open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İnəgölün alınması

**İnəgölün alınması** və ya Bizans mənbələrindəki adı ilə **Angelokoma mühasirəs**i İnəgöl Təkfurluğunun (Angelokoma Təkfurluğu) təkfuru olan Aya Nikola ilə Osmanlı imperiyasının Ordu komandanı olan Turqut bəy arasında baş vermiş olan müharibədir. Müharibə türklərin qələbəsi ilə başa çatmışdır. Bu qələbə Osmanlı tarixində Qulacahisarın alınmasından sonrakı ilk qələbələrdən biridir. Bu qələbə zamanı Osman Qazinin böyük qardaşı olan Gündüz bəy şəhid olmuş, Nikola isə Turqut Alp tərəfindən öldürülmüşdür. Bu qələbə 1299-cu ildə baş vermişdir. Bu qələbədən sonra Qoyunhisar müharibəsi (1302), Bursanın mühasirəsi (1326) və Osmanlı imperiyasının yaradılması baş vermişdir.
Good Kid, M.A.A.D City

***Good Kid, M.A.A.D City*** (orijinal adı: **good kid, m.A.A.d city.**) — ABŞ repçisi Kendrik Lamarın ikinci studiya albomu. 22 oktyabr 2012-ci ildə "Top Dawg Entertainment", "Aftermath Entertainment" və "Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
To Pimp a Butterfly

***To Pimp a Butterfly*** — ABŞ repçisi Kendrik Lamarın üçüncü studiya albomu. 15 mart 2015-ci ildə "Top Dawg Entertainment" və "Aftermath Entertainment" və "Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
Section.80

***Section.80*** — ABŞ repçisi Kendrik Lamarın debüt studiya albomu. 2 iyul 2011-ci ildə "Top Dawg Entertainment (TDE)" tərəfindən buraxılıb. Kendrik albomunu buraxmazdan əvvəl K.Dot adı altında bir neçə miksteyp hazırlamışdı. 2010-cu ildə o, sayca dördüncü "Overly Dedicated" adlı miksteypini çıxarmışdı. Bu buraxılıdan sonra debüt albomu üzərində işləməyə başlayıb. Albom Billboard 200 çartında 113-cü sıraya çatıb. 2014-cü ilin fevralına qədər 130,000 nüsxə satıb. Albom 2017-ci ildə RIAA tərəfindən qızıl sertifikat alıb.

## Trek siyahısı
Mr. Morale & the Big Steppers

***Mr. Morale & the Big Steppers***  — ABŞ repçisi Kendrik Lamarın beşinci studiya albomu. 13 may 2022-ci ildə "PGLang", "Top Dawg Entertainment (TDE)", "Aftermath Entertainment" və "və Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
Top Dawg Entertainment

**Top Dawg Entertainment **(**TDE**) — ABŞ müstəqil səsyazma leyblı. Kaliforniyanın Karson şəhərində yerləşir. TDE, hip-hop və R&B sənətçilərinə diqqət yetirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Konkordiya Universiteti

**Konkordiya Universiteti** () — Kanadada ali təhsil müəssisəsi

## Concordia Universiteti
Konkordiya Universiteti (Fransızca: Université Concordia) Kanadanın Montreal ştatının Kvebek şəhərində yerləşən ingilisdilli ictimai tədqiqat universitetidir.

Bu universitet Kanadanın ən böyük tələbə qəbulu sırasına daxil edilib. Universitetin bir-birindən təqribən 7 kilometr məsafədə yerləşən iki kampusu var.

2022–2023-cü tədris ilidə olan məlumata görə Konkordiya Universitetində kredit və qeyri-kredit kurslarında 49,898 tələbə qeydiyyatdan keçib.

## Tarix
Qurucu institutlarının kökləri 160 ildən çox keçmişə getsə də, Concordia Universiteti 24 avqust 1974-cü ildə Loyola Kollecinin(1896) və Ser Corc Uilyams Universitetinin (1926) birləşməsi nəticəsində yaranmışdır.

## İstinadlar
Aydoğdu bəy

**Aydoğdu bəy** (ö. 1302-ci ilin iyul ayı),  Âşıkpaşazadənin *Tevârih-i Âl-i Osman* adlı əsərinə görə o, Osmanlı Bəyliyinin yaradıcısı olan Osman Qazinin qardaşı Gündüz bəyin oğludur və onun böyük qardaşının adı Aktemur bəydir. Onun doğum tarixinin 1284-1287-ci illər arasında olduğu təxmin edilir, çünki vəfat etdiyi 1302-ci ildə onun 16-17 yaşı var idi. Onun dünyaya gəldiyi yer konkret olaraq məlum deyildir.

## Həyatı

O, əmisi Osman Qazinin himayəsi altında böyümüş və eyni zamanda da onunla bir çox müharibələrdə iştirak etmişdir. O, hələ çox gənc yaşlarında (ehtimal ki, 17-18 yaşlarında) olarkən 1302-ci ilin iyul ayında baş vermiş olan Bafey müharibəsi zamanı vəfat etmişdir. Məzarı Bursa ilə Yenişehir arasında, indiki adı Ə*rdoğan Köyü* olan Dimbosdan Qoyunhisara gedən yoldadır.
Nigeriya Jurnalistika İnstitutu

**Nigeriya Jurnalistika İnstitutu** — Nigeriya Jurnalistika İnstitutu Laqos əyalətinin İkeja şəhərində yerləşən Nigeriya monotexniki müəssisəsidir.

İnstitut 1963-cü ildə Beynəlxalq Mətbuat İnstitutu tərəfindən təsis edilmiş və 1971-ci ildə tam fəaliyyətə başlamışdır. Nigeriyada Milli Texniki Təhsil Şurası tərəfindən akkreditə olunmuş monotexnikalardan biridir.

## İdarəetmə
İnstitutun rəhbəri Olusegun Osoba . Quruma və onun işlərinə ümumi nəzarəti həyata keçirən digər üzvlərin sədrlik etdiyi idarəetmə şurası var.
Müəssisənin gündəlik fəaliyyətinə baş elmi işçi kimi xidmət edən, məqsəd və vəzifələrin nəzərdən keçirilməsində, işlənib hazırlanmasında , həyata keçirilməsində böyük rol oynayan müavin və registrator tərəfindən köməklik göstərən provost rəhbərlik edir.

## İstinadlar
Aktemur bəy

**Aktemur bəy** () — Osmanlı bəyliyinin yaranmasında iştirak etmiş olan bir əsgər və dövlət xadimi olmuşdur. Onun atası Gündüz bəy, qardaşı isə Aydoğdu bəydir. Osman bəyin isə qardaşı oğludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Slovakiya–Yaponiya münasibətləri

**Slovakiya–Yaponiya münasibətləri** (; ) – Slovakiya ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Slovakiyanın Tokioda, Yaponiyanın Bratislavada səfirliyi yerləşir.

## Tarixi
Slovakiya ilə Yaponiya arasındakı diplomatik əlaqələrin başlanğıcı 1920-ci il hesab olunur. Belə ki, həmin il Yaponiya ilə Çexoslovakiya arasında diplomatik əlaqələr qurulmuşdur. Çexoslovakiyanın parçalanmasından sonra Slovakiya ilə Yaponiya arasında diplomatik əlaqələrin əsası 5 fevral 1993-cü ildə qoyulmuşdur. Slovakiyanın Yaponiyadakı səfirliyi 1993-cü ilin fevralında, Yaponiyanın Slovakiyadakı səfirliyi 2002-ci ilin yanvarında açılmışdır.

2007-ci ilin yanvarında Yaponiya xarici işlər naziri Taro Aso Slovakiyaya səfər etmişdir. Slovakiya prezidenti İvan Qaşparoviç 2012-ci ilin iyununda Yaponiyada olmuşdur. 2013-cü ildə Şahzadə Akişino ölkələr arasındakı münasibətlərin 20 illiyi münasibətilə Slovakiyaya səfər etmişdir. 2019-cu ilin aprelində Şinzo Abe Slovakiyaya səfər edən ilk Yaponiya baş naziri olmuşdur. 2019-cu ildə Slovakiya prezidenti Zuzana Çaputova Yaponiyaya səfər etmişdir.

## İqtisadiyyat

2019-cu ildə Yaponiyanın Slovakiyaya ixrac etdiyi məhsulların ümumi dəyəri 24.3 milyard yen, Slovakiyadan idxal etdiyi məhsulların ümumi dəyəri 35 milyard yen təşkil etmişdir. Yaponiya Slovakiyaya əsasən batareyalar, motorlu nəqliyyat vasitələri, avtomobil hissələri ixrac edir. 2020-ci ilin noyabrına olan məlumata əsasən Slovakiyada 66 Yaponiya şirkəti fəaliyyət göstərir.

## Mədəniyyət
2020-ci ildə Yaponiya ilə Slovakiya arasındakı əlaqələrin 100 illiyi müxtəlif tədbirlərlə qeyd olunmuş, Bratislava və Koşitse şəhərlərində yapon film festivalları keçirilmişdir. Tədbirlər çərçivəsində Slovakiyanın Bratislava, Koşitse, Krupina, Nitra, Banska-Bistritsa, Trentsin və Levitse şəhərlərində sakura ağacları əkilmişdir.

1986-cı ildə Bratislavada yerləşən Komenski Universitetində yapon dili tədris olunmağa başlamışdır. 1993-cü ildə universitetdə yapon dili fakültəsi açılmışdır. Komenski Universiteti Slovakiyada yapon dilinin tədrisi ilə məşğul olan yeganə ali təhsil müəssisəsidir: 2020-ci ildə burada yapon dilini öyrənən 40 tələbə var idi. Preşov Universitetinin Asiyaşünaslıq İnstitutunda 2009-cu ilin aprelindən 2016-cı ilin martına qədər yapon dili tədris olunmuşdur. 2020-ci ilin məlumatına əsasən Slovakiyada yapon dili 8 institutda tədris olunur və 250-dən çox şəxs yapon dilini öyrənir. 2013-cü ildən etibarən hər il Slovakiyada yapon dili natiqliq müsabiqəsi keçirilir.

Yaponiyanın Naseqava qəsəbəsi ilə Slovakiyanın Visoke-Tatri şəhəri 12 sentyabr 2003-cü ildə qardaşlaşmışdırlar. Belə ki, Slovakiyanın Yaponiyadakı səfiri olmuş Miroslav Layçakın həyat yoldaşı 1996-cı ildə internetdə yerli mətbəxi araşdırarkən təsadüfən Naseqava qəsəbəsinin saytı ilə qarşılaşmış, bundan sonra doğulduğu şəhərlə Naseqava arasında əlaqələr qurulmuşdur. 16 oktyabr 2008-ci ildə Yaponiyanın Kosaka şəhəri ilə Slovakiyanın Banska Ştyavnisa şəhəri qardaşlaşmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yaponiyanın Slovakiyadakı səfirliyi
* Slovakiyanın Yaponiyadakı səfirliyi
Praskovya Angelina

**Praskovya (Paşa) Nikitiçna Angelina** (; ) — SSRİ Ali Sovetinin I-V çağırışlarının deputatı, Staxanovçu. O, SSRİ-də ilk qadın traktorçulardan biri kimi tanınırdı və texniki sahədə təhsili olan qadın sovet işçisinin simvolu kimi məşhurlaşmışdı.

## Həyatı
Angelina Donetsk vilayətinin Starobeşeve kəndində, yunan kəndli ailəsində anadan olub. Onun atası təsərrüfat işçisi idi, anası isə daxmaları əhənglə boyayırdı.

Angelina 1929-cu ildə traktorçuluq kurslarına getməyə başlayıb. O 1933-cü ildə sadəcə qadınlardan ibarət traktor briqadası təşkil etmiş və bu briqada verilmiş kvotanın 129%-ni yerinə yetirərək rayonun traktor komandaları arasında birinci olmuşdur. Angelina bununla da məşhur olmuş, mediada önə çıxmış və təbliğat afişalarında təsvir edilməyə başlamışdır.  

1935-ci ildə Kremldə partiya və dövlət rəhbərləri ilə konferasda iştirak etmiş "Kənd Təsərrüfatı Əməyi Çempionları" sırasında Praskovya Angelina da var idi. O həmin konfransda öz rayonunda qadınlardan ibarət daha 10 traktor dəstəsi təşkil edəcəyini rəsmən vəd etmişdir. Angelina 1937-ci ildən Sov.İKP(b)-nin üzvü olub və SSRİ Ali sovetinin deputatı seçilib. Angelina 1938-ci ildə "Yüz min rəfiqə - traktora!" () adlı müraciət imzalayıb. O, bu şüarla məşhurlaşmış və texniki biliklərə malik sovet qadın işçilərinin simvoluna çevrilmişdir.   

Qadınların çiyin-çiyinə verərək traktorla işləməsi İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl və müharibə zamanı daha çox kişinin Sovet Ordusuna çağırılmasına şərait yaratdı. İkinci Dünya müharibəsi illərində Angelina Moskvada iki il kənd təsərrüfatı üzrə təhsil almış və hərbi əməliyyatların sonuna qədər Qazaxıstan SSR-də briqada rəisi işləmişdir. Müharibədən sonra o, Starobeşevo qayıtmış və burada da eyni vəzifədə işləmişdir.   

Praskovya Angelina 1948-ci ildə nəşr olunmuş *"Lyudi kolxoznıx poley*" adlı avtobioqrafik kitabın müəllifidir.  

Angelina 1959-cu ildə Moskvada sirrozdan vəfat etmiş və Starobeşevoda dəfn edilmişdir. Orada bir küçəyə onun adı verilmiş, muzey açılmış və tuncdan büstü qoyulmuşdur.  

## Mükafatlar
Angelina iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1947, 1958), həmçinin "Stalin" mükafatı laureatı (1946) olub, üç Lenin ordeni və bir "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilib. 

## İstinadlar
Peter Gacs

**Peter Gács** (Macar tələffüzü: ['pe:ter 'ga:tʃ]; ) — həm də peşəkar olaraq **Peter Gács** kimi tanınır, macar- amerikalı riyaziyyatçı və kompüter alimi, professor və Macarıstan Akademiyasının xarici üzvüdür. Elmlər üzrə. O, etibarlı hesablama, hesablama təsadüfiliyi, alqoritmik mürəkkəblik, alqoritmik ehtimal və məlumat nəzəriyyəsi sahələrindəki işi ilə tanınır.

## Karyera
Peter Gacs doğma şəhərində orta məktəbdə oxuyub və daha sonra 1970-ci ildə Budapeştdəki Lorand Eötvös Universitetini bitirib. Qacs əmək fəaliyyətinə Macarıstan Elmlər Akademiyasının Tətbiqi Riyaziyyat İnstitutunda elmi işçi kimi başlamışdır . 1978-ci ildə Frankfurt Höte Universitetində doktorluq dərəcəsi almışdır. Təhsil aldığı müddətdə o, Moskva Dövlət Universitetində olmaq, Andrey Kolmoqorov və tələbəsi Leonid A. Levinlə işləmək imkanı qazanıb. 1979-cu ilə qədər Stanford Universitetində tədqiqatçı vəzifəsində çalışıb. O, 1985-ci ildə Boston Universitetinə köçməzdən əvvəl 1980–1984-cü illərdə Rochester Universitetində dosent olub. 1992-ci ildən professordur .

Gacs kompüter elminin bir çox sahələrinə töhfə verdi. Qacs və László Lovász ilk dəfə 1979-cu ilin avqustunda beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini ellipsoid metoduna çəkdilər . Gacs Sipser-Lautemann nəzəriyyəsi də öz töhfəsini verdi . Onun əsas töhfələri və tədqiqatları mobil avtomatlara və Kolmoqorov mürəkkəbliyinə yönəlib.

GKL qaydasından (Gacs-Kurdyumov-Levin qaydası) başqa, onun hüceyrə avtomatları sahəsinə verdiyi ən mühüm töhfə müsbət sürət konyukturasına əks-nümunə verməklə etibarlı birölçülü hüceyrə avtomatının qurulmasıdır. Onun təklif etdiyi tikinti həcmli və mürəkkəbdir . Daha sonra oxşar üsuldan aperiodik mərc dəstləri qurmaq üçün istifadə edilmişdir.

Gacs alqoritmik məlumat nəzəriyyəsi və Kolmogorov mürəkkəbliyi sahəsində bir neçə mühüm məqalənin müəllifidir. Leonid A. Levin ilə birlikdə o, prefiks mürəkkəbliyinin əsas xüsusiyyətlərini, o cümlədən cüt mürəkkəblik düsturunu və təsadüfi qüsurların nəticələrini, o cümlədən sonradan yenidən kəşf edilmiş və indi kifayət qədər artıqlıq lemması adlandırılan . O göstərdi ki, mürəkkəblik və aprior ehtimal arasındakı uyğunluq, prefiks mürəkkəbliyi üçün keçərlidir, monoton mürəkkəblik və sabit aprior ehtimal üçün etibarsızdır .

O, alqoritmik statistikaya əsaslanan alqoritmik mürəkkəbliyin kvant versiyalarından birini təqdim etmişdir, ümumi sahələr və ümumi ölçü sinifləri üçün alqoritmik təsadüfiliyin xassələrini öyrənmişdir . Bu nəticələrin bəziləri onun alqoritmik informasiya nəzəriyyəsi üzrə tədqiqatında işıqlandırılmışdır . O, həmçinin klassik və alqoritmik məlumat nəzəriyyəsi arasındakı sərhəddə nəticələri sübut etdi: paylaşılan və qarşılıqlı məlumat arasındakı fərqi göstərən mühüm nümunə (János Körner ilə) . Rudolf Ahlswede və Körner ilə birlikdə *partlayış lemmasını* sübut etdi .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Always

**Always** bu mənalara gələ bilər:

* Always (brend)
* ''Always'' (Əzizə Mustafazadə albomu)
* ''Always'' (Aysel və Arəş mahnısı)
Konsol

**Konsol** bu mənalara gələ bilər:

* Videooyun konsolu
* Sistem konsolu

## Həmçinin bax
* Konsul (dəqiqləşdirmə)
Şerlok Holms (dəqiqləşdirmə)

**[[Şerlok Holms]]** — Artur Konan Doyl tərəfindən yaradılmış uydurma xəfiyyə obrazı. Həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* Şerlok Holms muzeyi

## Həmçinin bax
* Şerlok (dəqiqləşdirmə)
Tokioda List adına Macar Mədəniyyət İnstitutu

**Tokioda List adına Macar Mədəniyyət İnstitutu** (; ) – Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində yerləşən və Macarıstan mədəniyyətinə həsr olunmuş mədəniyyət mərkəzi. Mədəniyyət mərkəzi XIX əsrdə yaşamış Macarıstan bəstəkarı Ferens Listin şərəfinə adlandırılmışdır və Macarıstanın Yaponiyada yerləşən səfirliyinin tabeliyindədir. **List Tokio İnstitutu** (; ) adı ilə də tanınır.

## Tarixi
2019-cu il Macarıstan ilə Yaponiya arasındakı diplomatik əlaqələrin qurulmasının 150 illiyi kimi qeyd olunmuşdur. Bu münasibətlə 9 dekabr 2019-cu ildə Tokionun Minato rayonunun Azabu-Cuban bölgəsində Macar Mədəniyyət İnstitutunun açılışı baş tutmuşdur. Açılışda Macarıstanın Yaponiyadakı səfiri Norbert Palanoviç iştirak etmişdir. İntitutun yeri səfirliyə və metroya yaxın olması səbəbilə seçilmişdir. Səfirliyin məsləhətçisi Anita Naqi institutun ilk direktoru seçilmişdir. 2023-cü ilin dekabrında Kristina Merenyi institutun yeni direktoru təyin olunmuşdur.

1 sentyabr 2021-ci ildə institutun adı dəyişdirilərək Macarıstan bəstəkarı Ferens Listin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Fəaliyyət
Macar Mədəniyyət İnstitutu Macarıstan ilə Yaponiya arasındakı dostluq əlaqələrini möhkəmləndirmək, eləcə də, Yaponiyada Macarıstan mədəniyyətini təbliğ etmək məqsədilə qurulmuşdur. Bu məqsədlə institutda Macarıstan mədəniyyətinə həsr olunmuş tədbirlər, sərgilər, mühazirələr, konsertlər keçirilir. Burada Tokio Macar Məktəbinin dərslərinin keçirilməsi üçün məkan yerləşir. İnstitut tərəfindən Macarıstan haqqında yapon dilində nəşrlər buraxılır. Məsələn, 8 fevral 2021-ci ildə institutun iştirakı Vişeqrad qrupu ölkələrindən bəhs edən "V4" adlı manqa nəşr olunmuşdur.

Mərkəzdə Macarıstanın *TEREMTech* texnologiyası vasitəsilə virtual reallıq sərgiləri keçirilir. Burada macar memar İmre Makoveç kimi yaradıcı şəxslərin əsərlərinə həsr olunmuş sərgilər baş tutmuşdur.

## Memarlıq
İnstitutun şüşə divarları Macarıstan bayrağını xatırladacaq formada qırmızı, ağ və yaşıl rənglərlə boyanmışdır. Tikili sərbəst və cəlbedici olacaq şəkildə dizayn edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
The Tortured Poets Department

***The Tortured Poets Department*** () — ABŞ musiqiçisi Teylor Sviftin sayca on birinci studio albomudur. 19 aprel 2024-cü ildə Republic Records tərəfindən yayımlanmış albomun prodüsserliyi Teylor Svift, Cek Antonoff, Aaron Dessner və  Patrik Berger tərəfindən edilmişdir. 4 fevral 2024-cü ildə ənənvi Qremmi mükafatı təqdim edilmə mərasimi zamanı "Midnights" adlı (2022) onuncu albomu ilə "Ən yaxşı Pop Vokal Albomu" kateqoriyasında qalib gələn Svift, çıxışı zamanı yeni albomunu elan etmişdir. 

## İstinadlar
Aqtaş gölü

**Aqtaş**, həmçinin **Aktaş**, **Al-İl**, **Yak-Taş**; (, ) — Kerç yarımadasının şimalında duzlu və quruyan göl. Göl yaramadanın Leninskiy rayonunda yerləşir. Aqtaş gölü sahəsinin böyüklüyünə görə Krım yarımadasının dördüncü göldür. Sahəsi — 26,8 km², sutoplayıcı hövzəsinin sahəsi — 467 km²-dir. Suyun minerallaşmasına görə — duzlu, mənşəyinə görə isə — liman tiplidir. Su rejiminə görə — axarsızdır.

## Coğrafiyası
Aqtaş gölü Kerç gölləri qrupuna daxil olub uzunluğu — 8 km, eni isə — 3 km-dir. Ən enli yeri — 3,5 km-dir. Orta dərinlik — 2 m, ən dərin yeri isə — 3 metrdir. Gölün təsərrüfat önəmi yoxdur. Gölə yaxın olan yaşayış məntəqələri: Şelkino və Mısovoe (şimalda), Semyonovka (qərbdə), Azovskoe (şimal-şərqdə).

Şimali Krım kanalı ilə birləşdirilib. Eyni zamanda Azov dənizindən gölün şərq hissəinə gələn kanal mövcuddur. 1979–1981-ci illərdə Krım AES-nın tikintisi zamanı göl kənarında uzunluğu 8 m, eni 85 m, hündürlüyü isə 4 m olan torpaq bənd yaradılmışdır.

Göl Azov dənizindən 1 km məsafədə yerləşir. Göl suyu kimyəvi tərkibinə görə xlorid-natrimludur. Minerallaşma dərəcəsi mövsümə görə dəyişir:110 −310 ‰. Maksimum göstərici avqust-sentyabr ayalarında olur. Ən aşağı duzluluq mart-may aylarında qeydə alınır. Yayın sonunda göl bəzən quruyur. Qurumuş gölün dibində duz qatı meydana gəlir. Nisbətən az duzlu ərazilərdə su bitkiləri müşahidə olunur. Əraziyə düşən orta illik yağıntının miqdarı — 400 mm-dir. Göl əsasən yeraltı sularla və filtirasiya olunmuş dəniz suyu ilə qidalanır.

Aqtaş gölünün şimalında Astanin yasaqlığı var.

## İstinadlar
Sabiha Görkey

**Xədicə Sabiha Görkey** ― türk müəllim və siyasətçi, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin ilk 18 qadın millət vəkilindən (deputat) biri. O, Türkiyənin 5-ci parlamentində Sivas seçki dairəsinin millət vəkili kimi fəaliyyət göstərib.

## Erkən həyatı
Xədicə Sabiha Görkey 1888-ci ildə İstanbulun Üsküdar ilçəsində Hacı İsmayıl və həyat yoldaşı Ayşənin ailəsində anadan olub. Sabiha 1903-cü ildə Üsküdar qız peşə liseyini, 1906-cı ildə isə İstanbul Darülmuallimatını (İstanbul qız müəllimlər məktəbi) bitirmişdir. 

## Pedaqoloji fəaliyyəti
Sabiha 31 yanvar 1907-ci ildə Molla Gürani Orta Peşə Liseyində bədii tikmə müəllimi kimi işləməyə başlayıb. O 1904–1908-ci illərdə daha bir neçə məktəbdə müəllim kimi işləyib. O bundan sonra indiki İstanbul Universiteti olan Darülfünunda riyaziyyat üzrə təhsil almış və 1917-ci ildə oranı ən yüksək qiymətlə bitirmişdir. O həm də, universiteti bitirən ilk beş qız tələbədən biri idi. Sabiha 1917-ci ilin sentyabrında Bursadakı Müəllimlər Texnikumuna müdir köməkçisi və riyaziyyat müəllimi təyin edilib. O, vəzifəsindən ayrılaraq məzuniyyət üçün İstanbula getmiş və bundan sonra vəzifəsinə qayıtmamışdır. Sabiha 1919-cu ilin fevral ayında Ədirnədəki Qız müəllimlər texnikumuna müdir köməkçisi və riyaziyyat müəllimi təyin edilib və 1922-ci ilin sentyabrına qədər burada işləyib.

Xədicə Sabiha Ədirnədə olduğu müddətdə lisey direktoru Kamal Görkeylə ailə həyatı qurub və bu evlilikdən bir uşağı dünyaya gəlib.

Görkey Osmanlı imperiyasının son illərində, 1922-ci ilin oktyabrından 1923-cü ilin sentyabrına qədər işsiz qalıb. O 1923-cü ildə Adanada Qız Müəllimlik Məktəbində qısa müddət üçün riyaziyyat müəllimi kimi işləyib. Görkey 1923-cü ilin oktyabrından Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasından 1933-cü ilin avqustuna qədər Sivasdakı Qız Müəllim Texnikumunda, daha sonra isə 1935-ci ilin fevralına qədər Tokat orta məktəbində riyaziyyat müəllimi olub.

## Siyasi karyerası
Türkiyədə 1934-cü ildə qüvvəyə minən seçki hüququ qanununa görə, türk qadınlarına parlamentdə səs vermək və namizəd olmaq hüququ verilirdi. Görkeyin siyasi karyerası 1935-ci il parlament seçkilərində Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) tərəfindən namizəd göstərilməsi ilə başlamışdır. O, bu seçki nəticəsində 873 seçicinin səsi ilə Türkiyənin 5-ci parlamentinə Sivas seçki dairəsinin millət vəkili olaraq daxil olub. Beləliklə, o, parlamentin ilk 18 qadın üzvündən biri olmuşdur. O, parlamentdəki dörd illik fəaliyyəti müddətində parlamentin Daxiliyyə Əncümənində fəaliyyət göstərib və 1939-cu il parlament seçkilərindən sonra könüllü olaraq təqaüdə çıxıb. Dövrün nəşrlərinə görə o, millət vəkili olduğu dövrdə heç vaxt Sivasda olmayıb.

Görkey 22 noyabr 1963-cü ildə vəfat etmiş və Cəbəci Əsri qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## İstinadlar
Reportyor

**Reportyor** — qəzet.

## Reportyor
Alban dilində nəşr olunub ."Reporteri" 20 oktyabr 1993-cü ildə Tirana Universitetinin jurnalistika fakültəsinin tələbələri tərəfindən nəşr olunub. Aylıq tələbə qəzetidir.

Onun əsası Kolumbiya Universitetinin üç ABŞ jurnalistika məzunu qoyub.
Onun yaradılmasına BVF və Soros Fondu maliyyə yardımı göstərmişdir.
Qəzetin ilk baş redaktoru Uliana Kociu idi.

Qəzetin birinci nömrəsiReporteri-nin məqsədi "siyasi və ya ideoloji ləkələr olmadan obyektiv və balanslaşdırılmış məlumat vermək" idi.
Korrupsiya, fahişəlik, qaçaqmalçılıq, azlıqların mövqeyi, yeni vergi sistemi və çirklənmə kimi mövzuları əks etdirən ilk nömrənin nəşrindən sonra qəzet universitet rəhbərliyi tərəfindən dayandırıldı.

Daha sonra qəzet Soros Fondu tərəfindən yenidən nəşr olundu.

1995-ci ilin payızında universitetə yeni dekanın təyin edildikdən sonra yenidən əvvəlki yerinə ​​köçürüldü.
2006-cı ilin martında bu qəzet Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının maliyyə dəstəyi ilə hazırda fəaliyyət göstərməyən gündəlik Korrieri-nin şənbə buraxılışına iki həftəlik əlavə oldu.

## İstinadlar
Peçenye

**Peçenye** – undan bişirilən kiçik, yastı şirniyyat və ya çərəz. Bişirilməsində un, şəkər, yumurta, yağdan istifadə olunur, bəzən içərisinə şokolad, qoz, fındıq, yulaf, kişmiş qatılır. Peçenye adətən çay, kofe, süd kimi içkilərlə servis olunur.

## Tarixi
Peçenyeyə oxşar qida növləri qədim zamanlardan bişirilir, çünki uzun səyahətlərlə xarab olmadan qala bilirdilər. Lakin həmin qidalar kifayət qədər şəkərli olmadığı üçün müasir standartlara görə peçenye hesab olunmur.

İlk peçenyelərin VII əsrdə İran ərazisində ortaya çıxdığı güman olunur. Həmin dövrdə regionda şəkərdən istifadə yayılmağa başlamışdır. Müsəlmanların İspaniya işğalından sonra peçenyelər Avropaya yayılmışdır.

## Qalereya

Maple spice cookies and thumbprint cookies.jpg|Ağcaqayın ədviyyatlı peçenyelər
Heart shaped cookies.jpg|Sevgililər günü üçün hazırlanmış ürək formasında peçenyelər.
Oreo-Two-Cookies.jpg|Oroe peçenyeləri.
Chef's Cookie Deep Dish - 27682832174.jpg|Peçenyeli desert.
Little heart-shaped cookies in West Bengal, India.jpg|Ürək formasından Hindistan peçenyeləri.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ross Baqdasaryan

**Ross Baqdasaryan** və ya səhnə adı ilə **Devid Seville** () — erməni əsilli amerikalı müğənni, bəstəkar, səsyazma prodüseri və aktyor, "Elvin və Burunduqlar" cizgi film qrupunu yaratması ilə tanınır. Əvvəlcə səhnə və kino aktyoru olan Ross, 1958-ci ildə, hər ikisi Billboard-da bir nömrəli sinql olan "Witch Doctor" və "The Chipmunk Song (Christmas Don't Be Late)" mahnıları ilə məşhurlaşıb. 1961-1962-ci illərdə CBS-də yayımlanan "The Alvin Show"-un prodüseri və rejissoru olub.
## Həyatı
Baqdasaryan 27 yanvar 1919-cu ildə Kaliforniya ştatının Fresno şəhərində erməni-amerikan ailəsində anadan olub. Atası üzümçü olub. Onun iki böyük qardaşı — Riçard Sirak (1910-1966) və Harri Sisvan (1915-1989) olub. Amerikalı yazıçı Vilyam Saroyan onun qohumu olub.

1937-ci ildə Fresno Liseyini bitirib. O, aktyor olmaq niyyəti ilə qohumu Saroyanla işləmək üçün Nyu-Yorka gedib.. İkinci Dünya müharibəsi başlayanda hərbi xidmətə gedib və dörd il idarəetmə qülləsinin operatoru kimi xidmət edib. ABŞ Ordusu Hava Korpusunda baş serjant (SSgt) rütbəsinə yüksəlib.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
## Xarici keçidlər
*
*
*History area on TheChipmunks.com with some photos and stories about Ross Bagdasarian
*[ Allmusic Entry]
*
*''David Seville'' Review at Rockabilly
Ankara Antik Roma Teatrı

**Ankara Antik Roma Teatrı** () — Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhəri, Altındağ mahalının Ulus səmtində Hisar küçəsi ilə Pınar küçəsinin kəsişməsində yerləşən qədim Roma Teatrı.

Tikintisinin dəqiq nə vaxt aparıldığı məlum olmasa da, eramızın II əsrinə aid edilir.

1982-ci ildə bir tikintinin təməl qazıntısı nəticəsində əldə edilən arxeoloji məlumatlara istinadən, 1982–1986-cı illər arasında Anadolu Mədəniyyətləri Muzeyinin rəhbərliyi ilə aparılan qazıntılar prosesində üzə çıxarılan arxeoloji abidə 25 fevral 1992-ci ildə birinci və ikinci dərəcəli arxeoloji ərazi kimi qeydə alınıb. Qazıntılar zamanı tağlı binalar, amfiteatr, səhnə otağının təməl daşları və divarları, həmçinin xeyli sayda heykəllər və onların fraqmentləri aşkar edilmişdir.

## Mühüm tapıntılar
Mühafizə olunan ərazidə aparılan qazıntılar nəticəsində tapılan maddi nemətləri iki qrupa bölmək mümkündür. Teatrın kəşfi ilə başlayan və 1982–1986-cı illər arasında davam edən ilk qazıntılar nəticəsində Qədim Roma dövrünə aid çoxlu əşyalar tapıldı. Bunların demək olar ki, hamısı teatrda istifadə olunduğu düşünülən əsərlərdir. 2009–2010-cu illərdə aparılan qazıntılarda daha çox teatrın sonrakı dövrlərdə istifadəsi ilə bağlı məlumatlar əldə edilmişdir. Binanın Səlcuqlu imperiyası və Osmanlı imperiyası dövründə keramika-şüşə istehsalı emalatxanası kimi istifadə edildiyi müəyyən edilmişdir. Ətrafda tapılan xətalı keramika qalıntıları, borular və çoxusu oxunmayan sikkələrin qalıqları bu iddianı dəstəkləyən mühüm dəlildir. Qazıntılar zamanı tapılan əsərlərin əksəriyyəti Anadolu Mədəniyyətləri Muzeyinin aşağı mərtəbəsində sərgilənir.

## Bərpası
2009–2010-cu illər arasında aparılan son qazıntılardan sonra antik teatr Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinə verildi, binanın yenidən restavrasiya edilməsi gündəmə gətirildi. Layihə çərçivəsində teatrın üçölçülü maketi orijinala uyğun hazırlandı və amfiteatr hissəsinin tamamilə yenilənməsi qərara alındı. Restavrasiya zamanı andezitdən istifadə edilsə də, bərpa zamanı amfiteatr tamamilə ağ mərmərlə örtülmüş və bu, bir çox mütəxəssisin sərt reaksiyasına səbəb olmuşdur. Verilən açıqlamalarda bərpanın binanın tarixinə və ilkin quruluşuna uyğun aparılmadığı, əksinə, sıfırdan teatr tikildiyi iddiaları səslənirdi.

## İstinadlar
Blui

**Blui** () — 1 oktyabr 2018-ci ildən ABC Kids telekanalında yayımlanan Avstraliya istehsalı məktəbəqədər uşaqlar üçün cizgi serialı. Proqram Co Bramm tərəfindən yaradılıb. Animasiyası Kvinslenddə yerləşən "Ludo Studio" şirkəti tərəfindən hazırlanmışdır. Serial ilk olaraq ABŞ-də Disney Junior kanalında nümayiş etdirilib və hal-hazırda digər ölkələrdə Disney+ striminq platformasından izləmək mümkündür.

Altı yaşlı mavi çoban küçüyü olan Blui, həyat eşqi ilə dolu, xəyalları sərhəd tanımayan və dünyaya maraqla baxan bir balacadır. Balaca küçük atası Bandit, anası Çili və kiçik bacısı Binqo ilə birgə yaşayır. Binqo, bütün günü Blui ilə xəyali oyunlar qurub, macəra dolu anlara şərik olur. Serialda hər obrazın özünəməxsus xüsusiyyətləri var və müxtəlif it cinslərini təmsil edirlər. Serialın əsas qayəsi ailə dəyərləri, böyümə prosesi və Avstraliya mədəniyyətinin incəlikləridir. Kvinslend ştatında yaradılan serialın hadisələri paytaxt Brisbenin ab-havasını əks etdirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ABC Kids (Avstraliya)

**ABC Kids** — Avstraliyanın uşaq telekanalı. Səhər saat 5-dən axşam 19:30-a qədər açıq olur. Kanalda 6 yaşdan kiçik uşaqlar, eləcə də məktəbəqədər yaş qrupunda olan uşaqlar üçün uyğun proqramlar nümayiş etdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Arya Partiyası

**Arya Partiyası** (, transliterasiya: *Ḥezb-e Āryā*) və ya **Aria**, **Ariya Partiyası** kimi də tələffüz edilir. İranda mövcud olmuş monarxiya tərəfdarı millətçi partiyadır. Partiya özünün Britaniyapərəst və sərt antikommunist siyasəti ilə seçilmişdir. Partiya o dövrdə İranı idarə edən Pəhləvi sülaləsi tərəfindən maliyyələşdirilmişdir..

Arya Partiyası da Paniranist Partiyası kimi digər kiçik sağçı partiyalarla birlikdə İran cəmiyyətinin bütün sosial problemlərinin kökünü müsəlmanların İranı fəth etməsində görürdülər.

General Həsən xan Ərfə partiyanın lideri idi. Partiyanın aktiv və güclü hərbi qanadı mövcud idi. Deyhami tərəfindən rəhbərlik edilən bu qanada İran ordusunun zabitlərinin cəlb edilməsin çalışılırdı. Lakin hadisələrin arxasında duran əsl şəxs həsən Axəvi idi. O, 1953-cü ildə Məhəmməd Müsəddiqə qarşı həyata keçirilən çevrilişdə də aktiv rol almışdı. Partiyada önəmli rol oynamış digər məşhur şəxslər arasında Hüseyn Mənüçöhrü, Aminzadə, Yəhyayi, Mahmud Eram kimi şəxslər də var idi.

Partiya üzvləri boz köynək və papaq geyinərək alman nasistlərinin görünüşünü təqlid edirdilər. Bütövlükdə partiyada Milli Sosialist meylləri var idi.
## Partiya və Cənubi Azərbaycan
Sosial bazası zəif olan partiyanın İran Azərbaycanında heç bir təşkilatı mövcud deyildi. 
## Qeydlər

## Həmçinin bax
* Mavi Partiyası
* Paniranist Partiyası
* İran Nasional Sosialist İşçi Partiyası

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Mavi Partiyası

**Mavi Partiyası** (farsca:حزب کبود, transliterasiya: Hezb-e kabud), ləqəbi ilə **İran Nasist Partiyası** və ya "**Qara köynəklilər**" (farsca: سیاه‌پوشان, transliterasiya: Siahpushan) — İranda fəaliyyət göstərmiş faşist və ya nasist partiyası. Partiya almanpərəst siyasət izləmiş və almonofil partiya olaraq tanınmışdır.

Partiyanın əsasını Həbib-Allah Novbaxt qoymuşdur. Partiyanın üzvü olan məşhur şəxslər sırasında Fəzlulla Zahidi (1953-cü ildə Məhəmməd Müsəddiqi devirilməsi ilə nəticələnən çevrilişi edən şəxs) və Şəms Qanatabadi də olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Arya Partiyası
* Paniranist Partiyası

## İstinadlar
Seniha Hızal

**Seniha Hızal** () — türk məktəb müəllimi və siyasətçi, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin ilk 18 qadın millət vəkilindən (deputat) biri. O, Türkiyənin 5-ci parlamentində Trabzon seçki dairəsinin millət vəkili olaraq fəaliyyət göstərib.

## Şəxsi həyatı
Seniha Hızal 1897-ci ildə Osmanlı imperiyasında, Adapazarı ilçəsində Nafiz və həyat yoldaşı Hüsniyənin ailəsində anadan olub. O, ibtidai təhsilini Fatih orta məktəbində () aldıqdan sonra Qız peşə məktəbinə daxil olub. Hızal daha sonra 14 oktyabr 1916 – 15 sentyabr 1917-ci il tarixləri arasında Ali müəllimlər texnikumunda (Dârülmuallimât) təhsil almışdır. O, 1918-ci ildə indiki İstanbul Universiteti olan Darülfünunu bitirib və təhsil müəssisəsinin ilk qadın məzunlarından biri olub.

1934-cü ildə Soyad Qanununun qüvvəyə minməsindən sonra "Hızal" soyadını qəbul etdi. O, heç vaxt evlənməyib. Hizal 22 iyun 1985-ci ildə vəfat etmişdir.

## Pedaqoloji fəaliyyəti
O, pedaqoloji fəaliyyətinə biologiya müəllimi kimi başlayıb. Seniha Hızal 6 dekabr 1917-ci il — 20 noyabr 1918-ci il tarixləri arasında Müəllimlər texnikumunun müdiri olmuşdur. O 26 mart 1919-cu ildə Erenköy biologiya müəllimi təyin edilib.

Seniha Hızal 22 mart 1922-ci ildə Təhsil Baş Müfəttişləri İdarəsində Müfəttişlər Şurasına təyin edilmiş və bununla da Türkiyədə ilk qadın təhsil müfəttişi olmuşdur.

O, 27 fevral 1923-cü ildə Kandilli qız orta məktəbinin uşaq tərbiyəsi müəllimi və müdir müavini, 8 noyabr 1923-cü ildə İstanbul qız müəllimlər məktəbinin müdir müavini, 15 sentyabr 1924-cü ildə isə Bursadakı Qız müəllimlər məktəbinin müdiri təyin olunmuşdur. 27 oktyabr 1925-ci ildə yenidən İstanbul qız müəllimlər məktəbinin müdiri olmuşdur. Hızal 12 dekabr 1926-cı ildə İstanbul bölgəsi üzrə baş müfəttiş olub.

Hızal 1931-ci ildə İstanbulun Şişli şəhərində "Yeni Türkiyə" ("Yeni Türkiye") adlı özəl məktəb yaratmış və siyasi karyerasına başlayana qədər həmin məktəbin müdiri olmuşdur.

## Siyasi karyerası
8 fevral 1935-ci ildə keçirilən parlament seçkilərində Seniha Hızal Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) tərəfindən deputat namizədi göstərilmiş və o, Trabzon millət vəkili olaraq 5-ci parlamentə daxil olmuşdur. Bununla da o, Türkiyə parlamentinin ilk 18 qadın deputatından biri olub.

Parlamentdəki dörd illik fəaliyyəti dövründə o, Təhsil Əncüməninin tərkibində olub, həmçinin digər müvəqqəti əncümənlərdə də fəaliyyət göstərib. Hızal 1936-cı il iyunun 13-də Uşaqları Müdafiə Cəmiyyətinin qurultayında iştirak etmiş və qurumun Mərkəzi İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

Onun siyasi karyerası 3 aprel 1939-cu ildə, 1939-cu il parlament seçkilərindən əvvəl başa çatmışdır.

## Öz peşəsinə qayıdış
Hızal siyasəti tərk etdikdən sonra yenidən öz peşəsinə qayıtdı və 27 iyul 1939-cu ildə təhsil müfəttişi təyin edildi. O 1949-cu ilə qədər bu vəzifəni icra etmiş və daha sonra İstanbul Beyoğlu qız liseyinə biologiya müəllimi təyin edilmişdir. Hızal 3 oktyabr 1954-cü ildə təqaüdə çıxıb.

## İstinadlar
Boris Çirkov

**Boris Çirkov Petroviç** (; )—rus aktyoru. SSRİ xalq artisti (1950). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1975). SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1941, 1947, 1949, 1952). Leninqrad Səhnə Sənəti İnstitutunu bitirmişdir (1926).

## Yaradıcılığı
Moskvanın müxtəlif teatrlarında işləmişdir. 1928 ildən kinoda çəkilmişdir. "Makssimin gəncliyi" (1935), "Maksimin qayıtması" (1937) və "Vıborq tərəfi" (1939) kinotrilogiyasında yaratdığı romantik təbiətli inqilabçı fəhlə obrazı Çirkova geniş şöhrət qazandırmışdır. "Çapayev" (1934), "Aleksandır Parxomenko" (1942), "Cəbhə" (1943), "Partizanlar Ukrayna meşələrində" (1943), "Qlinka" (1947), "Şərəf məhkəməsi" (1949), "Özgə hesabına dolanan adam" (1953, film tamaşa), "Sadiq dostlar" (1954), "Mənim əziz adamım" (1958). "Varislər" (1960), "Üfüq" (1962), "Günahkar mələk" (1963), "Dirilər və ölülər" (1964), Qiyamçı zastava" (1967), "Şəhərlilər" (1976) və.s. filmlərdə çəkilmişdir. Ümümittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda dərs demişdir (1955–1963). "Dostumuz Maksim" (1972) filmi Çirkovun yaradıcılığına həsr olunmuşdur.

## İstinadlar
İvona Bleçarzik

**İvona Monika Bleçarzik** (Ləh dilində oxunuşula **İvona Monika Blexarçık**) (; ) ― polşalı TIR sürücüsü və yutuber. O 2013-cü ildə YouTube-da "*Trucking Girl*" adlı kanal yaratmış, 2021-ci ildə isə sahibi və operatoru olduğu "Imagination Transport" nəqliyyat şirkətini qurmuşdur.

## Bioqrafiya
Bleçarzik Polşanın Alt-karpat vyodalığında, Kosteva kəndində anadan olub. O, 2007-ci ildə Miss Polşa gözəllik müsabiqəsində iştirak etmişdir. 2010-cu ildə universiteti bitirən İvona Bleçarzik ixtisaslı ingilis dili müəllimi olub. O, Polşadan İngiltərəyə gedən marşrutlarda mikroavtobus sürücüsü kimi işləyib, daha sonra geyim sənayesində çalışıb. Bleçarzik 2011-ci ildə peşəkar yük maşını sürücüsü kimi fəaliyyətə başlayıb.

O 2013-cü ildə YouTube-da "Trucking Girl" adlı kanal yaratmışdır. O, bu kanalda öz yük maşınının kabinəsindən çəkdiyi videoları paylaşır və nəqliyyatla bağlı mövzularda söhbətlər edir. Kanal iki dildə — polyak və ingilis dillərində fəaliyyət göstərir. Kanalın izləyicilərinin təxminən yarısı Polşadandır. Polşadan kənarda isə onun videoları ən çox Almaniya, ABŞ, Kanada və Böyük Britaniyada izlənilir. Bleçarzik 2017-ci ildə EuroShell-in ödəmə kartı üçün reklamın siması olmuşdur.

Bleçarzik altı il boyunca böyük ölçülü nəqliyyatla işləyib və müxtəlif növ yüklər daşıyıb. 2017–2018-ci illərdə o, Kanada və ABŞ-yə səyahət etmiş və burada ixtisaslaşdırılmış yük maşınlarının sürücüsü kimi işləmişdir. Bleçarzik Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı humanitar yardımların daşınması üçün könüllü işləyən sürücülərdən biri olub.

Mattel 2019-cu ildə onu "Barbi-şero" ("Babie Shero") titulu ilə təltif etmiş və dünyadakı qadın rol-modellərə həsr olunmuş "Barbi-şero" kolleksiyasına onun da gəlinciyini əlavə etmişdir. Bleçarzik Volvo Trucks şirkətinin səfiri olub.

O, TEDx konfransında məruzəçi kimi iştirak etməyə dəvət olunub. Discovery Channel kanalı Polşada *Przygody truckerki* (*Yük maşını sürücüsü qadının sərgüzəştləri*) serialını təqdim etmək üçün Bleçarziki seçmişdir.  

Bleçarzik haqqında Almaniyanın milli həftəlik qəzeti olan Die Zeit, yenə Almaniya qəzeti olan Der Spiegel, Kanadada gündəlik fransızca yayımlanan La Presse onlayn qəzeti, metropolitaine.fr saytı və nəqliyyatlar haqqında macarca vebsayt ola vezess.hu da daxil olmaqla bir çox yerdə məqalələr dərc olunub.

2020-ci ildə Bleçarzikin "Yük maşını sürücüsü qadın. Dünyanın hər yerində 70 metrlik yük maşını ilə" (**) adlı 320 səhifəlik kitabı nəşr edilib. 

Bleçarzik 2021-ci ildə özünün Volvo FH13 yük maşını və qoşqu dəsti ilə Imagination Transport şirkətini qurub. 2023-cü ildə şirkətin aktivlərinə Volvo FH16 və böyük ölçülü qoşqunun da əlavəsi ilə şirkət həddindən böyük ölçüdə yüklərin daşınmasını da həyata keçirməyə başlamışdır.

## İstinadlar
Valideynin qardaş-bacısının övladı

**Valideynin qardaş-bacısının övladı** — şəxsin valideynlərindən birinin qardaşının və ya bacısının oğlu və qızı. İnsanların ortaq əcdadları varsa və onlar əcdadlarından iki və daha artıq nəsil uzaqdadırlarsa, onlar belə münasibətdə hesab olunurlar.

## İstinadlar
Bizans–Osmanlı müharibələri

**Bizans-Osmanlı müharibələri** 154 il davam etmiş olan bir sıra müharibələrdən ibarət olmuşdur. Baş vermiş müharibələr nəticəsində Osmanlı imperiyası yüksəlişini davam etdirmiş və eyni zamanda da Bizans imperiyası süqut etmişdir.

1204-cü ilə baş vermiş olanDördüncü Səlib yürüşü nəticəsində işğal edilmiş Konstantinopol və sonradan zəifləmiş olan Bizans xaos içində idi. Bu vəziyyətdən məharətlə istifadə etmiş olan Anadolu Səlcuqlu Dövləti Bursa da daxil olmaqla Anadolunun daxili regionlarına qədər yayılmışdısa da, Konstantinopolu əldə edə bilməmişdir. Bizanslılar 1261-ci ildə latınlar tərəfindən işğal edilmiş Konstantinopolu geri almışdırlar. Pravoslav Bizanslılar katolik latınlara nifrət edirdilər. Bizans imperiyası həmsərhəd olduğu II Bolqarıstan İmperiyası, Serb Krallığı, Epir çarlığı və bəzən də ona qarşı üsyan qaldıran Moreya krallığı görə əsas ordularını Kiçik Asiyadan çıxardaraq Frakiya və Balkanlara göndərməyə məcbur olmuşdur. Bu zaman Anadolu Səlcuqlu Dövləti monqolların hücumuna məruz qalmış və gücünü getdikcə itirmişdir. Monqollarla müharibə nəticəsində Anadolu Səlcuqlu dövləti müxtəlif bəyliklərə bölünmüşdür. Bu müstəqil olmuş bəyliklərdən biri də 1299-cu ildə I Osman tərəfindən yaradılmış olan Osmanlı Bəyliyi idi ki, bu bəylik sonralar Bizansla çox şiddətli müharibələrə girəcək Osmanlı imperiyasına çevrilmişdir.

Təxminən 50 il müddətində Bizans Anadoludakı bütün torpaqlarını itirmişdir. 1380-ci illərdə Osmanlı əsgərləri artıq Frakiya ərazilərinə çıxmış və sürətli bir formada Bizansın bu ərazilərdəki torpaqlarını da tutmağa başlamışdır. 1400-cü illərdə isə artıq Bizansın əraziləri Konstantinopol, Peloponnes yarımadası, Saloniki və Egey dənizində yerləşən bir neçə adadan ibarət olmuşdu. 1396-cı ildə baş vermiş olan Niqbolu müharibəsi və Səlib yürüşü, 1402-ci ildə Əmir Teymur ilə baş verən Ankara müharibəsi, 1444-cü ildə baş verən Səlib yürüşü və Varna müharibəsi Konstantinopolun süqutunu və adının İstanbul olaraq dəyişdirilməsini bir müddətlik yubatmışdır.

## Müharibənin səbəbləri
Bizans-Səlcuq müharibələrindən sonra müxtəlif türk boyları Anadoluya köç etməyə başlamışdırlar. Anadolu Səlcuqlu Dövlətinin XIII əsrdə dağılması ilə bu dövlətin tabeliyində olan bəyliklər tamamilə müstəqil və ya yarı müstəqil olmağa başlamışdırlar.

Osmanlı imperiyasının banisi olan I Osman Anadolu Səlcuqlu dövlətinin yaşlı sultanından idarəsi altında olan uc ərazilərinin tamamilə ona verilməsini istəyir. Bu dövrdə eyni zamanda Anadoluda Anadolu Səlcuqlu dövlətinə qarşı güclü üsyanlar olmuşdur. Anadolu Səlcuqlu sultanı ilə I Osmanın münasibətləri çox yaxşı səviyyədə idi. Buna görə də Anadolu Səlcuqlu sultanı bu torpaqları tamamilə I Osmanın tabeliyinə verməyə razı olur.

## Sonra
Bizans 1453-cü ildə süqut etsə də, onun varisləri ilə müharibələr 1479-cu ilə qədər davam etdirilmişdir. 1460-cı ildə Moreya despotluğu, 1461-ci ildə Trabzon imperiyası və 1479-cu ildə isə Epir despotluğu Osmanlı imperiyasının işğalına məruz qalmışdır.

## İstinadlar
Andras Perçel

**Andras Perçel** () — Macar kimyaçı, biokimyaçı, universitet professoru, Macarıstan Elmlər Akademiyasının seçilmiş üzvü. Onun əsas tədqiqat sahəsi struktur molekulların sintezi və peptidlərin və zülalların NMR spektroskopiyasını əhatə edən struktur kimya və biologiyadır. 2011-ci ildə Bolyai Mükafatını (İngilis Bolyai János Alkotói díj) aldı.

## Həyat
Budapeştdə Piarista Gimnaziumun məzunu olan o, 1980-ci ildən Eötvös Loránd Universitetində (ELTE) kimya üzrə təhsil alıb, 1985-ci ildə kimya fakültəsini bitirib. Doktorant kimi ELTE pedaqoji kollecdə elmi tədqiqatlarla yanaşı, üzvi kimya sahəsində praktiki məşğələlər də keçib. 1987-ci ildə Perçel praktiki dərslər keçərkən ELTE-nin Üzvi Kimya Fakültəsinin elmi üzvü oldu. 1999-cu ildə təhsilini başa vurduqdan sonra 2001-ci ildə professor vəzifəsinə təyin edilmişdir. 2007-ci ildə üzvi kimya kafedrasının müdiri olmuşdur . Universitetdəki fəaliyyəti ilə yanaşı, Macarıstan Elmlər Akademiyasının və ELTE-nin zülal modeli qrupunun rəhbəridir. 1998–2001-ci illərdə Széchenyi Professoru kimi araşdırma apardı və Fulbrayt Proqramında iştirak etdi (2006).

1992-ci ildə fəlsəfə doktoru, 1998-ci ildə isə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 2010-cu ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasının "müxbir" üzvü, Avropa Akademiyasının üzvü seçilmişdir . Elmi adından əlavə, o, Macarıstan Kimya Cəmiyyətinin Biomolekulyar Kimya Qrupunun təsisçisi, Macarıstan Biokimya Cəmiyyətinin üzvü və bir çox fondların kuratorudur (Márton Kajtár Fondu, Macarıstan Peptid və Zülal Tədqiqat Fondu, Lajos Kisfaludy Fondu, Rostoczy Fondu). Avropa Peptid Simpoziumunun (EPS) üzvü və Journal of Molecular Structure jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür.

András Perczelinin əsas tədqiqat sahəsi CD-, NMR spektroskopiyası və molekulyar modelləşdirmə ilə biomolekulların, peptidlərin və zülalların strukturunu aydınlaşdıran üzvi və bioüzvi kimyadır .

Onun əsas elmi maraqlarına peptidlərin, bərk maddələrin və zülalların bərk cisimlərin sintezi və biotexnoloji sintezi daxildir. O, spektroskopiyadan istifadə edərək ən mühüm nəticələrə nail oldu: bioaktiv peptidləri CD, NMR spektroskopiyası və molekulyar modelləşdirmə ilə öyrəndi.

O, 200-ə yaxın elmi nəşrin müəllifi və ya həmmüəllifidir və 3000-dən çox müstəqil istinada malikdir. O, bir kitabın (macar dilində) və bir neçə dərslik fəslinin müəllifidir.

## Mükafatlar
* Pro Scientia (1993, 1995)
* Zemplen Geza Mükafatı (1996)
* ELTE, Fakültə Elmləri Mükafatı (1997)
* 2004 Macarista İlin Alimləri Sanofi-Synthelabo
* Bolyai Mükafatı (2011)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zoltan Hajos

**Zoltán George Hajós** (doğulmuş **Zoltán György Hajós**; ) — Macarıstan-Amerika üzvi kimyaçısıdır . Doğma Budapeştdə əczaçılıq sənayesində əvvəlcə akademik, sonra isə sənaye kimyaçısı, o, ən yaxşı Hajos-Parrish-Eder-Sauer-Viechert reaksiyası ilə tanınır (əvvəlcə 1985-ci ildə Klod Ağami tərəfindən Hajos-Parish reaksiyası adlandırılmışdır) .

## Tarix

### Kimya sahəsində təhsil
Hajos Macarıstanın Budapeşt Texniki Universitetində (TU Budapest) kimya üzrə təhsil alıb və magistr dərəcəsini bitirib. 1947-ci ildə 1950-ci ildə Üzvi Kimya Texnologiyaları İnstitutunda Zoltan Çsurosun rəhbərliyi altında doktorluq işini bitirmişdir.

### İlk akademik fəaliyyət
Hajos 1948-ci ilə qədər, Budapeşt TU-da üzvi kimya üzrə dosent vəzifəsini qəbul edənə qədər orada qaldı. 1957-ci ilə qədər qaldı . 1956-cı ilin oktyabrında, 1956-cı il *inqilabının* ardınca müqavimətlə müşayiət olunan zaman, Hajos TU Budapeşti və kommunist Macarıstanı tərk edərək ABŞ-yə getdi və burada 1957-ci ildən Prinston Universitetinin Kimya Departamentində üzvi kimya üzrə elmi işçi kimi yüksək postdoktorluq vəzifəsində çalışdı.

1960-cı ildə Hajos Nyu Cersi ştatının Nutley şəhərindəki Hoffmann-La Roche Dərman Tədqiqatları İnstitutunda kimya üzrə vəzifə qəbul etdi . O, akademik karyerasının ikinci mərhələsi 1970-ci ildə Vermont Universitetinin Kimya fakültəsinə (1972–1973) və sonra Toronto Universitetinin Əczaçılıq fakültəsinə (1973–) köçənə qədər bu vəzifədə qaldı. 1974). Hajos 1975-ci ildə əczaçılıq sənayesinə qayıtdı, 1990-cı ildə təqaüdə çıxana qədər Johnson &amp;amp; Johnson Araşdırma İnstitutunda bir sıra vəzifələrdə çalışdı .

Hajo *S* Hajos-Parrish-Eder-Sauer-Wiechert reaksiyası və Hajos-Viçerin ketonunun (S) -prolin -katalizli sintez marşrutu ilə tanınır və orqanokatalizsiz sahəsində qabaqcıl tədqiqatçı hesab olunur. .

## Şəxsi həyat və ölüm
Hajos 9 oktyabr 2022-ci ildə 96 yaşında Budapeştdə vəfat edib.

## Mükafatlar və tanınma
2013-cü ilin may ayında Hajos TU Budapeştdən "Yairon Mükafatı" adlı 65 illik peşəkar xidmətinin tanınması üçün sertifikat aldı .

2017-ci ildə Hajos 70 illik peşəkar xidmətinə görə TU Budapeşt tərəfindən Ruby Mükafatına layiq görülüb .

2022-ci ildə Hajos 75 illik peşəkar xidmətinə görə TU Budapest-dən Platinum Mükafat Sertifikatı aldı .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Favratia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Corc Szekeres

**George Szekeres AM FAA** (Macar: [ˈsɛkɛrɛʃ]; ) — Macar-Avstraliya riyaziyyatçısı idi.

## Erkən illər
Szekeres Macarıstanın **paytaxtı** Budapeştdə anadan olub və Budapeşt Texniki Universitetində kimya üzrə təhsil alıb. O, altı il Budapeştdə analitik kimyaçı kimi çalışıb. 1937-ci ildə Ester Klein ilə evləndi. Ailə yəhudi olduğu üçün Nasistlərin təqibindən qaçmalı oldular, buna görə də Szekeres Çinin Şanxay şəhərində iş tapdı. İkinci Dünya müharibəsi, yaponların işğalı və kommunist inqilabının başlanğıcı zamanı orada yaşayıblar.

## Karyera
1948-ci ildə Avstraliyanın Adelaide Universitetinə dəvət alır və onu qəbul edir. Çox əziyyətlərdən sonra o, bir riyaziyyatçı kimi çiçəklənməyə başladı. 1963-cü ildə ailə Sidneyə köçdü və burada Szekeres Yeni Cənubi Uels Universitetində vəzifə tutdu və 1975-ci ildə təqaüdə çıxana qədər burada müəllimlik etdi. O, həmçinin dərs dediyi universitetin ev sahibliyi etdiyi Orta Məktəb Riyaziyyat Olimpiadaları və Sidney Riyaziyyat Cəmiyyəti Universitetinin ev sahibliyi etdiyi illik bakalavr müsabiqəsi üçün problemlər hazırlayıb.

Szekeres həyatı boyu bir çox məşhur riyaziyyatçılarla, o cümlədən Pol Erdos, həyat yoldaşı Ester, Pal Turan, Béla Bollobas, Ronald Graham, Alf van der Poorten, Miklós Laczković və Con Coates ilə sıx əməkdaşlıq edib.

* 1968-ci ildə Avstraliya Elmlər Akademiyasının Tomas Ranken Layl medalını qazandı.
* 2001-ci ilin may ayında Yeni Cənubi Uels Universiteti onun doqquzuncu doğum gününü qeyd etmək üçün şənlik təşkil etdi.
* 2001-ci ilin yanvarında o, "Avstraliya cəmiyyətinə və təmiz riyaziyyatda elmə xidmətinə görə" Avstraliyanın Yüzillik Medalı ilə təltif edilmişdir.
* 2001-ci ildə Avstraliya Riyaziyyat Cəmiyyəti onun şərəfinə George Szekeres medalını təsis etdi.
* 2002-ci ilin iyununda o, "riyaziyyat və elmə, xüsusən də təhsil və tədqiqata xidmətlərinə, Yeni Cənubi Uels Universitetinin Riyaziyyat Yarışmasının və Avstraliya Riyaziyyat Olimpiadasının dəstəklənməsi və inkişafına görə" Avstraliya Ordeninin üzvü oldu.

## Şəxsi həyat
"Xoşbəxt son" adlı problem riyaziyyatın Corcun həyatına necə təsir etdiyini göstərən bir nümunədir. 1933-cü ildə Corc və bir neçə başqa tələbə riyaziyyatı müzakirə etmək üçün Budapeştdə tez-tez görüşürdülər. Bu görüşlərdən birində Ester Klayn aşağıdakı problemləri təklif etdi:

: *Lövhədəki beş nöqtənin üst-üstə düşdüyü halda dörd nöqtənin dördbucaqlı olduğunu sübut edin.*

George, Paul Erdos və digər tələbələrə bir müddət başlarını qaşımağa icazə verdikdən sonra Ester öz əsaslandırmasını izah etdi. George və Paul daha sonra bu nəticəni ümumiləşdirən bir məqalə (1935) yazdılar; kombinatorial həndəsə sahəsində əsas əsərlərdən biri kimi tanınır. Erdős orijinal problemi "Xoşbəxt Sonluq" problemi adlandırdı, çünki bu, 1937-ci ildə Corc və Esterin evlənməsinə səbəb oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər