open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qebriel Harvi

**Qebriel Harvi** (; ) — ingilis yazıçısı. Harvi tanınmış bir alim idi və Tomas Neş ilə anlaşmazlığı onun nüfuzuna xələl gətirmişdi. Henri Morli "Fortnightly Review" (mart 1869) jurnalında yazdığı məqalədə Harvinin latınca əsərlərinin onun adı ilə əlaqəli pedantlıq və təkəbbürdən çox fərqli keyfiyyətləri ilə seçildiyini göstərdiyini iddia etmişdir.

## Karyerası

Təxminən 1576-cı ildə ritorikada oxucu oldu və 1578-ci ildə Kraliça Elizabetin Adli End Haus-da Ser Tomas Smiti ziyarət etməsi münasibətilə onun qarşısında açıq mübahisə etmək üçün təyin edildi. Növbəti il o, Spenserə yüksək şəxsiyyətləri əks etdirməli olduğu və karyerasına ciddi şəkildə zərər vuracağı ilə hədələdiyi satirik şeirlərinin icazəsiz nəşrindən şikayət edərək məktub yazdı. 1583-cü ildə o, Kembric Universitetinin kiçik prorektoru oldu və 1585-ci ildə 1578-ci ildən bəri üzvü olduğu Triniti Hollun meri seçildi, lakin təyinat məhkəmədə ləğv edilmiş kimi görünür. O, Spenseri onunla tanış etdiyi Lester qrafı Robert Dadlinin tələbəsi idi və bu əlaqə onun Sidni ilə dostluğunu izah edə bilər. Lakin himayədarlığa baxmayaraq, Triniti Hollun meri olmaq üçün ikinci müraciət 1598-ci ildə uğursuz oldu.

1585-ci ildə o, D.C.L. dərəcəsi aldı. Oksford Universitetindən və Londondakı barda praktika ilə məşğul olduğu aşkar edilmişdir. Qebrielin qardaşı Riçard Harvi Martin Marprelate mübahisəsində iştirak etmiş və Robert Qrini ona və onun ağıllı yoldaşlarına qarşı hörmətsiz ifadələrlə təhqir etmişdi. Qrin cavab olaraq "Upstart Courtier üçün Ziyafət" kitabının ilk nəşrinə dörd Harvi qardaşı haqqında kəskin ifadələr yazmış və digər şeylərlə yanaşı, onların ip ustasının oğulları olduqlarına diqqət çəkmişdir. 1599-cu ildə arxiyepiskop Uitgift ümumiyyətlə müasir satira əleyhinə basqın etdi və digər kitablar arasında Harvi və Neş traktatları məhv edildi və onların yenidən çapı qadağan edildi. Harvey ömrünün son illərini Saffron Walden-də təqaüddə keçirmiş və 7 fevral 1631-ci ildə orada vəfat etmişdir.

Qebriel Harvinin Məktub Kitabı, 1573–80 (1884, red. E. J. L. Skott, Camden Society), Spenser və Harvey arasındakı yazışmaların təxmini qaralamalarını, Pembroke Hall-dakı mübahisələrə aid məktubları və gənc bir zadəgan tərəfindən bacısı Mersinin təqibi ilə bağlı fövqəladə yazışmaları ehtiva edir. Britaniya Muzeyində saxlanılan Kvintilian (1542) əsərinin bir nüsxəsi Harvey tərəfindən geniş şəkildə şərh edilmişdir.

Harvi həmçinin söz ustası idi və təxminən 1590-cı ildə "şövqlü" (latınca "Jove və ya Yupiterə aid" mənasını verən sözdən götürülmüşdür) sözünün, eləcə də "şüurlu", "geniş şəkildə", "idiom", "məşhurluq" və "səfillik" sözlərinin yaranması və ya ilk istifadəsinin müəllifi kimi tanınır. Bu iddia rəqibi Tomas Neşin tənqidi ilə dəstəklənir. Neş Harvini sözlərin yaradıcısı kimi göstərir, Harvinin sözlərinə qarşı xoşlanmadığını bildirir və sonra cənab Harvinin sözlərinin zamanın sınağından keçməyəcəyini proqnozlaşdırır. Etimoloq Robert Hendrikson da özünün "Söz və ifadələrin mənşəyi haqqında faktlar ensiklopediyası" kitabında Harvinin bu sözlərin yaradılmasında roluna istinad edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* , English Translation (2001) at Internet Archive
Kitabüt-Təbəqatil-kəbir

**Kitabüt-Təbəqatil-kəbir** () və ya **ət-Təbəqatül-kəbir** () — İbn Sədin siyər-məğazi və təbəqat sahəsinə aid əsəri. Əsər İslam və ərəb dünyasında "*ət-Təbəqatül-kübrə*" () adı ilə tanınır.

## Əsər
Bu əsər İbn Sədin təbəqat kitablarının ilki və dövrümüzə qədər gəlib çatmış ən qədimidir.

Əsərdə Məhəmməd peyğəmbər, səhabələr, tabiinlər, təbəut-tabiinlər və digər şəxs haqqında təbəqə şəklində məlumatlar vardır. Əsərdə Əbu Bəkr, Ömər, Osman, Əli, Həsən, Hüseyn və Ömər ibn Əbdüləziz kimi bəzi şəxslərə daha geniş yer verilmişdir.

Həmçinin əsərdə ictimai-siyasi hadisələrin və dövlət qurumlarının fəaliyyətləri haqqında da geniş məlumatlar vardır. 

Əsər alman, fars, ingilis və türk dillərinə tərcümə edilmişdir. Əsər müxtəlif tarixlərdə (1904, 1986, 1989, 1995 və s.) və yerlərdə (Leyden, Beyrut, Qahirə, Yeni Dehli və s.) dəfələrlə nəşr edilmişdir. 

Əsərə doktorluq dissertasiyası yazılmışdır.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Sünni kitablarının siyahısı
Samiq Abdullayev

**Samiq Fayzulloviç Abdullayev** (25 oktyabr 1917 – 10 may 1998) — Özbək İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı, Qızıl Ordunun serjantı və tağım komandiri, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## Həyatı
Samiq Fayzulloviç Abdullayev 25 oktyabr 1917-ci ildə Daşkənd şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra əmək fəaliyyətinə başlamış, gənc yaşlarından texniki və mühəndis işlərinə maraq göstərmişdir. 1938-ci ildə hərbi xidmətə çağırılaraq Qızıl Ordu sıralarına daxil olmuşdur. İlkin xidmətini mühəndis qoşunlarında keçmiş, burada hərbi hazırlıq və döyüş mühəndisliyi üzrə biliklərə yiyələnmişdir.

### Hərbi fəaliyyəti
İkinci Dünya müharibəsi başladıqdan sonra Samiq Abdullayev birbaşa cəbhəyə göndərilmiş və mühəndis qoşunlarında taqım komandiri kimi döyüşlərdə iştirak etmişdir. O, Şimali Qafqaz, Kuban və Krım istiqamətlərində aparılan ağır döyüş əməliyyatlarında rol oynamışdır.

Onun rəhbərlik etdiyi taqım düşmənin müdafiə xətlərinin yarılması, mina sahələrinin təmizlənməsi, keçidlərin açılması və hücum edən bölmələrin təhlükəsiz irəliləməsinin təmin edilməsi kimi tapşırıqları yerinə yetirmişdir. Döyüşlərin birində Abdullayev şəxsi heyəti ilə birlikdə düşmənin güclü atəşi altında mühəndis maneələrini aradan qaldırmış, bununla da hücumun vaxtında və itkisiz davam etməsinə şərait yaratmışdır.

Kerç–Eltigen desant əməliyyatı zamanı O, çətin döyüş şəraitində əsgərlərə rəhbərlik etmiş, ağır yaralanma təhlükəsinə baxmayaraq döyüş mövqelərini tərk etməmişdir. O döyüş tapşırıqları uğurla yerinə yetirilmişdir.

Göstərdiyi şücaətə görə 16 may 1944-cü ildə Samiq Abdullayevə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adı verilmiş və birçox ordenlə təltif edilmişdir.

### Müharibədən sonrakı həyatı
1945-ci ildə hərbi xidmətdən tərxis olunduqdan sonra Samiq Abdullayev Daşkənd şəhərində yaşamışdır. O, ictimai fəaliyyətlə məşğul olmuş, müharibə veteranı kimi gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsində iştirak etmişdir. Uzun illər əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 10 may 1998-ci ildə Daşkənd şəhərində vəfat etmişdir

## Xarici Keçidlər
*
Əl-Məğazi (kitab)

**əl-Məğazi** () və ya **Kitab əl-Məğazi** () — Vəqidinin Məhəmməd peyğəmbərin döyüşləri (səriyyə və qəzvələri) haqqında qələmə aldığı əsəri.

## Əsər
Əsər "Kitabüt-Tarix"in mühüm bir hissəsini təşkil edir. Əsərdə hərbi yürüşlər və döyüşlər geniş və ətraflı şəkildə verilmişdir. Əsər müəllifin tam şəkildə dövrümüzə qədər gəlib çatmış yeganə əsəridir. Əsər ilk dəfə Alfred fon Kremer tərəfindən "History of Mohammad’s Campaigns" adı altında nəşr edilmişdir (Kəlkətə 1856). Əsər müxtəlif tarixlərdə (1948, 1966 və s.) və yerlərdə (London, Qahirə və s.) nəşr edilmişdir. İbn Həcər bu əsər "Müntəqa min Məğazil-Vəqidi" adlı təliq yazmışdır. Əsər fars, türk və alman (xülasə) dillərinə tərcümə edilmişdir. Əsərə Yozef Horovits, Qasım Şulul və Əbdüləziz ibn Süleyman əs-Səllumi tərəfindən doktorluq dissertasiyası yazılmışdır.  

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Sünni kitablarının siyahısı
Vilyam Alebastr

**Vilyam Alebastr** (; ) — ingilis neo-latın şairi, dramaturqu və dini yazıçı.

Alebastr İspaniyada diplomatik missiyada keşiş kimi çalışarkən Roma Katolikliyini qəbul etdi. Dini inancları onu bir neçə dəfə həbsə saldı; nəticədə katoliklikdən imtina etdi və I Ceyms tərəfindən bəyənildi. Londondakı Müqəddəs Pavel kafedralında və Hartfordşirdəki Terfilddə yaşadığı müddətdə prebend aldı. Kembricşirdəki Kiçik Şelfordda vəfat etdi.

## Əsərləri

Roksana Seneka faciələrindən nümunə götürülmüşdür və sərt və ruhsuz bir əsərdir. Fuller və Entoni Vud ona şişirdilmiş təriflər yağdırdılar, Samuel Conson isə onu Miltonun elegiyalarından əvvəl İngiltərədə yazılmış yeganə diqqətəlayiq Latın ayəsi hesab etdilər. Roxana, Cieco di Hadria kimi tanınan Luici Qrotonun La Dalida (Venesiya, 1583) əsəri əsasında qurulmuşdur və Hallam bunun plagiat olduğunu iddia edir.

1632-ci ildə gizli nəşrdən sonra səlahiyyətli bir versiya olan *plagiarii unguibus vindicata, aucta et agnita ab* *Aithore, Gulielmo, Alabastro* gəldi. Kraliça Elizabetin şərəfinə Latın heksametrləri ilə yazılmış bir Eposepik poema kitabı Kembricdəki Emmanuel Kollecinin kitabxanasında əlyazma (MS) şəklində saxlanılır. Bu şeir, *Elisaeis, Apotheosis poetica*, Spenser çox hörmətlidir. "Kim yaşayır ki, bu qəhrəmanlıq mahnısına bərabər gələ bilsin?" deyə o, "Colin Clout's come againe" əsərində deyir və "Sintia"dan şairi qaranlıqdan çıxarmağı xahiş edir.

Alebastrın sonrakı kabalistik yazıları *Commentarius de Bestia Apocalyptica* (1621) və Tövratın mistik təfsiri olan *Spiraculum tubarum* (1633)-dür. Bu teoloji yazılar Robert Herrikin tərifini qazandı və o, onu "günün zəfəri" və "milyondan ibarət yeganə şöhrət" adlandırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Text of Alabaster's ''Carmina''
*Text of ''Alabaster's Conversion'', 
*Text of Alabaster's ''Intelligence Report'', 1599
*Text of Alabaster's ''Roxana'', translated by Dana F. Sutton.
*Text of Alabaster's ''Six Responses'', 1598
Riçard Edvards

**Riçard Edvards** (; ) — ingilis şairi, dramaturqu və bəstəkarı. O, Kral Kilsəsinin centlmeni təyin edilmiş və oxuyan oğlanların ustası idi. O, komediyaları və interlüdləri ilə tanınırdı.

## Həyatı

Riçard Edvards təxminən 1523-cü ildə Somersetdə anadan olub.

Edvards təhsilinə 1540-cı ilin may ayında Oksforddakı Korpus Kristi Kollecində başlamış və 1546-cı ildə açılan Oksforddakı Məsih Kilsəsinə qoşulmuşdur. O, Linkoln İnnə qoşulmuşdur, lakin hüquq karyerası kimi qəbul etməmişdir. O, 1557-ci ildə Kral Kilsəsinə qoşulmuş və 1561-ci ildə Uşaqların Ustası təyin edilmişdir. 1563-cü ildə Helene Qriffitlə evlənmişdir. 1566-cı ildə vəfat etdikdən sonra onun yerinə Vilyam Hannis gəlmişdir.

## Əsərləri

### Pyesləri
1566-cı ildə Oksfordda I Elizabetin qarşısında səhnə düşəndə Edvardsın "Palamon və Arcite" əsəri səhnələşdirildi - nəticədə üç nəfər öldü, beş nəfər yaralandı. Faciəli qəzaya baxmayaraq, tamaşa həmin gecə davam etdi.

Ən sadiq iki Friendesin - Deymon və Pitiasın (1564-cü ildə yazılmış, 1571-ci ildə nəşr olunmuş) əla komediyası onun yeganə mövcud olan pyesidir.

### Şeirləri
Edvardsın on şeiri "Zərif Cihazlar Cənnəti"nin ilk nəşrində yer alır, baxmayaraq ki, naşir Henri Disl şeirlərin "əsasən M. [Ustad] Edvards tərəfindən yazıldığını" deyir. Edvards, ehtimal ki, "Zərif Cihazlar Cənnəti"nin əsaslandığı əlyazmanı tərtib edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Literary Encyclopedia - ''Damon and Pythias''  
*''Damon and Pythias'' online dead link
*''Paradise of Dainty Devices'' online
Edmund Spenser

**Edmund Spenser** (/ˈspɛnsər/; ) — ən çox Tüdor sülaləsini və I Elizabeti tərifləyən epik şeir və fantastik alleqoriya olan "Pəri Kraliçası" əsəri ilə tanınan ingilis şairi idi. O, yeni yaranan müasir ingilis şeirinin ən yaxşı sənətkarlarından biri kimi tanınır və ingilis dilində ən böyük şairlərdən biri hesab olunur.

## Həyatı

Edmund Spenser təxminən 1552-ci ildə Londonun Şərqi Smitfild şəhərində anadan olub; lakin onun doğum tarixi ilə bağlı hələ də bir qədər qeyri-müəyyənlik var. Onun mənşəyi məlum deyil, lakin o, ehtimal ki, usta parça ustası Con Spenserin oğlu idi. Gənc oğlan ikən Londonda Merchant Taylors Məktəbində təhsil almış və Kembricdəki Pembroke Kollecində sizar kimi təhsil almışdır. Kembricdə oxuyarkən Qebriel Harvi ilə dost olmuş və poeziyaya dair fərqli fikirlərinə baxmayaraq, daha sonra onunla məsləhətləşmişdir. 1578-ci ildə o, qısa müddətə Roçester yepiskopu Con Yanqın katibi oldu. 1579-cu ildə o, "Şepheardes Təqvimi"ni nəşr etdi və təxminən eyni vaxtda ilk həyat yoldaşı Maçabyas Çaylde ilə evləndi. Onların Silvanus (1638-ci ildə vəfat etdi) və Ketrin adlı iki övladı oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Edmund Spenser Home Page at the Cambridge University 
*  at Internet Archive
*  in a single volume at Internet Archive
* 
** Project Gutenberg edition of *[http://www.gutenberg.org/etext/6937 Biography of Edmund Spenser]* by John W. Hales
* 
* 
* Profile and works at the Poetry Foundation
* ''The Spenser Encyclopedia'' by A. C. Hamilton in Google Books Preview
* [Hiroshi Yamashita: Bibliographical and Textual Studies of Edmund Spenser and Natsume Soseki
Beynəlxalq Yoqa Federasiyası

**Beynəlxalq Yoqa Federasiyası** (, **IYF**) — Yoqanı həm idman növü, həm də fiziki, zehni və sosial rifah sistemi kimi təşviq edən beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatıdır.

Federasiya 210-dan çöx ölkədə yoqa praktikaçılarını, müəllimlərini və təşkilatlarını bir araya gətirən qlobal platforma kimi fəaliyyət göstərir. “Yoga Academy”-də Təşkilata bağlıdır, Qurucusu Federasiya prezidenti Akif Manafdır.

## Fəaliyyəti
Beynəlxalq Yoqa Federasiyasının fəaliyyəti yoqanı beynəlxalq səviyyədə sistemləşdirmək, inkişaf etdirmək və təşviq etmək məqsədi daşıyır. Federasiya yoqanı həm fiziki və zehni sağlamlıq təcrübəsi, həm də sosial rifah və mədəni dəyər kimi təqdim edir.

Təşkilat yoqa üzrə beynəlxalq tədbirlərin, seminarların və maarifləndirici proqramların təşkilində iştirak edir, eyni zamanda yoqa müəllimlərinin hazırlanması və peşəkar inkişafına yönəlmiş təşəbbüsləri dəstəkləyir. Bu fəaliyyətlər yoqa müəllimi hazırlığı və etik tədris prinsiplərinin yayılmasına xidmət edir.

Federasiya yoqanı qədim mənəvi-fəlsəfi ənənələrə əsaslanan, lakin müasir dövrdə sağlam həyat tərzi və ictimai inkişafla əlaqələndirilən sistem kimi tanıdır. Bu yanaşma yoqanı yalnız fiziki məşq deyil, həm də zehni balans və daxili inkişaf yolu kimi təqdim edir.

Beynəlxalq Yoqa Federasiyası öz fəaliyyətində yoqanı qlobal miqyasda əlaqələndirən platforma rolunu oynayaraq, müxtəlif ölkələrdə yoqa icmalarının əməkdaşlığını və təcrübə mübadiləsini təşviq edir.

## Həmçinin bax
* Yoqa
* Yoqa (fəlsəfə)
* Yoqa növləri

## Mənbələr
Corc Qaskoyn

**Corc Qaskoyn** ( /ˈɡæskɔɪn/ GASK-oyn; ) — ingilis şairi, əsgəri və uğursuz saray xadimi. O, Ser Tomas Uayett və Surrey qrafı Henri Hovarddan sonra erkən Elizabet dövrünün ən vacib şairi hesab olunur və Filip Sidninin yaranmasına səbəb olur. O, Kraliça I Elizabeti ilahiləşdirən, əslində onun krallığı və təbəələri ilə evlənmiş bakirə ilahə kimi kultunu quran ilk şair idi. Onun ən məşhur əsərlərinə saray intriqaları haqqında hekayə və ən erkən ingilis nəsr uydurmalarından biri olan "Ustad F.J.-nin macəraları haqqında danışıq" (1573); Ariostonun erkən tərcüməsi və Şekspir tərəfindən "The Devil of the Romance" üçün mənbə kimi istifadə edilən ingilis nəsrində yazılmış ilk komediya olan "The Fərziyyələr" (1566-cı ildə ifa olunub, 1573-cü ildə çap olunub); və tez-tez antologiyaya çevrilən qısa şeir olan "Gascoignes meşəçilik" (1573) və ingilis dilində şeir və ya qafiyənin hazırlanması ilə bağlı təlimat qeydləri (1575). Bu esse ingilis dilində şeirləşmə haqqında ilk essedir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* The Works of George Gascoigne at Luminarium 
* The Gascoigne Seminar "is a discussion list for scholars working on George Gascoigne and other early Elizabethan writers, to facilitate the exchange of ideas about the generation at the very beginning of the English literary renaissance.”
*
Con Harinqton

**Ser Con Harinqton** (; ) — İngiltərənin Somerset əyalətinin Kelston şəhərindən olan, lakin Londonda anadan olmuş ingilis saray xadimi, yazıçı və tərcüməçidir və sifonlu ayaqyolunun ixtiraçısı kimi tanınır. O, Kraliça I Elizabetin sarayında məşhurlaşmış və onun "səssiz xaç oğlu" kimi tanınsa da, şeirləri və digər yazıları onun Kraliçanın rəğbətini qazanmasına və itirməsinə səbəb olmuşdur. O, Kelstondakı evində quraşdırılmış vanna otağının sələfi təsvirinin müəllifi idi. "Köhnəlmiş bir mövzunun yeni nitqi" ("Ayaksın metamorfozu") (1596) əsərində yer almışdır. Bu, siyasi alleqoriya və monarxiyaya qarşı kodlaşdırılmış hücumdur və bu, hazırda onun ən məşhur əsəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* The Metamorphosis of Ajax and Nugaue Antiquae at the Ex-Classics Web Site; Readable online or can be downloaded in different formats.
* ''The Metamorphosis of Ajax'' (1814)
Entoni Mandey

**Entoni Mandey** (; ) — ingilis dramaturqu və müxtəlif yazıçı idi. O, 13 oktyabr 1560-cı ildə Londondakı Müqəddəs Pol kilsəsində Müqəddəs Qreqoridə vəftiz olunmuş və dəftərxana ləvazimatları satan Kristofer Mandey və Ceyn Mandeyin oğlu idi. O, ingilis dramaturgiyasında Şekspirin əsas sələflərindən biri idi və Robin Qud haqqında pyeslər yazırdı. Onun Henri Çettl, Tomas Heyvud, Vilyam Şekspir və Tomas Dekker ilə əməkdaşlıq etdiyi güman edilən Ser Tomas Morun əsas müəllifi olduğuna inanılır.

## Bioqrafiya

Onun bir vaxtlar 1553-cü ildə anadan olduğu düşünülürdü, çünki Koleman küçəsindəki Müqəddəs Stefen kilsəsində (sonradan dağıdılmış) ona qoyulmuş abidə ölüm zamanı səksən yaşında olduğunu bildirirdi. Yazıdan da onun "vətəndaş və pərdəçi" olduğunu öyrənirik. 1589-cu ildə o, şəhərdə yaşayırdı və "Palmendos Tarixi"nin tərcüməsini "Krippleqeytdəki evimdən" qeyd edir. Onun pərdəçi kimi fəaliyyət göstərməsi və ya 1613-cü ilə qədər ticarətlə əlaqəsi olması, həmin il keçirilən şəhər festivalı olan "Həqiqətin Zəfərləri"nin sonunda Tomas Middltonun yazdığı aşağıdakı hissədən əldə edilə bilər: "Atəşfəşanlıq sənətində əla bir insan olan Maister Hamfri Nikols tərəfindən hazırlanır; və Zəfərin bütün işi və bədəni, bütün lazımi sənətkarlıq gözəllikləri ilə, Con Qrinkin tərəfindən ən sənətkarlıqla və sədaqətlə yerinə yetirilir; və bunlar Entoni Mundey adlı centlmen tərəfindən geyim və yük daşıyıcıları ilə təchiz olunmuşdur." "Cənab" üslubu, ehtimal ki, ona qələminin istehsalına istinadən verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Anthony Munday (1560?–1633) at Luminarium
Filip Sidni

**Ser Filip Sidni** (; ) — ingilis şairi, saray xadimi, alim və əsgər. Yelizaveta dövrünün ən görkəmli simalarından biri kimi xatırlanır.

Onun əsərlərinə, "Astrofil və Stella" sonet silsiləsi, "Poeziyanın Müdafiəsi" (həmçinin "Poeziyanın Müdafiəsi" və ya "Poeziyanın Üzrxahlığı" kimi də tanınır) traktat və pastoral romantika, Pembrok qrafinyasının "Arkadiyası" daxildir. O, 31 yaşında Hollandiyada ispanlarla döyüşdə həlak olub və Londondakı dəfn mərasimi indiyə qədər görülən ən dəbdəbəli mərasimlərdən biri olub.

## Erkən həyatı

Kentin Penşerst Pleys şəhərində aristokrat ailəsində anadan olub, Şrusberi Məktəbində və Oksforddakı Xrist Kilsəsində təhsil alıb. O, Ser Henri Sidni və Ledi Meri Dadlinin böyük oğlu idi. Anası Nortumberlendin 1-ci hersoqu Con Dadlinin böyük qızı və Lesterin 1-ci qrafı Robert Dadlinin bacısı idi. Bacısı Meri yazıçı, tərcüməçi və ədəbi himayədar idi və Pembrok qrafının 2-ci qrafı Henri Herbertlə evləndi. Sidney ən uzun əsəri olan "Arkadiya"nı ona həsr etdi. Qardaşının ölümündən sonra Meri "Arkadiya"nı yenidən işlədi və bu əsər Pembrok qraflığının "Arkadiyası" kimi tanındı. Qardaşı Robert Sidni dövlət xadimi və incəsənətin himayədarı idi və 1618-ci ildə Lester qrafı təyin edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* The Correspondence of Philip Sidney in EMLO
*  
* 
* Audio: Robert Pinsky reads "My True Love Hath My Heart and I Have His" by Philip Sidney (via poemsoutloud.net)
*
MF Doom

**Daniel Dumile** və ya daha çox **MF DOOM** kimi tanınan (9 yanvar 1971 - 31 oktyabr 2020), Londonda anadan olan İngilis-Amerikalı rep ifaçısı idi. Səhnə adı "MF", "Metal Face" və "Metal Fingers" söz qruplarının baş hərflərindən ibarətdir. Doom, yeraltı hip-hop aləmində olduqca hörmətli bir yer tutur. Xüsusilə prodüserlik sahəsindəki işləri və hazırladığı mürəkkəb lirikləri ustalıqla istifadə etmə qabiliyyəti ilə məşhurdur. O, həmçinin Danger Mouse ilə birlikdə Danger Doom və Madlib ilə birlikdə Madvillain adlı layihələrdə iştirak edib.
Musa ibn Uqbə

**Əbu Məhəmməd Musa ibn Uqbə ibn Əbi Əyyaş əl-Qureyşi əl-Əsədi əl-Mədəni** (; ) — ilk məğazi müəlliflərindən biri. Tabiin nəslinə mənsubdur. Zəhəbi onun məğazi janrında əsər yazan ilk şəxs olduğunu qeyd etmişdir.

## Bioqrafiyası
Həyatı haqqında kifayət qədər məlumat yoxdur. Bəzi rəvayətlərə istinadla hicri 55-ci və ya 60-cı ildə doğulduğu güman edilir. Zübeyr ibn Əvvamın mövlası olan bir ailəyə mənsub olduğu üçün nisbələri "Qureyşi" və "Əsədi"dir. Onun Zübeyr ibn Əvvamın həyat yoldaşı Ümmü Xalidin mövlası olduğu da nəql edilmişdir. O, həmçinin Ümmü Xaliddən hədis də dinləmişdir. Abdullah ibn Ömər, Ənəs ibn Malik və Səhl ibn Sədlə görüşdüyü üçün tabiindən hesab olunur. Musa, Mədinə şəhərində yaşamış və orada da vəfat etmişdir.

O, "Kitabül-Məğazi"nin müəllifidir. Malik ibn Ənəs bu əsəri "səhih" hesab etmişdir. Bu əsərə doktorluq dissertasiyası da yazılmışdır.

## İstinadlar
Con Klauzer

**Con Klauzer** () — amerikalı fizik və kvant mexanikası üzrə mütəxəssis, Fizika üzrə Nobel Mükafatı laureatı (2022il).

Con Klauzer ətraf mühitdə karbon qazının faydalarını müdafiə edən və iqlim böhranını inkar edən bir qrup elm adamı olan "CO2 Koalisiyası"qrupunun üzvüdür.

## Həyat yolu
O, Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda fizika üzrə təhsil alıb (1964il), sonra Kolumbiya Universitetində magistr dərəcəsini tamamlayıb (1966il), burada da astronom doktorluq dissertasiyasını müdafiə (1969il) edib.

## Araşdırmaları
1960 və 1970-ci illərdə o, Bell bərabərsizliklərinin modifikasiyası üzərində işləmişdir.

O, 1972-ci ildə Stüart Fridman ilə birlikdə Bell bərabərsizliklərinin dünyada ilk eksperimental sınağını, 1976-cı ildə isə ikinci sınağı keçirmişdir.

## Mükafatları
* 2010-cu ildə — Volf Mükafatı
* 2010-cu ildə — Thomson Reuters Mükafatının Qalibi
* 2022-ci ildə — Fizika üzrə Nobel Mükafatı

## İstinadlar
Edmund Qettiyer

**Edmund Qettiyer** (; ) — amerikalı filosof, analitik fəlsəfə və epistemologiya sahəsində fəaliyyəti ilə tanınır. O, xüsusilə 1963-cü ildə dərc etdiyi “**Is Justified True Belief Knowledge?**” (“Əsaslandırılmış doğru inam bilikdirmi?”) adlı qısa, lakin böyük təsirə malik məqaləsi ilə məşhurdur. Bu məqalədə Qettiyer klassik fəlsəfədə geniş qəbul edilmiş, biliyin “əsaslandırılmış doğru inam” kimi tərifinə qarşı çıxmış və sonradan “**Qettiyer problemləri**” adlandırılan müzakirələrin əsasını qoymuşdur.

Qettiyerin irəli sürdüyü nümunələr göstərirdi ki, bir inam həm doğru, həm də əsaslandırılmış ola bilər, lakin buna baxmayaraq bilik hesab edilməyə bilər. Bu yanaşma epistemologiyada ciddi dönüş nöqtəsi yaratmış, bilik anlayışının yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur. Onun işləri nəticəsində epistemologiyada alternativ bilik modelləri, o cümlədən dördüncü şərt nəzəriyyələri, reliabilizm və erdem epistemologiyası kimi yanaşmalar inkişaf etmişdir.

Edmund Qettiyerin elmi irsi məqalələrinin sayının az olmasına baxmayaraq, fəlsəfə tarixində təsiri son dərəcə böyük olmuş və XX əsr epistemologiyasının əsas müzakirə mövzularından birini formalaşdırmışdır.

## Bioqrafiyası
Edmund Qettiyer 1927-ci ildə ABŞ-da anadan olmuşdur. O, ali təhsilini Kornell Universitetində almış, daha sonra isə Ueyn Steyt Universitetidə (Wayne State University) fəlsəfə üzrə fəaliyyət göstərmişdir. Qettiyer uzun müddət akademik mühitdən kənarda qalmasına baxmayaraq, elmi nüfuzu və təsiri son dərəcə böyük olmuşdur.

1963-cü ildə onun cəmi üç səhifədən ibarət olan “**Is Justified True Belief Knowledge?**” adlı məqaləsi nüfuzlu Analysis jurnalında dərc edilmiş və fəlsəfə tarixində dönüş nöqtəsi yaratmışdır. Bu məqalə Qettiyerin adını epistemologiyanın əsas simalarından birinə çevirmişdir.

Qettiyerin irəli sürdüyü arqumentlər klassik fəlsəfədə Platon dövründən bəri geniş qəbul edilən “bilik = əsaslandırılmış doğru inam” tərifinin yetərsiz olduğunu göstərmişdir. Bu arqumentlər sonradan “**Qettiyer halları**” və ya “**Qettiyer problemləri**” adı ilə tanınmışdır.

Edmund Qettiyer çox az elmi əsər dərc etsə də, onun bir məqaləsi epistemologiyada onilliklər boyu davam edən müzakirələrə səbəb olmuş, reliabilizm, erdem epistemologiyası, səbəbsəl bilik nəzəriyyələri kimi yeni yanaşmaların formalaşmasına təkan vermişdir.

Qettiyer 23 mart 2021-ci ildə vəfat etmişdir. O, fəlsəfə tarixində az yazıb çox təsir göstərən nadir alimlərdən biri kimi qiymətləndirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gettier's paper, "Is Justified True Belief Knowledge?"
Gallotia simonyi simonyi

**Gallotia simonyi simonyi** — Gallotia simonyinin nəsli kəsilmiş nominal alt növü. Bu növ Kanar adalarının ən qərbində yerləşən İerrodan şimal-qərbdə yerləşən Salmor Kiçik Qayası adaları üçün endemik idi.

## Ümumi məlumat
Hal hazırda məlum olan erkək nümunələrin uzunluğu quyruq xaric 223 ilə 236 mm, dişilərin uzunluğu isə 174 ilə 197 mm arasında dəyişir. Materikdən qalan alt növlərlə (G. s. machadoi) müqayisədə, Salmor Kiçik Qayası adalarından olan alt növlər daha böyük və daha möhkəm idi, başın üstü daha üçbucaqlı və daha az oval, daha çökük baş və orta hesabla daha çox dorsal pulcuqlar, daha az gicgah pulcuqları, daha çox bud məsamələri və quyruğun altıncı halqasında daha çox pulcuqlar var idi. Mitoxondrial DNT tədqiqatları göstərir ki, iki alt növ Pleystosenin sonunda dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi nəticəsində bu yaxınlarda ayrılıb.

Salmor Kiçik Qayası adaları İerrodan 830 metr şimal-qərbdə və daha böyük Salmor Kiçik Qayası adalarından 340 metr məsafədə yerləşən kiçik bir adadır. Onun uzunluğu bir hektardan azdır və hündür qayalarla əhatə olunmuşdur. Bitki örtüyü seyrəkdir, lakin dəniz quşlarının çoxalma koloniyalarına ev sahibliyi edir. Mövcud bitkilər arasında Astydamia latifoliae, Mesembrianthemum, Chenopodium, Chenoloides tomentosa, Beta, Silene və Rubia fruticosa var. Bu növ kərtənkələ nümunələri də burdan aşkar edilib.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* **Blanco**, Juan Carlos & **González**, José Luis (eds.) (1992): *[http://www.mma.es/portal/secciones/biodiversidad/especies_amenazadas/vertebrados/libro_rojo_vert/libro_rojo_vertebrados.htm Libro rojo de los vertebrados de España]*. ICONA, Madrid.
* **Böhme**, W. & **Bings**, Werner (1975): Zur Frage des Überlebens von *Lacerta s. simonyi* Steindachner. *Salamandra* **11**(1): 39–46. [Article in German]
* **Diaz**, Carlos Naeslund & **Bischoff**, Wolfgang (1994): Studien am Roque Chico de Salmor bei El Hierro (Kanaren): 1. Mögliche Ursachen für das Aussterben von *Gallotia simonyi*, 2. Die Artzugehörigkeit seiner Geckos (*Tarentola*). *Salamandra* **30**(4): 246–253. [Article in German] HTML abstract
* **[[:en:European Environment Agency]]** (2006): European Nature Information System (EUNIS): Species Factsheet: ''Gallotia simonyi simonyi''. Downloaded on 24 Feb 2007.
* **Maas**, Peter H.J. (2006): The Extinction Website: Extinctions in Europe. Downloaded on 18 May 2006.
*  Database entry includes a range map and justification for why this species is critically endangered

## Xarici keçidlər

* lacerta.de: [''Gallotia simonyi machadoi'' image gallery](http://www.lacerta.de/Seiten_Bildarchiv/Gallotia_simonyi_machadoi_1_(Bilder).htm) . Contains several good photos of habitat on Roque Chico de Salmor. Retrieved 2007-FEB-25.
Cercocebus agilis

**Cercocebus agilis** — Manqabey cinsinin alt növü olan əntərmeymunlar fəsiləsinə aid meymun növü. Bu növün nümayəndələrinə Mərkəzi Afrikada, Mərkəzi Afrika Respublikasında, Ekvatorial Qvineyada, Kamerunda, Qabonda, Konqo Respublikasında və Konqo Demokratik Respublikasında rast gəlinir. 
## Ümumi məlumat
Xəzi qısa və zeytun-boz rəngdədir. Üzü, ayaqları və ovucları tüksüz, qara dərilidir. Erkəklərin bədən uzunluğu 51 ilə 65 sm arasında, çəkiləri isə 7 ilə 13 kq arasında dəyişir. Dişilərin bədən uzunluğu 44 ilə 55 sm arasında, çəkiləri isə 5 ilə 7 kq arasında dəyişir. Çevik manqabeylərin simian immun çatışmazlığı virusuna yoluxa biləcəyinə dair dəlillər mövcuddur.

Onlar gün ərzində aktivdirlər. Əsasən ağaclarda yaşayırlar, lakin vaxtlarının əhəmiyyətli bir hissəsini (12-22%), xüsusən də quru mövsümdə yerdə keçirirlər.[4] Erkəklərin səsi yüksəkdir ki, bu da bu növü əlaqəli növlərdən fərqləndirir. Onlar dominant erkək tərəfindən idarə olunan 18 fərddən ibarət qruplar təşkil edirlər. Qruplar arasında aqressivlik nadirdir, müxtəlif qruplar qarşılaşdıqda üzvlər tez-tez mübadilə olunur. 

Onların qidası əsasən meyvələrdən ibarətdir və ən azı 42 fərqli növün istehlakı qeydə alınıb. Çənə quruluşu onlara digər meymun növləri üçün əlçatmaz olan sərt meyvələrin qabığını dişləməyə imkan verir. Onların qidası qoz-fındıq, gənc yarpaqlar və otlar, göbələklər, həşəratlar və digər onurğasızlar, quş yumurtaları və kiçik məməlilərlə tamamlanır.

Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi bu növə "Ən Az Narahatlıq" qoruma statusu verib. Populyasiya üçün əsas təhlükə ətinə görə ovlanmasıdır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Leontopithecus

**Leontopithecus** — Oynağanlar fəsiləsinə aid meymun növü. Braziliyanın cənub-şərqində yayılmış dörd növdən ibarətdir. Bütün növlər nəsli kəsilməkdədir.
## Ümumi məlumat
Leontopithecus oynağanlar fəsiləsinin ən böyüyüdür. Bədən uzunluğu 20 ilə 34 sm arasında, quyruğunun uzunluğu isə 30 ilə 40 sm arasında dəyişir. Çəkiləri təxminən 500 ilə 600 qram arasındadır. Sıx, ipək kimi xəzləri növlərdən asılı olaraq qara və ya qızılı rəngdədir və bəzən xallı ola bilər. Fərqli bir xüsusiyyəti çiyinlərindəki yalvari tüklərdir. Üzləri düz və tüksüzdür. Bütün marmosetlər kimi, ön və arxa ayaqlarının barmaqlarında (arxa ayaqlarındakı baş barmaqlar istisna olmaqla) dırnaqlar əvəzinə caynaqlar var.

Leontopithecuslara yalnız Braziliyanın cənub-şərqində rast gəlinir. Onların yayılma ərazisinə cənubi Bahia, Rio-de-Janeyro, San-Paulu və şimali Parana daxildir. Onların yaşayış yeri əsasən sahil düzənliyindəki Braziliya Atlantik Meşəsidir.

Leontopithecus gündüzlər aktivdir, gecələr isə ağac boşluqlarında və ya bitki örtüyündə gizlənirlər. Əsasən ağaclarda yaşayırlar, sürünənlər və dırmaşanlar olan kolluqlara üstünlük verirlər. Onlar dörd ayaq üzərində gəzirlər və həmçinin yaxşı tullanırlar. Aslan tamarinləri adətən 3-7 heyvandan ibarət kiçik qruplarda yaşayırlar. Qruplar ya balaları ilə ailə qrupları, ya da bir neçə yetkin erkək və dişidən ibarət ola bilər. Qrup daxilində açıq sosial davranış üstünlük təşkil edir: qarşılıqlı qulluq və qida paylanması mühüm rol oynayır. Qrupdakı fərdi heyvanlar tez-tez görünür və bir-biri ilə səs çıxarmaqla ünsiyyət qururlar. Təxminən 40-70 hektar ərazini yad insanlardan səs çıxarmaq və ya aqressiv üz ifadələri ilə qoruyurlar.

Leontopithecus həm heyvanlarla (həşəratlar, hörümçəklər, ilbizlər, quş yumurtaları və kiçik onurğalılar), həm də bitkilərlə (əsasən meyvələr) qidalanan hər şeyi yeyənlərdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.thewildones.org/Animals/tamarin.html
* Primate Info Net ''Leontopithecus'' Factsheets
Oreonax flavicauda

**Oreonax flavicauda** — Hörümçəyəbənzərlər fəsiləsinə aid meymun növü. Peruya endemikdir. Çox nadir meymun növüdür, yalnız Peru And dağlarında, Amazonas, San Marin, La Libertad və Loreto bölgələrində, eləcə də Hunuko şəhəri yaxınlığında rast gəlinir.

## Ümumi məlumat
Yetkin meymunun uzunluğu (quyruğu xaric) 54 sm-ə çatır. Quyruğu adətən bədəndən daha uzun olur və 63 sm-ə qədər çatır. Dişilərinin çəkisi 5,7 kq-a, erkəklərinin isə 6,3 kq-a qədər olur. Onların xəzləri uzun, qalın tüklərdən ibarətdir ki, bu da onlara dağ yaşayış yerlərinə xas olan aşağı temperaturlara dözməyə imkan verir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Информация о ''Oreonax flavicauda'' на *animalinfo.org*
Saguinus leucopus

**Leontopithecus** — Oynağanlar fəsiləsinə aid meymun növü. Kolumbiyaya endemikdir.
## Ümumi məlumat
Bəzi primatoloqlar saguinus leucopusu saguinus oedipus növü ilə sıx əlaqəli olduğunu iddia edirlər. Bu iki növün morfoloji tədqiqatları güclü oxşarlıqlar aşkar etmişdir. Xüsusilə, hər iki növ cavan yetkinləşdikcə xəz rəngində oxşar dəyişikliklər göstərir. Filogenetik analiz göstərir ki, bu növlər Pleystosen dövründə bir-birindən ayrılmışdır. Hal-hazırda hər iki növ təbii bir maneə olan Atrato çayı ilə ayrılır.  

Arxa hissəsi gümüşü rəngdədir və açıq işarələr var. Ön ayaq qırmızı-qəhvəyi rəngdədir. Quyruq qəhvəyi rəngdədir, bəzi fərdlərdə ağ ucludur. Ağız ağ rəngdədir. Sıx qəhvəyi xəz boyun ətrafında və qulaqlar arasında olur. Ön ayaqlar arxa ayaqlardan daha qısadır. Görmə, eşitmə və qoxu yaxşı inkişaf etmişdir. Erkəyin orta çəkisi 494 qram, dişinin orta çəkisi isə 490 qramdır. 

Həm ibtidai, həm də ikinci dərəcəli tropik quru meşələrdə yaşayırlar. Onlar meşə kənarında, çayların və çayların yaxınlığında məskunlaşmağa üstünlük verirlər.

Onlar hər şeyi yeyəndirlər. Onların qidasına həşəratlar, meyvələr, nektar, ağac şirəsi, çiçəklər və kiçik onurğalılar daxildir.

Ərazilərini qeyd etmək üçün qoxu vəzilərindən istifadə edirlər. 4-15 heyvandan ibarət qruplar təşkil edirlər. Gündüzlər aktivdirlər. Demək olar ki, bütün vaxtlarını ağaclarda keçirirlər, çardaqlarda dörd ayaq üstə hərəkət edirlər. Cinsi davranışlarında poliandrlardır, hər dişi bir neçə erkəklə cütləşə bilər. Hamiləlik 130-150 gün davam edir. Balaları bir-üç baladan ibarətdir. Həm dişilər, həm də erkəklər nəslə qulluq edirlər. Cinsi yetkinlik 12-18 aylıq yaşda əldə edilir. İldə iki çoxalma mövsümü var, biri may və iyun ayları arasında, digəri isə oktyabr və noyabr ayları arasında olur.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ictiobus cyprinellus

**Cercocebus agilis** — Çəkikimilər () dəstəsinin Kotosomlar fəsiləsinə aid balıq növü.
## Ümumi məlumat
Orta bədən uzunluğu 35 sm-dir, ideal yaşayış şəraitində balığın uzunluğu 1,25 m olduqda maksimum çəkisi 36 kq-a çata bilər. Bədən rəngi zeytun-qəhvəyi, üzgəcləri tünd, arxa üzgəci isə uzundur.

Bu, yalnız şirin su balığıdır. Növ Kanadanın Saskaçevan və Ontario əyalətlərindən Luiziananın çayının aşağı axınlarına qədər, Hudson körfəzinə, Böyük Göllərə və Missisipi çayı hövzəsinə axan çaylarda geniş yayılmışdır. Bu ABŞ-da əsas kommersiya balıqçılıq növlərindən biridir və burada sazandan daha çox kulinariya keyfiyyətlərinə görə qiymətləndirilir. Digər ölkələrdəki akvakultura fermalarında da yetişdirilir.

Şirin su çaylarında, eləcə də göllərdə və su anbarlarında yaşayır. Kladokeranlarla və uzun buynuzlu həşəratların sürfələri ilə qidalanır. Dayaz (4 m-ə qədər) yaxşı isidilmiş göllərdə, çayların yavaş axan hissələrində yaşayır və evtrofikasiyaya və bulanıq suya davamlıdır. Ömür müddəti 20 ildən çoxdur, ABŞ-da tapılan fərdlər 112 yaşa çatır və bu da onu sümüklü balıqların ən uzunömürlü növlərindən birinə çevirir. Kürü tökmə yazın sonu - yayın əvvəlində, daşqınlar zamanı, 15-18°C su temperaturunda, kiçik qollarda və ya dağılmalarda baş verir. Yapışqan yumurtalar bitkilər üzərində kürütökülür. Məhsuldarlıq 750.000-ə qədər yumurta təşkil edir. Yumurtaların inkubasiya dövrü temperaturdan asılıdır və Şimali Amerika sularında 2 həftəyə qədər davam edir. Sürfələr 5 mm uzunluğunda yumurtadan çıxır, su sütununa keçir və 6,5 mm uzunluğuna çatdıqda zooplanktonla qidalanmağa başlayır. Sürətlə böyüyən balıqdır. Erkəklər 3 yaşında 30-38 sm uzunluğunda, dişilər isə 4-5 yaşında 47-48 sm uzunluğunda yetkinləşirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pagellus bogaraveo

**Cercocebus agilis** — Şüaüzgəclilər dəstəsinə aid balıq növü.

## Ümumi məlumat
Növün uzunluğu orta hesabla 30 sm, maksimum uzunluğu isə 70 sm-ə qədərdir. Cinsi yetkinlik 25 sm-də baş verir. Maksimum çəkisi 5 kq-a çatır və maksimum ömrü 15 ildir. Bədəni dərin, yanlara sıxılmış və zolaqsız çəhrayı rəngdədir.

Pagellus bogaraveo Atlantik okeanının şərqində Norveç və Cəbəllüttariqdən Mavritaniya, Madeyra, Kanar adaları və qərbi Aralıq dənizinə qədər yayılmışdır. İslandiya sahillərində də qeydə alınıb. 150-400 metr, nadir hallarda 700 metr dərinlikdə yaşayır və ən çox 300 metrdən yuxarıda rast gəlinir. Gənc balıqlar sahilə yaxın yaşayırlar. Onlar hər şeyi yeyənlərdir, əsasən qurdlar, mollyuskalar, kiçik balıqlar və xərçəngkimilərlə qidalanırlar. 

Onlar hermafroditlərdir. Əvvəlcə erkək reproduktiv orqanları yetkinləşir, sonra isə dişi orqanları 20-30 sm bədən uzunluğunda yetkinləşir.

Kommersiya balığı və Aralıq dənizi mətbəxinin vacib bir komponentidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsanın Müqəddəs Qəlbi kafedralı

**İsanın Müqəddəs Qəlbi kafedralı** () — Avstraliyanın Viktoriya ştatı Bendiqo şəhərində yerləşən Roma-Katolik kilsəsi. Bu Sandhurst Yeparxiyasının kafedral kilsəsidir və yepiskop Şeyn Makkinleyin təsis yeridir. Kafedral 1895-ci ildə Qotika üslubunda inşa edilmişdir. 4 sentyabr 1997-ci ildə Viktoriya İrsi Qeydiyyatına daxil edilmişdir.

## Tarixi
İsanın Müqəddəs Qəlbi kafedralı Avstraliyanın ən böyük kilsələrindən biridir və hündürlüyünə görə Melburndakı Müqəddəs Patrik kafedralı və Müqəddəs Pavel kafedralından sonra üçüncü yerdədir. Avstraliyanın əyalət şəhərləri üçün bu qədər böyük bir kafedralın tikintisi, əsasən, Henri Baxhausun (1811–1882) mirası sayəsində mümkün olmuşdur. Baxhaus Almaniyanın Paderborn şəhərindən olan ilk Katolik keşiş idi və Bendiqo qızıl yataqlarında fəaliyyət göstərirdi. O, maliyyə işlərində çox bacarıqlı idi və xüsusilə, qızıl axtaran camaatını kilsə işlərinə töhfə verməyə təşviq edərək əhəmiyyətli bir əmlak yığmışdı. Baxhaus öz sərvətini kilsənin xeyrinə vəsiyyət etdi və bu kafedralın tikintisi də daxil olmaqla bir çox layihəni həyata keçirməyə imkan yaratdı.

1895-ci ildə, yeparxiyanın ilk yepiskopu olan Martin Kren (avqustinçi) bir neçə memardan kafedral üçün rəqabətli layihələr təqdim etmələrini istədi. Qalib memar "Reed, Barnes and Tappin" şirkətindən olan Vilyam Tappin oldu. Bu şirkət Melburnun ən məşhur memarlarından biri olan Cozef Rid tərəfindən qurulmuşdu. Kafedral Qotika üslubunda, Geelonq bölgəsindən çıxarılan qumdaşından inşa edilmişdir.

İsanın Müqəddəs Qəlbi kafedralında 1905-ci ilin sonlarında Londonun Bishop & Son şirkəti tərəfindən hazırlanmış böyük orqan quraşdırıldı.

Uzun bir fasilədən sonra, kafedral üzərindəki işlər 1954-cü ildə yenidən başladı və 1977-ci ildə tamamlandı. Sonrakı işlər "Reed, Barnes and Tappin" şirkətinin varisi olan "Bates, Smart and McCutcheon" tərəfindən aparılıb. Qüllə ilkin dizayndan daha yüngül bir konstruksiya ilə hazırlanmışdır və polad çərçivəli olub, daş örtüklə örtülmüşdür.

İsanın Müqəddəs Qəlbi kafedralı 75 metr uzunluğundadır və tavan hündürlüyü 24 metr təşkil edir. Əsas qüllə isə 87 metr hündürlüyündədir.

Bendiqo kafedralı hər il keçirilən "Christus Rex" ziyarətinin məkanıdır. Bu ziyarət Avstraliyanın hər yerindən Tridentin Mərasiminə bağlı olan katolikləri cəlb edir. 1991-ci ildən hər il oktyabr ayının son həftəsonunda ziyarətçilər təxminən 90 kilometr məsafəni üç gün ərzində piyada qət edərək kafedrala çatır və burada təntənəli bir ayin keçirirlər.

## Qalereya

File:Sacred heart cathedral bendigo.jpg|Xarici görünüşü
File:Sacred Heart Cathedral Bendigo .jpg|İnteryer
File:Stained Glass Sacred Heart Cathedral.jpg|Əsas zal və pəncərələr


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Official website
*Diocese of Sandhurst website
Anadolu pişiyi

**Anadolu pişiyi** — Dünya Pişik Federasiyası (WCF) tərəfindən tanınan pişik cinsi.

## Ümumi məlumat
Türk vanı pişiyi kimi, Anadolu pişiyi də Van gölü ətrafındakı Ermənistan yaylasında inkişaf etmiş aborigen, təbii cins hesab olunur. ABŞ genetiklərinin son tədqiqatları göstərir ki, Şərqi Anadoluda yaşayan bir populyasiyadan olan ikinci dərəcəli vəhşi pişiklər ən erkən evcilləşdirilmiş pişiklərin nəsilləridir və bu da pişiyin evcilləşdirilməsinin əvvəllər düşünüldüyü kimi Misirdə deyil, bu bölgədə baş verdiyini göstərir.

Bu pişiklərin sərbəst yaşayan populyasiyaları, İrandan Qafqaza və İraqa qədər uzanan, Ermənistan, Azərbaycan və Cənubi Rusiya da daxil olmaqla, bölgənin bütün düzənlik, isti ərazilərində də yaygındır. İkinci dərəcəli vəhşi və evcilləşdirilməsələr də, bu populyasiyalardakı pişiklər, sözdə "vəhşi tip" ev pişiyinin genotipinə yaxın olduqları üçün böyük dəyərə malikdir. Cins nə qədər çox becərilib evcilləşdirilibsə, genetik pozğunluqların və irsi xəstəliklərin inkişaf ehtimalı bir o qədər yüksəkdir. Anadolu pişiklərinin canlı xasiyyəti, heyvan üçün nisbətən yüksək zəkası və yaxşı sağlamlığı ilə seçilməsi təsadüfi deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 

* 

* 

* 

* 

*
Ural reksi

**Ural reksi** — Dünya Pişik Federasiyası (WCF) tərəfindən tanınan pişik cinsi.

## Ümumi məlumat
Uralın kənd və qəsəbələrində yaşayan qıvrım tüklü pişiklər haqqında ilk qeydlər İkinci Dünya müharibəsindən əvvəlki və müharibə dövrünə aiddir. Müharibədən sonra onların sayı xeyli azalıb və uzun müddət nəsli kəsilmiş hesab edilib, baxmayaraq ki, 1960-cı illərdən bir neçəsi haqda məlumat var idi. Ural reksi cinsinin banisi 1988-ci ildə Rusiyanın Sverdlovsk vilayətinin Zareçnı şəhərində anadan olmuş Vasili adlı qıvrım tüklü erkək pişik olub. Hazırda nüfuzlu Dünya Pişik Federasiyasında qeydiyyatdan keçmiş bütün Ural reksi pişikləri öz nəsillərini onun qıvrım tüklü nəsillərinə bağlayır. Zareçnı populyasiyasına əlavə olaraq, Sverdlovsk və bir neçə digər Ural bölgələrində də qıvrım tüklü pişiklərin digər populyasiyaları aşkar edilib. Cins aşağıdakı felinoloji sistemlərdə tanınır: WCF, FARUS və IFA.

Bu cinsin dişiləri 3–3,5 kq, erkəkləri isə 4–6 kq çəkidədir.

Ural reksi balasının orta qiyməti 15.000 ilə 50.000 rubl arasında dəyişir və ömrü 12–16 ildir. срок жизни 12–16 лет.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Layka (it cinsi)

**Layka** — Avropa, Asiya və Şimali Amerikanın şimal meşə zonalarına məxsus ov itləri cinslərinin ümumi adı. Spitz qrupuna və onun prototiplərinə aiddir. Başı paz şəklindədir, qulaqları dik və sivri, quyruğu qıvrılmışdır və quru yerdəki hündürlüyü 38 ilə 63 sm arasında dəyişir. Tükü düzdür, qalın alt tüklü və müxtəlif rənglərdədir.

Laykalar ayıları, xəzli heyvanları (dələlər, samurlar, sansarlar və s.), dırnaqlıları (gənc və s.), meşə və su quşlarını ovlamaq üçün istifadə olunur. Bir heyvan və ya quşu tapdıqdan sonra, Layka hürüşməsi ilə diqqətini cəlb edir və ovçu gələnə qədər onu saxlayır. Qaçan heyvanı və ya quşu səssizcə təqib edir.

Xəz ticarəti uzun müddət Rusiyada əsas ixrac sənayelərindən biri olaraq qaldığı üçün ov itlərinə yüksək tələblər qoyulurdu. Lakin ovçuluq tədricən ölkənin Avropa hissəsində əsasən aristokratik məşğuliyyətə çevrilsə də və ov üçün əsasən itlərdən istifadə edilsə də, ən qədim ov iti cinsi olan Layka, Rusiyanın Şimalı və Sibir bölgələrində ən yaxşı şəkildə qorunub saxlanılmışdır və qədim dövrlərdən bəri əla ovçu olan Tunqus xalqları tərəfindən də istifadə edilmişdir.

1954-cü ildə RSFSR Baş Ovçuluq İdarəsinin Kinoloji Şurası ilk üç cins üçün daimi standartlar təsdiqlədi.

Xizək it cinsləri (Sibir haskisi, Samoyed və digərləri) də çox vaxt Layka hesab olunur..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* FCI Breed nomenclature, Group 5: Spitz and Primitive types.&nbsp;— :ru:Классификация пород собак МКФ, группа 5: Шпицы и примитивные.
* Л. Гибет, «Карело-финская лайка. История породы» Охота и охотничье хозяйство, 1993
Acridinae

**Acridinae** — Əsl çəyirtkələr fəsiləsinə aid çəyirtkə yarımfəsiləsi. Başı konikdir. Ön sümüklər və təpə sümükləri arasında əmələ gələn bucaq iti olur. Pronotumun fərqli tüberkülləri yoxdur. Protoraks hamar və ya kiçik orta tüberkülünə malikdir. Arxa tibialarda preapikal onurğa yoxdur. Yumurta qoyucu qabıq ucuna doğru daralır.

## Növləri
## Классификация
* Acridini MacLeay, 1821
** 
** 
** 
** 
* Calephorini Yin, 1982
** 
* Hyalopterygini Brunner von Wattenwyl, 1893
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Phlaeobini Brunner von Wattenwyl, 1893
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Truxalini Serville, 1838
** 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Balo bəy Vəkilov

**Balo bəy Cəlil bəy oğlu Vəkilov** (1889 – Naxçıvan şəhəri, 1982) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Şərur-Dərələyəz bölgəsində azərbaycanlı əhalinin özünümüdafiə hərəkatında komandanı və Çivə kəndində yaradılmış könüllü silahlı dəstəyə rəhbəri. O, Mətbuatda və ictimai-tarixi mənbələrdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün xalq qəhrəmanlarından biri kimi təqdim olunur.

## Həyatı və Fəaliyyəti
### Erkən həyatı
Balo bəy Cəlil bəy oğlu Vəkilov 1889-cu ildə Şərur-Dərələyəz qəzasının Çivə kəndində anadan olmuşdur. Uşaqlıq və gənclik illəri bölgədə baş vermiş erməni-müsəlman qarşıdurmaları fonunda keçmişdir. Xüsusilə 1905–1907-ci illər hadisələri onun dünyagörüşünün və milli mövqeyinin formalaşmasına ciddi təsir göstərmişdir.

### Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə fəaliyyəti
1918-ci ildə Cənubi Qafqazda siyasi vəziyyətin kəskinləşməsi və erməni silahlı birləşmələrinin Şərur-Dərələyəz bölgəsində azərbaycanlı kəndlərinə hücumları fonunda Balə bəy Vəkilov Çivə kəndində könüllü özünümüdafiə dəstəsi təşkil etmişdir.

Bu dəstənin tərkibinə Vəkilovlar nəslinin üzvləri və kənd sakinləri — Əhməd bəy (Amo), İsmayıl bəy, Əli bəy, Hüseyn bəy, Qafar bəy, Yusif bəy, Kərbəlayi Əşrəf bəy, Kərbəlayi Firudin bəy və başqaları daxil idi.

Mənbələrdə qeyd edilir ki, Balo bəy Vəkilovun rəhbərliyi altında Çivə kəndi uzun müddət hücumlardan qorunmuş, müdafiəçilər erməni silahlı dəstələrinə ciddi itkilər vermişdir. Onun hərbi bacarığı, atıcılıq qabiliyyəti və taktiki qərarları döyüşlərin gedişinə təsir göstərmişdir.

### Mühacirət və geri dönüş
Döyüşlərin daha da şiddətlənməsi nəticəsində Şərur-Dərələyəz və Naxçıvan bölgəsindən olan əhali ilə birlikdə Balo bəy Vəkilov Araz çayını keçərək İran ərazisinə çəkilməyə məcbur olmuşdur. Sonradan Bakı şəhərinə gedərək Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin lideri Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə görüşmüşdür. Görüşdən sonra doğma yurda qayıtmaq qərarı verilmişdir.

### Sovet dövrü və repressiyalar
1920-ci ildə sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Şərur-Dərələyəz bölgəsində siyasi və inzibati dəyişikliklər baş vermiş, Çivə kəndi Ermənistan SSR-in tərkibinə daxil edilmişdir. Bu dövrdə Vəkilovlar nəsli repressiyalara məruz qalmış, mülkiyyətləri müsadirə edilmişdir.

1930-cu illərdə Balə bəy Vəkilovun da adı repressiya siyahılarına salınmış, lakin gizlənərək həbsdən yayınmışdır. Daha sonra Naxçıvan şəhərinə köçərək ömrünün sonuna qədər burada yaşamışdır.

### Ailəsi
Balo bəy Vəkilov Kəngərli nəslindən Qoçəli bəy Kəngərlinin qızı Dostu xanımla ailə qurmuşdur. Bu nigahdan bir qızı və bir oğlu olmuşdur.

### Ölümü və xatirəsi
Balo bəy Vəkilov 1982-ci ildə Naxçıvan şəhərində vəfat etmiş və Naxçıvan şəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

2023-cü ildə Dərələyəz icması və ictimaiyyət nümayəndələri tərəfindən onun məzarı ziyarət edilmiş, fəaliyyəti və tarixi rolu yad olunmuşdur.

Balo bəy Vəkilovun həyat və fəaliyyəti müasir dövrdə də ictimai yaddaşda yaşadılır və ona həsr olunmuş video-materiallar yayımlanmışdır.

## İstinadlar
Neotinea tridentata

**** —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Çoxillik ot bitkisidir. Kök yumruları ellipsoidal, nadir hallarda yumurtavari formadadır. Gövdələri 15-38 sm hündürlükdə, dibində 3-6 sm uzunluğunda yarpaqlar və yuxarıda iki-beş uclu yarpaqabənzər qabıqlar var. Yarpaqları uzunsov-lansetvari, 5-9 sm uzunluğunda və 1-2 sm enindədir. Sünbül qısa, sıx və subsferikdir. Çəpərlər lansetvari, uclu və yasəmən-bənövşəyi (yaşıl damarlı) rəngdədir. Çiçəkləri çəhrayı-yasəməndir. Dodağı açıq çəhrayı, tünd bənövşəyi ləkələri var, üç lobludur. Xarici təpəciklər yumurtavari-lansetvari, uclu, 8-9 mm uzunluğundadır, daxili yarpaqlar uzunsov və kütdür. Sürfəsi yumurtalıqdan qısa, 5-7 mm uzunluğunda, silindrik, küt və bir az əyridir.

May ayında çiçək açır. Meyvə vermə iyun ayında baş verir. Çoxalma toxumla həyata keçirilir.

Aralıq dənizi, Qərbi və Mərkəzi Avropada, Rusiyada, Çikaqoda və Qara dəniz sahillərində yayılıb.

Çəmənliklərdə, meşə açıqlıqlarında və aşağı və orta dağ qurşaqlarında qayalı yamaclarda rast gəlinir.

Yaşayış mühitinin pozulması, buketlər üçün inflorescences kütləvi toplanması və müxtəlif məqsədlər üçün kök yumrularının qazılması zəruridir. Növün geniş yayıldığı ərazilərdə təbiət qoruqlarının yaradılması və populyasiyanın vəziyyətinin monitorinqi vacibdir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax