open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şahin Ağabəyli

**Şahin Ağabəyli** - “Milli Yol” qəzetinin (2006) və “Poliqon” informasiya agentliyinin təsisçisi

## Həyatı

Şahin Ağahüseyn oğlu Ağabəyli 1976-cı ildə Neftçala rayonunda anadan olub.

1997-ci ildə Türkiyədə Quru Qoşunları Hərbi Məktəbini bitirib. Jurnalist fəaliyyətinin ilk illərində “Bakı həftəliyi”, “Bizim yol” qəzetlərində çalışıb.

2003-cü ildə “Milli Yol” qəzetini, 2006-cı ildə “Poliqon” informasiya agentliyini təsis edib.

Şahin Ağabəyli 2010-cu il oktyabrın 27-də Ələt-Astara magistralında, Qaradağ rayonu ərazisində yol qəzasına düşərək həlak olub.

## İstinadlar
Evtrofikasiya

**Evtrofikasiya** ( — yaxşı qidalanma) — çayların, dənizlərin və su hövzələrinin biogenlərlə zənginləşməsi. Evtrofikasiya həm su hövzələrinin təbii qocalması, həm də cirkab sularının hövzəyə daimi axması nəticəsində yaranır. Prosesə təsir edən əsas kimyəvi elementlər — fosfor və azotdur.

## Yaranma səbəbləri
Evtrofikasiya əsasən cirkab sularının nəticəsində su hovzəsinə daxil olmuş biogen elementlərin (azot, kalium, fosfor) köməyi ilə mavi-yaşıl yosunların artımı deməkdir. Mavi-yaşıl yosunların curuməsi üçün oksigen lazım olduğundan bu yosunlar suyu oksigensizləşdirir. Oksigen də canlı həyatın var olması üçün başlıca amil oldugundan evtrofikasiya su hovzələrinə bioloji cəhətdən böyük ziyan vurur.

Süni evtrofikasiya yosunların artmasına, oksigenin azalmasına, suda yaşayan canlıların məhvinə gətirib çıxarır. Bunlar günəş şüasının su dərinliyinə az düşməsinə və fotosintezin az olmasına gətirib çıxarır.

## Mübarizə tədbirləri
Əsas antropogen səbəbləri suyun təmizlənməməsi (əsasən heyvandarlıq komplekslərindən gələn çirkab suyun) və əkin sahələrindən gübrələrin yuyularaq su mənbələrinə düşməsidir. Bir sıra ölklərdə suyun evtrofikasiyasının qarşısını almaq üçün təmizlik məhsullarında ortofosfat natrinin azaldılması üçün ciddi qərarlar qəbul edilib.
Ərəb rəqəmləri

**Ərəb rəqəmləri** — rəqəmlərin ənənəvi dəsti: **0**, **1**, **2**, **3**, **4**, **5**, **6**, **7**, **8**, **9**; bir çox ölklərdə istifadə edilən onluq sisteminin rəqəmləri.

Hazırda istifadə edilən rəqəmlər Hindistandan gəlib və Avropa xalqları bu rəqəmlərlə ərəblərin sayəsində tanış olmuşlar. İlk dəfə XVI əsrdə yeni nömrələmə geniş şəkildə yayılmağa başlamışdır. Ərəb sistemi olan onluq say sistemi istənilən qədər böyük ədədi yazmağa imkan verir.

## Mənbə
* Böyük Sovet Ensiklopediyasında "ərəb rəqəmləri"
* Titlo  — ərəb və digər rəqəmlərin milli xətlərinin oxunması
* Xalçalarda tarix qoyulmasında istifadə edilən ərəb rəqəmləri
Cəbəllüttariq funtu

**Cəbəllüttariq funtu** () — Cəbəllüttariqin pul vahidi, bəzən livr də adlanır. 1971-ci ilədək 1 funt = 4 kron = 20 şillinq = 240 pens, 1971-ci ildən 1 funt = 4 kron = 100 yeni pensi (1988-ci ildən sadəcə pens). Simvolu: £. Cəbəlüttariq funtu Funt sterlinqə bərabərdir.

## Mənbə
* Cəbəllüttariq funtu
* Cəbəllüttariq valyutası
Kurt Kalleya

**Kurt Kalleya** (5 may, 1989)  - Maltalı müğənni. Kalleya Bakıda,Azərbaycanda Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi 2012-də Maltanı təmsil etmişdir.

## Diskoqrafiya
### Mahnılar
*2010 - "Waterfall" (Prissilla Pseyla ilə)
*2011 - "Over and Over"
*2012 - "This Is the Night"
*2012 - "Boomerang"

## İstinadlar
SSRİ Dövlət mükafatı

**SSRİ Dövlət Mükafatı** (1967—1991) — 1966-cı ildə Sov.İKP MK və SSRİ Nazirlər Soveti tərəfindən təsis edilmiş və hər il verilən dövlət mükafatı.

## Həmçinin bax
* Şablon:SSRİ dövlət mükafatı
* SSRİ Dövlət mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar
Qlükoza

**Qlükoza** (, γλυκύς - dan *şirin*) və ya **üzüm [[şəkər]]i** və ya **dekstroza**. Şirin dadlı, suda yaxşı həll olan ağ kristal maddədir. Qlükoza bitki və canlı orqanizmlərdə, həmçinin, bir çox meyvə və giləmeyvə şirələrində rast gəlinir.

Qlükoza orqanizmin enerji sərfinin yarsını təmin edir.

Üzvi maddələrə aiddir. Qlükoza müxtəlif iynələrə, sistemlərə əlavə olunur. Qlükozanın insana həm xeyiri, həm də ziyanı var.

## Quruluşu
Qlükoza beşatomlu aldehidspirtdir.

## Tətbiqi
Qlükoza qiymətli və asan həzm olunan qida maddəsidir. tibbdə qlükozadan qanın konservləşdirilməsində və orqanizmi möhkəmləndirən maddə kimi istifadə olunur. Qlükoza qənnnadı sənayesində, güzgü və yolka oyuncaqlarının hazırlanmasında, toxuculuq sənayesində parşalara bəzək vurulmasında işlədilir.

## Mənbə
* D-Qlükoza (dekstroza, )
* http://food-facts.ru/food-biochemistry/carbohydrates-glucose-fructose.html 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Efiopiya təqvimi

**Efiopiya təqvimi** ( — **') və ya **Həbəşə təqvimi''' — Efiopiyada və Efiopiya Pravoslav Kilsəsində istifadə edilən təqvim.

Misirdəki Qipti xristianlarının istifadə etdiyi təqvimə bənzəyən bu təqvim Günəşə əsaslanır. Həbəşə təqvimi və ya digər adı ilə Efiopiya təqvimi olan təqvimə əsasən Efiopiyada yeni ilin ilk günü Enkutataş (እንቁጣጣሽ) adlanır. Ölkədə həmin gün qeyri-rəsmi iş günü elan edilir. Paytaxt Əddis-Əbəbədə Yeni il mərasimləri keçirilir, məhkumlarla bağlı əfv sərəncamı verilir.

Efiopiya təqviminə əsasən il 13 aydan ibarətdir. Ayların adları Efiopiya xalqına məxsus Amhar dilində yazılır. 12 ayın hər biri bizim işlətdiyimiz təqvimdəki aylara ekvivalentdir, lakin onların hər biri 30 gündən ibarətdir. 13-cü ay isə "Pagume"(ጳጉሜ) adlanır ki, bu da yunancadan tərcümədə “qalıq, artıq” deməkdir. 13-cü ay 5 gündən və hər 4 ildən bir isə 6 gündən ibarət olur.

Həbəşə təqvimi Qriqori təqvimindən 7 il 8 ay geridədir. Ona görə də, məsələn, Qriqori təqvimi ilə 2018-ci ildə Efiopiyada 2011-ci ilin gəlişini qeyd ediblər. Bu fərqin səbəbi isə Efiopiya xristianlarının dini inancları ilə - İsa peyğəmbərin dünyaya gəlişi ilə bağlı olan fərqliliklərlə əlaqədardır. Öz əcdadlarına hörmətlə yanaşan konservativ efiopiyalılar onların inanclarını indi də davam etdirirlər.

Təqvimdə 13 ayın olmasının səbəbi kimi isə Efiopiya təqviminin Misir təqvimindən istifadə edilərək yaradılması göstərilir. Bu təqvimə görə, Efiopiyada yeni ilin hər il 11 və ya 12 sentyabr tarixlərində başlanması heç də təsadüfi deyil, belə ki, məhz ilin həmin günlərində Nil çayı özünün ən bol sulu dövrünü yaşayır və efiopiyalıların görə bu hadisə ölkəyə “yeni həyat” gətirir.

Efiopiya təqviminin ilk günü eramızın 8-ci ili 29 avqust tarixinə təsadüf edir.

### Gün ərzində saatların hesablanması
Efiopiya ərazisi Şərqi Afrika vaxtının qəbul edildiyi saat qurşağına aiddir UTC+3. Ölkənin dövlət qurumlarında və nəqliyyat şirkətlərində isə rəsmi vaxt bu vaxta görə hesablanır. Amma digər ərazilərdə Efiopiya sakinləri günəş çıxandan sonra yeni bir günün başladığı vaxtdan istifadə edirlər. Beləliklə, məsələn, yerli vaxtla 1:00 Şərqi Afrika vaxtı ilə səhər saat 7:00 uyğun gəlir, yerli vaxtla günorta günəşin doğuşu, gecə yarısı isə qürub ilə müəyyən edilir.

## Ayların adı
መስከረም (Məskərəm)

ጥቅምት (Tıkımt)

ኅዳር (Hıdar)

ታኅሳስ (Tahsas)

ጥር (Tırr)

የካቲት (Yəkatit)

መጋቢት (Məqabit)

ሚያዝያ (Miyazya)

ግንቦት (Qınbot)

ሰኔ (Səne)

ሐምሌ (Hamle)

ነሐሴ (Nəhase)

ጳጉሜ (Paqume)

## Mənbə
*Efiopiya Pravoslav Kilsəsinin təqvimi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bee Gees

**Bee Gees** — 1960-cı illərdə rok, 1970-ci illərdə disko musiqi ilə məşğul olmuş, dünyanın ən tanınmış qruplarından biri.

## Haqqında
"Bee Gees" qrupu İngiltərədə doğulmuş, Avstraliyada böyümüş, ABŞ-də şöhrət qazanmış Berri, Robin və Moris adlı 3 qardaşdan ibarət olmuşdur. Qrup 1977-ci ildə World Music Awards Əfsanə mükafatına layiq görülüb. Qrup üzvü Moris Qibb 12 yanvar 2003-cü ildə, Robin Qibb isə 20 may 2012-ci ildə vəfat etmişdir.

"Bee Gees" 7 dəfə Qremmi mükafatı qazanmış, albom və sinql satışları 225 milyonu keçmişdir.
Cersi funtu

**Cersi funtu** (, ) — Cersinin pul vahidi. 2010-cu ildən əskinazlarda yazılar ingilis (funtlarda) və fransız dillərində (livrdə) göstərilir.

Cersi funtu funt sterlinqə 1:1 nisbəti ilə bağlıdır. Adada Cersi vayutası ilə yanaçı, Böyük Britaniya funtu və Böyük Britaniyananın regional valyutaları da qəbul edilir. Böyük Britaniyanın digər ərazilərində cersi funtu ödəniş vasitəsi kimi hesab edilməsə də ödənişə qəbul edilir. Bu valyuta üçün ISO 4217 standartı ayrıca kod nəzərdə ututmasa da lazım gəldikdə JEP abbveraturasından istifadə edilir.

## Əskinaz və sikkələr
Dövriyyədə 1/2 (1981-ci ildə ləöv edilib), 1, 2 pens (1971-ci ildən), 5, 10 pens (1968-ci ildən), 20 pens (1982-ci ildən), 50 pens (1969-cu ildən), 1 funt (1982-ci ildən), 2 funt (1998-ci ildən) sikkələr var. Axırıncı ikisi nadir tapılı.

1831-ci ilədəkadanın bütün kilsələri öz əskinazını buraxa bilərdi. 1831-ci ildən 1 və 5 yerli funtlar buraxılmağa başlandı. İkinci dünya müharibəsində Almaniya tərəfindən işğal edildikdən sonra yeni əskinazlar buraxıldı. 1963-cü ildə ilk dəfə seriyalı əskinazlar buraxıldı. Bütün əskinazların üz tərəfində kraliça II Elizabetin portreti verilib. Əskinazlrda qoruma nişanı kimi cersi inəyi verilir.

### Əskinazların arxa tərəfindəki təsvirlər
* 1 funt (yaşıl, 1963, dövriyyədən çıxmaqdadır) — Sent-Helierdəki kilsə
* 5 funt (parıltılı, 1963) — Lya-Korberdəki mayak
* 10 funt (qərməzə, 1972) — "Mayor Prestonun ölümü" rəsm əsəri
* 20 funt (göy, 1976) — Sent-Ouens qəsri
* 50 funt (şabalıdı, 1989) — Hökumət evi

1 funtluq xatirə əskinazları da buraxılıb.

1 iyun 2012-ci ildə II Elizabetin brilyant yubileyinə həsr edilmiş xüsusi. yubiley əskinazı buraxıldı. Əskinaz məhdud sayda kraliçanın hakimiyyətinin tarixi dövrlərini əks etdirən xüsusi folderdə buraxılıb. Əsas rəngləri:bənövşəyi, narıncı və mavidir.

## Mənbə
* kommersant.ru — Cersi funtu haqqında
* Cersi hökuməti saytında Xəzinədarlığın səhifəsi

## İstinadlar
Kostyol

**Kostyol** (, , , ,  — "kilsə", latın dilindən olan  "fort, fortifikasiya" sözündən gəlir) — slovak, çex, polyak və Ukrayna dilində xristian məbədinə verilən ad. Bununla belə, polyak, slovak, Ukrayna və Belarus dillərində "kostyol" sözü "pravoslav kilsə" mənasında istifadə olunmur, çex dilində isə bu söz bütün xristian məbədlərinə aid edilə bilər.
Rus ədəbiyyatında "kostyol" sözü tez-tez Polşa katolik məbədi mənasını daşıyır. Kostyollar, əsasən, barokko, az halda qotika və roman üslubunda olur.

## UNESCO-nun ümumdünya irsinə daxil edilmiş Polşanın cənubunda yerləşən kostyollar

## Şəkillər

Fayl:Katedra Łacińska Lwów 2008.jpg|Lvov kafedral kilsəsi
Fayl:Melnik sv Petr a Pavel od V DSC00652.JPG|Müqəddəs Pyotr və Pavel kostyolu, Melnik
Fayl:Kutna Hora CZ St James Church 08.jpg|Kutna-qora, Yakub kostyolu
Fayl:Kostel sv. Prokopa na Žižkově.jpg|Prokop kostyolu və Praqa teleqülləsi


## Həmçinin bax
* Kirxa
* Kilsə
Bakı metrosunda yanğın (1995)

**1995-ci il Bakı metrosu yanğını** — 28 oktyabr 1995-ci ildə Bakı metropolitenində baş vermiş metro qəzası. Rəsmi mənbələrə görə, yanğında 289 nəfər həlak olmuşdur. Bunların 286-sı sərnişin (28-i uşaq olmaqla), 3-ü isə xilasedici idi. Qəzada 270 nəfər yaralanmışdır. Yanğının səbəbi elektrik nasazlığı hesab olunur, ancaq sabotaj ehtimalı da var.

Qatarı tərk edənlərin çoxu sağ qalsa da, yanğın tarixin ən ölümcül qatar fəlakəti hesab olunur. Sərnişinlərdən biri olan Çingiz Babayev digər sərnişinləri xilas etdiyinə görə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Qəza
"Ulduz" və "Nərimanov" stansiyaları arasındakı tuneldə (200 metr) qatarın alışması nəticəsində 289 nəfər (126 qadın, 28 uşaq, 3 xilasedici) həlak olmuş, 270 nəfər yaralanmışdı. Tələfatın böyük olması qatarın tuneldə alışması və xilasetmə əməliyyatının yetərsizliyi ilə bağlı idi. Elə qəzanın əsas səbəbi kimi də köhnə avadanlıqlarla təchiz olunmuş qatarın nasazlığı, habelə maşinistin səhv qərar verməsi göstərilir.

Hadisədə terror əməli aşkarlanmadı və o, texniki qəza kimi qiymətləndirildi. Belə ki, uzun müddət məsələni araşdıran istintaq qrupu qəzanın baş verməsinin terror aktı olduğunu istisna edib. Qəzanın sırf səhlənkarlıqdan baş verdiyi açıqlanıb. Maşinist qatarı tuneldə saxlayıb, insanlar isə təşviş içində vaqonlardan çıxıb qaçmağa başlayıblar. Havaçəkmə sistemi pis olduğundan tuneldəkilər hava çatışmazlığından və ayaq altında qalaraq ölüblər. Aparılan araşdırma nəticəsində maşinistin qatarı tuneldə saxlamaq qərarı səhv sayılmışdı. Təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməməkdə günahlandırılan qatarın maşinisti və dispetçeri 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

## Nəticə
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə ölkədə 3 gün matəm elan edilmiş; qəzada həlak olanların dövlət hesabına dəfn olunması və ailələrinə bir milyon manatlıq yardım verilməsi təmin olunmuşdur. Bu qəza "Ginnesin rekordlar kitabı" redaksiyasını ən dəhşətli metro qəzaları siyahısına yenidən baxmağa vadar etdi və "birincilik" Azərbaycana keçdi. Dünya ölkələrindəki heç bir metropolitendə indiyədək bu qədər genişmiqyaslı itki ilə nəticələnən qəza olmadığına görə, Bakı metrosundakı 28 oktyabr qəzası "Ginnesin rekordlar kitabı"na düşmüşdür. Baş nazirin müavini Abbas Abbasov o zaman mətbuata açıqlamasında qəzanın sırf texniki səbəbdən – avadanlığın köhnəlməsi ucbatından baş verdiyini bildirib: *"Bakı metrosunda bəzi vaqonlar elə bərbad gündədir ki, adam hətta oturmağa qorxur."*

## İstinadlar

## Mənbə
* Metro faciəsi

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* 
* Ulduz metrostansiyasında baş verən faciədən 26 il ötür
Xorasgan

**Xorasgan** — İranın İsfahan ostanının İsfahan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 86,063 nəfər və 23,381 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Çadigan şəhristanı

**Çadigan şəhristanı**— İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Çadigan şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 33,684 nəfər və 8,169 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Çadigan

**Çadigan** — İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Çadigan şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,037 nəfər və 1,872  ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan (şamlılar, bayatlar və inanlılar) ibarətdir, azərbaycan dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.Bu şəhərin adı "çatdamaq" və ya "çatmaq" sözündən gəlibdir.

## İstinadlar
Radio ölkəsində qətl (film, 1994)

**Radio ölkəsində qətl və ya Radio diyarında qətl** () — 1994-cü ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Film süjetinin müəllifi Corc Lukasdır.

## Məzmun
1939-cu ildə yeni radio şəbəkəsinin Çikaqonun İllinoys şəhərində yerləşən WBN stansiyasında əsası qoyulmuşdur. Bu stansiyanın sahibi General Volt Velen gecə bayramı təşkil edərək əsas sponsor Berni Kralda cəlb edir. Şənlik gecəsi isə onun işçilərindən asılıdır. Amma bir gecənin içində sirli qətllər baş verir. Leytenant Kross bu qətilləri araşdırmaq məcburiyyətindədir. Əsas şübhəli Rocer Hendersondur. Çünki Rocer cinayətin hər səhnəsində meydana çıxır. Bu isə çox müəmmalı məsələdir...

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
*
Omer Adam

**Omer Adam** (; ) — İsrail müğənnisi. Mizrahi şərq musiqisi üslubunda müasir musiqi alətlərinin müşayəti ilə mahnılar ifa edir. 2009-cu ildə İsraildə keçirilən Koxav Nolad musiqi müsabiqəsinə qatıldıqdan sonra məşhurlaşmışdır. 2010-cu ildə "Names Mimeh" adlı ilk albomunu satışa çıxarmışdır.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* 2010: ***[[Names Mimeh]]*** (ivrit dilində ***נמס ממך***)

### Sinqllar
* 2010: "להיאבד ברוח"
* Méouchéret
* Million néchikot
* Mat lehabek ota
* 2010: "חוזה בנשמה"
* 2021: "the eight"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Shiron.net-dəki səhifəsi
Corc Lukas

**Сorc Valton Lukas-kiçik** (; ) —  Məşhur ABŞ rejissoru və milyarderidir. Onun şəxsi kapitalında 3,2 milyard dollar pulu vardır.
 
## Həyatı
Corc Lukas 14 may 1944-cü ildə ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Modesto şəhərində anadan olmuşdur. Lukas peşəkar avtomobil yarışçısı olmağı xülya edərkən litseyi bitirdikdən dərhal sonra keçirdiyi yol qəzası səbəbiylə bundan imtina etdi və həyatı dəyişdi. Cənub Kaliforniya Universitetində Film İncəsənətini oxumağa qərar verən Lukas bu dövrdə çəkdiyi qısametrajlı filmlərdən biri olan THX-1138: 4EB (Electronic Labyinth) ilə Amerikan Milli Şagird Filmləri Festivalında ilk mükafatını qazandı. Bunun nəticəsində Warner Bros. şirkətində şagirdliyə başladı. Burada Frensis Ford Koppolanın idarə etdiyi "Finianın göy qurşağı" ("Finian's Rainbow", 1968) filminin çəkilişlərinə qatıldı. Koppola ilə yoldaşlıqları bu filmdən başladı. Birlikdə 1969-cu ildə "American Zoetrope" adlı bir şirkət qurdular. Etdikləri ilk iş də THX-1138: 4EB filminin uzun metrajlı versiyasını çəkmək oldu. Warner Bros. şirkətinin maliyyəyə etdiyi film kassada müvəffəqiyyət qazana bilmədi. Koppola "Ata" (1972) filmi üçün işə başlayınca Corc Lukas öz şirkəti olan "Lucasfilm Ltd." adlı şirkət qurdu. 1973-ci ildə ssenarisini yazdığı, öz həyatından da kəsiklər daşıyan "Amerikalı qraffit" filmini idarə etdi. Yalnız 780.000 mmin dollar büdcə ilə çəkilən, 50 milyon dollar gəlir qazanan bu filmlə Corc Lukas "Qızıl Qlobus mükafatı"nı qazandı. "Ən Yaxşı Film", "Ən Yaxşı Rejissor", "Ən Yaxşı Ssenari" daxil olmaq üzrə 5 budaqda Oskara namizəd göstərildi. Eyni il Corc Lukas "Fleş Qordon" və "Meymunlar Cəhənnəmi" filmindən təsirlənərək "Ulduz Döyüşləri"nin ssenarisini yazmağa başladı. 1975-ci ildə bu film üçün lazımlı olan vizual efektlerin yaradılacağı "ILM" (Industrial Light & Magic) şirkətini qurdu. "Star Wars" proyekti bir neçə studiya tərəfindən rədd edilsə də sonunda "Twentieth Century Fox" tərəfindən qəbul edildi. "Ulduz Döyüşləri" filmlərinin bütün seriyalarını müvəffəqiyyət əldə etdi. Bu filmlərin ardınca bir sıra digər filmlərin ssenarisini yazmış və rejissorluq etmişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1910)

**Alisa möcüzələr ölkəsində** () — Luis Kerrollun eyniadlı əsəri əsasında hazırlanmış qısametrajlı səssiz filmdir. Alisa rolunu Qledis Hulett ifa edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*''Alice's Adventures in Wonderland'' on Comic Vine
*''Alice's Adventures in Wonderland'' on Complete Index to World Cinema
Uşu

thumb|right|Uşu
**Uşu** (Çincə:武術; Pinyin: wǔshù) — çin döyüş sənətidir. Kunq Fu və Uşu eyni mənanı ifa edir. Sadəcə olaraq "Kunq Fu" termini Honq Konq döyüş filmlərindən amerikan dialektinə çevrilərək işlənməsi genişlənmişdir. "Uşu" sözü Çin dilindən tərcümədə "Döyüş Sənəti" deməkdir. Müasir dövrdə "Müasir Uşu" () adlı termin işlədilir. Bu termin Uşu üzrə keçirilən müsabiqələrə aiddir. 
Uşu döyüş sənətini (Vin Çun stili) tədris etməyə başlamış ilk şəxs İp Man olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* International Wushu Federation 
* The Web's Most Comprehensive Wushu Site  
* What is Wushu
Billi Zeyn

**Uilyam Corc Zeyn Jr.** (); () – yunan əsilli, ABŞ-lı aktyor və rejissor.

## Həyatı
Zeynin həqiqi ailə soyadı Tzanetakosdur. İlk böyük rolunu Gələcəyə Dönüş filmi ilə qazandı. Billi Zane, beynəlxalq şöhrətini Dead Calm filmindəki Hughie Warriner rolu ilə qazandı. Zeynin 1989-cu ildə rol aldığı bir digər istehsal isə NBC televiziyası üçün çəkilən The Case of the Hillside Stranglers oldu. 1999-cu ildən etibarən bir çox film və televiziya istehsalında rollar almağa başlayan Zeyn, 1997-ci ildə çəkilən Titanik filmi ilə dillər əzbəri oldu. Bu rolu ilə çoxlu sayda mükafatın sahibi oldu. 1998-ci ildə çəkilən I Woke Up Early The Day I Died filmi ilə də çoxlu sayda mükafat qazanmağı bacardı. Əyləncə sektorunun digər sahələrində də işlərini davam etdirən Billi Zeyn, müğənniliyi ilə çox sayda şoularda da iştirak edir.

## Filmoqrafiya
* Gələcəyə Dönüş (1985)
* Gələcəyə Dönüş 2 (1989)
* Titanik (1997)
* Qurdlar Vadisi İraq (2006)

## İstinadlar
Keti Beyts

**Ketlin Doyl "Keti" Beyts** () — Qızıl Qlobus mükafatlı Amerikalı teatr və kino aktrisası.

## Filmoqrafiya
* Titanik (1997)
* İlahi ordasan? Mənəm, Marqaret (2023)

## Mükafatları
* Qızıl Qlobus

## İstinadlar
France Football

***"France Football"*** () — Fransada həftənin 2 və 5-ci günləri işıq üçü görən futbol jurnalı. Jurnal "Qızıl top" mükafatının təsisçisidir. Mükafat "France Football" jurnalının baş redaktoru Qabriel Ano tərəfindən təsis olunmuşdur. Məhz Q.Ano ilk dəfə 1956-cı ildə öz həmkarlarını Avropada ilin ən yaxşı futbolçusunu müəyyənləşdirmək üçün səsvermədə iştirak etməyə dəvət etmişdir. İlk qalib "Blekpul" komandasında çıxış edən Stenli Metyuz olmuşdur..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Wi-Fi-li diyircəkli qələm

**Wi-Fi-li diyircəkli qələm** — mexaniki yazını şifrələyərək Wi-Fi şəbəkəsi vasitəsilə **Evernote** servizində rəqəmli formaya salan xüsusi konstruksiyalı diyircəkli qələm.

## Texniki xarakteristikası
Livescribe şirkəti tərəfindən hazırlanıb və Sky WiFi Smartpen şərti adını alıb.

Qələm kağız üzərində yazılan və şəkilən istəhilən şəkli qeydə alır, rəqəmli formaya çevirir və telsiz şəbəkə vasitəsilə Evernote servizində saxlanılmağa göndərilir.

Qələm Wi-Fi şəbəkəsinə qoşularaq Evernote servizinə inteqrasiya olunur. Qələm istifadəçisi Evernote servizindəki səhifəsinə daxil olaraq etdiyi qeydlərə baxa və səs yazılarına qulaq asa bilər. Smartpen qələmi səsi qələmə qurqşdırılmış mikromikrofon vasitəsilə yazır.

Yazıların rəqəmli formaya salınması üçün o xüsusi kağızda yazılmalıdır. Kağız üzərinə xüsusi marker nöqtələr yerləşdirilib. Onlara toxunaraq qələm infraqırmızı kamera vasitəsilə fəaliyyət göstərir.

Qələmin özünün klaviaturası yoxdur. Wi-Fi-ya qoşularkən istifadəçi qələmin ucu ilə kağızda çəkilən QWERTY klaviaturasında parol yığır. Belə klaviatura Smartpen komplektinə daxildir. İki qeqabayt yaddaşlı Sky WiFi Smartpen qələmi 170, dörd qeqabayt yaddaşlı 200, səkkiz qeqabayt yaddaşlı qələm 250 ABŞ dollarıdır Evernote pullu xidmətinə bir illik abunə daxildir.

## İstinadlar
Ceyms Horner

**Ceyms Roy Horner** () — Britaniya Akademiya Film mükafatı, Qremmi mükafatı və Qızıl Qlobus mükafatılı, ABŞlı bəstəkar, orkestr yazıçısı, orkestr rəhbəri və film musiqisi bəstəkarı.

## Həyatı
Yaradıcılığa beş yaşında piano çalmaq ilə işə başlamışdır. Daha sonra Londondakı Royal College of Music-dən təhsil almışdır. 1970-ci illərdə Cənubi Kaliforniya Universiteti musiqi bölməsindən məzun olduqdan sonra, Kaliforniyaya getmədən əvvəl, ali diplom almaq üçün Kaliforniya Universitetinə daxil olmuş və musiqi nəzəriyyəsini orda öyrənmişdir. Daha sonra Kaliforniya Universitetində musiqi kompozisiyanın və nəzəriyyəsi üzərinə doktorluq dərəcəsini tamamlamışdır. Şəxsi təyyarəsi ilə keçirdiyi qəza nəticəsində vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Titanik (film, 1997)
# Cəsur ürək (film, 1995)
# Ağıl oyunları (film, 2001)
# Qum və dumandan ev (film, 2003)
# Zolaqlı pijamalı oğlan (film, 2008)
# Avatar (film, 2009)
# Karateçi uşaq (film, 2010)
# Qodzilla (film, 2014)
# Forsaj (film, 2001)
# Kommando (film, 1985)

## Mükafatları
* Oskar mükafatı
* Britaniya Akademiya Film mükafatı
* Qremmi mükafatı
* Qızıl Qlobus mükafatı

Bundan başqa 32 mükafatı və 33 mükafat namizədliyi var.

## İstinadlar
Viqqo Mortensen

**Viqo Piter Mortensen Jr.** () — Qızıl Qlobusa və Oskara namizəd göstərilmiş Danimarka əsilli ABŞlı film və teatr aktyoru, şair, musiqiçi, fotoqraf və rəssam.

## Filmoqrafiya
* 2001 : Üzüklərin hökmdarı: Üzük qardaşlığı
* 2002: Üzüklərin hökmdarı: İki qala
* 2003: Üzüklərin hökmdarı: Kralın qayıdışı

## İstinadlar
Daşbaşı (Zəngəzur)

**Daşbaşı** - Zəngəzur mahalının Qafan rayonunda kənd.

## Tarixi
  
## Adı
Toponim Azərbaycan dilində dağ, qaya mənasında işlənən «daş» sözü ilə yuxarı, zirvə, yüksəklik mənasında işlənən «baş» sözündən əmələ gəlmişdir. «Baş» sözü toponimlərin tərkibində "dağın zirvəsi" mənasında işlənir. Orotoponimdir, quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Mədəniyyəti

## Coğrafiyası və iqlimi
Qafan şəhərindən 23&nbsp;km şimal-qərbdə, Qazangölçayın sol sahilində, Gığı dərəsində Pürülü kəndi yaxınlığında, dəniz səviyyəsindən 1500 m yüksəklikdə, dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi azərbaycanlılardan ibarət olmuş kənddə 1897-ci ildə 53 nəfər, 1922-ci ildə 42 nəfər, 1926-cı ildə 37 nəfər, 1931-ci ildə 65 nəfər əhali yaşamışdır.

### Görkəmli şəxsiyyətləri
* Yusif Aslanov - alim.
 
## İstinadlar
Rankaqua

**Rankaqua** - Çili şəhəri. Ərazisi 260&nbsp;km². Əhalisi 214.344 nəfərdir. (2002).

## İstinadlar
T-killah

**Aleksandr İvanoviç Tarasov** (Taras və **T-killah** təxəllüsləri ilə tanınır; 30 aprel 1989, Moskva) — rus rep/hip-hop/R’n’B ifaçısı. 2010-cu ildə «Над землей» mahnısı ilə tanınmışdır. Bu mahnını o ilk dəfə duet şəklində məşhur müğənni - Anastasiya Koçetkova ilə ifa edir.

## Həyatı
Aleksandr 30 aprel 1989-cu ildə Moskvada anadan olmuşdur. O, Daxili İşlər Nazirliyinin İqtisadi Təhlükəsizlik Akademiyasında, sonra isə  Moskva İqtisadiyyat məktəbində təhsil alıb. Amma onun uşaqlıq arzularından biri musiqiçi olmaq idi. Buna görə də o musiqi təhsili alır. Səhnə təxəllüsü olan T-killah-ı Aleksandr eyniadlı içki ilə (tekila) uğursuz tanışlığından sonra götürüb.

Aleksandrın əsas hobbiləri - musiqi və idman, xüsusilə - futbol və basketboldur. Aleksandr həmçinin boksla və 7 il ərzində peşəkar voleybolla məşğul olub. Məhz yaxşı fiziki formasının olması sayəsində, aktyor ekstremal şou olan "Qəddar oyunların" 3-cü mövsümünün çəkilişlərinə dəvət alıb.

## Videokliplər
* 2009 — «До Дна (Əsas)»
* 2010 — «Радио» (Maşa Malinovskaya ilə duet)
* 2010 — «Над Землей» (Anastasiya Koçetkova ilə duet)
* 2010 — «Задай вопрос» ((Anna Korçakovska) ilə duet)
* 2011 — «Не забывай» (Olqa Buzova) ilə duet]]
* 2011 — « Катя на Бугатти» (DJ Mike ilə birgə)
* 2011 — «Вернись» (Loia ilə birgə)
* 2012 — Mirror Mirror (Vika Dayneko iştirakı ilə)
* 2012 — «Boom Boom» (Mito ilə birgə)
* 2013 — «Я буду рядом» (Lena Katina ilə birgə)

## Şəkillər

Fayl:T-killah.jpg|T-killah
Fayl:Саша1.jpg


## Xarici keçidlər

* T-killah-nın rəsmi saytı
* Погоня за T-killah
* Rəsmi fan-klub T-killah
QR kodu

**QR kodu** ( — *"Tez cavab"*) — ştrix kodların növlərindən biri. "Quick Response" ("tez cavab") sözlərinin abreviaturasıdır. 1994-cü ildə Yaponiyanın "Denso-Wave" şirkəti tərəfindən işlənib hazırlanmış və təqdim olunmuş matrisli kod (ikiölçülü barkod). Yaponiyada böyük populyarlıq qazanmış barkodun (BAR CODE) getdikcə tələbatı ödəməməsi, yəni onun vasitəsilə kodlaşdırılan informasiyanın həcminin məhdud olması səbəbindən yaranıb. Bir QR koduna 7089 rəqəm, 4296 işarə (rəqəm və hərf), 1817 heroqlif yerləşdirmək mümkündür.

## Tarixi
1994-cü ildə təkmilləşdirilmiş QR kodunun patenti Yaponiyanın Denso şirkətinə aiddir.

## Statistik göstəriciləri
Bir QR koduna 7089 rəqəm, 4296 işarə (rəqəm və hərf), 1817 heroqlif yerləşdirmək mümkündür.

## Xüsusi qeydlər
* Ən böyük QR kodu Kanadanın Albert əyalətində yaşayan fermer ailəsi tərəfindən hazırlanmışdır. Onlar bunu özlərinə məxsus 2,9 hektar qarğıdalı sahəsində hazırlayıblar. Kodda fermanın saytına istinad şifrələnmişdir. Onu təyyarə və ya vertolyotdan görmək olar. Fermaya gələn turistlər üçün maraqlı olan, bu kodu labirintə çevirmək üçün fermer ailəsi 13 il vaxt sərf etmişdir. Bu rekordu "Ginnesin Rekordlar Kitabı"nın nümayəndələri 2012-ci ildə qeydə alaraq, onu dünyada ən böyük QR kodu kimi təsdiqləyiblər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
*
Yukio Mişima

**Yukio Mişima** (, *Mishima Yukio*), əsl adı ilə **Kimitake Hiraoka** (, *Hiraoka Kimitake*) () — Yaponiya yazıçısı və dramaturqu. Müharibədən sonrakı yapon ədəbiyyatının ikinci dalğası ilə yaranan, Yaponiya estetik ənənələrinin parlaq nümayəndəsi. 1988-ci ildə, yazıçı yaddaşına dair "Sintiya" yayımcılığı yaranır və  Yukio Mishima mükafatı təsis olunur.

## Həyatı
Yukio Mişima 14 yanvar  1925-ci ildə bir dövlət rəsmisi ailəsində anadan olmuşdur. Atası Adzusa Hiraoka və onun həyat yoldaşı Sidzue. Onun atası Hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir  Tokio İmperator Universitetinin, fəaliyyət üçün tələb olunan dövlət imtahanından parlaq, ən yüksək rəsmi səviyyədə bitirmişdi, lakin bürokratiya çərçivəsində yerinə Maliyyə Nazirliyi şəxsi bias və intriqa qəbul indi Kənd Təsərrüfatı, Meşəçilik və Balıqçılıq Nazirliyi adlanan Nazirliyində, işləməyə məcbur olur.
Yukionun babası - Hiraoka Sadataro 1908—1914-cü illər arası Cənubi Saxalinin qubernatoru vəzifəsində işləyib.

.

12 yaşına qədər Kimitake öz nənəsi - Natsukonun evində yaşayıb tərbiyə almışdır. Hətta anası, o, yalnız onun nənə izni ilə oldu. Ağrılı Kimitake valideynlər etdi və kənar dünya onu qorumaq olan Natsuko ilə birlikdə yaşayan gələcək yazıçı formalaşmasına ciddi və nəfis kübar ənənələrinə böyük təsir etmişdi tərbiyə.
Mishima öz həmyaşıdları və tez-tez buraxılmış məktəb, çox, yazıçı şəxsiyyəti haqqında bir iz buraxdı oyun iştirak etməyib, çünki hansı ciddi xəstəlik və daimi xəstəlik. Mishima təəssüratlı və istedadlı uşaq, vaxt oxu kitab çox artıb. Gümüş izle | Preferred məktəb, o, Yaponiya imperatoru əlindən qəbul fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

### Hərbi çevriliş
25 noyabr 1970 ildə Mişima öz dostu Morita ilə, həmçinin daha üç "Cəmiyyətin qalxanı" adı ilə tanınan qüvvələrlə İçiqayadakı Ordunun baza müdafiə qüvvələrini səfər edirlər. Mişima bazanın komandanlığını girov götürərək, onun balkonundan soldatlara dövlət çevrilişini törətmələrini tələb etdi. Ancaq teatrallaşmış çevriliş bir çox dinləyici tərəfindən gözardı, rədd edilir. Bundan sonra Yukio həyatına seppuku ilə son qoymağa gərar verir. Bir neçə uğursuz cəhddən sonra Morita qılıncı Kogo-ya verir, və o Mişimanın başını kəsir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Fritz J. Raddatz: ''Sterben ist Kultur'' (Porträt in der *Zeit* 48/2000)
Aşıq Nəcəf Əlimərdanlı

**Aşıq Nəcəf Əlimərdanlı** (tam adı:*Nəcəf Alı oğlu Hüseynov*; ) — Azərbaycanlı aşıq, şair, 1937-ci ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
Aşıq Nəcəf Əlimərdanlı 1900-cü ildə) Tovuzun Əlimərdanlı kəndində anadan olub. Kiçik yaşlarından qoyun-quzu otarmış, təhsil ala bilməmişdir. 1926-cı ilin axırlarına kimi həmin rayonun Oaracaəmirli kəndində çoban olmuşdur

Aşıq sənətini Aşıq Hüseyn Bozalqanlidan öyrənib. Bir yaradıcı aşıq kimi qoşma, gəraylı, təcnis, ustadnamə, divani, müxəmməs yazıb.

Dayısı Molla İsmayılın yanında mükəmməl şəriət təhsili almışdır. Aşıq nəcəfin babası Kərbəlayı Hüseyn Kərbəlayı Pənah oğlu uzun müddət Əlimərdanlı kəndinin koxası olmuşdur.

Üç şeirlər kitabı nəşr edilib. 1937-ci ildən SSRİ YB-nin üzvü olub. 1928-ci ildə aşıqların birinci qurultayına nümayəndkeçirsə başa, ə seçilib.

1942-ci il yanvar ayının əvvəllərində hərbi səfərbərliyə alınmış, 26-cı atıcı alayının tərkibində cəbhəyə getmiş və cəbhədə qəhrəmanlıqla döyüşmüşdür. O bu döyüşlərdə sağ gözünü itirib.

1946-cı il sentyabr ayinın 12-də vəfat edib. Məzarı doğma kəndindədir.

## Kitabları
* "Əlimərdanlı Aşıq Nəcəf", 1979. (Toplayanı: Rüstəm Rüstəmzadə), * "Əlimərdanlı Aşıq Nəcəf", 2001. "Ağrıdağ" nəşriyyatı, toplayanı və nəşr etdirəni nəvəsi Şair Alıyev Məzahir Şahniyar oğlu,
* "Düşdüm eşqin sevdasına", 2010. "Nurlan" Nəşriyyatı, nəşr etdirən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı Qənirə xanım Paşayeva.

## İstinadlar
Mayko

thumb|right|350px|Maiko dansı Miyako-odoridə

 — geyşanın tələbəsinin adı və ya cavan geyşalara verilən ad  geyşaların adı. 

Maiko karyukai adlı ənənəvi yapon əyləncə mədəniyyətinin bir hissəsidir.

## Maiko, Kyoto
Əvvəllər, uşaq əməyi haqqında qanun qəbul edilənə qədər, maiko 9-12 yaşında olurdular.  Müharibədən sonra qaydalara düzəliş edilmişdir və indi  maiko ancaq orta məktəbi bitirdikdən sonra ola bilər.

## Sikomi və Minarai
Orta hesabla altı aydan iki il üçün müddətdə * shikomi*lər  |  tələbələrinə və şagirdlərinə. Shikomi bir qul kimi çalışan, başqa geisha və maikoların paltarlarına yardım, həmçinin okiyada bütün işləri görərdilər. XIX əsrdə shikomi 10-12 il olur, və təlim prosesində istirab çəkmələri şəxsiyyətin formalaşmasının bir normal hissəsi nəzərdə tutulurdu. Shikomi müddətinin bitməsi ilə qız daha bir titul əldə edir ki, bu da Minarai-dır ||tələbənin müəllimə müşahidəsi.


File:Katsuyakko.jpg|Misedasi günündə Maiko. Bu gündə saç düzümündə iki gümüşü ogi.
File:Katsuyakko back.jpg|wasi.
File:Maiko 2d day.jpg|misedasinin ikinci günü, майко yarımuzunluqlu kəmər geyinir, amma makiyaj vurmamaq şərti ilə.


Minarailar öz böyük bacıları ilə (Sempai və kohai adlı), çay evlərinə və oradakı insanlara mahnı və dans göstərirlər.

## Maiko
Geyşalardan fərqli olaraq (hansılar ki, başlarına parik qoyurlar), maikolar öz saç düzümlərini əsl saçlardan düzəldirlər. Sezonla əlagəli olaraq saçlara güllərlə düzülmüş Kanzi taxırlar: (martda nərgizlər, noyabrda isə — ağcaqayının yarpaqları). 
Maikonun birinci saç düzümü *[[varesinobu]]* adlanır  - onu tədrisin ilk 2-3 ili taxırlar. Bundan sonra saç düzümü yenidən dəyışilərək ofuku adlanır  bunu da erikae adlanan saç düzümünə qədər başda daşıyırlar. Erikae, maikonun iyirmi yaşa çatması ilə debüt halında dəyişdirilir. Əgər maikonun yaşı iyirmidən çoxdursa, ona erikae etmilər və avtomatik olaraq geyşaya çevrilir.

## Kyoto
Maikolar, geyşalar kimi, Kyoto şəhərinin Hanamachi və Gion  adlanan məhəllələrdə yaşayırlar. Mike ilə Shekil çap və televiziya reklamı, qida paketleme tapıldı. Bir maiko rəssamların image ənənəvi mahnıları istifadə edin.

## İncəsənətdə maiko
thumb|right|200px|Mameyuri adlı maiko
thumb|left|200px|Maiko Sudzuha öz orijinal saç düzümü ilə

### Tammetrajlı filmlər
* Gion festivalı  :en:A Geisha 1934 və 1959 illər
* Maiko-han da yö dzen'in syugo :ja:舞妓はんだよ全員集合!!
* Maiko-han :ja:舞妓はん
* Maiko monogatari :ja:舞妓物語 1954 və 1987-ci illər
* Gion kouta e higasa  :ja:祇園小唄絵日傘
* Omotya  :ja:おもちゃ (映画)
* Geyşanın memuarları — 2005-ci il
* Hana İkusa 
* Maiko-haaaan!!! :ja:舞妓Haaaan!!!

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Medolin Smit Osborn

**Medolin Smit Osborn** () - ABŞ aktrisasıdır.

## Həyatı
Medolin Smit 1 yanvar 1957-ci il tarixində Nyu-Meksiko ştatında anadan olmuşdur. Atası hərbidə polkovnik, anası isə dayə vəzifəsində çalışmışdır. Atasının hərbidə işləməsi sayəsində Medolin bir çox yerlərdə olmuşdur. Medolin Cənubi Kaliforniya Universitetində təhsil almışdır. İlk çəkildiyi filmlərdə ikinci dərəcəli rolları ifa etmişdir. 1986-cı ildə ilk dəfə olaraq Əgər sabah açılsa mini-serialında baş rol alır. Mini-serialda ifa etdiyi Treysi rolu bir çox dünya ölkələrində tanınmışdır. Medolin 1988-ci ildə hokkey oyunçusu Mark Osborn ilə ailə həyatı qurmuşdur. Medolin Smit Osborn 1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq filmlərə çəkilmir. 2010-cu ildə sənədli filmə çəkilmişdir.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
* }
Liam Nison

**Uilyam Con "Liam" Nison** (; ) — İrlandiya aktyoru.

## Həyatı
Liam Nison 7 iyun 1952-ci ildə Şimali İrlandiyada doğulmuşdur. Məktəb illərində boksla maraqlanmış, hətta burnunu da sındırmışdır. Nison boks üzrə idman karyerasını uğurla davam etdirməsinə baxmayaraq, onun ikinci arzusu teatrda işləmək idi. Liam Nison Kral Universitetini bitirdikdən sonra teatr truppasında kiçik səhnələrdə rol alır. 1970-ci illərin sonlarından başlayaraq filmlərdə çəkilməyə başlayır. 1986-cı ildə Liam Əgər sabah açılsa mini-serrialına çəkilir. Bu miniserial onun karyerasında ən uğurlu filmlərindən biridir. 1999-cu ildə Ulduz müharibələri. Epizod 1: Fantom təhlükəsi filminə çəkilərək məşhurluq qazanır. Həmin ildə Böyük Britaniyanın kraliçası II Elizabet ona "Britaniya İmperiyasının Ordeni"nin ofiser vəzifəsini verir. 2008-ci ildə İrlandiya fondu ona İrlandiya incəsənətində gördüyü işlərə görə mükafat verir. Liam Nison katolik ailəsində dünyaya gəlməsinə baxmayaraq, İslam dininə böyük hörməti vardır.

## Şəxsi həyatı
Liam Nison 1994–2009-cu illər ərzində İngilis əsilli ABŞ aktrisası Nataşa Riçardson ilə ailə həyatı qurmuşdur. Amma Nataşa 2009-cu ildə qarlı dağ adlanan kurortda başına kaska qoymadan hərəkət etdiyi zaman ağır travma alır. Həkimlərin köməyini istəməyən Nataşa tez bir zamanda koma vəziyyətinə düşür. Bir müddət sonra xəstəxanada ailəsinin yanında vəfat edir. Nataşanın Liamdan iki oğlu Deniel və Maykl adlı övladları vardır.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* }
Qannam

**Qannam** () — Seul şəhərinin rayonu.

## Tarixi

## Populyar mədəniyyətdə
* 2012-ci ildə PSY-ın Gangnam Style mahnısı Qannam rayonu haqqındadır. Mahnının YouTube-a yüklənən videosunu ilk dövrlərdə 350 milyondan çox adam izləmiş və bununla da o Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Şibuya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Tom Berencer

**Tom Berencer** () - ABŞ aktyoru. Qızıl Qlobus və Emmi mükafatına layiq görülmüşdür. Ona ilk populyarlıq gətirən rolu 1986-cı ildə çəkilən Əgər sabah açılsa filmindəki Ceff Stivens roludur.

## Seçilmiş filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Baçka

thumb|Serb və Macar Baçkası
[thumb|[Voyevodina regionu, (Serbiya)]]
**Baçka** (, , , , ) — Mərkəzi Avropada, Ortadunay ovalığında, Tisa və Dunay çaylarının arasında yerləşən tarixi-coğrafi rayon.

Regionun çox hissəsi Serbiyada yerləşən Voyevodina muxtar krayına düşür, az hissəsi isə Macarıstanın Baç-Kişkun medyesinə daxildir.

## Tarix
Baçka bölgəsi son 4000 il ərzində insanlar tərəfindən məskunlaşmışdır. Onun ilk sakinlərini illirialılar təşkil edirdi.
VI-VII əsrlərdə bölgədə artıq slavyanlar çoxluq təşkil edirdi. IX əsrdə Baçka Birinci Bulqar dövləti, X əsrdə Macar krallığının, XVI əsrdə isə Osmanlı İmperiyasının tərkibinə qatılır.

1910-cu ilin siyahıyaalma göstəricilərinə görə Baçka bölgəsinin əhalisini 43% macarlar, 28% çox cənubi slavyanlar, 22,5% isə almanlar təşkil edirdi.

1918-ci ildə Banat, Baçka və Baranya əyalərləri Serbiyanın tərkibinə daxil olmuş, 1920-ci il Trianon sülh sazişinin tələbinə görə bölgə Macarıstan və Yuqoslaviya arasında bölünmüşdür. 1941-ci ildə Baçka bölgəsinin çox hissəsi Macarıstanın tərkibinə daxil edilmişdir. Burada macarlar slavyanlara qarşı repressiyalar aparırdılar, bu da yerli əhalinin cavab reaksiyasına səbəb olmuşdur.

## Baçka bölgəsində yerləşən şəhərlər

Şəkil:Liman002.jpg|Novi Sad
Şəkil:Theatre in subotica.jpg|Subotiça
Şəkil:Srbobran_Orthodox_church.jpg|Srbobran
Şəkil:Statue of Kálmán Tóth, Baja2005 g027.jpg|Baya
|Gements meşəsi, Baya
Şəkil:Canal_Danube-Tisa-Danube_in_Serbia.jpg|(Dunay-Tisa-Dunay Canal) Rumenka Novi Sada gedən yol.
Şəkil:Kanizsa2.jpg|Kanjiža
Şəkil:LandscapeTemerin.JPG|Temerin çölü


## Xarici keçidlər
* Backabanat.com saytı

## Həmçinin bax
* Serbiya bölgələri
* Voyevodina
* Banat
* Baranya
Əhməd Əhmədov (general)

**Əhməd Hüseyn oğlu Əhmədov** () — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər naziri, polis general-leytenantı

## Həyatı
Əhməd Əhmədov 1969-cu ildə Şərur rayonunun Tumaslı kəndində anadan olmuşdur. 1996-cı ildə Azərbaycan Respublikası DİN-in Polis Akademiyasını bitirmişdir. Silahlı Qüvvələrin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.

1990-cı ildən daxili işlər orqanlarında xidmət edir. 1997-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası DİN-in Mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə bölməsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmiş, 2000-ci ildə Naxçıvan şəhər polis şöbəsinin rəis müavini vəzifəsinə irəli çəkilmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 16 iyun 2000-ci il tarixli Fərmanı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər naziri təyin edilmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında əməliyyat-xidməti fəaliyyətindəki uğurlu nəticələrinə görə müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 may 2004-cü il tarixli 62 nömrəli Fərmanı ilə daxili xidmət general-mayoru, 30 iyun 2006-cı il tarixli 1546 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-leytenantı ali xüsusi rütbəsi verilmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 28 iyul 2017-ci il tarixli əmrinə əsasən vəzifəsindən azad edilmişdir.

Ailəlidir. Dörd övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin saytında Əhməd Əhmədov haqqında səhifə. mia.gov.az
İnadkarın ram edilməsi (film, 1980)

**"İnadkarın ram edilməsi"** () — rejissor Kastellano və Pipolonun filmi. Baş rollarda Adriano Çelentano və Ornella Muti.
## Məzmun
Film italyan kəndi Ravinyanoda, Portofino şəhərinin yaxınlığında çəkilib.

Elia qırx yaşlıözündən çox əmin olan bekar,  qadınlara kobud münasibət bəsləyən fermerdir. Amma bu bütün canlılara olan sevgisinə mane olmur.
Yağışlı bir gecə, onun evinin qapısını Lisa Silvestri adlı gözəl qız gecələməyə Eliadan xahiş edir.

Evində heç kəsin yaşamadığı ilə maraqlanan Lisa Eliaya müxtəlif olaraq onu inadkarlığını ram etməyə çalışır. Fermerin çətin xarakteri, qəribə formada təcrübəli və ərköyün şəhərli Lizanın çox xoşuna gəlir. O hətta öz rəfiqəsi Renata ilə Eliaya malik olması üçün mübahisəyə düşür. Əvvəlcə Elia Lisanın gözəlliyinə heç bir reaksiya vermir, amma sonda ona aşiq olur.

## Rollarda
* Adriano Çelentano *Elia Kodonio*
* Ornella Muti *Lisa Silvestri*
* Pipo Santonastazo *keşiş*
* Milli Carlucci *Renata, Lisa'nın rəfiqəsi*
* Sandro Giani *benzindolduran*

## Xarici keçidlər
* Краткое описание фильма   на Allmovie.com
* Инфо и фотогалерея на Celentano.RU
Həsən Mülkülü

**Həsən Mülkülü** () — Şair.

## Həyatı
Hüseynov Həsən Hüseyn oğlu 1904-cü ildə Tovuz rayonunun Aşağı Mülkülü kəndində zəhmətkeş bir ailədə dünyaya göz açıb. Onun atası Hüseyn kişi sadə kəndli olsa da, söz xiridarı idi. Babası Nəcəf, əmisi Məmmədcəfər isə el-obada aşıq kimi tanınırdı. Güzəranın ağırlığı üzündən məktəb təhsili görməyən, oxuyub-yazmağı öz gücünə öyrənən Həsənin sözlə ilk ülfəti də ailə mühitində yaranır.

Qocaman el sənətkarı 1994-cü il aprel ayının 6-da vəfat edib, Aşağı Mülkülü kənd qəbiristanlığına – ömür-gün yoldaşı Məleykə xanımın və nakam oğlu şair Əziz Məftunun yanına köçdü.

## İstinadlar
* Qənirə Paşayeva, ["Bülbül kimi gül aşiqi"](https://ia601509.us.archive.org/5/items/OzanDunyasiDergisiSayi3102012/Ozan%20Dunyasi%20Dergisi%20Sayi%203(10)%202012.pdf), "Ozan dünyası" jurnalı, № 3(10) 2012.
Çiquayante

**Chiguayante** - Çili şəhəri. Ərazisi 72&nbsp;km². Əhalisi 81.302 nəfərdir (2002).

## İstinadlar
Dəstgird

**Dəstgird** – İranın İsfahan ostanının Bürxar şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 15,524 nəfər və 4,028 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Hanqiri (alət)

**Hanqiri** (半切 və ya 飯切), həm də **handay** (飯台, düyü mizi və ya düyü kasası) – dairəvi, altı düz ağacdan qayrılmış ləyən və ya boçka. Suşi üçün düyü hazırlamanın son mərhələlərində istifadə olunur. Ənənəvi hanqiri sərv ağacından hazırlanır və iki mis lent ilə bağlanır.

Hanqiri və şamoci (ağacdan qayrılmış qısa kəfgir) düyünü soslandırmaq və soyutmaq üçün istifadə olunur. Bişdikdən sonra düyü hangiriyə tökülür və orada düyü sirkəsi, şəkər və duzdan hazırlanmış sos ilə qarışdırılır. Qarışdırma əməliyyatı tamamlandığından sonra bir parça fukin ilə əhatə olunur və soyumağa buraxılır.
Laqaş

Laqaş - Mesopotamiyada qədim dövr şəhərlərindən biri. E.ə. XXV-XXIV əsrlərdə yaranmışdır. Erkən sülalələr dövrünün son mərhələsində (e.ə. XXV-XXIV əsrlər) Laqaş şəhəri yüksəlməyə başlayır. Laqaş dövlətinin banisi Urnanşe idi. Urnanşenin nəvəsi Eannatum (2400-cü il) Laqaşın qüdrətini daha da artırır. Eannatum Şumerin bir sıra şəhərlərini Laqaşa tabe edir. Entemena və Luqalandanın vaxtında ərazi böyüsə də, əhalinin vəziyyəti pisləşir. Ona görə də Luqalandanın hakimiyyəti uzun sürmür. Ali hakimiyyət Uruinimkinanın əlinə keçir. O, əvvəlcə özünü ensi (kahin-hökmdar), sonra luqal (hökmdar) adlandırır. 

## Arxeoloji qazıntılar

## İlk sülalə

* Urnanşe
* Eannatum
* Entemena
* Luqalandan
* Uruinimkina

## İkinci sülalə

* Puzur-Mama 
* Ur-Utu
* Ur-Mama
* Lu-Baba
* Luqula
* Kaku

## Həmçinin bax

* Şumer
* Mesopotamiya
* Qədim Şərq

## İstinadlar
P=NP

**P=NP** məsələsi kompüter elmində həll olunmamış əsas məsələdir. Qeyri formal olaraq: kompüter tərəfindən tez bir zamanda həlli yoxlanıla bilən məsələni kompüter həm də tez bir zamanda həll edə bilərmi? Başqa sözlə, P=NP polinomyal vaxtda həlli yoxlanıla bilən məsələni həm də "polinomyal vaxtda həll etmək olarmı?" sualına cavab verir.

## Xarici keçidlər
* The Millennium Grand Challenge in Mathematics 
* The Millennium Prize Problems
Rogalin

**Rogalin** () ) — Polşanın Mosina qminasında yerləşən kənd. Poznan şəhərndən 20&nbsp;km. cənubunda, Varta çayının ətrafında yerləşir. 
Əhalisi 770 nəfərdir.
## Tarix
Kəndin ilk qeyd olunması XIII əsrə təsadüf eləyir. XVIII ərdə isə kənd, Velikopolşanın general gözətçisi, marşal Kazimir Raçinskinin mülkiyyətinə daxil edilir. 
## Baxımlı yerlər
* Barokko üslubda klassik saray, park XVIII əsr
* Müqəddəs Marcelin kostyolu
* Rogalin qalereyası
## Tanınmış sakinlər
* :pl:Krzysztof Arciszewski (1592—1656) - polşa şlyaxtiçi, holland generelı və Reç Pospoltanın artilleriyasının generalı.
* :pl:Edward Bernard Raczyński (1891—1993)- Polşa siyasətçisi, diplomat, yazıçı, 1979-1986 dövründə Polşanın Prezidenti (sürgündə)


Image:Rogalin Raczyński-Mausoleum 2001-08-31.JPG|Raczyński ailəsinin Mavzoleyi və kapellası.
Image:Rogalin.jpg|Rogalin sarayının parkı
Image:RogalinOaks.jpg|Lex, Çex və Rus - ən tanınmış Rogalin palıdı


## Web link
* Rogalinin saytı
Kiçik qaya qaranquşu

**Kiçik qaya qaranquşu** (Ptyonoprogne fuligula), Pakistana Afrikada və cənub-qərb Asiya şərqində iqamətgah salan qaranquşkimilər (Hirundinidae) fəsiləsindən olan bir qaranquş növüdür. O, əsasən dağlarda çoxalır, lakin həmçinin daha aşağı ucalıqlarda, xüsusilə qayalı ərazilərdə və şəhərlərin ətrafında və əksər qaranquşlardan fərqli olaraq, sudan uzaqlarda da tez-tez tapılır. Kiçik qaya qaranquşu əsasən qəhvəyi lələklər ilə, daha solğun yuxarı sinədə köklənən və qanad sığınacaqlarının və uçuşda yayılma quyruğunda ağ "pəncərələr" ilə 12–15 sm uzunluğundadır. Cinslər (sekslər) xarici görünüşünə görə oxşardır, ancaq yeniyetmələr yuxarı hissələrə və uçuş lələklərinə solğun saçaqlara malikdir. Şimali yarımnövlər daha kiçikdir, cənubi Afrikadan daha solğun və ağ rəng formalaşır və daha ayrı növlər, "Solğun dağ qaranquşu" kimi bəzi növlərə parçalanır. Qaya qaranquşu sürüşərək yavaş uçuşdan istifadə edən uçan həşəratlar üçün sıldırım qaya üzləri boyu ovlayır. Onun çağırışı yumşaq cikkiltidir.

## İstinadlar
Həyat gözəldir (film, 1997)

**Həyat gözəldir** () — İtalyan rejissor Roberto Benininin 1997-ci ildə çəkdiyi dram filmidir.

İkinci Dünya müharibəsi dövründə arvadı və oğlu ilə birlikdə yəhudi düşərgələrinə aparılan yəhudi atanın və arxasınca gedən bir italyan ananın, övladını qorumaq üçün etdiyi saysız-hesabsız fədakarlıqlardan bəhs edir. Film 1998-ci il Kann Film Festivalında festivalın Ən Böyük Mükafatını qazanır. 1999-cu ildə Oskarda 7 nominasiyaya namizəd olan film Ən yaxşı xarici film, Ən yaxşı aktyor və Ən yaxşı musiqi nominasiyalarında bu mükafatı qazanmışdır.

## Məzmun
Filmin birinci yarısı romantik və komediya janrında olub İkinci Dünya müharibəsindən bir neçə il əvvəl baş verməkdədir. Quido Orefice (Roberto Benini), Arezzodan gələn gənc bir italyan yəhudisidir. Əmisinin işlədiyi hoteldə ofisiant kimi işə başlayıb kitab evi açmağı planlaşdırır. Quido pozivit və xarizmatik xarakterlidir, yerli məktəbdə müəllim işləyən Dora (real həyatda həyat yoldaşı olan Nikoletta Braşi) adlı birinə aşiq olur.

Dora varlı, aristokratik və yəhudi olmayan bir ailədəndir. Doranın anası onu varlı-hallı bir məmura vermək niyyətindədir, ancaq Dora nişan mərasimində qürurlu və varlı nişanlısını tərk edib Quido ilə atın belində kaçır. Bir neçə il keçir, Quido və Dora evlənir və Coşua adlı bir oğulları da doğulur. Dora və anası bu evliliyə görə küsmüşdülər. Ötən müddət ərzində Coşuanın dördüncü doğum günündə yenidən barışmışdılar.

Filmin ikinci yarısında isə İkinci dünya müharibəsi artıq başlamışdı. Quido, Elisio əmi və Coşua məcburən qatara mindirilir, Coşuanın doğum günündə yəhudi düşərgəsinə aparılırlar. Yəhudi olmamasına baxmayaraq, Dora ailəsi ilə birlikdə eyni qatara minmək istəyir və fərqli vaqonlarda düşərgəyə aparılırlar. 
Quido düşərgədə oğlunu nasist əsgərlərindən gizlədir və ona xəlvəti yeməklər gətirir. Oğluna düşərgədə baş verənlərin oyun olduğunu, əgər oyunda qalib gələrlərsə mükafat olaraq ad günündə alınmasını istədiyi tankı verəcəklərini deyir. Oyunun şərtlərini nasist zabitinin düşərgədəki təlimatları söyləmək üçün tərcüməçi axtararkən özünü irəli verərək, onun söylədiklərini oğluna italyan dilinə tərcümə edir, amma düşərgə təlimatlarını yox, öz uydurduğu, oğluna demək istədiyi oyun şərtlərini başa salır.

Müharibə bitib Amerika əsgərləri düşərgəni ələ keçirərkən Coşua atasına söz verdiyi kimi gizləndiyi şkafdan çıxır. Tankla düşərgəyə girən amerikalı əsgər Coşuanı xilas edir. Dora yaşayır, lakin atası nasist əsgərləri tərəfindən güllələnərək öldürülmüşdür. Coşua 4.5 yaşında ikən xilas edilir, film bitərkən yaşlı Coşua səsində danışıb film haqqında *"Ailəsi üçün çox fədakarlıq edən bir atanın hekayəsidir"* deyir.

## Mükafatları
"Həyat gözəldir" filmi 1998-ci ildə Kann Film Festivalında nümayiş etdirilir və Böyük Mükafata qədər gedib çıxır. 71-ci Akademiya Mükafatında film Ən yaxşı musiqiyə görə, Ən yaxşı drama görə və Ən yaxşı xarici film görə, Benini isə Ən yaxşı aktyor roluna görə qalib gəlir. Film eyni zamanda ən yaxşı ssenari, rejissor işi nominasiyalarına görə də mükafatlar qazanıb.

## İstinadlar