open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vesiloo adası

**Vasiloo adası** () —  Baltik dənizinə aid elə də böyük olmayan ada, Vilsandi adasının yaxınlığında yerləşir. Adalar arasındakı boğazda dərinlik gəmilərin keçməsi üçün kifayət qədərdir. Ada Vislandi Milli Parkının bir hissəsini təşkil edir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 3,3&nbsp;km², sahil xəttinin uzunluğu 1,9&nbsp;km, maksimal hündürlüyü isə 4&nbsp;m təşkil edir. Adada yaşayış yoxdur.

## İstinadlar
Kaptaks

**Kaptaks (2-merkaptobenzotiazol)** – benzotiazol sinfinə aid üzvi birləşmədir.

## Fiziki və kimyəvi xassələri
2-Merkaptobenzotiazol açıq-qəhvəyi-sarı rəngli kristallardır. Dietil efirində, buzlu sirkə turşusunda, etanolda, qələvilərin sulu məhlullarında, qələvi metallarının karbonatlarda həll olunur, suda isə pis həll olunur.

## Alınması və tədbiqi
2-Merkaptobenzotiazolu anilin, karbonsulfidin və kükürdün ≈250 oC temperaturda və ≈ 3.2 MPa təzyiqdə alınır. , Kükürd vulkanizasiyanın sürətlənməsində istifadə olunur, rezini qocalmaya qarşı davamlılığını təmin edir. O. Eyni zamanda analitik kimyada bəzi metalların ionlarının (o cümlədən Ag (I), Au (III, Cu (II), Ba (III), platin metallar) qravimetrik təyin olunmasında, eyni zamanda platin metalların ekstraksiya ayrılmasında istifadə olunur.

## Mənbə
* Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1992. — Т. 3 (Мед-Пол). — 639 с. — ISBN 5-82270-039-8.
Professor Marston və Ecazkar qadın

**Professor Marston və Ecazkar qadın** () — Ecazkar qadın personajının yaradıcısı olan ABŞ psixoloqu və komiks yazarı Uilyam Molton Marstonun həyatından bəhs edən ABŞ bioqrafik dram filmi. Ssenari müəllifi və rejissoru Ancela Robinson olan, baş rollarını Lyuk Evans, Rebekka Holl və Bella Hitkotun canlandırdığı film, ilk dəfə 2017 Toronto Beynəlxalq Film Festivalında təqdim edilmişdir.

## Məzmun
Filmdə, Dr. Uilyam Molton Marstonun həyatı, 1941-ci ildə Ecazkar qadın obrazını yaratması, onun həyat yoldaşı Elizabet və partnyoru Oliv Birnlə münasibətlərindən bəhs edilir. Gənc qızların ilhamlandırılması üçün, o, *Çarlz Molton* ləqəbi altında, həyatında olan iki qadının feminizm ideyalarını əks etdirən superqəhrəman obrazı yaradır.

## Rollarda
* Lyuk Evans — Uilyam Molton Marston
* Rebekka Holl — Elizabet Hollvey Marston
* Bella Hithkot — Oliv Birn
* Cey Cey Fild — Çarlz Qayett
* Oliver Platt — Maks Geynes
* Konni Britton — Cozett Frank

## İstehsal
Filmin əsas çəkilişlərinə 2016-cı il oktyabrın əvvəllərində start verilmişdir. "Topple Productions" və "Boxspring Entertainment"in prodüserlik etdiyi filmin beynəlxalq distribütorluq haqqlarını "Annapurna Pictures" almışdır. Emmi Redford və Terri Leonard da filmin prodüserliyini etmişlər.

## Çıxarılması
Film 13 oktyabr 2017-ci ildə ABŞ-də *Annapurna Pictures* tərəfindən çıxarılıb. Dünya primyerası isə 2017-ci ilin sentyabrında Toronto Beynəlxalq Film Festivalında baş tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Samuel de Şamplen

**Samuel de Şamplen** () — fransızlı səyyah və hidroqraf, 1601-ci ildə "Coğrafiyanın kralı" titulunu almış, Kanadada ilk dəfə fransız səfirliyində işləmişdir.

## Tercümeyi-halı
Samuel de Şamplenin abidəsi Kvebekdedir. Samuel de Şamplen 1603-cü ildə Müqəddəs Lavrentiya çayına düşmüşdür. 1604–06-cı illərdə Şimali Amerikanın Atlantik okean sahillərinə səyahət etmişdir.

1608-ci ildə Müqəddəs Lavretiya çayı üzərində kvebek şəhərinin əsasını qoyur. Sonra bu şəhər Yeni Fransanın paytaxtı olur. Sonrakı ildə Şampleyna gölününü və Adirondak şərəfinə dağı açıldı.

1609–1615-ci illərdə Şamplen Kvebekdən Sakit okeanına su yolunu tapdı. 1616-cı ildə birinci dəfə Atlantik okeandan Huron gölünə üzmüş və hind qəbiləsi ilə əlaqə yaradır.
1633-cü ildə Yeni Fransanın — gələcək Kanadanın qubernatoru olur.

O öz səhayətlərini "Des sauvages" (1603); "Voyages et découvertes en la Nouvelle France" (1619–1627); "Voyages de la Nouvelle France" (1632) kitablarında qeyd etmişdir. Ottavada onun şərəfinə abidə qoyulmuşdur.

## Ədəbiyyat siyahısı
* Шамплэн, Самюэль // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.

## İstinadlar
Cared Daymond

**Cared Daymond** () — ABŞ antropoloqu, ekoloqu, coğrafiyaşünası, bioloqu və yazıçısı. Onun "Tüfəng, Mikrob və Dəmir" adlı kitabı "Pulitzer" mükafatına layiq görülüb. 2013-cü ildən Kaliforniya Universitetində coğrafiya professorudur. 2005 və 2008-ci ildə ABŞ xarici polis və İngiltərə prospekt jurnallarının internet səhifələrində oxuçuları ilə özünə cəlb etmişdir. Dünyanın ilk 100 intelektual siyahısında 9 və 31 yerdə olmuşdur.

## Həyatı
Cared Daymond ABŞ-ım Massaçusets ştatının Boston şəhərində anadan olub. Atası həkim, anası müəllimdir. 1958-ci ildə Harvard Universitetini bitirib. 1961-ci ildə Kembric Universitetində fizika üzrə doktor olub. 1966-cı ildə Kaliforniya Universitendə dərs deməyə başlayıb. Universitetdən məzun olduğu 7 dil bilən Diamond, Üçüncü Şempanze kitabında on bir dil bilir və on ikinci dili öyrənir. 1964-cü ildən etibarən Yeni ginə adalarındakı quşlar haqqında məlumatlar yığmışdır. 1976-cı ildə bir çox məqalələr və Yeni Gine quşları haqqında məqalələri mükafatlandırılmışdır. 1985-ci ildə MakArtur Cared Diamond 5 il ərzində 45 000 dollar əvəzində heç nə almadan dərs demişdir. 

## Əsərləri
Daymond çoxlu sayda məqalələr və kitablar yazmışdır. Onun yazdığı məqalələr jurnallarda çap olmuşdur.

## Ailəsi
Evlidir. Mariya adlı qadınla evlənmişdir. Onların 2 oğlu var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Diamond's page at UCLA department of geography 
* Diamond biography at ''The Edge''
Vladimir Keppen

**Vladimir Petrovic Keppen** - alman və rus coğrafiyaçısı, meteoroloq, iqlimşünas və botanikdir. 
O sankt-Peterqburda alim-etnoqraf ailəsində anadan olmuşdur. Balaca qardaşı akademik Fyodor petrovic Köpplendir. Sankt-Peterburq universitetində və Qeydelberq və Leypçiqada universitetlərində oxumuşdur. 1870-ci ildə dissertasiyasını müdafiə  etmişdir. 
1872-1875-ci illərdə Əsas geofizika observatoriyasında işləmiş, Rusiya imperiyasının coğrafiya cəmiyyətinin meteoroloq komissiyasının katibi olmuşdur. Sonra öz xidmətinin alman dəniz observatoriyasında Hamburqda keçirmişdir.
## Əsərləri
* «Über die Abhängigkeit des klimatischen Charakters der Winde von ihrem Ursprunge» («Repert. für Meteorologie», том IV);
* «Tägliche Perioden der Windgeschwindigkeit» (там же, 1879);
* «Wolken Atlas» (Гамбург, 1890);
* «Klimalehre» (Лейпциг, 1906);
* «Maritime Meteorologie» (1909).
Его труд «Geographisches System der Klimate» (1936), в котором он разработал объективную классификацию климата на земле, по сей день имеет большое значение.
## Həmçinin bax
* Keppenin iqlimlər təsnifatı
* İqlim

## istinad
* *Кёппен, Владимир Петрович* — статья из Большой советской энциклопедии. 
* Русский биографический словарь
Ağgöl Dövlət Təbiət Qoruğu

**Ağgöl Dövlət Təbiət Qoruğu -**1978-ci ilin 2 mart tarixində gölün 4400 hektara bərabər olan su ərazisinə ciddi qorunma statusu verilmiş və Ağgöl Dövlət Təbiət Qoruğu yaradılmışdır. 2003-cü ilin 5 iyul tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1298 saylı sərəncamı ilə Ağ göl Dövlət Təbiət Qoruğunun sahəsi 17924 hektara qədər artırılmış və Milli Parkın ərazisi yalnız bataqlıqlar deyil, həmçinin tipik-çöl və yarımsəhra landşaftlarından ibarət olmuşdur.

Qoruğun ümumi sahəsinin 2,1 ha-nı (40,6 %) təmiz su sahəsi, 2,26 min ha-nı (43,6 %) qamış cəngəllikləri, 20 ha-nı (0, 38 %) adalar təşkil edir.

## İqlimi
Buranın yayı quraq keçən yarımsəhra və quq çöllərin mülayim – isti iqlim tipi hakimdir. Burada günəş radiaiyasının illik miqdarı 131, radiasiya balansı isə 45 kkal/kv.sm –dir. Havanın orta illik temperaturu 14 dərəcəyə çatır. Yağıntının illik miqdarı 330 mm-dən artıq deyildir. Buradakı iqlim şəraiti ərazidəki quşların və məməli heyvanların xeyli miqdarda məskunlaşması üçün optimal şərait yaratmşdır.

Ümumi sahənin çoxunu Ağgöl təşkil edir. Ağgöl öz sahəsinə görə respublikanın ən böyük göllərindən biridir. Maksimum dərinliyi 1,5 – 2 m, orta dərinliyi isə 0,8 m-dir. Yayın sonuna qədər gölün suyu xeyli zalır və dərinliyi 20–25 sm-ə çatır.

## Bitki örtüyü
Ərazidə yarımsəhra, şorlaşmış torpaq və göl şəraitinə uyğunlaşmış bitki örtüyü səciyyəvidir. Ərazidə 30-a qədər bitki növünə rast gəlinir.

Ağgöl Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazisində əsasən çimli-bataqlıq, boz-çəmən torpaqlar yayılmışdır. Göldən uzaqlaşdıqca torpaqların tip və yarımtiplərinin, onların fiziki xüsusiyyətlərinin dəyişilməsi aydın nəzərə çarpır. Yovşanlı, şoranotlu, efemerli bitkilər inkişaf edir. Onar ərazidə müəyyən heyvan və quşların məskunlaşmasında müsbət rol oynayır.

## Heyvanat aləmi
Heyvanlar aləmi qızılqaz, boz, qaşqa, qırmızıdöş qazlar və s. ilə yanaşı enli burun, qırmızıdimdik, qızılbaş və digər ilə zəngindir. Həmçinin burada qaşqaldaq, sultan toyuğu, turac, bəzgək, çobanaldadan quşları da yaşayır. Ağgöl Dövlət Təbiət Qoruğunda yayılmış məməli heyvanlarda canavar, qunduz, tülkü, porsuq, dovşan və s. olur. Eləcə də çəki, naxa, sıf və digər balıq növləri də vardır.

## Həmçinin bax
* Ağgöl Milli Parkı
* Ağgöl bələdiyyəsi
* Ağ göl

## Xarici keçidlər
* Ağgöl Milli Parkı

## İstinadlar
Buludun növləri

## [[Bulud]]
Havada həmişə müəyyən qədər su buxarı olur. Hava soyuduqda su buxarı birləşir, iriləşərək kondensasiyaya uğrayır. Su buxarının maye hala keçməsi prosesi su buxarının kondensasiyası adlanır. Su buxarı yer səthinə yaxın kondensasiya və sublimasiya etdikdə duman, sərbəst atmosferdə olduqda isə bulud yaranır.

## Buludun növləri
Tərkibinə görə buludlar sulu, buzlu və qarışıq olur. Təsnifatına görə isə 3 qrupa, 10 formaya, yüzlərlə növə bölünür.

### Laylı buludlar
Laylı buludlar-ilin soyuq dövründə 2000m hündürlükdə (2–3km-ə kimi) yaranır. Əsasən qışda üstün olur. Havanı tam təşkil edir. Mülayim havanın yuxarı qalxması ilə yaranır.3 forması var:
* laylı
* laylı-yağış
* yüksək laylı

### Topa buludlar
Topa buludlar — 2–6km hündürlükdə yaranırlar. Topa buludlar yayda, yazın sonu və payızın əvvəlində daha çox olurlar. Yaranmasına səbəb qızmış isti havanın sürətlə yuxarı qalxmasıdır.4 forması vardır:
* topa
* topa-yağış
* topa-laylı
* yüksək topa

### Lələkvari buludlar
Lələkvari buludlar — 6km-dən hündürdə (10–12km) yaranır. Qışda üstün olur. 3 forması vardır:
* lələkvari
* laylı
* topa
Yeni Durtekəy (Baltas)

**Yeni Durtekəy** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Səytək kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Starobaltas): 13&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Səytək): 3&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Kueda stansiyası): 88&nbsp;km.

## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə tatarlar (86%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Genealogiya və Arxivləri" portalında
Cəgir (Təbriz)

**Cəgir** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Səriskənd bölgəsinin Atəşbəy kəndistanında, Səriskənd qəsəbəindən 25 km qərbdədir.

## İstinadlar
Cəğnab (Əhər)

**Cəğnab** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Kəlibər bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Kəlibər qəsəbəindən 12 km cənubdadır.

## İstinadlar
Ferdinand fon Rixthofen

**Baron Ferdinand Paul Vilqelm fon Rixthifen** () — alman geoloq, coğrafiyaşünas və səyyah, geomorfoloq, Berlin Coğrafiya Cəmiyyətinin prezidenti.

Onun əmisi Manfred fon Rixthofen ("Qırmızı baron") Birinci Dünya müharibəsinin ən yaxşı əsgəri olub.

## Həyatı
Berlin Universitetini qurtarıb. 1856-cı ildə Tirolya və Karpat dağlarının geologiyasını öyrənib. 1860–1867-ci illərdə Yaponiyada, Çində, Siamda, Maniluda, Hindistanda, Yava adasının bir hissəsində olub. Həmçinin Banqkoka səyahət edib. Benqal körfəzindən Amerikaya gedib, Kaliforniyada və Serra-neveda dağlarının geologiyasını öyrənib. 1868-ci ildə Şərqi Asiyaya qayıdıb və 1872-ci ilə qədər Çində araşdırma aparıb. 13 və 18 Çin qəbiləsini gəzib. Bu zaman onun coğrafiyaya da marağı artıb. 1873-cü ildə Berlin Coğrafiya Cəmiyyətinin prezidenti olub. 1875-ci ildə Almaniyaya qayıdıb və Bonnda professor adına layiq görülüb. Səyahətləri zamanı çoxlu sayda məlumat yığan alim çox sayda kitab nəşr etdirib. Klassik coğrafiyanı fiziki coğrafiya, biocoğrafiya və antropocoğrafiyaya bölür. İqtisadi coğrafiya antropocoğrafiyada yer alır. Onun tələblərindən biri də Sven Hedindir.

## Xatirəsi
Nanşane dağ silsiləsi onun adını daşıyır.

## İşləri
* "Китай. Результаты собственных путешествий." 5 томов. 1877–1911 гг.
* "Путеводитель для исследователя-путешественника". 1886 год.
* "Геоморфологические этюды Восточной Азии" 4 тома. 1901–1903 гг.
* "Китайские дневники" 2 тома. 1907 год.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* При написании этой статьи использовался материал из Энциклопедического словаря Брокгауза и Ефрона (1890–1907).
* Н. Внуков. Великие путешественники. Биографический словарь.2000 г. 

## Xarici keçidlər
* Биография  (нем.)
Rahimberdi Annamoradnejad

**Rahimberdi Annamoradnejad** () — İranlı şəhər plançıyısıdır. O Mazanadaran Universitetində coğrafiya və şəhər planlayıçısıdır. O həmçinin planlayıcı üzrə direktordu.

## Kitabları
* 2008: Географическое представление о Бендер-Торкемен.
* 2011: Введение в городских скверах.
* 2014 принципы планирования населенных пунктов.

## İstinadlar
Naxçıvan yatağı

**Naxçıvan yatağı** — Azərbaycanda, Xəzər dənizində neft və qaz yatağıdır. Bakıdan 90 km (56 mil) cənubda, 400–600 metr (1.300–2.000 ft) dərinlikdə yerləşir.

Naxçıvan yatağı 1960-cı ildə aşkar edilmişdir. 1994-cü ildə qazma işlərinə hazırlanmışdır. 1997-ci ildə ExxonMobil və Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) yatağın kəşfiyyatı ilə bağlı müqavilə imzalamışlar, lakin bu müqavilə əhəmiyyətli ehtiyatların olmaması səbəbindən sonradan dayandırılmışdır.

2010-cu il mart ayının 10-da Almaniyanın RWE Dea neft şirkəti ARDNŞ ilə bu sahəni inkişaf etdirmək üçün memorandum imzalamışdır.

İlkin proqnozlara görə, Naxçıvan ərazisində 300 milyard kubmetr təbii qaz və 40 milyon ton təbii qaz kondensatını ehtiyatı ola bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UPDATE 1-Azeri SOCAR to explore Caspian gas field with RWE
* RWE: Development of perspective offshore structure Nakhchivan in Azerbaijan to contribute to project Nabucco project
Albrext Penk

**Albert Penk** () — alman geoloqu, coğrafiyaçısı, okeanoloqu, Valter Penkin atasıdır.

## Tərcümeyi-halı
Albert Penk — biznesmen Emil Penkin (1829–1880) və arvadı Elizabet Penkin (1833–1896) oğludur. 1885–1906-cı illərdə Penk Ven universitetini, 1906–1927-ci illərdə Berlin universitetini professor çalışıb. 1886-cı ildə Penk İde Qanqxoferlə (1863–1944) ailə həyatı qurub. bacısı Lüdviqa Qanqxofera məşhur bavariya yazıçısıdır. Onların oğlu Valter Penk məşhur coğrafiyaçı və geomorfoloqdur.
Ferdinand fon Rixthofenanın ölmündən sonra 1906–1927-ci illərdə albert Coğrafiya institutunun direktoru oldu.1906-cı ildə İsveç Krallığının akademiyasının üzvü olur. 1918-ci ilə kimi okeanaqrafiya muzeyinin rəhbəri olur. Penk okeanologiya və iqlimşünaslığı öyrənir. O, 1945-ci ilin mart ayının 7-də Praqada ölür.

## Penkin tədris məktəbi
Penk Vyanada fiziki coğrafiyanı beynəlxalq səviyyəyə qaldırdı. O geomorfologiyanın bəzi problemlərini öyrənirdi (Alp dağlarının). İspaniya , mMrakeş, Kanada, Avstraliya, Çin, yaponiya olmuş, coğrafiyasını öyrənmişdir. Onun tələbələri — serbiyalı İovan Çvic, yaponyalı naomasa Yamazaki, fransız Emmanuel de Marton, bolqar Jeko Radev, avstraliyalı Fric mMxacekdir.

## Əsərləri
* Die Vergletscherung der Deutschen Alpen, Lpz., 1882
* Morphologie der Erdoberfläche, Bd 1–2, Stuttg., 1894
* Die Alpen im * Eiszeitalter, Bd 1–3, Lpz., 1909 (совместно с Е. Brückner)
* Die Donau, Wien, 1891.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  На Викискладе есть медиафайлы по теме **Альбрехт Пенк**
* Пенк, Альбрехт // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.
* Большая советская энциклопедия
Pol Vidal de la Blaş

**Pol Vidal de la Blaş** () — fransalı coğrafiyaçı və politoloqdur. Fransız coğrafiya məktəbinin yaradıcısıdır. Alim fiziki coğrafiya və əhali coğrafiyanı "Fransanın coğrafiyası" araşdırır (1903). "Şərqi Fransada" və s. kitabın, atlasların, dünya xəritəsinin və s. müəllifidir. "Annales de géographie" jurnalının banisidir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* data.bnf.fr: платформа открытых данных — 2011.
* Видаль де ла Блаш Поль // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
* *Видаль де ла Блаш, Поль* — статья из Большой советской энциклопедии.
Aqqradasion

**Aqqradasion proses** — donuşluğun artıb genişlənməsi. Havanın orta illik temperaturu −2°C-dən yüksək olmayan ərazilərdə, istiliyin müntəzəm defisiti donmuş qruntun əriməsinə imkan vermədiyindən onun qalınlığı get-gedə artır və nəticədə relyefin spesifik formaları (şişmə təpəcikləri, şaxta çatları və s.) yaranır. 

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Cəğnab (Ərdəbil)

**Cəğnab** — İranın Ərdəbil ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Xalxal şəhristanının Səncid bölgəsinin Givi kəndistanında, Səncid qəsəbəindən 10 km şimaldadır.

## İstinadlar
Yeni Yanbay (Baltas)

**Yeni Yanbay** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Köhnə Yanbay kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Starobaltas): 28&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Köhnə Yanbay): 12&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Kueda stansiyası): 75&nbsp;km.

## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (69%), tatarlar (31%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Genealogiya və Arxivləri" portalında
Cəhəndir (Miyanə)

**Cəhəndir** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 141 nəfər yaşayır (36 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Miyanə-Təbriz avtomobil yolunun 11 kilometrliyindədir.
## İstinadlar
Cəhətli (Urmiya)

**Cəhətli** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Ətraf bölgəsinin Rövzəçay kəndistanında, Urmiya şəhərindən 6 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Cəlayir (Meşkinşəhr)

**Cəlayir** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Meşkin şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Şərqi Meşkin kəndistanında, Meşkin şəhərindən 27&nbsp;km şimal-şərqdədir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 714 nəfər yaşayır (165 ailə).

## İstinadlar
Cəlayir (Əhər)

**Cəlayir** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 86 nəfər yaşayır (16 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Əhər şəhərindən 22&nbsp;km şimal-şərqdədir.
## İstinadlar
Cələqıran (Ərdəbil)

**Cələqıran** — İranın Ərdəbil ostanında kənd.
 
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Nəmin bölgəsində, Ərdəbil şəhərindən 22 km şimaldadır.

## İstinadlar
Cəlilabad (Zəncan)

**Cəlilabad** () - İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 322 nəfər yaşayır (81 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Zəncan şəhristanının Ətraf bölgəsinin Qarapişli kəndistanında, Zəncan şəhərindən 48&nbsp;km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Cəmşidabad (Marağa)

**Cəmşidabad** — İranın Sərqi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Miyandab bölgəsinin Mərhəmətabad kəndistanında, Miyandab qəsəbəindən 28 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Cəlqay (Marağa)

**Cəlqay** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Bənab bölgəsinin Bənacu kəndistanında, Bənab qəsəbəindən 5&nbsp;km cənubdadır.

## İstinadlar
Köhnə Yakşıy (Baltas)

**Köhnə Yakşıy** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Starobaltas kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Starobaltas): 3&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Starobaltas): 3&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Kueda stansiyası): 72&nbsp;km.

## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar  (82 %) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Genealogiya və Arxivləri" portalında
Hüseyn xan Turqut

**Hüseyn Turqut** () — İrəvan xanlarının nəslindən olan, Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin general-mayoru.

Birinci Dünya müharibəsində və Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsində iştirak edib. 30 il Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edib.

## Həyatı
Hüseyn Turqut 1900-cü ilin noyabr ayında İrəvan şəhərində anadan olub. Orta təhsilini İrəvan şəhər gimnaziyasında alıb.

1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra İrəvanda ermənilərin törətdikləri özbaşınalıqlardan sonra ailə üzvləri ilə birlikdə Naxçıvana köçüb. Bir müddət Naxçıvanın müdafiəsində iştirak etdikdən sonra ailəsi ilə vidalaşıb Türkiyəyə gedib.

## Türkiyədə

Hüseyn Turqut 1918-ci ildən Osmanlı ordusuna qoşularaq Birinci Dünya müharibəsində iştirak edib. IV kolordunun 5-ci tüməninin tərkibində, daha sonra isə Doğu Bəyaziddə 11-ci tümənin tərkibində döyüşlərdə olub. Savaşın son aylarında doğu ve güneydoğu cəbhələrində göstərdiyi üstün xidmətlərə görə "Dəmir Hilal" döş nişanı ilə təltif olunub.

Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsi başladıqdan sonra şərq cəbhəsində leytenant rütbəsi ilə Qarsın, Sarıqamışın və Gümrünün işğaldan azad edilməsi əməliyyatlarında iştirak edib. Atatürk tərəfindən "İstiqlal" medalı ilə təltif edilib. Savaşın bitməsindən sonra da orduda qalaraq hərbi xidmətini davam etdirib. Türkiyənin cənub şərqində baş qaldıran kürd üsyanlarının yatırılmasında iştirak edib.

1930-cu ilə qədər Ankarada mühafizə alayında xidmət edən Hüseyn Turqut xidmətdə fərqləndiyinə görə, Hərbi Hava Qüvvələrinə təyinat alıb. 1932-ci ildə pilotlar arasında keçirilən yarışda uğurlu nəticə göstərən beş pilotdan biri olduğu üçün, yenilikləri izləmək və təlimlərdə iştirak etmək üçün Fransaya göndərilib. Fransada keçirilən təlimlərdə yüksək nəticələr göstərərək geri qayıdıb. 6 dil bilən Hüseyn Turqut 1934-cü ildən 1946-cı ilə qədər Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri üçün yeni pilotların yetişdirilməsində iştirak edib. Türk Hava Qüvvələrində "Junge dayı" ləqəbi ilə tanınıb.

1946-cı ildə ağır qəzaya düşüb. Bu qəzadan sonra səhhəti təlim keçməsinə imkan vermədiyi üçün Hərbi Hava Qüvvələrində başqa müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1960-cı ildə 42 illik xidmətindən sonra tümgeneral rüstbəsi ilə təqaüdə çıxıb.

Hüseyin Turqut 1971-ci ilin noyabr ayında Ankarada vəfat edib. Xüsusi hərbi mərasimlə Ankara şəhərində Cebeci Hərbi Şəhidliyində dəfn edilib.

## Ailəsi

Atası İrəvan xanlarının nəslindən olan Abbasqulu xan İrəvanskinin oğlu Həsən xan Turqut anası isə Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarın qızı şahzadə Nuraleyin xanım Qovanlı-Qacardır. Qardaşı Fərid xan adlı qardaşı, Rüxsarə, Sami və Adilə adlı bacıları olub.

Hüseyin xan Turqut 1936-cı ildə Ləman Hattusas ilə ailə həyatı qurub. 1940-cı ildə Nur adlı qızları, 1946-cı ildə isə Turhan adlı oğlanları anadan olub.

## Mükafatları
*  — 1918-ci ildə şərq və cənub şərq cəbhələrində göstərdiyi xidmətlərə görə "Dəmir Hilal" döş nişanı ilə təltif olunub.
*  — 1923-cü ildə Türkiyə İstiqlaliyyət Savaşında göstərdiyi xidmətlərə görə "İstiqlal" medalı ilə təltif edilib.

## Həmçinin bax
* Cahangir Bərkər
* Baba Behbud
* Aslan Berkan

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Hüseyn xan Turqut / Belə belə işlər
Alabandin

**Alabandin** — mineral, α-MnS; Ge və Ga qatışıqları.

## Haqqında
Kubik. Habitus kubik və heksaoktaedrik. İkiləşmə {011} üzrə. Ayrılma {001} üzrə mükəmməl. Aqreqat dənəvər. Rəng qonuru-qara. Parıltı yarımmetallik. Sərtlik 3,5–4. Xüsusi çəkisi 4,1. Zəif maqnitlidir. Hidrotermal yataqlarda Au, Ag, Cu, Mo-lə birgə rast gəlir; metamorfikləşmiş Mn filizlərində tapılır. Sinonim.: Blümenbaxit.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Albit

**Albit** — mineral - Na[AlSi3O8]. 

## Haqqında
Plagioklazın izomorf  sırasının son üzvü. Kris­tallik quruluşun nizamlanmasından asılı olaraq struktur növ müxtəlifliyi ayrılıb: yüksək albit, aşağı albit, aralıq albit. Morfoloji növləri: qəndəbənzər albit, geniş lövhəli albit, leystli albit, klevelandit. Albit qələvi metasomatitlərin, peqmatitlərin və b. süxurların əsas tərkib hissəsidir.

## Albit ikiləşməsi
Albit ikiləşməsi albit qanununa tabe olan ikiləşmə. İkiləşmə oxu (010), bitişmə müstəvisi (ikiləşmə tikişi) (010). Triklinik çöl şpatlarında (turş plagio­klazlar və mikroklin) çox geniş yayılmışdır. Adətən polisintetikdir.

## Albit ikiləşməsi qanunu
Albit ikiləşməsi qanunu normal qanunlar qrupuna aid edilən ən geniş yayılmış ikiləşmə qanunlarından biri. Təbəqəli quruluşlu mika və başqa mineralların ikiləşməsi üçün səciyyəvidir. İkiləşmə tikişi mükəmməl ayrılmaya (001) uyğun gəlir. İkiləşmə oxu tikiş müstəvisində yerləşir.

## Albit, yüksək çöl şpatı
Albit, yüksək çöl şpatı mineral, soyuduqdan sonra yüksək temperaturlu modifikasiyaya xas olan strukturunu saxlayan albit və ya başqa çöl şpatı. Bunlara effuziv süxurların çöl şpatlarının əksəriyyəti aiddir.  Sinonim: *Analbit.*

## Albitit
Albitit süxur, albitdən, bəzən az miqdarda kvars, muskovit və başqa mineral qarışıqlarından təşkil olunmuş kristallik-dənəvər damar süxuru. Mənşəyinə görə heterogendir. Qranitolidlərdə, nefelinli sienitlərdə aplit tipli damar şəklində rast gəlir; ultraəsası süxurlarda damar dioritlərinin, plagioqranitlərin və başqa natrium qranitoidlərinin anortitsizləşmə və silisiumsuzlaşması nəticəsində əmələ gəlir. Monomineral növləri keramik xammal kimi istifadə olunur.

## Albitləşmə
Albitləşmə albitin silikat və alümosilikat minerallarının hesabına hidrotermal və ya metasomatoz yolla əmələgəlmə prosesi. Sossüritləşmə, propilitləşmə, spilitləşmə və başqa proseslərlə birgə müşahidə olunur.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.
Axarsız sahələr

**Axarsız sahələr** — səth suları dənizlərə və ya Dünya okeanına axıb çatmayan quru iqlimi olan sahələr. Ancaq mənbələrini xeyli rütubətli sahələrdən götürən çox böyük çaylar bu sahələrdən axıb keçir və dənizə tökülür (tranzit çayları məs.: Nil). Kiçik çaylar isə ya qapalı şor göllərə (Balxaş, Çad və b.). Kontinental çökmə suxurlarının geniş yayılması A.c. üçün xarakter xususiyyətdir. Bəzi məlumata görə A.c.üçün 28 milyon km ərazini tutur ki, bu da bütün qurunun 17%-ni təşkil edir.

## İstinadlar
NewsNation

**NewsNation** və ya keçmiş adı ilə **WGN America** — "Tribune Broadcasting" şirkətinin nəznində Birləşmiş Ştatlarda fəaliyyət göstərən kabel telekanalı.

## Xarici keçidlər
* WGN America rəsmi sayt
* WGN.com
* WGN America ilə müsahibə

## İstinadlar
Mussa Sov

**Mussa Sov** () — futbolçu.

## Həyatı
Mussa sov 1986-cı ildə 19 yanvarda Seneqalın paytaxtı Dakarda anadan olmuşdur. Peşəkar karyerasina Rennes komandasında başlamışdır. Lill komandasinda parlayan seneqallı daha sonra Fenerbahçe klubuna keçmiş və karyerasinin ən parlaq illərini burada keçirmisdir. Hazırda futbolçu Al-Ahli komandasında çıxış edir.

## İstinadlar
Sandvip adası

**Sandvip adası** () —  Benqal körfəzində Banqladeşə məxsus ada.

## Coğrafi yerləşmə
Banqladeşin Çittaqonq vilayəti ərazisinə daxildir. Adanın sahəsi 762,42&nbsp;km² təşkil edir.

## Əhali
Əhalisi kənd təsərrüfatı və balıqçılıqla məşğul olur. Adada 472 179 nəfər yaşayır.
## Mənbə
* Sandwip Upazila
Qaratikanı

**Qaratikanı** - Cəbrayıl rayonu ərazisində dağ adı.
## Toponim
**Qaratikanı** - Cəbrayıl rayonu ərazisində dağ adı. XIX əsrdə Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında Qaratikan. Dədə-Qorqudda Qaratikan Qıpçaqların Tikan tayfasının adından. Qaraq (el, camaat) və tikan. İrəvan əyalətində Tilkanlı, Qars əyalətində Tikanlı, Dağlıq Şirvanda Tikanlı-Yurd və b. adlarla mənşəcə eynidir.
## Həmçinin bax
* Cəbrayıl rayonu
* İrəvan əyaləti

## İstinadlar
Qarqar dağı

**Qarqar** — Xocalı rayonunda dağ silsiləsi.

## Toponim
Qarqar dağ silsiləsinin adı Qarabağda yaşamış qarqar tayfasının adını əks etdirir.

## Həmçinin bax
* Xocalı rayonu

## İstinadlar
Starz

**Starz** — ABŞ-də fəaliyyət göstərən kabel telekanalıdır. Yayımında original proqramlar və seriallar üstünlük təşkil edir. 2016-cı ilin yanvar ayında edilmiş hesablamaya görə kanal Birləşmiş Ştatlarda 31 milyondan çox evdə izlənilir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt

## İstinadlar
İbn əl-Müsənna

**İbn əl-Müsənna** (tam adı: *Fəxrəddin Əbül-Fəzl İsmayıl ibn əl-Müsənna ət-Təbrizi*; ; ) — Bağdadın *"[[Nizamiyyə mədrəsəsi|ən-Nizamiyyə]]"* mədrəsəsinin müdərrisi (müəllimi).

## Bioqrafiyası
O, "*Azərbaycan tarixi*" əsərinin müəllifidir. Lakin çox təəssüf ki, bu əsər bizə qədər gəlib çatmamışdır. İbn əl-Müsənna hicri 580 (1185)-ci ildə Təbrizdə vəfat etmişdir. Görkəmli şəxsiyyətlərin kartotekasını tərtib edən İbn əl-Fuvati yazır:

## Həmçinin bax
* Eldənizlər

## İstinadlar
Qarğayatlı

***Qarğayatlı*** - dağ adı.

## Toponim
***Qarğayatlı*** - Şuşa rayonu Zarıslı kəndi ərazisində dağ adı. Qədim türk dillərində Kərüqə sözündəndir.

## Həmçinin bax
* Qarqar (Dağ)
* Qaraçuq (dağ)
* Şuşanın dağları başı dumanlı

## İstinadlar
Bhola adası

**Bhola adası** () — Banqladeşin ən böyük adası. Meqhna çayının deltasında yerləşir. Ada 90 km uzunluğa, 25 km enə malikdir. Sahəsi 1441 km² təşkil edir.
Banqladeşin Bhola vilayəti ərazisinə daxildir.

## Ospa
1975-ci ildə adada sonuncu kütləvi Təbii çiçək epidemiyası müşahidə edilmişdir.

## Siklon
1970-ci ildə Bhola siklonu nəticəsində adada olan bütün tikililər dağılmış, əkilmiş düyü sahələri məhv olmuşdur. 1995-ci ildə sinlonun gətirdiyi daşqın zamanı 500000 insan evsiz qalmışdır.

## İstinadlar
Vitebsk

**Vitebsk** () — Belarusun şimal-şərqində yerləşən şəhər. Vitebsk vilayəti və Vitebsk rayonunun inzibati mərkəzidir.

Əhalisinin sayı 377,722 nəfərdir (1 aprel 2017-ci ilə olan məlumata əsasən). Sahəsi 124,538 km²-dir.

Vitebsk vilayətinin şərq hissəsində Dauqava (Qərbi Dvina) çayının sahilində yerləşir. Əhalisinin sayına görə ölkənin ən böyük dördüncü (Minsk, Qomel və Mogilyov şəhərlərindən sonra) şəhəridir.

Polotskdan sonra ölkənin ən qədim ikinci şəhəridir.

## Həmçinin bax
* Belarus
* Belarus şəhərləri
* Vitebsk vilayəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vitebsk şəhərinin rəsmi veb-saytı
Kazuo İşiquro

**Kazuo İşiquro** (, ) — yapon əsilli Britaniya nasiri, kinodramaturqu və roman yazıçısı. Yazıçı 2017-ci ildə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Mükafatlar

* 1982:&nbsp;"Təpələrin solğun mənzərəsi" romanına görə  "Uinifred Holtbi adına mükafat".

* 1983: "Qranta" jurnalının "Ən yaxşı gənc britaniyalı romançılar" siyahisına düşüb.

* 1986:&nbsp;"Üzən dünyanın artisti" əsərinə görə "Unitbred mükafatı".

* 1989:&nbsp;"Günün qalıqları" romanına görə "Buker mükafatı".

* 1993: "Qranta" jurnalının "Ən yaxşı gənc britaniyalı romançılar" siyahisına düşüb.

* 1995: Britaniya İmperiyası Ordeninin Zabiti.

* 1998:&nbsp;Ədəbiyyat və İncəsənət ordeni (Fransa).

* 2005:&nbsp;"Məni heç vaxt buraxma" romanı "Time" jurnalının "Ən yaxşı 100 ingilisdilli roman" siyahısına düşüb.

* 2008:&nbsp;"The Times"&nbsp;jurnalının "1945-ci ildən bu günə qədər ən yaxşı 50 britaniyalı yazıçı" siyahısında 32-ci yerə layiq görülüb. 

* 2017:&nbsp;Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı.

## Əsərləri

### Romanlar
* *A Pale View of Hills*&nbsp;(1982) ()

* *An Artist of the Floating World*&nbsp;(1986) ()

* *The Remains of the Day*&nbsp;(1989) ()

* *The Unconsoled*&nbsp;(1995) ()

* *When We Were Orphans*&nbsp;(2000) ()

* *Never Let Me Go*&nbsp;(2005) ()

* *The Buried Giant*&nbsp;(2015) ()

### Ssenariləri
* *A Profile of Arthur J. Mason*&nbsp;(, Channel 4&nbsp;üçün çəkilən teleserial)&nbsp;(1984) 

* *The Gourmet*&nbsp;(, BBC&nbsp;üçün çəkilən teleserial)&nbsp;(1987)

* *The Saddest Music in the World*&nbsp;() (2003)

* *The White Countess*&nbsp;() (2005)

### Hekayə
* *Introduction 7: Stories by New Writers*&nbsp;(, 1981): Bu kitabda *A Strange and Sometimes Sadness*,&nbsp;*Waiting for J*&nbsp;ve&nbsp;*Getting Poisoned*&nbsp;adlı hekayələr nəşr olunmuşdur.

* *A Family Supper*&nbsp;(, 1990)

* ''A Village After Dark''&nbsp;(, 2001)
* *Nocturnes: Five Stories of Music and Nightfall*&nbsp;(2009) (, 2011)**

## Əsərlərinin kinematoqrafiyası
* *[[Günün Qalıqları (Film, 1993)|The Remains of the Day]]*, (, Rejissor:&nbsp;Ceyms Ayvori, 1993)
* *[[Məni Heç Vaxt Buraxma (Film, 2010)|Never Let Me Go]]*, (, Rejissor:&nbsp;Mark Romanek, 2010)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kazuo&nbsp;İşiquronun arxivi&nbsp;Austində yerləşən Texas Universitetində Herri Rensom Mərkəzində yerləşir.
* Britaniya Şurası: Ədəbiyyat-da Kazuo İşiquro&nbsp;
* İşiquro haqda Faber səhifəsi
* Kazuo İşiquro və Kenzaburo Oe arasındakı dialoq
* Sigla jurnalının 2005-ci ildə İşiquro ilə keçirilən müsahibəsi
* Con Mullon tərəfindən İşiquro ilə birlikdə 2006 Guardian Kitab Klubu podkastı
* Suzan Çira tərəfindən 1989 "A Case of Cultural Misperception," ''New York Times''-da profili
* Nikolas Vro tərəfindən 2005 "Living Memories," ''The Guardian''-da profili
*  NHK WORLD (December 2017). Exclusive Interview with Kazuo Ishiguro
Nabors Industries

**Nabors Industries** — Neft hasilatı üzrə fəaliyyət göstərən beynəlxalq enerji şirkəti. Baş korporativ ofisi ABŞ-nin Hyuston şəhərində yerləşir. Nabors quru üzərində yerləşən (land drilling) neft qurğularının sayına görə dünyanın ən böyük neft istehsalçısı hesab edilir. Beləki, şirkətin hazırda 25-dən çox ölkədə 500-dən çox neft qurğusu.

## Tarixi
Şirkət 1968-ci ildə Anglo Energy adı ilə yaradılıb. 2000-ci ildən bəri Nabors İndustries adlanır. Son illərdə, quruda neft istehsalatı üzrə dünyanın lideri sayılır. Antoni Petrello 2012-ci ildən bəri şirkətin rəhbəri və idarə heyətinin prezidenti vəzifəsini icra edir. Şirkətin 30,000-dən çox işçisi var. Nabors İndustries dünyanın 6 qıtəsində, 25-dən çox ölkədə fəaliyyət göstərir. Ən böyük əməliyyatlar ABŞ, Səudiyyə Ərəbistan, Kolumbiya, Rusiya və Kanada kimi ölkələrdə icra edilir.

## Mənbə
* Rəsmi səhifə
Qarxut (Xocavənd)

**Qarxut** - Xocavənd rayonunda dağ adı. Türk dillərində qar *sıldırım, alınmaz qaya* və monqolca xut *[[zirvə]]* sözlərindən ibarətdir.Bu kəndin adının mənası çıxılmaq, zirvə deməkdir. Xut sözü Ermənistanda Şirak dağ silsiləsində Qaxmaxut zirvəsinin adında da vardır.

## Həmçinin bax
* Qarqar (Dağ)
## Ədəbiyyat
* Budaqov B.Ə. Azərbaycan coğrafi terminlərinin bəzi məsələlərinə dair. “Azərbaycan SSR EA Xəbərləri” (Yer Elmləri Seriyası), 1959, № 7.
* Yüzbaşov R. Azərbaycanın coğrafi terminləri. Bakı, 1966.
Aleksandr Borzov

**Aleksandr Borzov** (tam adı: **Aleksandr Aleksandroviç Borzov** (); ) — rus fiziki coğrafiyaşünası, geomorfoloq, kartoqraf. Coğrafiya elmlər doktoru (1935).

## Həyatı
10 avqust 1874-cü ildə Voronejdə anadan olmuşdur.

6 mart 1939-cu ildə Moskvada vəfat etmiş və elə həmin şəhərdə də — Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Karyerası
Əvvəlcə Voronej gimnaziyasını, 1899-cu ildə Moskva Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.

1918-ci ildən Moskva Dövlət Universitetinin professoru olmuş və orada Coğrafiya fakültəsini yaratmışdır.

SSRİ-nin Avropa hissəsindəki mərkəzi rayonlarda, Cənubi Ural öndağlığında və digər yerlərdə geomorfoloji tədqiqatlar aparmışdır. Şərqi Avropa düzənliyinin relyefini tədqiq edərək erozion və moren düzənlik landşaftlarının ümumi inkişaf qanunauyğunluğunu müəyyənləşdirmişdir.

## Xatirəsi
1946-cı ildə Kuril adalarında vulkana, 1956-cı ildə Antarktidada dağa, həmçinin Şərqi Sibirin Suntar Xayata silsiləsində və Uralda buzlaqlara, Novaya Zemlyada körfəzə Borzovun adı verilmişdir.

## Həmçinin bax
* Moskva Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ленин В. И. Письма об учебном атласе, письмо 3 // Ленинский сборник. — М., 1932. — Т. 20.
* Кадек М. Г. А. А. Борзов и история географической науки // Учёные записки Моск. гос. ун-та. География. — 1946. — Вып. 119, кн. 2.
* Соловьёв А. И. Александр Александрович Борзов. — М., 1948.
* Петухов А. Ф. А. А. Борзов. Краткий очерк жизни и деятельности, М., 1951.
* Дик Н., Соловьёв А., Херсонский С. Александр Александрович Борзов // Борзов А. А. Географические работы / Сост. и ред. Н. Е. Дика и А. И. Соловьёва. — М.: Географгиз, 1951. — С. 3–28. — 552 с. — 6000 экз.
* География в Московском университете за 200 лет. 1755–1955. — М., 1955.
* Краткая географическая энциклопедия: В 5 томах / Глав. ред. А. А. Григорьев. — М.: Советская энциклопедия, 1966. — Т. 5. — С. 424. — 544 с.
* Масленников Б. Г. Морская карта рассказывает. — М.: Воениздат, 1973. — С. 45. — 368 с. — 20 000 экз.
* Краснопольский А. В. Отечественные географы (1917–1992): Биобиблиографический справочник (в 3-х томах) / Под ред. проф. С. Б. Лаврова; РАН, Русское географическое общество. — СПб.: Б.и., 1993. — Т. 1 (А—К). — С. 107–108. — 492 с. — 1000 экз.
* Шокальский Ю. М. Александр Александрович Борзов [Некролог] // Землеведение, отд. геогр. — 1940. — Т. 1 (16). — С. 9.

## Xarici keçidlər
* Географический портал: Ученые — географы и естествоиспытатели — Борзов Александр Александрович 
* Сайт Тверского Землячества — Тверской Пантеон — БОРЗОВ Александр Александрович (1876–1939)
Yakunin (Baltas)

**Yakunin** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Yalanqas kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Starobaltas): 37&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Yalanqas): 3&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Kueda stansiyası): 104&nbsp;km.

## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Genealogiya və Arxivləri" portalında
Polşa Coğrafiya Cəmiyyəti

**Polşa Coğrafiya Cəmiyyəti** () — Polşa Respublikasının coğrafi sahədə fəaliyyət göstərən ən böyük ictimai təşkilatı. Mərkəzi qərargahı Varşava Universitetinin Coğrafiya fakültəsinin binasında yerləşir.

## Tarixi
Cəmiyyətin əsası 1918-ci ildə coğrafiya elminin inkişafını təşviq etmək üçün Varşavada qoyulmuşdur.

Cəmiyyətin yaradıcısı Polşa geoloqu Karol Boqdanoviçdir.

İlk qurultayı 1921-ci ilin avqustunda Kielse şəhərində keçirilmişdir.

## Fəaliyyəti
Cəmiyyət coğrafiya sahəsində elmi, dinaktik və populyar fəaliyyət həyata keçirir. Mütəmadi olaraq, yığıncaqların və elmi konfransların, elmi ekspedisiyaların, ali məktəb tələbələri üçün olimpiadaların, mühazirələrin və populyar ekskursiyaların keçirilməsini təşkil edir.

## Üzvləri
Polşa Coğrafiya Cəmiyyətinin 2006-cı ildə üzvləri 23 şöbə üzrə ümumilikdə təxminən 1400 nəfər idi.

## Həmçinin bax
*Coğrafiya cəmiyyətlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qızqala (dağ)

**Qızqala** — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun inzibati ərazi vahidində  dağ adı.

## Toponomik izahı
Qarabağ sıra dağları silsiləsində zirvələrdən birinin adı (2480 m). Azərbaycanda və Ermənistanda bir neçə “Qızqala“ və “Qızqalası“ adlı qalalar vardı. XIX əsrə aid məlumatlarında Cənubi Qafqazda 6 Qızqala, 7 Qızqalası toponimi vardı.
Bu qalalar keçmişdə hökmdarların və hakimlərin xarici təhlükə baş verdikdə arvad, ana, bacı və qız- gəlinlərin düşmən əlinə keçməməsi üçün sığınacaq yerləri idi. Qadınların düşmən əlinə keçməsi hökmdar üçün böyük rüsvayçılıq sayılırdı. “Qızqala“ və “Qızqalası“nın mənaca "alınmazlıq", "fəth olunmazlıq", "Bakirəlik" deməkdir. Bəzi tədqiqatçıların “Qızqalalarının“ “Avesta“ da Anahid su ilahəsinin şərəfinə tikilməsi fikri həqiqətə uyğundur. “Avesta“dakı Anahid ilahə adının (farslarda VI əsrdə Anahid Dan Ulduzu, yəni Venera idi) özü qədim türk dillərində ana (ənə) və hıt (sıt) müqəddəs (günəş işığı) sözlərindən ibarətdir. Azərbaycanda olan bütün qalalar dəniz və çay kənarlarında tikilmişdir.

## İstinadlar
Qullar (Ağdam)

**Qullar** — Azərbaycan Respublikasının Qarabağ iqtisadi rayonunun Ağdam rayonunun Sarıcalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimiyası
Qullar kənd adı mənşəcə qədim türkmənşəli peçeneq-lərin Kul tayfasının adını əks etdirir. Qulu Əsgəran rayonu Şuşukənd kəndi ərazisində təpə adı. Cəbrayıl rayonu Horovlu kəndi ərazisində Hacılı kəndi yaxınlığında, Lerik rayonu Qosmalyan kəndi ərazisində farmaş tapı, Şəki rayonunda Güllütap və b. tap (təpə) və Cəbrayıl rayonu Gözərçin Veysəlli kəndi ərazisində Keçəl Məmmədli təpə adları ilə mənaca eynidir. Ona görə də erməni tədqiqatçılarının Azərbaycan dilində tap sözünün ermənicə olması fikri səhvdir.

## Tarixi
Azərbaycan SSR-nın 1977-ci il üçün inzibati ərazi bölgüsünə görə, Qullar kəndi Ağdam rayonunun Ağdamkənd kənd Sovetinə daxil idi. Həmin il üçün, Ağdamkənd kənd Sovetinə həmçinin Ağdamkənd, Sarıcalı, Qaradağlı və Qarazeynallı kəndləri də daxil idi.

Azərbaycan SSR prezidenti Mütəllibovun 6 iyun 1990-cı il tarixli fərmanı ilə, Ağdam rayonu üzrə Sarıcalı kəndi mərkəz olmaqla Sarıcalı kənd Sovetinin yaradılması qərara alınmışdı. Bu fərman ilə, Sarıcalı, Qarazeynallı, Qullar kəndlərinin Ağdamkənd kənd Sovetinin tərkibindən Sarıcalı kənd Sovetinin tərkibinə verilməsi, Ağdamkənd kənd Soveti yaşayış məntəqələrinin Ağdam şəhərinə qovuşması ilə əlaqədar olaraq Ağdamkənd kənd Sovetinin ləğv edilməsi, ləğv edilmiş Ağdamkənd kənd Sovetinin Ağdamkənd və Qaradağlı kəndləri isə Ağdam şəhəri ilə qovuşduğuna görə rayonun yaşayış məntəqələri siyahısından çıxarılması qərara alınmışdı. Bu fərman Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 26 iyun 1990-cı il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdi. Hal hazırda, Sarıcalı, Qarazeynallı və Qullar kəndləri Azərbaycanın Ağdam rayonunun Sarıcalı kənd inzibati ərazi dairəsinə daxildirlər, Sarıcalı kəndi də bu kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzidir, keçmiş Ağdamkənd kənd Sovetinin təkibində olmuş Ağdamkənd və Qaradağlı isə Ağdam rayonunun yaşayış məntəqələri siyahısanda qeyd olunmur.

Qullar kəndi 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdu. İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın Qələbəsi nəticəsində imzalanmış Üçtərəfli Bəyanata əsasən, Ağdam rayonunun bütöv ərazisi 20 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycana qaytarılmışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* https://aghdamnewsnet.wordpress
Sem Hyuqen

**Sem Hyuqen** () — Şotlandiyalı aktyor. Starzın *[[Didərgin]]* serialında oynadığı Ceymi Fraser rolu ilə tanınır. Serialdakı performansına görə 2 Saturn mükafatına layiq görülüb. Bundan başqa Royal Court Theatre Upstairs teatrındakı *Uzaq Adalar* adlı tamaşada oynadığı rola görə 2003-cü ildə iki dəfə Laurence Olivier Mükafatının "Ən ümid verici performansçısı"-na namizədliyi irəli sürülüb. 
## Filmoqrofiyası
### Film

### Televiziya

## Xarici Keçidlər
* 

## İstinadlar
Dərbəndnamə

**Dərbəndnamə** — Dərbənd şəhəri haqda tarixi kitab. Kitabda V–XI əsrlərdə Dağıstan və Şirvan tarixi ilə bağlı qiymətli məlumatlar da var.

## Tərtibatı
"Dərbəndnamə"nin müəllifi məlum deyil. Variantlar Azərbaycan, ərəb və fars dillərində saxlanılır. Onlar tamlığın, məzmunun və vaxtın miqyasında fərqlənirlər.

## Tarixi
Dərbənd haqqında bəzi hadisələrin təsviri Türk tarixçisi Muinəzim Başinin qısaldılmış versiyasında qorunan "Dərbənd tarixi" ilə bənzərdir. Bəlkə Dərbənd adı *"Dərbəndin tarixi"* nin qısaldılmış versiyasıdır.

Tərcümənin qorunub saxlanılan Azərbaycan əlyazması 1815–1816-cı illərdə tərtib edilmişdir. Bu, 17-ci əsrin sonlarında farsca bir siyahıya əsaslanan Məhəmməd Avabi tərəfindən tərcümə olunan tərcümənin əlyazmasıdır. Əlyazma özü Moskvada Rusiya Dövlət Kitabxanasında saxlanılır və Dərbəndnamənin ən qədim versiyalarından biridir. 1829-cu ildə bu əlyazma Abbasqulu Ağa Bakıxanov tərəfindən rus dilinə tərcümə etmişdir və adı iki il sonra Azərbaycan və Fars dillərinə uyğun olaraq *"Dərbəndnamə"* ilə əvəz olunmuşdur.

"Dərbəndnamə" rus, fransız, latın və digər dillərə tərcümə edilmişdir. Moldova hökmdarı, daha sonra 1722-ci ildə Rus şahzadəsi Dmitri Kantemir ilk dəfə "Dərbəndnamə"ni latın dilinə tərcümə etdilər və bununla kitab elmi inqilaba daxil oldu.

1722-ci ildə "Dərbəndnamə"nin nüsxələrindən biri Dərbənd hakimi İmam-Qulu bəy tərəfindən I Pyotra hədiyyə edilmişdir. Lak və Azərbaycan dillərindəki "Dərbəndnamə" əlyazması İrəvan şəhərində saxlanılır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Бартольд В. В.* К вопросу о происхождении Дербент-наме-Иран, т. 1, Л., 1927
* *Саидов М.* Дербент-наме, в сб.: Тр. 2-й науч. сессии (Дагестанской н.-и. базы АН СССР), Махачкала, 1949, с. 104–16.
* Тарихи, "Дербент-наме", под ред. М. Алиханова-Аварского, Тифлис, 1898
* Derbend-Nâmeh, or the History of Derbend, transl, from a selected Turkish version and published with the texts and with notes illustrative of the history, geography… by Mirza A. Kazem-Beg, StPb, 1851

## Həmçinin bax
* Mirzə Kazım bəy
* Qarabağnamələr
* Əxbarnamə
* Şəki xanlarının müxtəsər tarixi

## Xarici keçidlər
Kobroor adası

**Kobroor adası** () — Aru adalarına daxil olan adalardan biri. İnzibati cəhətdən İndoneziyayanın Maluku vilayətinə daxildir.

## Coğrafiya
Ada Arafur dənizində Arafur dənizində, Maykoor adasından şimal-şərqdə, Vokam adasından cənubda yerləşir. Sahəsi 1723,4 km², sahil xətdinin uzunluğu 229,8 km, ən hündür yeri 124 metrdir.

## İstinadlar
Tranqan adası

**Tranqan adası** () — Aru adalarına aid ən iri ada. İnzibati cəhətdən İndoneziyayanın Maluku vilayətinə daxildir.

## Coğrafiya
Ada Arafur dənizində Arafur dənizində, Maykoor adasından cənub şərqdə yerləşir.  Sahəsi 2148,5&nbsp;km², sahil xətdinin uzunluğu 403,1&nbsp;km, ən hündür yeri 91 metrdir.

## İstinadlar
Maykoor adası

**Maykoor adası** () — Aru adalarına daxil olan adalardan biri. İnzibati cəhətdən İndoneziyayanın Maluku vilayətinə daxildir.

## Coğrafiya
Ada Arafur dənizində Arafur dənizində, Kobroor adasından cənub-qərqdə, Tranqan adasından şimal-şərqdə yerləşir. Sahəsi 397,6&nbsp;km², sahil xətdinin uzunluğu 160,8&nbsp;km təşkil edir.

## İstinadlar
Yəntimer (Baltas)

**Yəntimer** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd Kutunquş kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Starobaltas): 17&nbsp;km.,
* kənd sovetliyindən (Aşağı İvanay): 10&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Kueda stansiyası): 71&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə marilər (94%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Genealogiya və Arxivləri" portalında
Alfa Xaç

**Alfa Xaç** (α Crucis, qısaldılmış Alfa Cru, α Cru) — Xaç bürcü və Cənub Xaçı olaraq tanınan ulduzlar qrupunun bir hissəsi olub Günəşdən 321 işıq ili məsafədə yerləşir.

Xaç bürcünün ən parlaq ulduzunun ulduz ölçüsü 0.76-dır və o gecə səmadakı 13-cü ən parlaq ulduzdur. \alpha^1 α Sentavrdan azca cənubda olub cənub göyünün ən parlaq ulduzudur.

α Xaç adi gözlə tək bir ulduz kimi görünür ancaq əslində bir neçə ulduzdan ibarət çox ulduzlu bir sistemdir. İki komponent vizual olaraq ayırt edilə bilər: \alpha^1 Xaç və \alpha^2 Xaç; Alternativ olaraq, "α Xaç A" və " α Xaç B" adlanır. Hər ikisi B tipli ulduzlardır və Günəşdən daha böyük və parlaqdırlar. \alpha^1 Xaç özü, α Xaç Aa (bu ulduz Akruks adlanır) və α Xaç Ab ulduzlarından ibarət spektroskopik qoşa sistemdir. Bu iki komponentli ulduz sisteminin periodu 76 gündür və bir birindən bir astronomik vahid (a.v.) məsafə ilə ayrılır.

İki komponent, \alpha^1 Xaç və \alpha^2 Xaç, 4 arcsaniyə ilə ayrılır. \alpha^1-in ulduz ölçüsü 1.40-dır və \alpha^2-nin ulduz ölçüsü 2.09-dür, həm ilkin B tipli ulduzlardır, həm də səth temperaturu təxminən 28.000 və 26.000 K-dir. İşıqlıqları Günəş işıqlığının 25,000 və 16,000 qatıdır. \alpha^1 Xaç və \alpha^2 Xaç belə bir uzun müddətdə orbitdə hərəkət etməsinə baxmayaraq bu hərəkət çox nadir hallarda görünür. Onların 430 a.v. minimum ayrılmasından period təxminən 1,500 il hesab edilir.

\alpha^1 özü, spektroskopik qoşa ulduzdur və komponentlərinin kütləsi təxminən 14 və 10 Günəş kütləsi tərtibindədir. \alpha^2 -nin kütlə yığınları və \alpha^1 -in daha parlaq komponentı, bu ulduzların bir gün ifratnəhəng olaraq patlayacağına işarə edir. \alpha^1-in görünməz olaraq qeydə alınan komponenti yaşaya və böyük bir ağ cırtdan ola bilər.

Daha soyuq və işıqlığı daha az işıqlığa malik B sinfi ulduzu olan HR 4729 (HD 108250) α Xaç üçlüsündən 90 arcsaniyə uzaqdadır və onun hərəkətinə təsir edir, güman edilir ki, bu qravitasiya qüvvəsi ilə əlaqədardır və bu səbəblə tez-tez fiziki olaraq əlaqəli olduğu hesab edilir. Bu ulduz bəzən α Xaç çoxlu sisteminin C komponenti olaraq kataloqunda iştirak edir, bu ulduz özü spektroskopik qoşa sistemdir, onun D komponenti olaraq sadalanan vizual olaraq solğun görünən bir qonşusu var.

2008-ci il oktyabrın 2-də Kassini-Hügens kosmik vasitəsi çoxlu ulduzun Saturunun diski tərəfindən örtülən 3 komponentini (A, B və C) aşkar etdi.

## İstinadlar