open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yelpikqanadlılar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.

## Ümumi məlumat
Düzqanadlılarda, bərabərqanadlılarda və pərdəqanadlılarda parazitlik edən xırda cücülərdir. Yelpikqanadlıları kəskin ifadə olunmuş cinsi dimorfizim səciyələndirir. Erkəklər imaqo mərhələsində sərbəst yaşayandır, bədənləri normal olub, baş, döş və qarıncığa bölünmüşdür. Bədənin uzunluğu 1–7 mm-dir. Başı gödək, güclü şəkildə köndələndir. Bığcıqları yaxşı inkişaf etmişdir, 4-7 buğumdan ibarətdir. Ağız orqanları reduksiya olunmuşdur. İki cüt qanadı var. Ön qanadları gödək, ensiz, sıx lövhəciklər şəklində reduksiya olunmuşdur. Arxa qanadları böyükdür, az sayda uzununa damarları vardır. Qanadların açılışı 2–8 mm-dir. Sakit vəziyyətdə qanadlar yelpikvari yığılır, dəstənin adı da buradandır. Yelpikqanadlıların özünə məxsus həyat tərzi vardır. İnkişaf hipermetamorfozludur. Çox hərəkətli olan erkəklər sahibin və dişinin bədənini deşərək, bədən boşluğuna sperma yeritməklə dişini mayalandırırlar.

## Təsnifatı
* *Mengenillidia*
** *Mengeidae*
** *Mengenillidae*
* *Stylopidia*
** *Bohartillidae* 	 
** *Callipharixenidae*	 
** *Corioxenidae*	 
** *Elenchidae*	 
** *Halictophagidae*	 
** *Myrmecolacidae* 	 
** *Stylopidae*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yuy Yuan

thumbnail|"Yuy Yuan" parkı
**Yuy Yuan** () — Çində park.

## Tarixi
Salınmasına 1559-cu ildə başlanılsa da, parkın tikintisi uzun fasilələrlə yalnız 1709-cu ildə yekunlaşmışdır.

## Ərazisi
Dörd hektara yaxındır.

## Yenidənqurma işləri
Bir çox münaqişələr, işğallar nəticəsində dağıntılara məruz qaldığından, bu parkda dəfələrlə yenidənqurma işləri aparılmışdır. Öz müasir görkəmini sonuncu dəfə 1956-cı ildə həyata keçirilən yenidənqurma işlərindən sonra almışdır.

## Qalereya

Şəkil:Bamboo grove at Yuyuan Gardens.jpg|
Şəkil:Goldfish feeding frenzy in pond at Yuyuan Gardens.jpg|
Şəkil:Yu Gardens 20090724-15.JPG|
Şəkil:Yuyuan ventana heptagonal.JPG|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Nəriman Quliyev

**Nəriman Ağa-Qulu oğlu Quliyev** () — nüvə fizikası sahəsində alim, Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1982), fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1975), professor, akademik (1983).

## Həyatı
Nəriman Ağaqulu oğlu Quliyev 1926-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinə daxil olmuş, hələ gənc yaşlarından universitetdə elmi fəaliyyətə qoşularaq, bütün həyatını elmi yaradıcılığa həsr etmişdir. N. Quliyev və onun tələbələri nüvə və elementar hissəciklər fizikası sahəsində mühüm elmi nəticələr əldə etmiş və respublikamızda bu sahədə geniş tədqiqatlar aparmışdır. Həmin dövrdən başlayaraq Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında nüvə və elementar hissəciklər fizikası sahəsində tədqiqatların inkişafı bilavasitə akademik N. Quliyevin adı ilə bağlı olmuşdur. 1992-ci ildən isə Azərbaycan Respublikası müstəqil bir dövlət kimi Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutuna üzv qəbul edilmiş və akademik N. Quliyev 1992–2003-cü illərdə həmin institutda Azərbaycan hökumətinin səlahiyyətli nümayəndəsi olmuşdur. O, akademiyada 50 ilə yaxın Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutu (Dubna ş.) ilə birgə elmi-tədqiqat işləri aparmışdır.

Azərbaycan Respublikasının Avropa Nüvə Tədqiqatları Mərkəzi (CERN) ilə yüksək enerjilər fizikası sahəsində elmi-texniki əməkdaşlığın inkişafına dair Dövlət müqaviləsi bilavasitə akademik N. Quliyev tərəfindən hazırlanmış və o, uzun illər ərzində bu sahədəki fəaliyyətə elmi rəhbərlik etmişdir. Onun təşəbbüsü ilə 1993-cü ildə AMEA Fizika İnstitutu "ATLAS" layihəsinin icraçıları sırasına daxil edilmişdir. Bu illər ərzində akademik N. Quliyevin rəhbərliyi ilə institutun əməkdaşları tərəfindən bu layihə çərçivəsində 200-dən çox elmi məqalə dərc edilmişdir.

Akademik uzun illər ərzində respublikamızda elmin inkişafına mühüm töhfələr vermiş və akademiyanın aparıcı institutlarından olan Fizika İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsində işləmişdir. 25 ildən artıq AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifəsini icra edən alim bu illər ərzində respublikamızda elmi potensialın qorunub saxlanılması, Elmlər Akademiyasının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və yeni tələblərə uyğun islahatların aparılması proseslərinin bütün mərhələlərində fəal iştirak etmiş və bu sahədə qəbul edilmiş qərarlarda yüksək peşəkarlığı ilə fərqlənmişdir.

Akademik N. Quliyevin həmmüəllifi olduğu "Neytrino" kitabı elementar zərrəciklər fizikası sahəsində Azərbaycan dilində yazılmış ilk və əhəmiyyətli elmi-kütləvi vəsaitdir.

Akademik uzun illər ərzində SSRİ Elmlər Akademiyasının nüvə fizikası sahəsində Koordinasiya Surasının üzvü olmuşdur.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi — 2 dekabr 1982
* "Şöhrət" ordeni — 27 dekabr 1996
* "İstiqlal" ordeni — 14 dekabr 2005
* iki dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
* Türkiyə Fizika Cəmiyyətinin medalı
* "Birliyin ulduzu" mükafatı (Dövlətlərarası Humanitar Əməkdaşlıq Təşkilatı) — 2011

## İstinadlar
Kalka (dilçilik)

**Kalka** ( — kopiya) ya da **hərfi tərcümə** — linqvistikada başqa dillərin söz, ifadə və frazaların, dil vahidinə uyğun olaraq hərfi tərcümə ilə mənimsənilməsi.
Kalkaların yaranmasına gətirən mənimsəmə üsulu *kalka* ya da *kalkalaşdırmaq* adlanır.
Kalkanın öyrənilməsiylə linqvistika, leksikoloqiya və tərcüməşünaslıq məşğul olur. 

Kalkalar dil daşıyıcılarının, xarici dilin məişətə və elmə xarici mənimsəmələrin kəskin artımına - müxtəlif tarixi mərhələlərdə Azərbaycan dilinə ardıcıl olaraq fars, ərəb, rus, alman, fransız, ingilis dillərindən, birbaşa  reaksiya kimi yaranıb. Bəzi, məsələn island dilində, kalkalaşdırma - praktiki olaraq xarici leksikanın yeganə assimilyasiya vasitəsidir.    

## Növləri

Dilçilikdə kalkaların müxtəlif növləri təsnif olunur.

* Sözyaradan kalka - xarici sözün bir dildən o biri dilə morfemlərlə tərcüməsindən əldə edilir. Məsələn *göydələn* sözü, rus *neboskreb* sözündən o isə öz növbəsində ingilis *sky-scraper* sözündən yaranıb.
*Yarımada* - (rus) *poluostrov*, (alman) *halbinsel*, 
insanpərvərlik - (rus)çeloveçnost, (alman) Menshclichkeit və sairə.
*əlyazma*- *rukopis* 
*yarımköçürücü* (rus) *poluprovodnik*, (ingilis)*semiconductor*
* Semantik kalka - xarici sözün təsiri altında yeni  məna daşımağa başlayır. Məsələn *əsmək* rus dili vasitəsilə, alman dilindən *kiminsə qayğısına qalmaq* mənasında işlənir.
* Frazeoloji kalka - məsələn **özünü ələ al** - rus **vozmi sebya v ruki** sözbirləşməsindən yaranıb, o isə öz növbəsində uyğun alman frazasından.
* Yarımkalka - mürəkkəb sözlərin qismən kalka olunması.
* Yalançı kalka - ifadənin morfoloji-semantik strukturunun səhv təsrif olunmuş mənimsənilməsi.

## İstinadlar
Van-Myeu

**Ədəbiyyat Məbədi** — Vyetnamın Hanoy şəhərində məbəd.

## Tarixi
Məbədin əsası 1070-ci ildə imperator Li Than Tonq tərəfindən qoyulmuşdur. Məbəd Çin alimi Konfutsiyə həsr edilmişdir.

## İmperial Akademiya
1076-cı ildə Ədəbiyyat Məbədinin ərazisində Kral, dövlət qulluqçuları, zadəgan və digər elit təbəqəyə məxsus ailələrin övladlarının təhsil alması məqsədilə universitet - İmperial Akademiya yaradılmışdır. Bu, Vyetnamın ilk milli universiteti hesab olunur. Dövlət imtahanlarında yüksək nəticələr əldə etmiş şəxslərin adları məbədin həyətindəki xüsusi daş lövhələrin üzərində qeyd olunurdu. Həmin daş lövhələrdən 82-si hazırda məbədin həyətində nümayiş etdirilir.

## Ərazisi
Ümumi sahəsi 54 min kvadratmetr olan kompleksin ərazisində Ədəbiyyat gölü, park və s. vardır.

## Yenidənqurma işləri
Tran sülaləsinin hakimiyyəti dövründə (1225-1400-cü illər) məbəddə yenidənqurma işləri aparılmışdır. Təmir işləri digər sülalələrin hakimiyyətləri dövründə də ardıcıllıqla davam etdirilmişdir. Təqribən iki əsr ərzində müharibələrə və fəlakətlərə baxmayaraq, binanın orijinal memarlıq üslubu qorunub saxlanmışdır.

Ədəbiyyat Məbədində əsaslı təmir işləri 1920-ci, 1954-cü və 2000-ci illərdə aparılmışdır.

## Tarixi abidə
Ədəbiyyat Məbədi 1906-cı ildə - Fransa müstəmləkəçiliyi dövründə tarixi abidə kimi qeydiyyata alınmışdır. Kompleks 2010-cu ildə UNESCO-nun dünya mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Qalereya

Fayl:119 Grosse Trommel.JPG|
Fayl:Van Mieu Hanoi 3504185612 088052eb96 t.jpg|
Fayl:Hanoi - Literaturtempel 0018.JPG|
Fayl:Orchestre de musique traditionnelle (Hanoi).jpg|


## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Sulak çayı

**Sulak** (türk. "bataqlıq"; 20-ci əsrə qədər *Göysu) —* Dağıstanda çay.
## Adının etimologiyası
Sulak çayı aşağı axarında dəniz səviyəsindən - 28 metr aşağı olduğuna görə bura bataqlıqlar və qamışlıqlardan ibarətdir. Əksər türk dillərində isə bataqlıqla yanaşı sulak sözü də işlənir.

## Coğrafiyası
Uzunluğu 169&nbsp;km.(336&nbsp;km Andi Göysu ilə), hövzəsinin sahəsi 15 200 kv.km. Avar Göysu ilə Andi Göysunun qarışmasından yaranır. Əvvəlcə, dərinliyi 700–1500 m. olan, baş Sulak kanyonuyla, sonra Axetli dərəsində, Çirkey genişlənməsində və Kiçik Sulak kanyonunda, sonra gehiş vadiylə axır və Xəzər dənizinə axdığı yerdə delta yaradır.

## Hidroqrafiyası
Qidalanması, buzlaq suyu üstünlüyü ilə, qarışıqdır. Maksimumu iyun -iyulda olmaqla apreldən sentyabra qədər daşqınlar üstünlük təşkil edir. Suyun orta illik məsrəfi mənsəbindən 123&nbsp;km-ndə 176 kub.m\s. Orta bulanıqlıq 450 q/kub.m, ən çox 45000 q\kub.m

## Qolları
Ən böyük qolu Ağ-su, bundan başqa Çavxun bak, Tlar, Kiçik Sulakla da qovuşur. 1963-cü ildən Antakşskiy trakt Ağdaş və Ağsay çaylarının suları kənar edilir.

## Yaşayış məntəqələri
Sulak çayında Qızılyurd şəhəri, Dubki qəsəbəsi, mənsəbində Sulak qəsəbəsi yerləşir.
Çayın suyundan Mahaçqala və Kaspiysk şəhərlərinin su təchizatı üçün istifadə olunur. Sulakda SES kaskadı terləşir: Miatlinskaya, Çiriyurtskaya, Çirkeysaya, eləcə də kiçik Bavtuqayskaya SES-ları, onların cəmi təsdiq olunmuş  gücü - 1345, 6 MVt, əlavə olaraq ümumi gücü 42,2 MVt olmaqla əlavə olaraq kiçik SES tikintisi nəzərdə tutulub, bu SES- lər Sulak SES kaskadına daxildir.

## Həmçinin bax
* Aktaş çayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* -Официальный сайт Росводресурсов
Ziqburq

**Ziqburq** — Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətinin Rhein-Sieg-Kreis rayonunda yerləşən şəhər.

## Coğrafiyası
Şəhər Ziq və Agger çaylarının sahilində, 10&nbsp;km Bonndan və 26&nbsp;km Kölndən aralıda yerləşir.

## Əhalisi
2012-ci il hesabatına görə, əhalisi 39103 nəfərdir.

## İstinadlar
Krupp

**Krupp**— Essendən 400 illik tarixə malik Alman sülaləsi olan tanınmış ailə. Krupp döyüş sursatı , silah və polad  istehsalına görə daha çox məşhurlaşıb. *Fridrix Krupp AG* kimi tanınan ailə biznesi, 20-ci əsrin əvvəllərində Avropada ən böyük şirkət idi. 1999-ci ildə Krupp şirkəti  Thyssen AG ilə birləşdi və Thyssenkrupp AG adlı böyük sənaye konqlomeratı formalaşdırdı.

## Şirkət haqqında

Fridrix Krupp (1787-1826) 1810-ci ildə Essen şəhərində ilk poladəritmə zavodunu tikdirir və ailə biznesini qurur. Onun “Top Kralı” və ya “Böyük Alfred “kimi tanınan oğlu Alfred polad çarxlar və dəmir yolu şinlərinin ən yaxşı istehsalçısı olmaq üçün yeni texnologiyaya xeyli vasait sərf edir. O, həmçinin mayeləşdirilmiş istixana texnologiyalarına sərmayə yatırır və Almaniya və Fransada çoxlu  mina əldə edir. Dövr üçün qeyri-adi olsa da, o, onun işçilərinə maddi yardım göstərib sosial xidmətlərlə, güzəştli mənzil,  səhiyyə və pensiya müavinətlərilə təmin edib.

Şirkət 1840-cı illərdə xüsusilə Rusiya, Türkiyə və Almaniya orduları üçün polad toplar istehsal etməyə başladı. Qeyri-hərbi sahəyə tələbatın və dövlət subsidiyalarının az olması nəticəsində şirkət silah istehsalı sahəsində daha çox ixtisaslaşıb, belə ki, 1880-ci illərdə silah istehsalı Krupp şirkətinin ümumi məhsulunun 50%-ni təşkil edirdi.  Alfred bu bizneslə məşğul olmağa başlayanda onun beş işçisi var idi. Onun vəfatına kimi iyirmi min nəfər  dünyanın ən iri sənaye şirkəti və Alman imperiyasında ən böyük özəl şirkət olan Krupp üçün çalışıb.

XX əsrdə şirkətə Kruppun varisi Berta Krupp ilə evlənəndən sonra Krupp soyadını  götürərək,  Qustav Krupp fon Bolen und Halbach (1870-1950) rəhbərlik edib. Adolf Hitler 1933-ci ildə Almaniyada hakimiyyətə gələndən sonra, Krupp şirkəti Almaniyanın yenidən silahlanması üçün mərkəzə çevrilmişdir. 1943-ci ildə Hitlerin xüsusi əmri ilə şirkətin yeganə mülkiyyəti Qustav və Bertanın böyük oğlu Alfried Krupp fon Bolen und Halbacha (1907-67) qaytarıldı. Almaniyanın müharibədə məğlubiyyətindən sonra, Qustav məhkəmə qarşısında dayanan qoca və bacarıqsız bir insan idi və o,  Nürnberq Hərbi Tribunalında şirkətin qul əməyindən istifadəsi və"soyğunçuluğa"  görə *Krupp İstintaqı* zamanı hərbi cinayətkar kimi ittiham edilmişdir. Nəticədə bu məhkəmə onu 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib və onun əmlakının 75%-ni satmaq ona əmr edilib.  1951-ci ildə Soyuq müharibənin inkişaf etdiyi dövrdə  heç bir alıcı olmayıb, buna görə də  ABŞ-nin işğalçı rəhbər orqanları onu azad edib və o, 1953-ci ildə  firmanın nəzarəti yenidən bərpa edib. 1968-ci ildə şirkət koorparasiya oldu. 1999-cu ildə isə Krupp qrupu ən böyük rəqibi Thyssen AG ilə birləşdi və birləşmiş bu iki şirkət ThyssenKrupp AG adlanaraq dünyada Almaniyanın beşinci böyük firması və ən böyük polad istehsalçılarından biri oldu.

## Həmçinin bax
* Landkreuzer P. 1500 Monster

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official site Thyssenkrupp Essen
DBpedia

**DBpedia** — Vikipediyadan struktlaşdırılmış (məsələn:şablonlar) informasiyanı çıxarmaq üçün yaradılan layihədir. DBpedia istifadəçilərə Vikipediya ilə əlaqəli resurs və xassələri, o cümlədən digər datasetlərlə əlaqəli linkləri sorğu etmək imkanı verir. DBpedia Tim Berners-Li tərəfindən Linked Datanın ən məşhur parçalarından biri kimi təsvir edilib.

Layihət Berlin Azad Universiteti və Leipzig Universitetinin əməkdaşları tərəfindən 2007-ci ildə başladılıbdır.
## Xarici keçidlər
Yusif Yusifov

* Yusif Yusifov (tarixçi) — Azərbaycan tarixçisi, şərqşünas, türkoloq, dilçi, mixi yazılar üzrə mütəxəssis, toponimikaçı, elamşünas.
* Yusif Yusifov (dövlət xadimi) — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (1947-1951)

## Həmçinin bax
*Yusif (ad)
Üçbarmaqlılar

**** () Qısabığcıqlı düzqanadlılar () yarımdəstəsinə aid fəsiləüstü.
## Ümumi məlumat
Bu fəsiləüstünə uzunluğu 4–9&nbsp;mm-dən artıq olmayan və kiçik danadişiləri xatırladan xırda düzqanadlılar aiddir. Bu oxşarlıq bədənin eynitipli konfiqurasiyası və qazma üçün uyğunlaşmış ön ayaqların quruluşu ilə ifadə olunmuşdur. Bığcıqlar qısa olub cəmi 10 buğumdan ibarətdir. Bədəni bir qədər yastılanmışdır. Qanadüstüləri qısa, buynuz maddədən qismən atrofiya olunmuş damarlıdır. Qanadlar qanadüstündən uzun və ya qısa olur. Ayaqları qısa, ancaq tullanandır. Yırtıcı həyat tərzi keçirərək xırda cücülər və yağış qurdları ilə qidalanırlar.

## Təsnifatı
**Cylindrachetidae* 	 
**Ripipterygidae* 	 
**Tridactylidae*
## İstinad
 

## Mənbə
* BioLip
* Avropa faunası
ATV maqazin (jurnal)

2012-ci ilin dekabrına qədər "ATV maqazin" jurnalının baş redaktoru Samirə Rüstəmova olub. Bundan sonra baş redaktor vəzifəsini Zakirə Zakirqızı əvəz edib.

Hal-hazırda baş redaktor Günay Firudinqızıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* ATV maqazin (veriliş)

## Xarici keçidlər
*
Sergey Utoçkin

**Sergey İsayeviç Utoçkin** (; ) — ilk rus aviatorlarından və sınaqçı təyyarəçilərindən biri. Hərtərəfli və istedadlı idmançı. 1910–1914-cü illərdə Rusiyada aviasiyanın populyarlaşdırılmasında onun çox böyük rolu olmuşdur. Rusiya imperiyasının bir çox şəhərlərində onlarla nümayiş uçuşları həyata keçirmişdir.

Bakı şəhərinin üzərindən uçan ilk təyyarəni də 20 oktyabr 1910-cu ildə Sergey Utoçkin idarə etmişdir. Bu uçuşu o, həmin dövrdə aviatorlar arasında çox məşhur olan "Farman-4" fransız aeroplanı ilə yerinə yetirmiş, uçuşa baxmaq üçün 20 mindən artıq insan toplaşmışdı. 28 oktyabr tarixində təşkil edilən uçuşlarda isə dövrünün məşhur pilotlarından biri olan Adam Qaber-Vlınski (1883–1921) iştirak etmişdi.

## İstinadlar
Uzunbığcıqlılar

**** () düzqanadlılar () dəstəsinə aid yarımdəstə.

Uzunbığcıqlılar hər şeydən öncə, adətən bədəndən uzun olan qılşəkilli bığcıqları ilə seçilirlər. Eşitmə orqanı ön ayaqların baldırında yerləşmişdir. Dişinin qarıncığında uzun yumurtaqoyanı vardır.

## Təsnifatı

## İstinad

## Xarici keçidlər
* BioLib

## Həmçinin bax
Yanni

**Yanni** (tam adı **Yiannis Hrysomallis** ya da məşhur olduğu adıyla **John Yanni Christopher**; ) — Yunan pianoçu və bəstəkar.

1992-ci ildə "Dare to Dream" albomu ilə Grammy mükafatı qazanmışdır. Başqa uğurlu albomlarından biri isə 1993-cü ildə çıxardığı "My Time" albomu olmuşdur. Əsl müvəffəqiyyəti 1994-cü ildə çıxardığı "Yanni Live at the Acropolis" albomu ilə qazanan sənətçinin bu əsəri bütün zamanların ən çox satan ikinci video-klipi olmuşdur. 2011-ci ilə qədər 20 ölkədə, 2 milyondan çox konsert vermiş; 20 milyonun üzərində albom satmışdır.

## Yanni
1993-cü ildə İngilis Kraliyət Simfonik Orkestri ilə Acropolis-də verdiyi konsertlə özünü dünyaya tanıtdırmışdır. Özü xüsusi bir musiqi təhsili almadığı halda Simfoniyalar yazan bir musiqiçidir.
1987-ci ildəki ilk albomu " Keys to Imagination " olan məşhur musiqiçinin eyni zamanda Yunanıstan gənclər üzmə rekorçuluğu və Amerikadakı Minnesota Universitetindən psixologiya lisenziya var.

## Albomları
* Optimystique (1980)
* Keys to Imagination (1986)
* Out of Silence (1987)
* Chamaleon Days (1988)
* Niki Nana (1989)
* Reflections of Passion (1990)
* In Celebration of Life (1991)
* Dare to Dream (1992)
* In my time (1993)
* Live at the Acropolis (1993)
* In the Mirror (1997)
* Tribute (1997)
* If I Could Tell You (2000)
* Ethnicity (2003)
* Yanni Live! The Concert Event (2006)
* Yanni Voices (2009)
* Truth Of Touch (2011)
* Yanni Live at El Morro, Puerto Rico (CD/DVD) (2012)
* Inspirato (2014)

## İstinadlar
Əmir Ağayev

**Əmir Ağayev** (; ) — Azərbaycan əsilli İsrail futbolçusu, "Sumqayıt" FK-nun yarımmüdafiəçisi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Brayduel

**Brayduel** () — sərt rejimli, qədim həbsxana. XVII əsrin memuarlarında qeyd olunur ki, Brayduel islah həbsxanası olsa da, əslində onu məşhur edən bu olub ki, oraya düşmək ölümdən pis idi. Bu həbsxananın necə dəhşətli bir yer olmasını Çarlz Dikkens özünün "Oliver Tvistin macəraları" adlı romanında qeyd etmişdir. Bu həbsxana 1864-cü ildə sökülüb.

## İstinadlar
İbrahim Məmmədov (bəstəkar)

**İbrahim Qurban oğlu Məmmədov** () — azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycan SSR xalq artisti (1990), Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının professoru.

## Həyatı
İbrahim Məmmədov 1928-ci il oktyabrın 24-də Bakı şəhərində anadan olub. Ali musiqi təhsilini Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında alıb. 1954-cü ildə professor Boris Zeydmanın bəstəkarlıq sinfini bitirib. Xüsusilə simfonik musiqi sahəsində əsərlər yaradıb. Bunlara misal olaraq "Qəhrəmanlıq simfoniyası", "Təntənəli uvertüra", skripka ilə orkestr üçün "Simfonik variasiyalar", "Balet süitası" və s. qeyd etmək mümkündür. Azərbaycanda ilk uşaq opera-baletinin müəllifidir. "Tülkü və Alabaş" opera-baleti 35 il ərzində Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının repertuarında kiçik yaşlılar üçün yeganə milli musiqili-səhnə əsəri olmuşdur. Xor, solist və simfonik orkestr üçün "Sülhün dayağı", "Zəhmət təranələri", "Azərbaycan" kantataları, klarnet ilə estrada orkestri üçün "Rapsodiya", bir sıra kamera-vokal, kamera-instrumental əsərləri böyük maraqla qarşılanmışdır. Xüsusilə, fortepiano ilə simfonik orkestr üçün "Poema-tokkata" virtuoz pianoçu tələbələrin tədris repertuarında özünə layiqli yer tutmaqdadır.

Bəstəkarın Azərbaycanda gənc musiqiçi kadrlarının yetişdirilməsində mühüm rolu olmuşdur. 1961-ci ildən Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının professoru kimi fəaliyyət göstərərək "Solfecio", "Alətşünaslıq", "Partituranın üzündən oxunması" kimi fənnlərdən dərs demişdir.

1955-ci ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, habelə bu təşkilatın idarə heyətinin üzvü olmuşdur.

30 avqust 1993-cü ildə vəfat etmişdir.
İbrahim Məmmədov

* İbrahim Məmmədov (jurnalist) — azərbaycanlı jurnalist, televiziya aparıcısı, Azərbaycanın əməkdar jurnalisti.
* İbrahim Məmmədov (bəstəkar) — azərbaycanlı bəstəkar, professor.
* İbrahim Məmmədov (kimyaçı) — azərbaycanlı kimyaçı, kimya elmləri doktoru.
* İbrahim Məmmədov (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* İbrahim Məmmədov (aktyor) — azərbaycanlı aktyor, Azərbaycanın xalq artisti.
* İbrahim Məmmədov (icra başçısı) — Sədərək rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı.

## Həmçinin bax
* İbrahim
* Məmmədov
SAFİR T-seriyası

**SAFİR T-seriyası** — Tüfəng Türkiyə istehsalıdır. Bu tüfəng "Safir Armas" şirkəti tərəfində "M16 colt" avtomatının bazasında istehsal olunan "T-14" ov tüfəngidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SAFİR T-14 testdən keçirilir
Ehtiyatsızlıqdan qətl

**Ehtiyatsızlıqdan qətl** — bu qətl növü başqa qətllərdən fərqli olaraq məqsədsiz şəkildə həyata keçirilir,yəni başqa qətl hadisələrində cinayətkar hədəf seçdiyi insanı əvvəlcədən öldürəcəyini və ya qarşıya çıxmış maneəni dəf etmək üçün qarşısında olan insanları öldürməyi məqsəd seçir. Bu qətl növündə isə adətən məsuliyyətsizlik və ya ehtiyatsızlıqdan törədilir,yəni bir insan istəmədən qarşısındakı insana odlu və ya soyuq silahla xəsarət yetirərək ölümünə səbəb olur.

Cinayət məcəllələrində bu qətlə uyğun "ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölmünə səbəb olma"  maddəsi vardır.
Namus qətli

**Adət və namus cinayətləri** — xüsusilə aldatmaq, zina etmək, evlənməyi rədd etmək, boşanmaya çalışmaq, təcavüzə uğramış olmaq kimi səbəblərlə, başda qadınlar olmaq üzrə ailə fərdlərinə yönəldilən şiddət. Qərbli qaynaqlarda ümumiyyətlə qürur günahları şəklində adlandırılar.

İnsan Haqqları İzləmə Təşkilatı adət və namus günahlarını bu şəkildə tərifləyir:

*"Qürur cinayətləri; ailənin qürurunu zədələdikləri səbəbiylə, kişi fərdlər tərəfindən qadın fərdlərə yönəldilən, ümumiyyətlə cinayət şəklində reallaşan şiddətdir. Hər hansı bir qadın, ailəsinin seçdiyi bir adamla evlənməyi rədd etmək, təcavüzə uğramaq, -əri tərəfindən sui-istifadəyə uğrasada- boşanmaya çalışmaq ya da zina (günahlandırması) kimi səbəblərin də tapıldığı çox müxtəlif səbəblərlə hədəf göstərilə bilər. Bir qadının ailəsinin "qürurunu zədələyəcək" şəkildə davrandığı idrakı, həyatına nəzərdə tutmaq üçün kafi bir səbəbdir."*
Aliot

**Epsilon Ursae Majoris** (***εUMa***) — Böyük Ayı bürcünün ən parlaq ulduzu.

Parlaqlığı 1.76 maqnitudadır. Parlaqlığına görə Yer kürəsindən görünə bilən spektrdə ən parlaq ulduzlar arasında Günəşdən sonra 30-cu yerdədir. Hipparkos Kataloqunda HIP 62956 nömrəsi ilə qeyd olunan ulduza ənənəvi olaraq Aliot adı verilmişdir. Yer kürəsindən 81 işıq ili məsafədə yerləşir. Öz oxu ətrafında dönmə periodu 5,088 gün davam edir.

## İstinadlar
Linç

**Linç mühakiməsi** — linç heç bir ədalətli mühakimə olmadan insanlara verilən cəzadır. Heç bir məhkəmə filan olmadan insanlara cəza verilir ya da öldürülür. Bu cəza üsulu ilk dəfə XVIII əsrdə ABŞ-də tətbiq olunub. ABŞ-də adətən zəncilərə və inqilabçı fəhlələrə vəhşicəsinə divan tutulur, məhkəməsiz cəza verilirdi. Söz olaraq həmin əsrdə yaşamış Çarlz Linçin adından götürülüb. Ən çox Şərq ölkələrində tətbiq olunur.
Hipparcos

**Hipparcos** (*High Precision Parallax Collecting Satellite* sözlərinin akronimi) — Avropa Kosmik Agentliyi tərəfindən astronometrik məqsədlər, ulduzların tədqiqi, onların koordinatlarının və uzaqlıqlarının ölçülməsi üçün yaradılmış kosmik teleskop. Adı yunan astronomu, ilk ulduz kataloqunu tərtib edən və ulduzların hərəkətli olduğunu kəşf edən Hipparxın adı ilə səsləşir.

Hipparcos 1989-cu ildə kosmosa buraxılmış və 37 aylıq fəaliyyəti dövründə 1 milyondan artıq ulduz barədə astronometrik məlumatları toplamışdır. Bu teleskop vasitəsilə əldə edilən məlumatlar Hipparkos kataloqunda toplanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Hipparcos Space Astrometry Mission at ESA
* Hipparcos and Tycho Catalogues at the CASU Astronomical Data Centre, Institute of Astronomy, University of Cambridge
Hipparkos kataloqu

**Hipparkos kataloqu** (HIP) — Hipparcos kosmik teleskopu ilə 1989-1993-cü illərdə ulduzların qeydə alındığı kataloq. Ən dəqiq ulduz kataloqu hesab edilir.

## Xarici keçidlər
* Hipparkos kataloqu  (Kembric Universiteti)
* M.A.C. Perrvman et al.: ''Some Insights into the Hipparcos Results'', ESA-Bulletin 77, Februar 1994, ISSN 0376-4265, Seite 42
E.ə. 190

## Hadisələr
* Maqneziya döyüşü. Selevki hökmdarı III Antiox Roma ordusuna məğlub oldu

## Doğumlar
* Hipparkos

## Vəfatlar

## İstinadlar
Keti Friman

**Keti Friman**—400 metr məsafəyə qaçış üzrə ixtisaslaşmış sabiq Avstraliyalı sprinter.

O, 2000-ci il Sidney Yay Olimpiya Oyunlarında 400 metr məsafəyə qadınların yarışında birinci olmuşdur. Keti Friman həmçinin 2000-ci ildə Yay Olimpiya Oyunlarında Olimpiadanın məşəlini də yandırmışdı. Friman 1990-ci ildə 16 yaşında ilk dəfə Aborigen Birlik Oyunlarının qızıl mükafatçısı olub. 1994-cü il onun karyerasının yüksəliş dövrü idi. Kanadada təşkil olunmuş 1994-cü il Birlik Oyunlarında, Friman 200 metr və 400 metrlik məsafələrin hər ikisində qızıl medal qazanıb. O, həmçinin 1996-cı il Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazanıb və 1997-ci il Dünya Çempionatında  400 metr məsafyə yarışlarda birinci olub. 1998-ci ildə zədə səbəbindən Friman qaçış yarışlarından bir müddət ayrıldı. O,  idmana 1999-cu il Dünya Çempionatında 400 m məsafəyə  yarışda birinci yeri tutmaqla qayıdıb.  Keti Friman 2003-ci ildə karyerasını bitirdiyini elan edib.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

Keti Friman 
* Rəsmi sayt
*  Keti Friman Fondu
* Powerhouse Museum collection 
* Avstraliyanın Yerli Təhsil Fondu
Qlazqo İncəsənət Məktəbi

**Qlazqo İncəsənət Məktəbi** — Böyük Britaniyanın görkəmli və istedadlı incəsənət xadimlərini yetirən məktəb.

## Yerləşdiyi bina
"Qlazqo — İncəsənət məktəbi"nin binası 1897–1909-cu illərdə görkəmli şotland modernist rəssam və arxitektor Çarlz Renni Makintoşun layihəsi ilə tikilib. 2010-cu ildə binanı Böyük Britaniyada 175 ilin ən möhtəşəm arxitektura abidəsi adlandırıblar.

### Binada yanğın
2014-cü ilin may ayının 24-də yerli vaxtla saat 12:30–da binanın zirzəmisində proyeksiya aparatının partlaması nəticəsində əmələ gələn yanğın zamanı məktəbin tələbələri və müəllimləri dərhal təxliyə olunublar. Yanğın çox güclü olduğundan şəhərin bütün yanğınsöndürənləri mübarizəyə cəlb ediliblər. Onlar yanğınla 4 saata yaxın mübarizə aparıblar.

Britaniya Krallıq İnstitutunun memarı Stiven Hodder Şotlandiyada baş verən yanğın hadisəsini ümumidünya faciə adlandırıb. Yanğın xidmətindən verilən xəbərdə buildirilib ki, yanğın söndürənlər hadisə zamanı əmlakın 70 faizini mühafizə edə biliblər. Alov binanın əsas təməlinə keçə bilməyib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Glasgow School of Art home page
* Glasgow School of Art Student Association 
* Glasgow School of Art — Illustrated Guide 
* Rcahms.gov.uk page featuring historical interior photographs of Glasgow School of Art 
* GSA Exhibitions
Yalova qətliamı

**Yalova qırğını** aprel-may 1921-ci ildə Yunan və yerli yunanlar və ermənilər tərəfindən Yalova bölgəsində müsəlmanlara tətbiq olunan zülmü . Bölgədəki Müsəlman Türk kəndlərinin az qala hamısı yandırıldı , minlərlə insan öldürüldü və ya qaçqın vəziyyətinə düşdü. Hadisələr yunan Türk müharibə zamanı baş verib.
thumbnail|Yandırılan Türk və Müsəlman kəndləri.

## Araşdırma Heyəti
Hadisələr Qırmızı Xaç nümayəndələrinin də içində olduğu beynəlxalq bir heyət tərəfindən araşdırıldı. Heyət başçısı Moris Geriyə görə, təxminən 6,000 insan öldürüldü. Osmanlı qaynaqları isə daha geniş bir bölgəni içinə alaraq ümumi 9,100 ölüdən bəhs edir. Başqa mənbələrə görə yalnız Yalova ətrafında 5.500 müsəlman öldürüldü. Bir qaynağa görə Gemlik və Yalova qəzalarında 27 kənd yox edildi, Orhangazi qəsəbəsi qismən yandırıldı.  Armutlu'da qadınlar sistematik bir formada təcavüz edildi. bir neçə min müsəlman qaçqın gəmilərlə İstanbula daşındı.

## Məşhur mədəniyyətdə Yalova Katliamı
Kocaderedə bir abidə var. Hadisələr haqqında Mehmet Ballı tərəfindən *Engere* adlı bir roman yazılmışdır.

## Araşdırma Heyətinin çəkdiyi şəkillər

Refugee Muslim women and children in Constantinople.png| İstanbulda şəkilləri çəkilən qaçqın qadın və uşaqlar. 
Gehry- Bonaccoroi- Lucas- Holland.png| Beynəlxalq araşdırma heyəti. 
Map of Yalova Orhangazi Gemlik.png| Hadisələrin yaşandığı bölgəni göstərən xəritə. 
Burning of Kapakli village.png| Qapaqlı kəndinin yanarkən heyət tərəfindən çəkilən rəsmi. 
Galata- ship that carried Muslim refugees.png| Qaçqınları daşıyan gəmilərdən biri. 
Georges Meneksopoulos- priest- preaching Muslim massacre.png |Müsəlman qırğınını təşviq edən keşiş Georges Meneksopoulos. 
Two little Muslim orphans boy and girl.png |Sağ qalan iki kiçik yetim. 
Papa Grigoriou- Muslim massacres.png |Qırğını təşkil edən Yunan komandir Papa Grigoriou. 
Old man murdered Narli village.png |Narlı kəndində öldürülmüş bir qocanın cəsədi. 
13 year old girl, wounded jaw-.png  | Çənəsinə yaralanan 13 yaşındakı bir uşaq. 
Dourmouche, a boy wounded and hand cut off..png |Əli kəsilmiş bir uşaq. 
Muslim refugees Yalova transport to Constantinople.png | Gəmidə qaçqınların səfəri. 
Karamursel ruins.png | Yandırıldıqdan sonra Karamürsel in xarabaları. 
Dead boy from Kapakli village.png  |Qapaqlı kəndindən yaralarından ötəri ölən uşaq. 
Muslim survivors of Greek atrocities.png |Həyatda qalan müsəlmanlar. 
Muslim refugees Armudli.png  |Armutlulu qaçqınlar. 
Outraged muslim woman who lost her mind.png | Təcavüz nəticəsində ağılını itirmiş bir qadın. 
Wounded Muslim women- Gurdji village- Armoudli Armutlu-.png | Yaralanan müsəlman bir qadın (Safinaz Xanım), gürcü kəndi. 
Muslim orphans Kara Mursel.png | Karamürseldə olan yetimlər. 
Wounded Muslim man Yeni keuy.png| Süngü ilə başından yaralanan bir adam.


## Mənbə
Fırlanma periodu

**Fırlanma periodu** — Planetlərin, peyklərin və digər səma cisimlərinin hər hansı bir nöqtəsinin həmin cismin mərkəzi oxlarının ətrafında dönməsi nəticəsində ərtaf-mühitə nəzərən yenidən eyni yerdə olmasına qədər sərf olunan zaman müddəti. Yer kürəsinin fırlanma periodu 1 siderik gün, yəni 23 saat 56 dəqiqə təşkil edir.

## Fırlanmanın növləri
**Siderik fırlanma** — Ayın Yer ətrafında fırlanaraq müəyyən müddət sonra Yerin mərkəzində duran müşahidəçiyə nəzərən ikinci dəfə eyni nöqtəyə gəlməsi onun sideral dönməsi olub, 27.3 günə bərabərdir.

**Sinodik fırlanma** — Ayın  fırlanaraq müəyyən müddət sonra Günəşlə Yer arasında yenidən eyni bucaqda olmasıdır, 29.5 gün təşkil edir.

## İstinadlar
Hipparx

**Hipparx** (; ) — qədim yunan astronomu.

## Həyatı
E.ə. 190-cı ildə Anadoluda Vifiniya vilayətinin Nikeya(hazırda İznik, Türkiyə) şəhərində doğulan Hipparx ömrünün çoxunu Rodosda keçirib. E.ə. 120-ci ildə Rodosda öldüyü güman olunur.

## İşləri
Fəaliyyətinin çox az hissəsi bizə məlum olsa da antik dövrün ən görkəmli astronomlarımdan sayılır. Dövrümüzə gəlib çıxan yeganə elmi işi Solili
Aratın (Aratus of Soli) didaktik "Fenomen" şeirinə yazdığı təfsirdir. İtib batmış əsərlərinə astronomiya təqvimi, optika və arifmetikaya dair kitablar,
"Kütləsi tərəfindən aşağı dartılan cisimlərə dair" adlı traktatı, coğrafiya və astronomiya barədə yazıları və öz əsərlərinin siyahısı daxildir.  Apardığı hesablamalar sayəsində ilk ulduz qlobusunu hazırlamışdır.

Eramızın II əsrində yaşamış Ptolomeyin "Almagest" əsəri onun haqqında ən geniş mənbədir. Ptolomey özü onun ən mühüm xələfi sayılır. Öz astronomiya
ilə bağlı çalışmalarında Hipparxın əsərlərindən geniş şəkildə yararlanıb. Ptolomey Hipparxı "zəhmətkeş", "həqiqət aşiqi" kimi təqdim edib.

Hipparxın çoxlu mühüm və uzunmüddətli töhfələrinə praktiki və nəzəri yeniliklər daxildir. O astronomiya üçün həndəsi modellər tətbiq edib, o cümlədən 
'çevrə üzərində çevrə' və əvvəldən Apolloninin də istifadə etdiyi essentrik (orbiti mərkəzdən keçməyən) modeli.

Triqonometriyanın əsasını qoyduğu güman edilir. Müşahidələrlə xeyli maraqlanıb. E.ə 147-127-ci illər arasında müşahidələrini qeyd edib. Ptolomeyin dioptriya kimi təsvir etdiyi optik cihaz istifadə edib, həmçinin planisferik üsturlabı (astrolab) kəşf etmiş ola bilər. Hipparx ulduzların
mövqeləri haqqında əhatəli müşahidələr aparıb və hesab edilir ki ilk ulduz kataloqunu tərtib etmişdir. O irimiqyaslı astronomik problemlərə nəzər yetirib, o cümlədən ilin uzunluğu, ayla məsafəmiz, ay və günəş tutulmasının hesablanması.

Hipparcos süni peyki və Aydakı kraterlərdən biri onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Moris Geri

**Moris Geri** () — 1921-ci ildə Yalova Qırğını zamanı Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin nümayəndəsi olmuş isveçrəli.

Antanta dövlətləri tərəfindən yaradılmış komissiya ilə birlikdə o, hadisələrin humanitar araşdırmasında iştirak etmiş və bu barədə bir hesabat yazmışdır.

## İstinadlar
Quadrinity: Member's Best Selections

***Quadrinity: Member's Best Selections*** — L'Arc~en~Ciel qrupunun kompilyasiya albomudur.

## Treklər

**Disc 1 - hyde best** (Bütün mahnıların bəstəkarı - hyde)

**Disc 2 - tetsuya best** (Bütün mahnıların bəstəkarı - tetsuya)

**Disc 3 - ken best** (Bütün mahnıların bəstəkarı - ken)

**Disc 4 - yukihiro best** (Bütün mahnıların bəstəkarı - yukihiro)
yukihiro mahnıların adı dəyişdi.
Azərbaycanın landşaftları

Azərbaycan Respublikasının təbii şəraiti mürəkkəb olduğundan onun ərazisində inkişaf etmiş landşaftlar da müxtəlifliyi ilə səciyyələnir.

Azərbaycan Respublikasında təbii landşaftların yüksəkliyə görə dəyişilməsində Böyük və Kiçik Qafqaz, Talış (Lənkəran), Naxçıvan MR landşaft strukturu qrupları ayrılır. Böyük və Kiçik Qafqazın landşaft strukturunda alçaq dağlıqdan yüksək dağlığa doğru yarımsəhra, dağ çölləri, dağ meşələri, dağ çəmənləri və nival landsaft qurşaqları bir-birini əvəz edir. Bunlardan fərqli olaraq, Talışda landşaft inversiyası bas verir — alçaq dağlığın meşə landşaftı yüksəkliyə doğru dağ-kserofit landşaftına keçir. Düzənliklərin meşə-çəmən landşaft strukturunda iqlimin quraq keçməsi əsas rol oynayır. Naxçıvan MR-ın Arazboyu düzənliklərinin yarımsəhra və orta dağlıq hissəsində quru çöl, yüksək dağlıq hissəsində dar zonada dağ çəmənləri, ondan yüksəkdə isə nival qurşaq yerləşir.

Landşaftlar dağlıq və düzənlik landşaftlarına bölünür. Bunların daxilində isə bir sıra landşaft tipləri və yarımtipləri ayrılır.

## Mənbə
* "Azərbaycanda landşaft planlaşdırılması (ilk təcrübə və tətbiq" R. M. Məmmədov 

## İstinadlar
Şiddət

**Şiddət** və ya **zorakılıq** — qüvvət, güc, kəskinlik, sərtlik mənasında izah olunur.

## Xarici keçidlər
*Violence and Injury Prevention, World Health Organization
*Division of Violence Prevention, Centers for Disease Control
* 1986 Seville Statement on Violence (PDF), UNESCO
Vəzifədən sui-istifadə

**Vəzifədən sui-istifadə** və ya **səlahiyyətdən sui-istifadə** — rəsmi səlahiyyət çərçivəsində törədilən vəzifəyə aid qanunsuz hərəkətlər. Vəzifədə sui-istifadə çox vaxt qanunla seçilmiş vəzifəli şəxsin vəzifədən azad edilməsi üçün əsas hesab olunur, məsələn, qanunvericilik aktı və ya geri çağırma seçkisi vasitəsilə. Səlahiyyətlərini sui-istifadə edən vəzifəlilər tez-tez korrupsiyaya meyillidirlər.

## İstinadlar
Heyvan zorakılığı

Heç bir heyvana əziyyət, işgəncə etmək, suda boğaraq və ya atəşdə yandıraraq öldürmək caiz deyildir. Heyvana işgəncə etmək, qeyri-müslim vətəndaşa işgəncə etməkdən daha böyük günahdır. Qeyri-müslim vətəndaşa əziyyət etmək də müsəlmana əziyyət etməkdən daha böyük günahdır.  (Dürr-ül muxtar)
Məqsədsiz olaraq bir heyvanı öldürmək caiz deyildir. Axirətdə, “Onu nə üçün öldürdün?” deyə sorğuya çəkiləcəkdir. Heyvanları bir-biriylə döyüşdürmək də caiz deyildir. Heyvanların haqqına riayət etməli, onlara mərhəmət edilməlidir. Hədisi-şərifdə, “Mərhəmət et ki, mərhəmət olunasan!” buyuruldu. (Şirə)
Zərərli heyvanları öldürmək caiz olduğu kimi, dələ, porsuq kimi heyvanları dərisi və kürkü üçün, maral, ceyran kimi heyvanları əti üçün öldürmək də caizdir. Donuz xaric, əti yeyilməyən müxtəlif heyvanları pul qarşılığı müsəlman olmayanlara ixrac etmək də caizdir. (Şərhi Nikayə)
Zərərsiz heyvanları öldürmək caiz deyildir. Zərərliləri də əziyyətsiz öldürmək caizdir. (Bəriqa)

## Xarici keçidlər
*Kanada Suiti qətliamı (İngiliscə)
*HAYTAP Heyvan Haqqları Federasiyası (Türkcə)

## Həmçinin bax
* Zoofiliya
Panatinaikos (stadion)

**Panatinaikos stadionu**— 1896-ci ildə ilk müasir Olimpiya Oyunlarının keçirildiyi Afinada  yüngül atletika və bir çox başqa yarışlar üçün istifadə olunan çoxməqsədli stadiondur. Qədim Yunan stadionun qalıqlarından yenidən bərpa olunmuş Panatinaikos dünyada yeganə böyük stadiondur ki, tikilməsində bütünlüklə ağ mərmərdən istifadə olunmuşdur və bu stadion dünyanın ən qədim stadionlarından biridir.

## Tarixi
Qədim dövrlərdə stadionun yerləşdiyi ərazi İlahə Afinanın şərəfinə Panatinaikos Oyunlarının atletika növünü keçirmək üçün istifadə olunurdu. Həmin vaxtlarda stadionda taxta oturacaqlar var idi. E.ə 329-cu ildə stadion  arxont Lycurgus tərəfindən mərmərlə yenidən tikilib, bundan 140 il sonra  İrodun Atticus tərəfindən stadion yenidən qurulmuş və genişləndirilmişdir. Nəticədə, stadionda oturacaqların sayı 50000-ə çatmışdır.

Olimpiya Oyunlarının yenidən dirçəlməsi üçün Evangelis Zappasın vasaiti hesabına qədim tikilinin qalıqları qazılıb çıxarılaraq təmir olunub.  Zappas 1870-1875-ci illərdə baş tutmuş olimpiadalara sponsurluq etmişdir. 1895-ci ildə stadion xeyriyyəçi  Corc Averoffun maliyyə yardımı ilə 1896-cı il Olimpiya Oyunlarına görə ikinci dəfə təmir olunub. Giriş qapısında indinin özündə də orda qalan mərmər sütünlar memarlar  Anastasios Metaksas və Ernst Zillerin konstruksiyaların əsasında hazırlanmışdır.

1906-ci ildə Panatinaikos Stadionunda daha bir böyük beynəlxalq idman tədbiri—1906–cı il Olimpiya Oyunları keçirilib.

4 aprel 1968-ci ildə bu stadionda 1967-68-ci il Basketbol Üzrə Avropa Kubokunun finalı baş tutmuşdu və bu finalda 60000 tamaşaçı qarşısında Afinanın AEK basketbol klubu  Praqanın USK basketbol klubunu məğlub etmişdi. Belə hesab edilir ki, həmin oyundan etibarən Panatinaikos Stadionunda baş tutmuş basketbol oyunlarının heç birində bu qədər tamaşaçı olmamışdır.

2004-cü il Olimpiya Oyunlarında, Panatinaikos Stadionunda oxatma yarışları və Marafonunun finalı keçirilib.

## Konsert yeri kimi
Nadir hallarda stadion seçilmiş musiqi və rəqs kollektivlərinin iştirakı üçün məkan kimi istifadə olunmuşdur.  Bunların arasına Plaçido Dominqo, Xoakin Kortes, Depeche Mode,Cure, Stranglers, Run-D.M.C. qrupu, Culture Club, Bonni Tayler daxildir.

2008-ci ilin sentyabrında  stadionda  MTV Yunanıstanın  *R.E.M., Kaiser Chiefs, C:Real* kimi qrupların və Qabriella Kilminin iştirakı ilə buraxılış partisi keçirilib. 2009-cu il iyulun 1-də Sakis Ruvas bu stadionda konsert proqramı ilə çıxış edib.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Antonella del Kore

**Аntonella Del Коrе** — Dinamo Kazan klubunda oynayan voleybolçu. Ampluası hücumçudur. İtaliyalı Аntonella 1980-ci il 5 noyabr tarixində Neapolda anadan olmuşdur.

## Uğurları
### Klublar ilə
* İtaliya çempionatı: 1
:2006-07

* Rusiya çempionatı: 1
:2013-14

*19px İtaliya kuboku: 1
:2006-07

*17px Türkiyə kuboku: 1
:2010-11

*19px İtaliya kuboku-2: 1
:2002-03

*16px İtaliya superkuboku: 1
:2007

*19px Klublararası dünya çempionatı: 1
:2014

*16px Çempionlar Liqası: 4
:2007-08, 2008-09, 2009-10, 2013-14

*16px CEV kuboku: 2
:2005-06, 2006-07

### Milli komanda ilə
*1997 Yeniyetmələrarası Dünya çempionatı - Şəkil:Med 3.png **Bürünc medal**
*1998 Yeniyetmələrarası Avropa çempionatı - Şəkil:Med 1.png **Qızıl medal**
*2004 Montro Volley Masters - Şəkil:Med 1.png **Qızıl medal**
*2006 Montro Volley Masters - Şəkil:Med 2.png **Gümüş medal**

### Şəxsi mükafatları
* *2007  İtaliya Superkuboku  - "[[Ən Dəyərli Oyunçu|ƏDO]]"*
* *[[2013-14 CEV Qadınlar Çempionlar Liqası|2014 CEV Çempionlar Liqası]]  - "Ən Yaxşı Servisçi"*

## Xarici keçidlər
*Antonello Del Kore haqda 
*Antonello Del Kore FIVB Rəsmi Saytında
Azad şəhər Kristianiya

**Azad şəhər Kristianiya** () (qısaca: **Kristianiya**) — Danimarkanın paytaxtı Kopenhagenin Kristianşavn bölgəsində 35 hektar ərazidə yerləşən 850 sakini olan anarxist kommuna.
Bala Bəylər

**Bala Bəylər** — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Qurdlar (Sarvan)

**Qurdlar** — Gürcüstan Respublikasının '''Aşağı Kartli mxaresinin''' Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

## Tanınmış şəxsləri

İsgəndərov İsgəndər Namaz oğlu - İkinci dünya müharibəsi iştirakçısı.

## İstinadlar
Twenity 1991–1996

**Twenity 1991-1996** — L'Arc~en~Ciel qrupunun *[[Twenity 1997-1999]]* və *[[Twenity 2000-2010]]* albomları ilə birlikdə çıxmış kompilyasiya albomudur.

## Treklər
Azərbaycan Birinci Divizionu 2008/2009

**Azərbaycan Birinci Divizionu 2008/2009** —

## Cədvəl

## Qeydlər
* 8 klub 4 dövrədə mübarizə aparıb.
* "ABN-Bərdə" yüksək liqadan düşüb.
* 2 komanda Premyer Liqaya yüksəlir. Lakin heç bir komanda Premyer Liqada oynamaq istəməyib.
* Qələbəyə görə 3 xal verilir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Birinci Liqası
* Azərbaycan Premyer Liqası
* Azərbaycan Çempionatının Həvəskarlar Liqası
* Azərbaycanda futbol

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* PFL.az
* AFFA
* PFL.az (arxiv)
Azərbaycan Birinci Divizionu 2009/2010

**Azərbaycan Birinci Divizionu 2009/2010** —

## Cədvəl

## I tur
5 sentyabr
* 1. Şahdağ (Qusar) — Rəvan (Bakı) 1:1
* 2. ABN (Bərdə) — Gəncə (Gəncə) 1:3
* 3. Göyəzən (Qazax) — Anşad-Petrol (Neftçala) 2:3

6 sentyabr
* 4. Ədliyyə (Bakı) — Energetik (Mingəçevir) 3:2
* 5. MKT Araz (İmişli) — Neftçi İSM (Bakı) 2:0
* 6. MOİK (Bakı) — Bakılı (Bakı) 2:3

## II tur
12 sentyabr
* 7. Rəvan-Bakılı 1:0
* 8. Gəncə-Göyəzən 7:0
* 9. Anşad-Petrol-Ədliyyə 0:0

13 sentyabr
* 10. Energetik-MKT-Araz 1:1
* 11. Neftçi İSM-MOİK 1:2
* 12. Şahdağ-ABN 0:0

## III tur
26 sentyabr
* 13. ABN-Rəvan 1:2
* 14. Göyəzən-Şahdağ 2:2
* 15. Ədliyyə-Gəncə 0:0

27 sentyabr
* 16. MKT-Araz-Anşad-Petrol 3:0
* 17. MOİK-Energetik 4:1
* 18. Bakılı-Neftçi İSM 1:2

## IV tur
3 oktyabr
* 19. Energetik-Bakılı 0:3
* 20. Gəncə-MKT-Araz 0:0
* 21. Anşad-Petrol-MOİK 3:1

4 oktyabr
* 22. Rəvan-Neftçi İSM 0:1
* 23. Şahdağ-Ədliyyə 2:0
* 24. ABN-Göyəzən 3:0

## V tur
10 oktyabr
* 25. Göyəzən-Rəvan 0:1
* 26. Bakılı-Anşad-Petrol 4:0
* 27. MOİK-Gəncə 0:1

11oktyabr
* 28. MKT-Araz-Şahdağ 2:2
* 29. Ədliyyə-ABN 3:0
* 30. Neftçi İSM-Energetik 5:1

## VI tur
17 oktyabr
* 31. Rəvan-Energetik 3:1
* 32. ABN-MKT-Araz 1:2
* 33. Anşad-Petrol-Neftçi İSM 1:3

18 oktyabr
* 34. Şahdağ-MOİK 1:2
* 35. Gəncə-Bakılı 0:2
* 36. Göyəzən-Ədliyyə 1:1

## VII tur
24 oktyabr
* 37. Energetik-Anşad-Petrol **t/s**
* 38. MOİK-ABN 0:1
* 39. Bakılı-Şahdağ 1:0
25 oktyabr
* 40. MKT-Araz-Göyəzən 1:1
* 41. Neftçi İSM-Gəncə 1:0
* 42. Ədliyyə-Rəvan 0:1

## VIII tur
31 oktyabr
* 43. Rəvan-Anşad-Petrol **t/s**
* 44. Gəncə-Energetik 1:1
* 45. Şahdağ-Neftçi İSM 2:0

1 noyabr
* 46. ABN-Bakılı 1:0
* 47. Göyəzən-MOİK 2:4
* 48. Ədliyyə-MKT-Araz 0:2

## IX tur
14 noyabr
* 49. MKT-Araz-Rəvan 3:2 08.11.09
* 50. MOİK-Ədliyyə 2:1
* 51. Bakılı-Göyəzən 3:0

15 noyabr
* 52. Neftçi İSM-ABN 1:1
* 53. Energetik-Şahdağ 1:0
* 54. Anşad-Petrol-Gəncə 2:309.12.09

## Qeydlər
* 12 klub mübarizə aparıb.
* "Bakılı" və MOİK yüksək liqadan düşüb. "Gəncə" qısa fasilədən sonra qayıdıb.
* 2 komanda Premyer Liqaya yüksəlir.
* Qələbəyə görə 3 xal verilir.

## Mənbə
PFL.az (arxiv)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Birinci Liqası
* Azərbaycan Premyer Liqası
* Azərbaycan Çempionatının Həvəskarlar Liqası
* Azərbaycanda futbol

## Xarici keçidlər
* PFL.az
* AFFA
Azərbaycan Birinci Divizionu 2010/2011

## Cədvəl

## Qeydlər
* 14 klub mübarizə aparıb.
* “Karvan” yüksək liqadan düşüb. “Şəmkir” qısa fasilədən sonra qayıdıb.
* “Sumqayıt” əvvəllər bu adı daşımış “Xəzər”in varisi deyil, yeni komandadır. “Abşeron” əvvəllər bu adı 
daşımış Bakının eyni adlı klubu deyil, yeni komandadır. “Şuşa” mövsümün əvvəlində “Şuşa-09” adlanıb. 
“Neftçala” mövsümün gedişində adını dəyişən “ANŞAD-Petrol”dur.
* “Ədliyyə” çempionatdan çıxıb. Lakin oyunların yarıdan çoxunu keçirdiyi üçün nəticələri saxlanılıb, yerdə 
qalan ounlarda texniki məğlubiyyət verilib – 0:3.
* 2 komanda Premyer Liqaya yüksəlir. “Abşeron” imtina etdiyindən bu vəsiqə “Sumqayıt”a verilib.
* Qələbəyə görə 3 xal verilir.

## Mənbə
PFL.az (arxiv)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Birinci Liqası
* Azərbaycan Premyer Liqası
* Azərbaycan Çempionatının Həvəskarlar Liqası
* Azərbaycanda futbol

## Xarici keçidlər
* PFL.az
* AFFA
Baydar

**Baydar Xan,** həmçinin Peta kimi tanınır,Cığatay xanın altıncı oğlu idi. O, 1235–1241-ci illərdə qardaşı oğlu Büri ilə Avropaya yürüş etmişdir. O, Polşaya təyin edilmiş monqol ordusuna Kadan və ehtimal ki, Orda xanla birlikdə komandanlıq etdi.

Baydar çoxlu polyakları, rusları, almanları və moraviyalıları məğlub etmişdir. 13 fevral 1241-ci ildə monqollar şaxtalı Vistuladan keçmişdilər. Sandomierz şəhəri alınmışdı və talan edilmişdir. Daha qərbdə, Martın 18-də Orda və Baydar Chmielnik döyüşündə hersoq V Boleslavın (döyüşdə iştirak etmədiyi) komandanlığı altında Polşa ordusu ilə qarşılaşmış, Polyakları ağır məğlubiyyətə uğratmışlar və Boleslav qoşunlarının bir hissəsi ilə Moraviyaya qaçmışdır. Martın 22-də monqollar Krakov qarşısında dayandılar, sakinlərinin çoxu artıq qaçmışdı. Palm bazar günü monqollar şəhəri yandırdılar və qalan insanların çoxunu əsir götürdülər. Daha da qərbə doğru irəliləyən Orda və Baydar Opolenin şərqinə çatdılar və burada II Mieszkonun ordusunu geri çəkilməyə məcbur etdilər. Racibórz yaxınlığında onlar Oder çayını keçdilər. Racibórz sakinləri şəhəri yandırmış və tərk etmişlər. Vroclaw monqolların əlinə keçdi, baxmayaraq ki, qala özü təslim olmadı. Qalaya qarşı ilk hücumları uğursuzluqla nəticələnən monqollar mühasirədə vaxt itirmədilər. Onlar qaladan yan keçərək qərbə doğru irəlilədilər.

Leqnitsada polyakların, çexlərin və tampliyerlərin birləşmiş qüvvələrini məğlub etdikdən sonra (bax Leqnitsa döyüşü), Baydar Otmuchow məhəlləsində (Opole və Kłodzko arasında) təxminən iki həftə düşərgə saldı. 1241-ci il mayın əvvəlində onlar Moraviyaya daxil oldular. Sonra Brno üzərindən davam edərək Batu Xanın Macarıstandakı əsas ordusuna qoşuldu.

Baydar 1247-ci ildə Güyük xanın xan seçilməsində iştirak etmişdir.
Azərbaycan Birinci Divizionu 2011/2012

## Cədvəl

## Qeydlər
* 15 klub mübarizəyə başlayıb. Onlardan biri – “Həkəri” (Qubadlı) 7 oyun keçirdikdən sonra mübarizəni dayandırıb. Bu 7 matçın 
nəticələri ləğv olunub.
* MOİK və “Bakılı” yüksək liqadan düşüb, “Muğan” (Salyan) Unibank Premyer Liqasında oynamaqdan imtina edərək aşağı dəstəyə 
düşüb. “Lokomotiv” (Biləcəri), “Tərəqqi” (Gəncə) yeni yaranan komandalardır.
* 1 komanda yüksək dəstəyə qalxmalı, 1-i isə yüksək dəstənin 11-cisi ilə pley-off oynamalı olsa da, aşağı dəstə klublarının heç biri 
lisenziyalaşdırmanın tələblərinə uyğun gəlmədiyi üçün bu baş verməyib.
* Qələbəyə görə 3 xal verilir.

## Mənbə
PFL.az (arxiv)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Birinci Liqası
* Azərbaycan Premyer Liqası
* Azərbaycan Çempionatının Həvəskarlar Liqası
* Azərbaycanda futbol

## Xarici keçidlər
* PFL.az
* AFFA
Voleybol üzrə klublararası dünya çempionatı (qadınlar)

**Voleybol üzrə klublararası dünya çempionatı (qadınlar)** — 1991-ci ildən bu yana fasilələrlə keçirilən çempionat. Yarışlarda Azərbaycan təmsilçisi Rabitə Bakının da çempion olmuşluğu var. Son çempion isə Rusiya voleybol klubu Dinamo Kazandır.

## İstinadlar
Qış yuxusu (film)

**Qış yuxusu** () — Nuri Bilge Ceylan tərəfindən çəkilmiş 2014-cü il istehsalı Türkiyə filmi. Film 2014 Kann Film Festivalında Qızıl Palma qazanmışdır. Film ayrıca eyni festivalda FIPRESCI mükafatına da layiq görülmüşdür. Filmin ilk nümayişi festival daxilində 16 may 2014-cü ildə edilmişdir. Rejissorluğunu Yılmaz Güneyin etdiyi "Yol"un ardından Qızıl Palma qazanan ikinci Türkiyə filmidir.

## Məzmun
Aydın təqaüdçü bir oyunçudur; aktyorluğu buraxdıqdan sonra Orta Anadoluda öz halında kiçik bir hoteldə çalışaraq günlərini keçirər. Həyatında isə iki qadın vardır: özünə hər anlamda uzaq və soyuq olan gənc arvadı Nihal və boşanmış olan bacısı Necla. Qışın gəlməsi və qar yağışının artması bu kiçik yerdə ən çox Aydının sinirlərinə toxunar və onu uzaqlara getməyə təşviq edər…

## Rollarda
* Haluk Bilginər
* Demet Akbağ
* Tamər Ləvənt
* Melisa Sözən
* Ayberk Pekcan
* Serhat Mustafa Kılıç
* Nejat İşler
* Nadir Sarıbacak

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qış Yuxusu Kinotap
*  IMDB
* Kış Uykusu Beyazperde
* WINNERS OF THE 67TH FESTIVAL DE CANNES Kann Film Festivalı
BMW i8

**BMW i8,** BMW tərəfindən istehsal edilən hibrid idman avtomobil modelidir.  Avtomobil **BMW i** seriyasının bir hissəsidir. O, ilk dəfə 2009-cu ildə Frankfurt avtosalonunda turbodizel konsepti kimi təqdim edildi, istehsal modeli 2013-cü ildə təqdim edildi və 2014-cü ilin iyununda satışa çıxarıldı.

"BMW i8"in bir digər xüsusiyyəti isə 4 təkərinin də çəkmə qabiliyyətinin olmasıdır. Mühərriki 362 at gücünə malikdir, maksimum sürəti 250 kilometrdir. Yanacaq sərfiyyatı 100 kilometrdə 2,5 litrdən aşağıdır. Avtomobil 1,5 litr silindr həcminə malikdir. "BMW İ8" 100km/saat  sürəti 4,5 saniyədə yığa bilir.

## İstinadlar