open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Riqa Ali Hüquq Məktəbi

**Riqa Ali Hüquq Məktəbi** (, abbr. *RJA*; , abbr. *RGSL*) — Latviyanın paytaxtı olan Riqa şəhərində yerləşən, bakalavriat, magistratura və doktorantura proqramları təklif edən özəl hüquq məktəbi. O, hazırkı vaxtda rəsmi olaraq *[[Latviya Universiteti]]n* () filialıdır, lakin akademik olaraq müstəqildir.

## Tarix
*RGSL-ın* əsası 1998-ci ildə İsveç və Latviya hökumətlətin və *Soros* Fondun arasında beynəlxalq müqaviləsi nəticəsində özəl hüquq məktəbi kimi qoyulmuşdu. 2005-ci ilin müqaviləsinə görə iki hökumətin aksiyaları (76%) *[[Latviya Universiteti]]nə* keçdi, *Soros* Fondu isə öz hissəsini (24%) saxladı.

## Rektorlar
* Yan Ramberq, İsveç
* Norbert Rayx, Almaniya
* Con Börk, ABŞ
* Lesli Ceyn Smit, Böyük Britaniya
* Corc Ulrix, Danimarka

## Proqramlar

### Bakalavriat
* Hüquq və biznes
* Hüquq və diplomatiya

### Magistratura
* Beynəlxalq və Avropa hüququ
* Hüquq və maliyyə
* Hüquqi dilçilik
* Beynəlxalq ictimai hüquq və insan haqqları
* Transsərhəd kommersiya hüququ
* Avropa Birliyin hüququ və siyasəti

### Doktorantura
*RGSL* Doktornatura proqramı Kopenhagen Universitetin Hüquq fakültəsi ilə əməkdaşlıq çərçivəsində yaradılmış.

### Mütərəqqi proqram
*RGSL* Mütərəqqi proqramı Latviya Xarici İşlər Nazirliyi ilə əməkdaşlıq çərçivəsində yaradılmış.

### ''Erasmus''
*RGSL* *Erasmus*, *Erasmus+* və *Nordplus* proqramların üzvüdür. 2012/2013 və 2013/2014 tədris illərində məktəbin tələbələri *Erasmus* proqramın çərçivəsində Avropanın beş xarici ölkəsinin səkkiz müxtəlif universitetlərində təhsil alırdılar.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Erməni muflonu

**Erməni muflonu** ( ) və ya digər adları ilə **Erməni qoyunu, Erməni vəhşi qoyunu, Erməni vəhşi qoyunu** və ya **Transqafqaz qoyunu** *(Ovis orientalis gmelini)* — İran, Ermənistan və Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsində endemik və təhlükədə olan məməli növü.

## Terminologiya

Erməni muflonu ilk dəfə 1840-cı ildə Edvard Blit tərəfindən təsvir olunmuşdur. O, bu canlını 1774-cü ildə Samuel Qotlib Qmelin tərəfindən təsnif olunan Şərq qoyunu ilə eyniləşdirmişdir.

## Yayılması və sayı

Erməni muflonuna şimal-qərbdə rast gəlinir. Erməni muflonları 1896 və 1906-cı illərdə Urmiya gölündəki Kobudan adasından Azərbaycandakı qubernatorlardan biri tərəfindən köçürülmüşdür. 1970-ci illərdə isə bu adadakı sayıları azalmışdır. 1970-ci ildə adada 3.500 muflon yaşadığı halda, 1973-cü ildə sayıları 1.000 olmuşdur. 2004-cü ildə isə İranın Zəncan ostanında Anguran Qoruma bölgəsində 1.658 erməni muflonu sayılmışdır. 2009-cu ilə olan məlumata görə Ermənistanda 200 muflon yaşayır.

Ermənistanda isə cənubda yerləşən Sünik mərzində rast gəlinir. (Daha az sayıda isə Ararat və Vayoc dzor mərzlərində)

Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasında isə sayılarının 200-300 olduğu güman olunur.

## Yaşadığı mühit

Bu canlı əsasən orta və yüksək hündürlüklərdəki açıq sərt ərazilərdə, oval və dağlıq çöllərdə, qayalıq yarımsəhralarda, ot örtüklü yamaclarda və çəmənliklərdə yaşamağı sevir.

Yayı 6.000 metrə qədər hündülükdə, düz uzunmüddətli qarın aşağısında keçirirlər. Qışda onlar aşağı düşür və vadilərə qədər gələ bilərlər.

Onlar kiçik və ya da böyük sürülər şəklində yaşayırlar. Yayda qoca erkəklər tək yaşayır və ya ayrılmış qruplara qoşulur. 18 ilə qədər yaşaya bilərlər.

## Qoruma tədbirləri

Erməni muflonu SSRİ Qırmızı kitabının I kateqoriyasında verilmişdi. Ermənistanda 1936-cı ildən ovlanması qadağan edilmişdir. 2011-ci ilə kimi Ermənistanda ovlanması 3 milyon dram (8.000 dollar) cəriməyə səbəb olurdu.

İranda ovlanması sentyabr-fevral ayları arasında qoruqların xaricində ancaq xüsusi icazə ilə mümkündür. Qoruqların daxilində ev heyvanlarının otlamasına sərt şəkildə nəzarət olunur.

## İstinadlar
Lahemaa Milli Parkı

**Lahemaa Milli Parkı** () — Estoniyanın şimalında, Tallin şəhərinin 70&nbsp;km şərqində yerləşən milli park. Milli park şimaldan Fin körfəzi, cənubdan Tallin-Narva yüksəkliyi ilə əhatə olunmuşdur. Sahəsi 725&nbsp;km2-dir. (250.9&nbsp;km2 dəniz sahəsi daxil olmaqla) Milli park SSRİ dövründə yaradılmışdır. Estoniyanın ən böyük, Avropanın isə ən böyük milli parklarından biridir. Milli park Şımalı Estoniyanının peyzajını, ekosistemlərini, bioloji müxtəlifliyini və milli irsi qorumaq və öyrənmək üçün qurulmuşdur.

## Tarix
Lahemaa sözünün mənşəyi ən çox tədqiq olunan və ziyarət olunan Şimalı Estoniya sahilinin adı ilə bağlıdır. Burada 4 böyük yarımada (Yuminda, Parispea, Kasmu və Vergi) və hərəsinin öz körfəzi (Kolqa, Hara, Eru və Kasmu) yerləşir. Lahemaa estonca "Körfəzlər diyarı" deməkdir.

Milli park 1971-ci ildə qurulmuşdur. Bir neçə şirkət oraya günlük tur paketləri təklif edirlər, amma insanlar çoxu ora özləri getməyə üstünlük verirlər. Milli parkın 70 %-dən çoxu meşə ilə örtülüdür və flora və fauna ilə zəngindir. Ərazidə bir çox bataqlıq və 7.000 illik Laukasoo qoruğu yerləşir. Milli park yollarla yaxşı təchiz olunmuşdur, vəhşi həyatla zəngindir. Əsas yırtıcılar adi vaşaq, ayı və canavardır.

Lahemaa Milli Parkında 4 malikanə yerləşir: Palmse, Vihula, Kolqa və barokko tərzindəki Saqadi malikanəsi.

## Qalereya


Fayl:EE-Lahemaa-Kasmu.jpg| Kasmu yarımadası
Fayl:Viru Bog.jpg|Viru bataqlığı
Fayl:Viru bog 0057.jpg|Viru bataqlığı
Fayl:Sunset on Võsu beach, Lahemaa National Park, Estonia.jpg|Vosu çimərliyi
Fayl:Valgejõgi (2).jpg|Valqeyoqi çayı
Fayl:Hommik Viru rabas.jpg|Viruda gün doğuşu
Fayl:Nõmmeveski juga Lahemaal.jpg|Nommeveski şəlaləsi
Fayl:Sunrise at viru bog.jpg|Gün doğuşu
Oandu loodusmets.jpg|Oandu meşəsi


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Milli parkın administrasiyası 
* Estonikada milli park haqqında məlumat
Teylor Kinni

**Teylor Cekson Kinni** (ing. Taylor Kinney. ), Amerikalı aktyor və model. The Vampire Diaries, Zero Dark Thirty, Chicago Fire və Chicago PD kimi filmlərdə aldığı rollar ilə məşhurdur.

## Həyatı
Kinney, iyul 2011-ci ildə bəri müğənni Lady Gaga ilə birlikdədir. İkili, Gaganın "You and I" mahnısının klip çəkilişində tanış oldu və qısa müddət sonra əlaqələri başladı. fevral 2015-ci ildə nişanlandılar.

## İstinadlar
Zərbə krateri

**Zərbə krateri** — planetin, peykin və ya Günəş sisteminin başqa bərk obyektinin səthində olan, ondan daha kiçik obyektlə hipersürətlə toqquşması ilə formalaşan təqribən dairəvi çuxurdur.
Görünən ulduz ölçüsü

**Ulduz ölçüsü** — mənbəyin işıq şüalarına perpendikulyar qoyulmuş səthin həmin mənbə tərəfindən nisbi işıqlanmasının əsası 2,512 olan mənfi işarəli loqarifmidir. 

Görünən ulduz ölçüsü və ya vizual ulduz ölçüsü-adi gözlə vizual fotometr adlanan qəbuledici vasitəsilə təyin olunan ulduz ölçüsüdür. 

Astrofizikada işıqlanmanın fiziki analoqu olaraq ulduz ölçüsü adanlanan kəmiyyətdən istifadə edilir.

## Tarixi
Ulduz ölçüsü ilk astrofotometrik anlayışdır. Hələ Hipparx eramızdan əvvəl II yüzillikdə gözlə seçilən ulduzları işıqlanmalarına görə altı ulduz ölçüsünə ayırmışdı. O, qəbul etmişdi ki, ən parlaq (işıqlı) ulduzun ulduz ölçüsü 1, ən zəifinki isə 6-dır.

Parlaqlığın ulduz ölçüsü vasitəsilə qiymətləndirilməsi fiziki, daha doğrusu fizioloji və psixoloji əsasları yalnız Hipparxdan iki min il sonra XIX yüzillikdə Veber və Fexner tərəfindən müəyyən edilmişdir. Veber-Fexner qanunu: hər hansı qıcıqlandırıcı təsirin hiss olunmasındakı dəyişiklik həmin qıcıqlandırıcı amilin nisbi dəyişməsi ilə düz mütənasibdir. Bu qanunu ulduz ölçüsü anlayışına tətbiq etsək, Kainat obyektinə qıcıqlandırıcı, qəbulediciyə (gözə, fotoemulsiyaya, fotolentə və s.) hissiyat mərkəzi kimi baxa bilərik . Qıcıqlandırıcının obyektiv meyarı onun qəbuledicidə yaratdığı işıqlanmadır, ulduz ölçüsü isə bu işıqlanmanın qəbulediciyə təsiri deməkdir. Burada Veber-Fexner qanunu belə ifadə olunur qıcıqlandırıcı (işıqlanma) həndəsi silsilə ilə dəyişəndə, hissiyat (ulduz ölçüsü) ədədi silsilə ilə dəyişir. Deyilənlərə əsasən aşağıdakı ifadəni yazmaq olar:

m-m_0=C_1\lg{E \over E_0}

Burada m və m0 işıqlanmaları, E və E0 olan obyektlərin uyğun ulduz ölçüləridir. Ptolemeyin Almakestində 1000-dən artıq ulduzun ulduz ölçüsü verilmişdir. Bu ulduzların ulduz ölçülərinin müasir təyini göstərir ki, iki ulduzun ulduz ölçüləri fərqi vahidə bərabər olarsa, yəni m-m0=1 olarsa, onda ulduz ölçüsü m0 olan ulduz, ulduz ölçüsü m olan ulduzdan 2,5 dəfə parlaqdır. Odur ki, yuxarıdakı ifadəyə əsasən

C_1={1 \over \lg2,5}\simeq-2,512

## Poqson düsturu
1879-cu ildə ingilis astronomu Poqson təklif etmişdir ki, C1=2,500 qəbul edilsin, çünki, lg 2,512=0,4000={1 \over 2,500}-dir. Beləliklə birinci ifadə əvəzinə:m-m_0=-2,5\lg{E \over E_0} yaxud, \lg{E \over E_0}=-0,4(m-m_0)olar. 

Bu ifadələr Poqson düsturu adlanır. Poqson düsturu iki obyektin işıqlanmaları nisbəti məlum olduqda onların ulduz ölçüləri fərqini və ya tərsinə- məlum ulduz ölçüləri fərqinə görə onların işıqlanmaları nisbətini tapmağa imkan verir.

## İstinadlar
Foreşok

**Foreşok** və ya **ilkin seysmik təkan** — daha geniş seysmik tədbirdən (mainşok) baş verən zəlzələ tipi. Hadisələrin tam ardıcıllığı məlum olandan sonra ilkin seysmik təkan, mainşok və ya zəlzələni təyin mümkündür.

2002-ci ildə Sumatra adasındakı zəlzələ bu tipə aid edilsə də, bu zəlzələ sunaminin baş verməsinə səbəb kimi qiymətləndirildi.

## İstinadlar
Sulavesi dənizi

**Sulavesi dənizi** () (Bəzən Selebes dənizi adlandırırlar) — Sakit okeanında adalar arası dəniz olaraq Sulavesi, Kalimantan, Mindanao, Sanqixe və Sulu arxipelaqı arasında yerləşir. Sahəsi 435,000&nbsp;km², dərinliyi 6220 m  təşkil edir. Temperatur il ərzində 27-28 C arası dəyişir. Duzluğu 34,5 ‰ təşkil edir. Sulu arxipelaqında çoxlu mərcan rifləri vardır. Kalimantan sahilləri alcaqdır və meşələrlə örtülüdür. Ərazidə əsas cərəyanı Mindanaodur. Əsas limanları Venanq (Sulavesi), Tarakan (Tarakan).

## Mənbə
*Okean haqqında məlumatlar
Sarı gəlin (Sami Yusifin mahnısı)

**Sarı gəlin** — 2014-cü il Sami Yusuf qrupunun The Centre albomundan olan mahnı. Mahnının ingiliscə sözləri Vill Noksa, musiqisi Sami Yusifə aiddir.

## Klip
Klipin rejissoru Ömər Həbibdir.

## Siyahı
* *"Sarı Gəlin"* (albom versiya) — 3:30

## Həmçinin bax
* Sarı Gəlin
* Ya Qarabağ, Ya Ölüm
* Cənab Leytenant

## İstinadlar
Zəlzələlərin Proqnozlaşdırılması üzrə Koordinasiya Komitəsi

Yaponiyada Zəlzələlərin Proqnozlaşdırılması (ZPKK) üzrə koordinasiya Komitəsi Aprelin 1969-də yaradılıb, Geodeziya Şurasının İkinci Zəlzələ Proqnozlaşdırılması Planının tərkib hissəsi kimi məqsədilə 30 deputatdan ibarətdir və hər il dörd dəfə Yaponiyada görüşür keçirilir.Komitəyə istiqamətində ilk addımlar Zəlzələlərin Proqnozu - 1962-ci ildə Hazırkı Statusu və Fəaliyyət Planın  zəlzələ tədqiqatçılar  qəbul edilib. Bu, 1964-ci ildə onların ilk proqnoz planın işə salınması ilə Geodeziya Şurasının Baş Assambleyası tərəfindən qəbul olunub. 1964, 1695 və 1968-ci illərdə zəlzələlərin aşağıdakı GŞBA gələcək proqnozlaşdırma fəaliyyəti əlaqələndirmək üçün yaradılıb.

## İstinadlar
Sualtı zəlzələ

**Sualtı zəlzələ** — su hövzəsi, xüsusilə okean dibində baş verən zəlzələ. Bu cür zəlzələ tipi sunamiyə səbəb olur. Elmi cəhətdən də Rixter şkalası və ya Mercalli şkalası ilə ölçülə bilər. Hərəkətli plitələr tektonikası sualtı zəlzələlərin səbəbini izah etməyə kömək edir.

## Həmçinin bax
* San Andreas qırığı

## İstinadlar
Musa Bayramov

* Musa Bayramov (kimyaçı) (d. 1938) — kimya elmləri doktoru, professor, «Neft kimya» kafedrasının müdiri.
* Musa Bayramov (neftçi) (1901—1998) — Azərbaycan SSR fəxri neftçisi 1964). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1959).

## Həmçinin bax
* Musa
* Bayramov
Molukka dənizi

**Molukka dənizi** () — Sakit okeanında adalar arası dəniz olaraq Sulavesi, Mindanao, Sanqixe, Sula, Molukka və Talaud adaları  arasın yerləşir. Sahəsi 291,000&nbsp;km², dərinliyi 4180 m  təşkil edir. Temperatur il ərzində 27-28 s arası dəyişir. Duzluğu 34 ‰ təşkil edir. Filippin arxipelaqı ilə İndoneziya adaları arasında  yerləşir. Əsas limanı Davaodur ki, oda Mindanao adasında yerləşir.

## Mənbə
*Okean haqqında məlumatlar
Mindanao dənizi

**Mindanao dənizi** () (Bəzən Bohol dənizi adlandırırlar) — Sakit okeanında adalar arası dəniz olaraq Filippin arxipeaqına daxil olan, Sikixor, Bohol, Leyte (şimalda) və Mindanao adası (cənubda) arasında yerləşir. Şərqdə Suriqao boğazı ilə Filippin dənizi ,qərbdə isə Sulu dənizi ilə burləşir. Dərinliyi 1975 m  təşkil edir. Orta illik temperatur 28 s təşkil edir. Axınlar əsasən qərbə doğru istiqamətlənir və sürəti 2&nbsp;km/s təşkil edir. Mindanao adası sahillərində İliqan ,Hinqooq ,Makalahor və Butuan körfəzləri yerləşir. Duzluğu 34,5 ‰ təşkil edir. Sahillərində çoxlu nərcan rifləri vardır. Əsas limanları Mindanao adasında olan Kaqayan-de-Oro və Butuandır. Dənizə axan ən iri çay Aqusandır.

## Mənbə
*Okean haqqında məlumatlar
Borjomi-Xaraqauli Milli Parkı

**Borjomi-Xaraquli Milli Parkı** () və ya qısaca **BXMP** — Gürcüstanın paytaxtı Tiflisin cənub-qərbində, Kiçik Qafqazda yerləşən milli park.

Gürcüstanın ən böyük milli parklarından biridir. Altı inzibati rayondan ibarət olub Borjomi kurortundan Xaraqauli şəhərinə qədər uzanır. Qonşu Borjomi qoruğu ilə birlikdə sahəsi 851 km2-dir və Gürcüstan ərazisinin 1 %-indən çoxunu təşkil edir. Milli park 1995-ci ildə qurulsa da, rəsmi açılışı 2001-ci ildə baş tutmuşdur.

Milli parkın özünəməxsus xüsusiyyətləri ekoloji və coğrafi zonalarının müxtəlifliyi, mənzərəsi, tarixi abidələri, zəngin flora və faunasıdır. Milli parkın turizm infrastrukturu sürətlə inkişaf edir.

## Tarixi
Milli parkın tarixi orta əsrlərə gedib çıxır. Buradan əvvəllər yerli zadəganlar ovçuluq üçün istifadə etmişlər.

Gürcüstan öz müstəqilliyini itirib Rusiya İmperiyasından asılı olandan sonra Mixail Nikolayeviç Romanova Cənubi Qafqazın qubernator-general vəzifəsi verilmişdir. O, buranın təbii gözəlliyini kəşf etmiş və burada özü üçün yay iqamətgahı — Likani iqamətgahını tikdirmişdir.

Park üçün əsas gözədəyən dəyişiklik Mixailin park ərazisində icazəsiz ağac kəsməyi məhdudlaşdırmasından sonra baş vermişdir. Beləliklə, gələcək milli parkın bünövrəsi qoyulmuşdur.

1995-ci ildə Dünya Təbiəti Qoruma Fondunun və Almaniya hökumətinin dəstəyi ilə milli park yaradılmış və 2001-ci ildə rəsmi açılışı olmuşdur.

## Problemlər
Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin bir hissəsi milli parkın kənarından və onun su hövzəsindən keçir. Bu neft kəmərinin bu hələ zərər görməmiş ərazinin yaxınlığından keçməsi bir çoxlarının etirazına səbəb olmuşdur. Onlar həmçinin bunun torpaq sürüşmələrinə səbəb ola biləcəyini də ehtimal edirlər.

2008-ci ilin avqustunda milli parkda 3 km2 meşə sahəsi yanmış və Gürcüstan Rusiyanın ekosiddən istifadə etdiyini iddia etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Qiqa Çixladzenin məqaləsi 
* Gəzinti rəhbəri
Savu dənizi

**Savu dənizi** () — Sakit okeanında adalar arası dəniz olaraq Flores, Sumba və Timor adaları  arasın yerləşir. Adalar Malay arxipelaqına daxildir. Sahəsi 35,000&nbsp;km² , orta dərinliyi 1683 m , ən dərin yeri 3475 m təşkil edir. Səthində avqust ayında 26 s,fevralda isə 28 s, dibində 3 s təşkil edir. Duzluğu 34 ‰ təşkil edir. Mərkəzində Savu çökəkliyi vardır(3000). Qərbindən güclü axınlar keçir və sürəti 50 sm/san təşkil.

## Mənbə
*Okean haqqında məlumatlar
İdlib

**İdlib** — Suriyanın şimal-qərbində yerləşən şəhər. İdlib eyniadlı mühafazasının tərkibinə daxildir.

## İstinadlar
Nəcəfqulu xan Dünbili

**Nəcəfqulu xan Şahbaz bəy oğlu Dünbili** () — Təbriz hakimi.

## Həyatı
Nəcəfqulu xan Şahbaz bəy oğlu Xoy vilayətinin Qotur mahalında anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Xoy xanlığının sərkərdəsi idi.

Fətəli xan Avşar 1757-ci ildə Azərbaycana qayıtdıqdan sonra ölkənin vəziyyətini nizama salmaq üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirdi. O, xəyanət edib onu tərk edən Azad xan Əfqanın yerinə Nəcəfqulu xan Dünbilini öz qoşununa sərdar təyin etdi. Bundan əlavə, Təbrizin idarə edilməsi işini yenə də ona tapşırdı.

Nəcəfqulu xan Dünbüli 1784-cü ildə vəfat edib.

## Ailəsi
Nəcəfqulu xanın Fəzləli bəy, Xudadad xan, İbrahim xan, Cahangir xan, Məhəmməd xan, Əli xan və Əbdürrəzzaq bəy adlı oğlanları vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Təbriz xanlığı, Bakı: Mütərcim, 2015.
* Ənvər Çingizoğlu, Avşarlardan qacarlaradək bölgə xanları, Bakı:	Mütərcim, 2015,	288 səh.	ISBN 978-9952-28-223-8

## Həmçinin bax
* Dünbililər
* Təbriz xanlığı

## İstinadlar
Hüseynqulu xan

**Şəxslər**
* Hüseynqulu xan (Bakı xanı) — Bakı xanı.
* Hüseynqulu xan Sərdar — İrəvan xanı.
* Hüseynqulu xan Dünbili — Xoy hakimi
* Hüseynqulu xan Avşar
* Hüseynqulu xan Xoyski — çar ordusunun general-mayoru.
* Hüseynqulu xan Qasımlı-Avşar — Urmiya xanlığının hakimi
* Hüseynqulu xan Nuri — İranın Qacar dövrünün səfiri, dövlət xadimi
* Hüseynqulu xan Nəvvab — İran naziri, diplomat, siyasətçi
* Hüseynqulu xan Etimadəddövlə — Urmiyanın hakimi
* Hüseynqulu xan Zəngənə — Zəngənə elinin başçılarından, Nadir şah Qırxlı-Avşarın sərkərdəsi
* Hüseynqulu xan Qovanlı-Qacar — Qacar sərkərdəsi, Fətəli şahın atası
* Mirzə Hüseynqulu xan Mafi — İranın baş naziri

**Kitablar**
* Hüseynqulu xan Qasımlı-Avşar (kitab)
* Hüseynqulu xan Qovanlı-Qacar (kitab)

## Həmçinin bax
* Hüseynqulu
* Hüseynqulu xan Qacar
Titsian Tabidze

**Titsian Tabidze** (; doğum 21 mart 1895, İmereti diyarı, Kutaisi quberniyası, Rusiya İmperiyası - ölüm 16 dekabr 1937, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — Titsiani () kimi də tanınan gürcü şair və Gürcü simbolist hərəkatının liderlərindən biri. İosif Stalinin Böyük Təmizlik kampaniyasının qurbanı olub. Həbs edilib və vətənə xəyanətdə ittiham edilərək güllələnib. Tabidze onun əsərini rus dilinə tərcümə edən məşhur rus yazıçısı Boris Pasternakın yaxın dostu olub.

## Həyatı

Titsian Tabidze kənd keşiş ailəsində anadan olub. 1905-ci ildən Kutaisi Gimnaziyasında təhsil almağa başlayıb. Tezliklə yazarlığa başlayıb, öz əsərləri və rus və fransız dilindən tərcümə etdiyi əsərlər əvvəl Kutaisi qəzetlərində daha sonra Tbilisidə çap olunub.

O, 1917-ci ildə Moskva Universitetinin tarix-filologiya fakültəsinin məzunu olub. Moskvada Rus simbolizmi ilə tanış olub. Tabidze Gürcüstana qayıdıb və "Göy qılınc" hərəkatının təsisçilərindən və əsas ideoloqlarından biri olub. Tbilisiyə gələn hər bir şair qonağı bir qayda olaraq ilk qarşılayanlar Titsian Tabidze və Paulo Yaşvili olurdular. Bu baxımdan Tabidze məşhur şair Aleksandr Çavçavadzenin ənənəsini davam etdirirdi. Aleksandr Çavçavadzenin evi də indi onun yaşadığı evin yaxınlığında idi.

1924-cü ilin sentyabrında onlar Sergey Yesenin, 1926-cı ilin martında isə Vladimir Mayakovski ilə görüşdülər. 1931-ci ildə Boris Pasternak Gürcüstana səfər etdi və burada iki şairin tarixi görüşü oldu, onlar dost oldular. Titsianın yaradıcılığı rus ədəbiyyatına Zabolotsikinin, Pasternakın, Axmatovanın tərcümələri ilə daxil olmuşdu.

1937-ci ilin başlanğıcında Moskvada və Leninqradda Tabidzenin ifadəsi alındı. Həmin il o həbs olundu və 16 dekabr 1937-ci ildə güllələndi. Ölümündən sonra bəraət verildi.
Müqağali Maqatayev

**Müqağali (Məhəmmədəli) Maqatayev** (; ) — qazax şairi, yazıçısı və tərcüməçisi.

Müqağali Maqatayev 9 fevral 1931-ci günü Qarasaz kəndində (Almatı vilayəti, Qazaxıstan) anadan olmuş. O 1948-1949-ci illərdə Qazaxıstan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil almışdır. 1952-1969-ci illərdə rus dili müəllimi kimi bir liseydə, Qazax Radiosində natiq olaraq işləyib. 1970-ci ildə Qazaxıstan Yazıçılar Birliyi qatıldı. Müqağali Maqatayev 45 yaşında, 27 mart, 1976-də Almatı şəhərində həyatını itirdi.

Müqağali Maqatayev poetik əsərləri ilk 1948-ci ildə nəşr olunmuşdur. O şeiri «Appassionata» ilə məşhur oldu. Maqatayev poeziyası kolleksiyaları çox Qazaxıstan milli poeziyanın qızıl fonduna daxildirlər. 1999-cu ildə Mukaghali Makatayev ölümündən sonra Qazaxıstan Respublikasının Dövlət mükafatı ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Aki dənizi

**Aki dənizi** — Adalar arası dəniz olaraq Yapon adaları arasında yerləşir. Sakit okeanı akvatoriyasına aiddir. Dənizin ərazisi cənub-qərbdə Hirosima perfektoriyası, şimal-qərbdə Exine perfektoriyasına aiddir. Şimalda Osaki-Simo, Kami-Kamaqari, Simo-Kamaqari və Kuraxasi, şərqdə Kurisim boğazı, cənubunda Takanova yarımadası, qərbdə İe-Naka adası yerləşir. Şimaldan-cənuba 30&nbsp;km, şərqdən-qərbə 50&nbsp;km təşkil edir. Dənizin şərqi İsuki dənizi adlanır. Daxili Yapon dənizinin şərqi ilə qərbini birləşdirir. Sahilində Xirosima, Kure və Masuyamu şəhərləri vardır. Dəniz balıqlarla zəngindir. Əsas balıq növü Skumbriyadır. Dəniz aktiv seysmik zonada yerləşir.

## Mənbə
*
Stepanavan Hava Limanı

**Stepanavan Hava Limanı** () — Ermənistan Respublikasının Loru mərzində Stepanavan şəhərindən 6&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşən mülki hava limanı.

1,998x28 m ölçülərində asfalt səthə malik olan hava limanının uçuş zolaqları 13/31 istiqamətindədir.

## İstinadlar
Qarşıdurma (astronomiya)

**Qarşıdurma** — iki səma cisminin verilən mövqedən (adətən Yerdən) əks tərəflərdə olmasıdır.

Planetin (asteroidin və ya kometin də ola bilər) qarşıdurması Günəşin əks tərəfində olanda baş verir.
## Həmçinin bax
* Heliosentrik sistem
* Geosentrik sistem
## İstinadlar
Faberje Evi

**Faberje Evi** () — 1842-ci ildə Rusiya imperiyasında Qustav Faberje tərəfindən əsası qoyulmuş, xüsusilə çar ailəsi üçün zinyət əşyaları hazırlayan, özünün Faberje yumurtaları ilə məşhurlaşan zərgərlik firması. 2007-ci ildən "Faberje" brendi Fabergé Ltd. şirkətinə aiddir.

## İstinadlar
Skotia dənizi

**Skotia dənizi** - Cənubi Georgiya, Cənubi Sandviç adaları və Cənubi Orkney adaları arasında yerləşir. Onun böyük hissəsi Atlantik okeanının ərazisinə, az bir qismi isə Cənub okeanı akvatoriyasına qaxildır.

## Ümumi məlumat
Sahəsi 1,300,000&nbsp;km², orta dərinliyi 5,000 m, ən dərin yeri 6022 m təşkil edir. Dəniz dibinin dərinliyi 5000 metrdən aşağıdır. Dünya dənizləri arasında orta dərinliyinə görə ən dərin dənizdir. Dəniz soyuq Antarktik cərəyanların təsirinə məruz qalır. Səthində temperatur 6 -1 C arasında dəyişir. Duzluğu 34 ‰ təşkil edir. Cənubunda Ueddell dənizi yerləşir. Dəniz qərbdə Dreyk boğazı vastəsi ilə Sakit okeana birləşir. Dəniz ərazisinə Antraktida ərazisindən aysberlər gəlir. Burada kiçik dəniz canlıları vardır ki, onlarda balıqların, dəniz quşlarının və bığlı balinaların qidasını təşkil edir. Balıqçılıq inkişaf etmişdir. Dəniz Şotland Antraktik ekspedisiyasının  > adlı gəmisinin şərəfinə adlandırılmışdır. Ekpedisiyaya U. Bryus rəhbərlik etmişdir.

## Mənbə
*Antarktida və onun sahillərində olan dənizlərin xəritəsi
Erebuni Hava Limanı

**Erebuni Hava Limanı** — ()  — Ermənistan Respublikası İrəvan şəhərinin Erebuni rayonunda yerləşən mülki və hərbi təyinatlı hava limanı.

İrəvan şəhəri mərkəzindən 7,3 km cənubda yerləşən hava limanı 2,784×40 m ölçülərində asfalt səthə malik olub uçuş zolaqları 03/21 istiqamətindədir.

## Tarixi
Memarları L. Ş. Xristaforyan, R. G. Asratyan konstruktorları İ. Q. Baqramyan və E. N. Tosunyan olan hava limanından ilk uçuş 21 iyul 1938-ci ildə İrəvan-Tbilisi xətti üzrə olub. Həmin ilin 25 dekabr tarixindən isə müntəzəm uçuşlara başlanılıb. O vaxtlar hava limanı *"İrəvan hava limanı"* adlanırdı.

## Təyinatı
Hal-hazırda əsasən hərbi sahə üzrə istifədə edilən hava limanında 3624-cü rus hərbi hissəsi, 18 MiQ-29s-dən ibarət 426-cı eskadrilya, Mi-24 hücum vertolyotu eskadrilyası və 700-cü Hava Nəqliyyatı Nəzarət Mərkəzi yerləşir.

Hava limanından həmçinin özəl şirkətlər tərəfindən ölkədaxili və MDB ölkələrinə, eyni zamanda Dağlıq Qarabağa Xankəndi hava limanına vertolyot uçuşları həyata keçirilir.

## Qəza və hadisələr
4 noyabr 2008-ci ildə Ermənistan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Mi-24 hücumçu vertolyotu təlim uçuşuna hazırlaşarkən qəzaya uğradı. Hadisə nəticəsində pilot Arşak Nersisyan həlak oldu.

## İstinadlar
Sibuyan dənizi

**Sibuyan dənizi** () — Sakit okeanında Filippin arxipelaqına daxil  olan Papay, Tablas, Marinduke, Luson və Masbate adaları arasında yerləşir. Dərinliyi  1700 m təşkil edir. Tropiq iqlim qurşağında yerləşir. Yağıntının miqdarı 3000&nbsp;mm təşkil edir. Səthində temperatur 23-28 s arasında dəyişir. Duzluğu 32,0 - 32,5 ‰ təşkil edir. Mərkəzində Sibuyan adası yerləşir. 23-26 oktyabr 1944-ci ildə İkinci Dünya müharibəsinin ən qanlı donanma döyüşlərindən biri baş vermişdir. ABŞ və Yaponiya arasında baş vermiş döyüşdə yapon donanmasının əsas qüvvələri məhv edilir.

## Mənbə
Yaşıl tarif

Yaşıl tarifin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu tarif alternativ elektrik enerjisi istehsalçılarının hər kilovat-saat enerjisinin təyin edilmiş (minimum) qiymətinə ödəniş zəmanəti verir. Bu tarifin əsas meyarları aşağıdakılardır:

— Zəmanətli və güzəştli enerji təchizatı şəbəkəsinə qoşulma və elektrik enerjisinin alternativ enerji mənbələrindən şəbəkəyə göndərilməsi;

— Yetərli olan minimum yaşıl tarif;

— Benefisiarlar üçün qanunla müəyyən edilmiş təhlükəsizliyin təmin edilməsi. Məsələn, müəyyən zaman ərzində tarifin ödənilməsi (investisiya xərcinin müddətlə ödənilməsi) üçün qanunla müəyyən edilmiş (minimum) qiymət ödəniş zəmanəti;

— Hər bir alternativ enerji mənbəyinə uyğun ayrıca yaşıl tariflərin tətbiqi;

— Mümkün olan qiymət azaldılması.

**Effektiv şəkildə planlaşdırılmış yaşıl tarifin əsas üstünlükləri:**

— Yüksək effektivlik;

— İnvestisiya təhlükəsizliyi. Uzunmüddətli perspektivlər və investisiyanın qaytarılma zəmanəti səbəbindən bank tərəfindən maliyyələşdirmə;

— Yerli bazarların alternativ enerji mənbəyi (AEM) avadanlıqları üçün yüksək stimullaşdırma, yeni iş yerlərinin açılması, texnologiya yeniliklərinin dəstəklənməsi, həmçinin səmərəliliyin artırılması və mümkün olan qiymət azaldılması.

Bu sistemin mənfi tərəfi isə, son istehlakçılar üçün elektrik enerjisi qiymətinin artmasına səbəb olan birbaşa xərclərin təsiri və ya dövlət büdcəsindən xeyli maliyyə vəsaitinin tələb olunmasıdır. Yaşıl tarif sisteminin özünü doğrultduğu ölkələrdə ictimai-siyasi dəstək, davamlılıq, həmçinin fərdi və kiçik investorlar üçün qanunla müəyyən edilmiş təhlükəsizlik yüksək səviyyədədir. Almaniya bu sistemin ən yaxşı işlədiyi ölkələrdən biridir. Almaniyanın Alternativ Enerji Aktı, alternativ enerji mənbələrinin inkişafına dair vacib strateji addımları özündə əks etdirən nadir siyasi sənədlərdən biridir. Siyasi alətlərdən asılı olmayaraq, qeyd olunan sənəddə həm strateji qanunvericilik, həm də dəstək mexanizmi effektli şəkildə icra olunub və bu səbəbdən də o, dünyada alternativ enerji mənbələrini dəstəkləyən ən uğurlu siyasətlərdən biri hesab olunur. Almaniya adı çəkilən sənədi 2000-ci ildə qəbul etmişdir. Növbəti illər ərzində alternativ enerji mənbələri (AEM) və texnologiyaların daha səmərəli inkişaf etdirilməsi məqsədilə müvafiq dəyişikliklər edilmişdir. Sənədin əsas strateji elementlərindən biri yaşıl tarif alətindən istifadə edərək qarşıya qoyulmuş hədəfə çatmaqdır. Bu baxımdan, məsələn, yaşıl tarif dəstək aləti kimi hər bir alternativ enerji mənbəyi texnologiyasına səciyyəvi olan minimum tarif zəmanəti verir. İstənilən elektrik enerjisi istehsalçısı bu zəmanəti 10–20 il ərzində ala bilər. İstehsalçının standartlaşdırılmış qaydalar çərçivəsində qanuni şəkildə elektrik enerjisi şəbəkəsinə çıxışı mövcuddur. Qiymət nəzarəti ni və rəqabəti gücləndirmək məqsədilə yeni quraşdırılan cihazlar üçün tariflər hər il proporsional şəkildə azaldılır.

## İstinadlar
Rinqo Starın diskoqrafiyası

Bu məqalədə 1960-cı illərin Britaniya rok-qrupu olan "The Beatles"ın barabançısı Rinqo Starın diskoqrafiyası təqdim olunub. 1970-ci ilin yazında qrup dağılıb və Rinqo Star özünün solo karyerasına başlayıb.

## Albomlar
### Studiya albomları

### Konsert albomları

### Yığma albomları

### Video albomları
* *[[Most Famous Hits]]*
* *Ringo at the Ryman*

### Digər albomları

## Sinqllar
### Öz sinqlları

### Digər artistlərin sinqllarında iştirak

### Promo sinqllar

## Digər artistlərin albomlarında qonaq kimi iştirak

## Həmçinin bax
*Rinqo Star
*The Beatles

## İstinadlar
Versingetorik

**Versinqetorik**(; e.ə. 82 – e.ə. 46) — Qalliyanın harvern tayfasının başçısı. Sezara qarşı üsyan başçısı.

## Həyatı

Eradan əvvəl yanvar 52-ci ildə Roma legionununa qarşı Vercingetorix öz tərəfdarları tərəfindən məcbur edilərək, birləşmiş Qalliya mərkəzi və şərq toplumlarının dəstəyi ilə Yuli Sezara qarşı silahlara sarılırlar. 
 
Vercingetorix uzun zaman özündən güclü düşmənə qarşı dirənir və eyni zamanda uğurlu bir şəkildə romalılara böyük zərər verir.
Qalliyada olan və Sezarın əsgərlərinə lojistik dəstək verən taxıl məhsullarının yandırılmasını əmr edir.

Roma legionuları üçün məsafə aratma nəticə ilə ərzaq yolları yox olmaq təhlükəsinə məruz qalırlar.  Sezar bu səbəbdən dolayı uğursuz olur və yüksək itkilər verdiyi Gergovia təərüzündən sonra məcburi geri çekilməyə zorlanır. Nəticədə hər yeddinci (centurion) yüzbaşını itirir.

Vercingetorix ilə güclü Kelt birlikləri geri çəkilən Roma legionları qısa bir müddətdə olsa izlənərək çatışmalar yer yer davam edərək bir sürə belə davam edir.

Kelt birliklerine o anda Haeduer tayfası da qatılır. Bu tayfa Sezarı o ana qədər tam dəstəkləməkdədir. Bu xəyanət Yuli Sezarı böyük təhlükəyə soxur. Bilinməsi gərəkən nöqtədə Vercingetorix və öz tayfası olan Arverniler ilə Haeduer bir-birinə rəqib olmasıdır.

## Xarici keçidlər
Mehdi Mustafayev

**Mehdi Həsən oğlu Mustafayev** () — Azərbaycanda meşə mühafizəsi işinin təşkilatçısı və dövlət xadimi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948).

## Həyatı
Mehdi Həsən oğlu Mustafayev 1914-cü il sentyabr ayının 15-də Qazax (indiki Ağstafa) rayonunun Tatlı kəndində II Həsən ağanın ailəsində dünyaya gəlmişdir. Mehdi müəllimin tərcümeyi-halına nəzər salanda məlum olur ki, onun ulu babası Həsən bəy, babası isə Kərbəlayı Mustafa ağa olmuşdur. Valideynlərini erkən itirdiyindən hələ gənc yaşlarından zəhmətə qatlaşmalı olur. O, Tatlı kənd orta məktəbinin birinci pilləsini bitirdikdən sonra 1929-cu ildə Gəncə şəhərinə gəlmiş və Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun nəzdində hazırlıq kursunda təhsil alır.

1931-ci ildə yenicə Bakıdan Gəncəyə köçürülmüş Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda Bitkiçilik fakültəsinin üzümçülük-şərabçılıq şöbəsinə qəbul olunur. Universitetin arxivində saxlanılan şəxsi işində Mehdi Mustafayevə məxsus diplomun surəti və institut direktorunun tədris hissəsi üzrə müavini İmran Kaşıyevin imzaladığı 20 fevral 1936-cı il tarixli 508 nömrəli arayışda göstərilir ki, Mustafayev Mehdi Həsən oğlu 1935-ci il noyabrın 21-də Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun üzümçülük və şərabçılıq şöbəsini tam bitirmiş, "Vakuum aparatlarında üzüm şirəsinin qatılaşdırılması" mövzusunda diplom işini müdafiə etmiş, Dövlət Kvalifikasiya Komissiyasının qərarına əsasən AKTİ-nin 9 dekabr 1935-ci il tarixli 265 nömrəli əmrilə ona aqronom-üzümçü-şərabçı ixtisası verilmişdir.

Mehdi Mustafayev institutu bitirdikdən sonra 1936–1942-ci illərdə gənc mütəxəssis kimi Şamaxı rayonunun torpaq şöbəsində aqronom, şöbə müdiri vəzifələrində çalışır. Sonralar Samux rayonundakı (keçmiş Səfərəliyev) 2 nömrəli sovxoza direktor təyin olunur.

Böyük Vətən müharibəsi başlananda Mehdi müəllim dövlət tərəfindən İrana göndərilir. Oradan qayıdandan sonra Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsində bir sıra məsul işlərdə, xeyli müddət kənd təsərrüfatı şöbəsi müdirinin müavini vəzifəsində çalışır.

Mehdi Mustafayev sonralar Tovuz Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1953–1959-cu illərdə o, Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı nazirinin müavini, 1959-cu ildən ömrünün sonunadək (1979-cu il) Nazirlər Sovetinin Dövlət Meşə Təsərrüfatı Komitəsinin sədri vəzifələrində işləmişdir.

"Lenin", "Qırmızı əmək bayrağı", 2 dəfə "Şərəf nişanı" ordenləri və bir çox medallarla təltif edilmiş, 1948-ci ildə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülmüş, bir neçə çağırış respublika Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. 1964 və 1974-cü illərdə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur.

## Xatirəsi
Ağstafa şəhərində Mehdi Mustafayevin adını daşıyan parkda dövlət xadiminin büstü vardır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Əsrarəngiz yaşıllıqlar vurğunu *İbrahim CƏFƏROV, ADAU-nun rektoru, professor*
* Zülqədər eli (kitab) *Ənvər Çingizoğlu, Nərminə Məmmədova*
* Mehdi Mustafayev-100  *Əlləz Vəliyev (Ormeşənli)*
* Mehdi Mustafayevin 100 illik yubileyi qeyd olundu
İrminger dənizi

**İrminger dənizi** () — Qrenlandiyanın cənub-şərq sahilində, Atlantik okean şimal-qərbində yerləşir. İslandiyanın cənubu ilə Atlantik okeanın mərkəzi qalxması arasında mövqe tutur. Dəniz Danimark boğazı ilə Qrenland dənizini birləşir. İrminger dənizi Şimal Buzlu okeanının təsirinə məruz qalır. Belə ki, onun ərazisindən Şərqi Qrenlandiya cərəyanı keçir. Dəniz danimarkalı hiqroqraf Karl Lyudviq Xristian İrmingerin (1802–1888) şərəfinə adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax
* İrminger dənizi
Krka Milli Parkı

**Krka Milli Parkı** () — adını onu əhatə edən Krka çayından alan Xorvatiya milli parkı. Milli park Krka çayını aşağı axacağında, mərkəzi Dalmatiyada, Şibenik-Knin qraflığında, Milyevki bölgəsində yerləşir. Şibenik şəhərinin sadəcə bir neçə kilometr şimal-şərqindədir. Milli park Krka çayını qorumaq üçün qurulmuş və elmi, mədəni, təhsil, turizm fəaliyyətləri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Xorvatiyanın 7-ci milli parkıdır və 1985-ci ildə milli park elan edilmişdir.

## Coğrafiya
Milli park tamamilə Şibenik-Knin qraflığında yerləşir və Krka çayı boyunca 109&nbsp;km2 sahəni əhatə edir: Knindən Skradinə qədər 2&nbsp;km çay axını boyunca və Çikola çayının aşağı hissəsi. Krka Milli Parkı təbiətin dəyişdirilməyən geniş regionlarından biridir və bir çox cüzi dəyişdirilmiş ekosistemlərə sahibdir.

## Ətraf mühit

### Flora
Krka Milli Parkı Cənubi Avropa regionuna daxildir. (Aralıq dənizi iqlimi) Yerləşmə mövqeyinə və müxtəlif tip ekosistemlərin yayılmasına görə ərazi zəngin flora və faunaya sahibdir.

Milli park ərazisində 860 bitki növü və yarımnövü müəyyən olunmuşdur. Bu növlərə endemik sayılan İllirian-Adriatik növləri də daxildir.

### Fauna
Milli parkdakı Krka çayında aralarında 10 endemik olmaq üzərə 18 növ balıq yaşayır. Kumja və Dalmatiya çəkisi də milli park sakinləri arasındadır.

Bataqlaşmış çəmənliklərdə quşlar və amfibilər, cəngəlliklərdə sürünənlər yaşamaqdadır.

Milli park ərazisində 222 quş növü müşahidə olunmuşdur. Yaz və payız aylarında buraya bir çox quş növü miqrasiya etdiyindən Avropa üçün ən əhəmiyyətli regionlardan biridir. Milli parkda bir çox yırtıcı quş növü məskunlaşmışdır: çay qaraquşu, ilanyeyən, qırğı qartal, bığlı qızılquş, şahin, və s. Qızılı qızlarquşu, adi yapalaq, ağbaş kərkəs digər əhəmiyyətli quş növləridir.

Məməlilərə gəldikdə burada çox nadir və nəsilləri kəsilmək üzrə olan 18 yarasa növü yaşayır: uzun barmaqlı yarasa, Daubenton yarasası və s. Bayağı su samuru milli parkdda nəsli təhlükədə olan məməli növüdür.

### Ria
Krka çayının dənizə töküldüyü yerdə Dördüncü dövr buzlaşmasından sonra Adriatik dənizinin 135 m qalxması və çay yatağının subasması nəticəsində ria əmələ gəlmişdir.

## Görməli yerlər

### Visovaç adası

Milli parkın daxilində yerləşən Visovaç adası Macarıstan kralı I Luiz dövründə kəşf olunmuşdur. Adada fransiskanlara məxsus qədim katolik Visovaç monastırı yerləşir və 1445-ci ildə tikilmişdir. Bununla yanaşı milli park ərazisində Şərq Ortodoks Kilsəsinə məxsus və 1345-ci ildə inşa olunmuş Krka monastırı da yerləşir. Adanı qayıqla ziyarət etmək mümkündür.

Krka monastırı Ortodoks Dalmatiya Yeparxiyasının mərkəzidir. Haqqında ilk məlumatı 1402-ci ildə Serbiya imperatoru Duşanın bacısı Yelena Şubiç tərəfindən verilmişdir. Monastır daha sonra XVIII əsrdə yenidən təmir olunmuşdur.

## Panorama

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.npkrka.hr/
* Rəsmlər
Sulu dənizi

**Sulu dənizi** () — Sakit okeanında yerləşən adalar arası dənizdir. Adalar dənizin sərhədlərini təşkil edir. Şimal-şərqdə Filippin arxipelaqı, şimal-qərbdə Plavan adası, cənub-qərbdə Kalimantan adası və cənub-şərqdə Sulu arxipelaqı yerləşir. Dənizin ətrafında dar və dayaz  boğazlarla zəngindir. Dənizin ən dərin yeri 5576 metr təşkil etdiyi halda Mindoro boğazıında dərinlik 450 m təşkil edir. Şimalda Cənubi Çin dənizi ,cənub ,cənub-şərqdə Sulavesi dənizi və Mindanao dəniziləri ilə birləşir. İl boyu temperatur yüksək olur, 25-29 s arası dəyişir. Duzluğu 33-34,5 ‰ təşkil edir. Dənizin cənubunda mərcan rifləri yerləşir. Burada Tubbutaha atolu UNESCO tərəfindən Ümumdünya irsi kimi qeydə alınmışdır. Sahilində yaşıyan əhali əsasən balıqçılıqla məşğul olurlar. İloilo (Papay), Zamboanqa (Mindanao), Sandokan (Palovan) kimi limanları vardır. Sahillərində yerləşən bəzi adalar tropik meşələrlə örtülüdür. Sahəsi 335,000&nbsp;km² təşkil edir.

## Mənbə
Zvartnots Beynəlxalq Hava Limanı

**Zvartnots Beynəlxalq Hava Limanı** () İrəvan şəhərinin 12 km qərbində Armavir mərzinin Zvartnots kəndi yaxınlığında yerləşən beynəlxalq hava limanı.

## İstinadlar
Qaqauziya Başqanı

**Qaqauziyanın Başqanı** — Qaqauziyada ali icra vəzifəsinin adı. Vəzifə 23 dekabr 1994-cü il tarixli 344-XIII saylı Qaqauziyanın hüquqi stattusu haqqında qanunun 14-cü maddəsinə əsasən təsis edilib. Ona bölgənin bütün hakimiyyət orqanları tabedir. Başqan ümumi, bərabər, birbaşa, gizli və azad səsvermə ilə dörd il müddətinə seçilir. Eyni şəxs iki dəfədən artıq başqan seçilə bilməz. O Moldova vətəndaşı olmalı, yaşı 35-dən yuxarı olmalı və qaqauz dilini bilməlidir.

Başqan Moldova prezidentini tərəfindən hökumət üzvü təsdiq edilir. Başqanın Qaqauziya ərazisində məcburi olan sərəncamlar vermək hüququ vardır.

## Mənbə
* Qaqauziya Başqanı seçkisi @ alegeri.md
* 2015-ci ildə Qaqauziya Başqanı seçkisi @ alegeri.md
Sperma

**Sperma** — kişilərə xas qamet.

right|frameless
Xayada olan bu hüceyrələrin yaranması yetkinlik dövründə başlayır. Üst hissəsində və döllənmə əsnasında yumurtaya irsi məlumat (DNT) köçürür. Quyruqlu və hərəkətlidir. İnsanlarda cütləşmə əsnasında təxminən 150-200 milyon sperma atılır. Lakin yumurtanı təkcə bir sperma hüceyrəsi dölləyə bilər. Bir sperma bir yumurta hüceyrəsinə çatanda, yumurtaya girmək üçün quyruğunu çöldə qoyub, yumurta zərindən keçərək irsi məlumatları yumurtaya çatdırmış olur. Spermalar sıx konsistensiyada bir mayenin içində olurlar. Bu mayenin adına meni və ya daha geniş yayılmış adı ilə sperma deyilir.

Spermanın içində irsi məlumatlar olur. Baş hissəsinin içində spermanın, yumurta hüceyrə pərdəsinin keçməsi üçün lazımlı fermentləri ehtiva edən akrozom adlı mayə olur. Sperma hüceyrəsi yumurtaya çatdığında akrozom membranının içində olan fermentlər atılaraq spermanın yumurta içinə daxil olması mümkün olur. İçəri girən N sayda kişi DNT materialı N sayda dişi DNT materialı ilə birləşərək 2N sayda DNT materialı yaradır (yaranan bu hüceyrəyə ziqot adı verilir). Sonra ziqotun içindəki hüceyrələr bölünərək çoxalmağa başlayır. Cinsiyyətin yaranmasında spermaların daşıdığı X və Y xromosomları təyin edici olur. Dişi çoxalma hüceyrəsi X xromosomun daşıyarkən, kişi çoxalma hüceyrələrinin yarısı X digər yarısı isə Y xromosomunu daşıyır. Əgər dişi çoxalma hüceyrəsini X xromosomu daşıyan sperma döllənmişsə xromosomlar XX formasında olur və fərdin cinsiyyəti dişi olur. Əgər Y daşıyan sperma döllənmişsə fərdin cinsiyyəti kişi olur. Lakin bəzi istisnalar var. Məsələn XXY, X0 kimi qalıcı xəstəliyə tutulmuş şəxslərdə ola bilər.


Şəkil:Sperm-egg.jpg|Sperma yumurtanı dölləyir.
Şəkil:Sperms (urine) - Spermler (idrar) - 01.png|45 yaşlı prostat hiperplazisi diaqnozu ilə izlənilən xəstənin sidik nümunəsində, çox miqdarda sperma hüceyrəsi.
Şəkil:Sperms (urine) - Spermler (idrar) - 02.png|Soldakı şəklin alındığı sidik nümunəsində, başqa bir sahəsinin görünüşü.


## Həmçinin bax
* Spermalar
* Nəsil artırma
* Yumurta
* Spermatozoid

## İstinadlar
Hebrid dənizi

**Hebrides dənizi** () — Atlantik okeannın şimal-şərqində, Şotlandiyanın qərb sahilləri ilə Hebrid adaları arasında yerləşir. Hebrid dənizi və Litl-Minc boğazı, Nort-Minç boğazı adaları iki qrupa bölür: Daxili Hebrid və Xariçi Hebrid adaları. Dənizin sahəsi 47,000&nbsp;km², orta dərinliyi 64 m, ən dərin yeri isə 137 m təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Ardnamerxan

## Ədəbiyyat
* Johnson, Alison (1989) *Islands in the Sound: Wildlife in the Hebrides:* London. Victor Gollancz ISBN 0-575-04640-6 (Detail taken from ''Islands in the Sound……….").

## İstinadlar
Visayan dənizi

**Visayan dənizi** () — Sakit okeanında Filippin arxipelaqına daxil  olan (şimalda) Masbate, (şərq və cənub-şərqdə) Leyte, (cənubda) Sebu və Nerqos, (qərbdə) Panay  adaları arasında yerləşir. Kamotes dənizi  Kaniqao boğazı vastəsi ilə birləşir. Üstəlik dəniz Mindanao dənizi, Sibuyan dənizi, Sulu dənizi və Samar dənizi kimi dənizlərlə birləşir.

## Mənbə
Aqil Paşayev

**Aqil Mir Cəlal oğlu Paşayev** (d. 1 may 1947 – d. 15 aprel 2005) — Azərbaycanlı idman xadimi; "Neftçi" PFK-nın 2-ci prezidenti (1997–2001).

## Fəaliyyəti
1960-cı illərdə idmanın güləş növündə peşəkar səviyyədə məşğul olmuşdur.

1997-ci ildən Bakının "Neftçi" komandasının prezidenti vəzifəsində çalışmışdır. Onun fəaliyyəti dövründə klub ciddi uğurlar qazana bilməsə də, bölünmə ərəfəsində olan klubu faktiki olaraq, iflasdan xilas etmişdir. 2001-ci ildə bu postu tərk etmişdir.

## İstinadlar
Bismark dənizi

**Bismark dənizi**  (), (Bəzən dənizi Yeni Qvineya dənizi adlandırırlar) — Sakit okeanın qərb hissəsində, Bismark arxipelaqında olan adalar daxilində yerləşir. Sahəsi 310,000&nbsp;km², orta dərinliyi 1700 m, ən dərin yeri isə 2665 m təşkil edir. Dəniz dibi akkumluyativ suxurları ilə örtülüdür. Dənizdə yerləşən adaların böyük əksəriyyəti vulkan məşəllidir. Sahilləri  çox girintili-çıxıntılıdır. Mərcan rifləri ilə zəngindir. Yeni Qvineya sahillərindən Yeni Qvineya cərəyanı keçir. Onunda sürəti 50-75 sm/san təşkil edir, boğazlarda isə axınların sürəti daha yüksəkdir. İl boyu temperatur yüksək olur, illik temperatur 28 s təşkil edir. Duzluğu 34 ‰ təşkil edir. Yağışlar mövsümündə duzluluq nisbətən aşağı düşür. Əsas limanları: Madanq (Yeni Qvineya), Rabual (Yeni Britaniya). Dənizin örgənilməsində rus səyyahı Nikolay Mikluxo-Maklayın böyük rolu olmuşdur.

## Maraqlı fakt
2-4 mart 1943-ci ildə Amerika-Avstraliya qüvvələri ilə Yapon qüvvələ arasında İkinci Dünya müharibəsi tarixinin ən əhəmiyyətli döyüşlərindən biri baş vermişdir. ABŞ-Avstraliya aviasiyası yapon donanmasında yayınmağı bacararaq, onlara qarşı əks həmləyə keçişdilər. Bu hücum nəticəsində 
3220 nəfər həlak olur və yaponlar məğlub edilir. Həmlədə ölənlərin böyük əksəriyyəti təyyarədən açılan plemyot atəşi ilə məhv edilmişdir.

## İstinad
Vladimir Babuşkin

**Vladimir Petroviç Babuşkin** (ləqəbi ***Vasya Brilyant*** və ya sadəcə Brilyant) (d. 18 may 1928, Həştərxan, RSFSR, SSRİ - ö. 26 may 1985, Belıy Lebed həbsxanası, Solikamsk) - tanınmış, peşəkar cinayətkar, SSRİ cinayət aləminin əfsanəvi lideri; "Qədim məktəb" ayamalı rusiyalı qanuni oğru, kriminal aləmin ən parlaq nümayəndəsi. Qanuni oğruların patriarxı, kriminal aləmin əfsanəsi.

## Həyatı
Ömrünün 40 ildən çoxunu həbsxanalarda keçirmişdir. Rusiyanın Vladimir vilayətində yerləşən Vladimirskiy sentral adlı həbsxanada cəza tətbiq etmişdir. Elə həmin vaxtlarda cəzası artırılmış Azərbaycanlı qanuni oğru Lotu Bəxtiyarı da bu həbsxanaya göndərmişdilər. Vasya Brilyant Novxanılı Bəxtiyara qanuni oğru adını məhz elə bu həbsxanada vermişdir. Vasya Brilyant ömrünün sonunadək oğru ənənələrini tətbiq etmiş, ona görə də heç vaxt Sovet dövləti üçün çalışmamışdır. Versiyalara görə 1985-ci il mayın 26-da Rusiyanın Perm vilayətinin Solikamsk şəhərində yerləşən xüsusi rejimli cəza koloniyası olan Belıy Lebed həbsxanasında vəfat etmişdir. Lakin kriminal aləmdə onun öldürüldüyünə dair versiyalarda mövcuddur. Solikamsk şəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. Məzarı üzərində cinayət aləmindəki obşak liderlərinin vəsaiti hesabına qranit abidə ucaldılmışdır.
Armavir mərzi

**Armavir mərzi** () — Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü olan 10 mərzindən (əyalətindən) biri. Ölkənin qərbində Ağrı və Alagöz dağları arasındakı dərədə yerləşir.

Mərkəzi Armavir şəhəri olan mərz şimaldan Araqatsotn, cənub-şərqdən Ararat mərzləri ilə, şərqdən İrəvan şəhər-mərzi ilə, qərbdən və cənubdan isə Türkiyə Respublikası ilə həmsərhəddir.
Türkiyə ilə sərhədin uzunluğu 50 km-ə yaxındır.

## Həmçinin bax
* Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü

## İstinadlar
Koro dənizi

**Koro dənizi** () — Sakit okeanın cənub-qərbində  Fici arxipelaqına daxil olan Viti-Levu, Vanua-Levu, Taveuni və Lau adaları arasında yerləşir. Dəniz adı Fici arxipelaqına daxil olan yarımadanın adından götürülmüşdür. Koro dənizinin ən dərin yeri 2900 metr təşkil edir.

## Mənbə

*Koro dənizi
Türkmənistan gerbi

**Türkmənistanın gerbi** - Türkmənistanın rəsmi dövlət gerbidir. Türkmənistanın dövlət gerbi onun forması, rəngləri və mənası "Türkmənistan dövlət gerbi haqqıdakı" qanuna əsasən 1992-ci ilin fevral ayının 19-da qəbul olunub. Gerbdə kənarı qızılı rəngli zolaqla əhatələnmiş səkkizguşəli yaşıl fon üzərində, mərkəzində məşhur türkmən atı Ahaltəkə atı təsvir olunmuş dairəvi formada türkmən xalısı verilmişdir. Həmin xalının hər iki tərəfində sarı-qızılı rəngdə buğda göstərilmişdir. Mərkəzdəki xalının üzərində Türkmənistanın 5 bölgəsini ifadə edən 5 ağ rəngli ulduzu olan ağ aypara göstərilmiş, xalının aşağısında isə sarı rəngli budaq üzərində 7 ədəd ağ rəngli çiçək cərgələnmişdir.

## Mənası
Türkmənistanın gerbi Türkmənistanın rəsmi dövlət gerbidir. Ortada görünən at, Türkmənlərin qüruru olan Ahal Teke atıdır.

## Həmçinin bax
* Türkmənistan bayrağı
* Türkmənistan himni

## İstinadlar

http://science.gov.tm/tm/turkmenistan/state/gerb/
Ahmet Mete İşıkara

**Əhməd Mete Işıqara** (; ) — Türkiyə alimi, geofizikçi və pedaqoq.

## Həyatı
22 mart 1941-ci ildə Mersində doğulub.

21 yanvar 2013-cü il tarixində İstanbulda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbi

**London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbi** () — İngiltərənin London şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından və sosial elmlər üzrə ixtisaslaşmış dövlət elmi-tədqiqat müəssisələrindən biridir.

## Reytinqi

## Məşhur məzunları
*II Marqaret – Danimarka kraliçası;
*Con Kennedi – ABŞ-nin sabiq prezidenti;
*Pumarejo Alfonso Lopez – Kolumbiyanın sabiq prezidenti;
*Şri Narayanan – Hindistanın sabiq prezidenti;
*Con Atta Mills – Qananın prezidenti;
*Kvame Nkruma – Qananın sabiq prezidenti;
*Hilla Limann – Qananın sabiq prezidenti;
*Como Kenyata – Keniyanın ilk prezidenti;
*Lord Ettli – Böyük Britaniyanın sabiq baş naziri;
*Pyer Trüdo – Kanadanın sabiq baş naziri;
*Kim Hon Kempbell – Kanadanın sabiq baş naziri;
*Romano Prodi – İtaliyanın sabiq baş naziri;
*Taro Aso – Yaponiyanın sabiq baş naziri;
*Moşe Şarett – İsrailin sabiq baş naziri;
*Marek Belka – Polşanın sabiq baş naziri;
*Yevgeniya Çarlz – Dominikanın sabiq baş naziri;
*Errol Uolton Barrou – Barbadosun sabiq baş naziri;
*Thanin Kraivichien – Tailandın sabiq baş naziri;
*Yan Çjeçi – Çinin 10-cu xarici işlər naziri;
*Corc Bernard Şou – ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Bertran Rassel – ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Ralf Banç – sülh üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Filip Noel Beyker – sülh üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Con Hiks – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Fridrix Fon Hayek – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Ceyms Mid – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Artur Lüis – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Merton Miller – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Ronald Kouz – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Amartya Sen – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Robert Mandell – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Corc Akerlof – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Leonid Hurvits – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Pol Kruqman – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Kristofer Pissarides – iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı.

## Həmçinin bax
* Britaniya Siyasi və İqtisadi Elmlər Kitabxanası
## Mənbə
*Lamiyə Əliyeva, ''Dünya universitetləri: London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbi'' , "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 25.02.2011, № 08. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*