open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiska adası

**Kiska adası** ((, ) — Aleut adaları qrupuna, Siçovul adalarına daxil olan ada. Təxminən 35 km uzunluğa və 2,5 ilə 10 km enində malikdir. Adanın sahəsi 277,7 km²-dir. Adanın ən yüksək nöqtəsi Kiska vulkanıdır (1229,4 m). Vulkanda son püskürmə 1964-cü ildə müşahidə edilmişdir. Daimi əhali yoxdur.

## Tarix
Ada 25 oktyabr 1741-ci ildə Georg Steller tərəfindən açılmışdır.

1758-ci ilin avqustunda "St. Kapiton" rus gəmisi Kişka adasına çatır, lakin sənayeçilər sahilə enəndə aleutların hücumuna məruz qalırlar. Ruslar onların hücumunu çətinliklə dəf edə bilirlər. Tezliklə fırtına zamanı gəmi sahil qayalarına çırpılır. Sənayeçilər qaça bilsələr də, onların sahildəki müvəqqəti düşərgəsi dərhal aleutların hücumuna məruz qalır. Hücumun dəf edilməsi zamanı onlardan ikisi həlak olmuş, biri isə yaralanmışdır. Bu uğursuz hücumdan sonra aleutlar adanı tamamilə tərk edərək qonşu ərazilərə köçürlər. Ruslar isə qışı əlverişsiz sahildə keçirmək məcburiyyətində qalırlar. 1758/59-cu ilin qışında 17 nəfər aclıqdan və sinqa xəstəliyindən ölür. 1760-cı ilin yayında köhnə gəminin qalıqlarından yenisini tikən sənayeçilər Kamçatkaya qayıdırlar.

1867-ci ildə Alyaska satıldıqdan sonra ABŞ yurisdiksiyasına keçir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı, 1942-ci ildə yaponlar tərəfindən işğal edilir. Adada və onun ətrafında işğal zamanı 2500 yapon əsgəri ölür.
1943-cü ildə ABŞ qüvvələri adanı azad etmək üçün, yapon qarnizonunun iki həftə əvvəl boşaldılmasından xəbərsiz Kottec əməliyyatına başlayır. Adanın "azad edilməsi" zamanı amerikalılar yüzdən çox insan itirir, 200-ə yaxın adam itkin düşür, 200-dən çox insan "dost atəşi", mina partlamalarından yaralanır. Abner Reed esminesi də partladılır.

## İstinadlar
Kasatoçi adası

**Kasatoçi adası** (, ) — Aleut adaları qrupuna, Andreyanov adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyaska ştatı, Qərbi Aleut adaları rayonuna daxildir. Kasatoçi adasına bu adı 1830-cu ildə, vulkanın kraterində yerləşən bir gölü təsvir edən tədqiqatçı Lutke vermişdir.

## Təsvir
Kasatoçi adası Berinq dənizini Sakit okeanın şimal hissəsindən ayıran Aleut adalarının bir hissəsidir. Onun sahəsi 5,051&nbsp;km²-dir. Adada daimi əhali yoxdur. 2008-ci ilə qədər Kasatoçi adasının diametri təxminən 3&nbsp;km, ən yüksək nöqtəsi 314 m olmuşdur. Adanın hündürlüyü şimaldan cənuba doğru azalır. Vulkanın kraterinin diametri 1,219&nbsp;km²-dir və dəniz səviyyəsindən 60 m yüksəklikdə yerləşir. Kasatoçi vulkanı 1899-cu il püskürməsindən sonra ilk dəfə 2008-ci il avqustun 7-də püskürməyə başlamışdır. Vulkan külü təxminən 17 kilometr hündürlüyə çataraq adanı qalın təbəqə ilə örtür. Daha sonra ABŞ-nin Balıq və Vəhşi Təbiət Xidmətindən bioloqlar qrupu Tiqlax ekspedisiya gəmisində adanı tədqiq edirlər. Vulkanın püskürməsi adanın ekosisteminə zərərli təsir göstərmiş, bir çox növlərin məhv olmasına və ya adanı tək etməsinə səbəb olmuşdur. Onların geri qayıtması təhlükə ilə üzləşir, çünki onların yaşayış yerlərinin çoxu kül altında qalmışdır. Vulkan püskürməsindən əvvəl adada yarım milyon dəniz quşu yaşayırdı. 2012-ci ilə qədər quşlar bura qayıda bilməmişlər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Геологическая карта острова Касаточи
Tanaqa vulkanı

**Tanaqa vulkanı** () — Aleut adaları sistemindəki Tanaqa adasının şimal ucunda yerləşən stratovolkan. Əsas zirvənin şərqində başqa bir konusda vardır. Onun bir neçə püskürməsi 1763-cü ildən bəri məlumdur: 1763-1770, 1791, 1829, 1914-cü illərdə. 

## İstinadlar

## Mənbə
* Volcano Live
* Peakbagger.com
Qion Nankay

– Yaponiya şairi, xəttatı və bucinqa rəsm sənətinin pionerlərindən biri. **Qion Yu** əsl adıdır.

## Yaradıcılığı

Kii hanında (indiki Vakayama prefekturası) yaşayan bir konfusiçi alimin və həkimin ilk oğlu kimi dünyaya gəlmişdir. Uşaq olanda atası ilə birlikdə Edo şəhərinə gedib Kinoşita Cunandan konfusiçiliyi və Çin poeziyasını öyrənmişdir. Tezliklə Çin dilində şeirlər yazan şair və xəttat kimi tanınmışdır. 1697-ci ildə Kiiyə qayıdaraq hanın rəsmi konfusiçi alimi olmuşdur. 1700-cü ildə qeyri-müəyyən cinayətə görə kiçik bir kənddə dustaq edilmişdir. 10 il sonra bağışlanılmış və Koreya diplomatik nümayəndəliyinin qəbulunda iştirak etməyə dəvət edilmişdir. 1713-cü ildə açılmış yeni məktəbin professoru təyin olunmuşdur.

Nankayın spesifik rəsm müəllimi olmamış, öz-özünə təhsil vermişdir. "Rəssamlığın səkkiz albomu" kimi qravür dərsliklərindən yararlanmışdır. Nankayın bucinqa sənətinə marağının hardan qaynaqlandığı dəqiq məlum deyil, lakin atası Zen buddizminin Obaku sektasına keçdiyi üçün çinli Obaku keşişlərinin rəsmləri və xəttatlığı ilə tanış olmuşdur. Onun rəsm əsərlərinin və xəttatlıq işlərinin çoxu məhz bu dövrdən sonrasına aiddir. Onun xəttatlıqdakı modeli Çjao Menfu, rəssamlıqdakı modeli isə Tan İn olmuşdur. Lakin onun rəsmlərindəki üslub Yuan dövrünün üslubunlarından XVII əsr üslublarına qədər müxtəliflik göstərirdi və sabit üslubu yox idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Avstraliya Liberallar Partiyası

**Avstraliya Liberallar Partiyası** (; **LP**) — Avstraliyada əsas sağ mərkəzçi siyasi partiya. LP sol mərkəzçi Avstraliya Leyboristlər Partiyası ilə birlikdə Avstraliya siyasətindəki iki əsas partiyadan biridir. 1944-cü ildə yaradılmışdır.

Partiyanın ideologiyası mühafizəkar, liberal-mühafizəkar, mühafizəkar-liberal və klassik liberal deyə qələmə verilmişdir. Liberallar Partiyası iqtisadi liberalizmi və sosial mühafizəkarlığı təşviq etməyə meyllidir. Partiyanın iki keçmiş lideri, Robert Menzis və Con Hovard Avstraliyanın ən uzun müddət vəzifədə olan iki baş naziridir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Henderson, Gerard (1994). *Menzies' Child: The Liberal Party of Australia 1944–1994*, Allen and Unwin, Sydney, New South Wales.
* Jaensch, Dean (1994) *The Liberals*, Allen and Unwin, Sydney, New South Wales.
* Nethercote, John (ed.)(2001), *Liberalism and the Australian Federation*, Federation Press, Annandale, New South Wales. 
* Simms, Marian (1982) *A Liberal Nation: The Liberal Party and Australian Politics*, Hale and Iremonger, Sydney, New South Wales. 
* Starr, Graeme (1980) *The Liberal Party of Australia: A Documentary History*, Drummond/Heinemann, Richmond, Victoria. 
* Tiver, P.G. (1978), *The Liberal Party. Principles and Performance*, Jacaranda, Milton, Queensland. 

## Xarici keçidlər

* Liberal Party of Australia official site
* Liberal Party of Australia ephemera digitised and held by the National Library of Australia
* Records of the Victorian division of the Liberal Party held at the University of Melbourne Archives
Ən azı 100 milyon aktiv istifadəçisi olan sosial platformaların siyahısı

Bu, ən azı 100 milyon aylıq aktiv istifadəçisi olan sosial platformaların siyahısıdır. Siyahıya sosial şəbəkələr, həmçinin onlayn forumlar, foto və video paylaşma platformaları, mesajlaşma və VoIP proqramları daxildir.

: Aylıq aktiv istifadəçi sayı əlçatan olmadıqda, digər göstəricilərə əsasən onun 100 milyondan çox olduğu təxmin edilir.
: Platformanın cari qərargahını göstərir. Platformanın qurulduğu ölkədən və ya ana şirkətin qərargahından fərqli ola bilər.

## İstinadlar
Avstraliya mediası

**Avstraliya mediası** — Avstraliyada yerləşən kütləvi informasiya vasitələri. Avstraliya ənənəvi və rəqəmsal formatları əhatə edən və əsasən ingilisdilli əhaliyə xidmət göstərən müasir və müxtəlif media sənayesinə malikdir. Avstraliya 2018-ci ildə mətbuat azadlığı reytinqində 180 ölkə arasında 19-cu yerdə qərarlaşmış, lakin 2020-ci ildə 26-cı yerə düşmüşdür.

Avstraliyada media müxtəlif formatlarda, o cümlədən radio, televiziya, qəzet və internetlə təmin olunur. Çeşidlərə yerli, regional, ştat, federal və beynəlxalq media mənbələri daxildir. Onlar Avstraliya xəbərləri, siyasəti, problemləri və mədəniyyəti haqqında məlumat verirlər.

Ölkənin ən iri qəzetləri: "*Herald Sun*", "*The Sydney Morning Herald*",  "*The Daily Telegraph*" və s. Ən böyük teleqraf agentliyi "*[[Australian Associated Press]]*"dir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* The Department of Foreign Affairs and Trade, Media in Australia https://web.archive.org/web/20041023223523/http://www.dfat.gov.au/facts/media.html
* Kim Jackson, Parliament of Australia- Parliamentary Library, Media Ownership Regulation in Australia, 2003 https://web.archive.org/web/20041026074524/http://www.aph.gov.au/library/intguide/sp/media_regulations.htm
Yaponiyanın məhkəmə sistemi

Yaponiyanın məhkəmə sistemində Yaponiya Konstitusiyası zəmanət verir ki, "bütün hakimlər öz vicdanlarını həyata keçirməkdə müstəqildirlər və yalnız bu konstitusiya və qanunlarla tabedirlər" (Maddə 76). Onlar "məhkəmə tərəfindən xidməti vəzifələrini yerinə yetirmək üçün əqli və ya fiziki qabiliyyətsiz hesab edilmədikdə" skamyadan kənarlaşdırıla bilməz və icra orqanları tərəfindən intizam tənbehi tətbiq edilə bilməz (Maddə 78). Bununla belə, Ali Məhkəmənin hakimləri hakim təyin edildikdən sonra ilk ümumi seçkidə və ondan sonra hər on ildən bir keçirilən referendumda seçicilərin əksəriyyəti tərəfindən vəzifədən kənarlaşdırıla bilər. Məhkəmə sistemi Meyci Konstitusiyasına əsasən hazırkı Konstitusiyaya nisbətən daha çox məhdudlaşdırılmışdı və inzibati və ya konstitusiya hüquq işlərində heç bir səlahiyyətə malik deyildi. Bundan başqa, Ədliyyə Nazirliyi məhkəmələrin inzibati işlərinə tam və birbaşa nəzarət edirdi. Buna baxmayaraq, professor Con Heyli iddia edir ki, məhkəmələr konkret işlərə baxılarkən tam müstəqillik nümayiş etdiriblər. "Məhkəmələrin siyasi qollardan müstəqilliyi Meidzi Konstitusiyasının 57-ci maddəsində idarəetmənin əsas prinsipi kimi qəti şəkildə təsbit edildi. Hökumətin bütün qollarından yalnız məhkəmələr "imperator adına" səlahiyyəti həyata keçirirdi. Heyli iddia edir ki, bu, yapon hakimləri üçün böyük qürur məsələsi olub və belə də qalmaqdadır və qeyd edir ki, "bütün məhkəmə zallarında yerdə "İmperatorun adına" yazısı imperatorun hakimləri və eyni zamanda imperatorun hakimləri olduğunu xatırlatmaq üçün idi. siyasi nəzarətə və ya istiqamətə tabe deyil".

Yapon məhkəmələrinin əsas xüsusiyyəti, tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə, heç bir məğlub və ya qalib olmayan *vakai* (和解) hesablaşmalarına diqqət yetirilməsidir. Bu hesablaşmalar məhkəmənin hökmü ilə eyni qüvvəyə malikdir (*Mülki Prosessual Məcəllə*, 267-ci maddə; *Mülki İcra Qanunu*, maddə 22). Məsələn, 2016-cı ildə Rayon Məhkəmələri tərəfindən 63801 hökm və qərardad çıxarılıb, 52957 iddia vəkai həll yolu ilə həll edilib. İclas məhkəmələrində isə müvafiq olaraq 186808 və 40509 nəfər olub.

Tarixən Yaponiyada məhkəmələr inkvizisiya proseduruna əməl edirdilər, məsələn, Edo dövründə Şirasu məhkəməsində (白州) baş hakim (奉行 bugyō) həm də prokuror olurdu. 1890-cı ildən sonra Yaponiya, hakimlərin və prokurorun faktı tapmaq və qanunu tətbiq etmək məsuliyyətinə malik olduğu Fransa və Almaniya hüququnun Avropa inkvizisiya üslubunun təsiri altına düşdü. 1948-ci ildən sonra Yaponiyada məhkəmələr Amerika rəqib sisteminin təsiri altına düşdü.

2020-ci ildə Yaponiya Ümumdünya Ədalət Layihəsinin Qanunun aliliyi indeksində 15-ci yeri tutdu ki, bu da G7 ölkələri arasında orta səviyyədir.

## İstinadlar
Avstraliya ədəbiyyatı

**Avstraliya ədəbiyyatı** — Avstraliya İttifaqı və onun əvvəlki müstəmləkələrində və orada yaşayan insanlar tərəfindən yaradılmış yazılı və ya ədəbi əsərlər. Qərb tarixinin əvvəlində Avstraliya Britaniyaya bağlı müstəmləkələr toplusu idi. Beləliklə, Avstraliyanın ədəbi ənənəsi daha geniş ingilis ədəbiyyat ənənəsi ilə başlayır və onunla bağlıdır. 1788-ci ildən Avstraliya yazıçılarının povest sənəti ədəbiyyata yeni qitənin xarakterini daxil etmişdir. Burada aboriginallıq, yoldaşlıq, bərabərlik, demokratiya, milli kimlik, miqrasiya, Avstraliyanın özünəməxsus yeri və coğrafiyası, şəhər həyatının mürəkkəbliyi, Avstraliya təbiətindəki həyatın "gözəlliyi və dəhşəti" kimi mövzulara toxunulur.

## Tarixi
Avstraliya İttifaqının ədəbiyyatı ingilis dilindədir. 1820-ci illərdə yaranmış ilk nümunələri ingilis ədəbiyyatının təsiri altında idi. Milli realist-demokratik ədəbiyyat 1890-cı illərdə inkişafa başlamışdır. Onun baniləri T. Kollinz, B. O'Daud, H. Louson və başqaları əsərlərində xalqın acınacaqlı həyatını, ictimai ədalətsizliyə qarşı etirazını əks etdirmişlər. Rusiyada Oktyabr inqilabı demokratik ədəbiyyatın inkişafına qüvvətli təsir göstərmişdir. Realist ictimai roman ədəbiyyatda əsas mövqe tutmağa başlamışdır. K. Priçard, E. V. Palmer, H. H. Riçardson, M. Franklin ictimai gerçəkliyi doğru əks etdirən, müstəmləkəçiliyi, irqi ayrı-seçkiliyi ifşa edən romanlar yazdılar. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ictimai ziddiyyətlərin kəskinləşməsi və demokratik hərəkatın yüksəlişi ilə əlaqədar realist ədəbiyyat yeni inkişaf mərhələsinə daxil olmuşdur. K. Priçard, B. Adamson, F. Hardi, M. Gilmor, A. Marşall, E. D. Kyuzek, F. B. Bikers, M. Brend, C. Uoten və başqalarının əsərlərində ölkə cəmiyyətinin tənqidi, irqçilik əleyhinə mübarizə əsas yer tutur. 1970-ci illəin əvvəllərində R. Dobson, K. Kerbi, B. Brin, M. Kaltorp, U. Dik, N. Keyto və başqaları müharibə əleyhinə realist əsərlər yazmışdır. Azərbaycan dilində H. Lousonun "*Avstraliya hekayələri*" kitabı nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avstraliya təsviri sənəti

**Avstraliya təsviri sənəti** — Avstraliyada və ya Avstraliya haqqında avstraliyalılar tərəfindən bu günə qədər yaradılmış hər hansı bir təsviri sənət nümunəsi. Bunlara aborigen, müstəmləkə, peyzaj, atelye, XX əsrin əvvəllərində Avropa modernizmindən təsirlənmiş rəssamlar, qravüraçılar, fotoqraflar və heykəltəraşlar, müasir incəsənət daxildir. Avstraliyada vizual sənətin uzun tarixi var. Aborigen sənətinin ən azı 30 min il yaşı olduğuna dair dəlillər mövcuddur. Avstraliya həm Qərb, həm də yerli Avstraliya məktəblərindən bir çox tanınmış rəssamları, o cümlədən XIX əsrin axırlarında Heydelberq plenerlərini və antipodlarını, Mərkəzi Avstraliyanın Hermansburq Məktəbindən akvarel rəssamlarını, Qərb Səhra İncəsənət Hərəkatı, ali modernizm və postmodern sənət üzərində işləmiş tanınmış sənətkarları dünyaya gətirmişdir.

## Tarixi
Avstraliya İttifaqının yerli əhalisi qədim dövrlərdən həkketmə, bədii oyma, naxışvurma ilə məşğul olmuşdur. XVIII əsrin sonundan etibarən Avropa müstəmləkəçiliyi ilə əlaqədar Avstraliya İttifaqı təsviri sənəti Avropa müstəmləkəçiliyi ilə əlaqədar ingilislərin təsiri ilə formalaşmışdır. XIX əsrin ortalarında xalq həyatını əks etdirən realist qrafika (S. T. Gill), XIX əsrin ikinci yarısı–XX əsrin əvvəllərində isə təsviri sənətin milli simasını təyin edən A.. L. Büvelotun Barbizon məktəbinə yaxın realist rəssamlar qrupu (T. Y. Roberts, A. Striton, F. MakKabbin və başqaları) yaranmışdır. 1930-cu illərin ortalarında kubizm (F. Fayzell), sürrealizm (C. Qlison) və abstraksionizmin təsiri genişləndi. U. Dobel, C. R. Draysdeyl, N. Kunihan və başqa rəssamların əsərlərində xalqa yaxınlıq və qabaqcıl meyillər aydın görünür. 1940-cı illərdə aborigenlərin milli şüurunun oyanmasını, Avstraliya təbiətinin gözəlliklərini əks etdirən yeni incəsənət yaranmışdır. Avstraliya İttifaqının əsas incəsənət mərkəzi Melburn və Sidneydir. Sidney rəssamları 1950-ci və 1960-cı illərin əvvəllərindəki mücərrəd ekspressionizmdən daha da uzaqlaşaraq,, abstrakt sənə sahəsində fəaliyyətlərini davam etdirirlər. Melburnda realist sənətə meyil qüvvətlidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* National Association for the Visual Arts
* Australian Commercial Galleries Association
* Craft Australia's website
* Australian Video Art Archive
* Design and Art Australia Online
* Art Collector Magazine's Indigenous Art Centres Guide
* The Australian Arts Community – A free community website for the arts in Australia
* Art Prizes Australia, a free listing of Australian Art Prizes
Avstraliya memarlığı

**Avstraliya ədəbiyyatı** — Avstraliya İttifaqı və onun əvvəlki müstəmləkələrində və orada yaşayan insanlar tərəfindən yaradılmış memarlıq nümunələri. Avstraliya İttifaqında XVIII əsrin sonundan etibarən Avropa müstəmləkəçiliyi ilə əlaqədar yeni şəhərlər salınmağa başlanmış, memalıq, əsasən, ingilis klassizimi və yeni qotikanın təsiri altında inkişaf etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Australian Institute of Architects (AIA)
*Australian Architects under World Architects www.world-architects.com
*ArchitectureAU - online repository of ''Architecture Australia'', the magazine of the Australian Institute of Architects
*Australian Design Review 
*Gallery of Australian Architecture
*Gallery of Federation Architecture
*Gallery of Sydney Architecture
Avstraliya musiqisi

**Avstraliya musiqisi** — Avstraliya ərazisində formalaşmış musiqi. Avstraliya musiqisi müxtəlif musiqi cəmiyyətlərindən ibarət geniş tarixə malikdir. Avstraliyanın yerli musiqisi minlərlə il əvvələ gedib çıxan unikal irsin bir hissəsidir. Çağdaş Avstraliya musiqisində Yerli və Qərb üslublarının birləşməsi Avstraliyanın dünya musiqisinə verdiyi töhfəni açıq şəkildə göstərir.

## Tarixi
Avstraliya İttifaqının yerli sakinləri mahnı və rəqslərini qoruyub saxlamışlar. Mahnı yaradıcılığı geniş yayılmışdır. Mahnıları, adətən, məişət və dini mərasim rəqsləri ilə müşayiət olunur. XVIII əsrin sonunda Avstraliya Britaniyanın müstəmləkəsinə çevrildikdən sonra ölkədə Avropa musiqisi yayılmağa başlamışdır. XX əsrdə Persi Qreyncer, A. Hill, A. Bencamin və başqaları opera, simfoniya, kamera və xor əsərləri yaratmışdır. Avstraliya İttifaqında bir neçə konservatoriya, simfonik orkestrlar, kamera musiqi assoasiyası, opera məktəbi, Avstraliya Bəstəkarları Gildiyası (1935-ci ildən) və s. var. 1960-cı ildən Adelaida şəhərində ildə iki dəfə incəsənət festivalı keçirilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Agardy, Susanna and Zion, Lawrence (1997). "The Australian Rock Music Scene", in Alison J. Ewbank and Fouli T. Papageorgiou (eds.), *Whose master's voice? the development of popular music in thirteen cultures*, Greenwood Press, Westport, Connecticut, Ch. 1. 
* Agardy, Susanna. (1985), *Young Australians and Music*, Australian Broadcasting Tribunal, Melbourne.
* Bebbington, Warren (ed.) (1998). *The Oxford companion to Australian music.* Oxford. .
* Homan, Shane and Mitchell, Tony (eds) (2008). *Sounds of then, sounds of now: Popular music in Australia*, ACYS Publishing. .
*  "A comprehensive bibliography and discography and 93 articles about Australian folk songs and the Folk Revival... 1103 Songs and Poems", includes recently discovered original material published by Trove.
*
* "A searchable collection of tunes with associated supporting biographical and documentary material and recorded examples."
* 
* 
*
* Musée d'ethnographie de Genève Audio clips: Traditional Australian music.    
* Walker, Clinton Australian Music Book Bibliography
* National Film and Sound Archive homepage 
*
* "The national service organisation dedicated to the promotion and support of art music in Australia."

## Xarici keçidlər
Mixail Talkovski

**Mixail Aleksandroviç Talkovski** (d. 22 mart 1885 — ö. 1924, Bakı, Sovet İttifaqı) — Rusiya imperiyası və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Libka tatarı əsilli hərbi qulluqçusu, sərhəd qüvvələrinin rotmistri. 1919–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Maliyyə Nazirliyinin Sərhəd Mühafizə İdarəsinin rəisi vəzifəsində xidmət etmişdir.

## Həyatı
1885-ci ilin 22 martında müsəlman Litva tatarı olan zadəgan ailəsində dünyaya gəlmişdir. 1902-ci ildə ilk kadek korpusu məktəbini bitirmişdir. 22 aprel 1905-ci ildə II dərəcəli Pavlovski Hərbi Məktəbini bitirmiş, podporuçik rütbəsini alaraq 262-ci Salyan Piyada Alayında xidmət etməyə başlamışdır. 1909-cu ilin 19 avqustunda kornet rütbəsi almış və XVI Sandomierz Sərhəd Briqdasında xidmət etməyə başlamışdır. 1912-ci ildə bu briqadanın I bölməsinin Budzi bölməsinin komandanı olmuşdur. Həmçinin, eyni ildə ştabs-rotmistr rütbəsinə yüksəlməyi bacarmışdır.

117-ci Yaroslavl Piyada Alayınnı hərbçisi kimi Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. 1915-ci ilin 15 mayında yaralanmış və 1916-cı ildə XVI Sandomierz Sərhəd Süvari Alayında ştabs-rotmistr rütbəsində xidmət etmişdir.

Birinci Dünya müharibəsinin bitməsindən sonra başqa bir neçə Lipka tatarı ilə birlikdə Azərbaycanda xidmət etmişdir. O, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Maliyyə Nazirliyinin Sərhəd Mühafizə Alayında rotmistr rütbəsində xidmət etmişdir. O, həmçinin Sərhəd Mühafizə Alayının rəhbəri kimi çalışmışdır.

Mixail Talkovskinin Azərbaycana Süleyman bəy Sulkeviçlə birlikdə gəldiyi güman edilir. Əvvəlcə Krımda birlikdə xidmət etmiş, oradakı dövlət işğal edildikdən sonra Azərbaycana gəlmişdirlər. Süleyman bəy həmçinin, Talkovskinin qohumu idi. Məşhur Lipka tatarı nəslindən olan Talkovskinin anası Yelizaveta Stepanovna Talkovskaya Süleyman bəyin qohumu idi.

1924-cü ildə 39 yaşında olarkən Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Ailəsi
* Aleksandr (İsgəndər) Osmanoviç Talkovski (atası) (1858–1921)- Rusiya imperiyası və Sovet hərbi xadimi, general-mayor.
* Aleksandr Talkovski (qardaşı) (1894–1942) — Qırmızı Orduda diviziya komandiri. Repressiya edilmişdir.

## Mükafatları
* IV dərəcəli "MüqəddəsVladimir" ordeni (21.05.1915)
* IV dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni (28.06.1915)
* III dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni (13.12.1915)
* III dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni (11.04.1916)

## İstinadlar
Avstraliya teatrı

**Avstraliya teatrı** — Avstraliyada və ya avstraliyalılar tərəfindən yaradılmış səhnə sənətinin tarixi. Teatr Avstraliya mədəniyyətinin mühüm bir hissəsidir. Bu sənət qitəyə müstəmləkəçilik dövründə gəlmiş, Britaniya və İrlandiya teatrlarının ən yaxşı ənənələrini özündə cəmləşdirərək aborigen mədəniyyəti ilə inkişaf etmişdir. Avstraliya yazıçıları və teatr xadimləri son iki əsrdə Avstraliya mədəniyyətini və qitənin xarakterini dünya səhnəsinə çıxarmışdır.

Avstraliyada dünyaca məşhur Sidney Opera Teatrı yerləşir.

## Tarixi
Xalq məişət oyunları, "korrobori" (süjetli mərasim rəqsləri) deyilən tamaşalar Avstraliya İttifaqı teatrının əsası sayılır. Sidneydə ilk teatr tamaşası 1789-cu ildə olmuşdur (məhbuslar barakda Corc Farkuarın "*[[Əsgər toplayan zabit]]*" komediyasını tamaşaya qoymuşlar). Avstraliya İttifaqında peşəkar teatr truppası 1796-cı ildə yaradılmışdır. Teatr tamaşalarında musiqi və rəqsə çox yer verilirdi. 1830–1840-cı illərində ölkənin böyük şəhərlərində teatrlar təşkil edilmiş, əsrin ikinci yarısında isə teatr inhisarları yaranmış, həmçinin opera sənət inkişaf etmişdir. XX əsrin əvvəllərində demokratik "repertuar teatrları" yaradılmışdır. Ölkənin teatrlarında Avstraliya dramaturgiyasının (A. Sommervill, B. Deyvis, M. Efford və başqaları) pyesləri tamaşaya qoyulur. İkinci Dünya müharibəsindən sonra Sidneydə mütərəqqi "Yeni teatr", 1967-ci ildə isə daxili teatr truppası ("Müstəqil teatr") yaradıldı. Daimi teatr binalarının çatışmaması və maddi çətinliklər milli teatrın inkişafına maneçilik törədir. Teatrların əksəriyyəti kommesiya məqsədi güdür. Mütərəqqi ictimai istiqamətli yarıprofessional teatrlarda var. Professional balet sənəti 1850-ci illərin sonu, 1860-cı illərdə inkişaf etmişdir. Son illərdə Avstraliya İttifaqı teatrlarının repertuarında milli dramaturgiya əsas yer tutur. Dramaturqlardan C. Hibberd, A. Byuzo, B. Okli və başqalarının əsərlərində müasir, milli-tarixi və satirik mövzular öz əksini tapmışdır. Teatrlarda, həmçinin Vilyam Şekspir və Anton Çexovun pyesləri tamaşaya qoyulur. 1974-cü ildə Sidneydə aborigen aktyorlar tərəfindən aborigen dramaturqların birpərdəli pyesləri müvəffəqiyyətlə oynanılmışdır. Ölkədə aktyor və rejissor hazırlayan Dram Sənəti İnstitutu fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*AustralianPlays.org - The largest source of Australian playscripts
*The History of Theatre in Australia
*AussieTheatre.com - Australia's number one theatre news site
*Highlights in Australian theatre history at the Australian Culture and Recreation Portal
*RealTime - Australian contemporary arts magazine covering dance, performance, sound/music, visual arts, film and media art
*AusStage, Australian Performing Arts Database, Flinders University, SA
*AusStage, theatre productions, Australian National Identity 1829 - 2012. -database, Flinders University, SA
25 maddə proqramı

**"25 maddə" nasional-sosialist proqramı** () — 1920-ci il aprelin 1-dən NSDAP-ın rəsmi proqramı.
## Tarixi
5 yanvar 1919-cu ildə Anton Drekslerin Müstəqil fəhlə komitəsi və Karl Harrerin Siyasi fəhlə ittifaqının birliyi tərəfindən Alman Fəhlə Partiyası (“Deutsche Arbeiterpartei”; DAP) yaradıldı. Adolf Hitler 1919-cu ilin sentyabrında ona qoşuldu.

24 fevral 1920-ci ildə Münhendəki Hofbräuhausda keçirilən iclasda Hitler Adolf Hitlerin özü, Qotfrid Feder və Anton Dreksler (Herman Esserin iştirakı ilə) tərəfindən tərtib edilmiş “25 maddə” proqramını elan etdi. Sonra partiyanın adının dəyişdirilməsi qərara alındı ​​- ona "nasional sosialist" sözü əlavə edildi. 1920-ci il aprelin 1-də “25 maddə” NSDAP-ın rəsmi proqramına çevrildi və 1926-cı ildə onun müddəaları “sarsılmaz” elan edildi.

## İstinadlar
Nasist Almaniyasında homoseksuallıq

260px|thumb|Berlinin Moabit rayonunda nasist Almaniyasında homoseksualların təqib tarixini xatırladan lövhə
**Nasist Almaniyasında [[homoseksuallıq]]** ictimaiyyətin nəzərindən tamamilə uzaqlaşdırılmış və ciddi şəkildə təqib edilmişdir. Veymar Respublikası dövründə çiçəklənən homoseksual subkultura (jurnal və qəzetlər, kafe və barlar, istirahət müəssisələri və tədbirlər) tamamilə məhv edilmişdir. Homoseksual kişilər sistematik olaraq izlənilir və qeydə alınırdı. 1935-ci ildə əhəmiyyətli dərəcədə sərtləşdirilmiş cinayət qanunları kişilər arasında bütün cinsi əlaqəni, hətta birbaşa fiziki təmas olmadan baş verən yaxınlığı da mühakimə edirdi. Və hətta həbs cəzalarını çəkdikdən sonra məhkumlar tez-tez "residiv"in qarşısını almaq üçün "qoruyucu" və ya "profilaktik" həbslər üçün konsentrasiya düşərgələrinə deportasiya edilirdilər. Lesbiyanlar kütləvi təqiblərə məruz qalmasalar da, tez-tez hakimiyyət tərəfindən ayrı-seçkiliyin başqa formaları ilə qarşılaşmışdılar.

Tədqiqatçılar nasist Almaniyası tarixində homoseksualların təqib olunduğu üç dövrü ayırırlar. Birinci dövr 1933-cü ildə nasional-sosialistlərin hakimiyyətə gəlməsi ilə başlayır və əxlaq uğrunda ümumi mübarizə, homoseksual subkulturanın tamamilə məhv edilməsi, aktiv anti-homoseksual dövlət təbliğatı və homoseksuallara qarşı ilk fərdiləşdirilmiş terror hadisələri ilə xarakterizə olunur. İkinci dövr 1935-ci ildə kişilər arasında eynicinsli cinsi əlaqəni cinayət hesab edən 175-ci bəndin sərtləşdirilməsi və onların sistematik cinayət təqibinin başlanması ilə əlamətdardır. Son dövr 1940-cı ildən başlayır və SS, vermaxt və polis üzvlərinə qarşı repressiv tədbirlərin artması, habelə həbsxanadan azad edilmiş bütün homoseksual kişilərin konsentrasiya düşərgələrinə kütləvi deportasiyasının başlanması ilə xarakterizə olunur.

Ümumilikdə, nasist Almaniyası dövründə 50 minə yaxın şəxs kişilər arasında "qeyri-təbii pozğunluq" ittihamı ilə məhkum edilmiş (bunlardan dörd minə yaxını yeniyetmə idi) və təxminən 10-15 min nəfər həbs düşərgələrinə sürgün edilmişdi. Bunların təxminən üçdə ikisi düşərgələrdən sağ çıxa bilmədi. Psixiatrik xəstəxanalarda evtanaziya proqramı çərçivəsində öldürülən, hərbi tribunal tərəfindən edam edilən və ya cəza batalyonlarına göndərilən homoseksualların sayı məlum deyil və hazırda elmi araşdırma mövzusudur.

## İstinadlar
Lezbiyanlıq

right|thumb|220px|Martin van Maelenin çəkdiyi rəsm, 1905-ci il**Lezbiyanlıq** qadın homoseksuallığıdır.Homoseksual qadınlara *lezbiyan* deyilir. "Lezbiyan" termini "homoseksuallıq" termininin özü qədər qeyri-müəyyəndir: bir kontekstdə homoseksual oriyentasiyaya malik qadına, başqa bir kontekstdə - homoseksual kimliyi olan qadına, üçüncüdə isə yalnız homoseksual davranış təcrübəsi keçən qadına aid edilə bilər. Termin XIX əsrin sonlarında cinsi sapmaların, xüsusən də homoseksuallığın təsviri kimi yaranmışdır. Qədim Yunanıstanda lezbiyanlığa tribadizm deyilirdi və “tribadlar” bu cür əlaqələrə girən qadınlar idi (yunan dilindən τριβάς - özü ilə və ya başqa qadınlarla qeyri-təbii pisliklərə yol verən qadın).

## Tarixi
Lebiyanlığın tarixi keçmiş mənbələrdən Qədim Yunan tarixinə əsaslanır. Lesbos (Midilli) adasında yaşayan Sapfo başqa qadınlara olan cinsi əlaqəsinə aid şeirlər yazmışdır. Həmçinin yenə bəzi qədim mənbələrdə Sapfonun oğlanlara qarşı sevgisinin də olduğunu deyir. 

### Yazılı mənbələr
Lezbiyanlığa aid ilk yazılı mənbələrə Qədim Spartada rast gəlinir.

### Asiya
Qədim Çin şeirləri və hekayələrində lezbiyanlığa ras gəlinir. Amma bu əsərlərdə oğlanların eyni cinsi əlaqəsinə yer verilmir. Antropoloq Liza Delbi qadınların eyni cinsi əlaqəsinə aid etdiyi araşdırmalarında, qədim Yaponiyada lezbiyanlığın olduğunu və xalq tərəfindən pis qarşılanmadığını iddia edir.

### Avropa
Avropada XII əsrdə yaşamış yazıçı Etienne de Fouqeres qadınlar haqqında apardığı araşdırma nəticəsində "Livre des manieres"də (təxminən eradan sonra 1170-ci ildə yazılmışdır) lezbiyanların gülünc vəziyyətdə olduğunu və onları xoruzlar kimi hərəkət etməyə çalışan toyuqlara bənzədildiyini öyrənmişdir.

## Etimologiya
"Lezbiyan" sözünün Sapfonun yaşadığı adanın adı "Lesbos"-dan irəli gəldiyi düşünülür.

## İstinadlar
Alman məsələsi

**Alman məsələsi** () — XIX-XX əsrlərin Avropanın ən mühüm geosiyasi problemlərindən biri olub, Almaniyanın siyasi statusu və sərhədləri məsələsi ilə bağlı müxtəlif formalarda 1806-cı ildə Müqəddəs Roma İmperiyasının ləğvindən 1990-cı ildə Almaniyanın yenidən birləşməsinə qədər mövcud olmuşdur.

Rəsmi alman tarixşünaslığında alman məsələsinin 1806-cı il avqustun 6-da “Birinci İmperiya” (Müqəddəs Roma İmperiyası) dağıldıqdan sonra yarandığı hesab edilir.

İkinci Reyxin yaranmasına qədər Alman məsələsinin həllinin iki variantı rəqabət aparırdı: kiçik Alman (Prussiyanın rəhbərliyi altında) və Böyük Alman (Avstriyanın rəhbərliyi altında). İkinci variant Avstriyada yaşayan digər xalqlarla birlikdə çoxlu sayda ərazilərin daxil edilməsi zərurəti, habelə Avstriya İmperiyasının alman dövlətləri ilə müqayisədə daha mürtəce siyasəti ilə əlaqədar daha az populyar idi.

Almaniya Birinci Dünya müharibəsindən məğlub olaraq çıxdı, bu da alman millətçiliyinin artmasına şərait. İmperatorun devrilməsindən sonra yaranmış ilkin hökumət siyasi cəhətdən çox zəif idi ki, bu da sağçı alman millətçilərinin inkişafına və onların ideologiyasının sadə əhali və cəmiyyətin yuxarı təbəqələri arasında daha da yayılmasına imkan verdi.

İkinci Dünya müharibəsinin mərkəzi nöqtəsi yenə pangermanizmlə Almaniya məsələsi idi. Belə ki, almanları slavyanlardan qorumaq bəhanəsi ilə Münhen sazişinə uyğun olaraq Çexoslovakiyanın Sudet vilayəti işğal olundu.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra alman məsələsi yenidən aktuallaşdı. Əvvəlcə vahid Almaniyanın mövcudluğu nəzərdə tutulsa da, Qərb müttəfiqləri ilə Sovet İttifaqı arasındakı ziddiyyətlər ölkənin Almaniya Federativ Respublikasına (AFR, Qərbi Almaniya) və Almaniya Demokratik Respublikasına (ADR, Şərqi Almaniya), habelə Qərbi Berlin və Saar (yalnız bir müddət sonra AFR-nin tərkibinə daxil oldu) bölgələrinə bölünməsinə səbəb oldu. Birləşmə probleminin uzunmüddətli həlli üçün bir neçə variant nəzərdən keçirildi. Nəticədə, Almaniyanın hər iki hissəsi yalnız 1990-cı ildə vahid dövlətə birləşdirildi. Buna baxmayaraq, Almaniya Demokratik Respublikası və Almaniya Federativ Respublikası birləşdikdən sonra da alman xalqı hazırda 5 dövlətdə yaşayır: AFR, Avstriya, İsveçrə, Lixtenşteyn və Belçika. Bundan əlavə, "şərq" və "qərb" almanlarının dünyagörüşü hələ də çox fərqlidir (bax: Ostalgiya).

## Ədəbiyyat

* СССР и германский вопрос. 1941—1949: Документы из Архива внешней политики РФ: В 2 т.: Т.2. 9 мая 1945 г. — 3 октября 1946 г. — 2000. — 880 с.
* Терехов В. П. Как закрывался «германский вопрос». Международная жизнь. № 8. 1998.
Avstraliya Kommunist Partiyası

* Avstraliya Kommunist Partiyası (1920) — 1920-ci ildə yaradılan və 1991-ci ildə ləğv olunan kommunist partiyası.
* Avstraliya Kommunist Partiyası (1971) — 1920-ci ildə yaradılan partiyadan 1971-ci ildə ayrılaraq yaradılan kommunist partiyası.
Kamandar Abdullayev

**Abdullayev Kamandar Məmməd oğlu** — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi, rabitə ustası, beynəlxalq dərəcəli böyük mühəndis, Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) Elektrotexnika fakültəsinin məzunu.

## Həyatı
1940-cı il 10 noyabr tarixində indiki Goranboy rayonunun Ağamalıoğlu (əvvəllər Abdullabəykürdü, indi Düzqışlaq) kəndində anadan olub, 1949-cu ildən həmin kəndin orta məktəbində 7 sinif orta təhsil aldıqdan sonra 1957-ci ildə Bakıya köçüb leytenan Şmidt adına Bakı Maşınqayırma Zavodunun poladəritmə sexinin model bölməsində modelşik işləyib. Tam orta təhsilini də Bakı şəhəri Nərimanov rayonunun 72 nömrəli fəhlə gəncləri məktəbində başa vurdu.

1961–1966-cı illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Elektrotexnika fakültəsində ali təhsil almış və 1965-ci ilin dekabr ayında təyinat üzrə Kirovabad (indi Gəncə) şəhərində 2 nömrəli Rabitə İstismar Texniki Qovşağının Şəhərlərarası telefon stansiyasının gücləndirici məntəqə mühəndisi təyin olunmuşdur. 1970-ci ilin mart ayında həmin Rabitə qovşağının rəis müavini təyin olundu. 15 avqust 1971-ci ildən SSRİ Rabitə Nazirliyi tərəfindən Monqolustan Xalq Respublikasına uzunmüddətli xidməti ezamiyyətə göndərilmişdir. Uzunmüddətli xarici ezamiyyətdən sonra 1973-cü ilin oktyabr ayından Gəncədə 2 nömrəli Rabitə İstismar Texniki Qovşağının rəis müavini vəzifəsində əmək fəaliyyətini davam etdi. Gəncə şəhərində (əvvəlki adı Kirovabad) 1975–1986-cı illərdə Şəhər Rabitə Qovşağının rəisi və sonra 1986–1990-cı illərdə Şəhər Telefon Şəbəkəsinin rəisi işləmişdir. 1990–1998-ci illərdə Respublika Magistrallarının Texniki Qovşağının Qazax — Bərdə hissəsi üzrə sahə rəisi olub. 1988–1998-ci illərdə Gəncə Rabitə İstehsalat Birliyində rəis müavini təyin olunmuşdur.
1999-cu ildən 2016-cı ilin iyun ayı ərzində Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirini bölgə üzrə Səllahiyətli nümayəndəsi işləyib.
Bunlarla bərabər Monqolustan Xalq Respublikasının rabitə nazirliyi, Monqolustan Xalq Respublikasınin rabitə təşkiltlrı və Azərbaycan Azərbaycan Rabitəə və Yüksək Texnoloqiyakarı Nazirliyinin rəhbərliy tarafində xeyli saylı fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.
Kecmiş Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı-nin bir cox medallarə ilə təltif edilib
Hal hazırda Gəncə şəhərində yaşayır

Kamandar Abdullayev 2023-cü il avqustun 30-da vəfat edib.

## Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "Azərbaycan Respublikasında rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsi işçilərinə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi" fəxri adı verilməsi haqqında" 1 dekabr 2008-ci il tarixli 79 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsindəki xidmətlərinə görə Kamandar Abdullayevə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi" fəxri adı verilmişdir.

## İstinadlar
Kaptay gölü

**Kaptay gölü** — Banqladeşin ən böyük gölü. Göl Karnaphuli hidro-elektrik layihəsi çərçivəsində Karnaphuli çayı üzərində Kaptay bəndi inşa edilərək yaradılmışdır. Onun ortalama 30 m, maksimum dərinliyi 150 m-dir.

## Tarixi
Su-elektrik stansiyası üçün su anbarının tikintisinə 1956-cı ildə Şərqi Pakistan hökuməti tərəfindən başlanmışdır. Nəticədə Ranqamati rayonunda 220&nbsp;km2 əkin sahəsi su altında qaldı. ABŞ tərəfindən maliyyələşdirilən layihə 1962-ci ildə sona çatdı. Beynəlxalq Mühəndislik Şirkəti (International Engineering Company) və "Utah International Inc." bəndin tikiltisi üçün müqavilə imzaladı. Bəndin uzunluğu 670,8 metr, hündürlüyü 54,7 metrdir.

Su-elektrik stansiyasının inşası məqsədiylə 18 min ailədən ibarət 100 min insan məcburi şəkildə başqa ərazilərə köçürüldü. Tarixi Çakmaz padşahının sarayı su altında qaldı.

## İstinadlar
Qabartma tozu

**Qabartma tozu** — quru kimyəvi mayeləşdirici, karbonat və ya bikarbonat və zəif turşunun qarışığıdır. Qabartma tozu çörək, tort və ayrı yeməklərdə həcm və əzəmət vermək üçün əsasən istifadə olunur.

## Tarix

## Qalereya

Fayl:BakingPowderFoaming.jpg
Fayl:Tin, food product (AM 2015.4.24-2).jpg
Fayl:The horsford cookbook 1877 2227mq61j 0 6w924d079.tiff
Fayl:The Horsford 1887 almanac and cook book.tiff
Fayl:The rumford cook book 1910 cover front.tiff


## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Near adaları

**Near adaları** (, ) — Aleut arxipelaqında ən kiçik və ən qərb adalar qrupu. Near adaların ümumi sahəsi 1143,8&nbsp;km²-dir. 2000-ci ilə qədər əhalisi 47 nəfər olmuşdur. Əhali Attu və Simia adalarında yaşayır. 

## Coğrafiya
Qrupun ən böyükləri Attu, Aqattu adaları və öz növbəsində Alaid, Nizki və Simiya adalarından ibarət Semiçi adaları qrupunu təşkil edir. Simiyadan 30&nbsp;km şimal-şərqdə İnqenstrem qayaları kimi tanınan kiçik bir rif yerləşir. 

## Tarix
İlk rus səyahətçilər tərəfindən bütün Aleut adaları arasında Rusiyaya ən yaxın adalar kimi adlandırılmışdır. Onlar ilk dəfə rəsmi olaraq müasir ad altında adaları 1813-1814-cü illərdə rus tədqiqatçısı Lanqsdorf tərəfindən dəniz hesabatlarında qeyd etmişdir . 1867-ci ildən ABŞ-yə məxsusdur. Alyaska ştatının bir hissəsidir. 1943-cü ildə adalar İkinci Dünya müharibəsi İkinci dünya müharibəsində Sakit okean cəbhəsindəki döyüşlərdən birinə səhnə olur.

## İstinadlar
Keta gölü

**Keta gölü** - Rusiyanın şimal-mərkəzi hissəsində yerləşən Krasnoyarsk diyarında böyük şirinsulu göl.

## Coğrafiya
Keta gölü Lama gölünün cənubunda və Xantayskoye gölünün şimalında yerləşir.**** 452 km2 sahəyə sahibdir. Ribnaya çayı bu göldən başlayır.

## İstinadlar
Tanaqa

**Tanaqa adası** (, ) —  Andreyanov adaları qrupuna daxil olan ada. Adada daimi yaşayış yoxdur.

## Coğrafiya
Tanaqa 530&nbsp;km² əraziyə malikdir. Bu göstərici ilə ABŞ-də 34-cü ən böyük ada hesab edilir. Adanın uzunluğu təqribən 43&nbsp;km, eni isə 38&nbsp;km-dir. Ada dağlıqdır, tundra bitkiləri, mamırlar, şibyə və qıjılarla örtülüdür. Maksimum hündürlüyü 1806 m olan Tanaqa vulkanıdır. Adada Tanaqa vulkanından başqa sönmüş Sajaka və Takavanqxa vulkanları da vardır. Tanaqa sonuncu dəfə 1914-cü ildə püskürüb; daha əvvəl püskürmələr 1763-1770, 1791 və 1829-cu illərdə qeyd edildi.

Soyuq dəniuz iqliminə malikdir. Duman və atmosfer yağıntıları adı haldır.

## Tarixi
1756-cı ildə sənayeçi Başmakovun ekspedisiyası o vaxtlar aleutların məskəni olan adaya eniş edir. 1867-ci ildə Alyaskanın satın alınması zamanı Alyaska ilə birlikdə ABŞ-yə satılmışdır.

1943-cü ildə Adak adasına qayıdan təyyarələr üçün təcili eniş zamanı adada uçuş zolağı qurulur. İkinci Dünya müharibəsinin sonunda uçuş zolağı tərk edilir. 
## İstinadlar

## Mənbə
* Tanaqa adasının fotoşəkilləri
Tokofobiya

**Tokofobia** (ing. *tokophobia*) – hamiləlik və/və ya doğuş prosesinə qarşı davamlı, qeyri-məntiqi və klinik səviyyədə intensiv qorxu ilə xarakterizə olunan spesifik fobiyadır. Sinonimləri: *maieusiophobia*, *parturiphobia*, *lockiophobia*.

## Tərif və terminologiya
Termin 2000-ci illərin əvvəlində İngiltərədə tibb ədəbiyyatına daxil olmuşdur. Yunanca *tokos* («doğuş») və *phobos* («qorxu») sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir.

## Epidemiologiya
Ümumi populyasiyada prevalensiya 2–15% arasında dəyişir. Ağır forma təxminən hər 500 qadından birində rast gəlinir.

## Növləri
### İbtidai tokofobia
* Hamiləlikdən əvvəl formalaşır
* Adətən yeniyetməlik dövründə başlayır
* Sosial öyrənmə, anaların mənfi təcrübəsi, media görüntüləri ilə bağlıdır

### İkinci dərəcəli (sekonder) tokofobia
* Travmatik doğuş, zəif mamaçalıq, tibbi komplikasiyalar və ya doğuşdan sonrakı depressiya nəticəsində inkişaf edir

## Klinik mənzərə
DSM-5-ə görə spesifik fobiya kriteriyalarını ödəyir:
* Həmişəki qorxu və narahatlıq
* Qorxu predmetindən qaçınma
* Simptomlar ≥ 6 ay davam edir
* Klinik əhəmiyyətli sıxıntı və ya funksional pozğunluq

## Xəstə ifadələri

«İçimdə yad bir şeyin böyüməsini iyrənc hesab edirəm.»

«Doğuş haqqında düşünmək mədəmi bulandırır.»

«Bu, sadəcə psixoloji vəziyyət deyil; mən fiziki olaraq hamiləlikdən qorxuram.»

«Ətrafımdakı birinin hamilə olduğunu eşidəndə əziyyət çəkirəm; doğuş səhnələrini izləyə bilmirəm.»


## Müalicə
* **[[Psixoterapiya]]**: CBT, qorxu ifşaəsi
* **Dərman terapiyası**: selektiv serotonin geri alım inhibitorları (SSRI), qısamüddətli benzodiazepinlər
* **Doulə (doğuş köməkçisi) və mama dəstəyi**
* '''Qeysər kəsiyi''' – bəzi hallarda etik olaraq müzakirə olunur

## Proqnoz
Erkən diaqnoz və intervensiya ilə 70%-dən çox xəstədə simptomlar kəskin azalır. Müalicəsiz qaldıqda reproduktiv qərarlar pozula, cütlük münasibətləri zədələnə bilər.

## Tarix
İlk sistematik təsvir 2000-ci ildə İngiltərənin *British Journal of Psychiatry* jurnalında dərc edilmişdir.

## Sosial və etik aspektlər
* Reproduktiv hüquqlar çərçivəsində qadının bədən muxtariyyəti müzakirə olunur
* Səhiyyə sistemində doğuş qorxusunu tanımaq üçün skrininqlər təklif edilir

## Həmçinin bax
* Fobiyaların siyahısı
* Qeysər kəsiyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* NHS Wales – GUIDELINE FOR TOKOPHOBIA
Aktyor (dəqiqləşdirmə)

* Aktyor
* Aktyor ömrü (2013-2016)
* Aktyor təbəssümü (film, 2008)

## Həmçinin bax
* Aktrisa (dəqiqləşdirmə)
Aktrisa (dəqiqləşdirmə)

* Aktrisa
* Aktrisa (film, 2011)
* Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)

## Həmçinin bax
* Aktyor (dəqiqləşdirmə)
Keçmiş

**Keçmiş** — zamanın müəyyən bir nöqtəsindən əvvəl baş vermiş bütün hadisələrin məcmusudur . Keçmiş indiki və gələcək zamanla ziddiyyət təşkil edir, lakin onu müəyyən edir. Keçmişin konsepsiyası insan müşahidəçilərinin zamanı hiss etdiyi xətti modadan irəli gəlir, yaddaş və xatırlama vasitəsilə əldə edilir. Bundan əlavə, yazı dili yaranandan bəri insanlar keçmişi qeyd etmişdir. "Keçmiş" sözünün ilk məlum istifadəsi XIV əsrdə olmuşdur; o, "keçmək, keçib getmək" sözündən götürülmüşdür.

## İstinadlar
İndiki zaman

**İndiki zaman** — cari anda baş verən hadisələrdən, yəni məkan-zamanın müəyyən bir sahəsindən ibarət olmaqla zaman oxunun bir hissəsidir. Müəyyən fərziyyələrə görə, indiki vaxt cari günlərə, aylara və hətta illərə də aiddir.

Bu mənada indiki zaman keçmişə (artıq baş vermiş bir çox hadisələr) və gələcəyə (hələ baş verməmiş bir çox hadisələr) qarşı durur və onların arasında yerləşir.
Hava gəmisi

**Hava gəmisi** — uçuş qabiliyyətinə malik olan nəqliyyat vasitəsi. 

Hava gəmiləri ilə bağlı fəaliyyət sahəsinə aviasiya deyilir.

## Xüsusi çəkisinə görə uçan gəmilərin təsnifatı
Xüsusi çəkisinə görə təyyarələri şərti olaraq iki qrupa bölmək olar — havadan yüngül təyyarələr (aerostatlar) və havadan ağır olan təyyarələr (aerodinlər). İkisinin fərqi ondan ibarətdir ki, havadan daha yüngül olan təyyarələr, havadan daha ağır olan təyyarələrdən fərqli olaraq əlavə elektrik stansiyasının köməyi olmadan müstəqil şəkildə havaya qalxa bilirlər. Bu təsnifat rəsmi deyil və mümkün və tez-tez istifadə olunanlardan biri kimi verilir.

Havadan yüngül olan təyyarələr, Arximed qanununa əsaslanaraq, havaya qalxmaq üçün aerostatik qüvvələrdən istifadə etmələri ilə fərqlənirlər ki, bu qanuna əsasən, daha az sıxlığa malik olan cisim daha yüksək sıxlıqlı mühitdə üzməyə başlayana qədər üzəcək. Atmosferin sıxlığı yer səthindən uzaqlaşdıqca azaldığından belə bir təyyarənin qalxması da qalxdıqca azalır.
Elmi metod

**Elmi metod** — elmi ictimaiyyətin öz fəaliyyətində rəhbər tutduğu kateqoriyalar, dəyərlər, tənzimləmə prinsipləri, əsaslandırma üsulları, nümunələr və s. sistemi.

Metod hadisələrin öyrənilməsi, sistemləşdirilməsi, yeni və əvvəllər əldə edilmiş biliklərin korreksiyası üsullarını əhatə edir. Əqli nəticələr obyekt haqqında empirik(müşahidə edilə bilən və ölçülə bilən) məlumatlara əsaslanan mülahizə qaydaları və prinsiplərindən istifadə etməklə aparılır. Müşahidələr və təcrübələr məlumat əldə etmək üçün əsasdır. Müşahidə olunan faktları izah etmək üçün fərziyyələr irəli sürülür və nəzəriyyələr qurulur, onların əsasında öz növbəsində öyrənilən obyektin modeli qurulur.

Elmi metodun mühüm cəhəti, onun hər hansı bir elm üçün ayrılmaz hissəsi nəticələrin subyektiv şərhini istisna edən obyektivlik tələbidir. Heç bir izah, hətta nüfuzlu alimlərdən gəlsə belə, təbii qəbul edilməməlidir. Müstəqil yoxlamanı təmin etmək üçün müşahidələr sənədləşdirilir və bütün ilkin məlumatlar, metodlar və tədqiqat nəticələri digər alimlərə təqdim olunur. Bu, təkcə eksperimentləri təkrarlamaqla əlavə təsdiq əldə etməyə deyil, həm də sınaqdan keçirilən nəzəriyyəyə münasibətdə eksperimentlərin və nəticələrin adekvatlıq (əsaslılıq) dərəcəsini tənqidi qiymətləndirməyə imkan verir.

## Həmçinin bax
* Elm
* Metodologiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gələcək

**Gələcək** — zaman oxunun hipotetik hissəsidir, hələ baş verməmiş, lakin baş verə biləcək hadisələr məcmusudur.

## Gələcək fəlsəfi termin kimi
Gələcək fəlsəfədə və ümumən insan şüurunda həmişə xüsusi yer tutmuşdur. Nəzəriyyələrdən birinə (indeterminizm) görə gələcək əvvəlcədən təyin olunmur və onu insanlar özləri yarada bilərlər. Başqa bir nəzəriyyəyə (determinizm) görə, gələcək əvvəlcədən müəyyən edilir. O da mümkündür ki, insanlar gələcəyi özləri yaratsınlar, lakin gələcəyi yaratmaq üçün onların qərarları və hərəkətləri əvvəlcədən müəyyən etməlidir. Gələcəkdə zamanın (kainatın) tsiklik modeli çərçivəsində keçmişdə olanlar təkrarlanır.

Bir çox dinlər ölümdən sonrakı həyat, eləcə də dünyanın sonu haqqında kəhanətlər təklif edir. Xristianlıqda Allahın gələcəyi bilməsi ilə insanın azad iradəsi arasındakı ziddiyyət qabaqcadan təyinetmə doktrinasına gətirib çıxarır.

Gələcəyin əhəmiyyəti insanların başlarına nə gələcəyi ilə bağlı öncəgörmələrə və proqnozlara çox ehtiyac duyması ilə vurğulanır. Ola bilsin ki, insan beyninin inkişafı böyük ölçüdə gələcəyi proqnozlaşdırmaq üçün lazım olan idrak qabiliyyətlərinin, yəni təxəyyülün, məntiqin və induksiyanın inkişafı ilə bağlıdır.

## Ədəbiyyat

* *Вернадский В. И.* Размышления натуралиста: Научная мысль как планетное явление. М.,1977.
* Русский космизм / Сб. М., 1993.
* *Семенова С. Г.* Николай Фёдоров: Творчество жизни. М.,1990.
* *Федоров Н. Ф.* Сочинения в 2-х тт. М.,1995.
* *Циолковский К. Э.* Грезы о земле и небе. Тула, 1986.
Verilənlər Bazası Marketinqi

**Verilənlər Bazası Marketinqi** — məhsul və ya xidməti tanıtmaq üçün fərdiləşdirilmiş kommunikasiyalar yaratmaq üçün müştərilərin və ya potensial müştərilərin məlumat bazalarından istifadə edən birbaşa marketinq forması.

Birbaşa marketinq və verilənlər bazası marketinqi arasındakı fərqlər məlumatların təhlilinə müxtəlif yanaşmalardadır. Verilənlər bazası marketinqi müştərilərin davranış modellərini inkişaf etdirmək üçün statistik metodların istifadəsinə diqqət yetirir, daha sonra ünsiyyət üçün müştərilərin seçimində istifadə olunur. Nəticədə, bu məkanda marketoloqlar informasiya anbarlarının aktiv istifadəçilərinə çevrilirlər, çünki istehlakçılar haqqında daha çox məlumatın olması daha dəqiq model yaratmaq ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Marketinq məlumat bazalarının iki əsas növü var: 1) Müştəri verilənlər bazası (B2C) və 2) Korporativ verilənlər bazası (B2B). Müştəri bazaları məhsulu birbaşa istehlakçıya satan şirkətlər tərəfindən, yəni Business Customer (B2C) modelindən istifadə edilir. Korporativ verilənlər bazaları çox vaxt daha çox məlumat ehtiva edir. Bunun səbəbi müştəri məlumat bazalarını tərtib edərkən marketoloqların qarşılaşdıqları fərdi məlumatların qorunması qanunları şəklində maneələrin olmamasıdır.

Verilənlər bazasına adətən ad, ünvan, daxili satış əməliyyatlarının tarixi, çatdırılma xidmətləri və ya digər şirkətlərdən alınmış müştəri siyahıları daxildir. Belə siyahıların mənbələri xeyriyyə proqramlarının iştirakçılarının profilləri, sınaq məhsulları üçün müraciətlər, müsabiqələr, zəmanət kuponları, xəbərlərə abunə formaları və kredit ərizə formalarıdır.

Əgər verilənlər bazalarına əsaslanan marketinq metodlarından istifadə nəticəsində yaranan ünsiyyətin ünvançısı təqdim olunan məlumatla maraqlanmırsa, o zaman belə ünsiyyət lazımsız poçt, yəni spam hesab edilə bilər. Digər tərəfdən, birbaşa marketinqdən və verilənlər bazasına əsaslanan marketinqdən istifadə edən firmalar iddia edirlər ki, məlumat təklif etməkdə maraqlı olan müştərilərin hədəflənməsi həm müştərilərə, həm də biznesin özünə fayda gətirir.

Bəzi ölkələr və təşkilatlar israr edirlər ki, insanlar öz adlarının marketinq məlumat bazalarına daxil olmasının qarşısını ala bilsinlər, həmçinin şəxsi məlumatlarını onlardan silə bilsinlər.

## İstinadlar
Tadmur

Tədmur Bölgəsi (ərəb : منطقة تدمر , rum. manṭiqat Tadmur) — Suriyanın mərkəzində Homs əyalətinə bağlı bir rayon. İnzibati mərkəzi qədim Palmira/Tadmor yaxınlığında yerləşən Tadmur şəhəridir. 2004-cü il siyahıyaalınmasında rayonun 76,942 nəfər əhalisi var idi.
Sonkayarvi

**Sonkayarvi** — Finlandiyada bələdiyyə. Bələdiyyə 1922-ci ildə yaradılmışdır. Şimali Savoniya bölgəsində yerləşir. Bələdiyyənin 3,813 nəfər əhalisi var (31 mart 2021-ci il) və 1,576,78 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir.
Qonşu bələdiyyələr İisalmi, Kayaani, Lapinlahti, Rautavaara, Sotkamo və Vieremedir. Bələdiyyə əhalisinin dili fin dilidir.