open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gül Əsin

**Gül Əsin Aydın** () və ya əvvəlki adı ilə **Gürkız Ürbül** () ― Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk qadın muxtarı.

## Şəxsi həyatı
Gül Əsinin erkən həyatı haqqında dəqiq məlumatlar mövcud deyil. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi başlamazdan təxminən altı ay əvvəl Muğlalı bir adamla evləndiyi, ərinin müharibəyə gedərək geri qayıtmadığı bilinir. O, bundan sonra çörəkçi olan qardaşının yanına, Aydın ilinin Çinə ilçəsinin Dəmircidərə mahalına gedib və sonralar burada evlənərək Çinədə yaşayıb. O, qardaşının 1933-cü il təvəllüdlü "Cümhuriyə Şərəf" adlı qızını övladlığa götürüb.

Əsin 1970-ci ildə Nazili ilçəsinə köçmüş, buradakı Yıldıztəpə məhəlləsində 26 il yaşamışdır. Yaşadığı bəldədə büstü də olan Əsinin məzarı Nazilli ilçəsindəki Eğriboyun qəbiristanlığındadır.

## Muxtarlıq
1930-cu ilə qədər Türkiyədə qadınların siyasi hüquqları yox idi. Onlar əvvəlcə 3 aprel 1930-cu il tarixli qanunla bələdiyyə seçkilərində səsvermə hüququ qazanmış, üç il sonra, 26 oktyabr 1933-cü ildə isə muxtar vəzifəsinə seçmək və seçilmək hüququna əldə etmişdirlər.

Bu qanunun qəbulundan iki həftə sonra, Əsin 32 yaşında ikən yeddi kişi namizədlə yarışmış və səs çoxluğu ilə təxminən 500 səs toplayaraq kənd muxtarı seçilmişdir. Onun haqqında 11 dekabr 1933-cü ildə Halkevi qəzetində "Böyük inqilabın ilk qadın muxtarı vəzifəsi bərəkətli və mübarək olsun" başlığı ilə xəbər yazılmışdır. İki illik muxtarlıq dövründə çayxanalarda qumar oynamağı qadağan edən Gül Əsin uşaqların məktəbə yazdırılması, qadınların ictimai həyata hazırlanması, qız qaçırmalarının qarşısının alınması, evlilik işlərinin nizama salınması kimi məsələlərlə məşğul olub.

## Həmçinin bax

* Türkiyə siyasətində qadınlar
* Müfidə İlhan

## İstinadlar
SS-Verfügungstruppe

**SS-Verfügungstruppe** (qısaca: **SS-VT**) Nasist Almaniyası dövründə mövcud olmuş olan hərbi qrupdur. Onların yerləri sabit olmaq ilə bərabər həmişə silahlı olurdular. Onlar paramilitar bir qrup olub ən çox 23.000 əsgərdən ibarət olmuşdurlar. SS-Verfügungstruppenin qarnizon mərkəzləri Münhen, Hamburq və Vyanada yerləşirdi.

SS-Verfügungstruppe yaradıldığı ilk dövrlərdə əl silahları ilə Adolf Hitlerin siyasi rəqiblərinə qarşı terror aktları törətməklə məşğul idi. Nasistlər hakimiyyəti ələ keçirdikdən sonra isə daha mütəşəkkil bir formaya gələrək daha təkmil silahlarla təchiz olunmuşdurlar.
Haiti Prezidenti

**Haiti prezidenti -** *(<small>Haiti kreol</small>: Président d'Haïti)* Haiti dövlət başçısı icra hakimiyyəti prezidentlə hökumət arasında bölünür. Müvəqqəti Prezident Şurası 25 aprel 2024-cü ildən prezidentliyin səlahiyyətlərini həyata keçirir.

## Seçilmə və qaydalar
1987-ci il Haiti Konstitusiyasının III maddəsində prezidentlik üçün bir sıra tələblər göstərilmişdir. Fəsil A Hissəsində verilmişdir (134 və 135-ci maddələr). Prezident ümumxalq səsverməsi ilə beş il müddətinə seçilir və Prezident ardıcıl olaraq seçilə bilməz.

Prezident seçilmək üçün namizəd aşağıdakıları kriteryalara cavab verməlidir.

* Haiti vətəndaşı olmalı və heç vaxt vətəndaşlıqdan çıxmaq tələb irəli sürməli deyil.
* Mülki və siyasi hüquqlardan istifadə etməli və cinayət törətdiyinə görə ölümə, həbsə və ya mülki hüquqlarını itirmə cəzasına məhkum edilməməlidir.
* Daşınmaz əmlakın sahibi olmalı və ölkədə daimi yaşayış yerinə sahib olmalıdır.
* Seçki gününə azı 5 il qalmış vaxtdan seçki gününə qədər ölkədə yaşalıdır.
* Seçki günü ən azı 35 yaşınız olmalıdır.

Seçkilər prezident səlahiyyətlərinin beşinci ilində noyabrın son bazar günü keçirilir. Namizədlərdən heç biri səslərin əksəriyyətini ala bilməsə, ən yaxşı iki namizəd arasında ikinci tur keçirilir və İkinci turda ən çox səs toplayan namizəd prezident olur.

## Vəzifələr və səlahiyyətlər
Prezidentliyə aid digər qaydalar 1987-ci il Konstitusiyasının III fəslin B hissəsinin 136-147-ci bölmələrində göstərilmişdir.  Prezidentin Konstitusiyada ona verilən səlahiyyətlərdən başqa heç bir səlahiyyətə sahib deyil.

**Konstitusiya prezidentə aşağıdakıları etməyi tapşırır:**

* Konstitusiyaya və hökumət təsisatlarının sabitliyinə hörmət və onun icrası.
* Dövlət qurumlarının müntəzəm fəaliyyəti.
* Dövlətin davamlı inkişafı, müstəqillik və torpaqların ərazisinin bütövlüyü.

Parlamentdə yeni hökumətin lehinə səs çoxluğu yarandıqdan sonra Prezident çoxluq partiyasından baş nazir seçməlidir; əks halda Parlamentin hər iki palatası ilə məsləhətləşdikdən sonra birini seçir. Hər iki halda seçki parlament tərəfindən təsdiqlənməlidir. Hökumət istefa verdikdə, prezident baş nazirin səlahiyyətlərinə xitam verir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
2018-19 Qarabağ FK mövsümü

**2018–19 Qarabağ FK mövsümü** — Qarabağ üçün 2018–19 mövsümü, Azərbaycan Premyer Liqasında keçirdiyi 26-cı və baş məşqçi Qurban Qurbanovun rəhbərliyi altında 11-ci mövsümü olacaq.

## Mövsümə ümumi baxış
Klub Azərbaycan çempionatında çempion olaraq 7-ci çempionluğunu qazanır.

Klub Azərbaycan kubokunun yarımfinal mərhələsində, iki görüşün nəticəsinə görə, Qəbələ klubuna məğlub olaraq mübarizəni dayandırır.

Klub Avrokuboklarda Çempionlar Liqasının birinci təsnifat mərhələsindən başlayır. İlk mərhələdə, iki oyunun nəticəsinə görə, Sloveniyanın Olimpiya Lyubliyana komandasına qalib gələrək ikinci təsnifat mərhələsinə vəsiqə qazanır. İkinci mərhələdə Albaniyanın Kukesi klubunu mübarizədən kənarlaşdırılır. "Qarabağ" turnirin üçüncü təsnifat mərhələsində Belarusun BATE klubuna rəqib olur. İki oyunun nəticəsində görə "BATE"yə məğlub olan komanda, mübarizəni Avropa Liqasının pley-off mərhələsində davam etdirir. Burada Moldovanın Şerif klubundan üstün olan "Qarabağ", "Avropa Liqası"nın E qrupunda Arsenal, Sportinq və Vorskla klublarıyla mübarizədə qrupda sonuncu yeri tutaraq avrokuboklarda müabirzəsini bitirir.

### Transferlər
2 iyun 2018-ci ildə Rahil Məmmədov və Filip Ozobiç "Qarabağ"la 3 illik müqavilə imzalayır.

İyunun 26-da "Qarabağ" Fransanın Lans klubunun oyunçusu Abdulla Zubir ilə iki illik müqavilə imzaladığını elan edir.

İyulun 4-də "Qarabağ", İslandiya milli komandasının "DÇ-2018"dəki oyunuyla məşhurlaşan qapıçısı Hannes Halldorssonu "Randers" klubundan transfer etdiyini və onun ilə iki illik müqavilə imzaladığını açıqlayır. Ertəsi gün klub, "Sportinq" klubunun bolqarıstanlı oyunçusu Simeon Slavçev ilə 3 illik müqavilə imzaladığılnı açıqlayır.

"Qarabağ" iyulun 6-da braziliyalı qapıçı Vaqnerlə müqavilə imzaladığını açıqlayır.

İyulun 24-də Con Delarj və İnnosent Emeqara "Qarabağ"la müqavilə imzalayıb.

Dekabrın 19-da "Qarabağ" keçmiş ulduzu Reynaldonun geri qayıtdığını və onunla 2 il yarımlıq müqavilə bağlandığını elan edir.

Yanvarın 9-da "Qarabağ" Qəbələ klubundan icarəyə götürdüyü yarımmüdafiəçi Hacıağa Hacılı ilə 4 illik müqavilə imzaladığını açıqlayır.

Yanvarın 13-də Coşqun Diniyev Sabah klubuna keçir.

17 yanvar 2019-cu ildə "Qarabağ" hücümçü Con Delarjın "Qarabağ-2" ilə məşqə göndərildiyini açıqlayır.

## Heyət

## Transferlər

### Gələnlər

### Gedənlər

## Yoldaşlıq görüşləri

## Azərbaycan Premyer Liqası

#### Nəticələrə ümumi baxış

#### Oyunlar

### Turnir cədvəli

## Ölkə kuboku

## Avrokuboklar

### Çempionlar Liqası

### UEFA Avropa Liqası

#### Təsnifat mərhələsi

#### Qrup mərhələsi

## Oyunçu statistikası

### Oyun və qol sayı

|}

## İstinadlar
Türkiyədə LGBT hüquqları

Türkiyədə lezbiyan, gey, biseksual və transgender (LGBT) insanlar ölkənin qeyri-LGBT sakinlərinin yaşamadığı hüquqi problemlərlə üzləşirlər. Buna baxmayaraq, Türkiyədə LGBT insanlar üçün ümumi ab-hava müsəlman ölkələrinin əksəriyyəti ilə müqayisədə daha az repressiv hesab olunur.

1858-ci ildə Osmanlı imperiyası homoseksuallığı, sodomiyanı və köçəkliyi (gənc kölə rəqqaslar) cinayət hesab edən heç bir açıq-aşkar maddələri özündə əks etdirməyən yeni cəza məcəlləsini qəbul etmişdir. 1858-ci il Osmanlı Cəza Qanunu "Tənzimat" dövründə daha geniş islahatların bir hissəsi olaraq Napoleon məcəlləsindən çox təsirlənmişdi. LGBT fərdlərin 1951-ci ildən Cenevrə Konvensiyasına əsasən Türkiyədə sığınacaq axtarmaq hüququ var, lakin eynicinsli cütlüklərə heteroseksual cütlüklər üçün olan eyni hüquqi müdafiələr verilmir. Transseksuallara 1988-ci ildən qanuni formada cinsini dəyişməyə icazə verilmişdir. Cinsi oriyentasiya, həmçinin gender kimliyi və ya onun ifadə edilməsi ilə bağlı diskriminasiyanın müdafiə edilməsi qanuni olaraq müzakirə edilir, lakin onlar hələ qanunvericilikdə nəzərdə tutulmamışdır.

## Hərbi xidmət
Türkiyədə məcburi hərbi xidmət 18–41 yaş arasında olan bütün kişi Türkiyə vətəndaşlarına şamil edilir. Buna baxmayaraq , Türkiyə Silahlı Qüvvələri homoseksuallara hərbi xidmətə qadağa qoyaraq onlara qarşı açıq ayrı-seçkilik edir. Eyni zamanda, Türkiyə Avropa İnsan Haqları Konvensiyasından irəli gələn öhdəliklərini pozaraq hərbi xidmətdən vicdanla boyun qaçırmağı hər hansı formada tanımır. Buna etiraz edənlər əvəzində özlərini "xəstə" kimi təqdim etməlidirlər. Bəzi şəxslər homoseksual olduqlarını "sübut etmək" üçün "Human Rights Watch"ın "alçaldıcı" adlandırdığı imtahanlardan keçməyə məcbur olmuşlar. 

2009-cu ilin oktyabrında Avropa İttifaqının Genişlənmə Komissiyasının hesabatında deyilirdi: "Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin homoseksuallığı psixoseksual xəstəlik kimi müəyyən edən və homoseksualları hərbi xidmətə yararsız kimi tanıyan bir sağlamlıq tənzimləməsi var. Homoseksualların az bir qismi alçaldıcı tibbi müayinələrdən keçməli olmuşdur".

Silahlı qüvvələrini daxilində genişmiqyaslı qəbul prosesinin lehinə dəstək azdır. 2015-ci ildə 1,300 zabitin "homoseksualların orduda xidmət etməsinə icazə verilib-verilməməsi" sualı təqdim olunan araşdırmada 96,3% mənfi cavab vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lambdaistanbul LGBT Solidarity Association, Istanbul-based LGBT association
* Gladt e.V. – Gays & Lesbians aus der Türkei (based in Berlin / Germany)
* Turkey LGBTI Equal Rights Association for Western Balkans and Turkey
* Turk Gay Club, Turkish LGBT Community.
* Istanbul: Asia meets Europe and Ancient meets modern, a gay.com travelogue of Istanbul, including a comprehensive review of gay clubs and tips.
* LGBTI News Turkey, English-only LGBTI news website.
* lgbti.org, LGBTI Union in Turkey
* hevilgbti.org, HEVI LGBTI+ Association.
* lgbtifm.com, LGBTI Radio Station in Turkey
* news.lgbti.org LGBTI News in English
T1 (kiberidman)

**T1** (keçmiş adı ilə **SKT T1**) – Cənubi Koreya kiberidman klubu. Klubun əsası 2002-ci ildə "Team Orion" kimi qoyulsa da, 2004-cü ildə rəsmi olaraq "SKT T1" kimi yaradılmışdır.

"T1"nın *"[[League of Legends]]"* komandası dünyanın ən uğurlu komandalarından biri hesab olunur: 6 dəfə dünya çempionu (2013, 2015, 2016, 2023, 2024, 2025), 10 dəfə Cənubi Koreya çempionu və 2 dəfə Mövsüm Ortası Turnirinin (2016, 2017) qalibi olmuşdur.

## Tarixi
"T1" klubunun əsası 2002-ci ildə "StarCraft" oyunçusu Lim "BoxeR" Yo-hvan tərəfindən "Team Orion" adı ilə yaradılmışdır. 2003-cü ilin dekabrında klub "4 Union" adlanmışdır. 13 aprel 2004-cü ildə Cənubi Koreyanın simsiz telekommunikasiya şirkəti "SK Telecom" komandanın sponsoru olmuş və komandanın adı "SKT T1" olmuşdur.

Klubun müxtəlif vaxtlarda "Heartstone", "", "Fortnite", "Apex Legends", "Dota 2" komandaları olmuşdur. 2019-cu ilin oktyabrında komanda rebrendinq edərək "T1" adını almışdır. 9 mart 2020-ci ildə "Valorant" komandası yaradılmışdır.

## ''League of Legends''

"T1"nın "League of Legends" komandası 13 dekabr 2012-ci ildə "Eat Sleep Game" klubunun heyəti əsasında yaradılmışdır. Komanda qatıldığı ilk dünya çempionatında qalib olsa da, 2014-cü ildəki turnirə vəsiqə qazana bilməmişdir. 2015-ci ildə keçirilmiş dünya çempionatında 15 qələbə və 1 məğlubiyyətlə növbəti çempionluğu qazanmışdır.

Cənubi Koreya çempionatında 2016-cı ilin yay splitində 3-cü yeri tutsa da, dünya çempionatına vəsiqə qazanmışdır. Dünya çempionatında finala qədər irəliləyərək "Samsung Galaxy" komandasına 3–2 hesabı ilə qalib gəlmiş və 3-cü dəfə dünya çempionu olmuşdur. Faker turnirin ən dəyərli oyunçusu seçilmişdir.

2022-ci ildəki dünya çempionatında finala qədər irəliləmiş, lakin "DRX" komandasına 2–3 hesabı ilə uduzmuşdur. 2023-cü ildə keçirilmiş dünya çempionatında finalda "Weibo Gaming" klubuna 3–0 hesabı ilə qalib gələrək 4-cü dünya çempionluğunu qazanmışdır. 2024-cü ildə keçirilmiş dünya çempionatında finalda "Bilibili Gaming" klubuna 3–2 hesabı ilə qalib gələrək 5-ci dünya çempionu olmuşdur. 2025-ci ildə keçirilmiş dünya çempionatında finalda "KT Rolster" klubuna 3–2 hesabı ilə qalib gələrək ardıcıl üçüncü, ümumilikdə 6-cı çempionluğunu əldə etmişdir. "T1" bu turniri ardıcıl üç dəfə qazanan ilk komanda olmuşdur.

### Heyət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
NSKK

**Nasional Sosialist Sürücülər Korpusu** (almanca: *Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps*, **NSKK**) 1931-ci ildən 1945-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmiş olan Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasının yarımhərbitəşkilatı idi. Bu təşkilat 1930-cu ilin əvvəllərindən etibarən fəaliyyət göstərmiş olan keçmiş Nasional Sosialist Avtomobil Korpusunun varisi kimi yaradılmışdır.

Təşkilat, həm də *Nasional Sosialist Motor Korpusu* adı ilə də tanınırdı. 1934-cü ildə təşkilatın rəhbərliyinə Adolf Hühnlein gətirilmişdir. 1942-ci ildəki Hühnleinin ölümündən sonra isə Ervin Krauss *Korpsführer* (Korpus Rəhbəri) vəzifəsinə gətirilmişdir.

Nasional Sosialist Sürücülər Korpusu əvvəllər NSDAP təşkilatlarının və Sturmabteilungun(SA) mühərrikli korpus bölməsi kimi yaradılmışdır. 1934-cü ildə onun artıq təxmini olaraq on min nəfər üzvü var idi və o SA-dan ayrılaraq müstəqil bir təşkilata çevrilir. Qısa müddətdən sonra isə SA, Uzun bıçaqlar gecəsi zamanı kütləvi təmizlənməyə məruz qalmışdır.

NSKK-nın əsas məqsədi üzvlərinə avtomobil sürmə bacarıqlarını öyrətməkdən ibarət idi. Əsasən motosikletlərə və avtomobillərə yüksək performanslı texniki qulluq üsulları öyrədilirdi. 1930-cu illərin ortalarında isə artıq NSKK müasir Amerika Avtomobil Assosiasiyası və ya Britaniya Avtomobil Assosiasiyası ilə müqayisə edilə biləcək səviyyədə yolkənarı yardım fəaliyyətləri göstərirdi.

NSKK üzvlüyünə sürücülük biliyi və ya sürücülük vəsiqəsi olmayan şəxslər qəbul edilirdi. NSKK tərəfindən verilmiş olan təhsil hər hansısa bir məlumatların çatışmazlığının kompensasiyası məqsədi daşımışdır. NSKK təlimləri irqi doktrinaya müvafiq olaraq, yalnız Aryan irqinin tələblərinə cavab verən şəxslərə göstərilirdi. NSKK özünəməxsus sistemi olan Paramilitar təşkilata çevrilmişdi.

1939-cu ildə İkinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə Nasional Sosialist Sürücülər Korpusu işə götürmək üçün Vermaxtı hədəfə çevirmişdir.

1945-ci ildə NSKK ləğv edilmiş və Nürnberq Tribunalında cinayət təşkilatı kimi elan edilmişdir.
Gürcüstanda enerji

2016-cı ildə Gürcüstanın ümumi ilkin enerji təchizatı (TPES) 4,793 Mtoe təşkil etmişdir. 2016-cı ildə elektrik enerjisi istehlakı 11,5 TVt/saat olmuşdur. Elektrik enerjisi istehsalı 11,6 TVt/saat olmuşdur. Bunun da 81 faizi su elektrik enerjisindən, 19 faizi təbii qazdandır.

Gürcüstan 2030-cu ilə qədər davamlı biokütlə idarəçiliyi təcrübələrini həyata keçirmək üçün Avropa İttifaqı ilə sıx əməkdaşlıq edir. Ölkənin ətraf mühitə zərər verə biləcək daha az istixana qazları istehsal etməklə yanaşı, yaradılan bərpa olunan enerjini də artırmağa davam edəcək.

## Külək enerjisi
Gürcüstanda külək enerjisi 20 MVt gücündə olan və tikintisi 2013-cü ildə tamamlanan bir külək enerjisi stansiyasından ibarətdir. Hal-hazırda yeganə mövcud külək stansiyası Şida-Kartli diyarında, onun regional paytaxtı Qori şəhəri yaxınlığında yerləşir. Gürcüstan hökumətiTbilisi yaxınlığında yeni dəniz külək stansiyasının yaradılmasını planlaşdırır. Növbəti illərdə hökumət külək enerjisini 20%-ə yüksəltmək üçün mövcud külək stansiyalarının sayını artırmaq üçün bir plan yaratmışdır. Külək stansiyaları Zestaponi, Niqoza və Ruisidə yerləşəcək. Gürcüstanda külək stansiyaları Qara dənizin yaxınlığında yerləşəcək.

2021-ci ilə qədər güc limiti 21 MVt-a yüksəlmişdir. 

## Günəş enerjisi
Gürcüstanda günəş enerjisi yüksək orta insolyasiya səbəbindən geniş şəkildə mövcuddur.

2021-ci ildə Gürcüstan ölkənin enerji kompleksini şaxələndirmək məqsədilə 100 meqavatlıq günəş enerjisi layihəsi hazırlamaq üçün Abu-Dabinin "Masdar" şirkəti ilə müqavilə bağlamışdır. Hökumət alternativ enerjinin bu yeni tətbiqi ilə istixana qazlarını azaltmaq missiyasındadır. 2030-cu ilə qədər istixana qazlarının 29,25 Mt CO2eq azalacağı gözlənilir. Güman edilir ki, bu, bərpa olunan enerji variantlarının nəticəsi ola bilər.

## Hidroenergetika və təbii qaz
İlin soyuq aylarında Gürcüstanda orta temperatur 10°C-ə qədər enə bilir. Temperaturlar çox soyuq olduğundan hökumətin su elektrik stansiyalarına etibar etməsi çətindir. Qışda hidroenergetikanın əvəzinə əsas enerji mənbəyi təbii qazdır. İki enerji mənbəyi enerji potensialını optimallaşdırmaq üçün qarşılıqlı əlaqədən istifadə edir. 2019-cu ildə ölkə 84,756 milyon kub fut təbii qaz istehlak etmişdir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Bjorn BRANDTZAEG: "As Georgia develops, it needs more domestically generated electricity"'' — Interview of Bjorn Brandtzaeg (Clean Energy Group) for *Caucasian Journal*
Türk Qadınlar Birliyi

**Türk Qadınlar Birliyi** () — 1924-cü ildə Türkiyədə qurulmuş qadın təşkilatı. Türkiyədəki əsas sufrajist təşkilatı olan bu dərnək türk qadın hərəkatının tarixində mühüm rol oynamışdır.

## Tarixi

1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin elan edilməsindən sonra Nəzihə Muhiddin tərəfindən Qadın Xalq Partiyası yaradılmışdı. Lakin bu partiya rəsmi olaraq qeydiyyatdan keçə bilməmişdi, çünki yeni yaradılmış dövlətin qanunlarında qadınların seçki hüququ nəzərə alınmamışdı. Buna cavab olaraq Nəzihə Muhiddin qadınların seçki hüququ əldə etməsi uğrunda çalışmaq üçün Türk Kadınlar Birliyini yaratmışdır.

Prezident Mustafa Kamal Atatürk türk qadın hərəkatının tələblərinin əksəriyyətini qarşılamağa hazır idi və bunu üç əsas islahatla etdi: dövlətin təhsil sisteminə kişilərlə yanaşı qadınları da cəlb etməklə; 1926-cı il İsveçrə Mülki Məcəlləsinin tətbiqi ilə türk qadınlarına İsveçrə qadınları ilə eyni hüquqlar verilməsi; və nəhayət, 1935-ci ildə qadınlara seçki hüququnun verilməsi ilə.

Təşkilat 1935-ci ildə İstanbulda  keçirilən Beynəlxalq Qadın Seçki Hüququ Alyansının XII konfransına ev sahibliyi etdi. Elə həmin il Türkiyə cümhuriyyətində qadınlara seçki hüququ verildi. Həmin il təşkilatın prezidenti Lətifə Bəkir məqsədlərinə çatdıqları üçün təşkilatı ləğv etdi. 1935-ci ildə parlamentə seçilmiş qadınların əksəriyyəti Türk Qadınlar Birliyinin üzvləri idi.

Türk Qadınlar Birliyi dağıldıqdan sonra türk qadın hərəkatı Mustafa Kamalın dünyəvi partiyası ilə birləşdi. Türkiyədə müstəqil qadın hərəkatı 1980-ci illərə qədər mövcud olmamışdır.

## İstinadlar
Up All Night

***Up All Night*** — İngiltərə-İrlandiya oğlan qrupu One Direction-ın debüt studiya albomu. 18 noyabr 2011-ci ildə "Syco Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Midnight Memories

***Midnight Memories*** — İngiltərə-İrlandiya oğlan qrupu One Direction-ın üçüncü studiya albomu. 25 noyabr 2013-cü ildə "Columbia Records" və "Syco Music" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Four

***Four*** — İngiltərə-İrlandiya oğlan qrupu One Direction-ın dördüncü studiya albomu. 17 noyabr 2014-cü ildə "Columbia Records və Syco Music" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Sub Pop

**Sub Pop** — 1986-cı ildə Brüs Pevit və Conatan Ponman tərəfindən təsis edilmiş səsyazma leyblı. Şirkət 1990-cı illərin əvvəllərində Nirvana, Soundgarden və Mudhoney kimi məşhur qruplara müqavilə bağlatdıraraq öz nüfuzunu qazanıb.

## Xarici keçidlər
Bella Union

**Bella Union** — 1997-ci ildə Böyük Britaniyada Cocteau Twins qrupunun üzvləri tərəfindən təsis edilmiş müstəqil səsyazma leyblı.

## Sənətçilər
* 2:54
* Aerial
* Abe Vigoda
* Al Brooker
* Alessi's Ark
* Andrew Bird
* Arc Iris
* Art of Fighting
* The Autumns
* Ballet School
* Baloji
* B. C. Camplight
* Beach House
* Bernard+Edith
* Bikini Atoll
* Bonnevill
* Cashier No.9
* Celebration
* Chimes and Bells
* Clarence Clarity
* Conchúr White
* Concrete Knives
* The Czars
* The Dears
* Decoder Ring
* Department of Eagles
* Departure Lounge
* Devics
* Dirty Three
* Doomsquad
* Drab City
* Dustin O'Halloran
* Emmy the Great
* exmagician
* Explosions in the Sky
* Ezra Furman
* Faraway Places
* Father John Misty
* Fiona Brice
* Fionn Regan
* The Flaming Lips
* Fleet Foxes
* Françoiz Breut
* Garlic
* Gwei-Lo
* Hannah Cohen
* Holly Macve
* Horse Thief
* Howling Bells
* I Break Horses
* Icebeing
* Inventions
* The Kissaway Trail
* Jack Dangers
* Jambinai
* Jetscreamer
* John Grant
* John Tavener
* Jonathan Wilson
* Josh Martinez
* Josh T. Pearson
* J. Tillman
* Karl Blau
* Kefaya
* Kid Loco
* Landshapes
* Lanterns on the Lake
* Laura Groves
* Laura Veirs
* Lawrence Arabia
* Liela Moss
* Lift to Experience
* Lisa Dewey
* Lone Wolf
* Lost Horizons
* The Low Anthem
* Lost Horizons
* Lowly
* Mammút
* Mandarin
* Marissa Nadler
* Mazarin
* Mercury Rev
* Midlake
* Mountain Man
* M. Ward
* Mr Ben & the Bens
* Mt. Royal
* My Latest Novel
* My Sad Captains
* Nanaco
* Ohbijou
* Our Broken Garden
* Pavo Pavo
* Penelope Isles
* Peter Broderick
* Peter von Poehl
* Phil Selway
* PINS
* Piroshka
* Pom Poko
* Poor Moon
* Promise & The Monster
* Robert Gomez
* Rothko
* Roy Harper
* Russell Mills/Undark
* Silver Moth
* Simon Raymonde
* Sing-Sing
* Sleeping States
* Sneakster
* Snowbird
* Sophie Jameson
* Stephanie Dosen
* Sumie
* Susanne Sundfør
* The Soft Cavalry
* The Trouble With Templeton
* Van Dyke Parks
* The Venue
* Tim Burgess
* Tiny Ruins
* Treefight for Sunlight
* Veronica Falls
* Vetiver
* The Walkmen
* Wild Nothing
* Thousands
* Xiu Xiu
* Xylouris White
* Zun Zun Egui

## Xarici keçidlər
Arnem

**Arnem** (aşağı almanca: *Ernem*, almanca: *Arnheim*) Hollandiyanın şərqində yerləşən Gelderland əyalətinin paytaxtıdır. Şəhər əvvəllər Sint-Jansbeek çayının sahilində yerləşirdi, lakin sonralar ərazisi böyüyərək  "Nederrijn çayı"nın hər iki sahilinə qədər genişlənmişdir.

Arnhemin şəhərin sərhədləri daxilindəki əhalinin sayı 159,265 nəfər (2019-cu ildə əhalinin ümumi siyahıyaalınmasının statistik məlumatlarına əsasən) olaraq müəyyən edilmişdir. Şəhər metropoliya regionu olaraq "Stadsregio Arnhem Nijmegen" metropoliya şəhərinin şimal hissəsini təşkil edir. Bu metropoliya regionunun əhalisinin sayı 722,181 nəfər (2010-cu ildəki əhalinin siyahıya alınmasının statistik məlumatlarına əsasən) təşkil edir. Bu statistik məlumat nəzərə alınarsa, Arnhem metropoliya şəhəri Hollandiyanın XV ən böyük şəhəridir.

## Tarixi

Arhem şəhərinin tarixi orta əsrlərə qədər gedib çıxır. Arnhem 1233-cü ildə Zutfen qraflığından şəhər olmaq hüququ əldə etmişdir. 1850-ci ildə cəmi 9000 nəfərlik əhalisi olan şəhər qərbi Hollandiyanın varlı adamlarının hesabına populyarlıq qazanmışdır.

## Coğrafiyası

Arnhem Hollandiyanın şərqində yerləşən Gelderland əyalətinin paytaxtıdır. Şəhər hal-hazırda Reyn çayının deltasının bir qolu olan "Nederrijn çayının" hər iki sahilində yerləşsə də, ilkin olaraq isə Sint-Yansbek çayının sahilində yerləşmişdi.

Şəhər Neymeqen şəhərindən 16 km; Hollandiya-Almaniya sərhədində Almaniyada yerləşən Emmerich am Rhein şəhərindən 29 km; Utrextdən 16 km; Amsterdamdan 80 km və Rotterdamdan isə 97 km məsafədə yerləşir.

Şəhərə quru yolla gedişi təmin edən milli Hollandiya əsas magistralları bunlardır: A12, A50, N224, A/N325 və N784.

## İdman

## Qalereya


Fayl:Rijnkade, Arnhem at night.jpg|Arnemdə gecə vaxtı  Nederrijn çayının sahili 
Fayl:Ernem eusebius.jpg|Arnemdə restavrasiya edilmiş olan Eusebius kilsəsinin zəng qülləsi 
Fayl:Ernem uutzicht vanof den torn.jpg|Arnem kilsə qülləsinin görünüşü 
Fayl:Arnhem oppenlog.jpg|Arnemdəki Hollandiya Açıq Səma Muzeyində balaca şəhər tacirlərinin və işçilərinin evləri
Fayl:Station Arnhem (12-2005).jpg|Arnem dəmiryolu stansiyası 
Fayl:Gelredome Binnenkant.jpg|Arnem "SBV Vitesse" futbol klubunun Gelredom Stadionu


## İstinadlar
Barcode of Life Data System

**Barcode of Life Data System** — xüsusi olaraq DNT ştrix kodlamasına həsr olunmuş veb platformadır. Bu, Kanadadakı Biomüxtəlifliyin Genomikası Mərkəzində hazırlanmış bulud əsaslı məlumatların saxlanması və təhlili platformasıdır. O, dörd əsas moduldan, məlumat portalından, təhsil portalından, BIN-lərin reyestrindən (ehtimal olunan növlər) və DNT ardıcıllığını təhlil etmək üçün onlayn platforma təmin edən məlumatların toplanması və təhlili iş masasından ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Müqəddəs Nikolay qalası

**Müqəddəs Nikolay qalası** (, ) — Şibenik (Mərkəzi Dalmatiya, Xorvatiya) yaxınlığında, Müqəddəs Antoni kanalının girişində yerləşən qala.

Qala 2017-ci ildən, XVI-XVII əsrlərə aid Venesiya müdafiə strukturlarının bir hissəsi kimi YUNESKO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısına daxil edilmişdir. Qala iki illik bərpa işlərindən sonra 2019-cu ilin iyul ayından turistlərin ziyarətinə açılıb.
## Tarixi

Şibenikin əsas istehkamlarını: Müqəddəs Nikolay, Müqəddəs Mixail, Müqəddəs İohann və Baron qalaları təşkil edirdi. Digər üç qaladan fərqli olaraq Müqəddəs Nikolay qalası dənizdə (limanın girişində) dənizdə yerləşirdi. Sadalan digər qalalar quruda idi. Qala Lulevatz () adasındakı Müqəddəs Antoni kanalının sol tərəfində, Yadrija çimərliyində mayakla üzbəüz Şibenik kanalının girişində yerləşirdi. Qala, əvvəllər adada yerləşən, lakin sonradan sökülən Benedikt monastırının şərəfinə adlandırılmışdır. Şibenikin xorvat sakinlərinin xahişi ilə Venesiya kapitanı Alvise Kanal 30 aprel 1525-ci ildə Lulevatz adasında qala tikmək qərarına gəldi. Qalanın memarı Mikeli Sanmikelinin qardaşı oğlu Con Cirolamo Sanmikeli () idi. Qala, həmçinin Osmanlı imperiyası gəmilərinin Şibenik limanına soxulmasının qarşısını almaq məqsədilə də tikilmişdi. Qalanın arsenalı 32 silahdan ibarət idi. Ancaq qalanın görünüşün özü düşmən üçün silahlardan daha çox qorxuducu idi.

## Memarlığı

Qala Dalmatiyadakı istehkamların qiymətli nümunələrindən birini təmsil edir. Bünövrəsi əhəngdaşından hörülmüş qala, top güllələrinə digərlərindən daha möhkəm tab gətirə bilən kərpicdən tikilmişdir. Qalanın müdafiə qabiliyyəti hərbi əməliyyatlar zamanı sınaqdan keçirilməsə də, dənizdən hücumlar zamanı şəhərə böyük köməklik göstərirdi. Keçən əsrlər ərzində burada əsasən silah-sursatın saxlandığı müxtəlif qarnizonlar var idi. 1979-cu ildə Yuqoslaviya Xalq Ordusu nəhayət qalanın xidmətlərindən imtina etdi. Bununlada qalanın yenidən qurulması və təmirinə başlanıldı.

## Qeydlər
Aralıq dənizində iki oxşar qala var. Onlardan biri Malta adasındadır, digəri isə Venesiyada yerləşən *Forte di Sant'Andrea* adlı qaladır.

## Qalereya

File:DSC 0539.JPG tvrđava sv.Nikole.jpg
File:View of St. Nicholas Fortress from Jadrija.jpg|Yadrijadan Müqəddəs Nikolay qalasının görünüşü
File:St. Nicholas Fortress.jpg|alt=St Nicholas Fortess|Müqəddəs Nikolay qalası
File:Vincenzo Coronelli, S. Nicolò di Sebenico.jpg
File:St. Nicholas Fortress gun posts.jpg|Silah postları


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Müqəddəs Antoni kanalının rəsmi saytı 
*Müqəddəs Nikolay qalasını Google İncəsənət və Mədəniyyət üzrə YUNESKO kolleksiyasında kəşf edin
Ekssudativ iltihab

**Ekssudativ iltihab** — İltihab ocağında ekssudatın (iltihabi maye) əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunur. İltihab ocağında əsasən neytrofillər müşahidə edilir. Ekssudativ iltihabın bir neçə növü vardır: 1)Seroz ekssudativ iltihab-bu zaman iltihab mayesi ən duru formada olur və tərkibində 2–8% zülal olur. İkinci dərəcəli yanıqlar zamanı dəridə suluqların əmələ gəlməsi buna aiddir. 2)Fibrinoz ekssudativ iltihab-ekssudatın tərkibində çoxlu miqdarda fibrin telləri müşahidə olunur və bu zaman ərp əmələ gəlir. İki növü məlumdur: a)Krupoz fibrinoz iltihab-təkqatlı epitel nahiyəsində əmələ gəlir. Bu zaman əmələ gələn ərp nazik olur və asanlıqla qopur, qanaxma baş vermir. Krupoz pnevmoniyasında, difteriyanın yuxarı tənəffüs yolları formasında rast gəlinir. b)Difteritik fibrinoz iltihab-çoxqatlı epitel nahiyəsində əmələ gəlir. Bu zaman əmələ gələn ərp qalın olur və qopma zamanı qanaxma baş verir. Dizenteriya zamanı yoğun bağırsaqda, difteriyanın əsnək formasında müşahidə edilir. 3)Hemorragik ekssudativ iltihab-ekssudatın tərkibində çoxlu miqdarda eritrosit olur. 4)Qanqrenoz ekssudativ iltihab 5)Kataral ekssudativ iltihab-selikli qişalarda müşahidə edilir. Məsələn: kataral rinit, kataral tonzilit 6)İrinli ekssudativ iltihab-2 növü var: a)Abses-yerli irinli iltihabdır. b)Fleqmona-yayılmış irinli iltihabdır. 7)Çürüntülü(ixoroz) ekssudativ iltihab-anaeorob mikroorqanizmlərin üstün olması nəticəsində yaranır. 8)Qarışıq ekssudativ iltihab.

## İstinadlar
Geym over

"***Game over***" və ya "**oyun bitdi**" Videooyunlarda oyunun bitdiyini bildirən mesajdır. Oyunçunun bütün canlarını itirməsi ya da zəruri bir missiyanın uğursuz nəticələnməsi kimi hallarda oyunun gedişatını dayandıran və mənfi kimi qəbul edilən bir mesaj olsa da bəzi oyunlarda uğurlu sona çatdıqda da göstərilir. Bu ifadə mənfi qəbul edildiyinə görə zaman keçdikcə bədbəxtliklə əlaqələndirilərək jarqonda yer almışdır.

## İstinadlar
Fuciko Hemminq

**İnqrid Fuciko Georqi-Hemminq** () – isveçəsilli Almaniya–Yaponiya pianoçusu.

## Həyatı və karyerası
5 dekabr 1931-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhərində doğulmuşdur. Pianoçu olan yapon anası Toako Otsuki Berlin İncəsənət Universitetində təhsil almışdır. Atası Frits Gösta Georqi-Hemminq rusəsilli isveçli memar idi. 1933-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Yaponiyaya köçmüşdür. Beş yaşından etibarən anasından, daha sonra isə Leoind Kreytserdən piano dərsləri almağa başlamışdır. Məktəbdə oxuyarkən bir sıra müsabiqələrin qalibi olmuşdur.

16 yaşında olanda qulaq infeksiyasına görə sol qulağının eşitmə qabiliyyətini müvəqqəti olaraq itirmişdir. Tokio İncəsənət Universitetindən məzun olduqdan sonra 1960-cı ildə Avropaya qayıtmış, Vyana və Berlində təhsil almışdır. Qripdən müalicə alarkən növbəti dəfə sol qulağının eşitmə qabiliyyətini müvəqqəti olaraq itirmiş, karyerasını Stokholmda davam etdirməyə məcbur olmuşdur. Qulağında müalicə aldığı dövrdə müəllim kimi işləmiş, bir sıra Avropa şəhərlərində konsertlər vermişdir.

1995-ci ildə anasının ölümündən sonra Yaponiyaya qayıtmışdır. 1999-cu ildə Yaponiyanın NHK kanalının onun həyatı haqqında çəkdiyi sənədli filmdən sonra məşhurlaşmışdır. Növbəti il buraxdığı debüt albomu *"La Campanella"* 2 milyon nüsxə satılmış və 2000-ci ildə keçirilmiş Yaponiya Qızıl Disk Mükafatının İlin Klassik Albomu kateqoriyası üzrə qalibi olmuşdur. Hemminq növbəti illərdə bu mükafatı 3 dəfə daha qazanmışdır.

Hemminq 2001-ci ildə Nyu-Yorkda yerləşən Karneqi-hollda debüt etmişdir. O, karyerası ərzində Moksva Filarmonik Orkestrı kimi orkestr və sənətçilərlə əməkdaşlıq etmişdir. Ferens List, Frederik Şopen, Moris Ravel kimi bəstəkarların əsərlərində ixtisaslaşmışdır.

## Ölümü
Hemminq 2024-cü ilin yazında Nyu-Yorkda yerləşən Karneqi-hollda konsert verməyi planlaşdırsa da, sağlamlığındakı problemlərə görə planını təxirə salmışdır. 2024-cü ilin martında ona mədəaltı vəzin xərçəngi diaqnozu qoyulmuşdur. 21 aprel 2024-cü ildə ölmüşdür.

## Şəxsi həyatı
Atası memar və rəssam olduğu üçün Hemminq rəssamlığa da həvəs göstərmişdir. Pişiklər, itlər, çiçəklər, musiqiçilərin rəsmlərini çəkmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ada Safari

**Ada Safari** () — Serbiyada göl. Göl  Ada Siqanliya yarımadasında, Sava çayı ilə Çukar körfəzi arasında yerləşir. Ada Safari gölünü Belqrad şəhərindən 5 km-lik məsafə ayırır. Gölün forması *S* hərfinə bənzəyir. Ümumi sahəsi 6 hektardır. Orta dərinlik — təxminən 2 metrdir. Göl daha çox idman balıqçılığı üçün istifadə olunur. Göl ətrafı sıx meşəliklə örtülüdür.

## Tarixi
Keçən əsrin əvvəllərinə kimi gölün olduğu ərazidə təbii depresiya ərazisi mövcud idi. Yaz aylarında depresiya bataqlıq əraziyə çevrilirdi. Yerli əhali bataqlığı Savska bara adlandırırdı. 

70-ci illərin sonu, 80-cı illərin əvvəllərində bataqlıq tam qurumuş və yerində əyləncə parkı salınmışdır. Sonralar park bağlanmış və yenidən ərazidə bataqlıq formalaşmışdır.

90-cı illərin əvvəlində yenidən Sava çayının yatağı təmizlənmiş və bataqlıq ərazisində göl formalaşmışdı. 1994-cü ildən təmizlənmiş göl  Ada Safari adlandırılmışdır.

## Turizm
Göl ətrafında piyada gəzinti üçün yollar mövcuddur. Yollardan il boyu istifadə mümkündür. Göl yaxınlığında uşaqlar üçün teatr meydançayı var. Yay aylarında daha çox turist cəlb edən göl ərazisində restoran fəaliyyət göstərir.

## Faunası
Göl suyunda əsasən karp, lilbalığı və gümüşü daban balığı üstünlük təşkil edir. Göldə balıq tutmaq üçün xüsusi icazə almaq lazımdır. Populyasiyanı qorumaq üçün göldə balıq tutmağa ciddi nəzarət olunur. Balq tutulduqdan sonra suya buraxılır. Ancaq 5 kq qədər olan balıqları satın almaq mümkündür. Ada Safari Serbiyada ilk göldürki, bu qayda tətbiq olunub.

2007-ci ildən Ada Safari gölündə balıqçılar klubu fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Tunisin tutulması (1569)

**Tunisin tutulması,** Osmanlı imperiyasının Əlcəzair valisi olan Qılınc Əli Paşanın komandanlığı altındakı əyalət ordusunun 1569-cu ildə Hafsi hökmdarı Mövlay Həmidin hakimiyyəti altındakı Tunisi ələ keçirməsi ilə nəticələnən hərbi əməliyyatdır.

## Kampaniyadan əvvəl

1534-cü ildə Xeyrəddin Barbarossa tərəfindən işğal edildikdən bir il sonra İspaniya imperiyası tərəfindən geri alınmış olan Tunis, Osmanlıların 1551-ci ildə Tripolini işğal etməsindən və 1560-cı ildə Cerbə döyüşündə İspan donanmasının böyük bir məğlubiyyətə düçar olmasından sonra ələ keçirilməsi daha asan olan bir hədəfə çevrilmişdir (*həmçinində, ətraf ərazilərdə yerləşmiş olan Mehdiyə (1553), Bicayə (1555) və Bizərtə (1557) adlı ispan qalaları ardıcıl olaraq Osmanlılar tərəfindən işğal edilmişdir)*.

## Kampaniya

Qılınc Əli Paşa 5000 tüfəngli əsgər və 6000 milis qüvvəsindən formalaşdırılmış olan hərbi qüvvə ilə Tunis üzərinə yürüşə başlamışdır. Osmanlı hərbi dəstələri Bace döyüşündə Mövlay Həmidin qüvvələrini məğlubiyyətə düçar edərək Tunis şəhərini növbəti dəfə işğal edirlər.

Mövlay Həmid isə öz növbəsində böyük bir ispan qarnizonunun yerləşdirilmiş olduğu Halkulvadi qalasına sığınmağa məcbur olur.

Osmanlı qoşunlarının Tunisi işğal etməsindən qısa bir müddət sonra isə Əl-Qeyrəvan adlı əraizdə kiçik miqyaslı bir üsyan baş verir. Qılınc Əli Paşanın komandanlığı altında olan hərbi dəstə bu üsyanı da çətinlik çəkmədən yatızdırmağa nail olur. 1570-ci ilin əvvəllərində Halkulvadi ərazisi istisna olmaq şərti ilə, yerdə qalan bütün Tunis ərazisində Osmanlı hakimiyyəti yaradılır.

## Kampaniyadan sonra baş vermiş olan hadisələr

Qılınc Əli Paşa, İstanbula müraciət edərək bildirir ki, Halkulvadidəki İspaniya qarnizonu məhv edilmədiyi müddət ərzində Tunis ərazisində Osmanlı hökmranlığı tam olaraq bərqərar edilə bilməz və bunun üçün də donanma dəstəyi istəyir. Lakin Osmanlı paytaxtı 1570-1571-ci illər arasında Kiprin işğalı ilə, daha sonra isə donanma 1571-ci ildə Lepanto döyüşündə böyük bir məğlubiyyətə düçar olduğu üçün lazım olan dəstəyin göndərilməsi mümkün olmur.

Eyni zamanda, Tunisdəki varlığına böyük əhəmiyyət verən İspaniya imperiyası (1534-1535-ci illərdə olduğu kimi) Osmanlıların bu həmləsinə də cavab verməyi yaddan çıxartmır. 1573-cü ildə Osmanlı donanmasının Apuliya sahillərində olmasından məharətlə istifadə edən Xuan de Avstriyanın komandanlığı altındakı İspaniya donanması 1569-cu ildə Osmanlı işğalına məruz qalmış olan Tunis şəhərini hədəfə alır və 1573-cü il oktyabr ayının 10-da şəhəri ələ keçirdir.

Lakin 1571-1572-ci ilin qışında donanmasını yenidən yaradan Osmanlı imperiyası 1572-ci ildə Aralıq dənizi, 1573-cü ildə isə Pulya səfərləri ilə gücünü nümayiş etdirdikdən sonra 7 mart 1573-cü ildə Venesiya Respublikası ilə sülh müqaviləsi imzaladıqdan sonra bütün diqqətini İspaniya imperiyası ilə mübarizə aparmağa cəmləyir. Bununla da Osmanlı sultanı 1574-cü ildə Tunisi daimi olaraq Osmanlı hakimiyyəti altına alacaq olan ekspedisiyanın hazırlıqlarına başlayır.

## İstinadlar
Milis (hərbi qüvvə)

**Milis**, (, ; "hərbi xidmət", *miles* "əsgər") əsasən silahlı mülki şəxslərdən ibarət olan Paramilitar və nizamsız hərbi qüvvələrdirlər.

Milis termini işlədildiyi vəziyyətdən asılı olaraq hərbi və ya hərbiləşdirilmiş (yarımhərbi, paramilitar) mənalarında işlədilə bilər. Terminin istifadə edildiyi bəzi ifadələr aşağıdakı kimidir:

* Mülki şəxslərdən formalaşdırılmış olan rəsmi hərbi ehtiyat qüvvələri. Bir çox ölkələrdə müxtəlif adlar altında ola bilərlər (Milli Qvardiya).
* Müəyyən bir cəmiyyəti, ərazini, əmlakı və qanunları mühafizə etmək məqsədi ilə müdafiə fəaliyyətləri və ya xidmətləri.
* Keçmişdə Sovet İttifaqı, bəzi Varşava Müqaviləsi ölkələri, Yuqoslaviya kimi keçmiş Sosialist dövlətlərinin və müasir dövrdə bəzi Müstəqil Dövlətlər Birliyi ölkələrinin milli polis təşkilatları.
* Birbaşa dəstəklənməyən və ya hökumət tərəfindən təsdiqlənməmiş xüsusi (və ya şəxsi), qeyri-hökumət qüvvələri.
* Öz liderinə hər hansısa bir suveren dövlətin sərhədləri daxilində yerləşən submilli ərazi üzərində hərbi, iqtisadi və siyasi nəzarət həyata keçirməyə imkan verən nizamsız silahlı qüvvələr.

Bir çox hallarda isə milislərin oynadıqları rollar və ya mövcudluğu məsələləri mübahisələrə səbəb ola bilər.

## İstinadlar
İstiqlaliyyət müharibəsi

**İstiqlaliyyət müharibəsi** — bir millət və ya cəmiyyətin öz əhalisi tərəfindən idarə olunması və suverenlik hüquqlarını əldə etməsi üçün hakimiyyəti altında olduqları bir millətə və ya dövlətə qarşı aparmağa başlamış olduqları azadlıq müharibəsi.

Tarixdə çox sayda azadlıq/müstəqillik/istiqlaliyyət müharibələri baş vermişdir. Ən məşhur olanları isə aşağıdakılardırlar:

* Türkiyə
* Azərbaycan
* Braziliya
* Anqola
* Banqladeş
* Əlcəzair
* Estoniya
* İndoneziya
* Finlandiya
* Xorvatiya
* Kolumbiya
* Kuba
* Litva
* Rumıniya
* Yunanıstan
* ABŞ
* Çərkəz
* Abxaziya
* Cənubi Amerika

## Ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Edre U. Olalia, Vice President of International Association of People's Lawyers (IAPL), "The Status in International Law of Liberation Movements and Their Use of Armed Force"
* Edre U. Olalia, Vice President of International Association of People's Lawyers, "The status in International Law of National Liberation Movements"
* A reversal of International Law
Fleet Foxes (albom)

**Fleet Foxes** — ABŞ musiqi qrupu -in debüt studiya albomu. 3 iyun 2008-ci ildə "Sub Pop və Bella Union" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
**Birinci disk**

**İkinci disk (2008 Limited Edition)**

**İkinci disk (2009 Japanese Limited Edition)**

## İstinadlar
Fear Fun

***Fear Fun*** — ABŞ musiqiçisi  Father John Misty adı altında buraxdığı ilk studiya albomu. 30 aprel 2012-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
American Teen

***American Teen*** — ABŞ müğənnisi Xalidin debüt studiya albomu. 3 mart 2017-ci ildə "Right Hand Music Group və RCA Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Bon Voyage

***Bon Voyage*** — Fransa psixodelik-pop qrupu -in ikinci studiya albomu. 15 iyun 2018-ci ildə "Fat Possum Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Crushing

***Crushing*** — Avstraliya müğənnisi  ikinci studiya albomu. 22 fevral 2019-cu ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Fetch the Bolt Cutters

***Fetch the Bolt Cutters*** — ABŞ müğənnisi Fiona Epplın beşinci studiya albomu. 17 aprel 2020-ci ildə "Epic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
I Know I'm Funny Haha

***I Know I'm Funny Haha*** — ABŞ müğənnisi  dördüncü studiya albomu. 25 iyun 2021-ci ildə "Secretly Canadian" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Carrie & Lowell

***Carrie & Lowell*** — ABŞ müğənnisi -in yeddinci studiya albomu. 31 mart 2015-ci ildə "Asthmatic Kitty" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
#"Death with Dignity"&nbsp;– 3:59
#"Should Have Known Better"&nbsp;– 5:07
#"All of Me Wants All of You"&nbsp;– 3:41
#"Drawn to the Blood"&nbsp;– 3:18
#"Eugene"&nbsp;– 2:26
#"Fourth of July"&nbsp;– 4:39
#"The Only Thing"&nbsp;– 4:44
#"Carrie & Lowell"&nbsp;– 3:14
#"John My Beloved"&nbsp;– 5:04
#"No Shade in the Shadow of the Cross"&nbsp;– 2:40
#"Blue Bucket of Gold"&nbsp;– 4:43

## İstinadlar
Kid Krow

***Kid Krow*** — ABŞ müğənnisi  debüt studiya albomu. 20 mart 2020-ci ildə "Republic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Who Cares?

***Who Cares?*** — İngiltərə müğənnisi Rex Orange County-nin dördüncü studiya albomu. 11 mart 2022-ci ildə "RCA Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Sarıqoli dili

**Sarıqoli** (tujik ziv) — Çində danışılan Şərqi İran dilidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ao dai

**Ao dai** (vietnamca. *Áo dài*) — ipək şalvarların üzərinə geyilən uzun yarıqlı tunikadan ibarət modernləşdirilmiş Vyetnam milli geyimi. Həm kişilər, həm də qadınlar üçün rəsmi geyim kimi xidmət edə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* History of the Vietnamese Long Dress
* The Evolution of the Ao Dai Through Many Eras, Gia Long Alumni Association of Seattle, 2000
* Vietnam: Mini-Skirts & Ao-Dais. A video that shows what the women of Saigon wore in 1968
Xalid

**Xalid** — kişi adı və soyad.

## Bu ada sahib şəxslər
* Xalid (müğənni)
* Xalid ibn Məhəmməd Əl Nəhayan
* Xalid ibn Vəlid
* Xalid Hüseyni
* Xalid Əhədov
* Xalid ibn Yəzid əş-Şeybani
* Xalid Ərgənc
* Xalid Səid Xocayev
* Xalid Karsıalan
* Xalid Ağcatəpə
* Heysəm ibn Xalid
* Məhəmməd ibn Xalid

## Bu soyada sahib şəxslər
* Leyla Xalid
Rikorda adası

**Rikorda** — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzində ada. Ada Rusiyaya məxsusdur. Rikorda adası Vladivostok şəhərindən 32 km cənubda yerləşir. Ada İmperatriçə Yevgeniya arxipelaqına daxildir. Rus admiralı Rikord İvanoviçin şərəfinə adlandırılıb.

## Coğrafiyası
Rikorda adası şimal-şərqdən cənub-qərbə doğru 4 km məsafədə uzanır. Ən enli yeri — 2 km-dir. Ada iki hissədən ibarətdir: böyük şimal və kiçik cənub hissə. Bu hissələr bir-biri ilə eni 300 metr olan bərzəxlə birləşir. Adanın ümumi sahəsi 5 km²-dir. Dəniz səviyyəsindən ən yüksək zirvəsi 178 metrdir. Şimal-qərb sahilləri çınqıllı çimərliklərdən ibarətdir. Adanın cənub-şərq sahilləri dik olub qayalıq ərazilərdən ibarətdir. Adanın sahil xəttlərinin uzunluğu 13,3 km-dir. Ada daxilində bir çox kiçik çaylar mövcuddur. Çayların uzunluğu 600 metrdən artıq deyil. Şimal və cənub-qərb hissəsində bataqlaşmış ərazilər mövcuddur. Adanın şərq sahillərində sualtı qayalar üstünlük təşkil edir. Vostoçnaya buxtasında uzunluğu 1 km olan çınqıllı çimərlik var.

Adanın daimi əhalisi yoxdur. Rikorda adası Böyük Pyotr körfəzinin ən böyük adasıdır.

## Flora və faunası
Ada ərazisinin böyük hissəsi alçaq boylu ağaclarla ötürtülüb. Daha çox amur cökəsi və dişli palıd üstünlük təşkil edir. Əlavə olaraq adada dimorfant, araliya, amur üzümü, cır limon, zirinc, itburnu, aktinidiya və s. kimi bitkilərə də gəlinir.

Ada faunasına daxildir: sürünənlər  — suilanı, qalxansifətlər, amur suilanı; suda-quruda yaşayanlar — saxalin qurbağası və uzaq şərq qurbağası; məməlilər — tarla siçanı, uzaq şərq siçanı, yenotabənzər it, tülkü və ləkəli suiti; quşlar — adi vələmirquşu, qarabatdaq, berkut, qağayı və s.

## İstinadlar
İsrailin İstiqlaliyyət Bəyannaməsi

14 may 1948-ci ildə bəyan edilmiş olan **İsrailin Müstəqillik Bəyannaməsi** və ya **İsrailin İstiqlaliyyət Bəyannaməsi** (,‎ *[[Romanizasiya|Rom:]] Hakhrazat HaAtzma'ut* və ya , *[[Romanizasiya|Rom:]] Megilat HaAtzma'ut*) ingilis mandatının başa çatdığı gündə, yeni müstəqil bir dövlət olan İsrail dövlətinin rəsmi olaraq yaradıldığını bütün dünyaya elan etmişdir. Bəyannaməni David Ben-Qurion oxumuş və eyni zamanda özü də yeni ölkənin ilk baş naziri olmuşdur. Müstəqillik bəyannaməsinin imzalandığı gün olan 5 İyar günü İsraildə bayram günü kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Milli Qvardiya (Fransa)

**Milli Qvardiya** (); Fransa ordusunun, jandarmaların və polislərin ehtiyat qüvvələridirlər.

Milli Qvardiya ilk dəfə 1789-cu ildə baş vermiş olan Fransa inqilabından sonra yaradılmış və mövcud olduğu bütün zaman ərzində dövlət qulluqçularının və orta təbəqənin maraqlarını müdafiə edən bir orqan kimi görünmüşdür. Fransa Milli Qvardiyası Fransa ordusundan ayrı bir qüvvə olaraq yaradılmış və həm polis qüvvələri, həm də ehtiyatda olan hərbi qüvvələr kimi xidmət etmişdir. Bununla belə, 1792-ci ildən 1795-ci ilə qədər olan dövr ərzində, inqilabi qüvvə kimi qəbul edilmiş və aşağı rütbəli sansoteslərə malik olmuşdur. 1827-ci ildən 1830-cu ilə qədər rəsmi olaraq ləğv edilmiş, lakin sonradan yenidən yaradılmışdır. 1870-71-ci illər arasında baş vermiş olan Fransa-Prussiya Müharibəsindən qısa bir müddət sonra Parisdəki Milli Qvardiya təhlükəli inqilabi qüvvə kimi göründüyü üçün 1872-ci ildə ləğv edilmişdir.

Milli Qvardiya 2016-cı ildə ölkədə baş vermiş olan bir sıra silsilə terror aktlarından sonra yenidən yaradılmışdır.

## İstinadlar
Buldozer inqilabı

**"Buldozer inqilabı"** () —  Yuqoslaviya Federativ Respublikasında 2000-ci ildə baş verən və Slobodan Miloseviçin prezident vəzifəsindən devrilməsi ilə başa çatan hadisələr silsiləsi. İnqilab mətbuatda məşhur olan adını, etirazçıların buldozerlə mərkəzi televiziya binasına basqın etdiyi məşhur epizoda görə almışdır.

## Zəmin

Etirazlar 2000-ci il sentyabrın 24-də Yuqoslaviyada keçirilən növbədənkənar prezident seçkilərindən dərhal sonra başlaydı. Seçki Komissiyası heç bir namizədin minimum səs toplamadığını və ikinci turun keçirilməli olduğunu açıqladı. “Demokratik müxalifət” blokunun liderlərinin sözlərinə görə, onun namizədi Voislav Koştunitsa səslərin yarıdan çoxunu toplayıb. Koştunitsa səsvermə zamanı yol verilən çoxsaylı qanun pozuntularını da açıqlamışdı. Eyni zamanda, Monteneqroda səsvermədə fəallıq minimal olub (lakin Slobodan Miloşeviç səs verənlər arasında çoxluğu qazanıb), Kosovoda isə Slobodan Miloşeviçə səs verən Serb əhalisi arasında çoxluğu qazanıb.

Sentyabrın 28-də Serb Pravoslav Kilsəsinin Yepiskoplar Sinodu Vojislav Koştunitsanın  seçilməsini dəstəklədi.

## Oktyabrın 5 və 6-da baş verən hadisələr
Bütün ölkə boyunca etirazlar başladı. Oktyabrın 5-də yüz minlərlə etirazçı Belqradda toplaşdı. Təhlükəsizlik qüvvələri mitinq iştirakçılarına qarşı xüsusi texnika, daha sonra isə xidməti silahdan istifadə etdi. Təhlükəsizlik qüvvələri ilə nümayişçilər arasında baş verən toqquşmalar nəticəsində sonuncular Yuqoslaviya parlamentinin binasını ələ keçirdilər, daha sonra Belqrad televiziya mərkəzinə basqın edildi. Məhz son epizodda Lyubisav Cokiç özünə məxsus buldozeri televiziya mərkəzi kompleksinin hasarına vurmaqla fərqləndi. Ona həqiqi güllələrdən atəş açıldı. Paytaxtda yerləşən ordu və polis bölmələrinin komandirləri müxalifət liderləri ilə danışıqlara başladı və onlarla təhlükəsizlik qüvvələrinin Miloşeviçə qarşı olan nümayişçilərin düşmənçilik hərəkətlərinin olmaması müqabilində neytrallığa riayət etməsi barədə razılığa gəliblər. Slobodan Miloşeviç 2000-ci il oktyabrın 6-da axşam istefa verdi.

## Nəticəsi
2000-ci ilin dekabrında parlament seçkiləri keçirildi və bu seçkilərdə də demokratik koalisiya qalib gəldi.

2001-ci il aprelin 1-də Slobodan Miloşeviç vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və korrupsiya ittihamı ilə öz iqamətgahında həbs edildi və iyunun 28-də Zoran Cinciçin təşəbbüsü ilə Haaqa tribunalına verildi. Miloşeviç 2006-cı il martın 11-də həbsxanada vəfat etdiyi üçün onun işi üzrə məhkəmə prosesi tamamlanmamış qaldı.

Belqrad hadisələri Gürcüstanda qızılgül inqilabı, Ukraynada narıncı inqilab və s. ilə yanaşı “ rəngli inqilablar ”ın birincisi hesab olunur.

## İstinadlar
Summertime Sadness

"**Summertime Sadness**" — ABŞ müğənni-mahnı yazarı Lana Del Reyin 2012 tarixli "*[[Born to Die]]*" adlı ikinci studiya albomundan bir mahnı.

## Tənqidi rəylər
"*[[Billboard]]*" jurnalının albomun treklərini tək-tək dərindən şərh etdiyi tənqidi rəyində Endryu Hempp parça üçün "Summertime Sadness-da Del Reyi qaranlıq və depressiv atmosferinin sözlərlə birlikdə çox dərinə endiyini" yazdı. "*[[Los Angeles Times]]*" qəzeti isə mahnının "Video Games" və "Dark Paradise" ilə eyni harmoniyada olduğunu və albomun ən yaxşı parçalarından biri olduğunu qeyd etdi.

## Videoklip

Mahnının videoklipi 2012-ci ilin aprelində Santa-Klarita, Kaliforniyada çəkildi. Rejissorluğunu Kayl Nyuman və Spenser Susser üstləndi. Nyumanın həyat yoldaşı Ceym Kinq Del Reyi müşayiət etdi. Videoklip iki qadının hekayəsindən bəhs edir və onlar intihar edir. Kinq videokliplə əlaqəli "sevdiyin biri olmadan yaşamağın mənası olmadığını, dost ya da sevgili olsun, fərq etmədiyini və bunun olmasını istədiyini" dedi. Aktyor Aleks Petifer isə klibin istehsalında kömək etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səudiyyə Ərəbistanı Milli Qvardiyası

**Səudiyyə Ərəbistanı Milli Qvardiyası** (, *[[Romanizasiya|Rom:]] - əl-Haras əl-Vatani*) Səudiyyə Ərəbistanı Silahlı Qüvvələrinin tabeliyində olan bir bölmədir. 23 dekabr 1917-ci ildə yaradılmışdır. 2013-cü ildən etibarən isə elə həmin ildə yaradılmış olan və Xalid ibn Əbdüləziz ibn Məhəmməd ibn İyaf əl-Mukrinin rəhbərlik etdiyi Milli Qvardiya Nazirliyinin tabeliyi altında fəaliyyət göstərir. 2015-ci ildəki məlumatlara əsasən onun, 125.000 nəfəri aktiv və 25.000 nəfəri ehtiyat qüvvə olmaqla bərabər ümumilikdə təxminən 150.000 nəfərlik personalı mövcuddur.

## İstinadlar