open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Riçard Benkroft

**Riçard Benkroft** (; ) — ingilis kilsə xadimi, 1604-cü ildən 1610-cu ilə qədər Kenterberi arxiyepiskopu və Kral Ceyms Müqəddəs Kitabının "baş nəzarətçisi" idi.

## Həyatı

Benkroft 1544-cü ilin sentyabrında hazırda Çeşirin Vidnes şəhərinin bir hissəsi olan Farnvortda, Meri [Körven] və Con Benkroftun ikinci oğlu olaraq anadan olub. Anası 1555-ci ildən 1567-ci ilə qədər Dublin arxiyepiskopu, daha sonra 1568-ci ilin noyabrında vəfat edənə qədər Oksford yepiskopu olan Ceyms Körvenin qızı və qardaşı qızı idi.

O, əvvəlcə Farnvortdan olan yepiskop Vilyam Smit tərəfindən qurulan yerli qrammatika məktəbində təhsil almışdır. O, 1563-cü ildə Kembricdəki Məsih Kollecinin tələbəsi oldu və 1567-ci ildə bakalavr, 1570-ci ildə isə magistr dərəcəsini (Kembricdəki İsa Kollecində) bitirdi.

Benkroft, deyilənə görə, pul problemləri üzündən Kembricdəki əksər tələbələrdən böyük idi və görünür, təhsildən daha çox idmanda (güləş, boks və kvoterstaff) daha uğurlu idi. Orada keçirdiyi uzun illər ərzində Benkroft Kraliça I Yelizaveta Universitetə baş çəkərkən onunla görüşmək üçün seçilən tələbələrdən biri idi. 1564-cü ildə əmisi Hyu onun üçün Dublindəki Müqəddəs Patrik Kilsəsində sinekur aldı. Təxminən həmin dövrdə təyin edilən Benkroft, o vaxtkı Eli yepiskopu Riçard Koksa keşiş təyin edildi və 1575-ci ildə Kembricşirdəki Teversham keşişliyinə təqdim edildi. Növbəti il o, universitetin vaizlərindən biri oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bancroft, Richard. (1693.) A Survey of the Pretended Holy Discipline (in English). London: Richard Hodgkinson. This work is critical of the Puritan's doctrinal textbook, the *Disciplina*.
Solanum molle

*  — Solanum bahamense bitki növünün sinonimi.
*  — Solanum monachophyllum bitki növünün sinonimi.
*  — Solanum aculeatissimum bitki növünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü
Covanni Papini

**Covanni Papini** (; ) — italyan jurnalist, esseist, romançı, qısa hekayə yazıçısı, şair, ədəbiyyatşünas və filosof idi. XX əsrin əvvəlləri və ortalarının mübahisəli ədəbi şəxsiyyəti olan Papini, İtaliya praqmatizminin ən erkən və ən həvəsli nümayəndəsi və təbliğatçısı idi. Papini yazı tərzinə heyran qalırdı və qızğın polemikalarla məşğul olurdu. Futurizm və post-dekadentizm kimi avanqard hərəkatlarla məşğul olan Papini, həmişə narazı və narahat olmaqla bir siyasi və fəlsəfi mövqedən digərinə keçdi: antiklerikalizm və ateizmdən katolikliyə keçdi və 1915-ci ildən əvvəl inandırıcı müdaxiləçilikdən müharibəyə ikrah hissi ilə qarşılaşdı. 1930-cu illərdə fərdiyyətçilikdən mühafizəkarlığa keçdikdən sonra, nasizmə ikrah hissini qoruyub saxlayaraq, nəhayət faşist oldu.

"Leonardo" (1903) və "Lacerba" (1913) jurnallarının təsisçilərindən biri kimi, o, ədəbiyyatı "hərəkət" kimi qəbul etmiş və yazılarına natiqlik və hörmətsizlik tonu vermişdir. Öz-özünə təhsil alsa da, o, nüfuzlu ikonoklastik redaktor və yazıçı idi, italyan futurizmində və gənclərin erkən ədəbi hərəkatlarında aparıcı rol oynamışdır. Florensiyada işləyərkən Berqsonun fransız intuisiyası və Piers və Ceymsin Anqlo-Amerika praqmatizmi kimi xarici ədəbi fəlsəfi və siyasi hərəkatlarda fəal iştirak etmişdir. Həyat və sənət haqqında fərdi və xəyalpərəst bir anlayışla İtaliya mədəniyyətinin və həyatının inkişafını təşviq edən Papininin Roma-Katolik dini inanclarının nümayəndəsi kimi çıxış etməsi onun ədəbi uğuruna səbəb olmuşdur.

Papininin ədəbi uğuru 1906-cı ildə nəşr olunmuş "Il crepuscolo dei filosofi" ("Filosofların alaqaranlığı") və 1913-cü ildə avtobioqrafik romanı "Un uomo finito" ("Tamamlanmış insan") nəşri ilə başlamışdır.

İdeoloji seçimlərinə görə Papininin əsəri ölümündən sonra demək olar ki, unuduldu, baxmayaraq ki, sonradan yenidən qiymətləndirildi və yenidən qiymətləndirildi: 1975-ci ildə argentinalı yazıçı Xorxe Luis Borxes onu "haqsız yerə unudulmuş" müəllif adlandırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* **Almost There**
* ''L'Anima'' Magazine, May 1911
* A website about Giovanni Papini in Italian
* A list of Papini's books translated in English
Qoffredo Parize

**Qoffredo Parize** (; ) — italyan yazıçısı, jurnalisti və ssenaristi. O, 1965-ci ildə "Il padrone" ("Boss") romanına görə Viareco mükafatını, 1982-ci ildə isə "Sillabario n.2" əsərinə görə Streqa mükafatını qazanıb.

## Əsərləri

*"Ölü oğlan və kometlər"
*"Don Qaston və xanımlar"
*"Boss"
*"Tənhalıqlar"
*"Abecedary"
*"Qan qoxusu"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Din Kunts

**Din Rey Kunts** (; ) — amerikalı yazıçıdır. Onun romanları trillerlər kimi təqdim olunsa da, tez-tez qorxu, fantastika, elmi fantastika, detektiv və satira elementlərini özündə birləşdirir. Kitablarının çoxu The New York Times-ın ən çox satılanlar siyahısına daxil olub, on dörd sərt cildli və on altı yumşaq cildli kitabı bir nömrəli mövqeyə çatıb. Kuntz karyerasının əvvəlində "David Axton", "Deanna Dwyer", "K. R. Dwyer", "Leigh Nichols" və "Brian Coffey" də daxil olmaqla bir sıra təxəllüslərlə yazıb. O, 105-dən çox roman, bir sıra povest və qısa hekayələr toplusu nəşr etdirib və əsərlərinin 450 milyondan çox nüsxəsi satılıb. O, "Rolling Stone" tərəfindən "Amerikanın ən populyar gərgin romançısı" və bu günün ən məşhur və uğurlu yazıçılarından biri kimi tanınıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dean Koontz – The Official Website
* 
* Dean Koontz article including information on his erotic books
*
Harold Robbins

**Harold Robbins** () — Amerikalı yazıçıdır. Bütün dövrlərin ən çox satılan yazıçılarından biri olan Robbins, 25-dən çox ən çox satılan əsər yazmış və 32 dildə 750 milyon nüsxədən çox satmışdır.

## Erkən həyatı

Robbins 1916-cı ildə Nyu-York şəhərində Frances "Fannie" Smith və Charles Rubinin ailəsində Harold Rubin adı ilə anadan olub. Valideynləri Rusiya imperiyasından olan yaxşı təhsilli yəhudi mühacirlər, atası Odessadan, anası isə Minskdən cənubda yerləşən Neşvizdən (Nesvij) idi. Robbins daha sonra yalandan katolik oğlanlar evində böyümüş yəhudi yetim olduğunu iddia etdi. Bunun əvəzinə, onu Bruklində əczaçı olan atası və ögey anası Blançe böyütdü.

Robbins 15 yaşında ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə yazılmaq üçün orta məktəbi tərk etdi. O, torpedo ilə partladılmış sualtı qayıqda xidmət etdiyini iddia etdi və yeganə sağ qalan özü oldu; əslində, 1930-cu illərdə ABŞ-ın heç bir sualtı qayığı torpedo ilə vurulmamışdı.

Robbins müxtəlif işlərdə çalışıb, o cümlədən sifarişçi, bukmeyker və baqqal mağazasında inventar satıcısı kimi çalışıb. O, 1940-cı ildən 1957-ci ilə qədər Universal Pictures şirkətində çalışıb, satıcı kimi başlayıb və rəhbər vəzifəsinə yüksəlib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Çəmbərəkənd (dəqiqləşdirmə)

**Çəmbərəkənd** — bir neçə mənada işlənilə bilər:
* Çəmbərəkənd (Bakı kəndi) — Azərbaycanın Bakı şəhərində ərazi.
* Çəmbərəkənd (Laçın) — Azərbaycanın Laçın rayonunda kənd.
* Çəmbərəkənd — Azərbaycanın Bakı şəhərinin Xəzər rayonunun Qala qəsəbəsində məhəllə.
* Çəmbərəkənd parkı — Azərbaycanın Bakı şəhərinin Səbail rayonunda yerləşən park. 
* Çəmbərəkənd qəbiristanlığı — Azərbaycanın Bakı şəhərində keçmişdə mövcud olmuş qəbiristanlıq.
Golden Retriever

**Golden Retriever** — Şotlandiyaya məxsus, orta-iri ölçülü bir retriever (ovçu) it cinsidir. Zərif və mehriban xasiyyəti, həmçinin diqqətçəkən qızılı rəngli tükləri ilə tanınır. İşçi itdir və qeydiyyatdan keçməsi üçün xüsusi işçi sınaqlarından uğurla keçməsi tələb olunur. Adətən ev heyvanı kimi saxlanılır və bir çox Qərb ölkələrində ən çox qeydiyyata alınan cinslərdən biridir; bəziləri isə it nümayişlərində, itaətkarlıq yarışlarında iştirak edir və ya bələdçi it kimi çalışır.

Golden Retriever XIX əsrin sonlarında Sir Dadli Marjoribanks tərəfindən Şotlandiyadakı Guisachan adlı malikanəsində yetişdirilmişdir. O, Flat-coated Retriever cinsini Tweed Water Spaniel ilə cütləşdirib, daha sonra isə Red Setter, Labrador Retriever və Bloodhound cinslərinin qanını da əlavə etmişdir. Bu cins 1913-cü ildə Kennel Klubu tərəfindən rəsmən tanınmış və müharibələrarası dövrdə dünyanın bir çox bölgələrinə yayılmışdır.

## Tarixi
XIX əsrdə Şotlandiyada Sir Dadli Marjoribanks (sonradan Tvidmaut baronu olmuşdur) tərəfindən Flat-coated Retriever cinsi ilə Tweed Water Spaniel və digər bəzi Britaniya it cinslərinin düşünülmüş şəkildə cütləşdirilməsi nəticəsində inkişaf etdirilmişdir.

1952-ci ildə Marjoribanks-in qardaşı nəvəsi, 6-cı İllçester qrafı Giles Fox-Strangways, Elma Stonex ilə birlikdə Marjoribanks-in nəsil kitabçalarını araşdırdı. 1960-cı ildə onların tədqiqatı nəşr olundu və bu araşdırma Golden Retrieverlərin rus mənşəli olması ilə bağlı bütün rəvayətləri təkzib etmək üçün lazım olan sübutları təqdim etdi. 1868–1890-cı illəri əhatə edən bu nəsil kitabı hazırda Londonda Kennel Klubunun kitabxanasında qorunur.
1911-ci ildə İngiltərədə cins üçün ilk klub Golden Retriever Club yaradıldı və cinsə yeni ad verildi: "Sarı və ya Qızıl Retriever". Bu andan etibarən onlar Flat-coated Retriever-dən ayrı bir cins kimi qəbul edilməyə başlandı.

1913-cü ilə qədər Kennel Klubu onları Flat-coated Retriever-dən fərqli ayrıca bir cins reyestrində qeydiyyata almağa başladı və 1920-ci ildə adlarından "Sarı və ya" ifadəsi çıxarıldı; beləliklə cinsin rəsmi adı "Golden Retriever" oldu.

## Xasiyyət
Golden Retriever Qərb dünyasında ən çox saxlanılan ev iti cinslərindən biridir və tez-tez Böyük Britaniya, ABŞ, Avstraliya və Kanadada qeydiyyat sayına görə ilk onluğa daxil olur. Bu cins tez-tez it şoularında iştirak edirlər. Golden Retrieverlər bələdçi it və terapiya iti kimi xüsusi təlim ala bilir, həmçinin itaətkarlıq yarışlarında və digər it idman növlərində iştirak edə bilirlər.

Golden Retriever idmançılar tərəfindən hələ də ov iti kimi istifadə olunur. O, daha çox qırqovul və kəklik kimi quru ərazilərdə yaşayan ov quşlarının gətirilməsi üçün işlədilir, su quşlarının ovunda isə daha az istifadə olunur. Ənənəvi qalın ikiqat tüklü örtüyə malik Golden Retriever soyuq və rütubətli şəraitdə işləmək üçün çox uyğundur, çünki tük örtüyü həm suya davamlılıq, həm də istilik izolyasiyası təmin edir. Digər retriever cinsləri ilə müqayisədə, Golden Retriever güclü üzgüçü sayılmır; uzun tük örtüyü səbəbindən üzdüyü zaman suda daha ləng hərəkət edir.

## İstinadlar
Fanni

**Fanni** — ad.

* Fanni Kadeo — məşhur italyan müğənnisi, aparıcısı, aktrisası və modelidir.
* Fanni Hardi Ekstorm — amerikalı yazıçı, ornitoloq və folklorşünas.
* Fanni Gefs — Belçikalı rəssam.
Ferdinand

**Ferdinand** — kişi adı.

* I Ferdinand (Bolqarıstan çarı) —
* I Ferdinand (Avstriya imperatoru) — Avstriya imperatoru.
* II Tirollu Ferdinand — Avstriya hersoqu.
* Ferdinand Müller — XIX əsr alman təbiətşünası, botaniki, coğrafiyaşünası.
* Ferdinand Markos — Filippin siyasətçi və kleptokratı
* Ferdinand Hodler — XIX əsrin ən məşhur İsveçrə rəssamlarından.
* Ferdinand Mindinq
* Avstriyalı Ferdinand –
* Frans Ferdinand
;Digər
* Ferdinand (Tank)

## İstinadlar
Fidan

**Fidan** — Azərbaycan qadın adı.

* Fidan Hacıyeva — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (05.03.2015)
* Fidan Qasımova — Azərbaycanın opera müğənnisi, Azərbaycan SSR xalq artisti (1982)
* Fidan Hüseynova — Azərbaycan musiqiçisi.
* Fidan Axundova — azərbaycanlı aktrisa, televiziya aparıcısı, şairə.
* Fidan Abışova — azərbaycanlı peşəkar idmançı.
Fəridə

**Fəridə** — Azərbaycan qadın adı.

* Fəridə Əzizova — Azərbaycanı təmsil edən taekvondoçu.
* Fəridə Məmmədova (tarixçi) — Azərbaycan alimi, tarix elmləri doktoru
* Fəridə Məmmədova (müğənni) — Azərbaycan müğənnisi.
* Fəridə Abıyeva — Azərbaycanlı karateçi.
* Fəridə Vəzirova — azərbaycanlı ədəbiyyatşünas, tənqidçi
* Fəridə Babayeva
* Fəridə Həyat
* Fəridə Səfiyeva
Frensis

**Frensis** — ad.

* Frensis Aston — İngiltərə kimyaçısı, Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı.
* Frensis Dreyk — Elizabet dövründə yaşamış, məşhur İngilis dənizçisi, dəniz qulduru, səyyah, mühəndis.
* Frensis Bekon — ingilis filosofu, tarixçisi, siyasi xadimi və yazıçısı, empirizmin banisi.
* Frensis Berni
* Frensis Bomont
Gallotia

**Gallotia** —

## Növləri
* Gallotia bravoana
* Gallotia caesaris
* Gallotia galloti
* Gallotia simonyi
* Gallotia simonyi machadoi
* Gallotia simonyi simonyi
* Gallotia stehlini

## İstinadlar
Qərbin qəddar cadugəri: Yaxşılıq naminə

**Qərbin qəddar cadugəri: Yaxşılıq naminə** () və ya sadəcə ***Qərbin qəddar cadugəri: II Hissə*** () — Vinni Holtzman və Dana Foks tərəfindən yazılmış ssenari əsasında rejissor Con Çu tərəfindən çəkilmiş və 2025-ci ildə çıxarılmış ABŞ musiqili fentezi filmi.

## Qeydlər

## İstinadlar
Liza Alert

**Liza Alert** () — itkin düşmüş şəxslərin axtarışına həsr olunmuş könüllü, qeyri-kommersiya ictimai birliyidir. 15 oktyabr 2010-cu ildə təsis edilib. Adını 5 yaşlı Liza Fomkinanın adından götürüb. Liza 2010-cu ildə 9 günlük uğursuz axtarışlardan sonra ölü tapılmışdı. Təşkilat onun ölümündən 21 gündən az müddət sonra yaranıb.

Liza Alert keçmiş SSRİ-də təkcə Amber alert funksiyalarını yerinə yetirmir, həm də bütün itkin düşmüş insanların aktiv axtarışlarına könüllü qüvvələri istiqamətləndirir. Təşkilat Rusiya Federasiyasının hüquq-mühafizə orqanları ilə birbaşa əlaqəli deyil. Axtarışın əsas hissəsi keçmiş SSRİ və ətraf ərazilərdə aparılır. Uşaqların və yaşlıların, eləcə də təbiətdə itkin düşmüş insanların axtarışına üstünlük verilir. İcma pullu axtarış xidmətləri göstərmir; axtarışlar pulsuzdur və həmişə könüllülər tərəfindən həyata keçirilir. 2010-cu ildən bəri Liza Alert Rusiyada itkin düşmüş şəxslərin axtarışında davamlı olaraq iştirak edir. Ən rezonans doğuran hadisələrdən biri riyaziyyatçı və London Universitetinin professoru Aleksey Çervonenkisin axtarışı idi.

## İstinadlar
Cam haqqında dua (Giberti)

**Cam haqqında dua** və ya **"Bağda ibadət"** () — Lorenzo Gibertinin eskizi əsasında Bernardo do Françesko tərəfindən 1443-cü ildə Florensiya kafedralının barabanında yaradılmış vitraj.

## Tarixi

Baraban vitrajları üzərində işə, Brunelleskinin günbəz üzərində işləri tamamlamasından (1436) sonra başlanılmış, ənənəvi olaraq, vitrajların hazırlanması üçün müsabiqə elan edilmiş, müxtəlif rəssamlar müsabiqədə iştirak üçün tam ölçüdə eskizlər təqdim etmişdilər və onlardan ən gözəlləri seçilmişdir. Beləcə, Giberti vitraj sifarişlərinin bir çoxunu qazanmış, bir sifariş isə Donatello tərəfindən qəbul edilmişdir. 1440-cı illərdə Giberti, vaxtının böyük bir hissəsini Vəftizxananın qapılarına sərf etdiyindən, vitrajların hazırlanması Paolo Uçello və Andrea del Kastanyo kimi müxtəlif rəssamlara həvalə edilmişdir.

Giberti memuarında barabanın üç vitrajını xatırlayır: "Mən bu kilsə üçün çoxlu sayda vitrajlar layihələndirmişəm. Tribunada mənim tərəfimdən üç okulus üçün vitrin çəkilmişdir: onlardan birində səmaya yüksələn Məsih, ikincisində bağda ibadət edən məsih, üçüncüsündə isə Məsihin məbədə gətirilməsini təsvir etmişdim." İlk iki vitraj 1443-cü ilin sentyabrında quraşdırılmışdı. 1444-cü ildə usta Bernardo di Françesko  quraşdırılmanı bitirmişdir.

## Təsviri

Müxtəlif motivlərdən təşkil edilmiş medalyonların sıx düzülməsi sayəsində yaradılmış çərçivə daxilində, qırmızı fon üzərində Gefsiman bağında ibadət səhnəsi ənənəvi sxem əsasında təsvir edilmişdir. Sol arxa tərəfdə Məsih, gələcək qurbanın simvolu aolan camı mələkdən qəbul edir; on planda sağ tərəfdə isə üç həvari ağac altında yatır. Arxa fonda qala divarları arasında Yerusəlim təsviri, keçməkdə olan qotik incəsənətə işarə edir. Vitrajdakı fiqurlar, İntibah incəsənətinə xas tərzdə vahid həcm və ustalıqla həll edilmiş pozalara malik olsalar da, məkan, qotik manerdə,  qeyri-rasional nisbətlərlə təsvir edilmişdir ki, bu da ümumi təsvirə nağılvari ab-hava bəxş edir. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 

## Xarici keçidlər

*
Londonun müstəqilliyi

**Londonun müstəqilliyi** (, bəzən "" kimi qısaldılır) — Londona şəhər-dövlət statusu verilməsi və onun Birləşmiş Krallıqdan ayrıca, tam müstəqil bir siyasi vahid kimi mövcud olmasının məqsədəuyğun olduğu barədə inamı ifadə edən termin.

## Hərəkat

Londonun Birləşmiş Krallıq daxilindəki statusu bir neçə ildir müzakirə mövzusu olmuşdur. Daha geniş muxtariyyət verilməsi ilə bağlı çağırışlar irəli sürülmüşdür. Bu fikri müdafiə edənlər belə hesab etmişlər ki, 8 milyondan çox əhalisi olan Böyük Londonun iqtisadi ölçüləri, funksional əhəmiyyəti, çoxmillətli demoqrafik quruluşu və İngiltərənin digər bölgələrindən fərqlənən özünəməxsus problemləri daha geniş muxtariyyət üçün əsas yaratmışdır. Londonun şəhər-dövlətə çevrilməsi ideyası 1990-cı illərdən etibarən müzakirə olunmuşdur və 2014-cü il Şotlandiyanın müstəqilliyi üzrə referendum zamanı yenidən gündəmə gəlmişdir.

## İstinadlar
Puruşa

**Puruşa** (, , ) — hinduist mifoloji ənənəsində bədənindən kainatın yaranmış olduğu ilkin kosmik varlıq. "Riqveda"da bu varlığın qurban edilməsinə həsr edilmiş xüsusi ilah – Puruşa-sukta mövcuddur və Puruşa hindu panteonunda Vişnunun min adından biri olan "Nəsirlənən" epiteti ilə də xatırlanmışdır.

Hind fəlsəfi düşüncəsidə "puruşa" anlayışı ilahi ruhu və makrokosmik başlanğıcı ifadə etmişdir. Sankhya fəlsəfəsində puruşa, çoxsaylı və əbədi ruhani substansiyalar kimi təsəvvür olunur. Onlar “saf şüur” xarakteri daşıyır və dinamik materiya başlanğıcı olan prakritini müşahidə edirlər. Bu sistemdə puruşanın əsas xüsusiyyəti “xüsusiyyətsizlik” (nirquna) kimi izah edilir, lakin prakritinin fəaliyyəti ilə üzləşən puruşa, özünü onun formaları və qunaları ilə eyniləşdirərək yanılmaya düşə bilər.

Başlanğıc sankhya təlimlərində puruşaların çoxluğu (puruşa-bahutvam) qəbul edilmişdi. Daha sonrakı mətnlərdə vahid puruşa konsepsiyası üstünlük qazanmış və həmin başlanğıc Upanişad təlimindəki atmanın xüsusiyyətlərinə yaxın keyfiyyətlərlə xarakterizə edilmişdir.

Klassik sankhya məktəbinin müəllifi İşvarakrişna puruşa ilə prakritinin birləşməsini “topal adam və kor adam birləşməsi”nə bənzətmiş və bu əlaqənin məqsədinin puruşanın prakritini dərk etməsi olduğunu bildirmişdir. Bununla yanaşı, puruşanın materiya proseslərinə müdaxilə etmədiyi, yalnız müşahidəçi mövqedə dayandığı qeyd edilmişdir. Bu passiv müşahidəçilik “audasinya” — neytrallıq və hissizlik anlayışı ilə ifadə olunur.

Sonrakı sankhya müəllifləri ateist mahiyyətli ilkin baxışlardan uzaqlaşaraq Puruşanın dünya yaranışının əsas prinsipi olduğunu bildirmişlər. Vicnanabhikşunun izahında Puruşa daxili yönləndirici qüvvə kimi təsvir edilir və Prakritinin proseslərini maqnitin dəmir üzərində yaratdığı təsirə bənzər şəkildə istiqamətləndirdiyi vurğulanır.

Ayurveda ənənəsində Puruşa insanın psixi xüsusiyyətlərindən ibarət bir kompleks kimi başa düşülür. Bu xüsusiyyətlər gunalar vasitəsilə Prakritiyə bağlanmış hesab edilir. Buna görə də ayurveda təbabətinin məqsədi Puruşanı gunaların təsirindən azad etmək və onu həm gunalardan, həm də Prakritidən ayırmaqdan ibarət olmuşdur.

## İstinadlar
Mahat-tattva

**Mahat-tattva** (; ) və ya **mahat** — hinduizmin Sankhya fəlsəfi sistemində əsas anlayışlardan biri. Bu termin Prakritinin ilk təzahürü və ya “ilk təkamül forması” kimi xarakterizə olunur. Prakritinin tarazlığı pozulduqda onun daxilində baş verən hərəkət və genişlənmə materiyanın və maddi enerjinin yaranmasına səbəb olur. Məhz bu mərhələdə mahat-tattva meydana çıxır. Sankhya metafizikasına əsasən, təkamül prosesi mahatın yaranması ilə başlayır və bundan sonra ahamkara (eqo, “mənlik”), manas (ağıl), beş idrak qabiliyyəti, beş fəaliyyət qabiliyyəti, beş incə (subtil) təbiət elementi və beş kobud (qross) təbiət elementi meydana gəlir. Bu 22 prinsip və mahat-tattva birlikdə Sankhya fəlsəfəsinin fundamental metafizik strukturunu təşkil edir.

## İstinadlar
Apasmara

**Apasmara** (, ) — hind mifologiyasında mənəvi nadanlığı və ahamkara (eqo, özünüdərkdə təhrif) anlayışını təcəssüm etdirən xırda, cılız bir varlıq. O həmçinin, **Muyalaka** və ya **Muyalakan** adı ilə də tanınır.

## Etimologiyası

"Smaranam" sözündən yaranan "smāra" şəkilçisi “yaddaş” mənasını ifadə edir. "Apasmāra" mürəkkəb sözü “yaddaşın itməsi” deməkdir və demensiya, amneziya kimi hallara uyğun gəlir. Termin həmçinin, anlaşılmaz, qarışıq nitq (məntiqsiz söylənti) və ya eqo (ahamkara) kimi mənaları da ehtiva edə bilər.

## İstinadlar
Amber alert

**Amber alert** ()— uşaq qaçırılması ilə bağlı xəbərdarlıq sistemi tərəfindən ictimaiyyətdən qaçırılmış uşaqların tapılmasında kömək istəmək üçün göndərilən xəbərdarlıq mesajıdır

Amber xəbərdarlığı, 13 yanvar 1996-cı ildə Texasın Arlington dairəsində qaçırılan və dörd gün sonra qətlə yetirilmiş vəziyyətdə tapılan 9 yaşlı Amber Rene Hagerman şərəfinə adlandırılıb. Regional olaraq başqa adlardan istifadə edilib: Corciya ştatında "Levi's Call" (Levi Fradinin xatirəsinə); Havayda "Maile Amber Alert" (Maile Gilbertin xatirəsinə); Arkanzasda "Morgan Nick Amber Alert" (Morgan Nickin xatirəsinə); Yutada "Rachael Alert" (Rachael Runyanın xatirəsinə); və Aydahoda "Monkey's Law" (Michael "Meymun" Cozef Voqanın xatirəsinə). Sistem Hagermanın adını daşısa da, "AMBER" rəsmi olaraq "*America’s Missing: Broadcast Emergency Response*" abreviaturudur.

Xəbərdarlıqlar kommersiya və ictimai radio stansiyaları, internet radiosu, peyk yayımı, televiziya stansiyaları, mətn mesajları və kabel televiziyası vasitəsilə yayılır. Xəbərdarlıqlar həmçinin elektron poçt, elektron yol hərəkəti vəziyyəti nişanları, kommersiya elektron reklam lövhələri və ya SMS mətn mesajları vasitəsilə verilir.

ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin Amber xəbərdarlığı ilə bağlı məlumatları coğrafi uyğunluqda göstərmək üçün Google və Facebook ilə əməkdaşlıq etmişdir. Amber siqnalı elan etmək qərarı qaçırılma hadisəsini araşdıran polis təşkilatı (bir çox hallarda ştat polisi və ya yol patrul xidməti) tərəfindən qəbul edilir. Bu mesaja adətən qaçırılan şəxsin adı və təsviri, şübhəli qaçıranın təsviri və əgər varsa, qaçıranın nəqliyyat vasitəsinin təsviri və nömrə nişanı daxildir.

## İstinadlar
Ahamkara

**Ahamkara** (; ; ) — hind fəlsəfəsində insanın özünü (Puruşa, atman) bədən, ağıl və ya maddi obyektlər kimi keçici varlıqlarla yalnış şəkildə eyniləşdirməsini ifadə edən anlayış. Ahamkara Mahat-tattvadan törəyir və Antahkarananın — yəni zehnin dörd funksiyasının əsas komponentlərindən biri hesab olunur.

## İstinadlar
Qarayurd

**Karayurt** — Kayseri vilayətinin Sarız bələdiyyəsinə tabe olan, inzibati cəhətdən məhəllə statusuna malik bir kənddir.

## Coğrafiya
Kənd Kayseri şəhərindən təxminən 146 km cənub-şərqdə, Sarız rayon mərkəzindən isə təxminən 13 km cənubda yerləşir. Karayurt, Sarız dərəsi boyunca uzanan D815 dövlət yolunun yaxınlığında yerləşir. Kənd Seyhan çayının yuxarı axınlarının Adana vilayətinə daxil olmadan əvvəlki hissəsində mövcuddur

## Tarix
Qarayurdun sakinləri, 1865-ci ildə aparılan iskan tədbirlərindən sonra köçəri həyatdan məskun həyata keçən Əfşar türkmənləridir. Onlar Hələb türkmənləri içində "Rəcəbli Əfşarları" kimi tanınan tayfa qrupunun Qocanallı oymağına mənsublar.

Kənd sakinlərinin gündəlik danışıq dili Türkmən və Azərbaycan türkcəsinə böyük oxşarlıq göstərir.

## İstinadlar
Aşıq Dehqan

**Aşıq Dehqan** və ya **Aşıq Məhəmməd Hüseyn Dehqan** (; ) — Cənubi Azərbaycan və Urmiya aşıq məktəbinin tanınmış simalarından biri. Urmiya şəhərinin İqdır kəndində dünyaya göz açıbdır.

## Həyatı
1934-cü ildə İqdırda anadan olub.

Məhəmməd Hüseyn Dehqan, Azərbaycan musiqi səhnəsində tanınmış sənətkar və Urmiya aşıq məktəbinin ustasıdı, Aşıq Dərviş Vahabzadə, Aşıq Fərhad Səlimi, Aşıq Yusif Ohanes və Aşıq Aslan Talebi kimi böyüklərlə yanaşı, Azərbaycanın orijinal və populyar musiqisinin qorunmasında və yayılmasında mühüm rol oynayıb.

O, 5 yaşından Qopuz ilə tanış olub və 8 yaşından bəri bu saz ilə yaşayıbdır.
onun təhsilatı İbtidai siniflərə kimi idi və 24 il, Qərbi Azərbaycan radiosu ilə əməkdaşlıq etmişdir. Aşıq Dehqan müxtəlif festivallarda da iştirak eləyib ödüllər qazanmışdır.

O, 22 noyabr 2025-də yaşadığı Urmiya şəhərində, 91 yaşında, həyat ilə vidalaşdı.

## İstinadlar
Frederik Leyton

**Frederik Leyton** () — akademik, klassik və tarixi əsərləri ilə tanınan görkəmli Viktoriya rəssamı və heykəltəraş idi. Kral Akademiyasının prezidenti də daxil olmaqla, nüfuzlu vəzifələrdə çalışdı və ölümündən sonra adı qısa müddətə alındığı üçün geri alınsa da, həmyaşıdlıq hüququ verilən ilk sənətçi idi. Onun məşhur əsərlərindən bəziləri pitonla atletin güləşi və alovlu iyundur.

## Karyera və nailiyyətlər
1830-cu ildə anadan olan Leyton Avropada təlim keçmiş və 1859-cu ildə Londona qayıtmışdır. 1878-ci ildə Kral Akademiyasının prezidenti seçildi və elə həmin il cəngavər oldu. 1896-cı ildə o, Baron Leighton kimi həmyaşıdını yaratdı, lakin ertəsi gün vəfat edərək həmyaşıdını rekordun ən qısası etdi. O, heykəltəraş kimi də əhəmiyyətli əsərlər yaratmış çox yönlü bir rəssam idi. Bədii üslub və mövzular: Onun sənəti tarixi, bibliya və klassik mövzulara yönəlmişdir. O, Akademik tarix rəsminin, Naturalizm və Romantizmin elementlərini birləşdirərək, hiper-real Neoklassizmin bir forması olan bir üslub hazırladı. Onun işi gözəlliyə, xüsusən də kişi bədəninə güclü vurğu və Simvolizmin ekzotik və erotik mifoqrafiyasına üstünlük verməsi ilə xarakterizə olunur. Görkəmli əsərlər: Pitonla Güləşən Atlet: 1877-ci ildə yaradılmış bürünc heykəl. Alovlu İyun: 1895-ci ildə yaradılmış, ən məşhur əsərlərindən biri hesab edilən yağlı boya tablosu. Cimabue'nin Celebrated Madonna: Kraliça Viktoriya tərəfindən satın alınan 1855-ci ildə Kral Akademiyasında sərgiləndikdən sonra dərhal bəyənmə qazanan bir rəsm. Miras: Onun evi, indi Leighton Ev Muzeyi onun həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş muzeydir. Yaşadığı müddətdə geniş populyarlıq qazandıqdan sonra onun işi 20-ci əsrin əvvəllərində bir neçə onilliklər ərzində tənqidi rəğbətdən kənarda qaldı.

## Bədii üslub və mövzular
Onun sənəti tarixi, bibliya və klassik mövzulara yönəlmişdir. O, Akademik tarix rəsminin, Naturalizm və Romantizmin elementlərini birləşdirərək, hiper-real Neoklassizmin bir forması olan bir üslub hazırladı. Onun işi gözəlliyə, xüsusən də kişi bədəninə güclü vurğu və Simvolizmin ekzotik və erotik mifoqrafiyasına üstünlük verməsi ilə xarakterizə olunur.

## Görkəmli əsərlər
* Pitonla Güləşən Atlet: 1877-ci ildə yaradılmış bürünc heykəl.
* Alovlu İyun: 1895-ci ildə yaradılmış, ən məşhur əsərlərindən biri hesab edilən yağlı boya tablosu.
* Cimabue'nin Celebrated Madonna: Kraliça Viktoriya tərəfindən satın alınan 1855-ci ildə Kral Akademiyasında sərgiləndikdən sonra dərhal bəyənmə qazanan bir rəsm.

## Miras
Onun evi, indi Leighton Ev Muzeyi onun həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş muzeydir. Yaşadığı müddətdə geniş populyarlıq qazandıqdan sonra onun işi 20-ci əsrin əvvəllərində bir neçə onilliklər ərzində tənqidi rəğbətdən kənarda qaldı.

## İstinadlar
Bney-İsrael

**Bney-İsrael** və ya **marathi yəhudiləri** (, , , ) — Hindistan yəhudilərinin qrupu. Tarixi olaraq Maharaştra ştatının Bombay (indiki Mumbay) şəhərinin ətrafında yaşamışdır. Onların danışıq dili yəhudi-marathi dili olmuşdur. Yazı sistemi marathi dilində olduğu kimi devanaqari əlifbası ilə ifadə edilmişdir. Marathi bazasında formalaşmış danışıq dilində ivrit, arami, yəhudi-malayalam (Koçin yəhudiləri ilə təmasların nəticəsi olaraq) və portuqal dillərindən alınmış çoxsaylı sözlər mövcud olmuşdur.

Müasir dövrdə icma üzvlərinin əksəriyyəti İsrailə köç etmişdir. İsraildə ən böyük Bney-İsrael icması Beer-Şeva şəhərində yaşayır.

## İstinadlar
Chainsaw Man seriyalarının siyahısı

"*[[Chainsaw Man (anime serialı)|Chainsaw Man]]*" Tatsuki Fucimoto tərəfindən yazılan və illüstrasiya olunan eyniadlı manqa seriyasına əsaslanan anime serialıdır. "MAPPA" studiyası tərəfindən çəkilən anime serialın rejissoru Ryu Nakayama, baş seriya rejissoru Makoto Nakazono, ssenaristi Hiroşi Seko, iblis dizayneri Kiyotaka Oşiyama və personaj dizayneri Kazutaka Suqiyamadır. Animenin musiqiləri Kensuke Uşio tərəfindən bəstələnmişdir. Anime manqanın ilk 38 fəslini əhatə edir.

Anime serialında hadisələr 1990-cı illərdə SSRİ-nin hələ də mövcud olduğu alternativ dünyada baş verir. Bu dünyada insanların kollektiv qorxularından doğulmuş iblislər mövcuddur. İblis ovçularının vəzifəsi təhlükəli iblisləri ortadan qaldırmaqdır və bəzən onların güclərini əldə etmək üçün onlarla müqavilələr bağlayırlar. İnsan bədənini (adətən ölmüş olanların) ələ keçirmiş iblislər ifrit adlanır. Kasıb bir yeniyetmə olan Denci Mişar iblisi Poçita sayəsində onun güclərini əldə edir və bədən üzvlərini mişara çevirə bilir. O, Yaponiya üçün təhlükəli iblisləri ovlamaqla məşğul olan İctimai Təhlükəsizlik Bürosuna qoşulur. Büronun rəhbərlərindən biri olan Makima tərəfindən himayəliyə götürülən Denci iblis ovçusu Aki Hayavakava və Qan iblisi Paverlə yoldaş olur.

Anime serialı 12 oktyabrdan 28 dekabr 2022-ci ilə qədər yayımlanmış və 12 seriya davam etmişdir. Açılış mahnısı Kenşi Yonezu tərəfindən ifa olunan "Kick Back" mahnısıdır. Hər seriya üçün ayrı bağlanış mahnısından istifadə olunmuşdur: "Chainsaw Blood" (Vaundy), "Zanki" ("Zutomayo"), "Hawatari 2 Oku Centi" ("Maximum the Hormone"), "Jouzai" (Tooboe), "In the Back Room" (Syudou), "Dainōteki na Rendezvous" (Kanaria), "Chu, Tayōsei" (Ano), "First Death" (TK), "Deep Down" (Aimer), "Dogland" ("People 1"), "Violence" ("Queen Bee") və "Fight Song" (Eve). Anime "Crunchyroll" tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır. "Mişar Adam. Film: Rezenin hekayəsi" adlı birbaşa sikvel filmi 19 sentyabr 2025-ci ildə buraxılmışdır. 2025-ci ilin dekabrında "Sui-qəsdçi arkı"nın anime adaptasiyası anons edilmişdir.

## Seriya siyahısı

## Ev buraxılışı

## İstinadlar
Aysel Şıxlı

Aysel Şıxlı - azərbaycanlı yazıçı, illüstrator, Mir Cəlal adına IV hekayə müsabiqəsinin qaliblərindən biri (3-cü yer).

## Həyatı
1994-cü ildə Bakıda yazıçı ailəsində dünyaya gəlib. Babası İsmayıl Şıxlı, atası Fərrux Şıxlinski, anası isə Reyhan Yusifqızıdır. Bakıda yerləşən 102 №-li orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Dövlət Universitetində Turizm və Otelçilik ixtisası üzrə təhsil alıb.

## Yazıçı fəaliyyəti
Peşəkar yazıçı fəaliyyəti ilk dəfə 2008-ci ildə çap etdirdiyi "Mənəm, Yusif" adlı məqaləsi ilə başlayıb. "Mənəm, Yusif" hekayəsi "525-ci" qəzetdə, sonra isə "44 fəsil - Payızda gələn bahar hekayələri" adlı hekayələr toplusunda çap olunub. Bir neçə kitabın müəllifi olan Aysel Şıxlı "Sonsuzadək gülümsəyən uşaq" hekayəsi ilə 2024-cü ildə təşkil olunan Mir Cəlal adına IV hekayə müsabiqəsində III yerə layiq görülüb.

## İllustrator fəaliyyəti
"Arzuların səyahəti", “Qapı arxasında o” və “Hər günə bir sual” kitablarının illustrasiyaları ona aiddir.

## Əsərləri

* **"Qanadsız mələk"** (2021-2022) - Müəllifin ilk romanı olan "Qanadsız mələk" romanı dostluq, sevgi, eləcə də ailə münasibətlərindən bəhs edir və yazıçının tanınıb auditoriyası tərəfindən sevilməsində böyük rol oynamışdır. Kitabın üz qabığının dizaynı da müəllifə aiddir.
* **"Arzuların səyahəti"** (2023)- 3 fərqli povestdən ibarətdir. Kiçik qardaşını bədbəxt hadisə nəticəsində itirmiş Asim və onunla dostlaşan qonşu qız, nənə-babası ilə kənddə  yaşayan Əşrəf və onun yeni qonşusu Nilufər, həmçinin sahibini itirmiş "İşıq" adlı it — bu üç povestin əsas qəhrəmanlarıdır.
* **"Paralel dünyada" (tetralogiya) -** Uzaq gələcəkdə insanlığın Yer planetində həyata son qoymasından sonra paralel dünyada əvvəlki insanların səhvlərini təkrar etməmək üçün qəlblərindən mənfi duyğularını çıxarıb möhürlənir və bu möhürlərin hərəsi başqa bir kralllıqda qorunur. Möhürlərinin birinin oğurlanması ilə başlayan hadisələr Kay adlı əsgərin seçilməsi və onun müxtəlif krallıqlardan keçən axtarışı ətrafında inkişaf edir.
* "**İşıq**" (hekayə) - sahibini itirmiş bir itin yaşadıqlarından bəhs edir.

## İstinadlar
Aaron Aletli

**Aaron Aletli** (; 552-ci ildən sonra vəfat edib), breton dilində müqəddəs *müqəddəs* *Aihran* və ya *Eran* kimi də tanınır  — Sezembr adasında xidmət etmiş münzəvi, rahib və abbat. Sezembr Fransanın Bretan regionunun Alet kommunası yaxınlığında, Sen-Malo ilə üzbəüz yerləşən bir kiçik adadır. Bəzi mənbələr onun kelt Britaniyasından armorikan domnoniyasına köç etdiyini irəli sürür.

O, Lambal və Plömör-Qotye yaxınlığında tək yaşayırdı, daha sonra Alet yaşayış məntəqəsindən aralıqda bir adada məskunlaşdı. Ada onun yaşadığı dövrdə çoxlu sayda ziyarətçi cəlb etmişdir, onlar arasında Malo da yer almışdır. Aaron adanın abbatı olmuşdur. O, qısa müddət sonra vəfat etdi. Bu hadisənin nəticəsində Malo sonradan Sen-Malo kimi tanınan rayonun ruhani idarəçiliyini ələ keçirdi və ilk Alet yepiskopu təyin edildi. Aaronun ziyafət günü Sen-Maloda 21 iyun, digər yerlərdə isə 22 iyunda qeyd olunur.

Lambal şəhəri yaxınlığındakı kəndlərdən biri onun şərəfinə adlandırılıb.

## İstinadlar
Piter Marino

**Piter Marino** (; ) — Amerikalı memar, dizayner və Amerika Memarlar İnstitutunun üzvü. O, 1978-ci ildə qurduğu memarlıq və dizayn şirkəti olan "Peter Marino Architect PLLC"nin rəhbəridir. Şirkətin 160 işçisi, Filadelfiya və Sauthemptonda ofisləri var.

## Həyatı
Piter Marino 9 avqust 1949-cu ildə Nyu-Yorkun Kvins bölgəsində anadan olub və böyüyüb. O, 14 yaşına qədər pianoda ifa edib. Uşaqlıqdan rəsm çəkməyə başlayıb və xüsusi rəsm dərsləri alıb. 1966-cı ildə çəkdiyi rəsmə görə Mer Lindseydən qızıl medal alıb. O, Kornell Universitetində Memarlıq üzrə bakalavr dərəcəsinə yiyələnib. Marino təhsil illərində klassik memarlıq prinsiplərini dərindən öyrənib və sonradan bu biliklərini müasir dizaynla birləşdirərək özünəməxsus üslub yaradıb.

Piter Marino karyerasına məşhur memar "Skidmore, Owings & Merrill" şirkətində başlayıb. Daha sonra 1978-ci ildə öz memarlıq şirkətini "Peter Marino Architect PLLC"ni qurub. Onun ilk böyük layihələrindən biri, Andi Varhol üçün şəxsi evin dizaynının hazırlaması olub. Bu layihə onun memarlıq sahəsində nüfuz qazanmasına və digər tanınmış şəxslərlə işləməsinə yol açıb.

Piter Marino lüks moda evləri üçün hazırladığı mağaza dizaynları ilə dünyada tanınır. Onun əməkdaşlıq etdiyi əsas brendlər arasında aşağıdakıları göstərmək olar:
* Chanel – Dünyanın bir çox şəhərlərində Chanel butiklərini dizayn edib.
* Dior – Müasir və klassik elementləri birləşdirən Dior mağazaları dizayn edib.
* Louis Vuitton – Paris, Nyu-York, Tokio kimi şəhərlərdə LV mağazalarını yenidən qurub.
* Fendi – Roma və digər şəhərlərdə Fendi butiki üçün yenilikçi memarlıq həlləri təqdim edib.
* Zegna, Bulgari, Valentino, Graff və digər yüksək səviyyəli markalarla da əməkdaşlıq edib.

Bu layihələrdə Marino, lüks moda brendlərinin vizyonunu memarlıq və dizayn vasitəsilə əks etdirən unikal məkanlar yaratmağa müvəffəq olub.

Marino kostyum dizayneri Ceyn Trapnel ilə evlidir. Cütlüyün bir qızı var.

Marino incəsənət kolleksiyaçısıdır. O, XVI əsrin ortalarından XVIII əsrin ortalarına qədər Fransız çini qablar, müasir rəsmlər, müasir incəsənət, və Fransız və İtalyan bürünc əsərlərini toplayır. Marinonun bürünc kolleksiyası 2010-cu ildə Londonun Uolles Kolleksiyasında nümayiş etdirilib. O, həmçinin şəxsi moda tərzi ilə də diqqət çəkir. O, əsasən qara geyimlər, kəmərlər və sancaqlar olan dəri və dəri papaq geyinir.

## Mükafatları
* "İncəsənət və ədəbiyyat" ordeni - Fransa Mədəniyyət Nazirliyi
* Amerika Memarlar İnstitutu (AIA) tərəfindən verilən mükafatlar

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
*
*Peter Marino: The Architecture of Chanel
*Adrien Dalpayrat: The Peter Marino Collection
*The Garden of Peter Marino
*Théodore Deck: The Peter Marino Collection

## Xarici keçidlər
*
*Peter Marino on *[[:en:Architectural Digest]]*
Nate Berkus

**Nate Berkus** (; ) — Amerikalı interyer dizayneri, yazıçı və televiziya aparıcısı. O, yaratdığı Çikaqo interyer dizayn şirkəti "Nate Berkus Associates"i idarə edir və "Oprah Winfrey Show"da müntəzəm olaraq qonaq olur, izləyicilərə dizayn məsləhətləri verir, eləcə də teleşounun evlər üçün sürpriz təmir işlərini əlaqələndirir. O, çoxsaylı məhsul çeşidləri dizayn edib və bir neçə kitabın müəllifidir.

## Həyatı
Nate Berkus Natan Cey Berkus olaraq 17 sentyabr 1971-ci ildə Kaliforniya ştatının Orinc qraflığında anadan olub. O, "Lake Forest College"də Fransız dili və sosiologiya üzrə təhsil alıb. 1995-ci ildə öz dizayn şirkətini qurub. Şirkəti "Nate Berkus Associates" adlanır və yaşayış məkanları üçün premium interyerlər dizayn edir. O, Opra Vinfreyin şousunda tanındıqdan sonra öz şəxsi verilişi olan "The Nate Berkus Show"nu (2010-2012) aparmağa başlayıb. Daha sonra o, "Nate & Jeremiah by Design" adlı HGTV verilişini həyat yoldaşı Ceremi Brent ilə birlikdə təqdim edib.

*Kitabları*
* Home Rules: Transform the Place You Live into a Place You’ll Love (2005)
* The Things That Matter (2012)

Nate Berkus 2014-cü ildə məşhur interyer dizayneri Ceremi Brent ilə evlənib. Cütlüyün iki övladı var və birlikdə HGTV-də "Nate & Jeremiah Home Project" şousunu aparırlar. Nate Berkus ev dekorasiyası məhsulları, mebel və aksesuarlar üçün dizayn kolleksiyaları hazırlayır. "Target" brendi üçün xüsusi ev dekor kolleksiyası yaradıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* The Nate Berkus Show
* 
* Nick Berkus' Facebook Page
* Nate Berkus' (Fanmade) Latest Updates Website
Rob Yanof

**Rob Yanof** (; ) — Amerikalı qrafik dizayneri. O, Apple loqosunun yaradıcısı kimi məhşurdur. Onun 1977-ci ildə yaratdığı Apple loqosu müasir dövrün ən tanınan loqolarından biridir. Rob Yanof IBM və Intel şirkətləri üçün dizayn layihələrində də çalışıbş. 
## Həyatı
Rob Yanof Kalver-Sitidə anadan olub. O, İllinoys Universitetidə dizayn təhsili almış və təhsil illərində vizual ünsiyyət və brendinq sahələrinə xüsusi maraq göstərmişdir. Təhsilini tamamladıqdan sonra "Chiat/Day" reklam agentliyində işləməyə başlamışdır.

1977-ci ildə Stiv Cobs və Stiv Voznyak yeni texnologiya şirkəti olan Apple Computer Inc. üçün yeni bir loqo axtarırdılar. O zaman Rob Yanof Stiv Cobsun təklifi ilə loqo dizayn etmə tapşırığını aldı. İlk təqdim olunan loqo göy qurşağı rənglərinə malik alma idi. Bu rənglər "Apple"ın rəngli ekran texnologiyasına sahib ilk şəxsi kompüterlərindən biri olan Apple II-ni təmsil edirdi.

Bir çox insan loqonun dişlənmiş alma (bitten) olması ilə bağlı fərqli nəzəriyyələr irəli sürsə də, Rob Yanof bunu sadəcə olaraq loqonun alça və ya başqa meyvə kimi görünməməsi üçün etdiyini bildirmişdir. Eyni zamanda, “byte” (kompüter terminologiyasında istifadə olunan vahid) və “bite” (ingiliscə dişləmək) sözlərinin oxşarlığı da maraqlı bir təsadüf olmuşdur.

1998-ci ildə Stiv Cobs "Apple"a qayıtdıqdan sonra minimalist dizayn fəlsəfəsinə keçid etdi və Rob Yanofun dizayn etdiyi rəngli alma loqosu tək rəngli versiyalara çevrildi. Hazırda "Apple" loqosu sadə və monoxrom üslubda istifadə olunur, lakin Rob Yanofun ilkin konsepti brendin əsas kimliyini formalaşdırmaqda mühüm rol oynamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Devid Karson

**Devid Karson** (; ) — Amerikalı qrafik dizayneri. O, daha çox tipoqrafiya sahəsindəki işləri ilə tanınır və qranj tipoqrafiya hərəkatının qabaqcıllarından biridir. "Ray Gun" jurnalının bədii rəhbəri kimi fəaliyyəti Devid Karsona dünya miqyasında şöhrət qazandırıb.

## Həyatı

### Karyera və uğurlar
Devid Karson 8 sentyabr 1955-ci ildə Korpus-Kristi şəhərində anadan olub.) 1977-ci ildə Kaliforniya Universitetinin San Dieqo şöbəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib və sosiologiya üzrə bakalavr dərəcəsi alıb. 1982-ci ildən 1987-ci ilə qədər Karson Kaliforniyanın San Dieqo şəhərindəki Torrey Pines Məktəbində dərs deyib. Karsonun dizayn karyerası 1984-cü ildə "Transvorld Skateboarding" jurnalında bədii rəhbər vəzifəsinə dəvət edildikdən sonra, daha sonra isə "Beach Culture" jurnalında (1989–1991) başlayıb və burada mürəkkəb fotoqrafiya və qeyri-adi şrift kombinasiyalarından istifadə etməyə başlayıb. Karson "Beach Culture" jurnalını ən avanqard jurnallardan birinə çevirsə də, onun kommersiya uğurunu təmin edə bilməyib. Lakin jurnaldakı işi ona 150-dən çox peşəkar qrafik dizayn mükafatı qazandırıb.

Dizayn sahəsinə daxil olmamışdan əvvəl o, professional sörfçü kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1980-ci illərin sonlarında qrafik dizayna maraq göstərməyə başlayaraq, öz üslubunu inkişaf etdirmişdir.
1990-cı illərdə Devid Karson "Ray Gun" jurnalında yaradıcı direktor kimi çalışaraq, tipoqrafiya və eksperimental tərtibatı ilə geniş tanınmışdır. O, mətnləri oxunaqlılıq qaydalarına uyğunlaşdırmadan, vizual estetikanı ön planda tutaraq, dizayna yeni bir nəfəs gətirmişdir.

### Əsərləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*
Raul Yusupov

**Raul Yusupov** (; ) — keçmiş gürcü siyasətçisi və Kvemo Kartli bölgəsi qubernatorunun müavini.

## Həyatı
1980-ci ildə Telavi rayonunun Qaracalar kəndində anadan olub, Zurab Jvaniyanın rəhbərlik etdiyi Birləşmiş Demokratlar Partiyasının üzvü olub. Gürcüstanın daxili işlər naziri Vano Merabişvilinin sözlərinə görə, Zurab Jvaniya ilə Raul Yusupov dost olub.

2003-cü ilin noyabrında Gürcüstanda Qızılgün ilqilabından sonra o, İnteqrasiya və Mülki Məsələlər üzrə Dövlət naziri Zurab Malikişvilinin aparatında Dövlət Dəftərxamanında işləməyə başlayıb.

3 fevral 2005-ci ildə Raul Yüsüpov Zurab Jvaniya ilə birlikdə dəm qazının sızmasından zəhərlənərək, öz mənzilində vəfat edib. Lakin, Gürcüstanda belə bir fərziyyə var ki, Raul Yusupov və Zurab Jvaniya zorakılıqla odlu silahdan açılan atəşlə öldürülüblər. Belə ki, rəsmi açıqlamalarda bir sıra uyğunsuzluq və ziddiyyətlər var. Eyni zamanda, qətl fərziyyəsi barədə indiyə qədər aydın və sənədləşdirilmiş sübutlar mövzud deyil. 2012-ci ildə Gürcüstanın keçmiş baş naziri Zurab Jvanyanın müəmmalı ölümü ilə bağlı qalmaqal yenidən gündəmə gəlib. Belə ki, Zurab Jvanyanın ailəsi 2005-ci ildə dünyasını dəyişən eks-baş nazirin ölümündə ozamankı prezident Mixail Saakaşvili və onun komandasını günahlandırıb.

Evli olub, bir qızı var.

## Həmçinin baxın
* Zurab Jvaniya

## İstinadlar
Tuba Melis Türk

**Tuba Melis Türk** (; ) — Azərbaycan əsilli Türkiyə kino və televiziya aktrisası və fotomodeli.

## Həyatı
Tuba Melis Türk 1990-cı il sentyabrın 7-də Bolqarıstanın paytaxtı Sofiya şəhərində anadan olub. Onun atası Azərbaycan əsilli Malatyalı bir şəxsdir; anası isə Bolqarıstanlı mühacir Metanet Türk onu vətəni Bolqarıstanda tətildə olarkən dünyaya gəlib.

Onun Mustafa Kamal Türk adlı bir qardaşı var.

Özünün etirafına görə, o, uşaq vaxtı oğlan xasiyyətlik olub, üsyankar bir uşaq kimi böyüyüb, orta məktəbdə çalışqan və qapalı olub, şeir və pyeslər yazıb.

Tuba Melis Türk İstanbul Aydın Universitetinin İncəsənət, Dram və Aktyorluq fakültəsini və "Akademi Neo" təhsi müəssisəsinin aktyorluq kurslarını bitirib. Tələbəlik illərində çox çalışqan olub, eyni zamanda xorda iştirak edib, rəsm əsərləri yaradıb.

## Əmək fəaliyyəti
Tuba Məlis Türk 2010-cu ildə "Cəhənnəm 3D" adlı ilk türk 3D filmində rol alıb.

2011-ci ildə o, 21 yaşında "Best Model of Turkey 2011" müsabiqəsinin qalibi olub.

2020-ci ildə o, "Survivor 2020" televiziya proqramında "məşhurlar komandası"nda yarışıb.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Razin mağarası

**Razin mağarası** — Mağara Bakı şəhəri Sabunçu rayonunun Bakıxanov qəsəbəsində yerləşir. Razin mağarasıın girişi Bakıxanov və ya Kühül adlandırılan dağın ətəklərindədir.

Mağaranın adı və maraqlı tarixcəsinin başlanğını Çar Rusiyasında quldurluq edən Stepan Razinın hələ 1667-ci ildə Xəzər dənizinin qərb sahillərinə ilk hücumu dövrünə təsadüf edir. Stepan Razin mağarada düşərgə salmış, Bakının ətraf kəndlərinə basqınlar zamanı əldə etdiyi qənimətin bir hissəsini burada saxladığı qeyd edilmişdir. Sonralar yerli əhali tərəfindən onun düşərgə saldığı ərazi “Razin dağı” adlandırmışdır. 
## Xüsusiyyətləri
Mağara iki otaqdan ibarətdir. Girişin eni 5 m, hündürlüyü isə 13.6 metr təşkil edir. İki otaqdan ibarət olan mağaranın birinci otağın uzunluğu 38.4 m, eni 5 m, ikinci otağın uzunluğu 7.9 m, eni isə 4.3 – 7 m arasında dəyişir. Mağaranın ümumi sahəsi 255.7 m²-dir. Tarixi rəvayətlərə görə mağaranın 2 km uzunluğundakı qolu dənizə qədər uzanır. Mağaranın içərisindəki bu qol insanların azmaması üçün XX əsrin 90-cı illərində bağlanılıb.

## İstinadlar
Rauf Cəfərov

**Rauf Cəfərov** (*tam adı:Rauf Cəfərov*) — Fizika Problemləri İnstitututun baş elmi işçisi, professor

## Həyatı
Rauf Cəfərov 10 fevral 1961-ci ildə İrəvan şəhərində anadan olub. 1968-1972-ci illərdə İrəvan şəhər M.F. Axundov adına 9 nömrəli orta məktəbdə ibtidai təhsil alıb. 1972-1978-ci illərdə Bakı şəhəri Binəqədi rayonu 248 nömrəli orta məktəbi qızıl medal ilə bitirib.
1978-1983-cü illərdə BDU-nun Fizika fakültəsində “Fizika müəllimi” ixtisası üzrə təhsil alıb. 1983-1987-ci illərdə Fizika fakültəsinin Maddə quruluşu kafedrasının aspirantı olub. 

### Elmi fəaliyyəti
1988-ci ildə “Nəzəri və riyazi fizika" ixtisası üzrə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, 2007-ci ildə "Nəzəri və riyazi fizika" ixtisasında fizika elm sahəsi üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini alıb. 2010-cu ildən "Nəzəri fizika" ixtisası üzrə dosent, 2022-ci ildən professor idi.
O, 1983-1987-ci illərdə Fotoelektronika Elmi-Tədqiqat İnstitutunda mühəndis, 1987-1992-ci illərdə BDU-nun Maddə quruluşu kafedrasında laborant, baş laborant, 1992-1993-cü illərdə Yarımkeçiricilər fizikası kafedrasında baş müəllim işləyib.
1993-1995-ci illərdə Rusiya Elmlər Akademiyası P. N. Lebedev adına Fizika İnstitutunun Nəzəri fizika şöbəsinin Elementar zərrəciklər fizikası sektorunda elmi işçi kimi fəaliyyət göstərib. 1999-2002-ci illərdə BDU-nun Kvant kimyası, 2002-2005-ci illərdə Yüksək enerjilər fizikası elmi-tədqiqat laboratoriyalarında, 2005-2009-cu illərdə BDU-nun Fizika Problemləri İnstitutunda aparıcı elmi işçi işləyib. 2009-cu ildən Fizika Problemləri İnstitutunun baş elmi işçisi və Nəzəri fizika kafedrasının professoru idi.
Onun tədqiqat sahəsi yüksək enerjilər fizikası, rabitəli sistemlərin kvantlanması, kvant sahə nəzəriyyəsinin qeyri-perturbativ metodları, çoxzərrəcikli tənliklər nəzəriyyəsi, plazma fizikası, nüvə fizikası idi.

24 noyabr 2025-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Təltifləri
2019-cu ildə “Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919-2019)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Danis danis

**Danis danis** () — əsl yelkənqanadlılar cinsinə aid kəpənək növü. Bu kəpənək əsasən Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyanın tropik meşələrində yayılmışdır. Hindistan, Şri-Lanka, Malayziya və digər tropik ərazilərdə rast gəlinir. 

## Xüsusiyyətləri
Papilio daunus orta ölçülü kəpənəkdir və qanadları təxminən 10-12 sm uzunluğundadır. Bu kəpənəyin ən diqqət çəkici xüsusiyyəti qanadlarının üst və alt tərəflərindəki rənglərdir. Üst qanadlarında yaşıl və qəhvəyi rənglər əsas olarkən, alt qanadları mavi və sarı rənglərdə parlayır. Bu rənglər, kəpənəyi təbiətdəki digər canlılardan fərqləndirən və onu görmə baxımından çox cazibədar edən xüsusiyyətlərdəndir. Kəpənəyin qanadlarının bu forması və rəngləri, ona təbii rənglərlə mükəmməl bir uyum yaratmağa kömək edir. Kəpənəyin hər iki qanadında da diqqət çəkən ağ və mavi zolaqlar yerləşir ki, bu da onun görünüşünü daha cazibədar edir.

Papilio daunusun həyat dövrü klassik kəpənək həyat dövrünə uyğun olaraq yumurta, larva (qurd), pup (kukulet), və yetkin kəpənək mərhələlərindən ibarətdir. Kəpənəyin həyat dövrü, təxminən 3-4 həftə ərzində tamamlanır. Yumurta mərhələsi qısa olur və yumurtalar çox vaxt bəzi bitkilərin yarpaqlarına qoyulur. 
Papilio daunus təbii olaraq tropik meşəliklərdə və açıq çiçəkli sahələrdə rast gəlinir. Bu kəpənək isti və rütubətli tropik iqlimi sevir, çünki bu mühitlərdə həm qidalanmaq üçün bitkilər mövcuddur, həm də uyğun həyat şərtləri var. Papilio daunus çiçəklərdən nektar alaraq qidalanır və çox vaxt günəşli sahələrdə aktiv olur. Kəpənək həmçinin təbiətdəki balansın qorunmasına kömək edir, çünki çiçəkləri tozlandırmaqda mühüm rol oynayır. Bu kəpənəyin uçuşu çox zərif və yavaş olur, çünki qanadlarının ölçüsü və forması, ona havada rahat hərəkət etməyi təmin edir. Lakin, təhlükə hiss etdikdə bu kəpənək sürətlə qaçmağa və gizlənməyə çalışır.

Hal-hazırda Papilio daunusun qorunma vəziyyəti təbii təhlükələrdən qorunur, lakin habitat itkisi və qeyri-qanuni ticarət bu növün gələcəyini təhdid edə bilər. Tropik meşələrin kəsilməsi və ətraf mühitin dəyişməsi bu kəpənəyin yaşam sahələrini azaldır. Həmçinin, bu kəpənəyin qeyri-qanuni ticarəti və ya yığımları təbiət üçün təhlükə yaradır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*