Rene Kassen

**Rene Samuel Kassen** () — İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamənin müəllifi, Nobel Sülh mükafatı laureatı Fransalı hüquqşünas.

Fransalı yəhudi tacirin oğlu olan Rene Kassen, Basklar ölkəsinin Bayonna şəhərində anadan olub, Birinci Dünya müharibəsində əsgər olaraq xidmət edib. Qazilər üçün solçu, pasifist təşkilat "Birlik Federasiyasını"nın qurucusu olub. İkinci Dünya müharibəsi əsnasında Londondakı Azad Fransa hökumətində xidmət edib və 1944–1959-cu illərdə Dövlət Şurasının üzvü olub. 1946-cı ildə BMT-nin İnsan Haqları Komissiyasına göndərilən Ümumdünya Bəyannaməsinin ilk tam layihəsinin müəllifi olub. Bu uğurlu işinin nəticəsində 1968-ci ildə Nobel Sülh mükafatını qazanıb. Elə həmin il BMT Baş Məclisinin İnsan Hüquqları mükafatlarından birinə də layiq görülmüşdür.
## Həyatı
1924–1938-ci illərdə Millətlər İttifaqında fransız nümayəndəsi olaraq, Kassen, tərksilahlanma və beynəlxalq münaqişələrin həllinə kömək etmək üçün inkişaf edən qurumlarda irəliləməyə çağırış edib. İkinci Dünya müharibəsindən sonra Kassen Birləşmiş Millətlər Təşkilatına Ümumdünya İnsan hüquqları Bəyannaməsinin hazırlanmasına köməklik göstərməsi üçün təyin edilib. Kanadalı alim və hüquq professoru Con Piters Hamfri tərəfindən hazırlanmış hüquqlar siyahısından istifadə edən Kassen, sənədin strukturunu yaradan, giriş və prinsipləri özündə cəmləşdirən mətnin ilk tam layihəsini hazırlayıb.

BMT-nin İnsan Hüquqları Komissiyasında və Haaqa Arbitraj Məhkəməsində çalışıb.

Eyni zamanda Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin üzvü (1959–1965) və prezidenti (1965–1968) də olub. Bugün məhkəmə binası Strasburqdakı Rene Kassen prospektində yerləşir.

Kassen, eyni zamanda 1918-ci ildən 1940-cı ilədək Fransa Müharibə Veteranları Federasiyasını quran bir çox Qeyri-hökumət təşkilatına (QHT) rəhbərlik etdi və sonra təşkilatın fəxri prezidenti oldu. 1945-ci ildə Şarl de Qoll fransız xalqı üçün çox şey etdiyindən Kassenə, Yəhudi xalqına kömək etmək üçün bir şey etməyi təklif etdi. Kassen, əvvəllər əsasən Osmanlı İmperatorluğunun hakimiyyəti altında yaşayan Səfərad yəhudilərinin fransız modernist tədris proqramına əsasən təhsil almasına həsr olunmuş Fransız-Yəhudi İttifaqının prezidenti oldu. İttifaqın prezidenti olaraq Kassen Amerika Yəhudi Komitəsi və İngilis-Yəhudi Dərnəyi ilə birlikdə Kassenin BMT-nin insan hüquqları platformasında yəhudilərə dəstək yaratmağa həsr olunmuş Yəhudi Təşkilatlarının Məşvərət Şurasını qurmaq üçün çalışdı.

1947-ci ildə, Rene Kassen, ictimai xidmətlər tərəfindən tanınan Fransa İnzibati Elmlər İnstitutunu yaratdı. Fransız inzibati hüquq doktrinasının inkişafına kömək edən bir çox konfrans təşkil edən bu dərnəyin ilk prezidenti idi.

10 noyabr 1950-ci ildə, Corc Dey ilə Kərim Azkoulun yanında BM radiosunda şəkli çəkildi və Herald C. L. Roy, fransızca danışan ölkələrin istifadəsinə dair dəyirmi masada iştirak edir. Bu, bəlkə də daha maraqlı idi, çünki Azkoul və Kassen sionizm siyasəti ilə bağlı perspektivləri baxımından çox fərqli görüşlər sahibi idilər.

Kassen 1976-cı ildə Parisdə vəfat etdi və əvvəlcə Parisdəki Monparnas qəbiristanlığında dəfn olundu. 1987-ci ildə qəbri eqzqumasiya edildi və nəşi Parisdəki Panteon məbədinə köçürüldü.

## İrsi

2001-ci ildə Kassenin yəhudi mövqeli Beynəlxalq İnsan Hüquqlarını təbliğ edən **CCJO RenéCassin** cəmiyyəti quruldu. Rene Kassen medalı *CCJO* tərəfindən insan hüquqlarına böyük qlobal töhfə verənlərə verilir. Fransadakı İsrail İttifaqının başçısı olaraq yəhudilər üçün mülki hüquqların tətbiq olunmsında böyük işləri oldu və aktiv sionist idi. Qüdsdəki bir orta məktəb onun adını daşıyır.

2003-cü ildə Bask Hökuməti,"Şəxsi və ya peşə yolu ilə İnsan Hüquqlarının təşviqi, müdafiəsi və açıqlanmasına güclü bağlılıq nümayiş etdirən insanları və ya kollektivləri ictimaiyyətə tanıtma və mükafatlandırmaq məqsədilə" Rene Kassen mükafatını yaratdı. Mükafat 10 dekabr Beynəlxalq İnsan Hüquqları günündə verilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sülh üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Ədəbiyyat
* Jay Winter, "Rene Cassin and the Alliance Israelite Universelle," *Modern Judaism*, 32,1 (2012), 1–21.

## Xarici keçidlər

* CCJO. Rene Kassen İnsan Hüquqları Qrupu