open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pisistrat

**Pisistrat**, Hippokratın oğlu (; ) — e.ə. 560—527-ci illərdə (fasilələrlə) Afina tiranı. Pisistrat qədim Afina kralları ilə əlaqəli zadəgan soyuna məxsus idi. Miladdan əvvəl 565 ilə 560 arasında Afina-Meqara müharibəsində Afina qonşularına başçılıq edirdi və meqaralılara bir sıra məğlubiyyətlər yaşatmışdır. Siyasi karyerasına Pisistrat Solonun tərəfdarları sıralarında başladı. Daha sonra diyakriyalılar adlanan özünün regional siyasi dəstəsini yaratdı.

Miladdan əvvəl 560-cı ildə xalqdan cangüdənlər dəstəsi aldıqdan sonra ilk dəfə Akropolu ələ keçirdi və tiran oldu. Lakin aristokratik qruplar birləşərək, ortaq səylərlə tiranı Afinadan qovdular. Çox güman ki, Pisistrata Afina polisi ərazisindəki Bravronda qalmağa icazə verildi. Bir müddət sonra tiranı devirən kübar qruplar arasında münaqişələr başladı və onlardan birinin lideri kömək üçün Pisistrata müraciət etdi. O, yenidən tiran oldu, ancaq hakimiyyətdə uzun müddət qala bilmədi. Özünün devrilməsini gözləmədən sürgünə yollandı. On illik sürgündə iktidara qayıtmaq məqsədini daşıyan aktiv fəaliyyətlər göstərirdi. Eramızdan əvvəl 546-cı ildə Marafon tərəflərə gəldi və qısa müddətdə Afinanı işğal edərək aristokratiya müxalifətini itkisiz aradan qaldırdı. Pisistrat üçüncü dəfə və bütünlüklə Afinada tiran hakimiyyətinə sahib oldu. Pisistrat kəndlilərə maddi cəhətdən kömək edir, şəhər yoxsullarının gəlirini təmin edir, ticarət və sənətkarlıq təbəqələrə qarşı proteksionist siyasət yürüdür və aristokratlarla yaxşı münasibətlər qururdu. Artan Afina zənginliyinə güvənərək, Afina polisinin təsirini bütöv Yunanıstana yaymaq məqsədi ilə fəal xarici siyasətə başladı. Onun dövründə Afinada bir sıra yeni kultlar və bayramlar təqdim edildi. O, Afinanı böyük dini mərkəzə çevirməyə çalışırdı, bu da Delfi ilə düşmənçiliyə səbəb olurdu. MÖ 527-ci ildə vəfat etdi.

## Mənbələr
Pisistrat haqqında mənbə sayı azdır. Görünən odur ki, Afina tiranının bioqrafiyası heç vaxt antik dövrdə yazılmamışdır. Herodot onun hakimiyyətə gəlməsini ətraflı şəkildə təsvir etmişdir. Fukidid qısaca Pisistratın adını çəkmişdir, onun oğullarının hakimiyyət dövrlərini daha ətraflı təsvir etmişdir. Pisistratın işləri cüzi fraqmentlərdə dövrümüzə qədər gəlib çatmış attidoqrafların yazılarında təsvir edilmişdir. "Afina siyasəti" əsərində Pisistratın hakimiyyət dövrünü təsvir edən Aristotel bir çox cəhətdən attidoqrafların əsərlərinə əsaslanırdı. Aristotel tiranı obyektiv və qərəzsiz təsvir etməyə çalışırdı. Onun traktatında bir neçə xronoloji səhv var. Sonralarda Pisistratın adına Herodot, attidoqraf və Aristotelin əsərlərində rast gəlmək olar..

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

### Mənbələr

* Herodot. Tarix.
* Aristotel. Afina siyasəti.
* Plutarx. Müqayisəli bioqrafiyalar. Solon.
Yaponiya imperatorları siyahısı

Aşağıda Yaponiyanı idarə edən imperatorların siyahısı verilmişdir. İlk 28 imperatorun hakimiyyəti üçün verilən tarixlər ənənəvi olaraq qəbul edilir. Yapon İmperatorluğunun, xüsusilə ilk 16-sı dövründə hələ qurulmaması böyük bir ehtimaldır.

## Siyahı

## Yaşayan keçmiş imperatorlar

Hirohito (1901-1989) 7 yanvar 1989-cu ildə 88 yaşında vəfat etdi və ölən son keçmiş imperator oldu.

## İstinadlar
Dioskurlar

**Dioskurlar** (,  və ya  sözbəsöz mənası "Zevsin yeniyetmələri") — qədim yunan və Roma mifologiyalarında **Kastor** ( "qunduz", ) və **Polidevk** (,  [Polluks]) adlı əkiz qardaşlar. Ledanın iki ata Zevs və Tindarayedən olan uşaqları.

Həyatları boyu bir sıra döyüşlərdə iştirak etdilər. Arqonavtlar yürüşündə və Kalidon ovunda iştirak etmişdilər, qaçırılmış bacıları Yelenanı geri qaytarmışdılar. Kastorun döyüşdə ölməsindən sonra Polidevk qardaşına qovuşması üçün dua etdi. Bu cür səmimi qardaş sevgisinin mükafatı olaraq Zevs, Dioskurlar obrazını göyə Əkizlər bürcünə yerləşdirdi. Qədim Yunanıstanda qardaşlar səyyahların və dənizçilərin himayəçiləri sayılırdılar. Onlar ehtimal olunan vətənləri Spartada xüsusi hörmətə malik idilər və orada onlar onları dövlət havadarları hesab olunurdular. Dioskurlar kultu qədim Romada qəbul edilmişdir. Burada onlar ilk növbədə hərbi şücaətin təcəssümü hesab olunurdular. Antik inanclara görə, onlar ekvitlər atlıları təbəqəsinin havadarları idilər.

Dioskurlar ilə əlaqəli mifoloji süjetlərə Leonardo da Vinçi, Mikelancelo, Rubens və s. kimi İntibah və Müasir dövrün ən böyük sənətkarlarının əsərlərində rast gəlmək olar.

## İstinadlar
Lev Kleyn

**Lev Samuiloviç Kleyn** (; ) — sovet və rus tarixçisi, arxeoloq, mədəniyyət antropoloqu, filoloq, elm tarixçisi. Tarix elmləri doktoru və professor. Sankt-Peterburqdakı Avropa Universitetinin qurucularından biridir.

Tələbəlik illərində, Nikolay Marrın müəllif olduğu və o vaxt hakim olan "Yafəs dilləri nəzəriyyəsini"nə qarşı çıxırdı, aspiranturaya daxil olduqdan sonra isə Kiyev Rus dövlətinin mənşəyi məsələsində Sovet arxeoloqlarının fikirlərinə hakim olan antinormanizmə qarşıydı. İyirmi il Leninqrad Universitetinin arxeologiya şöbəsində dərs keçirdi. Nəzəri arxeologiyanın əsasları üzərində işləyirdi; nəzəriyyə və tarixşünaslıq mövzularına aid işləri təkçə Sovet İttifaqında deyil, həm də Qərbdə də fəal şəkildə nəşr edilirdi. 1981-ci ildə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi alimə qarşı cinayət işi başlatdı və o, məhkum edildi.

1982-ci ildə sərbəst buraxıldıqdan sonra Kleyn akademik dərəcəsindən və fəxri addan məhrum edildi, onu işə qəbul etmirdilər və dərs deməyə icazə verilmirdi. Yalnız yenidənqurma illərində xaricdə müəllimlik etməyə başladı və SSRİ-nin dağılmasından sonra Sankt-Peterburq Dövlət Universitetində professor oldu və 1997-ci ilə qədər Avropa Universitetində dərs deyirdi. 70 yaşında təqaüdə çıxdıqdan sonra Kleyn xarici universitetlərdə müəllimliyi davam etdirdi. 21-ci əsrin əvvəllərində, bir çoxu 1970–80-ci illərdə düşünülmüş və qismən yazılmış əsərləri fəal şəkildə nəşr etdirməyə başladı.

## İstinadlar
Maksim Sirouks

Maksim Sirouks () bir Fransız memar və arxeoloq idi. İranda Andre Qodard ilə müştərək şəkildə uzun illər ərzində işləmişdir. Hafiz Şirazinin türbəsinin dizaynı, digər əsərləri arasında ona da aid edilmişdir. İran Milli Muzeyinin dizaynı həm ona və həm də həmkarı fransız Andre Godarda aiddir.

## İstinadlar
Google Toolbar

**Google Toolbar**  — brauzerlər üçün funksiyalarını genişləndirən və İnternetdə işləmək üçün müxtəlif vasitələrə girişi asanlaşdıran pulsuz bölüşdürülə bilən bir tətbiq (bar).

Tətbiq avtomatik olaraq yenilənir.

## Tətbiqin tərkibi
; Toolbar (v.7) Firefox brauzeri üçün daxildir
* Ətraflı axtarış pəncərəsi
* Google Təhlükəsiz Tarama
* Tərcüməçi
* Kanala abunə olun
* *[[Gmail]] vasitəsilə göndərmək*
* Xüsusi formatlar
* Orfoqrafiya yoxlayıcısı
* PageRank səviyyəsini göstərmək
* Axtarış şərtlərini vurğulamaq
* Söz axtarışı düymələri
* Xüsusi düymələr
* Göndər
* Google Sənədləri və Cədvəlləri
* Əlfəcinlər
* Google hesabınıza daxil olun
* WikiComments (SideWiki) hər hansı bir veb səhifədəki şərhləri görməyə, şərhlərinizi əlavə etməyə və digər istifadəçilərlə bölüşməyə imkan verən bir brauzer kənar panelidir.
Hal-hazırda Firefox üçün Google Toolbar üzərində iş dayandırılıb.

## İstinadlar
Əlfəcin

**Əlfəcin** (, ) — kitabda istədiyiniz səhifəni qeyd etmək üçün xüsusi alət.

Əlfəcinlərin prototipi, papirus parçalarını kitablara yapışdıran qədim Misir katibləri arasında belə mövcud idi.

## Tarixi
XV—XVI əsrlərdə kitabın seçilmiş vərəqlərinin kənarına yapışdırılmış və bir qayda olaraq yan kənarından kənara çıxan kiçik bir dil şəklində (dəri, perqament, kumaşdan) əlfəcinlər-qeydlər, geniş yayılmışdır.

Əlfəcinlərin istifadəsinə dair ilk qeydlərdən biri, 1584-cü ildə, kral çapçı Kristofer Barkerin Kraliça I Yelizavetaya gümüş yer imi hədiyyə etməsindən başlayır.

XVII əsrdə əlfəcinlər kitab bloğunun onurğasına və ya yer imi (lassa) kimi istifadə etmək üçün alt bağlayıcı örtüyə bir və ya daha çox lent taxmağa başladılar. Eyni zamanda, bəzi obyektlərə, məsələn, bir düyməyə və ya bir bobinə yapışdırılmış bir neçə lentdən ibarət olan sekmələrin növü yayılır. Bu əlfəcinlər ən çox dua kitablarında dua mətnlərini tez bir zamanda tapmaq üçün istifadə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Earliest History of Bookmarks by Asim Maner
* World of Bookmarks,  Reference site featuring history of bookmarks
* History of Bookmarks by Lois R. Densky-Wolff.
* International Friends of Bookmarks (IFOB), community website with much information about bookmarks
Pərvin Hacıyev

**Pərvin Aleksandr oğlu Hacıyev** — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının polkovnik- leytenantı, İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı.

## Həyatı
Pərvin Hacıyev Ağstafa rayonunun Dağ Kəsəmən kəndində anadan olub.

## Hərbi xidməti
Baş leytenant Pərvin Hacıyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 16 avqust 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

### Vətən müharibəsi
Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının mayoru olan Pərvin Hacıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərvin Hacıyev "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun və Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərvin Hacıyev "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə, 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən isə "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı təltif edildi.

## İstinadlar
Zaur Rəhimov

**Zaur Şirinbəy oğlu Rəhimov** () — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının polkovnik-leytenantı, "Pələng" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiri, İkinci Qarabağ müharibəsi qazisi.

## Həyatı
Zaur Rəhimov 1982-ci il iyunun 6-da Lerik şəhərində anadan olub.

## Hərbi xidməti
Zaur Rəhimov Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının "Pələng" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiridir.

Zaur Rəhimov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 7 mart 2019-cu il tarixli Sərəncamına əsasən "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.

### Vətən müharibəsi
Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının mayoru olan Zaur Rəhimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı əvvəlcə Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Müharibənin birinci günündə Murovdağ döyüşləri zamanı yaralansa da, bir müddət müalicə aldığdan sonra yenidən döyüş meydanına qayıdan Zaur Rəhimov, Cəbrayılın, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Döyüşlər ərzində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib. Zaur Rəhimov döyüşlərin son günündə Şuşada yaralanıb. Hal-hazırda da müalicəsi davam edir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zaur Rəhimov "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.

## İstinadlar
Rəna Əfəndizadə

**Rəna Mahmud qızı Əfəndizadə** () — Azərbaycan memarı, Azərbaycan SSR əməkdar arxitektoru (1979).

## Həyatı
Rəna Əfəndizadə 29 noyabr 1929-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1954-cü ildə Moskva Memarlıq İnstitutunu bitirmişdir. 1963-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunda işləməyə başlamış, 1989–1998-ci illərdə şəhərsalma və müasir memarlıq şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. 1967-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Uzun müddət Azərbaycan Memarlar İttifaqının idarə heyətinin üzvü olmuşdur.

Rəna Əfəndizadə bir sıra yaşayış evlərinin layihə müəllifidir. Azərbaycan və Bakının memarlığı və şəhərsalma məsələlərinə həsr olunmuş 50-dən artıq əsərin, eləcə də 5 monoqrafiyanın müəllifidir.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar arxitektoru" fəxri adı — 5 dekabr 1979
* "Şərəf nişanı" ordeni — 1986
* "Şöhrət" ordeni — 19 aprel 2000
* Akademik Mikayıl Hüseynov mükafatı — 2012
* 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni — 28 noyabr 2019

## İstinadlar
Xarkov Milli Universiteti

**V.N.Karazin adına Xarkov Milli Universiteti** və ya qısaca **ХНУ** () — Ukraynada ali təhsil müəssisəsi 

## Tarixi

## İstinadlar
Mavas monastırı

**Mavas monastırı** — Xocavənd rayonunun Gavahın kəndi yaxınlığında yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Monastır kitabəsində onun XIII əsrdə inşa edildiyi göstərilmişdir. 

## Tarixi

Monastır həyətində aşkarlanmış kitabəyə əsasən onun XIII əsrdə inşa edilmiyi müıyyən edilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Mavas monastrı əlçatmaz ərazidə inşa edilməklə yanaşı həm də müdafiə divarları ilə möhkəmləndirilmişdir. Buna görə də monastır yüzillər boyunca həm də ərazi əhalisinin təhlükəsizliyinin təmin olunmasında rol oynamış və qala kimi istifadə edilmişdir. Vaxtilə bir qayadan digərinə uzanaraq bütün kompleksi ıhatə edən qala divarlarının yalnız xarabalıqları dövrümüzə çatmışdır.

Mavas monastırından dövrümüzə üçnefli bazilika, ona birləşən narteksin xarabalıqları və müxtəlif mülki tikililərin qalıqları çatmışdır. Maraqlı memarlıq həllinə malik olan kilsənin ibadət zalı gözəl həll edilmiş tağlar, pilonlar, apsidalar, içəri doğru genişlənən pəncərə yerləri ilə bəzədilmişdir. Yüksək bədii tərtibata malik iki xaçdaş və altar yüksəkliyi altındakı dörd məzar üzərindəki naxışlı sinədaşları interyerin ümumi memarlıq-bədii tərtibatının tamamlanmasında rol oynayır.

Tağtavanın ağırlığı iki pilon və divarlar boyunca düzülmüş yarımpilonların üzərinə düşür. Düzbucaqlı ibadət zalı 4,8x8,1 metr ölçüyə malikdir. Qalıqlarına əsasən müəyyən edilmişdir ki, narteks kvadratvari formaya malik idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*

## Həmçinin bax
Selenium

**Selenium** veb proqramlarını sınamaq üçün istifadə edilən proqramdır.Selenium vasitəsilə yeni bir skript dili öyrənmədən asanlıqla veb proqramlar yazılır və test edilir.C#, Groovy,Java, Perl, PHP, Python, Ruby və Scala da daxil olmaqla bir sıra populyar proqramlaşdırma dillərində testlər yazmaq üçün bir test domeni ilə (Selenese) təmin edilib. Selenium Windows, Linux və macOS-da işləyir. Apache Lisenziyası 2.0 altında yayımlanan açıq mənbəli bir proqramdır.
## Haqqında
Selenium, əvvəlcə Ceyson Huqins tərəfindən 2004-cü ildə ThoughtWorks-a daxili bir vasitə olaraq hazırlanmışdır. Paul Hammant komandaya qoşulub daha sonra "Selenium Remote Control" (RC) halına gələcək ikinci iş rejiminin inkişafına rəhbərlik etmədən əvvəl Huqins-ə ThoughtWorks-də digər proqramçılar və testçilər qatıldı. Alət həmin il açıq idi.

2005-ci ildə Dan Fabuliç və Nelson Sproul (Pat Laytbodinin köməyi ilə) Selenium-RC-ni ən yaxşı şeyə çevirəcək bir sıra təklifləri qəbul etdi.
## Seleniumda Vikipediyaya giriş

```php
from selenium import webdriver
from selenium.webdriver.common.by import By
from selenium.webdriver.common.keys import Keys
import time
browser = webdriver.Firefox() //brauzerə görə dəyişir
browser.get("https://en.wikipedia.org/")
login_button = browser.find_element_by_xpath("/html/body/div[5]/div[1]/nav/div/ul/li[5]/a")
login_button.click()
time.sleep(2)
username = browser.find_element_by_name("wpName")
username.send_keys("İstifadəçi adı")
password = browser.find_element_by_name("wpPassword")
password.send_keys("İstifadəçi şifrəsi")
buttonforlogin = browser.find_element_by_id("wpLoginAttempt")
buttonforlogin.click()
```


## İstinadlar

## Həmçinin bax
## Xarici keçidlər
Azər Qasımov (hərbçi)

**Azər Əlövsət oğlu Qasımov** — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr komandanının birinci müavini — qərargah rəisi (2024-cü ildən), general-mayor, İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı.

## Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin mənsubu olan Azər Qasımov polkovnik-leytenantı rütbəsində 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Zəfər" ordeni ilə təltif edilib.

Cəbrayıl və Şuşa rayonlarının işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azər Qasımov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə, 29 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən isə "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 iyun 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr komandanının birinci müavini — qərargah rəisi təyin edilmişdir. 7 noyabr 2024-cü ildə ona general-mayor ali hərbi rütbəsi verilib.

## İstinadlar
Jorj Perro

**Jorj Perro** (; ) ― Fransa arxeoloqu.

1875-ci ildən Sarbonnada dərs demiş və 1888-1902-ci illərdə *École Normale Supérieure*un direktoru olmuşdur. 1874-cü ildə *Academie des Inscriptions et Belles-Lettres*ə seçilmiş və 1904-cü ildən ölümünə qədər burada daimi katib vəzifəsində işləmişdir.  

Ən məşhur arxeoloji kəşfi 1861 və 1862-ci illərdə Kiçik Asiyaya təşkil edilmiş bir ekspedisiyada olarkən “İmperator Avqustun Siyasi vəsiyyəti” kimi tanınan sənədin yunan dilinə tərcüməsini tapmasıdır. Perrot Revue Archéologique jurnalının redaktorluğunu etmiş və bu jurnala öz töhfələrini vermişdir. Əsərlərinə *Souvenirs d'un voyage en Asie mineur* (1863) və Şarl Şipye (1882-1914) ilə birlikdə yazdığı on cildlik "Histoire de l'art dans l'antiquité" daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Revue Archéologique

Parisdə nəşr olunan La Revue Archéologique, ən qədim, ən uzunmüddətli elmi jurnallardan biridir. İlk dəfə 1844-cü ildə ortaya çıxan bu jurnal nə bir institutun, nə də hər hansı bir məktəbin orqanı deyil, hazırkı redaktoru *Marie-Christine Hellmann*ın rəhbərliyi altında tam müstəqilliyə malikdir. La Revue Archéologique ildə iki dəfə nəşr edilir.

Maraq mərkəzi köklərindən bəri Klassik qədim dövr olaraq qalır, ancaq maraq dairəsi Qədim Yaxın Şərq, Anadolu, Etrusk İtaliyası və Orta Asiyaya qədər uzanır.

## İstinadlar
Sərxoş şaolinçi (film, 1983)

**Sərxoş şaolinçi** (, ) — 1983-cü ildə Yuan Vupinin rejissorluğu ilə çəkilmiş Honkonq filmi.

## Məzmunu
Yarım adam, yarı şeytan sərxoş Taosist Fen Şinin nəzarəti altında Şaolin monastırında əsir saxlanılır. Taocu bir içki üçün yola düşəndə ​​fürsətdən istifadə edərək, məhbus məbəddən qaçır. Taocu dostu Pakvan, gələcək gəlini Li Ai və nənəsi Yau Fen Şiyə qaçaq sehrbazı tutub Şaolinə qaytarmaq üçün kömək edir.

## Rollarda
* Yun Çenyan - *Sərxoş Taoist Fen Şi / Yunun nənəsi*
* Yun Yatçxo - *Yu Pakvan*

## Xarici keçidlər
*  Internet Movie Datebase saytında.
Demotik

Demotik, eramızdan əvvəl VII əsrdə Misirdə danışılan və Misir dilinin inkişaf mərhələlərindən birini əks etdirən bir dildir. Demotik söz və qrammatika baxımından Yeni Krallıq dövründə istifadə edilən Yeni Misir dilindən olduqca fərqlidir. Demotik həm də Aşağı Misirin bir ləhcəsi sayılır. Demotik yazışmada demotik yazı istifadə olunsa da, digər yazı növlərində də günümüzə qədər gəlib çatmış demotik mətnlər də mövcuddur.
[thumb|Demotik ilə yazılmış bir [stel]]
[thumb|[Rozetta daşındakı demotik yazı]]
Stela

**Stela** və ya **stel** — ucaldılmış və hündürlüyü enindən uzun olan monolitik bir daşdan ibarət olan bir əsərdir. Söz yunan dilində stele, yəni, "dik dayanan blok" sözündən yaranmışdır. Taxta olanları da tapılmışdır. Fərqli şəkildə istifadə olunan müxtəlif növ stellər var. Məsələn, xüsusilə Qədim Yunanıstanda tapılan məzar daşları şəklində stellər var. Bunlara qəbir stelləri də deyilir. Amarnada sərhədləri işarələyən Akhenaten steli var; stellər həm də sərhəd göstəriciləri kimi istifadə olunmuşdurlar. Bunlardan başqa, hərbi qələbələri xatırladan stellər də mövcuddur. Mesopotamiyada stellər əsasən padşahların əmrlərinin yazılmış olduğu abidələr kimi tapılmışdır.

Stellər, Qədim Yaxın Şərqdə, Yunanıstanda və Misirdə və həmçinin müstəqil şəkildə Çində bəzi Buddist mədəniyyətlərində və Mezoamerikan mədəniyyətlərində görünmüşdür. Qədim Misir və Orta Amerikadan gələn çox sayda stellər bu mədəniyyətlər haqqında ən böyük və ən vacib məlumat mənbələrindən biridir. Stellərdəki kitabələr və rəsmlər o dövrün özü və sivilizasiyası haqqında mühüm məlumatlar verir.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Boardman, John, ed. *The Cambridge Ancient History*, Part 1, 2nd Edition, ()
* Collon, Dominique, et al. "Stele." *Grove Art Online*. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 3 Jun. 2015. Subscription required
* 
*
* 
* Pool, Christopher A. *Olmec Archaeology and Early Mesoamerica*. Cambridge University Press, 2007 ()
* 
* 
* 
* Till, Karen E. *The New Berlin: Memory, Politics, Place*. University of Minnesota Press, 2005
* 

## Xarici keçidlər

* ''The Cesnola collection of Cypriot art: stone sculpture'', a fully digitized collection catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries, which contains material on steles
*''Egyptian Stelae in Field Museum of Natural History'', documentation of collection 1936
Şarl Şipye

**Şarl Şipye** (; ) nüfuzlu bir Fransız memarı, Misirşünas, İranşünas və qədim dünya memarlığının həvəskar bir tarixçisidir. Fransanın Paris şəhərindəki *École Spéciale d'Architecture*da müəllim idi və 1887-ci ildə *“École Nationale Professionnelle d'Armentières”* və ya Armentièresin Milli Professional binasının inşasına kömək etmişdir.

Chipiez, memar, hellenist və memarlıq tarixçi Georges Perrotun köməyi ilə Misir, Yunanıstan, Fars, Lidiya, Likiya və Aşşur kimi yerlərdə qədim dünyanın memarlıq nailiyyətlərinin ən təfərrüatlı təsvirlərindən bəzilərini yazmışdır. Chipiez eyni zamanda bir zamanlar ucaldılan qədim abidələrin ən detallı virtual memarlıq rəsmlərindən bəzilərini yaradaraq onları canlandırmışdır.

Perrot ilə yazdığı görkəmli əsərlərdən bəzilərinə ibtidai Yunanıstandakı sənət tarixi: 1894-cü ildə Mikena sənəti, 1885-ci ildə Finikiya və onun koloniyalarında sənət tarixi, 1892-ci ildə Persiyada sənət tarixi, *[https://archive.org/details/abf8654.0001.001.umich.edu 1883-cü ildə Qədim Misirdə sənət tarixi]*, 1884-cü ildə Xaldeya və Aşşurda sənət tarixi, 1892-ci ildə Frigiya, Lidiya, Kariya və Likiyada sənət tarixi və Sardiniyada sənət tarixi, 1890-cı ildə Juda, Suriya və Kiçik Asiyada sənət tarixi əsərləri daxildir.

*Chipiez*in rəsmləri sənətkarlıq qabiliyyətlərinin yanında texniki zəkasını da əks etdirir. Persepolisin fasadını yenidən yaratdığı rəsmləri, nəşrlərinə çap etdirdiyi bəzi əsərləri:


Fayl:Persepolis Reconstruction Apadana Chipiez.jpg|Apadana salonunun yenidən inşası
Fayl:Persepolis vue d'oiseau Chipiez.jpg|Persepolisin quş baxışı görünüşü
Fayl:Persepolis Reconstruction Apadana Toit Chipiez.JPEG|Apadananın sütun detalı
Fayl:Persepolis T Chipiez.jpg|Facade of Daranın sarayının fasadı


Fayl:Persepolis Rec Iso Toit Tach Chipiez.jpg|“Tachar” salonunun analizi
Fayl:Chipiez 100 colonnes.jpg|100 sütunlu saray, və ya ”Talar-i-Takht”
Fayl:Persepolis Rec iso Toit P100C Chipiez.jpg|Persepolisin dam örtüyünün detalları


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Eqiptomaniya

Eqiptomaniya və ya Eqiptopfiliya, Klassik Antik dövrlərdə mövcud olmuş Qədim Misirə aid olan hər şeyə maraq və meyili ifadə etmək üçün istifadə olunan bir termindir.

Misirə olan bu böyük maraq və meyil 1798-1801-ci illər arasında Napoleon Bonapartın rəhbərlik etdiyi Fransanın Misir Ekspedisiyasından sonra zirvəyə çatdı. Bu müddətdən sonra Eqiptomania özünü memarlıqdan geyim modasına qədər müxtəlif sahələrdə göstərməyə başladı.

Egiptomaniyanın zirvəyə çatdığı başqa bir hadisə, Howard Carterin rəhbərliyi altında aparılan qazıntılar zamanı Krallar vadisində tapılan Tutanxamon türbəsidir.
Tutanxamon türbəsi

**Tutanxamon türbəsi**, 1922-ci ildə ingilis həvəskar arxeoloqu Howard Carter tərəfindən Misirdə Krallar vadisində tapılmış KV62 nömrəli qədim bir qaya türbəsidir. Uşaq firon olaraq da bilinən On səkkizinci sülalənin hökmdarı olan Tutanxamonun adına inşa edilən məzar, içindəki əsərləri və xəzinə ovçuları tərəfindən dağıdılmamış strukturuna görə Misirşünaslığın ən vacib kəşflərindən biri hesab olunur. 

## İstinadlar
Houard Karter

**Houard Karter** () — İngilis arxeoloq və Misirşünas. Misirin Luksor şəhərindəki məşhur Krallar vadisində firon Tutanxamon türbəsini kəşf etməsi ilə məşhur olmuşdur. Buna baxmayaraq Misirdən uzaqda ölmüş və cənazəsində yalnız Xanım Evelyn iştirak etmişdir.

## Bioqrafiyası

Houard Karter 1874-cü ildə İngiltərənin paytaxtı Londonun Kensington regionunda anadan olub. Atası istedadlı bir sənətçi Samuel Karter, anası Marta Coys (Sands) olmuşdur. Uşaqlığının çox hissəsini *Norfolk*un Suafhem şəhərində keçirmişdir.

Misirdə arxeoloji tədqiqatlar aparan və F. Petrienin "Tell el-Amarna" qazıntılarında (1892) iştirak edən Houard Karter, Misir hökuməti tərəfindən antik abidələrin müdiri olaraq təyin edilmişdir. Thebes qazıntılarında iştirak etmiş (1910) və Misir kraliçası Hatshepsutun türbəsinin kəşf edilməsində mühüm rol oynadıqdan sonra, Thebesdəki Krallar vadisini tədqiq etmək üçün Lord Carnarvon ilə əməkdaşlıq etmiş və uşaq kral olan Tutanxamonun məzarını kəşf etmişdir (1922). Ancaq bu kəşfdən sonra bir sıra xoşagəlməz hallarla üzləşdi. Misir mətbuatı Times jurnalına verdiyi imtiyazlara görə onu sevmirdi. Həmçinin Lord Carnavon ilə də şiddətli bir mübahisələr aparmışdır. Carnavonun sağlığı dövründə olmasa da, onun ölümündən sonra Lady Evelyn ilə evləndi.

Howard həyatının sonlarında yoxsulluqdan əziyyət çəkmişdir.

## Əsərləri
*IV. Tutmosun Türbəsi (1904)
*Tutanxamon Türbəsi (ilk iki cild 1923; 3-cü cild 1933)

## İstinadlar
Corc Herbert

George Herbert de Carnarvon, (), İngilis Misirşünas və kolleksioner.

Lord Carnarvon (əsl adı V Carnarvon Qrafı George Edward), 1906-1922-ci illər arasında Howard Carter ilə Thebesdə tədqiqat aparmış, XII və XVIII sülalələrdən olan kralların qəbirlərinin, xüsusən Tutanxamon türbəsinin üzə çıxarılmasına töhfə vermişdir (Noyabr 1922). Fironun məzarı açıldıqdan sonra Carter ilə mübahisə etmiş və İngiltərəyə qayıtmış, səhhəti pisləşdikdən sonra Qahirəyə dönmüş və qaldığı oteldə ölmüşdür. Bundan sonra firon Tutanxamonu məzarında narahat edənlərin lənətlənəcəyi mifi güclənmişdir.

## İstinadlar
İranşünaslıq

**İranşünaslıq** – İran xalqlarının tarixi, ədəbiyyatı, incəsənəti və mədəniyyəti üzrə aparılan tədqiqatlara verilən ümumi ad. Şərqşünaslığın bir sahəsidir.

İranşünaslıq, müasir Fars dili və ədəbiyyatının konkret olaraq tədqiq olunduğu Farsşünaslıqdan daha geniş və fərqlidir. İranşünaslıq fənni təkcə Farsların deyil, həm də azərbaycanlılar, kürdlər, lurlar, giləkilər, talışlar, taciklər, puştunlar, Osetinlər, Bəluclar, İskitlər, Sarmatlar, Alanlar, Parfiyalılar, Soğdlar, Baktriyalılar, Xorazmlar, Mazandaranilər və s. kimi müxtəlif çağdaş və tarixi İran xalqlarının mədəniyyətində, tarixində, dilində və digər aspektlərində geniş cərəyanlara yönəlmişdir.

## İstinadlar
Alnı

**Alnı** — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 3,739 nəfər yaşayır (1,197 ailə).

### Milli tərkibi
Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.

## İstinadlar
Aleksandr Cekson Devis

**Aleksandr Cekson Devis** (; ) və ya **Ey Cey Devis** () ― neoqotika tərzində əsərlərinə görə tanınan Amerikalı memar.

## Təhsili
Devis Nyu-York şəhərində anadan olmuşdur Amerika İncəsənət Akademiyasında təhsil almışdır. Məktəbi atıb o sanı olan litoqraf oldu və 1926-cı ildən neoqotika üslubunun erkən nümayəndəsi olan Nyu-York memarı Cozayi R. Bredinin yanında rəssam kimi işlədi. Bredinin müəllifi olduğu 1824-cü ilə aid Müqəddəs Luka Yepiskop kilsəsi Nyu-York ştatının Roçester şəhərində mövcud olan ən qədim tikilidir.

## İstinadlar
Şahmar Mənəfov

**Şahmar Vidadi oğlu Mənəfov** () — Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin Baş Qərargahının tabeliyində olan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin kiçik giziri; 2020-ci ildə Qarabağ müharibəsi zamanı Xocavənd istiqamətində gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olub, ölümündən sonra "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilib.

## Tərcümeyi-halı
Şahmar Vidadi oğlu Mənəfov 1990-cı il, martın 20-də Neftçala rayonunun Cəngan kəndində anadan olub.

2007-ci ildə orta təhsilini başa vurub.

2008-ci ildə Neftçala Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və 2008–2009-cu illərdə cəbhə bölgəsində, N saylı hərbi hissədə xidmət edib.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrin Təlim və Tədris Mərkəzinin "Gizir hazırlığı kursu"nu bitirib.

Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi, general-polkovnik Nəcməddin Sadıqovun 19 fevral 2019-cu il tarixli əmri ilə "K/gizir" hərbi rütbəsi verilib.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində xidmət etdiyi illər ərzində motoatıcı manqa komandiri, əməliyyat imkanları konsepsiyası taborunun kəşfiyyat bölməsinin operatoru, şəxsi heyət bölməsinin kargüzarı, məxfi hissənin operatoru, xüsusi təyinatlı dəstənin xüsusi təyinatlı komandasının kəşfiyyatçısı (atıcı), xüsusi təyinatlı manqanın baş atıcısı, xüsusi təyinatlı manqanın komandiri vəzifələrində xidmət edib.

Müxtəlif illərdə müdafiə nazirinin əmrləri ilə "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi" yubiley medalı və "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi yubiley medalı" ilə, habelə fəxri fərmanlarla təltif edilib.

2020-ci il, sentyabrın 27-də başlanan Qarabağ müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən xüsusi əməliyyata, həmçinin Hadrutun azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarına qatılıb. Oktyabrın 21-də Xocavənd rayonu ərazisində xidməti vəzifələrinin icrası zamanı şəhid olub. Neftçala rayonunun Cəngan kəndində dəfn olunub. Müharibə zamanı xüsusi xidmətləri nəzərə alınaraq "Qarabağ" ordeni ilə, həmçinin "Xocavəndin azad olunmasına görə", "Kəlbəcərin azad olunmasına görə", "Şücaətə görə" və "Vətən uğrunda" medalları ilə təltif edilib.

Evli idi.

## İstinadlar
İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyası

**İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyası** — İstanbul Universitetinin tabeliyində olan ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
1914–1986-cı illərdə müxtəlif adlarla, fərqli qurumların nəzdnində fəaliyyət göstərən qurum 1986-cı ildə İstanbul Universitetinin tərkibinə keçərək İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyası olaraq yenidən təşkil olunmuşdur.

Hazırda konservatoriyada bəstələmə (kompozisiya), nəfəsli alətlər, simli alətlər, orkestr rəhbərliyi, zərb alətləri və fortepiano bölməsindən başqa teatr və balet bölmələri də vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İstanbul Universiteti Dövlət Konservatoriyası Rəsmi Saytı
Armanter

**Armanter** — Fransanın Hauts-de-France regionunun Nord departamentində yerləşən kommuna.

Kommunanın əhalisi 2017-ci il statistikasına görə 24882 nəfərdir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Gözdə kimyəvi zədələnmə

**Gözdə kimyəvi zədələnmə** — gözə turşular, qələvilər, əhəng, naşatır spirti, kimyəvi karandaş düşdükdə kimyəvi yanıqlar baş verir.

Bədənin müxtəlif lokalizasiyalı kimyəvi yanıqları içərisində ən qorxulusu gözlərin kimyəvi yanıqlarıdır. Göz almasının zədələnməsi yanmış gözdə görmə qabiliyyətinin tam itməsindən başqa, zədələnməmiş gözdə bir neçə müddət sonra simpatik iltihab adlanan səbəbdən görmə qabiliyyətin zəifləməsi də baş verə bilər. Bundan əlavə bir qayda olaraq, gözlərin kimyəvi yanıqlarında zədələyici amilin bir hissəsi gözləri əhatə edən toxumalara tökülərək ağır kosmetik defektlər ilə nəticələnir.

Gözlərin kimyəvi zədələnməsi kəskin, bəzən dözülməz ağrı, göz yaşının axması, kəskin başlayan (bəzən müvəqqəti) zədələnmiş gözdə görmə qabiliyyətinin pozulması müşayiət olunur. Bəzən qısa müddətli şüur itməsi də müşahidə olunur.

## Həmçinin bax
* Yanıq;
* Kimyəvi yanıqlar;
* Göz;
* Görmə siniri;
* Zədə;
* Korluq;
* Sarğı (tibbi);
* Oftalmologiya.

## İstinadlar
Nikolay Qnediç

**Nikolay İvanoviç Qnediç** (; ) — Rusiya şairi, daha çox "İliada" əsərinin rus dilinə tərcümə etməsi ilə tanınır.

## Yaradıcılığı
Qnediçin orijinal əsərlərindən "Balıqçılar" idilliyası ən yaxşı hesab olunur, əsər Sankt-Peterburq ağ gecələrinin klassik təsvirini özündə ehtiva edir. Bundan başqa onun "Perulu ispana", "Yataqxana", "Ossianın gözəllikləri", "Ana qəbri üstündə", "Dosta" kimi əsərləri də mövcuddur.

## Sankt-Peterburqda ünvanları
1831-ci ildən vəfatına qədər Panteleymonov küçəsindəki (indiki Pestel küçəsi) Olivyenin gəlir evində yaşayırdı.

## İstinadlar
Qəhrəmanlar parkı

**Qəhrəmanlar parkı** — Horadiz şəhərində park.

## Tarixi
Park 2014-cü ildə salınıb.

## Görünüşü
Parkın daxilində daşdan lövhə vardır. Bu Lövhədə Füzuli rayonu şəhidləri və altı Füzuli rayonu Milli Qəhrəmanın adı vardır. Park şam ağacları ilə örtülüdür.

## Milli Qəhrəmanlar
Parkda altı Füzuli rayonu Milli Qəhrəmanlarının adları vardır. Bunlar, Pəhlivan Fərzəliyev, Rasim İbrahimov, Bəşir Kərimov, Seymur Məmmədov, Faiq Rəfiyev və Elxan Zülfüqarovdur.

## Həmçinin bax
* Horadiz

## İstinadlar
Kadıköy (İstanbul metropoliteni)

**Kadıköy metrostansiyası** — İstanbul metrosunun M4 xəttində olan metro stansiyasıdır. Sonuncu platforması 17 avqust 2012-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Açılışa Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyə başçısı Kadir Topbaş və müxtəlif məsul şəxslər də qatılmışdır.

## İstinadlar
Səməd Vurğun küçəsi

* Səməd Vurğun küçəsi (Sumqayıt)
* Səməd Vurğun küçəsi (Naxçıvan)
* Səməd Vurğun küçəsi (Horadiz)
"Teatr Xadimi" qızıl medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı

## 2004-cü il
* Nəsibə Zeynalova – xalq artisti
* Səyavuş Aslan – xalq artisti
* Azər Rzayev – xalq artisti
* Fuad Poladov – xalq artisti
* İlham Rəhimli – sənətşünaslıq doktoru, professor

## 2005-ci il
* Qəmər Almaszadə – SSRİ xalq artisti
* Polad Bülbüloğlu – xalq artisti
* Şəfiqə Məmmədova – xalq artisti
* Amaliya Pənahova – xalq artisti
* Ələddin Abbasov – xalq artisti
* Timuçin Əfəndiyev – filologiya elmləri doktoru, professor
* Kiril Lavrov – SSRİ xalq artisti

## 2006-cı il
* Rüstəm İbrahimbəyov – xalq yazıçısı
* Rəfiqə Axundova – xalq artisti
* Maqsud Məmmədov – xalq artisti
* Sofiya Hüseynova – xalq artisti
* Əlabbas Qədirov – xalq artisti
* Nodar Şaşıqoğlu – xalq artisti

## 2007-ci il
* Nərgiz Paşayeva – professor
* Vidadi Əliyev – xalq artisti
* Tamilla Abdullayeva – xalq artisti

## 2009-cu il
* Yaşar Nuri – xalq artisti
* Firəngiz Əhmədova – xalq artisti

## İstinadlar
"Teatr Xadimi" qızıl medalı

**"Teatr Xadimi" qızıl medalı** — Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı tərəfindən təsis edilən mükafat. Azərbaycan Milli Peşəkar Teatrı günüdə dramaturqlara, yazıçılara səhnəmizdə xidmətləri olan sənət adamlarına təqdim olunur.

## Statusu
Teatr sənəti sahəsində müstəsna xidmətləri olan teatr xadimlərinə verilir.

## Həmçinin bax
* "Teatr Xadimi" qızıl medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı

## İstinadlar
London Terreys

**London Terreys** () ― Nyu-York şəhəri Manhetten borosunun Çelsi rayonunda yerləşən çoxmənzilli ev. O, Manhettenin Vest Sayd rayonun bütöv şəhər kvartalını əhatə edir, şərqdən Doqquzuncu prospektlə, qərbdən Onuncu prospektlə, cənubdan 23-cü küçə və şimaldan 24-cü küçə ilə sərhədlənir. Tikintisi 1929-cu ilin sonlarında başladı və ümumi xərci 25 milyon dollar (2019-cu ilə görə, 372.238.000 dollara bərabər) etdi, o dövr üçün dünyanın ən böyük mənzil binası olmuşdur.

London Terreys binası 17-19 mərtəbə hündürlüyündə olan 14 bitişik binada yerləşən təxminən 1700 mənzildən ibarətdir və orada Olimpiya ölçülü hovuz var. London Terreys "Henry Mandel Companies" və "Farrar & Watmough" memarlıq firması tərəfindən inşa edilmişdir. Bina hazırda iki ayrı müəssisə tərəfindən idarə olunur. London Terreys Tauer hazırda kooperativ şəkildə idarə olunur və idarəçiliyi "Douglas Elliman Property Management" təmin edir,  London Terreys Qardensi isə hazırda icarə binasıdır və "Rose Associates" tərəfindən idarə olunur.

## İstinadlar
Gen (film, 2006)

**Gen** qorxu-gərilim janrında olan 2006-ci il istehsalı türk sinema filmi. Filmin ssenaristləri Murad Toxtamışoğlu, Güray Ölgü və Alper Məstçidir.

## Məzmun
Psixiatr Dəniz təpəlik bölgədə yerləşən ruhi xəstəxanaya təyin olur. İşə başladığı ilk gün intihar edən xəstənin meyitini görür. Hadisəni araşdırmaq üçün xəstəxanaya gələn polislər pis hava şəraitinə görə xəstəxanada qalmalı olurlar. Yollardan başqa telefon xətləri də zədələnmişdir və xarici mühitlə əlaqə kəsilmişdir. Çox keçmədən xəstəxanada çoxsaylı cinayətlər başlayır.

## İstinadlar
Luts Diter Şmadel

**Luts Diter Şmadel** (; ) — Almaniya astronomu və asteroidləri kəşf edən.

## Həyatı
O, Heydelberq Universiteti yanında Astronomik Hesablamalar İnstitutunda işləmişdir və asteroidlərin orbitlərinin öyrənilməsində ixtisaslaşmışdır. 1990-1993-cü illərdə və qismən olaraq 1960-cı ildə onun tərəfindən 244 asteroid aşkar edilmişdir ki, onların bir hissəsi Fraymut Börngen və Raynor Stoss () ilə birgə tapılmışdır.

12.804 (2006-cı ilin mart ayına qədər) kiçik planetin aşkarlanması və adlandırma xüsusiyyətləri haqqında məlumatları ehtiva edən "Dictionary of minor planet names" lüğətinin müəllifidir. Xidmətlərinə görə (2234) Şmadel asteroidi onun adını daşıyır.

## Kitabları
* *Dictionary of minor planet names (5th Edition)*. Springer Verlag, Berlin/Heidelberg 2003, ISBN 3-540-00238-3
* *Dictionary of minor planet names (Addendum to the 5th Edition: 2003—2005)*. Springer Verlag, Berlin/Heidelberg 2006, ISBN 3-540-34360-1
* *Dictionary of minor planet names (Addendum to the 5th Edition: 2006—2008)*. Springer Verlag, Berlin/Heidelberg 2006, ISBN 3-642-01964-1
* *Dictionary of minor planet names (6th Edition)*. Springer Verlag, Berlin/Heidelberg 2012, ISBN 3-642-29717-X

## İstinadlar
Drozd

**Drozd** (, ), ən tanınmış aktiv müdafiə sistemlərindən biridir. Rusiya tərəfindən hazırlanmış və Əfqanıstan müharibəsində ilk dəfə istifadə edilmişdir. Əfqanıstan müharibəsi gedişatında 1983-cü ildə T-55A tanklarına quraşdırılmış bu sistemlər Əfqan mücahidlərinin idarəolunan tank əleyhinə raketlərinə və raket buraxıcı qurğularına qarşı müqavimət göstərə bilmək məqsədilə yaradılmışdır. Sistem 1977–78-ci illərdə A. Şipunovaya bağlı bir KBP dizayn bürosu olan Kompleks 1030M-01 tərəfindən kəşf edilmişdir.

Drozd radarı 24,5 GHz Doppler radar siqnalları göndərərək tanka 70 ilə 700 m/s arasında bir sürətlə yaxınlaşan bir obyekt (raket və ya döyüş raketi) aşkar edə bilər. Daha sonra kompüter 107 mm diametrli bir raketi atışa hazırlayır. Tanka yaxınlaşan raket tankdan 7 metrlik məsafəyə gəldikdə, bu raket partlayır, parçalanma effekti ilə böyük qəlbələr atır və gələn raketi və ya idarə olunan raketi havada partladır. Əvvəlcə ön tərəfi 60° bucaq altında müdafiə edən sistem daha sonra inkişaf etdirildi və 120°-lik müdafiə təmin etdi. Orta hesabla bir tankı açılan atışların təxminən 80%-dən müdafiə etmişdir. 30.000 dollara başa gələn bu sistem, tankın yanında döyüşən piyadalara zərər verdiyindən böyük bir risk daşıyırdı.
Raket buraxıcı qurğu

**Raket buraxıcı qurğu** idarə olunan bir raketi buraxmaq üçün istifadə olunan qurğudur.

Partlayıcı başlığıı olan sursata malik olur. Bir çox növləri var və ümumiyyətlə tarix boyu müxtəlif ölkələr tərəfindən istehsal edilmişdir. Fərqli məqsədlər üçün partlayıcı və dağıdıcı, yəni material əleyhinə və ya heyət əleyhinə istifadə edilə bilər.

## Növləri
* Panzerfaust, Üçüncü Reyx
* RPG-7 (Rocket Propelled Grenade), SSRİ
* M10 Bazooka, ABŞ
Trofi

Trofi İsrail Müdafiə Qüvvələri tərəfindən istifadə edilən aktiv müdafiə sistemidir. Həm ağır, həm də yüngül zirehli maşınlara yaxınlaşan raketləri və ya döyüş raketlərini zərərsizləşdirmək üçün istehsal olunur. Trophy, RAFAEL və İsrailin Elta şirkəti ilə müştərək şəkildə hazırlanmışdır. İstehsalçılara görə, bu model silah texnologiyasında bir etalon olacaqdır.

## Dizaynı

Bu sistem əvvəlcə İsrail istehsalı Merkava əsas müharibə tankını tamamlamaq üçün istehsal edilmişdir. Dizaynında F/G lent atışa nəzarət sistemi olan sistemin avtomobildə 4 düz polad panel antenası var. Bu antenalar 360° bucaq altında maşının ətrafını müşahidə altında saxlayır. Hər hansı bir silahdan atəş edildikdə, daxili kompüter gələn silahın yaxınlaşma bucağını tapır. Yaxınlaşan silah tam müəyyən edildikdən sonra, kompüter təxmini vaxtı və onu təsirsiz hala gətirmək üçün lazım olan bucağı hesablayır. Avtomobilin hər iki tərəfində növbə ilə işləyən rampalar var. Bu buraxıcı qurğular içərisində çox kiçik qranullar olan paylayıcıları atırlar. Bu sistem, nəqliyyat vasitəsinin ətrafında olan və nəqliyyat vasitəsini özlərinə sipər etmiş piyadalar üçün çox az bir təhlükə yaradacaq şəkildə hazırlanmışdır.

Bu sistem hər növ tank əleyhinə silahlara və çiyindən atılan RPG tipli roketel bombalarına qarşı istifadə edilə bilər. Trofi nəqliyyat vasitəsi hərəkətdə olarkən də istifadə edilə bilər. Yeni növlərində çox məqsədli paylayıcıların doldurulması mümkündür.

### Faydaları

Trofinin əsas məqsədi yüngül zirehli döyüş avtomobillərini, xüsusən güclü tank əleyhinə silahların hücumlarından müdafiə etməkdir. Trofi ilə təchiz edilmiş bir Strykerdə HEAT mərmilərinə qarşı ağır qəfəs zirehlərindən istifadə etməyə ehtiyac yoxdur. Bu yolla vasitə C-130 Hercules model hərbi nəqliyyat təyyarəsi ilə istədiyiniz münaqişə regionuna göndərilə bilər. Panjur və ya qəfəs zirehləri nəqliyyat vasitələri göndərilmədən əvvəl çıxardılır və təyinat yerində yenidən quraşdırılır. Bu proses bəzən 100 saata qədər davam edir və bu da vasitənin istifadəsini müəyyən müddət ərzində təxirə salır. Bu sistem sayəsində, xüsusən şəhər daxilindəki münaqişələr zamanı vasitənin müdafiəsi artır.

### Qüsurları

Trophy faydalarından əlavə olaraq minalara, tank toplarından və ya tank əleyhinə tüfənglərdən atılan mərmilərq və artilleriya bombardmanlarına qarşı təsirsizdir.
Tank topu

**Tank silahı** və ya **tank topu** — bir tankın əsas silahıdır. Müasir tank silahları kinetik enerjili nüfuzedicilər (KE mərmisi), yüksək partlayıcılı tank əleyhinə mərmilər və bəzi hallarda idarəolunan raketləri ata bilən böyük çaplı yüksək sürətli silahlardır. Hava hücumundan müdafiə silahları da tanklara quraşdırıla bilər.

Tank silahları yüngül zirehli texnika və xüsusilə digər ağır zirehli tanklar da daxil olmaqla bütün mənzillərdə müxtəlif yer hədəflərini məjv etmək üçün hər zaman birbaşa atəş rejimində istifadə olunurlar. Zirehli silah taretinin məhdud sərhədlərinə yerləşdirilmək üçün mümkün qədər kompakt və yüngül paketdə dəqiqlik, məsafə, nüfuz və sürətli atəş təmin etməlidirlər. Tank silahları tez-tez özündə olan döyüş sursatından istifadə edir və sürətli yenidən yüklənməyə imkan verir (və ya avtomatik yükləyicilərin istifadəsi).

## İstinadlar
Avtomatik yükləyici

Avtomatik yükləyici, tank və ya top kimi vasitələrdə silahın yüklənməsi işini mexaniki olaraq həyata keçirdərək ekipaj qənaətini təmin edən bir mexanizmdir. Bu termin yalnız böyük çaplı silahların yüklənməsi zamanı şəxs və ya şəxslərin yerinə istifadə olunan mexanizmlər üçün tətbiq olunan bir anlayışdır. Bu termin avtomatik silahlar üçün istifadə edilmir.
Tip 95 Ha-Qo yüngül tankı

– 1930-cu illərin əvvəllərində Yaponiya ordusu üçün hazırlanmış yüngül tank modeli. Çinlə müharibədə və Sakit okean müharibəsi illərində Yaponiya ordusu üçün yararlı hərbi texnika olduğunu sübut etsə də, ABŞ tankları və antitank silahları ilə müqayisədə geridə qalmışdır.

## İstehsal tarixi
Modelin ilk 2 prototipi 1934-cü ildə Mitsubishi şirkəti tərəfindən tamamlanmışdır. 1936-cı ildə kütləvi istehsal olunmağa başlanmışdır. Çində və Yaponiyada sınaqdan keçirildikdən sonra Tip 95 adı ilə standartlaşdırılmışdır. Şirkət modelə Ha-Qo adını versə də, ordu modelə **Ke-Qo** adını vermişdi. 1943-cü ilə kimi bu tank modelinin 1100-dən çox nümunəsi istehsal olunmuşdur.

## Xüsusiyyətləri
Modelin gövdəsi və lüləsi pərçimlənmiş konstruksiyadan ibarət idi və qalınlığı 6–14 millimetr arasında dəyişirdi. Tankı idarə edən şəxs yuxarı hissənin sağında, pulemyotçu isə onun solunda dayanırdı. Pulemyotçu 6,5 millimetrlik və sağa-sola dönmə manevrası 35° olan Tip 91 silahdan istifadə etsə də, bu daha sonra 7,7 millimetrlik Tip 97 ilə əvəz olunmuşdur. Lülə gövdənin mərkəzində dayanırdı və 37 millimetrlik tank zirehdeşəni olan Tip 94 ilə təchiz olunmuşdu. Daha sonra bu, eyni kalibrli, lakin daha sürətli Tip 98 ilə əvəz olunmuşdur. Lüləyə paralel başqa silah olmasa da, lülənin sağ tərəfinin dibində başqa bir pulemyot quraşdırılmışdı. Tankın iki pulemyotunda 2970 patron, əsas silahında isə 119 patron var idi. Dövrün Fransa tanklarında olduğu kimi bu tank modelinin əsas nöqsanı tank komandirinin həm silahı yükləmək, həm hədəf almaq, həm də atəş açmaqdan məsul olması idi.

Gövdənin arxa hissəsinə altı silindirli Mitsubushi havasoyuducu dizel mühərriki və əl ilə idarə olunan bir arxa, dörd ön çarxlı ötürücü quraşdırılmışdı. Sükan yapışma və əyləc tipli idi və zəngli çarx tipli suspenziya 4 rezin tirli yol təkərlərindən (hər iki tərəfində) ibarət idi, zəncir çarxı öndə, avara mexanizmi isə arxada yerləşirdi. Bu dövrdə tankların interyerini soyutmaq üçün sistem mövcud olmadığından heyəti daşıyan hissənin divarlarında asbest doldurma var idi. Bu həm də heyətin təhlükəsiz səyahət etməsinə imkan verirdi.

1943-cü ildə bir neçə Tip 95 model tank 57 millimetrlik silah üçün modifikasiya edilsə də, bu variant çox uğurlu olmamışdır, çünki tankın lüləsini çox sıxışdırırdı. Ke-Nu isə Tip 97 modelin tankın lüləsinə malik olan Tip 95 model tank idi. Bu model daha sonra Tip 98 Ke-Ni tank modelinin istehsalına gətirib çıxarsa da, 1943-cü ildə ancaq 100 ədədi istehsal olunmuşdur, çünki dizaynı qanedici hesab olunmamışdır. Tip 2 amfibiya tank modeli üçün də Tip 95 tank modelinin avtomativ hissələri üçün tətbiq olunmuş və Sakit okean müharibəsinin ilk illərində geniş istifadə olunmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Ballokumya

**Ballokumya** (alb.: Ballokume) - Alban mətbəxinə aid şirniyyat, peçenye növü. Albaniyanın Elbasan şəhərrində yaranıb. Hal hazırda Albaniyadan başqa Şimali Makedoniya və Kosovoda yaşayan albanlar arasında çox məşhurdur. Adətən 14 mart tarixində qeyd olunan *"[[Dita e Veres]]"* (albancadan "Yay günu") bayramı zamanı hazırlanır.

## Etimologiya
Albaniyada olan inanca görə şirniyyatın bu cür adlanmasına səbəb, Elbasanı idarə edən Osmanlı valisi ilk dəfə qarğıdalı unundan hazırlanmış bu şirniyyatı yeyərkən, *"Është ba si llokume!"* (albancadan "Rahat ulqum kimi dadlıdır") deyə çığırır. Sonra bu "Është ba si llokume!" kəlməsi, qısalaraq "Ballokumya" adını alır. Şirniyyatın digər bir növu isə *"kulaç me finj"* (albancadan "kullu külçə) adlanır.

## Tarixi
Şirniyyat ilk əvvəllər ancaq Elbasanda qeyd olunan, 2004-cu ildən isə Albaniyada dövlət bayramı statusu alan "Dita e Verës" bayramı ilə əlaqədar olaraq bişirilir. "Dita e Verës" bayramı, Albaniyada islama qədər olan və bütpərəst inanclara bağlı olan bir bayram olub. Albaniyada olan inanca görə bu şirniyyat indiki adını ilk dəfə XVI əsrdə, Elbasan şəhəri Osmanlı İmperiyasının tərkibində olduğu zaman alıb . Hal hazırda bayram vaxtı Elbasan sakinləri başqa şəhərlərdə yaşayan dost və qohumlarının evlərinə Ballokumya göndərirlər. 

## Hazırlanma qaydası
Ballokumyanın hazırlanması zamanı istifadə olunan indrigentlər qarğıdalı unu, kərə yağı (adətən keçi südundən alınmış) , şəkər tozu və yumurtadır. Hazırlanan zaman mis ləyəndə taxta qaşıqla qarışdırılır. Qarışdıran zaman sürətlə qarışdırmaq lazımdır. Bu işi adətən kişilər görur. Hazırlanmış xəmir 170° C istilikdə 25 dəqiqə bişirilir.

Bir qab Ballokumya hazırlamaq üçun aşağıdakı indrigentlər lazımdır:

* 0,5 kq şəkər
* 0,5 kq kərə yağı
* 1 kq ələnmiş qarğıdalı unu
* 50 qr buğda unu
* 8 yumurta

## İstinadlar