open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dil iqtisadiyyatı

**Dil iqtisadiyyatı** — iqtisadiyyat və sosiolinqvistikanın kəsişməsində bir tədqiqat sahəsi.

Tədqiq olunan obyektlərin ümumiliyinə görə dilin iqtisadiyyatı müəyyən dərəcədə sosiolinqvistika ilə üst-üstə düşür. Lakin, sosiolinqvistikadan fərqli olaraq, dil iqtisadiyyatı dili və onunla bağlı olan hadisə və qanunauyğunluqları özlüyündə müstəqil və dəyərli deyil, daha ümumi iqtisadi anlayış və qanunauyğunluqların konkret təzahürləri kimi qəbul edir. Beləliklə, iqtisadi nöqteyi-nəzərdən dil səriştələri digər bacarıqlarla yanaşı, öz daşıyıcısına müxtəlif bazarlara - əmək bazarına, əmtəə bazarına (məlumat da daxil olmaqla) çıxışı təmin edən insan kapitalının elementidir. digər insanlar və təşkilatlarla onların xeyrinə əlaqə qurun. Bu məntiq təkcə fərdlər tərəfindən müəyyən bir dilin biliyinin/istifadəsinin faydalarının təhlilinə deyil, həm də təşkilatların və dövlətlərin dillərdən istifadəsinə də aiddir, çünki onların hamısı iqtisadi agent kimi səmərəli bazarlara çıxışda digər iqtisadi agentlərlə qarşılıqlı əlaqə və dil belə qarşılıqlı əlaqənin/girişin mühüm vasitə və şərtlərindən biri kimi çıxış edir.

## Tədqiqat mövzuları
1960-cı illərdə formalaşmağa başlayan (təsisçilərdən biri 1965-ci ildə dilin iqtisadiyyatı haqqında məqalə dərc etdirən Ceykob Marşak hesab olunur) dil iqtisadiyyatı sahəsində tədqiqatların həcmi kifayət qədər genişdir. və böyüməyə davam edir. Təhlilin əsas tematik sahələri arasında aşağıdakılar var:

* Dilin belə inkişafının iqtisadi məntiqi (dil korpusu, lüğət, tələffüz və s.);
* Dil səriştələri ilə fərdin rifahı arasında əlaqə (gəlir, karyera uğuru və s.);
* Dil vəziyyəti ilə iqtisadiyyat arasında əlaqə;
* Dil siyasətinin iqtisadi ilkin şərtləri və nəticələri.

## İstinadlar
Ədliyyə Nazirliyi (Gürcüstan)

**საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო -**  Gürcüstanın Ədliyyə Nazirliyi Gürcüstanda ədliyyə sisteminin fəaliyyəti tənzimləmək, prokurorlara nəzarət etmək, hüquq sistemini və ictimai asayişi qorumaq, həmçinin ictimaiyyəti qorumaq və Gürcüstanda hüquqi islahatlara başlamaq üçün məsul olan Gürcüstan Nazirlər Kabinetinin tərkibində olan dövlət qurumudur. Hal-hazırda nazirliyə Rati Breqadze rəhbərlik edir. 

## Tarix
Müstəqil Gürcüstan Respublikasının ilk Ədliyyə Nazirliyi Gürcü Milli Şurası 1918-ci il mayın 26-da Gürcüstanın Müstəqillik Qanununu qəbul etdikdən sonra yaradılmışdır; Bu qanun 1921-ci ildə Gürcüstan Sovet Rusiyasına birləşənə qədər fəaliyyət göstərib. 11 oktyabr 1918-ci il tarixli qanuna əsasən, Ədliyyə Nazirliyində qanunvericiliyin məcəllələşdirilməsini və “Qanunlar və hökumət qərarları toplusu”nun rəsmi nömrəsinin nəşrini öz üzərinə götürən Qanuniləşdirmə İdarəsi yaradıldı. 1991-ci ildə Gürcüstan müstəqillik əldə etdikdən sonra nazirlik yenidən yaradılıb.

## Struktur və öhdəlik
Nazirliyə üç nazir müavini tərəfindən dəstəklənən nazir rəhbərlik edir. Nazirlik öz fəaliyyətini Prezidentin 7 noyabr 2008-ci il tarixli 541 nömrəli Fərmanına uyğun olaraq həyata keçirir. 2000-ci ilin yanvarından Ədliyyə Nazirliyi cəza sisteminin idarə edilməsi və təşkilati rəhbərliyi kimi ən mühüm səlahiyyətləri əldə etmişdir, dövlət və mülki sənədlərin funksiyaları (2004-cü ildə), Dövlət Arxivinə rəhbərlik edir (2004-cü ildə); Effektiv idarəetmə sisteminin, habelə ərazi məskunlaşma islahatı üzrə Dövlət Komissiyasının və işçi qruplarının fəaliyyətinin təşkilati təminatı (2006-cı ildə).

Nazirliyin əsas vəzifələri milli və beynəlxalq məhkəmələr qarşısında dövlət maraqlarını qorumaq; aktiv tənzimləyici qanunlar üçün standartların müəyyən edilməsi; Gürcüstan qanunvericiliyini beynəlxalq qaydalara uyğunlaşdırmaq; Dövlət Reyestrinin yaradılması; miqrasiya və miqrasiya prosedurlarının tənzimlənməsi; Notariat rüsumlarının tənzimlənməsi, dövlət reyestr xidmətləri, əhalinin qeydiyyatı xidmətləri; dövlət arxivinin saxlanması; məhkəmə qərarlarının icrası; Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsində dövlətin təmsilçiliyinin təşkili.

## Gürcüstanın ədliyyə nazirləri
**1990-cı ildən indiyə qədər**

* Con Xetsuriani, 1990-1992
* Konstantin Kemularia, 1992-1993
* Tedo Ninidze, 1993-1998
* Lado Chanturia, 1998-1999
* Con Xetsuriani, 1999–2000
* Mixail Saakaşvili, 2000-2001
* Roland Giliqaşvili, 2001–2003
* Zurab Adeişvili, 2003–2004
* George Papuaşvili, 2004-2005
* Konstantin Kemularia, 2004–2005
* Gia Kavtaradze, 2005-2007
* Ekaterine Tkeşelaşvili, 2007-2008
* Nika Gvaramia, 31 yanvar 2008 - 27 oktyabr 2008
* Zurab Adeişvili, 2 noyabr 2008 - 25 oktyabr 2012
* Tea Tsulukiani, 25 oktyabr 2012 - 1 oktyabr 2020
* Qoça Lortkipanidze, 24 dekabr 2020 – 2021

## Həmçinin bax
Gürcüstanın xarici siyasəti

Gürcüstan hökuməti

Gürcüstan Konstitusiyası

## İstinadlar
Evika Silinya

**Evika Siliņa** () — Latviya siyasətçisi. 15 sentyabr 2023-cü ildən Avropa ölkəsi Latviyanın baş naziri. Silina əvvəllər Krişjanis Karinşin rəhbərlik etdiyi ikinci kabinetdə rifah naziri vəzifəsində çalışıb.

## Həyatı
Silina 1993–1997-ci illərdə Latviya Universitetində hüquq təhsili alıb, burada hüquq üzrə bakalavr dərəcəsi alıb və hüquqşünas ixtisasına yiyələnib və Riqa Ali Hüquq məktəbində sosial elmlər, beynəlxalq hüquq və avropa hüququ üzrə magistr dərəcəsi alıb. Silinanın ana dili latış dilidir və o, ingilis və rus dillərini mükəmməl bilir.

## Karyerası
2003-cü ildən 2012-ci ilə qədər Silina beynəlxalq və milli kommersiya hüququ üzrə ixtisaslaşmış müstəqil hüquqşünas kimi çalışıb. Həmçinin bu müddət ərzində Silina ictimai elektron rabitə məsələlərinin (telekommunikasiya, internet) hüquqi xidmətlərində, eləcə də qeyri-hökumət təşkilatlarının yaradılmasında və məsləhətçiliyində çalışıb.

## Siyasi karyerası
Evika Silina 2013-cü ilin yanvarından 23 yanvar 2019-cu ilə qədər Daxili İşlər Nazirliyində parlament katibi vəzifəsində çalışıb.

2019-cu il yanvarın 23-də Baş nazir Krişyanis Karinşin rəhbərlik etdiyi Nazirlər Şurasının təsdiqindən sonra o, baş nazirin ofisinə parlament katibi vəzifəsini tutdu.

Silina 2022-ci ildə Latviya parlament seçkilərində Yeni Birlik partiyasından namizəd kimi iştirak edib və ölkənin qanunverici orqanı olan Seymanın 14-cü müddətinə deputat seçilib.

6 dekabr 2022-ci ildə Silina Krisjanis Karinş hökumətində rifah naziri elan edildi və yeni kabinet dekabrın 14-də təsdiqləndi.

16 avqust 2023-cü ildə Krisjanis Karinşin istefasından sonra Yeni Birlik Partiyası Silinanın baş nazir postuna namizədliyini irəli sürüb. Avqustun 24-də prezident Edqars Rinkeviçs ondan hökumət qurmağı xahiş edib. O, rəsmi olaraq sentyabrın 15-də vəzifəsinin icrasına başlayıb.

## Həmçinin bax
* Latviya
* Eqils Levits

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Evika Siliņa instagramda
Alişa Lemann

**Alişa Lemann** () — hücumçu kimi çıxış edən İsveçrə əsilli futbolçu.

## Karyerası

### Klub karyerası
Alişa futbol həyatına Konolfingen FK-nin gənclər komandasında başlayıb. 2016-cı ildə BSC YB Frauenə keçdi. Buradakı iki mövsümdən sonra o, 2018-ci ildə FA WSL komandalarından biri olan Vest Hem Yunaytedə transfer olundu. "Vest Hem"in meneceri Mett Beard İsveçrənin ev sahibliyi etdiyi 2018-ci ildə 19 yaşadək qızlar arasında UEFA Çempionatında Lemannın çıxışından heyran qaldığını bildirib. 2019-cu ilin aprel ayına qədər o, Vest Hem forması ilə səkkiz qol vurmuşdu. O, komandasının FA Qadınlar Kubokunun finalına yüksəlməsinə böyük töhfə verdi və Vest Hem ilə müqaviləsini uzatdı. Daha sonra "Everton"a transfer olundu. Hal-hazırda Aston Villada oynayır.

## Şəxsi həyatı
Lemann lezbiyandır. O, Paris Sen-Jermendə çıxış edən isveçrəli komanda yoldaşı Ramona Baxman ilə münasibətdə idi. Milli komandanın baş məşqçisi Martina Voss-Teklenburq deyib: "Qadın futbolunda bu vəziyyət istisna deyil". 2022-ci ildə o, Aston Villanın yarımmüdafiəçisi Duqlas Luiz ilə münasibətdə idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Romalıların sonuncusu

**Romalıların sonuncusu** () — tarixən qədim Roma sivilizasiyasının onun ölümü ilə əlaqədar olaraq məhv olmuş dəyərlərini təcəssüm etdirdiyi düşünülən bir şəxsi təsvir etmək üçün istifadə olunan termin. Bu, bir sıra şəxsləri təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. İlk qeydə alınmış nümunə Yuli Sezarın Mark Yuni Brutun ölümü ilə birlikdə köhnə Roma ruhunun məhv olacağı biri kimi təsvir etməsi idi.

Birləşmiş Ştatlarda "Romalıların sonuncusu" termini XIX əsrin əvvəllərində bir çox hallarda ABŞ İstiqlaliyyət Bəyannaməsini imzalamaqla Amerika inqilabında, ABŞ İstiqlal müharibəsi və ya ABŞ Konstitusiyasının formalaşmasında iştirak edən siyasi liderlər və dövlət xadimləri üçün bir epitet kimi istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Fransız öpüşü

**Fransız öpüşü** (), **dərin öpüş** () — bir partnyorun dilinin digərinin ağzına nüfuz etməsi və/və ya partnyorların bir-birinin dillərinə toxunması ilə dərin, intim öpüş . Rusiyada XVIII əsrin əvvəllərinə qədər “tatar öpüşü”   adlanırdı.

## Texnika
Dilin iştirak etdiyi öpüş ən intim öpüş növüdür. Bəzi seksoloqların fikrincə, dilin iştirakı olmadan əsl sevgi öpüşü yoxdur.

"Fransız öpüşü" ilə onurğa sinirləri və daxili sekresiya vəziləri aktivləşir, mədəaltı vəzi və aralıq sinir ucları cinsi oyanmaya səbəb olur.

Fransız öpüşü Kama Sutrada təsvir edilən "samayana" texnikasına bərabərdir. Eyni zamanda, Kama Sutra samayana kimi təsnif edilən müxtəlif dil öpüşlərini təsvir edir:

* "dəyirman" - bir partnyorun dilini digərinin ağzına daxil etmək və dili partnyorun ağzında fırlatmaq;
* "zərif öpüş" - dili partnyorun ağzına daxil etmək və damağı boyunca sürüşmək;
* "kral öpüşü" - dili dişlərin üzərinə sürüşdürmək və partnyorun yanağının arxasına qoymaq;
* "qıcıqlanan öpüş" - dilin ortağın ağzına kəskin və qısa bir şəkildə daxil edilməsi ilə partnyorun dodağını əmmək  ;

"Fransız öpüşü" zamanı adi öpüş zamanı olduğundan daha sıx tüpürcək mübadiləsi olur. Bu ya partnyora həyəcanverici təsir göstərə bilər, ya da əksinə onu dəf edə bilər  .

## Risklər
Fransız öpüşündən istifadə tüpürcək vasitəsilə infeksiyaların ötürülmə ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Dərin öpüşmə zamanı ötürülən ən çox yayılmış infeksiyalar qrip, kəskin respirator visrus infeksiyaları, infeksion mononükleoz və sitomeqalovirus infeksiyasıdır  . Həmçinin, öpüşərkən Helicobacter pylori bakteriyasını partnyorunuza ötürə bilərsiniz ki, bu da öz növbəsində mədə xorasına səbəb ola bilər  .

Fransız öpüşü insan papillomavirusuna (HPV) yoluxma riski daşıyır  . İİV-ə yoluxma riski olduqca aşağıdır, çünki bunun üçün açıq yara lazımdır.

## İstinadlar
Tağı

**Tağı** — Azərbaycanlı kişi adı.
	
* Tağı Şahbazi Simurğ — yazıçı.
* Tağı Nağıyev — Bakı Şəhər Dumasının üzvü, keçmiş Hümmətçi, Müsavat Partiyası qurucularından.
* Tağı Tağıyev — Azərbaycan SSR xalq rəssamı.
* Tağı Oşenyüzən

## Həmçinin bax
* Tağıyev
* Tağızadə
Templ

**Templ** — soyad.

* Şirli Templ — ABŞ aktrisası.
* Templ Qrandin — ABŞ-nin Kolorado Ştat Universitetinin professoru.

## Həmçinin bax
* Temple 
* Templo
Temur

**Temur** — Gürcü kişi adı.

* Temur Abazov — Gürcüstanın Marneuli rayonunun icra başçısı.
* Temur Çxeidze — sovet, gürcü və rus teatr rejissoru, aktyoru.
* Temur Babluani — kinorejissor.

## Həmçinin bax
* Teymur
Tereza

**Tereza** — qadın adı.
	
* Tereza Ana — katolik rahibə, Nobel Sülh Mükafatı laureatı.
* Tereza Franssinetti — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.
* Tereza Pellati — İtaliya aktrisasıdır.
* Tereza Rassell — ABŞ aktrisası və modeli.
* Tereza Master —

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tess

**Tess** — ad.

* Tess Oliveyra — Braziliyanı təmsil edən su poloçusu.
* Tess Haubriç — Avstraliya aktrisası və fotomodeli.

## Həmçinin bax
* Tessa
Timoti

**Timoti** — ad.
	
* Timoti Dalton — Böyük Britaniya aktyoru
* Timoti Makvey —
* Timoti Şuttlevort — Böyük Britaniyalı üzgüçü.
* Timoti Vinter — Yamaykalı üzgüçü.
* Timoti Van — Birləşmiş Ştatları təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Həmçinin bax
* Timoti (tısbağa)

## İstinadlar
Todd

**Todd** — ad.

* Todd Hovard (basketbolçu) — basketbolçu.
* Todd Hovard (dizayner) — ABŞ videooyun dizayner, direktor və prodüseri.
* Todd Qraff — aktyor, yazıçı, rejissor.

## Həmçinin bax
* Todd Hovard
Todor

**Todor** — ad.

* Todor Jivkov — Bolqarıstan Kommunist Partiyası MK-nın baş katibi.
* Todor Batkov — Levski Sofiya komandasının prezidenti.

## Həmçinin bax
* Todd
Tommi

**Tommi** — ad.

* Tommi Li Volles — ABŞ kinorejisoru.
* Tommi Versetti — Grand Theft Auto: Vice City adlı oyundakı xəyali obraz.
* Tommi Şeridan — Həmrəylik partiyasının lideri və sosialist.
* Tommi Li Cons — Amerika aktyor və rejissoru.
* Tommi Qann — Amerika porno aktyoru.
Valentin

**Valentin** — ad.

* **[[Valentin Xristov]]**
:* Valentin Xristov (ağır atlet, 1956) — Bolqarıstanlı ağır atlet, 1980 Moskva Olimpiadasının gümüş medalçısı
:* Valentin Xristov (ağır atlet, 1994) — Bolqarıstan əsilli Azərbaycan ağır atleti, 2012 London Olimpiadasının bürünc medalçısı.

* Valentin Haüy – XVIII–XIX əsrlərdə yaşamış məşhur fransız pedaqoqu və novatoru
* Valentin Rasputin — rus yazıçısı.
* Valentin Pavlov — SSRİ baş naziri və Sovet siyasətçisi
* Valentin Avrorin

## İstinadlar
Valentina

**Valentina** — ad.

* Valentina Vessali
* Valentina Matviyenko
* Valentina Monetta — San-Marino müğənnisi.
* Valentina Vorontsova — Rusiyanı təmsil edən su poloçusu.
* Valentina Bettarini — İtaliyanı təmsil edən buzüstü hokkeyçi.
* Valentina Koqan — Argentinanı təmsil edən həndbolçu.
Valeri

**Valeri** — ad.
	
* Valeri Brainin — müsiqişünas, bəstəkar, pedaqoq, şair, tərcüməçi
* Valeri Leontyev — sovet və rus pop müğənnisi.
* Valeri Timoxin — Azərbaycanı təmsil edən stend atıcısı, məşqçi.
* Valeri Kərimov — Azərbaycan kinooperatoru, rejissor.
* Valeri Asapov
Vasili

**Vasili** — Rus kişi adı.
	
* Vasili Stalin
* Vasili Bartold — şərqşünas, türkoloq, tarixçi, akademik.
* Vasili Abaşidze
* Vasili Koçerov
* Vasili Lişinski
* Vasili Qrossman
* Vasili Suxomlinski
Vera

**Vera** — ad.
	
* Vera Mençik
* Vera Şimanskaya — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Vera Linn — İngilis qadın müğənni
* Vera Britten
Transfert ödənişi

**Transfert ödənişi** və ya *köçürmə ödənişi* () — hökumət və ya şirkət tərəfindən ev təsərrüfatına və ya şirkətə pul (mallar, xidmətlər) ödəməsi, bunun müqabilində ödəyici birbaşa mal və ya xidmət almır.

## Tərifi
K.R. Makkonnell və S.L. Bryuya görə köçürmə ödənişi dövlət və ya şirkət tərəfindən ev təsərrüfatına və ya şirkətə pul (mal və ya xidmətlər) tərəfindən ödənilən ödənişdir, bunun müqabilində ödəyici birbaşa mal və ya xidmətləri almır.

Bir sıra iqtisadçılar dövlət transfert ödənişini dövlət tərəfindən vətəndaşlara əvəzsiz ödəmə kimi müəyyən edirlər

## Transfer ödənişlərinin xüsusiyyətləri
K.R. Makkonnell və S.L. Bryuya görə dövlət satınalmaları və transfer ödənişləri müxtəlif təsirlərə malikdir:

* dövlət satınalmaları birbaşa olaraq resursları istehlak etdiyindən və əldə edilən məhsul daxili məhsulun bir hissəsini təşkil etdiyindən, “tam” fəaliyyət formasıdır;
* köçürmə ödənişləri “tam olmayan” fəaliyyət formasıdır, çünki onlar özləri resursları mənimsəmirlər və istehsalla əlaqəli deyillər, yəni ölkənin ÜDM-inə daxil edilmirlər.

Dövlət satınalmaları resursları özəl sektordan əmtəə istehlakına yenidən bölür, transfer ödənişləri isə özəl sektorun mal istehsalının strukturunu dəyişir. Dövlətin iqtisadiyyata müdaxiləsinin nəticələri dövlət satınalmaları ilə müqayisədə transfer ödənişlərində daha az nəzərə çarpır.

Şübhəsiz ki, Şəxsi köçürmə ödənişləri ÜDM-ə güclü təsir göstərir

## İstinadlar
Bilik mühəndisliyi

**Bilik mühəndisliyi** — süni intellekt elmləri sahəsinin bir hissəsidir və ekspert sistemlərinin və bilik bazalarının inkişafı ilə bağlıdır. Bilik sistemlərinin qurulması, saxlanması və tətbiqi ilə bağlı bütün texniki, elmi və sosial aspektlərə aiddir və sistem komponentlərinin proqram təminatının tətbiqindən əvvəl biliklərin çıxarılması, təmsil olunması, strukturlaşdırılması və istifadəsi üsullarını və vasitələrini öyrənir. Bilik mühəndisliyi, biliyin kodlaşdırılmasına yönəlmiş biliyin idarə edilməsi strategiyasında təşkilati biliklərin toplanması, saxlanması və istifadəsini təşkil etmək üçün biliklərin idarə edilməsində istifadə olunur.
## Tərifi
Bilik mühəndisliyi (BM) 1983-cü ildə Edvard Albert Feygenbaum və Pamela MakKordak tərəfindən belə izah edilmişdir:

Hal-hazırda bu, belə sistemlərin yaradılmasını və saxlanmasını da əhatə edir. O, həmçinin proqram təminatının inkişafı ilə sıx bağlıdır və süni intellekt tədqiqatları kimi bir çox informasiya tədqiqatlarında, o cümlədən bilik bazaları, data mining, ekspert sistemləri, qərar qəbuluna dəstək sistemləri və coğrafi informasiya sistemlərində istifadə olunur. BM müxtəlif elmi fənlərdə, məsələn, sosiologiyada da istifadə olunan riyazi məntiqlə əlaqələndirilir, burada tədqiqatın məqsədi insanların sosial davranışını anlamaq və cəmiyyətdə insanlar arasındakı münasibətlərin məntiqini təhlil etməkdir. 

Bilik mühəndisliyi məlumatların toplanması və emalı mərhələsində texniki vasitələrdən istifadə etməklə həyata keçirilə bilən vahid strategiyanın tətbiqini nəzərdə tutur. O, avtomatlaşdırılmış layihələndirmə sistemləri (CAD) ilə yaxından əlaqəlidir və tətbiq yerini tapır. Biliyə əsaslanan mühəndislik obyektiv prinsipləri və qaydaları CAD və digər ənənəvi mühəndislik proqram vasitələri ilə birləşdirir.

1960-cı illərin sonu və 1970-ci illərin əvvəllərində Stenford Universitetində DENDRAL sistemi, daha sonra isə MYCIN yaradılmışdır. Bunlar mütəxəssislərin biliklərini saxlayan və bu məlumatlardan müxtəlif problemləri həll etmək üçün istifadə edən, lazımi məlumatları yaddaşdan götürən ekspert sistemləri idi. Professor Feygenbaum belə sistemlərin yaradıcılarından biri olub və ekspert məlumatlarının saxlanması sistemləri üçün "bilik mühəndisliyi" adını irəli sürüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Data & Knowledge Engineering – Elsevier Journal
* Knowledge Engineering Review, Cambridge Journal
* The International Journal of Software Engineering and Knowledge Engineering – World Scientific
* IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering
* Expert Systems: The Journal of Knowledge Engineering – Wiley-Blackwell
Quton dağı

**Quton dağı** (, ) —   Azərbaycan Respublikası (Balakən və Zaqatala rayonları) və Rusiya Federasiyası (Dağıstan Respublikası) sərhədində yerləşən dağ. Qutonun cənub yamacları Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazisinə daxildir.

## Coğrafiya
Dağ Baş Qafqaz silsiləsi silsiləsində yerləşir. Hündürlüyü 3648 m-dir. Samurçay və Katexçay çayları Quton dağın yamaclarından başlayır. Dağda subalp və alp çəmənlikləri var, dağın zirvəsi qayalıqdır.

## İstinadlar
Rubber Soul

***Rubber Soul*** — Böyük Britaniyanın "The Beatles" rok qrupunun studiya albomu.

## Mahnı siyahısı

### Birinci tərəf
# "Drive My Car" (Lennon, Makkartni)
# "Norwegian Wood (This Bird Has Flown)" (Lennon, Makkartni)
# "You Won't See Me" (Lennon, Makkartni)
# "Nowhere Man" (Lennon, Makkartni)
# "Think for Yourself" (Harrison)
# "The Word" (Lennon, Makkartni)
# "Michelle" (Lennon, Makkartni)

### İkinci tərəf
# "What Goes On"(Lennon, Makkartni, Star)
# "Girl" (Lennon, Makkartni)
# "I'm Looking Through You" (Lennon, Makkartni)
# "In My Life" (Lennon, Makkartni)
# "Wait" (Lennon, Makkartni)
# "If I Needed Someone" (Harrison)
# "Run for Your Life" (Lennon, Makkartni)

## Xarici keçidlər
* *[https://www.discogs.com/master/45526-The-Beatles-Rubber-Soul Rubber Soul]* Discogs.com saytında
Sumitomo Group

— Yaponiya korporativ qrupu və keyretsu. Öz köklərini İkinci Dünya müharibəsindən sonra dağılmış dzaybatsu qruplarından alır. Müharibədən əvvəlki dövrün dzaybatsusundan fərqli olaraq, tənzimləmə gücünə malik nəzarət edən şirkət yoxdur. Əvəzində qrupdakı şirkətlər bir-birinin payına sahibdirlər, lakin onlar müntəzəm görüşlər vasitəsilə məlumat mübadiləsi və planların əlaqələndirilməsi ilə məhdudlaşırlar.

## Tarixi
"Sumitomo Group"-un kökləri Kyotoda 1615-ci ildə keçmiş buddist rahib Masatomo Sumitomo tərəfindən qurulan kitab mağazasına qədər uzanır. İndiki dövrdə qrupun idarə olunması onun XVII əsrdə yazılmış "Təsisçinin vəsiyyətləri"ni rəhbər tutur.

Mis emalı şirkəti ön plana çıxarmışdır. Masatomo Sumitomonun qaynı Ryemon Soqa mis emalının Qərb üsullarını öyrənmişdir. O, 1590-cı ildə hərfi mənada "bahar dükanı" mənasını verən "*Izumiya*" adlı əritmə biznesini qurmuşdur. Ryemon mis filizindən gümüşün çıxarılmasına imkan verən texnikaları təkmilləşdirmişdir. Bu, yapon texnologiyasının əvvəllər bacarmadığı bir şeydir.

Əritmə və dəmirçilik işi XVII əsrin sonlarında Kyotodan Osakaya köçürülmüşdür. Soqa şirkətin nəzarətini Edo dövründə böyük bir ticarət evinə çevrilməsini idarə edən oğlu Tomomoçiyə vermişdir. "Sumitomo" mis ixrac etməyə, ipək idxal etməyə, maliyyə xidmətləri göstərməyə başlamışdır. 1691-ci ilə qədər mis hasilatı şirkətin portfelinə əlavə edilmişdir.

Meyci islahatı "Sumitomo"ya Qərb maşın və texnikalarını idxal etməyə və mədənlərində istifadə etməyə imkan vermişdir. "Sumitomo" tezliklə maşın və kömür sənayesinə daxil olan daha çox biznes sahəsinə, o cümlədən meşə təsərrüfatı, bankçılıq və anbar biznesinə, dzaybatsuya, yəni biznes konqlomeratına çevrilmişdir.

1982-ci ildə "Sumitomo" enerjiyə qənaət proqramı haqqında məlumat vermişdir. 

### Emblemi
Brilyant formalı "*iqeta*" nişanı müasir Yaponiyada quyunun üzərinə qoyulmuş çərçivə tipini xatırladır. Bu, ilkin olaraq Ryemon Soqanın "*Izumiya*" şirkətinin loqosu idi.

## Həmçinin bax

*Sumitomo Corporation

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sumitomo Group Public Affairs Committee
* Company profile and the origins of Sumitomo Official Sumitomo Site
* Sumitomo Corporation website: historical information
Niyaldağ

**Niyaldağ** — dağ zirvəsi Azərbaycanın İsmayıllı rayonunda, Böyük Qafqazın suayrıcı silsiləsinin şərqində, Girdimançay yaxınlığında yerləşir. Lahıc dağları sisteminin bir hissəsidir. Hündürlüyü - 2063,5 metr, (digər mənbələrə görə) - 2111 metr. Niyaldağın ətəyində Zərnava qəsəbəsi, şimalda Lahıc kəndi yerləşir.
## Etimologiya
İlk dəfə 10-cu əsrə aid mənbələrdə xatırlanmışdır. Güman ki, zirvənin adı İranda yerləşən Niyal dağına gedib çıxır. Niyaldağ adı doqquz keçid (tat dilində “ni” - doqquz və “yal” - aşırım) kimi izah olunur.

## Tarixi
Dağın təpəsində keçmiş ərəb mənbələrində xatırlanan qədim “Nyal” qalası var. Keçmişdə Lahıcı xarici dünya ilə birləşdirən karvan yollarından biri Niyaldağ aşırımından keçirdi. XX əsrin 20-ci illərinə qədər Niyaldağın ətəyində yerləşən, tənha ağacın altı ziyafət verilirdi. Yerli əhali onu “Yek dar” (Bir ağac) adlandırırdı. Bayram daha sonra bolşeviklərin dinə qarşı mübarizəsinin bir hissəsi olaraq məhv edilir.
## İstinadlar
İeratik yazı

**İeratik yazı** () — qədim Misirdə istifadə edilən kursiv yazı sisteminə verilən ad. Bu, e.ə. III minillikdə baş tutan inkişafından e.ə. I minilliyin ortalarında demotik yazının yüksəlişinə qədər həmin dili yazmaq üçün istifadə olunan əsas yazı olmuşdur. İeratik yazı ilk növbədə papirus üzərində qamış qələmlə mürəkkəblə yazılmışdır.

## Etimologiyası
II əsrdə *ieratik* termini ilk dəfə yunan alimi İsgəndəriyyəli Klement tərəfindən bu qədim Misir yazı sistemini təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Termin yunan dilindən "kahin yazısı" deməkdir (). Buna səbəb yazı üslubunun həmin dövrdə, səkkiz yarım əsrdən çox müddət ərzində ieratik ənənəvi olaraq yalnız dini mətnlər və ədəbiyyat üçün istifadə olunurdu.

*İeratik* həm də "müqəddəs şəxslərin və ya idarələrin və ya onlarla əlaqəli" mənasını verən bir sifət kimi qəbul edilir.

## Həmçinin bax
* Mixi yazı

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Vol. 1.
* 
*  4 vols.
*  3 vols.
* 
* 
* 
* 
* 
*  Vol. 3.
* 

## Xarici keçidlər
* Ancient Egyptian scripts – hieratic
* The Hieratic Script
* Egyptian scripts
Mixail Lomtadze

**Mixail Lomtadze** (; ) — gürcü əsilli Qazaxıstan texnoloji sahibkarı, investoru, həmtəsisçisi, səhmdarı və Kaspi.kz idarə heyətinin sədri, Kolesa Group şirkətinin səhmdarı və müşahidə şurasının sədri.

Harvard Biznes Məktəbinin Mərkəzi Asiya, Türkiyə, Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionu üzrə Məsləhət Şurasının üzvüdür.
## Təhsili
Mixail 1997-ci ildə Avropa Menecment Məktəbində (Tiflis) bakalavr dərəcəsi və 2002-ci ildə Harvard Biznes Məktəbində magistr dərəcəsi almışdır.
## Karyerası
Mixail özünün ilk şirkəti olan "Georgia Consulting Group Audit"i çox erkən, 1995-ci ildə, hələ Tbilisidə tələbə olarkən yaratmışdı. Şirkət audit və konsaltinq xidmətləri göstərirdi. 2002-ci ildə Lomtadze şirkəti uğurla Ernst & Young-a satdı. 

Bundan sonra o, karyerasına Rusiyanın ən böyük özəl kapital fondu olan Baring Vostok Capital Partners-də əvvəlcə layihə meneceri, sonra isə tərəfdaş kimi başlayıb. "Europlan", "Maliyyə Texnologiyaları Mərkəzi" kimi şirkətlərə investisiyaları idarə edib. 2003-2005-ci illərdə Rusiya Vençur İnvestisiya Assosiasiyasına rəhbərlik edib. 2003-2006-cı illərdə Rusiyanın Europlan lizinq şirkətinin Direktorlar Şurasının sədri vəzifəsində çalışıb. Rolf şirkətlər qrupunun lizinq bölməsi olan Kelvin-i almaq üçün 20 milyon dollarlıq müqavilə bağlayıb.Azərbaycanda turbo.az,boss.az və tap.az həmçinin bina.az ın sahibidir
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Forbes profili
* "turbo.az", "tap.az" və "bina.az"ın sahibi 1 milyard dollar itirdi
Lənət mətnləri

**Lənət mətnləri** və ya **qadağan siyahıları**  ironun düşmənlərini, əksər hallarda Misir dövlətinin düşmənlərini və ya narahat törədən xarici qonşuları sadalayan qədim Misir ieratik mətnlər. Bu mətnlər ən çox hədəfə alınmış əcnəbilərin heykəlciklərinə, kasalara və ya sonradan məhv edilmiş gil və ya daş bloklarına yazılmışdır. Adların qırılması və basdırılması mərasimi mətnlərdə adları çəkilən şəxslərə və ya qurumlara təsir edəcək bir növ simpatik sehr kimi nəzərdə tutulmuşdu. Parçalar adətən qəbirlərin və ya ritual yerlərin yaxınlığında yerləşdirilirdi. Bu təcrübə Misirin Asiya qonşuları ilə münaqişə zamanı ən çox yayılmışdır.

## Lənət ritualı
Lənət ritualı düşmənlərin qarşısını almaq və ya onları məhv etmək prosesi idi. Adətən kiçik heykəlcik, lakin bəzi hallarda insan qurbanı kimi ritual obyekt(lər) bağlanar, sonra parçalanar, tapdalanar, bıçaqlanar, kəsilər, nizələnər, üzərinə tüpürülər, qutuya bağlanar, yandırılar, sidiklənər və nəhayət basdırılardı. Buna baxmayaraq, hər bir lənət əvvəlki komponentlərin hamısını əhatə etmirdi. Tam bir ayin bu hərəkətlərdən hər hansı birini dəfələrlə istifadə edə bilər. Yazılan ayinlərdən birində "ona dörd dəfə tüpürmək ... sol ayağı ilə tapdalamaq ... onu nizə ilə vurmaq ... onu bıçaqla vurmaq ... onu atəşə qoymaq ... atəşə qoyulan zaman ona dəfələrlə tüpürmək" təlimatı verilir.

## Tarixi interpretasiya
Tarixçilərin lənət mətnlərinin mənası ilə bağlı interpretasiyası güclü əsaslarla formalaşmışdır. Bir sənddə mətnlərin ritual yaradılması, Misiri və fironu qorumaq üçün sehrli formaya müraciət etmək üçün onların məhv edilmə qaydası ətraflı təsvir edilmişdir. Bunlar əvvəlki hallarda qeydə alınmışdı, lakin xüsusilə Ptolemeylər dövründə onlar getdikcə daha çox misirli tərəfindən öz şəxsi istifadələri üçün istifadə olunmağa başlamışdılar.

Erkən lənət mətnlərinin bir çoxu saxsı qablarda tapıldığına görə, bəzi tarixçilər hesab edirlər ki, lənət fiqurlarının ritual şəklində sındırılması, dəfn mərasimlərində istifadə edilən gil qabların başqa məqsədlər üçün istifadəsinin qarşısını almaq və yas mərasimi üçün istifadə edildikdən sonra qabda mövcud ola biləcək hər hansı sehrli gücdən imtina etmək üçün onların sındırılmasından qaynaqlanır.

## Həmçinin bax
* Xatirənin lənətlənməsi

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
*  Re-accessed 20 July 2022.
* : *Princes et Pays d'Asie et de Nubie. Textes hiératiques sur des figurines d'envoûtement du Moyen Empire.* Brüssel 1940 (Jüngere Texte der 12. Dynastie).
* Kurt Sethe: *Die Ächtung feindlicher Fürsten, Völker und Dinge auf altägyptischen Tongefäßscherben des Mittleren Reiches.* (=: *Abhandlungen der Preußischen Akademie der Wissenschaften.* 1926, philos-histor. Klasse Nr. 5) Berlin 1926 (Ältere Ächtungstexte aus der 12. Dynastie).
* Christoffer Theis, Magie und Raum. Der magische Schutz ausgewählter Räume im Alten Ägypten nebst einem Vergleich zu angrenzenden Kulturbereichen (Orientalische Religionen in der Antike 13), Tübingen 2014, pp.&nbsp;65–87.
* Christoffer Theis: Ächtungstexte. In: Michaela Bauks, Klaus Koenen, Stefan Alkier (Hrsg.): ** (WiBiLex), Stuttgart 2006 ff.
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Egyptian Execration Texts
Tomas Barker

**Tomas Barker** () — rəssam.

## Həyatı
Barker 1769-cu ildə *Monmutşirdəki* *Pontipol* kəndi yaxınlığındakı *Trosnantda* anadan olub. Onun atası Benjamin Barker bir vəkil oğlu idi. O həm də rəssamlıqla məşğul olurdu. Atası sadəcə at portleri çəkirdi.

Barker heç vaxt rəsm dərsi almamışdır. Buna baxmayaraq yeniyetməlik yaşlarından bəzi fiqur və mənzərə rəsmləri çəkirdi. O, on altı yaşında olanda ailəsi Bata köçdü.  Burada Çarlz Spakman adlı varlı adamın yanında istedadı üzə çıxdı və bir sənətkar kimi inkişaf etdi.  

## Sənəti
Barker təxminən əlli il ərzində *Kral Akademiyasında* və *Britaniya İnstitutunda* sərgi iştirakçısı olub.  Bu müddət ərzində onun yüzə yaxın əsərləri nümayiş olunub. O, müxtəlif mövzularda rəsmlər çəkirdi.  

İlk əsəri cənab Maklinə 500 qvineyaya satıldı.  İkincisi, eyni məbləğə, Lord V. Paulettinə satıldı. 1821-ci ildə çəkdiyi Kraliça Karolinanın Məhkəməsi adlı rəsmi əsərində bir çox məşhur insanların portretləri yer alırdı. 

## Ədəbiyyat
* Brayan, Maykl. Bryanın Rəssamlar və Oymaçılar Lüğətində "Barker, Tomas", cild. I (A–K), London: George Bell & Sons, 1886
* Riçard. Filadelfiya İncəsənət Muzeyində Britaniya Rəssamlığı kitabının 9–12-ci səhifələri: On yeddincidən on doqquzuncu əsrə qədər, Filadelfiya İncəsənət Muzeyi, 1986-cı il.
* Ellis, Endi (rejissor); Roe, Sonia (redaktor); Dennis, Georgina (kataloq üzrə koordinator); və b. (2007). Staffordşirdə ictimai mülkiyyətdə olan yağlı boya tablolar. London: İctimai Kataloq Fondu. səh. 23

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
The Kinks

**The Kinks** — 1963-cü ildə İngiltərədə yaranan rok qrupudur.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* *[[Kinks (albom)|Kinks]]* (1964)
* *[[Kinda Kinks]]* (1965)
* *[[The Kink Kontroversy]]* (1965)
* *[[Face to Face (albom)|Face to Face]]* (1966)
* *[[Something Else by the Kinks]]* (1967)
* *[[The Kinks Are the Village Green Preservation Society]]* (1968)
* *[[Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire)]]* (1969)
* *[[Lola Versus Powerman and the Moneygoround, Part One]]* (1970)
* *[[Percy]]* (1971)
* *[[Muswell Hillbillies]]* (1971)
* *[[Everybody's in Show-Biz]]* (1972)
* *[[Preservation Act 1]]* (1973)
* *[[Preservation Act 2]]* (1974)
* *[[Soap Opera]]* (1975)
* *[[Schoolboys in Disgrace]]* (1975)
* *[[Sleepwalker]]* (1977)
* *[[Misfits]]* (1978)
* *[[Low Budget]]* (1979)
* *[[Give the People What They Want]]* (1981)
* *[[State of Confusion]]* (1983)
* *[[Word of Mouth]]* (1984)
* *[[Think Visual]]* (1986)
* *[[UK Jive]]* (1989)
* *[[Phobia (albom)|Phobia]]* (1993)

### Live albomları
* *[[Live at Kelvin Hall]]* (1967)
* *[[One for the Road]]* (1980)
* ** (1988)
* *[[To the Bone]]* (1994)
* *[[BBC Sessions: 1964–1977]]* (2001)

## Həmçinin bax
* Hard rok

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* thekinks.info
* Curlie
* Discogs
Qlışdağ

**Qlışdağ** — Ermənistanla Azərbaycanın Laçın rayonu sərhəddində 3594 m hündürlüyü olan dağ. Qarabağ vulkanik yaylasında yerləşir. Dırmanma çətinliyi kateqoriyası 1A-dır. Yaxınlıqda Qlışdağ aşırımı və başqa bir dağ - Qaradağ yerləşir.
## İstinadlar
Səmra Dinçər

**Səmra Dinçər** () — iqtisadçı və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Səmra Dinçər 1966-cı ildə Ankara şəhərində anadan olub. Qazi Universiteti İqtisadi bölməsindən məzun olub.

İnşaat və turizm sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisələrdə maliyyə işləri üzrə rəhbər vəzifələrdə çalışıb.

Siyasətə Cümhuriyyət Xalq Partiyasında qoşulub. 2018 və 2020-ci illərdə CHP Məclisinin üzvü seçilib. noyabr 2023-cü ildə CHP İdarə Heyətinin təbiət haqlarından məsul sədr müavini seçilib. 2023-cü ildə Ankaradan Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib.

İngiliscə bilir. Evli və 1 uşaq anasıdır.

## İstinadlar
Umud Ağdoğan

**Umud Ağdoğan** () — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Umud Ağdoğan 1986-cı ildə Ankarada anadan olub. Atılım Universiteti Hüquq bölməsindən məzun olub.

Bir çox universitetlərdə "Hüquq Peşəsində Karyera Planlaması", "Uğurlu Hüquq Bürosunun İdarə Edilməsi", "Bir Hüquqşünasın Mental Dəftəri" adlı layihələri icra edib.

Siyasətə Cümhuriyyət Xalq Partiyasında qoşulub. CHP gənclər qanadında İdarə Heyətinin üzvü, Baş Katib, Hüquq məsələlərindən məsul sədr müavini vəzifələrində təmsil olunub. 2012 və 2020-ci illərdə CHP Məclisinin üzvü seçilib. 2023-cü ildə Ankaradan Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib. 28-ci çağırışda Konstitusiya Komissiyasının üzvü olub.

Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Aylin Yaman

**Aylin Yaman** () — tibb işçisi və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Aylin Yaman 1967-ci ildə Ankara şəhərində anadan olub. 1991-ci ildə Ankara Universiteti Tibb bölməsindən məzun olub. 1996-cı ildə isə Ankara Universiteti Tibb bölməsində fiziologiya üzrə ixtisaslaşmanı bitirib.

Uzun illər səhiyyə sahəsində çalışıb və vəzifələrdə təmsil olunub. Sağlamlıq Forumunda, Yaşlılar və Əlillər üçün Sosial Siyasət Seminarınıda və Uşaq Siyasətləri Seminarında töhfələri olub.

Siyasətə Cümhuriyyət Xalq Partiyasında qoşulub. 2020-ci ildə CHP Məclisinin üzvü seçilib. COVID-19 Məsləhət Şurasının üzvü, İnsan Hüquqları İşçi Qrupunun üzvü vəzifələrində təmsil olunub. 2023-cü ildə Ankaradan Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib. 28-ci çağırışda Sağlıq, Ailə və Çalışma və Sosial işlər Komissiyasının üzvü olub.

İngiliscə və italyanca bilir. Evli və 2 uşaq anasıdır.

## İstinadlar
Nəbi Muxtarov

**Nəbi Muxtarov** () — Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.

## Həyatı
Nəbi Muxtarov 1948-ci ildə doğulub. 1966-cı ildə Martuni rayonundakı beynəlmiləl orta məktəbi bitirib. Həmin il Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun riyaziyyat fakültəsinə daxil olub, institutu bitirdikdən sonra müəllim kimi fəaliyyətinə başlayıb. 1968-ci ildə Füzuli rayon komsomol komitəsində məktəbli gənclər şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin olunub. 1969-cu ildə Füzuli rayon komsomol komitəsinin ikinci katibi, 1971-ci ildə isə birinci katibi vəzifəsində çalışıb.

Rayon partiya komitəsinin büro üzvü seçilən Nəbi Muxtarov 1974–1975-ci illərdə hərbi xidmətdə olur. Hərbidən qayıtdıqdan sonra, 1976-cı ildə rayon həmkarlar ittifaqları şurasının sədri, 1977-ci ildə Füzuli rayon ХDS İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində çalışıb. О, 1978-ci ilin sentyabr ayında Bakı Ali Partiya Məktəbinə təhsil almağa göndərilib. Elə həmin vaxtlar о, Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun iqtisadiyyat fakültəsini də bitirib. 1980-ci ildə təhsilini başa vurub yenidən Füzuli rayon Partiya Komitəsinə işə göndərilib, əvvəlcə şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb, bir neçə ay sonra Füzuli rayon Aqrar Sənaye Kombinatının baş direktoru vəzifəsinə təyin olunub.

## Siyasi fəaliyyəti
Nəbi Muxtarov 19 avqust 1993-cü il tarixində Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 717 nömrəli fərmanı ilə Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

25 fevral 2011-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Nəbi Muxtar oğlu Muxtarov vəzifəsindən azad edilmişdir.

Nəbi Muxtarov Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edildikdən sonra 4 nəfərə külli miqdarda pul atdığına dair qalmaqalları ortaya çıxdı.

2020-ci il fevralın 9-da keçirilən parlament seçkilərində iştirak etmək üçün öz namizədliyini 84 saylı Füzuli seçki dairəsindən irəli sürmüşdü, lakin səs toplaya bilməyib.

## İstinadlar
Frank Farian

**Frank Farian** () — Boney M. pop qrupunun yaradıcısı. Keryerası boyu 850 milyondan çox səsyazma satıb, 800 qızıl və platin sertifikata layiq görülüb.

## Həyatı
Frank 1961-ci ildə "Frankie Farian und die Schatten" qrupunu yaradıb və onunla yerli restoranlarda, eləcə də rəqs klublarında çıxış edib. Əsas papulyarlığı 1964-cü ildə qrup Hamburqda beynəlxalq rok festivalında iştirak edərkən qazanıb. 1968-ci ildə solo karyerasına başlayıb. Lakin 1970-ci illərin ortalarından etibarən pop musiqiyə diqqət yetirməyə başlayıb. "Boney M" qrupunun "Rasputin" və "Daddy Cool" kimi hitlərinin müəllifidir. Bundan əlavə, "Farian", "Eruption", "Precious Wilson", "Far Corporation", "Milli Vanilli", "La Bouche" daxil olmaqla bir neçə başqa pop layihələrini qurub. 23 yanvar 2024-cü il tarixidə vəfat edib.

## İstinadlar
Populus pendula

*  — Populus alba bitki növünün sinonimi.
*  — Populus tremuloides bitki növünün sinonimi.
Qrats Tibb Universiteti

**Qrats Tibb Universiteti** — 1863-cü ildən bəri Avstriyanın Qrats Universitetinin tibb fakültəsi kimi bir hissəsi olmuşdur. 1 yanvar 2004-cü ildə isə tibb universiteti kimi qurulmuşdur.

## Tarixi
Bugünkü Qrats Tibb Universitetinin əsası, 1863-cü ildə İmperator I Frans İosif tərəfindən qurulan Qrats Universitetinin keçmiş tibb fakültəsinə əsaslanır.

## İstinadlar
Məsim Məmmədov

**Məsim Əhməd oğlu Məmmədov** (10 aprel 1965, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan dövlət xadimi, Laçın rayonunda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi (28 mart 2023-cü ildən)

## Həyatı
Məsim Məmmədov 1965-ci il aprelin 10-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

### Təhsili:
* 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunda təhsil almış, oranı bitirdikdən sonra institutun aspiranturasına qəbul edilmişdir.

* 1989–1991-ci illərdə İnstitutun məlumat-ölçmə və hesablama texnikası kafedrasının mühəndisi olmuşdur

* 2006-cı ildə isə Paris Sorbon Universitetində siyasi elmlər üzrə magistr dərəcəsini almışdır.

Azərbaycan, rus, ingilis, fransız dillərini mükəmməl səviyyədə bilir.

### Ailəsi:
Ailəlidir, iki övladı vardır.

## Əmək fəaliyyəti
* 1991–1999-cu illər – Azərbaycan Milli Təhlükəsizlik Nazirliyində xidmət etmişdir.

* 1999–2006-cı illər – Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin 1-ci katib və müşavir vəzifələrində çalışmışdır.

* 1999-cu il – ATƏT-in Kosovodakı müşahidə missiyasında çalışmışdır.

* 2001–2006-cı illər – Azərbaycan Respublikasının Fransadakı səfirliyində fəaliyyət göstərmişdir.

* 2010–2022-ci illər – Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyat nazirinin müşaviri vəzifəsində çalışmışdır.

* 2022-ci ilin dekabr ayından 2023-cü ilin mart ayınadək – Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti və "AzerGold" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin tərəfindən yaradılmış Azərbaycan ərazilərində faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarını araşdıran monitorinq qrupun rəhbəri olmuşdur.

* 28 mart 2023-cü ildə – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonuna daxil olan Laçın rayonunda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi təyin edilmişdir.

* 14 mart 2024-cü ildə – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən Məsim Məmmədov Laçın rayonunda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi təyin olunumuşdur.

## İstinadlar
Antoniya

**Antoniya** — ad.

* Antoniya Moraiti — Yunanıstanı təmsil edən su poloçusu.
* Antoniya Brentano
* Antoniya Misura
* Antoniya Tomas — Böyük Britaniya aktrisası.
* Antoniya Misura — Xorvatiyanın peşəkar basketbolçusu.
Nofəl Şahlaroğlu

**Nofəl Şahlaroğlu** (Nofəl Quliyev Şahlar oğlu; ) — filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, aktyor.

## Həyatı
22 noyabr 1982-ci oldə Bakıda anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb. Müxtəlif televiziyalarda və müxtəlif layihələrdə redaktor, aparıcı, aktyor, ssenari müəllifi, layihə rəhbəri, rejissor kimi çalışıb."Sonuncu pərdə", "4 baş" və "Körpü" kimi teleserial və layihələrdə yer alıb.

## Filmoqrafiya
* Bir xalanın sirri
* Sonuncu pərdə
* Körpü – Mamed
* Körpünün o tayı – Mamed
* İmtahan teleserial-(2017-2020)

## İstinadlar
Asəf

**Asəf** — kişi adı.

* Asəf İsgəndərov — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor
* Asəf ibn Bərxiyə
* Asəf Zeynallı — Azərbaycan bəstəkarı.
Avqust (dəqiqləşdirmə)

* Avqust — Qriqori təqviminin 8-ci ayı. 31 gündən ibarətdir.
* Avqust (ad) — 
* Avqust (titul) —
Avqust (ad)

**Avqust** — kişi adı.
	
* Avqust Burnonvil — Danimarka balet artisti, xoreoqraf, pedaqoq. 
* Avqust Taylor
* Henrix Avqust Qrisebax — Almaniya botaniki.
* Oktavian Avqust — Oktavian olaraq tanınan, e.ə. 27 — eramızın 14-cü ilinə qədər hakimiyyətdə olan ilk Roma imperatoru.

## Həmçinin bax
* Avqust (dəqiqləşdirmə)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bell (dəqiqləşdirmə)

;Coğrafiyada
* Bell adası —
* Bell (ada) — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada.
* Bell-Ayl (boğaz) — Kanadanın şərqində Labrador yarımadasını Nyufaundlend adasından ayırır.

;Tibbdə
* Bell fenomeni — sinir xəstəliyi
* Bell iflici — xəstəlik.

;Digər
* Bell-LaPadula model —
* Bell-uyumlu modem —
* Bell 429 —
* Bell X-1 —
* Bell yarımadası —
* Bell 427 —
* Bell 407 —
* Bell 412 —
* Bell 429 —
* Bell & Ross

## Həmçinin bax
* Bell
Lola Astanova

**Lola Astanova** (; ) — özbək mənşəli ABŞ pianoçusu. Əsasən Şopen, List və Raxmaninovun əsərlərini həm orijinalda, həm də öz interpretasiyasında ifa edir.

## Bioqrafiya
Lola Astanova Daşkənddə fortepiano müəlliməsi və mühəndis-ixtiraçı ailəsində anadan olub. Anası əvvəlcə qızının musiqi karyerasının əleyhinə olmuşdu, çünki o, bunun çox çətin bir peşə olduğunu hesab edirdi, amma atası onun musiqi təhsili almasında israr etdiyi üçün altı yaşında olan Lola istedadlı uşaqlar üçün V. A.Uspenski adına məktəbdə (indiki Özbəkistan Dövlət Konservatoriyası yanında İstedadlı Uşaqlar Akademik Liseyi) dərs deyən professor Tamara Popoviçin yanına aparıldı. Bütün təhsil illəri ərzində Astanova tez-tez Moskvaya gəlirdi və burada sovet pianoçusu Lev Naumovdan dərs alırdı. Naumov qeyd edirdi ki, “klassik musiqiyə gəldikdə, Lola Astanova həqiqətən parlaq intuitiv qabiliyyətə malikdir” .

Səkkiz yaşında Astanova pianoçu kimi qastrol səfərlərinə başladı. O, Almaniya, Fransa, Avstriya, İtaliya və Rusiyada həm solo konsertlərdə, həm də orkestrlərin tərkibində çıxış edib. 1996-cı ildə Moskvada keçirilən gənc pianoçuların Şopen adına II Beynəlxalq müsabiqəsinin laureatı oldu  .

Daşkənddəki musiqi məktəbini bitirdikdən sonra Astanova 2003-cü ildə ABŞ-a köçdü və burada Hyustondakı Rays Universitetinə daxil oldu. O, təqaüd və güzəştli şərtlər aldı, bunun sayəsində musiqi karyerasında Amerika səhnəsinə başlaya bildi. 2004-cü ilin may ayında o, ilk dəfə ABŞ-da - Vaşinqtonda Con Kennedi adına İfaçılıq Sənətləri Mərkəzində çıxış etdi. 2005-ci ildə Rays Universitetində Shepherd Musiqi Məktəbini bitirdi. Onun müəllimləri Con Kimura Parker və Robert Ro  idi.

2007-ci ilin oktyabrında Lola Astanova Valeri Gergiyevin dirijorluğu ilə Mariinski Teatrı Simfonik Orkestrinin ABŞ-dəki tamaşası çərçivəsində " *Klassik Super Ulduzların* *Fantaziya Konserti*"nin ulduzlarından biri oldu.

19 yanvar 2012-ci ildə Astanova ilk dəfə Karnegi Hollda Donald Trampın aparıcılığı ilə Vladimir Horovitsin şərəfinə keçirilən xüsusi konsertdə çıxış etdi. Konsertdən əldə edilən bütün gəlir Amerika onkoloji cəmiyyətinə bağışlandı. Həmin il mayın 30-da Linkoln Centerdə pianoçuya peşəkar fəaliyyətdə nailiyyətlərə görə mükafatın təqdim edilməsi mərasimində Astanova Bayron Cenislə duet oxudu  .

2014-cü ildə Astanova Klivlend Orkestri ilə Mar-a-Laqoda ( Palm Beach ) birgə konsert verdi  .

Astanova çıxışları zamanı üsluba və xarici görünüşə diqqətlə yanaşması ilə tanınır. O, tez-tez hündürdaban ayaqqabılar və eksklüziv dəbli paltarlar ilə çıxış edir. Pianoçunun sözlərinə görə, o, "paltarlarının parlaq və ahəngdar görünməsini" istəyir, çünki bu da onun ifasının bir hissəsidir .

Bu xüsusiyyətinə görə o, tez-tez bir çox moda jurnallarında təsvir olunur. Onların arasında *[[Vogue (jurnal)|Vogue]]* , *People*  və başqaları var.

## İstinadlar
Zərgərlik məmulatları

**Zərgərlik məmulatları** ( - zərgərlik;  - zarafat, əyləncə, bəzək) — zərgərlik sənəti ilə bağlı olan məhsullar. 

Geniş mənada zərgərlik dekorativ-tətbiqi sənət növü, qiymətli materialların emalı və zərgərlik məmulatlarının hazırlanması sənətidir.. Lakin bu tərif zərgərlik sənətinin mahiyyətini tam açmır, onun bədii mənası ən bahalı materialları zərgərin iradəsi, istedadı və bacarığı ilə daha da bahalı və gözəl olana çevirməkdir.

Qiymətli materialların klassik tərifi 1912-ci ildə görkəmli ingilis alimi və zərgəri Herbert Smit tərəfindən verilmişdir. Qiymətli materiallar üç əsas tələbi ən yaxşı şəkildə ödəməlidir: gözəllik, nadirlik, uzunömürlülük. Bununla belə, materialların qiymətli (və ya nəcib), yarı qiymətli (“bəzək”) və adi kateqoriyalara bölünməsi şərti və axıcıdır. Onların arasındakı sərhədlər əsrlər boyu dəyişmiş və müxtəlif mədəniyyətlərdə fərqli qiymətləndirilmişdir. Buna uyğun olaraq, ustad zərgərin peşəsi, fəaliyyət sahəsi və cəmiyyətdəki mövqeyi fərqli qiymətləndirilirdi.

Qədim dövrlərdə bahalı materiallardan hazırlanan məmulatlar sonrakı dövrlərdən fərqli məna daşıyırdı. Məsələn, Qədim Misirdə qızıl yalnız estetik keyfiyyətlərinə görə və digər əsas materiallardan, xüsusən də rəngli emalına görə fərqli kimi istifadə olunurdu. Yəhudi baş kahinin döş nişanında qiymətli daşlar İsrailin on iki qəbiləsini simvolizə edirdi. Qədim Yunanıstanda və Romada qızıl və gümüş bahalı əşyaların sahibinin zənginliyini və yüksək mövqeyini simvolizə edirdi.

Qiymətli metallara qızıl, gümüş (havada oksidləşməsinə baxmayaraq), platin və elektrum (qızıl və gümüşün qarışımı) daxildir. Qiymətli daşlara almaz (cilalanmış formada - brilyant), yaqut, sapfir, zümrüd daxildir. Qalan materiallar dekorativ-tətbiqi sənətin başqa bir növündə və ya bədii sənətkarlıqda istifadə olunur. Predmet meyarına görə zərgərin fəaliyyəti zərgərlik məmulatlarının (boyunbağı, sırğa, üzük, bilərzik), funksional əşyaların (bahalı saatlar, saç sancaqları, düymələr, qadjet qutuları) və qiymətli qabların (qutular, qutular) istehsalına görə ayırd edilir.

## İstinadlar
Elektrum

**Elektrum** (həmçinin *elektr*, ,   - kəhrəba, rənginə görə adlandırılmışdır) —  mineral, yerli qızılın bir növü; gümüş və qızılın qarışımı (Ag, Au). Gümüş tərkibi 15-50% təşkil edir. Adətən dendritlər və ya maye və elastik lövhəşəkilli formasiyalar şəklində olur. Rəngi qızıl sarıdan gümüşü ağa qədər dəyişir. Moos sərtliyi 2-3; sıxlığı 12-15 q/sm³-dir. 

Digər qızıl növləri ilə birlikdə çıxarılır və ya süni şəkildə hazırlanır. Bəzən "*ağ qızıl*" adlanır, baxmayaraq ki, müasir " ağ qızıl " termini digər qızıl ərintilərinə aiddir.
Brilyant

**Brilyant** ( "parlaq, parıldayan") — cilalanmaqla təbii parlaqlığının maksimum dərəcədə artırıldığı almaz. Brilyantlar “4 C” sistemi ilə qiymətləndirilir. C-lər ingilis dilindəki:  (kəsmə),  (təmizlik),  (rəng) və  (karat çəkisi) sözlərinin baş hərfidir və onlar daşın mükəmməlliyə nə qədər yaxın olduğunu müəyyən etməyə imkan verir. Hər cilalanmış almaz brilyant deyil - yalnız parlaq şəkildə cilalanmış olanlar brilyant sayılır. Daşın cilalanmasını qiymətləndirərkən əsas şey onun keyfiyyəti: kənarların nə qədər həndəsi dəqiq və mütənasib olmasıdır. İdeal cilalanmış brilyant “A” hərfi ilə kodlanır, daha sonra B, C, D – keyfiyyətə görə azalan qaydada gəlir. Beynəlxalq sistemdə (GIA) ideal cilalanmış brilyant Excellent (Əla) və keyfiyyətin azalan qaydasına uyğun olaraq - Very Good, Good, Fair, Bad (Çox yaxşı, Yaxşı, Normal, Pis) təyin olunur.

Təmizlik — brilyantın keyfiyyətinin vacib göstəricisidir: daş qüsurlarının və ya xarici daxilolmaların olması və ya olmaması ilə ifadə edilir; Qüsurları olmayan almaza *xalis almaz* deyilir.

Brilyantın çəkisi karatla ölçülür:   bərabərdir .

Əksər brilyantlar flüoresansa, yəni ultrabənövşəyi şüalanmaya məruz qaldıqda parıldamaq qabiliyyətinə malikdir.

## İstinadlar
Liza

* Liza (balıq) — kefallar fəsiləsinə aid balıq cinsi.
* Liza (ad) — qadın adı.
* Liza (film, 1972) — film.
* Liza (film, 1978) — film.
* Liza Merkauski
Nari

**Nari** — ad.
	
* Nari Li — Kambocalı marafonçu.
* Nari (şair) — kürd şairi.

## Həmçinin bax
* Nari (Mərgavar) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Mərgavar dehistanı ərazisinə daxil olan kənd.