Ammonium duzları

**Ammonium duzları** - bərk, əsasən ağ rəngli, suda yaxşı həll olan kristal maddələrdir.
                                  
## Alınması
# Ammonium duzları ammonyakın və ya ammonium hidroksidin turşularla qarşılıqlı təsirindən alınır:  
* NH3  +  HCl  →  NH4Cl 
* H2SO4 + 2(NH3*H2O) → (NH4)2SO4 + 2H2O 
2. Ammonyakın xlorla qarşılıqlı təsirindən alınır: 

* 8NH3 + 3Cl2 → N2↑ + 6NH4Cl

## Fiziki xassələri
Tərkibində  -NH4+   olan ammonium duzları rənginə və bəzi digər xassələrinə görə natrium duzlarına oxşayır. Ammonium duzları suda yaxşı həll olur . Su məhlulunda tamamilə dissosiasiya edir. İylidir.
   
* NH3 +H2O    ↔  NH3H2O  ↔  NH4+ OH- 

Bu reaksiya dönəndir,  ona görə də  sulu məhlulda ammonium  hidroksid ammonyakla  eyni  tarazlıqdadır. 
Ammonium duzları duzlara məxsus xassələri özündə əks etdirir. Qələvi ilə təsir etdikdə qaz şəklində ammonyak ayrılır. Qızdırıldıqda bütün ammonium duzları parçalanır.

## Kimyəvi xassələri
Qüvvətli elektrolitlərdir (sulu məhlullarda dissosiasiya edir):
* NH4Cl ↔ NH4+ + Cl−
Qızdırıldıqa parçalanır:
Əgər tuşu uçucudursa
* NH4Cl → NH3↑ + HCl
* NH4HCO3 → NH3↑ + Н2O¬ + CO2
Əgər anion turşu xassəsi göstərərsə
* NH4NO3 → N2O↑ + 2Н2O
* (NH4)2Cr2O7 → N2↑ + Cr2O3+ 4Н2O
Turşularla reaksiyaya daxil olur (dəyişmə reaksiyası)
* (NH4)2CO3 + 2HCl → 2NH4Cl + Н2O + CO2 ↑
* 2NH4+ + CO32− + 2H+ + 2Cl− → 2NH4+ + 2Cl− + Н2O + CO2 ↑
* CO32− + 2H+ → Н2O + CO2 ↑
Duzlarla reaksiyaya daxil olur (əvəzetmə reaksiyası)
* (NH4)2SO4 + Ba(NO3)2 → BaSO4 ↓ + 2NH4NO3
* 2NH4+ + SO4 + Ba2+ + 2NO3− → BaSO4 ↓ + 2NH4+ + 2NO3−
* Ba2+ + SO42− → BaSO4 ↓
Hidrolizə uğrayırlar (zəif əsasla qüvvətli turşunun duzu kimi)
* NH4Cl + Н2O ↔ NH4OH + HCl
* NH4+ + Н2O ↔ NH4OH + H+
Qələvilərlə qızdırıldıqda ammonyak ayrılır (ammonium ionu üçün təyinetmə reaksiyası)
* NH4Cl + NaOH → NaCl + NH3 ↑ + Н2O

## Tətbiqi
* NH4NO3 – ammonium nitrat azot gübrəsinin ,  eləcə də partladıcı maddələrin hazırlanmasında;
* (NH4)2SO4  -  ucuz azot gübrəsi kimi;
* NH4HCO3 -  ammonium hidrokarbonat:
* (NH4)2CO3  -ammonium karbonat  qida sənayesində və un məmulatların hazırlanmasında  şişirdici kimi,  vitamin istehsalında,  tibbdə  istifadə edilir.

## Təyini
Ammonium duzlarının xarakter reaksiyası onları qələvilərlə qızdırdıqda ammonyakın ayrılmasıdır.

## Mənbə
* Priestley, Joseph. Observations on Alkaline Air // Experiments and Observations on Different Kinds of Air. — Second edition. — 1775. — Vol. I. — P. 163-177.
* Berthollet (1788). «Analyse de'l Alkali volatil». Histoire de l'Académie Royale des Sciences. Année M. DCCLXXXV. Avec les Mémoires de Mathématique & de Physique pour la même Année: 316-326.
* Малина И.К. Синтез аммиака // Книга для чтения по неорганической химии. Пособие для учащихся. Ч. II. — М.: Просвещение, 1975. — С. 52—62.
* Karl S. Roth, MD. eMedicine Specialties > Metabolic Diseases > Hyperammonemia. Проверено 7 июля 2009.
* Adjei, M. B.; Quesenberry, K. H. and Chamblis, C. G. Nitrogen Fixation and Inoculation of Forage Legumes. University of Florida IFAS Extension (June 2002). Архивировано 20 мая 2007 года.
* PubChem Substance Summary. Проверено 7 июля 2009.
* Zschocke, Johannes, and Georg Hoffman. Vademecum Metabolism. — Friedrichsdorf, Germany: Milupa GmbH, 2004.
* Rose, Burton, and Helmut Rennke. Renal Pathophysiology. — Baltimore: Williams & Wilkins, 1994. — ISBN 0-683-07354-0.
* Campbell Neil A. 44 // Biology. — 6th. — San Francisco: Pearson Education, Inc, 2002. — P. 937–938. — ISBN 0-8053-6624-5.
*  http://www.rhbz.info/rhbz3.1.5.4.html  Учебное пособие по РХБЗ. Характеристика аварийно химически опасных веществ
* ГОСТ 12.1.005-88. Система стандартов безопасности труда. Общие санитарно-гигиенические требования к воздуху рабочей зоны
* СанПиН 2.1.2.1002-00. Санитарно-эпидемиологические требования к жилым зданиям и помещениям «Известия». Наука
* Ходаков Ю. В., Эпштейн Д. А., Глориозов П. А. § 19. Взаимодействие азота с водородом // Неорганическая химия. Учебник для 9 класса. — 7-е изд. — М.: Просвещение, 1976. — С. 38—41. — 2 350 000 экз.
* Гордон А., Форд Р. Спутник химика.//Перевод на русский язык Розенберга Е. Л., Коппель С. И. — М.: Мир, 1976. — 544 с.
* Ахметов Н. С. Общая и неорганическая химия. — М.: Высшая школа, 2001.
* Карапетьянц М. Х., Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. — М.: Химия, 1994
* Акимова Л. Д. Изучающим основы холодильной техники. — М., 1996.
* Ельницкий А. П., Василевская Е. И., Шарапа Е. И., Шиманович И. Е.Химия. — Мн.: Народная асвета, 2007.