open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yalanlar şəhəri

**Yalanlar şəhəri** (  ) — rejissor Bred Furmanın çəkdiyi Amerika istehsalı olan bioqrafik film. Filmdə baş rolu Conni Depp ifa etmişdir. Film 8 dekabr 2018-ci ildə geniş ictimaiyyətə təqdim edilmişdir. 17 fevral 2022-ci ildə isə film Rusiyada onlayn formada buraxılmışdır.

## Süjet xətti

7 sentyabr 1996-cı ildə reper Tupak Şakur güllələnərək öldürülür və bu hadisədən altı ay sonra isə onun qətlində əsas şübhəli hesab olunan başqa bir hip-hop ulduzu Biqqi Smols (Biggie Smalls) da güllələnərək öldürülür. Bu iş üzrə cinayətkarlar heç vaxt tapılmır və beləliklə də "sahil rep müharibəsi" işi bağlanır. İllər sonra rüsvayçılıqla işdən qovulmuş keçmiş detektiv Rassell Pol bu iş üzrə istintaqa yenidən qayıdır və müxbir Ceksonla bərabər Las-Veqas polisinin də birbaşa iştirak etdiyi ağlasığmaz sui-qəsd şəbəkəsinin üstünü açır.

## Rollarda

* Conni Depp — *detektiv Rassel Pul* 
* Forest Uitaker — *[[jurnalist]] "Cek" Cekson*
* Rokmond Danbar — *Dredloks*
* Nil Braun&nbsp;— *zabit Rafael Perez*
* Ksander Berkli — *Edvards*
* Şi Uiqhem — *Detektiv Frenk Liqa*
* Uaynn Everett — *Meqan Pol, Rasselin həyat yoldaşı*
* Tobi Hass — *detektiv Fred Miller*
* Luis Hertum — *şəhər prokuroru Stoun*
* Şamir Anderson&nbsp;— *zabit Devid Mak*
* Eymin Cozef&nbsp;— *zabit Kevin Qeyns*
* Lourens Meyson&nbsp;— *FTB agenti Danton*
* Cozef Ferrante — detektiv Snou
* Deyton Kalli — *leytenant O'Şi*
* Keyt Şarabayka&nbsp;— *serjant Riz*
* Piter Qrin — *komandir Fasulo*
* Marisol Sakramento — *Errolin Romero*
* Mişel Pare — *Varni*
* Qlenn Plammer — *psix Mayk*
* Kevin Çepmen — serjant *Lids*
* Obba Babatunde — *polis rəisi*
* Robert Esser — *Robert Makqinnis*
* Rayan Bişop — *zabit Simpyak*
* Rey Borqe — *Keşier*

## İstehsalı

4 fevral 2013-cü ildə Miriyam Siqalın sahibi olduğu Britaniya prodüser şirkəti olan Good Films şirkətinin Rendall Sallivanın qeyri-bədii janrda yazılmış “Labirint” kitabının adaptasiya etmək (ekranlaşdırma) hüquqlarını satın aldığı xəbəri yayıldı. Filmdə Tupak Şakur və Biqqi Smollsun üstü açılmamış qətlləri ilə əlaqədar olaraq detektiv Rassell Polun apardığı təhqiqat işi ilə bağlı Los-Anceles polis idarəsindəki korrupsiyadan bəhs edilir. 2016-cı il sentyabr ayının 7-də Conni Deppin Los-Anceles polis idarəsinin detektivi olmuş Pol rolunu ifa edəcəyi bildirilmişdir.

Kristian Kontrerasın kitabdan adaptasiya edərək ssenarisini yazdığı filmin rejissorunun Bred Furman olacağı elan edilmişdir. Sentyabr ayının 19-da Open Road Films filmin ABŞ-də yayım hüquqlarını əldə etmişdir. O, Miramax ilə bərabər filmi maliyyələşdirmiş, Good Universe isə filmin beynəlxalq bazarlarda satış hüquqlarını əldə etmişdir.

### Çəkilişlər

Filmin çəkilişləri 13 dekabr 2016-cı ildə, Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində başlamışdır. Filmin əsas çəkilişləri isə 2017-ci ilin may ayında aparılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Hürriyyət (qəzet, 1918)

**Hürriyyət** qəzeti 1918-ci ildə Çingiz İldırım tərəfindən Sankt-Peterburqda təsis edilmişdir. Bu qəzet, Azərbaycan milli oyanışının, ədəbiyyatının və mədəniyyətinin inkişafını dəstəkləmək məqsədi ilə yaradılmışdır və dövrün sosial-siyasi mühitində əhəmiyyətli rol oynamışdır.

## Tarixi kontekst
1918-ci il Azərbaycan tarixində mühüm dəyişikliklərin baş verdiyi bir dövr idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edilmiş və milli müstəqillik ideyaları geniş yayılmışdı. Hürriyyət qəzeti, bu ideyaların təbliği və maarifləndirilməsi üçün vacib bir platforma olmuşdur. .

## Məzmuna baxış
Qəzetin səhifələrində milli azadlıq, ədəbiyyat, mədəniyyət və ictimai-siyasi məsələlər geniş şəkildə işıqlandırılırdı. Çingiz İldırımın rəhbərliyi altında, qəzet müxtəlif təbəqələrdən olan yazar və jurnalistlərin əsərlərinə yer verərək, dövrün sosial problemlərinin və gələcək üçün ümidlərin müzakirəsinə şərait yaratmışdır.

## Redaksiya fəaliyyəti
Sankt-Peterburqda çap olunan Hürriyyət qəzeti, beynəlxalq mərkəzdə fəaliyyət göstərməsi ilə həm yerli, həm də xarici oxuculara çatmışdır. Redaksiya, milli və müasir mövzuları işıqlandıraraq, Azərbaycan ictimaiyyətinin maarifləndirilməsi və mədəni oyanışın formalaşmasında aktiv rol oynamışdır.

## Əhəmiyyəti
Hürriyyət qəzeti, milli müstəqillik və mədəniyyətin inkişafında özünəməxsus yeri ilə yadda qalıb. Onun təsisçisi Çingiz İldırımın ideyaları və rəhbərliyi, gələcək nəsillər üçün dəyərli tarixi bir sənəd olaraq qəbul edilir və Azərbaycan mətbuat tarixində əlamətdar iz buraxmışdır. Çingiz İldırım, 1937-ci ildə antisovet fəaliyyətdə ittiham olunaraq həbs edilmişdir. Dörd il həbsxanada qaldıqdan sonra, 1941-ci il iyulun 27-də Moskva şəhərində güllələnərək edam edilmişdir. Ölümündən sonra, 1956-cı ildə bəraət almışdır.

## Həmçinin bax
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

Azərbaycan (qəzet, 1918)

Azərbaycan qəzetlərinin siyahısı

Hürriyet (Türkiyə qəzeti)

## İstinadlar
John'un Telefonu

**John's Phone** minimalist bir cib telefonu olaraq dünyanın ən sadə mobil cihazı olduğunu iddia edir. Bu telefon, istifadəçilərə yalnız zəng etmək və zəng qəbul etmək imkanı təqdim edir. Müasir smartfonlarda olan kamera, internet çıxışı və mətn mesajları kimi xüsusiyyətlərdən tamamilə məhrumdur. Telefon nömrələri və ünvanlar, cihazın arxa tərəfində yerləşən kiçik fiziki kağız kitabçada qeyd edilir.

Bu unikal telefon, Hollandiyanın John Doe Amsterdam reklam və dizayn agentliyində Hein Mevissen və Diederiekje Bok tərəfindən hazırlanmışdır. Xüsusilə uşaqlar, yaşlılar və texnologiyadan qorxanlar üçün ideal bir seçim kimi təqdim olunur.

## Xüsusiyyətlər
1200 mAh batareya dolu olduqda, ekranda sağda "JOHNS" sözü görünəcək. Batareya nə qədər az olsa, bir o qədər az hərf göstərilir. Batareya gözləmə rejimində təxminən 3 həftə və ya 6 saat zəng müddətində işləyir. Cihaz zəng və vibrasiyanı dəstəkləyir. Dinamik olmamasına baxmayaraq, o, mikro-USB portuna qoşula bilən qulaqlıq/mikrofon qulaqlığı ilə gəlir. Sürətli yığım komponentinə malikdir və ekranında zəng edənin şəxsiyyətini göstərə bilir. Cihaz kilidli deyil, bu da onu GSM sistemindən istifadə edən istənilən SİM- ə uyğun edir. Klaviatura yalnız 0-dan 9-a qədər olan rəqəmlərdən, ulduz işarəsindən, hashdən və zəng və bitirmə düymələrindən ibarətdir. Buraya telefonun arxasında saxlanılan 32 səhifəlik kağız ünvan kitabçası və stilusa bənzəyən qələm daxildir. Bukletdə dildə olan "mətn mesajları" və "oyunlar" ( tic-tac-toe ) bölmələri var. Dizaynerlər bildirirlər ki, bu funksiyalar telefonu söndürüldükdə belə istifadə etməyə imkan verir.

## Qəbul
Telefon texnoloji media tərəfindən "dünyanın ən sadə telefonu"  və "anti-smartfon" kimi təqdim edilsə də, həm də sadəliyi, kobud plastik konstruksiyası və zəif erqonomikası üçün həddindən artıq qiymətə satıldığı üçün tənqid edilir.

2010-cu ilin dekabrında *Fast Company*, "İnterfeys dizaynında ilin ən yaxşı 12 ideyası" siyahısı üçün John's Phone-u seçdi.

Telefon 2011-ci ildə açılmış İspaniyanın Barselona şəhərindəki Barselona İdeyalar və İnnovasiyalar Muzeyinin (Miba) ilkin kolleksiyasına daxil edilmişdir.

## İstinadlar
AutoCAD DXF

**AutoCAD DXF** (**Eskiz Mübadiləsi Format** və ya **Rəsm Mübadilə Formatı**) müxtəlif platformalardakı AutoCAD tətbiqləri arasında qarşılıqlı əlaqəni təmin etmək üçün Autodesk  tərəfindən hazırlanmış kompüter dəstəkli dizayn (CAD) məlumat faylı formatıdır.

## İstinadlar
Tramp–Zelenski görüşü (2025)

28 fevral 2025-ci ildə ABŞ prezidenti Donald Tramp və Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Vaşinqtonda, Ağ Evdə ikitərəfli görüş keçirib. Yığıncaq qətnamə və qəbul edilməli olan razılaşma olmadan başa çatdı. Zelenski ilə vitse-prezident Ceyms Devid Vens mübahisə etməyə başlayandan sonra Tramp Vansın tərəfini tutdu və Zelenskini sərt şəkildə tənqid etməyə başladı, bu da səslərin ucalmasına və hər şeyə səbəb oldu. Vans Ukrayna hökumətinin Rusiya-Ukrayna müharibəsinə diplomatik həll tapa bilmədiyini söylədi, Zelenski isə Vansın məsələni səhv başa düşdüyünü iddia etdi.

## Həmçinin bax
* Tramp-Ukrayna qalmaqalı

## İstinadlar
Gyubin

**Gyubin** (; ) — Cənubi Koreya müğənnisi, mahnı yazarı. O, 2020-ci ildə "KBS2" telekanalının efirində yayımlanan "**" proqramında iştirak edən ən gənc müğənni olub. 2023-cü ildə o, rəsmi debütünü etməzdən öncə "Scribble" və "Start To Shine" adlı iki mahnı çıxarıb. Onun ilk mahnısı 17 yanvar 2024-cü ildə yayımlanan "Really Like You" olmuşdur. Sayca ikinci sinqlı "Satellite" 26 iyun 2024-cü ildə çıxıb.

## Fəaliyyəti
### Debütündən əvvəl
O, 2-ci sinifdən 6-ci sinfə qədər YouTube-dakı "Singer Bin" adlı kanalına videolar yükləyirdi. Onun kiçik bacısı ilə Red Velvet-in "" mahnısı üçün etdiyi kaver ifa videosu 1 milyondan çox baxış toplayıb. Bu xüsusda Gyubin bildirib ki, həmin videonu görən bir çox şirkət onunla işbirliyi üçün əlaqə saxlayıb.

Gyubin 2020-ci ildə "KBS" kanalında efirə girən "*Top 10 Student*" proqramına iştirakçı qismində qatılmışdır. O, həmçinin 2022-ci ildə "Shinhwa WDJ" konsertlərində qonaq olub. 2023-cü ildə YouTube-da "Veiled Musician" dinləmə proqramında "Hannam-dong Heo-dang" olaraq iştirak etdi. Həmin il o, debüt öncəsi iki ədəd sinql buraxıb: reper  ilə "Scribble" və  ilə "Start To Shine".

### 2024–hal-hazırda: Debüt, əməkdaşlıqlar, ilk minialbom
Gyubin 17 yanvar 2024-cü ildə "Really Like You" adlı rəqəmsal sinqlı ilə rəsmi debütünü etdi. Mahnının musiqi videosu Tailandın Pxuket şəhərində lentə alınmışdı. Mahnı Billboard-un "2024-cü ilin Ən Yaxşı 20 K-Pop&nbsp;Mahnısı" siyahısında 15-ci yerdə qərarlaşmışdır. O, həmin mahnısını Koreyanın "Music Bank" şousunda gitarası ilə canlı olaraq ifa edərək tanıtmışdır. Mahnsının "bahar" versiyasını 1 aprel tarixində yayımlayıb. Aprelin 25-də Gyubin  ilə bir araya gəlmiş və ikisi bu əməkdaşlıq çərçivəsində "Special" adlı rəqəmsal sinqlı, eyni zamanda mahnının sözlərini əks etdirən musiqi videosunu buraxmışdırlar. İyunun 26-da o, sayca üçüncü rəqəmsal sinqlı olan "Satellite"ı təqdim edib. "" bu mahnını yay mövsümündə diqqət yetirilməli ən yaxşı K-Pop mahnılarından biri kimi vurğulayıb. 5 fevral 2025-ci ildə sənətçinin leyblı olan Liveworks elan etdi ki, Gyubin "Flowering" adlı debüt minialbomunu fevralın 26-da buraxacaq.

## Diskoqrafiya
### Minialbomlar

### Sinqllar

## Videoqrafiya
### Musiqi videoları

## Filmoqrafiya

## Aldığı mükafatlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Syaotsin

**Syaotsin** (; mənası *Kiçik Tsink*; 'Kiçik Mavi' və ya 'Kiçik Yaşıl') — yaşılımtıl və ya mavimsi bir ilan ruhudur və Çinin "dörd böyük xalq nağılı"ndan biri olan "Ağ İlanın Əfsanəsi"nin əsas qəhrəmanlarından biridir.

## Əfsanələr
Syaotsin, beş yüz il ərzində Taoizmi öyrəndikdən sonra insan formasına çevrilən yaşıl bir ilandır. O, nağılın əsas qəhrəmanı olan ağ ilan Bay Suçjenin yaxın sirdaşı və ya and bacısıdır. Bay Suçjen ona tez-tez Qingmei (, mənası *[Kiçik] Bacı Tsink*) və ya Tsinker (, mənası *Uşaq Tsink*) deyə müraciət edir.

Fahai Bay Suçjeni Leyfen Paqodasının altına həbs etdikdən sonra Syaotsin onunla döyüşə bilməyəcək qədər zəif idi və məcburən Emei dağına çəkilərək yenidən Taoist təlimlərinə qayıtdı. On iki ildən sonra, nəhayət Samadhi Atəşini mənimsədi və Fahaidən intiqam almaq üçün geri döndü.Fahaidən qaçmağa heç bir yer qalmamışdı, çünki Samadhi Atəşində yanmaq təhlükəsi ilə üzləşmişdi. Çarəsiz qalan Fahai tələsik şəkildə bir xərçəngin qabığında gizləndi. Leyfen Paqodası dağıldı və Bay Suçjen azad edildi. Bundan sonra Bay Suçjen, Syaotsin, Syuy Syan və onların övladı birlikdə xoşbəxt bir həyat sürdülər.

Syaotsinin taleyi fərqli versiyalarda müxtəlif cür təsvir edilir. Bəzi versiyalarda Syaotsin və Bay Suçjen Leyfen Paqodasının içində birləşərək ölümsüz olurlar.  Digər versiyalarda Syaotsin Syuy Syanla (və ya onun dostlarından biri ilə) evlənir və Syuy Julin adlı bir oğlu olur.Bəzən isə heç vaxt evlənmədiyi və özünü Taoizmin daxili alimi olan neidan təliminə həsr etdiyi deyilir. Hətta bəzən o, Bay Suçjeni satan və xəyanət edən hiyləgər bir obraz kimi təsvir olunur. Lakin demək olar ki, bütün versiyalarda Syaotsin sonda bir tanrıçaya çevrilir.

Əfsanənin başqa bir versiyasında illərlə gücünü artıran Syaotsin Cınşan Məbədinə gedərək Fahai ilə qarşılaşır və onu məğlub edir. Nəticədə, Bay Suçjen nəhayət Leyfen Paqodasından azad edilir və ailəsi ilə yenidən birləşir. Bu versiyada, Fahai məğlub olduqdan sonra bir xərçəngin mədəsində gizlənir. Çinlilər arasında xərçəngin iç piyinin narıncı rəngdə olması, onun Fahaidən qalan kasayasına (Buddist keşişlərinin geyimi) bənzədiyi üçün belə olduğuna dair bir inanc var.

## İbadət
Çinin Tyanjin şəhəri, Jikou bölgəsində yerləşən Ağ İlan Mağarası Bay Suçjen və Syaotsinin tanrıça kimi ibadət edildiyi yerdir. Əfsanəyə görə, Ağ İlan və Yaşıl İlan bu mağarada Taoizmi öyrənmişlər.

## Təsiri
1993-cü ildə Lilian Li tərəfindən yazılmış "Yaşıl İlan" adlı roman əsasında çəkilmiş məşhur "Green Snake" filmi Syaotsini əsas obraz kimi göstərir. Bu film Ağ İlanın Əfsanəsinin fərqli hissəsini təqdim edir.

## Qalereya

File: Green Snake, China, Qing dynasty, 1644-1911 AD, cowhide - Sichuan Provincial Museum - Chengdu, China - DSC04589.jpg|Sıçuan Əyalət Muzeyində sərgi
File: Legend of the White Snake, Haw Par Villa (14790874231).jpg|Bay Suçjen və Syaotsin heykəlləri
File: Legend white snake1.jpg|Pekin, Çin – Yay Sarayındakı uzun eyvanda rəsim
File: Legend of the White Snake in Beijing Opera.JPG|Pekin operasının üç baş qəhrəmanının heykəlləri


## Həmçinin bax
* Ağ İlan əfsanəsi

## İstinadlar
Saban Capital Group

**Saban Capital Group LLC** — baş ofisi Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində yerləşən, media, əyləncə və kommunikasiya investisiyalarına fokuslanmış ABŞ-nin investisiya şirkətidir. 2001-ci ildə Haim Şaban tərəfindən yaradılmış Saban Capital Group, Saban Films şirkətinin sahibidir və Celestial Tiger Entertainment ilə müştərəkdir.

## Tarixi

2006-cı ilin oktyabr ayında SCG-nin Saban Entertainment Group bölməsi ailə əyləncələrinin başladılması və inkişafı üçün nəzərdə tutulmuş virtual studiya proqramının yaradıldığını elan etmişdir. 2007-ci ilin mart ayında şirkət Univision Communications, Saban Capital Group, Madison Dearborn Partners, Providence Equity Partners, TPG Capital və Thomas H. Lee Partners şirkətlərini əhatə edən Broadcasting Media Partners şirkətlər qrupuna satılmışdır.

2001-ci ildə The Walt Disney Company tərəfindən Saban Entertainment satın alınmışdır. Bundan sonra isə Saban Capital Group 2010-cu ildə onun əvəzinə **Saban Brands** şirkətini yaratmışdır. Power Rangers seriyasını geriyə satın alaraq müxtəlif lisenziya müqavilələri ilə 2018-ci ilə qədər mövcudluğunu davam etdirmişdir.

17 oktyabr 2011-ci ildə Saban Capital Group mərkəzi qərargahı Cakarta şəhərində yerləşən İndoneziyanın ən böyük inteqrasiya olunmuş media şirkəti hesab olunan Media Nusantara Citra şirkətində 7,5%-lik səhm payı almışdır.

2012-ci ilin iyun ayında SCG-nin törəmə şirkəti olan Kidsco Media Ventures LLC Konaminin 4K Acquisition Corp. ilə birlikdə 4Kids Entertainment şirkətinin bəzi əsas aktivlərini almış və Kidsco, Dragon Ball Z Kai, Cubix, Sonic X və The CW Networkun Şənbə Səhəri (Saturday Morning) proqramlaşdırma bloku müqavilələrinin hüquqlarını əldə etmişdir.

2012-ci ilin iyul ayında Saban Capital Group, Indovision və Top TV-yə sahib olan İndoneziyanın ən böyük ödənişli televiziya operatoru hesab olunan PT MNC Sky Vision Tbk-də bir az səhm almışdır.

2012-ci ilin avqust ayında isə Saban Capital Group “Music Ventures” adlı yeni bir musiqi yayımı bölməsi yaratmışdır.

13 sentyabr 2018-ci ildə Saban Capital Acquisition Corp., 622 milyon dollarlıq nağd pul və səhm müqaviləsi yolu ilə Panavision və Sim Video International-ı aldığını elan etmişdir. Bu proses hərtərəfli istehsal və post-istehsal varlığı yaratmaq məqsədi daşıyırdı. Saban Capital Acquisition Corp., Panavision Holdings Inc. şirkətinin adının dəyişdirilməsini təklif etmiş, lakin Nasdaq birjasında fəaliyyətini davam etdirməyi gözləyirdi.

Saban 1 mart 2019-cu ildə Panavision şirkətini rəsmi olaraq əldə etdiyi müqaviləni bağlamışdır.

## Saban Films

6 may 2014-cü ildə Saban Capital, Şimali Amerika bazarı üçün ildə  8 ilə 10 film satın alacaq bir distribütör şirkəti olan *Saban Films* şirkətinin yaradıldığını elan etmişdir.".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Saban Brands
Qaraçənəli robin

**Qaraçənəli robin (''Leucophantes brachyurus'')** - Avstralasiya robin ailəsi "Petroicidae"yə aid bir quş növü. "**Leucophantes**" cinsinə aid yeganə növdür. Şimali Yeni Qvineyada rast gəlinir və təbii yaşayış mühiti subtropik və ya tropik rütubətli düzənlik meşələridir.

## Taksonomiya
Qaraçənəli robin 1874-cü ildə ingilis zooloqu Filip Skleyter tərəfindən "*Leucophantes brachyurus*" ikili adı altında rəsmi olaraq təsvir edilmişdir. O, tipik yer olaraq Hatam, Arfak dağlarını göstərmişdir. Bu, 1941-ci ildə Ernst Mayr tərəfindən şimal-qərbi Yeni Qvineyadakı Andai olaraq dəyişdirilmişdir. Əvvəllər "Poecilodryas" cinsinə aid edilirdi, lakin indi Sclaterin bu növ üçün əvvəlcə təqdim etdiyi dirilmiş "Leucophantes" cinsinə qaytarılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qaraçənəli kolibri

**Qaraçənəli kolibri (''Archilochus alexandri'')** — Geniş yaşayış mühitini əhatə edən bir kolibri növ  Onun yay arealı Qərbi Amerika ştatları və cənub-qərbi Kanadadadır. Köçəri quşdur, cənubda Meksikaya qədər qışlayır. Günəş işığında, qara çənəsini haşiyələyən "iridescent" bənövşəyi lələklərdən ibarət olan önlüyü nəzərə çarpır.

## Taksonomiya
Qara çənəli kolibri ilə Anna kolibrisinin hibridi "*Trochilus*" "*violajugulum*" adlanır. Qara çənəli kolibrinin həmçinin Anna, Lusifer, enli quyruqlu və Kosta kolibriləri ilə hibridləşdiyi bilinir. 2011-ci ilin məlumatlarına əsasən, bu növ bütün canlı amniotların ən kiçik genomuna malikdir, cəmi 0.91 pg (910 milyon cütlük). 

## Təsvir
Qara çənəli kolibri 8.25 sm (3.25 düym) uzunluğundadır. Yetkin fərdlər yuxarıdan metalik yaşıl, aşağıdan isə yaşıl böyürləri olan ağdır. Dimdikləri uzun, düz və nazikdir. Yetkin erkəyin qara üzü və çənəsi, parlaq bənövşəyi önlüyü və tünd çəngəlvari quyruğu var. Dişinin ağ uclu tünd, yuvarlaq quyruğu var və boğazında ləkə yoxdur. Cavanların lələk örtüyü yetkin dişilərə bənzəyir, lakin bel lələklərdə buff kənarları var. Cavan erkəklərdə boğazlarında bənövşəyi lələklər də ola bilər. Cavanların yetkinlər kimi çəngəlvari quyruğu yoxdur.
Balalar demək olar ki, lələksiz doğulur, lakin yumurtadan çıxdıqdan üç həftə sonra tam bir lələk dəsti yetişdirirlər. Cavanlar qış üçün köç etdikdən sonra noyabr ayında lələklərini dəyişməyə başlayırlar. Onların birinci yaşlarına qədər tamamilə yeni bir lələk dəsti olur. Qara çənəli kolibriyə oxşar növlərə enli quyruqlu kolibri, qırmızımtıl kolibri, kalliope kolibri, Allen kolibri, lusifer kolibri, Anna kolibri və Kosta kolibri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Keyzo Obuçi

**Keyzo Obuçi** (小渕 恵三, ) Yaponiyanın tanınmış siyasi xadimlərindən biri olub, 1998-ci ilin iyulundan 2000-ci ilin aprel ayına qədər ölkənin baş naziri vəzifəsini icra etmişdir.

## Həyatı
Keyzo Obuçi 1937-ci ildə Yaponiyanın Qunma prefekturasında anadan olmuşdur. Tokio Universitetində hüquq təhsili almış və 1963-cü ildə məzun olmuşdur. 1998-ci ilin iyul ayında Yaponiyanın baş naziri seçilmişdir.

## Ailəsi
Ailəli idi və üç övladı vardı.

## Vəfatı
2000-ci ilin aprel ayında Obuçi beyin qanaması keçirmiş və komaya düşmüşdür. O, 14 may 2000-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Tsutomu Hata

**Tsutomu Hata** () – 1994-cü ildə qısa müddət ərzində Yaponiya Baş naziri vəzifəsində çalışmış yapon siyasətçisi idi.

## İstinadlar
Morihiro Hosokava

**Morihiro Hosokawa** () – 1993-1994-cü illərdə Yaponiya Baş naziri olmuş yapon siyasətçisidir. O, 1955-ci ildən 8 partiyalı koalisiya hökumətinə rəhbərlik edib, hansı ki, Liberal Demokrat Partiyasından olan baş nazir tərəfindən idarə olunmayan ilk hökumət idi.

## İstinadlar
Kiiçi Miyazava

**Kiichi Miyazawa** () – 1991-1993-cü illərdə Yaponiya Baş naziri olmuş yapon siyasətçisi idi.

## İstinadlar
Sosuke Uno

**Sōsuke Uno** () – yapon siyasətçisi və 1989-cu ildə Yaponiyanın keçmiş baş naziri idi.

## İstinadlar
Noboru Takeşita

**Noboru Takeşita** (竹下 登, ) Yaponiyanın tanınmış siyasi xadimi, Yaponiyanın keçmiş baş naziri.

## Karyerası
6 noyabr 1987-ci ildə Yaponiyanın baş naziri seçildi. Onun rəhbərliyi dövründə Yaponiya iqtisadiyyatı sürətli inkişaf dövrünü yaşayırdı və bu dövr "köpük iqtisadiyyatı" (Bubble Economy) kimi tanınır.

## Vəfatı
1990-cı illərdə sağlamlıq problemləri səbəbindən aktiv siyasətdən uzaqlaşdı. Noboru Takeşita 19 iyun 2000-ci ildə 76 yaşında vəfat etdi.

## İstinadlar
Ryutaro Haşimoto

**Ryutaro Haşimoto** (橋本 龍太郎, ) Yaponiyanın tanınmış siyasi xadimi, Yaponiyanın keçmiş baş naziri.

## Karyerası
1980-ci illərdə Nəqliyyat Naziri, 1989-1991-ci illərdə isə Səhiyyə və Sosial Rifah Naziri vəzifələrində çalışmışdır. Daha sonra 1991-1993-cü illərdə Maliyyə Naziri olmuş və Yaponiyanın iqtisadi siyasətinin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

## Vəfat
İstefadan sonra Haşimoto 2001-ci ilə qədər aktiv siyasətdə qaldı və müxtəlif diplomatik və partiya vəzifələrində çalışdı. 2006-cı ilin iyul ayında vəfat etdi.
## İstinadlar
Tomiiçi Murayama

**Tomiichi Murayama** () – 1994-1996-cı illərdə Yaponiya Baş naziri vəzifəsində çalışmış yapon siyasətçisidir. O, 1948-ci ildə Tetsu Katayamadan sonra ölkənin ilk sosialist baş naziri idi. İkinci Dünya Müharibəsinin bitməsinin 50-ci ildönümündə Yaponiyanın keçmiş müstəmləkə müharibəsinə görə üzr istədiyi Murayama bəyanatı ilə yadda qalıb.

Murayama hazırda 2019-cu ildə Yasuhiro Nakasonenin ölümündən sonra Yaponiyanın yaşayan ən yaşlı baş naziridir.

## İstinadlar
Masayoshi Ohira

**Masayoshi Ohira** () – 1978-ci ildən 1980-ci ildə ölümünə qədər Yaponiya Baş naziri vəzifəsini icra edən yapon siyasətçisi idi.

## İstinadlar
Takeo Fukuda

**Takeo Fukuda** () – 1976-1978-ci illərdə Yaponiya Baş naziri olmuş yapon siyasətçisi idi.

Oğlu Yasuo Fukuda onu siyasətçi kimi izləyib və 2007-2008-ci illərdə baş nazir olub.

## İstinadlar
Kakuei Tanaka

**Kakuei Tanaka** () – 1972-1974-cü illərdə Yaponiya Baş naziri vəzifəsində çalışmış yapon siyasətçisi idi. Tanaka orta məktəbi və ya universiteti bitirməyən yeganə müasir Yaponiya baş naziridir.

## İstinadlar
Hayato İkeda

**Hayato İkeda** () – 1960-1964-cü illərdə Yaponiya Baş naziri vəzifəsində çalışmış yapon siyasətçisi idi. O, Yaponiya iqtisadiyyatını 10 il ərzində iki dəfə genişləndirməyi vəd edən Gəlirlərin İkiqat Artırılması Planı və 1964-cü il Tokio Olimpiadasına sədrliyi ilə məşhurdur.

## İstinadlar
İçiro Hatoyama

**İçiro Hatoyama** () – 1954-1956-cı illərdə Yaponiya Baş naziri olmuş yapon siyasətçisi idi. İşlədiyi müddətdə o, Liberal Demokrat Partiyası (LDP) yaranmasına nəzarət edib və Sovet İttifaqı ilə rəsmi əlaqələri bərpa edib.

İçiro Hatoyama 2009-2010-cu illərdə baş nazir vəzifəsində çalışmış Yukio Hatoyamanın babasıdır.

## İstinadlar
Hitoşi Aşida

**Hitoşi Aşida** () – 1948-ci ildə Yaponiya Baş naziri vəzifəsində çalışmış yapon siyasətçisi idi. O, müharibədən sonrakı siyasi mənzərənin görkəmli simalarından biri idi, lakin onun kabinetinin iki nazirini hədəf alan korrupsiya qalmaqalından (Şova Denko Jiken) sonra liderlik vəzifələrindən istefa verməyə məcbur oldu.

## İstinadlar
Tetsu Katayama

**Tetsu Katayama** () – 1947–1948-ci illərdə Yaponiya Baş naziri olmuş yapon siyasətçisi idi. O, Yaponiyanın baş naziri vəzifəsini icra edən ilk sosialist və 1993-cü ilə qədər Liberal Demokrat Partiyasının və ya onun qabaqcıllarının üzvü olmayan sonuncu şəxs idi.

## İstinadlar
Kicuro Şidehara

**Kijūrō Shidehara** () – 1945–1946-cı illərdə Yaponiya Baş naziri olmuş yapon diplomatı və siyasətçisi idi. O, İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl və sonra Yaponiyada pasifizmin aparıcı tərəfdarı idi.

## İstinadlar
Naruhiko Hiqaşikuni

Şahzadə **Naruhiko Hiqashikuni** () – Yaponiya imperator ailəsinin üzvü və 1945-ci il avqustun 17-dən oktyabrın 9-dək Yaponiya Baş naziri vəzifəsində çalışmış ordu generalı idi. O, Yaponiya imperator ailəsinin Nazirlər Kabinetinə başçılıq edən yeganə üzvü və Yaponiyanın ən qısa müddətli baş naziridir və cəmi 54 gündür.

## İstinadlar
Armen

**Armen** — kişi adı.

* Armen Abaqyan — nüvə enerjisi sahəsində SSRİ və Rusiya alimi.
* Armen Ayriyev
* Armen Qaro
* Armen Taxtacan
* Armen Sarkisyan — Ermənistan Respublikasının 4-cü Prezidenti
* Armen Ayvazyan – erməni tarixçisi və politoloqu
* Armen Şekoyan — Ermənistan yazıçısı, şairi və jurnalisti.
Nobusuke Kişi

**Nobusuke Kişi** () – 1957–1960-cı illərdə Yaponiya Baş naziri vəzifəsində çalışmış yapon bürokratı və siyasətçisi idi. Ləqəbi "Şova dövrünün canavarı" olub. Kişi, kiçik qardaşı Eysaku Sato və nəvəsi Şinzo Abe ilə birlikdə Yaponiya siyasətində Sato-Kişi-Abe sülaləsinin qurucusu idi.

## İstinadlar
Tanzan İşibaşı

**Tanzan İşibaşı** () – 1956-1957-ci illərdə Yaponiya Baş naziri olmuş yapon jurnalisti və siyasətçisi idi.

## İstinadlar
Avstriya–Osmanlı müharibəsi

* Avstriya–Osmanlı müharibəsi (1529–1533)
* Avstriya–Osmanlı müharibəsi (1540–1547)
* Avstriya–Osmanlı müharibəsi (1552–1559)
* Avstriya–Osmanlı müharibəsi (1566–1568)
* Osmanlı–Avstriya müharibəsi (1593–1606)
* Avstriya–Osmanlı müharibəsi (1663–1664)
* Avstriya–Osmanlı müharibəsi (1716–1718)
* Avstriya–Osmanlı müharibəsi (1787–1791)
Hari

**Hari** — ad.

* Mata Hari — Almaniya kəşfiyyatçısı.
* Hari Qunarto — Asiya-Sakit Okean Araşdırmaları üzrə tədqiqatçı alim və professor

;Digər
* Hari Mata Hari — 1985-ci ildə Sarayevoda yaradılmış Bosniya pop-rok qrupu.
* Hari (çay) — İndoneziyanın Sumatra adasında olan ən uzun çay.
Hiromi

**Hiromi** — yapon adı.

* Hiromi İkeda — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Hiromi Hara — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Hiromi Kocima — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Bistam-ı Cagir

**Bistam-i Cagir** vəya **Əmir Bistam** *([[Farsca]] : *'بیسدام چاکیرلو*')* (1396–1408) Ərdəbil hakimi, (1408–1416) Sultaniyyə hakimi. Qara Yusif'in Əmir-əl Ümərası və baş komandiri olmuşdur. Qara Yusif'in 1416-cı ilə kimi Sultaniyyə hakimliyini etdikdən sonra Teymuri hökmdarı Şahruxun tərəfinə keçmiş, Ancaq Şahruxun Qum şəhəri hakimi onu Qara Yusifə təhvil vermişdir.

## Həyatı
Bistam, Ərdəbildə məskunlaşan "Cakîrlu" boyuna mənsubdur. Bu tayfanın, adını Cəlairilər dövründə Ərdəbil hakimindən aldığı düşünülür. Əmir Cagirdən sonra, Ərdəbil hakimliyinə Əmir Bistam gəlmişdir. Qardaşları Mənsur və Ma’sum, Cəlairilərin zəifləməsindən sonra bölgədə önəmli siyasi güc halına gəlmişdi. Əmir Teymurun ölümündən sonra, Bistam və Şirvanşah İbrahim Təbriz şəhərinə yürüyərək şəhəri ələ keçirmişdir.

## İstinadlar
Gülmurad Bəbirov (xalçaçı rəssam)

**Gülmurad Xanmurad oğlu Bəbirov** — Azərbaycanlı xalça rəssamı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü. O, 1958-ci il avqustun 26-da Bakı şəhərində anadan olub.

### Təhsil
Gülmurad Bəbirov 1973–1977-ci illərdə Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbini bitirib. Sonra 1982–1987-ci illərdə M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda təhsilini davam etdirib.

### Karyera və Yaradıcılıq

Bəbirov süjetli və ornamental xalçaların müəllifidir. Onun yaradıcılığında miniatür janrı və şərq üslubuna böyük üstünlük verilir. O, yun və ipəkdən müxtəlif ölçülərdə orijinal xalçalar toxuyur. Həmçinin, Bəbirov Azərbaycanın milli xalça sənətinin inkişafına böyük töhfələr verib.

#### Əsərləri və Yaradıcı Təsiri
Gülmurad Bəbirovun əsərləri müxtəlif ölkələrdə nümayiş etdirilib. Onun xalçaları Almaniya, Bolqarıstan, Monqolustan, Ukrayna, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və digər ölkələrdə sərgilənib.

Onun ən məşhur əsərlərindən bəziləri arasında "Leyli və Məcnun", "Ovçuluq", "Beyrəklə Banuçiçəyin görüşü" və "Muğam" adlı xalçalar yer alır. Bu əsərlər Azərbaycan xalçası və xalq tətbiqi sənəti Dövlət Muzeyində saxlanılır.

2023-cü ildə "Yalnız sevənlər üçün'" adlı şerilər kitabının təqdimatı olmuşdur

#### Beynəlxalq İştirak
Beynəlxalq simpoziumlarda da fəal iştirak edib və əsərləri müxtəlif sərgilərdə nümayiş olunub. Adları dəyişdirilmiş Azərbaycan xalçaları mövzusunda çıxış edib.

#### Məşhur Əsərləri
* **"Min bir gecə"**
* **"Şahın ov məclisi"**
* **"Şeyx Zahid** **ibn-Sultan Əl-Nəhyan" portret xalçası**

#### Televiziya Proqramları və Filmlər
Gülmurad Bəbirov haqqında bir çox televiziya proqramı və film hazırlanıb. Onun sənətini və yaradıcılığını geniş auditoriyaya tanıtmaq məqsədilə müxtəlif yerli telekanallarda dərslər, reportajlar və sənədli filmlər yayımlanıb. Bu verilişlərdə rəssamın xalça sənətinə verdiyi töhfələr, əsərlərinin yaradılması prosesi və sənətinin unikal cəhətləri geniş şəkildə işıqlandırılıb. Həmçinin, Bəbirov haqqında hazırlanmış filmlər və verilişlər, onu daha da tanıdan və geniş auditoriyaya çatdıran əhəmiyyətli layihələrdir.

## İstinadlar
Ulf Kirsten

**Ulf Kirsten** — (4 dekabr 1965, Riz) — Alman keçmiş futbolçu və məşqçi.

## Klub karyerası
Kirsten iki komandada yüksək səviyyədə oynadı: o, 1983–1990-cı illərdə Drezden Dinamosunda çıxış edib, cəmi 57 matçda 154 qol vurub. 1990-cı ildə "Bayer Leverkuzen"lə birləşdikdən sonra 2003-cü ildə futbolu tərk edənə qədər orada qaldı. O, Bayer Leverkuzendə 350 oyun keçirib və 182 qola imza atıb. Kirsten Almaniyanın ən yaxşı hücumçularından biri kimi təsvir edilmişdir. Amma onun Leverkuzen klubu Türkiyə Superliqasında Bayern Münhen və ya Dortmund Borussia Dortmunddan geri qaldı. Bundesliqadakı karyerası boyunca, Kirsten çempionluq titullarından asılı olmayaraq, divizionda 4 ikinci yeri tutdu.

## İstinadlar
So Close to What

***So Close to What*** — Kanada müğənnisi Teyt Makreyin üçüncü studiya albomu. 21 fevral 2025-ci ildə "RCA Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
10 von çörəyi

**10 von çörəyi** (), bəzən **10 von vaflisi** və ya **şipvonppan** – ilk dəfə 2019-cu ildə Kyoncu şəhərində satılmış Cənubi Koreya küçə yeməyi. Cənubi Koreyanın 10 vonluq sikkəsinin formasında olan çörək və ya vaflidir. Tərkibində motsarella pendiri olur.

Cənubi Koreyanın digər şəhərlərində yeməyin bir çox variantı yaranmışdır: **50 von çörəyi** (Concu), **100 von çörəyi** (Tonyon) və **500 vön çörəyi** (Seul). 2022-ci ildə Yaponiyada **10 yen çörəyi** yaranmışdır.

## Tarixi
Çörək Cənubi Koreyanın 10 vonluq sikkəsinin formasında hazırlanır. Bu sikkənin seçilməsinin səbəbi arxa tərəfində Kyoncu şəhərinin məşhur məbədi olan Pulquksada yerləşən Tabothap paqodasının təsvirinin olmasıdır.

Yemək Çejudo əyalətində yerləşən bir şirkət tərəfindən ixtira edilmişdir. Şirkət 2016-cı ildə kalmar formasında olan pendirli çörək hazırlamağa başlamışdır. Şirkət Cənubi Koreyanın müxtəlif yerləri üçün çörəyin müxtəlif formalarda olan variantlarını hazırlamağa başlamış və Kyoncu üçün 10 vonluq sikkəni seçmişdir. Şirkət Kyoncuda fəaliyyət göstərən yerli distribüterlə müqavilə imzalamış və məhsulu 2019-cu ilin dekabrında Kyoncuda yerləşən Hvannidan-kil mağaza küçəsində satmağa başlamışdır. Lakin satıcı müqavilənin şərtlərini pozmuş və Çejudo əyalətindən olmayan pendirdən istifadə etmişdir. Satıcı mülki məhkəmə işi nəticəsində cərimə olunmuş, müqaviləyə 2021-ci ildə xitam verilmişdir. Buna baxmayaraq, satıcı çörəyi fərqli brend adı altında satmağa davam etmişdir. Daha sonra şəhərdə digər təqlidçi satıcılar yayılmağa başlamışdır. Məhkəmə satıcıya "10 von çörəyi" adından istifadə etməyə qadağa qoysa da, şirkət "Kyoncunun 10 von çörəyi" adından istifadə edərək bu qərardan yayınmışdır.

2021-ci ilin sentyabrında Cənubi Koreya prezidenti Yun Sok Yol kampaniya zamanı 10 von çörəyi yemişdir. 2024-cü ildə Honkonqda yerləşən bir mağaza çörəyi "10 sent çörəyi" adı ilə satmağa başlamışdır.

## Leqallıq
2022–2023-cü illərdə Koreya Bankı sikkənin dizaynından kommersiya məqsədilə istifadəsini qadağa edən qanunu əsas göstərərək istehsalçılardan yeməyin dizaynını dəyişməyi tələb etmişdir. Mağaza sahiblərinin çoxu bu tələbə istəksiz yanaşmışdır. Onlar bildirmişdirlər ki, Cənubi Koreya hökuməti sikkənin dizayn fayllarını Koreya Açıq Hökumət Lisenziyası altında paylaşmışdır, bu isə kommersiya məqsədli istifadəyə icazə verir. Koreya Bankı lisenziyanın istifadəsinin səhv olduğunu açıqlamışdır. 2024-cü ilin avqustunda Koreya Bankının müəyyən hallarda (məsələn, çörək dizaynı) sikkə dizaynının kommersiya məqsədli istifadəsinə icazə verən qanun dəyişiklikləri edəcəyi bildirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Super 8

**Super 8** () — C. C. Abramsın rejissorluğu və Stiven Spilberqin prodüserliyi ilə çəkilmiş Amerika elmi fantastika filmi. Filmin ABŞ-də premyerası 10 iyun 2011-ci ildə, Rusiyada isə 16 iyun 2011-ci ildə baş tutmuşdur. Film öz adını Abrams və Spilberqin uşaqlıq filmlərini çəkmək üçün istifadə etdikləri Super 8 adlı kameralardan və 8 mm-lik film plyonkasından götürmüşdür.

## Süjet xətti

Ohayo ştatının uydurma bir şəhəri olan Lilyanda polis rəisinin müavini olan Cek Lemb (Kayl Çandler) 14 yaşlı oğlu Co (Coel Kortin) ilə bərabər həyat yoldaşının fabrik qəzası zamanı baş vermiş faciəli ölümünə yas saxlayırlar. Conun dostu və eyni zamanda da operator olan Çarlz Kaznik (Rayli Qriffits) beynəlxalq film müsabiqəsində iştirak etmək üçün ucun bir zombi filmi çəkmək qərarına gəlir. Çarlzın yaxın dostları olan Preston (Zak Mills), Martin (Qabriel Basso) və Keri (Rayan Li), həmçinin Luis Deynardın (Ron Eldard) qızı Elis (El Fenninq) bu işdə ona kömək edir. Onlar filmə orijinallıq əlavə etmək üçün əsl hərəkət edən qatardan istifadə etməli olduqlarını başa düşürlər və məhz buna görə də, filmi qatar stansiyasının deposunda çəkməyə qərar verirlər. Çəkilişlər zamanı bir sürücü qarşıdan gələn qatarın qarşısına çıxaraq idarə etdiyi yük maşınını relslərin üstünə çıxardır və qatarla toqquşma baş verir. Nəticədə güclü partlayış baş verir və qatar relsdən çıxır. Qatar relsdən çıxandan sonra ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olan böyük bir yadplanetli məxluq qaçır. Qısa bir müddət ərzində şəhərdə itlər və bəzi insanlar da yoxa çıxmağa başlayır.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Super 8 on Letterboxd.com
Yadplanetlilər tərəfindən oğurlanma

**Yadplanetlilər tərəfindən oğurlanma** — insanların yadplanetlilər tərəfindən oğurlanaraq fiziki və psixoloji təcrübələrə məruz qoyulmaları ilə əlaqədar real təcrübələrin mövcud olduğunu düşündükləri fenomeni bildirir.

Yadplanetlilər tərəfindən oğurlanma hadisəsi ilə əlaqədar olaraq ən məşhur olan hekayələrdən biri 1961-ci ildə ABŞ-də Betti və Barni Hill cütlüyünün yaşadıqlarını iddia etdikləri hadisədir. Hill cütlüyü bir gecə səfəri zamanı naməlum uçan obyekt (UFO) gördüklərini və bundan sonrakı bir neçə saat ərzində baş verən hadisələri xatırlaya bilmədiklərini söyləmişdilər. Cütlük hipnoz seanslarından sonra onların yadplanetlilər tərəfindən qaçırıldıqları barədə ətraflı məlumatlar vermişdirlər.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* 
* 
* David Michael Jacobs (Ph. D.) (2015), *Walking Among Us: The Alien Plan to Control Humanity*, Disinformation Books, an imprint of Red Wheel/Weiser, LLC; The Disinformation Company Ltd., .
* 
* C. J. Stevens, *The Supernatural Side of Maine*, 2002, about alien abductions and people from Maine who faced the supernatural.
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* R. Leo Sprinkle papers at the University of Wyoming – American Heritage Center
* Ballester-Olmos, V. J. and Heiden, Richard W. (Eds.), *[https://www.academia.edu/101922617/The_Reliability_of_UFO_Witness_Testimony The Reliability of UFO Witness Testimony]*. UPIAR, Turin, Italy (2023). .
Athenaea

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qriqori Çursin

**Qriqori Çursin Filippoviç** (; ) — Sovet etnoqrafı və Qafqaz üzrə mütəxəssis, Leninqrad Universitetinin professoru.

## Həyatı
1874-cü il yanvarın 10-da Yeyskdə dülgər ailəsində anadan olub. 1888-ci ildə şəhər məktəbini bitirib, Tiflis Müəllimlər İnstitutuna daxil olub. 1894-cü ildə buradan məzun olub. İnqilabi aksiyalarda iştirak etdiyinə görə Mangistaudakı qalaya sürgün edilib. 1897-ci ildə qayıdıb Qafqaz Filoksera Komitəsinə təlimatçı kimi işləməyə başlayıb. Eyni zamanda etnoqrafik material da toplamağa başlayıb. 1905-1916-cı illərdə Zaqafqaziya Statistika Komitəsində redaktor işləyib. 1916-1918-ci illərdə Tiflisdəki Qafqaz muzeyində Qafqaz etnoqrafiyası şöbəsinin kuratoru vəzifəsində çalışıb. 1921-ci ildən 1924-cü ilə qədər Tiflisin kitab depolarında işləyib. 1924-cü ildə Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi yanında Zaqafqaziya Elmi Birliyinin Tarix-etnologiya şöbəsinin müdiri təyin edilib. Eyni zamanda SSRİ Elmlər Akademiyasının Qafqaz Tarix-Memarlıq İnstitutunda da işləyib. 1928-ci ildən Zaqafqaziya Kommunist Universitetinin elmi-tədqiqat və tarix kafedrasında çalışmışdır. 1930-cu il oktyabrın 15-də Tiflisdə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Babay

**Babay** və ya **babayka** (&nbsp;— "baba")&nbsp;— slavyan folklorunda valideynlərin dəcəl uşaqlarını qorxutmaq üçün bəhs etdikləri qorxulu xəyali varlıq.

Bu xəyali varlıq, həmçinin *Babayka* (), *Babayko* () və ya *Bobo* () adlanır, baxmayaraq ki, bu termin onun qadın ekvivalentinə də şamil edilə bilər.

## Təsviri
Babay, bir qayda olaraq, ümumiyyətlə təsvir olunmur; uşaqlar onu öz xəyallarında qorxulu şəkildə təsəvvür edə bilirlər.

Şaparova, Babayı dəcəl uşaqları yığdığı çanta və ya çuvalla gəzən, qara və əyri adam, çox vaxt mənfi ruhlara xarakterik olan fiziki qüsurlu (lal, qolsuz və ya topal) qoca kimi təsvir edir.

Babay adətən, yaramaz uşaqlar çarpayılarına yatdırıldıqdan sonra yataqlarından qalxmamaları üçün onlara valideynləri tərəfindən xatırladılır. Belə olan halda valideynlər Babayın çarpayının altında gizləndiyini, əgər yataqlarından qalxarlarsa onları aparacağını deyirlər:

## Etimologiyası

Vladimir İvanoviç Dalın "Rus dilinin izahlı lüğətində", "baba, babay" sözləri "baba, qoca; bəzən uşaq müqəvvası" mənasında izah olunur. Türk dillərində isə, xüsusən də qaraçay-balkarlarda babay uşaqları qorxutmaq üçün istifadə edilən: "babay getdi! "Babay səni aparacaq!" canavardır.

Dal qeyd edir ki, belə olduğu halda "babayka" (yəni yaşlı qadın) variantından istifadə etmək olar. İnternetdə yerləşdirilmiş V. Lutsenkonun "Ukraynalıların və onların əcdadlarının tarixi və etnogenezində türk faktoru" adlı araşdırmasında göstərilir ki, "baba", "qoca" mənasındakı bu söz rus dilində məhdud yayılmış dialektizmdir. Lutsenko sonralar Moskvada yaşamış, lakin bu sözü ilk dəfə yalnız Qazaxıstandakı ruslardan eşitmiş, Kursk vilayətindən olan türkoloq İ. Q. Dobrodomovdan sitat gətirir. "Baba", "qoca" sözünün eyni mənasındakı "babay" sözünə Fima Jiqanetsin "Blatnıye jivaniya" əsərində də rast gəlinir: 

A. İ. Qrişşenko və N. A. Nikolinanın "İfadəli etnonimlər düşmənçilik nitqinin əlamətləri kimi" məqaləsində rus uşaqlarının qorxu hekayələrində türkcə "babay" sözünün işlədilməsi etnik düşmənçiliyin təzahürü kimi qiymətləndirilir.

## Populyar mədəniyyətdə
* *Babay* / Бабай (Babai) 2014-cü ildə Ukraynanın "Ukranimafilm" kinostudiyasında çəkilmiş uşaq animasiya filmidir.
* Ukraynanın "Ukranimafilm" kinostudiyasında 2015-ci ildə çəkilmiş cizgi film serialı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* *Шапарова Н. С. *. "Краткая энциклопедия славянской мифологии".&nbsp;— : АСТ, 2001.
Ölümsüzlük (daosizm)

**Ölümsüzlük** () — Daosizmin və Çin ənənəsinin fərqli xüsusiyyəti insanın ölümsüzlüyə çatmaq imkanının olması fikridir.

Ölümsüzlük elminə və ölümsüzlüyə nail olmaq təcrübəsinə həsr olunmuş çoxlu kitablar mövcuddur. Ölümsüzlüyə çatmaq üçün reseptlər min illər ərzində toplanmış və qədim dövrlərə gedib çıxmışdır. Ədəbiyyatda uzunömürlülər və ilahi varlıqlar haqqında şahidliklərə rast gəlmək mümkündür. Ölümsüzlük mövzusu miflərdə və əfsanələrdə əks olunmuşdur, bu sahədə tədqiqatlar çox qədim zamanlardan aparılmışdır, imperatorlar müxtəlif üsullarla ölümsüzlüyə çatmağa çalışmışlar. Xüsusilə, imperator Sin Şi Xuandinin ölümsüzlük axtarışları məşhurdur. Ölümsüzlüyün mahiyyəti və onun dərk edilməsi əsrlər boyunca çox dəyişmişdir. Ölümsüzlük axtarışları Çin təbabətini də irəli aparmış və bu nailiyyətlər indiyə qədər istifadə olunur.

## Öncəki tarixi əsaslar
Qərbi Çjou dövrünün tunc yazılarında ən populyar xeyir-dua formulu şou () idi. O dövrdə əcdadların ölüm sonrası varlığı bütün nəslə aid idi və onların maraqlarına xidmət edirdi. Lakin Şərqi Çjou dövründə (e.ə. VIII əsrdən başlayaraq) fərdi səylərlə ölümsüzlüyə nail olmaq üçün yeni bir dini "standart" meydana çıxdı və artıq bu, nəsil kultu ilə bağlı deyildi. Ven İdonun fikrincə, bu yeni təcrübə, ölülərin yandırılması ənənəsinə malik olan syan xalqının inanc sistemindən qaynaqlana bilərdi. Çünki bu cür dəfn adətləri Orta Krallığın (Çinin) sakinlərinə xas deyildi.

Ölümsüzlüyə nail olmaq tarixi şəxsiyyətlərə retrospektiv şəkildə aid edilirdi. Məsələn, daoist əfsanələrdə məşhur bir fiqur kimi Şərqi Çjou şahzadəsi Vantszı Tsyao (王子喬) tanınır. Diqqətçəkən məqam budur ki, Tsay Yun onu ümumiyyətlə tarixi şəxsiyyət kimi görmür, əksinə, onun "kamilləşmiş insan" (ölümsüzlük statusu) olduğunu, lakin hansı dövrdə yaşadığının məlum olmadığını bildirirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Akahori, Akira. 1989. "Drug Taking and Immortality", in *Taoist Meditation and Longevity Techniques*, ed. Livia Kohn. Ann Arbor: University of Michigan, pp. 73–98. .
* Blofeld, John. 1978. *Taoism: The Road to Immortality*. Boston: Shambhala. .
* 
* DeWoskin, Kenneth. 1990. "*Xian* Descended: Narrating *Xian* among Mortals." *Taoist Resources* 1.2:21–27.
* 
* 
* 
* 
* Robinet, Isabel. 1986. "The Taoist Immortal: Jesters of Light and Shadow, Heaven and Earth". *Journal of Chinese Religions* 13/14:87–106.
* 
* 
* 
* Wong, Eva. 2000. *The Tao of Health, Longevity, and Immortality: The Teachings of Immortals Chung and Lü.* Boston: Shambhala.

## Xarici keçidlər

* "Transcendence and Immortality", Russell Kirkland, The Encyclopedia of Taoism
* Chapter Seven: Later Daoism, Gregory Smits, Topics in Premodern Chinese History
* Xian, Encyclopedia of Religion
Ağ İlan əfsanəsi

**Ağ İlan əfsanəsi** — Syuy Syan adlı bir insanla Bay Suçjen adlı qadın ilan ruhunun sevgi hekayəsi ətrafında qurulmuş çin əfsanəsidir. Bu əfsanə, Çinin "*Dörd Böyük Xalq Əfsanəsi*"ndən biri hesab olunur. Digər əfsanələr bunlardır: Men Tszyan Qadının Əfsanəsi, Kəpənəklərin Əfsanəsi, Çoban və Toxucu Qız.

## İlkin versiyalar

### Qərb Gölündəki Üç Daş Paqodası
Ağ ilan motivi mümkün ola bilsin ki, Hind folklorundan gəlir. Əfsanənin ilk versiyalarında ağ ilan şər kimi qəlb olunmuşdu. Lakin zamanla bu hekayə qorxu nağılından qadağan olunmuş sevgi haqqında romantik bir hekayəyə çevrildi.

Tan sülaləsinin dövründə (IX əsr) yazılmış Boyyi çji (; "Qeyri-adi hadisələr haqqında geniş qeydlər") kolleksiyasında "Li Huanq" adlı bir çuançi hekayəsi vardır. Burada Li Huanq adlı bir adam ağ geyinmiş cazibədar bir qadınla tanış olur. Qadının xalası isə yaşıl-mavi geyinir. O, bu gözəl qadınla bir yerdə olur, amma evinə döndükdən sonra şiddətli şəkildə xəstələnir və bədəni suya çevrilir. Ailəsi onu tapmaq istəyir və araşdırma aparır. Nəhayət, qadının nəhəng ağ ilan olduğunu kəşf edirlər.

Min sülaləsinin dövründə, 1547-ci ildən əvvəl Hon Pyan () adlı bir yazar tərəfindən "Qərb Gölündəki Üç Daş Paqodası" adlı kitab nəşr edilib. Bu hekayə ilk dəfə olaraq əfsanənin Cənub Sonq paytaxtı Linan (müsasir Hançjou) ətrafında baş verdiyini göstərir. Hekayədə Si Syuantszan adlı bir adam varlı bir qadınla tanış olur. Amma qız ona anasının sevgililərini öldürdüyünü deyir. Nəhayət, Daoist ruhanisi bu qadını ağ ilan kimi ifşa edir və onu sıxışdırmaq üçün Qərb Gölündə üç daş paqoda tikir.

### Sin sülaləsi mətnləri
Sin sülaləsində (1644–1911) Ağ İlan haqqında bir çox əsər yazılmışdır. 1738-ci ildə Huan Tubi () "Leyfen Paqodası" adlı çuanqi pyesini yazmışdır. Daha sonra 1777-ci ildə Fan Çenqpey () tərəfindən yeni "Leyfen Paqodası" pyesi yazılmışdır.

Bütün bu mənbələrdə, Ağ İlan mərhəmətli, fədakar və sevgi dolu biri kimi təqdim olunur. Lakin Fahai isə daha qəddar bir obraz kimi göstərilir.


File:白蛇現形（警世通言）.jpg|"Dünyanı xəbərdar edən hekayələr"dən illüstrasiya (1624)
File:逰湖借傘.jpg|"Leyfen Paqodası"ndan illüstrasiya (1806).
File:仙草（義妖傳）.jpg|"Ədalətli şeytanlar"dan illüstrasiya (1869-cu il nəşri).


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*  Fashion/art film starring Daphne Guinness, directed by Indrani.
* ''Legend of White Snake'' – Stage Performance from Penang, Malaysia
*  Stories to Caution the World in Google Books
* Oregon Shakespeare Festival, 2012 production
Bettina

**Bettina** — ad.

* Bettina Vulf — Almaniyanın birinci xanımı.
* Bettina Baumqartel — alman sənət tarixçisi
* Bettina Plank — Avstriyalı karateçi.
* Bettina Lamprext — alman aktrisa.

## İstinadlar
Farnos

**Farnos** ();**Petruxa Farnos**; **Qırmızı burun Farnos**) — Kukla Petruşkanın prototipi, mənşəyi italyan Petro Farnosa qədər gedib çıxan rus təlxək personajı..

## Yaranma tarixi
Bir personaj kimi Hansvurst XVII əsrin əvvəllərində Şpilmanlar tərəfindən Almaniyadan Rusiyaya gətirilib və Petruxa Farnos adı ilə skomorox (təlxəklərin) repertuarına daxil edilib. Xalq arasında Farnos sevimli zarafatcıl qəhrəmanlardan birinə çevrilib. XVIII əsrin məşhur qrafika sənətinin bir növü olan *luboklar* sayəsində xüsusi populyarlıq qazanıb.

Farnos Hansvurstdan "şərabçılıq" donuzuna minməyi, Neapolitan uclu papaq taxmağı da öyrəndi ki, bu da, italyan təlxək qəhrəmanı Pulçinelladan gəlib.

## Farnos obrazı
"Farnos" adı ( — "qazanc") yəhudi tacirinin məşhur adından gəlir. Farnosun əvəzedilməz atributu onun qırmızı donqarlı (İtalyan) burunudur ki, buna görə də Farnos "Qırmızı burun" ləqəbini də almışdır. Polşa kostyumunda, ucu tüklü papaq da taxır. Farnosu ictimaiyyətlə tipik salamlaşma üslublarından biri ona bu təsviri verir:
Salam, hörmətli cənablar, mən bura, sizin yanınıza bir musiqiçi kimi gəlmişəm. Çox gözəl olmayan simama təəccüblənməyin; və mənim adım, gənc oğlan, Petruxa Farnosdur, çünki mənim böyük burnum var. Üç gün fərəhləndim, rəqs ayaqqabılarını geyinib, papağımı başıma taxıb, özümü oyundakı qızların yanına yetirdim. Boynuma köhnəlmiş cır-cındır taxıb, skripka çalıram (…) Ağcaqanadlardan qorunmaq üçün qarğa saxlayıram. (…) Təbiətim həmişə belədir, meyxanalarda şərab içən qadınlarla əylənirəm.

## Repertuar

Farnosun iştirak etdiyi repertuar Petruşkanınkından daha geniş idi. Burada komik improvizasiya pyeslərinə daha geniş yer verilirdi. Məsələn, müxtəlif cadugər, kəndli-filosof, kürəkən-çöpçatan söhbətləri, gəlin seçimi səhnələrinə geniş yer verilirdi. Bu günə kimi qalmış epizodlardan biri Farnos və həyat yoldaşı Piqasia arasındakı öpüşmə səhnəsidir:
Sən qırmızı keçə papaq geyinmiş Ermak deyilsən? Farnosu tanıyırsan, mənim qırmızı burnumu görmək istəyirsən? Həyat yoldaşım Piqasini görmüsən? Haqqımızda nə isə eşitmisən? Özümüz zəngin olmasaq da, əyri burna sahibik; yararsız sayılsaq da, əynimizə həsir geyinmirik, sərxoş olanda çox sevinirik. Dünən səninlə burda qalıb bütün pulumuzu havaya sovurduq, çünki sərxoş idi və pulumuzu havaya sovurduq.

## Farnos ədəbiyyatda
* İ. S. Barkovun "Durnosov və Farnos" faciəsi.
* Nikolay Alakseyeviç Nekrasovun bacısı Annaya həsr etdiyi "Şaxta, qırmızı burun" şeirində (1863), Farnosdan "Qırmızı burun" ləqəbini götürdü, bu da Şaxta baba ilə bağlı sonrakı ədəbiyyatda yerini aldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Перетц В. Н. Кукольный театр на Руси (Исторический очерк) // Ежегодник императорских театров.— Приложения.— Кн. 1.— Спб., 1895.— С. 85–185
* Здравствуй дедушка Фарнос