open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kərkük-Ceyhan neft kəməri

**Kərkük-Ceyhan neft kəməri** (İraq-Türkiyə neft nəqledici)  — 970 kilometr neft nəqli, Kərküklə Ceyhanı birləşdirən İraqın ən böyük neft nəql etmə sistemi. 
## Texniki təsvir
Neftin ötürülməsi diametri 1, 170 və 1,020 millimetr olan 2 boru ilə həyata keçirilir.  

Neft nəqletmə qabiliyyəti gün ərzində 1,100 və 500 min barel təşkil edir. alt=Kərkük-Ceyhan neft kəməri|left|thumb|321x321px|Kərkük-Ceyhan neft kəməriNeft nəqli qurğuların ötürmə qabiliyyətinə uyğun tam gücdə istifadə edilmir. 

2013-cü ildə Nasos stansiyasında işlərdən sonra İraqın şimalında onunla ötürülən neftin həcmində artım müşahidə olunmuşdur. 

Belə ki, bu rəqəm 300 dən 500-600 min barelə qədər yüksəlmişdir. 

Bir çox yerlərdə borular əsaslı təmirə ehtiyac duyur. 

2003-cü ildə İraq tərəfdən neft nəqli çoxsaylı sabotaj hərəkətlərinə görə çətinləşdi. 

2009-cu il 26 oktyabr tarixində Mosul ətrafında borularda problem yarandı.

2015-ci il iyul ayının 29-da Türkiyədən 18 km sərhəddə boruların bir hissəsi partladıldı. 

Sonuncu hadisənin məsuliyyətini PKK öz üzərinə götürdü, baxmayaraq ki, maliyyə baxımından ziyan görən tərəf Kürdistan regional idarəçiliyi oldu. Bu zərər $250 milyon məbləğində dəyərləndirilirdi. 
## Həmçinin bax
* Bakı-Novorossiysk neft kəməri 
* Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri
* Boru kəməri nəqliyyatı
* Samsun-Ceyhan neft kəməri
* Bakı-Supsa neft kəməri
* Bakı-Novo-Filya qaz kəməri

## Xarici keçidlər
* Kərkük-Ceyhan neft kəməri partladılıb
* İraq ölkənin şimal bölgələrindən Kərkük-Ceyhan neft kəməri ilə neft ixracını bərpa etmişdir.
* Kərkük-Ceyhan neft kəmərində yanğın

## İstinadlar
Qamçı effekti

**Qamçı effekti** və ya **Forrester effekti** () — təchizat zəncirinin yuxarı və aşağı axımında məlumata görə yaranmış qeyri-dəqiqlik.

Bu konsepsiya ilk dəfə Cey Forresterin 1961-ci ildə yayımladığı "Sənaye dinamikası" () kitabında təqdim edilmişdir. Bu səbəbdən termin bəzən onun adı ilə adlandırılır.

## İstinadlar
Hedi Lamarr

**Hedi Lamarr** (, ) ― sonradan ABŞ-də yaşamış avstriyalı aktrisa və ixtiraçı.

## Həyatı
1933-cü ildə Gustav Maçatinin ekranlaşdırmış olduğu *"Ekstaz"* adlı filmdəki çılpaqlığı ilə mübahisə mövzusu oldu və varlı olan Avstriyalı hərbi sursat istehsalçısı həyat yoldaşından ayrılaraq gizlicə Parisə qaçdı. Burada, Metro-Goldwyn-Mayer studiyasının sədri Luis B. Mayer ilə görüşüb və ona Hollivudda film müqaviləsi təklif edilib. Hedi Lamarr 1930-cu illərin əvvəllərindən, 1950-ci illərin sonlarına qədər rol aldığı filmlər ilə bir film ulduzuna çevrildi

## Filmləri
Lamarr çoxsaylı populyar filmdə rol almışdır. Bunlara 1938-ci ildə Şarl Buaye ilə birgə baş rollarını paylaşdığı *"Algiers"* filmi, 1940-cı ildə Spenser Treysi ilə baş rolunu bölüşdüyü *"I Take This Woman"* filmi, 1940-cı ildə Klark Qabl ilə baş rolunu bölüşdüyü *"Comrade X"* filmi, 1941-ci ildə baş rolunu Ceyms Stüart ilə bölüşdüyü *"Come Live With Me"* filmi, 1941 istehsalı baş rolunu Robert Yanq ilə bölüşdüyü *"H. M. Pulham, Esq."* filmi və 1949-cu ildə Viktor Mature ilə birlikdə rol aldığı *"Samson və Delila"* filmini nümunə göstərmək olar.

## İxtiraları
İlk evliliyi müddətində Lamarrın tətbiqi elmlərə qarşı marağı artdı və aktyorluq karyerasından də darıxdığından görə bir ixtiraçı kimi ixtiralar istehsal etdi. Daha təkmilləşdirilmiş işıqfor, adi suyu qazlı suya çevirən lövhə və s. ixtiralar üstündə işləmişdir. İkinci Dünya müharibəsinin başlanğıcında, müttəfiqlərin müharibədəki qüvvələrinə yardımçı olmaq üçün çox istəkli idi. Bəstəkar və ixtiraçı olan Corc Antheil ilə birlikdə yayılma spektrinin radio ilə nəzarət olunan torpedolarda istifadə olunması məqsədilə *tezlik tullanmalı yayılma spektrini* ixtira edərək, ABŞ-də patentini aldılar. ABŞ donanması 1960-cı illərə qədər bu texnologiyaya önəm vermədi, ancaq müasir dövrdə bu texnologiyanın iş prinsipləri Wi-Fi, CDMA və Bluetooth texnologiyalarına daxil edilmiştir. Bu işinə görə Hedi Lamarra 2014-cü ildə ABŞ-nin Virciniya ştatında yerləşən Aleksandriya şəhərindəki *Məşhur Milli İxtiraçılar Salonunda* yer verilmişdir.

## Həmçinin bax
* Corc Vaşinqton (ixtiraçı)
* Corc Vestinqauz
* Coy Mangano

## İstinadlar
Adı bükmə. Quba paxlavası

***Adı bükmə. Quba paxlavası*** filmi rejissor Xürrəm Sultan tərəfindən 2015-ci ildə çəkilmişdir. Film İctimai televiziyada istehsal edilmişdir. Film məşhur Quba şirniyyatı olan bükmənin hazırlanma qaydasından bəhs edir.

## Məzmun
Azərbaycanın Quba rayonu yalnız səfalı yerləri ilə ad qazanmayıb. Regionun özünəməxsus şirniyyatları olan paxlava və bükmə də Qubanın simvollarına çevrilib. Film məşhur Quba şirniyyatı olan bükmənin hazırlanma qaydasından bəhs edir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Xürrəm Sultan
Operator: Fərmayıl İsmayılov
Prodüser: Aynurə Səyidzadə

## İstinadlar
Nağı Axundov

**Nağı Axundov** () — Bərdə Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi.

## Həyatı

1920-ci ilin dekabr ayında Salyan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1935-ci ildə 1 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra Salyan kənd təsərrüfatı texnikumuna daxil olmuş, 1939-cu ildə həmin texnikumu bitirdikdən sonra Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin göndərişi ilə
Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində işə başlamışdır. 1939-cu ilin sentyabr ayında ordu sıralarına çağırılmış, iki orta hərbi
məktəb bitirmiş, leytenant rütbəsində orta tank tağımının komandiri kimi Kursk məntəqəsində vuruşmuş, 1943-cü ilin iyulunda ağır yaralanandan sonra Sovet ordusu sıralarından tərxis olunmuşdur.

1944-1951-ci illərdə Salyan rayonunda sovet və partiya işlərində çalışmışdır. 1951-ci ildən Azərbaycan KP Salyan Rayon Komitəsinin katibi, ikinci katibi olmuşdur. 1958-1962-ci illərdə Salyan Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmiş, partiya məktəbində oxumuşdur. 1963-cü ildən Bərdə Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi işləmiş, daha sonralar yenidən Salyan Rayon İcraiyyə Komitəsinin
sədri, Kolxoz-Sovxoz İstehsalat İdarəsinin rəisi və 1965-ci ildən Azərbaycan KP Puşkin PK-nin birinci katibi vəzifələrində çalışmışdır.

Salyan Rayon Partiya Komitəsinin katibi, ikinci katibi, rayon icraiyyə komitəsinin sədri vəzifələrində çalışdı. Sov.İKP MK-nın Ali Partiya Məktəbini bitirdikdən sonra Bərdə Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi seçildi. Sonrakı dövrlərdə Salyan Kolxoz-Sovxoz İstehsalat İdarəsinin rəisi, Puşkin (indiki Biləsuvar) Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, Tovuz Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, Üzümçülük və Şərabçılıq Komitəsində, Pambıqçılıq İdarəsində şöbə müdiri, idarə rəisi və digər vəzifələrdə işlədi. Nağı Axundov 1965-1970-ci illərdə Azərbaycan SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

## İstinadlar
Antoni Martial

**Anthony Joran Martial** () — İngiltərənin Mançester Yunayted klubunda və Fransa milli yığmasında hücumçu mövqeyində çıxış edən fransız futbolçudur. O, Avropada 21 yaş altı ən yaxşı gənc futbolçuya təqdim olunan 2015 "Golden Boy" mükafatının sahibidir.

Fransanın Les Ulis klubunun aşağı yaş qruplarında çıxış etdikdən sonra, peşəkar futbolçu karyerasına Olimpik Lion klubunda başlamış və 2013-cü ildə 6 milyon avro qarşılığında Monako klubuna transfer olmuşdur. Burada iki il çıxış etdikdən sonra isə 2015-ci ildə 36 milyon funt-sterlinq (bonuslarla birlikdə 57.6 milyon funt-sterlinq) qarşılığında İngiltərənin Mançester Yunayted klubuna transfer olmuşdur. Martial Mançester Yunayted forması ilə çıxdığı ilk görüşdə qol vurmağı bacarmış və Premyer Liqada çıxış etdiyi ilk ayda "Ayın futbolçusu" mükafatına layiq görülmüşdür.

Antoni Martial Fransa milli yığması ilə ilk oyununa 2015-ci ildə çıxmış və milli komandanın heyətində UEFA Avro 2016 turnirində iştirak etmişdir.

2024-cü ilin iyun ayında Antoninin klubdan ayrılacağı bilindi.

## Milli yığma
Martial Fransanın fərqli yaş kateqoriyalarında çıxış etdi və bu dövrdə 58 oyunda 25 qol vurmağı bacardı. 26 avqust 2015-ci il tarixində isə Portuqaliya və Serbiya komandalarına qarşı baş tutacaq yoldaşlıq görüşlərində iştirak etmək üçün milli yığmaya dəvət aldı. Milli yığma forması ilə  4 sentyabr 2015-ci ildə Lissabon şəhərinin Estadio Xose Alvalade stadionunda çıxdığı ilk görüşdə Kərim Benzemanın yerinə sonradan daxil oldu və Fransa bu görüşdə 1-0 hesabı ilə qələbə qazandı. 11 oktyabr 2015-ci il tarixində isə 2-1 qalib gəldikləri Danimarka qarşılaşmasında millinin heyətində ilk dəfə start heyətdə meydana daxil oldu və bir məhsuldar ötürmə ilə yadda qaldı.

## Şəxsi həyatı
Martial əslən Qvadelupa adalarındandır. Onun böyük qardaşı Yohan da peşəkar futbolçudur. O, Fransanın Troyes klubunda müdafiəçi mövqeyində çıxış edir. Onun digər böyük qardaşı olan Dorian isə Les Ulis klubunun aşağı yaş qruplarında çıxış edir. Məşqçiləri Martialı xasiyyət cəhətdən daim sakit biri kimi təsəvvür edirlər. Dini baxımdan xristianlığın katolik məzhəbinə etiqad etdiyi bilinir.

## Karyera statistikası

### Klub
Son yeniləmə:21 sentyabr 2017

## Milli komanda
Son yeniləmə:10 oktyabr 2016

### Milli komandada qollar
Son yeniləmə:10 oktyabr 2016

## Uğurları

### Klub
**Mançester Yunayted**
* FA kuboku: 2015-16,2023-24
* Liqa kuboku: 2016-17,2022-23
* UEFA Avropa Liqası: 2016-17
* İngiltərə Super kuboku: 2016

### Beynəlxalq
**Fransa**
* UEFA Avro 2016: İkinci yer

### Şəxsi
* UEFA U-19 Avropa Çempionatı: Turnirin heyəti (2013)
* Premyer Liqada "Ayın futbolçusu": Sentyabr 2015
* Golden Boy: 2015
* Mançester Yunayteddə "Sezonun ən yaxşı qolu": 2015-16 (Liverpula qarşı, 12 sentyabr 2015)
* Premyer Liqa Goal Cup: 2015-16

## Həmçinin bax
* Mançester Yunayted
* Monako
* Fransa milli yığması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*France profile  FFF-də
*
Der Adler

**Der Adler** (mənaca "Qartal") qəzeti Üçüncü Reyxin təbiğat xarakterli nəşrlərindən biri idi və Şerl Verlaq tərəfindən ay ərzində 2 dəfə nəşr edilirdi. 1939-cu ilin avqust ayından etibarən lüftvaffe ali komandanlığının dəstəyi ilə Şerl Verlaq tərəfindən yaradılmışdır. 1939-cu ildən 1944-cü ilədək qəzetin ümumilikdə 146 nömrəsi çap edilmişdir.

## İstinadlar
* Sidney L. Mayer, Masama Tokoi (1978): *Der Adler. Eine Auswahl aus der Illustrierten der Luftwaffe 1939–1944.* Stuttgart, Germany: Motorbuch-Verlag. .
Suzie Fraser

**Suzie Fraser** () — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Suzie Fraser, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və bürünc medal qazanıb.

## Karyerası
Suzie Fraser, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.

## İstinadlar
Nazir Kərimov

**Nazir Qibləli oğlu Kərimov** () — Zəngilan Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi.

## Həyatı

21 dekabr 1928-ci ildə Zəngilan rayonunun Yusiflər kəndində anadan olmuşdur.

1952-1956-cı illərdə Zəngilan Rayon Komsomol Komitəsinin birinci katibi, Zəngilan Rayon Partiya Komitəsində təlimatcı ,təşkilat şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir.

1956-1960-cı illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbinin müdavımı olmuşdur.

1960-1979-cu illərdə Zəngilan Rayon Partiya Komitəsinin  ikinci  katibi, Rayon  Zəhmətkeş  Deputatları  Soveti Icraiyyə Komitəsinin sədri və 11 ildən çox Zəngilan Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır.

O, səkkizinci və doqquzuncu çağırış Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Etimadların davamı olaraq N.Kərimov 1971-ci ildə "Oktyabr İnqilabı", 1973-cü ildə "Qırmızı əmək Bayrağı", 1976- cı ildə ikinci "Qırmızı əmək Bayrağı" ordenləri ilə təltif edilmişdir.

7 iyun 2011-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmışdir.

## İstinadlar
Cahid Həsənov

**Cahid Həsənov** () — Azərbaycanın tanınmış memarı. Ümumdünya Reklamçılar Assosiasiyasının üzvü, Türkdilli Ölkələrin Beynəlxalq Araşdırmaları Elmlər Akademiyasının fəxri doktoru, professor

## Həyatı
Cahid Mirnağı oğlu Həsənov 1966-cı ildə Lənkəran rayonunda anadan olub.1983-cü ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutu (indi ki, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti) daxil olub və 1990-cı ildə oranı bitirib.1990–1995-ci ildə fərdi memarlıq-tikinti firmasında baş direktor kimi fəaliyyət göstərib.1996–1998-ci illərdə Lənkəran Şəhər İcra Hakimiyyətinin "Reklam və İnformasiya İdarəsin"nin rəisi çalışmışdır.1999–2003-cü illərdə Bakı şəhərində təsis "Memarlıq və Tikinti" firmasında baş direktor kimi fəaliyyət göstərmişdir,2003–2005-ci ildə Azərsun Holding firmasında Reklam departamendində aparıcı mütəxixəsis işləmişdir,2006–2008-ci illərdə Lənkəran Şəhərinin baş memarı vəzifəsində çalışmışdır.2009-cu ildən bu günədək "CH Architect" firmasının baş direktorudur."Lənkəranın memarlıq tarixi" adlı bir kitabın və on elmi məqalənin müəllifidir. 4 oktyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Sumqayıt şəhərinin sosial və iqtisadi inkişafında xidmətləri "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub. Ailəlidir, iki övladı var.

## Titul və mükafatları
* Beynəlxalq Reklam Festivalları diplomatı(1999–1999–200)
* Ümumidünya Reklamçılar Assosiasiyasının üzvü(New-York 2000)
* Türkdilli Ölkələrin Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Fəxri doktoru, Professor(Ankara,2008)
* Hannover Beynəlxalq Sosial Elmlər Akademiyasının Fəxri doktoru(Almaniya,2010)
* Sosial və İqtisadi Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Akademiki(İtaliya,2010)
* Türk Dünyasına Xidmət Qızıl medalı(Türkiyə, Ankara 2008)
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının "Şərəf və Ləyaqət"ordeni (2011)
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının "Mədəniyyət və İncəsənət Xidmət"ordeni(2011)

## Layihələri və tikililəri

* "Soyqırım Xatirə Kompleksi "(Lənkəran rayonu 2008)
* "Heydər Parkı"(Lənkəran rayonu 2006)
* "Xalq Sənətkarlığı Şəhərciyi "(Lənkəran rayonu 2007)
* "Heydər Parkı " (Qaradağ rayonu-2009)
* "Heydər Parkı " (Ağstafa rayonu-2009)
* "Gənclər Mərkəzi" (Ağstafa rayonu-2009)
* "Park AZPetrol" (Bakı şəhəri-2012)
* "Gənclər Mərkəzi" (Lənkəran rayonu-2013)
* "Park Nərimanov rayonu " (Bakı şəhəri −2013)
* "Atatürk Parkı" (Bakı şəhəri-2013)
* "Park Pirallahı " (Bakı şəhəri-2013)
* "Heydər Parkı " (Abşeron rayonu-2014)
* "Musiqi və İncəsənət Məktəbi" (Ağstafa rayonu-2015)
* "Gəncə Bulvarı " (Gəncə şəhəri-2015)
* "Əziz Əliyev Parkı" (Gəncə şəhəri-2015)
* "Əli və Nino Abidə Kompleksi" (Gəncə şəhəri-2015)
* "Heydər Parkı " (Sumqayıt şəhəri-2015)
* "Sumqayt Bulvarı" (Sumqayıt şəhəri-2015)

## Xarici keçidlər
* http://www.ekspress.az/az/musahibe/23499-taninmish-memar-ldquo-sari-gelin-rdquo-heykelinin-qarshisinda-g-ouml-r-uuml-shenedek 
* http://www.xalqqazeti.com/az/news/interview/68520 

## İstinadlar
Zöhrab Məmmədov

**Zöhrab Əsəd oğlu Məmmədov** () — Qubadlı (1980–1985) və Abşeron (1985–1990) rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi.

## Siyasi-ictimai fəaliyyəti
1972–1975-ci illərdə Azərbaycan SSR Tərtər rayonu Partiya Komitəsinin katibi olmuşdur. 1975–1977-ci illərdə SSRİ Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitənin nəznindəki Ali Partiya məktəbində təhsil almışdır. 1977–1979-cu illərdə Azərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin təlimatçı vəzifəsində çalışmışdır.

1979–1985-ci illərdə Qubadlı rayon KP birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır 1985–1989-cu illərdə Abşeron rayonu KP birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır.

1990–1991-ci illərdə Azərnəşrin redaktoru olmuşdur. AR Prezident yanında Ali Nəzarət inspeksiyasının Hacıqabul və Əlibayramlı rayonları üzrə ali nəzarət inspektoru vəzifəsində çalışmışdır. AR Əmlak Komitəsində bir sıra vəzifələrdə çalışmışır.

"Ay-Ata" ASC-nin idarə heyətinin sədri olmuşdur.

24 mart 2021-ci ildə beyin xərçəngindən vəfat etmişdir

## İstinadlar
Barıkov burnu

**Barıkov burnu** () — Berinq dənizinin Anadır körfəzi suları yuyulan burun. Uqlovaya buxtasının ucqar şimal çıxışını təkil edir. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir.

Burun 1886-cı ildə burunda araşdırma işləri aparmış Kreyserin ekipajı olmuş miçman Fyodr Barikovun şərəfinə adlandırılmışdır.

Çukot dilində *Ылвылю* — «Vəhşı maral» mənasınında işlədilir.
5&nbsp;km cənub-qərbində Berinq limanı yereləşir. Qayalıqda dəniz quşları yuva qurur.

Barıkov burnunda gələcəkdə daş kömürün hasilatı məqsədi ilə dərin bir limanın inşası planlaşdırılır.
## İstinadlar
Xosrovun taxta çıxması

**Xosrovun taxta çıxması** — I Şah Təhmasibin sifarişi ilə 1539-1543-cü illərdə hazırlanmış və Təbriz miniatür məktəbinin sənətkarları tərəfindən çəkilmiş rəsmlərlə bəzədilmiş Nizami Gəncəvinin *"[[Xəmsə]]"* əlyazmasına daxil olan, Ağa Mirək Mirzə Qiyas tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəridir.  Miniatürün daxil olduğu əlyazma hazırda Britaniya Milli Kitabxanasında (MS Or. 2265) saxlanılır. 

## Mövzu

Nizaminin *"[[Xosrov və Şirin (Nizami)|Xosrov və Şirin]]"* poemasında, Xosrov, atası öldükdən sonra üsyan qaldıran əyan Bəhram Çubinə qarşı dura bilmir və mübarizə meydanından qaçır. O, Bərdəyə, Şirinin yanına gəlir. Lakin, Xosrovun bütün yalvarışlarına cavab olaraq Şirin ona xatırladır ki, başqaları onun taxtını tutduğu halda, Xosrovun eyş-işrətə uyması qəhrəmana yaraşan hərəkət deyil. Ancaq atasının taxtını geri aldığı təqdirdə Şirin Xosrovun arvadı ola bilər. Bu məğruranə və haqlı sözlər Xosrova təsir edir. O, Rum məmləkətinə gəlib ordan hərbi kömək aldıqdan sonra qayıdır, Bəhram Çubinə qalib gəlir və taxt-taca sahib olur. Miniatürün sağ tərəfində iki düzbucaq içərisində Şirinin dili ilə Xosrova müraciət edilən beyt yazılmışdır: 

## Təsviri

Miniatürdə izdihamlı təntənə şəraitində gənc şahın yenidən taxta çıxması mərasimi təsvir olunur. Xosrov əyanların və saray musiqiçilərinin əhatəsində daş-qaşlarla bəzədilmiş taxtda əyləşmişdir. Sarayın yuxarı başında müxtəlif zümrələrə mənsub əyanlar görünür. Möhtəşəm tağ-təvan arxasında çiçəkli aöaclar, sərvlər ucalır. Tağın qarşısında çarhovuz vardır. Sağda əllərində əsa tutmuş yüksək rütbəli əyanlar və onları müşayiət edən bir qrup xidmətçi durmuşdur. Miniatürün mərkəzində təsvir olunmuş saray qulluqçuları məclis əhlini müxtəlif təamlara qonaq edirlər.

Xosrovun əyləşdiyi orijinal formalı taxt qızıl və daş-qaşdan ibarət xətmkarlıq tərtibatı ilə bəzədilmişdir. Taxtın arxasında qızılbaş papaqlı, əllərində incə sürahi (şərab qabı) tutmuş iki xidmətçi əmrə müntəzir vəziyyətdədir. Arx kənarındakı çəmənlikdə daha iki gənc təsvir olunmuşdur. Bunlardan biri piyalədən şərab içir, yanında diz çökmüş xidmətçi isə meyvə dolu buludu ona təklif edir. Taxtın yaxınlığında əllərində qızıl quş olan üç quş ağası hədiyyə ilə Xosrova yaxınlaşır. Tamaşaçılar bu dəbdəbəni maraqla seyr edirlər.

## Tədqiqi

N. Zamanovun fikrincə, miniatürdə saray həyatının dəbdəbəli və izdihamlı təsvirində Ağa Mirəkə tanış olan I Təhmasibin sarayı və onun mühiti əsas götürülmüşdür. Buradakı monumental tağın tünd göy rəngli frizində süls xətti ilə yazılmış kitabədə Şah Təhmasibin adının çəkilməsi və onun şəninə deyilən uzun tərif də bunu sübut edir. Saray rəssamı olan Ağa Mirək bu yazı ilə sənətinin pərəstişkarı olan şaha hörmət və sədaqətini ifadə etmişdir. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Şahsuvar Yəhyayev

**Şahsuvar Əlyar oğlu Yəhyayev** () — Qubadlı Qəza Partiya Komitəsinin birinci katibi

1932-ci il Qubadlı rayon Qaralar kəndində anadan olub. Gəncədə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu  və Ali Partiya Məktəbini bitirib. Ş. Yəhyayev bir sıra partiya vəzifələrində çalışandan sonra, 1985-ci il yanvarından 1991-ci ilin oktyabr ayına kimi Qubadlı rayon partiya komitəsinin birinci katibi, rayon sovetinin sədri işləyib.

## İstinadlar
Mirağa Əliyev

**Mirağa Əli oğlu Əliyev** () — Azərbaycan-sovet dövlət və partiya xadimi, Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı nazirinin müavini (1954–1955), Azərbaycan Kommunist Partiyasının Qubadlı (1948–1951), Duvannı, İmişli, Qasım İsmayılov rayon komitələrinin və Kirovabad Şəhər Komitəsinin birinci katibi, Azərbaycan KP Gəncə Vilayət Komitəsinin ikinci katibi.

## Həyatı
Mirağa Əli oğlu Əliyev 1912-ci ildə Zəngəzur qəzasının Çardaqlı kəndində anadan olmuşdur. 1926-cı ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Quba Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna oxumağa göndərilmişdir. O, burada komsomol üzvü olmuş və texnikumun ilk komsomol təşkilatının katibi seçilmişdir. 1930-cu ildə təhsilini bitirdikdən sonra Qubadlı və Laçın rayonlarında müəllim işləmiş, heyvandarlıq texnikumunun direktoru, Azərbaycan SSR Xalq Torpaq Komissarlığının inspektoru olmuşdur. 1941-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.

Böyük Vətən müharibəsiin ilk günlərindən müharibə iştirakçısı olan Mirağa Əliyev bir sıra komandir vəzifələrində çalışmış, minamyot divizionunun komissarı, atıcı polku komandirinin siyasi hissə üzrə müavini olmuşdur. Döyüş xidmətlərinə görə "Qırmızı bayraq" ordeni, iki "Qırmızı ulduz" ordeni və medallarla təltif edilmişdir. Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusu sıralarında mayor rütbəsinədək yükləsən Mirağa Əliyev 1944-cü ilin fevral ayında Dnepr çayından keçərkən ağır yaralanaraq ordudan tərxis edilmişdir.

1945-ci ilin yanvar ayında Mirağa Əliyev Bakı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun direktoru təyin edilmiş və 1948-ci ilin fevral ayınadək bu texnikuma başçılıq etmişdir. 1948–1951-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Qubadlı Rayon Komitəsinin birinci katibi işləmişdir. Sonrakı illərdə Azərbaycan KP Duvannı, İmişli və Qasım İsmayılov rayon komitələrinin birinci katibi, Gəncə Vilayət Komitəsinin ikinci katibi və Kirovabad Şəhər Komitəsinin birinci katibi olmuşdur. 1954-cü ildə o, Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin məsul təşkilatçısı, 1954–1955-ci illərdə isə Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Mirağa Əliyev 1940-cı ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, Azərbaycan KP Təftiş Komissiyasının üzvü, Azərbaycan KP Bakı Şəhər Komitəsinin üzvü, 3-cü və 5-ci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Mirağa Əliyev 1961-ci ilin oktyabr ayından Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda müəllimlik etməyə başlamışdır. Fəlsəfə elmləri namizədi elmi dərəcəsini almış, həyatının sonunadək bu institutun fəlsəfə kafedrasının dosenti olmuşdur.

Mirağa Əliyev 1973-cü ilin mart ayında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Atlıxan Cahangirov

**Atlıxan Paşa oğlu Cahangirov** () – Qubadlı Qəza Partiya Komitəsinin birinci katibi

1919-ci ildə Zəngəzur qəzasının (Qubadlı) Qayalı kəndində doğulub. Qubadlıda orta məktəbi bitirdikdən sonra Pedoqoji İnstitutda və iki illik Partiya məktəbində təhsil alıb. Qubadlı rayon partiya komitəsində bir sıra vəzifələrdə çalışan Atlıxan Cahangirov 1951-ci ilin aprelindən 1954-cü ilin iyuluna kimi Qubadlı rayon partiya komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalışıb.

## İstinadlar
İman Məmmədov

**İman Nəcəfqulu oğlu Məmmədov** () — Qubadlı Qəza Partiya Komitəsinin birinci katibi.

## Həyatı
1910-cu ildə Zəngəzur qəzasında (Qubadlı) Çardaxlı kəndində dünyaya göz açıb, 1932-ci ildə Şuşa Pedoqoji məktəbini, 1950-ci ildə Pedoqoji İnstitutunu bitirib. Bir sıra vəzifələrdə çalışan İ.Məmmədov 1941-ci ilin fevralından 1948-ci ilin avqustuna kimi Qubadlı rayon partiya komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çaılışıb.

## Təltifləri
* “Lenin” ordeni — 1943  
* “Şərəf nişanı” ordeni — 1966

## İstinadlar
Mia Santoromito

**Mia Santoromito** () — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Mia Santoromito, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və bürünc medal qazanıb.

## Karyerası
Mia Santoromito, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.

## İstinadlar
Adım Ələsgərdir, Göyçə mahalım...

***Adım Ələsgərdir, Göyçə mahalım...*** qısametrajlı sənədli-bədii televiziya filmi rejissor Murad Quliyev tərəfindən 2014-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Aşıq Ələsgərin həyat və yaradıcılığını bədii obrazlarla əks etdirir.

## Məzmun
Ustad el sənətkarı Aşıq Ələsgər özünəməxsus təbii gözəlliklərə malik olan və aşıq şeirinin beşiyi sayılan əzəli Azərbaycan torpağı Göyçə mahalında yaşayıb yaratmışdır. Sonralar bu iki amil — təbiətin gözəlliyi və əhatə olunduğu mühit Aşıq Ələsgərin yaradıcılığının ideya-məzmun cəhətdən formalaşmasına güclü təsir göstərmişdir.

Hələ kiçik yaşlarından şeirə, sənətə böyük maraq göstərən Ələsgər digər bir ustad sənətkarın — Aşıq Alının yanında şagirdlik edərək, ondan həm aşıq sənətinin sirlərini, həm də ədəb-ərkan, mərifət qaydalarını öyrənmişdir. Gözəl çalmaq, avazla oxumaq, dastan söyləmək, şeir, havacat qoşmaq vərdişlərinə mükəmməl yiyələnən Aşıq Ələsgər zəmanənin kamil saz, söz ustadı kimi püxtələşir.

Film Aşıq Ələsgərin həyat və yaradıcılığını bədii obrazlarla əks etdirir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Əhməd Oğuz
Rejissor: Murad Quliyev
Operator: Zahid Bağırov

## Rollarda
Təbriz Vəliyev
Könül Cəfərzadə
Xəyal Salahov
Mahir Mirişov
Səyyar Rüstəmov
Kərəm Vəliyev

## İstinadlar
Ərzurumlu Əmrah

**Ərzurumlu Əmrah** () — Doğu Anadolu və Azərbaycanda məşhur olan bir şair, el ədəbiyyatımızın görkəmli nümayəndələrindən.

## Həyatı
Əmrah Ərzurumlu Tənbura kəndində dünyaya gəlmişdir. Doğum ili müəyyənləşdirilməyib. Müxtəlif nəşrlərdə doğum ili 1777, 1781, 1815 və 1820-ci illər kimi göstərilir. Ölüm tarixi daha dəqiqdir. Əmrah 1860-cı ildə Niksarda vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Heca vəznində, xalq şeiri biçimlərimizdə inciləryaratmış Əmrahm Əruz vəznində yazdığı əsərləri — qəzəlləri, müxəmməs və mürebbeləri də var. Bəzən Əızurumlu Əmrahla XVII əsrdə Van gölü ətrafinda Ercizdə yaşamış Əmrah adlı el şairinin şerlərini dəyişik salırlar.

## İstinadlar
Adın sirri və tale. Qurban Səid (film, 2010)

***Adın sirri və tale. Qurban Səid*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Murad Muradov tərəfindən 2010-cu ildə çəkilmişdir. Film "Ritm Prodakşn"da istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanlı mühacir jurnalist və yazıçısı Məhəmməd Əsəd bəyin 105 illik yubileyinə həsr edilib.

## Məzmun
Film Azərbaycanlı mühacir jurnalist və yazıçısı Məhəmməd Əsəd bəyin həyat və yaradıcılığından bəhs edir. Məhəmməd Əsəd bəy Azərbaycan Demokratik Respublikasının süqutundan sonra Almaniyaya mühacirət edib. O, Avstriya və İtaliyada da məskunlaşıb. Ağır xəstəlikdən vəfat etmiş nasir İtaliyada Neapol yaxınlığında, Pozitano adlı yerdə dəfn olunub.

Film Məhəmməd Əsəd bəyin 105 illik yubileyinə həsr edilib.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Həsən Quliyev
Rejissor: Murad Muradov
Operator: Mətləb Yaquboğlu
Prodüser: Həsən Quliyev, Çingiz Abdullayev

Montaj: Rəhimov Əsgər
Rəssam: Olqa Şabanova

## Rollarda
Elvin Mirzəyev
Nigar Həsənzadə

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2010-cu ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Firuzə Məmmədova

**Firuzə Məmməd qızı Məmmədova** () — Qubadlı Qəza Partiya Komitəsinin birinci katibi (1962–1963).

1927-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Ağdamda Müəllimlər İnstitutunu və iki illik partiya məktəbini bitirib. Bir neçə il maarif sahəsində işləyən F.Məmmədova sonralar Partiya işində çalışıb. 1962-ci ilin martından 1963-cü ilə - Qubadlı rayonu Zəngilan rayonuna birləşənə kimi Qubadlı rayon partiya komitəsinin birinci katibi olub.

## İstinadlar
Kozmin burnu

**Kozmin burnu** — Şərqi Sibir dənizində, Çukot Muxtar Dairəsi ərazisinə yerləşən burun.

Burun 1823-cü ildə Ferdinant Vrangel tərəfindən onun ekspedisiyasının üzvü olan Prokofiy Kozminin şərəfinə adlandırılmışdır. Burada işıqlı naviqasiya işarəsi qoyulmuşdur.

## Xəritə
* Xəritə
Cəfər Vəlibəyov

**Cəfər Mehdi oğlu Vəlibəyov** () — Amasiya rayonu Partiya Komitəsinin birinci katibi, Ermənistan SSR Əməkdar jurnalisti (1971).

## Həyatı
Cəfər Mehdi oğlu Vəlibəyov 1907-ci ildə İrəvan quberniyası Eçmiədzin qəzasının Əkərək kəndində anadan olmuşdur.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra ermənilər qəsdlə Vəlibəyovlar nəslinə məxsus var-dövləti və əmlakı müsadirə etmiş, ayrı-ayrı ziyalıların Azərbaycan, Rusiya, Türkiyə və İrana köçüb getməsinə səbəb olmuşdur. Belə bir şəraitdə valideynlərini erkən itirən C. Vəlibəyov əmək fəaliyyətinə 13 yaşından İrəvan pambıqtəmizləmə zavodunda fəhləlikdən başlamışdır. Bir müddətdən sonra isə zavodun fəhlə komitəsinin sədri seçilmişdir. 1929-cu ildən İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrının direktoru vəzifəsində işləmiş və istehsalatdan ayrılmadan öz təhsilini davam etdirmişdir.

1932-ci ildə C. Vəlibəyov Basarkeçər Rayon Komsomol Komitəsinin katibi, rayonun "Qırmızı Basarkeçər" qəzetinin məsul katibi, 1936-cı ildə Ağbaba (Amasiya) rayon qəzetinin redaktoru, sonralar isə rayon partiya komitəsinin katibi seçilmişdir. О, 1938-ci ildən "Sovet Ermənistanı" qəzeti redaksiyasına işə göndərilmiş, qəzetin baş redaktoru təyin edilmişdir. 1947-ci ildə Qarabağlar Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi seçilmiş və iki il bu vəzifədə çalışdıqdan sonra 1949-cu ildə yenidən "Sovet Ermənistanı" qəzetinin baş redaktoru təyin olunmuşdur. 1961-ci ilədək həmin vəzifədə çalışmışdır.

"Kiçik sovet ensiklopediyası"nda C. Vəlibəyovun sovet dövründə 21 ilə yaxın partiya orqanı olan respublika qəzetinə başçılıq etmiş yeganə şəxs olması yazılmışdır. Onun rəhbərlik etdiyi qəzetdə Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılar, ümumiyyətlə respublikada baş verən hadisələr obyektiv şəkildə öz əksini tapırdı.

C. Vəlibəyov bir neçə il ardıcıl olaraq İrəvan Azərbaycanlı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda Dövlət İmtahan (buraxılış) komissiyasının sədri olmuşdur. Onun məsləhəti ilə texnikumun bir sıra məzunları elmin zirvələrinə yüksəlmişlər.

Cəfər Vəlibəyov III–VI çağırış Ermənistan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti sədrinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. Dəfələrlə Ermənistan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir. 1971-ci ildə "Ermənistanın Əməkdar jurnalisti" adına layiq görülmüş, bir sıra medallarla, eləcə də Ermənistan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

Cəfər Vəlibəyov 1981-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
I Mahmud xan Qaraxani

**   I Mahmud xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1098-ci ildə babasının qardaşının nəticəsi Süleyman Təkin xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Cəbrayıl Qədir xan

**  Cəbrayıl bin Ömər bin Mahmud bin Yusif bin Harun xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1099-cu ildə qohumu I Mahmud xan Qaraxaninin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Elmira Kərimova (aktrisa)

**Elmira Kərimova** () — Azərbaycanın teatr və kino aktrisası, Naxçıvan Muxtar Respublikasının və Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti. Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının aktrisası.Prezident mükafatçısı.

## Həyatı
Kərimova Elmira Nəsir qızı 1972-ci il, oktyabr ayının 9-da Sumqayıt şəhərində fəhlə ailəsində anadan olub. 1979-cu ildə Sumqayıt şəhər 27№-li orta məktəbin 1-ci sinfinə getmiş, 1989-cu ildə isə orta təhsilini başa vurmuşdur. 1990-cı ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət Universitetinə qəbul olmuş, 1996-cı ildə "Musiqili Teatr Aktyorluğu" ixtisası üzrə tam kursu bitirmişdir.1997-ci ildə ailə vəziyyəti ilə bağlı Naxçıvan Muxtar Respublikasına köçmüşdür. 1999-cu ildən 2013-cü ilin avqust ayına qədər C. Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında aktyor vəzifəsində çalışmışdır. Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrda çalışmaqla yanaşı, 2006-cı ilin dekabr ayının əvvəlindən 2015-ci ilin oktyabr ayının 23-nə qədər Naxçıvan Dövlət Uşaq Teatrında direktor vəzifəsində çalışmışdır. 2015-ci il, dekabr ayının 1-dən etibarən Naxçıvan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin "Ədəbi-Bədii Verilişlər" redaksiyasında redaktor vəzifəsində çalışıb.2022-ci ildə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına aktyor heyətinə qəbul edilib.

## Mükafatları
2004-cü il 19 May tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti;2008-ci il 25 Sentyabr tarixində isə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adlarına,
2006-cı ildə
,2011-ci ildə və 2018-ci ildə **Prezident mükafatına** layiq görülüb.

## Ailəsi
1993-cü ildə teatr aktyoru və rejissoru Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti Vüsal Səmavi(1968-2021) ilə ailə həyatı qurmuşdur.İki övladı var.

## Yaradıcılığı
**Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında oynadığı rollar:
**
* Ağabəyim ağa, Gülrux("Hökümdar və qızı","Şeyx Xiyabani" İ. Əfəndiyev)
* Almas, Rəna, Firəngiz, Xumar ("Topal Teymur","İblis","Səyavuş","Şeyx Sənan" H. Cavid)
* Şirin ("Fərhad və Şirin" S. Vurğun)
* Qumru ("Dirilən adam", M. C. Paşayev)
* Gilan ana ("Əlincə qalası", H. Arzulu)
* Məhsəti ("Məhsəti", K. Ağayeva)
* Çiçək ("Ana laylası", İ. Çoşqun) və s.

**Naxçıvan Dövlət Uşaq Teatrında oynadığı rollar:**
* Tülkü, Nənə ("Meşə əhvalatı","Siçanların kələyi" B. İsgəndərli)
* Cadugər ("İgidlik imtahanı", A. Salmanlı)
* Fatı xala, Yuxu mələyi ("Daşdəmirin nağılı","Fəridin yuxsu" V. Səmavi)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://medeniyyet.az/page/news/23514/Sehneden-sehneye.html
Qardaş payı

**Qardaş payı** — rejissor Səlcuq Aydəmirin komediya janrında çəkdiyi film. NTC media tərəfindən hazırlanmış filmin ilk seriyası 13 fevral 2014-cü ildə Star TV də göstərildi. Filmin ilk mövsümünün rejissoru Səlcuq Aydəmir olmuşdur. 22 seriyadan sonra 7 avqust 2017-ci ildə filmin ilk mövsümü bitmişdir. Filmin ikinci mövsümü 29 yanvar 2015-ci ildə başlamış və 30 aprel 2015 tarixinədək 35 seriyası nümayiş olunmuşdur.

Filmin baş rollarında Əhməd Kural, Murad Cəmcir və Seda Bakan oynamışlar.

## Mövzusu
Film iki mühəndis qardaşın dünyanı xilas edəcək bir qurğunun icadı xəyalından bəhs edir. Metin , Ali və Feyza Özdemir qardaşları dünyanı xilas edəcək olan borla çalışan bir motor ixtira edəcəklərdir. Bu motorun həqiqi ixtiraçısı ataları olan Tahsin Özdemirdir. Ancaq 13-cü seriyada ataları öldüyündən işləri qarışmışdır. Edanı sevən Metin 27-ci seriyada Edanın onu tərk etməsi ilə Emrah ilə bağlılığını gücləndirmişdir. Sonuncu seriyada borla işləyən motor işlək hala gətirilmişdir.

## İstinadlar
Qədim Mustafayev

**Qədim İbrahimxəlil oğlu Mustafayev** - Qazax rayonu Partiya Komitəsinin birinci katibi.
Azərbaycan filosofu, fəlsəfə elmləri doktoru, professor.

## Haqqında
Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. 20 əsrin əvvəllərində Azərbaycanda islam ideologiyasına dair tədqiqatın müəllifidir. ADU-nun “Elmi ateizmin tarixi və nəzəriyyəsi” kafedrasının müdiri olmuşdur. 1961-63 illərdə Gədəbəy və Qazax rayonlarında partiya komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır.

## İstinadlar
İzmir Qız Liseyi

**İzmir qız liseyi** — Türkiyədə cümhuriyyət dövrünün ilk təhsil qurumlarından biri. Məktəb binası 1917-ci ildə İzmir valisi Rahmi bəy tərəfindən təhsil və tərəqqi məktəbi olaraq tikdirilmiş, daha sonra kişi müəllim məktəbi olaraq istifadəyə verilmişdir. İstiqlal müharibəsindən sonra İzmir Yunanıstanın əlində qalardısa bina İzmir İyon Universiteti kimi fəaliyyət göstərəcəkdi.

## Tarixi
4428 kvadratmetr ərazisi olan və iki mərtəbədən ibarət binanın divarları daşdan hörülmüşdü.Yuxarıdan baxıldıqda H hərfi kimi görünən izmirin ilk qız liseyi olan İzmir qız liseyi 1915-ci ildə Özəl idarənin rəhbərliyi altında "İnas İddadisi" adı altında fəaliyyətə başlamış, ancaq dövrün Maarif nazirliyi liseyin xərcələrinə öhtələnmədiyi səbəbi ilə Sultani adını ala bilməmişdir. Əvvəllər İtalyan qız məktəbi binasında fəaliyyət göstərən bu lisey, çox az şagirdi olduğundan və müharibə illəri səbəbi ilə, fəaliyyət göstərə bilməmiş və bağlanmışdır. Yunan işğalından sonra indiki Karataş Liseyinin yerləşdiyi yerdə olan köhnə bir köşkdə fəaliyyətinə başlamışdır. İzmir qız sultanisi adını daşıyan təhsil ocağı beləliklə İzmir qız liseyinin təməllərini qoymağa başlamışdır. 1923-cü ildə nazirlik tərəfindən İzmir qız liseyi adı altında təşkilatlandırılmışdır.

İlk dərs ilində bir direktor, bir baş müəllim, beş müəllim ilə fəaliyyət göstərmişdir. Liseyin ilk müdürü Şehime Yunus olmuşdur.

## İstinadlar
Adına yaraşan ömür... (film, 2013)

***Adına yaraşan ömür... *** filmi rejissor Röyal Əliyev tərəfindən 2013-cü ildə çəkilmişdir. Film İctimai televiziyada istehsal edilmişdir. Film azərbaycanlı aktrisa, əməkdar artist, SSRİ dövlət mükafatı laureatı Münəvvər Kələntərlinin həyat və yaradıcılığından bəhs edir.

## Məzmun
Film azərbaycanlı aktrisa, əməkdar artist, SSRİ dövlət mükafatı laureatı Münəvvər Kələntərlinin həyat və yaradıcılığından bəhs edir.

Münəvvər Kələntərli 1933-cü ildən səhnə fəaliyyətinə başlayıb. Əvvəllər Opera Teatrında, sonralar isə Musiqili Komediya Teatrında fəaliyyət göstərib. 10-a yaxın filmə çəkilib. Münəvvər Kələntərli kinostudiyada ən rahat aktyorlardan sayılıb. Həmişə bir dubla çəkilib.

Film mərhum aktrisanın ölümünün 50 illiyinə həsr edilmişdir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Şəhla Bürcəliyeva
Rejissor: Röyal Əliyev
Operator: Zaur Hüseynov
Prodüser: Əliağa Əliyev

## İstinadlar
Qari Medel

**Qari Medel** (; ) — Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən "Beşiktaş"da oynayan Çilili futbolçu. O, həm də Çili millisinin formasını geyinir.

## Klub karyerası
### Katolika Universiteti
**Medel** futbola ölkəsinin *Katolika Universiteti* klubunda başladı.
Müdafiəyə meyilli oyuna üstünlük verən futbolçu daha sonra *Boka Cunyors*a transfer olundu.

## İstinadlar
Adi və qeyri-adi Səttar Bəhlulzadə

***Adi və qeyri-adi Səttar Bəhlulzadə*** qısametrajlı sənədli-bədii televiziya filmi rejissor Elnurə Kazımova tərəfindən 2014-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan rəssamlıq məktəbinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan xalq rəssamı, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı Səttar Bəhlulzadənin adi və qeyri-adi həyat və yaradıcılığını əks etdirir. Filmdə Səttar rolunda Bəxtiyar Məmmədov çəkilmişdir.

## Məzmun
Film Azərbaycan rəssamlıq məktəbinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan xalq rəssamı, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı Səttar Bəhlulzadənin adi və qeyri-adi həyat və yaradıcılığını əks etdirir.

Onun mənzərə-peyzajlarında, intim-lirik natürmortlarında, incə xalça ornamentlərinin düzülüşünü əks etdirən ənənəvi xalq yaradıcılığı motivləri hiss edilir. Bəhlulzadənin fərdi sərgiləri dünyanın bir sıra ölkələrində nümayiş etdirilmişdir. Dünyanın onlarla muzeylərində Səttar Bəhlulzadənin əsərləri daimi eksponatlar sırasındadır.

Film rəssamın ölümünün 40 illiyinə həsr edilmişdir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Möhbəddin Səməd
Rejissor: Elnurə Kazımova
Operator: Adil Abbasov

## Rolda
Bəxtiyar Məmmədov — Səttar Bəhlulzadə

## İstinadlar

## Mənbə
Allahverdiyev, E. “Adi və qeyri-adi Səttar Bəhlulzadə”: [AzTV-nin görkəmli rəssama həst etdiyi eyniadlı film haqqında] //Ekran-efir.- 2014.- 7 mart.- S.4.
İbrahim Mirzəyev

**İbrahim Mirzəyev** — Azərbaycan Kommunist Partiyası Ağdam Rayon Komitəsinin birinci katibi, Ceyhun Mirzəyevin əmisi.

## Həyatı
Əslən Gülablı kəndindəndir. 1938-ci ilin may ayının 15–18-i aralığında rayonda keçirilən Ağdam RPK-nın V konfransı partiya komitəsinin birinci katibi işləmiş İbrahim Mirzəyevin fəaliyyətinin təftiş edilməsi ilə başlamışdı. İ. Mirzəyev 2 il ərzində partiyaya cəmi 30 nəfərin qəbul edilməsində, sıralarında 2500 nəfər olan komsomol təşkilatından lazımi şəkildə yararlanmamasında ittiham olunmuşdu. Konfransdan sonra keçirilən plenumda Ələkbər Eminov birinci katib seçilir.

## İstinadlar
Adi iş günü (film, 2002)

***Adi iş günü*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Şahmar Qəribli tərəfindən 2002-ci ildə çəkilmişdir. Film Lider televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının bir günlük iş qrafikini əks etdirir. Aktyorlar işə gəlir, yeni tamaşaya qızğın məşqlər davam edir və nəhayət tamaşa tamaşaçıların ixtiyarına buraxılır.

## Məzmun
Film Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının bir günlük iş qrafikini əks etdirir. Aktyorlar işə gəlir, yeni tamaşaya qızğın məşqlər davam edir və nəhayət tamaşa tamaşaçıların ixtiyarına buraxılır.

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı XX əsrin 20-ci illərində yaranmış Azərbaycan teatrıdır. Yarandığı ilk illərdə müasirliyə meyil edən, vacib həyatı məsələlərə, cəmiyyətin ağrılı sahələrini qabarıq verən, həmişə bu ənənələri yaşadan yeni yaradıcı nəsl yetişmişdir. Öz isti nəfəsini, ağıl və düşüncəsini, məhəbbətini teatrın inkişafına sərf edən yeni gələn hər nəsil ona yeni təravət gətirmişdir.

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı 1989-cu ildə öz tamaşaçılarını indiki- yeni binada qarşıladı. Teatr həmişə olduğu kimi öz ənənəsinə sadiq qalaraq, hər yeni teatr mövsümündə daha maraqlı tamaşalarla geniş tamaşaçı auditoriyasını əhata etdi.

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Şahmar Qəribli
Operator: Rüfət Məmmədoğlu
Prodüser: Elman Dadaşoğlu

## İstinadlar
Yozef Uilliam Foster

**Yozef Uilliam Foster** 1935-ci ilin 18 may tarixində İngiltərənin Bolton şəhərində anadan olmuşdur. O, (qardaşı ilə birgə) Reebok şirkətinin qurucusu kimi tanınır. O, öz babası ilə eyni gündə 18 mayda doğulmuşdur. Onun babası J.W. Foster and Sons şirkətinin təsisçisi idi və altı dişli olan qaçış ayaqqabılarını yaradan həmçinin inkişaf etdirən ilk şəxslərdən biri idi.

1943-cü ildə 8 yaşında ikən Co Boltonda keçiriən qaçış yarışında qalib gələrək American Webster's adlı lüğəti əldə etmişdir. O, 1960-cı ildə burada REEBOK hecasını tapmışdır (Niderland dilində yazıda). Əgər o, ingilis dilində lüğət qazanmış olsaydı söz olaraq Rhebok tapa bilərdi. Co və onun həlak olmuş qardaşı Ceff J W Foster & family business adlı ailədə anadan olmuşlar. Amma onlar 2 illik hərbi xidmətdən sonra evlərinə geri qayıtdıqda özlərinə gələcəkləri barədə sual verdilər. Artıq 1955-ci il idi və onlar iqtisadiyyatın 1930-cu illər kimi inkişafda olduğunu gördülər.

Onların atası və əmisi bir çox idman ayaqqabıları şirkətləri kimi işlərini idarə edirdilər. Nəticədə 1958-ci ildə Co və Ceff, Foster biznesi tərk edərək idman ayaqqabıları istehsal edən yeni kompaniya yaratdılar.

9 kilometr aralıda yerləşən Beri şəhərində qardaşlar Mercury Sports Footwear adlı şirkətin əsasını qoysalarda 18 ay sonra onun adını REEBOK kimi dəyişdilər. Co şirkətlərinin adının qorunması üçün bunun qeydiyyatdan keçirilməsini təklif etdi.

Ceffin bu sahəyə qayğı göstərməsi nəticəsində Reebok biznesi istesalata başladıqdan sonra inkişaf etdi Co marketinq və satyışla bağlı olan sahəni öz öhdəsinə götürdü. İlk dövrlərdə Co ölkə boyu səyahət edərək pərakəndə şəkildə Reebok-un ayaqqabılarının satışını həyata keçirdi.

1965-ci ildən başlayaraq Co Çikaqoda təşkil olunmuş NSGA-da (National Sporting Goods of America) öz məhsullarını təqdim etmək üçün yola düşdü hansı ki, burada bir çox qlobal macəraların və təcrübələrin başladı, 15 il sonra onu Paul Fayrmen daha sonra film və televiziya ulduzları ilə bir araya gətirdi.

Reebok şirkətinin təsisçilərindən sağ qalan biri kimi Co hələ də Reebok'u dünyada nömrə 1 idman markası etmək yolunda apardığı işgüzar səyahətlərlə bağlı hekayələri bölüşməyə həmişə açıqdır. O, hal-hazırda Tenerife şəhərində yaşayyır və burada öz geniş tərcübələri və macəraları barədə kitab yazır.
Enmıtaqın burnu

**Enmıtaqın burnu** () — İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsinin İultinski rayonu ərazisində yerləşir. Sahillərini Şərqi Sibir dənizinin suları yuyur.

Çukot dilindən tərcümədə "Qayanın sonu" mənasını verir.
İlk dəfə 1824-cü ildə Ferdinant Vrangel tərəfindən xəritəyə salınsada səhvən Yakan burnu bilmişlər. Halbuki Yakan burnu ondan kifayət qədər cənub-şərqdə yerləşir.

## Xəritə
Xəritə
Vaqif Məmmədov (coğrafiyaçı)

**Məmmədov Vaqif Ağaəli oğlu** (d.1946-cı il Bakı şəhəri) — coğrafiya elmlər doktoru.

## Həyatı
Vaqif Məmmədov Ağaəli oğlu 1946-cı ildə Bakı şəhəridə anadan olmuşdur.1968-ci ildə BDU-nun geoloji-coğrafiya fakültəsini bitirmişdir.1986-cı ildə YUNESKO tərəfindən Moskva Dövlət Universiteti nəzdində təşkil olunmuş  Beynəlxalq Ali Hidroloqlar kursunu bitirmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
1968-1972-ci illərdə «Hidrometeorologiya» idarəsində texnik-okeanoloq və mühəndis-hidroloq vəzifəsində çalışmışdır.
1972-1977-ci illərdə Azərbaycan EA Coğrafiya institutunun «Qurunun hidrologiyası» şöbəsində kiçik elmi işçi vəzifəsində işləmiş, 1974-1978-ci illərdə  Coğrafiya institutunun  aspirantı olmuşdur.
1977-1993-cü illərdə Hidrometeorologiya komitəsində hidrologiya şöbəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir. Bu illərdə 10-dan çox «Hidroloji illik» və «Hidroloji məlumat» sörğü kitablarının tərtibçisi və redaktorlarından biri olmuşdur. 1980-cı ildə «Ekstexnik» Respublika müsabiqəsində  «Kür-Araz ovalığı göllərinin su ehtiyatlarının qorunması və səmərəli istifadə yolları» mövzusunda tədqiqat işinə görə II-ci dərəcəli diplom və pulla mükafatlandırılmışdır.
1985-ci ildə «Kür-Araz ovalığının gölləri və onların su balansı» mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 
1994-cü ildən Geologiya institutunda «Dəniz mühitinin ekologiyası» laboratoriyasında aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışır.
2009-cu ildə "Kür çökəkliyi göllərinin eko hidroloji problemləri, onların mühafizəsinin və tənzimlənməsinin əsas pripsipləri" disertasiyası müdafiə edərək coğrafiya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 
40-a yaxın elmi məqalənin, hidrometeoroloji cihaz və ölçü üsulları sahəsində şəhadətnaməsi olan 24 səmərələşdirici təklifin müəllifidir. Onun əsas elmi fəaliyyəti müxtəlif landşaftlarda yerləşən göllərin rejimi, su ehtiyatlarının tərəddüdü və onların ekoloji problemlərinə həsr olunmuşdur. «Azərbaycanın təbii şəraiti və təbii ehtiyatları» atlasına daxil olmuş göllər haqqında elmi təhlilin müəllifidir.

## Mükafatı
1988-ci ildə «Əla Hidrometeoroloq» döş nişanı  ilə təltif olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Hadı Əliyev 
* Müseyib Müseyibov
## İstinadlar
İmran Mehdiyev

**İmran Əzim oğlu Mehdiyev** () — Azərbaycan alimi və dövlət xadimi, iqtisadi elmləri doktoru (1989), professor, beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının, Rusiya Maliyyə və İqtisadiyyat Akademiyasının və Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü.

## Elmi fəaliyyəti
İmran Mehdiyev Əzim oğlu 1936-cı ildə Naxçıvan MSSR Ordubad şəhərində anadan olmuşdur.

1967-ci ildə SSRİ Dövlət Tikinti Komitəsinin Beton və Dəmir-Beton Elmi-Tədqiqat İnstitutunun aspiranturasını bitirmişdir. 1962–1963 və 1968–1971-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin tikinti və kommunal təsərrüfatı şöbəsində böyük referent olmuş, 1971–1976-cı illərdə Bakı Mərmər Məmulatları zavodunun direktoru işləmişdir.

1976–1979-cu illərdə Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini, 1979–1982-ci illərdə isə Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti sədri vəzifəsində çalışmış, 1982–1983-cü illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Qiymət Komitəsi sədrinin birinci müavini işləmişdir. 1983–1989-cu illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası İsmayıllı Rayon Komitəsinin birinci katibi olmuşdur.

1991–1999-cu ildən Azərbaycan Respublikası sənaye tikinti materialları nazirinin birinci müavini, "Azərsənayetikinti" Dövlət Konserinin birinci vitse-prezidenti vəzifələrində çalışmışdır. 1998-ci ilin iyun ayından Azərbaycan Respublikasının Satınalmalar üzrə Dövlət Agentliyinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan KP Naxçıvan Vilayət Komitəsinin büro üzvü olmuş, Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. İki dəfə Şərəf nişanı ordeni ilə, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla təltif olunmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür.

İdarəçilik və təşkilatçılıq işi ilə yanaşı, elmi-pedoqoji fəaliyyətdə göstərmişdir. Üç monoqrafiyanın, üç dərsliyin, 90-dan çox elmi məqalənin, bir neçə ixtiranın müəlifidir. Bir sıra elmi-tədqiqat və tədris institutları elmi şuralarının üzvü, Azərbaycan Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetində tikintinin təşkili və idarə olunması kafedrasının professoru olmuşdur. İmran Mehdiyev Almaniyanın bir çox universitetlərində məruzələr etmişdir.

İmran Mehdiyev 10 mart 2023-cü ildə 87 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Naxçıvan MSSR-in adında dəyişiklik ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında (Əsas Qanununda) dəyişikliklər edilməsi haqqında
* [Naxçıvan MSSR (film, 1959) ](http://www.wikiwand.com/az/Nax%C3%A7%C4%B1van_MSSR_(film,_1959))
* Dərsliklər