open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wine

**Wine** — Unix bənzəri əməliyyat sistemimlərində Windows üçün yaradılmış tətbiqləri açmağa imkan verən azad və açıq kodlu proqramdır. WINE rekursiv akronimdir, "Wine Is Not Emulator" yəni "Wine emulyator deyil" deməkdir.

## İstinadlar
Enriko İnsabato

**Enriko İnsabato** (; ) — İtaliya şərqşünası, islamşünas, publisist, həkim və ictimai-siyasi xadim.

## Həyatı
Həkim ailəsində anadan olub. Bolonyada baytarlıq və filologiya üzrə təhsil almışdır. 1897-ci ilin sonunda anarxistlərə qoşulub və "La Liberta" jurnalının nəşrində iştirak edib.

Daha sonra Enriko İnsabato İtaliya konsulluğu və İtaliya Daxili İşlər Nazirliyinin müşaviri olub. Öz kommersiya şirkətinin pərdəsi altında İtaliya hökuməti üçün müxtəlif hərbi və diplomatik tapşırıqlar yerinə yetirirdi. O, İtaliya-Türkiyə müharibəsi ərəfəsində Liviyadakı kəşfiyyatla məşğul olub.

E. İnsabato Misirdə yerli ruhani və dünyəvi ərəb liderləri ilə əlaqəli idi və ərəb məsələləri üzrə ekspert hesab olunurdu. Eyni zamanda o, Qahirədə Xristian Avropası ilə İslam Şərqi arasında körpü olmaq üçün nəzərdə tutulmuş "Il Convito" (1904–1913) jurnalını nəşr edirdi. Jurnal müstəmləkəçilik əleyhinə yönəldiyi üçün Britaniya hakimiyyəti tərəfindən bağlanmışdı.

Birinci Dünya müharibəsi illərində o, Ukrayna məsələsi ilə maraqlanmağa başlayıb.

1920–30-cu illərdə İtaliyanın Ukrayna ilə bağlı siyasi rəyinin formalaşmasında aparıcı rol oynayıb. O, İtaliya Xarici İşlər Nazirliyinin Ukrayna məsələsi üzrə məsləhətçisi və Ukraynaya həsr olunmuş bir sıra nəşrlərin redaktoru olub. 1930-cu illərdə dəfələrlə Ukrayna ərazisinə (xüsusən Qalisiyaya) gəlib. 1941-ci ildə Milanda Rikkardo Bondiolinin "Ukrayna — Çörək ölkəsi" adlı kitabı onun ön sözü ilə nəşr olunub.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra İtaliya-Ukrayna Dostluq Cəmiyyətinin sədri olub.

## Əsərləri
* Der erlöschende Halbmond: türkische Enthüllungen. Frankfurt a/M., 1909.
* La responsabilità morale e giuridica dei tubercolosi. Bologna: L. Beltrami, 1910.
* Gli Abaditi del Gebel Nefusa e la politica islamica in Tripolitania. Roma: Tip. de l'Unione editrice, 1918.
* L'Islam et la politique des Alliés. Paris: Berger-Levrault, 1920.
* L'Ucraina e la Chiesa cattolica. Roma: Noi e l'Ucraina, 1933.
* Ukraine: population and economy. New York: Ukrainian Press Service, 1938.
* La collaborazione italo-araba e il Sudan. Roma: Danesi, 1950.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yulon Qaqoşidze

**Yulon Qaqoşidze** (; ) — Gürcüstan tarixçisi, arxeoloq, ictimai-siyasi və dövlət xadimi. Gürcüstan diaspora işləri üzrə dövlət naziri (2007–2009).

## Həyatı
Yulon Qaqoşidze 1935-ci ildə Tbilisidə anadan olub. O, 1958-ci ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirmiş, 1985-ci ildə tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 1968-ci ildən başlayaraq Y. Qaqoşidze İsrail, Kipr, Azərbaycan, Gürcüstanın Ksani çayı vadisi, Samadlo, Dedoplissaro və digər ərazilərdə müxtəlif arxeoloji ekspedisiyalara rəhbərlik etmişdir. 1991-ci ildə Msxetanın yerli administrasiyasının rəhbəri vəzifəsində çalışıb. Daha sonra 2004–2005-ci illərdə Tbilisi Şəhər Şurasının üzvü olub. 2007–2009-cu illərdə Y. Qaqoşidze Mixeil Saakaşvili administrasiyasında diaspor məsələləri üzrə dövlət nazir olub. 2002-ci ildə "Ancient West and East" jurnalının məsləhət şurasının üzvü olub.

## Kitabları
* ადრეანტიკური ხანის ძეგლები ქსნის ხეობიდან. თბილისი, მეცნიერება, 1964;
* Самадло. Археологические раскопки, Тб.,1979;
* Самадло. Каталог археологического материала, Тб.,1981;
* ქართველი ქალის სამკაული. თბილისი, ხელოვნება, 1981;
* ფული საქართველოში. თბილისი, 2000;
* Iberia and Rome. The Excavations of the Palace at Dedoplis Gora and the Roman Influence in the Caucasian Kingdom of Iberia, Langenweis-sbach: Beier & Beran, 2008;
* The Georgian monastery in Cyprus, Tb., 2014.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qacar-vəhhabi müharibəsi

**Qacar-Vəhhabi müharibəsi** və ya **Fətəli Şahın Vəhhabilərə Qarşı Kampaniyası** (*fars* : **جنگ قاجار — وهابی ها**). Müharibə təxminən 1812–1814-cü illərdə Qacarlarla Omanlılar arasında vəhhabilərə qarşı olub.

## Fon
1802-ci ildə Vəhhabilər Kəbəlaya hücum edib, buradakı Şiələri qətlə yetirdilər. İmam Hüseynin türbəsinin zərər görməsi Şiələr üçün son nöqtə oldu. Oman sultanı Said ibn Sultan Qacarlardan kömək istədi və uzun çəkən danışıqlardan sonra Fətəli şah Qacar Vəhhabilərə qarşı Omanlılarla birləşməyə razı oldu.

## Qacarların Ərəbistana yürüşü
Fəth Əli şahın əmri ilə, Sə'ədi xanın başçılığı altında üç min döyüşçüdən ibarət böyük bir qoşun yığıldı. Bu qüvvə Bərkəyə doğru irəlilədi və hər iki tərəf birləşmiş qüvvələrə komandanlığı Səid ibn Sultanın öz üzərinə götürməsinə razılaşdılar. Səid ibn Sultanla Qacar şahının ittifaqının yaratdığı təhlükəni qabaqcadan hiss edən Diriyyə əmiri Səud ibn Əbdüləziz dostluq əlaqələri qurmaq və gözlənilən səfərin qarşısını almaq üçün şaha elçi göndərdi. Buna baxmayaraq, şah Səid ibn Sultanın tərəfində durmaya davam etdi və sərkərdə Sə'ədi xana göstəriş verdi ki, Səid ibn Sultanı üç min qacar süvari ilə geri qayıdarkən müşayiət etsin. Bu qüvvə 1812-ci ilin əvvəllərində Bərkəyə çatdı. Səid ibn Sultan və qoşunu Naxal qalalarını uğurla geri aldı. Vəhhabilərdən Şeyx Məhəmməd bin Nasir əl-Cəbri kömək üçün əl-Bureymidə olan Mutlaq əl-Mutairinin yanına getdi, lakin onun artıq getdiyini gördü. O, Mutlaqı təqib etdi və onu Qacar-Oman ittifaqına qarşı birləşməyə çağırdı. Mutlaq müxtəlif qəbilələri, o cümlədən Omandan olan Bəni Bu Əli qəbiləsini topladı. Bu əsnada Salem ibn Sultanın qüvvələri və Sə'ədi xanın başçılığı ilə Qacarlar İzkiyə toplaşdılar. Döyüş İzki yaxınlığında getdi və Qacar-Oman ittifaqı məğlub oldu. Mütləq əl-Mutairi qüvvələri Samail qalasını tutdu. Mutra talan edildi və Oman Sultanı Diriyyə İmamına illik xərac ödəməyə məcbur edildi. Səudiyyəlilər İzki döyüşündə qalib gəlsələr də, sonradan Qacarlar buranı geri ala bildilər. Omanlıların tələbi ilə Qacarlar vəhhabilərin mühasirəsində olan Maskat və Bəhreynə gəlib vəhhabiləri məğlub etdilər. Qacarlar ardıcıl olaraq Omanın vəhhabi hücumlarına qarşı müdafiəsini dəstəklədilər. Onlar Maskat və Bəhreyn kimi əsas nöqtələr üzərində strateji nəzarəti saxladılar. Bu, Qacarlar üçün də böyük əhəmiyyət kəsb edirdi, çünki İran körfəzi üzərində təsirlərini qoruyub saxlamağa kömək edirdi. 1818-ci ildə Osmanlıların Diriyyəni mühasirəyə alması və ələ keçirməsi vəhhabilərə böyük zərbə vurdu və bu onların ağır siyasi uğursuzluğuna səbəb oldu.

## Mənbələr
Elxanilərin Bitinya səfəri

**Elxanilərin Bitinya səfəri** — Bizans-Osmanlı müharibələrinin bir hissəsi. Bu döyüşlərdə Bizans dövləti Elxanilərdən kömək istədi və Elxanilər qoşun göndərərək Osmanlı bəyliyini məğlubiyyətə düçar etdi.

## Səfər

1302-ci ildə Qayı boyundan olan I Osman romalılarıBafey döyüşündə ağır məğlubiyyətə düçar edir və Osmanlı bəyliyini yaradır. 1305-ci ildə Bizans imperatoru II Andronik Osmanlı təhlükəsini başa düşür və bəyliyi məğlub etmək üçün Olcaytudan kömək istəyir. Bizans imperatoru II Andronikin xahişi ilə Olcaytu ona 40.000 qoşun göndərəcəyini vəd edir. 1308-ci ildə Olcaytu Bizansa kömək etmək üçün 30.000 Elxani əsgərini Bitiniyaya göndərir. Elxani ordusu Bitiniyada Osmanlı qalalarını və şəhərlərini geri alır və həmçinin I Osmanın dəstəsini darmadağın edir Lakin bu qısa müdaxilə Osmanlıların yüksəlişinin qarşısını kəsə bilmir.

## İstinadlar
Kreditor

**Kreditor** (, &nbsp;— inanclı,  &nbsp;— inanıram sözündən) — təşkilata, müəssisəyə və ya şəxsə borc verən tərəfdir. Kreditorlar, şirkətlərə və ya fərdlərə müəyyən şərtlərlə maliyyə vəsaiti və ya mal təklif edərək borc götürənlərin öhdəlik götürmələrini tələb edir. Bu, adətən faiz və ya müəyyən ödənişlər əsasında qaytarılmalı olan borc şəklində olur.

## Növləri
# *Ticarət kreditorları* — malları və ya xidmətləri borc əsasında təmin edənlərdir. Məsələn, bir tədarükçü, məhsulu əvvəlcə verib, ödənişi isə daha sonra qəbul edir.
# *Maliyyə kreditorları* — şirkətə və ya fərdlərə birbaşa pul borcu verənlərdir, məsələn, banklar, kredit birlikləri və ya digər maliyyə institutları.

Kreditorların əsas marağı, borc verdikləri vəsaitin vaxtında və şərtlərə uyğun qaytarılmasıdır.  Maliyyə hesabatlarında kreditorların öhdəlikləri adətən qısamüddətli və uzunmüddətli borclar şəklində əks olunur.

## Kreditorların hüquqları

Kreditorların hüquqları, borc verdikləri vəsaitlərin vaxtında və düzgün şəkildə geri qaytarılmasını təmin etmək üçün qanunla müəyyən edilmiş hüquqlardır. Bu hüquqlar, kreditorları borcalan tərəfindən yaranmış risklərdən qorumağa və onların maraqlarını müdafiə etməyə yönəlib. Kreditorların hüquqları əsasən aşağıdakılardan ibarətdir:

# *borcu geri almaq hüququ* —  əsas hüquqlardan biri kreditorun borc verdiyi məbləğin müqavilə və ya qanunla müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə geri qaytarılmasını tələb etməkdir.
# *faiz və ya cərimə tələb etmək hüququ* — əgər borc müqaviləsi üzrə faiz və ya cərimə ödənilməsi nəzərdə tutulursa, kreditor vaxtında ödənməyən məbləğ üçün faiz və ya cərimə tələb edə bilər. 
# *təminat tələb etmək hüququ* — müəyyən məbləğdə borc verdikdə kreditor təminat (zaminlik, girov və ya digər zəmanət növləri) tələb edə bilər ki, bu, borcun ödənilməməsi riskini azaldır. Bu halda, əgər borc qaytarılmırsa, kreditor təminata qoyulmuş aktivləri sataraq öz borcunu təmin edə bilər.
# *iflas hallarında tələb irəli sürmək hüququ* — borcalan iflas etdikdə, kreditorlar məhkəmə yolu ilə öz tələb hüquqlarını irəli sürə bilərlər. İflas prosesində kreditorlar müəyyən dərəcədə aktivlərin satışından əldə edilən vəsaitlərlə ödəniş almaq hüququna malikdir.
# *müqaviləni pozma halında məhkəməyə müraciət etmək hüququ* — əgər borcalan müqavilə şərtlərini pozursa, kreditor məhkəməyə müraciət edərək müqavilə üzrə öz hüquqlarının qorunmasını tələb edə bilər.
# *ödəniş Cədvəlinin Dəyişdirilməsini Tələb Etmək* —  bəzi hallarda kreditor borcalanın ödəmə qabiliyyətini nəzərə alaraq ödəniş cədvəlinin dəyişdirilməsini təklif edə bilər. Bu, borcalanın borcu daha asan ödəməsini təmin edə bilər.
# *müqaviləni Ləğv Etmək* — müəyyən şərtlər pozulduqda, kreditor borc müqaviləsini ləğv edə və bütün borcun dərhal qaytarılmasını tələb edə bilər.

Kreditorların hüquqları, həmçinin borc növünə (məsələn, istehlak krediti, ipoteka krediti və s.) və yerli qanunvericiliyə görə dəyişə bilər. Azərbaycanda bu hüquqlar daha çox Mülki Məcəllə və Bankçılıq Qanunu ilə tənzimlənir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
Tərlan Məmmədhüseynov

**Tərlan Məmmədhüseynov** (*tam adı:Tərlan İsrafil oğlu Məmmədhüseynov*; ) — azərbaycanlı pianoçu, bəstəkar, musiqi rəhbəri və aranjimançı, məşhur "Səs", "Ümid rəqsi", "Yellənçək", "Doya-Doya" kompozisiyalarının müəllifi.
## Həyatı
Tərlan Məmmədhüseynov 1987-ci ildə Bakı şəhərində musiqiçi ailəsində anadan olmuşdur. 1993-cü ildə 97 nömrəli məktəbdə təhsil almağa başlayıb.
### Təhsili və yardıcılığı
Tərlan Məmmədhüseynov musiqi fəaliyyətinə 1996-ci ildə 7 illik 3 nömrəli İncəsənət məktəbində "Fortepiano" təhsili ilə başlayıb. 2000-2004-ci illərdə Səttar Bəhlulzadə adına mədəniyyət sarayının rəqs ansambılında 4 il pianoçu kimi çalışmış, 2004-2008-ci illər ərzində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin "Musiqinin tədrisi və metodikası"  fakültəsində təhsil almışdır. 2013-cü ildə "Cəngi" qrupunun tərkibində pianoçu kimi fəaliyyət göstərib. 2007-ci ildən bu günədək bəstəkarlıq fəaliyyəti ilə məşğuldur. O, "Təkçə sən", "Söylə nədən", "Şipşirin", "Yellənə-yellənə", "Sənlə", "Bakım mənim", "Film kimi", Səndən əl çəkirəm, "Susma belə", "Əzizim", "De, onun adı nədir?", "Bilməzdim", "Sevgiyə bax, dərdə bax", "Alıb gəncliyimi", "Sənə demədim mi?", "Cavanlığım", "Ata", "Dağılsın dünya", "Tez gəl", "Bir zamanlar", "Tut əlimdən", "Sənə bağlanıram", "Toxun mənə", "Gəcə yarı", "Biz, Azərbaycanlıyıq", "Sen benden gittiğinde", "Lya lya lya", "Ay qız", "Zəfər nəğməsi", "Məmnunam", "Sənsən bilirəm", "Doya-doya" və bir çox tanınmış musiqi əsərlərinin bəstəkarıdır. Onun Azərbaycanın bir çox tanınmış müğənniləri: Aygün Kazımova, Röya Ayxan, Elton Hüseynəliyev, Elçin Cəfərov, Sevda Yəhyayeva, Günay İbrahimli, Yaşar Cəlilov, Zamiq Hüseynov, Gülay Zeynallı və başqaları ilə iş birliyi olmuşdur və bu iş birliyi davam etməkdədir.

Tərlan Məmmədhüseynov Gülay Zeynallının ifa etdiyi "İstərsənmi" mahnısının bəstəkarıdır.

**İnstrumental bəstələri:**
* "Səs" kompoziyası (2013)
* Ümid rəqsi (2018)
* Doya-Doya instrumental (2023)
* Yelləncək (2023)

**Filmlərə bəstələdiyi musiqilər:** 
* "Bacanaqlar" serialı (2009)
* "Üç bacı" serialı (2012)
* "Bozbaş Pictures" (2013)
* "Ay, brilliant" (2014)
* "Ata ocağı" (2017)
* "Zəhər tuluğu" 2021
* "Tənha qadın" (2023)
* "Bu şəhərdə kimsə yoxdur" (2024)
* "Mən, Lalə bir də Şerlok Holms" (2024)
* Komedixana

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tərlan Məmmədhüseynov — Səs (Official Video)
* Tərlan Məmmədhüseynov – Ümid Rəqsi
* Tərlan Məmmədhüseynov - Doya Doya
* Tərlan Məmmədhüseynov - Zəfər Mahnısı
* Tərlan Məmmədhüseynov - Yelləncək
*
Akaş (zenit-raket kompleksi)

**Akaş** ( — səma, ) — hava hücumundan müdafiə üçün nəzərdə tutulmuş Hindistanda inkişaf etdirilən qısa mənzilli zenit-raket kompleksi.

## Yaradılması
1984-cü ildən Hindistan Müdafiə Nazirliyinin Müdafiə Tədqiqat və İnkişaf Təşkilatı tərəfindən hazırlanıb. Bu müddət ərzində 125 milyon dollar xərclənib. Sistemlər Rusiyanın Kub sistemini əvəz etməli idi.

## İstifadəsi
2008-ci ildə Hindistan Hərbi Hava Qüvvələri üçün Akaş hava hücumundan müdafiə sisteminin iki bölməsinin tədarükü üçün müqavilə imzalanıb.

2009-cu ilin martında Hindistanın Tata Power şirkəti ilə 2011-ci ilin sonunadək daha bir bölmənin tədarükü üçün müqavilə bağlandığını elan edilib. Müqavilənin məbləği 36,4 milyon dollardır.

2022-ci ildə Ermənistanın Hindistandan "Akaş" hava hücumundan müdafiə sistemi almaq niyyətində olduğu açıqlanıb. 2024-cü ildə ilk batareya Ermənistana çatdırılıb.

## İstinadlar
Təchizatçı

**Təchizatçı** () — mal və xidmətləri təmin edən şəxs və ya şirkətdir. Təchizatçı müştəri və ya istehsalçı üçün lazım olan xammalı, məhsulu və ya xidmətləri təqdim edərək onların istehsal və fəaliyyət prosesini dəstəkləyir.

Təchizatçı alqı-satqı müqaviləsinin növlərindən biri olan bağlanmış tədarük müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirir. Təchizat müqaviləsinə uyğun olaraq, təchizatçı istehsal etdiyi və ya satın aldığı malları (və ya xidmətləri) sahibkarlıq fəaliyyətində istifadə etmək və ya şəxsi, ailə ilə bağlı olmayan digər məqsədlər üçün müəyyən edilmiş müddət və ya müddətlərdə alıcıya təhvil verməyi öhdəsinə götürür.

## Əsas funksiyaları
Təchizatçılar müxtəlif sənayelərdə mühüm rol oynayır və onların əsas funksiyaları aşağıdakılardan ibarətdir:
# Məhsul təminatı  — müştərinin və ya istehsalçının tələblərinə uyğun olaraq məhsul və ya xammal təchiz etmək.
# Keyfiyyətə nəzarət  — təchizatçılar təmin etdikləri məhsulların keyfiyyətini təmin etməkdən məsuldur. Müştərilərinə çatdırılan məhsulların keyfiyyət standartlarına uyğunluğunu təmin etməlidirlər.
# Çatdırılma xidmətləri — çox vaxt təchizatçılar məhsulların vaxtında və təhlükəsiz şəkildə müştəriyə çatdırılmasını təmin edir.
# Əlaqələrin idarə edilməsi — təchizatçılar uzunmüddətli iş əlaqələrini qorumaq üçün müştəriləri ilə münasibətlərini düzgün idarə etməlidirlər.
# Qiymət təklifləri və razılaşmalar — təchizatçılar məhsul və ya xidmətlərə qiymət təklif edir və müştərilər ilə razılaşma əldə edir.
# İnnovasiya və inkişaf — təchizatçılar bazarda rəqabətə davam gətirmək üçün məhsulların keyfiyyətini artırmaq, istehsal proseslərini təkmilləşdirmək və yeni texnologiyaları tətbiq etmək üçün çalışmalıdırlar.

Əsasən, təchizatçılar ya maliyyə sistemində, ya da anbar idarəetmə sistemində izlənilir.

Təchizatçılar tez-tez təchizatçıların uyğunluğu yoxlama siyahıları və ya təchizatçı keyfiyyət auditləri vasitəsilə idarə olunur və bu fəaliyyətlər proqram alətlərindən istifadə etməklə effektiv şəkildə idarə oluna bilər.

“Təchizatçı” tez-tez pərakəndə satışdan başlayaraq istehsalçılara və şəhər təşkilatlarına qədər müxtəlif sahələr üçün istifadə olunan çətir terminidir. Termin adətən yalnız birbaşa satıcıya və ya mallara görə ödənilən təşkilata şamil edilir, əgər birbaşa təchizatçıdan fərqlidirsə, xidmət göstərən ilkin istehsalçıya və ya təşkilata deyil.

## İstinadlar
Sara Natoçenni

**Sara Natoçenni** () – rusəsilli ABŞ səs aktirası və film montajçısı. "Pokemon" anime serialının ingiliscə dublajında Eş Ketçum və digər personajları səsləndirməsinə görə tanınır. "Bullet Witch" videooyununda Alisiya personajını səsləndirmişdir. "MSNBC" kanalı üçün sənədli filmləri montaj etmiş, "Cinayət həyatı" və "Ən pis dostlar" kimi filmlərin köməkçi montajçısı olmuşdur.

## İlk illəri
Natoçenni 1987-ci ildə Nyu-York şəhərinin Kuins bölgəsində yerləşən Forest-Hills məhəlləsində doğulmuşdur. O, rusəsillidir, rus və ingilis dillərində səlis danışa bilir. 12 yaşında ABŞ Gimnastikası tərəfindən keçirilən Yeniyetmələrin Olimpiadası turnirində bədii gimnastika üzrə bürünc medal əldə etmişdir. 2005-ci ildə Bruklin Texniki Liseyindən məzun olmuş, daha sonra Li Strasberq Teatr İnstitutunun Gənc Aktyorlar Proqramında, eləcə də, Nyu-Yorkda yerləşən Aprayt Vətəndaşlar Briqadası və Maqne Teatrında təhsil almışdır.

## Karyerası
Natoçenni 18 yaşında Veronika Teyloru əvəz edərək "Pokemon" animesinin ingiliscə dublajında Eş Ketçumun səs aktrisası olmuş və serialın 2006-cı ildəki 9-cu mövsümündən etibarən personajı səsləndirməyə başlamışdır. O, bu rolu götürməyi "Pikaçunun ildırımı tərəfindən vurulmağa" oxşadıb və bunu "həyatının ən həyəcanlı anı" adlandırıb. Natoçenni "Pokemon" serialında digər personajları da səsləndirmişdir. Bəzi fanatlar Teylorun əvəz olunmasını bəyənmədikləri üçün Natoçenniyə təzyiq göstərmişdirlər, bu səbəbdən Natoçenni depressiya ilə üzləmişdir. O, yaşadığı təcrübəni "dəhşətli" və "əzablı" adlandırmışdır.

Natoçenni 2006-cı ildə buraxılmış "Bullet Witch" videoyununda Alisiyanı səsləndirmişdir. 2009-cu ildə *"[[CollegeHumor]]"* komediya saytının videolarında yer almışdır. 2019-cu ildə Səsləndirmə Sənəti və Elmləri Cəmiyyəti tərəfindən "Ən yaxşı səs" mükafatına layiq görülmüşdür. 2020-ci ildə "Mən Doloresə pərəstiş edirəm" televiziya filmində baş rolda çıxış etmişdir. *"[[Vanity Fair]]"* jurnalının üç videosunda çıxış edərək dublaj prosesindən və improvizasiyadan danışmışdır.

Natoçenni *"The George Lucas"* tolk-şousunun bir neçə epizoduna qonaq olmuşdur. O, film montajçısıdır, "MSNBC" kanalı üçün sənədli filmləri montaj etmişdir. "Cinayət həyatı", "Kruiz" və "Ən pis dostlar" filmlərinin köməkçi montajçısı olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Natoçenni gündəlik həyatını Los-Anceles və Nyu-York şəhərləri arasında keçirir. Depressiyadan əziyyət çəkdiyini bildirmişdir.

Natoçenni öz pişiyinə Pikaçu adını vermişdir. Ölüm haqqında olan bir "Pokemon" seriyasından təsirlənərək həmkarı Liza Ortis ilə birlikdə xilas edilmiş ev heyvanlarına yeni yuva tapmaq üçün *"Voices for Fosters"* xeyriyyə təşkilatını qurmuşdur.

## Filmoqrafiya

### Anime

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Alpine

**Alpine**— 1955-ci ildə idman və yarış avtomobilləri istehsal edən fransız avtomobil istehsalçısıdır.

## Modelləri
### Minik avtomobilləri
* Alpine A110 (2017-)
* Alpine A290 (2024-)
* Alpine A390 (2025)


Image:2023 Renault Alpine A110 S.jpg|Alpine A110
Image:Alpine A290 - 11.jpg|Alpine A290


* Alpine A106 (1955-1961)
* Alpine A108 (1958-1965)
* Alpine A110 (1962-1977)
* Alpine A310 (1971-1984)
* Alpine GTA (1984-1991)
* Alpine A610 (1991-1995)


Image:Alpine A106.jpeg|Alpine A106
Image:Renault Alpine.jpg|Alpine A108
Image:1971 Alpine A110 Berlinette 1.3 Front.jpg|Alpine A110
Image:2015-08-30 10-50-34 fete-cabriolet-belfort.jpg|Alpine A310
Image:Alpine GTA Le Mans rouge impérial.jpg|Alpine GTA
Image:Alpine A610..0.jpg|Alpine A610


## Konsept-kar
* Renault Alpine A110-50 (2012)
* Alpine Vision Gran Turismo (2015)
* Alpine Vision (2016)
* Alpine Alpenglow (2022)
* Alpine A290_β (2023)
* Alpine A390_β (2024)


Festival automobile international 2013 - Concept Renault Alpine A110 50 - 003.jpg|Renault Alpine A110-50
Festival automobile international 2015 - Alpine Vision Gran Turismo - 013.jpg|Alpine Vision Gran Turismo
Alpine Vision Geneva Motor Show 2016.jpg|Alpine Vision
Mondial de l'auto Paris 2022 01.png|Alpine Alpenglow
Concept car Alpine A290 mod.jpg|Alpine A290_β
Alpine A390 β Concept - 02.jpg|Alpine A390_β


## İstinadlar
Silhet

**Silhet** () — Banqladeşin şimal-şərqində yerləşən və ölkənin ən önəmli şəhərlərindən biri. Şəhər, ölkənin Silhet rayonunun və Silhet divizionunun inzibati mərkəzi kimi xidmət edir. Silhet çaylarla əhatə olunmuş gözəl təbiəti, təpələri və çay tarlaları ilə tanınır. Əsasən çay sənayesi və kənd təsərrüfatı sahəsində inkişaf etmişdir.

Silhet həm də iqtisadi baxımdan Banqladeşin mühüm şəhərlərindən biridir, çünki burada çox sayda xaricdə yaşayan Banqladeşli, xüsusilə Britaniyada yaşayan Banqladeşli icması öz doğma şəhərinə sərmayə qoyur. Bu xarici sərmayələr şəhərin infrastrukturunu və iqtisadi inkişafını artırır.

Şəhərin əhalisinin böyük hissəsi müsəlmandır və burada bir çox məscid, məzar və dini məkanlar mövcuddur. Silhet, xüsusilə məşhur sufi alimləri və müqəddəsləri ilə əlaqədar olduğuna görə, dini turizm baxımından da əhəmiyyətlidir.

Silhetin təbiəti, mədəni irsi və səmimi insanları buranı həm daxili, həm də xarici turistlər üçün cəlbedici edir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Amman, İordaniya
*  London, Böyük Britaniya
*  Marilebon, Böyük Britaniya
*  Tauer-Hemlets, Böyük Britaniya
*  Roçdeyl, Böyük Britaniya
*  Konya, Türkiyə
*  Messina, İtaliya
*  Çittaqonq, Banqladeş

## İstinadlar
Ödəmə qabiliyyəti

**Ödəmə qabiliyyəti** () — bir şəxsin və ya təşkilatın öz borclarını vaxtında və tam olaraq ödəmə imkanını ifadə edir. Bu qabiliyyət borclunun maliyyə sağlamlığının əsas göstəricilərindən biridir və banklar, kredit təşkilatları və digər maliyyə qurumları tərəfindən kreditlərin və ya borcların verilməsi qərarında mühüm rol oynayır.

Maliyyə qurumları ödəmə qabiliyyətini dəyərləndirərkən, kredit vermək və ya kredit şərtlərini müəyyənləşdirmək üçün bu amilləri və riskləri nəzərə alır.

## Əsas göstəriciləri
Ödəmə qabiliyyətinin qiymətləndirilməsi üçün bir neçə əsas göstərici nəzərə alınır:

# Likvidlik — borclunun tezliklə pula çevrilə bilən aktivlərinin həcmini göstərir. Yüksək likvidlik borcun ödənilməsində daha çox təminat yaradır.
# Gəlir — şəxsin və ya şirkətin sabit gəlir mənbələrinin olması ödəmə qabiliyyətini gücləndirir. Aylıq gəlir borcları ödəmək üçün kifayət qədərdirsə, ödəmə qabiliyyəti yüksək sayılır.
# Xərclərin və borcların idarə olunması — borclunun mövcud xərclərini və borc öhdəliklərini nəzarətdə saxlama qabiliyyəti, gələcəkdə borcu ödəmə qabiliyyətinə müsbət təsir edir.
# Borcluluq dərəcəsi () — borclunun ümumi borcunun gəlirə nisbəti ödəmə qabiliyyətinin qiymətləndirilməsində mühüm göstəricidir. Yüksək borcluluq dərəcəsi risk olaraq qiymətləndirilir.
# Maliyyə tarixi və kredit reytinqi — şəxsin və ya şirkətin əvvəlki borclarını ödəmə tarixi, həmçinin kredit reytinqi onların ödəmə qabiliyyəti haqqında məlumat verir.

## Ödəmə qabiliyyəti nisbəti
Müəssisənin ödəmə qabiliyyəti müəyyən bir tarixə müəssisənin sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün cəlb etdiyi mövcud və potensial maliyyə resurslarını nəzərə alan və növbəti dövr üçün onun maliyyə sabitliyi/qeyri-sabitlik dərəcəsini göstərən ödəmə qabiliyyəti əmsalı hesablaşma müddəti ilə müəyyən edilir. Ödəniş qabiliyyəti əmsalı cari aktivlərin (cari hesabdakı pul vəsaitləri, akkreditivlər, hazır məhsullar, onlayn mallar, bank və digər kreditlər, debitor borcları (mübahisəli və uğursuz olanlar istisna olmaqla), göndərilmiş mallar üzrə borc) məbləğinin nisbətinə bərabərdir. ) cari öhdəliklərin məbləğinə (ödəniş işçiləri və işçiləri üçün borc, sosial sığorta ödənişləri, cari vergi ödənişləri, kreditlər üzrə ödənişlər) mallar, xüsusi kredit hesabı üzrə banklara olan borcların ödənilməsi, məqsədli kreditlər və ehtiyaclar üçün kreditlər, müəssisənin cari ödənişləri).

## İstinadlar
Aktivin qiymətləndirilməsi

**Aktivin qiymətləndirilməsi** () — bir aktivin (məsələn, daşınmaz əmlak, avadanlıq, şirkət hissəsi, patent və s.) mövcud bazar dəyərini və ya ədalətli dəyərini müəyyən etmək prosesidir. Qiymətləndirmə, investisiya qərarları, mühasibat uçotu, kredit təminatı və ya satma, alma və birləşmə proseslərində əhəmiyyətli rol oynayır.

Aktivin qiymətləndirilməsi, əsasən maliyyə və mühasibat sahələrində, həmçinin hüquqi və vergi məsələlərində vacibdir. Bu prosesin dəqiq və obyektiv aparılması şirkətin və ya aktiv sahibinin düzgün maliyyə qərarları verməsinə və aktivin dəyərini səmərəli şəkildə idarə etməsinə kömək edir.

## Əsas metodları
Aktivlərin qiymətləndirilməsi bir neçə əsas metodla həyata keçirilir:

# Bazar yanaşması ()
#* Bu yanaşma aktivin dəyərini oxşar aktivlərin bazar qiymətləri əsasında təyin edir. Aktivin bazarda nə qədərə satıla biləcəyini öyrənmək üçün müqayisə edilə bilən əmlak, avadanlıq və ya biznes nümunələri araşdırılır.
#* Məsələn, əmlakın qiymətləndirilməsi zamanı eyni bölgədə oxşar ölçü və xüsusiyyətlərə malik əmlakların satış qiymətləri ilə müqayisə aparılır.
# Dəyər yanaşması ()
#* Bu yanaşmaya əsasən, aktivin cari dəyəri onun yenidən qurulma və ya bərpa olunma dəyəri əsasında müəyyən edilir. Aktivin əvəzedilmə xərcləri, həmçinin köhnəlmə (aşınma) və amortizasiya nəzərə alınır.
#* Xüsusilə bina və avadanlıqların dəyərini təyin etmək üçün istifadə olunur.
# Gəlir yanaşması ()
#* Bu yanaşma aktivin gəlir gətirmə qabiliyyətinə əsaslanır. Aktivdən gözlənilən gəlir proqnozlaşdırılır və həmin gəlir indiki dəyərə endirilir.
#* Şirkətlərin, investisiya layihələrinin və ya kirayə obyektlərinin qiymətləndirilməsində geniş istifadə olunur.
#**Əsasən iki metod tətbiq edilir:
#*** Diskontlaşdırılmış pul axını (DCF) — gələcək pul axınları proqnozlaşdırılır və indiki dəyərinə endirilir.
#*** Kapitalizasiyanın dərəcəsi () — aktivdən əldə edilən xalis gəlir kapitalizasiya dərəcəsinə bölünərək qiymətləndirilir.
# Aktivlərin idarəedilməsi və real dəyər təhlili
#* Bəzi hallarda aktivlərin həqiqi dəyərini müəyyən etmək üçün maliyyə təhlilləri və ekspertiza da tətbiq edilir. Bazardakı dalğalanmalar, sektordakı risklər və gözlənilən gəlir axını nəzərə alınır.

## İstinadlar
Elektron dərslik

**Elektron dərslik** və ya (*e-dərslik*) — tədris prosesini dəstəkləmək üçün rəqəmsal formatda hazırlanmış tədris materialıdır. Elektron dərsliklər ənənəvi dərsliklərə alternativ olaraq geniş məzmun, interaktiv elementlər və multimedia imkanları ilə zənginləşdirilir.  Bu dərsliklər təhsil prosesində müəllimlər və tələbələr üçün daha səmərəli və əlçatan bir öyrənmə mühiti yaradır.

Elektron dərsliklər tədris prosesinin modernləşdirilməsinə, tələbələrin daha dərindən öyrənməsinə və təhsilin daha əlçatan olmasına şərait yaradır. Müasir dövrdə bir çox ölkə, o cümlədən Azərbaycan, tədris proqramında elektron dərsliklərin tətbiqini artırmağa yönəlmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Elektron dərsliyin xüsusiyyətləri:

# *Rəqəmsal məzmun* — elektron dərsliklər mətn, şəkil, video, səs yazıları və interaktiv qrafiklər kimi rəqəmsal elementlərdən ibarətdir. Bu, dərsliyin daha maraqlı və məlumatlandırıcı olmasına kömək edir.
# *İnteraktiv funksiyalar* — e-dərsliklərə testlər, suallar, tapşırıqlar, sözlük və söz axtarışı kimi interaktiv funksiyalar əlavə edilir. Bu, tələbələrin dərs materialını daha yaxşı mənimsəməsinə və dərslərlə fəal məşğul olmasına imkan verir.
# *Daşınma və əlçatanlıq* — elektron dərsliklər müxtəlif cihazlarda – kompüterlər, planşetlər, telefonlar üzərindən istifadə edilə bilər. Bu, tələbələr üçün dərsliklərə hər zaman və hər yerdə əlçatanlıq yaradır.
# *Axtarış və geri qayıtma imkanı* — elektron dərsliklərdə tələbələr tez bir zamanda müəyyən mövzuları və ya sözləri axtarıb tapa bilirlər. Əlavə olaraq, bu dərsliklərdə əvvəlki mövzulara geri qayıtmaq və məlumatları yenidən nəzərdən keçirmək daha asandır.
# *Ətraf mühitə təsirinin azaldılması* —  elektron dərsliklər kağız israfını azaldır və ekoloji cəhətdən daha davamlıdır. 
# *Yenilənə bilən məzmun* — rəqəmsal dərsliklər tədris proqramında dəyişikliklər olduqda və ya yeni məlumatlar əlavə etmək lazım gəldikdə tez bir zamanda yenilənə bilər.

## Nəticələr
Bir çox hökumətlər və məktəb rayonları rəqəmsal dərsliklərə böyük sərmayə qoysalar da, qəbul ləng gedir. Bowker Market Research-ə görə, kollec tələbələrinin yalnız 3%-i 2013-cü ilin yaz semestrində əsas kurs materialı kimi rəqəmsal dərslikdən istifadə edirdi. Çoxsaylı araşdırmalarda tələbələrin, yeniyetmələrin və uşaqların böyük əksəriyyəti çap kitablarına üstünlük verməkdə davam edir. Bundan əlavə, rəqəmsal dərsliklərin öyrənmə, idrak və yadda saxlamağa necə təsir etdiyinə dair ziddiyyətli sübutlar mövcuddur. Bununla belə, tələbələr getdikcə daha çox rəqəmsal dərsliklərdən istifadə edirlər və ilkin tədqiqatlar göstərir ki, tələbə performansı rəqəmsal və ya çap mətnləri ilə işləməsindən asılı olmayaraq təxminən eynidir.

## İstinadlar
Françesko Melzi

**Françesko Melzi** (; ) —  italyan rəssam və Leonardo da Vinçinin şagirdləri arasında yaxınlığı ilə seçilən, köməkçisi və varisi kimi tanınan incəsənət xadimidir. Melzi zəngin Milan ailəsindən gəldiyi üçün usta rəssam Leonardo ilə birlikdə İtaliyanın tanınmış dairələrində hərəkət edirdi.

Françesko Melzi, Leonardonun fikirlərini, tədqiqatlarını və sənət yaradıcılığını yaymaqla onun irsini qorumağa çalışmışdır və Leonardo da Vinçi kimi bir dahinin ölməzliyinə xidmət etmişdir.

## Həyatı
Françeskonun atası mühəndis və XII Lüdovikin ordusunda kapitan idi. Melzi gənc yaşlarında Leonardo da Vinçinin yanında işləməyə başlamış və onun sadiq tələbəsi olmuşdur. Leonardo, Melzini yalnız şagird olaraq deyil, həm də şəxsi katib və köməkçi kimi görürdü. Melzi rəssamın yaradıcılıq proseslərini yaxından izləyib öyrənmiş və onun ən mühüm əsərlərinin hazırlanmasında, o cümlədən texniki təcrübələrində iştirak etmişdir.

## Yaradıcılığı
Melzinin yaradıcılığı, demək olar ki, tamamilə Leonardoya olan bağlılığı ilə məhdudlaşır. O, Leonardonun tərzini və texnikasını mənimsəsə də, öz əsərləri ilə böyük şöhrət qazana bilməmişdir. Səbəbi isə onun öz yaradıcılığına fokuslanmaqdan daha çox Leonardonun əsərlərinə diqqət yetirməsi ilə əlaqədardır. Bu miras onun ölümündən sonra Leonardonun işlərinin qorunmasına və yayılmasına böyük təsir göstərdi.

Leonardonun varisi məşhur olaraq İtaliyaya qayıtdıqdan sonra və hersoq Alfonso d'Este sarayına dəvət aldı. Zəngin bir insan olan Melzi çox rəsm çəkmirdi. Leonardonun işi ilə çox az əlaqəsi olan və daha çox Rafaelin Roma məktəbini xatırladan "Tutuquşu ilə gəncin portreti" adlı əsərin müəllifliyi mübahisəli hesab olunur.


Melzi - Vertumnus and Pomona.jpg|Vertumn və Pomona. 1518—1522. Şəkil qalereyası. Berlin
Melzi portrait.jpg|Tutuquşu ilə gəncin portreti. Təx. 1525. Milan
Francesco Melzi 002a.jpg|Kolombina. təx.1520. Ermitaj. Sankt-Peterburq


## Leonardonun varisi və onun əsərlərinin qoruyucusu
Leonardo 1519-cu ildə vəfat etdikdə öz əlyazmalarını, elmi araşdırmalarını və qeydlərini Melziyə miras qoymuşdur.  Melzi, Leonardonun "*Codex Atlanticus*" kimi əlyazmalarını qorumuş və onları sonradan bərpa üçün təşkil etmişdir. Onun bu səyləri Leonardonun elmi və bədii irsinin gələcək nəsillərə ötürülməsində mühüm rol oynadı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*  contains material on Melzi (see index) (fully available online as PDF).
Davranış strategiyası

**Davranış strategiyası** () — iqtisadi subyektlərin (fərdlər, şirkətlər, dövlətlər və s.) mövcud şərtlərə və bazar mühitinə uyğun şəkildə qərar qəbul etmə modellərini və hərəkət metodlarını müəyyən edən planlı yanaşmadır. Bu strategiya, iqtisadi məqsədlərə çatmaq üçün istifadə olunan davranış qaydalarını, rasionallıq və emosional reaksiyalar kimi amilləri nəzərə alır.

## Əsas istiqamətləri
İqtisadiyyatda davranış strategiyasının əsas istiqamətləri mövcuddur.

### İstehlakçı davranışının təhlili
İqtisadi subyektlər istehlakçıların qərarlarına təsir edən amilləri başa düşmək üçün davranış strategiyalarını hazırlayır. Psixoloji amillər, sosial normlar, adətlər, və fərdi motivlər istehlakçıların alış-veriş vərdişlərinə təsir edir. Bu strategiyalar vasitəsilə şirkətlər müştərilərin davranışlarını qabaqcadan təxmin edə bilir və məhsul strategiyalarını buna uyğun qurur.

### Qiymətlərin formalaşdırılması
Davranış iqtisadiyyatında qiymətlərin formalaşdırılması ilə bağlı strategiyalar əsas rola malikdir. Məsələn, bir məhsul üçün endirim təklif etmək və ya rəqiblərdən fərqli qiymət seqmentində yer almaq, istehlakçı davranışını təsir edə bilər. Bəzən istehlakçılar məhsul və ya xidmətin qiymətindən çox, onun dəyəri və təklif etdiyi "emosional fayda" ilə əlaqədar qərarlar qəbul edirlər.

### Rasional və qeyri-rasional davranışın nəzərə alınması
Davranış iqtisadiyyatı, insanların hər zaman rasionallığa uyğun qərar vermədiklərini göstərir. Emosiyalar, vərdişlər və təsir altında qalma halları qərar qəbul etmədə mühüm rol oynayır. Davranış strategiyası bu amilləri nəzərə alaraq daha düzgün proqnozlar verməyə və uyğun fəaliyyət strategiyaları hazırlamağa kömək edir.

### Risk və qeyri-müəyyənlik şəraitində qərar
Davranış iqtisadiyyatı göstərir ki, insanlar risk və qeyri-müəyyənliklə üzləşdikdə qeyri-rasional davranışlara meylli ola bilərlər. Məsələn, investisiya qərarları verilərkən iqtisadi subyektlər bəzən əsl dəyəri deyil, şəxsi qorxularını və gözləntilərini nəzərə alırlar. Bu da strategiyanın risklərin düzgün qiymətləndirilməsi və idarə olunması istiqamətində qurulmasını tələb edir.

### Uzunmüddətli münasibətlər və etibarın qurulması
İqtisadi davranış strategiyası, uzunmüddətli münasibətlərin, yəni şirkət-müştəri, işçi-işəgötürən, dövlət-vətəndaş münasibətlərinin qorunması və inkişafı üçün də vacibdir. Məsələn, müştərilərin brendə olan etibarı davranış strategiyasına əsaslanaraq artırılır və uzunmüddətli əlaqələr formalaşdırılır.

Beləliklə, iqtisadiyyatda davranış strategiyası, ənənəvi iqtisadi modellərdən fərqli olaraq daha kompleks insan davranışlarını və qərar qəbuletmə proseslərini nəzərə alaraq təşkil olunur. Bu strategiyalar iqtisadi qərarların daha effektiv, real və çevik olmasını təmin edir.

## İstinadlar
Dey Kin

**Dey Kin** () və ya əsl adı ilə **Qunard Hyerştedt** (; ) — ABŞ yazıçısı, dramaturqu, aktyoru, detektiv romanların müəllifi.

## Həyatı
Gələcək yaradıcılıq karyerasına repertuar teatrında aktyor kimi başlamışdır. Orada da pyeslər yazmasına baxmayaraq, uğur qazanmamışdı. Sonradan dramla məşğul olmaq qərarına gəlmiş və radio üçün "sabun operaları" yazmağa başlamışdır. Dey Kin 1930-cu illərdə "Little Ennie" radioverilişinin əsas yazıçısı kimi çalışırdı. O, 1940-cı illərdən detektiv romanlar yazmağa başlamışdır. O, yazılarını jurnallarda nəşr etdirirdi, əsərləri "Qara maska" və "Bir qəpiklik detektiv" silsilələrində çap olunurxu. 1940-cı illərin sonlarında daha yaxşı həyat axtarışında olan Kin Floridanın o vaxtkı seyrək məskunlaşmış qərb sahilinə köçmüş və burada oxşar romanları yazmağa davam etmişdir. 1960-cı illərdə detektiv hekayələrdən uzaqlaşaraq "əsas" romanlar yazmışdır. Dey Kin 1969-cu ildə Şimali Hollivudda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Maykl Azerrad

**Maykl Azerrad** (; ) — ABŞ yazıçısı, jurnalisti, redaktoru və musiqiçisi. Kolumbiya Universitetinin məzunu olan o, "*[[Spin (jurnal)|Spin]]*", "*[[Rolling Stone]]*" və "*[[The New York Times]]*" üçün yazılar yazmışdır. O, "Olduğun kimi gəl: Nirvana hekayəsi" kitabının müəllifidir. Bu, "*[[Q (jurnal)|Q]]*" jurnalı tərəfindən "Bütün zamanların 50 ən böyük rok bioqrafiyaları"ndan biri seçilmişdir. Onun 2001-ci ildə nəşr olunan kitabı "Musiqi qrupumuz sizin həyatınız ola bilər" populyar indi musiqi qrupları haqqında qısa esselər toplusudur və eyni zamanda tənqidi rəğbət qazanmışdır.

## Həyatı
Azerrad Nyu-Yorkda böyümüşdür. O, 1983-cü ildə Kolumbiya Universitetində bakalavr dərəcəsi almışdır. Onun atası NBC-də bədii rəhbər, anası isə San-Fransiskoda kompüter konsaltinq firmasında incəsənət və texnologiya üzrə baş məsləhətçi olmuşdur. Kolumbiyada olduğu illərdə birlikdə həvəskar musiqi qrupda ifa etdiyi klaviatura virtuozu Mark Kapellenin (sonralar "American Music Club" qrupunun üzvü) otaq yoldaşı idi. 21 may 1988-ci ildə Culiya Barnett ilə evlənmişdir.

## İstinadlar
Aleksey Zimin

**Aleksey Aleksandrooviç Zimin** (; ) — rus jurnalist, teleaparıcı, və aşpaz.

## Həyatı
13 dekabr 1971-ci ildə Dubnada dünyaya gəlib. 5 yaşından kulinariya ilə maraqlanmağa başlayıb. Bir çox jurnalların baş redaktoru olub. NTV kanalında yayımlanan "Aleksey Ziminlə yemək hazırlayırıq" şousunun aparıcısı olub. 13 noyabr 2024-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Marko Anqulo

**Marko Antonio Anqulo Solorzano** (; ) — ekvadorlu peşəkar futbolçu. Ekvador millisində 2 oyunda çıxış edib.

## Həyatı
2022-ci ilin noyabrında Anqulo Ekvador millisinə çağırılıb. O, 12 noyabr 2022-ci ildə İraqla oyunda əvəzedici kimi meydana çıxıb.

7 oktyabr 2024-cü ildə avtomobil qəzasına düşdü. Nəticədə kəllə beyin travması aldı. 11 noyabr tarixində xəstəxanada vəfat edib.

## İstinadlar
Yamamoto Senci

– Yaponiya bioloqu və aktivisti. Təkamül nəzəriyyəsinə əsaslanan sosializmi müdafiə etmiş, doğuma nəzarət hərəkatının fəalı olmuşdur.

## Həyatı
Yamamoto Senci 1889-cu ildə Yaponiyanın Kioto şəhərində doğulmuşdur. Kanadada işləmiş və təhsil almış, xristianlığı qəbul etmişdir. 1911-ci ildə Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Tokio Universitetində zoologiya üzrə elmi dərəcə əldə etmiş, Kioto və Doşişa universitetlərində mühazirələr verməyə başlamışdır.

1922-ci ildə Kiotoda Albert Eynşteyn ilə görüşmüşdür. 1922-ci ildə Yaponiyaya qonaq gələn Marqaret Senqerdən təsirlənərək doğuma nəzarət hərəkatının aktiv iştirakçısına çevrilmişdir. 1925-ci ildə baş verən Kioto Universiteti Qakuren insidentindən sonra müəllimlik vəzifələrindən uzaqlaşdırılmışdır. Sosializmə meyil etmiş və kommunist olmuşdur. Kiotoda işçilər üçün nəzərdə tutulmuş kiçik məktəbə rəhbərlik etmişdir.

1928-ci ildə Fəhlə-İşçi Partiyasının nümayəndəsi kimi Yaponiya parlamentinə seçilmişdir. Partiyanın bağlanmasından sonra parlamentdə fəaliyyət göstərməyə davam etmişdir. O, təxribatla məşğul olanlara ölüm cəzası vermək barədə Sülhün Mühafizəsi Qanununda təklif olunan dəyişikliyə qarşı olmuşdur. Yaponiya hökumətinin Çin siyasətini tənqid etmişdir. Dəyişikliyin qəbul olunduğu gün Tokionun Kanda bölgəsində yerləşən hoteldə sağçı sui-qəsdçi tərəfindən bıçaqlanaraq öldürülmüşdür.

## Elmi töhfələri
Yamamoto Senci Tokio Universitetində oxuyarkən biologiya islahat dərnəyi yaratmışdır. Yaponiyada cinsi təhsilin qabaqcıllarından olan Yamamoto 1920-ci ildə Doşişa Universitetində "İnsan həyatının biologiyası" adı altında cinsi təhsil haqqında mühazirələr vermişdir. Kişilərin cinsi davranışı haqqında statistiki araşdırma aparmış və 1923-cü ildə nəticələrini yayımlamışdır.

Yamamoto təkamül nəzəriyyəsinin müdafiəçisi olmuş, darvinizmlə sosializmi uzlaşdırmağa çalışmışdır. 1922-ci ildə alman fizioloq Georq Fridrix Nikolainin "Müharibə biologiyası" əsərini yapon dilinə tərcümə etmişdir. 1927-ci ildə Kioto-Osaka regionunda yaşayan işçilər üçün  adlı elmi kitab yazmışdır. Əsərdə Oka Asacironun darvinizmini tənqid etmişdir. O, təkamül nəzəriyyəsinin işçilərin dünyada tutduqları yeri başa düşmək üçün vacib olduğunu bildirmiş, "biologiyanı öyrənən şəxs marksist dialektik materializmi də qəbul edəcək" demişdir. İşçi təbəqənin rahat başa düşməsi üçün elmi terminlərin istifadəsindən qaçınmışdır. "Elektrik maşınının təkamülü" əsərində maşını heyvanla müqayisə etmiş və onun təkamülünün əmək şəraiti uğrunda mübarizə aparan işçilər tərəfindən formalaşdığını demişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Theriimorpha

**Tüklü mamont** — 1796-cı ildə Corc kuvier tərəfindən filin nəsli tükənmişdi.

## İstinadlar
Təklif qiyməti

**Təklif qiyməti** () — birjada və ya digər maliyyə bazarlarında alıcıların müəyyən bir aktiv üçün ödəməyə hazır olduğu ən yüksək qiyməti bildirir. Bu termin maliyyə bazarlarında və tender proseslərində geniş istifadə olunur və qiymətlərin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Təklif qiyməti bazarda tələb və təkliflə müəyyən edilir və bazarın dinamikasına təsir edən əsas faktorlardan biridir.

## Haqqında
İki əsas kontekstdə "təklif qiyməti"ni izah etmək olar:

### Maliyyə bazarlarında
Təklif qiyməti — birja və digər bazarlarda alıcının müəyyən bir qiymətli kağız, əmtəə və ya valyuta üçün ödəməyə hazır olduğu maksimum qiymətdir. Satış qiyməti () ilə birlikdə bu qiymətlər arasında fərq () alış-satış xərclərini göstərir. Təklif qiyməti yüksək olduqda, tələb artır və həmin aktivi almaq istəyənlər çox olur.

### Tender və auksionlarda
Təklif qiyməti — tender və auksion proseslərində iştirakçıların müəyyən bir layihə və ya məhsul üçün təklif etdiyi qiymətdir. Tenderlərdə ən uyğun təklif (ən aşağı qiymət və ya ən yüksək keyfiyyət) seçilir, auksionlarda isə adətən ən yüksək təklif verən şəxs qalib olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Securities and Exchange Commission definition of "bid price"
Diriyyə

**Diriyyə** () —  Səudiyyə Ərəbistanında şəhər. 1744-1818-ci illərdə Ər-Riyadın şimal-qərbində yerləşən Diriyyə şəhərinin mərkəzi, ilk Səud sülaləsinin paytaxtı və əsas iqamətgahı olmuşdur. 1818-ci ildə Kavalalı İbrahim Paşa tərəfindən dağıdılmışdır.

## Həmçinin bax
* Diriyyə əmirliyi
* Üyeynə

## İstinadlar
Butstrep (maliyyə)

Maliyyədə **butstrep** () termini əsasən gələcəkdəki pul axınlarının və faiz dərəcələrinin qiymətləndirilməsində istifadə olunan bir texnikadır. Butstrep metodu ilə mürəkkəb faiz dərəcələrini tək dövr faiz dərəcələrinə parçalamaq mümkün olur ki, bu da gələcək pul axınlarının diskont edilməsi üçün zəruridir.

Bu texnika xüsusilə faiz dərəcəsi əyrilərinin hesablanmasında geniş istifadə olunur. Faiz dərəcəsi əyrisi () müxtəlif vaxt intervalları üzrə faiz dərəcələrinin təyin edilməsində istifadə edilir və bu əyri gələcəkdəki faiz dərəcələrini proqnozlaşdırmağa kömək edir.

## Butstrep metodu
*Butstrep metodu* faiz dərəcəsi əyrisini hesablamaq üçün addım-addım işlənən bir texnikadır və gələcək dövrlər üzrə sıfır kupon () dərəcələrinin hesablanmasını təmin edir.  Faiz dərəcəsi əyrisini qurmaq üçün adətən müxtəlif müddətli istiqrazlar və ya gələcək pul axınları istifadə edilir.

### 1-ci addım
*Məlumat toplama* — əvvəlcə müxtəlif müddətli (məsələn, 6 aylıq, 1 illik, 2 illik və s.) istiqrazların kupon dərəcələrini və gələcək pul axınlarını tapmaq lazımdır. Burada əsas məqsəd hər bir istiqrazın gələcək pul axınlarını istifadə edərək sıfır kupon dərəcəsini hesablamaqdır.

### 2-ci addım
*Ən qısa müddətli istiqraz diskontasiyası* — ən qısa müddətli istiqrazla başlayaraq (məsələn, 6 aylıq istiqraz) və onun sıfır kupon dərəcəsini tapmaq mümkündür. Bu, sadəcə istiqrazın gələcəkdə ödəyəcəyi pul məbləğini nominal dəyərinə uyğun diskontasiya etməklə hesablanır.

Bu dərəcə faiz dərəcəsi əyrisinin ilk nöqtəsidir.

### 3-cü addım
Növbəti istiqrazlar üçün diskont dərəcələrini hesablamaq üçün əvvəlki dövr üçün tapılmış dərəcələrdən istifadə olunur. Məsələn, 1 illik istiqraz üçün:

* İstiqrazın kupon dərəcəsini və gələcək pul axınlarını nəzərə almaq lazımdır.
* Pul axınlarını diskontasiya etmək üçün əvvəlki dövrlər üçün hesabladığınız faiz dərəcələrindən istifadə etmək.
* Son dövrdə, nominal dəyəri bərabərləşdirmək üçün cari faiz dərəcəsini həll etmək.

Nümunə: 1 illik istiqrazın 6 aylıq və 12 aylıq pul axınlarını və qiymətini istifadə edərək sıfır kupon dərəcəsini tapmaq olar:

Bu tənlikdə, qiymət verilən istiqrazın indiki qiymətidir və yalnız 𝑟12𝑎𝑦𝑙ı𝑞 naməlum qalır, onu həll etməklə 12 aylıq sıfır kupon dərəcəsini tapa mümkündür.

### 4-cü addım
Bu prosesi digər istiqrazlar üçün də tətbiq edərək hər bir müddət üzrə sıfır kupon faiz dərəcəsini tapmaq və faiz dərəcəsi əyrisini tamamlamaq üçün addım-addım davam etmək lazımdır.

;Misal 
* Əgər əlində 6 aylıq və 1 illik istiqrazlar varsa:
* 6 aylıq faiz dərəcəsini diskontasiya ilə tapmaq.
* Sonra 1 illik istiqrazın dərəcəsini tapmaq üçün 6 aylıq dərəcədən istifadə etmək.

Beləliklə, butstrep metodu 4 addımla müxtəlif müddətlər üzrə faiz dərəcələrini taparaq əyrini yaradır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Excel Bootstrapper, janroman.dhis.org
*Bootstrapping Step-By-Step, bus.umich.edu
Üyeynə

**Üyeynə** () — Səudiyyə Ərəbistanının mərkəzində, Ər-Riyad əyalətinin 30 kilometr şimal-qərbində yerləşən kənd. Üyeynə Məhəmməd ibn Əbdülvahhabın doğulduğu yer olmuş və sakinləri də onun tərəfdarları olmuşlar.

## Həmçinin bax
* Nəcd
* Diriyyə

## İstinadlar
Mayk Flanaqan

**Mayk Flanaqan** (; ) — İsrail silahlı qüvvələrinin formalaşmasına kömək edən Britaniya Ordusunun irlandiya əsilli əsgəri. O, Fələstindəki İngilis Ordusunun ən məşhur fərarilərindən biri hesab olunur.

## Həyatı
İrlandiyanın Mayo qraflığının Foxford şəhərində anadan olub. 16 yaşında Britaniya Ordusuna qoşuldu və İkinci Dünya müharibəsində iştirak edib.
1948-ci ildə Britaniya ordusu tərkibində Fələstində üç il xidmət edib. 1948-ci ildə Britaniya mandatının sonlarına doğru o Haqana agenti ilə əlaqəyə keçdi. Bundan sonra Britaniya ordusunun evakusiyua olunan tanklarını oğurlamaq üçün bir missiyada iştirak etməyə razı oldu. Mayka və yoldaşlarına pul veriləcəyi və İsraildə yeni həyata başlamağa icazə veriləcəyi vəd edilmişdi. 29 iyun 1948-ci ildə Flanaqan və MakDonald iki İngilis Kromvell tankını oğurlayaraq Tel-Əvivdəki İsrail qüvvələrinə çatdırdılar. Həmin tanklar hal-hazırda Latrundakı muzeydə nümayiş olunur.

Flanaqan daha sonra İsraildə məskunlaşdı, yəhudiliyi qəbul etdi, ibranicə Maykl Peleq adını aldı və həqiqi xidmətdə tanış olduğu əsgər yoldaşı Rut Levi ilə evləndi.

Flanaqan 1956-cı il Sinay müharibəsində, 1967-ci il Altı Günlük Müharibədə və 1973-cü ildə Yom Kippur müharibəsində ehtiyatda olan əsgər kimi xidmət etmişdir.

İsrail Müdafiə Qüvvələrindən təqaüdə çıxdıqdan və həyat yoldaşının ölümündən sonra o, İrlandiya və Kanadaya səfər edib. Torontoda olarkən o, 1948-ci ildə İsrail ordusunda xidmət etdiyi kanadalı könüllünün dul arvadı Şirli Svartsla tanış oldu. Daha sonra onunla evləndi və həyatının qalan hissəsini Kanadada yaşadı.

26 yanvar 2014-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Faiz dərəcəsi əyrisi

**Faiz dərəcəsi əyrisi** () — müəyyən bir dövr ərzində müxtəlif müddətli istiqrazların faiz dərəcələrini göstərən qrafikdir. Bu əyri maliyyə bazarlarında və iqtisadiyyatda əhəmiyyətli göstəricilərdən biridir, çünki gələcək faiz dərəcələri, iqtisadi gözləntilər və pul siyasəti haqqında məlumat verir. Əyri adətən dövlət istiqrazlarının faiz dərəcələrinə əsaslanır, çünki bu istiqrazlar ən etibarlı aktivlərdən hesab edilir.

## Əsas faiz dərəcəsi əyrisi növləri
# Normal faiz dərəcəsi əyrisi (yüksələn əyri)
#* Ənənəvi olaraq faiz dərəcəsi əyrisi bu formaya malikdir.
#* Qısa müddətli istiqrazların faiz dərəcəsi aşağı, uzun müddətli istiqrazların faiz dərəcəsi isə yüksəkdir.
#* Bu vəziyyət iqtisadiyyatın sağlam və böyümə gözləntiləri ilə əlaqəli olduğunu göstərir. İnvestorlar uzunmüddətli istiqrazlara daha çox məbləğ qoyurlar, çünki gələcəkdə iqtisadi inkişafdan daha çox gəlir gözləyirlər.
#Meylli faiz dərəcəsi əyrisi (düz əyri)
#*Bütün müddətlər üzrə faiz dərəcələri təxminən eynidir.
#*Bu, bazarda qeyri-müəyyənlik və ya iqtisadiyyatda stabil bir dönəm yaşandığını göstərə bilər.
#*İnvestorlar üçün qısa və uzun müddətli istiqrazlar arasında böyük bir fərq olmadığı üçün iqtisadi böyümə barədə qarışıq gözləntilər olur.
#Tərs faiz dərəcəsi əyrisi (enən əyri)
#*Uzun müddətli faiz dərəcələri qısa müddətli dərəcələrdən aşağıdır.
#*Bu, adətən iqtisadi resessiya (böhran) ilə əlaqələndirilir, çünki investorlar yaxın gələcəkdə iqtisadi zəiflik gözləyir və riskdən qaçaraq uzunmüddətli istiqrazlara yönəlir.
#*Tərs faiz dərəcəsi əyrisi iqtisadi çətinliklərin öncədən xəbərdarlığını verən bir göstərici kimi də qəbul edilir.
#Dəyişkən və ya bucaqlı əyri
#*Bu tip əyri müxtəlif dövrlər üzrə dəyişən faiz dərəcələrini göstərir və birbaşa iqtisadiyyatda qeyri-müəyyən şəraitdən və ya pul siyasətindəki dəyişikliklərdən təsirlənir.

## Faiz dərəcəsi əyrisinin əhəmiyyəti
Faiz dərəcəsi əyrisi bazar iştirakçıları və iqtisadçılar üçün bir neçə əsas səbəbə görə mühümdür:

* İqtisadi gözləntilər — əyri iqtisadiyyatda gözlənilən böyümə və ya resessiya haqqında siqnallar verir. Normal əyri iqtisadi inkişafın, tərs əyri isə yaxın gələcəkdə iqtisadi zəifliyin olacağını göstərə bilər.
* Pul siyasəti — mərkəzi banklar faiz dərəcəsi əyrisini analiz edərək pul siyasətini tənzimləyir. Məsələn, tərs əyri mərkəzi banklara faiz dərəcələrini aşağı salmaq üçün siqnal ola bilər.
* Kredit qiymətlənməsi — kreditlərin və maliyyə məhsullarının qiymətlənməsi faiz dərəcəsi əyrisinə əsaslanır. Uzunmüddətli kreditlərin faiz dərəcələri əyri üzrə müəyyən edilir.

Faiz dərəcəsi əyrisi maliyyə bazarlarının dinamikasını anlamada mühüm vasitədir və bir çox investorlar, maliyyə analitikləri və dövlət qurumları tərəfindən yaxından izlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Euro area yield curves – European Central Bank website
*Dynamic Yield Curve – This chart shows the relationship between interest rates and stocks over time.
*
* Yield curve: 10-Year Treasury Constant Maturity Minus 2-Year Treasury Constant Maturity, daily since June 1976, via FRED