open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salihə Aydəniz

**Salihə Aydəniz** () — tibb bacısı və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Salihə Aydəniz 1973-cü ildə Diyarbəkir ilinin Ergani ilçəsində anadan olub. Peşə Sağlamlıq Liseyinindən və Anadolu Universiteti Açıq Təhsil Bölməsindən məzun olub.

Mardin ilinin Dargeçit ilçəsində tibb bacısı olaraq çalışıb. DBP, HDP və DEM üzvü olub. 2019-2023-cü illərdə Bölgələr Partiyasının (BDP) həmsədri olub.

2018-ci ildə Diyarbəkir ilindən, 2023-cü ildə isə Mardin ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27-ci çağırışda TBMM İctimai Təsərrüfat Müəssisələri Komissiyasının üzvü, 28-ci çağırışda isə TBMM İnzibati nəzarətçisi vəzifəsində təmsil olunub.

Kürdcə bilir. Evli və 2 uşaq anasıdır.

## İstinadlar
Master və Marqarita (film, 2024)

**"Master və Marqarita"** () — Mixail Bulqakovun eyni adlı romanı əsasında Mixail Lokşinin rejissorluğu ilə çəkilmiş Rusiya fentezi dram filmi. Filmdə əsas rollar Auqust Dihl, Yevgeni Tsıqanov, Yuliya Sniqir, Klas Banq, Yuri Kolokolnikov, Aleksey Rozin və Polina Auq tərəfindən canlandırılmışdır. Filmin istehsalını Rusiya Kino Fondunun dəstəyi ilə "Mars Media Entertainment", "Amedia" və "Profit" şirkətləri həyata keçirmişdir.

Filmin premyerası 25 yanvar 2024-cü ildə baş tutmuşdur.

## İstinadlar
Keziban Konukcu Kok

**Keziban Konukcu Kok** () — inşaat mühəndisi və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Keziban Konukcu Kok 1972-ci ildə Aksaray ilində anadan olub. İTÜ İnşaat Mühəndisliyi Bölməsindən məzun olub. Tələbə illərində əvvəlcə feminizmi, sonra isə sosializmi qəbul edib. 1996-cı ildə yoxsul məhəllələrdə işlərin aparılması üçün nəzərdə tutulmuş Dayanışma Evlərinin qurucularından olub.

1997-2017-ci illərdə müəllim olaraq çalışıb. 15 iyul 2016-cı il dövlət çevrilişinə cəhddən sonra elan edilmiş fövqəladə vəziyyət (OHAL) dövründə — 2017-ci ildə tutduğu vəzifədən azad edilib.

*Yol Siyasi* jurnalı, *Karşı Mahalle* və *Yeni Yaşam* qəzetlərində məqalələri dərc olunub. 2004-cü ildə Sosialist Dayanışma Platformasının (SODAP) qurucu üzvü olub.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq İstanbul ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Milli Təhsil, Mədəniyyət, Gənclər və İdman Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

Evlidir.

## İstinadlar
Məlahət

**Məlahət** — qadın adı.
	
* Məlahət İbrahimqızı — Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvü
* Məlahət Əhmədova — Azərbaycan aktrisası.
* Məlahət Qəhrəmanova — araşdırmaçı-mütəxəssis, alim
* Məlahət Qurbanova
* Məlahət Nəsibova — Azərbaycan jurnalisti və hüquq müdafiəçisi.
* Məlahət Bağırova — tibb elmləri namizədi.
Məmmədağa

**Məmmədağa** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Məmmədağa Məmmədov — Azərbaycan-sovet kimyaçısı, texnoloq və dövlət xadimi
* Məmmədağa Muradov — Azərbaycan tarzəni, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1959).
* Məmmədağa Umudov — bəstəkar, professor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2008).
* Məmmədağa Şirəliyev — filologiya elmləri doktoru (1943), Əməkdar elm xadimi (1962)
* Məmmədağa Tərlanov — Azərbaycan təsviri və tətbiqi sənətinin tədqiqatçısı, sənətşünas alim
* Məmmədağa Sərdarov
İbrahim Akın

**İbrahim Akın** () — siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
İbrahim Akın 1961-ci ildə Uşak ilinin Ulubey ilçəsində anadan olub. 12 sentyabr 1980-ci il hərbi çevrilişindən sonra həbs edilib və 7 il həbsxanada saxlanılıb.

Uşakda İnsan Hüquqları Dərnəyinin yaradılmasında yer alıb. Sosial Araşdırmalar, Mədəniyyət və İncəsənət Fondunun, həmçinin Dostluq və Yardım Fondunun təsisçisi olub. İzmir Düşüncə Cəmiyyəti və Ege Ətraf və Mədəniyyət Platformasının (EGEÇEP) üzvü olub.

Azadlıq və Dayanışma Partiyası (ÖDP) İzmir il şöbəsinin sədri və ÖDP Məclisinin üzvü vəzifələrində təmsil olunub. EDP İdarə Heyətinin, YSP İdarə Heyətinin, HDP Baş Məclisinin üzvü olub.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq İzmir ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Ətraf mühit Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

## İstinadlar
Məmmədova

**Məmmədova** — soyad.
	
* Adelaida Məmmədova — musiqiçi alim, pedaqoq
* Mənzərə Məmmədova
* Nataliya Məmmədova — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu.
* Nəzakət Məmmədova — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti.
* Fəridə Məmmədova (tarixçi) — Azərbaycan alimi, tarix elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü
* Svetlana Məmmədova — 20 Yanvar şəhidi. 

## Həmçinin bax
* Məmməd (ad)
* Məmmədov
Gülüstan Kılıç Koçyiğit

**Gülüstan Kılıç Koçyiğit** () — tibb bacısı və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27-ci və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Gülüstan Kılıç Koçyiğit 1979-cu ildə Tunceli ilinin Mazgirt ilçəsində anadan olub. İbtidai və orta təhsili Tunceli ilində, lisey təhsilini isə Adıyaman ilində alıb. İzmir Sağlamlıq Peşə Liseyindən məzun olub. Doqquz Eylül Universitetinin Ədliyyə Peşə Liseyində hüquq üzrə təhsil alıb. Əlavə olaraq Anadolu Universiteti Baytarlıq və Laboratoriya Bölməsindən və Anadolu Universiteti Dövlət İdarəçiliyi və Sosiologiya Bölməsindən məzun olub.

1998-ci ildə tibbi bacısı olaraq çalışıb. Sosial ədalət və insan hüquqları mövzularında çalışmaları olub.

İnsan Hüquqları Dərnəyi (İHD), Ata Soyer Sağlamlıq Siyasətləri Dərnəyi və Dersimlilər Dərnəyinin üzvü olub. Xalqların Konqresinin (HDK) həmsözçüsü, Səhiyyə və Sosial xidmət İşçiləri İttifaqının (SES) İzmir şöbəsinin İdarə Heyətinin üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

2018-ci ildə Muş ilindən, 2023-cü ildə isə Qars ilindən isə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27-ci və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 28-ci çağırışda DEM Partiyasının TBMM qrupunun sədr müavini vəzifəsində təmsil olunub.

Evli və 2 uşaq anasıdır.

## İstinadlar
Yeganə (ad)

**Yeganə** — qadınlara verilmiş bir ad.

* Yeganə Axundova
* Yeganə İsmayılova
* Yeganə Mürsəlova

## Həmçinin bax
* Yeganə
Onu Yunan Teatrına apar

**Onu Yunan Teatrına apar** () — Nikolas Stollerin rejissorluğu ilə 2010-cu ildə çəkilmiş amerikan komediya filmi. Bu Stollerin 2008-ci ildə ekranlara çıxan "Sara Marşallı unutmaq" filminin spin-offudur. Stoller əvvəlki filmdə olduğu kimi bu filmdə də Cadd Apatou ilə birlikdə işləmişdir. Filmin baş rollarında Rassel Brend və Cona Hill çıxış edir. Film Los-Ancelesdə yerləşən Yunan Teatrında baş tutacaq konsertə məşhur rok ulduzu Aldous Snow-u gətirmək tapşırığı alan musiqi şirkəti işçisi Aaron Qrindən bəhs edir. Filmdə onlar səyahət zamanı yol boyu müxtəlif maneələr və gülməli bədbəxt hadisələrlə qarşılaşırlar.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Kan (musiqiçi)

və ya səhnə adı ilə **Kan** – Yaponiya müğənnisi. 1990-cı ildə buraxdığı *"Ai wa Katsu"* mahnısına görə tanınır.

## Həyatı
Kan 1987-ci ildə debüt albomu olan  albomunu buraxmışdır. Onun 1990-cı ildə buraxdığı  albomuna daxil olan  mahnısı Yaponiyada böyük hit olmuşdur. Mahnı 1991-ci ildə Yaponiya Səsyazma Mükafatında pop və rok kateqoriyasının qalibi olmuşdur. 2002–2004-cü ildə Parisdə piano dərsləri almışdır. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra diqqətini konsertlər və radio proqramlarına yönəltmişdir.

### Ölümü
Kan 2023-cü ilin martında ona Mekkel divertikul xərçəngi diaqnozu qoyulduğu açıqlamış və səhnə fəaliyyətini dayandırmışdır. 12 noyabr 2023-cü ildə ölmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sara Marşallı unutmaq

**Sara Marşallı unutmaq** () — Nikolas Stollerin rejissorluğu ilə 2008-ci ildə çəkilmiş amerikan romantik komediya filmi. Filmin ssenari müəllifi Ceyson Siqel, icraçı prodüseri isə Cadd Apatoudur. Filmin çəkilişləri 2007-ci ildə Havay adalarında yerləşən Turtle Bay Resort-da baş tutub. Filmin davamı və spin-offu olan "Onu Yunan Teatrına apar" 2010-cu ildə işıq üzü görüb. 

## Məzmun
Musiqi bəstəkarı Piter Bretter, Sara Marşall adlı teleserial ulduzu ilə münasibətdədir. Beş il davam edən münasibətdən sonra Sara ondan ayrılır. Piter, ayrılığı unutmaq üçün Havay adalarına istirahət üçün getmək qərarına gəlir. Lakin o, tətildə olarkən təsadüfən Sara və onun yeni sevgilisinin də orada olduğunu öyrənir. 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Mehmet Kamaç

**Mehmet Kamaç** () — sosioloq və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Mehmet Kamaç 1977-ci ildə Van ilinin Çataq ilçəsində anadan olub. Atatürk Universiteti Açıq Təhsil Bölməsindən məzun olub.

Müəllim olaraq çalışıb.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq Diyarbəkir ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Milli Müdafiə Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

Kürdcə və farsca bilir. Evli və 4 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Salix praecox

*  — Salix daphnoides bitki növünün sinonimi.
*  — Salix caprea bitki növünün sinonimi.
*  — Salix cinerea bitki növünün sinonimi.
İlahi ordasan? Mənəm, Marqaret

**İlahi ordasan? Mənəm, Marqaret** () — Kelli Fremon Kreyqin 2023-cü ildə ekranlaşdırdığı amerikan komediya-dram filmi. Film Cudi Blumun 1970-ci ildə yazdığı eyniadlı roman əsasında çəkilib. Filmin baş qəhrəmanı 12 yaşlı qız olan Marqaretdir. Film onun dini inancına və yeniyetməlik dövründə həyatında baş verən dəyişikliklərə nəzər salır.

## Rollarda
* Abby Ryder Fortson — Margaret Simon
* Reyçel Makadams — Barbara Simon
* Keti Beyts — Sylvia Simon
* Benny Safdie — Herb Simon
* Elle Graham — Nancy Wheeler
* Amari Alexis Price — Janie Loomis
* Katherine Kupferer — Gretchen Potter
* Kate MacCluggage — Mrs. Jan Wheeler
* Aidan Wojtak-Hissong — Moose Freed
* Landon S. Baxter — Evan Wheeler
* Echo Kellum — Mr. Benedict
* Zackary Brooks — Philip Leroy
* Isol Young — Laura Danker
* Simms May — Norman Fisher
* Mia Dillon — Mary Hutchins
* Gary Houston — Paul Hutchins

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Serhat Eren

**Serhat Eren** () — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Serhat Eren 1979-cu ildə Diyarbəkir ilinin Kulp ilçəsində anadan olub. 1998-ci ildə Dicle Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub.

Diyarbəkirdə hüquqşünas olaraq çalışıb. İnsan Hüquqları Dərnəyinin Diyarbəkir şöbəsinin üzvüdür. Azadlıq Uğrunda Hüquqşünaslar Dərnəyinin İdarə Heyətinin üzvü, həmçinin Diyarbəkir Vəkillər Kollegiyasının İdarə Heyətinin üzvü vəzifələrində təmsil olunub. HDP Məclis üzvü, İdarə Heyəti üzvü və həmsədrin müavini olub.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq Diyarbəkir ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM İnsan Hüquqları Araşdırma Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Çu Kosaka

və ya doğum adı ilə  – Yaponiya rok-musiqiçisi. *"[[Apryl Fool]]"* qrupunun baş vokalisti olmuşdur.

## Karyerası
Çu Kosaka 1968-ci ildə *"[[The Floral]]"* rok-qrupunda debüt etmişdir. 1969-cu ildə Haruomi Hosono və Takaşi Matsumoto ilə birlikdə *"Apryl Fool"* rok-qrupunu yaratmış və Yaponiyada rok-n-roll tarixinin bünövrəsini qoymuşdur.

*"Apryl Fool"* qrupu dağılandan sonra Kosaka 1975-ci ildə Masataka Matsutoya da daxil olmaqla *"[[Tin Pan Alley]]"* qrupunun üzvləri ilə birlikdə *"[[Horo (albom)|Horo]]"* albomunu buraxmışdır. Soul janrında olan bu albom Yaponiyada uğur qazanmışdır.

## Şəxsi həyatı
Kosaka xristian olmuş və protestant kilsəsi pastoru kimi fəaliyyə göstərmişdir. Rusiya–Ukrayna münaqişəsində Ukraynanı dəstəklədiyini bildirmişdir. 2022-ci ilin martında ona bağırsaq xərçəngi diaqnozu qoyulduğunu açıqlamışdır. Kosaka 29 aprel 2022-ci ildə ölmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xalidə Türkoğlu

**Xalidə Türkoğlu** () — sosioloq və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Xalidə Türkoğlu 1985-ci ildə Diyarbəkir ilində ilçəsində anadan olub. Anadolu Universiteti Ədəbiyyat Bölməsindən məzun olub.

Kürd qadınları və qadına şiddət mövzularında araşdırmalar aparıb. 2014-cü ildən Diyarbəkir ilinin Çinar ilçə bələdiyyəsində qadın məsələləri şöbəsində çalışıb. Azad Qadınlar Konqresinin (KJA) üzvü olub. 15 iyul 2016-cı il dövlət çevrilişinə cəhddən sonra elan edilmiş fövqəladə vəziyyət (OHAL) dövründə tutduğu vəzifədən azad edilib.

2016-cı ildə Azad Qadınlar Konqresinə (KJA) və Kürd Dili Araşdırma Dərnəyinə (KURDİ DER) üzv olduğuna görə barəsində açılan istintaqa cəlb edilib. 7 aprel 2021-ci ildə Diyarbəkir 9-cu Ağır Cəza Məhkəməsinin qərarı ilə 6 il 3 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

2017-2020-ci ilərdə Bölgələr Partiyası (DBP) Məclis üzvü və həmsədr müavini, 2020-2023-cü illərdə isə HDP Məclis üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq Diyarbəkir ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib.

Kürdcə, ingiliscə və ispanca bilir. Subaydır.

## İstinadlar
Salix cinerascens

*  — Salix atrocinerea bitki növünün sinonimi.
*  — Salix bebbiana bitki növünün sinonimi.
*  — Salix appendiculata bitki növünün sinonimi.
Salix pallida

*  — Salix rosmarinifolia subsp. rosmarinifolia bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Salix myrsinifolia subsp. myrsinifolia bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Salix alba bitki növünün sinonimi.
*  — Salix bonplandiana bitki növünün sinonimi.
*  — Salix ledebouriana bitki növünün sinonimi.
Salix pensylvanica

*  — Salix myrtilloides bitki növünün sinonimi.
*  — Salix nigra bitki növünün sinonimi.
*  — Salix sericea bitki növünün sinonimi.
*  — Salix sericea bitki növünün sinonimi.
Salix violacea

*  — Salix myrtilloides bitki növünün sinonimi.
*  — Salix acutifolia bitki növünün sinonimi.
*  — Salix acutifolia f. acutifolia bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Salix acutifolia f. acutifolia bitki yarımnövünün sinonimi.
Salix fusca

*  — Salix myrtilloides bitki növünün sinonimi.
*  — Salix breviserrata bitki növünün sinonimi.
*  — Salix argyrocarpa bitki növünün sinonimi.
*  — Salix myrsinites bitki növünün sinonimi.
*  — Salix repens subsp. repens bitki yarımnövünün sinonimi.
Keskin Bayındır

**Keskin Bayındır** () — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Keskin Bayındır 1984-cü ildə Batman ilinin Sason ilçəsində anadan olub. İbtidai, orta və lisey təhsilini Batmanda alıb. 2007-ci ildə İnönü Universiteti Təhsil Bölməsindən məzun olub.

2018-2019-cu illərdə HDP Məclis üzvü olub. 30 noyabr 2019-cu ildən Bölgələr Partiyasının (DBP) həmsədridir.

27 noyabr 2022-ci ildə “silahlı terror qrupuna üzv olmaq” ittihamı ilə həbs edilib, 22 mart 2023-cü ildə isə azadlığa buraxılıb.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq Batman ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. Parlamentdə Bölgələr Partiyasını təmsil edib.

Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Çiğdem Kılıçgün Uçar

**Çiğdem Kılıçgün Uçar** () — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Çiğdem Kılıçgün Uçar 1978-ci ildə Ərzincan ilində anadan olub. İbtidai, orta və lisey təhsilini Ərzincanda alıb. İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Bölməsindən məzun olub.

Müəllim olaraq çalışıb. Siyasi fəaliyyəti ərzində HADEP, DTP, BDP, HDP, DEM və DBP üzvü olub. DTP İstanbul il şöbəsinin həmsədri, BDP İstanbul il şöbəsinin həmsədri, HDP Məclis üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

15 noyabr 2023-cü ildən Bölgələr Partiyasının (DBP) həmsədridir.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq İstanbul ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. Parlamentdə Bölgələr Partiyasını təmsil edib.

Kürdcə bilir. Subaydır.

## İstinadlar
2001 Nyu-York marafonu

**2001-ci il Nyu-York marafonu** () — bazar günü, noyabrın 3-də ABŞ-ın Nyu-York şəhərində sayca 32-ci dəfə keçirilən illik marafon yarışı. Kişilərin elit yarışında efiopiyalı Tesfaye Cifar 2:07:43, qadınların yarışında isə 2:24:21 nəticə ilə keniyalı Marqaret Okayo qalib gəldi. Hər iki nəticə turnir üçün rekord nəticələr oldu. Tesfaye Cifar Nyu-Yorkda qalib gələn ilk efiopiyalı, Okayo isə qadınlar arasında qalib gələn ikinci keniyalı (Teqla Lorupedən sonra) oldu.

Əlil arabası yarışlarında kişilər arasında amerikalı Saul Mendoza (1:39:25) və qadınlar arasında italiyalı Françeska Porçellato (2:11:57) qalib gəldilər. Əl velosipedi yarışında israilli Ziv Bar-Şira (1:27:49) və amerikalı Helene Hayns (1:46:22) qalib oldular.

Yarışı 16,810 kişi və 6,838 qadın olmaqla 23,648 idmançı başa vurdu.

Yarış 11 sentyabr terror aktlarından sonra keçirildi, buna görə də yarışın istiqamət nöqtələri dəyişdirildi, bundan başqa kütləvi iştirak əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli azalmışdı. Təhlükəsizliyi təmin etmək üçün 2,800-ə yaxın polis əməkdaşı iş başında idi, yarış yolları üstündə uçuş qadağası zonası yaradılmış və yarış iştirakçılarına yol boyu dayanan tamaşaçılardan su qəbul etməmək tövsiyəsi verilmişdir. Yarışın şüarı "Biz Birləşik Qaçırıq" () elan olunmuşdur və şəhərin meri Rudolf Culianiyə adətən kişilər arasında son çempion üçün nəzərdə tutulan 1 nömrəli önlük verilmişdir.

## Nəticələr

### Kişilər arasında

### Qadınlar arasında

## İstinadlar
Meral Danış Beştaş

**Meral Danış Beştaş** () — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Meral Danış Beştaş 5 aprel 1967-ci ildə Mardin ilinin Mazıdağı ilçəsində anadan olub. 1990-cı ildə Dicle Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub.

Diyarbəkirdə hüquqşünas olaraq çalışıb. Diyarbəkir Vəkillər Kollegiyası İdarə Heyətinin üzvü və sədr müavini vəzifələrində təmsil olunub. İnsan Hüquqları Dərnəyinin üzvü olub.

1999-cu ildə Almaniyanın Weimar İnsan Hüquqları Ödülünə layiq görülüb. Dəfələrlə platformalarda və tədbirlərdə insan hüquqları və qadın hüquqları mövzularında məruzələrlə çıxış edib.

HDP həmsədrinin müavini, HDP Hüquq və İnsan Haqları Komissiyasının sədri olub.

30 yanvar 2017-ci ildə Kobani hadisələrinə görə HDP İdarə Heyətinə qarşı açılan istintaq çərçivəsində saxlanılıb və "silahlı terror qrupuna üzv olmaq" iddiası ilə həbs edilib. 2017-ci il aprelin 22-də baş tutan iclasda o, azadlığa buraxılıb.

İyun 2015 və noyabr 2015-ci ildə Adana ilindən, 2018-ci ildə Siirt ilindən, 2023-cü ildə isə Ərzurum ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 26-cı çağırışda TBMM Konstitusiya Komissiyasının üzvü və HDP TBMM qrupunun sədr müavini, 27-ci çağırışda TBMM İnsan Hüquqları Araşdırma Komissiyasının üzvü və HDP TBMM qrupunun sədr müavini, 28-ci çağırışda isə DEM Partiyası TBMM qrupunun sədr müavini vəzifələrində təmsil olunub.

Kürdcə və ingiliscə bilir. Evli və 2 uşaq anasıdır.

## İstinadlar
Narahat vəziyyətdə işgəncə

**Narahat vəziyyətdə işgəncə** () — işgəncəyə məruz qalan şəxsin bədən mövqeyini narahat vəziyyətdə tutmağa və uzun müddət saxlamağa məcbur edildiyi, ağrılı hisslər vermə üsullarından biri. Müasir dindirmə praktikasında geniş tətbiq olunur (məsələn, " təkmilləşdirilmiş dindirmə üsulları ") ona görə ki, bu proseduru tətbiq etdikdən sonra qurbanın bədənində hər hansı aşkar xarici zorakılıq izlərinin qalması olduqca nadirdir. Bu, bir çox insan haqları təşkilatları (Human Rights ''First'' и Physicians for Human Rights) tərəfindən işgəncə hesab olunur.

## Psixoloji aspektlər
MKİ-nin tətbiq etdiyi dindirmə qaydalarına əsasən, bu tip hadisələrin əsas xüsusiyyəti ağrının dindirilən şəxsə psixoloji olaraq atributasiya edilməsidir. Uzun müddət son dərəcə narahat vəziyyətdə olan şüuraltı səviyyədə dindirilən şəxs özündə ağrı və diskomfort hiss edir ki, bu da sinir sistemində daxili psixoloji konfliktə gətirib çıxarır . Digər amillərlə (ağır saxlanma şəraiti, psixoloji təzyiq, yuxusuzluq və s.) bu, dindirmə prosedurları zamanı müqavimət göstərmək istəyini minimum səylə boğmağa imkan verir.

## Tətbiq edilən şəxs üçün nəticələri
Bu işgəncə növünə xas olan uzunmüddətli nəticələr arasında:

* damar trombozu, pulmoner emboliyaya səbəb ola bilər
* periferik sinir sisteminin pozğunluqları, sinir hissiyyatının itirilməsinə və motorika problemlərinə səbəb ola bilər .

İstintaq altında olan şəxsin tam fiziki tükənməsi nəticəsində tarazlığın itirilməsi və yerə yıxılması nəticəsində alınan xəsarətlər əlavə təsir ola bilər .

## İstinadlar
C.O.F.F.I.N

***"Children of Finland Fighting in Norway"*** (abbreviasiya **C. O. F. F. I. N**; sözbəsöz tərcüməsi *Norveçdə Döyüşən Finlandiya Uşaqları*) — 2005-ci ildə Sidneydə yaradılan Avstraliya pank və rok musiqi qrupu.

Onların beşinci studiya albomu "Australia Stops" 2023-cü ilin sentyabrında Avstraliya albomları hit paratında 47-ci, Birləşmiş Krallıq hit paratında isə 23-cü yeri tutdu.

## Tarixi
"Children of Finland Fighting in Norway" (C. O. F. F. I. N) qrupu 2005-ci ildə Sidneydə məktəb yoldaşları tərəfindən yardılmışdır.

Onlar 2010-cu ildə "Under the Influence" adlı debüt studiya albomunu buraxdılar.

2018-ci ilin iyun ayında qrup üçüncü studiya albomu "Piss​~​Up" işıq üzünü gördü..

2020-ci ilin sentyabr ayında qrup "Legless Records" vasitəsilə qrupun şərəfinə adlandırılan albomunu buraxdı. Albomdan öncə "Fast Love" sinqlı çıxmışdı.

2023-cü ilin sentyabrında qrup "Australia Stops" adlı beşinci studiya albomunu buraxdı. Albomdan əvvəl "Cut You Off" və "Give Me a Bite" sinqlları çıxmışdı. Qrup üzvü Ben Portnoy albom barəsində "ən yaxşı şəkildə tərtib edilmiş" şərhini vermişdi. Albom Şimali Amerika və Avropadakı turlardan sonra buraxıldı.

## İstinadlar
Tompson adası

**Tompson adası** () — Cənubi Atlantikada yerləşən kabus ada. Amerika Qlobal Vulkanizm Proqramına görə, ada  koordinatında yerləşir. Buve adasından təxminən 70 km şimal-şərqdədir (Cənubi Afrika və Antarktida arasında yerləşən kiçik Norveç mülkü).

## Açılış tarixi
Ada 1825-ci ildə kəşf edilmiş və balina ovu gəmisinin kapitanı Corc Norris tərəfindən adlandırılmışdır. Adanın son görülməsi 1893-cü ildə qeydə alınıb; lakin beş il sonra 1898-ci ildə alman araşdırmaçısı Valdivia Buve adasını tapdıqda, Tompson adasını axtarsa da, onu tapa bilmir. Axtarışın uğursuzluğuna baxmayaraq, Tompson adası 1943-cü ilə qədər xəritələrdə görünməyə davam edir. 1967-ci ildə britaniyalı vulkanoloq Peter Baker, Tompson adasının həqiqətən mövcud ola biləcəyini, lakin 1893–1898-ci illər arasında vulkan püskürməsi zamanı yox olduğunu irəli sürür. Norrisin göstərdiyi adanın yeri sual altındadır, çünki batimetrik tədqiqatlara görə həmin ərazidə okeanın dərinliyi 2400 metrdən çoxdur.

## Ada ədəbiyyatda
Cənubi Afrikalı yazıçı Cefri Cenkinsin "Buz qapağı" (1962; ABŞ-də "Yox olan ada" adı ilə nəşr olunub) romanının kulminasiya nöqtəsi Tompson adasında baş verib. Müəllif adanı Buve adasından 120 km (65 dəniz mili) cənub-şərqdə yerləşdirərək, adanın mövqeyindəki uyğunsuzluğu Antarktika sularında refraksiya ilə izah edir.

## Ədəbiyyat
* Vincent Gaddis (1965). *Invisible Horizons*. Philadelphia: Chilton.
* Henry Stommel (1984). *Lost Islands: The Story of Islands That Have Vanished from Nautical Charts*. Vancouver: University of British Columbia Press, pp 98–99. ISBN 0-77-480210-3.

## İstinadlar
Den Arieli

**Den Arieli** (; ) — İsrail-ABŞ iqtisadçısı, psixologiya və davranış iqtisadiyyatı professoru. Dyuk Universitetində dərs deyir və Retrospektiv Araşdırmalar Mərkəzinin yaradıcısıdır.

## Bioqrafiya
Den Arieli Nyu Yorkda anadan olub. Bu zaman atası Kolumbiya Universitetində MBA dərəcəsi alırdı. Den Arieli uşaqlığını İsrailin Ramat Qan və Ramat Haşaron şəhərində keçirib. Den "siqnal atəşləri" (İsrail gənclər təşkilatları tərəfindən həyata keçirilən tədbirlərin ənənəvi elementi) hazırlayarkən təsadüfən maqnezium partlaması nəticəsində bədəninin 70%-i üçüncü dərəcəli yanıqlar almışdır .

Den Arieli Tel-Əviv Universitetində oxuyarkən fizika və riyaziyyat üzrə ixtisaslaşmış, lakin əl ilə yazmaq onun üçün fiziki cəhətdən çətinləşdiyindən ixtisasını fəlsəfəyə dəyişmişdir. O, həmçinin Çapel-Hill Şimali Karolina Universitetində koqnitiv psixologiya üzrə magistr və doktorantura təhsili almış, Dyuk Universitetində isə marketinq üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi almışdır.

Fəlsəfə doktoru dərəcəsini aldıqdan sonra 1998–2008-ci illərdə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda dərs demişdir. Daha sonra Dyuk Universitetinə psixologiya və davranış iqtisadiyyatı professoru kimi qayıtmışdır. Çoxsaylı elmi əsərlərdən əlavə, Den Arieli iki məşhur kitab nəşr etdirmişdir: Predictably Irrational və The Upside of Irrationality. Hər iki kitab New York Times bestsellerləri olmuşdur.

Ailəlidir, iki övladı var.

## Əsərləri

### Kitablar
* Predictably Irrational: The Hidden Forces That Shape Our Decisions (2008).
* The Upside of Irrationality: The Unexpected Benefits of Defying Logic at Work and at Home (2010).
* The Honest Truth about Dishonesty. How We Lie to Everyone — Especially Ourselves (2012).
* Irrationally Yours (2015).

### Məqalələr
* Try it, you’ll like it: The influence of expectation, consumption, and revelation on preferences for beer
* Dishonesty in Everyday Life and Its Policy Implications
* Placebo Effects of Marketing Actions: Consumers May Get What They Pay For
* Tom Sawyer and the Construction of Value
* 
* 
* 
* 
* Coherent Arbitrariness: Stable demand curves without stable preferences
* Combining experiences over time: the effects of duration, intensity changes and on-line measurements on retrospective pain evaluations
* 

## İstinadlar
Sırrı Sakık

**Sırrı Sakık** () — siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 19, 23, 24 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Sırrı Sakık 1957-ci ildə Muş ilində anadan olub. İbtidai, orta və lisey təhsilini Muşda alıb.

1978-1979-cu illərdə *Cumhuriyet* və *Vatan* qəzetlərdə bölgə müxbiri olaraq çalışıb. Daha sonra uzun müddət turizm və sahəsində çalışıb.

SHP Muş il sədri olub. 1991-ci ildə SHP namizədi olaraq Muş ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 19-cu çağırışının deputatı seçilib. TBMM Konstitusiya və Ədalət Komissiyalarının hazırladığı hesabata görə, DEP sədri və deputat Hatip Diclə, deputatlar Leyla Zana, Əhməd Türk, Orxan Doğan, Sırrı Sakık və Mahmut Altınahın toxunulmazlığı TBMM-nin 2 mart 1994-cü il tarixli 78-ci iclasında qəbul edilən 295 saylı qərarla ləğv edilib, DEP-in fəaliyyəti dayandırılıb, həmin ilin iyulunda isə 6 deputat həbs edilib. DEP işi üzrə bir müddət həbsxanada saxlandıqdan sonra sərbəst buraxılıb.

2007-ci və 2011-ci illərdə bitərəf namizəd olaraq Muş ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23-cü və 24-cü çağırışlarının deputatı seçilib. 23-cü və 24-cü çağırışlarda TBMM Divanı inzibati nəzarətçi vəzifəsində təmsil olunub.

2008-ci ilin mayında BDP-nin qurucu üzvü olub.  Siyasi fəaliyyəti ərzində SHP, HEP, DEP, HADEP, DTP, BDP, HDP və DEM üzvü olub.

30 mart 2014-cü ildə Ağrı Bələdiyyəsinin sədri seçilib. 2017-ci ildə əvəzinə qəyyum təyin olunaraq vəzifəsindən azad edilib.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq İstanbul ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib.

Kürdcə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır. 15 sentyabr 2012-ci ildə oğlu Sedar evinin eyvanından özünü ataraq intihar edib.

## İstinadlar
Berdan Öztürk

**Berdan Öztürk** () — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Berdan Öztürk 1 may 1980-ci ildə Ağrı ilinin Tutak ilçəsində anadan olub. Mərmərə Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub. İngiltərənin London Universitetində beynəlxalq arbitraj və ticarət hüququ üzrə magistr dərəcəsi alıb.

Hüquqşünas olaraq çalışıb. İnsan Hüquqları Dərnəyinin və Mezopotamya Yaxınlarını İtirmiş Ailələrə Yardım, Dayanışma və Mədəniyyət Dərnəyinin (MEBYA-DER) üzvüdür.

Cəmiyyət Konqresinin (DTK) 16 sentyabr 2017-ci ildə baş tutan 8-ci qurultayında Leyla Güvenlə birgə həmsədr seçilib.

Barəsində 2016-cı ildə Kürdüstan Fəhlə Partiyasının (PKK) 5 üzvünün dəfn mərasiminə qatıldığına görə istintaq başladılıb. 2018-ci ilin mayında ona bəraət verilib. 2019-cu ildə isə Sülh Bulağı əməliyyatı ilə bağlı verdiyi açıqlamaya əsasən terror təbliğatı apardığına görə istintaqa cəlb olunub. Beynəlxalq İnsan Haqları Federasiyası (FIDH) tərəfindən ittiham qınanıb.

İyun 2015, noyabr 2015 və 2018-ci illərdə Ağrı ilindən, 2023-cü ildə isə Diyarbəkir ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 28-ci çağırışda TBMM Xarici İşlər Komissiyasının üzvü, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının üzvü və NATO Parlament Assambleyasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

Kürdcə və ingiliscə bilir. Subaydır.

## İstinadlar
Salix glandulosa

*  — Salix pentandra bitki növünün sinonimi.
*  — Salix chaenomeloides bitki növünün sinonimi.
Empaqliflozin

**Empaqliflozin** — natrium-qlükoza-ko-transportyer 2 (SGLT2) inhibitorlarından olan şəkərli diabet xəstəliyində istifadə olunan antidiabetik dərman vasitəsi. İkinci tip şəkərli diabet üçün istifadə olunan dərman vasitələrindəndir ancaq birinci tip şəkərli diabet üçün tövsiyə edilmir. İlkin olaraq Jardiance brendi adı ilə satışa çıxarılıb. Empaqliflozin dapaqliflozin, kanaqliflozin və ertuqliflozin ilə birgə qliflozinlər sinfinə aid şəkərdüşürücü dərman vasitələrinə aiddir. Qliflozinlər ilkin olaraq 1835-ci ildə alma ağacı kökünün qabığında dihidroxalkon floridzin şəklində aşkar edilmişdir.[5][6]

## İstifadəsinə göstərişlər

## Təsir mexanizmi
Empaqliflozin SGLT2 inhibitoru olaraq böyrəklərdə qlükozanın geriyə sorulmasını inhibə etməklə qanda şəkərin azalmasını təmin edir. Empaqliflozinin digər antidiabetik preparatlarından əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, digərlərinə nisbətən o daha az hipoqlikemiyaya səbəb olur və bu da qlükozanın səviyəsi SGLT1 transport gücünün səviyəsindən aşağı düşməsi səbəbi ilə SGLT1 aktivasiyası ilə kompensator mexanizmin işə düşməsi ilə əlaqədardır. Şəkərin səviyyəsini aşağı salmaqla yanaşı həmçinin böyrəklərin xroniki xəstəliyin yaranmasının qarşısını alır, belə ki SGLT2 inhibitorlarından olan Empaqliflozin böyrək yumaqcıqlarının hiperfiltrasiyasının qarşısını alır, böyrəklərin oksigenə ehtiyacını azaldır və həmçinin albuminuriyanı azaldır və bununla da ikinci tip şəkərli diabet xəstələrində ürək-damar sistemini tərəfindən yarana biləcək pozuntuların sayını azaldır.

## İstinadlar
Mustafa Nedim Yamalı

**Mustafa Nedim Yamalı** () — stomatoloq və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Mustafa Nedim Yamalı 1961-ci ildə Ədirnə ilində anadan olub. Ankara Universiteti Stomatologiya Bölməsindən məzun olub.

Mədəniyyət, incəsənət və ədəbiyyat sahələrində fəaliyyət göstərən fondlarda çalışıb.

2001-ci ildə AK Parti Ankara il şöbəsinin qurucularından olub və uzun illər şöbənin İdarə Heyətinin üzvü olub. 2014-2018-ci illərdə isə AK Parti Ankara il şöbəsinin sədri olub. 2019-cu ildə Gələcək Partiyasının qurucularından və İdarə Heyətinin üzvü olub.

2023-cü il mayın 14-də Gələcək Partiyasının namizədi olaraq Cümhuriyyət Xalq Partiyasının siyahısından Ankara ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Milli Müdafiə Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub. Səadət və Gələcək Partiyalarından ibarət TBMM qrupunun təsis edilməsi üçün 6 iyul 2023-cü ildə hüquqi olaraq Səadət Partiyasının üzvü olub.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Rie Kudan

– Yaponiya yazıçısı. 2024-cü ildə "Tokio Simpatiya Qülləsi" romanına görə Akutaqava mükafatının qalibi olmuşdur. Romanın bir hissəsinin süni intellektin köməyi ilə yazmışdır.

## İlk illəri və təhsili
Kudan 27 sentyabr 1990-cı ildə Saytama prefekturasının Urava şəhərində doğulmuşdur. Universitetdən məzun olduqdan sonra laboratoriya köməkçisi kimi işləməyə başlamışdır.

## Karyerası
İbtidai məktəbin 6-cı sinfində oxuyarkən yazdığı  adlı essesinə görə ilk ədəbi mükafatını qazanmışdır. 2021-ci ildə debüt romanı olan  romanı ilə 126-cı Ədəbi Dünyanın Yeni Gələni Mükafatının qalibi olmuşdur.

Kudan 2024-cü ildə  romanına görə 170-ci Akutaqava mükafatının qalibi olmuşdur. Bundan öncə 2021-ci ildə "Məktəbli qız" əsərinə görə Akutaqava mükafatına namizəd göstərilsə də, qalib ola bilməmişdi. "Tokio Simpatiya Qülləsi" romanında hadisələr Zaha Hadidin Milli Stadion layihəsinin gerçək olduğu və süni intellektin gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi yaxın gələcəkdə baş verir. Hekayə Tokionun Şincuku Qyoen bağında cinayətkarların rahat reabilitasiyası üçün qüllə formasında həbsxana dizayn edən memar və onun bioqrafiyasını yazan oğlan haqqındadır.

Koden mükafat mərasimi zamanı romanın 5%-lik hissəsini birbaşa ChatGPT vasitəsilə yazdığını bildirmişdir. Süni intellektlə yazılmış əsərin mükafatın qalibi kimi seçilməsi mübahisəyə səbəb olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Hazırda Çiba prefekturasında yaşayır.

## İstinadlar
Salix tomentosa

*  — Salix caprea bitki növünün sinonimi.
*  — Salix glauca var. glauca bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Salix candida bitki növünün sinonimi.
Salix ulmifolia

*  — Salix caprea bitki növünün sinonimi.
*  — Salix myrsinifolia subsp. myrsinifolia bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
*  — Salix aurita bitki növünün sinonimi.
Salix fuscata

*  — Salix pseudomedemii bitki növünün sinonimi.
*  — Salix discolor bitki növünün sinonimi.
*  — Salix purpurea subsp. purpurea bitki yarımnövünün sinonimi.
Məhkəmədənkənar qətl

**Məhkəmədənkənar qətl** — hüquqi orqanın və ya məhkəmənin icazəsi olmadan verilmiş fiziki cəzaya verilən ad. Ümumiyyətlə, onu təhlükəli dağıdıcı təsirdən xilas olmaq istəyən dövlət orqanı həyata keçirə bilər. Məhkəmədənkənar qətl anlayışının bir izahı budur ki, hökumətlər lazım gəldikdə tətbiq etməli olduqları öz qanunlarına əməl edə bilməzlər. Qeyri-hökumət və ya qeyri-dövlət elementləri də müxtəlif üsullarla məhkəmədənkənar qətlə müraciət edə bilər, lakin ümumiyyətlə bu hərəkətlər sui-qəsd və qətl kimi təsnif edilir.

Bütün dünyada ölüm hökmü tədricən ləğv edilsə də, hökumətin idarəçilik qabiliyyətini təhdid edən şəxslər və ya qruplar (nisbətən sakit vaxtlarda hətta bəzən sadəcə "arzuolunmaz" şəxslər) bəzi rejimlər və onların tərəfdarları tərəfindən məhkəmədənkənar qətlə məruz qala bilərlər. Xalq üsyanına səbəb olmamaq və dövlətin beynəlxalq tənqidini utandırmamaq üçün bu cür qətllər, adətən, bacarıqlı dövlət məxfi təşkilatları tərəfindən çox tez həyata keçirilir.

Məhkəmədənkənar qətl, ölüm dəstələrindən istifadə edən totalitar və digər zülm rejimlərinin tipik elementi kimi təsvir edilsə də, demokratik ölkələrin də bəzi hallarda məhkəməsiz edamdan istifadə etdiyi müşahidə edilmişdir. Bəzi hallarda məhkəmədənkənar qətllər dövlətin hər hansı bir orqanı və bu orqanın üzvləri tərəfindən əvvəlcədən planlaşdırılmış və məxfi şəkildə həyata keçirilir və dövlətin digər sektorlarına belə məlumat verilmir. Dövlətin digər sektorları situasiyadan asılı olaraq bəzən susur və bu cür məhkəməsiz qətlləri təsdiqləyə, bəzən də birbaşa onlara qarşı çıxa bilər.

Mühakimə olmadan qətllər daha çox müharibə, təbii fəlakət, sosial çöküş və ya qurulmuş cinayət ədaləti sistemi olmadığı zaman baş verə bilər. Belə ekstremal hallarda polis və ya hərbi qüvvələr iğtişaşlarda, talanlarda və ya zorakılıqda iştirak edənləri, xüsusən cinayət başında yaxalandıqda yerində edam etmək səlahiyyətinə malik ola bilər.

Məhkəmədənkənat qətl qurbanı olduğu düşünülən insanlar bir daha görünməyəcək şəkildə yoxa çıxa bilər. Onların başına gələnlər naməlumdur və heç vaxt tam açıqlana bilməz.
Xatəm əl-Ənbiya Hava Hücumundan Müdafiə Universiteti

**Xatəm əl-Ənbiya Hava Hücumundan Müdafiə Universiteti** (farsca: دانشگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیا) — Tehranda yerləşən İran hərbi hava müdafiəsi Universitetidir. Bu universitetin missiyası Xatəm əl-Ənbiya Hava Hücumundan Müdafiə Bazasına və Ordunun Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinə lazım olan işçi qüvvəsini hazırlamaqdır.

## Müdafiə Məsələləri İdarəetmə Fakültəsi
Xatam əl-Ənbiya hava hücumundan müdafiə universiteti ölkənin maraq və ehtiyaclarına əsaslanaraq, bu sahənin tələbələrinə uyğun olaraq inzibati işlər, pedaqogika elmləri, nəqliyyat əməliyyatları, hazırlıq və təchizat əməliyyatları, hərbi polis, maliyyə ixtisasları üzrə təhsil verir. Həmçinin hava və piyada əməliyyatları təhsilini başa vurub müvafiq ixtisas üzrə müdafiə məsələlərinin idarə edilməsi üzrə ekspert dərəcəsi aldıqdan sonra təşkilatın ehtiyaclarına uyğun olaraq ölkədəki hava hücumundan müdafiə bazalarının müxtəlif bölmələrində xidmət edirlər.

## Həmçinin bax
* İran Ali Milli Müdafiə Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Likeion

**Likeion** (Yunanca: Λύκειον, Lykeion; Latınca: Lyceum) — Aristotelin öz məktəbini qurduğu qədim Yunanıstanın Afina şəhəri yaxınlığındakı meşəlik stadionun adı idi.

## Aristoteldən əvvəl
Adı çəkilən stadion Apolloseus məbədinin (qurd formasında Apollon) yaxınlığında yerləşdiyindən Aristotel məktəbinin adı da buradan götürülüb. Qədim yazılarda bu yerə istinadlar mövcuddur. Məsələn, Platonun Lucius dialoqunun əvvəlində oxuyuruq ki, Sokrat Akademiyadan Likeiona gedir və hekayənin qalan hissəsi bu yolun ortasında baş verir. Likeion həm də fəlsəfi müzakirələr, mübahisələr yeri idi. İsokrat və bir çox sofistlər bu yerdə ritorika öyrədirdilər.

## Aristotel dövrü və sonra
Aristotel e. ə. 367-ci ildə Afinaya köçmüş, Platonun Akademiyasında fəaliyyət göstərmişdir. Doğulduğu şəhərdən — Stagiradan Afinaya qayıtdıqdan sonra Aristotel, təqribən eramızdan əvvəl 334/335-ci ildə elə həmin yerdə məktəb açır. O həyatının qalan hissəsini Likeionda dərs deməyə və fəlsəfi traktatlar yazmağa həsr etdi. Məhz burada Aristotel kitabları toplayıb sistematik şəkildə təsnif etməklə ilk Avropa tarix kitabxanasını yaratdı. Daha çox riyaziyyat və nəzəri müzakirələrlə maraqlanan Akademiyadan fərqli olaraq, Likeion eksperimental elmlərə və bioloji tədqiqatlara daha çox meyilli idi. Ömrünün son aylarında Aristotel Afinadan qaçdıqdan sonra Likeion Teofrasta tapşırdı. 322-dən 287-ci ildə ölümünə qədər o bu tapşırığı məsuliyyətlə yerinə yetirirdi.

E.ə. 343-cü ildə Makedoniya kralı Filippin dəvəti ilə Makedoniyaya köçmüş, onun sarayında gənc şahzadə Aleksandrın (Makedonlu İskəndərin) müəllimi olmuşdur. M. ö. 335-ci ildə Afinaya qayıtmış, orada Likeion (yun. Λύκειον) adlanan öz fəlsəfi məktəbini açmışdır. Onu "Peripatetik" (ərəbcə "məşşai") məktəb də adlandırırlar. Yaxınlığında yerləşən yunan tanrısı Likeionlu Apollonun adı ilə adlanmışdır. Latınca "lyceum" (liseum) kimi səslənir. Günümüzdə "liseylər" adlanan məktəblər Aristotelin likeionunun adını daşıyır. Aleksandrın ölümündən sonra Afinada makedoniyalıların tərəfdarlarını təqib etməyə başlamışdırlar. Ona görə Aristotel m. ö. 322-ci Euboia adasında yerləşən Xalkida şəhərinə köçmüş və orada vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Aristotel
* Makedoniyalı İsgəndər

## İstinadlar

* Adil Əsədov. Yunan fəlsəfəsiindən etüdlər: yunan fəlsəfəsiində idealin və realliğin münasibətlərinə dair. Ön sözün müəllifi — fəlsəfə elmləri doktioru Tahirə Allahyarova. Bakı: Təknur, 2008.

## Xarici keçidlər
Çarlz Pedersen

**Çarlz Con Pedersen** () — amerikalı kimyaçı, 1987-ci ildə "Yüksək seçiciliyə malik struktura xas qarşılıqlı təsirlərə malik molekulların inkişafı və tətbiqi üçün" kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı, və bunu Donald Kram və Jan-Mari Len ilə bölüşüb.

O, efirlərin, qələvi metallarla sabit komplekslər yaratmağa qadir olan siklik poliefirlərin sintezi üsullarını işləyib hazırlaması ilə tanınmışdır. Onun işi həm də supramolekulyar kimyanın əsasını qoyan Jan-Mari Len və Donald Cram tərəfindən sonrakı tədqiqatlar üçün əsas olmuşdu.

## Bioqrafiyası
Çarlz Pedersen 3 oktyabr 1904-cü ildə Koreyanın Busan şəhərində anadan olub. Atası norveçli, anası yapon idi. 1922-ci ildə Yaponiyanın Yokohama şəhərindən ABŞ-yə mühacirət edmişdi. Ç. Pedersen Dayton Universitetini (Ohayo) və daha sonra Massaçusets Texnologiya İnstitutunu bitirib, burada üzvi kimya üzrə magistr dərəcəsi alıb. 1927-ci ildən Ç. Pedersen təqaüdə çıxana qədər 42 il DuPont kimya şirkətində çalışmışdı. O, ali elmi dərəcəsi olmayan azsaylı Nobel mükafatçılarından biri idi.

## Əsas nəşrləri
* C. J. Pedersen. Tsiklik poliefirlər və onların metal duzları ilə kompleksləri (İngilis dili) // Amerika Kimya Cəmiyyətinin jurnalı (İngilis dili)rus. : jurnal. — 1967. — Cild. 89, yox. 26. — S. 7017–7036. — doi: 10.1021/ja01002a035.
* Charles J. Pedersen. Makrosiklik Poliefirlər: Dibenzo-18-Crovn-6 Polieter və Disikloheksil-18-Crovn-6 Polieter (İngilis dili): jurnal. — 1988.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hakkı Saruhan Oluç

**Hakkı Saruhan Oluç** () — mühəndis və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 25, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Hakkı Saruhan Oluç 14 yanvar 1958-ci ildə İstanbulda anadan olub. Almaniyanın RWTH Aaxen Universitetindən məzun olub.

Uzun illər qəzetlərdə, jurnallarda və nəşrlərdə çalışıb. Azadlıq və Dayanışma Partiyasının qurucularından olub və sədr müavini vəzifəsində təmsil olunub. Xalqların Konqresinin (HDK), YSP və HDP-nin da qurucularından olub. Bir müddət HDP həmsədrinin müavini vəzifəsində də çalışıb.

Siyasi fəaliyyəti ərzində ÖDP, EDP, HDP və DEM üzvü olub.

İyun 2015-ci ildə İstanbul ilindən, 2018 və 2023-cü illərdə isə Antalya ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 25, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27-ci çağırışda HDP TBMM qrupunun sədr müavini, 28-ci çağırışda isə TBMM Plan və Büdcə Komissiyasının üzvü və DEM Partiyası TBMM qrupunun sədr müavini vəzifələrində təmsil olunub.

Almanca və ingiliscə bilir. Evlidir.

## İstinadlar
Mehmet Rüştü Tiryaki

**Mehmet Rüştü Tiryaki** () — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27-ci və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Mehmet Rüştü Tiryaki 1971-ci ildə Diyarbəkir ilində anadan olub. Ankara Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub.

1989-cu ildən Səhiyyə Nazirliyinə tabe olan səhiyyə müəssisələrində çalışıb. Bu müddət ərzində Səhiyyə və Sosial Xidmət İşçiləri İttifaqının (SES) qurucu üzvü olub. İctimai İşçilərin İttifaqı Konfederasiyasında (KESK) hüquq məsləhətçisi, Təhsil və Elm İşçiləri İttifaqında (EĞİTİM SEN) isə hüquqşünas vəzifələrində çalışıb.

Siyasi fəaliyyəti ərzində HDP və YSP üzvü olub. 2015-ci ildən HDP-nin Ali Seçim Şurasının nümayəndəsi vəzifəsində çalışır. 2022-ci ilin iyulunda HDP Məclisinin üzvü seçilib. HDP İdarə Heyətinin üzvü və həmsədrin müavini vəzifələrində çalışıb.

2018 və 2023-cü illərdə Batman ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27-ci və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27-ci çağırışda TBMM Milli Təhsil, Mədəniyyət, Gənclər və İdman Komissiyasının üzvü, 28-ci çağırışda isə TBMM Konstitusiya Komissiyasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Panasiyanizm

**Panasiyanizm** (həmçinin Asiyaçılıq) — Asiya xalqlarını birliyə, inteqrasiyaya və hegemonluğa çağıran ideoloji və siyasi hərəkatdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zəhranur Aydəmir

**Zəhranur Aydəmir** () — proqram mühəndisi və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Zəhranur Aydəmir 1998-ci ildə Ankarada anadan olub. 2021-ci ildə TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universiteti Sənaye Mühəndisliyi Bölməsindən, 2023-cü ildə isə həmin universitetin Kompüter Mühəndisliyi Bölməsindən məzun olub.

Proqram mühəndisi olaraq çalışır.

2016-cı ildən AK Partiyasının üzvüdür. AK Partiyası Ankara il şöbəsinin gənclər qanadında Siyasi və Hüquqi İşlər Komissiyasının üzvü, həmçinin AK Partiyası gənclər qanadının İdarə Heyətinin üzvü, gənclər qanadının xarici işlər üzrə şöbənin sədri vəzifələrində çalışıb.

2023-cü il mayın 14-də AK Partiyasının namizədi olaraq Ankara ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Milli Təhsil, Mədəniyyət, Gənclər və İdman Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə və almanca bilir. Evlidir.

## İstinadlar
Yıldız Konal Süslü

**Yıldız Konal Süslü** () — psixoloq və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Yıldız Konal Süslü 1974-cü ildə Şanlıurfa ilində anadan olub. Səlcuq Universiteti Təhsil Bölməsindən məzun olub. İstanbul Ticarət Universitetində psixologiya üzrə magistr dərəcəsi alıb.

Psixoloq olaraq çalışır. Kitabları çap edilib, məqalələri dərc olunub, seminarları baş tutub. İnsan Hüquqları və Məzlum İnsanların Həmrəyliyi Dərnəyinin (MAZLUMDER) üzvü, İnsan Hüquqları Dərnəyinin Hüquq Pozulmaları Komitəsinin sədri, Canda Özür Olmaz Dərnəyinin İdarə Heyətinin üzvü, 15 İyul Şəhidləri Dərnəyinin Məşvərət Şurasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

AK Partiyasının üzvüdür. AK Partiyası Bağcılar ilçə şöbəsinin üzvü, İstanbul il şöbəsi İdarə Heyətinin üzvü, İstanbul il şöbəsinin sədr müavini, həmçinin AK Partiyası İdarə Heyətinin üzvü vəzifələrində çalışıb.

2023-cü il mayın 14-də AK Partiyasının namizədi olaraq İstanbul ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Müraciət Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq anasıdır.

## İstinadlar
Sevilay Çelenk Özen

**Sevilay Çelenk Özen** () — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Sevilay Çelenk Özen 1967-ci ildə Elazığ ilinin Maden ilçəsində anadan olub. Ankara Universiteti Siyasi Elmlər Bölməsindən məzun olub. Ankara Universitetinin Sosial Elmlər İnstitutunda magistr və PhD dərəcələri alıb.

1995-1997-ci illərdə Ankara Universitetində müəllim olaraq çalışıb. 6 yanvar 2016-cı ildə Sülh naminə müəllimlərin bəyannaməsinə imza atan 1128 müəllimdən biri olub. 15 iyul 2016-cı il dövlət çevrilişinə cəhddən sonra elan edilmiş fövqəladə vəziyyət (OHAL) dövründə tutduğu vəzifədən azad edilib. Səbəb olaraq KK/KCK silahlı terror qrupunun təbliğatını apardığı iddiası göstərilib. 2019-cu ildə bəraət alıb, amma Fövqəladə Hallar Komissiyasının qərarı ilə vəzifəsinə bərpa olunmayıb.

Radio və Televiziya Ali Şurası (RTÜK) və TRT-də aparılan araşdırmalarda şərhçi və məsləhətçi olaraq çalışıb. *Bianet*, *Gazete Duvar* və *Medyascope* nəşrlərində məqalələri dərc olunub. HDP Məşvərət Şurasının üzvü olub.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq Diyarbəkir ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Rəqəmsal Media Komissiyasının üzvü və NATO Parlament Assambleyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evlidir.

## İstinadlar
Turizm naziri

**Turizm naziri** — Turizm Naziri turizm, istirahət və ya mədəniyyət sahəsində ixtisaslaşmış dövlət idarəsinin rəhbəridir.
Mövqe bir çox ölkədə bir neçə ad altında mövcuddur:
* Turizm və Ətraf Mühit Nazirliyi (Albaniya)
* Turizm və İdman Nazirliyi (Argentina)
* Turizm Naziri (Avstraliya)
** Turizm, Böyük Tədbirlər, Qonaqpərvərlik və Yarış üzrə Nazir (Yeni Cənubi Uels)
** Turizm Naziri (Qərbi Avstraliya)
* Turizm Nazirliyi (Braziliya)
* Ətraf Mühit və Turizm Nazirliyi (Botsvana)
* İlkin Sərvətlər və Turizm Nazirliyi (Bruney)
* Baham adaları Turizm Nazirliyi
* Turizm Naziri (Kanada)
** Turizm və İstirahət Nazirliyi (Ontario) (keçmiş nazirlik)
** Turizm və Mədəniyyət Nazirliyi (Ontario)
* Turizm Nazirliyi (Xorvatiya)
* Turizm Naziri (Fransa)
* Turizm Naziri (Yunanıstan)
* Turizm üzrə Komissar (Honq Konq)
* Təhsil, Elm və Mədəniyyət Nazirliyi (İslandiya)
* Turizm Nazirliyi (Hindistan)
* Turizm və Yaradıcı İqtisadiyyat Nazirliyi|Turizm və Yaradıcı İqtisadiyyat Nazirliyi (İndoneziya)
* Mədəni İrs, Əl İşləri və Turizm Nazirliyi (İran)
* Turizm, Mədəniyyət, İncəsənət, Gaeltacht, İdman və Media üzrə Nazir|Turizm, Mədəniyyət, İncəsənət, Gaeltacht, İdman və Media üzrə Nazir (İrlandiya)
* Turizm Nazirliyi (Livan)
* Turizm Naziri (Malayziya)
* Otellər və Turizm Nazirliyi (Myanma)
* Mədəniyyət, Turizm və Mülki Aviasiya Naziri (Nepal)
* Turizm Nazirliyi (Pakistan)
* Xarici Ticarət və Turizm Nazirliyi (Peru)
* Turizm Departamenti (Filippin)
* İsrailin turizm naziri
* Turizm Nazirliyi (Mavriki)
* Turizm Naziri (Yeni Zelandiya)
* Rivers Dövlət Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi
* Turizm Nazirliyi (Pakistan)
* Turizm Departamenti (Cənubi Afrika)
* Turizm Nazirliyi (Suriya)
* Təbii Sərvətlər və Turizm Nazirliyi|Təbii Sərvətlər və Turizm Nazirliyi (Tanzaniya)
* Turizm və İdman Nazirliyi (Tayland)
* Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi (Türkiyə)
* Turizm və İrs Naziri (Birləşmiş Krallıq)
* Parlament dövlət katibinin incəsənət, irs və turizm üzrə müavini (Birləşmiş Krallıq)
* Amerika Birləşmiş Ştatları Ticarət Departamenti
* Mədəniyyət, İdman və Turizm Nazirliyi (Vyetnam)
* Turizm və İncəsənət Nazirliyi|Turizm və İncəsənət Nazirliyi (Zambiya)
* Turizm Nazirliyi (Zimbabve)
​

## İstinadlar
Henri Günter

**Henri Nikolas Con Günter** (; ) — ABŞ hərbçisi, çavuş. O, Birinci Dünya müharibəsi zamanı hər hansı iştirakçı tərəfdən öldürülən sonuncu əsgər hesab edilir. Günter saat 11:00-dakı atəşkəsin qüvvəyə minməsinə təxminən bir dəqiqə qalmış, saat 10:59-da həlak olmuşdur.

Ölümündən az əvvəl Günterin rütbəsi endirilmişdi və o, müharibənin bitməsinə az qalmış rütbəsini bərpa etmək istəyirdi.

## İrsi
"Veteranlar Günü"ndə, 11 noyabr 2008-ci il tarixində Günterin həlak olduğu Lotaringiyanın Şomon-devan-Damville kommunasının yaxınlığındakı yerdə bir xatirə abidəsi tikilmişdir. 11 noyabr 2010-cu ildə onun ABŞ-dəki məzarı yerində Merilend Alman Cəmiyyəti tərəfindən xatirə lövhəsi ucaldılmışdır.

## İstinadlar