open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maqbet Məmmədov

**Maqbet Məmmədov** () – coğrafiya elmləri doktoru, professor.

## Həyatı

Maqbet Ədil oğlu Məmmədov 9 iyul 1937 ildə Ağdamda anadan olmuşdur.. Ağdam 1 nömrəli orta məktəbdə oxumuş, 1953–1958-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) Hidromeliorasiya fakültəsində ali təhsil almışdır. Onun ilk elmi işi 1958 ildə Tbilisidə "Zaqafqaziya ali məktəblərinin elmi konfransının materialları" məcmuəsində dərc olunmuşdur.

Maqbet Məmmədov Moskva İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun Hidravlika kafedrasının aspirantı olmuş (1962), dissertasiya müdafiə edərək (1967), texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır.

Maqbet Məmmədov Bakıya qayıtdıqdan sonra Elmi-Tədqiqat Su Problemləri İnstitutunda ikifazalı axın laboratoriyasını təşkil etmişdir. 60-cı illərdə Şırlan mineral suyunun Şuşa şəhərinə boru kəməriylə nəqli ilə bağlı tədqiqatların rəhbəri olmuşdur. Şimali Qafqazda mineral suların boru kəməri ilə "daşınması" məsələsi ilə bağlı Pyatiqorsk Elmi-Tədqiqat Kurortologiya İnstitutuna dəvət alan Maqbet Məmmədov bir neçə il Kislovodskda "Narzan suyunu", Yessentukidə termal suyunu və sonra da Şırlan suyunu nəql edən kəmərlərdə tədqiqat işi aparmışdır.

Maqbet Məmmədov Leninqrad Dövlət Hidrologiya İnstitutunun xüsusiləşdirilmiş müdafiə şurasında "Dağ çaylarının maksimal su sərfinin yaranma şəraiti və hesablama metodları" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib (1984), coğrafiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. O, 1990–2004-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Hidrometeorologiya kafedrasının müdiri işləmişdir.

Maqbet Məmmədov 2004 ildə Rusiya Federasiyası Su Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Maqbet Məmmədov 145 elmi əsərin o cümlədən 12 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitinin müəllifidir. İlk dəfə ana dilində "Qurunun hidrologiyası" adlı iki hissəli dərs vəsaitini, "Hidrologiya və hidrometriyadan rusca-azərbaycanca terminlər lüğəti"ni (1973) nəşr etdirmişdir. Bir sıra termin ilk dəfə elmi dilimizə daxil edilmişdir. Onun əsərlərindən 40-ı Türkiyədə, Fransada, Bolqarıstanda, Çexoslavakiyada, Amerika Birləşmiş Ştatlarında, İngiltərədə və hazırkı MDB ölkələrində nəşr olunmuşdur. "Dağ çaylarının maksimal su sərfinin hesablanması" monoqrafiyası Leninqradda (hidrometeoizdat, 1989) çapdan çıxmışdır.

Maqbet Məmmədov Dağ çaylarının maksimal su sərfinin layihə üçün tələb olunan hesab qiymətini müəyyən etməkdən ötrü regional düsturlar hazırlamışdır. Dəyişkənlik əmsalının hövzənin yüksəkliyindən və sahəsindən asılı olmasının analitik təhlilini vermişdir.

Araz çayı üzərində tikilməsi nəzərdə tutulan Xudafərin su anbarının layihəsi tərtib edilərkən maksimal su sərfinin hesablanması Maqbet Məmmədova tapşırılmışdır.

Maqbet Məmmədov Su Problemləri İnstitutunun, Hidrometeorologiya Komitəsinin, Ekologiya Komitəsinin elmi-texniki şuralarının, Coğrafiya fakültəsinin elmi şurasının üzvü, MDB ölkələri universitetlərinin hidrometeorologiya üzrə tədris-metodik birliyinin fəal əməkdaşı, MDB ölkələri universitetlərinin Coğrafiya fakültəsində tədris olunan "Hidromexanika və hidravlika" fənni proqramının müəllifidir.

## İstinadlar
Bəşirlər

**Bəşirlər** — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Sırxavənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarix
Kənd Ağdərə rayonunun tərkibində olub. 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilib ərazisi qonşu rayonlar arasında bölüşdürüldükdən sonra kənd Ağdam rayonunun ərazisinə düşüb. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Bəşirlər kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 2023-cü il sentyabrın 19-20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi antiterror əməliyyatı nəticəsində Bəşirlər kəndi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.

5 dekabr 2023-cü ildə yenidən Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## İstinadlar
Yeni Qaralar

**Yeni Qaralar** — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Yeni Qaralar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 noyabr 1991-ci il tarixli, 441 saylı Fərmanı ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Mardakert rayonunda Yeni Qaralar kənd Soveti yaradılmış və Yeni Qaralar kəndi Sırxavənd kənd Sovetinin tərkibindən onun tərkibinə verilmişdir.

26 noyabr 1991-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti "Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında" qanun qəbul qəbul etmişdi. Bu qanunla, həmçinin, Mardakert rayonunun adı dəyişdişdirilərək Ağdərə rayonu adlandırılması qərara alınmışdı.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Yeni Qaralar kəndi Ağdam rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir.

Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuş, 2020-ci il noyabrın 20-də işğaldan azad olunmuşdur.

5 dekabr 2023-cü il tarixli Qanunla yenidən yaradılmış Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilibdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
FİFA Əsrin klubu

**FİFA Əsrin klubu** — 13 dekabr 2000-ci ildə FİFA tərəfindən Real Madrid FK komandasına verilən mükafatdır. Mükafat üzrə səsvermə ayda iki dəfə olmaqla *FIFA World Magazine* (FİFA-nın rəsmi jurnalı) jurnalının abunəçiləri tərəfindən keçirilmişdir Mükafat 2000-ci ilin dekabr ayında Real Madrid klubununa təqdim olunmuşdur.

2006-cı ildə Əsrin klubu olan Real Madrid komandası öz statusuna uyğun olaraq loqosuna və futbolçuların formalarına tac şəkli əlavə etmişdir.

## Nəticə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*The FIFA Club of the Century
Hümmət Lalayev

**Hümmət Mədət oğlu Lalayev** () — Salyan rayon istehlak cəmiyyəti idarə heyətinin sədri, Azərbaycan Texniki Təchizat İdarəsi Salyan rayonlararası satış bazasının direktoru.

## Həyatı
Hümmət Lalayev 1902-ci ildə Salyan qəzasının Bala Surra kəndində anadan olub. Hələ körpə ikən atası vəfat etdiyindən kiçik yaşlarından işləməyə başlamışdır. 15-16 yaşlarında yaxınlıqdakı Bankə balıq vətəgəsində işə düzəlmiş, elə o vaxtdan siyasi həyata qoşulmuşdur. Üç illik fəhlə stajı imkan verir ki, o dövrün çətin ictimai-siyasi durumundan baş çıxara bilsin.

Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra yenidən kəndə qayıdır, burada ilk gənclər təşkilatının yaradıcılarından biri olur. Başqa həmyaşıdları ilə birlikdə kənddə ictimai-siyasi iş aparır və çox çəkmir ki, ÜİK (b) P-nin sıralarına qəbul olunur. 1926-cı ildə xidmətə çağrılır və yenicə yaradılmış Azərbaycan diviziyasının ən fəal əsgərlərindən olur. 1928-ci ildə ailə vəziyyəti ilə əlaqədar yenidən doğma kəndə qayıtmaq məcburiyyətində qalır. Əvvəlcə Bankə balıq kombinatında nəqliyyat şöbəsi rəisinin köməkçisi, sonra isə Azərbaycan Su Təsərrüfatı Həmkarlar İttifaqının rayon müvəkkili işləyir, 1931-1938-ci illərdə əvvəlcə Ərəbqardaşbəyli kənd partiya təşkilatının katibi və "Bolşevik" kolxozunda MTS-in direktor müavini olmuş, Qızılağac və Şorsulu kəndlərində kənd sovetinin sədri vəzifələrində işləmişdir.

1942-1951-ci və 1954-1964-cü illərdə Salyan rayon istehlak cəmiyyəti idarə heyətinin sədri, 1964-1974-cü illər ərzində isə Azərbaycan Texniki Təchizat İdarəsi Salyan rayonlararası satış bazasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır. O, 1974-cü ilin oktyabrında ölkə əhəmiyyətli fərdi təqaüdə çıxmış, 1978-ci ilin aprel ayının 30-da 76 yaşında vəfat etmişdir.

Rayon İstehlak Cəmiyyətinə rəhbərlik etdiyi 20 il ərzində o, Salyanda Azərbaycanın bütün rayonlarından fərqli ticarət sistemi yarada bilmiş, məhz bunun sayəsində Salyan ticarəti uzun illər qabaqcıl təcrübə məktəbi kimi respublikada məşhur olmuşdur. Salyanlılar indi də yeri düşəndə deyirlər ki, Böyük Vətən müharibəsi illərində camaatı aclıq və səfalətdən, ölümdən qurtaran əsas simalardan biri də Hümmət Lalayev olub. Salyanda bir vaxtlar yaşadığı küçə Hümmət Lalayevin adını daşıyır.

Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Əməkdar İncəsənət Xadimi Əliqismət Lalayevin atasıdır.
Qazaxıstan–Ukrayna münasibətləri

**Qazaxıstan və Ukrayna arasında diplomatik əlaqələr** ilk dəfə 23 iyul 1992-ci ildə qurulmuşdur. 1991-ci ilə qədər Ukrayna-Qazaxıstan əlaqələri əsasən təsadüfü xarakter daşıyır və ya daxili əlaqələrin fonunda inkişaf etmişdir. Ancaq azad iqtisadi və siyasi münasibətlər dinamik və ardıcıl, milli maraqların təminatı müstəqillik dönəmikdən sonraya aiddir.

## Əlaqələrin tarixi

16 dekabr 1991-ci ildə Qazaxıstanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən biri Ukrayna olmuşdur. Qazaxıstan isə Ukraynanın müstəqilliyini 23 dekabr 1991-ci ildə tanımışdır.

Artıq 1992-ci iiin yanvarında Ukraynanın Xariçi İşlər Naziri Qazaxıstanın Xarici işlər Nazirinə diplomatik əlaüələrin qurulması məqsədi ilə əlaqədar nöta vermişdir. Cavab olaraq isə Qazaxıstan 23 iyulda notaya cavab vermişdir

23 iyul 1992 il notasından sonra iki ölkə aradında münasibətlər getdikcə inkişaf etmiş və geenişlənmişdir. İki ölkə bütün sferalarda güclənir.

2007-ci ildə Ukraynada Qazaxıstan ili elan edilmişdir. Növbəti anoloji tədbir isə Qazaxıstanda keçirilir.

İki ölkə arasında münasibətlər qarşılıqlı anlaşma və beynlxalq səviyədə bir-birlrini dəstəkləmə xətti üzərində qurulmuşdur. Bu tip münasibətlər öz növbəsində iqtisadi, mədəni, tarixi və insani əlaqələrin qurulmasında böyük rol oynayır.

## Səfirlik
Ukraynanın Qazaxıstandakı səfirliyi Alma-Ata şəhərində 1994-ci ilin mayında, Qazaxıstandakı səfirlik 2001-ci ildə Astanaya köçürülmüşdür. Kiyevdə isə səfirlik 1994-cü ilin dekabrında açılır.
## İqtisadi əlaqələr
Qazaxıstan və Ukrayna arasında 2011-ci ilə olan məlumata görə mal dövrüyəsi 4,4 milyard dollar təşkil etmişdir. Halbuki 2010-ci ilə olan məlumata görə cəmi 2,7 milyard təşkil etmişdir. Ukraynanın bu dövrdə Qazaxıstana ixracının 28 % artım müşahidə edilmiş və 1,7 milyard dollar təşkil etmişdir.

1 yanvar 2012-ci ilə olan məlumata görə Ukrayna kapitalı ilə Qazaxıstan ərazisində 250-dən çox şirkət fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ukraynanın Qazaxıstandakı səfirliyi 
* Qazaxıstanın Ukrayna və Maldovadakı səfirliyi
"Cəfər Cabbarlı" mükafatı

**Cəfər Cabbarlı mükafatı** — mükafat ilk dəfə 1935-ci ildə təsis olunub, Cəfər Cabbarlı Ev-Muzeyinin layihəsi əsasında "C.Cabbarlı adına mədəniyyət, elm və təhsilin inkişafına yardım ictimai birliyi"nin iştirakı və BP şirkətinin sponsorluğu ilə 2001-ci ildə bərpa edilib. Mükafat böyük yazıçının 100 illiyi münasibətilə Cəfər Cabbarlı teatrının və yaradıcılığının səhnə təcəssümü, tədqiqi və təbliği sahəsində müstəsna işlərə, əsərlərə, Azərbaycan ədəbiyyatının və teatrının, estetik fikrinin inkişafında xüsusi hadisə olan bədii nümunələrə görə teatr xadimlərinə və dram yazarlarına təqdim edilib. Cəfər Cabbarlı mükafatının ilk baş qalibi "Aydın" tamaşasının rejissor işinə görə xalq artisti Mikayıl Mirzə olub. "Sevil" operasında Balaş roluna görə xalq artisti Azər Zeynalov "Ən yaxşı kişi obrazı", Sevil roluna görə əməkdar artist Zemfira İsmayılova "Ən yaxşı qadın obrazı" nominasiyasında bu mükafata sahiblənib.

## Laureatlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* “Cəfər Cabbarlı Mükafatı” təqdim olunacaq 
* Cəfər Cabbarlı mükafatı təqdim olunacaq  
* Cəfər Cabbarlı mükafatı sahiblərinə təqdim olunub.  apa.az, 16.04.2010. 

## Həmçinin bax
* Cəfər Cabbarlı
* Cəfər Cabbarlının ev-muzeyi
Sevgi tuneli

**Sevgi tuneli** () — yerli əhəmiyyətli dəmiryol xətti üzərində olan təbiət abidəsi. Tunel Rivne vilayətininin Rivne rayonda yerləşən Klevan qəsəbəsi ərazisində yerləşir. Tuneldən keçən dəmiryol xətti Klevan və Orjev qəsəbələrini birləşdirir.
## Ümumi məlumat
Meşə bitkiləri ilə əhatələnmiş bu yaşıl tunel bir botanika fenomenidir. Uzunluğu 5&nbsp;km olan, ağaclardan və kollardan ibarət olan bu tunel arka formasını xatırladır. Yük qatarı sutkada bu tuneldən üç dəfə keçir.

Tunelin belə şəkil almasında həm təbiətin, həm də, insanın rolu olmuşdur. Məhz Orejev ağac emalı kombinatına gedən yolun burdan keçməsi tunelin formalaşmasında böyük rol oynamışdır. Meşə ərazisindən keçən bu yolda əvvəllər qatarların hərəkəti daha çox idi. O üzdən meşənin bu yolu əhatə etməsi mümkünsüz idi. Sonradan gediş-gəlişin azalması nəticəsində yol artıq özünə məxsus formaya düşdü və müasir formasını aldı

Tunel turistlərin və sevgililərin sevimli məkanıdır. Turistlər arasında söylənilən əfsanəyə görə əgər sevgililər bu tuneldən birgə keçərək ürəklərində arzu tutarlarsa, arzuları mütləq həyata keçəcək. Bəzi gənclər hətta tuneldə gül-çiçək əkərək hislərini simvolizə edirlər.

## Kinomotoqrafiyada
* Yapon rejissor Akiyoşi İmazaki 2014-cü ildə "Klevan: Sevgi tuneli" adlı romantik dram filmi çəkmiş və filmin ilk nümayişi 23 noyabr 2014-cü ildə baş vermişdir. Beynəlxalq Hanoy kinofestivalında göstərilən bu filmin süjet xətti birbaşa Sevgi tuneli ilə bağlıdır.  
* Qısametrajlı "Mina" filmi.
## Şəkillər

Fayl:П.КЛЕВАНЬ - (Тонне́ль Любви́) 008.JPG
Fayl:Green Mile Tunnel, Rivne.jpg|
Fayl:Осінь у Тунелі кохання.JPG|
Fayl:Green Mile Tunnel with train.jpg|
Fayl:Tunnel of love 05.jpg|


## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* Тунель кохання
* Прекрасне диво природи «Тунель кохання». Клевань, Україна.
* Туризм в Украине
Xorvat ensiklopediyası

**Xorvat ensiklopediyası** () — xorvat dilində olan milli ensiklopediya.  Miroslav Krleja Leksikoqrafiya İnstitutu tərəfindən nəşr olunmuşdur.

## Ümumi baxış
Ensiklopediya layihəsi 1999-cu ildə başladılmışdır. Xorvat ensiklopediyası ümümilikdə xorvat dilində olan sayca beşinci ensiklopediyadır. Bundan əvvəl mövcud olmuş xorvatdilli ensiklopediyalar Mate Uyeviçin *Xorvat ensiklopediyası*, *Leksioqrafiya İnstitutu Ensiklopediyası*, eləcə də, *Ümumi Ensiklopediyanın* iki nəşridir.

1999-cu ildən 2009-cu ilə kimi ensiklopediyanın 11 cildi işıq üzü görmüşdür. Bu müddət ərzində hər il bir yeni cild yayımlanmışdır. 2010-cu ildə ensiklopediyanın onlayn versiyası hazırlanmış, yenilənmiş və yeni multimedia vasitələri ilə zənginləşdirilmişdir.  2013-cü ildən ensiklopediyanın onlayn versiyası pulsuz olmuşdur.

## Cildlər

Ümumilikdə 9272 səhifə, 67.077 məqalə, 1.059.000 sətir mətn nəşr olunmuşdur. Ensiklopediyanın hazırlanmasında 1070 müəllif iştirak etmişdir. İndividual cildlər 20-30 Leksioqrafiya İnstitutu əməkdaşının və 300-400 nəfərin birgə məhsuludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Xorvat ensiklopediya'' - Onlayn nəşr
Qlükozit

## Giriş
**Qlükozitlər** (bəzən glükozidlər adlanır) şəkər molekulunun (qlükoza) digər kimyəvi qrup ilə birləşməsindən yaranan maddələrdir. Bu birləşmələr qlikozid adlanan geniş bir sinifə daxildir və təbii olaraq bitkilərdə, heyvanlarda və mikroorqanizmlərdə tapılır. Qlükozitlər müxtəlif bioloji funksiyaları yerinə yetirir və farmakologiya, qida sənayesi və kosmetika kimi sahələrdə geniş tətbiqlərə malikdir. 

## Tarixçə və Təsnifat
Qlükozitlərin kəşfi və tədqiqi kimya və biokimya elmlərinin inkişafı ilə paralel aparılmışdır. Qlükozitlər ilk dəfə XIX əsrin əvvəllərində kəşf edilmiş və onların kimyəvi quruluşu və funksiyaları haqqında anlayışlar tədricən inkişaf etmişdir.

### Tarixçə
Qlükozitlərin kəşfi 1800-cü illərə təsadüf edir. İlk dəfə bu birləşmələr bitki ekstraktlarından ayrılmışdır. Emil Fischer və Hermann Emil Fischer qlükozitlərin kimyəvi quruluşunu araşdıraraq onların qlikozidlər sinfinə aid olduğunu müəyyən etmişlər. 

### Təsnifat
Qlükozitlər qlükoza molekulunun birləşdiyi kimyəvi qrupun növünə görə təsnif edilir. Əsas təsnifat kateqoriyaları aşağıdakılardır:

* **Fenolik Qlükozitlər**: Qlükoza molekulu fenol qrupu ilə birləşir. Məsələn, salisin ağcaqanad ağacında tapılan bir fenolik qlükoziddir. 

* **Terpenoid Qlükozitlər**: Bu qlükozitlərdə qlükoza terpenoid qrupu ilə birləşir. Məsələn, ginkqosidlər ginkqo ağacında tapılan terpenoid qlükozitlərdir. 

* **Steroid Qlükozitlər**: Bu növ qlükozitlərdə qlükoza molekulu steroid qrupu ilə birləşir. Onlar bir çox bitki və heyvan orqanizmində tapılır. 

* **Antosianin Qlükozitlər**: Qlükoza molekulu antosianinlər ilə birləşir və bitkilərdə rəng verici maddə kimi rol oynayır. Məsələn, qırmızı kələm və çuğundurda antosianin qlükozitlər vardır. 

## Tətbiqlər və Bioloji Əhəmiyyət
Qlükozitlər bioloji aktiv maddələrdir və müxtəlif sahələrdə geniş tətbiqlərə malikdir.

### Tətbiqlər
Qlükozitlərin ən əsas tətbiq sahələri aşağıdakılardır:

* **Farmakologiya**: Bir çox qlükozitlər dərman maddəsi kimi istifadə edilir. Məsələn, digoksin qlükozid ürək xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur. 

* **Qida Sənayesi**: Qlükozitlər qida əlavəsi və təbii şirinləşdirici kimi istifadə olunur. Məsələn, steviozid steviya bitkisindən əldə edilən təbii şirinləşdiricidir. 

* **Kosmetika**: Qlükozitlər kosmetik məhsullarda antioksidant və dəri qoruyucu maddə kimi istifadə edilir. 

### Bioloji Əhəmiyyət
Qlükozitlər bitki metabolizmasında və müdafiə mexanizmlərində mühüm rol oynayır. Onlar bitkiləri herbivorlar və patogenlərdən qorumaq üçün istifadə olunur. Həmçinin, qlükozitlər bitki böyüməsini və inkişafını tənzimləmək üçün əhəmiyyətlidir. 

## İstinadlar
Akif Paşa

**Akif Paşa** (; ) — Osmanlı dövlət adamı, şair və yazıçı.

## Həyatı
Akif Paşa 1787-ci ildə Yozğadda anadan olmuşdur. Atası Ayıntabizadə Müdərris Mehmet Əfəndidir. İlk dəfə əmək fəaliyyətinə Divani humadunda başlayıb. Siyasət aləminə düşdükdən sonra bu sahədəki rəqibi Ədhəm Paşa imiş və ömrünün sonuna qədər onunla çarpışmışdır. Fəqət Akif Paşa bu mübarizədə məğlub olmuşdur.

Akif Paşa 1845-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
P.A. Works

— 10 noyabr 2000-ci ildə qurulmuş Yaponiya animasiya studiyası. Toyama prefekturasının Nanto şəhərində yerləşir. Studiyanın qurucusu və prezidenti Kenci Horikava şirkəti qurana qədər *Tatsunoko Production*, *[[Production I.G]]* və *Bee Train* şirkətləri üçün də işləmişdir. Baş qərargah Toyama prefekturasında yerləşir. Çəkiliş və rəqəmsal fotoqrafiya burada baş tutur. İstehsal Tokioda yerləşən ofisdə təşkil olunur. Studiya videooyun və anime istehsalında ixtisaslaşmışdır. Keçmişdə *[[Production I.G]]* və *Bee Train* studiyaları ilə birlikdə animelər istehsal etmişdir. 2008-ci ilin yanvarında studiya ilk müstəqil işi olan *"True Tears"*-ı istehsal etmişdir.

## İşləri

### Anime serialları

### Filmlər

### Qismən (anime serialları)
**[[Blood+]]*: ara animasiya
**[[Darker than Black]]*: birgə istehsal
**[[Eureka Seven]]*: ara animasiya
**[[Immortal Grand Prix]]* (II mövsüm): ara animasiya, Key Animation ilə birgə istehsal
**[[Le Chevalier D'Eon]]*: ara animasiya
**[[Mushishi]]*: ara animasiya
* *[[Spider Riders]]*
**[[Tsubasa Chronicle]]*: birgə istehsal istehsal (müəyyən seriyalar)

### Qismən (tammetrajlı animelər)
**[[.hack//Liminality]]* (birgə istehsal) 
***'
***'
**[[Fullmetal Alchemist: Conqueror of Shamballa]]*
**[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex - Solid State Society]]*: ara animasiya, birgə istehsal
**[[Sword of the Stranger]]*

### Videooyun animasiyaları (qismən)
**[[Professor Layton and the Curious Village]]*
**[[Professor Layton and the Diabolical Box]]*
**[[Professor Layton and the Unwound Future]]*
**[[Professor Layton and the Last Specter]]*
**[[Professor Layton and the Miracle Mask]]*
**[[Professor Layton and the Azran Legacy]]*
**[[Triggerheart Exelica -Enhanced-]]*
**[[Wild Arms 3]]* (Bee Train ilə)

### Digərləri
***Toyama anime turizm layihəsi**: animasiya hissəsi
:**Longing for a Tear Bringing Sky "Lovers in Tateyama"* 
:**Longing for a Tear Bringing Sea "A Friendship on the Beach"* 
:**Longing for a Tear Bringing Cuisine "Grandpa in Gokayama"* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
*P.A.Works IMDb-da
Vaqif Əbdülqasımov

**Vaqif Əmir oğlu Əbdülqasımov** — Azərbaycan alimi, sənətşünaslıq namizədi, professor.

## Həyatı
Vaqif Əmir oğlu Əbdülqasımov 26 avqust 1942 ildə Ağdamda dünyaya gəlmişdir. Ağdam 1 nömrəli orta məktəbdə təhsil almış (1950–1960), eyni zamanda Ağdam 1 nömrəli uşaq musiqi məktəbində (1954–1959), Ü. Hacıbəyov adına Ağdam orta ixtisas musiqi məktəbinin tar sinfində (1959–1963) oxumuşdur. 1963–1968-ci illərdə Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Xalq musiqisi şöbəsində ali təhsil almışdır.

Vaqif Əbdülqasımov Ağdam musiqi məktəbində oxuyarkən rayon mədəniyyət evinin nəzdində yaranmış "Şur" xalq çalğı alətləri ansamblının tərkibində Azərbaycanın bir çox rayon və şəhərlərində verilən konsertlərdə, bir çox respublika müsabiqələrində, 1961-ci ildə Moskvada keçirilmiş musiqi festivalında, müxtəlif səviyyəli hökumət tədbirlərində və s. müsamirələrdə iştirak etmiş, medal və fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur. Bu illər ərzində o, rayon pionerlər evində tar ixtisası üzrə dərnək rəhbəri də olmuşdur. O, Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının tələbəsi olarkən 1963–1967-ci illərdə Səid Rüstəmovun rəhbərlik etdiyi Respublika Radio və Televiziya Komitəsi xalq çalğı alətləri orkestrində tarzən işləmişdir.

Vaqif Əbdülqasımov 1 saylı uşaq musiqi məktəbində (1961–1963), Ü. Hacıbəyov adına Ağdam orta ixtisas musiqi məktəbində tar müəllimi, Bakı mədəni maarif texnikumunda (1967–1971) işləmişdir. O, müəllimliklə yanaşı, Ağdam rayon mədəniyyət evinin dram teatrında tarzən kimi fəaliyyət göstərmiş, 1977–1990-cı illərdə Respublika Musiqi Mədəniyyəti Universitetinin rektoru olmuşdur. 1971-ci ildən Bakı Musiqi Akademiyasında işləmişdir. 1984-cü ildə dosent, 1995-ci ildə isə professor adına layiq görülmüşdür. O, "Tarın Azərbaycan musiqisində rolu" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib (1990, Daşkənd) sənətşünaslıq namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Özbəkistan Mədəniyyət Nazirliyi Həmzə Həkim-zadə Niyazi adına İncəsənət Elmləri İnstitutu elmi şurasının qərarına əsasən dissertasiyanın bir neçə bölməsi ayrılıqda çap olunmuşdur. Bakı Musiqi Akademiyasının Xalq çalğı alətləri kafedrasının professoru olmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Vaqif Əbdülqasımov Azərbaycan xalq musiqisi alətşünaslıq sahəsində 6 monoqrafiya (Azərbaycan, ingilis, türk, fars dillərində), 2 dərslik və dərs vəsaiti, 6 metodik kitabça və 50-ə qədər elmi məqalənin müəllifidir. Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestri üçün Azərbaycan, Qərbi Avropa, rus və digər xalqların bəstəkarlarının 100-dən çox əsərini (təx. 250 ç.v.həcmində partitura) işləmişdir.

## Mənbə
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, 2001.

## Həmçinin bax
AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutu

**Qafqazşünaslıq İnstitutu** — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olmuş elmi tədqiqat institutu.

## Tarixi
AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutu 29 aprel 2015-ci iltarixində AMEA-nın ümumi yığıncağının qərarına (№ 1/16) əsasən yaradılmışdır. İlk direktoru AMEA-nın müxbir üzvü, tarix elmləri doktoru, professor Musa Qasımlı olmuşdur.

20 fevral 2025-ci ildə AMEA-nın Ümumi Yığıncağında Qafqazşünaslıq İnstitutunun bağlanması barədə qərar qəbul olunub. İnstitutun Qafqaz tarixi ilə əlaqədar şöbələrinin əməkdaşları Tarix və Etnologiya İnstitutunda, siyasi elmlərə aid olan əməkdaşları isə Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunda elmi tədqiqat işlərini davam etdirəcəklər.

## Strukturu
* Qafqaz tarixi şöbəsi
* Qafqaz ölkələrinin beynəlxalq əlaqələri şöbəsi
* Ermənişünaslıq şöbəsi
* Gürcüstanşünaslıq şöbəsi
* Şimali Qafqaz şöbəsi
* Nəşriyyat və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsi
* Elektron Xidmətlər şöbəsi

## Tədqiqat istiqamətləri
**Başlıca tədqiqat istiqamətləri:**

* Qafqaz tarixində qədim dövrlərdən yeri və rolu olan xalqların, dövlətlərin tarixi;
* Qədim dövrdən başlayaraq Cənubi Qafqazın tarixində Azərbaycanın yeri və rolu, qonşu xalqlar və dövlətlərlə münasibətləri;
* Qafqaz ölkələrinin daxilində baş verən sosial-iqtisadi, siyasi və b. proseslər, onların Azərbaycan Respublikasına təsiri;
* Qafqaz ölkələrinin xarici siyasəti və onun Azərbaycan Respublikasına təsiri;
* Böyük və qonşu ölkələrin, beynəlxalq və regional təşkilatların Qafqaz siyasəti, onda Azərbaycan Respublikasının yeri;
* Qafqaz regionunda münaqişələr, Ermənistanın Azərbaycana qarşı əsassız ərazi iddiaları, hərbi təcavüzü, işğalçılıq siyasəti və nəticələri, Vətən müharibəsindən sonra Qafqazda yaranan yeni geosiyasi reallıqlar;
* Diaspora və lobbi fəaliyyətləri, dünyanın tanınmış siyasi və ictimai xadimlərinin Qafqaz regionuna dair baxışları.

## Fəaliyyət sahələri
* İnstitutun elmi jurnalının nəşri, tərcümə və çap işlərinin görülməsi, fəaliyyətin veb saytda işıqlandırılması, kütləvi informasiya vasitələrində yayılması
* Xarici ölkələrdəki nüfuzlu elmi-tədqiqat mərkəzləri ilə İnstitutun əlaqələrinin qurulması və əməkdaşlığı
* Beynəlxalq simpozium, konfrans və seminarlarda iştirak

## Direktorları
* Ramilə Dadaşova (Direktor v.i.e.)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Studio Comet

— qərargahı Yaponiyanın paytaxtı Tokionun xüsusi rayonlarından biri olan Nerimada yerləşən animasiya studiyası. Studiya 21 yanvar 1986-cı ildə yaradılmışdır.

## Tanınmış üzvlər
* Hiroşi Kanazava (animasiya direktoru, personaj dizayneri) 
* Kazuo Harada (animasiya prodüseri, səs effektləri və audio direktoru)
* Şin Misava (animasiya Kantoku)

## İşləri
Aşağıda Studio Cometin işləri əlifba sırası ilə göstərilib:
* *[[Art of Fighting]]* (OVA, 1993)
* *[[Baby Princess 3D Paradise Love]]* (OVA, 2011)
* *[[Battle Fighters Garō Densetsu]]* (1992)
* *[[Bikkuriman 2000]]* (ilk rəqəmsal istehsalı, anime serialı, 2000)
* *[[Bowwow Celebrity Poodle Let's Go! Tetsunoshin]]* (anime serialı, 2006)
* *[[Capeta]]* (anime serialı, 2005-2006)
* *[[Captain Tsubasa|Captain Tsubasa J]]* (anime serialı, 1994–1995)
* *[[Dragon Quest (anime)|Dragon Quest]]* (anime serialı, 1989–1991)
* *[[Dr. Rin ni Kiitemite!]]* (anime serialı, 2001)
* *[[Hatsumei Boy Kanipan]]* (anime serialı, 1998)
** *[[Cho Hatsumei Boy Kanipan|Chō Hatsumei Boy Kanipan]]* (anime serialı, 1999)
* *[[Highschool! Kimen-gumi]]* (anime serialı (epizod 9-dan sonra Gallop studiyası ilə işləyib), 1988–1989)
* *[[High School Mystery Gakuen Nana Fushigi]]* (anime serialı, 1991)
* *[[Humanoid Monster Bem]]* (anime serialı, 2006)
* *[[Initial D]]* (anime serialı, 1998; Studio Gallop ilə)
* *[[Kirby of the Stars]]* (anime serialı, 2003; Warpstar, Inc. ilə)
* *[[Jewelpet (anime)|Jewelpet]]* (anime serialı, 2009)
** *Jewelpet Twinkle☆* (anime serialı, 2010)
** *Jewelpet Sunshine* (anime serialı, 2011)
** *Jewelpet Kira☆Deco* (anime serialı, 2012)
** *[[Jewelpet the Movie: Sweets Dance Princess]]* (Teatr filmi, 2012)
* *[[Kero Kero Chime]]* (anime serialı, 1997)
* *[[Maboroshi Mabo-chan]]* (anime serialı, 1992)
* *[[The Marshmallow Times]]* (anime serialı, 2004)
* *[[Meimon! Dai San Yakyūbu]]* (anime serialı, 1988–1989)
* *[[Mizuiro Jidai]]* (anime serialı, 1996)
* *[[Mutsuen Meiryū Gaiden: Shura no Toki]]* (anime serialı, 2004)
* *[[Onegai My Melody]]* (anime serialı, 2005)
** *Onegai My Melody: Kuru Kuru Shuffle* (anime serialı, 2006)
** *Onegai My Melody: Sukkiri* (anime serialı, 2007)
** *Onegai My Melody: Kirara* (anime serialı, 2008)
** *Onegai My Melody: Yū & Ai* (Teatr filmi, 2012)
* *[[Peach Girl]]* (anime serialı, 2005)
* *[[Samurai Shodown]]* ( 1994)
* *[[School Rumble]]* (anime serialı, 2004)
** *School Rumble: Second Term* (anime serialı, 2006)
* *[[Megami Tensei|Shin Megami Tensei Devil Children]]* (anime serialı (epizod 27-dən) 2002–2003), 
* *[[Shōta no Sushi]]* (1999)
* *[[Sora no Manimani]]* (anime serialı, 2009)
* *[[Suzuka (manqa)|Suzuka]]* (anime serialı, 2005)
* *[[Tsuide ni Tonchinkan]]* (anime serialı, 1987–1988)
* *[[Tsuyoshi Shikkari Shinasai]]* (anime serialı, 1992–1994)
* *[[Whistle!]]* (anime serialı, 2002)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Əli Əliyev (kimyaçı)

**Əli Əliyev** (tam adı: *Əli Binnət oğlu Əliyev*) — kimya elmləri doktoru, professor.

## Həyatı

Əli Binnət oğlu Əliyev 24 iyul 1940 ildə Ağdam rayonunun Ətyeməzli kəndində dünyaya gəlmişdir. Ağdam 1 saylı orta məktəbində təhsil almış (1949-50), Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Kimya fakültəsində ali təhsil almış (1960-1965), fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Üzvi kimya kafedrasına aspirant götürülmüş (1965-68), "2,5 - dialkilbenzilmerkaptanların S - əvəzli törəmələrinin sintezi və tədqiqi" mövzusunda namizədlik (1969), "Funksional əvəzli 1,3 - diheterotsikloalkanların və onların sələflərinin sintezi və müxtəlif materiallara əlavə kimi tədqiqi" mövzusunda doktorluq (1972) dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Əli Əliyev Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) Kimya kafedrasında laborant, assistent, baş müəllim, dosent (1974-78) vəzifələrində işləmişdir. O, 1990 ildə professordur. O, hazırda Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin  Kimya kafedrasının müdiridir.

## Elmi fəaliyyəti
Əli Əliyevin elmi-pedaqoji fəaliyyəti 3 dərslikdə, 10 dərs vəsaitində, 13 müəlliflik şəhadətnaməsində və 1 patentdə öz əksini tapmışdır. Onun əsas elmi-tədqiqat işləri tərkibində oksigen, kükürd, azot və fosfor saxlayan üzvi birləşmələrin sintezi və onların sürtkü yağlarına və yanacaqlara aşqar, polimerlərə əlavə və korroziyaya qarşı inqibitor  xassələrinin öyrənilməsinə həsr edilmişdir.

Əli Əliyev Respublikamızda və keçmiş ittifaq məkanında keçirilmiş Beynəlxalq və Ümumittifaq konfrans və simpoziumlarında məruzələrlə çıxış etmişdir.

## Mənbə
* Orxan Məmmədov (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, Sabah, 2001

## Həmçinin bax
* Ağdamın Ətyeməzli kəndi
E.ə. 59

## Hadisələr

## Doğumlar
* I Artavazd
* Tit Livi
* Liviya Druzilla

## Vəfatlar
* Sülü Çiançü

## İstinadlar
Vayxır qalası

thumb|300px|right
**Vayxır qalası** — Babək rayonunda, Naxçıvançayın sol sahilində, eyniadlı kəndin yaxınlığında arxeoloji abidə.
 
Vayxır qalası hər tərəfdən dərin yarğan, yaxud sıldırım qayalarla əhatələnmiş və təbii mühafizəyə malikdir. Qala, eyni zamanda, əlavə müdafiə istehkamı ilə də möhkəmləndirilmişdir. Müdafiə divarının (cənub divarının uzunluğu 150 m., şimal divarının uzunluğu 140 m.) həm dördkünc bürcləri, həm də bucaqşəkilli çıxıntıları var. Müdafiə divarları yüngülcə yonulmuş iri qaya parçalarından hörülərək gil məhlulu ilə bərkidilmişdir.

Kəşfiyyat xarakterli tədqiqatlarda öyrənilmiş, bərpa layihəsi hazırlanmışdır. Qalanın e.ə. II minilliyə aid olması ehtimal olunur. Vayxır qalasının sahəsi 2 hektardan artıqdır. Qalanın divarları (eni 4–5 m.) yonulmamış iri qaya parçalarından, heç bir bərkidiçi məhlul olmadan tikilmişdir.

Abidədə genişmiqyaslı arxeoloji qazıntılar aparılmamış, yalnız yerüstü maddi-mədəniyyət nümunələri əsasında öyrənilmişdir. Buradan əldə olunmuş yerüstü maddi-mədəniyyət nümunələri, Son Tunc-Erkən Dəmir dövrünə aid boz və qara rəngli gil qab qırıqlarından və tunc asmadan ibarətdir.
Qazaxıstan–Rusiya münasibətləri

**Qazaxıstan–Rusiya münasibətləri** — Qazaxıstan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
İlk dəfə 22 oktyabr 1992-ci ildə qurulmuşdur. 
Qazaxıstan və Rusiya stabil, qarşılıqlı anlaşma şəraitində inkişaf edir. Sovet dönəmini çıxmaq şərti ilə yeni dövürda rus və qazaxlar arasında açıq münaqişələr müşahidə edilmir. Rusiya ərazisində MDB ölkələri arasında Özbəkistandan sonra ən böyük qazax diasporu Rusiyada yaşayır. Nəzərə almaq lazımdır ki, Qazax xanlıqlarından sonuncusunun paytaxtı Orenburq şəhəri olmuşdur. Sovet hökumətinin ilk illərində Qazaxıstanın paytaxtı məhz Orenburq olmuşdur (Orınbor ş.).

## İqtisadi əməkdaşlıq
1995-2009-cu illər ərzində mal dövrüyəsi 5230 milyon dollardan 12832 milyon dollara qədər artmışdır. 2009-cu ilə olan mal dövrüyəsi isə Rusiyanın Türkmənistan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Tacikistan ilə olan mal dövrüyyəsindən iki dəfə çoxdur.

## Elmi əməkdaşlıq
Qazaxıstan MDB dövlətləri arasında Belarusdan sonra ikinci ölkədir ki, Rusiyadan ən çox elmi məqsədlər üçün avadanlıqlar alır.

## Nümayəndəliklər
Qazaxıstanda Rusiyaya məxsus nümayəndəliklər:
* Astana (Səfirlik)
* Alma-Ata (Baş konsulluq)
* Uralsk (Konsulluq)
Rusiyada Qazaxıstanа məxsus nümayəndəliklər:
* Moskva (Səfirlik)
* Sankt-Peterburq (Baş konsulluq)
* Kazan (Baş konsulluq)
* Omsk (Konsulluq)
* Həştərxan (Konsulluq)

## [[Baykonur]]
1994-cü ildən Leninsk (hazırda Baykonur adlanır) Rusiyaya icarəyə verilir. İcarə müddəti 2050-ci ilə qədərdir. İllik icarə haqqının miqdarı 115 milyon dollar təşkil edir. Bununla belə Qazaxıstan istənilən vaxt icarəni dayandıra bilər.
* Baynonur şəhəri icarə müddətində Rusiya Federasiyasının federal əhəmiyyətli şəhəridir. 
Şəhərin Rusiyaya məxsus mülküyyəti icarə ərazilərində qorunur.
* Baykonur Qazaxıstanın ayrılmaz tərkib hissəsidir.

## [[Avrasiya kanalı]]
2007-ci ildə qazax tərəfi Rusiya hökumətinə Xəzər dənizi ilə Azov-Qara dəniz hövzə arasında birbaşa əlaqənin qurulması üçün Rusiya ərazisindən Avrasiya kanalının tikintisi təklif etmişdir. Bu layihə əgər gerçəkləşərsə Qazaxıstan Rusiya ərazisindən istifadə etməklə nəhəng dəniz dövlətinə çevrilməyi düşünür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qazaxıstan Respublikasının Rusiyadakı səfirliyi
* Rusiya Federasiyasının Qazaxıstandakı səfirliyi
** Rusiyanın Alma-Atadakı baş konsulluğu
Bolqarıstan Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində

Bolqarıstan 2007-ci ildən etibarən Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirak edir. Ölkə iştirak etdiyi illər ərzində müsabiqədə heç vaxt qələbə qazanmamışdır. Müsabiqədə Bolqarıstanın indiyədək qazandığı ən yaxşı nəticə 2014-cü ildə əldə etdikləri 2-ci yerdir. Bolqarıstan 2017 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirakdan imtina etmişdir.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

## Həmçinin bax
* Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi
Ələmdar Mustafa Paşa

**Aləmdar Mustafa Paşa** (; ) — 1808-ci ildə üç ay on səkkiz gün sədrəzəmlik eləmiş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı
1755-ci ildə Hotində doğulub.

14 noyabr 1808-ci ildə İstanbulda vəfat edib.

## İstinadlar

## Mənbə
* 100 böyük türk. (Azərbaycan dilinə tərcümə edəni Sabir Adil. Redaktoru: Məlik Allahverdiyev), Bakı, 1991. səh.11–12.
Məlik qazi

**Məlik qazi** — Danişməndli bəyliyinin üçüncü hökümdarı. Onun dövründə Danişməndli bəyliyi Anadolunun ən böyük dövləti idi. Məlik qazinin ölümündən sonra bəylik yavaş-yavaş öz gücünü itirməyə başladı.
Moro Milli Qurtuluş Cəbhəsi

**Moro Milli Qurtuluş Cəbhəsi** (Moro National Liberation Front , MNLF) , Filippinin cənubunda fəaliyyət göstərən və müstəqilliyi məqsəd qoyan Müsəlman təşkilatı. Müsəlman Mindanao Muxtar Bölgəsini idarə etməkdə olan MNLF , müşahidəçi statusunda Moro xalqının təmsilçisi kimi İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzvdür.

Ferdinand Marcos rəhbərliyinə qarşı silahlı mübarizə üçün 1960-cı illərin sonlarında qurulan təşkilat, Müsəlmanların əksəriyyətdə olduğu Mindanao adası ərazisində 1972-ci ildə partizan hərəkatına başladılar. Marcosun hərbi vəziyyət elan etməsi ilə mübarizə daha da artdı. Filippin silahlı qüvvələrinin yarısının hərəkətə keçirilməsindən sonra hadisələr əsnasında təxminən 50 min adam öldürüldü, 20 mindən çox müsəlman Şərq Malayziyadakı Sabah ştatina qaçdı. Təşkilatın silahlı qanadını meydana gətirən Banysa Moro Ordusu Filippin qüvvətlərinə böyük itkilər verdirdi. 1976-cı ilin sonlarındakı atəşkəsdən sonra Marcosun təklif etdiyi regional muxtariyyət proqramı üçün həyata keçirilən danışıqların nəticə verməməsi görə, təşkilatın başçısı Nur Misuari 1977-ci ildə tam müstəqillik hədəfi istiqamətində mübarizəni davam etdirmə qərarını açıqladı. Bu dövrdə əvvəl Liviyadan, daha sonra da İrandan diplomatik və hərbi dəstək alan MNLF seçkiləri boykot etdi və hərbi vəziyyətin ləğv edildiyi 1981-ci ildən sonra da mübarizəsini davam etdirdi. Amma regional ayrılıqların da təsiri ilə meydana gələn bölünmələr nəticəsində təşkilatın təsiri zəiflədi. Bölünmələrdən sonra 1981-ci ildə MNLF-dən ayrılan daha radikal bir qrup Moro İslami Qurtuluş Cəbhəsini qurdu.

İƏT, Libya və İndoneziya 1992-ci ildə yenidən sülh danışıqlarına vasitəçilik etdilər. 1992–1996-cı illərdə sülh danışıları davam etdi. Uzun illər davam edən qarşıdurmadan sonra 1996-cı ildə Filippin hökuməti ilə MNLF arasında gəlinən nəcitə ilə Mindanao adasındakı Müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi yerlərdə Müsəlman Mindanao Muxtar Bölgəsinin qurulmasına qərar verildi.
Zakir Abdullayev

**Abdullayev Zakir Bunyat oğlu** () — geologiya-mineralogiya üzrə elmlər doktoru.

## Həyatı
Abdullayev Zakir Bunyat oğlu 1937-ci ildə Azərbaycanın Şəmkir rayonunun Qaracəmirli kəndində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə mühəndis-geoloq ixtisası üzrə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) geoloji-coğrafiya fakültəsini bitirmişdir. 1959-1962-ci illərdə Azərbaycan SSR-nin Nazirlər Soveti yanında Geologiya İdarəsində işləmişdir. 1962-ci ildə Azərbaycan SSR EA Kimya İnstitutunun aspiranturasına daxil olur və "Geokimya" İnstitutuna (Moskva ş.) göndərilir. 1968-ci ildə "Kiçik Qafqazın ultraəsasi süxurlarında dəmir fəsiləsi elementlərinin geokimyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1988-ci ildən 2003-cü ilə qədər Azərbaycan MEA Geologiya İnstitutunda (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu) "Nadir elementlərin geokimyası" sektoruna rəhbərlik etmişdir. 1992-ci ildə "Kiçik Qafqazın ofiolit assosiasiyasının, bazit-hiperbazit kompleksi" (petrokimya, geokimya və filizliliyin geokimyəvi kriteriləri) mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 

26 fevral 2025-ci ildə vəfat etmişdir. 

## Elmi fəaliyyəti
O, petrologiya və maqmatik proseslərin geokimyası sahəsində görkəmli mütəxəssisdir. Onun elmi fəaliyyəti ofiolit assosiasiyasının bazit-hiperbazit kompleksinin və onlardan törənən məhsulların petroloji-geokimyəvi xüsusiyyətlərinin və filizliliyinin tədqiqi ilə bağlıdır. Onun tərəfindən ilk dəfə olaraq bu süxur kompleksinin heterogenliyi müəyyən edilmiş, təsnifatı verilmiş, filizliliyinin geokimyəvi kriterisi işlənib hazırlanmış, nadir elementlərin tapılma formaları təyin olunmuş, hiperbazitlərin serpentinləşmə və listvenitləşməsi zamanı kimyəvi elementlərin miqdari dəyişməsinin təyini üzrə tədqiqatlar aparılmışdır. O, həmçinin Saatlı ən dərin quyusunun açılmış süxurlarında nadir elementlərin yayılmasının qanunauyğunluğunu müəyyən etmişdir. Son illər odadavamlı materiallar əldə etmək məqsədilə seolitəbənzər adsorbentlər və xammal almaq üçün serpentinitlərə perlitin əlavə edilməsi yolu ilə termik və hidrotermal çevrilmələri üzrə təcrübələr aparır. 

Z.B.Abdullayevin 140-ə yaxın elmi məqaləsi və 3 monoqrafiyası dərc olunmuşdur.

## Təltif və mükafatları
* "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar

## Mənbə
* *"Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004, 362 s.*
İçiro Sakaki

— Yaponiya yazıçısı. Əsasən ranobe və manqa yazır.

## Əsas işləri
**[[Scrapped Princess]]* (ranobe, 1999 – 2005; manqa, 2002–2004)
**[[Strait Jacket]]* (ranobe, 2000 – 2010)
**[[Magician's Academy]]* (ranobe, 2003 – 2007; manqa, 2006, 2008 – davam edir)
**[[Shinkyoku Sōkai Polyphonica]]* (ranobe, Crimson (2006–2013), Crimson S (2008–2010), After School (2012–2013); manqa, 2007 – davam edir) 
**[[Code-E]]* (manqa, 2007 – davam edir; ranobe, 2008)
**[[Hitsugi no Chaika]]* (ranobe, 2010 – 2015; anime, 2014) 
**[[Outbreak Company]]* (ranobe, 2011 – davam edir; manqa, 2012–2014 ; anime 2013)
**Karakuri Onigami Akatsuki* (ranobe, 2013 – davam edir)
**Blue Steel Blasphemer* (ranobe, 2015 – davam edir)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Minority (jurnal)

**Minority** (ingilis dilindən tərcümədə "azlıq" mənasını verir) — Azərbaycanın ilk onlayn LGBTI (lezbiyan, gey, biseksual, transseksual, interseks) jurnalı olmaqla, bu sahədə müxtəlif – elmi, yaradıcı, psixoloji mövzuları araşdırır və aylıq dərc edir. Jurnalın ilk sayı 2015-ci ilin dekabr ayında dərc edilib.

Jurnalın "Minority"  adlandırılmasının səbəbi, bütün azlıqlar kimi seksual azlıqların da cəmiyyətdə yer tapa bilməsinin vacibliyinin vurğulanmasıdır. Minority jurnalının əsas məqsədi Azərbaycan cəmiyyətində illərdir LGBTI insanları haqqında formalaşan yanlış fikirləri dəyişdirmək, insanları bu mövzularda maarifləndirməkdir. Jurnal həmçinin LGBTI mövzusunda müxtəlif şəhər sorğularının keçirilməsini təşkil edir.

Jurnalın baş redaktoru və təsisçisi Səməd İsmayılov, redaktoru Gülnara Mehdiyeva, rəssamı Leyla Əli, yazarları Fərid Əliyev, Sabina İbrahim Kurqunayeva, Mahir İman, Sevinc Qurbanova, N.Novruzov və başqalarıdır.

## Jurnala müsahibə vermiş məşhurlar

Jurnalın müxtəlif nömrələrinə məşhur fotoqraf Breyden Sammers, türk moda dizayneri və aktivist Barbaros Şansal, azərbaycanlı model Validə Abbasova, müğənni Nura Suri, iranlı rəqqas Şahrux Moşkin, reper və prodüser ProMete, Azərbaycanı 2014-cü il Eurovision musiqi yarışmasında təmsil etmiş Dilarə Kazimova müsahibə vermişdir.

## Mətbuat Şurasının reaksiyası

Jurnalın ilk nömrəsinin yayımlanmasından sonra Azərbaycan Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov açıqlama ilə çıxış edərək bildrimişdir ki, *"Azərbaycanda homoseksuallarla bağlı dərc olunan jurnal milli dəyərlərimizə ziddir."*
## İstinadlar
Fedora (papaq)

**Fedora** — geniş ağızlı və girintili taclı keçə papaq.

## Tarixi
*Fedora* terminin erkən istifadəsi 1891-ci ilə təsadüf edir. Papağın populyarlıq artıb və nəticədə ona oxşar görünüşlü homburqu keçdi.

## İstinadlar
Hicran (teatr tamaşası, 1983)

**Hicran** — 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının tamaşası.

## Film-tamaşanın heyəti

### '''Rollarda''':
Səyavuş Aslan- Dadaşbala

Hacıbaba Bağırov- Mitoş

Nəsibə Zeynalova- Qızbacı

Novruz Qartal- Balaəmi

Bəhram Əliyev- Orxan

Sona Həsənova- Hicran

Ofeliya Aslan - Çarlston

Şəfiqə Qasımova- Fatı

Dadaş Kazımov - Dursunov

### '''Film-tamaşa üzərində işləyənlər:'''
Libretto müəllifi - Sabit Rəhman 

Şeirlərin müəllifi - Vaqif Səmədoğlu

Bəstəkar - Emin Sabitoğlu 

Quruluşçu rejissorlar - Şəmsi Bədəlbəyli, Vaqif Ağayev 

Dirijor - Tale Qəniyev 

Rəssam - Asəf Cəfərov 

Truppa müdiri - Seyfulla Əmirov 

Tamaşanı idarə edir - Kamil Hüseynov 

Baş rejissor - Niyaz Şərifov 

Baş dirijor - Kamal Abbasov  

Teatrın bədii rəhbəri - Şəmsi Bədəlbəyli 

## İstinadlar

## Keçidlər
* 
* YouTubeda izlə
Elçin Cəlilov

**Elçin Cəlilov** () — Azərbaycan müğənnisi.

Elçin ilk dəfə səhnəyə sazla çıxaraq, bir neçə aşıq mahnısı ifa edir. Daha sonra isə Bakı Musiqi Akademiyasına daxil olur, Arif Babayevdən dərs almağa başlayır. Və efirlərə muğam ifaçısı kimi çıxır. O, muğam dəsgahları ilə yanaşı, xalq, estrada mahnıları, romansları gözəl ifa edir.

## Bioqrafiyası

### Erkən illəri
Elçin Əsəd oğlu Cəlilov 17 iyul 1968-ci ildə, musiqiçi ailəsində anadan olub. Ailədə iki qardaş, bir bacı olublar. Elçin atasını erkən yaşlarında avtomobil qəzasında itirib. Musiqiyə həvəsi ailəsindən başlanıb. Sovet dövründə ailə ansambllarından birini də Cəlilovlar ailəsi təşkil edib. Səkkiz nəfərlik ailə ansamblı müxtəlif qastrollara gedir, konsert proqramları ilə çıxış edirdilər. Daha sonra Elçin Bülbül adına musiqi məktəbinə daxil olur, Şövkət Ələkbərovadan dərs alır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Ağ ölümə qurşandı, səsini və ailəsini itirdi, mənzilində ölü tapıldı – Elçin Cəlilovun faciəvi həyatı
* Lalə Dadaşova ilə evli azərbaycanlı müğənni haqda ŞOK FAKTLAR
Hörülmə papaq

thumb|Hörülmə papaq

**Hörülmə papaq** və ya **bini papaq** () — adətən yundan (bəzi zaman sintetik liflərdən) soyuq havalarda istilik təmin etmək üçün nəzərdə tutulan papaq.
Fitnə (film, 2016)

**Fitnə** — 2016-cı ildə Azərbaycanda istehsal olunmuş və dini radikalizmə qarşı mübarizədən bəhs edən sənədli film.

## Məzmunu
Film gəncləri radikal dini qrupların təsirindən qorumağın təbliğinə yönəlib.

Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sifarişi ilə çəkilən film dini radikalizmə qarşı mübarizənin psixoloji, hüquqi, siyasi və mənəvi aspektlərindən bəhs edir.

Maarifləndirici səciyyə daşıyan film milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, ölkədə tolerantlığın gücləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ekrandan tanınmış din xadimləri, alimlər gənclərin radikal dini hərəkatların təsiri altına düşməməsi, onların məlumatlılığının təmin edilməsi üçün təhsilin əhəmiyyəti haqqında danışırlar.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifi:** Nadir Bədəlov
:**Quruluşçu rejissor:** Böyükağa Məmmədov
:**Quruluşçu operator:** Samir Həsənov
:**Rejissor:** Günel Sayılova
:**Operator:** Rəşad Qurbanov
:**Səs rejissoru:** Azər Əsgərov
:**Montaj rejissoru:** Fariz Əliyev
:**Kompüter qrafikası:** Elmar Behbudov
:**Redaktor:** Zenfira Bədəlova
:**İcraçı prodüser:** Ramil Baba
:**Prodüser:** Mircabbar Babayev
:**Mətni oxuyan:** Məmməd Səfa
:**Məsləhətçilər:** Səyavuş Heydərov, Gündüz İsmayılov;
:**Ekspert:** Elman Nəsirovdur;

## İlk baxış və təqdimatı
2016-cı il mayın 18-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında filmə baxış, 19 mayda Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsində filmin nümayişi və 25 mayda isə Nizami Kino Mərkəzində filmin təqdimatı keçirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə 
* Filmi izlə
Kriokinezis

**Kriokinezis** (cryokinesis - (yunanca) - cryos (Κρύου) soyuq, kinesis - hərəkət deməkdir) — tibbi termin olub insanın fiziki bacarıqlarıpndan birini deyir.

İnsan beyninin-düşüncəsinin gücü ilə maddədə atomların hərəkətini yavaşıdaraq maddənin soyumasını, yaxud donmasını gerçəkləşdirir. Kriokineziya ilə insan qazı belə soyudaraq maye halına keçirə bilir. Bu işləmdə də inanma mütləq rol oynayır. Kriokinetik beynindən maddənin üç halını - bərk-maye-qaz ardıcıllıqla keçirməli və buna inanmalıdır. Bu təhlükəli ola bilər. Çünki birinci kriokinetik öz bədənini soyudur. Soyuğa nəzarət itərsə adam ölə bilər.

## İstinadlar
Elmira Vəliyeva

**Vəliyeva Elmira Bağır qızı** — geologiya-mineralogiya elmləri doktoru.

## Həyatı
Vəliyeva Elmira Bağır qızı 1936-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə mühəndis-geoloq ixtisası üzrə Azərbaycan Neft və Kiyma İnstitutunun (indiki ADNSU) geoloji-kəşfiyyat fakültəsini bitirmişdir. İnstitutu qurtardıqdan sonra "Orcanikidzeneft" NMİ-də əmək fəaliyyətinə neft çıxarılmasının təkrar üsulları sexində operatorluqdan başlamışdır. Sonra "Qum adası" NMİ-nin ETİS-də mühəndis, böyük geoloq vəzifələrində işləmişdir. 1967-ci ildə "Xəzərdənizqaz" Birliyində istehsalat şöbəsinin geoloqu vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1973-1992-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Dərin Neft və Qaz Yataqlarının Problemləri İnstitutunun "Neft və qaz ehtiyatlarının hesablanması" laboratoriyasında böyük elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. Vəliyeva E.B. Balaxanı-Sabunçu-Ramana, Suraxanı, Qaraçuxur, Qala, Lökbatan-Puta-Quşxana, Bibiheybət və s. kimi iri yataqların karbohidrogen ehtiyatlarının hesablanması üzrə elmi mövzuların məsul icraçısı olmuşdur. 1974-cü ildə Vəliyeva E.B. "Bakı arxipelaqının neft və qaz yataqlarının səmərəli işlənməsi məqsədilə geoloji-mədən tədqiqatları" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1982-1985-ci illərdə Vəliyeva E.B. Vyetnamda "Vyetsovpetro" birgə müəssisəsində tematik partiyada böyük geoloq vəzifəsində işləmişdir. Onun rəhbərliyi altında Cənubi Çin dənizinin Vyetnam sektorunun neft və qaz ehtiyatlarının hesablanması və neft-qazlılıq perspektivliyinin qiymətləndirilməsi üzrə işlər aparılmışdır. 1993-cü ildə Vəliyeva E.B. "Neft və qaz yataqlarının təbii ehtiyatlarının kompleks qiymətləndirilməsinin geoloji əsasları" mövzusunda doktoqluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1991-ci ildən Vəliyeva E.B. neft və qazçıxarma üzrə İstehsalat Birliyini neft və qaz yataqlarının işlənməsi şöbəsində aparıcı mühəndis, 1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətində baş mütəxəssis, 1995-2009-cu illərdə isə neft və qaz yataqlarının işlənməsi və ehtiyatlarının uçotu şöbəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir. 2010-cu ildən AMEA-nın Geologiya İnstitutunda (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu) işləyir. "Neft-qaz-mədən geologiyası və geofizikası" şöbəsinin rəhbəridir.

## Elmi fəaliyyət
Elmi tədqiqat sahələri: uzun müddət işlənilən neft və qaz yataqlarının geoloji mədən və geofiziki parametrlərinin modelləşdirilməsi. Kollektor süxurların filtrasiya həcm xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi məqsədi ilə metodoloji əsasların yaradılması və təkmilləşdirilməsi və işlənilmə göstəricilərinə onların təsirinin qiymətləndirilməsi. Neft və qaz yataqlarının işlənməsinin vaxt ərzində əsas göstəricilərinin dəyişməsinin analizi.

Vəliyeva E.B. 90-dən çox elmi işin, həmçinin 2 monoqrafiyanın müəllifidir.

"Tərəqqi" medalı ilə , ARDNK-nın  fəxri fərmanı ilə təltif edilib və Azərbaycan prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür.

## Mənbə
* *"Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004, 362 s.*
Fitnə (dəqiqləşdirmə)

*Fitnəkarlıq
*Fitnə (film, 1970) — 1970-ci ildə Azərbaycanda istehsal olunmuş cizgi filmi.
*Fitnə (film, 2016) — 2016-cı ildə Azərbaycanda istehsal olunmuş və dini radikalizmə qarşı mübarizədən bəhs edən sənədli film.