Mahmud Makal

**Mahmud Makal** (; ) — Türkiyə yazıçısı, şairi və müəllimi. O, 1950-ci ildə "*[[Bizim kənd]]*" adlı kitabının nəşri ilə "kənd ədəbiyyatı" hərəkatının əsasını qoymuşdur.

## Erkən həyatı

Mahmud Makal 1 yanvar 1930-cu il tarixində Aksarayın Gülağaç rayonuna bağlı Dəmirçi adlı kiçik yaşayış məntəqəsində anadan olmuşdur. 1943-cü ildə İvriz Kənd İnstitutunda ədəbiyyat və poeziya üzrə təhsil almağa başlamışdır. Onun şeirləri ilk dəfə 1945-ci ildə "*Türkə doğru*, 1946-cı ildə isə "'"Kənd İnstitutu*" jurnallarında dərc edilmişdir. Müəllif eyni zamanda "*Varlıq*" jurnalında çap olunan "*Kənd qeydləri*" ilə daha geniş oxucu auditoriyasının diqqətini cəlb etmişdir.

1947-ci ildə İvriz Kənd İnstitutunu bitirdikdən sonra Mahmud Makal altı il müddətində Aksarayın [[Nurgöz (Aksaray)|Nurgöz]] kəndində müəllim kimi çalışmışdır. O, bu fəaliyyətə başladığı zaman cəmi on yeddi yaşında olmuş və bir çox kənd sakinlərinin uşaqlarının təhsili üçün [[imam]]ların kifayət edəcəyini düşündüyü bir şəraitdə, son dərəcə sadə məktəb binalarında dərs deməyə məcbur qalmışdır.

Müəllifin [[Mərkəzi Anadolu]]nun bir kəndində apardığı bu erkən müəllimlik illərinə dair müşahidələri kənd ədəbiyyatı hərəkatının ilk nümunəsi sayılan "*Bizim kənd*" adlı kitabında toplanmışdır.

1954-cü ildə Mahmud Makalın Dəmirçi və Nurgöz kəndlərindəki həyatla bağlı erkən dövrə aid iki əsəri — "*Bizim kənd*" və "*Kəndimdən*" Ser [[Vindhem Dids]] tərəfindən ingilis dilinə tərcümə edilmiş və "*Anadoluda bir kənd*" adı altında birgə nəşr edilmişdir. Həcmcə kiçik olan bu kitab əsasən "*Eşşəklə şumlama*" və "*Pulun saxlandığı yer*" kimi kənd həyatının müxtəlif cəhətlərini əks etdirən epizodik təsvirlərdən ibarət olmuşdur. Müasir oxucular üçün redaksiya qeydləri çox zaman müəllifin böyük şəhər həyatından uzaq bir Anadoluda böyüməsi və müəllimlik fəaliyyəti zamanı qazandığı şəxsi təcrübəyə əsaslanan fikirlərinə tənqidi yanaşması səbəbindən narahatedici təsir bağışlaya bilmişdir.

Əsərin ingiliscə nəşrinə yazılmış ön sözdə Lyuis V. Tomas bu kitabı həqiqi mənada bir [[Anadolu türkləri|türk]] kəndlisinin qələmə aldığı ilk əsərlərdən biri kimi qiymətləndirmiş, redaktor Pol Stirlinq isə Mahmud Makalı kəndi daxildən təsvir edən ilk həqiqi kəndli müəllif kimi səciyyələndirmişdir. [[İkinci Dünya müharibəsi]]ndən sonrakı quraqlıq, aclıq və ərzaq bölgüsü dövründə yazılmış bu əsər dərin yoxsulluğu və geniş yayılmış [[xurafat]]ı bütün çılpaqlığı ilə əks etdirmiş, islahat yönlü hakim dairələrin rəğbətini qazanmamışdır. Kitab Türkiyə miqyasında güclü ictimai reaksiyalara səbəb olmuş, nəticədə Mahmud Makal bir müddət həbs edilmişdir. Buna baxmayaraq, onun işinə xitam verilmiş və tezliklə azadlığa buraxılmışdır.ceza almadı.

== Sonrakı illəri ==

Mahmud Makal 1953-cü ildə [[Ankara]]da yerləşən [[Qazi Universiteti|Qazi İnstitutu]]na daxil olmuş, eyni zamanda Avropa Sosiologiya Mərkəzində tədqiqat aparmaq məqsədilə [[Fransa]]ya səfər etmişdir. 1965-ci il seçkilərində [[Türkiyə Fəhlə Partiyası (1961)|Türkiyə Fəhlə Partiyası]]ndan [[İstanbul]] üzrə namizəd kimi iştirak etmişdir. Daha sonra [[Antalya]], Ankara və [[Adana]] bölgələrində ibtidai məktəblər üzrə müfəttiş vəzifəsində çalışmışdır. 1971-ci ildə bu vəzifədən ayrılaraq İstanbul Sağır və Lal Məktəbində türk dili müəllimi kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1971–1972-ci illərdə "*Bizim kənd''" nəşriyyatını idarə etmiş, 1972-ci ildə isə Venesiya Universitetində türk dili və ədəbiyyatı fənnini tədris etmişdir. 1976-cı ildə Qara dəniz Mis Müəssisəsində tutduğu vəzifədən təqaüdə çıxmışdır. Onun əsərləri ingilis dili ilə yanaşı alman, rus, fransız, italyan, ivrit, macar və bolqar dillərinə də tərcümə edilmişdir. 1967-ci ildə UNESCO tərəfindən Mahmud Makal gənclər üçün nümunə şəxsiyyət kimi təqdim edilmişdir.

Mahmud Makal 2018-ci ildə Ankarada yerləşən Hacəttəpə Tədris və Tədqiqat Xəstəxanasında vəfat etmişdir.

## Əsərləri
Mahmud Makalın əsərləri aşağıdakı kimidir:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*BBC programmes from the 1960s created by Makal