Andrey Qeym

**Ser Andrey Konstantinoviç Qeym** (; ) — sovet fiziki, fizika üzrə 2010-cu il Nobel mükafatı laureatı (Konstantin Novosyolovla birgə), ilk dəfə qrafen istehsalı metodunun tərtibatçılarından biri kimi tanınır.

O, London Kral Cəmiyyətinin üzvüdür (2007il) və ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının xarici üzvüdür (2012il).

## Həyatı
1958-ci ildə Soçidə mühəndis ailəsində anadan olub. 1964-cü ildə ailə Nalçikə köçdü. 1975-ci ildə Andrey Qeym Nalçikdəki 3 nömrəli orta məktəbi qızıl medalla bitirib 8 ay Nalçik Elektrovakuum Zavodunda işlədi. Bu zaman o, V. Q. Petrosyanla tanış olur və ondan fizika haqqında geniş məlumatlar alır.

1976-cı ildə Moskva Fizika-Texnologiya İnstitutuna daxil olub. 1982-ci ilə qədər ümumi və tətbiqi fizika fakültəsində təhsil alıb, oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib, aspiranturaya daxil olub. 1987-ci ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının Bərk Cisimlər Fizikası İnstitutunda V. T. Petraşovun rəhbərliyi altında "Helikon rezonans üsulu ilə metallarda daşınma relaksasiyası mexanizmlərinin tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır SSRİ EA Bərk Cisimlər Fizikası İnstitutunda və SSRİ Elmlər Akademiyasının Mikroelektronika Texnologiyası Problemləri İnstitutunda elmi işçi işləmişdir

## Elmi fəaliyyəti
2004-cü ildə Andrey Qeym tələbəsi Konstantin Novosyolovla ilə birlikdə karbonun tək atomlu təbəqəsi olan yeni material qrafen istehsalı texnologiyasını icad etdi. Sonrakı təcrübələr zamanı məlum oldu ki, qrafen bir sıra unikal xüsusiyyətlərə malikdir: o, yüksək davamlıdır, mis kimi elektrik cərəyanını keçirir, istilik keçiriciliyinə görə bütün məlum materialları üstələyir, işığa şəffafdır, eyni zamanda helium atomlarını belə keçirməyəcək qədər sıxdır. Bütün bunlar onu bir sıra tətbiqlər, xüsusən də sensor ekranların, işıq panellərinin və bəlkə də günəş batareyalarının yaradılması üçün perspektivli material olduğunu deyir

Bu kəşfə görə Fizika İnstitutu (Böyük Britaniya) 2007-ci ildə A. Qeymi "Mott medalı" ilə təltif etdi. O, həmçinin nüfuzlu Avrofizika Mükafatını (Konstantin Novosyolovla birgə) aldı. 2010-cu ildə isə "İkiölçülü qrafen materiallarına dair həyata keçirdikləri əhəmiyyətli eksperimentlərə görə" Konstantin Novosyolovla bölüşdüyü Fizika üzrə Nobel Mükafatına layiq görüldü.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *G. Brumfiel.* Graphene speeds pair to Stockholm win // *[[Nature]].* — Vol. 467, P. 642 (2010).
* *A. Cho.* Still in Its Infancy, Two-Dimensional Crystal Claims Prize // *[[Science (журнал)|Science]].* — Vol. 330, P. 159 (2010).
* *Д. Бухвалов.* Нобелевский тип углерода // *[[Троицкий вариант]].* — № 64, С. 4 (12.10.2010).
* Михаил Кацнельсон: «Они сделали то, что запрещено учебниками» // *[[Троицкий вариант]].* — № 64, С. 4—5 (12.10.2010).
* *E. S. Reich.* Nobel document triggers debate // *[[Nature]].* — Vol. 468, P. 486 (2010).
* *Y. Hancock.* The 2010 Nobel Prize in physics—ground-breaking experiments on graphene // J. Phys. D: Appl. Phys. — Vol. 44, P. 473001 (2011).

## Xarici keçidlər

*
*Geim's Nobel Prize banquet speech
*Publications at Astrophysics Data System, NASA
*Selected research papers by Andre Geim's group
*Selected research papers by Andre Geim and Konstantin Novoselov related to research that won them the Nobel Prize