Web of Science

**Web of Science** (**WoS**; əvvəllər **Web of Knowledge** kimi tanınıb) akademik jurnallardan, konfrans materiallarından və müxtəlif akademik fənlər üzrə sənədlərdən istinad və sitat məlumatları üzrə çoxsaylı verilənlər bazasına girişi təmin edən (adətən internet vasitəsilə) ödənişli platformadır. O, əvvəlcə Elmi İnformasiya İnstitutu tərəfindən hazırlanmışdır.Hazırda o, Clarivate şirkətinə məxsusdur (əvvəllər Thomson Reuters-in olub).

## Tarixi
Sitat indeksi elmdə sitatların oxşar tədqiqat mövzuları arasında əlaqə rolunu oynaması və müqayisəyə və ya jurnal məqalələri, konfrans materialları, tezislər və s. kimi əlaqəli elmi ədəbiyyata səbəb olması faktına əsaslanır. Bundan əlavə, müəyyən bir sahədə və ya birdən çox intizamda ən böyük təsir göstərən ədəbiyyat sitat indeksi vasitəsilə asanlıqla yerləşdirilə bilər. Məsələn, bir məqalənin təsirini ona istinad edən bütün sənədlərlə əlaqələndirməklə müəyyən etmək olar. Bu yolla, cari tendensiyalar, nümunələr və ortaya çıxan tədqiqat sahələri qiymətləndirilə bilər. "Akademik ədəbiyyatın sitat indeksləşdirilməsinin atası"  Yucin Qarfild Elm Sitat İndeksini işə saldı və bu da öz növbəsində Web of Science-a səbəb oldu  :

### Cavab axtarma
Web of Science istifadəçiyə verilənlər bazası məlumatlarını vaxtında əldə etməyə, təhlil etməyə və yaymağa imkan verən birləşdirici tədqiqat vasitəsi kimi təsvir edilir. Bu, müxtəlif axtarış terminləri və müxtəlif məlumatlar üçün ontologiya adlanan ümumi lüğətin yaradılması sayəsində həyata keçirilir. Bundan əlavə, axtarış şərtləri kateqoriyalar üzrə əlaqəli məlumatları yaradır.

Web of Science üçün məqbul məzmun aşağıdakı meyarlara əsaslanan qiymətləndirmə və seçim prosesi ilə müəyyən edilir: təsiretmə, zaman, ekspert rəyi və coğrafi təmsilçilik.

Web of Science müxtəlif axtarış və təhlil imkanlarından istifadə edir. Birincisi, sitat indeksləşdirməsi tətbiq edilir ki, bu da fənlər üzrə nəticələr axtarmaq imkanı ilə gücləndirilir. Bir fikrin təsiri, tarixi və metodologiyası onun ilk instansiyasından, bildirişindən və ya istinadından bu günə qədər izlənilə bilər. Bu texnologiya yalnız axtarış metodu açar sözünün çatışmazlığına işarə edir.

İkincisi, maraq doğuran ədəbiyyata və ya araşdırmaya aid olan incə tendensiyalar və nümunələr aydın olur. Geniş tendensiyalar günün əhəmiyyətli mövzularını, eləcə də həm görülən işə, həm də xüsusi təhsil sahələrinə aid olan tarixi göstərir.

Üçüncüsü, tendensiyalar qrafik şəkildə təmsil oluna bilər.  

## Əhatəsi
Web of Science-ın əhatə dairəsini genişləndirərək, 2009-cu ilin noyabr ayında Thomson Reuters *Centur of Social Sciences* proqramını təqdim etdi. Bu xidmət 20-ci əsrin əvvəllərinə aid sosial elm araşdırmalarını izləyən fayllardan ibarətdir  və Web of Science indi 1900-cü ildən indiki vaxta qədər indeksləşdirmə əhatəsinə malikdir.    Web of Science-in multidissiplinar əhatə dairəsi 12.000 yüksək təsirli jurnalı və 160.000 konfrans materialını əhatə edir.  Seçim təsirlərin qiymətləndirilməsi əsasında aparılır və bir çox akademik fənləri əhatə edən akademik jurnallardan ibarətdir. Əhatəyə aşağıdakılar daxildir: elmlər, sosial elmlər, incəsənət, humanitar elmlər və fənlər arasındadır.   Bununla belə, Web of Science bütün jurnalları indeksləşdirmir.

İmpakt faktoru ilə CiteScore arasında əhəmiyyətli və müsbət korrelyasiya var. Bununla belə, CiteScore jurnalının qiymətləndirilməsi metrikasını yaradan Elsevier tərəfindən aparılan təhlil, 70 nəşriyyatın 216 jurnalının CiteScore əsasında öz mövzu kateqoriyasında ən çox istinad edilən jurnalların ilk 10 faizində yer aldığını müəyyən etdi, lakin onlar təsir etmədi. amil. Görünür, impakt faktor yüksək keyfiyyətli jurnalların hərtərəfli və qərəzsiz işıqlandırılmasını təmin etmir. Oxşar nəticələr impakt faktorunu SCImago Journal Rank ilə müqayisə etməklə müşahidə edilə bilər.

Bundan əlavə, 3 sentyabr 2014-cü il tarixinə Web of Science-in ümumi fayl sayı 90 milyon qeyd təşkil edib ki, bunlara bir milyarddan çox istinad daxil edilib. Bu sitat xidməti ildə orta hesabla 65 milyon elementi indeksləşdirir və ən böyük əlçatan sitat bazası kimi təsvir edilir. 

Xarici dilli nəşrlərin başlıqları ingilis dilinə tərcümə olunur və buna görə də orijinal dildə axtarışla onları tapmaq mümkün deyil. 

2018-ci ildə Web of Science Unpaywall məlumatlarından istifadə edərək işlərin açıq giriş statusu haqqında qismən məlumatı daxil etməyə başladı.

2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra, 11 mart 2022-ci ildə Web of Science-a sahib olan Clarivate Rusiyadakı bütün kommersiya fəaliyyətini dayandıracağını və oradakı ofisini dərhal bağlayacağını açıqladı. 

## Sitat məlumat bazaları
Web of Science Core Collection altı onlayn indeksləşdirmə verilənlər bazasından ibarətdir:  

* Emerging Sources Citation Index bütün fənlər üzrə 7800-dən çox jurnalı əhatə edir. Əhatə dairəsi 2005-ci ildən bu günə qədərdir, 3 milyondan çox qeyd 
* Science Citation Index Expanded -əvvəllər Science Citation Index adlanırdı- 178 elmi fən üzrə 9200-dən çox jurnalı əhatə edir. Əhatə dairəsi 1900-cü ildən bu günə qədər, 53 milyondan çox qeydlə 
* Social Sciences Citation Index sosial elmlər üzrə 3400-dən çox jurnalı əhatə edir. Əhatə dairəsi 1900-cü ildən bu günə qədər, 9,3 milyondan çox qeydlə 
* Arts &amp;amp; Humanities Citation Index incəsənət və humanitar elmlər üzrə 1800-dən çox jurnalı əhatə edir. Əhatə dairəsi 1975-ci ildən bu günə qədər 4,9 milyondan çox qeydlə 
* Book Citation Index redaktor olaraq seçilmiş 116.000-dən çox kitabı əhatə edir. Əhatə dairəsi 2005-ci ildən bu günə qədər 53,2 milyondan çox qeydlə 
* Conference Proceedings Citation Index 205.000-dən çox konfrans materialını əhatə edir. Əhatə dairəsi 1990-cı ildən bu günə qədər, 70,1 milyondan çox qeydlə 

### Regional məlumat bazaları
2008-ci ildən bəri Web of Science bir sıra regional sitat indekslərinə ev sahibliyi edir:

* Çin Elmlər Akademiyası ilə birgə hazırlanmış Çin Elm Sitat Verilənlər Bazası ingilis dilindən başqa dildə ilk indeksləşdirmə verilənlər bazası idi 
* 2013-cü ildə yaradılmış SciELO Citation Index Braziliya, İspaniya, Portuqaliya, Karib hövzəsi və Cənubi Afrikanı və Latın Amerikasının əlavə 12 ölkəsini əhatə edir 
* 2014-cü ildə Koreya Sitat İndeksi, Koreya Milli Tədqiqat Fondunun yeniləmələri ilə 
* 2015-ci ildə Rusiya Elmi Sitat İndeksi 
* Ərəb Regional Sitat İndeksi 2020 

### Tərkibi
Yuxarıda sadalanan yeddi sitat indeksi digər məqalələrin istinad etdiyi istinadları ehtiva edir. Onlardan istinad edilmiş istinad axtarışını həyata keçirmək, yəni əvvəlki və ya cari nəşrə istinad edən məqalələri tapmaq üçün istifadə edilə bilər. Mövzu, müəllif, mənbə başlığı və yerə görə sitat verilənlər bazasında axtarış edə bilərsiniz. İki kimya verilənlər bazası, *Index Chemicus* və *Current Chemical Reactions* struktur təsvirlərini yaratmağa imkan verir və beləliklə, istifadəçilərə kimyəvi birləşmələrin və reaksiyaların yerini tapmağa imkan verir.

### Abstraktlaşdırma və indeksləşdirmə
Aşağıdakı ədəbiyyat növləri indeksləşdirilir: elmi kitablar, resenziyalı jurnallar, orijinal tədqiqat məqalələri, icmallar, redaksiya məqalələri, xronologiyalar, tezislər, eləcə də digər məqalələr. Bu indeksə daxil olan fənlər kənd təsərrüfatı, biologiya elmləri, mühəndislik, tibb və həyat elmləri, fizika və kimya elmləri, antropologiya, hüquq, kitabxana elmləri, memarlıq, rəqs, musiqi, kino və teatrdır. Yeddi sitat verilənlər bazası yuxarıda göstərilən fənləri əhatə edir.   

## Sitat təhlilinin istifadəsində məhdudiyyətlər
Digər elmi yanaşmalarda olduğu kimi, elmmetriya və bibliometriyanın da öz məhdudiyyətləri var. 2010-cu ildə Thomson Reuters Web of Science-a əsaslanan jurnalın impakt faktorunun hesablanması prosesinin müəyyən çatışmazlıqlarına işarə edən bir tənqid səslənmişdir, məsələn: jurnal sitatlarının paylanması adətən müəyyən edilmiş jurnallara çox əyilir; jurnalın təsir faktoru xassələri sahəyə xasdır və redaktorlar tərəfindən və ya hətta redaksiya siyasətlərini dəyişdirməklə asanlıqla idarə oluna bilər; bu, bütün prosesi mahiyyətcə qeyri-şəffaf edir. 

Jurnalın daha obyektiv ölçülərinə gəldikdə, daha yüksək dəqiqlik üçün məqalə səviyyəli ölçülər və mütəxəssis rəyi ilə tamamlanmalı olduğuna dair artan fikir var.  Metodoloji keyfiyyət və etibarlılıq araşdırmaları müəyyən etmişdir ki, “bir neçə sahədə dərc edilmiş tədqiqat işlərinin etibarlılığı jurnalın reytinqinin artması ilə azala bilər”.  Thomson Reuters tənqidlərə ümumi şəkildə cavab verdi ki, "heç bir metrik alimlərin öz fənlərinə etdikləri kompleks töhfələri tam şəkildə əks etdirə bilməz və elmi nailiyyətlərin bir çox formaları nəzərə alınmalıdır". 

## İstinadlar