Fayzi Qaskarov adına Xalq Rəqsləri Ansamblı

**Fayzi Qaskarov adına Dövlət Akademik Xalq Rəqsləri Ansamblı** () — Başqırdıstan Respublikasının xalq rəqsləri peşəkar ansamblı.

"Başqırd professional xoreoqrafiya sənətinin inkişafına və təbliğinə verdiyi böyük töhfələrə və yüksək ifaçılıq bacarıqlarına görə" Salavat Yulayev mükafatına layiq görülən yeganə kollektiv.

## Tarixi
Rəqs kollektivi 1936–1938-ci illərdə yaradılıb. Xalq Rəqsləri Ansamblı Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Birləşmiş Teatrlarının konsert və estrada bürosunda Başqırd Teatr Məktəbinin balet şöbəsinin tələbələrindən və həvəskar tamaşaların iştirakçılarından yaradılmışdır. 1938-ci ildə Xusayin Axmetov adına Başqırd Dövlət Filarmoniyasının nəzdindəki Başqırd Mahnı, Rəqs və Musiqi Ansamblı olaraq yenidən təşkil edildi. 11 mart 1939-cu ildə İqor Moiseyevin tələbəsi Fayzi Adqamoviç Qaskarov ansamblın bədii rəhbəri olundu. Fayzi Qaskarov kollektivin gələcək inkişaf istiqamətini müəyyən etdi. Bu səbəbdən məhz bu tarix ansamblın yaranma günü hesab olunur.

1940-cı ildə ayrılaraq Başqırd Dövlət Xalq Rəqsləri Ansamblı kimi təyinat almışdır. 1940-cı ilin yayında ansambl Başqırdıstan üzrə ilk turnesinə çıxdı.
Ansambl 1941-ci ilin əvvəllərində Moskvada Başqırd Ədəbiyyatı və Sənəti dekadasına hazırlaşırdı. 1955-ci ildə Moskvada Başqırd Ədəbiyyatı və Sənəti dekadasında iştirak etmişdir. Məhz bu dekadada iştirak Xalq Rəqsləri Ansamblına ümumittifaq şöhrəti qazandırdı.

1988-ci ildə yaradıcı qrupa Fayzi Qaskarovun adı verildi və kollektiv Fayzi Qaskarov adına Dövlər Xalq Rəqsləri Ansamblı adlandırıldı.

1991-ci ildə Başqırd Dövlət Filarmoniyasından ayrılaraq hüquqi şəxs statusu və hazırkı adını almışdır. 1994-cü ildə eyni zamanda iki xarici tur — ABŞ və Türkiyəyə səfərlər baş tutdu.

1996-cı ilin dekabrında ansambl Rusiya Federasiyası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Akademik" adına layiq görüldü.

2007-ci ildə Fayzi Qaskarov adına Xalq Rəqsləri Ansamblı ayrıca bina ilə təmin olundu. Bu bina Ural-Volqa bölgəsində analoqu olmayan xüsusi rəqslər üçün tikilmiş binadır.

## Mükafatları
* Salavat Yulayev adına Respublika Mükafatı.
* Q. Salyam adına mükafat (1978).
* 1994-cü ildə ansambl Türkiyədə Dünya Ulduzları festivalında bürünc mükafat qazanmışdır.
* 2005-ci ilin dekabrında Fayzi Qaskarov adına Xalq Rəqsləri Ansamblı Rusiyanın "İzvestiya" qəzetinin təsis etdiyi "İzvestiya" mükafatına layiq görülmüşdür.
* 2013-cü ilin oktyabr ayında YUNESKO-nun mənzil-qərargahında ansambl UNESCO-nun "Beş qitə" qızıl medalına, "Sülh Səfiri" diplomuna layiq görüldü.

## Repertuar

### Fayzi Qaskarovun quruluş verdiyi qızıl dond
* başqırd lirik rəqsi "Yeddi qız"
* başqırd lirik rəqsi "Zaqida"
* başqırd rəqsi "Zərifə"
* dağ başqırdlarının "Gülnazirə" rəqsi
* gülməli başqırd rəqsi "Dəcəllər"
* başqırd rəqsi "Üç qardaş"
* başqırd rəqsi "Ram edənlər"
* başqırd rəqsi "Şimali amurlar"
* mari rəqsi "Axşam qapıda"
* komik Tatar rəqsi "Damat"
* tatar rəqsi "Kosari" və s.

### Başqırd rəqsləri
* başqırd rəqsi — "Çiçəklənən kuray" xoreoqrafik tamaşası
* başqırd rəqsi — "Qızıl qartallar diyarı" xoreoqrafiya tamaşası
* başqırd döyüşçü rəqsi "Bayk"
* başqırd rəqsi "Fransız hicabı"
* başqırd rəqsi "Kubizlə"
* "Başqırdıstan Gəncliyi" başqırd rəqsi
* başqırd cigidlərinin rəqsi "Mis Daban" və s.

### Rusiya və qonşu ölkələrin xalqlarının rəqsləri
* "rus suite" rəqsi
* koryak rəqsi "Kamçatka eskizləri"
* Belarus rəqsi "Veselukha"
* rus rəqsi "Tver şənlikləri"
* çuvaş rəqsi "Kariya"
* inquşaların bayram rəqsi
* udmurt bayram rəqsi
* yəhudi rəqsi "Şalom"
* Ukrayna rəqsi "Qopak" və s.

### Uzaq xarici ölkələrin rəqsləri
* amerikalıların rəqsi "Kanrti"
* argentinalı çobanların rəqsi "Qauço"
* koreyalı fanat rəqsi
* ispan rəqsi "Əndəlüs axşamları"
* ispan rəqsi "Araqon hotası"
* hind rəqsi
* kalmık rəqsi "Çiçerdık"
* "Banqladeşin ritmləri və melodiyaları"
* yunan rəqsi "Sirtaki"

Bunlar ansamblın ifa etdiyi rəqslərin tam siyahısı deyil. Bu gün truppada dünya xalqlarının yüz qırxdan çox rəqsi var.

## Kollektivin məşhur üzvləri
* Faxrutdinov Ənvər Nurtdinoviç — RSFSR-nin əməkdar artisti.
* Zubaydullin Hisbulla Qumeroviç
* Zubaydullin Aydar Xisbulloviç
* Tuisina Rəşida Qilmutdinovna
* Abdulmanov Rim Salimyanoviç — balet rəqqası. Başqırdıstan Respublikasının Xalq artisti (1989).
* Axmetova-Nabieva Elvira Mirzanurovna — Başqırdıstan Respublikasının Xalq artisti.
* Şafiqullina Alsu Talqatovna — Başqırdıstan Respublikasının Xalq artisti (2000)
* Fasxitdinov Ridik Axmetoviç — qarmon ifaçısı, Fayzi Qaskarov adına Xalq Rəqsləri Ansamblının konsertmeysteri Başqırdıstan Respublikasının Xalq artisti (1982).
* Mulyukov Rustem Minniraufoviç — Başqırdıstan Respublikasının Xalq artisti (2008).
* Tutmanova Asya Valentinovna
* Tutmanov Radis Nurislamoviç (5 avqust 1953-cü il təvəllüdlü) — ansamblın solisti. Başqırdıstan Respublikasının Xalq artisti (1994).
* Osipov, Nikolay İvanoviç (18.03.1952-ci il təvəllüdlü) — ansamblın solisti. Başqırdıstan Respublikasının Xalq artisti (1994).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Багуманов А. И., Фаизова Ф. А. Государственный академический ансамбль народного танца РБ имени Г. Ф. Гаскарова//Лауреаты премии имени Салавата Юлаева. — Уфа: Китап, 1999. 272 с. — С. 168–171.
* Хайруллин Р. Башкирский государственный ансамбль народного танца. Уфа, 1966.
* Саитов С. Башкирская государственная филармония. М.-Л., 1969.
* Башкирский государственный ансамбль народного танца: Альбом. Текст Е. Варламовой. Сост. А. Фахрутдинов. Уфа, 1978.

## Xarici keçidlər
* Статья в ''Башкортостан: краткая энциклопедия''
* ролик с презентацией ансамбля
* Ансамбль Гаскарова 
* Ансамбль Гаскарова
* Концертный зал Государственного Академического Ансамбля Народного Танца им. Файзи Гаскарова.
* Ансамбль народного танца имени Файзи Гаскарова отмечает 70-летие