open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şarlevil Mezyer

**Şarlevil Mezyer** () — Şimali Fransanın kommunalarından biridir. Ardennes departamentinin paytaxtıdır. Maas çayının sahilində yerləşir.

## Tarixi
Şarlevil Mezyer Fransız kommunası Şarlevil və Mezyer adlı iki qonşu kommunanın birləşməsi nəticəsində 1966-cı ildə yaradılmışdır. Daha bir kommuna olan Theux da 1965-ci ildə Mezyerə birləşmişdir. Buranın 51.000 əhalisi var. Şarlevil sakinləri "Karolopolitanlar", Meyzer sakinləri isə "Karolomacerianlar" adlanırdı.

## Mədəniyyət
1961-ci ildən bəri hər 3 ildən bir Marionet Festivalı keçirilir. 2001-ci ildən sonra isə hər 2 ildən bir keçirilir.

Şair Artur Rembo (1854–1891) burada doğulmuşdur. Rembo Muzeyi şəhərin şimalında yerləşir.

## İdman
Şəhərin "Şarlevil" futbol klubu var.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Never
*  Mantua
*  Dülmen
*  Oyskirxen
*  Nordhoyzen
*  Iida

## Xarici keçidlər
* 
* festival-marionnette.com
İskəndər (roman)

**İskəndər** () — türk yazıçısı Elif Şafakın romanıdır. 2011-ci ilin iyul ayında "Doğan kitap" nəşriyyatında işıq üzü görüb. Orijinal versiyası ingiliscə olan romanı türk dilinə Omca Korugan tərcümə edib. Elif yaradıcılığına xas olan sufilik əlamətləri bu romanda da özünü göstərir.

Romanda hadisələr əsərin adını aldığı anti-qəhrəman İskəndər ətrafında cərəyan edir. Süjet olaraq əsər Londona köçmüş türk-kürd əsilli bir ailənin timsalında köçkün həyatı yaşayan insanların hekayəsindən bəhs edir. Kitab bazarına çıxdığı vaxtdan üz qabığı ilə bağlı müxtəlif rəylər söylənilən romanın hətta plagiat olması da iddia edilir.

## Romanın yazılması və nəşri
Yazıçı romanı yazmağa İstanbulda olarkən başlamış və Londonda davam etmişdi. Əsər bir il yarıma ərsəyə gəlib. İngiliscə yazılan "İskəndər" Omca Korugan tərəfindən türk dilinə çevrilsə də, Şafak türkcə tərcüməni alıb yenidən yazdı. Kitabın üz qabığında Şafakın özü İskəndər obrazı olaraq yer almışdır. Kitab Uğurcan Ataoğlu tərəfindən dizayn edilib.

Romanın 2011-ci il 1 avqust tarixində satışa çıxacağı gözlənilirdi. Lakin ilk olaraq 200 min tirajla çıxarılan kitab hələ mətbəədə ikən kitab dükanlarından 165 min sifariş aldı. Bu səbəbdən nəşriyyat kitabı planlaşdırılan tarixdən əvvəl satışa çıxardı.

## Romanın mövzusu
Elif Şafakın "İskəndər" romanı Fərat çayı sahillərindəki bir kürd kəndində yaşayan, sonra isə Londona qədər gedib çıxan kürd-türk əsilli bir ailənin faciəsini təsvir edir. Roman İskəndərin bacısı Əsmanın dilindən söylənən bir hekayə olaraq yazılıb. Əsərdə 11 əsas obrazın iştirakı ilə baş verən faciə — İskəndərin öz anasını qətlə yetirməsi başgicəlləndirici bir şəkildə təsvir edilmişdir. Romanın bölmələri ayrı-ayrı qəhrəmanların adları ilə adlandırılmaqla hadisələrin inkişafı addım-addım onların dilindən söylənir və bu üslub həmin qəhrəmanların xarakterlərinin açılmasına yardım etmiş olur.

Roman sirlərlə doludur. Və romanın hər bölməsində bir sirrin açılması ilə yeni sirlərin ortaya çıxması oxucunu daima gərgin maraq içərisində saxlayır. Əsər dünya, həyat, cəmiyyət, eşq, ailə, mənəvi dəyərlər haqqında fəlsəfi deyimlərlə, aforizm səviyyəsində söylənilmiş fikirlərlə zəngindir.

Şafakın romanda nəzərə çatdırdığı mövzulardan biri qadına qarşı şiddətdir.

Romanı azərbaycan dilinə tərcümə edən Hunay Sadaydır.
Jozef Kruskal

**Josef Bernard Kruskal** () amerikalı riyaziyyatçı, statistika mütəxəssisi, kompüter üzrə alim və psixometrik. O, Çikaqo Universitetində və Prinston Universitetində təhsil almış. 1954-cü ildə Prinston Universitetində formal olaraq Albert V.Tuker və Roger Lindonun rəhbərliyi altında, de fakto olaraq Paul Erdosun rəhbərliyi altında "Fəlsəfə doktoru" (Ph.D) dərəcəsi almışdır. Kruskal well-quasi-orderings və çoxölçülü miqyas üzərində işləyib.
O, Amerika Statistika Assosiasiyasının Dostu, Psixometriya Cəmiyyətinin sabiq prezidenti və Şimali Amerika Klasifikasiya Cəmiyyətinin sabiq prezidenti olub.

## Elmi töhfələri
Statistika sahəsində Kruskalın ən önəmli fəaliyyəti çoxölçülü miqyaslamanın formullaşdırılmasına verdiyi töhfələrdir.

## Həyatı
Kruskal Nyuyork şəhərində anadan olub. Anası Lillian Roz Vorhauz Kruskal televiziyanın yarandığı ilk vaxtlarda tanınmış Oriqami himayədarı olmuşdur.

## Josefin ölümündən sonra adı verilmiş kəşflər
* Kruskal alqoritmi (1956)
* Kruskal ağac teoremi (1960)
* Kruskal–Katona theoremi (1963)
* Kruskal cərgəsi və ya k-cərgəsi (1997)

## İstinadlar
Dagerotipiya

**Dagerotipiya** (və ya **dagerrotipiya**; ) — praktik cəhətdən ilk fotoqrafik görüntü əldə etmə üsulu.

## Tarixi
Dagerotipiya 1822-ci ildə fransız ixtiraçısı Cozef Nyeps tərəfindən yaradılmış və rəssam Lui Dager tərəfindən 7 yanvar 1839-cu ildə Fransa Elmlər Akademiyasına təqdim edilmişdir.

Dagerotipdə təsvirin keyfiyyəti, təbəqənin hamarlığı ilə düz mütənasibdir. Çətinliyi və bahalı olması səbəbi ilə demək olar ki, istifadə edilmir.

Studiyada bu texnika ilə foto çəkərkən, arxadan kürəyi və qolu sabit saxlamaq üçün xüsusi aparat mövcuddur. Buna görə də fotolardakı insanlar dimdik formada görünürlər.

1851-ci ildə yaş kollodion prosesinin kəşf olunması ilə çətin və təhlükəli olan dagerotipiyadan imtina edildi.

## Texnikası
Gümüş suyuna çəkilmiş və yaxşıca hamarlanmış mis lövhələr yod buxarına tutulur. Nəticədə lövhənin üzərində işığa həssas, nazik gümüş-yodid təbəqəsi əmələ gəlir. Lövhə kamera-obskura içində 15–30 dəqiqə gözlədilir və işığın təsiri ilə gümüş-yodid təbəqəsinin üzərində gizli təsvir formalaşır. Təsviri üzə çıxarmaq üçün civə buxarından istifadə edilir.

## Mənbə
Latsio

**Latsio** (,  kimi tələffüz olunur) — İtaliyanın mərkəzi yarımada hissəsində yerləşən 20 inzibati rayondan biri. Latsio təqribən 5.7 milyon sakini ilə İtaliyanın ən çox əhali məskunlaşan üçüncü, 170 milyard avrodan çox ümumdaxili məhsulu ilə ən böyük iqtisadiyyata malik ikinci regionudur.

## Etimologiyası
Latsio latın sözü olan Latiumdan götürülüb. Regionun adı latın mənşəli qədim xalqların qəbilə icmalarında da mövcuddur. Baxmayaraq ki, qədim Roma latınlardan başqa etrusklar və digər italiklər də daxil olmaqla çoxmillətli ölkə idi, amma axırıncı tayfa çoxluq təşkil edirdi. Roma mifologiyasına görə latın tayfası adını kral Latinusdan götürüb.

## Coğrafiyası

Latsionun ərazisi 17,236&nbsp;km²-dir. Ərazisi şimaldan Tuskani, Umbria və Mark, şərqdən Abruzzo və Malise, cənubdan Kompania və qərbdən Tirenian dənizi ilə əhatə olunub. Region əsasən düzənlik, təpəliklərdən ibarətdir və əsasən şərq və cənub zonaları kiçik dağlıq ərazilərdir.
Latsionun sahili Sersio (541m) və Gata (171m) burunları ilə əhatə olunan qumlu çimərliklərdən ibarətdir. Latsionun bir hissəsi olan Pontin adaları cənub sahili boyunca uzanır.

## İqtisadiyyatı
Kənd təsərrüfatı, gəmiçilik, heyvandarlıq və balıqçılıq gəlirin əsas ənənəvi mənbələridir. Kənd təsərrüfatı şərablıq üzümlərin, meyvələrin, tərəvəzlərin və zeytunların becərilməsinə görə təsrif olunur. Latsioda sənaye inkişafı Romanın cənub əraziləri ilə məhdudlaşır. İşləyən əhalinin təqribən 73%-i xidmət sahəsində işə götürülür. Bu əhəmiyyətli proporsiyadır, lakin bu, dövlət administrasiyasının mərkəzi olan Romada bankçılıq, turizm, sığorta və digər sektorlarda cəmlənib. Bir çox dövlət və özəl, milli və beynəlmiləl korporasiyaların Romada qərargahları var. Latsionun məhdud sənaye sektoru və inkişaf etmiş xidmət sənayesi 2009-cu ildə İtaliya iqtisadiyyatında daha müsbət təsirə imkan yaratdı.

## Əhalisi
Latsio İtaliyanın ən çox əhalisi olan (təqribi 5,7 milyon) üçüncü regionudur. Əhalinin sıxlığı hər kv km²-ə 332 nəfərdir. Amma Rieti dağlıq və kənd əyalətində əhalinin sıxlığı hər kv km²-ə 60 nəfər olsa da yüksək urbanizasiyalaşmış Roma əyalətində əhalinin sıxlığı hər kv km²-ə 800 nəfərdir. 2010-cu ilin yanvarında İtaliyanın Milli Statistika İnstitutu İSTAT Latsioda 497,940 xarici mənşəli immiqrantın yaşadığını qeyd etmişdir və bu, region əhalisinin 8,8%-nə bərabərdir.

## İstinadlar
Artür Rembo

**Jan Nikolas Artür Rembo** (; 20 oktyabr 1854, Şarlevil Mezyer, Fransa — 10 noyabr 1891, Marsel, Fransa) — fransız şair, simvolizmin ədəbiyyatda ən böyük təmsilçilərindən biri.

## Həyatı
Artür Rembo 20 oktyabr 1854-cü ildə Fransanın şimalındakı Ardennes bölgəsində yerləşən Şarlevil Mezyer qəsəbəsində, Burbon küçəsi 73 ünvanında doğulmuşdur. Atası Frederik dənizçi olmuşdur və anası Vitali ilə gənc yaşda ayrılmışdır. Vitali Roşe yaxınlığında yaşayan ferma sahibi varlı bir ailənin qızı idi. İlk doğulan uşağa atasının adı Frederik verilmişdir. İkinci uşaq olan Artür, anası ilə eyni adı daşıyan Vitali və 4-cü uşaq Rembonun həyatında vacib rol oynayan İzabeldir.

Artür Rembo cəmi 37 il yaşayıb. Qısa həyatının çox hissəsini, kasıb, ac, küçələrdə soyuqdan üşüyən avara kimi keçirib. Rembo Fransadan piyada və tamamilə pulsuz İtaliyaya, Almaniyaya, Belçikaya səyahət edib, qarlı Alp dağlarını piyada aşıb.

## Yaradıcılığı
16 yaşı olanda Rembo şeirlərini romantik şair Teodor de Banvilə göndərir. O ilahi gözəlliyin axtarışı üçün şairlər səltənəti olan Parnasa (Parnas – qədim yunanların inancına görə şeir və şairlər aləminin mövcud olduğu dağ) qoşulmaq istəyini bildirir.

## Əsərləri

Yazıçının sağlığında çap olunan əsərləri:
* Sərxoş gəmi / *Le bateau ivre* (1871)
* Cəhənnəmdə bir yay / *Une Saison en Enfer* (1873)
* Aydınlatma / *Les illuminations* (1874)

## Xarici keçidlər
* Arthur Rimbaud – Poets.org 
* Poetic Space – Extensive online library of Rimbaud translations and biographies 
* Rimbaud Illuminations – from the original ''Publications de la Vogue'', 1886  
* THE QUIET LIFE Artür Rembonun şəkil və portretləri
* Artür Rembo: tez sönmüş ömrün dühası - Araşdırma
Epitet

**Epitet** ( epithetos-qoşma, əlavə deməkdir) — məcazi məna bildirir məsələn:qızıl əllər,acı dil

## Epitet bədii ədəbiyyatda
Epitet termini Azərbaycan dilinə bədii təyin kimi də tərcümə olunur və işlədilir. Epitet qabartma ilə bənzətmənin qarışığıdır. Epitet şeir dilində işlənən söz birləşmələrinin tərkibində olur, təyin etdiyi sözün ifadə etmək istədiyi əlamət və xüsusiyyətlərini, çalarlarını bildirir. Məsələn, ay üzlü söz birləşməsində ay sözü epitetdir, gözəl insanın üzünü aya bənzədir. Epitet həmişə digər ad sözə aiddir və onu konkretləşdirir və bu yolla dünyanın və insanın obrazını, ədəbi mənzərəsini yaratmağa xidmət edir. Əgər ay üzlü ifadəsi kifayət etmədikdə təhkiyəçi epitetə ikinci, üçüncü və s. epitet qoşur: ay üzü alma. Burada alma epiteti işıqlı üzdə qızartı əlamətləri olduğunu bildirir.Epitetləri ən çox izah etdiyi sözləri özünün hansı çalarları ilə aydınlaşdırmasına görə təsnif edirlər. Sözün işarə təbiəti onun digər sözləri aydınlaşdırma rolunda unikal xüsusiyyətlərini üzə çıxarır. Yəni söz epitet kimi digər sözlə yanaşı qoyularkən bu rolda onun ancaq müstəqil mənası yox, məcazi, bənzədici, assosiativ və təqribi mənalarından da istifadə olunur.

## Tədqiqatı
XIX əsrdə mifoloji məktəbin nümayəndələri epitet terminini müasir strukturalizmdəki "söz" termininin qarşılığı kimi alaraq onu geniş anlayır və tədqiq edirlər. Epitetə həsr olunan bu tədqiqatlar əslində sözün işarəvi və obraz təbiətinin tədqiqi idi və sonralar XX əsr strukturalistləri və F.Sösür də sözün işarəvi təbiətini araşdırmaq üçün bu tədqiqatlardan istifadə etmişlər. Epitet sözün geniş elmi mənasında ədəbi söz, dünyanı işarə edən, təsvir edən, bildirən söz deməkdir. Belə sözlər dilçilikdə də digər söz qruplarından fərqlənir. Ona görə də epitetin ən ümumi əlaməti onun obraz yaradan söz olmasıdır, sözün obrazlılıq xassəsini daşıyan kəlmələr olmasıdır. Bu mənada, digər sözə qoşulan epitet həmişə yeni obraz yaradır və söz birləşməsi rolunda, cümlə kimi, nitqin müstəqil parçası kimi çıxış edə bilir.

## Ədəbiyyat
* "Ədəbiyyat", Bakı, "Abituriyent", 2012. səh.641

## Xarici keçidlər
Roy Orbison

**Roy Kelton Orbison** (; 23 aprel 1936–6 dekabr 1988) — "Böyük O" (*The Big O*) ləqəbi ilə tanınan amerikalı müğənni və bəstəkar. Özünəməxsus səs tembri, mürəkkəb musiqi kompozisiyaları və gərgin emosional balladaları ilə məşhurluq qazanmışdır.

Orbison Texasda böyümüş və orta məktəbdə ikən rokabilli/kantri və vestern musiqi qruplarında ifa etməyə başlamışdır. Ən böyük uğurlarını 1960–1964-cü illərdə Monument Records şirkətində yazdırdığı və *Billboard Top Forty* siyahısında yer alan 22 mahnısı ilə qazanmışdır, o cümlədən "*Only the Lonely*", "*Crying*" və "*Oh, Pretty Woman*". 1970-ci illərdə karyerasında durğunluq yaşansa da, bəzi mahnılarının kaver-versiyalarının ifası və Devid Linçin 1986-cı ildə çəkdiyi "Blue Velvet" filmində onun "In Dreams" mahnısının ifa edilməsi, Orbisonun karyerasını yenidən canlandırdı. 1988-ci ildə o, Corc Harrison, Bob Dilan, Tom Petti və Ceff Linnlə birlikdə "Traveling Wilburys" superqrupuna qoşulur və həmin il yeni solo albomunu buraxır.

Roy Orbison 6 dekabr 1988-ci ildə Tennessidə, anasının evində ürək tutmasından vəfat etmişdir. O ard-arda müxtəlif faciələrlə üzləşmişdi, birinci həyat yoldaşının və iki böyük oğlunun müxtəlif hadisələrdə ölümü onu sarsıtmışdı.

## Mükafatları
1987-ci ildə Orbison "Rok-n-roll Şərəf zalına" və "Naşvill bəstəkarların Şərəf zalına", 1989-cu ildə isə "Beynəlxalq bəstəkarlar assosiasiyasının Şərəf zalı"na qəbul edilmişdir. Rolling Stone jurnalının "Bütün dövrlərin ən yaxşı 50 ifaçısı siyahısı"nda 37-ci və 2008-ci ildə tərtib edilmiş "Bütün dövrlərin 100 ən yaxşı vokalistindən 20-si" siyahısında isə 13-cü yeri tutur.

2002-ci ildə "Billboard" jurnalı Orbisonun adını "600 ən çox yazılan artist" siyahısında 74-cü yerdə yerləşdirmişdi. 29 yanvar 2010-cu ildə Hollivuddakı Şöhrət yolunda Roy Orbisonun ulduzu qoyulmuşdur.

## Diskoqrafiya

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* CMT's tribute to Orbison Contains a music video section that contains the entire "Diamond Career Awards" from 11–18-88, and also several rare videos "Heartbreak Radio" and "Walk On"
* Roy Orbison: The Big O  life story by *Marie Claire Magazine Australia*
* 1975 Roy Orbison private phone interview with Ronnie Allen (researcher for Casey Kasem)
* Hugo Keesing Collection on Roy Orbison — Special Collections in Performing Arts, University of Maryland
Estetçilik

**Estetçilik** — fəlsəfədə qədimlərdə gözəllik haqqında elm sayılmış estetika (yunanca hiss, duyğu) sözündəndir.

## Ümumi məlumat
Estetçilik ədəbiyyatı gözəlliyik kateqoriyası ilə bağlayan bir termin kimi işlənir. Sosiologizm kimi estetçilik də qanlı Qərbi Avropa inqilablarının təsiri ilə yaranıb. Birinci termin bu inqilabçılara tərəfdar olanları, estetçilik isə bu inqilabların əleyhinə olan, onlardan qorxan varlı ədəbiyyat adamlarını nəzərdə tuturdu. Sənətdə ancaq gözəllik axtaranlar varlı siniflərin nümayəndələri, Burjua ziyalıları idilər. İnqilabları doğuran səbəblər onlar üçün, onların maddi durumu üçün maraqlı deyildi. Estetlər sənəti ali təbəqə üçün bar əyləncə hesab edir və onun sosial, idraki, tərbiyəvi və s. funksiyalarına laqeyd yanaşırlar. Çünki estetlərin çoxu yaxşı maddi təminatı olan, maraqlı və gözəl yaşamaq istəyən insanlardılar. Ona görə onlar sənəti öz ehtiyacları üçün uyğunlaşdırır və subyektivləşdirirdilər. Estetçiliyin nəzəriyyəçiləri sənət ətrafı adamlar olmuşdur.

## Məkanlar
Estetçiliyin mərkəzi Paris şəhəri sayılır. Avropanın və Amerikanın, indi isə bütün dünya ölkələrindən varlı ailələrdən çıxmış gənclər "həqiqi sənət mühitində" olmaq və təhsil almaq üçün bir necə il gəlib Parisdə yaşayır və özlərini ədəbiyyat və sənət aristokratiyasının içində hiss etmək istəyirlər.
Litronaks

**Lythronax** — nəsli kəsilmiş theropod tirannozavrid dinozavr cinsidir.

## Təsvir
Lythronax quyruğundan başına qədər təxminən 7,5 metr, yerdən uzunluğunun isə 2,5 metrdir.

## Məskınləri
Lythronax, milyon illər əvvəl Alyaskada bataqlıqlarla dolu olan Laramidia adasında yaşayırdı.

## Quruluşu
Gözləri başın ön hissəsində yerləşən Lythronax çox dəqiq görmə qabiliyyətinə sahibdir. Lythronax qorxunc ovçu hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Replika

**Replika** – müəllifin dialoqda birinci, ikinci və üçüncü şəxs şəklində
ola bilən danışığı, ifadələri və sözləridir.

## Təsviri
Replika müəllif sözünün təsviri formalarından biridir, lakin bu təsvir vasitəlidir, müəllifin
birbaşa səsi kimi deyil, obrazın sözü kimi verilir. Replikalar, müxtəlif
surətlərin sözləri ilə müəllif canlı danışığın yazılı sözlə verilən obrazını
yaradır. Bu mənada replikalardan təşkil olunan dialoqlar obrazlılıq forması
sayıla bilər. Süjet hadisənin, surət insanın, dialoq insanların canlı
ünsiyyətinin, replika isə canlı danışıq sözünün ya söz sırasının obrazıdır.
Ədəbi yaradıcılıqda replika ilə dünyanı və insanları, onların konflikt
və problemlərini təsvir etmək ən çətin yaradıcılıq işi sayılır. Məsələn,
Hollivud filmlərində süjeti bir ya iki müəllif işləyir, amma dialoqların
yazılmasına dörd-altı ssenarist cəlb olunur. 
Replika mətnin ayrılmaz hissəsi olsa da, o iki və daha çox adam
arasında olan danışıq, nitq, ünsiyyət parçası sayılır. Birinci və ikinci şəxs
arasındakı danışıq isə real həyatda həmişə şifahi mətnyaratmadır, şifahi
nitqdir. Yazılı və şifahi nitqlər (mətnyaratma) isə bir-birindən köklü
fərqlərə malikdir. Şifahi danışıqda sözün fitri əlamətləri olan intonasiya,
ton, səs effekti kimi əlamətlər iştirak edir. Bunlar yazılı mətndə ifadə
oluna bilmir. Lakin ssenari mətnində olan replikalar filmdə canlanır və
şifahi nitqə çevrilir. Lakin əslində replika həmişə şifahi nitqin yazıda obrazı
kimi yaradılır və mətn sayılır. Bu mənada replika və dialoq həmişə
birinci şəxsdən aparılan yazılı təhkiyə mətninə şifahi nitq parçası
daxil etməkdir.
Palindrom

**Palindrom** – tərsinə oxunuşu da eyni olan cümlə, söz və ədədlərə deyilir.
Yunan dilindəki "Palindromon" sözündəndir, mənası "Geri çevrilən / Tərs(in)ə dönən", "Arxası-Önü olmayan" deməkdir. Azərbaycan dilində bunu "Astarı-Üzü (Tərsi-Üzü) eyni" kimi qəbul etmək olar. Müasir Türk dilində "palindrom" termininin mənasını birbaşa açıqlayan "Tərsi-düzü bir" deyimi işlədilir.
Palindrom yaradıcılığında dilin ifadə və formal imkanlarının üzə çıxarılması əsas məqsəd daşıdığından bu söz yığınının hər şeyə baxmayaraq bir də müəyyən məna daşıması əlavə üstünlük sayılır.

## Tarixi
İlk palindrom hələ Miladdan əvvəl IV əsrdə qədim latın dilində tərtib olunub : "Sator Arepo tenet opera rotas"("Əkinçi Arepo yorulmadan çalışır.")
Bizans imperiyasının paytaxtı Sofiyadakı bir kilsənin mərmər divarlarına aşağıdakı palindrom üslublu hikmət oyulmuşdur:
NİSPONANOMİMATAMİMONANOPSİN("Təkcə üzünüzü deyil, günahlarınızı da yuyun")

## Nümunələr

### Palindrom sözlər
Mum, Sus, Dad, ləl, lal, ütü, iki, səs, ada, ağa, ala, iri, yay, ana, ata, kök, bab, amma, kələk, şabaş, qabaq, mənəm, qapaq, ənənə, mühüm, kiçik, Əzizə, Küllük, qulluq, Tavat, şeş, küçük iti

iti

### Palindrom cümlələr
Bizə tut əzib.

Ey mələk kələm ye.

Buruq ada qurub.

Bikə kök əkib.

### Palindrom ədədlər
* 323
* 2332
* 6336
* 54245
* 623326
* 7895987
* 42699624
* 536754457635
* 98765432100123456789
* 98778855231222213255887789

### Quranda olan palindromlar
1 — (Mudethir 74:3)
 ر ب ك ف ك ب ر → ﻭرﺑﻚ ﻓﻜﺒﺮ

2 — (Yasin 36:40)
 ك ﻝ ف ﻱ ف ﻝ ك → ﻭﻛﻞ ﻓﻲ ﻓﻟﻚ ﻳﺴﺒﺤﻮﻥ

### Qədim Sanskrit dilində palindromlar
Yuxarıdan aşağıya, əksinə, sağdan sola və əksinə oxunduqda eyni cür oxunurlar.

## Həmçinin bax
* Ambiqram
* Anaqram
* Panqramma

## Xarici keçidlər
* Palindrome 
* List of palindromes from Princeton Lexical Database. 

## Mənbə
http://alatoran.org/Jurnal_2004_2/jurnal_2004_2_04_2.html
Kiçik İsgəndər

**Derman İskender Över** ya da tanındığı adı **Kiçik İskender** () — Türkiyəli şair, tənqidçi.

## Həyatı
1964-cü ildə İstanbulda anadan olub. Kabataş Oğlanlar Məktəbini bitirdikdən sonra İstanbul Universiteti Cərrahpaşa Tibb Fakultesinə daxil olub, lakin sonuncu kursda olarkən universiteti tərk edib. Sonra İstanbul Universiteti sosiologiya ixtisası üzrə təhsil almağa başlayıb, üç il sonra bu ixtisası da yarımçıq qoyub. 1980-ci illərdəb bu günə kimi müxtəlif mətbu orqanlarda şeirləri, tənqidi və araşdırma məqalələri dərc olunub. Ilk şeiri Milliyət Gənc Sənət Dərgisində İskender Över adı ilə derc olunub. Peşəkar olaraq 1985-ci ildə Adam Sənət Dərgisində şeirləri dər olunmağa başlandı.

## Aktyorluq peşəsi
Kiçik İskender Mustafa Altıokların çəkdiyi iki filmdə rol alıb (1997-ci ildə "Ağır roman" və 2003-cü ildə "O şimdi asker" (O indi əsgərdir" filmi).

## Şeirləri
* Gözlerim Sığmıyor Yüzüme (1988)
* Erotika (1991)
* Yirmi5April (1994)
* Periler Ölürken Özür Diler (1994)
* Suzidilara (1996)
* Güzel Annemin Hayal Gücü (1996)
* Ciddiye Alındığım Kara Parçaları (1997)
* Papağana Silah Çekme! (1998)
* Alp Krizi (Tek Baskılık Kitap) (1999)
* Gözyaşlarım Nal Sesleri (1999)
* Bir Çift Siyah Deri Eldiven (2000)
* İpucu Bırakma Sanatı (2000)
* Bahname (2000)
* Teklifsiz Serseri (2001)
* Kahramanlar Ölü Doğar (2001)
* Çürük Et Deposu (2001)
* Eski Kral Deposu (2002)
* Siyah Beyaz Denizatları (2003)
* Barudî (Kürd dilindən tərcümə) (2003)
* Dicle ile Fırat (2004)
* Bir Daha Bana Benzeme Angel! (2004)
* Sarı Şey (2010 / Sel Yayınları)
* Serbest Metinler
* Dedem Beni Korkuttu Hikâyeleri (1992)
* İkizler Burcu Hikâyeleri (1993)
* 666 (1994 / Gendaş)
* Galileo'nun Pergeli (2009)
* The Kırmızı Başlıklı İstasyon Şefi (1996)
* Belden Aşağı Aşk Hikâyeleri (1996)
* Pop H'art (1997 / İnkılâp)
* Balık Burcu Hikâyeleri (2000)
* Made In Hell (2001)
* Insectisid (2002)
* Necronomicon / Ölüm Kitabı (2004)

## Romanları
* Flues (1998)
* Cehenneme Gitme Yöntemleri (1999)
* Zatülcenp 2000)

## Mənbə
Stratifikasiya

**Stratifikasiya**  — sosiologiyaya geologiyadan gətirilmişdir. Müxtəlif
süxurların şaquli [112–113] yerləşməsini bildirir.

## Sosial stratifikasiya
Sosial stratifikasiya və sosial təbəqələşmə anlayışları elmi ədəbiyyatda eyni mənanı ifadə edir.
"Təbəqələşmə" anlayışı hərfı mənada bütün cəmiyyətin təbəqələrə bölünməsi deməkdir. Sosial təbəqələşmə isə
əhali arasında təbəqələrin yaranma prosesini göstərir. Latın dilində buna sosiologiya elmində qəbul olunmuş iki
termin uyğun gəlir — diferensiasiya və stratifıkasiya.

"Stratifikasiya" termini daha çox elmi ədəbiyyatda, "təbəqələşmə" sözu isə gündəlik danışıqda işlədilir.
"Təbəqələşmə" cəmiyyətin varlı və yoxsullara bölünməsini ifadə edirsə, "stratifıkasiya" bununla yanaşı,
həm də çoxsaylı orta təbəqəni ehtiva edir. Odur ki, stratifikasiya gerçəkliyi daha dolğun əks etdirir.

## Tipləri
Stratifikasiyanın tarixi tipləri aşağıdakılardır:
a) quldarlıq;
b) kasta quruluşu;
c) təbəqələr;
ç) siniflər.
Qərb sosiologiyasında sosial stratifikasiya nəzəriyyəsi siniflərin cəmiyyətin sosial strukturunun əsasını təşkil
etməsi barədə marksist təliminin inkarıdır. Bu nəzəriyyənin tərəfdarları iddia edirlər ki, sinif anlayışı keçmiş
cəmiyyətlərin, o cümlədən sənayecə inkişaf etmiş kapitalist ölkələrinin sosial strukturunu təhlil etməyə yarayırdı,
lakin müasir industrial cəmiyyətin sosial strukturunun tədqiqi üçün yaramır. Çünki müasir cəmiyyətdə əsas
səhmdarların istehsalın idarə edilməsindən kənarlaşdırılması və onların muzdlu menecerlərlə əvəz olunması ilə
əlaqədar mülkiyyət münasibətləri özünün müəyyənedici statusunu itirmişdir. Buna görə də sinif anlayışı "strat" ilə
əvəz edilməlidir.
Malıbəyli Cümşüd

**Malıbəyli Cümşüd** () — XIX–XX əsr Azərbaycan xanəndəsi, Qarabağ muğam məktəbinin nümayəndəsi.

## Həyat və yaradıcılığı
Malıbəyli Cümşüd 1845-ci ildə Şuşa yaxınlığındakı Malıbəyli kəndində anadan olmuşdur. 4–5 yaşı olarkən atasını itirən Cümşüd bir müddət mehtər və arabaçı işləmiş, daha sonra musiqiyə həvəs göstərərək tarzən Ballıcalı Baxşı ilə "Xan bağı" karvansarasında ifa etmişdir. O, artıq 20–21 yaşlarında Qarabağ məclislərinə xanəndə kimi dəvət olunurdu.

Cümşüd Malıbəylinin ifaçılıq fəaliyyəti üçün "Segah", "Şahnaz", "Orta Mahur", "Şüştər", zərbi muğamlardan "Heyratı", "Ovşarı", "Qarabağ şikəstəsi" və başqaları səciyyəvidir. O, kənd toylarına da meyil etmiş, məclislərdə "Ay dərya kənarında", "İstikanın deşilsin", "Gəlirəm, gedirəm, xəbərin olsun", "Ay bala Fatma", "Qapıda duran mənəm mən", "Məni dövri fələk qoymuş", "Məmələr" kimi el mahnıları ifa etmişdir.

Malıbəyli Cümşüd qəzəl, qoşma seçdikdə ən çox Molla Pənah Vaqifin, Xurşidbanu Natəvanın, Aşıq Ələsgərin yaradıcılığına müraciət etmişdir. O, bir neçə dəfə tarzən Cavad bəy Əlibəy oğlu və kamançaçı Karapet ilə İranın Təbriz, Rəşt, Ənzəli və Qəzvin şəhərlərinə toy məclislərinə dəvət olunmuşdur.

Xanəndə həm də Şuşada göstərilən tamaşalarda və "Şərq konsertləri"ndə də iştirak etmişdir. Həmin tamaşa və konsertlərdən yığılmış pullar, əsasən, tələbələrin ehtiyaclarının qarşılanmasına sərf olunurdu.

1913-cü ildə Kiyev şəhərində fəaliyyət göstərən "Ekstrafon" aksioner şirkətindən dəvət alan Cümşüd Kiyevə getmiş və burada "Segah", "Mahur", "Rast" muğamlarını və bir neçə təsnifi qrammofon valına yazdırmışdır.

Malıbəyli Cümşüd 1915-ci ildə, təqribən 70 yaşında Şuşada vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Malıbəyli Həmid
Məşədi İsi

**Məşədi İsi** () — XIX əsr Azərbaycan xanəndəsi, Qarabağ muğam məktəbinin nümayəndəsi.

## Həyat və yaradıcılığı
Məşədi İsi ilk musiqi təhsilini Şuşada, Xarrat Qulunun məktəbində almışdır. Xanəndə Hacı Hüsünün "Xanəndələr məclisi"nin fəal üzvlərindən biri olmuşdur.

Məşədi İsi klassik Şərq, xüsusilə Azərbaycan muğamlarının bilicisi olmuş, öz bilik və sənətkarlıq bacarıqlarını "Xanəndələr məclisi"nin gənc xanəndələrinə öyrətmişdir. O, "Rast", "Şur", "Hümayun", xüsusilə "Mahur" dəstgahını özünəməxsus fərdi xüsusiyyətlə ifa etmişdir. Azərbaycan şairlərinin qəzəl və qoşmaları ilə yanaşı, Hafiz və Sədi Şirazinin əsərlərini də oxumuşdur. Musiqişünas Cəlil Bağdadbəyovun yazdığına görə Azərbaycan şairlərinin şeirlərini ilk dəfə məclislərdə oxuyan Məşədi İsi olmuşdur.

Məşədi İsi təkcə Qarabağda deyil, eləcə də Azərbaycanın bir çox şəhərlərində — Gəncə, Ağdaş, Şamaxı və Bakıda dəfələrlə müxtəlif məclislərdə çıxış etmişdir. Aylarla şamaxılı Mahmud ağanın məclislərində  oxumuşdur. İran hakimi Nəsrəddin şah tərəfindən bir neçə dəfə Tehran şəhərinə çağırılmış, şah sarayında İran müğənniləri ilə olan bir müsabiqədə qələbə qazanaraq İran şahı tərəfindən "Şiri-Xurşid" ordeni ilə təltif edilmişdi.

1890-cı illərində Məşədi İsi tarzən Sadıqcan ilə birlikdə Orta Asiyanın Aşqabad, Səmərqənd, Daşkənd və başqa şəhərlərdə xalq şənliklərində iştirak etmişdir. O, muğam ifaçısı və bilicisi olmaqla yanaşı, təsnifxan kimi də tanınmışdır. Onun bir çox təsnifləri, xüsusilə "Rast" və "Mahur" təsnifləri məşhurluq qazanmışdır. O, əsasən, Molla Pənah Vaqif və Qasım bəy Zakirin bir çox müxəmməs və qoşmasına təsniflər yazmışdır.

Məşədi İsi 1905-ci ildə Ağdam şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Nitq aparatı

**Nitq aparatı** bir-biri ilə sıx qarşılıqlı əlaqədə olan mərkəzi (tənzimləyici və idarəedici) və periferik (icraedici) hissədən ibarətdir.

## Mərkəzi nitq aparatı
Mərkəzi nitq aparatı baş beyində yerləşir. Mərkəzi nitq aparatı ibarətdir:

* Baş beyin qabığı (daha çox sol yarımkürə)
* Qabıqaltı düyünlər
* Otürücü yollar
* Beyin kökünün (uzunsov beynin) nüvəsi
* Tənəffüs, səs və artikulyasiya əzələlərinə gedən sinirlər

### Baş beyin qabığı
Nitq reflekslər əsasında inkişaf edir. Beynin qabığının müəyyən hissələri nitqin yaranmasında daha böyük rol oynayırlar. Bu sol yarımkürənin gicgah, ənsə və peysər hissələridir. Alın qırışlarının alt hissələri nitqin hərəkət sahəsi olub insanın özünün nitqinin yaranmasında iştirak edir. (Brok mərkəzi). Yuxarı gicgah qırışları nitq-eşitmə sahəsi olub səs qıcıqlandırıcılarını qəbul etməkdə işirak edir. (Vernike mərkəzi). Beyin qabığının ənsə payı nitqin başa düşülməsini təmin edir. Peysər hissədə görmə mərkəzi yerləşir və o, yazılı nitqi qavramağa imkan verir.

### Qabıqaltı düyünlər
Nitqin ritm, temp və ifadəliliyinə təsir göstərir.

### Ötürücü yollar
Baş beyin qabığı danışıq üzvləri ilə iki cür sinir yolları ilə əlaqədardır: mərkəzəqaçan və mərkəzdənqaçan sinirlər. Mərkəzdənqaçan (hərəki) sinir yolları pereferik nitq aparatının

fəaliyyətini tənzimləyən əzələləri baş beyin qabığı ilə əlaqələndirir.

Mərkəzəqaçan yol proproreseptorlardan və baroreseptorlardan başlayır. Proprioreseptorlar əzələlərin, vətərlərin içərisində və hərəkət üzvlərinin oynaq sahələrində yerləşir.

baş verir. Mərkəzəqaçan yollar nitq üzvlərinin bütün fəaliyyətinin ümumi tənzimləyicisi kimi mühüm rol oynayır.

### Beyin kökü
Beyin kökünün nüvəsində kəllə-beyin sinirləri öz başlanğıcını götürür. Bütün pereferik nitq aparatının üzvləri kəllə-beyin sinirləri ilə innervasiya (hər hansı bir üzvün və ya toxumanın sinif hüceyrələri ilə təmin olunması) olunur.

## Pereferik nitq aparatı
3 Şöbədən ibarətdir:

* Nəfəs (tənəffüs)
* Səs
* Artikulyasiya.

## Mənbə
"Loqopediyanın nəzəri əsasları haqqında ümumi məlumat" DƏRS VƏSAİTİ
Z. M. Əzizova, R. Q. Cəfərova, Ş. N. İsmayılov
Aşıq İslam Yusifov

**Aşıq İslam** (*İslam Qara oğlu Yusifov*; ) — Azərbaycan aşığı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1940).

## Həyatı
Aşıq İslam 1893-cü ildə Nərimanlı kəndində anadan olub.

1937-ci ildə Gəncədə ilk dəfə olaraq aşıqlardan ibarət xor yaratmışdır.

1954-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur. Stalin haqqındakı mahnısı ilə məşhudur.

Azərbaycan aşıqlarının III qurultayının nümayəndəsi olmuşdur.
Aşıq İslam 1968-ci ildə Kirovabad şəhərində vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 23 aprel 1940
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 9 iyun 1959

## Mənbə
* Aşıq İslam // ASE, 1976. — cild.1. — səh. 513.

## İstinadlar
Monblan

**Monblan** (,, "ağ dağ") — hündürlüyü 4810 m-ə çatan kristal massiv. Alp dağ sisteminə daxil olan Qərbi Alp dağlarında yerləşmişdir. Yuxarı Savoyya və Kurmayor rayonlarında Fransanın və İtaliyanın sərhədindədir. Qərbi Avropanın (eləcə də Avropanın) ən yüksək nöqtəsidir. 50&nbsp;km ətrafında ölçüsü; ən hündürdə donma sahəsi; 200&nbsp;km², böyük buzlağı Mer-de-Qlasdır. Alpinizm mərkəzi.

Monblanın altında Fransa ilə İtaliyanı birləşdirən 11,6&nbsp;km uzunluğunda avtomobil tuneli çəkilmişdir; Bu tunel ödənişlidir. 2013-cü ilin martı ayına görə, tunel vasitəsilə gediş haqqı 40 avro 90 sent təşkil edir.

Monblanın qərb ətəyində , Fransanın ərazisində Şamoni dağ xizək kurortu yerləşmişdir. Cənub ətəyində, İtaliyanın ərazisində — Kurmayor dağ xizək kurortu yerləşir.
Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı

**Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı** — Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı

Azərbaycanda ilk azərbaycandilli radio 6 noyabr 1926-cı ildə Azərbaycan Dövlət Radiosunun (indiki Radio Respublika) yaradılması ilə yaranmışdır. 1930-cu ildə Naxçıvan şəhərində yerli radionun yaradıması ilə ilk Azərbaycandilli regional radio yaranmışdır. 1953-cü idlə Almaniyanın Münhen şəhərində ABŞ Konqresinin maliyyələşdirdiyi qeyri–kommersiya təşkilatı olan Azadlıq Radiosunun Azərbaycanca xidmətinin yayıma başlaması ilə ilk dəfə olaraq Azərbaycandan xaricdə Azərbaycandilli radio yaranmışdır.

26 may 1994-cü ildə ANS ÇM radiostansiyasının fəaliyyətə başlaması ilə Azərbaycan ərazisində ilk Azərbaycandilli özəl radio yaranmışdır. 5 oktyabr 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının 3-cü Prezidenti Heydər Əliyevin 794 saylı fərmanı ilə televiziya və radio yayımı sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək və bu fəaliyyəti tənzimləmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası yaradılmışdır. Şuranın əsas vəzifəsi televiziya və radio yayımçılarının fəaliyyətini tənzimləmək, yayım zamanı ictimaiyyətin maraqlarını qorumaq, televiziya və radio yayımı haqqında qanunvericiliyə əməl edilməsi üzərində nəzarəti həyata keçirməkdir. Yayımı Teleradio İstehsalat Birliyi həyata keçirir. Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının 2008-ci ildə verdiyi qərara əsasən 1 yanvar 2009-cu il tarixindən etibarən ölkənin "Teleradioyayım haqqında" qanununa uyğun olaraq Azərbaycan tezliklərində BBC, Azadlıq və Amerikanın səsi radiostansiyalarının yayımı dayandırılmışdır.

## Ümumrespublika

### Dövlət
**Qeyd:** *xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.*

## Özəl
**Qeyd:** *xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.*

## Regional
**Qeyd:** *xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.*

### Dövlət

### Özəl

## Peyk, internet, kabel
**Qeyd:** *xronoloji ardıcıllıqla sıralanmışdır.*

## Xaricdə fəaliyyət göstərən

## Fəaliyyətini dayandırmış

## Qeydlər




## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Azərbaycan radio kanallarının siyahısı
*Azərbaycandilli televiziya kanallarının siyahısı
*Azərbaycan xəbər saytlarının siyahısı
*Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası
*Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi (Azərbaycan)

## Xarici keçidlər
* Yeni yaradılacaq radiolar üçün müsabiqəyə sənəd qəbulu başa çatıb
* Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının rəsmi saytı 
* Yeni radionun açılması üçün elan olunmuş müsabiqənin qalibi məlum olub
As I Lay Dying

**As I Lay Dying** — 2000-ci ildə San-Dieqoda (Kaliforniya) Tim Lambezis tərəfindən yaradılan ABŞ metal musiqi qrupu.

## Haqqında
Tim Lambezis əvvəllər zərb alətlərində ifa etmək istəyib, lakin bunu yaxşı bacarmadığına görə sonra qrupun vokalisti olub. Qrup mahnı sözlərini və qrupun adını məşhur yazıçı Uilyam Folknerin 1930-cu ildə yazdığı "As I Lay Dying" adlı romanından götürüb. Qrupun ilk debüt albomu 2001-ci ildə Pluto Records şirkəti ilə birgə "Beneath the Encasing of Ashes" adlı albomu olmuşdur. 2003-cü ildə qrup Metal Blade Records albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq ikinci "Frail Words Collapse" adlı albomlarını çıxardaraq, metalcore üslubun da ən məşhur qruplardan biri oldu. Çünki bu albomdan sonra MTV kanalında albomun "94 Hours" və "Forever" mahnıları kanal da ən çox reytinq toplayan mahnılardan biri oldu. Bu da qrupun tanınması üçün çox əlverişli oldu.

Daha sonra qrup Killswitch Engage, In Flames, Shadows Fall, Lamb of God, Hatebreed, Everytime I Die, The Black Dahlia Murder, Scarlet, Chimaira, Soilwork, Papa Roach, Soul Embrace, Bleeding Through, Sworn Enemy, Danzig, 3 Inches Of Blood, Haste, Zao, Six Feet Under və The Agony Scene kimi qruplarla eyni səhnələr də yer alaraq konsertlər də çıxış etdi.
Bundan əlavə qrup Metal Blade Records albom şirkəti ilə birlik də 2005-ci ildə "Shadows Are Security", 2007-cı ildə "An Ocean Between Us",2010-cu ildə "The Powerless Rise" və 2012-ci ildə "Awakened" albomlarını buraxmışdır.

2013-ci ilin mayında qrupun vokalisti Tim Lambesis keçmiş arvadını öldürtmək üçün gizli qatil tutmasından həbs edilərək istintaqa cəlb edilmişdir.

## Qrup üzvləri

### İndiki üzvləri
* Tim Lambesis – vokal (2000–present)
* Jordan Mancino – zərb alətləri (2000–present)
* Phil Sgrosso – ritm gitara, köməkçi vokal (2003–present)
* Nick Hipa – gitara, köməkçi vokal (2004–indiyədək)
* Josh Gilbert – bas gitara, köməkçi vokal (2007–indiyədək)

### Keçmiş üzvləri
* Justin Foley - zərb alətləri (2009)
* Chris Lindström - ritm gitara (2003-2004)
* Brandon Hays - bas gitara (2002-2003)
* Chad Ackerman - ritm gitara, köməkçi vokal (2002)

## Diskioqrafiya

### Studiya albomları
* Beneath the Encasing of Ashes (2001)
* Frail Words Collapse (2003)
* Shadows Are Security (2005)
* An Ocean Between Us (2007)
* The Powerless Rise (2010)
* Awakened (2012)

### DVD-lər
This Is Who We Are (2009)
Mişari Rəşid

**Mişari bin Rəşid Al-Afasi** (, ; ) — məşhur Quran qarisi. Onun səsi, həmçinin quran qiraəti xüsusi avazı və orijinallığı ilə fərqlənir. 10 cür qiraəti mükəmməl bilməkdədir.

## Həyatı
Mişari Rəşid Mədinə İslam Universitetində Müqəddəs Quran fakültəsi və İslam elmləri üzrə təhsil alaraq, Quranın 10-cür oxunma və tərcüməsi üzrə ixtisaslaşmışdır.

Mişari Rəşid hal-hazırda Küveyt şəhərində yerləşən Məscid Al-Kəbirdə imam kimi fəaliyyət göstərir və Ramazan vaxtı həmin məsciddə Təravih namazlarını qıldırır.

2007-ci ildə ABŞ-yə gedərək orada 3 məscidə səfər etmişdir — İrvin Kaliforniya İslam Mərkəzi, Oranj dairəsi Kaliforniya İslam İnstitutu və Detroit İslam Mərkəzi Miçiqan.

Onun Quran oxumaq yazıları Qatar Hava Yollarının uzun uçuşlarında media faylları içərisində sərnişinlərə təqdim olunur. "Sheikh Mishary" yazmaqla Youtube-da onun qiraətini dinləmək olar. AppStore-da MP3 şəklində bütün quran surələrini Mişari Rəşidin təqdimatında tapmaq mümkündür.

## Ailəsi
Evlidir iki qız övladı vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Quran Recitation 
* Official Site 
* Nasheed From "Hearts Be Merciful Album"(2012)
* Alafasy's Ramadan nasheed, August 2009
* Recitation by Sheikh Mishary Rashed Al-afasy
* Tala al Badru Sheikh Mishary Alafasy Nasheed 
* Alafasy on Qaree.com 
* Recitation Of Mishari
* Alafasy Albums 
* Alafasy Recitations on Islamway
* SunniPath Library – Quran Recitation by Mishary Rashed al-Efasy
* AlafasyTalk 
* Thealif.com – Listen Quran online
Turin atı (film, 2011)

**Turin atı** — 2011-ci il istehsalı olan Bela Tarr və  Ágnes Hranitzkynin rejissorluq etdiyi macar filmidir. Filmdə  János Derzsi, Erika Bók və Mihály Kormos çəkilmişlər.
Film Bela Tarr və  László Krasznahorkai tərəfindən yazılmışdır. İtaliyanın Turin şəhərində sahibi tərəfindən döyülən atın Nitşe tərəfindən qucaqlanması, Nitşenin sonrakı həyatının məlum olması, filmin isə atın sonrakı həyatından bəhs ilə başlayır.

## Mükafatlar
Film 61-ci Berlin Beynəlxalq Film Festivalında Jeri Gran Pri-si almışdır.

## İdeyası

Filmin ideyası 1980-ci illərin ortalarında Krasznahorkai tərəfindən Nitşenin Turindəki at macərasının danışılması və atın sonrakı taleyi barədə soruşulan sualla Tarrın ağlına gəlmişdir.

## Məkan
Film Macarıstanda bir vadidə baş verir.
Film 35 gün ərzində çəkilib.

## Mənbə
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Turin_Horse
Şahin Məmmədov (general-leytenant)

**Şahin İsgəndər oğlu Məmmədov** (10 yanvar 1961, Yenikənd, Qazax rayonu) — Azərbaycan hərbi xadimi, Azərbaycan Respublikası daxili işlər nazirinin müavini, Daxili Qoşunların komandanı, general-leytenant.

## Həyatı
Şahin İsgəndər oğlu Məmmədov 10 yanvar 1961-ci ildə Qazax rayonunun Yenikənd kəndində (indiki Ağstafa rayonu, Zəlimxan kəndi) anadan olub.

O, 1986-cı ildə DİN-in Saratov Ali Hərbi Komandanlıq Məktəbini və 1999-cu ildə Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasının Strateji Tədqiqatlar və Dövlət Müdafiəsini İdarəetmə Akademik kursunu bitirib.

Ş. Məmmədov 1979–1981-ci illərdə SSRİ DİN Daxili Qoşunlarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 1982–1986-cı illərdə SSRİ DİN-in Saratov Ali Hərbi Komandanlıq Məktəbində təhsil alıb, 1986–1992-ci illərdə isə SSRİ DİN-in Daxili Qoşunlarında zastava rəisinin siyasi hissə üzrə müavini, zastava rəisi, tabor komandirinin müavini — qərargah rəisi vəzifələrinədək yüksəlib.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra isə Şahin Məmmədov 9 iyun 1992-ci ildə xidmətini davam etdirmək üçün Azərbaycan Respublikası DİN-in Daxili Qoşunlarının Baş İdarəsinin sərəncamına göndərilib.

O, 1992–1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikası DİN-in Daxili Qoşunlarında hərbi hissə (əlahiddə tabor) komandiri, hərbi hissə (briqada) komandirinin müavini — qərargah rəisi, hərbi hissənin (alay) komandiri vəzifələrində xidmət edib.

Xidməti ərzində 1998-ci ildən 15 noyabr 2013-cü ilədək Azərbaycan Respublikası DİN-in Daxili Qoşunlarının Baş İdarəsində Qərargah rəisinin müavini, Qərargah rəisinin müavini — Əməliyyat və döyüş hazırlığı İdarəsinin rəisi, Daxili Qoşunların Qərargahı rəisinin 1-ci müavini vəzifələrinədək yüksəlib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 mart 2011-ci il tarixli 1384 nömrəli Sərəncamı ilə Şahin Məmmədova "general-mayor" hərbi rütbəsi verilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 noyabr 2013-cü il tarixli 64 nömrəli Sərəncamı ilə isə Daxili İşlər Nazirinin müavini — Daxili Qoşunların Komandanı vəzifəsinə təyin edilib.

Qeyd edək ki, Şahin Məmmədov Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda erməni təcavüzkarlarına qarşı aparılan döyüş əməliyyatlarında da fəal iştirak edib. Onun 1992-ci ilin sentyabr ayında Ağdam rayonunun Fərrux yüksəkliyi uğrunda gedən döyüşlərdə şəxsi heyətə bacarıqlı rəhbərliyi altında yüksəklik düşməndən azad edilib. Şahin Məmmədovun özü isə döyüşlər zamanı yaralanıb.

## Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.

## Mükafatları
30 iyun 2002-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı,

10 mart 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı,

29 iyun 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni,

9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilib.

11 mart 2015-ci il tarixdə general-leytenant hərbi rütbəsi verilib.

## İstinadlar
App Store

**App Store**  — proqramlar mağazasıdır, iTunes Store onlayn-supermarketinin bölməsi, iPhone mobil telefonları, iPod Touch pleyerləri və iPad planşetləri üçün müxtəlif əlavələri özündə saxlayan mağazadır. Proqramların bir hissəsi ödənişli, bir hissəsi də pulsuzdur.

## Mağaza haqqında
*App Store* - *iPhone* və *iPod Touch* üçün 900 mindən çox proqram təklif edir, *iPad* üçün təxminən 375 min (12 iyun 2013), ümumi yükləmələrin sayı 50 milyardı örtmüşdür. İstifadəçi bazası 575 milyon userdən ibarətdir. Proqramlar kateqoriyalardan təşkil olunub.

## İstinadlar
Türinq testi

thumbnail|Turinq Testi

**Türinq testi** — 1950-ci ildə “Mind” jurnalında Alan Türinq tərəfindən ortaya atılmışdır. Kompüterin və ya başqa bir sistemin insanlarla eyni zehni bacarığa sahib olub-olmadığını müəyyən etmək məqsədi daşıyır.

## Testin mexanizmi
Ümumi mənada bu test bir mütəxəssisin, maşının performansı ilə bir insanınkını ayırd edib edə bilməyəcəyini ölçür. Əgər ayırd edə bilməzsə, maşın insanlar qədər zehni bacarığa sahib deməkdir. Bu testdə təcrübəni edən adam kompüter və insanı görmür. Təcrübəni edən hansıyla əlaqədə olduğunu bilmədən bunların ikisinə də sual verir. Təcrübəni edən adamın soruşduğu suallar və təcrübədə iştirak edən maşın və insanın verdiyi cavablar bir ekranda yazılı olaraq verilir. Məqsəd, təcrübəni aparanın uyğun suallar ilə bunlardan hansının insan, hansının kompüter olduğunu tapmasıdır. Əgər təcrübəni edən adam etibarlı bir şəkildə bunu söyləyə bilməzsə, o zaman kompüter Türinq testini keçər və insanlar qədər qabiliyyətli olduğu fərz edilər.

Bu testin çatışmayan cəhətlərini tənqid edən Con Sörl Çin otağı adlandırılan xəyali eksperiment təklif etmişdir.

Məsələn, yuxarıdakı şəkildəki divarın arxasında A və B var. Bunlardan B əslində həqiqi bir şəxsdir və A əslində kompüterdə işləyən bir proqramdır. Divarın arxasında duran C, A və B-ni görmədən istədikləri sualları yalnız klaviatura və monitor vasitəsilə verə bilər. B adamı normal cavab verməlidir, lakin A kompüterinin məqsədi insan kimi davranmaq və C insanını aldatmaqdır.

Bu test kompüter elmində bir çox süni intellekt probleminin çərçivəsini təşkil edir. Məsələn, daxil edilmiş məqalələri başa düşmək və cavabları çıxarmaq üçün təbii düşüncə metodlarından istifadə etmək lazımdır.

Bu problem eyni zamanda sual-cavab yarışlarına da ilham mənbəyi olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Süni intellekt
*Çin otağı
* Alan Türinq
*Loebner mükafatı

## İstinadlar
Gəray Mantaşov

**Mantaşov Gəray Sultan oğlu** (1913, İlisu, Qax rayonu, Azərbaycan) — İkinci dünya müharibəsi illərində Almaniyada yaradılmış Azərbaycan legionunun üzvü.

## Həyatı
Gəray Sultan oğlu Mantaşov 1913-cü ildə Qax rayonunun İlisu kəndində anadan olub. II Dünya savaşı dönəmində – 1941-ci ilin dekabrında müharibəyə  yollanıb. Əsasən Ukrayna ərazisində gedən döyüşlərdə, Krımda  və Ukraynanın digər cənub  ərazilərində aparılan savaşlarda iştirak edib.

Müharibə illərində almanlara əsir düşdükdən sonra Azərbaycan legionuna qəbul olunmuş. Müharibənin sonuna qədər legionun tərkibində olmuş və ober-leytenant rütbəsinə kimi yüksəlmişdir. Müharibənin sonunda sovet ordusu tərəfindən həbs olunaraq hərbi tribunala verilmiş. Möcüzə şəklində güllələnmə qərarı Sibirə sürgünlə əvəzlənmiş. Sibirdə daş kömür şaxtasında işləmiş və burda baş vermiş uçqun nəticəsində uzun müddət hərəkət qabiliyyətini itirmişdir. Möhkəm dözümlülük və əzim nəticəsində yenidən ayağa durmağa bacaran Gəray 1955-ci ildə həbsdən qayıtmışdır. Uzun müddət onun keçmişinə görə bütün ailə üzvlərini, qohumlarını təqib etmişlər. Sonralar isə bacarıq və qabiliyyətinə görə kolxozun mühasibi vəzifəsinə layiq görülmüşdür. 1982-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.azerbaijans.com/content_1714_az.html 
* http://www.azadliq.info/cmyyt/298-cmyyt/6963-rsulzad-v-azrbaycan-legionu.html
* https://www.facebook.com/Azerbaycan.Legionu

## Həmçinin bax
* Azərbaycan legionu
Vasko da Qama

**Vasko da Qama** () — portuqaliyalı dəniz səyyahı. Avropadan Hindistana dəniz vasitəsilə səyahət etmiş ilk avropalı səyyah. Böyük coğrafi kəşflər'in əsas nümayəndələrindən biri.

## Həyatı
Manuel Vasko da Qama 1469-cu ildə anadan olub. 1497-ci ildə Portuqaliya kralı I Manuel Hindistana dəniz yolunu kəşf etmək üçün Vasko da Qamanın başçılığı ilə o ölkəyə dəniz ekspedisiyası göndərdi. O, Afrika qitəsini keçərək Hind okeanına çıxmış və qitənin şərq sahilindəki Malindi limanında ərəb dənizçisi Əhməd ibn Məcidi özünə losman götürərək, onun köməyi ilə Hindistanın Kalikut (indiki *Kojikode*) şəhərinə gəlir və bununla da Hindistana dəniz yolunu kəşf edir.

Hindistanla ticarəti öz əllərində saxlayan ərəb tacirləri portuqalların bura gəlişindən narahat olaraq, Kalikut hakiminin sahilə çıxan portuqalları həbs etdirməsinə nail olurlar. Buna cavab olaraq Vasko da Qama gəmiyə baxmağa gələn hind əyanlarını buraxmır. Racənin əyanlar üçün göndərdiyi qayığı isə atəşə tuturlar. Vasko da Qama buradan çoxlu ədviyyat alaraq Avropaya qayıdır. Gətirilən ədviyyatlar ekspedisiyaya çəkilən xərclərdən 60 dəfə çox qazanc götürməyə imkan verir.

Vasko da Qama 24 dekabr 1524-cü ildə Hindistanda vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mahir Əl-Muəqli

**Mahir bin Həmid Əl-Muəqli** (; ) — Məkkədəki Məscidül-Həramın imamı, məşhur Quran qiraətçisi, çox gözəl səsə və avaza sahib olan məşhur imam.

## Həyatı
Şeyx Mahirin ana və atası Mədinəyə köçmüşlər və Mahir 7 yanvar 1969-cu ildə burada anadan olmuşdur. Ana babası qədim Ərəb qəbiləsindən olmuşdur. Anası isə Pakistan əsilli imiqrantdır. Evlidir və 4 övladı vardır: 2 oğlan və 2 qız.

## Təhsil
O Mədinədə Quranı öyrənmiş, əzbərləmiş və hafiz olmuşdur. Bir çox məşhur alimlərin dərslərində iştirak etmişdir. Özunun Şeyx karyerasını Səudiyyə Ərəbistanının Şimal tərəfində başlamışdır. Daha öncə riyaziyyatdan dərs demişdir. Mahir Əl-Muəqli Umm Əl-Qura Universitetində Şəriət sahəsi üzrə magistr dərəcəsi almışdır. O Şəriətdən də tədris etmişdir.

## Karyera
2004-cü ildə Məkkə şəhərinə qayıdaraq Al-Balaat məscidində quran oxumağa və xütbə verməyə başlamışdır. Daha sonra insanlar tərəfindən sevilmiş, məşhurlaşmış və Prins Abdul Məcidin Məkkədə məsləhətçisi seçilmişdir. Kral Abdullah Saud Universitetində Quran dərsi verməzdən əvvəl Məkkə şəhərində Quran dərsləri verməyə başlamışdır. 2005 və 2006-cı illərdə Mədinədə Təravih namazlarına İmamlıq edərək qıldırmışdır.

Həmçinin Mədinədə Məscid an Nəbəvidə İmamlıq etmişdir. 2007-ci ildə isə müqəddəs Məkkə şəhərində Məscidul Haramda (Kəbə məscidində) imam təyin edilmişdir. Ondan sonra Shexy Abdullah Avad Al Juhanny ilə bərabər təravih namazlarına da başçılıq (imamlıq) edir. Onun Quran qiraətini yayımlayan TV kanalı da vardır — Al Arabab.

## Xarici keçidlər
* Mahirin Quran oxumağı full versiya
* Facebook Fan Səhifəsi
* Vimeo Video Kanalı
* Qiraət Soundcloud-da
Kisutske Nove Mesto

**Kisutske Nove Mesto**  (, , ) —  Slovakiyanın şimali-şərqində şəhər. Əhalisi 16 min nəfərdir.
Şəhər Kisutsa çayının sahilində və Kisutse Beskid dağlarının yamaclarında yerləşir.
## Tarix
Kisutske Nove Mesto ilk dəfə olaraq IV Belanın 1244-cü il məktubunda *Yesenin* adı ilə qeyd olunur. Kral bu əraziləri Monqol-tatar istilasından xilas etdiyi üçün zadəgan nəslindən olan Buqomirə hədiyyə verir. Kisutske azad şəhər hüquqlarını 1325-ci ildə əldə edir. XIX əsrə qədər Kisutske əkinçilik və sənətkarlıqla məşğul olan kiçik bir qəsəbə idi. 1950-ci ildən isə şəhərdə sənayeləşdirmə prosesinə start verildi və qısa bir zamanda şəhər Povaj bölgəsinin mühüm mərkəzlərindən biri oldu.
### Şəhərin müxtəlif adları
* 150 – Asanka – Qədim yunan coğrafiyaşünası Klavdiy Ptolemeyin qeydlərində, qədim qəsəbə "Kəhrəba yolunda" yerləşirdi.
* 1254 – Jesesin – "Terra" hökmranlığın mərkəzi
* 1300 – Yesesin
* 1338 – Jachatin
* 1325
** Congesbergh
** Kongesberg
** Königsberg 
* 1358 – Civitas Nova – Castrum Novum – kral Lüdovitin yeni şəhəri 
* 1438 – Nowe Mesto 
* 1507 – Kisucza UJhely (Ujvar)
* 1784 – Horní Nové Město
* 1873 – Nové Mesto nad Kysucou (torpaq reyestrlərində ilk dəfə adı qeyd olunur)
* 1907 – Kisuca Ujhely – macar dilində 
* 1920 – Kysucké Nové Mesto

## Mədəniyyət və görməli yerlər
### Digər mədəni müəssisələr
* Bələdiyyə mədəni və idman mərkəzi
* İstirahət mərkəzi
* „KYSUCA“ kinoteatrı
* Şəhər kitabxanası (Belanského 9)

### Rəsədxana
* Kysucká rəsədxanası 

### Parklar
* Şəhər parkı
* KNM meşə sahəsi

### İdman
* Yerli idman klubu

## Tanınmış Kisutskelilər
* Štefan Čelko (* 1773 – † 1837), dilçi və publisist
* Andrej Majer - Dlhomír Poľský (* 1864 – † 1935), yazıçı
* Karol Hlučil (* 1891 – † 1973), riyaziyyatçı

## Weblinks

* Hivatalos oldal
* A város a Kiszucai régió honlapján 
* Alapinformációk
* Kiszucaújhely Szlovákia térképén
* E-obce.sk
## İstinadlar