Avtolik

**Avtolik** (, ) — qədim yunan mifologiyasında personaj, Hermesin oğlu. O, Parnas dağında yaşayırdı, görkəmli hiyləgər və oğru kimi tanınırdı. Qızı Antikleya vasitəsilə adını verdiyi Odisseyin babası olmuşdur. Mifin bir versiyasına görə, o, arqonavtların səyahətində iştirak etmişdir. O, Evripidin itmiş satirik dramının baş qəhrəmanı olmuşdur.

## Mifologiyada

### Mənşəyi
Qədim müəlliflərə görə, Avtolikin atası tanrı Hermes idi. Bu versiya ilk dəfə e.ə. VI əsrdə yaşayıb-yaratmış Ferekidin yazılarında görünür və Homer bu barədə məlumatlı deyildi. Buna baxmayaraq, Hermes və Avtolik "*[[Odisseya]]*" əsərində qarşılıqlı əlaqədə olurlar. Müxtəlif mənbələrdə onun anası Dedalionun qızı Xiona, Deionun qızı Filonida və ya çay tanrısı Peneyin qızı Stilba göstərilmişdi. Eyni zamanda, bir versiyaya görə, Xiona ardıcıl olaraq Hermes və Apollon ilə yatmışdır. O, bundan sonra əkiz uşaq doğmuşdur. Onlardan biri Hermesdən olan Avtolik, digəri isə Apollondan olan Filammon idi. Dedalion və Afina padşahı Erixtoninin Avtolikin atası kimi göstərildiyi alternativ şəcərələr də mövcuddur.

"Avtolik" adı "canavarın personifikasiyası" və ya "canavarın özü" deməkdir. Bu personaj oğruların himayədarı kimi Hermesin bir növ sinonimi idi. O, Hermesdən istənilən formanı dəyişdirmək və almaq, obyektləri görünməz hala çevirmək və ya onları tanınmaz dərəcədə dəyişdirmək qabiliyyətini əldə etmişdir. Hermes Avtolikə öz adına yalandan and içməyə icazə vermişdir, lakin o, hər halda o formada and içməli idi ki, formal olaraq andlarını pozmadan onları yerinə yetirməyəcəkdi. Bütün bunlara görə o, "ellinlərin ən kələkbazı" və "insanların ən hiyləgəri"" adlandırılmışdır.

### Həyatı
Bütün mənbələr Avtolik olə başqa bir hiyləgər şəxs olan Korinfli Sizif arasında münaqişədən bəhs edir. Sizif durmadan mal-qarasını itirirdi və inəklərin dırnaqlarında gördüyü olan xüsusi işarələr sayəsində bunun arxasında Avtolikin olduğunu müəyyən etmişdir. O, Avtoliki cəzalandırmaq üçün qızı Antikleyaya təcavüz etmişdir. Mifin bir versiyasına görə, o, bunu Avtolikin razılığı ilə etmişdi. Bundan əlavə, qədim müəlliflər Avtolikin Amintordan dəbilqə, Evbeyada Exaliya padşahı Evritdən inək oğurladığını qeyd etmişdilər. Psevdo-Apollodorun məlumatına görə, Avtolik sərrast güləşçi idi və o, Herakla güləş sənətini öyrətmişdir. Avtolik daha sonra arqonavtların Qızıl yun uğrunda Kolxidaya səyahətində iştirak etmişdir, lakin bu mənbədə çaşqınlığın yaranması barədə fikir mövcuddur. Arqonavtlar arasında Sinopun əfsanəvi qurucusu olan və eyni zamanda Avtolik adlanan başqa bir şəxsin olduğu da versiyalar arasındadır.

Avtolik Pereyin qızı Neyera və ya Amfiteya ilə evlənmişdi. Həyat yoldaşı ona Antikleya adlı bir qız, Esim adlı bir oğul və bir versiyaya görə, sonradan Fessaliyada yerləşən İolk padşahı Esonun həyat yoldaşı və Yasonun anası olan Polimedanı doğmuşdur. Esim Troya atı hekayəsində mühüm rol oynayan Sinonun atası olmuşdur. Antikleya İtaka padşahı Laertin həyat yoldaşı və başqa bir hiyləgər şəxs olan Odisseyin anası olmuşdur. Bəzi mənbələrdə Sizifin əslində Odisseyin atası olduğu iddia edilmişdir. Bu versiya ilə qədim yunan mifologiyasında hiyləgərliyi ilə seçilən üç mifoloji personaj əlaqələndirilmişdir. Odissey doğulan zaman Avtolik İtakada idi və ona bu adı verən o olmuşdur. Homer qeyd etmişdir ki, bu, "qəzəbli olmaq", "nifrət etmək" mənasını verən "**" felindən gəlir, çünki Avtolik o zaman bir çox insana qəzəbli idi. Odissey böyüdükcə Parnas dağında yaşayan Avtolikə baş çəkmiş və ondan təmtəraqlı hədiyyələr almışdır. Məhz orada Laert ov edən zaman ayağından yaralanmış və bundan sonra həyatının sonuna qədər yara izi ilə qalmışdır. Bu, "*Odisseya*"nın süjetində mühüm rol oynamışdır.

## Mirası
Avtolik və Sizif arasındakı münaqişə e.ə. III–I əsrlərə aid şərab qablarında təsvir edilmişdir. Avtolik Evripidin eyniadlı satirik dramının baş qəhrəmanı olmuşdur. O, Henri Layon Oldinin "*Bir qəhrəman olmalıdır*" və "*Odissey, Laertin oğlu"* romanlarında, "*Herakl: Əfsanəvi səyahətlər*" və "*Zena: Döyüşçü şahzadə*" seriallarında təsvir edilmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
*