open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
I Love (minialbom)

***I Love*** () – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış beşinci Koreya minialbomu. 17 oktyabr 2022-ci ildə rəqəmsal olaraq, 18 oktyabr 2022-ci ildə fiziki olaraq buraxılmışdır. Fiziki buraxılış üç versiyadan ibarətdir: "Born", "Act" və "X-file". Əsas sinqlı *"[[Nxde]]"* olan alboma 6 trek daxildir. Minialbom sevginin müxtəlif formaları mövzusuna toxunur və klassik Hollivud konsepsiyasına malikdir.

## Buraxılması
*"I Love"* albomunun konsepsiyası ilk dəfə Soyon tərəfindən 13 may 2022-ci ildə yayımlanmış "Mən tək yaşayıram" verilişinin epizodunda açıqlanmışdır. O, albom üçün Merilin Monrodan ilhamlandığını, "axmaq sarışın" stereotipini qıraraq əslində onun ağıllı bir qadın olduğunu göstərmək istədiyini açıqlamışdır. O, Monronu seks simvolu kimi yox, onun əsl mənliyini göstərmək istəmişdir.

"Cube Entertainment" albom üçün ilk tizeri 14 sentyabr 2022-ci ildə yayımlamış, albomun adı və 17 oktyabrda buraxılacağını açıqlamışdır. 30 sentyabrda albomun əsas sinqlı *"[[Nxde]]"* açıqlanmışdır. Eyni gün albom üçün qısa eskiz filmi buraxılmışdır. 1–3 okyabrda qrup üzvlərini əks etdirən tizerlər yayımlanmışdır. 4 oktyabrda albomun trek siyahısı açıqlanmışdır. 15–16 oktyabrda albom üçün video tizerlər buraxılmışdır.

Albomun fiziki buraxılışı üç versiyaya malikdir: "Born", "Act" və "X-file". "Act" versiyasında "(G)I-dle" ürək formasında olan əşyalarla qışqırdıcı və başdan çıxarıcı atmosfer yayır. "Born" versiyası Merilin Monrodan ilham alan vizuallar yer alır. "X-file" versiyasında qrup üzvləri dovşan maskası geyinərək səmimi və qəribə atmosfer yaradırlar. Bu versiyalara qrup üçün buraxılmış xüsusi poçt markaları stikerləri əlavə olunmuşdur.

## Musiqi və sözlər
"I Love" rəqs, ballada, caz, pop, rok, indi-pop kimi janrlarda olan 6 trekdən ibarətdir. Mahnılar əsasən qrup üzvləri Soyon, Minni və Uqi tərəfindən hazırlanmış və yazılmışdır. Soyon albomun prodüseri olmuşdur. Albom müxtəlif sevginin müxtəlif formaları və əsl sevginin, lakin əslində özünü sevməyi axtaran insanın hisləri haqqındadır. Minialbomun trek siyahısı tərsdən sıralanıb. Soyona görə albomdakı "sevgi hekayəsi 6-cı trekdən başlayır".

Albomun birinci treki *"Nxde"* alternativ pop janrında olan mahnıdır. Mahnı Jorj Bizenin "Karmen" operasındakı "Habanera" ariyasının musiqisini ehtiva edir. *"[[Dark (X-File)]]"* birinə çox bağlanmaqdan bəhs edən, qaranlıq əhval-ruhiyyədə olan mahnıdır. *"Sculpture"* mahnısı sevdiyin bir şəxs üçün özünü dəyişdirmək barəsindədir: "Nə istəyirsənsə, o olaram, mən sənin heykəlinəm". Ballada kimi yazılmış *"Reset"* mahnısı böyük səylərin belə sevgini əldə etməyə bəs etməcəyi barəsindədir. *"Change"* mahnısı həyatdakı eniş və qalxışların qaçınılmaz olması haqqındadır. *"Love"* mahnısı isə sevdiyin birindən ayrılmaqdan, lakin əsl sevginin özünü sevmək olduğundan bəhs edir.

## Qəbul
11 oktyabr 2022-ci ildə minialbomun öncədən satışları 700.000 nüsxəni keçmişdir. Albom "Cube Entertainment"in öncədən ən çox satılmış albomu olmuşdur. 21 oktyabrda albomun satışları 610.000 nüsxəni keçmişdir. Albom "Circle" albomlar hit-paradında 1-ci yerdə debüt etmişdir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Con Hopfild

**Con Hopfild** (; ) — Amerikalı fizik, 2024-cü ildə fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (Ceffri Hinton ilə birgə).

## Həyatı
Con Cozef Hopfild 1933-cü ildə Çikaqoda anadan olub. Onun valideynləri fiziklər Con Cozef Hopfild və Helen Hopfilddir. O, 1958-ci ildə Swarthmore Kollecində kondensasiya olunmuş fizika üzrə bakalavr dərəcəsi alıb (Albert Overhauser tərəfindən idarə olunurdu). O, iki ili Bell Laboratories-də hemoglobinin quruluşu üzərində işləyən nəzəriyyə qrupunda keçirmişdir və sonra Berkli, Kaliforniya Universitetində (Fizika) müəllim kimi çalışmışdır.

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı
* Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar
Ceffri Hinton

**Ceffri Hinton** (; ) — Britaniya-Kanada alimi, 2024-cü ildə fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (Con Hopfild ilə birgə).
## Həyatı
Hinton 1970-ci ildə King's College Cambridge-i eksperimental psixologiya üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirmişdir. O, Edinburq Universitetində təhsilini davam etdirmiş və burada 1977-ci ildə Kristofer Longett-Higginsin rəhbərliyi ilə apardığı tədqiqatlara görə süni intellekt üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı
* Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar
Viktor Ambroz

**Viktor Ambroz** (; ) — ABŞ molekulyar bioloqu və mikroorqanizmin ilk kəşfçisi. “2024-cü ildə mikro RNT-nin kəşfinə və onun transkripsiyadan sonrakı gen tənzimləməsindəki roluna görə Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel mükafatçısı. (Qari Ravkan ilə birgə).

## Həyatı
1 dekabr 1953-cü ildə Hannoverdə (Nyu-Hempşir əyalətində) anadan olub. O, Qari Ravkanla birlikdə 2024-cü ildə Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatını qazanıb. O, həmçinin Genetika üzrə Qruber Mükafatı, Luiza Qross Horovitz Mükafatı, Benjamin Franklin Medalı, Həyat Elmləri üzrə Brictrow Mükafatı, Qardiner Mükafatı, Tibb üzrə Volf Mükafatı və sonda Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatı kimi mükafatlara layiq görülüb.

## Mükafatlar
* 2002 — Nyukom Klivlend Mükafatı
* 2004 — Rozenstiel Mükafatı
* 2006 — Amerika Genetika Cəmiyyəti Medalı
* 2008 — Geyrdner Beynəlxalq Mükafatı
* 2008 — Benjamin Franklin Medalı
* 2008 — Albert Lasker Əsas Tibbi Tədqiqat Mükafatı
* 2008 — Uorren Üçillik Mükafatı
* 2009 — Dikson Mükafatı
* 2009 — Luiz Qross Horvitz Mükafatı
* 2009 — Massrey Mükafatı
* 2012 — Pol Yanssen Biotibbi Tədqiqat Mükafatı
* 2013 — Keio Mükafatı
* 2014 — Tibb üzrə Volf Mükafatı
* 2014 — Genetika üzrə Qruber Mükafatı
* 2015 — Tibb üzrə İrəliləyiş Mükafatı
* 2016 — İnkişaf Biologiyası üzrə Dayms Mart Mükafatı
* 2024 — Fiziologiya və ya Tibb üzrə Nobel Mükafatı

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı

## İstinadlar
Qari Ravkan

**Qari Ravkan** (; ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarından olan genetik üzrə alimdir və Harvard Tibb Məktəbinin professorudur. “2024-cü ildə mikro RNT-nin kəşfinə və onun transkripsiyadan sonrakı gen tənzimləməsindəki roluna görə Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel mükafatçısı. (Viktor Ambroz ilə birgə)

## Həyatı
26 mart 1952-ci ildə anadan olub, Harvard Tibb Məktəbinin  genetiki və professorudur. O, Viktor Ambroz ilə birlikdə 2024-cü ildə Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatını qazanıb. O, həmçinin Genetika üzrə Qruber Mükafatı, Luiza Qross Horowitz Mükafatı, Benjamin Franklin Medalı, Həyat Elmləri üzrə Briketrou Mükafatı, Qardiner Mükafatı, Tibb üzrə Volf Mükafatı və sonda Fiziologiya üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı
## İstinadlar
Tibb üzrə Volf Mükafatı

**Kimya üzrə Wolf Mükafatı** () — İsraildəki Wolf Fondu tərəfindən hər il verilir. Bu, Fond tərəfindən təsis edilən və 1978-ci ildən bəri verilən altı Qurd Mükafatından biridir; digərləri Kənd Təsərrüfatı, Kimya, Riyaziyyat, Fizika və İncəsənət sahələrindədir. Bu mükafat elm sahəsində ikinci ən nüfuzlu mükafat hesab edili. Çünki Nobel Mükafatının mühüm proqnozlaşdırıcısı olduğu bildirilmişdir.

## Haqqında
Elm sahəsində ən mötəbər mükafatlardan biri sayılan Wolf Fondu Mükafatı alim və rəssamların töhfələrini tanımaq məqsədilə verilir. Beynəlxalq mükafat 6 sahə — kimya, riyaziyyat, tibb, fizika, kənd təsərrüfatı və incəsənət üzrə təqdim olunur.

## İstinadlar
Wolf fondu

**Wolf fondu** () — 1975-ci il doğumlu alman əsilli yəhudi kubalı ixtiraçı və Kubanın İsraildəki keçmiş səfiri Rikardo Volf tərəfindən yaradılmış İsraildə özəl qeyri-kommersiya təşkilatı

## Həmçinin bax
* Tibb üzrə Volf Mükafatı
* Rikardo Volf

## İstinadlar
Prisilla Çan

**Prisilla Çan** (; ) — ABŞ pediatrı və filantropu. "Facebook"un həmtəsisçisi və baş direktoru Mark Zukerberqin həyat yoldaşı.

## Həyatı
24 fevral 1985-ci ildə ABŞ-ın Massaçusets əyalətində anadan olub. Çin əsillidir. Pediatr və xeyriyyəçidir. Facebook sahibi Mark Zukerberqin həyat yoldaşıdır.

## İstinadlar
Rikardo Volf

**Rikardo Volf** (; ) — alman əsilli ixtiraçı, diplomat və xeyriyyəçi. Kubaya mühacirət etdikdən sonra oranın İsraildəki səfiri vəzifəsində çalışıb. Sonrakı həyatda o, həyat yoldaşı ilə İsraildə qalmış və orada Wolf Fondunu qurmuşdur.

## Həyatı
Rikardo Volf 1887-ci ildə Almaniyanın Hannover şəhərində anadan olub. O, həmin şəhərin yəhudi icmasının sütunu olan Moritz Volfun 14 uşağından biri olub.

Birinci Dünya Müharibəsindən əvvəl Wolf Almaniyadan ikinci vətəni olan Kubaya mühacirət etdi. 1924-cü ildə 1920-ci illərin tennis çempionu Fransiska Subirana ilə evlənmişdir.
## Həmçinin bax
* Wolf fondu
* Tibb üzrə Volf Mükafatı

## İstinadlar
I Sway

***I Sway*** () – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış yeddinci Koreya minialbomu. 8 iyul 2024-cü ildə buraxılmışdır. Əsas sinqlı *"[[Klaxon (mahnı)|Klaxon]]"* olan minialboma 4 trek daxildir.

## Buraxılması
10 iyun 2024-cü ildə "Cube Entertainment" qrupun 8 iyulda yeni minialbom buraxacağını açıqlamışdır. 21 iyunda albom üçün konsept treyleri buraxılmışdır. 27 iyunda alboma daxil olan mahnıların siyahısı və əsas sinql *"[[Klaxon (mahnı)|Klaxon]]"* açıqlanmışdır. 28 iyunda albomun səs nümunəsi, 1 iyulda beş video tizeri buraxılmışdır. 2 iyulda albom üçün giriş filmi yayımlanmışdır. Minialbom və *"Klaxon"* mahnısı üçün klip 8 iyulda buraxılmışdır.

## Tanıtım
Albomun buraxılmasından öncə qrup 8 iyulda YouTube və Weverse-də *"(G)I-dle 7th Mini Album [I Sway] Comeback Live"* adlı canlı tədbir keçirərək minialbomu tanıtmış və fanatları ilə birləşmişdir.

## Qəbul
*"I Sway"* həftəlik "Circle" albomlar hit-paradında 2-ci yerə yüksəlmişdir. "Oricon" hit-paradında isə 19-cu yerdə qərarlaşmışdır.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tərəflərin Konfransı

**Tərəflərin Konfransı** (**COP**; , **CP**) beynəlxalq konvensiyanın ali idarəetmə orqanıdır (müqavilə, beynəlxalq hüquq subyektləri arasında yazılı razılaşma) və konvensiyaya üzv dövlətlərin nümayəndələrindən və akkreditə olunmuş müşahidəçilərdən ibarətdir. COP-un əhatə dairəsinə "Konvensiyanın və COP-un qəbul etdiyi hər hansı digər hüquqi sənədlərin həyata keçirilməsinin" təmin edilməsi və Konvensiyanın səmərəli icrasını gücləndirmək üçün zəruri qərarların qəbul edilməsi daxildir.

COP-un konvensiyalarına aşağıda qeyd olunanlar daxildir:
* Bazel Konvensiyası
* Kimyəvi Silahlar Konvensiyası
* Bioloji Müxtəliflik haqqında Konvensiya
** 2012 Heydərabad Biomüxtəliflik Konfransı (COP11)
** 2022 Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Biomüxtəliflik Konfransı (COP15)
* Vəhşi Heyvanların Köçəri Növlərinin Qorunması haqqında Konvensiya (Bonn Konvensiyası)
* Kökünün kəsilməsi təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin Beynəlxalq Ticarət Konvensiyası
* Kioto protokolu
* Merkuri haqqında Minamata Konvensiyası
* Ramsar Konvensiyası
* Rotterdam Konvensiyası
* Davamlı Üzvi Çirkləndiricilərə dair Stokholm Konvensiyası
* Nüvə Silahlarının Yayılmaması haqqında Müqavilə
* BMT-nin səhralaşma ilə mübarizə Konvensiyası
* BMT-nin Korrupsiyaya qarşı Konvensiyası
** Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi Konfransı
* Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tütünlə mübarizə üzrə Çərçivə Konvensiyası
## Həmçinin bax
* Beynəlxalq hüquq

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Recai Kutan

**Recai Kutan** (; ) — türkiyəli siyasətçi

## Həyatı
5 aprel 1930-cu ildə dünyaya gəlib. 1952–1969-cu illərdə Türkiyə Respublikası Dövlət Su İşləri Baş İdarəsində çalışıb.

1977-ci il seçkilərində Milli Qurtuluş Partiyasından Malatya millət vəkili, 1977-ci il koalisiya hökumətində  vəzifələrində çalışıb. 12 sentyabr çevrilişindən sonra 9,5 ay həbsdə keçirib.

1983-cü ildən sonra qurulan Rifah Partiyasının sədr müavini oldu və Rifah Partiyasının Malatya millət vəkili olaraq parlamentə girdi. O, 1996–1997-ci illərdə  enerji və təbii ehtiyatlar naziri vəzifəsində çalışıb. Rifah Partiyası bağlandıqdan sonra yeni yaradılmış Fəzilət Partiyasının sədri seçilib. 1999-cu ildə keçirilən ümumi seçkilər nəticəsində parlamentə daxil olub.

1954-cü ildə Mebrure Xanımla evləndi və İsmayıl, Əbdüləziz Murat və Əhməd adlı üç övladı oldu. Onun həyat yoldaşı Mebrure Kutan 12 noyabr 2009-cu ildə 74 yaşında xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.

7 oktyabr 2024-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Mirvari (gəmi)

**"Mirvari"** – 2013-cü ildə istismara verilmiş və Bakı bulvarında gəzinti gəmisi kimi istifadə olunan Azərbaycan gəmisi.

## Tarixi
"Mirvari" gəmisi 2013-cü ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində "Özata" tərsanəsi tərəfindən Azərbaycan hökuməti üçün hazırlanmışdır. "Asiya Dənizçilik" şirkətinin birgə layihəsi olan gəmi 1 il ərzində tikilmiş və 6 avqust 2013-cü ildə Yalova şəhərində baş tutan mərasim ilə Xəzər dənizinə doğru yola düşmüşdür. Tikintidə 300 türk işçi iştirak etmişdir.

Gəmi Bakı bulvarında təşkil olunan dəniz gəzintiləri üçün nəzərdə tutulmuşdur. "Mirvari" 28 dekabr 2013-cü ildə gəzinti gəmisi kimi istifadəyə verilmişdir. Xəzər dənizinin səviyyəsinin enməsi ilə əlaqədar olaraq 2022-ci ilin oktyabrında gəminin fəaliyyəti müvəqqəti dayandırılmışdır. 2024-cü ilin oktyabrında gəmi ilə gəzintilərin bərpa olunacağı, gəmidə təmir-bərpa işlərinin aparıldığı açıqlanmışdır. Gəminin təmiri 136 min manata başa gəlmişdir. 1 noyabr 2024-cü ildə gəminin fəaliyyəti bərpa olunmuşdur. 2022-ci ilə qədər gəmi "Sadko" körpüsünün yanından hərəkət edirdisə, 2024-cü ildə müəyyənləşdirilmiş yeni marşrut xəttinə əsasən, Dəniz Vağzalının qarşısındakı körpüdən hərəkət edir.

## Xüsusiyyətlər
"Mirvari" Bakı bulvarının ərazisindəki ən böyük gəmidir. Dənizkənarı Bulvar İdarəsinə məxsus sayca üçüncü gəmi olan bu gəminin eni 11, uzunluğu 49,5 metrdir.

3 mərtəbədən ibarət olan gəmi əvvəlcə 650 sərnişin tutumuna malik olsa da, 2024-cü ildə 460 sərnişin tutumuna endirilmişdir. İki mühərrikli gəminin iki qapalı zalı var. Bu səbəbdən gəmişdə qış mövsümündə hərəkət etmək mümkündür. Gəminin 3-cü mərtəbəsi açıqdır və sərnişinlərin yay mövsümündə dəniz gəzintisi zamanı ətrafı seyr etməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Gəmi ilə səyahət 35–40 dəqiqə təşkil edir. Sərnişinlərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə gəmi xilasedici geyimlərlə və yanğından mühafizə sistemi ilə təchiz olunmuşdur. Gəmidə restoran yerləşir. Gəmidə mühafizəni Su Nəqliyyatında Polis İdarəsi və Dənizkənarı Bulvar İdarəsinin mühafizə xidməti təmin edir.

## Qeydlər

## İstinadlar
Ümumdünya Sülh və Təhlükəsizlik Sammiti

**Ümumdünya Sülh və Təhlükəsizlik Sammiti** — Ümumdünya Sülh Federasiyasının himayəsi altında hazırkı və keçmiş dövlət başçıları üçün yüksək səviyyəli konfrans.

Sammit böyük təcrübəsi və müdrikliyi ilə hamı üçün anlaşma, davamlı sülh dünyasının qurulmasına kömək edə biləcək dövlət başçılarını bir araya gətirmək məqsədi daşıyan layihədir.

Ümumdünya Sülh və Təhlükəsizlik Sammitində parlamentariya, dini və vətəndaş cəmiyyətlərinin liderləri, qadın hüquqlarının müdafiəçiləri və s. təşkilatlar tədbirlər həyata keçirir.

Dünya sammiti zamanı müxtəlif assosiasiyaların dünyada sülh uğrunda işlərini təqdim edən sessiyalar keçirilir. Onlara daxildir:

* Sülh uğrunda Beynəlxalq Zirvə Şurası
* Sülh uğrunda Birinci Xanımların Beynəlxalq Assosiasiyası
* Sülh uğrunda Parlamentarilərin Beynəlxalq Assosiasiyası
* Sülh və İnkişaf uğrunda Dinlərarası Assosiasiya
* Beynəlxalq Sülh və İqtisadi İnkişaf Assosiasiyası
* Sülh uğrunda Beynəlxalq Media Assosiasiyası
* Sülh uğrunda Beynəlxalq Akademiklər Assosiasiyası
* Sülh uğrunda İncəsənət və Mədəniyyət Beynəlxalq Assosiasiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт — Всемирный саммит 2022
* Официальная страница — Всемирные саммиты Федерации за всеобщий мир
* Собственный сайт — Всемирный саммит по миру и безопасности
Artyom Yenin

**Artyom Valeryeviç Yenin** (; ) — Rusiya millisinin və Yaroslavlın "Şinnik" klubunun sabiq futbolçusu

## Həyatı
1998-ci ildə İspaniya ilə yoldaşlıq matçında Rusiya millisinin heyətində yer alıb. 1994–2002-ci illər ərzində "Şinnik"in heyətində 131 oyun keçirib və 6 qol vurub. 8 oktyabr 2024-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Zyklon B

Ziklon B Holokost sırasında istifadə edilən Siyanür tərkibli kimyəvi silahdır. Norveçlu black metal qrupu üçün Zyklon-B (musiqi qrupu).

İkinci Dünya müharibəsindən sonra Müttəfiq qoşunları tərəfindən tapılan boş qaz balonları]]

**Zyklon B** (**Uragan D2**), Holokost zamanı Auschwitz-Birkenau kimi toplama düşərgələrində əsirləri öldürmək üçün istifadə edilən zəhərli maddəni daşıyan zəhər HCN kimyəvi formulu olan hidrogen siyanid birləşməsindən əmələ gəlir.

## İstinadlar
Məzamir

"**Məzamir**", həmçinin "**Zəbur**" (; , musiqi aləti psalterinin adı ilə; iudaizmdə — "Tegilim",  — «mədh») — "Tanax" və "Əhdi-ətiq"də kitab. 150 və ya 151 surədən – "mahnılar" və ya "himnlər"dən ibarətdir. Xristian "İncil"ində "Məzamir" "Əyyub kitabı"ndan sonra və "Süleymanın məsəlləri kitabı"ndan əvvəl qoyulur. Yəhudilər arasında "Tanax"ın ("Ktuvim") üçüncü hissəsində rast gəlinir.

## İstinadlar
Zəbur surəsi

**Zəbur surəsi** və ya **məzmur** — iudaist və xristian lirik dua poeziyasının janrı və forması. "*[[Məzamir]]*"i yüz əlli məzmur təşkil edir.

## Yəhudi ibadətində
Talmud iudaizmində məzmurlar himnlərə bənzər nəğmələr şəklində oxunurdu. Dualar toplusunda bütün məzmurlar və ayrı-ayrı ayələr var. Bu gün ravvinlər Şənbə günü müşayiətlə məzmur oxumağı qadağan edir. Praktikaya görə, "Məbədin dağıdılmasından sonra, matəm əlaməti olaraq, müdriklər tərəfindən mahnı oxumaq və çalmaq qadağandır".

## İstinadlar
Psalteri

**Psalteri** və ya **psaltir** (,  sözündən — «simləri qoparmaq»; ) — qədim çoxsimli dərgili musiqi alətlərinin ümumi adı. "Əhdi-ətiq"in "Məzamir" kitabı bu alətin adını daşıyır (xristian ənənəsində).

## Xarakteristikası
Yunan alətləri arfa tipində olsa da, psalteri rezonans doğuran taxta qutunun arasından asılmış alətlərə çevrilmişdir. Onların əslində, finikiyamənşəli olduğu düşünülür.

## İstinadlar
Günel Məcidova

**Günel Məcidova** (2 Sentyabr 1980 - Mingəçevir, Azərbaycan) — azərbaycanlı yazıçı, müəllim.

## Həyatı
2 Sentyabr 1980-ci ildə, Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycanlıdır. 1998-ci ildə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda təhsil almağa başladı. 2003-cü ildən müəllim olaraq fəaliyyət göstərməyə başladı. Həmçinin bu dövrlər yazarlıqla da məşğul olurdu.

## Yazarlıq
Günel Məcidova Yazarlıq fəaliyyətinə artıq uşaq yaşlarından başlamışdır.

2020-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin "Natəvan" klubunda kitabların təqdimat mərasimi zamanı Günel Məcidovanın da "Qadın", "Bir dünya az olar", "Ölüm sənə toxunarsa" kitabları təqdim edilmişdir. Həmçinin Azərbaycan Nəşriyyatları Assosiasiyası İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə “ANAİB I Uşaq Kitab Festivalı”nda Günel Məcidovanın da, müəllifi olduğu "Dil Hökmranlığına Səyahət" kitabı təqdim edilmişdir, imza mərasimi keçirilmişdir.

2024-cü ildə “ASAN Könüllüləri” Təşkilatının və “SİMART” Sağlam İnkişaf Platformasının birgə əməkdaşlığı ilə nağıl master-klass həyata keçirilib. Burada Günel Məcidova master-klass yazarı olaraq da çıxış etmişdir.

Hazırda bir çox kütlə tərəfindən marağı üzərinə cəlb etməyi bacarmışdır.

## Kitabların siyahısı
* **Qadın**
* **Bir dünya az olar**
* **Ölüm sənə toxunarsa**
* **Yumağın macəraları**

## İstinadlar
Yalmar Şaxt

**Horace Greeley Yalmar Şaxt** () — alman bankir. Reyxsbankın sədri və nasist Almaniyasının iqtisadiyyat naziri.

## İstinadlar
Elşad Əhmədov

*Elşad Əhmədov (rejissor) — Gəncə Dövlət Milli Dram Teatrının baş rejissoru
*Elşad Əhmədov (dosent) — biologiya elmləri doktoru
*Elşad Əhmədov (futbolçu) — Azərbaycanlı keçmiş futbolçu və məşqçi
Zəbur

"**Zəbur**" () — islama görə Davudun müqəddəs kitabı, "Tövrat" və "İncil" kimi digər kitablarla yanaşı, Allah tərəfindən "Quran"dan əvvəl nazil edilən müqəddəs kitablardan biri. Müsəlman ənənəsi "Quran"da qeyd olunan "Zəbur"un "Davudun məzamiri" olduğunu iddia edir. İslamdan əvvəlki Ərəbistanın xristian rahibləri və asketləri İslamdan əvvəlki ərəb poeziyasında *məzmur* adlanan mətnlərlə əlaqələndirilir.

Yaxın Şərqdə və Cənubi Asiyada bir çox xristianlar arasında *mazmur* sözü "Yəhudi Bibliyası"nda "Davudun məzamiri" üçün istifadə olunur.

## İstinadlar
Devid Bayker

**Devid Bayker** (; ) — Amerikalı biokimyaçı, zülalları dizayn etmək və onların üçölçülü strukturlarını proqnozlaşdırmaq üçün ilk üsullara sahib olan amerikalı biokimyaçı və hesablama üzrə bioloqdur. O, Henrietta və Aubrey Davis tərəfindən biokimya üzrə professor, Howard Hughes Tibb İnstitutunun tədqiqatçısı və Vaşinqton Universitetində genom elmləri, biomühəndislik, kimya mühəndisliyi, kompüter elmləri və fizika üzrə köməkçi professordur. O, hesablamalı zülal dizaynı üzərindəki işinə görə 2024-cü il Nobel Kimya Mükafatına layiq görülüb. (Con Camper və Demis Hassabis ilə birgə)

## Həyatı
Beyker 6 oktyabr 1962-ci ildə Sietldə, Vaşinqtonda yəhudi ailəsində, fizik Marşal Beyker və geofizik Marsiya (qızlıq soyadı Bourgin) Beykerin oğlu olaraq anadan olub.

O, 1984-cü ildə Harvard Universitetində bakalavr dərəcəsi almışdır. O, 1989-cu ildə Berkli Kaliforniya Universitetində biokimya üzrə doktorluq dərəcəsini tamamlamış, burada əsasən zülalların daşınması və maya ticarəti ilə məşğul olmuşdur. 1993-cü ildə Kaliforniya Universitetində, San-Fransiskoda David Agard ilə biofizika üzrə postdoktora təhsilini tamamlamışdır.

Baker 1993-cü ildə Vaşinqton Universitetinin Tibb Fakültəsinin Biokimya Departamentinə qoşulmuşdur. O, 2000-ci ildə Howard Hughes Tibb İnstitutunun müstəntiqi olmuşdur. Beyker 2009-cu ildə Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü seçilmişdir. O başqa biokimyaçı Hannele Ruohola-Baker ilə evlidir. Onların iki övladı var.

Devid Bayker demək olar ki, mümkün olmayanı etməyi bacarıb - tamamilə yeni zülal növləri yaradıb.

## Təltif və mükafatları
* 1994 - Milli Elm Fondunun Gənc Tədqiqatçı Mükafatı
* 2002 - Hesablama Biologiyası üzrə Overton Mükafatı
* 2004 - Nanotexnologiya üzrə Feynman Mükafatı
* 2004 - Yeni Klivlend Mükafatı
* 2008 - Biofizika üzrə Sackler Mükafatı
* 2021 - Tibbi Sıçrayış Mükafatı
* 2022 — Wiley Mükafatı
* 2022 — BBVA Foundation Sərhədləri Bilik Mükafatı
* 2024 - Kimya üzrə Nobel Mükafatı

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı
* Con Camper
* Demis Hassabis

## İstinadlar
Con Camper

**Con Camper** (; ) — Amerikalı kimyaçı və kompüter alimi. Hal-hazırda DeepMind Technologies-də direktor vəzifəsində çalışır. Camper və onun həmkarları yüksək dəqiqliklə amin turşusu ardıcıllığından protein strukturlarını proqnozlaşdırmaq üçün süni intellekt (AI) modeli olan AlphaFold yaratmışlar. O bildirib ki, AlphaFold komandası 100 milyon protein strukturu istehsal etməyi planlaşdırır. Nature elmi jurnalı Camperi 2021-ci ildə Nature's 10-un illik siyahısına elmdə "önəmi olan on insan"dan biri kimi daxil etmişdir. Camper zülal strukturlarına dair proqnozlarına görə 2024-cü il Kimya üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür.
## Həyatı
Camper 2007-ci ildə Vanderbilt Universitetində fizika və riyaziyyat üzrə bakalavr dərəcəsi, 2010-cu ildə Kembric Universitetində nəzəri qatılaşdırılmış maddə fizikası üzrə fəlsəfə magistri, və nəzəri kimya üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi alıb. 2017-ci ildə Çikaqo Universitetində onun doktorluq məsləhətçiləri Tobin R Sosnick və Karl Freed olmuşdur. (Demis Hassabis və Devid Bayker ilə birgə)

## Mükafatlar və fəxri fərmanlar
* 2020-ci ilin noyabr ayında AlphaFold Struktur Proqnozunun Kritik Qiymətləndirilməsi (CASP) müsabiqəsinin qalibi seçildi. Bu beynəlxalq yarışma alqoritmləri müqayisə edir ki, hansının zülalların strukturunu ən yaxşı proqnozlaşdıra bilsin. AlphaFold digər alqoritmləri geridə qoyaraq, zülalların strukturunu dəqiq proqnozlaşdıran ilk maşın öyrənmə alqoritmi oldu.

* 2024-cü ildə Jumper David Baker və Demis Hassabis ilə birlikdə kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görüldü..

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı
* Devid Bayker
* Demis Hassabis

## İstinadlar
Hüseynqulular (Gədəbəy)

**Hüseynqulular** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Düz Rəsullu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
## İstinadlar
Demis Hassabis

**Demis Hassabis** (; ) — İngilis kompüter alimi və süni intellekt tədqiqatçısı və sahibkardır. İlk karyerasında o, video oyun süni intellekt proqramçısı və dizayneri və ekspert stolüstü oyun oyunçusu olmuşdur. O, DeepMind və Isomorphic Labs-ın baş icraçı direktoru və həmtəsisçisidir və Böyük Britaniya hökumətinin süni intellekt üzrə məsləhətçisidir. D.Hassabis zülal qatlanması proqnozlarına görə 2024-cü il Kimya üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür. (Con Camper və Devid Bayker ilə birgə)

## Həyatı
Demis Şimali Londonda Kiprli yunan ata və Sinqapurdan olan Çinli ananın oğlu olaraq doğulub böyüyüb. Uşaq ikən şahmat oynayan Hasabis şahmat vunderkindi idi, 13 yaşında Elo reytinqi 2300 idi, 14 yaşadək oğlanlar arasında dünyada beşinci yeri tutur və bir çox İngiltərə yeniyetmə şahmat komandalarına rəhbərlik edirdi. Hassabis 1994-cü ildən Kembric Universitetinin Queens Kollecində kompüter elmləri üzrə təhsil alıb və 1997-ci ildə ikiqat fərqlənmə diplomu ilə məzun olub.

## Karyera
**Lionhead**
Kembrici bitirdikdən sonra Demis bir müddət Lionhead studiyasında işləyib. Xüsusilə, Qara və Ağ oyunu üçün oyun süni intellektinin yaradılması üzrə aparıcı proqramçı idi.

**Elixir Studios**
1998-ci ildə Hasabis Lionhead-dən ayrıldı və Londonda yerləşən müstəqil kompüter oyunları tərtibatçısı olan Elixir Studios-u qurdu. Demis Respublika: İnqilab və Şər Genius kimi oyunlarda icraçı dizayner idi.

**Koqnitiv neyrobiologiya**
2009-cu ildə London Universitet Kollecində koqnitiv nevrologiya üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini almışdır. İşində o, yeni süni intellekt alqoritmləri üçün insan beynindən ilham aldı. Yaddaş və amneziya mexanizmlərinin tədqiqi sahəsində çalışan o, Nature, Science, Neuron və PNAS kimi nüfuzlu elmi jurnallarda dərc edilmiş bir neçə mühüm elmi məqalənin həmmüəllifi olub.

**DeepMind**

2010-cu ildə Hasabis süni intellekt tədqiqat şirkəti DeepMind-in həmtəsisçisi olub. 2014-cü ildə Google DeepMind-i 400 milyon funta satın aldı, baxmayaraq ki, şirkət Londonda yerləşən müstəqil qurum olaraq qalır. DeepMind, Google tərəfindən satın alındıqdan sonra, Hassabisin rəhbərliyi altında, ən məşhurları AlphaGo, AlphaZero və AlphaStar olan öz-özünə öyrənən neyron şəbəkələrinin yaradılması sahəsində bir sıra mühüm nailiyyətlər əldə etmişdir.

İşarələnmiş  London Kral Cəmiyyəti (2014).

## Təltif və mükafatları
* Wiley mükafatı - 2022. 
* BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award (2022)

## Həmçinin bax
* Nobel Makafatı
* Devid Bayker
* Con Camper

## İstinadlar
Latata (minialbom)

***Latata*** – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış birinci Yaponiya minialbomu. 31 iyul 2019-cu ildə Yaponiyada buraxılmışdır. Alboma qrupun əvvəl ifa etdikləri *"[[Latata]]"*, *"Maze"* və *"[[Hann (Alone)]]"* mahnılarının yaponca versiyaları və iki orijinal yaponca mahnı – *"Light My Fire"* və *"For You"* daxildir.

## Buraxılması
19 may 2019-cu ildə "(G)I-dle" qrupunun 31 iyul 2019-cu ildə *"[[Latata]]"* mahnısı ilə eyni adı daşıyan minialbom ilə Yaponiyada debüt edəcəyi açıqlanmışdır. Albom üç versiyada buraxılmışdır: məhdud CD+DVD buraxılışı (A), məhdud CD+FOTOKİTAB 28P buraxılışı (B) və daimi CD buraxılışı. *"[[Hann (Alone)]]"* mahnısının yaponca buraxılışı ancaq iTunes bağlamasına bonus trek kimi əlavə olunmuşdur.

*"For You"* mahnısı qrupun üzvü Minni tərəfindən yazılmış və bəstələnmişdir.

## Tanıtım
"(G)I-dle" 23 iyul 2019-cu ildə minialbom üçün "Mainabi Blitz Akasaka"da canlı tanıtım gerçəkləşdirmişdir. Performans üçün 1000 bilet satılmış və 1500 nəfər tədbirdə iştirak etmişdir.

## Qəbul
Albom "Oricon" yapon albomlar hit-paradında 5-ci yerə yüksəlmişdir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Oh My God (minialbom)

***Oh My God*** – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış ikinci Yaponiya minialbomu. 26 avqust 2020-ci ildə "Universal Group Japan" tərəfindən buraxımışdır. Alboma qrupun əvvəl ifa etdiyi *"[[Oh My God ((G)I-dle mahnısı)|Oh My God]]"*, *"[[Uh-Oh ((G)I-dle mahnısı)|Uh-Oh]]"*, *"[[Senorita ((G)I-dle mahnısı)|Senorita]]"* və *"[[Dumdi Dumdi (mahnı)|Dumdi Dumdi]]"* mahnılarının yaponca versiyaları və qrup üzvü Minni tərəfindən hazırlanmış orijinal yaponca mahnı *"Tung-Tung (Empty)"* daxildir.

## Buraxılması
23 iyun 2020-ci ildə "(G)I-dle" öz rəsmi yaponca Twitter səhifəsində *"(G)I-DLE 2020.06.29 MON 6PM"* başlıqlı fərdi fotolar paylaşmağa başlamışdır. Lakin bu tizer şəkillərin məqsədi açıqlanmamışdır. 29 iyunda qrupun *"Oh My God"* adlı ikinci Yaponiya minialbomu buraxacağı təsdiqlənmişdir.

10 iyulda qrup albom üçün xüsusi fotolar buraxmışdır. Fotolar albomun "Mələklər və şeytanlar" konsepsiyasında uyğun hazırlanmışdır. Albom üçün ayrıca sayt açılmışdır. Öncədən satışlar 14 iyulda başlamışdır. 29 iyul 2020-ci ildə *"[[Oh My God ((G)I-dle mahnısı)|Oh My God]]"* mahnısının yaponca versiyası yayımlanmışdır. Mahnının klipi 19 avqustda buraxılmışdır.

## Musiqi və sözlər
Alboma qrupun əvvəl ifa etdiyi 4 mahnının yaponca versiyası daxildir. Bir mahnı – *"Tung-Tung (Empty)"* orijinal yaponca trek olub qrup üzvü Minni tərəfindən yazılmış və bəstələnmişdir. *"Tung-Tung (Empty)"* emosional mahnı olub bir vaxtlar dolu olan, lakin indi boş olan ürəyin hislərini ifadə edir. Minni mahnı haqqında "Ümid edirəm ki, mahnı bir çox şəxsə xitab edəcək, çünki tənhalıq haqqındadır" cümləsini işlətmişdir.

## Qəbul
Albom "Oricon" hit-paradında 23-cü yerə yüksəlmişdir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Qarışıq dil

**Qarışıq dil** — dilçilikdə fərqli dillərin elementlərinin bir-birinə inteqrasiya olunaraq tamamilə yeni bir dil yaratmasını ifadə edir. Bu tip dillər əsasən iki və ya daha çox dildə danışan icmalarda yaranır və ana dil olaraq istifadə edilir. Qarışıq dillər, adətən, sadəcə fərqli dillərin qarışıq formada istifadəsi deyil, iki dilin struktur elementlərinin birləşməsindən əmələ gələn yeni dillərdir.
Qarışıq dillər sırf lüğət mübadiləsi və ya kod keçidindən fərqlənir, çünki burada fərqli dillərin qrammatik strukturları da bərabər şəkildə birləşir.

## Başqa dillərlə müqayisəsi
Dilçilikdə bu termin bəzən pidgin və kreol dilləri ilə əlaqələndirilir. Bu dillər də müxtəlif dillərin təsiri altında yaranan qarışıq dillər kimi qəbul olunur, amma pidgin və kreol dilləri ilə əlaqələndirilir. Bu dillər də müxtəlif dillərin təsiri altında yaranan qarışıq dillər kimi qəbul olunur, amma pidgin və kreol dilləri ilə qarışıq dillər arasında fərqlər var.

### Pidgin dilləri
İki və ya daha çox dilin daşıyıcılarının qarşılıqlı anlaşma üçün yaratdığı sadələşdirilmiş dillərdir. Pidgin dilləri adətən məhdud kontekstlərdə, məsələn, ticarət və ya müvəqqəti ünsiyyət üçün istifadə edilir və ana dili kimi danışılmır.

### Kreol dilləri
Pidgin dillərinin ana dili olaraq danışılmağa başlanması və zamanla inkişaf etməsindən yaranan dillərdir. Kreol dilləri tam funksional dillər kimi öz qrammatika və lüğət sisteminə malikdir.
Qarışıq dil terminini dilçilər, adətən, Mediqen kimi tarixi və ya müasir dillər üçün istifadə edirlər ki, bu dillərdə iki dilin struktur elementləri təxminən bərabər şəkildə qarışmış olur.

## Qarışıq dillərin siyahısı
* Çin dili
* Aleut dili
* Böyük Britaniya 
* Utun dili
* Kakçikel dili
* Kalyavalya (Boliviya)
* Kalo (İspaniya)
* Kamto (Cənubi Afrika)
* Malavi Lomve (Malavi)
* Mbuqu (Tanzaniya)
* Media Lenqua (Ekvador)
* Miçif (ABŞ)
* Nquluvan (Mikroneziya)
* Nko (Qvineya)
* Səyahət Danimarka (Danimarka)
* Səyahət Norveç dili (Norveç)
* Romano-Yunan (Yunanıstan)
* Romano-Serb (Serbiya)
* Russenoşk (Norveç)
* Surjik (Ukrayna)
* Tavrinqer Romani (İsveç)
* Taqdal (Niger)
* Trasyanka (Belarus)
* Şelta (İrlandiya)
* Errominçela (İspaniya, bask və qaraçı dillərinə əsaslanır)
* Yanito (Cəbəllütariq)
* Runqliş (ABŞ)
## Həmçinin bax
* Pidgin (dil)
* Makaron dili
* Beynəlxalq köməkçi dil
* Kreol dili
## İstinadlar
İsrail–Qəzza münaqişəsi

**Qəzza-İsrail münaqişəsi** İsrail və Qəzzə arasında baş verən münaqişədir. 1948-ci ildən başlayaraq, 200.000 fələstinli qaçqın kimi qaçaraq və ya evlərindən qovularaq (Nəkbə) Qəzza zolağında məskunlaşdı. O vaxtdan bəri İsrail Qəzza zolağında təşkilatların iştirakı ilə təxminən 15 müharibədə iştirak edib. Hazırda davam edən müharibədə həlak olan Qəzzalıların sayının (37.000) Ərəb-İsrail münaqişəsinin bütün digər müharibələrində ölənlərin sayından çox olduğu bildirilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*İsrail-Fələstin münaqişəsi
*Ərəb–İsrail münaqişəsi
F-Droid

**F-Droid** — Android ƏS-i üçün azad və açıq kodlu proqramlar mağazası və repozitoriyası. Əsas repozitoriyada yerləşən bütün tətbiqləri də azad və açıq kodludular. Tətbiqləri F-Droid-un klientindən axtarmaq və quraşdırmaq, və ya layihənin veb-saytından baxıb, APK fayl kimi yükləyib quraşdırmaq olar. F-Droid-dan (klient və veb-sayt) istifadə etmək üçün hesab yaratmaq tələb olunmur. F-Droid-un klienti Google Play-də mövcud deyil, onu layihənin rəsmi saytından yükləyib, quraşdırmaq olar.

## İstinadlar
Bleeping Computer

**Bleeping Computer** — 2004-cü ildə Laurens Abrams tərəfindən yaradılmış, forumlar vasitəsilə texnologiya xəbərlərini əhatə edən və pulsuz kompüter yardımı təklif edən veb-sayt. O, əsasən kibertəhlükəsizliklə bağlı xəbərlər dərc edir, eyni zamanda kompüter proqram təminatı, kompüter avadanlığı, əməliyyat sistemi və ümumi texnologiya daxil olmaqla digər mövzuları da əhatə edir.

2018-ci ildə Bleeping Computer, təqdim etdiyi ransomware məlumatı və şifrənin açılması alətləri üçün Europol NoMoreRansom layihəsinə ortaq tərəfdaş kimi əlavə edildi.
## İstinadlar
Franklin İnstitutunun mükafatı

**Franklin İnstitutunun mükafatları** — bu ən qədim, nüfuzlu və sanballı mükafatlar elm və texnologiya sahəsi üzrə təqdim olunur.

## Haqqında
1824-cü ildən yaranan mükafat çoxsaylı alim, ixtiraçı və sahibkarlara müxtəlif kateqoriyalar üzrə verilirdi. Mükafatın məqsədi istedadlı alimləri üzə çıxarmaq və onların tədqiqatlarını dünyaya tanıtmaqdır.
## İstinadlar
Karolina Abril

**Karolina Abril** (; ) — İspaniya pornoaktrisası və internet yayımçısı.

## Həyatı və fəaliyyəti
19 iyul 1992-ci ildə Santa-Krus-de-Tenerifedə anadan olub. İlk dəfə pornoqrafiya sənayesinə 18 yaşında getdiyi kastinqlə başlayıb. O, həmçinin pornofilm prodüseri ""nin "Putalocura" veb-səhifəsində də çalışıb.

## İstinadlar
ABN AMRO

**ABN AMRO Bank N.V.** — Niderlandın ən böyük banklarından biri.

## Tarixi

Bankın tarixi 1824-cü ildən başlayır. 

XXI-ci əsrin əvvəllərində o, ABN AMRO Holdinqə çevrildi.

1990-cı ilin sonunda ABN və AMRO banklarının birləşməsi nəticəsində ABN AMRO Holding N.V. yaranmışdır.

2007-2008-ci illərdə maliyyə böhranı zamanı bank iflas ərəfəsində idi və üç Avropa bankı — Royal Bank of Scotland Group, Fortis və Grupo Santander konsorsiumu tərəfindən satın alındı. Hollandiya hissəsi Fortisə getdi, lakin tezliklə özü də ciddi problemlər yaşamağa başladı və dövlətə keçdi. 2010-cu ildə ABN AMRO və Fortis biznesinin Niderland hissəsi yeni ABN AMRO Banka birləşdirildi və sonra onun tədricən özəlləşdirilməsinə başlandı.

2010-cu ildə bank Hollandiya bank bazarının təxminən 20%-ni tutan və qonşu ölkələrdə mövcudluğu ilə yeni ABN AMRO Bank olaraq yenidən təşkil edilmişdir. Nəzarət payı dövlətə məxsusdur.

Bank Avropanın ən böyük Banklar Assosiasiyasının - ABECOR-un (Avropa Korporasiyasının əlaqəli bankları) üzvüdür.

ABN AMRO 2014-cü ilin sonunda Avropa Bank Nəzarətinin qüvvəyə minməsindən sonra Əhəmiyyətli Qurum kimi təyin edilmişdir və birbaşa Avropa Mərkəzi Bankı tərəfindən nəzarət edilməyə başladı.

## Fəaliyyəti
ABN AMRO Bankın 15 ölkədə 32 000 işçisi olan ofisləri var, onların əksəriyyəti Niderlandda yerləşir.

### Əsas bölmələri:

* Pərakəndə bankçılıq -  pərakəndə bankçılıq bazarının 19%-ni tutan 112 filial şəbəkəsi vasitəsilə təxminən 5 milyon müştəriyə xidmət göstərir. Gəlir 3 milyard avro, aktivlər 150 milyard.
* Kommersiya bankçılığı — Niderlandda, həmçinin Fransa, Almaniya və Böyük Britaniyada dövriyyəsi 250 milyon avroya qədər olan 350 min müştəriyə xidmət göstərir. Gəlir 1,75 milyard avro, aktivlər 41 milyard.
* Özəl bankçılıq — Niderland, Fransa, Almaniya və Belçikada iri özəl müştərilərə xidmət göstərmək. Gəlir 1,43 milyard avro, öz aktivləri 17 milyard, idarə olunan aktivlər 190 milyard avro, bunun 58%-i Niderlanda məxsusdur.
* Korporativ və İnstitusional bankçılıq - dövriyyəsi 250 milyon avrodan çox olan 2000 korporasiya və maliyyə institutuna xidmət göstərmək. Gəlir 1,68 milyard avro, aktivlər 63 milyarddır.

Ən böyük səhmdarı dövlətdir (Niderland Maliyyə Nazirliyi). Kapitalın satılmayan hissəsinin səhmlərinin 49,9%-nə və Euronext sisteminin Amsterdam Fond Birjasında siyahıya alınmış səhmlərin 6,4%-nə birbaşa sahibkardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Böyük fasilə

Böyük fasilə (ing. *The Great Hiatus*) — 1891-ci il mayın 4-dən 1894-cü ilin aprel ayının əvvəlinə qədər olan dövr. İngilis yazıçısı Artur Konan Doyl tərəfindən yaradılmış dahi özəl detektiv Şerlok Holmsun ölü hesab edildiyi müddətdir. Holmsla bağlı tədqiqatlarda qəbul edilmiş bu termin ilk dəfə 1946-cı ilin iyulunda "Baker Street Journal" jurnalında dərc olunmuş Edqar Vordsvort Smitin "Şerlok Holms və Böyük Fasilə" məqaləsində ortaya çıxmışdır.

## İstinadlar
Şerlokiana

Şerlokiana, Artur Konan Doyl tərəfindən yaradılmış uydurma detektiv Şerlok Holmsla bağlı müxtəlif material və məzmunu əhatə edir. Bu termin, Şerlok Holms haqqında tədqiqatları, onun üslubunda olan əsərləri, filmləri və Holmsla əlaqəli əşyaları təsvir etmək üçün istifadə olunur. Şerlokiana – Şerlok Holmsla birbaşa və ya hər hansı digər yolla bağlı olan hər şeyi ifadə edir.

## İstinadlar
Jan-Pyer Savaj

**Jan-Pyer Savaj** (frans. Jean-Pierre Sauvage ; ) — koordinasiya kimyası sahəsində fransız tədqiqatçısı. O, supramolekulyar kimya sahəsində ixtisaslaşmışdır və bunun üçün Frezer Stoddart və Bernard Feringa ilə birlikdə 2016-cı ildə Kimya üzrə Nobel Mükafatına layiq görülüb.

## Karyerası
J. P. Savaj 21 oktyabrda 1944-cü ildə Parisdə anadan olub və doktorluq dissertasiyasını Lui Paster Universitetində Jan Mari Lenanın rəhbərliyi altında işləyib. O, namizədlik dissertasiyasını yazarkən kriptondların ilk sintezində iştirak etmişdir. Doktoranturadakı tədqiqatlardan sonra o, Strasburqa qayıdıb və hazırda burada fəxri professordur.

Məhsuldar bir alim,  fotosintez üçün elektrokimyəvi CO2 azaldılması və reaksiya mərkəzi modelləri daxil olmaqla bir neçə sahədə çalışmışdır. Onun işində molekulyar topologiyaya, xüsusən də mexaniki olaraq əlaqəli molekulyar fraqmentlərə çox diqqət yetirilir. O, koordinasiya kompleksləri əsasında katenlərin və molekulyar vahidlərin sintezini təsvir etmişdir.

Digər tədqiqatlarına CO2 elektrokimyəvi azaldılması və fotosintetik reaksiya mərkəzi modelləri daxildir.

Onun işinin böyük mövzusu molekulyar topologiya, xüsusən də mexaniki birləşdirilmiş molekulyar arxitekturadır. O, koordinasiya kompleksləri əsasında katenlərin və molekulyar vahidlərin sintezini təsvir etmişdir.

1990-cı il martın 26-da Fransa Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmiş, 1997-ci il noyabrın 24-də isə onun üzvü olmuşdur. Hazırda Strasburq Universitetinin  fəxri professorudur.

O, 2016-cı il "Molekulyar maşınların dizaynı və sintezinə görə" aldığı  Kimya üzrə Nobel Mükafatını Frezer Stoddart və Bernard Feringa ilə bölüşdü. 2019-cu ilin aprel ayında ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının xarici üzvü seçilmişdir.

2021-ci ilə kimi J. P. Savajın h-indeksi Google Scholar-a görə 109 və Scopusa görə 100-dür.

## Mükafatları
* 1978-ci il -Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin bürünc medalı
* 1988-ci il -Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin gümüş medalı
* 1999-cu il -Yüzillik Mükafat
* 2004-cü il -Pierre Süe Qran Prisi [Fransız]
* 2016-cı il -Kimya üzrə Nobel Mükafatı (Frezer Stoddart və Bernard Feringa ilə paylaşılır)
* 2018-ci il -İsveç Uppsala Universitetinin fəxri doktoru

## Sosial fəaliyyəti
2016-cı ildə o, Nobel mükafatçıları adından Greenpeace, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və bütün dünya hökumətlərini geni dəyişdirilmiş orqanizmlərlə (GMO) mübarizəni dayandırmağa çağıran açıq məktubu imzaladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Heat ((G)I-dle minialbomu)

***Heat*** – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən buraxılmış ilk ingiliscə minialbom. 5 oktyabr 2023-cü ildə buraxılmışdır. İlk dəfə olaraq qrup üzvləri albom mahnılarının hazırlanmasında iştirak etməmişdir. 5 trekdən ibarət olan alboma *"[[I Do ((G)I-dle mahnısı)|I Do]]"* və *"[[I Want That (mahnı)|I Want That]]"* sinqlları daxildir.

## Trek siyahısı

## Hit-paradlar

### Həftəlik

### Aylıq

## İstinadlar
LineageOS

**LineageOS** ― smartfon və planşetlər üçün, Android əsasında azad əməliyyat sistemidir. CyanogenMod-un varisidir. Hal-hazırda 209 cihaz rəsmi LineageOS tərəfindən dəstəklənir. LineageOS ilə telefonlar satılmır, istifadəçi sistemi smartfonuna özü quraşdırmalıdır. Defolt olaraq LineageOS, Google tətbiqləri olmadan gəlir, istifadəçi istəyinə görə sistemi quraşdırandan sonra Google tətbiqlərinidə (GApps) quraşdıra bilər. LineageOS-in öz bərpa modu (Recovery) var, başqa bərpa modlarından da quraşdırmaq olar.

## İstinadlar
Nintendo Muzeyi

– Yaponiyanın Kioto prefekturasının Uci şəhərində yerləşən videooyun muzeyi. "Nintendo" şirkətinin tarixinə və məhsullarına həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Nintendo Muzeyinin yaradılması 2021-ci ildə Nintendo Qalereyası müvəqqəti adı ilə anons edilmişdir. Muzeyin tikintisinin 2024-cü ilin martında başa çatacağı açıqlansa da, tikinti işləri 2024-cü ilin mayında başa çatmışdır. 2 oktyabr 2024-cü ildə açılmışdır. Dünyanın ilk rəsmi Nintendo muzeyidir.

## Xüsusiyyətlər
Muzey şirkətin Uci şəhərində yerləşən keçmiş fabrik binasında yaradılmışdır. Uci Oqura fabriki tanınan bu bina 1969-cu ildə tikilmiş və oyun kartlarının istehsalında istifadə olunmuşdur.

İkimərtəbəli muzey kompleksi üç əsas binadan ibarətdir. Burada şirkətin tarixinə aid materiallar, nadir konsollar, prototiplər, interaktiv oyunlar, "Super Mario"nun atası Şiqeru Miyamotonun xüsusi imzası sərgilənir. Muzeyin əsas attraksionu "Kəşf et" bölməsidir. Bu bölmədə şirkətin istehsal etdiyi hər məhsul, 8 xüsusi interaktiv videoyun kolleksiyası nümayiş etdirilir. "Böyük kontrolyor" bölməsində ziyarətçilər klassik "Nintendo" oyunlarını oynaya bilirlər. Burada "Zapper & Scope" (1973) və "Love Tester" (1969) kimi minioyunları oynamaq təklif olunur. Ziyarətçilərə oyun oynamaq üçün 10 rəqəmsal jeton təqdim olunur. Əlavə jeton almağa icazə verilmədiyi üçün ziyarətçilərin oyun seçimlərini diqqətli etmələri tələb olunur. Ziyarətçilər muzeydə öz hanafuda kartlarını da yarada bilirlər.

Muzey biletləri püşkatma sistemi üzrə satılır. Ziyarətçilər muzeyin saytındakı püşkatmaya qatılıb ən az üç ay gözləməlidirlər. Muzeydə "Hatena Burger" adlı özəl burger restoranı yerləşir. Burada 270.000 müxtəlif kombinasiyada hazırlana bilən özəl burger təklif olunur. Muzeyin suvenir mağazasında coystik formasında balışlar və hanafuda kartları satılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Personennamendatei

**Personennamendatei** (PND) — əsasən kitabxanalar üçün nəzərdə tutulmuş şəxsiyyətlərin təsnifatı və sistemləşdirilməsinin alman sistemi. PND 1995-1998-ci illərdə yaradılmış və Almaniya Milli Kitabxanası tərəfindən nəşr edilmişdir. Hər bir şəxs üçün onun adı, doğum tarixi və məşğuliyyəti haqqında məlumatlar saxlanılır, həmçinin hər bir şəxsə PND identifikasiya nömrəsi verilir.

## Ədəbiyyat
* Reinhard Rinn: Das Projekt Personennamendatei (PND-Projekt); in: Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie 41 (1994), p. 543
* Reinhard Rinn: Die überregionale Normdatei für Personennamen (PND). Bericht zum Projektstand September 1995; in: Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie 42 (1995), p. 617
* Claudia Fabian: Entwicklung und Aufbau der Personennamendatei in Deutschland. Bericht über Konzeption und Realisierung seit 1989; in: Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie 42 (1995), p. 605
* Ronald Michael Schmidt: Die Anwendung der überregionalen Personennamendatei in Verbundsystemen; in: Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie 44 (1997), p. 117
* Brigitte Wiechmann: Individualisierungstest in Der Deutschen Bibliothek; in: Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie 46 (1999), Heft 3
* Katrin Teichmann: Anwendung der Normdaten Der Deutschen Bibliothek in der Museumsdokumentation. Am Beispiel der Porträtsammlung im Deutschen Buch- und Schriftmuseum der Deutschen Bücherei Leipzig; Hochschulschrift 2003
* Gabriele Meßmer: The German Name Authority File (PND) in the Union Catalogue: principles experiences and costs; in: Authority control. Definizione ed esperienze internazionali. Atti del convegno internazionale, Firenze, 10-12 febbraio 2003 [Authority Control: Reflections and Experiences. Florence Italy. 10-12 February 2003.]; ISBN 88-8453-110-1 Online-Version
* Christel Hengel: Normdaten und Metadaten. Die Idee eines Internationalen Authority File, in: Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie, 50 (2003), pp. 210-214.
Mezoamerikan dilləri

[thumb|300px|[Maya qlifləri, Palenque, Meksikadakı *Museo de sitio*da stükkoda. Yerli Mezoamerikan yazı sistemində yazılmış Mesoamerikan dilində mətn nümunəsi.]]

**Mezoamerikan dilləri** — Mezoamerika bölgəsində( indiki Meksika, Qvatemala, Beliz, Honduras və Salvadorun bir hissəsində) qədim xalqlar tərəfindən danışılan yerli dillərin bir qrupudur. Bu dillər geniş dil ailələrinə aiddir və çoxəsrlik tarixi və mədəni irsə malikdirlər. 

## Dil ailələri
Dil ailələri Uto-Aztek dil ailəsinə, Maya dil ailəsinə, Mixtek-Zapotek dillərinə, Totonaq, Otomang, Mixe-Zoque, Purhepeça və Tequistlatek dillərinə bölünür. 

Uto-Aztek dilləri Mərkəzi Meksikadan ABŞ-ın qərb hissələrinə qədər uzanan geniş coğrafiyada danışılan böyük bir dil ailəsidir. Bu dil ailəsi adını iki əsas qolundan alır: Ute dilləri(ABŞ-ın cənub-qərbində danışılan) və Aztek dilləri(Meksika bölgəsində danışılan). Uto-Aztek dilləri tarixi cəhətdən həm Şimali, həm də Mərkəzi Amerikada çox geniş yayıldığı üçün bu bölgələrin ən vacib dil ailələrindən biri sayılır.

## Dil quruluşu
Mezoamerikan dilləri dil quruluşu baxımından zəngindir və bəzi dillər mürəkkəb qrammatikaya və geniş səs sisteminə malikdir. Bu dillərdən bəziləri müasir dövrdə də istifadə olunur, amma bir çoxu itmək təhlükəsi ilə üz-üzədir.
Uto-Aztek dil ailəsinin ən məşhur dili Nahuatl dilidir, Meksikanın geniş ərazilərində yayılmışdır. Uto-Aztek dilləri həm şimalda ABŞ ərazisində danışılan dilləri, həm də cənubda Meksika və Orta Amerikadakı dilləri əhatə edir. 
Maya dil ailəsi Yukatan yarımadası, Qvatemala, Belize və Hondurasda geniş yayılıb. Ən tanınmış dilləri Yukatek Maya, Kiçe, Qeqçi, Tzeltal, Tzotzildir. 

Otomanq dil ailəsi Mərkəzi Meksikada danışılan qədim dillərdən biridir və böyük tarixi əhəmiyyətə malikdir. Əsas dilləri Otomi, Mazahua, Mixtec, Zapotekdir.

Mixe-Zoque dil ailəsi əsasən Meksikanın cənub-şərq bölgələrində danışılır. Mixtec və Zoque dilləri ən tanınmış nümayəndələridir. 
Totonaq-Tepehua dil ailəsinə aid dillər Meksikanın şimal-şərqində, Veracruz və Puebla əyalətlərində danışılır. Əsas dilləri Totonaq və Tepehuadır.

Bu dil ailələri sırasında qrammatik quruluş və fonologiya baxımından oxşarlıqlar olsa da, hər biri özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir. Mezoamerikan dillərinin ortaq cəhətlərindən biri, mürəkkəb səs sistemi və qrammatikanın çoxsəviyyəli olmasıdır.

## Cari paylama xəritəsi

## İstinadlar