Şimal əməliyyatı

**Şimal əməliyyatı** () — SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi tərəfindən hazırlanmış plana əsasən SSRİ-nin müxtəlif bölgə və şəhərində yaşayan Yehovanın Şahidləri inancına məxsus şəxslərin imperiyanın Sibir bölgəsinə deportasiya edilməsini özündə birləşdirən gizli əməliyyat.

## Arxa plan
[thumb|right|250px|[SSRİ Silahlı Qüvvələri|SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Rəyasət Heyətinin 30 sentyabr 1965-ci il tarixli *məzhəblərin iştirakçıları ilə xüsusi razılaşma məhdudiyyətlərinin qaldırılmasına* dair fərmanı. Bu fərmanla Yehovanın Şahidlərinin üzərinə qoyulmuş anti-sovet təbliğatçısı ittihamı qisməndə olsa götürülümdüşdür.]]

Yehovanın Şahidləri inancına məxsus şəxslər SSRİ-nin Baltikyanı ölkələr, Bessarabiya, Ukrayna və Bukovina bölgələri özünə anneksiya edənə qədər demək olar ki, bu ölkənin ərazilərində yaşamırdılar. Yehovanın Şahidlərinin ən kompakt yaşadığı sovet respublikaları Moldova Sovet Sosialist Respublikası və Ukrayna Sovet Sosialist Respublikası olmuşdur. Bu inanca məxsus şəxslərin hərbi xidmətə qarşı olduqları üçün SSRİ rəhbərliyi tərəfindən Yehovanın Şahidləri anti-sovet təbliğatçıları kimi təqdim edilmişdr. SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri olmuş Viktor Abakumov tərəfindən İosif Stalinə Yehovanın Şahidlərinin Sibir bölgəsinə sürgün edilməsi təklif edilmiş və plan 1951-ci lin mart-aprel aylarında tətbiq edilmişdir.

## İcra

1951-ci ilin 19 fevral tarixində Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri Viktor Abakumov tərəfindən İosif Stalinə, SSRİ-də yaşayan Yehovanın Şahidlərinin Tomsk və İrkutsk vilayətlərinə sürgün edilməsini göstərən gizli sənəd təqdim olunmuşdur.

İosif Stalinə təqdim edilmiş sənəddə müharibədən sonra Yehovanın Şahidlərinin SSRİ-dəki fəaliyyətləri öz əksini tapmışdır. Sənədə görə 1947-1950-cı illərdə 1048 nəfər Yehovanın Şahidləri icmasına məxsus aktiv təbliğatçı və ya icma lideri həbs olunmuş, 5 yeraltı mətbəə aşkarlanaraq oradan çoxlu sayda təbliğat materialları müsadirə edilmişdir. Sibir bölgəsinə deportasiya edilən Yehovanın Şahidlərinin hər bir ailəsinə özləri ilə birlikdə 150 kiloqram həcmində şəxsi əşya götürmələrinə icazə verilmişdir. İcma üzvlərinin digər əmlakları isə dövlətin xeyirinə olmaqla müsadirə edilmişdir. Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri Viktor Abakumovun məlumatlarına əsasən müxtəlif sovet respublikalarından deportasiya edilmiş Yehovanın Şahidlərinin sayı aşağıdakı kimidir.

*Yekun rəqəm: 8576 şəxs (3048 ailə), daxildir:

**Ukrayna SSR — 6140 şəxs (2020 ailə);
**Belorusiya SSR — 394 şəxs (153 ailə);
**Moldova SSR — 1675 şəxs (670 ailə);
**Latviya SSR — 52 şəxs (27 ailə);
**Litva SSR — 76 şəxs (48 ailə);
**Estoniya SSR — 250 şəxs (130 ailə).

1951-ci ilin 3 mart tarixində SSRİ Nazirlər Soveti tərəfindən Yehovanın Şahidlərinin deportasiya edilməsi üçün *№ 667-339ss* nömrəli sərəncam imzalanmışdır. Həmin ayın 5 mart tarixində Dövlət Təhlükəsizlilik Nazirliyinin *№ 00193* əmri və Moldova SSR Nazirlər Şurasının qərarı ilə deport olunan şəxslərin əmlakları müsadirə edilərək, satılması haqqında sərəncam imzalanmışdır. Şimal əməliyyatı gecə saat 04:00 radələrində başlamışdır. Bütün köçürülmə prosesi 1951-ci ilin 2 aprel tarixində sona çatdırılmışdır. Bir gecədə ən çox deportasiya Moldova Sovet Sosialist Respublikasının ərazisindən baş tutmuşdur. Belə ki, 1951-ci ilin 31 martından, 1 aprelinə keçən gecə 2.617 nəfər (723 ailə) Yehovanın Şahidləri inancına mənsub şəxs gecə ilə deportasiya edilmişdir.

## İstinadlar