open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ki no Tsurayuki

**Ki no Tsurayuki** (yap. 紀貫之 ; ) — yapon şairi, Heyan dövrünün filoloqu, tanka janrında şeirlər yazan ədib, 36 ölməz şairdən biri.  

## Həyatı
Tsurayukinin həyatı və xarakteri ilə bağlı məlumatlar çox azdır. O həyatını əsasən ədəbiyyata həsr etmişdir. Tsurayuki köhnə zadəgan ailəsindən idi. O, Fucivara ailəsi tərəfindən hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmışdı. 905-ci ildə Tsurayuki İmperator Dayqonun (897-930) fərmanı ilə şairlər birliyinin başçısı təyin edilir (bu birlik sonralar "Kokin vakasyu" (Köhnə və yeni yapon şeirləri toplusu) külliyatını tərtib edəcəkdi). Yalnız 930-cu ildə Ki no Tsurayuki Tosa əyalətinin hakimi təyin edilmiş (930-935) və bu dövrdə "Şinsenvakasyu" külliyyatını tərtib etmişdi. 935-ci ildə Ki no Tsurayuki 5 il müddətində nazirlərə ona yeni vəzifə verilməsi xahişi ilə müraciət etsə də, bu müraciəti ilə bağlı müsbət cavab ala bilməmişdir. Yalnız 940-cı ildə Ki no Tsurayuki mərasimlər idarəsində (cibusyo) xarici işlər və buddizm rahiblərinin işi üzrə şöbəyə (qembaryo) rəis təyin edilir, 944-cü ildə isə ona 5-ci dərəcə verilir. Ki no Tsurayuki "Kokin vakasyu" ("Köhnə və yeni yapon şeirləri toplusu") külliyatının tərtib edilməsi işinə rəhbərlik etmişdi (külliyyata onun müəllifi olduğu 120 şeir daxil edilmişdi və ön sözün müəllifi də o özü olmuşdu). O, tanka janrında şeirlər yazırdı və o, özündən sonra bu janrda yazılmış 440 şeir qoyub getmişdir.

## Tosa Nikki
936-cı ildə Ki no Tsurayuki Tosa Nikki əsərini yazmışdı. Bu əsər həm ədəbiyyatşünaslıq, həm də tarixşünaslıq baxımından qiymətlidir. Bu əsərdə şairin həyatının 2 ayı öz əksini tapmışdır. Nankaydonun cənub-qərbində yerləşən uzaq Tosa torpağına etdiyi səfərdən hökmdarla birlikdə paytaxta geri qayıtmasını təsvir edən bu əsər sözün əsl mənasında gündəlik deyil, gündəlik forması arxasında gizli lirik süjet xəttinə malik olan povestdir. Ədəbi mistizmlə başlayır. Müəllif özünü qadın elan edir və gündəliyini "kişi işarələri" (heroqlifləri) ilə yazmır. Görünür şeirlərin hamısı şəxsən Tsurayuki tərəfindən yazılmayıb.

## Maraqlı faktlar
* Şairin şeirlərindən birinə digər yapon şairləri ilə yanaşı Maksim Leonidov tərəfindən mahnı bəstələnmişdir. Bu mahınya Maksim Leonidovun 2006-cı ildə işıq üzü görən "Fen-şuyanın əsasları” adlı albomunda və 2009-cu ildə "Zaman maşını" qrupu tərəfindən "Maşınları park etmək olmaz" albomunda tanış olmaq olar. 
* Onun oğlu Ki Tokibumi (yaxud Tokifumi) 951-ci ildə Yaponiyanın ikinci rəsmi şeir antologiyası olan "Qosen-şu"nu tərtib edən 5 şairdən biri olub.  

## İstinadlar

## Xarici keçid
* Ki-no Tsurayuki tərəfindən yaxud da haqqında yazılan əsərlər Internet Archive-də
* Ki-no Tsurayuki tərəfindən yazılan əsərlər librivox.org (audio kitablar) 
* Tsurayukinin əsərlərinin elektron mətnləri
* F.V.Dikins tərəfindən ingilis dilinə tərcümə edilən primitiv və orta əsr yaponca mətnlər. Klarendon Press, Oksford, 1906. s 379–391.
Ksantogenatlar

Tərkibində kükürd saxlayan üzvi birləşmələr yağların quruluşundan asılı olaraq yağların yağlayıcılıq xassələrini yaxşılaşdırır, belə birləşmələrdən daha geniş istifadə olunanlar – ksantogenatlar, sulfidlər, disulfidlər və tritiokarbonatlardır. Bunların içərisində ksantogenatlar geniş tətbiq sahəsi tapmışdır.

Ksantogenatlar sırasında ən birinci bis(amilksantogenat)polisulfiddir (Mezulfol-1).
C5H11OC(S) – S – S – S – S – OC5H11.

Lakin bu aşqar çox korroziya aqressisivliyinə görə mezulfol-2 ilə əvəz edilmişdir.

## İstismar xassələri
Üzvi birləşmələrin halogenli törəmələrinin müxtəlif siniflərdən olan ksantogenatlar ilə qarşılıqlı təsirindən çoxlu sayda birləşmələr alınmışdır ki, bunlar da öz növbəsində siyrilməyə qarşı yüksək effektivlik nümayiş etdirir.

Ksantogenatlar yağların termooksidləşdirici stabilliyini artırsa da, aqressiv korroziyaya malikdirlər.

Bu cür ksantogenatlara misal olaraq alkilksantogenat törəmələrinin efirlərini misal göstərmək olar.

ROC(S)SR'.

Müəyyən olunmuşdur ki, alkilksantogenatların siyrilməyə qarşı xassələri bu sinif birləşmələrin homoloji sırasında alkil radikalı böyüdükcə zəifləyir və müqayisə nəticəsində müəyyən olunmuşdur ki, asetoksimetil efirlərinin effektliyi asiloksimetil efirlərinə nisbətən daha yüksəkdir.
Eyni zamanda elə ksantogenat aşqarları mövcuddur ki, onlar siyrilməyə qarşı mülayim xassələrə malik olmaqla yanaşı, oksidləşmə və və korroziyaya qarşı çox effektivdir Karbonil tərkibli ksantogenatlar yağların həm siyrilməsyə, həm də korroziyaya qarşı müqavimətini yaxşılaşdıran aşqarlar kimi təklif olunur. Belə maddələr monoxlorkarbon turşuları duzlarının və natrium ksantogenatların qarşılıqlı təsirindən alınır. Tərkibində fenil radikalı olan ksantogenatlar yaxşı inhibitor xassələrinə malikdirlər.
## Ədəbiyyat
* А. М. Кулиев . Химия и технология присадок к маслам и топливам.
* А.с. СССР 1051073, 1074866

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aminosalisil turşuları

**Aminosalisil turşuları** (A.t.) amino-o-hidroksibenzoy turşuları

## Xassələri
Suda pis həll olurlar, 4 — A.t. etanolda həll olur. Sonuncu duru turşuların iştirakında asan dekarboksilləşir, qələvi məhlulu iştirakında qızdırılmaya davamlıdır.

## Alınması
Sənayedə salisil turşusunun Hg(NO3)2 iştirakında 700C-də nitrolaşması və alınmış nitrosalisil turşusunun NaHS-lə 1300C-də 0,3MPa təzyiqdə reduksiyasından 5 — A.t. ilə 3 — A.t.-nin 4:1 nisbətində qarışığı alınar. Qarışığı ayırmaq çətin olduğuna görə, təmiz 5 — A.t.-ni almaq üçün azobenzolsalisil turşunun katalitik reduksiyası (çıxım 80%) və ya qələvi mühitdə NaHSO3-lə reduksiyası (çıxım 92%) təklif olunmuşdur. 4 — Alınmış Na-duzu təkrar çökdürmə ilə təmizlənir və dihidrat şəklində kristallaşdırmaqla ayrılır (ər. tem-ru 1220C, suda asan, etanolda isə çətin həll olur).
Tətbiqi: 5 — A.t.-trifenilmetan, kükürdlü və azoboyaların istehsalında aralıq məhsuludur. 4 — A.t. (para-aminosalisil turşusu və ya PAST) və onun Na-duzu-vərəmə qarşı dərmandır. 4 — A.t.-nin Na-duzunun tozu alışandır; alovlanma temperature 6470C.

## Mənbə
* Химическая энциклопедия, Изд. "Советская энциклопедия", М., 1988, т. 1, с. 263.
Nikolas Blumberqen

**Nikolas Blumberqen** () (*d. 11.3.1920, Niderland, Dordrext*)  — Amerika fiziki. Nobel mükafatı laureatı (1981, A. Şavlovla birlikdə).

## Fəaliyyəti
Utrext Universitetini bitirmişdir (1943). 1949-cu ildən ABŞ-də Harvard Universitetində işləyir (1957-ci ildən professor). 2001-ci ildən Arizona Universitetinin professorudur. Qeyri-xətti optika və qeyri-xətti lazer spektroskopiyasının banilərindən biridir. 1956-cı ildə üçsəviyyəli sistem əsasında kvant paramaqnit gücləndiricisini yaratmışdır. Qeyri-xətti mühit sərhədində dalğa proseslərini tədqiq etmişdir. Qeyri-xətti polyarizasiya nəzəriyyəsini və məcburi kombinasiyalı səpilmə nəzəriyyəsini qurmuş (1962), onun tədqiqinin eksperimental (o cümlədən pikosaniyələr) üsullarını işləyib hazırlamışdır. Lazer spektroskopiyası metodlarını inkişaf etdirmiş, ikisəviyyəli doplersiz spektroskopiya üsulunu vermişdir (A. Şavlovdan asılı olmayaraq). İntensiv lazer infraqırmızı şüalanmasında molekulların çoxfotonlu dissosiasiyasını tədqiq etmişdir. 

## Həmçinin bax
* Barux Semyuel Blamberq

## Xarici keçidlər
* Nikolas Blumberqen

## İstinadlar
Faşizmə ölüm, xalqa azadlıq

**Faşizmə ölüm, xalqa azadlıq** — İkinci Dünya müharibəsi dövründə Yuqoslaviya Xalq Qurtuluş müharibəsi zamanı, xüsusilə Yuqoslav partizanları olmaqla, Yuqoslaviyadakı bütün müqavimət hərəkatının rəsmi şüarı kimi tanınan şüar. Bu şüar müharibədən sonra da Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasında və Dünya Kommunist Hərəkatı tarixində əhəmiyyətli bir yerə sahib olmuşdur.

Müharibə və müharibədən sonrakı illərdə Partizan Müqavimət Hərəkatı üzvləri rəsmi və ya qeyri-rəsmi yazışmalarda və çıxışlarda "*SFSN*" şəklində şüarın qısaldılmış formasından son qeyd və ya təbrik sözü olaraq istifadə edirdilər. İkili söhbətlərdə bir şəxs "*Smrt fašizmu*" deyəndə, digər şəxs cavab olaraq "*Sloboda narodu*" deyərək qarşılıq verirdi.

## Tarixi
22 may 1942-ci ildə Yuqoslaviya partizanı Stepan Filipovic edamından bir neçə saniyə əvvəl bu şüarı söylədikdən sonra şüar məşhur oldu. Filipovic edam edilmək üçün ip boynuna keçirildiyində iki əlini yumruq şəklində havaya qaldıraraq "*Faşizmə ölüm, xalqa azadlıq*" deyə qışqırmışdı. Filipovicin bu anı bir çox yerlərdə təsvir edilmiş və heykəli düzəldilmişdi.

Müharibə illərində Partizan Müqavimət Hərəkatının əsas nəşri olan Xorvat qəzeti "*Vjesnik*" 1941-ci il avqust nömrəsində həmin şüar başlıq kimi istifadə edilmişdir.

Yuqoslaviya Kommunist Partiyası Yuqoslaviyanı işğal edən Üçüncü Reyxin ordularına qarşı səfərbərlik elan etmiş, 1841-ci ildə Yuqoslav xalqına bu şüarla müraciət edərək müqavimət hərəkatları yaratmaq üçün çağırış etmişdir. Partizan Baş Qərargah Bülleteni bu sözü 16 avqust 1941-ci il tarixli ilk nömrəsində istifadə etmişdir. Şüar bu tarixdən etibarən partiyanın rəsmi şüarı olmuşdur.

## Şüarın digər ölkələrdə istifadəsi
Şüar Türkiyədə müxtəlif aksiya və tədbirlərdə istifadə olunur.

EMEP-in şüarlarından biridir.

## Həmçinin bax
* Faşizm
* Üçüncü Reyx

## İstinadlar
Borasit

**Borasit** — mineral, Mg3[B7O13]Cl. 

## Haqqında
Borasit - rombik. a - Borasit; 265°C-dən yuxarı kubik b - Borasit. Habitus: kubik, dodekaedr, tetraedr, psevdooktaedr və kubooktaedr. Aqreqat: incədənəvər, lifli, tək-tək dənələr. Rəngsiz, alloxromatik. Parıltı şüşəli, almazı. Sərtliyi 7-7,5. Xüsusi çəkisi 2,97. Kvars üzrə psevdomorfozlarda. Anhidrit və duz yataqlarında başqa boratlarla birgə tapılır. Sinonim: *Stassfurtit*. Növ müxtəlifliyi: dəmirli  borasit, erikait.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Boratlar

**Boratlar** — minerallar, ortobor turşusu H3BO3 və hipotetik polibor turşuları H2B4O7, H3B5O9 və başqa duzları.

## Haqqında
Boratlar təbiətdə 85 borat məlumdur. Susuz boratlar. Sərtliyi adətən 5–6, suluların 2–4. Rəngsiz, ağ, boz, bəzən sarı və başqa rənglərdə. Boratlar bir neçə növ genetik yataqları rast gəlir; əsasən kontakt-metasomatik, vulkanogen-çökmə və halogen mənşəli yataqlardır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Rimyonsu şəlaləsi

**Rimyonsu (İmyonsu-Pxokpxo)** () — Koreya Xalq Demokratik Respublikasında şəlalə. Şəlalə ölkənin şimal-şərqində, *Yanqando* regionunun *Samciyen* rayonunda, Rimyonsu fəhlə qəsəbəsi yaxınlığında yerləşir. Rimyonsu şəlaləsi Mancuriya-Koreya dağları bölgəsində (şimali-şərqdə — Somusan-Mubon yaylası, cənub-qərbdə — Sobeksan-Potxes yaylası) formalaşıb. KXDR-nın simvolu olan Pektusan dağı (vulkan) şəlalənin şimal-şərqindədır. Şəlalədən 700 metr şimal-qərbdə eyni adlı Rimyonsu dəmiryol stansiyası yerləşir. Yeraltı suların yer səthinə çıxması nəticəsində formalaşıb. Şəlalə əslində qayalıqdan səthə çıxan böyük bir bulaqdır.

## Ümumi məlumat
thumb|left|Şəlalədə qurulmuş kiçik SES
Qrunt suları bazalt qayalar üzərindən bir başa çaya tökülür. Şəlalənin hündürlüyü — 15 metr, eni isə — 27 metrdir. Beş fərqli axımdan ibarət şəlalə həm də onlarca kiçik axımlara ayrılır. Suyun axdığı bazalt qaya iki pilləkənli formadadır. Yuxarı pilləkənin hündürlüyü — 7 m, aşağı pilləkən isə — 8 metr hündürlüyündədir.

Miniatür şəlalələrdən ibarət Rimyonsu uzaqdan çox cəlb edici görsənir. Qara qaya parçası üzərində təmiz , şəffaf su və çay çox gözəl mənzərə yaradır. Şəlaləni əhatə edən sıx meşə örtüyü ayrıca olaraq diqqəti cəlb edir. İlin fəsillərindən asılı olaraq şəlalənin görünüşü dəyişir.  Yaz aylarında şəlalənin suyu daha bol və ətraf mənzərə daha gözəl olur. Açıq və günəşli havada tez-tez şəlalə ətrafında göy qurşağı yaranır. Qış aylarında şəlalə qismən donur, donmayan su buz altı ilə axır. Yer altından çıxan nisbətən isti su və soyuq hava ətrafda duman və qrov əmələ gətirir.

Rimyonsu şəlaləsi yeraltı şəlalələr tipinə aiddir. Bu baxımdan şəlalə 1980-cı il yanvar ayında  Koreya Xalq Demokratik Respublikasının Milli Təbəti Qoruma Birliyi tərəfindən qeydiyyata alınmış və 345 nömrəli təbiət abidəsi kimi qorunur. Şəlalə üstündə belveder inşa edilmiş. Beldavar şəlalə və ətraf ərazinin müşahidə edilməsinə xidmət edir.

## Formalaşması
thumb|left|300px|Ərazinin panoraması
Şəlalə çayın eroziyası nəticəsində meydana gəlmiş. Rimyonsu çayı kembriyə qədərki bazalt süxurlarını, eləcə də kaynozoy erasının dördüncü dövr püskürmə süxurlarını parçalamış və qrunt suları səthə çıxmışdır. Bazalt süxurlarının məsamələri ilə axan qrunt suları sonda çay kənarına çataraq şəlaləni formalaşdırır. Uzaqdan şəlalə böyük bir yelpiyi xatırladır. Hər bir kiçik axımlarda öz-özlüyündə kiçik yelpiklər əmələ gətirir. Əslində şəlalənin suyu çay üzərində yaradılmış süni gölə tökülür.  Yaxınlıqda kiçik SES qurulub.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Ким Чхан Сон*. О Корее. В 2 т. Т. 1. Приода  / Ким Чхан Сон ; пер. Чо Гён Гук, У Чон Хван : под общ. ред. Ким Чи Хо. — Пхеньян : Изд. лит. на ин. яз., 105 чучхе (2016). — 78 с. — С. 57.
* Пак Тхэ Хо. Водопад Лимёнсу . Пак Тхэ Хо. Корея сегодня. 104 чучхе (2015). ISSN 1727-8996
Bostonit

**Bostonit** [ ABŞ -da Boston şəhəri adına görə] **-** dayka, damar tipli maqmatik süxurdur. Tərkibcə mikroklin-pertit, bəzən anortoklaz, yaxud ortoklaz, az miqdarda biotit və amfiboldan ibarətdir. Bostonit quruluşu ilə səciyyələnir. Tərkibində porfir ayrılmaları olduqda bostonitli porfir, kvars olduqda isə kvarslı bostonit adlanır. Bostonit damarları adətən qələvi süxurlarla (qələvi siyenitlər və başqa) əlaqədardır.

## Bostonit quruluşu
Bostonit quruluşu siyenitli sxizolitlərin (bostonit tipli damar süxurları, bostonitli porfir) əsas kütləsinin quruluşu; şaxəli qələvi çöl şpatı leystlərinin flüidal və ya qeyri-müntəzəm yerləşməsi ilə səciyyələnir.

## Mənbə
Vişi

**Vişi**- Fransanın mərkəzi hissəsində,Alye departamentində kurort şəhəri.Əhalisi 58 min (1975) nəfərdir.Fransız dilində "isti kənd" deməkdir.Bu ad şəhərin ətrafındakı isti sulu bulaqlarla əlaqədardır.

## Həmçinin bax
* Vişi rejimi
* Fransa

## Xarici keçidlər
* Vichy destinations

## İstinadlar
Aminofenollar

**Aminofenollar** (aminohidroksibenzollar, hidroksianilinlər)- A.

## Kimyəvi xassələri
A. amfoterdirlər, fenola nisbətən çətin sulfolaşırlar: o-A.-dan 3-amino-4-hidroksibenzolsulfoturşu, m-A.-dan 4-amino-2-hidroksibenzolsulfoturşu,   p-A.-dan isə 5-amino-2-hidroksibenzolsulfoturşu əmələ gəlir.

A.-rı turşu anhidridləri ilə işlədikdə asanlıqla N-asiltörəmələr əmələ gəlir. o-A. tsiklin qapanmasına meyillidir və sərt şəraitdə asilləşdirildikdə benzoksazol törəməsinə çevrilir. 

## Alınması
* Sənayedə m-A.-lu metanil turşusunun Na-duzundan alırlar.
* Sonuncunun, həmçinin, rezosini 2000C-də 10%-li NH3 məhlulu (kat.-NH4Cl) ilə işləməklə də alırlar.
* Həmçinin, nitrobenzolun H2SO4-də məhlulunu elektrolitik reduksiya etməklə də alırlar. o-A.-lu 2-xlornitrobenzolu NaOH məhlulu ilə sabunlaşdırmaq və daha sonra alınmış o-nitrofenolu hidrogenlə reduksiya etməklə (kat-Ni/Cr; 0,6 MPa; 750C; etanolda) sintez edirlər.

## Tətbiqi
A. kükürdlü və azoboyaların istehsalında tətbiq olunur. Bundan əlavə p-A. və onun törəmələri, Məs., metol, qlisin, amidol, eləcə də, o-A. fotoqrafiyada istifadə olunur. p və o-A. dərini qəhvəyi rəngdə boyamaq üçün aralıq məhsullardır. o-A.-un N-metiltörəməsi saçı boyamaq üçün (qəhvəyi rəng), m-A. p-aminosalisil turşusunun alınmasında aralıq məhsul kimi istifadə olunur.

## Mənbə
* Эфрос Л.С., Горелик М.В., Химия и технология промежуточных продуктов, Л., 1980.
* Kirk-Othmer ensyslopedia, 3 ed., v. 2, N.Y., 1978, p.&nbsp;422-439.
* Химическая энциклопедия, Изд. “Советская энциклопедия”, М., 1988,     т. 1, с. 267.

## İstinadlar
Bömit

**Bömit** — mineral 

## Haqqında
Bömit - rombik. Habitus lövhəvari. Ayrılma {010} üzrə mü­kəm­­məl. Aqreqat: gizlikristallik, paxlavari. Rəngi rəngsiz, ağ. Sərtliyi 3,5-4. Xüsusi çəkisi ~3. Çökmə və laterit boksitlərin mühüm tərkib hissəsi. Diaspor və hidrargillitlə assosiasiyasına rast gə­linir. Nefelinin hidrotermal dəyişməsi nəticəsində əmələ gəlir. Alüminium filizi.  

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Leş yeyən və kiçik qız

**Leş yeyən və kiçik qız** () — Cənubi Afrikalı fotoqraf Kevin Karter tərəfindən Sudanın (indiki Cənubi Sudan) Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən təşkil olunmuş Ayod qidalanma düşərgəsi yaxılığında çəkdiyi foto. Şəklin 1993-cü ilin mart ayında çəkildiyi təxmin olunur. Bu şəkilə görə Kevin Karter 1994-cü ildə Pulitser mükafatına layiq görülmüşdür.

"Bang-Bang Club"un keçmiş üzvü olmuş hərbi fotoqraf Joao Silvanın xatirələrinə görə, Kevin Sudana olan səfərində ilk dəfə kütləvi aclığın şahidi olmuş və rast gəldiyi səhnələrdən heyrətə gəlmişdir. Şəkili çəkilmiş qızın valideynləri həmin anda Ayod şəhərində humanitar yardım təyyarəsinin boşaldılması ilə məşğul idilər. Qısa müddətdə olsa onlar uşaqlarını tək qoymalı olurlar. Bu zaman qızın yanına leşcil ağqartal uçub gəlir.

Həm qızın, həm də leşcil ağqartalın hər ikisinin fokusa düşməsi üçün Karter sakitcə qıza yaxınlaşaraq quşu hürkütmədən 10 m məsafədən bir sıra şəkillər çəkmişdir. Bundan sonra o, leşcil ağqartalı qovmuşdur. Fotojurnalistlərə xəstəliyin yayılmaması üçün aclıqdan ölənlərə toxunmamaq tapşırıldığından Karter qıza toxunmamışdır. Həmçinin, Karter insanların qidanın yanında olsalar da, hər 20 dəqiqədən bir ölmələrinin şahidi olmuşdur.

İspaniyadan olan Xose Mariya Luis Arenzana və Luis Davilla adlı fotoqraflar isə Karterin çəkdiyi fotodan xəbəri olmadan həmin ərazidə oxşar kadrlar çəkmişdilər. Onlar fərziyyəsinə görə bu çox da xüsusi zəhmət tələb etməmişdir. Beləki burada leşcil ağqartalların kifayət qədər geniş yayılması ilə yanaşı, uşaqların da aclıqdan əldən düşməsi onların cəsəddən fərqləndirmirdi.
Alessandro Strico (böyük)

**Alessandro Strico** (; ) İntibah dövründə yaşamış İtaliyalı bəstəkar və diplomat olub. Madriqal və teatr musiqisi müəllifi, o, janrları birləşdirərək madriqal komdediya yarada bilmişdir. Onun oğlu kiçik Alessandro Strico Monteverdinin "Orfey" operası üçün libretto yazmışdır.

## Həyatı
Böyük Strico Mantue şəhərində, zadəgan ailəsində anadan olmuşdur. Onun cavanlığı barədə məlumat azdı, amma çox güman ki o gənc yaşlarında Florensiyaya getmişdir. 1 mart 1559-cu ildə o, Mediçi ailəsi ilə işləməyə başladı və Françesko Korteççanı əvəz edərək, onların əsas musiqiçisi oldu. O, 1560-cı ildə Venesiya getdi və oranın musiqi üslubları ilə tanış olaraq, iki madriqal kitabı yazmışdır. 1567-ci ildə Mediçilər onu İngiltərəyə diplomatik missiyaya göndərdilər. 1560-cı illər ərzində Strico Mediçi üçün toy, görüş və digər dövlət tədbirlərinə görə çoxlu sayda intermedio yazmışdır. 1570-ci illərdə o, Mediçi ailəsi ilə işləməyə davam edirdi, lakin bəzi dəlilərə görə, o, Florensiya şəhərinə yollanmışdır. Onun Münhendə Bavariya sarayı hər hansısa əlaqəsi var idi, və o, ola bilsin ki, ora dəfələrlə getmişdir. O, məşhur astronomun atası Vinçenso Qaliley ilə dostlaşmışdır, amma Striconun Florensiya kameratasının üzvü olub-olmadığı məlum deyil.

1580-ci illərdə o, Ferrara şəhərində yaşayan Este ailəsi ilə əlaqə qurdu. Ferrara 1580-ci və 1590-cı illərdə İtaliya musiqi kompozisiyalarının avanqard mərkəzlərindən biri idi, Strico isə proqressiv madriqal üslubda musiqi bəstələyirdi. 1586-cı ildə Stico Mantue şəhərinə qayıtdı və ömrünün qalan günlərini orada keçirtdi, amma həmçinin Mediçilərlə əlaqəsini kəsmirdi və ən azı 1589-cu ilə qədər onlar üçün musiqi yazırdı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Butchart, David S. (1981). "The Festive Madrigals of Alessandro Striggio". *Proceedings of the Royal Musical Association*. Taylor & Francis, Ltd. **107** (1980–1981): 46–59. JSTOR 766114. doi:10.1093/jrma/107.1.46
* Iain Fenlon: "Alessandro Striggio", in *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. 
* Iain Fenlon: "Alessandro Striggio", Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed April 21, 2007), (subscription access)
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co., 1954. 
* Iain Fenlon and Hugh Keyte, 'Early Music' July 1980. Reference in CD liner notes to *Spem in Alium* by Tallis Scholars, Gimell CDGIM 006.
* Davitt Moroney, "Alessandro Striggio's Mass in Forty and Sixty Parts". Journal of the American Musicological Society, Vol. 60 No. 1., pp. 1–69. Spring 2007. ISSN 0003–0139
İbad Abbasov

**İbad Musa oğlu Abbasov** () — İqtisad elmləri doktoru, professor, Bakı Biznes Universitetinin təsisçisi və rektoru.

## Həyatı
İbad Musa oğlu Abbasov 1953-cü ilde Ağcabədi rayonunda anadan olub. 1970-ci ildə Ağcabədi rayon 1 saylı orta məktəbini bitirmişdir. 1974–1978-ci illərdə D. Bünyatzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "Ümumi iqtisadiyyat" fakültəsində tam ali təhsil almışdır. 1979–1990-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Rabitə Nazirliyində baş mütəxəssis, 1990–1992-ci illərdə "İqtisadçı" EİM-nin direktoru, Azərbaycan İcarədarlar və Sahibkarlar İttifaqının vitse-prezidenti vəzifələrində çalışmışdır.

1988-ci ildə Sankt-Peterburqda "Rabitə müəssisələrində nəzarət-təftiş işinin təkmilləşdirilməsi" mövzusunda namizədlik və 2001-ci ildə Kazan şəhərində "Auditdə maliyyə təhlili" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1993-cü ildə elmdə və təhsildə əldə etdiyi nailiyyətlərinə görə professor elmi adına layiq görülmüşdür.

### Ailəsi
Evlidir, 2 övladı var.

## Elmi fəaliyyəti
İbad Abbasov 125-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 4 dərslik, 5 monoqrafıya, 5 dərs vəsaiti, 2 metodik vəsaitin, bir çox fənn proqramlarının və elmi məqalələrin müəllifıdir. Onun elmi əsərləri Almaniya, Türkiyə və Rusiya Federasiyasının nüfuzlu elmi jurnallarında dərc edilmişdir. Yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasında onun əməyi böyükdür.

1999-cu ildən hazırkı dövrə qədər "Audit" jurnalının baş redaktorudur.

İbad Abbasov Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində fəaliyyət göstərən İxtisaslaşdırılmış Dissertasiya Şurasının sədr müavinidir. O, Azərbaycan Respublikasında Audit elmi məktəbinin yaradıcısıdır, Respublika və beynəlxalq elmi forumlarda məruzə və çıxışlarla iştirak edir. Ölkəmizdə iqtisad elminin inkişafında və iqtisadçı kadrların hazırlanmasındakı xidmətlərinə görə fəxri fərmanlara və mükafatlara layiq görülmüşdür.

1992-ci ildən Bakı Biznes Universitetinin təsisçisi və hal-hazıra qədər həmin universitetin rektorudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aysel Məmmədova

**Aysel Məmmədova** () — Azərbaycan müğənnisi. O, "X My Heart" mahnısı ilə Azərbaycanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Həyatı və musiqi karyerası
Aysel Məmmədova 3 iyul 1989-cu ildə Azərbaycanın Bakı şəhərində anadan olub. Musiqiçi ailəsində doğulan Ayselin həyatı uşaqlıqdan musiqi ilə bağlı olub. O, 1995–2006-cı illərdə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində təhsil alıb. 2010-cu ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirib. Aysel "Caspian Jazz & Blues Festival" (2002), Bakı Beynəlxalq Caz Festivalı (2005/2006), "MuzEnergo Festival of Music Improvisation" (2007), Montro Caz Festivalı (2009) Emil İbrahimin musiqi qrupunun müşayiəti ilə, Qafqaz Caz Festivalı (2012) və "Jara-2017" festivalı kimi beynəlxalq musiqi festivallarının iştirakçısı olub.

Aysel 2013-cü ildə tanınmış musiqiçilər Aleksandr Koppaloni və 2015-ci ildə isə Debora C. Karterdən özəl dərslər alıb. Eyni zamanda, Rusiya, Gürcüstan, Türkiyə, Ukrayna, İsrail, İsveçrə, Niderland və İtaliyada keçirilən musiqi tədbirlərində də iştirak edib.

Aysel pianoçu, vokalist və bəstəkardır.

### 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
8 noyabr 2017-ci ildə İctimai TV rəsmi olaraq Aysel Məmmədovanın ölkəni Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil edəcəyini açıqlamışdır. İfaçının Lissabon səhnəsində ifa edəcəyi mahnı "X My Heart" 2018-ci ilin mart ayının 4-də təqdim olunmuşdur. Müsabiqənin 8 mayda baş tutan birinci yarımfinalda səhnə alan ifaçı nəticədə müsabiqənin final mərhələsinə adlaya bilməmişdir.

## Diskoqrafiyası

### Studiya Albomları

### EP Albomları

### Sinqlları

## Klipləri

## İstinadlar
Alessandro Strico

*Alessandro Strico (kiçik) — italyan librettoçu, bəstəkar Alessandro Striconun oğlu.
*Alessandro Strico (böyük) — İntibah dövründə yaşamış İtaliyalı bəstəkar

## Həmçinin bax
*Alessandro 
*Strico
Opera əməliyyatı

**Opera əməliyyatı** () və ya digər adı ilə **Babilon əməliyyatı** 7 iyun 1981-ci il tarixində İsrail Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən Bağdad şəhərindən 17 kilometr cənub-şərq istiqamətində yerləşən İraq dövlətinə məxsus Osirak nüvə reaktoruna təşkil olunmuş gözlənilməz hava hücumuna verilən addır. Bu əməliyyatdan bir il əvvəl həmin nüvə reaktoruna İran Silahlı Qüvvələri tərəfindən də hücum əməliyyatı təşkil olunmuş, lakin bu, uğurlu şəkildə başa çatdırılmamışdı. Həmin əməliyyat zamanı nüvə reaktoruna dəymiş zərər sonradan fransız mütəxəssislər tərəfindən təmir olunmuşdur.

İraq öz nüvə proqramı üzərində işləməyə 1960-cı illərdən etibarən başlamışdı. Artıq 1970-ci illərin ortalarında xarici dövlətlərdən nüvə reaktorları alaraq bu prosesi sürətləndirmişdir. 1975-ci ilin noyabr ayında Fransa və İraq hökumətləri arasında nüvə əməkdaşlığı barədə saziş imzalanmış və 1976-cı ildə reaktorun İraqa çatdırılması prosesi yekunlaşmışdır. Müqavilənin dəyərinin 300 milyon dollar olduğu bəlli olmuşdur. Bu müqaviləyə həm nüvə reaktorunun çatdırılması, həm də şəxsi heyətin təlimi daxil idi.

İraq hökuməti 1976-cı ildə Fransadan "Osiris" sinfi nüvə reaktoru satın almışdı. Sonradan, İraq və Fransa tərəfləri bu reaktorun fransızlar tərəfindən *Osirak* adlandırıldığını və yalnız dinc elmi tədqiqat işləri üçün nəzərdə tutulduğunu bildirmişdir. Buna baxmayaraq, İsrail hökuməti bu addımın heç də dinc məqsədlər üçün atılmadığını, hətta İraq tərəfindən nüvə silahı yaratmaq məqsədilə alındığını bəyan etmişdir. 7 iyun 1981-ci ildə İsrail HHQ-nə məxsus F-15 və F-16 döyüş təyyarələri İraq ərazisinə daxil olmuş və Osirak nüvə reaktorunu bombalamışdır. Əməliyyatdan dərhal sonra İsrail tərəfi bunu özünü müdafiə etmək məqsədilə etdiyini açıqlamışdır. Bu hava əməliyyatı nəticəsində 10 nəfər İraq hərbçisi və 1 nəfər fransız mülki şəxs həlak olmuşdur. Həmin hücum Knessetə seçkilər keçirilməzdən üç həftə əvvəl baş tutmuşdur.

Bu əməliyyat ABŞ da daxil olmaqla dünyanın digər bir çox dövləti tərəfindən pislənmişdir. BMT Təhlükəsizlik Şurası və Baş Assambleyası İsrailə qarşı iki qətnamə qəbul etmişdir. Osirak nüvə reaktoruna qarşı baş tutmuş bu əməliyyat beynəlxalq hüquqa "önləyici zərbə" anlayışına nümunə kimi daxil olmuşdur. Beynəlxalq ictimaiyyətin bu hücuma heç də yaxşı yanaşmamasına baxmayaraq, Opera əməliyyatı Küveytin azad olunmasında təhlükəsizliyin təmin olunmasına yardım etmiş, regionda olan terrorçu qruplaşmaların nüvə silahını ələ keçirmələrinə mane olmuş və İraq hökuməti üzərində təzyiqin daha da artmasına kömək etmişdir.

## Həmçinin bax
* İsrail Hərbi Hava Qüvvələri
* Nüvə silahı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* sem40.ru saytında Opera əməliyyatı barədə məlumat 
* День истории: 25 лет назад ВВС Израиля разбомбили ядерный реактор в Осираке 
* Osirak nüvə reaktoruna hücum əməliyyatı
Yataqxana (teleserial, 2017)

**Yataqxana** - ARB kanalında efirə gedən 2017-ci il istehsalı Azərbaycan serialı. Serialda "Qız Ana Kimi" realiti şousunun iştirakçıları da iştirak edir.

## Süjet xətti
Serial təhsil almaq üçün Bakıya gələn gənclərin macəralarından bəhs edir.

## Rollarda

## Yaradıcı heyət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Taqarski adası

**Taqarski adası** — Yenisey çayında yerləşən iri adalardan biri. Ada Minusinskaya vadisində yerləşir. Abakan çayının Yeniseyə töküldüyü yerdə yerləşir. Yeniseyin orta axarlarında yerləşən ən iri adalarından biridir. Adanın adı Qədim Sibir arxeoloji mədəniyyətinə verilmişdir. Taqar mədəniyyəti kimi tanınır. Tunc və Dəmir dövrünə aid mədəniyyətdir. Altayda Yeniseyin orta axarı boyu yayılmış və yeddi əsrə qədər davam etmişdir. Onun xarakterik cəhəti kurqanların tikintisi və “skif heyvan üslubu”dur. Tapıntılar Xakas-Minusinsk depressiyası (Xakasiya Respublikası və Krasnoyarsk ərazisinin cənub bölgələri) ərazisində və Kemerovo rayonunun şimal-şərq hissəsində, yəni Orta Yenisey hövzəsində və onun kolları olan aşkar edilmişdir. Ada inzibati cəhətdən Rusiya Federasiyasının Krasnoyarsk diyarı ərazisində yerləşir.

Adanın sahəsi 28,5&nbsp;km², uzunluğu isə 11&nbsp;km, eni ən enli hissədə 6,5 kilometr dəşkil edir.

## Coğrafiyası
Ada Cənubi Sibir regionunda yerləşir. Taqarski adası Yeniseyin əsas axarı ilə Minusinskaya qolunun birləşdiyi hissədə formalaşmışdır. Bu hissədə Selivanixa və Bıstraya kəndləri yerləşir. Minusinskaya çökəkliyində qərarlaşır. Əsasən daimi don əraziləridir. Qış uzun və sərt keçir. Yağıntı əsasən yağış və qar halında düşür. Yaxınlığında yerləşən adalar: Verxnıy, Skotski, Qulyayevski, Predsedatelnıy, Savıçev, Topolyevnıy, Kuzminski, Bezimyannıy, Sorokin, Skotnıy, Soxatnik, Çerençikov, Verxni Konevski, Kabaniy.

## Əhalisi

İnzibati cəhətdən Krasmoyarsk diyarının Minusinsk rayonu ərazisində yerləşir. Adanın bir hissəsi Minusunsk şəhəri ərazisinə daxildir. Bundan əlavə ada ərazisində Selavixina kəndi (Yeniseyin əsas axarı hissədə) və Opıtnoe pole qəsəbəsi (Qolqa yaxın hissədə) yerləşir. Bundan əlavə burada üç bağ tipli qəsəbə də vardır. Ada ərazisinin bir qismi iynəyarpaqlı meşələrlə örtülüdür. Üstəli ərazidə bağçılıqda inkişaf etdirilir.

Bu rayonda Topolki qəsəbəsi və Podsinee kəndi yerləşir. Yeniseyin axdığı bu ərazidə çoxlu sayda kiçi adalar olmasına baxmayaraq onların heç birində yaşayış yoxdur.

## İnfrastruktura
Taqarski adasından Abakan-Tayşet dəmiryolu və ya Yenisey М54 avtomagistralı (Krasnoyarsk — Qızıl) keçir. Yenisey çayının Podsinee kəndi rayonu ərazisində dəmiryol və bir qədər aralıda Bratski avtomobil körpüsü vardır. Züelyonıy Bor qəsəbəsi rayonu ərazisində iki avtomobil körpüsü və Minusinsk rayonu ərazisində üç damba vardır. Onlardan biri əsas körpülərdən birinin təmiri zamanı salınmışdır..
## İstinadlar

## Mənbə
* Yenisey çayı
* Минусинск. География
*
Vilho Lampi

**Vilho Henrik Lampi** () – Finlandiya rəssamı. Avtoportretləri, eləcə də, Liminka və onun əhalisi haqqında çəkdiyi tablolarına görə tanınır.

## Həyatı
Lampi Oulu şəhərində anadan olmuş, lakin həyatının böyük hissəsini Liminkada keçirmişdir. 1921–1925-ci illərdə Helsinki Təsviri İncəsənət Akademiyasında təhsil almışdır. Təhsilini başa çatdırdıqdan sonra Liminkaya qayıtmış, ən məşhur əsərlərini burada yaratmışdır.

Lampi 17 mart 1936-cı ildə Ouluyoki çayı üzərindəki körpüdən özünü ataraq intihar etmişdir.

## Ədəbiyyat
* Unto Immonen: *Vilho Lampi, lakeuden melankoolikko* in *Suomen taiteen vuosikirja 1956–1957*, Porvoo, 1957. 
* Paavo Rintala: *Jumala on kauneus*, (Vilho Lampi haqqında roman) Otava, 1959. 
* Eeli Aalto: *Vilho Lampi, lakeuden maalari : esittelyä ja taustaa*, Arvi A. Karisto, Hämeenlinna, 1967. 
* Marja Junttila et al.: *Vilho Lampi 1898–1936*, ARS Nordica & Kustannus Pohjoinen, 1998  

## Filmlər
* Eeli Aalto: *Vilho Lampi, Lakeuden maalari*, 1966.
* Hannu Heikinheimo: *Jumala on kauneus*, 1985.

## Tamaşalar
* Kaija Viinikainen: *Jumala on kauneus*, Kajaanin kaupunginteatteri, 1981.
* Kristian Smeds: *Jumala on kauneus*, Teatteri Takomo, 2000 və Finlandiya Milli Teatrı, 2008.
* Taisto Reimaluoto: *Tässä on elämä*, Kajaanin Runoviikko, 2001.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Vilho Lampi Oulu Şəhər İncəsənət Mərkəzi 
* Vilho Lampinin işləri, Finlandiya Milli Qalereyası  
* Vilho Lampi bioqrafiyası 
* Vilho Lampi Artnet-də
Livan mədəniyyəti

**Livan mədəniyyəti** — Livandakı müxtəlif etnik qruplar və ölkəyə köçənlər arasında fəal olan mədəniyyətdir.

## Dil
Rəsmi dil ərəb dilidir. Digər dilləri fransız, erməni və ingilis dilləridir.

## Musiqi
Livanın dünya səviyyəsində ən çox dinlənilən sənətçisi Feyruzdur. Yaxın Şərqin məşhur sənətkarlarının böyük bir qismi Livanlıdır.

Najua Karam və Assi Hellani daha çox xalq musiqisi oxuyurlar. Buna Jabali (dağlardan gəlmə) deyilir. Livanlı digər məşhur sənətkarlar: Nensi Acram, Elissa, Miriam Fares, Hayfa Vehbe, Raqeb Alame, Uael Kfouri, Naual Al Zoqbi, Karole Samaha, Culia Boutros, Mərvan Huri, Ualeed Tavfiq, Amal Hicazi ve Macida Əl Rumi.

## Livan diasporu
İllərdir baş verən intensiv miqrasiya nəticəsində Livan ölkəsinin əhalisindən daha çox livanlı kənarda yaşamaqdadır. Bu vəziyyət Livan mədəniyyətinin dünyada tanınmasını artırır. Braziliyada təxminən 7 milyon, ABŞ-də 3,3 milyon, Argentinada 1,2 milyon, Meksikada 400 min, Avstraliyada 400 min və s. ölkələrdə çox sayda livanlı yaşayır. Ən çox livanlı Braziliyada yaşayır. Burada Antonio Abujamra, Sergio Assad, Raimundo Faqner kimi məşhurlar da yaşamışdır.

## Mətbəx

Yoqurtun çox istifadə edildiyi, maraqlı məhsulları olan Livan mətbəxinin tanınmış əsas yeməkləri arasında lebeniye (noxudlu yoğurt şorbası), kibbe lebeniye (köftənin bir növü), falafel (qızarmış soğanlı noxud püresi), maluf (lobya püresi), turş yarpaq dolması, ədviyyatlı balıq sayıla bilər.

Daha da məşhur başlıca məzələri humus, nar turşulu kəklikotu salatı, simsek (kremli börək), tabuli (incə yarmalı cəfəri salatı), xurma dolması, çiy köftə (yarmalı və ya yarmasız), zeytunlu börək, kökəli salat, Livan üsulü caziki olaraq sıralana bilər.

Məşhur şirniyyatları mamul və pita arası künəfədir.

## Dini və etnik tərkib

Müxtəlif dinlərin, məzhəblərin və etnik qrupların varlığı iki qonşu ölkənin fəaliyyətləri ilə uzun mübahisələrə səbəb oldu. Sünni, şiə, maruni xristian, pravoslav yunan, katolik yunan, druzlarla yanaşı, daha kiçik nisbətlərdə musəvi, bəhai, mormon, buddist və hindular da vardır.

## Moda
Şəhərlərdə yaşayan müsəlman və xristianların çoxu Avropa üslubu paltarlar geyinirlər. Qadınlar bəzən ənənəvi ətəklər, kişilər də ənənəvi şalvarlar geyinirlər. Bu gün demək olar ki, bütün livanlılar qərb geyimləri geyinirlər. Livan moda sənayesinin məşhur adlarından Eli Saabı, Zuhair Muradı, Rahib Kayrozu nümunə kimi çəkmək olar.

## İdman
* Futbol Livanda ən məşhur idman növüdür. Futbol işləri Livan Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunur. LFF kişilər, qadınlar futbol komandası və futzal komandası yığmışdır.
* Reqbiliq də Livanda ən məşhur idman növlərindəndir.

## İstinadlar
Qamov yarımadası

**Qamov yarımadası** — Rusiya Federasiyasının Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Yarımada coğrafi baxımdan Primorsk diyarının cənub-qərb sahillərində yerləşir. Sahillərini Yapon dənizinin suları yuyur.

Qamov yarımadası Böyük Pyotr körfəzinin şərq sdahillərində qərarlaşır. Vityaz və Alekseevka buxtalarını Astafeva və Telyakovski buxtalarından ayırır. Yarımadanın şərq sahillərində Spaseniya buxtası yerləşir. Yarımadada Qamov burnu vardır ki, oda yarımadanın ən cənub nöqtəsini təşkil edir. Burunda mayak fəaliyyət göstərir. Yarımadada yerləşən digər burunlar:Babkin, Şuls (yarımadanın qərb nöqtəsi), Telyakovski, Astafev (yarımadanın ucqar qərb nöqtəsi). yarımadada çoxlu sayda elə də uzun olmayan axarlar vardır.

Yarımadanın relyefi əsasən dağlıqdır. Maksimal hündürlük 506 metrdir (Tumannaya dağı). Sahilləri sıldırımlı, qayalı və hündürdür. Yarımada sahillərinə yaxın ərazilərdə sualtı və üstü daşlar vardır.

Yarımada sahillərində dərinlik 60 metrə çatır. Cənub sahillərindən 500 metr aralıda Alekseev adası, 500 metr şərqə isə Astafev və Maksimov adaları yerləşir. Sahillərində yerləşən adalar: Vxodnıe adaları, Astafev adaları, Maksimov adaları, Tomyaşeqosya Serdçe adası, Alekseev adası, Arka qayası, Təhlükə Daşı, Klikov daşları, Taansev adası. Yarımada materikə Vityaz buxtasi ilə Astrafef buxtaları arasında yerləşən bərzəxlə birləşir. Qərbində Şuls Burnu yarımadası yerləşir.

Yarımadada Vityaz və Qamov mayakı adlı yaşayış məntəqələri fəaliyyət göstərir. 

Yarımadanın şərq akvatoriyası özündə Astafev, Spaseniya, Orlinnuy, Telyakovski buxtalarını özündə birləşdirir. 500 metrlik bufer sahil hissəsi isə Uzaq Şərq Dəniz Qoruğu ərazisinə daxildir. 

## Tarixi
Qamov burnu 1854-cü ildə «Pallada» freqatında iştirak etmiş ekspedisiyaçılar tərəfindən kəşf edilmişdir. Burun Dmitri İvanoviç QAmovun şərəfinə adlanmdırılmışdır. Ətraflı şəkildə 1962-ci ildə Vasili Matveyeviç Babkinin təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı araşdırılır. 1897-ci ildə yarımada sahillərində «Vladimir» gəmisi batır. Onun qalıqlarını ancaq 1996-cı ildə aşkarlamq mümkün olur. 1982-ci ildə yarımada sahilləeində hərbi-araşdırmaçı gəmi olan «Kvars» batmışdır

## Maraqlı fakt
Qamov yarımadasında Dövlət rezidensiyasının inşası üçün Srednaya, Nerpiçya və Astafev buxtalrı ətrafında ərazinin ayrılması barədə akt qəbul edilir. Ancaq bu layihə icra olunmamış olaraq qalır. Rusiya Federasiyası Prezident işləri üzrə idarəsinin məlumatıına görə Dövlət Rezidesiyasi Boyarın buxtasında yerləşən Ruskiy adasına köçürülür. Burada Primorski diyarı qubernatorunun rezidendiyası yerləşirdi.
## Mənbə
*  Видеоэкскурсия по маяку Гамова - Июнь 2011
* Край земли. Полуостров Гамова. Фоторепортаж

## İstinadlar
Dalida (film, 2016)

**Dalida** ( — 2017-ci il Fransa istehsalı olan bioqrafik filmdir. Film dünya şöhrətli fransız müğənni Dalidanın həyatından bəhs edir.

## Süjet
Dalidanın uşaqlıq illərindən ölümünədək baş verən hadisələrdən bəhs edir. Dalidanın atasının həbsi, onun Sanremo musiqisi yarışmasındakı iştirakından, sevgi dolu olan Dalidanın sevgililərindən və onun intiharlarından bəhs edir.

## Rollarda
* Sveva Alviti — Dalida
* Riccardo Scamarcio — Orlando
* Jean-Paul Rouve — Lucien Morisse
* Nicolas Duvauchelle — Richard Chanfray
* Alessandro Borghi  — Luigi Tenco
* Valentina Carli — Rosy
* Brenno Placido — Lucio
* Niels Schneider — Jean Sobieski
* Hamarz Vasfi — Pietro Gigliotti 
* Davide Lorino — elder Orlando
* F. Haydee Borelli — Giuseppina Gigliotti
* Vincent Perez — Eddie Barclay]]
* Patrick Timsit — Bruno Coquatrix
* Michaël Cohen — Arnaud Desjardins
* Elena Rapisarda — Dalidanın uşaqlığı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kauhaneva-Pohyankanqas Milli Parkı

**Kauhaneva-Pohyankanqas Milli Parkı** () – Finlandiyanın Cənubi Ostrobotniya və Satakunta regionlarında, Karvia və Kauhayoki bələdiyyələrində yerləşən milli park. 1982-ci ildə yaradılmış milli parkın sahəsi 57&nbsp;km² təşkil edir. Ərazinin böyük hissəsini bataqlıqlar təşkil edir. Milli parkda yerləşən Kauhaneva bataqlığının sahəsi 16,3&nbsp;km² təşkil edir.

2004-cü ildə park əhəmiyyətinə görə Ramsar yeri elan edilmişdir. Park həmçinin Natura 2000 qoruq əraziləri şəbəkəsinin tərkib hissəsidir.

## Coğrafiya

Kauhaneva-Pohyankanqas bölgəsi Suomenselkya çay hövzəsi bölgəsinin cənub-qərb regionunda yerləşir. Torpağ çimlidir və ana süxurlar porfirik qranitdən təşkil olunmuşdur.

Kauhaneva bölgəsinin şimalı dəniz səviyyəsindən 170-177 metr yüksəklikdədir. Cənub və qərb hissələri isə dəniz səviyyəsindən 160 metr yüksəklikdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Outdoors.fi – Kauhaneva-Pohyankanqas Milli Parkı
Hamamlı (Əştərək)

**Hamamlı** — Karbi mahalının (bəzi mənbələrdə Kərbibasar) Əştərək rayonuna tabe kənd.

## Tarixi
Kənd 1728-ci ildən mə’lumdur. 1728-ci ilə aid mənbədə Şirakel nahiyəsində kənd adı kimi çəkilir. Tam adı "Eyvazlı kəndin yaxınlığında Hamamlı kəndi". Başqa adı Dançılı XIX əsrin əvvəllərindən sonra əhalisi qarışıq idi. 1886-cı ildə kəndin əhalisi ermənilərdən idi və azərbaycanlılardan ibarət idi. 1918-ci ildə azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur. 1922-ci ildən sonra əhalinin bir hissəsi geri qayıtmışdır. 1948-ci illərdə əhalisi Azərbaycana köçürülmüş və kənd ləğv edilmişdir

## Əhalisi
Əhalisi əsas etibarilə Azərbaycan türklərindən ibarət olmuşdur. 1949-cu ilin dekabr ayında əhali Ermənistan Sovet hökuməti tərəfindən Azərbaycan SSR-in Salyan rayonuna köçürülmüşdür. 1949-cu ildə Salyan rayonunda məhsuldarlığın səviyyəsində kəskin qıtlıq olduğu üçün, Hamamlıdan köçürülənlərin bu rayonun təbiətinə uyğunlaşa bilmədikləri üçün bir hissə Tərtərə köçmüşdür. Kənddən deportasiya olunanların sayı 110 nəfərdir. 1949–1953 deportasiyasından qabaq 1905-ci il 1-ci erməni-müsəlman davasında yerli azərbaycanlı əhali qəhramanlıqla vuruşmuşdur. 1918-ci ildə ermənilərin dövlət yaratmasıyla türklərin üzərinə hücumları da güclənmişdir. Əziz Əliyevin atası da bu illərdə vəfat etmişdir. Bu illərdə kəndin camaatı qadınları və uşaqlı ermənilərin amansız hücumundan qorumaq üçün əvvəl Masisə, oradan Şərura göndərmiş, kişilərsə dağlarda düşmənlə vuruşmuşlardır. Burada kəndin əhalisi 2 hissəyə ayrılmış, bir hissə Şərurda qalmış, digər hissə isə Cənubi Azərbaycanda Xoya, oradan da Qərbi Azərbaycanın Türkiyə sərhədlərində olan Qars şəhərinə köçmüşlərdir. 

1920-ci il noyabrın 29-u Ermənistanda Sovet hökuməti elan olunandan sonra əhali öz kəndinə qovuşa bilmişdir.

Hamamlı kəndində 1918-ci ildə 730 nəfər əhalisi olmuşdur. Erməni millətçilərinin soyqırım təşəbbüsünə uygun olaraq kənd əhalisini kütləvi və amansız şəkildə qırgına məruz qoymuşlar. Az miqdarda qaçıb canını qurtaran olub. 1922-ci ildə 88 nəfər kəndə dönmüş, 1940-cı illərin axırlarında kənd ləgv edilmişdir.

## İstinadlar
Rəqqə

**Rəqqə** () — Suriyanın şimalında Fərat çayı üzərində yerləşən bir şəhər. Rəqqə mühafəzəsi və Rəqqə şəhristanının paytaxtı və ən böyük şəhəridir. Qəebində yerləşən Hələbdən 160&nbsp;km uzaqlıqdadır.

2005-ci il rəsmi əhali hesablamasına görə şəhərin əhalisi 300.000-dən çoxdur. Şəhər Avisa al-Qarni məscidini ehtiva edir. Xəlifə Harun ər-Rəşidin hökmdarlığı müddətində 796-809 illəri arası Abbasi xəlifəliyinin paytaxtı oldu.

## Tarixçə
639-cu ildə müsəlmanlar tərəfindən xristianlardan alınan şəhərin adı Kallinikosdan Rəqqə olaraq dəyişdirildi. Abbasi xəlifəsi Harun ər-Rəşid Rəqqəni paytaxt olaraq istifadə etmişdir. Şəhər o vaxt önəmli bir mədəniyyət və elm mərkəzi olmuşdur. Osmanlının vaxtında sancaq olan Rəqqəyə Mosul kimi indi İraq sərhədlərində olan şəhərlər də bağlıydı və Osmanlı dövlətinin təyin etdiyi və indiki Şanlıurfada yerləşən bir Osmanlı qubenatoru tərəfindən idarə edilirdi.

Osmanlıların türkmənləri sürgün etdikləri Rəqqə bölgəsi haradır? Rəqqə əyaləti Bəydili və Avşar boyunun sürgün yeridir. Ruha əyaləti olaraq da tanınan Rəqqə bölgəsi 1516-cı ildə Osmanlı ölkəsinin tərkibinə qatıldı. Diyarbəkir ilə Hələb əyalətləri arasında qalan bölgə mərkəzi Urfa olmaq üzrə 6 sancaqdan ibarət olan Rəqqə bəylərbəyliyində 37 feod və 616 timar var idi. Osmanlı idarəetməsi bu bölgə üçün özəl məskən siyasəti tətbiq edərkən Bəydili və Bozulus türkmənlərini Fərat boyunca yerləşdirmə cəhdləri uğursuz oldu. Köçəri türkmənlərin nizamları da pozuldu. Türkmənlərə ərəb tayfaları qulduru hücumları da istiqrarı pozanda 18-ci əsrdə qarışıqlıqlar gedərək artdı. 19-cu əsrdə meydana gələn ayaqlanmalar ilə Misir xədivi İbrahim paşanın bölgəni alması nəticəsində türkmən tayfalar ətrafda az bir əhali qoyaraq dağılışdılar, 1840-cı ildə bölgə təkrar osmanlılara keçəndə Rəqqə əyaləti götürülərək Urfa, Hələb vilayətinə bağlı bir sancaq oldu.

Əhməd Refiq Anadoludan türk tayfalarının 966-1559 ilə 1200-1786 müddətində Rəqqə çöllərinə və digər yerlər sürgünləri ilə bağlı yayımladığı Osmanlı sənədləri vardır.

## Demoqrafiya
Monqol zəbtetməsiylə yerli xalq məhv edilmiş, sonraları Bədavi tayfaları daha sonra çeçen məskunlaşmalarına rastlanılmışdır. Şəhərdə 2008-ci il əhali "təxmin"lərinə görə 191.784 şəxs yaşayır.

## İstinadlar
Kuang Si şəlaləsi

**Kuang Si** (, oxu. «tat kvanpxsi») — Laosun *Luang Prabang* əyalətində şəlalə. Şəlalə ölkənin *Tam Kuang Si Milli Parkında* yerləşir. Tipinə görə kaskad və mərtəbəlidir. Ümumi hündürlüyü 60 metr, əsas kaskadın hündürlüyü 54 metrdir. Şəlalə əsas 4 kaskaddan ibarətdir.

## Ümumi məlumat

*Kuang Si* şəlaləsi Luang Prabang şəhərindən 32&nbsp;km cənubda, Mekonq çayının sol sahilindədir. Ərazidə eyni adlı milli park yaradılıb. Şəlalə əsas və üç kiçik kaskaddan ibarətdir. Əsas kaskadın hündürlüyü 54 metrdir. İkinci kaskaddan on metr aşağıda kiçik mağara var.  Kaskadlar arasında bir neçə hovuz mövcuddur. Hovuzlarda suyun rəngi firuzəyidir. Suyun bu rəngdə olmasına səbən ərazidəki əhəngdaşlı qayalar və tərkibində əhəng, karbonat kalsi olan torpaq örtüyüdür.  Qrunt sularında karbon dioksidin miqdarının yüksək olması nəticəsində suda ilk öncə qarışıq yaranır, qarışıq daxilində ki, bikarbonat kalsi davamlı olmadığından kristallar şəklində suyun dibinə çökür və xüsusi qat əmələ gətirir. Həll olmuş karbonatlar isə şəlalədə olan su hovuzlarına firuzəyi rəng verir.  Belə rəngli suya Cənub-Şərqi Asiyanın bir çox şəlalələrində rast gəlmək olar. Məsələn: Taylanda olan Erevan şəlaləsi.

Kuang Si şəlaləsinin su sərfi ilin fəsillərindən asılı olaraq dəyişir. Ümumən şəlalə yağış suları ilə qidalanır və o üzdən musson mövsümündə daha bol sulu olur (avqust-noyabr). Dağ yamacında yerləşən şəlaləni sıx enliyarpaqlı və qarışıq meşələr əhatə edir. Yerli əhali  bu şəlaləyə istirahət günləri çimməyə və ailəvi istirahət üçün gəlirlər. Əraziyə giriş pulludur - 20000 kip. Toplanılan pul ərazinin təmizliyinə və infrastrukturuna xərclənir. Ərazidə xüsusi cığır, pilləkən və aşağı mərtəbədə körpü var.

## Ətraf ərazi

Ətraf ərazidə *hmong* və *khmu* etnik qruplarana məxsus qəsəbələr var. Daha çox ziyarət olunanı - *Ban Tam Paendir.*  Kəndlərdə yerli istehsal olan sevenir və milli sənətkarlıq nümunələri satılır. Laos stilində tikilmiş mehmanxanalar çoxdur (*Vanvisa 2 Guest House).* Şəlalə yaxınlığında Asiya qara ayılarının qorunma mərkəzi fəaliyyət göstərir. (). Məhs bu ayıların kökü kəsilmək üzrədir. Mərkəzdə, təbii şəraitdə ayılar sərbəst yaşayırlar. 2003-cü ildə bu mərkəzi avstraliya təşkilatı olan  *Free The Bears Fund Inc.* qurmuş. Girişə, çəkilişə icazə verilir.

## Nəqliyyat
* Luang Prabangdan çıxan avtobus.
* Yerli taksi: Tuk-tuk və cambo.
* Mikroavtobusla ekskursiya.

## Həmçinin bax
* Laos

## Xarici keçid
* Waterfalls of Southeast Asia 

## Ədəbiyyat
* Laos, Lonely Planet Publications, UK, 2008 г. — ISBN 1-74104-086-8

## İstinadlar
Muravyov-Amurski yarmadası

**Muravyov-Amurski yarımadası** — Rusiya Federasiyasının Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Yarımada coğrafi baxımdan Primorsk diyarının cənub-qərb sahillərində yerləşir. Sahillərini Yapon dənizinin suları yuyur. Rpimorski diyarının ən böyük yarımadasıdır.
Yarımada Nikolay Nikolayeviç Muravyov-Amurskinin şərəfinə adalndırılmışdır. Yarımadada Vladivastokun kontinental hissəsi yerləşir.

## Coğrafiyası
Coğrafi kordinatı: 

Yarımada qərbdən Amur körfəzi, şərqdən isə Ussuri körfəzi ilə əhatələnmişdir. Şərqi Bosfor boğazı ilə Ruskiy adasından ayrılır.

Yarımada şimal-şərqdən cənub-şərqə 35 km məsafəədə uzanır. Eni enli hissədə 17 km-dir. Yarımadanın Çayka-Rıbaçiy xəttində 13 km, Sportivnaya Qavan hoissəsində 9 km-dir. Yarımadanın sahəsi 414 km²-dir.

## Relyefi
Muravyov-Amurski yarmadası Xanka massivinin cənubunda yerləşir. Yarımadanın ən hündür nöqtəsi Sinyaya Sopka dağıdır (474 m). Yarımadanın ən hündür cənub nöqtəsi Varqin dağıdır (458 m). Yarımadada digər zirvələr 400 metri keçmir.

## Hidrologiyası
Yarımadanın ərazisindən axan çayların uzunluğu çox deyildir. Nisbətən iri çaylar Amur körfəzinə tökülür. Amur körfəzinin sahəsi 236 km2, Ussuri körfəzinin sahəsi — 178 km2 təşkil edir. Bölgədə yağıntı əsasən yay dönəmində mövsümündə düşür. Yağıntının artığı dönəmdə çaylarda suyun səviyyəsi artır. Boqataya və Pionerskaya çayları üzərində su anbarı inşa edilmişdir. Vladivastok şəhəri ərazisindən keçən çayların kənarları dəmir-beton konstreukdiyası ilə əhatələnmişdir. Yarımada ərazisində iki iri su anbarı Pionerskaya və Boqataya çayları üzərində inşa edilmişdir. Onların sahəsi 1,86 və 0,84 km2-dir. Təbii gölləri olan Çerepaşe, Çan, Bezimyanoye dənizin mənşəllidir. Yarımadada ən böyük göl Çerepaşe gölüdür. Onun sahəsi 0,16 km2dir.

## Bitki örtüyü
Yarımada ərazisinin 260 km2 və ya 60%-dan çox sahəsi meşə ilə örtülüdür. Meşələr əsasən yarımadanın hündür qayalıqları, dağ yamacları hissələrdə yayılmışdır. Meşələr daha çox yarımadanın şimal şərq hissəsində yayılmışdır. Vadilərdə isə iri meşə sahələri su anbarlarının ətraf ərazilərində qalmışdır. Burada Mancuriya qozu, palıd, toz ağacı və s bitkilər üstünlük ttəkil edir. Yarımadanın düzən əraziləri, dağətəyi bölgələr, sahil zonası əsasən şəhər tilililəri, yollar, sənaye zonaları ilə örtülmüşdür.

## Sahil
Yarımadanın sahil xəttinin uuzunluğu 129 km-dir. Şimal-şərq sahilinin uzunluğu (Amur körfəzi sahilləri) — 42 km, cənub sahillərinin uzunluğu (Zalatoy Roq körfəzfi ilə Şərqi Bosfor boğazı sahillərinə qədərki ərazi) — 36 km, cənub-şərq sahillərinin uzunluğu (Ussuri körfəzi) — 51 km təşkil edir.

## İstinadlar