Rusiyaya məxsus Mi-24 helikopterinin vurulması (2020)

**Rusiyaya məxsus Mi-24 helikopterinin vurulması** — 9 noyabr 2020-ci il tarixində Rusiyanın Mi-24 hücum helikopteri (NATO kod adı: "Hind") Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı vurulur. Helikopter daşınabilən hava hücumundan müdafiə sistemi ilə yerdən açılan atəş nəticəsində Ermənistanın Yerasx kəndi yaxınlığında, Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasından bir neçə kilometr aralıda vurulur. Ekipaj üzvlərindən ikisi ölür, biri isə yaralanır. Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyi Rusiyanın Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus helikopterin vurulmasına görə qarşı tərəfdən üzr istəyib, atışmanın səhvən baş verdiyini və bununla bağlı təzminat təklif edib.

## Hadisələr

### Arxa plan
Hadisə Ermənistan tərəfindən dəstəklənən, lakin Azərbaycanın de-yure ərazisi olan, öz müstəqilliyini elan etmiş, lakin tanınmamış Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası tərəfindən faktiki olaraq nəzarət edilən mübahisəli Dağlıq Qarabağ bölgəsi üzərində başlanan müharibə zamanı baş verir. 8 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Şuşa üzərində nəzarəti ələ keçirir. Nəticədə Şuşanın azad edilməsindən sonra Azərbaycan Ordusunun Xankəndini ələ keçirməsi artıq an məsələsi olur.

### Helikopterinin vurulması
9 noyabr 2020-ci il tarixində, Ermənistanın Yerasx kəndi yaxınlığında, Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasından bir neçə kilometr aralıda və Dağlıq Qarabağdan 70 kilometr (43 mil) məsafədə daşınabilən hava hücumundan müdafiə sistemindən atılan atəş nəticəsində helikopter vurulur. Helikopter Gümrüdəki 102-ci Rusiya hərbi bazasının konvoyunu müşayiət etdiyi bildirilir. Qısa müddət sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən vuruşun təsadüfən baş verdiyini bildirərək Rusiyaydan üzr istədiyini və təzminat ödəməyə hazır olduğunu bildirərək hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyindən vurğulanıb ki, helikopter bilavasitə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin zonasında aktiv döyüş əməliyyatlarının davam etdiyi Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinə yaxın uçuş keçirib.
Üstəlik uçuş günün qaranlıq vaxtında, aşağı hündürlükdə, hava müdafiəsi sisteminin radar müşahidəsindən kənar zonada həyata keçirilib. Həmçinin bölgədə əvvəllər Rusiya helikopterlərinin görünmədiyi vurğulanıb. Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazası və Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu hadisə ilə bağlı istintaq başladıb.

## Reaksiyalar

### Münaqişə tərəfləri
Helikopterinin vurulmasından qısa müddət sonra Azərbaycan Respublikasının Müdafiə naziri Zakir Həsənov Rusiyanın Müdafiə naziri Sergey Şoyquya başsağlığı məktubu göndərib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi hadisənin məsuliyyətini dərhal öz üzərinə götürən Azərbaycanı müsbət qiymətləndirdiklərini bildirib. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin daha sonra helikopterdəki hərbçiləri Cəsarət ordeni ilə təltif etmişdir.

### Beynəlxalq
9 noyabrda Rusiyanın üzv olduğu Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı, bu hadisə ilə əlaqədar narahatlığını dilə gətirən bir açıqlama verir.
Ermənistan Prezidenti Armen Sarkisyan 18 noyabrda rus pilotlarını Hərbi Xidmətlərinə görə medalı ilə təltif edilməsi haqqında fərman imzaladmışdır. 12 dekabrda Ermənistan hökuməti Yerasxda atışmada öldürülən rus pilotların xatirəsini yad etmək üçün müvəqqəti bir xatirə lövhəsi açmış və ərazidə bir dua mərasimi keçirmişdir.

## İstinadlar