open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domokos döyüşü

**Domokos döyüşü** () Osmanlı imperiyası ilə Yunanıstan krallığı arasında baş vermiş döyüşdür. Bu döyüş Yunan-Türk müharibəsinin (1897) bir hissəsi olmuşdur.

## Zəmin
Yunanıstan Krit adasını birləşdirməyə cəhd etdikdən sonra Osmanlı limanı Yunanıstana müharibə elan etdi. Elassonada () Osmanlı ordusunun komandanı Ədhəm paşa idi (sonradan o, Qazi titulu qazandı). O, Osmanlı ordusunun gənc generallarından biri idi (o zaman 46 yaşı vardı) və onun təyin olunması çoxlarını çaşdırmışdı. Yunan ordusunun komandanı Şahzadə Konstantin idi. Domokosdakı Osmanlı ordusu 45000, Yunan ordusu isə 40000 nəfər idi. Yunanıstan tərəfdən həm də Rikiotti Qaribaldinin başçılığı altında 2000 italyan nizamsız əsgəri var idi.

## Döyüş
İlkin qələbələrdən sonra müasir əldə edilmiş mənbələrə görə Ədhəm Paşa qoşunlarının bir hissəsi Velestinoda (bu , döyüş meydanı idi) və çoxu Farsalada idi. Lakin Valestinodakı ikinci döyüşdən sonra bir anlıq fasilə yarandı. Yunanıstanın yeni baş naziri Dimitrios Rallis Böyük Dövlətlərin öhdəsinə götürmək istədiyi vasitəçiliyi qəbul etməkdən narahat idi. Güzəştə gələ bilməyən Ədhəm Paşa 17 may 1897-ci ildə Fasladan Domokos (Dömeke) qəsəbəsinə yürüşə keçdi. Domokos əslində strateji baxımdan Yunan ordusunun irəliləyən Osmanlı ordusuna qarşı bir müdafiə qalası idi.

Osmanlılar mayın 17-si səhər tezdən bir neçə qrupa bölünərək irəlilədilər; Tsiobaya doğru irəliləyən Hayri Paşa bölüyü sağda; Neşet Paşanın bölüyü onun solunda, Domokosa gedən ana yolda; Mərkəzdə Həmdi Paşa; Rumların sağ cinahını vurmaq niyyətində olan soldan Mahmud paşanın bölüyü, Həmdi paşanın ardınca isə Heydər paşanın bölüyü gəlirdi.

İlk atəşlər səhər saat 10 radələrində Yunan cərgələrinin solunda, Tsioba kəndində Hayri Paşanın qüvvələri azsaylı yunan süvariləri ilə qarşılaşdıqda açıldı. Hayri paşanın qoşunlarına kəndi almaq üçün bir saat vaxt lazım idi. Həmdi səhər saat 10 radələrində yunan əsgərləri ilə qarşılaşdı.

Saat 15:00-da yunanlar Domokos qarşısındakı düzənliklərdən geri çəkildilər və Neşetin topları yunan xəttlərini atəşə tutmağa başladı. Neşet və Hayrinin diviziyalarından olan türk piyadaları yunan artilleriyasının atəşi altında irəliləyərək yunan səngərlərindən 400–600 metr aralıda mövqelərə çatdılar. Gün batanda artilleriya atəşi söndü və yunanların mövqeləri toxunulmaz görünürdü.

Saat 23-də Ədhəm Paşa Həmdidən xəbər aldı. Həmdi və Memduh yunan mövqelərinin sağ və ya sağ arxasına hücum etməyə hazır idilər. Ədhəm ertəsi gün Həmdiyə yunanlarınm üzərinə hücum etməyi əmr etdi. Şahzadə Konstantin sağ tərəfdəki türk qüvvələrinin yaratdığı təhlükəni anladı və türklərin geri çəkilmədiklərini görüb və gecə vaxtı geri çəkildi.

## Sonrası
Ədhəm təşəbbüsü öz üzərinə götürdü. Lakin Osmanlı baş vəziri Xəlil Rüfət Paşa Afinanı ələ keçirməyi planlaşdırırdı. Buna baxmayaraq, Avropanın böyük dövlətləri Osmanlı hökumətini atəşkəsə məcbur etdilər. Döyüşdən iki gün sonra hər iki tərəf atəşi dayandırdı. Osmanlı ordusu qalib gəlsə də, liman Krit üzərində nəzarəti itirdi.

## İstinadlar
Akkadlılar

**Akkadlılar** (, "qarabaşlılar") — e.ə. 2350-ci ildə Mesopotamiyada Şumeri fəth edən şimal sami xalqı. Akkad dilində danışırdılar. Akkadlı Sarqon tərəfindən əsası qoyulan mərkəzi Mesopotamiyada ən qədim Akkad şəhəri e.ə. III minilliyin sonunda Akkad imperiyasının mərkəzi olmuşdur. Onun yeri dəqiq müəyyən edilməmişdir, yalnız Fərat çayında olduğu məlumdur.

## Antropologiyası
Akkadlıların antropoloji xüsusiyyətləri müzakirə mövzusudur. Bu vəziyyət iki amillə bağlıdır:

* antropoloji materialın azlığı və zəif saxlanılması;

* akkadlıların digər əhali qruplarının nümayəndələri ilə birgə yaşaması, dəfnlərin "etnik" qarışığı, skelet dövrünün "etnik" mənsubiyyətinin müəyyən edilməsinin çətinliyi.

Ümumiyyətlə, tədqiqatçılar Cənubi Mesopotamiyanın qədim əhalisini Aralıq dənizi kimi Qafqaz irqi olaraq təsnif edirlər. Bunlar tünd dərili, tünd gözlü, düz burunlu, tünd düz və ya qıvrım saçlı insanlardır. Müasir Cənubi İraq əhalisi də bu görünüşə malikdir. Eyni zamanda, A. Mortqat akkadlıları şumerlərdən fərqləndirən xüsusiyyət kimi braxisefaliyanı təklif etmişdir. Odur ki, akkadlılar sami xalqlarını şərq qolunu təmsil edirlər və görünür ki, Ərəbistandan gəlirlər. Hətta erkən tədqiqatçılar arasında akkadlılar və şumerliləri müqayisə etmək ənənəsi yaranmışdır. Onlar birinciləri sonuncu ilə münasibətdə sonrakı əhali qrupu hesab edirlər. Eyni zamanda, şərqi samidilli xalqların Mesopotamiyaya nüfuz etmə şəraiti və vaxtı naməlum olaraq qalır. Şərqi samidilli xalqlar Mesopotamiya vadisinə köçməklə yerli əhalinin bir hissəsini assimilyasiya edə bilmişdilər.

## Dili
Akkad dili Afroasiya makroailəsinin sami dillərinin şərq qrupuna aiddir. Ən qədim yazılı sami dilidir. Əslində, akkadlılar onun ayrıca ləhcəsində danışırdılar (qədim akkad dialekti). Sonralar eyni dildə (lakin digər dialektlərdə) babillilər və qədim assuriyalılar danışırdılar. Bu, digər sami dilləri ilə müqayisə akad dilini yaxşı öyrənməyə, onun fonologiyasını, qrammatikasını və sintaksisini yenidən qurmağa imkan vermişdir. Qədim akkad dialektinin fonetikası bir sıra protosemit saitlərini saxlamışdır. Ad, cins, say, hal, vəziyyət kateqoriyalarına malikdir. Flektivdir və ya birləşə bilər (məsələn, stativdə). Feillər saitlərə görə siniflərə (cəmi 4 sinif) və cinslərə görə birləşən (4 əsas) siniflərə bölünür. 3 "zaman" var – indiki, vaxtından əvvəl və mükəmməl, hərəkətin təbiəti və ya başqa bir hərəkətlə əlaqəsi kimi çox vaxt çatdırmır. Vəziyyətlər: indikativ, subjunktiv, imperativ; arzu formaları: prekatativ, vetitiv, prohibitiv, kohortativ. Cümlədəki söz sırasına şumer dilinin təsir etdiyi güman edilir.

## İstinadlar
Cəfər Cəfərov (dövlət xadimi)

**Cəfər Hüseynqulu oğlu Cəfərov** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Ucar Rayon Komitəsinin birinci katibi (1954–1957), Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri (1951–1952), Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini (1949–1951).

## Həyatı
Cəfər Hüseynqulu oğlu Cəfərov 2 iyul 1915-ci ildə (başqa mənbəyə əsasən 1913-cü ildə) Naxçıvan qəzasının Təzəkənd kəndində anadan olmuşdur.

Əmək fəaliyyətinə atası vəfat etdikdən sonra, 8 yaşında muzdur kimi başlamışdır. Doğulduğu kənddə kolxoz təşkil edilən zaman anası burada çalışmağa başlamış, beləliklə Cəfər Cəfərov kənd məktəbində təhsil ala bilmişdir. O daha sonra kəndli-gənclər məktəbində oxumuş, 1928-ci ildə isə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutu yanında fəhlə fakültəsini bitirmişdir.

Cəfər Cəfərov 1928-ci ildən komsomol üzvü olmuş, 1931-ci ildə Naxçıvan Rayon Komsomol Komitəsinin Təşkilat-təlimat şöbəsinin müdiri vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. Ardınca o, Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunda hərbi xidmətdə olmuş, ordudan tərxis edildikdən sonra Naxçıvan Rayon Komsomol Komitəsinin birinci katibi, 1939-cu ildən Naxçıvan Rayon ZDS İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1941–1943-cü illərdə Azərbaycan LKGİ Naxçıvan Vilayət Komitəsinin birinci katibi, 1943–1946-cı illərdə isə Azərbaycan LKGİ Mərkəzi Komitəsinin kadrlar üzrə katibi vəzifələrində çalışmışdır.

Cəfər Cəfərov 1946-cı ildə ÜİK(b)P MK yanında Ali Partiya Məktəbində oxumağa göndərilmiş və 1949-cu ilin sentyabr ayında bu məktəbi bitirmişdir. 1949–1951-ci illərdə Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini, 1951-ci ildən Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri, 1952-ci ildən Bakı konyak kombinatının direktoru, 1953-cü ildən Azərbaycan Sovxozlar Trestinin müdir müavini vəzifələrində işləmişdir. 1954-cü ilin yanvar ayından həyatının sonunadək Azərbaycan Kommunist Partiyası Ucar Rayon Komitəsinin birinci katibi olmuşdur.

Cəfər Cəfərov IV çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və III çağırış Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Şərəf nişanı" ordeni, "Qafqazın müdafiəsinə görə" və "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalları ilə təltif edilmişdir. Müharibə dövründə Naxçıvan MSSR komsomolçularının müharibədə fəal iştirakındakı xidmətlərinə görə, eləcə də müharibə fonduna toplanan yardıma görə Stalin tərəfindən qızıl qol saatı ilə mükafatlandırılmışdır.

Cəfər Cəfərov 27 iyun 1957-ci ildə vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar
Urartulular

**Urartulular** (, , , ) — Ermənistan yaylasında yaşamış qədim xalq. Urartu dilində danışırdılar. Onlar e.ə. XIII əsrdən tayfalar birliyi, e.ə. VII–VI əsrlərdə dövlət kimi qeyd olunan Urartu siyasi elitasını formalaşdırmışdır.

İqor Mixayloviç Dyakonov tərəfindən formalaşdırılan və əsaslandırılan erməni etnogenezinin miqrasiya qarışıq fərziyyəsinə əsasən, urartulular və Urartu əhalisinin qalan hissəsi (hurrilər və luvilər) Hind-Avropa protoerməni dilini mənimsəmiş, sonralar bu dilin əsas daşıyıcısı olan erməni etnosuna çevrilmişdilər. Odur ki, ermənilər urartuluların əsas genetik komponentini təşkil edən və mədəni irsinə malik xalqdır.

## Mənşəyi
Urartuluların mənşəyi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Məlumdur ki, urartulular akkadlılar və hurrilərlə yanaşı, armenoid əhali qrupuna aid idilər. Urartuluların qədim Musasir şəhərinin yerləşdiyi Rəvandüz regionunda (indiki İranın şimal-qərbində, Qərbi Azərbaycan ərazisi) yarandığı güman edilmişdir.

Eyni zamanda, Urartu padşahlığının hakim sülaləsi çox güman ki, Hind-Avropa mənşəli idi, çünki hökmdarların adlarının Balkan dillərində paralelləri var.

## Dili

Urartu dili hurri dili ilə qohum idi və bu dillə Hurri-Urartu ailəsini təşkil edirdi.

Urartu ideoqramlarından istifadə edən bir neçə deşifrə edilməmiş yazılar mövcuddur, lakin urartular ümumiyyətlə Assuriya mixi yazısının xeyli sadələşdirilmiş formasından istifadə edirdilər. Məsələn, borc alarkən bir çox polisemantik Assuriya ideoqramları urartular tərəfindən yalnız bir mənada işlədilmiş, Assuriya işarələrinin müxtəlif semantik çalarları itmişdir.

Müəyyən edilmişdir ki, erməni dilində elmə məlum olan 350-dən çox urartumənşəli sözdən 200-dən çox kök söz vardır ki, onlar Urartu lüğətinin əsasını təşkil edir. 60-a yaxın müxtəlif dilləri özündə birləşdirən Nax-Dağıstan qrupunun dillərində 170-ə yaxın urartumənşəli kök söz aşkar edilmişdir. Arno Furne və Allan Bomhardt bildirirlər ki, Hurri-Urartu dilləri Hind-Avropa dil ailəsinin xüsusi qoludur və bu, leksik yaxınlığı ilə təsdiqlənir. "Britannika Ensiklopediyası" Hurri-Urartu dillərinin Hind-Avropa dilləri ilə əlaqəsini inkar edir.

## İstinadlar
Babilistanlılar

**Babilistanlılar** və ya **babillilər** — e.ə. II–I minilliklərdə yaşamış Cənubi Mesopotamiyanın qədim əhalisi. Akkad dilində danışırdılar.

## Adlandırma
Bu adlandırma eyniadlı regionundan adından götürülmüşdür. Bu ad da öz növbəsində Babil şəhərinə, regionun paytaxtına gedib çıxır.

## Dilləri
Babillilər akkad dilinin xüsusi (Babil) dialektlərində danışır və yazırdılar. E.ə. I minillikdə xaldeylərin təsiri altında aramey dili geniş yayılmışdır.

## Tarixi
Qədim dövrlərdən bəri Cənubi Mesopotamiya (Babilistan) etnolinqvistik müxtəlifliyi ilə seçilirdi. E.ə. III minilliyin əvvəlindən yazılı mənbələrdə sonralar akkadlılar kimi tanınan samidilli qrupların da daxil olduğu şumer dilində danışan əhalinin mövcudluğu qeyd olunur. Akkadlıların periferik regionlardan immiqrasiyasının davam etməsi bu əhalini dövlətçiliyin daşıyıcısına çevirmişdir. Üçüncü Ur sülaləsi dövründə amorilər e.ə. II minilliyin birinci yarısında öz padşahlıqlarını quraraq Mesopotamiyada məskunlaşmağa başlamışdılar. II minilliyin ikinci yarısında region kassitlər tərəfindən tutulmuşdur. Gələnlərin əksəriyyəti e.ə. II–I minilliklərdə akkad dilinin babil dialektlərində danışan əhalinin böyük hissəsi arasında dağılmışdır. E.ə. II–I minilliklərin sonunda aramilər, eləcə də onların qolu olan xaldeylər Yaxın Şərqdə məskunlaşmışdılar. Babilistanın xaldeylər tərəfindən tutulması yerli əhalinin tədricən aramiləşməsinə səbəb olmuşdur.

## Antropologiyası
Herodot xəbər verir ki, babilistanlılar ayaqlarına qədər uzanan kətan tunika, yun tunika və ağ xlamis şəklində başlıq geyinirdilər. Ayaqlarında çəkmə, başlarında çalma vardı. Onların saçları uzun idi. Tədqiqatçılar Cənubi Mesopotamiyanın qədim əhalisini Qafqaz irqinin Aralıq dənizi tipinə aid edirlər. Bunlar tünd dərili, qara gözlü, düz burunlu, tünd düz və ya qıvrım saçlı insanlardır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 

## Əlavə ədəbiyyat
*
Qədim assuriyalılar

**Qədim assuriyalılar** — e.ə. II–I minilliklərdə Şimali Mesopotamiyada yaşamış qədim xalq. Akkad dilində danışırdılar. Assuriya padşahlığının qurucularıdır.

## Adlandırma
"Assuriyalılar" etnonimi eyniadlı bölgə ilə bağlıdır. Bu, öz növbəsində regionun paytaxtı Aşşur şəhərinə gedib çıxır.

## Mənşəyi
Qədim assuriyalılar etnos kimi II minillikdə formalaşmışdılar. Güman edilir ki, bu etnogenez akkaddilli amorilər, hurrilərin və subarların qalıqlarının iştirakı ilə baş tutmuşdur.

## Antropologiyası
Tədqiqatçılar Şimali Mesopotamiyanın qədim əhalisini Qafqaz irqinin Assuriya tipinə aid edirlər. Bu insanların dərisi açıq, gözləri qəhvəyi, burnu bir qədər çıxıntılı, düz üzlü, qəhvəyi saçlı, nazik və ayrı qaşlıdır.

## Dil və yazı

Qədim assuriyalılar akkad dilinin xüsusi (assuriya) dialektlərində danışıb yazıblar. E.ə. I minillikdə aramey dili geniş yayılmışdır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Type 92 Jyu-Sokosha

**Type 92 Jyu-Sokosha** (; *[[Romanizasiya|Rom]]: Kyū-ni-shiki Jyū-sōkōsha*), Yaponiya istehsalı olan tanketkadır. Tanketka, yapon istehsalı olan birinci tanketka olub, kəşfiyyat və piyadalara dəstək məqsədləri üçün istifadə edilmişdir. Tanketkanın asqı sistemi dirsəkli kran olub, əməliyyat mənzili 200 km, maksimum sürəti isə 45 km/saat təşkil etmişdir. 

## İstinadlar
Type 94 Te-Ke

**Type 94 Te-Ke** (; *[[Romanizasiya|Rom]]: Kyūyon-shiki keisōkōsha*) — Yaponiya tanketkasıdır. Tanketka Yaponiya İmperator Ordusu tərəfindən İkinci Çin-Yapon müharibəsinin hərbi əməliyyatları zamanı, Nomonhanda Sovet İttifaqına qarşı və İkinci Dünya müharibəsi dövründə geniş bir formada istifadə edilmişdir. Onlar əsasən sursat daşımaq və ümumi olaraq piyadalara dəstək məqsədləri üçün istifadə olunsalar da, birbaşa döyüşdən çox kəşfiyyat fəaliyyəti üçün nəzərdə tutulmuşdurlar. Asqı sistemi iki təkərli boji olub, əməliyyat mənzili 200 km, maksimum sürəti isə 40 km/saat təşkil etmişdir. Tankın istehsal xərci 1939-cu ilin avqust ayına görə silahlanması istisna olmaqla 25,300 Yaponiya yeni ($6,798 USD) olmuşdur.

## İstinadlar
Ceymstaun (Virciniya)

**Ceymstaun** () — Amerikadakı ilk ingilis məntəqəsi. Ceyms çayının şimal-şərq sahilində yerləşir. Məntəqəni London Şirkəti 4 may 1607-ci ildə "Ceyms Fort" olaraq tikmişdir. 

## İstinadlar
Çılğın kart (film, 2015)

**Çılğın kart** (), **Asan qazanılmış pullar** və yaxud da əvvəlki adı ilə **İstilik** (), 1985-ci ildə nəşr olunmuş olanUilyam Qoldmanın eyniadlı romanına əsaslanaraq çəkilmiş olan Amerika istehsalı kriminal dram filmi. Filmin rejissoru Saymon Vest, ssenari müəllifi isə Qoldman olmuşdur. Filmin baş rollarında Jason Statham, Stanley Tucci, Sofia Vergara, Milo Ventimiqlia çıxış etmişdirlər. Film 30 yanvar 2015-ci ildə ABŞ-da nümayiş olunmuşdur.

## Süjet xətti

Filmin baş qəhrəmanı Las-Veqasda mühafizəçi işləyən sabiq hərbçi Nik Eskalantedir. Onun ən böyük arzusu "çirkabla" dolu şəhərdən Venesiyaya köçməkdir. Ancaq bunun üçün böyük məbləğdə pula ehtiyacı vardır. Günlərin birində Bossu tərəfindən davamlı şəkildə döyülən fahişə Holliyə kömək etməyə razı olur. Onu incidənlərin dərslərini vermək qərarına gəlir. O ağlına belə gətirə bilməzdi ki, o nüfuzlu bir qanqsterə meydan oxumuşdur. Sonra canilər sözün əsl mənasında Nikin ovuna çıxırlar. Bu vəziyyətdə sağ qalmaq müşkil məsələdir. Ancaq dəfələrlə ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qalan Nik heç nədən qorxmur. Ən böyük arzusuna çatmayana qədər təslim olmaq fikrim də deyil.

## İstinadlar
Dolu Kadehi Ters Tut

**Dolu Kadehi Ters Tut** () qısaca **DKTT** — 2014-cü ildə vokalist Uğurhan Özay və gitarist Mürsel Oğulcan Ava tərəfindən qurulan və bu 2 nəfərdən ibarət pop-rok və alternativ rok qrupu.

## Diskoqrafiya
Qrupun işlərinə hazırda 5 studya albomu, 5 minialbom, 25 sinql, 16 videoklip daxildir.

;Albomları
* *Polonya'nın Başı Belada* (2015)
* *Dünyanın En İyi Albümü* (2017)	
* *Karanlık* (2019)
* *DKTT* (2021)
* *Ölüm Dansı* (2023)

;Mini-albomları
* *Akustik Takılmacalar* (2018)
* *Remix Takılmacalar* (2020)
* *DKTT Live Session (Live Version)* (2021)
* *Ölüm Dansı: Kısım 1* (2023)
* *DKTT Versions* (2023)

;Sinqlları

## Mükafatlar və namizədliklər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qəmzə

**Qəmzə** — bəzi insanların gülümsədikləri zaman yanaqlarında altdakı ət səbəbiylə çıxan dəridə görünən çuxurlar. Ölü hüceyrələr səbəbindən yanaqda çökmə meydana gəlir.

Ümumən, qəmzələr cəmiyyətlərdə cəlbedici görünür. Körpələr tez-tez qəmzəlidirlər, daha sonra əzələlərin yaşın irəlləməsi ilə birlikdə uzanmasıyla çox vaxt yox olur və ya naməlum olurlar. Nəticə etibarıyla, yetkinlərə görə, qəmzələr ümumən xoşluq və məsumiyyət simgələridir. Qəmzə irsi xarakter daşıyır və basqın genlərlə daşınır.

Eyni zamanda qız adıdır.
Möcüzələr adası

**Möcüzələr adası** bu mənalara gələ bilər:

* ''Möcüzələr adası'' (film, 1963)
* ''Möcüzələr adası'' (film, 1978)
Loğman Həkim Universiteti

**Loğman Həkim Universiteti** — Ankarada yerləşən özəl Türkiyə universiteti. Sevgi Vəqfi tərəfindən 2017-ci ildə vəqf universiteti olaraq yaradılıb. 2018–2019-cu tədris ilində akademik fəaliyyətə başlayıb. Loğman Həkim Universiteti 1996-cı ildə yaradılmış Loğman Həkim Sağlamlıq Qrupunun bir hissəsidir. Universitet iki dildə, türk və ingilis dillərində təhsil verir.

## Tarixi
Loğman Həkim Universiteti 1996-cı ildə Ankarada yaradılan Loğman Həkim Sağlamlıq Qrupunun bir hissəsidir. Universitet 2017-ci ildə Sevgi Vəqfi tərəfindən vəqf universiteti kimi yaradılıb. 2018–2019-cu tədris ilində isə akademik fəaliyyətə keçib.

2008-ci ildə xidmətə başlayan Loğman Həkim Ankara Xəstəxanası, 1 yanvar 2020-ci il tarixindən etibarən "Loğman Həkim Universiteti Ankara Xəstəxanası" olaraq müalicə xidmətləri ilə yanaşı akademik fəaliyyətlərlə də məşğul olmağa başlayır. 2021-ci ildə Loğman Həkim Sağlamlıq Qrupu, "Loğman Həkim Universiteti Söğütözü Diş Xəstəxanası"nı istifadəyə verib.

Universitet 12 avqust 2020-ci ildə Səhiyyə Xidmətləri Peşə Məktəbi daxilində İlk və Təcili Yardım Texniki və Anesteziya Texniki Proqramları ilə ilk məzunlarını verib.

Hazırda universitetin rektoru Fatih Gültəkindir.

## Akademik
Loğman Həkim Universiteti Tibb fakültəsi, Stomatologiya fakültəsi, Əczaçılıq fakültəsi, Sağlamlıq Elmləri fakültəsi, İdman Elmləri fakültəsi olmaqla 5 fakültə üzrə tədris verir. Universitet daxilində Sağlamlıq Xidmətləri Peşə Məktəbi, Səhiyyə Elmləri İnstitutu fəaliyyət göstərir. Universitetdə 4800-ə yaxın tələbə təhsil alır. Universitetin Tətbiq və Tədqiqatlar Mərkəzinin tərkibində 16 mərkəz fəaliyyət göstərir.

Səhiyyə elmləri sahəsində milli və beynəlxalq işləri dərc edən universitetə bağlı *Lokman Hekim Health Sciences* beynəlxalq jurnalı fəaliyyət göstərir. Hər il aprel, avqust və dekabr aylarında 3 buraxılışı dərc olunur.

## İstinadlar
Bıçaqlar çəkildi

**Bıçaqlar çəkildi** () — Rayan Consonun 2019-cu ildə ekranlara çıxan müəmma janrındakı ABŞ filmi. Filmin əsas rollarında Deniel Kreyqin də içində olduğu on bir nəfərdən ibarət aktyor heyəti çəkilib.

## Məzmun
Deniel Kreyq filmdə məşhur yazıçı Harlan Trombinin ölümünü araşdırmaq üçün tutulmuş xəfiyyə Benya Blank rolunu oynayır. Polis yazıçının intihar etdiyinə inansa da, Blank hadisənin göründüyü qədər sadə olmadığından və arxasında əlavə motivlər ola biləcəyindən şübhələnir. Blank işə qoyulur və həqiqəti üzə çıxarmaq üçün müxtəlif dəlilləri və yanıltıcı detalları incələməyə başlayır.

## Rollarda
* Deniel Kreyq — Benoit Blanc (xəfiyyə)
* Kris Evans — Hugh Ransom Drysdale (Linda və Riçardın oğlu)
* Ana de Armas — Marta Cabrera, Harlanın baxıcısı
* Ceymi Li Körtis — Linda Drysdale (Harlanın böyük qızı)
* Maykl Şennon — Walt Thrombey (Harlanın balaca oğlu)
* Don Conson — Richard Drysdale (Lindanın əri)
* Toni Kollett — Joni Thrombey (Harlanın mərhum oğlu Neilin dul arvadı)
* Lakit Stenfild — Detective Lieutenant Elliott
* Ketrin Lenqford — Meg Thrombey (Coninin qızı)
* Ceyden Martell — Jacob Thrombey (Voltun oğlu)
* Frenk Oz — Alan Stevens (Harlanın hüquqşünası)
* Riki Lindhoum — Donna Thrombey (Valtın arvadı)
* Edi Patterson — Fran (Harlanın bağbanı)
* Key Kellan — Wanetta "Great Nana" Thrombey (Harlanın anası)
* Noy Seqan — Trooper Wagner (polis)
* Kristoger Plammer — Harlan Thrombey (85 yaşlı yazıçı, ən çox satmış cinayət romanlarının müəllifi)
* M. Emmet Uolş — Mr. Proofroc (mühafizə işçisi)
* Marlen Forte — Mrs. Cabrera (Martanın anası)
* Shyrley Rodriguez — Alice Cabrera (Martanın bacısı)
* Kerry Frances — Sally (Alanın köməkçisi)
* Cozef Qordon-Levitt — Detective Hardrock (səs kameosu)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  (archived)
* 
* 
* 
* 
*
Laurus glandulifera

*  — Camphora glandulifera bitki növünün sinonimi.
*  — Camphora parthenoxylon bitki növünün sinonimi.
Kolumnist (film, 2019)

**Kolumnist** () — rejissor İvo van Aart tərəfindən 2019-cu ildə çəkilmiş olan Hollandiya qara komediya triller filmidir. Film, sosial mediadan müntəzəm olaraq anonim ölüm təhdidləri alan və buna görə də qisas almaq qərarına gələn bir yazıçının (Katja Herbers) hekayəsindən bəhs edir. Film 8 yanvar 2020-ci ildə Hollandiyada nümayiş olunmuşdur.

## Süjet xətti
Femke But (Femke Boot), kitabını tamamlamaq üçün müntəzəm olaraq naşirinin təzyiqlərinə məruz qalan və əbədi görünən sosial media vasitəsilə təhdidlər axını ilə mübarizə aparan depressiyaya düşmüş bir qəzet kolumnist yazıçısıdır. Səs-küylü, iyrənc qonşusunun onu təhdid edənlərdən biri olduğunu öyrəndikdən sonra onu öldürür və onun barmaqlarından birini kəsərək özünə mükafat kimi götürür. Bundan sonra onun əhval-ruhiyyəsi kifayət qədər yüksəlir, beləliklə də o həm yazılarını yazmağa, həm də Stiven adlı bir roman yazıçısı ilə romantika yaşamağa başlayır.

Özünə qarşı onlayn təcavüz edənlərin izinə düşməyə və onları öldürməyə davam etməsi, Femkenin müntəzəm olaraq ortalıqdan yoxa çıxmasına və beləliklə də sevgilisi Stiven və qızı Anna ilə münasibətlərində problemlər yaşamasına səbəb olur. Stiven inanır ki, Femke, onu aldadır, qızı Anna isə anasının onun vacib təqdimatında iştirak etmədiyinə görə anasına qəzəblənir.

Femke nəhayət, onlayn zorakılığın lideri Tarıkı evinə qədər izləyir. O, Tarık olduğuna inandığı birini vurur, ancaq sonradan vurduğu şəxsin Tarıkın atası olduğunu öyrənir. Tarık isə yeniyetmə oğlandır. Bu vaxt Anna və Stiven başa düşürlər ki, Femke serialı qatildir. Stiven, onu dayandırmaq üçün gedir, ancaq Stivenin səsindən qorxan Femke Tarıkı güllələyir. Bundan sonra Femke şahid olan Stiveni də öldürməyə və kitabının təqdimat mərasimində iştirak etməyə qərar verir. O, qanlı paltarını da dəyişmədən təqdimat mərasiminə gedir, lakin təqdimatın bütün iştirakçılar onun bu paltarı ilə bədii açıqlama verdiyini zənn edərək onu alqışlayırlar.

## Rollarda
* Katya Herbers — Femke Boot rolunda
* Genio de Groot — Arend rolunda
* Rein Hofman — Arjen Tol rolunda
* Bram van der Kelen — Steven Dood rolunda
* Achraf Koutet — Tarik Bos rolunda
* Claire Porro — Anna Boot rolunda
* Harry van Rijthoven — Məktəb direktoru rolunda
* Seno Sever — Polis müfəttişi rolunda

## İstinadlar
Megogo

**MEGOGO** — Kiyevdə yerləşən beynəlxalq OTT/VOD xidmətidir. MEGOGO 55 milyondan çox istifadəçisi və kino və sənədli filmlər, cizgi filmləri, seriallar, televiziya proqramları və şouları, idman verilişləri və mədəni tədbirlər, səyahət-şoular, futbol matçları, audiokitablar və podkastlardan ibarət təxminən 200 min saatlıq məzmun kataloqu ilə Şərqi Avropanın ən böyük əyləncə xidmətidir. Xidmət həmçinin FOX, Universal, Sony, Walt Disney, MGM, Miramax, Warner Brothers, Paramount Pictures, Blue Ant Media, Euronews, Discovery Communications, Scripps, Viacom kimi 4000-dən çox yerli və xarici telekanalın yayımını təmin edir. La Liqa, Liqa 1, Serie A və s. kimi Avropa futbol liqalarının yayımçıları arasındadır.

Megogo dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda da əlçatandır.

## İstinadlar
Hilodakı Havay Universiteti

**Hilodakı Havay Universiteti** — ABŞ-ın Havay ştatının Hilo şəhərində dövlət universiteti. Universitet Havay Sistemi Universitetinin 10 kampusundan biridir.

Universitet 1976-cı ildən bəri Böyük Kolleclər və Universitetlər Komissiyası (BKUK) tərəfindən akkreditasiya edilmişdir. 33 bakalavr və 3 magistr proqramı təklif edir və təxminən 3000 tələbəsi var. Tələbələrin əksəriyyəti Havay sakinləri olsa da, bir çox xarici tələbələr də burada təhsil alır.
## Tarixi

Universitet 1945-ci ildə Manoadakı Havay Universitetinin filialı kimi təsis olunmuşdur. Tələbələrin sayı artdığına görə 1955-ci ildə filial indiki yerinə köçdü.

1964-cü ildə Havay Universitetinin prezidenti Tomas Hamilton universitet daxilində fəaliyyət göstərən icma kolleclərinin dövlət sisteminin yaradılması üçün texniki-iqtisadi əsaslandırma nəşr etdi. Tədqiqat Hilo şöbəsi və Havay Texniki Liseyinə Hiloda İcma kolleci yaratmağı tövsiyə etdi. Beləliklə, Böyük Ada qanunvericilərinin müqaviməti səbəbindən Havay Texniki Məktəbi Havay Təhsil Departamentinin nəzarəti ilə Havay İcma Kolleci oldu. 

1970-ci ildə universitet Havay Dövlət Qanunverici orqanının aktı ilə yenidən təşkil edildi və yeni yaradılmış Havay Universiteti Sistemininə daxil oldu.
## Akademik strukturu

Universitet Dəniz elmləri, Vulkanologiya, Astronomiya və Havay tədqiqatları üzrə ixtisaslaşmışdır. Havay dili və ədəbiyyatı üzrə magistr proqramı ABŞ-da yerli dilə diqqət yetirən ilk proqramdır.
### Kollecləri

* Kənd təsərrüfatı, Meşəçilik və Təbii Sərvətlərin İdarə Edilməsi kolleci
* İncəsənət və Elmlər kolleci
* Biznes və İqtisadiyyat kolleci
* Havay Dili kolleci
* Əczaçılıq kolleci 
* Təbiət və Sağlamlıq Elmləri kolleci
### Bakalavr

Hilodakı Havay Universiteti sertifikatlara əlavə olaraq BA, BBA, BS və BSN dərəcələri təklif edir.
### Magistratura

Universitet Psixologiya üzrə magistr dərəcəsini təklif edir. Proqram Psixologiya və Məsləhətçilik üzrə Magistrlarin Akkreditasiya Şurası (MAŞ) tərəfindən akkreditə olunub.
### Mərkəzləri

* Imiloa Astronomiya mərkəzi
* Tropik Kənd Təsərrüfatı və İnsan Resursları mərkəzi
* USDA Sakit okean hövzəsi - Kənd Təsərrüfatı Tədqiqat mərkəzi
* Kū Kahau ʻUla - Astronomiya İnstitutu
* Şərqi Asiya Rəsədxanası
## Kampusları

* Universitet Sinif korpusu
* Dəniz Elmləri korpusu
* Elm və Texnologiya korpusu
* Edit Kanakaole Holl Kampus mərkəzi
* Ventvort Holl Kampus mərkəzi
* Tələbə Həyat mərkəzi 
* Kitabxana və Media mərkəzi
* Hilo Tələbə Xidmətləri korpusu
* Hilo Yeni İdman zalı
* Hilo İncəsənət mərkəzi
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*Hawaii–Hilo Athletics website
Bioloji aktiv maddə

**Bioloji aktiv maddələr** — aşağı konsentrasiyalarda canlı orqanizmlərin müəyyən qruplarına (ilk növbədə insanlara, o cümlədən bitkilərə, heyvanlara, göbələklərə və s.) və ya onların hüceyrələrinin ayrı-ayrı qruplarına nisbətən yüksək fizioloji aktivliyə malik kimyəvi maddələr. Maddələrin fizioloji aktivliyi həm onların tibbi istifadə imkanları nöqteyi-nəzərindən, həm də insan orqanizminin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi və ya bir qrup orqanizmə xüsusi xassələri (məsələn, mədəni bitkilərin xəstəliklərə qarşı artan müqaviməti kimi).

Bioloji aktiv maddələr fermentlər, hormonlar, vitaminlər, antibiotiklər böyümə stimulyatorları (auksinlər, gibberellinlər, kininlər), herbisidlər, insektisidlər, biogen stimullaşdırıcılar (tərkibində bəzi dikarboksilik və humik turşular, arginin, ammonyak, prostamitlər, mikroelementlər, neyromediatorlar, pirogenlər və s.

Mənşəyinə görə bioloji aktiv maddələr *biogen* və *abiogenə* bölünür.

## Fizioloji rol
Bioloji aktiv maddələr son dərəcə müxtəlif fizioloji funksiyalara malikdir. Məsələn, bəzi maddələr bədxassəli şişlərin böyüməsini ləngidə bilər və ya onların inkişafını tamamilə yatıra bilər.

## Qidada bioloji aktiv maddələr
Qida ilə birlikdə insan normal həyat üçün lazım olan bioloji aktiv maddələrin çoxunu alır; Onların arasında alkaloidlər, hormonlar və hormona bənzər birləşmələr, vitaminlər, mikroelementlər, biogen aminlər, neyromediatorlar var. Onların hamısı farmakoloji fəaliyyətə malikdir və bir çoxları farmakologiya ilə bağlı güclü maddələrin ən yaxın prekursorları kimi xidmət edir .

## İstinadlar
Ədirnə Muzeyi

**Ədirnə Arxeologiya və Etnoqrafiya Muzeyi** () — Ədirnənin mərkəzində, Qədir Paşa Məktəb küçəsində, Səlimiyə məscidinin şərq qapısından 50 metr məsafədə, Osmanlı dövrünə aid məzar daşlarının sərgiləndiyi muzey.
## Tarixi
Ədirnədəki ilk muzey 1925-ci ildə Mustafa Kamal Atatürkün göstərişi ilə Səlimiyə məscidi Dar-ül Hadis mədrəsəsində Rıfat Osman, Arif Dağdevirən və Nəcmi İyə tərəfindən təsis edilib. Muzey arxeologiya muzeyi kimi tanınsa da, muzeydə qiymətli etnoqrafik əsərlər və qəbir daşları da qorunur. Osmanlı imperiyasının təxminən 94 il paytaxtı olmuş Ədirnə və saray xalq sənətinə də təsir edərək şəhərə etnoqrafik zənginlik qatmışdır. Bu səbəbdən də ikinci muzeyə ehtiyac duyuldu və Səlimiyə məscidinin həyətində yerləşən Dar-üs Sıbyan mədrəsəsi Trakya Baş Müfəttişi Kazım Dirikin rəhbərlik etdiyi "Ədirnə və Ətraf əraziləri Sevənlər qurumu" tərəfindən bərpa edildi. "Etnoqrafiya" adı altında təmir edilmiş yeni bölməsi 25 noyabr 1936-cı ildə açıldı. Ankara Etnoqrafiya Muzeyi və Topkapı Saray Muzeyindən bəzi qiymətli əsərlər gətirilərək muzeydə saxlanılır. Eksponatların sayının çoxalması, Səlimiyə məscidinin Dar-ül Kürra mədrəsəsinin də həmin qurum tərəfindən təmir edilməsi ehtiyacını doğurdu və “Diyarşünaslıq muzeyi” kimi təşkil edildi. Muzeylərdəki qiymətli eksponatların əksəriyyəti İkinci Dünya müharibəsi zamanı şəhərə ola biləcək mümkün hücumlara qarşı İstanbul və Anadolu muzeylərinə köçürülmüşdü. Qalan eksponatlar isə yalnız Dar-ül-Hədis mədrəsəsində sərgilənirdi. Sonrakı illərdə muzeydəki eksponatların sayı alış, ianə və qazıntılardan alınan parçalarla artması nəticəsində 1966-cı ildə Ədirnədə yeni muzey binasının inşasına ehtiyac duyulmuşdu. Memar İhsan Kıygının hazırladığı layihəyə əsasən Səlimiyə məscidinin arxasındakı muzey üçün müəyyən edilmiş ərazidə inşa edilən muzey binası 13 iyun 1971-ci ildə "Arxeologiya və Etnoqrafiya Muzeyi" adı ilə istifadəyə verilmişdir. Dar-ül-Hədis mədrəsəsindəki muzeyə isə “Türk İslam Əsərləri Muzeyi” adı verildi.

## Etnoqrafiya şöbəsi
Balkanlara xas yerli geyimlərin, müxtəlif xəttatlıq nümunələrinin, xalça və kilimlərin, Ədirnə gəlin otağının və qonaq otağının təmsil olunduğu etnoqrafiya salonunda Atatürkün Ədirnə səfəri zamanı istifadə etdiyi xüsusi əşyalardan bəziləri də sərgilənir.

## Arxeologiya şöbəsi
Muzeyin "Arxeologiya" bölməsində Ədirnə və onun ətrafında tapılan kərgədan və at kimi heyvanların sümükləri, çənə sümükləri, diş və fəqərələri sərgilənir. Mərmər heykəllər və stellər arasında Trakya süvarilərini təsvir edən dəfn stelaları və Ədirnədə aparılan qazıntılar zamanı tapılan nümunələr sərgilənən digər eksponatlardır. Muzeydə sərgilənənlər sırasında Enez qazıntısından tapılan fiqurlu amforalar, terakota heykəlcikləri və keramika əsərləri, mərmər heykəl parçaları, stellər, müxtəlif zərgərlik məmulatları və sikkələr kimi əhəmiyyətli eksponatlarda vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Virtual muzey
Çəhrayı Ermənistan

**Çəhrayı Ermənistan** (; ) – Ermənistanda LGBTQIA+ hüquqlarını müdafiə edən ilk qeyri-hökumət təşkilatı. "Çəhrayı Ermənistan" 2007-ci ildə yaradılmış və qərargahı İrəvanda yerləşir. Təşkilatın məqsədi Ermənistandakı lezbiyan, gey, biseksual, transgender fərdlərə dəstək olmaq, onların hüquqlarını müdafiə etmək, ölkədə LGBT məsələləri ilə bağlı ictimai fikri dəyişməkdir.

## Təşkilat
"Çəhrayı Ermənistan" LGBT icmasının üzvləri üçün müxtəlif proqramlar və kampaniyalar təşkil edir. Təşkilatın xidmətlərinə təcili hüquqi yardım, sosial yardım, ailə dəstəyi, təcili vəziyyətlərdə kömək, psixoloji dəstək daxildir. Təşkilat cinsi sağlamlıq, insan hüquqlarının qorunması, ayrı-seçkiliyə qarşı mübarizə, bərabərlik və müxtəlifliyi müdafiə etmə, gender məsələlərini təbliğ etmə üzrə fəaliyyət göstərən yerli və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir. "Çəhrayı Ermənistan"ın hazırkı direktoru Mamikon Hovsepyandır. Təşkilatın trans məsələri üzrə ixtisaslaşmış "Sağ tərəf" təşkilatı ilə yaxın əlaqələri var.

2011-ci ildə "Çəhrayı Ermənistan" ILGA və ILGA-Avropa təşkilatlarının üzvü olmuşdur. 2014-cü ildə LGBT+ Bərabərliyi üçün Şərqi Avropa Koalisiyasının üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Bu təşkilatın məqsədi Şərqi Avropada LGBT fərdlərinin problemlərini həll etməkdir.

"Çəhrayı Ermənistan" Ermənistan hökuməti ilə dialoqlarda iştirak edir, müəyyən məsələlərdə məsləhətlər verir. 2015-ci ildə Ermənistanın BMT-nin Universal Dövri İcmalı üçün cinsi oriyentasiya və gender kimliyini Ermənistanın qaralama halında olan antiayrı-seçkilik qanununda ayrı-seçkilik üçün səbəb kimi göstərməyi töviyə etmişdir.

Təşkilat 2018-ci ildə baş vermiş Ermənistan inqilabının məqsədlərini dəstəkləyir. Təşkilatın bir çox üzvü etirazlarda iştirak etmişdir.

## Tarixi
"Çəhrayı Ermənistan" 2007-ci ildə LGBT fərdlərinə dəstək olmaq məqsədilə qurulmuşdur. Qurulduğu ildən etibarən İrəvan, Dilican, Gümrü, Vanadzor şəhərlərində təlimlər və konfranslar keçirir. 21 may 2012-ci ildə İrəvanda təşkilat tərəfindən müxtəliflilik paradı keçirilmişdir.

2015-ci ilin mayında təşkilat Ermənistan prezindenti Serj Sarkisyana LGBT hüquqlarının qorunması barədə məktub yazmışdır. 2016-cı ilin oktyabrında təşkilat tərəfindən hazırlanmış, Ermənistandakı LGBT fərdlərin həyatından bəhs edən "Mənə qulaq as: Nifrətin ötəsində danışılmamış hekayələr" filminin premyerası baş tutmuşdur.

28 fevral 2018-ci ildə "Bərabərlik Ermənistan" təşkilatı "Çəhrayı Ermənistan" üçün xeyriyyə kampaniyası başlatmışdır. 2022-ci ildə başlayan Rusiya–Ukrayna münaqişəsindən sonra təşkilat köməyə ehtiyacı olan ukraynalı və rusiyalı LGBT fərdlərinə dəstək olacağını bildirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dilan Minet

**Dilan Kristofer Minet** (, ) — ABŞ aktyoru, müğənni. "Netflix" dram serialı "*[[13 səbəb (teleserial, 2017)|13 səbəb]]*"dəki Kley Censen roluna görə məşhurdur. Bir çox teleseriallarda kiçik rollar alıb: “*[[Sağ qalmaq (teleserial, 2004)|Lost]]*”, “*Awake*”, “*Scandal*”, “*[[Qrey anatomiyası (teleserial, 2005)|Grey's Anatomy]]*”, “*[[Supernatural]]*”, “*[[Prison Break]]*” və “*Agents of S.H.I.E.L.D.*”. Dilan həmçinin alternativ rok qrupu olan "Wallows"un ritm gitaraçısı və müğənnisidir.

## Həyatı
Dilan Minet 1996-ci il dekabrın 29-da İndiana ştatının Evansvill şəhərində anadan olub. Valideynləri Robin və Kreyq Minetdir.  Dilan uşaq yaşlarında ailəsi ilə birlikdə İllinoys ştatının Şampeyn şəhərinə köçüb və beş il orada yaşayıb. Ailə daha sonra Dilan aktyorluq karyerasına davam etsin deyə Los-Ancelesə köçüb.

## Şəxsi həyatı
Dilan 2018-ci ildə The Regrettes qrupunun müğənnisi Lydia Night ilə romantik münasibət qurmağa başlayıb. Lydia 2022-ci ildə İnstaqramda ayrıldıqlarını açıqlayıb.

## Filmoqrafiya
### Film

### Televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Universiteti

**Rəcəb Tayyib Ərdoğan Universiteti** (əvvəlki adı: **Rizə Universiteti**) — Rizədə yerləşən Türkiyə dövlət universiteti. 2006-cı ildə Qaradəniz Texniki Universitetindən ayrılaraq müstəqil universitet kimi yaradılmışdır. Universitet əsasən elm və səhiyyə yönümlüdür.

## Tarixi
Universitetin tarixi Texniki Məktəbin yaradılması ilə 1950-ci illərdən başlayır. 1975-ci ildə Rizə Təhsil İnstitutu yaradılır. 1976-cı il martın 1-də Rizə Peşə Məktəbinin əsası qoyulur. 1992-ci ildə İlahiyyat Fakültəsi və Balıqçılıq Fakültəsinin, 1996-cı ildə Fındıqlı Peşə Məktəbi, 1997-ci ildə Təhsil fakültəsi və Fən-ədəbiyyat fakültəsinin qurulması ilə böyüməyə davam edib.

O, əvvəllər Qaradəniz Texniki Universitetinin bir hissəsi olub. 26111 nömrəli Rəsmi Qəzetdə dərc edildikdən sonra qüvvəyə minən 15 yeni universitetin yaradılması haqqında qanunla 17 mart 2006-cı ildə Rizə Universiteti yaradılıb.

Universitet rəhbərliyinin təklifi və Nazirlər Şurasının qərarı ilə 2012-ci il 11 aprel tarixli 28261 saylı Rəsmi Qəzetdə dərc olunduqdan sonra qüvvəyə minən 6287 saylı İbtidai Təhsil və Təhsil Qanunu və Bəzi Qanunlarda Dəyişikliklər edilməsi haqqında Qanunla Rizə Universitetinin adı Rəcəb Tayyib Ərdoğan Universiteti olaraq dəyişdirilib. 2022-ci il iyulun 8-dən universitetin rektoru Yusif Yılmazdır.

## Akademik
Universiteti hazırda 1 institut, 15 fakültə, 3 məktəb, 6 peşə məktəbi, 18 Tədqiqat və Tətbiq Mərkəzi və rektorluğa tabe olan 6 şöbə daxil olmaqla 49 akademik bölmədən ibarətdir. Bu tədris bölmələrində 1200-dən çox akademik işçi, o cümlədən 500-dən çox professor-müəllim heyəti çalışır və 17 mindən çox tələbə təhsil alır.

### Fakültələr
* Ardeşen turizm fakültəsi
* Stomatologiya fakültəsi
* Əczaçılıq fakültəsi
* Təhsil fakültəsi
* Fən-ədəbiyyat fakültəsi
* Hüquq fakültəsi
* İqtisadiyyat və İdarəetmə fakültəsi
* İlahiyyat fakültəsi
* Mühəndislik və Memarlıq Fakültəsi
* Tibb elmləri fakültəsi
* İdman elmləri fakültəsi
* Balıqçılıq fakültəsi
* Tibb fakültəsi
* Turqut Qıran dənizçilik fakültəsi
* Kənd təsərrüfatı fakültəsi

Universitet daxilində Lisansüstü Təhsil İnstitutu, Fındıqlı Tətbiqi Elmlər Məktəbi, Güneysu Fizioterapiya və Reabilitasiya Məktəbi və Xarici Dillər Məktəbi fəaliyyət göstərir. Həmçinin Ədliyyə Peşə Məktəbi, Ardeşen Peşə Məktəbi, Pazar Peşə Məktəbi, Sağlamlıq Xidmətləri Peşə Məktəbi, Sosial Elmlər Peşə Məktəbi və Texniki Elmlər Peşə Məktəbi mövcuddur.

## İstinadlar
Suburbanizasiya

**Suburbanizasiya** — inkişaf etmiş ölkələrdə əhalinin şəhərlərin mərkəzində şəhər kənarları və kəndlərə köçməsi prosesinə deyilir. Bu, iri şəhərlərdə bir sıra ekoloji, sosial, psixoloji amillərin təsiri ilə əlaqədardır. Suburbanizasiya prosesində urbanizasiyanın "dərininə inkişafı" baş verir.

Suburbanizasiyanın mövcud olduğu ölkələr: İngiltərə, Norveç, İsveç, İsveçrə, Fransa, ABŞ, Kanada və s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
13,2 mm Hotchkiss M1929

**13,2 mm Hotchkiss M1929** və ya **13.2 mm Hotchkiss pulemyotu** — ağır pulemyot növü olub istehsalçısı Hotchkiss et Cie şirkətidir.

1920-ci illərdən etibarən İkinci Dünya Müharibəsinə qədər müxtəlif xalqlar tərəfindən istifadə edilmiş və Fransa və Yaponiya tərəfindən lisenziya əsasında istehsal edilmişdir. Silahın çapı 13,2×96 mm olub, atəş tezliyi isə dəqiqədə 450 patrondur.

## Xidməti təyinatı
* Yerə quraşdırılmış olan zenit silahı: Fransa Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən istifadə edilmiş olan cüt ştativli sistem olub, strateji yerlərdə və aerodromlarda quraşdırılmışdır. Pulemyotun bu növünün adı 13,2 mm CA mle 1930 olmuşdur.
* Döyüş gəmilərində: İkinci Dünya müharibəsinin əvvəllərində pulemyotun cütləşdirilmiş başlığı olan tipindən Fransa və Yaponiya donanmalarında istifadə olunurdu. Onlardan döyüş gəmilərinə külli miqdarda paylanmışdı.
* Quru silahı: Bu silah ya ARM-35 yüngül tanklarına, ya da ki zirehli maşınlara və ya istehkamlara quraşdırılmışdır.

## Populyar mədəniyyətdə "Hotchkiss"
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı Qara dəniz kapitanlarının Anadoluya qaçaq yollarla gətirdikləri silahlardan biri olan "Hotchkiss" populyar mədəniyyətdə də özünə yer tapmışdır. Cem Qaracanın 1975-ci ildə oxumuş olduğu siyasi mahnılardan biri olan və Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsindən bəhs edən Mübarizə () mahnısının ilk sətirləri belə başlayır:

:: *Üç qardaş əmanəti bir dərədən götürdülər*
:: *İlyas, Təməl, Sürəyya, küləklər sıra-sıra*
:: *Əmanət pulemyotları, *'Hotchkiss*' markalı*….

1976-cı ilin əvvəllərində TRT-də yayımı qadağan edilmiş olan "Mübarizə" mahnısı, "Mutlaka Yavrum" mahnısının yer aldığı 45-lik rekordun arxa tərəfində yer almışdır. Eyni hissəni Cem Karacanın xatirəsinə yayımlanmış olan "Mutlaka Yavrum" adlı musiqi albomunda Volkan Konak ifa etmişdir.

## İstinadlar
Proqressiv dövr

**Proqressiv dövr** () — XX əsrin əvvəllərində ABŞ-də korrupsiya, monopoliya, israfçılıq və səmərəsizliyə qarşı mübarizə aparan sosial aktivizm və siyasi islahat dövrü. Proqressivlər sürətli sənayeləşmə, urbanizasiya, immiqrasiya və siyasi korrupsiyanın yaratdığı problemləri həll etməyə çalışırdılar.

## İstinadlar
Ruzveltin yeni kursu

**Ruzveltin yeni kursu** () — 1933—1938-ci illərdə ABŞ-də Prezident Franklin Delano Ruzvelt tərəfindən qəbul edilmiş bir sıra proqramlar, ictimai iş layihələri, maliyyə islahatları və qaydalar.

## İstinadlar
İkinci Dünya müharibəsində Avropa cəbhəsi

**İkinci Dünya müharibəsində Avropa cəbhəsi** () — İkinci Dünya müharibəsi ndə iki əsas müharibə cəbhəsindən biri. Almaniyanın 1 sentyabr 1939-cu ildə Polşanı işğal etməsi ilə başlayan və qərb müttəfiqlərinin Qərbi Avropanın çoxunu, SSRİ-nin Almaniyanın paytaxtı Berlin də daxil olmaqla Şərqi Avropanın çoxunu ələ keçirməsi, eləcə də Almaniyanın 8 may 1945-ci ildə təslim olması ilə başa çatan təxminən 6 il ərzində Avropa ağır münaqişələrin cəbhəsi oldu. 5 iyun 1945-ci ildə Almaniyanın 4 qalib gücə təslim olduğunu elan edən Berlin bildirişi imzalandı. Müttəfiqlər (Anti-Hitler koalisiyası) Ox dövlətləri ilə iki əsas cəbhədə (Şərq və Qərb) müharibə apardı.

## İstinadlar
Faşist İtaliya

**Faşist İtaliya** — 1922—1943-cü illərdə Milli Faşist Partiyasının idarə etdiyi və Benito Mussolininin prezident və diktator olduğu İtaliya krallığınına verilən ad. İtalyan faşistləri totalitar hakimiyyətlə siyasi muxalifəti əzmiş, iqtisadi müasirləşməyi, ənənəvi sosial dəyərləri və Roma-Katolik Kilsəsini təşviq etmişdirlər.

## Xarici keçidlər
Türk hamamı (dəqiqləşdirmə)

**[[Türk hamamı]]** — hamam sistemi.

**Türk hamamı** həmçinin bu mənaları ifadə edə bilər:

* ''Türk hamamı'' (Enqr)
* Türk hamamı (seks termini)
Meyson–Dikson xətti

**Meyson–Dikson xətti**, həmçinin **Meyson və Dikson xətti** və ya **Meysonun və Diksonun xətti** kimi tanınır () — ABŞ-də Pensilvaniya, Merilend, Delaver və Virciniya ştatlarını ayıran sərhəd xətti. 

## İstinadlar
Yenidənqurma dövrü

**Yenidənqurma dövrü** () — ABŞ Vətəndaş müharibəsindən sonra ABŞ tarixində köləliyin ləğvi və keçmiş Amerika Konfederativ Ştatlarının Amerika Birləşmiş Ştatlarına yenidən birləşdirilməsinə yönəlmiş qanuni, sosial və siyasi məcburiyyətlərin hakim olduğu dövr. Bu dövrdə yeni azadlığa qovuşmuş kölələrin bərabər mədəni hüquqlarını təmin etmək üçün ABŞ Konstitusiyasına üç əlavə dəyişiklik edilmişdir.

## İstinadlar
Ukraynanın xalq artisti

**Ukraynanın Xalq Artisti** (*[[Ukrayna|ukr]]*. "Народний артист України") – Ukraynanın incəsənət və mədəniyyət sahəsində göstərilən yüksək nailiyyətlərə görə verilən ən ali fəxri adlardan biridir. Bu mükafat əsasən teatr, musiqi, kino və digər incəsənət sahələrində fəaliyyət göstərən şəxslərə təqdim olunur.

## Haqqında
"Xalq Artisti" fəxri adı Ukrayna Sovet Sosialist Respublikası dövründə, SSRİ-nin fəxri adlarının bir hissəsi kimi təsis olunmuşdur. 1991-ci ildə Ukraynanın müstəqillik qazanmasından sonra bu mükafat ölkənin milli fəxri adı kimi saxlanılmış və dövrün tələblərinə uyğun şəkildə təkmilləşdirilmişdir.

### Fəxri ada layiq görülən ukraynalı məşhurlar:

#### Teatr, kino
# Lidiya Belozyorova

#### Musiqi
# Tina Karol
# Alla Kudlay
# Ani Lorak
# Nina Matviyenko
# Camala
# Andrey Danilko

### Bu fəxri ada layiq görülən əcnəbi məşhurlar:
# Filipp Kirkorov
# Sergey Paracanov
# Mixail Jvanetski

## Həmçinin bax
* Ukraynanın əməkdar artisti
* SSRİ xalq artisti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Crantzia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kabuslu türk hamamı

– 1975-ci ildə Kazuhiko Yamaquçinin rejissorluğu ilə çəkilmiş Yaponiya istehsalı erotik qorxu filmi. Film qorxu janrının kaybyo və ya bakemono altjanrına aiddir. Filmdə türk hamamında işləyən qız sevgilisi tərəfindən öldürüldükdən sonra qisas almaq üçün pişik bədheybətinə çevrilir.

## Rollarda
* Naomi Tani Yukino rolunda.
* Hideo Murota Yuzo rolunda.
* Misa Ohara Yukinonun bacısı Mayumi rolunda.
* Tayci Tonoyama hamamın meneceri Genzo Kakinuma rolunda.
* Tomoko Mayama Genzonun ikinci arvadı Utae Kakinuma rolunda.
* Terumi Azuma Genzonun qızı Natsuyo Kakinuma rolunda.
* Koci Fuciyama hamamın meneceri Toriyama rolunda.
* Sami Suzuki hamamın meneceri Saburo rolunda.
* Şinqo Yamaşiro gənc usta rolunda.

## Qəbul
2022-ci ildə *[[Mondo Macabro]]* filmin 2K keyfiyyətdə olan versiyasını A regionunda Blu-ray formatında buraxmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Barri Şarpless

**Barri Şarpless** () — amerikalı kimyaçı, kimya üzrə iki dəfə Nobel mükafatı laureatı: 2001-ci il üçün (½ mükafat) Ryoci Noyori və Uilyam Noulz ilə birlikdə "Əczaçılıq sənayesində istifadə edilən tədqiqatlar üçün — redoks reaksiyaları üçün xiral katalizatorların yaradılması"; 2022-ci il üçün (mükafatın 1/3) Caroline Bertozzi və Morten Möldahl ilə birlikdə "Klik kimyası və bioortoqonal kimyanın inkişafı üzrə işlərə görə". B. Şarpless tarixdə Frederik Sangerdən (1958 və 1980 il) sonra kimya üzrə iki Nobel mükafatına layiq görülən ikinci alim oldu.
Birinci mükafat xüsusilə alkenlərin enantioselektiv epoksidləşməsinin kəşfinə görə verilmişdir. Bu reaksiya onun şərəfinə Şarpless enantioselektiv epoksidləşmə reaksiyası kimi adlandırılmışdır.

## Bioqrafiyası
Barri Şarpless 28 aprel 1941-ci ildə Filadelfiyada anadan olub, o, həkim-cərrah Edvin Dallett Şarpless (1911–2004 il) və Evelyn Şarplessin (əslən Anderson, 1916–1978il) oğlu idi. Filadelfiyada Quaker məktəbində oxumuş, burada alman dilini mənimsəmişdir[6].
1968-ci ildə Stanford Universitetində fəlsəfə doktoru dərəcəsi almışdır. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1985il).

## Mükafatları
* 1983 il — Sintetik Üzvi Kimyada Yaradıcı Əməyə görə Amerika Kimya Cəmiyyəti Mükafatı
* 1986 il — Üzvi Sintezdə Yaradıcılığa görə Paul Janssen Mükafatı
* 1987 il — Guggenheim Təqaüdü
* 1988 il- Kimya üzrə Pioner Mükafatı
* 1991 il — Şeele mükafatı
* 1992 il — Artur Kompton Mükafatı
* 1993 il — Yüzillik Mükafatı
* 1993 il — Tetrahedron Mükafatı
* 1995 il — Kral Feysal Beynəlxalq Mükafatı
* 1997 il — Roger Adams Mükafatı
* 1998 il — Harvi Mükafatı
* 2000 il — Paul N. Rylander Mükafatı
* 2000 il- ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının Kimya Elmləri Mükafatı
* 2000 il — Xirallıq Medalı
* 2001 il — Kimya üzrə Volf mükafatı
* 2001 il — Kimya üzrə Nobel Mükafatı
* 2001 il — Con Skott medalı
* 2001 il — Bencamin Franklin medalı
* 2013 il- Thomson Reuters Sitat Laureatı
* 2014 il — F. A. Kotton Medalı
* 2019 il — Pristli medalı
* 2022 il — Kimya üzrə Nobel Mükafatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yusif Yılmaz

**Yusif Yılmaz** () — Türk alim, professor, həkim və Rəcəb Tayyib Ərdoğan Universitetinin rektoru.

## Həyatı və faəliyyəti
Yusif Yılmaz 1978-ci ildə Rizə ilinin Güneysu ilçəsində anadan olub. 1996-2002-ci illərdə İstanbul Universitetinin Cərrahpaşa Tibb Fakültəsində təhsil alıb. 2002-ci ildə Uludağ Universitetinin Tibb fakültəsinə qəbul olub. 2007-ci ildə məzun olduqdan sonra daxili xəstəliklər uzmanı adını alıb. 2008-ci ildə Mərmərə Universitetinin Tibb Fakültəsinin Qastroenterologiya kafedrasında subixtisas təhsilinə başlayıb. 2011-ci ildə məzun olaraq qastroenterologiya uzmanı adını alıb. Həmin il dosent imtahanını uğurla verən Yusif Yılmaz 2012-ci ildə Mərmərə Universitetinin Tibb Fakültəsində işə başlayıb.

2022-ci il iyulun 8-də Rəsmi Qəzetdə dərc olunan Prezidentin sərəncamı ilə Rəcəb Tayyib Ərdoğan Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilib.

### Uğurları
Webometrics 2006 məlumatlarına görə, Dr. Yusuf YILMAZ gənc akademik olaraq təkcə Tibb sahəsində deyil, bütün elm adamları arasında Türkiyədə elm adamları arasında 223-cü yeri tutma uğurunu qazanıb.

2017-ci ildə tibb fakültəsinə təyin olunmuş ən gənc “professor” oldu. 2018-ci ildə dünyanın "Tibb elminə yön verən 100 türk" sırasına daxil olub.

Yusif Yılmaz Avropadan beynəlxalq NASH komitəsinə seçilən azsaylı alimlərdən biridir. O, həmçinin Avropa Qaraciyər Tədqiqatları Assosiasiyasının, Amerika Qaraciyər Tədqiqatları Assosiasiyasının və Amerika Xroniki Qaraciyər Fondunun üzvüdür.

## İstinadlar