open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yeniməhəllə (Termal)

**Yeniməhəllə** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Termal rayonunda kənd.

## Tarixi
Rusiya–Osmanlı müharibəsi (1877–1878) zamanı Batumidən mühacirət etmiş ailələr tərəfindən qurulmuşdur.

## Coğrafiya
Yalova vilayətinə 8&nbsp;km, Termal rayonundan 3&nbsp;km məsafədədir.

## İstinadlar
Üvezpınar

**Üvezpınar** — Türkiyədə, Yalova vilayətinin Termal rayonunda məhəllə. Məhəllədəki fontan hər il Superliqada çempion olan komandanın rənglərinə boyanır. Məhəllə əhalisi laz dilinin hopa ləhcəsində danışır. Məhəllədə təhsil fəaliyyətinə 1934-cü ildən başlanılmışdır. Məktəb binası 1944-cü ildə dəyişdirilmişdir. 1967-ci ildə məhəllədəki ibtidai məktəbdə 71 şagird oxuyur, 2 müəllim işləyirdi.

## Tarixi
1893-cü il müharibəsindən sonra məhəlləyə xeyli laz əhalisi köçmüşdür. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı məhəllə rumlar tərəfindən yandırılmış və məhəllə əhalisi qismən qətlə yetirilmişdir. Məhəllə 1910-cu ildən eyni addadır. Əvvəllər Göyçədərə kəndinin məhəlləsi olduğu halda, 9 iyul 1949-cu ildə kənd statusu almışdır. 26 may 1992-ci ildə Göyçədərə ilə birlikdə Termal adı ilə qurulan bələdiyyənin məhəlləsinə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Let Me Out

**Let Me Out** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca beşinci studiya albomu "Humanz"-da səsləndirilmiş mahnı. Bu mahnıda Çikaqodan olan gospel ifaçısı  və Nyu-Yorkdan olan repçi  xüsusi qonaq qismində çıxış edir. Mahnı 6 aprel 2017-ci ildə albomdan beşinci sinql kimi buraxılıb.

## Haqqında

## İstinadlar
Tarantula (mahnı)

**Tarantula** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca səkkizinci studiya albomu "Cracker Island"-da səsləndirilmiş mahnı.

## Haqqında

## İstinadlar
Rhinestone Eyes

**Rhinestone Eyes** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca üçüncü studiya albomu "Plastic Beach"-də səslənmiş mahnı. "*FIFA 2011*" videooyunun saundtrekində yer alıb.

## Haqqında

## İstinadlar
DARE

**DARE** (digər adı ilə "**挑戦 (DARE)**") — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca ikinci studiya albomu "Demon Days"-da səslənmiş mahnı. Bu mahnı Mançesterdən olan repçi  ilə Londondan olan müğənni Rozi Vilsonun (Roses Gabor) ifasında səslənib. Mahnı 29 avqust 2005-ci ildə sinql kimi buraxılıb.

## Haqqında

## İstinadlar
Lalədərə

**Lalədərə** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
Kənd 1911-ci ildən eyni addadır.

## İstinadlar
Daşkörpü (Çiftlikköy)

**Daşkörpü** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda bəldə.

## Tarixi
Daşkörpü 1902-ci ildə Bolqarıstanın Aytos şəhərindən olan 15 təsərrüfatdan ibarət ailə tərəfindən yaradılmışdır. Gələnlər əvvəlcə hava limanının yerləşdiyi ərazinin kənarında məskunlaşmışdır, lakin müəyyən müddətdən sonra malyariya səbəbilə meşəlik olduğu və mal-qaranın keçə biləcəyi otlaq sahələri olduğu üçün iqamətgahlarını indiki əraziyə köçürmüşdülər. Daşkörpü daha sonra ətrafdan gələn insanların məskunlaşması ilə genişlənərək əvvəlcə Kocaelinin Qaramürsəl rayonuna, sonra da Yalovaya birləşdirilmişdir. Kənd 2 noyabr 1991-ci ildə bələdiyyə statusu alaraq bəldəyə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Qılınc (Çiftlikköy)

**Qılınc** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
1902-ci ildən eyni adla tanınan kənddə XX əsrin əvvəllərində 500 erməni yaşayırdı. 1926-cı ildə Türkiyə Respublikası hüdudlarında kənd statusu almışdır.

## İstinadlar
Désolé

**Désolé** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca yeddinci studiya albomu "Song Machine, Season One: Strange Timez"-da səsləndirilmiş mahnı. Bu mahnıda Malidən olan müğənni  xüsusi qonaq qismində çıxış edir. Mahnı 27 fevral 2020-ci ildə albomdan ikinci sinql kimi buraxılıb. Bu mahnıda həmçinin Fransadan olan caz-vokal qrupu Voice Messengers-in iştirakı olub.

## Haqqında

## İstinadlar
Qabaqlı (Çiftlikköy)

**Qabaqlı** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin əsası 1892-ci ildə qoyulmuşdur. Kəndin adı 1911-ci il qeydlərində **Sultaniyyə** kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
İlyasköy (Çiftlikköy)

**İlyasköy** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
Kənddə e.ə. 500-ci ilə aid olduğu düşünülən stela və XV əsrə aid məscid var.

## İstinadlar
Dərəköy (Çiftlikköy)

**Dərəköy** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
Kənd 1928-ci ildən eyni addadır.

## Coğrafiya
Yalova vilayətinə 19&nbsp;km, Çiftlikköy rayonundan 14&nbsp;km məsafədədir.

## İstinadlar
Burxaniyyə (Çiftlikköy)

**Burxaniyyə** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
Rizədən bu bölgəyə köçən insanların məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. 1928-ci ildən eyni addadır. Əvvəllər Çuxurköy kəndinin məhəlləsi olduğu halda, 9 iyul 1949-cu ildə kənd statusu almışdır.

## İstinadlar
Çuxurköy (Çiftlikköy)

**Çuxurköy** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1911-ci il qeydlərində **Çuxur Müslüm** və **Çukur Qeyrimüslüm** olaraq iki hissədə keçir.

## İstinadlar
Dənizçalı

**Dənizçalı** — Türkiyənin Yalova vilayətinin Çiftlikköy rayonunda kənd.

## Tarixi
Kənd 1911-ci ildən eyni addadır.

## İstinadlar
Controllah

**Controllah** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca səkkizinci studiya albomu "Cracker Island"-ın delüks buraxılışında səsləndirilmiş mahnı. Bu mahnıda Braziliyandan olan fank müğənnisi  xüsusi qonaq qismində çıxış edir.
## Haqqında

## İstinadlar
Deyr əz-Zor döyüşləri (2023)

**2023-cü il Deyr əz-Zor döyüşləri** — 27 avqust 2023-cü il tarixindən başlayaraq Suriyanın şərqində yerləşən Deyr əz-Zor əyalətində silahlı toqquşmalar. Toqquşmalar Şimali və Şərqi Suriya Muxtar Administrasiyasının (Rojava) hərbi qüvvəsi olan Suriya Demokratik Qüvvələrinin (SDQ) Deyr əz-Zor Hərbi Şurasının Əbu Xəvlə adlı hərbi komandirini korrupsiya və qeyri-qanuni fəaliyyət ilə ittiham edərək həbs etməsindən sonra başlamışdır. Əbu Xəvlə Deyr əz-Zorda bəzi ərəb qəbilələrinin dəstəyinə malikdir. Həbs qəbilə silahlılarının regionda SDQ-yə qarşı hücuma başlaması ilə artan zorakılığın spiral dövrünə gətirib çıxarmışdır. Davam edən toqquşmalar nəticəsində qəbilə döyüşçüləri bəzi şəhər və kəndlərə nəzarəti ələ keçirə bilmişdilər. Bununla belə, SDQ-nin əks hücumu 7 sentyabr 2023-cü ilə qədər bütün itirilmiş ərazilərə nəzarəti bərpa etmişdir. SDQ rəsmi olaraq əks-hücumü **Təhlükəsizliyin gücləndirilməsi əməliyyatı** adlandırmışdır. Sentyabrın 25-dən 27-dək Suriya hökumətini dəstəkləyən silahlıların Fərat çayının o tayından hücumundan ilhamlanaraq qısamüddətli başqa bir üsyan baş vermişdir. Bu üsyan SDQ tərəfindən tez bir şəkildə məğlub edilmişdir.

Suriyanın şimal-şərqindəki bu toqquşmalarda 118 nəfər həlak olmuşdur.

## İstinadlar
Davronoye

**Davronoye** () — aysor xalqı arasında sekulyar, solçu, milli azadlıq hərəkatı. İdeoloji cəhətdən mütərəqqi ideyalarla səciyyələnən və sosialist ünsürləri özündə birləşdirən ideologiyanın qurucu kökləri 1980-ci illərin sonlarında Türkiyənin Midyat şəhərində formalaşmışdır. Hərəkatın müasir təzahürü, xüsusən də Kürdüstan Fəhlə Partiyası (PKK) və Demokratik Birlik Partiyası (PYD) ilə əlaqələri səbəbindən dünya üzrə aysor təşkilatları arasında mübahisəlidir.

Davronoyenin qurucu üzvləri Türkiyədəki aysorlarla kürdlərin mübarizəsi arasında əlaqə tapmışdılar və bu, hərəkat üzvlərini Kürdüstan Fəhlə Partiyasının (PKK) lokal dəstək şəbəkəsinə qoşulmağa sövq etmişdir. Nəhayət, davronoye üzvləri PKK ilə əlaqədə olduqları üçün həbs olunmuş və daha sonra sərbəst buraxılmışdılar. Bu, hərəkatın bəzi üzvlərinin Avropaya miqrasiyasına səbəb olmuş və nəticədə İsveç, Hollandiya, Belçika, Avstriya və Almaniya kimi Avropa ölkələrində diaspor şəbəkəsi qurulmuşdur.

## İstinadlar
Süryani Birlik Partiyası (Suriya)

**Süryani Birlik Partiyası** (, ) — Suriyadakı aysorların maraqlarını təmsil edən və davronoye ideologiyasına sadiq olan Suriya sekulyar siyasi partiyası. 1 oktyabr 2005-ci ildə qurulan partiya Suriyada vətəndaş müharibəsi başlayandan bəri özünü Rojavada dünyəvi, demokratik, sosialist və federalist kürd qüvvələrinin tərəfində yerləşdirmiş, həm Bəşər Əsədin Suriya hökumətinə, həm də Suriya müxalifətinə şübhə ilə yanaşır.

## Avropada fəaliyyətlər
15 avqust 2012-ci ildə Suriya hökumətinə etiraz olaraq Suriyanın Stokholmdakı səfirliyinə Süryani Birlik Partiyasının üzvləri basqın etmişdilər. Daha sonra onun onlarla üzvü İsveç polisi tərəfindən saxlanılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Carl Drott:'' "The Revolutionaries of Bethnahrin", ''Warscapes'', 25 May 2015
* Interview with the Chairman of the Syriac National Council (in German)
* ''Die Welt'' report about the Christian Sutoro militia (in German)
Suriyada Kürd Milli İttifaqı

**Suriyada Kürd Milli İttifaqı** (; ) — Suriyada kürd siyasi koalisiyası. 13 fevral 2016-cı ildə Suriyanın şimal-şərqindəki Əl-Həsəkə mühafizəsinin Amuda şəhərində beş kürd partiyası tərəfindən yaradılmışdır. Koalisiyaya daxil olan 5 partiyadan 4-ü əvvəlcə Kürd Milli Şurasının üzvü idi, lakin Demokratik Birlik Partiyası (PYD) ilə əməkdaşlıq etdikləri üçün qovulmuşdur.

## İdeologiyası
Kürd Milli İttifaqı Rojavanı dəstəkləyir və Suriyada federalizmi Suriyada vətəndaş müharibəsinin ən effektiv həlli hesab edir. O, iddia edir ki, məqsədi "mövcud çağırışlar qarşısında kürd sıralarının birləşməsinin zəruriliyini vurğulamaqdır". Bundan əlavə, formalaşması zamanı 4 məsələni sadalamışdır:

* Suriyada kürd xalqının milli kimliyini təsdiqləmək
* Suriya konstitusiyasında kürd dilinin rəsmi dil kimi qeyd edilməsi
* "Cəmiyyətin inkişafı" prosesində qadınların tam hüquqlarının təmin edilməsi
* Ziyalıların və müstəqil ictimai və milli xadimlərin rolunun aktivləşdirilməsi

## İstinadlar
Kürd Demokratik Birlik Partiyası

**Suriyada Kürd Demokratik Birlik Partiyası** (Yekiti, PYDKS və ya Yek-Dem; ; ) — Suriya kürd siyasi partiyası. Suriyada kürd xalqına edilən zülmə qarşı mübarizə aparır. Partiya ölkənin birliyi çərçivəsində demokratik azadlıqları, insan haqlarına hörməti, kürd xalqının milli haqlarını təbliğ edir. Partiya hər vasitə ilə kürd işbirliyinə üstünlük veriləcəyinə və Rojavada KCK ilə Bərzani tərəfdarları arasında qarşıdurmaların dayandırılmasına inanır.

## İstinadlar
Türkiyə Kommunist Partiyası/Marksist–Leninist

**Türkiyə Kommunist Partiyası/Marksist–Leninist** (, qısaldılmış **TKP/ML**) — Türkiyədə hökumətə qarşı xalq müharibəsinin maoçu hərbi strategiyasında iştirak edən marksist–leninist–maoçu üsyançı təşkilatş 1972-ci ildə silahlı mübarizə aparmaq istəyən İbrahim Qaypaqqaya tərəfindən TKP (ML) olaraq təşkil edilən Türkiyə İnqilabçı Fəhlə və Kəndlilər Partiyasının bir qrup keçmiş üzvü tərəfindən təsis etmişdir.

TKP/ML Marksist–Leninist Partiya və Təşkilatların Beynəlxalq Konfransında iştirak edir. Türkiyə dövləti tərəfindən terror təşkilatı kimi tanınmışdır.

## Fəaliyyətləri
17 may 1985-ci ildə TKP/ML İstanbulda milyonlarla televiziya tamaşaçısına axşam xəbərlərinin saundtrekini əvəz edərək təbliğat mesajı vermişdir. 2 fevral 2011-ci ildə Tuncelidə TİKKO-nun beş partizanı uçqun nəticəsində həlak olmuşdur. 26 iyul 2013-cü ildə Tunceli vilayətində su elektrik stansiyasının tənzimləyicisinin nəzarət binası TİKKO silahlıları tərəfindən bombalanmışdır.

## Həmçinin bax

* Türkiyədə maoçu üsyan

## İstinadlar
Beynəlxalq Azadlıq Batalyonu

**Beynəlxalq Azadlıq Batalyonu** (BAB; ; ; )  — Rojava inqilabına dəstək və Suriya vətəndaş müharibəsində Türkiyə Silahlı Qüvvələri, Suriya Milli Ordusu və İslam Dövlətinə qarşı Xalq Müdafiə Birlikləri üçün döyüşən solçu əcnəbi döyüşçülərdən ibarət inqilabi sosialist silahlı qrup. BAB-nin yaradılması 2015-ci ilin iyununda Rəsulaynda elan edilmişdir. Qrup üçün ilham İspaniyada vətəndaş müharibəsi zamanı yaradılmış Beynəlxalq Briqadalardan gəlmişdir. Mübarizlərin siyasi ideologiyalarına anarxizm, marksizm–leninizm, xocaçılıq, maoizm və anarxo-kommunizm daxildir.

## Həmçinin bax
* Xalqların Birləşmiş İnqilab Hərəkatı

## İstinadlar
İcra Şurası (Rojava)

**Federal İcra Şurası** və ya sadəcə **İcra Şurası** (, , ) — Şimali və Şərqi Suriya Muxtar İdarəsində Suriya Demokratik Şurasının Federal Məclisi tərəfindən hazırlanmış siyasətlərin həyata keçirilməsinə nəzarət edən birgə koordinasiya komitəsi.

Nazirlər təyin edilir. 2014-cü ilin sonundan əvvəl ümumi seçkilərin keçirilməsi planlaşdırılırdı, lakin döyüşlər səbəbindən bu təxirə salınmışdır.

## İstinadlar
Suriya Demokratik Şurası

**Suriya Demokratik Şurası** (; ; ) — Suriya Demokratik Qüvvələrinin Şimali və Şərqi Suriya Muxtar İdarəsində siyasi qanadı. Suriya Demokratik Şurasının bəyan etdiyi missiyası"Bütün Suriya üçün plüralist, demokratik və mərkəzləşdirilməmiş sistemin" həyata keçirilməsi istiqamətində çalışır.

## Tarixi
Suriya Demokratik Şurası 10 dekabr 2015-ci ildə Əl-Malikiyyədə yaradılmışdır. Hüquq müdafiəçisi Heytəm Mənna onun təsis edilməsində həmsədr seçilmişdir. Suriya Demokratik Şurasını yaradan Assambleya müəyyən etnik, iqtisadi və siyasi mənşəli 13 üzvdən ibarət idi.

1 avqust 2016-cı ildə Suriya Demokratik Şurası Həsəkədə ictimai ofis açmışdır. 11 sentyabr 2016-cı ildə Suriyanın Sabahı Hərəkatı Suriya Demokratik Şurası və AANES-in de-fakto muxtariyyəti ilə əməkdaşlıq sazişi imzalamışdır.

## İstinadlar
Konstantin Malofeyev

**Konstantin Valeryeviç Malofeev** (; ) — Rusiya iş adamı və "Dvuqlavıy oryol" Rusiya Tarixi Təhsilinin İnkişafı Cəmiyyəti adlı qeyri-hökumət və monarxist təşkilatın sədri. O, rus pravoslav xristianlığına həsr olunmuş və Rusiya Prezidenti Vladimir Putini dəstəkləyən "Tsargrad" media qrupunun sədridir. O, "Marshall Capital Partners" beynəlxalq investisiya fondunun həmtəsisçisi, "Safe Internet League" qeyri-kommersiya tərəfdaşlığı qəyyumlar şurasının üzvü və Müqəddəs Böyük Vasili Xeyriyyə Fondunun sədridir.

## Siyasət
17 oktyabr 2012-ci ildə Malofeyev namizədliyini elan etmiş və 18 noyabrda səslərin əksəriyyətini (74,85%) qazanaraq Smolensk vilayətinin Uqran rayonunun Znamenskoye Kənd Qəsəbəsinin Deputatlar Şurasına seçilmişdir. Onun seçilməsi Smolenskdəki Vyazem regional məhkəməsinin Malofeyevin namizədliyini ləğv etməsinə və seçkilərdə korrupsiya ittihamı ilə onu seçki bülletenindən çıxarmasına baxmayaraq baş tutmuşdur. Məhkəmə belə nəticəyə gəlmişdir ki, Malofeyev ona verdiyi hər səsə görə 500 rubl ödəməyi təklif etmi.dir.

## Şəxsi həyat
Malofeyev "Monastyrsky, Zyuba, Stepanov & Partners"də hüquqşünas olan İrina Mixaylovna Vilter ilə evlidir. Onların üç övladı var: Kirill (1995-ci il təvəllüdlü), Natalya (1999-cu il təvəllüdlü) və Tatyana (2011-ci il təvəllüdlü).

## İstinadlar
Xabur Mühafizəçiləri

**Xabur Mühafizəçiləri** (; ) — Suriyada aysor milisi. Əl-Həsəkə mühafəzəsinin şimal-qərbində aysorların çoxluq təşkil etdiyi Xabur vadisində Suriya hökumətinin nəzarətinin dağılmasından sonra yaradılmışdır. Milis yerli aysorlardan ibarətdir və bir neçə aysor yaşayış məntəqəsində, xüsusən də Təll-Təmrdə nəzarət-buraxılış məntəqələri saxlayır. O, əvvəlcə müstəqil qüvvə kimi yaradılmışdı, lakin indi kürdlərin rəhbərlik etdiyi Suriya Demokratik Qüvvələrinə bağlıdır. Rəsmi olaraq bitərəf olsalar da, Xabur Mühafizəçiləri de-fakto Aysor Demokratik Partiyasına  bağlıdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Natturə

**Aysor Xalq Qvardiyası – Natturə** ( ; ) — Suriya Demokratik Qüvvələrinin aysor milis qüvvəsi. O, Şimali və Şərqi Suriyanın Muxtar İdarəsində aysor əhalisinin çox olduğu bir region olan Əl-Həsəkənin şimal-qərbindəki Xabur vadisindəki Təll-Təmr qəsəbəsində yerləşir. Rəsmi olaraq bitərəf olsalar da, Xabur Mühafizəçiləri de-fakto Aysor Demokratik Partiyasına bağlıdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Bet-Nəhrin Vətənpərvərlər Birliyi

**Bet-Nəhrin Vətənpərvərlər Birliyi** () — 1996-cı ildə İraqın Süleymaniyyə bölgəsində davronoye hərəkatının bir hissəsi olaraq qurulan aysor siyasi partiyası. 2003-cü il İraq müharibəsindən bəri partiyanın ölkədəki seçkilərdə iştirak etməsinə baxmayaraq, heç vaxt deputat mandatı qazana bilməmişdir.

## İstinadlar
Bet-Nəhrin

**Bet-Nəhrin** (; ) — Mesopotamiya kimi tanınan regionun süryani dilində adı. Coğrafi baxımdan Fərat və Dəclə çayları (həmçinin onların qolları) arasındakı və ətraf ərazilərə aid edilir. Arami dilindəki ad həm də çaylar arasında deyil, həm də çayların ətrafındakı əraziyə aiddir.

Bu ərazi təxminən indiki İraqın demək olar ki, hamısını, Türkiyənin cənub-şərqinin bir hissəsini, İranın şimal-qərbini və daha yaxınlarda Suriyanın şimal-şərqini əhatə edir. Aysorlar Bet-Nəhrinin aborigen sakinləri hesab olunurlar.

## Həmçinin bax
* Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələri
* Bet-Nəhrin Vətənpərvərlər Birliyi
* Assuriya
* Aysor vətəni
* Bərəkətli hilal
* Cəzirə

## İstinadlar
Urmu düzü

**Urmu düzü** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında region. Şərqdə Urmiya gölü ilə qərbdə Türkiyə sərhədi arasında yerləşir. Buraya Urmiya şəhəri daxildir.

Urmu düzünün sakinləri azərbaycanlılar və kürdlərdir, aysorlar və ermənilər azlığı təşkil edirlər. Urmiyalı aysorlar şimal-şərqi yeni aramey dialektlərində danışırlar və dini cəhətdən müxtəlifdirlər.

## İstinadlar
Aysor vətəni

**Aysor vətəni** və ya **Assuriya** (  və ya ) — aborigen aysor xalqının  sivilizasiyasının inkişaf etdiyi və Yuxarı Mesopotamiyada yerləşən vətəni. Aysorların vətənini təşkil edən ərazi, Mesopotamiyanın qalan hissəsi kimi, hazırda indiki İraq, Türkiyə, İran və Suriya arasında bölünür. İranda yerləşən Urmu düzü Mesopotamiya regionundan kənarda aysor vətəninin yeganə hissəsini təşkil edir. İrandakı aysorların əksəriyyəti hazırda paytaxt Tehranda yaşayır.

Aysorlar Şimali Mesopotamiyanın şərq sərhədindəki Aşşur şəhərində müstəqil sivilizasiyanı inkişaf etdirmiş akkadlılar və şumerlərin nəslindən olan aborigen mesopotamiyalılardır. Aysorların vətənini əhatə edən ərazi mərkəzdən Dəclə çayı ilə bölünürdü. Müasir dövrdə aysorlar əsasən yalnız Dəclə ilə şərqdə qonşu olan aysor şəhərlərini Mesopotamiya ilə yanaşı yerli əraziləri kimi tanıyırlar.

## Həmçinin bax
* Asorustan
* Kürdüstan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nineveh, Assyria (Bet-Nahren)
* The League of Nations and the Quest for an Assyrian Homeland
İraqda aysor muxtariyyəti təklifləri

**İraqda aysor muxtariyyəti təklifləri** — XX əsrin əvvəllərindən İraqın şimalında süryanidilli müasir aysorlar üçün muxtar ərazi və ya müstəqil dövlətin yaradılması üçün irəli sürülən bir sıra təkliflər.

## Tarixi təkliflər

* Birləşmiş Azad Assuriyanın Urmiya Bəyannaməsi, 1917.
* Millətlər Liqası aysorlar üçün məskunlaşma təklifi, 1935.
* Birləşmiş Millətlər Aysor Milli Petisiyası, 1945.
* Bet-Nəhrin Demokratik Partiyası Assuriya muxtariyyəti iddiası.

## Həmçinin bax
* Bet-Nəhrin
* Aysor soyqırımı

## İstinadlar
Birləşmiş Azad Assuriyanın Urmiya Bəyannaməsi

**Birləşmiş Azad Assuriyanın Urmiya Bəyannaməsi** —Birinci Dünya müharibəsi zamanı və sonrasında Assuriyanın müstəqilliyi uğrunda apardığı mübarizədə aysor milliyyətçisi Firidun Atturaya tərəfindən yazılmış bəyannamə. Süryani dilində yazılmış və 1917-ci ilin aprelində tamamlanmışdır. Onun ideologiyası marksizm idi və Yaxın Şərqdə Assuriya xalqının özünün regional müstəqilliyini dəstəkləyirdi. Bəyannamənin məqsədlərindən biri Rusiya ilə ticarət və hərbi ittifaq yaratmaq idi.

## İstinadlar
Babil Hərəkatı

**Babil Hərəkatı** () — İraqda yerləşən siyasi partiya. 2014-cü ildə qurulan partiya İraqın Xalq Səfərbərlik Qüvvələrinin bir hissəsi kimi yaradılmış xristian milis olan Babil Briqadalarının siyasi qanadıdır. Rəyan əl-Kildani hazırda partiyanı 2014-cü ildə qurduqdan sonra rəhbərlik edir.

Partiya Xalq Səfərbərlik Qüvvələrinə daxil olmaqla Bədr Təşkilatı və SEPAH ilə sıx əlaqələrə malikdir. İŞİD-in məğlubiyyətindən bu yana Babil Hərəkatı çoxsaylı insan haqları pozuntularında, o cümlədən Neynəvə mühafəzəsində qeyri-qanuni torpaq zəbtində və seçkilərdə korrupsiyada ittiham olunur.

## İstinadlar
Suriya Milli Demokratik İttifaqı

**Suriya Milli Demokratik Alyansı** () — 2014-cü ildə Suriyanın şimalında yaradılmış solçu çoxmillətli siyasi partiya.

İttifaq Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı yaradılmış. Müharibə totalitarizm və ekstremist inancları çox tənqid etmək üçün onun siyasətlərinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmişdir. Bununla belə, partiya lideri Ələddin Xalidin sözlərinə görə, partiya "ümumiyyətlə Suriyanın tərkib hissələrinin və xüsusilə kürdlərin hüquqlarını tanıyan partiyalarla körpülər qurmağa hazırdır".

## İstinadlar
Bəqdidə

**Bəqdidə** və ya **Bet-Xudidə** (;  və ya ), həmçinin **Qaraquş** () və ya **Əl-Həmdaniyyə** adlanır — İraqın Neynəvə mühafəzəsində şəhər. Əhalisi aysorlardan ibarətdir. Mosul şəhərindən  təxminən  cənub-şərqdə və Ərbilin  qərbində yerləşir. Qədim Assuriya şəhərləri Nimrud və Nineviyanın xarabalıqlarına yaxındır.

6 avqust 2014-cü ildə İŞİD-in işğalından sonra onun bütün aysor sakinləri Kürdüstan regionuna qaçmalı olmuşdular. Şəhər 19 oktyabr 2016-cı il tarixinə qədər İŞİD-in nəzarətində qalmış, Mosul döyüşünün bir hissəsi kimi azad edilmiş, sonra isə sakinlər geri qayıtmağa başlamışdır.

## Etimologiyası
Şəhərin yerli əhali tərəfindən verilən adı "Qaraquş" ilk dəfə XVI əsrə aid mənbədə qeyd edilmişdir. Bu ad türk mənşəlidir. Bu ad ya Osmanlılar tərəfindən XVI əsrin əvvəllərində ərazini fəth etdikdən sonra, ya da XV əsrdə regionun türkman hökmdarları tərəfindən təqdim edilmişdir. Yerli əhali isə öz arami ləhcəsində danışarkən hələ də şəhəri bu adı ilə xatırlayır. "Bəqdidə" adının mənşəyi qeyri-müəyyəndir və süryani dilindən tərcümə edildikdə iki komponentdən ibarətdir – "Bet" sözü "ev" mənasını verir və ya arami dilində "Xudidə" sözü "Gənclər" mənasını verir.

## İstinadlar
Aysor Sosialist Partiyası

**Aysor Sosialist Partiyası** () və ya **Zaqafqaziya Aysor Sosialist Partiyası** — əsasən assuriyalılardan ibarət siyasi partiya.

## Tarixi
1917-ci ilin fevralında Rusiyada Fevral inqilabının başlanmasından sonra Firidun Aturaya, Rabi Bencamin Bet Arsanis və Baba Bet Fərhad tərəfindən Urmiya şəhərində təsis edilmişdir. Həmin ilin aprelində Urmiya, Mosul, Tur-Abdin, Nisibin və Cəzirə ərazilərində özünüidarənin təşkilinə çağıran Aturaya tərəfindən "Birləşmiş Azad Assuriyanın Urmiya Bəyannaməsi" nəşr olunmuşdur.

2002-ci ildə "İraqın şimalında bir sıra fəhlələrin birləşməsi" nəticəsində yenidən fəaliyyətə başlamış, partiyanın saytında onun siyasi istiqaməti və əsas niyyətinin dəqiq tərifi yer almışdır: "ASP sosialist partiyasıdır və demokratik oriyentasiyası vardır, məqsədi tamamilə aysorların üçün nəzərdə tutulmuş müstəqil Aysor Xalq Respublikası yaratmaqdır".

## İstinadlar
Uno (kart oyunu)

**UNO!** — ABŞ-də yaranan stolüstü oyun. Ən azı 2 nəfərlə oynanılır. Oyunun məqsədi əlindəki kartları hamıdan əvvəl bitirməkdir.

## İstinadlar
Qaraquş Müdafiə Komitəsi

**Qaraquş Mühafizə Komitəsi** və ya **Neynəvə Düzü Təhlükəsizlik Qüvvələri** — İraqın Neynəvə mühafəzəsinin Bəqdidə şəhərində yaşayan aysorlar tərəfindən yaradılmış silahlı milis. 2004-cü ildə yaradılan komitə yerli kilsələr vasitəsilə təşkil olunmuşdu və nəzarət-buraxılış məntəqələri yaratmağa başlamışdır, lakin tezliklə İraq polisi ilə əməkdaşlıq etməyə başlamışdır.

## İstinadlar
Aysor Demokratik Partiyası

**Aysor Demokratik Partiyası** (, ) — Suriyada fəal olan, ənənəvi olaraq Xabur vadisinin aysorlarının maraqlarını təmsil edən siyasi partiya.  Suriyada demokratiyanın sülh yolu ilə həyata keçirilməsini hədəfləməsinə baxmayaraq, partiya 1990-cı illərdən bəri ümumiyyətlə BƏƏS hökumətinin tərəfində olmuş və onunla əməkdaşlıq etmişdir. Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı Aysor Demokratik Partiyası Xabur Mühafizəçiləri və Natturə ilə sıx əlaqədə olmuşdur.

## İdeologiyası
Aysor Demokratik Partiyası rəsmi olaraq tərəfkeşliyi rədd edir və Suriyada demokratiyanın sülh yolu ilə həyata keçirilməsini dəstəkləyir. İdeoloji cəhətdən sosial-demokratdır. Buna baxmayaraq, partiya 1990-cı illərdən bəri ümumiyyətlə BƏƏS hökumətinin tərəfində olmuş, onunla əməkdaşlıq edib və vətəndaş müharibəsində hökumətyönlü milisləri dəstəkləmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Hey, meydan genişdir

**Hey, meydan genişdir** () —  İkinci Dünya müharibəsindən qalma bolqar partizan mahnısı. Bu, təkcə bolqarlar arasında deyil, həm də Yuqoslaviya partizanları arasında məşhur idi. Mahnının sözləri ilk dəfə "Bolqar fəhlə hərəkatının mahnıları 1891–1944" toplusunda dərc edilmişdir. Bir versiyaya görə, mahnının sözlərinin müəllifi teatr direktoru Lena Çençevadır.

1962-ci ildə Bolqarıstanda olmuş və Plovdivdə sovet əsgərlərinin xatirəsinə ucaldılmış "Alyoşa" abidəsini görən bəstəkar Eduard Kolmanovski şair Konstantin Vanşenkinlə gördüyü abidə ilə bağlı təəssüratlarını bölüşmüşdü. Vaşenkin bu təəssüratların təsiri ilə "Alyoşa" poemasını yazmış və Kolmanovski həmin şeir üçün musiqi bəstələyir. O, bəstəni hazırlayarkən "Hey, meydan genişdir" mahnısının motivindən istifadə etmişdir.

SSRİ-də 1984-cü ildə “Hey, meydan genişdir” mahnısının partiturası "SSRİ–BXR dostluq mahnıları fortepiano müşayiəti ilə və olmadan səs və xor üçün" toplusunun bir hissəsi kimi nəşr edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Кацарова Р., Стоин Е., Кауфман Н., Бояджиев Т., Осинин Д., Сборник „Българско народно творчество в тринадесет тома“, Т. ХІІІ, № 209
Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələri

**Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələri** () — Suriyanın Əl-Həsəkə mühafəzəsinin Əl-Kəhtaniyyə şəhərində yerləşən tamamilə qadınlardan ibarət aysor hərbi və polis təşkilatı.

Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələri Süryani Hərbi Şurasının qadın briqadası kimi təsis edilmiş və aysorların məskunlaşdığı ərazilərdə mühafizəçi rolunu yerinə yetirir. Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələrinə hərbi və polis qüvvələri daxildir. Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələrinin polis bölməsinin Cəzirə regionunda, eləcə də hərbi bölmə, akademiyalar və hərbi məntəqələr üçün ofisləri var.

## İdeologiyası
Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələri Türkiyənin Midyat şəhərində 1980-ci illərə qədər uzanan dünyəvi solçu aysor milliyyətçi hərəkatı olan davronoye ideologiyasını izləyir.

Bet-Nəhrin Qadın Müdafiə Qüvvələri Suriyada aysor qadınların bərabər hüquqlarını təmin etmək və bölgədəki din xadimlərinin qadınlara və feminizm ideallarına qoyduğu məhdudiyyətlərə qarşı çıxmaq üçün yaradılmışdır.

## İstinadlar
Alyoşa (mahnı)

**Alyoşa** () — bəstəkar Eduard Kolmanovski və şair Konstantin Vanşenkinin ərsəyə gətirdiyi sovet dövrünə aid rus mahnısı. Mahnının mövzusu Bolqarıstanın Plovdiv şəhərində İkinci Dünya müharibəsi zamanı həlak olmuş bütün sovet əsgərlərinin xatirəsinə ucaldılmış Alyoşa abidəsidir.

## Tarixi
1962-ci ildə bəstəkar Eduard Kolmanovski Bolqarıstanda, o cümlədən Plovdiv şəhərində olmuş, Alyoşa abidəsi ziyarət etmişdir. Orada ona onun mənşəyi haqqında danışılmışdır. Evə qayıdan Kolmanovski Plovdivdə gördüklərini və eşitdiklərini şair Konstantin Vanşenkinlə bölüşmüşdür. Vanşenkin bundan ilham alaraq şeir yazmış, Kolmanovski daha sonra bolqar partizan mahnısı "*[[Hey, meydan genişdir]]*" motivindən istifadə edərək onu musiqiyə qoymuşdur.

Mahnının hüznlü hissi musiqinin kiçik əhval-ruhiyyəsi və həm də yavaş təkrardan istifadə edən lirikası ilə əldə edilir. Sovet İttifaqında mahnı bolqar müğənniləri Marqret Nikolova və Georgi Kordovun duetində məşhurlaşmışdır.

## İstifadəsi
*"Alyoşa"* mahnısı 1989-cu ilə qədər Plovdiv şəhərinin rəsmi himni kimi istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Alyosha" sung by Philip Kirkorov and Bedros Kirkorov
* "Alyosha" sung by Zara
Mehmanxana sahibəsi

***Mehmanxana sahibəsi*** — rejissorlar Lütfi Məmmədbəyov, Ədalət Ziyadxanov və Tariyel Vəliyev tərəfindən 1978-ci ildə ekranlaşdırılmış iki hissəli televiziya tamaşası. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Əsas rolları Zərnigar Ağakişiyeva, Rafael Dadaşov, İlham Namiq Kamal, Hamlet Qurbanov, Sadıq İbrahimov, Sevil Xəlilova və Əsgər Məmmədoğlu ifa edirlər.

## Məzmun
Film-tamaşada hadisələr Mirondalinanın mehmanxanasında cərəyan edir. Mehmanxana sahibəsi Mirondalina gözəl və ağıllı xanımdır. O bütün müştərilərinə həssaslıq və mehribanlıqla yanaşır. Günlərin birində mehmanxanaya gələn Kavaler Ripovratta öz rəftarı ilə Mirondalinada ikrah hissi oyadır. Mehmanxana sahibəsi Kavalerin eqoizmindən, kobudluğundan möhkəm əsəbləşir və bunun intiqamını almağı düşünür. Beləliklə, Mirondalina əvvəlcə Kavaleri özünə aşiq edir, daha sonra ondan öz intiqamını alır. Sonda isə azad ruhlu, şan-şöhrətə əhəmiyyət verməyən Mirondalina ətrafında ona aşiq olanlardan birini, atasının vəsiyyət etdiyi xidmətçi Fabrisionu seçir.

## Film-tamaşa haqqında
1978-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında komediya janrında iki hissəli televiziya tamaşası ekranlara çıxır. Məşhur italyan dramaturqu Karlo Qoldoninin Azərbaycan teatr səhnəsində və televiziya ekranlarında ilk baxışda rəğbətlə qarşılanan, tamaşaçı sevgisi qazanan əsəri belə adlanır : "Mehmanxana sahibəsi". Mehmanxana sahibəsi televiziya tamaşası maraqlı aktyor ansamblı ilə yadda qalıb. Quruluşçu rejissor Lütfi Məmmədbəyovun uğurlu aktyor seçimi ekran əsərinin tamaşaçılar tərəfindən birmənalı olaraq sevilməsinə səbəb olmuşdur. Azərbaycan televiziyasının birinci nəsil operatorlarından biri,"Mehmanxana sahibəsi" tamaşasının operatoru Fərman Nəbiyevin quruluşunda maraqlı səhnələr tamaşa boyu bir-birini əvəz edir.

## Filmin heyəti
### Filmin üzərində işləyənlər
**Quruluşçu rejissorlar:** Lütfi Məmmədbəyov, Ədalət Ziyadxanov

**Televiziya rejissoru:** Tariyel Vəliyev

**Quruluşçu operator:** Fərman Nəbiyev

**Quruluşçu rəssam:** Rafael Əsədov

**Operatorlar:** Süleyman Süleymanov, Yusif Yaqubov

**Səs rejissorları:** Rauf Haşımov, Lazar Çernomordikov

**Səs operatoru:** Knara Rzayeva

**Qrim üzrə rəssam:** Aslan Qafarov

**Musiqi tərtibatçısı:** Kerman Krupkin

**Rejissor köməkçisi:** Sevil İbrahimova

**İşıq ustaları:** Bəxtiyar Əliyev, Əzizağa Mövsümov

### Rollarda
Mirondalina — Zərnigar Ağakişiyeva

Kavaler — Rafael Dadaşov

Markiz — İlham Namiq Kamal

Qraf — Hamlet Qurbanov

Fabrisio — Sadıq İbrahimov

Dianira — Sevil Xəlilova

Nökər — Əsgər Məmmədoğlu

## İstinadlar
Bedros Kirkorov

**Bedros Filippoviç Kirkorov** (; ; ) — erməniəsilli Bolqarıstan və Rusiya müğənnisi və qrup rəhbəri. Rusiyanın xalq artisti adına layiq görülmüşdür. Filip Kirkorovun atasıdır.

## İstinadlar
Merrie Land

***Merrie Land*** — İngiltərə art-rok superqrupu -in ikinci və sonuncu studiya albomu. 16 noyabr 2018-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Guo Zongying

**Guo Zongying** () — Çini təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2022-ci ildə Asiya Oyunlarının bürünc medalına sahib olub.

2024-cü ildə Çini Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/16 final mərhələsində ABŞ nümayəndəsi Mariya Selia Labordeyə məğlub olaraq olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Cakelin Solis

**Cakelin Solis** (; ) — Qvatemalanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2024-cü ildə Qvatemalanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/16 final mərhələsində CAR nümayəndəsi Geronay Vitebooiyə məğlub olaraq olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Katarina Menz

**Katarina Menz** () — Almaniyanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2021-ci ildə Almaniyanı Yaponiyada baş tutan XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/16 final mərhələsində Çili nümayəndəsi Mari Di Vargasa məğlub olaraq olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub. Komanda turnirində isə olimpiadanın bürünc medalına sahib olub.

2020-ci il Avropa Çempionatını bürünc medalla, 2022-ci il Dünya Çempionatını isə gümüş medalla başa vurub.

2024-cü ildə Almaniyanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/16 final mərhələsində Portuqaliya nümayəndəsi Katarina Koştaya məğlub olaraq olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Şira Rişoni

**Şira Rişoni** () — İsraili təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2016-cı ildə Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 17-ci pillədə başa vurub.

2021-ci ildə İsraili Yaponiyada baş tutan XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Bürünc medal uğrunda görüşdə Darya Bilodida məğlub olaraq olimpiadanı beşinci pillədə başa vurub. Komanda turnirində isə olimpiadanın bürünc medalına sahib olub.

2022-ci ildə Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vurub.

2024-cü ildə İsraili Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/16 final mərhələsində Qazaxıstan nümayəndəsi Abiba Abucaqınovaya məğlub olaraq olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Marusa Stangar

**Marusa Stangar** () — Sloveniyanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2019-cu ildə Belarusda Avropa Oyunlarının bürünc medalına sahib olub.

2021-ci ildə Yaponiyada baş tutan olimpiadanı doqquzuncu pillədə başa vurub.

2024-cü ildə Sloveniyanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/16 final mərhələsində Serbiya nümayəndəsi Milica Nikoliça məğlub olaraq olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Mariya Selia Laborde

**Mariya Selia Laborde** () — Kuba və ABŞ-ı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2014-cü ildə Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib olub. 2022-ci ildən ABŞ-ı təmsil edib.

2024-cü ildə ABŞ-ı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/8 final mərhələsində İtaliya nümayəndəsi Assunta Scuttoya məğlub olaraq olimpiadanı 9-cu pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Geronay Vitebooi

**Geronay Vitebooi** () — CAR-ı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2021-ci ildə Yaponiyada baş tutan olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub.

2024-cü ildə CAR-ı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/8 final mərhələsində Yaponiya nümayəndəsi Natsumi Tsunodaya məğlub olaraq olimpiadanı 9-cu pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Kürd Cəbhəsi

**Kürd Cəbhəsi** (, **; , keçmiş tam adı: , ) — Suriyada vətəndaş müharibəsində iştirak edən və əsasən kürdlərdən ibarət üsyançı qrup.

Kürd Cəbhəsi Suriyanın şimalında, Hələb şəhərinin Şeyx Məqsud və Əşrəfiyyə rayonları, Əfrin kantonu, Şahba kantonu və Rəqqə mühafəzəsinin şimalı kimi kürd və etnik qarışıqların yaşadığı ərazilərdə fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Fuci dağının 100 görünüşü (hekayə)

– Yaponiya yazıçısı Osamu Dazai tərəfindən yazılmış, 1939-cu ildə nəşr olunmuş avtobioqrafik hekayə.

## Məzmun

Hekayə protaqonistin (yazıçının özünə əsaslanıb) 1938-ci ilin payızında yaşadığı təcrübələri təsvir edir. Onun Fuci dağı barədə təəssüratları mənfidir və gözəlliyinin şişirdilmiş olduğunu düşünür, hətta Fuci dağının Tokiodan olan mənzərəsinin çirkin olduğunu bildirir və Utaqava Hiroşiqenin Fuci təsvirlərinin yanlış olduğunu hesab edir.

Yazıçı bu zehniyyətdən qurtulmaq üçün Fuci dağının gözəl mənzərəsi ilə tanınan Misaka keçidinə səyahət edir və burada dostu Masuci İbuse ilə görüşür. İbuse burada yeni əsərlər yazmaqla məşğuldur. Ailəsi yazıçı üçün evlilik təşkil etdiyi üçün Masuci onu Kofuya apararaq qızla tanış edir. Fuci dağının Kofudakı mənzərəsindən təsirlənən yazıçı qızla evlənməyə razı olur, daha sonra Misakaya qayıdır.

Yazıçı vaxtının çoxunu Misaka yerləşən çay evində keçirir, Fuci dağını seyr etməyə gələn turistlərə kinayə ilə yanaşır. Onun Fuci dağı haqqında fikirləri mənfi olsa da, burada vaxt keçirdikcə və Fuci dağının mənzərəsini seyr etdikcə fikri dəyişməyə başlayır. O, Misakadan Kofuya yolda düşməyə hazırlaşarkən yolda iki gənc qızla rastlaşır. Qızlar yazıçıdan onların Fuci dağı ilə fotosunu çəkməyi xahiş edirlər. Protaqonist sadəcə Fuci dağının fotosunu çəkir və Fuci dağına təşəkkür edərək uzaqlaşır.

## Yazılması və nəşri
"Fuci dağının 100 görünüşü" 1938-ci ildə yazılmış və ilk dəfə  jurnalının 1939-cu ildəki fevral/mart buraxılışında nəşr olunmuşdur.

Dazai 1938-ci ildə Misaka keçidində yerləşən bir çay evinə səyahət etmiş, 13 sentyabrdan 15 noyabra qədər burada qalmışdır. Burada keçirdiyi vaxt ərzində ilk romanı olan "Feniks" üzərində işləsə də, roman yarımçıq qalmışdır. Dazai səyahətdə yaşadığı təcrübələr əsasında "Fuci dağının 100 görünüşü" əsərini yazmağa qərar vermişdir.

Dazai əsəri yazdığı dövrdə çətin vaxtlardan keçirdi və ailəsinin ona təşkil etdiyi evlilikdən sonra ciddi yazıçılıq fəaliyyətinə qayıtmağa hazırlaşırdı. Dazai əsərdə ailəsinin onun üçün tapdığı və 1939-cu ildə evləndiyi Miçiko İşihara ilə tanışlığını təsvir etmişdir.

## Qəbul və adaptasiyalar
Əsər *"[[Shinchosha]]"* nəşriyyatı tərəfindən Şova dövrü ədəbiyyatının ən yaxşı əsərlərindən biri seçilmişdir. Osamu Dazainin hekayədə işlətdiyi  ifadəsi məşhur olmuşdur.

Hekayə əsasında 2006-cı ildə Yaponiyada  filmi çəkilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aozora Bunko saytında
Katarina Tanzer

**Katarina Tanzer** () — Avstriyanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2019-cu ildə Belarusda Avropa Oyunlarının bürünc medalına sahib olub.

2024-cü ildə Avstriyanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 1/8 final mərhələsində Monqolustan nümayəndəsi Bavuudorjiin Baasanxüya məğlub olaraq olimpiadanı 9-cu pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Assunta Scutto

**Assunta Scutto** () — İtaliyanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2022 və 2023-cü illərdə Dünya Çempionatlarında bürünc medallara sahib olub. 2024-cü ildə isə Əbu-Dabi (BƏƏ) şəhərində baş tutan Dünya Çempionatının final görüşündə məğlub olaraq turniri gümüş medalla başa vurub.

2024-cü ildə İtaliyanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Təsəlliverici qrupda Fransa nümayəndəsi Şirin Bukliya məğlub olaraq olimpiadanı yeddinci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Laura Martinez

**Laura Martinez** () — İspaniyanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2023-cü ildə Monpelye şəhərində (Fransa) Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib olub.

2024-cü ildə İspaniyanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Bürünc medal uğrunda görüşdə Fransa nümayəndəsi Şirin Bukliya məğlub olaraq olimpiadanı beşinci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Abiba Abucaqınova

**Abiba Abucaqınova** () — Qazaxıstanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2022 və 2023-cü illərdə Dünya Çempionatlarının bürünc medallarına sahib olub.

2024-cü ildə Qazaxıstanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Bürünc medal uğrunda görüşdə İsveç nümayəndəsi Tara Babulfata məğlub olaraq olimpiadanı beşinci pillədə başa vurub.

## İstinadlar
Sənan Əlizadə

**Sənan Əliəşrəf oğlu Əlizadə** () — Azərbaycan dövlət xadimi, "Azərineft" Dövlət Konserninin prezidenti (1991–1992), Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri (1990–1991).

## İstinadlar
Şirin Bukli

**Şirin Bukli** () — Fransanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2021-ci ildə Yaponiyada baş tutan olimpiadanı 17-ci pillədə başa vurub.

2023-cü ildə Doha şəhərində (Qətər) Dünya Çempionatının final görüşündə məğlub olaraq turnirin gümüş medalına sahib olub. 2020-ci ildə Praqa (Çexiya), 2022-ci ildə Sofiya (Bolqarıstan), 2023-cü ildə isə Monpelye (Fransa) şəhərlərində baş tutan Avropa Çempionatlarıdna bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq Avropa çempionu olub.

2024-cü ildə Fransanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Bürünc medal uğrunda görüşdə İspaniya nümayəndəsi Laura Martinez üzərində qələbə qazanaraq olimpiadanı bürünc medalla başa vurub.

## İstinadlar
Tara Babulfat

**Tara Babulfat** () — İsveçi təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2024-cü ildə Əbu-Dabi şəhərində (BƏƏ) Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib olub.

2024-cü ildə İsveçi Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Bürünc medal uğrunda görüşdə Qazaxıstan nümayəndəsi Abiba Abucaqınova üzərində qələbə qazanaraq olimpiadanı bürünc medalla başa vurub.

## İstinadlar
Bavuudorjiin Baasanxü

**Bavuudorjiin Baasanxü** () — Monqolustanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2024-cü ildə Əbu-Dabi şəhərində (BƏƏ) Dünya Çempionatında bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq qızıl medalın sahib olub.

2024-cü ildə Monqolustanı Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Final görüşündə Yaponiya nümayəndəsi Natsumi Tsunodaya məğlub olaraq olimpiadanı gümüş medalla başa vurub.

## İstinadlar
Natsumi Tsunoda

**Natsumi Tsunoda** () — Yaponiyanı təmsil edən cüdoçu.

## Karyerası
2021-2023-cü illərdə ardıcıl olaraq üç dəfə Dünya Çempionatlarında bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq qızıl medalların sahib olub.

2024-cü ildə Yaponiya Fransanın Paris şəhərində baş tutan XXXIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Final görüşündə Monqolustan nümayəndəsi Bavuudorjiin Baasanxü üzərində qələbə qazanaraq olimpiadanın qalibi olub.

## İstinadlar
Alisa

**Alisa**   — ad.

* Alisa Xalıyeva — Azərbaycanı təmsil edən üzgüçü.
* Alisa Paqani — İtaliya aktrisası, fotomodeli və yazıçısı.
İranda siyasi məhbusların edamı (1988)

**1988-ci ildə İranda siyasi məhbusların edamı** — İranda Ayətullah Xomeyninin əmri ilə 19 iyul 1988-ci ildən başlayaraq bütün İran hakimiyyəti tərəfindən həyata keçirilmiş və təxminən beş ay davam etmiş edamlar seriyası. Qətllər ölkənin ən azı 32 şəhərində baş vermiş, öldürülənlərin sayı 2,500-dən 30,000 nəfərə qədər olmuşdur. Onların çoxu işgəncələrə məruz qalmışdır.

Öldürülənlərin əksəriyyəti İran Xalq Mücahidləri Təşkilatının tərəfdarları idi, lakin digər solçu qrupların, o cümlədən İran Xalq Fədailəri Təşkilatı və İran Tudə Partiyasının tərəfdarları da var idi.

Qətllər qanundan kənar baş tutmuş və məhkəmələr müttəhimlərin təqsir və ya təqsirsizliyini müəyyən etmək məqsədi daşımamışdır. Qətlləri ört-basdır etmək üçün böyük səylər göstərilmiş və İran hökuməti onların baş verdiyini inkar etməyə davam edir. Qətliam insan haqları təşkilatları tərəfindən "İranın insanlığa qarşı ən böyük cinayəti" adlandırılmışdır. Bu, həm miqyası, həm də ört-basdır edilməsi baxımından müasir İran tarixində misli görünməmiş haldır. Bu hadisə İranın Ali Rəhbərinin müavini Ayətullah Müntəziri, BMT-nin İnsan Hüquqları Şurası, İsveç, Kanada və İtaliya kimi bir sıra ölkələr tərəfindən qınanmışdır.

## Əsas şəxslər
Zərərçəkənləri ölümə məhkum edən "Tehran Ölüm Komitəsi"nə dörd nəfər daxil idi:

* Mürtəza İşraqi, Baş prokuror və Ali Məhkəmənin hakimi (1989–1998);
* Baş prokurorun müavini İbrahim Rəisi;
* Hüseynəli Nayeri, dini hakim, İran Ali Məhkəməsinin sədr müavini (1989–2013);
* Mustafa Purməhəmmədi, Silahlı Qüvvələrin qərb bölgələri üzrə İnqilab Məhkəməsinin prokuroru.

Onların dördü də edamlarına görə heç vaxt mənfi nəticələrə məruz qalmamışlar.

1988-ci ildə Evin və Göhərdəşt həbsxanalarında kütləvi edamlarda iştirak edən keçmiş SEPAH məhbusu Həmid Nuri İsveçdə saxlanılmış və tezliklə günahkar bilinmişdir.

## İstinadlar
Əbdülrəhman Bərrak

**Əbdülrəhman ibn Nəsir Bərrak** (; ) — Səudiyyə sələfi din xadimi.

1994-cü ildə Üsamə bin Laden tərəfindən Bərrak və digər Səudiyyə ruhaniləri adları çəkilmiş, onlar dövrün baş müftisi Əbdüləziz ibn Bəzə qarşı çıxdığına görə təriflənmişdir.

Onun veb-saytı Səudiyyə Ərəbistanında "cəsarətli ideya və tezisləri təbliğ etdiyi üçün" qadağan edilmişdir.

## İstinadlar
Kola fətvası

**Kola fətvası** — müfti Həsənəyn Məxluf tərəfindən "Coca-Cola" və "Pepsi"nin islam qanunlarına görə icazəli olması ilə əlaqədar verilmiş fətva. Fətva 11 sentyabr 1951-ci ildə Misirin "*[[əl-Əhram]]*" qəzetində dərc olunmuşdur. Keysin  əsas səbəbi "Coca-Cola" loqosunun güzgüdə əks olunan formasının ərəbcə "Məhəmməd yoxdur, Məkkə yoxdur" ifadələrini əks etdirməsi ilə əlaqədar şayiələr və konspirasiya nəzəriyyələri idi.

"Pepsi" və "Coca-Cola"nın islam qanunları ilə qadağan edilib-edilməməsi ilə bağlı dəqiq cavab almaq üçün Misir Fətva İdarəsi Xalq Səhiyyə Nazirliyindən iki qazlı içkinin tərkibini dəqiqləşdirməyi xahiş etmişdir. 25 avqust 1951-ci ildə Xalq Səhiyyə Nazirliyi nə "Pepsi-Cola", nə də "Coca-Cola"nın tərkibində narkotik, spirt və ya pepsin olmadığını müəyyən etmişdir. Narkotik və spirtli içkilərin istifadəsi islam qanunlarına görə haramdır. Pepsin donuz mədəsinin membranından yaradılır və müsəlman şəriət qanunlarına görə donuzdan gələn hər hansı bir məhsula icazə verilmir. Səhiyyə Nazirliyi içkilərin tərkibində zərərli mikrobların da olmadığını izah etmişdir. Səhiyyə Nazirliyinin verdiyi məlumata əsasən, Fətva İdarəsi içkiləri islam şəriətinə görə icazəli elan etmişdir.

## İstinadlar
Həmid Nuri işi

**Həmid Nuri işi** — keçmiş İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu əməkdaşı və 1988-ci ildə İran siyasi məhbuslarının kütləvi edamında iştirak etmiş Həmid Nurinin məhkəmə prosesi.

## Tarixi
Həmid Nuri 29 aprel 1961-ci ildə İranın şimalında, Damğan şəhərində anadan olmuşdur. Həmid İİKK-də həbsxana gözətçisi kimi xidmət etmişdir. O, Evin və Göhərdəşt həbsxanalarında hakimiyyətə hər cür köməklik etmişdir. Nuri 1988-ci ildə Göhərdəşt həbsxanasının "Ölüm hakimləri" komitəsinin üzvü olmuş, 1988-ci ildə İran siyasi məhbuslarının kütləvi edamında iştirak etmişdir. 2019-cu ildə İsveçdə olarkən həbs edilmişdir.

2022-ci ilin mayında o, təqsirli bilinərək universal yurisdiksiya prinsipi əsasında ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmişdir.

2024-cü ilin iyununda İranda həbs edilmiş iki İsveç vətəndaşı ilə dəyişdirilmişdir.

## İstinadlar
Mustafa Purməhəmmədi

**Mustafa Purməhəmmədi** (; ) — müxtəlif vəzifələrdə və Nazirlər Kabinetində vəzifələr tutmuş İran siyasətçisi və prokuroru. 2005–2008-ci illərdə daxili işlər naziri, 2013–2017-ci illərdə ədliyyə naziri kimi xidmət etmişdir. 1988-ci ildə iranlı məhbusların qətliamında iştirak etmişdir.

## Erkən həyatı
Mustafa Purməhəmmədi 1960-cı ildə Qumda anadan olmuşdur. Bununla belə, İRNA xəbər verir ki, onun doğum ili guya 1959-cu ildir.

Qumdakı Haqqani Seminariyasında islam fiqhi, fiqh prinsipləri və fəlsəfə üzrə təhsil almışdır. Daha sonra Məşhəd, Qum və Tehranda fiqh və prinsiplər sahəsində əlavə təhsil almışdır. O, hüquq elmləri və islam hüququ üzrə dördüncü səviyyəli dərəcəyə malikdir ki, bu da fəlsəfə doktoru dərəcəsinə bərabərdir.

## Fəaliyyəti
Mustafa Purməhəmmədi 1979–1986-cı illərdə Bəndər-Abbas, Kirmanşah və Məşhəddə İnqilab Məhkəməsinin prokuroru olmuşdur. Sonra 1986-cı ildə Silahlı Qüvvələrin qərb rayonları üzrə İnqilab Məhkəməsinin prokuroru vəzifəsində çalışmışdır.

Kəşfiyyat nazirinin müavini olduğu müddətdə Purməhəmmədi 1988-ci ildə Ayətullah Ruhullah Xomeyninin və digər siyasətçilərin göstərişi ilə iranlı məhbusların qətliamında əli olmuşdur. Böyük Ayətullah Hüseynəli Müntəzirinin dediyinə görə, o, qətliam zamanı " Evin həbsxanasında məhbusların dindirilməsinə cavabdeh olan İnformasiya Nazirliyinin nümayəndəsi idi". Müntəzirinin Purməhəmmədini Tehranda məhbusların kütləvi edamında "mərkəzi fiqur" hesab edirdi. 2016-cı ildə Purməhəmmədi bəyan etmişdir: "Biz fəxr edirik ki, biz İran xalq mücahidləri ilə bağlı Allahın əmrini yerinə yetirmişik ... Mən sakitəm və qanuna və İslama uyğun hərəkət etdiyim üçün bu illər ərzində yuxum getməyib".

O, 1987-ci ildə Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin hakimiyyəti dövründə o vaxtkı kəşfiyyat naziri Höcətülislam Əli Fəlahyanın müavini təyin edilmişdir. O, həm də əks-kəşfiyyat şöbəsinin müdiri təyin edilmişdir.

1997–1998-ci illərdə Purməhəmmədi xarici siyasət departamentinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Onun Kəşfiyyat katibinin müşaviri kimi müddəti 1999-cu ildə başa çatmışdır.

Bundan əlavə, 1997–1999-cu illərdə informasiya nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. O, həmçinin İslam İnqilabı Sənəd Mərkəzinin qəyyumlar şurasının üzvü və rəhbəri idi. O, 2003-cü ildə Ali Rəhbər Xamenei tərəfindən öz ofisinin siyasi və ictimai şöbəsinin müdiri təyin edilmişdir.

24 avqust 2005-ci ildə Əhmədinejad Purməhəmmədini daxili işlər naziri təyin etmişdir. Məclis onu 153 səslə nazir vəzifəsinə təsdiq etmişdir.

O, 2013-cü ilin martında 2013-cü il prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürdüyünü elan etmiş, lakin Mənuçöhr Möttəki lehinə namizədliyini geri götürmüşdür. 4 avqust 2013-cü ildə yeni seçilmiş prezident Həsən Ruhani Purməhəmmədinin ədliyyə naziri vəzifəsinə namizədliyini irəli sürmüş və 15 avqustda Məclis tərəfindən təsdiqlənmişdir.

## Şəxsi həyatı
Mustafa Purməhəmmədi evlidir və dörd övladı var.

## İstinadlar
Hüseynəli Nayeri

**Hüseynəli Nayeri** (; ) — İran məhkəmə hakimiyyəti başçısının ali müşaviri və 2013–2022-ci illərdə Ali İntizam Məhkəməsinin sədri. O, 1988-ci ilin yayında İranda siyasi məhbusların kütləvi şəkildə edam edilməsi halında"Tehran Ölüm Komitəsi"nin əsas üzvlərindən biridir.

## Həyatı
1956-cı ildə anadan olmuşdur. O, yeniyetmə ikən Qum seminariyasına gedib və Məhəmmədi Gilaninin yaxın tələbələrindən biri olmuşdur. İran İslam İnqilabının qələbəsi və Gilaninin Ruhullah Xomeyninin yaxın adamlarından biri kimi siyasi səhnədəki rolu ilə Nayeri də dövrün siyasi cərəyanlarına daxil olmuşdu. 1983-cü ildə ildə 26 yaşında siyasi məhbuslar üçün nəzərdə tutulmuş Evin həbsxanasına şəriət hakimi təyin edilmişdir. 1367-ci ildə Seyid Ruhullah Xomeynidən bəzi ostanlarda, o cümlədən Luristan, Kirmanşah və Simnanda məhkəmə quruluşundan asılı olmayaraq məhkəmə problemləri ilə məşğul olmaq üçün xüsusi və birbaşa göstərişlər almışdır.

## İstinadlar