open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stay (Anna Odobesku mahnısı)

**Stay** () — Moldovanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Anna Odobesku "Stay" mahnısı ilə Moldovanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnı Qeorqios Kalpakidis, Tomas Reyl, Ceppe Reyl və Mariya Broberq tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Musa Məmmədov (dövlət xadimi)

**Musa Salam oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan dövlət xadimi və alimi, Azərbaycan Respublikası Baş nazirin müavini (1992), dövlət müşaviri, Azərbaycan Meşə Təsərrüfatı İstehsal Birliyinin sədri (1989–2001), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (X–XII çağırış) deputatı, iqtisad elmləri doktoru, kənd təsərüfatı elmləri namizədi, əməkdar aqronom.

## Həyatı
Musa Məmmədov 1932-ci il iyul ayının 15-də Qəbələdə anadan olmuşdur. 1948-ci ildə orta məktəbi, 1952-ci ildə isə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Həmin ildə aspiranturaya daxil olan Musa Məmmədov 1956-cı ildə dissertasiya müdafiə edərək elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin inkişafı ilə əlaqədar 40 elmi əsərin, bir çox monoqrafiyaların, bir neçə kitabın, ixtiraların müəllifidir.

## Fəaliyyəti
Bir müddət Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda müəllim, tədris-təcrübə təsərrüfatının direktoru vəzifələrində işləmişdir. 1964-cü ildə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin idarə rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.1968–1970-ci illərdə Dövlət Çörək Məhsulları və Qarışıq Yem Sənayesi Komitəsinin sədr müavini, 1970–1979-cu illərdə isə Respublika tədarük nazirinin müavini vəzifələrində işləmişdir. Daha sonra vəzifədə irəli çəkilərək "Azərkəndkimya" Elm-İstehsalat Birliyinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1984-cü ilə qədər sədr vəzifəsini icra edən Musa Məmmədov bir il müddətinə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini, 1985–1989-cu illərdə sədrin birinci müavini və Dövlət Aqrar Sənaye Komitəsinin sədri, 1989–2001-ci illərdə Respublika Meşə Təsərrüfatı İstehsal Birliyinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.

Musa Məmmədov həmçinin SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin kollegiyasına üzv seçilmişdir. 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini təyin edilmişdir. Sonralar vəfat edənədək isə Kənd təsərrüfatı nazirinin müşaviri vəzifələrində işləmişdir.

## Mükafatları
"Qırmızı əmək bayrağı", "Oktyabr inqilabı", iki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni və müxtəlif medallarla təltif olunmuşdur. İki dəfə Respublika Ali Sovetinin Fəxri fərmanı, Ümumittifaq Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin iki qızıl, iki gümüş və bürünc medalları ilə, iki dəfə sərginin Fəxri diplomları ilə təltif edilmişdir. Elm və texnika üzrə Dövlət mükafatı laureatı, Respublikanın əməkdar aqronomu adına layiq görülmüşdür. Respublikada aqrar sahənin idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi sahəsində göstərdiyi əvəzsiz xidmətləri nəzərə alınaraq Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
E.ə. 673

## Hadisələr
* Tull Hostili e.ə. 673–e.ə. 641-ci illərdə Qədim Romanın çarı olmuşdur.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Numa Pompili — Romuldan sonra Roma çarı.
Walking Out (mahnı)

**Walking Out** () — Ermənistanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı. 

Srbuk "Walking Out" mahnısı ilə Ermənistanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnının musiqisi Lost Capital və tokionine, sözləri isə Qarik Papoyana aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Chameleon (mahnı)

**Chameleon** () — Maltanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Mikela Paç "Chameleon" mahnısı ilə Maltanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnı Yoakim Persson, Paula Vinqer, Borislav Milanov və Yohan Alkaenas tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Say Na Na Na (mahnı)

**Say Na Na Na** () — San-Marinonun 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Serhat "Say Na Na Na" mahnısı ilə San-Marinonu İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnı Serhat və Meri Syuzan Applqeyt tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hyrcanogobius bergi

**Berq xulu** () — Xulkimilər fəsiləsinə aid olan balıq növü. Xəzər dənizinin endemik növüdür. Pelaqik növdür. 3.6 sm uzunluğa malikdir. Növün latınca adı sovet coğrafiyaşünası və zooloqu Lev Berqin şərəfinə verilmişdir.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.

## Ədəbiyyat
# Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, 145.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sarı sıf

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Təsviri
Bədəninin malksimal uzunluğu 107 sm, çəkisi isə 11,3 kq təşkil edə bilir.

Bədəöni uznunsovdur. Yetkinləşdikcə yanlardan sıxılmış formasını alır. Böyük ağıza sahibdir. Köpək diçlərinə bənzər dişləri vardır. İki bel üzgəcinə sahibdir. İki bel üzgəcinə sahibdir. Onurğasında 44–48 fəqərə olur.

## Yayılması
Kanadanın Kvebek və Şimal-Qərb ərazilərindən tutmuş ABŞ-nin Alabama, Arizona ştatları ərazisinə kimi yayılmışdır. Amerik Birləşmiş Ştatlarının bütün ərazisinə yayılmışdır.

## Qidalanması
Xarici qidalanmaya 8–9 mm olduqda başlayırlar. ilk əvvəllər zooplanktonlarla qidalanırlar. 10–20 mm olduqda artıq böcək sürfələri ilə qidalanmağa keçirlər. Artıq müəyyən qədər böyüdükdən sonra isə balıqlarla qidalanırlar.

## Çoxalması
Yetkinlik yaşı yayıldığı arealdan asılı olaraq dəyişir. Daha şimalda yayılmış sıflar 8–12 yaşlarında yetkinliyə çatırlar. Cənubdakılar isə 2–4 yaşında artıq yetkinləşirlər. Kürüləmə adəti üzrə buzların əriməsindən sonra baş verir. Cənub rayonlarda bu yanvarın sonu, fevralın əvvəllərində, şimal rayonlarında isə iyula təsadüf erdir.

Kürüləmək üçün ən əlverişli dönəm tempeturun 10 °C-dən aşağı olduğu ərəfələrdir. Cənub rayonlarda əgər qış isti keçirsə həmin il kürüləmə baş vermir.
Dişilər kürünü gecə saatları tökür və bu prose 5 dəqiqədən bir baş verir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Paracobitis malapterura

**Paracobitis malapterura** — Nemacheilidae fəsiləsinə, Paracobitis cinsinə aid olan balıq növü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paracobitis

**Paracobitis** — Nemacheilidae fəsiləsinə aid olan balıq cinsini.

## Növləri

Cinsə 16 növ daxildir:
* *[[Paracobitis atrakensis]]* Esmaeili, Mousavi-Sabet, Sayyadzadeh, Vatandoust & Freyhof, 2014
* *[[Paracobitis basharensis]]* Freyhof, Esmaeili, Sayyadzadeh & Geiger, 2014 
* *[[Paracobitis boutanensis]]* (McClelland, 1842)
* *[[Paracobitis ghazniensis]]* (Bânârescu & Nalbant, 1966)
* *[[Paracobitis hagiangensis]]* Nguyen, 2005
* *[[Paracobitis hircanica]]* Mousavi-Sabet, Sayyadzadeh, Esmaeili, Eagderi, Patimar & Freyhof, 2015
* *[[Paracobitis iranica]]* Nalbant & Bianco, 1998
* *[[Paracobitis longicauda]]* (Kessler, 1872)
* *[[Paracobitis malapterura]]* (Valenciennes, 1846)
* *[[Paracobitis maolanensis]]* Li, Ran & Chen, 2006
* *[[Paracobitis phongthoensis]]* Nguyen, 2005
* *[[Paracobitis posterodorsalus]]* Li, Ran & Chen, 2006
* *[[Paracobitis pulsiz]]* (Krupp, 1992)
* *[[Paracobitis rhadinaeus]]* (Regan, 1906)
* *[[Paracobitis tigris]]* (Heckel, 1843)
* *[[Paracobitis vignai]]* Nalbant & Bianco, 1998

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qaraquyruq gəlincik

**Qaraquyruq gəlincik** və ya **Qaqum** () — dələkimilər fəsiləsinə, Gəlincik cinsinə aid və Azərbaycanda nəsli kəsilmək üzrə olan heyvan növü.

## Təsviri
Ölçüləri xırdadır: erkəklərin çəkisi 104 - 150 qr, dişilərinki 50 - 280 qr,
bədənin uzuznluğu uyğun olaraq 20 - 40 və 17 - 27, quyruq 6.5 - 12 və 5.5 - 10.5 qulaq 1.5
- 2.4 və 1.4 - 2.3 sm-dir. Ölçülərində cinsi dimorfizm aşkar görünür. Bədəni uzunsov formalı
və qısa ayaqlar üzərindədir. Xarici görünüşcə oxşar olan gəlincikdən daha iri ölçüləri, uzun
quyruğu və ucunun qara olması ilə fərqlənir. Baş qısadır, girdə qulaq seyvanları vardır. Qışda xəzi sıxdır və qatı ağ rəngdədir (bəzən qarın hissəsi sarımtıl olur), yayda bəzən bədənin
üst hissəsi qəhvəyi alt hissəsi ağ olur. Caynaqlar açıq rəngli və itidir. Qafqazda xırda ölçüləri
və yay xəzinin kərpici-qəhvəyi rəngi ilə fərqlənən M. (M.) e. teberdina Kornejev, 1941 yarımnövü yayılmışdır.
## Yayılması
Geniş arealı Şimali Amerika, Avrasiya, Qafqaz, Mərkəzi Asiya, Saxalin, Kuril adalarını əhatə edir. Müxtəlif landşaftlarda məskunlaşır, suətrafı biotoplara üstünlük verir.
Qafqazda d.s.-dən 3500 m-dək hündürlükdə alp çəmənliklərində yaşayır. Azərbaycanda
ilk dəfə dəqiq olaraq İsmayıllı rayonunun Göyçay çayının mənbələrində (d.s.-dən 2760 m
hündürlükdən, 41°01’ şimal enliyi, 48°10’ şərq uzunluğunda) tapılmışdır. Bu hündürlükdə
alp çəmənləri daşlı-kəsəkli qayalıqlarla qarışır, bunların arasında bir neçə fərd qeydə alınmışdır. Daha sonra 13.08.2008-ci il tarixdə d.s. 3500–3600 m yüksəklikdə Bazaryurd dağının (Bazardüzü dağı ilə üzbəüz) ətəyində, Taxtayaylaq-qırxbulaq deyilən ərazidə daşlı-qayalı sahədə AMEA Zoologiya İnstitutunun əməkdaşları tərəfindən təkrar müşahidə olunmuş
və fotoşəkilləri çəkilmişdir.

## Həyat tərzi
Sığınacaqlarını gəmiricilərin yuvalarında, ağac kökləri altında, koğuşlarda, qaya çatlarında, çılçırpı komalarında qururlar. Əsasən gecələr və toranlıqda aktivdirlər. Dişi və erkəklər ayrı yaşayırlar. Fərdi sahələri yem ehtiyatından asılı
olaraq 10 ha-dan 200 ha-dək dəyişir. Əsasən siçanabənzər gəmiricilər, xırda quşlar, yayda
cücülər və giləmeyvələrlə də qidalanır. Yem ehtiyatı toplayır. Poliqamdırlar. Kürsək apreldən
avqustadək uzanır. Baladoğma aprel-mayda olur. 1-2 dən 11-18-ə qədər (çox vaxt 6-8) bala
doğulur. Dişilər 11-14 aydan sonra cinsi yetkinliyə çatır, amma həyatlarının 17-ci günündən
onlarda kürsək başlayır və onlar yetkin erkək tərəfindən basıla bilir (bu məməlilər arasında
unikal haldır). Erkəklər isə 1 yaşlarında cinsi yetkinliyə çatır.Sayı məlum deyildir.

## Azalma səbəbi
Az tədqiq edildiyinə görə dəqiq məlum deyildir, amma yaylaqların
həddindən artıq otarılması nəticəsində dağ ekosistemlərinin deqradasiya etməsi yaşayış
yerlərinin və biotoplarının dağıdılmasına səbəb olur.

**Tətbiq olunmuş və lazımi mühafizə tədbirləri:** məlum olan yaşayış yerləri Şahdağ Milli
Parkı hüdudlarında mühafizə olunur,
- Yay otlaqlarında normadan artıq mal-qaranın otarılmasını qadağan etmək,
- Növün müasir metodlarla genişmiqyaslı tədqiqatını və monitoringini aparmaq.
## Mənbə
* AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QIRMIZI KİTABI FAUNA, II NƏŞR. 208səh, *Qaraquyruq gəlincik*. (2013)
Kruq ZRK

**2K11 Kruq** (Rusca: 2К11 «Круг», “dairə”; NATO kod adı: SA-4 Ganef) – Sovet istehsalı daşınabilən hava hücumundan müdafiə sistemidir.

İstehsal tarixi: 1957

Xidmətə girişi: 1965

İstehsalçı: SSRİ

Konstruktor: Lyulev Novator

Variantları: Krug, Krug-A, Krug-M, Krug-M1, Krug-M2, Krug-M3

Hədəfi məhv etmə uzaqlığı: 55&nbsp;km

Hədəfi məhv etmə hündürlüyü: 24.5&nbsp;km

## Xüsusiyyətləri

Ağırlığı: 28,2 ton

Uzunluğu: 7.5 m

Eni: 3.2 m

Hündürlüyü: 4.472 m

Heyəti: 3-5

Zirehi: 15&nbsp;mm

Motoru: V59 V12 dizel 520 at gücü

Yanacaq tutumu: 850 litr

Hərəkət mənzili: 780&nbsp;km

Sürəti: 35&nbsp;km/saat
Eduard Murzayev

**Eduard Murzayev** (; ) — Coğrafiya elmləri doktoru (1949), professor (1956), RSFSR-in əməkdar elm xadimi (1970).

## Həyatı

## İstinadlar
Camalabad karvansarası

**Camalabad karvansarası** — Miyanənin Camalabad kəndində yerləşir. Elxanilər dövrünə aid abidənin yerində XVI əsrdə Şah Abbasın hakimiyyəti zamanı tikilib.

## Tarixi
Karvansara XVI əsrdə Səfəvilər dövründə Şah Abbasın əmri ilə tikilib. Vaxtilə Böyük ipək yolunun üzərində yerləşən Camalabad kəndinin ərazisində Miyanə şəhərində 35&nbsp;km aralıda yerləşir. Kənd vaxtilə əsas ticarət yolunun üzərində yerləşdiyinə görə burada insanlar daha çox yaşayırdılar və bu ərazi mərkəz rolunu oynayırdı, lakin ipək yolunun öz əhəmiyyətini itirməsi nəticəsində hazırda bu ərazi də atılıb. Hazırda Camalabad kəndində 5 ailə yaşayır karvansara özü isə baxımsız vəziyyətdədir.

## Haqqında
İtaliyalı səyyah Cemelli Karerinin XVII əsrdə Səfəvilər dövlətinə etdiyi səyahətdən sonra yazdığı "Səfərnamə" əsərində karvansara haqqında bunları yazıb:

## Həmçinin bax
* Yuxarı Karvansara
* Şah Abbas karvansarası
* Səd əl-Səltənə karvansarası

## İstinadlar
Fire of Love (Pali się)

**Fire of Love (Pali się)** () — Polşanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Tulia qrupu "Fire of Love (Pali się)" mahnısı ilə Polşanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnının musiqisi və sözləri Sonya Krasnıy, Allan Riç və Cud Fridmana aiddir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əli Salahlı

**Əli Məmməd oğlu Salahlı (Salayev)** () — Azərbaycanın teatr aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2000).

## Həyatı
Əli Salahlı 26 iyun 1946-cı ildə Masallı rayonunun Yeddioymaq kəndində doğulmuşdur. O, 1977–1982-ci illərdə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif fakültəsində qiyabi təhsil alıb. 1973–2005-ci illərdə Nəcəf bəy Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrının truppasında aktyor işləyib.

Əli Salahlı 24 aprel 2005-ci ildə Lənkəranda vəfat etmişdir.

## İfa etdiyi əsas rollar

## Filmoqrafiya
* Durnalar qayıtdı (film, 2003)

## Mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı — 28 oktyabr 2000

## İstinadlar
Əlvan qalınalın

**Əlvan qalınalın** () — Sümüklü balıqlar sinfinə, Çəkikimilər fəsiləsi daxil olan balıq növü. Sürü halında yaşayan bu balıqlar əsasən Asiya qitəsində təbii arealda yayılmışdır. Bu növ 146 sm uzunluğa, 40 kq çəkiyə sahib ola bilir.

Uzaq Şərqin Sakit okeana tökülən çaylarında yayılmışdır. 1960-cı illərin əvvəllərində Ağ amur, Əlvan qalınalın, və Ağ qalınalın iqlimləşdirmək məqsədilə Amur çayı hövzəsindən gətirilərək Azərbaycanın su hövzələrinə buraxılmışdır. Keçmiş Sovetlər birliyi ölkələrinə daxil olan Avropada yerləşən respublikaların sularına da buraxılmışdır. Bununla da bu balıqlar, Aral, Xəzər, Azov və Qara dənizin akvatoriyasına daxil olan iri çaylara yayılmışdır (Sırdərya, Amudərya, Terek, Kuban, Dnestr, Prut). Azərbaycanda daha böyük kütləyə malik əmtəə balıq növü kimi süni şəraitdə yetişdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Koreya kilqranı

**Koreya kilqarını** () — Çəkikimilər fəsiləsinə daxil olan balıq növü. Tropiklərin istər duzlu istərsə şirin sularına uyğunlaşa bilir. Çin, Yaponiya, Honq Konq, Koreya və Amur çayı hövzələrində rastlanılır. İran, Əfqanıstan və keçmiş Sovet İttifaqı da daxil olmaqla bir çox başqa ölkələrə gətirilərək çoxaldılıb. İlk olaraq 1855-ci ildə S. Basilevski tərəfindən Culter leucisculus olaraq təsvir edilmişdir. Elmi ədəbiyyatda da Chanodichthys leucisculus və ya Hemiculter leucisculus warpachowskii olaraq adlandırılır.

Balıqların uzunluğu 23.0 sm-ə çatır. Suyunun temperaturu 18–22&nbsp;°C (64–72&nbsp;°F) olan ərazilərdə yaşayır. Bel nahiyəsi yaşıl-boz, qarı isə ağ olur. Qida rasionuna Xərçəngkimilər, Yosunlar, Həşəratlar və Zooplanktonlar daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Üçüncü koalisiya müharibəsi

**Üçüncü koalisiya müharibəsi** — bir tərəfdən Fransa, İspaniya, Bavariya və İtaliya, digər tərəfdən Avstriya, Rusiya, Böyük Britaniya, İsveç və Neapol krallığı və digərlərinin daxil olduğu üçüncü antifransız koalisiya arasında 1805-ci ildə baş vermiş müharibə.

## Tarixi
1804-cü ildə imperator Napoleon Bonapart ona qarşı bütün bu koalisiyaların başında İngiltərənin dayandığını bilirdi. Böyük bir donanma və güclü bir ordu təşkil edərək İngiltərəni zəbt etmək və bu problemi həll etməyi planlaşdırırdı. Lakin Napoleon bu planı təxirə salmalı oldu. Çünki 1805-ci ildə Fransaya qarşı növbəti koalisiya yaradılmaqda idi.

1805-ci ildə Rusiya və Böyük Britaniya üçüncü koalisiyanın əsasını qoymuş Peterburq ittifaq müqaviləsi imzalamışdı. Məqsəd Fransanı 1792-ci il sərhədlərinə qaytarmaq idi. Həmin il Böyük Britaniya, Avstriya, Rusiya, Neopolitan krallığı və İsveç Fransaya və onun müttəfiqi İspaniyaya qarşı üçüncü koalisiya yaratdılar. Prussiya III Koalisiyaya qoşulmur. Əksinə Bavariya, Vittenberq və Baden Bonapartın müttəfiqinə çevrilirlər.

Napoleon ilk olaraq Avstriya üzərinə yürüş edir. Döyüş Napaleon Bonapartın komandanlığı ilə fransız və general Karl Makkanın rəhbərliyi altında avstriya ordusunu arasında Ulm yaxınlığında 1805-ci ildə baş vermişdir. sentyabrın 24-də general Karl Makka Strasburq və Vaysenburqom arasında öz qoşunları yerləşdirdi. Napoleon isə Makkın sağ cinahını ələ keçirmək və bununla rus ordusunun avstriya ordusuna kömək göstərməsinin qarşısını almaq istəyirdi. Bu haqda məlumat əldə edən Makka 7 oktyabrda ordunun düzülüşü dəyişdirdi, sağ cinahı Ulm ərazisində, sol cinahı Raynda yerləşdirdi. Ancaq fransızlar hərəkəti davam etdirərək, Dunay vasitəsilə Noyburqa daxil oldular. Çətin vəziyyətdən çıxmağa çalışan Makka Qyunsburqa keçməyə çalışdı, amma fransızların 6-cı korpusu ilə toqquşdu. 2000 əsgər döyüşdə itirib, Ulma geri çəkildi. 6 oktyabrda Napoleon Ulm yaxınlığında bütün avstriya ordusunu mühasirəyə almağı bacardı. Döyüş Avstriyanın ağır məğlubiyyəti ilə nəticələndi Avstriyalıların itkisinə gəldikdə 10 000 nəfər öldürülmüş, 20 000 nəfər döyüş meydanından qaçmaqla canlarını qurtarmışlar. Fransızların da itkisi az deyildi. Yaralı və ölü sayısı 6 000dən çox idi. Beləliklə, Vyanaya yol açılmış olur. 13 noyabrda döyüşsüz Vyana alınmış olur.

## Həmçinin bax
* Napoleon müharibələri
* Austerlits döyüşü

## Mənbə
* *Соколов О. В.* Армия Наполеона. — СПб., 1999.
* *Соколов О. В.* Аустерлиц. Наполеон, Россия и Европа. 1799–1805 гг. — Т. 1–2. — М., 2006.
* *Чандлер Д.* Военные кампании Наполеона. М.: Центрополиграф, 1999.
* *Лашук А.* Наполеон. Походы и битвы. М., 2004
* *Тарле Е. В.* Наполеон. М., 1941. С.158.
Kilqranlar

**Kilqranlar** () — Şüaüzgəclilər yarımsinfinə, Çəkikimilər fəsiləsinə daxil olan cinsi.

Yan xəttləri özünəməxsus bükülmüşdür. Şərqi Asiyanın sularınında yayılmışdır. Bədən uzunluqları 20–25 sm-dən çox olmur.

Rusiyada əsasən Amur çayı hövzəsində müəyyən edilmişdir. Azərbaycan sularında Koreya kilqranı müəyyən edilmişdir. Çində Honkonqdan Tayvan adasına qədər olan ərazilərdə yayılmışdır.

## Növləri
* ()
* ()
* ()
* Koreya kilqranı ()
* Ussuri kilqranı ()
* ()
* ()
* ()

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Metallogeniya

**Metallogeniya,** Delone-de Launay, 1882 — faydalı qazıntılar haqqında təlimin bölməsi; Yer qabığında filiz yataqlarının yerləşmə qanunauyğunluqlarını öyrənir. Mənşəyinə görə qohum olan filiz yataqları ilə səciyyələnən vilayət metallogenik əyalət təşkil edir. Sonralar platforma ərazilərində aktivləşmə zonalarının metallogeniyası, son onilikllərdə isə yeni, plitələr tektonikası nəzəriyyəsi ilə əlaqədar müxtəlif geodinamik şəraitlərdə əmələ gəlmiş maqmatitlərin və nəhayət, okeanların (okean dibi) metallogeniyası üzrə geniş tədqiqatlar aparılır. Metallogeniya tektonika, petroqrafiya, geokimya, litologiya və b. ilə sıx əlaqədardır. Endogen və ekzogen metallogeniya ayılır. Metallogeniya iki dəstədə qruplaşan bir neçə şaxələrə bölünür: 1) konkret obyektlərin (platformalar, adalar qövsü, okeanlar, filiz regionları və sahələrinin və b.) metallogeniyası; 2) nəzəri metallogeniya-ümumi metallogeniya, metallogenik xəritəalma, metallogenik proqnoz və b.

## Həmçinin bax
* Faydalı qazıntılar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.
Paracobitis longicauda

**Paracobitis longicauda** — Nemacheilidae fəsiləsinə, Paracobitis cinsinə aid olan balıq növü. Bədəni tamamilə pulcuqlar ilə örtülmüşdür. Quyruğu dərin çıxıntılıdır. Yarıqşəkilli arxa burun dəliyi ilə fərqlənir. Uzunluqları 15-20 sm çatır. Su onurğasızları ilə qidalanır.

## Yayılma arealı
Mərkəzi Asiya regionunda ovalıq ərazilərdən dağ axarsularına qədər olan ərazilərdə yayılmışdır. Əsasən axarsularda və kiçik çaylarda yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hüseyn Azəri

**Hüseyn Azəri** (*Hüseyn Eyvaz oğlu Əzizov*; ) — jurnalist.

## Həyatı
Hüseyn Azəri 1979-cu ildə Bakı şəhərinin Kürdəxanı qəsəbəsində anadan olub. Zabrat-1 qəsəbəsindəki 192 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra ali təhsilə yiyələnib. İxtisasca hüquqşünasdır. 1997-ci ildən jurnalistika sahəsində çalışır.

"İnternews Azerbaijan"da "Güzgü", ANS TV də "İç xəbər", "Poçt qutusu", "Kişi işi" verilişlərində müxbir, aparıcı və redaktor vəzifələrində çalışıb.

İctimai Televiziyada "Carçı" xəbərlər proqramının, ARB-24 TV-də əsas xəbər aparıcılarından olub, baş redaktor vəzifəsinədək yüksəlib.

Dövlət Bayrağı Meydanında mətbuat xidmətinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərib.

Hazırda Dövlət Reklam Agentliyinin mətbuat katibidir.

Ailəlidir, 2 övladı var.

## İstinadlar
Bukval

**Bukval** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 19 km şimalda, Serji belediyyənin 28 km qərbdə  yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:300
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:220
  bar:1806 from:0 till:165
  bar:1821 from:0 till:120
  bar:1831 from:0 till:136
  bar:1841 from:0 till:129
  bar:1851 from:0 till:120
  bar:1861 from:0 till:120
  bar:1872 from:0 till:126
  bar:1881 from:0 till:136
  bar:1891 from:0 till:138
  bar:1901 from:0 till:155
  bar:1911 from:0 till:160
  bar:1921 from:0 till:146
  bar:1931 from:0 till:170
  bar:1946 from:0 till:156
  bar:1954 from:0 till:189
  bar:1968 from:0 till:194
  bar:1982 from:0 till:292
  bar:1990 from:0 till:289
  bar:1999 from:0 till:293


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Centre stockage déchets Bukval/Le Plessis-Gassot — Virtual səyahət
Metasinnabarit

**Metasinnabarit** — mineral, β — HgS. Kubik. Qızdırıldıqda 3440 C-də sinnabaritə keçir. Aqreqatı: tozvari qabıqcıqlar, kristalları tetraedr, dodekaedrik. Rəngi qara, poladı-boz. Parıltısı metallik. Cizgisi qara. Sərtliyi 3. Kövrək. Xüsusi çəkisi 7,7–7,8.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Buassi-l'Ayeri

**Buassi-l'Ayeri** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d'Uaz, rayon — Pontuaz. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 33&nbsp;km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 5&nbsp;km qərbdə  yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:449
  bar:1806 from:0 till:475
  bar:1821 from:0 till:466
  bar:1831 from:0 till:461
  bar:1841 from:0 till:438
  bar:1851 from:0 till:444
  bar:1861 from:0 till:442
  bar:1872 from:0 till:537
  bar:1881 from:0 till:491
  bar:1891 from:0 till:542
  bar:1901 from:0 till:611
  bar:1911 from:0 till:671
  bar:1921 from:0 till:647
  bar:1931 from:0 till:635
  bar:1946 from:0 till:661
  bar:1954 from:0 till:794
  bar:1968 from:0 till:991
  bar:1982 from:0 till:1237
  bar:1990 from:0 till:1659
  bar:1999 from:0 till:1668
  bar:2006 from:0 till:1750


## Qalereya

Fayl:Boissy-l'Aillerie (95), monument aux morts.jpg
Fayl:Boissy-l'Aillerie (95), rue de la République 01.jpg
Fayl:Boissy-l'Aillerie Saint-André 276.JPG
Fayl:Mom boissy.JPG
Fayl:Rue boissy.JPG
Fayl:Boissy-l'Aillerie (95), église Saint-André, chevet 1.jpg
Fayl:Boissy-l'Aillerie (95), église Saint-André, triplet du chevet.jpg


Fayl:Eglise boissy.JPG


## İstinadlar
Aynur Talıbova

**Aynur Talıbova** () — azərbaycanlı televiziya və radio aparıcısı, vloger.

## Həyatı
1976-cı ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur.

Türkiyədə jurnalistika üzrə təhsil almışdır. Həyatının 10 ili İstanbulda keçmişdir.

Azərbaycana döndükdən sonra ANS-də çalışmağa başlayır. Daha sonra Xəzər TV-də işləmişdir.

"Qrin kard" qazandıqdan sonra ailəsi ilə birlikdə ABŞ-yə köçmüşdür. Simran Baxşıyevlə ailə qurub. Uğur adlı oğlu 2013-cü ildə anadan olub. Hazırda ABŞ-də yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aynur Talıbovanın 
*
2019-cu ilin mart ayında vəfat edənlər

**2019-cu il mart ayında vəfat edənlərin siyahısı.**

## 1 mart

## 2 mart

## 3 mart

## 4 mart

## 5 mart

## 6 mart

## 7 mart

## 8 mart

## 9 mart

## 10 mart

## 11 mart

## 12 mart

## 13 mart

## 14 mart

## 15 mart

## 16 mart

## 17 mart

## 18 mart
Cümhuriyyət abidəsi (İstanbul)

**Cümhuriyyət abidəsi** — İstanbulda mövcud olan, Taksim meydanında yerləşən abidədir.

## İstinadlar
Ballerus

**Ballerus** — Çəkikimilər fəsiləsinə daxil olan balıq cinsi. Əsasən Asiya ərazisində yayılmışdır. Cinsə 2 növ daxildir.

## Növləri
* *[[Ballerus ballerus]]* (Linnaeus, 1758) 
* *[[Ballerus sapa]]* (Pallas, 1814)

## İstinadlar
Fəraməz Əkbərian

**Fəraməz Əkbərian-Kalacahi** () — Azərbaycan əsilli Britaniya nüvə alimi.

## Həyatı
İngiltərədə məskunlaşan Azərbaycan diasporunun inkişafında böyük rol oynamışdır.

### Şəxsi həyatı
Fəraməz Əkbərian İngiltərə-Azərbaycan Cəmiyyətinin nümayəndəsi Fəridə Pənahova ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi.

## İstinadlar
Şarl Filije

**Şarl Filije** (; 28 noyabr 1863, Tann, Elzas — 11 yanvar 1928, Pluqastel, Bretan) — fransız rəssam.

## Bioqrafiyası
Şarl Filije zəngin bir ailədə anadan olmuşdur, atası kağız fabriki sahibi idi. 1886-cı ildə Ş. Filije Parisdə Kolarossi İncəsənət Akademiyasında təhsil alır.  1889-cu ildə və 1890-cı ildə Müstəqil Salonunda rəsm əsərlərini sərgiləmişdir. Rəssam Pont-Aven məktəbinə daxil idi, Pol Qogen və Pol Serüzye kimi sənətkarların yaradıcılığından təsirlənmişdi.

Ş. Filije öz rəsm əsərlərində daha çox dini mövzuları üstünlük verirdi (məsələn, «*Məsih mələklər ilə (1892)*») və Moris Deni əsərlərinə yaxın idi.

## Qalereya

Fayl:Charles Filiger 1863-1928, Notations chromatiques,Tête d'homme roux, mine de plomb et aquarelle 23,8x30,5cm,Musée du Louvre.jpg|*Qırmızı saçlı bir adamın portreti*
Fayl:Charles Filiger 1863-1928, Tête de jeune Breton,aquarelle,1896,Musée du Louvre.jpg|*Gənc bretanlının portreti (1896)*
Fayl:Charles Filiger,gouache sur papier, 71x36 cm, 1892, Ange gardien avec une guirlande,coll .privée.jpg|*Qoruyucu mələk (1892)*
Fayl:Filiger La Madonne entre deux anges.jpg|*Madonna və iki mələk (. 1892)*


Fayl:Charles filiger saint cecilia.jpg
Fayl:Charles filiger The Entombment.jpg
Fayl:Filiger Last judgement.jpg


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Coll, *Charles Filiger ( 1863-1928)* Petite Encyclopédie des Peintres de Bretagne. éd. Le Télégramme, 2001. Photos: Luc Robin. 32. p. 
* Antoine de La Rochefoucauld, article in *Le Cœur*, 1893.
* Félix Fénéon, article in *La Vogue*, September 1899.
* G. A. Aurier, in  *Mercure de France*, April 1891. Article on Filiger's works at the Salon des Indépendants, 1890.

## Xarici keçidlər
*Charles Filiger from History of Art
Maksim Mofra

**Maksim Mofra**, əsl adı *Maksimilian Emil Lui Mofra* (; 17 may 1861, Nant — 23 may 1918, , departament Sarta) — fransız rəssam-impressionist.

## Bioqrafiyası
Maksim Mofra , doğma şəhərindən olan iki rəssamların təsiri altında — Şarl və Alfred Ledük, 18 yaşında rəsm çəkməyə başladı. İlk olaraq həvəskar-rəssam kimi çıxış edirdi. Bir professional tacir kimi, 1884–1890-cı illərdə yalnız boş vaxtlarında rəsm çəkirdi. Bu illərdə, Mofra, impressionizm incəsənət cərəyanı ilə tanış oldu. 1890-cı ildə Mofra peşekar rəssam olmuşdur. Nant şəhərini tərk edərək Bretanda yaşamağa başlamışdır, burada Pol Qogen və Pol Serüzye ilə tanış olmuşdur. 1892-ci ildə Bretandan Parisə köçdükdən sonra, Mofra tanınmış Bato-Lavuar binasında məskunlaşan ilk rəssam idi. 1904-cü ildə bu binada Pablo Pikasso yaşamışdır. 1894-cü ildə Paris yerləşən *Le-Bark-de-Butvil* qalereyasında Mofranın ilk şəxsi sərgisi keçdi. 1896-cı ildə Mofra öz rəsm əsərlərini Paris salonunda sərgilədi.

## Qalereya

Fayl:Maxime Maufra - Douarnenez Paysage d'Octobre.jpg|*Duarnene. Oktyabr mənzərəsi (1896)*
Fayl:M maufra 12.jpg|*La-Roşel limanı. Toran*
Fayl:The Leguenay Bridge Bruges 1894.jpg|*Brüqdə körpü (1894)*
Fayl:Maxime Maufra - Thonier en mer.jpg|*Dəniz (1907)*
Fayl:Maufra23.jpg|*Dənizkənarında bağ*
Fayl:Church of Petit-Andelys (France) by Maxime Maufra.jpg|* Peti-Andelidə kilsə (1902)*.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qvardamar-del-Sequra

**Qvardamar-del-Sequra** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 35,58&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2017-cu ildə hesablamalara görə əhali 14716 nəfərə çatmışdır.

Əyalət paytaxt şəhərindən 35&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir.
## Qalereya

Dunas Guardamar.jpg| 
Castillo de Guardamar del Segura.jpg|Qəsr
Ayuntamiento de Guardamar del Segura.jpg|
Cabezolucerodama.jpg|


## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə 
* Ayuntamiento de Guardamar del Segura 
* Índice Estadístico Municipal de Guardamar del Segura
* Guardamar.com
* GB discoteca
* Puerto deportivo ''Marina de las dunas''
* guardamardelsegura.com
* Portal de la Dirección General de Administración Local de la Generalidad
* Web de turismo de Guardamar del Segura realizada por la Agencia Valenciana de Turismo
* Diccionario de Guardamarenco 
* Comparsa El Cid
Albatera

**Albatera** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 66,55&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 11821 nəfərə çatmışdır.

## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ayuntamiento de Albatera
* Índice de Estadística Municipal de Albatera
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Archivo Histórico Electoral
* Comparsa Templarios Albatera
Zodiak

**Zodiak** — Günəşin illik zahiri hərəkəti zamanı göy sferində cızdığı böyük göy dairəsi olan ekliptikanın təxminən 8° Şimal və ya Cənub hissəsini əhatə edən sahə. Ayın və vizual müşahidə olunan planetlərin trayektoriyası da zodiak qurşağındadır.

Qərb astrologiyasında və qədim astronomiyada zodiak hərəsi 30° coğrafi uzunluğu əhatə etməklə qabaca bürclərə uyğunlaşdırılan 12 işarəyə (hissəyə) ayrılmışdı: Qoç, Buğa,  Əkizlər, Xərçəng, Şir, Qız, Tərəzi, Əqrəb, Oxatan, Oğlaq, Dolça, Balıqlar.

12 astoloji işarə qalaktik koordinat sistemi və ya daha spesifikolaraq ekliptikanın qalaktik enliyinin əsası və Günəşin ekinoksdakı qalaktik uzunluğunun əsası olaraq mövqeləndirilməsinə şərait yaradan elliptik koordinat sistemi əmələ gətirir.

## Adlandırılması
Zodiak Yunanca "heyvan dairəsi" deməkdir. Zodiak bürclərinin yarıdan çoxunun adı heyvan adlarıdır. Zodiak adı da məhz bununla bağlıdır.

## Tətbiqi
Zodiak Roma erasında, Xaldey dövrünün(b.e.ə. I minilliyin əvvəllərində) Babil astronomiyasından miras qalan anlayışlara əsasən Helenistik astronomiyada ekliptika boyunca yerləşən ulduzların əvvəldən məlum olan siyahılarından istifadə olunaraq qeyd olunmuşdur . Zodiakın qurulması Ptolemeyin II yüzillikdən qalma ən böyük əsərlərindən biri olan Almagestdə təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Səadətabad bağı

**Səadətabad bağı** — 1544-cü ildə Səfəvilər dövründə şahın səfirlərlə görüşməsi üçün Qəzvin şəhərində salınmış bağ. Paytaxt Qəzvinə köçürüldükdən sonra burada bir neçə əlavə bağlar salınmış və imarətlər tikilmişdir.

## Tarixi
Səadətabad bağı 1544-cü ildə Qəzvin şəhərində tikilmişdir. İlk dövrlər bağ Səfəvilər dövlətinin ərazisində fəaliyyət göstərən səfirlərin şahla görüşdükləri yer kimi fəaliyyət göstərmişdir. Sonradan paytaxt Qəzvinə köçürüldükdən sonra ətrafda daha bir neçə bağ və imarətlər tikilmişdir. 1590-cu ilin səfəvi tarixçisi Qazi Əhməd Quminin «Xülasətut-təvarix» adlı kitabında yazdığı kimi, bağ və oradakı imarətlər Səfəvi dövrünün ən gözəl tikililərindən biri olmuşdur. Bağda Çəhəl Sütun Sarayı, Nadir şahın, qacarların və pəhləvilərin malikanələri yerləşib. Binaların bəziləri müxtəlif dövrlərdə dağılsa belə əksər binalar günümüzə qədər gəlib çatıb.

## Şəkillər

Sadat Abad Garden-Ghazvin (4).jpg|
Sadat Abad Garden-Ghazvin (5).jpg|
Sadat Abad Garden-Ghazvin (2).jpg|
Sadat Abad Garden-Ghazvin (1).jpg|


## Həmçinin bax
* Heydəriyyə mədrəsəsi
* Çəhəl Sütun Sarayı
* Səd əl-Səltənə karvansarası

## İstinadlar
Luiza Abbema

**Luiza Abbema** () — fransız rəssam, həykəltaraş və dizayner. «3-cü respublikanın rəsmi rəssamı» hesab edilirdi . Onun məqalələri  *Gazette des Beaux-Arts* və *L’Art* jurnallarında çap edilirdi.

## Bioqrafiyası və yaradıcılığı
Luiza Abbema 23 yaşında Sara Bernarın portretini çəkdikdən sonra məşhurlaşmışdır. Çarlz Çaplin, Jan-Jak Henner, Karol-Duran kimi tanınmış rəssamların tələbəsi olmuşdur. Bir çox tanınmış şəxslərin portretlərini çəkmişdir. Paris Salonu daimi iştirakçısı olmuşdur (mükafat 1881). Fəxri Legion Cəngavəri (1906) və Dekorativ Rəssamlar Cəmiyyəti Komitəsinin üzvü olmuşdur.

## Qalereya

Fayl:Louise Abbéma - A Game of Croquet.jpg|*«Kroket oyunu»*(1872)
Fayl:Bernhardt, Sarah (1844-1923) - 1875 - ritratta da Abbema, Louise (1858-1927).jpeg|*«[[Sara Bernar]]»*(1875)
Fayl:Jeanne Samary portrait by Louise Abbéma.jpg|*«[[Janna Samari]]<br> portreti»* (1879)
Fayl:Louise Abbéma.jpg|*«Aprel səhəri, [[Konkord meydanı (Paris)|Konkord meydanı]], Paris»* (1894)
Fayl:L. Abbéma Au Piano.jpg|*«Fortepiano»*(təx. 1880)
Fayl:Louise Abbéma La dame avec les fleurs 1883.jpg|*«Xanım güllər ilə»*(1883)
Fayl:Self-portrait by Louise Abbéma.jpg|*«Avtoportret»*(təx. 1900)
Fayl:L. Abbema Flora.jpg|*«Flora»*(1913)


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Luiza Abbemanın bioqrafiyası və rəsm əsərləri
Astabad nekropolu

**Astabad nekropolu** — Naxçıvanda, Astabad yaxınlığında orta əsrlərə aid qəbiristanlıq.

## Haqqında
Nekropolda müsəlman adəti üzrə dəfn edilmiş skeletlər aşkar olunmuşdur. Bəzi qəbirlərin üzərində sənduqə və daş qoç formasında abidələr olmuşdur. Baş daşlarının əksəriyyəti düşmüş və dağılmışdır; bəzilərinin üzərində ərəb qrafikası ilə kitabə saxlanmışdır. 1967–1971-ci illərdə Araz su qovşağının tikintisi ilə əlaqədar nekropol su altında qalmışdır.

## İstinadlar
Jorj Rutaqanda

**Jorj Rutaqanda** (tam adı: *Jorj Rutaqanda*, ; ) — Ruandalı hutu milisi İnterahamvenin ikinci vitse-prezidenti.

## Haqqında
Rutaqanda 1994-cü il Ruanda soyqırımına görə qismən məsuliyyət daşıyırdı. Prokuror Ceyms Stüart qeyd edirdi ki, "Jorj Rutaqanda olmasaydı, Ruanda soyqırımı baş verdiyi kimi işlənməzdi." O, 1994-cü ildə Kiqalidə radioda çıxış edərkən İnterahamve milisini bütün tutsilərin kökünü kəsməyə təhrik etmişdir. İddialara görə, Rutaqanda Kiqalidəki İnterahamve sığınacağında tutsi qadınlarını tutmuş, zorlamış və işgəncə etmişdir. Digər mənbələrə görə, Rutaqanda cadugər olduqlarına inandığı tutsi fahişələrini tutmuşdur.

Bu müddət ərzində Rutaqandanın öz milisini Ruanda ordusundan oğurlanmış təchizatlarla təmin etdiyi deyilir. Rutaqanda 10 oktyabr 1995-ci ildə tutulmuş və 26 may 1996-cı ildə Tanzaniyanın Aruşa şəhərinə göndərilmişdir. Soyqırım, insanlıq əleyhinə cinayətlər və qəsdən adamöldürmədə təqsirli bilinərək ömürlük azadlıqdan məhrum edilmişdir.

11 oktyabr 2010-cu ildə Benində cəzasını çəkərkən xəstəlikdən vəfat etmişdir.

## Populyar mədəniyyətdə
Hakim Kae-Kazim Ruanda oteli tarixi dram filmində Rutaqanda obrazını canlandırmışdır.

## İstinadlar
Zolaqlı lavrak

**Zolaqlı lavrak** və ya **Zolaqlı xanı** () — xanıkimilər dəstəsinə, Lavrakkimilər fəsiləsinə daxil olan növ. Atlantik okeanının Şimali Amerika sahillərində, Müqəddəs Lavrentiya çayı mənsəbindən Luizinannaya qədər olan ərazidə yayılmışdır. Xəzər dənizində yaşayan balıqların siyahısında adı çəkilir.

Zolaqlı lavrak gümüşü rəngli uzadılmış bədən quruluşuna sahibdir. Maksimal uzunluğu 200 sm-dir. İndiyənə kimi qeydə alınan ən böuük nümunə 57 kq-dır. Yetkin fərdlərin böyük əksəriyyəti 120 sm olur. Belə ehtimal edilir ki, bu balıqların ömür müddəri 30 ildir. Miqrasitya edən balıq növüdür. Kürüləməni şirin sularda gerçəkləşdirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Discord

**Discord** — istifadəçilər arasında mətn, şəkil, video və audio kommunikasiya sahəsində ixtisaslaşan videooyun icmaları üçün nəzərdə tutulmuş müəlliflik hüququ pulsuz VoIP tətbiqi və rəqəmsal yayım platforması. Discord Windows, MacOS, Android, iOS, Linux və veb-brauzerlərdə işləyir. 2023-cü ildən etibarən proqramın 200 milyondan çox aktiv istifadəçisi var.

9 oktyabr 2024-cü ildə həm Türkiyədə, həm də Rusiyada Discord qadağan edildi.

## Tarixçə
Discord 13 may 2015-ci ildə yayınlandı, əsasən Reddit sayəsində populyar oldu. Twitch yayıncıları və oyuncular bu tətbiqdən istifadə etməyə başladılar. 2015–2019-cu arasıda Discord proqramı oyuncu kütləsini hədəfləmişdi, amma çox yüksəlişə keçtikdən sonra 2020-ci ildə, topluluqlar və digər işlər üçün də istifadə oluna biləcəyini açıqladı.

Final Fantasy XIV və League of Legends kimi oyunlarda oyundaxili səsli rabitənin məcburi olduğunu və Skype və TeamSpeak kimi xidmətlərin bir çox mənfi cəhətləri olduğunu anlayan Ceyson Sitron, istifadəsi daha asan və daha müasir bir ünsiyyət vasitəsi hazırlamağa başladı.

Discord-da buraxıldı, noyabr 2015. Sitron-a görə, Discord daha çox Reddit platformasında reklam edildi, bəzi Reddit forumları (subreddit) öz söhbət serverlərini IRC xidmətindən Discord-a keçirdilər. Discord xüsusilə Yerli Şəbəkə (LAN) oyunçuları və Twitch yayımçıları arasında populyarlaşdı. Discord, yeni açıqlamasında, Discord tətbiqinin yalnız oyunçular üçün deyil, həm də "Sizin danışdığınız və vaxt keçirdiyiniz" şüarı ilə hər cür cəmiyyət üçün hazırlanacağını bildirdi.

## Versiyalar
Discordun Ümumi Test Versiyası (PTB), Kanarya (Canary), İdarəetmə Versiyası (Development Version) adlı üç versiyası var. Çox istifadəçi PTB versiyasını işlədir, Canary və Development versiyası daha yeni versiyadır digər versiyadan daha tez yenilənmə ala bilərlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Amerika lavrakları

**Amerika lavrakları** () — xanıkimilər dəstəsinə, Lavrakkimilər fəsiləsinə daxil olan cins. Cinsə daxil olan balıqlar Şimali Amerika ərazisində yayılmışdır. Zolaqlı lavraklar 1965-ci ildən Krasnodar diyarının sularında qeydə alınmışdır. Onlara Kuban çayında rastlamaq mümkündür.

## Növləri
* *[[Morone americana]]* — Ağ Amçerika lavrakı
* *[[Morone chrysops]]* — Ağ Amerika xanısı
* *[[Morone mississippiensis]]*
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Redovan

**Redovan** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 9,45&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 7467 nəfərə çatmışdır.
## Qalereya

Palacio Ayuntamiento de Redován IMG 2399-640x480.jpg| Sifariş Sarayı
Refugio en la Sierra de Callosa.jpg|Dağ sığınacağı
Redovan ermita 154581507.jpg|Sağlamlıq Ermitajının yeri
Redován desde la montaña y con su huerta al fondo.jpg| Dağdan Redovanın görünüşü


## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
* Ayuntamiento de Redován
* Índice estadístico municipal de Redován
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Redován en el Registro de Entidades Locales de la Generalidad Valenciana
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — Guía Turística
* Datos institucional Pais Valenciano
*  Fotografías y comentarios sobre Redovan 
*  Ruta Hernandiana
* Foro interactivo de Redovan
Rafal

**Rafal** () — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 1,60&nbsp;km² hissəsini əhatə edir.

2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 4181 nəfərə çatmışdır.

## Qalereya

Rafal 8 - Iglesia.jpg|
Rafal 7 - Esferofoto en Plaza e Iglesia.jpg|Fransisko Martinez Morales meydanı
Rafal 2 - Esferofoto de Plaza de España.jpg|İspaniya Plaza
Rafal 3 - Auditorio y Ayuntamiento.jpg|Şəhər salonu və auditoriya
Rafal 1 - Acceso.jpg|giriş
Rafal 6 - Ayuntamiento.jpg|Bələdiyyə binası


## Həmçinin bax
* Veqa-Baxa-del-Sequra
* Torrevyexa
* Pilar-de-la-Oradada

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə 
* Portal de Rafal 
* Ayuntamientos de la provincia de Alicante: Rafal
* Índice estadístico municipal de Rafal 
* Datos y cifras de los municipios de la provincia de Alicante
* Federación Valenciana de Municipios y Provincias — Guía Turística
Azərbaycan poçt indeksləri

**Azərbaycan poçt indeksləri** — Azərbaycanın poçt indeksləri 4 simvoldan ibarətdir. Dörd simvollu poçt kodu *AZNNNN* formatındadır. İlk iki rəqəm Azərbaycanın bölgələrini müasir idarələrə, o cümlədən Naxçıvan Muxtar Respublikası uyğun olaraq göstərir.

## Tarixi
1970–1991-ci illərdə Azərbaycan Sovet İttifaqının tərkibində olduqda, Sovet İttifaqının bütün ərazisi *37NNNN* altı rəqəmli poçt kodunu istifadə etmişdir. Müstəqillik qazandıqdan sonra, Azərbaycan indiki 4 rəqəmli rəqəmli kod formatına keçmişdir.

## Rayonlara görə indekslər

## Qeydlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Poçt indeksi
* Azərpoçt
* Azərbaycanın telefon kodları
* ISO 3166-2:AZ
* Azərbaycanın inzibati bölgüsü
* Azərbaycanın poçt və poçt markaları tarixi

## Xarici keçidlər
* 
*
1500 (dəqiqləşdirmə)

*1500 — il.
*1500 (ədəd) (**Minbeş yüz**) — say sistemində ədədlərdən biri.  
*E.ə. 1500 — il.
* AZ1500 — Cəlilabadın poçt indeksi.
*1500 Louisiana Street — Texasın Hyuston şəhərində yerləşən göydələn.
Həyat standartı

**Həyat standartı** — müəyyən bir coğrafi ərazidə, adətən bir ölkədə müəyyən sosial-iqtisadi sinif üçün əlçatan olan sərvətin, rahatlığın, əmlakın və ehtiyacların səviyyəsi. Həyat standartı özündə gəlir, işin keyfiyyəti və əlçatanlığı, sinfi fərqlər, yoxsulluq səviyyəsi, mənzilin keyfiyyəti və əldə edilə bilməsinin mümkünlüyü, zəruri ehtiyac mallarının alınması üçün tələb olunan iş vaxtı, ümumi daxili məhsul, inflyasiya dərəcəsi, hər il boş vaxtın miqdarı, keyfiyyətli səhiyyəyə əlverişli (və ya pulsuz) çatımlılıq, təhsilin keyfiyyəti və əlçatanlığı, həyat gözləntiləri, xəstəliyin baş vermə dərəcəsi, mal və xidmətlərin dəyəri, infrastruktur, milli iqtisadi artım, iqtisadi və siyasi sabitlik, azadlıq, ətraf mühitin keyfiyyəti, iqlim və təhlükəsizlik kimi faktorları ehtiva edir. Həyat standartı həyat keyfiyyəti anlayışı ilə yaxından əlaqədardır.

## Qiymətləndirilməsi
Həyat standartı, ümumən, adambaşına düşən real (inflyasiya da nəzərə alınmaqla) gəlir və yoxsulluq səviyyəsi kimi standartlarla qiymətləndirilir. Səhiyyənin keyfiyyəti və əlçatanlığı, gəlir artımı bərabərsizliyi, təhsil standartları kimi digər meyarlar da istifadə edilir. Müəyyən mallara çatımlılıq (məsələn, hər 1000 nəfərə düşən soyuducu sayı), eləcə də həyat gözləntiləri kimi sağlamlıq meyarları da buna nümunədir. Bu, bir növ müəyyən bir dövrdə və ya yerdə yaşayan insanların öz ehtiyaclarını və (və ya) istəklərini təmin edə biləcəyi asanlıqdır.

"Standart" sözünün əsas məğzi həyat keyfiyyəti ilə ziddiyyət təşkil edə bilər. Belə ki, sonuncu maddi həyat standartları ilə yanaşı, insan həyatını təşkil edən qeyri-maddi aspektləri də, məsələn, asudə vaxt, təhlükəsizlik, mədəni resurslar, sosial həyat, fiziki sağlamlıq, ətraf mühitin keyfiyyəti məsələlərini də nəzərə alır. Belə qərarlar vermək üçün rifah halının ölçülməsinin daha mürəkkəb vasitələrindən istifadə etmək lazımdır, lakin bu da olduqca siyasi xarakterlidir; odur ki, həm də mübahisəlidir. Hətta oxşar maddi həyat standartları olan  iki dövlət və ya cəmiyyətdə əslində həyat keyfiyyəti faktorları onlardan birini müəyyən fərd və ya qrup üçün daha cəlbedici edə bilər.

## Həmçinin bax
* Cini indeksi
* İnsan İnkişafı İndeksi
* İqtisadi Azadlıq İndeksi
* Həyat keyfiyyəti
* Adekvat həyat standartı hüququ
* Ümumi fertillik dərəcəsi
* Həyat keyfiyyəti indeksi
* İş vaxtı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*''Sənaye inqilabı və həyat standartı'', Freddi Madero
*''Həyat Standartları üzrə Komissiya''
Zəminə Həsənova

**Zəminə Həsən qızı Həsənova** () — Azərbaycanın ilk qadın metallurqu, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1960), Sumqayıtın fəxri vətəndaşı.

## Həyatı
Zəminə Həsən qızı Həsənova 1922-ci ilin mayın 10-da Sumqayıtda, indiki Corat qəsəbəsində anadan olub.

O əmək fəaliyyətinə Sumqayıt Elektrik Stansiyasında başlayıb. Sovet dövründə Energetika Birliyinin sədri vəzifəsində çalışıb və yaşayış binalarının bünövrəsinin qoyulması ilə məşğul olub. Böyük Vətən Müharibəsi illərində Bakının vətəndaş müdafiəsi sistemində fəaliyyət göstərib. Müharibədən sonra əmək fəaliyyətini "Boruprokat" zavodunda operator kimi davam etdirib. Daha sonra briqadir vəzifəsində çalışıb. Həsənova 1970-ci ildə isə baş briqadir olub və həmin zavodda 4 briqadaya rəhbərlik edib.

Z. Həsənova Azərbaycanın ictimai həyatında da fəal iştirak edib. Məktəbli uşaqlar üçün yaradılan "Horizont 8" klubunun təşkilatçılarından biri olub. O, dəfələrlə Sumqayıt Şəhər Şurasının deputatı seçilib, VI Çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı olub.

SSRİ-nin Ali Sovetinin Prezidiumunun qərarı ilə 7 mart 1960-cı ildə Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə və əmək fəaliyyətindəki uğurlarına görə Lenin ordeni və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı və "Oraq və Çəkic" qızıl medalı təltif edilib. 1969-cu ildə isə Sumqayıtın fəxri vətəndaşı adına layiq görülüb. 2002-ci ilin 2 oktyabr tarixində Azərbaycan Prezidentinin Sərəncamıyla Zəminə Həsənova elm, təhsil, mədəniyyət, iqtisadiyyat sahəsində göstərdiyi fəaliyyətinə və böyük əməyinə görə, Azərbaycan Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.

Zəminə Həsənova 2006-cı ildə Sumqayıt şəhərində vəfat edib və onun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün yaşadığı binaya xatirə lövhəsi vurulub. Görkəmli metallurq Z. Həsənovaya Ələkbər Tağıyevin bəstələdiyi, sözləri R. Zəkaya məxsus "Zəminə" adlı mahnı həsr olunub və müəllifinin Z. Əliyeva olduğu kitab da yazılıb.

## İstinadlar
Aşil Amperör

**Aşil Amperör** (; ) — fransız rəssam-impressionist, Pol Sezan dostu.

## Bioqrafiya
Aşil Amperör 16 sentyabr 1829-cu ildə Eks-an-Provans şəhərində cırtdan və qozbel kimi anadan olmuşdur. O, 1844-1856-cı illərdə Eks şəhərində rəsm dərsləri alırdı. 

1857-ci ildən etibarən o, tez-tez Parisə gedir və orada Tomas Kuturun məktəbində oxumağa başlayır. Uğur qazanmaqda israrlı olan Aşil küçələrdə yaşamaq ehtimalından qorxmadan hər yerdən kömək istəyirdi. Hətta məktublarında belə yazırdı:  

## Karyera
Aşil Amperör Parisdəki ilk sərgisindən bir gün əvvəl kətanına lak çəkmişdi. Ertəsi gün rəsm parça-parça olmuşdu. Travma aldığından o, bir daha heç vaxt lak istifadə etmədi və bu, onun çoxlu rəsmlərinin itməsi ilə izah olunur. 

Ancaq Cozef Ravaysunun oğlu sayəsində bəzi rəsmlər bu günə qədər qorunub saxlanılıb. Təsadüfən ondan Luvr Muzeyi üçün bir rəsm əsəri sifariş olundu və o, bunun üçün 1000 frank qazandı. Bu o dövr üçün böyük məbləğ idi. Bu pul ona bəzi borclarını ödəməyə və 1873-cü ilin oktyabrında Eks şəhərinə geri qayıtmağa imkan verdi. Aşil Amperör 1873-cü ildə Eks şəhərində Yoahim Qasketlə tanış oldu və Yoahim rəssamın ölümünə qədər ən yaxşı dostuna çevrildi.

Aşil Amperör Eks şəhərində olarkən Le Tolonedə rəsm çəkməyi xoşlayırdı. O, dikbaş və inadkar olması ilə tanınırdı. Yoahim Qasket bir dəfə onun "sarsılmaz cəsarəti və qüruru"ndan bəhs etmişdi, elə bir insan ki, ölüm yatağında belə "dünyanın gözəlliyinə, incəsənətinə və dahiliyinə" inamını qoruyub saxlamışdı.

Baxmayaraq ki, o, Pol Sezan ilə 1861-ci ildə Parisdə tanış olub yaxın dost olmuşdu, amma Sezanın üslubunu qəbul etməmişdi. O, Tisian Veçellioya və Eduard Maneyə qarşı böyük həvəs bəsləyirdi. Sezan bir dəfə dedi: "Yaxşı, o, uğur qazana bilmədi. Amma yenə də o, medal və mükafat qazananların hamısından daha çox rəssam idi".

## Vəfatı
Aşil Amperör 8 yanvar 1898-ci ildə vəfat edib.  və Sen-Pyer qəbiristanlığında dəfn olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Portrait of Achille Emperaire, by Paul Cézanne
*