open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Okean novu

**Okean novu** (, ) — çox uzun, planda qövsvari, bəzən düzxətli ensiz asimmetrik çökək.

Talassokratonların kənarlarında adalar qövsü sistemlərinin bir hissəsini təşkil edən yarıqlar boyu fəal inkişaf edir. Bəzi hallarda dərinsu okean novu adalar qövsünün okeana tərəf deyil, kənar dənizin dərin su çuxuru hüdudlarında yerləşir (Məs., Banda dənizi, Çin dənizində Luson adasından qərbdə və b.). Dərinsu okean novu dərinliyi 5-11 *km* arasında dəyişir. Ən böyük dərinlik (11,022 *km*) Marian novunda müşahidə edilmişdir. Dərinsu okean novu uzunluğü min km-lərlə (2000-4000 *km*), eni bir neçə km (6,5*km* izobatı üzrə) çatır. Bu novların dibində okeana nisbətən daha intensiv çöküntütop­lanma müşahidə edilir və bəzən qalınlıq 2-3 *km*-ə çatır. Lakin Dərinsu okean novu yamaclarında çöküntülərin qalınlığı cüzi olur. Dərinsu okean novu eninə kəsimi  V şəkilli olub,  yamacları isə dik yarıqlarla kəsildiyi yerdə pilləvari, şaquluya yaxın olur. Dərinsu okean novu ən dərin hissələrində yastı akkumulyasion ensiz (5-20 *km*) dib zolağı uzanır. Adətən dərinsu okean novu kəskin kompensasiya olunmamış çökəkdir və bəzi tədqiqatçılar tərəfindən müasir geosinklinallara aid edilir. Dərinsu okean novu adalar qövsünə baxan yamacı güclü seysmik fəallıqla səciyyələnir. Bu halda səthə yaxın yerləşən zəlzələ ocaqları vertikal səmtlənmiş zonada qruplaşırlar. Ehtiml edirlər ki, Beniof və Vadati zəlzələ ocaqları maili müstəvi üzrə adalar qövsü altına gömülür və çox böyük dərinliyə sirayət edir və ona seysmofokal zona kimi baxılır. Dərinsu okean novu aparılan draqalama və quyu məlumatlarına əsasən müəy­yən edilmişdir ki, bu zona boyu okean tipli Yer qabığı plitəsi qitənin altına gömülür və seysmofokal zona üzərində vulkanik silsilə - adalar qövsü yaradır. Anomal qravitasion sahələrin ekstremumları (maksimum və minimumlar) dərinsu okean novu oxuna uyğun gəlir və ya adalar qövsünə tərəf yerini dəyişir. Dərinsu okean novu altında yer qabığının quruluşu mürəkkəbdir. Kuril-Kamçatka və digər dərinsu okean novu tədqiqi göstərir ki, onların altında adalar qövsü tərəfdən subkontinental, okean tərəfdən isə okean tipli qitə qabığı yatır. Dərinsu okean novu bu iki müxtəlif tipli qabıqlar arasında tikiş zonası rolunu oynayır. Dərinsu okean novu altında bazalt qatının qalınlığı 10 *km*-ə yaxın olması güman edilir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Erkən Pliosen epoxası

## Erkən Pliosen (Balaxanı əsri) epoxası
Erkən pliosen (Balaxanı və ya Məhsuldar qat əsri) epoxası Azərbaycan Respublikası relyefinin inkişafında mühüm mərhələ olmuşdur. Belə ki, bu dövrdə dənizin reqressiyası zamanı onun səviyyəsi indikindən xeyli aşağı düşmüş və transqressiv fazasında isə Qusar-Dəvəçi, Ceyrankeçməz və Aşağı Kür çökəkliklərini örtmüşdür. B.Ə. Budaqova görə (1969, 1976) Şahdağ və Bazardüzü-Tufan massivlərinin hündürlüyü yüksək dağlığın səviyyəssinə çatmış və buzlaşmaya məruz qalmışdır.
Kür çökəkliyinin relyefi balaxanı əsrində dənizin transqressiya (əsrin əvvəli və ortasının sonu) və reqressiyaları (əsrin ortasının əvvəli və əsrin sonu) ilə əlaqədar olaraq dəyişikliklərə məruz qalmışdır. Transqressiyalar zamanı çökəkliyin quru sahələri azalmış və hövzə akkumulyasiya sahəsini təcəssüm etdirmişdir. Reqressiyalar zamanı isə dəniz Aşağı Kür çökəkliyində saxlanılmış və akkumulyativ düzənliklərin sahəsi genişlənmişdir.
Kiçik Qafqazın relyefinin inkişafında Balaxanı əsri mühüm rol oynamışdır. Bu zaman kontinental şəraitdə inkişaf edən Qazax çökəkliyində diskonform inversion və ya çevrilmiş morfostrukturların formalaşması və onların ekzogen parçalanması davam edir.
Balaxanı əsrində Respublika ərazisi relyefinin inkişafının ümumi təmayülünə uyğun olaraq Lənkəran bölgəsində də Talış və Burovar horst-antiklinor, Peştəsər monoklinal və Qızılqaya diaklinal silsilələri qalxmaqda davam edir və mövcud düzəlmə səthləri, deformasiyaya məruz qalır. Yardımlı və Lerik depressiyaları relyefdə nisbətən dayaz çökəkliklər şəklində əks olunurlar. Talışın Astara sahəsində Hamarat, Göldərə tektonik-maqmatik və Borzov gümbəzvari qalxmalarının, Bilər qraben-sinklinal çökəkliyinin, Çayrud və Daşdatük horst-sinklinal platolarının da bünövrəsi məhz bu zaman qoyulur.

## Həmçinin bax
* Epoxa

## Xarici keçidlər
* epoxa

## İstinadlar
Orta –Son Miosen epoxası

## Orta –Son Miosen epoxası
Azərbaycan relyefinin inkişafının maykop əsrindən orta-son miosen epoxasına keçid mövcud dağlıq ərazilərin qalxması və dənizin reqressiyası ilə səciyyələnir. Böyük Qafqazın relyefinin bu dövrdəki inkişaf tarixinin təhlili burada mövcud olmuş relyef formalarının morfostruktur əsasda bərpasını həyata keçirməyə imkan yaratmışdır. Məlum olmuşdur ki, bu ərazidə geoloji zaman kəsimi boyunca müxtəlif morfoloji və genetik xarakterli morfostrukturlar formalaşmışdır. Relyefin inkişafının orta-son miosen epoxasında Kiçik Qafqazın ümumi qalxması fonunda dənizin reqressiyası onun müvəqqəti transqressiyaları ilə əvəz olunur. Dənizin Qazax və Həkəri körfəzləri ərazinin dərinliklərinə qədər irəlləyir və onun inqressiyası ensiz və dayaz körfəzlər şəklində Kəkil (Qazax çökəkliyi) və Qabaxtəpə (Şəmkir massivi) məntəqələrinə çatır. Kiçik Qafqazqabağı çökəklik qismən quruya çevrilir və ərazinin əsas oroqrafik ünsürləri böyüməkdə davam edir və denudasion parçalanmaya məruz qalır. Vulkanizmin canlanması ilə əlaqədar olaraq lava platoları əmələ gəlir, bəzi morfostrukturların morfoloji görünüşündə dəyişikliklər baş verir və keyfiyyətcə yeni tip morfostrukturlar yaranır. Relyefin inkişafının həmin epoxasında Orta Araz tektonik zonasında Mehri-Ordubad batoliti formalaşdıqdan sonra Zəngəzur horst-qalxmasının əmələ gətirdiyi eyniadlı silsilə qalxmaqda davam edir və erolzion parçalanmaya məruz qalır. Bu dövrdə Ordubad sinklinor çökəkliyinin əsasının qoyulması müasir relyefin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Sinklinoriunun daxilində müasir yüksəkliklər və çökəkliklərin inkişafı baş verir. Naxçıvan törəmə çökəkliyini dəniz tərk edir və burada bir sıra antiklinal tirələr və sinklinal çökəkliklər formalaşır. Orta — son Miosen əsri Talış zonasının relyefinin inkişafında da mühüm mərhələ olmuşdur. Bu mzaman üfüqi və onların doğurduğu şaquli tektonik hərəkətlərin güclənməsi nəticəsində morfostrukturlar xeyli genişlənir Yardımlı dağarası depressiyası, Talış, Peştəsər və Burovar silsilələri qalxır və denudasiyaya məruz qalır.

## Həmçinin bax
* Epoxa

## Xarici keçidlər
* epoxa

## İstinadlar
Xəritəsxem

**Xəritəsxem** (, ) — adətən coğrafi şəbəkəsi olmayan, sadələşdirilmiş xəritə. Xəritədə göstərilən hadislərin mühüm əlamətlərini göstərməklə, onlar haqqında ümumi məlumat verir. Xəritənin qeyri dəqiqliyi nə kartoqrafik mənbələrin xüsusiyyətindən, nə də miqyasından asılı olmayıb, əsasən məsələnin qoyuluşu ilə əlaqədardır.

## Həmçinin bax
* Antekliz
* Anqarida

## İstinadlar
Son Pliosen epoxası

## Son Pliosen (Akçaqıl əsri) epoxası
Respublika ərazisinin relyefinin inkişafının son pliosen epoxasının başlanması ilə morfostrukturların yüksələn xətt üzrə inkişafı və onların ekzogen parçalanması xeyli zəifləyir və dənizin "Böyük Akçaqıl" transqressiyası baş verir. Xəzər dənizi şimalda Qusar-Dəvəçi, cənubda isə Kür çökəkliklərini örtür. Bununla yanaşı Balaxanı dənizinin dibini təşkil etmiş Sudur zonası Akçaqıl transqressiyasına məruz qalmamışdır.
Akçaqıl əsrinin paleocoğrafiyasına və paleogeomorfologiyasına aid materialların təhlili göstərir ki, həmin dövrdə Şahdağ massivi və Baş silsilə Tufan-Qızılqaya meridianından qərbdə orta yüksəklikli çox parçalanmış relyefə malik olmuşdur. Mülayim parçalanmış orta dağlıq isə Tufan və Dübrar zirvələri meridianları arasını, Yan silsiləni, Babadağ və Niyaldağ silsilələrini əhatə etmişdir. Alçaq dağlıq və ön dağlıq həmin silsilələrin cənub-şərq ətrafını və Böyük Qafqazın cənub yamacını əhatə etmişdir.
Akçaqıl dənizinin transqressiyası Kür çökəkliyində geniş sahəni əhatə edərək, qərbdə Tbilisi şəhərinə qədər çatmışdır. Kür çökəkliyi daxilində və öndağlıq ərazilərdə akçaqıl çöküntülərinin təhlili göstərirki. Qanıx-Əyriçay vadisi sahəsində bu zaman öndağlıq maili düzənliyi formalaşmışdır.
Son pliosen epoxası Kiçik Qafqazın relyefinin inkişafında onun ətraf alçaq dağlıq morfostrukturlarının planasiyası ilə səciyyələnmişdir. Həmin düzəlmə səthlərinin fraqmentləri müasir relyefdə, əsasən, 1600–1800 m yüksəkliklərdə saxlanılmışdır. Alçaq dağlığın ətəkləri boyu allüvial-prolüvial düzənlik zolağı uzanırdı. Bu düzənliklər Naftalan və Arazyanı sahələrdə xeyli genişlənirdi. Bəzi zirvələri yüksək dağlıq səviyyəsinə çatmış Murovdağ silsiləsi mürəkkəbliyi ilə fərqlənirdi. Qarabağ vulkanik yaylası bölgəsində baş vermiş vulkanizm mövcud ekzogen proseslərlə parçalanmış relyefi lava örtük və axınlları ilə "hamarlamaqla" yanaşı onun hipsometriyasını xeyli mürəkkəbləşdirmişdir.
Akçaqıl əsrində Talış dağlıq bölgəsində Burovar, Peştəsər və Talış silsilələri bir-birindən dağarası çökəkliklərlə ayrılmış alçaq tirəli- təpəli relyeflə təmsil olunmuşdur. Bu zaman relyefin planasiyası üçün əlverişli şəraitin yaranması ilə əlaqədar olaraq burada düzəlmə səthi formalaşmışdır. B. A. Antonova (1960,1976) görə Talışın müasir relyefində 1600–1800 m yüksəklikdə saxlanılmış düzəlmə səthinin fraqmentləri məhz Akçaqıl yaşlıdır.

## Həmçinin bax
* Epoxa

## Xarici keçidlər
* epoxa

## İstinadlar
Xırda qum ləpələri

**Xırda qum ləpələri** (, ) — küləyə perpendikulyar, bir-birinə paralel asimmetrik tirələr. Onlar qumun quru səthi üzərində küləyin 3–18 m/san sürəti zamanı 0,04 mm-dən böyük hissəcik-lərdən təşkil olunur. Tirənin külək tutmayan yamacının yuxarı hissəsində əmələ gəlmiş, səthi örtən qum danələrinin təbii meyillik üzrə sürüşməsi nəticəsində bu ləpələr hərəkət edir.

## İstinadlar
Eopleystosen epoxası

## Eopleystosen (Abşeron əsri) epoxası
Eopleystosen epoxasında (Abşeron əsri) litosfer tavaların kolliziyasının güclənməsi zəminində relyefin inkişafının  yüksələn istiqamətli təmayülü davam edir və bünövrəsi əvvəllər qoyulmuş morfostrukturların böyüməsi və differensiasiyası baş verir. Epoxanın başlanğıcı və ya Akçaqıldan Abşeron əsrinə keçid Xəzər dənizi hövzəsinin çökməi və ətraf dağlıq bölgələrin qalxması ilə səciyyələnir ki, bu zaman baş vermiş qısa müddətli reşqressiya sonradan miqyasca Akçaqıl transqressiyasından geri qalan transqressiya ilə əvəz olunur. Belə ki, Erkən Abşeronda dənizin sərhədi Akçaqıl dənizinin sərhəddindən bir o qədər fərqlənmirsə də Abşeronun ortalarında onun sahəsi nisbətən daralır və əsirin sonunda Böyük Qafqazın ərazisini demək olar ki, tamamilə tərk edir. Dəniz bu zaman yalnız bölgənin cənub-şərqində dar körfəzlər şəklində saxlanılır. Reqressiya nəticəsində Abşeron yarımadası və Şamaxı-Qobustan vilayəti ərazilərində maili düzənliklərin sahəsi xeyli genişlənir və onların relyefi tirəli-dalğalı səciyyə daşıyır. Bu zaman müasir Qalamədin, Hərəmi, Gürovdağ və Mişovdağ tirələri adalar şəklində mövcud olmuşdur.

Abşeron əsrinin axırlarında dənizin reqressiyası nəticəsində Kür çökəkliyinin xeyli hissəsi quruya çevrilir və kontinental şəraitdə inkişaf edir. Dəniz ensiz körfəz şəklində indiki Kür çayının dərəsi boyu Gəncə çayınadək uzanır. Çökəkliyin şimal-şərq yamacında Çatma və Daşüz antiklinal qırışıqlar zonasının yerində tirələr əmələ gəlir. Onlar şərqə doğru alçalaraq allüvial-prolüvial düzənliklərə keçir. Kür dənizinin dibində Cənub-Şərqi Şirvan, Cənubi Muğan, Aşağı Araz və s. çökəkliklər və onların aralarında bir sıra alçaq yüksəkliklər formalaşır.

Relyefin inkişafının eopleystosen epoxasının əvvəllərində Kiçik Qafqazın paleogeomorfoloji şəraitində akçaqıl əsrindəkinə nisbətən ciddi dəyişikliklər baş vermir və dəniz hövzəsinin sərhədlərinin saxlanılması şəraitində  dağlıq bölgə nisbi qalxmaya və parçalanmaya məruz qalır.

Abşeron əsrinin axırlarında dənizin reqressiyası, dağlıq ərazidə differensial hərəkətlərin güclənməsi və morfostrukturların yüksəkliklərinin artması müşahidə edilir. Kiçik Qafqazın mərkəzi hissəsində relyefdə, əsasən, vulkanizmlə əlaqədar mühüm dəyişikliklər baş verir. İntensiv qalxmaya məruz qalmış Şahdağ, Murovdağ, Dərələyəz, Zəngəzur və b. silsilələrin hündürlüyü qar xəttini keçdiyindən onlar dağ-dərə buzlaşmasına məruz qalır.
Talış bölgəsində Burovar, Peştəsər və Talış silsilələri qalxmaya məruz qalır və hipsometrik cəhətdən səviyyələri demək olar ki, müasirə yaxın səviyyəyə çatır. Bu zaman akçaqıl yaşlı düzəlmə səthləri ekzogen parçalanmaya və qismən də transformasiyaya uğrayır. Lənkəran ovalığının sahəsi genişlənir və burada kontinental çöküntü toplanma güclənir.

## İstinadlar
Xionosfer

***Xionosfer*** (, ) — yun. chion-qar və sphaira – kürə troposferin sülb atmosfer çöküntüləri balansı müsbət olan qatını göstərmək üçün, şərti anlayış X. alt sərhəddinin yer səthinə çatıb-çatmamasından asılı olmayaraq.

## Həmçinin bax
* Geoloji proseslər
* Geosferlər

## Xarici keçidlər
Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

## İstinadlar
Sufi Həmid türbəsi

**Sufi Həmid türbəsi** — Abşeron rayonunun Hökməli kəndində yerləşir.

## Məlumat
Deyilənlərə əsasən, türbə XVIII əsrdə tikilib. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli qərarı ilə ölkə əhəmiyyətli tarix və mədəniyyət abidəsi kimi qorunur.

## İstinadlar
Nivasiya (qar eroziyası)

**Nivasiya, qar eroziyası** (, ) — ekzogen relyef əmələgətirici proses, əsasən qütb, subqütb və yüksək dağlıq rayon­larda qarın təsiri altında baş verir. Bunun üçün havanın tempe­ratu­runun suyun donma həddi ətrafında tərəddüdü və ərimiş qar suyunun olması vacib şərtdir.

## İstinadlar
Aşağı Reyn

**Aşağı Reyn ** () — Şimal-Şərqi Fransada departament, Qrand-Est rayonunun departamentlərindən biridir. Seriya Nömrəsi-67. İnzibati mərkəzi - Strasburq (inzibati bölgə). Əhali sayı - 1 115 226 nəfər   (2010-cu il məlumatına görə).

## Coğrafi mövqeyi
Şöbənin sahəsi 4755&nbsp;km².Şöbənin ərazisində Reyn çayı axır.

## Tarixi
Aşağı Reyn yaradılışından sonra iki dəfə,   Almaniyanın tərkib hissəsi olub: İlk dəfə (1871-ci ildən 1918-ci ilə qədər)  Fransa-Prussiya müharibəsində məğlubiyyət nəticəsində, ikincisi (1940-1945) - İkinci Dünya müharibəsi dövründə.

## İnzibati-ərazi bölgüsü
Aşağı Reyn şöbəsində  İnzibati islahatdan əvvəl  7 rayon var idi.

* Aqno-Visambur — 144 icma;
* Molsem— 77 icma;
* Savern— 172 icma;
* Selesta-Ersten — 101 icma;
* Strasbur — 33 icma.

## Xarici Keçidlər
* Préfecture
* Conseil général 
* Aşağı reyn qəsəbələri

## İstinadlar
Nəhəng çala

**Nəhəng çala** (, ) — evorzion çuxur eni bir neçə metrə bərabər olan təbii yarımdairəvi çuxur, içərisində daş aparan suyun fırlanma hərəkəti nəticəsində bərk süxurlarda əmələ gəlir. Buzlağın yatağında, şəlalənin dibində, dar tənginin yanlarında, dəniz sahillərində yaranır.

## Həmçinin bax
* Gətirmə konusu
* Çalalı relyef
* Geoloji proseslər

## İstinadlar
Obduksiya

**Obduksiya** (, ,  - örtmək) — okean litos­ferinin materik tavaları kənarının ("yeni qlobal tektonika" nəzəriyyəsinə mü­vafiq) üstəgəlməsi.

## Haqqında
Obduksiya bir litosfer plitəsinin digərinin üzərinə hərəkətidir. Subduksiya prosesinin əksi. Okean tipli plitənin qitə plitəsi altına gömülməsi (subduksiya) prosesində birincinin bütün kütləsi "udula" bilmədiyi halda, "artıq qalan" hissəsi qonşu plitənin üzərinə aşıb, tökülür. Müasir geodinamik rekonstruksiyaya əsaslanaraq, tədqiqatçılar belə fikrə gəliblər ki, Göyçə-Həkərə melanj zonası obduksiya nəticəsində yaranmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
İlkin denudasiya

**İlkin denudasiya** (, ) — mənaca aparma, daşıma olub, aşınma materiallarının səthi yuyulma yolu ilə uzaqlaşdırılması. İlkin denudasiyada süxurların parçalanmasında, onların daşınmasında və çökəkliklərdə toplanmasında bütün proseslər eroziya, abraziya, buzlağın dağıdıcı fəaliyyəti, küləyin rolu və s. birlikdə iştirak etmir.

## Həmçinin bax
* Xəritə
* Humid iqlim

## İstinadlar
"Qız qalası" Beynəlxalq İncəsənət Festivalı

**"Qız qalası" Beynəlxalq İncəsənət Festivalı** — İçərişəhərin ərazisində yerləşən Qız qalasının dünyada tanıdılması məqsədilə 2010-cu ildən etibarən keçirilən beynəlxalq incəsənət festivalı. Qız qalası 2000-ci ildə UNESCO-nun ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Festivalda iştirak edən müxtəlif ölkələrin rəssamları Qız qalasının maketlərini öz milli üslublarında bəzəyərək fərqli mədəniyyət və adət-ənənələrin sintezini əks etdirən əsərlər yaradırlar.

## Festivalın tarixçəsi
Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi və Müasir İncəsənət Muzeyinin birgə təşkilatçılığı ilə 2010-cu il 26–29 may tarixlərində keçirilən ilk festivalda 18 ölkədən 20-dən çox rəssam.

2011-ci ildə keçirilən II Beynəlxalq incəsənət festivalnda isə 20 ölkədən 25 tanınmış rəssam iştirak edib.

2012-ci ildə 24 ölkədən rəssamların iştirak etdiyi "Qız qalası" III Beynəlxalq incəsənət festivalında, əvvəlki festivallardan fərqli olaraq, nəsli kəsilməkdə olan "Qafqaz beşliyi"nə diqqəti cəlb etmək məqsədilə ceyran maketləri hazırlanmışdır. Həmin maketlər rəssamlar tərəfindən bəzədilmişdir. Bu festival IDEA (Ətraf Mühitin Mühafizəsi Naminə Beynəlxalq Dialoq) İctimai Birliyi təşkilatçılığı iləkeçirilmişdi.

2013-cü il iyulun 4-də Kannın La Kruazet bulvarında "Qız Qalası" IV Beynəlxalq incəsənət festivalının açılışı olub. Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva, Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva, Kann şəhərinin meri, deputat Bernar Broşan, o cümlədən BMT baş katibinin müavini Filip Dust-Blazi açılış mərasimində iştirak ediblər. Ümumilikdə sərgidə 26 rəssamın Qız Qalası, 17 rəssamın isə ceyran kompozisiyaları tamaşaçılara təqdim olunub.

2014-cü il mayın 7–9 da Bakıda "Qız qalası" V Beynəlxalq incəsənət festivalı keçirilib. Festivalda 26 ölkədən 28 rəssam iştirak edib. Festival çərçivəsində dünyada küçə incəsənətinin (street art) ən populyar növlərindən biri olan 3D rəsmləri də təqdim edilib.

2015-ci il iyunun 11-dən 14-dək Bakıda "Qız qalası" VI Beynəlxalq incəsənət festivalı keçirilib. Festivalda 17 ölkədən 27 rəssam iştirak edib. Builki festivalda rəssamlar Qız qalası ilə yanaşı "Bakı-2015" birinci Avropa Oyunlarının rəmzləri olan nar və ceyran maketlərini bəzəyiblər.

2016-cı il 18–21 sentyabrda "Qız qalası" VII Beynəlxalq incəsənət festivalı keçirilib. Festival çərçivəsində Bakıda 17–18 sentyabrda uşaqlar üçün "Qız qalası" festivalı keçirilib. Festivalda 30-dək iştirakçı öz əl işlərini təqdim edib. Eyfel qülləsinin yanındakı Jofr meydanında fəaliyyət göstərmiş "Azərbaycan şəhərciyi"ndə təşkil olunan festivalda 4 fransız və 2 azərbaycanlı rəssamın əl işi olan "Qız qalası" maketləri sərgilənib.

2017-ci il 22–25 sentyabrda "Qız qalası" VIII Beynəlxalq incəsənət festivalı keçirilib.

## İstinadlar
İlkin düzənlik

**İlkin düzənlik** (, ) — akkumulyativ dəniz düzənliyi, qırışıq əmələgəlməyə məruz qalmamış cavan dəniz çöküntülərindən təşkil olunmuş, alçaq quru düzənlik. İ. d. epi-kontinental /materik üstü/ dəniz-lərin /adətən platforma strukturları daxilində/ reqressiyası nəticəsində əmələ gəlir / Mis: Xəzəryanı ovalıq/.

## Həmçinin bax
* Xəritəsxem
* Xəfif ləpə

## İstinadlar
Horasis

**Horasis** — mərkəzi İsveçrənin Sürix şəhərində yerləşən, əsası 2005-ci ildə Frenk-Yurgen Rixter tərəfindən qoyulmuş müstəqil araşdırma mərkəzidir.

Mərkəz təklif əsasında Çin, Hindistan, Rusiya və Yaxın Şərq biznes liderləri ilə regional görüşlər təşkil edir. Horasis "*[[The New York Times]]*" tərəfindən *"inkişaf edən bazarlar üçün beynəlxalq iqtisadi forum kimi kiçik liqa"* adlandırılmışdır. Regional səviyyəli görüşlərlə yanaşı, təşkilat, "Horasis Global Meeting" və "Horasis Visionary Circle" adlı fərdi tədbirlərin də təşkilatçısıdır.

## Rol və missiya

Horasisin əsas məqsədi, inkişaf etmiş və inkişafda olan ölkələrin təcrübələrini bölüşmək və əməkdaşlığı sayəsində "sabit gələcək üçün konsepsiyanın qəbul edilməsi"dir. Cəmiyyət əsasən, tez-tez yeni partyor koorporasiyalarla, hökümətlər və beynəlxalq təşkilarlarla əlaqələr şəraitində işləyir. Bu görüşlər növbə ilə təklifçi ölkələrdə keçirilir, seçilmiş korporasiyalar güncəl mövzularda nitq və təqdimatlar hazırlayırlar.

Görüşlər adətən seçilmiş ölkənin coğrafi mövqeyinə uyğun olaraq təşkil edilir. Seçilmiş ölkə üçün bu tədbir qonaq ölkələrlə (Çin, Rusiya, Hindistan, ərəb ölkələri və sair.) əlaqələrin və əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün vasitə hesab edilir. Təbirlər həm də siyasi dialoqların aparılması üçün uğurlu platforma rolunu oynayır.

## İlin biznes liderləri

Horasis tərəfindən yaradılmış "İlin biznes lideri" mükafatı hər il etibarlı gələcəyin qurulmasında iştirak edən biznesmenlərə verilir. Mükafat ilk dəfə 2006-cı ildə təqdim edilmişdir. Laureatlar arasında Emke qrupun M. A. Yusuf Əli, "Kaspersky Lab"ın həmtəsisçisi Natalya Kasperskaya və başqaları da vardır. Mükafatlandırma mərasimi regional görüşlər çərçivəsində baş tutur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qloballaşma
* TED konfransı
## Xarici keçidlər

*
İlkin tektonik relyef

**İlkin tektonik relyef** (, ) — təbiətdə nadir hallarda müşahidə edilən, səthi tektonik proseslərlə zəif deformasiya olunmuş, relyef forması. Mis: Zəlzələ zamanı yaranmış və eroziya ilə hələlik parçalanmamış pillə. İlkin tektonik relyefə həmçinin denudasiyaya zəif məruz qalmış antik-linalları, sinklinalları və digər tek-tonik strukturları aid etmək olar. Mis: Qaraməryəm tirəsi, Padar qalxması və s.

## Həmçinin bax
* Laqunlu sahil
* Landşaft sferası

## İstinadlar
Osman (Avurğazı)

**Osman** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Daştamaq kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Talbazı): 15&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Daştamaq): 4&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Ağ Göl stansiyası): 45&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə tatarlar (89%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
İllik moren

**İllik moren** (, ) — xırda lüləşəkilli /valşəkilli/ son moren tirələri olub, adətən bir-birinə paralel yerləşir, intensiv deqlyasiyasiya prosesi zamanı buzun tez geri çəkilməsi şəraitində buzlağın kənarının illik vəziyyətinin ardıcıl dəyişməsini göstərir. İ. m. adətən dil şəkilli hövzələrə uyğun gələn iri göllərin sahilində yerləşir.

## Həmçinin bax
* Nano morfostrukturlar
* Nanorelyef

## İstinadlar
İnqression sahil

**İnqression sahil** (, ) — inqressiya nəticəsində yaranan girintili-çıxıntılı dəniz sahili. Qurunun enməsi nəticəsində əmələ gələn İ.s. parçalanma tipinə görə müxtəlif olur: fiord, şxer /qlyasial mənşəli/, rias, körfəz /flyü-vial/, aral /eol/, dalmasiya /struk-tur-denudasion/ və b.

## Həmçinin bax
* Maqmatizm
* Mamelon

## İstinadlar
İnflüvi

**İnflüvi** (, ) — İnfluo-axıram – karst boşluğunun dibində çöküntü. İ. karst damının uçub tökülməsi nəticəsində, eləcə də əsasən damdan sızan və divarlarla axan karbonatlı, dəmirli, gipsli məh-lullardan ayrılan kimyəvi çöküntülər hesabına əmələ gəlir.

## Həmçinin bax
* Noosfer
* Nunatak

## İstinadlar
İzoxazmlar

**İzoxazmlar** (, ) — yer səthinin tektonik qırılmalarla eyni dərəcədə parçalanmış sahələrini birləşdirən xətt. Parçalanma dərə-cəsi K=L formulasına görə təyin edilir. Burada L-qırılmanın uzunluğunu, S-zonaların sahəsini, m-qırılmanın aralanmasını göstərir. Məfhumu ilk dəfə Səmədov 1961-ci il də irəli sürmüş və Azərbaycanın izoxazmlər xəritəsini tərtib etmişdir.

## Həmçinin bax
* Yamac
* Yerin mantiyası

## İstinadlar
İzostasiya fərziyyəsi

**İzostasiya fərziyyəsi** (, ) — XIX əsrin ortalarında müəyyən edilmiş izostaziya hadisəsinə əsaslanır. İlk dəfə izostaziyanın tektonik amil kimi roluna 1892-ci ildə amerikan geoloqu Datton fikir vermişdir. O, qeyd etmişdir ki, yer qabığının qalxma sahələrindən daşınan materiallar materikləri yüngülləşdirərək onların izostaziya tarazlığını pozur və həmin sahələr qalxmaya, gətirilən materialların toplandığı qonşu sahələr isə enməyə məruz qalır.

## Həmçinin bax
* Lava stalaktiti
* Lava stalaqmiti
* Lava tunelləri

## İstinadlar
Obo

**Obo** (, ) (*Monqolca:* Овоо "yığın") — monqol və altay xalq inancında və şamanizində (xüsusilə monqolustanda bir çox yerdə olan) ümumiyyətlə qayalardan, daşlardan və ya taxtadan edilmiş bir növ kiçik yığma təpə və hörmət sahəsidir. Kənardan yaxşı görünən tək təpə, yaxud yüksək sopka, yüksəkliklərdə (aşırımda, dağ zirvələrində təpəliklərdə və b.) göstərici və ya bir çox Asiya xalqlarında ənənəvi olaraq təbiətin ruhuna sitayiş işarəsi kimi süni surətdə qalanmış daş, torpaq və s.

Ovog (Övö, Övöğ) və ya Obo (Öbö) (*Qazaxca:* Oba) da deyilir. Höyüklerin simvollaşdırılmış kiçik formaları olaraq da qəbul edilə bilər. Ovo ümumiyyətlə dağ keçidləri kimi, dağların üst qisimində və yüksək yerlərdə tapılar. İbadət üçün və Buddist mərasimlərdə dini məqsədlərlə istifadə edilən yerlərdir.

Səyahət edərkən, bir ovo görüncə daha etibarlı bir səfər üçün orada dayanmaq və sonrada üç dəfə saat istiqamətində dairə çəkərək ətrafında dönmək lazımdır. Ümumiyyətlə, qayalardan edilən bu yığınların ətrafına daha sonralar kazıklardan bir növ çit də əlavə olmuşdur. Buralara saçı (qansız qurban) olaraq pul, süd, ya da araq şəklində hədiyyələr də buraxa bilər.

Ovolar ümumiyyətlə yaz sonunda reallaşacaq dağ və göy ibadət mərasimlərində istifadə edilir. Ziyarətçilər ovonun üzərinə bir ağac budağı və ya səmanı simvollaşdıran və xadag (qadag) adı verilən bir cür mərasim bəzi (ipək eşarp, qalstuk kimi) buraxarlar. Daha sonra da bir atəş yandıraraq mərasim rəqsi edər və dualar oxuyurlar. Ardından da bir mərasim təşkil edirlər.

Monqolustanda Kommunist dövrdə, ovo və tətbiqləri digər dini ibadətlərlə birlikdə rəsmi olaraq qadağan edilmişdir amma insanlar gizlicə bu ənənəni davam ettirmişlkerdir. İndiki vaxtda isə böyük nisbətdə sərbəstdir.

## Mənbə
* EN060501B — The Human Body 1; Interview 2 — English  
* Buddhist and Mongolian Glossary, "Ovoo" 
* Tengerism, Sacred Mountains and Trees  
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* This is Mongolia: Ovoos  
* Mongolian Lunar New Year account  
* pbase.com: Ovoo picture
İnversion moren konusları

**İnversion moren konusları** (, ) — yenidən çökdürülmüş morenlərdən təşkil olunmuş, günbəzvari yaxud konus formasında, təpələr şəklində, akkumulyativ buzlaq relyef forması. Hündürlüyü bir neçə metrdən 10–12 metrə qədər çatır en kəsiyi 2,5–3 dəfə hündürlüyündən böyük olur. Sistemsiz qrup və ya sıra şəklində buzlaq dərəsinin dibində yerləşir. İ. m. k. buzlaq dilinin qurtaracağında, "Ölü buzlaq" sahəsində termokarst proseslər nəticəsində epigenetik əmələ gəlir. Kəskin kontinental iqlimli vilayətlər üçün səciyyəvidir. Mis: Pamir. Məfhum N. S. Şukin tərəfindən təklif edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Maar
* Makrorelyef
* Mamelon

## İstinadlar
Kanyon

**Kanyon** (, ) (ispan. Canon-boru, təngi) — denudasiyaya zəif məruz qalmış dik yamaclı dərin dar dərə, platonu, yaxud dağlıq ərazini kəsir. K. atmosfer sularının zəif səthi axım əmələ gətirdiyi arid ərazilərdə əhəng və ya bazaltdan təşkil olunmuş platolarda inkişaf edir. (mis. Şimali Amerikada Kolorado çayı kanyonu).

## Həmçinin bax
* İlkin denudasiya
* İlkin düzənlik
* İlkin tektonik relyef

## İstinadlar
Kanzas buzlaq epoxası

**Kanzas buzlaq epoxası** (, ) (ABŞ-də Kanzas, Kansac ştatı adından götürülüb) — Erkən Pleystosen buzlaq mərhələsidir. Şimali Amerika düzənliklərində ayrılmışdır. Təxminən alp stratiq-rafik sxeminin Mindel buzlaşması ilə müqayisə edilir.

## Həmçinin bax
* İzostasiya
* İzostasiya fərziyyəsi
* İzoxazmlar

## İstinadlar
Obsekvent çay

**Obsekvent çay** (, ) — B. M. Devisə görə konsekvent çayın ikinci dərəcəli qolu, layların yatımının əksi istiqamətdə axan çay.

## Həmçinin bax
* Gətirmə konusu
* Çalalı relyef
* Geoloji proseslər

## İstinadlar
Kar pilləsi

**Kar pilləsi** (, ) — buzlaq sirkləri sırası olub, biri digərinin üzərində bir neçə mərtəbədə yerləşir. Hər bir sirk dağlıq ölkənin müəyyən buzlaşma mərhələsinə uyğun gəlir və bu mərhələyə məxsus iqlim qar xəttinin yüksəkliyi ilə səciyyələnir. Sirkin yaşından və inkişaf mərhələsindən asılı olaraq adətən morfoloji cəhətdən fərqlənirlər.

## Həmçinin bax
* Delta düzənliyi
* Denudasiya amilləri
* Dərələrin təsnifatı

## İstinadlar
Anataz

**Anataz** — mineral, TiO2 

## Haqqında
Anataz - tetraedrik. Krisralları dipiramidal, lövhəvari və prizmatik. Ayrılma {001} və {011} üzrə mükəmməl. Rəngi qonur, qara. Parıltısı almazı. Sərtliyi 5-6. Xüsusi çəkisi 3,9. Tək-tək dənələr şəklində peqmatit və şistlərdə, alp tipli damarlarda, səpintilərdə və boksitlərdə rast gəlir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Karanqat hövzəsi

**Karanqat hövzəsi** (, ) — üst Pleystosendə müasir Qara dənizin yerində mövcud olmuş və Aralıq dənizi ilə əlaqəsi olmuş, dəniz hövzəsi. Bu hövzənin çöküntüləri 10–45 metrlik terras səviyyəsini təşkil edir ki, bu da Aralıq dənizinin 2-ci Tirren terra-sına uyğun gəlir. Müasir Qara dənizdən çox duzluluğu və suyunun isti olması ilə fərqlənmişdir. Şərqi Avropa düzənliyində Mikulin buzlaq arası vaxtla müqayisə edilir.

## Həmçinin bax
* Hamarlanma
* Heterotip dərələr
* Holesen

## İstinadlar
Karst quyusu

**Karst quyusu** (, ) — karst vilayətlərində qapalı çökək-liklərin bir tipi. Adətən dairəvi, düzgün olmayan silindr, yaxud çat formasında olur (dərinliyi 20–60 m, eni 5–10 m). Yeraltı suların həlletmə fəaliyyəti nəticəsində yeraltı karst boşluğunun tağının uçması sayəsində əmələ gəlir, yaxud hazırda inkişafda olmayan boşluq formasında olur.

## Həmçinin bax
* Fasiya və Qalıq üsulu
* Fiksizm
* Fiordlar

## İstinadlar
Şamlı (Ağdam)

**Şamlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Ordusu tərəfindən işğal olunmuşdur. Kənd 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## Tarixi
Şamlı- Ağdam rayonunda XIX əsrdə kənd adı. Suriyada (Şamda) məskunlaşmış və sonra qızılbaşlara qoşulmuş bir elin adı. Teymurləng səfəvi şeyxi Xacə Əliyə bağışlamış, o da onları Azərbaycana gətirib yerləşdirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* https://aghdamnewsnet.wordpress
Anion

**Anion** — mənfi elektrik yükü daşıyan, elektroliz zamanı müsbət yüklənmiş elektroda - anoda doğru yönələn ion. Anion öz təsir dairəsində atom nüvəsinin müsbət yüklərini kompensasiya edən elektronlardan və bir və ya bir neçə artıq elektron saxlayan atom və ya atomlar qrupundan ibarətdir. Kristallik birləşmələrdə təkatomlu anion yükü vahiddən çox ola bilməz.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.
Ankaramit

**Ankaramit** — dayka əmələ gətirən hipabissal süxurlar. Olivin-bazaltlara aid edilmişdir. Pürüzləri: olivin (9%) və titanavgit (62%). Əsas kütləsi labrador və avgit, apatit, Fe oksidləri, şüşə və törəmə kalsit tərkiblidir. Olivini 20%-dən çox olan ankaramit okeanit adlanır. 
Adını Madaqaskarın Ankarami kəndinın adından almışdır.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Kürddərəsi

**Kürddərəsi**- Azərbaycan Respublikası Gədəbəy rayonunun ərazisində çay.

## Toponimikası

Kürddərəsi-Şəmkir çayının yuxarı hövzəsindədir. Araşdırmalara görə, çay başlanğıcını Şahdağ silsiləsinin yamacındakı *Qurddərəs*i deyilən yerdən aldığı üçün həmin dərənin adını daşıyır.Oronim təhrif olunaraq hidronimə keçmişdir.

## Həmçinin bax
Zəyəmçay
 
## Xarici keçid
http://haqqinda.az
## İstinadlar
Üçbəleş (Avurğazı)

**Üçbəleş** (, )  — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Nuğazaq kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Talbazı): 36&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Tatar Nuğazağı): 4&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tyukun stansiyası): 6&nbsp;km.

## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dordon

**Dordon** (, ) — Fransanın Yeni Akvitaniya inzibati rayonunda, Dordona çayı ərazisindən keçdiyinə görə adı — Dordon adlandırılmışdır. İbtidai insanların kəşf edilmiş yerlərinin yüksək sıxlığı səbəbindən Dordona əvvəllər "Bəşəriyyət beşiyi" adlanırdı.

## Coğrafiyası
Dordona, Akvitaniyanın inzibati bölgəsinin bir hissəsidir və Fransanın (Fransanın Avropa hissəsində) departamentləri arasında üçüncü yeri tutur.
Departamentin ərazisin 45%-i meşəlik, bu göstərici üçün Dordona da Fransa departamentləri arasında 3-cü sırada iştirak edir

Dordona Yuxarı Vyenna, Korrez, Lo, Lo və Qaronna, Jironda, Maritime Şaranta və Şaranta departamentləri ilə məhdudlaşır.

Dordonanın ən yüksək binaları kommunada yerləşir.

## İqlimi
Dordona iqlimi mülayim okeanik, mülayim qış və isti yay ayları hökm sürür. Departamentin şimal-şərq və cənub-qərb istiqamətlərində temperaturda əhəmiyyətli dərəcədə dəyişkənlik olur ki, bu da 5 °C-ə çatır.

## İqtisadiyyatı
Dordonada ikinci ən çox iş yeri meşə və ağac sənayesi sektorudır.

Departamentin cənubunda təxminən 200 tütünçəkmə müəssisəsi cəmlənmişdir: Dordona, Fransadaki tütün istehsalının 15%-ini istehsal edir.

2011-ci ildə turizm sektoru Dordonanın ümumi daxili məhsulunun 20%-ni təmin etmişdir.

Departamentin sənaye sektorunda təxminən 2300 nəfər işçi, 3300 müəssisə fəaliyyət göstərir.

## Mədəniyyəti
Periqord əyalətinin orijinal dili Oksitan dili idi. Vilayətin şimal hissəsində Limuzin ləhcəsi, cənub hissəsində isə Lanqedok dialekti istifadə edilmişdir.

### Muzeylər
* Müqavimət hərəkatına həsr olunmuş xatirə kompleksi.
* Sümük Muzeyi
* Tütün Muzeyi
* Şərab Muzeyi

## İstinadlar
Santos

**Santos** () — Braziliyanın San-Paulu ştatında yerləşən liman-şəhər.

## Tanınmış şəxsləri
*Osvaldo Moles – jurnalist.

## Qardaş şəhərlər
*  Şimonoseki, Yaponiya
*  Naqasaki, Yaponiya
*  Triest, İtaliya
*  Koimbra, Portuqaliya
*  Funşal, Portuqaliya
*  Uşuaya, Argentina
*  Havana, Kuba
*  Tayçjou, ÇXR
*  Ansian, Portuqaliya
*  Ninbo, ÇXR
*  Konstansa, Rumıniya
*  Aroka, Portuqaliya
*  Ulsan, Cənubi Koreya
*  Kolon, Panama
*  Luqansk, Ukrayna
*  Kadis, İspaniya
*  Mumbay, Hindistan

## Həmçinin bax
* Braziliya şəhərləri
* San-Paulu (ştat)
* Santos FK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* SantosCity.com.br - Santos, Sao Paulo
* Santos FK
Regional şura (İtaliya)

**Regional şura** () — İtaliya Konstitusiyasının 121-ci maddəsində nəzərdə tutulan hər bir regionun nümayəndəsi olan qanunvericilik orqanı.

1947-ci ildə təsis edilən Siciliya Regional Şurası, regional şura yerinə, Sicilya Regional Məclisi və ya Siciliya Parlamenti adı altında fəaliyyət göstərir və üzvləri deputatlar rütbəsinə sahibdir..

Şura regionun qanunvericilik orqanıdır, digər konstitusional əlaqəli qurumlar kimi, hüquqi şəxsiyyətə, muxtar qaydalara və qərargahına malikdir.

## Ləğvi
İtaliya Konstitusiyasının 126-cı maddəsinə əsasən Regional Şura aşağıda sadalanan səbəblərə görə ləğv edilə bilər:

* Təbii mandatın sona çatması (5 il).
* İtaliya Konstitusiyasına qarşı qanun pozuntuları törədildikdə.
* Milli təhlükəsizlik səbəblərinə görə.
* Birbaşa vətəndaşlar tərəfindən seçildiyi təqdirdə Region Prezidenti vəzifəsindən imtina edərsə.
* Regional şura üzvlərinin əksəriyyəti istefa edərsə.
* Regional Məsələlər üzrə Deputatlar və Senatorlar Komitəsini dinlədikdən sonra İtaliya Prezidentinin əsaslandırılmış qərarı ilə.

## Təşkilat
* Regional Şura sədri — Regional Cunta sədri ilə qarışdırılmamalıdır. Bu vəzifə, Palata Prezidenti və Senat Prezidenti vəzifələrinə bənzər bir vəzifədir. Regional Şuranın müzakirələrinə və işlərinə rəhbərlik etmək Regional Şura sədrinin vəzifəsidir.
* Büro — Regional Şura sədri, iki vitse-prezident və iki katibdən ibarətdir. Şura iclaslarının intizamını saxlamaq və İdarə Heyətinin özünə aid olan ofisləri idarə etmək Büronun vəzifəsidir.
* İdarə heyəti komitələri — Qanunvericilik prosesinə, nəzarət edir, istintaq aparır və ya regional səriştənin subyektlərə istinad edirlər.
* Məsləhət Qrupları — Bu qruplar eyni siyasi yönümlü direktorlardan ibarətdirlər. Müxtəlif məsləhət qruplarının nümayəndələrindən ibarət bir qrup lider Regional Şuraya sədrlik edir, Regional Şuranın və Regional Komitələrin işlərini koordinasiya və planlaşdırmağı nəzərdə tutur.

## Həmçinin bax
* İtaliya parlamenti
* İtaliya prezidentlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* ''Normativ — mövcud qanunun portalı''
Veneto Regional Şurası

**Veneto Regional Şurası** () — İtaliya Respublikasının regionlarından biri olan Venetoda qanunvericilik hakimiyyətini həyata keçirən regional hakimiyyət orqanı. Birpalatalı orqan olub 51 deputatdan ibarətdir. Onlardan 29-u hökumət, 22-i isə, müxalifət tərəfdarıdır. Regional şuranın qərargahı Venesiya şəhərində yerləşən Ferro Fini sarayıdir.

İlk seçkilər 1970-ci ildə, 1948-ci il İtaliya Konstitusiyası əsasən adi regionlar qurulduğu zaman keçirilmişdir. Son seçkilər 31 mart 2015 tarixində keçirilmişdir. Hal-hazırkı prezident Şimal Liqasının üzvü olan Roberto Kiyambettidur.

## Funksiyası
Şura regionun qanun və qaydalarını təsdiqləyir. Regional şura həmçinin regional statusu və regional büdcəni təsdiqləmək və qanunları milli parlamentə təklif etməklə vəzifələndirilmişdir.

## Həmçinin bax
* Regional şura (İtaliya)
* Veneto muxtariyyət referendumu (2017)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Amin Quiri

**Amin Quiri** (16 fevral 2000-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Olimpik Lion klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası
Quiri 2013-cü ildə Olimpin Lion akademiyasına qəbul olmuşdur. O, 3 iyul 2017-ci ildə Lyon klubu ilə 3 illik müqavilə imzalamışdır. Bu müqavilə onun ilk peşəkar müqaviləsi idi.

Beynəlxalq səviyyədə perspektivi ilə tanınan Quiri 10 sentyabr 2016-cı ildə 16 yaşı olarkən Bordo klubu ilə keçirilən Liqa 1 görüşü üçün əsas heyətə cəlb edilmişdir. O, Lyon B klubu ilə debütünü 17 yaşında etmişdir.

## Milli karyerası
Quiri Fransanın gənclər millilərində çıxış etmişdir. O, milli ilə 2017 UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmiş və yeddi qolla turnirin bombardiri seçilmişdir. Turnirdə uğur qazandıqdan sonra Quiri bir sıra Avropa klublarının diqqətini cəlb etmiş və *The Guardian* nəşri tərəfindən dünyanın ən istedadlı gənc futbolçularından biri elan edilmişdir.

2017-ci ildə Quiri Fransanın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Xorvatiyada keçirilən UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Quiri İspaniya, Farer adaları, Şotlandiya və iki dəfə Macarıstan milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır. O, Farer adaları millisinə qarşı oyunda üç qolla, İspaniya və Macarıstan milliləri ilə oyunda isə iki qolla yadda qalmışdır.

Quiri Fransa millisi ilə 2017 FİFA U-17 Dünya Çempionatında iştirak etmişdir. O, turnirdə debütünü və ilk qolunu Yeni Kaledoniya millisinə qarşı oyunda etmişdir.

## Şəxsi həyatı
Quiri Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Əlcəzair vətəndaşlarıdır.

## Uğurları
**Fərdi**
*2017 UEFA Avropa U-17 Çempionatı Bombardir
*2017 UEFA Avropa U-17 Çempionatı Turnirin Komandası

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France profile  at FFF
* 
* LFP Profile 
* L'Equipe Profile
* OL Web Profile
Daşagil gölü

**Daşagil gölü** — Abşeron rayonunun Müşviqabad və Aşağı Güzdək qəsəbələri arasında yerləşən göl. Duzlu, xloridli suya sahibdir. Duzluluğun yüksək səviyyəsi ilə əlaqədar, bitki və fauna aləmi praktik olaraq yoxdur. Atmosfer yağıntıları və qrunt suları ilə qidalanır. Yaz ayları yağıntının artması ilə əlaqədar sahəsi böyüyərək ətraf əraziləri basır.
## İstinadlar
Qrand Ter

**Qrand Ter** () — Yeni Kaledoniyanın ən iri və əsas adası.

Adanı 1774-cü ildə britaniyalı səyyah Ceyms Kuk kəşf etmiş və Yeni Kaledoniya olaraq adlandırmışdır. Bu termin nəyinki bu adaya həmçinin onun ətrafındakı adalara da şamil olunur. Yerliklər isə adanı "Le Kayya" olaraq adlandırırdılar.

Adada ən iri yaşayış məntəqəsi Numeadır. O həm də Fransanın dəniz arxası ərazisi olan Yeni Kaledoniyanın mərkəzidir.

Ada Sakit okeanın tropik qurşağında yerləşir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru uzanır. Mərkəzi silsilə tropik meşələrlə örtülüdür. Adanın ən hündür nöqtəsi Pane dağıdır (1628 m).

## İstinadlar
Andi

**ANDİ (AND)** — İrəvan xanlığının Vedibasar mahalında (indiki Ararat rayonu) kənd adı.

## Tarixi
1828–1832-ci illərdə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi ermənilər tərəfindən qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Ermənistandakı türk mənşəli qədim adlardandır. 765-ci ilə aid ermənicə mənbədə Taçat Andzevatsi naharar adının çəkilməsi And toponiminin orada VIII əsrdə mövcud olduğunu göstərir. Alagöz (ermənicə Araqadz) dağının dərəsində Andzin kənd adını Favst Buzand (Vəsr) qeyd etmişdir. (Favst Buzand, III kitab, 24-cü fəsil). Bu müəllif Ərməniyədə Andmiş qala adını da çəkir.

## Toponomik izahı
"And" sözünün iştirak etdiyi ən qədim toponim II Sarqonun (er. əv. 720–705) assurca kitabəsində Cənubi Azərbaycan ərazisində, indiki Qızılüzən çayı hövzələrində Andiya əyalətinin adı ilə qeydə alınmışdır. Bu toponim Azərbaycan xalqının etnik tarixi üçün bir bəlaya çevrilmişdir. İlk dəfə Q. A. Melikişvili Mannada Dağıstan dillilərin (indiki andilərin) yaşadığı fikrini söyləmiş və sonra tarixçilərimiz də yağlı tikə kimi onu udmuşlar. Er. əv. VIII əsrdə Urartu kitabəsindəki Andamaniv, XIX əsrdə Şərqi Anadoluda Fərat çayının yuxarı axımının sol sahilindəki Andit, XIX əsrdə Şimali Qafqazda Stavropol quberniyasındakı And Ağı göl adı və And çayı, Dağıstan əyalətindəki Andi dairəsinin adı və həmin dairədəki Andi-Girey göl adı, Tiflis quberniyasının Axalsix qəzasındakı Anda kəndi, həmin quberniyanın Tioneti qəzasındakı Andakist-skali çay adı, Naxçıvan qəzasındakı And-Əmiç (Əndəmiç) kənd adı, Dağıstanın Qunib dairəsindəki Andik kəndi toponimləri ilə mənaca eynidir. Ermənicə yazılışda əvvəlinə "h" səsinin əlavəsi ilə Handu (əsli Andu) qala adı "Alban tarixi"ndə çəkilmişdir (Alban tarixi, III kitab, 19-cu fəsil). Ərəb mənbələrində Həndan — indiki Xanta, Dağlıq Qarabağda 1288-ci ilə aid mənbədə ermənicə yazılışda Handaberd (əvvəlinə "h" səsinin əlavə olunması ilə "Andqala") toponimi məlumdur. Türk dillərindəki anta, anda, andı, andi "izləmək", "gözləmək", "keşik çəkmək", "qaravulunu çəkmək" və s.sözündəndir. Deməli, and tərkibli toponimlər mənşəcə qaravul (keşikçi) məntəqələri (qalaçaları) əsasında yaranmışdır.

## Həmçinin bax
Axund Bozavənd

## Xarici keçid
http://nazimmustafa.info

## İstinadlar
Human Teatrı

**Human Teatr** — Bakıda fəaliyyət göstərən peşəkar teatr.

## Tarixi
Müstəqil "Human" teatrı pantomima ustası, keçmiş "Simsar" teatr–studiyasının yaradıcısı, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Univeristetinin baş müəllimi, teatr və kino aktyoru, xalq artisti Pərviz Məmmədrzayev və teatr və kino aktyoru Şamil İbrahimov tərəfindən 2017-ci ildə Bakı şəhərində yaradılmışdır.

Teatrın ilk tamaşası Slovomir Mrojekin "Karol" tragikomediyası əsasında hazırlanan "Üçüncü" 29 mart 2017-ci ildə oynanılmışdır..Teatrın ikinci tamaşası iyulun 14-də Sergey Yeseninin "Qara adam" poemasının motivləri əsasında hazırlanan "Anqleter 1925" tamaşası oldu.
"Human" teatrı 7-11 avqust 2017-ci il tarixində Türkiyyənin Bartın şəhərində keçirilən "11-ci Türkiyə teatrlar görüşməsi İnkumu 2017" teatr festivalında iştirak edib.

## Aktyor heyəti
* Pərviz Məmmədrzayev
* Şamil İbrahimov
* Rəfiqə Məmmədova
* Elgün Həmidov

## Repertuarı
* Slovamir Mrojek - Üçüncü (Karol əsəri əsasında)
* S.A.Yesenin     - Anqleter 1925 (Qara adam poeması əsasında)
* P.Məmmədrzayev - Mənim 

## Nailiyyətləri
Türkiyə teatrlar birliği, İnternational Unitsin üzü seçilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://olaylar.az/news/teatr_kino/215119
* http://kulis.az/news/18364
* https://www.youtube.com/watch?v=-UFSRnDiiJo
* https://www.youtube.com/watch?v=6tbAOYDUzE8
Ağbulaq-i Həştrud (Həştrud)

**Ağbulaq-i Həştrud** () və ya **Ağbulaq** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 118 nəfər yaşayır (27 ailə).

## İstinadlar
Yunan-Roma coğrafiyaçıları

;Ellinəqədərki Klassik Yunanıstan

*Homer
*Anaksimandr
*Miletli Hekateus
*Massaliot Periplus
*Skilak (b.e.ə. VI əsr)
*Herodot

;Ellin dövrü
*Pifey (t. ö. e.ə. 310)
*Periplus (e.ə. III-IV əsrlər)
*Meqasfen (t. ö. e.ə. 290)
*Pitanlı Avtolik (t. ö. e.ə. 290)
*Dikearxus (t. ö. e.ə. 285)
*Deymakos (e.ə. III əsr)
*Timosfen (e.ə. 270)
*Eratosfen (t. e.ə. 276-194)
*Skimn (e.ə. 180)
*Hipparx (t. e.ə. 190-120)
*Aqatarxid (e.ə. II əsr)
*Posidoni (t. e.ə. 135-51)
*Psevdo-Skimn (t. e.ə. 90)
*Siciliyalı Diodor (t. e.ə. 90-30)
*Aleksandr Poliqistor (e.ə. I əsr)

;Roma imperiyası dövrü 

**[[Eriteriyalı Peripl]]*
*Strabon (e.ə. 64 - b.e. 24)
*Pomponi Mela (fl. b.e. 40)
*Xaraklı İsidor (I əsr)
*Muçian (I əsr)
*Böyük Pliniy (23-79)
*Tirli Marin (70-130)
***[[Ptolomey]]** (90-168)
*Pavsani (coğrafiyaçı)]] (II əsr)
*İsgəndəriyyəli Agafedemon (II əsr)

*Bizanlı Dionisius (II əsr)
*Aqafemerus (III əsr)
**[[Tabula Peytinqeriana]]* (IV əsr)
*Anitoxlu Alipus (IV əsr)
*Heraklealı Marsian (IV əsr)
*Julius Honorius (t. IV, V və ya VI əsr)

;Bizans imperiyası
*İerokl (VI əsr)
*Kosma İndikoplevst (VI əsr)
*Bizanslı Stefan (VI əsr)

## İstinadlar
Ağbulaq (Zəncan)

**Ağbulaq** — İranın Zəncan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Zəncanrud kəndistanında, Zəncan şəhərindən 58 km qərbdə, Zəncan-Təbriz avtomobil yolunun 21 kilometrliyindədir.

## İstinadlar
Ağbulaq (Qiydar)

**Ağbulaq** () - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 723 nəfər yaşayır (144 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Qiydar bölgəsinin Şöhrəvərd kəndistanında, Qiydar qəsəbəsindən 21 km qərbdə, dağlıq ərazidədir.
## İstinadlar
Ağbulaq (Xanəndəbil-i Qərbi)

**Ağbulaq** — İranın Ərdəbil ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Nəmcu bölgəsində, Ərdəbil şəhərindən 30 km şimaldadır.

## İstinadlar
Ağbulaq (Meşkinşəhr)

**Ağbulaq** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,489 nəfər yaşayır (312 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Qərbi Meşkin kəndistanında, Meşkinşəhr şəhərindən 5&nbsp;km cənubdadır.

## İstinadlar
Çuvaş Qaramalı (Avurğazı)

**Çuvaş Qaramalı** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Çuvaş Qaramalı kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Talbazı): 25&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Ağ Göl stansiyası): 7&nbsp;km.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Azau (Arxangel)

**Azau** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Arxangel rayonunda yerləşən kənd. Kənd Uzunlar kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Arxangel): 26&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Ravtau stansiyası): 2&nbsp;km.
Kənd ərazisindən İnzer çayı axır.
## Əhali

## Tarixi
2008-ci ilə qədər Azau kənd şurasının mərkəzi olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Karrlar

***Karrlar''' və ya '''Şrattlar*** (, ) — çılpaq karst sahələri üçün səciyyəvi olan xırda relyef formaları, paralel sıralarla yerləşən dik yamaclı dərin qırışıq formasında (dərinliyi bir necə sm-dən 1–2 m-ə qədər). Əhəng daşlarının səthi ilə ayrı-ayrı şırnaq şəklində axan atmosfer sularının həlletmə fəaliyyəti nəticəsində yaranır.

## Həmçinin bax
* Obduksiya
* Obo
* Obsekvent çay

## İstinadlar
Orta sutkalıq temperatur

## [[Temperatur]]
Temperatur-cisimlərin qızma dərəcəsini xarakterizə edən fiziki kəmiyyətdir. Temperatur termometr adlanan cihala ölçülür.

## Orta sutkalıq temperatur
Bütün müşahidə saatlarının ədədi ortası orta sutkalıq temperatura bərabərdir. Əgər meteoroloji məntəqədə 8 dəfə ölçmə işləri aparılırsa, bütün ölçmə işlərinin nəticələrinin cəmini 8 — ə bölüb, havanın orta sutkalıq temperaturunu alırıq.
Bundan başqa orta illik və orta aylıq temperaturlar da hesablamaq mümkündür.

## Həmçinin bax
Temperatur

## Xarici keçidlər
Temperaturun öLÇÜLMƏSİ

## İstinadlar
Okean adaları

**Okean adaları** (, ) — cəhətdən materiklərlə əlaqəsi olmayan, okean yatağından qalxan adalar. Mənşəyinə görə vulkanik və mərcan adalarına ayrılır.

## Həmçinin bax
* Laxar brekçiyaları
* Torpaq
* Çalalı relyef

## İstinadlar
Orta illik temperatur

## [[Temperatur]]
Temperatur-cisimlərin qızma dərəcəsini xarakterizə edən fiziki kəmiyyətdir. Temperatur termometr adlanan cihala ölçülür.

## Orta illik temperatur
Orta illik temperatur orta aylıq temperaturların 12 aydakı ədədi ortasıdır. Bu temperatur ərazinin istilik miqdarı haqqında dəqiq təsəvvür yaratmır və temperaturun illik gedişini əks etdirmir. Digər tərəfdən orta temperaturlar, ekstremal temperaturlar barədə təsəvvür yaratmır ki, bu da kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün xüsusilə vacibdir. Hal- hazırda ərazinin istilik xarakteristikası ilk növbədə orta temperaturlar vasitəsilə verilir.	

## Həmçinin bax
Temperatur, Orta sutkalıq temperatur,Orta aylıq temperatur

## Xarici keçidlər
Temperaturun öLÇÜLMƏSİ

## İstinadlar