open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Matsumae qəsri

– Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Matsumae şəhərində yerləşən qəsr. Yaponiyanın ən şimalda yerləşən qəsridir. Hokkaydoda yerləşən yeganə ənənəvi Edo üslubunda tikilmiş qəsr olan Matsumae qəsri eyniadlı klana məxsus olmuşdur.

## Tarix
Qəsr ilk öncə 1606-cı ildə Matsumae Yoşihiro tərəfindən Tokuqava şoqunatının klanından bölgəni qorumaq (xüsusilə şimaldan Aynu barbarlarından) tələbindən sonra tikdirmişdir. 1637-ci ildə yanğına məruz qalıb, 1639-cu ildə yenidən tikilib. Bir zamanlar Hokkaydodan bütün Yaponiyaya keçid bu qəsrdən nəzarət edilirdi.

1854-cü ilə aid edilən hazırkı qəsr kompleksi xarici dəniz təhlükələrinin qarşısını almaq məqsədilə tikilmişdir. 1868-ci ildə Meyci islahatından sonra qəsrin ancaq 30 metr hündürlüyündəki tenşusu (əsas qüllə) və gözətçi butkası salamat qalıb. Lakin tenşu da 1949-cu ildə yanğına məruz qalıb və 1960-cı ildə qəsrin təqlidi tikilib.

Hazırda bütün qəsr ərazisi ictimai park kimi istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Qoryokaku

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Cenifer Breninq

**Cenifer Breninq** (;  15 dekabr, 1996, Berlin, Almaniya) — Almaniya müğənnisi və reper. O, Cessika Muskat ilə birlikdə ifa etdiyi "Who We Are" mahnısı ilə San-Marinonu 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

O, daha öncə Almaniyanın *The Winner Is ...* və *Deutschland sucht den Superstar* musiqi yarışmalarında da iştirak etmişdir.

## Diskoqrafiya
### Albomlar
* 2016: *Recovery*

### Sinqllar
* 2011: "So etwas darf nicht passieren" (White Night ilə duet)
* 2013: "Not That Guy"
* 2014: "A New Me"
* 2014: "Alive"
* 2014: "Not That Guy"
* 2015: "ASAP"
* 2016: "Miracle"
* 2016: "Remember"
* 2017: "Breathe"
* 2018: "Until the Morning Light"
* 2018: "Who We Are" (Cessika Muskat ilə duet)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Who We Are (Cessika mahnısı)

**Who We Are** () — San-Marinonun 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Cessika və Cenifer Breninq dueti "Who We Are" mahnısı ilə San-Marinonu Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı Avstriyanı 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən Zoi Ştraub və eyni zamanda Kristof Ştraub, Matias Strasser və Lorentso Salvatori tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maddə miqdarı

**Maddə miqdarı** — Maddədə olan eyni tipli struktur vahidlərin miqdarını müəyyən edən fiziki kəmiyyətdir. Struktur vahidi dedikdə maddənin təşkil olunduğu istənilən zərrəciklər (atomlar, molekullar, ionlar, elektronlar və başqa hissəciklər) başa düşülür. Maddə miqdarı, adətən,  
n (en) latın və ya  \nu (nü) yunan hərfləri ilə ifadə olunur. Lakin, məktəb kursunda \nu yunan hərfindən istifadə geniş yayılmışdır.   Həm Beynəlxalq vahidlər sistemində (BS), həm də SQS sistemində maddə miqdarının ölçü vahidi mol qəbul edilmişdir ([\nu]=\mathrm{mol}).

Maddə miqdarı fiziki kəmiyyət olaraq molekulların N sayının N_A Avoqadro sabitinə nisbətinə bərabərdir:

\nu=\frac{N}{N_A}

Başqa sözlə, maddə miqdarı struktur vahidlərinin nisbi sayını təyin edir. \nu maddə miqdarını maddənin m\ \left(m=m_0 N\right) kütləsinin M\ \left(M=m_0 N_A\right) molyar kütləsinə nisbəti kimi də tapmaq olar:

\nu=\frac{m}{M}

Burada m_0 kəmiyyəti molekulun kütləsidir.

## İstinadlar
İlxı qoruğu

**İlxı qoruğu** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonu ərazisində kənd.

## Tarixi
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

## Toponimi
Toponim Azərbaycan dilində toplu isim kimi işlənən ilxı (at ilxısı) sözü ilə qoruq sözündən əmələ gəlib "atlar üçün qoruğun yanındakı kənd" mənasını verir. Zootoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Kənd "İlxı qoruğu" yerinin adı ilə adlanmışdır. İlxı qoruğu isə İrəvan xanlarının at ilxılarının saxlandığı yerin adıdır.

## Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 242 nəfər, 1886-cı ildə 345 nəfər, 1897-ci ildə 432 nəfər, 1904-cü ildə
215 nəfər, 1914-cü ildə 375 nəfər, 1916-cı ildə 136 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünün qurbanı olmuş, sakinləri qırğınlarla tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. 1920-ci ildə ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar
Belarus 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Belarus]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda**  3 idman növü üzrə 21 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Ölkə rəhbərliyi 1-ci yeri tutan idmançıya 150 min, ikinci yeri tutana 75 min, 3-cü yeri tutana isə 50-min dollar mükafat təyin edib. Ölkənin bayraqdarı Alle Super olacaqdır.
## Medallar

## Millinin tərkibi

#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasənBelarus  «A» kateqoriyası üzrə 2 idmançı kvotası əldə etmişdir.
;Kişilər

;Qadınlar

#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Belarus 7 lisenziya əldə edə bilmişdir. 
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

;; Sprint

; Qadınlar
;; Uzaq məsafəli yarış

;; Sprint

#### Şort-trek

Bu yarışma üzrə lisenziyalar 2017-ci dünya çempionatına əsasən müəyyən edilir. Nəticədə Belarus bir kişi idmançı olmaqla yarışmada təmsil olunacaqdır.

; kişilər

#### Fristayl

Kecən dəfəki olimpiya yarışmaları ilə müayisədə hafpaype və sloupstylda dəyişiklik baş vermişdir. İndi fristaylçılar artıq üç cəhd etmək hüququ əldə edirlər. Əvvəl kimi idmançı göstərdiyi ən yaxşı nəticəyə yarışda iştirak edir. Təsnifat mərhələsində idmançılar Beynəlxalq xizək idmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Hər idman növü üçün ayrıca qaydalar mövcuddur. Təsnifat turunun nəticəsinə görə Belarus yarışmada 6 idmançı ilə təmsil olunmaq hüququ əldə etmişdir.

;Kişilər
;; moqul və akrobatika

;Qadınlar
;; moqul və akrobatika

#### Kanki ilə qaçış

Kecən dəfəki olimpiya yarışmaları ilə müayisədə bu idman yarışlarında dəyişikliklər baş vermişdir. Bura mass-start əlavə edilmişdir ki, burada idmançılar 16 dövrə vururlar. Həmçinin 1994-cü ildən bəri ilk dəfə olaraq kanki srənlər 500 m məsafəni 1 dəfə qət edəcəklər. Kvotalar 2017/2018 illər dünya kubokuna əsasən müəyyən edilir. Bu yarışma əsasında siyahı tərtib edilmişdir. Bu siayhıya əsasən Belarus 5 kvota yeri verilmişdir.

;kişilər
;; fərdi yarışlar

;;qadınlar
;; fərdi yarışlar

### Biatlon

Olimpiya Lisenziyalarının böyük qismi 2016/2017 Biatlon üzrə dünya kuboku əsasında müəyyən edilmişdir. Belarus millisi 14-cı yeri tutmuşdur<.

; Kişilər

;; qadınlar

## İstinadlar
Abakan

**Abakan** () — Rusiya şəhəri, Xakasiya Respublikasının paytaxtı. Şəhər Abakan şəhər dairəsini təşkil edir. Əhalisi 167,4 min (2002) nəfərdir. Minusa çökəkliyinin mərkəzində, Abakan çayının Yeniseyə töküldüyü yerdədir. Dəmiryolu və avtomobil yolları qovşağıdır. Çay portu və aeroport yerləşir. Xakasiyanın iri sənaye, mədəniyyət və elm mərkəzidir. Ağır maşınqayırma, yüngül və yeyinti sənayesi, meşə və ağac emalı, tikinti materialları istehsalı müəssisələri; 11 ali məktəb (filialları ilə birlikdə), 4 kitabxana, muzeylər, 5 teatr, filarmoniya var. Abakan şəhəri 18 əsrin axırlarında salınmışdır.

## Şəhərin tarixi
;Qədim dövrlərdə

Abakanda yaşayış məskənləri bizə tunc dövründən məlumdur.Yerli sakinlər bu yüksəkliyi Ax- Tiqey (ağ təpə) adlandırırdılar.Samohval dağının ətəyində Hunun daş qalası yerləşirdi. I əsrdə Çinli komandir Li İn çayın 8 kilometrliyində saray inşa etdirmişdir.

## İstinadlar
Skarboro

**Skarboro** (ing *Scarborough* [skɑrbəroʊ]) — Toronto, Ontario və Kanada şəhərlərinin şərq hissəsində yərləşən şəhərdir.1998-ci ildə Toronto ilə birləşən keçmiş Scarborough şəhəri, bələdiyyə, ərazisinə daxildir. Cənubda Stills prospekti şimal və River Rouge ilə şərq və Pickering şəhərində, Victoria Park Avenue qərbə Lake Ontario ilə həmsərhəddir. Cənubda Ontario gölü, qərbdə Victoria Park prospekti ilə, şimalda Stilz prospekti ilə, şərqdə isə Ruj çayı və Pikerinq şəhəri ilə sərhəddir.
 
1954-cü ildə Skarboro beş rayondan biri kimi Böyük Britaniyanın , Toronto, hissəsi oldu və 1983-cü ildə şəhər statusunu aldı. 200-dən çox ildən bəri, müxtəlif mədəniyyət cəmiyyətləri ilə kiçik bir kənddən böyük bir şəhərə qədər böyüdü. 1796-cı ildə Skarboro, Şimali Yorkşir şəhərinin ingilis şəhəri olan Elizabet Simko tərəfindən adlandırılmışdır. O, Skarboro  tərəfindən öz vətənində ağ rəngli süxurları xatırladırdı.

Skarboro'daki bəzi bölgələr Kanadaya yeni göçmenler arasında populyardı. Nəticədə, Skarboro Böyük Torontonun ən müxtəlif və çoxmədəniyyətli ərazilərindən, eləcə də müxtəlif dini qruplar üçün evlərdən biridir. Skarboro bütün Toronto arasında ən yaşıl rayon elan edildi..
## Əhalisi
632,098 (2016)

## Mədəniyyət
Skarboroya əsaslanan çox media həftəlik və ya aylıq  buraxılırdı. Ən erkən qəzet, 1930-cu ilə qədər davam edən 1921-ci ilin sentyabrından başlayan həftəlik nəşr olunan "Xəbər və Skarboro reklamı" idi. Digər qısamüddətli qəzet və jurnallar "Müəssisə" (1945-1966), "Skarboro-mail" (1946-1955) və "Xəbərlər" (1952-1995) və 54-cü jurnal (2005-2009) daxil idi. 
Kanadanın ən böyük alış-veriş mərkəzləri siyahısına görə Skarboro Ticarət Mərkəzi, *Scarborough Town Center*, ölkədəki ən böyük 10-cu və GTA dördüncü böyükdür. Bu, *Scarborough  Civic Center, Albert Campbell Square* və *Consilium Place* yanında yerləşir.
## Təhsil
Scarborough'un ilk məktəb binası 1805-ci ildə Thomson kəndində açıldı. 1847-ci ildə Egerton Ryerson 11 məktəb bölgəsinin yaradılmasını tövsiyə etdi. 1904-cü ilədək, qəsəbədə 28 məktəb tikilib. 1914-cü ildə Agincourt Davamlılıq Məktəbi 12-ci sinifdən təhsil ibarətdi. Aikkurta Collegiate İnstitutu və Akademiya. R. K. Kinq bu Scarborough ən qədim liseyləri olduğunu iddia edir. Kollec institutu Avinkourt 1915-ci ildə Asinkurun davam etdirdiyi məktəb kimi açılmışdır. 1954-cü ildə orta məktəbə çevrildi. Akademiyası. R. Kral 1922-ci ildə açıldı, Scarborough Liseyi Scarborough ərazisində ilk orta məktəb olmuş və 1930-cu illərdə bir kollegiya olmuşdur.

## Qalereya

ScarboroughBluffs10.jpg|Skarboro uçurumu
Rouge River at Kirkhams Road Toronto.jpg|Ruj çayı
TorontoZoo.jpg|Toronto zooparkına əsas giriş 


## Həmçinin bax
* Kanada
* Toronto
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Scarborough section of Toronto Archives
*Scarborough Walk of Fame
Şuay Alpay

**Şuay Alpay** (), Türkiyəli siyasətçi.

## Təhsili və karyerası
İstanbul Universiteti Hüququ fakültəsi məzunudur. 1986-cı ilə qədər İctimai Sahibkarlar Sindikatında kadr köməkçisi kimi çalışmışdır. 1986-cı ildən 1991-ci ilə qədər cəza və hüquq hakimliyi, 1991-ci ildən sərbəst vəkillik etmişdir. 1991-ci ildən vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarında quruculuq və rəhbərlik etmişdir. Bundan əlavə yerli televiziya kanallarında mübahisə programları hazırlamış və bu programlara rejisorluq etmişdir. Ailəlidir və 3 övladı var.

## Millət vəkilliyi
TBMM XXIV və XXV çağırış (2011–2015) Ədalət və İnkişaf Partiyasından Elazığ millət vəkilliyi etmişdir. Ədalət və İnkişaf Partiyası MKYK üzvü və Ədalət və İnkişaf Partiyası Ümumi Mərkəz Yerli İdarəçilik Sədr müavini olmuşdur. Bundan əlavə Konstitutsiya Komissiyası üzvü və Ədalət Komissiyası üzvü olmuşdur. Türkiyə Kamerun Dostluq Qrupu sədr müşaviri, Türkiyə Azərbaycan Dostluq Qrupu sədr müşavirliyi, Qanundankənar Dinləmələri Araşdırma Hüquqi Komissiyası sədrliyi vəzifələrində çalışmışdır. 2015-ci il, dekabr ayından etibarən Türkiyə Milli Müdafiə Nazirinin müavini olaraq işləməkdədir.

## Azərbaycanla əlaqələri
Türkiyə dövlətinin nümayəndəsi kimi tez-tez Azərbaycana gələn Şuay Alpay, bu konfranslardan birində ana tərəfdən əslinin Azərbaycanın Gəncəbasar bölgəsinin Samux rayonundan olduğunu bildirmişdir. Bundan əlavə bildirmişdir ki, onun ana-atası Məhəmməd Qasım bəy 1918-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyi üçün mübarizə aparıb və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin üzvlərindən olub. 1920-ci ildə bolşeviklərin işğalı zamanı Gəncənin müdafiəsi Məhəmməd Qasım bəyə tapşırılıb. Bolşeviklər Azərbaycanı işğal etdikdən sonra o, silahını yerə qoymur və 1932-ci ilədək dağlara çəkilərək bolşeviklərə qarşı mübarizə aparır, xalq arasında qaçaq Məhəmməd Qasım bəy kimi tanınıb. Sonradan isə bu şəxs Türkiyəyə mühacirət etmişdir.

## İstinadlar
Tahir Kazımov (hüquqşünas)

**Kazımov Tahir Lələkişi oğlu** — 90-cı və 2000-ci illərdə "OMON hadisələri", "Oktyabr hadisləri" kimi tarixə düşmüş işlərdə istintaq qrupunun rəhbəri olub. Vaxtilə həbs olunmuş müxalifət nümayəndələrinin istintaqında aparıcı fiqur olub. Ədliyyə general-mayoru, Ali Məhkəmənin hakimi, III dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviridir.

## Həyatı və təhsili
Tahir Kazımov 1957-ci ildə Masallı rayonun Sığıncaq kəndində anadan olub. 1976–81-ci illərdə ADU-nin Hüquq fakültəsində təhsil alıb.

## Fəaliyyəti
* 1981–1986 — Gəncə şəhər, Kəpəz rayon prokurorluğunda müstəntiq, Gəncə şəhər prokurorluğunda baş müstəntiq.
* 1986–1993 — Gəncə şəhər prokurorunun köməkçisi.
* 1993–1994 — Bakı şəhər prokurorluğunda şöbə rəisinin müavini.
* 1994–1995 — Azərbaycan Respublikası prokurorluğunda aparıcı prokuror.
* 1995–1998 — Azərbaycan Respublikası prokurorluğunda idarə rəisinin müavini.
* 1998–2000 — Səbail rayon prokuroru.
* 2000–2005 — Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunda Ağır Cinayətlərə dair İşlər üzrə İstintaq İdarəsinin rəisi.
* 2005–2015 — Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun sərəncamında.
* 2015–2017 — Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Aparatının "Məhkəmə təcrübəsinin ümumiləşdirilməsi və məhkəmə statistikasının təhlili şöbəsi"nin müdiri
* 2017-h/h — 2017-ci il 30 iyun tarixindən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimi vəzifəsinə təyin olunub.
* 

## Mükafatarı
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 dekabr 1995-ci il tarixli Fərmanı ilə "Azərbaycan Bayrağı"ordeni ilə təltif edilmişdir.
* Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun 30 sentyabr 2000-ci il tarixli əmri ilə "Prokurorluğun Fəxri işçisi" döş nişanı ilə təltif edilmişdir.
* 

## Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.

## İstinadlar
Argentina Qırmızı Xaç Cəmiyyəti

**Argentina Qırmızı Xaç Cəmiyyəti** () — 1950-ci ildə təsis edilib və qərargahı Buenos-Ayresdə yerləşir.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Argentina Qırmız Xaç Cəmiyyətinin profili 
* Qırmızı Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyətinin rəsmi internet səhifəsinin ünvanı
Bəhreyn Qırmızı Aypara Cəmiyyəti

**Bəhreyn Qırmızı Aypara Cəmiyyəti** () — 1971-ci ildə həmin vaxtda Bəhreynin əmiri olan Şeyx İsa bin Salman əl-Xəlifə tərəfindən verilmiş bir nizamnamə əsasında qurulmuşdur. Cəmiyyət 1972-ci il sentyabrın 14-də Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Cəmiyyətləri Federasiyası tərəfindən tanınmışdır. 1919-cu ildə yaranandan bəri beynəlxalq qrupun 116-cı üzvüdür. Qərargahı Bəhreynin paytaxtı Manamanın Hoora bölgəsində yerləşir.

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bəhreyn Qırmızı Aypara Cəmiyyətinin profili
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Federasiyasının cəmiyyətlərinin rəsmi internet səhifəsinin ünvanı
Ənvər Altaylı

**Ənvər Altaylı** (), sovetoloq və köhnə Türkiyə dövlət təhlükəsizlik orqanı işçisi. 1990-cı illərin əvvəllərində Sovetlər İttifaqının dağılması ilə yaranmış vəziyyətdə Orta Asiyada türk respublikalarının təşkil edilməsində iştirak etmişdir.

## Ailəsi
Özbək kökənli siyasi mühacir Şakir Altaylı ilə, sovet əsarətindən 1920-ci ildə qaçmış özbək kökənli müfti Əbdürrəhman Kavunçunun qızı Mələk Altaylının ailəsində dünyaya gəlmişdir.

## Təhsili
1958–1961-ci illərdə Bursa İşiqlar Hərbi liseyində təhsil almışdır. Lakin Tələt Aydəmirin dövlət çevrilişinə cəhdi zamanı 1439 hərbi kursantla birlikdə həbs edildi. Bundan sonra 1963–1967-ci illərdə Ankara Universitetində hüquq təhsili almışdır. Həmçinin, sonralar Linz Universitetinin Şərqi Avropa bölməsində dil kursları keçmiş, Şərqi Avropa Universitetində və Köln Universitetində hüquq təhsili almışdır.

## Karyerası
1968-ci ildə MİT rəhbəri general Fuad Doğu tərəfindən MİT-ə sovetoloq olaraq işə götürülmüşdür. 1973-cü ilə qədər burada işləyən Ənvər Altaylı 1977–1980-ci illər arasında *Hər Gün* qəzetinin baş redaktoru olaraq çalışmışdır. 1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan sonra Orta Asiyada yeni yaranan türk respublikalarının təşkil edilməsində mühüm rol oynamışdır. Turqut Özal və Süleyman Dəmirəlin köməkçisi olmuşdur.
1986-cı ildən həm də Almaniya vətəndaşı olan Ənvər Altaylı son dövrlərdə daha çox Belfastda yaşayırdı. Burada Hüquqi Mübahisə və Sülh İnistitutunda professor Maykl Semple ilə işləyirdi.

## Həbsi
Türkiyədə dövlət çevrilişinə cəhddən sonra kütləvi həbslər zamanı həbs edilənlərdən biri də Ənvər Altaylıdır.O, FETÖ-nun Orta Asiya qolunun rəhbəri Mustafa Özcan ilə əlaqədə olmaqda və ona FETÖ-nün Orta Asiyada təşkilatlanmasına kömək etməkdə ittiham olunurdu.İstintaq zamanı Mustafa Özcanla tanışlıqlarının olmasını qəbul etsə də, FETÖ ilə heç bir əlaqəsinin olmamasını və onların dövlət çevrilişinə cəhd edəcəyini düşünmədiyini bildirmişdir.

## Kitabları
* *Əsir Türk ellərində 90 gün*
* *Kommunist nəzəriyyələr və Sovet yayılma siyasəti*
Həmçinin onun haqqında da İrfan Ülkü tərəfindən kitab yazılmışdır:
* İrfan Ülkü, *Böyük Oyundakı Türk: Ənvər Altaylı* (İlgi nəşrləri, 2008)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 'Büyük Oyundaki Türk: Enver Altaylı' adlı kitabın websayfası
* EnverAltaylı.com
* Biyografi.net'de
Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti

**Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti** () — Avstraliyada qabaqcıl humanitar yardım edən təşkilat. 1914-cü ildə təsis edilən və 1941-ci ildə kral nizamnaməsinə daxil olan Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Cəmiyyətləri Federasiyasının Avstraliya milli cəmiyyəti və Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatının üzvüdür. Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatının əsas prinsiplərinə əsasən dünyəvi, neytral, qərəzsiz və müstəqil humanitar təşkilatdır.

Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin fəaliyyətinə Asiya-Sakit Okean bölgəsində beynəlxalq yardım, beynəlxalq humanitar hüquq müdafiəçiliyi, miqrasiya dəstəyi, fövqəladə hallarda yardım, Avstraliya Qırmızı Xaç Qan Xidməti vasitəsilə qan köçürmələri və Avstraliya aborigenləri, gənclər, ailələr, yaşlılar və əlil şəxslər üçün icma xidmətləri kimi bir sıra xidmət və proqramlar daxildir.

Zati-aliləri Avstraliya Respublikasının Qubernatoru, general-leytenant Piter Kosqrov Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin patronu və Milli Şuranın qeyri-səsverməli üzvüdür. Milli Şura ən yüksək idarəetmə qərarı qəbul edən orqandır və prezident və Milli Şuranın da daxil olduğu 53 üzvdən ibarətdir. Milli Şura Milli Şuranın nümayəndələrinə və CEO-ya əməliyyat və idarəetmə qərarları və digər məsuliyyətlərini təqdim edir.

## Tarixi

Britaniya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin bir filialı 1914-cü ildə Avstraliyada, Birinci Dünya müharibəsi başladıqdan doqquz gün sonra, Xanım Helen Munro Ferquson tərəfindən yaradılmışdır. Britaniya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti Avstraliya filialının adını Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti kimi dəyişdi və 1941-ci il iyun ayının 28-də kral nizamnaməsi ilə təsis edildi.

## Könüllüləri
Könüllülərin cəmiyyət üçün olan sevgisi və öhdəliyi hamıya məlumdur. Hər növ fəlakətlər zamanı könüllülər bacardıqları qədər cəmiyyətə yardım edirlər. Bu gün 60000-dən çox təlim keçmiş könüllü var və Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin bütün proqramı ictimai ianələr və korporativ əməkdaşlıqlar ilə maliyyələşdirilir.

## Öhdəlikləri
İctimai ianələr və korporativ əməkdaşlıqlar. Avstraliyada Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin səkkiz prioritet sahəsi mövcuddur:

* Milli fövqəladə hallara hazırlıq, cavab və bərpa olunmasının gücləndirilməsi
* Beynəlxalq yardım və inkişafın artırılması
* Yerli dezavantaj sahələrində icmaların gücləndirilməsi
* Beynəlxalq humanitar hüququn (BHH və ya 'müharibə qanunları') dəstəklənməsi
* Miqrasiyanın ölkəyə təsiri
* Avstraliya aborigenləri ilə əməkdaşlıq
* Körpüləri cəmiyyətə qaytarmaqla sosial təcrid olunmasının aradan qaldırılması
* Avstraliya Qırmızı Xaç Qan Xidməti vasitəsi ilə qan və qan məhsullarının təhlükəsiz və qorxusuz təmin olunması

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avstraliya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin rəsmi internet səhifəsinin ünvanı
Escada

**Escada**, 1976-cı ildə yoldaşları Margaret və Wolfgang Lei tərəfindən qurulan bir Alman şirkəti, dəbli geyim, ətir, aksesuar və digər lüks istehsalçıları.  2009-cu ildən bu Lakshmi Mittal ailəsinə məxsüsdur.
.
## Tarix

Şirkət 1976-cı ildə Margaret və Wolfgang Lei əri tərəfindən qurulmuşdur. Karyerasını supermodel kimi başa çatan Marqaret və Wolfgang - iş adamı idi.. 

Şirkətin adı, Escada, İrlandiya atının adınan götürülüb, həmçinin orada həyat yoldaşı iştirak etmişdir. 

2009-cu ilin noyabrında Escada Hindistan milyarderi Lakshmi Mittal tərəfindən alındı. Şirkət rəhbəri onun gəlini - Meghi Mittal oldu..

## İstinadlar
Lil Peep

**Qustav Ar** (tam adı:*Gustav Eliyah Ahr*; ) — daha çox **Lil Peep** kimi tanınan amerikalı repçi və müğənni. Post-emo diriliş janrında ifa edən ilk musiqiçilərdən biri idi, ifa etdiyi mahnıları emo-trep sayılır.

## Həyatı
Qustav Ar Pensilvaniya'da doğulub, Long Island'in cənubi sahilində böyüyüb. Onun valideynləri Harvard'ın məzunları idi; Qustav yeniyetmə olanda onlar boşanıb. Atası kollecdə professor işləyirdi, anası isə ibtidai sinif müəlliməsi.

Məktəbə sona qədər getməyib öz təhsilini onlayn-kurslarla bitirib. Az sonra Peep musiqi ilə maraqlanmağa başlayıb.

17 yaşında, öz musiqi karyerasını davam etdirmək üçün, Qustav Los-Anceles'ə köçür. Burda o GothBoiClique-ə qoşulur.

## Karyerası
2015-ci ildə Lil Peep öz ilk miksteypini buraxır «Lil Peep Part One», hansı ki ,bir həftə içində, SoundCloud-da 4000 dənə oynatma yığdı.Bundan az sonra o LP *Feelz* və bir dənə də miksteyp «Live Forever» buraxır.

2016-cı ildə Lil Peep daha iki dənə miksteyp buraxır - «Crybaby» və «Hellboy»

15 avqust 2017-ci ildə ilk studiya albomu olan «Come Over When You’re Sober» işıq üzü görür. Albomu dəstəkləmək üçün Peep tur elan edir. Oktyabrın 2si başlayıb Noyabrın 16sı bitməli idi, lakin Qustav 15 noyabr vəfat edir, və El-Paso'da baş tucağı nəzərdə tutulan son konsert ləğv edilir.

11 yanvar 2018 Marshmelo öz YouTube kanalına Lil Peeplə birgə yazdırdığı "Spotlight" mahnısını yerləşdirir, fevralın 12si isə həmən mahnının klipi də həmən kanala yerləşdirilir.

1 mart 2018 Qustavın prodüseri öz rəsmi Twitter səhifəsində bildirir ki «Come Over When You’re Sober part 2» üstündə işi bitirir, və bu yaxınlarda paylaşılacağını vurğulayır.

## Şəxsi Həyatı
2017-ci ildə musiqiçi London'da yaşayırdı.

Qustav kokain və alprazolamdan asılı idi. Uyuşdurucular haqda tez-tez öz mahnılarında və sosial şəbəkələrində danışırdı.

2017-ci ildə Qustav öz Twitter hesabında biseksual olduğunu bildirdi.

## Vəfatı
2017-ci ilin noyabrında Adam Qrandmeyson, Qustavın yaxın dostu, bildirdi ki Peep yüksək doza'da Kokain və Ksanaks qəbul etdiyinə görə xəstəxanaya yerləşdirilib.

Arın 15 noyabrda hospitalizasiya olunduğu haqda xəbər yayıldıqdan sonra onun meneceri bildirdi ki Qustav yüksək doza qəbul etdiyinə görə vəfat edib. Peepin 21 yaşı var idi.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* *[[Come Over When You're Sober, Pt. 1|Come Over When You’re Sober (Part I)]]* (2017)
*Come Over When Your Sober (part 2) (2018)

### Miksteyplər
* *Lil Peep Part One* (2015)
* *Live Forever* (2015)
* *Crybaby* (2016)
* *Hellboy* (2016)

### EP
* *Feelz* (2015)
* *Vertigo* (2016)
* *California Girls* (2016)
* *Teen Romance* (2016)

## İstinadlar
Ərçivanidze

**Ərçivanidze** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı.

## Toponimkası
Yerli əhali içərisində tələffüz forması Ərçivan. Türk dillərində arça (ardıc) sözündəndir. Erkən orta əsrlərdə Albaniyada bir mahal da Arça (ermənicə yazılışı Arçahuni) adlanırdı.(Alban hökmdarı Cavanşirin qatili bu mahaldan idi). Mənbələrdə Gürcüstanda Arçanali məntəqə adı çəkilir.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* lib.az
Dark (dağ)

**Dark** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı.

## Toponimkası
Dark- Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı. Azərbaycanda Dərk (Quba rayonunda) kənd və dağ adları ilə mənaca eynidir. Türk dillərində dar yer, dar keçid mənasındadır. (Kür çayı ilə Qabırrıçay (İori) arasında — Samux rayonu ərazisində bir dar keçid Dar-Doqqaz adlanır).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
elibrary.bsu.az 

## Həmçinin bax
Borçalı qəzası
Damiyə

**Damiyə** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında (indi Marneuli rayonunda) kənd adı.

## Toponimkası
Damiyə Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında (indi Marneuli rayonunda) kənd adı. İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında Dəm, Surməli qəzasında Dəmitəpə, Şarur-Dərələyəz qəzasında Dəmitəpə və Dəmibulaq. Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında Dəmidaq adları ilə mənaca eynidir.

## Həmçinin bax
* Tiflis quberniyası

## İstinadlar

## Xarici keçid
* lib.az
Dərbənd xan sarayı

**Dərbənd xan sarayı** — Dərbənd xanlarının sarayı.

## Tarixi
1768-ci ildə Quba xanı Fətəli xan tərəfindən Dərbənd qalası Narın-Qala daxilində tikilmiş saray kompleksidir. Bu kompleksə Xan sarayı ilə yanaşı inzibati və hərbi binalar, yardımçı tikililər və ruhanilər üçün yerlər daxil idi. İki mərtəbəli sarayın şərq fasadı şəhərə baxır və qala divarlarına birləşirdi.

## Planı
Rus general Butkov Xan sarayının təsvirini belə vermişdir:

1789-cu ildə Fətəli xanın ölümündən sonra Dərbəndin idarəsi oğlu Şeyxəli xana keçir. 1796-cı ildə Butkovun təsvirinə əsasən, Xan sarayı tam vəziyyətdə idi. Lakin 1806-cı ildə Rusiya qoşunları Dərbəndi yenidən ələ keçirdikdə şəhər və qala viran bir mənzərə təşkil edirdi. Şeyxəli xanın dövründə bir vaxtlar çiçəklənən şəhər tənəzzülə uğramışdı. 1806-cı il yürüşündə iştirak edən rus zabitlərdən biri yazırdı:

Dərbəndin 1806-cı ildə Rusiyaya birləşdirilməsindən sonra qalada rus qarnizonu yerləşdirildi və Xan sarayı da daxil olmaqla Narın-Qaladakı bir sıra tikililər əsgəri kazarmalara çevrildi. Xan sarayının rus qarnizonunun ehtiyacları üçün yenidən qurulması zamanı (1860-cı illərdən etibarən) divarların əksəriyyəti sökülərək yenidən tikildi və sarayın yalnız bir mühüm fraqmenti qorunub saxlanıldı. Bu sarayın əsas giriş hissəsidir və hazırda sənətkarlıq yarmarkası kimi istifadə olunur. Burada gümüş, bıçaq, zərgərlik və suvenir əşyaları sərgilənir və satılır. Yerli sənətkarlar burada öz mallarını təqdim edir və ustad dərsləri keçirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dərbənd Xan Sarayı fotolarda — Derbentmuseum.ru
Kazım Qartal

**Kazım Qartal** () — görkəmli türk aktyor, teatr rejissoru, film rejissoru, ssenari müəllifi, prodüser, 1968-ci ildə keçirilən "İlin ən yaxşı kişi aktyoru" müsabiqəsinin qalibi, Qartal, yaşadığı müddətdə 452 filmdə rol almışdır. Yeşilçam kinostudiyasının ən yaxşı aktyorlarından biridir.

## Həyatı
1964-cü ildə sənət həyatına başlayan Kazım Qartal, türk kinosunun çox tanınan qəhrəmanıdır. Çox vaxt köməkçi rol oynayıb. Filmlərində "pis adam" kimi çıxış edib. Çəkildiyi 452 filminin təxminən 300 filmini baş rolda oynamışdır. 2 filmin ssenarisini yazmış və 2 filmin rejissorluğu ilə məşğul olmuşdur.

Pornoqrafik və erotik filmlər dövründə müxtəlif bu tipli filmlərdə də rol alan aktyor, bu prosesin səbəbini aşağıdakı sözlərlə izah etmişdi.
 Tez-tez aktyorluq edən sənətçi, Ərzurumdakı xəstəliyindən qısa bir müddət sonra ürək infaktı səbəbiylə İstanbulda həyatını itirdi. Məşhur aktyor 15 avqust 2003-cü ildə dəfn edildi.

## Filmoqrafiya
* Torpağa qan düşdü — 2003
* Kirvə — 2003
* Mən sizə həyat verəcəyəm — 2002
* Dərman bəy — 2001
* O, mənim həyat yoldaşım idi — 2001
* Nəsibim — 2001
* Dava / Doz — 2001
* Gombul ilə peşman — 2001
* Ögey ata — 2000
* Heçkim — 1999
* Şahin — 1999
* Ölüm yolu — 1999
* Küçələrin qanunu — 1998
* Cinayət var — 1998
* Yalnızlıq mahnısı — 1997
* Sabahın xeyir gecəyarısı — 1997
* Sevimli dostlar — 1997
* Bu cürmü olacaqdı? — 1997
* Fərid — 1997
* Drejan — 1996
* Sevda — 1996
* Çətin və gözəl günlər — 1996
* Çörək — 1996
* Qızım və mən — 1996
* Tel hörgü- 1995
* Yəhya kapitan — 1995
* Sülhə gedən yol — 1995
* Ölüm arxamızda — 1994
* Ölümdən çətin — 1994
* Sevgi Quşları — 1994
* Şöhrətin qiyməti — 1994
* İslam ədalətdir- 1994
* Adı Osmandır — 1994
* Səssiz qışqırıq — 1994
* Qurdlar söfrəsi — 1994
* Ağlama sevgilim — 1993
* Qızılirmaq qaraqoyun — 1993
* Gəlin bostanı — 1993
* Günəşi oyandırmadan — 1993
* Axtarış- 1993
* Dəli balta — 1993
* Mən anayam — 1992
* Ağ ümidlər — 1992
* Səhərin qaranlığı — 1992
* Tatar Ramazan sürgündə — 1992
* Qurdoğlu — 2 / Bayrağın ordusu — 1992
* Can mı dayanar? — 1991
* Allah şahidimdir — 1991
* Ala Ala Niyazi — 1991
* Ölümü yaşamaq — 1991
* Əcəlin kölgəsində — 1991
* Siyabend-ü Xece — 1991
* Polis məmuru — 1990
* Fədai — 1990
* Tatar Ramazan — 1990
* Qoçular kralı — 1990
* Qan çiçəyi — 1989
* Atlı qarışqa — 1989
* Bir sevgi yetər — 1989
* Xınalı xanzo — 1989
* Gülüm — 1989
* Torpaq qüvvəsi — 1988
* Əziyyətlər — 1988

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ben (kommuna)

**Ben** () — Franş-Konte bölgəsində yerləşən Fransa şəhəridir.
Departament - Yuxarı Sona. Bu Se-sür-Son-e-Sent-Alben kantonunun bir hissəsidir. Bələdiyyənin Vezul rayonudur. Kommunanın INSEE kodu 70047'dir.

## Coğrafiya
Kommuna Parisin 310&nbsp;km cənub-şərqində, Bezansonun 39&nbsp;km şimalında, Vezulun 9&nbsp;km cənub-qərbində yerləşir.

## Əhali
2010-cu ildə kommuna əhalisi 86 nəfər idi.

## İqtisadiyyat
2010-cu ildə 65 yaşı (15-64 yaş arası) arasında 49, iqtisadi cəhətdən aktiv fəaliyyət göstərən, 16 faizi fəaliyyətsiz olub (fəaliyyət göstəricisi 75,4%, 1999-cu ildə isə 64,2% olmuşdur). 49 fəal sakin 40 nəfər (21 kişi və 19 qadın), 9 işsiz (5 kişi, 4 qadın) işləmişdir. 16 qeyri-aktiv 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfəri təqaüdçü, 3 nəfəri digər səbəblər üçün hərəkətsizdir.

## Görməli yerləri
Köhnə tökmə qurğusu (XVIII əsr). 2007-ci ildən bəri tarixi abidə.
Katsuyuki Motohiro

**Katsuyuki Motohiro** () — rejissor və prodüser.

## Həyatı
13 iyul 1965-ci ildə Yaponiyanın Kagawa şəhərində anadan olub. Bayside Shakedown (1998), Bayside Shakedown 2 (2003) və Satorare (2001) filmləri ilə tanınan rejissor və prodüser.

## İstinadlar
Mamoru Oşii

**Mamoru Oşii** (; ) — Yapon rejissor, televiziya rejissoru və ssenarist. Fəlsəfə yönümlü hekayə  yazma tərzi ilə məşhur yazıçı.

## İstinadlar
Altıağac Dövlət Təbiət Qoruğu

**Altıağac Dövlət  Təbiət Qoruğu** — Azərbaycanın Xızı rayonunda yerləşən dövlət qoruğu.

## Yaradılmasında məqsəd
1990-cı ildə Böyük Qafqazın cənub-şərq yamaclarının təbii landşaftının qorunub saxlanması, təbii komplekslərinin mühafizəsinin gücləndirilməsi və bərpası, eroziya proseslərinin qarşısının alınması, habelə Altıağac-Xızı zonasının bitki və heyvan növlərinin, onların qruplarının bərpa edilməsi məqsədilə 4438 hektar sahədə yaradılmışdır.

## Qoruq ərazisinin meşələri
Orta dağlıq hissədə yerləşən qoruğun ərazisində qışı quraq keçən mulayim-isti və yayı quraq keçən mülayim-isti tipləri hakimdir. Qoruq ərazisinin əsas hissəsini (90,5%) nisbətən cavan (40-60 yaşlı) pöhrəlik meşələr təşkil edir. Onları əmələ gətirən əsas ağac növləri Quercus petraea subsp. polycarpa, Qafqaz vələsi və şərq fıstığı, göyrüş, itiyarpaqlı ağcaqayından ibarətdir. Təmiz bir növdən ibarət meşələr çox azdır, əksər sahələr qarışıq tipli meşələrdən ibarətdir. Meşəsiz sahələr qayalıq, yarğan və keçmiş meşə altından çıxmış otlaqlardan ibarətdir.

## Heyvanat aləmi
Altıağac qoruğunun ərazisində cüyür, ayı, qaban, vaşaq, yenot, tülkü, dovşan, dələ, canavar və s. heyvanlara. Qulardan qırqovula, alabaxtaya, qaratoyuğa, bildirçinə, çöl qartalına və s. rast gəlmək olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dövlət təbiət qoruqları

## Həmçinin bax
* Altıağac Milli Parkı
Lisi gölü

**Lisi gölü** () — Gürcüstanda, Tbilisi şəhərinin şimal-qərbində yerləşən göl. Dəniz səviyyəsindən 624 metr yüksəklikdə yerləşir. Sahəsi 0,47 km²-dir. Dərinliyi 4 metrdir. Suyun həcmi 1,22 mln km³-dir. Göl əsasən yağış, qar və yeraltı sulardan qidalanır. Ən yüksək səviyyəyə yaz aylarında, ən alçaq səviyyəyə isə payız aylarında çatır. Yayda suyun istiliyi maksimum 28 °C olur. Qışda göl bəzən donur. Göl idmançılar və balıqçılar üçün, habelə Tbilisi şəhərinin sakinləri üçün istirahət mərkəzidir.

Lisi gölü Tbilisidə ən məşhur istirahət yerlərindən biridir. Tbilisidəki digər yaşayış məntəqələrindən fərqli olaraq, Lisi gölü dəniz səviyyəsindən bir neçə yüz metr yuxarıda yerləşir. Ətrafındakı abadlıq işləri 1937-ci ildə başlamışdır. Sonra göl ətrafında 1400 fərqli bitki növü əkilmişdir.

## İstinadlar
Ari Oulafsson

**Ari Oulafsson** (;  21 may 1998, Reykyavik, İslandiya) — İslandiya müğənnisi. O, "Our Choice" mahnısı ilə İslandiyanı 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Overlord əməliyyatı

**Overlord əməliyyatı** — İkinci dünya müharibəsi ərzində Antihitler koalisiyası tərəfindən almanların işğalı altında olan Qərbi Avropa ərazilərinin geri qaytarılması məqsədilə həyata keçirilmiş hücum əməliyyatıdır. Əməliyyat 6 iyun 1944-cü il tarixində başlamışdır. 6 iyunda 160,000 nəfərə yaxın qoşun hissələri La-Manşı keçmiş, bununla da Fransada yerləşən müttəfiq qoşunlarının sayı iki milyona çatmışdır.

Bu hücum əməliyyatını həyata keçirmək barədə razılıq 1943-cü ilin may ayında ABŞ-nin Vaşinqton şəhərində baş tutmuş konfrans zamanı əldə olunmuşdur. General Dvayt Eyzenhaver döyüş əməliyyatına cəlb edilmiş müttəfiq qoşunların Baş Qərargah rəisi, ingilis general Bernard Montqomeri isə 21-ci Ordu Qrupunun komandiri vəzifəsinə təyin olunmuşdu. Əsas hücum mövqeyi Normandiya sahilləri olaraq müəyyən edilmişdi. Hücumun başlamasına hələ bir neçə ay qalmışdan etibarən müttəfiqlər aldadıcı hərbi manevrlərdən istifadə etməyə başladılar. Bu, həm elektronik, həm də vizual dezinformasiya xarakteri daşıyırdı. Bu cür aldadıcı manevrlər nəticəsində almanlar hücumun hansı istiqamətdən və nə vaxt başlayacağını təxmin etməyə çətinlik çəkirdi. Hücumun başlayacağını təxmin edən Adolf Hitler general-feldmarşal Ervin Rommeli bütün "Atlantik divarı" boyunca müdafiə-istehkam işlərinin aparılmasına rəhbər təyin etmişdi.

Müttəfiqlər hücumun ilk günündə öz məqsədlərinə nail ola bilmədilər, lakin 26 iyunda Şerburq-Oktevil limanını və 21 iyulda isə Kann şəhərini ələ keçirməyə nail oldular. 8 avqust tarixində almanlar əks-hücuma cəhd etsə də, bu cəhd uğursuzluqla nəticələndi. Bu əks-həmlə zamanı alman 7-ci Ordusunun 50 min nəfərə yaxın şəxsi heyəti Falez şəhəri yaxınlığında müttəfiqlərin mühasirəsinə düşdü və ciddi itkilərə məruz qaldı. 30 avqust 1944-cü ildə alman qoşunlarının Sen çayı üzərindən geri çəkilməsi ilə birlikdə Overlord əməliyyatı da uğurla başa çatdırıldı.

## Həmçinin bax
* Normandiya əməliyyatı
* Neptun əməliyyatı
* İkinci cəbhə

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
*
Our Choice (Ari Oulafsson mahnısı)

**Our Choice** () — İslandiyanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Ari Oulafsson "Our Choice" mahnısı ilə İslandiyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmişdir. Mahnı Torunn Erna Klausen tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Andris Treymanis

**Andris Treymanis** () — latviyalı peşəkar futbol hakimi. 2011-ci ildən etibarən FİFA referisidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ben

**Ben** — ad.

* Ben Sanqare — Fransalı peşəkar futbolçu.
* Ben Afflek — Amerikalı aktyor və kinorejissor.
* Ben Kinqsli — İngilis aktyoru.
* Ben Conson — ingilis dramaturqu, şair, dram nəzəriyyəçisi.
* Ben Mudi — ABŞ-lı gitaraçı.
* Ben Nevis — Britaniyanın ən yüksək dağı.
* Ben Brigt
* Ben O'Konnor (velosipedçi)

;Yaşayış məntəqələri
* Ben (komunna) —
* Ben (şəhər) —
* Ben (Yuxarı Provans Alpları)

;Digər
* Ben (mahnı) —
* Ben (albom) —
* Ben (hərf) —
* Ben-Balben — İrlandiyada dağ.
* Ben 10 (jurnal) —
* Biq Ben —
* Ben 10 Alien Force : Vilgax Attacks —
* Ben Tre —

## İstinadlar
Jan-Antuan Nolle

**Jan-Antuan Nolle**  (fran. *Jean Antoine Nollet*; 1700—1770) — fransız keşişi (abbot) və fizik (1739-cu ildən Paris Elmlər Akademiyasının üzvü). O, Fransız natiq *René Reaumur* ilə əməkdaşlıq etdi. O, dərsliklər daxil olmaqla, fizika üzrə əsərlərin müəllifidir.
## Bioqrafiya
19 noyabr 1700-cü ildə Pempre şəhərində Kompyenyadən gələn fermerlər ailəsində anadan olub.

İlk təhsilini Bove Kollecində aldı. Sonra Parisdə oxudu. 1735-ci ildə eksperimental fizika müəllimi olub.

Turin və Navarre Kollecində professor, 1761-ci ildə Mezieres İncəsənət Məktəbində işləmiş, sonralar isə Bordo və Versaillə müəllimlik etmişdir.

Elektrik, molekulyar fizika və optika sahəsində araşdırmalar aparıb. Maraqlı bir faktdır ki, 1746-cı ildə Jean-Antoine Nollet eksperimental metodla elektrik cərəyanının sürətini ölçmək istəsə, bu olduqca sürətli yayılmışdır. Metal tellərini təxminən iki yüz keşişin təşkil edilməsi ilə bir-biri əlaqələndirib , yaradılmış canlı zəncirə Leyden bankaları batareyasına axıdıb. Bütün keşişlər eyni vaxtda axıdmağa reaksiyaları göstərdiyindən, Nollet mövcud sürətin çox yüksək olduğuna əmin oldu..

2 aprel 1770-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* НОЛЛЕ (Nollet) Жан Антуан 
* Жан Антуан Нолле (1700—1770)
Eduard Əsədov

**Eduard Əsədov Arkadyeviç (Artaşesoviç) Əsədov** (; )  —  rus sovet şairi və nəsr yazıçısı.
## Mükafatları
* "Şərəf" ordeni (7 sentyabr 1998) — *ədəbiyyata böyük töhfələr verdiyinə görə*
* Xalqlar Dostluğu ordeni (20 oktyabr 1993) — *milli ədəbiyyatın inkişafında və millətlərarası mədəni əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır*
* Vətən Müharibəsi ordeni I dərəcə (11 mart 1985)
* "Qırmızı Ulduz" ordeni (1 fevral 1945)
* "Şərəf nişanı" ordeni (28 oktyabr 1967; 18 sentyabr 1973)
* "Leninqradın müdafiəsinə görə" medalı
* "Sevastopolun müdafiəsinə görə" medalı
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı
* Sevastopolun fəxri vətəndaşı (1989)
## Biblioqrafiya
* 
* 
*Асадов Э.* Интервью у собственного сердца. Автобиография. М.: Эксмо, 2008. ISBN 978-5-699-28020-9
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Əyri körpü

**Əyri körpü** — XII əsrdə Sivas şəhərində Səlcuqlular dönəmində Qızılirmaq çayı üzərində inşa edilən tarixi körpü.

Sivasdakı köhnə Malatya quru yolu üzərində kəsmə daşdan inşa edilən körpünün dəqiq tikilmə tarixi məlum deyil. Ancaq 800 il əvvəl Səlcuqlu dövründə İpək yolu üzərindəki köhnə adı ilə Bağdad körpüsü yüzillərdi qorunub saxlanılır. 18 kəmərdən ibarət olub, 179 metr uzunluğunda olan körpünün eni 4.6 metrdir. 

18 kəmərli köprü 12 kəmərdən sonra sol tərəfə doğru əyilərək tikilmişdir. Körpünün niyə əyri olmasına dair müxtəlif məlumatlar olmasına baxmayaraq, dəqiq səbəbi bilinmir. Keçmişdə suların çox axması səbəbi ilə körpünün yarıdan sonra bir dalğaqıran vəzifəsi görərək suyun gücünün azalması və körpünün yıxılmağının qarşısını almaq üçün belə inşa edildiyini düşünülür.

* Əyri körpü (Sivas Kültür Envanteri)
Takahe

**Takahe** — Uça bilməyən bir quş növüdür. Yeni Zelandiyadan başqa dünyanın heç bir yerində rast gəlmək mümkün deyil. Ətinə görə Avropalılar tərəfindən çox ovlandığı üçün XVIII əsrdə nəsli tükənmişdir.

Nəslinin 200 ildir tükənmiş olduğu düşünülürdü. Ancaq Yeni Zelandiyanın Cənub adasında yerləşən Murchison dağlarında qayalıq bir bölgədə yaşadığı aydın oldu. Bu quşların çəkisi 4 kq, boyu isə 65 sm olur. Yer üzərində təxminən 200 ədəd olduğu təxmin edilir.

## İstinadlar
Ferdinand Foş

**Ferdinand Foş** (; ) — Fransa hərbi xadimi, marşal (1918). Fransa Akademiyasının üzvü (1918).

## Həyatı
Ferdinand Foş 1851-ci il, 2 oktyabr tarixində Yuxarı Piriney departamentinin Tarb şəhərində məmur ailəsində anadan olub. O Tarbda məktəbə getmiş və Sent Etyen şəhərindəki yezuit kollecində təhsil almışdır. 1870-ci ildə piyada alaya çağırılmışdır. Fransa-Prussiya müharibəsindən sonra Foş hərbi karyerasını davam etdirmək qərarına gəlir. 1871-ci ildə Ali Poltexnik məktəbinə qəbul olur. Foş təhsilini başa vurmamış orduda kiçik zabitlərin çatışmazlığına görə artıq 1873-cü ildə 24-cü artilleriya alayında leytenant rütbəsi alır. 1887-ci ildə Ali Hərbi Akademiyanı bitirmiş, 1895–1900-cü illərdə akademiyanın professoru və 1908–1911-ci illərdə isə rəisi olmuşdur. Birinci dünya müharibəsində (1914–1918) Baş qərargah rəisi, 1918-ci ilin aprelindən müttəfiq qoşunlarının ali baş komandanı təyin edilmişdir. 1920-ci ilin yanvarında Paris sülh konfransı (1919–1920) Ali Şurasının iclaslarında Cənubi Qafqaz respublikaları problemlərinin müzakirəsində iştirak etmişdir. Antantanın Ali Hərbi Şurasının sədri olan Foş məruzə ilə çıxış edərək Qafqaza bir neçə diviziya göndərməyi zəruri saymışdı. O, hesab edirdi ki, yalnız hərbi qüvvə göndərməklə Qafqazı bolşevik işğalı təhlükəsindən xilas etmək olar.

## Ailəsi
Yeganə oğlu leytenant German Foş və kürəkəni kapitan Bekur Maas döyüşündə, 1914-cü ildə həlak olmuşdu.

## Əsərləri
# Les principes de la guerre (1903)
# La conduite de la guerre (1904)

### Rus dilinə tərcümədə
# О ведении войны / пер. с франц., 2 изд. Москва, 1937;
# Воспоминания (Война 1914–1918 гг.), пер. с франц. Москва, 1939.

## Həmçinin bax
# Fransa–Prussiya müharibəsi
# Birinci Dünya müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. İki cilddə. I cild. Bakı: Lider nəşriyyatı, 2004, 440 s.
Kobe məscidi

və ya  – 1935-ci ilin oktyabrında Hyoqo prefekturasının Kobe şəhərində açılmış məscid. Yaponiyadakı ilk məsciddir. Məscid 1928-1935-ci illərdə Kobe İslam Komitəsi tərəfindən yığılmış ianələr hesabına tikilmişdir. 1943-cü ildə Yaponiya İmperiya donanması tərəfindən müsadirə edilmişdir. Lakin bugünə kimi fəaliyyət göstərməyə davam edir. Məscid Kobenin əcnəbilərin üstünlük təşkil etdiyi Kitano rayonunda yerləşir. Bünövrə və quruluşunun hesabına 1945-ci ildə hava hücumlarına və 1995-ci ildə Böyük Hanşin zəlzələsinə tab gətirə bilmişdir. Məscid bir çox qədim qərb üslubunda tikilmiş tikililərin yerləşdiyi turistik ərazidə yerləşir.

Məscid Yaponiyadakı bir çox Qərb dini tikililərin müəllifi olmuş çex memar Yan Yosef Zvaqrın (1885–1969) layihəsi əsasında ənənəvi hind üslubunda tikilmişdir.

## Həmçinin bax
* Yaponiyada İslam
* Tokio məscidi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Dayan Kiton

**Dayan Kiton** (; həqiqi adı — **Dayan Holl**, ; ) — ABŞ aktrisası, kinorejissoru və prodüseri.

Dayan Kiton Oskar kino mükafatını, "Qaydalı və qaydasız mükafat" filmindəki roluna görə "Qızıl qlobus" mükafatını, "Enni Holl" filmindəki ən yaxşı qadın roluna görə "BAFTA" mükafatını almışdır. ABŞ hüdudlarından kənarda Frensis Ford Koppalanın "Xaç atası" (1972, 1974 və 1990) film trilogiyasında və Allen Vudinin filmlərindəki rollarına görə tanınmışdır. Dayan Kitonun iştirakı ilə çəkilən filmlər 2,7 milyard dollardan çox gəlir qazandırmışdır..

## Tərcümeyi-halı
Dalan Kiton aktrisalıq fəaliyyəti üçün anası Dominis Dunnenin qızlıq soyadını götürmüşdür.. 1969-cu ildə o, "Saçlar" musiqisi ilə ilk dəfə səhnəyə çıxmışdır. Elə həmin dövrlərdə onun Allen Vudi ilə uzun müddət davam edən əməkdaşlığı başlamışdır, bu əməkdaşlığın ən pik nöqtəsini "Enni Holl" komediyasındakı baş rola görə aldığı Oskar mükafatı oldu.

Dayan Kitonun Allen Vudi ilə münasibətləri çəkiliş meydançasından kənarda da inkişaf etsə də, onlar ayrıldılar və Dayan Kiton Uorren Bitti ilə yaxınlaşdı. Onlar birlikdə tarixi film olan və Oskar mükafatına təqdim olunan "Qırmızılar" filminin çəkilişində birlikdə işlədilər. Onun yaradıcılıq fəaliyyətində 1996-cı ildə çəkilmiş və baş rolda ifasına görə "Oskar"a təqdim olunan "Marvinin otağı" filmi, 2003-cü ildə çəkilmiş "Qaydalı və qaydasız məhəbbət" filmi, rejissoru olduğu "Tvin Piks" serialı və prodüseri olduğu, 2003-cü ildə "Qızıl palma budağı" mükafatı alan "Fil" filmi əsas yer tutur.

Dünya kino tarixində Dayan Kiton plastik cərrahiyəyə kəskin mənfi münasibətilə tanınmışdır.. 2006-cı ildən o, L'Oreal kosmetik firmasının nümayəndəsidir.".

## Şəxsi həyatı
Dayan Kiton heç vaxt ərdə olmamışdır. O, qızı Deksteri (1996-cı ildə anadan olmuşdur) və oğlu Dyuku (2001-ci ildə anadan olmuşdur) övladlığa götürmüşdür..

Məlumatlara görə Dayan Kiton 2011-ci ildə dəri xərçənginə tutulsa da, ona qalib gəlməyi bacarmışdır..

## Filmoqrafiya

## Xarici keçid
* Diane Keaton at Rotten Tomatoes

## İstinadlar
Aylurofobiya

**Aylurofobiya** (-ailouros — pişik, -phóbos — qorxu) — pişiklərə qarşı olan davamlı, irrasional qorxu tipidir. Digər formalarda həm də felinofobiya, elurofobiya kimi adlanır.

## Təsvir
Özünü müxtəlif cür büruzə verir, əsasən nifrətdən daha çox, qorxu, ehtiyat etmə kimi qiymətləndirilir. (Əskər insanların ilan yaxud siçovul görərkən verdikləri reaksiya kimi). Bəzi insanlar bunu hər zaman yaşayırlar, bəziləri isə müəyyən situasiyalara cavab olaraq bu reaksiyanı verir. Bu fobiyanı stimullaşdıran situasiyalara bunlar misal ola bilər: Pişik görmək; pişiyin poruldamasını eşitmək; pişiyin toxunmasını yaxud sürtünməsini təsəvvür etmək; qaranlıqda pişiklə qarşılaşmaq haqda düşünmək; pişiyin, üzərinə zillənən baxışlarını görmək; şəkildə yaxud televizorda pişik görmək; oyuncaq pişik.  Şir və pələng kimi böyük pişiklər də aylurofobiyanı stimullaşdıran səbəb ola bilər.

## Səbəblər
Aylurofobiya-nın dəqiq səbəbi bilinməsə də, aylurofoblar çox vaxt qorxularını erkən uşaqlıqdan izləyirlər. Bu, bir çox digər spesifik fobiyalarda, xüsusən də heyvanları əhatə edən fobiyalarda müşahidə olunan tendensiyadır. Bir nəzəriyyəyə görə, pişik tərəfindən hücuma məruz qalmaq və ya bir pişiyin başqasına hücumuna şahid olmaq kimi tək bir travmatik hadisə bu fobiyanın inkişafına səbəb ola bilər. Aylurofobiya səbəbi ilə bağlı digər nəzəriyyələrə başqasının aylurofobiyasına məruz qalma və ya pişiklərin təhlükəsi haqqında narahatedici məlumatlarla dolu olmaq daxildir.
## Müalicə
Heyvan fobiyası üçün ən yaxşı müalicə üsullarından birinin ifşa terapiyası olduğuna inanılır. Sistematik desensitizasiya adlı məruz qalma terapiyasının xüsusi forması keçmişdə aylurofoblar üçün uğurlu olmuşdur. Ekspozisiya terapiyası xəstəni getdikcə daha çox qorxuya səbəb olan stimullara sistematik olaraq məruz qoymaqla həyata keçirilir və yalnız xəstə əvvəlki stimuldan rahat olduqda irəliləyir. Məsələn, bir aylurofobik xəstə xəz kimi parçaya, pişik şəkillərinə, oyuncaq pişiyə və nəhayət, xəstənin sonradan övladlığa götürdüyü mehriban canlı pişikə məruz qalaraq qorxusuna məruz qalma terapiyası keçirdi; pişik böyüdükcə və mehriban qaldıqca, xəstə yetkin pişiklərdən daha az qorxa bildi.  Bu üsul həm aylurofobiya, həm də kinofobiya olan xəstələrə kömək etmək üçün istifadə olunur.

Aylurofobiya müalicəsi üçün nəzərdə tutulmuş dərmanlar yoxdur. Bununla belə, beta blokerlər və benzodiazepinlər kimi narahatlıq və stressi aradan qaldıran dərmanlar simptomları azaltmağa kömək edə bilər. D-sikloserin məruz qalma müalicəsində daha yaxşı nəticələrin asanlaşdırılması ilə əlaqələndirilmişdir.
## Həmçinin bax
* Fobiyaların siyahısı
* Psixologiya
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Emir Kusturitsa

**Emir Kusturitsa** (serb.: *Емир Кустурица*; d. 24 noyabr 1954-cü il, Sarayevo, Yuqoslaviya) serb rejissoru.

## Həyatı
24 Noyabr 1954-cü ildə Yuqoslaviya'da, Bosniya və Herseqovina SRnın paytaxtı Sarayevoda Boşnak müsəlman bir ailədə dünyaya gəlmişdir. Atası Murat Kusturitsa Sarayevo Məlumatlandırma Bürosunda jurnalist, anası Senka Numankadiç məhkəmə katibi idi. 2005-ci iıdə atası həyatda olmadığı bir zamanda verdiyi bir müsahibədə atasının özünü serb hesab etdiyini və ateist olduğunu bildirmişdir.

2001-ci ildə sənədli film yaratmağa başlamışdır. 1986-cı ildən etibarən gitara çaldığı qaraçı texno-rok qrupu 'No Smoking' orkestrasının turlarında yaşadıqlarını nəql etdiyi Super 8 Stories / Super 8 tarixçəsi (film, 2001) ilə Çikaqo Film Festivalında 'Ən yaxşı sənədli film' nominasiyasında 'Gümüş Plaket' qazanmışdır.

Life is a Miracle / Həyat möcüzədir (film, 2004) isə Kann kinofestivalının nominasiya verilən filmləri arasında yer almışdır.

## Musiqi

1986-1988-ci illər arasında Sarayevodan olan rok qrupu "Zabranjeno Pušenje"-də bass gitara çaldı. Kusturitsa qrupda əhəmiyyətli bir rol oynamamasına baxmayaraq qrupun adı Emir Kusturica & No Smoking Orchestra olaraq dəyişdirilmişdir. No Smoking 1999-cu ildə, Universal firmasında *Unza Unza Time* adlı bir albom çıxartmışdır. Kusturitsa albomun kliplərindən birinin rejissorluğunu öz üzərinə götürmüşdür. Qrup beynəlxalq turlara çıxmışdır.

Qoran Breqoviç Kusturitsa filmlərindən bir neçəsinin müsiqisini bəstələmişdir. Bunların arasında *Time of the Gypsies, *Qaraçıların zamanı (Serbcə orijinalında Дом за вешање, Dom za vešanje), *[[Arizona xəyalı (film, 1993)|Arizona xəyalı]]* və Yeraltı da vardır.

## Filmləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Emir Kusturitsanın saytı
* [[IMDb]-də Emir Kusturitsa]