open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xankəndi (Germi)

**Xankəndi** () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı, Ojarud-e Qərbi kəndistanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 18 nəfər yaşayır (7 ailə). Kənd Azərbaycan və İran arasındakı sərhəddə yaxın yerləşmişdir. Bu kəndin keçmişki adı Xanyurdu imiş.

## Tarix
Xankəndi Nadir şahın hakimyəti dövründə Toulon kəndi ilə bir ildə əsası qoyulmuş və ölkənin əsas yaşayış mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi illər əvvəl 150 nəfər (15 ailə) ibarət idi, ancaq əhalinin çoxu şəhərlərə köç etmişdir.

## Təsərüfat
Kəndin təsərrüfatının əsasını əkinçilik, arıçılıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Şəkillər

Fayl:Khan kandi 1393.jpg
Fayl:Khan kandi.jpg|Xankəndi kəndi
Fayl:طبيعت پيشكار خان كندي.jpg|Xankəndinin doğası
Fayl:Khan kandi 1396.03.jpg|Xankəndi  dağları yaz çağında
Image:Khan kandi-2.jpg|Xankəndi  kəndi
Image:Gal Ghanlu.khan kandi.jpg|Xankəndi kəndindəki Qalqanlı gölü
Fayl:Khankandi Winter20.JPG|Xankədinin qarlı dağları


## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Khan_Kandi,_Germi#
Təcəddüd

**"Təcəddüd"** (, hərfi mənası: **"Yeniləşmə"**) — Cənubi Azərbaycanda Azərbaycan və fars dillərində dərc olunmuş ən mühüm qəzetlərdən biri.

## Tarixi
Qəzet 1917-ci ildə Əbülqasim Füyuzat və Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin rəhbərliyi ilə nəşrə başlamışdır. Həmin il aprelin 9-da "Təcəddüd" qəzetinin ilk sayı nəşr edilmişdir. Qısa fasilələrlə 1921-ci ilə qədər çap olunmuşdur.

## Fəaliyyəti
İranda yeni şeirin təməli "Təcəddüd" qəzetinin ətrafına toplaşan Tağı Rüfət, Cəfər Xamneyi, Şəms Kəsmai kimi Cənubi Azərbaycan şairləri tərəfindən qoyulmuşdur. Bununla da ədəbiyyatın həm forma, həm də məzmununda "təcəddüd" – "yeniləşmə" yaranmış, sərbəst şerin əsası qoyulmuşdur ki, bu da "Təcəddüd" ədəbiyyatı adlanır.

"Təcəddüd" tək Cənubi Azərbaycanda deyil, hətta bütün Qacar İranında ictimai və ədəbi fikirdə yenilik yaratmışdır.

Şeyx Məhəmməd Xiyabani redaktoru olduğu "Təcəddüd" qəzetindəki yazılarında Azərbaycan xalqının hüquqlarını göstərir, onun istiqlaliyyət məsələsinə toxunurdu. 1917-ci il aprelin 30-da Xiyabaninin bu qəzetdə *"Həqiqət nur saçacaqdır"* başlığı ilə ilk məqaləsi çıxmışdır. Orada o, deyirdi:

*"Artıq məşrutə qanunlarını icra etmək vaxtı gəlib çatmışdır. Həqiqəti açıq demək lazımdı".*

Ş.M.Xiyabani 2-ci məqaləsində də belə deyilirdi:

*"Dünyada ən mürtəce və totalitar dövlət olan [[Çar Rusiyası]] artıq dağılmışdır. İndi İran xalqları qanı hesabına alınmış məşrutə qanununu qoruyub icra etməlidir".*

1920-ci ildə Şeyx Məhəmməd Xiyabani qəzetin 24-cü sayındakı "Azərbaycan" başlıqlı məqaləsində Azərbaycan xalqının tarixi qəhrəmanlıqlarını xatırladaraq oxucularında vətənsevərlik duyğularını oyatmaqla onları istiqlal mücadiləsinə səsləyirdi:

*"Ey Azərbaycan, ey demokratik Azərbaycan, başını qaldır!.. Zülm, işgəncə, əzab, müsibət, dar ağacları, zəncir və zindanlar möhkəm olsa da, sənin istiqamət və mətanətinin qarşısında bir-bir əzilib məhv oldu...*

*...Ey əziz Azərbaycan, sən bir iti gözsən ki, İran səninlə Qərb mədəniyyətinə baxır. Sən bir həssas və mütəəssir olan ürəksən ki, bu vətən dünya işığını səninlə hiss edir..."*

## İstinadlar
Marianti Zafeiriou

**Marianti Zafeiriou** (d. 29 yanvar 1994) — Yunanıstanı təmsil edən bədii gimnast. Marianti Zafeiriou 2012-ci ildə Yunanıstanı XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Marianti Zafeiriou 2012-ci ildə Yunanıstan bayrağı altında Birləşmiş Krallığın London şəhərində XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Yeleni Doika, Alexia Kiriazi, Evdokia Loukanqkou, Stavroula Samara və Vasileya Zaçou ilə birgə təsnifat mərhələsində 51.875 xal topladı və 9-cu yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

## İstinadlar
Aleksandr Çuçelov

**Aleksandr Dmitriyeviç Çuçelov** (26 aprel 1933, Tallin, Estoniya — 1 yanvar 2017) — Estoniyanı və SSRİ-ni beynəlxalq yarışlarda təmsil etmiş yelkənli qayıqçı. Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazanmışdır. Estoniya SSR-in əməkdar məşqçisi olmuşdur.

## Karyerası
Çuçelov 1960 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmiş və *Finn* sinfi üzrə gümüş medal qazanmışdır. Tokioda təşkil edilən 1964 Yay Olimpiya Oyunlarında Çuçelov həmin sinif üzrə 12-ci yeri tutmuşdur.

Finn sinfindən sonra *Solinq* sinfinə keçdi. Bu üzrə o, SSRİ-də üç dəfə çempion oldu. 1976-cı ildən məşqçi kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. İdman gəmi inşaatının Tallin eksperimental tərsanəsində baş konstruktor işləyirdi.

1979-cu ildə Estoniya SSR-in əməkdar məşqçisi adına layiq görülmüşdür. Bir neçə dəfə yelkənli qayıq idmanı federasiyasının rəyasət heyətinin tərkibinə daxil olmuş və məşqçilər şurasının sədri seçilmişdir. İdman cəmiyyətinin fəxri üzvü olmuş və "Kalev" nişanına layiq görülmüşdür (1963).

Çuçelov 1 yanvar 2017-ci ildə Tallində vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Qriqori Çuçelov

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Профиль Чучелова А. Д. на сайте Эстонского Олимпийского Комитета                 
* Александр Чучелов, Эстонский спортивный биографический словарь
*
Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines Universiteti

**Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines Universiteti** ( – UVSQ) — 1991-ci ildə təsis Fransa ictimai universitetdir. Bu çoxistiqamətli elm, biologiya, tibb, kosmetik, idarəetmə, siyasət.

Versailles yerləşən bu ən yaxşı Fransız universitetlərindən biridir.

## Həmçinin bax
* Andre-Minyo xəstəxanası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İrane-nou

**"İrane-nou"** (; ) — Qacar İranında dərc olunmuş gündəlik qəzet.

## Tarixi
1909-cu ilin avqustun 24-də fəaliyyətə başlayan gündəlik və müstəqil "İrane-nou" qəzeti 2–3 min nüsxə ilə İranın ən böyük qəzeti oldu.
Qəzetin redaktoru Məhəmməd Əmin Rəsulzadə idi. O, bu qəzet vasitəsilə İran Demokratik Firqəsinin fikirlərini yayırdı, yaradıcı heyəti də Azərbaycan türklərindən ibarət idi. Qəzetdə Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin çoxlu məqalələri, şeir və publisistik yazıları çap olunmuşdur. O, öz qələmi ilə İranda Avropa tipli jurnalistika sənətinin əsasını qoymuşdur. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Azərbaycanın rus işğalından qurtulması və İranın Rusiyanın təsirindən uzaqlaşması ilə bağlı sərt yazılar yazırdı. Qəzetdə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə bəzən Niş təxəlüsü ilə çıxış edirdi. Sonralar Seyid Həsən Tağızadə, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin xatirəsinə həsr etdiyi nekroloqda belə yazmışdır:

1910-cu ilin yayında bağlansa da, elə həmin ilin payızında – oktyabrın 26-da artıq İran Demokrat Partiyasının orqanı kimi fəaliyyətini bərpa etdi. İran Demokrat Partiyasının orqanı kimi fəaliyyət göstərmiş bu qəzet Məşrutə inqilabının ikinci dövründə və məclisin ikinci dönəmində ən məşhur qəzet idi.

1911-ci ildə fəaliyyətini **"İrane-novin"** adı altında davam edən qəzetdə siyasi məsələlər daha kəskin verilirdi. Belə ki, bu mətbu orqan İranda olan əcnəbilərin pərdə arxası işlərinin üstünü açmağa nail olurdu. Hətta Sədr Haşiminin qeyd etdiyinə görə Tehranın Milli Məclis nümayəndələri öz nitqlərində bu qəzetdə dərc olunan yazılardan istifadə edirdilər.

## Fəaliyyəti
Nəşr olunduğu dövrdə İran tarixində ilk dəfə Avropa standartlarına uyğun olan və ölkədə ən çox oxunan və ən nüfuzlu qəzet sayılmışdır.

## Təzyiqlər
Qəzet adətən ölkədə baş verən siyasi hadisələri işıqlandırır, çatışmazlıqları açıq göstərirdi. Buna görə də tez-tez nüfuzlu şəxslərin və digər qəzetlərin təzyiqinə məruz qalırdı. Səhifələrindən birində İvan Krılovun "Heyvanların konserti"
təmsilinə iqtibas çap edən qəzet Sipəhdarın qəzəbinə tuş gəlmişdi.

## İstinadlar
Talat Tunçalp

**Talat Tunçalp** (1 oktyabr 1915 — 2 yanvar 2017) — Türkiyəli keçmiş peşəkar velosiped yarışçısı. Tunçalp 1910-cu illərin ortalarında Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. Lakin bəzi mənbələrdə onun doğum ili fərqli olaraq, 1915, 1917 və 1919 kimi qeyd olunur.

O, bir müddətdən sonra velosiped aldı və 1932-ci ildə özünün ilk sprint yarışlarında qələbə qazandı. 1933-cü ildən 1949-cu ilə qədər Tunçalp 16 dəfə yol yürüşü yarışlarında və 15 dəfə sprint yarışlarında Türkiyə Milli Çempionu olmuşdur. O, Berlində keçirilən 1936 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. O, fərdi yol yürüşü yarışında səkkizinci yeri tutdu. Komanda yarışında onun komandası medallar uğrunda mübarizə apara bilmədi. Tunçalp 1948 Yay Olimpiya Oyunlarında da iştirak etmişdir. Lakin fərdi yol yürüşü yarışını sona qədər başa vura bilmədi. but did not finish the individual race.

1949-cu ildə fəal idmançı karyerasını başa vurduğunu açıqladı. 1950-ci ildə isə Türkiyə Velosiped İdmanı Federasiyasının prezidenti seçildi. 1968-ci ildə tutduğu vəzifədən istefa verdi. Bundan sonra isə o, * Presidential Cycling Tour of Turkey* velosiped turnirinin təşkil edilmədində yaxından kömək oldu. 14 yanvar 2014-cü ildə Halet Çambel vəfat etdikdən sonra bildirildi ki, Tunçalp ən yaşlı və hələ də yaşayan türk olimpiyaçısıdır. Tunçalp 1 yanvar 2017-ci ildə 101 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Nəsimi-Şimal

**"Nəsimi-Şimal"** — Qacar İranında nəşr olunmuş qəzetlərdən biri. Məşrutə dövrünün satirik-ədəbi orqanlarından biri idi.

## Tarixi

Əşrəfəddin Gilani tərəfindən əvvəlcə Rəştdə, sonra da Tehranda nəşr olunmuşdur. Rəşt şəhəri İranın şimalında yerləşdiyinə görə Əşrəfəddin Gilani çıxardığı qəzeti "Şimal küləyi – nəsimi" adlandırmışdır. O, qəzetinin hər bir işini özü təkbaşına görürdü. Səid Nəfisi "Sepido siyah" jurnalında Əşrəfəddin Gilani haqqında məqaləsində yazırdı ki,

*"...o, xalqın içindən çıxdı, xalqla yaşadı və xalqın içində itib batdı... Hər gün, hər gecə yazırdı, həftə ərzində yazdığı şeirləri çap edib xalqa çatdırırdı. İyirmi ilə yaxın hər həftə "Nəsimi-Şimal"ı Tehranın ən kiçik mətbəələrindən birində dörd xırda səhifədə nəşr edib yaydı… belə gün olmazdı ki, bu qəzet Tehranda bir vəlvələ salmasın. Hökumətlər artıq onun əlindən zara gəlmişdilər..."*

## Fəaliyyəti
"Nəsimi-Şimal" qəzetinin əksər səhifələri şeir nümunələrindən ibarət idi. Qəzetdə əsas yeri onun təsisçisi Əşrəfəddin Gilaninin satirik məzmunlu şeirləri tuturdu. Əşrəfəddin Gilaninin qəzetin səhifələrində çıxan satiraları həm bədii düşüncə, həm
ideya yönü, həm də deyim yolu baxımından Azərbaycan mollanəsrəddinçilərinin məsləkləri ilə eyni idi. O, şeirlərdə günün vacib məsələlərini həm satira, yumor dili ilə, həm də lirik tərzdə ifadə edirdi.

## İstinadlar
Suri-İsrafil

**"Suri-İsrafil"** () — 1907–1908-ci illərdə Tehranda nəşr edilmiş həftəlik ictimai-siyasi jurnal.

## Fəaliyyəti
"Suri-İsrafil" qəzetində bu mətbu orqanının baş yazısı Mirzə Əliəkbər Dehxudanın daimi rubrikası olan "Çərənd pərənd"də o dövr üçün yeni olan siyasi felyetonun nümunələri yaranmışdır. Mirzə Qasım xan Təbrizi (ləğəbi Sorur İsrafil) və Cahangir xan Şirazi Mirzə Əliəkbər Dehxuda ilə əməkdaşlıq edərək, "Suri-İsrafil" qəzetini Mirzə Qasım xan Təbrizinin sərmayəsilə dərc etdirirdiər.

Jurnalın redaktoru və naşiri Mirzə Əli Əkbər xan Dehxoda, onun ən yaxın əməkdaşı isə Mirzə Cahangir xan Şirazi idi. "Suri-İsrafil"in "Çərənd və pərənd" satirik səhifəsi "Molla Nəsrəddin" jurnalının təsiri altında idi. Tədqiqatçılar belə bir fikirdədirlər ki, iki jurnal arasında yaxınlıq təkcə onların mövzularının ümumiliyində deyil. Bu, eyni zamanda onların istifadə etdikləri bədii təsvir vasitələrində və ədəbi üsullarında da təzahür edir. Dehxoda tez-tez Cəlil Məmmədquluzadənin ədəbi üsullarına müraciət edir və onlardan İran siyasi həyatının tənqidi üçün ustalıqla istifadə edirdi.

Dehxodarını "Suri-İsrafil"in 1907-ci il 5 sayında dərc olunmuş felyetonu birbaşa Cəlil Məmmədquluzadənin "Dəmdəməkiyə cavab" felyetonunun təsiri altında yazılmışdı. "Dəmdəməki' isə "Dəmdəmi" ilə əvəz olunmuşdu. Cəlil Məmmədquluzadənin vətəndaşlıq cəsarətindən ilham alan, "Molla Nəsrəddin"in rəngarəng priyomlarından bol-bol bəhrələnən "Suri-İsrafil" İranda baş verən ictimai-siyasi hadisələri pamfletlər, felyetonlar vasitəsilə məharətlə əks etdirirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Mirzə Qasım xan Təbrizi
*Mirzə Cahangir xan
Mariya Kakiou

**Maria Kakiou** (d. 29 yanvar 1989; Marousi, Yunanıstan) — Yunanıstanı təmsil edən bədii gimnast. Mariya Kakiou 2004-cü ildə Yunanıstanı XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Mariya Kakiou 2004-cü ildə Yunanıstan bayrağı altında elə Yunanıstanın Afina şəhərində XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları İlektra Eftimiou, Liana Xristidou, Yeleni Xronopoulou, Varvara Maqnisali və Steriani Pantazi ilə birgə finalda 46.525 xal topladı və 5-ci yeri tutdu.

## İstinadlar
Quzlu (Germi)

**Quzlu** () - İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı, Ani kəndistanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Etimologiya
**Quzlu** sözü Oğuzlardan gəlir. Bu bölgədə qoz ağacları çox böyük sahə tutarmış ki, bu səbəblə də burada yaşayan oğuzlar bura **Qozlu** demişdir.

## Əhalisi
Quzlu kəndində 1987, 1992 və 1997-də uyğun olaraq 403, 375 ve 295 nəfər yaşayırdı. Amma 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 222 nəfər yaşayır (47 ailə).

## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Quzlu,_Germi
Eirini Aindili

**Eirini Aindili** () — Yunanıstanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Eirini Aindili Yunanıstanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində bürünc medalın sahibi olub.

## İstinadlar
Bahar əyləncələri (film)

**Bahar əyləncələri** () — qısametrajlı cizgi filmi rejissor Ağanağı Axundov tərəfindən 1989-cu ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir.

## Məzmun
Burada Azərbaycan xalqının çox sevdiyi və ən əziz bahar bayramı günlərində şən və fəndgir Keçəllə naqqal və xəsis Kosanın başına gələn məzəli əhvalatlardan poetik və əyləncəli şəkildə söhbət açılır.

## Film haqqında
Film Alla Axundovanın şeirlərinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

## Fİlmin heyəti
### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Çingiz Qaryağdı
:**Rejissor:** Ağanağı Axundov
:**Operator:** Antonina Korotnitskaya
:**Rəssam:** Rasim Babayev, Vaqif Məmmədov
:**Bəstəkar:** Cəmil Əmirov

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 317.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə 
* Bərpa edilmiş versiyanı izlə 
* kinofilm.az-da Bahar əyləncələri (film, 1989)
Vüsalə Kərimova

**Vüsalə Akif qızı Kərimova** () — əlil arabasında rəqs idman növü üzrə çıxış edən Azərbaycanlı para-idmançı.

## Həyatı
Vüsalə Kərimova 1987-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Vüsalə travma almış insandır. O, 15 yaşında pəncərədən yıxılmışdı və bundan sonra yeriyə bilməmişdi. Əlil olandan sonra 2-ci həyatına başlamışdır. Onun məşğul olduğu idman növü-əlil arabasıyla rəqss etməkdir. İlk dəfə ona əlil arabasıyla rəqs etməyi təklif etdilər.

"Mənim özümə çox maraqlı gəlirdi ki, əlil arabasında rəqs necə ola bilər. Müəyyən videolara baxmışdım, amma hələ təsəvvür formalaşmamışdı. İlk dəfə Minskə səfərimiz olmuşdu və təlim-məşq toplantılarına qatılmışdıq. İlk dəfə orada əlil arabasında idman rəqsinin nə olduğunu anladım. Mənə çox müsbət təsir etdi və qərar verdim ki, bu idmanla məşğul olmalıyam. Biz ilk dəfə digər əlilliyi olan şəxslə- Kamal Məmmədovla rəqs etməyə başladıq. Bu iki əlil arabasında olan şəxsin rəqsi demək idi. İlk nailiyyətimiz elə Minskdə oldu, bürünc mükafat aldıq".

Bu idmanla 2012-ci ildən məşğul olur və kifayət qədər yüksək nəticələr əldə edib. 2013-cü ildə tərəfdaşı Tamerlan Qədirovla Sankt-Peterburqda "Qitələr Kuboku"-nda və 2015-ci ildə Tayvanda keçirilən açıq çempionatda 3-cü yerə layiq görülüb. Daha bir "Qitələr kuboku" yarışında isə birinci olaraq, kuboku Azərbaycana gətiriblər.

Vüsalə həm də iş qadınıdır. O, "ASAN Xidmət" mərkəzində çalışır. Deyir, ilk dəfə işə başlayanda münasibətin birmənalı olmayacağından narahat olub. Amma indi vətəndaşlara xidmət etmək onun üçün böyük xoşbəxtlikdir:

"2013-cü ildən "ASAN Xidmət" mərkəzində çalışıram. Bilmirdim, belə bir dövlət qurumunda mənə qarşı münasibət necə olar. Ancaq mən ilk gündən özümə qarşı olan isti münasibəti gördüm və bu mənim üçün çox sevindirici bir hal idi. Bütün kollektivdən, əməkdaşlardan müsbət enerji aldım. Onlar məni özləri kimi görürlər, mən də özümü onlardan biri kimi görürəm. Yəni heç bir fərq yoxdur burada, vətəndaşlara xidmət mənə zövq verir".

Sonradan əlillik qazanmış insanlar əlillikdən sonrakı həyatı ikinci həyat adlandırırlar. Vüsalə Kərimova da bu həyatdakı maneələri aşarkən yalnız olmayıb.

"Bu baryer aşmaqda insana ən çox ailəsindən dəstək gəlməlidir. Mən bir insnaın da adını çəkmək istəyirəm. Paralimpiya komitəsində çalışan Kamal Məmmədovdan mən çox müsbət enerji aldım. O insanın həyata baxışı mənə müsbət emosiyalar ötürdü. Mən bunları kiməsə özümü sübut emək üçün deyil, sadəcə həyatı davam etdirirəm, heç nəyi fikir etmədən".

Bir çoxları üçün nümunə ola biləcək biridir Vüsalə Kərimova. Uşaq yaşlarında yerimə qabiliyyətini itirsə də, bir çox fiziki məhdudiyyətli insandan fərqli olaraq, o, həyata bərk-bərk tutuna bilib. Özünə inamı və əzmi sayəsində.

"Fiziki məhdudiyyətli insanlara səslənmək istəyirəm ki, həyat davam edir. Necə əvvəl yaşayırdıq, indi də elə davam edək. Heyifslənməyə dyəməz. İdmanla məşğul olsunlar. Təhsillərini davam etdirsinlər. Haradasa çalışıa bilərlər və dövlətə, ailələrinə töhfələrini verə bilərlər". Vüsalə Kərimovun ən böyük arzusu təyarədən paraşutlə atlamaqdır. Onun arzusu qəbul oldu o Moskva səmalarında təyarədən paraşütlə atladı.

## Uğurları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ekzitpol

**Ekzitpol** respondentlərin səsvermə sonrası cavabladıqları anketə verilən ad. 
Mahiyyət etibarı ilə, səsvermədən öncə seçicilərdən alınan entranspol ilə eyni səciyyə daşıyır.

Bu cür anketlər səsverən kütləyə ünvanlanır və əsasən hansı namizədə (və yaxud seçim variantına) səs verdikləri barəsində olur. Səsvermə nəticələrinin açıqlanması uzun müddət çəkdiyindən media nümayəndələri belə bir alternativ variant tətbiq edirlər.

Anket nəticəsində əldə olunan rezultasiya çox vaxt real nəticələri əks etdirdiyindən statistikanın ictimaiyyətə açıqlanması kütləvi informasiya agentlikləri üçün xüsusi önəm kəsb edir.

Bəzən bu kimi anketlərdə səsəverən kütlədən seçiminin səbəbi də soruşulur. Ümumilikdə, belə bir sistemin tətbiqi seçimlərdə saxtakarlığın qarşısının alınmasına xidmət edir.
Entranspol

**Entranspol** — seçimdən öncə respondentlərə hansı namizədə (və yaxud varianta) səs verəcəklərinə dair ünvanlanan fikir sorğusu.

Əldə olunan nəticələrin səsvermə sonrası tutarlı olması böyük ehtimal daşısa da, səsverən kütlənin səsvermə müddətində fikrindən daşınma halları tez-tez yaşanır.

## İstinadlar
Bodbe monastırı

**Bodbe monastırı** — Gürcüstanın Kaxeti ölkəsindəki Siqnaxi şəhərindən 2 km məsafədə yerləşən provoslav monastırı.

Orada Gürcüstanın din maarifçisi, apastol səviyyəli Müqəddəs Nino dəfn olunub. Nino 347-ci ildə – 35 illik apastol fəaliyyətindən sonra ömrünün 67-ci ilində orada vəfat etmişdir. 

Kilsə bayramı 14 yanvar tarixində keçirilir və ənənəvi olaraq bayrama çoxlu zəvvar gəlir.

#### Monastırın tarixi

Müqəddəs Nina ölümündən bir qədər əvvəl getdiyi və bir müddət fəaliyyət göstərdiyi Bodbe adlanan yerdə dəfn olunmuşdur. Az sonra çar Mirianın göstərişi ilə müqəddəs Ninanın qəbri üzərində  gürcülərin özlərinə hami və ən müqəddəs hesab etdikləri müqəddəs Georginin şərəfinə kilsə inşa edildi. Kilsənin yaxınlığında isə monastır tikildi. 

Sonra monastır xalqın mariflənməsi üçün əsil mədəni mərkəzə və Bodbi yeparxiyasının mərkəzinə çevrildi. Amma ki müqəddəs Nina monastırının əsil çiçəklənmə dövrü XV əsrə təsadüf edir. Bu dövrdə Kaxetiya çarları həmişə monastıra hədiyyələr verirdilər və hətta tacqoyma mərasimləri üçün buranı seçmişdilər. 

XVII əsrin əvvəllərində monastır İran şahı I Abbas tərəfindən qarət olundu. XVII əsrin ikinci yarısında ziyarətgahı Kaxeti çarı I Teymuraz bərpa etdi. Bodbedə monastır həyatının yenidən bərpasından sonra ilayiyyat seminariyası açıldı. Bütün Gürcüstan üzrə ən böyük dini kitab kitabxanalarından biri də burada idi.  XVIII əsrdən isə monastır kişi monastırına çevrildi.

1811-ci ildə Gürcü Kilsəsinin avtokefallığının ləğv edilməsindən sonra monastır tədricən tənəzzül etməyə başladı. XIX əsrin ikinci yarısında ikona rəssamı Mixail Sabinin monastırın dirçəlməsi istiqamətində xeyli iş gördü. Onun tərəfindən 1880-cı ildə Müqəddəs Ninanın nəşi saxlanılan kilsə yenidən quruldu. 1889-cu ildə isə rus çarı III Aleksandrın ziyarətə gəlməsi zamanı qərara alındı ki, Bodbedə qadın monastırı açılsın. Tezliklə elan olunan qadın monastırına Rusiyadan ilk rahibələr gəldilər, burada əl işləri və rəssamlıq məktəbi açıldı, Bodbedə həyat yenidən dirçəldi.

1924-cü ildə isə Sovet rəhbərliyi monastırı bağlatdırdı, o vaxtdan orada xəstəxana yerləşdi. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra müqəddəs monastır yenidən yeni həyata başladı.

#### Monastır bü gün

Müqəddəs Ninanın qəbri üzərində inşa edilmiş ilk kilsə zamanəmizədək gəlib çatmayıb, onun yerində Müqəddəs Qriqori adına kafedral kilsə tikilib. Bu kilsənin cənub tərəfdəki dəhlizində gürcü milli türbəsi – müqəddəs Ninanın qəbri yerləşir. Kilsə həm də Siqnaxi yeparxiyasının mərkəzidir. O üçnefli bazilika şəklibədir, əvvəlcə IX—XI əsrlər arasında inşa olunmuş, sonra zamanəmizədək əhəmiyyətli dərəcədə dəyişikliyə məruz qalmışdır. Aralıda duran üçmərtəbəli zəng qülləsi isə XIX əsrdə ucaldılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

*
* Паломническая мекка Грузии - Бодбийский монастырь
İqtisadi sanksiyalar

**İqtisadi sanksiya** — hər hansı bir dövlət qurumu və ya bir qrup dövlət tərəfindən müəyyən səbəblərlə bir digər dövlətə (və ya quruma) tətbiq olunan cəza sistemi. Sanskiyalar iqtisadi əlaqələrin pozulması, tərəfdaşlığın ləğvi, həmin dövlətə yönəlmiş idxal və ixrac məhdudiyyəti formalarında təzahür edir.

Sanskiyaların tətbiqi bir neçə səbəbdən ola bilər. Siyasi münaqişə zəminində baş verən sanksiyalar mahiyyət etibarilə daha çox rastlansa da, bu cür cəza sistemlərini hədəfə alınmış dövlətin öz vətəndaşlarına qarşı haqsızlıq etməsi, siyasi məhbuslar hallarının artması zamanı demokratiyanın bərqərar olması naminə atılan addım kimi də qiymətləndirmək olar.

## İstinadlar
Qar kraliçası (nağıl)

thumb|Vilhelm Pedersenin illüstrasiyası
**Qar kraliçası** ()— Hans Xristian Andersen tərəfindən 1844-cü ildə yazılmış nağıl.
Qar kraliçası

* Qar kraliçası (nağıl) — Hans Xristian Andersenin nağılı
* Qar kraliçası (roman) — Coan Vincin romanı
* Qar kraliçası (cizgi filmi, 1957) — rejissor Lev Atamanovun cizgi filmi
* Qar kraliçası (film, 1966) — rejissor Gennadi Kazanskinin filmi.
* Qar kraliçası (film, 2002) — amerikan filmi.
Qar kraliçası (film, 1966)

**«Qar kraliçası» ** — rejissor Gennadi Kazanskinin 1966-cı ildə çəkdiyi film. Film Hans Xristian Andersenin eyniadlı əsəri əsasında çəkilmişdir.
Massimo Troizi

**Massimo Troizi** (; ) italyan aktyor, film rejissoru və yazıçı. 1992-ci ildə çəkilmiş *Il Postino* qısa filmində oynadığı Ruoppolo obrazı ilə şöhrət qazanmışdır.

## Həyatı
Troizi Neapol yaxınlığında San Giorgio a Kremano kəndində geniş bir ailədə dünyaya göz açmışdır. Atası dəmiryolu mühəndisi idi. Çəkdiyi filmlərin bir çoxunda yaşadığı ailə təcrübələrini əks etdirmişdir. Orta məktəbdən məzun olduqdan dərhal sonra Troizi pərəstiş etdiyi yazar Pyer Paolo Pazolininin təsirləri ilə yazıçılıq fəaliyyətinə başlamışdır. 1969-cu ildən etibarən uşaqlıq dostları ilə birgə kənddəki kiçik bir teatr zalında çalışmağa başlamışdır. Anasının vaxtsız ölümündən təsirlənən Troizi psixoloji sarsıntı keçirərək zökəm xəstəliyinə tutulmuşdur. 1976-cı ildə müalicə üçün ABŞ-yə getməli olan Massimonun yol və əməliyyat xərcini dostları qarşılamışdır.

Massimo Troizi 1994-cü ildə Roma şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Vilma Montezi

**Vilma Montezi** () — 1953-cü ildə cəsədi Roma yaxınlığında tapılan italyan qadın. Qadının sensasiyalı qətlinin üstü illər keçməsinə baxmayaraq hələ də açılmayıb.

## Haqqında
Qadının cəsədi 1953-cü il aprel ayının 11-də paytaxtın Torvayanika adlı çimərliyində tapılmışdır. Öldürüldüyündə qadın 21 yaşında idi. Ailəsi tərəfindən 9 apreldə polis axtarışına verilmişdi.
1932-ci ildə Romada mühafizəkar bir ailənin qızı olaraq dünyaya gələn Vilmanın cansız cəsədi çimərlik işçisi Fortunato Bellini tərəfindən tapılıb. Dediyinə görə cəsədi aşkar edərkən nahar edirmiş və cəsəd arxasında sahildə uzanıqlı vəziyyətdə imiş.

Uzun müddət araşdırmaların aparılmasına baxmayaraq qatilin tapıla bilməməsi hadisənin İtalyanın kriminal tarixinə yazılmasına səbəb olub. Ümumulikdə, proffessional qatilin cəsəd üzərində hər hansı əl izi və sübut qoymaması uzun müddət ölkədə əsas gündəm mövzusu olmuşdur.

## İstinadlar
Qrand-Jatt adasında bazar günü

**Qrand-Jatt adasında bazar günü** () — fransız rəssam Jorj-Pyer Söra tərəfindən 1884–1886-cı illərdə çəkilmiş rəsm əsəri. İrihəcmli olan əsər, puantilizm axınının parlaq nümunələrindən hesab olunur. Jorj-Pyer Söranın özü rəssamlıqda bu yeni axının banilərindən biri idi. Bu əsər XIX yüzilliyin postimpressionizm dövrünün ən yadda qalan əsərlərindən biri olaraq qəbul edilmişdir.

## İstinadlar
Buqələmun (dəqiqləşdirmə)

*Buqələmun —  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
*Buqələmun (bürc) — Göyün cənub yarımkürəsindədir. 
*Buqələmun (qəzet) — Cənubi Azərbaycanda qəzet.
I Karlın atlı portreti

** I Karlın atlı portreti** () -  Flomand rəssam Antonio Van Deyk tərəfindən 1637-1638-ci illər ərzində çəkilmiş rəsm əsəri. Kralın bu əzəmətli portreti bizə I Karlın bütün döyüş yaraq-sursatları ilə birlikdə gözəl at belində təsvirini verir. Burada kral millətin əzmli və mənəvi öndəri kimi təqdim olunmuşdur.

Kralın görünüşü qəsbkar hökmdarın Böyük ingilis möhüründəki surətindən götürülmüşdür ki, həmin möhürlə də  bütün mühüm sənədlər təsdiqlənirdi, lakin portret də Bağlantı ordeni ilə təsvir olunur ki, bu da van Deykə Kralı cəngavərlər sərkərdəsi və ədalət müdafiəçisi kimi təqdim etmək imkanı verir. Atlı portret kralın mədhinə xidmət etməli idi və Uaytholl sarayının divarlarından birinin bəzədilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdu.
İstvan Tatar

**İstvan Tatar** (24 mart 1958 — 2 yanvar 2017) — Beynəlxalq yarışlarda Macarıstanı təmsil edən sprinter. O, 1980 Yay Olimpiya Oyunları və 1988 Yay Olimpiya Oyunlarında 100 metr və 4 × 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Nəcəf Murquzov

**Nəcəf İsmayıl oğlu Murquzov ** — alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun "Riyaziyyatın tədrisi metodikası" kafedrasının müdiri (1978–1995). "Riyaziyyatın tədrisi metodikası" ixtisasında respublikanın qərb bölgəsi üzrə ilk professor olmuşdur. Gəncə şəhəri üzrə Gənc riyaziyyatçılar məktəbinin ilk yaradıcılarından biri olmuş və həmin məktəbin rəhbəri kimi uzun müddət fəaliyyət göstərmişdir. "Qabaqcıl maarif xadimi", "Əmək igidliyinə görə", "X beşilliyin qalibi" və digər medal və döş nişanlarına, dəfələrlə Respublika Maarif Nazirliyinin Fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür. Mirzəli Murquzovun qardaşıdır.

## Həyatı və elmi-pedaqoji fəaliyyəti
Nəcəf İsmayıl oğlu Murquzov 1930-cu ildə Qazax rayonunun Çaylı kəndində anadan olmuşdur. Çaylı kənd məktəbini bitirmişdir. 1949-cu ildə Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 1953-cü ildə həmin fakültəni müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

1954–1959-cu illərdə Zaqatala rayonunun Muxax kənd orta məktəbində, Gəncə şəhərindəki 8 nömrəli məktəbdə müəllim işləmişdir. Şəhər 19 saylı internat məktəbində müəllim, 5 nömrəli internat məktəbində (Gəncə) təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini (1962–1971) vəzifələrində çalışmışdır.

Gəncə dövlət Pedaqoji İnstitutunun Riyaziyyatın tədrisi metodikası kafedrasında müəllim (1971–1976), baş müəllim (1976–1978) və kafedra müdiri (1978–1995) vəzifələrində çalışmışdır. 1980-ci ildə dosent, 1983-cü ildə professor elmi adı almışdır.

"Riyaziyyatın tədrisi metodikası" ixtisasında respublikanın qərb bölgəsi üzrə ilk professor olmuşdur. Gəncə şəhəri üzrə Gənc riyaziyyatçılar məktəbinin ilk yaradıcılarından biri olmuş və həmin məktəbin rəhbəri kimi uzun müddət fəaliyyət göstərmişdir.

1995-ci ildə vəfat etmişdir.

## Təltif və mükafatları
"Qabaqcıl maarif xadimi", "Əmək igidliyinə görə", "X beşilliyin qalibi" və digər medal və döş nişanlarına, dəfələrlə Respublika Maarif Nazirliyinin Fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Həşərətül-ərz

**"Həşərətül-ərz"** — İranda nəşr olunmuş qəzet.

## Tarixi
Qəzet 1908-ci ildə Təbrizdə nəşrə başlamışdır. Həftəlik nəşr edilən bu qəzetdə rəngli, yumoristik şəkillərə də rast gəlmək olurdu. Cənubi Azərbaycanda "Azərbaycan" dərgisindən sonra "Həşəratül-ərz" ikinci satirik mətbu orqanı idi. Qəzetdə rəssamlıq işlərini Tahirzadə Behzad yerinə yetirirdi. Onun karikaturaları gülüş və məsxərə hissi doğurur əzici və ayıldıcı xarakter daşıyırdı. Bu karikaturalar Məhəmmədəli Mirzədən tutmuş ən aşağı vəzifəli dövlət məmurlarına qədər, hamının canına vəlvələ salırdı. Bu rəsmlərin müəllifi Behzad Tahirzadə öz xatirələrində yazırdı: Bir gün Məşrutə inqilabından söhbət gedərkən qardaşım söhbətarası dedi ki, Mərənd şəhərində polis tərəfindən məlum oldu ki, məmurlar şahın karikaturasını çəkmiş bir rəssamı axtarırlar. "Həşəratül ərz"də çap olunmuş bu karikaturada şah çanaqlı bağaya bənzədilmişdi. Əgər onu mənim çəkdiyimi bilsəydilər, şübhəsiz tutub edam edərdilər".

## İstinadlar
Kəmalə Piriyeva

**Kəmalə Piriyeva** () — Azərbaycan teleaparıcısı və aktrisası.

## Həyatı və fəaliyyəti
Kəmalə Piriyeva 1990-cı il yanvar ayının 9-da Bakı şəhərində doğulub. 1996–2007-ci illərdə Nərimanov rayon 73 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Televiziya rejissorluğu" fakültəsindən məzun olub. 2007-ci ildə universitetdən Azad Azərbaycan televiziyasına təcrübə keçmək üçün göndərilib. İlk işi 2007-ci ildə 17 yaşında "Yeni ulduz 7" yarışmasında aparıcılıq etmək oldu. Daha sonra isə o, "Bizim səhər", "Xalq ulduzu", "CinemaAtv", "Atv maqazin", "Qaça-Qaç", "Piknik", "Mətbəx işi", "Azərbaycanın Səsi Bala", "Bir balaca oyun" kimi verilişlərdə aparıcılıq edir. Bu illər ərzində o, aktrisalıq fəaliyyəti ilə də məşğul olur. İlk dəfə Atv-də yayımlanan "Sirr" serialında rol alır. Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında "Məhv olmuş gündəliklər" tamaşasında əsas rollardan birini (Anjel) icra edir. Daha sonra o, "Sonuncu fəsil", "Miras", "Palata 106", "Vicdan haqqi", "Ər Arvad" seriallarında rol alır. "Gecə qonağı 1", "Şər qarışanda", "Təhminə və Zaur", "Qız qalası" filmlərində müxtəlif rolları ifa etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Sirr (teleserial, 2012)
# Sonuncu fəsil (teleserial, 2013)
# Bozbaş Pictures (serial, 2013)
# Miras (teleserial, 2015)
# Gecə qonağı (film, 2015)
# Məhv olmuş gündəliklər (tamaşa)
# Palata 106 (film, 2016)
# Vicdan haqqı (teleserial, 2016)
# Şər qarışanda(film, 2016)
# Təhmin və Zaur (film, 2017)
# Qız qalası (film, 2019)
# Ər və arvad (serial, 2016)
# Xosrov və Şirin (film, 2021)
# Arxa cəbhə (film, 2022)
# Evdəqalmış (film, 2023)
# 21-ci möcüzə, film, 2024
# Səma ilə görüş
# Tilov (teleserial, 2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Fəryad (qəzet)

**"Fəryad"** — Cənubi Azərbaycanda nəşr olunmuş qəzetlərdən biri.

## Tarixi
Qəzet 21 fevral 1907-ci ildə Urmiya şəhərində nəşrə başlamışdır.

Mahmud Qənizadə tərəfindən nəşr olunan bu qəzetin məsul redaktoru Həbib Urmulu idi.

Cəmi 23 sayı işıq üzü görmüşdür.

## Fəaliyyəti
"Fəryad" dövrünün inqilabi-demokratik mətbuatının ön sıralarında gedirdi. Həftəlik çıxan bu qəzetin səhifələrində ədəbi-bədii materiallara geniş yer verilirdi. İlk sayları əsasən fars dilində çıxsa da qəzetin yaradıcı kollektivi onun səhifələrində Azərbaycan həyatını əks etdirməyə çalışırdı. Cənubi Azərbaycandakı kütləvi inqilabi hərəkatdan ilham alan redaksiya heyəti 3-cü sayından etibarən qəzetdə Azərbaycan dilində materiallara geniş yer verməyə başlamışdır.

Qəzetin adının aşağısında daim belə müraciətnamə verilirdi:

Ömrünü qalma-qalla keçirdin,
Ey dost, qalx ki, artıq macal çalmağa.

Qəzetdə bədii ədəbiyyata, xüsusilə vətənpərvərlik mövzusunda yazılmış şeirlərə xüsusi yer verilmişdir. Bu şeirlərin çoxunun müəllifi məlum olmasa da, onların yetkin qələmə malik olan, vətənpərvər şairlər tərəfindən yazıldığı məlumdur.

## İstinadlar
Fəryad (dəqiqləşdirmə)

* Fəryad — norveçli rəssam Edvard Munk tərəfindən 1893-cü ildə çəkilmiş rəsm əsəri.
* Fəryad (qəzet)

;Filmlər
* Fəryad (film, 1959)
* Fəryad (film, 1972)
* Fəryad (film, 1983)
* Fəryad (film, 1993)
* Fəryad (film, 1996)
Elvac (Urmiya)

**Elvac** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafiyası
Yaşayış məntəqəsi Qərbi Azərbaycan ostanının mərkəzində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 1.513 metr təşkil edir. Ərazisi dağlıqdır.Elvac Urmiya şəhərindən 595&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 5.320 nəfər yaşayır.
## İstinadlar
Zəncan üsyanı

**Zəncan üsyanı** — 1850-ci il dekabrın sonunda yatırılan üsyan.

## Məzmun
1850-ci ildə Zəncanda babilər üsyana qalxdılar. Şəhərdə babilərin sayı 15 min nəfərə çatırdı. Bundan əlavə, yaxınlıqdakı kəndlərin əhalisi də onlara qoşulmuşdu. Babilər şəhər qalasını tutdular. Şəhər iki hissəyə bölündü və babilər onun yarıdan çox hissəsini ələ keçirdilər. Vuruşlarda babilərin ailə üzvləri də iştirak edirdilər. Əsas etibarilə kəndli və sənətkarlardan ibarət olan babilərin içərisində çoxlu tacir və xırda ruhanilər də var idi. Ətraf kəndlərdən olan əhali üsyançıları gizli şəkildə ərzaqla təmin edirdilər.

Şah hökuməti tərəfindən üsyanı yatırmaq üçün göndərilən qoşun dəstələri iyunun əvvəlində Zəncanı mühasirəyə aldılar, lakin üsyançılar tərəfindən ciddi müqavimətə rast gələrək geri çəkilməli oldular. Dekabr ayında 30 minlik şah qoşunu və feodal dəstələri Zəncanı yenidən mühasirəyə alaraq hər tərəfdən hücuma keçdilər. Üsyançıların çoxu həlak oldu, onun başçısı Məhəmmədəli isə ağır yaralandı və üç gündən sonra vəfat etdi. Babilərdən yalnız 100 nəfəri sağ qalmışdı və onlar daha beş gün vuruşduqdan sonra şəhəri tərk etməyə imkan vermək şərtilə mübarizəni dayandırmağa razı olduqlarını bildirdilər. Bu təklifi qəbul etmələri haqqında Qurana and içmiş şah ordu başçıları, silahı yerə qoyan üsyançıların hamısını qırdılar. Beləliklə, 1850-ci il dekabrın sonunda Zəncan üsyanı yatırıldı.

## İstinadlar
Dizədiz (Xoy)

**Dizədiz** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafiyası
Yaşayış məntəqəsi Qərbi Azərbaycan ostanının şimalında yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 1&nbsp;183 metr təşkil edir.Dizədiz Urmiya şəhərindən 98&nbsp;km şimalda yerləşir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 7 527 nəfər yaşayır.
## İstinadlar
Ümid (qəzet)

**"Ümid"** — İranda Məşrutə dövründə nəşr olunmuş qəzetlərdən biri.

## Tarixi
"Ümid" Məşrutə bərqərar edildikdən sonra nəşr edilən ilk qəzetlərdən idi. Qəzet Loğmaniyyə mədrəsəsinin tələbələri tərəfindən Məşrutə dövrünün əvvəllərində nəşr olunmuşdur. Loğmaniyyə mədrəsəsinin 5-6 tələbəsi tərəfindən təsis olunan bu qəzetin nəşri 8 aya yaxın davam etdi. Faydalı və elmi qəzet olan "Ümid"in 1907-ci ilədək 24 nömrəsi çapdan çıxmışdır.

Bu həftəlik, şəkil-təsvirli qəzet daşbasma üsulu ilə çap olunur və başlığında aşağıdakı ifadə dərc edilirdi:

*"Bu dövlətin və millətin tərəqqisi, elm və maarifin yayılması üçün təsis dilmiş bir qəzetdir".*

## İstinadlar
Əyribucaq (Xoy)

**Əyribucaq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Digər adları **Ara Bucaq**, **Əyribucaq**, **Ağrı Bucaq**, **Bucaq**, **İribucaq**, **Yarı Bucaq**.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 945 nəfər yaşayır (191 ailə).
## İstinadlar
Armscor AK22

**Armscor AK22** — Odlu tüfəngdir. AK-47 silahına oxşar dizaynda hazırlanmışdır. Gilizi .22 LR tipdədir. Bu silah Filippində istehsal olunur və ABŞ-yə idxal olunur.

## Həmçinin bax
* AK-47
* AK-47 variantları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Armscor AK22 Product Page
Aleksey Savrasov

**Aleksey Savrasov** (; ) — Rus mənzərə rəssamı. Aleksey Savrasov lirik mənzərə janrının yaradıcılarından hesab olunur.

## İstinadlar
İbrahim İsmayılzadə

**İsmayılzadə İbrahim Məmməd oğlu** (25 oktyabr 1898, Gəncə – 21 oktyabr 1962, Bakı) — Azərbaycan SSRİ-də dermoto-venerologiyanın banilərindən biri. 1929-cu ildə tibb elmləri doktoru, 1932-ci ildə professor, 1960-cı ildə Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi adına layiq görülüb.

## Həyatı
1922-ci ildə 1-ci Moskva Dövlət Universitetinin Tibb fakültəsini bitirib. 1923–25-ci illərdə
Berlin, Heydelberq və Münhen dermato-veneroloji klinikalarında ixtisasını artırmışdır. 1925-ci ildən Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetində assistent, elmi katib, dekan və prorektor vəzifələrində çalışmışdır. Tədqiqatı, əsasən, patologiyalara, dəri xəstəliklərinin naftalanla müalicəsinə həsr olunmuşdur. Abşeron neft məhsullarında ilk dəfə onkogen faktorunu tapmışdır. 1948-ci ildən ömrünün sonuna kimi Respublika Dermatoloqlar Cəmiyyətinin sədri olub…"

Əziz Əliyev adına Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun www.adhti.edu.az saytında yazılıb: "İsmayılzadə İbrahim Məmməd oğlu Ə. Əliyev adına ADHTİ-nin dəri-zöhrəvi xəstəlikləri kafedrasının müdiri işləyib. 1960-cı ildə Azərbaycanın əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülüb.1948-ci ildə dermatologiya üzrə Azərbaycanda ilk tibb elmləri doktoru, əməkdar elm xadimi, professor İbrahim Məmməd oğlu İsmayılzadə kafedraya ikinci professor seçilmişdir. Moskva Tibb Universitetini bitirdikdən sonra 1923–1925-ci illərdə Almaniyanın mərkəzi şəhərlərində (Berlin, Münhen, Heydelberq və s.) 2 illik təkmilləşməyə göndərilmişdir.

Almaniyanın dünya şöhrətli alimi Tsumbuşla dostluq etmiş, onunla birgə elmi iş aparmışdır. Prof. İ. M. İsmayılzadə dəri və uroloji xəstəliklərin naftalanla müalicəsini ətraflı öyrənmiş və bu mövzuya həsr olunmuş monoqrafiya nəşr etdirmişdir. Abşeronun sənaye neftinin onkoloji xassələrini 1929-cu ildə məhz professor İ. M. İsmayılzadə öyrənmişdir və onun doktorluq dissertasiyasının əsasını təşkil etmişdir.

Prof. İ. M. İsmayılzadənin Azərbaycan dilində tədrisin təşkilində böyük əməyi olmuşdur. Onun Azərbaycan dilində nəşr etdirdiyi bir neçə dərs vəsaiti və latın-rus-azərbaycan dilində tibbi terminoloji lüğəti həkimlərə böyük kömək etmişdir. Alimin elmi əsərləri institutun, respublikanın və Moskvanın jurnallarında dərc olunmuşdur.

## İstinadlar
Dolaşalar qayıdıb

**Dolaşalar qayıdıb** () - Rus rəssamı Aleksey Savrasovun *lirik mənəzrə* üslubunda 1871-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri. Bu şəklin etüdləri Kostroma quberniyasının Molitvino kəndində çəkilmişdir. Şəkildə zəmanəmizə qədər qalmaqda olan Voskresenskaya kilsəsi təsvir olunub. İşin tamamlanması rəssamın Moskvadakı emalatxanasında aparılıb. 1871-ci ilin axırlarında *Dolaşalar qayıdıb* əsəri ilk dəfə kütlə qarşısında *Səyyar Rəsm Sərgiləri Birliyinin* ilk sərgisində nümayiş etdirilib.
Nəzmiyyeyi-Təbriz

**"Nəzmiyyeyi Təbriz"** — Cənubi Azərbaycanda Məşrutə dövründə nəşr olunmuş qəzetlərdən biri.

## Tarixi
Məşrutə fərmanı verildikdən sonra Təbrizdə nəşr edilən qəzetlərdən biri olan "Nəzmiyyeyi Təbriz" şəhərin polis idarəsi tərəfindən təsis olunmuş və bu idarənin orqanı sayılırdı.

Bu nəşrin ən mühüm cəhəti onun xalqa məxsusluğu və xalqla daimi ünsiyyəti idi.

İngilis Edvard Braun "İran mətbuatı və ədəbiyyatı tarixi" kitabında bu qəzet haqqındakı təəssüratlarını belə bölüşür:

*"Bu təsvirli qəzet həftəlik olaraq 1326 h.q. və ya 1908-1909 tarixində Mahmud İskəndaninin rəhbərliyi ilə Təbrizdə nəşr olunurdu. İlk nömrəsində polis rəisi İclal əl-Mülkün şəkli var idi."*

## İstinadlar
Romul, Rem və dişi canavar

**Romul, Rem və dişi canavar** () falamand rəssamı Piter Paul Rubens tərəfindən 1666-ci ildə çəkilib.

Rubensin yaradıcılığı üçün xarakter olan mifoloji süjet: Faustul (sağda) dişi canavarın əmizdirdiyi Romulu və Remi, həm də ağacdələni tapır. Onların anası Reya Silviya və çay allahı Tiberin yaxınlığındadır. Romalıların ilk çarı Romul (Romulus) və onun qardaşı (Remus) barədə salnamədə rəvayət olunur; Vesta kahinəsi Reya Silviya bir dəfə Mars allahına rast gəlir və bunun da nəticəsində onun bir cüt əkiz oğlu doğulur. Bəkarətini itirən vestalkanı (kahinəni) övladları ilə birlikdə suda batırıb öldürmək əmr olunur. Lakin çay allahı Tibrin Reyaya rəhmi gəlir və onu özünə zövcə edir. Uşaqların olduğu çanağı su ağzına alıb aparır və çanaq sahilə yan alır. Bu zaman su içmək üçün çaya yaxınlaşan dişi canavar uşaqların ağladığını eşidir, taleyin ümidinə atılmış uşaqları mağaraya gətirir və onları öz südü ilə əmizdirir. Onların ilk uşaqlıq günləri mağarada keçir: dişi canavar onlara analıq edir, ağacdələn və çökükburun onlar üçün qida gətirir və uşaqları hər cür bəladan hifz edirlər. Günlərin bir günündə buraya çobanlar gəlir: dişi canavar qaçır, uşaqlara isə çarın çobanı Faustul yiyə durur, o da zövcəsi Akka Larentsiya ilə birlikdə onları tərbiyə edir: əkizlərdən birinə Romul, digərinə isə Rem adı verirlər.

## İstinadlar
№5, 1948.

**№5, 1948.** əsəri 1948-cı ildə abstrakt ekspressionizm hərəkatına öz töhfələrini vermiş amerikalı rəssam Cekson Pollok tərəfindən çəkilmişdir.
Aldaşın

**Aldaşın** () — İranın Ərdəbil ostanının Sərein şəhristanı, Ab-e Garm kəndistanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 695 nəfər yaşayır (146 ailə).

## İstinadlar
Yaddaşın dəyişməzliyi

**Yaddaşın dəyişməzliyi** () 1931-ci ildə sürrealizm cərəyanının ən məşhur nümayəndələrindən biri olan Salvador Dali tərəfindən çəkilmiş sürrealist rəsm əsəri.

1932-ci ildə 250 ABŞ Dolları qarşılığında satılan tablo,1934-cü ildən etibarən Nyu-Yorkdaki  National Museum of Art'da sərgilənməkdədir.

= Haqqında =
Sürrealistik əsər əriyən cib saatlarını mövzu almaqdadır.Bu,Dalinin o illərdəki "yumuşaqlıq" və "sərtlik" anlayışına işıq tutmaqdadır.

Əsər hər nə qədər Dalinin sənət yaşamındakı Freyudçu mühitin bir nümunəsi olsa da, sənətcinin elmi mərhələyə keçişindən 14 il əvvəl yaradılmışıdır. Dalinin elmi təməlli əsərlər yaratmağa başlaması 1945-ci il Nüvə silahı istifadəsi ilə əlaqədardır.

Geniş bir qum çölü təsvir olunan əsərdə ki, əriyən saatlar ideyasını Dali avqust günəşi altında əriyən kamamber pendirindən götürüb. Əsəri zamanın dəyişməzliyi anlayışına protesto kimi də yozmaq mümkündür.

Rəsmin mərkəzi hissəsində canavar və insan obrazının sintezini görürük. Tablonun sol hissəsində olan saatın üzərində isə ölümü və qadın cinsiyyət orqanını simvollaşdıran qarışqaları görmək mümkündü.
Alaverdi monastırı

**Alaverdi monastırı** (), **Alaverdi kafedral kilsəsi**, **Alaverdi kilsəsi** – Şərqi Gürcüstanda, Kaxeti ölkəsindəki Axmeta şəhərindən 25 km məsafədə, Axmeta bələdiyyəsi ərazisində yerləşən və Gürcü pravoslav kilsəsinə aid olan gürcü monastır kompleksi. XI əsrdə Kaxeti xorepiskopu  (1010 – 1037/38-ci illərdə hakimiyyətdə olub) köhnə Müqəddəs Georgi kilsəsinin yerində tikdirmişdir. Bəzi hissələri VI əsrə aiddir.

Kilsənin hündürlüyü 50 m-ə yaxındır, daxili məkanın hündürlüyü 42 m-dən yüksəkdir. Tbilisidəki  tikilməsinə (1995–2004) qədər Gürcüstandakı ən hündür kilsə idi.

Monastırda XV əsrə aid rəsimlər zamanəmizədək qorunub saxlanılıb.

Alavedi kilsəsi UNESCO-nun "Beynəlxalq İrs" siyahısına daxil eidlmək üçün təqdim edilib.

Monastırın əsası nə vaxtsa Antioxiyadan gəlmiş və o vaxtlar Ay məbədində ibadət edən bütpərəslərin dini mərkəzi olmuş kiçik Alaverdi kəndində məskunlaşmış suriyalı rahib İosif (Yoseb, Amba) Alaverdeli tərəfindən qoyulub.

Müasir dövrdə monastır Gürcüstanda ildə bir dəfə keçirilən dini "Alaverdoba" bayramındındə, diqqət mərkəzinə çevrilir. Monastır dünyanın ən köhnə çaxır regionunda yerləşir və burada monarxlar "Alaverdi monastırı" adlanan öz xüsusi növ çaxırlar hazırlayırlar.

## İstinadlar
Əkbərabad (Xoy)

**Əkbərabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1.446 nəfər. yaşayır (295 ailə).

## İstinadlar
Şamaxı rəqqasələri

**Şamaxı rəqqasələri** — XIX əsrdə Şamaxıda və ətraf ərazilərdə fəaliyyət göstərmiş saray mənşəli

## Tarixi
Şamaxı rəqqasları və rəqsləri ilə bağlı mövcud sənədlər çox məhduddur.

Rus rəssamı Qriqori Qaqarin 1840–1855-ci illərdə Cənubi Qafqazda hərbi xidmətdə olarkən Şamaxı rəqqasələrinin bir necə təsvirini yaratmışdır. Onların arasında Sankt-Peterburqda Rus Dövlət Muzeyində saxlanılan "Şamaxı rəqqasələri" tablosu daha məşhurdur. Tablonun mərkəzində Sona adlı rəqqasənin oynaması təsvir edilir. Ətrafda gənc rəqqas Hikmət, Sonaya əl çalan rəqqasələr Rəna və Nisə, daha sonra Səkinə, İzzət və Məleykə oturublar. Musiqiçilərin arasında çırtma ilə rəqsin ritmini nəzərə çatdıran Qəndixanımdır. Musiqiçilər donqarda, sümsü-balabanın (dodaqlara dayaq üçün dairəvi lövhəciyi və aşağıya doğru genişlənən gövdəsi var) müxtəlif növlərində, dəfdə (bu, sağanaq dövrəsində dairəvi lövhələrin və alətin daxili tərəfində dəri boyu iki cərgə ipdən asılmış zınqırovların olması ilə təsdiqlənir) və qoşanağarada çalırlar. Sonuncunun yanında döşəmənin üstündə ucluğu və qayışı olan təbil-bas, həmçinin, uzun ucluqları olan iki kaman aləti — çəğanə görsənir.



Fayl:Shemahinskaya boyaderka.jpg|
Fayl:Şamaxılı qız milli geyimdə.jpg|
Fayl:Scènes, paysages, moeurs et costumes du Caucase dessinés d'aprés nature par le prince G. Gagarine.31.jpg|
Fayl:Grigory Gagarin. Chirvan. Bayaderes de Chemakha.jpg|
Fayl:|



Fransız yazıçısı Aleksandr Dümanın verdiyi məlumata görə, 1858-ci il noyabrın 24-də Şamaxıda Mahmudağanın təşkil etdiyi qəbul vaxtı, onu tar, kamança, tütək, nağara və dəmir ayaqcıqlar üstündə qoyulan təbildə çalan beş musiqiçi iki rəqqasəni və bir rəqqası müşayiət edirdi. Rəqqas barmaqları arasında mis kastanyet — zil tutmuşdu.

XIX əsr fransız yazıçısı və diplomatı Artur de Qobino "Şamaxıda rəqs edən qız və digər asiya nağılları" adlı əsərində Şamaxı rəqqasələri barədə məlumat verir. Şamaxı rəqqasələri haqqında məlumat, erməni rəqqasəsi Armen Ohanyanın "Şamaxı rəqqasəsi" kitabında da qeyd olunub.

## İstinadlar
Pleksit

**Pleksit** — Onurğa beyni sinirləri kələfinin xəstəliyidir. Pleksitin səbəbi travmalar, infeksion xəstəliklər, onurğa xəstəlikləri və s. ola bilər.

Boyun pleksiti zamanı boyunun dərin əzələlərinin iflici, ənsə nahiyəsində ağrı olur. Xəstəlik kəskin davam edir.

Bazu pleksiti zamanı çiyin və yuxarı ətraf əzələləri birlikdə prosesə cəlb olunur, körpücükaltı və körpücüküstü nahiyələr ağrılı olur, ağrı yuxarı ətrafa da vurur və süst-atrofik iflic baş verir. Yuxarı ətrafların hərəkəti məhdudlaşır. Xəstəlik əksər hallarda 2–3 ay müddətində sağalma ilə nəticələnir, bəzən isə yuxarı ətrafın periferik iflici sabit qalır.

Bel-oma pleksitinin klinik əlamətləri bel nahiyəsində olan ağrılardan ibarətdir. Ağrılar bud və oturaq sinirləri boyunca yayılıb, hissi pozğunluqlar verir. Ayaqda zəiflik olur.

Müalicə xəstəliyin etiologiyasına əsaslanmalıdır. İnfeksiya ilə əlaqədar olduqda, iltihaba qarşı müalicə aparılmalı, eyni zamanda ağrıkəsici dərmanlar, isti proseduralar və həkimin təyinatı üzrə digər müalicələr aparılmalıdır.

Qadınlarda bel-oma pleksiti əlamətləri olduqda onların ginekoloq tərəfindən müayinə olunması məsləhətdir.

## Pleksitlər
* Sinir pleksit
* Koroid pleksit
* Venöz pleksit
* Kardiyaq pleksit
* Çölyak pleksit