open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ağcaqışlaq (Xoy)

**Ağcaqışlaq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 408 nəfər yaşayır (71 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Xoy şəhristanının Ətraf bölgəsinin Kələdyan kəndistanında, Xoy şəhərindən 7,5 km cənub-şərqdədir.

## İstinadlar
Ağcaqışlaq (Miyanə)

**Ağcaqışlaq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 19 nəfər yaşayır (7 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Kələboz kəndistanında, Miyanə şəhərindən 12 km cənubda, Təbriz-Miyanə avtomobil yolunun 3 kilometrliyindədir.
## İstinadlar
Ağcaqışlaq

* Ağcaqışlaq (Gərnibasar) — Qərbi Azərbaycanın Qəmərli rayonu (Artaşat rayonu) ərazisində kənd.
* Ağcaqışlaq (Xoy) —
* Ağcaqışlaq (Tirçay) —
* Ağcaqışlağı (Meşkinşəhr) —
* Ağcaqışlaq (Miyanə) —
* Ağcaqışlaq (Zəncan) —
* Ağcaqışlaq-i Süfla —
* **[[Ağcaqışlaq-i Ülya]]**
:* Ağcaqışlaq-i Ülya (Ərdəbil)
:* Ağcaqışlaq-i Ülya (Kəleybər)

## Həmçinin bax
* Ağcaqışlaq-i Ülya
Əbdülkərim (Baymak)

**Əbdülkərim** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Əbdülkərim kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Baymak): 43&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 83&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана
Alçaqışlaq (Vərziqan)

**Ağcaqışlaq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Horand qəsəbəsindən 27 km cənubda, Əhər-Kələybar avtomobil yolunun üstündədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 310 nəfər yaşayır (67 ailə).

## İstinadlar
Akmoron (Baymak)

**Akmoron** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Akmoron kənd şurasının tərkibindədir.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Baymak): 13&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 56&nbsp;km.
## Əhali

## Tarixi
1912-ci ildə Akmoron kəndinə mordvalılar, həmçinin ruslar gəlmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана 
* Историческая справка по указанному населенному пункту на сайте Историко-краеведческого портала Ургаза.ру
Ağcaqışlaq (Zəncan)

**Ağcaqışlaq** — İranın Qəzvin ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Sirdan bölgəsinin Aşağı Tarım kəndistanında, Sirdan qəsəbəsindən 45 km cənub-şərqdə, Qəzvin-Rəşt avtomobil yolunun 16 kilometrliyindədir.

## İstinadlar
Ağcaluça (Qəzvin)

**Ağcaluça** — İranın Qəzvin ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Avəc bölgəsinin Qərbi Xərəqan kəndistanında, Avəc qəsəbəsindən 59 km qərbdə, dağlıq ərazidədir.

## İstinadlar
Ağcaməşhəd (Marağa)

**Ağcaməşhəd**.  () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 75 nəfər yaşayır (17 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 38&nbsp;km şimal-şərqdə, Marağa-Miyanə avtomobil yolundan 20&nbsp;km cənubdadır.

## İstinadlar
Ağcaməzar (Qəzvin)

**Ağcaməzar** () — İranın Qəzvin ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Buyin bölgəsinin Zəhra kəndistanında, Buyin qəsəbəsindən 18 km cənub-şərqdə, dağlıq ərazidədir.
## İstinadlar
Ağcaoba (Əcəbşir)

**Ağcaoba** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Əcəbşir bölgəsinin Dizəcrud kəndistanında, Əcəbşir qəsəbəsindən 5&nbsp;km şimal-qərbdədir.
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 521 nəfər yaşayır (144 ailə).

## İstinadlar
Ağcaoğlan (Marağa)

**Ağcaoğlan** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.. 

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 26 km şimal-şərqdədir.

## İstinadlar
Ağcariş (Həştrud)

**Ağcariş** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 39 nəfər yaşayır (8 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Quruçay kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 25&nbsp;km şimal-qərbdə, Marağa-Miyanə avtomobil yolundan 8&nbsp;km cənubdadır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağçadərbənd (Miyanə)

**Ağçadərbənd** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 64 nəfər yaşayır (11 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Türkmən bölgəsinin Üçtəpə kəndistanında, Miyanə şəhərindən 18 km qərbdə, Bostanabad qəsəbəsinə gedən köhnə yolun üstündədir. 
## İstinadlar
Əxmər (Baymak)

**Əxmər** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Mukas kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Baymak): 66&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (1-ci Türkmən): 9&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 25&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана 
* Историческая справка по указанному населенному пункту на сайте Историко-краеведческого портала Ургаза.ру
Ağçakəhəl (Təbriz)

**Ağçakəhəl** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Üskü bölgəsinin Üskü kəndistanında, Üskü qəsəbəsindən 12 km cənubdadır.

## İstinadlar
Ağçakənd (Ərdəbil)

**Ağçakənd** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Kəlxoran kəndistanında, Ərdəbil şəhərindən 9&nbsp;km şimaldadır.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 567 nəfər yaşayır (126 ailə).

## İstinadlar
Ağçaqala (Savə)

**Ağçaqala** — İranın Mərkəzi ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Savə şəhristanının Növbəran bölgəsinin Bəyat kəndistanında, Növbəran qəsəbəsindən 24&nbsp;km cənub-qərbdə, Qaraçay çayının sahilindədir.

## İstinadlar
Ağçaqala (Qəzvin)

**Ağçaqala** — İranın Qəzvin ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Avəc bölgəsinin Əşrafiyyə kəndistanında, dağ ətəyindədir.

## İstinadlar
Ağçalı (Meşkinşəhr)

**Ağçalı** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Qərbi Meşkin kəndistanında, Meşkinşəhr şəhərindən 24&nbsp;km qərbdədir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 262 nəfər yaşayır (52 ailə).

## İstinadlar
Ağçaməşhəd (Çaroymaq)

**Ağçaməşhəd** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Marağa şəhərindən 25 km cənub-şərqdə, Marağa-Miyandab avtomobil yolunun 14 kilometrliyindədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 181 nəfər yaşayır (34 ailə).

## İstinadlar
Qurtuluş (jurnal)

**"Qurtuluş" məcmuəsi** — Azərbaycan siyasi mühacirlərinin Almaniyanın Berlin şəhərində nəşr etdikləri məcmuə (jurnal).

## Tarixi

İlk sayı 1934-cü ilin noyabrında, son - 51-ci sayı isə 1939-cu ilin yanvarında işıq üzü görmüşdür. "Qurtuluş" məcmuəsi (jurnalı) da digər siyasi mühacir nəşrlər kimi, bolşevik Rusiyasının əsarətində olan azərbaycanlılara müraciətlə nəşr edilirdi. Xüsusilə, hər il 28 May İstiqlalı, 27 Aprel İstila Günləri məcmuədə daha geniş əks olunurdu.

Jurnaldada Azərbaycan xalqının tarixi, mədəniyyəti, türk dünyası, beynəlxalq məsələlər və s. barədə də dəyərli yazılar verilirdi. Məcmuədə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Mirzə Bala Məmmədzadə, Mir Yaqub, Hilal Münşizadə, B.Nuhoğlu, Almas İldırım, Cəfər Seyid Əhməd, Əhəd Əlizadə, Kərim Yayçılı və başqalarının məqalələri dərc olunurdu.

## "27 Nisan" məqaləsi

B.Nuhoğlu "Qurtuluş" məcmuəsinin 1936-cı il 18-ci nömrəsində dərc etdirdiyi "27 Nisan" ("27 Aprel") məqaləsində yazırdı: 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Şəmşir Səbahəddin, Azərbaycanın İstiqlal mücadiləsi. İstanbul, 2002; 
* Tahirli A., Azərbaycan mühacirət mətbuatı, 2 hissədə, h. 1, B, 2002.
Verden

**Verden** — fransız dilində Verdun, latın dilində Verodunum güclü volfram deməkdir. Şəhər Qrand-Este Maas çayının sol sahilində yerləşir. Sahəsi 31 kv.km, əhalisi 23 min nəfərdir. Digər şəhərlərlə avtomobil və dəmir yolları ilə əlaqə saxlanılır. I dünya müharibəsində şəhərin tarixi məhv edilir.  

## Tarixi
Romalıların bura gəlişinə kimi burda hollandlar məskunlaşmışıar. 843-cü ildə Verden müqaviləsinə əsasən frank imperatoru Böyük Karl onu Fransa, Almaniya və İtaliya arasında bölür.  Orta əsrlərdə Verden katolik kilsəsinə aid olur. 1552-ci ildə İtaliya və Fransa arasında müharibədə Verden Fransaya verilir.

1870-73-cü illərdə prusiyanın tərkibinə daxil olur.  

## I dünya müharibəsinə məxsus abidə
Şəhər I dünya müharibəsində alman və fransız hərbçiləri arasında 1918-cı ildə müharibədə əsas hədəf olur. Bu zaman şəhər tamamilə məhv edilir. O vaxtan Verden qanlı müharibənin məskəni kimi tarixə düşür. 

## Mükafat
1922-ci ildə hərbi mükafat verilir. (ABŞ)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Страница о Вердене на фр. и англ.  (недоступная ссылка)  (недоступная ссылка — ''история'')
* Материалы о военной истории Вердена (на 3-х языках)
Səndən nigaranam (Aygün Kazımova mahnısı)

**Səndən nigaranam** — azərbaycanlı müğənni Aygün Kazımovanın mahnısıdır. Mahnının sözləri Baba Vəziroğluya, musiqisi isə Kəmaləddin Heydərova məxsusdur. Mahnı ermənicə, tatca, rusca, ərəbcə və s. dillərdə ifa olunmuşdur. Mahnını Brilliant Dadaşova, Ayan Babakişiyeva, Nəsibə Abdullayeva, Elnur Məmmədov, Aygün Bəylər, Elçin Cəfərov, Gülay Qədirova, Qoçaq Əsgərov, Lalə Məmmədova, Samir Dərgah, özbək müğənni Lola Ahmedova, ərəb müğənni Şəhrazad, erməni müğənni Tiqran Asatryan, yunan qrupu "Avangard Band" ifa etmişdir.
2006-cı ildə Aygün Kazımova mahnıya yeni nəfəs verərək, mahnının remiks versiyasını Türkiyədə keçirilən "The Best Model Of The World" dünya gözəllik müsabiqəsində dinləyicilərə təqdim etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sedan (şəhər)

**Sedan** — Fransanın Maas çayı sahilində yerləşən şəhəridir. Şəhər Belçikaya yaxındır. Heç vaxt burada müharibə mərkəzi olmamışdır. Əhalisi 20110 nəfərdir (1990).

## Tarixi
Şəhər Sedan qalasının adı ilə adlandırılır. Bu qala 1424-cü ildə tikilib. XVI əsrin sonunda qalanın sahəsi 30 000 km² idi. Bu Qərbi Avropanın ən böyük qalası idi. Onun müttəfiqi Buyon qalası idi. Bu qala İspaniyada yerləşir.

2 sentyabr 1870-ci ildə Frank-Prusiya müharibəsi zamanı Sedanda güclü döyüşlər gedir. Bu zaman III Napoleon əsir düşür. 70 ildən sonra 1940-cı ildə Sedan yenidən almanların əsarəti altına düşür. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Adolf Hitler Sedanı fransızlardan alır, Majinoya ordan da Parisə daxil olur.

Kardinal Mazarini Sedan parça fabrikini tikir. XIX əsrdə Sedan əsas avtomobil yolu mərkəzi olur.

## Xarici keçidlər
* Sedan meriyasının saytı
Venlo

**Venlo** — Niderlandda yerləşən şəhər.

## Coğrafiya və etnoqrafiya
Venloda şəhər əhalisi əsasən niderlandlıdılar. Ancaq onlarla yanaşı almanlar, türklər və mərakəşlilərdə sayca çoxluq təşkil edir. Əsas din cərəyan katoliqlərdir.

## Tarixi
Şəhər XI əsrdə yaradılıb. Hanza ittifaqına daxil olub. 1839–1866-cı illərdə Lüksemburqun tərkibinə daxil olub. Sonradan Niderlanda qaytarılıb. I və II dünya müharibəsində Almaniyanın əsas hava aviasiyası burda yerləşib.

## İqtisadiyyat və nəqliyyat
Əsasə ticarət şəhəridir. Buraya Fransa və Almaniyadan çoxlu turistlər gəlir. Dəmir və avtomobil yolları ilə Avropanın digər şəhərləri ilə əlaqə saxlanılır.

## Mədəniyyəti
* Muzey Van Bommel Van Dam (Müasir İncəsənət Muzeyi)
* Limburg Muzeyi (Tarix və Mədəniyyət Muzeyi)
* De Maasporth (teatr və konsert salonu)
* De Doolhof (açıq hava teatrı)
* Rendezvous Teatrı
* Pikterklar arenası
* Alman və rus turistləri ilə məşhur bir çox kofe mağazası

## İstinadlar
Ağbat

**Ağbat** — Arsakda, tarixi Qarabağ ərazisində qədim məntəqə adı.

Eramızdan əvvəl ikinci əsrdən etibarən indiki Qarabağ ərazisi və ondan cənubda olan (Cənubi Azərbaycanda) bəzi ərazilər Arsak adlanırdı (məsələn, Ərdəbil şəhristanındakı tarixi Ərşaq bölgəsi). Sonradan Qarabağ toponiminin işlədilməsi Arsak sözünü sıxışdırmışdır.

## Tarixi
Ağbat alban xristian dini mərkəzlərindən olmuş Xotavəng monastırının (indiki Kəlbəcər rayonunun Vəng kəndində; kəndin keçmiş adlarından biri də Xotavəng/Xotavank olmuşdur) mülklərindən biri olmuşdur. Ermənicə yazılışda əvvəlinə "H" səsinin əlavəsi ilə haqbat kimidir (yenə orada).

Azərbaycan dilində ağ və türk dillərində bət "üz", "səth" sözlərindəndir. 1590-cı ilə aid mənbədə Ağbat adlı bir kənd Borçalı bölgəsində də var. Məzmunca Baranbet (Goranboy rayonu), Girdəbad (Quba rayonu), Tupabad (Zəngilan rayonu) Salavat, Batabat və b. dağ adları ilə eynidir. XVII əsrə aid mənbədə Bərdə mahalında Eranbat kəndi qeyd olunur.

## Həmçinin bax
* Arsak
* Alban

## Xarici kecid
* http://tarixklubulogspot.
* 

## İstinadlar
Arl

**Arl** (, ) — Fransanın cənub-şərqindəki Provans-Alp-Kot-d'Azur regionun Buş-dü-Ron departamentində yerləşən şəhər və kommuna.

## Coğrafiya
Rona çayı Kamarq deltasını meydana gətirən Arldan yuxarı olan iki filiala sürüklənir. Kamarqın böyük bir hissəsi Arlın tərkibində olduğundan, əhalisinin 50,000 mindən çox olmasına baxmayaraq, Böyükşəhər Fransanın ən böyük kommunasıdır. Şəhərin sahəsi 758,93&nbsp;km²-dir.

## Əhali

Əhalinin dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:55000
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:41932 width:15 text:41,932 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:45774 width:15 text:45,774 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:50059 width:15 text:50,059 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:50500 width:15 text:50,500 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:52058 width:15  text:52,058 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:50426 width:15  text:50,426 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:51970 width:15  text:51,970 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:52439 width:15  text:52,439 textcolor:black  fontsize:8px


## İqtisadiyyat
2010-cu ildə işləyən yaşda olan 33,137 (15–64 yaş) nəfərin, 22,479 nəfər iqtisadi cəhətdən aktiv, 10,658-i  isə qeyri-aktiv idi (fəaliyyət göstəricisi 67,8%-dir). İşləyən yaşda olan 22,479 nəfərin 18,749-u (9,948 kişi və 8801 qadın) aktiv işləyir, 3,730-u isə işsiz(1,787 kişi və 1,443 qadın) idi. 10,658 əmək qabiliyyətli qeyri-aktiv vətəndaşlar 3,190-u şagird və ya tələbə olmaları, 3,017-i pensiyaçı olmaları, 4,451-isə digər səbəblərlə bağlı idi.

## Qardaş şəhərlər

## Həmçinin bax
* Provans-Alp-Kot-d'Azur

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Flirt

[thumb|Rəssam [Ejen de Blaasın "Flirt" rəsm əsəri. 1905-ci il]]

**Flirt** və ya **eşqbazlıq** — vədlər səviyyəsini çox yüksəltməyib, cinsi əlaqələrin bəzi ehtimalını və ya gözləntilərini göstərən bir görüşmə forması. Mövcud münasibətləri, həm də münasibətlərin başlanmasına hazırlığ simvolu kimi qeyd oluna bilər.

## İstinadlar
Hirs

**Hirs** — bu və ya digər obyektin hərəkətləri nəticəsində insanda yaranan bəzi fenomen, qəzəb və ya qəzəbdən narazılıqda ifadə olunan mənfi duyğu və reaksiya, gərgin emosional cavab.  Hirs qəbul edilən provokasiyaya, təhqirə və ya hədəyə güclü, narahat və qeyri-adekvat cavabı əhatə edir. Hirsli insan tez-tez ürək döyüntüsünün artması, qan təzyiqinin yüksəlməsi və adrenalin və norepinefrin səviyyələrinin artması kimi fiziki təsirlərlə üzləşir. Hirsin bir çox fiziki və zehni təsirləri ola bilər. Hirsin zahiri ifadəsi üz ifadələrində, bədən ifadələrində, fizioloji reaksiyalarda, bəzən isə ictimai aqressiv hərəkətlərdə müşahidə oluna bilər. Üz ifadələri qaşların içəriyə əyilməsindən tam qaşqabağa qədər dəyişə bilər. Müasir psixoloqlar hirsi, demək olar ki, bütün insanların zaman-zaman yaşadığı normal, təbii və yetkin bir duyğu və yaşamaq üçün funksional əhəmiyyəti olan bir şey kimi qiymətləndirirlər. Bununla belə, idarə olunmayan qəzəb şəxsi və ya sosial rifaha və başqalarına mənfi təsir göstərə bilər. Müasir cəmiyyətdə qəzəb tez-tez avtomobil idarə edərkən yaranır (“yol qəzəbi”).

## İstinadlar
Ağçapirə (Zəncan)

**Ağçapirə** () — İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 99 nəfər yaşayır (22 ailə). 

## Coğrafi yerləşməsi
Zəncan şəhristanının Sirdan bölgəsinin Yuxarı Tarım kəndistanında, Sirdan qəsəbəsindən 36&nbsp;km cənub-qərbdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Ağçariş (Çaroymaq)

**Ağçariş** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Qaraağac qəsəbəsindən 4,5&nbsp;km cənubd-şərqdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 389 nəfər yaşayır (59 ailə).

## İstinadlar
Ağçay (Həmədan)

Ağçay - İranın Həmədan ostanında kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Rəzən bölgəsinin Dərcəzin kəndistanında, Rəzən qəsəbəsindən 12 km şimal-şərqdədir.
## İstinadlar
Ağçaziyə (Urmiya)

**Ağçaziyə** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Sulduz bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Nəqədə qəsəbəsindən 4,5 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Xoşbəxtlik

**Xoşbəxtlik** — həyatdan son dərəcə məmnunluq, dərin razılıq və sevinc hissi.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Xoşbəxtlik Günü

## İstinadlar
Ağçuxalı (Zəncan)

**Ağçuxalı** — İranın Zəncan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Qiydar bölgəsinin Qışlaqat Əfşar kəndistanında, Qiydar qəsəbəsindən 59 km qərbdədir.

## İstinadlar
Ağdağ (Marağa)

**Ağdağ** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 29 km şimal-şərqdə, Marağa-Miyanə avtomobil yolundan 6 km cənubdadır.

## İstinadlar
Ağdağrud (Həştrud)

**Ağdağrud** () və ya **Ağdağ-i Ülya** (Yuxarı Ağdağ) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 109 nəfər yaşayır (21 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 36&nbsp;km şimal-şərqdədir.
## İstinadlar
Ağdərə (Bostanabad)

**Ağdərə** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 64 nəfər yaşayır (15 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Bostanabad bölgəsinin Səhəndabad kəndistanında, Bostanabad qəsəbəsindən 30 km cənubda, Bostanabad-Təbriz avtomobil yolunun 24 kilometrliyindədir.

## İstinadlar
Ağdaş (Germi)

**Ağdaş** () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Germi bölgəsinin Qala-Bərzənd kəndistanında, Germi qəsəbəsindən 21 km şimalda, Germi-Ərdəbil avtomobil yolunun 13 kilometrliyindədir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 168 nəfər yaşayır (31 ailə).

## İstinadlar
Ağdaş (Savə)

**Ağdaş** — İranın Mərkəzi ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Savə şəhristanının Növbəran bölgəsinin Kahpayə kəndistanında, Növbəran qəsəbəsindən 24 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Ağdaş (Kürdüstan)

**Ağdaş** — İranın Kürdüstan ostanı, Sənəndəc şəhristanına daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Sənəndəc şəhristanının Qurvə bəxşinin Xudabəndəli kəndistanında, Gültəpə qəsəbəsindən 25&nbsp;km şərqdədir.

## İstinadlar
Ağdaş (Gavbazə)

Ağdaş - İranın Kürdüstan ostanında kənd.
## Coğrafi yerləşməsi
Bicar şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Gavbazə kəndistanında, Pintac qəsəbəsindən 16 km cənubdadır.
## İstinadlar
Ağdaş (Çaroymaq)

**Ağdaş** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Qaraağac qəsəbəsindən 26 km cənub-şərqdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.

## İstinadlar
Ağdaş (Təbriz)

**Ağdaş** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Təbriz şəhərindən 27 km şimalda, Təbriz-Əhər avtomobil yolunun 11 kilometrliyindədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 117 nəfər yaşayır (33 ailə).

## İstinadlar
Ağdaşkureş (Maku)

**Ağdaşkureş** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Maku şəhristanının Siyahçeşmə bölgəsinin Bəhbəhcik kəndistanında, Siyahçeşmə qəsəbəsindən 37 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Ağdərə (Həmədan)

Ağdərə — İranın Həmədan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Rəzən bölgəsinin Şəra kəndistanında, Rəzən qəsəbəsindən 75 km cənubdadır.

## İstinadlar
Ağdərəq (Horand)

**Ağdərəq** () və ya **Ağdərə**  — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 86 nəfər yaşayır (18 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Horand bölgəsinin Diglə kəndistanında, Horand qəsəbəsindən 28 km cənubda, Əhər-Kəleybar avtomobil yolunun üstündə yerləşir.
## İstinadlar
Ağdaraq (Meşkinşəhr)

**Ağdaraq** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 164 nəfər yaşayır (42 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Şərqi Meşkin kəndistanında, Meşkinşəhrdən 15 km şimal-şərqdədir.

## İstinadlar
Ağdərəq (Ətraf)

**Ağdərəq** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.. 

## Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Əhər şəhərindən 30 km qərb, Təbriz-Əhər avtomobil yolunun 5 kilometrliyindədir.

## İstinadlar
Böryənyılqa (Baymak)

**Böryənyılqa** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd İşbirze kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
* rayon mərkəzindən (Baymak): 74&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (İşbirze): 18&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 115&nbsp;km.
Sakmara çayınınn sahilində yerləşir.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (98%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана 
* Историческая справка по указанному населенному пункту на сайте Историко-краеведческого портала Ургаза.ру
Qəzelbay (Baymak)

**Qəzelbay** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd 1-ci Etkol kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Baymak): 32&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (1-ci Etkol): 8&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 73&nbsp;km.
## Əhali

### Tarixi
Kənd XIX əsrin əvvəllərində Batkaklı çayının sahilində salınmışdır. İlk adı Şirmayev olub
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qumər (Baymak)

**Qumər** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Yarat kənd şurasının tərkibindədir. 1980-ci ilə qədər isə 1-ci Etkol kənd şurasına daxil idi.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Baymak): 37&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Yarat): 2&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 68&nbsp;km.
Sakmara çayı sahilində yerləşir.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qırışıqlıq

**Qırışıqlıq** — yer qabığının bu və ya digər sahəsində olan qırışıqların məcmusuna deyilir. Qırışıqlığın  üç morfoloji tipini ayırırlar: 1. geosinklinal, 2. platforma və 3. aralıq və ya keçid qırışıqlıq tipi. Yerin inkişaf tarixində qırışıqlıq sistemlərinin əmələ gəlmə dövrlərinə əsasən arxey, proterozoy, kaledon, hersin və alp qırışıqlıqları ayırırlar. Bəzi alimlər baykal, sakit okean və qırışıqlıqlar da ayrılmasını təklif edirlər.

## Bünövrə qırışıqları
Bünövrə qırışıqları qədim qırışıq bünövrədə təkrar deformasiya nəticəsində əmələ gəlmiş qırışıqlardır. Bu zaman bünövrə üzərində yatan çökmə süxurlarda örtük qırışıqları inkişaf edir.  Bünövrə qırışıqları adətən kəskin bucaq uyğunsuzluğu ilə müxtəlif mənşəli daha gec, o cümlədən platforma struktur-formasion kompleksləri ilə örtülür və ya bilavasitə yer səthinə çıxır. Şultsun fikrincə, bünövrə qırışıqları əmələgəlmə prosesində Yer qabığının çökəlməsi, Obruçevin fikrincə isə, yarıqlar boyunca blokların hərəkəti üstünlük təşkil edir.

## Həmçinin bax

* Deformasiya
* Çökmə süxurlar

## Mənbə

* 

## İstinadlar
Qayma

**Qayma** (, ) — 1) yer qabığının qırılmalarla ayrılmış hissəsi olub, digər sahələrdən quruluşuna, şaquli tektonik hərəkətlərin sürəti və istiqamətinə görə fərqlənir. Qalxmış Q.-horstlar, enmiş Q. – qrabenlərdir; 2) eni və uzunluğu bir neçə yüz metr, qalınlığı on metrlərlə olan ekzotik və yaxud buzlaq vasitəsilə qopardılmış (ayrılmış) belə Q. Buz-laqlar vasitəsilə ilkin yerlərindən 100 km-lərlə məsafəyə aparılır; 3) diametri 1 metrdən böyük olan süxur parçaları.

## Həmçinin bax
* Yerin mantiyası
* Yerin kosmosdan öyrənilməsi
* Paleocoğrafiya

## İstinadlar
Qaymalı dağlar

**Qaymalı dağlar** (, ) — differensial hərəkət təsirinə məruz qalaraq qırılma və pozulmalarla parçalanmış və mürəkkəbləşmiş, yer qabığının ayrı-ayrı qaymalarının əmələ gətirdiyi dağlar. Struktur xüsusiyyətlərinə görə stolvari, qaymalı və qırışıq-qaymalı dağlara ayrılır.

## Həmçinin bax
* Paleomaqnetizm
* Paleontologiya
* Paleoorogen

## İstinadlar
Qayot

**Qayot** (, ) — amerikalı coğrafi və geoloq A. Qüyotun (1807–1884) şərəfinə adlandırılmışdır. Ətraf sahələrdən təcrid olunmuş hamar zirvəli sualtı vulkanik dağlar. Belə hesab edirlər ki, zirvənin hamarlanması qədim abraziya və yaxud subaeral denudasiya nəticəsində baş vermişdir. Sakit okeanda müşahidə olunur. Q. zirvəsi 200 m-dən 2000 m-ə qədər dərinlikdə yerləşir.

## Həmçinin bax
* Relyef
* Relyef xəritələri
* Req

## İstinadlar
Qədim buzlaşma

**Qədim buzlaşma** (, ) — Yerin əsasən, son geoloji tarixi dövründə (Dördüncü dövrdə) böyük iz qoymuş (morenlər, kamlar, ozlar) və geniş əraziləri əhatə etmiş buzlaşmalar. Sement-ləşmiş buzlaq çöküntülərinin-tillitlərin mövcud olması daha qədimdə buzlaşmaların baş verdiyinə dəlalət edir. (məs: Şm. Amerikada, Afrikada və Avstraliyada Son Proterozoy, qədim Qondvana materikində Karbonun sonu Permin əvvəllərində buzlaşmalar)

## Həmçinin bax
* Pangeya
* Panplanasiya

## İstinadlar
Qədim dağlar

**Qədim dağlar** (, ) — qırışıq strukturu qədim (alpa qədərki) qırışıqlıq epoxalarında yaranmış və sonrakı orogenezlər nəticəsində dəfələrlə mürəkkəbləşmiş dağlar. Qədim dağlar morfoloji baxımdan yeni və müasir tektonik hərəkətlər nəticəsində cavanlaşa bilər. (məs: Baykal dağlıq vilayətinin dağları).

## Həmçinin bax
* Reqressiya
* Resekvent dərə

## Xarici keçidlər
Coğrafiya terminləri lüğəti Bakı, "Altun kitab", 2016 2156 leksik vahid

## İstinadlar
Folklend cərəyanı

**Folklend cərəyanı**— (və ya Malvin cərəyanı) Pataqoniyanın Atlantik okeanı sahili boyu şimala doğru, Rio de la Platosunun ağzına qədər uzanan soyuq okean cərəyanıdır. Cərəyanın orta sürəti 0,9–1,9

## Xüsusiyyətləri
Cərəyan Qərb küləkləri soyuq cərəyanının Cənibi Amerikanın Horn burnu ətrafında hərəkəti nəticəsində formalaşmışdır və Qərb küləkləri cərəyanının bir qolu hesab edilir. Adını Folklend adalarından götürmüşdür (ispanca: Island Malvinas). Folklend soyuq cərəyanın suları isti iqlimə malik Argentina dənizində tropik Braziliya cərəyanı ilə qarışır.

Cərəyan ekvatora doğru axaraq, soyuq və nisbətən şirin subantarktik suyunu daşıyır. Qərb küləkləri cərəyanının qoludur. Saniyədə bir metrdən yarım metrə qədər dəyişən sürətlə 60–90 Sv suyu daşıyır. Cərəyanın olduğu sahədə hidroloji məlumatlar çox azdır ve buna görə müxtəlif hidroqrafik dəyişkənliklərdə böyük səhvlər olur. Folklend cərəyanı Braziliya səth axımı kimi deyil, ancaq dəniz zəminə qədər uzanır. Cərəyan üçün tipik su temperaturu 6° C ətrafında, duzluluq isə 33.5–34.5 promildir.

## Həmçinin bax
* Dəniz cərəyanları
* Braziliya cərəyanı
* Cərəyan

## Xarici keçid
* Okean suyunun hərəkəti

## İstinadlar
Tafrogen

**Tafrogen** (, ) — yun. taphros–quyu, çuxur – orta-okean silsilələrini göstərmək üçün təklif olunmuş termin.

## Həmçinin bax
* Fasiya və Qalıq üsulu
* Fiksizm
* Fiordlar

## İstinadlar
Hemsted

**Hemsted** — Hollandiyada şəhəridir. Şimali Hollandiyanın niderland əyalətində yerləşir. Amsterdamın qərbindədir. Sahəsi 9,64 km², 9,2 km². quru torpaqdır. Əhalinin sayı 2007-ci ildə 25 555 nəfərdir. Əhalinin sıxlığı isə 2650,9 nəfərdir.

## Nəqliyyat
Şəhərdə Halem-Leyden dəmir yolu stansiyası var. Şəhərin mərkəzində Qrunendal parkı var. Burada çoxlu sayda qədim evlər var.

## İstinadlar
Tağ (termin)

**Tağ** (, ) — en kəsiyi onlarla və ya yüzlərlə kilometrdən çox olan iri izometrik günbəzvari platforma strukturu; özülün tağvari qalxması.

## Həmçinin bax
* Geologiya

## İstinadlar
Takson (termin)

**Takson** (, ) — yun.taxis-dərəcə, sıra, nomos-qanun – dərəcəsini və ya sistemdə yerini göstərən təsnifat vahidinin adı. Coğrafi təsnifatda və rayonlaşmada geniş istifadə edilir. Məs: fiz. coğ.rayon, vilayət, torpaq tipi, bitki formasiyası və s.

## İstinadlar
Amstel çayı

Amstel çayı - Niderland ərazisində yerləşir. Çayın adına Amsterdam şəhərinin adı qoyulmuşdur. Adi balıqçılıq kəndi olan Amsterdam Amstel çayının yuxarı hissəsində yerləşirdi. Sonra şəhər intensiv inkişaf edərək 1300 il ərzində böyük Amsterdam şəhəri olmuşdur. 
Bu çayın kənarında yay vaxtı istirahət zonaları vardır. Çayın üzərində çoxlu körpülər var: Maqere-Burq, Blaburq, Xoqe-Slyos və Berlaqeburq.
## Qalereya ==r

## İstinad
* Амстель // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Maqere-Burq

**Maqere-Burq körpüsü** — Amstel çayı üzərində yerləşən körpüsüdür. Körpü Kerkstraat və Nive-Kerkstraat şəhərlərini birləşdirir. Tamamilə ağ rəngdə boyanmış körpü 1691-ci ildə tikilmiş və 1871-ci ildə istifadəyə verilmişdir. 2003-cü ildə bütün nəqliyyat üçün açıqdır. O cümlədən piyada və velosiped yolları vardır. Maqere Burqun mərkəzi hissəsi ağ rəngli ağacdan hazırlanmış bir baskül körpüsüdür.

## Maraqlı amil
Amsterdam körpüsü
* Qələbə günü 7-8 may

## Qalereya
* 
* 

## İstinadlar
Kanyon tipli dərələr

**Kanyon tipli dərələr**- ( ) Müəyyən dərəcədə dar dərə tipinə oxşayırlar. Ancaq kanyon tipli dərələrin yamaclarında müəyyən pillələr və ya terraslar əmələ gəlir. Onların mənşəyi kanyonun yamaclarında yerləşən müxtəlif süxurların eroziya prosesinə qarşı davamlılığı ilə bağlıdır. Bu səbəbdən də kanyon tipli dərələrdə pillələr olur. Hal-hazırda dünyada ən böyük kanyon ABŞ-dadır. Həmin kanyon Kolorado çayı üzərindədir. Onun maksimal dərinliyi 2 km-dən çox, uzunluğu isə təqribən 300 kilometrə bərabərdir. Kanyon tipli dərələr Yer kürəsinin başqa sahələrində də vardır. Bunlardan biri İspaniyanın Taxo çayı üzərindədir.Azərbaycanda isə Kəlbəcər rayonu ərazisindəki Tərtər çay dərəsində də müşahidə oluna bilər.

## Həmçinin bax
* Dərə
* Dar dərələr
* V şəkilli dərələr

## Xarici keçidlər
* Meandr necə yaranır

## İstinadlar
Qara Meşə

**Qara Meşə** (alman dilində *Schwarzwald* — "Qara Meşə") — Almaniyanın cənub-qərbində Baden-Vürtemberq torpağında yerləşir.

## Coğrafiyası
Bu meşə Reyn çayının şimalından cənuba doğru geniş ərazini əhatə edir. Ən yüksək nöqtəsi 1493 m Feldberqdir. Burada çoxlu sayda bulaqlar, kurort zonası var. Bu Baden-Baden və ya Badenveylərdir. Bu zona mənbəsi Dunay çayı ətrafında yayılmışdır.

## Tarixi
Antik dövrlərdə bura Abnob adlanırdı. Romalılar IV əsrdə buranı zəbt edir və həmin dövrdə Marciana Silva adlanır. 1516-cı ildə vəba xəstəliyi yayılmışdır.

## Ədəbiyyat
* Шварцвальд // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.

## İstinad
* http://www.peakware.com/areas.html?area=1467
* Summitpost.org
Talassokraton

**Talassokraton** (, ) — yun. talassa-dəniz və kratos – güc, qüvvə – okean dibinin tektonik cəhətdən nisbətən sabit, zəif hərəkətli hissəsi, əsasən abissal düzənlikləri əhatə edir.

## Həmçinin bax
* Okean
* Rif
* Rift

## İstinadlar
Qırışıqlı dağlar

**Qırışıqlı dağlar** (, ) — inkişafının ilk mərhələlərində əsas oroqrafik elementləri plikativ dislokasiyalarla əmələ gələn, müxtəlif yaşlı tektonik dağlar. Q.d. aşağıdakı növləri vardır: 1) qırışıq strukturları relyefdə əks olunan epigeosinklinal Q. d. (Qafqaz, Alp və s.); 2) platformaların qırışıqlı özülünün dislokasiyaya uğraması nəticəsində əmələ gələn Q. d.. Onların oroqrafik ünsürləri adətən tektonikaya uyğun gəlir (Tyan-Şan, Altay və s.).

## Həmçinin bax
* Osovlar
* Ossillyasion-fərziyyə
* Ovalıq

## İstinadlar
Valdorf

**Valdorf** () — Almaniyanın Baden-Vürtemberq bölgəsində yerləşən şəhər.
Əhalisi 14708 nəfərdir. Sahəsi 19,91 kv.km-dir. Rəsmi kod - 08 2 26 095
Valdorf Heydelberqdən 15&nbsp;km aralıda yerləşir. Bu şəhər Almaniyanın əsas tərəvəzçilik şəhəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəsmi səhifə
Qırışıqlıq fəzası

**Qırışıqlıq fəzası** (, ) — (tektogenez) – uzunmüddətli və fasiləsiz tektonik hərəkətlərin, (xüsusilə qırışıq əmələgəlmənin) nisbətən qısa müddətli sürətlənməsi hadisəsi, qalxma və yuyulma sayəsində yaranan bucaq qeyri-uyğunluğu şəklində öz əksini tapır.

## Həmçinin bax
* Paleokanyon
* Paleomaqnetizm
* Paleontologiya

## İstinadlar
İslam (Baymak)

**İslam** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Yomaş kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
* rayon mərkəzindən (Baymak): 38&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Yomaş): 6&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 79&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана 
* Историческая справка по указанному населенному пункту на сайте Историко-краеведческого портала Ургаза.ру
Dar dərələr

**Dar dərələr** — Belə dərələrə Təngi tipli dərələr də deyilir. Bu tip dərələrin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, onlar dar olmaqla yanaşı nisbətən böyük yamaclara malikdirlər. Yamacların meyil bucağı bəzi hallarda 700–800, hətta 900 də çata bilər. Belə dərələrdə əsasən dərinlik və ya dib eroziyası hökm sürdüyündən onlar dərin olur. Digər tərəfdən suyun maksimal sürəti ilə əlaqədar olaraq bu dərələrdə müşahidə edilən süxur qırıntıları əsasən ölçüsünə görə iri olur. Belə dərələrin əmələ gəlməsində çöküntülərin fiziki xassələrinin böyük əhəmiyyəti vardır. Əgər həmin ərazidə nisbətən suda tez həll olan (məsələn: əhəngdaşı) süxurlar vardırsa, həmin dərənin əmələgəlməsi üçün əlverişli şərait yaranır. Digər tərəfdən böyük su keçiriciliyə malik olan çöküntülər(qum və qumdaşı) şaquli istiqamətdə daha tez yuyularaq, belə dərə tipinin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bu dərələr əsasən dağ silsilələrində müşahidə olunur. Məsələn: Qafqaz, Alp, Pamir, Himalay və s.

## Həmçinin bax
* Çay dərələri
* Dərə
* Kanyon tipli dərələr
* V şəkilli dərələr

## İstinadlar
Nekkar çayı

**Nekkar çayı** (alm. *Neckar*) — Almaniyada çaydır. Bu çay Baden-Vürtemberq federal torpağından keçir. Uzunluğu 367 km, hövzənin sahəsi 14000 kv.km-dir.

## Coğrafiyası
Çay Manhaym rayonunda Reyn çayına tökülür. Çayın keçdiyi zona şorlanmışdır. Çayın sahilində çoxlu sayda şəhərlər vardır. Çayın illik axımı 130 kub.m\san-dir. Maksimum axım fevral-mart aylarındadır. Qışda çayın suları donur.

## Qalereya
Neckar in Heidelberg.jpg|Heydelberqdə çay. Qaladan şəhərə mənzərə
Zwingenberg.Neckar.jpg|Svinqenberq. Şəhər və qala
Neckar bei Neckarsteinach.jpg|Nekkarştaynax şəhəri sahilində çay

## Ədəbiyyat
* Некар // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.

## İstinad
* Neckar: Interaktiver Gewässerführer und Kilometrierung
Plohingen

**Plohingen** — Almaniyada şəhərdir.

## Coğrafiyası
Baden-Vürtemberq torpağının Nekkar çayı keçən hissəsində yerləşir.
Ştutqart ətrafında yerləşir. Əhalisi 14045 nəfərdir. Sahəsi 10,65 kv.km-dir.

## Şəkillər

## İstinad
Rəsmi səhifə
Tirə

**Tirə** (, ) — müxtəlif mənşəli uzunsov, nisbətən alçaq, müsbət relyef formalarının ümumi adı /mis: moren, oz, qum, sualtı, ada tirələri və s./.

## Həmçinin bax
* Relyef
* Qum
* Moren

## İstinadlar
Tirə ada

**Tirə ada** (, ) — vulkan, yaxud mərcan mənşəli zəncirvari adalar. Sualtı silsilələrin, yaxud xətti yerləşmiş dağların su üzərinə çıxmış zirvələrindən təşkil olunur. Okeanların mərkəzi hissəsində adalar adətən düzxəttli, materiklərin yaxınlığında isə qövsvari yerləşir.

## Həmçinin bax
* Tirə
* Dağ
* Okean

## İstinadlar
Tirə relyefi

**Tirə relyefi** (, ) — çay dərəsində, dəniz sahilində, yaxud səh­rada akkumulyativ mənşəli tirələrdən ibarət relyef.

## Həmçinin bax
* Relyef
* Tirə 
* Tirə ada

## İstinadlar
Radiolyari lili

İsti dənizlərdə yaşayan plankton orqanizmlərindən - radiolyarilərin silisiumlu skeletlərindən əmələ gəlmiş lil radiolyari lili dənizlərin 4– 6&nbsp;km dərinliyində yayılmışdır. Sakit və Hind okeanlarının dibində təqribən  12 milyon kv km sahə radiolyari lili ilə örtülüdür.

## Həmçinin bax
* Sakit okean
* Hind okeanı

## İstinad
Tektogenez

**Tektogenez** (, ) — yer qabığı strukturlarını formalaşdıran tektonik hərəkət və proseslərin məcmusu.

## Həmçinin bax
* Fiksizm
* Yer qabığı

## İstinadlar
2-ci Etkol (Baymak)

**2-ci Etkol** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Niqəmət kənd şurasının tərkibindədir. 
## Coğrafi yerləşməsi

Kənd Talkas gölünün sahilində yerləşir.
* rayon mərkəzindən (Baymak): 37&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 84&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99%) üstünlük təşkil edir.

## Tanınmış şəxsləri
* Şaqarqazi Şaqibaloviç Qabdiyev (1898-1979) - başqırd şairi.
* Hamit Xujiaxmetoviç Almuxametov - improvizator.
## Xarici keçid

* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана 
* Историческая справка по указанному населенному пункту на сайте Историко-краеведческого портала Ургаза.ру
## İstinadlar
Hinduların rezervasiyası

**Hinduların rezervasiyası** — ölkənin yerli əhalisinin zorla saxlandığı məntəqələrdir. ABŞ-də hindular, CAR-da Afrikallar Avstraliya İttifaqında aborigenlər üçün rezervasiyalar mövcuddur. Rezervasiya irqçiliyin ifrat təzahürüdür.

## Həmçinin bax

* ABŞ
* Avstraliya İttifaqı
* CAR

## İstinadlar
Relyefin eol formaları

Küləyin dağıdıcı və ya akkumulyativ fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn müxtəlif relyef formalarıdır. Bu formalar: eol sütunundan, barxandan, dyundan, qum təpəsindən, qum tirəsindən və s. dən ibarətdir. Relyefin eol formaları başlıca olaraq arid iqlim şəraitində , yəni səhrada əmələ gəlir.

## Həmçinin bax
* Barxan
* Dyun

## İstinad
İsveçrə platosu

**İsveçrə platosu** - İsveçrənin əsas landşaft tiplərindən biridir. İsveçrənin 30% burada yerləşir. Alp dağlarının cənub-şərqində yerləşir. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 400-600 m-dir.  Bura İsveçrənin ən çox əhalinin məskunlaşdığı zonadır.
## Coğrafiyası
Platonun şimal və şimal-qərbi Yur dağları ilə əhatələnib. Platonun cənub-qərb hissəsi Cenevrə və Nevşat gölləri ilə əhatələnir.  
İsveçrə sərhəddi  300 km uzunluğu platodan keçir. Enliliyi qərbdən şərqə azalır. Cenevrə yaxınlığında platonun eni 30 km-dir. Berndə 50 km-dir. İsveçrənin şərqində isə bu göstərici 70 km-dir. 
## İqlimi
Orta illik temperaturu 9 — 10 °C yanvarda +1 °C-dir. Şərqə doğru getdikcə yanvar ayının temperatur  −1 °C olur. İyul temperaturu 20 °C, cənub Yur dağından 18 — 20 °C və 16 — 18 °C isə platoun şərqində olur. yağıntıların miqdarı  1900 mm-dir. Yur dağ ətrafında 800 mm, Alpda isə 1200-1400 mm-dir.
## Əhalisi
5 milyondur. Əksər əhalisi İsveçrədə məskunlaşıb.
## İstinad
Cenevrənin geologiyası
Gicəki dağ

**Gicəki dağı** — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun ərazisində alçaqdağlıq tirə. Gicəki tirəsinin ən yüksək zirvəsi Gicəki dağıdır. (hünd.1047.) metrdir.

## İstinadlar
Rütubətli ekvatorial meşələr

thumb|247x247px|Ekvatorial meşə
**Ekvatorial meşələr (Cəngəlliklər)** — Ekvatorial və subekvatorial qurşaqlarda yerləşən həmişəyaşıl, enliyarpaqlı meşə zonasıdır. Burada hava daim isti və yağışlıdır. Temperatur və fəsillər dəyişmədiyi üçün ağaclar yarpaqlarını tökdükcə yeniləri əmələ gəlir. Buna görə də belə meşələr həmişəyaşıldır. Ekvatorial meşələrdə ağaclar olduqca hündür, iriyarpaqlı və sıx olur. İçəri gün düşmədiyindən bura daim qaranlıq və səssizdir. Rütubətliliyin və yağıntının bolluğundan meşədə gölməçələr yaranır. Buna görə də meşə sakinləri əsasən ağacda yaşayır. Ekvatorial meşələr çox yarusludur (mərtəbəlidir). Yaruslar arası ilə lianlar sarmaşaraq "tor" əmələ gətirir və içəri günəş işığının düşməsinin qarşısını alır. Cəngəllik sözü hind dilləri qrupuna daxil olan sanskrit dilində "canqal" sözündən götürülmüşdür və mənası da keçilməz kolluq anlamını daşıyır. Ən böyük ekvatorial meşə Cənubi Amerika, Braziliyada Amazon çayı hövzəsindədir.

## Faunası
thumb
Ekvatorial meşələr ən zəngin faunaya malik təbii zonadır. Burada primatlar, nəhəng ilanlar, nadir həşərat və sürünən növləri və rəngarəng quşlar görmək olar. Onlar əsasən ağaclarada yaşayır. Meşənin landşaftında bəzən bataqlıqlar yaranır. Burada timsahlara da rast gəlinir. Ekvatorial meşələr öz zəngin təbiətləri ilə daim turistləri özlərinə cəlb edir. Lakin buradakı yırtıcılar təhlükəli olduğu üçün bu ərazilər qorunma altına alınır və turistlər üçün qapalıdır.

## Florası
thumb|170x170px|epifit bitki
Ekvatorial meşələrdə bitən bitkilər əsasən hündür enliyarpaqlı ağaclardır. Onlar çoxyaruslu meşə əmələ gətirirlər. Burada bitən ağacları əsasən 3 yarusa bölmək olar.

Birinci yarusu 40-50 metr hündürlüyündə ağaclar təşkil edir. Bu ağaclar meşənin kiçik bir hissəsini təşkil edir. Bu ağaclar vaxt keçdikcə çürüyür və aşır. Ekvatorial meşələrdə çürümüş ağac gövdələrinə tez-tez rast gəlinir.

İkinci yarusu 25-35 metr hündürlükləri olan ağaclar təşkil edir. Bu ağaclar meşənin 2/3-dir. İkinci yarusun ağaclarının budaqları bir-birinə qarışır və günəşin qarşısını alır.

Üçüncü yarus isə kiçik ağaclar və hündür kollardan ibarətdir. Aşağı günəş işığı düşmədiyi üçün onlar çox böyüyə bilmir və tezliklə ölürlər.

Ağaclar əsasən 80sm. diametrində olsalar da 23m. diametrində olan ağaclar da vardır.

Ekvatorial meşələrdə ağaclardan başqa hündür qıjılar, lianlar və epifitlər də geniş yayılmışdır. Buranın havası çox quru, rütubətlidir. Burada hər gün yağış yağır.

## Torpaq
thumb|150x150px|Ara tutuquşusu
Ekvatorial meşələrdə qırmızı-sarı ferralit (*lat.ferrium-dəmir*) və ya laterit (*lat. kərpic)* torpaqlar yayılmışdır. Torpağın qırmızı rəng almasına səbəb yüksək yağıntının torpaq qatını yuması və ana qayanı aşındırmasıdır. Ana qayadakı yüksək dəmir elementi torpağa qarışır və ona qırmızı rəng verir.Torpağın üstü daim çürüntü ilə örtülür. Günəş işığı olmadığından çürüntü tam həll olmur və bataqlıqlar əmələ gəlir.

## Yayıldığı ərazilər
thumb|216x216px|Ekvatorial meşələr
Ekvatorial-rütubətli meşələr əsasən Afrika və Cənubi amerikanın mərkəzində, İndoneziyada yayılıb.

## Həmçinin bax

* Amazon ovalığı
*Təbbi zonalar
* Meşələr

## İstinad
Çuq (kanton)

**Çuq (kanton)** — Mərkəzi İsveşrənin alman kantonudur. Admistrativ mərkəzi Çuqdur.

## Coğrafiyası
Əhalisi 116575 nəfərdir. Sahəsi 239 kv.km-dir.

## Tarixi
1352-ci ildə İsveçrəyə daxil olub.

## İqtisadiyyat
V-ZUG ən məşhur texnoloji şirkətidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifə
Sarma (külək)

**Sarma** — Sahilboyu sıra dağlardan Baykal gölünün üzərinə əsən güclü, bora tipli küləkdir. Sürəti 40 m/san -ə çatır. Ən çox oktyabr — dekabrda təkrar olunur.

## Həmçinin bax
* Külək
* Bora
* Baykal

## İstinadlar
Qırışıqlıq epoxası

**Qırışıqlıq epoxası** (, ) — qırışıq əmələgəlmə və eləcə də dağəmələgəlmə və qranitoidli in-truziv maqmatizm proseslərinin güclənmə epoxası. Q. e.-da struktur planın əsaslı surətdə yenidən qurulması və qırışıqlıq sistemi və ya vilayətlərin inkişafında müəyyən dönüş baş verir.

## Həmçinin bax
* Talassogenez
* Talassokraton
* Tağ (termin)

## İstinadlar
Qliptogenez

**Qliptogenez** (, ) (yun. glyptos-kəsilmiş, yonulmuş və genesis-doğulma, yaranma) — yer səthinin relyefinin formalaşmasında fəaliyyət göstərən bütün ekzogen proseslərin məcmu. XX əsrin əvvəllərində fransız alimi E. Oq tərəfindən təklif edilmiş və nadir hallarda istifadə edilən məfhum.

## İstinadlar
Qırışıq sahə

**Qırışıq sahə** (, ) — əsasən geosinklinal sahələrin yerində əmələ gəlmiş mürəkkəb quruluşlu (adətən qırışıqlı qaymalı) və müxtəlif yaşlı (prote-rezoy, baykal, kaledon, hersin və s.) qırışıqlı dağlar. Qırışıq dağlıq ölkələrə uyğun gəlir və o cür də adlandırılır. (Məs: Altay-Sayan qırışıqlıq vilayəti və s.). Sin. qırışıqlıq sistem.

## İntruzivləri
Geniş mənada qırışıqlıq vilayətlərinə xas olan və onların inkişaf mərhələlərində yaranan intruzivlərdir. Qırışıqlıq vilayətlərinin intruzivləri məkan etibarilə ensiz üzün qırışılıq zonalarında uzun oxları ilə uzununa, yaxud eninə plutonlar şəklində yerləşir. Tektonik şəraitdən asılı olaraq bu intruzivlər: 1) qırışıqlıqdan qabaq (protektonik); 2) qırışıqlıqla eyni vaxtda (sintektonik) və 3) qırışıqlıqdan sonra (postektonik) üç qrupa ayrılır, mineral və kimyəvi tərkiblərinə görə fərqlənir.

## Maqmatizmi
Tərkibinə görə yüksək tektonik fəallıqla bağlı olub, intensivliyi qırışıqlıq vilayətlərin yaşından, tipindən və inkişaf mərhələrindən asılı olaraq dəyişir. Müxtəlif yaşlı qırışıqlıq vilayətlərinin maqmatizmi ümumi əlaməti geosinklinalın ilkin (çökəlmə) mərhələsində əsasi və ultraəsasi maqmatizmdən qırışıqlıq və qalxma mərhələsində turş, qırışıqlığın tamamlanması və yarıqların əmələ gəlməsi mərhələsində qarışıq (turş və əsasi) maqmatizmə doğru dəyişilməsidir. Kembriyəqədər qırışıqlıq vilayətlərin maqmatizmi cavan qırışıq vilayətlərinin maqmatizmindən kəskin fərqlənir. Arxey eonunun qırışıqlıq zonalarında əsası və ultraəsasi süxurlar (diabazlar, qabbroidlər, pikritlər, hiperbazitlər (çox vaxt metamorfizmləşmiş) və müxtəlif tərkibli və mənşəli qranitoidlər geniş yayılmışdır. Anatektitlər, miqmatitlər və metasomatik qranitlər üstünlük təşkil edirlər. Protezozoy qırışıqlıq vilayətlərində alloxton maqmatik qranitoidlərin rolu yüksəlir, bəzi vilayətlərdə iri, mürəkkəb quruluşlu anortozit massivləri, qranit-rapakivlər və qələvi qranitoid intruzivləri (nefelinli siyenitlər və b.) geniş yer tutur. Bəzən turş və əsasi tərkibli vulkanogen süxurlar rast gəlir. Paleozoy və nisbətən cavan yaşlı qırışıqlıq vilayətlərinin maqmatizmi daha mürrəkkəb və müxtəlifdir. Maqmatizmin inkişaf səciyyəsinə və süxurların tərkibinə görə bu yaşlı vilayətlərdə simatik (yaxud femik) və sialik tiplər ayrılır. Simatik  maqmatizm əsasi və ultraəsasi süxurların (diabazlar, andezit-bazaltlar, qabbrolar, hiperbazitlər və b.) geniş yayılması ilə, sialik maqmatizm isə, əsasən, turş tərkibli vulkanogen süxurların, qranit batolitlərin və çat qranitoid intruzivlərinin inkişafı ilə səciyyələnir. Son illərdə, plitə tektonikası nəzəriyyəsi əsasında müxtəlif geodinamik şəraitlər müəyyənləşdirilmişdir və bu nəzəriyyəyə görə, qırışıqlıq zonaları adalar qövsu maqmatizmini təmsil edə bilər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
V şəkilli dərələr

**V şəkilli dərələr** — Erozion mənşəli çay dərələrinin əksəriyyəti bu tip dərələrə aiddir. Dərənin V şəkilli quruluşa malik olması birinci növbədə üfüqi eroziyanın təsiri ilə əlaqədardır. Ona görə də bu dərələrin yamacları yuyularaq bir-birindən bir qədər aralı olur. Qeyd edək ki, tektonik mənşəli dərələrin əksəriyyəti V şəkilli quruluşa malikdir. Buna misal olaraq Reyn çay dərəsinin orta hissəsini göstərmək olar.

## Həmçinin bax
* Dərə
* Kanyon tipli dərələr
* Dar dərələr
* Subasarlı dərələr

## İstinadlar
İşbirzə (Baymak)

**İşbirzə** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd İşbirzə kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
* rayon mərkəzindən (Baymak): 56&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 97&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99%) üstünlük təşkil edir.

## Tanınmış şəxsləri
* Ernst Faizrəhmanoviç İşberdin -  şərqşünaslıq kafedrasının professoru, TÜRKSOY Beynəlxalq Akademiyasının akademiki,Başqırdıstan Respublikasının əməkdar elm xadimi (1995)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Официальный сайт Баймакского района Башкортостана 
* Историческая справка по указанному населенному пункту на сайте Историко-краеведческого портала Ургаза.ру