open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A-ha

**a-ha** — elektro-pop Norveç musiqi qrupu. 1982-ci ildə Osloda yaradılmışdır, "yeni dalğa"nın sonunda meydana çıxmışdır. "a-ha" musiqisi qrafik, soyuq üslubu, sintezator-gitara səsi və ifadəli ballada melodiyası ilə xarakterizə olunur.

"a-ha" dünya üzrə 80 milyondan çox albom və 15 milyon sinql satmışdır. Qrup MTV Video Musiqi Mükafatlarından çoxsaylı mükafatlar qazanmış, "Take On Me" mahnısına çəkdiyi klip "Ən yaxşı debüt video", "Ən yaxşı konseptual video", "Ən yaxşı istehsal", "Ən eksperimental video", "Ən yaxşı xüsusi effektlər" kimi kateqoriyalarda qalib gəlmişdir. "YouTube"da 1 milyarddan çox baxışı var. "The Sun Always Shines on TV" mahnısına çəkilmiş klip "Ən yaxşı montaj" kateqoriyasında mükafat almışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Håkon Harket, Henning Kramer Dahl. Så Blåser Det På Jorden a-ha i Nærbilder, 1986.
* Tor Marcussen. The Story So Far, 1986.
* Jan Omdahl. The Swing Of Things. Twenty Years with a-ha, 2004.
* Хокон Харкет, Хеннинг Крамер Даль. И дует теперь ветер на земле. a-ha крупным планом. Пер. Ю. Ремизовой, 2006.

## Xarici keçidlər
*
Evald Aav

**Evald Aav** () — Estoniya bəstəkarı və xor dirijoru, Estoniya milli operasının yaradıcılarından biri.

## Həyatı
Evald Aav 6 mart 1900-cü ildə Estland quberniyasının (indiki Estoniya) Revel (indiki Tallin) şəhərində anadan olmuşdur. İlk piano və musiqi nəzəriyyəsi dərslərini müvafiq olaraq Helmi Vittola-Mohfeld və Anton Kasemetsdən almışdır. 1926-cı ildə Tallin Konservatoriyasını bitirmişdir. Həvəskar xorlara rəhbərlik etmişdir. 1924–1927-ci illərdə Tallin Hərbi Məktəbinin xor və orkestrinə rəhbərlik etmişdir. 1926–1937-ci illərdə opera müğənnisi İde Loo-Talvari ilə evlənmişdir. 1938-ci ildə Mahnı Festivalında baş xor dirijoru olmuşdur. Eyni zamanda, o, yerli və musiqi jurnallarının müəllifi və redaktoru, Yazıçılar İttifaqının və Estoniya Bəstəkarlar İttifaqının üzvü olmuşdur. Ölümündən bir müddət əvvəl Evald Aav soyuqdəyməyə yoluxmuş, lakin xəstəliyinə baxmayaraq, opera tamaşasında işləməyə davam etmişdir. Bu, xəstəliyin ağırlaşmasına və bəstəkarın ölümünə səbəb olmuşdur. Ölümündən bir neçə gün əvvəl Estoniya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin Fəxri ordeni ilə təltif edilmişdir. 1943-cü ildə bacısı Frida Rukkanın təşəbbüsü ilə onun adına təqaüd təsis edilmişdir.

## İstinadlar
İde Loo-Talvari

**İda Loo-Talvari** (), ilk evliliyində **İda Aav-Loo** (), Rusiya imperiyasında **İda Yuxonovna Aav-Loo** (; ) — Estoniya müğənnisi (soprano).

## Həyatı
İda Loo-Talvari vokal təhsilini Estoniyada almış, sonra Berlin, Milanda və Vyanada bacarıqlarını təkmilləşdirmişdir. 1926–1944-cü illərdə Estoniya Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur. 1944-cü ildən İsveçdə yaşamışdır.

1926–1937-ci illərdə bəstəkar Evald Aav ilə evli olmuşdur. 1938–1979-cu illərdə Yohannes Aleksandr Talvari ilə evli olmuşdur.

## İstinadlar
Soqen məbədi (Tokio)

və ya  – Yaponiyanın Tokio şəhərinin Kappabaşi bölgəsində yerləşən buddist məbədi. Məbəd kappalarla olan əlaqəsinə görə tanınır.

## Tarixi
Soqen məbədi XVII əsrdə qurulmuşdur. Məbəd və məbədin yerləşdiyi bölgənin adı Kappa Kavataro adlı yerli plaş tacirinin adından gəlir. O, daşqınların qarşısını almaq üçün kanal tikintisinə pul ayırmışdır.

Əfsanəyə görə kanalın tikintisi zamanı yüzlərlə kappa Sumida çayından gələrək Kavataroya kömək etmişdir. Kavataro 1814-cü ildə öləndə Soqen məbədində dəfn olunmuş və məbəd bundan sonra Kappa məbədi kimi tanınmağa başlamışdır.

## Xüsusiyyətlər
Soqen məbədi Tokionun Tayto xüsusi rayonunun Asakusa rayonunun qərbində, Kappabaşi bölgəsində yerləşir. Məbəddə bir çox kappa heykəlciyinə rast gəlmək mümkündür. Kappaların sevimli yeməyi xiyar hesab olunduğu üçün məbədin səcdəgahına tez-tez xiyarlar qoyurlar. Xəzinə otağında kappalara aid qədim əlyazmalar və mumyalanmış kappa əli saxlanılır.

## Qalereya

Kappastatues.JPG|Kappa heykəlcikləri.
Kappa-dera Temple cucmber offering.jpg|Kappalar üçün qoyulmuş xiyarlar.
Kappa-dera Temple Buddha.jpg|Budda heykəli.
Folklore of Kappa-dera Temple.jpg|Məbədin folklorundan bəhs edən lövhə.


## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xyetil Andre Omodt

**Xyetil Andre Omodt** (; ) — Norveç dağ-xizəkçisi, 4 qat Olimpiya çempionu. O, xizəkçilər arasında 8 olimpiya medalının və 12 dünya çempionatının yeganə qalibidir. 2006-cı ildə Norveçdə İlin İdmançısı olmuşdur. O, BMT Uşaq Fondunun səfiridir.

Xyetil Andre Omodt beş Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. O, 4 qat olimpiya çempionu olmuş, həmçinin 8 Olimpiya mükafatı qazanmış ilk və yeganə xizəkçidir.

## Həyatı
Xyetil Andre Omodt Osloda anadan olmuşdur. Atası Finn Daq Norveçdə məşhur xizək təlimatçısıdır və onun rəhbərliyi altında Xyetil Andre yeddi yaşında yaxşı xizək sürməyi öyrənmişdir. O, uşaqlıqda isveçli xizəkçi İngemar Stenmarkın pərəstişkarı olmuşdur. Dağda xizək sürməklə yanaşı, Omodt uşaqlıqda bir çox idman növləri ilə məşğul olmuşdur. O, qolf, futbol və buz xokkeyi oynamağa davam edir. Omodtun uşaqlıq dostu başqa bir məşhur norveçli xizəkçi, 10 il otaq yoldaşı olduqları, eyni xizək məktəbinə getdikləri və dəfələrlə yüksək səviyyədə yarışdıqları Lasse Küsdür.

Omodt 1999-cu il Dünya çempionatındakı uğursuzluğuna görə kombinasiyada qalib gələrək və enişdə bürünc medal qazanaraq özünü sübut etmişdir. O, 2001-ci ildə yenidən kombinasiya üzrə dünya çempionu və nəhəng slalomda gümüş mükafatçı olmuşdur. 2002-ci ildə Solt-Leyk Sitidə keçirilən Olimpiya Oyunlarında Omodt supergigant və birləşmiş yarışlarda iki qızıl medal qazanaraq Olimpiya medallarının sayını yeddi rekorda çatdırmışdır. 2003-cü ildə 12-ci Dünya Çempionatında medal qazanaraq daha bir rekorda imza atmışdır. Omodtun son rekordu 2006-cı il Olimpiadasında olmuşdur. O, burada supergigant yarışında qızıl medal qazanmışdır.

2007-ci ilin yanvarında Omodt idman karyerasına son qoyduğunu elan etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Хьетиль Андре Омодт на сайте МОК
Antti Amatus Aarne

**Antti Amatus Aarne** (; ) — Finlandiya folklor tədqiqatçısı, filoloq, süjetlərin sistemləşdiricisi.

## Həyatı
Antti Amatus Aarne 5 dekabr 1867-ci ildə anadan olmuşdur. O, folklor nümunələrinin müqayisəli təhlili və təsnifatı metodologiyasını işləyib hazırlamışdır. Aarnenin nəzəri prinsipləri sxematikliyi və formalizmi ilə seçilir. O, "*Nağıl növlərinin əsas indeksi*"ni tərtib etmişdir (1910). Aarne "*Nağılların müqayisəli tədqiqinin əsasları*" (1913), "*Nağıllara dair ədəbiyyata baxış*" (1914), "*Tapmacaların müqayisəli tədqiqi*" (1918) əsərlərinin müəllifidir. Onun indeksi əsasında Nikolay Andreyev rus dilində "*Aarne sisteminə görə nağıl süjetləri indeksi*"ni (1929) tərtib etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Преподаватели Хельсинкского университета
Təpə (dəqiqləşdirmə)

* Təpə — dağdan kiçik olan yüksəlmiş ucalıqlara deyilir.
* ‎Təpə (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
* ‎Təpə (Nəmin) — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* ‎Təpə (Urmiya) —
Aaron Henk

**Henri Luis (Henk) Aaron** (; ) — ABŞ beysbolçusu. O, 1954–1974-cü illərdə "Miluoki Breyvz" komandasında, 1966–1976-cı illərdə "Atlanta Breyvz" komandasında çıxış etmişdir. Henk 1957-ci ildə Milli Liqanın Ən dəyərli oyunçusu mükafatına layiq görülmüşdür. Ləqəbi "Çəkic" idi. O, 1974-cü ildə Beyb Rutun 1930-cu illərdən bəri davam edən rekordunu geridə qoyaraq 715 meydança hitinə çatmışdır. 1976-cı ildə karyerasına son qoymuşdur. 1982-ci ildə Beysbol Şöhrət Zalına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* Профиль на сайте Retrosheet.org
*
Səlimiyyə təkyəsi

**Səlimiyyə təkyəsi** ( *ət-təkiyyə s-səlimiyyə*) — I Səlimin tərəfindən 1518-ci ildə Dəməşqdə inşa etdirilən təkyə. Təkyə təriqətçilərin, dərvişlərin ayin icra etdikləri yerdir. Səlimiyyə təkyəsi məscid və imarətdən ibarətdir. Məscid İbn Ərəbi türbəsinin yerində inşa edilmişdir. Səlimiyyə təkyəsi Süleymaniyyə təkyəsindən daha qədimdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qənbərli

**Qənbərli** — soyad.

* Əli Qənbərli — Azərbaycanın maarif xadimi.

;Digər
* Qənbərli (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Qışlaq-i Qənbərli-i Ülya (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ağ braziliyalılar

**Ağ braziliyalılar** (portuqal: *brasileiros brancos*) adətən Avropa və ya Levant mənşəli olduğuna görə "ağ" kimi qəbul edilən braziliyalılardır.
Eyforiya (teleserial, 2019)

**Eyforiya** () — Sem Levinson tərəfindən HBO üçün yaradılmış amerikan yeniyetmə drama serialı, Ron Leşem və Dafna Levinin yaratdığı eyniadlı İsrail serialından əsaslanmışdır. Serialın baş qəhrəmanı Ru Bennet (Zendaya) narkomaniya ilə mübarizə aparır.

*Eyforiya*nın icraçı prodüserləri arasında Levinson, Zendaya, Ron Leşem və Qeri Lennon var. Serial Kaliforniyanın Los Anceles şəhərindəki Ulysses S. Grant Liseyində və Kaliforniyanın Kalver Siti şəhərindəki Sony Studios-da çəkilir. Eyforiya çılpaqlığı və seksual məzmunu ilə mübahisəli hesab olunur, bəzi tənqidçilər yeniyetmə mühitinə görə bunu artıq hesab edirlər. Bu, HBO tarixində *[[Taxt-tac oyunları (teleserial, 2011)|Taxt-tac oyunları]]*ndan sonra ən çox baxılan ikinci serialdır.

*Eyforiya* 16 iyun 2019-cu ildə premyerasını etdi. Serial 2019-cu ilin iyulunda ikinci mövsüm üçün yeniləndi. Bir saatlıq iki xüsusi veriliş 2020-ci ilin dekabrında və 2021-ci ilin yanvarında yayımlandı. İkinci sezonun premyerası 9 yanvar 2022-ci ildə, serialın isə 2022-ci ilin fevralında nümayiş olundu. üçüncü mövsüm üçün yeniləndi. Serial çoxlu mükafatlar, o cümlədən Ən Yaxşı Dram Serialları üçün Primetime Emmy Mükafatına namizədlər qazandı. Performansına görə Zendaya Dram Serialında Ən Yaxşı Aktrisa üçün Primetime Emmy Mükafatı və Satellite Mükafatı qazandı. Zendaya, Sidni Suini, Kolman Dominqo və Marta Kelli ikinci mövsüm üçün eyni mükafata namizəd oldu.
Kodi Fern

**Kodi Fern** () — Avstraliyalı aktyor və rejissor. *Palos Verdes Qəbilələri* (2017) filmindəki ilk rolundan sonra o, FX-də yayımlanan *Amerikan Cinayət Hekayəsi: Canni Versaçenin sui-qəsdi* (2018) serialında qətlin qurbanı olan Devid Madsonu canlandırdı. Həmin ilin sonunda Fern, *Amerikan Qorxu Hekayəsi: Apokalipsis* serialında Maykl Lanqdon obrazını canlandırdı. O həmçinin Netflix serialı *House of Cards*-ın son mövsümündə Dankan Şeperd rolunda göründü. 2019-cu ildə qayıdaraq *[[Amerikan qorxu hekayəsi (teleserial, 2011)|Amerikan Qorxu Hekayəsi]]* serialının doqquzuncu mövsümü olan *1984*-də Xavier Plimpton rolunu canlandırdı. 2021-ci ildə o *Amerikan Qorxu Hekayəsi*nin onuncu mövsümündə (*Double Feature*) və həmin il yayımlanan spin-off seriyası *[[Amerikan qorxu hekayələri (teleserial, 2021)|Amerikan Qorxu Hekayələrinin]]* iki epizodunda yer aldı.

## Həyatı
Fern 6 iyul 1988-ci ildə Qərbi Avstraliyanın Southern Cross ərazisində anadan olub.  Merredin Senior Liseyində internat məktəbində oxumuş və 2009-cu ildə Curtin Texnologiya Universitetini Ticarət üzrə Fəxri Diplomla bitirmişdir.

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
Ukraynada avtomobil sənayesi

**Ukraynanın avtomobil sənayesi** Ukrayna iqtisadiyyatının bir qoludur.

## Baxış-icmal

Ukraynada avtomobil sənayesi yük maşınlarının, minik avtomobillərinin və avtobusların istehsalı ilə təmsil olunur. 1991-ci ilə qədər avtomobil kompleksinə 4 avtomobil zavodu daxil idi:

* Minik avtomobillərinin istehsalı üçün — Zaporijjya Avtomobil Zavodu və Lutsk Avtomobil Zavodu,
* Yük maşınlarının istehsalı üçün — Kremençuq Avtomobil Zavodu;
* Avtobusların istehsalı üçün - Lviv Avtobus Zavodu.

## İstehsalçılar
### Aktiv
* Kremençuq Avtomobil Zavodu (KrAZ)
* Zaporojjia Avtomobil Zavodu (ZAZ)
* Eurocar
* "Bohdan" Korporasiyası.
* "Etalon" korporasiyası.
* "Elektron" narahatlığı

### Qeyri-aktiv
* Lutsk Avtomobil Zavodu (LuAZ)
* Lviv Avtobus Zavodu (LAZ)
* Kremençuq Avtomobil Yığma Zavodu (KraSZ)
* Anto-Rus

## Qalereya
### 1990-cı ilə qədər

### 1990-cı ildən sonra

## Link
* ZAZ rəsmi saytı
* UkrAVTO rəsmi saytı 
* "Bohdan" rəsmi saytı
* ElectronMash rəsmi saytı
* ElectronTrans rəsmi saytı
Two Feet

**Zakari Vilyam "Bill" Dess** () — **Two Feet** təxəllüsü ilə tanınan amerikalı müğənni, bəstəkar və prodüser. Nyu-Cersi ştatının Tenaflay şəhərindəki Tenaflay Liseyində oxuyub.

Dess Two Feet-i yaratmazdan əvvəl caz və blüz ansambllarında ifa edirdi. "Go Fuck Yourself" adlı sinqlı SoundCloud-da viral hitə çevrildikdən sonra o, Republic Records ilə müqavilə imzaladı. Sinql ABŞ-nin Hot Rock Songs hit paradında 36-cı yerə çıxdı. Onun növbəti sinqlı "I Feel Like I'm Drowning" 2018-ci ildə ABŞ Alternativ Mahnılar hit paradında bir nömrəyə yüksəldi. 5 oktyabr 2018-ci ildə Two Feet, "I Fell Like I'm Drowning" "Hurt People" sinqllarını əks etdirən *A 20 Something Fuck* adlı albomunu buraxdı. 13 mart 2020-ci ildə *Pink* adlı ikinci albomunu və 16 aprel 2021-ci ildə üçüncü albomu *Max Maco Is Dead Right?*-ı çıxartdı. Onun dördüncü albomu *Shape & Form* 13 may 2022-ci ildə yayımlandı.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* *A 20 Something Fuck* (2018)
* *Pink* (2020)
* *Max Maco Is Dead Right?* (2021)
* *Shape & Form* (2022)

### Mini albomlar
* *First Steps* (2016)
* *Momentum* (2017)

## İstinadlar
Şavun

*Şavun-i Süfla (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Şavun-i Ülya (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Züleyxa Həsənova

* Züleyxa Əsgəralı qızı Həsənova (1927–2011) — tütünçü, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1949), Qəhrəman ana (1965).
* Züleyxa Məhərrəm qızı Həsənova (1923–1985) — dövlət xadimi, Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri (1974–1983).

## Həmçinin bax
* Züleyxa
* Həsənova
Züleyxa Həsənova (dövlət xadimi)

**Züleyxa Məhərrəm qızı Həsənova** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri (1974–1983).

## Həyatı
O, 1923-cü ildə Şuşa şəhərində Məhərrəm bəy Həsənzadənin ailəsində anadan olmuşdur. İki yaşında olarkən atası vəfat etmiş və o, 14 yaşından anasının da toxucu kimi çalışdığı Şuşa trikotaj fabrikində işləməyə başlamışdır. Daha sonra rayon sənaye kombinatının müsahibi olmuşdur.

1942-ci ilin əvvəllərində Züleyxa Həsənova Sovet Ordusunun Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarına, Bakının şimalında yerləşən 335-ci zenit-artilleriya alayında (1944-cü ildən — 131-ci zenit-artilleriya briqadası) xidmətə çağırılmışdır. 1945-ci ildə ordudan tərxis olunan Züleyxa Həsənova Yevlax şəhərində işə qəbul edilmiş və o, 1955-ci ilə kimi burada çalışmışdır. 1956-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mingəçevir Şəhər Komitəsinin təlimatçısı, şöbə müdiri, katibi vəzifələrində işləmişdir. 1963-cü ildən Mingəçevir Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur. Azərbaycan KP MK yanında Ali Partiya Məktəbini və  bitirmişdir.

Züleyxa Həsənova 1974-cü ilin iyul ayından Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri vəzifəsində işləmişdir. 1966-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü olmuşdur. 1944-cü ildən ÜİK(b)P (Sov. İKP) üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 7–10-cu çağırış deputatı seçilmişdir.

Züleyxa Həsənova 1974-cü ildən ildən ömrünün sonuna kimi Bakıda yaşamışdır. Mingəçevir şəhərində dəfn edilmiş və şəhərin mərkəzi küçələrindən birinə onun adı verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ənqurd (Germi)

**Ənqurd** () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 43 nəfər yaşayır (6 ailə).

## İstinadlar
Sarıdərə

*Sarıdərə (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Sarıdərə (Kəleybər) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
*Sarıdərə nekropolları — Şahbuz rayonunun ərazisində yerləşən abidələr.  
*Sarıdərə yaşayış yeri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində yerləşən abidələr kompleksi. 
*Sarıdərə dağı – Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 3753,8 m).
Air Liquide

**Air Liquide** — sənaye, sağlamlıq, ətraf mühit və tədqiqat qazları sahəsində ixtisaslaşmış beynəlxalq Fransız sənaye qrupudur. O, dünyanın səksən ölkəsində mövcuddur və 3,6 milyondan çox müştəri və xəstəyə xidmət göstərir. Air Liquide qrupu Paris birjasında, həmçinin CAC 40 indeksində, Euro Stoxx 50 və FTSE4Good-da siyahıya alınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт
Kürdüstan Regional Hökuməti

**Kürdüstan Regional Hökuməti** (KRH; *, Hikûmeti Herêmî Kürdistan*; ) — İraq Kürdüstanının rəsmi idarəetmə orqanı. Ərbil, Dəhuk və Süleymaniyyə mühafəzələrini idarə edir.

Nazirlər Kabineti çoxluq partiyası və ya İraq Kürdüstanının Baş naziri tərəfindən seçilən siyahı ilə seçilir. Prezidentin elektoratı bilavasitə regionun sakinləridir, Nazirlər Kabinetinin sədri və icra hakimiyyətinin səlahiyyətlərini Nazirlər Kabinetində təhvil verən dövlət başçısıdır. Ənənəvi olaraq, baş nazir qanunverici hakimiyyətə rəhbərlik edir, lakin icraedici hakimiyyətə nəzarəti prezidentlə bölüşür. İraq Kürdüstanı Prezidenti həm də Peşmərgə silahlı qüvvələrinin ali komandanıdır.

## Həmçinin bax
* Kürdüstan Regionu–PKK münaqişəsi

## İstinadlar
Kürdüstan Briqadaları

**Kürdüstan Briqadaları**, **Kürdüstanda Əl-Qaidə** və ya **Əl-Qaidənin Kürd Briqadaları** (ƏQKB) kimi də tanınır — İraq və İranda silahlı islamçı təşkilat. Əl-Qaidənin kürd qoludur. Əsasən İran–İraq sərhədinin şimalında fəaliyyət göstərir Şimali İraqda Kürdüstan Regional Hökumətinə bir neçə dəfə hücumlar təşkil etmişdir. Qrup ABŞ Dövlət Departamenti tərəfindən 1 yanvar 2012-ci ildə terror təşkilatı kimi təsnif edilmişdir.

## Formalaşması
Kürdüstan Briqadaları 2001-ci ildə Əl-Qaidənin rəsmi qruplaşması kimi Həmrin dağlarında yaradılıb. Onun əsasını keçmiş Ənsar əl-İslam silahlıları qoyub. Lakin Kürdüstan Briqadalarının yaradılması 2007-ci ilin martında Əl-Qaidə tərəfindən yayımlanan “Dağlara Qayıdış” adlı video ilə elan edilib. 2007-ci ildən 2010-cu ilə qədər onlar hakimiyyət orqanlarına qarşı çoxsaylı hücumlarla Kürdüstan Regional Hökumətinə qarşı üsyan qaldırdılar. Onlar İran Kürdüstanında da fəaliyyət göstərirdilər.

Qrup nisbətən kiçik hesab olunur, lakin onun İranın Mərivan və Sənəndəc şəhərlərində düşərgələri var.

Qrup, 2014-cü ildə İslam Dövlətinə qoşulan kürdləri tənqid edib.

## Hücumlar
Qrup bir neçə hücum həyata keçirmişdir. Onlardan ən böyüyü 2007-ci ilin mayında Kürdüstan Regional Hökumətinin Ərbildə yerləşən Daxili İşlər Nazirliyi binasına hücumu idi. Burada 19 nəfər həlak olmuşdur. ƏQKB 2007-ci ilin iyulunda Pəncvanda 7 sərhədçini və bir KVİ təhlükəsizlik əməkdaşını öldürmüşdür. 2010-cu ilin sentyabrında Süleymaniyyədə uğursuz intihar hücumu nəticəsində iki polis məmuru yaralanmışdır.

## İstinadlar
Tacikistan Talibanı

**Təhrik-i-Taliban Tacikistan** (, ; mənası –*Tacikistan Taliban Hərəkatı*, TTT) — Tacikistan islamçı silahlı qrupu. Əfqanıstan–Tacikistan sərhədində fəaliyyət göstərir. 2022-ci ildə Əfqanıstanın Bədəxşan şəhərində Məhəmməd Şaripov tərəfindən yaradılmışdır.

## Formalaşması
"Təhrik-i-Taliban Tacikistan" Bədəxşanda Tacikistan vətəndaşı və keçmiş "Camaat Ənsarullah" döyüşçüsü, əsl adı Məhəmməd Şaripov olan Mehdi Arslan tərəfindən yaradılmışdır. Məqsədi Əfqanıstanda olduğu kimi Tacikistanda da islam əmirliyi yaratmatdır. Şaripov Tacikistanda terrorçular siyahısındadır. TTT əsasən Əfqanıstandan olan və əvvəllər əsas "Taliban"ın tərkibində olan taciklərdən ibarətdir. Hal-hazırda onun 250-yə yaxın üzvü var. Qrup yaradıldığını elan etdikdən sonra onlar Tacikistanın hərəkətlərini izləmək üçün Əfqanıstan–Tacikistan sərhədində gözətçi qülləsi tikmişlər.

## İdeologiya
Təşkilatın Əfqanıstan Talibanı, Pakistan Talibanı, Əl-Qaidə və Türkistan İslam Partiyası kimi digər cihadçı qruplarla birlikdə oxşar motivləri və məqsədləri var. Təşkilat Tacikistanda Əfqanıstan "Taliban"ının tərzində fundamentalist islam və şəriət qanunlarını tətbiq etmək, Tacikistanı Əfqanıstana bənzər islam əmirliyinə çevirmək üçün islam ekstremizmini yaymaq məqsədi daşıyır.

## İstinadlar
Sünni üçbucağı

**"Sünni üçbucağı"** — İraqda şərti ərazi. Bağdadın şimalında və qərbində yerləşir. İraq müharibəsi zamanı şöhrət qazanmışdır.

## Adı
Bu ad 2003-cü ildə beynəlxalq koalisiya qüvvələrinin ölkəni işğal etməsindən əvvəl ortaya çıxmışdır. Ölkənin ərəb sünni əhalisinin üstünlük təşkil etdiyi ərazini bildirir. Onun şimalında əhalinin əhəmiyyətli bir hissəsini kürdlər, cənubunda isə şiə ərəblər təşkil edir. "Sünni üçbucağının" təxmini hüdudları Bağdad, Tikrit və Ramadi şəhərləridir.

## İstinadlar
Fərəc Əhməd Nəcməddin

**Fərəc Əhməd Nəcməddin** və ya **Molla Krikar** ( , *Krêkar*; , *Mulla Krikar*) — kürd islamçı, cihadçı, "Ənsarül-İslam" terror təşkilatının lideri.

1991-ci ildə ailəsi ilə birlikdə İraqdan qaçqın olaraq Norveçə köşmüşdür. Onun həyat yoldaşı və uşaqları Norveç vətəndaşlığını almışlar. İraq Kürdüstanının liderləri dəfələrlə Molla Krikarın ekstradisiyasını tələb etmişdir, lakin o, Norveçdə həbsxanada saxlanılır və internet vasitəsilə "Ənsarül-İslam"a rəhbərlik edir.

## İstinadlar
Ənsarül-İslam

**Ənsarül-İslam** və ya **Ənsar əl-İslam** () &#x200E; —  kürd islamçı yaraqlı və separatçı qrupdur. O, 2001-ci ildə Əfqanıstandan qayıdan keçmiş Taliban və keçmiş Əl-Qaidə üzvləri olan kürd islamçılar tərəfindən Kürdüstan bölgəsi ətrafında Şimali İraqda yaradılıb. Onun məqsədi Kürdüstan bölgəsi ətrafında İslam dövləti yaratmaq və kürdləri qorumaqdır.

Rəhbəri Fərəc Əhməd Nəcməddindir. Təşkilat İslam Dövlətinin müttəfiqidir və Avropa kəşfiyyat orqanlarının məlumatına görə, Avropa İttifaqının bir çox ölkələrində öz hücrələri var.

## Tarixi
"Ənsarül-İslam" 2001-ci ildə İran sərhədinə yaxın Hələbcə şəhəri ətrafında 10-a yaxın kəndə nəzarət edirdi. 4 "Qrad" qurğusu və dörd 106 mm-lik silahla təchiz edilmiş 600–700 nəfərdən ibarət silahlı dəstələri vardı.

2001-ci ilin fevralında "Ənsarül-İslam" təxribatçıları Kürdüstan Demokratik Partiyasının rəhbər simalarından Franso Həririni öldürmüşdür. 23 sentyabr 2001-ci ildə "Ənsarül-İslam" Həmada bir kəndə girmiş, burada 25 peşmərgə döyüşçüsünü əsir götürmüş və onları edam etmişdir. Cəlal Talabaninin əmri ilə 12 min peşmərgə döyüşçüsü dərhal yaraqlılara qarşı göndərmişdir.

2019-cu ilin martında onlar Suriyanın şimalındakı türk qüvvələrinə birbaşa hücuma başladılar.

## İstinadlar
Çaharmahal türkləri

**Çaharmahal türkləri** (Çaharmahal türkcəsi: چهارمحال ترکلری, Çaharməhal Torkləri) — İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanında yaşayan və Çaharmahal dilində danışan türk xalqı.

## Tayfa və dialektlər
Çaharmahal türklərinin əksəriyyəti qaşqay tayfa konfederasiyasındandır. Qaşqayların tərkibində olmayan Çaharmahal türkləri dərəşuri, nəfər, baharlı, səlcuqi, inanı, qızılbaş, bayat, əfşar, xəlc və ya bəlvardi tayfalarının tərkibindədir. Çaharmahal türklərinin əksəriyyəti qaşqay türkcəsi və oğuz türklərinin bir qolu olan Çaharmahal türkcəsində danışır.

## Demoqrafiya
Çaharmahal türkləri İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının əhalisinin 12,1%-ni, Çaharmahal bölgəsinin isə təxminən 30%-ni təşkil edir. Onların əhalisinin əksəriyyəti Saman, Ben, Şəhrikürd, Bürucin və Farsan şəhristanlarıdır. Onlar şiə müsəlmanlardır.

## İstinadlar
Azər

**Azər** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Azər (ad)
* Azər (ay)
* ''Azər'' (poema)
* Azər-ilmə

## Həmçinin bax
* Azəri (dəqiqləşdirmə)
Məcidli

* Məcidli (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Məcidli məhəlləsi

;Şəxslər
* Elnur Məcidli — Fransada yaşayan azərbaycanlı jurnalist, ictimai fəal və siyasətçi.  
* Füzuli Məcidli – Beynəlxalq Türk Akademiyasının vitse-prezidenti, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq, jurnalist.  
* Ziya Məcidli — Azərbaycan radio aparıcısı, idman şərhçisi və uşaq psixonevroloqu.
Çünzə

*Çünzə-i Süfla (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Çünzə-i Ülya (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
E-qızlar və e-oğlanlar

**E-qızlar və e-oğlanlar**, adətən **e-uşaqlar**() kimi də bilinən 2010-cu illərin sonlarında ortaya çıxan, video paylaşma tətbiqi TikTok ilə xüsusilə populyarlıq qazanan E-nəsili submədəniyyətidir. Emo, scene, mall goth modasının təkamülü və yapon küçə modasının (anime, kospley, kawaii və lolita) və K-pop dəbinin birləşməsi nəticəsində yaranıb.

**E-qızlar** və **e-oğlanlar** tərəfindən paylaşılan videolar, adətən nazlı jestlərlə və çox hallarda açıq şəkildə seksual xarakter daşıyır.

## İstinadlar
Babadərviş

* Babadərviş yaşayış yeri
* Babadərviş mağarası
* Babadərviş qəbir abidəsi
* Babadərviş qəbirləri
Qaraquç (Germi)

**Qaraquç** () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 216 nəfər yaşayır (43 ailə).

## İstinadlar
Sarı Tağı məscidi

**Sarı Tağı məscidi** () — Səfəvilər dövrü memarlıq abidəsi. Hal-hazırda İsfahan ostanında Həsənabad şəhərində yerləşir. Səfəvi imperiyasında səfərdə olan fransız səyyah Şarden buranı İsfəhanın ən gözəl sarayı adlandırmışdı. Sarı Tağının ölümündən sonra bir müddət şahın əmri ilə şəhər valisinin evi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Haqqında
Qurucusu ilə məşhur olan Sarı Tağı məscidi Həsənabad darvazasının yaxınlığında yerləşir. Sarı Tağı 1633-cü ildən öldürülənə qədər Səfəvi şahı I Səfinin (1629–1642) və onun oğlu II Abbasın (1642–1666) vəziri olmuşdur. Məscid kompleksi də məhz onun adı ilə bağlıdır. Sarı Tağının sağlığında inşa edilən məscidin portal kitabəsində onun adı və hicri 1053-cü il tarixi həkk olunmuşdur. Məscidin fərqli cəhəti günbəzin daxili və xarici bəzəklərinin rəngarəngliyidir. Günbəzin xarici sadə görünüşlü kərpicdən tikilsə də daxili rəsm və suvaq işləri ilə bəzədilmişdir. Günbəzin içində kitabə yoxdu. Lakin məscidin bazara baxan girişində Məhəmməd Rza İmami İsfəhaninin əl yazısı ilə göy fonda suls xəttatlığı ilə yazılmış kitabə var.

Qeyd etmək lazımdır ki, məscidin inşası zamanı Sarı Tağı bir qrup sui-qəsdçi tərəfindən öldürüls də, xalq arasında çox sevildiyinə və irsi sonrakı nəsillərə çatdırmaq üçün məscidin inşası onun ölümündən sonra davam etdirilərək sona çatıdırılmışdır.

## Həmçinin bax
* Sarı Tağı
* Səfəvi incəsənəti

## İstinadlar
Göytəpə (dəqiqləşdirmə)

**[[Göytəpə]]** — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda şəhər. Həmçinin bu mənalara gələ bilər:

;Kəndlər
* Göytəpə (Ağdam) — Azərbaycanın Ağdam rayonunda kənd.
* Göytəpə (İsmayıllı) — Azərbaycanın İsmayıllı rayonunda kənd.
* Göytəpə (Bükan)
* Göytəpə (Urmiya)
* Göytəpə-i Lalə (Qoşaçay)
* Göytəpə-i Xaləsə (Qoşaçay)

;Digər
* Göytəpəçay — Cəlilabad rayonu ərazisində çay.
* Göytəpə su anbarı — Cəlilabad rayonu ərazisində Göytəpəçayın məcrasında su anbarı.
* Göytəpə bələdiyyəsi — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda bələdiyyə. 
* Göytəpə kilsəsi — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunun Göytəpə şəhərində kilsə. 
* Göytəpə döyüşü — Axal-Təkə ekspedisiyasının epizodu. 
* Göytəpə yaşayış yeri — Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidə Göytəpə yaşayış yeri 
* Göytəpə — İrəvan quberinyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Basarkeçər (Vardenis) rayonunda dağ. 
* Göytəpə — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonunda təpə.
Əbədi Sülh: Fəlsəfi Eskiz

***Əbədi Sülh: Fəlsəfi Eskiz*** (  : *Zum ewigen Frieden.Ein philosophischer Entwurf*
) Alman filosofu İmmanuel Kant tərəfindən 1795-ci ildə esse və siyasi fəlsəfə janrında yazılmış kitabdır.

## İstinadlar
Əxlaq metafizikası

***Əxlaqın Metafizikası*** () İmmanuel Kantın 1797-ci ildə yazdığı siyasi və əxlaqi fəlsəfə əsəridir. Quruluş baxımından o, iki hissəyə bölünür: hüquqlardan *bəhs edən Hüquq* Doktrinası və fəzilətlərdən *bəhs edən Fəzilət Doktrinası.*

Kantın əsərdə etik nəzəriyyələrinin inkişafı " kateqorik imperativ " konsepsiyasının təkamülünü və vəzifələr kontekstində bəşəriyyətə rasional varlıqlar kimi yanaşmağın nəticələrinin tədqiqini əhatə edir.
## İstinadlar
İzmir prayd-paradı

**İzmir prayd-paradı** () – hər il Türkiyənin İzmir şəhərində 2013-cü ildən keçirilən prayd-parad və festival.

## Tarixi
İzmir prayd-paradı ilk dəfə 2013-cü ildə keçirilmişdir. 30 iyun 2013-cü ildə LGBT tərəfdarları Alsancak limanında toplaşaraq Kipr şəhidləri küçəsi boyunca yürüş etmiş və "Biz Zeki Mürenin əsgərləriyik", "Biz Freddi Merkyurinin əsgərliriyik" kimi şüarlar səsləndiriblər.

Lakin 2019-cu ildə İzmir prayd-paradı İzmir hökuməti tərəfindən qadağan olunmuşdur. İzmir Advokatlığı məhkəməyə müaraciət edərək bu qadağanın qanunsuz olduğunu və ləğv olunmalı olduğunu bildirmişdir. Məhkəmə qadağanı qaldırmaq qərarına gəlmişdir. Bu qərardan sonra İzmir prayd-paradı 22 iyun tarixində yeddinci dəfə təşkil olunmuşdur. Buna baxmayaraq, polislərə parada müdaxilə etmiş və 20-dən çox şəxsi saxlamışdırlar.

## Təşkilatçılar və sponsorlar

## İstinadlar
Monqolustanda ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

Monqolustanda ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısında 5 obyekt var (2021-ci il üçün), bu ümumi rəqəmin 0,3%-ni təşkil edir (2021-ci il üçün 1154).
Siyahıya 3 obyekt mədəniyyət meyarlarına görə, 2 obyekt isə təbii meyarlara görə daxil edilib.
Bundan əlavə, 2021-ci ilə kimi Monqolustanda 12 obyekt Ümumdünya İrs Siyahısına daxil olmaq üçün namizədlər sırasındadır.
Monqolustan 1990-cı il fevralın 2-də Ümumdünya Mədəni və Təbii İrsin Mühafizəsi haqqında Konvensiyanı ratifikasiya edib.
Monqolustan ərazisində yerləşən ilk obyekt 2003-cü ildə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 27-ci sessiyasında siyahıya alınmışdır.
## Siyahı
Bu cədvəldə obyektlər YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına əlavə olunma ardıcıllığı ilə verilmişdir.

### Obyektlərin coğrafi yeri


## İlkin siyahı
Cədvəldə obyektlər ilkin siyahıya əlavə olunduqları ardıcıllıqla düzülmüşdür.
Bu siyahıda Monqolustan Hökuməti tərəfindən Ümumdünya irs siyahısına daxil edilmək üçün təklif edilən obyektlər göstərilmişdir.

### Obyektlərin coğrafi yeri
 


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Ümumdünya İrsi
* UNESCO
*
Mihara dağı

– Yaponiyanın İzuoşima adasının mərkəzində yerləşən aktiv vulkan.

1986-ci ildə baş verən püskürmə zamanı lava sütunları 1,6 kilometr yüksəkliyə qədər çatmış, lava çayları və lava gölləri əmələ gəlmişdir. Vulkan sakitləşənə qədər adanın 12.000 nəfərlik əhalisi başqa yerlərə köçürülmüşdür.

## İntiharlar
Mihara dağı Yaponiyadakı populyar intihar bölgələrindən biri kimi tanınır. 1920-ci illərdə vulkan konusundakı bir nöqtənin kraterə tullanmaq və intihar etmək üçün əlverişli olduğu üzə çıxmışdır. Tezliklə həmin nöqtə "İntihar nöqtəsi" kimi tanınmağa başlamışdır. 1933-cü ildə 944 nəfər Mihara dağının kraterində intihar etmişdir. Növbəti iki il ərzində 350 nəfər ziyarətçi intihar edən şəxsləri seyr etmək üçün vulkana səyahət etmişdir.

Yaponiya hökuməti intiharların qarşısını almaq üçün İntihar nöqtəsinin ətrafına çəpər tikdirmiş və adaya təktərəfli bilet almağı qadağan etmişdir.

## Populyar mədəniyyətdə
1984-cü ildə çəkilmiş "Qodzillanın qayıdışı" filmində Yaponiya hökuməti Qodzillanı Mihara dağında həbs etməyə qərar verir. 1989-cu il istehsalı "Qodzilla Biollanteyə qarşı" filmində Qodzilla Mihara dağındakı qaynar qəfəsindən qurtulmağı bacarır.

Koci Suzuki tərəfindən yazılmış "Halqa" romanının və film adaptasiyasının personajı Şizuko Yamamura intihar etmək üçün Mihara dağının kraterinə tullanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  - Yaponiya Meteorologiya Agentliyi
Tülin

**Tülin** — qadın adı.

*Tülin Şahin — Türk əsilli modelyer, aparıcı və aktrisa.  

;Digər
*Tülin (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ləngan

* Ləngan (Masallı) — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Təklə inzibati ərazi vahidində kənd.
* ‎Təzəkənd-i Ləngan (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Təkanlı

* Təkanlı (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Təkanlı-i Süfla (Həştrud) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Aşağı Təkanlı (Çaroymaq) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Yuxarı Təkanlı (Çaroymaq) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əjdərli

;Soyadlar
* Şamxal Əjdərli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri 

;Digər
* Əjdərli (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Həmçinin bax
* Əjdər
Tulun (dəqiqləşdirmə)

* Tulun — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. İrkutsk vilayətinə daxildir.
* Tulun (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Şəhrək (İran)

* Şəhrək (İcrud)
* Şəhrək-i Gülmərz (Urmiya) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Qərbi (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Araz (Puldəşt) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Puldəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Əhmədabad-i Şəhrək (Heris) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Pain (Heris) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Vəliəsr (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Mehdi (Sulduz) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Zeyvə (Urmiya) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Dilzə Məkan Mostoqol (Piranşəhr) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Sədd-i Novruzlu (Qoşaçay) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Üçtəpə-i Kürd (Qoşaçay) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Rustayi-i Nasir (Urmiya) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şəhrək-i Süfla (Bicar)
Tohoku Yeni Zelandiya kəndi

– Yaponiyanın İvate prefekturasının Oşu şəhərində yerləşmiş və Yeni Zelandiyaya həsr olunmuş əyləncə parkı. 2017-ci ildə bağlanmışdır.

## Tarixi
Park 1989-cu ilin iyulunda Oşu şəhərinin Koromoqava rayonunda açılmışdır. Yaponiyada Yeni Zelandiya mədəniyyətinə həsr olunmuş dörd parkdan sonuncusu olan Tohoku parkı ən yaxşı dövründə illik 200.000 ziyarətçi qəbul etmişdir. Lakin parka maraq azalmağa başlamış, 2015-ci ildə parkda baş verən insidentdən sonra illik ziyarətçi sayı 93.000-ə düşmüşdür. Park baxımsız vəziyyəti düşmüş, attraksionlarının çoxu sınmış, bir çox tikilisi qapadılmışdır. 2017-ci ilin yanvarında tamamilə bağlanmış və ərazisi Pooky adlı şirkətə satılmışdır.

Parkda ferma heyvanlarına aid kiçik kolleksiya, daş sobalar, bağlar, qo-kart meydançası mövcud olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Şikoku Yeni Zelandiya kəndi
* Hiroşima Yeni Zelandiya kəndi
* Yamaquçi Yeni Zelandiya kəndi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hindşünaslıq

**Cənubi Asiya tədqiqatları** kimi də tanınan **hindşünaslıq** Hindistan yarımadasının tarixi və mədəniyyətləri, dilləri və ədəbiyyatının akademik tədqiqidir və beləliklə də Asiya tədqiqatlarının alt hissəsidir.

*Indology termini ([[almanca]], Indologie* *)* tez-tez alman təqaüdü ilə əlaqələndirilir və ingilis dili akademiyasından daha çox Alman və kontinental Avropa universitetlərində şöbə adlarında istifadə olunur.
Uşaq pornoqrafiyası

**Uşaq pornoqrafiyası** — ümumilikdə 18 yaşından kiçik qız və oğlanların cinsi istismarını özündə əks etdirən film və fotoşəkillərdən ibarət olan və beynəlxalq səviyyədə qadağan edilmiş pornoqrafiya növüdür. Bu cür filmləri və fotoşəkilləri çəkmək, hazırlamaq, yükləmək, yaymaq və paylaşmaq ağır cinayət işi hesab olunur. Uşaq pornoqrafiyası isə uşaqların pornoqrafiya vasitəsi kimi istifadə edildiyi nəşrlərdir. Bir çox ölkələrdə bu cür nəşrlərin yayılmasının qanunsuz olmasına baxmayaraq adıçəkilən sənaye sahəsi çox böyük sürətlə inkişaf etməkdədir. Hər il 2 milyon uşağın seks köləsi edildiyi və bu bazarın ümumi dəyərinin 20 milyard dollara çatdığı təxmin edilir. Bu işdə təkcə polisin gördüyü tədbirlər yetərli deyildir.

## İstinadlar
PAŞA Həyat

**PAŞA Həyat** — Azərbaycanın həyat sığortası üzrə ixtisaslaşmış sığorta şirkəti. Azərbaycanın ən iri holdinqlərindən biri olan PAŞA Şirkətlər Qrupunun bir hissəsidir. PAŞA Həyat Sığortanın baş ofisi Bakıda yerləşir.

Ümumi sığorta yığımlarına görə ölkə üzrə sığorta bazarında lider şirkətdir. 31 dekabr 2021-ci il tarixinə olan məlumata əsasən şirkətin ümumi aktivlərinin həcmi 410 mln. 798 min AZN təşkil edir.

Agile idarəetmə prinsipinə keçid edən ilk həyat sığortası şirkətidir.

"PAŞA Həyat" ASC İcbari Sığorta Bürosunun üzvüdür.

## Tarixi

“PAŞA Holdinq” şirkətlər qrupuna daxil olan “PAŞA Həyat Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 24 noyabr 2010-cu il tarixində Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi tərəfindən dövlət qeydiyyatına alınaraq Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin 14.02.2011-ci il tarixli lisenziyası əsasında həyat sığortası sahəsi üzrə xidmətlərin həyata keçirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.

Təsis olunduğu zaman “PAŞA Həyat Sığorta” ASC-nin nizamnamə kapitalı 7.000.000 (yeddi milyon) AZN təşkil edirdisə, fəaliyyətinin ilk 3 ilinin nəticəsi olaraq Cəmiyyətin nizamnamə kapitalı 5,75 dəfə artırılaraq, hazırda 40.250.000 (qırx milyon iki yüz əlli min) manata çatdırılmışdır.

## İdarəetmə
### Səhmdarlar

"PAŞA Həyat Sığorta" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin səhm paylarının 100 %-i PAŞA Holdinq MMC-yə məxsusdur.

### İdarə Heyəti

* Ülviyyə Cabbarova — İdarə Heyətinin sədri
* Fərid Abdullayev - İdarə Heyəti sədrinin müavini 
* Dilarə Babayeva — İdarə Heyətinin üzvü

## Məhsullar

* Həyatın Yaşam Sığortası
* İcbari Həyat Sığortası
* Korporativ Həyat Sığortası
* “Həyata bağlan” sığortası
* Kredit Həyat Sığortası
* Uşaqlar üçün Həyat Sığortası

## Beynəlxalq nüfuz / tanınma
PAŞA Həyat bir neçə dəfə beynəlxalq və yerli kütləvi informasiya vasitələri (KİV) tərəfindən müxtəlif istiqamətlər, o cümlədən sığorta haqları yığımı və həyata keçirilən ödənişlər və s. üzrə Azərbaycan sığorta bazarının lideri kimi tanınıb:
*	2014: "Azərbaycanın mədəni irsinin təbliğində xidmətlərə görə" nominasiyası üzrə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Milli irs" mükafatı.
*	Rumıniyanın Braşov şəhərində keçirilən “FIAR 2015 - Beynəlxalq Sığorta və Təkrarsığorta Forumu”nda xüsusi beynəlxalq mükafat.
*	2015: "National Brand of Azerbaijan" mükafatı.
*	2016: Böyük Britaniyanın nüfuzlu “Luxury Lifestyle” şirkəti tərəfindən beynəlxalq mükafat.

## Həmçinin bax

* PAŞA Bank

## İstinadlar

## Mənbə

* “PAŞA Həyat Sığorta” ASC müddətsiz lisenziya alıb

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
* "PAŞA Həyat" şirkəti "Təmiz Şəhər" ASC ilə birgə "Yaşıl Ofis" layihəsinə başlayıb
Praktik zəkanın tənqidi

***Praktik zəkanın tənqidi*** (: *Kritik der praktischen Vernunft*) İmmanuel Kantın 1788-ci ildə nəşr olunan üç tənqidindən ikincisidir. Bu Kantın ilk tənqidi "*[[Xalis zəkanın tənqidi]]*” əsərindən sonra gəlir və onun əxlaq fəlsəfəsindən bəhs edir.

## İstinadlar
Mühakimə qabiliyyətinin tənqidi

***Mühakimənin tənqidi*** (), həmçinin ***Mühakimə qabiliyyətinin tənqidi*** kimi tərcümə edilən alman filosofu İmmanuel Kantın 1790-cı ildə yazdığı kitabdır. Bəzən "üçüncü tənqid" olaraq adlandırılan *Mühakimə* *[[Xalis zəkanın tənqidi]]* (1781) və *[[Praktik zəkanın tənqidi]]* (1788) əsərlərindən sonra gəlir.

## İstinadlar
Fedon

***Phædo*** və ya ***Phaedo*** (  ;  : 
, *Phaidon* [pʰaídɔːn] ), qədim oxucular tərəfindən *Ruh haqqında* kimi də tanınan  *[[Dövlət (Platon)|Respublika]]* və *Simpoziumla* birlikdə Platonun orta dövrünün ən məşhur dialoqlarından biridir.
Aleksandr Çakovski

**Aleksandr Çakovski** () — Rus yazıçısı.

## Haqqında
Aleksandr Borisoviç Çakovski 1913-cü il avqust ayının 26-da Peterburqda anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, 1978-ci ildə Lenin mükafatı, 1950-ci və 1983-cü illərdə SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı olmuşdur. 1941-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. 

Yaradıcılığına 1937-ci ildən tənqidçi kimi başlamışdır. “Bu Leninqradda olmuşdur” (1944), “Lida” (1945), “Sülh günləri” (1947) trilogiyası Böyük Vətən müharibəsində Leninqradın qəhrəmanlığından bəhs edir. “Bizdə artıq səhərdir” (1949), “Omrün bir ili” (1956), “Seçdiyimiz yollar” (1960) və s. romanlarının, “Uzaq ulduzun işığı” (1962), “Gəlin” (1966) və s. kimi povestlərin müəllifidir.

1954-1963-cü illərdə “İnostrannaya literatura”jurnalının baş redaktoru, daha sonra “Literaturnaya qazeta” jurnalının baş redaktoru olmuşdur. SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi, Beynəlxalq Lenin Mükafatları Komitəsinin üzvü olmuşdur. 4 dəfə Lenin Ordeni, Oktyabr İnqilabı Ordeni kimi bir sıra medal və ordenlərlə təltif edilmişdir. 

Aleksandr Borisoviç Çakovski 1994-cü il fevral ayının 17-də vəfat etmişdir.

## Əsərləri

* Qələbə: siyasi roman / Aleksandr Borisoviç Çakovski; tərc. ed. A. Vəfalı ; red. Ə. Ağayev.- Bakı: Azərnəşr, 1987.- 327 s.
* Mühasirə: roman / Aleksandr Borisoviç Çakovski; tərc. ed. M. Mirkişiyev.- I və II Kitab.- Bakı: Yazıçı, 1978.- 700 s.
* Mühasirə: roman /Aleksandr Borisoviç Çakovski; tərc. ed. M. Əfəndiyev.- III-IV kitab.- Bakı: Yazıçı, 1982.- 644 s.

## İstinadlar
Qriqori Yegizarov

**Qriqori Sarkisoviç Yegizarov** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı naziri (1947–1950).

## Həyatı
Qriqori Sarkisoviç Yegizarov 1903-cü ildə hazırkı Daşkəsən rayonunda kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə fəhləliklə başlamış, 1919-cu ildə RK(b)P (Sov. İKP) üzvlüyünə qəbul edilmişdir. 1920-ci ildən XI Qırmızı Ordu sıralarında, əlahiddə üsyançı polkun tərkibində xidmət etmişdir. Daha sonra o, bir sıra partiya və təsərrüfat vəzifələrində işləmişdir. Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı olmuşdur.

Müharibədən sonrakı illərdə Qriqori Yegizarov Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı naziri, meşə sənayesi nazirinin, yerli sənaye nazirinin və məişət xidməti nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.İttifaq əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olmuş, "Lenin", "Qırmızı bayraq", "Qırmızı əmək bayrağı", 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordenləri ilə təltif edilmişdir.

Qriqori Yegizarov uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra 1967-ci ildə vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Arif Niftullayev (oğul)

**Arif Niftullayev** (21 aprel 1997, Masallı) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

Onun atası Arif Niftullayev də güləşçi olub və 1978-ci il Dünya Çempionatının qalibidir.

## Karyerası
Arif Niftullayev 2014-cü ilin mayında Bolqarıstanda yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Nəticələrə əsasən o, həmin turniri 11-ci pillədə başa vurdu.

2016-cı ildə Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirini 14-cü pillədə başa vuran Arif Niftullayev, 2017-ci ildə İstanbul şəhərində Vəhbi Əmrə Turnirini 5-ci, Budapeşt şəhərində U23 Avropa Çempionatını 16-cı, Novi Sad şəhərində Avropa Çempionatını isə 10-cu pillələrdə başa vurdu.

Arif Niftullayev 2019-cu ildə isə Tehran şəhərində Taxti Cup beynəlxalq turnirini gümüş medalla, Novi Sad şəhərində U23 Avropa Çempionatını 5-ci, Budapeşt şəhərində U23 Dünya Çempionatını isə 12-ci pillələrdə başa vurdu.

Arif Niftullayev 2022-ci ildə İstanbul şəhərində Vəhbi Əmrə Turnirini 12-ci, Roma şəhərində Matteo Pellicone Turnirini 7-ci, Konya şəhərində V İslam Həmrəyliyi Oyunlarını isə 8-ci pillələrdə başa vurdu.

Arif Niftullayev birinci ciddi uğuruna 2022-ci ilin 10-18 sentyabrında Serbiyanın Belqrad şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında imza atdı. Turnirin birinci görüşündə Avstriya nümayəndəsi Daniel Qastlı 3:2, 1/8 final mərhələsində Litva təmsilçisi Vilius Laurinaitisi 8:0, 1/4 final mərhələsində isə Macarıstan nümayəndəsi Alex Szoni 10:2 hesabları ilə məğlub edən Arif Niftullayev, Dünya Çempionatının yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Bolqarıstan təmsilçisi Kiril Milov oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Arif Niftullayev 3:0 hesabı ilə irəlidə olsa da, üstünlüyünü əldən verdi və rəqibinə məğlub oldu. Bir gün sonra baş tutan bürünc medal uğrunda görüşdə isə Arif Niftullayev İtaliya nümayəndəsi Niholoz Kaxelaşvili ilə üz-üzə gəldi və rəqibindən 2:1 hesabı ilə üstün olaraq Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.

2023-cü ildə isə Arif Niftullayev Zagreb Open beynəlxalq turnirini 8-ci, Avropa Çempionatını 12-ci, Dünya Çempionatını isə 33-cü pillələrdə başa vurdu.

## Nəticələri

## İstinadlar
Arif Niftullayev

**Arif Sabir oğlu Niftullayev** (5 mart 1953 — 2000) — Sovet İttifaqını təmsil edən yunan-roma güləşçisi, 1978-ci il Dünya Çempionatının qalibi.

## Həyatı
Arif Niftullayev 1953-cü il martın 5-də anadan olub.

Arif Niftullayev 1967-ildən güləşlə məşğul olurdu. 1971-ci ildə SSRİ idman ustası normativini yerinə yetirdi.

Dəfələrlə SSRİ Çempionatlarında və beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Arif Niftullayev, 1978-ci ildə baş tutan Dünya Çempionatının qalibi oldu.

Arif Niftullayev Dünya çempionu olmaqla adını güləş tariximizə qızıl hərflərlə yazdı.Qazandıqı uğurla ilk dünya çempionu kimi Azərbaycan Güləş tarixində silinməz iz buraxdı.

Karyerasını başa vurandan sonra bizneslə məğlub olan Arif Niftullayev, 2000-ci ildə Rusiyada öz villasında xüsusi amansızlıqla öldürüldü.

Arif Niftullayev ailəli idi. Oğlu Arif də güləşçidir və o ilk dəfə iştirak etdiyi böyüklər arasında dünya çempionatında bürünc medal qazanmaqla 97kq çəki dərəcəsində bir ilkə imza ataraq atası kimi tarixə düşdü.

Ən maraqlısıda odur ki, ata Arif Niftullayev tarix yazarkən 25 yaşıda idi və oğlu Arif Niftullayev də 25 yaşında tarix yazdı...

## İstinadlar
İlxıçı-i Süfla (Germi)

**İlxıçı-i Süfla'' () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 271 nəfər yaşayır (52 ailə).

## İstinadlar
Yastıtəpə yaşayış yeri

* Yastıtəpə yaşayış yeri (Ağcabədi) — Azərbaycanın Ağcabədi rayonunda qədim yaşayış yeri.
* Yastıtəpə yaşayış yeri (Qazax) — Azərbaycanın Qazax rayonunda qədim yaşayış yeri.
I Kültəpə yaşayış yeri (Maxta, Şərur)

**I Kültəpə** (və ya **I Maxta Kültəpəsi**) — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Maxta kəndi ərazisində Erkən Tunc dövrünə aid yaşayış yeri. Abidə 1985-ci ildə qeydə alınmışdır. Yer səthindən 2 m hündürlükdəki təpədən ibarət olub əkin sahələri, qərb tərəfdən isə kanalla məhdudlaşmışdır. 1988-1989-cu illərdə V.H.Əliyev və S.H.Aşurovun rəhbərliyi ilə aparılan arxeoloji qazıntılar (100 m² sahədə) nəticəsində daş və çiy kərpicdən hörülmüş tikinti qalıqları, boz rəngli  qab nümunələri, dən daşları həvəng və dəstələr, obsidian və çaxmaqdaşıdan hazırlanmış oraq dişləri, obsidian ox ucluqları, sürtgəclər, ocaq qurğusunun qalıqları və sair maddi mədəniyyət nümunələri aşkar olunmuşdur.

Kəşfiyyat səciyyəli tədqiqatlar zamanı yaşayış yerindən daşdan inşa edilmiş qədim məbəd, onun içərisindən isə öz bədii gözəllikləri ilə seçilən daşdan yonulmuş bütlər aşkar edilmişdir.

2006-cı ildə qədim yaşayış yerində Azərbaycan-ABŞ birgə arxeoloji ekspedisiyası kəşfiyyat xarakterli qazıntılar aparmışdır.

2008-ci ildən isə abidədə AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun "Maxta arxeoloji ekspedisiyası" S.H.Aşurovun rəhbərliyi ilə 300 kv.m. sahədə qazıntıları davam etdirir.

İlk dəfə I Kültəpədən əldə olunmuş konusvari və dairəvi gil əşyalar (tokins) hələ e.ə.IV minilliyin sonlarından Azərbaycan ərazisində inzibati idarəetmənin və dövlətçilik ənənələrinin mövcudluğunu təsdiq edir. 
 
Tapıntılara əsasən abidə e.ə. IV minilliyin II yarısı – e.ə. III minilliyə aid edilir.

## Ədəbiyyat
* V.Baxşəliyev, L.Ristvet, S.Aşurov. Naxçıvanda arxeoloji tədqiqatlar (II Kültəpə, I Maxta Kültəpəsi, Oğlanqala və digər abidələrdə aparılan tədqiqatların ilkin nəticələri. Naxçıvan, 2010, 15 ç.v.
* S.H.Aşurov, S.A.Hüseynova. Maxta qədim yaşayış yeri və Naxçıvanın Kür-Araz mədəniyyəti abidələrinin tarixləndirilməsində yeni mərhələ. "Naxçıvan: ilk yaşayış və şəhərsalma yeri kimi". (20-24 iyul 2011-ci ildə keçirilmiş beynəlxalq simpoziumun materialları). Naxçıvan-2012, səh.250-261.
* Lauren Ristvet, Vəli Baxşəliyev, Safar Ashurov. Settlement and Society in Naxçivan 2006 Excavations and Survey of the Naxçıvan Archaeological Project. İranica Antiqua, vol.,46, 2011, p.,1-53.
* Veli Bakhchaliyev, Lauren Ristvet, Safar Ashurov. The Chronology of Kura-Araxes Sites; 2006 Excavations at Kultepe II and Maxta I. Azerbaijan – Land between East and West. Transfer of knowledge and technology during the “First Globalization” of the VIIth – IVth millennium BC. Berlin 2009. p.,82-87
* Safar Ashurov. An introduction to Bronze Age sites in the Sarur plainArchaologische Mitteilungen aus Iran und Turan. Berlin, band 37. 2005. p.&nbsp;89-99
* A.Q.Seyidov – Naxçıvan tunc dövründə, Bakı, 2000, səh 126