open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Səfəvi imperiyasında xristianlıq

**Səfəvi imperiyasında xristianlıq** — Səfəvi imperiyası daxilində xristianların və xristianlığın vəziyyəti nəzərdə tutulur. 

Səfəvi imperiyası çoxetnoslu və çoxdinli bir imperiya idi. XVII əsrdə imperiya ərazisində yaşayan xristianlar əsas olaraq 3 qrupa bölünməkdə idilər:

* Gürcü Pravoslav Kilsəsinə mənsub olan gürcülər.
* Erməni Həvari kilsəsinə mənsub olan ermənilər.
* Roma-Katolik kilsəsinə mənsub olanlar. Bura əsasən avropalı missionerlər və digər şəxslər, son dönəmdə katolikliyə keçənlər daxil idi. Bu son qeyd edilənlər əsasən ermənilər idi.   
Xristianlar əsasən imperiyanın xarici dövlətlərlə, xüsusən Avropa dövlətləri ilə ticarətlərində mühüm rol oynayırdılar. Bu ticarət fəaliyyətləri zamanı Avropa ilə yaranan tanışlıq sonradan onların imperiyanın diplomatik fəaliyyətlərinə də cəlb olunmalarına yol açdı. Həmçinin I Abbasın hakimiyyəti dövründən etibarən xristianlardan müsəlmanlığı qəbul edənlər imperiyanın müxtəlif dövlət vəzifələrində də yüksəlmə imkanı əldə etdilər. Azyaşlı ikən xristianlardan toplanan və şahın qulları kimi yetişdirilən xristian uşaqlar İslamı qəbul edir və I Abbas tərəfindən yaradılmış yeni ordu qruplaşmalarında xidmət edə bilmə imkanı əldə edirdilər. Onlar arasından məmurluq işlərində də yüksəlməyi bacaranlar olurdu.  

## Həmçinin bax
* Səfəvi Gürcüstanı

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Qacar hamamı

**Qacar hamamı** ()- İranın Qəzvin şəhərində yerləşən Səfəvi dövrü memarlıq abidəsi. Hamam 1647-ci ildə Şahın sifarişi əsasında Əmirgunə xan Qacar tərəfindən tikdirilmişdir. Abidənin bir digər adı Şah hamamıdır.  

## Strukturu
Hamamın sahəsi 1045 m² və iki bölmədən ibarətdir: kişi və qadın bölmələri. Hamamın girişindəki yazıda hamamın memarlıq prinsiplərinin ənənəvi təbabətə uyğun olduğu bildirilir. Ətrafındakı binalardan daha aşağı mövqedə yerləşən hamama giriş pillləkənlər vasitəsilədir.

Abidə struktur etibarilə üç əsas hissədən ibarətdir: **Sərbinə, Miandar, Gərmxanə**. Abidənin qapısı cənuba açılsa da hamamın qərb hissəsində qadınların istifadəsi  üçün nəzərdə tutulan ayrı qapı var. Sərbinə hissəsinin planı 8 guşəli olub hər divarda oyuq və tağlar var. Sərbinənin mərkəzində firuzəyi rəngli mərmərlə bəzədilmiş hovuz yerləşir.  Buraya daxil olub ətrafa nəzər saldıqda qarşımıza rəsmlərlə bəzədilmiş tavan pəncərəsi çıxır.  Tarixi abidənin səkkizguşəli hissəsi günümüzdə Qəzvin Antropologiya Muzeyi olaraq fəaliyyət göstərir. Qəzvində yaşayan müxtəlif millətlərə mənsub geyimlər, heykəllər burada sərgilənir.

Miandar Sərbinə və Gərmxanə arasındakı birləşdirici dəhliz rolunu oynayır. Bu bölmə girişdən sonra yuyunma otağına kimi insanların bədən temperaturunu və rütubəti tənzimləmək üçün nəzərdə tutulub. Temperatur tarazlığını təmin edən bu zalda hazırda muzeyin mədəniyyət obyektləri- tarixi hadisələri təsvir edən əl işi relyef rəsmləri, dövrə aid əşyalar və at yəhərləri sərgilənir.

Abidənin hamam hissəsi səkkizguşəli arxitekturaya malikdir və divarlarının hündürlüyü 1 metrdir. Bu divarlar kərpiclə hörülmüş, üzəri mərmərlə örtülmüşdür. Suyun divardakı kərpic və daşları çürütməməsi üçüm nəzərdə tutulan bu proses həm hamamın ömrünü uzadır həm də tarixi abidəyə vizual gözəllik qatır. Hamamın böyük hovuzunun ətrafında dəmirçilik, ticarət və toxuculuq kimi peşələrlə yanaşı ruhi xəstəlikləri müalicə üsulları təsvir edilmişdir. Səfəvi memarlığının mühüm tərkib hissəsi olan kirəmitlərlə bəzədilən  hamamın bu hissəsində heykəllər vasitəsilə ənənəvi hamam səhnələri sərgilənir.  

## Qalereya


File:Hammame qajar.JPG

File:راهرو ورودی حمام قجر.jpg

File:حمام قجر قزوین Hammam Ghajar Ghazvin- Iran 31.jpg

File:حمام قجر قزوین Hammam Ghajar Ghazvin- Iran 23.jpg

File:حمام قجری.jpg

File:Qhajar bath (20).jpg

File:Qazvin Hamam e Ghajar.jpg

File:Ghajarbathroom.jpg


## Həmçinin bax
* Əmirgunə Xan Ağcaqoyunlu-Qacar
* Səfəvi incəsənəti
## İstinadlar
İmarət (Germi)

**İmarət** () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 223 nəfər yaşayır (49 ailə).

## İstinadlar
Con Malkolm

**Con Malkolm** () —

## Həyatı
Ser Con Malkolm 1769-cu ildə Şotlandiyanın Dumfries şəhərində anadan olub. On iki yaşında Hindistanda İngilis ordusunda təlim keçmək üçün çağırıldı və 1783-cü ildə Hindistana göndərildi. Malkolmun yazdığı əsərlər daha çox Hindistandakı siyasi və hərbi vəziyyətdən bəhs edir. 1833-cü ildə Hindistanda vəfat etmişdir.

## Əsərləri
"Hindistanın 1784-cü ildən bəri siyasi tarixinin eskizi"-1811 və 1826-cı illərdə nəşr edilmişdir.

"Siqhi sektası"-1812-ci ildə nəşr edilib.

"809-cu ildə Mədrəs ordusunda iğtişaşlar haqqında müşahidələr"-1812-ci ildə nəşr olunmuşdur.

"Mərkəzi Hindistanın xatirələri" 2 cild, 1823-cü ildə nəşr edilib.

## Fəaliyyəti
Təsəvvüf anlayışı-Təsəvvüf üzərində çalışan şərqşünasların ortaq müzakirə etdiyi mövzular arasında təsəvvüfün mənbəyi birinci yerdədir. Lakin başlanğıcda bu məsələyə qoyulan kəskin münasibət, təsəvvüfün İslamla heç bir əlaqəsi olmadığı və onun başqa mədəniyyətlərdən qaynaqlandığı fərziyyəsidir. Sonralar bununla bağlı mötədil yanaşmalar ortaya çıxdı.

## Həmçinin bax
* Sufizm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
I Albantəpə nekropolu

**I Albantəpə nekropolu** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Axura kəndinin yaxınlığındakı Albantəpə yaşayış yerinin şimal-qərbində, yastı təpə üzərində yerləşən və antik dövrə aid olan nekropol.

Nekropol daş qutu qəbirlərdən ibarətdir. Qəbirlərin döşəməsinə iri sal daşlar, kənarlarına isə müstəvi formalı daşlar düzülmüşdür.

Nekropolun ən hündür yerində yerləşən 1 saylı qəbir 40-45 yaşlı qadına məxsusdur. Uzunluğu 1,8 m olan skelet və kəllə sümüyü yaxşı saxlanmışdır. Sol əlinin ikinci barmağına şüşə üzük taxılmışdır. Qəbirdən dairəvi və uzunsov yaşımtıl muncuqlar aşkar edilmişdir.

Nekropolun qərb tərəfindəki 2 saylı qəbir 55-60 yaşlı kişiyə məxsusdur. Qəbirin baş tərəfindən şar şəkilli iki ədəd şüşə qab əldə olunmuşdur. Tapıntılara əsasən, nekropol e.ə. II – b.e. III əsrlərinə aid edilir.

## İstinadlar
II Albantəpə nekropolu

**II Albantəpə nekropolu** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Axura kəndinin yaxınlığındakı Albantəpə yaşayış yerinin şərqində, Axurçayın sol sahilində yerləşən nekropol.

Nekropol antik dövrə aid olub, küp qəbirlərdən ibarətdir. Nekropoldakı armudvari xumlar dik (azacıq şərqə meyilli) vəziyyətdə basdırılmışdır. Tədqiq edilmiş qəbirlərdən biri dağıdılmış, ikincisi isə daha yaxşı vəziyyətdə qorunmuşdur. Xumun içərisində insan skeleti ilə yanaşı bir ədəd kiçik ölçülü bozumtul küpə də aşkar olunmuşdur.

3 saylı qəbirdən iki ədəd saxsı qab — biri təkayaqlı vaza, ikincisi dulud çarxında səliqəli şəkildə formalaşdırılmış ördəkburun — əldə edilmişdir. Bu tip qablar antik dövrdə şimallı-cənublu bütün Azərbaycan ərazisində geniş yayılmışdır. Tədqiqatçılar tapıntılara əsasən nekropolu e.ə. III-II əsrlərə aid edirlər.

## İstinadlar
Novlu

* Novlu (Qubadlı) — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Novlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* ‎Novlu (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Novlu bulaq — Şuşa rayonu ərazisində məşhur bulaqlardan və tarixi yerlərdən biri.
Mərdan

**Mərdan** — Azərbaycanlı adı.

* Mərdan Mehdizadə — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin
* Mərdan Muradxanov — azərbaycanlı pedaqoq-alim, professor
* Mərdan Feyzullayev — "Tərəqqi" medalı laureatı
* Mərdan Musayev — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (03.06.1944).
* Mərdan Camalov —
* Mərdan Cəlilov — Tanınmış azərbaycanlı alim.

;Təxəllüs
* Orxan Mərdan — Prodüser, Rejissor, Ssenarist.

## Həmçinin bax
* Mərdan (dəqiqləşdirmə)
Ləkərabad

*Ləkərabad-i Ülya (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Ləkərabad-i Süfla (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İmarət

* İmarət stadionu — Ağdam şəhərində yerləşən stadion.
* İmarət Qərvənd — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* İmarət qəbiristanlığı — Ağdamda Qarabağ xanı ailəsinin məzarları olan məqbərə-kompleks.
* İmarət Tayfa
* İmarət (Xudafərin) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* İmarət (Germi) — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Behbudovların evi

**Behbudovların evi** — Şuşa şəhərində yerləşən XVIII əsrin əvvəllərinə aid, Köçərli küçəsində yerləşən, Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qqoruğuna aid tarix-memarlıq abidəsi.

## Həmçinin bax
* Əsəd bəyin evi
* Zöhrabbəyovun evi
* Mehmandarovların evi
* Behbudovlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İnkişaf və Diplomatiya İnstitutu

**İnkişaf və Diplomatiya İnstitutu** () — bütün dünya üzrə ekspert, tədqiqat və siyasət quruculuğu ilə məşğul olan icmalarla əlaqələr üzrə ixtisaslaşmış beyin mərkəzi.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisəsi olan ADA Universiteti (keçmiş Azərbaycan Diplomatik Akademiyası) 2006-cı ilin martında Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin nəzdində təsis edilmişdir.
Öz missiyasını reallaşdırmaq yolunda ADA Universiteti 2022-ci ildə Azərbaycanda və İpək Yolu regionunun digər bölgələrində, o cümlədən daha qlobal müstəvidə ekspertlərlə, eləcə də tədqiqat və siyasi quruculuqla məşğul olan icmalarla əlaqəni genişləndirmək məqsədilə İnkişaf və Diplomatiya İnstitutunu (IDD) təsis edib.

Dünyadakı aparıcı tədqiqat institutlarının təcrübəsi əsasında modelləşdirilmiş İnkişaf və Diplomatiya İnstitutu ADA Universitetinin siyasi yönümlü, fənlərarası tədqiqat və təhlil nəticələrini özündə birləşdirən mərkəzi, siyasi yönümlü konfransların, brifinq və praktiki məşğələlərin əsas ünvanıdır. İnstitutun strateji vizyonu dövlət siyasətinin araşdırılması və təhlili, intellektual müzakirələrin təmin edilməsi, istedadlı kadrların yetişdirilməsi və beynəlxalq təbliğatın aparılması üçün regional mərkəz rolunu oynamaqdır.

## Missiya
İnkişaf və Diplomatiya İnstitutu 1 mart 2022-ci il tarixində ADA Universiteti nəzdində təsis edilib. Bu İnstitutun missiyası həm hökumətlərin, həm də onların xidmət etdikləri vətəndaşların gün keçdikcə mürəkkəbləşən, müasir dünyanın dinamik və bir-biri ilə bağlı olan əsas problemlərinin öhdəsindən gəlməsinə dəstək göstərməkdir.

İnkişaf və Diplomatiya İnstitutu həllərə əsaslanaraq xarici siyasət, diplomatiya və beynəlxalq münasibətlər, geosiyasət, təhlükəsizlik, enerji, davamlı inkişaf (yəni, iqtisadiyyata, sosial siyasətə və ətraf mühitə, o cümlədən iqlim dəyişikliyi və dayanıqlılıqla bağlı digər mövzulara vahid yanaşma), gender, habelə Azərbaycan və bir çox ölkələr üçün əhəmiyyət kəsb edən sülh və barışıq məsələlərinin müzakirəsi və təhlili üçün platforma təqdim edir. Öz missiyasının davamı olaraq “IDD” açıq və səmimi dialoq və müzakirələr üçün məkan təmin edir, müstəqil və siyasi yönümlü tədqiqat nəticələri və təhlillər dərc edir, ixtisasartırma proqramlarına ev sahibliyi, eləcə də Azərbaycanda və xaricdə tədbirlər, konfrans, seminar və siyasi brifinqlər təşkil edir. Bu məqsədlə “IDD” dövlət və özəl sektorda və akademik sferada peşəkarlar yetişdirir, gənc istedadlar üçün mentorluq imkanları təmin edir, və İpək Yolu regionunda və qlobal müstəvidə tərəfdaşlarla akademik mübadilələrdə iştirak edir.

## İstinadlar
Nida (dəqiqləşdirmə)

* Nida — danışanın hiss və həyəcanını ifadə edən köməkçi nitq hissəsi.
* Nida işarəsi — durğu işarəsi.
* Nida cümləsi
* Nida (Nerinqa) — Litvada Nerinqa şəhəri tabeliyində qəsəbə.
Nemətulla

**Nemətulla** — ad.

* Nemətulla Vəli — ərəb şairi, sufi, alim.
* Ağa Nemətulla — SSRİ neft sənayesi yenilikçisi, SSRİ dövlət mükafatı laureatı.
* Nemətulla bəy Heydərov — Rusiya ordusunun generalı.
* Nemətulla Kişvəri —

## Həmçinin bax
* Nemət
Natella

**Natella** — ad.

* Natella Krapivina — Azərbaycan əsilli Ukrayna televiziya və musiqi prodüseri.
* Natella Kazımova — neft kimyası və üzvi kimya sahəsində tanınmış alim, kimya elmlər doktoru, professor.
* Natella Osmanlı — Azərbaycan yazıçısı, bloger, jurnalist
* Natella Barkaya —
Nataşa

**Nataşa** — qadın adı.

* Nataşa Rostova — Lev Tolstoyun "Hərb və Sülh" romanının əsas qəhrəmanlarından
* Nataşa Vegşeider — Avstriyalı bədii gimnastdır.
* Nataşa Lionn — ABŞ aktrisası, komediyaçısı, rejissoru
* Nataşa Starr — Polşa pornoaktrisası.
* Nataşa Yarovenko — İspaniyada yaşayan Ukrayna aktrisası.
* Nataşa Bedinqfild — ingiltərəli müğənni ve bəstəkar.
* Nataşa Osmokroviç — xorvatiyalı voleybolçu.
* Nataşa Bassett — avstraliyalı aktrisa, ssenarist və rejissor.
* Nataşa Krsmanoviç — Serbiya voleybolçusu.
* Nataşa Kandiç — Serbiyalı ictimai xadim, insan hüquqları müdafiəçisi.
* Nataşa Ninkoviç
* Nataşa Stankoviç — Hindistan serbi, aktrisa, model, rəqqas.
* Nataşa Andonova ― Makedoniya milli futbol komandasının kapitanı olmuş futbolçu.
Takeşima Fentezi Muzeyi

– Yaponiyanın Ayçi prefekturasının Qamaqori şəhərində yerləşən muzey.

## Tarixi
Muzeyinin əsası 1983-cü ildə Yaponiyanın Qamaqori şəhərində qoyulmuş və ilk adı Qamaqori Fentezi Evi olmuşdur. Bu muzey 2010-cu ildə bağlanmış, 2014-cü ildə Takeşima Fentezi Muzeyi adı ilə yenidən açılmışdır.

## Haqqında
Muzey balıqqulaqları ilə bəzədilmiş tavan dekorasiyaları, LED işıqlandırmalar, güzgülər və fentezi musiqisi ilə əhatə olunmuş, sürreal fentezi dünyası yaradılmağa çalışılmışdır. Muzeydə dünyanın 110 müxtəlif yerindən toplanmış 55 milyondan çox balıqqulağı nümayiş etdirilir.

Muzey əsasən uşaqlar üçün nəzərdə tutulub. Ziyarətçilər otaqların ekranlarında Mizella və Qamaqo adlı personajlarla qarşılaşırlar. Muzeyin qabıqlarla bəzədilmiş tunellərindən keçdikdən sonra balıqqulaqlarından hazırlanmış qəsr, dəniz qızı, şahzadə, əjdaha, gəmi, meduza heykəlləri ilə qarşılaşmaq olar. Burada keçirilən müsabiqədə kiçik mükafat qazanmaq mümkündür.

Fentezi turunun sonunda şüşə qabların içərisində balıqqulaqlarının olduğu kiçik bölmə yerləşir. Muzeyin mağazasında balıqqulaqlarından hazırlanmış buketlər satılır.

## Qalereya

竹島ファンタジー館内部3.jpg
竹島ファンタジー館エントランス.jpg
竹島ファンタジー館内部.jpg
竹島ファンタジー館表示板.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Naoko

**Naoko** — yapon adı.

*Naoko Takeuçi — yapon manqaka. 
*Naoko Nişiqay — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.  
*Naoko Kavakami — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Naoya

**Naoya** — Yaponiya adı.

*Naoya Okada — Yaponiyalı atıcı.  
*Naoya Kondo — Yaponiya futbolçusu. 
*Naoya Kikuçi — Yaponiya futbolçusu. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Naohiro

**Naohiro** — Yaponiya adı.

* Naohiro İşikava — Yaponiya futbolçusu.  
* Naohiro Takahara — Yaponiya futbolçusu.
Nailə

**Nailə** — Azərbaycan adı.

* Nailə Bağırova — Azərbaycan iqtisadçısı və dövlət xadimi 
* Nailə Vəlixanlı — tarix üzrə elmlər doktoru, professor 
* Nailə Sultan (II Əbdülhəmidin qızı) — 34. Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin qızı.  
* Nailə Əsgərzadə — Azərbaycan əsilli Rusiya jurnalisti  
* Nailə Mehdibəyova — Azərbaycan televiziyasının ilk diktorlarından  
* Nailə Mirməmmədli — bəstəkar, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi 
* Nailə Dadaşova — kino montajçısı, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2019).  
* Nailə İslamzadə — televiziya aparıcısı, Azərbaycanın əməkdar artisti (1998).  
* Nailə Rəhimbəyli — AMEA Folklor İnstitutunun “Musiqi Folkloru” şöbəsinin müdürü, sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru, professor 
* Nailə Mirzəyeva — AMEA Zoologiya İnstitutu, biologiya elmləri doktoru.  
* Nailə İsayeva — pedaqoq, Xəzər Universiteti nəzdindəki Dünya məktəbinin həmtəsisçisi, qurucu direktoru 
* Nailə Allahverdiyeva — Rusiya art-meneceri, rəssam 
* Nailə Musayeva — Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində alim.
Nadya

**Nadya** — qadın adı.

* Nadya Nojarova — Bolqarıstanın operetta müğənnisi və aktrisa
* Nadya Dorofeyeva — Ukraynalı müğənni, aktrisa və dizayner.
* Nadya Ruşeva — Sovet qrafika rəssamı.
* Nadya Byorlin — Amerika aktrisası, müğənni və model.

## Həmçinin bax
* Nadejda
Nela

**Nela** — ad.

* Nela Hasanbeqoviç — Bosniyalı heykəltəraşdır.
* Nela Kuburoviç — Serbiya siyasətçisi, hüquqşünası, Serbiyanın 2-ci Ədliyyə naziri.
* Nela Erjişnik — Xorvat və Yuqoslaviya aktrisası və komediyaçısı.

## İstinadlar
Namiq

**Namiq** — Azərbaycanlı adı.

* Namiq Abdullayev — sərbəst güləşçi.
* Namiq Qaraçuxurlu — Azərbaycan müğənnisi və meyxanaçısı.
* Namiq Axundov — professor, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı (1990–1995).
* Namiq Cırıyev — ilahiyyatçı, ərəbşünas.
Sosialist iqtisadiyyatında iqtisadi hesablamaya dair debat

**Sosialist iqtisadiyyatında iqtisadi hesablamaya dair debat** () — Sovet Rusiyasında müharibə kommunizmi (azad ticarətin qadağan edilməsi) dövründə baş verən hadisələrin nəzəri aspektinə verilən ad; müharibə kommunizmi siyasəti “kapitalist” bazarının olmadığı bir şəraitdə iqtisadi qərarların qəbulu ilə bağlı nəzəri suallar doğurdu. Bir sıra iqtisadçılar maya dəyəri (pul) uçotuna müraciət etmədən iqtisadi dəyərlərin müqayisəsi problemini həll etməyə çalışmışlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* Черковец В.Н. Дискуссия об экономическом расчете при социализме // Всемирная история экономической мысли. Том 4. Теории социализма и капитализма в межвоенный период, М.: Мысль, 1990. - 590 с.
* Boettke, Peter (2000). Socialism and the Market: The Socialist Calculation Debate Revisited. Routledge Library of 20th Century Economics. ISBN 978-0415195867
* Devine, Pat (2010). Democracy and Economic Planning. Polity. ISBN 978-0745634791
* Kirzner, Israel (2008). Socialist Calculation Debate // Hamowy, Ronald. The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: SAGE; Cato Institute. pp. 476–79. ISBN 978-1-4129-6580-4.
* Lavoie, Don (1985). Rivalry and central planning. Mercatus Center at George Mason University. ISBN 978-1-942951-12-4
* Nove, Alec (1983). The Economics of Feasible Socialism. Routledge. ISBN 978-0043350492
* White, Lawrence H. (2012). The Clash of Economic Ideas. New York, NY: Cambridge University Press. pp. 32–67. ISBN 978-1107621336.
* von Mises, Ludwig (1951). Socialism: An Economic and Sociological Analysis. New Haven, Yale University Press, Ludwig von Mises Institute. ISBN 0-913966-62-2.
Nişirokuqo parkı

– Yaponiyanın Tokio şəhərində yerləşən park. Parkdakı meydançalar və heykəllər avtomobil şinləri ilə hazırlandığı üçün  kimi tanınır.

## Xüsusiyyətlər
Park Tokio şəhərinin Ota rayonunun Nişirokuqo bölgəsində yerləşir. Sahəsi təxminən 3700 m2 təşkil edir.

Parkın əsas fərqləndirici xüsusiyyəti avtomobil şinlərindən istifadə olunaraq yaradılmasıdır. Bunun üçün yaxınlıqda yerləşən Kavasaki zavodundan götürülmüş 3000 rezin şindən istifadə olunmuşdur. Parkın girişində şinlərdən hazırlanan, 20 metrlik quyruğa malik Qodzilla heykəli yerləşir. Parkda şinlərdən hazırlanmış raket və robot heykəlləri də mövcuddur. Parkın ortasında isə nəhəng şin-yelləncək yerləşdirilmişdir.

Parkda populyar olan məşğuliyyətlərdən biri şin xizəkçiliyidir. Ziyarətçilər xizək əvəzinə şinə minərək təpədən sürüşürlər. Parkı uşaqlarla yanaşı, böyüklər də tez-tez ziyarət edir.

## Populyar mədəniyyətdə
2006-cı ildə Yaponiyada çəkilmiş "Yumşaq həyat" filminin bir səhnəsi bu parkda baş verir.

## Həmçinin bax
* Şinozavr – Moskvada avtomobil şinlərindən hazırlanmış heykəl

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Otanın rəsmi saytında.
Dəllər (Axta)

**Dəllər** — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, indi Axta (Razdan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 13 km şimal-qərbdə Zəngiçayın qolu olan Dəllər çayının sahilində, Zincirli dağının ətəyində yerləşirdi. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimikası
Toponim Hun tayfa birliyinə daxil olan tele (dəli) türk etnonimi əsasında formalaşmışdır. -lər cəmlik bildirən şəkilçidir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 181 nəfər, 1873-cü ildə 227 nəfər, 1886-cı ildə 267 nəfər, 1897-ci ildə 303 nəfər, 1908-ci ildə 385 nəfər, 1914-cü ildə 597 nəfər, 1916-cı ildə 337 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar qırğınlarla öz doğma kəndlərindən qovulmuş və kəndə ermənilər yerləşdirilmişdir. Sonralar kənd xarabalığa çevrilmişdir.

## İstinadlar
Qışlaq-i Hacıabbas (Germi)

**Qışlaq-i Hacıabbas** () — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 52 nəfər yaşayır (9 ailə).

## İstinadlar
UEFA Çempionlar Liqası 2011/2012

## Nəticələri

### Qrup mərhələsi
#### A qrupu
UEFA Çempionlar Liqasının A qrupunda Bayern Münhen (Almaniya), Vilyarreal (İspaniya), Mançester Siti (İngiltərə), Napoli (İtaliya) mübarizə apardı. Sentyabrın 14-də baş tutan I turda Mançester Siti Mançester Şəhər Stadionunda Napolini qəbul etdi. Birini hissəsi 0:0 hesabı ilə başa çatan oyunun 74-cü dəqiqədə Mançester Sitinin heyətində Alexander Kolarov hesabı açdı — 1:0. Bu oyunda vurulan yeganə qol oldu və Mançester Siti Napolini 1:0 hesabı ilə məğlub etdi. Turun digər görüşündə Vilyarreal Bayern Münhen futbolçuları ilə üz-üzə gəldi. Oyunun 7-ci dəqiqəsində Bayern Münhenin heyətində Toni Kroos fərqləndi — 0:1. Birinci hissə 0:1 hesabı ilə başa çatdı. Oyunun 76-cı dəqiqəsində isə Rafinya Bayern Münhenin üstünlüyünü artırdı — 0:2. Bu qol oyunun ümumi nəticəsini müəyyənləşdirdi. I turdan sonra Bayern Münhen 3 xalla A qrupunun lideri idi.

A qrupunun II turu sentyabrın 27-də baş tutdu. Bayern Münhen Allianz Arenada Mançester Sitini qəbul etdi. Oyunun 38-ci dəqiqəsində Münhen təmsilçisinin heyətində Mario Qomes fərqləndi — 1:0. Birinci hissənin əsas vaxtına əlavə olunan birinci dəqiqə isə Mario Qomes dublunu rəsmləşdirdi — 2:0. Oyunun növbəti dəqiqələrində qol olmadı və Münhen növbəti qələbəsini qazandı. Turun digər görüşündə isə Vilyarreal Napolinin qonağı oldu. Meydan sahiblərinin heyətində Mare Hamşi oyunun 15-ci dəqəsində fərqləndi — 1:0. Bir dəqiqə sonra isə qonağların qapısına penalti təyin olundu. Napolinin heyətində Edinson Kavani zərbəni dəqiq yerinə yetirdi və Napolinin üstünlüyünü artırdı. Oyunun növbəti dəqiqələri ərzində qol olmadı və Napolinin rəqibinə 2:0 hesabı ilə qalib gəldi. II turdan sonra Bayern Münhen 6 xalla A qrupunun lideri idi.





## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ahu Tonqariki

**Ahu Tonqariki** —Ahu Tonqariki Sakit okeanda Şərqi Polineziyada Rapa Nui adasında (Pasxa adası) arxeoloji ərazidir.
## Tarixi
Ahu Tonqariki, Rapanuinin şərq konfederasiyası olan Hotu İtinin əsas mərkəzi və paytaxtı idi.
Moai Ahu Tonqariki adada vətəndaş müharibəsi zamanı devrilmişdi.
1960-cı ildə Çili sahillərində zəlzələ nəticəsində yaranan sunami Ahu Tonqariki bölgəsini basdı.
Ahu Tonqariki əsasənv XX əsrin 90-cı illərində əhəmiyyətli dərəcədə bərpa olundu.
Ahu arxeoloqlar Klaudio Kristino və Patrisiya Varqasın başçılıq etdiyi şoxprofilli qrup tərəfindən bərpa edilmişdir.
Beş illik layihəyə daxil olan bərpa işləri Çili hökumətinin Tadano Limited şirkəti və Çili Universiteti ilə rəsmi razılığı əsasında həyata keçirilib.

## Təsviri
Ahu Tonqariki Pasxa adasındakı ən böyük ahudur.
Bu ahu Pasxa adasının cənub sahilində, iki sönmüş — Rano Raraku və Poika vulkanlarının yaxınlığında yerləşir.
Ahu Tonqariki moaisinin demək olar ki, yarısı hələ də Rano Rarakunun yamaclarında basdırılır.
Vinapu, UNESCO tərəfindən Dünya irsi Obyekti elan edilmiş Rapanui Milli Parkının bir hissəsidir.

## Qalereya

Panorama Ahu Tongariki, Oc,G.T.1705, Mana Expedition to Easter Island, British Museum.jpg|Ahu Tonqariki 1914-cü ildə.
Ahu-Tongariki-and-Traveling-Moai.jpg|
Ahu-Tongariki-from-south-west-2013.jpg|2013-cü ildə Ahu Tonqariki.


## Ədəbiyyat
Katherine Routledge (1919) The Mystery of Easter Island ISBN 0-932813-48-8

## Xarici keçidlər
* Splendid Isolation: Art of Easter Island, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Ahu Tongariki
* Ahu Tongariki Restoration project
* Unofficial Easter Island Homepage
* Easter Island Statue project
* How to make Walking Moai: a hypothesis about how Moai were transported
* Czech who made Moai statues walk returns to Easter Island 
* History of Easter Island stones
* Easter Island — Moai Statue Scale
*  University of Chile
*  360° Panoramas dedicated web site of Easter Island
Duyğu sinirləri

**Duyğu sinirləri** — Sensor sinir və ya afferent sinir, əsasən somatik afferent sinir liflərini ehtiva edən sinir üçün ümumi anatomik termindir. Duyğu  sinirlərində olan afferent sinir lifləri periferik sinir sistemindəki həssas neyronlardakı müxtəlif hiss reseptorlarından mərkəzi sinir sisteminə (MSS) sensor məlumat ötürür.

Hərəkət siniri məlumatı MSS-dən PSS-ə daşıyır və hər iki növ sinir periferik sinirlər adlanır.

Afferent sinir lifləri bütün bədəndəki hiss neyronlarını əlaqələndirərək mərkəzi sinir sistemində müvafiq emal sxemlərinə səbəb olur.

Afferent sinir lifləri tez-tez qarışıq sinirlərdə motor neyronlardan (mərkəz sinir sistemindən PSS-ə gedən) efferent sinir lifləri ilə birləşir. Stimullar reseptorlarda sinir impulslarına səbəb olur və həssas ötürülmə kimi tanınan potensialları dəyişdirir.

## Onurğa beyninə giriş
Onurğa beyninin arxa köklərinin qanqliyalarından duyğu neyronlarından afferent sinir lifləri, efferent liflərlə ötürülən motor əmrləri isə onurğa beynindən ventral köklərə doğru ayrılır. Dorsal və bəzi ventral liflər birləşərək onurğa sinirləri və ya qarışıq sinirlər əmələ gətirir.

## Sinir zədələnməsi

Həssas sinirin zədələnməsi sinir tərəfindən yerinə yetirilən funksiyaların çeşidinə görə geniş spektrli simptomlara səbəb olur. Travmatik xəsarətlər və həssas sinirlərin digər zədələnməsi periferik neyropatiyaya səbəb ola bilər, məsələn, zəif koordinasiya və tarazlığa səbəb olan mövqe duyğunun azalması, temperatur dəyişikliklərinə həssaslığın azalması və əlavə problemlərə səbəb olan ağrı.

Həssas sinir liflərinin zədələnməsi ağrı və ya temperatur dəyişikliklərini hiss etmə qabiliyyətinə təsir göstərə bilər. Bu, kəsiklər və ya yara infeksiyaları kimi xəsarətləri görməməyinizə səbəb ola bilər. Ürək böhranı və ya digər ciddi şərtlərin aşkar edilməməsi də ola bilər. Ağrı və digər hisslərin aşkar edilməməsi diabetli insanlar üçün xüsusilə əhəmiyyətli bir problemdir və bu populyasiyada alt ekstremitələrin amputasiyası hallarına səbəb olur. Ümumiyyətlə, zəif həssaslıq və aşkarlanma bir çox insanlarda illər ərzində dəri, saç, oynaqlar və sümüklərdə dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

## İstinadlar
Transformasiya problemi

**Transformasiya problemi** — əmək dəyər nəzəriyyəsi ilə müxtəlif sənaye sahələrində mənfəət nisbətinin bərabərləşdirilməsi meyli arasında ziddiyyət təşkil edən marksist siyasi iqtisad və iqtisad elminin mərkəzi problemlərindən biridir. Dəyərin əmək nəzəriyyəsi əməyin dəyər və izafi dəyər (və ya mənfəət) mənbəyi olduğunu, mənfəətin əməyin miqdarından asılı olduğunu nəzərdə tutur. Lakin eyni zamanda, "kapital tutumlu" sənayelərdə gəlir dərəcəsi "əmək tutumlu" sənayedən daha yüksəkdir. Marks bu ziddiyyəti bir çox iqtisadçının uzanma hesab etdiyi “mənfəət dərəcəsinin bərabərləşdirilməsi” ilə izah etməyə çalışdı.

## Transformasiya probleminin həlli tarixi
Karl Marks “Kapital”in üçüncü cildində istehsalın qiyməti konsepsiyasını təqdim edərək, əmək dəyər nəzəriyyəsinə uyğun olaraq:
* ümumi mənfəət norması izafi dəyərin ölkə iqtisadiyyatına qoyulmuş ümumi kapitala nisbəti ilə müəyyən edilir: r=s/(c+v)
* hər bir sənayedə orta mənfəət ümumi gəlir dərəcəsinin və hər bir sahəyə qoyulmuş kapitalın hasili ilə müəyyən edilir: p=r(c+v)
* hər bir sahə üzrə məhsulların qiyməti hər bir sənaye üzrə istehsal xərclərinin cəmi (sabit və dəyişkən kapitalın cəmi) və hər bir sənaye üzrə orta mənfəətlə müəyyən edilir: pp=(c+v+p),

burada (c) — daimi kapital, (v) — dəyişən kapitaldır.

## Ədəbiyyat
* Перевозов Д. Конец «проблемы трансформации» стоимости в цену производства
**Левина И.* Проблема трансформации: сравнительно-исторический анализ подходов и решений // Вопросы экономики, № 9, 2008.
* Bortkiewicz L.  Value and Price in the Marxian System. — International Economic Papers 2, 1952, pp. 5-60
* Duménil G. Beyond the Transformation Riddle: A Labor Theory of Value. — Science and Society 47 (4). 1983, pp. 427—450
* Foley D. The Value of Money, the Value of Labor Power, and the Marxian Transformation Problem. — Review of Radical Political Economics 14 (2), 1982, pp. 37-49
* Kliman A., McGlone T. The Transformation Non-Problem and the Non-Transformation Problem. — Capital and Class 35. 1988.
* Kliman A.  The failure of capitalist production: underlying causes of the Great Recession. — London: Pluto Press, 2012
* Itoh M. The Basic Theory of Capitalism. Totowa: Barnes-Noble Books, 1988. ISBN 0-389-20729-2
* Morishima M., Catephores G. Is there an «historical transformation problem»? — Economic Journal 85, June 1975. pp. 309—328
* Moseley F. The «New Solution» to the Transformation Problem: A Sympathetic Critique. — Review of Radical Political Economics. 32 (2). 2000, pp. 282—316
* Okishio N. Technical changes and the rate of profit. — Kobe University Economic Review. — 1961, 7, pp. 85-89
* Steedman I. Marx after Sraffa. — London: New Left Books, 1977
* Sweezy P. Theory of Capitalist Development. — New York: Modern Reader Paperbacks, 1942
* Wolff R., Callari A., Roberts B. A Marxian Alternative to the Traditional «Transformation Problem». — Review of Radical Political Economics. 16 (2-3), 1984, pp. 115—135

## İstinadlar
Ampisillin

**Ampisillin** (Ampicillinum) — tənəffüs yolları (sətəlcəm, bronxopnevmoniya, tonzillit), qaraciyər, mədə-bağırsaq traktı, sidik yolları və s. infeksion xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunan yarı sintetik antibiotik. İlk dəfə 1961-ci ildə Britaniya şirkəti "Beecham" tərəfindən istifadəyə verilmişdir.

Turşulu mühitdə sabit, ağ rəngdə, incə kristal toz halında olur. Suda az həll olunur, spirtdə praktiki olaraq həll olunmur.

6-aminopenisilin turşusunun aminofenilasetik turşu qalığı ilə asilləşməsi nəticəsində əldə edilir. Təsir mexanizmi penisillinə bənzəyir.

Preparat mədənin turşu mühitində məhv olunmur, daxilə qəbul edildikdə yaxşı sovrulur. Benzilpenisillindən təsirlənən qram-müsbət mikroorqanizmlərə qarşı aktivdir. Bundan əlavə, bir sıra qram-mənfi mikroorqanizmlərə (salmonella, şigella, proteus, bağırsaq çubyqları, Pfeiffer çubuğu (qrip çubuğu) və s.) təsir göstərir və və buna görə də geniş spektrli antibiotik hesab olunur və qarışıq infeksiya nəticəsində yaranan xəstəliklərdə istifadə olunur. Benzilpenisillinə davamlı penisilinaz əmələ gətirən stafilokokklara ampisilin təsir eləmir, çünki penisilinaz tərəfindən məhv edilir.

Ampisillin oral antikoaqulyantların təsirini artırır.

Penisillinə qarşı yüksək həssaslıqda istifadə etmək qadağandır.

## Tarixi
Ampisillin 1961-ci ildən bakterial infeksiyaların müalicəsində geniş istifadə olunur.

Ampisillinin tətbiqindən əvvəl penisilin terapiyası yalnız stafilokoklar və streptokoklar kimi qram-müsbət orqanizmlərə qarşı təsirli idi. Ampisillin (əvvəlcə Penbritin markası altında) qram-mənfi orqanizmlərə (hemofil çubuğu, bağırsaq çubuğu, protey və s.) qarşı da fəaliyyət göstərmişdir.

## Həmçinin bax
* Amoksisillin

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ампициллин (Ampicillin) — ''Энциклопедия лекарств и товаров аптечного ассортимента''. РЛС Патент. — Инструкция, применение и формула.
* Ампициллин (Ampicillin) — ''Энциклопедия лекарств и товаров аптечного ассортимента''. РЛС Патент. — Действующее вещество.
*
Figma

**Figma** — macOS və Windows üçün iş masası proqramları tərəfindən aktivləşdirilən, əlavə oflayn funksiyalara malik interfeys dizaynı üçün birgə veb tətbiqidir. Figmanın funksiyalar dəsti müxtəlif vektor qrafik redaktoru və prototipləmə alətlərindən istifadə etməklə real vaxt əməkdaşlığı imkanı ilə istifadəçi interfeysi və istifadəçi təcrübəsi dizaynına fokuslanıb. Android və iOS üçün Figma mobil proqramı mobil və planşet cihazlarında real vaxt rejimində Figma prototiplərinə baxmağa və onlarla əlaqə saxlamağa imkan verir.

## Tarix
Dilan Fild və Evan Uolles 2012-ci ildə Braun Universitetində kompüter elmləri üzrə təhsil alarkən Figma üzərində işləməyə başladılar. Uolles qrafika üzrə təhsil alıb və Kompüter elmləri kafedrasında müəllim köməkçisi, Fild isə həmin kafedrada bakalavr qrupunun rəhbəri olub.

Figmanın yaradılmasında ilkin məqsəd *"hər kəsin brauzerdə pulsuz, sadə, yaradıcı alətlər yaradaraq yaradıcı ola bilməsini"* təmin etmək idi. Fild və Uolles veb-əsaslı qrafik redaktor proqram təminatı üzərində qərarlaşmazdan əvvəl dronlar üçün proqram təminatı və mem generatoru da daxil olmaqla müxtəlif ideyaları yoxladı. Şirkətin ilkin əhatə dairəsi 2012-ci ildə "Brown Daily Herald"da dərc olunan məqalədə qeyri-müəyyən şəkildə "istifadəçilərə onlayn olaraq özlərini yaradıcı şəkildə ifadə etməsinə imkan verəcək texnoloji başlanğıc" kimi təsvir edilmişdir. Həmin məqalədə bildirilirdi ki, şirkətin ilk ideyaları 3D məzmunun yaradılması ətrafında fırlanır, sonrakı ideyalar isə fotoşəkillərin redaktəsi və obyektlərin seqmentasiyasına yönəlib.

## İstinadlar
Qızıl milyard

**Qızıl milyard** (, ) — qeyri-müəyyən (müəyyən edilməmiş) elitaların sərvət toplamaq və adi insanların həyatını məhv etmək üçün iplər çəkdiyi bir sui-qəsd nəzəriyyəsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara (ad)

**Qara** — Azərbaycanlı adı.

* Qara bəy Qarabəyov — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü.
* Qara Yuluq Osman bəy — Ağqoyunlu tayfa başçısı. Fəxrəddin Qutlu bəyin ikinci övladıdır.   
* Qara Qarayev — görkəmli sovet və Azərbaycanlı bəstəkar və pedaqoq 
* Qara Balakişiyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu.

## Həmçinin bax
* Qara 
* Qarayev
Tomas Makoley

**Tomas Babinqton Makoley** (; ) — Viktoriya dövrünün Britaniya dövlət xadimi, tarixçisi, şairi və nasiri. Ömrünün son on ilində o, milli tarixin viq oxunuşunun əsasını qoyan əsas əsər olan 5 cildlik "İngiltərə tarixi" əsəri üzərində işləmişdir.

London Kral Cəmiyyətinin üzvü (1849, Fransa Əxlaq və Siyasi Elmlər Akademiyasının əcnəbi üzvü (1857), Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının xarici müxbir üzvü (1858).

## Makoley tarixçi kimi

1849-cu ildən başlayaraq Makoley tarixşünaslıq tədqiqatlarına başladı. O, İngiltərənin 1688-ci il "Şanlı inqilabı"ndan III Georqun ölümünə (1820) qədər tarixini yazmağa başladı və burada milli tarixi təmizləyərək Viqlərin mühafizəkarların uydurmalarından (Tori), liberal ideologiyasının və siyasi platformasının üstünlüyünü göstərməyə çalışdı. Makoley daha kiçik həcmli və əhəmiyyətli müvəqqəti əhatəli bir esse hazırladı, lakin onun yazdığı kimi, əsər "fəlakətli şəkildə böyüdü" ki, müəllif özünü yalnız 14 illik bir müddətlə məhdudlaşdırmaq məcburiyyətində qaldı. O, əsərini ingilis monarxlarının ən böyüyü hesab etdiyi III Vilyamın (1702) ölümünə qədər gətirə bildi. Makoley milli tarixdə Stüartların devrilməsinə və "şanlı inqilaba" mərkəzi yer ayırdı.

III Vilyamın hakimiyyəti dövründə baş verən hadisələrlə bağlı müəyyən edilmiş fikirlərin yenidən nəzərdən keçirilməsi çox səs-küy yaratdı. Makoleyin tarixinin beş cildi Britaniya İmperiyasında rekord sayda tirajlandı. Onlar demək olar ki, bütün Avropa dillərinə tərcümə olunub. “İngiltərə tarixi” yazıçının ölümündən sonra yarım əsr ərzində ingilisdilli jurnalistikada üstünlük təşkil edən özünəməxsus, zəriflikdən məhrum olmayan üslubu ilə oxucuları cəlb etdi.

Təbiətcə qərəzsiz bir alimdən daha çox siyasətçi olan Makoley öz Tarixinin bütün səhifələrinə yaddaqalan, hökmlü mühakimələri səpələdi. Alman məktəbinin vasvası peşəkar tarixçiləri üçün bunları təkzib etmək çətin deyildi. 20-ci əsrin ortalarında Makolayın böyük qardaşı oğlu Corc Trevelyan tərəfindən həyata keçirilən Whig tarixşünaslıq ənənəsini davam etdirmək səylərinə baxmayaraq, bir tarixçi kimi Makolayın reputasiyası azaldı. 1934-1938-ci illərdə. Vinston Çörçill Makoleyin ona qarşı irəli sürdüyü ittihamları təkzib etmək üçün əcdadı Marlboro hersoqu haqqında çoxcildlik tərcümeyi-halı yazıb.

Karl Marksa görə, Makoley “tarixin sistemli saxtakarı” olmaqla, “mümkün qədər faktları ört-basdır etmişdir”.

## İstinadlar
Leonid Abalkin

**Leonid İvanoviç Abalkin** ( ) — Rusiya iqtisadçısı, Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki (1991; 1987-ci ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki), 1986-cı ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru, 1989–1991-ci illərdə SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin müavini.

## Həyatı
Leonid İvanoviç Abalkin 5 may 1930-cu ildə SSRİ-də, Moskva şəhərində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Georgi Plexanov adına Moskva Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir. 1952-ci ildən Kalininqrad vilayətinin Qusev şəhərində kənd təsərrüfatı texnikumunda dərs demiş, direktoru olmuşdur. 1958-ci ildən Moskva Dövlət İqtisadiyyat İnstitutunun aspirantı olmmuşdur. 1961-ci ildən Georgi Plexanov adına Moskva Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda assistent, müəllim, dosent, 1966-cı ildən siyasi iqtisad kafedrasının müdiri kimi çalışmışdır. 1976–1985-ci illərdə Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasında professor və siyasi iqtisad kafedrasının müdiri olmuşdur. 1985-ci ildən İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru. 1984-cü ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1988–1990-cı illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin üzvü. 1989-cu ilin avqustundan 1990-cı ilin dekabrına qədər Nikolay Rıjkovun kabinetində baş nazirin müavini. 2 may 2011-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Abalkinin məlumatları Rusiya Elmlər Akademiyasının saytında
İshak Abrabanel

Don **İshak ben Yehuda Abrabanel** (; ) — Portuqaliya yəhudilərindən olan alim, Tanax şərhçisi, dövlət xadimi.

## Həyatı
İshak Abrabanel sarayında mühüm vəzifə tutduğu Portuqaliya kralı V Afonso ilə yaxın idi. Afonsonun ölümü və II Juanın taxta çıxması ilə Abrabanel 1482-ci ildə Kastiliyaya qaçmışdır, burada 1484-cü ildə II Ferdinandın yanında Maliyyə Naziri olmuşdur. O, 1492-ci ildə yəhudilərin İspaniyadan qovulması haqqında fərmandan sonra bu vəzifəsini itirmişdir. Abrabanel öz dindaşlarını müdafiə edirdi, lakin onun səyləri baş inkvizitor Tomas Torkemada tərəfindən alovlanan katolik monarxların dini fanatizmi ilə nəticə verməmişdi. İspaniya hökmdarı Abrabanel üçün istisna etmək istəmiş, lakin Abrabanel dindaşlarının taleyini bölüşməyi seçmişdi.

Abrabanel İspaniyadan Neapola getmişdir. 1495-ci ildə VIII Karlın rəhbərliyi altında fransızlar Neopolu tutmuşdur, bundan sonra Abrabanel kral II Alfonso ilə birlikdə Messinaya qaçmışdır. Elə həmin il Alfonsun ölümündən sonra Abrabanel Kerkira adasında, 1496-cı ildə isə Apuliya regionundakı kiçik Monopoli şəhərində məskunlaşmışdır. O, burada özünü çoxlu yazılarının işlənməsinə həsr etmişdir.

Abrabanel 1503-cü ildə Venesiya hökuməti tərəfindən Venesiya ilə Portuqaliya arasında yaranan mübahisəni həll etmək üçün Venesiya şəhərinə çağırılmışdır. O, 1508- ci ildə Venesiyada vəfat etmişdir.

Leonid Pasternakın Təl-Əvivdəki Bialik Ev Muzeyinin arxivində saxlanılan şair Xaim Nahman Bialikə yazdığı məktuba görə, Pasternak ailəsi öz nəsillərini Don İshak Abrabaneldən götürmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə əəbiyyat
* Пачкалов А.В. Финансовые династии: архитекторы глобализма. — М.: Концептуал, 2019. — 320 с. — ISBN 978-5-907172-32-6
* 

## Xarici keçidlər
* Абрабанель, Исаак бен-Иуда // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
* Абраванель Ицхак бен Иехуда — статья из Электронной еврейской энциклопедии
* Абрабанель Ицхак Бен-Иехуда
* переводы различных отрывков из книг дона Ицхака Абрабанеля
* избранные комментарии Абрабанеля на недельные главы Торы
Kerkira

**Kerkira** () və ya **Korfu** () — Yunanıstanda, İon adaları qrupuna aid ada. Əsas şəhər Kerkiradır.

## Tarixi
XIV–XVIII əsrlərdə adada eyniadlı Venesiya qalası var idi. Kerkira 1797-ci ildə digər İon adaları ilə birlikdə Fransa tərəfindən tutulmuşdur. 1798-ci ilin noyabrında Fyodor Uşakovun 1798–1800-cü illər Aralıq dənizi səfəri zamanı qala Rusiya desant qoşunları tərəfindən mühasirəyə alınmış, ​​19 fevral 1799-cu ildə təslim olmuşdur.

## Coğrafiya
İon adaları qrupuna aiddir. Ərazisi 592 km2-dir. Hündürlüyü 906 metrə qədərdir.

## İqtisadiyyat
Meyvəçilik inkişaf etmişdir, iqlim kurortları var.

## Həmçinin bax
* Akinqanor feodu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Русскоязычный сайт о Корфу
* Ежегодная «Русская неделя на Корфу»
* Постоянно там веет тёплый Зефир…(Керкира или Корфу). Святой Спиридон
Kerkira (şəhər)

**Kerkira** () və ya **Korfu** () — Yunanıstanın Kerkira adasında şəhər və liman, Kerkira nomunun inzibati mərkəzi. 30 mindən çox əhalisi var.

## Tarixi
Qədim binaların xarabalıqları, o cümlədən e.ə. VI əsrin əvvəllərinə aid Artemidanın Dorik məbədi burada yerləşir.

## İqtisadiyyat
İtaliyanın Brindizi şəhərindən bərə xidməti mövcuddur. Tekstil, qida sənayesi inkişaf etmişdir. Qış kurortu var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Meteorizm

**Meteorizm** ( — şiş, köp) və ya **flatulensiya** — bağırsaqlarda qazların həddindən artıq yığılması. Bu, şişkinlik, çox miqdarda həzm qazının çox miqdarda (“püskürücü”) ifrazı ilə özünü göstərir.

## Ümumi məlumat

Sağlam bir yetkin insanda mədə və bağırsaqlarda təxminən 1 litr qaz var ki, bu qazlar əsasən bağırsaq mikroflorasının mikroorqanizmlərinin həyati fəaliyyəti nəticəsində əmələ gəlir. Yetkin bir insanda defekasiya prosesində və əlavə olaraq gün ərzində bağırsaqdan normal olaraq 0,1-0,5 litr qaz xaric olur.

Meteorizmlə, çıxarılan qazın həcmi üç və ya daha çox litrə çata bilər. Sağlam insanlarda qaz qarışımının tərkibi aşağıdakı kimidir:

* azot N2 — 24—90 %;
* karbon qazı СО2 — 4,3—29 %;
* oksigen О2 — 0,1—23 %;
* hidrogen Н2 — 0,6—47 %;
* metan CH4 — 0—26 %;

həm də az miqdarda:

hidrogen sulfid H2S;
ammonyak NH3;
uçucu merkaptanlar.

## Səbəbləri
Qazın əmələ gəlməsinə karbohidratlı və lifli qidalar səbəb olabilir. Aşağıdakı səbəblər də bağırsaqlarda qaz sancılarının əmələ gəlməsinə səbəb olur:
* meyvələr
* tərəvəzlər
* kəpəkli taxıl məhsulları
* lobya və paxlakimilər
* qazlı içkilər
* sürətli yemək
* həzm sistemində pozumalar
* xronik bağırsaq xəstəlikləri
* sintetik qidalar
* rejimsiz qidalanma.

## İstinadlar
Abaris

**Abaris** və ya **abarid** () — qədim yunan mifologiyasında Apollonun kahini. Skifiya və ya Hiperboreya ölkəsindəndir. Rəvayətə görə, o, yemək yemədən yaşamış və Apollonun ona verdiyi sehrli oxun üzərində uçmuşdur.

O, bütün Yunanıstanı gəzmiş, bir sözlə xəstəlikləri sağaltmış, yemək yemədən yaşamış, Spartada tüğyan edən vəbanın qarşısını almışdır. Pifaqorçular Abarisə "Havada gəzən" deyirdilər. Bu mifik qəhrəmanın adını Herodot, Platon, Siciliyalı Diodor çəkir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ἄβαρις // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
* Воздухошествующий Абарис
Sani Abaça

**Sani Abaça** () — Nigeriya dövlət xadimi, dövlət başçısı, Müvəqqəti Hakim Şurasının sədri, 1993-cü ilin noyabrından Federal İcraiyyə Şurasının (hökumət) sədri, 1990-cı ilin noyabrından isə Müdafiə Naziri. 1987-ci ildə general-leytenant olmuşdur.

## Həyatı
Hərbi təhsilini Birləşmiş Krallıq və ABŞ-da almışdır. 1983-cü və 1985-ci illərdə hərbi çevrilişlərin hazırlanmasında iştirak etmişdir. 1990-cı ildən müdafiə naziri, 1992-ci ildən Nigeriyanın vitse-prezidenti. 1993-cü ildən onun təşkil etdiyi çevrilişdən sonra Müvəqqəti Hakim Şurasının və Federal İcraiyyə Şurasının sədri olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sani Abacha at The Internet Name Database
* Sani Abacha - the hunt for the billions stolen by Nigeria's ex-leader — Обзорная статья BBC
Abaşevo oyuncağı

**Abaşevo oyuncağı** — Rusiya sənətkarlıq növü. Rusiyanın indiki Penza vilayətinin Spasski rayonunda yaradılmışdır.

Oyuncaq istehsalı XIX əsrdə yerli dulusçuluq əsasında yaranmışdır. XX əsrin əvvəllərində sənətkarlıq nümunələrinin fabrik qabları ilə əvəzlənməsi dulusçuluğun tədricən məhv olmasına və oyuncaqların müstəqil sənətə ayrılmasına səbəb olmuşdur. Əksər oyuncaq mərkəzlərindən fərqli olaraq, burada əsasən kişilər işləyirdi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Церетелли Н.&nbsp;М.* Русская крестьянская игрушка. — , 1933.
* Богуславская И. Я. Русская глиняная игрушка. — М.: Искусство, 1975.
* Под ред. В. А. Барадулина. Основы художественного ремесла. — М.: Просвещение, 1979.
* Дайн Г. Л. Русская народная игрушка. — М.: Лёгкая промышленность, 1981.
Vasili Abaşidze

**Vasili (Vaso) Alekseyeviç Abaşidze** (; ) — Gürcüstan aktyoru, Gürcüstan SSR xalq artisti (1922). O, milli aktyor sənətində realizm cərəyanının banilərindən biri hesab edilir.

## Həyatı
4 dekabr 1854-cü ildə Rusiya imperiyasında, indiki Gürcüstanın Duşeti şəhərində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini Tiflisdə almış, sonra Kutaisi Klassik Gimnaziyasını bitirmişdir. 1872–1877-ci illərdə Kutaisidə, 1877–1879-cu illərdə Şuşada müəllimlik etmişdir. Abaşidze 1874-cü ildə Kutaisidə Aleksandr Ostrovskinin “*Gəlirli yer*” pyesinin gürcü dilində ilk tamaşasında iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Абашидзе, Василий Алексеевич — статья из Большой советской энциклопедии. 
*
Mavi Nil

**Mavi Nil** və ya **Bəhr əl-Əzraq** ( və ya ), Efiopiyada **Abbay** () — Efiopiya və Sudanda çay, Nil çayının sağ qolu. Uzunluğu 1,783 kilometrdir.

2011-ci ildə ümumi quraşdırılmış gücü 6450 MVt olan 16 radial-oxlu su elektrik aqreqatından Afrikanın ən böyük su elektrik stansiyasını özündə birləşdirən Hidase SES-in tikintisinə başlanılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* Абай // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.
Orta əsr musiqisi

**Orta əsr musiqisi** Qərbi Avropanın təxminən 6-cı əsrdən 15-ci əsrə qədər olan orta əsr  dini və dünyəvi musiqisini əhatə edir. Bu, qərb klassik musiqisinin ilk və ən uzun əsas dövrüdür. Orta əsr musiqisindən sonra renessans musiqisi gəlir. Bu iki dövr, musiqişünasların ümumi musiqi təcrübəsindən əvvəlki dövrlərə və ümumiyyətlə erkən musiqiyə verdikləri adlardır. Orta əsrlərin ənənəvi bölünməsi kimi orta əsr musiqisi də Erkən (500–1150), Yüksək və ya Orta (1000–1300) və Son (1300–1400) orta əsr musiqisi olmaqla 3 əsas dövrə bölünürlər.

## İstinadlar
Çarlz Qrili Abbot

**Çarlz Qrili Abbot** (; ) — ABŞ astrofiziki, günəşin fizikası və günəş enerjisinin öyrənilməsi və istifadəsi üzrə mütəxəssis.

## Həyatı
Massaçusets Texnologiya İnstitutunu bitirmişdir. 1907-1944-cü illərdə Smitsonian Astrofizika Rəsədxanasının direktoru və 1928-ci ildən Smitsonian İnstitutunun katibi olmuşdur.

Vaşinqtonda ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1915) olmuş, 1910-cu ildə Henri Dreyper medalına layiq görülmüşdür. Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü (1921) olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Rayan Qaldemond

**Rayan Qaldemond** (24 noyabr 1986) — Kanadada qurulmuş rok qrupu Mother Mother-in əsas üzvü, gitaraçısı və bəstəkarı.

## Həyatı

## Karyerası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abbatisa

**Abbatisa** () — katolisizmdə abbatlığın qadın abbatı. Abbatisa abbat nişanları ilə təchiz olunsa da, tabeliyində olanlar üzərində yalnız inzibati gücə malikdir. Bu terminə ilk dəfə 514-cü ildə rast gəlinmişdir.

İndiki dövrdə Roma-Katolik kilsəsində iki yüzə yaxın abbatisa xidmət edir. Katolik qanununa görə, abbatisanın seçilməsi yepiskopun sədrliyi və ya onun nümayəndəsinin iştirakı ilə baş verir. Abbatisaların ən azı 40 yaşı olmalıdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Thomas E. Henneberry.* Abbess — Collier’s Encyclopedia.

## Xarici keçidlər
* Усков Н. Ф. Аббатиса // Православная энциклопедия. — М., 2000. — Т. I : «А — Алексий Студит». — С. 34—35. — 752 с. — 40 000 экз. — .
Corc Ebbot

**Corc Ebbot** (; ) — İngiltərə dini xadimi, stüartların hakimiyyəti dövründə prelat, Kenterberi arxiyepiskopu. O, Surreydə parça istehsalçısının oğlu olmuş, Oksfordda oxumuş və müəllim olmuşdur. Robert Ebbotun qardaşı olmuşdur.

## Həyatı
Corc Ebbot 1562-ci ildə anadan olmuşdur. 1604-cü ildə İncilin ingilis dilinə tərcüməsi həvalə edilmiş səkkiz ilahiyyatçıdan biri idi. Tərcümə 5 may 1611-ci ildə nəşr edilmişdir.

Ebbot, arminianizm istisna olmaqla, bütün təlimlərə şamil edilən nəciblik və dini dözümlülüyü ilə də öyrənmə və zəka ilə seçilirdi. I Ceyms Ebbotun tez-tez onun despotik niyyətlərinə qarşı çıxmasına baxmayaraq, onunla ən mühüm dövlət və kilsə məsələləri barədə məsləhətləşirdi.

Corc Ebbot 5 avqust 1633-cü ildə Kroydonda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Аббот, Джордж // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.