open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mədəniyyət müharibəsi

[thumb|200px|[Otto fon Bismark|Bismark (solda) və Roma Papası (sağda). «*[[Kladderadatsch]]*» Almaniya satirik jurnalı. 1875-ci il.]]

**Mədəniyyət müharibəsi** — istifadə edildiyi ərazi və tarixdən asılı olaraq, fərqli mənalara sahib termin. İlkin olaraq, termin Qərb dünyasında ənənəçi, klassik liberal və ya mühafizəkar dəyərlər ilə sosial-demokrat, tərəqqipərvər və ya sosial liberal dəyərlər arasındakı münaqişəyə aid edilir. Mədəniyyət müharibələri bütün dünya cəmiyyətlərində tarix, elm və digər mövzular üzrə debatlara səbəb olmuşdur.

Mədəniyyət müharibəsi termini Kanadada Qərbi və Şərqi Kanada, şəhər və şəhərətrafı ərazilərdə, mühafizəkarlıq və liberallıq arasındakı fərqliliyi təsvir etmək üçün istifadə edilir. Ölkələdə fransızdilli və ingilisdilli əhalinin bölünməsi də Kanada cəmiyyətinin inteqral hissəsi idi.

## Mənşə
Mədəniyyət müharibəsi termini alman dilindəki **' () sözünün hərfi tərcüməsidir ([[Kalka (dilçilik)|kalka]]). **' sözü 1871-ci ildən 1878-ci ilə qədər davam edən Almaniya imperiyasının kansleri Otto fon Bismark rəhbərliyindəki mədəni və dini qruplar ilə Roma Katolik Kilsəsi arasındakı münaqişəyə aid edilir. Mədəniyyət müharibəsi sözünün ingilis dilindəki hərfi tərcüməsi – ** termini dövrün ABŞ qəzetlərində nəşr olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Sekulyarizm
* Ölüm cəzası
* Seksual inqilab
* Qlobal istiləşmə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*Focus on the Family, A Look at the Sexual Revolution in the United States
* 
*
İşad

**İşad** — ən ali vəzifəli Göytürk hərbi xadimlərini adlandırmaq üçün istifadə edilən qədim türk sözü. Bu sözdən bəzi ərəb mənbələrində Xəzərlərin Xaqan bəylərini təsvir etmək üçün istifadə olunub.

## Mənbə
* 
* 
* 
*
Həmzə Haz

**Həmzə Haz** () — İndoneziya siyasətçisi. Birləşmiş İnkişaf Partiyasının (1998–2007) sədri idi və 2001-ci ildən 2004-cü ilədək vitse-prezident vəzifəsində çalışıb.

## Həyatı
Həmzə Borneo adasında Pontianak şəhərində bir qəzet jurnalisti idi və daha sonra Tancunqpura Universitetində iqtisadiyyatdan təhsil aldi.

Onun siyasi karyerası 1968-ci ildə Qərbi Kalimantanın Vilayət Nümayəndəsi Şurasının üzvü kimi başlamışdır. Daha sonra Cakartaya köçdü, 1971-ci ildə Məclis üzvü oldu, ilk olaraq Müsəlman Nəhdlətul Uləma Partiyasının üzvü oldu. Bütün İslamçı partiyalara bir partiyaya qoşulmuş siyasi nüfuzdan və Nəhdlətul Uləmanın siyasətdən çəkilməsindən sonra, 1973-cü ildə yeni yaranmış *Partai Persatuan Pembangunan (PPP)*nın üzvü oldu.

Həmzə Suxartonu əvəz edən prezident Buharuddin Yusuf Habibinin başçılığında İnvestisiya Naziri vəzifəsini icra etdi və 1999-cu ildə seçkilərdə *PPP*-yə rəhbərlik etmək üçün vəzifəsindən istefa etdi. Həmzə prezident Abdurrahman Vahidin kabinetinə qoşulub, sonra iki aydan sonra Vahidin ilk kabinetindən çıxaraq *Xalqın Rifahı* naziri vəzifəsindən istefa verən birinci idi.

Vahidin vokal tənqidçisi oldu, amma o, həmçinin kompromis qabiliyyəti ilə tanınır. Vahidin 2001-ci ilin yayında impiçmentinə qədər Həmzə PPP lideri idi, bu partiya İndoneziya Parlamentində üçüncü ən böyük partiya idi. Beləliklə, o, Xalq Məşvərət Məclisi üzvləri üçün vitse-prezidentin ofisinin vacibliyini doldurmaq üçün Meqavati Sukarnoputri vitse-prezident kimi seçilmişdir.

## İstinadlar
Tofiq Kiemas

**Məhəmməd Tofiq Kiemas** () 2009-cu ildən 2013-cü ilədək, yəni vəfatına qədər İndoneziya Xalq Məşvərət Məclisinin spikeri. Tofiq (bəzən Tofik yazılmışdır) 2001-ci ildən 2004-cü ilədək ölkənin ilk cənabı kimi İndoneziyanın prezidenti Meqavati Sukarnoputrinin əridir.

Tofiq Meqavati ilə 1973-cü ildə evləndi; bu Meqavatinin üçüncü nikahı idi. Birlikdə bir qızı olan Puan Maharani var idi. Meqavatinin də əvvəlki nikahdan iki oğlu var idi.

Tofiq İndoneziyanın aparıcı siyasi partiyalarından biri olan İndoneziya Demokratik Mübarizə Partiyasının (PDİ-P) fəal dəstəyi ilə Meqavati ilə birləşdi. 2008-ci ildən etibarən Taufiq *PDİ-P*-nin Müsəlman dini qanadı olan *BMİ*-nin lideri idi. PDI-P işlərinin tanınmış iştirakçısı idi və tez-tez 2014-cü il qanunvericilik və prezident seçkiləri üçün hazırlıq kimi milli məsələləri şərh edirdi. İndoneziyada və bəzən həyat yoldaşı ilə partiya rəhbərliyi və liderliyi ilə bağlı müəyyən məsələlərdə fərqlənirdi.

Tofiq 2000-ci ildə Avstraliyada əməliyyat keçirdi və müalicədən sonra bir sıra hallarda xəstəxanaya yerləşdirildi.

Onun həyat tərzini və müxtəlif milli məsələlərlə bağlı düşüncələrini izah edən *Gelora Kebangsaan Tak Kunjung Padam* (Milli Ruh Yaşayır) onun 70 illik yubileyini qeyd etmək üçün 2012-ci ilin dekabrında başlamışdır.

Tofiq Kiemas 8 iyun 2013-cü ildə Sinqapur Ümumi Xəstəxanasında infarkt keçirərək vəfat etdi. Ertəsi gün cənazəsi Cakartaya İndoneziya Hava Qüvvələrinə məxsus *Herkules* yük təyyarəsində gətirildi, burada tam dövlət tərəfinden cənazəsi qəbul edildi və *Kalibata Qəhrəmanları Qəbiristanlığı*nda dəfn edildi. İndoneziya prezidenti Susilo Bambanq Yudhoyono Taufiq ailəsinin, İndoneziya Kabinetinin və yüzlərlə aparıcı siyasi və milli şəxsiyyət nümayəndələrinin qatıldığı rəsmi mərasimdə iştirak etdi.

## İstinadlar
Böyük Kirs

**Böyük Kirs**  — Azərbaycan  Respublikasında dağ. Qarabağ silsiləsində ən hündür zirvələrdən biridir. Xocavənd və Şuşa rayonları sərhədindədir. Orta Yuranın vulkanogen-çökmə suxurlarından ibarətdir. Azərbaycan mənbələrinə görə dağın hündürlüyü 2725 metr. Ermənistan mənbələrinə görə isə 2724.6 metrdir. Zirvədən Allı çayı başlayır.

## Toponimikası
Kiçik Kirs oronimindən fərqləndirmək məqsədilə belə adlandırılmışdır. *Kirs* toponimik termin kimi "şiş təpə, sıldırım dağ" mənalarında işlənir.

## Qalereya

Fayl:Մեծ Քիրսը ձմռանը.JPG|Böyük Kirs dağının Şuşa rayonundan qış fəslində görünüşü.


## İstinadlar
Şimali Makedoniyada futbol

**Şimali Makedoniyada futbol** — ölkədə ən kütləvi idman növlərindən biri. Şimali Makedoniya futbol federasiyası 1949-cu ildə təşkil edilmişdir. Ölkə futbol federasiyası isə 1994-cü ildən FİFA və UEFA-nın üzvüdür. 3 peşəkar futbol liqasına sahibdir. Super kubok isə 2011-ci ildən keçirilir (mütəmadi deyil).

Ölkənin əsas arenası II Filip stadionudur. Stadion 36 400 azarkeş tutumuna sahibdir. Bu stadionda əsasən milli komanda və yerli «Vardar», «Rabotniçki» klunblarının ev oyunları keçirilir.

## Yuqoslaviyanın tərkibində
Makedoniya Sosialist Respublikası 1991-ci ilə qədər Yuqoslaviyanın tərkibinə daxil idi. Bu zaman makedoniya klubları Yuqoslaviya futbol liqasında oynayırdı. Onlar arasında ən məşhuru Skopyenin «Vardar» klubu idi. Şimali Makedon klublarının qalan hissəsi Rabotniçki, Teteks və Pelister əsas liqasında ilk mövsümdəcə oranı tərk edirdilər. Vardar isə Yuqoslaviya çempionatlarında hər zaman ortabab klublardan olmuşdur. Yuqoslaviya dövründə Şimali Makedon futbolunun əsas uğuru Vardarın Yuqoslaviya Kubokunu (1960/1961) qazanması olmuşdur. Çempionatlarda ən yaxşı nəticəsi 1984/1985-ci illər mövsümündə 5-ci yeri tutmasıdır. «Vardar» Yuqoslaviyanı avrokuboklarda təmsil etmişdir. "Vardar" Avrokuboklarda ilk qələbəsini öz meydançasında, Dinamo Buxarest FK ilə oyunda əldə etmişdir.

## Müstəqillik dövrü
1991-ci ildə Şimali Makedoniya müstəqillik əldə etmişdir. 3 il sonra, FIFA və UEFA-nın üzvü olmuşdur.

## Milli yığma

Şimali Makedoniya milli futbol komandası — beynəlxalq oyunlarda Şimali Makedoniyanı təmsil edən milli futbol komandasıdır. Yuqoslaviya dağıldıqdan sonra formalaşmış və ilk oyununu 13 oktyabr 1993-cü ildə Sloveniya milli futbol komandasına qarşı keçirmişdir. Makedoniyalılar Sloveniyanın Kran şəhərində, meydan sahiblərini 4-1 hesabı ilə məğlub etmişdilər. Şimali Makedoniya komandası FİFA Dünya Kuboku və UEFA Avropa Çempionatının final maçlarında iştirak etməmişdir.

## Mənbə
* Football'' 
* Официальный Makedoniya futbol Federasiyası 
## İstinadlar
Məngələnata dağı

**Məngələnata dağı** — Azərbaycanda, Füzuli rayonu ərazisində, Füzuli şəhərinin mərkəzindən 3&nbsp;km qərbdə yerləşən zirvə. Hündürlüyü 720 metrdir. 1993-cü ilin aprel ayında Məngələnata əməliyyatı keçirilmiş zirvə Azərbaycan ordusunun nəzarətinə keçmişdir. Bununla da Füzuli, Zəngilan, Cəbrayıl və Qubadlı üçün yaranan təhlükə aradan qaldırılmışdır.

## İstinadlar
Nükur

**Nükur** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Marin. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 55 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 22 km şimal-qərbdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

## İstinadlar
Obonn

**Obonn** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Obonn. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 17&nbsp;km şimalda, Serji belediyyənin 17&nbsp;km şərqdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:25000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:228
  bar:1806 from:0 till:214
  bar:1821 from:0 till:221
  bar:1831 from:0 till:263
  bar:1841 from:0 till:263
  bar:1851 from:0 till:309
  bar:1861 from:0 till:402
  bar:1872 from:0 till:530
  bar:1881 from:0 till:839
  bar:1891 from:0 till:1086
  bar:1901 from:0 till:1889
  bar:1911 from:0 till:3263
  bar:1921 from:0 till:4191
  bar:1931 from:0 till:7839
  bar:1946 from:0 till:9627
  bar:1954 from:0 till:11312
  bar:1968 from:0 till:22278
  bar:1982 from:0 till:22227
  bar:1990 from:0 till:22153
  bar:1999 from:0 till:22882
  bar:2006 from:0 till:23640


## Qalereya

Fayl:Eaubonne , les belles meulières du quartier Paul Bert - panoramio (101).jpg
Fayl:Eaubonne , les belles meulières du quartier Paul Bert - panoramio (102).jpg
Fayl:Eaubonne , les belles meulières du quartier Paul Bert - panoramio (111).jpg
Fayl:Le vieux lavoir - panoramio.jpg
Fayl:La médiathèque - panoramio (2).jpg
Fayl:La mairie - panoramio.jpg
Fayl:Fête de la St-Jean - panoramio.jpg
Fayl:Eglise Ste Marie - panoramio.jpg
Fayl:La fontaine - panoramio.jpg
Fayl:Eaubonne - Avenue de l Europe.jpg

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısı

**Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısı** — bu siyahı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş sənədə əsasən hazırlanmışdır.

## Müəlliflər
Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflər bunlardır:
# Qətran Təbrizi;
# Məhsəti Gəncəvi;
# Əfzələddin Xaqani;
# Nizami Gəncəvi;
# Qazi Bürhanəddin;
# İmadəddin Nəsimi;
# Aşıq Qurbani;
# Şah İsmayıl Xətai;
# Məhəmməd Füzuli;
# Aşıq Abbas Tufarqanlı;
# Molla Pənah Vaqif;
# Molla Vəli Vidadi;
# Qasım bəy Zakir;
# Mirzə Fətəli Axundzadə;
# Həsən bəy Zərdabi;
# Seyid Əzim Şirvani;
# Xurşidbanu Natəvan;
# Mirzə Ələkbər Sabir;
# Nəcəf bəy Vəzirov;
# Aşıq Ələsgər;
# Cəlil Məmmədquluzadə;
# Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev;
# Cəfər Cabbarlı;
# Əhməd Cavad;
# Mikayıl Müşfiq;
# Əhməd bəy Ağayev;
# Əli bəy Hüseynzadə;
# Nəriman Nərimanov;
# Məmməd Səid Ordubadi;
# Hüseyn Cavid;
# Əzim Əzimzadə;
# Yusif Vəzir Çəmənzəminli;
# Üzeyir Hacıbəyov;
# Səməd Vurğun;
# Əliağa Vahid.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasında dövlət varidatı elan edilən filmlərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avstriya-Macarıstan müqaviləsi

**Avstriya-Macarıstan müqaviləsi** (, ) - 1867-ci ildə Avstriya ilə Macarıstan dövlətləri arasında imzalanan və Avstriya-Macarıstan imperiyasının yaradılması ilə nəticələnən müqavilə .
## Haqqında
1866-cı ildə Prussiya-Avstriya müharibəsi zamanı əldə edilən məğlubiyyət və alman ittifaqının dağılması nəticəsində Avstriya öz nüfuzunu itirmişdi. Bundan başqa artmaqda olan sosial və milli-siyasi təzadları aradan qaldırmaq üçün imperiyanın modernləşməsi, radikal islahatlar tələb olunurdu.  1867-ci ildə Avstriya və Macarıstan  müqavilə () imzaladılar. Həmin vaxtdan Avstriya imperiyası Avstriya-Macarıstan dualist monarxiyası kimi çıxış etdi. Müqaviləni Avstriya tərəfdən imperator Frans İosif, Macarıstan tərəfindən isə Ferens Deak imzalamışdır. 
Müqavilənin şərtləri aşağıdakılardır :
*Avstriya-Macarıstan imperiyasının iki paytaxtı olacaq: Vyana və Budapeşt
* Hər iki bölgənin ayrı ayrılıqda baş naziri və parlamenti olacaq
*Avstriya-Macarıstan bir olaraq qalacaq
* Ordu və donanma ortaq bir xarici işlər nazirliyi tərəfindən idarə ediləcək
* Ortaq vətəndaşlıq olmayacaq. 
* Müqavilənin şərtlərinə 10 ildən bir yenidən baxılacaqdır.
## İstinadlar
Haitinin departamentləri

Haiti Respublikası əsas ərazi-inzibati vahidi departamentdir (). Haiti Respublikası 10 departamentə bölünür.
## İdarəetmə
Hər bir departamentin icra orqanı olan öz şurası vardır. İdarə Məclisinin hər 4 ildə seçdiyi 3 üzvdən ibarətdir. Şuraya sədrlik edir.

Hər bir departamentin özünün Məclisi var, bu da müzakirə olunan bir qurumdur və Şuranın işinə kömək edir. Məclis üzvləri də 4 il müddətinə seçilir. Departamentin iclası onun sədri tərəfindən idarə olunur.
## Tarixi
Keçmiş fransa koloniyası olan San-Dominqo  üç departamentdən ibarət idi: Cənub, Şimali və Qərbi. 1821-ci ildə Artibonit Şimal və Qərb hissələrindən ayrılaraq yaradılmış, 1844-cü ildə Şimal-Qərb departamenti departamenti yaradılmışdır. 1962-ci ildə Fransua Düvalye dövründə, Haiti inzibati bölgüsü yenidən nəzərdən keçirildikdən sonra Mərkəzi, Şimali-Şərq, Cənubi-Şərq və Qrand-Ans 4 yeni departament yaranmışdı.

2014-cü ildə Haiti Deputatlar Palatasına 10-dan 14-dək və ya 16-dək şöbə sayını artırmağı qərar verildi.

20-ci əsrin 90-cı illərində (Nipanın formalaşmasından əvvəl) "10-cu deparament" termini xaricdə yaşayan Haitilərə istinad etmək üçün istifadə edilmişdir. XXI əsrdə onlar 11-ci departament adlandırıldılar..

## Departamentlərinin siyahısı


700px



## İstinadlar
Batasek

**Batasek** (, ) — Macarıstanın Tolna medyesində yerləşən rayon. Əhalisi əsasən macarlardan təşkil olunmuşdur, serblər də ərazidə məskunlaşmışdır.

“Batasekin ən qədim ağacı” 2016-cı ildə “İlin Avropa ağacı” mükafatı qazandı.

## İdman
* Batasek SE, futbol klubu

## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlaşmış şəhərlər
Batasek aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:
*  Beziqhaym, Almaniya
*  Ditrey, Rumıniya
*  Tjekovske Lujani, Slovakiya

## Qalereya

Fayl:BataszekFotoThalerTamas2.jpg|Batasekdə yerləşən katolik kilsəsi
Fayl:Bátaszék3.jpg|Çikador abbatlığının səmadan mənzərəsi
Fayl:Bátaszék vasútállomás.JPG|Batasek dəmir yolu stansiyası
Fayl:BataszekFotoThalerTamas.jpg|"Batasekin ən qədim ağacı", İlin Avropa ağacı 2016.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Street map
Tolna (medye)

**Tolna** (, ) — Macarıstanın inzibati ərazi bölgüsü. Macarıstan ərazisində, Dunay çayının qərb sahilində yerləşir. Macarıstanın Şomoq, Feyer, Baç-Kişkun və Baranya medyelərinin sərhədində yerləşir. Medyenin paytaxtı Seksard şəhəridir. Sahəsi 3703&nbsp;km²-dir.

## Tarixi
Tolna Macarıstan krallığında mövcud olan inzibati ərazi bölgüsünün adıdır. Ərazisinin sahəsi müasir Macarıstandakı Tolna medyesi ilə üst-üstə düşür. Medyenin paytaxtı Seksard şəhəridir.

## Demoqrafiyası
2015-ci ilin  siyahıyaalınmasına əsasən Tolna medyesinin əhalisi 225936 nəfərdir.

### Etnik tərkibi
Medyenin əhalisi əsasən macarlardan təşkil olunsa da, müəyyən qrup almanlar (təx. 10000) və romanlar (8,500) da ərazidə məskunlaşmışdır.

Ümumi əhalisi (2011-ci ilin siyahıyaalınması): 230361 nəfər

Etnik qruplar (2011-ci ilin siyahıyaalınması):  Etnik qruplarını təyin edənlər: 214953 nəfər:

*Macarlar: 194 685 (90,57%)
*Almanlar: 10 195 (4,74%)
*Qaraçılar: 8 768 (4,08%)
*Digərləri və ya etnik mənsubiyyətləri müəyyən edilməyən şəxslər: 1 305 (0,61%)

2011-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən təxminən 32000 nəfər etnik mənsubiyyətini bildirməmişdir.

### Din
2011-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən Tolna medyesində əhalinin dini inancı:

*Katoliklər– 108,755 
*Macarıstanda Reform kilsəsi – 18,533;
*Evangelik kilsəsi – 6,800;
*Digər dinlər – 2,734; 
*Dinsizlik – 35,803; 
*Ateizm – 2,194;
**Dinini təyin etməyənlər* – 55,542.

## Regional strukturu

## Ərazi vahidləri
Tolna medyesində 1 medye, 10 rayon, 5 böyük kənd və 93 kənd yerləşir.

;Medyenin mərkəzi
(2011-ci ilin siyahıyalınmasına əsasən sıralanmışdır)
*  Seksard (34296) – medye mərkəzi

;Rayonları

*  Pakş (19,369)
*  Dombovar (19,010)
*  Bonhad (13,630)
* Tolna (11,126)
*  Dunaföldvar (8,775)
*  Tamaşi (8,349)
*  Batasek (6,370)
*  Simontornya (4,057)
*  Nadmanyok (2,338)
*  Dönk (2,052)

## Qalereya


Fayl:Szekszárd kilátóból.JPG|Tolna medyesinin paytaxtı Seksard
Fayl:Tamási tó.jpg|Tamaşi gölü
Fayl:Catholic church, Paks, Hungary.jpg|Pakşda yerləşən Müqəddəs Ruk kilsəsi
Fayl:Gemenci táj.jpg|Gemenç meşəsi
Fayl:Ozora var1.jpg|Ozorada yerləşən *Pipo de Ozora* qalası
Fayl:Vár (8725. számú műemlék) 2.jpg|Simontornya qalası
Fayl:Kálvária (8599. számú műemlék).jpg|
Fayl:Lengyel Apponyi kastély.JPG|



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site in Hungarian and German
* Tolnai Népújság (teol.hu) - The county portal
Ana (rəsm əsəri)

**Ana** —  azərbaycanlı rəssam Toğrul Nərimanbəyovun 1966-cı ildə çəkdiyi rəsm əsəri. Azərbaycanlı rəssam Toğrul Nərimanbəyovun 1966-cı ildə çəkdiyi "Ana" rəsmində üzü qırışlı bir qadın təsvir olunub. O bu portret üçün öz dayəsini model seçib.

## Fon
1930-cu ilin sonlarında Toğrul Nərimanbəyovun atası Fərman Nərimanbəyov Avropada təhsil almış digər azərbaycanlılar kimi represiyyaya məruz qalır və Sibirin Marinski şəhərinə sürgün edilir. Daha sonra anası da həbs edilərək sürgün edilir. Toğrul Nərimanbəyov bir müddət anası ilə birgə həbsdə yaşayır. Daha sonra məktəbə başlayır və səhərlər dərsə gedib axşam yenidən həbsxanaya qayıdaraq çətin şəraitdə təhsil alır.**' 1941-ci ildə [[Fransa]] Almaniya tərəfindən işğal olunarkən Toğrul Nərimanbəyovun anası İrma xanımın qarşısına Fransa vətəndaşlığından çıxması əks halda sürgün edilməsi şərti qoyulsa da o vətəndaşlıqdan çıxmayaraq əvvəlcə [[Qostanay|Qostana]]<nowiki/>ya daha sonra [[Səmərqənd]]<nowiki/>ə sürgünə göndərilir. Valideynləri həbsdə olduğu bu illərdə Toğrul və qardaşına [[Polyaklar|Polyak]] əsilli dayələri Anna Andreyevna baxır. Əsərdə rol modeli məhz Anna Andreyevnadır.**' 

## Təsvir
Bu, qara və mavi fonda rəsmin mərkəzində öndən təsvir edilmiş ağ saçlı və üzündə qırışlar olan yaşlı qadının frontal portretidir. Fiqurun iri gözləri və yuvarlaq siması var, baxışları ifadəlidir və gözləri bir az aşağı çevrilmişdir. Əsər çox az rəng ilə təsvir edilmiş və mavi və qara çalarları ilə tamamlanmışdır.**

Rus sənət tarixçisi Qriqori Anisimovun bu əsəri şərh edərkən yazır: 

Anisimov qeyd edir ki, Nərimanbəyov bu əsərində abstrakt humanizmdən uzaq, real və romantik obrazı təsvir edir. Bu şəkildə həm də rəssamın mövqeyi aydın şəkildə ortaya çıxıb.

Rəsmin müəllifi Toğrul Nərimanbəyov əsəri haqqında bunları deyirdi:

## Həmçinin bax
* Mahnı
* Muğam

## İstinadlar

## Mənbə

* 
*
Dombovar

**Dombovar** (, ) — Macarıstanın Tolna medyesində yerləşən rayon.

## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlaşmış şəhərlər
Dombovar aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:
*  Kernen, Almaniya
*  Oqulin, Xorvatiya
*  Vir, Xorvatiya
*  Heqanes, İsveç

## Qalereya

Fayl:Hunyadi tér, jobbra a Jókai utca torkolata, háttérben a Járásbíróság épülete. Fortepan 17574.jpg|Dombovar 1935-ci ildə
Fayl:Művelődési Ház (egykor Korona Szálló), ifjúsági klubtalálkozó résztvevői. Fortepan 6687.jpg|Dombovarda tələbələr, 1975-ci il
Fayl:Vasútas portré, 1973. Fortepan 9182.jpg|Dombovar dəmir yolu stansiyası, 1973-cü il


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  in Hungarian
* Street map
Tolna (rayon)

**Tolna** () — Macarıstanın Tolna medyesində yerləşən rayon.

## Beynəlxalq əlaqələri

### Qardaşlaşmış şəhərlər
Tolna rayonu aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:
*  Ştutenzee, Almaniya
*  Ozun, Rumıniya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  in Hungarian
Xarici İşlər Nazirliyi (Serbiya)

**Serbiya Xarici İşlər Nazirliyi** () — Serbiya konsulluq işlərinin və xarici əlaqələrinin idarə etməkdən məsul olan orqan.

2001-ci ildən sonra Çili, Kolumbiya, Konqo Demokratik Respublikası və Qana, Qvineya, Livan, Monqolustan, Şimali Koreya, Pakistan, Tayland, Venesuela, Vyetnam və Zimbabve kimi ölkələrdəki səfirliklər, maliyyə və digər səbəblərdən bağlandı.

Xarici İşlər Nazirliyi hazırda xaricdə aşağıdakı ofisləri dəstəkləyir:

64 səfirlik

14 ölkədə 22 ümumi konsulluq

Serbiyanın Beynəlxalq Millətlər Təşkilatında daimi missyası mövcuddurːVyana, Cenevrə və Nyu.

Həm də YUNESKO, Avropa İttifaqı və Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi daimi nümayəndəlikləri vardır.

## Nazirliyin təşkilat siyahısı
* Nazir bürosu
** Diplomatik protokol
*** Xüsusi xidmətlər
*** İstintaq və Sənətləşdirmə xidməti
*** Təhlükəsizlik xidməti
*** Beynəlxalq hüquqi məsələlər xidməti
*** İnformasiya texnologiyası departamenti
** Baş katiblik
*** İnsan resursları və hüquq bürosu
*** Arxiv işlərinin idarə olunması
*** Daşınmaz əmlak, Hüquqi şəxslər və müəssisələr haqqında qanunvericilik
** Baş müfəttiş
*** Dövlət katibliyi idarəsi
*** İkitərəfli Əlaqələrin ümumi müdirliyi
*** Qonşu ölkələr və Cənub-Şərqi Avropa idarəsi
*** Avropa Bürosu
*** Rusiya və Avropa İdarəsi
*** Amerika İdarəsi
*** Afrika və Yaxın Şərq Bürosu
*** Asiya, Avstraliya və Sakit okean ərazi idarəsi
*** İkitərəfli İqtisadi Əməkdaşlıq idarəsi
** Sərhəd İdarəsi
*** Çoxtərəfli Əməkdaşlıq məsələləri üzrə ümumi müdirlik
*** Birləşmiş Millətlər Təşkilatı İdarəsi
*** ATƏT və Avropa Şurası idarəsi
*** Çoxtərəfli İqtisadi Əməkdaşlıq İdarəsi
*** İnsan hüquqları və Ətraf mühitin qorunması müdirliyi
*** Avropa birliyi qurumları idarəsi
*** Avropa birliyinin ümumi müdirliyi
*** Regional təşəbbüslər idarəsi
*** NATO bürosu
*** Sülh üçün tərəfdaşlıq
*** Silah nəzarət üzrə idarə
*** İnformasiya və mədəniyyət üzrə Baş İdarə
*** Diaspor və konsulluq məsələləri üzrə Baş İdarə
*** Konsulluq məsələləri İdarəsi
** Şuralar
*** Xarici Siyasət Strategiya Şurası
*** Xarici İşlər Nazirliyinin Hüquq şurası
*** Diplomatik Akademiya

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Serbiya Respublikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Nobel qardaşlarının ilk uğuru (film, 2019)

**Nobel qardaşlarının ilk uğuru** — qısametrajlı sənədli film.

## Məzmun
Filmdə Nobel qardaşlarının Azərbaycandakı fəaliyyətindən bəhs olunur. Nobel qardaşlarının Azərbaycanda geniş fəaliyyəti olmuşdur. Onlar gəlirlərinin əsas hissəsini Bakı neftindən əldə etmişdir. Nobel qardaşlarından Robert Nobel Azərbaycana qoz ağacı axtarmağa gəlir. Lakin, Bakı neftini görür və “Nobel qardaşları” firmasını yaradır. “Nobel qardaşları” firması ilə rəqabət aparan iri neft sənayesi sahiblərindən biri Hacı Zeynalabdin Tağıyev idi. Nobellərin ən inandığı, hörmət etdiyi şəxsiyyət də elə H.Z.Tağıyev olumuşdur. 1875-ci ildə “Nobel qardaşları” firmasının əsası qoyulur. Robert Nobel ilk olaraq Bakının “Qara şəhər” adlanan sahəsində 25 min rubla kiçik bir zavod alır. 1918-ci ildə onun sərvətinin miqdarı 45 milyona çatmışdır. Hesablamalara görə, həmin vəsait bugünkü məzənnə ilə 32 milyard ABŞ dollarına bərabərdir. Filmin çəkilişinə 2018-ci ildə başlanılmışdır. 17 mart 2019-cu ildə tamamlanmışdır.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Cəlaləddin Qasımov
Quruluşçu rejissor: Cəlaləddin Qasımov
Baş prodüser: Cəlaləddin Qasımov
Redaktor: Əkbər Qoşalı
Qrafika ustası: Xaqani Mammadov
Mətni səsləndirən: Eldost Bayram

## Mükafatlar
Azərbaycan istehsalı olan “Nobel qardaşlarının ilk uğuru” sənədli filmi Avstraliyanın “Changing Face International” film festivalında ilk mükafatını alıb. Ekran əsəri bütün mərhələləri keçərək “Ən yaxşı qısa sənədli film” kateqoriyası üzrə finala vəsiqə qazanaraq birincilik uğrunda yarışacaq.

## İstinadlar
Telemea

**Telemea pendiri**-Telemea ənənəvi olaraq qoyun südündan hazırlanmış Rumıniya pendirinin adıdır. İndiyə qədər termin inək südündən hazırlanmış pendir, bəzi hallarda isə keçi və ya camış südünündən hazırlanır.

## Etimologiyası
Rumın dilində Telemean adı "yuvarlanmış" mənasını verir ki bu da türk termini olub teleme sözündən götürülmüşdür.

## Təsviri
Yunan pendiri Feta'a oxşar olub, Telemea yüksək miqdarda sudan ibarət olmaqla yumşaq quruluşa malik , krem tərkibli və ağızda qalan dada malik pendir növüdür. Alternativ olaraq, pendir daha qarışıq, daha ətirli və duzlu hala gətirən yaşlanma prosesindən keçirilir.

Cirə toxumları bəzən ədviyyatlı, ceviz ləzzəti vermək üçün əlavə olunur. Bu pendir qəlyanaltılar, salatlar və müxtəlif yeməklər (məsələn, omlet, blinçik, piroq) üçün masa pendiri kimi istifadə olunur.

## İstehsalat
Telemea pendiri hazırlanarkən, südə pendir mayası əlavə edib çürüdülür. Ən çox inək və qoyun südü istifadə olunur, keçi və inək südündən hazırlandıqda isə daha zərif olur. Nəticədə çürümüş süd süzgəcdən keçirilir və xüsusi pendir qablarında saxlanılır, gecə boyu sıxılır, sonra kvadrat hissələrə bölünür. Daha sonra duzlu suda saxlanılır. Bu təzə pendir (bir neçə həftəyə qədər duzlu suda saxlanılan) caş. adlandırılır. Sonradan, putină adlı taxta çəlləklərdə saxlanılır. Qış boyunca daha konsentratlı duzlu suda saxlanıla bilər, bu halda istehlakdan əvvəl təzə suda saxlanılır.

## Sertifikat
2004-cü ildən başlayaraq, Telemea Rumıniyada coğrafi mənşə iə əlaqədar (PDO) məhsulun qorunub saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuşdu. 2017-ci ildə Avropa İttifaqı tərəfindən *Telemea de İvaneşti* Qorunan Coğrafi Göstərici olaraq qəbul edilmişdir. Daha sonra, 2018-ci ildən etibarən *Telemea de Sibiu* üçün müraciət edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Telemea
Timur Safin

**Timur Safin**  (tat. Тимур Марсель улы Сафин; 4 avqust 1992) Rusiyalı qılıncoynadan, üç dəfə Avropa çempionu, dünya çempionu(2014) və Avropa oyunları qalibi olmuşdur.

## Bioqrafiya
1992-ci ildə Daşkənddə Tatar ailəsində doğulmuşdur. Daha sonra Rusiyaya köçmüşdür. Safinin qılıncoynatma karyerası  doqquz yaşında,  oxuduğu məktəbə gələn bir məşqçinin çıxışından sonra başlamışdır.
Ufa şəhərində idmançıların ümumi seçimi olan Safin, 2009-cu ildə Rusiyanın gənclər komandasına aparıldı.

2011-ci ildə Kazan şəhərində keçirilmiş Avropa çempionatında bürünc medal və komandada isə  gümüş medal qazandı. Eyni ildə Moskvada Avropa Gənclər Çempionatında fərdi oyunda çempionluq qazanmış və qrupda isə gümüş qazanmışdı. 

2011-12 mövsümündə  dünya gənclərinin sıralamasında dördüncü sırada qərarlaşdı. 2013-cü ildə Torun U23 Avropa Çempionatında ikiqat qızıl medal qazandı.
Safin, kiçiklər üçün kateqoriyadan çıxdıqdan sonra üst səviyyəyə yəni böyüklər üçün kateqoriyaya keçdi və bu kateqoriyada 2013-14 il mövsümündə debüt etdi.

2014-cü ildə Başqırd Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirmişdir
Olimpiya qızıl medalçısı Andrea Baldini məğlub edərək finalda Challenge Revenu üzərində qələbə qazandı.  Strasburqda 2014 Avropa Çempionatının 16-cı turunda isə məğlub oldu; Onu qazanan James-Andrew Davis qızıl medal qazandı.  Komanda mübarizəsində isə Safin bürünc medalın sahibi oldu.

2014 Dünya Çempionatında yarımfinalda o dövrün birincisi olan Çinli Ma Jianfei tərəfindən məğlub oldu və bürünc medal qazandı. Bu çıxışı ilə o, Rusiya Qılıncoynatma Federasiyası tərəfindən  ilin ən yaxşı idmançısı seçildi.

Rio-de-Janeyro (Braziliya) şəhərində 2016-cı XXXI Olimpiya Oyunlarında  yüksək idman nailiyyətləri qazanmaq və məqsədyönlü  iradəsini nümayişinə görə Dostluq Ordeni ilə təltif olunmuşdur.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile at the European Fencing Confederation
Hans Kristian Qram

**Hans Kristian Qram** () () — Dan bakterioloq. Hüquq Professoru olan Frederik Terkel Qram və Luis Kristian Roulun övladı olmuşdur.

Kopenhagen Universitetində botanika oxudu və sonra zooloq Yapetus Steenstrupun assistenti kimi işləməyə başladı. Bitkiylə bağlı işləri onu farmakologiya əsasları və mikroskopun istifadəsini öyrənməsinə gətirib çıxardı.

1878-ci ildə tibb məktəbində təhsil almağa başladı və 1883-cü ildə məzun oldu. Eyni zamanda təhsili boyunca Avropanı gəzdi. 1884-cü ildə Berlində, iki böyük bakteriya sinfinin ayırd edilməsi üçün bir üsul inkişaf etdirdi. Metod Qram boyama adını aldı və biokimya və mikrobiologiya standart prosedur oldu.

1891-ci ildə Qram farmakologiya dərsləri verməyə başladı və ilin sonunda Kopenhagen Universitetində farmakologiya professoru təyin olundu. 1900-cü ildə farmakologiya professoru vəzifəsindən istefa edib, tibbi daha dərin araşdırmaq fikrinə düşdü və araşdırmalar apardı.

## Məşhur tədqiqatı
Hans Kristian Qramın məşhur tədqiqatı, biologiya elminin standart prosedurlarına gətirmiş, öz şərəfinə adlandırılmış Qram boyama metodu oldu. Bu metodu beynəlxalq şöhrətə qovuşduran qram boyama üsulu bakteriyaların mikroskop altında daha dəqiq görülməsi üçün rövnəqləndirmişdir. Qram boyama icad edildikdən sonra bakteriyaları təsnif etmək üçün ən çox istifadə olunan üsullardan biri olmuşdur. Qram o qədər təvazökar olmuşdur ki, üsulu izah etdiyi məqaləyə belə bir qeyd əlavə etmişdi: Paylaşmama baxmayaraq üsul o qədər də mükəmməl deyil və qüsurları var, amma sizin üsulu inkişaf etdirib işlətməyinizi ümid etdiyim üçün məqalədə bölüşdüm". Qram boyasının xammalı kristal viyole boyasıdır.

## Digər tədqiqatları
Kişi qırmızı qan hüceyrəsi haqqında tədqiqatlar aparmışdır. 1900-cü ildə tibb professoru olduqdan sonra 4 ədəd tibbi məqalə dərc etdirmiş və bu məqalələr Danimarkada olduqca çox istifadə edilmişdir.

Qram 1923-cü ildə təqaüdçü olaraq, tibbi araşdırmalarına son vermişdir.

## Mənbə
* H. C. J. Gram: *Blodet hos Klorotiske med Hensyn til Blodlegemernes Tal og Størrelse hos Mennesket*. Kopenhagen, 1882.
* H. C. J. Gram: *Undersøgelser over de røde Blodlegemers Størrelse hos Mennesket*. PhD afhandling, Kopenhagen, 1883.
* H. C. J. Gram: Über die isolierte Färbung der Schizomyceten in Schnitt- und Trockenpräparaten. *Fortschr. Med.* 2 (1884), 135–139.
* H. C. J. Gram: Klinischer Versuch über die diuretische Wirkung der Theobromin. *Therapeutisches Monatsheft.* IV, 1890; Diuretin.
* H. C. J. Gram: *Lægemidlernes Egenskaber og Doser i Tabelform*. Kopenhagen, 1897.
* H. C. J. Gram: *Klinisk-therapeutiske Forelæsninger for de Studerende*. 4 bind. Kopenhagen, 1902–1909.

## İstinadlar
Olimp

*Olimp (dağ) — Yunanıstanda dağ.
*Olimp (Mars) — Marsda dağ.
*Olimp-2 — Rusiyada stadion.
*Olimp tanrıları — Yunan mifologiyasındakı tanrılar.
Yohan Heyzinq

**Yohan Heyzinq**, Niderlandlı filosof və tarix professorudur. Fiziologiya professoru Dirk Heyzinqin ailəsində Qroningendə dünyaya gəlib. Anası Yakoba Tonkens Yohanın doğumundan iki il sonra öldü. Yohan Heyzinq Hind-german dillərini öyrənməyə başladı və təhsilini 1895-ci ildə tamamladı. Daha sonra müqayisəli dilçilik oxudu. Sanskrit dilinə hakim oldu. Dissertasiya işini təlxəyin Hind Teatrındakı yeri mövzusunda 1897-ci ildə etdi.
1902-ci ildə Orta əsrlərə və Renesansa yönəldi. Heyzinq Qərbi Avropa, Orta əsrlər və İntibah tarixi ilə əlaqədar tədqiqatlar vasitəsilə dünya şöhrəti qazandı . Ən məşhur əsərləri Orta əsrlərin payızı ( 1919 ) və Erasmus ( 1924 ). Sonradan, Homo Ludens (1938 ) adlı tədqiqat Heyzinqin ən məşhur əsəri oldu .Şərqşünas olaraq dərs verməyə davam edərək 1905-ci ildə Ümumi tarix və Niderland tarixi sahəsində professor oldu. 1942-ci ilə qədər bu vəzifədə qaldı. 1942-ci ildə, Niderland almanlar tərəfindən işğal edildikdə, Almanları ciddi şəkildə tənqid etdi. 1930-cu illərdə faşizmə qarşı çıxdı. O, ölümünə qədər natsistlər tərəfindən təcrid olunmuşdu. O Ernhemdə vəfat etdi. Nazi rəhbərliyi ölümündən bir neçə həftə sonra sona çatdı. Onun məzarı Oegstgeestdə islahatçı kilsənin qəbiristanlığında yerləşir.
## İstinadlar
Azərbaycan arxivlərinin siyahısı

**Azərbaycan arxivlərinin siyahısı** — Azərbaycan Respublikasındakı arxivlərin ümumi siyahısı. Siyahı əlifba sırası ilə verilmişdir.

## Azərbaycan Respublikası
# Azərbaycan Prezidentinin İşlər İdarəsinin Siyasi Sənədlər Arxivi
# Azərbaycan Respublikası Dövlət Siyasi Partiyalar və İctimai Hərəkatlar Arxivi
# Azərbaycan Respublikasının Dövlət Arxivi
# Azərbaycan Respublikasının Dövlət Elm və Texnika Sənədləri Arxivi
# Azərbaycan Respublikasının Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivi
# Azərbaycan Respublikasının Dövlət Kino-Foto Sənədləri Arxivi
# Azərbaycan Respublikasının Dövlət Səs Yazıları Arxivi
# Azərbaycan Respublikasının Dövlət Tarix Arxivi

## Naxçıvan Muxtar Respublikası
# Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Arxivi

## Ədəbiyyat
* 

## Həmçinin bax

* Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsi
* Azərbaycan muzeyləri
* Azərbaycan mədəniyyəti
Valeriya Qnarovskaya

**Qnarovskaya Valeriya Osipovna** () — sovet əsgəri, sanitar təlimatçı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı *(ölümündən sonra)*

1942-ci ilin yazında 229-cu atıcı diviziyanın tərkibinə qatılıb və 1942-ci ilin iyul ayında Stalinqrad cəbhəsində vuruşub.

23 sentyabr 1943-cü ildə İvanenki kəndi yaxınlığında, 907-ci atıcı alay, 244-cü atıcı diviziyanın sanitar təlimatçısı, əsgər Qnarovskaya, yaralı əsgərləri döyüş ərazisində çıxarıb, sarğı stansiyasına (və ya tibb məntəqəsinə) aparan zaman, tibb məntəqəsinin önünə iki alman tankının keçdiyini görür. Yaralıları qurtarmaq üçün, 19 yaşlı Valeriya Qnarovskaya, bir neçə əl bombası ilə birgə özünü tankaların birinin altına ataraq tankı partladır. İkinci tankı isə Valeriya Qnarovskayanın xilas etdiyi sovet əsgərləri vurur. 19 yaşlı əsgər Valeriya Qnarovskaya bu hadisəylə qəhrəmancasına şəhid olur.

## Bioqrafiyası
### Uşaqlıq illəri
18 oktyabr 1923-cü ildə, Lujskiy qəzasının, Modolitsı kəndində doğulub. Atası Osip Qnarovskiy Yandeb kəndinin poçt müdiri çalışıb. Anası Yevdokiya Mixayilovna isə, evdar qadın olub.

1924-cü ildə Qnarovskilər ailəsi Yandeb kənd sovetliyinə köçüb və Valeriya burada ibtidai məktəbi bitirib. İbtidai məktəbi bitirdikdən sonra, Podporojie şəhərində Puşkin adına orta məktəbə qəbul olunub. 1941-ci ildə Valeriya 10-ci sinifi bitirdikdən sonra Dağ-Mədənçilik instituna daxil olmağı planlaşdırır. Lakin müharibə onun bu planlarını alt-üst edir. Müharibə başladıqdan sonra ailə *(anası Yevdokiya Mixayilovna, 75 yaşlı nənəsi və kiçik bacısı)* Omsk vilayətinin, Berdyuzhskiy rayonuna evakuasiya olunub.

## İstinadlar
Mölkki

**Mölkki** (fincə: *mölkky* [' mølkːy ]) — 1996-cı ildə Lahden Paikka şirkətinin (əvvəllər Tuoterengas kimi tanınan) icad etdiyi bir fin atma oyunudur. Bu kikka adlanan, bir əsrlik Karelian köklü bir oyunu xatırladır. Lakin, mölkki kikka kimi çox fiziki güc tələb etmir və yaşından asılı olmayaraq hər kəs üçün daha münasibdir. Mölkki heç bir xüsusi avadanlıq tələb etmir və müvəffəqiyyət şans və bacarıq birləşməsinə əsaslanır. Oyun Finlandiyada Lahden Paikka tərəfindən təxminən 200,000 dəsti satdı. Mölkki treydmarkdır.

## Qaydalar

Oyunçular, 1–12 nömrələnən taxta pinləri aşırtmaq üçün təxminən həmin ölçüdə olan başqa bir pindən (buna mölkki də deyilir) istifadə edirlər. Pinlər atış nöqtəsindən 3–4 metr məsafədə sıx şəkildə yerləşdirilir və aşağıdakı qaydada düzülür: 1-ci sıra, 1/2; 2ci sıra , 3/10/4; 3-cü sıra, 5/11/12/6; 4-cü sıra, 7/9/8. Bir pini aşırmaq onun üzərində qeyd olunan xalı qazandırır. 2 və ya daha çox pini aşırtmaq aşırılan pinlərin sayı qədər xal qazandırır (məsələn, 3 pin aşırtmaq 3 xal). Bir pin mölkki və ya nömrələnmiş pinlərə söykənibsə aşmış hesab olunmur (xalın qeydə alınması üçün pin yerə paralel olmalıdır) . Hər atışdan sonra pinlər aşdıqları yerdə yenidən qaldırılır. 50-ə çatan qələbə qazanır. Son atışda 50 xalı keçsəniz cərimələnirsiniz və 25-ə düşürsünüz. Əgər bir oyunçu 3 ardıcıl atışda hədəfi vura bilməsə məğlub olur.

## Təşkilatlar və müsabiqələr
 
Mölkki üçün Finlandiya turnirləri Lahti şəhərində 1997-ci ildən cənubi Tavastiya gənclər klubları birliyi tərəfindən təşkil edilmişdir. Tamperdəki texnologiya tələbələri 2001-ci ildə akademik mölkki adı altında dünya çempionatlarını təşkil etmişlər. Fin Mölkki Birliyi oyun və onun mədəniyyətini təbliğ etmək üçün yaradılmışdır. İlk Avstraliya Çempionatı 2010 və daha sonra 2011-ci ildə keçirildi.

Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Mölkki ABŞ və ABŞ Mölkki Assosiasiyaları yaradıldı və 2014-cü ildən bəri Amerika Çempionatı hər il keçirilir. Berzerkerz (Kolman Rydie & Clint Childers) 2014 və 2015-ci ildə unvan qazanan Cari ABŞ Milli Çempionlarıdır.

Hətta Avstraliyada oyunun Finska və Klop adları ilə milli marka formasında satan şirkətlər də var.

2017 Dünya Çempionatı Praqa şəhərində keçirilib.

## Mahnı ilə düzülüş
Pinlərin ilkin düzülüşü mürəkkəb göründüyünə görə Birləşmiş Krallığın cavan oyunçuları düzülüşü xatırlamaq üçün mahnı sözləri də yazmışlar.

1, 2, 3, 4, 5 — ə. Bir dəfə canlı bir balıq tutdum.
 1.  2
 3.  10.  4
 5.  11.  12.  6
 7.  9.  8
Hər bir sətir real düzülüşdəki bir sıranı bildirir. edited and translated by micman.ibishov

## İstinadlar

## Xarici linklər
 
* Finnish International Mölkky Association web site (in Finnish; English version )
* Tuoterengas (in Finnish)
* Slovak Mölkky Association (in Slovak)
* French Mölkky Association (in French)
* Japan Mölkky Association
* Czech Mölkky Association
* SMS Södertälje Mölkky Sällskap, Sweden Association(in Swedish)
* List of Mölkky tournaments by Mölkky World ===
Boris Traykovski adına İdman Mərkəzi

**Boris Traykovski adına İdman Mərkəzi** () — Şimali Makedoniyanın Skopye şəhərində çox funksiyalı idman arenası. Arena 2004-cü ildə təyyarə qəzasında həlak olan ölkənin keçmiş prezidenti Boris Traykovskinin şərəfinə adlandırılıb. Həndbol matçları zamanı 6 min, basketbol oyunları zamanı 8 min və konsertlər zamanı on min tamaşaçı tutumuna sahib olur.

Şimali Makedoniyanın Basketbol (kişilər və qadınlar), Həndbol (kişilər) və Voleybol üzrə milli komandasının ev sahibliyi etdiyi areanadır. Tamaşaçı oturacaqlarından başqa dörd restoran və idman barı da vardır. Avropa Qadınlar Həndbol Çempionatı 2008 areanada keçirilmişdi.

## Tarix
İdman mərkəzinin tikintisinə 2004-cü ilin iyun ayında başlanılır. İdarəetmə planına əsasən, yeni bir idman kompleksinin tikilməsi bir il ərzində başa çatdırılmalı idi. Amma əslində tikinti prosesində gözlənilməz problemlər yarandı və başa çatma müddəti bir neçə dəfə təxirə salındı. Təməl çuxurunu qazarkən, inşaatçılar qeyri-adi güclü yeraltı qrunt suları ilə qarşılaşdı. Bütün tikinti sahələri su altında qaldı. Bütün problemlərin aradan qaldırılması büdcədən əlavə milyon avro ayrılmasını tələb edirdi. Lakin şəhər xəzinəsində belə bir vəsit yox idi və bu səbəbdən idman mərkəzinin tikintisi müvəqqəti olaraq dayandırılır. Yeni bələdiyyə başçısı Trifun Kostovski obyektin Makedoniya hökumətinin yurisdiksiyasına verilməsini istəyir. Lakin uzun müddət bu cəhdlər uğursuz olur. 2007-ci ilin fevral ayında hökumət sonunda obyektin hökumətinin yurisdiksiyasına verilməsi barədə müqaviləni imzaladı. İdman kompleksini idarə etmək üçün ayrı bir Boris Traykovski səhmdar cəmiyyəti təşkil edilir. Burada hər bir investor tikintidə yatırılan vəsaitlərə əsasən müəyyən sayda səhm almışdır. Əsas investor Makedoniya Hökuməti idi. Ümumi tikinti xərci 17 milyon avro olan büccənin 430 min avro sərmayəsi hökumətə məxsus idi

İdman mərkəzinin rəsmi açılışı 22 may 2008-ci il tarixində gerçəkləşir. Açılış mərasiminə Amerikanın basketbol komandası «Harlem Globrotrotters» dəvət olunmuşdur. Həmin vaxtdan etibarən burada həndbol, basketbol və voleybol müsabiqələri müntəzəm olaraq keçirilir.

2011-ci ildə Baş nazir Nikola Qruevski burada bir buz meydançası və kartinq yolunun açılışında iştirak etmişdir.

## Qalereya

Fayl:Trajkovskiarena-side.JPG|
Fayl:Boris Trajkovski Sports Arena- east.JPG|
Fayl:Boris_Trajkovski_Sports_Arena-_north.JPG|
Fayl:Спортска сала Борис Трајковски.jpg|
Fayl:Macedonian National Basketball team, August 2010.JPG|


## İstinadlar

## Mənbə
* Rəsmi saytı 
* 
*
Gürcüstan Aqrar Universiteti

**Gürcüstan Aqrar Universiteti** () — Gürcüstan ərazisində fəaliyyət göstərən özəl ali təhsil ocağı. Universitet 1929-cu ildən fəaliyyət göstərir və Gürcüstanın kənd təsərrüfatı sahəsində təhsil verən yeganə universitetidir.

Gürcüstanda sürətlə inkişaf edən bir ali təhsil müəssisələrindən biridir. 2018-ci ilədək qeydiyyatdan keçmiş 60 universitet arasında ikinci yeri tutur. Bu təhsil ocağı Avropa, Amerika və Asiyada 13 universitetlə tərəfdaşlıq edir. Bu isə universitetlər arası mübadilə proqramlarında iştirak etməyə imkan verir.  Universitetdə təhsil bakalavr, magistr və doktorantura proqramları ilə həyata keçirilir.

2015-ci il göstəricilərinə görə Gürcüstanın 10 ən məşhur universiteti arasında 4-cüdür

Universitetin tərkibinə 3 fakültə daxildir:
* Aqrar və Təbii Elmlər fakültəsi
* Mühəndis-texmologiya fakültəsi
* Biznes-idarəetmə fakültəsi

**Ünvan:** Gürcüstan 0131, Tiflis, David Aqmaşenebeli alleyаsı, 240.

## Tarixi

1917-ci ildə Politexnik İnstitutunda kənd təsərrüfatı bölməsində iki fakültə var idi. 1919-cu ildə Dövlət Universitetində Kənd Təsərrüfatı fakültəsi açılmışdır. Bunun bazasında 1921-ci ildə aqronomiya fakültəsi təşkil edilir.

1929-cu ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin aqronomiya fakultəsi bazasında Gürcüstan Aqrar Universiteti təşkil edilir.

1932-ci ildə Zoologiya fakültəsi Kənd Təsərrüfatı İnstitutundan ayrılmış və 1959-cu ildə onun bazasında Gürcüstan Veterinar İnstitutu təşkil edilmiş və Zootexniki və Veterinar Tədris və Araşdırma İnstitutu adlandırılmışdır.

1946-ci ildə Gürcüstan Aqrar Universiteti Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir. Hansı ki, SSRİ-də bir neçə ali təhsil müəssisəsi bu ordenlə təltif olunmuşdur.

2016-cı ilin avqust ayından etibarən universitetin rektoru Vaxtanq Lezavadır.

## Ədəbiyyat
* *Грузинскому зоотехническо-ветеринарному учебно-исследовательскому институту 50 лет.* Тбилиси : Сабчота Сакартвело, 1983.

## İstinadlar

## Mənbə
* Rəsmi saytı
Doktorlar cəmiyyəti

thumb|XIX əsrin əvvəllərində Doktorlar cəmiyyəti
**Doktorlar cəmiyyət**i və ya **Doktor-Kommons** (ing. *Doctors' Commons*) — Kilsə nəzdindəki xüsusi məhkəmələrdə vəkillik edən və adətən, boşanmaq, vəsiyyətnamə, varislik kimi məsələlərə baxan hüquqşünasların yaratdığı cəmiyyət əvvəllər belə adlanırdı İngiltərədə. Sonra bu adı həmin vəkillərin və hüquqşünasların dəftərxanalarının yerləşdiyi binaya da vermişdilər, onların yaşadığı evlər, məhkəmənin toplandığı binalar və məhkəmənin özü də belə adlanırdı.

## Tarix
İngiltərədə bu məhkəmə XIX əsrin ortalarına qədər mövcud olmuş və yalnız 1857-ci ildə ləğv edilmişdir. 

## İstinad
Gürcüstan memarlığı

**Gürcüstan memarlığı** — Gürcüstan ərazisində yerləşən bina və tikililərin memarlıq üslublarını ifadə edir.

Gürcü milli memarlığında tarixən qala, kilsə, qəsr və qüllə istiqamətləri daha çox inkişaf etmişdir. Yuxarı Svaneti qüllələri, Şatili və Xevsureti qalaları orta əsrlər gürcü müdafiə tikililərinin ən yaxşı nümunələridir.

Tarixən Ermənistan memarlığı|Erməni və Bizans memarlıqları ilə ünsiyyətdə olmasına baxmayaraq, gürcü kilsə memarlığı bir neçə xüsusi cəhətə malikdir. Tarixi gürcü kilsə və kafedralları düzbucanqlı və ya xaçvari təməl üzərində ucalan hündür barabanlı günbəzlə tamamlanan struktura malikdir. "Gürcü xaç-günbəz stili" də adlandırılan bu üslub Gürcüstan ərazisində IX əsrdən başlayaraq inkişaf etmişdir. Həmin dövrdən əvvələ aid gürcü kilsələri isə bazilika formasına malikdirlər.


File:Svetitskhoveli Cathedral, Mtskheta, Georgia P. Liparteliani.jpg|Svetitsxoveli kafedralı, Msxeta, XI əsr
File:2014 Kutaisi, Katedra Bagrati (25).jpg|Baqrati kafedralı, Kutaisi, XI əsr
File:Gelati Monastery 1.jpg|Gelati monastırı, Kutaisi, XII əsr
File:Cathedral of the Blessed Virgin Mary in Batumi.jpg|Bakirə Məryəm kafedralı, Batumi, 1898-1903
File:Dadiani Palazzio.png|Dadiani sarayı, Zuqdidi, 1840, memar: Edqar Rays
File:Mukhranbatoni Palace (4).jpg|Muxrani sarayı, Muxrani, 1873
File:Likani Palace.JPG|Likani sarayı, Likani, 1892-1895, memar: Leonti Benua
File:Senaki theatre.jpg|Senaki teatrı, Senaki, 1879
File:Georgian National Opera Theater.jpg|Tbilisi Dövlət Opera və Balet Teatrı, Tbilisi, 1851
Xristian milliyətçiliyi

**Xristian milliyyətçiliyi** — xristianlıqla əlaqəsi olan dini milliyyətçilik. Xristian milliyyətçilər əsasən xristianlığın dəyərlərinə uyğun qanunların qəbul edilməsi kimi daxili siyasət mövzularına diqqət ayırırlar. Onlar fəal surətdə siyasət və tarixdən mədəniyyət və elmə qədər sosial həyatın müxtəlif sahələrində xristian və milliyyətçi fikirlər yayırlar. ABŞ və Avropada xristian milliyyətçilik mühafizəkarlıq və ya ultrasağçılıqla əlaqələndirilir.

Xristian milliyyətçi hərəkatlar yerli kilsə müəssisələri ilə olan münasibətlərindən asılı olaraq adətən mürəkkəb bir rəhbərlik strukturuna malik olurlar. Bəzi hərəkatlar simvolik klerikal iştiraka sahibdirlər və kilsələri dolayı yolla dəstəkləyirlər, bəzi hərəkatlara isə yerli ruhanilər ya rəhbərlik edir, ya da ki onların yüksək təsiri altındadırlar. Ruhanilərin müxtəlif xristian milliyyətçi hərəkatlarda iştirakı XIX əsrdən bəri iştirak etməsi xristian milliyyətçiliyinin müəyyən bir formasının yaranmasına səbəb olmuşdur. Bu, klerik milliyyətçilik və ya kleromilliyyətçilik adlanır. Klerik milliyyətçiliyin bəzi səciyyəvi radikallaşmış formaları müxtəlif Avropa ölkələrində klerik faşizmin yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. Bu, xüsusən də XX əsrin birinci yarısındakı müharibələrarası dövrdə gerçəkləşmişdir.

## Həmçinin bax
* Xristianlıq
* Teokratiya

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
*
*
*
*
*
* 
* 
*
Antimilliyətçilik

**Antimilliyyətçilik** ( – "*qarşı*" və "*milliyyətçilik*" sözlərindən) — milliyyətçiliyə qarşı etiraza verilən ad. Milliyyətçiliyin adətən azad şəkildə seçilmiş dini və ya mədəni inam və vərdişlərə əsaslanaraq daha bitişmiş və müstəqil olan kimlik seçimləri ilə münaqişədə olarkən inam və ya kimlik sistemi olaraq qəbul edilməsi əraziyə əsaslanan milliyyətçiliyin legitimliyini əsassız çıxara bilər. Beynəlmiləlçiliyin müxtəlif formaları alternativ seçimlər irəli sürür. Onların hamısı ölkələr, dövlətlər, milli sərhədlər, mədəniyyətlərin qorunub saxlanması və kimlik siyasəti konsepsiyalarına qəti surətdə qarşı çıxmırlar. Məsəlüçün, çağdaş multilateralizm bu konsepsiyalara qarşı çıxmır, ancaq proletar beynəlmiləlçilik və kosmopolitizmin müxtəlif növləri bu konsepsiyalara qarşı çıxır.

Bəzi antimilliyyətçilər milliyyətçiliyin hər bir formasına qarşı çıxırlar. Bu mövzunun variasiyaları daha çox marksist nəzəriyyəsində görünür. Karl Marks və Fridrix Engels "işləyənlərin ölkəsi yoxdur" deyərək milliyyətçiliyə tamamilə qarşı çıxırlar. Buna baxmayaraq, Kris Harman kimi trotskiçilərin əksəriyyəti milliyyətçiliyi açıq şəkildə tənqid etsə də tərəqqipərvər milli mübarizə adlandırığı hərəkatları dəstəkləmişdir.

## İstinadlar
Artibonit (departament)

**Artibonit** () — Haiti Respublikası 10 departamentindən biri. İnzibati mərkəz Qonaiv şəhəridir. Sahəsi 4984 km²-dir və Qərb departamenti sonra ölkənin ən böyük departamentidir. 2009-cu ildə əhalinin sayı 1,571,020 nəfər təşkil edirdi.

## Dairələri və kommunaları
Departament 5 dairə və 15 kommunalara bölünür:

* Dessalin
** Dessalin (Dessalines)
** Dedün (Desdunes)
** Qrand-Salin (Grande-Saline)
** Petit-Rivyer-del-Artibonit (Petite-Rivière-de-l’Artibonite)
* Qonaiv
** Qonaiv (Les Gonaïves)
** Enneri (Ennery)
** Ester (L’Estère)
* Qro-Morn
** Qro-Morn (Gros-Morne)
** Ans-Ruj (Anse-Rouge)
** Ter-Növ (Terre-Neuve)
* Marmelad
** Marmelad (Marmelade)
** Sen-Mişel-del-Attaley (Saint-Michel-de-l’Attalaye)
* Sen-Mark
** Sen-Mark (Saint-Marc)
** La-Şapel (La Chapelle)
** Verett (Verrettes)

## Həmçinin bax
* Haitinin departamentləri
Yalançı-orta söyüd

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Qafqazın bir neçə qoruqlarında, yaxın Şərqdə, Gürcüstanda yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1,5-6 m olan kol və ya kiçik ağacdır. Budaqları tünd boz-qonur, çox qalın, möhkəm burulmuşdu. Yarpaqları sıx, al qırmızı, ellipsvari-uzunsov, (1,5-) 6-8,5 x (1-) 1,6-2,2 mm, ucu biz, üstü çılpaq, alt tərəfi zəif tükcüklü, saplağının uzunluğu 3-7 mm-dir. Erkək çiçəkləri 2 х 1,5 sm-dək, erkəkcikləri 2, bünövrəsində tükcüklü, tozluqları 0,4-0,5 mm; dişicik çiçəkləri silindvari, saplağı 7-12 mm, çiçək saplağı 2 mm-dir. Aprelin axırlarında çiçəkləyir. Dekorativ oduncağı çıxıntılıdır.

## Ekologiyası
Çay sahillərində, meşədə dəniz səviyyəsindən 400-2350 m hündürlükdə kolluqlar əmələ gətirir. İşıqsevən mezofitdir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Çay kənarlarında, parklarda, bağlarda tək və qrup halında, canlı çəpərlərin salınmasında, müxtəlif əşyaların hazırlanmasında istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax