Session Initiation Protocol

**Session Initiation Protocol** (**SIP**; ) — səs, video və mesajlaşma proqramlarını əhatə edən kommunikasiya seanslarını başlatmaq, saxlamaq və dayandırmaq üçün istifadə olunan siqnal protokolu SIP internet telefoniyasında, şəxsi IP telefon sistemlərində, həmçinin LTE (VoLTE) üzərindən mobil telefon zənglərində istifadə olunur.

Protokol mübadilə olunan mesajların xüsusi formatını və iştirakçıların əməkdaşlığı üçün kommunikasiyaların ardıcıllığını müəyyən edir. SIP mətn əsaslı protokoldur, "Hypertext Transfer Protocol" (HTTP) və "Simple Mail Transfer Protocol" (SMTP) kimi bir çox elementlərini özündə birləşdirir. SIP ilə qurulan zəng çoxsaylı striminq mediasından ibarət ola bilər, lakin SIP mesajında faydalı yük kimi məlumat mübadiləsi edən mətnli mesajlar kimi proqramlar üçün ayrıca striminq tələb olunmur.

SIP sessiya mediasını təyin edən və daşıyan bir neçə digər protokollarla birlikdə işləyir. Ən çox media növü və parametrlərinin müzakirəsi və media quraşdırması SIP mesajlarında faydalı yük kimi daşınan Sessiya Təsviri Protokolu (SDP) ilə həyata keçirilir. SIP əsas nəqliyyat təbəqəsi protokolundan müstəqil olmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu, "User Datagram Protocol" (UDP), "Transmission Control Protocol" (TCP) və "Stream Control Transmission Protocol" (SCTP) ilə istifadə edilə bilər. Təhlükəsiz şəbəkə əlaqələri üzərindən SIP mesajlarının təhlükəsiz şəkildə ötürülməsi üçün protokol "Transport Layer Security" (TLS) ilə şifrələnə bilər. Media axınlarının (səs, video) ötürülməsi üçün SIP mesajlarında daşınan SDP faydalı yükü adətən "Real-time Transport Protocol" (RTP) və ya "Secure Real-time Transport Protocol" (SRTP) istifadə edir.

## Tarixi
SIP ilk olaraq 1996-cı ildə Mark Hendli, Henninq Şultsrinn, Yeva Şuler və Conatan Rozenberq tərəfindən "Mbone"da multikast multimedia sessiyalarının qurulmasını asanlaşdırmaq üçün dizayn edilmişdir. Protokol 1999-cu ildə  RFC 2543 kimi standartlaşdırılmışdır. 2000-ci ilin noyabrında SIP mobil şəbəkələrdə IP əsaslı striminq multimedia xidmətləri üçün 3GPP siqnal protokolu və "IP Multimedia Subsystem" (IMS) arxitekturasının daimi elementi kimi qəbul edilmişdir. 2002-ci ilin iyununda spesifikasiyaya yenidən baxılmışdır. O vaxtdan bəri müxtəlif genişləndirmələr və dəqiqləşdirmələr dərc edilmişdir.

SIP yeni multimedia proqramlarını dəstəkləmək məqsədi ilə ictimai telefon şəbəkəsində (PSTN) mövcud olan zəng emalı funksiyalarını və xüsusiyyətlərini dəstəkləyən IP əsaslı kommunikasiya üçün siqnalizasiya və zəng quraşdırma protokolunu təmin etmək məqsədilə hazırlanmışdır. Bu videotelefoniya, striminq mediasının paylanması, ani mesajlaşma, iştirakçılıq haqqında məlumat, fayl transferi, internet faksı və onlayn oyunlar üçün genişləndirilmişdir.

SIP öz tərəfdarları ilə telekommunikasiya sənayesində deyil, internet cəmiyyətində kök salması ilə seçilir. SIP ilk növbədə İnternet mühəndisliyi üzrə xüsusi komissiya (IETF) tərəfindən standartlaşdırılmış, H.323 kimi digər protokollar isə ənənəvi olaraq Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı (ITU) ilə əlaqələndirilmişdir.

## Həmçinin bax
* IP Multimedia Subsystem

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 

## Xarici keçidlər
* IANA: SIP Parameters
* IANA: SIP Event Types Namespace