open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Homininlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan tribası.

Hominini (hominid), homo cinsinin və pan cinsinin iki növünü (adi şimpanze və bonobo), əcdadlarını və ortaq əcdadlarının nəsli kəsilmiş soylarını özündə birləşdirən yarımfəsilə homininae qrupudur. Bu qrupun üzvlərinə homininilər deyilir. Hominina alt qrupuna Homo cinsinə yaxın insan növləri və qohumları daxil olsa da, şimpanze daxil deyildir.

DNT analizi nəticəsində; Şimpanze (pan) və homo növlərinin dörd milyon ildən çox davam edən bir növləşmə müddətindən sonra 5.4 ilə 6.3 milyon il əvvəl ayrıldığı müəyyən edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dərbənd əyaləti

**Dərbənd əyaləti** — Osmanlı İmperiyası tərkibində Cənubi Qafqazda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Dərbənd şəhəri idi. 

## Dərbənd əyaləti (1578-1607)

Dərbənd əyaləti isə 8 sancaqlığa bölünmüşdü: Dəmirqapı (Sancaq paşa), Şabran (Şaburan), Axtı, Quba, Müskür, Kürə, Çirak, Rustov sancaqlıqları.

## Dərbənd əyaləti sancaqları
1578 ci ildə qurulan Şirvan əyalətinin sancaqları

* Dəmirqapı sancağı 
* Şabran sancağı 
* Axtı sancağı 
* Quba sancağı 
* Müskür sancağı 
* Kürə sancağı 
* Çirak sancağı
* Rustov sancağı  

## Dərbənd əyaləti bəylərbəyləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sitat

**Sitat** — öz fikrini əsaslandırmaq və ya aydınlaşdırmaq üçün başqasının söylədiklərindən, yazdıqlarından gətirilən dəqiq çıxarışlar. Sitat səslənən və ya yazılan fikrin nə qədər dəqiq və doğru olduğunu göstərmək, ona inam yaratmaq, eləcə də qeyd olunan ideyanın mənbələrini bildirmək üçün istifadə olunur. 
Sitatbaz ***(latınca*** citatum və ***farsca*** . . . baz]  dedikdə, yazısında, nitqində sitat gətirməyi sevən adam, sitat həvəskarı nəzərdə tutulur. 

## Həmçinin bax
* Sitat vermək hüququ

## İstinadlar
Adi şimpanze

**Adi şimpanze** (Pan troglodytes), Primatlar (primatlar) dəstəsinin Hominidae (böyük meymunlar) fəsiləsinə mənsub olan Pan (şimpanze) cinsini təşkil edən iki növdən daha böyüyüdür. “Şimpanze” adından daha çox bu növü ifadə etmək üçün istifadə olunsa da, bu texniki cəhətdən səhvdir. Son vaxtlara qədər daha çox “piqmy şimpanze” və ya “cücə şimpanze” olaraq adlandırılan pan paniscus (bonobo), Pan cinsinin başqa bir növüdür.

Konqo Demokratik Respublikasının meşələri ilə məhdud bir yayılma arealına malik olan bonobodan fərqli olaraq, ümumi şimpanze, Qərbi və Mərkəzi Afrikada daha geniş bir yayılma arealına malikdir və bu yayılma arealında ayrı-ayrı regionlarda rast gəlinən dörd alt növə malikdir. Bu alt növlər aşağıdakı kimi sıralana bilər:

*Pan troglodytes schweinfurthii (Şərq şimpanzesi)
*Pan troqloditlər troqloditlər (Mərkəz şimpanzesi)
*Pan troglodytes vellerosus (Nigeriya şimpanzesi)
*Pan troglodytes verus (Qərbi Afrika şimpanzesi)

## İstinadlar
Homininae

**** və ya **Afrika antropomorfidləri** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi. Bu yarımfəsilə birinci dəfə 1825-ci ildə Con Eduard Qrey tərəfindən müəyyənləşdirilmişdir. O, bu yarımfəsiləni  fəsiləsinə aid etmişdir.

## İzahat

Mövcud (5 növ) və nəsli kəsilmiş növləri ilə bərabər iki tribaya malikdir: Homininlər tribası və Qorilla tribası. Bəzi müəlliflər isə Şimpanze cinsinin bəzən özünün üçüncü tribası olan, Paniniyə məxsus olduğunu düşünürlər. Homininae, hominidlər nəslindən (təxminən 16 milyon il əvvəl) oranqutanların (Ponginae yarımfəsiləsi) ayrılmasından sonra meydana çıxmış və oranqutanlardan daha çox insanlarla yaxın qohumluğu olan bütün hominidləri əhatə edir. Bu yarımfəsiləyə məxsus olan bütün canlılar homininlər kimi müəyyən edilmişdirlər.

## Antropogenez

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
*
*
*
*
*
*
*
*

## Həmçinin bax

*Homininlər

## Xarici keçidlər

* Human Timeline (Interactive) – Smithsonian Institution|, National Museum of Natural History (August 2016).
Salyan (dəqiqləşdirmə)

;Yaşayış məntəqələri
* Salyan hakimliyi —
* Salyan sancağı — Şirvan əyalətinin sancağı
* Salyan sultanlığı — sultanlıq.
* Salyan rayonu — Azərbaycan Respublikasında rayon.
* Salyan — Azərbaycan Respublikasında şəhər.

## Həmçinin bax
* Salyanlı
Yeddi bacı (neft şirkətləri)

**Yeddi bacı** 1940-cı illərin ortalarından 1970-ci illərin ortalarına qədər dünya neft sənayesində hakim olan Anqlo-Fars Neft Şirkətinin (Anglo-Persian Oil Company) oliqapoliya və ya kartelinə verilən ümumi addır. Adın biznes mühitində istifadəsi 1950-ci illərdə İtalyan dövlət neft şirkəti Eninin rəhbəri olan iş adamı Enriko Mattei tərəfindən populyarlaşdı.
Sənaye qrupu aşağıdakılardan ibarət idi:

* Anqlo-Fars Neft Şirkəti (hazirki BP)
* Royal Dutch Shell
* Standard Oil Company of California (hazirki Şevron)
* Gulf Oil
* Texaco
* Standard Oil Company of New Jersey (sonralar Exxon indi ExxonMobilin tərkibindədir)
* Standard Oil Company of New York (sonralar Mobil indi ExxonMobilin tərkibindədir)

1973-cü il Neft Böhranından əvvəl Yeddi bacı dünyanın neft ehtiyatlarının 85 faizinə nəzarət edirdi. O vaxtdan bəri, sənayenin üstünlüyü inkişaf etməkdə olan bazar iqtisadiyyatlarında OPEC kartelinə və dövlətlərə məxsus neft və qaz şirkətlərinə keçdi. Bunlara Saudi Aramco, Qazprom (Rusiya), China National Petroleum Corporation, National Iranian Oil Company, PDVSA (Venesuela), Petrobras (Braziliya) və Petronas (Malaziya) daxil idi. *[[Financial Times]]* onları yeni Yeddi bacı adlandırmışdı.

### Orijinal 7 bacı

## İstinadlar
Kürdəmir Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

## Muzeyin tarixi
Kürdəmir rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi ümummilli lider H.Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılıb və cəmi 627 eksponatla fəaliyyətə başlayıb. Muzeyin mövzu-ekspozisiya planı tam şəkildə yenidən işlənib. Hazırda burada 4070 eksponat var.

## Muzeyin ekpozisiyası
Hazırda muzeydə 4207 eksponat var. Bu mədəniyyət ocağının mövzu ekspozisiyası 4 salonda 17 bölmədə nümayiş etdirilir. Ekspozisiyanın 4 bölməsində Kürdəmir rayonunun tarixinə, mədəniyyətinə, məişətinə aid eksponatlar sərgilənir.

## Muzeyin bölmələri
Muzeyin 1-ci bölməsi paleolit dövrünün mədəniyyətini və tarixini özündə əks etdirən materiallarla zəngindir. Bölmədə eramızdan əvvəl XI-XII əsrlərə aid əşyalar nümayiş etdirilir. Qədim Kürdəmir haqqında və ərazidə aparılmış arxeoloji qazıntıları əks etdirən materiallar da böyük maraq  doğurur. 3-cü bölmədə isə son orta əsrlərə və XX əsrin əvvəlinə aid eksponatlar sərgilənir. Burada erməni teroruna, xüsusi ilə 1918-ci ildə ermənilərin Kürdəmirdə törətdikləri qırğınlara həsr olunan çoxlu sayda foto və sənədlər toplanıb.Kürdəmirin tanınmış ziyalılarına həsr olunan bölmədə isə rayonun yetişdirməsi olan tanınmış insanlar haqqında geniş məlumatlar toplanıb. Rayonda aparılan abadlıq-quruculuq işlərinin tarixi, mühüm layihələrin açılış mərasimləri də xüsusi bölmədə nümayiş etdirilir.

## Həmçinin bax
* Kürdəmir
* Kürdəmir rayonu
* Kürdəmir bələdiyyələri

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 

## İstinadlar
İsani

**İsani** Tiflis şəhərinin şimalında yer adı. Kür çayının sol sahilində yerləşir.

## Xarici keçid

## İstinadlar
Saburtalo

**Saburtalo** — Tiflis şəhərinin şimalında yer adı.

## Həmçinin bax
Gürcüstan Respublikası

## Xarici keçid

## İstinadlar
Delfi metodu

**Delfi metodu ** və ya **delfi texnikası** informasiyanın toplanmasının ekspert qiymətləndirmələri metodlarından biridir.

## Əsas xüsusiyyətləri

### Birinci mərhələ
Birinci mərhələdə tədqiq edilən problem üzrə işçi qrupu yaradılır və onlar məntiqi əsaslandırmalarla tədqiq edilən problemə dair hipotezalar irəli sürür və onun əsasında ekspertlərin qiymətləndirəcəyi sualları özündə əks etdirən anket hazırlayırlar.

### İkinci mərhələ
İkinci mərhələdə həmin anket müəyyən kriteriyalara uyğun olaraq seçilmiş ekspertlərə təqdim edilir. Hər bir ekspert bir-birindən xəbərsiz anketlərdə qoyulmuş sualları müəyyən bal şkalasına uyğun olaraq qiymətləndirir. Ekspertlərin verdikləri qiymətlər atributiv və ya kəmiyyət əlamətlərinə görə sıralanır. Hər bir sual üzrə orta qiymət, mediana və kvartili (birinci və üçüncü kvartili) hesablanılır. Birinci və üçüncü kvartilinin qiymətləri intervalına uyğun gəlməyən cavablar nəzərdən keçirilmir. Kvartilinin qiymət intervalına daxil olan cavablar əsasında verilmiş qiymətlərin dispersiyası hesablanılır. Dispersiyanın kənarlaşma səviyyəsinin sıfıra yaxın olması verilmiş qiymətlərin cavablarının reprezentativliyini xarakterizə edir.

### Üçüncü mərhələ
Üçüncü mərhələdə cavabları kvartilinin qiymət intervalına uyğun gəlməyən ekspertlərin suallara verdikləri cavabların qiyməti və onların rəyləri verdikləri qiymətlər kvartilinin qiymətləri intervalında yerləşən ekspertlərə təqdim edilir. Bu, ekspertlərə əvvəl verdikləri qiyməti dəyişməyə icazə verilir və ikinci mərhələ yenidən həyata keçirilir. Bu proses ekspertlərin verdiyi qiymətlərin dispersiyası sıfıra yaxınlaşana kimi davam etdirilir. Qiymətlərin dispersiyası sıfıra yaxınlaşdığı halda ekspertlərin verdiyi qiymətlər əsasında sadə, orta kəmiyyət metodu ilə hesablanmış orta qiymət hesablanılır və o, doğru qiymət kimi qəbul edilir.

## Ədəbiyyat siyahısı
* UNEC, Marketinq tədqiqatları pdf

## Xarici keçidlər
* Delfi metodu
* Proqnozlaşdırmanın prinsipləri
Marfan sindromu

**Marfan sindromu** birləşdirici toxumanın autosom – dominant tip genetik xəstəliyidir. Bu xəstəlik zamanı orqanizmdə birləşdirici toxuma zədələnmiş olur. Birləşdirici toxuma bir çox orqan və sistemlərdə mövcuddur ki, bu da xəstədə müxtəlif pozulmalara səbəb olur — iri damarlar, ürək qapaqları, gözlər, skelet, əzələlər zədələnir.

## Simptomlar
* hündür boy (2 m yaxın və bundan hündür)
* qısa bədən, çox uzun nazik qollar və ayaqlar
* uzun barmaqlar
* oynaqların həddindən artıq hərəkətliliyi
* əzələ zəifliyi
* bud-çanaq oynağının quruluşunun anomaliyaları
* kifoz, skolioz
* döş qəfəsinin deformasiyası
* yastıpəncəlik
* kiçik aşağı çənə, dişlərin anomaliyaları
* qasıq yırtıqları, bağların tez-tez yırtılması
* aorta patologiyaları, ürək qüsurları, arteriyaların daralması. Bunların nəticəsində xəstədə aritmiya, ürək çatışmazlığı inkişaf edə bilər.
* görmənin pozulması, çəpgözlük, göz büllurunun burulması, göz damarlarının patologiyaları. Bütün bunlar xəstələrdə korluğun inkişafına səbəb ola bilər.

## Müalicəsi
Marfan sindromu tam müalicə olunmur — mutasiyaya uğramış geni dəyişmək mümkün deyil. Lakin müəyyən müalicə tədbirlərin köməyi ilə xəstəliyin simptomlarını azaltmaq, xəstənin həyatını uzatmaq mümkündür. Xəstə daim həkimlərin nəzarəti altında olmalı, lazım olan müalicə almalıdır. Bəzi fəsadların inkişafı zamanı cərrahi müalicə tətbiq oluna bilər.

## Maraqlı faktlar
Marfan sindromu olan məşhurlar: tanınmış skripkaçı Nikkolo Paqanini, yazıçı Hans Xristian Andersen, Amerika prezidenti Avraam Linkoln, Fransa prezidenti Şarl de Qoll

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* curlie.org Marfan sindromu
Oğuz Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

**Oğuz Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — 19 fevral 1981-ci ildə yaradılmış muzey.

## Muzeyin tarixi
Muzey yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi olan məbəddə yerləşir. Ümumi sahəsi 112 kv.m-dir. Hazırda muzeydə 4441 eksponat var. Muzey dörd bölmədən ibarətdir: təbiət bölməsi, arxeologiya, Sovet imperiyasının süqutuna qədərki dövr, müasir dövr bölməsi. Abidə dövlət tərəfindən qorunan yerli əhəmiyyətli (inv. №4941) abidədir.

## Muzeyin ekspozisiyası
Fəaliyyətə başladığı ilk illərdə əsas fondunda cəmi 200 eksponat olmuşdur. Ərazinin tarixi, mədəniyyəti, etnoqrafiyası, sənətkarlıq xüsusiyyətləri ilə bağlı dəyərli nümunələr çoxdur. Burada rayon ərazisində arxeoloji qazıntılar zamanı əldə edilən 168 maddi mədəniyyət nümunələri nümayiş etdirilir. Etnoqrafiya zərgərlik, misgərlik, duluzçuluq, xarratlıq, numuzimatika nümunələri, toxuculuq məmulatları, silahlar, əlyazmalar yerləşdirilən guşələr öz zənginliyi və eksponatların əhəmiyyəti ilə diqqəti cəlb edir. Buradakı küp, çıraq, səhəng, bardaq, misgərlik və toxuculuq nümunələri, qadın kişi və uşaq geyimləri, gümüş pullarla bəzədilmiş kəmərlər, zinət əşyaları tarixi keçmişimizin, dünənimizin qiymətli yadigarlardır.

## Qalereya

Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (10).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (12).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (14).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (2).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (3).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (4).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (11).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (5).jpg
Fayl:Oğuz tarix diyarşünaslıq muzeyi (9).jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İt valsı

**İt valsı** – sadə bir piano əsəri. İfa etmək asan olduğundan pianoda ifa etməyə yeni başlayanlar tərəfindən tez-tez istifadə olunur.

## Musiqisi
Adına baxmayaraq əsər vals deyil. Parça G-flat major açarındə qeyd olunur, çünki notların əksəriyyəti bu düymələrdəki qara düymələrdə çalınır və daha da asanlaşır.

### Notlar

## Haqqında
Parça bütün dünyada tanınır. Buna baxmayaraq əsər müxtəlif ölkələrdə müxtəlif adlar almışdır. Məsələn Yaponiyada "Neko Funjatta" (ねこふんじゃった) (Pişiyin üzərinə basdım),İspaniyada "La Chocolatera",Hollandiyada "Vlooienmars" (milçək marşı),Belçikada "Valse de Puce" (Milçək valsı),Rusiyada Собачий Вальс(İt valsı),Polşada "Kotlety"(kotlet),Almaniyada "Flohwalzer" (Milçək marşı), Bolqarıstanda "Koteshki Marsh" (Pişik marşı), Macarıstanda "Szamárinduló" (Uzunqulaq marşı), Malyorkada "Polca de los Tontos" (Axmaqların polkası), Meksikada "Los Changuitos"(Balaca meymunlar), Finlandiyada "Kissanpolkka" (Pişik polkası),Çexiyada "Prasečí valčík" (Donuz valsı),Slovakiyada "Somársky pochod"(Uzunqulaq marşı),Koreyada "Somársky pochod"(Pişik rəqsi),Çində "跳蚤圆舞曲" (Milçək valsı) və Böyük Britaniyada isə Chopsticks (yemək çubuqları) adlarır.

## Aranjimanlar
Əsər üzərindəki dəyişikliklərdən biri "Lesson One",1962-ci ildə pianoçu Rass Konuey tərəfindən edilmiş və hit olmuşdur.. Danimarkalı pianist Bent Fabrik 1963-cü ildə əsərin cazdan təsirlənmiş versiyası olan "Chicken Feed"-i yazmışdır.

## Maraqlı faktlar
Əsərin bəstəkarı bilinmir. Erik Baumun musiqi parodiyası əsərində musiqinin bəstəkarının Fendinand Loh olduğu barədə zarafat var.(Floh=almanca milçək)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Youtube
* Jan Panojotoff-12 müxtəlif versiya, Youtube
* Notlu nümayiş-Youtube
Yarımfəsilə

**Yarımfəsilə** — Karl Linneyin (1707-1778) 1735-ci ildə nəşr etdirdiyi 11 səhifəlik Systema Naturae adlı əsərində yazdığı taksonomik kateqoriyalara daxil edilməməsinə baxmayaraq, daha sonra inkişaf etdirilən və hələ də istifadə olunan kateqoriyalardan fəsilənin alt kateqoriyasıdır. Linney canlıları 5 taksonomik kateqoriyaya yerləşdirmişdir. Fəsilə bura daxil deyildir.

*Sinif (Classis)
*Qrup (Ordo)
*Cins (Genus)
*Növ (Species)
*Variantlar (Varietas)

Daha sonra Linné bitki və heyvanlara ad vermək üçün ikili adlandırma (binominal nomenklatura), yəni 2 sözdən ibarət bir sistem (Cins adı + Epitet adı = Növ adı) hazırladı. Bu sistem müəyyən dəyişikliklərə məruz qalsa da, yenə də qüvvədədir. Bu gün taksonomik kateqoriyalara və canlı qruplarına görə adlandırma zamanı istifadə edilən formalar aşağıdakılardır:

*Aləmüstü (domen)
*Aləm (Regnum)
*Yarımaləm (Subregnum)
*Tip/Şöbə (Diviso-Phylum) (-phyta)
*Yarımtip/Yarımşöbə (Subdivisio-Subphylum)
*Sinif (Classis) (-opsida)
*Yarımsinif (Subclassis)
*Dəstə/Sıra (Ordo) (-ales)
*Yarımdəstə/Yarımsıra (Subordo)
*Fəsilə (Familia) (-aceae)
*Yarımfəsilə (Subfamilia)
*Triba (Tribus) (-eae)
*Yarımtriba (Subtribus)
*Cins (Genus)
*Alt cins (Subgenus)
*Seksiya (Sectio)
*Yarımseksiya (Subsectio)
*Cərgə (Serie)
*Yarımcərgə (Subserie)
*Növ (Species)
*Yarımnöv (Subspecies)
*Varitet/Müxtəliflik (Varietas)
*Yarım müxtəliflik (Subvarietas)
*Forma (Forma)
*Yarımforma (Subforma)
Təbiət sistemi (kitab)

[thumb|[Karl Linneyin *Systema Naturæ* adlı əsərinin 1758-ci ildə çap edilmiş olan versiyasının üz qabığı]]

**Systema Naturae** (Latınca) — İsveçli botanik, zooloq və həkim Karl Linneyin (1707–1778) ən vacib əsərlərindən biridir və bu əsərdə Linney taksonomiyası təklif edilir. Bu gün binominal nomenklatura olaraq bilinən bu sistem, həqiqətdə Linneydən 200 il əvvəl Qaspard və Yohann Bauhin qardaşları tərəfindən qismən inkişaf etdirilsə də, Linney bu sistemdən kitabında ardıcıl olaraq ilk istifadə edən insandır. Kitabın ilk nəşri 1735-ci ildə edilmişdir. 1758-ci ildə nəşr olunan ən vacib nəşri sayılan kitabın 10-cu nəşrinin tam adı Latın dilində belədir: “Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locistir”. Bu sözləri Azərbaycan dilinə aşağıdakı şəkildə tərcümə etmək mümkündür: “Siniflər, dəstələr, cinslər və növlərinə görə; xarakterləri, fərqlilikləri, sinonimləri və yerləşmə yerləri ilə birlikdə; təbiətin üç aləmi daxilində təbiətin sistematikası” 

Bu kitabın 10-cu nəşri (1758) zooloji təsnifatın başlanğıc nöqtəsi hesab olunur. Linney 1766-1768-ci illər arasında özünün sonuncu daha da inkişaf etdirilmiş XII nəşrini etdirmişdir. Daha da çox inkişaf etdirilmiş və eyni tərzdə yazılmış “Systema Naturae” adlı əsər, Yohann Fridrix Qmelin tərəfindən 1788-1793-cü illər arasında nəşr edilmişdir. Bu son əsər zooloqlar tərəfindən XX əsrin əvvəllərindən etibarən eyni seriyanın sonuncu nəşri kimi qəbul edilmişdir. Bundan əlavə, bu əsər rəsmi olaraq Beynəlxalq Zooloji Nomenklatura Komissiyasının 26 oktyabr 1954-cü ildə qəbul edilmiş 296-cı qanunu ilə Systema Naturae seriyasının XIII nəşri olaraq qəbul edilmişdir.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

; Latın dilində 
*
** 

; İngilis dilinə tərcümə edilmiş
* A General System of Nature  translated by William Turton. Lackington, Allen, and Company, January 1806 (free, registration required)

## Xarici keçidlər

* Linné online
Beynəlxalq Zooloji Nomenklatura Kodu

***Beynəlxalq Zooloji Nomenklatura Kodu*** (İngilis dili; ***International Code of Zoological Nomenclature***, ***ICZN***) heyvan kimi qəbul edilən orqanizmlərin rəsmi adlandırma qaydalarını təyin edən zoologiya sahəsində geniş yayılmış bir nomenklaturadır. Qaydalar əsasən aşağıdakıları tənzimləyir:

*Binominal nomenklatura daxilində adları necə düzgün təyin etmənin mümkünlüyü;
*Müxtəlif adlar arasındakı ziddiyyətlər zamanı hansı adın istifadə ediləcəyinin seçilməsi;
*Elmi ədəbiyyatda hansı adlardan istifadə ediləcəyinin müəyyənləşdirilməsi.
Systema Naturae əsərinin X nəşri

Systema Naturae əsərinin X nəşri, Karl Linnaeus tərəfindən yazılmış, zooloji təsnifatın başlanğıc nöqtəsi olaraq qəbul edilən və 1758–1759-cu illər arasında nəşr olunmuş bir kitabdır. Linnaeus bu kitabda heyvanlar üçün ikili adlandırma metodunu təqdim edir. Linnaeus 1753-cü ildə nəşr etdirdiyi Species Plantarum adlı əsərində bitkilər üçün təsnifat metodunu hazırlamışdır.

## Başlanğıc nöqtəsi
Bioloji kataloqların əksəriyyəti 1758-dən əvvəlki təqdim etdikləri taksonlar üçün, Systema Naturaenin əvvəlki nəşrləri də daxil olmaqla, müxtəlif əsərlərdən götürdükləri çox sözlü adlandırmalardan istifadə edirdilər. Heyvanlar aləmi üçün ikili adlandırma metodunu ardıcıl olaraq istifadə edən ilk əsər Systema Naturae əsərinin 10-cu nəşridir. Buna görə də Beynəlxalq Zooloji Nomenklatura Komissiyası 1 yanvar 1758-ci ili zooloji təsnifatın "başlanğıc nöqtəsi" olaraq seçmiş və Systema Naturaenin 10-cu nəşrinə həmin tarixdə nəşr olunmuş kimi istinad edilməsini tövsiyə etmişdir. Qaydalara uyğun olaraq verilsə də, bu tarixə qədər nəşr olunan elmi təsnifat üçün istifadə olunan adlar etibarlı sayılmır. 10-cu nəşrdən daha əvvəl olduğu və prioritet sayılan yeganə əsər Carl Alexander Clerck-in 1757-ci ildə nəşr olunan Svenska Spindlar (İsveç dilində) və ya Aranei Suecici (Latınca) əsəridir və yenə bu əsərə də 1 yanvar 1758-ci ildə çıxmış kimi də istinad edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

Hello
Species Plantarum

**Species Plantarum** (“Bitki növləri”) — K. Linney tərəfindən 1753-cü ildə nəşr edilmiş və o dövrdə bilinən bütün bitki növlərinin cinslərə görə təsnif edildiyi əsər. Əsər ikili adlandırma sistemini ardıcıl tətbiq edən ilk əsərdir və bitkilərin elmi cəhətdən adlandırılması üçün başlanğıc nöqtəsi olmuşdur.

## Nəşri

Species Plantarum 1753-cü il mayın 1-də Laurentius Salvius tərəfindən Stokholmda iki cilddə nəşr edilmişdir. Əsərin ikinci nəşri 1762-1763-cü illər arasında çap edilmişdir. 1764-cü ildə hazırlanan üçüncü nəşri ikinci nəşrdən çox da fərqlənmirdi. Sonrakı nəşrlər Linneyin 1778-ci ildəki ölümündən sonra Carl Ludwig Willdenowun rəhbərliyi altında baş tutmuşdur.

## Əhəmiyyəti

Species Plantarum, ikili adlandırma sistemini ardıcıl olaraq tətbiq edən ilk botanika tədqiqatıdır (1758-ci ildə nəşr olunan Linnaeusun Systema Naturae adlı əsəri eyni təsnifatı heyvanlara tətbiq edən ilk əsər idi). Bu tədqiqatdan əvvəl bitki növləri bir çox sözdən ibarət uzun bir ada sahib idi. Misal üçün; “Plantago foliis ovato-lanceolatis pubescentibus, spica cylindrica, scapo tereti” və ya ”Nepeta floribus interrupte spicatis pedunculatisx”. Species Plantarum ilə bu uzun və mürəkkəb adlar bir sözlü cins adı və bir sözlü növ epitetini əhatə edən iki hissəli adlarla əvəz edildi. Buna görə yuxarıdakı iki nümunə sırasıyla Plantago media və Nepeta catariya oldu.

Species Plantarum, əksər bitki adlarını vermək üçün “başlanğıc nöqtəsi” seçildi, çünki binomial nomenklaturanı ardıcıl tətbiq edən ilk tədqiqat əsəri idi.

## Məzmunu

Species Plantarum, dərc edildiyi zaman K. Linney tərəfindən bilinən minlərlə bitki növünün təsvirlərini ehtiva edirdi. İlk nəşrdə növlər Acalypha australis ilə başlayaraq Zygophyllum spinosum ilə bitmişdi və 5.940 növ var idi. L. əsərin başlanğıcında 10.000-dən az bitki növünün olduğunu təxmin etdiyini bildirmişdi. Bununla birlikdə, günümüzdə təxminən 400.000 çiçəkli bitki növünün olduğu iddia edilir.

Bitkilər Lin cinsi təsnifat sisteminə görə təxminən 24 sinifə ayrılmış min cinsə görə nizamlanmışdır. Species Plantarumda cinsin təsviri yoxdur. Bu səbəbdən Genera Plantarum (“Bitki Cinsləri”), Species Plantarumun beşinci nəşri ilə eyni vaxtda nəşr olunmuşdur. L.nin cinsi sistemi indi ortaq əcdadları dəqiq bir şəkildə əks etdirən bir sistemdən əlavə, süni bir sistem kimi qəbul edilir, lakin sistemin sadəliyi, xüsusilə bu sahədə mütəxəssis olmayanların hər hansı bir bitkinin düzgün sinifini tez bir zamanda tapmalarını asanlaşdırmışdır.

## Qeydlər
Genera Plantarum

Genera Plantarum, İsveçli təbiətşünas Carl Linnaeusun (1707–1778) bir nəşridir. İlk nəşri 1737-ci ildə Leidendə çap edilmişdir. Beşinci nəşri Species Plantarum (1753) üçün tamamlayıcı bir cild rolunu oynamışdır. Yosunlar, göbələklər və bitkilər üçün Beynəlxalq Nomenklatura Məcəlləsinin 13-cü maddəsində, Linnaeus Species Plantarum ed. 1 (1753) və II nəşrdə (1762-63) görünən ümumi adlar, verilən ilk şərhlə əlaqəli olduqlarını göstərir. Genera Plantarumun V (1754) və V (1764) nəşrləri də bu ad altındadır. Bu əsər bir çox bitki qrupunun elmi nöqteyi-nəzərdən adlandırılmasının başlanğıc nöqtəsini təyin edir.
İliya Abuladze

**İliya Vladimiri Abuladze** (; ) — gürcü tarixçisi, dilçisi və alimi. Filologiya elmləri namizədi (1938), professor (1947) və Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1950) olmuşdur.

## Həyatı
1901-ci ildə Gürcüstanın qərbindəki tarixi İmereti bölgəsindəki Zeda Sakara kəndində doğulmuşdur. Burada ikisinifli məktəbi bitirdikdən sonra 1921-ci ildə Kutaisi Oğlanlar Gimnaziyasını da birinciliklə bitirib universitet həyatına başlamışdır. 1927-ci ildə Tbilisi Dövlət Universitetindən məzun olduqdan zonra 1932-ci ildə akademik fəaliyyətə keçid etmişdi.

Qədim gürcü tarixi və erməni-gürcü dilləri arasındakı əlaqələrin tədqiqatçısı olan Abuladze araşdırmaları zamanı 28 sentyabr 1937-ci ildə Matenadaranda Alban əlifbasının yenidən kəşfinə gətirib çıxaracaq 7117 nömrəli əlyazmanın tapması ilə məşhurdur. 1950-ci ildə Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilən alim 1958-ci ildə Gürcüstan Milli Əlyazmalar Mərkəzinin əsasını qoymuşdur. 1938-1968-ci illərdə Tbilisi Dövlət Universitetində professor kimi işləmişdir. 1961-ci ildə Əməkdar Elm İşçisi adını almışdır.

100-dən çox kitabın müəllifidir. 1968-ci ildə vəfat edərək alimlər və yazarların ənənəvi basdırıldığı Didube panteonunda dəfn edilmişdir. *Qədim Gürcü dilinin lüğəti* () kitabı ölümündən sonra, 1973-cü ildə dərc edilib.

## İstinadlar
Milli Gözəl Sənətlər Ali Məktəbi

**Milli Gözəl Sənətlər Ali Məktəbi** (*École des Beaux-Arts*, tam adı ilə, École Nationale Supérieure Des Beaux-arts, Jean-Baptiste Colbert (XIV Louis dövrünün naziri) tərəfindən Académie Royale d'Armitecture adı altında 1671-ci ildə Parisdə yaradılmış təsviri sənət məktəbidir. 1793-cü ildə Académie Royale de Peinture et de Sculpture (1648-ci ildə yaradılıb) məktəbi ilə birləşdirildi. Məktəb rəsmxət, rəsm, heykəltaraşlıq və memarlıq (1968-ci ilə qədər) kimi təsviri sənətlərdən dərs deyir. 1935-ci ildən bəri məktəbin tədris proqramı Alman proqramına bənzəyir.

## İstinadlar
Triba (biologiya)

**Triba** — fəsilə və cins arasında yerləşən taksonomik qrupdur. Aralarında böyük taksonomik fərqlər olduqda və ya bir çox növün bir-birindən aydın şəkildə ayrılmadığı hallarda təsnifatı asanlaşdırmaq üçün istifadə olunur. Bəzən yetərli olmadıqda yarımtriba termini istifadə olunur. Digər taksonomik qruplar kimi, böyük hərflərlə başlayır və tək bir sözdən ibarətdir, lakin italiklə yazılmır. Triba çox böyükdürsə, yarımtribalara bölünə bilər. Tribanın elmi adının sonu belə müəyyən edilir: 

*Botanikada – eae
*Zoologiyada – ini
Məsələn, İtlər fəsiləsi (Canidae) Canini və Vulpini olan iki tribaya ayrılır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* *Джеффри, Чарлз*. Биологическая номенклатура: Пер. с англ. — М.: Мир, 1980. — С. 17, 24.

## Xarici keçidlər

* International codes of Botanical Nomenclature: Saint-Louis Code, 2000, Vienna Code, 2006
* International Code of the Zoological Nomenclature (4-е издание, 2000)
* International Code of Nomenclature of Bacteria (1990)
* The International Code of Virus Classification and Nomenclature (2002)
Rəsmxət

**Rəsmxət** — bir çox fərqli alətlər vasitəsilə müxtəlif səthlərin üstünə çəkilən iki ölçülü formasiyaları əhatə edən bir vizual sənətdir. Bu söz vizual effekt yaratmaq üçün çəkilmiş bütün xətt rəsmlərini əhatə edir.

Rəsm ilə məşğul olan sənətkarlara rəsmxəttatlar, illüstratorlar və ya sənətkarlar deyilir. İllustratorların istifadə etdiyi alətlər arasında karandaş, doldurma qələm, diyircəkli qələm, mürəkkəb, pastel və s. rəsm alətləri ola bilər.

## Həmçinin bax
* Kömür (qrafik material)

## İstinadlar
Şəhərgah yaşayış yeri

**Şəhərgah yaşayış yeri** — Kürdəmir rayonu Ərəbqubalı və bir qismi Sabirabad rayonu Zəngənə kəndləri ərazisində yerləşən arxeoloji abidə.

## Ümumi məlumat
Şəhərgah abidəsi Bakı-Kürdəmir şose yolundan 14 kilometr cənubda, Kür çayından 20 kilometr şimalda, Girdiman çayının Kürə töküldüyü ərazidən təqribən 8-10 kilometr şərqdə düzənlik ərazidə yerləşir. Arxeoloji abidəsində son dəfə 2009-cu ildə AMEA-nın Arxieologiya institutunun əməkdaşı, professor Qafar Cəbiyevin rəhbərliyi ilə arxeoloqlar qrupu tədqiqat işləri aparmışdır. Abidə IX –XI əsrlərdə mövcud olmuş qədim Şirvan şəhərinin qalıqları olduğu ehtimal olunur. O vaxtdan etibarən Şəhərgah “yerli əhəmiyyətli” abidə kimi Kürdəmir Rayon Mədəniyyət və Turizm İdarəsi tərəfindən qorunur. Yaşayış yerinin tarixi hələ ki tam şəkildə öyrənilməyib. Şəhərgahın hansı orta əsr şəhərinin qalıqları olmasını müəyyənləşdirmək üçün yeni qazıntı və tədqiqat işləri aparmaq lazımdır.

## İstinadlar
Xanməmmədli küp qəbirləri nekropolu

**Xanməmmədli nekropolu** - Zərdab rayonu, Xanməmmədli kəndi ərazisində yerləşən arxeoloji abidə.

## Ümumi məlumat
1973-cü ildə Zərdab rayonunun Xanməmmədli kəndinin cənub-qərbində meliorasiya işləri zamanı yerin 1,5 m dərinliyində küp qəbir aşkar olunmuşdur. F.Osmanov bu qəbiri e.ə. II – I əsrlərə aid etmişdir. Skelet yarımbükülü vəziyyətdə qoyulmuş, yanından serdolik muncuqlar, korroziyaya uğramış qısa xəncər, sadə naxışsız gil qablar tapılmışdır. Mərhumun alın hissəsinə sikkə qoyulmuşdur. Numizmatik material Parfiya Arşakilərindən olan I Oroda məxsusdur (e.ə. II əsr). Sikkənin aversində hökmdar I Orodun adı, reversində isə günəş təsvir olunmuşdur. Qəbirdən 1 m kənarda ocaq izləri də tapılmışdır. Ərazinin digər hissəsində üzərində ərəb əlifbası ilə yazı olan məişət qabları və çıraqlar da aşkar olunmuşdur. Bu taıpıntılar sonrakı dövrə aid olduğu güman edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli 132 nömrəli qərarı ilə Xanməmmədli küp qəbirləri nekropolu ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Shape of My Heart

**Shape of My Heart** — Britaniya müğənnisi Stinqin *"[[Ten Summoner’s Tales]]"* adlı dördüncü studiya albomundan olan mahnı. Orijinal CD nəşrində sıra sayına görə onuncu trek kimi təqdim olunub. Mahnı 1993-cü il istehsalı *"[[Demolition Man]]"* mini-albomuna və 2010-cu il istehsalı *"[[Live in Berlin]]"* konsert albomuna daxil edilib. Fransız rejissor Lük Besson özünün "Leon" filmində bu mahnıdan istifadə edib.

Mahnının müəllifləri Stinq ilə Dominik Millerdi. Miller mahnıda ispan akustik gitarasında ifa edib. Mahnının qarmonika partiyasını ifa etmək üçün amerikalı cazmen Larri Adler dəvət edilib.

Sinqlın Böyük Britaniya hit-paradında ən yüksək mövqeyi 57-ci yer olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Mahnının sözləri''  MetroLyrics saytında 
* 20px|link=YouTube Sting - Shape of My Heart
Cəlal Mirzəyev

**Cəlal Mirzəyev** (tam adı: *Cəlal Sabir oğlu Mirzəyev*; ) — diplomat, hüquqşünas, Azərbaycan Respublikasının İndoneziya Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2019–2024).

## Həyatı
1999-cu ildə Xarici İşlər Nazirliyində Beynəlxalq Təşkilatlar İdarəsində referent vəzifəsində işə başlamışdır.

2001–2003-cü illərdə Nyu-Yorkda Azərbaycanın BMT yanında Daimi Nümayəndəliyində üçüncü və ikinci katib vəzifələrində, 2003–2005-ci illərdə ölkəmizin Brüsseldə NATO yanında Nümayəndəliyində ikinci katib, 2005–2007-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin birinci Qərb Ərazi İdarəsində birinci katib vəzifəsində çalışıb.

2007–2009-cu ildə Azərbaycanın Malayziyadakı Səfirliyində birinci katib, 2009–2011-ci illərdə AR XİN Avropa İdarəsində (Böyük Britaniya və Skandinaviya ölkələri) şöbə müdiri, 2011–2015-ci illərdə Azərbaycanın Avropa Şurası yanında Daimi Nümayəndəliyinin müşaviri, 2015–2017-ci illərdə AR XİN-də Amerika İdarəsinin rəis müavini, 2017–2019-cu il sentyabrın 27-nə qədər Azərbaycanın Niderlandda, habelə Kimyəvi Silahların Qadağan edilməsi Təşkilatında müvəqqəti işlər vəkili vəzifələrində çalışıb.

27 sentyabr 2019-cu ildən Azərbaycan Respublikasının İndoneziya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilmişdir. 20 dekabr 2024-cü ildə Azərbaycanın İndoneziyada, eyni zamanda Filippində, Timor-Leste Demokratik Respublikasında, Sinqapurda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri və Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası (ASEAN) yanında daimi nümayəndəsi vəzifələrindən geri çağırılıb.

Xarici dil bilikləri ingilis, fransız və rus dilləridir.

## Qalereya

Fayl: Ambassador J. Mirzayev's credentials(2).jpg|Səfir Cəlal Mirzəyevin 20 noyabr 2019-cu il tarixində etimadnaməsini İndoneziya Respublikasının Prezidenti Coko Vidodoya təqdimat mərasimi.
Fayl:Ambassador J. Mirzayev's credentials(4).jpg|Səfir Cəlal Mirzəyevin 20 noyabr 2019-cu il tarixində etimadnaməsini İndoneziya Respublikasının Prezidenti Coko Vidodoya təqdimat mərasimi.
Fayl:Ambassador J. Mirzayev's credentials.jpg|Səfir Cəlal Mirzəyevin 20 noyabr 2019-cu il tarixində etimadnaməsini İndoneziya Respublikasının Prezidenti Coko Vidodoya təqdim etməsi.
Fayl:Ambassador J. Mirzayev's credentials(3).jpg|Səfir Cəlal Mirzəyevin 20 noyabr 2019-cu il tarixində etimadnaməsini İndoneziya Respublikasının Prezidenti Coko Vidodoya təqdimindən sonrakı görüş.
Fayl:J. Mirzayev's credentials.png|Səfir Cəlal Mirzəyevin 4 avqust 2021-ci il tarixində etimadnaməsini İstanada və xarici Nümayəndəlik Başçılarının ofisində/iqamətgahında keçirilən videokonfrans vasitəsilə mərasimdə Sinqapurun prezidenti Həlimə Yaquba təqdim etməsi.  


## Həmçinin bax
* Azərbaycan–İndoneziya münasibətləri
* Azərbaycanın xarici siyasəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Səfir Cəlal Mirzəyevin rəsmi twitter profili
*  Səfir Cəlal Mirzəyevin rəsmi linkedin profili 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Partizan marketinqi

**Partizan marketinqi** (ing. - Guerrilla marketing)— xırda şirkətlərin bazarda sabit vəziyyət qazanmaq üçün nəhəng rəqib şirkətə müntəzəm olaraq kiçik zərbələr vurmaq üçün istifadə etdikləri marketinq strategiyaları. Partizan marketinqi az büdcə ilə böyük təsiretmə və mənfəət gətirməsi ilə fərqlənir.

## Tarixi

## Növləri

## Üstünlükləri və mənfi cəhətləri
Bütün növ mal və xidmətlər üçün yox, daha çox qeyri-adi məhsullar üçün nəzərdə tutulan və  müsbət cavab vermə ehtimalı daha yüksək olan gənc istehlakçıları hədəf almaq üçün istifadə olunan partizan marketinqinin üstünlükləri aşağıdakılardır:

* Çox vaxt digər kampaniya üsulları ilə müqayisədə daha ucuzdur;
* Daha çox yaradıcılığa imkan verir;
* Ənənəvi marketinq kampaniyaları ilə müqayisədə daha geniş auditoriyaya çata bilir;
* Marketinq mütəxəssislərinin iş prosesi daha əyləncəli ola bilir.

## Nümunələr

## İstinadlar
Tabldot

**Tabldot** ( — hərfi tərcüməsi "ev sahibi masası") — pansion, kurort otelləri, restoranlar və digər iaşə müəssisələrində bir kompleks qiymətə məxsus menyu tipi. Bu menyuya qəlyanaltıdan desertə (müxtəlif formalarda) qədər hər şey daxildir. Bu seçimi şirkətin texnoloji imkanlarına uyğun olaraq azaltmağa və hazırlanmış yeməklərin keyfiyyətinə nəzarət etməyə, həmçinin ziyarətçilərə xidmətin sürətini artırmağa imkan yaradır.

Bu tip menyulara biznes-lanç (bu halda yeməklər əsasən bir çox şirkət və təşkilatların nahar fasiləsi ilə üst-üstə düşən müəyyən bir vaxtda verilir) da aid edilə bilər.

## Tarix
Yazıçı və jurnalist Lui Denuaye, Paris adət-ənənələri haqqında yazdığı oçerklərində izah edir: "*Parisdə tabldot dedikdə müəyyən saatda ümumi masa arxasında kifayət qədər uyğun qiymətə şorba* *istənilən yer nəzərdə tutulur…"*.

Tabldotlar özlərində təkcə restoranlardan daha sərfəli yeri yox, həmçinin ziyarətçilərin daha arxaik xidmət formasını birləşdirir: ümumi masa arxasında oturan seçim haqqına malik olmurdu və hamının yediyi xörəyi yeməyə məcbur olurdu. Bundan əlavə, tabldot arxasında ən yaxşı yeməklər əsas yeməklərin qoyulduğu masanın mərkəzinə yaxın oturan daimi müştərilərə qismət olurdu. Belə olduqda masanın kənarında oturan sadə insan, xüsusilə o yavaş yeyirdisə, masanın arxasından ac durmaq riski ilə üz-üzə qalırdı. Yazıçı L. S. Mersye özünün çoxcildli "Paris rəsmləri" (1781) toplusunda iaşə obyektlərinin bu cür çatışmazlıqların haqqında yazır: "*Xaricilər bunlara dözə bilmirlər, amma onların başqa yerdə yemək seçimi yoxdur. Onlar 12 yad insanla bir masa arxasında oturub yeməyə məcbur olurlar və bəzən nəzakətli və utancaq insan pulunu ödədiyi naharı belə sona qədər yeyə bilmir"*.

Parislilərin və xaricilərə müxtəlif qiymətlo və keyfiyyətli tabldotlar təqdim edilirdi. Böyük otellər, bu cür yerlərin ən lüks və bahalıları hesab edilirdi.

## Qeydlər

## Həmçinin bax
* İsveç masası
Abil İslam

**Abil İslam** () — azərbaycanlı şair, jurnalist, fotoreportyor, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

## Həyatı və fəaliyyəti
İslamov Abil Yolçu oğlu (Abil İslam) 19 noyabr 1958-ci ildə Göyçay rayonunun Alıkənd kəndində doğulub. O, 4 illik ibtidai təhsilini Alıkənd kəndindəki məktəbdə alıb (1966–1970). Həmin məktəbdə 4-cü sinfi bitirdikdən sonra Mırtı kənd Qasım Həsrətov adına orta məktəbdə təhsilini davam etdirərək, 1976-cı ildə həmin məktəbin 10-cu sinfini bitirib. Sonra Bakıya gələrək əmək fəaliyyətinə başlayıb. Əmək fəaliyyətini davam etdirərək Bakı Maşınqayırma Texnikumunun "Metalların kəsməklə emalı" fakültəsini bitirərək texnik ixtisasına yiyələnib. Hərbi xidmətdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün Ukraynanın Xarkov şəhərinə gedib və təhsilini Xarkov Kommunal Tikinti Mühəndisləri İnstitutunda davam etdirib.

Abil İslam "İnşaatçı" qəzetində müxbir, fotomüxbir, poeziya şöbəsinin müdiri, "Bioloji Təbabət" Klinikasında mətbuat katibi və Bakı Sənaye-Pedaqoji Kollecində "ədəbi dram dərnəyinin rəhbəri" vəzifəsində işləyib.

Abil İslam Bakının Nizami rayonu "Müharibə və Əmək veteranları" təşkilatının sədr müavinidir. Hazırda İctimai Xəbər Agentliyinin direktor müavinidir.

## Yaradıcılığı
2001-ci ildə "Çıraq" Nəşriyyatı tərəfindən 204 səhifəlik "Bir bəlalı ömür olub taleyim" adlı şeirlər kitabı dərc olunub. 2005-ci ildə çıxan "Tələsmə hələ" Abil İslamın sayca ikinci kitabıdır. 2023-cü ildə çıxan "Çox sevdiyim birisi var" Abil İslamın sayca üçüncü kitabıdır.

Müxtəlif bəstəkarlar tərəfindən sözlərinə 220-dən çox mahnılar bəstələnib. Mahnıları İslam Rzayev, Cavan Zeynallı, Aybəniz Haşımova, Zöhrə Abdullayeva, Əli Mirəliyev, Zümrüd Məmmədova, Nüşabə Ələsgərli kimi ifaçılar tərəfindən ifa olunub. Əksər mahnıları Azərbaycan Dövlət Radiosunun "Qızıl Fondu"nda saxlanılır.

Xalq artisti Zümrüd Məmmədovanın ifasında, musiqisi bəstəkar Elşən Nicata məxsus "Tələsmə hələ" adlı mahnı tamaşaçıların ixtiyarına verildi.

İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidlərinə həsr olunmuş, "Adın mübarək şəhid" adlı şeirinə bəstəkar Arif Səlimov tərəfindən musiqi bəstələnmiş və ifaçı Vüqar Muradov tərəfindən ifa edilmişdir.

## Mükafatları
*  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü
*  Həsən bəy Zərdabi diplomu
* 2022-ci ildə "Qızıl Qələm" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abil İslamın Facebook Hesabı

Abil İslamın İnstagram Hesabı
Darya Petrojitskaya

**Darya Petrojitskaya** (; ) — Ukrayna aktrisası.

## Həyatı
31 may 1991-ci ildə Çerniqovda teatr ailəsində anadan olub. Valideynləri Şevçenko Dram Teatrında birlikdə işlədikləri Çerniqovda tanış oldular. Atası Karpenko-Kary İnstitutunu bitirib və peşəkar aktyordur (Ukraynanın əməkdar artisti). 2007-ci ildə 43 yaşında insultdan vəfat edib. Anası həm balerina, həm də aktrisadır.
Uşaqlıqdan mahnı oxumağı və rəqs etməyi sevirdi. Dörd yaşından Çerniqov Teatrının səhnəsində oynamağa başladı. İlk rol kiçik bir mələk idi. Çoxsaylı uşaq tamaşalarında oynadıqdan sonra.
2008-ci ildə Çerniqovda orta məktəbi bitirib. 2012-ci ildə İ.K.Karpenko-Kary adına Kiyev Milli Teatr, Kino və Televiziya Universitetini teatr və kino aktyoru ixtisası üzrə bitirib. O, Ukraynanın Xalq Rəssamı Oleq Şavarskinin yaradıcılıq emalatxanasında təhsil alıb.
2012-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra Lipkidə Kiyev Akademik Gənc Tamaşaçılar Teatrında işləməyə başladı.

## Televiziya
* Qara çiçək (2016)
* Son döyüş (2018)

## İstinadlar
Sebastian Knab

**Sebastian Knab** (; ) — alman əsilli din xadimi, Roma Katolik kilsəsinin Naxçıvan arxiyepiskopu.

## Həyat və fəaliyyəti
1632-ci ildə, Müqəddəs Roma İmperiyasının Bamberq knyaz-yepiskopluğunun mərkəzi olan Bamberq şəhərində doğulub. Daha sonra Dominikan ordeninin üzvü olaraq 28 sentyabr 1682-ci ildə papa XI İnnokenti tərəfindən Naxçıvan arxiyepiskopluğuna təyin edilib. 18 oktyabr 1682-ci ildə kardinal Alessandro Kressenzi tərəfindən yepiskop kimi ordinasiya edilib. Naxçıvana yollanarkən özü ilə Şah Süleyman Səfəviyə papadan, Müqəddəs Roma imperatoru I Leopolddan və Polşa kralı III Yan Sobieskidən məktub da aparıb. Məktubda Səfəvilərin Avropa dövlətləri ilə ittifaq qurub Osmanlıya qarşı müharibə aparılması barədə təhriklər olsa da Knab öz raportunda yazırdı ki, şah davakar adam deyil və daha çox sarayda oturur.

1685-ci ildə şah Süleyman tərəfindən ona İsfahanda Dominikan ordeninin missiyasını yaratmaq haqqında icazə verilib. 8 sentyabr 1690-cı ildəki ölümünədək Naxçıvan arxiyepiskopu olub.

## İstinadlar
Xirbet-Kerak

**Xirbet-Kerak** ( *Khirbet al-Karak* "qalanın xarabalıqları") və ya **Bet-Yerax** ( "Ayın (tanrı) evi")  — İsraildə, Təbəriyyə gölünün cənub sahilində yerləşən arxeoloji kurqanlar. Levandın ən böyüklərindən biri olan 50 hektarlıq bir əraziyə yayılan bu ərazi, Erkən tunc dövründ'n (e.ə 3000-2000) və Əhəməni dövründən (təxminən e.ə. 450) Erkən İslam dönəminə (təxminən e.ə 1000) qədər uzanan qalıntıları ehtiva edir.

## Yer
Kirbet-Kerak Təbəriyyə gölünün İordan çayına töküldüyü yerdə yerləşir və ərazi gölün səviyyəsindən təxminən 15 metr yüksəklikdədir. Ərazi üçbucaq formasındadır və təxminən 1,2 km 380 m (ən geniş yerdə), 60-75 hektar ərazini əhatə edir. İordan çayı əvvəllər (ən azı orta əsrlərə qədər) şimal və qərbdən axmasına baxmayaraq, cənuba doğru axır.

## Tarixi
Kirbet-Kerak müəyyən vaxtlarda iki əkiz şəhərin, Bet-Yeraxın və Sinnabrisin məkanı olmuşdur.

## İstinadlar
Güngörməz qalası

**Güngörməz qalası** — Hacıqabul rayonu, İkinci Udullu kəndi ərazisində yerləşən arxeoloji abidə.

## Ümumi məlumat
Güngörməz qalası rayon mərkəzindən 45 kilometr aralıda yerləşir. Mənbələrə görə, bu yaşayış yerinin tarixi antik dövrdən XVII əsrə qədər olan böyük bir müddəti əhatə edib. Deyilənlərə görə, qala gün düşmədiyi üçün "Güngörməz" adlandırılıb. Düşmən hücumlarından qorunmaq üçün inşa edilən qala dağın ən hündür zirvəsində tikilib. Divarlarının eni 3 metrdir. Daxilində isə əlavə divarlar mövcuddur. Bu divarların da aşağı hissəsi 2 cərgə nəhəng sal daşlardan ibarətdir. Güman edilir ki, siklopik qalaları xatırladan "Güngörməz" qalasının inşasından əvvəl də bu ərazidə müdafiə qalası mövcud olub. "Güngörməz" qalasının tikintisində də siklopik qala qalıqlarından da istifadə edilib. Tarix-diyarşünaslıq evinin direktoru Sərdaxan Təhməzov bildirib ki, ərazidə qazıntı işləri aparılarkən küp qəbirlər, varlı adamlara məxsus məzarlar, saxsı qablar, daş dövrünə aid müxtəlif əşyalar və s. tapılıb. Qəbirlərdə onların işlətdikləri əşyalar, silahlar aşkar edilib. Həmin əşyalar rayonun tarix-diyarşünaslıq muzeyinə verilib. Arxeoloji abidədə yeni tədqiqat işlərinin aparılmasına ehtiyac var.

## İstinadlar
Raca Nainqqolan

**Raca Nainqqolan** () — belçikalı peşəkar futbolçu, İtaliya-nın İnter Milan FK klubunda yarımmüdafiəçi mövqeyində oynayır.

## Həyatı

## Karyerası
Ninja ləqəbli, bütün peşəkar karyerasını İtaliyada keçirərək Piacenza, Kalyari FK, Roma FK və İnter Milan FK-da çıxış edib. 300-dən çox A Seriyası oyununda meydana çıxıb. Ardıcıl dörd dəfə A Seriyasında ilin rəmzi komandasında yer alıb. Bir çox mütəxəssis tərəfindən həm hücumda həm də müdafiədə komandasına kömək etmək qabiliyyətinə görə Avropanın ən yaxşı və ən yaxşı orta sahə oyunçularından biri sayılan Nainqqolan sürətli, dinamik, çalışqan, fiziki cəhətdən güclü və çox yönlü yarımmüdafiəçidir. Bir neçə orta xətt mövqeyində oynamaq; yaxşı görmə qabiliyyətinə, keçid məsafəsinə və texnikaya sahib olduğundan tez-tez komandasının müdafiə xəttinin qarşısında oyun qurucu kimi istifadə olunur. Səkkiz ildir Belçika milli futbol komandasında oynayan Nainqqolan, ölkəsi ilə 30 oyuna çıxıb və altı qol vurub.

## İstinadlar
Mərkəzi Amerika timsahı

**Mərkəzi Amerika timsahı** () — əsl timsahlar sinfinin dümayəndəsi. Növ epiteti, bu növü 1850-ci ildə kəşf edən fransız təbiətşünası Moreletin şərəfinə verilmişdir.

## Görünüşü
Bu nisbətən kiçik bir timsah növüdür, lakin ən böyük nümunələr 4,5 metr uzunluğa və 400–450 kiloqrama qədər şata bilər. Mərkəzi Amerika timsahlarının ölçüsü orta hesabla dişilərdə 1,5 metrdən tam yetkin erkəklər də 2,7 metrə qədər dəyişir. Rəngi ümumiyyətlə qəhvəyi olur. Üzərində qara zolaqlara rast gəlinir. Gənclərdə qara ləkələrin yerinə sarıdır. Sifəti kifayət qədər enlidir. Başının arxasında xarakterik qabarıqlıqlar var. Boyun sümük lövhələri ilə qorunur. Dişlərinin sayı 66–68-dir.

## Həyat tərzi
Mərkəzi Amerika timsahları bataqlıqlara, böyük çaylara və göllərə üstünlük verərək Mərkəzi Amerikanın şirin su hövzələrində yaşayırlar. Sahil boyunca duzlu sularda və Yukatan yarımadasının savannalarında da rast gəlinir. Yağışlı mövsümdə, daşqınlar sayəsində başqa yerlərə köçürlər.

### Qidalanması
Mərkəzi Amerika timsahı qida zəncirinin başında duran sürətli və çevik bir ovçudur. Əsasən balıq, tısbağa, sürünən, müxtəlif məməlilər və ilbizlərlə qidalanır. Maral və donuz kimi nisbətən iri heyvanlar yetkinlərin qidalanmasında mühüm rol oynaya bilir. Ev heyvanlarına, keçi və itlərə də hücum edə bilərlər. Bir qeydə alınmış halda 2.9 metrlik timsah təxminən 35 kq ağırlığındakı çoban itini öldürmüşdür. Duzlu sularda yaşayan fərdlər zaman-zaman çaylara üzən öküz köpək balıqlarına hücum edirlər. Həm də leşlə qidalana bilirlər. Yetkinlik yaşına çatmayanların əsas qidasını kiçik balıq və su onurğasızları təşkil edir.

### İnsanlara hücumları
Mərkəzi Amerika timsahları kiçik ölçülərinə və yaşayış yerlərinin insan məskənindən uzaq olmasına görə insanlar üçün təhlükəli hesab edilmir. Bununla belə böyüklüyünə görə olduqca aqressiv bir növdür. Bəzi hallarda daha böyük olan amerika timsahlarını ərazisindən kənarlaşdırırlar.

## Çoxalması
Dişilər yağış mövsümü başlamazdan əvvəl 20–45 yumurta qoyur. Yumurtlamaq üçün sahildə və ya üzən bitki örtüyündə eni 3 metrə qədər olan yuva qururlar. İki dişinin qurduğu yuvalara belə rast gəlinir. Dişi yuvanı 80 günlük bir inkubasiya müddəti ərzində qoruyur. Sonra yumurtadan çıxan balaların çağırışı ilə yuvasını açır. Əvvəlcə valideynlər balalara qulluq edir və onları yırtıcılardan qoruyur. Digər timsahlar kimi onların balaları üçün tayralar və yaguarlar təhlükə yarada bilir.

## Populyasiyanın statusu
Mərkəzi Amerikada yayılmışdır — Beliz, Qvatemala, Meksika. Bataqlıqlarda, kiçik gölməçələrdə və göllərdə yaşamağa üstünlük verirlər. Nadir hallarda duzlu suda yaşayırlar.

XX əsrin ortalarında dərisinə görə Mərkəzi Amerika timsahı sıx bir şəkildə ovlanmış və bu da onun sayının kəskin azalmasına səbəb olmuşdur. Növ indi qorunur, lakin Meksikadakı populyasiya nisbətən sabit sayılsa da, bir çox bölgədə meşələrin qırılması səbəbindən say azalır. Hal-hazırda, vəhşi təbiətdəki fərdlərin sayının 10–20 min olduğu təxmin edilir.

## Mənbə
* 
* crocodilian.com: ''Crocodylus moreletii'' 
* Zooclub.ru
* Crocodylus moreletii 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mahmudabad yaşayış yeri

**Mahmudabad yaşayış yeri** — Salyan rayonu ərazisində yerləşən arxeoloji abidə.

## Ümumi məlumat
Mahmudabad şəhəri Hülakü hökmdarlarından Sultan Mahmud Qazan xan tərəfindən salınıb. I-III əsrlərə aid qədim şəhər Bakı- Astara magistral avtomobil yolunun 113-cü km-də, Qırx Çıraq qəsəbəsi ərazisində yerləşir. Aparılan arxeoloji araşdırmalar nəticəsində burada yüzdən artıq gümüş və mis pul tapılıb. Onların üzərində Mahmudabad və Kuştasfi şəhərlərinin adları həkk olunub. Tapıntılar sübut edir ki, XIV-XVI əsrlərdə Mahmudabadda zərbxanalar mövcud imiş. Burada müxtəlif hökmdarların adından gümüş və mis sikkələr kəsilib.

## İstinadlar
Kamran Quliyev (aparıcı)

**Kamran Quliyev** (d. 3 oktyabr 1990, Tiflis, Gürcüstan SSR) — azərbaycanlı televiziya və radio aparıcısı, "Eurovision-2015"in ən gənc şərhçisi.

## Həyatı
Kamran Nəriman oğlu Quliyev 3 oktyabr 1990-cı ildə Tbilisi şəhərində dünyaya göz açıb. Evlidir.

## Təhsili
Bakı şəhər 246 saylı orta məktəbdə (1995-2006) təhsil alıb.
Bakalavr təhsilini (2008-2012) Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində almışdır. Ukraynanın ən böyük özəl təhsil müəssisələrindən biri hesab edilən Avropa Universitetində isə (2015-2016) magistr dərəcəsini qazanmışdır.

## Fəaliyyəti
2009-cu ildə Azərbaycanın İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində aparıcı kimi fəaliyyətə başlamışdır.

2017-2019-cu illərdə Bakı Biznes Universitetinin Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Hal-hazırda (2017-ci ildən) AY Media Group MMC-nin rəhbəridir.

## İstinadlar
Qırxçıraq yaşayış yeri

**Qırxçıraq yaşayış yeri** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri.

## Ümumi məlumat
Qırxçıraq yaşayış sahəsi, Bakı- Astara magistral avtomobil yolunun 117-ci km-də, Salyan rayonu ərazisində, Xələc kəndindən cənub-şərqdə yerləşir. Burada 1960-cı ildən 2001-ci ilə kimi fasilələrlə qazıntı işləri aparılmışdįr. Arxeoloji araşdırmalar göstərir ki, sahəsi 16 kv.km olan yaşayış yeri Mahmudabad şəhərinin qalığıdır. Burada arxeoloji axtarışlar zamanı aşkarlanan tapıntılar şəhərdə XIV-XVI əsrlərdə iqtisadi-mədəni həyatın mövcudluğunu sübut edir. Buradan torpağın üst qatından bir çox tarixi əhəmiyyətli nümunələr tapılıb. Xüsusən XII-XIV əsrlərə aid şirli və şirsiz saxsı məmulatlar, fayans qab qırıqları, Elxanilər, Qızıl Ordu, Cəlairlər və Qaraqoyunluların mis sikkələrindən ibarət pul nümunələri arxeoloji tapıntılar içərisində daha çox üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar