ABŞ və Rusiyanın Ukraynanı işğalı

**2022-ci ildə [[Rusiya–Ukrayna müharibəsi (2022–hal-hazırda)|Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən]] sonra [[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ]]** bu hücumu pisləmiş, Ukraynaya humanitar və hərbi yardım göstərmiş, Ukraynanın işğalında fəal iştirak edən Rusiya və Belarus Respublikasına qarşı sanksiyalar tətbiq etmişdir .

## Ukraynaya yardımlar
Bayden 800 ABŞ əsgərinin İtaliyadan Baltikyanı bölgəyə, səkkiz F-35 döyüş təyyarəsinin Almaniyadan Şərqi Avropaya, 32 Apache helikopterinin isə Almaniya və Yunanıstandan Polşaya daşınacağını bildirib. Bununla belə, prezident əlavə edib ki, ABŞ ordusu Ukraynada Rusiya ilə vuruşmayacaq, lakin NATO ərazisinin hər qarışını müdafiə edəcək. Martın 16-da Bayden Ukraynaya əlavə 800 milyon dollar təhlükəsizlik yardımı elan etdi və Bayden administrasiyası başlayandan bəri ABŞ-nin Ukraynaya təhlükəsizlik yardımının ümumi məbləğini 2 milyard dollara çatdırdı.

ABŞ-nin müdafiə naziri Lloyd Ostin Avropaya təxminən 7000 əlavə əsgər göndərilməsi əmri verdi. Fevralın 26-da ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək üçün ona 350 milyon dollar məbləğində əlavə hərbi yardım göstəriləcəyini bəyan etdi.

ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi BMT agentlikləri ilə birlikdə Ukrayna xalqını cərrahi və tibbi dəstlər, zəruri qidalar, istilik yorğanları və sanitar ləvazimatlar kimi zəruri ləvazimatlarla təmin edib. Ümumilikdə, agentlik 107 milyon dollar humanitar yardım göstərmişdir.

25 mart 2022-ci ildə Co Bayden Ukrayna ilə sərhədə yaxın Polşaya səfər etdi. Bayden Ukrayna xalqının cəsarətinə və dözümlülüyünə görə minnətdarlığını ifadə etdi və Ukrayna müqavimətini işğala qarşı 1989-cu ildə Tyananmen Meydanı hadisələri ilə müqayisə etdi

12 aprel 2022-ci ildə ABŞ Ukraynaya kimyəvi hücumlardan müdafiə üçün pilotsuz təyyarələr, haubitsalar və avadanlıqlar daxil olmaqla əlavə 750 milyon dollarlıq hərbi yardım göndərdi .

24 aprel 2022-ci ildə ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken və müdafiə naziri Lloyd Ostindən ibarət Amerika nümayəndə heyəti Kiyevə səfər etdi və Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski ilə görüşdü. Səfərdən sonra ABŞ Ukrayna və 15 müttəfiq tərəfdaş ölkəyə 713 milyon dollar hərbi maliyyə ayırdığını elan etdi.

2022-ci ilin aprel ayının sonlarında Nümayəndələr Palatasının spikeri Nensi Pelosi Nümayəndələr Palatasının digər üzvləri, o cümlədən Adam Şiff ilə birlikdə Kiyevdə Zelenskini ziyarət etdi.

2023-cü ilin sonunda ABŞ-dən dəstək azaldı; Ukraynaya növbəti yardım paketinin təsdiqlənməsi tərəflər arasında müxalifətə səbəb oldu; Prezident Co Bayden qanun layihəsini dəstəkləməyə çağırdı. Keçmiş İqtisadi İnkişaf Naziri və Kiyev İqtisadiyyat Məktəbinin rəhbəri Timofey Milovanov dəstəyin azalmasının səbəbləri kimi İsrailin Qəzza zolağındakı hərəkətlərinə diqqətin dəyişməsini və geniş şəkildə açıqlanan əks-hücumdan əsassız gözləntiləri göstərdi.

## Rusiyanın pislənməsi
ABŞ prezidenti Co Bayden Rusiyanın işğalını "əsassız" adlandıran bəyanat verdi və Rusiya prezidenti Vladimir Putini "dəhşətli dərəcədə insan itkiləri və fəlakətlə nəticələnəcək məqsədyönlü müharibə" aparmaqda ittiham etdi.

Bayden 16 mart 2022-ci ildə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən Putini "müharibə cinayətkarı" adlandırdı

Bayden Putini dəstəkləyən rus oliqarxlarını da qınadı: "Biz yaxtalarınızı, lüks mənzillərinizi, şəxsi təyyarələrinizi tapıb müsadirə etmək üçün avropalı müttəfiqlərimizlə birləşəcəyik. Biz sizin qeyri-qanuni yolla əldə etdiyiniz vəsaitə görə gələcəyik". Bayden administrasiyası həmçinin Putinin Rusiyanın nüvə silahlarını yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirmək qərarını pisləyib.

26 mart 2022-ci ildə danışan Bayden çıxışında Putinin "hakimiyyətdə qala bilməyəcəyini" söylədi. Bununla belə, Ağ Ev daha sonra bəyanat yayaraq Baydenin "Putinin qonşuları və ya bölgə üzərində hakimiyyətə malik olmasına icazə verilməyəcəyini nəzərdə tuturdu. O, Putinin Rusiyadakı iqtidarını və ya rejim dəyişikliyini müzakirə etməyib". Baydenin bəyanatına cavab olaraq Kreml bildirib ki, Putinin hakimiyyətdə qalıb-qalmaması məsələsini rus xalqı həll edir.

Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski ilə telefon danışığında Bayden Rusiyanın hərbi hərəkətlərini "əsassız" adlandırıb .

7 aprel 2022-ci ildə ABŞ-nin BMT-dəki nümayəndəsi Linda Tomas-Qrinfild BMT Baş Assambleyasında çıxış edərək , Buça qətliamına cavab olaraq Rusiya Federasiyasının BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasından çıxarılmasını tələb edən Ukraynaya qoşuldu.

## Rusiyaya qarşı sanksiyalar

#### Yanvar-fevral 2022-ci il: irimiqyaslı işğal, ilk sanksiyaların tətbiqi

2022-ci il yanvarın sonunda Rusiyanın böyük hərbi birləşmələri həmin ilin fevralında keçirilməsi planlaşdırılan əvvəllər planlaşdırılan birgə hərbi təlimlərin himayəsi altında Belarusa köçürüldü və yerləşdirildi. Ukrayna və Amerika rəsmiləri hesab edirdilər ki, Rusiya Belarus-Ukrayna sərhədinin Kiyevlə yaxınlığına görə şimaldan Ukraynaya hücum etmək üçün Belarusdan tramplin kimi istifadə etməyə çalışır.

19 yanvar 2022-ci ildə Bayden Rusiyanın Ukraynaya "irəliləyəcəyini" təxmin etdiyini, lakin Putinin işğala görə "ağır bir bədəl ödəyəcəyini" və "peşman olacağını" bildirdi .

2022-ci il fevralın 21-də Rusiyanın özünü elan etdiyi DXR və LXR- ni tanımasından sonra Putin Donbasa əlavə rus qoşunlarının göndərilməsini əmr etdi və Rusiya bunu "sülhməramlı missiya" adlandırdı. Buna cavab olaraq Bayden administrasiyası separatçı respublikalarla bütün ticarəti qadağan edən 14065 saylı Sərəncam imzaladı. Sənaye və Təhlükəsizlik Bürosu 24 fevral 2022-ci il tarixindən qüvvəyə minmiş ixracın idarə edilməsi ilə bağlı yeni qaydalar dərc etmişdir.

22 fevral 2022-ci ildə ABŞ Rusiya qoşunlarının Donbasda peyda olmasını "işğal" adlandırdı. Bayden Administrasiyası və OFAC 14024 saylı fərmanla Rusiya hökumətinin tanınmış üzvlərinə, o cümlədən FSB-dən Aleksandr Bortnikov və Rusiya Prezidentinin İcra Aparatı rəhbərinin birinci müavini Sergey Kiriyenkoya qarşı dondurulma elan edib. Dövlət bankı Promsvyazbank, onun baş direktoru Pyotr Fradkov və VEB. RF dövlət bankı da qeyd olunub. Bayden administrasiyası bunu sanksiyaların "ilk tranşeyi" adlandırıb .

23 fevral 2022-ci ildə adı açıqlanmayan ABŞ müdafiə rəsmisinə istinadla Reuters agentliyi Ukrayna sərhədində yerləşən Rusiya qoşunlarının "80 faizi"nin döyüşə hazır olduğunu və Ukraynaya qurudan müdaxilənin hər an başlaya biləcəyini söylədi. Həmin gün Ukrayna parlamenti prezident Vladimir Zelenskinin ölkədə fövqəladə vəziyyətin tətbiqi haqqında fərmanını təsdiqləyib. 2022-ci il fevralın 24-də Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukraynanı rus qoşunları tərəfindən işğal etmək qərarına gəldiyini elan etdi. Bundan az sonra Ukrayna ərazisinə raket hücumları başladı.

Bayden administrasiyası iri Rusiya korporasiyalarını bank, müdafiə və enerji sektorlarına daxil etmək üçün 14024 saylı Sərəncamdakı sanksiya proqramını genişləndirdi. Siyahıya FC Otkritie, Rostec, Sovcombank, VTB Bank, Sberbank, Alfa-Bank, MKB, Qazprombank, Rosselxozbank, Qazprom, Qazprom Neft, Transneft, Rostelecom, RusHydro, Alrosalot, Rascomf, Sovcoms kimi korporasiyalar daxil edildi.

Daha çox Rusiya dövlət məmuru və oliqarxı, o cümlədən yüksək vəzifəli məmur Sergey İvanov, Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşev, Rosneft-in rəhbəri İqor Seçin və bankir Yuri Solovyov sanksiyaya məruz qaldı

25 fevral 2022-ci ildə ABŞ Maliyyə Nazirliyi və Dövlət Departamenti Rusiya Federasiyasının hökumətinə və ordusuna qarşı ən birbaşa sanksiyaları elan edərək, Rusiya prezidenti Vladimir Putin, xarici işlər naziri Sergey Lavrov, müdafiə naziri Sergey Şoyqu və müdafiə nazirinin birinci müavini Valeri Gerasimova sanksiya tətbiq edildi .

2022-ci il fevralın 26-da Avropa Komissiyası, Fransa, Almaniya, İtaliya, Böyük Britaniya və Kanada liderləri ilə birgə açıq bəyanatda ABŞ Rusiya banklarının beynəlxalq aləmdən xaric edilməsi də daxil olmaqla, sanksiyaları daha da sərtləşdirməyi öhdəsinə götürdü. SWIFT sistemi, sanksiyaların təsirini azaltmaq üçün ehtiyatlardan istifadənin dayandırılması üçün tədbirlər, qızıl pasport satışına son qoyulması və "maliyyə sanksiyalarımızın effektiv həyata keçirilməsini təmin etmək" üçün səylərin əlaqələndirilməsi elan oldundu .

28 fevral 2022-ci ildə Rusiya Birbaşa İnvestisiya Fondu (RDIF) və onun baş direktoru Kirill Dmitriev sanksiyalar siyahısına daxil edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər