Qaşqaçay

**Qaşqaçay** — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun Qaşqaçay kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Əsasən dağlıq ərazilərdən ibarətdir. Yağıntıları bərabər paylanan mülayim–isti iqlim hakimdir.

## Əhalisi
* 1872-ci ildə dərc olunmuş və 1869-cu il əhalinin kameral siyahıyaalınması nəticələrini əks etdirən "Tiflis quberniyasının və Zaqatala dairəsinin hərbi icmalı"na əsasən Zaqatala dairəsinin İlisu naibliyinə daxil olan Qaşqaçay kəndində milli tərkibi ləzgilərdən ibarət 98 ailə yaşayırdı. Müvafiq icmalda dairəni təşkil edən yaşayış məntəqələrinin əhalisinin milli tərkibinə dair məlumatlarda etnik Türklər **muğallar**, Dağıstanlı xalqların nümayəndələri isə ümumi adla **ləzgilər** olaraq göstərilmişdirlər.
* 14 may – 17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Zaqatala dairəsi, Qax şöbəsi, Qaşqaçay kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Qaşqaçay kəndində 192 evdə sünni etiqadlı müsəlman avarlardan (190 evdə 555 nəfər kişilər və 431 nəfər qadınlar olmaqla toplam **986** nəfər əhali) və tatarlardan (2 evdə 7 nəfəri kişilər və 6 nəfəri qadınlar olmaqla toplam **13** nəfər) ibarət  **999** nəfər (562 nəfəri kişilər, 437 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı. Müvafiq mənbədə dairəni təşkil edən yaşayış məntəqələrinin əhalisinin milli tərkibinə dair məlumatlarda etnik Türklər **tatarlar**, Dağıstanlı xalqların nümayəndələri isə ümumi adla **avarlar** olaraq göstərilmişdirlər.
* 1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik saxurlardan ibarət toplam 1269 nəfər əhali yaşayırdı.
* 1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 396 təsərrüfatda toplam 1055 nəfər əhali yaşamaqdadır.

## Toponimikası
Qaşqaçay oyk., sadə. Qaşqaçayın sol sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Yaşayış məntəqəsi sahilində yerləşdiyi çayın adını daşıyır. Qaşqa qədim türkdilli abidələrdə "*sakit, dinc*" mənalarında işlənilən "*qosqı*" (qoşqı) sözünün xalq etimalogiyası təsiri ilə yaranmış formasıdır (türk dillərində "s" səsinin "ş" səsi ilə yerdəyişməsi məlumdur). Müasir dildə *qoşqı* sözü işlənmədiyindən Qaşqaçay şəklinə düşmüşdür. Digər fikrə görə, çay qara və boz rəngə çalan çaydaşlarının üzərindən axdığına görə yerli əhali çaya Qaşqa adı vermişlər. Əslində ad  "qaşdan, dağın yüksək yerindən axan çay" mənasını verir. Azərbaycanda "qaşqa" komponentli coğrafi adlar azdır. Qırğızıstanda qaşqa komponenti ilə yaranan 62 coğrafi ad mövcuddur.

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikasi Qax Rayon İcra Hakimiyyəti

## Tanınmış şəxsiyyətləri
* Cavanşir Rəhimov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Rəfael Süleymanov — Tarix elmləri doktoru, professor.       
* Abdulhəmid Manafov — Sərbəst güləş üzrə Veteranlar arasında dünya birinciliyinin 2012-ci il **[[qızıl]]**, 2013-ci ildə isə **[[bürünc]]** mükafatçısı.
* Tofiq Osmanov — Texnika elmləri namizədi, dosent.
* Ənvər Əfəndiyev — General-leytenant, Azərbaycan Respublikasının müdafiə nazirinin  müavini, Birinci Qarabağ müharibəsinin və İkinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı.
* Cavid  Abdullayev — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## İnfrastrukturu
2012-ci ildə kənd sürətli internet xidməti ilə təmin olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Zaqatala dairəsi
* Qax rayonu