Afrikanın kolonial bölünməsi

**Afrikanın bölünməsi** və ya **Afrika uğrunda mübarizə**, **Afrika çarpışması** (, , ) — Birinci Dünya müharibəsindən əvvəlki dövrdə Avropanın bir sıra imperialist dövlətlərinin tədqiqi və hərbi əməliyyatlar aparmaq üçün son dərəcə Afrikada yeni ərazilərin ələ keçirilməsinə yönəlmiş güclü rəqabət dövrü. Avropalı müstəmləkəçilərin bir çox məqsədləri var idi: qitənin hər yerində mövcud olan dəyərli mənbələrə sahib olmaq istəyi, milli nüfuz istəyi, Avropa gücləri arasındakı gərginlik, dini missioner canfəşanlığı və Afrika ölkələrinin daxili siyasəti. XIX əsrin son rübündə Avropa imperiyaları arasındakı siyasi və iqtisadi rəqabət səbəbindən Afrikanın bölünməsinin köməyi ilə avropalılar öz aralarında müharibənin qarşısını aldılar. XIX əsrin sonrakı illərdə hərbi təsir və iqtisadi hökmranlığın köməyi ilə "qeyri-rəsmi imperializm" dən müstəmləkə imperializminə səbəb olan birbaşa idarəçiliyə keçid baş verdi.

## Afrika koloniyaları metropoliyalar üzrə

### Belçika
Azad Konqo dövləti

### Fransa
Əlcəzair

Tunis

Mərakeş

#### Fransız Qərbi Afrikası
Mavritaniya, Seneqal, Fransa Sudanı, Qvineya, Kot-d'İvuar, Niger, Dahomeya

#### Fransız Ekvatorial Afrikası
Qabon, Orta Konqo, Ubanqi-Şari, Çad

### Almaniya (1919-cu ilə qədər)

#### '''[[Almaniya Şərqi Afrikası]]'''
Tanqanika, Almaniya Kamerunu, Toqolend

### İtaliya

#### İtaliya Şimali Afrikası
Tripolitaniya, Kirenaika, Fəzzan, Eritreya, İtaliya Somalisi

### Portuqaliya
Anqola

Kabinda

Portuqaliya Şərqi Afrikası

Portuqaliya Qvineyası

Kabo-Verde

San-Tome və Prinsipi

### İspaniya
İspaniya Saxarası (indiki Qərbi Saxara)

İspaniya Mərakeşi

Ekvatorial Qvineya

### Böyük Britaniya
Misir

#### Britaniya Şərqi Afrikası
Keniya

Uqanda

Zənzibar

Britaniya Somalisi

Cənubi Rodeziya

Şimali Rodeziya

#### Britaniya Cənubi Afrikası
Keyp koloniyası

Natal koloniyası

Azad Oranj Dövləti

Basutolend

Svazilend

Qambiya

Seyşel adaları

Syerra-Leone

Mavriki

Nigeriya

Qızıl sahil

### Müstəqil dövlətlər
Liberiya

Efiopiya imperiyası

## Həmçinin bax
* İngilis-bur müharibələri
* Herero və Namaka soyqırımı
* Sesil Rods

## Ədəbiyyat
* Aldrich, Robert. *Greater France: A History of French Overseas Expansion* (1996)
* Atkinson, David. "Constructing Italian Africa: Geography and Geopolitics." *Italian colonialism* (2005): 15–26.
* Axelson, Eric. *Portugal and the Scramble for Africa: 1875–1891* (Johannesburg, Witwatersrand UP, 1967)
* Boddy-Evans, Alistair. "What Caused the Scramble for Africa?" *African History* (2012). online
* Brantlinger, Patrick. "Victorians and Africans: The genealogy of the myth of the dark continent." *Critical Inquiry* (1985): 166–203. online
* Chamberlain, Muriel Evelyn. *The scramble for Africa* (4th ed. Routledge, 2014) excerpt and text search
* Curtin, Philip D. *Disease and empire: The health of European Troops in the Conquest of Africa* (Cambridge University Press, 1998)
* Darwin, John. "Imperialism and the Victorians: The dynamics of territorial expansion." *English Historical Review* (1997) 112#447 pp. 614–42.
* Finaldi, Giuseppe. *Italian National Identity in the Scramble for Africa: Italy's African Wars in the Era of Nation-building, 1870–1900* (Peter Lang, 2009)
* Gifford, Prosser and William Roger Louis. *France and Britain in Africa: Imperial Rivalry and Colonial Rule* (1971)
* Gifford, Prosser and William Roger Louis. *Britain and Germany in Africa: Imperial rivalry and colonial rule* (1967).
* 
* Hammond, Richard James. *Portugal and Africa, 1815–1910: a study in uneconomic imperialism* (Stanford University Press, 1966)
* Henderson, W. O. *The German Colonial Empire, 1884–1919* (London: Frank Cass, 1993)
* Hinsley, F. H. ed. *The New Cambridge Modern History, Vol. 11: Material Progress and World-Wide Problems, 1870–98* (1962) contents pp. 593–40.
* 
* Klein, Martin A. *Slavery and colonial rule in French West Africa* (Cambridge University Press, 1998)
* Lovejoy, Paul E. *Transformations in slavery: a history of slavery in Africa* (Cambridge University Press, 2011)
* Lloyd, Trevor Owen. *Empire: the history of the British Empire* (2001).
* Mackenzie J. M. *The Partition of Africa, 1880–1900, and European Imperialism in the Nineteenth Century* (London 1983).
* Oliver, Roland, *Sir Harry Johnston and the Scramble for Africa* (1959) online
* 
* Penrose E. F., ed. *European Imperialism and the Partition of Africa* (London 1975).
* Perraudin, Michael, and Jürgen Zimmerer, eds. *German colonialism and national identity* (London: Taylor & Francis, 2010)
* Robinson R,. and J. Gallagher, "The partition of Africa", in *The New Cambridge Modern History* vol XI, pp. 593–640 (Cambridge, 1962).
* Rotberg, Robert I. *The Founder: Cecil Rhodes and the Pursuit of Power* (1988) excerpt and text search; online
* Sanderson G. N., "The European partition of Africa: Coincidence or conjuncture?" *Journal of Imperial and Commonwealth History* (1974) 3#1 pp. 1–54.
* Stoecker, Helmut. *German imperialism in Africa: From the beginnings until the Second World War* (Hurst & Co., 1986.)
* Thomas, Antony. *Rhodes: The Race for Africa* (1997) excerpt and text search
* Thompson, Virginia, and Richard Adloff. *French West Africa* (Stanford University Press, 1958)
* Wesseling, H. L. and Arnold J. Pomerans. *Divide and rule: The partition of Africa, 1880–1914* (Praeger, 1996.) online

## İstinadlar