open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Helena Kantakuzin (imperatriça)

**Helena Kantakuzin** (*;* ) — Bizans imperatoru VI İohannın qızı, Bizans imperatriçası.

## Həyatı
1333-cü ildə Konstantinopolda (indiki İstanbul) dünyaya gəldi. Atası dövrün Bizans imperatoru III Andronikin ən yaxın adamı İohann Kantakuzin, anası isə Bulqar çarı III İvan Asenin qızı İrina Asen idi. Digər bacı-qardaşları kimi Helena üçün də siyasi bir evlilik planlaşdırıldı. Bacısı Feodora Osmanlı sultanı Orxan Qaziylə, digər bacısı Mariya isə Epir çarı II Nikefor Orsini ilə evləndirildi. Qardaşı Matvey II Andronikin nəvəsi İrinayla, digər qardaşı Manuel isə Erməni-Kilikiya çarı II Konstantinin qızı İzabellayla evləndirildi.

Atasının taxt mübarizəsində qalib gəlməsi və V İohannın anası Savoyyalı Annayla sülh bağlaması nəticəsində, Helena imperator V İohannla evləndirildi. 28 may 1347-ci ildə baş tutan mərasimlə imperatriça elan olundu. 1353-cü ildə atasının taxtdan uzaqlaşdırılaraq kilsəyə həbs olunduğu və 1376-cı ildə oğlu Andronikin üsyan edərək ərini taxtdan endirdiyi dövrlərdə tərəfləri uzlaşdıran vasitəçi oldu. Ancaq oğlunu bu üsyandan çevirə bilmədi. Həbsə atılan əri V İohann və oğlu Manuelin həbsdən qaçaraq Osmanlı sultanı Murad Hüdavəndigara sığınmasına kömək oldu. Bu səbəblə, oğlu IV Andronik tərəfindən Qalata qülləsinə həbs edildi və 1381-ci ildə bağlanan sülhə qədər burada həbs tutuldu.

Ərinin 1391-ci ildə ölümündən sonra rahibə olaraq kilsəyə qapandı və qalan ömrünü burada yaşadı. 1393-cü ildə qısa müddətlik oğlu II Manuelin yoxluğunda imperator naibəsi olaraq xidmət etdi. 1396-cı ildə yaşadığı kilsədə vəfat etdi.

## Övladları

* IV Andronik, Bizans imperatoru
* İrina Paleoloq, 1359-cu ildə Osmanlı sultanı Orxan Qazinin oğlu Şahzadə Xəlillə evləndirildi.
* II Manuel, Bizans imperatoru
* I Teodor Paleoloq, Moreya lordu
* Mixail Paleoloq
* Mariya Paleoloq, 1386-cı ildə Osmanlı sultanı Murad Hüdavəndigarla evləndirildi.
* *Adı bilinməyən bir qız uşağı*
* *Adı bilinməyən bir qız uşağı,* 1373-cü ildə kilsəyə qapandı.
* *Adı bilinməyən bir qız uşağı,* 1386-cı ildə Osmanlı sultanı Murad Hüdavəndigarın oğlu Şahzadə Bəyazidlə evləndirildi.
* *Adı bilinməyən bir qız uşağı,* 1386-cı ildə Osmanlı sultanı Murad Hüdavəndigarın oğlu Şahzadə Yaqubla evləndirildi.

## Mənbə

* Fine, John Van Antwerp (1994). *The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest*. University of Michigan Press. ISBN 0472082604
* Nicol, Donald M. (1993). *The Last Centuries of Byzantium, 1261-1453*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521439916

## İstinadlar
Ağ otaq

**Ağ otaq** () — Rejissor Mukunda Maykl Devil tərəfindən çəkilmiş və süjet xətti yazılmış 2022-ci il istehsalı olan Amerika psixoloji triller filmidir. Filmdə baş rolları Emili Hirş, Keyt Bousort, Eşli Qrin və M. Emmett Uolş ifa etmişdirlər.

## Çəkiliş

Filmin əsas çəkilişləri 16 dekabr 2020-ci ildən etibarən başlamış və 26 yanvar 2021-ci ildə başa çatmışdır.

## Rollarda

## İstinadlar
M3QAN

**M3QAN** ( ) — rejissor Cerard Constounun 2022-ci ildə çəkdiyi Amerika istehsalı olan elmi fantastika qorxu filmidir. Filmdə baş rolları Ellison Uilyams, Cenna Devis və Vayolet MakQrou ifa etmişdir. Filmin premyerası 2022-ci ilin dekabr ayının 7-də Los-Ancelesdə baş tutmuş və film 6 yanvar 2023-cü ildə geniş ictimaiyyətə təqdim edilmişdir. Film böyük bir kassa müvəffəqiyyəti əldə etmiş və tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılanmışdır. Artıq 17 yanvar 2025-ci ildə premyerası planlaşdırılan “M3QAN 2.0” adlı bu filmin davamı sifariş olunmuşdur.

## Süjet xətti

Cemma adlı tanınmış robotlar üzrə texnoloq-mütəxəssis bu yaxınlarda yetim qalmış qardaşı qızı olan Keydinin qayğısına qalmamaq üçün bu işi bir mexaniki köməkçiyə — uşaqlar üçün ən yaxşı dost və valideynlər üçün əsas köməkçi kimi hazırladığı M3QAN adlı robot kuklaya həvalə edir. Tezliklə kukla öz vəzifəsini tam olaraq dərk edir və hətta Cemma və Kedi üçün təhlükə hesab etdiyi insanları öldürməyə başlayır. Beləliklə də işlər tam olaraq nəzarətdən çıxır.

## Rollarda

* Ellison Uilyams — *Cemma*
* Vayolet MakQrou&nbsp;— *Keydi*
* Emi Donald&nbsp;— *М3QAN*
** Cenna Devis — *M3QAN* (səs)
* Cen Braun — *Tess*
* Brayn Cordan Alvarez — *Koul*
* Cek Kessidi — *Brendon*
* Ronnie Çien — *Deyvid*
* Lori Dunqi — *Seliya*
* Stefan Qarno — *Kurt*
* Arlo Qrin — *Rayan*
* Millen Beyrid — *polis detektivi*

## Çəkilişlər və premyerası

Filmin çəkilişlərinə 2021-ci ilin iyul ayında başlanılmış və çəkilişlər Los-Anceles ilə Yeni Zelandiyanın Oklend şəhərlərində aparılmışdır.  Filmdə baş rolları Ellison Uilyams, Cenna Devis və Vayolet MakQrou ifa etmişdirlər. Filmin premyerası 7 dekabr 2022-ci ildə Los-Anceles şəhərində baş tutmuş, 6 yanvar 2023-cü ildə isə film geniş ictimaiyyətə təqdim edilmişdir.

2022-ci ilin noyabr ayında məlum olmuşdur ki, filmin davamı da ola bilər. 2023-cü ilin yanvar ayında "M3QAN 2.0" filminin istehsalına rəsmi olaraq sifariş verilmişdir. Bu filmin premyerası 17 yanvar 2025-ci ilə planlaşdırılır.

## İstinadlar
Anım Günü (ABŞ yaponları)

– İkinci Dünya müharibəsi zamanı ABŞ yaponlarının internasiyasının xatirəsini anma günü. Hər ilin 19 fevral tarixində ABŞ yaponları tərəfindən qeyd olunur. ABŞ prezidenti Franklin Ruzvelt 19 fevral 1942-ci ildə 9066 saylı qərarnaməni imzalamış və bu sənəd ABŞ yaponlarının internasiyası üçün hüquqi əsas olmuşdur.

## Tarixi

### İlk tədbir
İlk Anım Günü 25 noyabr 1978-ci ildə Sietl şəhərinin yerli yaponəsilli sakinləri tərəfindən keçirilmişdir. Məqsəd internasiya qurbanları üçün kompensasiyanın ödənilməsi və hökumətin üzr istəməsi məsələlərində medianın diqqətini cəlb etmək və ictimai dəstəyi qazanmaq idi. Çinəsilli ABŞ aktivisti Frenk Çinin təşəbbüsü ilə təşkilatçılar Anım Gününü fevral yox, noyabr ayında keçirilməsinə qərar vermişdilər. Fren Çin film prodüseri Frenk Abe, Yaponəsilli Amerikalılar Vətəndaş Liqası üzvü Henri Miyatake və digərləri ilə əməkdaşlıq edərək Anım Gününün tədbirlərini planlaşdırılmışdır. 2000-dən çox iştirakçı Siks stadionunda görüşərək 1942-ci ildə yaponəsilli amerikalıların toplanıldığı keçmiş Harmoniya düşərgəsinə yürüyüş etmişdirlər. İştirakçılar 1942-ci ildə internasiya olunmuş şəxslərin taxdıqlarına oxşar olan sarı etiketlər taxmışdılar. Monika Sone, Qordon Hirabayaşi, Şosuke Sasaki, aktyor Pat Morita kimi şəxslər tədbirdə çıxış etmişdirlər.

İştirakçılar internasiya düşərgələrindəki məhkumların hazırladıqları əl işləri və sənət əsərləri ilə tanış olmuş, şou izləmiş, tamaşada iştirak etmişdirlər. Anım Günü KİV tərəfindən geniş formada əhatə olunmuş və kompensasiya məsələsini gündəmə gətirmişdir. Bu, İkinci Dünya müharibəsindən sonra ABŞ yaponlarının bir araya gəldiyi ən böyük tədbir olmuşdur. 1978-ci ilinin sonuna qədər bir neçə Vest-Kost şəhəri də öz Anım Günlərini keçirməyi planlaşdırmışdılar.

### Müasir vəziyyət
Bəzi ABŞ ştatları 19 fevral gününü rəsmi olaraq Anım Günü kimi tanımışdır. 5 fevral 2003-cü ildə Konqress üzvü Mayk Honda 56 saylı qətnaməni irəli sürərək Anım Gününü tanıyaraq ABŞ yaponlarına dəstək olmağı və İkinci Dünya müharibəsindəki internasiya hadisəsi haqqında ictimai şüuru artırmağı müdafiə etmişdir. 13 fevral 2007-ci ildə Nümayəndələr Palatası Hondanın təklifinə uyğun olaraq Milli Anım Günü üçün 122 saylı qətnaməni qəbul etmişdir. 2022-ci ildə ABŞ prezidenti Con Bayden 19 fevral gününün Milli Anım Günü kimi tanındığını bildirən prezident bəyannaməsi yayımlamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
M3QAN 2.0

**M3QAN 2.0** () — Rejissor Cerard Constounun 2023-cü ildə çəkdiyi M3QAN filminin davamı olaraq çəkilməsi planlaşdırılan Amerika istehsalı olan elmi-fantastika filmi.Filmdə baş rolları Ellison Uilyams və Vayolet MakQrou ifa edəcəkdir. Filmin premyerasının 27 iyun 2025-ci il tarixində həyata keçirilməsi planlaşdırılır.

## Rollarda
* Ellison Uilyams 
* Vayolet MakQrou 
* Emi Donald 
* İvanna Saxno

## Çəkilişlər və premyerası

2022-ci ilin noyabr ayında məlum olmuşdur ki, o vaxt yenicə nümayişi hazırlanan "M3QAN" filminin davamı olan yeni bir film də ola bilər. "M3QAN" filminin premyerası 2023-cü ilin yanvar ayında baş tutmuşdur. Filmin böyük kommersiya nailiyyəti əldə etməsindən sonra, rəsmi olaraq bu filmin davamı sifariş edilmişdir. Məlumdur ki, bu yeni filmdə də, Ellison Uilyams və Vayolet MakQrou öz rollarına qayıdacaqdırlar. Uilyams Ceyson Blum Ceyson Van ilə bərabər filmin prodüseri olacaqlar və filmin ssenari müəllifi Akela Kuper olacaqdır.

Filmin premyerası 17 yanvar 2025-ci il tarixinə təyin edilmiş olsa da, lakin sonradan bu tarix 16 may 2025-ci ilə dəyişdirilmişdir.

## İstinadlar
Keçmişin sığınacağı

**Keçmişin sığınacağı** və ya **Keçmişdən gələn partlayış** () — Rejissor Hyu Uilson tərəfindən 1999-cu ildə çəkilmiş romantik komediya filmidir. Filmdə baş rolları Brendan Freyzer və Alisiya Silverstoun ifa etmişdirlər. Filmin premyerası 12 fevral 1999-cu ildə baş tutmuşdur. Film PG-13 kimi qiymətləndirilmişdir.

## Rollarda

## İstinadlar
Kirayə ev (film, 2020)

**Kirayə ev** və ya **Kim gizlənməmiş** () — Deyv Frankonun rejissorluq debütü olan Amerika istehsalı qorxu filmi. Filmin premyerası 18 iyun 2020-ci ildə baş tutmuşdur.

## Rollarda

*Den Stivens — Çarli
*Elison Bri — Mişel
*Şeyla Band — Mina
*Ceremi Allen Uayt — Coş
*Tobi Hass — Teylor

## İstinadlar
Arzuman küftəsi

**Arzuman küftəsi** — Azərbaycan mətbəxindən olan ət və toyuq yeməyi. Naxçıvan bölgəsində daha çox hazırlanır. Yemək 8-10 nəfər üçün hazırlanır.

## Hazırlanması və servis edilməsi

Bütöv toyuq təmizlənir və qaynayan suda yarımhazır olana kimi bişirilir. Şabalıd suda pörtülür, turş gavalı soyuq suda isladılır. Hazırlanmış şabalıd və gavalı üstü zəfəranlanmış toyuğun içərisinə doldurulur. Ət və baş soğan balta ilə xırdalanır (və yaətçəkən maşından keçirilir), ədviyatlar vurulub yaxşı yoğurulur. Hazır qiymə təmiz yuyulmuş və qaynadılmış tənzifin içərisinə 1,5-2 sm qalınlığında yayılır, qiymənin ortasına hazırlanmış toyuq qoyulur və tənzifin ucları bir yerdə düyünlənib, qiymə toyuğun hər yerini örtmək şərtilə ona girdə forma verilir. Bu zaman bir əllə tənzifın ucları bir-birinə çatdırılır, o biri əllə qiymə toyuğun cəmdəyinə sıxılır və axırda tənzifin ucları bərk bağlanır. Küftə, 5-6 litrlik qazanda sümüklərdən hazırlanmış bulyona salınıb bişirilir. Bu zaman, qazanın çox gur qaynamasına diqqət yetirilir.

Xörək hazır olduqda küftə qazandan çıxarılır, iri plov buluduna qoyulur (tənzifi ehmalca açmaqla) və süfrəyə təqdim edilir. Xörəyin bulyonu kasalara və ya iri piyalalara çəkilib, üstünə xırda doğranmış keşniş və ya quru nanə səpilir. Xörəyin yanında təzə göyərti (turp, vəzəri, göy soğan) verilir və ayrıca qabda sumax qoyulur.

Müasir dövrdə daha kiçik ölçüyə uyğunlaşdırma zamanı toyuğun soyutma yumurta ilə əvəzlənməsi yolveriləndir.  Eyni zamanda bişirilmə zamanı bulyona kartof və noxud əlavə edilməsinə də rast gəlinir.

## İstinadlar
Bürünc çaydan

**Bürünc çaydan** () — rejissor Ramah Moslinin çəkdiyi ABŞ filmi. Filmin ssenarisi Tim Meysi tərəfindən yazılmış və bu film Moslinin 2007-ci ildə çəkdiyi eyniadlı qısametrajlı triller filmi əsasında hazırlanmışdır. Filmin premyerası 8 sentyabr 2012-ci ildə Toronto Beynəlxalq Film Festivalında baş tutmuşdur. Filmin təqdimatı 2013-cü il aprel ayının 5-də, Rusiyada isə həmin ilin 4 aprelində baş tutmuşdur.

Filmin hekayəsi Üzüklərin hökmdarı əsərinin süjet xəttinin müasir formada yenidən təsviridir.

## Rollarda

## İstinadlar
Meyrinkan

– Yaponiyanın Çoşu hanında mövcud olmuş məktəb. Tokuqava dövründə Yaponiyanın üç əsas han məktəbindən biri olmuşdur. Məktəbin adı Çin filosofu Men-Tszı ilə əlaqədardır.

## Tarixi
Meyrinkan 1719-cu ildə Çoşunun 6-cı daymyosu tərəfindən yaradılmışdır. Məktəb ilkin olaraq Haqi qəsrinin qırağında yerləşsə də, 1849-cu ildə daha çox samurayın gəlməsi üçün qəsr şəhərinin mərkəzində yenidən tikilmiş, daha böyük (50.107 m²) məktəbə çevrilmişdir. Məktəbin təxminən 20%-lik sahəsi (9.966 m²) hərbi təlimlər üçün ayrılmışdır. Məktəbə daxil olma siyasətində islahatlar aparılmış və ilk dəfə olaraq aşağı rütbəli samurayların oğullarının təhsilinə icazə verilmişdir.

Kido Takayoşi, Yoşida Şoin, Takasuqi Şinsaku kimi samuraylar məktəbin şagirdləri olmuşdurlar. Tosa hanından olan samuray Sakamoto Ryoma 1862-cii ldə Haqiyə səfər etmiş və məktəbin təlim zalında Çoşu samurayları ilə məşq etmişdir. Tikilidə bu faktı əks etdirən lövhə quraşdırılıb.

## Memarlıq
Meyrinkanda döyüş sənətləri ilə məşğul olmaq üçün 7 otağı var idi. Dörd otaq qılınc, üç otaq isə nizə təlimləri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Meyrinkanın döyüş sənəti zallarından biri hələ də salamatdır. Tokuqava dövründə *Kenso keykoba* kimi tanınan bu tikili həm qılınc, həm nizə təlimləri üçün nəzərdə tutulmuşdu.

Zalın mərkəzində yerləşən qonaq otağı təlimləri izləməyə gələn daymyolar üçün nəzərdə tutulmuşdu. Daymyo üçün xüsusi hamam tikilmiş və əlavə qalın divarlar sui-qəsd cəhdlərinin qarşısını almaq məqsədi güdürdü. Hər bir təlim otağında daymyo üçün təlimləri izləmək üçün xüsusi bölmə mövcud idi. Təlim zalının yaxınlığında yerləşən gölməçədə (ölçüləri 15,5 x 39,5 metr, dərinliyi 1,5 metr) samuraylar üzgüçülüklə məşğul olur, suda ata minməyə çalışırdılar. Meyrinkan Yaponiyada üzgüçülük üçün nəzərdə tutulmuş gölməçəsi olan yeganə han məktəbi olmuşdur.

Haqi Şəhər Meyrin İbtidai Məktəbinin ərazisində yerləşən Meyrinkanın tarixi qalıqlarına əsas darvaza, döyüş sənəti zalları və üzgüçülük hovuzu daxildir. Bu tikililər Yaponiya hökuməti tərəfindən Milli Tarixi Yer statusu almışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Pavel Durovun həbsi

VKontakte sosial şəbəkəsinin və Telegram messencerinin təsisçisi Pavel Durovun həbsi 2024-cü il avqustun 24-də Parisdə yerli vaxtla saat 20.00 radələrində şəxsi təyyarəsi uçuş-enmə zolağına enərkən baş verib. Həbs  tərəfindən həyata keçirilib. Durovu bir qadın və mühafizəçi müşayiət edib. Telegram-ın yaradıcısının təyyarəsi Azərbaycandan Fransaya yollanıb.

## İttihamlar
Pavel Durov narkotik qaçaqmalçılığı, fırıldaqçılıq, çirkli pulların yuyulmasında və pedofil məzmununun ört-basdır edilməsində iştirakda ittiham olunur. O, nəzarətə götürülüb. Fransa səlahiyyətliləri bildirirlər ki, Telegram, moderasiyanın olmaması, kriptovalyutalardan istifadəyə şərait yaratdığına görə fırıldaqçılar və digər cinayətkar fəaliyyətlər üçün meydançaya çevirlib. Aİ orqanlarının Telegram-a qarşı əsas şikayəti şifrəli mesajlarla bağlıdır. Durov Fransada "*[[persona non grata]]*" ("arzuolunmaz şəxs") elan edilib və Fransa vətəndaşı kimi mühakimə olunacaq. Onu 20 ilə qədər həbs gözləyirdi.

28 avqust 2024-cü il tarixində Fransada istintaq hakimi Pavel Durov barəsində ittiham irəli sürüb və məhkəmə nəzarəti altında sərbəst buraxıb.O, 5 milyon avroluq girov və həftədə iki dəfə polis idarəsinə gəlmək öhdəliyi ilə məhkəmə nəzarətinə verilib. Həmçinin Fransanı tərk etməsi qadağan olunub. O, irəli sürülən 12 cinayətdən 6-da ittiham olunub.

## İstinadlar
Quşçuluq

**Quşçuluq** – quşları, xüsusilə, vəhşi quşları saxlamaq və çoxaltmaq məşğuliyyəti.

## Növləri
Quşçuluqla müxtəlif məqsədlər üçün məşğul olurlar. Bəzi şəxslər quş növlərini mühafizə etmək üçün, bəziləri tutuquşu kimi ev quşlarını çoxaltmaq üçün quşçuluqla məşğul olur. Quşçuluq hobbi, biznes, tədqiqat, mühafizə xarakterli ola bilər.

## Cəmiyyətlər və nəşrlər
Əsas quşçuluq cəmiyyətləri ABŞ, Avstraliya və Avropada yerləşir. Böyük Britaniyada 1894-cü ildə Quşçuluq Cəmiyyəti, 1932-ci ildə Xarici Quşlar Liqası təşkil olunmuşdur. 1973-cü ildə Avropanın bir sıra ölkələrində fəaliyyət göstərən Aviornis təşkilatı yaradılmışdır. ABŞ-də ən qədim quşçuluq təşkilatı 1927-ci ildə yaradılmış Amerika Quşçuluq Cəmiyyətidir. Təşkilat tərəfindən *"ASA Avicultural Bulletin"* jurnalı nəşr olunur. 1974-cü ildə ABŞ-də Amerika Quşçuluq Federasiyası yaradılmışdır.

Avstraliyada ilk quşçuluq təşkilatı 1928-ci ildə Cənubi Avstraliya Quşçuluq Cəmiyyəti adı ilə yaradılmışdır. Təşkilat tərəfindən *"Bird Keeping in Australia"* jurnalı nəşr olunur.

## Qolları
Quşçuluğun bülbül yetişdirmək və tutuquşu yetişdirmək kimi növləri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avstraliya Quşçuluq Cəmiyyəti
Adriana

**Adriana** — ad.

* Adriana Lima — Braziliyalı model.
* Adriana Martin — İspaniyalı oxatan.
* Adriana Çeçik — ABŞ fotomodeli və pornoaktrisası.
* Adriana Lopez — Campo Grande şəhərinin meri olan braziliyalı hüquqşünas.

## İstinadlar
Milçək (film, 2012)

**Milçək** (, *[[Romanizasiya|Rom]]: Eega*; , *[[Romanizasiya|Rom]]: Naan Ee*) — Rejissor Racamaulinin eyni vaxtda iki versiyada — Teluqu və Tamil dillərində çəkdiyi və 6 iyul 2012-ci ildə nümayiş etdirilmiş Hindistan elmi fantastika filmidir. Filmdə baş rolları Nani, Samanta Rut Prabhu və Sudip ifa etmişdirlər. Filmin süjet xətti sevdiyi qızı mühafizə etmək və onu öldürən qatillərindən qisasını almaq üçün milçək kimi yenidən doğulan gəncin həyat hekayəsindən bəhs edir.

Film kassada 1 milyard rupidən çox gəlir əldə etmişdir ki, bu da filmin istehsal xərclərindən təxminən beş dəfə çox olmuşdur. Film Hindistan Milli Film Mükafatları və Filmfare Awards Southda daxil olmaqla bir sıra milli kino mükafatlarına layiq görülmüşdür. Bu film Kann və Şanxay kino festivalları da daxil olmaqla bir neçə kino festivalının proqramına daxil edilmişdir. Film Rusiyada Hindistan TV () kanalında nümayiş etdirilməsi üçün Red Media şirkətinin sifarişi ilə rus dilinə dublyaj edilmişdir.

## Rollarda

* Nani&nbsp;— *Nani
* Samanta Rut Prabhu&nbsp;— *Bindu
* Sudip&nbsp;— *Sudip
* Devadarşini — *Bindunun gəlini
* Aditya Menon — *Sudipin dostu
* Şrinivasa Reddi — *Sudipin şəxsi köməkçisi
* Hamsa Nandini— *Şaşikala, Sudipin biznes şərikinin həyat yoldaşı 
* Şivannarayana Naripeddi — *hindu məbədində keşiş
* Taqubotu Rameş — *Pottu Qovindan, oğru <small>(teluqu versiyasında)</small>
* N. Santanam&nbsp;— *Pottu Qovindan, oğru (tamil versiyasında)*
* Dhanrac&nbsp;— *Qovindanın dostu (tamil versiyasında)
* Kreyzi Mohan&nbsp;— *veterinar <small>(tamil versiyasında)</small>
* Sancay Rayaçura&nbsp;— *Sudipin biznes şəriki
* Noel Şon&nbsp;— ''Naninin dostu

## İstinadlar
Pavel Kutaxov

**Pavel Kutaxov Stepanoviç** () — sovet hərbi xadimi, Baş aviasiya marşalı (1972), Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1943), SSRİ-nin əməkdar hərbi təyyarəçisi (1966). 1942 ildən Sov. İKP üzvü. 1935-ci ildən Sovet Ordusunda xidmətdə olmuşdur. Stalinqrad hərbi təyyarəçilik məktəbini (1938), Ali zabit ucuş-taktiki kurslarını (1949), Baş Qərargah Hərbi Akademiyasını (1957) bitirmişdir. Sovet Ordusunun Qərbi Ukrayna və Qərbi Belorusiyaya azadlıq yürüşündə (1939) və Sovet-Finlandiya müharibəsində (1939–1940) iştirak etmişdir.

## İkinci Dünya müharibəsi
Böyük Vətən müharibəsində (1941–1945) 367 döyüş uçuşu keçirmiş, 79 hava döyüşündə iştirak etmiş, düşmənin şəxsən 14 təyyarəsini, qurup tərkibində isə 28 təyyarəsini vurmuşdur. Müharibədən sonra aviasiya birləşmə və birliklərinə komandanlıq etmişdi. 1967-ci ildən HHQ baş komandanının müavini, 1969-cu ildən baş komandanı və SSRİ müdafiə nazirinin müavi olmuşdur. HHQ-nin və sovet kosmonavtikasının inkişafında böyük xidmətləri olmuşdur. Sov. İKP MK üzvü (1971-ci ildən) və SSRİ Ali Sovetinin (8–10-cu çağırış, Azərbaycan SSR-in Tovuz dairəsindən) deputatı olmuş. 2 dəfə Lenin ordeni, Oktyabr İnqilabı ordeni, 8 digər orden, medallar, həmçinin xarici ordenlər və medallarla təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Videolu qapı telefonu

**Videolu qapı telefonu ** — mənzillərin, yaşayış komplekslərinin, iş yerlərinin və s. bu kimi məkanların giriş hissəsində istifadə edilərək gələn zəngləri idarə etmək üçün  nəzərdə tutulan müstəqil telefon sistemidir. Bu, müasir tipli qapı telefonu sistemidir. Videolu qapı telefonu ilə girişin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu, içəridə olan şəxsə qonağı (qapının qarşısında duran şəxsi) tanımağa və əgər arzu edərsə onunla söhbət etməyə və ya zəngi qəbul edərək qapını açıb onu içəri dəvət etməyə imkan verir.

## Əməliyyat

**Videolu qapı telefonu** həm daxili, həm də xarici məkan elementlərdən ibarətdir: xarici tərəfdəki xarici panel, elektron kiliddən çıxarma və daxili məkan monitoru. Xarici məkan paneli və ya küçə paneli giriş qapısının və ya şlüzün yanında yerləşir və özündə istənilən iqlim şəraitində istifadəyə hazır olan müxtəlif elementləri ehtiva edir. Onun üzərində bir və ya bir neçə düymə (adətən hər evdə və ya mənzildə bir ədəd olur), zəng edənin şəklini çəkmək üçün etmək üçün gecə görmə qabiliyyətinə malik olan mikro kamera, səsini qəbul etmək üçün mikrofon və içəridəki şəxslərin səslərini çölə ötürmək üçün dinamika sistemi mövcud olur. Videolu qapının giriş panelində evlərə və ya ofislərə zəng etmək üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi düymələr və küçəni (bayır, çöl tərəfi) çəkmək üçün nəzərdə tutulmuş kamera yerləşdirilə bilər. Videolu qapı telefonunun giriş ekranı içəridə olan şəxsə kimin zəng etdiyini görməyə, qonaq ilə danışmağa və əgər istəsə qapını açmağa imkan verir. Daxili məkana quraşdırılmış monitor, zəng edən şəxsin şəklini əks etdirən ekrandan, söhbət üçün nəzərdə tutulmuş mikrofon və ya  qulaqlıqdan, qapının kilidinin açılmasını təmin edən işə salma düyməsindən ibarətdir. Əlaqə təmini tam olaraq dupleksdir (iki tərəfli). Elektrikli qapı kilidi, qapının kilidinin açılması və gələn qonağın içəri dəvət edilməsi üçün nəzərdə tutulmuş və binanın içərisindən idarə olunan qapı kilidinə quraşdırılmış xüsusi bir cihazdır.

## İstinadlar
IV Roman Diogen

**IV Roman Diogen** (; həmçinin **Romanos IV Diogenes** kimi də tanınır) — Bizans imperiyasının 1068-1071-ci illər arasında hökmdarı olmuş bir imperator idi. Onun dövrü, Bizans tarixi üçün mühüm və çətin dövrlərdən biri hesab edilir.

## Həyatı və dövrü

### Gəncliyi və əsas həyatı

IV Roman Diogen təxminən 1030-cu ildə doğulmuşdur. O, 1068-ci ildə Bizans imperatoru olaraq taxta çıxmışdır. Roman, əslində, müxtəlif hərbi və diplomatik müvəffəqiyyətlər əldə edərək tanınmış bir general və dövlət adamı kimi tanınır.

### İmperatorluq dövrü

IV Roman Diogenin hakimiyyəti dövründə Bizans imperiyası, xüsusən də Anadolu regionunda əhəmiyyətli hərbi mübarizələrlə qarşılaşmışdır. Onun ən tanınmış hərbi fəaliyyəti, 1071-ci ildəki Malazgirt döyüşü ilə bağlıdır.

### Malazgirt döyüşü və təsiri

1071-ci ildə baş vermiş olan Malazgirt döyüşü IV Roman Diogenin rəhbərliyi altında Bizans ordusunun Səlcuklu türklərinə qarşı məğlubiyyəti ilə nəticələnmişdir. Bu döyüş, Bizans imperiyasının Anadolu üzərindəki nəzarətini ciddi şəkildə zəiflətmiş və regionda Səlcuqlu türklərinin artan təsirinə yol açmışdır.

## Sonrakı həyatı

### Hökmdarlıqdan sonra

Döyüşdən sonra IV Roman Diogen, əsir götürülmüş və bizans tarixçiləri tərəfindən tənqid edilmişdir. O, 1072-ci ildə vəfat etmişdir. Onun hakimiyyəti dövrü və sonrakı həyatı Bizans tarixində çoxsaylı mübahisələrə səbəb olmuşdur.

### Tarixi təsir

IV Roman Diogenin dövrü, Bizans İmperiyasının tarixi üçün əhəmiyyətli bir dövrdür. Onun dövründəki hadisələr, Bizans imperiyasının siyasi və hərbi strategiyalarına dərin təsir göstərmişdir.

## İstinadlar

# Romanos IV Diogenes – Byzantine Emperor - Tarixi faktlar və məlumatlar. (ingilis dili)
# Malazgirt Döyüşü və Bizans İmperiyası - Döyüşün təsirləri haqqında geniş məlumat.
# Bizans İmperiyası'nın İmperatorları - Romanos IV Diogenes və digər imperatorlar haqqında məlumat.
IV Konstantin Monomax

**IV Konstantin Monomax** (təxmini 1045 – 1067) — Bizans imperiyasının imperatoru olmuşdur. Bizans tarixində əhəmiyyətli bir dövrdə hökmdar olmuş, ölkə siyasətində və diplomatiyasında bir sıra əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olmuşdur.

## Həyatı və gəncliyi

### Erkən həyatı

IV Konstantin Monomax, 1045-ci ildə doğulmuşdur. O, Bizans imperatoru IV Konstantinin oğlu olub, gənc yaşlarından dövlətdəki vəzifələrdə iştirak etməyə başlamışdır. Təhsil və hərbi xidmətlə tanınmış bir şəxsdən idi.

#### İmperatorluğa çıxışı

IV Konstantin Monomax, 1067-ci ildə atasının vəfatından sonra Bizans imperiyasının taxtına çıxmışdır. İmperator olaraq hakimiyyətə gəldikdən sonra, ölkə daxilində bir çox siyasi və hərbi islahatlara imza atmışdır.

## İmperatorluq dövrü

### İdarəçilik və islahatlar

Konstantin Monomaxın imperatorluq dövründə bir sıra islahatlar həyata keçirilmişdir. O, hökumət idarəçiliyində və mülkiyyat hüquqlarında bir sıra yeniliklər tətbiq etmişdir. Bu dövrdə, həmçinin, Bizans imperiyasının xarici siyasətində də müxtəlif dəyişikliklər olmuşdur.

### Hərbi fəaliyyətləri

İmperator IV Konstantin Monomax, müxtəlif hərbi münaqişələrdə iştirak etmişdir. Onun dövründə Bizans imperiyası, xüsusilə Balkan regionlarında hərbi təsirini artırmağa çalışmışdır.

### Diplomatik münasibətlər

IV Konstantin Monomax, həmçinin, xarici dövlətlərlə diplomatik əlaqələri gücləndirmək məqsədini güdmüşdür. O, müxtəlif diplomatik missiyalar və müzakirələrdə iştirak etmiş, Bizans imperiyasının beynəlxalq səviyyədə mövqeyini gücləndirmək üçün çalışmışdır.

## Sonrakı həyatı və vəsiyyəti

### Son dövrləri

IV Konstantin Monomax, 1067-ci ildən sonra ölkə idarəçiliyində bir sıra çətinliklərlə qarşılaşmışdır. Onun imperatorluq dövrü, həm daxili, həm də xarici problemlərlə müşayiət olunmuşdur.

### Vəsiyyəti və vəfat etməsi

Konstantin Monomax, 1067-ci ildə vəfat etmişdir. Onun vəfatından sonra Bizans imperiyasının hakimiyyətində dəyişikliklər baş vermişdir. Onun dövrü Bizans tarixində müxtəlif mübahisələrə səbəb olmuşdur.

## Tarixi təsiri və irsi

### Tarixi əhəmiyyəti

IV Konstantin Monomax, Bizans tarixində əhəmiyyətli bir yer tutmuşdur. Onun dövründə baş verən siyasi, hərbi və diplomatik hadisələr Bizans imperiyasının inkişafına və tarixinə dərin təsir göstərmişdir.

### İrsi

Konstantin Monomaxın irsi, onun dövründə həyata keçirdiyi islahatlar və ölkə daxilindəki dəyişikliklər ilə bağlıdır. Bizans tarixindəki yerini mühafizə edib saxlamaqda davam edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

# **[https://www.anl.az/down/meqale/525/2016/mart/480482.htm Bizans İmperiyasının Tarixi]** - Konstantin Monomax və dövrü haqqında ətraflı məlumat.
# NAMDAR, Müjdat, “1025-1071 Dönemi Askeri Tarihi Üzerine Alternatif Yaklaşımlar” Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, III/II, Aralık 2020, s. 495-505 (Türk dili)
Hakim Dredd (film, 1995)

**Hakim Dredd** ()  — 2000 AD adlı antologiya jurnalında dərc edilmiş eyniadlı komiks əsasında 1995-ci ildə çəkilmiş olan superqəhrəman döyüş filmidir. Filmdə baş rolu Silvestr Stallone ifa etmişdir.

Filmin sloqanı belə olmuşdur: "Gələcəkdə bir adam — qanundur", "Bir adam — hakim, münsiflər heyəti və cəlladdır."

## Rollarda

## Silinmiş səhnə

Dreddin filmin kulminasiya nöqtəsində hakimin klonları ilə döyüşdüyü və onları vurduğu səhnə filmdən çıxarılmışdır. Bu səhnə qeyri-məlum səbəblərdən silinmiş olsa da, filmin bəzi reklamlarında klonların oyandığı və Dreddin onları vurduğu səhnələr göstərilmişdir.  Bu silinmiş səhnə haqqında jurnal məqaləsi belə yazılmışdır. Filmdə, həmçinin bəzi digər hissələr də kəsilmişdir.

## Rəylər

Film tənqidçilərdən əsasən mənfi rəylər almışdır. Rotten Tomatoes filmə 54 tənqidçinin rəyinə əsasən 22% bal vermiş və filmin orta reytinqini 4/10 kimi qiymətləndirmişdir.

## İstinadlar
Hakim Dredd (dəqiqləşdirmə)

*Hakim Dredd — 2000 AD adlı antologiya jurnalında dərc edilmiş komiks

*Hakim Dredd (film, 1995) — 2000 AD adlı antologiya jurnalında dərc edilmiş eyniadlı komiks əsasında 1995-ci ildə çəkilmiş olan superqəhrəman döyüş filmi.
*Hakim Dredd (film, 2012) —Karl Urban və Oliviya Tirlbinin baş rollarda oynadığı Aleks Qarlandın 3D formatında ssenarisini yazdığı və rejissor Pit Treyvis tərəfindən çəkilmiş, ingilis superqəhrəman filmidir.
Hakim Dredd (film, 2012)

**Hakim Dredd 3D**, **Hakim Dredd** və ya **Dredd** ()  — Karl Urban və Oliviya Tirlbinin baş rollarda oynadığı Aleks Qarlandın 3D formatında ssenarisini yazdığı və rejissor Pit Treyvis tərəfindən çəkilmiş, ingilis superqəhrəman filmi. Film eyni adlı komiks seriyasının ekranlaşdırılmasıdır. 2008-ci ilin dekabr ayında filmin DNA Films şirkəti tərəfindən çəkiləcəyi  və bu filmin 1995-ci ildə çəkilmiş olan versiyası ilə əlaqəli olmayacağı elan edilmişdir. Filmin 6 sentyabr 2012-ci ildə Toronto Beynəlxalq Film Festivalı zamanı premyerası baş tutmuşdur. Film ABŞ-da 21 sentyabr 2012-ci ildə, Böyük Britaniyada 7 sentyabr 2012-ci ildə, Rusiyada isə 20 sentyabr 2012-ci ildə təqdim edilmişdir.

## Rollarda

## İstinadlar
Elnur Məmmədov (gimnast)

**Elnur Məmmədov** (9 fevral 2005) — azərbaycanlı batut gimnastı.

## Karyerası
Elnur Məmmədov 2005-ci ildə anadan olub.

Hazırda Batut gimnastikası və tamblinq üzrə Azərbaycan milli komandasının üzvüdür.

### Uğurları
2014-cü ildə Litvanın Visaginas şəhərində tamblinq üzrə keçirimiş beynəlxalq turnirdə gümüş medal qazanıb.

2017-ci ildə Rusiyada təşkil olunmuş tamblinq üzrə beynəlxalq turnirlərdə Stavropoldakı yarışda 4-cü, Krasnodarda isə 6-cı yeri tutub.

2021-ci ildə Bakıda baş tutmuş Batut gimnastikası, ikili mini-batut və tamblinq üzrə 28-ci Dünya Yaş Qrupu Yarışlarında Azərbaycanı təmsil edən 15 gimnastdan biri olub.

2022-ci ildə Bakıda keçirilmiş Azərbaycan birinciliyində tamblinq növü üzrə 3-cü yerin sahibi olub.

2023-cü ildə Böyük Britaniyanın Birminhem şəhərində təşkil olunmuş Batut gimnastikası və tamblinq üzrə Dünya çempionatında komanda hesabı ilə qızıl medal qazanıb.

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda batut gimnastikası
* Tamblinq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elnur Məmmədov — idmançı profili
Fin

* Finlər
* Fin dili
* Fin (İran) — şəhər.
* Fin (Füzuli) — qəsəbə.
* Fin Argus
* Fin Tuqvel
* Fin dilinin tarixi
Yuxarı Qarxun (Üçkilsə)

**Yuxarı Qarxun** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Üçkilsə (Eçmiədzin) rayonunda kənd, türk mənşəli toponim.

## Tarixi

## Coğrafiyası

Kənd rayonun cənub-şərq hissəsində, Sevcur çayının sağ sahilində,  magistral yolunun yaxınlığında, Armavir mərzinin inzibati mərkəzi olan Armavir şəhərindən 37 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Regionun dəniz səviyyəsindən mütləq hündürlüyü 835 metr təşkil edir.

### İqlimi

İqlimi yarımsəhra (Köppen iqlim təsnifatında BSk) kimi xarakterizə olunur. Orta illik hava temperaturu 12,4 °C-dir. İlin ən soyuq ayının (yanvar) orta temperaturu −2,7&nbsp;°C, ən isti ayının (iyul) orta temperaturu isə 25,8 °C-dir. Uzunmüddətli yağıntının təxmini dərəcəsi 285 mm təşkil edir. Ən çox yağıntı may ayına təsadüf edir (48 mm).

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 885, 1873-cü ildə 967, 1886-cı ildə 991, 1897-ci ildə 1186, 1904-cü ildə 1153, 1914-cü ildə 1304, 1916-cı ildə 893, 1918-ci ilin yanvarında 1153 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ilin fevral ayının axırları, mart ayının əvvəllərində kənd erməni silahlı birləşmələrinin təcavüzünə məruz qalmış və sakinlər tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. 1918–1920-ci illərdə Türkiyənin Sürməli vilayətindən köçürülüb gətirilən ermənilər və yezidi kürdlər kəndə yerləşdirilmişdir. Hazırda kənddə ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Cenni

**Cenni** — ad.

* Cenni (müğənni) — Cənubi Koreyalı müğənni, aktrisa və reper.
* Cenni Longe — C. Vilyams təxəllüslü siyasi jurnalist
* Cenni Karezi — yunan teatr və kino aktrisası.
* Cenni fon Vestfalen — alman teatr tənqidçisi və siyasi aktivist;
* Cenni-Vanda Barkman — İkinci Dünya müharibəsi zamanı alman həbs düşərgəsində gözətçi.
* Cenni Kolder

## Həmçinin bax
* Vilyam Le Bon Cenni — amerikalı memar
* Cenni Herhardt — Teodor Drayzerin romanı.

## İstinadlar
Şəfiqə Musaxanova

**Şəfiqə Mahmud qızı Əliyeva** (qızlıq soyadı: **Musaxanova**; ) — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin V çağırış deputatı. Texnika elmləri namizədi (28.12.1973).

## Həyatı
Musaxanova Şəfiqə Mahmud qızı 23 iyun 1935-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 190 saylı orta məktəbi bitirib. 1952–1957-ci illərdə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun "Neft və qaz yataqlarının geologiyası və kəşfiyyatı" ixtisasında oxumuş, "Dağ mühəndisi, geoloq" ixtisası almışdır.

1957–1962-ci illərdə "Buzovnaneft"də neftçıxarma operatoru, neftçıxarma üzrə mühəndis, baş geoloq vəzifələrində işləmişdir.

1959–1963-cü illərdə Əzizbəyov rayonu Buzovna seçki dairəsindən Azərbaycan SSR Ali Sovetinin V çağırış deputatı olub.

1973-cü ildə "Temperaturun neft və suyun nisbi faza keçiriciliyinə və neftveriminə təsiri" adlı dissertasiya müdafiə etmiş, texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

10.01.1962–17.10.2017-ci illərdə Dərin Neft və Qaz Yataqları Problemləri İnstitutu və Geologiya və Geofizika İnstitutunda elmi işçi və baş elmi işçi (25.02.1988–17.10.2017) vəzifələrində çalışmışdır.

70 məqalə, 5 ixtira, 2 monoqrafiyanin muəllifidir.

## Ailəsi
2 uşağı, 5 nəvəsi, 3 nəticəsi var.

## Təltifləri
* "Əmək igidliyinə görə" medalı — 8.3.1960
* "Sosializm yarışı qalibi" — 1975
* "Əmək veteranı" medalı — 31.12.1986
* Azərbaycan SSR EA-nın "Əmək veteranı" medalı

## Məqalələri
* Наше беспокойство закономерно. "Вышка", № 135 (8698). 10.06.1959. стр.3

## İstinadlar
Paresteziya

**Paresteziya** — dəridə hiss edilən və açıq-aydın uzunmüddətli təsiri olmayan sızıltı, qaşınma, uyuşma, sancma və ya yanma hissidir. Narahat ayaqlar kimi sindromlar zamanı sızıltı, uyuşma, yanma, qaşınma və ağrı kimi hisslər eyni vaxtda baş verə bilər. Bu söz yunan dilində olan *para* ("anormal") və *aistesia* ("hiss") sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Dəridə olan hissləri onurğa beyni vasitəsilə ötürən periferik həssas sinirlərdə və ya trigeminal sinir yollarındakı hər hansısa bir pozğunluq paresteziyanın yaranmasına səbəb ola bilər.

## İstinadlar
Napoleon (film, 2023)

***Napoleon*** — Ridli Skottun rejissorluğu və prodüserliyi ilə 2023-cü ildə çəkilmiş və ssenari müəllifi Devid Skarpa olan epik və tarixi dram filmidir. Napoleon Bonapartın əsl həyat hekayəsi əsasında çəkilən və Fransa liderinin hakimiyyətə gəlişini, eləcə də onun imperatriça Jozefina Boharne ilə olan münasibətini özündə əks etdirən filmdə Xoakin Feniks Napoleon Bonapart rolunu, Vanessa Kirbi isə Jozefina rolunu canlandırmışdır.

*Napoleon* filminin premyerası 14 noyabr 2023-cü ildə Parisdəki Salle Pleyeldə baş tutmuşdur. Film 22 noyabr 2023-cü ildə Sony Pictures Releasing tərəfindən ABŞ və Böyük Britaniyada buraxılmış, daha sonra isə Apple TV+-da yayımlanmışdır.

## Qısa süjet xətti

Film Napoleonun imperatriça Jozefina olan münasibətlərindən başlayaraq onun hakimiyyətə necə gəlməsini obyektiv bir formada təsvir edir.

## İstinadlar
Tarixi dram

**Tarixi dramı** (həmçinin **tarixi dövr dramı**, **dövrü dram** və ya **dövr dramı**) — əsasən film və televiziya kontekstində istifadə olunan və keçmiş dövrdə baş vermiş olan hadisələrin işıqlandırıldığı film janrıdır Historical dramas have also been described as a conservative genre, glorifying an imagined past that never existed. Tarixi dram janrında olan filmlərə tarixi fantastika, romantika və macəra filmləri də daxildirlər. Bu janrda çəkilmiş olan filmlərdə dövr orta əsrlər kimi qeyri-müəyyən və ya ümumi bir dövr, yaxud 1920-ci illər kimi xüsusi bir dövr ola bilər. Dini janrda çəkilmiş filmlər dövrü dram kimi qəbul edilə bilər, lakin belə əsərlər tarixi deyildirlər.

## İstinadlar
Epik film

**Epik film** — böyük miqyaslı, geniş əhatə dairəsinə malik və təsirli panoramik təsvirləri özündə cəmləşdirən film çəkilişi tərzidir. Roger Ebert kimi tədqiqatçıların fikrinə görə, bu terminin istifadəsi zamanla dəyişikliyə məruz qalmış və bəzən bir film janrını, bəzən isə böyük büdcəli proyektləri təsvir etmək üçün sifət kimi istifadə olunmuşdur. Klassik ədəbi mənada olan epiklər (dastanlar) kimi, bir çox epik filmlərdə də əsas diqqət mərkəzində olan personaj qəhrəman xarakteri daşıyır. Epiklər digər janrlardan, məsələn, tarixi dram və ya macəra filmlərindən iddialı strukturları ilə seçilirlər.

Bütün zamanların ən çox gəlir gətirən filmləri siyahısında bu janra aid olan filmlərdə vardır. Hal-hazırda dünya üzrə 2,7 milyon dollarla rekordu əlində saxlayan *[[Avatar (film, 2009)|Avatar]]*, *Avatardan* əvvəl bu rekorda sahib film olan*[[Titanik (film, 1997)|Titanik]],* gəlirlər inflyasiyaya görə nizamlandığı təqdirdə dünya tarixinin ən çox gəlir gətirən filmi hesab olunan *[[Küləklə sovrulanlar (film)|Küləklə sovrulanlar]]* filmləri epik filmlərdirlər. 11 Akademiya Mükafatı qazanma rekordunu bölüşən üç film (*[[Ben-Hur (film, 1959)|Ben-Hur]]*, *Titanik* və *[[Üzüklərin hökmdarı: Kralın qayıdışı]]*) də epik film janrındadırlar.

## İstinadlar
Kino görüşü

**Kino görüşü, Film kimi görüş** və ya **Görüş hadisəsi** () — 2006-cı ildə çəkilmiş ABŞ filmi. Bu film əksəriyyəti melodramatik olan müxtəlif filmlərin parodiyasıdır.

## Rollarda

## İstinadlar
Ellis (ada)

**Ellis adası** () — Nyu-York şəhərindəki Hudson çayının mənsəbində yerləşən bir adadır.

1 yanvar 1892-ci ildən 12 noyabr 1954-cü ilə qədər Ellis adası Nyu-York şəhərinə gələn yeni immiqrantlar üçün tranzit mərkəzi rolunu oynamışdır. Hal-hazırda ABŞ federal hökumətinə məxsus olan ada ABŞ Milli Park Xidmətinin nəzarəti altındadır və Azadlıq heykəli Milli Abidəsi () adlı dövlət orqanı tərəfindən idarə olunur. Turistlər adaya gedib-gəlməkdə sərbəstdirlər.

Ellis adasının Nyu-York ştatı və ya Nyu-Cersi ştatına aid olması məsələsi uzun bir müddət ərzində müzakirə mövzusu olmuşdur. Adanın böyük bir hissəsi Nyu-Cersi ştatının Cersi-Siti şəhərinin sərhədləri daxilində olsa da, kiçik bir hissəsi qonşu Nyu-York şəhərinin sərhədləri daxilində yerləşir.

## İstinadlar
Hitç (film)

**Hitç** () — Rejissor Endi Tennantın 2005-ci ildə çəkdiyi romantik komediya filmi. Filmdə baş rolları Uill Smit, Eva Mendes, Kevin Ceyms və Amber Valletta  oynamışdırlar. Filmin süjet xətti Kevin Biş tərəfindən yazılmışdır. Filmin süjet xətti kişilərə qadınları necə cəlb etməyi öyrətməklə dolanan, özünü peşəkar "görüş həkimi" təqdim edən Aleks "Hitç" Hitçensdən (Uill Smit) bəhs edir. Hitç son müştərisinə xəyallarındakı qadını cəlb etməyə kömək edərkən, Hitçin özünün aşiq olduğu qadın onun bu oyunlarını öyrənərək öz işlədiyi qəzetdə onu ifşa edir.

Columbia Pictures 11 fevral 2005-ci ildə filmin təqdimatını keçirmişdir. Film tənqidçilərdən müsbət rəylər almış və dünya üzrə 371,6 milyon dollar qazanaraq 2005-ci ilin ən çox gəlir gətirən onuncu filmi olmuşdur.

## İstinadlar
The Callisto Protocol

**The Callisto Protocol** — Striking Distance Studios tərəfindən hazırlanmış və Krafton tərəfindən təqdim olunmuş 2022-ci ilə aid survival horror oyunu. Oyun 2 dekabr 2022-ci ildə PlayStation 4, PlayStation 5, Windows, Xbox One və Xbox Series X/S üçün buraxılmışdır. Oyun Dead Space seriyasının yaradıcısı Qlen Skofild tərəfindən idarə olunmuşdur və seriyanın varisi olaraq qəbul edilir.

Hekayə ulduz gəmisinin kapitanı Ceykob Li (Coş Duamel) haqqında danışır. O, qəza edərək Yupiterin Kallisto peykinə enir və burada həbs edilərək yüksək təhlükəsizlikli həbsxanada saxlanılır. Daha sonrasında həbsxanada sirli bir xəstəlik yayılır və nəticədə Ceykob burada sağ qalmaq üçün mübarizə aparmalı olur. O, yavaş-yavaş onu əsir götürüb həbs edənlərin qaranlıq sirlərini öyrənir. Oyun prosesində oyunçular bir sıra səviyyələri araşdıraraq, resurslar və məlumat qeydləri toplayaraq infeksiyaya uğramış məhbuslarla mübarizə aparmalıdır.

The Callisto Protocol-un inkişafı 2019-cu ilin iyun ayında Striking Distance Studios-un yaradılması ilə başladı. O, əvvəlcə  kainatında qurulmuş bir oyun kimi inkişaf etdirildi, daha sonra orijinal əqli mülkiyyətə çevrildi. Oyun tənqidçilərdən qarışıq rəylər aldı və Kraftonun satış gözləntilərini doğrulda bilmədi.

## İstinadlar
Xulia Pou

**Mariya Xulia Pou Brito del Pino** () — Uruqvaylı siyasətçi, Uruqvay Milli Partiyasının üzvü, Uruqvayın birinci xanımı (1990–1995-ci illərdə), Uruqvayın Senatoru (2000–2005-ci illərdə), Uruqvayın hazırkı Prezidenti Luis Alberto Lakalye Pounun anası.

## Həyatı

Julia Pou 10 iyul 1947-ci ildə Uruqvayın paytaxtı olan Montevideoda həkim Alejandro Pou de Santiaqo və Maria Eloisa Julia Brito del Pino Bordoninin ailəsində anadan olub. Onun Qonzalo və Aleksandro adlı iki qardaşı var. Paris Universitetində oxumuş, amma məzun ola bilməmişdir. Pou 1970-ci ildə Luis Alberto Lakalye ilə evlənmişdir. Cütlüyün üç övladı var — Pilar, Luis Alberto, Xuan Xose Manuel. Birinci xanım olduğu müddətdə Pou 1997-ci ilə qədər sədrlik etdiyi Accion Solidaria adlı xeyriyyə qeyri-hökumət təşkilatını təsisçisidir.

Beatriz Argimon ilə birlikdə Pou Accion Comunitaria qrupunu yaratmış və 1999-cu il ümumi seçkilərində Uruqvay Senatına seçildi. 2000-ci ildən 2005-ci ilə qədər senator vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.

## Ədəbiyyat
* ''Ellas 5''. Montevideo: Aguaclara. ISBN <bdi>9789974994232</bdi>.

## İstinadlar
İlham Əmirov

**İlham Qoca oğlu Əmirov** (13 iyul 1958, Şuşa) ― Azərbaycan Respublikasının Əməkdar pilotu, Azərbaycan Hava Yolları QSC Vitse-Prezidenti (2008-ci ildən)

## Həyatı
İlham Əmirov 1958-ci il iyulun 13-də Şuşa şəhərində anadan olmuşdur.

İlham Əmirov 1965–1973-cü illərdə Yevlax şəhəri 5 nömrəli orta məktəbi, 1973–1975-ci illərdə isə Yevlax şəhəri 2 nömrəli tam orta məktəbi bitirmişdir.

1976–1979-cu illərdə Minsk (Belorusiya) aviasiya-texniki məktəbini Fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir və təyinatla 1979–1980-ci illərdə Tallin (Estoniya) şəhərinin aeroportunda avia-texnik vəzifəsində işləmişdir.

1980–1984-cü illərdə Leninqrad (Sankt-Peterburq) Mülki Aviasiya Akademiyasında qəbul imtahanlarını yüksək qiymətlə keçərək Kirovoqrad (Ukrayna) Ali Təyyarəçilik Məktəbinə göndərilib və oranı Fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
* 04.12.1984 ― 15.11.1993-cü illər Bakı Birləşmiş Aviasiya Dəstəsinə An-26, Tu-134 təyyarələrinin 2-ci pilotu, Bakı "AZALTRANS" aviaşirkətində Tu-134 təyyarəsinin komandiri vəzifələrində işləmişdir.
* 15.11.1993 ― 01.08.2007-ci illər "Azərbaycan Hava Yolları" Dövlət Konsernində Uçuşların Təhlükəsizliyi və nəzarət üzrə Baş İnspeksiyanın rəisi, "AZAL" Dövlət Konserinin Baş Direktorunun müavini vəzifələrində işləmişdir.
* 01.08.2008–16.05.2008-ci illər "AZAL" Milli Aviasiya Şirkəti direktorunun uçuş işinin təşkili üzrə müavini, "AZAL" Dövlət Konserinin Baş Direktorunun uçuş işinin təşkili üzrə müavininin əmək funksiyasını icra etmişdir.
* 16.05.2008-ci ildən "AZAL" Qapalı Səhimdar Cəmiyyətinin Vitse-Prezidentidir.

## Təltifləri
*  (27 may 2008) ― "Şərəf nişanı" ordeni
*  (1 iyun 2010) ― "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar pilotu"
*  (26 may 2014) ― "Mülki Aviasiyasının 75 illiyi" yubiley medalı
*  (10 may 2018) ― "Mülki aviasiya sahəsində xidmətlərə görə" medalı

## Ailəsi
İlham Əmirov Mahirə adlı xanımla ailəlidir. Rəşad və Elşad adında 2 oğlu, İlham, Əmirxan, Rəşid adında isə 3 oğul nəvəsi var.

Oğlu Əmirov Rəşad 15.08.1991-ci ildə anadan olub. 2014-cü ildə Milli Aviasiya Akademiyasını bitirib, hal-hazırda Aerobus-319/320 təyyarəsinin 2-ci pilotudur və atasının davamçısıdır.

Kiçik oğlu Əmirov Elşad 26.10.1992-ci ildə anadan olub. 2014-cü ildə Milli Aviasiya Akademiyasını bitirib, Bakı aeroportunda "Biznes Aviasiya" şirkətində menecer vəzifəsində işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Heydər Əliyevlə bağlı 27 illik sirr açıldı.
* Ulu Öndər Heydər Əliyevi Naxçıvandan Bakıya gətirən pilot.
* Pilotlar ailəsi: İlham Əmirov və Rəşad Əmirov.
* Heydər Əliyevi Bakıya Gətirən Pilot.
* Qırx ilə bərabər bir gün.
* Qırx ilin qızıl anları.
* Kapitanın son uçuşu.
Hayco edikti

və ya **Qəsrlərin ləğvi qanunu** – Meyci hökuməti tərəfindən 1873-cü ildə qəbul olunmuş, Yaponiyadakı qəsrlərin ləğvini və sökülməsini nəzərdə tutan qanun. 1875-ci ilə qədər 100-dən çox Edo dövrünə aid qəsr sökülmüşdür. Lakin XIX əsrin sonlarında qəsrlər yapon irsinin simvolu hesab olunmağa başlamış və 1891-ci ildən sonra heç bir qəsr sökülməmişdir.

## Tarixi
1615-ci ildə Tokuqava şoqunluğu "bir əyalət, bir qəsr" dekretini yayımlamışdır. Bu dekretə görə daymyolar yaşadıqları qəsr istisna olmaqla ərazilərindəki digər qəsrlərini sökməli idilər.

14 yanvar 1873-cü ildə Meyci hökuməti qəsrlərin sökülməsi və ləğvi haqqında Hayco ediktini yayımlamışdır. Qərara əsasən qəsrlər Maliyyə Nazirliyinin səlahiyyətini verilmiş, sökülməli və ya imperator ordusunun məqsədləri üçün istifadə olunmalı idi. Sökülmüş qəsrlərin materiallarından məktəb və inzibati binalar kimi tikililərin tikintisində istifadə olunmuşdur. Hayco edikti nəticəsində 1870 və 1880-ci illərdə 150-dən çox qəsr məhv edilmişdir. Bu qəsrlərə Boşin müharibəsində (1867–1868) Tokuqava şoqunluğunun tərəfindən döyüşmüş daymyoların qəsrləri də daxil idi. Himeci qəsrinin də sökülməsi planlaşdırılsa da, söküntü xərcləri bahalı olduğu bu plandan imtina edilmişdi. Meyci islahatının öndə gələn hanlarından biri olan Çoşu hanı yeni hökumətə olan sədaqətini nümayiş etdirmək üçün bu qanuna əməl edən ilk yerlərdən biri olmuş və Haqi qəsrini sökdürmüşdür.

İmperator ordusu ən böyük 43 qəsrin nəzarətinə alaraq həmin qəsrlərdə qarnizonlar yerləşdirmişdir. Naqoya qəsri bu cür qarnizon qəsrlərindən biri olmuşdur. Əvvəlcə bu qəsrin sökülməsi planlaşdırılsa da, alman diplomat Maks fon Brandtın müdaxiləsindən sonra qəsrin mühafizə olunmasına qərar verilmişdir.

### Bərpa
1880-ci illərin sonundan sonra qəsrlər yapon mədəniyyətinin qüruru və simvolu hesab olunmağa başlamışdır. Yaponiya qəsrlərinin rəsmi mühafizəsi 1930-cu illərə qədər həyata keçirilməsə də, 1891-ci ildən sonra heç bir qəsrdə söküntü işləri aparılmamışdır. Ancaq 12 qəsr orijinal vəziyyət müasir dövrə qədər salamat qalmışdır: Matsumoto, İnuyama, Hikone, Himeci, Maruoka, Matsue, Maruqame, Uvacima, Bitçu Matsuyama, Hirosaki və Matsuyama qəsrləri. Hayco ediktinin təsirinə məruz qalan və bəzi elementləri sökülmüş 45 qəsrdə isə bərpa işləri aparılmışdır. Sökülmüş bəzi qəsrlərin yenidən tikintisində digər qəsrlərin modellərindən istifadə olunmuşdur. Keçmiş Otaki qəsri Uvacima qəsrinin modeli əsasında yenidən tikilmişdir.

Qəsr kompleksinə daxil olan ərazilər müxtəlif məqsədlər üçün yenidən istifadə olunmuş, məktəb, ictimai park, muzey, mülki mərkəz, şintoist məbədi, dövlət xəstəxanası, üzgüçülük hovuzu, əyləncə parkı və ya zoopark (Odavara qəsri) kimi yerlərə çevrilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Trikster

**Hiyləgər** () — mifologiyada, folklorda və dində arxetip.

Hiyləgər, böyük dərəcədə intellekt və gizli bilik nümayiş etdirən, normal qaydalara tabe olmayan və ənənəvi davranışa qarşı çıxan personajdır.

## Həmçinin bax
Uydurma triksterlərin siyahısı

## İstinadlar
Qərbə Səyahət

**Qərbə səyahət** — XVI əsrdə Min sülaləsi dövründə nəşr olunmuş və Vu Çenqenə aid edilən Çin romanıdır. Qərbə Səyahət Çinin ən böyük romanlarından biri kimi qəbul edilir və Şərqi Asiyada ən məşhur ədəbi əsər kimi təsvir edilmişdir.

Roman 7-ci əsrdə yaşamış buddist rahib Ksuan Zangın (602–664) müqəddəs mətnləri axtarmaq üçün Hindistana həqiqi ziyarətində əsaslanır. Vu Chengen onu uzun və zəngin yumoristik romanına çevirdiyi zamanı hekayənin özü artıq Çin xalq və ədəbi ənənəsinin bir hissəsi idi.

### '''Srukturu'''
100 fəsildən ibarət olan romanı üç böyük hissəyə bölmək olar. İlk yeddi fəsil daş yumurtadan meymunun doğulmasından və onun sehrli güclər əldə etməsindən bəhs edir. Beş fəsil Tripitaka kimi tanınan Ksuan Zangın hekayəsini və Qərb Cənnətindəki missiyasının mənşəyini izah edir.

Romanın əsas hissəsi Tripitakanın və onun üç heyvan ruhunun — sehrli istedadlı Meymun, ləng və yöndəmsiz Donuz və balıq ruhu Sandinin — Hindistana səyahətləri zamanı başına gələn 81 sərgüzəştdən bəhs edir və nəhayət müqəddəs yazıları necə tapıllar.

### '''Stilistika'''
Romanın komediya və macərasına əlavə olaraq, *Qərbə Səyahət* cəmiyyətin və Çin bürokratiyasının iyrənc satirasına və insan səyi və əzmkarlığının alleqorik təqdimatına görə uğur qazandı.

İngilis dilli ölkələrdə daha çox Artur Veylinin 1942-ci ildə qısaldılmış tərcüməsi olan "Meymun" vasitəsilə tanınır. Entoni C. Yu tərəfindən yeni tərcümə, Qərbə Səyahət (4 cild) 1977–83-cü illərdə nəşr olundu.

## İstinadlar
Neçja

**Neçja** və ya **Noja** — rəsmi olaraq "Mərkəzi qurbangahın marşalı" () və "Lotusun üçüncü şahzadəsi" () titulları altında hörmət edilən Buddist mifologiyasından olan Taoist mühafizə ilahı və əjdaha qatili ilahıdır.

## Mifologiya və ədəbiyyatda

Neçja Çin mifologiyasında və ədəbiyyatında tez-tez peyda olan qəhrəmandır.

Qərbə Səyahət əsərində Neçja atası "Paqoda ilə səmavi padşah" Li Cinqin rəhbərliyi altında bir general idi. O, Meymun Kralı Sun Vukong ilə döyüşmüş, sonuncusu Jade (Yu-di) imperatoruna qarşı üsyan etmişdir. Sonradan onlar dost olmuşdurlar. Neçja romanda dörd qəhrəmanla övladlığa götürən bacısı Lady Earth Flow da daxil olmaqla güclü cinləri məğlub etməkdə kömək etmək üçün bir neçə çıxış etdi.

## Həmçinin baxın
* Bala Krişna
* Çin mifologiyası
* Nalakuvara
Bo

**Bo** (), *kun* (Okinava), *pang* (Kantonca), *bang* (Mandarin) — ağacdan və ya bambukdan düzəldilmiş, bəzən metaldan hazırlanmış və ya metalla örtülmüş uzun çubuqdur. Döyüş sənətində silah kimi istifadə olunur. Onunla əlaqəli taxta silahlar jo və hanbo (yarım bo) hesab edilə bilər.

Bo adətən təxminən 1,8 m uzunluğundadır və Okinava döyüş sənətlərində istifadə olunur, eyni zamanda Yapon sənətlərində belə xüsusi bojutsu qəbul edilir. Heyətlə əlaqəli digər silahlar 1,2 m uzunluğunda olan jo və 90 sm uzunluğunda olan hanbodur (yarım bo).

## İstinadlar