open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aşkarsızlıq şəraitində... (film, 1986)

***Aşkarsızlıq şəraitində…*** filmi rejissor Fərhad Yusifov tərəfindən 1986-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Evtikmə kombinatında rəhbərlik tərəfindən külli miqdarda yeyinti hadisəsi baş verir. Şəhər tikinti idarəsinin müdiri Salahov yeyintiyə qarşı çıxır. Kombinat rəhbərliyi onu aradan götürmək qərarına gəlir. Filmdə əsas rolları Çingiz Şərifov, Fərman Abdullayev, Nail Əliyev, Faiq Sücəddinov, Vyaçeslav Həsənov, Xerardo Kontreras, Dinarə Yusifova, Rasim Rəhimov və Bayandur Mehdiyev ifa edirlər.

## Məzmun
Film oğurluq məqsədilə adam öldürmüş təhlükəli cinayətkar qrupun işilə bağlı 1986-cı ilin may ayında keçirdiyi 18/34814 nömrəli cinayət işinin istintaq eksperimentinin sənədli kadrları ilə başlayır. Filmdə söhbət hüquq təcrübəsində aşkarsızlıq adlanan cinayətdən gedir…

Evtikmə kombinatında rəhbərlik tərəfindən külli miqdarda yeyinti hadisəsi baş verir. Şəhər tikinti idarəsinin müdiri Salahov yeyintiyə qarşı çıxır. Kombinat rəhbərliyi onu aradan götürmək qərarına gəlir. Salahov mənzilində qətlə yetirilir. İzi itirmək məqsədilə onun guya intihar etməsi təəssüratı yaradılır. Cinayət axtarış idarəsinin inspektoru Ələkbərov və prokurorluğun müstəntiqi Məmmədov cinayətin izinə düşürlər…

## Film haqqında
* Film 2-ci kateqoriya alıb.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Ramiz Fətəliyev
Rejissor: Fərhad Yusifov
Operator: Yefim Reznikov
Rəssam: Fikrət Bağırov
Bəstəkar: Faiq Sücəddinov

## Rollarda
Çingiz Şərifov — Məmmədov
Fərman Şəkili (Fərman Abdullayev kimi) — Fərman Ələkbərov
Nail Əliyev — Zeynalov
Faiq Sücəddinov — Şəfiyev
Vyaçeslav Həsənov — Musazadə
Xerardo Kontreras — Kuptsov
Dinarə Yusifova — Salahovun qızı
Rasim Rəhimov — trest müdiri
Bayandur Mehdiyev — rəis
Əhəd Əsgərov — mühasib
Loğman Kərimov — Salahovun sürücüsü
Rövşən Əliyev — prokuror
Məbud Məhərrəmov — gözətçi
Nataliya Tağıyeva — qonşu

Yuri Mnatsakanov — qonşu

İlyas Hüseynov — qonşu

Oqtay Əsədov

A. Qlazov

Q. Mövsümov

F. Cəfərova

Q. Zeynalov

Rafiq Qasımov

T. Markatun

R. Krım

S. Vaysman

Fuad Şabanov

E. Hüseynov

M. Məmmədov

Ruhəngiz Qasımova — qonşu

A. Əliyev

F. Vısbukov

Filmi səsləndirənlər:

Rasim Balayev — Məmmədov (Çingiz Şərifov) (titrlərdə yoxdur)

Ədalət Məmmədov — Hüquq işçisi (titrlərdə yoxdur)

Nəcibə Hüseynova — Qonşu (titrlərdə yoxdur)

Ramiz Əzizbəyli — gözətçi (Məbud Məhərrəmov), Kuptsov (Xerardo Kantreras) (titrlərdə yoxdur)

Ramiz Məlik — Trest müdiri (Rasim Rəhimov) (titrlərdə yoxdur)

Yaşar Nuri (titrlərdə yoxdur)

Hamlet Xanızadə — Şəfiyev (Faiq Sücəddinov) (titrlərdə yoxdur)

Eldəniz Rəsulov — Zeynalov (Nail Əliyev) (titrlərdə yoxdur)

Hacı İsmayılov — Musazadə (Vyaçeslav Həsənov) (titrlərdə yoxdur)

Nuriyyə Əhmədova — İşçi (titrlərdə yoxdur)

## İstinadlar

## Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 311.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1986-cı ilin Azərbaycan filmləri
1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Cilovdarlı

**Cilovdarlı** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qədirli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 6 may 1997-ci il tarixli 293-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tovuz rayonunun faktiki mövcud olan Cilovdarlı kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Xatınlı kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibində yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Tovuz rayonunun Xatınlı kənd inzibati-ərazi vahidinin Çilovdarlı kəndi Qədirli kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Etnotoponimdir. *Cilovdarlılar* vaxtilə şahsevənlər hərbi ittifaqına daxil olmuş, I Şah Abbasın hakimiyyəti illərində (1587-1629cu illəri) Gəncəbasara gəlmişlər. *Cilovdarlıq* səfəvilər dövründə xüsusi vəzifə olmuş və bu vəzifənin icrası ayrılıqda bir tayfaya tapşırılmışdır. Mənbələrdə *cilovdarlar* oğuzların bəydili tayfasının bir qolu kimi qeyd olunur. *Cilovdar* "cilov tutan, cilov verən", "ordunun on hissəsində gedən" deməkdir. Füzuli rayonundakı Qazaxlar kəndinin məhəllələrindən biri də Cilovdarlı adlanır. Bir başqa mənbədə isə Cilovdar "öndə gedən", "karvanbaşı" deməkdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində, Kür çayının 2–3&nbsp;km-də yerləşir. Qədirli, Mülkülü, Xatınlı, Qaraxanlı və Əlimərdanlı kəndləri ilə qonşudur.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhali əsasən iri və xırda buynuzlu heyvandarlıqla, süd məhsullari istehsalı ilə (süd, şor, qatıq, nehrə yağı, ayran, pendir) və əkinçiliklə (kartof, soğan, yonca) məşğul olur.

## Mədəniyyəti
Kənddə Cilovdarlı kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Cilovdarlı kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Əlimərdanlı

**Əlimərdanlı** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Əlimərdanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim *əlimərdanlı* nəslinin adını əks etdirir. Etnotoponimdir.

## Tarixi
Əlimərdanlı kəndi öz adını təqribən 1680-ci ildə Şəmsəddin mahalının Əmirli obasında anadan olan Əlimərdan adlı şəxsin adından götürmüşdür. Əlimərdanın Pənah, onun da Məhəmmədəli adlı oğlu olmuşdur. Məhəmmədəlinin İbrahim və Qara Əlimərdan adlı oğullarının adları məlumdur. İbrahimin Pənah və İsmayıl adlı oğlanlarının adları məlumdur. Pənahın Hüseyn, Həsən, Ələkbər, Ələsgər adlı oğulları və bir neçə qızı olub. Hüseynin Alı, Abbas, Qəhrəman adlı oğulları və bir neçə qızı olub. Məşhur el sənətkarı Aşıq Nəcəf Əlimərdanlı Alının oğludur. Aşıq Nəcəfin davamçısı onun böyük oğlu Şahniyarın oğlu Şair Məzahir Alıyevdir. Qara Əlimərdandan olanlar Murad, Xəlil, Murğuzalıdır. Muraddan olanlar Murad və Rəhimdir. Muraddan olanlar Nəsir və Bəşirdir. Rəhimdən olan Əlimərdan, ondan olan Paşa, Paşadan olan Muradov Qurbandır. Xəlilin nəvəsi Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mərdan Musayevdir. Murğuzalının nəvəsi əmək qəhrəmanı Məhərrəm Tağıyevdir.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Tovuzçayın sahilində, Xunan düzündə yerləşir.

## Əhalisi

1925-ci ildə Səmədbəy, 1939-cu ildə isə Mansurlu kəndlərinin əhalisi bu kəndə köçürülmüşdür.

### Tanınmış şəxsləri
* Aşıq Nəcəf Əlimərdanlı — aşıq, ifaçı.
* Mərdan Musayev — Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

## İqtisadiyyatı
Kənddə bir vaxtlar konyak zavodu fəaliyyət göstərmişdir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Əlimərdanlı kənd kitabxana filialı, Əlimərdanlı kənd Mədəniyyət Evi, Əlimərdanlı poçt şöbəsi (AZ6027) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Mərdan Musayev adına Əlimərdanlı kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Əlimərdanlı kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə 02 fevral 2010-cu ildə qeydiyyatdan keçən, şəhadətnamə nömrəsi 100110 A1–197 olan Əlimərdanlı kəndi "Həzrəti Fatimeyi-Zəhra" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Səhiyyə
Kənddə Əlimərdanlı həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Yuxarı Öysüzlü

**Yuxarı Öysüzlü** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Yuxarı Öysüzlü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Öksüzlü olmuşdur. Yerli əhali arasında kəndin Qızılgöz Öysüzlü, Öksüzlü adları da vardır. Ondan keçmişdə əmələ gəl­miş yeni məntəqə Aşağı Öysüzlü, bu kənd isə Yuxarı Öysüzlü adlandırılmışdır. Oyko­nimin ikinci komponenti Qazax qəzasında maldarlıqla məşğul olmuş *öksüzlü* elatının adındandır.

## Tarixi
1747-ci ildə Nadir şah Əfşarın ölümündən sonra Qafqazda yaranmış xanlıq və eyni zamanda bir sıra sultanlıqlar özlərinin mərkəzləri ilə də fərqlənirdilər. Belə sultanlıqlardan biri Şəmsəddin idi (bəzi tarixi qaynaqlarda Şamşəddil adı ilə qeyd olunur). 18-ci əsrin ortalarında yaranmış bu sultanlığın mərkəzi Tovuz deyil, mərkəzdən 8&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşən məhz indiki Yuxarı Öysüzlü (əvvəlki Öksüzlü) kəndi olmuşdur.

### Tarixi abidələri
Yuxarı Öysüzlü kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
* Çovdaroğlu Aşıq Məhəmməd — azərbaycanlı aşıq.
* Rauf Arifoğlu — azərbaycanlı jurnalist, "Yeni Müsavat" Media Qrupunun təsisçisi və rəhbəri, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti.

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə 1 №-li və 2 №-li Yuxarı Öysüzlü kənd kitabxana filialları, Yuxarı Öysüzlü kənd Mədəniyyət Evi, Yuxarı Öysüzlü poçt şöbəsi (AZ6040) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Məmmədqara Məmmədov adına Yuxarı Öysüzlü kənd tam orta məktəbi və Müşfiq Əliyev adına Yuxarı Öysüzlü kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Yuxarı Öysüzlü kənd 1 №-li körpələr evi-uşaq bağçası və Yuxarı Öysüzlü kənd 2 №-li körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Yuxarı Öysüzlü kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mismarsız tikilən Bəy evi - REPORTAJ
* 103 illik tarixi olan su quyusu...

## Həmçinin bax
Cəlilli

**Cəlilli** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Cəlilli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 7 mart 2012-ci il tarixli, 310-IVQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Cəlilli kəndi Düz Cırdaxan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Cəlilli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Haqverdibəyli olmuşdur. Cəlil Məmmədquluzadənin şərəfinə adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Zeynallı İlqar Ayaz oğlu (1995-2020) — Tovuz döyüşləri şəhidi.
* Hökümə Xəlilova

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Cəlilli kənd kitabxana filialı, Cəlilli kənd klubu fəaliyyət göstərir.

2000-ci ildə Aşıq Abbas Tufarqanlıdan bəhs edən "Abbas və Gülgəz" filmi bu kənddə çəkilmişdir.

## Təhsil
Kənddə Elşad Tağıyev adına Cəlilli kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Cəlilli kənd uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Cəlilli həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Quşçu

**Quşçu** bu mənalarda gələ bilər:

## Xalqlar
* Quşçu tayfası — qədim türk tayfası.

## Şəxsiyyətlər
* Əli Quşçu — Özbək astronomu, riyaziyyatçısı və dilşünası.

## Yer adları

### Azərbaycan
* Quşçu (Laçın) — Azərbaycanın Laçın rayonunda kənd.
* Quşçu (Şamaxı) — Azərbaycanın Şamaxı rayonunda kənd.
* Quşçu (Yevlax) — Azərbaycanın Yevlax rayonunda kənd.
* Quşçu (Göygöl) — Azərbaycanın Göygöl rayonunda kənd.
* **[[Quşçu (Daşkəsən)]]**
:* Quşçu (qəsəbə, Daşkəsən) — Azərbaycanın Daşkəsən rayonunda qəsəbə.
:* Quşçu (kənd, Daşkəsən) — Azərbaycanın Daşkəsən rayonunda kənd.
* **[[Quşçu (Tovuz)]]**
:* Aşağı Quşçu — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd.
:* Dondar Quşçu — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd.

### Gürcüstan
* Quşçu (Marneuli) — Gürcüstanın Marneuli rayonunda kənd.

### Ermənistan
* Quşçu — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Abaran rayonu ərazisində kənd.
* Quşçu (Dərələyəz) — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunda kənd.

### İran
* Quşçu (Urmiya) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında şəhər.
* Quşçu (Sarab) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.
* Quşçu (Qəzvin) — İranın Qəzvin ostanında kənd.
* Quşçu (İcrud)

## Həmçinin bax
* Quşçular (dəqiqləşdirmə)
Dondarlı (Tovuz)

**Dondarlı** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim qədim türkdilli dondar tayfasının adı ilə bağlıdır. Qədim yunan müəlliflərinin məlumatına əsasən, dondarlar Şimali Qafqaz çöllərində, Azov dənizi sahillərində yaşamışlar. Sonrakı mənbələrdə dondarların Kuban çöllərində məskən salmaları haqqında məlumat verilir. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, dondarlar hunların tərkibində Albaniyaya gələrək orada məskunlaşmışlar. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarında personajlardan birinin adı Dəli Dondardır. Qazax rayonunda Dondardağı, Qubadlı rayonunda Dondardərə oronimləri də bu etnonimlə bağlıdır. Türkmənistan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkiyə toponimiyasında da bu etonimlə bağlı coğrafi adlara təsadüf olunur. Udmurt MR-in Qlazov rayonunda X–XII əsrlərə aid edilən şəhər xarabalığı da Dondikar adlanır.

Dondarlı kəndinin tarixi cox qədimdir. Bu kəndin tarixi haqqında alban tarixçilərinin və yunan tarixçilərinin əsərlərində rast gəlmək olar. Dondar albaniyada yaşayann 26 tayfadan biridir. Dondarlı kəndinin adı haqqında bir çox məlumat var.

Qədim türk tayfalarından olan dondarlar haqqında, onların Qafqazda və Azov dənizi sahillərində yaşaması barədə Miletli Hekateydən (e.ə. VI–V əsrlər) başlamış, Strabon, Tasit, Plutarx və Lukulla qədər bir çoxları məlumat vermişlər. Onların Kuban ərazisində yaşadıqları və irandilli olduqları, dondar sözünün osetin dilində "çayı saxlayanlar" mənasında işləndiyi barədə mülahizələr də söylənmişdir. Lakin dondarlarla bağlı bütün izlər onların türk tayfalarından olduğunu göstərir. Tovuz və Qubadlı rayonlarında Dondarlı, Tovuzda Dondar Quşçu, Şabran rayonu ərazisində Qala Dondar qala xarabalıqları və s. kimi toponimlərdən aydın olur ki, dondarlar Albaniyanın şimal-qərb ərazilərində yaşamışlar.

Güman olunur ki, türkdilli dondarlar Qafqaz Albaniyası ərazisinə III–IV əsrlərdə tərtər, aran, kəngər, xurs, savar tayfaları ilə, VI–VIII əsrlərdə isə xəzərlər, avarlar, qismən suvarlar və başqaları ilə eyni vaxtda daxil olmuşlar. XIII əsrin Kiçik Asiya türk tayfalarından biri dondarlı adlanırdı. Dondar şəxs adları türkcə izah olunur. Plutarx dondar hakiminin adının Oltak olduğunu göstərir. Bu sözü "oğul" (Oul) və "tək" sözlərinə ayırmaq olur.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə, Tovuz şəhərindən şərqdə, Tovuzçayın sahilində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhali əsasən heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğul olur. Əsasən kartof becərilir.

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Youtube-da bax :Bir kəndin nağılı. Dondarlı (film)

## Həmçinin bax
Kirən

**Kirən** (tarixi adı: **Quşçu Kirən**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Quşçu Kirən olmuşdur. Keçmişdə burada Kirən adlı iki kənd var idi. Bir-birindən fərqləndirmək məqsədilə biri Xınnakirən, digəri Quşçu Kirən adlandırılmışdı. Quşçu Kirən kəndi quşçu tayfasına mənsub ailələrin Kirən adlı yerdə məskunlaşması ilə əlaqədar yaranmışdı. Sonralar Quşçu Kirən kəndinin adındakı "Quşçu" hissəsi kəndin adından yığışdırılmış və kəndin adı sadəcə "Kirən" şəklinə qısaldılmışdır.

Fıstıq, vələs meşəliyi olan bu yerdə keçmişdə *kəran* (tir, pərdi) kəsildiyi üçün Kirən (yerli əhali arasında Kəran) adlandırılmışdır. Oykonimi qədim *kiran/kürən* tayfa adı ilə də əlaqələndirir, "yamaclar" kimi də izah edirlər.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçay və Zəyəmçayın suayrıcında, orta dağlıq qurşaqda yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddə kartofçuluq inkişaf etmişdir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Kirən kənd kitabxana filialı, Kirən kənd klubu, Kirən poçt şöbəsi (AZ6032) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Elman Süleymanov adına Kirən kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Kənddə məktəblilər üçün istirahət düşərgəsi də var.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Kirən kənd həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Koxanəbi

**Koxanəbi** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Koxanəbi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd keçmiş Ocaqlı kəndindən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kəndin adı *koxa* (kovxa) və *Nəbi* (şəxs adı) sözlərindən ibarət olub, "kəndxuda Nəbiyə məxsus" mənasındadır. "Kəndxuda" sözünun sinonimi olan *kovxa* XVI-XIX əsrlərdə Azərbaycanda və qonşu ölkələrdə inzibati vəzifə olmuşdur. Kovxalar mahal bəyinə tabe idilər. Hər kəndin ayrıca kovxası olurdu. Bu kənd də tabeliyində olduğu kovxanın adını daşıyır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçay və Zəyəmçay arasında, dağlıq ərazidə, Ermənistan sərhəddinin yaxınlığında yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Koxanəbi kənd kitabxana filialı, Koxanəbi kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Koxanəbi kənd tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Hacıhəsənli

**Hacıhəsənli** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim *hacıhəsənli* nəslinin adını əks etdirir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Hacıhəsənli kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Yusif Alıyev adına Hacıhəsənli kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 96 şagird yerlik modul tipli tam orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 425 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Xınnakirən

**Xınnakirən** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Keçən əsrin əvvəllərində rayonun ərazisində Xınna Kirən (hazırkı Xınnakirən kəndi) və Quşçu Kirən (hazırda sadəcə Kirən adlanır) adlı iki kənd qeydə alınmışdır. Tədqiqatçıların bir qismi *kirən* sözünu türk dillərindəki *kir/gir* (yamac, yoxuş) və İran dillərindəki cəmlik bildirən *-ən* şəkilçisinin birləşməsi, digər qismi isə ərazidəki meşəliklə əlaqədar (tir, pərdi) sözü ilə əlaqələndirirlər. Oykonim "xunanlara məxsus Kirən kəndi" mənasındadır. Mənbələrin məlumatına görə, Ağstafaçayın hövzəsində qədim monastırın adı da *Kirən* olmuşdur. Xınnagirən variantında da qeydə alınmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Baqqallı

**Baqqallı** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Göllüdür. Kənd hazırda Aşağı və Yuxarı Baqqallı adlanan iki hissədən ibarətdir. Etnotoponimdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Baqqallı kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Baqqallı kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Baqqallı tibb məntəqəsi yerləşir.

## Həmçinin bax

* Koroğlu Qalası Tovuz
* Kirən
* Soflar
* Qalaboyun
* Saladınlı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xoş Gəldim - Tovuz, Baqqallı kəndi (YENİ 09.11.2024)
Çatax (Tovuz)

**Çatax** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndi Yuxarı Quşçu kəndindən çıxmış ailələr iki dağın arasında yerləşən Çatax adlı yerdə salmışlar. *Çataq* Azərbaycan toponimiyasında "yolayrıcı", "suayrıcı", "dağayrıcı" mənalarında işlənir. Oykonim kəndin yerləşdiyi coğrafi mövqeyi təyin edir.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Çatax kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın sahilində, Şahdağ silsiləsinin (Kicik Qafqaz) ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Çatax kənd kitabxana filialı,  Çatax kənd klubu, Çatax poçt şöbəsi (AZ6020) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Xəlil Cəfərov adına Çatax kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Çatax həkim məntəqəsi yerləşir.

Kənddəki Turşsu bulağının müalicəvi suyu sağlamlıq üçün faydalı olan müxtəlif kimyəvi maddələrlə zəngindir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qandalar

**Qandalar** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Bu oykonim rəsmi ədəbiyyatda **Qandalar** (bəzi mənbələrdə *Qandal Alının* adından təhrif olunmuş formada) kimi qeyd olunur. Yerli məlumatlara görə, yaşayış məntəqəsinin təməli çarizm dövründə Qazax mahalında qaçaqlıq etmiş xristian qıpçaq türk soyundan olan **Qandal Alı** adlı şəxs tərəfindən qoyulmuşdur. O, ədalətsiz çar idarəçiliyinə qarşı mübarizə aparan, sadə xalqın müdafiəçisi kimi tanınan bir şəxs olmuş və bölgədə üsyan ruhunun simvoluna çevrilmişdir.

Digər tarixi mənbələrə əsasən, bu yaşayış məntəqəsinin təməlini qoyub bura köç etmiş Qandal Alı və onun qohumları, **xristian** **qıpçaq türklərinin soyundandır**. Qıpçaq türklərinin bir qolu olaraq, əsasən XI-XII əsrlərdə Qafqaza köç etmiş və Qazax-Tovuz ərazisində məskunlaşmışlar. Əvvəllər hərbi xidmət məqsədilə bu əraziyə gəlmiş bu tayfa, zamanla yerli əhali ilə qaynayıb-qarışmış,lakin türk kimliyini və tarixlərini unutmamış qoruyub saxlamışdırlar.

Bu nəslin nümayəndələri yaşadıqları torpaqlarda sülh, əmək və azadlıq ideyalarını təbliğ etmiş, sosial və mənəvi baxımdan cəmiyyətin fəal üzvlərinə çevrilmişlər. Beləliklə, **Qandalar** adı yalnız coğrafi bir məkanı deyil, həm də mədəni müxtəlifliyi, tarixi yaddaşı və qəhrəmanlıq ruhunu təmsil edən bir simvol olmuşdur.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Qandalar kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Qandalar kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Cirdək

**Cirdək** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Cir (qədim türk dillərində çir) Azərbaycan dilinin dialekt və şivələrində "kiçik, balaca" mənasında işlənmişdir. -dək məkan, yer bildirən şəkilçidir. Oykonim "kiçik, balaca yaşayış yeri" mənasını bildirir. Kənd həqiqətən də sahəsinə görə cox kiçikdir.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Tovuz şəhərinin mərkəzindən 35&nbsp;km aralıda, Tovuz-Böyük Qışlaq yolunun üzərində, dağlıq ərazidə yerləşir. Kənd dörd bir yandan dağ və meşələrlə əhatə olunmuşdur. Kəndin içməli suyunu bulaqlar təşkil edir. Cirdək kəndi Qandalar, Kazımlı, Çatax, Hacılar, Saladınlı kəndləri ilə həmsərhəddir.

Kənddə havanın orta illik temperaturu 8-13 C, yanvarda -5-4 C, iyulda isə 18-25 C dərəcə arasında dəyişir. Orta illik nisbi rütubəti 71 %-dir. Yağıntının illik miqdarı 400–700&nbsp;mm-dir.

Kəndin yer adları: Qız Dağı, Kalafalıq, Göyəmli, Kəmər Qayası, Böyük Qaya, Hərrəmələr, Qamışlı, Cilli, Quşburnu, Dovşançalan, Arxac, Çökək, Qırmızı Qaya, Balacırım, Böyükcırım

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Cirdək kəndinin iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Bostançılıq, bağçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq və arıçılıq kənd təsərrüfatının mühüm sahələridir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Cirdək kənd kitabxana filialı, Cirdək kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır. Kənd ərazisində ziyarətgah olan Hacı Mirbağırın ocağı var.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Saladınlı

**Saladınlı** (tarixi adı: **Salatınlı**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Kirən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, əsasını *Saladın* (*Salatın*) adlı şəxs qoyduğu üçün kənd onun adını daşıyır. Güman etmək olar ki, oykonim türk dillərindəki *sala* (aralıq sahə), *dın* (düşərgə, məkan) və *-lı* (mənsuqluq bildirir) komponentlərindən ibarət olub, "aralıqda olan məskən" mənasındadır. Kəndin dağla çayın arasında yerləşməsi də bu izahı təsdiq edir. Kəndin adı 1933-cü ildə Salatınlı variantında qeydə alınmışdır. Altayda Salatal adlı çay, Tatarıstanda Salatçı adlı kənd mövcuddur.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın sahilində, Qız dağının ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Pələkli

**Pələkli** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, kənd vaxtilə çoxlu pələng olan və buna görə də Pələngli adlanan binə yerində salın­dığı üçün belə adlandırılmışdır. Oykonimi XIX əsrdə Qazax qəzasında yaşamış quşçu icmasının *pələkli* tirəsinin adı ilə də əlaqə­ləndirirlər.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın sahilində, Şah­dağ silsiləsinin (Kiçik Qafqaz) ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə Vaqif Rəhimov adına Pələkli kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Aşağı Quşçu

**Aşağı Quşçu** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Aşağı Quşçu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim "aşağıda yerləşən Quşçu kəndi" deməkdir. Etnotoponimdir.

## Tarixi
Aşağı Quşçu kəndinin sakinləri əsli Qədim Azərbaycan torpağı olan Qarabağdan — Şuşadandır. Ağa Məhəmməd şah Qacarın 1797-ci ildə yürüşü zamanı Şuşanın Aşağı Quşçu kəndindən köçüb Tovuzun dağlarında yaşamağa başlamışlar. Sonralar zaman keçdikcə bəziləri aşagılara (arana) köçməyə başlamışlar. O dövürdən Aşağı Quşçu yaranmışdır.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 7&nbsp;km cənub-şərqdə, Bakı-Tbilisi şose və dəmiryolunun kənarında, Əsrikçayın sahilində, dağ ətəyində yerləşir.

Həm yayı, həm də qışı mülayim keçir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənddə 2 üzüm emalı zavodu var. Bundan başqa 2 böyük meyvə soyuducusu mövcuddur. Ayrıca kənddə Tovuzun su ilə təchizinə xidmət edən su anbarı var.

Kənd əhalisi əsasən əkinçilik və maldarlıq, həmçinin bağçılıq, bostançılıq, ticarət ilə məşğul olur.

## Mədəniyyəti
Kənddə Aşağı Quşçu kənd kitabxana filialı, Aşağı Quşçu kənd Mədəniyyət Evi, Aşağı Quşçu poçt şöbəsi (AZ6015) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə İsmayıl Mürşüdov adına Aşağı Quşçu kənd tam orta məktəbi, Aşağı Quşçu kənd 1№-li tam orta məktəbi və İmran Bayramov adına Aşağı Quşçu kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Aşağı Quşçu kənd 1 №-li körpələr evi-uşaq bağçası və Aşağı Quşçu kənd 2 №-li körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Aşağı Quşçu həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Qoşa

**Qoşa** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çatax kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kəndin belə adlandırılması onun coğrafi mövqeyi ilə əlaqədardır. Kənd qarşı-qarşıya duran iki təpədə yerləşməsinə görə belə adlandırılmış­dır. Bir sıra tədqiqatlara əsasən, toponimi­yada *qoşa* say mənasını daşıyaraq, "iki" deməkdir. Onun işlənməsi coğrafi obyektin səciyyəsinin konkretləşməsinə xidmət edir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən maldarlıqla və kartofçuluqla məşğul olur.

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə Qoşa kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 20 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 230 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Qoşa kənd tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Çeşməli (Tovuz)

**Çeşməli** (tarixi adı: **Çirkinli**) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Çeşməli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
1959-cu ilədək kəndin adı Çirkinli olmuşdur. *Çirkinli* türk-monqol mənşəli bir tayfanın adıdır. XIII əsrdə monqolların tərkibində Azərbaycana gəlmiş çirkinlilər sonralar qızılbaş hərbi ittifaqına girmişlər. 1959-cu ildən kənd adının mənası guya pis yozulduğundan (Azərbaycan dilində "iyrənc" mənasındakı "çirkin" sözüylə omonim/səsdaş olduğuna görə) kəndin ərazisindəki "Çeşməli" adlı bulağın adı ilə rəsmiləşdirilmişdir. Oykonim "gözlü bulaq, bulaqlar" deməkdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Tovuz rayonunun cənub hissəsində yerləşir. Dağ kəndi olduğu üçün qışı əsasən sərt soyuq, yayı isə mülayim isti keçir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi təsərrüfat, əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur. Kənd təsərrüfatında əsasən kartof əkini ilə məşğul olan yerli əhali, məhsullarının satışını yerli bazarlar ilə yanaşı Rusiya və Ukrayna kimi ölkələrdə də edirlər. Əlverişli şərait və məhsuldar torpağın olması, əkinçilik sahəsində əhəmiyyətli yer tutur. Həmçinin arıçılıq və son illərdə tütünçülük kimi fəaliyyət növləri də kəndin iqtisadi yaşamında önəmli rol oynayır.

## Mədəniyyəti
Kənddə Çeşməli kənd kitabxana filialı, Çeşməli kənd klubu, Çeşməli poçt şöbəsi (AZ6021) fəaliyyət göstərir.

Kənddə telefon qovşağı, kənd bələdiyyəsi, Tovuz rayon icra hakimiyyəti nümayəndəliyi fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Məstan Novruzov adına Çeşməli kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir. Məktəb şəhid Məstan Novruzovun adını daşıyır. Məktəbin qarşısında şəhidin xatirəsinə abidə ucaldılmışdır.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Çeşməli həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Səfərli

**Səfərli** — soyad.

* Elçin Səfərli (d. 1984) — Yazıçı.
* Eltac Səfərli (d. 1992) — Azərbaycan şahmatçısı, qrosmeyster (2008).
* Əliyar Səfərli (1937—2017) — Ədəbiyyatşünas, mətnşünas, maarif xadimi.
* Hacıfəxrəddin Səfərli (d. 1949) — AMEA Naxçıvan Bölməsinin Tarix, Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun direktoru.
* Hidayət Səfərli (1932—2013) — Ssenari müəllifi, səsləndirici, aktyor.
* İslam Səfərli (1923—1974) — Şair-dramaturq, tərcüməçi.
* Vüqar Səfərli (d. 1958) — Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun icraçı direktoru.

;Yaşayış məntəqələri
* Səfərli (Başkeçid) — Gürcüstanın Başkeçid rayonunda etnik azərbaycanlı kəndi;
* Səfərli (Tovuz) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Səfərli (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Həmçinin bax
* Səfər
* Səfərov
Qaralar (Tovuz)

**Qaralar** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qaralar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Oykonim XIX əsrdə Qazax qəzasında yaşamış *qaralar* nəslinin adındandır. Böyük Qışlaq bölgəsinə daxil olan kiçik kəndlərdən biri də Qaralardır. XV əsrdən sonrakı nəsil şəcərəsinə söykənən söyləmələrə görə, indiki Füzuli rayonunun Qoçəhmədli kəndində bəylikdən salınmış beş qardaşın öldü-qaldısından xəbərsiz iki qardaş — Qara və Qoç Əhməd qaçıb, indiki Tovuz rayonu ərazisində Qaralar adlı kənd salır və orada məskunlaşır­lar. 1930-cu ilədək Tərtər rayonu ərazisində də Qaralar adlı kənd mövcud olmuşdur. Keçən əsrin 30-cu illərində Ermənistan ərazisində iki Qaralar kəndi, Krımın Yevpatoriya rayonunda Karallar Kıpçak kəndi qeydə alınmışdır. Bundan başqa Qara adlı Qaramanların içində qeydə alınmışdır. 

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Murğuz silsiləsinin ətəyində, ­Tovuz maqistral yolundan 52 kilometr aralıda yerləşir. Qışı sərt, yayı sərin keçir. Yaylaq kimi istifadə olunur.

### Kəndin yer adları
Gen dərə, Açıq yal, Siçanlı yalı, Almalı, Kalafalı, Hajıyedıl, Qışlaq, Duzdağ, Yurtdar, Cindərli talası, Quzoy bulağı, Qovu, Aşağkı dam, Qalaça, Göyrüç, Rakel qayası, Nizami bulağı, Zeynalabdı talası.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əkinçilik, kartofçuluq, maldarlıq, meşə təsərrüfatı ilə məşğul olur.

## Mədəniyyəti
Kənddə Qaralar kənd kitabxana filialı, Qaralar kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Qaralar kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 40 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 285 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır. Kənd ərazisində ziyarətgah olan Hacı Mirbağırın ocağı var.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Alakol

**Alakol** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, toponim "seyrək bitkili yer, addabudda kollu sahə" mənasındadır. Oykonim *ala* (seyrək, addabudda) və *kol* (vadi, dərə, hamar, duz, aran yeri) sözlərindən düzəlib, "geniş düzən, böyük aran yeri" deməkdir. Bəzi mənbələrdə Alagöl şəklində qeydə alınmış bu inzibati ərazi vahidində 1917, 1933, 1961-ci illərə aid məlumat kitablarına görə, Alagöl adı ilə bağlı 3 kənd olmuşdur: Alagöl, Alagöl Mülkülü, Alagöl Qırıqlı. Sonralar rayonun ərazisində gedən əsaslı planlaşdırma nəticəsində həmin kəndlər Alakol, Mülkülü və Düz Qırıqlı şəklində sabitləşmişdir.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sol sahilindən bir qədər aralı, Mamırtı (Kicik Qafqaz) dağının ətəyində yerləşir. 

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
* Aşıq Zülfiyyə — ifaçı-aşıq.
* Məhərrəm Qasımlı — mədəniyyət və incəsənət işçisi.
* Nəsir Əhmədli — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti, filologiya elmləri doktoru, professor.
* Valeh Arifoğlu — fotoqraf, fotojurnalist.

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Alakol kənd kitabxana filialı, Alakol kənd Mədəniyyət Evi, Alakol kənd klubu, Alakol poçt şöbəsi (AZ6012) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil

Kənddə Nurəddin Sadıqov adına Alakol kənd tam orta məktəbi və Alakol kənd 1№-li tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Alakol kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Alakol həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Köhnəqala (Tovuz)

**Köhnəqala** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd buradakı köhnə (qədim) qalanın adı ilə adlandırılmışdır.

## Tarixi
Zəyəmçayın sahilində yerləşən qala bir hektardan artıq ərazini əhatə edir. Eramızdan əvvəl 450-ci ildə Kürün qolu olan Zəyəmçayda Sasanilərlə yerli xalq arasında müharibə olub. Müharibə zamanı burada olan qala və qəsirlər dağılıb, həmin qalalardan biri də o vaxt bu ərazidə yerləşən Köhnəqala olub. Kəndin adı da elə bu qalanın adı ilə — Köhnəqala adlanıb. Qədim tarixi mənbələrdə burada 2 min il əvvəl böyük bir şəhərin olduğu qeyd edilir. 1963-cü ildə bu qaladan 2 büt tapılıb. Qalanın yerində bir neçə  böyük daşla, kərpic və küp qalıqlarından başqa demək olar ki, heç nəyə rast gəlmək mümkün deyil. Çünki qalanın yerində  yeni yaşayış evləri tikilib. Qaladan fərqli olaraq, qalanın giriş qapısının qalıqları bu günə qədər qalıb. Sakinlər deyir ki, qədimdə  burada tunel olub və həmin tunel vasitəsilə insanlar buradan qalanın olduğu əraziyə gedib-gəliblər.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd orta dağlıq qurşaqda yerləşir.

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
* Murad Köhnəqala — şair, publisist.

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Köhnəqala kənd kitabxana filialı, Köhnəqala kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Şah İsmayıl Xətai adına Köhnəqala kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

Bundan başqa kənddə Köhnəqala kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Köhnəqala həkim məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Böyük Qışlaq

**Böyük Qışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Böyük Qışlaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, kəndi XVIII əsrin sonu, XIX əsrin əvvəllərində Qarabağdan köçüb gəlmiş ailələr *qışlaq* yerində salmışlar. Ona görə də kənd belə adlandırılmışdır. *Böyük* sözü isə kəndi eyniadlı digər yaşayış məntəqələrindən fərqləndirməyə xidmət edir.

## Tarixi
 
### Tarixi abidələri
Böyük Qışlaq kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Əsrikçayın (Axıncaçayın qolu) sol sahilində, Murğuz silsiləsinin (Kicik Qafqaz) ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Böyük Qışlaq kənd kitabxana filialı, Böyük Qışlaq kənd Mədəniyyət Evi, Böyük Qışlaq poçt şöbəsi (AZ6019) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Gəray Nəsibov adına Böyük Qışlaq kənd tam orta məktəbi və Böyük Qışlaq Şamlıq kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Böyük Qışlaq kənd xəstəxanası yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Şamlıq (Tovuz)

**Şamlıq** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Böyük Qışlaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, oykonim "şam ağaclan çox olan yer" mənasındadır. Kəndin ərazisi qədim yaşayış məskənlərindən biri hesab edilir. Türk dil­lərində *şam* sözünün "sucaq yer, bataqlıq", "qamış", "iti uclu" mənaları da var.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Şamlıq kənd kitabxana filialı, Şamlıq poçt şöbəsi (AZ6037) fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Məzahir Quluyev adına Şamlıq kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 220 şagird yerlik tam orta məktəb binası 1 sentyabr 2014-cü ildə istifadəyə verilmişdir. Bundan başqa kənddə Şamlıq kənd ümumi orta məktəbi də fəaliyyətdədir. 40 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 285 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
On yeddi yaşlı oğlan (film, 1985)

## Məzmun
Film çeçen xalqının igid oğlu, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, pulemyotçu Xanpaşa Nuradilovun qısa, lakin şərəfli həyat yolundan bəhs edir.

## Film haqqında
Film Mərkəzi televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə çəkilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Faiq Ağamalıyev, Vaxa Matiyev, V. Fyodorov
:**Quruluşçu rejissor:** Rüfət Şabanov
:**Quruluşçu operator:** Arif Nərimanbəyov
:**Quruluşçu rəssam:** Arif Əbdürrəhmanov
:**Bəstəkar:** Leonid Vaynşteyn
:**Səs operatoru:** Kamal Seyidov

### Rollarda
:Səid Pitsiyev-Xanpaşa
:Natəvan Məmmədova-Məleykə
:İsfəndiyar Quliyev-Rüstəm
:Şahmar Ələkbərov-Salman
:Svetlana Seleznyova-Anya
:Nikolay Barmin-Hərbi həkim
:Sanya Soloduxin

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004, səh. 288.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Şəhərli biçinçilər (film, 1986)

## Məzmun
Müasir mövzuda çəkilmiş bu film kəndlə şəhərin aktual məsələlərinə həsr olunmuşdur. Film həmçinin kənddən şəhərə köçdükdən sonra el adət-ənənələrini unudanlardan bəhs edir.

## Film haqqında
*Film rejissor Hüseyn Mehdiyevin quruluşçu rejissor kimi kinoda ilk işidir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Ramiz Rövşən
:**Quruluşçu rejissorlar:** Əbdül Mahmudov, Hüseyn Mehdiyev
:**Quruluşçu operator:** Hüseyn Mehdiyev
:**Quruluşçu rəssam:** Fikrət Əhədov
:**Bəstəkar:** Azər Dadaşov
:**Səs operatoru:** Akif Nuriyev
:**Rejissor:** Zəfər Murtuzov
:**Operator:** Sərvər Rəşidoğlu (Sərvər Quliyev kimi)
:**Montaj edən:** Gülşən Səlimova
:**Qrim rəssamı:** Elbrus Vahidov
:**Geyim rəssamı:** Afət Məmmədova
:**Rejissor assistentləri:** Ə. Əhmədov, E. Şərifov
:**Operator assistenti:** Nadir Muqbilov
:**Rəssam assistenti:** M. Məmmədov
:**Montaj üzrə assistent:** S. Süleymanova
:**İşıq ustası:** Malik Nəsirov
:**Çalır:** SSRİ Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsinin Orkestri
:**Dirijor:** Konstantin Krimets
:**İnzibatçı:** Nəmxuda Usubəliyev
:**Filmin direktoru:** Nadir Əliyev

### Rollarda
:Həsənağa Turabov — Səlim
:Fəxrəddin Manafov — Mədət
:Səməndər Rzayev — Hümmət
:Sədayə Mustafayeva — Humay
:Səidə Vəlibəyova — Mədətin arvadı
:Sədaqət Zülfüqarova — Əsədin arvadı
:Sadıq Hüseynov — Əsəd
:Rafiq Əzimov — Əliş
:S. Ömərov — Talıb
:Böyükxanım Əliyeva — Hümmətin arvadı
:Ədalət Əbubəkirov — Səməd
:Sabir Məmmədov — Talıbın oğlu
:Şücaət Həbibov (Ş. Həbibov kimi) — Talıbın oğlu
:T. Məmmədov
:Təvəkkül İsmayılov — biçinçi
:T. Əliyev
:Ənvər Həsənov — biçinçi
:Əliqulu Səmədov — biçinçi
:F. Dəmirov
:X. Əminağayeva
:E. Mehdiyeva
:Q. Mehdiyeva
:İ. Həsənov
:B. Həsənova
:Muxtar Avşarov
:Əhməd Əhmədov — bələdçi

### Filmi rusca səsləndirənlər
:Hamlet Xanızadə — Səlim (Həsənağa Turabov) (titrlərdə yoxdur)
:Pərviz Bağırov — Səməd (Ədalət Əbubəkirov )(titrlərdə yoxdur)
:Firəngiz Şərifova — Humay (Sədayə Mustafayeva)(titrlərdə yoxdur)
:Dadaş Kazımov — Talıb (S. Ömərov)(titrlərdə yoxdur)
:Eldəniz Rəsulov — Bələdçi (Əhməd Əhmədov)(titrlərdə yoxdur)

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid

http://www.azerikino.com/seherli-bicinciler-1986.html
Mahmudqışlaq

**Mahmudqışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonununb Zərqava kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Mahmudqışlaq oyk., miir. Dağətəyi ərazidədir. Tam adı Molla Malımudqışlaq olmuş, sonralar dini rütbə bildirən molla sözü oykonimin tərkibindən düşmüşdür. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında İsnov kəndindən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Molla Mahmud qışlağın əsasım qoymuş adamın adıdır. Oykonim “Mahmudun qışlağı”, “Mahmuda məxsus qışlaq” məna¬sındadır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 82 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Nohurdüzü

**Nohurdüzü** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Yerfi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Yerfi bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Nohurdüzü oyk., sadə. Yan silsiləsindədir. Kəndin ərazisində şirinsulu, axarlı iri nohur (göl) vardır. Həmin gölün yerləşdiyi ərazi Nohurdüzü adlanır. Sonralar burada salınmış kənd həmin düzün adı ilə adlandın İmişdir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 41 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Dağüstü

**Dağüstü** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Buduq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Buduq bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
* Dağüstü oyk., mür. Yan silsiləsinin (Böyük Qafqaz) yamacındadır. Oykonim "dağ üstündə salınmış kənd" mənasında olub, kəndin yerləşdiyi coğrafi mövqeyi bildirir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 114 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Yergüc (Quba)

**Yergüc** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Yergüc kəndi Quba rayonunda, Buduq inzibati ərazi dairəsinin ərazisində yerləşib. Kənd əhalisi zaman-zaman buradan köçüb başqa kənd və şəhərlərdə məskunlaşdığı üçün hazırda bu məkanda heç kim yaşamır. Digər şahdağ etnoslu kəndlər kimi Yergüc kəndi də xüsusi dilə malikdir. Yergüc dili Xınalıq dilindən başqa bütün digər Şahdağ dil ailəsinə məxsus dillərə bənzəyir, lakin əksər sözlərdə ən azından bir və ya bir neçə hərf fərqi var. Bəzən isə söz tamamilə digər xalqların istifadə etdiyi sözlərdən fərqli olur, onların istifadə etdiyi sözlərə qətiyyən bənzəmir. Bundan başqa, Yergüc dilində Xınalıq dilindəki sözlərə bənzər bir sıra söz var və bu cəhət Yergüc dilini Buduq, Qrız, Əlik, Haput və Cek dillərindən bir az fərqləndirir. Yergüc, Qrız, Haput, Əlik, Cek və Buduqlular öz ana dillərində bir-birləri çox rahat ünsiyyət saxlaya bilirlər. Hazırda bu dil məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalıb. Belə ki, hazırda Yergüc dilini yalnız yaşlı yergüclülər bilir. Gənclərin əksəriyyətinin isə bu dil haqqında heç təsəvvürləri belə yoxdur.

## Mədəniyyəti

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi
Yergüc kəndinin əhalisi bir neçə soydan-ailə və ya nəsildən ibarət olub.Hazırda Yergüclülərin ən çox məskunlaşdığı ərazilər:
* Xaçmaz rayonu — Yergüc kəndi.
* Xaçmaz rayonu — Sərkərli kəndi.
* Xaçmaz rayonu — Armudpadar kəndi.
* Xaçmaz rayonu — Hacıəlibəy kəndi.
* Xaçmaz rayonu — Uzunoba kəndi.
* Quba rayonu — Davudoba kəndi.
* Xaçmaz, Quba və Bakı şəhərləri, bunlardan başqa Azərbaycanındigər bölgələri.

## Həmçinin bax
* Şahdağ xalqları
* Davudoba
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar