open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sintetik həndəsə

**Sintetik həndəsə** (bəzən **aksiomatik həndəsə** və ya **xalis həndəsə**) — koordinatların tətbiqinə əsaslanmayan həndəsə. Əsasən aksiomalara və onlarla birbaşa əlaqəli vasitələrə əsaslanır.

17-ci əsrdə Rene Dekart koordinatlar metodunu irəli sürərək analitik həndəsənin əsasını qoymuş, sonralar Dekartdan əvvəl məlum olan yeganə köhnə metodlara istinad etmək üçün "sintetik həndəsə" termini daxil edilmişdir.

Feliks Kleynə görə

Sintetik həndəsə düsturlara müraciət etmədən fiqurları olduğu kimi öyrənən həndəsədir, analitik həndəsə isə uyğun koordinat sistemi qəbul edildikdən sonra yazıla bilən düsturlardan müntəzəm olaraq istifadə edir.

Sintetik həndəsə üçün ilk sistematik yanaşmaya Evklidin *[[Başlanğıclar (Evklid)|Əsaslar]]* əsərində rast gəlinir. Lakin 19-cu əsrin sonunda məlum olmuşdur ki, Evklidin postulatları həndəsəni xarakterizə etmək üçün yetərli deyil. Həndəsə üçün ilk tam aksiom sistemi yalnız 19-cu əsrin sonunda David Hilbert tərəfindən verilmişdir. Eyni zamanda, həndəsə qurmaq üçün həm sintetik üsullardan, həm də analitik üsullardan istifadə edilə biləcəyi ortaya çıxmışdır. İki yanaşmanın ekvivalent olması faktını Emil Artin özünün *Həndəsi* *cəbr* kitabında isbat etmişdir.

Bu ekvivalentliyə görə, sintetik və analitik həndəsə arasındakı fərq elementar səviyyədə və ya bəzi sonlu həndəsələr və qeyri-Dezarq həndəsəsi kimi hər hansı ədəd ilə əlaqəli olmayan həndəsələr istisna olmaqla, artıq istifadə edilmir.

## Məntiqi sintez
Məntiqi sintez prosesi bəzi ixtiyari, lakin müəyyən başlanğıc nöqtəsi ilə başlayır. Bu başlanğıc nöqtəsi bu primitivlər haqqında ibtidai anlayışların və ya primitivlərin və aksiomların təqdim edilməsidir:

* **Primitivlər** ən əsas fikirlərdir. Adətən bunlar həm obyektləri, həm də əlaqələri əhatə edir. Həndəsədə obyektlər *nöqtələr*, *xətlər* və *müstəvilər* kimi şeylərdir, əsas əlaqə isə bir obyektin digəri ilə görüşməsi və ya birləşməsidir. Şərtlərin özləri müəyyən edilməmişdir. Hilbert bir dəfə qeyd etmişdir ki, nöqtələr, xətlər və müstəvilər əvəzinə masalar, stullar və pivə fincanlarından da danışmaq olar, əsas odur ki, ibtidai terminlər sadəcə boş yertutanlardır və heç bir daxili xüsusiyyətlərə malik deyillər.
* **Aksiomalar** bu primitivlər haqqında ifadələrdir; məsələn, *hər hansı iki nöqtə yalnız bir* *düz xəttin üzərində yerləşə bilər* (yəni hər iki nöqtə üçün onların hər ikisindən keçən yalnız bir düz xətt vardır). Aksiomaların doğru olduğu fərz edilir, isbat olunmur. Onlar *həndəsi anlayışların tikinti bloklarıdır*, çünki onlar primitivlərin malik olduğu xassələri müəyyənləşdirirlər.

Verilmiş aksiomlar toplusundan sintez diqqətlə qurulmuş məntiqi arqument kimi davam edir. Əhəmiyyətli nəticə ciddi şəkildə isbat edildikdə **teoremə** çevrilir.

## İstinadlar
Polioptila melanura

**Polioptila melanura** (*Qaraquyruq cücüqapan*) — ABŞ-nin cənub-qərbində və Şimali Meksikada yerləşən Sonora və Çiuaua səhralarında yayılmış kiçik, həşəratlarla qidalanan quş növü. Bu növ köçəri deyil və il boyu quraq səhra ərazilərində rast gəlinir.

## Təsvir
Qaraquyruq cücüqapan təxminən 4,5–5 düym uzunluğa malikdir və uzunluğunun böyük hissəsini ağ xarici lələklərlə haşiyələnmiş qara quyruq tutur. Bədəni mavi-boz rəngdədir, alt hissələri isə ağdır. Bu növ mavi-boz cücütçəkməyə bənzəyir, lakin iki quş quyruq lələklərindəki qara rəngin miqdarı ilə fərqlənir. Erkək fərdlərin yay aylarında gözlərə qədər uzanan qara başlığı olur. Dişi fərdlər və qış aylarında erkəklər qara başlıq olmadığı üçün, mavi-boz cücütçəkmədən fərqləndirmək çətindir. İki növü bir-birindən ayırmaq üçün ən yaxşı üsul, quyruğa diqqət yetirməkdir: mavi-boz cücüqapanın quyruğu alt tərəfdən əsasən ağ, qaraquyruq cücüqapanın quyruğu isə alt tərəfdən əsasən qara rəngdədir. Digər cücütçəkmə növləri kimi, bu növ də səhra kollarında kiçik həşərat və hörümçəklərlə qidalanarkən sərt və səsləyən çağırışlar səsləndirə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Küçədə ianə toplanması

**Küçədə ianə toplanması** () — xeyriyyə təşkilatı adından ianə istəməyin müxtəlif yollarını əhatə edir. İanə istəyənlər xeyriyyə təşkilatının ödənişli işçiləri (və yaxud daha çox hallarda xeyriyyə təşkilatı adından işləyən özəl podratçılar) və ya könüllülərdən ibarət ola bilərlər.
Kvazi-eksperiment

**Kvazi-eksperiment** () —  empirik tədqiqat üsullarından biri olub, eksperimental dizayn prinsiplərinə əsaslansa da, iştirakçıların təsadüfi seçilməsinin mümkün olmadığı hallarda tətbiq edilir. Bu metod eksperimental qrup və nəzarət qrupu arasında müqayisə etməyə imkan versə də, təsadüfi təyinatın olmaması səbəbilə nəticələrin daxili etibarlılığı bir qədər aşağı ola bilər. Kvazi-eksperimentlərdə müstəqil dəyişən tədqiqatçı tərəfindən manipulyasiya edilir, lakin iştirakçılar qruplara təsadüfi əsasda bölünmür. Bu, kvazi-eksperimentləri eksperimentlərdən fərqləndirən əsas cəhətdir. Nəticədə, kvazi-eksperimentlərdə səbəb-nəticə əlaqəsi müəyyən dərəcədə etibarlılıqla göstərilə bilər.

Kvazi-eksperimentlər əsasən təhsil, psixologiya, sosiologiya, ictimai səhiyyə və ictimai siyasət sahələrində geniş tətbiq olunur. Tədqiqatçılar real həyat şəraitində təcrübə keçirmək istədikdə, lakin etik və ya praktik səbəblərlə təsadüfi seçmə mümkün olmadıqda bu metodu seçirlər.

## Etika
Kvazi-eksperimentlər etik baxımdan ən çox üstünlük verilən tədqiqat dizaynlarından biridir. Bu dizayn təsadüfi seçmə tələb etmədiyi üçün iştirakçıların müdaxiləyə məruz qalmasını məhdudlaşdırır və etik riskləri azaldır. Xüsusilə təhsil, səhiyyə və sosial xidmətlər kimi sahələrdə tədqiqatçıların təcrübə iştirakçılarına zərər vermədən nəticə əldə etməsinə şərait yaradır. Məsələn, müəyyən dərman və ya proqramı yalnız bir qrupa vermək və digərlərini ondan məhrum etmək bəzi hallarda etik sayılmaya bilər. Kvazi-eksperimentlər bu kimi hallarda balanslı alternativ təqdim edir.

## Daxili etibarlılıq
Kvazi-eksperimentlərdə daxili etibarlılıq adətən aşağı səviyyədə olur, çünki iştirakçılar qruplara təsadüfi təyin edilmir. Bu, müstəqil dəyişənin nəticələrə təsirini dəqiq müəyyən etməyi çətinləşdirir. Daxili etibarlılığa təsir edən amillərə tarixi hadisələr, seçim qərəzi, olğunlaşma və ya reqressiya effekti daxildir. Tədqiqatçılar bu problemləri minimuma endirmək üçün statistik nəzarət metodlarından, məsələn, kovariasiya analizi (ANCOVA) kimi üsullardan istifadə edirlər.

## Xarici etibarlılıq
Kvazi-eksperimentlərdə xarici etibarlılıq, yəni nəticələrin digər şəraitlərə və populyasiyalara ümumiləşdirilə bilməsi daha yüksək ola bilər. Bu, onların real dünyada tətbiq olunmasından və təbii mühitdə baş verməsindən irəli gəlir. Lakin tədqiqatın kontekstə bağlı olması bu ümumiləşdirməni məhdudlaşdıra bilər. Xarici etibarlılığı artırmaq üçün tədqiqatçılar müxtəlif nümunələrlə və fərqli kontekstlərdə kvazi-eksperimentlər həyata keçirməlidirlər.

## Kvazi-eksperiment və həqiqi eksperimentin müqayisəsi

## Üstünlükləri və məhdudiyyətləri

## Nümunələr
* Məktəbdə yeni tədris proqramının tətbiqi nəticəsində şagirdlərin nailiyyətlərini ölçmək üçün kvazi-eksperiment istifadə oluna bilər.
* Qanunvericilikdə edilən bir dəyişikliyin cəmiyyətə təsirini qiymətləndirmək üçün əvvəl və sonra müşahidələr aparıla bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Quasi-Experimental Design at the Research Methods Knowledge Base
Ben Vişou

**Benjamin Con Vişou** (; ) — ingilis teatr, kino və televiziya aktyoru. O, iki *BAFTA TV* mükafatı, iki Emmi mükafatı, Qızıl Qlobus mükafatı və Britaniya Müstəqil Film Mükafatı qazanıb. O, Trevor Nann-ın “Old Vic” də Hamlet filmindəki roluna görə “Ən yaxşı aktyor” nominasiyasında Laurens Olivier Mükafatına namizəd olub.

## İlk illəri və təhsili
Vişou Bedfordşir ştatının Klifton şəhərində kosmetoloq Linda (née Hope) və uşaq məşqçisi José Whishaw'ın oğlu olaraq anadan olub. Anası ingilis, atası isə fransız, alman və rus əsillidir. Onun əkiz qardaşı var. Onun ata tərəfdən babası, anadan olan Jean Vladimir Stellmacher, Alman ordusu üçün İngilis casusu idi və mühacirətdən sonra adını John Victor Whishaw olaraq dəyişdirdi.

Kral Dramatik İncəsənət Akademiyasında oxuyub və 2003-cü ildə məzun olub. O, ilk dəfə *Big Spirit* teatr şirkəti ilə işləyərkən məşhurlaşıb.

## Aktyorluq karyerası
Ətriyyatçı filmdindən əvvəl böyük kinoda Ben Vişou haqqında az adam bilirdi, lakin aktyor 23 yaşında teatr ulduzuna çevrilmişdi. O, Kral Milli Teatrında Onun Qaranlıq Materiallarında oynadı və həmçinin Londonun Old Vic Teatrında baş rolu oynadı (2004) və A Lawardur Olili adına namizəd oldu.

" Ətriyyatçı" dramındakı rol Vişou üçün bir sıçrayış oldu. Leonardo DiKaprio və Orlando Blumun da bu rol üçün namizəd olduğu məlumdur. Film Patrik Züskindin eyniadlı romanının uyğunlaşdırılmasıdır və filmin rejissoru Tom Tykverdir. O, Vişonu bir neçə dəfə birlikdə işləməyə dəvət etmişdi.

2007-ci ildə Ben " Mən Orada deyiləm " ( Bob Dilanın mücəssəmələrindən biri) dramında oynadı. Onun çəkiliş meydançasında partnyorları Keyt Blanşett, Hit Ledger və Kristian Beyl idi. 2008-ci ildə Vişou Sebastian Flyte rolunu oynadığı " Brideshead Revisited " filmi çıxdı. Onun performansı tənqidçilərin müsbət rəyləri ilə qeyd edildi.

2012-ci ildə aktyor Tom Tykverin yeni "Cloud Atlas" filmində Tom Hanks, Halle Berry, Cim Broadbent, Cim Sturgess və Hugo Weaving ilə birlikdə rol aldı. O , Ceyms Bondun Skyfall (2012) , Spektr (2015) və No Time to Die (2021) filmlərində Agent Q rolunu oynamışdır.

2015-ci ildə Ben Uişou Ron Hovardın "Dənizin ürəyində" macəra dramında Kris Hemsvort, Benjamin Uoker, Sillian Merfi və Tom Holland kimi aktyorlarla, Tom Huoperin "Danimarkalı qız" romantik dramında Eddi Redmeyn və Alicia Vikander ilə birlikdə Lostoposs və Losterin baş rollarında göründü. 2016-cı ildə Ben yenidən Tom Tykwer tərəfindən Kral üçün Hologram adlı layihədə iştirak etdi. Filmdə baş rol Tom Henksə həvalə edilib.

## Filmoqrafiya

* Ətriyyatçı: Bir qatilin tarixçəsi (film, 2006)
* Spektr (film, 2015)
* Dənizin qəlbində (film, 2015)
* Danimarkalı qız (film, 2015)
* Ölməyə vaxt yoxdur (film, 2021)

## İstinadlar
Qara başlıqlı qarışqayeyən

**Qara başlıqlı qarışqayeyən** () — Thamnophilidae fəsiləsinin Thamnophilinae yarımfəsiləsinə aid quş növü. Bu növ quşlara Kosta Rika və Panamada rast gəlinir.
## Taksonomiya və sistematikası
Qara başlıqlı qarışqayeyən 1856-cı ildə ingilis zooloqu Filip Sklater tərəfindən təsvir edilmiş və ona "Thamnophilus bridgesi" binominal adı verilmişdir. Növün xüsusi epiteti, holotipi toplayan cənab Bridgesin şərəfinə adlandırılıb. Qara başlıqlı qarışqayeyən monotipik bir növdür.

## Təsviri
Qara başlıqlı qarışqayeyən 15-17 sm uzunluğunda və 26-27 qram ağırlığındadır. "Thamnophilus" cinsinə aid fərdlər qarışqaquşu fəsiləsinin iri nümayəndələridir; hamısının çəngəlşəkilli dimdiyi var. Bu növ cinsi dimorfizm nümayiş etdirir. Yetkin erkəklər əsasən qara rəngdədir. Onların skapulaları arasında ağ ləkə, qanad örtüklərində kiçik ağ nöqtələr və tünd boz qarın və quyruqaltı örtükləri var. Yetkin dişilərin alın, baş və üz hissəsi qaralı-boz olub, dar ağ zolaqlara malikdir. Üst hissələri və qanadları çox tünd boz-qəhvəyi rəngdədir, skapulaları ağ kənarlı və qanad örtükləri ağ nöqtəlidir. Quyruqları qaralı-qəhvəyi olub, xarici lələklərində ağ nöqtələr var. Alt hissələri zeytun rəngindədir, üst hissədə daha tünd olur və boğaz, sinə və qarın hissələrində ağ zolaqlar var. Cavan fərdlər yetkinlərə bənzəyir, lakin daha qəhvəyi rəngdədir və qanad örtüklərində daha böyük ağ nöqtələr var. Yarım yetkin erkəklər yetkinlərə bənzəyir, lakin daha qəhvəyi rəngdədir və sinələrində ağ zolaqlar var.
## Yayılması və yaşayış mühiti
Qara başlıqlı qarışqayeyən Kosta Rikanın cənubundakı Guanakaste əyalətindən başlayaraq Panamanın qərb sahili boyunca Los Santos əyalətinə qədər yayılıb. O, aşağı düzənlikdəki həmişəyaşıl meşələrin kənarlarında, yarım-dekiduasiya meşələrində, mənzərə meşələrində, daha hündür ikinci dərəcəli meşələrdə və manqrovlarda yaşayır. Adətən alt mərtəbədən orta mərtəbəyə qədər olan sıx kolluqları və sarmaşıq dəstələrini üstün tutur. Mənzərə meşələrinin daxilində də rast gəlinir. Kosta Rikada əsasən 1000 metrdən aşağı yüksəklikdə rast gəlinir, lakin bəzi yerlərdə 1200 metrə qədər qalxa bilir.
## Status
"IUCN" qara başlıqlı qarışqayeyəni "ən az narahat edici" statusuna aid edib. Geniş yayılma arealı və ən azı 50.000 yetkin fərddən ibarət populyasiyası var; populyasiyanın azalmaqda olduğu güman edilir. Dərhal təhlükələr müəyyən edilməmişdir. Kosta Rikanın şimal hissəsində nadir, cənub hissəsində isə geniş yayılmışdır. Pozulmuş yaşayış mühitlərində davam etmək qabiliyyətinə baxmayaraq, Panamada əvvəllər meşəlik olan ərazilərdən tədricən yox olub. Kosta Rikada bir neçə qorunan ərazidə rast gəlinir ki, bu da növün adekvat populyasiyasını dəstəkləməlidir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
Qara başlıqlı qarışqaquşu

**Qara başlıqlı qarışqaquşu** () — Thamnophilidae fəsiləsinin Thamnophilinae yarımfəsiləsinə aid nəsli kəsilməkdə olan quş növü. Braziliyaya endemikdir. Quşlar 1987-ci ildə yenidən kəşf edilənə qədər yüz il ərzində insanlara rast gəlinməyib.
## Taksonomiya və sistematikası
Qara başlıqlı qarışqaquşu əvvəlcə "Formicivora erythronotos" kimi təsvir edilib. XX əsrin böyük bir hissəsi ərzində "Myrmotherula" cinsinə yerləşdirilib, lakin təxminən 2000-ci ilin əvvəlində morfoloji və vokal tədqiqat əsasında "Formicivora" cinsinə qaytarılıb. Qara başlıqlı qarışqaquşu monotipikdir.
## Təsviri
Qara başlıqlı qarışqaquşu 11 sm uzunluğundadır. Yetkin erkəklərin dərin qonur arxası, sağrı və quyruq üstü örtücü lələkləri var. Qanad örtücü lələklərində ağ ucları və ağ böyürləri ilə demək olar ki, tamamilə qaradırlar. Boğazlarının və döşlərinin mərkəzi qaradır, böyürləri ağdır və quyruq altı örtücü lələklərində ağ zolaqlar var. Yetkin dişilərin də dərin qonur üst hissələri var. Onlar əsasən zeytun-qəhvəyidir, bu rəng alt hissələrində daha açıq və "buffy"-dir. Qanadları və quyruqları örtücü lələklərdə ağ ucları olan qaradır. Başlarında və boğazlarında dəyişən miqdarda nazik tünd zolaqlar və ya ləkələr var. Yetkinlərin incə qara dimdikləri var.
## Yayılması və yaşayış yeri
Qara başlıqlı qarışqaquşu XIX əsrdə toplanmış təxminən 20 nümunədən tanınırdı, lakin 100 ildən çox müddətə görülməyib. 1987-ci ildə yenidən kəşf edilib. Nova Friburgo yaxınlığında bir qədər içəridə meydana gəldiyi düşünülürdü, lakin oradakı qeydlər, görünür ki, səhvdir. İndi Rio-de-Janeyro ştatındakı "Baía da Ilha Grande" sahil boyunca bir neçə subpopulyasiyada rast gəlinir. Orada tipik olaraq gənc ikinci böyümə və ikinci meşə kimi varisliyin erkən mərhələlərindəki ərazilərdə yaşayır. Meşəyə çevrilən tərk edilmiş banan plantasiyalarında da rast gəlinir.
## Statusu
"IUCN" əvvəlcə 1988-ci ildə qara başlıqlı qarışqaquşunu "Təhdid edilən", 1994-cü ildə "Kritik təhlükədə" və 2000-ci ildən bəri "Nəsli kəsilməkdə olan" kimi qiymətləndirdi. Növün təxminən 90%-nin təxminən 10 subpopulyasiyanın ikisində tapıldığı çox kiçik və parçalanmış bir areala malikdir. Ümumi əhalisinin 300 ilə 8500 yetkin fərd arasında olduğu təxmin edilir. Braziliya hakimiyyət orqanları tərəfindən "Kritik təhlükədə olan" kimi siyahıya alınıb.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
Qara gözaltlı oxuyan sərçə

**Qara gözaltlı oxuyan sərçə** () — "Oxuyan sərçələr" ailəsindən olan quş növü. Bu növ, cənubi Qərbi Keniya, Tanzaniya, Uqanda, Burundinin, Ruanda və Konqo Demokratik Respublikasının adətən bu ölkələrə yaxın olan hissələrində rast gəlinir. Bu quş əvvəllər Cənubi Afrika quşu olan "Turdoides melanops" (qaralı üzlü sərçələr) ilə eyni növ kimi qəbul edilirdi.
## Təsviri

Bu quşlar əsasən boz-qəhvəyi rəngdədir və xüsusilə alt hissələrində ağ ləkələr mövcuddur. Ləkələrin rəngi yerə və fərdlərə görə dəyişir. Keniya, Nanyuki ətrafında yaşayan populyasiya daha tünd rəngə malikdir, lakin ağ çənə və ya tam ağ boğazla da rast gəlinir. Bu növün böyükləri, sarımtıl və ya ağ gözlərə sahibdir. Bu xüsusiyyət, bu növü digər oxşar babblerlərdən, xüsusilə "Turdoides melanops"-dan ayırır. Lakin, bütün cavan babblerlərdə qəhvəyi gözlər mövcuddur. Keniya ərazisində, tək quşlar təkrarlanan sərt səs-küylər çıxarır, məsələn, "vaaaç" və ya boğulmuş "kurr-açk"; cütlər və ya qruplar isə daha uzun frazalarla xor oxuyurlar. Onlar üçün tempi tez-tez yavaşdır. Bu quşlar ən çox səhər tezdən və axşamüstü səs çıxarırlar.
## Yaşayış yeri və davranış
Bunlar "Turdoides" cinsinin digər nümayəndələri kimi, sıx kolluqlar arasında və ya yerin yaxınlığında rast gəlinir. Həmçinin becərilən ərazilərdə də yaşayırlar. Keniya ərazisində yaşayan Qara gözaltlı oxuyan sərçələr kollar və uzun otlar arasında qidalanır. Bu quşlar "hərəkətli, səs-küylü və şübhəli" olmaqla yanaşı, "tipik sosial oxuyan sərçələr"dir.
## Qidalanması
Qara gözaltlı oxuyan sərçə qida axtararkən sıx bitkilərlə örtülmüş ərazilərdə hərəkət edir və həm tək başına, həm də qruplar halında qida tapırlar. Çoxalma və həyat dövrü
Bu quşların çoxalma mövsümü və yuva qurma haqqında xüsusi məlumat yoxdur. Ancaq bəzi populyasiyalar müəyyən mövsümlərdə daha fəal ola bilər.
## Statusu
Bu növ "IUCN" tərəfindən "ən az narahat edici" statusu ilə qiymətləndirilib. Bu quşun yayılma arealı geniş olsa da, əhalisinin ölçüsü haqqında dəqiq məlumat yoxdur, amma populyasiyanın sabit olduğu düşünülür. Qara gözaltlı babbler, təbiətdə mövcud olan bəzi ərazilərdə daha az təsirlənmiş və yaxşı uyğunlaşmış bir növ olaraq qalır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Collar, N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers)  pp.&nbsp;70 – 291 in; del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D.A. eds. *[[Handbook of the Birds of the World]]*, Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

## Xarici keçidlər
Anna Kataldi

**Anna Kataldi** () — italiyalı ictimai fəal, yazıçı və jurnalist. O, xüsusilə münaqişə bölgələrində apardığı humanitar işlər və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilə əməkdaşlığı ilə məşhurdur. Onun fəaliyyəti insan haqlarının qorunmasına və qlobal problemlərin həllinə yönəlib.

## Həyatı və karyerası
Anna Kataldi İtaliyada anadan olub və təhsilini burada alıb. Onun jurnalistikaya olan marağı erkən yaşlarından formalaşıb və o, müxtəlif mövzularda tədqiqatlar aparmağa başlayıb. Zamanla, jurnalist fəaliyyətini daha çox humanitar işlərə yönəldib və dünyada baş verən böhranlara diqqət yetirməyə başlayıb.

## Humanitar fəaliyyətləri
Anna Kataldi, xüsusilə qaçqınlar, müharibə qurbanları və yardıma ehtiyacı olan icmalar üçün müxtəlif humanitar layihələr həyata keçirib. O, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı (UNHCR) ilə əməkdaşlıq etmiş və bir çox böhran bölgələrinə səfərlər edərək, oradakı vəziyyəti sənədləşdirib. O, Bosniya və Herseqovina, Ruanda və digər münaqişə bölgələrində fəaliyyət göstərmiş, müharibədən əziyyət çəkən insanların səsini dünyaya çatdırmaq üçün çalışıb. Kataldi həmçinin səhiyyə və təhsil kimi sahələrdə də humanitar yardımların artırılmasına töhfə verib.

## Ədəbi fəaliyyəti və sənədləşdirmə işləri
Kataldi yalnız praktiki humanitar fəaliyyətlə deyil, həm də yazıları vasitəsilə insan haqları və humanitar mövzularda geniş auditoriyaya təsir göstərib. O, münaqişə bölgələrindəki təcrübələrini müxtəlif məqalələr və kitablar vasitəsilə bölüşüb. Onun yazıları qlobal miqyasda oxucuların diqqətini cəlb edərək, humanitar məsələlərə həssaslıq yaratmağa kömək edib.

## İrsi və əhəmiyyəti
Anna Kataldi humanitar sahədə əvəzsiz işlər görmüş və dünya səviyyəsində ehtiyacı olan insanlara kömək etmək üçün öz həyatını bu işə həsr etmiş bir şəxsiyyətdir. Onun fəaliyyətləri, münaqişə və böhran şəraitində yaşayan insanlara diqqət çəkməkdə mühüm rol oynayır. O, həmçinin digər humanitar fəalları və jurnalistləri bu sahədə işləməyə təşviq edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Anna Cataldi, su enciclopediadelledonne.it, Enciclopedia delle donne.
Qara başlıqlı ququşukimilər

**Qara başlıqlı ququşukimi** () — Quququşukimilər fəsiləsinə aid ququşukimi quşu növü. Bu növ Filippinin Mindoro adasına endemikdir və ölkənin ən təhlükə altında olan quşlarından biridir. Dünyada kritik təhlükə altında olan yeganə ququşukimi növüdür. Yaşayış mühitinin itirilməsi və ovlanma təhlükəsi ilə üzləşir.
## Təsviri və taksonomiyası
"EBird" bu quşu belə təsvir edir: "*Mindorodakı aşağı düzənlik primar meşələrində yaşayan iri, uzunquyruq bir quş. Beli və qarnı qəhvəyi, qanadları tünd rəngdə və qəhvəyi kənarlı lələklərə malikdir. Quyruğu tünd rəngdə və mavi parıltılıdır. Qara başlıq və boynun arxa hissəsində açıq zolaqlar var. Diqqət çəkən güclü əyri dimdiyi var. Filippin ququşukimilərinə bənzəyir, lakin qarnı qara deyil, qəhvəyi rəngdədir və yalnız primar meşələrdə yaşayır. Mahnısı çox dərin və enən bir səslər seriyasıdır*." Cinsi dimorfizm lələklərdə müşahidə edilməsə də, dişilər erkəklərdən təxminən 20% iridir. Bu növ, Qaraüz ququşukimi və Qısabarmaq ququşukimi ilə qardaş növ hesab edilir. Monotipik bir növdür.
## Ekologiya və davranışı
Qara başlıqlı ququşukimilərin qidası haqqında heç bir məlumat yoxdur, lakin tipik kukal qidasına uyğun olaraq əsasən həşəratlar və bəzən kiçik sürünənlər və suda-quruda yaşayanlarla qidalandığı güman edilir.
## Statusu
Təbii yaşayış mühiti dəniz səviyyəsindən 750 metr yüksəklikdə olan tropik rütubətli aşağı düzənlik meşələridir. Burada sıx kolluqlar və bambuk meşələri olan əraziləri üstün tutur. İkinci dərəcəli meşələrdə yaşaya bilmir və bu ərazilərdə Filippin kukalı ilə əvəz olunur.

Nəslinin kəsilməsinin qarşısını almaq üçün 2008-ci ildə yerli təhsil proqramları başladılmış, tədqiqatlar aparılmış və ekoturizm təşviq edilərək yerli əhalinin daha davamlı məşğuliyyətlərə yönəldilməsi hədəflənmişdir. "London Zooloji Cəmiyyəti" bu quşu "EDGE növü" kimi təsnif etmiş və evolyusion fərqlilik və nəslinin kəsilmə riskinə görə üst 21 siyahıya daxil edib. Lakin bu kukalın populyasiyası və yaşayış mühiti azalmaqda və nəslinin kəsilməsinə yaxınlaşmaqdadır. The :en:Zoological Society of London has described the bird as an :en:EDGE species, listed as the top 21, based on evolutionary distinctiveness and its risk of extinction

"IUCN" tərəfindən təklif olunan qorunma tədbirləri arasında populyasiyanı daha yaxşı başa düşmək üçün tədqiqatlar aparmaq, qalan aşağı düzənlik meşələrini daha yaxşı qorumaq və bu növ haqqında məlumatlılığı artırmaq daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* BirdLife Species Factsheet.
Barak Obamanın Kabineti

**Barak Obamanın kabineti** — 2009-cu il yanvarın 20-dən 2017-ci il yanvarın 20-dək Amerika Birləşmiş Ştatlarının hakimiyyətinə başçılıq etmiş ABŞ-ın 44-cü prezidenti Barak Obamanın administrasiyası. Prezident, ABŞ Konstitusiyasının Təyinatlar Maddəsinə əsasən, ABŞ Senatına təsdiq üçün Nazirlər Kabinetinin üzvlərini təqdim etmək səlahiyyətinə malikdir. Prezident kabinetinin yaradılması 2008-ci il prezident seçkilərindən sonra hakimiyyətin keçidinin bir hissəsidir.

## Kabinet

## Təsdiqlənmiş səslər

### 2009-cu ilin iyun ayına qədər olan təsdiqləmələr
Aşağıda Senat tərəfindən 2009-cu ilin yanvar-may ayları arasında şifahi səsvermə ilə deyil, təkrar səsvermə yolu ilə təsdiq edilmiş şəxslərin siyahısı təqdim olunub:

### 2009-cu ilin iyunundan sonra olan təsdiqləmələr (6 avqust 2009 – 8 dekabr 2011-ci il)

## Prezident

Barak Obama seçki kampaniyasının dövlət tərəfindən maliyyələşdirilməsindən imtina edən ilk (və yeganə) ABŞ prezidentidir.  Barak Obama 2008-ci il prezident seçkilərində ABŞ senatoru və Respublikaçı namizəd Con Makkeyni məğlub edərək, Makkeynin seçkilərdəki 173 seçici səsi ilə müqayisədə 365 seçici səsini qazanıb. Nəticələrin rəsmi sertifikatlaşdırılması 8 yanvar 2009-cu ildə baş tutdu. O, 20 yanvar 2009-cu ildə vəzifəsinin icrasına başlayıb.
Obama ABŞ-ın ilk afroamerikalı prezidentidir.

### Vitse-prezident
ABŞ vitse-prezidenti vəzifəyə seçilən yeganə kabinet üzvüdür ki, Senatın təsdiqini tələb etmir. Vitse-prezident prezidentin istəyi ilə xidmət etmir. Obamanın son seçdiyi senator Co Bayden 21 avqust 2008-ci ildə rəsmi olaraq elan edildi və 27 avqust 2008-ci ildə Demokratik Milli Konvensiya nümayəndələri arasında parlament proseduru vasitəsilə təsdiqləndi. O, 2009-cu il yanvarın 20-də vəzifəsinin icrasına başladı.

## Həmçinin bax
* Donald Trampın ikinci kabineti
* Donald Trampın birinci kabineti
* Co Baydenin kabineti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*List of Cabinet and Cabinet Level Officers at Obama White House archived website (As of January 20, 2017)
Qara gözlüklü sərçə

**Qara gözlüklü sərçə** () — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid sərçə növü. "Thraupidae" cinsinin yeganə nümayəndəsidir. Bu növə Braziliyanın şərq və cənub hissələrində, Paraqvayın şərqində və Argentinanın ucqar şimal-şərqində aşağı səviyyəli meşə və meşəliklərdə rast gəlinir. Bundan əlavə, Peru, Boliviya və Argentinanın ucqar şimal-qərbindəki Şərqi And yamaclarında parçalı bir populyasiya mövcuddur. Ümumilikdə geniş yayılmış və çoxsaylı olduğu üçün "BirdLife International" və "IUCN" tərəfindən "Az riskli" kimi qiymətləndirilsə də, Andlarla əlaqəli populyasiya nisbətən lokal və azsaylıdır.
## Taksonomiyası
Qara gözlüklü sərçə ilk dəfə 1818-ci ildə fransız ornitoloq Lui Pyer Viyo tərəfindən "Muscicapa melanops" binominal adı ilə təsvir edilib. Viyo təsvirini 1802-ci ildə Paraqvayda toplanmış nümunə əsasında təsvir edən ispan təbiətşünası Felix de Azaranın "Lindo pardo copete amarillo" adlı təsvirinə əsaslanıb. Qara gözlüklü sərçə indi alman ornitoloq Jan Kabanis tərəfindən 1851-ci ildə təqdim edilmiş "Trichothraupis" cinsinə aid yeganə növ kimi qəbul edilir. Cinsin adı qədim yunan dilində "saç" mənasını verən "thrix" və "Thraupis" cins adının birləşməsindən yaranıb. Növün elmi adı qədim yunan dilində "qara" mənasını verən "melas" və "üz" mənasını verən "ōps" sözlərindən gəlir. Qara gözlüklü tanagr monotipik növ kimi qəbul edilir: heç bir yarımnöv tanınmır.

2024-cü ildə Şərqi And yamaclarında yerləşən parçalı populyasiyanın ayrı bir növ olaraq "Trichothraupis griseonota" adlandırılması təklif edilib. Bu populyasiya erkək fərdlərin daha geniş qara üz maskası və daha boz bel lələkləri, həmçinin hər iki cinsin daha açıq alt hissələri ilə fərqlənir. Lakin bu təklif "Cənubi Amerika Təsnifat Komitəsi" (SACC) tərəfindən rədd edilib və populyasiyanın yarımnöv kimi qəbul edilməsi daha uyğun hesab edilib.

"Thraupidae" fəsiləsi daxilində qara gözlüklü sərçə Thraupidae yarımfəsiləsinə aiddir və "Eucometis" cinsinə aid olan bozbaş tanager ilə yaxın qohumdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Xeno-canto: audio recordings of the black-goggled tanager
Qara başlı ağacdələn

**Qara başlı ağacdələn** () — Ağacdələnlər fəsiləsinə aid quş növü. Adətən enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələrdə yaşayır və Kamboca, Laos, Myanma, Tailand və Vyetnamda rast gəlinir.
## Təsviri
Qara başlı ağacdələn təxminən 33 sm boyunda və 100-135 qram ağırlığında orta ölçülü bir quşdur. Yetkin quşların lələkləri çox fərqlidir: qara üz, sarı boğaz, yaşıl qanadlar, qırmızı bel və ağ qarın. Onların ağ/sarı gözləri var və bəzi fərdlərin gözündən boynuna qədər incə ağ xətt uzanır. Erkəklərin qırmızı tacı var, dişilərin isə tamamilə qara tacı var və qırmızı lələk yoxdur. Cavan fərdlər yetkinlərdən daha az rənglidir və cavan erkəklərin başında daha az qırmızı tac lələyi olur.
## Taksonomiyaıs
Qara başlı ağacdələn, Ağacdələnlər fəsiləsinin və Ağacdələn cinsinin üzvüdür. Ən çox "Avropa yaşıl ağacdələni" (Pviridis) və "boz başlı ağacdələn" (Pcanus) ilə yaxın qohum hesab edilirdi. Lakin son tədqiqatlar bu filogenetik əlaqəni şübhə altına alır.

## Yarımnövləri
* "Picus erythropygius nigrigenis" (Hume, 1874) – Myanma və Şimal-Qərb/Qərb Tayland. Bu yarımnöv daha çox yayılıb və qara dimdiyi ilə tanınır.
* "Picus erythropygius erythropygius" (Elliot, 1865) – Şimal-Şərq Tailand və Hind-Çin. Bu yarımnövün ağ dimdiyi var.
## Yayılması və yaşayış mühiti
Qara başlı ağacdələnlərə Kamboca, Laos, Myanma, Tailand və Vyetnamda rast gəlinir. Əsasən enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələrin orta və alt qatlarında yaşayır. Onlar quru dipterokarp meşələrini, yarımhəmişəyaşıl meşələri, çay yanı meşələrini və savanna meşələrini üstün tutur. Bu quşlar hərəkətsiz (rezident) quşlardır. Qara başlı ağacdələnlər, digər ağacdələnlər kimi, əsasən həşəratlarla qidalanır və ağac qabığından həşəratları toplayır. Əsasən termitlər, həmçinin qarışqalar və digər həşəratlar və onurğasızlar ilə qidalanır. Onların çoxalması haqqında az məlumat var, lakin fevral-iyun ayları arasında çoxalır və yuvalarını ağaclarda qururlar. Təxminən 3-4 yumurta qoyurlar.
## Status
Qara başlı ağacdələn hal-hazırda "ən az narahat edici" statusuna malikdir, lakin populyasiyaları azalır. Bu əsasən insan məskənləri və kənd təsərrüfatı sahələri səbəbindən yaşayış mühitinin məhv olması ilə əlaqədardır. 2003-cü ildə Tayland hökuməti tərəfindən qara başlı ağacdələn qorunan yabani həyat növü elan edilib. Bu növ həmçinin Tailandda bir çox yabani həyat sığınacaqlarında tapılır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Black-headed woodpecker audio. :en:Macaulay Library – The Cornell Lab of Ornithology.
Qara başlıqlı kolibri

**Qara başlıqlı kolibri** () — "Lesbiinae" yarımfəsiləsinin "Heliantheini" qəbiləsinə aid olan "parlaq kolibrilər" qrupuna daxil olan kolibri növü. Bu növ yalnız Boliviyada yayılıb.
## Taksonomiya və sistematikası
Qara başlıqlı günəş şüası quşu monotipik bir növdür. Qara başlıqlı günəş şüası quşu təxminən 12 sm uzunluğundadır, düz qara dimdiyi isə 15 mm-dir. Erkəklərin çəkisi təxminən 5,2 qram, dişilərin isə 5,8 qramdır. Yetkin erkəklər əsasən bənövşəyi-qara rəngdədir, bel və sağrı hissələrində parıldayan qızılı-yaşıl və ya mavi-yaşıl rənglər var. Sinənin mərkəzində ağ ləkə mövcuddur. Quyruğu qırmızımtıl-qəhvəyi olub, lələklərinin ucları tünd rəngdədir. Yetkin dişilər erkəklərə bənzəyir, lakin ümumilikdə daha solğun rəngdədir və bel və sağrı hissələrində daha az parıltı var. Cavan fərdlər yetkinlərdən bir qədər daha qəhvəyi rəngdədir, sinə ləkəsi daha kiçikdir və quyruğunda zeytun rəngi çalarları var.
## Yayılması və yaşayış mühiti
Qara başlıqlı günəş şüası quşu yalnız Boliviyanın şimalındakı And dağlarında, əsasən La Paz və Koçabamba departamentlərində tapılır. Adətən 2.500-4.200 metr yüksəklikdə yaşayır, lakin 1.800 metrə qədər aşağıda da rast gəlinir. Bulud meşələrində və rütubətli-yarımrütubətli dağ kolluqlarında yaşayır. Qara başlıqlı günəş şüası quşu yerli bir növ hesab edilir, lakin mövsümi yüksəklik dəyişiklikləri edə bilər. Qara başlıqlı günəş şüası quşu əsasən nektarla qidalanır; bütün səviyyələrdə qidalanır və yemək üçün çiçəklərə yapışır, havada asılı qalmır. Həmçinin kiçik buğumayaqlılarla da qidalanır. Qara başlıqlı günəş şüası quşunun çoxalma mövsümü sentyabrdan marta qədər davam edir. Çoxalma fenologiyası, yuvası və yumurtaları haqqında məlumat yoxdur. Qara başlıqlı günəş şüası quşunun səsləri yaxşı öyrənilməsə də, "yüksək pərəltili zeet-zeet-zeet" səsi çıxardığı və rəqabət zamanı digər çağırışlar etdiyi qeyd edilmişdir.

## Statusu
"IUCN" qara başlıqlı günəş şüası quşunu "ən az narahat edici" statusuna aid edib. Növün yayılma arealı kiçik olsa da, populyasiya ölçüsü məlum deyil və sabit görünür. Qısa müddətdə, Qara başlıqlı günəş şüası quşu insan fəaliyyətlərindən az təsirlənir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qucaq iti

**Qucaq iti** — Kiçik ölçülü, həm də insanın qucağına mylli olan itlər. Qucaq itləri xüsusi bir cins deyil, kiçik ölçüdə və insanlara qarşı dostcanlı davranan bir it tipi üçün ümumi bir termindir. Lap itləri tarixən dünyanın bir çox cəmiyyətlərində qeyri-məhsuldar heyvan saxlamaq üçün resursları olan və itlə çox ünsiyyət qurmağa imkan verən həyat tərzi keçirən insanlar tərəfindən saxlanılıb. Onlar itaətkar yoldaş heyvanlardır və yoldaşlıqdan başqa heç bir funksiyaya xidmət etmirlər. Genetik analizlər göstərir ki, qucaq itləri insanlarla yaşayan ilk fərqli it növlərindən biri olub. Bu gün Lap itləri cinslərinin əksəriyyəti dekorativ it cinsləri kimi təsnif edilir.

Bundan əlavə, "qucaq iti" termini daha güclü bir şəxsin nəzarəti altında olan bir şəxsə, təşkilata və ya ölkəyə istinad etmək üçün də istifadə olunur.

## Tarixi

Tarixdə, qucaq itləri dünyanın bir çox cəmiyyətində qeyri-məhsuldar heyvanı saxlamağa imkan verən və itlərlə çox təmasda olmaq imkanı verən həyat tərzi olan insanlar tərəfindən saxlanılıb. Onlar yalnız yoldaşlıq funksiyası olan sakit yoldaş heyvanlarıdır. Genetik analiz göstərir ki, qucaq itləri insanların yanında yaşamağa başlayan ən erkən spesifik it növlərindən biridir. Bu gün, əksər qucaq iti cinsləri oyuncaq itləri qrupuna daxil olur.

## Xüsusiyyətləri

Bəzi qucaq itləri, kiçik ölçüləri ilə seçilən Rusiya və Meksika növləri kimi yetişdirilmişdir.
Anatomik olaraq, qucaq itləri, tam ölçülü qarşılıqları ilə fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. 1861-ci ildən qalan bir rus qucaq itinin sümüyü təxminən bir masa-tennis topunun ölçüsündədir və qısa burun və yüksək alın kimi xüsusiyyətlərə malikdir. Bir çox qucaq itləri, neotenik xüsusiyyətləri saxlamaq üçün yetişdirilir. Qulaqları qatlanmış olur. Bədən nisbətləri də dəyişə bilər. Çin də olan qucaq itləri də belə xüsusiyytələrə malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *The Illustrated Natural History (Mammalia)* by The Rev J G Wood. 1853.
* *Dogs In Britain, A Description of All Native Breeds and Most Foreign Breeds in Britain* by Clifford LB Hubbard. 1948.
* *[https://www.mrsdoggie.com/small-fluffy-dogs-list/ Small Fluffy Dogs List]*
Rəhman Bədəlov

**Rəhman Ağahüseyn oğlu Bədəlov** () — Azərbaycan filosofu, fəlsəfə elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Rəhman Bədəlov 28 may 1937-ci ildə Bakıda anadan olub. Politexnik İnstitutunu bitirmişdi. Ali təhsilinə görə inşaatçı-mühəndis olan R. Bədəlovun meyli daha çox humanitar sahəyə aid idi. Ədəbiyyatı, musiqini, kinonu nəinki sevir, peşəkarcasına dərindən duyurdu. Dostu Araz Dadaşzadənin atasının Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti Məmməd Arifin köməyi ilə ixtisası tamam başqa sahəyə aid olan R. Bədəlovun fəlsəfə üzrə namizədlik, sonra da doktorluq dissertasiyası müdafiə etməsinə imkan yarandı.

O, Fəlsəfə İnstitutunun "Diamat" şöbəsində çalışırdı. Həmin institutda Həsən və Zəfər Quliyevlər, onların məslək dostu Gündüz Sarıyev, Niyazi Mehdi, Əli Abbasov, Əbülhəsən Abbasov kimi şəxslərlə birgə çalışmışdı.

O, bir neçə kitabın, o cümlədən "Qəhrəmanlıq eposunun həqiqəti və bədiiliyi", "Birgə yaşayış və ya adamlar Demokratiya yoluna necə çıxdılar", "Zərdablı adam: kino üçün sənədli fantaziya" kitablarının və dörd yüzdən çox elmi, maarifləndirici və publisistik məqalələrin müəllifidir.

Rəhman Bədəlov 9 iyul 2025-ci ildə Bakıda uzun sürən onkoloji xəstəlik səbəbilə vəfat etmişdir.

## Əsərləri

* Правда и вымысел героического эпоса (). Bakı: Elm, 1983.
* Demokratiya haqqında üç dərs. Bakı: Tutu Uşaq Mədəniyyət Mərkəzi, 1999 (həmmüəllif).
* Birgə yaşayış və ya adamlar Demokratiya yoluna necə çıxdılar. Bakı: TUTU, 2001.
* Azərbaycanın Avropa seçimi: problemlər, perspektivlər (məqalələr toplusu) (). Bakı: Qanun, 2010.
* Человек из Зардоба: документальная фантазия для кино (). Bakı: Qanun, 2013.
* Ступени. Жизнь сообща или как люди пришли к демократии: 30 ступеней вверх или для чего нужны "права человека". Bakı: Qanun, 2014.
* Мужчина и Женщина: бесконечные трансформации. Bakı: Kitab Klubu, 2017.
* Публичный дневник (март-июнь, 2020 год). Bakı: Perqament, 2021.
* Мудрость смерти. Bakı: Perqament, 2021.
* Легко ли быть азербайджанцем? Диалоги с самим собой. Bakı: Perqament, 2022.
* Моя Пайдейя (). Bakı: Qanun, 2023.
* Гамида ханум и Мирза Джалил: жизнь и судьба (). Bakı: Qanun, 2025.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
Austin City Limits

***Austin City Limits*** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının mədəni həyatında əhəmiyyətli rol oynayan nüfuzlu canlı musiqi televiziya proqramı. "Austin PBS" tərəfindən istehsal edilən və lentə alınan bu layihə 1974-cü ildə Bill Arhos, Brüs Skeyf və Pol Bosnerin təşəbbüsü ilə ərsəyə gəlmişdir. Proqramın fəaliyyəti nəticəsində Ostin (Texas) şəhəri Birləşmiş Ştatlarda "Canlı musiqinin paytaxtı" statusunu qazanmışdır. "Austin City Limits" mədəniyyət sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərə görə 2003-cü ildə Milli İncəsənət Medalına layiq görülən yeganə televiziya proqramıdır. Bundan əlavə, 2011-ci ildə Amerika musiqisinin müxtəlif janrlarının təqdimatı və qorunub saxlanılması istiqamətində otuz ildən artıq davam edən fəaliyyətinə görə mötəbər "Pibodi" mükafatına layiq görülmüşdür. Hazırda "Capital of Texas Public Telecommunications Council" təşkilatının nəzdində fəaliyyət göstərən "Austin PBS" tərəfindən istehsal olunan "Austin City Limits" proqramı öz sahəsində peşəkar fəaliyyətini uğurla davam etdirməkdədir.

## İstinadlar
Last Gang Records

**Last Gang Records** — 2003-cü ildə Kanadada təsis edilmiş musiqi şirkəti.

## Sənətçilər
"Last Gang Records" vasitəsilə albom yayımlayanlar:

## İstinadlar
Ninja Tune

**Ninja Tune** — 1990-cı ildə Londonda "Coldcut" duetinin üzvləri tərəfindən təsis edilmiş müstəqil musiqi şirkəti.

## Sənətçilər

* Actress (Werkdiscs / Ninja Tune)
* Amon Tobin
* Anz
* Agung Gede
* Ammoncontact
* Andreya Triana
* Ashkan Kooshanejad
* A Winged Victory for the Sullen
* Barry Can't Swim
* Ben Böhmer
* Bicep
* Black Country, New Road
* Blockhead
* Bonobo
* Bronson
* The Bug
* The Cinematic Orchestra
* Coldcut
* Congo Natty
* corto.alto
* Dedekind Cut
* DJ Food
* Dorian Concept
* FaltyDL
* Fink
* Floating Points
* Forest Swords
* Georgia Anne Muldrow
* Glass Beams
* The Heavy
* Helena Hauff
* Hiatus Kaiyote
* Iglooghost
* India Jordan
* The Invisible
* Jaga Jazzist
* Jameszoo
* Jayda G
* Jordan Rakei
* Julianna Barwick
* Lee Bannon
* Kadhja Bonet
* Kae Tempest
* Kamasi Washington
* Keleketla!
* Kelis
* King Geedorah
* King Midas Sound
* Lapalux
* Leon Vynehall
* Letherette
* Little Dragon
* Lorn
* Lou Rhodes
* Louis Cole
* Lukid
* Machinedrum
* Maribou State
* Marie Davidson
* Martyn
* Metronomy
* Modeselektor
* Mr. Scruff
* Nabihah Iqbal
* Nathan Fake
* Octo Octa
* ODESZA
* Onyx Collective
* Peggy Gou
* Phantoms
* Portico
* Róisín Murphy
* Roots Manuva
* Ross From Friends
* Salute
* Sampa the Great
* Sarathy Korwar
* Speech Debelle
* Taylor McFerrin
* Teebs
* Thundercat
* Tycho
* Yeule
* Young Fathers

## İstinadlar
Mavi gözlü yer göyərçini

**Mavi gözlü yer göyərçini** — göyərçinkimilər dəstəsinə aid çox nadir bir quş növüdür. Bu növ yalnız Braziliyada rast gəlinir və hazırda yox olma təhlükəsi altında olan növlər siyahısına daxildir.

## Təsvir
Mavi gözlü yer göyərçini kiçik ölçülü bir göyərçindir, uzunluğu təxminən 15–18 sm təşkil edir. Növün əsas ayırd edici xüsusiyyəti onun parlaq mavi gözləri və mavi rəngli ləkələrlə bəzədilmiş qəhvəyi lələkləridir. Qarın hissəsi daha açıq rəngdə olur, qanadlarında isə mavi və tünd ləkələr görünür. Erkəklər və dişilər görünüşcə oxşardırlar.

#### Qorunma Vəziyyəti

* Hazırda bilinən fərdlərin sayı 20-dən azdır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Myiobius atricaudus

**Myiobius atricaudus** (*Qaraquyruq myiobius*) — "Tityridae" fəsiləsinə aid olan bir sərçəkimilər növü. Əvvəllər "Tyrannidae" fəsiləsinə daxil edilirdi. Qaraquyruq myiobiuslara Braziliya, Kolumbiya, Kosta Rika, Ekvador, Panama, Peru və Venesuelada rast gəlinir. Onların təbii yaşayış mühiti subtropik və ya tropik rütubətli düzənlik meşələri və intensiv şəkildə pozulmuş keçmiş meşə əraziləridir. Adətən tək-tək və ya cüt-cüt tapılırlar, lakin bəzən bir neçə növdən ibarət qarışıq dəstələrə qoşula bilirlər.

## Başlıq mətni

Qaraquyruq myiobius, görünüş etibarilə "bığlı myiobius" (M. barbatus) və "kükürdquyruq myiobius" (M. sulphureipygius) ilə çox oxşardır. Üst hissələri zeytun rəngli, quyruqüstü isə sarıdır. Alt hissələri isə digər növlərdən fərqli olaraq daha çox buff rəngindədir, lakin şərq Braziliyada yaşayan fərdlərin alt hissələri sarımtıl və ya sarımtıl-buff rəngdə ola bilər. Digər fərqləndirici xüsusiyyət isə quşun müşahidə edildiyi yerdir. Qaraquyruq myiobius meşə kənarlarında və ikinci dərəcəli meşələrdə yaşayır və digər iki növdən daha az fəal və ya akrobatikdir. 1.400 metr (4.600 fut) yüksəkliyə qədər rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tribonyx ventralis

**Tribonyx ventralis** (*Qaraquyruq yerli toyuq*) — Avstraliyaya məxsus bir sufərəsi növü.

## Təsvir

Qaraquyruq yerli toyuq təxminən 38 sm uzunluğunda və 400 qram ağırlığında olan iri, tünd rəngli bir quşdur. Bu növ dik bir quyruğa malikdir və demək olar ki, tamamilə qəhvəyi-boz və yaşıl lələklərlə örtülüdür. Uzun ayaqları və alt çənəsi çarpıcı çəhrayı-narıncı rəngdədir, gözləri isə daha parlaq narıncı rəngdədir. Bu növ çox səs çıxarmır, əsas çağırışı "kak" şəklində bir həyəcan siqnalıdır. Kiçik dəstələr halında yerdə göründükdə fərqlənirlər. Dik quyruqları və sosial davranışları ev toyuqlarını xatırladır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pheucticus tibialis

**Pheucticus tibialis** — "Cardinalidae" fəsiləsinə aid olan, əsasən toxumlarla qidalanan və yalnız Kosta Rika dağlarında və qərbi Panama bölgəsində yaşayan iri bir quş növü.

## Təsvir

Yetkin "Pheucticus tibialis" 20 sm (7,9 inç) uzunluğunda, 70 g (2,5 oz) çəkisindədir və iri boz dimdiyə sahibdir. Erkək quşun sarı başı, quyruğu və alt hissələri, zeytun rəngli qara arxası və qara qanadları, dirsəkləri və quyruğu var. Uçuş lələklərində ağ bir ləkə mövcuddur. Dişi daha solğun rəngdədir, arxasında daha çox zeytun rəngi var və kiçik bir ağ qanad ləkəsinə malikdir. Gənc quşlar isə daha solğun və zeytun rənginə yaxın rəngdə olur və bədən lələklərində zolaqlı və qarışıq naxışlar müşahidə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Müqəddəs Andreas Kilsəsi

**Müqəddəs Andreas Kilsəsi** — Almaniyanın Niedersachsen əyalətində, Hildesheim şəhərinin mərkəzində yerləşən kilsəsidir. Qotik memarlıq üslubuna aid olan bu tikili, həm tarixi əhəmiyyəti, həm də 114,5 metr hündürlüyündə olan qülləsi ilə tanınır.

## Tarix
ilk tikili mərhələsi 12-ci əsrin ortalarına təsadüf edir. Lakin indiki daş strukturun inşası əsasən 14-cü əsrdə tamamlanmışdır. Kilsə əsrlər boyunca Hildesheim şəhərinin dini həyatında mühüm rol oynamışdır. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı şəhər müttəfiq hava hücumları nəticəsində ağır dağıntılara məruz qalsa da, kilsə ciddi ziyan görməmiş və müharibədən sonra bərpa edilmişdir.

114,5 metr hündürlüyündəki qülləsi mövcuddur və bu qülləyə qalxmaq üçün 364 pillə mövcuddur .

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
Eriocnemis derbyi

**Eriocnemis derbyi** — "Lesbiinae" yarımfəsiləsinin "Heliantheini" qəbiləsinə aid olan bir kolibri növü. "Parlaq kolibrilər" qrupuna daxil olan bu növə Kolumbiya və Ekvadorda rast gəlinir.

## Təsvir
"Eriocnemis derbyi" təxminən 10 sm uzunluğundadır. Düz, qara, ağır bir dimdiyə malikdir. Erkəklər əsasən parlaq qızılı-yaşıl rəngdədir, bəzən qara nüanslarla zəngindir və parlaq malaxit yaşıl rəngli quyruqüstü və quyruqaltı örtükləri var. Budları qara, quyruğu isə çəngəlşəkilli və qaradır. Dişilər oxşardır, lakin alt hissələri ağ rəngli və yaşıl ləkəlidir, budlarıi isə qara və boz-ağ qarışığıdır. Dişilərin alın hissəsində mavi çalar da var. Cavan fərdlər dişilərə bənzəyir.

## Həmçinin bax
* Eriocnemis glaucopoides

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
La Plata kafedralı

**La Plata kafedralı** – Argentina Respublikasının La Plata şəhərində yerləşən və ölkənin ən böyük neoqotik üslubda inşa olunmuş kilsələrindən biridir. Kafedral dünyanın 58-ci ən hündür kilsəsidir.

## Tarix
1884-cü ildə Kafedralın inşasına qərar verildi. Tikinti işlərinə 1884-cü ilin iyun ayında başlanıldı, lakin maliyyə və texniki səbəblərə görə işlər uzun müddət dayandırıldı və yalnız 1932-ci ildə əsas konstruksiyası tamamlandı. 1990-cı illərdə isə bərpa və tamamlanma işləri aparıldı və kafedralın rəsmi olaraq 1999-cu ildə tam şəkildə açılışı oldu.

* Uzunluğu: təxminən 120 metr
* Hündürlüyü (qalalarla birlikdə): təxminən 112 metr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Frederickena viridis

**Frederickena viridis** (*Qaraboğaz qarışqayeyən*) — "Thamnophilidae" fəsiləsinin "Thamnophilinae" yarımfəsiləsinə aid olan və "tipik qarışqaquşları" kimi tanınan bir quş növü. Bu növ Qviana Qalxanına məxsusdur.

## Təsvir

"Frederickena viridis" iri və tünd rəngli bir qarışqaquşu növüdür. Uzunluğu 19–22 sm (7,5–8,7 düym), çəkisi isə 65–75 qram (2,3–2,6 unsiya) arasındadır. Növ cinsi dimorfizm nümayiş etdirir, baxmayaraq ki, hər iki cinsin kəkilli (adətən düz olan), qırmızı gözləri və qara, ağır, çəngəlşəkilli dimdiyi var. Yetkin erkəklər əsasən boz rəngdədir, başı, boğazı və döşü qara rənglidir, kürəkləri arasında adətən gizli kiçik ağ ləkə var və quyruqlarında zəif ağ zolaqlar var. Yetkin dişilərin kəkili, ənsəsi, üst hissələri və qanadları qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir. Alınları, başlarının yanları, alt hissələri və quyruqları açıq sarımtıl-ağ və qarayağır-qəhvəyi zolaqlıdır; yan tərəfləri qırmızımtıl çalarlıdır. Cavan erkəklərin üst və alt hissələri qarışıq boz və qəhvəyi rəngdədir, yetkin dişilərə bənzəyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Prunella atrogularis

**Prunella atrogularis** — Ural, Tyanşan və Altay dağlarında rast gəlinən kiçik ölçülü oxuyan quş növü. Köçəri olan bu quş qışı Əfqanıstan və qonşu ölkələrdə keçirir. Qərbi Avropada nadir hallarda səyahətçi kimi müşahidə edilir.

## Təsvir

Bu, "dunnock" ölçülü bir quşdur, uzunluğu 13.5–14 santimetr (5.3–5.5 inç) arasındadır. Tünd qəhvəyi zolaqlı arxaya malikdir və bənzərliyi ilə ev sərçəsini xatırladır, lakin yetkin fərdlərin qara başlığı, üz ləkəsi və boğazı, həmçinin ağ üst göz zolağı var. Sinə narıncı, qarın isə narıncı zolaqlı ağ rəngdədir. Digər çəhrayıqarın növləri kimi, bu növ də həşəratla qidalanan incə və iti dimdiyə malikdir. Cinslər oxşardır, lakin qış quşları və cavan fərdlər daha az kontrastlıdır. Xüsusilə, cavan quşlarda qara boğaz demək olar ki, olmaya bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Homofoniya (dəqiqləşdirmə)

**Homofoniya** və **Homofonik** yunanca ὁμόφωνος (*homóphōnos*), hərfi mənada ὁμός (*homós*) - "eyni" və φωνή (*phōnē*) - "səs" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib və "eyni səslənir" mənasını verir və aşağıdakılardan birinə istinad edilə bilər:

* Homofonlar - eyni tələffüzlü sözlər
* Homofoniya - musiqidə bir neçə səsin eyni ritmdə və harmoniyada hərəkət etdiyi teksturadır
* Homofoniya (yazı) — yazı sistemləri nəzəriyyəsində fonoqramın formalarından biridir
* Homofonik əvəzetmə şifrəsi − açıq mətn hərf tezliklərini homofoniya ilə maskalayan şifrə: "e"yə "z" ilə müqayisədə daha çox homofonik şifrəli mətn simvolları verilir
Tityra cayana

**Tityra cayana** — Tropik Cənubi Amerikanın orta ölçülü oxuyan quşları. Onlar müxtəlif müəlliflər tərəfindən ya "Cotingidae", ya da "Tyrannidae" fəsilələrinə aid edilmişdir. Lakin mövcud dəlillər göstərir ki, onlar və ən yaxın qohumları "Tityridae" fəsiləsi kimi ayrıca təsnif edilməlidir.

## Təsvir

Bu, qısa quyruğu və uzun, qarmaq uclu dimdiyi olan möhkəm bədənli bir quşdur, digər tityralar kimi, onun da xüsusi, köhnəlmiş doqquzuncu əsas lələyi var. Yetkin qaraquyruq tityra 20–22 santimetr (7.9–8.7 inç) uzunluğunda və 60–70 qram (2.1–2.5 unsiya) ağırlığındadır. Erkək fərdlərdə üst hissə mat ağ, alt hissə isə ağdır. Quyruq lələkləri, əsas və ikinci dərəcəli qanad lələkləri və gözlərin altına qədər uzanan başlıq qaradır, üçüncü dərəcəli qanad lələkləri gümüşü-bozdur. Dişi fərdlərdə qanadlar və quyruq qəhvəyi rəngdədir, baş, bel və alt hissədə bəzi qəhvəyi naxışlar var. Hər iki cinsdə göz ətrafında və dimdiyə qədər uzanan çəhrayı-qırmızı rəngli çılpaq dəri sahəsi var. Dimdiyin əsası qırmızı, ucu qaradır. Gözün iris hissəsi və ayaqlar tünd rəngdədir. Cavan fərdlərin lələk rəngi məlum deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Regensburq Kafedralı

**Regensburq Kafedralı** — Almaniyanın Bavariya əyalətinin Regensburq şəhərində yerləşən və Roma Katolik Kilsəsinə məxsus olan məşhur qotika üslublu kafedral kilsədir. Bu tikili şəhərin ən əhəmiyyətli dini və memarlıq abidələrindən biri hesab olunur.

## Tarix
Tkintisinə 1275-ci ildə başlanmış və əsrlər boyu davam etmişdir. Kafedralın əvvəlində romanesk üslubda tikilmiş daha qədim bir kilsənin yerində inşa edildiyi güman olunur. 16-cı əsrdə tikintisi böyük ölçüdə tamamlanmış, lakin bəzi bəzək işləri və qüllələr sonrakı dövrlərdə tamamlana bilmişdir.

## Biblioqrafiya
* Peter Morsbach, *Die Erbauer des Domes.* *Die Geschichte der Regensburger Dommeisterfamilie Roriczer-Engel* (Regensburg: Schnell & Steiner 2009).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər