open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tarton

**Tarton** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Barrem kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Din-le-Ben.

INSEE kodu — 04214.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 140 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 94 yaşda (15-64 yaş arasında) 60 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 34 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 63,8%, 1999-cu ildə 71.8%). Fəal olan 60 nəfərdən 55 nəfər (36 kişi və 19 qadın), 5 nəfər işsiz (3 kişi və 2 qadın) idi. 34 hərəkətsiz 12 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Motsartın sığırçını

Volfqanq Amadey Motsartın Vyanada yaşadığı illərdə (1782–1786) yaradıcılığında əsasən fortepiano konsertləri üstünlük təşkil edirdi. Kompozitor bu tip 15 musiqi yazmışdır. Hansı ki, bunların çoxu Mostartın instrumental yaradıcılığının zirvəsi hesab olunur.

Motsart heyvanları çox sevirdi və daha çox da quşlara diqqət ayırardı. Kompozitor Sol mojor (G -DUR) konsertini yazdıqdan sonra onun final hissəsini (*Allegretto*) şəhərdə olan bir quş mağazası önündə oxumuşdur.

Abert Hermana görə, "sığırçın bu melodiyanı özünəməxsus dəyişərək yenidən təkrarlamışdır, bu Motsartın xoşuna gəlmiş və həmən sığırçını almışdır". Motsartın xərclər dəftərində bu barədə qeyd var: "27 may 1784-cü il. Sığırçın quşu — 34 kr (kreyser). Qeydin yanında sığırçının ifa etdiyi melodiya yazılmışdır:
: 
\relative a' { 
\set Staff.midiInstrument = #"recorder"
\set Score.tempoHideNote = ##t
\tempo 4 = 145 
\key g \major
\time 2/2 
\partial 4 
b8 c
d4 d d g fis fis g g a a a8 b c a b2      }


Motsart əlavə olaraq yazmışdır: "Bu çox əla idi!". Motsartın qeydlərinə əsasən məlum olur ki, sığırçın fermatanı (səsin, pauzanın davam etdirilməsini bildirir) doğru yerləşdirmirdi. Alfred Eynişteyin yazırdı ki, konsertin final hissəsi "çox sadəlövh bir "quş", ancaq möhtəşəm bir polifonik sonluq ilə bitirdi".

Sığırçın Motsartın evində 3 il yaşamış və 4 iyun 1787-ci ildə ölmüşdür. Motsart onu evinin arxa baxçasındə basdırmış və xatirə şeiri yazmışdər:

*Hier ruht ein lieber Narr,*

*Ein Vogel Staar.*

*Noch in den besten Jahren*

*musst er erfahren*

*Des Todes bittern Schmerz.*

*Mir blut't das Herz*

*Wenn ich daran gedenken.*

*O Leserǃ schenke*

*Auch du ein Thränchen ihm.*

*Er war nicht schlimm;*

*Nur war er etwas munter,*

*Doch auch mitunter*

*Ein lieber loser Schalk,*

*Und drum kein Dalk.*

*Ich wett', er ist schon oben,*

*Um mich zu loben*

*Für diesen Freundschaftsdienst*

*Ohne Gewinnst.*

*Dann wie er unvermuthet*

*Sich hat verblutet,*

*Dacht er nicht an den Mann,*

*Der so schön reimen kann.*

## ''Qeyd''

## Mənbə
West, Meredith J. and Andrew King (1990) "Mozart’s Starling". American Scientist, March-April issue. Discussion in depth from an ornithological point of view, as well as the text of Mozart’s obituary poem. Posted on the Internet:

## İstinadlar
On ikinci simfoniya (Motsart)

**On ikinci simfoniya** Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən 1171-ci ilin yayında onun ikinci İtaliya səfəri ərəfəsində Zalsburqda bəstələnmişdir. Bu simfoniya əvvəlki əsərlərindən daha  yetkin musiqi əsəri olması ilə fərqlənir. Simfoniyanın ilk dəfə nə vaxt və harada ifa olunması dəqiq məlumat yoxdur.  Ehtimal olunur ki, bu simfoniya ilk dəfə 1771-ci il 22 və ya 23 noyabr tarixlərində Milanda keçirilən konsertdə səsləndirilmişdi.
## Quruluşu
Simfoniya 4 hissədən ibarətdir. Bu simfoniyanın birinci hissəsi bəstəkarın difər simfoniyalarının hissələrinə nisbətən uzunluğu ilə fərqlənir.

# Allegro, 3/4
# Andante, 2/2
# Menuetto and Trio, 3/4
# Allegro, 2/4
### Birinci hissə: Allegro
 
:
\relative c' {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Allegro"
  \key g \major
  \time 3/4
  \tempo 4 = 130
  g4\f b' c |
  d4. e8 d4 |
  g,,4 c' d |
  e4. f8 e4 |
  g,,4 b' c |
  d8( g) g( b) b( d) |
  d2 c8.\trill( b32 c32) | 
  b8
}

### İkinci hissə: Andante

:
 \relative c* {
    \version "2.18.2"
    \key c \major
    \tempo "Andante"
    \time 2/2
    \tempo 4 = 60
  c2\p e8 (d) c (b)
  c4. (d16 e) d4 r8 a'8
  a\f (g) e-!\p c-! g'\f (f) d-!\p b-!
  c4. (d16 e) d4 r8
  }
</score>
=== Üçüncü hissə: Menuetto ===

:<score vorbis="1">
\relative c* {
    \version "2.18.2"
    \key g \major
    \tempo "Menuetto"
    \time 3/4
    \tempo 4 = 120
  d4-!\f d4-! d4-!
  c4 (b ) c-!
  d2 c16 (b a g)
  fis4 r4 r4
  a' a fis8 (d) 
  fis (g) d2
  a'4 a fis8 (d) 
  fis (g) d2
  a'4 a fis8 (d) 
  d'4 d  b8 (g)
  \grace fis16 (e4) d8 c b a
  g2 r4 \bar ":|."
  }


:
\relative c* {
    \version "2.18.2"
    \key g \major
    \tempo "Trio"
    \time 3/4
    \tempo 4 = 120
  b4\p (c ais)
  b-! dis, (e)
  a ( b gis)
  a-! c, (b)
  g'-! d! (c) 
  c'-! e, (d)
  b'8 (d) g,4 fis
  g2 r4 \bar ":|."
  }
</score>

=== Dördüncü hissə: Allegro ===

:<score vorbis="1">
\relative c* {
    \version "2.18.2"
    \key g \major
    \tempo "Allegro"
    \time 2/4
    \tempo 4 = 150
  g,8\f (b d) g-! 
  b g d' b
  g'4 g 
  2
  c'8 (e) a,-! c-!
  b (d) g,-! b-!
  a (c) e,-! a-!
  \grace g16 (fis4) e8 d
   g,8\f (b d) g-! 
  b g d' b
  g'4 g 
  2
  }


## Notlar və ədəbiyyat
* [Ноти](http://imslp.org/wiki/Symphony_No.12_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus)) на IMSLP
* Mozart, Wolfgang Amadeus; Giglberger, Veronika (preface), Robinson, J. Branford (transl.) (2005). Die Sinfonien III.. Kassel: Bärenreiter-Verlag. p.&nbsp;X. ISMN M-006-20466-3
* Nicholas Kenyon: *The Pegasus Pocket Guide to Mozart* Pegasus Books, Nueva York, 2006 ISBN 1-933648-23-6.
* Neal Zaslaw: *Mozart's Symphonies: Context, Performance Practice, Reception* OUP, Oxford, 1991 ISBN 0-19-816286-3.

## Xarici keçid
* Η παρτιτούρα της 12ης Συμφωνίας 
 

## İstinadlar
Paolo və Francesca

**Paolo və Francesca** — tarixə və ədəbiyyata aid olmaqla yanaşı, sentimental populyar təsəvvürün bir hissəsinə çevrilən iki sevgilidir. Dante Alighieri'nin İlahi Komediyasının beşinci kantonunun böyük bir hissəsi onlara həsr edilmişdir. Komediyada iki gənc - Riminidən (Ravennada anadan olsa da), yaxın Verucchiodan - Dantenin cəhənnəm cəzasına məhkum edilmiş əsas ruhları şəhvətpərəstlər dairəsində təmsil edirlər.

## İstinadlar
Spermalar

**Spermalar** ( "ailə" sözündəndir) — boşalma (orqazm) zamanı erkək heyvanlar və kişilər tərəfindən buraxılan maye (bulanıq, qatı, açıq boz). Spermatozoid və toxum mayedən ibarətdir.

Sperma istehsalı yeniyetməlik dövründə başlayır, yetkinlik dövründə maksimuma çatır və illər keçdikcə azalır. Hər boşalma zamanı ifraz olunan spermanın həcmi müxtəlif növlər üçün fərqlidir:

* insanda orta 2–5 ml;
* inəkdə orta 40–50 ml;
* Ev atında 60–100 ml;
* Çöldonuzunda 250 ml qədər;
* Qoyunda 1–1,5 ml;
* Balinada 3 litrə qədər.

Spermada olan maddələr: askorbin turşusu, hər bir qan qrupuna xarakterik olan antikorlar, xolesterin, xolin, limon turşusu, fruktoza, deoksiribonuklein turşusu, dokozaheksaenoik turşusu, siyanokobalamin, glutatyon, inozitol, laktik turşu, spermin, karbamid, hialuronurinovik turşu, pirimidin, spermidin, sidik turşusu, Zn2 +, Cl−, Ca2 +, Mg2 +, NO3−, PO43−, K +, Na + ionları.

## İstinadlar
Əl Zəman

***Əl Zəman (dərgi)*** — Bağdadda ərəb dilində fəaliyyət göstərən dərgi 

## Haqqında

Müstəqil, gündəlik siyasi qəzetdir. Mətbu orqanın sahibi və təsisçisi Əl Bəzzazdır. 1997-ci il aprelin 10-u yaradılıb. “*Zaman*” müəssisəsi adı altında “*Gündəlik Zaman*”, “*Gündəlik Zaman İdman*”, “*Yeni zaman*” aylıq dərgi, “*A-dan Z-yə*” mədəniyyət dərgisi çapdan çıxır. Londonda fəaliyyət göstərən “*Zaman*”-ın nəşrləri bütün Avropa və Şimali Afrikaya yayılır.

## İstinadlar
Koyba Milli parkı

**Koyba Milli parkı** — Mərkəzi Amerikanın sahəsi 503 kvadrat kilometr olan, Panama vilayətinin Veraquas əyalətinin Sakit okean sahillərində yerləşən ən böyük adasıdır. O vilayətin Mantijo rayonunun bir hissəsidir.

## Tarixi
Koyba dəniz səviyyəsinin qalxdığı zaman təqribən 12000-18000 il əvvəl Panama qitəsindən ayrıldı. Yeni adadakı bitki və heyvanlar materik populyasiyasından təcrid olundu və minilliklər ərzində əksər heyvanların görünüş və davranışlarında fərqlər yarandı. Ada, Koyba adası uluyan meymuna, Koyba uzunayaqlı gəmiriciyə və Koyba adasındakı quş növlərinə ev sahibliyi edir. Koyba İspaniya tərəfindən fəth edildikdən və köləliyə məcbur edildikdən təxminən 1560-cı ilə qədər Koyba Kasiq hinduların yaşayış yeri idi. 1919-cu ildə adada cəza koloniyası quruldu və Panamanın Omar Torriyos və Manuel Norieqanın diktəsi altında olduğu illərdə Koybadakı həbsxana qəddar şərtlər, həddindən artıq işgəncələr, edamlar və siyasi qətllərə görə qorxulu bir yer idi. Bu müddət ərzində həbsxanada nə qədər insanın öldüyünü heç kim dəqiq bilmir, amma mənbələr bu sayın üç yüzə yaxın ola biləcəyini iddia edirlər.

Həbsxana 2004-cü ildə bağlandıqdan sonra adanın səliqəli vəziyyəti onu qoruq kimi ideal vəziyyətə gətirdi. Həbsxananın məhbusları öz kabusları ilə təqib edilirdilər. Bir hekayə bu idi ki, bir keşikçi bir məhkumu təqib edirdi, amma məhbus bir kabus idi. Mühafizəçi o qədər qorxmuşdu ki, o, özünü vurmuşdu. Bu, həm də Mərkəzi Amerikadakı vəhşi yerlərdə çox sayda cılız makavanın tapıla biləcəyi son yerlərdən biridir. Bu, həm də Mərkəzi Amerikadakı vəhşi yerlərdə çox sayda cılız qırmızı amerika tutuquşusunun tapıla biləcəyi son yerlərdən biridir. Adanın təxminən 75% meşəlikdir. Ərazi qədim meşənin böyük bir hissəsini təşkil edir. Koyba adası yalnız adada tapılan nadir flora və fauna üçün ev sahibliyi edir. Ada meşələrin qırılması və həddindən artıq biçilmə səbəbindən materikdən çoxdan itən ağac növlərinə də sahibdir.

## Koyba Milli parkı

1992-ci ildə Panama 1042 kvadrat mil ərazini əhatə edən Koyba Milli Parkını yaratdı. Meşələr, çimərliklər və mərcan qayalar 2005-ci ilin iyul ayında YUNESKO onu Dünya İrsi Mirası elan etdi. Parka Koyba adası, Panamanın cənub-qərb sahilindən 38 kiçik ada və Çiriqu körfəzindəki ətraf dəniz əraziləri, mərcan qayalarını, yırtıcı balinaları, delfinlər, dəniz tısbağaları və digər dəniz canlıları daxildir. Parkda 760 növ dəniz balıqları, 33 növ köpək balığı və 20 növ dəniz məməlisi var.
 

## Həmçinin bax
*La Santisima Trinidad de Parana
*Talampaya Milli Parkı
*Oqasavara adaları
*Okinoşima adası 
*Darien Milli Parkı
*Engelsberq dəmir zavodu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Koyba Milli parkı
* Koybada dalış videosu
Beşinci simfoniya (Motsart)

**Beşinci simfoniya** Volfgang Amadey Motsartın 1765-ci ilin dekabrında 9 yaşında ikən Haaqada, Qərbi Avropaya ailəvi turu müziklində olduğu zaman yazdığı simfoniyadır. Motsart Haaqada olduğu müddətdə ciddi xəstələnmiş və güman ki, bu kompozisiyanı sağalma dövründə yazmışdır.

## Quruluşu
Simfoniya iki qoboy və bir simli alət üçün yazılmışdır. 

Forma üç ölçülü  İtalyan üvertyurasından ibarətdir:

# Allegro 4/4 
# Andante, 2/4 
# Allegro molto, 3/8

Hər üç hərəkət xüsusilə  qaboylarlın ifasında daha çox nəzərə çarpır. B ♭ (bemol) əsas açarındakı ilk canlanma simfoniyanın açılışını edir, sonra isə G minor açarına nisbətdə daha təntənəli, matəm hərəkəti başlayır. Qısa, səs-küylü bir finalı əsəri sonlandırır. Finaldakı açılış mövzusu, Motsartın ötən il Londonda görüşdüyü İohann Kristian Baxın                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       konsertindəki final konsertdən qaynaqlanır. Eyni mövzu Motsartın daha sonrakı, daha yetkin bir əsəri olan  Fiqaro'nın Toyunda   ortaya çıxdı: Akt 2 1786-cı ildəki Final , K. 492.

## Notlar və ədəbiyyat

* IMSLP- də [notlar](http://imslp.org/wiki/Symphony_No.5_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus)) 
* Dearling, Robert: Wolfgang Amadeus Mozartın musiqisi: The Symphonies Associated University Presses Ltd, London 1982 ISBN 0-8386-2335-2
* Kenyon, Nicholas: Mozart Pegasus Kitablarına Pegasus Cib Bələdçisi, New York 2006 ISBN 1-933648-23-6

## Qeydlər
İnsan bədəni

**İnsan bədəni** — insanın fiziki quruluşu, insan orqanizmi. İnsan bədəni, adətən orqanlar meydana gətirən, aralarındakı boşluğu dolduran və ya kənarı örtən toxumalarda təşkil olunan müxtəlif növ hüceyrələr tərəfindən meydana gəlir. Otuz trilyon hüceyrə bir yetkin insan bədənini meydana gətirir. İnsan bədənində baş, boyun, gövdə, yuxarı və aşağı ətraflardan ibarətdir.

## Anatomiya

İnsan orqanlarının sistemi — məkanca birləşmiş, ümumi quruluş planına, ümumi mənşəli və ümumi funksiyaları yerinə yetirən insan orqanlarının məcmusudur. İnsan orqanizmində sümük, əzələ, sinir, ürək-damar, tənəffüs, həzm, ifrazat, reproduktiv, endokrin, immun və inteqrativ sistemlər ifraz olunur.

Bədəninin uzunluğu 170 sm, çəkisi 70 kq və bədən sahəsi 1,8 kvadratmetr olan 20–30 yaşlarında olan insan üçün orta göstəricilər aşağıdakılardır:

Bədənin ümumi çəkisi 70 kq-dırsa, fərdi orqanların çəkisi:

* Əzələlər 30 kq = 43 % bədən kütləsi
* Skelet 7 kq = 10%
* Dəri və dərialtı hüceyrələr 6,1 kq = 8,7%
* Qan 5,4 kq = 7,7 %
* Həzm sistemi 2,0 kq = 2,9 %
* Qaraciyər 1,7 kq = 2,4 %
* Sümük iliyi 1,5 kq = 2,1 %
* Beyin 1,3 kq = 1,8 %
* Ağciyər 1,0 kq = 1,4 %
* Ürək 0,3 kq = 0,43 %
* Hər iki böyrək 0,3 kq = 0,43 %
* Qalxanabənzər vəzi 0,02 kq = 0,03 %
* Dalaq 0,18 kq = 0,26 %

## Fiziologiya
Klaudia Oktavia

**Klaudia Oktavia** və ya **Oktavia Neron** (latınca CLAVDIA•OCTAVIA) () — Roma imparatoru Neronun ögey bacısı və ilk həyat yoldaşı olan Roma imperatriçası.

## Həyatı

### Ailəsi
Oktavia Roma imparatoru Klavdinin üçüncü həyat yoldaşı olan Messalinanın tək qızı. Adı imperator Avqustun böyük bacısı olan Klaudia Oktavianın nənəsi Balaca Oktavianın şərəfinə qoyulmuşdur. Qardaşı Britannikus, ögey bacısı isə Klaudia Antonia idi.

### İlk illəri
Romada doğulmuşdur. Hələ kiçik qız ikən atası tərəfindən Auvqust nəslindən olan və gələcəkdə pretor olacaq Lucius Junius Silanus Torquatus ilə nişanlanmışdır.

### Neronun yüksəlişi
Oktavianın anası atasına qarşı sui-qəsd təşkil etməkdə ittiham olunaraq 48 yaşında edam edildi. Daha sonra Klavdi Kiçik Aqrippina ilə evlənmişdir. Kiçik Aqrippinanın ilk evliliyindən Lukius Domitius Ahenobarbus (gələcək imperator Neron) adlı bir oğlu var idi.

Kiçik Aqrippina planları və intriqaları ilə Octavia və Lucius Silanus arasındakı nişanı pozdurdu və Klavdini Neronu oğluluğa və varisi kimi götürülməsinə inandırdıqdan sonra o, 9 iyun 53-cü ildə Oktavia və Neronu evləndirdi.

### İmperatriça kimi həyatı
Klavdi 13 oktyabr 54-cü ildə öldü və Neron Britannikusu zəhərləyərək taxta çıxdı. Takitus bu hadisədən sonra Oktavianın çox üzüldüyünü, ancaq əri ilə birlikdə olanda bu duyğuları və ağrıları gizlətməyi öyrəndiyini yazır. Oktavia Neron və anası arasındakı mübarizənin ortasında qalmışdı. Bu mübarizə 59-cu ildə Neronun Messalinanı öldürməsi ilə nəticələndi.

Roma vətəndaşları tərəfindən imperartriça kimi yüksək qiymətləndirilsə də Neron ilə evliliyindən xoşbəxt deyildi. Oktavia aristikrat bir xanım idi, lakin Neron ona nifrət edirdi. Neron bir neçə dəfə Poppea Sabina ilə münasibətdə olmuşdu. Poppaea Nerondan hamilə qaldıqdan sonra Neron Oktavianı sonsuz olduğu səbəbiylə boşandı və boşandıqdan on iki gün sonra Poppaea ilə evləndi.

### Sürgün və ölmü
Neron və Poppaea zina ittihamı ilə Oktavianı Pandateriya adasına sürgün etdi. Oktavianın sürgün edilməsinə Roma vətəndaşları sərt reaksiya verdi və getdikcə etirazlar güclənmiş, Oktavianın heykəlləri çiçəklərlə bəzədilmiş, küçələrdə gəzdirilmiş və geri çağırılması istənmişdir. Neron demək olar ki yenidən oktavia ilə evlənməyi qəbul etmişdir, lakin Poppaea Nerona Oktavianın ölüm əmrini imzalamağa məcbur etdi. Bir neçə gün sonra Oktavia bağlandı və damarları ənənəvi Roma intihar ritualına uyğun olaraq kəsildi. Dəhşəti o qədər çox idi ki, qan axını yavaşladı. Oktavia buxar hamamında boğularaq öldürüldü. Oktavianın başı kəsildi və Poppaeaya göndərildi. Onun ölümü Romanı kədərləndirmişdi. Suetonius illər sonra Neronun anası və Oktavia haqqında kabuslar yaşamağa başladığından danışır.

## İstinadlar
Üz

**Üz** və ya **sifət** — insan başının yuxarıda baş dərisinin, aşağıda - alt çənənin küncləri və alt kənarı ilə, yanlardan - alt çənənin kənarları ilə sərhədlənmiş ön hissəsi.

## Həmçinin bax
* Anfas
* Şteynnert xəstəliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Boyun

**Boyun** — onurğalıların bədəninin başı gövdəyə bağlayan hissəsi.
 Boyun baş və çiyinlər arasındakı yerdir. (Aristotel) 

Boyun bir çox həyati funksiyanı yerinə yetirir və çox vaxt xüsusilə həssas bir yerdir. Boyun üzərindən müxtəlif təchizat marşrutları - qida borusu, bağırsaq, traxeya və beynin təchiz etdiyi qan damarları kimi keçir. Servikal vertebra və əzələlər başın ən böyük hərəkətliliyini təmin etmək üçündür.

Bütün məməlilərin boyunlarında yeddi fəqərə var.

Dünya heyvanlar tarixində qeydə alınan ilk boyun təxminən 375 milyon il əvvəl Devon dövrünün sonunda yaşayan tiktaalikə aid idi. Ancaq bədənin bu hissəsinin meydana gəlməsi ehtimalı daha əvvəl, təxminən 400 milyon il əvvəl, qədim balıqların bədənində yeni bir tənəffüs orqanı, ağciyərlər meydana gələndə ortaya çıxdı.

Bəzi heyvanlarda (məsələn, bir zürafə), qidalanma üsulu səbəbindən boyun qeyri-mütənasib olaraq uzun ola bilər.

## Həmçinin bax
* Mikuliç xəstəliyi
* İnsan bədəni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Baş

thumb|250px|İnsan başı

**Baş** () — heyvan və ya insan bədənində beynin, görmə orqanlarının, dadın, qoxunun, eşitmə və ağızın yerləşdiyi hissəsi. Onurğalılar və həşəratların ayrı bir başı var.

İnsan başının ön hissəsinə üz və ya sifət adlanır. Adətən baş bədənə boyun vasitəsilə bağlanır. Boyun başın dönməsinə və məkanda müəyyən bir mövqe tutmasına imkan verir.

## Başın hissələri
Xarici:

* Saç, dəri, qulaqlar
* Üz
*Alın
* Boyun

Daxili:

* Kəllə, çənə, baş əzələsi
* Beyin, udlaq, vestibulyar aparat
Arançı (Üskü)

**Arançı** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 7 nəfər yaşayır (4 ailə).

## İstinadlar
Alın

**Alın** () — yuxarı baş dərisi və qaşlar (sərhəd sümükün infraorbital kənarı) ilə bağlanan insan başının anatomik bölgəsi.
Əs-Səqafət Əl Hadisə

**Əs-Səqafət Əl Hadisə (dərgi)** — elmi araşdırma dərgisi.

## Məlumat
Ərəbcə aylıq elmi araşdırma dərgisi olan "Əs-Səqafət Əl Hadisə"nin təsisçisi Kərkük Müəllimlər Cəmiyyəti, məsul redaktoru isə Ata Tərzibaşı idi. İlk sayı 1954-cü il mayın 1-də çap edilib. İkinci sayı həmin il iyulun 1-i işıq üzü gördükdən sonra bağlanıb. Belə ki, 1954-cü ildə çıxmış 19 saylı qərarın 25-ci maddəsinə görə, İraqda daha əvvəllər qurulmasına icazə verilmiş bütün cəmiyyətlərin ləğv ediıməsi qərara alınmışdı. Beləliklə də, onların çap etdirdikləri mətbu orqanlar da dayandırılırdı.

Daxiliyyə Nazirliyinin 1954-cü il 3 oktyabr tarixli rəsmi sənədində bağlandığı qeyd edilmiş mətbu orqanlar arasında "Əs-Səqafət Əl Hadisə"nin də adı var idi. Bağdadda "Dar-ül-Marifə" mətbəəsində çap edilmiş dərginin ilk sayı 58, ikinci sayı 68 səhifəlik olub, 22x16,5 sm. ölçüsündə idi. Dərginin son sayı rəngli çap olunub. Əs-Səqafət Əl Hadisə dərgisinin qiyməti əlli filis idi. Fikir və düşüncə dərgisi olan "Əs-Səqafət Əl Hadisə" ciddi aktual mövzulara və xəbər mahiyyətli gündəlik hadisələrə yer vermirdi. Vaxtilə İraq dərgiləri arasında öndə gələn bu keyfiyyətli dərginin ilk sayı çıxdığı halda, İraq mətbuatı Bağdadda yayımlanmış məşhur "Liva Əl İstiqlal"ın məzmunundan mənbə göstərmədən önəmli iqtibaslar verməyə başlamışdı.

Dərgidə yerli yazarlarla yanaşı, iraqlı alimlər də çıxış edirdilər. Məşhur tarixçi Abbas Əl Azzavi ikinci sayda Davud Paşanın dövründə yetişmiş kərküklü şairlərdən Əsəd Naib haqqında, doktor Abdul Cəlil Əl Tahir də çağdaş sosiologiya haqqında analitik ictimai yazı yayımlamışdı. 1954-cü ilə qədər Kərkük bələdiyyəsinin çap etdirdiyi "Kərkük"dən başqa burada 20 il ərzində başqa bir qəzet çap edilmədi.

## İstinadlar
Qıç

**Qıç** və ya **qılça** — aşağı ətraflar olub, ağırlıq daşıyan və hərəkəti təmin edən bədən üzvüdür. Bir çox heyvanda ayaq qıçın son hissəsində pəncələr və ya dırnaqlardan təşkil olunmuş, bir və ya daha çox seqment və ya sümükdən ibarət olan orqandır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mustafa Kamal Atatürkün heykəli (Mexiko)

**Mustafa Kamal Atatürkün heykəli** () — Meksikanın paytaxtı Mexiko şəhərinin Paseo de la Reforma küçəsində yerləşən heykəldir.

## Haqqında
Mustafa Kamal Atatürkün heykəli ilə ağ rəngli mərmərdən hazırlanan aypara və ulduzun Türkiyə bayrağındakı təsvirindən ibarətdir. 3,2 m uzunluğunda və təxminən 1,5 ton ağırlığındakı Atatürk heykəli, Türkiyə İşəgötürən Peşələri Konfederasyonu'nun təşəbbüsü Azeri heykəltaraş Səid Rüstəm tərəfindən 2000-ci ildə tamamlansa da müxtəlif səbəblərdən ötəri əlaqədar bölgəyə tikilməsi gecikdi. Türkiyə Respublikasının quruluşunun 80-ci ili xatirəsinə, 29 oktyabr 2003-cü ildə təşkil edilən mərasimlə birlikdə açıldı. Mərasimə Türkiyədən; Əmək və Sosial Müdafiə naziri Murad Başəskioğlu, Milli Müdafiə Naziri Vecdi Könül və Dövlət Naziri Güldal Ağşid də qatıldı.

## Həmçinin bax
* Mustafa Kamal Atatürkün heykəli (Bakı, 2010)

## İstinadlar
Dmitri Lisaneviç

**Dmitri Tixonoviç Lisaneviç** () — Qafqaz müharibəsinin və Rusiyanın Şimali Azərbaycanı işğalında iştirak etmiş görkəmli xadimlərindən biri olan general-leytenant.

## Həyatı
1810-cu ildə iki yeger rotası ilə Quba xanlığında üsyanın yatırılmasında iştirak etmiş, Qubada mühasirədə qalan rus qoşunlarını xilas etmişdir. Bu xidmətlərinə görə o, III dərəcəli Müqəddəs Vladimir ordeni, general-mayor rütbəsi, üzərində "İgidliyə görə" yazısı olan qızıl qılınc və almaz bəzəklərlə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Kafi-ül Mülk (Şəbüstər)

**Kafi-ül Mülk** (, *Kâfi ol Molk*) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Şəbüstər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,340 nəfər yaşayır (415 ailə).

## İstinadlar
Intel Architecture

**IA-32** (*Intel Architecture-32*) — Intel şirkətinin 32-mərtəbəli arxitekturaya malik 80386, 80486, Pentium, Pentium Pro, Pentium II, Celeron və Xeon mikroprosessorlarının ümumi işarəsi. Bu arxitekturanın bir sıra çatışmazlıqları Intel’i yeni IA-64 arxitekturasını işləyib hazırlamağa məcbur etdi.

**IA-64**(Intel Architecture-64)– Intel şirkətinin 64-mərtəbəli arxitekturaya malik Merced, Itanium tipli prosessorlarının ümumi işarəsi. 1994-cü ildən Hewlett-Packard şirkətinin fəal iştirakı ilə işlənib hazırlanıb.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
* Intel IA-64 manuals
* Архитектура процессора Itanium (Intel) 
* Архитектура IA64
* Архитектура ''Intel'' 64 
* Itanium Docs at HP
* https://software.intel.com/en-us/articles/ia-32-intelr-64-ia-64-architecture-mean
* http://www.intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/manuals/64-ia-32-architectures-software-developer-instruction-set-reference-manual-325383.pdf
* http://www3.nd.edu/~dthain/courses/cse40243/fall2008/ia32-intro.html

## Həmçinin bax
Bella Qinnes

**Bella Qinnes** (); doğum adı **Brunqilda Polsdotter Storşett** (; 11 noyabr 1859, Selbu, Norveç — 28 aprel 1908 ?, La Port, İndiana, ABŞ) — Norveç mənşəli Amerika serial qatili. Bella, boyu 183 sm və çəkisi təxminən 90 kq olan fiziki cəhətdən güclü bir qadın idi. Bəzi məlumatlara görə, bir neçə onilliklər ərzində 25-dən 40-a qədər adam öldürmüşdür.

İddiaya görə, Bella öz təsərrüfatında baş vermiş yanğında vəfat etmişdir və rəsmi olaraq öldüyü elan edilsə də, ölüm xəbərini saxtalaşdırdığı barədə şayiələr (heç nə ilə təsdiqlənmədi) dəfələrlə ortaya çıxdı.

## Bioqrafiyası
### Erkən illəri
Bella Qinnesin mənşəyi müzakirə mövzusudur. Bioqrafçılarının çoxu onun Norveçdə, Syorr-Tryondelaq əyalətindəki Selbu bələdiyyəsində bir göldə anadan olduğunu və Bryunnhilde Polsdotter Storşett adını aldığını iddia edir. Valideynləri Paul Pedersen Storşett (bir kərpic istehsalçısı) və Barit Olsdatter idi. Bella, ailənin 8 uşağının böyüyü idi. Ailə, Mərkəzi Norveçin ən böyük şəhəri Trondheimdən cənub-şərqdəki Storşett fermasında yaşayırdı.

2006-cı il İrlandiya sənədli filmi Qinnesin erkən həyatının sınanmamış hekayəsini izah edir. Filmdə bir kişi ona hücum edib qarnına təpik vurduqdan sonra o körpəsini itirdiyi bildirilir. Bu adam varlı bir ailədən idi və heç bir şeydən şübhələnmirdi. Tanışların dediklərinə görə Qinnes bu hadisədən sonra çox dəyişdi. Bellaya hücum edən adam, mədə xərçəngindən öldüyü iddia edildi. Yoxsulluq içində böyüyən Qinnes, üç il ABŞ-yə köçmək üçün pul yığmaq üçün böyük fermalarda çalışdı - Amerikaya müvəffəqiyyətlə köçən böyük bacısı Nelli Larsonun nümunəsindən ilham aldı.

### Mads Sorensen
1881-ci ildə Brunqilda ABŞ-yə köçərək, burada adını Belle olaraq dəyişdirdi və xidmətçi kimi çalışdı. Çikaqoda Norveç əsilli Mads Sorensen ilə tanış oldu və 1884-cü ildə cütlük evləndi. Bəzi tədqiqatçılar Günness və Sorensenin övladlarının olmadığını, digərləri isə nikahda dörd uşağın doğulduğunu iddia edirlər: Karolin, Axel, Myrtle və Lucy. Mads də daha böyük bir qızı evinə - Jane Olsenə dəyişdirilən Morgan Couch - ev işlərində kömək etdi. Bir az məskunlaşdıqdan sonra həyat yoldaşları öz bizneslərini - qənnadı mağazasını açdılar, amma iş görmədilər və bir il sonra mağaza tamamilə yanaraq yandı. Çox güman ki, yanğın ər-arvad tərəfindən təşkil olunmuşdur, çünki evdə kerosin lampasının partladığını iddia etmişdilər, ancaq qalıqları küllərdə tapılmadı. Yanğının bulanıq mənşəli olmasına baxmayaraq, cütlük hələ də sığorta aldı. Sonrakı iki il ərzində Caroline və Axel kəskin kolitdən öldü. Ancaq bəziləri simptomlar çox oxşardıqları üçün əslində zəhərlənmədən öldüklərinə inanırlar. Hər dörd uşağın da sığortalandığı üçün Belle və Mads pullarını sığortadan aldılar.

## İstinadlar
Təbriz zəlzələsi (1721)

**Təbriz zəlzələsi** — 1721-ci ildə baş vermiş və episentri Təbriz olan zəlzələ. Zəlzələ nəticəsində şəhərin bir çox vacib məktəbləri və məscidləri də daxil olmaqla 75 faizi dağılmışdır. Bundan başqa zəlzələ 10 minlərlə insanın ölümünə də səbəb olub. Bəzi təxminlərə görə zəlzələdən 8–250 min arası insan dünyasını dəyişib. Zəlzələ nəticəsində 1722-ci ildə Osmanlı ordusu buranı asanlıqla ələ keçirə bilir. Bundan başqa zəlzələ şəhərin iqtisadi vəziyyətində də çətinliklər yaradır. Zəlzələ bir sıra tarixi abidələrin də dağılmasına səbəb oldu.

## Həmçinin bax
* Təbriz zəlzələsi (1780)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Otuz dördüncü simfoniya (Motsart)

Motsartın otuz dördüncü simfoniyası Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən 1780-ci ildə yazılmış, 29 avqustda tamamlanmışdır. Bu əsər müəllifin Zalsburqda yazılmış simfoniyalarının sonuncusudur. Simfoniyanın davam etmə müddəti təxminən 22 dəqiqədir.

Hazırda simfoniyanın əlyazmasının I hissəsi (f.1-18) Fransa Milli Kitabxanasında, ikinci hissəsi isə (f.19-28) Polşanın Krakov şəhərində yerləşən Jagellon Universitetinin Kitabxanasında saxlanılır.
 
## Quruluşu
Simfoniyaların əksəriyyəti dörd hissədən ibarət olsa da, bu simfoniyada erkən klassizm üçün səciyyəvi olan yalnız üç hissə vardır.  
#  Allegro vivace, 4/4
#  Andante, 2/4
# Final: Allegro vivace, 6/8

### Birinci hissə: Allegro vivace
 
:
\relative c''' {
  \tempo "Allegro vivace"
  \tempo 4 = 120
  4 s }
  >>
  r4 r8. c,16 |
  c2. r8. \times 2/3 { g32( a b } |
  c4) e-. g-. c-. |
  b8.\trill a16 g4 r c\p |
  \repeat unfold 2 { b8.[\trill a16 g8 c] } |
  b8.\trill a16 g4 r2
}


## Notlar və ədəbiyyat
* [Ноти](http://imslp.org/wiki/Symphony_No.34_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus)) на IMSLP
* Dearling, Robert: The Music of Wolfgang Amadeus Mozart: The Symphonies Associated University Presses Ltd, London 1982 ISBN 0-8386-2335-2
* Kenyon, Nicholas: The Pegasus Pocket Guide to Mozart Pegasus Books, New York 2006 ISBN 1-933648-23-6
*  Zaslav, Neal:Mozart's Symphonies: Context, Performance Practice, Reception OUP, Oxford 1991 ISBN 0-19-816286-3

## Xarici keçid
*Dennnis Pajot, K338 The Symphony in C and Menuet K409, Mozartforum.com
*Mozart page of the Classical Archives

 
## İstinadlar
Yumurta (anatomiya)

**Yumurta** və ya '''yumurta hüceyrə''' — döllənmə və ya partenogenez nəticəsində yeni bir orqanizm kimi inkişaf edən dişi reproduktiv hüceyrə. Yumurtaların ölçüsü çox fərqli ola bilər: siçan yumurtasının diametri təxminən 0,06&nbsp;mm olduğu halda, Afrika dəvəquşusu yumurtasının diametri 15,5 sm-ə çata bilər. Yumurtalar ümumiyyətlə sferik və ya oval şəklindədir, lakin onlar da uzanır, məsələn həşəratlarda, miksin və ya mul balığı. Oologiya — heyvanların, əsasən də quşların yumurtalarının öyrənilməsinə həsr olunmuş zoologiya şöbəsidir.

## İstinadlar
İzernor

**İzernor** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. İzernor kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Nantüa.

INSEE kodu — 01192.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 2278 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 1489 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 1164 nəfər iqtisadi fəal, 325 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 78,2%, 1999-cu ildə 78.3%) olmuşdur. Fəal 1164 sakindən 1062 nəfər (556 kişi və 506 qadın), 102 nəfəri işsizdir (44 kişi və 58 qadın). 325 hərəkətsiz 116 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 118 nəfər - təqaüdçü, 91 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz qaldı..
## İdarəçilər

## Qalereya

Vallée d'Izernore.jpg|İzernor Vadisi
Grande-rue Izernore.jpg|İzernorun mərkəzi küçəsi
Église Izernore.jpg|Kilsə
Ruines Gallo-romaine d'Izernore.JPG|məbəd xarabalıqları
Mairie izernore - ain.JPG|hərbi xatirə
Izernore-école.JPG|məktəb


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt 
* 
*
Məzrayə

* Məzrayə (Alan)
* Məzrayə (Çaldıran)
* Məzrayə (Şəbüstər)
* Məzrayə (Soyuqbulaq)
* Məzrayə-i Livə (Üskü)
Jüjüryö

**Jüjüryö** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Ponsen kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.

INSEE kodu — 01199.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 2097 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 1339 nəfər (15-64 yaş) arasında 997 nəfər İqtisadi fəal, 342 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 74.5%, 1999-cu ildə 70.8%) idi. Fəaliyyət göstərən 997 sakindən 917 nəfər (509 kişi və 408 qadın), 80 nəfər işsiz (33 kişi və 47 qadın) idi. 342 hərəkətsiz 99 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 134 nəfər təqaüdçü, 109 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## İdarəçilər

## Qalereya

Etablissements Bonnet.png|Köhnə tekstil fabriki (1910)
Corne - Avenue de la Gare de JUJURIEUX.JPG|Korn vağzal (1914)
Map commune FR insee code 01199.png|Kommuna xəritəsi

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt  
* 
*
Jurnan

**Jurnan** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Pon-d’En kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.

INSEE kodu — 01197.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 324 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 217 nəfər (15-64 yaş) arasında 161 nəfər iqtisadi fəal, 56 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,2%, 1999-cu ildə 73.9%). Aktiv 161 sakindən 153 nəfər (79 kişi və 74 qadın), 8 nəfər işsiz (5 kişi və 3 qadın) idi. 56 hərəkətsiz 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 36 nəfər - təqaüdçü, 4 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz idi.
## Qalereya

Mairie de Journans.jpg|Şəhər meri
Sce reyss.jpg|
Map commune FR insee code 01197.png|Kommuna xəritəsi


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bağırsaqlar

250px|right|thumb|İnsanın mədə-bağırsaq traktı
**Bağırsaq** () — insanlar da daxil olmaqla çoxhüceyrəli heyvanlarda  

## Anatomik quruluşu
Anatomik olaraq bağırsaq aşağıdakı seqmentlərə bölünür:
* nazik bağırsaq ();
* yoğun bağırsaq ().

### Nazik bağırsaq

**Nazik bağırsaq** və ya **orta bağırsaq** (; ) həzm kanalının ən uzun hissəsini təşkil edir. Nazik bağırsaq birinci bel fəqərəsinin bərabərində mədə çıxacağından başlayaraq, sağ qalça çuxurunda kor bağırsağa açılır. Böyüklərdə meyitdə uzunluğu 6–7 m-dir və üç hissəyə bölünür:

* Onikibarmaq bağırsaq – 
* Acı bağırsaq – 
* Qalça bağırsaq – 

### Yoğun bağırsaq

**Yoğun bağırsaq** və ya **arxa bağırsaq** -  1,5 metr uzunluğunda olub, üç hissəyə bölünür: 
* Kor bağırsaq - ;
* Çənbər bağırsaq - ;
* Düz bağırsaq - .  

Zahiri şəkli uzun konusa bənzəyir və eni yuxarıda 7 və aşağıda 4 sm-ə çatır. Yoğun bağırsaq xaricində olan zolaqlar - , çömçələr - , köndələn şırımlar -  və piy artımları (çıxıntıları) -  vasitəsilə nazik bağırsaqdan ayrılır. Yoğun bağırsaq insanın və çox heyvanların həzm traktının sonuncu  hissəsidir. O bağırsağın  bir hissəsidi, nazik bağırsaqdan sonra başlayır və  anal kanalla bitir.

## Həmçinin bax
* Bağırsaq amöbü
* Bağırsaq balantidisi
* Bağırsaq lyambliası
* Bağırsaq trixomonadı

## İstinadlar
Perqam muzeyi

**Perqam muzeyi** () — Berlindəki Muzeylər adasındakı beş muzeydən biri. Muzey Alfred Messel tərəfindən tərtib edilmiş və Lüdviq Hoffmanın rəhbərliyi altındakı inşaat 1910-cu ildə başlamış, 20 il sonra, 1930-cu ildə tamamlanmışdı.

Perqam altarı, Miletin bazar qapısı, İştar darvazası və bu tikililərə aid əsərlər, həqiqi yerlərindən toplanaraq, Perqam muzeyində yenidən birləşdirilmiş, muzeyin adını bütün dünyada məşhurlaşdırmışdı. Sərgilənən digər əsərlər bunlardır; Afina Perqam məbədinin girişi, Perqamdan Afina heykəli, Hələb otağıdır. Bundan əlavə, türk çinilərindən nümunələrdə (İznik saxsısı) vardır.

Xüsusilə Berqama və Miletdən alınan əsərlər ilə yaradılan kolleksiyanın Almaniyaya qanuni olaraq gətirilib-gətirilməməsi ilə bağlı müzakirələr aparılır. Türkiyə hökuməti, bu əsərlərin çoxunun Türkiyədə yarandığı üçün, kolleksiyanın qaytarılması mövzusunda Almaniya hökumətinə müraciət etmişdir.

Muzeyi ildə təxminən 850,000 nəfər ziyarət edir. 2007-ci ildə 1.135,000 insan tərəfindən ziyarət edildi və Almaniyanın ən çox ziyarət edilən sənət muzeyi oldu.

## Muzeyin hissələri
Perqam muzeyi üç ayrı hissədən ibarətdir:
* Klassik antik dövr kolleksiyası
* Qədim Yaxın Şərq muzeyi
* İslam sənəti muzeyi

## Keçmişi
Muzeylər adasında Kaiser Friedrich muzeyi (indiki Bode muzeyi) açıldığı zaman, Almaniyanın nəzarəti altında edilmiş qazıntılar zamanı tapılan bütün bədii və arxeoloji əsərlərin hamısını almaq üçün muzeyin geniş olmadığı görünürdü. Babil, Uruk, Aşşur, Milet, Priene və Misirdə davam edən qazıntılar zamanı tapılan əsərlər, mövcud olan Alman muzey sistemində tamamilə nümayiş oluna bilmirdi. 1907-ci illərin əvvəllərində Bode muzeyinin qurucusu Vilhelm von Bode, mövcud muzeyin yanına qədim memarlığı, antik Alman sənətini, Orta Şərqi və İslam sənətini özündə cəmləşdirəcək yeni bir muzey qurmaq planına sahib idi.

Bu böyük üç qanadlı muzey 1907-ci ildən bəri planlaşdırılır. Alfred Messel 1909-cu ildə vəfat etdikdə, onun yaxın dostu Ludviq Hoffman 1910-cu ildə başlayan inşaatın rəhbəri oldu. Muzeyin inşası Birinci Dünya müharibəsi illərində davam etdi və muzey 1930-cu ildə açıldı.

Perqam muzeyi, İkinci Dünya müharibəsinin sonuna doğru baş verən Berlin bombardmanı zamanı çox ziyan gördü. Bu səbəblə bir çox sənət əsəri sığınacaq yerlərində saxlanıldı və bəzi böyük parçalar isə qorunmaq üçün divarlarla əhatə olundu. 1945-ci ildə Qırmızı Ordu bir növ müharibə qəniməti olaraq Perqam altarı daxil, bütün muzey əşyalarını, Sovet İttifaqına, Leninqrada (indiki Sankt-Peterburq) apardı. 1958-ci ilə qədər bir çox əsər Şərqi Almaniyaya qayıtdı. Bununla belə, kolleksiyanın bəzi vacib hissələri hələ də Rusiyadadır. Bu vacib əsərlərdən bəziləri Moskvadakı Puşkin muzeyində və Sankt-Peterburqdakı Ermitaj muzeyində saxlanılır. Buradakı əsərlərin geri qaytarılması barədə Almaniya və Rusiya razılaşma hazırladılar, lakin 2003-cü ilin iyun ayında bu müqavilə Rusiyanın geri qaytarılma qanununa görə əngəlləndi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Pergamonmuseum
* Berlin’s Pergamon Museum to Close until 2019, Joining Neue Nationalgalerie in Renovations
* Berlin's Pergamon Museum will spend next eight years without its famous altar
Sen-Sir-syur-Manton

**Sen-Sir-syur-Manton** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. [Pon-de-Vel (kanton)|Pon-de-Vel]] kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.

INSEE kodu — 01343.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1636 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 1049 nəfər (15-64 yaş arasında) 840 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 209 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 80,1%, 1999-cu ildə 75.7%). Fəal 840 sakindən 797 nəfər (406 kişi və 391 qadın) işləyir, 43 nəfər işsizdir (21 kişi və 22 qadın). 209 hərəkətsiz 75 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 90 nəfər təqaüdçü, 44 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz idi.
## İdarəçilər

## Qalereya

Ferme de la grange du clou.JPG|Qran-dyu-Klu ferması
Musée départemental de la Bresse-Domaine des Planons.jpg|Planon ferması
Ferme de Travernay.JPG|
Grange des Carrons.JPG|
Église Saint-Cyr Menthon 06.jpg|Kilsə
Mairie Saint-Cyr-sur-Menthon.JPG|Şəhər meri
Ecole St Cyr Menthon.JPG|Məktəb
Château d'eau (St Cyr - Menthon).JPG|Su fontanı qülləsi
Lavoir Village St Cyr sur Menthon.JPG|İctimai camaşırxana
Monuments morts - St Cyr s-Menthon.JPG|Hərbi xatirə
Stade football - St Cyr Menthon.jpg|Stadion
Menthon Centre St Cyr.JPG|Manton çayı

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Rossiyon

**Rossiyon** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Viryo-le-Qran kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Belle.

INSEE kodu — 01329.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 148 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 101 yaşında (15-64 yaş arasında) 69 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 32 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68,3%, 1999-cu ildə 55.4%). 69 fəal sakindən 59 nəfər (35 kişi və 24 qadın), 10 nəfər işsizdir (4 kişi və 6 qadın). 32 hərəkətsiz 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 16 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## İdarəçilər

## Qalereya

Eglise rossillon1.jpg|Kilsə
Chateau-de-Rossillon-1.jpg|
Viergerossillon.JPG|
Maternitat d'Elna-foto-ajustada.jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Təbriz zəlzələsi

* Təbriz zəlzələsi (1641)
* Təbriz zəlzələsi (1721)
* Təbriz zəlzələsi (1780)
* Təbriz zəlzələsi (2012)
Rinyö-le-Fran

**Rinyö-le-Fran** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Meksimyo kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.

INSEE kodu — 01325.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 950 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 638 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 489 nəfər iqtisadi cəhətdən, 149 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 76,6%, 1999-cu ildə 76.4%) idi. 489 fəal sakindən 456 nəfər (248 kişi və 208 qadın) işləyir, 33 nəfər işsizdir (12 kişi və 21 qadın). Aktiv olmayan 149 nəfər arasında 39 nəfər şagird və ya tələbə, 66 nəfər təqaüdçü, 44 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz idi.
## İdarəçilər

## Qalereya

Pré à vaches à Rignieux-le-Franc.JPG|Rinyö-le-Fran
Église Saint-Paul de Rignieux-le-Franc - 5.JPG|Kilsə
Mairie de Rignieux-le-Franc - 2.JPG|Мэрия
Monument au morts de Rignieux-le-Franc.JPG|Hərbi xatirə
Croix de Rignieux-le-Franc.JPG|Yol kənarında xaç
Croix à l'entrée de Rignieux-le-Franc.JPG|Rinyö-le-Franın girişində xaç


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Toar

**Toar** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Qərbi Din-le-Ben kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Din-le-Ben.

INSEE kodu — 04217.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 723 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 415 nəfər (15-64 yaş) arasında 292 nəfər iqtisadi fəal, 123 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70.4%, 1999-cu ildə 71.3%). 292 fəal şəxsdən 257 nəfəri (131 nəfər və 126 qadın), 35 nəfəri işsizdir (14 kişi və 21 qadın). Fəal olmayan 123 nəfər arasında 47 nəfər şagird və ya tələbə, 43 nəfər təqaüdçü, 33 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Toram-Bas

**Toram-Bas** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Allo-Kolmar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kastellan.

INSEE kodu — 04218.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 202 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyat kənd təsərrüfatı və turizmə əsaslanır. Pivə zavodu mövcuddur.

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 122 nəfər (15-64 yaş) arasında 88 nəfər iqtisadi fəal, 34 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 72.1%, 1999-cu ildə 62.5%) idi. Fəal 88 nəfərdən 75 nəfər (43 kişi və 32 qadın) işləyir, 13 nəfər işsizdir (5 kişi və 8 qadın). Aktiv olmayan 34 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 17 nəfər təqaüdçü, 11 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Toram-Ot

**Toram-Ot** (, )&nbsp;— Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Allo-Kolmar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi&nbsp;— Kastellan.

INSEE kodu — 04219.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 228 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını əkinçilik təşkil edir (qoyun, donuz, mal-qara, yem və kartof).

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 146 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 99 nəfər iqtisadi fəal, 47 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 67,8%, 1999-cu ildə bu 70,7%). Fəal olan 99 nəfərdən 91 nəfəri (48 kişi və 43 qadın), 8 nəfəri işsizdir (4 kişi və 4 qadın). Qeyri-aktiv 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 23 nəfər təqaüdçü, 16  nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Fokon-de-Barselonnet

**Fokon-de-Barselonnet** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Barselonnet kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Barselonnet.

INSEE kodu — 04086.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 305 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 185 nəfər arasında (15-64 yaş) 137 nəfər iqtisadi fəal, 48 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74.1%, 1999-cu ildə 71.9%). Fəal olan 137 nəfərdən 136 nəfəri (72 kişi və 64 qadın), 1 qadın işsiz idi. Aktiv olmayan 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 17 nəfər təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Türye

**Türye** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Türye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.

INSEE kodu — 04222.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 397 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 229 nəfər (15-64 yaş) arasında 166 nəfər iqtisadi fəal, 63 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.5%, 1999-cu ildə 68.0%) idi. Fəal 166 nəfərdən 158 nəfəri (91 kişi və 67 qadın), 8 nəfəri işsizdir (4 kişi və 4 qadın). Fəal olmayan 63 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 24 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
"Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı** — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi.

## Əsasnaməsi
"Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı Azərbaycan Respublikasının 2018-ci il 24 aprel tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.

**Maddə 1. Təltif edilən şəxslər**
: "Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə öz vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən, qüsursuz fəaliyyəti ilə fərqlənən ədliyyə orqanları əməkdaşları, hakimlər, ədliyyə və məhkəmə sisteminin inkişafına töhfə vermiş və ədliyyə orqanları ilə səmərəli əməkdaşlıq edən digər şəxslər, habelə beynəlxalq tərəfdaşlar təltif edilirlər.

**Maddə 2. Təltif edən orqan**
: "Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci maddəsində göstərilən şəxsləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı təltif edir.

**Maddə 3. Taxılma qaydası**
: "Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda "Ədliyyə sahəsində fərqlənməyə görə" Azərbaycan Respublikasının medalından sonra taxılır.

## İstinadlar
Fontyen

**Fontyen** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Sent-Etyen-lez-Orq kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.

INSEE kodu — 04087.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 133 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 84 yaşda (15-64 yaş arasında) 56 nəfər iqtisadi cəhətdən, 28 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 66,7%, 1999-cu ildə 64.5%). Fəal olan 56 nəfərdən 48 nəfəri (26 kişi və 22 qadın), 8 nəfəri işsizdir (6 kişi və 2 qadın). 28 hərəkətsiz 7 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Şantersye

**Şantersye** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Qərbi Din-le-Ben kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Din-le-Ben.

INSEE kodu — 04047.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 799 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 478 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 369 nəfər iqtisadi cəhətdən, 109 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 77,2%, 1999-cu ildə 76.1%). Fəal olan 369 nəfərdən 350 nəfər (179 kişi və 171 qadın), 19 nəfər işsiz (9 kişi və 10 qadın) idi. Aktiv olmayan 109 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 39 nəfər təqaüdçü, 31 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Fokon-dü-Ker

**Fokon-dyu-Ker** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Türye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.

INSEE kodu — 04085.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 55 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 32 yaşda (15-64 yaş arasında) 20 nəfər iqtisadi fəal, 12 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 62,5%, 1999-cu ildə bu göstərici 77,8%). Fəal olan 20 nəfərdən 17 nəfər (10 kişi və 7 qadın), 3 nəfər işsiz (1 kişi və 2 qadın) idi. 12 hərəkətsiz 1 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 6 nəfər təqaüdçü, 5 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Şato-Arnu-Sent-Oban

**Şato-Arnu-Sent-Oban** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Volon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.

INSEE kodu — 04049.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 5270 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 2997 yaş yaşında (15-64 yaş arasında) 2041 nəfər iqtisadi cəhətdən, 956 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 68,1%, 1999-cu ildə 64.7%) idi. Fəal 2041 nəfərdən 1759 nəfər (946 kişi və 813 qadın), 282 nəfər işsiz (100 kişi və 182 qadın) idi. Aktiv olmayan 956 nəfər arasında 234 nəfər şagird və ya tələbə, 376 nəfər təqaüdçü, 346 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Şatonöf-Val-Sen-Dona

**Şatonöf-Val-Sen-Dona** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Volon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.

INSEE kodu — 04053.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 516 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 336 nəfər arasında (15–64 yaş) 241 nəfər iqtisadi fəal, 95 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71,7%, 1999-cu ildə 71,5%). Fəal 241 nəfərdən 219 nəfər (112 kişi və 107 qadın) işləyir, 22 nəfər işsizdir (12 kişi və 10 qadın). 95 hərəkətsiz 25 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 33 nəfər təqaüdçü, 37 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*