open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elçilik

**Elçilik** — qızbəyənmədən sonrakı xalq adətidir. Elçilik əsaən qızın və ya ailəsinin haqqında məlumat yığıldıqdan sonra olur.  Azərbaycan  adətlərinə görə elçilik prosesi çox zəngindir. Evlilik 2 mərhələdən ibarət olmuşdur. 1-ci mərhələ. Belə ki, qızı almağa qərar verildikdən sonra ana ata və ya yaxın adamlardan kimsə qız evinə gedər qız evinin ağzını yoxlayardılar. Buna “söz alma”, “hə alma deyilir”. Əgər qız evinin razılığı olarsa elçilik tarixi dəqiqləşdirilir. Yox əgər qız evi razı deyilsə bu oğlan evi üçün pis olduğundan bu hadisəni gizli saxlanılması istənilir. 2-ci mərhələdə isə qız evindən hə alındıqdan sonrakı mərhələdir. Belə ki, oğlan tərəfdən ağsaqqallar, valideynlər və yaxın qohumların iştirak etdiyi böyük elçilik olur. Belə ki,onlar razılaşdıqları zamanda qız evində olurlar. Sədərək bölgəsində qızı vermək istəməyəndə bir uşaq gələnlərin ayaqqabılraını cütləyib yola tərəf çevirir. Bunun mənası “gəldiyiniz kimi gedin” deməkdir. Şahbuz, Babək, Culfa rayonlarının bəzi kəndlərində isə vəziyyətdən asılı olmayaraq çay verilir. Bu zaman elçi gələnlər ” biz şirin çaya gəlmişik” deyerlər. Qız verildikdə isə şirin çay içilər. Hə cavabı alındıqdan sonra oğlanın anası qıza qırmızı yaylıq və üzük verər. Bu xalq dilində “bəlgə ” adlanır.

## İstinadlar
Brayson Tiller

**Bryson Djuan Tiller** () — Amerika müğənnisi, söz yazıçısı, repperi. 2015-ci ildə ilk albomu olan "Trapsoul" çıxmışdır.

## Diskoqrafiya
* Trapsoul (2015)
* True to Self (2017)
* Anniversary (2020)
* Bryson Tiller (2024)

## İstinadlar
Mətin Eynullayev

**Mətin Balasən oğlu Eynullayev** () – Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəisi (2021-ci ildən), Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin İdarə Heyətinin sədri (2020-ci ildən), vergilər nazirinin (2018–2019) və təhsil nazirinin (2017–2018) sabiq müavini, 3-cü dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri (2018).

## Həyatı
Mətin Balasən oğlu Eynullayev 1975-ci il 22 mart tarixində Bakı şəhərində anadan olub. Evlidir, 2 övladı var.

1992–1997-ci illər – Bakı Dövlət Universitetində təhsil alıb və hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

## Əmək fəaliyyəti
1998–2002-ci illər – Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin nəzdində Əlillərin Sosial Müdafiə Fondunda baş hüquqşünas vəzifəsində çalışıb.

2002–2007-ci illər – Özəl sektorda çalışıb.

2007–2009-cu illər – Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyində baş məsləhətçi vəzifəsində çalışıb.

2009–2013-cü illər – Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsində sektor müdiri, şöbə müdirinin müavini, şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.

2013–2017-ci illər – Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyində Aparat rəhbərinin müavini, Aparat rəhbəri vəzifəsində çalışıb.

11 yanvar 2017-ci il – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə təhsil nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilib.

17 yanvar 2018-ci il – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə vergilər nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilib.

27 dekabr 2018-ci il – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri xüsusi rütbəsi verilib.

13 may 2020-ci il – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəis müavini vəzifəsinə təyin edilib və Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəisi səlahiyyətlərini icra edib.

19 avqust 2020-ci il – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin İdarə Heyətinin sədri təyin edilib.

6 may 2021-ci il – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib.

16 may 2022-ci il — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "AzerGold" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Müşahidə Şurasının sədri təyin edilib.

## Mükafatları
22 iyun 2015-ci il – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Hinlopenbrin buzlağı

**Hinlopenbrin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın şərqində yerləşir. Onun sahəsi 1 250 km²-dir. Uzunluğu isə 70 km-dir.

## İstinadlar
İnsan genomu layihəsi

**İnsan genomu layihəsi** () — 1990-ci ildən başlanmış, 2000-ci ildə isə genomun ilkin strukturu, 2003-cü ildə isə genom tam təyin edilmişdir. Lakin buna baxmayaraq, hələ də genomun bəzi hissələrinin əlavə analizi bitməmişdir. Əsasən analizlər ABŞ, Kanada və Böyük Britaniyanın universitetlərində və tədqiqat mərkəzlərində yerinə yetirilmişdi. Genomun tərkibindəki aminoturşuların və nukleotidlərin ardıcıllıqlarının təyin edilməsi, dərmanların hazırlanması və insan bədəninin quruluşunu anlamaq üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
: http://www.vokrugsveta.ru/article/239630/
Fillipsit

**Fillipsit** — mineral, seolit, (0,5 Ca, Na, K)3 [Al3Si5O16]×6H2O. 

## Haqqında
Filipsit - monoklinik, psevdorombik, {001}, {021}, {110} üzrə keçmə ikiləşmə. Aqreqat: radial-şüalı, sfelorit. Bazaltların badamcıqlarında, istisu bulaqlarında çö­kür. Okeanların pelaqik çöküntülərinin xarakterik autigen mineralı. Tək-tək prizmatik kristallar, həmçinin onların, adətən, xaçabənzər bitişmələri şəklində rast gəlinir. Kiçik sü­rətli çöküntütoplanma şəraitlərində palaqonitin dəyişməsi nəticəsində yaranır. Növ müx­təlifliyi: Uelsit.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Osqarfonna buzlağı

**Osqarfonna buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın şimalında, Nyu-Frisland yarımadasında, Viyde-fiord və Lomfiord körfəzləri arasında yerləşir. Onun sahəsi 1 230&nbsp;km² təşkil edir. Buzlaq öz adını German-skandinav mifologiyasından almışdır.
## İstinadlar
Edgeyoyukulen buzlağı

**Edgeyoyukulen buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Edj adasında yerləşən buzlaq. Onun sahəsi 1 365&nbsp;km²-dir. Bu isə ada ərazisinin 3-də bir hissəsini təşkil edir. Buzlağın qalınlığı 250 metrdir. 
## İstinadlar
Nal dərəsi qayaüstü təsvirləri

**Nal dərəsi qayaüstü təsvirləri** — Bu təsvirlər 2016-ci ildə Culfa rayonun Gülüstan kəndi ərazisində, Nal dərəsində tərəfimizdən qeydə alınaraq tədqiqata cəlb edilmişdir. Tədqiqat zamanı müəyyən edilmişdir ki, Gəmiqaya təsvirləri kimi onlar da çızma və döymə üsulu ilə, sxematik xarakterdə, müyyən süjetdə çəkilmişlər. Ən çox dairəvi və yarımdairəvi rəsmlərdən istifadə edilmişdir. Bundan başqa nöqtə, sxemaktik xarakterli işarələr də çəkilmişdir. Gəmiqaya təsvirlərində olduğu kimi orada da  müəyyən süjetlər əks olunmuşdur. Qayaüstü təsvirlərdə insanların dini ideoloji görüşləri ilə yanaşı qədim türk mədəniyyətinə aid elementlərin müşahidə edilməsi, onların bənzərlərinin türk damğaları içərisində olması Naxçıvan Muxtar Respublikasının qədim və zəngin tarixə malik olduğunu, bu bölgənin tarixən prototürk mədəniyyətinin mərkəzlərindən biri olduğunu sübut edən yeni elmi faktlardandır.Abidə e.ə II-I minilliklərə aiddir.

## İstinadlar
İrlandiya İstiqlaliyyət müharibəsi

**İrlandiya İstiqlal müharibəsi** () və ya **Anqlo-İrland müharibəsi**— İrlandiya Respublikaçı Ordusu'nun Britaniya İmperiyasına və İrlandiyadakı hərbi qüvvələrinə qarşı müharibəsi.

21 yanvar 1919-da İrlandiya Krallıq Polisinə  Solohedbegdəki pusqu ile başlayan müharibənin əvvəlində İrlandiya Respublikası Dublində İstiqlaliyyət bəyannaməsini qəbul etmişdi. Sonralar İrlandiya Respublikaçı Ordusu adını alacaq olan İrlandiya Könüllüləri  İrlandiya Krallıq Polisi və Birləşmiş Krallıq Silahlı Qüvvələrinə aid hərbi bazaları hədəf aldı, bölükləri pusquya düşürdü, silahlarını ələ keçirdi və bəzi hərbi bazaların ləğv edilməsinə səbəb oldu. Britaniya Hökuməti,İrlandiya Krallıq Polisinə Britaniyadan dəstək göndərdi. Qara və Narıncılar və Auxiliary Division olaraq bilinən dəstək birlikləri özbaşınalıqları və sivillərə qarşı törətdikləri cinayətlərlə tanınmağa başlandı. Bu səbəbdən İrlandiya İstiqlal müharibəsi həm də  Qara və Narıncılar müharibəsi və ya Narıncılar müharibəsi olaraq da bilindi
.

1920-ci ilin sonuna qədər silahlı münaqişələrdə təxminən 300 nəfər öldürülsə də, o ilin noyabr ayında şiddət hadisələrində böyük bir artım oldu. Qanlı Bazar olaraq bilinən 21 noyabr 1920-də 14 Britaniyalı kəşfiyyat əsgəri səhər saatlarında Dublində öldürüldü və günortadan sonra bir futbol oyununda İrlandiya Krallıq Polisi azarkeşlərin üzərinə atəş açaraq 4 nəfəri öldürdü, 65 nəfəri yaraladı. Bu hadisədən sonra, 17 Auxiliary əsgəri İRO trəfindən Korkda pusquya düşürülərək öldürüldü. Britaniya Hökuməti bu hadisələrdən sonra İrlandiyanın bir çox yerində hərbi vəziyyət elan etdi. Kork şəhər mərkəzi dekabr ayında tamamilə yandırıldı. Sonrakı 7 ay içində artan şiddət hadisələrində 1000 nəfər öldü, 4500 nəfər aktivist həbs edildi. Döyüşlər, əsasən , Munster, Dublin və Belfastda gedirdi. Silahlı atışmalardan meydana gələn insan itkilərinin %75-dən çoxu bu 3 ərazinin payına düşürdü. Şimalda və xüsusən də Belfastda meydana gələn şiddət hadisələrinin məzhəb xarakterli olması və həlak olanların içində katolik sivillərin sayısının sürətlə artması diqqətdan yayınmırdı.

11 iyul 1921-də atəşkəs elan edilsə də, silahlı toqquşmalar şimal-şərq ərazilərdə dəvam etməkdə idi.

## Həmçinin bax
* Şinn Feyn
* Pasxa üsyanı

## İstinadlar

## Mənbə
Bartlett, Robert (1997). *A Military History of Ireland*. Penguin
Lowe, W.J. (2002), *<nowiki/>'The War against the RIC, 1919–21',* Eire-Ireland
Cottrell, Peter (2006), *The Anglo-Irish War, The Troubles, 1913–23*, Oxford: Osprey Publishing
İlikliqaya yaşayış yeri

**İlikliqaya yaşayış yеri** — Ordubad rayonunun Tivi kəndi ərazisində, kənddən şərqdə, Dəmyələr nеkrоpоlundan qərbdə, qumluq ərazidə yеrləşir. Abidənin yеrləşdiyi yеr хalq arasında «Bənövşə qumluğu» adı ilə tanınır.

Yaşayış yеrində  aparılan arхеоlоji araşdırma zamanı  müəyyən оlunmuşdur ki, buradakı yaşayış еvlərinin çохu dağılmışdır. Оnların yеrində daş yığınları, tоrpaq qarışıq təpəciklər, üzərini оtlar örtən dördkünc fоrmalı çalalar qalmışdır. Abidədəki yaşayış binalarının bir qismi оvalvari fоrmalı təpənin üzərindəki düzənlik ərazidə salınmış, bir qismi isə dərənin qırağında, bulağın yanında tikilmişdir. Yaşayış yеrinin sahəsi 2 hеktardan artıqdır. Оrada mədəni təbəqə çох az miqdarda (0, 5-1m qalınlığında) saхlan-mışdır. Mədəni təbəqə kül qarışıq tоrpaq laylarından ibarətdir. Abidədən əldə olunmuş arxeoloji materiallar Sоn Tunc-Еrkən Dəmir dövrünə aid bоz və çəhrayı rəngli kеramika məmulatlarından (küpə, kasa, çölmək və b. tipli gil qablar), daş əmək alətlərindən (dən daşı, sürtgəc, dəstə) ibarətdir. Abidə e.əII minilliyin sonu-I minilliyə aiddir. .

## İstinadlar
İlikliqaya nekropolu

**İlikliqaya nekropolu** — Ordubad rayonunun Tivi kəndi ərazisində, eyni adlı qədim yaşayış yerindən qərbdə, Dəmyələr nekropolunun yaxınlığında yerləşən nekropol. Sahəsi 0,5 hektara yaxındır. Yerləşdiyi ərazi zəngin bitki örtüyünə malikdir. Nekropol qumluq ərazidə, yamacda yerləşdiyindən güclü təbii aşınmaya məruz qaldığından onların planını çıxarmaq çətinlik törətmişdir.. Aparılan kəşfiyyat xarakterli tədqiqatlar nəticəsində abidədən boz və çəhrayı rəngli gil qablar toplanılmışdır. Nekropoldan əldə olunmuş maddi-mədəniyyət nümunələri son tunc-erkən dəmir dövrü üçün (e.ə. II minilliyin sonu-I minilliyin əvvəli) xaraktеrik olub, abidənin həmin dövrə aid olduğunu göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Konqsvegen buzlağı

**Konqsvegen buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq Konqs-fiorddan cənub-şərqdə VII Hokon Torpağı ilə II Oskar Torpağı arasında yerləşir. Onun uzunluğu 20 km, sahəsi 105 km²-dir.

## İstinadlar
İtonbrin buzlağı

**İtonbrin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Şimal-Şərq Torpağı adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın qərb ahillərində, Valenberq-fiord körfəzi sahilində yerləşir. Onun sahəsi 1 070&nbsp;km²-dir. Buzlaq öz adını İton kollecindən almışdır. 
## İstinadlar
Niall Vatson

**Niall Robert Vatson** (15 iyun 2000-ci ildə anadan olub) — *Akkrinqton Stenli* klubundan icarə əsasında *Rankorn Linnets* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusu.

## Klub karyerası
O, peşəkar karyerasında debütünü 19 sentyabr 2017-ci ildə *Midlsbro U-23* klubu ilə oyunda etmişdir. O, ikinci hissədə Mexi Leakok-MakLeodu əvəz etmişdir. EFL Trofeyi görüşündə Akkrinqton Midlsbro klubuna 3–2 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

22 yanvar 2018-ci ildə Vatson Şimali Premyer Liqası klublarından olan *Marine* klubuna icarəyə verilmişdir.

2018-ci ilin avqust ayında Vatson *Rankorn Linnets* klubuna mövsüm sonuna qədər icarəyə verilmişdir.

## Karyera statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Runcorn Linnets F. C. profile
Coş Hmami

**Coşua Macid Hmami** (17 dekabr 1999-cu ildə anadan olub) — Uels Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Nyu Seynts klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusu.

## Klub karyerası
O, peşəkar karyerasında debütünü 30 dekabr 2017-ci ildə *Qrimsbi Taun* klubu ilə oyunda etmişdir. O, ikinci hissədə Billi Kini əvəz etmişdir. EFL Liqa İki görüşündə Akkrinqton Qrimsbi klubuna 3-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

2018-ci ilin may ayında Hmami Uels Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Nyu Seynts klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## Karyera statistikası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Andre Klennon

**Andre Antoni Klennon** (15 avqust 1989-cu ildə anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Keşlə klubunda hücumçu kimi çıxış edən Yamaykalı peşəkar futbolçu.

## Karyerası

### Klub
Klennon Yamayka, Vyetnamın *Vaterhaus*, *Lam Donq*, *Arnett Qardens* klublarında çıxış etmişdir. 2015-ci ilin sentyabr ayında Klennon 2015-ci il mövsümünün sonuna qədər *VPS* klubuna icarəyə verilmişdir.

2018-ci ilin yanvar ayında Klennon Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Keşlə klubu ilə 2017-18 mövsümünün sonuna kimi müqavilə imzalamışdır.

### Milli komanda
O, 2011-ci ildə Yamayka milli futbol komandası ilə debüt etmişdir.

## Milli karyera statistikası

## İstinadlar
Yazqulam buzlağı

**Yazqulam buzlağı** — Tacikistanın Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayətinin Qərbi Pamir ərazisində yerləşən dərə buzlağı. Yazqulam silsiləsinin şimalında yerləşir. Həm də Yazqulam çayının mənbəyini təşkil edir. Buzlaq 19,5&nbsp;km uzunluğa, 25,5&nbsp;km² sahəyə malikdirlər . 3600 metr yüksəklikdə buzlaq bitir. 
## İstinadlar
Çatalca

**Çatalca** () — İstanbul ilinin ilçəsi. 26 iyun 1926 tarixində yaradılan Çatalca rayonunun əhali sayı 68,935 nəfərdir (2016-cı ilin statistikasına görə). Rayon cənubda Böyükçəkməcə, qərbdə Silivri və Təkirdağ, şərqdə Avcılar, Kiçikçəkməcə və Qaziosmanpaşa məhəllələri ilə əhatə olunmuşdur. 1291&nbsp;km² sahəsi olan Çatalca rayonu 40 məhəllədən ibarətdir.

## Coğrafiya
İlçənin ərazisi 1.291&nbsp;km²-dır. Bu ərazin böyük əksəriyyəti meşələrlə örtülüdür. Sahil uzunluğu 135&nbsp;km təşkil edir. İl mərkəzinə məsafə isə 55&nbsp;km-dir. Cənubda Böyükçəkməcə, qərbdə Silivri və Qaziosmanpaşa ilçələri ilə qonşudur. Şərqdəki qonşuları, Avcılar və Kiçikçəkməcədir. Ərazi etibarilə İstanbulun ən böyük ilçəsidir. İlçənin Qara dəniz sahilinin şimal hissəsində Ulduz dağlarının davamı olan meşələrlə örtülü yüksəklikləri yer alır. Meşənin cənubundan etibarən məhsuldar düzənliklər başlayır. İstanbulun içməli suyu ilçə sərhədləri içindəki Durusu gölü və Böyükçəkməcə su anbarından təmin edilir. Ulduz dağları başda olmaq üzrə Durusu gölündə su daşıyan bir çox irili-xırdalı dərə vardır.

## İqtisadiyyatı
İlçənin iqtisadiyyatı heyvandarlıq, kənd təsərrüfatı və sənayeyə əsaslanır. Sənaye bitkisi olan günəbaxan, kənd təsərrüfatı sahələrində ən çox əkilən məhsullardandır. Bunlardan başqa arpa, yemiş, qarpız və müxtəlif tərəvəzlər də ən çox əkilənlər arasındadır. Çatalca rayonunda əhəmiyyətli dərəcədə heyvani qida istehsal olunur. Kərə yağı, pendir və qatıq bunların başlıcalarıdır. Çatalca rayonundakı daş karxanalarından əhəmiyyətli dərəcədə qrafit çıxarılır. Şəhər, bir çox sənaye təşkilatına sahibdir. Başlıca firmalar olaraq Harput Tekstil, Dünya Tekstil, Ağdaş Tekstil və müxtəlif gömrük saxlama sahələri Çatalca atanın aparıcı müəssisələri arasında yer alır. Frakiya Sərbəst Bölgəsi Çatalcada yer alır. Bundan başqa, Çatalca da 60 meqavatt gücündə 20 ədəd külək elektrik stansiyası da var.

## Qeydlər
* Türkiyə Statistika Qurumunun Ünvana Əsaslanan Əhali Qeydiyyat Sistemi 2013 məlumatlarına görə Çatalcada oxuma-yazma qabiliyyəti 99%-dir.
* Bizansın əlindən çıxıb Osmanlılara keçməsi dəfələrlə təkrarlanıb. İlk dəfə I Murad dövründə 1373-cü ildə olmuşdur. Son dəfə isə Fateh dövründə Osmanlılara keçdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abnormalize

— Yaponiyanın "Ling Tosite Sigure" rok qrupunun "*[[I'mperfect]]*" albomunun 2-ci sinqlı. "Sony Music Entertainment Japan" tərəfindən 14 noyabr 2012-ci ildə buraxılmışdır. Mahnı 2012-ci ildə *"[[Psycho-Pass]]"* anime serialının ilk 12 seriyasının açılış mahnısı olmuşdur.

## Trek siyahısı

;Məhdud nəşr

## İstinadlar
Qırxlar qalası

**Qırxlar qalası** — Culfa rayonunda Əlincə qaladan qərbdə yerləşən arxeolagi abidədir. Qala təpənin relyefinə uyğun olaraq üçbucaq formasında tikilmişdir. Qala divarının eni 1,65 metrdir. Divarlar sökülüb dağıdıldığından onların yalnız bünövrəsi qalmışdır. Qalanın içərisində dördkünc formalı yaşayış binalarının qalıqları vardır. Onlar orta həcmli qaya parçalarından tikilmişdir. Qalanın sahəsi 136 m-dir. Tədqiqat zamanı qalanın ərazisindən şirsiz və şirli keramika nümunələri aşkar edilmişdir. Aşkar edilmiş keramika nümunələrinə əsasən qalanı XI–XV əsrlərə aid etmək olar.

## İstinadlar
Henley Pasport İndeksi

**Henley Pasport İndeksi** ()  — dünya ölkələrinin vətəndaşlarının səyahət azadlığının səviyyəsini araşdıran şirkət. 2006-cı ildən etibarən *Henley & Partners Visa Restrictions Index* ("Henley və Tərəfdaşları Viza Məhdudiyyətləri İndeksi") adlanan, 2018-ci ilin yanvarından isə indiki adını alan bu indeks Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının tərəfdaşlığı, eləcə də dünya üzrə məlumat mənbələri ilə bütün ölkələrin və ərazilərin viza tələblərini analiz etməkdədir.

## Siyahı
1 aprel 2020-ci ildəki hesablamaya görə 191 ölkəyə vizasız və ya vizanı girişdə almaqla daxil olmaq olan Yapon pasportu hazırda ən güclü pasport hesab olunur. İkinci yerdə isə 190 ölkəyə rahat daxil ola bilən Sinqapur pasportu qərarlaşıb. Aşağıdakı siyahıda pasportları ilk 10-luğa daxil olan 27 ölkə göstərilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Henley Tərəfdaşları Pasport İndeksi 2016
Getinaks

**Getinaks** – kağız əsaslı laylı plastik. Elektrotexnikada istifadə olunan getinaksın hazırlanması üçün sulfat sellüloz kağızdan (o sulfit sellülozadan fərqli olaraq daha aşağı turşuluğa, yüksək termiki sabitliyə və möhkəmliyə malikdir) və ya sulfit-əski kağızdan istifadə edirlər.

Getinaksın istehsalı zamanı bağlayıcı material kimi fenolformaldehid, epoksifenol və melaminformaldehid qatranlarından, bəzən isə epoksifenolanilin-formaldehid və sidikcövhəri formaldehid qatranından istifadə olunur. Hopdurulmuş kağızdan hazırlanmış materiallar daha yaxşı elektrik izolyasiya xassələrinə malikdir, əsasən də rütubət yüksək olan şəraitlərdə. Əsasən də çap diaqram plitələrinin istehsalı üçün kimi istifadə olunur.

Getinaksdan hazırlanan hissələri, əsasən mexaniki emal üsulu ilə hazırlayırlar: ştamplama, frezerləmə, mişarlama, deşmə və yonma. Oda davamlılığı aşağı olduğuna görə hal-hazırda əsas elektron cihazlarının hazırlanmasında getinaksdan istifadə edilmir. Onun əvəzinə oda davamlılıq, möhkəmlik, falqaya yapışma və s. elektronika qurğularında əhəmiyyət kəsb edən digər parametrlərə görə getinaksdan üstün olan tekstolitdən (əsasən steklotekstolitdən) istifadə olunur.

## İstinadlar
# Андреев Н. Х., Малахов А. И., Фуфаев Л. С.'' Новые материалы в технике. — М.: Высш. школа, 1968. — С. 246. — 368 с.
# ГОСТ 2718 – 74. ГЕТИНАКС ЭЛЕКТРОТЕХНИЧЕСКИЙ ЛИСТОВОЙ. Технические условия
# Унификация и модульность телевизионных приёмников (рус.) // Википедия. — 2017–12-05.
Fillit

**Fillit** — sıx qara ipək parıltılı şist süxurları; kvars, bəzən xlorit qarışıqlı silisit və biotit, albitdən təşkil olunmuşdur. Gil şistlərinin metamorfizmi nəticəsində əmələ gəlir, lakin onlardan fərqli olaraq, tərkibində gil mineralları olmur. Metamorfizləşmə dərəcəsinə görə gil şistlərilə mika şistləri arasında keçid təşkil edir.

## Fillitləşmə
Fillitləşmə  gil şistlərinin regional metamorfizm şəraitində dəyişilmə prosesidir; süxurun sıxlaşması, maddənin yenidən kristallaşması, kristal dənələrinin böyüməsi və gil minerallarının serisit, biotit və xloritə çevrilmə prosesləri. Fillitləşmə nəticəsində fillitlər əmələ gəlir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Cacıqlı qayaüstü təsvirləri

## Çaçıqlı qayaüstü təsvirləri
Bu təsvirlər Ordubad rayonun Tivi kəndi ərazisində qeydə alınmışdır. Onlar Gəmiqaya petroqliflərində olduğu kimi insan, heyvan təsvirlərinə, astral rəsmlərə bölünürlər. Təsvirlər döymə və cızma üsulu ilə çəkilmişdir. heyvan təsvirləri keçi, maral, canavar və digər rəsmlərdən ibarətdir. Onların əksəriyyəti keçi təsvirlərindən ibarətdir. Qayaüstü təsvirlərin bir çoxu nisbətən sadə çəkilmişdir. Bəziləri isə müxtəlif işarələrlə, damğalarla birlikdə verilmişdir. Aşkar olunmuş belə qayaüstü rəsmlərdən birində döymə üsulu ilə dağ keçisi və tısbağa təsvir olunaraq insanların dini-ideoloji görüşləri, mifik düşüncə tərzi ilə bağlı müəyyən kompozisiya əks eolunmuşdur.insan təsvirlərindən bir qismi təklikdə çəkilmişdir, bəziləri isə heyvan və astral rəsmləri ilə birlikdə verilmişdir. Təsvirlərdən birində cızma üsulu ilə qabaqda keçi, onun arxasında əlində dəyənək tutmuş insan hərəkət vəziyyətində verilmişdir. Təsvirlərdə qədim türk mədəniyyətinə aid elementlərin geniş yayılması Naxçıvanın tarixən prototür mədəniyyətinin əsas mərkəzlərindən biri olmasını, bu ərazidə türk etnoslarının yaşadığını sübut edir. Qayaüstü təsvirlər e.ə II–I minilliklərə aiddir.

## İstinadlar
Kabildə hotelə hücum (2018)

**Kabildə otelə hücum** — Kabildəki *Qitələrarası Otel Kabil*ə edilən silahlı hücum. Hücum 4 və ya 5 silahlı qrup tərəfindən törədilib. Hücum oteldə 12 saatlıq döyüşə səbəb olub.

## Arxa plan
Kabil NATO tərəfindən dəstəklənən Əfqan hökuməti tərəfindən tutulur, ancaq həm Taliban, həm də İslam Dövləti əvvəlki aylarda paytaxta canlı bomba ilə hücum etmişdilər.

## Hücum
20 yanvar, 2018-ci ildə çox sayda xəbər mənbəyi bildirmişdir ki, yerli vaxtla saat 21:00-dək yüngül silah və raket ilə silahlanmış bir sıra silahlılar Kabildəki Qitələrarası otelə atəş açaraq girov götürmüşdülər. 
Hesabatlardan bəziləri otelin qonaqlarının çarşafları bir-birinə bağlayaraq, binanın yuxarı mərtəbələrindən çıxaraq, silahlı adamlardan qaçmağa çalışdığını irəli sürdülər. Əfqan xüsusi qüvvələri hücumçuları neytrallaşdırmaq cəhdi ilə otelin damına vertolyot endirdi. Daha sonra məlumat verildi ki, Əfqanıstan Silahlı Qüvvələrindən olan Norveçli xüsusi qüvvələrdən ibarət olan Marinejegerkommandoen əsgərləri hücuma cavab verdilər və oteldə silahlı adamlarla atışma aparıblar. Bu 2011-ci ildən bəri bu otelə ikinci hücumdur.
Əfqan rəsmiləri, hücumun 21 yanvarın səhər saatlarından etibarən başa çatdığını, 4 hücumçunun və ən az 18 adamın öldüyünü deyirlər. Oteldən 160-dan çox adam qurtarıldı, bir çoxu isə itkin düşdü. Əməliyyatda iştirak edən şirkət üçün çalışan 42 nəfərdən 11-i hücum zamanı həlak olub.
### Nəticə
Əfqanıstan hökumətinin baş icraçı nümayəndəsi Cavid Feysəl Tvitter-də deyib: 

Ən azı iki yüksək səviyyəli Əfqanıstan rəsmisi Talibanın bir qolu olan Haqqani Şəbəkəsinin planladığını bildirdi. Taliban daha sonra əcnəbilərin getdiyi yerlərin qarşısını almaq üçün Əfqan vətəndaşlarını xəbərdar edən hücum üçün məsuliyyəti iddia etdi.

Əfqanıstan Daxili İşlər Nazirliyi, xüsusi bir firma, InterContinental Oteli üç həftə əvvəl təmin etmək üçün məsuliyyət aldığını söylədi. Nazirlik, təcavüzkarların binaya necə girə biləcəyini soruşdu. Rabitə Nazirliyi tərəfindən təşkil edilən konfransa qatılmaq üçün oteldə 34 əyalət məmuru toplandı. Nazirliyin rəsmi nümayəndəsi deyib ki, hücum zamanı 100-dən çox IT-menecer və mühəndis saytda yerləşdirilib.

## Qurbanlar

## İstinadlar
Aşıq Zülfiyyə

**Aşıq Zülfiyyə** (*İbadova Zülfiyyə*; ) — Azərbaycan aşığı. Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2017), Azərbaycan komsomolu mükafatının laureatı (1987). "Aşıq Pəri" Məclisinin və Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Aşıq Zülfiyyə 1970-ci il noyabr ayının 26-da Tovuz rayonunun Alakol kəndində anadan olmuşdur.

## Aşıqlıq fəaliyyəti
On dörd yaşından peşəkar səviyyədə saz çalmağa başlamışdır. İlk ustadı dayısı Fərrux olmuşdur.

"Aşıq Pəri" Məclisinin ən kiçik üzvü olmuşdur. Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvüdür.

1986-cı ildə Almaniyaya, 1987-ci ildə Moskvaya festivala getmişdir.

## Təltifləri
1987-ci ildə Azərbaycan komsomolu mükafatının laureatı olmuşdur.

1991-ci ildə Türkiyənin Konya şəhərində "Atatürk ödülü" qızıl medalı təqdim edilmişdir.

"Xan qızı Natavan" mükafatı ilə təltif edilmişdir.

15 sentyabr 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülüb.

## Ailəsi
Aşıq Zülfiyyənin babası da aşıq olub. Zülfiyyəgil ailədə səkkiz uşaq olublar.

Zülfiyyənin həyat yoldaşı Sakit də Tovuz rayonundandır. Babək adında 1 oğlan övladları var. Babək də müğənni kimi fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Rasmus Nissen

**Rasmus Nissen Kristensen** (11 iyul 1997-ci ildə anadan olub) — **NK** kimi də tanınan, Erediviziya təmsilçilərindən olan Ayaks klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Danimarkalı futbolçu.

## Gənclik karyerası
Nissen futbolçu ailəsində anadan olmuşdur. O, futbolçu karyerasına 6 yaşı olarkən yerli *Brande* klubunda başlamışdır. 6 il bu klubda çıxış etdikdən sonra Nissen iki il *Herninq Fremad* klubunda top qovdurmuşdur. 2012-ci ildə Nissen *Midtyulland* klubunun gənclər komandası ilə müqavilə imzalamışdır.

## Klub karyerası

### Midtyulland
Nissen əsas komanda heyətinə 2016-cı ilin yayında 18 yaşı olarkən dəvət almışdır. O, klub ilə beş illik peşəkar müqavilə imzalamışdır.

O, peşəkar karyerasında debütünü 7 mart 2016-cı ildə 18 yaşı olarkən *Nordşelland* klubuna qarşı Superliqa görüşündə etmişdir. O, görüşə ehtiyat oyunçular skamyasında başlamış və 39-cu dəqiqədə Vaklav Kadleçi əvəz etmişdir. Həmin görüşdə komandası 1-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, 2016-17 mövsümündə komandanın əsas oyunçusuna çevrilmişdir.

### Ayaks
22 yanvar 2018-ci ildə Ayaks klubunun direktoru Mark Overmans *Het Parool* qəzetində Nissen ilə müqavilə imzaladıqlarını təsdiqləmişdir.

## Şəxsi həyatı
Nissen Şturm Qrats klubunun keçmiş futbolçusu olan Siqurd Kristensenin qardaşı oğludur. Leon Yessenin isə qardaşıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Rasmus Nissen at DBU
* Rasmus Nissen at FCM
Aleut çökəkliyi

**Aleut çökəkliyi** — Sakit okeannın şimalında yerləşən çökəklik. Çökəklik Alyaska yarımadası sahillərindən başlayaraq Kamçatka sahillərinə qədər uzanır. Çökəklik 3400 km məsafədə uzanır və maksimal dərinliyi 7679 metrdir. Litosfer tavalarının sərhəddində yerləşir. Çökəklik Sakit okean plitəsi Şimali Amerika plitəsinin altına keçdiyi ərazidə formalaşmışdır. Çökəkliyin qərbində yerləşən Komandor adalarında cənub istiqamətində Kuril-Kamçatka çökəkliyi başlayır.

## Mənbə
* A New Perspective on Seismic Hazards in the Shumagin Gap
Enigmatic Feeling

— Yaponiyanın Ling Tosite Sigure rok qrupunun sinqlı. *Sony Music Entertainment Japan* tərəfindən 5 noyabr 2014-cü ildə buraxılmışdır. Mahnı 2014-cü ildə *"[[Psycho-Pass|Psycho-Pass 2]]"* anime serialının açılış mahnısı olmuşdur.

## Trek siyahısı

;Məhdud nəşr

## İstinadlar
Şehu Abdullahi

**Şehu Abdullahi** (12 mart 1993-cü ildə anadan olub) — Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən olan Bursaspor klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Nigeriyalı futbolçu.

## Klub karyerası

### Qadsiya
2014-cü ilin iyul ayında Abdullahi $480,000 qarşılığında *Kano Pillars* klubundan Küveyt Premyer Liqası təmsilçilərindən olan *Qadsiya* klubuna transfer olmuşdur. Transferdən Abdullahi $330,000, Kano Pillars isə $150,000 gəlir əldə etmişdir.

### Yuniao da Madeyra
6 iyun 2015-ci ildə Şehu Primeyra liqa təmsilçilərindən olan *Yuniao da Madeyra* klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

### Anortosis Famaqusta
2 sentyabr 2016-cı ildə Şehu Kipr təmsilçilərindən olan Anortosis Famaqusta klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır. Transfer qiymətinin 20%-i digər Avropa ölkəsinə ödənmişdir.

## Milli karyerası
2014-cü ilin yanvar ayında komandanın baş məşqçisi Stefen Keşi Şehunu *2014 Afrika Millətlər Çempionatında* iştirak etmək üçün Nigeriya milli futbol komandasına dəvət etmişdir. O, Zimbabve millisi ilə üçüncü yer uğrunda qarşılaşmada komandasının qələbə qolunu vurmuşdur.

Şehu 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmək üçün Nigeriya millisinin 35 nəfərlik heyətinə daxil edilmişdir.

## Uğurları

### Klub Beynəlxalq
* AFK Kuboku Çempion: 2014

### Klub Yerli
* Küveyt Emir Kuboku Çempion: 2014-15
* Küveyt Superkuboku Çempion: 2014-15

### Milli komanda
* Rio Olimpiya Oyunları 2016 - Nigeriya milli komandası: Bürünc medal
* Afrika Oyunları 2015 - Nigeriya milli komandası: Bürünc medal

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Kleptokratiya

**Kleptokratiya** 
(qədim yunanca κλέπτειν – *oğurlamaq* və κράτος – *hökmranlıq* sözündən götürülüb) – *“Oğruların hakimiyyəti”* deməkdir. 
Öz şəxsi zənginliyini və siyasi gücünü artırmaq üçün öz ərazisinin insanları və təbii sərvətlərini istismar etmək səlahiyyətlərini istifadə edən korrupsiyalı liderlərin (kleptokratlar) rəhbərlik etdiyi bir hökumətdir. Tipik olaraq, bu sistem daha geniş əhalinin hesabına pul vəsaitlərinin mənimsənilməsini nəzərdə tutur. 

## Xüsusiyyətləri
Kleptokratiya ümumiyyətlə diktaturalar, oliqarxlar və ya xarici nəzarətin qeyri-mümkün olduğu və ya mövcud olmadığı digər avtoritar və nepotist hökumətlərlə əlaqələndirilir. Nəzarətin olmaması kleptokratik vəzifəli şəxslərin həm dövlət fondlarının tədarükü, həm də həmin vəsaitlər üçün ödəniş vasitəsini idarə etməsi bacarığından istifadəsinə gətirib çıxara bilər. Kleptokratik hökümətlər tez-tez ölkənin xəzinəsindən şəxsi rifah mənbəyi kimi istifadə edirlər, əldə edilən gəlirləri lüks həyata xərcləyirlər. Bir çox kleptokratik rəhbərlər gizli şəkildə dövlətdən pul çıxararaq, gizli şəkildə xarici ölkələrdəki bank hesablarına köçürürlar.

Kleptokratiyanın spesifik bir nümunəsi *Raubwirtschaft* , alman dilində "talan iqtisadiyyatı" və ya "təcavüz iqtisadiyyatı" deməkdir, burada dövlətin bütün iqtisadiyyatı quldurluq, talan və fəth edilmiş ərazilərin talan edilməsinə əsaslanır. Belə dövlətlər qonşuları ilə davamlı müharibədədirlər və ya vergiyə cəlb edilə bilən hər şeyi öz məqsədləri üçün istifadə edirlər.  Siyasətdə, iqtisadiyyatda və vətəndaş hüquqlarında belə rejimlərin nəticələri kleptokratların hakimiyyəti altında olan xalqlar üçün olduqca zərərlidir. Kleptokratiya tez-tez xarici investisiyaların cəlb edilməsi perspektivlərini sarsıdır və daxili bazarı və beynəlxalq ticarəti kəskin şəkildə zəiflədir. Kleptokratlar öz vətəndaşlarının pullarını şəxsi ehtiyacları üçün istifadə edir, pulların yuyulması və dövlət vəsaitlərini dəbdəbəyə xərclədikləri halda, kleptokratiyada yaşayan hər bir vətəndaşın həyat keyfiyyəti durmadan aşağı düşür.  Kleptokratların oğurladıqları pullar çox vaxt ictimai sərvətlərdən, məsələn, xəstəxanaların, məktəblərin, yolların, parkların tikintisi və s. xərclənməli olan vesaitlərdən silinir. Kleptokratiya nəticəsində yaranan kvazioliqarxiyalar həm də demokratiyaya (və ya onun yerləşdiyi dövlətin hər hansı digər siyasi formatına) xələl gətirir. 

## İstinadlar
 
## Həmçinin bax
* Transparency International

## Xarici keçidlər
*
Nicat Məlikov

**Nicat Məlikov** ( 14 avqust, 1979 – ö. 23 yanvar, 2018, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan jurnalisti.

## Həyatı
Nicat Məlikov jurnalist fəaliyyətinə "Zerkalo" qəzetində müxbir kimi başlayıb. Sonradan həmin nəşrin siyasət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. O, "Vesti. Az", "Exo" və CBC.az kimi nəşrlərdə müxbir kimi fəaliyyət göstərib.

2018-ci il yanvarın 23-də Nicat Məlikov dükana gedərkən qəfil özünü pis hiss edib və yerindəcə ürək tutmasından keçinib.

### Şəxsi həyatı
Ailəli idi, üç övlad atası idi.

## İstinadlar
İrlandiya Könüllüləri

**İrlandiya Könüllüləri**() və ya **İrland Könüllü Qüvvəsi** və ya **İrland Könüllü Ordusu**—İrland milliyətçiləri tərəfindən 1913-də yaradılmış hərbi təşkilat.

1912-ci ildə yaradılan Ulster sədaqətçilərinə əks təşkilat olaraq quruldu və əsas məqsədinin "İrlandiya xalqının hüquq və azadlıqlarını qorumaq" olduğunu elan etdi. Üzvlər Kelt Liqası,Şinn Feyn və İrlandiya Respublikaçı Birliyindən ibarət idi. 1914-cü ilin ortalarına qədər sürətlə artaraq sayları 200000-ə çatan İrlandiya Könüllüləri Con Redmondun Britaniya qüvvələrinə olan sadiqliyi təşkilatı kiçik qruplara parçaladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Irish Volunteers Commemorative Organisation
Alyaska zəlzələsi (2018)

**Alyaska zəlzələsi** () – 23 yanvar 2018-ci ildə ABŞ-nin Alyaska ştatında, Alyaska körfəzində, Kadyak adası yaxınlığında baş vermiş 7,9 bal gücündə zəlzələ.

Yeraltı təkanların episentri Alyaska körfəzində, Kadyak adasından 280 kilometr cənub-şərqdə qeydə alınıb.

ABŞ-də zəlzələdən sonra sunami təhlükəsi yaranıb. Sunami riski ilə bağlı Kanadanın Britaniya Kolumbiyası vilayətinin sahilyanı rayonları və Vaşinqton ştatının sərhədindən Attu adasına kimi olan ərazilərdə xəbərdarlıq elan olunub. Hökumət sakinləri həmin əraziləri tərk etməyə çağırıb.

Geoloji xidmət zəlzələni sarı dərəcə ilə təsnif edib.

## İstinadlar
Kuril-Kamçatka çökəkliyi

**Kuril-Kamçatka çökəkliyi** — Sakit okeannın şimal-qərbində yerləşən çokəklik. Çökəklik Kuril adalarının şərq sahili boyunca Kamçatka yarımadası sahilləri qədər uzanır. Çökəklik 2170 km məsafədə uzanır və orta eni 59 km-dir. Maksimal dərinliyi 10542 metrdir (). Şökəklik pilləvari queuluşa sahibdir. Burada yamacların dikliyi 7°-dir. bir çox güşlü zəlzələlərin episentri rolunu oynayır. Kuril-Kamçatka çökəkliyi 1950-ci illərdə Sovetlər birliyinə aid Vityaz gəmisində təşkil olunmuş ekspedisiya zamanı araşdırılmışdır.
## İstinadlar
Şürzad piri

**Şürzad piri** — Оrdubad rayоnunun Хurs kəndinin ərazisində pir. Pir kənddən şərqdə Günеy adlı ərazidə,
Nəsirvaz—Хurs şosе yоlundan yuхarıda, Dünyamalı adlı yеrin yaхınlığında, təpə üzərində yеrləşir. Pirin оlduğu yеrdə armud ağacı var. Pirdə ziyarət оbyеkti bu armud ağacıdır. Tоplanılan еtnоqrafik matеriallara əsasən dеyə bilərik ki, Naхçıvan Muхtar Rеspublikası ərazisində armud ağacına böyük inam vardır. Buraya ziyarətə gələn insanları ağac inamı birləşdirir. Ağacın yanında ziyarətə gələn adamların ibadət еtməsi üçün daş və möhrə ilə sadə fоrmada bina tikilmişdir. Abidə Orta əsrlər dövrünə aiddir.

## İstinadlar
Sarı yal piri

**Sarı yal piri** — Ordubad rayonunun Tivi kəndi
nin ərazisində ziyarətgah. Pir kənddən cənub-şərqdə, Sarı yal adlı yerdə, yamacda yerləşir. Onun yerləşdiyi ərazi bir tərəfdən dərin dərə ilə, digər tərəfdən isə qədim nekropolla sərhədlənir. Orada sadə formada daş və möhrə ilə ibadət yeri- kiçik bina tikilmişdir. Toplanılan etnoqrafik materiallara görə buraya ziyarətə əsasən xəstələr, uşağı olmayanlar- sonsuzlar, niyyət tutanlar gəlirlər. Əhali arasında belə bir fikir vardır ki, pirə hər kəs nəzir edirsə nəziri qəbul olunur. Kənd sakinlərinin verdiyi məlumata görə pir çox qədim tarixə malik olmuşdur. Tivi kəndinin sakinləri əvvəllər öz dini ayinlərini, xüsusilə məhərrəmlik mərasimini onun yaxınlığındakı geniş sahədə keçirirdilər. Pir Orta əsrlər dövrünə aiddir.

## Həmçinin bax
* Sarı yal nekropolu

## İstinadlar
Sarı yal nekropolu

**Sarı yal nekropolu** — Tivi kəndi ərazisində, təpə üzərində yerləşir. Abidənin yerləşdiyi ərazinin torpağı sarı rəngdə olduğundan həmin yer yerli əhali arasında "Sarı yal" adı ilə tanınır. Nekropolun sahəsi 1 hektara yaxındır. Kəşfiyyat xarakterli tədqiqatlar nəticəsində öyrənilmişdir. Aparılan araşdırma zamanı abidənin ərazisi, oradakı qəbirlərin quruluşu müəyyən olunmuşdur. Nekropoldakı qəbirlər şərq istiqamətindədir. Onlar güclü təbii aşınmaya məruz qaldığından dağılmışdır. Qəbiristanlığın yaxınlığında eyni adlı pir (Sarı yal piri) də yerləşir. Abidə Orta əsrlər dövrünə aiddir.

## Həmçinin bax
* Sarı yal piri

## İstinadlar
Tonqo çökəkliyi

**Tonqo çökəkliyi** — Sakit okeanda yerləşən okean çökəkliyi. Çökəklik Tonqa silsiləsinin şərq sahillərində yerləşir. Burada Kermadek çökəkliyi ilə birləşir. Kermades Kuril adalarının şərq sahili boyunca Kamçatka yarımadası sahilləri qədər uzanır. Çökəklik 860 km məsafədə uzanır və eni 6000 metrlə 80 km arasında dəyişir. Maksimal dərinliyi 10 882 metrdir. Bu nöqtə dünya okeanının cənub yarımkürəsində ən dərin nöqtəsidir. 
## Maraqlı fakt
14 aprel 1970-ci ildə Apollon 13 kosmik gəmisi Radioizotopik termoelektrik generatorla yer kürəsinə qayıdarkən Sakit okeanının cənub hissəsindən atmosferə daxil olur. Fici adalarının cənubuna 6 min metr dərinliyə batır. Onun qaldırılması üçün heç bir cəhd edilməmişdir, səbəb isə tam olaraq yerinin bilinməməsidir

## Mənbə
* Tonqo çökəkliyi
Rezorsin

**Rezorsin** – Mr(C6H4(OH)2)= 110.11 (m-dioksifenol), ikiatomlufenol. 
## Fiziki xassələri
Rezorsin ağ və ya zəif sarımtıl kristallik maddədir, özünəməxsus zəif iylidir. Saxlanılma qaydasına düzgün əməl edilmədikdə işığın və havanın təsirindən asan oksidləşmə nəticəsində  tədricən çəhrayı-narıncı rəng alır. Suda, spirtdə, efirdə asan həll olur. Ərimə temperaturu 109–112ºC-dir. Rezorsin güclü antiseptik xassəyə malikdir. Dəri xəstəliklərində sulu və spirtli məhlullar (2–5%-li), həmçinin məlhəmlər (5–20%-li) şəklinə işlənir.

## Alınması
Rezorsini sintez etmək üçün fenolların alınma üsullarının birindən istifadə edirlər. Məsələn, benzol m-disulfoturşunu natrium hidroksidlə 270ºC-də közərdirlər. Ərintini suda həll edib, xlorid turşusu ilə turşulandırıldıqdan sonar rezorsini üzvi həlledicilərdə (benzol, efir) ekstraksiya edirlər. 
C6H4(SO3H)2 + 6 NaOH → C6H4(ONa)2  + 2 Na2SO4 + 4 H2O
C6H4(ONa)2 + 2 HCl → C6H4(OH)2 + 2 NaCl

## Tətbiqi
Rezorsinin qatı antiseptik məhlulları keratolitik təsirə malikdir (epidermisi yumşaldır). Zəif məhlulları, əksinə keratoplastik təsirə malikdir (buynuz qişasının əmələ gəlməsini sürətləndirir). Dəri xəstəliklərinin (ekzema, seboreya, dermatitləri, göbələk xəstəlikləri, dəmrov) müalicəsində tətbiq olunur. Bundan başqa sintetik boyalarin istehsalında istifadə edilir. Rezorsinin toz və buxarları qıcıqlandırıcı təsirə malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*https://gribokube.ru/preparaty-ot-gribka/rezortsin.html
*https://uz.wikipedia.org/wiki/Rezorsin
*https://gribokube.ru/preparaty-ot-gribka/rezortsin.html
*https://www.webapteka.ru/drugbase/name5739.html
Nordenşyold Land Milli Parkı

**Nordenşyold Land Milli Parkı** () — Şpitsbergen arxipelaqınına daxil olan Qərbi Şpitsbergen adasında yerləşə milli park. Milli park ərazisinə 1207&nbsp;km² quru və 155&nbsp;km² su səthi sahəsi daxildir. Park 2003-cü ildə təşkil olunmuşdur.
## Mənbə
* Nordenşyold Land Milli Parkı
Hidayət Şıxlarov

**Hidayət Şıxlarov** (tam adı: *Hidayət Cəfər oğlu Şıxlarov*;  1923, Salyan, Azərbaycan SSR, SSRİ —  2008, Bakı, Azərbaycan) — İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı, leytenant.

## Həyatı

Hidayət Şıxlarov 1923-cü il Salyan şəhərində doğulmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı, 1943-cü il oktyabrın 10-da cəbhəyə yollanmışdır.

1945-ci il yanvarın 24-də Hidayət Şıxlarov şücayət göstərərək, Odra çayını sol tərəfinə ilk keçərək, başlanğıc xəttində yerləşmişdir. Düşmənin əks-hücumunu dəf edərkən, 30 faşist əsgər və zabitini məhv etmişdir. O, yaralansa da, hərbi tapşırığını sona kimi yerinə yetirmişdir. Buna görə, 1945-ci ildə II dərəcəli Vətən Müharibəsi Ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Təltif və mükafatları
* 1945 —  II dərəcəli Vətən Müharibəsi Ordeni
* 1985 —  I dərəcəli Vətən Müharibəsi Ordeni

## İstinadlar
Ənvər Hümbətov

**Ənvər Oruc oğlu Hümbətov** () — leytenant, Abxaziya müharibəsi qəhrəmanı. "Döyüş meydanında göstərdiyi igidliyə və cəsurluğa görə"ölümündən sonra  "Vaxtanq Qorqasali" ordeni ilə təltif olunub.

## Həyatı
Ağır iqtisadi vəziyyət ucbatından Ənvər Hümbətovun ailəsi Rustavi şəhərinə köçüb. O, Rustavi şəhər 12 saylı orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra, Rustavi metallurgiya zavodunda çalışmağa başlamış, eyni zamanda da Gürcüstan Texniki Universitetinin Rustavı filialında metallurgiya bölməsində təhsilini davam etdirmişdir.

Çalışdığı zavodda qısa müddət ərzində zavodun koks-kimya sexinin baş mexaniki vəzifəsinə yüksəlmişdir.

Təhsilini başa vurduqdan sonra sovet ordusunun Polşadakı raketdən mühafizə birləşməsində xidmət etmiş, xidmətini bitirdikdən sonra leytenant rütbəsi ilə Gürcüstana geri dönmüşdür.

Fatma Xasiyeva ilə ailə həyatı qurmuş və Ofeliya və Emil adlı övladları dünyaya gəlmişdir.

## Döyüş yolu
Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra Gürcüstanda seperatçı çıxışlar baş qaldırdı. 1992-ci ilin sonlarında Abxaz separatçılarının fəallaşmasından sonra Ənvər Hümbətov, Rustavi hərbi komissarlığına müraciət edərək, könüllü şəkildə vətəni  Gürcüstanın müdafiəsi üçün hərbi xidmətə yollanmışdır. O, döyüşlərin ən qızğın olduğu — Oçamçira, Tkvarçeli, Labra və Şroma kimi bölgələrdə döyüşmüşdür.

1993-cü ilin, iyul ayının 4-də, hərbi tapşırığı uğurla yerinə yetirib, geri dönərkən pusquya düşərək, mühasirədə qalan dəstəni özünü fəda edərək xilas etmişdir. Təxmini hesablamalara görə Ənvər Hümbətovun qəhrəmanlığı nəticəsində 30-a yaxın döyüşçü ölümdən xilas olmuşdur.  Doğma kəndi Görarxıda dəfn olunmuşdur.

## Ölümündən sonra
Ənvər Hümbətov 30 dekabr 1994-cü ildə Gürcüstan prezidentinin fərmanına əsasən "Döyüş meydanında göstərdiyi igidliyə və cəsurluğa görə" "Vaxtanq Qorqasali" ordeni ilə təltif olunmuşdur. "Vaxtanq Qorqasali" ordeni Gürcüstanda hərbi şücaətə görə verilən ən yüksək ordendir.

Gürcüstanın paytaxtı Tbilisiin mərkəzi meydanlarından olan "Qəhrəmanlar meydanın"da Gürcüstanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olanların şərəfinə ucaldılmış olan memorial abidə də Ənvər Oruc oğlu Hümbətovun da adı yazılmışdır.

David Maysuradzenin gürcü dilində yazdığı və Azərbaycan-Gürcüstan dostluğundan bəhs edən "Vətən oğulları" kitabında Ənvər Hümbətovdan xüsusi bəhs etmişdir. O, bu kitabda 600-a qədər Gürcüstan azərbaycanlısının Gürcüstanın ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşdüyünü bildirir. Bunlardan 13 nəfəri "Vaxtanq Qorqasali" ordeni almışdır.

## İstinadlar
Tsageri

**Tsageri** () — Gürcüstan şəhəri. Tsageri bələdiyyəsinin mərkəzidir. Dəniz səviyyəsindən 475 metr yüksəklikdə, Tsxenistsqali çayının sahilində yerləşir. 1968-ci ildə şəhər statusu almışdır. Tsageridə şərab və meyvə emalı müəssisələri vardır. Şəhərdə yerləşən orta əsr kilsəsi hələ də qorunub saxlanılır.
Tsageri qədim dövrlərdən Leçxuminin mərkəzi olmuşdur.

## Əhali
2014-cü il əhalinin siyahıya alınması nəticələrinə əsasən şəhərdə 1320 nəfər yaşayırdı. Etnik tərkibi gürcülərdən ibarətdir.

## İstinadlar
Mənə yalan de (teleserial)

**Mənə yalan de** () — 21 yanvar 2009 tarixində Fox Broadcasting Company göstərilməyə başlanan ABŞ televiziya seriyası. Serialda Dr. Cal Lightman (Tim Roth) və həmkarları, bədən dili və mikro ifadələr vasitəsilə yerli və ya federal istintaqları dəstəkləməkdədirlər.

## Süjet
Teen Wolf, Scott McCall (Tyler Posey) adında bir orta məktəb şagirdinin meşədə gəzərkən bir qurd adam tərəfindən dişlənilməsi nəticəsində yaşadıqlarını izah edən fövqəladə teleserialdır. Scott, bir qurd adam olduğu gerçəyini, həyatı və bədənindəki dəyişikliklər mövzusunda ona köməkçi olan ən yaxşı yoldaşı Stiles Stilinski (Dylan O'Brien) və bir digər sirli qurd adam Derek Hale (Tyler Hoechlin) xaricində hər kəsdən gizlədərək sıravi bir həyat sürməyə çalışır. Teleserial hal hazırda davam edir və efirdə 6-cı mövsüm gedir. 6.mövsüm serialın final mövsümü olduğu təsdiqləndi lakin yüksək bir kütləvi serialın uzadılmasını istədiyi üçün bu mövzu müzakirə olunacaq.

Serialların tənqid saytı Metacritic'ten 100 üzərindən 61 bal alaraq gələn tənqidlərdən ümumiyyətlə müsbət cavab aldı. Serialın ilk nümayişi  2,18 milyon tamaşaçı əldə etdi.

## Əsas Rollarda
[thumb|upright|[Tim Roth Cal Lightman rolunu ifadə edir]]
* Tim Roth oynadığı rol **Dr. Cal Lightman** , alim, Lightman qrupun yaradıcısı
* Kelli Williams oynadığı rol **Dr. Gillian Foster** Lightman qrupunun psixoloq, bədən dilini oxumaq üzrə analizçi
* Brendan Hines oynadığı rol **Eli Loker** Lightman qrupda işçi
* Monica Raymund oynadığı rol **Ria Torres** Lightman qrupda işçi

[thumb|upright|[Hayley McFarland,  Emily Lightman rolunu oynayır]]
* Hayley McFarland oynadığı rol  **Emily Lightman**  Cal Lightmanın həyat yoldaşı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tyler Hoechlin
* Tyler Posey

## Həmçinin bax
* Atıcı (teleserial 2016)
* Taxtların oyunu (teleserial, 2011)
* Vikinqlər (teleserial, 2013)
Maksimilian

**Maksimilian** — kişi adı.

* I Maksimilian (22 mart 1459 - 12 yanvar 1519) — Müqəddəs Roma İmperatoru. 
* II Maksimilian
* III Maksimilian
Bəxt üzüyü 2

## Film haqqında
Xalq şairi Vaqif Səmədoğlunun 80 illik yubleyi ilə bağlı "Bəxt üzüyü 2" filmi çəkilib.

Filmin çəkilişinə görə Seva rolunun ifaçısı Firəngiz Rəhimbəyli Amerikadan Azərbaycana dəvət olunub. Filmin çəkilişində mümkün qədər ilk "Bəxt üzüyü"ndə oynamış aktyorların iştirakına çalışılıb.

Vaqif Səmədoğlunun həyat yoldaşı Nüşabə Vəkilova bu filmdən çox razı qalıb.

Nüşabə xanım deyib ki, "möhtəşəm bir film alınıb. Film yaxın vaxtlarda tamaşaçıların seyrinə veriləcək". "Bəxt üzüyü 2" filminin çəkilişlərini "Planet Parni iz Baku" komandası həyata keçirib. Filmin ssenarisi Tahir və Cabir İmanovlara aiddir.
Birinci filmin davamı olan yeni versiyada Moşu Göyəzənlinin oğlanlarından biri Rasim və Seda cütlüyünün qızına aşiq olur. Hadisələr isə bu dəst-xət üzrə davam edir.

Ekran əsərində Xalq artistləri Afaq Bəşirqızı, Valeh Kərimov, Rafael Dadaşov, Firəngiz Rəhimbəyli və başqaları çəkilib.
"Bəxt üzüyü" Azərbaycan kinematoqrafiyasının ən maraqlı komediyalarından biri sayılır.

Film xalq artisti Rafael Dadaşovun kinoda son işidir.

## Məzmunu
İlk "Bəxt Üzüyünün" baş qəhrəmanlarının həyatında 27 il ərzində çox şey dəyişməyib. Moşu şeirlərini yazmaqda davam edir, Söylü də ən birinci ev işlərini görür sonra da Xoşu başda olmaqla uşaqları ilə məşğuldur. Rasim də bərkgedən biznesmen olaraq qalır. Gözlənilmədən vəziyyət dəyişir. Rasimin qızı Dəniz yenicə münasibət qurduğu adaxlısı ilə atasıgilə qonaq gəlir. Eyni zamanda Söylünün kiçik qardaşı Fedot da Rusiyadan qayıdır və gözəl Dəniz xanımın ətrafında öz planlarını qurmağa çalışır.

## Filmin heyəti
* Quruluşçu rejissor — Ənvər Mansurov
* Ssenari müəllifləri — Tahir İmanov, Ələkbər Əliyev, Mütəllim Həsənov, Məmmədəli Kazımov
* Quruluşçu operator — Nadir Mehdiyev
* Quruluşçu rəssam — Rövşən Mehdiyev
* Bəstəkar — Vüqar Camalzadə
* Rejissorlar — Elman Şeydayev, Ələkbər Əliyev
* Səs rejissoru — Rüstəm Medov

### Rollarda
* Afaq Bəşirqızı — Söylü
* Valeh Kərimov — Moşu
* Rafael Dadaşov — Rasim
* Firəngiz Rəhimbəyli — Sevda
* Tahir İmanov — Xoşbəxt
* Cabir İmanov — Fedot
* Bəhram Bağırzadə — redaktor
* Azər Məmmədzadə — turist
* Arif Quliyev — taksi sürücüsü
* Duyğu Dəvəli — Dəniz
* Fariz İlyasov — Emil
* Emil Musayev — Eldar
* Nərmin Səfərova — Elza
* İosif Tkaç — Adolf
* Azər Məmmədzadə — Turist
* Ələkbər Əliyev — Hoteldə işləyən adam
* Zümrüd Həsənov
* Zilli Namazov
* Fərəculla Fərəcullayev
* Rəvan Əyyubov
* Cavid Kərimov
* Həsən Əli
* Hüseyn Əli

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bəxt üzüyü (film, 1991)

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
* Treyler
* Azərtac, Bəxt üzüyü 2" filminə həsr olunan mətbuat konfransı keçirilib
* APA TV, "Bəxt üzüyü"nü kim oğurlayıb? – SİRR İKİNCİ FİLMDƏ AÇILIR 
* "Moşu" "Bəxt üzüyü 2" filmindən aldığı QONORARI AÇIQLADI