open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
II Kristian (Danimarka kralı)

**II Kristian** (; ) — Danimarka, Norveç və İsveçi özündə birləşdirən Kalmar birliyinin kralı. 1513–1523-cü illərdə əmisi Fridrixlə birlikdə Şlezviq-Holşteyn hersoqu ünvanını daşıdı.

Kalmar birliyini ayaqda tutma cəhdi onu 1518–1523-cü illərdə İsveçlə müharibəyə sürüklədi. 1520-ci ildə ölkəni ələ keçirsə də, öndə gələn İsveç zadəganlarının, din xadimlərinin və bəzi mühüm şəxslərin qətlə yetirilməsi onun bölgədəki nüfuzunu sınıdrdı və yerli əhali onu burda istəmədi. İsveç əsilzadələrindən Qustav Vasanın rəhbərliyindəki üsyan nəticəsində İsveç taxtından endirildi. 1521–1522-ci illərdə Danimarkada əsilzadə və din adamlarının etirazlarına baxmayaraq kəndlilərin xeyrinə bəzi reformasiyalar apardı. Nəticədə əsilzadələr tərəfindən Danimarkadan da qovuldu və taxtı əmisi Fridrixə təhvil verərək Hollandiyaya sürgün edildi. 1531-ci ildə səltənətini geri almaq üçün cəhd etsə də, həbs edildi və qalan ömrünü Kalundborq qalasında məhkum olaraq keçirdi. 1559-cu ildə burada vəfat etdi.

II Kristian 1515-ci ildə Kastiliya kraliçası Yuannanın qızı, eləcə də Müqəddəs Roma imperatoru I Maksimilyanın nəvəsi Avstriyalı İzabella ilə evləndi. Cütlüyün yetkinlik yaşına çatan 3 övladı olsa da, İzabellanın 1526-cı ildə vəfatının ardından ailəsi uşaqları geri aldı. II Kristianın birlikdə olduğu məşuqəsi Divek Siqbrisdater isə kralı fəlakətə aparırdı. Belə ki, Divekin anası məclisin mühüm iştirakçılarından biri idi və kralın sürgünə göndərilməsində önəmli rol oynadı.

### Övladları

* Con (21 fevral 1518 - 2 avqust 1532)
* Ferdinand (4 iyul 1519 - 1519)
* Maksimilyan (4 iyul 1519 - 1519)
* Doroteya (10 noyabr 1520 - 31 may 1580)
* Kristina
* *Ölü doğulan oğlan uşağı* (yanvar 1523)

## Mənbə
* Bricka, Carl Frederik (1887). Dansk biografisk Lexikon. Copenhagen: Gyldendal. Retrieved 5 July 2020.
* Lockhart, Paul Douglas (2007). *Denmark, 1513–1660 : the rise and decline of a Renaissance monarchy*. Oxford University Press. ISBN 9780199271214
* Reiter, Paul Johann (1943). *Kristian Tyrann. Personlighet, själsliv och livsdrama* (in Swedish). Witting, Gustaf (tr). Natur och kultur

## İstinadlar
I Fridrix (Danimarka kralı)

**I Fridrix** (; ) — Danimarka və Norveçin sonuncu katolik kralı.

## İstinadlar

## Mənbə

* "Dorothea, Hertuginde af Meklenborg, 1528–75". Dansk biografisk Lexikon. Retrieved August 15, 2016.
* "Ditmarsken (Dithmarschen, "de tyske Marsklande")". Salmonsens konversationsleksikon. Retrieved August 15, 2016
* "Hertug Hans den ældre i Haderslev" (PDF). Historisk Tidsskrift. Retrieved August 15, 2016.

## Xarici keçidlər
Marına Bex-Romançuk

**Marına Bex-Romançuk** (; ) — Ukrayna atleti.

## Bioqrafiya
Marına Bex-Romançuk 18 iyul 1995-ci ildə anadan olub.

## Yarişlarda çıxışlar

## Mükafatları
* III dərəcəli Müqəddəs Şahzadə Olga Sifarişi (2019)
* Ukraynanın əməkdar idman ustası (2020)

## İstinadlar
Əhəd İsmayılov

** Əhəd Hüseyn oğlu İsmayılov ** () — Azərbaycan alimi, texnika elmlər doktoru, professor.

## Həyatı
Ə. H. İsmayılov 1918-ci il may ayının 5-də Tovuzda anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) kimya fakültəsində təhsil almışdır. II Dünya müharibəsinin iştirakçısıdır. 1947-ci ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Emalı İnstitutunda mühəndis və baş mühəndis vəzifələrində işləmişdir. 1955-ci ildə kimya elmlər namizədi alimlik dərəcəsini almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 1957-ci ildə böyük elmi işçi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1959-cu ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Elmlər Akademiyası Y. Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda böyük elmi işçi, 1965–1986-cı illərdə isə "Yanacaqların texnologiyası" laboratoriyasının müdiri vəzifələrində çalışmışdır.

## Elmi fəaliyyəti
1972-ci ildə "Karbamidin izopropil spirtdəki məhlulu ilə yanacaqların və az özlülüklü yağların deparafinsizləşməsi prosesinin sənayedə yaradılması, texnologiyasının işlənib hazırlanması və tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsini almışdır. Yanacağın və qazın texnologiyası ixtisası üzrə professor elmi adına layiq görülmüşdür.

Professor Y. H. İsmayılovun elmi-tədqiqatları yüksək keyfiyyətli motor yanacaqları və neft karbohidrogenlərindən kimyəvi, eləcə də mikrobioloji sintez üçün parafin istehsalı sahələrini əhatə edir.

1976-cı ildə professor Y. H. İsmayılov dizel yanacağı və sürtkü yağları istehsalında karbamidin köməyi ilə parafinsizləşdirilmə texnoloji prosesini işləyib sənaye qurğusunda həyata keçirdiyinə görə bir qrup həmkarları ilə birlikdə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür.

## Elmi tədqiqatları
Onun apardığı elmi-tədqiqatların nəticələri 46 elmi əsərdə, o cümlədən 8 müəlliflik şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 5 elmlər namizədi hazırlanmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun alimləri: bioqrafik portret, elmə və təhsilə töhfələr. "Müəllim" nəşriyyatı. Bakı 2019. s.83–84.
Aslan Hüseynov (müğənni)

**Aslan Hüseynov** (17 may 1967, Cambul vilayəti, Qazaxıstan SSR – 4 may 2021, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan müğənnisi.

## Həyatı
Aslan Hüseynov 1967-ci il mayın 17-də Qazaxıstanın Cambul vilayətində anadan olub. Ailədə iki bacı, iki qardaş olublar. Orta məktəbi elə orada bitirən Aslan daha sonra Qırğız Dövlət universitetininin hüquq fakültəsinə daxil olub və təhsilini uğurla bitirib. Musiqiyə həvəskar olan Aslan Hüseynov Qazaxıstanda Abay adına Qazax Milli Vokal Studiyasında musiqi təhsili alıb.

Sonralar Azərbaycana köçən Aslan müğənnilik fəliyətini burada davam etdirib. Onun ən məşhur ifaları olan "Reyhan", "İgidlər", "Bulaq suyu, dağ havası" və "Of dədə" Azərbaycan tamaşaçıları tərəfindən sevilib. Müğənni zaman-zaman Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkmənistan, Özbəkistan səhnələrində Azərbaycan mədəniyyətini təmsil etmiş, bir çox uğurlu layihələr həyata keçirmişdir.

## Ailəsi
Aslan Hüseynov 2001-ci ildə ailə qurub, iki övladı vardır. Böyük oğlu Polad 2003-cildə, qızı Afərim isə 2006-cı ildə anadan olub.

## Ölümü
Aslan Hüseynov 4 may 2021-ci ildə yol nəqliyyat qəzasında vəfat etmişdir. Bakı-Qazax yolunun 60 kilometrliyində "BMW" markalı minik avtomobili ilə "KamAZ" markalı yük maşını toqquşmuşdur. 26 apreldə müğənninin anası da vəfat etmişdir. Aslan Hüseynov Gəncədə anasının məzarının yanında dəfn edilib.

## Məşhur ifaları

* Bulaq suyu, dağ havası
* Reyhan
* İgidlər
* Of dədə

## İstinadlar
Otan korqauşılar abidəsi

**Otan korqauşılar abidəsi** () ― Qazaxıstanın paytaxt şəhəri Astanada yerləşən memorial. Abidə "Tauelsizdik" prospektinə yaxın "Vətən qoruyucuları" meydanında qoyulub. Abidə ilk öncə Böyük Vətən müharibəsi (İkinci Dünya müharibəsi) dövründə Sovet ordusu sıralarına xidmətə göndərilən qazaxların və Qazaxıstan Silahlı Qüvvələri veteranların xatirəsini anır. "Otan korqauşılar" adı qazax dilindən "vətən qoruyucuları" kimi tərcümə olunur. Aleksandr Lukaşenko, Mun Çje İn, Angela Merkel, Sadır Japarov və Qasım-Comərd Tokayev kimi yüksək vəzifəli şəxslər müxtəlif vaxtlarda abidəni ziyarət etmiş və önünə çələnglər qoymuşdular. Hər il 9 may tarixində təşkil olunan Qələbə Günü paradı adətən memorial yaxınlığında keçirilir.

Abidənin açılışı 2001-ci ildə "Qələbə Günü" bayramına təsadüf etdi. Abidənin təməli 10 iyun 1998-ci ildə o vaxtki Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev tərəfindən qoyulmuşdur.

## Görünüşü
Abidə qranit bünövrəsi üzərində ucalır, oraya həmçinin tunc stela da yerləşdirilib. Abidənin hündürlüyü 24 metrə bərabərdir və 63 ton çəkisində olan tuncdan hazırlanıb. Abidənin mərkəzində qızıl kubok tutan qadın fiquru yerləşdirilib, kubok barış və rifahı simvolizə edir. Sağ hissəsində sovet əsgərləri təsvir olunubsa, sol hissədə Çunqar tayfaları üzərində qələbə çalan qazax batırları əks olunub. Abidənin ətəyində əbədi alov yanır. Alov Almatının 28 Panfilovçu Parkında yerləşən yanan alovun bir hissəsi idi. Abidə ətrafında park salınmışdır. Baş podratçı "Gorkommunxoz" şirkəti oldu və təyin olunan memarlar A. Beksultanov və N. Konopoltsev idilər.

## İstinadlar
Yeşua D. Salom malikanəsi

**Yeşua D. Salom malikanəsi** ― Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərinin mərkəzində yerləşən malikanə. Bina 2008-ci ilin noyabrından Bosniya və Herseqovinanın milli abidəsi olaraq siyahıya alınmışdır.

Milyaşka çayının şimal sahilində, Avstriya-Macarıstan imperiyası dövründə tikilmiş binalar arasında Yeşua D. Salom malikanəsi, çayın qarşı sahilində isə Aşkenazi yəhudilərinə  aid sinaqoq yerləşir.

## Tarix
Yeşua D. Salom malikanəsi 1901-ci ildə, məşhur memar İosip Vankaşın dizaynı ilə, məşhur yəhudi taciri Yeşua D. Salom üçün tikilmişdir. Bu dövrdə 1893-cü ildə qəbul edilmiş  "Paytaxt - Sarayevo İnşaat Nizamnaməsi"nə əsasən Milyaşkanın sağ sahili boyunca yalnız iki mərtəbəli binalar inşa edilə bilərdi.

Malikanə yaşayış binaları arasında çiçək motivlərindən istifadə edilmiş ilk tikililərdən biridir. Bina tikildiyi ilk dövrlərdə su, daxili santexnika, elektrik enerjisi və istilik sisteminə sahib avanqard obyekt idi. Binanın arxasında daş fəvvarəli daxili həyət yerləşirdi.

1922-ci ildə bina Simo Krstiçə satıldı. 1931-ci ildə isə malikanəyə Bosniya və Herseqovina Mərkəzi Bankı tərəfindən əl qoyuldu və elə həmin ildə bank binanı ilk Bosniya kibrit fabriki olan *Dolakın* direktoru Jak Saloma satdı.

Bina 1962-ci ildə Bosniya və Herseqovina Mühəndislər və Texniklər Cəmiyyətinin qərargahının yerləşdiyi sosial mülk olaraq milliləşdirildi. Malikanə 1991-ci ildən bəri Demokratik Fəaliyyət Partiyasının Sarayevo kantonal idarə heyətinə ev sahibliyi edir.

2008-ci ildə Sarayevo Kantonal Mədəni, Tarixi və Təbii İrsin Qorunması İnstitutu daha sonra milli abidə olaraq siyahıya salınanan malikanəni bərpa etmişdir.

## Təsvir
Tikilinin ölçüləri 27,7 x 16,55 metr kimidir və ümumi hündürlüyü 18,20 metrdir. Binanın girişi qəhvəyi rəngli qoruyucu boya ilə örtülmüş keyfiyyətli palıd ağacından hazırlanmış, 2,15 x 3,3 metr ölmülərində iki qanadlı taxta portaldan ibarətdir. Tikilinin kompozisiyası təxminən 3,7 metr diametrdə və 5,1 metr hündürlüyündəki yumurta formalı günbəzin ucaldığı iki mərtəbəli bir dam örtüyü ilə tamamlanmışdır.

## İstinadlar
Carqurğan

**Carqurğan** () — Özbəkistanın Surxandərya vilayətində şəhər.

## Əhalisi

Tacikistandakı vətəndaş savaşı dönəmində bir çox sayda yerli Özbəklər oradan Carqurğana köçdü və şəhər əkinçilik sahəsində inkişaf etməyə başladı.

## İstinadlar
Şəhər folkoru

**Şəhər folkloru** — folklor irsinin ümumi şeir növləri və janrlarına əlavə olaraq özəlliklə şəhər "modifikasiyalarını" da əhatə edən hissəsi. Məsələn: şəhər xalq şənlikləri, şəhər romantikası, şəhər mahnı və rəqsləri .

Şəhər folkloru əvvəlki kənd şifahi ənənələrindən fərqlənir. Hər şeydən əvvəl, ideoloji cəhətdən bu fərq daha çox hiss olunur, çünki şəhər əhalisinin əsas ideoloji ehtiyacları şifahi ənənələrlə (kütləvi ədəbiyyat, kino və digər tamaşalar, kütləvi informasiya vasitələri) birbaşa əlaqəsi olmayan başqa yollarla ödənilir. Bundan əlavə, şəhər folkloru, ortaq bir ideoloji əsası olmayan, müxtəlif hissələrə bölünməsi ilə cəmiyyətin sosial, peşəkar, klan, yaş təbəqələşməsinə uyğun olaraq parçalanır.

## Şəhər folklorunun növləri
* Müasir şəhər folklorunun kiçik janrları
* Lətifələr
* Müasir şəhər nəsri
* Müasir şəhər mahnı folkloru
* Müasir ritual praktika
* Yazılı folklor
* Müasir uşaq folkloru
* Şəhər alt mədəniyyət folkloru
* İntellektual folklor
* Şəhər əfsanəsi

## Tədqiqi

Uzun müddət folklorşünaslar şəhər mədəniyyəti ilə maraqlanmırdılar; bu, yazıçıların və yerli tarixçilərin səlahiyyətində idi. Prozaik şəhər folkloru mətnlərinin ilk fikri əsasən qeyri-peşəkarlar tərəfindən edildi.

## Həmçinin bax
* Folklor
* Folklorşünaslıq

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Лазарев А. И. Городской фольклор / Гл. ред. В. В. Алексеев. — Екатеринбург: Академкнига, 2000.
* Белоусов А. Ф. Современный городской фольклор // Фольклор и постфольклор: структура, типология, семиотика
* Поспелов Г. Г. Бубновый валет. Примитив и городской фольклор в московской живописи 1910-х годов. — 2-е изд.. — М.: Пинакотека, 2008. — 288 с. — ISBN 978-5-903888-01-6.
* Коломийченко Т. А. Застольные песни Г. Р. Державина и городской фольклор
* Современный городской фольклор / Отв. ред. серии С. Ю. Неклюдов. — М.: Российск. гос. гуманит. ун-т, 2003. — 736 с. — (Традиция-текст-фольклор). — ISBN 5-7281-0331-6.
III Kristian (Danimarka kralı)

**III Xristian** (; ) — Danimarka və Norveç kralı. Səltənəti illərində kilsə ilə hökumət arasında sıx əlaqələr quruldu. Protestant dini reformasiyasının bir hissəsi olaraq lüteranlığı dövlət dini halına gətirirdi.

## Mənbə
* Grell, Ole Peter (1995) *The Scandinavian Reformation. From evangelical movement to institutionalisation of reform* (2 ed. Cambridge University Press) 
* Lausten, Martin Schwarz (1987) *Christian d. 3. og kirken, 1537–1559* (Copenhagen: Akademisk forlag) 
* Lockhart, Paul Douglas (2007) *Denmark, 1513–1660. The rise and decline of a Renaissance monarchy* (Oxford University Press)
Robert Franqeş Mixanoviç

**Robert Franqeş Mixanoviç** (xorv. *Robert Frangeş-Mihanoviç;* ) — xorvat heykəltaraş, müasir Xorvatiya və Yuqoslaviya heykəltaraşlığının banilərindən biri, XIX-XX əsrlərin qovşağında görkəmli mədəniyyət xadimi.

## Həyat və yaradıcılığı
*Robert Franqeş̠ Mixanoviç*  Srem yarımadasından idi. O, 1889-cu ildə  Zaqreb peşə məktəbini bitirib. Daha sonra təhsilini Vyanada davam etdirib. 1889-1894-cü illərdə Tətbiqi İncəsənət məktəbində, 1894-1895-ci illərdə isə İncəsənət Akademiyasında, heykəltaraş Otto Kyoninq və Karl Kundmanın sinfində təhsil almışdı. Daha sonra bir müddət Zaqreb Tətbiqi İncəsənət Məktəbində dərs demişdir. Franqeş-Mixanoviç rəssamlıq təhsilini 1900-1901-ci illərdə Parisdə başa vurub. Həmin müddətdə O.roden və M.Rosso ilə tanış olur. Vətənə döndükdən sonra heykəltaraş yenidən Zaqreb Tətbiqi İncəsənət məktəbində dərs deyir (1907-ci ilə qədər), daja sonra da Zaqreb İncəsənət Akademiyasında tədris prosesini davam etdirir.  Franqeş bir sıra rəssamlıq akademiyalarının üzvü idi (o cümlədən də Yuqoslaviya hüdudlarından kənarda, misal üçün Praqa rəssamlıq akademiyasının üzvü idi). O, 1897-ci ildə Xorvatiya Rəssamlar Cəmiyyətinin, 1904-cü ildə "Lado" folklor cəmiyyətinin və Zaqreb İncəsənət Akademiyasının banilərindən biri idi. Franqeş-Mixanoviçin ən tanınan şagirdi onun yerlisi, Sremli xorvat Coza Turkaldır (Joza Turkalj, 1890—1943).

## Qaleriya

Fayl:Kralj Tomislav.jpg|Zaqrebdə kral Tomislavın şərəfinə abidə 
Fayl:Robert Frangeš Mihanović Arko.JPG|Arko
Fayl:Robert Frangeš Mihanović Bački Hrvati.JPG|Xorvat Baçkisi
Fayl:Justicija Robert Franges Mihanovic HDA 090609.jpg|Ədliyyə
Fayl:Filozofija Robert Frangeš Mihanović.JPG|Fəlsəfə


## Həmçinin bax

* Xorvatiya memarlığı

## İstinadlar
Silah Ticarəti üzrə Beynəlxalq Müqavilə

**Silah Ticarəti üzrə Beynəlxalq Müqavilə** (STBM, , ATT) — dövriyyəsi xüsusi konvensiyaya uyğun olaraq məhdudlaşdırılmış beynəlxalq silah ticarətini tənzimləyən çoxtərəfli beynəlxalq müqavilə; müqavilə dünyada qanunsuz silah ticarəti qarşısını almaq üçün hazırlanmışdır (bəzi təxminlərə görə, beynəlxalq silah ticarətinin həcmi ildə 70 milyard dollara çatır).

Sənəd, şərti silahların ixracı üçün yeni standartlar, o cümlədən embarqo və sanksiyalara zidd olaraq adi silahların ixracının qadağan edilməsi ilə yanaşı, soyqırımı, insanlığa qarşı cinayətlər, hərbi cinayətlər və terror hücumları.

## İmzalanma tarixi

May 1997-ci ildə Kosta Rika Prezidenti Oskar Sançes Arias, Dalay Lama, Lex Valesanın da daxil olduğu bir qrup Nobel Mükafatı laureatı ilk dəfə qlobal silah ticarəti müqaviləsinin qəbul edilməsinə başladı. Nobelistlər, tənzimlənməmiş silah ticarətinin dağıdıcı təsiri ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətirdilər və "Silah Transferlərinə dair Beynəlxalq Davranış Kodeksi" nin qəbul edilməsini təklif etdilər. XX əsrin sonunda bu təşəbbüs lazımi dəstəyi toplaya bilməsə də, məcəllədə BMT Baş Assambleyasının 2013-cü ilin aprelində səs verdiyi çox şey yer alırdı: insan hüquqları və humanitar hüquqla bağlı beynəlxalq normalara uyğunluq; BMT-nin adi silahlar reyestrində məcburi iştirak; regional sülh, təhlükəsizlik və sabitliyin möhkəmləndirilməsi üçün öhdəliklər.

## İstinadlar
Orhus konvensiyası

**Orhus konvensiyası** — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Avropa İqtisadi Komissiyasının “Məlumat əldə etmək, qərar vermə prosesində ictimaiyyətin iştirakı və ətraf mühit məsələlərində ədalətə çıxış haqqında” Konvensiyası.

Konvensiyanın qüvvəyə minməsi üçün 16 ölkə tərəfindən imzalanmalıdır. Bu proses üç il davam etdi. Konvensiya 38 ölkə tərəfindən Danimarkanın Orhus şəhərində 25 iyun 1998-ci il tarixində Avropa Ətraf Mühit Nazirlərinin IV Konfransında Avropa üçün Ətraf Mühit Prosesi çərçivəsində imzalanmışdır.

**Konvensiyanın məqsədi** — insan sağlamlığı və rifahı üçün sağlam bir ətraf mühitin qorunmasına dəstək olmaq, məlumat əldə etmək, qərar vermə prosesində ictimaiyyətin iştirakı və ətraf mühit məsələlərində ədalətə çatmaqdır.

Hər bir tərəf Konvensiyanın müddəalarının həyata keçirilməsi üçün aydın, açıq və ardıcıl bir çərçivə yaratmaq və qorumaq üçün lazımi qanunvericilik və tənzimləmə tədbirlərini görməyə borcludur.

Məlumat əldə etmək:

* giriş sərbəstliyi (əsaslandırılmasını tələb etməyən tələb əsasında zəruri məlumatların məcburi verilməsi);
* İnternet vasitəsilə fəal ictimaiyyətin məlumatlandırılması, ətraf mühitin vəziyyəti barədə hesabatların dərc edilməsi;
* məlumat verməkdən imtina etməzdən əvvəl, ictimai marağın dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır;
* müraciət etdikləri orqanlar tərəfindən məlumat olmadıqda, tələbi təmin etmək imkanına malik olan orqanlara istinad;
* yaxınlaşmaqda olan insan sağlamlığı və / və ya ətraf mühit üçün təhlükə olduqda dərhal ictimaiyyəti məlumatlandırmaq.

Ekoloji məlumat verməkdən imtina etmənin səbəbləri yalnız bu məlumatların aşağıdakılara təsir göstərməsi ola bilər:
* dövlət orqanlarının işinin məxfiliyi;
* beynəlxalq münasibətlər. milli müdafiə və ya dövlət təhlükəsizliyi;
* ədalət mühakiməsi, fərdlərin ədalətli mühakimə olunma qabiliyyəti və ya dövlət orqanlarının cinayət və ya intizam istintaqı aparmaq bacarığı;
* ticarət və sənaye məlumatlarının məxfiliyi;
* əqli mülkiyyət hüquqları;
* şəxsi məlumatların məxfiliyi;
* tələb olunan məlumatı təqdim edən üçüncü tərəfin maraqları;
* bu məlumatların aid olduğu mühit (nadir növlərin yetişdirilməsi yerləri).

Ətraf mühitə dair qərar qəbul etmə prosesinin əvvəlində əlaqədar ictimaiyyət vaxtında və başa düşülən bir şəkildə məlumatlandırılır.

## İstinadlar
AirTag

**AirTag** — Apple şirkətinin istehsalı olan izləmə cihazı. 20 Aprel 2021-ci ildə təqdim olunmuşdur. AirTag ultra genişzolaqlı texnologiyasından istifadə edərək açarları və digər əşyaları tapmağa kömək edən bir açar tapıcı kimi işləmək üçün hazırlanmışdır. İstifadəçilər iPhone 11 və ya daha sonrakı versiyaları ilə AirTag-da quraşdırılmış U1 çipindən istifadə edərək "Həssas Tap" xüsusiyyətindən istifadə edə bilərlər. AirTag, iOS / iPadOS 14.5 və ya daha yüksək versiyası işləyə biləcək hər hansı bir cihazda dəstəklənir. 23 aprel 2021-ci ildən əvvəlcədən sifariş üçün təqdim olunmuşdur.

## Tarixi
Məhsulun ilk dəfə 2019-cu ilin aprelində inkişaf mərhələsində olduğu deyildi. 2020-ci ilin fevralında Asahi Kasei-nin, 2020-ci ilin ikinci və üçüncü rübündə söz-söhbət AirTag üçün Apple-a on milyonlarla ultra genişzolaqlı məhsul tədarük etməyə hazır olduğu bildirildi, buna baxmayaraq tədarük gecikdi. 

## İstinadlar
Rza Baxşəliyev

**Baxşəliyev Rza İbrahim oğlu** (22 mart 1899 – 30 yanvar 1992, Bakı) — yunan-roma və sərbəst güləş üzrə azərbaycanlı idmançı. SSRİ əməkdar idman ustası (1943), Azərbaycan SSR əməkdar məşqçisi (1962), ümumittifaq dərəcəli hakim (1961), əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi (1969).

## Həyatı
Azərbaycanda güləş idman növünün inkişafında mühüm rol oynamış Rza Baxşəliyev 1925–1945-ci illəri əhatə edən karyerası ərzində klassik güləş üzrə 20, sərbəst güləş üzrə isə 7 dəfə ölkə çempionu olmuşdur. O həmçinin uzun müddət Azərbaycan Dövlət Universitetinin bədən tərbiyəsi kafedrasına rəhbərlik edib (1937–1965). 7 dil bilən Rza Baxşəliyev güləşlə yanaşı dama oyunu ilə maraqlanırdı və bu idman növü üzrə müxtəlif yarışlarda iştirak edirdi. Baxşəliyev həm də görkəmli idman müəllimi kimi tanınır. Onun tələbələri arasında SSRİ çempion və mükafatçıları İbrahimpaşa Dadaşov, Musa Babayev, Muxtar Dadaşov və ilk azərbaycanlı olimpiya mükafatçısı Rəşid Məmmədbəyov kimi güləşçilər olmuşdur.

## İstinadlar
Badara monastırı

**Badara monastırı** — Xocalı rayonunun Badara kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.

Badara monastırı ərazisindən 12 epiqrafik yazı nəşr edilmişdir və həmin kitabələrə əsasən monastırın XII–XIII əsrlərdə tikilmiş olması müəyyən edilmişdir.

## Tarixi
Monastır ərazisindən aşkarlanmış kitabəli xaçdaşlar kompleksin tarixini müəyyənləşdirməyə imkan vermişdir. Xaçdaşlar kitabələrlə yanaşı həm də insan fiqurları ilə zəngin bədii kompozisiyalarla bəzədilmişdir. Xaçdaşlarda təsvir edilən insanlar əksər hallarda zirehli geyim və silahlarla təmin olunmuş döyüşçülərdir.

Ümumilikdə Badara monastırı ərazisindən 12 epiqrafik yazı nəşr edilmişdir və həmin kitabələrə əsasən monastırın XII–XIII əsrlərdə tikilmiş olması müəyyən edilmişdir. Badara monastırı ərazisində öyrənilmiş ən erkən xaçdaşlar 1156, 1165, 1193, 1216-cı illərə aiddir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Badara monastırı kənd mərkəzindən 7–8 km aralıda – meşəlik ərazidə yerləşir. Ümumilikdə on üç dini və mülki tikilidən ibarət olan monastır kompleksinə daxil olan tikililərdən altısı bir-birinə bitişik olsa da, ayrı qapı və pəncərələrə malikdir. Digər üç tikili bir-birindən araıl tikilmişdir. Həmçinin kompleks ərazisində daha dörd binanın xarabalıqları vardır.

Kompleksə daxil olan tikililərin hamısı bu və ya digər dərəcədə zədələnmişdir. Onların hamısının damları dağılmış, bəzilərinin divarlarında uçuqlar əmələ gəlmişdir. Binaların hamısı birnefli olmaqla tağtavanla örtülmüşdür. Binaların inşasında kobud yonulmuş daşlardan istifadə edilmişdir.

Memarlıq-bədii xüsusiyyətləri baxımından kompleks xüsusi əhəmiyyət kəsb etməsə də, yerləşməsi və ətraf təbiətlə harmonik səslənməsinə görə monastır böyük təsir buraxır. Eyni zamanda, kompleks binaların qruplaşdırılması baxımından maraqlı həcm-məkan həlli ilə seçilir. Kompleksin baş planından görünür ki, əsas tikililər uğurlu şəkildə ümumi meydanın ətrafında cəmlənmişdir. Binaların hamısının əsas fasadları və pəncərələri həyətə açılır. Divarlar boyunca düzülmüş xaçdaşlar isə fasadların ifadəliyini bir daha vurğulayır. Beləliklə, həyət bir növ açıq səma altında xaçdaş muzeyinə çevrilir.

Monastır kompleksinin diqqət çəkən xüsusiyyətlərindən biri də, düzbucaqlı formaya malik altar apsidalarıdır. Erkən orta əsrlər Qafqaz Albaniyasının memarlığı üçün xarakterik olan bu cür formalı apsidalara Şəki-Zaqatala, Arran, Qarabağ və Sünikin abidələrində müşahidə etmək olur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Şərafəddin məscidi (Visoko)

**Şərafəddin məscidi** () və ya **Ağ məscid** ― Bosniya və Herseqovinanın Visoko şəhərində yerləşən məscid. Tikilinin şəhər və ərazi üçün böyük memari əhəmiyyəti var. Məscidin memarı Zlatko Uqlyen, ustası İsmət İmamoviç, podratçısı isə Visokolu Zvezda olmuşdur. Orijinal məscid 1477-ci ildə tikilsə də, daha sonralar tamamilə yenidən qurulmuş və bu iş 1980-ci ildə bitirilmişdir. Məscidin layiq görüldüyü ən diqqətəlayiq mükafat 1983-cü ildə verilmiş Ağa Xan Memarlıq mükafatı olmuşdur. Münsiflər heyəti məscidi dayanıqlılığı, yaradıcılığı və parlaqlığı ilə yanaşı özünəməxsusluğu və yeniliyi üçün də yüksək qiymətləndirmişdi. Məscid 2007-ci ildə Macarıstan memarları tərəfindən Avropanın ən yaxşı dizayn edilmiş üç ibadətgahından biri olduğu üçün mükafat almışdır. 

## Memarlıq
Məscidin mərkəzi sahəsi həm namaz qılmaq, həm də mühazirələr və müzakirələr kimi digər dini fəaliyyətlər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Ərazidə namaz qılmaq üçün qapalı sahənin olduğu əlavə bina da mövcuddur. Bina kiçik auditoriya və ofisdən ibarətdir. Ənənəvi olaraq Bosniya məscidlərində qəbiristanlıqlar məscidlə digər binalar arasında sərhəd rolunu oynayır, lakin bu vəziyyətdə qəbiristanlıq təcrid olunur.

Memar Zlatko Uqlyen Bosniya məscidlərinin namaz qılınan sahəyə aparan və üstündə qübbənin ucaldığı həyətdən ibarət ənənəvi tərtibatını istifadə etmişdir. Məsciddəki beş panelli pəncərələr İslamın beş şərti simvolizə edir və eyni zamanda içərini işıqlandırır. Qübbənin cənub-şərq fasadı Kəbəyə tərəf yönəldilmişdir. Məscidin həm daxili, həm də xarici tərəfi ağ rəngə boyanmış, döşəmə üçün krem, çərçivələr və borular kimi bir neçə metal element üçün isə yaşıl rəng istifadə olunmuşdur. Mərtəbələr yaşıl xalça ilə örtülmüşdür.

## Həmçinin bax

* İslam memarlığı

## İstinadlar
Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın Birinci Fakultativ Protokolu

**Mülki və Siyasi Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın Birinci Fakultativ Protokolu** — Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktına əsasən fərdi şikayət mexanizmi quran beynəlxalq müqavilədir. 16 dekabr 1966-cı ildə BMT Baş Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş və 23 mart 1976-cı ildə qüvvəyə minmişdir. 2020-ci il may ayından etibarən 35 imzalayan və 116 üzv dövlət var idi. Təsdiqləyən iki dövlət - Yamayka və Trinidad və Tobaqo — protokolu tənqid etdi.

## İstinadlar
Sergey Mixaylov

**Sergey Mixaylov** (rus.: Серге́й Миха́йлович Михалёв , ) — Sovet və rusiyalı hokkeyçi,hokkey məşqçisi. Rusiya Sosialist Respublikasının əməkdar məşqçisi.

## Karyerası
1947-ci ildə Rusiya Sosialist Respublikasının Çelyabinsk əyalətində doğulmuş Sergey Mixaylov karyerasına, 1966-cı ildə Çelyabinski təmsil edən "Burevestnik" komandasında başlayıb. Bu komandada 4 il çıxış etdikdən sonra 1970-ci ildə Ufa şəhərini təmsil edən "Salavat Yulaeva" komandasına keçir.

Ufa təmsilçisinin heyətində 4 il çıxış etdikdən sonra, hərbi xidmət ilə əlaqədar olaraq Kuynışevi təmsil edən "OİK" klubuna keçir. Ordu komandasında 1 il çıxış etdikdən sonra təkrar "alavat Yulaeva" komandasına geri dönur və burada iki il çıxış etdikdən sonra 1977-ci ildə hokkeyçi karyerasını bitirir.

Karyerasını bitrirdikdən iki il sonra, 1979-cu ildə "Salavat Yulaeva" komandasında məşqçi kimi işləməyə başlayır və 1989-cu ildə komandanın baş məşqçisi təyin edilir.

1990-cı ildə "Lada" hokkey klubunun baş məşqçi köməkçisi təyin edilir. "Lada" komandasında 1999-cu ilə kimi işləyir. "Lada"dan ayrıldıqdan sonra "Severstali" klubunun baş məşqçisi təyin edilir və 2005-ci ilə kimi bu kluba rəhbərlik edir.

9 noyabr 2005-ci ildə hokkeyçi kimi karyerasının böyük hissəsini keçirdiyi və köhnə komandası olan "Salavat Yulaeva" komandasına baş məşqçi təyin edilir.

2009-cu ildə "Torpeda" klubuna baş məqşçi təyin edilir, ancaq 6 oyundan sonra uğursuz olduğu çun klubdan qovulur.

30 may 2011-ci ildə baş məşqçi kimi üçuncu dəfə "Salavat Yulaeva" klubuna dəvət edilir. 3 noyabr 2011-ci ildə Ufa təmsilçisi ilə müqaviləsini ləğv edir və məşqçilik karyerasını bitirir.

## Uğurları

### Baş məşqçi köməkçisi kimi:
* "**Lada**"
** MHL çempionatının qalibi: 1993–94, 1995–96
** JHL çempionatının gümüş mükafatçısı: 1992–93, 1994–95
** Rusiya çempionatının gümüş mükafatçısı: 1996–97
** Avropa kubokunun qalibi: 1997
* **Rusiya millisi U18**
** Gənclər arasında dünya çempionatının gümüş mükafatçısı: 2000

### Baş məşqçi kimi:
* **SSRİ tələbə komandası**
** Universiadanın gümüş mükafatçısı: 1989
* **"Severstal"**
** Rusiya çempionatının gümüş mükafatçısı: 2002–03
** Rusiya çempionatının bürünc mükafatçısı: 2000–01
* **"Salavat Yulaev"**
** Rusiya çempionatının qalibi: 2007–08

## İstinadlar
Emmanüel Jozef Siyes

**Emmanüel Jozef Siyes**, bəzən **Syeyes** (; ) — Napoleonun dövründə fransız Roma-katolik keşiş və siyasətçi. Fransa Akademiyasının üzvü idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Roman Qolovçenko

**Roman Aleksandroviç Golovçenko** (; ) — 4 iyun 2020-ci ildən etibarən Belarus Baş naziri vəzifəsində çalışan Belarus siyasətçisi.

## Həyatı
10 avqust 1973-cü ildə ailənin tək övladı olaraq Jodinoda anadan olub. Atası Alexander Nikolayeviç Qolovçenko Belarus Politexnik İnstitutunu bitirib və Minsk Traktor Zavodunun dizayn bürosunda mühəndis vəzifəsində çalışıb. 10 yaşına qədər Jodinoda valideynləri ilə birlikdə Minskə köçdüyü və orta məktəbi bitirənə qədər yaşadı. Qolovçenko 1996-cı ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunu bitirib. 2003-cü ildə Dövlət İdarəçilik Akademiyasını da bitirib.

İlk evliliyindən bir oğlu, ikincisindən isə iki qızı var. Oğlu Georgi Yatskovski Bauman adına Moskva Dövlət Texniki Universitetinin məzunudur. İngilis, ərəb, alman və polyak dillərini mükəmməl bilir.

## Fəaliyyəti

2009-cu ildə Baş nazirin birinci müavini təyin edildi. 2013-cü ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində səfir oldu. 2018-ci ildə Qətər, Küveyt və Səudiyyə Ərəbistanına səfir təyin edildi. Hazırkı vəzifəsinə 2020-ci ildə Belarusda keçirilən prezident seçkilərindən iki ay əvvəl Prezident Aleksadr Lukaşenko tərəfindən təyin olunmuşdu. Təyinatından əvvəl Dövlət Hərbi-Sənaye Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb. 17 avqust 2020-də 2020 Belarus etirazları zamanı Baş nazir vəzifəsindən istefa etdi. Lakin istefa dərhal qüvvəyə minmədi, çünki bir gün sonra istefasını açıqladığı eyni mətbuatda hələ də "baş nazir" kimi xarakterizə olunmuşdur. Daha sonra yeni hökumətə baş naziri təyin edildi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fransa–Qazaxıstan münasibətləri

**Fransa–Qazaxıstan münasibətləri** — Fransa və Qazaxıstan arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Ölkələr Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür.

## Tarix
Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Qazaxıstan 1991-ci ilin dekabrında müstəqil bir dövlətə çevrilir. Fransa və Qazaxıstan arasında 25 yanvar 1992-ci ildə diplomatik əlaqələr qurulur. Fransa Qazaxıstanı tanıyan ilk Avropa ölkəsi olur. 1993-cü ilin sentyabrında Fransa Prezidenti Fransua Mitteran Qazaxıstana rəsmi səfər edir. 2008-ci ilin iyun ayında ölkələr strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalayır. 2010-cu ildə hər iki dövlət başçılarının illik səfərlərini və 2011-ci ildən başlayaraq hər iki ölkənin xarici işlər nazirləri arasında illik məsləhətləşmələrini təşkil edən ortaq prezident komissiyası qurulur.

2008-ci ildə Fransa səfirliyini keçmiş paytaxt Almatıdan ölkənin yeni paytaxtı Astanaya köçür. Qazaxıstan və Fransa 2008-ci ilin iyununda strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalayaraq münasibətlərini gücləndirir. 2010-cu ildə ölkələr iki dövlət başçılarının illik görüşü şəklində olan bir Fransa-Qazaxıstan prezident komissiyasını qurur. Alliance Francaisenin Qazaxıstanda Astana və Almatıda olmaqla iki mərkəzi fəaliyyət göstərir. 2017-ci ildə ölkələr diplomatik münasibətlərin 25-ci ildönümünü qeyd edir. Həmin il Fransa Astanada keçirilən EXPO 2017-də iştirak edir.

## Dövlət səfərləri
Fransa Prezidentinin Qazaxıstana səfəri:

* Prezident Fransua Mitteran (1993)
* Prezident Nikola Sarkozi (2009);
* Prezident Fransua Olland (2014).

Qazaxıstan Prezidentinın Fransaya səfərləri:

* Prezident Nursultan Nazarbayev (2008, 2011, 2012, 2013, 2015).

## İkitərəfli münasibətlər
1992-ci ildən bəri ölkələr bir neçə ikitərəfli müqavilə imzalamışlar, məsələn: Dostluq, Anlaşma və Əməkdaşlıq Müqaviləsi (1992); Mədəni Əməkdaşlıq Müqaviləsi (1993), Çimkent Hava Bazasının istifadəsi üçün birbaşa hava və dəmir yolu xidmətləri haqqında Saziş (2009).

## Nəqliyyat
İki ölkə arasında Air Astana ilə birbaşa uçuşlar var.

## Ticarət əlaqələri
2016-cı ildə ölkələr arasında ticarət 3 milyard avro təşkil etmişdir. Qazaxıstan Fransanın Orta Asiyadakı ən böyük ticarət tərəfdaşıdır və Fransa Qazaxıstanın dünyanın ən böyük altıncı ticarət tərəfdaşıdır. Fransa Qazaxıstanın üçüncü ən böyük sərmayəçisidir və bu ölkənin iqtisadiyyatına təxminən 10 milyard ABŞ dolları həcmində sərmayə qoymuşdur. Fransız çoxmillətli Alstom, Engie, Peugeot, Renault, Saint-Gobain, Schneider Electric, Total, Vicat və digərləri kimi şirkətləri Qazaxıstanda fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Qalımjan Jakiyanov

**Qalımjan Jakiyanov** (; ) — Qazaxıstanlı siyasətçi.
## Valideynlər
Atası - Badıljan Jakiyanov Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı olmuşdur (1919-1987), sovxoz müdiri, kolxoz sədri işləmişdir.

Anası - Raş Jakiyanova (1927-1984), mühasib. 
## Bioqrafiyası
8 may 1963-cü ildə Şərqi Qazaxıstan vilayətinin Kürçim rayonunun Kuyqan kəndində anadan olmuşdur. Orta Cuzun Nayman qəbiləsinin teristanbali soyundan gəlir.

Bauman adına Moskva Dövlət Texniki Universitetinin maşınqayırma fakültəsini bitirib. Mühəndis-mexanik, iqtisad elmləri namizədidir (1999). Doktorluq dissertasiyasının mövzusu: "Bölgədəki mənzil və kommunal islahatlar (Semipalatinsk vilayətinin timsalında)".

1986-1989 - Semipalatinsk maşınqayırma zavodunun emalatxana ustası, komsomol komitəsinin katibi.

Semipalatinsk Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin millət vəkili (1989-1993), Semipalatinsk Vilayət Məclisinin (1993-1994) üzvü.

1990-1992 - Toman ticarət firmasının direktoru.

1992-1994 - Semey maliyyə və sənaye qrupunun baş direktoru.

1994-1997-ci illərdə - Semipalatinsk vilayət administrasiyasının rəhbəri.

1997-ci ildə - Qazaxıstan Respublikası Strateji Qaynaqlara Nəzarət Agentliyinin sədri.

1997-2001-ci illərdə - Pavlodar vilayətinin bələdiyyə başçısı. "Astana" medalı (1998) və "Müqəddəs mübarək Şahzadə Daniel Moskovski" ordeni (1999) ilə təltif edilmişdir.

2006-cı ildə şərti olaraq sərbəst buraxılır.

2006-cı ildən bəri Vətəndaş Cəmiyyəti Vəqfinin Qəyyumlar Şurasının sədri.

2002-ci ildə “Qazaxıstanın Demokratik Seçimi” hərəkatının sədri seçilir.

2002-ci ilin avqust ayında Qazaxıstan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 307, 308-ci maddələri ilə vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ittihamı ilə 7 il həbs cəzasına məhkum edilir. Avropa İttifaqı və Amerika Birləşmiş Ştatları məhkəmənin siyasi motivini qeyd edir və Qazaxıstan hakimiyyət orqanlarını cinayət işinin ədalətli araşdırılmasına çağırır. Beynəlxalq insan hüquqları təşkilatları olan Amnesty International, Human Rights Watch, Beynəlxalq Helsinki İnsan Hüquqları Federasiyası Jakiyanovu siyasi məhbus kimi tanıyır.

2012-ci ildə ailəsi ilə ABŞ-yə, Boston şəhərinə köçür və Sloane Məktəbindəki MBA proqramı üçün Massaçusets Texnologiya İnstitutuna daxil olur.

2013-cü ildə artıq siyasət və ya özəl bizneslə məşğul olmadığını elan edir. 
## İstinadlar
Aysultan Nazarbayev

**Aysultan Rahat oğlu Nazarbayev** (; ) — qazaxıstanlı futbolçu, iş adamı, Qazaxıstanın keçmiş prezidenti Nursultan Nazarbayevin nəvəsi və Dəriğə Nazarbayevanın oğlu.

## Bioqrafiya
Atası Qazaxıstan siyasətçisi, iş adamı və diplomat Rahat Əliyev (1962-2015), anası isə Qazaxıstanın ilk prezidenti Nursultan Nazarbayevin böyük qızı Dərigə Nazarbayevadır. Orta Yüzün Konırat qəbiləsinin jamanbay nəslindən gəlir.

"Beynəlxalq Davamlı Təhsil Kolleci" (Astana) və "Amerikan Beynəlxalq Məktəbi"-ndə (Salzburg, Avstriya) təhsil almışdır. Sandxreste İngilis Kral Hərbi Akademiyasının məzunudur (2009-2010). Qazaxıstan İdarəetmə, İqtisadiyyat və Strateji Tədqiqatlar Universitetini Biznes İdarəetmə (Alma-Ata) dərəcəsi ilə bitirmişdir.

Qazaxıstan Müdafiə Nazirliyinin Baş Kəşfiyyat İdarəsində xidmət etmişdir (2012-2013).

Atasının Avstriyadakı səfiri olduğu dövrdə Admira Vakker Mödlinq FK-da futbol oynamağa başlayır. 2006-cı ildə Qazaxıstanın birinci liqasında paytaxt "Raxat" klubunda iki oyununu keçirmiş, 2007-ci ildə Alma-Atanın "Jeleznodorojnik" FK-nun üzvü olmuşdur. 2006-cı il Avropa Gənclər Futbol Çempionatının seçmə turnirində iştirak edir.

İki-üç ay Çelsi akademiyasında təhsil alır. Bir mövsüm Portsmutun gənclər komandasında oynayır və İngiltərə çempionatının bürünc mükafatçısı olur. 
2011-ci ildə Astana FK-da oynayır. 21 oktyabr 2012-ci ildə Qazaxıstan çempionatında yeganə oyunu keçirir -  "Sunkar" klubunun ev oyununda "Aktobe" ilə ikinci hissənin ortalarında meydana çıxır.

2017-ci ilin fevral-oktyabr aylarında FIFA, UEFA və milli assosiasiyalarla əlaqələr üzrə Qazaxıstan Futbol İttifaqının sədr müavini işləyir.

Döyüşə bərabər əməliyyatlarda iştirakına görə Britaniya mükafatına layiq görülür.

Kokainə aludə olduğu üçün narkotik aludəçiləri üçün bir klinikada müalicə alır.

2019-cu ilin oktyabrında Londonda bir polis məmuruna edilən hücum səbəbindən şərti cəzaya məhkum edilir. 2019-cu ilin iyununda Nazarbayev başqasının otağında intihara cəhd edir. Hökm şərti cəza, davamlı narkotik asılılığı müalicəsi, ictimai iş və cəriməni əhatə edir.

13 fevral 2020-ci ildə Aysultan Nazarbayev İngiltərədən siyasi sığınacaq istəyir. Keçmiş prezidentin nəvəsi bu qərarı ailəsinin təzyiqi ilə izah edir. O, "Rusiya və Qazaxıstan hökuməti arasında genişmiqyaslı korrupsiya haqqında" məlumatının olmadığı bildirir.

16 avqust 2020-ci ildə Aysultan Nazarbayev Londonda ürək tutmasından dünyasını dəyişir.

## Ailəsi
Həyat yoldaşı - Alima Nazarbayeva (2013-cü ilin avqustundan), Kairat Boranbayevin qızı. Bu evlilikdən onların iki övladı olmuşdur: qızı Amelie (9 iyun 2016-cı il təvəllüdlü) və oğlu Sultan.

## İstinadlar
Dövlət gerbi

**Dövlət gerbi** və ya **dövlət nişanı** – dövlətlərin əsas rəmzlərindən biri. Türkiyə və Dominikan Respublikası istisna olmaqla Yer üzündəki bütün dövlətlərin özlərinə aid gerbləri var. Gerb üzərində dövlətin mədəniyyətinə, idarəetmə formasına, şüarına və sair məlumatlara rast gəlmək olar. Gerblər, vəzifə formaları, möhürlər və s. kimi dövlətin əhəmiyyətli yerlərində istifadə olunur.

## Həmçinin baxın
* Dövlət gerblərinin siyahısı

## İstinadlar
Tatyana Danilenko

**Tatyana Danilenko** (;  – Ukraynalı televiziya jurnalisti. 
## Bioqrafiyası
30 oktyabr 1983-cü ildə Ukrayna SSR-in Jitomir şəhərində Sovet, Ukrayna yazıçısı Vladimir Danilenkonun və ukrayna dili müəlliməsinin ailəsində anadan olmuşdur..

16 yaşında "Ukrayna sözü" qəzetində nəşr olunmağa başlanır.

2001-ci ildə ailəsi ilə Kiyevə köçür və Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin Jurnalistika fakultəsinə jurnalist olaraq daxil olur. 2002-ci ildə, ikinci kursda oxuyarkən STB TV kanalında "Vikna-Stolitsya" proqramının müxbiri olaraq işə başlayır və burada 2004-cü ilə qədər qalır.

2004-cü ilin yazında Kanal 5-də parlament müxbiri olaraq işə başlayır. 2006-cı ildən bəri "Ças novin" proqramının aparıcısı olur və 2009-cu ildən bəri "Ças: pidsumki tıjnya" verilişini aparmağa başlayır. 2013-cü ildən bəri isə "Ças: pidsumki dnya" verilişinin aparıcısı olur.

23 - 25 avqust 2011-ci il tarixlərində Pavel Kuyev ilə birlikdə Kanal 5-də Ukraynanın müstəqilliyinin elan edilməsinin 20 illiyinə həsr olunmuş "Ukrayna Müstəqilliyi" telemarafonunu keçirir. Tədbir 52 saat davam edir. Bunun sayəsində tarixin ən uzun televiziya şousunun aparıcısı kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına və Ukraynanın rekordlarına daxil edilir. 
2013-cü ildən bəri Hromadske.tv-də işləməyə başlayır. Mart 2018 - aprel 2020 arasında Radio NV-də aparıcı olur.

2018-ci ilin martından 2019-cu ilin iyun ayınadək ZIK TV kanalında "Atəşlə oyun" verilişinin aparıcısı işləyir. Televiziya kanalını Viktor Medvedçukun iş ortağı və siyasi ortağı olan Taras Kozak tərəfindən satın alındıqdan sonra oranı tərk edir. 2018-ci ildə artıq “112 Ukrayna” və “NewsOne TV” kanalları da satın almışdı. Kanalın yeni rəhbərliyi ZIK rəhbərliyinin dəyişdirilməsinin müzakirə olunduğu proqramının ən son buraxılışını təkrarlamadı və ya Youtube-da yerləşdirmədi.

2 may 2020-ci ildə ZIK-dəki keçmiş həmkarları ilə birlikdə ictimai-siyasi mövzulara həsr olunmuş Danilenko kanalını açır və eyni zamanda Obozrevatel TV kanalında “İdeologiya” proqramının aparıcısı olur.

15 aprel 2021-ci ildən Kanal 4-də “Postati” proqramının aparıcısıdır.
## Şəxsi həyat
10 aprel 2008-ci ildə 2007-2008-ci illərdə görüşdüyü siyasətçi Vladislav Kaskivdən Kristina adlı qızı dünyaya gəlir. 
## Mükafatları
2008-ci ildə Televiziya və Radio Yayımları üzrə Ukrayna Milli Şurasının fəxri diplomunu alır.

2011-ci ildə "III Minilliyin Qadını" mükafatına layiq görülür.

## İstinadlar
Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın İkinci Fakultativ Protokolu

**Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın İkinci Fakultativ Protokolu** — Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakta uyğun olaraq edam cəzasının ləğv edilməsinə yönəlmiş beynəlxalq müqavilədir.

15 dekabr 1989-cu ildə BMT Baş Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş və 11 iyul 1991-ci ildə qüvvəyə minmişdir. 2021-ci il tarixindən Könüllü Protokolda 89 dövlət iştirak etmişdir. Bundan əlavə, Qazaxıstan protokolu imzaladı, lakin təsdiq etmədi. Konvensiyanı ən son təsdiqləyən ölkə 18 mart 2021-ci ildə Ermənistan idi.

Fakultativ Protokol üzvlərini sərhədləri daxilində ölüm cəzasını ləğv etməyə borcludur, baxmayaraq ki, 2.1-ci maddə tərəflərə "müharibə vaxtı" vaxtında törədilmiş hərbi xarakterli ən ağır cinayət hökmünə uyğun olaraq edama icazə verən bir bənd verməyə imkan verir." Braziliya, Çili, El Salvador, Kipr, Malta və İspaniya əvvəlcə bu cür rezervasyonlar etdi və daha sonra onları geri götürdü. Azərbaycan və Yunanıstan hər iki ölkənin ölüm hökmünü hər vəziyyətdə qadağan etməsinə baxmayaraq protokolun icrası ilə bağlı bu qeydini davam etdirirlər (Yunanıstan ölümü ləğv edən Avropa İnsan Haqları Konvensiyasına dair 13 saylı Protokolu da təsdiqlədi) bütün cinayətlərə görə cəza).

## İstinadlar
Əmir Mustafayev

**Əmir Mustafayev Gülbala oğlu** (12 mart 1936, Qusar, Xuluq — 27 iyul, 2007, Bakı) ― Prezident təqaüdçüsü, yazıçı-jurnalist. 

## Həyatı
Əmir Mustafayev 12 mart 1936-cı ildə Qusar rayonunun Xuluq kəndində anadan olmuşdur. Rayonda Maksim Qorki adına 4 saylı beynəlmiləl orta məktəbi bitirmişdir. Daha sonra 1953-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1958-ci ildə universiteti bitirən Əmir Mustafayev Moskva Mərkəzi Komsomol Məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. Daha sonra Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsil almışdır.

## Yaradıcılığı
Əmir Mustafayevin 1954-cü ildə, universitetin ikinci kursunda oxuyarkən "Azərbaycan gəncləri" qəzetində "O gəldi" adlı ilk hekayəsi çap olunmuşdur. Həmin vaxtdan mətbuatda müntəzəm çıxış edən yazıçının "Xəcalətli baxışlar", "Qonşu", "Sonuncu kürsü" və başqa hekayələri ölkənin nüfuzlu mətbu orqanlarında işıq üzü görmüşdür. Gənc yazıçı bundan sonra Əmir Qaraçəmənli təxəllüsü ilə hekayə, oçerk və publisistik yazıları ilə dövri mətbuatda çıxış etmişdir. 1957-ci ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində çap olunan "Zolaqlı adam" hekayəsi Əmir Mustafayevi ədəbi aləmdə daha çox tanınmasına səbəb olmuşdur.

Yazıçı "Qurd ürəyi", "Ürəkdən asılan yük", "Qara zolaq" kimi romanların müəllifidir. "Qurd ürəyi" kitabında eyni adlı roman, povest və hekayələr cəmləşib. Bu hekayələrdə 1937-ci ilin repressiya qurbanlarından, onların taleyindən bəhs olunur. Habelə Əmir Mustafayev 20 povestin, 200 hekayənin və 500-dən artıq publisistik yazının və müxtəlif səpkili məqalələrin müəllifidir. Ədibin povest və hekayələri Türkiyədə, İranda, İraqda və Rusiyada çap edilmişdir.

## Fəaliyyəti
### Əmək fəaliyyəti
Əmir Mustaayev həm də peşəkar jurnalist idi. O, universitetin dördüncü kursunda oxuyarkən, 1957-ci ildə "Azərbaycan pioneri" qəzetinə dəvət alır və 1969-cu ilə qədər həmin mətbu orqanda ədəbi işçi və şöbə müdiri kimi fəaliyyət göstərir. Daha sonra 1971-1976-cı illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində məsul katib vəzifəsini yerinə yetirir. 

1976-1979-cu illərdə isə Azərbaycan Yazıçıları İttifaqının orqanı olan "Azərbaycan" jurnalında məsul katib kimi çalışmışdır. Eyni zamanda jurnalist bir il Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında ssenarist kimi çalışmış, lakin daha sonra yenidən "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasına qayıtmışdır.

Əmir Mustafayev 1985-1989-cu illərdə "Azərnəşr"də bədii ədəbiyyat şöbəsində müdir, 1989- 1990-cı illərdə "Karvan" kitablar seriyası redaksiyasında məsul katib kimi çalışmışdır. Yazıçı-jurnalist 1990- 1991-ci illərdə "Respublika" qəzetində baş redaktorun müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir. Habelə o, 1991-1993-cü illərdə "Həyat" qəzetində mədəniyyət şöbəsinin müdiri, 1993- 2002-ci illərdə "Azərbaycan" qəzetinin baş redaktoru vəzifələrində çalışmışdır. Prezident təqaüdçüsü idi.

## Ölümü
Əmir Mustafayev 27 iyul 2007-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmiş, Qusar rayonunda dəfn edilmişdir.

## Mükafatları
* "Tərəqqi" medalı (1996);
* "Araz" ali ədəbi mükafatı;
* "Ustad" media mükafatı;
* "Kamil sənətkar" ali jurnalist mükafatı;

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bizim Əmir müəllim
Oxuyucu (film, 2008)

**Oxuyucu** () — Börnhard Şlinkin eyniadlı 1995-cı romanı əsasında çəkilmiş 2008-ci il məhsulu olan alman-amerikan romantik-drama filmi. Filmin rejissoru Stefan Daldridir.

## Aktyorlar və rollar
* Keyt Uinslet — Hanna Şmitz

## İstinadlar
Salih Uçan

**Salih Uçan** () bir türk futbolçu . Super Liqa komandalarından biri olan Alanyaspor'da oynayır.

## İstinadlar
Mediasiya üzrə Sinqapur Konvensiyası

**BMT-nin Mediasiya / Vasitəçilik səbəbindən ortaya çıxan beynəlxalq məskunlaşma haqqında Konvensiyası**, yəni **BMT-nin vasitəçilikdən irəli gələn məskunlaşma müqavilələrinin icrası haqqında Konvensiyası**, BM-nin vasitəçilik / vasitəçilikdən irəli gələn beynəlxalq məskunlaşma müqavilələri haqqında Konvensiyası 20 dekabr 2018-ci il tarixində qəbul edildi və açıq 7 avqustda imza üçün. 12 sentyabr 2020-ci il tarixində qüvvəyə minən Konvensiyanın 14-cü maddəsinə uyğun olaraq beynəlxalq ticarətdə ticarət mübahisələrin alternativ həllini tənzimləyir və məhkəmə qərarları kimi qüvvəyə minən beynəlxalq həll razılaşmalarına və bağlanan mübahisələrin həllinə dair müqavilələrə daxili / ailə / şəxsi məqsədlər, həmçinin miras, ailə, əmək qanunvericiliyi şamil edilmir.

## Tərəflər

## İstinadlar
Satoşi Nakamoto

**Satoşi Nakamoto** Bitcoinin qurucusu kimi tanınan şəxsdir. Bu tətbiqin bir hissəsi olaraq ilk blokçeyn verilənlər bazasını da hazırladı və Bitcoin-i 2010-cu ilin dekabrına qədər inkişaf etdirməyə davam etdi.

Hələ də kim olduğu bilinməyən Nakamotonun, 5 aprel 1975-ci il təvəllüdlü Yaponiyada yaşayan bir şəxs olduğu iddia edildi. Bununla birlikdə irəli sürülən iddiaların əksəriyyəti, Nakamotonun Amerikada və ya Avropada yaşayan yapon olmayan bir kriptoqrafiya mütəxəssisi və kompüter alimi olmasıdır.
## Xarici keçidlər
Dominika ilə Fransa arasındakı dəniz sərhədlərinin delimitasiyası haqqında razılaşma

**Dominika ilə Fransa arasındakı dəniz sərhədlərinin delimitasiyası haqqında razılaşma** — 1987-ci ildə imzalanmış və Dominika ilə Fransız adaları Qvadelupa və Martinik arasındakı dəniz sərhədini təyin etmişdir.  BMT-nin Dəniz hüququ haqqında Konvensiyanın prinsiplərinə əsaslanan Mərkəzi Amerika / Qərbi Hindistan bölgəsindəki ilk beynəlxalq dəniz hüququ müqaviləsi idi.

## Tarixi
Saziş 7 sentyabr 1987-ci ildə Parisdə imzalanmışdır. Razılaşmanın mətni iki sərhəd qoyur. Birinci sərhəd Dominikanı şimaldakı Qvadelupadan ayırır, uzunluğu 298 dəniz milidir (552 km) və Dominika boğazından təxminən şərq-qərbə uzanan sadələşdirilmiş bərabər məsafəli bir xəttdir. Səkkiz ayrı məlumat nöqtəsi ilə təyin olunmuş yeddi düz dəniz hissəsindən ibarətdir.

Daha cənub sərhəd Dominikanı cənubdakı Martinik ilə ayırır. Sərhəd 294 dəniz mili (544 km) uzunluğundadır və Martinik boğazından təxminən şərq-qərbdən keçən və ilk sərhədyə təxminən paralel keçən sadələşdirilmiş bərabər məsafəli bir xəttdir. Altı ayrı koordinat nöqtəsi ilə təyin olunan beş sətir seqmentindən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Anderson, Ewan W. (2003). *International Boundaries: A Geopolitical Atlas.* Routledge: New York. ;  OCLC 54061586
* Jonathan Charney, David A. Colson, Robert W. Smith. (2005). *International Maritime Boundaries,* 5 vols. Hotei Publishing: Leiden.	; ; ; ; ;  OCLC 23254092
* Полный текст соглашения
Ürgənc (Özbəkistan)

**Ürgənc** () — Özbəkistanın Xarəzm vilayətində şəhər.

## Tarixi
İndiki Ürgənci (1929-cu ilədək - Yeni Ürgənc), XVII əsrdə Amudərya çayının dəyişməsindən qaynaqlanan suyun olmaması səbəbindən doğma yurdlarından köçmək məcburiyyətində qalan Köhnə Ürgənclilər qurmuşdur . Əski Ürgənc indiki Türkmənistan ərazisində , dövlət sərhədindən çox uzaqda yerləşir. Yaşayış yerinin düzgün çağı bəlli deyil, ancaq bəzi qaynaqlara görə bu şəhərin artıq eramızın I əsrində mövcud olduğu düşünülür.

## Əhalisi

### Milli tərkibi
Əhalinin 90% yerli Özbəklər olmaqla, burada az sayda Rus, Qazax, Türkmən və Koreyalı azlıqlarda yaşamaqdadırlar.

## İqtisadiyyat
Ürgəncdə Pambıq təmizləmə, yağ çıxarma, yem yığan maşın qayırma, təmir-ekskavator, təkər təmiri, ipək sarma və tikiş fabrikləri vardır.

## Görüntülər

URGairport1.jpg
Church of in Urgench 15-01.JPG
Avesto.jpg
Bridge through Shavat canal in "Avesto" park.jpg
Honighaendler.JPG
Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi.jpg
Urgentch.jpg


## İstinadlar