open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beşinci Koalisiya müharibəsi

**V Koalisiya müharibəsi** — Beşinci Koalisiya, 1809-cu ildə Avstriya İmperatorluğu və Birləşmiş Krallığın Fransız İmperatorluğu və Bavariyaya qarşı qurduğu koalisiya müharibəsidir. Müharibə Avstriya və Fransa arasında gedərkən hər iki tərəfdən müttəfiqlər müharibəyə daxil oldular və Avstriya koalisiya heyəti qurarkən, Napoleon da Ren Konfederasiyasını təşkil etdi. Hal-hazırda Yarımada Müharibəsi davam edərkən Avropada yerləşən Britaniya, Avstriyalıları əmin etmək üçün Hollandiya Krallığına bir səfər təşkil etdi; ancaq bu cəhd münaqişənin sonununa təsir etmədi.

Bavariyada və Tuna Vadisində münaqişələr davam edərkən, müharibə iyul ayının başlanğıcında Vaqram Müharibəsindəki qanlı mübarizədən sonra Fransızlar üçün müsbət nəticə verdi. Bu müharibə Fransanın Avstriyaya tətbiq etdiyi ən sərt mübarizə idi. Şönbrun müqaviləsi ilə münaqişə sona çatsa da İngiltərə, İspaniya və Portuqaliya davam edən Yarımada Müharibəsində Fransa ilə müharibədə şəraitində qaldı. 1812-ci ildə Napoleonun, Rusiyanı işğal edənə qədər Orta və Şərqi Avropada sülh şəraiti vardı, bu da 1813-cu ildə Altıncı Koalisiyanın qurulmasına yol açdı.

## Həmçinin bax
*Fransanın Misirə və Suriyaya yürüşü
*Borodino döyüşü
*Austerlits döyüşü

## İstinadlar
Bəhram Əfəndiyev

**Bəhram Tofiq oğlu Əfəndiyev** (25 avqust 1910 – 3 avqust 1967) — teatr rəssamı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1961).

## Həyatı
Bəhram Əfəndiyev 1910-cu ildə ildə Tiflis quberniyasının Ahalkələki qəzasında doğulmuşdur. 1927–1931-ci illərdə Bakı Rəssamlıq Məktəbində dekorçu rəssam ixtisasına yiyələnib. 1929–1932-ci illərdə Akademik Milli Dram Teatrında təcrübəçi-rəssam kimi çalışıb. 1932-ci ildə Peterburq Rəssamlıq Akademiyasına qəbul olunub və burada yarım il oxuduqdan sonra səhhəti ilə başlı təhsilini yarımçıq qoyub. 1933-cü ildə Nuxa (indiki Şəki) Dövlət Dram Teatrında, 1934–1935-ci illərdə Aşqabad Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında rəssam işləyib. 1944–1945-ci illərdə Qazax Dövlət Dram Teatrının direktoru, 1945–1948-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında rəssam və quruluş hissə müdiri, 1948–1949-cu illərdə Göyçay Dövlət Dram Teatrında quruluşçu rəssam, 1950–1956-cı illərdə Göyçay sənət artelində texniki rəhbət, 1934–1944 və 1956–1967-ci illərdə Cəfər Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Dram Teatrında baş rəssam işləyib. 14 dekabr 1961-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Albantəpə

* Albantəpə yaşayış yeri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Axura kəndinin qərbində yerləşən, antik dövrə aid qədim yaşayış yeri.
* I Albantəpə nekropolu — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Axura kəndinin yaxınlığındakı Albantəpə yaşayış yerinin şimal-qərbində, yastı təpə üzərində yerləşən və antik dövrə aid olan nekropol.
* II Albantəpə nekropolu — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Axura kəndinin yaxınlığındakı Albantəpə yaşayış yerinin şərqində, Axurçayın sol sahilində yerləşən nekropol.
Krem rəngi

**Krem rəngi** — ağa sarı bir ton vermək üçün bəzilərinin işıqda birləşdirildiyi zəngin sarı karotenoid piqmentləri ilə təbii otlaqda mal-qara yayma tərəfindən istehsal olunan rəngdir. Krem sarı rəngli pastel rəngdir. Sarı və ağ qarışığı ilə krem istehsal edilə bilər. İngilis dilində bir rəng adı olan kremdən ilk istifadə 1590-cı ildə olmuşdur.
## Təbiətdə

*Bequnok quşu
*Krem rəngli ağacdələn

## İnsan mədəniyyətində
### İncəsənətdə
*Krem bəzi sənət növlərində, əsasən animedə dəri tonu kimi istifadə olunur.
### Geyimdə
*Kişilərin ağ tuxedo gödəkçələri krem və ya fil sümüyü rəngindədir.
### Daxili dizaynda
*Krem rəngi daxili dizaynda qeyri-ağ rənglərdən biri kimi geniş istifadə olunur.
### İdmanda
*İndiana Universitetinin Bloomington Hoosiers komandasının rəsmi rəngləri krem və qırmızıdır.
*Nebraska Universitetinin Cornhuskers komandasının rəsmi rəngləri qırmızı və kremdir.
*Oklahoma Universitetinin Sooners komandasının rəsmi rəngləri qırmızı və kremdir.
*Club America-nin rəsmi rəngləri krem və mavidir.

## İstinadlar
SSRİ-də məcburi köçürülmələr

**SSRİ-də məcburi köçürülmələr** — Sovet İttifaqında əhalinin məcburi köçürülmələri  dedikdə Sovet İttifaqında anti-sovet və ya anti-kommunist hərəkatlar içində olub,  "fəhlə sinfinin düşmənləri" hesab edilən şəxslərin və ya qrupların, müxtəlif iş növlərində əmək gücü olaraq istifadə edilmək üçün ehtiyac olan yerlərə köçürülmələri və dövlət idarəsi tərəfindən planlanan köçürülmələr nəzərdə tutulur.

## Təsirləri
Sürgün edilən  şəxslər və ya qruplar, bəzi hallarda isə bütöv millətlər əhalinin az olduğu yerlərə köçürülürdülər. Dövlət tərəfindən birbaşa idarə olunan bu məcburi köç siyasətinə təxminən 6 milyon insanın daxil olduğu təxmin edilir. Bəzi mənbələr isə bu siyasət nəticəsində 1 milyon şəxsin həyatını itirdiyini bildirir.

İkinci Dünya müharibəsində Qızıl Ordunun girdiyi bölgələrdə, xüsusilə də Nasist Almaniyasını dəstəkləyən bölgələrə güclü köç dalğaları olmuşdur.

## Qalereya

Şəkil:Isxodiwozwr1.jpg|Köç illərinə aid olan və abidə halına salınan qatar. 
Şəkil:Jeńcy2.jpg|Qızıl Ordu tərəfindən köçürülən müharibə əsiri polyaklar. 
Şəkil:18 May Monument in Sudak (Monument of Crimean Tatars Deportation).jpg|Krım tatarlarının sürgün edilməsinə həsr olunmuş abidə.
Şəkil:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 11.jpg|İkinci Dünya müharibəsi illərində Bessarabiya və Bukovinayaya Qızıl Ordu qüvvələrinin daxil olmasından sonra sürgün etdirilən rumınlər.


## İstinadlar
Xaybax qətliamı

**Xaybax qətliamı** — Çeçenistanın dağlıq bölgələrində olan Xaybax aulunda yaşayan Çeçen əhalinin NKVD-nin polkovnik Mixail Gveşiyani rəhbərliyindəki Sovet qüvvələri tərəfindən toplu olaraq edam edilməsinə verilən addır.

## Qətliam
Əldə edilən bilgilərə görə hadisə 27 fevral 1944-cü ildə Mərcimək əməliyyatı (bölgə əhalisinin Qazaxıstana sürgün edilməsi) zamanı reallaşmışdır. Qar fırtınasına görə sürgün olunmalı olan kəndliləri qatara stansiyasına aparmaq münkün olmadığı üçün içində qadın və uşaqların da olduğu 700 kəndli axıra yığıldı, qaçmağa çalışanlar da güllələnərək öldürüldü. Axıra yığılanların hamısı yandırıldı. Deyilənlərə görə Gveşiyanı uğuruna görə özünə medal sözü vermiş Lavrenti Beriya tərəfindən buna görə təbrik edilmişdi.

## Hadisənin bilinməsi
Ukraynada əldə edilən arxeolojik tapıntılar sayəsində Xaybax aulu təkrar gün üzünə çıxdı. Arxeoloqlar düşmən içində işləyən Qafqazlı kəşfiyyatçıların cəsədlərini tapdılar. Bu cəsədlərin ciblərində olan məktublarda Xaybax auunda olan insanların adları yazılmaqda idi. Arxeoloqlar köhnə Sovet generalının müşayiətində tapılan cəsədlərin qohumlarına xəbər vermək istədilər, lakin araşdırmalarının nəticəsində Çeçenistandakı Xaybax aulunun artıq var olmadığını öyrəndilər. Araşdırmalarına davam edərkən məlum oldu ki, hərbiçilər cəbhədə döyüşərkən, onların qohumları Sovet əsgərləri tərəfindən canlı-canlı yandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Baku (qəzet, 1902)

**"Baku" qəzeti** — 1902–1918-ci illərdə Bakı şəhərində rus dilində nəşr olunmuş ictimai-siyasi gündəlik qəzet.

## Haqqında
Qəzet 1902–1918 illər ərzində qısa fasilələrlə rus dilində çapdan çıxmış və bu müddət ərzində 3786 sayı nəşr olunmuşdur. Qəzetin əsas hədəf kütləsi neft sənayeçiləri idi. Bakı şəhərinin mədəni həyatı, azərbaycanlı jurnalist və publisistlərin məqalələri, Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyəti ilə bağlı yeniliklər qəzetin tez-tez müraciət etdiyi bölmələr olmuşdur. Cəlil Məmmədquluzadənin "Poçt qutusu" hekayəsi 1913-cü ildə H. Minasazov tərəfindən tərcümə olunaraq bu qəzetdə nəşr olunmuşdur.

Qəzet "Molla Nəsrəddin" jurnalı ilə olan yaxınlığına görə də tanınır. Qəzetdə "Molla Nəsrəddin" jurnalının yeni buraxılışları haqqında yeniliklər oxuculara çatdırılır, jurnalın müsbət tərəfləri göstərilirdi. "Molla Nəsrəddin" jurnalına aid bir sıra felyetonlar və karikaturalar barədə şərhlər qəzetdə öz əksini tapmışdır. "Molla Nəsrəddin" jurnalı 1908-ci ildə bağlanmaq təhlükəsi ilə üzləşəndə 22 nəfər azərbaycanlı tələbənin imzaladığı etiraz məktubu "Bakı" qəzeti tərəfindən dərc olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Molla Nəsrəddin (jurnal)
* Yoldaş (qəzet)
* Babayi-Əmir (jurnal)
* Bəhlul (jurnal)

## İstinadlar
Barat Daya

**Barat Daya** () — Kiçik Zond adalarının şimal-şərq hissəsində yerləşən adalar qrupu. İnzibati baxımından İndoneziyanın Maluku vilayəti, Barat Daya dairəsi ərazisində yerləşir.

## Coğrafiyası

Arxipelaqa 1 iri (Vetar (3,6 min km²) və bir neşə kiçik ada daxildir (Roma, Damar, Teun və Nila.). Ərazisi əsasən dağlıqdır. Maksimal hündürlük Vetar (1412 m) adasında yerləşir. Ekvatorial iqlimə malikdir. İl ərzində orta temperatur 25-27 ºС arasında dəyişir. Sıx meşələri savannalar əvəz edir. İl ərzində 2000&nbsp;mm yağıntı düşür.

## İstinadlar
Mehmed Əmin Rauf Paşa

**Mehmed Əmin Rauf Paşa** (d. 1780 - ö. 28 may 1860) — II Mahmud və Sultan Əbdülməcidin səltənətlərində 5 dəfə - ümumilikdə 14 il 7 ay 28 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı

## Mənbə

* Toksoy, Cellal "Mehmed Emin Rauf Paşa" (1999), *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi C.2 s.137* , İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0072-9
* Beydilli, Kemal. "Mehmed Emin Rauf Paşa" (2003) *Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt 28 Sayfa:463-467*, İstanbul:TDV Yayınları
Bakir torpaqlar layihəsi

[thumb|''Bakir torpaqlar layihəsi i''lə bağlı istehsal edilmiş [Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı|Sovet poçt markası.]]
**Bakır torpaqlar layihəsi** - Nikita Xruşşovun istəyi ilə  1954-cü ildə başladılan layihədir.

## Mahiyyəti
Bu layihənin mahiyyəti Qazaxıstan Sovet Sosialist Repsublikasında və Altay  bölgəsində olan heç vaxt əkilməmiş torpaqların təsərrüfata açılmasından ibarətdir.

## Həyata keçirilməsi
Proqramın ilk ilində 190.000&nbsp;km² torpaq və 1955-ci ildə isə 140.000&nbsp;km²-dan çox torpaq əkin üçün hazır vəziyyətə gətirildi. Torpaqda işləmək üçün lazım olan insanların böyük bir qismi Sovet İttifaqının  başqa hissələrindən gətirilirdi. Bu vəzifəni yerinə yetirmək Komsomola tapşırılmışdı.

300.000-dən çox insan,daha çox Ukraynalılar bu torpaqlarda kəndlilər olaraq yaşamağa başladılar. 100 minlərlə hərbçi,tələbə və texnika mütəxəsisləri də onlara qatılacaqdı. Bu torpaqlara kütləvi köçlər nəticəsində Qazaxıstanın bir çox yerində Ukraynalılar Qazaxlardan çox oldular.

## İlk məhsul
İlk məhsul 1956-cı ildə heyrətləndirici formada uğur göstərdi. O il Sovet İttifaqında 125 milyon ton buğda yığıldı. Bu tədarük edilən buğdanın yarısından çoxu bakir torpaqlardan toplanmışdı. Sovet İttifaqı bu illərdə qərbin istehsal etdiyi taxıldan iki dəfə çox taxıl tədarük edirdi. Lakin bu istehsal göstəriciləri bir də heç vaxt 1956-cı il səviyyəsinə qalxmadı.
## İstinadlar
Sirdaş (personaj tipi)

[right|thumb|300px|''Pilad və Orest''. [Fransua Buşo. Burada, Pilad Oresti dəlilik ovsunundan müdafiə edir.]]
**Sirdaş** və ya **konfidant** () — uydurmada, protaqonistin sirr verdiyi və inandığı personaj. Sirdaşlar mühüm personajlar arasında və ya əksinə, süjetdə ayrı bir rola malik olmayan obrazlar ola bilərlər.

## Rol
Sirdaşlar hər hansı bir süjetdə ikinci dərəcəli rola malik olurlar və adətən protaqanistin sirrlərinə qulaq asan, onun şəxsiyyətini araşdıran və ona tövsiyə verən bir dostu canlandırırlar. Protaqonistin monoloji nitqlərində passiv bir dinləyici rolu canlandırmaq yerinə, sirdaşlar hekayənin davam etdirə və ya izləyicinin reaksiyalarını təmsil edə bilər. Termin rəqəmsal dünyada "*[[PocketConfidant]]*" () adı yaratmaqda istifadə olunub. "*PocketConfidant*"  istifadəçilərin süni intellektin yardımı ilə öz problemlərini və işlərini daha yaxşı anlaması üçün nəzərdə tutulan texnoloji bir markadır.

## Tarix
Sirdaşın qərb ədəbiyyatında mövcudluğu Qədim Yunanıstan dramına, xüsusilə də Evripidin əsərlərinə gedib çıxır. *[[Hekuba]]* pyesindəki Aqamemnon personajları və ''Orest'' preysindəki Pilad protaqonist üçün bir məsləhətçi, öz şəxsiyyətləri üçünsə bir tərcüməçi rolunu canlandırdıqlarından onlar sirdaş kimi xidmət göstərirlər. Sirdaş rolu XVII əsr Fransa dramında xüsusi bir önəmlilik daşımış, ancaq Jan Rasinin və Pyer Kornelin pyeslərindən sonra məşhurlaşmışdır. Rasinin və Kornelin əsərlərində sirdaş rolu daha mürəkkəbləşmişdir. Buna baxmayaraq, Fransua Edlen kimi dramaturqlar Kornelin sirdaş rolundan istifadəsinin "zərifliyə və gözəlliyə" malik olmadığını demişdir. Uilyam Şekspir və əsərləri üzrə araşdırma aparan alim Fransis Şoff *[[Hamlet]]* faciyəsindəki Horationun "Rasinin yaratdığını sirdaşdan fərqli olaraq, sadəcə protaqonistin bir məruzəçisi və dinləyicisi" rolunu canlandırdığını demişdir.

Dyord Lukats kimi şərhçilər sirdaş rolunun müasir ədəbiyyatda istifadəsinin azaldığını sitat gətirmişdir.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat

*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər
*
Təzad (personaj tipi)

**Təzad** ( – Folqa) — uydurmada, onun müəyyən xüsusiyyətlərini vurğulamaq üçün başqa bir personajla, adətən protaqonistlə qarşı-qarşıya gələn personaj. Bəzi hallarda, əsas süjeti gücləndirmək üçün altsüjetdən istifadə olunur. Bu, xüsusilə də metauydurmaya və "hekayə içərisində hekayə" konsepsiyasına aiddir. Tipin ingiliscə adı olan "*Foil*" Azərbaycan dilində folqa deməkdir. Bunun səbəbi keçmişdə qiymətli daş-qaşların daha parlaq görünməsi üçün folqalara yığılması idi.

Təzad personaj rəqibindən ya kəskin şəkildə fərqli, ya da sadəcə bir açar bənzərsizliklə fərqlənərək müstəsna dərəcədə oxşardır. Təzad personajın konsepsiyası daha çox iki şey arasında fərqliliyi ön plana çıxarmaq üçün aparılan müqayisələrə aiddir. Tomas Qirin istifadə edilən təzadları üç kateqoriyaya bölür, Tamara Metse isə onları mübaliğə edilənlər, istisnalarla fəaliyyət göstərənlər və günahı boyunlarına alanlar olaraq izah edir.

## Həmçinin bax
* Deyteraqonist
* Köməkçi (personaj tipi)

## İstinadlar
E.ə. 40

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Qadaralı Filodemus (yun. Φιλόδημος, m. ö. 110 – 40)

## İstinadlar
Damar adası

**Damar** () — Banda dənizində yerələn İndoneziyaya məxsus olan ada.

## Coğrafiya

Adanın sahəsi 197,7 km²-dir. Damar adaları qrupunun ən iri adasıdır.

## Əhalisi
Ən iri şəhər-limanı Bulurdur ki, burada 1497 nəfər yaşayır.

## İqtisadiyyat
Moluk adalarının cənubunda yeganə yerdir ki, burada saqo istehsal edilir. Əhali banan, kakos, pomidor və s. bitkiləri satmaqla dolanırlar.

## İstinadlar
Hüseyn Avni Paşa

**Hüseyn Avni Paşa** (d. 1819 - ö. 15 iyun 1876) — Sultan Əbdüləziz və V Murad səltənətlərinin səltənətində 1 il 2 ay 11 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı

## Mənbə

* Yılmaz Öztuna, 2. Bir Darbenin Anatomisi
* Buz, Ayhan (2009) "Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danişmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
Komoran adası

**Komoran adası** () — Arafur dənizində Yos-Sudarso adasından cənub-şərqdə, Yeni Qvineyadan isə cənub-qərbində yerləşir. İnzibati baxımından İndoneziyanın Papua vilayətinə daxildir. Həm Yos-Sudarso həm də Yeni Qvineyadan 1,7 km enə malik boğazla ayrılır. Avstraliyadan 475 km aralıda qərarlaşır. Relyefi düzəndir. Maksimal hündürlüyü 10 metrdir. Ada teropik bitkilərlə örtülüdür. Sahəsi 695,3 km²; sahil xətdinin uzunluğu 115,8 km-dir.

adada 220 nəfər yaşayır. Yeganə yaşayış məntəqəsi adanın cənubunda yerləşir.

## İstinadlar
Əhməd Əsad Paşa

**Əhməd Əsad Paşa** () — Sultan Əbdüləzizin səltənətində 2 dəfə — ümumlikdə 6 ay sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı

## Mənbə
* Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839–1922) Prosopografik Rehber, Sinan Kuneralp, ISIS Press, İstanbul, ISBN 9784281181, 1999
* Buz, Ayhan (2009) "Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danişmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
Nursu nekropolu

## Coğrafi mövqeyi
Nursu nekropolu,Şahbuz rayonunun Nursu kəndi ərazisində son orta əsrlərə aid arxeloji abidə. Hündür təpə üstündə yerləşir.
## Haqqında
Müsəlman qəbristanlığıdır. Yerli əhalinin məlumatına görə, qəbristanlıqda 10-a yaxın qəbirüstü qoç fiquru olmuş, əksəriyyəti dağıdılmış, bəziləri isə daşınıb aparılmışdır. Abidənin təqribən 15-16 əsrlərə aid olması ehtimal edilir.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Omar Momani

**Omar Momani** (,  25 aprel 1981) — İordaniya karikaturaçısı. Onun karikaturaları əsasən futbol mövzularını əhatə edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Qanqtok

**Qanqtok** (, , ) — Hindistanın Sikkim əyalətinin mərkəzi və əyalətin ən böyük şəhəri.

## Təhsil
Şəhərdəki əsas ali təhsil müəssisəsi Sikkim Universitetidir.

## İdman
Şəhərin "Yunayted Sikkim" futbol klubu Hindistan Liqasının II divizionunda çıxış edir.

Şəhərdəki Paljor Stadionunun tutumu 25,000 nəfərdir.

Stunning photos of Gangtok and Sikkim

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* sikkiminfo.net
Tamğa vergisi

**Tamğa** — ticarət və istehsal edilən sənətkarlıq malları satılarkən onların üzərinə qoyulan vergi olub, əsasən, pul ilə yığılırdı. Tamğa haqqının ağırlığına görə şəhərlərdə təsərrüfat həyatı pisləşir və ticarət tənəzzül edirdi. Bəzən müəyyən bir yerin tamğası ləğv olunurdu ki, bu da, şəksiz, ticarət və mal istehsalını artırmaq məqsədilə edilirdi. Həsən bəy Rumlu və başqa tarixçilərin məlumatından aydın olur ki, 872 (1564/65)-ci ildə I Şah Təhmasib 30000 tümən məbləğində olan tamğanı, o cümlədən Naxçıvanın tamğasını da ləğv etmişdi. Təbiidir ki, o, belə hərəkət etməklə dövlət xəzinəsinin əsas gəlirlərindən biri olan vergidən məhrumolmaq istəməzdi. Görünür ki, onu belə hərəkətə rəiyyətin yoxsulluğu, xüsusilə sənət və ticarətin getdikcə zəifləməsi vadar etmişdi. Digər tərəfdən, hökmdar bu yolla xalq həyəcanlarının qarşısını almaq istəmişdir.

Tamğanı toplayan şəxs tamğacı adlanmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda vergilər
Yunayted Sikkim FK

**"Yunayted Sikkim"** () — Hindistanın Sikkim əyalətinin mərkəzi olan Qanqtok şəhərini təmsil edən futbol klubu. Hindistan Liqasının II divizionunda çıxış edir.

## Tarixi
Klub 2011-ci ildə yaradılmışdır.

## Stadionu

Ev oyunlarını Qanqtok şəhərindəki tutumu 25,000 nəfər olan Paljor Stadionunda keçirir.

## Uğurları
* **[[Hindistan Liqasının II divizionu]]: 1**
** 2012.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi "Facebook" səhifəsi
Həbibə Məmməd qızı

**Həbibə Məmməd qızı** ( 1919 —  1984) — Azərbaycan yazıçısıdır.

## Həyatı
Bakıda anadan olmuş, məktəbi bir müddətdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
Həbibə gənc yaşlarından əmək və yaradıcılıq fəaliyyətinə başlamış, "Azərbaycan qadını", "Göyərçin" jurnallarında, "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində işləmişdir. Onun *"Təsadüf"* adlı ilk hekayəsi 1938-ci ildə "Ədəbiyyat qəzeti"ndə dərc edilmiş, daha sonra yazıları "*Gənc işçi*", "*Müəllim*", "İnqilab və mədəniyyət", "*Azərbaycan qadını*" və başqa qəzet jurnallarda mütəmadi olaraq çap edilmişdir.

Həbibənin Kiçik hekyələr adlı kitabı 1953-cü ildə nəşr olunmuşdurş. O, "*Dilarə bağa gedir*" (1959), "*Xoruzun neçə rəngi var*" (1960), "*Sünbül kukla*" (1964) adlı başqa kitablarındakı əsərlərini uşaqların həyatına, təlim-tərbiyəsinə həsr etmişdir.

## Kitabları
* 1965 — "Ayrıla bilmədim"
* 1969 — "Xəzri həmişə əsmir"
* 1970 — "Günəş məndən göyçəkdir"
* 1972 — "Bahar çiçəkləri"
* 1982 — "Onu hamı sevirdi"

Həbibənin yaradıcılığına aid məqalələr yazılmış, mətbuatda dərc edilmişdir.

## İstinadlar
Morenada

**Morenada** — La-Pas (Prensa Latina) And dağları Boliviya Altiplano yaylasının ənənəvi morenada rəqsi kütləvi folklor fəaliyyəti kimi Ginnesin rekordlar kitabına daxil ola bilər.

Həmçinin *"Qaradərililər rəqsi"* adı ilə məşhur olan morenada ispanların plantasiyalarda işləmək üçün qovub gətirdikləri qullar arasında yaranmışdır. Şişirdilmiş formada olan birqəlib maska rəqqasın irqi xüsusiyyətlərni əks etdirir. Rəqqasların kostyumlari 40 kiloqram ağırlığında ola bilir.

2013-cü ilin 4 avqustunda "100% Boliviya mandanası bütün dünyada sülh və Boliviya incəsənətinə hörmət" adı altında tarixi hadisə baş verdi. Həmin gün dünyanın 76 şəhər və 23 ölkəsində yüz minlərlə adam morenada rəqsini ifa etmişlər. Boliviya, Almaniya, Argentina, Avstriya, Braziliya, Kanada, Cili, Ekvador, İspaniya, Birləşmiş ştatlar, Finlandiya, Fransa, Hollandiya, İngiltərə, İtalya, Yaponiya, Meksika, Norveç, Panama, İsveç və Venesuela ölkələrində bu tədbir OBDEFO (Boliviya qoruma və folklor paylaşma təşkilatı) tərəfindən morenadanın təmiz Boliviya rəqsi olduqunu bütün dünyaya göstərmək üçün təşkil edilmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* https://www.britannica.com/art/morenada
* https://4dancing.ru/blogs/111114/1946/
* https://boliviamarka.com/dances/morenada/
Sardana

**Sardana** və yaxud **sardans** (kat.sardanes)-kataloniyalıların milli rəqsi olub. Rəqs yallı xarakteri daşıyır. Rəqs edənlər cərgəyə düzülüb əl-ələ tutaraq musiqi sədaları altında müəyyən rəqs hərəkətləri ifa edirlər.
Sardananın harda və nə zaman yaranması tarixi dəqiq məlum deyil.

Məlumdur ki, bu rəqs XVII –ci əsrdən məşhurdur. Sardana kataloniyalıların milli ruhunu əks etdirir. Bu rəqs həm də "etiraz rəqsi" adlanır. Cünki bu rəqsi peşəkar rəqqaslar səhnədə, sadə insanlar isə meydanda ifa edir. Frankonun diktaturası zamanı sardana rəqsi rəsmi olaraq qadağan edilmişdi.

Müasir zamanda bu rəqsin iki növü yayılmışdır. Tarixi-original qısa sardana (sardana curta) və daha populyar olan müasir dəbli – uzun sardana (sardana llarga).

Sardananı tez-tez milli kobla orkestrlərinin müşayiəti altında meydanlarda rəqs edirlər. İspaniya və Fransa Kataloniyalarında həvəskarlardan ibarət olan bu milli orkestrlərin sayı 130-a çatır. Kataloniyanın ərazisindən kənarda yalnız birkobla orkestri tanınır (Cobla La Principal d Amstredam).

Rəqs edənlər adətən şəxsi əşyalarıni oqurlamasınlar deyə rəqsdən əvvəl rəqs dairəsinin ortasına yığırlar ki, rəqs zamanı əşyalarına nəzarət edə bilsinlər.
Porsche

**Porsche AG** — "Porsche" markası altında avtomobil istehsal edən Alman maşın istehsalat şirkəti. İstehsalat yeri və baş ofisi Almaniyanın Ştutqart şəhərində yerləşir.

Şirkət 1947-ci ildə Ferdinand Porşenin oğlu Ferri Porşe tərəfindən qurulmuşdur. Qurulduğu ildən nəqliyyat vasitələri istehsalı ilə məşğuldur.

Şirkət idman və yarış avtomobilləri da istehsal edir. Hazırda Boxster, Cayman, Cayenne 911, Panamera modellerini istehsal edir.

## Həmçinin bax
Şimon Marsinyak

**Şimon Marsinyak** () — 1981-ci ilin yanvarın 7-də Polşanın Plosk şəhərində doğulub. 2011-ci ildən etibarən FİFA-nın Beynəlxalq dərəcəli fit sahibi olan Marsinyak, UEFA və FİFA-nın təşkilatçılığı il keçirilən turnirlərdə oyunlara təyinat alır.

### Karyera
FİFA bayrağı altında ilk oyununu 2014-cü il Dünya Kubokunun seçmə mərhələsi çərçivəsində F qrupunun Portuqaliya və Azərbaycan milli komandaları arasında keçirilən matçı idarə edib. 2015-ci ildə UEFA Avropa Liqasının oyunlarıına təyinat alıb. 2016-cı ildə keçirilən Avropa Çempionatında da oyunları idarə etmk üçün təyinat alıb.

Marsinyak 2018-ci il Dünya Kubokunun final mərhləsinin oyunlarına da təyinat alıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Canluka Rokki

**Canluka Rokki** () — FİFA hakimi.

2000-ci ildə İtaliyanın sayca üçüncü liqası olan Seria C-də 38 oyuna təyinat alıb. 2010-cu ildə, Seriya A və Seriya B oyunlarını idarə edib.

2008-09 mövsümündə UEFA Kubokuna, 2010-11 futbol mövsümündən etibarən isə UEFA Çempionlar Liqası oyunlarına təyinat alır. Avro 2012-nin seçmə mərhələsində 3 oyun idarə etdikdən sonra 2012-ci ildə Yay Olimpiya Oyunlarına dəvət aldı. 

2018-ci ildə FİFA Dünya Kuboku-nun final mərhələsində oyunlara təyinat alıb.
Okean biologiyası

**Okean biologiyası-**biologiya elminin bir sahəsi olub, okeanda yaşayan canlı varlıqların ümumi xüsusiyyətlərini öyrənir.Hidrobiologiyadan fərqli    olaraq okean biologiyası elmi sadəcə okeanda yaşamağa uyğunlaşmış canlıları öyrənir.Məsələn,göy balina (kütləsi 150 tona çatır),okean suitiləri və s. kimi canlılar bu elmin tədqiqat obyektləridir.Qeyd edək ki,okeanda həyat çox böyükdür və okean biologiyası həmin canlıların morfologiyasını,anatomiyas-ını,fiziologiyasını,ekologiyasını və s.öyrənir.
## Mənbə
* Моисеев П. А. Биологические ресурсы Мирового океана. — М., 1969.
Matyaş Rakoşi

**Matyaş Rakoşi** () — Macar kommunist siyasətçi.
## Həyatı
Matyaş Rakoşi 1892-ci ilin mart ayının 9-da Avstriya-Macarıstan imperiyasının Ada bölgəsinin Baks-Qodroq kəndində yəhudi əsilli ailənin dördüncü uşağı kimi anadan olmuşdur. Bu ərazi hal-hazırda Serbiyanın Voyvodina ərazisi adlanır.
## Siyas həyatı
Birinci Dünya müharibəsində Avstriya-Macarıstan ordusunda xidmət etmişdir.Şərq cəbhəsində Rus ordusuna əsir düşmüş və müharibənin sonlarına qədər burada əsir kimi qalmışdır. Rusiyada vətəndaş müharibəsi alovlandığı zaman əsirlikdən qaçaraq bolşevik hərəkatına qoşulmuşdur.

Macarıstana qayıtdıqdan sonra Bela Kunun rəhbərliyində yerli bolşevik hərəkatına qoşulmuşdur. 1945-1956-ci illər arasında Macarıstan Kommunist partiyasının birinci katibi olmuşdur, 14 avqust 1952- 4 iyul 1953-cü illər arasında Macarıstanın baş naziri olaraq çalışmışdır.
## Hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması
Xruşşovun Gizli nitqindən az sonra Matyaş Rakoşi vəzifəsindən azad edildi və onu müavini Erno Gero əvəz etdi. Onu tamamilə macar siyasi səhnəsindən təmizləmək üçün Sovet rəhbərliyi tərəfindən Qırğızıstana göndərildi. İctimaiyyətə isə bunun tibbi müalicə ehtiyacı səbəbindən olduğu bildirildi. 
## Ölümü
Ölümünə az qalmış - 1970-ci ildə ona siyasətə qarışmayacağına dair söz verəcəyi halda vətəninə geri dönmə icazəsi verildi. Lakin o, Sovet rəhbərliyi ilə bütün danışıqları rədd etdiyini bildirərək, təklifi rədd etdi. 1971-ci ildə isə Qorki şəhərində vəfat etdi. Ölümündən sonra onun külləri gizli formada Macarıstana gətirildi və Budapeştdəki Farkasreti Cemetery məzarlığında dəfn edildi. Məzarı vandalizmdən qorumaq üçün məzar daşının üzərinə yalnız adının baş hərfləri yazılmışdı.
## İstinadlar
Mirzə Müştaq

**Mirzə Müştaq** — Azərbaycan yazıçısıdır.

## Həyatı
Bakı şəhərində anadan olmuş, orta məktəbi bitirmiş, *M. F. Axundov adına Müəllimlər İnstitutunda* təhsil almış, Bakı məktəblərində müəllimlik etmişdir. O, Böyük Vətən müharibəsi iştirakşısı olmuş, cəbhələrdə vuruşmuş, yaralanmış və ordudan tərxis olduqdan sonra "Azərbaycan pioneri" jurnalında fəaliyyətinə başlamış, sonralar *"Radio Verilişləri Komitəsində"*, "Azərnəşr" də çalışmışdır.

## Fəaliyyəti
Mirzə Müştaq ədəbi fəaliyyəti 1939-cu ildə "*Ədəbiyyat qəzəti*"ndə çap etdirdiyi "*Qara əlcəkli*" adlı ilk hekayəsi ilə başlamışdır. Onun Dərsdən sonra və S. S Axundovla şərikli yazdığı "*İradə*" adlı pyesi *Gənc Tamaşaçılar Teatrı*nda səhnəyə qoyulmuşdur.

Mirzə Müştaq 1955-ci ildə Şəfalı əllər, 1958-ci ildə "*Məni bağışla*" , 1964-cü ildə O mənim dostumdur , 1967-ci ildə "Aydın yollarda", 1973-cü ildə "*Nil pərisi*" adlı kitablarını nəşr etmişdir.

Mirzə Müştaqın əsərləri 1984, 1985-ci illərdə Bakıda çap olunmuş, yaradıcılığına aid məqalələr yazılmış, mətbuatda dərc edilmişdir.

## İstinadlar
Badımcan rəngi

**Badımcan rəngi** — Avropa badımcanlarının xarici qabığının rənginə bənzəyən qaranlıq bir bənövşəyi və ya qəhvəyi-bənövşəyi rəngdir. Badımcan rənginin digər adı *aubergine*-dir.
İngilis dilində badımcanın bir rəng adı kimi ilk qeydə alınması 1915-ci ildə olmuşdur. 1998-ci ildə Crayola tərəfindən badımcan rəngi rəng qutusunda çəhrayı-bənövşəyi rəng kimi təqdim edilmişdir.

Badımcanın müxtəlif növləri indiqodan ağa qədər dəyişə bilər. Çin badımcanları Avropa badımcanları ilə eyni şəklindədir, lakin rəngləri daha bənövşəyidir. Tay badımcanları kiçik, dəyirmi və rəngli meşə yaşıllıqlarıdır.

## İstinadlar
Qızılgül rəngi

**Qızılgül rəngi** — 330 düymlük hündürlükdə olan RGB rəng çarxı olaraq da bilinən HSV rəngli təkərində qırmızı və qəhvəyi rəngdə yerləşir. Qızılgül, HSV (RGB) rəngli təkərində üçüncü rənglərdən biridir. Gülün tamamlayıcı rəngi yaz yaşılıdır.

Bəzən qızılgül rəngi, qırmızıya daha yaxın olan, 320 dərəcə yaxın bir hündürlüyə uyğun olan və ya əflatundan qırmızıya daha yaxın olan rəng kimi istifadə edilir. 
## Qızılgül rənginin etimologiyası
İngilis dilində rəng adı kimi ilk istifadə 1382-ci ildə olmuşdur.

Rəngin adının etimologiyası çiçəyin adı ilə bağlıdır. Rəng adının etimologiyası gül çiçəyi adı ilə eynidır. Ad Cənubi İtaliyadakı Oskandan borc alınmış Latın qızılgülündən götürülmüşdür.
## Qızılgülün variantları
### Dumanlı qızılgül

Bu rəng kompüter ekranı üçün HTML kodunda dumanlı qızılgül kimi yazılmışdır.

Rəng adı kimi ilk dəfə 1987-ci ildə istifadə olundu, bu rəng 1990-cı illərin əvvəllərində X11 veb rəngləri kimi formalaşdırıldı.

### Çay qızılgülü

Daxili dizaynda istifadə edilən rəngdir. Bu rəng xüsusilə qadınlar arasında yataq otağı üçün daxili dizaynda məşhurdur. 1884-cü ildə ingilis dilində ilk dəfə rəng adı olaraq istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Divergensiya

**Divergensiya** — Makrotəkamüldə mühüm rol oynayan, həyat şəraitinin dəyişilməsi nəticəsində növ daxilində əlamətlərin ayrı-ayrı şaxələrə parçalanması prosesidir.

Divergensiya zamanı növlər arasında olan seçmə istiqaməti getdikcə dərinləşir. Bununla yanaşı, divergensiyaya məruz qalan növlərdə onların quruluş və xüsusiyyətləri və bəzi əlamətləri qorunub saxlanılır. Qeyd etmək lazımdır ki, divergensiya təkcə növ daxilində deyil, həm də cins, fəsilə, dəstə və digər taksonomik səviyyələrdə də baş verə bilər. 

Misal olaraq Qalapaqos adalarında yaşayan, ümumi əcdaddan gəlməsinə baxmayaraq, dimdik formalarına görə bir-birindən morfofizioloji cəhətdən fərqlənən birəbitdən (darwin ispinozları) növlərini göstərmək olar. Ən mühüm məqam isə budur ki, bu proses qohum olan növlərdə homoloji (yun. homo – eyni, bərabər) orqanların əmələ gəlməsi ilə nəticələnir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Biak adası

**Biak adası** () — Biak adalarının ən böyük adası. İnzibati baxımından İndoneziyanın Papua vilayətinə daxildir.

Ada Yeni Qvineyadan cənub-şərqdə, Supiori adasından cənub-şərqdə, Çerdravasix körfəzinin daxilində yerləşir. Adanın sahəsi 1904,3&nbsp;km²; sahil xətdinin uzunluğu 230,8&nbsp;km-dir.

Adanın cənub sahillərində Biak şəhəri yerləşir. Əhalisinin əksəriyyətini melayneziyalılar təşkil edir. Əhali xristian dininə etiqat edir.

Adada Frans Kaisiepo hava limanından Cayapura və Cakartaya bir başa reyslər təşkil edilir.

## Tanınmış şəxsləri
* Frans Kaisiepo (1921–1979) — indoneziyalı dövlət və siyasi xadim. İndoneziyanın milli qəhrəmanı.

## İstinadlar
The Liberator

**The Liberator**  - 1831-ci ildə Uilyam Lloyd Qarrison tərəfindən qurulan quldarlıq əleyhinə olan qəzetdir.
## Yaradılması
Qarrison  **The Liberatoru** 1 yanvar 1831-ci il tarixindən başlayaraq ən son nəşr etdirdiyi tarix olan 1 yanvar 1866-cı ilə qədər, yəni 35 il boyunca həftəlik olaraq yayımlamışdır. 
## Fəaliyyəti
Oxucularının böyük əksəriyyəti afro-amerikalılardan ibarət olan qəzetin 3 minlik tirajı olmasına baxmayaraq ABŞ-də "hər cürə quldarlığın dərhal və tamamən qaldırılmasını" heç bir güzəştə getmədən müdafiə etdiyinə görə ölkə miqyasında etibar qazanmışdı. Qarrison qəzetin mövqeyini ilk sayda "Xalqımıza" başlığı ilə yayımladığı məşhur açıq məktubunda bildirmişdi.

The Liberator müxtəlif əyalətlərdə sərt məhdudiyyətlərlə qarşılaşdı. Məsələn Cənubi Karolinada qəzeti paylayanlar 1,500 $ (2005-ci il ölçülərinə görə $25,957.20 )cəzaya məruz qalırdı.
## Nəşrin dayandırılması
The Liberator Amerika Vətəndaş müharibəsinin sonuna qədər 30 il qəzeti nəşr etdirildi. 1865-ci ilin sonunda 13 əlavə maddə qanunu ilə ABŞ-də köləlik ləğv edildi. Bundan sonra Qarrison qəzetdə sonuncu vəda yazısı nəşr etdirərək, qəzetin fəaliyyətini dayandırdı.
## İstinadlar
Yaşamayanlar

**Yaşamayanlar** – 2018-ci il istehsalı Türkiyə fantastika serialı. Türkiyədə istehsal olunan ilk vampir teleserialıdır.

## Məzmun
164 yaşında gənc bir vampir olan Mia (Elçin Sangu) müəllimi Karmenlə (Selma Ergeç) birgə ağlındakı planı gerçəkləşdirmək üçün İstanbula gəlir. Məqsədi onu vampirə çevirən Dmitrini (Kerem Bürsin) öldürüb, yenidən insan olmaqdır. Ancaq tarixin ən güclü vampiri olan Dmitrini öldürmək asan deyil.

## Rollarda

## İstehsal
Teleserialın çəkilişləri 2018-ci ilin iyun ayında başa çatıb. İlk treyler iyul ayında buraxılıb. 2018-ci ilin sentyabrından Blu TV kanalında yayımlanması planlaşdırılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ejen Mişel Antoniadi

**Ejen Mişel Antoniadi**( ;  1.3.1870 -  10.2.1944, Konstantinopol) — fransız astronomu.

## Həyatı
18 yaşından İstanbulda astronomik müşahidələrə başlamışdır. 1893-ci ildə *Jüvizidə* K.Flammarionun rəsədxanasında Marsı müşahidə edib.  Britaniya astronomiya cəmiyyətinin Mars bölməsinin rəhbəri olmuşdur. Əsas işləri planetlərin öyrənilməsinə, astronomiyanın tarixinə aiddir. 1909-cı ildə böyük qarşıdurma zamanı, *Medon rəsədxanasında* apardığı müşahidələr nəticəsində belə qənaətə gelmişdir ki , Marsın kanalları müxtəlif ölçülü ləkələrdən əmələ gələn nizamsız tünd zolaqlardır (kosmik aparatların köməyilə alınmış Marsın müasir şəkilləri A. müşahidələrini təsdiq edir.)

1924-ci ildə qarşıdurma zamanı *A. planetin* diskinin qırağında Hellas sahəsinin üzərində 8-20 km hündürlüyündə işıqsaçan tullantılar müşahidə etmişdir. A. Marsın bəzi hissəlırinin görünən hərəkətini müşahidə edərək C.Skiaparellinin müəyyən etdiyi planetin fırlanma dövrünü təsdiq etmişdir. A. qədim Yunanıstan və Misir astronomiya tarixinə aid tədqiqatlar aparmışdır. 1907-ci ildə İstanbulda Aya Sofiya məbədində arxeoloji qazıntıların nəticələrini nəşr etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* АНТОНИАДИ Эжен Мишель
* Астронет
* Le Fonds Antoniadi
Məhəmmədhəsən ağa sarayı

**Məhəmmədhəsən ağa sarayı** — Şuşa şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən tarixi saraydır. Saray, Şuşa yaylasının cənub-şərqində sıldırım qayanın üstündə ucaldılmışdır. Saray, İbrahimxəlil xanın böyük oğlu Məhəmməd Həsən ağa və ailə üzvlərinə məxsus olmuşdur. 1796-cı ildə Şuşanı ələ keçirən Ağa Məhəmməd şah Qacar Məhəmməd Həsən ağa sarayında yaşamağa başlamış və 1797-ci ildə bu sarayda nökər Səfər Əli tərəfindən qətlə yetirilmişdir.

## Tarixi

Azərbaycanın feodal dövrü qala-şəhərləri üçün xan sarayının yerləşdiyi qəsrlər xarakterikdir. XVIII əsrin əvvəllərindən formalaşmağa başlayan kiçik feodal dövlətləri olan xanlıqların paytaxtı olan yeni şəhərlərin memarlıq-planlaşdırma baxımından dominantı olan bu qəsrlərdə hökmdar və onun ailəsinin yaşaması, təhlükəsizliyi və fəaliyyətini təmin etmək üçün saray kompleksi və digər köməkçi binalar yerləşirdi. XVI – XVIII əsrlərdə Azərbaycanda hökmdar qəsrləri İçəri qala, Bala qala və ya Ərk (məsələn Təbrizdə olduğu kimi) adlandırılırdı.

Adətən feodal şəhərlərinin inşasına hökmdar qəsrinin inşasından başlanılırdı. Şuşa qalasının yerləşdiyi ərazi özünəməxsus strateji xüsusiyyətə malik olduğuna görə, qaladaxili qəsrlərin, o cümlədən Pənahəli xanın qəsrinin inşasına Şuşa qalasının inşası ilə eyni dövrdə başlanılmışdır. Mirzə Adıgözəl bəyin məlumatına görə Pənahəli xanın hakimiyyəti dövründə Şuşada xan ailəsinin üzvləri üçün *"geniş binalar və hündür saraylar"* inşa edilmişdi.

N. Dubrovinin məlumatına görə, qalanın cənub-şərq tərəfindənki sıldırım qayanın üstündə *"İbrahimxəlil xanın oğlu Məhəmmədhəsən ağanın kvadrat formalı sarayı"* yerləşirdi. 1796–1797-ci illərdə Şuşa qalasının işğalı zamanı Ağa Məhəmməd xan Qacar və əyanları bu sarayda məskunlaşmışdı.

Şuşa şəhərinin XIX əsrdə tərtib edilmiş planınlarında, o cümlədən 1837-ci ilə aid baş planda N. Dubrovinin göstərdiyi yerdə böyük ölçülərə malik kvadrat formalı bina göstərilmişdir. Həmin bina planlarda *"Polkovnik Cəfərqulu ağanın evi"* kimi qeyd edilmişdir. Cəfərqulu ağa Məhəmmədhəsən ağanın oğlu və varisi olmuşdur.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Sarayın memarlıq xüsusiyyətləri və Ağa Məhəmməd xan Qacarın sarayda yaşadığı zaman istifadə etdiyi yataq otağının təsvirinə N. Dubrovinin əsərində rast gəlmək mümkündür. Sarayı təsvir edərkən, o, yazır:

E. Avalov XIX əsrin şəhər planına əsasən sarayın daxili həyətinin də kvadrat formalı olduğunu qeyd edir. 1843-cü ildə Şuşaya səfər etmiş Prussiya dövlət xadimi və yazıçı Avqust fon Haksthauzen həmin sarayın xarici görünüş baxımından ətrafdakı binalardan çox fərqlənmədiyini qeyd edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Həmçinin bax
* Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Sergey Karasyov

Sergey Karasyov - rusiyalı futbol hakimi. 1979-cu ildə paytaxt Moskvada doğulub. 2010-cu ildən etibarən FİFA referesi statusu alıb.

İxtisasca vəkil olan Karasyov 1995-ci ildə məhkəmədə çalışıb. 1999-2002-ci illər aralığında İdman Akademiyasında təhsil alır. 2000-ci ildən Rusiya ikinci futbol liqasında köməkçi hakim olub. 
2006-cı ildən etibarən baş hakim funksiyalarını yerinə yetirir. 2013-cü ildə UEFA]-nın elit kateqoriyasına yüksəlib. 2014-cü ildə isə özünü doğrulda bilməyib elit mərhələdən 1-ci kateqoriyalı hakimlər siyahısına eniş edib. 
Evlidir, bir oğlu və bir qızı var.

## Karyera
2014-cü ilin mayında Rusiya Kubokunun final matçını idarə edib. Karasyova UEFA tərəfindən Avro 2016-nın final mərhələsində oyunları idarə etmə hüququ verilmişdir.

2015/16-cı il futbol mövsümündə Rusiyada ilin ən yaxşı futbol hakimi adına layiq görülüb. 29 mart 2018-ci ildə Rusiyada keçiriləcək Dünya Çempionatına gedəcək hakimlərin siyahısı açıqlandı və Karasyov da o siyahıda var idi. 

2018-ci ildə Avropa Liqasının "Marsel" və "Zalsburq" komandaları arasında keçirilən yarımfinal oyununda baş hakim funksiyasını yerinə yetirib.
Türklərdə dövlətçilik ənənəsi

[250px|thumb|right|Türklərin tarixi.[Mahmud Kaşğarinin "Divanü Lüğat-it-Türk" əsərindəki xəritə]]
**Türklərdə dövlətçilik ənənəsi ** — Türklərdə dövlətçilik ənənəsi və ya türklərdə dövlət qurma ənənəsi müxtəlif tarixi mərhələlərdə türklərin müxtəlif coğrafiyalarda, müxtəlif zamanlarda və müxtəlif xüsusiyyətlərdə dövlət qurma ənənəsi kimi başa düşülür. Dünya tarixində 6000-ə qədər etnik birliyin olduğu və onların 200-ə yaxın olan dövlətlərin sərhədləri daxilində tarix səhnəsinə çıxmaları düşünülür. Bu birliklərdən çox azı dövlət qurmağa müvəffəq olmuşdur. Türk tarixinə ümumi olaraq yanaşdıqda türk  birliklərinin etnik kökləri baxımından eyni olan dövlətlər ilə mövcudluqlarını davam etdirdikləri nəzərə çarpır. Bu davamlılıq bunu bir ənənə olaraq görməyə gətirib çıxarmış və ən ümumi anlamda türklərdəki azadlıq qavramına əsaslanmışdır.

## Tarixi proses
Türk dövlətlərinin tarixi quruluşu və dövlətə qarşı düşüncələri Oğuz xan əfsanəsi ilə ilk təəssüratlarını ortaya qoymuşdur. Bu əfsanələrdə aydın şəkildə Dünya hakimliyi və Dünya dövləti qurma utopiyası yer almışdır. II Göytürklərdən qalan Orxon Yazıları da bu kontekstdə çox önəmli yer alır. Bu yazılara görə dövlət tanrının türk kağanlarına bir hədiyyəsidir və ümumi davamlılığın olması dövlətlə bağlıdır. Həmin yazılarda azadlıq şüuru vurğulanmış, türk kağanlarına nəsihətlər verilmiş, dövlətin paytaxtının Ötükən olmasının vacibliyi vurğulanmış və Çinin intriqalarından uzaq dayanmaq lazım olduğuna işarə edilmişdir. Yazıların Türklərdə dövlət qurma və müstəqillik məsələsindəki yerə də önəmlidir çünki, yazılarda azadlıqlarından məhrum olan toplumları ölmüş qəbul edən ifadələr mövcuddur və Çin əsarətində olan müddət bu çərçivədə dəyərləndirilir. 
Törə anlayışı Orxon Yazılarında da keçməkdədir və ümumi mənada törə ədalət anlayışı dövlətin əsasını təşkil edir. Bu anlayış türklərin İslamiyyəti qəbul etməsindən sonra xüsusilə Qaraxanlılar və Səlcuqlar başda olmaqla digər türk birliklərində də davam etmişdir. Bu əsirlərin önəmli əsas əsərlərindən olan Qutadqu-bilik və Nizamülmülk Siyasətnaməsində dövlətlərin daha da güclənməsi məsələsində məsləhətlər sıralanmışdır. Osmanlı İmperatorluğuna gələn zaman dövlət anlayışının daha da güclənməsi və dövlət mənafeyi üçün bəzi fərqli tətbiqlər gerçəkləşdirilmişdir. I Səlimdən sonra Osmanlı padşahlarının dini xarakter daşıyan xəlifəlik ünvanını alması dövlətin dindən daha önəmli olması ənənəsinə kölgə salmışdır. Osmanlıya görə dövlət ağılla hərəkət etməli və hədəflərinə uyğun formada idarə olunmalıdır.

## Həmçinin bax
*Türk tarixi
*Türküstan

## İstinadlar
Əkbər Qardaşbəyov

**Əkbər Hacı oğlu Qardaşbəyov** () — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1987).

## Həyatı və fəaliyyəti
Aktyor Əkbər Qardaşbəyov 15 mart 1923-cü ildə Naxçıvanda doğulub. Orta məktəbdən aktyorluqla maraqlanıb, dram dərnəklərində çıxış edib. Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının truppasına 1942-ci ildə daxil olub.

Əsasən, xarakterik və kiçikhəcmli psixoloji rollar oynayıb. Realist aktyor məktəbinə mənsubdur. Tipaj yaratmaq, Tiraj oyun üslubuna üstünlük verib, qaravəlli ifaçılıq prinsiplərindən, məsxərə və məzhəkə elementlərindən istifadə edib.

Əkbər Hacı oğlu Qardaşbəyov 4 oktyabr 1974-cü ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", 12 iyun 1987-ci ildə "xalq artisti" fəxri adları ilə təltif olunub.

Əlli ilə yaxın səhnə fəaliyyəti göstərmiş aktyorun əsas rolları: Baqqal Xəlil ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Azər baba ("Fərhad və Şirin", Səməd Vurğun), Mirzə Hüseyn ("Toy", Sabit Rəhman), Bəhruz ("Yarımçıq şəkiİ", Adil Babayev), Elman ("Vətən", Abdulla Şaiq), Şeyx Hadi, Gərşivəz ("Şeyx Sənan" və "Səyavuş", Hüseyn Cavid), Çingiz ("Eşq və intiqam", Süleyman Sani Axundov), Molla Abbas, Həkim, Şeyx Nəsrulla ("Dəli yığıncağı", "Anamın kitabı" və "Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə), İnfil ("Azərbaycan, dünyam mənim", Məmməd Araz. Poetik-dramatik kompozisiya), Sərvər, Soltan bəy ("Məşədi İbad" və "Arşın mal alan", Üzeyir bəy Hacıbəyov), Toğrul, Fərhad, Fuad, Səməd bəy, Məmmədəli bəy, Molla Möhsün, Novruz bəy ("Yaşar", "Nəsrəddin şah", "Almaz", "Oqtay Eloğlu", "Sevil", "Solğun çiçəklər" və "Aydın", Cəfər Cabbarlı), Ata ("Astana", Aleksandr Dudarev), Paratov ("Cehizsiz qız", Aleksandr Ostrovski), Nuru Sayaner ("Toros canavarı", Əziz Nesin), Knyaz ("Xanuma", Avksenti Saqareli), Verşinin ("Zirehli qatar 1469", Vyaçeslav İvanov).

Əkbər Qardaşbəyov 26 mart 2001-ci ildə Naxçıvanda vəfat edib.

## İstinadlar
Seneqal milli futbol komandası

**Seneqal milli futbol komandası** () — Seneqalı beynəlxalq səviyyədə təmsil edən milli futbol komandası. FİFA Dünya Kuboku 2002 Seneqalın ilk dəfə çıxış etdiyi beynəlxalq səviyyəli turnirdir.

1985-ci ildə CEDEAO Kubokuna ev sahibliyi etdi, finala qədər Fil Dişi Sahilini məğlub edərək kubok sahibi oldu.

2002 FİFA Dünya Kubokunun açılış matçında Fransa ilə, əvvəlki çempionu 1-0 məğlub etdi. Danimarka və Uruqvay komandaları ilə bərabərə qalıb qrup mərhələsini adlayan Seneqal, ikinci tur matçında İsveçi 90 dəqiqəsi 1-1 bitən matçda Henri Camara'nın qızıl qoluyla 2-1 məğlub edərək dörddəbir finala çıxdı. Dörddəbir finalda isə əlavə vaxtda İlhan Mansızın atdığı qızıl qolla Türkiyəyə uduzdu.

2006 FİFA Dünya Kuboku və 2010 FİFA Dünya Kuboku heç bir müvəffəqiyyət göstərə bilmədi. Ayrıca 2010 Afrika Millətlər Kubokuna da qatılan Seneqal, 2012 Afrika Millətlər Kubokunda qrupdakı 3 qarşılaşmanı da məğlub olaraq turnirə erkən vida etdi.

## Dünya Kuboku tarixi

## Afrika Millətlər Liqası
*1957 - 1963 arası - *İştirak etmədi*
*1965 - Dördüncü
*1968 - 1. Mərhələ
*1970 - 1978  - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
*1980 - *İştirak etmədi*
*1982 - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
*1984 - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
*1986 - 1. Mərhələ
*1988 - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
*1990 - Dördüncü
*1992 - Dörddəbir
*1994 - Dörddəbir
*1996 - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
*1998 - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
*2000 - Dörrdəbir final
*2002 - İkinci
*2004 - Dörddəbir final
*2006 - Dördüncü
*2008 - 1. Mərhələ
*2010 - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
*2012 - 1. Mərhələ
*2013 - *Seçmə mərhələni keçə bilmədi*
Aramızdakı dağlar (film, 2017)

**Aramızdakı dağlar** () — İdahodakı qar fırtınası səbəbindən bir çox insan ilə birlikldə jurnalist Aleks Martin və cərrah Ben Bass hava limanında qalırlar. Cərrah Benin təcili əməliyyatı, Aleks Martinin isə toyu var. Onlar şəxsi təyyarə tutaraq Nyu-Yorka tez çatmaq istəsələr də, təyyarə yolda qəzaya uğrayır. Təyyarə qəzasından can qutarmış Ben və Aleks ucqar dağların sərt şəraitində sağ qala bilmək üçün ortaq dil tapmalıdırlar. Heç kəsin onlarına imdadına yetişməyəcəyini anladıqda onlar yüzlərlə kilometrlik təhlükəli yola düşməli olurlar. Bu iki şəxs onlara kömək gəlməyəcəyini başa düşdükdən sonra təhlükəli və uzun bir yola çıxmağa məcbur olurlar. Ben və Aleksin sağ qalmaq uğrunda mübarizələri onların bir-birilərinə bağlanmasına səbəb olur.

## Məzmun

Ben və Aleks təyyarə qəzasından sonra düşdükləri ekstremal vəziyyətdən xilas olmaq üçün bir-biriləri ilə anlaşmalıdırlar. Bu iki şəxs onlara kömək gəlməyəcəyini başa düşdükdən sonra təhlükəli və uzun bir yola çıxmağa məcbur olurlar. Ben və Aleksin sağ qalmaq uğrunda mübarizələri onların bir-birilərinə bağlanmasına səbəb olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Orxan Camal

**Orxan Camal** (; ) — Azərbaycan əsilli rusiyalı jurnalist və ictimai xadim.

## Həyatı
Orxan Camal 12 noyabr 1966-cı ildə Moskva şəhərində anadan olub. O, rəssam Cahid Camalın nəvəsi, şərqşünas-islamşünas yazar Heydər Camalın isə oğludur. Orxan Rusiya paytaxtındakı Serqo Orconikidze adına Moskva geoloji kəşfiyyat institutunun məzunudur. 1988-ci ildən televiziyada çalışıb, "Zdorovye" () kimi məşhur teleproqramın rejissoru olub. Sonrakı dövrdə öz ixtisası üzrə işləmiş Orxan 1995-ci ildən jurnalistika ilə məşğul olmağa başlayıb. Onun imzası "Veçernyaya Moskva", "Veçerniy kuryer", "Nezavisimaya qazeta", "Novaya qazeta", "Versiya" kimi nəşrlərdə görünüb. Şimali Qafqaz, Cənubi Osetiya, Əfqanıstan, İraq, Liviya kimi "qaynar nöqtələr"də, habelə Səudiyyə Ərəbistanında peşəkar fəaliyyətilə tanınan Orxan 2011-ci il avqustun 22-də Liviyada Tripoli uğrunda gedən döyüşlərdə ayağından yaralanıb.

Orxan Camal 2000-ci ildə Dini Jurnalistlər İttifaqının təsisçilərindən biri olub. 2005-ci ildə Rusiya Jurnalistlər Birliyi yanında "Tədqiqat komitəsi" jurnalist araşdırmaları Agentliyini təsis edib və onun icraçı direktoru olub. Bundan başqa, o, 2003-cü ildə "Travel" janrında ən yaxşı jurnalist adı qazanıb.

31 iyul 2018-ci ildə Mərkəzi Afrika Respublikasında qeyri-formal silahlı qrup olan "Vaqner" barədə film çəkərkən operator Kirill Radçenko və rejissor Aleksandr Ratorquyevlə birlikdə qətlə yetirilib.

7 avqust 2018-ci ildə Moskva Cümə Məscidində Orxan Camalla vida mərasimi keçirilib. Cənazə namazını Rusiya Müftilər Şurasının sədri Ravil Qaynutdin qılıb. Camal Xovansk qəbiristanlığının müsəlman sektorunda dəfn edilib.

## Ailəsi
Jurnalist İrina Qordiyenko ilə evli olub. Mənsur adında oğlu var.

## Biblioqrafiya
Jurnalist yeni minilliyin ilk gürcü-rus müharibəsini özünün "Beşgünlük müharibənin xronikası" () (2008) kitabında əks etdirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tərcümeyi-halı və müsahibəsi 
* "Novaya qazeta"da məqalələri 
* Orxan Camal "Exo Moskvı" radiosunda 
* Mərkəzi Afrika Respublikasında rusiya vətəndaşlarının həlak olması haqqında // RF-nın XİN, 31.07.2018
Azər Mirzəyev

* Azər Mirzəyev (aktyor) — Teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti.
* Azər Mirzəyev (şahmatçı) — Azərbaycan şahmatçısı.

## Həmçinin bax
* Azər
* Mirzəyev
Virciniya Haqlar Bəyannaməsi

[thumb|Virciniya Haqlar Bəyannaməsinin baş müəllifi [Corc Mason.]]
**Virciniya Haqlar Bəyannaməsi** () — kifayətsiz hökumətə qarşı üsyan haqqını da özündə ehtiva edən insanın doğuşdan gələn təbii haqlarını bəyan etmək üçün hazırlanan sənəd.
## Hazırlanması

Bəyannamə 29 iyun 1776-cı ildə qəbul edilən Virciniya konsitutsiyasından ayrı sənəd olaraq 12 iyun 1776-cı ildə Virciniyada Konqres nümayəndələrinin səsverməsi ilə qəbul edilmişdir.

## Mahiyyəti
Con Lokkun doktirini və Şarl Lui Monteskyönün hakimiyyətin bölünməsi fikirlərindən təsirlənərək hazırlanmışdır. Bu sənəd daha sonra Virciniya Əyalət Konsitutsiyasının I maddəsi olaraq qəbul edilmişdir və bir az dəyişiklik edilmiş halı bu gün də Virciniya konstitutsiyasında hüquqi mənada təsiri olması baxımından hiss olunur. Bu sənəd daha sonra ABŞ İstiqlaliyyət Bəyannaməsini (1776) və Fransa inqilabınının İnsan və Vətəndaş hüquqlarıı haqqında bəyannaməsi də (1789) daxil olmaqla bir çox bu növdən sənədlərə təsir etmişdir.

## İstinadlar
Alman millətinə müraciətlər

**Alman millətinə müraciətlər** - Alman filosof İohann Qotliebb Fixte tərəfindən yazılmış siyasi-ədəbiyyat kitabıdır. Bu kitab Napoleonun alman torpaqlarını işğal etməsinə cavab olaraq yazılmışdır. Fixte bu əsərdə alman millətində ortaq dilə, adət-ənənəyə və ədəbiyyata dayanan ümumi aidlik hissini oyatmağa çalışırdı.

## Ədəbiyyat
* David Ceyms (2011), *Fichte's Social and Political Philosophy: Property and Virtue.*
* Qreqory Jusdanis (2001), *The Necessary Nation.*
## İstinadlar
Buş doktrinası

**Buş Doktrinası** — 43-cü Amerika Birləşmiş Ştatları Prezidenti Corc U. Buş tərəfindən ortaya qoyulan müxtəlif xarici siyasətləri özündə ehtiva edən doktrinadır. 11 Sentyabr hücumlarından sonra inkişaf etdirilən və 2002-ci ilin 20 sentyabr tarixində The National Security of the United States başlığı və Buşun imzası ilə nəşr olunan və bütün dünyanı bir müharibə meydanı olaraq görən “Yeni Amerikan Milli Təhlükəsizlik Strateqiyası”na görə; potensial təhdid yaratdığı illərdə problem yarada biləcəyi düşünülən hər bir quruluş və ya ölkəyə qarşı harada yerləşirsə yerləşsin “vurulmadan öncə vurmaq” fəlsəfəsi adı altında qarşılıq verilməli və lazım gələrsə düşmən dövlətlərdəki rejimlər dəyişdirilməlidir. Əfqanıstan müharibəsi də bu doktrina çərçivəsində aparılmışdır.

## Həmçinin bax
*Terrorizmlə Mübarizə

## İstinadlar