open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aşırallar

**Aşırallar** (əvvəlki adı: **Aşrallar**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 4 dekabr 2001-ci il tarixli 228-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aşrallar kəndi Aşırallar şəhəri1 adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində Aşralar kəndi də mövcuddur. Hər iki kəndin əhalisi vaxtilə Xınna dərəsində məskən saldıqları üçün Xınnalı da adlanırdı. Onların qışlaq yeri aranda Alakol ərazisində, yaylaq yurdu isə Qəribli sahəsində olmuşdur. Sonralar həmin yaylaq və qışlaq yerləri əsasında aşıralların adını daşıyan iki müstəqil kənd yaranmışdır. Yerli əhali bu kəndləri Aran Aşıralları və Dağ Aşıralları da adlandırır. Aşrallar/Aşıralılar variantlarında da qeydə alınan bu oykonim ərəb mənşəli "aşura" sözü ilə əlaqələndirilir. Mütəxəssislərin bir qismi bu fikirdədir ki, oykonim *aşur* (məhərrəm ayının onuncu gunu), *alı* (Əli) sözlərindən və -lar şəkilçisindən ibarət olub, "məhərrəm ayının onuncu günü matəm saxlayan müsəlmanlar" deməkdir. Əslində, oykonim aşırallar nəslinin adındandır.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd düzənlik ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qazıqulu

**Qazıqulu** (əvvəlki adı: **Qazqulu**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qazqulu kəndi Qazıqulu kəndi adlandırılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Tovuz şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Tovuz şəhəri ilə həmsərhəd olan Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qazıqulu kəndinin ərazisindən 62,49 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 5,52 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 48,43 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 8,54 ha) torpaq sahəsi Tovuz şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.

## Toponimikası
Kənd vaxtilə Şınıx zonasında (Gədəbəy rayonu) mövcud olmuş Qazıqulu kəndindən (Qazı Qulunun kəndi) köçüb gəlmiş ailələr tərəfindən salındığı üçün belə adlanmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Qazıqulu kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə Xanlar Cəfərov adına Qaziqulu kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qəribli (Tovuz)

**Qəribli** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli məlumata görə, kəndi vaxtilə Qərib adlı şəxs saldığına görə belə adlanmışdır. Əslində, bu tipli oykonimlər başqa yerdən gəlmiş, köçmüş ailələrin məskunlaşması ilə bağlıdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində, Haçaqaya dağının ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Qəribli kənd kitabxana filialı, Qəribli kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənd ərazisində Haçaqaya ziyarətgahı yerləşir

## Səhiyyə
Kənddə Qəribli kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
İsakənd (Tovuz)

**İsakənd** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim *İsa* (şəxs adı) və *kənd* komponentlərindən düzəlib, "İsanın kəndi" mənasındadır. Yerli əhali kəndi qeyri-rəsmi olaraq Aşağı və Yuxarı İsakənd adı ilə adlandırır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində, Kicik Qafqazın yamacında yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə İsakənd kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə İsakənd kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə İsakənd tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Azaflı

**Azaflı** (əvvəlki: **Azaplı**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Azaflı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Azaplı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Azaplı kəndi Azaflı kəndi adlandırılmış, Azaplı kənd inzibati ərazi dairəsi Azaflı kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Toponimikası
Kənd sakinləri arasında oykonim "Azaflı" kimi tələffüz olunur. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsinin yaxınlığında, Köhnəqala adlı yerdə zindan (əzabxana) olmuş və kənd öz adını buradan götürmüşdür; başqa bir sözlə, kəndin adı "Əzablı" sözünün yerli əhalidəki tələffüzündən gəlmişdir.

Türk Osmanlı ordusunda "azaplar" piyada, oxçu əsgərlərə deyilirdi. Rumıniyada eyni adlı kənd vardır. 

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Azaflı kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın sol sahilində, dağ ətəyində, Tovuz-Böyük Qışlaq yolunun sağında yerləşir. Bayramlı, Aşağı Quşçu və Dondar Quşçu kəndləri ilə həmsərhəddir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğuldur. Kəndin ərazisi əkinçilik və maldarlıq üçün əlverişlidir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Azaflı kənd kitabxana filialı, Azaflı kənd klubu, Azaflı poçt şöbəsi (AZ6017) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Azaflı kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Azaflı həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Yanıqpəyə (Tovuz)

**Yanıqpəyə** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 3 iyul 1998-ci il tarixli 518-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Yanıqpəyə kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası
Yanıqpəyə Qəribli inzibati ərazi vahidində kənd olub. Kənd Yanıqlı kəndinə məxsus binə yerində salındığı üçün belə adlanırmış.

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi
Zəyəmçayın sahilində, Haçaqaya dağının ətəyində yerləşib.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qoçdərə

**Qoçdərə** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Əhmədabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Qoçdərə kəndi Yanıqlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Əhmədabad kəndi olmaqla Əhmədabad kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim *qoç* və *dərə* sözlərindən ibarət olub, "qoç dərəsi" və ya "erkək qoyunlar üçün otlaq yeri" mənasındadır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində, Çınqıldağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Sadıqlı (Tovuz)

**Sadıqlı** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Yanıqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd mənşəcə Qazax mahalından olan *sadıqlı* nəslinin Xınna dərəsində kənd təsərrüfatı üçün əlverişsiz bir yerdə məskunlaşması nəticəsində yaran­mışdır. Kəndin adı yerli əhalinin dilində Sadıxlı kimi tələffüz edilir. Gürcüstanın Marneuli rayonunda Sadaxlı adlı yaşayış məntə­qəsi qeydə alınmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində, dağətəyi düzən­likdə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Almalıtala

**Almalıtala** (tarixi adı: **Çanaxçı**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim *almalı* (alma ağacları olan) və *tala* (ətraf ərazidən fərqli sahə) sözlərindən düzəlib, "alma ağacları olan tala" deməkdir. Keçmişdə "Çanaxçı" da adlanırdı. Yaşayış məntəqəsi cır alma ağaclarının bol olduğu talada çanaxçı nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Almalıdərə (Oğuz, Zəngilan, Goyçay, Laçın), Almalı düzü (Kəlbəcər), Almalı çökək (Gədəbəy), Almalı cuxur (Laçın) yer adları da "alma ağacları ilə zəngin yer" mənasını ifadə edir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Almalıtala kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd ziyarətgah yerlərindən biri olan Haçaqaya ziyarətgahı və yüksəkliyinin yaxınlığında, dəniz səviyyəsindən təqribən 1800 m yüksəklikdə yerləşir. Qeyri-maili torpaq səthinə sahib olan kənd, mərkəzdən keçən kiçik kənd çayı — Ağçay vasitəsi ilə 2 hissəyə ayrılır. Kəndin yaxınlığından — girişindən regionun böyük çaylarından olan Zəyəmçay keçir. 

Belə yüksəklikdə yerləşdiyinə görə iqlimi yayda mülayim, qışda isə sərt olur.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhali əsəsan kənd təsərrüfatının 2 sahəsi ilə — əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olur. Əkinçilikdə əsasən kartof əkininə üstünlük verilir. Bundan başqa az miqdarda qarğıdalı, günəbaxan və tərəvəz çeşitləri də əkilir. Heyvandarlıqda iri və xırda buynuzlu heyvanlar saxlanılır. Bundan başqa meyvə — alma, armud, fındıq, qoz, qara moruq və s. də yetişdirilir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Almalıtala kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Almalıtala kənd ibtidai məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Aran (Tovuz)

**Aran** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Yanıqlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd yerli əhali arasında Aran Yanıqlı kimi tanınır. Vaxtilə Yanıqlı kəndinin Aran adlı ərazisində əkin sahələri olmuş, İkinci Dunya müharibəsindən sonra isə həmin kənddən ayrılmış əhali burada yeni yaşayış məntəqəsi salmışdır. Oykonim "Aranda yerləşən Yanıqlı kəndi" mənasındadır.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Çınqıldağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Aran tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Göyəbaxan

**Göyəbaxan** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Göyəbaxan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin yozumuna görə, yaşayış məntəqəsi hər tərəfdən dağlarla əhatə olunduğundan və qonşu kəndlərdən görünmədiyindən belə adlandırılmışdır. *Göyəbaxan* (Gora, Günəbaxan da adlanır) maldarlıqla əlaqədar təsərrüfat tikilisi olub, "yeni doğulmuş quzuların salındığı yer"ə deyilir.

Digər bir iddiaya görə, Göyəbaxan kəndinin adının mənası "Göy əbalı xan" deməkdir. Kənd əhalisinin sözlərinə görə XIX əsrin əvvəlində ruslardan qaçaq düşmüş beş qardaş Tovuz rayonunun dağlıq ərazisində yerləşirlər. Qardaşlardan biri hazırkı Göyəbaxan kəndi ərazisində yerləşir. Həmin qardaş göy rəngli geyimlərə (əbalara) üstünlük verdiyindən onun yaşadığı yer də əvvəllər "göy əbalı xanın yeri" adlanır. Zaman keçdikcə bu ad "Göyəbaxan" deyə səslənir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Çınqıldağ silsiləsinin (Kiçik Qafqaz) ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Göyəbaxan kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Göyəbaxan kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Sarıtala

**Sarıtala** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 7 mart 2012-ci ildə Ağacqala kəndi Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Ağacqala kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Toponimikası
Kənd XVIII əsrdə Xınna (indiki Yanıqlı) kəndindən çıxmış Ələkbər, Qasım və Ələsgər adlı qardaşların Sarıtala adlanan yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmış­dır. Talanın adı isə torpaq örtüyünün rəngi ilə bağlı olmuşdur.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Sarıtala kənd kitabxana filialı, Sarıtala kənd klubu, Sarıtala poçt şöbəsi (AZ6036) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Zabit Məmmədov adına Sarıtala kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 96 şagird yerlik modul tipli tam orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 425 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Sarıtala kənd xəstəxanası yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Lazılar

**Lazılar** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli tələffüz forması Lazlardır. Tədqiqatçılar oykonimi Qara dənizin cənub-şərq sahillərində yaşamış qədim ''laz'' (və ya çan) tayfasının adı ilə bağlayırlar. Gürcülərin etnoqrafik qrupu olan *lazların* xeyli hissəsi sonralar islam dinini qəbul etmişlər. Hazırda lazların böyük əksəriyyəti Türkiyədə, bir qismi isə Acarıstanda yaşayır. Türkiyədə Lazıstan adlı tarixi vilayət və dağ silsiləsi mövcuddur. Lazika adlı dövlət isə II-VI əsrlərdə Qərbi Gürcüstanda, VIII əsrdə isə Abxaziya çarlığının tərkibində qeydə alınmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Kiçik Qafqaz dağlarının yamacında yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Lazılar kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Lazılar kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Çobansığnaq

**Çobansığnaq** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsinin *Sığnaq dağında* çobanların yurd yeri olmuş ərazidə salındığı üçün belə adlandırılması ehtimal olunur. Oykonimi *çobanilər* tayfa adı ilə bağlayanlar da var. Kəndin adının qədim yaşayış məskəni kimi qala tikililəri ilə zəngin olan *Sığnaq dağının* və ərazidəki *Çobandağ silsiləsinin* adından olması da mümkündür.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Kiçik Qafqaz dağlarının ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Çobansığnaq kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Vaqif Kazımov adına Çobansığnaq kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Çobansığnaq tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Aşağı Öysüzlü

**Aşağı Öysüzlü** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Tovuz şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Tovuz şəhəri ilə həmsərhəd olan Aşağı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aşağı Öysüzlü kəndinin ərazisindən 213,68 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 34,01 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 56,70 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 122,97 ha) torpaq sahəsi Tovuz şəhərinin inzibati ərazisinə verilmişdir.

## Toponimikası
Ayrı-ayrı mənbələrdə Aşağı Öküzlü, Aşağa Öksüzlü variantlarında da qeydə alınmışdır. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Öysüzlü (indiki Yuxarı Öysüzlü) kəndindən çıxmış ailələr salmışlar. Oykonimin birinci komponenti yaşayış məntəqəsinin coğrafi movqeyini təyin edir, ikinci komponenti isə Azərbaycan elatlarından birinin adıdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Çal dağının (Kicik Qafqaz) ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Aşağı Öysüzlü kənd kitabxana filialı və Aşağı Öysüzlü poçt şöbəsi (AZ6016) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Araz Hüseynov adına Aşağı Öysüzlü kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Aşağı Öysüzlü kənd 1 №-li körpələr evi-uşaq bağçası və Aşağı Öysüzlü kənd 2 №-li körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Aşağı Öysüzlü kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Daşlı Çalğan

**Daşlı Çalğan** — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun Məşrif kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Siyəzən rayonunun Yenikənd kənd Sovetinin Daşlı Çalğan kəndi Məşrif kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim daşlı və Çalğan (etnotoponim) komponentlərindən düzəlib, "daşlıq ərazidə olan Çalğan kəndi" mənasındadır. Oykonimin birinci komponenti kəndi rayonun ərazisində olan Orta Çalğan kəndindən fərqləndirməyə xidmət etməklə yanaşı, kəndin ərazisini relyef cəhətdən təyin edir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 170 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Müşkülqazma

**Müşkülqazma** — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun Sədan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 17 fevral 1993-cü il tarixli, 514 saylı Qərarı ilə Siyəzən rayonunun Müşkülqazma kəndi Sədan kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim Müşkül (Müşkür tarixi adının təhrif forması) və qazma komponent­lərindən düzəlib, "Müşkür düzündəki qazma­lar" mənasındadır.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 10 nəfərdir (2009-cu il).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Siyəzən (dəqiqləşdirmə)

*Siyəzən rayonu — Azərbaycanın rayonlarından biri.
*Siyəzən — Azərbaycanın Siyəzən rayonunun inzibati mərkəzi.
*Siyəzən (Siyəzən) — Azərbaycanın Siyəzən rayonunda kənd.
Qalaşıxı

**Qalaşıxı** (əvvəlki adı: **Dib**) — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun Zarat kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Siyəzən rayonunun Zarat kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Dib kəndi Qalaşıxı kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi
Əhalisi əsasən tatlardan ibarətdir. Onlar 1800-cü illərdən bu ərazidə yaşayırlar. Bura Quba rayonunun Afurca kəndindən köçüb gəliblər. Əhalisinin sayı 128 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gilgilçay (Siyəzən)

**Gilgilçay** — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun Gilgilçay qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Siyəzən rayonunun Gilgilçay fəhlə qəsəbəsi Həmyə kənd Sovetindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla Gilgilçay qəsəbə Soveti yaradılmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Pir Xəlil türbəsi — Gilgilçay qəsəbəsində yerləşir. Şərq memarlıq üslubunda tikilmiş Pir Xəlil türbəsi VIII əsr abidəsidir. Türbədə dəfn edilmiş XVII əsr Sufi dərvişlərindən Xəlil Baba haqqında yazılı qaynaqlarda dəqiq məlumat yoxdur.

## Əhalisi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bağban (Ucar)

**Bağban** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2283 nəfərdir son siyahıya alınmada

## Tarixi
Bağban Ucar rayonunun Boyat inzibati ərazi vahidində kənd. Göyçayın sahilində, Şirvan düzündədir. Bəzi ədəbiyyatlarda Bağman variantında qeydə alınmışdır. Bağban "bağ salan", "bağçılıqla məşğul olan" deməkdir.

## Din
Kənddə Bağban kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Ucar rayonu

## İstinadlar
Küçəkənd

**Küçəkənd** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Küçəkənd kəndinin qədim adı Köçəkənd olmuşdur. Toponim “köç” və “kənd” sözlərindən ibarət olub, “köç kəndi” mənasındadır. Bu yaşayış məntəqəsi keçmişdə köçəri maldarlıqla məşğul olmuş, beş evli, Kəbləsadıqlı, Məhərrəmli və Əsgərli ailələrinin məskunlaşması nəticəsində bu cür yaranmışdır.

## Tarixi
Küçəkənd kəndi Pirkən ərazi vahidini (sovetliyin) tərkibindədir. Rayon mərkəzindən 20&nbsp;km şərqdə Şirvan düzündə və aranda yerləşir.

Küçəkənd Ucar rayonunun Pirkənd inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir. Qədim adının Köçəkənd olduğu söylənilir. Tədqiqatçılar oykonimi "koc kəndi" kimi izah edirlər. Yaşayış məntəqəsi keçmişdə maldarlıqla məşğul olmuş beşevli, kəbləsadıqlı, məhərrəmli və əsgərli nəsillərinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Mədəniyyəti
Kənddə 2 orta məktəb, klub, kitabxana, yanacaqdoldurma məntəqəsi, rabitə şöbəsi və ictimai iaşə obyektləri vardır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Sahəsi 1358 ha-dır. Bakı-Tbilisi dəmir yolu və Bakı-Tbilisi avtomobil yolu kəndin ərazisindən keçir.

## Əhalisi
Kənddə 1409 nəfər əhali yaşayır və 366 ev ailə vardır (2005-ci il).

2009-cu ildə isə əhalinin sayı 1519 nəfərə çatmışdır.

Küçəkənd kəndindən bir çox ziyalılar və elm adamları çıxmışdır.

## İqtisadiyyatı
Əhali pambıqçılıq, taxılçılıq, bağçılıq, baramaçılıq, heyvandarlıq və s. ilə məşğuldur.

## İstinadlar
Boyat (Ucar)

**Boyat** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.Ucarın ən inkişaf etmiş kəndlərindəndir

## Tarixi
Boyat (Bayat , Bəyat )  – "Kitabi-Dədə – Qorqud"da hadisələrin başlanğıc və cəryan etdiyi coğrafi adlardan biridir. Boyat coğrafi adına Ağcabədi, Salyan, Neftçala,  Ucar, Şamaxı, Şabran, eləcə də Şimali Azərbaycanda – Qədim Albaniyada – Arran –Şirvan ərazisində və digər yerlərdə təsadüf edilir.

Boyat (Bayat, Bəyat) türkdilli qəbilələrdən birinin adı olub IX-X əsrlərdə qay tayfası ilə yanaşı Şimali Qazaxıstanın çöllərində oğuzlara başçılıq etmiş tayfalardandır. Şah İsmayıl Xətai yeni hökumətə dayaq olmaq və onu əldə saxlamaq üçün İranda yaşayan Boyat türklərindən bir dəstəsini siyahı üzrə köçürüb Dərbənddə və Şabranda yerləşdirmişdir.Həmin tayfanın üzvləri tərəfindən salınmış yaşayış məntəqələri onların adı ilə Boyat adlandırılmışdır.

Toponim səlcuq oğuzlarının boyat/bayat tayfasının adını daşıyır. Etnotoponimdir.

Bildiyimiz kimi Azərbaycan xalqının formalaşmasında əsas amilə malik olan tayfalardan biri də Bayat tayfası olmuşdur. Həmin tayfanın söylədikləri nəğmələr isə Bayat tayfasının nəğmələri, yəni bayatı adı altında termin kimi formalaşmışdır. Deməli, Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının ən geniş yayılan, ən kütləvi bir növü də bayatların adını yaşadan bayatılardır.

## Etimologiyası
Ucar rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Keçmişdə Boyat Məlik Umud adlanmışdır. Məlik Umud orada məskunlaşmış boyatların başçısının adı olmuşdur. Həmin ailələr 1846-cı ildə Çalıqışlaq adlı qışlaq yerində məskunlaşmış və yaşayış məntəqəsinə də öz adlarını vermişlər. 

## Mədəniyyəti
Kənddə 1 orta məktəb, 1 uşaq bağçası, 1 mədəniyyət evi, 2 kitabxana, 1 xəstəxana vardır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Boyat kəndi rayon mərkəzindən cənub-şərqdə yerləşir.Sahəsi 2195 hektardır.

## Əhalisi
Ucar rayon, Boyat kənd nümayəndəliyinin 15 aprel 2017-ci il tarixə, verdiyi məlumata əsasən Boyat kəndinin əhalisi 12552 nəfərdir. 2009-cu ildə isə əhalinin sayı 2419 nəfər olub.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi pambıqçılıq, baramaçılıq, taxılçılıq, bostan-tərəvəz və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Din
Kənddə İmam Hüseyn məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Qaracallı (Ucar)

**Qaracallı** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Ucar rayonunun Qaracallı kəndi XIX əsrin sonlarında yaranmışdır. Bu kəndin əsas sakinləri Cəbrayıl rayonunun Qaracallı kəndindən gələnlər olmuşlar. Belə ki, həmin kənddən gələnlər maldarlıqla məşğul olduqlarından bu yeri əlverişli bir yer seçərək burada məskunlaşmışlar.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi kəngərlilərin qaracallı tayfasının məskun­laşması nəticəsində yaranmışdır. Xanlar rayonu ərazisində bu nəslin adı ilə bağlı Qaracallı təpəsi (Əli Bayramlı kəndi) və Qaracallı dərəsi (Bolçalı kəndi) adlı iki obyekt qeydə alınmışdır.

## Mədəniyyəti
Kənddə bir mədəniyyət evi və kitabxana fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə kəndin 2 orta məktəbi vardır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Göyçay çayının sahilində, Şirvan düzündə, Bakı-Tbilisi əsas magistral yoluna və dəmir yolu xəttinə yaxın yerdə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 4500 nəfər. 2009-cu ildə isə əhalisinin sayı 3431 nəfər olub. 

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən maldarlıq və əkinçiliklə məşğul olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Quləbənd

**Quləbənd** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1080 nəfərdir.

## Toponimikası
Xalq etimologiyasına görə, oykonim "Qulu bəndi" deməkdir. Guya vaxtilə Qulu adlı şəxs bənd tikdirmiş, həmin ətrafda salınmış yaşayış sahəsi də Qulubəndi adlandırılmışdır. Azərbaycan dilinin dialektlərində qula "ağ, sarı rəng" mənasında, bən isə "xal, ləkə" mənasında işlənir. Güman etmək olar ki, oykonim kəndin yerləşdiyi ərazinin ümumi görünüşü ilə bağlı yaranmışdır və "səthi ağ-sarı torpaq örtüyündən ibarət yer" mənasındadır.

## Həmçinin bax
* Ucar rayonu

## İstinadlar
Lək (Ucar)

**Lək** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.

## Tarixi
Kəndin tarixi dəqiq məlum deyil. Kənddə XX əsrin 70-80-cı illərinə qədər qədim mətbəx əşyalarından və təsərrüfat alətlərindən qazan,plov qazanı, sərpuş, boşqab, gümüş kəmər, xəncər, balta, kətmən, bel, dəryaz, oraqa demək olar ki,hər ailədə evdə rast gəlmək mümkün idi. Qeyd edilən plov qazanlarından tovuz, qazax bölgələrində bugünkü, günə qədər kəndlərdə evlərdə rast gəlmək olar. Burada yerli əhali bu plov qazanlarını "ucar qazanları" kimi tanıyır. Bu plov qazanlarının gəncə-basar bölgəsinə gəlib çıxmasında ehtimal ki, kənd əhalisi bu bölgəyə səfər edərək bu plov qazanlarını burada təhvil verib əvəzində taxıl alarmışlar. Kənd əhalisinin bir qismi indiki Göyçay şəhərində məskunlaşmışlar. Yerli əhalinin onların məskunlaşdığı yerə el dilində ləklilər məhəlləsi deyirlər. Bu kəndin gənclərinin 1941-45-ci illər böyük vətən müharibəsində faşizim üzərində qələbə çalınmasında özünəməxsus payı var. İ.Stalinin 1947-52-ci illər ərzində indiki Ermənistan ərazisində yaşayan soydaşlarmızı öz əzəli ata-baba yurdlarından məcburi köçürlməsi nəticəsində bu kəndə bir neçə ailə pənah gəlmiş və yerli kəndlilər ilə birlikdə mehriban və qardaşlıq şəraitində kolxozda birgə çalışmışlar. Sovet ordusunun Əfqanıstandan apardığı mənasız və lazımsız müharibə nəticəsində bu kəndin gəncləri fəal iştrak etmiş həlak olmuşlar,əlil olub el-obalarına qayıtmışlar.

## Toponimikası
Tədqiqat­çılar bu oykonimi Qafqaz Albaniyasında ya­şamış qədim leq/lək tayfasının adı ilə əlaqələn­dirirlər.  Mənbələrdə legk, legi, lərg formasında qeyd olunan bu tayfa  müasir ləzgilərin əcdadları olmuşdur.

## Mədəniyyəti
Kənddə XX əsrin əvvələrindən qalmış hamam və 1991-ci ildə inşa edilmiş məscid mövcuddur. Yaşlı insanların verdiyi məlumata əsasən kəndin qərb hissəsində qəbiristanlıq yaxınlığında XX əsrin 50-ci illərində əkin üçün kolxoz tərəfindən aparılmış şumlama zamanı torpaq sahəsindən qazıntı nəticəsində bişmiş kərpicdən ibarət müxtəlif tipli tikililər aşkar edilmiş lakin ehtiyatsızlıq ucbatından qeyd edilən tikililər arxealoji araşdırma aparılmadan dağılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzünün cənub-qərbində yerləşir. Quru-subtropik iqlimə malikdir. Yayı isti orta temperatur 38-43 dərəcə,qışı mülayim keçən iqlimə malikdir. Bu ərazinin torpağı uzun illər melorasiya tədbirlərinin aparılmaması nəticəsində hektarlarla torpaqlarda şoranlaşma gedərərk əkinə yararsız olmuşdur. Kəndin içməli su resursları məhduddur. Kənd əhalisi təsərüffat sahələrini suvarmaq üçün kənd yaxınlığından keçən göyçay çayının suyundan istifadə edir. Kənd rayon mərkəzindən 20&nbsp;km cənubda ucar-zərdab avtomabil yolunun kənarında yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı təxminən 7 min nəfərdən artıqdır. 2009-cu ildə isə əhalinin sayı 3746 nəfər olmuşdur.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşuliyyəti taxılçılıq, heyvandarlıq, tərəvəzçilk, bağçılıqdan (narçılıq) ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Lək bələdiyyəsi
Pirkənd

**Pirkənd** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 4000 nəfərdir (2016-cı il).

## Toponimikası
Kəndin adı onun ərazisindəki pirlərlə (Soltanpaşa, Ziyəddin bibi, Yelpiri və b.) bağlı yaran­mışdır. Oykonim “pir olan kənd” mənasın­dadır.

## İstinadlar
Rəstəcə

**Rəstəcə** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Qarabörk inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1083 nəfərdir. 

## Görkəmli şəxsləri
Nadir Süleymanov.

## Toponimikası
Oykonim iran dillərinə məxsus rəstəhrusta (kənd, böyük kənd) və cəlca (yer) sözlərindən düzəlib, “böyük kənd yeri” mənasındadır.

## Din
Kənddə Rəstəcə kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Ucar rayonu
* Şirvan düzü

## İstinadlar
Təzə Şilyan

**Təzə Şilyan** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun Müsüslü inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2931 nəfərdir. 

## Toponimikası
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında Göyçay çayının keçmiş yatağında salınmışdır. Oykonim təzə və Şilyan sözlərindən ibarət olub, “yeni Şilyan, təzə salınmış Şilyan” mənasındadır.

## Din
Kənddə Təzə Şilyan kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Xarici keçidlər
*Şilyan: özü, sözü, çeşmənin gözü.

## İstinadlar
Alpout

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Afad Qurbanov vaxtilə Azərbaycan dilində, onun dialektlərində saxlanmış, lakin qədim türk abidələrində və başqa türk dillərində mövcud olan qədim alb – (alp) cəsur, qoçaq (…alban) leksik ünsürlərdən bəhs etmişdir.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Dilçilik İnstitutunun şöbə müdiri, filologiya elmləri doktoru Mübariz Yusifov da Azərbaycan ərazisində oğuz tayfaları ilə bağlı yer adları haqqında danışarkən Tovuz, Ağstafa və s. adlarla yanaşı Alpoud yer adını belə izah edir: "Alpoud" yer adının birinci tərəfində "alp" sözü işlədilir. Mənaca bu söz böyük, qüdrətli, yenilməz anlayışı bildirir"

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında bir yerdə Alpan (Quba rayonu), üç yerdə Alpout (Qazax, Göyçay, Ucar rayonları) kəndlərinin olduğu qeyd edilir. Azərbaycan SSR-nin Bərdə, Qazax, Qasım İsmayılov, Göyçay, Laçın, Ucar rayonlarındakı Alpoud, İranda isə əhalisi azərbaycanlılardan ibarət olan Alpovut və Alfovut kəndlərinin adı ehtimal ki, Alpoutlarla əlaqədardır.

* Alpout (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Alpout (Qazax) — Azərbaycanın Qazax rayonunda kənd.
* Alpout (Ucar) — Azərbaycanın Ucar rayonunda kənd.
* Alpout (Göyçay) — Azərbaycanın Göyçay rayonunda kənd.
* Alpout (Goranboy) — Azərbaycanın Goranboy rayonunda kənd.
* Alpout (Laçın) — Azərbaycanın Laçın rayonunda kənd.
* Alpout (Ağsu, Bico) — Azərbaycanın indiki Ağsu rayonu Bico kəndinin ərazisində, Bicoya yaxın yerdə kənd olmuşdur. Hal hazırda mövcud deyil.
* Alpout (Bicar)

## İstinadlar
Alpout (Ucar)

**Alpout** — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Əvvəllər Azərbaycanın Quba, Ağdam, Şamaxı, Samux rayonlarının ərazilərində də Alpout adlı kəndlər qeydə alınmışdır. Etnotoponimdir. Məlumdur ki, VIII əsrdən adları çəkilən alpoutlar Səfəvilərə hərbi xidmət etdiklərinə görə Cənubi Qafqazın müxtəlif yerlərində torpaqlar almışdılar. Bu da Alpout adının yayılma arealına öz təsirini göstərmişdir.

Hal-hazırda bu adda yaşayış məskəni Qazax, Göyçay, Laçın, Goranboy və Bərdə rayonlarında da vardır. Mənbələrdə  bu sözə Alp Azux, Alp-ər Tonqa, Alp- Arslan tərkiblərinədə rast gəlirik. Alp igid mənasında XV əsərə qədər dilimizidə işlənmişdir.XV əsrdən sonra mənbələrdə bu sözə rast gəlinmir. Qeyd etmək lazımdır ki, "Dədə Qorqud"da  "alp" sözü ilə yanaşı "dəli" sözü də igid mənasında işlənnmişdir (Dəli Domrul, Dəli Budaq). XVəsərdən sonra alp sözü arxa plana keçmiş, dəli sözü igid  mənasında ümumişləkilik qazanmışdır. "Koroğlu" dastanında (Dəli Həsən) igidlərin hamısı dəli adlanandırılır (Koroğlunun dəliləri deyilir). Sonralar bu sözdə də arxaikləşmiş və dilimizdə igid sözü işlənmişdir.

Alpout sözündəki ikinci komponent "oud" isə bout, boyat, boud, oud, bayat-el mənasında işlənir.
Yəni igid boyat eli, igid oğuz eli (oud-oğuz) mənasında işlənir.

## Etimologiyası
Alpout or., sadə. 1. Bərdə r-nunun eyni-adlı i.ə.v.-də kənd. Yuxarı Qarabağ kanalından bir qədər aralı, Qarabağ düzündədir; 2. Goranboy r-nunun Fəxralı i.ə.v.-də kənd. Gəncə-Qazax düzənliyindədir. 1953-cü ildə keçmiş

Samux r-nunun Alpout kəndinin buraya köçürülməsi ilə yaranmış yaşayış məntəqəsi keçmiş kəndin adını saxlamışdır; 3.Göyçay r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Şilyan çayının sol sahilində, Şirvan düzündədir; 4. Qazax rayonunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Coqas çayının sol sahilində, dağ ətəyindədir; 5. Laçın r-nunun Qoşasu i.ə.v.-də kənd. Hocazsu çayının sol sahilində, Qabaqtəpə dağının ətəyindədir; 6. Ucar r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir. 1914, 1917-ci illərə aid mənbələrdə Azərb.-nın Quba, Ağdam, Şamaxı (2), Samux rayonlarında da Alpout adlı kəndlər qeydə alınmışdır. Etnotoponimdir. Məlumdur ki,VIII əsrdən mənbələrdə adları çəkilən alpoutlar Səfəvilərə hərbi xidmət etdiklərinə görə Cənubi Qafqazın müxtəlif yerlərində torpaqlar almışdılar. Bu da Alpout adının yayılma arealına öz təsirini göstərmişdir.

## Əhalisi
Alpout kənd əhalisinin sayı 3405 nəfərdir (2009-cu ilin statistikası).

## Mədəniyyəti
Kənddə 2 orta məktəb,1 uşaq bağçası,1 mədəniyyət evi,2 kitabxana ,1 həkim ambulatoriyası vardır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Alpout kəndi rayon mərkəzindən qərb hissədə yerləşir. Sahəsi 7388 hektardır. Torpaqları əsasən şoran torpaqlardır.

## İqtisadiyyatı
Kənddə pambıqçılıq, taxılçılıq, tərəvəzçilik, yemçilik və heyvandarlıq inkişaf etmişdir.

## Din
Kənddə Hz. Əbəlfəzl adına "Cümə" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
## Mənbə
*Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti. 2 cilddə. Bakı-2007. I cild, səh. 38.
*Əli Əliyev, Laçın – Qədim Oğuz yurdu. Bakı-2009. "Avropa" nəşriyyatı. səh. 20.

## Həmçinin bax
*Alpavut oymağı

## İstinadlar
Ucar

**Ucar** — Azərbaycanın Ucar rayonunun inzibati mərkəzi. 1941-ci ildə rayon tabeli şəhər statusu almışdır.

## Tarixi
Ucar rayonu 24 yanvar 1939-cu ildə yaradılmışdır. Rayon haqqında çoxlu fikirlər söylənilir. Ərəb coğrafiyaşünası Əl-İstəxrinin "Məmləkətlərin yolları" kitabında adı çəkilir. Ucar Azərbaycanda orta əsr şəhəri kimi qeyd olunur. XV əsrdə yaşamış Azərbaycan şairi Bədr Şirvaninin yazılarında da Ucar sözünə rast gəlinir. Bəzi mülahizələrə görə rayonun adı Azərbaycan dilindəki "Uçar" sözündən əmələ gəlmişdir. Digər mülahizələrdə rayonun adının qədim Şirvanda yaşamış "Uçar" tayfasının adından götürüldüyü iddia olunur. 1867-ci ilin dekabrında Bakı quberniyasının tərkibində Göyçay qəzası yaradılmışdır. 1930-cu ildə qəza bölgüsü ləğv edilmiş və rayon inzibati ərazi bölgüsünə köçürülmüşdür. Bu vaxt Ucar rayonu Göyçay rayonunun tərkibində saxlanılmışdır.1963-cü ildə Zərdab rayonu ləğv edilərək 856 km2 sahəsi ilə birlikdə Ucar rayonuna verilmişdir. 1965-ci ildə Zərdab rayonu yenidən bərpa olunarkən Ucardan ayrılmışdır.

## Əhali

## İstinadlar
IPTV

**İnternet protokolu televiziyası** və ya qısaca **IPTV** () — IP şəbəkələri üzərindən televiziya məzmununun yayımlanması. Bu ənənəvi yerüstü, peyk və kabel televiziyası formatlarından fərqlidir. Yüklənmiş mediadan fərqli olaraq IPTV mənbə olan medianı davamlı olaraq yayımlamaq imkanı təklif edir. Nəticədə media pleyer məzmunu (məsələn, televiziya kanalı) dərhal göstərməyə başlaya bilər. Bu striminq kimi də tanınır.

IPTV İnternet protokolundan istifadə etsə də, yalnız İnternetdən yayımlanan televiziya (internet televiziyası) ilə məhdudlaşmır. IPTV yüksək sürətli çıxış kanalları olan abunəçi əsaslı telekommunikasiya şəbəkələrində əlavə cihazlar və ya müştəri üçün nəzərdə tutulmuş digər avadanlıqlar vasitəsilə son istifadəçi binalarına yerləşdirilə bilər. Korporativ və özəl şəbəkələrdə media çatdırılması üçün də istifadə olunur. Telekommunikasiya arenasında IPTV davamlı standartlaşdırma prosesi ilə diqqət çəkir (məsələn, Avropa Telekommunikasiya Standartları İnstitutu).

IPTV xidmətləri əlaqəli interaktivliyi olan və ya olmayan canlı televiziya və canlı mediaya aid edilə bilər; medianın vaxtının dəyişdirilməsi, məsələn, catch-up TV (televiziya proqramlarını yayım günündən sonrakı bir neçə gün ərzində internet vasitəsilə yayımlanması), start-over TV (hal-hazırda davam edən TV şousunun əvvələ çəkilməsi); və media kataloqunun elementlərini nəzərdən keçirməyi və seçməyi əhatə edən VoD (video of demand).
## Həmçinin bax
* CDN
* P2PTV
* Protection of Broadcasts and Broadcasting Organizations Treaty
* SAT&gt;IP
* Proqram xidməti

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Rasim Tahirbəyov

**Rasim Zahirbəyoviç Tahirbəyov** (d. 4 may 1984, Mahaçqala) — Rusiya futbolçusu, müdafiəçi. Özünün bütün oyun karyerasını Anji Mahaçqala futbol klubunda keçirib. Əsas heyətinin oyunçusudur. Onun ilk peşəkar çıxışı 2003-cü ildə birinci divizion matçlarında, "Anji" tərəfində olub. "Anji" komandasının kapitanıdır.

## Həmçinin bax
Qaratikan (Borçalı)

**Qaratikan** - Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeçiliyində kənd.

## Tarixi

## Fiziki-coğrafi mövqeyi

## Əhalisi

## Görkəmli şəxsiyyətləri

## Şəkillər

## Xarici keçidlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax:
Sarallar

**Sarallar** — Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeliyində kənd.

## Tarixi
Qarapapaqlar bugünkü Azərbaycan türklərinin əsas hissəsini təşkil edir. Qafqaza ilk dəfə XI əsrdə ayaq basan Qıpcaqların soyundan olan bu boy, Gürcü Çarının dəvəti ilə burada yaşamağa başlamışdır. Sonrakı illərdə daim Oğuzlarla savaş şəraitində yaşamış, bir neçə əsr içində onlarla qarışmışdır. Azərbaycanda qurulan Ağqoyunlu, Qaraqoyunlu, Səfəvi dövlətlərinin tərkibində yer alıb. XVI əsrdən etibarən formalaşan Azərbaycan xalqının özəyini təşkil edib. XIX əsrdə rus çarizminə qarşı mübarizə aparan qaçaqların bir çoxu Qarapapaq tayfasından çıxmışdir. XX əsrin əvvəllərində Qarapapaqlar, təkbaşına təşkilatlanaraq erməni daşnaqlarına və rus işğalçılarına qarşı müharibə aparmış. Nəticədə, Cənub-Qərbi Qafqaz Türk Cumhuriyyətini qurmuşlar. Daha sonra ləğv olunaraq Azərbaycan Demokratik Respublikasinin terkibinə qatılmışdır! Bu gün Qarapapaqlılar Borçalı, Gəncəbasar zonası, Qars, Sulduz əhalisinin əksəriyyəti təşkil edir.

## Coğrafi mövqeyi
Sarallar kəndi Maşaver çayının sağ sahilində, rayon mərkəzindən 3 km qərbdə, dəniz səviyyəsindən 690 m yüksəklikdə yerləşir.

## Əhalisi
1918-ci ildə 115 nəfər, 1926-cı ildə 20 ailədə 155 nəfər, 2002-ci ildə 108 ailədə 501 nəfər, 2006-cı ildə 119 ailədə 503 nəfər.

## Maarif
İlk məktəb 1930-da açılıb. Hal-hazırda bir baza məktəbi (2005-də 9 sinifdə 73 şagird) fəaliyyətdədir.

## Xarici keçidlər
* Ulu türk yurdu Borçalı (**Borçalı.net**) :Sarallar kəndi 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Balıc

**Balıc** - Gürcüstanın Bolnisi rayonunda kənd.

## Tarixi

## Mədəniyyəti

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Şəkilləri

## Xarici keçidlər

## Mənbə

## Həmçinin bax:
Mığırlı

**Vanati** (1991-ci ilə qədər **Mığırlı**) — Gürcüstan Respublikasının Bolnisi bələdiyyəsinin tabeçiliyində kənd.

## Tarixi

## Fiziki-coğrafi mövqeyi

## Əhalisi

### Görkəmli şəxsiyyətləri
*Zakir Məhərrəmov — Texnika elmləri namizədi, AzTU-nun “Tətbiqi informatika” kafedrasının dosenti.

## Şəkillər

## Xarici keçidlər

## Mənbə

## Həmçinin bax
Kipircik

**Kipircik** və **Gibircik** - Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeçiliyində kənd.

## Etimologiyası
Kəndin adı türk dilindəki sis (yarıq, quyu) və qala sözlərindəndir.

## Tarixi

## Fiziki-coğrafi mövqeyi
Kipircik kəndi avtomobil yolu kənarında, dəniz səviyəsindən 620 m yüksəkdə yerləşir.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi 1870-ci ildə 9 ailədə 60 nəfər, 1918-ci ildə 178 nəfər, 1926-ci ildə 30 ailədə 172 nəfər, 2002-ci ildə 181 nəfər, 2006-ci ildə 134 ailədə 513 nəfər olmuşdur.
Kolagir

**Kolagir** — Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeçiliyində kənd.

## Tarixi
Kənd el arasında Kolayır adlanırr. Gürcücə ცურტავი (Tsurtavi) kimi qeyd edilir.
Kolagir oba adına 1696-cı ilin fərmanlarında rast gəlinir.
Kolagir toponimi qədim Türk kökənli Kola etnoniminin, yaxud da Qıpcaq-Qarapapaqlar soyundan Kula (məxəzdə Kulobiç – Kul oba içi) tayfasının adı ilə Türk dillərindəki "giren" – min alaçıqdan ibarət düşərgə sözünün qarışmasıyla düzəlmiş ola bilir (orta yüzillərdə Anadolu yarımadasında yaşamış Türkmən tayfasının bir qolu Kolagir / Kolagirən adlanmışdır və bu qolun da Xocalı, Abdallı, Eyublu, Darğalı, Dur Həsənli tirələri də olmuşdur). Azərbaycanın Göygöl, Abşeron, Bərdə, Ağstafa rayonlarındakı Kolayır, Göycə mahalındakı Kolagirən kəndlərinin, Borçalının Meçidli Görarxı kəndindəki Kolayır məhəlləsinin, Bolnisi rayonundakı Dəllər (Muşevan) kəndinin etnik qohumluğu ehtimalı güclüdür.

## Kolagir qalası
Kənddə Kolagir qalası qorunub saxlanır. Gürcü məxəzlərində də bu qalanın adı ქოლაგირის ციხე = Kolagir qalası olaraq keçər. Tarixi məxəzlərə görə, 12-ci yüzildən burada Ağqala olmuş, 18-ci yüzilin axırlarında Gürcü valisi İkinci İraklinin xanımı Darəcan (Dariya) onun yerində indiki qalanı inşa etdirmişdir. Dördkünc biçimdədir. Divarının hündürlüyü 6 m.'dir. İki girişi var.

## Fiziki-coğrafi mövqeyi
Bolnisi şəhərindən (rayon mərkəzi) 17&nbsp;km gündoğar səmtdə, Marneuli şəhərindən 6&nbsp;km günbatar səmtdə, Marneuli–Bolnisi avtomobil yolu kənarında, Xram (Ehram) çayının sol sahilində, Tapan dağının güney yamacında

## Əhalisi
1803-cü ildə 12 ailədə 38 nəfər; 1870-ci ildə 28 ailədə 187 nəfər; 1886-cı ilda 25 ailədə 257 nəfər; 1918-ci ildə 412 nəfər; 1926-cı ildə 82 ailədə 430 nəfər; 2002-ci ildə 553 ailədə 2319 nəfər (1180 kişi, 1139 qadın), 2006-cı ildə 517 ailədə 2400 nəfər

## Şəxsiyyətləri
Din xadimi Ağ Molla, Abbasalı Namazov, ağsaqqallar Əli Rzazadə, Abbasəli Məmmədov, İslam İsayev, hüquq-mühafizə orqanları işçisi İsa Hüseynov, şair Məhəmməd Rzazadə ( *Mühəqqər* ), şair Əmiraslan Əliyev, el şairləri Havaxanım, Müslüm Hüseynov, Hüseynəli Məmmədov, Yadigar Əliyev, el musiqiçiləri Hacıkərim Bayramov, Yaşa, Yusifəli Qurbanov, Hüseyn Bayramov, İbrahim Bayramov, alim Qəzənfər Əlləzov, akademik,filoloq Şurəddin Məmmədli, polis general-polkovniki Yasin Məmmədov, nüfuzlu müəllimlər İsaev, Halay Əliyev, Almaz Məmmədov,Huseyn İmamquliyev, Mamoy Məmmədov, Mayor Əmrahov, Əsgər Əsgərov, Qaraxan Əlləzov, Adil Bayramov, Avtandil Məmmədov, İmamqulu İmamquliyev, Vidadi Kərimov, Kəklik İmamquliyeva, xeyriyyəçi Şahin Məmmədov, ictimaiyətçilər Teymur Məmmədov, Müxrəddin Əlləzov, Müxrəddin Bayramov, Mühəqqər Əliyev, Firidun Əliyev, Çoban Əlləzov, Əli Qurbanov, həkimlər Xələddin Mustafayev,  Elimxan İsayev, Seyfəddin Əlləzov, jurnalist Sərkərdə Sərxanoğlu və digəriləri.

## Həmçinin bax
Yuxarı Qoşakilsə

**Yuxarı Qoşakilsə** (*Zemo Arkevani*) – Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeliyində kənd. Xrami çayının sağ sahilində yerləşir.

## Tarixi
Tiflis əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə Şahsuvar-Kolagir və Aşağı Kovxa qışlaqlarına malik kənd olaraq anılır. Kəndin əvvəlki adı Muluxsalıdır. Qoşakilsə də deyilir.

Kənd iki qisimə bölünür: Yuxarı Qoşakilsə və Aşağı Qoşakilsə.

## Fiziki-coğrafi mövqeyi
Qoşakilsə kəndi Borçalı çökəyində, Xram çayının sağ sahilində, rayon mərkəzindən 23 km cənub-şərqdə, dəniz səviyyəsindən 400 m yüksəklikdə yerləşir.

## Əhalisi
1870-ci ildə 12 ailədə 81 nəfər, 1926-cı ildə 33 ailədə 168 nəfər, 2002-ci ildə 142 ailədə 604 nəfər, 2006-cı ildə 142 ailədə 556 nəfər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qoşakilsə
Qüfeylə namazı

**Qüfeylə namazı**

Müstəhəb namazlardan biri də qüfeylə namazıdır ki, şam namazı ilə işa namazı arasında qılınır. Onun birinci rəkətində Həmddən sonra surə əvəzinə bu ayə oxunur:

وَذَالنُّونِ اِذ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ اَن لَن نَقدِرَعَلَيهِ فَنَادَى فِى الظُلُمَاتِ اَن لاَ اِلهَ اِلاَّ اَنتَ سُبحَانَكَ اِنّىِ كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ فَاستَجَبنَا لَهُ وَنَجَينَاهُ مِنَ الغَمِّ وَكَذاَلِكَ نُنجىِ المؤمِنِينَ

**Və zənnuni iz zəhəbə muğazibən fəzənnə ən lən nəqdirə ələyhi fənada fizzulumati ənla ilahə illa əntə, subhanəkə inni kuntu minəzzaliminə fəstəcəbna ləhu və nəccəynahu minəl-ğəmmi və kəzalikə nuncil-muminin.**

Tərcümə: Ənbiya surəsi 21 : 87. Və Zənnuni (balina sahibi Yunus ibn Mətanı) – onun qəzəbli halda (qövmünün arasından çıxıb) getdiyi zamanı (da yada sal)! O, Bizim onu heç vaxt sıxıntıya salmayacağımızı güman etdi. Amma (iş o yerə çatdı ki, o, üç zülmət – gecənin, dənizin dibinin və balığın qarınının) qaranlıqlar(ı) içində səsləndi: «(Ey Allah!) Səndən başqa bir məbud yoxdur, Sən (hər bir eyb və nöqsandan) uzaq və paksan! Mən doğrudan da (diqqətsizlik üzündən axirət payımın azalmasına səbəb olan iş gördüyüm üçün) zalımlardan olmuşam».

İkinci rəkətdə də Həmddən sonra surə əvəzinə bu ayə oxunur:

وَعِندَهُ مَفَاتحُ الغَيبِ لاَيَعلَمُهَا اِلاَّ هُوَ وَيَعلَمُ مَا فِى البر و البَحرِ وَمَا تَسقُطُ مِن وَرَقَةٍ اِلاَّ يَعلَمُهَا وَلاَحَبَّةٍ فِى ظُلُمَاتِ الاَرضِ وَلاَ رَطبٍ وَلاَ يَابِسٍ اِلاَّ فِى كِتابٍ مُبِينٍ

**Və indəhu məfatihul-ğəybi la yə`ləmuha illa huvə yələmu ma fil-bərri vəl-bəhr, və ma təsqutu min vərəqətin illa yələmuha. Və la həbbətin fi zulumatil-ərzi və la rətbin və la yabisin illa fi kitabin mubin.**

Tərcümə: Ənam surəsi 6: 59. Qeyb xəzinələrinin («ol!» kəlməsinin altında olan) açarı (və onların həqiqətləri) Onun yanındadır. Onları Ondan başqa heç kəs bilmir. (Varlıq aləminə qədəm qoyanlardan) quruda və dəryada olanı bilir. Yerə elə bir yarpaq düşmür ki, O, onu bilməsin. Həmçinin (Onun əzəli elmində və) aydın olan kitabda mövcud olmadan yerin qaranlıqlarında (altında) bir toxum və (meyvə və dənli bitkilərdən) heç bir quru və yaş yerə düşmür.

Qunutda bu dua oxunmalıdır:

اَللَّهُمَّ اِنَّى اَسأَلُكَ بِمَفَاتِحِ الغَيبِ الَّتِى لاَيَعلَمُهَا اِلاَّ اَنتَ اَن تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاَن تَفعَلَ بِى كَذا وَ كَذا

**Əllahummə inni əsəlukə bi məfatihil-ğəybil-ləti la yələmuha illa əntə ən tusəlliyə əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd və ən təfələ bi kəza və kəza.**

«Kəza və kəza» kəlmələrinin əvəzində öz hacətlərini söylər və sonra bu duanı oxuyar:

اَللَّهُمَّ اَنتَ وَلِىُّ نِعمَتِى وَالقَادِرُ عَلَى طَلِبَتىِ تَعلَمُ حَاجَتِى فَاسأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ عَلَيهِ وَعَلَيهِمُ السَلاَمُ لَمَّا قَضَيتَهَالِى

Əllahummə əntə vəliyyu niməti vəl-qadiru əla təlibəti tələmu hacəti fə əsəlukə bihəqqi Muhəmmədin və ali Muhəmməd ələyhi və ələyhimus-səlam ləmma qazəytəha li.