open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ralf Darendorf

**Ralf Qustav Darendorf**, **Baron Darendorf** ( [ˈʁalf ˈɡʊstaf ˈdaːʁəndɔʁf]; ) — Alman-Britaniya sosioloqu, filosofu, politoloqu və liberal siyasətçi. Sinfi münaqişələr nəzəriyyəçisi olan Dahrendorf müasir cəmiyyətdə sinif bölgüsünü izah etmək və təhlil etmək üzrə aparıcı mütəxəssis idi. Dahrendorf bir çox məqalə və kitab yazmışdır ki, ən diqqətəlayiq əsərləri Sənaye Cəmiyyətində Sinif və Münaqişə (1959) və Cəmiyyət Nəzəriyyəsində Esselər (1968) əsərləridir.

Siyasi karyerası ərzində o, 1993-cü ildə ömürlük həmkarı seçildikdən sonra Almaniya Parlamentinin üzvü, Almaniya Xarici İşlər Nazirliyində Parlament Dövlət Katibi, Avropa Ticarət Komissarı, Tədqiqat, Elm və Təhsil üzrə Avropa Komissarı və Britaniya Lordlar Palatasının üzvü olmuşdur. Daha sonra Birləşmiş Krallıqda Lord Dahrendorf kimi tanınırdı.

O, London İqtisadiyyat Məktəbinin direktoru və Oksford Universitetinin Müqəddəs Antoniy Kollecinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. O, həmçinin Almaniya və Birləşmiş Krallıqdakı bir sıra universitetlərdə sosiologiya professoru və Berlin Sosial Elmlər Tədqiqat Mərkəzində tədqiqat professoru vəzifələrində çalışmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 2011 Dahrendorf Symposium – Changing the Debate on Europe – Moving Beyond Conventional Wisdoms
* 2011 Dahrendorf Symposium Blog
* ''Straddling Theory with Practice'' – Conversation with Sir Ralf Dahrendorf by Harry Kreisler of the Institute of International Studies; 4 April 1989
* ''Daily Telegraph'' obituary
* Biography at the Liberal Democrat History Group
* ''New York Times'' Obituary
* Lecture of Dahrendorf (25 May 1989) about 'The Decline of Socialism' at Gresham College (audio and pdf transcript)
Coccyzus

**Coccyzus** —

## Növləri
* Coccyzus ferrugineus
* Coccyzus melacoryphus
* Coccyzus pluvialis

## İstinadlar
Zeyrek keramikalı hamam

Zeyrek saxsılı hamam — İstanbul ilinin Fatih ilçəsinin Zeyrek məhəlləsində yerləşən qoşa hamamdır.
2010-2023-cü illər arasında bərpa edilən hamam hazırda orijinal funksiyasını yerinə yetirir, əlavə hissəsində muzey, altında Bizans dövrünə aid bir sarnıç və yanında tədbir sahəsi var. 
O, Osmanlı hamamı memarlığının gözəl nümunəsi hesab olunur.

O, 1530-1540-cı illər arasında Admiral Barbaros Xeyrəddin Paşa tərəfindən Memar Sinana inşa etdirilmişdir.
Hamamın daxili divarları bir vaxtlar müəyyən bir hündürlüyə qədər 16-cı əsr İznik saxsıları ilə örtülmüşdü.
Soyuq otaqlar Bizans sarnıçlarının üzərində inşa edilmişdir.
Döşəmə müxtəlif rəngli daşlardan hazırlanmış opus sektil üslublu səkilərlə örtülmüşdür.
Bərpa zamanı aşkar edilmiş mərmər və daş kaşılar qorunub saxlanılmışdır.
Zeyrek Saxsılı Hamam Muzeyi yalnız sözügedən kaşıların tarixinə işıq salmır, həm də hamamda suyun döranını, hamamın arxeologiyası və hamam mədəniyyəti kimi mövzuları əhatə edir.
## Galereya

Tiled_Hammam,_Zeyrek_(07102024)_07.jpg|Daxili
Çinili_Hamam,_Zeyrek_26.jpg|Kirəmit parçaları
Çinili_Hamam,_Zeyrek_39.jpg|Muzey eksponatları
Çinili_Hamam,_Zeyrek_06.jpg|

## İstinadlar
Conopophaga

**Conopophaga** —

## Növləri
* Conopophaga aurita
* Conopophaga castaneiceps
* Conopophaga melanogaster

## İstinadlar
Mehtər

**Mehtər** — ata baxan şəxs.
;Digər mənalar:

* Mehtər musiqisi — Mehtər türk adətlərində əzəmətin, ehtişamın və görkəmliliyin bir işarəsidir.
* Mehtər (Əbdul Baqi Bakuvi) — Əbdul Baqi Bakuvinin rəsm əsəri.
Güzelce kəməri

**Güzelce kəməri**, **Gözlüce kəməri** və ya **Cebeciköy kəməri**— İstanbulun Sultanqazi ilçəsinin Cebeci məhəlləsində yerləşən tarixi bir su kəməridir.
Hündürlüyü 29,5 metr və uzunluğu 155 metr olan su kəmərinin aşağıda 8, yuxarıda isə 11 tağ var.
Su kəmərinin divarlarının qalınlığı aşağı hissəsində 5,4 metr, yuxarı hissəsində isə 2,6 metrdir.
Su kəmərinin tikintisində yonulmuş daşdan istifadə olunub.
Memar Sinanın əsəri olan bu tikili hazırda Alibeyköy su bəndi hövzəsi daxilində yerləşir.
Su anbarının suları çəkildiyi yay aylarında onu diqqətlə araşdırmaq olar.
Tikildiyi 16-cı əsrin memarlıq xüsusiyyətlərini pozmadan qoruyub saxlaya bilib.
Yaxın ərazidə yaşayış məntəqəsi olmadığı və demək olar ki, yarıya qədər bəndin suları altında qaldığı üçün hal hazırda dağılma riski minimaldır.
## İstinadlar
Sever sülaləsi

**Severlər sülaləsi** () — Roma imperiyasını idarə etmiş sülalələrdən biri. Severlər 193–235-ci illərdə hakimiyyətdə olublar. Sülalənin banisi Septimi Sever hesab olunur.

## İmperatorlar
Sever sülaləsinə mənsub imperatorlar bunlardır:

* Septimi Sever
* Karakalla
* Geta
* Makrin
* Diadumenian
* Helioqabal
* Aleksandr Sever

## Sülaləyə mənsub qadınlar
Onlar yalnız simvolik gücə malik olmayıb, real təsirə də malik idilər. Onlar propaqanda vasitəsilə senata, orduya və siyasətə təsir etməyi bacarırdılar. Lakin onların bu gücü sərhədsiz və müstəqil deyildi. Nüfuzları və legitimliklərinin böyük hissəsi qohumları olan imperatorlardan asılı idi. Yəni onların siyası nüfuzu imperator olan nəvə, oğul və s. ilə bağlı idi. Bu sülaləyə mənsub *ən mühüm* qadın fiqurlar bunlardır:
* Yuliya Domna — Septimi Severin həyat yoldaşı və Qeta ilə Karakallanın anası.
* Yuliya Soemiya — Helioqabalın anası və regenti.
* Yuliya Mesa — Helioqabalın nənəsi.
* Yuliya Mameya — Aleksandr Severin anası.

## İstinadlar
Valualı Janna

* Valualı Janna (Alanson hersoqinası)
* Valualı Janna (Orlean hersoqinası)

## Həmçinin bax
* Janna
Viracoçapampa

**Viracoçapampa** və yaxud Huiracoçapampa () — Peruda La Libertad bölgəsində yerləşən arxeoloji abidə. Abidə Huamaçuco şəhərinin təxminən 3,5 km şimalında yerləşir.'  
## Tarixi
Arxeoloji abidə İnk dövründən əvvəlki Vari mədəniyyətinin inzibati mərkəzlərindən biri olmuşdur. Viracoçapampa təxminən 3070 metr yüksəklikdə yerləşir və bu, onu ətrafdakı dağ mənzərələrini izləmək üçün əlverişli bir nöqtə edir. 

Arxeoloji sahədəki tikililər Vari mədəniyyətinin mühəndislik bacarıqlarını və memarlıq üslubunu nümayiş etdirir. Vari mədəniyyəti eramızdan əvvəl 600-cü illərdən başlayaraq və eramızın 1100-cü illərinə qədər davam edən dövrdə, And dağlarının mərkəzindəki bölgədə güclü bir mədəniyyət olmuşdur. Vari mədəniyyəti sonradan öz yerini İnk mədəniyyətinə vermiş və İnk dövrü başlamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Denise Pozzi–Escot Buenano: *Historia del Perú III. El Perú Antiguo III* (500–1400) *El Horizonte Medio y los estados regionales*, Empresa Editora El Comercio S.A., Lima, 2010. 
* Kauffmann Doig, Federico: *Historia y arte del Perú antiguo*. Tomo 3. Lima, Ediciones PEISA, 2002. 
* :en:Lumbreras, Luis Guillermo: “El Imperio Wari”. Incluido en *Historia del Perú*. Tomo II. Perú Antiguo. Lima, Editorial Juan Mejía Baca, 1980.
* Makowski, Krzysztof: "Primeras civilizaciones," *Enciclopedia Temática del Perú*, Tomo 2. Lima, Empresa Editora “El Comercio” S.A., 2004. 
* Santillana, Julián I.: «Los estados panandinos: Wari y Tiwanaku». Incluida en *Historia del Perú*. Lexus Editores. Barcelona, 2000. 
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú,*Tercera Edición. Tomo 17. VAC/ZUZ.  Lima, PEISA, 2001. 

## Xarici keçidlər
Tumbes

**Tumbes** () — Perunun şimal-şərq hissəsində, Sakit okean sahilində yerləşən şəhər. 
## Tarixi
Tumbes ilk dəfə avropalılar tərəfindən 1528-ci ildə Fransisko Pisarronun ilk ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir. Tumbes Perunun İspaniya tərəfindən fəth edilməsinin başlanğıcı sayıla bilər. 1532-ci ildə ikinci ekspedisiya zamanı şəhər Pisarronun qüvvələri tərəfindən fəth edildi və tabe edildi. Şəhərdə İspaniyaya məxsus ərazinin əlaməti olaraq xaç ucaldıldı. Tumbesdə Pisarro iki hindlini tərcüməçi kimi işə götürdü və onlar sonradan Perunun fəthində ona əhəmiyyətli dərəcədə kömək etdilər.

Şəhər Tumbes bölgəsinin inzibati mərkəzi olaraq, Sakit okeanın sahilində, Ekvador ilə sərhəd yaxınlığında yerləşir. Tumbes şəhəri Tumbes çayı ilə yaxın məsafədə yerləşir. 
Əhali sıxlığı və urbanizasiya Perunun digər şəhərlərinə nisbətən daha yüksəkdir. Şəhər əhalisinin böyük bir hissəsi ispan dilli və yerli xalqdan ibarətdir. 
Əhalinin əsas məşğuliyyəti balıqçılıq, kənd təsəsrrüfatı və ticarətdir. Tumbes şəhəri sahil bölgəsində yerləşdiyi üçün balıqçılıq və dəniz məhsullarının ticarəti burada çox inkişaf edib. Tropik meyvələr, xüsusilə banan və digər məhsullar bu regionda geniş şəkildə yetişdirilir. 
Tumbes turizm baxımından zəngin regiondur. Şəhər və ətrafındakı təbii gözəlliklər və çimərliklər turistlər üçün cəlbedici bir məkandır. Tumbesin yaxınlığında gözəl çimərliklər yerləşir. Zorritos Tumbesin yaxınlığında yerləşən məşhur çimərliklərdən biridir. Bu çimərliklər təmiz suyu və sakit atmosferi ilə tanınır. Həmçinin, burada termal bulaqlar və isti su mənbələri mövcuddur.
|source 2 = Meteo Climat (record highs and lows)
Şəhər həmçinin, yaşıllıq sahələri və Milli Parkları ilə seçilir. Tumbes Milli Parkı bunlardan biridir. Bu park regionun müxtəlif bitki və heyvan növlərini qorumağa yönəlmişdir. Tropik meşələr və müxtəlif növ quşlar və heyvanlar bu ərazidə yaşayır. Eyni zamanda parkda nadir və endemik növlər də mövcuddur.

## Qalereya

Catedraltumbes.JPG|Tumbes Kafedrali.
Munitumbes.JPG|Bələdiyyə.
Tumbes Puerto Pizarro.jpg|Pizarro Körfəzi.
Plazatumbes.JPG|Mərkəzi meydan


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Puno

**Puno** () — Perunun cənub-şərqində Titikaka gölünün sahilində yerləşən şəhər. Puno həm də Puno regionunun inzibati mərkəzidir. Şəhərin əhalisi əsasən Queçua və Aymara xalqlarından ibarətdir. Bu, şəhərin mədəniyyət və dillərində öz əksini tapır.
## Tarixi
Puno Titikaka gölünün sahilində, dəniz səviyyəsindən təxminən 3,800 metr yüksəklikdə yerləşir. Yüksək dağlıq bölgədə yerləşdiyi üçün Puno soyuq və quru iqlimə malikdir. Gecələr soyuq, gündüzlər isə günəşli ola bilər. Puno qədim İnk imperiyasının və Kollaviq mədəniyyətinin təsiri altında olmuşdur. Bu bölgədə müxtəlif arxeoloji qalıqlar tapılmışdır. 1532-ci ildə Fransisko Pisarro və onun rəhbərlik etdiyi ispan işğalçıları, İnk imperiyasını məğlub etdikdən sonra, Peru bölgəsinin böyük hissələrini işğal etmişlər. Puno da ispanların təsiri altına düşmüşdür .XVI əsrdə ispanlar tərəfindən işğal edildikdən sonra şəhər, kolonial dövr memarlığı ilə zənginləşmişdir.

İspanların hakimiyyəti altında Puno ticarət, kənd təsərrüfatı və mədənçiliklə məşğul olan bir şəhərə çevrildi. 1821-ci ildə Peru İspaniya işğalına qarşı mübarizə apararaq müstəqilliyini qazandı. Lakin Puno bölgəsi uzun müddət bu mübarizədən kənarda qalmışdır. 1823-cü ildə şəhər müstəqil Peru dövlətinə qatılmış və əhəmiyyətli bir ərazi olaraq qalmağa davam etmişdir. XX əsrin ortalarında, Punoda kənd təsərrüfatı və sosial dəyişikliklər baş vermişdir. Şəhərin iqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq və balıqçılıqla əlaqədar olmuşdur. XX əsrin sonlarından etibarən Puno əhəmiyyətli turizm məkanına çevrilmişdir. Titikaka gölü və ətraf adalar turistləri cəlb edir. Şəhər həmçinin mədəniyyətini, folklorunu və yerli ənənələrini qoruyub saxlayan bir yerdir. Puno karnavalı kimi festivallar, əraziyə olan marağı daha da artırmışdır.

Puno kafedrali XVIII əsrdə tikilmiş barokko üslublu tarixi kilsədir. Şəhərin mərkəzi meydanında yerləşir. Şəhər yaxınlığında Sillustani adlı qədim nekropol da yerləşir. Burada Kollaviq mədəniyyətinə aid "chullpa" adlı daş qüllələr mövcuddur.

## Qalereya

Diablada Puneña, Diablada Azoguini, Puno-Peru.jpg|
Peru karnaval 10.jpg|
CATEDRAL DE PUNO.jpg|
Isla Del Sol, Bolivia.jpg|
Los uros en Puno.jpg|
Vista de Puno y el Titicaca, Perú, 2015-08-01, DD 53-54 PAN.JPG|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Puno on DiscoverPeru
* Travel Information about Puno
Tomas Kristian Südhof

**Tomas Kristian Südhof** (22 dekabr 1955, Göttingen Almaniya Federativ Respublikası (AFR))-sinapsların tədqiqində ixtisaslaşan alman-amerikalı biokimyaçı və nevrobioloqdur. 2013-cü ildə Ceyms Rotman və Rendi Şekmanla birlikdə Fiziologiya və ya tibb üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülmüşdür. T.K.Südhof həmçinin Stendford Universitetinin professoru, tibb məktəbi nəzdində isə "Südhof" laboratoriyasının rəhbəridir. 
T.K.Südhof-ABŞ Milli Elmlər Akademiyası (2002), Amerika Milli Tibb Akademiyası (2007), Leopoldina (2015) və Kral Cəmiyyətinin (2017) üzvüdür. 

## Bioqrafiya
T.K.Südhof 1975-ci ildə Hannoverdə Valdrof məktəbini bitirmiş, Axena, Harvard Universiteti və Göttingen Universitetində ali təhsil almışdır. 1982-ci ildə Maks Plank Biofiziki Kimya İnstitutunda adrenalin və noreprifen hormonlarının formalaşdığı adrenalin xromaffin hüceyrələrinin struktur və funksiyalarına həsr edilmiş "Xromaffin qranullarının osmometrik davranışı və osmotik lizisi və ya sitoliz baxımından biofiziki quruluşu" adlı dissertasiya işini müdafiə etmişdir. Postdoktoral dərəcəsinə yiyələnən Südhof Dallasda Texas Universtetinin Cənub-Qərbi tibb mərkəzinin molekulyar-biologiya şöbəsinin gələcək Nobel laureatları Maykl Stüart Broun və Cozef Leonard Qoldenşteynin rəhbərliyi altında çalışmışdır. Orada o, LDL reseptorlarının klonlanmasını həyata keçirmişdir. Bundan sonra sinir sitemində siqnalların ötürülməsinin molekulyar əsaslarının tədqiqi ilə məşğul olmuş və 1991-ci ildə həmin universitetdə molekulyar genetika sahəsində professor vəzifəsinə yiyələnmişdir. 
1995-1998-ci illərdə Maks Plank Cəmiyyətinin elmi üzvü və Göttingen Maks Plank Eksperimental Tibb İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışdıqdan  sonra Dallasa qayıtmışdı. 2008-c ildə Stendford Universitetinə keçdikdən sonra molekulyar və hüceyrə fiziologiyası, psixatriya və nevrologiya sahələri üzrə professor vəzifəsinə yiyələnmişdir. 
2013-cü ildə T.K.Südhof "hüceyrələrin əsas nəqliyyat sistemi olan vezikulyar nəqliyyatı tənzimləyən müxanizmlərin kəşfinə görə Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür. Onun töhvəsi neyronlarda hüceyrə nəqlindəki zülalların öyrənilməsi ilə əlaqədar idi. 

T.K.Südhof həmçinin Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvüdür (2010).

Həyat yoldaşı-çin amerikalı alim Lyu Çendir.

## Mükafatları və fəxri adları
* 
*  (1997)
*  (2004)
*  (2008)
* Kavli mükafatı  (2010)
* Fundamental Tibbi Tədqiqatlar üzrə Albert Lasker Mükafatı (2013) 
* Tibb üzrə Nobel Mükafatı (2013)
* Hans Neurath Lecture (2016)

## İstinadlar
Makrin

**Makrin** (; ) — Sever sülaləsinə mənsub Roma imperatoru.

## Bioqrafiyası
O, Afrika mənşəli Roma imperatorlardından biridir. O, 165-ci ildə indiki Əlcəzair ərazisində dünyaya gəlib. İmperator Karakallanın ölümündən sonra özünü imperator elan etdi. İnsanların çoxu əsəbi və rəhmsiz Karakallanın ölümünə sevindiklərindən Makrinin özünü imperator elan etməsinə qarşı çıxmadılar. Makrin sələfindən fərqli olaraq özünü mərhəmətli imperator kimi göstərməyə çalışmış, hərbçilərə verilən cəzaları yüngülləşdirmişdi. Hakimiyyətə yenidən yiyələnmək istəyən Karakallanın qohumları *Vari Avit Bassianı* (Helioqabal) onun qeyri-qanuni oğlu olduğu söz-söhbətini yaymağa başladılar. Karakallaya sadiqliyi ilə seçilən legionerlər bu söz-söhbətlərə reaksiya verərək Helioqabalı imperator elan etdilər. Bundan sonra Makrin üçün vəziyyət olduqca pisləşdi. O, günbəgün dəstək itirməyə başladı və nəhayət düşmənləri ilə indiki Antakya ərazisində üzləşmə qərarına gəldi. 218-ci ildə baş verən döyüşdə Makrin məğlub olaraq döyüş meydanından qaçdı. Lakin bir müddət sonra düşmənləri tərəfindən yaxalanaraq öldürüldü.

## Populyar mədəniyyətdə
Onu "Qladitor 2" filmində Denzel Vaşinqton canlandırmışdır.

## İstinadlar
Piura

**Piura** () — Peruda yerləşən, eyniadlı Piura bölgəsinin paytaxtı olan şəhər. Şəhər Perunun paytaxtı Limadan 973 kilometr aralıda, Piura çayının sahilində yerləşir.

Şimali Peruda sənaye mərkəzi olan bu şəhərdə hindulara məxsus müxtəlif mədəniyyətlərə aid eksponatlar nümayiş etdirilən muzeylər yerləşir.

## Tarixi
Piuranın əsası 1532-ci ildə ispan konkistadoru Fransisko Pisarro tərəfindən qoyulmuşdur. Bu İspan müstəmləkəçilərinin Cənubi Amerikadakı ilk şəhərlərindən biri idi. "Piura" adı yerli Quechua dilindən gəlir və "isti yer" mənasını verir, bu, şəhərin isti iqliminə işarədir.

Şəhər Peru sahil düzənliyində, Sakit okeana yaxın bir ərazidə yerləşir. Təxminən 500,000-dən çox sakini var və regionun ən böyük şəhərlərindən biridir.
Piura şəhərinin yerləşdiyi ərazi ispanlar gəlməmişdən əvvəl müxtəlif yerli mədəniyyətlərin məskəni olmuşdur. Ərazidə əsasən Tallán, Vicús və daha sonra Moçe və Çimú mədəniyyətləri hökm sürmüşdür. Bu mədəniyyətlərin ən böyüyü İnk imperiyası idi ki, İspan müstəmləkəçiləri gəlməzdən əvvəl ərazidə onlar hakim idi. İlk olaraq şəhər "San Miguel de Piura" adlandırılmışdır. Şəhər indiki yerinə köçürülməzdən əvvəl bir neçə dəfə yeri dəyişdirilib. Piura ispanların Cənubi Amerikada hakimiyyət qurması üçün strateji mərkəz olmuşdur. Buradan digər ərazilərə müstəmləkəçi ekspedisiyalar təşkil edilmişdir. 1821-ci ildə Peru müstəqilliyini elan etdikdə, Piura şəhəri də azadlıq uğrunda mübarizəyə öz dəstəyini vermişdir. Şəhər azadlıq hərəkatının liderlərindən biri olmuşdur.

XIX əsrdə Piurada kənd təsərrüfatı və ticarət inkişaf etmişdir. Xüsusilə pambıq istehsalı və ixracı şəhərin iqtisadiyyatını gücləndirmişdir.

XX və XXI əsrlərdə Piura həm mədəni, həm də iqtisadi cəhətdən inkişaf etmişdir. Şəhər kolonial dövrün memarlıq nümunələri və tarixi abidələri ilə turistləri cəlb edir. Ətrafındakı çimərliklər və qastronomik irs də turistlər üçün maraqlıdır.

Şəhərdə bir çox mədəni və təhsil müəssisələri mövcuddur. Burda məşhur Piura Universiteti fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Moyobamba

**Moyobamba** () — Perunun şimalında, San Martin bölgəsində yerləşən şəhər. Şəhər Amazon hövzəsinin bir hissəsi sayılır və bu ərazidə ilk ispan koloniyası kimi tanınır. Moyobamba tez-tez "Səhləb şəhəri" (Ciudad de las Orquídeas) adlandırılır, çünki burada 1000 növ səhləbkimilər çiçəkləri yetişir.

## Tarixi
Moyobamba Amazon hövzəsində, Alto Mayo vadisində yerləşir. Bu vadidə tropik iqlim hökm sürür, orta illik temperatur 22–26 °C arasında dəyişir. Şəhər Tarapoto şəhərindən təxminən 2 saatlıq məsafədədir və Rio Mayo çayı yaxınlığında yerləşir. Bu mövqe ona zəngin bitki örtüyü və fauna ilə dolu bir ekosistem qazandırır. Alto Mayo Peru Amazonunun şimal hissəsində, San Martín bölgəsində yerləşən geniş bir vadi və təbii qoruqdur. Alto Mayo Biosfer Qoruğu 2010-cu ildə UNESCO tərəfindən biosfer qoruğu kimi tanınmışdır.

"Moyobamba" adı yerli Keçuva dilində "meyvəli torpaq" mənasını verən "Muyupampa" sözündən götürülüb. Bu şəhərin məhsuldar torpaqları və bol təbiəti ilə bağlıdır.

Moyobamba ərazisi ispanlar gəlməzdən əvvəl yerli Keçuva və Çanka tayfalarının nəzarətində olub. Bu xalqlar yüksək inkişaf etmiş kənd təsərrüfatı sistemlərinə malik idilər və ətraf təbiətdən istifadə edərək yaşamlarını təmin edirdilər. 1549-cu ildə İspan işğalçılarının başçısı Xuan Pérez de Quevara Moyobambanı rəsmi olaraq təsis etdi. Şəhər o vaxt "Santiago de los Ocho Valles de Moyobamba" adlanırdı. Bu ad "Moyobambanın səkkiz vadisinin müqəddəs Cakobu" mənasına gəlir. XIX əsrdə Peru müstəqilliyini qazandıqdan sonra Moyobamba San Martín bölgəsinin paytaxtı elan edildi. Şəhər müstəqillik hərəkatında da fəal rol oynadı və bölgənin iqtisadi inkişafı üçün əsas mərkəzə çevrildi.

2017-ci il əhali siyahıyaalınmasına əsasən şəhər əhalisi 50.073 nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website of Moyobamba's government
* Moyobamba.net, primarily in Spanish
* Ecological reserve of the Alto Mayo
* Gallery of images, primarily in Spanish
* Official site of the Yantalo Peru Foundation, Yantalo Clinic and International Diagnostic Center
Əhməd Metani

**Əhməd Musa İbrahim Metani** (; d. 3 dekabr 1980) — Fələstinli siyasətçi, diplomat və yazıçı. 16 aprel 2025-ci ildən etibarən Fələstin Dövlətinin Azərbaycan Respublikası üzrə səfiri vəzifəsini icra edir. Bundan əvvəl Malayziya, İndoneziya və Filippində müxtəlif diplomatik vəzifələrdə çalışmış, konsulluq, mədəniyyət, ticarət və təhsil sahələrinə dair missiyalara rəhbərlik etmişdir.

## Həyatı və təhsili
Əhməd Metani 3 dekabr 1980-ci ildə Fələstinin Nablus şəhəri yaxınlığındakı İmmatın kəndində anadan olmuşdur. O, Nablusdakı Kral Talal Məktəbində oxumuş, ibtidai və orta təhsilini doğma şəhərində tamamlamışdır. Metani bakalavr dərəcəsini An-Najah Milli Universitetində əldə etmişdir. Daha sonra Malayziya Elm Universitetində Elektron Ticarət üzrə magistr və fəlsəfə doktoru (PhD) dərəcələri almışdır.

Gənclik illərində Metani Fələstində professional voleybolçu kimi çıxış etmiş, daha sonra diplomatik fəaliyyətə başlamışdır.

### Ailəsi
Əhməd Metani evlidir. Lin, Xalid və Lelas adlı üç övladı var.

## Diplomatik karyerası
Metani 2000-ci illərin əvvəllərində Fələstin diplomatik xidmətinə daxil olmuş və sonrakı illərdə bir neçə ölkədə müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır:

* Malayziya (2005–2017): 12 il ərzində Fələstin səfirliyində çalışmış, konsulluq, mədəniyyət və ticarət işlərinə cavabdeh olmuşdur. Tayland, Bruney və Maldiv kimi qonşu ölkələr üzrə fəaliyyətə nəzarət etmiş, mədəni sərgilər təşkil etmiş, QHT və universitetlərlə əməkdaşlıq qurmuşdur.
* İndoneziya (2017–2025): 8 il Cakartada səfir müavini olmuş, Fələstin–İndoneziya əlaqələrinin gücləndirilməsinə, humanitar və təhsil əməkdaşlığına töhfə vermişdir.
* Filippin (qısa müddət): Fələstin səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili (Chargé d’Affaires) kimi fəaliyyət göstərmişdir.
* Azərbaycan (2025–indiki dövr): 16 aprel 2025-ci ildə Fələstin Dövlətinin Azərbaycan Respublikasındakı səfiri kimi etimadnaməsini təqdim etmişdir. Onun fəaliyyəti siyasi, iqtisadi, mədəni və humanitar əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, həmçinin BMT və İƏT kimi beynəlxalq təşkilatlarda Fələstin mövqeyinin təmsil olunmasına yönəlib.

## Elmi fəaliyyəti və nəşrləri
Metani beynəlxalq elmi jurnallarda tədqiqatlar dərc etdirmişdir. Onun “*Social Psychology Theories Be Applied to Achieve Strategic Political Objective*” adlı araşdırması siyasi strategiyada psixologiyanın tətbiqi məsələlərini təhlil edir.

Əhməd Metani həmçinin yazıçıdır. Ərəb dilində qələmə aldığı “الأستاذ نعمان: رسالة الحياة” (Professor Nuaman: Həyatın Mesajı) romanı intellektual dözümlülük, müxtəlifliyin qəbul edilməsi və birgəyaşayış mövzularına həsr olunmuşdur və ərəb oxucuları arasında geniş maraq doğurmuşdur.
## İstinadlar

## Mənbə

* 
*
İspaniya monarxiyası

**İspaniya monarxiyası** və ya **İspan monarxiyası** (isp. Monarquía Española) —  İspaniyada konstitusiya idarəetmə sistemi. Dövlətə ölkədə ən yüksək vəzifəni tutan irsi monarx rəhbərlik edir.

İspan monarxiyası konstitusiyaya görə Tac adlanır (ispanca: La Corona) və hakimiyyətdə olan monarx, hazırda Kral VI Flipp, onun ailəsi və öz vəzifəsi və səlahiyyətlərini həyata keçirməkdə dəstəkləyən və ona kömək edən Kral Evindən ibarətdir. 

1978-ci il İspaniya Konstitusiyası Fransisko Frankonun diktaturasının sona çatmasından və 1977-ci ildə demokratiyanın bərpasından sonra İspaniyada hökumət forması kimi Konstitusiya monarxiyasını bərpa etdi. 1978-ci il Konstitusiyası İspaniya Kralının ispan millətinin canlı təcəssümü və İspaniyanın davamlı birliyi və daimiliyinin simvolu kimi rolunu təsdiqlədi. Konstitusiyaya görə, monarx suveren dövlət başçısı və İspaniya Silahlı Qüvvələrinin ali baş komandanıdır.

Konstitusiya monarxın fəaliyyət qabiliyyətini itirməsi halında kral titullarından və imtiyazlarından, tacın irsi varisliyindən, kompensasiyadan və regentlik-qəyyumluqdan istifadəni təsbit edir. Konstitusiyaya əsasən, monarx həm də "öz tarixi icmasının xalqları" ilə əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayır. Monarx 24 ölkədə 700.000.000-dan çox insanı təmsil edən İber-Amerika Dövlətləri Təşkilatının fəxri prezidentidir.

## Tarixi

## İstinadlar
San Kasimiro

**San Kasimiro** () — Venesuelanın şimalında olan Araqua ştatında şəhər. 
## Tarixi
San Kasimiro dağlarla əhatə olunmuşdur. Şəhər Araqua ştatının qərb hissəsində, ölkənin paytaxtı Karakasdan təxminən 100 kilometr uzaqlıqdadır. Tropik iqlimə malikdir və bölgə dağlıq, yaşıl təpələrlə örtülüdür. Kənd təsərrüfatı burada əsas fəaliyyət sahələrindən biridir. Bölgədə çaylar, şəlalələr və zəngin flora-fauna mövcuddur. Bu, ekoturizm üçün potensial yaradır.

Şəhər adını Müqəddəs Kasimirodan alır. O, Katolik kilsəsinin müqəddəslərindən biridir.  

San Kasimiro yerli əhalinin adət-ənənələrini, folklorunu və festivallarını qoruyub saxlayan bir ərazidir. Burada keçirilən dini və mədəni tədbirlər Venesuela mədəniyyətinin müxtəlifliyini əks etdirir. 

San Kasimiro kənd təsərrüfatı ilə yanaşı, ekoturizm potensialına da malikdir. Dağlar, vadilər və çaylar, təbiət sevərlər üçün ideal şərait yaradır. Şəhərdən keçən yollar, bölgənin digər şəhərləri ilə əlaqəni təmin edir, bu da ticarət və mədəni mübadilə üçün imkan yaradır.
San Kasimiro həmçinin yerli əhəmiyyətli bazarları ilə məşhurdur. Bu bazarlarda kənd təsərrüfatı məhsulları, yerli sənətkarlıq əşyaları və mədəni məhsullar satılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*sancasimiro-aragua.gob.ve
Quanta

**Quanta** () — Venesuelanın şimal-şərqində olan Anzoatequi ştatında şəhər.  
## Tarixi
Quanta Karib dənizinin sahilində yerləşir və regionun mühüm dəniz limanlarından biridir. Anzoatequi ştatının şimal-şərq hissəsində, ştatın paytaxtı Barselonadan təxminən 8 kilometr şimal-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlük dəniz səviyyəsindən 74 metr yüksəklikdədir.
Guanta turist məkanları ilə tanınır. Şəhər müstəmləkə dövründə liman mərkəzi olub və XX əsrin əvvəllərindən bəri sənaye və ticarət mərkəzi kimi inkişaf edib. Karib dənizi sahillərində yerləşməsi onu dəniz turizmi üçün əlverişli edir. Şəhərin ətrafında yerləşən təbii parklar, dəniz mənzərələri və çimərliklər yerli və xarici turistləri cəlb edir. Karib dənizi sahillərində yerləşdiyi üçün dəniz turizmi, çimərlikləri və dənizkənarı istirahət zonaları ilə məşhurdur. 

1950-ci ildə şəhərin yaxınlığında neft emalı zavodu tikilmişdir.

Şəhərin iqlimi isti yarımsəhra (Köppen iqlim təsnifatında BSh) kimi xarakterizə olunur. Orta illik yağıntı 627 mm-dir. Ən az yağıntı mart ayında (3 mm), ən çox isə avqust ayında (125 mm) düşür. Orta illik temperatur 26,8 °C-dir.

Venesuela Milli Statistika İnstitutunun məlumatına görə, 2013-cü ildə şəhərin əhalisi 19.430 nəfər olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Potosi

**Potosi** () — Boliviyanın şimalında eyni adlı Potosi departamentinin paytaxı olan şəhər. Şəhər And dağlarında dəniz səviyyəsindən təxminən 4,000 metr yüksəklikdə yerləşir.  Tarixdə zəngin gümüş mədənləri ilə tanınır.
## Tarixi
Potosi 1545-ci ildə Kerro Riko dağında zəngin gümüş yataqlarının kəşf olunmasından sonra qurulub. Gümüş mədənlərində yerli əhali və Afrikadan gətirilmiş qullar ağır şəraitdə çalışdırılırdı. Mita sistemi adlanan məcburi iş sistemi geniş istifadə edilirdi. XVI əsrdə burada tapılan böyük gümüş yataqları şəhərin sürətli inkişafına səbəb olub. İspan müstəmləkəçiləri bu gümüşdən istifadə edərək İspaniya iqtisadiyyatını gücləndiriblər. XVIII əsrdə Kerro Riko dağındakı gümüş ehtiyatları azalmağa başladı. Bu şəhərin iqtisadi və sosial tənəzzülünə səbəb oldu. Boliviyanın müstəqillik mübarizəsindən sonra (1825) Potosi artıq əvvəlki əhəmiyyətini itirmişdi. XVII əsrdə Potosi Latın Amerikasının ən böyük şəhərlərindən biri idi, əhalisi 160,000 nəfərə çatmışdı.

Potosi Boliviyanın cənub-qərbində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 4,067 metr yüksəklikdə yerləşərək dünyanın ən yüksək şəhərlərindən biri hesab olunur. Yüksək dağlıq iqlimə malikdir, gündüzlər isti, gecələr isə olduqca soyuq iqlim şəraiti ilə seçilir. Şəhər yaxınlığında unikal landşaftlar və duz səhraları yerləşir.

Potosi tarixinin və mədənlərinin böyük əhəmiyyəti sayəsində şəhər 1987-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edildi. Müasir dövrdə Potosí turistlər üçün cəlbedici məkandır, gümüş mədənlərinin qalıqları, tarixi binaları və mədəni irsi qorunur. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* J. H. Elliott, ''The Silver Rush''
* Cerro Rico: The Greatest of the Great. Part 1 Geology for Investors, last updated October 17, 2019
* Cerro Rico Part 2: Geology by Andrew Watson, updated 2019
Rosenstiel mükafatı

**Rosenstiel mükafatı** () — hər il Brandeis Universiteti tərəfindən Rosenstiel Təməl Tibb Elmləri Tədqiqat Mərkəzi (*Rosenstiel Basic Medical Sciences Research Center*) tərəfindən seçilmiş görkəmli alimlər komitəsi tərəfindən tövsiyə edilən görkəmli alimə verilən mükafat. Mükafat 1972-ci ildən bəri təqdim olunur.

Mərkəz 1968-ci ildə Brandeis Universitetində Lewis S. Rozenstiel tərəfindən təsis edilib. Mükafat universitet xaricində tibbi tədqiqatları stimullaşdırmaq üçün təsis edilib.

Laureat himayədarın şəkli olan medal və 30.000 dollar pul mükafatı alır. 2017-ci il tarixinə qədər mükafatı alan 87 nəfərdən 36-sı sonradan Nobel mükafatı alıb.

## Laureatlar
}
| 
|-bgcolor=#ffffff
| 
| , 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=4| 2004
|  Эндрю Файер
| 
|rowspan=4| 
|-bgcolor=#ffffff
|  Крейг Мелло
| 
|-bgcolor=#ffffff
| Виктор Эмброс
| 
|-bgcolor=#ffffff
| Гэри Равкан
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=2| 2005
|  Мартин Чалфи
| 
|rowspan=2| 
|-bgcolor=#ffffff
|  Роджер Тсиен
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=3| 2006
| Мэри Фрэнсис Лайон
| 
|rowspan=3| 
|-bgcolor=#ffffff
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=2| 2007
| Франц-Ульрих Хартль
| 
|rowspan=2| 
|-bgcolor=#ffffff
| Артур Хорвич
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=3| 2008
|  Джон Гёрдон
| 
|rowspan=3| 
|-bgcolor=#ffffff
| Ирвинг Вайсман
| 
|-bgcolor=#ffffff
|  Синъя Яманака
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=2| 2009
|  Жюль Офман
| 
|rowspan=2| 
|-bgcolor=#ffffff
| Руслан Меджитов
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=2| 2010
| Чарльз Дэвид Эллис
| 
|rowspan=2| 
|-bgcolor=#ffffff
| Майкл Грюнштейн
| 
|-bgcolor=#ffffff
! 2011
| Нахум Зоненберг
| , 
| 
|-bgcolor=#ffffff
! 2012
| Стивен Элледж
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=3| 2013
| Винфрид Денк
| 
|rowspan=3| 
|-bgcolor=#ffffff
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
| Уотт Уэбб
| 
|-bgcolor=#ffffff
! 2014
| Фредерик Альт
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
! 2015
|  Ёсинори Осуми
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
! 2016
| Сюзан Линдквист (посмертно)
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
! 2017
| Тития де Ланге
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
! 2018
| Стивен Харрисон
| 
| 
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=2| 2019
| Дэвид Джулиус
| 
|rowspan=2| 
|-bgcolor=#ffffff
| Ardem Patapoutian
|
|-bgcolor=#ffffff
!rowspan=2| 2020
| Каталин Карико
|
|rowspan=2| 
|-bgcolor=#ffffff
| Дрю Вайсман
|
|-bgcolor=#ffffff
! 2021
| 
|
| 
|}
Puyupatamarka

**Puyupatamarka** () — Peruda arxeoloji abidə. Amerikanın kəşfindən əvvəl mövcud olmuş qalanın xarabalıqları. Abidə qalıqları dəniz səviyyəsindən təxminən 3650 metr yüksəklikdə dağlarda yerləşir.
## Tarixi
Puyupatamarka bir çoxları tərəfindən “buludlar arasında yer” olaraq tanınır. Puyupatamarka Quelchia dilində “buludlarda şəhər” mənasını verir. O, təxminən 3,650 metr yüksəklikdədir və əsasən İnk dini kompleksi və şəlalələrə baxan terraslarla əlaqələndirilir. Su kanalları və sıx tikililəri ilə tanınır. Bu yerin əvvəlki məqsədi nəzarət nöqtəsi, mədəniyyət mərkəzi və su təchizatı şəbəkəsi olaraq istifadə olunmaq olub. 

Puyupatamarka həmçinin çox sayda arxeoloji tapıntı ilə zəngindir. Burada tapılan tikililər və digər qalıntılar, İnk imperiyası dövrünün mədəni və dini həyatına dair dəyərli məlumatlar təqdim edir. Bu sahə Perunun ən məşhur turist yerlərindən biri olan Maçu Piçuya yaxın yerləşdiyi üçün turistlər arasında populyardır. 

Bu günə qədər şəhər haqqında məlumat azlıq təşkil edir. Hətta onun dəqiq adı belə məlum deyil. Puyupatamarka 1940-42-ci illərdə bu torpaqları kəşf edən Pal Feijosu ekspedisiyaya müşayiət edən yerli Amerika bələdçilərinə verilən ad idi. Ərazidə ciddi arxeoloji qazıntılar aparılmayıb. Lakin şəhərin İnk imperiyasında əhəmiyyətli rol oynadığına, dini və inzibati mərkəz kimi xidmət etdiyinə inanmaq üçün əsas var.

Xarabalıqlar arasında suyun təmizlənməsi mərasimləri üçün istifadə edilən İnk kanalları ilə qidalanan ritual hamamlar da var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Фотогалерея
* Фото
* информация с сайта турагентства Турминал Тревел Компани
Tunanmarka

**Tunanmarka** () — Peruda Kuzko vilayətində yerləşən arxeoloji kompleks. Bu kompleks İnk imperiyasının ən mühüm mədəniyyət mərkəzlərindən biri olmuşdur.   Tunanmarkanın adı bəzən “Tuna Marka” olaraq da yazılır, bu da “Böyük şəhər” və ya “Qızıl şəhər” kimi tərcümə olunur.
## Tarixi
Tunanmarka İnk imperiyasının gücünün zirvəsində olan dövrlərdən, təxminən XV əsrin sonlarından əvvəlki dövrə qədər olan zamanlarda böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Tunanmarkanın tikintisi ən yaxşı İnk memarlığının və mühəndisliyinin nümayişidir. Tikililərdə daşdan inşa olunmuş böyük divarlar, geniş meydanlar və kanalizasiya sistemləri mövcuddur. Bu kompleks həm də İnk cəmiyyətinin sosial və dini həyatını əks etdirən bir çox mühüm struktura sahibdir.

Tunanmarkanın ən diqqət çəkən xüsusiyyətlərindən biri, İnk cəmiyyətinin dini və mədəni həyatını əks etdirən böyük mərasimlər və ritüalların keçirildiyi yerlərin olmasıdır. İnk mədəniyyətinin ən mühüm elementlərindən biri olan “Qızıl Günəş Tanrısı”na ibadət edilən təntənəli məkanlar burada yerləşirdi. 

Arxeoloji kompleks 9 noyabr 2000-ci ildə 1359/INC saylı Peru höküməti tərəfindən Milli Mədəni İrs elan edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Geta (imperator)

**Geta** (; ) — Severlər sülaləsinə mənsub Roma imperatoru.

## Bioqrafiyası
O, Septimi Sever ilə Yuliya Domnanın kiçik oğlu idi. Atası və böyük qardaşı imperator elan edildikdə ona *sezar* titul verildi (28 yanvar 198). 210-cu ildə isə *avqust* elan edildi və atasının (indiki Yorkda) 211-ci ildəki ölümündən sonra qardaşı Karakalla ilə birlikdə imperator oldu. Qardaşlar arasında şiddətli rəqabət var idi. Atalarının sağlığında bu rəqabət Roma ictimaiyyətindən gizli saxlanılırdı. Lakin Septimi Severin ölümündən sonra bu rəqabət gizli qalmadı: qardaşlar müxtəlif hərbi birləşmələr təşkil etdilər. Vətəndaş müharibəsi təhlükəsi 211-ci ilin dekabrınadək davam etdi. Həmin vaxt Karakalla Getanı praetorian qvardiyasına öldürtdü. Rəvayətə görə, anasının qucağında, imperator sarayındakı onun mənzilində.  

## İstinadlar
Pakasmayo

**Pakasmayo** () — Perunun şimalında olan La Libertad əyalətində Sakit okean sahilində dəniz kənarı kurort şəhəri.
## Tarixi
Pakasmayo 10.000 ildən çoxdur ki, dənizdən qida toplayan insan qrupları tərəfindən məskunlaşdırılıb.

1775-ci ildə Peru əyalətinin qubernatoru Teodor Kruanın əmri ilə ispan konkistadorları Pakasmayonun əsasını qoydular. O vaxtdan bura İspaniya imperiyası üçün mühüm bir liman oldu. 1871-ci ildə Pakasmayo dəmir yolunun tikintisinə başlanıldı. Dəmiryolunun tikintisi Pakasmayonun qızıl dövrünün başlanğıcını qoydu və bu dövr dəmir yolunun dayandığı 1967-ci ilə qədər davam etdi. O vaxtdan bəri ticarət fəaliyyəti o qədər azaldı ki, indi dəmir yolu stansiyası tarixi abidələrə çevrildi.  

XX əsrin sonlarından etibarən dalğaqıran ərazi olan El Faro (Mayak) "dünyanın ən böyük və ən çox naviqasiya edilə bilən dalğası" kimi dominantlıq edir və su idmanı həvəskarları arasında populyarlıq qazanır. Həmin çimərlikdə sörf, külək sörfü, kaytserfing və avarçəkmə ilə məşğul olmaq olar ki, bu da dünyanın müxtəlif yerlərindən bu dalğalardan zövq almaq üçün gələn xarici qonaqların sayının artmasına kömək edir.
## Qalereya

De-mi-tierra-un-producto----pacasmayo 26599655683 o.jpg|
Pacasmayo Beach 01.jpg|
Pacasmayo y muelle en el verano de 2016.jpg|
Iglesia Nuestra Senora de Guadalupe, Pacasmayo.jpg|
Pacasmayo Beach 03.jpg|
Pier of Pacasmayo.jpg|
Cristo redentor en Pacasmayo.jpg|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Patallakta

**Patallakta** () — Peruda Kuzko vilayətində yerləşən arxeoloji kompleks.
## Tarixi
Patallakta məşhur İnk Cığırında (Inca Trail) yerləşir və Maçu Piçuya gedən yolun bir hissəsidir. Patallakta Urubamba vadisində yerləşən qədim yaşayış məskənidir. 

“Patallacta” Ketsua dilində “yüksək şəhər” və ya “terraslı şəhər” mənasını verir. Patallakta təxminən 2,750 metr yüksəklikdə yerləşir və İnk dövründə kənd təsərrüfatı, yaşayış və strateji müdafiə məqsədləri üçün istifadə edilmişdir.
Ərazi terraslarla örtülü və dağların ətrafında qurulmuş qədim strukturları ilə tanınır. Ərazi Kuzko şəhərindən təxminən 32 kilometr məsafədə, Vilkanota çayı yaxınlığında yerləşir və çətin dağlıq relyefi ilə məşhurdur. Bu yerlər tarixi və mənzərə baxımından çox təsir edicidir. 

Bura İnk imperiyası dövründə strateji və kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün əhəmiyyətli bir yer olub. Terraslar əkinçilik üçün, qəsəbə isə karvanlar üçün dayanacaq kimi istifadə edilirdi. Patallakta həmçinin müqəddəs bir yer kimi qəbul edilirdi və dini mərasimlər keçirildiyi güman edilir.
Turistlər buranı adətən İnka Cığırı boyunca gedərkən ziyarət edirlər.
 
## Qalereya

File:Patallacta from Inca Trail.jpg|
File:Wayllabamba Puesto de Vigilancia sign.jpg|
File:Willkaraqay ruins.jpg|
File:Patallacta Terraces.jpg|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.thomson.clara.net/llactapa.html
Runkuraqay

**Runkuraqay** () — Peruda Kuzko vilayətində yerləşən arxeoloji kompleks. Kompleks məşhur İnk cığırı (Inca Trail) boyunca yerləşir və Maçu Piçuya gedən yolda dayanacaqlardan biri hesab olunur.
## Tarixi
Runkuraqay kompleksinin dairəvi tikililəri İnk imperiyası memarlığının unikal xüsusiyyətlərini əks etdirir. Alimlər onun keşikçi məntəqəsi, mərasim yeri və ya səyahətçilər üçün istirahət məkanı kimi istifadə edildiyini güman edirlər. Abidə həmçinin ərazidəki digər İnk tikililəri ilə əlaqə yaratmaq üçün düşünülmüş şəkildə yerləşdirilmişdir. O, təxminən 3,800 metr hündürlükdə yerləşir və möhtəşəm And dağları mənzərələri ilə əhatələnmişdir.

Runkuraqay Maçu Piçu arxeoloji ərazisindən cənub-şərqdə və Vilkanota çayının cənubunda yerləşir. Xarabalıqlar Runkuraqay dağının cənub yamacında, Runkuraqay aşırımının yaxınlığında, Sayakmarka arxeoloji ərazisindən şimal-şərqdə və Qunçamarka ərazisindən cənub-şərqdə yerləşir.

III Hiram Binqham ərazini 1915-ci ilin aprelində ziyarət etmişdir. Pol Fejos isə 1940-cı ildə burda arxeoloji qazıntılar aparıb.

## Qalereya

File:Wayllabamba Puesto de Vigilancia sign.jpg|
File:Camino-inca-dia2-c09.jpg|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Diadumenian

**Diadumenian** (; ) — Roma imperatoru.

## Bioqrafiyası
208-ci ildə anadan oldu. 217-ci ildə atası Makrin *avqust* elan edildikdə ona da, *sezar* titulu verildi. 218-ci ildə *avqust* tituluna da yiyələndi. Lakin Senat bu titulu təsdiqləmir, yalnız bəzi sikkələrdə zərb edilir. O, 218-ci ildə atası Makrin ilə birlikdə Helioqabalın tərəfdarları tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Severlər sülaləsi
Kaçi (şəhər)

**Kaçi** () — Argentinanın Salta vilayətində şəhər. 
## Tarixi
Kaçi And dağlarının ətəklərində, Kalçaqui vadisi boyunca yerləşir. Kaçi Argentina üçün məşhur olan təbii gözəllikləri və tarixi mirası ilə tanınır. O, Salta şəhərinin təxminən 150 km cənub-qərbində yerləşir. O, təxminən 2,280 metr yüksəklikdədir və bölgəyə xas olan quru iqlimi ilə seçilir. "Kaçi" adı Quechua dilində "duz" mənasını verir. Bunun səbəbi bölgənin yaxınlığındakı duz sahələri ilə bağlıdır.

Kaçi qədim zamanlardan bəri yerli Kalçaqui hinduları tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Bu xalqlar bölgədə inkişaf etmiş kənd təsərrüfatı və ticarət mədəniyyəti ilə tanınırdılar. İspanlar bölgəyə XVI əsrdə gəliblər. Kaçinin müasir memarlığı bu dövrün təsirini əks etdirir. Kolonial üslubda inşa edilmiş evlər, dar daş küçələr və mərkəzi meydan bu tarixdən miras qalmışdır.

Kaçi şəhəri həmçinin turizmi ilə fərqlənir. Bura bir çox məkanları, həmçinin, Katolik Kilsəsi (Iglesia de San José), Arxeologiya Muzeyini (Museo Arqueológico de Cachi) misal çəkə bilərik.
* Katolik Kilsəsi (Iglesia de San José) - 1796-cı ildə tikilmiş bu tarixi kilsə, kaktus ağacından düzəldilmiş tavanı ilə məşhurdur.
* Arxeologiya Muzeyi (Museo Arqueológico de Cachi) - Bu muzeydə Kalçaqui vadisinin qədim mədəniyyətlərinə aid əsərlər nümayiş olunur.

Kaçidə 2001-ci ildə 5254 nəfər əhali yaşayıb. Bu da 1991-ci ildəki son siyahıyaalma ilə müqayisədə 17,62% artım deməkdir. Artıma iki amil təsir edib, yüksək doğum nisbəti və insanların Salta, Tukuman və Buenos-Ayresdən bölgəyə köçməsi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Cachi pictures
Jaklin Casey

**Jaklin S. Casey** (; ) — Amerikalı qrafik dizayn ustası. O, Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT) üçün yaratdığı qrafik sənət əsərləri ilə məşhurdur.

## Həyatı
Jaklin Casey 20 aprel 1927-ci ildə Massaçusets ştatının Kuinsi şəhərində anadan olub. O, Massaçusets Kollecində İncəsənət də Dizayn fakültəsində təhsil alıb. Təhsil illərində modern qrafik dizaynın əsas prinsiplərini mənimsəyərək öz fərdi üslubunu formalaşdırmışdır. 

Casey karyerasına bir neçə qrafik dizayn layihələri üzərində işləməklə başlamışdır. 1955-ci ildə o, Massaçusets Texnologiya İnstitutunda işləməyə başlamış və burada əsasən universitet üçün müxtəlif afişalar, posterlər və çap materialları hazırlamışdır. Onun MIT üçün hazırladığı dizaynlar İsveçrə məktəbinin təsiri altında olmuş, sadə, lakin güclü vizual ünsürlərdən ibarət idi. Onun dizaynlarında əsasən Helvetika kimi sans-serif şriftlərdən istifadə olunurdu. Eyni zamanda kompozisiyada güclü kontrastlar və sadə, lakin dərin məna daşıyan elementlərə yer verirdi. Bu yanaşma onun dizaynlarını həm informativ, həm də vizual cəhətdən cəlbedici edirdi.

1958-ci ildə Jaklin Şepard Vilyam "Bill" Keysi ilə nigaha daxil olaraq adını Jaklin S. Keysi olaraq dəyişdirdi. Həyat yoldaşı Massaçusets ştatının Bruklin şəhərində sosial iş görən psixoloq idi. O, 1975-ci ildə xərçəngdən vəfat etdi.

Jaklin Keysinin özünə 1982-ci ildə xərçəng diaqnozu qoyuldu. O, 1989-cu ildə təqaüdə çıxmaq məcburiyyətində qaldı, lakin uzun müddətli həmkarı, qonşusu və dostu Muriel Kuper onun MIT Media Laboratoriyasında qonaq alim kimi işini davam etdirməsini təşkil etdi. Keysi 18 may 1992-ci ildə xərçəngdən vəfat etdi.

## İstinadlar
Frensis Bomont

**Frensis Bomont** (; ) — İngilis İntibah teatrında dramaturq idi və Con Fletçer ilə əməkdaşlığı ilə məşhur idi.

## Həyatı

Bomont, Lesterşirdəki Trinqstoun yaxınlığındakı Grace Dieu kəndində yaşayan Ser Frensis Bomontun oğlu idi. Anası Holme Pierrepontdan olan Ser George Pierrepontun (vəfatı 1564) və həyat yoldaşı Winnifred Twaits-in qızı Anna idi. Bomont ailədə anadan olmuş və on üç yaşında Broadgates Hall-da (indiki Pembruk Kolleci, Oksford) təhsil almışdır. Atasının 1598-ci ildə vəfat etməsindən sonra universiteti diplomsuz tərk etmiş və 1600-cü ildə Londondakı Daxili Məbədə daxil olaraq atasının yolunu davam etdirmişdir.

Hesabatlara görə, Bomont uzun müddət vəkil kimi işləməmişdir. O, şair və dramaturq Ben Consonun tələbəsi olmuşdur; O, həmçinin Maykl Dreyton və digər şairlər və dramaturqlarla tanış idi və ehtirasının burada olduğuna qərar verdi. Onun ilk əsəri olan "Salmacis və Hermaphroditus" 1602-ci ildə nəşr olundu. Britannika Ensiklopediyasının 1911-ci il nəşrində əsər "Marlo və Şekspirin məşhur sevgi şeirlərindən təzəlikcə, on səkkiz yaşlı bir oğlan üçün ümumiyyətlə etibarsız deyil, təbii ki, epizodların və təkəbbürlərin uzun və fantastik yayılması baxımından bu əsəri üstələyir" kimi təsvir olunur. 1605-ci ildə Bomont Jonsonun "Volpone" əsərinə tərifləyici şeirlər yazdı.

Bomontun Fletçer ilə əməkdaşlığı 1605-ci ildə başlamış ola bilər. Hər ikisi dramatik karyeralarının əvvəlində nəzərəçarpacaq uğursuzluqlarla bir maneə ilə qarşılaşmışdılar; İlk dəfə 1607-ci ildə Blackfriars Uşaqları tərəfindən səhnələşdirilən Bomontun "Yanan Pestle Cəngavəri" əsəri, naşirin 1613-cü il kvartosuna yazdığı məktubda iddia edildiyi kimi, "onunla bağlı istehza işarəsini" qeyd etməyən tamaşaçılar tərəfindən rədd edildi; yəni onlar Bomontun köhnə dram satirasını köhnə dram kimi qəbul etdilər. Tamaşa soyuq qarşılandı. Növbəti il Fletçerin "Sadiq Çoban" əsəri eyni səhnədə uğursuz oldu. Lakin 1609-cu ildə ikisi "Qlobus Teatrı"nda və Blackfriarsda Kral Adamları tərəfindən səhnələşdirilən "Filaster" əsəri üzərində əməkdaşlıq etdilər. Tamaşa məşhur bir uğur qazandı və iki dramaturqun karyerasına təkcə başlanğıc vermədi, həm də tragikomediyaya yeni bir zövq verdi. Con Obrey tərəfindən nəql edilən əsrin ortalarına aid bir hekayəyə görə, onlar Sautvarkdakı Bankside-də eyni evdə yaşayırdılar və "hər şeyi ən yaxınlıqda bölüşürdülər". Təxminən 1613-cü ildə Bomont Kentdəki Sundridgedən olan Henri Ayslinin qızı və həmvarisi Ursula Aysli ilə evləndi və bu evlilikdən onun iki qızı - Elizabet və Franses (ölümdən sonrakı uşaq) dünyaya gəldi. O, 1613-cü ilin fevral-oktyabr ayları arasında insult keçirdi, bundan sonra daha pyes yazmadı, lakin 26 oktyabr 1613-cü ildə vəfat edən Ledi Penelopa Klifton üçün elegiya yaza bildi. Bomont 1616-cı ildə vəfat etdi və Vestminster abbatlığında dəfn edildi. Bu gün Bomont dramaturq kimi xatırlansa da, sağlığında o, həm də şair kimi tanınırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* Poems by Francis Beaumont at English Poetry
Riçard Bakster

**Riçard Bakster** (; ) — Şropşirin Routon şəhərindən olan ingilis qeyri-konformist kilsə lideri və ilahiyyatçısı idi və "İngilis Protestant Məktəbçilərinin başçısı" kimi təsvir olunur. O, 1630-cu illərin sonlarında Vorçesterşirdəki Kidderminsterdəki xidməti ilə şöhrət qazandı və eyni zamanda ilahiyyatçı yazıçı kimi uzun və məhsuldar karyerasına başladı.

1662-ci il Vahidlik Qanunundan sonra Bakster Hereford yepiskopu təyinatından imtina etdi və Anqlikan kilsəsindən qovuldu. O, həbsxanada vaxt keçirərək qeyri-konformist hərəkatının ən nüfuzlu liderlərindən birinə çevrildi. Onun fikirləri Kalvinist Təqdir ənənəsi daxilində mübahisəli olaraq qalır, çünki o, xristianların bir növ iman qanunu altında yerləşdirildiyini öyrədirdi.

## Həyatı
Bakster 12 noyabr 1615-ci ildə Şropşirin Routon şəhərində ana tərəfdən babasının evində anadan olmuş və 1626-cı ilin fevral ayında valideynlərinin İton Konstantin şəhərindəki evinə köçməzdən əvvəl Hay Erkaldakı kilsədə vəftiz olunmuşdur.

10 sentyabr 1662-ci ildə Bakster 1681-ci ildə vəfat edən Marqaret Çarltonla evləndi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* .
* 
* 
* Works by Richard Baxter at Special Collections and Archives, Cardiff University
* 
* The Correspondence of Richard Baxter in EMLO
Henri Volter Beyts

**Henri Volter Beyts** (; ) — heyvanlarda təqlid haqqında ilk elmi məlumatı verən ingilis təbiətşünası və tədqiqatçısı idi. O, ən çox 1848-ci ildə Alfred Rassel Uolles ilə birlikdə Amazon meşələrinə etdiyi ekspedisiya ilə məşhur idi. Uolles 1852-ci ildə geri qayıtdı, lakin gəmisi yanğına uğradığı zaman geri dönüş səyahətində kolleksiyasını itirdi. Beyts on bir ildən sonra 1859-cu ildə evə qayıdanda 14.712-dən çox növ (əsasən həşərat) geri göndərmişdi ki, bunlardan 8000-i (Beyts görə, amma Van Vayheyə baxın) elm üçün yeni idi. Beyts öz tapıntılarını ən məşhur əsəri olan "Amazon çayında təbiətşünas" (1863) əsərində yazmışdır. Beyts təqlidi onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Həyatı

Beyts Lesterdə savadlı orta təbəqə ailəsində anadan olub. Lakin, Uolles, Tomas Henri Haksli və Herbert Spenser kimi, o da təxminən 13 yaşına qədər normal təhsil almış və sonra corab istehsalçısında şagirdlik etmişdir. O, Mexanika İnstitutuna (kitabxanası olan) qoşulmuş, boş vaxtlarında təhsil almış və Çarnvud Meşəsində həşəratlar toplamışdır. 1843-cü ildə onun "Zoologist" jurnalında böcəklər haqqında qısa bir məqaləsi dərc olunmuşdur.

O, Uolles Lester Kollec Məktəbində müəllim vəzifəsini tutduqdan sonra onunla dostlaşmışdır. Uolles həmçinin həvəskar entomoloq olmuşdur (onun ilk marağı bitkilər idi) və o, Uolleslə eyni tipli kitabları oxumuşdur, Darvin, Haksli və şübhəsiz ki, bir çox başqaları da oxumuşdur. Bunlara əhali üzrə Tomas Robert Maltus, geologiya üzrə Ceyms Hetton və Çarlz Layel, Darvinin "Biqlın Səyahəti" və hər şeydən əvvəl, savadlı insanlar arasında təkamülü gündəlik müzakirəyə çıxaran "Təbii Yaradılış Tarixinin Anonim İzləri" (Robert Çambers tərəfindən yazılmış) daxildir. Onlar həmçinin Uilyam H. Edvardsın Amazon ekspedisiyası ilə bağlı "Amazonların çayı boyunca səyahəti" əsərini oxudular və bu, onları regiona səfərin həyəcanverici olacağı və karyeralarına təkan verə biləcəyi barədə düşünməyə vadar etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
*
* 
*Insecta. Coleoptera Links to three volumes authored or co-authored by Bates
*Obituary, *Proceedings of the Royal Geographical Society*, volume 14, 1892, pp, 245–257
*Bragg P.E. 2007. ''Biographies of Phasmatologists – 1. Henry Walter Bates''