open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cənubi Sun sülaləsi (1127-1279)

Cənubi Sun (1127-1279-cu illər). Çjurçjenlərin təzyiqi altında Sun hökuməti başda imperatorun oğullarından biri olmaqla Yantszının deltasında yerləşən Xançjou şəhərinə qaçmağa məcbur oldu və sülalə Cənubi Sun kimi tanındı.

Cənubi Sun mədəni, iqtisadi və texnoloji baxımdan Çinin ən parlaq dövrlərindən biri oldu. Ənənvi quru ticarət yollarından əli kəsilmiş tacirlər okean marşrutlarından istifadə etməyə başladılar. Okean və sahilboyu ticarəti Kantona, Xançjou və Tsyuançjou kimi iri limanlarda cəmlənmişdi, onlar qabaqcıl xarici ticarət təşkilatlarına malik idilər. Ticarət bumu ilə birlikdə intensiv urbanizasiya prosesi baş verirdi. Sunun cənub paytaxtı Xançjou 2 milyondan artıq əhaliyə malik idi.

Sun dövründə tez yetişən düyünün meydana çıxması cənubda il ərzində iki yaxud üç toxum məhsulu becərməyə imkan verdi. Düyünün artan istehsalı ilk dəfə olaraq 100 milyonu keçmiş əhalini saxlamağa kömək etirdi. Əhalinin böyük hissəsi savadlı idi. Bu dövrdə ədəbiyyat, fəlsəfə və tarix inkişaf edirdi. İncəsənət sahəsində Sun şirəli çini qablar və gözəl peyzaj rəsmləri ilə böyük nailiyyətlər əldə etmişdi.

## İstinadlar
III Sigizmund

**III Siqmunt Vasa** (, , , ; ) — 1587-1632-ci illər arasında Polşa kralı, 1592-1599-cu illər aralığında isə İsveç kralı olmuşdur. Polşa və İsveç taxtlarını birləşdirmək uğrunda səy göstərmişdir. Nəticədə iki ölkə arasında 1660-a qədər davam edən müharibələrə səbəb olmuşdur.

## Həyatı
20 iyun 1566-cı ildə Qipsholmda doğulub.

30 aprel 1632-ci ildə Varşavada vəfat edib.

## İstinadlar
Alxanlı bələdiyyəsi

**Alxanlı bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunda 1999-cu ildən fəaliyyət göstərən bələdiyyə.

## Tarixi
07.12.1999-cu il tarixli 771-IQ nömrəli "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun ilkin versiyasının "Füzuli rayonu" bölməsinə əsasən yaradılan 18 bələdiyyədən biri də Füzuli rayonunun Alxanlı bələdiyyəsi olub.

15.01.2000-ci il tarixli 01 nömrəli Protokolunda təsbit eidlmiş Qərarı ilə Bələdiyyənin ilk Nizamnaməsi qəbul edilib və onun 28.08.2020-ci il tarixli 07 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş 3-cü Qərarı ilə ləğv edilib.

Bu Bələdiyyə 2000-ci ildə "Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında" Əsasnaməyə uyğun olaraq yaradılmış Füzuli rayonu üzrə Bələdiyyələrin Əlaqələndirmə Şurasının üzvülüyünə qəbul edilib.

2003–2020-ci illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (indiki Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi) və İmişli Regional Ədliyyə İdarəsi həyata keçirib.

03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə uyğun olaraq, həmin Bələdiyyə Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının üzvü olmuşdur.

2020-ci ildən "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (indiki Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi) və Qarabağ Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirilirİdarəsi.

28.08.2020-ci il tarixli 07 nömrəli nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş 1-ci Qərarı ilə Bələdiyyənin ikinci Nizmanaməsi qəbul edilib.

## Mərkəzi və ərazisi
Nizamnaməsinin 1.5-ci bəndinə əsasən Bələdiyyənin mərkəzi Füzuli rayonunun Alxanlı kəndi olmuşdur.

"Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanuna əsasən həmin Bələdiyyənin ərazisinə aşağıdakı aiddir:

## Əhali və təsərrüfat sayı
Bələdiyyənin məlumatına görə 2025-ci il yanvar ayı üçün Bələdiyyə ərazisində 1150 ev təsərrüfatı fəaliyyət göstərməklə, 4580 nəfər yaşayır.

## Bələdiyyə sədrləri

## İstinadlar
Mollaməhərrəmli bələdiyyəsi

**Mollaməhərrəmli bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunda 1999 - 2024-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş bələdiyyə.

## Tarixi
07.12.1999-cu il tarixli 771-IQ nömrəli "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun ilkin versiyasının "Füzuli rayonu" bölməsinə əsasən yaradılan 18 bələdiyyədən biri də Füzuli rayonunun Mollaməhərrəmli bələdiyyəsi olub.

2014–2020-ci illərdə "Bələdiyyələrin fəaliyyətinə inzibati nəzarət haqqında" Qanuna əsasən Bələdiyyə üzərində inzibari nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (indiki Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi) və İmişli Regional Ədliyyə İdarəsi həyata keçirib.

12.09.2000-ci il tarixli 09 nömrəli Protokolunda təsbit eidlmiş Qərarı ilə Bələdiyyənin ilk Nizamnaməsi qəbul edilib və Füzuli rayonunun Əhmədalılar bələdiyyəsinin 28.04.2025-ci il tarixli 03 nömrəli Protokolunda təsbit edilmiş 3-cü Qərarı ilə ləğv edilib.

Bu Bələdiyyə 2000-ci ildə "Azərbaycan Respublikasında yerli özünüidarəetmə üzrə Əlaqələndirmə Şuraları haqqında" Əsasnaməyə uyğun olaraq yaradılmış Füzuli rayonu üzrə Bələdiyyələrin Əlaqələndirmə Şurasının üzvülüyünə qəbul edilib.

03.05.2005-ci il tarixli 903-IIQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş "Bələdiyyələrin regional assosiasiyalarının Nümunəvi Əsasnaməsi"nə uyğun olaraq, həmin Bələdiyyə Azərbaycan Kənd Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının üzvü olub.

2020–2024-cü illərdə bu Bələdiyyənin fəaliyyətinə inzibati nəzarəti Ədliyyə Nazirliyi, özünün Bələdiyyələrlə iş mərkəzi (indiki Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi), Qarabağ Regional Ədliyyə İdarəsi vasitəsilə həyata keçirilirİdarəsi.

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ nömrəli Qanunun 18-ci hissəsinə əsasən: *"18.2. [[Arayatlı bələdiyyəsi|Arayatlı]], [[Babı bələdiyyəsi|Babı]], [[Əhmədalılar bələdiyyəsi|Əhmədalılar]], [[Qazaxlar bələdiyyəsi (Füzuli)|Qazaxlar]] və Mollaməhərrəmli bələdiyyələrinin əhatə etdiyi [[Arayatlı]], [[Babı]], [[Əhmədalılar]], [[Qazaxlar (Füzuli)|Qazaxlar]], [[Mirzənağılı]] və [[Mollaməhərrəmli]] kəndlərində [[Əhmədalılar bələdiyyəsi]]"* yenidən təşkil edilib.

"Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa Əlavə — "Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin siyahısı"nda dəyişiklik edilməsi barədə" 18.11.2024-cü il tarixli 51-VIIQD nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş Siyahının "Füzuli rayonu" bölməsində birinci cədvəldə sadalanan 7 bələdiyyənin adı qeyd olunub.

## Mərkəzi və ərazisi
"Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun əvvəlki redaksiyasına əsasən Bələdiyyənin mərkəzi Füzuli rayonunun Mollaməhərrəmli kəndi olub.

Bu Bələdiyyənin ərazisinə aşağıdakılar aid olub:

## İstinadlar
Halo (mahnı)

**Halo** — Amerikan müğənnisi Beyonce'nin üçüncü studio albomu I Am... Sasha Fierce albomuna daxil olan mahnısı.

## İstinadlar
Mobil genetik elementlər

**Mobil genetik elementlər** — ilk dəfə olaraq Barbara Mak-Klintok tərəfindən müəyyənləşdirilib. O, genlərin yerdəyişmə hadisəsini transpozisiya, hərəkət edən lokusları isə nəzarət elementləri adlandırmışdır . Transpozonlar və ya mobil elementlər bir neçə əlamətlə xarakterizə olunur:
# onlar bir saytdan digərinə keçirilə bilir.
# onların müəyyən sahəyə daxil olması yaxınlıqda yerləşən genlərin aktivliyini dəyişdirir.
# Nəzarət elementlərinin itirilməsi mutabil lokusun stabil lokusa çevrilməsinə səbəb olur
# Nəzarət elementləri olan sahələrdə delesiyalar,translokasiyalar,transpozisiyalar,inversiyalar və xromosomların parçalanması baş verir.
Prokariotlarda 3 tip mobil element məlumdur. İS — elementləri,transpozonlar və bəzi bakteriofaqlar. Bunlar həm quruluş və həmçinin tənzimləyici genlərdə mutasiya əmələ gətirir. Mobil elementlərin yerdəyişməsi müxtəlif dəyişikliklərlə nəticələnə bilər. Mobil element genə daxil olub, ekzonu parçalyaraq onu zədələyə bilər. Bu zaman gen zülal kodlaşdırıcı funksiyasından məhrum olur. Mobil elenment enhanser sahələrinə daxil olduqda genin tənzimləyici funksiyasını dəyişdirə bilər. Əgər mobil element intronun spllaysing prosesinə nəzarət edən sahəsinə daxil olursa, bu halda mutasiya baş verə bilər. Transpozonlar genomda yerini dəyişdikdə genlərin aktivliyinə təsir göstərir. Məs: mobil elementin protoonkogenlə yanaşı düşməsi zülalın normadan artıq sintezi və hüceyrənin bədxassəli formaya çevrilməsi ilə nəticələnə bilər.

## İstinadlar
Aleksandr Odoyevski

**Aleksandr İvanoviç Odoyevski** (; ) — rus şairi və dramaturqu olan Odoyevski, 1825-ci il Dekabristlər üsyanının aparıcı simalarından biri idi. Onun "Bir qığılcımdan alov qalxacaq" misrası Rusiya inqilabi hərəkatının unudulmaz şüarlarından birinə çevrilmişdir. Bu ifadə Lenin tərəfindən yaradılmış "İskra" qəzetinin devizi kimi seçilmiş və eyni zamanda qəzetin adını da müəyyənləşdirmişdir.

## Həyatı
Aleksandr Odoyevski 8 dekabr 1802-ci ildə Sankt-Peterburqda, qədim bir rus aristokrat ailəsində anadan olub. O, Çerniqov knyazları olan Odoyevskilər nəslinə mənsub idi. O, yüksək keyfiyyətli ev təhsili alıb və 1821-ci ildə orduya qoşulub. Onun ən yaxın dostlarından biri və üzərində böyük təsiri olan şəxs qohumu, dramaturq Aleksandr Qriboyedov idi. Həmçinin Aleksandr Odoyevski (1802–1839) Mirzə Fətəli Axundzadənin dostlarından biri idi. 1825-ci ilə qədər Odoyevski şeir yazmağa başladı, lakin onun erkən dövrə aid əsərlərinin çox azı günümüzə gəlib çatıb; onların arasında yüksək cəmiyyət həyatını tənqid edən "Bal" (1825) adlı əsər də var. 

1824-cü ilin sonlarında Odoyevski gizli Şimal Cəmiyyətinə qoşuldu və onun ən radikal kontingentinin üzvü oldu. 1825-ci il dekabrın 13-də o, cəmiyyət üzvlərinin "Rusiyaya azadlıq gətirmək yolunda həyatlarını qurban verməyə hazır olduqlarını" ifadə edən Kondrati Rılyev dəstəklədi. Dekabrın 14-də (yeni təqvimlə 25-də) Odoyevski Senat meydanındakı üsyançıların rəhbərlərindən biri idi; burada üç minə yaxın əsgər yeni çar I Nikolaya sədaqət andı içməkdən imtina edib, bunun əvəzinə Konstantin Pavloviçə və Rusiya Konstitusiyasına sədaqətlərini elan etdilər.

Qiyamın uğursuzluğundan sonra o, həbs olundu, Peter-Pavel qalasına göndərildi, daha sonra məhkum edildi, ağır əmək cəzasına məhkum edildi və Sibirə sürgün olundu. Odoevskinin ən məşhur şeirləri 1820-ci illərin sonu – 1830-cu illərin əvvəllərində yazılıb; əvvəlcə Peterburqdakı həbsxanada, daha sonra isə işləməyə göndərildiyi Sibirdəki zavodda.

Odoyevski 1833-cü ilin əvvəlində ağır əmək cəzasından azad edildi və əvvəlcə İrkutsk vilayətində bir yaşayış məntəqəsinə, daha sonra isə Tobolska göndərildi. 1837-ci ilin avqustunda o, özünü I Nikolayın xüsusi fərmanı ilə Qafqazda xidmət etmək üçün göndərilmiş bir neçə dekabristin arasında tapdı. Nijeqorodski dragun alayında keşikçi kimi xidmət edərkən orada zabit olan Mixail Lermontovla yaxın dostluq münasibətləri qurdu. Lermontov 1839-cu ildə Odoyevskinin ölüm xəbəri ilə bağlı bunları demişdi:"Mən onu tanıyırdım. Biz çiyin-çiyinə gəzirdik…"

## Yaradıcılığı
Odoyevskinin sağlığında yalnız "Müqəddəs Bernard" adlı pyesi çap olunmuşdu (1838-ci ildə "Sovremennik" jurnalının X cildində). 1862-ci ildə onun toplu şeirlər kitabı Leypsiqdə nəşr olundu. Bu kitabın genişləndirilmiş versiyası isə 1883-cü ildə Sankt-Peterburqda çap edildi.

## Vəfatı
Aleksandr Odoyevski 27 avqust 1839-cu ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Aleksandr Bestujev-Marlinski

**Aleksandr Aleksandroviç Bestujev-Marlinski** (; )— rus yazıçısı, dekabrist.

## Həyatı
Rus yazıçısı Aleksandr Bestujev-Marlinski (1797–1837) Dekabristlər üsyanı — 1825-ci ilin 14 dekabr burulğanı nəticəsində çar zindanına atılaraq Qafqaza sürgün olunmuşdur… dekabrist yazıçı taleyin hökmü ilə gəlib düşdüyü diyarla yerli camaatla doğmalaşır, bütün Dərbənddə İsgəndər bəy adı ilə şöhrətlənir…Azərbaycan dilini öyrənir. 1834-cü ildə yazıçının Dərbənddən yola düşməsinin şahidi olmuş Y. İ. Kostenetski yazırdı ki, "Az qala bütün şəhər camaatı 20 verstlik məsafə boyu, düz Samurçayacan onu yola salırdı, bütün kütlə özünün əziz xələfi İsgəndər bəyə hüsn-rəğbətini hər vasitə ilə ifadə etməyə çalışırdı". "Qafqaza dinclik verin və Yer üzünün cənnətini Fərat sahillərində axtarmayın: "O, burdadır!" deyən A. Bestujev-Marlinskinin Azərbaycan həyatına həsr olunmuş povestləri, oçerkləri, yol qeydləri, memuar xarakterli əsərləri onu göstərir ki, onun yerli əhaliyə təsiri güclü olmuşdur. Ədib "Qafqaz povestləri" silsiləsinə daxil olan "Ammalat bəy", "Molla Nur" əsərlərində, "Xəzərlə ayrılıq", "Quba yolu", "Qonaqkəndi keçməklə Dağıstandan Şirvana dağ yolu", "Köhnə Şamaxı yolunda sonuncu stansiya", "Topçu stansiyasından Qutqaşenə keçid", "Almalı stansiyasından Muğanlı postuna qədərki yol" oçerklərində üsyankar şəxsiyyətlərin, xalq qəhrəmanlarının yaddaqalan obrazlarını yaratmışdı.

Böyük yazıçı-dramaturq Mirzə Fətəli Axundovla dostluq edib. M. F. Axundovun A. S. Puşkinin ölümünə həsr etdiyi "Şərq poeması"nı ruscaya tərcümə edib.

Aleksandr Bestujev-Marlinski 1837-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Aleksandr Baryatinski (knyaz)

**Aleksandr Petroviç Baryatinski** (; 1799–1844) — rus əsilli dekabrist, knyaz.

## Həyatı
Aleksandr Baryatinski 18 yanvar 1799-cu ildə doğulmuşdu. Qusar alayında xidmət etmişdi. Dekabristlərə qoşulmuşdu.

Aleksandr Baryatinski 31 avqust 1844-cü ildə Tobolskda vəfat etmişdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Aleksandr Baryatinski

## Xarici keçidlər
Skepticism

**Skepticism** — Finlandiyalı funeral doom metal qrupu.

## Haqqında
Skepticism 1991-ci ildə Finlandiyada yaradılmışdır. Thergothon və Funeral qrupları ilə birgə funeral doom metal üslubunun yaradıcalarındna hesab edilir. Qrupunun ilk işi 1992-ci ildə **"Towards My End"** adlı sinql olmuşdur. Daha sonra qrupu 1994-cü ildə **"Aeothe Kaear"** adlı demo albomunu buraxıldıqdan sonra, Red Stream Records albom şirkəti ilə müqavilə imzaladı.

1995-ci ildə qrup "Stormcrowfleet" adlı ilk debüt studio albomlarını buraxmışdır.

Daha sonra qrup 1997-ci ildə "Ethere" adlı minialbom buraxdı.

1998-ci ildə qrup özünün ikinci studio "Lead and Aether" adlı albomunu buraxıldı.

1999-cu ildə yenidən minialbom "Aes" və 2002-ci ildə "The Process of Farmakon" adlı albomlar buraxıldı. Daha sonra qrup 2003-cü ildə "Farmakon" və 2008-ci ildə "Alloy" albomlarını buraxaraq, qrupunun sayca dördüncü studio albomu olmuşdur.

## Qrup üzvləri
* Matti — Vokal
* Jani Kekarainen — Gitaralar
* Eero Pöyry — Klaviş
* Lasse Pelkonen — Zərb alətləri

## Diskoqrafiya
;Albomlar
* Stormcrowfleet (1995, Red Stream)
* Lead and Aether (1998, Red Stream)
* Farmakon (2003, Red Stream)
* Alloy (2008, Red Stream)
* Ordeal (2015, Svart Records)
* Companion (2021, Svart Records)
;Sinql, Demo və Ep-lər
* Towards My End (7" Sinql, 1992)
* Aeothe Kaear (Demo, 1994)
* Ethere (EP, 1997, Red Stream)
* Aes (EP, 1999, Red Stream)
* The Process of Farmakon (EP, 2002, Red Stream)
Karl Espen

**Karl Espen** — 15 iyul 1982-ci ildə anadan olmuş Norveç müğənnisi.

Karl Espen Norveçi 2014 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Silent Storm" mahnısı ilə təmsil edəcək.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Nikoloz Barataşvili

**Nikoloz Melitonoviç Barataşvili** (; ) — gürcü şairi.

## Həyatı
Nikoloz Barataşvili 27 dekabr 1817-ci ildə Tiflisdə anadan olmuşdu. Anası adlı-sanlı gürcü knyazı Zurab Orbelianinin qızı idi. Dayısı Qriqol Orbeliani də gürcü romantik ədəbiyyatının əsas simalarındandır. Maraq üçün deyək ki, Q. Orbeliani də 1829-cu ildə bir müddət Naxçıvanda ezamiyyətdə olmuşdur. Nikoloz rus, fransız və alman dillərini təhsil aldığı pansionda əla öyrənmişdi. Ən çox sevdiyi müəllimi Solomon Dodaşvili Gürcüstanın tanınmış maarifçilərindən idi. Sankt-Peterburq Universitetini bitirmiş Solomon 1832-ci ildə yaradılmış gizli cəmiyyətin üzvü idi. O da istəyirdi ki, Gürcüstan azad, müstəqil ölkə olsun. Qeyd edək ki, bu cəmiyyətin üzvlərinin əksəriyyəti Nikolozun (evdə onu hamı "Tato" çağırırdı) qohumları idilər: Qriqol Orbeliani, Aleksandr Çavçavadze, Georgi Eristavi, Aleksandr və Vaxtanq Orbelianilər. Onların hamısını Rusiyaya sürgünə göndərirlər.

1844-cü ilin noyabr ayında Nikoloz Barataşvilinin gimnaziyada birlikdə oxuduğu Levan Melikişvilini keçmiş Naxçıvan xanlığında yaradılmış qəzaya rəis təyin edirlər. O, məktəb yoldaşı Nikolozu özünə köməkçi təyin edir. Nikoloz o vaxtlar Poliçeyski küçəsində yerləşən Qəza İdarəsində (indiki Naxçıvanşünaslıq Mərkəzi yerləşən bina) işləyir və həmin məhəllədə də yaşayırdı. Əvvəllər heç kimi tanımayan Nikoloz darıxsa da, sonralar Naxçıvanın yaradıcı gəncləri ilə ünsiyyət qura bilir. Rus dilini bilən naxçıvanlı gənclərlə yaxından tanış olan şair o vaxtlar Naxçıvanda məşhur ədəbi məclis olan "Qonçeyi-Ülfət"in şeir yığıncaqlarında müntəzəm iştirak edirmiş. Nikoloz Barataşvilinin 1845-ci ildə Naxçıvandan dayısı qızı Maiko Orbelianiyə yazdığı məktubda deyilir: "İndi Naxçıvanda Qonçabəyim adında on səkkiz yaşlı qızın mahnıları məşhurdur. O, xan qızıdır, çox gözəl və cazibədardır. Yazıq öz ərindən çox yanıqlıdır, ondan ayrılmaq istəyir. Binəvanı 12 yaşında ikən ərə vermişlər. Əgər onların həyatını bilsəydiniz, gözəl bir romandır".

## İstinadlar
Remington Model 700

**Remington 700** (Reminqton 700) — ABŞ istehsalı tüfəng.

Fərqli patronlara uyğun fərqli modifikasiyaları mövcuddur. Standart patron 7,62×51 mm Nato (.308 Win)-dir. Texniki olaraq darağlı, sürüşgən çaxmaq mexanizmli tüfənkdir. Patron tutumu modifikasiyadan asılı olaraq 3 və ya 5 ola bilər. Remington Arms şirkətinin ən məşhur məhsuludur.

Tüfənk fərqli istehsalçılardan tərəfindən hazırlanmış nişangahlarla istifadə edilir. Geweht 98 tüfənginə əsasən hazırlanmışdır, istehsala isə 1962-ci ildə başlanmışdır. Modelin fərqli modifikasiyaları var və ABŞ-də .177 Rem (4,5 mm), .338 Lapua Magnum (8,6 mm) kalibrli snayper, idman və ya ov tüfənkləri kimi istifadə edilir.
Silah yüksək keyfiyyətə malikdir. Silahın məşhur olma səbəblərindən biri isə fərqli şirkətlər tərəfindən çoxa sayıda istehsal edilən komponentlərdir. Çaxmaq poladdan hazırlanmışdır və silindrik formadadır.

### Model 700 – Məşhur versiyaları
Model 700-ün bir neçə versiyaları mövcuddur:
* Model 700
* Model 700 SPS
* Model 700 ADL
* Model 700 BDL
* Model 700 CDL
* Model 700 Safari.
* Model 700 5-R "Mil-Spec"

## İstifadə edən ölkələr
* : ABŞ sərhəd xidməti
* : Təhlükəsizlik Xüsusi Hərəkat Dairəsi
* : Azərbaycan Quru Qoşunları
* : Kanadanın Atlı polisi
* : Komando Pasukan Katak
* : Pasukan Gerakan Khas
* : Filippin dəniz qüvvələri

## Həmçinin baxın
* snayper tüfəngi
Yamamay Busto Arsizio QVK

***Yamamay Busto Arsizio*** — ***Futura Volley Busto Arsizio*** olaraq da bilinir. Komanda hal-hazırda ev oyunlarını PalaYamamamay idman salonunda oynayır. İtaliya qadın voleybol çempionatında 1-ci dəstədə — SeriyaA1də mübarizə aparırır. Komandaya alt paltarları istehsalçısı olan şirkət sponsorluq edir.

## Tarixi
Yamamay 1998-ci ildə *Unione Sportiva Cistellum Volley* idman komandasının təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. Fəaliyyətə başladığı illərdə o qədər də güclü çıxış etməyən komanda uzun illər "Seriya A2"-də mübarizə aparmışdı. Belə ki, klub 2003-cü ilə qədər bu liqada ilk onluğa belə girə bilməmişdi.

Yalnız 2007–08 mövsümündə 2-ci liqanı qalib başa vura bilən yamamaylılar əsas liqaya vəsiqə qazana bilmişdi. Həmin mövsüm İtaliya kubokunun da yarımfinalına qədər irəliləyə bilən komanda yalnız burada Robursport Pesaroya 3–0 hesabı ilə yenilmişdi.

2009–10 mövsümü isə Busto Arsiziolular üçün ələmətdar olmuşdu. Belə ki, bu mövsümdə sözü gedən klub tarixinin ən böyük uğuruna imza atmışdı. CEV Kubokunda finala qədər irəliləyən klub bu mərhələdə də Srvena Zvezdanı məğlub etmişdi. 2 il sonra da eyni uğuru təkrarlayan italyanlar bu səfər həlledici görüşdə Qalatasaraya qalib gəlmişdi. Bu komandalar 2012–13 mövsümündə yenidən fəqli həyəcanda, fərqli arenada — bu səfər Qalatasarayın meydançasımda üz-üzə gəldilər. CEV Qadınlar Çempionlar Liqasının dördlər finalının üçüncülük matçını əhatə edən bu qarşılaşmada da Yamamay qalib gələ bilmişdi.

## Heyəti

*2013–14 mövsümü üçün*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cənubu göstərən araba

**Cənubu göstərən araba** () — Qədim Çində icad edilmiş, əks əlaqə prinsipi ilə işləyən ilk naviqasiya cihazı, bələdçi arabası. Araba üzərində hansı istiqamətdə hərəkət etməsindən asılı olmayaraq cənubu göstərən insan fiquru quraşdırılmışdır. Mexanizm maqnit kompas prinsipinə söykənmirdi.

Orta əsrlərə qədər geniş tətbiq olunan cənubu göstərən araba dövrünün ən mürəkkəb mexanizmlərindən sayılırdı. Əfsanəyə görə cənubu göstərən araba e.ə. 2600 il  qabaq sarı mperator Huan-di zamanında icad edilmişdir. Həqiətə uyğun ola biləcək digər bir fərziyəyə əsasən isə cənubu göstərən araba Ma Tszyun tərəfindən 200-265- ci illərdə Üç çarlıq dövründə icad edilmiş və Vey çarlığının hökmdarı Min-di üçün hazırlanmışdı.

Araba özü ikitəkərli olub, üzərində quraşdırılmış işarə verən insan fiquru differensial ötürücü dişlı çarxcıqlarla təkərlərə qoşulmuşdur.
Dişli çarxcıqlı mexanizim elə dəqiqliklə planetar ötürmə üsulu ilə qurulmuşdur ki, arabanın hansı istiqamətdə hərəkət etməsindən asılı olmayaraq insan fiqurunun barmağı cənuba istiqamətlənmiş olur. Bir çox Çin salnamə və tarixi əlyazmalarda cənubu göstərən araba haqqında eyni zamanda işləmə prinsipi haqqında məlumatlar verilmişdir.

### Rəvayəti
Rəvayətə görə bütün çinlilərin əjdadı sayılan Huan-di Kunlun dağındakı təmtəraqlı sarayında yaşayarmış. Bu dövrdə qeyri-adi silah düzəltmə qabiliyyələrinə malik cadugər div Çi Yu  Yan-di tayfası ilə Huan-di tayfası arasına nifaq salmış olur. Cadugər div Çi Yu döyüş zamanı Huan-di ordusunu azdırmaq üçün ətrafı dumana bürüyür. Göz-gözü görməyən dumanda Huan-di cənubi göstərən arabanın köməyiilə yolu tapa bilir və qalib gəlir.

## Xronologiyası

## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
* Einfache mathematische Betrachtungen zum Kompasswagen
* AMS: http://www.amsclub.ch/Publikationen/bull_56_getriebe.htm 
* Sciencemuseum: Chinese South-pointing chariot 
* Antiquark: South Pointing Chariots 
* South Pointing Chariots 
*  Youtube Video Cənubu göstərən araba
Şifrləmə

thumbnail

::*Bu məqalə şifrləmə alqoritmləri haqqındadır. Əgər siz ümumi kriptoqrafiya haqqında məlumat əldə etmək istəyirsinizsə [[Kriptoqrafiya]] məqaləsinə baxın.*

Kriptoqrafiyada **şifrləmə** (ing. *encryption*) deyərkən məlumatın şifrlənməsi nəzərdə tutulur. Şifrli məlumat yalnız açıq mətni oxuma haqqı olan istifadəçi tərəfindən deşifr edilə bilər. Şifrləmə sözsüzki məlumat təhlükəsizliyinə təmamilə zəmanət vermir, amma onun icazəsiz istifadəsini dəfələrlə məhdudlaşdırır. Bu mətni deşifrləyib oxumaq üçün açar sözünü və şifrləmə alqoritmini bilmək lazımdır. Şifrlənəcək mətn açıq mətn adlanır, bu mətn şifrləmə açarından istifadə etməklə şifrləmə alqoritmi vasitəsilə şifrlənir. Alınan mətn şifrli mətn adlanır.

## Şifrləmənin növləri
##### Simmetrik açar şifrləməsi
Həmçinin gizli açar şifrləmisi kimi tanınır. Simmetrik açar şifrləmə metodunda şifrləmə və deşifrləmə üçün istifadə olunan açar eyni olur. Buna görə də simmetrik şifrlənmə adlanır. Bu şifrləmədən istifadə etmək üçün əvvəlcə istifadəçilər öz aralarında istifadə edəcəkləri açarı razılaşdırmalıdırlar ki, daha sonra bunu istifadə edə bilsinlər.

##### Assimmetrik açar şifrlənməsi
Həmçinin açıq açar şifrlənməsi kimi tanınır (public key encryption). Bu şifrləmə metodunda açar açıqdır, yəni bilinir və hamı tərəfindən məlumatın şifrlənməsi üçün istifadə edilə bilir. Amma şifrli məlumatı yalnız buna icazəsi olan istifadəçilər deşifrləyə bilir. Bu metod digərinə görə yenidir, amma hər ikisinin geniş istifadə sahələri vardır. 

## Tətbiqləri
Şifrləmə əvvəllər də, günümüzdə də hərbi və dövlət təhlükəsizliyi işlərində istifadə edilir. Hal-hazırda məlumatın icazəsiz istifadəçilər tərəfindən oxuna bilməməsi üçün geniş istifadə olunur. Məsələn: Bir çox şirkətlər önəmli məlumatlarını şifrləyir. Bu şirkətin şəbəkəsinə hücum olduğu hallarda məlumatın bir pillə daha yuxarı təhlükəsizliyini təmin edir. Şəxsi məqsədlər üçün də şifrləmədən istifadə olunur. Bir çox linux əsaslı əməliyyat sistemləri istifadəçi direktoriyalarını şifrləməyi təklif edir. 

Digər aktual sahə də aktiv olmayan məlumatların şifrlənməsidir. Məsələn: arxiv fayllarının, köhnə istifadəçi məlumatlarının oğurlanması və oxunabilən halda olması bu sahədə də şifrləmənin tətbiqinə gətirib çıxarıb. Artıq şifrləmə müəllif hüquqlarının qorunmasının bir yoluna çevrilib.

Məlumatın ötürülməsində şifrləmə çox geniş tətbiq olunur. Bütün məlumat ötürmə kanallarının açıq olması, kənar istifadəçilərin buradan keçən məlumatları oxuya bilməsinə şərait yaradır, bu kanallara bluetooth texnologiyası, telefon şəbəkələri, simli və ya simsiz şəbəkələr, telsiz şəbəkələr və s. aiddir. Buna görə də rəqəmsal aləmdə də məlumatın təhlükəsiz ötürülməsi üçün şifrləmə tətbiq edilir. Ümumilikdə deyə bilərik ki, şifrləmə şəbəkə təhlükəsizliyinin ayrılmaz bir hissəsidir.
E.ə. 256

## Hadisələr
* Olimpiya oyunlarına bir dayçalı döyüş arabaların yarışması əlavə olunur.
* Şərqi Çjou (sülalə)

## Doğumlar

## Vəfatlar
Aleksandr Kazbeqi

**Aleksandr Kazbeqi** (; ) — Gürcüstan yazıçısı.

## Həyatı
Aleksandr Kazbeqi 1848-ci ildə anadan olmuşdu.

Aleksandr Kazbeqi 1893-cü ildə Tbilisidə vəfat edib.

## Əsərləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Anton Purseladze

**Anton Purseladze** () — Gürcüstan yazıçısı.

## Həyatı
Anton Purseladze 6 dekabr, 1839-cu ildə Tiflis quberniyasının Qori qəzasında anadan olmuşdu.

Anton Purseladze 3 noyabr, 1913-cü ildə vəfat edib.

## Əsərləri

## İstinadlar
Abdulla Qəhhar

**Abdulla Qəhhar** (; ) — özbək yazıçısı. Stalin mükafatı laureatı. (1952)

## Həyatı
Abdulla Qəhhar 1907-ci ildə anadan olmuşdu.

Altmışıncı illərin əvvəllərində Özbəkistanda Xalq yazıçısı Abdulla Qəhhar da dərin inamla söyləyirdi ki: "Özbək ədəbiyyatı gələcəkdə böyük ədəbiyyat olacaq".

Abdulla Qəhhar 1968-ci ildə vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Özbəkistan ədəbiyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://literature.uz/abdulla_kahar/
E.ə. 244

## Hadisələr
* E.ə. 244-cü ildə hunlar Çin sərhədlərinə axınlar edirdilər.

## Doğumlar
* IV Ptolemey — Qədim Misir fironu.

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 722

## Hadisələr
* Assuriyada II Sarqon (e.ə.722–706) hakimiyyətə gəldi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 1100

## Hadisələr
* Veda dövründə Pançala çarlığı urbanizasiya mədəniyyətinin mərkəzi olmuşdur. Bu dövr təxminən e.ə. 1100-cü ildə meydana gələn və e.ə. 600-cü ildə tənəzzül edən boz cizgili mədəniyyət dövrü ilə səciyyələnir.

## Doğumlar

## Vəfatlar
Kamil Yaşen

**Kamil Yaşen** () — Özbəkistan yazıçısı.

## Həyatı
Kamil Yaşen 1909-cu ildə doğulmuşdu.

Kamil Yaşen Özbəkistan Yazıçılar İttifaqının sədri olmuşdu.

Kamil Yaşen 1997-ci ildə vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Özbəkistan ədəbiyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
E.ə. 2205

## Hadisələr
* Sya sülaləsi — Çində (E.ə. 2205 — E.ə. 1766)-cı illərdə iqtidarda olan əfsanəvi xanədan.

## Doğumlar
* Yafət

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 298

## Hadisələr
* Üçüncü Samnit müharibəsinin (e.ə.298-e.ə.290) başlanması.

## Doğumlar

## Vəfatlar
## İstinadlar
RIPE NCC

**RIPE NCC** ( və ; İnternet Adların Avropa üzrə Qeydiyyat Qurumu) — dünyadakı 5 regional internet-registratorundan () biri. Avropa, Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiyanın bir hissəsinə xidmət edir. Məhz bu təşkilat Azərbaycan üzrə İnternet adların paylanması ilə məşğul olan qurumu müəyyənləşdirir.

RIPE NCC-nin xidmət etdiyi region üzrə 70-dən artıq ölkədə 7038 üzvü var (2010).

## İstinadlar
* Réseaux IP Européens (RIPE)
* list of IP addresses
E.ə. 498

## Hadisələr
* E.ə. 498-ci ildə Fan və Çjunxan tayfalarınin üsyanları yatırıldı. — Döyüşən çarlıqlar (dövr)

## Doğumlar

## Vəfatlar
Kokand

**Kokand** (;; Chagatai: خوقند; ) — Özbəkistanın Fərqanə vilayətində iqtisadi və mədəni mərkəzi olan şəhər.

## Tarixi

### Buxara xanlığı

### Cığatay xanlığı

### Kokand xanlığı

## Coğrafiyası

Şəhər, paytaxt Daşkəndin 228&nbsp;km. cənubi-şərqində yerləşir.

## Əhalisi

Fərqanə vilayətində olan şəhərin 2001-ci ildə rəsmi əhalisi 197.450-dir. Burada Özbəklər üstünlük təşkil edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official city portal of Kokand
E.ə. 31

## Hadisələr
* Aksi döyüşü

## Doğumlar

## Vəfatlar
* II Artavazd (Ermənistan kralı)
* Livilla

## İstinadlar
Əndican

**Əndican** () — Özbəkistanda şəhər, Əndican vilayətinin mərkəzi.

## Tarixi
Əndican — Fərqanə vadisinin qədim şəhərlərindən biridir. Əsasının qoyulduğu tarix məlum deyil. IX əsrdə **Əndukan**, XV əsrdə — **Əndiqan** adları ilə tanınırdı XV yüzillikdə — feodal dövlətin paytaxtı idi.

## Coğrafiyası
Əndican şəhəri Fərqanə vadisində yerləşir.

## Əhalisi
Ölkenin şərqində yerləşən şəhərin 2005-ci il rəsmi məlumatlarına görə əhalisinin sayı 338.366 nəfərdir.

## Məşhur sakinləri
* Əbdülhəmid Çolpan (yazıçı), (1893–1938)—Özbəkistan yazıçısı, şairi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Əndican vilayəti
* Əndican üsyanı

## Xarici keçidlər
* Портал администрации Андижанской области (Областной Хокимият)
E.ə. 68

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Huyandi — seçkilərlə hakimiyyətə gəlmiş bir hökmdar.
## İstinadlar
Araz vadisi

**Araz vadisi** — Araz çayı boyunca yerləşən vadi.

## Coğrafiya
Araz vadisi Naxçıvan şəhəri və İmişli rayonu arasındakı Arazqırağı məkanı əhatə edir.

## Tarix
Orta əsr ərəb səyyahları və coğrafiyaşünasları bu bölgəni **əl-Vadi** adlandırırdılar.

## Əkinçilik

## Nəqliyyat

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Arazbar

## Xarici keçidlər
E.ə. 85

## Hadisələr

## Doğumlar
* Mark Yuni Brut (ö. E.ə. 42) — Romalı sərkərdə, sui-qəsdçi.
* I Dara (Atropatena)

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 83

## Hadisələr

## Doğumlar
* Mark Antoni – Qədim Roma dövlət xadimi və sərkərdə.

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 101

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Afinion
* Uşilu — Hunların yeddinci şanyüsü.

## İstinadlar
E.ə. 114

## Hadisələr
* Uvey hakimiyyətə gəlib.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* İçiz — eramızdan əvvəl 126 və 114-cü illərdə hökmdarlıq etmiş hun hökmdarı.

## İstinadlar
E.ə. 166

## Hadisələr
* E.ə. 166-67-ci illərdə Roma İmperiyası Likiyanın müstəqilliyini elan etmişdir.
 
## Doğumlar

## Vəfatlar
The Marshall Mathers LP

***The Marshall Mathers LP*** — ABŞ repçisi Eminemin üçüncü studiya albomu. 23 may 2000-ci ildə Aftermath Entertainment və Interscope Records tərəfindən buraxılmışdır.  Albom 2001-ci ildə "Qremmi" mükafatına layiq görülmüşdür. 2000-ci ildə çıxan albom ilk həftəsində 1760000 nüsxə satılmış və tarixin ən sürətli satılan albomu olaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil olmuşdur. Albom RIAA tərəfindən almaz sertifikata layiq görülmüş və bütün dünyada 22 milyon nüsxə satılmışdır. Albom tənqidçilər tərəfindən bu günə kimi yaradılmış ən yaxşı rep albomu kimi qəbul olunub.
## Mahnı siyahısı
Arboviruslar

**Arboviruslar** — Bu qrup viruslar öz adlarını **Arthropodborne** sözündən almışdır ki, bu da "buğumayaqlılarla keçirilən viruslar" deməkdir. Arboviruslar təbiətdə çox geniş yayılmışlar. Hal-hazırda isə 200-dən artıq növü müəyyənləşdirilmişdir. Bu qrupun nümayəndələri insan və heyvanın bir sıra xəstəliklərini əmələ gətirirlər. Bu viruslar adətən quşların, soyuqqalıların,gənələrin,ağcaqanadların,mığmığaların bədənində parazitlik edirlər . Bir sıra buğumayaqlılar nəinki bu virusların keçiricisi, hətta bunlar həmin virusların qoruyucusu hesab olunurlar. Əksəriyyət arboviruslar sferik formada viruslar olub, 25dən 120–180 mkm qədər böyüklükdə olurlar. Onların tərkibi RNT dən, zülaldan, lipidlərdən və xarici təbəqədən ibarətdir. Bu qrupun ayrı-ayrı nümayəndələri həm müxtəlif hüceyrə kulturasında inkişafına görə, həm də sitopatogen effekt göstərmə xarakterinə görə bir-birindən fərqlənirlər. Bu qrupa ensefalit,sarı qızdırma,hemorragik qızdırma və papataçi virusları aiddirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
CEV Qadınlar Çempionlar Liqası

**CEV Qadınlar Çempionlar Liqası** — "CEV"in hər il keçirtdiyi yarışdır. Turnir qadın voleybolunda klublar arasında keçirilən ən nüfuzlu yarış sayılır.

## Format
Turnir hər il oktyabr (son illərdə) və ya noyabr aylarında başlayır və mart ayında bitir. CEV (Avropa Voleybol Konfederasiyası) hər il turnirin marağını daha da artırmaq və turniri bütün Avropaya yaymaq üçün bir sıra mühüm addımlar atır. Məsələn, 2006–07 voleybol mövsümündə turnirdə 16 komanda iştirak edirdisə növbəti mövsümdən 20, 2012-ci ildən isə 24 komanda iştirak edir. 2011–12 voleybol mövsümündə 5 qrup hərəsində dörd komanda var idi və növbəti mərhələyə 16 komanda çıxırdı (qruplarında ilk üç yerə girənlər). Növbəti mövsüm komandaların sayı 4 ədəd artılır və növbəti mərhələyə çıxanlar isə dörd ədəd azaldıldı. Bu isə komandaların işini çətinləşdirir, rəqabəti isə artırırdı. CEV Çempionlar Liqasının başqa komanda idman növlərində olduğu kimi (basketbol, həndbol) özünə xas olan final mərhələsi* — finalfour* (dördlər finalı) yarışları var. 1987-ci ilə qədər bu mərhələ qrup sistemi ilə keçirilsə də daha sonra (1987-ci ildən sonra) pleyoff sistemi ilə yəni, məğlub olan turniri tərk edir pirnsipi ilə keçirilir. Finalfour yarışları demək olar ki, həmişə sabit məkanda keçirilir. Yəni, bu mərhələyə qədər evdə-səfərdə prinsipi var idisə bu mərhələdən sonra oyunlar "CEV"in seçdiyi məkanda (namizədlər içərisində qalib olmuş məkanda) keçirilir. Həmçinin bu mərhələnin oyunları iki dəfə Bakımızda da keçirilmişdir. İlk olaraq 2011–12 mövsümündə baş vermişdir bu möhtəşəm hadisə. Həmin il digər illərə istinad olaraq ev sahibi komanda birbaşa qatılmamışdı. Çünki komandalarımız Azərreyl və Rabitə ev sahibi titulunu bölüşdürə bilməmişdilər. CEV də bundan sonra hər iki komandamızın öz gücləri ilə bu mərhələyə çıxması qərarını qəbul etdi və klublarımız da bu mərhələyə qədər gəlib çıxa bilmədiklərindən turnirin ev sahibi yarışlara qatılmadı. 2013–14 mövsümündə isə RabitəBakı Kristal Zalı ilə namizədliyini verib bu yarışları qəbul etdi.

## Turnirin arxivi

## İstinadlar
Niyazi Səfərov

**Niyazi Abdulla oğlu Səfərov** () — Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyat nazirinin müavini (2016–2022), iqtisadiyyat və sənaye nazirinin müavini (2013–2016), iqtisadi inkişaf nazirinin müavini (2006–2013).

## Həyatı
Səfərov Niyazi Abdulla oğlu 1959-cu ildə anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib. Əmək fəaliyyətinə 1982-ci ildə Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda başlayıb.

1990–1992-ci illərdə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Hüquq şöbəsində aparıcı məsləhətçi, baş məsləhətçi, sektor müdiri və şöbə müdirinin müavini, 1992–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Aparatında Qanunvericilik və hüquq ekspertizası məsələləri şöbəsinin müdir müavini, 17 fevral 2006-cı ildən isə Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf nazirinin müavini vəzifələrində çalışıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 mart 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat və Sənaye nazirinin müavini təyin edilib. O, 24 iyun 2022-ci il tarixində tutduğu vəzifədən azad edilmişdir.

30 iyun 2022-ci ildə Niyazi Səfərov Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarovun əmri ilə nazir müşaviri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

## Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var. Deputat Nizami Səfərovun qardaşıdır.

## İstinadlar
Hüseyn Qocadağ

**Hüseyn Kocadağ** () — Türk polisi, sabiq İstanbul Təhlükəsizlik müdirinin müavini.

## Həyatı

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Susurluq qəzası
Narınc Xatun

**Narınc Xatun Cəfərova** — Azərbaycan Respublikası Əməkdar Mədəniyyət İşçisi, Aşıq Pəri Məclisinin qurucularından.

## Həyatı
Cəfərova Narınc Əvəz qızı 1930-ci il yanvar ayının 1-də Neftçala rayonunun Bankə qəsəbəsində anadan olmuşdur.

## Yaradıcılığı
İlk şeirləri orta məktəb illərində yerli mətbuatda dərc edilmişdir. Aşıq Mikayıl Azaflı ilə birlikdə "Azaflı və Narınc Xatun dastanı" yaradıblar.

Şairin "Burla xatun nəvəsiyəm" adlı şeyirlər toplusu 2002-ci ildə işıq üzü görüb. Kitaba Narınc Xatunun müxtəlif illərdə qələmə aldığı şerlər, eləcə də görkəmli saz və söz ustadı Aşıq Mikayıl Azaflı ilə birgə yaratdıqları "Azaflı və Narınc Xatun dastanı" daxil edilib.

## Fəaliyyəti
XX əsrin sonlarına yaxın  Narınc Xatun Aşıq Pərinin xatirəsini yaşatmaq üçün  “Aşıq Pəri” yaradıcılıq məclisini yaratmışdır.

Narınc Xatun uzun illər Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin nəzdindəki "Aşıq Pəri" məclisinə rəhbərlik edib.

## Kitabları
*"Burla xatun nəvəsiyəm", Bakı: "Pedaqogika" nəşriyyatı, "Qızıl Şərq" mətbəəsi, 2004-cü il, 232 səh..
*"Mən xalqımın aşiqiyəm" şeirlər,dəyişmələr, bayatılar, dastanlar. Bakı: E.L. Nəşriyyat və poliqrafiya şirkəti MMC, 2006.- 328 s., 500 nüs.- ISBN 10 9952-8101-0-5.- ISBN 13 978-9952-8101-0-3

## Biblioqrafiyası
*"Çeşmələr", "Oktyabr bayrağı" qəzeti, 1981, 28 aprel, №49. səh.4 (Şeir)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Aşıq Pəri Məclisi

## Xarici keçidlər
*
AEL Limassol QVK

**"AEL** — Kipr Respublikasının Limassol şəhərin təmsil edən qadın voleybol komandasıdır. Klub həmçinin AEL idman klubunun voleybol şöbəsidir. Voleybolla yanaşı, idman klubunun AEL Limasol FK adlı futbol klubu və AEL Limassol Basket adlı basketbol klubları da vardır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
Şartr

**Şartr** () — Fransanın şimal-qərbində Sentre bölgəsində Eure-et-Lur rayonunun mərkəzi şəhəri.

Parisin 96&nbsp;km cənub-qərbində, Eure çayınınn sol sahilində qurulmuşdur. Burada yerləşən məşhur kilsənin qüllələri Beauce ovalığının simvoludur. Müasir şəhər son zamanlarda yaxınlıqdakı ovalığa və Bretaniyaya doğru uzanmışdır. Bu ovalıq Parislə Loire vadisi arasında mühüm keçiddir.

Məşhur Şartr kilsəsindən başqa burada böyük ölçüdə 13-cü əsrdə tikilmiş Saint Pierre kilsəsi də var. 17-18-ci əsrlərdən qalmış keçmiş Yepiskop Sarayı muzeyə çevrilmişdir.

Adını Keltlətin Karnutes nəslindən alan şəhər əvvəllər Druidlərin mərkəzi olmuşdur.858-ci ildə şəhər Normanlar tərəfindən yandırılmışdır.Orta əsrdə Blois və Şampan ailələrinin idarəsində qraflıq olmuşdur. 1286-cı ildə Fransa kralına satılmış, Yüzillik müharibədə (1337-1453) isə ingilislər şəhəri 15 il müddətinə işğal etmişlər. 1528-ci ildə I.Fransisk şəhəri hersoqluğa çevirmişdir. Din müharibələrində Şartra hücum edən protestantlar uğur əldə edə bilməyiblər. 1594-cü ildə burada IV.Henrinin tacqoyma mərasimi keçirilmişdir.

Şəhərdə gübrə və kənd təsərrüfatı alətləri sənayesi inkişaf etmişdir. Digər sənaye məhsulları arasında ətir, pivə, avto aksessuar və elektronika materialları vardır. Parisə yaxın yerləşməsi şəhərin iqtisadi inkişafını sürətləndirmişdir.

## İstinadlar
İslam Datıyev

**İslam Maqometoviç Datıyev** () — Azərbaycan iqtisadçısı, professor. Azərbaycan SSR Əkinçilik Xalq Komissarının müavini.

## Həyatı
1929-1932-ci illərdə Gəncədəki Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun rektoru vəzifəsində çalışmış və onun ilk təşkilatçılarından olmuşdur. Aqronomluq fakültəsinin tərkibində bitkiçilik kafedrasının ilk müdiri olmuşdur. Onun rəhbərliyi dövründə bitkiçilik fakültəsinin  nəzdində 3 şöbə: meyvəçilik, subtropik və texniki bitkilər, üzümçülük və şərabçılıq və meşəçilik və tərəvəzçilik şöbələri, heyvandarlıq fakültəsinin nəzdində isə ipəkçilik, qoyunçuluq və südçülük şöbələri yaradılmışdır.

Onun təşəbbüsü ilə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutu 1931-ci ildə Bakıdan Gəncəyə köçürülmüşdür. Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "İqtisadiyyatın planlaşdırılması" kafedrasının müdiri vəzifəsində işləmişdir.

## Mənbə
* Böyük İqtisadi Ensiklopediya. I hissə.

## Xarici keçidlər
* Rektorlarımız
Sədat Bucaq

**Sədat Edib Bucaq** () — TBMM XIX, XX, XXI dönəm Şanlıurfa DYP Millət vəkili.

Bucaq tayfası mənsubudur. Evli və 3 uşaq atasıdır. 3 noyabr 1996-cı ildə Balıkəsir ili, Susurlukda keçirdiyi qəza ilə, Susurluq qəzası olaraq bilinən hadisənin baş qəhrəmanlarından biri olmuşdur.

Türkiyə Böyük Millət Məclisi Ümumi Qurulunda 11 dekabr 1997-də toxunulmazlığı qaldırılan Sədat Edib Bucaq haqqında Baş prokurorluq, qiyabi həbs qərarıyla axtarılan Abdullah Çatlının yerini bildiyi halda səlahiyyətli orqanlara xəbər verməyərək saxlamaq, cinayət törətmək məqsədiylə təşəkkül meydana gətirmək və dəhşətli xüsusiyyətdə silah saxlamaqda günahlarından, 11 ildən 20 ilə qədər ağır həbs istəyiylə iddia açılmışdır.

Susurluk İddiası daxilində cinayət törətmək üçün təşəkkül meydana gətirmək günahından haqqında verilən bəraət qərarı Yargıtay tərəfindən pozulan DYP köhnə Millət vəkili Sədat Edib Bucaq, daha sonra dövlət sirri səbəbiylə açıqlamadığı bəzi məlumat və şəkilləri məhkəməyə təqdim etmişdir.

Yargıtay 8. Cəza Dairəsin tərəfindən haqqındakı 1 il 15 gündəlik həbs cəzası təsdiqlənilmişdir. 22 iyul 2007 seçkilərində Demokrat Partiyanın (DP) Şanlıurfadan 1. sıra millət vəkili namizədi olan Sədat Edib Bucağın adı, ən son Ankara-Çankayadakı lüks restoran, bar və iş yeri sahibi və çalışanlarını silahla təhdid edərək çıxar təmin etdikləri iddia edilən kəslərə istiqamətli təşkil edilən "Kaldırım(Səki)" əməliyyatına qarışmış olub, ədliyyəlik olaraq mətbuatda yer almış, daha sonra bunu "sui-qəsd" olaraq açıqlamışdır.

## Xarici keçidlər
* Sedat Bucaq Urfada
* Sedat Bucağa 19.5 il həbs istənildi
Adnan Qəhvəci

**Adnan Kahveci** (; ) — elektrik mühəndisliyi üzrə professor, sabiq Türkiyə deputatı, sabiq maliyyə və gömrük naziri.

## Həyatı
1949-cu ildə Trabzonun Körpübaşı mahalı Beşköy diyarının Yılmazlar kəndində anadan olmuşdur. İbtidai məktəb illərində "Milliyyət" qəzetinin keçirdiyi yarışmada birinci olmuşdur. Təhsilinə İstanbul Kabataş Liseyində davam etmişdir. 1966-cı ildə cari ilin birincisi kmii məzun olmuşdur. Universitetə qəbul imtahanında birinci olmuş və İstanbul Universitetinə daxil olmuşdur. Təhsilinə ABŞ-də İndianadakı Purdue Universitetində davam edərək elektrik mühəndisi ixtisası üzrə məzun olmuşdur. Missuri Universitetində doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Bu universitetdə bir müddət akademik işlərinə davam etdikdən sonra Türkiyəyə qayıdaraq Boğaziçi Universitetində pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır.

Universitetdəki vəzifəsindən sonra Türkiyə Cümhuriyyəti Daxili İşlər Naziriyində texniki məsləhətçi vəzifəsi ilə siyasi həyata addım-addım yaxınlaşır. Qorqud Özala məsləhətçiliklə başlayan bürokratiyayla tanışlığı 12 sentyabrdan sonra Turqut Özala məsləhətçiliklə davam etdi. 12 sentyabr dövründə Baş nazirlik müşavirliyinə təyin edildi və o dövrdə Turqut Özalla tanış oldu.

5 fevral 1993-cü ildə həyat yoldaşı və iki uşağı ilə birlikdə Bolu-Gərədə yaxınlarında şosedə əks yola girərək yol qəzası keçirdi. Yol qəzası saxta olaraq hazırlanmış yol vasitələri ilə Adnan Kahveçinin əks yola girməsinə səbəb olmuşdur. Hadisə yerində Adnan Kahveçinin yoldaşının ürəyi hadisə yerində dayanmışdır. Oğlu Cihan Kahveçi qəzada ölməmişdir. Adnan Kahveçi, yoldaşı və qızı xəstəxanada həyatlarını itirmişdir. Adnan Kahveçi və yoldaşı hadisə anında həyatlarını itirərkən, 17 yaşındakı uşaqları Əslixan Ceylan Kahveçi yaralı olaraq xilas oldu, ancaq komaya girdi və 10 gün sonra öldü. Adnan Kahveçinin məzarı yoldaşı və qızıyla birlikdə İstanbulun Anadolu hissəsində Qartal-Yaxacıq qəbiristanlığındadır.

Ən çox istifadə etdiyi ifadə: "Məncə bir insanın uğurlu olub-olmaması o insan ölənə qədər bəlli olmur".

Haqqında Türkiyənin televiziya kanallarından biri TRT-də "*Tanıklar*" serialı göstərilib.

## Xarici keçidlər
* Kaşki olmasaydı proqramı Adnan Kahvəçi haqqında
Benqo

**Benqo əyaləti** () — Anqolanın 18 rəhbərlik bölgəsindən  biridir.

Ölkənin şimalında  yerləşir. İdarə mərkəzi Caxito şəhəri olan əyalətin sahəsi 41,000&nbsp;km², 2006-ci ilin təxmini əhalisi 460,508 nəfərdir.

## Əyalətin bələdiyyələri
Benqo Əyaləti, öz içində 5 bələdiyyəyə * ( municípios ) * ayrılırlar. Bunlar aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir : 

## Komunləri
Benqo Əyalətinin 5 bələdiyyəsi olan bölmələr (*comunas*) aşağıda göstərilmişdir:

* Ambre
* Barra do Dandi
* Bela Vista
* Bom Jesus
* Bula-Atumba
* Calomboloca
* Catete
* Caxito
* Dembo Chio
* Gombe
* qəbir
* Kage
* Kanacassala
* Kazua
* Kiaje
* Kibaxe
* Kicunzo
* Kikabo
* Kixico
* Kixinje
* Mabubas
* Mumbondo
* Muxiluando
* Muxima
* Pango-Aluquem
* Paredes
* Piri
* São José das MATAS
* Təbii
* Ucua
* Zala

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.info - angola.ao 
* Angola Statistics: Bengo . 
* www.angola.org
İçin sopkası

**İçin sopkası** — Xoaşen, Kamçatkada Aralıq silsilədə ən yüksək və vahid aktiv vulkan. Hündürlüyü 3621 metrdir. Andezit və dasit lavalarından təşkil olunmuşdur. Üç gümbəzli zirvəsi daimi qar və buzlaqlarla örtülüdür. Təqribən 3000 metr yüksəklikdə aktiv qaz çıxışları var.

## Mənbə
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, V cild, səh 29
Etyenn Brüle

**Etyenn Brüle** (; 1592, Şampinyi-sür-Marn, Paris, Fransa — iyun, 1643, Ontario, Kanada) — Fransız tədqiqatçı səyyah. Hal-hazırda Kanadada yerləşən Müqəddəs Lavrenti çayını bütün ərazi boyu keçən ilk avropalı olaraq tanınır.

## Həyatı
Kanada yerlilərinin yaşayışı ilə maraqlanan Brüle, 1608-ci ildə Yeni Fransaya səyahət etdi. Burada səlahiyyətli Samuel de Champlain tərəfindən Huron tayfası ilə yaşaması üçün şimala göndərildi. Burada bir il yaşayıb Huronların dilini və mədəniyyətini öyrəndikdən sonra, bugünkü Ontario və Miçiqanın əksər bölgəsini kəşf etdi. Fransanın avtoritet rejimindən qaçaq düşən Brüle xəz ticarəti ilə məşğul olmuş, yerlilərlə yaşayaraq fransız tacirlər və yerlilər arasında əlaqə qurmuşdur. Seneca tayfası ilə döyüşdə əsir düşən və işgəncəyə uğrayan Brüle, ölümdən qurtulub Huron torpaqlarına geri qayıtdığında Brüleün başına gələn hadisələr inanmayan yerlilər onun Senecalılarla ticarət əlaqəsi olduğunu düşünərək onu işgəncə ilə öldürmüşlər.

## İstinadlar
İxtiol

**İxtiol** — qara qonur rəngli, kəskin iyli qatı maddə. Qıcıqlandırıcı, keyləşdirici, antiseptikdir: iltihab əleyhinə təsir göstərir. İxtiolun tərkibində birləşmə şəklində kükürd, fenol, krezol, aromatik karbohidrogenlər və s. var. İxtiol müxtəlif dəri xəstəliklərində (ekzema, qızılyel, furunkulyoz, karbunkulyoz, dəmirov və s.), cərrahi (yanıqlar, don vurmalar, gec sağalan yaralar) və qadın xəstəliklərində (metrit, parametrit, salpingit, ooforit) geniş tətbiq edilir. Məlhəm, pasta, şam halında hazırlanır.

## Mənbə
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, V cild, səh. 26
İçiq

**İçiq** — yumşaq dəridən, yaxud da rəngli tumacdan tikilən kişi və qadın ayaqqabısı, uzunboğaz çəkmə. Çox vaxt yumşaq altlıqlı olur. Sibir, Orta Asiya, Qafqazın bəzi xalqları (məs., osetinlərdə *"arçita"*), tatarlar və başqırdlar arasında yayılmışdır.

## İstinadlar
Şarud Mehdiyeva

**Şahrud Mehdi qızı Mehdiyeva** () — azərbaycanlı aktrisa,Lənkəran Dövlət Dram Teatrının Yüksək dərəcəli dram artisti.

## Həyatı
1955-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olub.

1973-ci ildən N.B.Vəzirov adına Lənkəran  Dövlət Dram Teatrında aktrisa vəzifəsində işləyir.

## Oynadığı tamaşalardan rollar
*Ü. Hacıbəyov “Olanlardan-keçənlərdən” – Ana
*T. Məmmədov “Gəlin həsrəti” – Bəzəkcan
*Y. Edlis    “Kölgələrin oyunu”    -  Kleopatra
*K. Kaldoni  “İki ağanın bir nökəri”   - Beatriçe
*İ. Coşqun    “Ana laylası”   - Bahar
*Ə. Əmirli   “Onun iki qabırğası”    - Ceyran
*Ə. Orucoğlu    “Pul dəlisi”    - Gülnazı
*. S. Axundov “Qaraca qız” – Pəri Cahan xanım
*H. Allahyarov “Bir ovuc torpaq” – Xumar
*H. Mirələmov “Ləyaqət” – Yaşlı qadın
*Y. Əzimzadə “Nəsrəddin” – Xeyrənisə
*B. Nuşiç “Nazirin xanımı” – Nofa
*Q.Fiqeyredo “Ezop” – Miletta
*H.Muxtarov “Mən nənə ilə evlənirəm” – Sədəf İmanova
*Q.Qorin “Herastratı unudun” - Eritta və sair tamaşalarda oynamışdır.

## İstinadlar
Obrenovaç

**Obrenovaç** — Serbiyanın paytaxtı Belqrad şəhərinin 17 bələdiyyəsindən biri və ən böyük qəsəbələrindəndir. Adının mənşəyi Obrenoviç sülaləsinin adından gəlir.

## Qardaş şəhərlər
*  **[[Kumanovo]]**, Makedoniya Respublikası
*  **[[Qədim Bratislava|Stare Mesto]]**, Slovakiya
*  **[[Bergen]]**, Norveç

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Serbiya şəhərləri
Tent Obrenovaç QVK

**"Tent"** — Serbiyada 1981-ci ildə yaradılmış qadın voleybol klubudur. Serbiyanın Obrenovaç şəhərinin komandasıdır. Komandanı tez-tez avrokuboklarda müxtəlif turnirlərdə görmək olar. Hətta, 2010-11 Avropa Qadınlar CEV Challenge Kubokunun üçüncü mərhələsində Azərbaycan voleybol klubu İqtisadçıyla qarşılaşmış və hər iki görüşdə məğlub olaraq turnirlə vidalaşmışdır. Qeyd edək ki, həmin il komanda CEV Kuboku turnirinin iştirakçısı idi,lakin turnirin ilk mərhələsində Beşiktaş voleybol klubuna qızıl setdə məğlub olaraq daha aşağı reytinqli Challenge Kubokuna düşmüşdür.

## Heyəti
*2013-14 üçün*

## Texniki heyət
* Baş məşqçi : Nikola Jerkoviç
* Köməkçi məşqçi : Nenad Kariç
* Fizioterapist : Mariya Mitroviç 
* Satatist : Dorde Nahod

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi Sayt
Sultan Mahmud

**Sultan Mahmud**, **Sultanmahmud** — ad.

* Sultan Mahmud — Qəznəvilər dövlətinin 3-cü əmiri və 1-ci sultanı.
* Sultan Mahmud — İraq Səlcuqlu dövlətinin 1-ci hökmdarı, Sultan.
* Sultan Mahmud — Hülakülər dövlətinin hökmdarı, Elxan.
* Sultan Mahmud — Şirvanşahlar dövlətinin 39-cu hökmdarı, Şirvanşah.
* Sultan Mahmud — Osmanlı dövlətinin 24-cü hökmdarı, Sultan, xəlifə.
* Sultan Mahmud — Osmanlı dövlətinin 30-cu hökmdarı, Sultan, xəlifə.

## Həmçinin bax
* Sultan (ad)
* Mahmud