open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vogezlər meydanı (Paris)

**Vogezlər meydanı** () —  Parisin ən qədim meydanı, “5 kral meydanından” birincisi.  Mare məhəlləsində yerləşən bu meydan kvadrat şəklindədir. 1799 cu ilə qədər “Kral meydanı”  adlanmış. İndiki adı ona Fransa inqilab ordusuna könüllü üzvülük haqqı ödəyən Vogezlər departamentinin sakinlərinin şərəfinə verilmişdir.

## Dəyişdirilmiş adları
* İyul 1605:
* 19 avqust 1792: 
* 4 iyul 1793: 
* 1793: 
* 1793: 
* 13 sentyabr 1800: 
* 27 aprel 1814: 
* 1830: 
* 14 mart 1848: 
* 1852: 
* 16 sentyabr 1870: 

## Həmçinin bax
* Vandom meydanı
* Viktoriya meydanı
* Konkord meydanı
* Dofina meydanı
Berlin Olimpiya Stadionu

**Berlin Olimpiya stadionu** (alm. Olympiastadion) — Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yerləşən futbol və atletika stadionu.

## Haqqında
1934-cü ildə alman memarı Albert Şpeerin dizaynı əsasında stadionun əsası qoyulmuşdur . 1936-cı ildə Berlin olimpiya oyunlarına və 1974-cü ildə Dünya çempionatına ev sahibliyi edən stadionda 2006-cı ildə Dünya çempionatının finalı keçirilib.

Herta Berlin stadionda ev oyunlarını keçirir və tutumu 74.064 nəfərdir

2004-cü ildə stadion müasirləşdirilmişdir. Yenilən stadionda ilk baş tutan oyun 1 avqust 2004-cü ildə Herta Berlin-Beşiktaş olub.

1985-ci ildən Almaniya kubokunun finalları bu stadionda keçirilir. Həmçinin stadion hər ili 6 Avropa şəhərinində keçirilən Dünya Qızıl Liqası atletika oyunlarının Berlin mərhələsinə ev sahibliyi edir.

## Qalereya

Fayl:Berlin Olympiastadion aussen.jpg
Fayl:Berlin Olympiastadion nach Umbau 3.jpg
Fayl:Berliner Olympiastadion innen.jpg
Fayl:FIFA World Cup 2006 - BRA vs CRO.jpg
Fayl:Olympic Stadium in Berlin.JPG
Fayl:Olympiastadion Berlin, Schweden – Paraguay, 2006.jpg
Fayl:Berlin Olympiastadion during footballmatch hertha bsc berlin vs borussia dortmund 02 20070421.jpg


## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Futbol üzrə dünya çempionatı 1974
* 1936 Yay Olimpiya Oyunları
LGA 1366

**[[SŞS]] 3166** (, həmçinin *B Soketi* () adı ilə də tanınır) — Intel tərəfindən istehsal olunmuş mərkəzi prosessor soketi. Masaüstü və yüksək keyfiyyətli performans seqmentlərində LGA 775-in xələfi hesab olunur.

## İstinadlar
Eldar Əfəndiyev

**Eldar Faiq oğlu Əfəndiyev** () — Estoniyada Azərbaycan diasporunun nümayəndəsi.

## Həyatı və fəaliyyəti
Əslən Azərbaycanın Şəki şəhərindən olan Eldar Faiq oğlu Əfəndiyev 1954-cü il mayın 29- da Estoniya Respublikasının Narva şəhərində anadan olmuşdur.

1971–1972-ci illərdə Narvanın "Baltikalı" zavodunda tornaçı işləmişdir.

1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakultəsinə daxil olan Eldar Əfəndiyev burada iki il oxuduqdan sonra öz təhsilini A.İ.Gertsen adına Leninqrad Dövlət Pedaqoji İnstitutunda davam etdirmişdir. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Estoniyaya qayıdan Eldar Əfəndiyev Narva Dövlət Muzeyində elmi əməkdaş, sonralar isə 20 ildən artıq müddət ərzində (1979–1999 və 2001–2002-ci illərdə) direktor vəzifəsində çalışmışdır.

1990-cı illərdə E.Əfəndiyev Narva Muzeyinin YUNESKO-nun nəzdində Beynəlxalq Muzeylər Təşkilatı, 1992-ci ildə isə həmin muzeyin Baltik dənizi ölkələrinin beynəlxalq qala-muzey təşkilatına daxil edilməsinin təşkilatçısı olmuşdur.

1997-ci ildə Estoniyada aparıcı partiyalardan olan Mərkəzcilər Partiyasına daxil olmuşdur. Həmin illərdə o, eyni zamanda İda-Virumaa qəzasının yerli özünüidarəetmə ittifaqının sədr müavini vəzifəsində işləmişdir.

1999–2000-ci illərdə Narva şəhərinin meri olmuşdur. 2002-ci ildə E.Əfəndiyev Estoniya Respublikasının milli münasibətlər və məskunlaşma naziri təyin edilir. Estoniya Parlamentinin X və XI çağırışlarının deputatıdır. Estoniya Azərbaycan Parlamentlərarası işçi qrupunun rəhbəridir.

2004-cü ildə Tallin şəhərində fəaliyyətə başlayan "Bakılı" Klubunun təsiscilərindən biridir. Narva Humanitar Gimnaziyasının Qəyyumlar Şurasının üzvü, Pro Narva Mərkəzi İdarəsi Şurasının üzvü, Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin birinci vitse-prezidenti, Dunya Azərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, "Aleksandr kilsəsi"nin Şura üzvüdür.

## Təltifləri
1986-cı ildə Narva qalasında muzey proyektinə görə müəllif mükafatına, 1987-ci ildə Estoniya Mədəniyyət Fondunun birinci mükafatına, 1989-cu ildə D.Soros Fondunun qrantına layiq görülmüş, Estoniyanın 4-cü dərəcəli "Dövlət Gerbi" ordeni, sərhədyanı əməkdaşlıqda xidmətlərinə görə III dərəcəli "Xaçla", Azərbaycan Respublikasının "Birlik" ordeni, "Dostluq" ordeni və digər medallarla təltif olunmuşdur.

2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Mənbə
* Azərbaycan Diasporu Ensiklopedik Məlumatlar Toplusu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan diasporu
Cənab Prezident (roman)

**Cənab Prezident** () — Qvatemalalı yazıçı, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Migel Anhel Asturiasın 1946-cı ildə ispan dilində yazdığı diktator romanı.

## İstinadlar
Kral Fəhd körpüsü

**Kral Fəhd körpüsü** — Bəhreyn adasını Səudiyyə Ərəbistanı ilə birləşdirən körpü. 1986-cı ilin noyabrında salınmışdır. Asiyada ən uzun (25&nbsp;km) 7 torpaq bənddən və onları birləşdirən 5 körpüdən ibarət olan həmin yolun su üzərində ümumi uzunluğu 12,5&nbsp;km-dir. Ən böyük torpaq bəndin uzunluğu 2,3&nbsp;km-dir.

## Tarixi
İki ərəb dövləti arasında dayaz körfəzin üstündən körpü salmaq fikri çox əvvəllərdən meydana çıxmışdır. İlk dəfə bu məsələ dövlət
rəhbərliyi səviyyəsində 1970-ci ilin ortalarında müzakirə edilmiş və fikrin həyata keçirilməsində Səudiyyə Ərəbistanı məliklərinin
xidməti böyük olmuşdur. 1968-ci ildə Məlik Feysəlin dövründə layihələrin öyrənilməsi barədə ilk işçi qrupu yaranmışdır. Feysəli əvəz edən məlik Xaled proqramın həyata keçirilməsi üçün 1976-cı ildə sarayda xüsusi komitə yaratmış və beş ildən sonra Bəhreyn əmiri ilə tikintinin başlanması barədə müqavilə imzalamışdır. Layihə  Səudiyyə Ərəbistanı–Danimarka müştərək şirkəti tərəfindən hazırlanmış və tikintisi Hollandiya şirkəti tərəfindən həyata keçirilən bu nəhəng və nadir mühəndis qurğusunun başa çatması isə Səudiyyə Ərəbistanı məliki Fəhdin adı ilə bağlıdır. Ona görə də Səudiyyə Ərəbistanını Bəhreyn ilə birləşdirən bu magistralı bəzən "Məlik Fəhd yolu"da adlandırırlar.

## Gömrük məntəqəsi
Yolun tən ortasında süni ada salınmışdır. Burada hər iki dövlətin gömrükxanaları və sərhəd xidmətçilərinin məntəqələri, digər inzibati binalar, məscidlər, restoranlar yerləşir. Sürətli liftlər arzusunda olan hər kəsi, 65 metr hündürlüyü olan süni yaradılmış təpəyə qaldırır. Oradan həm Səudiyyə Ərəbistanının, həm də Bəhreynin yaraşıqlı sahillərini seyr etmək olar. Körpü hər iki dövlət tərəfindən istifadə edilir. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 5 metrdən 15 metrə qədər olan körpüdən hər ay orta hesabla 10 minlərlə avtomobil keçir. Avtomobillərin hər iki istiqamətə hərəkəti üçün iki yol ayrılmışdır. Yüngül avtomobillər üçün keçid haqqı 6, avtobuslar üçün 15 ABŞ dollardır. Yük avtomobillərinin sahibləri isə daşınan 1 ton yükə 1 dollar gömrük haqqı verməlidir. Yeri gəlmişkən deyək ki, daşınan yüklərin həcmi 45 tondan artıq olmamalıdır. Beləliklə, ərəb dövlətləri arasında yeganə ada dövləti olan Bəhreyn süni yolla materikə birləşdirilmiş və yarımadaya çevrilmişdir.

## İstinadlar
Bürünc atlı

* Bürünc atlı (poema) — Aleksandr Puşkinin poeması. 
* Bürünc atlı (heykəl) — I Pyotrun Sankt-Peterburqun Senat meydanında XVIII əsrdə ucaldılmış heykəli.
Avropamərkəzçilik

**Avropamərkəzçilik** və ya **avropasentrizm** — elmin, incəsənətin, fəlsəfənin, ədəbiyyatın və s. həqiqi sərvətlərin, zənginliklərin inkişafını yalnız Avropada görən konsepsiya.

XIX yüzildə yaranmış bu konsepsiyaya görə, Avropa dünya yaranandan bu günədək hər
hansı bir inkişafın, elmin və mədəniyyətin mərkəzi sayılır, dünyanın başqa
yerlərində yaşayan xalqların nailiyyətləri kiçildilir, yeri gəldikcə heçə endirilir.

## Avropamərkəzçiliyin mənşəyi və məqsədi

## Tarixşünaslıqda avropamərkəzçilik
## Mədəniyyətşünaslıqda avropamərkəzçilik
## Dilçilikdə avropamərkəzçilik
## Elmi nailiyyətlərə münasibətdə avropamərkəzçilik
## Tarixi şəxsiyyətlərə münasibətdə avropamərkəzçilik

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
#Quliyev Qorxmaz. **Avropamərkəzçilik və yaxın Şərq.** Azərbaycan. - 2006. №1, s. 165-172.
Müasir Memarlıq üzrə Avropa Birliyi Mükafatı

**Müasir Memarlıq üçün Avropa Birliyi mükafatı** və ya  **Avropa Birliyi Myes van der Roh mükafatı** - Avropa Birliyinə üzv olan ölkələrdə memarlıq sahəsində maraqlı və keyfiyyətli işlərin tanıdılması üçün verilən mükafat. Mükafat 1987-ci ildə əslən İspaniyanın Barselona şəhərindən olan Myers van der Roh tərəfindən təsis edilmişdir. Mükafat hər iki ildən bir verilir.

## Qaliblər

## Qalereya


Fayl:Banco Borges e Irmão Vila do Conde 2011.jpg|1988 - Banko binası
Fayl:Stansted Airport.JPG|1990 - London Hava Limanı
Fayl:Olimpic Badalona.jpg|1992 - Munişıpl stadionu
Fayl:Bregenz kunsthaus zumthor 2002 01.jpg|1998 - Breqenz İncəsənət qaleriyası
Fayl:San Sebastian Palacio Kursaal.JPG|2001 - Kursaal sarayı
Fayl:Be Dutch Embassy 01.JPG|2005 - Hollandiyanın Berlin səfirliyi
Fayl:Musac2.jpg|2007 - Kastilya Müasir İncəsənət Muzeyi
Fayl:Full Opera by night.jpg|2009 - Oslo Opera və Balet Evi
Fayl:Neues Museum 06b Treppenhalle.jpg|2011 - Neues muzeyi
Modern memarlıq

**Modern memarlığı** — memarlıq üslubu, 1890–1910-cu illərdə Avropada yayılmışdır.

## Yaranma tarixi
İncəsənət modern üslubunda işləmiş ilk memarlarından biri, Belçikalı Viktor Horta olub. Öz layihələrində, o, yeni materiallar, əsasən metal və şüşə istifadə etmişdir. Dəmirdən hazırlanmış struktur daşıyanlara fantastik, bitkiyə bənzər, formalar verirdi.
Fransada modern fikiri Hektor Qimar yayıldırıb. Amma ən çok klassik anlayışdan Antonio Qaudi getdi.
Erik Meskin

**Erik Meskin** (; ) — amerikalı iqtisadçı. 2007-ci ildə Leonid Qurvits və Rocer Mayerson ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Mükafatı qazanma səbəbləri "Mexanizm dizaynı nəzəriyyəsinin əsasını qoymaları" olaraq açıqlanmışdır.

## Həyatı
Erik Meskin 12 dekabr 1950-ci ildə yəhudi bir ailənin uşağı olaraq doğulmuşdur və Nyu Cersi ştatının Alpayn şəhərində böyümüşdür. 1968-ci ildə Nyu Cersidə yerləşən Tenefli Yüksək məktəbindən () məzun olmuşdur. Harvard Universitetində magistr və doktorluq dərəcələrinə riyaziyyat sahəsindən yüksəlmişdir. Doktorluq dərəcəsinə yüksəldikdən sonra 1976-cı ildə Kembric Universitetində araşdırmaçı vəzifəsində işə başlamışdır. 1977–1984-cü illərdə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda və 1985–2000-ci illərdə Harvard Universitetində çalışmışdır.

Erik Meskin iqtisadiyyatda oyunlar nəzəriyyəsi, iqtisadi stimullar və müqavilə nəzəriyyəsi kimi müxtəlif mövzularda çalışmışdır. Xüsusilə mexanizm dizaynı nəzəriyyəsi, tətbiqi nəzəriyyəsi və dinamik oyun qaydası haqqındakı nəşrləri ilə tanınmaqdadır.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Erik Meskin haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat.
* Erik Meskin haqqında faktlar.
* Erik Meskinin şəkilləri.
* Erik Meskinin müsahibəsi.
* Erik Meskinin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı.

## İstinadlar
SOS Uşaq kəndləri

**Sos Uşaq kəndləri** (;) — Beynəlxalq və müstəqil fəaliyyət göstərən təşkilat. *Sos Uşaq kəndləri* beynəlxalq təşkilatının əsas hədəfi valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar üçün ailələr yaratmaq, onların öz gələcəklərini formalaşdırmalarında kömək etməkdir. İlk Sos Uşaq kəndi 1949-cu ildə Herman Qmayner tərəfindən  Avstriyada yerləşən kiçik İmst şəhərində yaradılmışdır. Sonralar bu ardıcılığı Vyetnam, Hindistan kimi ölkələrdə və Avropa, Afrika kimi qitələrində yerləşən uşaq kəndləri davam etdirmişdir. Fransa, Almaniya və İtaliyada yaradılan yerli dərnəklərdən sonra 1960-cı ildə bütün ölkələrdə yerləşən *Sos Uşaq kəndlərini* birləşdirən *OS-Kinderdorf International* adlı təşkilat yaradıldı. Təşkilatın Azərbaycan üzrə rəsmi nümayəndiliyi olan Sos Uşaq kəndləri - Azərbaycan təşkilatı 1999-cu ildə yaradılmışdır.

## Tarixi

## Fəaliyyət sahəsi

## Azərbaycanda

Azərbaycanda Sos Uşaq kəndləri 1999-cu ildə valideyn himayəsindən məhrum olmuş və digər problemləri olan uşaqlarla qayğı göstərilməsi məqsədi ilə yaradılmışdır.

## Qalereya


Fayl:BilgorajWioskaSOS.jpg|Polşada yerləşən uşaq kəndi
Fayl:Haus SOS-Kinderdorf Eisenberg in der Pfalz.jpg|Almaniyada yerləşən uşaq kəndi 
Fayl:Aldeas-sos-mdp.JPG|Argentinada yerləşən uşaq kəndi
Fayl:Planitz SOS Kinderdorf1.JPG|Almaniyada yerləşən uşaq kəndi 



## İstinadlar
Caber qalası

**Caber qalası** - Suriyada yerləşən Osmanlı qalası. Qala Fərat çayının sol sahilində yerləşir. Qala Süleyman Şah ətəklərində yerləşdiyində 1921-1973-ci illərdə Türkiyə torpaqlarında yerləşirdi.

## Şəkillər

Fayl:CaberKalesi.jpg
Fayl:jaabar1.jpg
Pentomino

300px|thumbnail

**Pentomino** (yun πέντε(pente) - beş) — zəka və strategiya videooyunu.

## Qaydaları
Pentomino hərəsi 5 (oyunun adı buradan yaranmışdır) kvadratdan ibarət 12 müxtəlif fiquru  6x10, 5x12, 4x15, 3x20 ölçülərə sahib düzbucaqlı platformaya tam olaraq dodurmaq prinsubi əsasında oynanılır. Bu oyun ilk dəfə Fransanın Qiqamik firması tərəfindən Fatamino adı altında satışa çıxarılmışdı. Oyunda 36.057 kombinasiya mövcuddur. 12 pentamino fiquru mövcuddur ki, onları da hərflərlə işarələyirlər:  F, I, L, P, N, T, U, V, W, X, Y, Z.
Massandra sarayı

**Massandra sarayı** () — Ukraynada, Krım MR-də yerləşən qədim saray. Saray çar III Aleksandrın yay evi olmuşdur.

## Tarixi
Saray Krımın cənub sahillərindəki ən yaxşı memarlıq nümunlərindən biridir. Saray Fransa memarlığına uyğun inşa edilmişdir. Layihəsi şahzadə Vorontsov tərəfindən 1878-ci ildə memar M. Buşerə dizyn etdirilmişdir. 20 il davam edən işlər memar M. Mesmaher tərəfindən tamamlanmışdır. Stalinin bağ evi kimi tanınmışdır. Saraydan bir zamanlar Ramonovlar sülaləsi də istifadə etmişdir.

III Aleksandr və ailəsi tərəfindən yay evi kimi istifadə olunması üçün tikilən sarayda böyük otaqlar və bal zalları mövcuddur. Muzey kimi istifadə olunan sarayda hazırda təmir işləri aparılmaqdadır.

## Qalereya

Fayl:Massandra palace 053.jpg
Fayl:Massandra palace 059.jpg
Fayl:Yalta old 13.jpeg
Fayl:Бронзові леви.JPG
Fayl:Масандра.Мур.JPG
Fayl:Палац у Масандрі.JPG
Fayl:Парк в Массандре, Крым.jpg


## Mənbə
* Massandra
Qurbanəli Abbasov

**Qurbanəli Abbasov** () — Ukraynanın "Əməkdar artisti", "Tərəqqi" medalı laureatı

## Həyatı və fəaliyyəti
Qurbanəli Həsən oğlu Abbasov 1952-ci il yanvarın 16-da Naxçıvan şəhərinin Qaraçuq kəndində anadan olmuşdur.1974-cü ildə Kiyev şəhərindəki M. Qliyer adına Musiqi Peşə Məktəbində musiqi təhsili almışdır.1979–1984-cü illərdə P. İ. Çaykovski adına Kiyev Dövlət Konservatoriyasının vokal şöbəsində təhsilini davam etmişdir. 1985–1992-ci illərdə Almaniyanın Veymar şəhərində musiqi mütəxəssisi kimi çalışmışdır.1986-cı ildə Almaniyanın Leypsik şəhərində keçirilən vokal üzrə Beynəlxalq musiqi festivalının laureatı olmuşdur.1992-ci ildən Ukrayna Dövlət Sərhəd Qoşunlarının mahnı və rəqs ansamblının solisti kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.1999-cu ildən Ukrayna Azərbaycanlıları Konqresinin nəzdində yaranmış "Azərbaycan" mahnı və rəqs ansamblına rəhbərlik edir. 1997-ci ildə Ukraynanın "Əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
* diaspora.gov.az
* Azərbaycan Diasporu Ensiklopedik Məlumatlar Toplusu
FUMEC Universiteti

**FUMEC Universiteti (** və ya qısaca **FUMEC**) — Braziliyanın Belo Horizonte şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* FUMEC

## Xarici keçidlər
Ağdam Çay Evi

**"Çay evi"** — Azərbaycanın Ağdam şəhərində mövcud olmuş obyekt.

## Tarixi
Çay evi Azərbaycan SSR KP MK-nın Ağdam Rayon Partiya Komitəsinin I katibi Sadıq Murtuzayevin zamanında akademik Xudu Məmmədovun ideyası əsasında yaranıb. "Çay evi" layihəsinin baş memarı Naiq Səmədov idi. Layihədə hörgü işləri yalnız birinci mərtəbədə idi. Qalan hissələr dəmir konstruksiyadan ibarət idi. "Çay evi"nin yerini isə Xudu Məmmədovla birgə müzakirədən sonra məscidin yanında tikmək qərara alındı. İnşaat xərclərini azaltmaq üçün azadlıqdan mərhum edilmiş şəxslərin əməyindən istifadə edilmişdi.

"Çay evi"nin ortasında iri diametrli boru qalxırdı. Hər tərəfdə kiçik həcmli borular konstruksiyalarla bir-birinə birləşirdi. Mərtəbələr arası arakəsmələr taxtadan idi. Borular hamısı taxtalarla bağlanaraq, müxtəlif naxışlarla bəzədilmişdi. Hər mərtəbədə dörd qapı nəzərdə tutulmuşdu. Yuxarı mərtəbələr məscidə baxan tərəfdə dairəvi şəkildə quraşdırılmış pilləkənlə qalxmaq olardı. "Çay evi"nin tikintisi zamanı yüz tona yaxın metal konstruksiyadan istifadə edilmişdi. "Çay evi"nin günbəzi sinkləşdirilmiş dəmirlə vurulub.

1986-cı ilin iyulun 26-da "Çay evi"nin açılışı keçirildi. Açılışa rayon rəsmiləri ilə yanaşı Azərbaycan KP MK Mədəniyyət şöbəsinin müdiri Vəfa Quluzadə də iştirak edib. "Çay evi"nin açılışı münasibətilə "Lenin yolu" qəzetinin 31 iyul 1986-cı il tarixli sayında dərc olunmuş yazıda deyilir:

*"Sov.İKP-nin "Sərxoşluq və alkoqolizmi aradan qaldırmaq tədbirləri haqqında" məlum qərarından sonra rayonumuzda rəngarəng tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Bu gün istifadəyə verilən "Çay evi"nin bu baxımdan son dərəcə böyük əhəmiyyəti var. Zəhmətkeşlərin asudə vaxtlarının səmərəli, şən və məzmunlu keçməsində "Çay evi"nin rolu əvəzsizdir"*.

1993-cü ildə "Çay evi" Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən yandırılaraq məhv edilib.

2023-cü ildə Prezidentinin xüsusi nümayəndəsinin müavini Bəşir Hacıyev verdiyi məlumata görə, Ağdam şəhərində yaradılan mərkəzi parkda Ağdam çay evinin inşası nəzərdə tutulub.

## Quzanlıda Çay evi

2015-ci il mayın 10-da Ağdam rayonu Quzanlı qəsəbəsində "Çay evi"nin bənzəri tikilib.

## Mədəniyyətdə
"Çay evi"nə 2013-cü ildə Azərbaycanın AzDimension oyun şirkəti kompyuterdə oynanılan İşğal altında: Ağdam birinci üzdən şuter oyununda rast gəlmək olar.

## İstinadlar
Etyen Mahçupyan

**Etyen Mahçupyan** () — erməniəsilli Türkiyə jurnalisti, Türkiyənin sabiq baş naziri Əhməd Davudoğlunun baş məsləhətçisi.

## Həyatı
Etyen Mahçupyan 1950-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olub.

Mahçupyan 1972-ci də Boğaziçi Universitetinin kimya mühəndisliyi fakültəsinin məzunu olub və eyni universitetdəki elmi fəaliyyəti sayəsində yüksək dərəcə alıb. Ankara Universiteti siyasi məlumatlar fakültəsinin iqtisad bölməsində də yüksək dərəcə alan Mahçupyan "Radikal" qəzeti və ermənilərin "Aqos" mətbu orqanında çalışıb.

Türkiyənin baş naziri Əhməd Davudoğlu Mahçupyana "Aqil İnsanlar"ın yığıncağında məsləhətçilik təklifini irəli sürüb, Mahçupyan "məmnuniyyətlə" deyərək, təklifi qəbul etdiyini bildirib.

Mahçupyan Türkiyə hakimiyyətində ilk müsəlman olmayan məsləhətçi kimi tarixə düşəcək.

## Fəaliyyəti
Təyinatından az sonra Etyen Mahçupyan ölkə müxalifətini hədəfə alan açıqlamalar verib. Baş müşavir "Axşam" qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, Türkiyənin dünyəvilik ideyası ilə yaşayan siyasi çevrələri özlərini ölkənin əsl sahibi hesab edirlər. Türkiyə hökumətinin erməni rəsmisi hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının da (AKP) məsələnin bu yerə çatmasındakı rolundan danışaraq tənqid edib:

"Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dili, fikirləri onları bir az da qızışdırdı. Bu kəsim bir az da özünə qapandı. Belə bir məqamda onlar cəmiyyətə daha da yadlaşdılar. AKP özünün xaricindəki sosial təbəqə ilə əlaqə qurmayan bir partiya olduğu üçün onları öz başına buraxdı. Ərdoğanın üslubu dünyəvi kəsimin bəlli bir qrupu tərəfindən asanlıqla həzm edilə biləcək bir tərzdə deyil". Etyen Mahçupyanın qənaətinə görə, AKP bəzi məsələlərdə avtoritar addımlar atsa da, demokratik mövqeyini də ortaya qoyub: "AKP heç zaman nə demokrat olub, nə də avtoritar. AKP-yə opponentlik edənlər də demokrat olmalıdır. Hər iki tərəfdə demokratlar və avtoritarlar mövcuddur".

## Kitabları
* *Bir Zamanlar Ermeniler Vardı* (2008)
* *Batı'yı Anlamak* (2008)
* *Türkiye'yi Anlamak* (2008)
* *Liberallik Demokratlık Tartışması* (2008)
* *Bir Demokratın Gündemi* (2007)
* *İçimizdeki Öteki* (2005)
* *Bir Zümre, Bir Parti — Türkiye'de Ordu* (2004)
* *İkinci Tanzimat* (2003)
* *Zihniyet Yapıları ve Değişim/ Batı'dan Doğu'ya, Dünden Bugüne* (2000)
* *Radikal Yazılar 4 — Büyük Travmanın Eşiğinde* (2000)
* *Radikal Yazılar 3 — Yönetemeyen Cumhuriyet* (2000)
* *Radikal Yazılar 2* (2000)
* *Radikal Yazılar 1* (1998)
* *Türkiye’de Merkeziyetçilik: Devlet ve Din* (1998)
* *İdeolojiler ve Modernite* (1997)
* *Osmanlı'dan Postmoderniteye* (1996)
* *Beyin Fırtınası — Demokrasi, Batılılaşma, Laiklik, Devlet, Yeni Dünya Düzeni*

## Xarici keçidlər
* Taraf gazetesi makaleleri 
* Zaman gazetesindeki köşe yazıları 
* Zaman'ın Turkuaz ekindeki yazıları 
* 

## İstinadlar
Elzi Kraysler Seqar

**Elzi Kraysler Seqar** (8 dekabr 1894, Çester, İllinoys — 13 oktyabr 1938, Santa -Monika, Kaliforniya) — amerika kommiks rəssamı.

## Həyatı
Seqar, Mississippi çayının kənarındakı İllinoys ştatına bağlı Çester şəhərinde doğulub böyüdü. Ev təmiri işlərində çalışan atasının yanında, divar kağızı və boyama işlərində uşaq yaşlarında çalışdı. Yerli bir teatrda musiqili vodevillər və filmlərdə təbil çaldı. Burada film maşinisti olaraq iş tapdı. 18 yaşında bir karikaturaçı olmağa qərar verdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* «E.C. Segar» by Ed Black. 
* Статья в Encyclopedia Britannica.
Düləfilər

**Düləfilər**— 825–898-ci illər arasında İranın Həmədan və İsfahan bölgələrində Abbasilərə bağlı olaraq hökm sürən ərəb əsilli xanədan.

## Tarixi
Sülalənin idarə mərkəzi Kərəc idi. Abbasilər dövründə xilafətdəki mərkəzkdənqaçma əməllərin sürətlənməsi sonucunda gedərək gücləndilərsə də, torpaqları 898-ci ildə təkrar Abbasilər tərəfindən ilhaq edildi. Düləfilər ərəb mənşəli Əcl İbn Lucaim qəbiləsinə mənsubdur.

## Hökmdarları
* Əbu Düləf Qasım (825–842)
* Əbdüləziz (842–873)
* Düləf (873–879)
* Əbu Abdullah Əhməd (879–893)
* Ömər Haris (893–898)

## Həmçinin bax
* Naxçıvanşahlıq
Rama

**Rama** — hind mifologiyasında populyar şahzadə.

## Haqqında
Hind mifologiyasına görə Rama sınaqdan keçərək Şiva allahının bu vaxtadək heç kimin əyə bilmədiyi oxunu sındırıb gözəl şahzadə Sita ilə evlənmişdi. Düşmənləri Ramanın öz ölkəsindən 14 il müddətinə qovulmasına nail olurlar. Ögey qardaşı və arvadı Sita da Rama ilə birlikdə gedirlər. Meşədə sərgərdan həyat sürən Rama və onun qardaşı çoxlu igidliklər göstərir və bir neçə müdhiş rakşası (eybəcər məxluq simasında olan şər allahlarını) öldürürlər. Rakşasların çarı Sitanı qaçırır və onu cəng arabasında hava ilə Lanka adasındakı paytaxtına aparır. Sitanı xeyli axtardıqdan sonra Rama meymunların çarı ilə saziş bağlayır, meymunların və ayıların qoşunlarına başçılıq edərək okeandan körpü salır və Lankanı mühasirəyə alır. Döyüşdə Rama ilə qardaşı bir neçə rakşas sərkərdəsini öldürülər, təkbətək yekun savaşında isə Rama rakşasların çarına qalib gəlir. O, Sita ilə birlikdə öz ölkəsinə qayıdır və çar olur.

XI əsrdən başlayaraq Rama kultu hiduizmin iki mühüm kultundan (krişnaizmlə yanaşı) biri olur. Bu Şimali Hindistan kultuna görə, Ramaya baş allah kimi etiqad olunur.

## Həmçinin bax
* Ramayana

## Mənbə
* Məktəblinin tarix lüğəti. Bakı, 2011.
Əli Kamali

**Əli Kamali** () — folklorşünas.

## Haqqında
Əli Kamali 1944-cü ildə anadan olub.

Kasıb bir kəndli ailəsində dünyaya göz açan Əli kiçik yaşlarında mollaxanada, sonra isə Savə və Tehran şəhərlərində oxumuşdu. Yeniyetməliyindən poezyaya böyük maraq göstərən Əli Kamali yaradıcılığa lirik şeirlərlə başlamışdı.

1966-cı ildə Tehran universitetində hüquq fakültəsini bitirib əsgəri xidmətə yollanmışdı. İki il müddətində hərbi məktəbdə hüquqdan dərs demişdi. Əsgəri xidməti başa vurduqdan sonra təhsilini davam etdirərək magistr dərəcəsi almışdı.

1996-cı ilin avqustun 1-də ölmüşdür.

## Qeydlər


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Solidarnost

**Solidarnost** ( — "həmrəylik"), tam adı: **"Solidarnost" Müstəqil Özünüidarəedən Həmkarlar İttifaqı** () — 1980-ci illərin avqust-sentyabr aylarında Qdansk tərsanələrində yaradılmış polyak həmkarlar ittifaqlarının birliyi.

## Tarixi
Fəaliyyəti 10 noyabr 1980-ci ildə rəsmiləşdirilib. Lakin 1982-ci ilin yanvarında fəaliyyəti qadağan olunub. 1981-ci ilin dekabrından 1988-ci ilin mayınadək gizli fəaliyyət göstərib. 1989-cu ilin aprelindən yenidən rəsmi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Antitotalitar, antikommunist yönümlü kütləvi ictimai hərəkat idi. Birlik ən müxtəlif siyasi qüvvələri birləşdirdirdi - katolik mühafizəkarlardan və sağçı liberallardan ta ultrasolçu sosialistlərə və anarxistlərə qədər. 1989-1990-cı illərdə dinc inqilaba və PXR-də PBFP rejiminin dağıdılmasına nail oldu. Hal-hazırda Polşa Respublikasında həmkarlar ittifaqıdır. "Solidarnost"un qurucusu və tarixi lideri Lex Valensadır.

## Tərkibi
2010-cu ilin məlumatlarına görə, "Solidarnost"un 400 mindən artıq üzvü vardır.

## Fəaliyyəti
"Solidarnost" OPZZ ilə birlikdə Polşanın əsas müəssisələrində sahibkarlar, işçilər və hökumət arasında dialoqun əldə olunması üçün iqtisadi və sosial məsələlər üzrə üçtərəfli komitənin işində iştirak edirlər. Müvafiq komitənin əsas məqsədi sosial tarazlığı qorumaq üçün əməkhaqları və müavinətlər, vergi öhdəlikləri, büdcə və digər məsələlərə aid danışıqların aparılmasıdır.

## Beynəlxalq münasibətlər
Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür. Həmçinin, Avropanın həmkarlar ittifaqlarını birləşdirən Avropa Həmkarlar İttifaqında və İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının Məsləhət Şurasında təmsil olunur.

## İstinadlar
Riker Linç

**Riker Entoni Linç** (ing. *Riker Anthony Lynch*; 8 Noyabr 1991, Littleton, Kolorado) - ABŞ aktyoru, müğənnisi, və rəqqasıdır. R5 qrupun baş gitaristidir. Glee serialdaki Ceff rolu ilə bilinməktədir. O bir taninan musiqi qrupunun solisti olub, lakin o qrup sonra dağıldı.
Ayrıca 16 Mart 2015'də başlayan Amerika rəqs yarışması Dancing With Stars'da Allison Holker ilə eyni komandada.
Ksyonj qəsri

**Ksyonj qəsri** və ya **Fürstenştayn qəsri** (pol. *Książ*) — Polşanın Valbrzix şəhərində yerləşən və XIII əsrdə tikilən qəsr.

## Haqqında
Qəsr XIII əsrdə Svidnika və Yavor şahzadəsi I Bolko tərəfindən inşa etdirilmişdir. Tarixdə bir çox dəfə sökülüb yenidən tikdirilmişdir. 1509–1941-ci illəri arasında yerli idarə orqanları tərəfindən idarə olunmuşdur. 1941-ci ildə qəsr Nasistlərin əlinə keçmiş, qərargahları kimi istifadə etmiş və qəsrə böyük ziyan vermişdilər. Almanların qəsrin altında tunellər qazması qəsrin memarlıq quruluşuna xələl gətirmişdir. Almanlardan sonra qəsri tutan SSRİ qüvvələri qəsrdən qala kimi istifadə etməyə başlamışlar. İkinci dünya müharibəsində qəsr böyük zərər görmüşdür. Müharibədən sonra təmir edilmişdir. 1962-ci ildən Yerli Abidələrin Qorunması Qurumunun qoruması altındadır. Qəsr muzey kimi istifadə olunur və barakko tərzindədir.

## Qalereya

Fayl:Polska Książ 005.jpg|
Fayl:Zamek Książ 12.jpg|
Fayl:Maxililian's hall - a fireplace.JPG|
Fayl:Zamek „Stary Książ”.jpg|
Fayl:Wałbrzych, książańskie tarasy(MW) - 9 .08. 2009 r..JPG|
Fayl:Park miniatur w Kowarach, makieta zamku Książ(Aw58) MWDSC00226.JPG|
Rentso Piano

**Rentso Piano** () — italyan memar.

## Həyatı
Rentso Piano inşaatçılıqla məşğul olan ailənin oğlu kimi doğulmuşdur. 1971-ci ildə Riçard Rocers ilə birlikdə Piano&Rocers firmasını qurmuşdur. Rentso Piano RİBA Qızıl medalına (1989), Neutra mükafatına (1991), İmperial mükafatına (1995), Erasmus mükafatına (1995), Pritsker mükafatına (1998), Sonninq mükafatına (2008) layiq görülmüşdür.

## Tanınmış işləri
* Pompidou Mərkəzi (Riçard Rocers ilə), Paris, Fransa- 1977
* Menil Kolleksiyası Muzeyi, Hyuston, ABŞ- 1986
* Sent-Nikola stadionu, Bari, İtaliya- 1990
* Sütunlar Beynəlxalq Sərgisi:Akvarium və Konqres salonu, Cenoa, İtaliya- 1992
* Linqotta Konqres və Konsert salonu, Torino, İtaliya- 1994
* Kansau Beynəlxalq Hava Limanı, Osaka, Yaponiya- 1994
* Meridian oteli, Leççi, İtaliya- 1995
* Cenoa Liman İdarəsi binası, Cenoa, İtaliya- 1995
* Debis binası Berlin, Almaniya- 1997
* Musiqi Tamaşaçı salonları, Roma, İtaliya-2002
* Beyeler Fondu muzeyi, Riehen, İsveçrə- 1997
* Hay muzeyi, Atlanta, ABŞ-
* Jan Mari Tjibau Mərkəzi, Noume, Yeni Kaledoniya-1998
* Hermes evi, Tokio, Yaponiya-2001
* Padre Pio Hak kilsəsi], Foccio, İtaliya- 2004
* Renzo Piano binası, Punta Nave,
* Paul Kli Merkezi, Bern, İsveçrə- 2001
* Kaliforniya Elm Akademiyası tadilat, Kaliforniya- 2008

## Qalereya

Fayl:Nemo at night.jpg
Fayl:Living Roof.JPG
Fayl:Kansai International Airport03s3s4410.jpg
Fayl:Shard London Bridge May 2012.JPG
Fayl:TheNewYorkTimesTower-RenzoPiano-1.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Poylu dəmiryol körpüsü

**Poylu dəmiryolu körpüsü** — Kür çayı üzərində dəmiryolu körpüsü.

## Tarixi
Poylu dəmiryolu körpüsü 1898-ci ildə inşa edilmişdir. Körpü Bakı-Tbilisi dəmiryolunun çəkilişi zamanı tikilmişdir. 1921-ci ilin fevralında gürcü menşevikləri "Qızıl Ordu"ya mane olmaq üçün körpünü dağıtmışdılar. Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanın 1200 nəfər fəhlə, kəndli və qulluqçusu dörd gün ərzində A.Serebrovskinin rəhbərliyi ilə Poylu dəmiryolu körpüsünü bərpa etmişdir. İnşaatçılar 1921-ci il fevralın 23-də mitinq keçirərək körpüyə Leninin adını vermək haqqında qərar qəbul etmiş və V.İ.Leninə teleqram göndərmişdilər.

## Tikinti göstəriciləri
Körpü 12,3+34,7+88,3+56,6+11,9 *m* sxeminə malik idi və onun tam uzunluğu 208,7 *m* idi. Metal ferma şəkilli aşırım qurğularının tirilərinin uzunluğu 34,7 *m*, 88,3 *m* və 56,6 *m* təşkil edirdi. 12,3+11,9 m olan aşırım qurğusu isə dəmir-beton tirdən hazırlanmışdır.

## Restavrasiya
1995-ci ildə "EVRASCON" korporasiyası Poylu yaşayış məntəqəsinin yaxınlığındakı dəmir yolu körpüsünün aşırım qurğusunun tirlərini dəyişdirmişdir. Yenidənqurma işləri zamanı uzunluğu 12,3 və 11,9 metr olan aşırım qurğusu tirləri yeni dəmir-beton tirdən hazırlanmış aşırımlarla əvəz edilmişdir, lakin uzunluğu 34,7 metr olan aşırım qurğusu tirləri bütöv divarlı metal tir üzərində dəmir-beton plitə ilə əvəzlənmişdir. Uzunluğu 88,3 və 56,6 metr olan aşırımlar isə aşağı gedişli qəfəs tipli metal fermalarla əvəz edilmişdir. Körpü qənaətbəxş qiymətlə istismara verilmişdir. Layihə  1997-ci ildə başa çatdırılmışdır.

## Həmçinin bax
* Poylu Dəmiryol Stansiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Memarı inşa etdiyi körpünün altına qoyub üstündən qatar keçiriblər — Azərbaycanda
Mirzə Məhəmmədşəfi Mazandarani

**Mirzə Məhəmmədşəfi Mazandarani** (1754-1819)—Qacarlar dövlətinin sədrəzəmi.

## Həyatı

Mirzə Məhəmmədşəfi 1754-cü ildə Mazandaran əyalətinin Babol şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı.

Mirzə Məhəmmədşəfi Mazandarani 1801-ci ildə Mirzə İbrahim Kələntərin qətlindən sonra Qacarlar dövlətinin sədrəzəmi oldu.

Mirzə Məhəmmədşəfi Mazandarani Qacarlar və İngiltərə, Fransa dövlətləri arasında anlaşmaya qol çəkmişdi.

“Tehranda Fətəli şahın sədrəzəmi Mirzə Şəfi Mazəndərani və İngilisin səfiri Henri Elisin tərəfindən qol çəkilən bu müqavilə “Tehran müqaviləsi” adlandı. Sazişin 11 bəndi var idi. Müahidə ruslar ilə İran arasında baqlanan “Gülüstan” müqaviləsindən bir az öncə Qacarlar ilə baqlandı. Bundan sonra da Gülüstan müqaviləsinin nəticəsində İngiltərə İranda Rus dövləti nüfuzunun irəliləməsinə çalışırdı...”

Tarixçi Abbas Ramazani yazır: "Bu dövrdə İngiltərə və Fransa ölkələrindən savayı Rusiya da bu müqavilənin bəzi bəndlərin bəhanə edərək öz nüfuzların İranda genişləndirdilər. Lakin Fətəli şah və onun sədrəzəmi olan Mirzə Məhəmmədşəfi Mazandaraninin bu üç dövlətin İranda irəli sürülən rəqabətindən ölkə xeyrinə istifadə etmə gücu, qüvvəsi və cürəti yox idi. İran bu rəqabətdən öz xeyrinə istifadə edə biməkdə üstəlik onlar həm İrandan böyük baclar alımış həm də “Kapitulyasiya” haqqı da əldə etdilər".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Seyfəddin Qurbanov

**Seyfəddin Əli oğlu Qurbanov** () — azərbaycanlı heykəltaraş, memar, Ukrayna Rəssamlar İttifaqının Xarkov filialının üzvü. Ukraynanın Xalq Rəssamı, dosent. Xarkov Dövlət Dizayn və İncəsənət Akademiyasının heykəltaraşlıq kafedrasının müdiri

## Həyatı
Seyfəddin Qurbanov 1962-ci il oktyabrın 19-da Naxçıvan Muxtar Respublikasının Siyaqut kəndində anadan olub.

1989-cu ildə Xarkov İncəsənət və Sənaye İnstitutunu bitirmişdir. Xarkov Dovlət Dizayn və İncəsənət Akademiyasının Heykəltaraşlıq kafedrasının dosentidir. 1987-ci ildən ümumukrayna və ümumittifaq sərgilərində iştirak etməyə başlamışdır. 1991-ci ildən Ukrayna Rəssamlar İttifaqının Xarkov filialının üzvüdür. Ukraynanın Kiyev şəhərindəki "Səməd Vurğun", İrpensk şəhərindəki "Zərifə Əliyeva" və digər abidələrin muəllifidir.

2004-cu ildə "Ukraynanın Əməkdar rəssamı", 2010-ci ildə isə "Ukraynanın Xalq rəssamı" fəxri adlarına layiq görülmüşdür. "Zolotoy yaquar", "Evropeyskoye kaçestvo", "Vısşaya proba", "Zolotoy merkuriy", "1000-letiye" kimi dövlət və beynəlxalq mükafatlar laureatıdır. 2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Əsərləri
2019-cu ildə Kiyevdə Nəsiminin heykəltaraş Seyfəddin Qurbanov tərəfindən hazırlanan heykəli ucaldılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Heykəltaraş Seyfəddin Qurbanov
* Ukraynanın azərbaycan əsilli heykəltəraşı Seyfəddin Qurbanov
Saqa (şəhər)

**Saqa** () — Yaponiyanın Kyuşu regionunda (Kyuşu adası) yerləşən Saqa prefekturasının eyniadlı paytaxtı.

## Həmçinin bax
Gülüstan sarayı (Tehran)

**Gülüstan sarayı** (fa.کاخ گلستان) - İranın paytaxtı Tehran şəhərində, Ərq meydanının yaxınlığında Tehran sədlərinin içində yerləşən və Qacarlar sülaləsi dövrünə aid saray.

Saray XVI əsrdə Səfəvi şahı I Təhmasib tərəfindən tikdirilmiş və Qacarlar sülaləsi tərəfindən iqamətgah kimi istifadə olunmuşdur.

Pəhləvilər sülaləsi zamanında mərasimlərdə istifadə olunan saray hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir.

## Saraydakı məkanlar

**Şəms-ül Minarə** - Tərcümədə "Günəş binası" deməkdir. Nasirəddin şah Qacar tərəfindən Tehranı yüksəkdən görmək üçün tikdirilmişdir.

* **Salam salonu** - Muzey kimi istifadə olunan bu salon Nasirəddin şah Qacar tərəfindən Avropa ölkələrini gəzdikdən sonra Avropa muzeylərinindən ilham alıb belə muzeyin saraydada olması üçün tikdirilmişdi. Pəhləvilər dövründə salonda rəsmi tədbirlər keçirilib. Avşarlar sülaləsinin qurucusu Nadir şahın Hindistandan gətirdiyi məşhur "Taxt-i Tavus" adlı taxt uzun zaman burada idi.
* **Güzgü salonu** - Bu salonda  Nasirəddin şah Qacarın rəsmləri sərgilənir.
* **Taxtı-Mərmər binası** -Bu bina adını 65 mərmər hissəsindən ibarət mərmər taxtdan almışdır.
* **Əbyəz sarayı** -Nasirəddin şah Qacar tərəfindən tikdirilib. Nasirəddin şah Qacar hakimiyyətinin son illərində Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin göndərdiyi hədiyyələr burada sərgiləmək üçün inşa etdirmişdir.
* **Badgir binası**
* **Fil Dişi binası**
* **Berelyan binası**

## Qalereya

Fayl:Emarat badgir.jpg
Fayl:Badgir-golestan-palace-tehr.jpg
Fayl:Entrance Hall salam.JPG
Fayl:Golestan_palace.jpg
Fayl:Khalvat Karimkhani Golestan2.jpg
Fayl:Orosi Golestan Palace02.jpg
Mirikənd (Xocavənd)

**Mirikənd** (əvvəlki adı: **Miruşen**, daha əvvəlki adı: **Mirikənd**) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Mirikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin qədim adı Takir olmuşdur. Çar Rusiyası Azərbaycanın şimalını işgal etdikdən sonra XIX əsrdə burada gəlmə ermənilər yerləşmişdi. Kənd bir müddət Mirikənd adlandırılsa da, sonralar oykonim erməniləşərək Miruşen kimi qeydə alınmışdı. 1992-ci ildə kəndin keçmiş adı bərpa edilmişdir. Oykonim "Mirinin kəndi", "Miriyə məxsus kənd" mənasındadır.

## Tarixi
Azərbaycan kənd təsərrüfatı üzrə 1921 il üçün siyahıyaalınmasında yaşayış məntəqəsi Mirikənd () adı ilə Şuşa qəzasının tərkibində göstərilir.

1926-cı ilin Qafqazın xəritəsində kəndin adı Mirikənd () kimi qeyd olunubdur.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Miruşen kəndi Mirikənd kəndi adlandırılmışdır.

1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Mirikənd kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə keçib.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qarıtəpə

**Qarıtəpə** (əvvəlki adı: **Paravatumb**) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Qağartsi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Paravatumb kəndi Qarıtəpə kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Qarıtəpə kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə qayıtmışdır.

## Toponimikası
Paravatumb kəndi XIX əsrin ortalarında Zəngəzurdan gəlmə erməni ailələrinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tam adı Qişi Paravatumb olmuşdur. Arsakda xristian albanların Kiş məbədi xarabalıqlarının olduğu təpə (tumb) ermənilərin verdiyi addır. Erməni dilində parava "əski", "qədim" və tump sözlərindən ibarətdir. Erməni dilinə daxil olmuş bu söz qədim türk mənşəlidir. Gədəbəy rayonunda Qaravul tomba (kənd adı) və Şəki rayonunda Dumbatəpə (təpə adı) toponimləri ilə bir sıradadır. Türk dillərində tumba, domba "dəyirmi (təpə)" mənasındadır.

Kənd XIX əsrin 20-ci illərində İrandan koçüb gəlmiş erməni ailələrinin məskunlaşmasından sonra Paravatumb (erm. parava "qədim, köhnə" və tumb "təpə" sözlərindən olub, Qaratəpə adının erm. kalkası) adlanmışdır. 1992-ci ildə kəndin əvvəlki adı bərpa edilmişdir. Bu toponim qədim türk dillərindəki qara (köhnə) və təpə sözlərindən ibarətdir. Türkmənistanın cənubunda, Artik dəmiryolu stansiyasından 4&nbsp;km. şimalda eneolit dövrünə (m. 6. V-Ш minilliklər) aid yaşayış yeri, Türkiyənin Qədirli şəhərindən 22&nbsp;km. cənub–şərqdə Ceyhan çayı sahilində təpə də Qaratəpə adlanır. Keçən əsrin 30-cu illərinədək Gürcüstan ərazisində Qaratəpə (Qardabani rayonu) adlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qızıloba (Xocalı)

**Qızıloba** (əvvəlki adı: **Qarmiküc** (?-29 dekabr 1992)) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Qızıloba kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Qarmiküc kəndi Qızıloba kəndi adlandırılmışdır. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Qızıloba kəndi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan nəzarətinə qayıtmışdır.

## Tarixi
Qızıloba kəndi Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Bir müddət adı "Keşiş kəndi" olub. XIX əsrdə gəlmə ermənilər burada məskunlaşdıqdan sonra kəndin adını **Qarmirküg** (qırmızı kənd) adlandırmışdılar.

## Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Qızıloba kəndinin əhalisinin faktiki sayı 174 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 170 nəfər təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Maykl Valzer

**Maykl Valzer** () — Amerikalı yəhudi, siyasət filosofu.

Valzer müharibə əxlaqı haqqındakı fikirləri xeyli zənginləşdirmişdir. "Haqlı müharibə Haqsız müharibə" (Just and Unjust wars) adlı əsərində, fərdlərin haqq və məsuliyyətləri ilə siyasi topluluqlarınkilər (dövlətlər olaraq başa düşülən) arasında paralelliklər quran Hüquqi paradiqma təməlində bir haqlı müharibə nəzəriyyəsini inkşaf etdirmişdir. Bunun mənası, dövlətlərin qabaqlayıcı hücum ehtimalı da daxil olmaqla, özlərini təcavüzkarlığa qarşı qoruya bilmələri (haqlı müharibə), amma eqoist çıxarlar uğruna hücumun (haqsız müharibə) rədd edilməsidir. Valzer eyni zamanda, "yüksək aktuallıq" (xalqa qarşı qısa vədədə həyata keçiriləbiləcək və ağır basan bir təhlükədən qaynaqlanan) vəziyyətin "qaydalarının bir kənara qoyulmasına" diqqət çəkərək insani bir müdaxiləni müdafiə etmişdir. Valzerin digər diqqət çəkən əsərləri arasında isə Müharibə haqqında müzakirə (arguing about war 2004) əsəri sayılabilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Dissent'' Quarterly magazine of politics and culture edited by Michael Walzer
* Walzer's biography at the Institute for Advanced Study
* "Arguing about War"  Review of Walzer's *Arguing about War* in *[[n+1]]* magazine
* The Argument about Humanitarian Intervention By Michael Walzer
* Micha Odenheimer, A "Connected Critic" , Micha Odenheimer speaks with an individual who has carved out a space for himself as a left-wing supporter of Israel, *[[Eretz Acheret]]* Magazine
* Review of ''Thinking Politically'' , *[[:en: Barcelona Metropolis|Barcelona Metropolis]]*, 2010.
* A Conversation with Michael Walzer Video interview, 2012.
* For an analysis of communitarianism see: Gad Barzilai, *Communities and Law: Politics and Cultures of Legal Identities* (Ann Arbor: University of Michigan Press, 2003)
* The Future of Liberal Zionism: An interview with Michael Walzer , 20 September 2012]
* The Jewish Political Tradition, 26 April 2013
Baharlı (Xocalı)

**Baharlı** (əvvəlki adları: **Moşxmhat** (? - 29 dekabr 1992); **Quşçubaba** (29 dekabr 1992 - 20 noyabr 2020) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Qarabulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Moşxmhat kəndi Quşçubaba kəndi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 20 noyabr 2020-ci il tarixli, 196-VIQ saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Qarabulaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Quşçubaba kəndi Baharlı kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı 2020-ci il noyabrın 7-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda qondarma rejim tərəfindən keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Baharlı kəndinin əhalisinin faktiki sayı 52 nəfər, qondarma qeydiyyatdakı əhalinin sayı 61 nəfər təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Muxtar (Xocalı)

**Muxtar** (əvvəlki adı: **Mxitarikənd**) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Şuşikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Mxitarikənd kəndi Muxtar kəndi adlandırılmışdır. Kənd 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. 2020-ci il 9 noyabrda Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmiş kənd Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin məsuliyyət zonasında yerləşmiş olmuşdu. Muxtar kəndi 2023-cü il 19–20 sentyabrda Azərbaycan ordusunun keçirdiyi lokal xarakterli antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.

## Toponimikası
XIX əsrdə Çar Rusiyasi Azərbaycanı işgal etdikdən sonra gəlmə ermənilər burada yerləşdirilmiş və bir müddət Mxitarikənd adlandırılmışdı. 1992-ci ildən kəndin adı Muxtar kimi rasmiləşdirilmişdir. Oykonimi şəxs adı ilə əlaqələndirirlər. Ermənilər tərəfindən Mxitarişen adlandırılır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Muxtar kəndinin əhalisinin faktiki sayı 77 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 90 nəfər təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aşağı Yemişcan

**Aşağı Yemişcan** (əvvəlki adı: **Nerkin Sıznek**) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Qızıloba kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
XIX əsrdə gəlmə ermənilər Sıznaq adlanan bu yerdə məskunlaşmış, kəndin adını da Nerkin Sıznək (Aşağı Siznək) kimi rəsmiləşdirmişdilər. 1992-ci ildə kəndə Aşağı Yemişcan adı verilmişdır. Toponimin ikinci komponenti "yemişan" sözünun tələffüz formasıdır.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Nerkin Sıznek kəndi Aşağı Yemişcan kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 Noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Aşağı Yemişcan kəndi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətində olmuş, 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində azad olunmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dəğətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən, Aşağı Yemişcan kəndinin əhalisinin faktiki sayı 126 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 129 nəfər təşkil edirdi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Lermontovun ev-muzeyi (Qusar)

**Lermontovun ev-muzeyi** — görkəmli rus şairi, yazıçısı və dramaturqu Mixail Yuryeviç Lermontov 1837-ci ildə Rusiyadan sürgün olunduğu vaxt bir müddət Qusar şəhərində yaşadığı ev. Bu ev bütün ədəbi və sənədli mətnlərdə şairin ev-muzeyi kimi təqdim olunur.

## Lermontov Qusarda
1837-ci ildə 23 yaşlı Mixail Lermontovun duel nəticəsində vəfat edən dahi şair Aleksandr Puşkinin xatirəsinə yazdığı "Şairin ölümü" şeiri sonda onun həbsi və Qafqaza sürgün olunması ilə nəticələnmişdir.

Lermontov sürgün dövründə bir müddət Azərbaycanda – 1837-ci ilin payızında Qusarda, o zaman "Zabitlər küçəsi" adlanan Dvoryan küçəsində – öz tanışı (bəzi bilgilərə görə — qohumu), hərbi həkim, podpolkovnik Aleksandr Aleksandroviç Marşevin evində yaşamışdır. Hazırda bu küçə Fəxrəddin Musayev küçəsidir.

Şair burada yaşadığı qısa müddət ərzində rayonun Çiləgir kəndindən olan riyaziyyatçı, alim Hacı Əli Əfəndi ilə tanış olmuş; Ləzgi Əhməddən "Aşıq Qərib" dastanını dinləmişdir. O, Qusarda yaşadığı dövrdə 6 əsər (3 poema və 3 şeir) yaratmışdır:
* "Aşıq Qərib" poeması;
* "Qaçaq Hacı" poeması;
* "Qaçaq İsmayıl bəy" poeması;
* "Xəncər" şeiri;
* "Ayrılıq" şeiri;
* "Gənc ləzgi" şeiri.

## Tədqiqi
Moskvada jurnalist kimi fəaliyyət göstərən Aleksandr Krivitski 1977-ci ildə Lermontovun Qusardakı evində olmuşdur. O, bu haqda "Qarşılıqlılıq effekti" məqaləsində yazmışdır:

*"Bu da Lermontovun yaşadığı gildən yapılmış ev. Yalnız burada anlamaq olar ki, bu sürgün yeri 100 il əvvəl necə dəhşətli olub və Sibirin adamsız hüdudlarından heç də yaxşı olmayıb. İndi burada şairin abidəsi açılır. Barelyefdə o, bir qədər Qusarda yaşayan yerli adamlara bənzəyir və təəccüblü gözləri ilə bizə baxır".*

## Mövcud vəziyyəti
Ev-muzeyin qarşısında şairin baralyefi qoyulub. Xatirə lövhəsində Mixail Lermontovun *"Salamlayıram səni, ağsaçlı Qafqaz…"* sözləri ilə başlayan məşhur şeirindən misralar həkk olunub. Lakin hazırda ev şəxsi mülkiyyətdədir. Sahibi isə ölkə xaricində yaşayır. Bu səbəbdən qapıları bağlı olduğu üçün ev-muzey fəaliyyət göstərmir. Həmçinin evin muzey kimi fəaliyyətə göstərməsi üçün burada nakam şairə aid kifayət qədər eksponat yoxdur. Şairə məxsus yalnız bir neçə əşya var ki, onlar da Qusar Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində qorunur. Muzeydə saxlanılan əyşalar Lermontova məxsus qələm (pero), qələmdan, mürəkkəb qabı, şairin gipsdən hazırlanmış XX əsrə aid barelyefi və digər azsaylı aksesuarlardan ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lermontovun Qusarda yerləşən ev muzeyi haqqında video-reportaj. 03.05.2014.