open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sənai

**Həkim Əbdülməcd Məcdid ibn Adəm Sənai Qəznəvi** (; ) — böyük filosof, sufi şair, 1131 və ya 1141-ci ildə öldüyü bildirilir.

## Həyatı
Əbdülməcd Məcdid ibn Adəm Sənai 1081-ci ildə Əfqanıstanın Qəznə şəhərində anadan olmuşdu. III Məsud Qəznəvinin hakimiyyəti (1099–1115) dönəmində şeir yazmağa başlamışdı. Bir müddət Bəlxdə yaşamışdı. Orda elm və sufizmlə məşğul olmuşdu. 1124-cü ildə yenidən Qəznəyə qayıtmışdı. Artıq tanınmış şair olmuşdu. Onu Sultan Bəhramşah Qəznəvinin (1118–1152) sarayına dəvət etmişdilər. Sarayda məşhur əsəri olan "Hədiqət-ül-həqaiq"i yazmışdı. Ölümü səbəbi ilə Mövlanə Cəlaləddin Rumi yazırdı:

Goft yeki Xacə Senai bimord. Merg-i çünan Xacə ne karist hord.

Birisi dedi ki: Xacə Senai öldü. Belə bir şəxsin ölməsi, elə asan, elə tez qavranası iş deyil. Saman çöpü deyildi ki, uçdu deyək. Su deyil ki, soyuqdan donsun..

## Əsərləri
* Sənai Qəznəvi, "Hədiqət — ül — həqiqət".

## Ədəbiyyat
* İbrahimov, Sənan. Dahi sufi şairi Sənai Qəznəvi / S. İbrahimov // Dövlət və Din ictimai fikir toplusu. — 2011. — № 1. — S. 142–158.

## İstinadlar
Baş əsgər

**Baş əsgər** — Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində hərbi qulluqçulara verilən rütbədir. Belə ki, bu rütbələr MAXE hərbi qulluqçular və müddətli hərbi qulluqçulara verilir. Əsasən hərbi xidmətdə şücaəti, idarəçiliyi və fədakarlığı ilə yoldaşlarından seçilən hərbi qulluqçulara verilir. Bu rütbə ilə təltif olunmuş hərbi qulluqçular kiçik komandir heyəti kateqoriyasına aiddirlər.

 

## İstinadlar
Yatuğan

**Yatuğan** (, xakasca çatxan, , ) — qədim türk simli aləti. Azərbaycanda Orta Çağlarda istifadə olunsa da, hazırda unudulub.

## Tarixçə

Yatuğan Azərbaycana Orta Asiyadan, Çindən gətirilib. Onun adına Əbdülqədir Marağayinin (XIV əsr) əsərlərində rast gəlinir. 17 simli yatuğan bir növ qanun kimi səsləndirilirdi. Türkiyəli alim B. Ögel yatuğanın türk xalqlarına məxsus olduğunu bildirir.

Daha mükəmməl olan qanun alətinin inkişafı ona qohum olan yatuğanı Azərbaycanda sıradan çıxarmış ola bilərdi.

## Söz açımı

Bu alət qucaqda "yatılı" şəkildə çalındığı üçün belə adlandırılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qazaxıstanda musiqi axşamı "Jetıgenin sehrli səsi"
* Xakas çatxanı

## Həmçinin bax
* Qanun (musiqi aləti)
* Simli musiqi alətləri
* Azərbaycan musiqisi
* Kankles
Kiçik çavuş

**Kiçik çavuş** — Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində seçilmiş və fərqlənmiş hərbi qulluqçulara, kurs keçməsi nəticəsində verilən hərbi rütbədir. Bu hərbi rütbə kiçik komandir heyəti kateqoriyasına aid hərbi rütbədir. Bu rütbə MAXE hərbi qulluqçulara və müddətli hərbi qulluqçulara verilir.

 

## İstinadlar
Şeyx Əlaüddövlə Simnani

**Şeyx Əbulməkarim Rüknəddin Əlaüddövlə Əhməd bin Bayabanki Simnani** () — Kübravilik təriqətinin mürşüdlərindən, sufi.

## Həyatı

İntellektual əqli nəticələrə (idraka) üstünlük verən sufilər arasında vəhdətüş-şühud (şahidlik vəhdəti, görmə birliyi) təlimi böyük şöhrət qazanmışdı.

Bu təlimi XIV əsrin başlanğıcında fars mistik (sufi), kübraviyyə təriqətinin üzvü Əlaüddövlə əs-Simnani (1261-1336) işləyib hazırlamışdır.

## Həmçinin bax
*Kübravilik

## İstinadlar
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2015)

**Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə V çağırış seçkiləri** — 1 noyabr 2015-ci ildə Azərbaycanın 125 Seçki dairəsi üzrə keçirilmiş parlament seçkiləridir. Seçkidə seçicilərin 55,7%-i (2,897,188 nəfər) iştirak edib. Seçkilərin nəticələrinə əsasən İlham Əliyevin sədri olduğu Yeni Azərbaycan Partiyası əksər seçki dairələrində qalib gələrək seçkilərdə qələbə qazandı .

## Sonuncu seçkilər
2010-cu ildə Milli Məclisə keçirilmiş son seçkilərdə Yeni Azərbaycan Partiyası 72 dairədə daha çox səs toplayaraq qalib gəlmişdir. 41 dairədə bitərəf namizədlər, 12 seçki dairəsində isə digər partiya nümayəndələri qalib olmuşdur. 2013-cü il prezident seçkilərində İlham Əliyev qələbə qazanmışdır.

## Seçki Öncəsi
# Azərbaycan Xalq Partiyası, Azadlıq Partiyası, Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası, Aydınlar Partiyası, Azad Demokratlar Partiyası, Böyük Azərbaycan Partiyası, Vətəndaş və İnkişaf Partiyası, Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyası tərəfindən Azadlıq-2015 Seçki Bloku təsis olundu.

## Seçki günü
Saat 08:00-da başlayan seçkilər saat 19:00-da başa çatıb. Seçkilərdə 15 siyasi partiya və daha 7 partiyadan ibarət olan bir seçki bloku iştirak edib. Ümumilikdə 125 mandat üzrə 767 namizəd mübarizə aparıb.

Saat 17:00-a olan məlumata əsasən, Milli Məclisə seçkilərdə 2 605 948 seçici (seçici fəallığı 50,1 faiz) səs verib.

Seçkiləri 40 təşkilatdan 503 beynəlxalq və 66 mindən çox yerli müşahidəçi izləyib. Seçkilərdə "ELS" Müstəqil Araşdırmalar Mərkəzi, "RƏY" Monitorinq Mərkəzi, o cümlədən Azərbaycan Gənclərinin Hüquqlarının Müdafiə Mərkəzi Fransanın "Opinion Way" Sosioloji Tədqiqatlar İnstitutu ilə birgə, Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqası ABŞ-nin "AJF&Associates İnc." təşkilatı ilə birgə "exit-poll" keçirib. Bütün exit-poll nəticələri YAP-ın qələbəsini qeyd edib.

Seçkilərdə müşahidə üçün 119 seçki dairəsi üzrə 1000 seçki məntəqəsində veb-kameralar quraşdırılıb. Noyabrın 1-də Azərbaycanda keçirilən parlament seçkilərinin respublika üzrə saat 19:00-a olan seçici fəallığı ilə bağlı yekun məlumat açıqlanıb.

Mərkəzi Seçki Komissiyasının "Seçkilər" İnformasiya Mərkəzinin direktoru Rüfət Gülməmmədov məlumat verib ki, ölkə üzrə ümumilikdə seçicilərin 2 milyon 897 min 188-i səsvermədə iştirak edib. Bu isə 55,7 faiz seçici fəallığı deməkdir.

## Nəticələr

### Partiyalar üzrə

## İstinadlar
Pusqu

**Pusqu** — Bir yerdə gizlənib adamı vəya ovu pusma, güdmə, gözləmə deməkdir. Adamı və ya ovu güdmək, gözləmək, pusmaq üçün gizlənilən yer, marıq yeri, pusquyeri adlanır.

## Hərbi pusqu
Düşməni və ya terror qruplaşmasının canlı qüvvəsini, texnikasının ələ keçirmək və ya məhv etmək üçün göstərilən fəaliyyətdir. Pusqu düzülüşləri xətt üzrə L, Z, T, V hərfləri şəklində qurulur.

***Pusqunun məqsədi***
# Terroristlərin, düşmənin, cinayətkarların pusquya düşən qüvvələrini məhv etmək yada ələ keçirmək.
# Cinayətkarların yaxşı silahlanmış qüvvələrini silah və sursatı az olan kiçik qüvvələrlə məhv etmək.
# Terrorist qruplarının sərbəst hərəkətlərini çətinləşdirmək.
# Cinayətkarların silah, sursat və ərzaq yollarını kəsərək onları möhtac qoymaq.
# Cinayətkarların əsas adamlarını və ya liderlərini məhv etmək və ya ələ keçirmək.

## Pusqunun növləri
***Yerlərinə görə pusqular:***
# Nöqtə pusqusu
# Bölgə pusqusu
***Hədəfə olan məsafələrə görə pusqular:***
# Yaxın pusqu
# Uzaq pusqu
***Hazırlıq müddətinə görə pusqular:***
# Tələsik pusqu
# Hazırlıqlı pusqu

## Digər mənaları
Pusqudan ov əldə etmək üçün də istifadə edilir. Əsasən ovçular meşəlik, dağlıq ərazilərdə ümumiyyətlə gizlənmək üçün əlverişli yerlərdə heyvanları ovlamaq üçün pusqu qurub gözləyirlər və ov hədəfə gələn kimi onu məhv edib ondan qida və ya müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edirlər.

## Xarici keçidlər
* Pusqu haqqında film (Sovet kinomataqrafiyasının istehsalı)
Yanuş Kaminski

**Yanuş Ziqmund Kaminski** (; 27 iyun 1959, Zembise, Polşa) — ABŞ və Polşa kinooperatoru və rejissoru, Stiven Spilberq "Şindlerin siyahısı" filmindən başlayaraq, bütün filmlərində onunla işləyir.

## Həyatı və yaradıcılığı

Yanuş Kaminski Polşanın Zembise şəhərində anadan olmuşdur. Onun valideynləri Yadviqa Selner və Marian Kaminski olmuşdur. 1981-ci ildə 21 yaşında olarkən, baş nazir Voyçex Yaruzelskinin Polşada hərbi vəziyyət elan etməsi ilə əlaqədar ABŞ-yə mühacirət etmişdir.

1982-1987-ci illərdə Çikaqodakı Kolumbiya Kollecində kino istehsalı sahəsi üzrə təhsil almışdır. Daha sonra isə təhsilini AFI Konservatoriyasında (Amerika Film İnstitutu) davam etdirmiş və təsviri incəsənət üzrə ustad dərəcəsi almışdır. O, kinematoqrafiya institutunda gələcəkdə ən yaxşı operator işinə görə "Oskar" mükafatı əldə edəcək Uolli Pfisterlə tanış olur. Bu operator hazırda Kristofer Nolanla birlikdə çəkdiyi "Betmen: Başlanğıc" və "Qara cəngavər" filmlərilə məşhurdur.

## Şəxsi həyatı

Kaminski 1995-2001-ci illərdə aktrisa Holli Hanterlə ailəli olmuşdu. 2004-cü ildə isə ABC reportyoru Rebekka Renklinlə ailə qurdu.

## Mükafatları

Kaminski 90-cı illərdə iki dəfə Kinoakademiyanın ən yaxşı operator işinə görə mükafatını () əldə etmişdir. O, bu nüfuzlu mükafata "Şindlerin siyahısı" və "Sıravi Rayanı xilas etməli" filmlərinə görə layiq görülmüşdü.

2008-ci ildə "Skafandr və kəpənək" filminə görə "Azad nəfəs" () mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Ramat-Qan

**Ramat-Qan** (,  «Yüksəklikdə bağ») — mərkəzi İsraildə şəhər aqlomerat, Təl-Əvivdən şərqdə, Qivataim, Bney-Brak, Kiryat-Ono və Qivat-Şmuel şəhərlərinin yaxınlığında yerləşir.

## Tarix
Ötən dövrdə arxeoloji qalıqları mis və bürünc aşkar, lakin sonra İsrail ərəb hakimiyyəti dövründə uzun müddət rayonunun əhalisi dwindled. 18-ci əsrin əvvəlində Əbu CISC Sina dağından gəldi qəbilə tərəfindən Yarkon River Alexander arasındakı sahədə əhalisi genişləndirilib və 1830 sonra tərəfindən Fallahin From Misir Revolutionaries və İsrail Sudan İbrahim Paşa və Məhəmməd Əli gətirdi.
Əhali artımına baxmayaraq, yer quldurlar üçün gizləndiyi yer kimi xidmət və 18-ci əsrin sonuna qədər təhlükəli qaldı.

### Şəhərin yaradılması
ilk yəhudi qəsəbəsi təklif şəhər Petah Tikva bir tənzimlənməsinin ilkin uğursuzluq sonra, Joshua Stampfer və Yoel Moshe Salomon məktubunda, 19-cu əsrin sonunda idi.
Dr. Yehuda Leib cache Cohen, Herzliya Gimnaziyanın qurucusu liderliyində sakinləri Mansion House bir qrup, bu sahədə Hebrew iş əsaslanır bir kənd şəhər yaratmaq qərara zaman sahibkarların təsis iclası Tel-Əviv 1914-cü ildə keçirilən Bayer şəhər məhkəmə, yaratmaq. 1917-ci zamanı nəzərdə tutulan ərazilər Osmanlı və Britaniya qüvvələri arasında şəhərin cəbhə xəttində inşa ediləcək, çünki müxtəlif amillər hissəsində, Birinci Dünya müharibəsi sonuna qədər proqramın həyata keçirilməsini təxirə saldı.
Britaniya qələbə və müharibənin sonu ilə, qrup Garden City Dərnəyi şəhər yaratmaq cəhdləri döndü və 1921-ci ildə "Bağçalar Şəhər" 1800 hektar ərazini, küçələrdə Arlozorov, Jabotinsky və Ben Gurion arasında sahəsi alıb. Land Selma 1000 hektarlıq torpaq "Pros" məxsus olan kəndlilər tərəfindən 1919-cu sonra əldə (torpaq bölünür) və 800 hektarlıq torpaq "Huşə" (bir neçə sahiblərinə aid torpaq). torpaq üzvləri tərtib 5 dönüş üzvlərinin sahələri bölündü. Ramat Gan kooperativ Kiryat təsis lakin isə tezliklə həlli bu formada xarakteri və ilk növbədə istəkləri uyğun ki, çıxdı. 1923-cü ildə qəsəbə və onun adı xarakteri dəyişdi. Kommunası ideyasını ləğv: şəhər oturacaq oldu və onun adını Ramat Gan çevrildi. Sakinləri bəzi Tel Aviv işləmiş və bəziləri kənd təsərrüfatı və sitrus üretici işləyib: kənd kooperativ strukturunun ləğv, qəsəbə xarakterli bir şəhər oldu. Mart 1926-ci ildə şəhər bir bələdiyyə kimi tanınıb və 1950-ci ildə İsrailin qurulması iki il sonra, İsrail bir şəhər kimi tanınıb.

əllinci illər ərzində, köçkünlərin axını ilə, Ramat Gan köçkünlərin İraqdan sevimli təyinat olub və onlar şəhərində dominant amil oldu. 1950-ci ildə şəhər İsraildə Ramat Gan elan edilib. Şəhərin inkişaf dayandırmaq deyil, və təşəbbüs Krinitzy National Stadium Ramat Gan, Bnei Brak nəql edildi ərazidə inşa edilmişdir.

## Qalereya

Fayl:Sderot Hayeled, Ramat Gan.JPG|Sderot Xa-Eled küçəsi.
Fayl:Garden in Ramat Gan.jpg|Ramat-Qanda bağ.
Fayl:Ranat gan.jpg|Ramat-Qanda Moşe Aviv qülləli hündür binalar.
Fayl:Statue of Bialik.jpg|Byalikin abidəsi.
Fayl:Flower clock in Ramat Gan.jpg|Ramat-Qanda çiçəkli saat.


## İstinadlar
Bar-İlan adına Universitet

**Bar-İlan adına Universitet** (BIU, ) — Ramat-Qanda, İsraildə universitet. 1955-ci ildə yaradılıb və dini sionizm hərəkatının lideri Meir Bar-İlanın şərəfinə adlandırılıb. Universitet dini yəhudi təhsil ilə adi ali təhsili birləşdirmək üçün yaradılıb.

## Fakültələr
* İudaika
* Hüquq
* İctimai elmlər
* Humanitar elmlər
* Dəqiq elmlər
* Biologiya

Universitetdə pedaqogika, sosial işçilər, biznes və mühəndis məktəbləri vardır. Universitet tərkibində həmçinin fizika, tibbi kimya, riyaziyyat, beyin tədqiqatları, psixloji tədqiqat, iqtisadiyyat, musiqişünaslıq, arxeologiya, yəhudi hüququ (Qalaxa) və nanotexnologiya elmi-tədqiqat institutları vardır.

## Həmçinin bax

*İsrail universitetlərinin siyahısı

## Mənbə
*Rəsmi saytı 

## İstinadlar
Lövbər

**Lövbər** — gəmi, sualtı  gəmi, mayak və ya suda olan hər hansı bir obyekti sabit saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuş lövbər zənciri və lövbər dəstəyindən ibarət metal konstruksiya. Lövbərin effektivliyi saxlanma gücü  əmsalı ilə qiymətləndirilir. Saxlanma gücü əmsalı lövbərin çəkisi ilə obyektin müqavimət gücü arasında nisbət ilə tapılır.

Hərbi gəmilərdə lövbərin ölçüsü gəminin midelinin sahəsinə görə təyin edilir. Ticarət gəmilərində, lövbərin ölçüsü - gəminin əsas ölçüləri və ya gəminin tonnajı ilə lövbərin çəkisi arasındakı düz mütənasibliyi nəzərə almaqla təyin edilir.

Sadə lövbərin konstruksiyasının əsası düz istiqamətdə uzanan metal dəstəkdir. Dəstəyin yuxarı hissəsində lövbərin zəncirə bərkidilməsi üçün qulp yerləşmişdir. Dəstəyin aşağı hissəsi qövsvari şəklində uzanmış oxlardan təşkil olunmuşdur. Ən alt hissə - *trend* adlanır.
İsambard Kinqdom Brunel

**İsambard Kinqdom Brunel** () — İngilis mühəndis.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
İsambard Kinqdom Brunel gəmiqayırmada əsil inqilab etmişdir. 1837-ci ildə onun düzəltdiyi "Qreyt Vestern" gəmisi o dövrdə dünyanın ən böyük gəmisi olmuşdur. Bu həm də Atlantikaya müntəzəm gediş-gəliş edən bir sərnişin gəmisi oldu. Brunnelin "Böyük Britaniya" adlı digər gəmisi böyük bir vintlə hərəkətə gətirilirdi. Bu vint dəmirdən hazırlandığı üçün çox möhkəm idi. Brunelin ən böyük gəmisi isə "Qreyt İstern" idi. Hər cür şəraitə malik olan bu gəmi 4000 sərnişini İngiltərədən Avstraliyaya aparıb-gətirmək üçün lazım olan kömür ehtiyatını daşımaq qabiliyyətinə malik idi. Gəmi 1858-ci ildə suya salındığı zaman hay-küy qopdu. Məlum oldu ki, gəminin hazırlanması çox baha başa gəlmişdir. Tezliklə iflasa ugramış Brunel vəfat etdi. 30 il sonra gəmi hərrac yolu ilə satıldı.

## İstinadlar
Mahal Qacar

**Mahal İbrahimxəlil oğlu Qacar** () — tarixçi, alim, Bakı Slavyan Universitetinin dosenti.

## Həyatı
Mahal İbrahimxəlil oğlu 12 sentyabr 1938-ci ildə Gürcüstanın Tetriskaro (Ağbulaq) rayonunun Kosalar kəndində ahadan olmuş, ilk təhsilini Kosalar kənd səkkizillik məktəbində aldıqdan sonra 1955–1959-cu illərdə Marneuli şəhər Pedaqoji Məktəbində davam etdirmişdir. Əmək fəaliyyətinə doğma kənd məktəbində müəllim kimi başlamışdır.

1959–1962-ci illərdə əsgəri xidmətə olmuşdur. Sonra doğma kəndində müəllimlik fəaliyyətinə qayıtmışdır.
1963–1967-ci illərdə N.İ.Lobaçevski adına Qorki (Nijni-Novqorod) Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirərək tarixçi ixtisasına yiyələnmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra yenidən doğma kəndlərinə dönərək 1973-cü ilin oktyabr ayina qədər orada tarix fənnini tədris etmişdir.

1973-cü il oktyabr ayının 1-dən M.F.Axundov adına APRDƏİ tarix kafedrasında laborant, kabinet müdiri, müəllim, baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır. O, İnstitutda pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı tarix elmi ilə də məşğul olmuşdur. AQU-nun tarix kafedrasında birillik aspiranturanı bitirdikdən sonra, 1984-cu ildə "Yerli Sovetlərə partiya rəhbərliyi" mövzusunda tarix elmləri namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Elmi rəhbəri prof. Zakir Şıxlinski, apponentlərindən biri isə Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasının prof. Nikolay Vinoqradov olmuşdur. 1991-ci ildən institutun-universitetin dosenti vəzifəsində çalışır.

## Kitabları
* Культура Азербайджанского государства Сефевидов (XVI–XVII вв.), Баку, БСУ, 2000.
* Elimizin fəxri, elmimizin fədaisi (sənədli povest), Bakı: Naftapress, 2000, 54 səh.
* Borçalı mahalı və Qarakənd — Kosalar eli (tarixi-etnoqrafik oçerk), Bakı: Maarif, 2002, 308 səh.
* Qaradağ xanlığı, Bakı: Mütərcim, 2011, 212 səh. (Ənvər Çingizoğlu ilə birlikdə)

### Tərcümələri
* Ağaməhəmməd xan Qacarın qısa tərcümeyi-halı, Bakı:"Mütərcim", 2011, (tərcüməçi)
* Aleksandr Sokolov, Gündəlik qeydlər, Bakı: "Mütərcim", 2013, (tərcüməçi)
* Pyotr Berje, A.P. Yermolovun İrana səfirliyi, Bakı: "Mütərcim", 2014, (tərcüməçi)
* Məhəmməd Rəfi Ənsari, Dəstur ül-müluk, Bakı: "Mütərcim", 2015,(tərcüməçi)

## Elmi məqalələri
* Участие широких народных масс в управлении государством, Агитатор", 1975, № 22.
* Ленинский комсомол – боевой помощник партии, "Агитатор", 1976, № 4.
* Деятельность Компартии Азербайджана по улучшению работы Советов в годы девятой пятилетки, Науч.труды АГУ им.С.М.Кирова, 1979, № 6.
* Работа партии по повышению роли рабочего класса в Советах, 46-я межвуз.конф.Тбилиси, 1980.

## Mənbə
* Mahal Qacarın bioqrafiyası – www.adam.az 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kornelius Drebbel

**Kornelius Van Drebbel** (; d. 1572, Hollandiya - ö. 7 noyabr, 1633, London) — hollandiyalı mühəndis

## Həyatı

## Fəaliyyəti
İlk sualtı qayıq XVII əsrdə Kornelius Van Drebbel tərəfindən düzəldilmişdir. Bu sualtı qayıq hollandiyalı Kornelius Van Drebbel İngiltərə kralı I Ceyms üçün düzəltmişdi.

## İstinadlar
Gizlilik

**Gizlilik** () — fərdin və ya bir qrupun özlərini və ya özləri haqqındakı məlumatları ayırma qabiliyyəti və beləcə özlərini ifadə edərkən seçici olmalarıdır. Sərhədləri və qəbul edilir məzmunu mədəniyyətlər və fərdlər arasında fərqlilik göstərər ancaq bəzi ortaq mövzular paylaşılmaqdadır. Hər hansı bir şey gizli olduğunda, təbii olaraq adama xüsusi və ya həssas bir vəziyyət var deməkdir. Mahrumiyyət sahəsi məlumatların qorunması və fərdi sahəyə girilməməsini tələb etdiyindən təhlükəsizliklə üst-üstə düşməkdədir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aldatmaq

**Aldatma və ya sədaqətsizlik** — evli ya da romantik və cinsi bir əlaqə içərisindəki tərəflərdən birinin yoldaşının xəbəri və ya razılığı olmadan bir başqa adam ilə əlaqəyə girməsi.

Aldatma yalnız romantik səviyyədə, yalnız cinsi əlaqə səviyyəsində və ya həm romantik həm cinsi əlaqə şəklində ola bilər. Aldatmanın tərifi mədəniyyətdən mədəniyyətə və ya cütlər arasındakı razılaşmalara görə fərqlilik göstərə bilər.

Romantik aldatma; adamın romantizm, zaman və maraqları kimi romantik qaynaqlarını əlaqə xaricindəki bir kimsəyə yönəltməsidir. Yeni əlaqənin ölçüsü üz-üzə görüşmə ilə internet, məktub və ya telefon vasitəsilə uzaqdan görüşmə arasında dəyişə bilər.

İslam mədəniyyətində evli olmayan iki adamın cinsi əlaqəyə girməsi zina olaraq adlandırılar. Ancaq zinanın reallaşması üçün tərəflərdən birinin yoldaşını aldadır olması lazım deyil. İslamda zina haramdır.

## İstinadlar
Mehmet Özbay (siyasətçi)

**Mehmet Özbay** () — Türkiyə siyasətçisi idi.

İstanbul Universiteti Tibb fakültəsi məzunudur. Hökumət həkimi, şəxsi həkim, Qurucu Məclis Adıyaman İli Təmsilciliyi (6 yanvar 1961 – 15 oktyabr 1961), TBMM Adıyaman XII çağırış deputatı kimi çalışmışdır. Evli və iki uşaq atası idi.

## İstinadlar
Təl-Əviv Universiteti

**Təl-Əviv Universiteti** () — İsrailin ən böyük universitetlərindən biri. Təl-Əvivin Ramat—Əviv rayonunda yerləşir. 1956-cı ildə yaranıb və 9 fakültəsi vardır. Universitetdə 25 000 tələbə təhsil alır.

## Həmçinin bax

* İsrail universitetlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Fərzan Özpətək

**Fərzan Özpətək** (; ) — Türkiyə və İtaliya rejissoru, ssenaristi.

## Həyatı
Fərzan Özpətək 1959-cu ildə İstanbulda anadan olmuşdur. 1976-cı ildə Roma Sapiensa Universitetində kino tarixi üzrə təhsil almaq üçün İtaliyaya köçmək qərarına gəlmişdir. Təhsilini Navona Akademiyasında sənət tarixi və kostyum dizaynı dərslərində tamamlamışdır.

## Filmoqrafiya
* İstanbul qırmızısı (film, 2017)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Xoton dili

**Xoton dili** — qarluq-xorəzm dil qrupuna daxil olan türk dili, uyğur dilinin dialekti sayılır. Dil pis öyrənilib, ölmüş dil sayılır, belə ki, dil daşıyıcıları olan xotonlar monqol dil qrupunun oyrat dilinin durbet dialektinə keçiblər.

## Əsas məlumatlar
Xoton dili müxtəlif tədqiqatçılar tərəfindən (B. V. Vladimirovtsov, A. N. Samoyloviç, N. A. Baskakov) uyğur, A. Vamber tərəfindən özbək dilinin, Q. N. Potanın, S. Y. Malov tərəfindən isə qırğız dilinin dialekti kimi qəbul edilir.

## Xoton dilinin qarışıq xarakteri
Nikolay Baskakov qeyd edir ki, xoton dilində uyğur dilinə xarakterik olan *q* *oçaq* 'оcaq', qırğız dilinə xarakterik olan *teey* 'dəvə', cənubi altay dilinə xarakterik olan *töö*; *оoz* 'ağız' və türkmən dilinə xas olan *q*: *qol* sözləri var.

## Ədəbiyyat
* Н. А. Баскаков. Введение в изучение тюркских языков. М., 1962. (переизд., М., 2006)
* С. Е. Малов. Лобнорский язык. Фрунзе, 1958
* Б. В. Владимирцов, А. Н. Самойлович. Турецкий народец хотоны (ЗВОРАО, т. XXIII, вып. 3–4, Пг., 1916).
Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kuboku

**Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kuboku** () — Avropa voleybolunun klublar arasındakı 3-cü səviyyəli kuboku.

## Tarixi
"CEV Kuboku" adı altında 1980-ci ildən etibarən keçirilməyə başlamış, 2007-ci ildən sonra "Avropa Qadınlar Çağırış Kuboku" adını almışdır. Həmçinin, turnir "GM Capital Challenge Cup" da adlandırılır.

## Çempionlar

## Ən çox çempion olmuş klublar




## Medal sayına görə ölkələrin reytinqi
Dillərin yaşaması dərəcəsi

**Dillərin yaşaması dərəcəsi** () — YUNESKO tərəfində 9 meyara görə "Yox olma təhlükəsi olan dünya dilləri atlası" ()na daxil olan dillərə verilən qiymət, onların içində ən vacibi nəsillər arasında dillərin ötürülməsidir.

## Yox olma dərəcəsi

## Mənbə
* Avropa dillərinin qırmızı kitabı 
* Təhlükədə olan dünya dillərinin interaktiv atlası 
* «Dünya dilləri» nəşri

## İstinadlar
Şəmsəddin Abbasov

**Şəmsəddin Bəhlul oğlu Abbasov** () — Azərbaycan nasiri, dramaturq, 1939-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
1906-cı ilin mayın 27-də Bakı qəzasının Sayadlar kəndində yoxsul kəndli ailəsində doğulmuşdur. Bakıda rus-tatar məktəbində, sonra politexnikumda təhsil almış, 1926 – 1927-ci illərdə Politexnik İnstitutunda oxumuşdur. 1923-cü ildən "Yeni fikir", "Kommunist" və "Gənc işçi" qəzetlərində əməkdaşlıq etmişdir. Bu dövrdə "Məhşər günü" hekayəsi ilə ədəbi aləmə daxil olmuşdur.

## Yaradıcılığı
1926-cı ilin iyun ayından "Gənc işçi" qəzeti redaksiyasında məsul katib vəzifəsində işləmiş, eyni zamanda "Komsomol" jurnalının redaksiya heyətinin tərkibinə daxil edilmişdir. Gənc yazıçılar birliyinin – "gənc qızıl qələmlər"in yaradıcılarından biri olmuşdur. 1929-cu ildən "Kommunist" qəzetinin məsul katibi işləmişdir. 1938 – 1939-cu illərdə M. F. Axundov adına Opera və Balet Teatrının direktoru kimi Moskvada Azərbaycan incəsənəti dekadasında iştirak etmişdir. "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunmuşdur. 1939-cu ilin sentyabrında Bakı kinostudiyasının direktoru işləmişdir. O, ədəbi yaradıcılıqla müntəzəm məşğul olmuşdur. Rus dilindən ədəbi ssenarilər ("Stalinqrad döyüşü", "Musoqorski"), pyeslər ("Ulduzcuğaz", "Xmelnitski", "Saatsaz və toyuq"), roman və hekayələr (S. Babayevski "Yer üzərində işıq", A. P. Çexovun vodevilləri) tərcümə etmişdir. Özu də ssenari və pyeslər yazmışdır: "Babək" (1940), "Qələbə" (1931), "Qana qan" (1944), "Əsgər və Simuzər" (1945), "Fərhadın ailəsi" (1950), "Mister Uoll-trit" (1951). 1942-ci ilin avqust ayından Azərbaycan KP MK aparatına işə dəyişdirilmişdir. Burada təlimatçı, eyni zamanda Azərbaycanın İkinci Dünya müharibəsində iştirak etməsi ilə məşğul olan komissiyanın məsul katibi işləmişdir. Azərbaycan nümayəndələri ilə dəfələrlə ön cəbhədə olmuşdur.

Şimali Qafqaz və Uzaq Şərq cəbhələri hərbi şuraları ona yaxşı işinə görə təşəkkür etmişdir. O, "Qafqaz müdafiəsi uğrunda" və "1941 – 1945-ci illər İkinci Dünya müharibəsində əmək igidliyinə görə" medalları ilə təltif edilmişdir. 1944-cü ilin yanvarında Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Yanında Radiolaşdırma və Radio Verilişləri Komitəsinə sədr təyin olunmuşdur. 1946-cı ildə "Qırmızı Əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir. Dəfələrlə Bakı zəhmətkeş deputatları Sovetinin deputatı olmuşdur. 1951-ci ilin oktyabrından Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında bədii ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru işləmişdir.

1975-ci il sentyabrın 20-də vəfat etmişdir.

## Mənbə
* Şəmsəddin Abbasov. "Sovet Azərbaycanının kinosu" //Kommunist.- 1958.- 29 avqust.
* Şəmsəddin Abbasovun rəsmi saytı
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 61–66.

## İstinadlar
Axalsıx qəzası

**Axalsıx qəzası** (, )  — Rusiya imperiyası (Tiflis quberniyası tərkibində), Gürcüstan Demokratik Respublikası və Zaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası (Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikası tərkibində) dövründə mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi.

## Əhalisi

1832-ci ilin kameral təsvirinə əsasən Axısqa paşalığının Rusiya İmperiyasına birləşdirilmiş qismində yaşayan kişi cinsindən 17.463 nəfər olan əhalinin 12.036 nəfərini ermənilər, 3.644 nəfərini azərbaycanlılar, 1.021 nəfərini gürcülər, 762 nəfərini isə yəhudilər təşkil edirdi.

## İstinadlar




## Həmçinin bax

* Akuta
* Tiflis qəzası
* Borçalı qəzası
Azərbaycan Superliqası 2012-2013

## Çempionatda iştirak edən komandalar

* Azərreyl (Bakı)
* Baki-Azeryol 
* İqtisadçı QVK
* Rabitə Bakı QVK 
* Lokomotiv Bakı QVK
* Lokomotiv Biləcəri
* Telekom QVK

## Reytinq

## Həmçinin bax
*Azərbaycan Superliqası 2013-2014
CEV Kuboku

* CEV Kuboku (kişilər) — Kişilər arasında CEV Kuboku
* CEV Kuboku (qadınlar) — Qadınlar arasında CEV Kuboku
Roma hüququ

**Roma hüququ** — Qədim Roma hüquqları toplusudur.

## Ümumi anlayış
İndi mövcud olan hüquq normaları birdən-birə yaradılmamışdır. Bu çox uzun sürən bir prosesin məhsuludur. Hüquq normaları səhvlər, təcrübələr və sınaqlar nəticəsində formalaşmış və təkmilləşmişdir. Tarixən belə gətirmişdir ki, indiki müasir hüquq normalarının əsası qədim "Roma hüququ"ndan götürülmüşdür.

Müasir dövrdə hər bir ölkənin öz hüquq sistemi mövcuddur. Bu hüquq sisteminin əsas normaları bütün ölkələrdə oxşardır. Fəaliyyətdə olan bu hüquq normalarına yerli adət-ənənələr və cəmiyyət münasibəti normaları da daxil edilir.

"Roma hüququ"nda əsasən, quldarların və varlıların hüquqları daha çox qorunurdu. Buna görə də "Roma hüququ" həm də "Sinfi hüquq" adlandırılırdı. Və iki növə ayrılırdı: I – "İctimai hüquq", II – "Şəxsi (Fərdi) hüquq" adlanırdı.

**İctimai hüquq** – cəmiyyətdə baş verən prosesləri nizamlayırdı. Bundan başqa, bu hüquq həm də, ölkədə baş verən bütün prosesləri tənzimləyirdi. Bu hüquq müasir cinayət hüququ ilə "doğmalıq" təşkil edir. Bundan əlavə, İctimai hüquq da daxili – siyasi prinsiplər və xarici – iqtisadi əlaqələr qaydaları da əks olunurdu.

"Roma hüququ"nun "Şəxsi (Fərdi) hüquq"lar bəşər tarixində daha dərin iz buraxmışdır. Qanunvericiliyin bu növü müasir "vətəndaş hüququ" ilə "doğmalıq" təşkil edir. "Roma şəxsi hüquq" normaları təsərrüfat, ticarət və vətəndaşların hüquq munasibətlərini tənzimləyirdi. Əsas diqqət vətəndaşların hüquq munasibətlərinə yönəldilmişdir. Burada əsasən, vətəndaşlar arasında bağlanan müqavilələrin hazırlanması sistemi daha çox təqdirə layiqdir. Qeyd etmək lazımdır ki, o zamanlar bəzi müqavilələr şifahi, bəziləri isə yazılı yerinə yetirilirdi.

"Roma şəxsi (fərdi) hüquq"unda şəxsi mülkiyyətin qorunmasına daha çox yer verilirdi. "Roma hüququ" şəxsi mülkiyyətin və şəxsi mülkiyyətə təcavüzün nə demək olduğunu dəqiqliyi ilə izah edirdi. ("Roma hüququ"nda şəxsi mülkiyyətə qərəzli təcavüzə görə ölüm cəzası nəzərdə tutulurdu.)

Sinfi varlıq "Roma hüququ"nda belə izah olunurdu: "Qullar — quldarlara məxsus satıla, dəyişdirilə bilən bir əşyadır", "qullar – hüquqi subyekt hesab edilmir."

"Roma hüququ"nda qullar, kasıblar əşyaya bərabər tutulmuş və qeyri – hüquqi subyekt hesab edilmişdir.

## Xarici keçidlər

* "Roma Hüququ" nədir? 
* An extensive collection of digital books and articles on Roman Law and History, in various languages. By professor Luiz Gustavo Kaercher 
* A very good collection of resources maintained by professor Ernest Metzger.
* ''The Roman Law Library'' by Professor Yves Lassard and Alexandr Koptev 
* The Roman Law Articles of Smith's Dictionary 
* Roman Legal Tradition: open access journal devoted to Roman law
Dauqay

**Dauqay** () — Litvada şəhər.

## Tarixi

Dauqay birinci dəfə 1384-cü il Tevton Ordeninin xronikalarında xatırlanır. Vilnüsdən Trokaya gedən yolun üstündə idi..1792-ci ildə şəhər statusunu aldı. 1793-cü ildə Pospolit Reçinin seymi Dauqayı şəhər statusundan məhrum etdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Litva şəhərləri

## Xarici keçidlər
Xilaskar kilsəsi

* Xilaskar kilsəsi (Ani) — Türkiyə Cümhuriyyətinin Qars ilində, Ani şəhər xarabalığında qədim erməni kilsəsi.
* Xilaskar kilsəsi (Kopenhagen) — Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərinin Kristianshavn rayonunda yerləşən lüteran kilsəsi.
* Xilaskar kilsəsi (Bakı) — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində yerləşən alman kilsəsi.
* Xilaskar kilsəsi (Yayıcı) — Kəlbəcər rayonunda kilsə.
Kəraim dili

**Kəraim dili** — Kəraimlərin dili, Türk dillərinin Qıpçaq dilləri qrupuna aiddir.

## Ümumi məlumat
Karaim dili və ya türkcəsi danışıq dili kimi işlədilir.
Yəhudi dinindən olan karaimlər Litva, Ukrayna və Polşanın bəzi şəhərlərində yaşayırlar. Ədəbi dilləri yoxdur, amma yazıları vardır. Əvvəllər ibrani, sonralar isə kiril əlifbasını işlətmişlər. Əhalinin 1989-cu ildə həyata keçirilən ümumi siyahıya alınmasına görə keçmiş SSRİ-də 2600
nəfər karaim yaşamışdır. Onların 21 %-i karaim dilini işlətmişdir.

## Dialektləri
Kəraim dilinin Krım dialekti mövcuddur.

## Yazısı

## Mənbə
*
Tereza Rassell

**Tereza Rassell** (; doğ. 20 mart 1957) — ABŞ aktrisası və modeli.

## Həyatı

Tereza Rassell 20 mart 1957-ci ildə Kaliforniya ştatının San-Dieqo şəhərində anadan olub.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Zəkəriyyə Əlizadə

**Əlizadə Zəkəriyyə Mabud oğlu** — geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor, AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzinin direktoru (1972–2014).

## Həyatı
Zəkəriyyə Əlizadə 2 fevral 1936-cı ildə Azərbaycan SSR-nin Şəki Nuxa (Şəki) şəhərində anadan olmuşdur. Şəki şəhər 10 saylı orta məktəbində orta təhsil almış, sonra isə Azərbaycan Sənaye İnstitutunda daş mühəndisi-geoloq ixtisasına yiyələnmişdir. Litologiya, geokimya ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 55 elmi əsərin, 3 monoqrafiyanın müəllifidir. Xarici ölkələrdə 10-dan çox elmi əsəri çapdan çıxmışdır. 4 müəlliflik şəhadətnaməsi və patent almışdır. 1972-ci ildən 1995-ci ilədək Azərbaycan EA-nın Fizika institutunun nəzdində yaradılmış Şəki Zona elmi bazasının direktoru, 1995-ci ildə müəssisə Şəki Regional Elmi Mərkəzinə çevrildikdən sonra isə həmin müəssisənin direktoru olmuşdur. Z. Əlizadənin öz xahişi ilə tuduğu vəzifədən azad olunması barədə AMEA Rəyasət Heyətinin 15 oktyabr 2014-cü il tarixdə keçirilmiş iclasında qərar qəbul olunmuşdur.

## Əsas elmi nailiyyətləri
* Qərbi Azərbaycanın ağcaqil çoküntülərində qələvi torpaq elementlərindən Ba və Sr, dəmir qrupu elementlərindən isə Mn, V, Cr, Ni, və Ti-nin ayrı-ayrı litoloji tərkibə malik çöküntülərdə miqdarı spektral analiz üsulu ilə öyrənilməsi, onların yayılma qanunauyğunluqları müəyyənləşdirilməsi, müvafiq geokimyəvi xətlərin tərtib edilməsi.
* Mürəkkəb dislokasiyaya uğraşma rayonların filizləşən suxurlarının litologiyası və filiz elementlərinin gekimyası Böyük Qafqazın cənub yamacının orta və üst yura çöküntülərini təşkil edən ayrı-ayrı suxur növlərpindən dəmir qrupu elementlər və filiz elementləri hesab edilən qurğuşun, mis və sink polimetal elementlərinin tədqiqi, regional geokimyasının öyrənilməsi, müvafiq geokimyəvi xəritələr tərtib edilməklə filizlilik baxımından yeni perspektivli sahələrin müəyyən edilməsi.

## Pedaqoji fəaliyyəti
1993–1999 illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Şəki filialında Diyarşunaslığın əsasları və Təbiətşunaslıq fənnindən dərs demişdir.

## Əsas elmi əsərlərinin adları
* Qərbi Azərbaycanın ağcaqıl çöküntüləridə bəzi kimyəvi elementlərin paylanması qanunauyğunluğu və onunla əlaqəli paleocoğrafi problemlər (namizədlik desertasiyası 1966).
* Azərbaycanın ağcaqıl çöküntülərinin litologiyası. Ə. C. Sultanov, 1979.
* Mürəkkəb dislokasiyaya uğramış rayonların filizyerləşən suxurlarının litologiyası v filiz elementlərinin geokimyası (B. qafqazın cənub yamacının orta və üst yura çökəklikləri timsalında)D. dis. k. 1988.
* Böyük qafqazın Cənub yamacının Tfan antiklinorisində filizləşən orta yura çöküntülərinin gokimyası. Moskva, 1980. Ümumit.müşav. tezisləri.
* Böyük Qafqazın cənub yamacının orta və üst yura çöküntülərinin litoloji və petrografiq tərkibinin kimyəvi elementlərinin paylaşmasına təsiri. Litoqrafiya və faydalı qazıntılar jur-ı, Moskva. 1987.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
* AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzi
* http://science.az/forms/doktora-nauk-shekinskogo-rnts/2335

## Mənbə
 Şəki Regional Elmi Mərkəzin saytı, ŞREM haqqında məlumat.
Pərvin Babi

**Pərvin Babi** (bütöv adı — **Pərvin Vəli Məhəmməd xan Babi** , ; ) — hind aktrisası və modeli.

## Həyatı
Pərvin Babi 4 aprel 1954-cü ildə Cunaqadxda müsəlman ailəsində anadan olmuşdur. Ailənin tək övladı olub. Bütöv adı Pərvin Vəli Məhəmməd xan Babidir. Hind aktrisası və modelidir. Karyerasına model kimi 1972-ci ildə başlayıb. Kabir Bedi ilə ailəli olmuş, ayrılmışdır. Aktrisa şizofreniya xəstəliyindən əziyyət çəkib. İlk filmi 1974-cü ildə "Məcburi şərtlər" filmi olub. O, 1983-cü ildə karyerasına son qoyur və Hindistanı tərk edir.

Pərvin Babi 20 yanvar 2005-ci ildə vəfat etmişdir. Ölüm səbəbi şəkər xəstəliyinin ağır forması olub.

## Filmoqrafiya
* 1974 — Şəraitə görə …*Heli*
* 1974 — Həyasız …
* 1975 — Divar …*Anita*
* 1976 — Məktəb sevgisi …*Roopa*
* 1976 — Güllə …*Sapna*
* 1977 — Amar, Əkbər, Antoni Ceni
* 1978 — Ər, arvad və …*Neeta*
* 1978 — Qeyri-adi təklif …*Rexqa*
* 1979 — Qara daş …*Anita*
* 1979 — Oğru və əsgər …*Bxarti Xan*
* 1979 — Ailə səadəti …*Anu*
* 1980 — İki dəfə iki – beş …*Anju Şarma*
* 1980 — Yanan qatar …*Мисис Шанталь Винод Варма*
* 1980 — Abdulla …
* 1981 — Yanar ürək …*Сурели*
* 1981 — Qisas …*Реета*
* 1981 — Addımbaaddım…
* 1981 — Səsimi eşidin …*Rita*
* 1981 — Kaliya …*Şalina*
* 1981 — Müdafiə …*Çandra*
* 1982 — Vətənpərvər …*Priti*
* 1982 — Sakitlik …*Santi*
* 1982 — Vəfalı kəniz …*Nişa*
* 1982 — Üç qardaş…*Mari*
* 1983 — Dərin yara …*Renu*
* 1983 — Məhəbbətə görə …*Sona*
* 1983 — Qızışdırıcı …*Нирмала Шарма*
* 1985 — Sitəmkar …*Шейла*
* 1986 — Məğlubedilməz …*Ниша*

** Özü özünü oynayır **

* 1981 — Ladies Tailor
* 1985 — Karmyudh

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Парвин Баби на сайт КиноПоиск.ru
* Мир индийских фильмов 
* Форум Индия ТВ Легенды индийского кино 
*  YouTube Тема – Pərvin Babi
Marqaret (Böyük Britaniya şahzadəsi)

**Şahzadə Marqaret** (; ) — Britaniya kralı VI Corcun qızı, Snoudon qrafinyası.

21 avqust 1930-cu ildə Şotlandiyadakı Qlamis qəsrində dünyaya gəldi. Atası Britaniya kralı *[[V Corc]]*un oğlu və o əsnada York hersoqu olan Şahzadə Albert, anası isə onun xanımı Elizabet Bouz-Layondur. 30 oktyabrda Bukingem sarayında vəftiz edildi. Doğulduğu əsnada babacı taxtda idi və Marqarita, əmisi Şahzadə David, atası və böyük bacısı Şahzadə Elizabetdən sonra dördüncü taxt varisi idi. Ancaq babasının 1936-cı ildə vəfatı və əmisinin bir illik qısa səltənətinin ardından atası taxta çıxdı və beləcə, taxt sıralamasında ikinci oldu. Ailəsiylə birlikdə Bukingem sarayında yaşamağa başladı.

İkinci Dünya müharibəsinin başlamasından sonra anası Kraliça Elizabet Bouz-Layonun qərarıyla ölkəni tərk etmədilər. Ancaq təhlükəsizlik məqsədilə daha etibarlı olan Vindzor qəsrində yaşadılar. Müharibənin ardından ilk xarici ölkə səyahəti olan və ailəsiylə birlikdə çıxdığı 1947 tarixli Cənubi Afrika səyahəti oldu. Bu səyahət əsnasında gələcəkdə eşq münasibəti yaşayacağı atasının yavərlərindən Pyotr Taunsendi tanıdı. Həmin il baş tutan bacısı Şahzadə Elizabet və Filipp Mauntbettenin toy mərasimində bacısının nədiməsi oldu.

Atası VI Corcun 1952-ci ilə vəfatının ardından böyük bacısı II Elizabet taxta çıxdı və bacısının 2 övladından sonra taxt sıralamasında üçüncü oldu. Atasının yavəri kapitan Pyotr Taunsendlə o illərdə başlayan eşq münasibətini isə, kilsə və hökumətin təzyiqiylə sonlandırdı. 6 may 1960-cı ildə Vestminster abbatlığında fotoqraf Antoni Armstronq-Consla evləndi. Bu toy mərasimi televiziyada nümayiş etdirilən ilk monarxial toy idi və 300 milyondan çox şəxs tərəfindən izləndi. Rəsmi iqamətgah olaraq Kensinqton sarayında yaşayan cütlüyün bu nigahdan 2 övladı doğulsa da, 1978-ci ildə boşandılar.

* David Armstronq-Cons (3 noyabr 1961)
* Leydi Sarah Çatto (1 may 1964)

Siqaret aludəçiliyi vardı və 1998-ci ildən etibarən səhhəti pisləşdi. 9 fevral 2002-ci ildə yaşadığı iflicin ardından vəfat etdi və cənazəsi Vindzor sarayındakı Müqəddəs Corc kilsəsinə dəfn olundu.

## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Raziyə Sultan (film, 1983)

**Raziyə Sultan**— 1983-cü ildə Hindistanda rejissor Kamal Əmrahinin, aktyorlar Dərməndər və Hema Malininin oynadığı film.

## Film haqqında
Film (1205–1240)-cı illərdə yaşamış, (1236–1240)-cı illərdə Müəzzilər dövlətinin sultanı olmuş, şairə-hökmdar Sultan Raziyə bəyimin həyatından bəhs edir. Raziyə xatunun rolunda məşhur hind aktrisası Hema Malini oynayır. Onun hind qulamı rolunu isə aktrisanın əri Dərməndər ifa edir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Uzi

**Uzi** () — İsrail Hərbi Sənayesi (İHS) tərəfindən istehsal edilən avtomatik silah nəsilidir. Uzi adı silahın yaradıcısı Uziel Qaldan götürülüb.

## İstinadlar
Razi Vaksin və Zərdab tədqiqat İnstitutu

**Razi Vaksin və Zərdab tədqiqat İnstitutu** () — Kərəc şəhərində. İnstutunün əsas istehsalatları insan, heyvan və quşlar əcza ve dərmanlarıdır.

## Tarixçəsı
Bu institut böyük ipək yoluün yaxinliğda olaraq, əski zamanlardan atlar, atçapanlar və karvançılərın bir darman göbəkı sayılıb. 1924-ci ildə fəaliyyətlərı təşkil edilib və modernlıgə dəyış etdi və yeni əczalar rejissorluğa yetışdı. Hazırlıkdə bu institut bir direktorlar şurası ılə idarə olunürkən bu şurada təsərrüfat və səhiyyə nazirliğlərinın nümayəndələri var.

## Xarici keçidlər
*İnstitutunün rəsmı saytı
Xacənurilər

**Xacənurilər** — İranda tanınmış soy.

## Soyun yaranması
Bu soyun ulu babası Hacı Məhəmməd Əkbərdir.

## Soyun tanınmış nümayəndələri
* Mirzə Ağa xan Nuri, Qacarlar dövrünün dövlət xadimi, baş nazir.
* Mirzə Məhəmmədzəki xan Nuri,1828–1829-cu illərdə Fars əyalətinin vəziri, 1829-cu ildən Kerman əyalətinin vəziri, İran ordusunun komandanı.
* Mirzə Əbdülvəhab xan Nuri, Mirzə Ağa xan Nuri nəvəsi, ictimai xadim.
* Mirzə Əbuturab xan Nuri, Qacarlar daxili işlər naziri.
* Hüseynqulu xan Nuri, İranın Qacar dövrünün səfiri, dövlət xadimi.
* Mirzə Hüseynəli Nuri, hazırda dünya dinlərindən biri olan Bəhai dininin banisi.
* Şeyx Fəzlullah Nuri, müctəhid.
* Nima Yuşic, şair, İranda yeni şeir üslubunun banisi.
* Nurəddin Kiyanuri, memar, siyasətçi.

## Şəcərəsi
Avropa Kişilər CEV Çağırış Kuboku

**Avropa Kişilər Çev Çelenc Kuboku** — Avropa voleybolunun kulublar arasındakı 3-cü səviyyəli kuboku.
## Tarixi
**CEV Kuboku** adı altında 1980-ci ildən etibarən keçirilməyə başlandı. 2007-ci ildən sonra kubokun adında dəyişiklik edildi. Turnir **Çelenc Kuboku** adını aldı. Həmçinin turnir “GM Capital Qa Challenge Kuboku” olarak da adlandırılır.
Çelenc Kuboku

* Avropa Qadınlar CEV Çelenc Kuboku — Kişilər arasında Çelenc Kuboku 
* Avropa Kişilər CEV Çelenc Kuboku — Qadınlar arasında Çelenc Kuboku
Moxoroviçiç sərhədi

**Moxo** (Moxoroviçiç) səthi — materiklərdə və okeanlarda Yer qabığı ilə mantiya arasında yerləşən xüsusi qatdır. Bu səthdə seysmik dalğalarrın sürəti sıçrayışla 6,4-dən 8 km/san-dək artır.

## Kəşf olunma tarixi
1909-cu ildə Balkan yarımadasında Zaqreb şəhəri yaxınlığında güclü zəlzələ baş verdi.Xorvat geofiziki Andriya Moxoroviçiç bu hadisə baş verən anda yazılmış seysmoqramı öyrənərkən təyin edir ki, təqribən 30 km dərinlikdə seysmik dalğaların sürəti əhəmiyyətli dərəcədə artır. Sonra başqa seysmoloqlar da təsdiq etdilər ki, buna bənzər hadisələr hər yerdə 30 km-ə yaxın dərinliklərdə baş verir.

## Dərinliyi
Moxo səthinin dərinliyi Yer kürəsində fərqli fərqli ölçüyə malikdir.Okeanlarda onun dərinliyi daha az,materiklərdə isə daha dərindir. Orta hesabla litosferin səthindən 5 km-dən 75 km-ə qədər dərinlikdə yerləşir.

## Adlandırılması
Bu səthi ifadə etmək üçün xüsusi termin-Moxoroviçiç səthi(bəzən bunu sərhəd və ya sədd adlandırırlar)termini qəbul edildi.Slavyan soyadı çətin tələffüz edildiyindən bəzi alimlər onu əksər hallarda Moxo səthi və hətta M səthi kimi işlədirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Litosfer
* Yer nüvəsi

## Xarici keçidlər
* '''kayzen.az''' saytı
* '''strategiya.az''' saytı
Mirzə Əli xan Lisanüddövlə

**Mirzə Əli xan Mirzə Məhəmməd xan oğlu Lisanüddövlə** (1862-1920) — Müzəffərəddin şah Qacarın kitabdarı.

## Həyatı

Mirzə Əli xan Lisanüddövlə 1862-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Şərq dillərini bilirdi. Qacarlar taxt-tacının vəliəhdi Müzəffərəddin mirzəyə xidmət etmişdi. Şahzadə 1896-cı ildə taxta çıxdıqdan sonra Mirzə Əli xanı Tehrana aparmış saray kitabxanasına baş kitabdar təyin etmişdi.

Mirzə Əli xan Lisanüddövlə ləqəbini daşıyırdı.

Mirzə Əli xan Lisanüddövlə  1920-ci ildə Tehran şəhərində vəfat edib.

## Ədəbiyyat

*Badri Ātābāy, “Tāriḵ--e ketāb-ḵ-āna-ye salṭanati-ye kāḵ--e Golestān (The History of the Royal Library of Golestān Palace), Rahāvard, VIII/33, 1993, pp. 32-46.
*Idem, Fehrest-e ketāb-ḵ-āna-ye salṭanati (The catalogue of the Royal Library) I, Tehran, 1978, pp. 18-19.
*ʿAbd-Allāh Bahrāmi, Tāriḵ--e ejtemāʿi va siāsi-ye Irān az zamān-e Nāṣer-al-Din šāh tā āḵ-ar-e selsela-ye qājāriya (The social and political history of Iran from the reign of Naser al-Din Shah until the end of the Qajar dynasty), Tehran, n.d. (introduction dated 1965), pp. 265-89; 293-304.
*Mehdi Bāmdād, Šarh-e hāl-e rejāl-e Irān (Biography of Iranian notables) II,2nd. ed., Tehran, 1978, pp. 385-86.
*Iranian National Archives, Lesān-al-Dawla’s dossier: file number 240018529.
*Nader Nasiri-Moghaddam, “L’affaire du vol de la Bibliothīque royale du Palais du Golestān à Téhéran, ca. 1907,” Stud. Iranica, 32/1, 2003, pp.&nbsp;137–47.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Müzəffərəddin şah Qacar

## Xarici keçidlər
Roll teoremi

**Roll teoremi** — parçanın uclarında bərabər qiymətlər alan funksiyanın törəməsinin sıfırları haqqında diferensial hesabının əsas teoremi.

## Teorem
Teorem. [a, b] parçasında kəsilməz, (a, b) intervalında differensiallanan y=f(x) funksiyası [a, b] parçasının uc nöqtələrində bərabər f(a)=f(b) qiymətləri alırsa, onda (a, b) intervalında yerləşən heç olmasa bir elə \gamma nöqtəsi var ki, bu nöqtədə funksiyanın törəməsi sıfra bərabərdir: f'(\gamma)=0.

## İsbatı
Funksiya [a, b] parçasında sabit olduqda teoremin doğruluğu aydındır. Bu halda f(x)-in törəməsi (a, b) intervalının bütün nöqtələrində sıfıra bərabərdir və \gamma nöqtəsi olaraq istənilən nöqtəni götürmək olar.

İndi fərz edək ki, f(x) funksiyası sabit deyil. O, [a, b] parçasında kəsilməz olduğundan Veyerştrassın ikinci teoreminə görə özünün dəqiq aşağı m_0 və dəqiq yuxarı M_0 sərhədinin hər birini həmin parçanın heç olmasa bir nöqtəsində alır.

Sabit olmayan f(x) funksiyası üçün m_0 olar və f(a)=f(b) şərtinə görə funksiya m_0 və M_0 sərhədlərinin heç olmasa birini parçasının daxili nöqtəsində alar.

Tutaq ki, f(x) funksiyası dəqiq aşağı sərhəddini daxili \gamma nöqtəsində alır: f(\gamma)=m_0, (a. Onda kifayət qədər kiçik olan ixtiyarı |\Delta x| üçün

: f(\gamma+|\Delta x|)\geq f(\gamma),

buradan

: \frac{f(\gamma+\Delta x)-f(\gamma)}{\Delta x}\leq 0, \Delta x olduqda, (1)
: \frac{f(\gamma+\Delta x)+f(\gamma)}{\Delta x}\geq 0,  \Delta x > 0 olduqda . (2)
\Delta x \to 0 şərtində (1) və (2) bərabərsizliklərində limitə keçsək,

: \lim_{\Delta x \to 0}\frac{f(\gamma+\Delta x)-f(\gamma)}{\Delta x}=f'(\gamma)\leq0, \Delta x olduqda,
: \lim_{\Delta x \to 0}\frac{f(\gamma+\Delta x)-f(\gamma)}{\Delta x}=f'(\gamma)\geq0, \Delta x>0 olduqda.

f'(\gamma)\leq 0 və f'(\gamma)\geq 0 münasibətlərindən f'(\gamma)=0 alınır.

f(x) funksiyası dəqiq yuxarı sərhəddini parçanın daxili nöqtəsində aldıqda törəmənin sıfıra bərabər olduğu \gamma nöqtəsinin varlığı eyni qayda ilə isbat olunur.

## Mənbə
* Ali Riyaziyyat kursu I dərslik / Roll teoremi səh. 363; f.r.e.d. professor Rafiq Məmmədov; Maarif nəşriyyatı 1978

## İstinadlar

## Hamilton bax
* Milel Rollhttps://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D1%8C,_%D0%9C%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%8C
* Karl Vilhelm Veyerştrasshttps://az.wikipedia.org/wiki/Karl_Vilhelm_Veyer%C5%9Ftrass
Əli Atay

**Ali Atay** () — Türkiyə aktyoru.

## Həyatı

20 aprel 1976 -cı ildə Rizədə anadan olmuşdur. 1999-cü ildə Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetinin Teatr fakültəsini bitirib. Aktyor TRT-də yayımlanmış Leyla ile Mecnun serialı ilə məşhurlaşıb. Hal-hazırda Leyla The Band qrupunun solistidir.

## Filmoqrafiya

#İkinci Bahar (teleserial, 1998)
#7 Numara (teleserial, 2000)
#Şapkadan Babam Çıktı (teleserial, 2003)
# Leyla ilə Məcnun (serial)
#Mən də Darıxdım (serial)

## Mənbə

*Ali Atay

## Həmçinin bax
*Leyla The Band

## İstinadlar
Donor

**Donor** (, dan — "bağışlayıram") — aksepter və resipient adlanan obyektə nə isə verən obyekt . Məsələn, kimyada elektronların donoru atomlardır.

* Tibbdə bir nəfərin digər nəfər öz qanının bir hissəsini və ya orqanlarından birini verən şəxs donor adlanır.
* Donor (fizika) — qarışıq tipi.

## Həmçinin bax
* Donor aşqarlar
Hayfa Universiteti

**Hayfa Universiteti** — İsrailin Hayfa şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Bir neçə kampusdan ibarətdir, əsas kampus Karmel aşırımının bir hissəsi olan "Tlalim" ( ("Yamaclar") dağının yüksəkliyində yerləşir, Aralıq dənizindən 483 metr yüksəklikdə. Bundan başqa kampuslar Hayfa portu rayonu olan Oranimdə və Çek-Postda da var.

## Fakültələri
Hayfa Universitetində aşağıdakı fakültələr vardır:
* humanitar
* sosial elmlər
* hüquq
* pedaqoji
* sosial təminat
* səhiyyə

Təhsil kafedralarda aparılır. Hayfa universitetinə daxil olan və doktorantlar təhsil alan Biznes Məktəbində akademik təhsil verilir.

## Beynəlxalq əlaqələri
GU8 konsorsiumunun üzvüdür.

## Həmçinin bax

* İsrail universitetlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Sənin adın Dənizdir (opera)

**Sənin adın Dənizdir** () — bəstəkar Firəngiz Əlizadənin qısa kamera operası. Libretto bəstəkarın özünə məxsusdur.

## Tarixçə
İlk tamaşa ABŞ-də Houston Grand Operada 2011-ci ilin may ayının 25-i göstərilib. Dənizi Hyuston operasının sopranosu Laura Botkin, onun atasını isə Amerikan baritonu Con Pakkard ifa ediblər. Seymur rolunda Azərbaycan tenoru Babək Niftəliyev, onun anasının rolunda isə Mələkxanım Əyyubova çıxış ediblər.

## Məzmun
Bu, okeanı keçən mədəniyyətlər və dillərarası böyük sevgini iki musiqi gücü köməkliyi ilə anlatan operadır: bir yandan gənc Amerikan rəssamı Dənizin və atasının hekayəsindən söz açan Qərbi simli kvratet və fleyta, o biri yandan isə gənc Azərbaycan müğənnisi Seymur və anasının hekayəsindən bəhs edən tar, kamança və muğam xanəndəsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* İntizar (opera)
* Qarabağnamə (opera)
* Azərbaycanda opera
Cümə məscidi (Masallı)

**Masallı Cümə məscidi** — Masallı şəhərinin mərkəzində Füzuli küçəsində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi, məscid. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında

### Tarixi
 

Məscid XIX əsrin əvvəllərində inşa edilmiş, əsas və yardımçı binalardan, həmçinin mədrəsə binasından ibarətdir. Məscidin minarəsi olsa da, Sovet dövründə dağıdılmışdır. Məscid sonuncu dəfə XX əsrin 80-ci illərində restavrasiya olunaraq muzey kimi istifadə edilmişdir.

Sovet işğalından sonra 1928-ci ildə Azərbaycanda rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar. Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Masallı Cümə məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb və məscidin binasından anbarı kimi istifadə olunub. 

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra 2 avqust 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid, yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. 

### Memarlığı
Məscidin daxili 354 kv. metr, tutumu 400 nəfərdir. İnşasında qırmızı kərpicdən və yerli meşə materiallarından istifadə edilmişdir. Məscidin orta sütunları çoxillik palıd ağaclarındandır. İçi ağac şəbəkə ilə kişi və qadın ibadət yerlərinə ayrılmışdır. Pəncərələri ağac və rəngli şüşə şəbəkələrdən qurulmuşdur. Məscidin qabaq hissəsinə sütunvarı çıxıntı əlavə edilmişdir. Məscidin qabaq divarları sonradan ağ mərmər üzlüklə örtülmüşdür. 

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
*