open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stiven Peddok

**Stiven Kreyq Peddok** (, ) — 1 oktyabr 2017 tarixində ABŞ-nin Nevada ştatında, 59 insanın ölümü və 489 insanın yaralanmansıyla nəticələnən Las-Veqas Stripdə baş vermiş hadisəni törədən amerikalı kütləvi qatil.

## Həyatı
Stiven Kreyq Peddok 9 aprel 1953 tarixində ABŞ-nin Ayova ştatında anadan olmuşdur. 1969-cu ildə 15 yaşındaykən həbsxanadan qaçan bir bank soyğuncusu olan Bencamin Hoskins Peddokun oğlu olaraq, Kaliforniyanın San Velley qonşuluğunda böyümüşdür. 1971-ci ildə Con H. Fransis adına Politeknik Liseyini bitirmiş və 1977-ci ildə Kaliforniya Dövlət Universitetini biznes administrasiyasında dərəcə ilə bitirmişdir. Məhkəmə qeydlərinə görə Peddok iki dəfə evlənmiş və boşanmışdır. İlk evliliyi 1977–1979-cu illərdə, ikinci evliyi isə 1985–1990-cı illərdə olmuşdur. 1985–1988-ci illərdə Lakiid Martin şirkətinin sələfi üçün "daxili auditor" işləmişdir. 2013–2015-ci illərdə Peddok, Florida ştatının Melburn şəhərində, təqaüdçü cəmiyyətində yaşamışdır. 2016-cı ildə Las-Veqasın təxminən 80 kilometr şimal-şərqindəki Nevada ştatının Meskit şəhərindəki yeni bir təqaüdçü evinə qardaşı Erikin köməyi ilə köçmüşdür. Əmlak qeydlərinə görə, o, 2013-cü ildə tək-ailəlik bir evi satın almışdır. Peddok bir sıra təqaüdçü icmalarında yaşamışdır. Bir neçə il sevgilisi Merilou Danli ilə yaşamışdır. Daha əvvəl Texasda və Kaliforniyada yaşamışdır. Burada bir dəfə evlənmiş və daha sonra boşanmışdır.

### Las-Veqas Strip teror aktı

Peddok qətliamdan üç gün əvvəl, 28 sentyabr tarixində, cümə axşamında Mandalay Bay hotelindən bir otaq kirayəyə götürdü. Polis otaqda AR-15-üslublu və AK-47-üslublu tüfənglər və xeyli miqdarda silah-sursat olmaqla cəmi 23 tüfəng və bir tapança tapmışdır. Tüfənglərdən ikisi tripodlara quraşdırılmış və nişangahlarla təchiz olunmuşdu. Mandalay Bay hotelinin 32-ci mərtəbəsində ölü tapılmışdır. Polisin verdiyi məlumata görə Peddok intihar etmişdir.

## Həmçinin bax
* Las-Veqas Strip gülləbaranı (2017)

## İstinadlar
Qara delfin həbsxanası

**Qara delfin** () — ömürlük həbs cəzası almış məhkumların saxlanıldığı xüsusi rejimli islahedici koloniya. Rusiyanın Orenburq vilayətinin Sol-İletsk şəhərində yerləşən koloniyada əsasən qatillər, adamyeyənlər, terrorçular və digər təhlükəli canilər saxlanılır. Hazırda cəzaçəkmə müəssisəsində təxminən 863 dustaq saxlanılır.

## Haqqında
Qara delfin koloniyasının adına tarixdə ilk dəfə 1745-ci ildə rast gəlinir. Adını binanın girişində məhkumlar tərəfindən inşa edilən qara delfin heykəlindən götürən, Rusiyaya məxsus bu həbsxana Qazaxıstanla sərhəddə yerləşir.

Buradakı məhkumların, təxminən 3500 adamın ölümünə səbəb olduqları bildirilir. Bu da məhbus başına ən az beş cinayət deməkdir.

Həbsxana içərisində təhlükəsizlik o qədər güclü qorunur ki, binada məhkum sayından daha çox gözətçi var. Bu gözətçilər isə illərdir hər 15 dəqiqədən bir kameralara nəzarət edirlər.

Məhkumlar gündə yalnız 1 dəfə kameralarını tərk edirlər və 90 dəqiqəlik gündəlik məşq hərəkətləri üçün bir az daha böyük kameraya aparılırlar. Bu dəyişmə əsnasında isə belləri bükük və əlləri yuxarıdan qandallanmış halda, ən az 3 gözətçinin nəzarətində getmək məcburiyyətində qalırlar.

Bağça gəzintisi də yenə, belləri bükülmüş və başları üzərində ən az 3 gözətçi olur. 24 saat davamlı nəzarət altında olan məhkumların günboyu yataqlarında oturmalarına və ya uzanmalarına icazə yoxdur. Sadəcə yatmaq zamanı buna icazə verilir. Oturmaq istəyənlər yalnız kətildə otura bilərlər.

Məhkumlar həbsxana bağçasından belə, istifadə edə bilmirlər. Bağça içərisində də kameralar var.

Burada yeməkxana yoxdur. Məhkumlara gündə 4 dəfə müxtəlif şorbalar verilir və bu zaman da kameralarından çölə çıxarılmırlar.

200 ilə yaxın müddətdə bu həbsxanadan kimsə qaça bilməyib. Hətta buna cəhdlər belə olmayıb. Ömürlük həbs cəzası alan bu məhkumlardan, indiyədək azadlığa çıxan olmayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Исправительная колония ИК № 6 «Черный дельфин» (г. Соль-Илецк), Оренбургская область 
* Как живут сегодня в городе убийц 
* К. Бессокирный. Черный дельфин. Фельетон
Leonid Listenqarten

**Leonid Listenqarten** (doğ. 16 iyun 1935, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — sovet şahmatçısı, SSRİ idman ustası (1961). Texnika elmləri doktoru.

## Həyatı
Leonid Listenqarten 4-cü sinifdə oxuyarkən şahmatla maraqlanmağa başlayıb. Azərbaycan SSR-in birinciliklərində uğurla çıxış edib: 1955-ci ildə birinci-ikinci yerləri bölüşüb, 1960-cı ildə isə ikinci yeri tutub. "Neftçi" (Bakı) komandasının heyətində çıxış edirdi.

Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Geologiya fakültəsini “mühəndis-geoloq” ixtisası üzrə bitirib. "Aznipinef" və "Qipromorneft" layihə institutlarında Neft və qaz yataqlarının işlənməsi şöbəsinin müdiri işləyib, burada o, Xəzər dənizində yataqların layihələndirilməsi və işlənməsinə rəhbərlik edib.

## Ailəsi
* Babası — Moisey İsaakoviç Listenqarten (1871—1941)
* Nənəsi — Rozaliya Borisovna Krinskaya (187?—1946)
* Atası — Boris Moiseyeviç Listenqarten (1906—1982)
* Anası — Esfir Lvovna Belenkaya (????—1998)
* Arvadı (e 1967) — Alla (Alvina) Alekseyevna Vayman
** Qızı — Yuliya
*** Nəvəsi — Frank

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*FIDE Chess profili
*Leonid Listengarten. Chess-DB.com  
*Leonid Listengarten. Chessgames.com 
*Leonid Listengarten. 365Chess.com
Karsibur adası

**Karsibur adası** (həmçinin *Karsibor*, , ) — Baltik dənizinə daxil olan Şesin körfəzində yerləşən ada. Ada Polşanın Qərbi-Pomor voyeyodinasına daxildir. Körfəzin şimalında yerləşir. Cənubda isə Volin adasından Svina çayı ilə ayrılır. Bir zamanlar Uzedom adasının bir hissəsi olmuşdur. Ancaq XIX əsrin sonları Pyastov kanalı ilə ondan ayrılmışdır.

## Adı
Karsibur qədim pomor sözüdür. Pomor dialektində "karś" və ya "karśniawy" sözləri "sol" mənasını verir. Tərcümədə "Sol tərəfdə yerləşən bor" kimi səslənir.

## Meydana gəlməsi
Ada 1874–1880-ci illərdə Pyastov kanalının inşası ilə əlaqədar meydana gəlmişdir. Sahəsi 14 km² təşkil edir.

## İstinadlar
Əfqanıstandakı vulkanların siyahısı

Əfqanıstanda fəaliyyətdə olan və sönmüş vulkanların siyahısı

## Xarici keçidlər
Siebert L, Simkin T (2002-). Volcanoes of the World: an Illustrated Catalog of Holocene Volcanoes and their Eruptions. Smithsonian Institution, Global Volcanism Program Digital Information Series, GVP-3, .

## İstinadlar
Ambarlar adası

**Anbarlar adası** () — Qdansk şəhəri daxilində, Moltava çayının yatağında yerləşən ada. Ada 1576-cı ildə qazılan yeni xəndək nəticəsində meydana gəlmişdir. XIII əsrdən burada çoxlu ambarlar yerləşirdi. XVI əsrdən onların sayı 300 keçmişdi.

Anbarda olan tikililərə 1945-ci il bombardımanı zamanı böyük zərər dəymişdir. Qorunub saxlanılan abidələrə 1517–1519-cu illərdə inşa edilən Milxkannetor qapılarını göstərmək olar. Dağıdılmış tarixi abidələrdən ancaq bir qismi bərpa edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Maria Bogucka: *Das alte Danzig*, Koehler und Amelang, Leipzig 1987 ISBN 3-7338-0033-8
Uzedom adası

**Uzesdom adası** (, ) —  Baltik dənizində, Oder çayının mənsəbində yerləşən ada. Adadan Almaniya və Polşa arasında sərhəd keçir. Sahəsi 445&nbsp;km² (Almaniya — 373&nbsp;km² və Polşa — 72&nbsp;km²) əhalisi isə 76 500 nəf. (Almaniya — 31 500 nəf. və Polşa — 45 000 nəf.) təşkil edir. Materikdən Peeneştrom boğazı ilə ayrılır. Bəzi müəllifləf belə düşünür ki, yarımadada  X-XI əsrlərdə əfsanəvi Vineta şəhəri yerləşirdi.

İkinci Dünya müharibəsi dönəmində Qotenze gölü kənarında Uzedom konslageri yerləşirdi. Burada Far-1 və sonradan Fay-2 raketləri hazırlanışdı.

## Maraqlı fakt
* 8 fevral 1945-ci ildə Uzedom konslagerindən başda təyyarəçi Mixail Devyataev olmaqla bir qrup bombardımançı sovet təyyarəçiləri qaçış təşkil etmişlər.

## Mənbə
*  Rəsmi sayt
Çarpanak adası

**Çarpanak adası** (; ) — Van (Türkiyə) gölündə kiçik bir ada. Adada XV əsr erməni kilsəsi Ktuts (xarabalıqları) yerləşir. Ada hazırda yaşayış mövcud deyil.

## Xarici keçidlər
* Ktuts' Anapat  (pictures and information at Rensselaer Digital Collections)
* Armenian Мonastery  on Ktuts (Charpanak) Island, Lake Van
* Armenian Мonastery  on Ktuts (Charpanak) Island, Lake Van

## Bax həmçinin
* Van gölü
* Ağdamar adası
Kataya adası

**Kataya adası** (, ) — Baltik dənizində, Botnik körfəzinin şimalında yerləşən ada. Adadan İsveç və Finlandiya arasında sərhəd keçir. Sahəsi 0,71&nbsp;km² təşkil edir. İsveçin ən ucqar şərq nöqtəsini təşkil edir.

Əvvəllər **İnakari** adasından boğazla ayrılırdı. 1809-cu ilə qədər bu boğaz sərhəd rolunu oynayırdı. Dənizin səviyyəsinin enməsi ilə adalar birləşmişdir. İsveçə aid olan böyük adanın adı ümumi adaya verilir.

Adanın 2&nbsp;km uzunluğa, 200–300 enə malikdir.

## Mənbə
* Adanın dəqiq xəritəsi
Mərmərə adası

**Mərmərə adası** (), əvvəllər **Prokonnessos** ()  — Mərmərə dənizinin qərbində Türkiyəyə məxsus ada.

## Coğrafiyası
Mərmərə dənizinin ən böyük adasının sahəsi 117 km², hündürlüyü isə 699 m-ə qədər (Kap dağı). Sahilləri dik, kiçik körfəzləri, relyefi isə dağlıqdır. Ada Balıkəsir ilinin Mərmərə dairəsinin mərkəzidir.

Həm Aralıq dənizi həm də Qara dəniz iqliminin təsirləri adada göründüyü üçün bitki örtüyü ilə çox zəngindir. Adanın cənub hissəsi zeytun ağacları və maquislərlə örtülü olduğu halda, şimal sahili meşəlikdir.

Ada dünyanın ən qədim və Türkiyənin ən böyük mərmər mədənlərinə malikdir. Prokonnesos mərməri qədim dövrlərdə ən çox istifadə edilən mərmərdir. Bu gün adanın yüzdə 11-i mərmər yataqları ilə işğal edilmişdir.

## Tarixi
Adadakı ilk yaşayış məntəqəsi Milet tərəfindən antik dövrdə ticarət koloniyası olaraq qurulmuşdur. Adadakı ilk yaşayış məntəqəsi bu gün Marmara olaraq bilinən adanın mərkəzində Prokonnesos (Προκόνν bugünσος) adı ilə quruldu. Prokonnesos Finikiyalılar, Farslar və yaxınlıqdakı Cyzicus tərəfindən dəfələrlə talan edildi. Bizans dövründə ada sürgün yeri idi. Dəfələrlə talan edilmiş Prokonnesos, Roma dövründə xristianlar üçün sürgün yeri idi. Adadakı bir çox monastırın qalıqları da bunun rahibələrin üstünlük verdiyi bir yer olduğunu göstərir. Ada 15-ci əsrdə Osmanlı hakimiyyəti altına keçdi. 1923-cü ildə Yunanıstan ilə əhali mübadiləsinə qədər adanın əhalisi əsasən Yunan dilində danışan xristianlardan və az sayda Türk və Yəhudidən ibarət idi. Yəhudi əhalisi 1950-ci illərə qədər adada qalmağa davam etdi. Bu gün bütün əhali türklərdən ibarətdir.

Ada, adanın və Mərmərə dənizinin adını verən ağ mərmərin yerləşməsi ilə məşhurdur. Mərmər çıxarılması bu günə qədər davam edir. 4 yanvar 1935ci ildə saat 16:41:29-da adada zəlzələ baş vermiş, nəticədə 5 nəfər həlak olmuş, 30 nəfər yaralanmış və bır sıra kəndlər dağılmışdır. 1942-ci ildə adada "Kurtuluş" adlı bir yük gəmisi batmışdır.

## Əhali və Məskunlaşma
Marmara adasının beş kəndi və mərkəzi yaşayış məntəqəsi var. Mərkəzi qəsəbə ada ilə eyni ad daşıyır və ətrafdakı daha iki adanın (Avşa və Ekinlik adaları) inzibati mərkəzidir. Lozanna müqaviləsi ilə 1923-cü ildə əhali mübadiləsi nəticəsində Yunanıstandan köç edən türklər və Qara dənizdəki Kastamonu və Trabzon şəhərlərindən insanlar yerləşdi. Kəndlərin daimi əhalisi, mərkəzdən məsafələri, kəndlərin indiki və köhnə adları belədir:

 Marmara  (Yunan; Marmara və Proconnesus); 2183 

 Çınarlı  (Yunan; Galemi); 503, 7 Km 

 Gündoğdu  (Yunan; Prastos); 278, 4 Km 

 Topağaç  (Yunan; Kilazaki); 518, 12 Km 

 Asmalı  (Yunan; Aftoni); 237, 18 Km 

 Saraylar  (Yunan; Palatia); 2687, 24 Km 

## İstinadlar[edit source]

# **^** "Marmara Adası" *[https://www.travelingturks.com/avrupa/turkiye/marmara-adasi-gezi-rehberi travelingturks.com]*
Qariqa

**Qariqa** — Aralıq dənizi ətrafındakı dağların quraqlıq-daşlıq yamaclarının aşağı qurşağında alçaqboylu, seyrək həmişəyaşıl kserofit kolluqdur..

## İstinadlar
Ağır mayelər

**Ağır maye** — yüksək sıxlığa və nisbətən aşağı özlülüyə malik məhlul və ya maye kimyəvi maddə. Kövrək və əzilmiş süxurlardan ağır mineralları və üzvi qalıqları (sporlar, tozcuqlar, mikrofauna) ayırmaq üçün istifadə edilir. Ən çox istifadə edilənləri Tüle mayesi (xüsusi çəkisi 3,19), bromoform (xüsusi çəkisi 2,9), Suşin mayesi (xüsusi çəkisi 3,45) və başqalarıdır.

Otaq temperaturunda ən ağır maye civədir. Lakin temperaturdan asılı olmayaraq ən ağır maye ərimə nöqtəsində ikən (3033°C/5491.4°F) Osmiumdur (nadir metal). Osmium sıxlığı 22,59 g·sm-3 olmaqla, civədən 1,65 dəfə ağırdır.

## İstinadlar
Qarua

**Qarua** – soyuq okean cərəyanının (Peru) keçdiyi Ekvador, Peru, Çili sahilboylarında qışda əmələ gələn sıx və çiskin dumandır..

## Həmçinin bax
* Duman
* Şeh
* Çiskin

## İstinad
Qaf

**Qaf** – Baltik dənizinin cənub sahilboyunda çay tökülən, demək olar ki, şirin sulu körfəzdir. Qaf sahilə paralel uzanmış ensiz qum dili ilə dənizin açıq hissəsindən ayrılır..

## Həmçinin bax
* Dəniz
* Körfəz
* Boğaz

## İstinad
Quano

**Quano** – quru iqlim şəraitində dəniz qurşaqlarının peyin yatağıdır. Yaxşı gübrədir. Çili və Peru sahili yaxınlığındakı adalarda, Karib dənizindəki adalarda böyük quano yataqları vardır..
Quanin ilk dəfə quanodan əldə edildiyi üçün bu çür adlandırılmışdır.
## Həmçinin bax
* Yataq
* Faydalı qazıntı

## İstinadlar
Dağ yalı

**Dağ yalı** – sıra dağların və ya dağ massivinin ən hündür üst tirəsidir. Dağ yalı zirvə və gədik zolağından ibarət olub, adətən suayrıcı xəttini təşkil edir..

## Həmçinin bax
* Dağ
* Dağ massivi

## İstinad
Daşlıq sahə

**Daşlıq səhra** – zəif aşınmış ana süxurlar (əsas) üzərində yerləşən, səthi çınqıl və digər daşlarla örtülü, demək olar ki, torpaq – bitki örtüyü olmayan sahədir..

## Həmçinin bax
* Səhra
* Səhra torpaqları
* Kserofitlər

## İstinad
Delüvi

**Delüvi** – yüksəkliklərin yamaclarında yağış və qar suları vasitəsilə narın aşınma materialının yuxarıdan gətirilib yüksəkliyin ətəklərində yığılmasıdır. .

Delüvi meylli şleyf şəklində çökdürülür. Şleyfin yuxarı hissəsində çöküntülər çox vaxt kobud qırıntılardan, aşağı hissəsində isə tozvari və gilli materiallardan ibarət olur. Səthi yamac axınlarının zəiflədiyi yamacın dibində delüvial çöküntülər daha qalın olur. Delüvi üçün çöküntülərin çeşidlənməsi və lay-lay düzülməsi daha səciyyəvidir. Çeşidlənməmiş və laysız süxurlar da təsadüf olunur. Tərkibinə görə delüvi müxtəlifdir. Delüvial süxurlar dağətəyi vilayətlərdə, xüsusən də Böyük Qafqazın cənub yamacında yayılaraq müxtəlif torpaqlar üçün ana süxur rolunda çıxış edir.

## Həmçinin bax
* Aşınma
* Elüvi
* Prolüvi

## İstinad
Elüvi

**Elüvi** — əsas süxurların aşınma məhsulunun əmələ gəldiyi əvvəlki yerində qalan hissəsidir. Elüvi aşınma qabığını əmələ gətirir.

## Həmçinin bax
* Aşınma
* Delüvi
* Prolüvi

## İstinad
Blidyo adası

**Blidyo** () — Stokholm arxipelaqına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Norrtele kommunasına daxildir.

Blidyo adasında avtobus və bərə ilə Norrtele və Vaxskolm arasında əlaqə qurulur.

Jurnalist Ture Nerman 1919–1969-cu illərdə burada bağ evinə sahib olmuşdur. Yazıçı Tuve Yanson isə uşaqlığını burada nənənın yayında keçirmişdir.

## İstinadlar
Yuldaş (Əbyəlil)

**Yuldaş** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Qusev kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
## Əhali

	
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Yuldaş kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 99 %.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askar): 13&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Qusev): 9&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Maqnitaqorsk stansiyası): 55&nbsp;km.
## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
Axondrit

**Axondrit** — kürəvi sferoid əmələgəlmələri (xondrlar) olmayan az dəmirli tamkristallik daş meteoritlərin ümu­mi adı. Axondrit evkritlərə (brekçiyalaşmamış) və monomikt (brekçiyalaşmış) və hovarditlərə (polimikt brekçiyalaşmış) bölünür. Axondrit asteroid mənşəli olması güman edilir.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.
Albaniyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı

**Albaniyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı** () - Albaniyanın xarici ölkələrdə yerləşən diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısını özündə birləşdirir. Siyahıda fəxri konsul vəzifəsinə sahib şəxslərin yaşadığı ölkələr qeyd edilməyib. Albaniyanın dünyanın dörd qitəsində yerləşən 43 səfirliyi və 6 müvəqqəti akkreditə olunmuş nümayəndəliyi mövcuddur.

2013-cü ildə keçirilmiş seçkilərdən sonra ölkənin Xarici İşlər Naziri Dmitri Buşati hökumətin iqtisadi böhran səbəbindən bəzi ölkələrdə yerləşən səfirliklərini bağladığını açıqlamışdır. 2014-cü ildə Albaniya Kuala-Lumpur (Malayziya), Lissabon (Portuqaliya), Sarayevo (Bosniya və Herseqovina) və Yeni Dehli (Hindistan) də yerləşən səfirliklərini bağlamışdır.

## Afrika

*
** Qahirə (Səfirlik)

## Şimali və Cənubi Amerika
*
**Brazilia (Səfirlik)
*
** Ottava (Səfirlik)
*
** Vaşinqton (Səfirlik)
*** Nyu-York (Konsulluq)

## Asiya
*
** Pekin (Səfirlik)
*
** Tel-Əviv (Səfirlik)
*
** Tokio (Səfirlik)
*
** Küveyt (Səfirlik)
*
** Doha (Səfirlik)
*
** Ər-Riyad (Səfirlik)
*
** Ankara (Səfirlik)
** İstanbul (Konsulluq)
*
** Əbu-Dabi (Səfirlik)

## Avropa
*
** Vyana (Səfirlik)
*
** Brüssel (Səfirlik)
*
** Sofiya (Səfirlik)
*
** Zaqreb (Səfirlik)
*
** Praqa (Səfirlik)
*
** Kopenhagen (Səfirlik) 
*
** Paris (Səfirlik)
*
** Berlin (Səfirlik)
** Münhen (Konsulluq)
*
** Afina (Səfirlik)
** Ioannina (Konsulluq)
** Saloniki (Konsulluq)
*
** Roma (Səfirlik)
*
** Budapeşt (Səfirlik)
*
** Roma (Səfirlik)
** Bari (Konsulluq)
** Milan (Konsulluq) 
*  Kosova
** Priştina (Səfirlik)
*
** Skopye (Səfirlik)
*
** Podqoritsa (Səfirlik) 
*
** Haaqa (Səfirlik)
*
** Varşava (Səfirlik)
*
** Buxarest (Səfirlik)
*
** Moskva (Səfirlik)
*
** Belqrad (Səfirlik)
*
** Bratislava (Səfirlik) 
*
** Lyublyana (Səfirlik)
*
** Madrid (Səfirlik)
*
** Stokholm (Səfirlik)
*
** Bern (Səfirlik)
*
** London (Səfirlik)

## Beynəlxalq təşkilatlar
*  Avropa Şurası
**Strasburq (Daimi nümayəndəlik)
*  NATO
**Brüssel (Daimi nümayəndəlik)
*İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı
**Ciddə (Daimi nümayəndəlik)
*  Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı
**Vyana (Daimi nümayəndəlik)
*  Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
**Nyu-York (Daimi nümayəndəlik)
**Vyana (Daimi nümayəndəlik)
*  UNESCO
**Paris (Daimi nümayəndəlik)

## Həmçinin bax

* Albaniyanın xarici siyasəti
* Albaniyada yerləşən diplomatik nümayəndəliklərin siyahısı

## Xarici keçidlər

* **[http://www.punetejashtme.gov.al/en/ Albaniya Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi]**

## İstinadlar
Yaktı Kul (Əbyəlil)

**Yaktı Kul kəndi** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Taşbulat kənd sovetliyinə daxil olan kənd. Bannoye gölünün qərb sahilində yerləşir. Turistlər arasında xüsusi ilə «Metalurq-Maqnitaqorsk» və bir necə istirahət evi tanınır.

## Əhali

2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Yaktı Kul kəndinin milli tərkibi: başqırdlar (60%), ruslar (27%).

## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
Qrabovski adası

*Qrabovski adası*' () — Oder çayında, Şesin şəhəri ərazisində yerləşən elə də böyük olmayan ada. Adanın sahəsi 175 ha-dır. Adada çirkab sularını təmizləyən qurğu vardır. Kanalizasiya xəttinin uzunliğu 14&nbsp;km-dir. Qatı tullandırarı və həmçinin nefti sudan təmizləyən qurğulara belə sahibdir.

## İstinadlar
Gürcüstandakı vulkanların siyahısı

Gürcüstanda sönmüş vulkanların siyahısı

## Qeydlər
* Siebert L, Simkin T (2002-). Volcanoes of the World: an Illustrated Catalog of Holocene Volcanoes and their Eruptions. Smithsonian Institution, Global Volcanism Program Digital Information Series, GVP-3, (http://www.volcano.si.edu/world/).
Yunanıstandakı vulkanların siyahısı

Yunanıstan ərazisində yerləşən, fəaliyyətdə olan və sönmüş vulkanların siyahısı

## Qeydlər
* Schwandner, F.M. (1998). Polyphase Meso-Cenozoic Structural Development on Poros Island (Greece) . *Bulletin of the Geological Society of Greece* **32** + (1): 129-136. 
* Aegina island History.
Andorranın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı

**Andorranın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı** () — Andorra Knyazlığının xarici ölkələrdə yerləşən diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısını özündə birləşdirir. Andorra kiçik ölkə olduğundan xarici ölkələrdə digər Avropa ölkələrinə nisbətən məhdud sayda səfirlik və konsulluq şöbələri fəaliyyət göstərir. Avropa İttifaqı, Benilüks ölkələri və Almaniya ilə münasibətlərin tənzimlənməsinə Belçikanın paytaxtı Brüssel şəhərində yerləşən səfirlik nəzarət edir.

## Şimali Amerika

* 
** Nyu-York (Səfirlik)

## Avropa
* 
** Vyana (Səfirlik)
* 
** Brüssel (Səfirlik)
* 
** Paris (Səfirlik)
* 
** Lissabon (Səfirlik)
* 
** Madrid (Səfirlik)

## Beynəlxalq təşkilatlar
*  Avropa Şurası
** Strasburq (Daimi nümayəndəlik)
*  Avropa İttifaqı
** Brüssel (Daimi nümayəndəlik)
*  Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı
** Vyana (Daimi nümayəndəlik)
*  UNESCO
** Paris (Daimi nümayəndəlik)
*  Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
** Nyu-York (Daimi nümayəndəlik)
*  Ümumdünya Ticarət Təşkilatı
** Cenevrə (Daimi nümayəndəlik)

## Həmçinin bax
* Andorranın xarici siyasəti
* Andorrada yerləşən diplomatik nümayəndəliklərin siyahısı

## Xarici keçidlər
* **[http://www.mae.ad Andorra Knyazlığının Xarici İşlər Nazirliyi]**
Çılpaqdağ terrası

**Çılpaqdağ terrası** — çılpaqdağ zonaları üçün səciyyəvi olan pilləli relyef forması.

Yüksəkliyi 1–3 m-dən bir neçə on metrə çatan dik sıxıntılı sahələr. Bərk süxurlardan təşkil olunmuş dağ yamaclarında meşə sərhəddindən yuxarıda, çılpaqdağ aşınma zonasında və qütb vilayətlərində əmələ gəlir.

## Həmçinin bax
* Dağ süxurlar
* Dağ

## Mənbə
*
Ermənistanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı

**Ermənistanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı** () Ermənistan Respublikasının xarici ölkələrdə yerləşən diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısını özündə birləşdirir. Rusiya, Fransa, İran, ABŞ, Livan, Argentina və Ukrayna kimi erməni diasporunun aktiv olduğu ölkələrdə Ermənistanın səfirlikləri mövcuddur. Ümumilikdə ölkənin 4 qitədə, 42 səfirliyi və 8 konsulluğu mövcuddur. Dağlıq Qarabağın işğal edilməsinə görə Ermənistan Pakistan tərəfindən müstəqil dövlət kimi tanınmır.

## Afrika
*
** Qahirə (Səfirlik)

## Cənubi Amerika
*
** Buenos-Ayres (Səfirlik)
*
** Brazilia (Səfirlik)
*
** Ottava (Səfirlik)
*
** Mexiko (Səfirlik)
*
** Vaşinqton (Səfirlik)
** Qlendeyl (Konsulluq)

## Asiya
*
** Pekin (Səfirlik)
*
** Tbilisi (Səfirlik)
** Batumi
*
** Yeni Dehli (Səfirlik)
*
** Cakarta (Səfirlik)
*
** Tehran (Səfirlik)
*
** Bağdad (Səfirlik)
*
** Tokio (Səfirlik)
*
** Astana (Səfirlik)
*
**Küveyt (Səfirlik)
*
** Beyrut (Səfirlik)
*
** Dəməşq (Səfirlik)
** Hələb (Konsulluq)
*
** Aşqabad (Səfirlik)
*
** Əbu-Dabi (Səfirlik)
*
** Hanoy (Səfirlik)

## Avropa
*
** Vyana (Səfirlik)
*
** Minsk (Səfirlik)
*
** Brüssel (Səfirlik)
*
** Sofiya (Səfirlik)
*
** Praqa (Səfirlik)
*
** Kopenhagen (Səfirlik)
*
** Paris (Səfirlik)
** Lion (Konsulluq)
** Marsel (Konsulluq)
*
** Berlin (Səfirlik)
*
** Afina (Səfirlik)
*
** Vatikan (Səfirlik)
*
** Roma (Səfirlik)
*
** Vilnüs (Səfirlik)
*
** Haaqa (Səfirlik)
*
** Varşava (Səfirlik)
*
** Buxarest (Səfirlik)
*
** Moskva (Səfirlik)
** Rostov-na-Don (Konsulluq)
** Sankt-Peterburq (Konsulluq)
** Soçi (Konsulluq)
*
** Madrid (Səfirlik)
*
** Stokholm (Səfirlik)
*
** Cenevrə (Səfirlik)
*
** Kiyev (Səfirlik)
*
** London (Səfirlik)

## Beynəlxalq təşkilatlar
*  Müstəqil Dövlətlər Birliyi
**Minsk (Daimi nümaydələnik)
*  Avropa Şurası
**Strasburq (Daimi nümaydələnik)
*  Avropa İttifaqı
**Brüssel (Nümaydələnik)
*  BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı
**Roma (Daimi nümaydələnik)
*  NATO
**Brüssel (Nümaydələnik)
* Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı
**İstanbul (Daimi nümaydələnik)
*  Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı
**Vyana (Daimi nümaydələnik)
*  Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
**Cenevrə (Daimi nümaydələnik)
**Nyu-York

## Həmçinin bax
* Ermənistanın xarici siyasəti
* Ermənistanda yerləşən diplomatik nümayəndəliklərin siyahısı
* Ermənistan–Filippin münasibətləri
* Ermənistan–Hindistan münasibətləri
* Ermənistan–Kanada münasibətləri
* Ermənistan–Kipr münasibətləri
* Ermənistan–Meksika münasibətləri
* Ermənistan–Portuqaliya münasibətləri
* Ermənistan–Serbiya münasibətləri
* Ermənistan–Sinqapur münasibətləri
* Ermənistan–Suriya münasibətləri
* Ermənistan–Səudiyyə Ərəbistanı münasibətləri
* Ermənistan–Tacikistan münasibətləri
* Ermənistan–Türkmənistan münasibətləri
* Ermənistan–Ukrayna münasibətləri
* Ermənistan–Uruqvay münasibətləri

## Xarici keçidlər
*Ermənistan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi
Yanauıl (Əbyəlil)

**Yanauıl kəndi** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Dövlət kənd sovetliyinə daxil olan kənd.

## Əhali

2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Yanauıl kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 99%.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Askar): 16&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Dövlət): 3&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Maqnitaqorsk stansiyası): 38&nbsp;km.

## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
Qaramandağ

**Qaramandağ** - Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunda dağ.

## Toponomik izahı
Qavartuçay və Xaçınçay arasında yeləşir. Adını qaramanlı elindən alır. Bu cəhətdən Yevlax rayonundakı Qaramanlı və Göyçay rayonundakı Qaraman kənd adları ilə mənşəcə eynidir. İndiki Ermənistanda, tarixi Göyçə mahalında da bir kənd Qaraman adlanırdı. 

## İstinadlar
İnqaryo adası

**İnqaryo adası** () — İsveçin sahəsinə görə 16-cı ən böyük adası. Stokholm arxipelaqının tərkibinə daxildir. İnzibati cəhətdən Stokholm leninin Vermdyo kommunasına daxildir.

## Coğrafiyası
Sahəsi 63 km²təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 47 m adanın şimalında yerləşir. Didər yüksəklik isə şərqdədir (45 m). Stokholmdan cənub-şərqdə yerləşr. Materiklə körpü ilə birləşir.

Ada meşə ilə örtülüdür. Çoxlu sayda kişik göllər vardır. Onlardan ər iriləri: Oervallstresket və Kullatreket. Burada qolf meydançaları da vardır.

## Əhali
Əhalisi — 6143 nəfər (2004). Adada yerləşən yaşayış məntəqələri: Brunn, Lonqvik, Şelsmara, Otervall, İqaryostrad və Foqelvik.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ingaröfakta
* En ingaröportal
Kərkük qalası

**Kərkük qalası** — İraqın Kərkük şəhər mərkəzində yerləşir və şəhərin ən qədim hissəsi sayılır.

## Tarixi

Kərkükdəki ən qədim tikili Kərkük qalasıdır. Qalabın tarixi e.ə. 3000-cü illərin ortalarına qədər gedir. Qala bu qədim şəhərin əsasını təşkil etmişdir və aydındır ki, Kərkük türkmənlərin ən mühüm yaşayış məntəqələrindən biridir. Kərkük qalası dörd məhəllədən ibarətdir. Bu məhəllələr; Ağalıq, Hamam, Meydan və Zindan adlanır. Qala 4 qapıya sahibdir. Bunlar; Topqapı, Daşqapı, Yeddi qız, Halvaçılar qapılarıdı. Ayrıca qalaya aparan bir geçid isə Seyit Nəcib təkkəsindən keçən bir nərdivanlı yoldur. Kərkükün sakinlərinin demək olar ki, hamısı türkmənləridir. Türkmənlərin simvolu olan Kərkük qalası şəhər divarlarının ən qədim tarixi abidələrini qoruyur.

Türkmənlərin əsrlər boyu daimi olaraq yaşadıqları qalanın içi bu gün yerlə bir edilmişdir.

1990-cı ildə İraq prezidenti Səddam Hüseynin göstərişi ilə Kərkük qalasının təmir etdirmək adı ilə, məqsədli şəkildə əhalinin evakuasiya planını həyata keçirildi və qalanı sökməyə başladılar. 1995-ci ildə isə Səddam Hüseynin əmri ilə qala əhalisi tamamilə zorla evakuasiya edilmiş, 1997-ci ildən 2003-cü ilə qədər yüzlərlə ənənəvi Türk tarixi evləri və əsərləri yıxılaraq məhv edilmişdir. Türkmən evləri, tarixi əsərlər, hətta məzar daşları belə məhv edilmişdir. Beləliklə, əsas məqsəd Kərkük türkmən tarixini silmək və izlərini məhv etmək idi.

Qala içərisində qorunub saxlanıla bilən tək-tük abidələr qalıbdır. Danyal Peyğəmbər məscidi, Göy künbəz abidəsi var.

Göy künbəz 1361-ci ildə Cəlayirlər dövründə 820 kvadratmetr olan və 17 metr hündürlüyündə tikilmişdir. Qalanın içində gümüzə qədər qala bilən Türk mirasının şah əsəridir.

Səlcuqlu dövrünə aid olan Göy künbəzin xarici divarlarındakı daş kitabədən məlum olur ki, XIV əsrdə Səlcuqlu sülaləsinə məxsus olan Buğday Xatun üçün bu kümbəz inşa edilmişdir.

## İstinadlar

  Türkmenlerin Kerkük Kalesi...
İslandiyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı

[thumb|right|500px|[İslandiyanın səfirlik xəritəsi. ]]

**İslandiyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı** () - İslandiyanın xarici ölkələrdə yerləşən diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısını özündə birləşdirir. İslandiyanın Afrikada 3, Şimali Amerikada 2, Asiyada 3 və Avropa qitəsində 12 səfirliyi yerləşir. Farer adalarında ilk konsulluq şöbəsi yaratmış dövlət İslandiyadır. 

Ölkənin Danimarkanın ərazisi hesab olunan Qrenlandiyanın paytaxtı Nuuk şəhərində də konsulluq şöbəsi yerləşir. Kanadanın Manitoba əyalətinin mərkəzi Vinnipeq şəhərində yerləşən konsulluq şöbəsi fəaliyyət və əhəmiyyətinə görə daha önəmli hesab olunur. 

[thumb|right|[İslandiyanın Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yerləşən səfirliyi.]]
[thumb|right|[İslandiyanın Finlandiyanın paytaxtı Helsinki şəhərində yerləşən səfirliyi.]]
[thumb|right|[İslandiyanın Böyük Britaniyanın paytaxtı London şəhərində yerləşən səfirliyi.]]
[thumb|right|[İslandiyanın Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində yerləşən səfirliyi.]]
[thumb|right|[İslandiyanın İsveçin paytaxtı Stokholm şəhərində yerləşən səfirliyi.]]
[thumb|right|[İslandiyanın Amerika Birləşmiş Ştatlarının paytaxtı Vaşinqton şəhərində yerləşən səfirliyi.]]

## Afrika
*
**Lilonqve (Səfirlik)  
*
**Maputo (Səfirlik)  
*
**Kampala (Səfirlik)

## Şimali Amerika
*
**Ottava (Səfirlik)
**Vinnipeq (Konsulluq)
*
**Vaşinqton (Səfirlik)
**Nyu-York (Konsulluq)

## Asiya
*
**Pekin (Səfirlik)
*
**Yeni Dehli (Səfirlik)
*
**Tokio (Səfirlik)

## Avropa
*
**Vyana (Səfirlik) 
*
**Brüssel (Səfirlik)  
*
**Kopenhagen (Səfirlik)
*
**Nuuk (Konsulluq)
*
**Torshavn (Konsulluq)
*
**Helsinki (Səfirlik)
*
**Paris (Səfirlik)
*
**Berlin (Səfirlik) 
*
**Oslo (Səfirlik)
*
**Moskva (Səfirlik)
*
**Stokholm (Səfirlik)
*
**London (Səfirlik)

## Beynəlxalq təşkilatlar
*Avropa Şurası (Paris, səfirlik)
*Avropa İttifaqı (Brüssel, səfirlik)
*Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik (Vyana, səfirlik)
*Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (Brüssel, daimi nümayəndəlik))
*İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (Paris, səfirlik)
*Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı (Vyana, səfirlik)
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (Nyu-York, daimi nümayəndəlik)
*UNESCO (Paris, səfirlik)
*Ümumdünya Ticarət Təşkilatı (Cenevrə, daimi nümayəndəlik)

## Həmçinin bax
* İslandiyanın xarici siyasəti
* İslandiyada yerləşən diplomatik nümayəndəliklərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* **[http://www.mfa.is/ İslandiya Xarici İşlər Nazirliyi]**
İbrahim Haqqı Ağyol

**İbrahim Haqqı Ağyol** () — Cümhiriyyət dövrünün ilk coğrafiyaçılarından biri.

## Həyatı
İlk təhsilini Silistrədə alan Akyol, 1990-cı ildə oranı yüksək qiymətlərlə bitirmişdir. Məktəbdəki uğuruna görə onu Qalatasaray Sultanisə qəbul ediblər. Həmin dövrdə xaricə tələbə göndərmək yarışmasının qalibi olub, Avropaya Lausanne universitetinə Maarif nəzarəti altında oxumağa yollanır. 3 il ərzində təbii və fiziki coğrafiya üzrə coğrafiya namizədi olur və İstanbulla əsgərliyə görə qayıdır. Müxtəlif universitetlərdə dərs deyn Ağyol 1916-cı ildə Maarif nəzarəti altında Almaniyaya göndərilir. Berlində Texniki Universitetində 3 il qalır. 1923-cü ildə Darüflün imtahanına qatılaraq qalib olaraq, Darüflünə qoşulur. Fiziki və təbii coğrafiya üzrə Türkiyədə bu sahədə ilk coğrafiyaçılardan biri olur. Onun 30 yaxın kitanı dərc olunub. Haqqı Ağyol 1950-ci ildə 62 yaşında vəfat edibdi.

## İş həyatı
İbrahim Haqqı Ağyol 1940-cı ildə Ankara Universiteti Dil və Tarix Coğrafiya fakültəsinində keçirilən Birinci Coğrafiya Konqresinin, Türk Coğrafiya birliyinin və Türk Coğrafiya dərsliyinin yaradıcılarından olmuşdur.

## Kitablarının bəziləri
* 1924, Anadolu İklimi, Anadolu Mecmuası, Sayı: 4, İstanbul
* 1925, Umumi Coğrafya (Tabii, Beşeri, İktisadi).(L. Gakouedec ve Maurette’den tercüme) İstanbul.
* Akyol, İ. H., Pamir, H. N., 1929, Tepeköy-Torbalı-İzmir Zelzelesi. İstanbul Jeoloji Enstitüsü Neşriyatı: 1, İstanbul.
* 1930, Belgrad Darülfünun Coğrafya Talebelerinin İstanbul’u Ziyaretleri, Darülfünun Edebiyat Fakültesi Mecmuası: 7/4, İstanbul.
* 1940, Erzincan Zelzelesi ve Son Feyezanlar Dolayısıyla, Ülkü Dergisi, Sayı: 86, Ankara.
* Akyol, İ. H., Arda, A. M., 1941, Umumi Coğrafya, İstanbul.
* Akyol, İ. H., Arda, A. M., 1943, Genel Coğrafya, İstanbul.
* 1943, Son Yarım Asırda Türkiye’de Coğrafya 1: Mutlakiyet Devrinde Coğrafya, Türk Coğrafya Dergisi, Sayı: 1, Ankara.
* 1943, Son Yarım Asırda Türkiye’de Coğrafya 2: Meşrutiyet Devrinde Coğrafya, Türk Coğrafya Dergisi, Sayı: 2, Ankara.
* 1943, Son Yarım Asırda Türkiye’de Coğrafya 3: Cumhuriyet Devrinde Coğrafya, Türk Coğrafya Dergisi, Sayı: 3–4, Ankara
* 1944, Türkiye’de Basınç, Rüzgarlar ve Yağış Rejimi, Türk Coğrafya Dergisi, Sayı: 4–5, Ankara.
* 1944, Ölümlerinin Yıldönümü Münasebetiyle; Müderris Faik Sabri Duran ve Prof. Ernest Chaput, Türk Coğrafya Dergisi, sayı: 5–6, Ankara.

## İstinadlar
Vermdyo adası

**Vermdyo adası** () —  Stokholm arxipelaqının tərkibinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Stokholm leninin Vermdyo kommunasına daxildir. Stokholmdan 9&nbsp;km aralıda yerləşir. 
Sahəsi 63&nbsp;km² təşkil edir. Sahəsinə görə arxipelaqın ən iri və İsveçin isə 5-ci ən böyük adasıdır.. Materiklə avtomobil körpüsü körpü ilə birləşir. 
## İstinadlar

## Mənbə
* Ingaröfakta
* En ingaröportal
Əhməd Necdət Sözer

**Əhməd Necdət Sözər** () — şair, coğrafiya üzrə professor.

Çapa yüksək öğrətmən məktəbini bitirdikdən sonra İstanbul Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsinin Coğrafiya ixtisasını bitirib (1954). Anadolunun müxtəlif bölgələrində coğrafiyadan dərs deyib. 1974–1997-ci illərdə Atatürk universitetində, Muğla Mühasibatlıq Universitetində, Ege və Uludağ universitetlərində beynəlxalq-iqtisadi coğrafiyadan dərs deyib.

Şeir kitabları: *Uzuneşek* (1977), *Ne Çok Enkaz* (1988), *Sana Bunca Yangından* (1991), *İnegöl Hey İnegöl* (1992), *Gün Yüzleri* (1992, Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü / 1994), *Kün* (1994), *Ay Kasidesi* (1995), *Zümrüt Longa* (1998), *Aşk Ey* (2001, Yunus Nadi Şiir Ödülü / 2002) ve *Haiku Kuşu* (2004). Onun Kanşaubiyev Mizievlə birlikdə Puşkinin "Yevgeni Onegin" əsərini türk dilinə tərcümə edərək, 2003-cü ildə "ən yaxşı tərcüməsi" kimi mükafatlandırılıb.

## İstinadlar
Ağababa dağı

**Ağababa**, **Ağbaba** — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonu ərazisində, Qarabağ silsiləsində dağ. Ağababa dağının hündürlüyü 2367 metrdir. Subalp çəmənliyi var.

Ağababa/Ağbaba dağı Kəlbəcər rayonunun Şərq hissəsində, Qarabağ silsiləsində dağ. Hündürlüyü 2367 m. Türkcə akbaba "qartal" deməkdir. Oronim "qartal dağı, qartallı dağ" mənasını ifadə edir. Dağda Ağbaba piri var. Qərbi Azərbaycanın Amasiya rayonunda böyük bir ərazi də Ağbaba adlanır.

## İstinadlar
Ajun Kurtər

**Ajun Kurtər** () — türk coğrafiyaçısı, dəniz tədqiqatçısı və iqlimşünasdır.

1930-cu ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Həmin şəhərdə orta məktəbə getmişdir. Sonra İstanbul Universitetinin Coğrafiya fakültəsinə daxil olub və 1955-ci ildə həmin fakültənin məzunu olmuşdur. Sonrada Coğrafiya ixtisasının aspirantı olmuşdur. İstranca dağlarının morfologiyası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1963-cü ildə coğrafiya üzrə elmlər doktoru olmuşdur. 5 ildən sonra isə "Kasqamo dairəsinin fiziki coğrafiyası" adlı dosentlik dərəcəsini almışdır. 1976-cı ildə professor, Coğrafiya fakültəsinin dekanı, fiziki coğrafiya kafedrasının isə rəhbəri olmuşdur. 1983-cü ildə İ. Ü. Dəniz Bilimləri və Coğrafiya İnstitutunundə dənizin fiziki və kimyası rəhbəri olmuşdur. O işlədiyi müddət ərzində avropada bir çox konfranslarda iştirak etmişdir. Türkiyədə Egey, Mərmərə və Qara dənizdə keçirilən bir çox tədbirləri iştirak etmişdir. 1997-ci ildə pensiyaya çıxmışdır. Türk hava qüvvələri dövründə 5 cildlik əsərin dərci dövründə rəhmət getmişdir. Onun bir çox kolleksiyası və modelləri İstanbul Hava müzeyində saxlanılır. Əsas əsərləri Türkiyənin morfoklimatı sahələri (1979) və okeanaqrafiyadır (1977).

## İstinadlar
Foqlaryo adası

**Foqlaryo adası** () — Saksarferden körfəzində, Stokholm arxipelaqının tərkibinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Stokholm leninin Esterokersuyu kommunasına daxildir. Ada ilə əlaqə "Vaksxolmsbulaqet" şirkətinin gəmiləri ilə yaradılır. Qışda adada demək olar ki, insan yaşamır. Yayda isə insanlar adanı sadəcə gəzirlər. Yollar gəzinti cığırlarından ibarətdir.

## Mənbə
* Adanın rəsmi saytı
Ağabulağı (Həmədan)

Ağabulağı — İranın Həmədan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Kəbudərahəng bölgəsinin Mehriban kəndistanında, Kəbudərahəng qəsəbəsindən 48 km. şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Ağacankəndi (Həştrud)

**Ağacankəndi** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 25 nəfər (5 ailə) yaşayır. 

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 21,5 km. şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Kollandsyo adası

**Kollandsyo adası** () — İsveçin Vanern gölündə Tursyo adasından sonra ikinci böyük adası. Adanın sahəsi 56,78 km² təşkil edir. Lidçyopinq kommunasının şimalında, Lidçyopinq şəhərindən 20 km məsafədə yerləşir. Əhalisi 1100 nəfərdir. Adanın görməli yerlərindən borokko stilində olan sarayı göstərkəm olar.

Spiken adlı balıqçı düşərgəsində İsveç Sularda Xilasetmə Cəmiyyəyinin stansiyası yerləşir.

## Qalereya

Fayl:Läckö slott Wigulf.jpg|Leskyo sarayı
Fayl:Spiken.jpg|Spiken balıqçı kəndi


## İstinadlar
Ağacəkəni (Ərak)

**Ağacəkəni** — İranın Mərkəzi ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Ərak şəhristanının Sərbənd bölgəsinin Yuxarı Sərbənd kəndistanında, Astana şəhərindən  42 km. cənubda, dağlıq yerdədir.  

## İstinadlar
Ağacəli (Əhər)

**Ağacəli** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Vərzəqan  bölgəsinin Müvazəxan kəndistanında, Vərzəqan qəsəbəsindən 25 km. qərbdədir. 
## İstinadlar
Femyo adası

**Femyo adası** () — Baltik dənizində, Danimarkaya məxsus olan ada. Lollann adasından şimalda yerləşir. Adanın sahəsi 11,38 km², əhalisi isə 147 nəfər təşkil edir (2009). İqlimi mülayim dəniz tipidir. Qışı qısa, yayı isə sərin keçir. 1971-ci ildən etibarən adanın şimal-şərqində beynəlxalq qadın düşərgəsi təşkil edilir.
 
Yaxınlığında yerləşən kiçik adalar: Feyyo, Askyo.

## Mənbə
* kvindelejren (in English)
* European Journal — Denmark: Teenage Life on a Remote Island
Əbdülnasir (Xaybulla)

**Əbdülnasir kəndi** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Selin kənd sovetliyinə daxil olan kənd.

## Əhali

2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Əbdülnasir kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Akyar): 58&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Selin): 20&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 72&nbsp;km.
## Məşhur Əbdülnasirlilər
* Abdulla Kamaletdinoviç Adiqamov — Partiya və dövlət xadimi, Başqırd MSSR hökumətinin üzvü (1918-1923)
* Uildan Qilmanoviç Saitov — "Başqırd Ensiklopediyası" elmi nəşriyyatının direktoru; Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü, Başqırdıstan Respublikasının mətbuat və kütləvi informasiya orqanlarının əməkdar əməkdaşı (2011).
## İstinadlar

## Mənbə
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* Историческая справка деревни Абдулнасырово на историко-краеведческом портале Ургаза.ру
Ağahəsənbəyli (Germi)

**Ağahəsənbəyli** () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Germi bölgəsinin Ücarud kəndistanında, Germi qəsəbəsindən 20 km. şimal-şərqdə, Germi-Biləsuvar avtomobil yolunun 14 kilometrliyindədir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 215 nəfər yaşayır (38 ailə).

## İstinadlar
Qamışlıgöl (Ağdərə)

**Qamişlıgöl** - Ağdərə rayonunda göl adı. Qamış bitən göl mənasındadır. 

## İnzibati yeri
Ağdərə rayonu 1930-cu ildə təşkil edilmişdir.Sahəsi 1705 kv.km əhalisi 44.4 min nəfər olmuşdur.İşğaldan əvvəl rayonda 2 şəhər tipli qəsəbə, 57 kənd var idi.Mərkəzi şəhər tipli Ağdərə qəsəbəsidir.
Səthi əsasən dağlıq, şərq hissəsi isə düzənliklərdən ibarətdir. Faydalı qazıntıları – Mehmana polimetal yatağı, əhəngdaşı və gipsdən ibarətdir. Mehmana yatağının filizlərinin tərkibində sink, qurğuşun və digər qiymətli metallar var. (Asan saflaşır, sənaye əhəmiyyətlidir). Əsas çayları Tərtər və Xaçındır. Tərtər çayı üzərində 1997-cı ildə Sərsəng su qovşağı yaradılmışdır.

## Həmçinin bax
* Qamışlıgöl 
* Ağdərə rayonu
## Ədəbiyyat
* Yüzbaşov R. Azərbaycanın coğrafi terminləri. Bakı, 1966.

## İstinad
Qanlıgöl (Tərtər)

**Qanlıgöl** — Tərtər rayonunda göl adı. Geşişdağın cənub-qərb yamacında (2070 m) yerləşir.

## Haqqında

## Həmçinin bax
* Qamışlıgöl (Ağdərə)
* Tərtər rayonu

## İstinadlar
Azotobakter

Azotobakter — sərbəst yaşayan aerob bakteriyalardır. Turş olmayam və yaxşı aerasiyaya malik olan topraqlarda yaşayaraq, atmosfer azotunu mənimsəyir. Azotobakter, karbon birləşmələri menbeyi kimi torpağın üzvi birləşmələrindən istifadə edir. Mineral birləşmələri isə torpaqdan alır. Azotobakter torpaqda ilk dəfə 1901-ci ildə M. Beyernik tərəfindən alınmışdır. Azotobakter bütün torpaqlarda geniş yayılmışdır və azot dövranında mühüm rol oynayır. Turş və əhəngdən kasıb olan torpaqlarda azotobakter az olur.

## Azotobakterin
Azotobakterin — paxlalılar fəsiləsindən olmayan bitkilər üçün yararlı olan bakterial gübrədir. Azotobakterinlə toxum qarışdırılıb əkilir. Ən yaxşı tərəvəz və kartofa təsir edir.

## Xarici keçid

## Hemçinin bax
* Bitki
* Bakteriya

## İstinad
Qapıqaya

**Qapıqaya** — Şuşa rayonu Xanalı kəndi ərazisində təpə.
 
## Toponomik izahı

Qədim türk dillərində kap, qap, "keçid", "dağ keçidi"  sözündəndir. Qazax dilində kap " qapı", "dərəyə giriş" mənasındadır. (Dilimizdəki qapı sözü də bu sıraya daxildir). İlk dəfə e.ə. VI əsrdən məlum olan Qafqaz dağ adında əksini tapmışdır ki, bu da "Kasların keçidi" mənasındadır. Fars (ilk dəfə 262-ci ilə aid farsca qaya yazılarında – və ərəbcə (ilk dəfə Qur’ani-Kərimdə çəkilir) Qaf kimidir. "Qafqaz" adından başqa bu söz Qapdaq (Baş Qafqaz zirvələrindən biri), Qapdaq (Balakən rayonu), Qapıqaşqaya (Şahbuz rayonu), Qapılıqaya (Kəlbəcər rayonu, Həsənli k.), Qapıtəpəsi ( Qax rayonu), Qapıcıq zirvə (Ordubad rayonu) və b. adlarda iştirak edir.

## Həmçinin bax
*Xanalılar (Şuşa)
*Xanlıqpəyə

## İstinadlar
Ayşət Maqomayeva

**Ayşət Maqomayeva** (qızlıq soyadı və səhnə təxəllüsü: **Kinjalova**; ) — sovet teatr aktrisası. Stalin təqaüdçüsü (1941). SSRİ xalq artisti, müğənni və bəstəkar Müslüm Maqomayevin anası.

## Haqqında
Ayşət Maqomayeva 1921-ci il noyabrın 19-da Maykop şəhərində anadan olub.. Onun əsli haqqında oğlu Müslüm Maqomayev yazırdı ki, onun atası milliyyətcə türk, anası isə yarı adıgey, yarı rus olub.

1936-cı ildə Krasnodar Pedaqoji Məktəbini, 1941-ci ildə isə Rusiya Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunu bitirib. Bir müddət Bakıda yaşayıb.

Onun teatr karyerasının əsas hissəsi Çimkənd Rus Dram Teatrında keçib. Burada o, "Şahzadə Turandot", "Həlim" və "Qara qızılgül" kimi bir çox tamaşalarda oynayıb.

1971-ci ildən 1978-ci ilədək Murmansk Vilayət Dram Teatrında işləyib.

Ayşət Maqomayeva 21 avqust 2003-cü ildə vəfat edib. Aktrisa ilə vida mərasimi Murmansk Vilayət Dram Teatrında baş tutub.
Murmanskda dəfn olunub.

## Ailəsi
* Birinci əri — Məhəmməd Maqomayev, kino rəssamı (1945-ci ildə cəbhədə həlak olub).
** Oğlu — Müslüm Maqomayev, SSRİ xalq artisti, müğənni və bəstəkar.
* İkinci əri — Leonti Kafka, aktyor.
** Qızı — Tanya, musiqi müəlliməsi.
** Oğlu — Yura, müğənni.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Неизвестные страницы истории матери Муслима Магомаева — Айшет Кинжаловой
Mübariz Namazov

**Mübariz Bəndi oğlu Namazov** (2 dekabr 1952) — Azərbaycan riyaziyyatçısı. 1996-cı ildə ilk riyaziyyat üzrə çalışma kitabları yazan o, 60-dan çox vəsaitin müəllifidir.

O, Bakı şəhərində yerləşən Texniki-Humanitar Liseydə çalışır.

## İstinadlar
Əzel (Xaybulla)

**Əzel kəndi** () - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Tanalık kənd sovetliyinə daxil olan kənd. 
## Adı
10 sentyabr 2007-ci ilə qədər Qadel ferması adlanırdı.
## Əhali

2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Əzel kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Akyar): 22&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Podolsk): 18&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sara stansiyası): 100&nbsp;km.

## İstinadlar

## Mənbə
* Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurası.
Meteoroloji stansiya

## Meteoroloji stansiyalar
Xüsusi meteoroloji kəmiyyətlər üzərində müşahidələr meteoroloji stansiyalarda aparılır. Stansiyalar 4 dərəcəyə ayrılırlar. I dərəcəli stansiyada yarımçıq proqramla müşahidələr aparılır, II və III stansiyalarda mexaniki rəhbərlik edilir. IV ixtisaslaşmış stansiyalardır.

## Meteoroloji stansiyalara verilən tələblər
Onun yaxınlığında cihazların işinə mane ola biləcək heç bir maneə olmamalıdır. O qədər də çox hündür olmayan maneələr (ayrı-ayrı ağaclar, tikililər), stansiyadan öz boylarını 10 qatı qədər aralıda olmalıdır. Əhəmiyyətli maneələr isə (məs: meşə zolağı, şəhər evləri ) metroloji stansiyadan öz hündürlüklərinin 20 qatı qədər olmalıdırlar. Bu tələblər ona görə verilirki, həmin maneələr meteoroloji meydançada səbəst hava mübadiləsinə maneə olmasın. 

## Meteoroloji stansiyaların ölcüləri
Meydançalar 36m x 26m; 26m x 26m ölçülərində ola bilər. Aqrometeoroloji stansiyalar isə 6m x 5m ölçüsündə olurlar.

## İstinadlar
Monqolustandakı vulkanların siyahısı

Monqolustandakı fəaliyyətdə olan və sönmüş vulkanların siyahısı. 

## Qeydlər
* Siebert L, Simkin T (2002-). Volcanoes of the World: an Illustrated Catalog of Holocene Volcanoes and their Eruptions. Smithsonian Institution, Global Volcanism Program Digital Information Series, GVP-3, (http://www.volcano.si.edu/world/).  

## İstinadlar
Kukur

**Kukur** — müxtəlif tərkibli və davamiyyətli süxurların növbələşməsi ilə səciyyələnən yüksək sahillərin yuyulması nəticəsində bərk süxurların sahil dayazlığında sütun, çılpaq qaya və s. Formada qalan abraziya qalıqlarına deyilir.

## İstinadlar
Akantit

**Akantit** — mineral, Ag2 S 

## Haqqında
Monoklinik.  Aşağı temperaturlu modifikasiya. Habitus priz­ma­tik. Aqreqat: torpaqvari, ağacabənzər, sapvari. Argentit üzrə paramorfozlar. Qara. Sərtliyi 2-2,5. Xüsusi çəkisi 7,24. Hidrotermal, 179° C-dən aşağı temperaturda əmələ gəlir. Pb-Zn yataqlarında argentitlə birlikdə.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.

## İstinadlar
Etanolamin

**Etanolamin**- HO-CH2CH2-NH2 -

(2-aminoetanol, trivial adı kolamin), sadə stabil aminospirtdir, birli amin və birli spirtdir.

**Dietanolamin** - (NH(CH2CH2OH)2)

və trietanolamin kimi (N(CH2CH2OH)3)

bu maddə də monoetanolamin adlandırılır.

## Fiziki xassəlləri

Qatı yağvarı mayedir (T qayn. 170 oC), zəif amin iylidir, su ilə bütün nisbətlərdə qarışır. Etanol, benzol, xloroformda yaxşı həll olunur.

## Alınması

Sənayedə etanolaminin alınması ammoniumun etilenoksidə birləşməsi ilə az miqdarda suyun iştirakıyla həyata keçirilir. Proses 1 mərhələlidir, 90-130 oc və 710 Mpa təzyiqdə aparılır. Nəticədə 78.3 % mono-, 16 % di- və 44% trietanolamin alınır.

## Kimyəvi xassələri

Etanolamin- zəif əsaslıdır. Mineral və güclü üzvi duzlarla duzlar əmələ gətirir. Mürəkkəb efirlər və karbon turşuları və ya anhidridlər və xloranhidridlərlə monoetanolamin N-(2-hidroksietil)amid duzlarına çevrilir.
Monoetanolamin aldehidlərlə (formaldehid istisna olmaqla) və ketonlarla Şiff əsasini əmələ gətirir. Əsasən oksazolidinin izomerləri ilə tarazlıq yaradır:

Monoetanolaminin duzları KCN və ya NaCN ilə aldehid və ketonlarla N-(hidroksietil)aminonitrillər əmələ gətirir.

Monoetanolaminin CS2  ilə reaksiyasında N-(2-hidroksietil)ditiokarbamin turşusu alınır ki, bu da qızdırıldıqda merkaptotiazolin əmələ gətirir:
 
Moçevina ilə qızdırıldıqda etilenmoçevina əmələ gətirir:
 
y-butirolaktonla, N-(2-hidroksietil)pirrolidon, sonra isə N-vinilpirrolidona çevrilir:
 
Monoetanolaminin H2 və (Ni və Cu)-un katalizator kimi iştirakı ilə ammonolizi etilendiaminin əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır.

: \mathsf{HOCH_2CH_2NH_2 + RCOCl \rightarrow HOCH_2CH_2NHCOR + HCl} :: \mathsf{HOCH_2CH_2NH_2 + RCOCl \rightarrow HOCH_2CH_2NHCOR + HCl}

550px|center

:: \mathsf{HOCH_2CH_2NH_2*HCl + KCN + RCHO \rightarrow HOCH_2CH_2NHCH(CN)R}

550px|center

400px|center

500px|center

:: \mathsf{HOCH_2CH_2NH_2 + NH_3 \rightarrow H_2NCH_2CH_2NH_2 + H_2O}

## Tədbiqi

Etanolaminin sulu məhlulları qələvi reaksiyalıdır, turş qazları yaxşı udma qabiliyyətinə malikdir, buna görə də etanolaminin məhlullarından adsorbent kimi müxtəlif qaz təmizləmə proseslərində  (məs. neftqaz və neftkimya sənayesində )kükürdün, karbon turşusu və tiolların udulması üçün, saç rənglərində isə ammonium əvəzedicisi kimi istifadə olunur. Etanolamin taurinin sintezində ilkin maddə kimi istifadə edilir.

## Mənbə

* Кремлёв А. М., Менделеев Д. И.,. Этаноламин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907