi bitirərək Gevorkyan Dini Seminariyasına qəbul olmuşdur. 1901-ci ildə Almaniyaya gedərək Leypsiq Universitetinə daxil olmuş, 1905-ci ildə buranı bitirmişdir. Avropadakı erməni sosial-demokrat təşkilatlarda ("Hnçak") fəallıq göstərmiş, "Mşak", "Arşaluys", "Luyse oratsuyts", "Murç" kimi qəzetlər üçün yazılar yazmışdır. 1904-cü ildə Cenevrədə Karl Marksın "Muzdlu əmək və kapital" əsərini ermənicəyə tərcümə etmişdir.

1905-ci il inqilabı ərəfəsində Qafqaza qayıtmış, 1906-cı ildən "Kyank" ("Həyat") adlı qəzetin redaktoru olmuşdur. Təqiblərə məruz qalaraq 1908-ci ildə çar jandramsı tərəfindən həbs edilmişdir. 1911–1913-cü illərdə yenidən Almaniyada yaşamış, burada "Sosialist" adlı qəzetlə əməkdaşlıq etmişdir. Fevral inqilabından sonra vətənə qayıtmış, Birinci Ermənistan Respublikasında quruculuq işləri ilə məşğul olmuşdur. 1918-ci il Bakının Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən tutulması barədə 2 dildə 2 kitabça həsr etmişdir. Onun 1920-ci ildə çap etdirdiyi kitabçasında Bakı şəhərinin azad edilməsi zamanı şəhərdəki ermənilərə amansızcasına divan tutulması haqqında məlumatlar yer almış, azərbaycanlı və müsəlman əhali Zaqafqaziyanın daxili düşməni olduğunu iddia edilmişdir.

1918–1920-ci illərdə Ermənistan hökumətinin Statistika İdarəsinində inspektor olaraq çalışmışdır. 1920-ci ildə Ermənistanın bolşeviklər tərəfindən tutulmasından sonra həbs edilmişdir. 1921-ci ildə İrana keçərək mühacirət etmiş, Avropa yolunda ingilislərin əlində olan Sudanın Suakin limanında ölmüşdür.

## Əsərləri

* Türk-erməni məsələsi və beynəlxalq diplomatiya (), Tiflis, 1907;
* Milli tərəqqi və sinfi maraqlar (), Tiflis, 1908;
* Ada Neqri, H. Hakobyan və Ş. Kurginyanın şeirlərində əmək və fəhlə anlayışı (), Nor Naxçıvan, 1909;
* R. Patkanyan və S. Şahəzizin şeirlərində sosial ideyalar (), Tiflis, 1910;
* Rusiyada əcnəbiliyin təbiəti və tarixi (), Berlin, 1912;
* Rusiya iqtisadiyyatında xarici elementlər (), Berlin, 1913;
* Qafqaz xalqlarının milli tərkibi, peşə qruplaşması və sosial quruluşu (), Berlin, 1914;
* Erməni-gürcü antaqonizminin iqtisadi və sosial əsasları (), Tiflis, 1914;
* Fəlakət və əzab dünyasından (), Tiflis, 1915;
* Alman professoru alman şovinizmi haqqında (), Petroqrad, 1915;
* Qafqaz xalqları (), Petroqrad, 1916;
* Almaniyada militarizmin və imperializmin inkişafı (), Petroqrad, 1917;
* Zaqafqaziyada əks-inqilab: Bakının qanlı əldəyişdirməsi münasibəti ilə (), Tiflis, 1918;
* Zaqafqaziyada əks-inqilab. Birinci hissə. Müsəlman hərəkatındakı meyillər (), Bakı, 1919;
* Bakı şəhərindəki böyük dəhşətlər (), Tiflis, 1920; 
* Bakının böyük dəhşətləri. 1918-ci ilin sentyabr hadisələri nümunəsi. (), Tiflis, 1920;
* Bolşevik həbsxanasında iki ay (), Qahirə, 1924.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Metrovaqonmaş

**Metrovaqonmaş** () — Rusiyanın Mıtişi şəhərində yerləşən mühəndislik şirkəti. Metrovaqonmaş (MVM) Rusiyada nəqliyyat maşınqayırma sahəsində fəaliyyət göstərən aparıcı müəssisələrdən biridir. O, metro sistemləri və dəmir yolları üçün vaqonların hazırlanması, layihələndirilməsi və istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır. "Metrovaqonmaş" Transmaşholdinqin bir hissəsidir.

2009-cu ilin may ayında onun Mıtişi Maşınqayırma Zavodu ayrıca yük maşını və zirehli maşın istehsalı şirkəti kimi ayrıldı.

## Tarixi
Zavod 1897-ci ildə ilk olaraq Rusiya Şimal Dəmir Yolu üçün vaqonların istehsalı üçün yaradılmışdır. Moskva üçün tramvaylar və qar təmizləyən maşınlar 1903-cü ildən, elektrik sərnişin qatarları 1929-cu ildən və metro vaqonları 1934-cü ildən istehsal olunur. Müəssisə İkinci Dünya müharibəsi illərində özüyeriyən silahlar, hərbi traktorlar, tırtıllı maşınlar və digər hərbi materiallar istehsal edirdi. 1941-ci ilin oktyabrında zavod qismən Ural bölgəsinə köçürüldü, növbəti il geri qaytarıldı. 1947-ci ildə damperli yük maşınlarının istehsalına başlandı. Şirkət daha sonra metro vaqonlarının, yük maşınlarının və zirehli tırtıllı avtomobillərin (məsələn, QM şassiləri) istehsalına fokuslandı. Metrovaqonmaş vaqonlarının bir sıra modelləri keçmiş Sovet İttifaqının demək olar ki, bütün metro sistemlərində, eləcə də Budapeşt, Praqa, Sofiya və Varşavada istifadə edilmişdir.
## İstinadlar
Cek və lobya ağacı (nağıl)

**Cek və lobya ağacı** — ingilis nağılıdır. Bu nağıl ilk dəfə olaraq 1734-cü ildə "**The Story of Jack Spriggins and the Enchanted Bean**" (Cek Spriqqins və sehrli lobyanın nağılı) və 1807-ci ildə Benjamin Tabart tərəfindən əxlaq dərsi kimi verilmiş "**The History of Jack and the Bean-Stalk**" (Cek ilə lobya sapının hekayəsi) əsərlərində meydana çıxmışdır. Feliks Summerli () təxəllüsü ilə əsərlərini nəşr edən Henri Koul () bu hekayəni 1845-ci ildə *The Home Treasury-da* məşhurlaşdırmışdır və 1890-cı ildə Cozef Ceykobs () onu *İngilis Nağıllarında ()* yenidən yazmışdır. Ceykobsun versiyası müasir dövrdə ən çox təkrar nəşr edilən variantdır və bu versiya əxlaqi məlumatlardan məhrum olduğu üçün onun şifahi versiyalara Tabartınkından daha yaxın olduğu zənn edilir.

"Cek və lobya ağacı" arxetipik Korniş və ingilis qəhrəman və stok personaj (stock charachter) olan Cekin iştirak etdiyi hekayələr silsiləsindən olan "Cek nağılları"nın ən məşhurudur.

Darem Universiteti və Yeni Lissabon Universiteti tədqiqatçılarının fikrincə, hekayə beş min ildən daha əvvəl yaranmış və hal-hazırda folklorşünaslar tərəfindən ATU 328 *Oqrenin Xəzinəsini Oğurlayan Oğlan* kimi təsnif edilən ümumi arxaik hekayə formasına əsaslanır.

## İstinadlar
Martin Tovmasyan

**Martin Tovmasyan** (; ; ) — SSRİ-Ermənistan memarı, professor, Ermənistanın əməkdar memarı (2007).

## Həyatı
1925-ci ildə İrəvanda anadan olub. 1929-cu ildə atasının işi ilə əlaqədar ailə Tiflisə köçür. 1942-ci ildə Qızıl Ordu sıralarına çağırılmış, Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. Tərxis olunduqdan sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun Memarlıq fakültəsinə daxil olub. Təhsilini tamamladıqdan sonra "Bakproekt" və "Azpromproekt" institutlarında işləyib. 1953-cü ildə Moskva Memarlıq İnstitutunun Memarlıq Təkmilləşdirmə Fakültəsinə daxil olmuşdur. "Pİ Bakqiproqor"da baş planın memarlıq-planlaşdırma emalatxanasının rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

1969-cu ildə İrəvana köçüb. O, "Pİ Yerevanproekt"də memarlıq-planlaşdırma emalatxanasının rəisi, sonra isə şəhərsalma üzrə direktor müavini işləyib. 1970-ci ildən ErPİ-nin (indiki İrəvan Dövlət Memarlıq və İnşaat Universiteti) memarlıq və şəhərsalma kafedrasında dərs demişdir.

## Əsərləri
### Azərbaycanda
# Axundov meydanındakı yaşayış binası, 1948–51-ci illər.
# Nizami küçəsindəki 100 mənzilli yaşayış binası. (həmmüəllif A. Axpatelov), 1949–50.
# Primorski bulvarındakı idman pavilyonu, 1950-ci il
# Naxçıvan İncəsənət Muzeyi, 1952
# Balaxanıda ipək toxuculuq zavodu, 1956
# Kirovabadda avtovağzal (S.Kuznetsovanın iştirakı ilə), 1958-ci il
# Bakıda avtovağzal (Z.Quliyevanın iştirakı ilə), 1959-cu il
# 26 Bakı Komissarı metrostansiyası (indiki Sahil), (həmmüəllif A. Surkin), 1962–64.
# Bakıda Lenin meydanının inkişafı üzrə qapalı müsabiqə, 1-ci yer, 1960–61. (həmmüəlliflər A. Buzov, A. Aqaronov, A. Güləhmədov, V. Şulqin)
# Bakıda 2500 yerlik Yaşıl Teatr (həmmüəllif A.Surkin), 1963, 1967-ci ildə memarlıq sahəsində ən yaxşı işə görə SSRİ Arxitektorlar İttifaqının dilomu ilə təltif edilmişdir.
# Neft Daşlarında yaşayış və mehmanxana şəhərciyi (həmmüəllif B. Qinzburq), 1963
# Bakının baş planının texniki-iqtisadi əsaslandırması (Q.Ələsgərov, V.İvanov, T.Şarinski ilə birlikdə), 1964–69, təsdiq edilmişdir.
# Bakı Dəniz Vağzalı (həmmüəlliflər A. Val, V. Şulqin), 1964-71.
# Dübəndi qəsəbəsinin 250 min nəfərlik baş planı (həmmüəlliflər A.Gendler, N.Şakova, P.Yarinovski), 1965-ci il, təsdiq edilmişdir.
# Mingəçevirdə Leninin abidəsi (həmmüəllif Ş.Zeynalova, heykəltəraş A.Mustafayev), 1965
# 4-cü mikrorayonun inkişafı (həmmüəllif İ. Orlova-Stroqanova), 1965–67.
# Sumqayıt mərkəzinin inkişafı üzrə Ümumittifaq qapalı müsabiqəsi, 1-ci yer (həmmüəlliflər R.Torosyan, A.Surkin, B.Metsakanyan), 1967
# 5-ci mikrorayonun inkişafı, 1967–69.

Fayl:Морвокзал в Баку.jpg|Bakı Dəniz Vağzalı
Fayl:Зеленый театр в Баку.jpg|Yaşıl teatr


## Ədəbiyyat
* Архитектура Советской Армении / Architecture of the Soviet Armenia / А. Г. Григорян, М. Л. Товмасян. — Москва, Стройиздат, 1986.
* Архитектура Советского Азербайджана / Architecture of the Soviet Azerbaijan / Р. М. Эфендизаде. — Москва, Стройиздат, 1986.
* Градостроительство СССР / Шквариков В.А., Колли Н.Я., Лавров В.А. и др. — Москва, Стройиздат, 1967, 2726 с.
Hərbi hissə

**Hərbi hissə** — hərbi qulluqçuların xidmət etdiyi inzibati vahid. Hərbi hissələrin birləşməsi ilə böyük ordu formalaşır. Donanmanın hərbi hissəsi hərbi gəmidir. Manqa, tağım, bölük, batalyon, alay, briqada, diviziya, korpus, ordu, ordu qrupu kiçikdən böyüyə qədər düzülən bölmələrdir. Hər bir bölmənin öz döyüş bayrağı var.

Hərbi hissəyə komandanlıq və nəzarət orqanları, qərargahlar və müxtəlif qoşun növlərinin bölmələri daxildir.

## Xarici keçidlər

*Azərbaycan Respublikasının Hərbi doktrinası
Rieko Nakaqava

– Yaponiya uşaq yazıçısı. "Quri və Qura" şəkilli kitab seriyasının müəllifidir.

## Həyatı
Rieko Nakaqava 1935-ci ildə Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Sapporo şəhərində doğulmuşdur. Uşaq bağçası müəllimi işlədiyi dövrdə yazıçılığa başlamışdır.

1962-ci ildə "No No Uşaq bağçası" adlı ilk uşaq kitabını nəşr etdirmişdir. Kitab Şiqeru adlı uşaq bağçası oğlanının hekayələrindən bəhs edir. 1963-cü ildə əsas əsəri olan "Quri və Qura" kitab seriyası nəşr olunmağa başlamışdır. İki əkiz siçandan bəhs edən kitab 14 dilə tərcümə olunmuş və 13 ölkədə nəşr olunmuşdur. Kitab, xüsusilə, Çin və Cənubi Koreyada populyar olmuşdur.

Nakaqava 1988-ci ildə "Studio Ghibli" tərəfindən istehsal olunmuş "Qonşum Totoro" anime filminin açılış mahnısı olan "Sanpo" (ingilis dilində adı "Hey Let's Go") mahnısını yazmışdır.

Nakaqavanın kiçik bacısı və illüstrator Yuriko Yamavaki "Quri və Qura" və bacısının digər hekayələri üçün illüstrasiyalar çəkmişdir. Onlar uşaqlarda həssaslığın və təxəyyülün inkişafında verdikləri töhfələrə görə 2013-cü ildə Kikuçi Kan mükafatını qazanmışdırlar. Yamavaki 2022-ci ilin sentyabrında ölmüşdür.

## Ölümü
Nakaqava 14 oktyabr 2024-cü ildə Tokioda yerləşən bir xəstəxanada 89 yaşında ölmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hayao Miyazaki və Rieko Nakaqava "Quri və Qura" haqqında danışırlar
Nersisyan məktəbi

**Nersisyan məktəbi** (; ; ) — Tiflisdə 1824-cü ildən 1924-cü ilə qədər düz bir əsr fəaliyyət göstərmiş erməni ali təhsil müəssisəsi. Gürcüstan yeparxiyasının erməni primatı yepiskop Nerses Aştaraketsi (sonradan bütün ermənilərin katolikosu V Nerses) tərəfindən təsis edilib və onun adını daşıyır.

## Tarixi
XIX əsrdə Tiflis böyük erməni əhalisi olan böyük erməni mədəniyyət mərkəzi idi. Şəhərdə çoxsaylı erməni məktəbləri, müxtəlif nəşrlər, dram assosiasiyaları və cəmiyyətləri, xeyriyyə cəmiyyətləri və qeyri-kommersiya təşkilatları fəaliyyət göstərirdi. Nersisian məktəbi rəsmi olaraq 1824-cü ildə açılmışdır.

1905-ci ildə məktəb bombardman nəticəsində dağıdıldı. Daha sonra Aleksandr Mantaşev rus-erməni hərbi memar Nikita Lazarevə məktəbin layihələndirilməsi və tikintisi etdirərək məktəbin bütün maliyyə problemlərini həll etdi. Binanın fasadı Tsater (Lori) və Qaraunc (Zəngəzur) kəndlərindən olan narıncı daşdan tikilmişdir. Yeni binanın tikintisi zamanı Aleksandr Mantaşev 370 min rubl (444 kq qızıl) xərcləyib. Məktəbin qarşısında Nerses Aştaraketsi və Aleksandr Mantaşevin heykəlləri ucaldılıb.
## İstinadlar
Hasarlar (film)

**Hasarlar** () — 2016-cı ildə Avqust Uilsonun Pulitser mükafatı qazanmış eyniadlı pyesi əsasında Denzel Vaşinqtonun rejissorluğu ilə çəkilmiş ABŞ dövrü dram filmi. Denzel Vaşinqtondan başqa filmdə Viola Devis, Stiven MakKinli Henderson, Covan Adepo, Rassell Hornsbi, Maykelti Uilyamson və Saniyya Sidney də iştirak etmişdir.

Filmin əsas çəkilişləri 25 aprel 2016-cı ildə Pensilvaniya ştatının Pittsburq şəhərinin Hill dairəsində başlamış və 2016-cı ilin iyun ayının ortalarına qədər davam etmişdir. Hasarlar ABŞ-də Paramount Pictures tərəfindən 16 dekabr 2016-cı ildə nümayiş etdirilmiş və çox müsbət rəylər alaraq 64 milyon dollar gəlir qazanmışdır.

Film Amerika Film İnstitutu tərəfindən 2016-cı ilin ən yaxşı on filmindən biri seçilmişdir. Film 89-cu Akademiya Mükafatlarında çoxsaylı mükafatlara, o cümlədən dörd Oskar nominasiyasına namizəd olmuşdur: Ən Yaxşı Film, Ən Yaxşı Aktyor (Vaşinqton), Ən Yaxşı Köməkçi Aktrisa (Devis) və Ən Yaxşı Uyğunlaşdırılmış Ssenari. Film, həmçinin Vaşinqton üçün Ən Yaxşı Aktyor nominasiyasında Qızıl Qlobus mükafatına namizəd olmuş və Devis üçün Ən Yaxşı İkinci Plan Aktrisası mükafatını qazanmışdır.

## Süjet xətti

Troy Meksson 1950-ci illərdə Pitsburqda zibil yığan işləyir. Gəncliyində yaxşı beysbolçu olan Mekssonun yeganə arzusu peşəkar beysbolçu olmaq idi. Lakin qaradərili futbolçular liqaya qəbul olunmağa başlayanda Meksson yaşına görə liqaya qəbul olunmur. Bədbəxtliyinə görə davamlı olaraq ətrafındakıları günahkar bilən Meksson yaxşı futbolçu olan oğlunun gələcək karyerasının da qarşısını alır.

## Rollarda

*Denzel Vaşinqton — Troy Meksson
*Viola Devis — Rouz Meksson 
*Stiven Makkinli Henderson — Cim Bono
*Covan Adepo — Kori Meksson 
*Rassell Hornsbi — Layons Meksson 
*Maykelti Uilyamson — Qebriel Meksson 
*Saniyya Sidney — Reynell Meksson

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Official screenplay
60-cı təpə

**60-cı təpə** və ya **60-cı təpənin altında** () — rejissor Ceremi Simsin tərəfindən 2010-cu ildə çəkilmiş Avstraliya müharibə filmidir.

## Süjet xətti

Filmdəki hadisələr Birinci Dünya müharibəsi illərində baş verir. Baş qəhrəman avstraliyalı mədənçi Oliver Vudvorddur. O, özündən 10 yaş kiçik olan Marcori Uoddell adlı bir qıza aşiqdir. Atası Oliveri qızından uzaqlaşdırmaq üçün onu orduya getməyə məcbur etməyə çalışır. Nəhayət, Britaniya Ordusu Avstraliya Tunel Kampaniyasında bir bölmə yaratdığı zaman, veteran mədənçi Vudvord bu bölməyə rəhbər təyin edilir.

## İstinadlar
Beynəlxalq qeyri-mülkiyyət adı

**Beynəlxalq qeyri-mülkiyyət adı** ()
— Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən tövsiyə edilən dərmanın aktiv maddəsinin unikal adıdır.

## Təyin edilmə prinsipləri
ÜST-nin INN proqramı çərçivəsində maddələrin qarışıqları üçün adların seçilməməsi siyasəti var zəif xarakterizə olunan maddələr yalnız müstəsna hallarda İNN sistemində nəzərə alına bilər. INN bitki mənşəli maddələr (bitki mənşəli preparatlar) və homeopatik preparatlar üçün seçilmir . Həmçinin, INN proqramı stabil adlar altında uzun müddət tibbi məqsədlər üçün istifadə edilən maddələrin adlarını seçmir; bu xüsusilə alkaloidlərə (məsələn, morfin, kodein) və əhəmiyyətsiz kimyəvi adlara (məsələn, sirkə turşusu) aiddir. İNN-nin seçilməsi prosesi uzun müddət çəkir (orta hesabla 26,4 ay). 2010-cu ildən etibarən 8000-dən çox beynəlxalq qeyri-mülkiyyət adları dərc edilmişdir.

## Qəbul edilən ad

## İstinadlar
Kreol dili

[thumb|[Qvadelupada Antillean Creole yol nişanı , 2010-cu ildə hərfi tərcümədə "Ayağını qaldır. Burada kiçik insanlar oynayır".]]
** Kreol dili** — fərqli dillərin qarışması nəticəsində yaranmış, ana dil olaraq danışılan və stabil bir qrammatikaya malik olan dildir. Kreol dilləri adətən fərqli dil ailələrinə aid qrupların uzunmüddətli təmasda olduğu mühitlərdə, xüsusilə müstəmləkə dövrlərində formalaşmışdır. Bu dillər ilkin olaraq ticarət, əməkdaşlıq və ünsiyyət məqsədilə sadələşdirilmiş bir "pidgin" dildən yaranır. Lakin sonradan ana dili olaraq danışılmağa başlandıqda, daha kompleks və stabil bir dilə – yəni kreol dilinə çevrilir.

## Kreol dillərinin xüsusiyyətləri

*Sadələşdirilmiş qrammatika və struktur – Kreol dilləri, onları meydana gətirən dillərin bəzilərinin qrammatik strukturlarını mühafizə edir, lakin sadələşdirilmiş qrammatika və daha az morfoloji qaydalarla xarakterizə olunur. Məsələn, mürəkkəb fel şəkilləri və isim hallarından qaçılır.
*Fonetik və leksik qarışım – Kreol dilləri adətən onları yaradan əsas dillərdən söz və səslər alır, buna görə də müxtəlif dillərin fonetik xüsusiyyətlərini özündə cəmləşdirə bilər. Məsələn, lüğət əksər hallarda dominant olan (müstəmləkə dövründə çox vaxt Avropa) dildən alınır, qrammatik xüsusiyyətlər isə daha çox yerli dillərdən götürülə bilər.
*Sabitlik və ana dili olması – Kreol dilləri sadəcə ünsiyyət üçün yaradılmış sadə dillərdən fərqlənir, çünki sabit qrammatik qaydalarla ana dili olaraq danışılır. Bu xüsusiyyət onları pidgin dillərdən ayırır.

## Məşhur kreol dilləri

*Haiti kreolu – Fransızca ilə Afrikanın qərb sahillərindən gələn kölələrin dillərinin qarışmasından yaranıb. Bu dil, Haitidə əsas ünsiyyət dilidir.
*Tok Pisin – Papua Yeni Qvineyada danışılan kreol dilidir və ingiliscə ilə yerli dillərin qarışmasından meydana gəlib.
*Yamayka kreolu – İngilis və Qərbi Afrika dillərinin qarışmasından yaranmışdır və Yamaykada geniş yayılmışdır.
*Seyşel kreolu – Fransız dilinin yerli Afrika dilləri ilə qarışması nəticəsində Seyşel adalarında formalaşıb.

## Kreol dillərinin əhəmiyyəti

Kreol dilləri həm dilçilik, həm də tarix baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir. Onlar fərqli mədəniyyətlərin qarşılıqlı təsirini, dilin sadələşdirilmiş sistemlərdən kompleks dillərə necə çevrildiyini öyrənmək üçün dəyərli məlumatlar təqdim edir. Kreol dilləri, həmçinin müstəmləkə dövrlərinin dil, mədəniyyət və sosial strukturlar üzərindəki təsirlərini başa düşmək baxımından mühümdür.

## İstinadlar