Brauzer mühərriki

**Brauzer mühərriki** () — hər bir veb-brauzerin əsas proqram təminatı komponenti. Brauzer mühərrikinin əsas işi HTML sənədlərini və veb-səhifənin digər resurslarını istifadəçinin cihazında interaktiv vizual təsvirə çevirməkdir.

## Adı və məqsədi
Brauzer mühərriki müstəqil kompüter proqramı deyil, daha böyük proqramın, məsələn, veb-brauzerin kritik bir hissəsidir və bu termin ondan yaranır. "Mühərrik" sözü avtomobilin mühərrikinə bənzətmədir.

"Brauzer mühərriki" ilə yanaşı, əlaqəli anlayışlarla bağlı gündəlik istifadədə olan daha iki termin var: "dizayn mühərriki" və "render mühərriki".

Teorik olaraq, dizayn və render (və ya "rəsm") müxtəlif mühərriklər tərəfindən idarə oluna bilər. Bununla belə, praktikada verilmiş brauzer mühərrikinin render və dizayn komponentləri bir-biri ilə sıx bağlıdır və brauzerlərin skript mühərriklərindən fərqli olaraq, brauzer mühərrikindən kənarda nadir hallarda rast gəlinir.

Dizayn və renderə əlavə olaraq, brauzer mühərriki sənədlər arasında təhlükəsizlik siyasətini tətbiq edir, hiperlinklər və formalar vasitəsilə təqdim olunan məlumatlar vasitəsilə naviqasiyanı idarə edir və sənədlə əlaqəli skriptlərə məruz qalan Document Object Model-i tətbiq edir.

Hər bir məşhur veb-brauzer, müəyyən edilmiş geniş diapazonlu interaktiv davranışı təmin etmək üçün JavaScript-i (JS) dəstəkləyir. Bununla belə, JS dil dəstəyi ayrı bir yanaşma kimi qəbul edilir və brauzer tərtibatçıları onu təhlil etmək və qiymətləndirmək üçün xüsusi JavaScript mühərrikindən istifadə edirlər. JS əvvəlcə veb-səhifələrdə istifadə üçün sadə dil kimi yaradılsa da, başqa yerlərdə də istifadə olunan ümumi təyinatlı dilə çevrildi. Brauzerlər mühərriklərini koordinasiya etmək üçün mürəkkəb üsullara malikdirlər.

Brauzer mühərrikləri veb-brauzerlərdən başqa digər növ proqramlarda da istifadə olunur. Məsələn, e-poçt proqramı HTML e-poçtunu göstərmək üçün brauzer mühərriki istifadə edə bilər. Google-un Chromium layihəsindəki V8 və Blink əsasında hazırlanan Electron freymvorku proqram tərtibatçılarına qrafik iş masası proqramları yaratmaq üçün HTML, CSS, JavaScript və DOM kimi texnologiyalardan istifadə etməyə imkan verir. Tərtibatçıların bildiyi brauzer əsaslı texnologiyalar Electron və digər çarpaz platformalı, brauzer mühərriki əsaslı proqram freymvorklarının ənənəvi GUI alət dəstləri əvəzinə tez-tez istifadə olunması ilə nəticələndi.
## Dizayn, stil və render
Veb səhifənin tərtibatı adətən CSS tərəfindən müəyyən edilir. Hər bir üslublar cədvəli sənədin necə görünəcəyini müəyyən etmək üçün brauzer mühərrikinin tərcümə etdiyi bir sıra qaydalardır. Məsələn, dərc edilmiş veb-səhifə şrift, rəng və mətn ölçüsü kimi tipoqrafiya detalları qaydalarını müəyyən etmək üçün CSS-dən istifadə edə bilər. Mühərrik ekranda çəkəcəyi vizual təsvir üçün konkret qrafik koordinatları hesablamaq üçün bütün müvafiq CSS qaydalarını birləşdirir.

Bəzi mühərriklər səhifənin resursları endirilməmişdən əvvəl render etməyə başlaya bilər. Bu, şəkillərin tədricən doldurulması və ya FOUC kimi daha çox məlumat alındıqca vizual dəyişikliklərlə nəticələnə bilər.
## Mühərriklər

# header
ImageSize = width:750 height:170
PlotArea  = left:80 right:5 bottom:20 top:5
AlignBars = justify
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1997  till:31/05/2022
TimeAxis   = orientation:horizontal   format:yyyy

Colors =
  id:microsoft     value:rgb(0.3, 0.5, 1)
  id:gecko       value:rgb(1, 0, 0)
  id:khtml       value:rgb(0.3,0.3,0.3)
  id:webkit      value:rgb(0.3, 0.36, 0.36)
  id:blink       value:rgb(0.3, 0.39, 0.39)
  id:mgray       value:rgb(0.5, 0.5, 0.5)
  id:lgray       value:rgb(0.75, 0.75, 0.75)

ScaleMajor = gridcolor:mgray unit:year  increment:1   start:01/01/1997
ScaleMinor = unit:month increment:3   start:01/01/1997
BackgroundColors = bars:lgray

BarData =
  bar:Gecko           text:Gecko
  bar:Trident          text:Trident
  bar:EdgeHTML        text:EdgeHTML
  bar:KHTML           text:KHTML
  bar:WebKit          text:WebKit
  bar:Blink           text:Blink

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:15 shift:(0,-4)

  bar:Gecko
  from: 01/05/1997  till: 31/05/2022    color:gecko mark:(line,white)

  bar:Trident
  from: 01/10/1997  till: 15/07/2015    color:microsoft mark:(line,white)

  bar:EdgeHTML
  from: 12/11/2014  till: 15/12/2018    color:microsoft mark:(line,white)

  bar:KHTML
  from: 04/11/1998  till: 15/10/2016    color:khtml mark:(line,white)

  bar:WebKit
  from: 25/06/2001  till: 31/05/2022    color:webkit mark:(line,white)

  bar:Blink
  from: 03/04/2013  till: 31/05/2022    color:blink mark:(line,white)



## İstinadlar

## Xarici keçidlər